kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
thumb|ဒီး၏ glyph၊Monas Hieroglyphicaကျမ်းတွင် ရှင်းပြထား. ၁၅၅၈ခုနှစ်တွင် အယ်လီစဘက် နန်းတက်လာသောအခါ ဒီးသည် ဘုရင်မကြီး၏ သိပ္ပံနှင့် နက္ခတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်ရသော အကြံပေးဖြစ်လာသည်။
နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက်ကိုပင် ဒီးက အခါတော်ပေးရသည်။
၁၅၅၀မှ ၁၅၇၀ထိ အင်္ဂလန်၏ နယ်မြေရှာဖွေရေး ရေကြောင်းခရီးစဉ်များတွင် အကြံပေးတာဝန်ယူခဲ့ပြီး ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာကူညီခဲ့သည်။
ထို့အပြင် "ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ"တည်ထောင်နိုင်ရေးအတွက် နောက်ကွယ်မှ နိုင်ငံရေးသဘောတရားတည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
("ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ"ဟူသော အသုံးကို ဒီးက ပထမဆုံးစသုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
) ၁၅၇၀တွင် ယူကလစ်၏ အခြေခံသဘောတရားများကျမ်းကို ဟင်နရီ ဘီလင်စလေက အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသော ကျမ်းတွင် ဒီးက သင်္ချာဆိုင်ရာ ကျမ်းဦးနိဒါန်းရေးသားခဲ့သည်။
ထိုကျမ်းဦးနိဒါန်းတွင် ဒီးက သင်္ချာ၏ ဗဟိုအရေးပါမှုနှင့် သိပ္ပံနှင့် အခြားအနုပညာများအပေါ် သင်္ချာ၏လွှမ်းမိုးမှုများကို အကြမ်းဖျဉ်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ထိုဆွေးနွေးချက်သည် တက္ကသိုလ်ပြင်ပမှ လေ့လာသူများကိုရည်ရွယ်ပြီး ဒီး၏ လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံးနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ရသော လက်ရာဖြစ်သည်။
နှောင်းပိုင်းဘဝ ဗြိတိသျှပြတိုက်ရှိ ဘုရားသခင် တံဆိပ်တော် ၁၅၈၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဒီးသည် သူ၏ သဘာဝတရားလျှို့ဝှက်ချက်များကို လေ့လာမှုများနှင့် လွှတ်ရုံးအတွင်း သူ၏ ဩဇာအခြေအနေကျဆင်းလာခြင်း အပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်လာသည်။
ပြက္ခဒိန်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် မြောက်အမေရိကကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် သူပေးသမျှ အကြံတို့ကျရှူံးခဲ့ရသည့်အတွက် သူ၏ နိုင်ငံရေးမှာ ဆုံးခန်းတိုင်ပြီဖြစ်သည်။
သို့သော် အခြားတစ်ဖက်ကကြည့်လျင်မူ သဘာဝလွန်ကိစ္စများကို ပိုမိုစူးစမ်းလေ့လာနိုင်လာသည်။
အထူးသဖြင့် သူသည် ဖန်လုံးကြည့်သူများကို ကြားခံအဖြစ်သုံး၍ ကောင်းကင်တမန်တို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အပူတပြင်းကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဖန်လုံးကြည့်သူအများအပြားနှင့် ဒီး၏ပထမဆုံးအားထုတ်စမ်းသပ်မှုမှာ ကျေနပ်ဖွယ်မဖြစ်ခဲ့ပေ။
သို့သော် ၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် အက်ဒ်ဝက် ကယ်လီနှင့် ဆုံဆည်းခဲ့ပြီး ကယ်လီ၏အရည်အချင်းသည် ဒီးကို သဘောကျစေနိုင်ခဲ့သည်။
ဒီးသည် ကယ်လီ့ကို သူ၏စူးစမ်းလေ့လာမှုများတွင် ကူညီရန်ခေါ်ခဲ့ပြီး အစွမ်းကုန်ကြိုးစားတော့သည်။
ဒီးသည် လူသားတို့အတွက် အကျိုးရှိသော အရာများကို သူ၏စူးစမ်းလေ့လာမှုမှ တွေ့ရှိနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်နေခဲ့သည်။
ဒီးသည် ကယ်လီမှတဆင့် ကောင်းကင်တမန်များက သူ့အား စာအုပ်အများအပြားကို အထူးနတ်စကားတစ်မျိုး(ဝါ)အီနိုခီယံဘာသာစကားဖြင့် နုတ်တိုက်ချပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
thumb|အက်ဒ်ဝက် ကယ်လီ ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဒီးထံသို့ အထည်ကြီးပျက် ပို့လစ်ရှ်တော်ဝင်လူကြီးလူကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ အယ်လဘတ် လာစကီး ရောက်လာသည်။
သူ ပိုလန်သို့ပြန်ရာတွင် ဒီးကို အတူ လိုက်ခဲ့ရန် လာရောက်ဖိတ်ကြားခြင်းဖြစ်သည်။
ကယ်လီမှတဆင့် ကောင်းကင်တမန်တို့က ဒီးကို ခရီးထွက်ရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ၁၅၈၃ စက်တင်ဘာတွင် ဒီး၊ ကယ်လီနှင့် သူတို့၏မိသားစုများ အတူ ထွက်ခွာခဲ့သည်။
သို့သော် လာစကီးမှာ သူ၏နိုင်ငံတွင် ဒေဝါလီခံထားရအောင် အခြေအနေကျဆင်းနေသူဖြစ်သည်။
ဒီးနှင့် ကယ်လီသည် သူတို့၏ ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံမှုများလုပ်ရင်းကပင် အလယ်ဥရောပတွင် ရေကြည်ရာမြက်နုခဲ့ရသည်။
သူတို့သည် ရိုမန်အင်ပါယာပြည့်ရှင် ရူးဒေါ့ ဒုတိယ၊ ပိုလန်ပြည့်ရှင် စတီဖင် ကတ်ဆယ်တို့နှင့် ပရာ့ဂ်ရဲတိုက်တွင် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ကောင်းကင်တမန်များနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အားထုတ်နေမှု၏ အရေးပါပုံကို ဖျားယောင်းဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။
ဒီးအား အသိဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော ပညာရှိတစ်ဦးအဖြစ် ၎င်းတို့က အသိအမှတ်ပြုလက်ခံကြသော်လည်း ဒီး၏ အယ်လီစဘက် ပထမ နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိမှုကြောင့် မယုံကြည်ကြပေ။
သူတို့တွေ့ဆုံမှု၏ နောက်ကွယ်တွင် နိုင်ငံရေးအရဖုံးကွယ်မှုများ ရှိနိုင်သည်ဟု မသေချာကြပေ။
အချို့က ဒီးသည် ဗြိတိသျှ ဧကရာဇ်၏ သူလျှိုဖြစ်သည်ဟု ထင်ကြသည်။
( အချို့က ထင်ဆဲဖြစ်သည်။
) ပိုလန်ဘုရင်သည် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသော ကတ်တလစ်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သဘာဝလွန်ကိစ္စများအပေါ်တွင် သတိထားလေ့ရှိသူဖြစ်သော်ငြားလည်း သူတို့၏အစည်းအဝေးများသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ခွင့်ပြုချက်နှင့်အတူ ကတ်သလစ်ကျောင်းတော်၏ သာသနာပြုမူဘောင်အတွင်း၊ ယေရှု ခရစ်၏ သင်ကြားမှုများမှ သွေဖည်ခြင်းမရှိရဟူသော ကန့်သတ်ချက်များနှင့် လက်ခံတွေ့ဆုံခဲ့သည်။
၁၅၈၇ ခုနှစ်၌ ဘိုဟီးမီးယားဘုရင့်နိုင်ငံအတွင်း ပြုလုပ်သော ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုအတွင်းတွင် ကယ်လီက ကောင်းကင်တမန်တော် ယူရီယယ်သည် လူသားတို့အား မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ(ဇနီးမယားများပါ အပါအဝင်) အရာအားလုံးကို မျှဝေသုံးစွဲကြရန် ညွှန်ကြားလာသည်ဟု ဒီးအားသတင်းပို့သည်။
ထိုကာလတွင် ကယ်လီသည် အဂ္ဂိရတ်ဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် လူသိလူသိများလာပြီဖြစ်သည်။
ဒီးမှာမူ ကောင်းကင်တမန်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ရန်သာ အားသန်နေပြီး ၎င်းတို့က သူ့အား ကောင်းကင်ဘုံ၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများကို အလင်းဆိုင်ရာပညာရပ်၊ နက္ခတ်အတတ်၊ သိပ္ပံနှင့် သင်္ချာမှတဆင့် ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီလမ်းညွှန်စောင်မမည်ဟုသာ ယုံကြည်နေသည်။
တကယ်တမ်းတွင် ကယ်လီသည် သူ့အားကြားခံအဖြစ် ဒီး၏မှီခိုနေရမှုကို အဆုံးသတ်စေချင်၍ဖြစ်သည်။
မယားမျှသုံးရေးညွှန်ကြားချက်သည် ဒီးအား အတော်ကလေး မချိတင်ကဲဖြစ်စေခဲ့သော်လည်း သံသယနည်းနည်းမှ ဖြစ်ပုံမရချေ။
တကယ်တမ်းလည်း မယားများကို မျှသုံးခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်းတွင် ဒီးက တွေ့ဆုံပွဲများကို တောက်လျှောက်ဆက်တိုက် ချက်ချင်းဖျက်ပစ်သည်။
၁၅၈၉ခုနှစ်တွင် ဒီး အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာသည်။
ကယ်လီကမူ ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းရစ်သည်။
ကိုးလကြာအပြီး ၁၅၈၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ဒီး၏ဇနီးမှ သားကလေးတစ်ယောက်ဖွားမြင်သည်။
ထိုကလေးကို ဒီးက သီယိုဒိုးယတ်စ် ထရီဘနျောယတ်စ် ဒီးအဖြစ် နှစ်ခြင်းခံကာ သူ၏သားအရင်းကဲ့သို့ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ဒီးမှာ အသက် ၆၀ ရှိနေပြီး ကယ်လီမှာ ၃၂နှစ် သာရှိသေး၍ ထိုကလေးမှာ ကယ်လီ၏ ကလေးသာဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
နောက်ဆုံးနှစ်များ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မော့လိတ်ရှိ အပျိုစင် စိန့်မေရီချာ့ခ်ျတွင် တပ်ဆင်ထားသော ဒီးအမှတ်တရ ပလိတ်ပြား ပြည်ပတွင် ခြောက်နှစ်ကြာပြီးနောက် မော့လိတ်သို့ ဒီးပြန်ရောက်သောအခါ သူ၏အိမ်မှာ လက်သရမ်းဖျက်ဆီးခံထားရပြီး သူ၏ စာကြည့်တိုက်မှာလည်း ပျက်စီးနေပြီဖြစ်ကာ တန်ဖိုးရှိ ကိရိယာများ၊ စာအုပ်များမှာလည်း အခိုးခံရလိုက်လေသည်။
နောက်ထပ်၍ ဒီးတွေ့ကြုံရသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလန်၌ ပုံမှန်မဟုတ်သော ဘာသာရေးအသစ်များကို ဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုမှာ မြင့်တက်နေပြီး ဒီး၏ မှော်ပညာကို လေ့လာမှုနှင့် သဘာဝတရားဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်သစ်အတွက် ကောင်းသော ဝန်းကျင်တစ်ခုမဟုတ်ပေ။
အဂ္ဂိရတ်ဖြင့် အင်္ဂလန်၏ စီးပွားရေးကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခြင်းငှာ ကယ်လီ့ကို အိမ်ပြန်လာအောင် ဒီးက ကြိုးစားနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပြီး အယ်လီစဘက် ဘုရင်မက ဒီးကို ကူညီသည်။
၁၅၉၅တွင် မန်ချက်စတာရှိ "ခရစ်တော်၏ ကောလိပ်" တွင် ဒီးအား ကြီးကြပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။
Dee, John (1842) Diary. Manchester: Chetham Society; p. 33 ၁၆၀၅ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာမှ လန်ဒန်သို့ပြန်လာသည်။
သို့သော်လည်း သူသေသည်အထိ သူ့အား ကြီးကြပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။
Frangopulo, N. J. (1962) Rich Inheritance. Manchester: Education Committee; pp. 129–30အယ်လီစဘက် နတ်ရွာစံ၍ ဂျိမ်းစ် ပထမ နန်းတက်လာသော် ဒီးမှာ အထောက်အပံ့မရတော့ပေ။
ကွယ်လွန်သည်အထိ သူနှင့်အတူနေကာ စောင့်ရှောက်သော သမီး ကတ်သရင်းနှင့်အတူ သူ့ဘဝနောက်ဆုံးကာလကို ရှိစုမဲ့စုမှန်သမျှ ကို ရောင်းချစားသောက်ကာ အသက်ဆက်ရလေသည်။
အသက် ၈၂ နှစ်ဝန်းကျင် ၁၆၀၈ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉ခုနှစ်တွင် မော့လိတ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
(ကွယ်လွန်သည့် ရက်စွဲအတိအကျကို မှတ်တမ်းမှတ်ရာမရှိပေ။
ဒီး၏ သင်္ချိုင်းဂူ အမှတ်တရကျောက်တိုင်မှာလည်း ပျောက်ဆုံးနေသည်။
) ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စိန့်မေရီဘုရားကျောင်း၏ တောင်ဘက်နံရံတွင် ဒီးအမှတ်တရ ပလိတ်ပြားတစ်ခုကို ချိတ်ဆွဲခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂလိက ဘဝ ဒီးသည် အိမ်ထောင် သုံးကြိမ်ပြုခဲ့ပြီး သားသမီး ရှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၅၆၅ တွင် ကတ်သရင်း ကွန်စတေဘယ်နှင့် ပထမဆုံး အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
သူမမှာ ၁၅၇၄ တွင် ကွယ်လွန်သည်။
သားသမီးမရရှိခဲ့ပေ။
ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ အမည်မသိအမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်သက်မှာလည်း သူမကွယ်လွန်သွားသည့် ၁၅၇၆ ထိ တစ်နှစ်သာကြာမြင့်ပြီး သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ပေ။
၁၅၇၇ခုမှ ၁၆၀၁ခုထိ ဒီးသည် ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း မှတ်တမ်းရေးလေ့ရှိရာ ထိုကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့သိရသမျှ သူ့အကြောင်းသတင်းတို့မှာ ထိုမှတ်တမ်း၌ ပါသမျှသာဖြစ်သည်။
၁၅၇၈ တွင် တတိယအိမ်ထောင်အဖြစ် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ဂျိန်း ဖရိုမွန်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဒီးမှာ ငါးဆယ့်တစ်နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
၁၅၈၇တွင် ကယ်လီလုပ်ဇာတ်ထိုးသည့် ဇနီးမယားမျှသုံးရန် ကောင်းကင်တမန်က မှာကြားသည်ဆိုသောကာလက ဇနီးမှာ ထို ဂျိန်း ဒီး( အပျိုဘဝက ဖရိုမွန်)ပင်ဖြစ်သည်။
ဂျိန်းမှာ ၁၆၀၄ ခုနှစ် မန်ချက်စတာတွင်ပင် အကျိတ်ထွက်သော ပလိပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရှာလေသည်။
Manchester Cathedral Archive, MS 1 ပရာ့ဂ်တွင် မွေးသော သား မိုက်ကယ်မှာ ၁၅၉၄ခုနှစ် ဒီး၏ မွေးနေ့တွင်ပင် ကွယ်လွန်သည်။
ထရီဘိုနျောတွင် မွေးသော သား သီယိုဒိုမှာ ၁၆၀၁ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာ၌ ကွယ်လွန်သည်။
သူကွယ်လွန်သည်အထိ အနီးကပ် စောင့်ရှောက်သော သမီး ကတ်သရင်းနှင့် သားနှစ်ဦးဖြစ်သော အာသာ ဒီးနှင့် ရိုလန် ဒီးတို့သာ အသက်ရှည်သည်။
သူ၏ သမီးအငယ်များဖြစ်သော မက်ဒီနီယာ၊ ဖရန်စစ်နှင့် မာဂရက်တို့အကြောင်း ၁၆၀၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မှတ်တမ်းမှတ်ရာ မတွေ့ရ၍ ၎င်းတို့အမေကွယ်လွန်သော ပလိပ်ရောဂါဘေးတွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြပုံရသည်ဟု မှန်းဆကြသည်။
ဝက်မင်စတာကျောင်းတွင် အာသာကျောင်းတက်နေစဉ် ဒီးက ထိုကျောင်းအုပ်ထံ သူ့သားအတွက် စိတ်ပူကြောင်း စာရေးပို့ခဲ့သည်။
အာသာသည် သူ့ဖခင်၏ သိပ္ပံပညာ၊ အဂ္ဂိရတ်ပညာများကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ယူနိုင်သူဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကယ်လီနှင့် လမ်းခွဲပြီးနောက် သူ့ဖခင်၏ နတ်ဝင်သည်အဖြစ် ကူညီခဲ့သူဖြစ်သည်။
အာသာသည် နောက်ပိုင်းတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာဖြစ်လာပြီး အဂ္ဂိရတ်၊ ဂမ္ဘီရစာရေးဆရာလည်းဖြစ်လာပြီး သူ၏စာအုပ်များကို အဲလိယတ်စ် အတ်ရှ်မိုးက ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ စုဆောင်းလေ့လာသူ ဂျွန် အော်ဘရေ၎င်း၏ အဘေး ဝီလျံ အော်ဘရေမှာ ဒီးနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့်အပြင် ဆွေးမျိုးနီးစပ်လည်းတော်သည်က ဒီး၏ ရုပ်ပုံသွင်ပြင်နှင့်ပတ်သက်၍ ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။
"သူက အရပ်ရှည်ပြီး ကျစ်လျစ်သွယ်လျတယ်။
အနုပညာရှင်တစ်ယောက်ဝတ်လေ့ရှိတဲ့ ဝတ်ရုံလိုမျိုး ဝတ်ရုံကိုဝတ်ဆင်ထားတယ်။
လက်ကသီစတွေကျလျက်နဲ့ဟာပေါ့။
အဆင်းလှပြီးရှင်းလင်းတဲ့ အသားအရည်မျိုးရှိတယ်။
နို့လို ဖြူဖွေးနေတဲ့ မုတ်ဆိတ်ဖြူကြီးတွေနဲ့။
ရုပ်အရမ်းဖြောင့်တယ်။
" အောင်မြင်ပိုင်ဆိုင်မှုများ thumb|ဂျိုဟန်းနတ်စ် ထရိုင်သမီးယတ်စ်၏ စတက်ဂန်နိုဂရပ်ဖီယာမှ ပုံစံကားချပ်တစ်ခု(၁၅၉၁ တွင် လက်ရေးမူတစ်ခုလုံးကို ဂျွန်ဒီးက ကူးယူခဲ့) အတွေးအမြင် ဒီးသည် အပြင်းအထန် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသော ခရစ်ယာန်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် သူ၏ယုံကြည်မှုအမြင်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်နှင့် ရီနေးဆွန့်ကာလတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ပလေတိုးနစ် ပိုက်သာဂိုရီယန် အယူဝါဒ၏ လွှမ်းမိုးမှုများပါသည်။
ကိန်းဂဏန်းတို့သည် အရာအားလုံးတို့၏ အခြေခံအကြောင်းတရားဖြစ်ပြီး အသိဉာဏ်ပညာအတွက်အခရာဖြစ်ကာ ဘုရားသခင်၏ ဖန်ဆင်းမှုသည် ကိန်းဂဏန်းအရဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။
ဝိဇ္ဇာဓိုရ်အတတ်မှ သူ၏ယုံကြည်ချက်မှာ လူသားတို့သည် သိဒ္ဓိတန်ခိုးရရှိနိုင်သည့် အလားအလာရှိပြီး ထိုသိဒ္ဓိတန်ခိုးကို ကိန်းဂဏန်းများကို လေ့ကျင့်ခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။
သူ၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲသော ဒေဝတာမှော်နှင့် လက်တွေ့အသုံးချသင်္ချာတို့သည် ၎င်းတို့အား ယနေ့အများက ဖြောင့်ဖြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်နယ်ပယ်နှစ်ခုအဖြစ်မြင်နေသကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ တူညီသောလမ်းစဉ်တစ်ခုတည်းမှ ကြီးမြတ်သောနှင့် သူလိုငါလိုဟူသည့် အစွန်းနှစ်ဖက်သာဖြစ်သည်။
သူ၏ အန္တိမရည်မှန်းချက်မှာ ရိုးရှင်း၍ ညီညွှတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘာသာတရားတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ရန်ဖြစ်သည်။
ဂုဏ်သတင်းနှင့် အရေးပါမှု ပြက္ခဒိန် ဒီးသည် တိုင်ချို ဘရာဟီ၏ သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် နီကိုးလတ်စ် ကော့ပါးနိကတ်စ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသူဖြစ်သည်။
သူ၏ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအများအပြားမှာ ကော့ပါးနိကတ်စ် ယူဆချက်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပြက္ခဒိန်ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် ဒီးသည် ကော့ပါးနိကတ်စ် သီအိုရီကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မကြီးမှ ဒီးအား ဂရီဂိုရီယန် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ရာတွင် အကြံပေးရန် အကူအညီတောင်းခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း သူအကြံပေးခဲ့သည်များကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရေးမူ ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရေးမူနှင့် ဒီးမှာ မကြာခဏ အတူဆက်နွယ်ခဲ့သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မူလလက်ရေးမူကို ပြန်လည်ဝယ်ယူခဲ့သော ဆက်ခံသူ ဝီးလ်ဖရစ် မိုက်ကယ် ဗွိုင်းနစ်ချ်က ဒီးသည် မူလလက်ရေးမူကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး ရိုမန်အင်ပါယာပြည့်ရှင် ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံရောင်းချခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု မှန်းဆသည်။
သို့သော် ဒီး၏ မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင်မူ ရောင်းချမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးမှတ်ထားသည့် အထောက်အထားမတွေ့ရပေ။
အခြား သက်သေပဟေဠိဝှက် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည့် "ဆွိုင်ဂါ စာအုပ်"ကိုလည်း ဒီးပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်ဟု သိကြသည်။
ရေးသားခဲ့သမျှ မိုနတ်စ် ဟိုင်ရာရိုဂလစ်ဖစ်ကာ ကျမ်း၊ ၁၅၆၄ ခုနှစ်။
ယူကလစ်၏ အခြေခံသဘောတရားများကျမ်းကို ဘီလင်စလေ ဘာသာပြန်သည့်မူတွင် ကျမ်းဦးနိဒါန်းစကား၊ ၁၅၇၀ ခုနှစ်။
ဂြိုဟ်ကြီး ခုနှစ်လုံး၏ ထူးခြားဆန်းပြား နည်းဥပဒေများ၊ ၁၅၈၂-၈၃။
ရှေးခေတ်လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း thumb|လက်ရှိ ဗြိတိသျှ ပြတိုက်တွင်ပြသထားသော ဒီးမှော်စီရင်ရာတွင် သုံးခဲ့သော ပစ္စည်းများ ဒီးပိုင်ဆိုင်သည့် ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲများနှင့် ပတ်သက်သော ပစ္စည်းအများအပြားကို ဗြိတိသျှ ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။
ဒီး၏ ကြေးမုံ (သို့မဟုတ်) မီဆိုအမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှုမှ မှန်ချပ်များ (၁၅၂၀ ဝန်းကျင်တွင် ဥရောပသို့ ရောက်လာသော အက်ဇတက်တို့၏ မီးသင့်ကျောက်ကို ဖန်ကဲ့သို့သွေးပြီးပြုလုပ်ထားသည့် လက်ကိုင်မှန်ပုံစံ အစီအရင်ပစ္စည်းတစ်ခု) ဂျနီဖာ ရမ်ပလင်က ဤပစ္စည်းကို ဒီးမပိုင်ခဲ့ဟုဆိုသည်။
ဒီး အစီအရင်ပြုရာ စားပွဲ၏ ခြေတွင် ကပ်ထားသော ချိတ်တံဆိပ်ငယ်လေးများ။
"ရှူးကျောက်တုံး"ဟုခေါ်သည့် သလင်းကျောက်လုံးတွင် ပီပီသသ အလှဆင်ရေးချယ်ထားသော "ဘုရားသခင်၏ တံဆိပ်တော်"ဟူသည့် ချိတ်တံဆိပ်ကြီး။
ကယ်လီ၏ အမြင်များမှ တစ်ခုကို ထွင်းထားသည့် ရွှေနှင့်ပြုလုပ်သည့် အဆောင်လက်ဖွဲ့တစ်ခု။
သလင်းကျောက်လုံးတစ်လုံး၊ ဒီး ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည့် ကျောက်မြတ်တွင်းထွက်ဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှုတွင် နှစ်များစွာ သတိမထားမိခဲ့ကြသော အချင်း ၆ စင်တီမီတာရှိ ကျောက်လုံး။
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် "ရှူးကျောက်တုံး"နှင့် နစ်ကိုးလတ်စ် ကူလ်ပက်ပါ ရေးသည့် ၁၇ ရာစု အလယ်မူ ၎င်းကျောက်တုံး အသုံးပြုနည်း နှစ်ခုလုံးကို လန်ဒန်ရှိ ပြတိုက်မှ အခိုးခံရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ညွှန်းဆိုခံရမှု ဒီးသည် သူ့ခေတ်ပြိုင်များ၏ စာပေ အရေးအသားများတွင် ထင်ရှားသော ပုံရိပ်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ကျူးခံခဲ့ရသည်။
ဆက်လက်၍လည်း မှော်၊ အစီအရင်တို့နှင့်သက်ဆိုင်ကာ ဒီး၏ဘဝကာလအချိန်တွင် အခြေတည်ထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများတွင် ထင်ရှားသော ပုံရိပ်အဖြစ် သရုပ်ဖော်ခံရဆဲဖြစ်သည်။
၁၆ နှင့် ၁၇ ရာစုများ အက်ဒ်မွန် စပန်ဆာသည် ဒီးကို ၁၅၉၆ထုတ် "ဖယ်ရီ ဘုရင်မ"တွင် ညွှန်းဆိုခဲ့သည်။
Woolley, Benjamin The Queen's Conjuror: The Science and Magic of Dr. John Dee, Adviser to Queen Elizabeth I. New York: Henry Holt and Company (2001) ၁၆၁၀-၁၁ တွင် ရေးသားခဲ့သော မုန်တိုင်း ပြဇာတ်တွင် ဝီလီယံ ရှိတ်စပီးယားသည် ဇာတ်ကောင် ပရိုစပါရိုကို ဒီးအားအခြေခံ၍ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၆၆၆ ခုနှစ်ထုတ် မာဂရက် ကာဗန်ဒစ်ခ်ျ၏ "လှောင်မြိုက်နေသော ကမ္ဘာ"စာအုပ်မှ ဝိဉာဉ်များသည် ဒီးအကြောင်းထည့်ပြောခဲ့သည်။
၁၉ ရာစု ၁၈၄၀ ခုနှစ်ထုတ် "ဂိုင်း ဖောကစ်"ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာ ဝီလီယံ ဟာရစ်ဆင် အိန်းဆွော့က ဒီးအား ဇာတ်ကောင်တစ်ကောင်အဖြစ် ထည့်သွင်း ဖန်တီးခဲ့သည်။
၂၀ ရာစု ဂျွန်ဒီးအား သူ၏ စိတ်ကူးယဉ် အမွေခံ ဘာရွန် မြူရယ်လာနှင့်အတူ အဓိက ဇာတ်ကောင်အဖြစ် ဂူစတဗ် မေရင့်ခ်က သူ၏၁၉၂၇ ခုနှစ်ထုတ် "အနောက်ပြတင်းမှ တမန်တော်"(မူရင်း ဂျာမန် ခေါင်းစဉ်- Der Engel vom westlichen Fenster)တွင် ထည့်သွင်းဖန်တီးခဲ့သည်။
အီယန် ဖလန်းမင်းသည် ဂျိမ်းစ် ဘွန်း၏ ကုဒ်နံပါတ် 007 ကို ဂျွန်ဒီးထံမှ ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖလန်းမင်းသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ဂျိမ်းစ် ဘွန်း ဝတ္ထု ကိုရေးနေစဉ် ဒီး၏ ဘဝအမှတ်တရ စာတစ်ပုဒ်ကို ဖတ်မိရာမှ စိတ်ကူးရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၈ခုနှစ်ထုတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား "ဂျူဘလီ"တွင် ဒီးသည် အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။
၁၉၈၇ မှ ၂၀၀၇ အတွင်း ထွက်ရှိခဲ့သော Ægypt အမည်ရှိ ဝတ္ထုလေးအုပ်တွဲတွင် ဒီးသည် အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၄ ထုတ် ဂရန့် လီး ဘက်ဖဲလိုး၏ "ကောင်းသောညပါ ဂျွန်ဒီး"သီချင်း၏ အကြောင်းအရာမှာ ဂျွန်ဒီးဖြစ်သည်။
၂၁ ရာစု ဂျွန်ဒီးသည် အိုင်းရွန်း မေဒန်ရော့ခ်အဖွဲ့၏ ၂၀၁၀မှ သီချင်းတစ်ပုဒ်တွင် အကြောင်းအရာဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ။
ဓမ္မဗျူဟာ ဒေါ်ခင်လှတင် သည် အဘိဓမ္မာစာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။
ဖခင်ဦးမြသောင်း (သာကီနွယ်) ဓမ္မဗျူဟာ နှင့် မိခင် ဒေါ်သူဇာမြင့်တို့၏ သားသမီး ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင် ဗဒုံမင်း(ခေါ်) ဘိုးတော်ဘုရား နှင့် ဘကြီးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် "မင်းကျော်သီဟသူ" ဟူသော ရွှေဘွဲ့တော်ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော ဒလမြို့စား မွန်လူမျိုး စစ်ကဲကြီးမောင်ထော်လေး (နောင်အခါ မော်လမြိုင်မြို့ စစ်ကဲ တရားသူကြီး) +ဒေါ်မင်းသူတို့မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက် (၂-၉-၁၉၅၉) နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မကျောင်းနှင့် အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်းတို့တွင် ၁၀-တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ အောင်ခဲ့သည်။
အဘိဓမ္မာစာပေ အဘိဓမ္မာပထမအဆင့်၊ ဒုတိယအဆင့်၊ တတိယအဆင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် အဘိဓမ္မာသီးသန့်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ပထမရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဒုတိယ၊ ၁၉၈၅ အဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင်စာမေးပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်း ပထမ ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါဠိ(ဒီပလိုမာ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
မင်္ဂလာဗျူဟာအသင်းချုပ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာကြီး ဦးမြသောင်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ လက်ထောက်ဆရာမအဖြစ် အဘိဓမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။
http://1.u0148017.z8.ru/watch/ngC3cQP6qMIAbhidhamma Pitaka teaching mp3 audio by Daw Khin Hla Tinအဘိဓမၼာအေျခခံပို႕ခ်ခ်က္ ေညယ်ဓမၼတရား ၅-ပါး - စိတ္၊ ေစတသိက္ ဓမၼဗ်ဴဟာ ေဒၚခင္လွတင္ - YouTubeရန်ကုန်မြို့၊ ဓမ္မဗျူဟာသာသနမာမကအဖွဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဓမ္မစာပေသင်တန်းကျောင်းကြီး၏ သင်တန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ကျိုးမဖက် စေတနာသက်သက် သဒ္ဓါတရားထက်ထက်ဖြင့် အားကြိုးမာန်တက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်အပ်သော မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ (သာသနာပြု) ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ခံယူရရှိခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဓမ္မရေးရာစာပေများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ ဓမ္မဗျူဟာသာသနမာမကအဖွဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်များဆိုင်ရာ ဓမ္မစာပေသင်တန်းကျောင်းကြီး၏ သင်တန်းမှူးဆရာမ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော ဆရာမဒေါ်ခင်လှတင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်းချုပ် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၆၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၃ ရက် (၂၉.၄.၂၀ဝ၆) ဒေါ်မြမြသန်း ဒုတိယတိုင်းဥပဒေအရာရှိ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏ ကိုယ်တွေ့ပြောပြချက် ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာပေကျမ်းဂန်များ ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ အဘိဓမ္မာသင်တန်း (ပထမဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ အဘိဓမ္မာသင်တန်း (ဒုတိယဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ အဘိဓမ္မာသင်တန်း (တတိယဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာစာမေးပွဲ (ပထမဆင့်) မေးခွန်းဟောင်း + စံပြအဖြေလွှာ ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာစာမေးပွဲ (ဒုတိယဆင့်) မေးခွန်းဟောင်း + စံပြအဖြေလွှာ ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာစာမေးပွဲ (တတိယဆင့်) မေးခွန်းဟောင်း + စံပြအဖြေလွှာ ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင် (ပထမဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင် (ဒုတိယဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင် (တတိယဆင့်) မှတ်စု ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှုသင်တန်း (ယဉ်ကျေးမှုကျင့်ဝတ်ဘာသာ) ဓမ္မဗျူဟာအခြေခံ ပရိတ်တော်ကျင့်စဉ်သင်တန်း (ပရိတ်ကြီး ၁၁-သုတ်၊ ပါဠိ+မြန်မာပြန်) ဓမ္မဗျူဟာရတနာမြတ်သုံးပါး ဂုဏ်တော်၊ ဂုဏ်တော်ကွန်ခြာနှင့်မဟာသရဏဂုံတော်ကြီး ဓမ္မဗျူဟာဝါဆိုလပြည့်၊ ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန်သင်တန်း။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ပေကျင်း အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလက်ရွေးစင်အဖြစ် ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော အပြေးအားကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်းကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နတ်မောက်မြို့၊ ဈေးရပ်မြောက်ပိုင်း၊ အဖ ဗိသုကာဆရာကြီးဦးပန်းကြိုင်၊ အမိ ဒေါ်မြကျင်တို့က ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
နတ်မောက်မြို့၊ ကန်ကြီးရပ် အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအထက်မူလတန်းကျောင်းတွင် သူငယ်တန်းမှ စတုတ္ထတန်းအထိ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အစိုးရအလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
သူမသည် ဘန်ကောက်တွင် ကျင်းပသော ၂၀၀၇ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသမီး မီတာ ၄၀၀ အပြေးပြိုင်ပွဲတွင် ၅၅.၁၁ စက္ကန့်ဖြင့် ငွေတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။
seedcoat=အစေ့ခွံ၊ cotyledon=အစေ့ရွက်၊ hypocotyle=စေ့ရွက်အောက်တံ၊ radicle=အမြစ်လောင်း စေ့ရွက်အောက်တံ (; "ဟိုက်ပိုကော့တလီဒိုးနပ်စ် ပင်စည်" ("hypocotyledonous stem") ၏ အတိုကောက်"hypocotyl". "အစေ့ရွက်၏အောက်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ)သည် အညှောင့်ထွက်ကာစ အပင်ပေါက်ကလေး၏ ပင်စည်ဖြစ်ပြီး အစေ့ရွက်(ကော့တလီဒန်)များ၏ အောက်နှင့် အမြစ်လောင်း(အမြစ်)၏ အပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။
စေ့ရွက်စုံပင်များ အပင်လောင်းသည် အစို့ပေါက်ချိန်တွင် ကြီးထွားလာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အမြစ်လောင်း(ရာဒီကယ်-radicle)ဟုခေါ်သော အစို့တစ်ခုကို ပေါက်လာစေသည်။
၎င်းအပင်လောင်းသည် နောင်တွင် မူလမြစ် ဖြစ်လာပြီး မြေကြီးထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်လေသည်။
အပင်လောင်းပေါ်ထွက်လာပြီးသည့်နောက်တွင် စေ့ရွက်အောက်တံလည်း ထွက်လာကာ ကြီးထွားလာနေသည့်ထိပ်ဖျား (အစေ့ရွက်လည်း ပါလေ့ရှိ) ကို မြေပြင်ပေါ်သို့ မတင်လိုက်လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် အပင်လောင်းရွက်များ(အစေ့ရွက်ဟုခေါ်)နှင့် ပင်စည်လောင်းတို့ကိုလည်း ခံဆောင်ထားသည်။
စေ့ရွက်အောက်တံသည် အပင်ပေါက်ကလေးကို ဆန့်ထွက်စေသည့် မူလအင်္ဂါ ဖြစ်ပြီး ပင်စည်အဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
စေ့ရွက်ထီးပင်များ ကောက်နှံများနှင့် မြက်များကဲ့သို့ စေ့ရွက်ထီးအစို့ပေါက်အစေ့များ၏ ရှေးဦးဖွံ့ဖြိုးမှုသည်ကား မတူညီသောအရာ ဖြစ်၏။
အညွန့်ဖုံးဟုခေါ်သော အရာတစ်ခုသည် အစေ့ရွက်၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်လာပြီး ပင်စည်ငယ်နှင့် အညွန့်လောင်းတို့ ကြီးထွားပြီး မြေပေါ်ထွက်လာသည်နှင့်အမျှ အကာအကွယ်ပေးရတော့သည်။
မီဆိုကော့တိုင်းလ်—အစေ့(အတွင်းတွင် နစ်မြုပ်ကျန်နေ)နှင့် အညွန့်လောင်းတို့ကြားရှိ အပင်ပေါက်ကလေး၏ အစိတ်အပိုင်း—လေပေါ်ပိုင်းပင်စည်ကို မြေမျက်နှာပြင်အထက်သို့ ဆန့်ထုတ်လိုက်သည်။
မြေမျက်နှာပြင်၌ အညွန့်လောင်း၏အောက်ဘက် ကပ်လျက်နေရာမှ ဆင့်ပွားမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
၎င်းနောက်တွင် အမြစ်လောင်းမှ မူလမြစ်သည် ဆက်လက်မဖွံ့ဖြိုးနိုင်တော့ချေ။
မီဆိုကော့တိုင်းလ်ကို စေ့ရွက်အောက်တံတစ်ပိုင်း၊ အစေ့ရွက်တစ်ပိုင်း ဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
(အစေ့ ကို ကြည့်ပါ။
) စေ့ရွက်ထီးပင်တိုင်းသည် မြက်များကဲ့သို့ မဖွံ့ဖြိုးကြချေ။
ကြက်သွန်နီသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် ပထမဖြစ်စဉ်အတိုင်း ဖွံ့ဖြိုးသည်။
အစေ့ရွက်ထိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အစေ့ခွံနှင့် အစေ့တွင်းစာ(သိုလှောင်ထားသောအစာ)တို့သည်လည်း အထက်သို့ တက်လာသည်။
. ထို့နောက် အမြစ်လောင်းနှင့် အခွံပုံစံအစေ့ရွက်ကြားရှိ အဆစ်မှ ပထမဆုံးအရွက်စစ်များသည် အစေ့ရွက်ကို ထိုးဖောက်ကျော်ဖြတ်လျက် ကြီးထွားလာသည်။
သိုလှောင်အင်္ဂါ အချို့အပင်များတွင် စေ့ရွက်အောက်တံသည် သိုလှောင်အင်္ဂါအဖြစ် ကြီးထွားလာတတ်သည်။
အောက်ပါတို့ကိုလည်းရှု စေ့ရွက်အထက်တံ စေ့ရွက်ထီးပင် စေ့ရွက်စုံပင် ကိုးကား Category:အပင်ရုပ်သွင်ဗေဒ Category:အပင်ခန္ဓာဗေဒ Category:အပင်မျိုးပွားခြင်း။
thumb|ပုဇွန်တောင်ချောင်းအား ကောင်းကင်မှ တွေ့မြင်ရပုံ ပုဇွန်တောင်ချောင်း(အထက်မြစ်ညာတွင် ငမိုးရိပ်ချောင်းဟုလူသိများ)သည် ရန်ကုန်မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ချောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့လယ်နေရာကို အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပုဇွန်တောင်ချောင်းတို့ ဆုံရာအရပ်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။
ပုဇွန်တောင်ချောင်းပတ်လည်ဧရိယာတွင် မြန်မာပြည်ဖွား အိန္ဒိယအနွယ်ဝင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ကမ္ဘာအကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းကြီးသည် ၁၆၀၈ ခုနှစ်တွင် သန်လျင်မြို့ မြို့ဝန် ငဇင်ကာသည် ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီးမှ ဖြုတ်ယူသယ်ဆောင်ခဲ့ကာ ထို ပုဇွန်တောင်ချောင်းအတွင်း နှစ်မြုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အမျိုးသားဇာတ်ရုံသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
အဆိုပါဇာတ်ရုံတွင် အခြားသောနိုင်ငံများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ၊ အစိုးရဌာနများ၏ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ ဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားများ၊ အနုပညာလက်ရာပြပွဲ၊ပြိုင်ပွဲများ၊ တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ ကျင်းပ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
သမိုင်း အမျိုးသားဇာတ်ရုံကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၃ ရက် ဇွန်လ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၃၀ ရက် ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။
စုစုပေါင်းကုန်ကျငွေ ၂၁၅.၄၇ မီလီယံကျပ်ငွေဖြစ်ပြီး တရုတ်အစိုးရမှ ၁၅၀ မီလီယံကျပ်ငွေ အကူအညီပေးခဲ့သဖြင့် မြန်မာအစိုးရမှ ကျန်ငွေသာ ကုန်ကျခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ။
ဂွီးတဲ() မျိုးနွယ်စုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချင်းဟုခေါ်ဆိုပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကူကီး သို့မဟုတ် မီဇိုးဟု သမုတ်သော ဇိုမီးအနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။
Ngul Lian Zam (Guite), “Mualthum Kampau Guite Hausate Tangthu” (Amazon/CreateSpace, United States, 2018), ISBN 978-1721693559. This is a new comprehensive survey of the Guite family history. နေမင်းမှဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူရှိသဖြင့်၊ နေမင်းအနွယ်တော်ဟု ဆိုလိုသော နီဂွီး၊ ဂွေးတဲ (အသံထွက်အမှန် ဂွီးတဲဟုရေးရန်) ဟု အမည်သမုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်ဟောင်းကာလတွင် တောင်ပိုင်၊ နယ်စားမင်းမျိုးဖြစ်ပေသည်။
See article, "Guite," in Sing K. Khai, Zo People and Their Culture (Lamka, Churachandpur, India: Khampu Hatzaw, 1995), 21-22. Endnotes Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ဂိုခေါထန်ရာဇာ (c. 1821–1872) သည် တောင်ပိုင်မင်းမျိုးဖြစ်သော ဂွေးတဲလူမျိုး အဆက်ဖြစ်သည်။
သူ၏စံနန်းအိမ်တော်ကို ယနေ့မျက်မှောက် တွန်းဇံမြို့နယ်ရှိ မွာလ်ပီးသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး၊ ကျုံးများတူးဖော်ပြီး၊ မြို့ရိုးအခိုင်အမာဖြင့် နေခဲ့သည်။
မျက်မှောက်သမိုင်းစာမျက်နှာတွင် မျက်ကွယ်ပြုခံရသော်လည်း၊ သူ့ခေတ်သူ့ကာလတွင်ကား ဇိုမီးဟုတွင်သော လူမျိုး၏ ဦးသျှောင်ဖြစ်ပြီး၊ နယ်ခြားမေသေခေါ် ကသည်းလူမျိုးတို့ကပင် ရာဇာဘုရင်တဆူအဖြစ် လေးစားကြည်ညိုခံခဲ့ရသည်။
He was also recorded as Go Khaw Thang or Go Khua Thang in common local address, or even as Gokothang or Kokutung by B. S. Carey and H. N. Tuck. Bertram S. Carey and Henry N. Tuck, Chin Hills, Vol 1 (1896), page 141. Footnotes Category:၁၈၇၂ ကွယ်လွန်သူများ။
မြန်မာ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်(; အတိုကောတ် MICB)သည် နိုင်ငံတော်ပိုင် ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့တို့တွင် ဘဏ်ခွဲများထားရှိသည်။
မြန်မာ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပြည်တွင်းငွေကြေးကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ချေးငှားခြင်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံခြင်း၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကအားဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
မြန်မာ့နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုဘဏ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်နိုင်ငံခြားငွေများကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဆောင်ရွက်သည်။
မြန်မာ့ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်သည်လည်း နိုင်ငံခြားသားများ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုအတွက် ဘဏ်အကျိုးတော်ဆောင်အဖြစ် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
၁၉၉၀ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံတော် ငွေရေး ကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဥပဒေအရ မြန်မာ့ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်အား မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်မှ ခွဲ၍တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်း ဥပဒေနှင့် အညီ နိုင်ငံတကာ ဘဏ်လုပ်ငန်း များကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော နိုင်ငံတော်ပိုင် ဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့။
သည် ရိုးရာဂျပန် ချက်ပြုတ်နည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စွပ်ပြုတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး "ဒါရှီ"ဟုခေါ်သော ဟင်းရည်တစ်မျိုးထဲသို့ မီဆိုအနှစ်ထည့်မွေထားခြင်းဖြစ်သည်။
လူတစ်ယောက်ချင်းစီ အကြိုက်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ရာသီဒေသကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများကို ထည့်လေ့ရှိသည်။
မီဆို အနှစ် မီဆို စွပ်ပြုတ် တစ်ခု၏ ဝိသေသနှင့် အရသာသည် မီဆိုအနှစ် ရွေးချယ်မှုအပေါ်တွင် အကြီးအကျယ်မူတည်ပါသည်။
မီဆိုအနှစ်(ဂျပန်လို ခိုးဂျိကင်(麹菌?)ဟုခေါ်သော Aspergillus oryzae မှိုနှင့် ဆား၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆန်၊ ဘာလီ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခုကိုသုံး၍ ပဲပိစပ်ကို အချဉ်ဖောက်ထားသော ဂျပန်ရိုးရာ ဟင်းခတ်အနှစ်တစ်မျိုး) ကို အနှစ်နီ(အကာမီဆို)၊ အနှစ်ဖြူ(ရှီရိုမီဆို)နှင့် အရောအနှစ်(အဝါဆီ)ဟူ၍ အမျိုးအစားခွဲနိုင်သည်။
ရှင်ရှူမီဆို၊ဆန်ဒိုင်မီဆို စသဖြင့် ဒေသကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်လည်းရှိ၏။
အနှစ်နီ မီဆိုကဲ့သို့ အချိန်အကြာကြီး အချဉ်ဖောက်ထားသော မီဆိုအနှစ်မျိုးသည် မီဆို စွပ်ပြုတ်တစ်ခွက်ကို ပိုမိုပြင်းပြနက်ရှိူင်းသော အရသာမျိုးကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။