kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယခုမူ ကာလရှည်ကြာစွာချောင်းမြောင်းတို့၏ ရေတိုက် စားမှုကြောင့်တောင် ကြားလမ်းဟုူ၍မရှိ တော့ဘဲ ပင်လယ် ဘက်သို့ပိုမိုကျယ်ပြန့်သွားသော လွင်ပြင်ကြီးဖြစ်နေလေသည်။
ရှေးအခါက ယင်းသည်ဂရိနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ ဂရိနိ်ုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့ဝင်ထွက်သွားလာရန် တစ်ခုတည်းသော လမ်း ပေါက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘီစီ ၄၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါးရှားဘုရင်ဇာဇီး သည်ဂရိနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိ်ုက်ရန် စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အလုံး အရင်းနှင့် ဂရိကျွန်းဆွယ်သို့ချီတက်လာခဲ့၏။
ဒါးဒနဲရေ လက်ကြားကို အခက်အခဲမရှိဘဲ ဖြတ်ကူးနိုင်သော်လည်း ဟဲ လစပွန့် အငူမှဂရိနိုင်ငံသို့ချီတက်ရာတွင် ပါးရှင်းတို့သည် သာမောပလီးတောင်ကြားလမ်းကျဉ်းကလေးကို ဖြတ်သွားရ မည်ဖြစ်၏။
ထိုတောင်ကြားလမ်းသည် ရန်သူတို့ကိုတားဆီးထား ရန် အလွန်ကောင်းသောနေရာဖြစ်သည်။
ဂရိနိုင်ငံသည် ပါးရှင်းတို့၏ရန်ကိုခုခံရန်ပြင်ဆင် ထားကြရာ ဂရိပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော စပါးတားပြည် နယ်သည်လည်းပါဝင်ခဲ့၏။
ထို့ကြောင့်ပါးရှင်းတို့သည်ထို တောင်ကြားလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ရမည်ကိုသိသော စပါးတား ဘုရင်လိယွန်နိီဒက်သည် စစ်သား ၃ဝဝ ခန့်နှင့်ထို တောင်ကြားလမ်းမှ ပါးရှင်းတပ်ကြီးကိုဆီးကြို ခုခံ တိုက်ခိုက် လေ၏။
ပါးရှင်းတို့သည် ဂရိတို့အား တစ်နေကုန်ကြိုးစား တိုက်ခိုက်သော်လည်း ရှေ့သို့မတိုးနိုင်အောင်ဖြစ်၍ အကျအဆုံး လည်း များပြားခဲ့လေသည်။
သို့သော် အီဖီယယ်လတီး ဆိုသူ သဘောလွယ်သောဂရိတစ်ဦး၏ သစ္စာဖောက်မှုကြောင့် သာမော ပလီးတောင်ကြားလမ်းကို ကွေ့ရှောင်၍အနောက်ဘက်မှ ဝန်းရံ မိအောင် သွားနိုင်သည့်လမ်းတစ်လမ်းကို ပါးရှင်းတို့သိ သွားကြ ပြီး ပါးရှင်းတပ်တို့သည် တောင်ကြားလမ်းကို ဟန်မပျက် တိုက်သူကတိုက်၍ ဖြတ်လမ်းမှအလုံးအရင်းနှင့် ဂရိ စစ်သည် တို့၏ နောက်ကျောဘက်သို့ချီတက်လေသည်။
တောင်ကြား လမ်းကိုသာ သဲသဲမဲမဲတိုက်နေသောဂရိတို့သည် ရှေ့ရောနောက်ပါ ရန်သူတပ်များဖြင့် ပိတ်ညပ်မိလေသည်။
သို့သော်ဂရိတပ်သည် တစ်ယောက်မကျန်သေဆုံးသည်အထိ ရန်သူတို့ကို ခုခံတိုက် ခိုက်ကြလေသည်။
ဂရိတို့သည် ထိုတောင်ကြားလမ်းမှနေ၍ ဘီစီ ၂ရ၉ ခုနှစ်တွင်ဂရိနိုင်ငံကိုသိမ်းပိုက်ရန် ဝင်လာသောဗရင်နပ် နှင့်ဂေါလ စစ်သည်တို့အားလည်းကောင်း၊ ဘီစီ ၂ဝရ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည့်ရှင် ဘုရင်ဖိလစ်၏ တိုက်ခိုက် လာခြင်းကိုလည်းကောင်း တားဆီးခုခံတိုက်ခိုက်ကြသေး သော်လည်း အရေးမလှခဲ့ကြချေ။
ဤသို့ဖြင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင်သာမောပလီးမှာ အရေးပါ သောတောင်ကြားလမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဂရိနိုင်ငံ။
သာမှုနာမှုဆိုရာ၌ သာမှုဟူသည် လောကီမင်္ဂလာ အရပ်ရပ်ကိုပြုခြင်း၊ ရှင်ပြုခြင်း၊ ရဟန်းခံခြင်း၊ အိမ်ရာဆောက်ခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ ကျောင်းဆောက်ခြင်း၊ ဇရပ်ဆောက်ခြင်း၊ တန်ဆောင်းဆောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။
(တစ်နည်း) တိုးတက်ကြီးပွားသော လုပ်ငန်းကိစ္စဟူသမျှ ကိုသာမှုဆိုသည်။
နာမှုဟူသည် သားမယားဆွေမျိုးဉာတိသေဆုံးခြင်း၊ အနာရောဂါကပ်ရောက်ခြင်း၊ မင်းဘေးမင်းဒဏ်သင့်ခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးခြင်းစသည်တို့ဖြစ်သည်။
(တစ်နည်း) ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးသောလုပ်ငန်း ကိစ္စဟူသမျှကို နာမှုဆိုသည်။
ထို့ပြင်သာမှုကိုသာရေး၊ နာမှုကိုနာရေးဟု ခေါ်ကြသေးသည်။
(တစ်နည်း) သာမှုကိုကောင်း သောလုပ်ငန်း ကိစ္စဖြစ်၍သုဘ၊ နာမှုကိုမကောင်းသောလုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍ အသုဘ ဟုခေါ်ကြသေးသည်။
(တစ်နည်း)သာမှုကို လူအများတို့လိုလားနှစ်သက်အပ်သောလုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍၎င်း၊ နာမှုကိုလူအများ တို့မလိုလားမနှစ်သက်အပ်သော လုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍ အနိဋ္ဌဟုခေါ်ကြသေးသည်။
(တစ်နည်း)သာမှုနာမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထိုထိုစာအုပ်စာတမ်းတို့၌ 'လူတို့မှာရပ်ရွာ၌သာမှုနာမှု၊ ဒုမင်္ဂလာ သုမင်္ဂလာပွဲများတွင်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'စည်တော်ကို သုမင်္ဂလာ နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များတွင်သာ တီးလေ့ရှိကြသည်'ဟူ၍လည်းကောင်း ရေးသားကြသည်ကိုထောက်လျှင် သာမှုကိုကောင်းသောမင်္ဂလာဖြစ်၍ သုမင်္ဂလာ၊ နာမှုကို မကောင်းသောမင်္ဂလာဖြစ်၍ ဒုမင်္ဂလာဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။
'မင်္ဂလာကိစ္စ၊အမင်္ဂလာ ကိစ္စ၊ သာမှုနာမှုစသောအ ရာများကို' ဟုရေးသားကြပြန်သည်ကိုထောက်လျှင် သာမှုကိုမင်္ဂလာ၊ နာမှုကို အမင်္ဂလာဟု ခေါ်ကြသေးသည်သာမကသေး နာမှုကို အဝမင်္ဂလာဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။
ထို့ကြောင့် သာမှုဆိုသောစကားနှင့် သာရေးဆိုသောစကား၊ သုဘဆိုသောစကား၊ ဣဋ္ဌဆိုသောစကား၊ သုမင်္ဂလာဆိုသောစကား၊ မင်္ဂလာဆိုသောစကားများသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် အားဖြင့် တူသည်။
နာမှုဆိုသောစကားနှင့် နာရေးဆိုသောစကား၊ အသုဘဆိုသောစကား၊ အနိဋ္ဌဆိုသောစကား၊ ဒုမင်္ဂလာဆိုသောစကား ၊အမင်္ဂလာဆိုသော စကား၊ အဝမင်္ဂလာဆိုသော စကားများသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့်တူသည်။
ထိုသို့သာမှုနာမှုဆိုရာ၌ မည်မျှပင်အမည်သညာများပြားနေသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်လိုရင်းချုပ်လိုက်လျှင် တိုးတက် ကြီးပွားသောလုပ်ငန်းကိစ္စ၊ ကောင်းသောလုပ်ငန်းကိစ္စ၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာရှိသော လုပ်ငန်းကိစ္စဟူသမျှမှာ သာမှုဖြစ်ကြောင်း၊ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးသောလုပ်ငန်းကိစ္စ၊ မကောင်းသော လုပ်ငန်းကိစ္စ၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာမရှိသော လုပ် ငန်းကိစ္စ ဟူသမျှမှာ နာမှုဖြစ်ကြောင်းထင်ရှားသည်။
ထိုသာမှုနာမှုကိုဆိုသောစကားမှာ အရပ်သုံးစကားဖြစ်သောကြောင့် စာပေကျမ်းဂန်တို့၌ ယင်းအမည်ဖြင့် ပြဆိုရေးသားထားခြင်းများစွာမရှိသော်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် တူဖြစ်သော ဒုမင်္ဂလာ၊ သုမင်္ဂလာ၊ မင်္ဂလာ၊အဝမင်္ဂလာ ဟူသောအမည်ဖြင့် ပြဆိုရေးသားထားခြင်းကား များစွာရှိ၏။
ထိုကြောင့် မင်္ဂလာအမင်္ဂလာဟူသောအမည်ကို အခြေခံ ထား၍ရေးသားဖော်ပြပါအံ့။
မင်္ဂလာသည် လောကုတ္တရာဆိုင်ရာမင်္ဂလာ၊ လောကီဘက်ဆိုင်ရာ မင်္ဂလာဟု နှစ်မျိုးရှိရာ လောကုတ္တရာ ဘက်ဆိုင်ရာ မင်္ဂလာမှာ သုံးဆယ့်ရှစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထိုသုံးဆယ့်ရှစ်ပါး တို့သည်သူမိုက်တို့ကို မမှီဝဲမဆည်းကပ်ခြင်းမှာ မင်္ဂလာဖြစ်၏။
ထိုမှအပြန်ယူလျှင် သူမိုက်တို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်းမှာ အမင်္ဂလာဖြစ်၏။
ထိုနည်းတူပညာရှိတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်း မှာမင်္ဂလာဖြစ်၍ ပညာရှိတို့ကိုမမှီဝဲမ ဆည်းကပ်ခြင်းမှာ အမင်္ဂလာဖြစ်၏။
ပူဇော်ထိုက်သောသူတို့ကို ပူဇော်ခြင်းမှာ မင်္ဂလာဖြစ်၍ ပူဇော်ထိုက်သောသူတို့ကို မပူဇော်ခြင်းမှာ အမင်္ဂလာဖြစ်၏။
ဤသို့လျှင် မင်္ဂလာသုံးဆယ့်ရှစ်ပါးစေ့ငှ အောင်ယူပါ။
ဤ၌မင်္ဂလာဟူသမျှမှာ သာမှုဖြစ်၍ အမင်္ဂလာဟူသမျှမှာ နာမှုဖြစ် သည်။
လောကုတ္တရာဆိုင်ရာမင်္ဂလာမှာနှစ်ကောင်း၊ လကောင်း၊ ရက်ကောင်း၊ နေ့ကောင်း၊ အချိန်ကောင်းရွေးရန်မလို။
လောကီဆိုင်ရာမင်္ဂလာမှာ မင်္ဂလာ အမင်္ဂလာယူဆရာ၌ ဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်၊ တာရာစသည်တို့ကိုပြဆိုသော ဗေဒင်ကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရှေးသူဟောင်းတို့ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် ထုံးတမ်းစဉ်လာအားဖြင့်လည်းကောင်း ယူဆရသည်။
ဗေဒင်ကျမ်းတို့မှာလည်း ကမ္ဘာတိုင်းဖြစ်ပေါ်လာမြဲဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားတို့ အသုံးပြုသော ကမ္ဘာ့တန်ဆာကျမ်းများ ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားတို့သည် ဗုဒ္ဓဘုရားပွင့်တော်မူသောအခါ ဗုဒ္ဓဘုရား၏ အဆုံးအမ ကိုခံယူကြရသော်လည်း ဗုဒ္ဓဘုရားပွင့်တော်မမူသောအခါ၌ကား ဗေဒင်ကျမ်းတို့ အဆုံးအမ ကိုခံယူကြရသည်။
ကောင်းကင်၌သွားလာနေသောဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်၊ တာရာတို့ကား နှစ်၊ လ၊ ရက်၊ နေ့၊ ရာသီ၊ ဥတုတို့နှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
လူတို့၏ သာမှုနာမှု၊ သုဘ အသုဘ၊ မင်္ဂလာ အမင်္ဂလာ၊ ကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုး တို့နှင့်လည်း ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
လူတို့မှာဖွားသောအချိန်၌ ကောင်းကင် တစ်ဆဲ့နှစ်ရာသီတွင်တည်ဆဲဖြစ်သော ဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်၊ တာရာတို့ကို တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှု၍ သုဘ အသုဘ၊ ကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုးကိုပြောဟောလေ့ရှိ ကြသည်။
ဟောပြောသည့်အတိုင်းမှန်ကန်သည်ဟုယူဆကြသည်။
ထိုကြောင့်လူတို့သည် အမှုကိစ္စပြုလုပ်ကြရာ၌ အမှုကိစ္စ အားလျော်စွာ ကောင်းသောနှစ်၊ လ၊ ရက်၊ နေ၊ အချိန်ကိုရွေးချယ်၍ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
သာမှုမင်္ဂလာမှု ဖြစ်သော်လည်း မရွေးချယ်သည့်အတွက် ချွတ်ယွင်းပျက်စီးသွားလျှင် နာမှုအမင်္ဂလာမြှုဖစ်သွားတတ်သည်။
ကောင်းသော နှစ်၊ လ၊ ရက်၊ နေ့၊ အချိန် ရွေးချယ်ခြင်းကား မမှား နိုင်သောအလုပ်ဟုယူဆကြသည်။
ပုံပမာ ရေချိုးရာ၌ မကြီးကျယ်သောကိစ္စ ဖြစ်သော်လည်း 'ငါ့သားရွှေတောင်၊ ရေကိုရှောင်၊ အောင်စံဖြိုး၊ ရေချိုးတော့'အဆိုရှိသဖြင့်ယင်း လင်္ကာကိုအက္ခရာနံသင့်အတိုင်းကောက်၍ တနင်္လာ၊ သောကြာ၊ဗုဒ္ဓဟူး၊ စနေတို့၌ရေမချိုးရ။
တနင်္ဂနွေ၊ အင်္ဂါ၊ ကြာသပတေးနေ့တို့၌ ရေချိုးရမည်။
အကယ်၍ရေမချိုးရသည့်နေ့ ၌ချိုးမိ၍မကျန်းမာခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းဖြစ်ခဲ့သော် သာမှုမင်္ဂလာဖြစ်သော်လည်း နာမှုအမင်္ဂလာဖြစ်သွားတတ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ထိုအတူ'ကရင်သားမွေး၊ ခေါင်းမဆေးနှင့်။
အိုးစည်တီး၊ ပြီးအောင်လျှော်' အဆိုရှိသဖြင့် တနင်္လာဗုဒ္ဓဟူး၊ သောကြာ၊ ကြာသပတေးနေ့တို့၌ ခေါင်းမလျှော်ရ၊ တနင်္ဂနွေ၊ အင်္ဂါ၊ စနေတို့၌ ခေါင်းလျှော်ရမည်။
'လွန်းပုံသာ၊ ဝယ်ပါလေ။
အောင်ကျော်စံနှောင်း၊ မဝယ်ကောင်း' အဆိုရှိသဖြင့် ဗုဒ္ဓဟူး၊ ကြာသပတေး၊ သောကြာနေ့တို့၌ဝယ် ခြမ်းရမည်။
တနင်္ဂနွေ၊ တနင်္လာ၊ အင်္ဂါ၊ စနေနေ့တို့၌ မဝယ်ခြမ်းရ။
သည်တွင်မကသေး၊ သစ်ပင်စိုက်ရာမှာပင်ရွေး ချယ်ကြသည်။
'တစ်ရက်နှစ်ရက်၊ ပိုးစားရက်။
ဆဲ့နှစ်ဆဲ့သုံး၊ ပေါင်းရုံးဆတွက်၊ ပိုးစားရက်'အဆိုရှိသဖြင့် မည်သည့် လမဆိုလဆန်းမှာ ဖြစ်စေ၊လဆုတ်မှာဖြစ်စေ၊ တစ်ရက်နေ့၊ နှစ်ရက်နေ့၊ ဆဲ့နှစ်ရက်နေ့၊ ဆဲ့သုံးရက်နေ့တို့၌ ပိုးစား ရက်ဖြစ်၍ သစ်ပင်မစိုက်ရ။
စိုက်လျှင်ပိုးကျတတ်သည်။
ကြွင်းသောနေ့များ၌ စိုက်ရမည်။
အလှူပေးခြင်း၊ ရှင်ပြုခြင်း၊ ရဟန်းခံခြင်း၊ စေတီပုထိုးတည်ခြင်း၊ ကျောင်းဆောင်ခြင်း၊ ဇရပ်ဆောက့်ခြင်း၊ တန်ဆောင်းဆောက်ခြင်း၊ သိမ်ဆောက်ခြင်း၊ ရေကန်တူးခြင်း၊ ရေတွင်းတူးခြင်းစသော သာမှုခေါ်ကုသိုလ်ကောင်း မှုဆိုင်ရာ မင်္ဂလာတို့၌၎င်း၊ မြို့ပြထီးနန်းတည်ခြင်း၊ ရွာတည်ခြင်း၊ အိမ်ဆောက်ခြင်း၊ ကျီကျဆောက်ခြင်း၊ ကင်ပွန်း တပ်ခြင်း၊ အမည်ပေးခြင်း၊ လက်ထပ်ခြင်းစသော သာမှုခေါ်လူမှုဆိုင်ရာ မင်္ဂလာတို့၌လည်းကောင်း၊ ကောင်းသည်ထက် ကောင်းရန် ဘေးရန်ကင်းရှင်း၍ ပြီးစီးအောင်မြင်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကောင်းသော နှစ်၊ လ၊ ရက်၊ နေ့၊ အချိန်ကို ရွေးချယ်၍ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
အကယ်၍မရွေးချယ်ဘဲ ပြုလုပ်မိသည့် အတွက်ချွတ်ယွင်းပျက်စီးသွားခဲ့သော် သာမှု မင်္ဂလာဖြစ်သော် လည်း နာမှုအမင်္ဂလာဖြစ်သွားတတ်သည်ဟုယူဆကြသည်။
ထို့ပြင် စေတီပုထိုး နန်းအိမ်စသောအဆောက်အအုံ၌ လင်းတနားခြင်း၊ ဗျိုင်းနားခြင်း၊ ကျီးသာခြင်း၊ ပျားန ကျယ်စွဲခြင်း၊ တောင်ပို့ပေါက်ခြင်း၊ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လည်းခြင်း၊ ဥက္ကာကျခြင်း၊ အချိန်မတော် ခွေးအူခြင်း၊ ကျီးပြိုခြင်း၊ ကြက်တို့ အိပ်တန်းဆင်း စော၍ အိပ်တန်းတက် နောက်ကျခြင်းစသည်တို့၌လည်းကောင်း၊ အိပ်မက်မြင် မက်ခြင်း၊ အသားလှုပ်ခြင်း၊ ထိုမှတစ်ပါးသော အတိတ်နိမိတ်များကို မြင်ခြင်းကြားခြင်းစသည်တို့၌၎င်း၊ အချို့ နေရာ၌သာမှု မင်္ဂလာ၊ အချို့နေရာ၌ နာမှုမင်္ဂလာဟုယူဆကြသေးသည်။
လူများသေဆုံး ကွယ်လွန်ခြင်းကား နာမှု အမင်္ဂလာဖြစ်သည်။
သေဆုံးကွယ်လွန်ရာ၌ အဂ္ဂိဈာပန • မီးရှို့၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ ဘူမိဈာပန• မြေ၌မြုပ်၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း၊ ဥဒကဈာပန• ရေ၌ မျှော၍သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းဟူ၍ သုံး မျိုးရှိသည်။
ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ဘုရား၊ပစ္စေကဗုဒ္ဓ၊ ရဟန္တာ၊ စကြာမင်း၊ သီလဝန္တ၊ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့၏အလောင်းကို မီးရှို့၍သင်္ဂြိုဟ် လေ့ရှိကြသည်။
အကြောင်းကားမြေ၌မြုပ်၍ သင်္ဂြိုဟ်လျှင် မိုးခေါင်တတ်သည်။
ရေ၌မျှော၍သင်္ဂြိုဟ်လျှင် ရေကြီးတတ်သည် ဟုအယူရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
အခြားသူများ၏ အလောင်းကိုကား သုံးမျိုးလုံး ပင်သင့်သလို ကြိုက်နှစ်သက်သလို သင်္ဂြိုဟ်ကြသည်။
အုတ်ဂူသွင်း၍လည်းသင်္ဂြိုဟ်သေး၏။
ယင်းကားမြေ၌မြုပ်၍ သင်္ဂြိုဟ် ခြင်းသဘောဖြစ်သည်။
ရဟန်းများအလောင်းကို အုတ်ဂူသွင်း၍ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းကား စေတီတည်ထားသည့်အလား အများကိုးကွယ် ရန်ရည်ရွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
လူသေဆုံးရာနာမှု၌ မျိုးရိုးဇာတိသို့လိုက်၍ လည်းကောင်း၊ အယူဝါဒသို့လိုက်၍လည်းကောင်း၊ အရပ်ဒေသသို့ လိုက်၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ကြသည်။
ပြုလုပ်ပုံအမျိုး မျိုးရှိရာ ဗုဒ္ဓဝါဒီများသေဆုံးလျှင် ရှေးဦးစွာ ရေချိုး ရသည်။
ရေအိုးသီးခြားဖြင့်ချိုးရသည်။
ယင်းရေအိုးကို ကျန်ရစ်သူများ မသုံးရ။
ရေလုံအိုးခေါ်သည်။
စွန့်ပစ်ရသည်။
နောက်သေဆုံးသူ ၏ပါးစပ်ထဲသို့ ငွေတမတ်တန်သည် ငါးမူးတန်သည်ကူးတို့ခထည့်ရသည်။
အလောင်းပြင်ရသည်။
ပြင်သောအခါ ခေါင်လျောက်အလိုက်ထားရသည်။
မထား လျှင်လျောက်ပြတ်ခေါ်သည်။
မထားကောင်း။
အလောင်းကို ခြေမနှစ်ခုပူး၍ လက်မနှစ်ခုဗိုက်ပေါ်တင်ကာပူး၍ ကြိုးချည်ရသည်။
ဗုဒ္ဓဝါဒီဖြစ်၍ ခေါင်းရင်းတွင်စားပွဲငယ်တစ်ခုနှင့် ဘုရားပန်းအိုးထားရသည်။
ခေါင်းသွင်းသောအခါ ခြေမကြိုး လက်မမကြိုး တို့ကိုဖြတ်ရသည်။
အချို့ရက်ကူး၍ မထားရ။
ထားလျှင်သုံးရက် ငါးရက်စသည် မ ရက်ထားရသည်။
စုံရက်မထားရ။
ချသောအခါ ခြေထောက်ဖက်ကရှေ့ထား၍ ချရသည်။
အကယ်၍ ခေါင်းဖက်ကရှေ့ထား၍ ချမိလျှင် မြို့ရွာကိုခြေကန်နေသည့်အတွင် မြို့ရွာနာသည်ဟု အယူရှိ ကြသည်။
မချမီချမည့် အဆောင်တွင်ဝါးဖြင့်ထုပ်ငှားလျောက်ငှားချည်ထားရသည်။
ဝါးကို လှေခါး သုံးထစ်ယာယီလုပ် ၍ ချမည့်လှေခါးပေါ်တွင် ထားရသည်။
ချသွားသောအခါ ယခင်ထုပ်ငှား လျောက်ငှားကိုဖြုတ်၍ ယာယီလှေခါးသုံးထစ် နှင့်တကွ ဖြုတ်၍ ထည့်လိုက်ရသည်။
ယင်းသို့ထည့်လိုက်ခြင်းကား သင့်မှာအိမ်မရှိ၊ တက်ရန်လှေခါးမရှိ၊ မလာနှင့်တော့ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။
သုသာန်သို့ချသွားသောအခါ ဆန်ပန်း ပေါက်ပေါက် စာမြိန်စာထုပ်ကို ခေါင်းပေါ်တင် လိုက်ရသည်။
ဆန်ပန်းပေါက်ပေါက်မှာ သုသာန်သို့ရောက်လျှင် သင်္ဂြိုဟ်မည့် နေရာ၌ကြဲ၍ မြေတောင်းရန်ဖြစ်သည်။
စာမြိန်စာထုပ်မှာ သေဆုံးသူ စားရန်ဖြစ်သည်။
နောက်သရဏဂုံတင် ရေစက်ချ သေဆုံးသူအမည်ကိုခေါ်၍အမျှဝေ။
သင်္ဂြိုဟ်နည်းသုံးမျိုးတွင် ကြိုက်နှစ်သက်သလိုသင်္ဂြိုဟ်ရသည်။
ဆွမ်းသွတ်ခြင်းမှာ သေဆုံးပြီး သက်ပျောက်ဆွမ်းသွတ် တစ်ကြိမ်၊ ခုနစ်ရက် လည်သောအခါ ရက်လည်ဆွမ်းသွတ်တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်လုပ်လေ့ ရှိကြသည်။
ဤကား လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တည်း။
ကူးတို့ခထည့်ရခြင်းအကြောင်းကား ရှေးအခါ ကလူသေဆုံးသွားလျှင်ရက်ကူး၍ ထားလေ့မရှိ၊ နေ့ချင်း သင်္ဂြိုဟ်ကြသည်။
သင်္ဂြိုဟ်သောအခါ အလောင်းကိုလူထမ်းခြင်း၊ ယာဉ်တင်း ခြင်းမရှိ၊ ဖုတ်သွင်းတတ်သောမှော်ဆရာ၊ ပယောဂဆရာတို့က ဖုတ်သွင်း၍ယောက်ျားဖြစ်လျှင် အင်္ကျီနောက်ပြန်ဝတ်၊ ဆံပင်ဖားလျားချ၊ ပန်းနီကိုပန်၊ မိန်းမဖြစ်လျှင် ထမီစောက်ထိုးဝတ်၊ ဆံပင်ဖားလျားချ၊ ပန်းနီကိုပန်၍သုသာန်သို့ လွှတ်လိုက်သည်။
ယင်းသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ သုသာန်သို့ သွားရာလမ်းတွင် လူကောင်းများတွေ့မြင်က ဖုတ်သွင်း ထားသော လူသေမှန်းသိအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
လူသေအလောင်း သုသာန်ရောက်လျှင် သင်္ဂြိုဟ်မည့်သုသာန်စောင့်တို့က ဖုတ်သွင်းထားသောလူသေမှန်းသိသဖြင့် တုတ်ဖြင့် ရိုက်လိုက်ရာ ဖုတ်ထွက်သွား၍ လဲသွားသောအခါ ပါးစပ်တွင်ထည့်လိုက်သော ကူးတို့ခကိုယူ၍ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြသည်။
ထည့်လိုက်သောကူးတို့ခကား သင်္ဂြိုဟ်ခ ဖြစ်သည်ဟု ရှေးလူဟောင်းတို့ပြောသည်ကို ကြားရဘူးသည်။
သင်္ဂြိုဟ်ရာ၌လည်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။
မြို့ပြင်ရွာပြင်၌ သေသောသူကို မြို့တွင်းရွာတွင်းသို့ ယူ၍မသင်္ဂြိုဟ်ရ။
သင်္ဂြိုဟ်မိသော်မြို့ရွာ၌ အနာရောဂါနှိပ်စက်တတ်၏။
ကြိမ်ဖန်များစွာ မီးလောင်တတ်သည်ဟုအဆိုရှိသည်။
ထို့ပြင်တစ်အိမ်တည်း၌ လူနှစ်ယောက်ရောဂါ အသည်းအသန်ဖြစ်နေရာ တစ်ယောက်သေလျှင် သေသောသူကို ညဉ့်မသိပ်ရ၊ အကူမခံရ၊ ဆွမ်းမကျွေးရ၊ မီးရှို့၍ကား သင်္ဂြိုဟ်ရ၏။
အသက်နှစ်ဆယ်မပြည့်သေးသောသူသေလျှင် သေသောသူကိုညဉ့်မသိပ်ရ၊ အကူမခံရ၊ ဆွမ်းမကျွေးရ၊ မီးရှို့၍မသင်္ဂြိုဟ်ရ၊ မြေမြုပ်၍သင်္ဂြိုဟ်ရ၏။
တစ်အိမ်တည်း၌ နေသူများတည်းတွင် ကိုယ်ဝန်ရှိလျက် လူသေလျှင် သေသောသူကို ညဉ့်မသိပ်ရ၊အကူမခံရ၊ ဆွမ်းမကျွေးရ၊ တစ်ရွာတည်းတွင်လ၎င်း၊ တစ်အိမ်တည်းတွင်၎င်း၊ တစ်နေ့တည်း၌ လူနှစ်ယောက် သေလျှင် နောက်မှ သေသောသူကိုအကူမခံရ၊ အလျင်သေသောသူကိုသာ အကူခံရ၏။
နောက်မှ သေသောသူကိုအလျင် ချရ၏။
အလျင်သေသောသူကို နောက်မှချရ၏။
တစ်စုံတစ်ခုသောလက်နက်ဖြင့် လတ်တလောသေသော သူကိုအစိမ်းသေခေါ်သည်။
အစိမ်းသေကိုညဉ့်မသိပ်ရ၊ အကူမခံရ၊ ဆွမ်းမကျွေးရ၊ မီးရှို့၍မသင်္ဂြိုဟ်ရ၊ (တစ်စုံတစ်ခုသော လက်နက်ထိရှသော်လည်း နေ့ ရက် လကြာမှ သေသောသူကို အစိမ်းသေမခေါ်ရ။
) သင်္ကြန်အကျနေ့၊ အကြပ်နေ့၊ အတက်နေ့၊ လကွယ်နေ့၊ လဆန်းတစ်ရက်နေ့၊ လပြည့်နေ့၊ လဆုတ်တစ် ရက်နေ့ ယင်းနေ့တို့၌ သေသောသူကိုနှစ်မကူးစေရ၊ လမကူးစေရ၊ ရက်မကူးစေရ၊ သေသောနေ့၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ရသည်။
(သေဆုံးရာ၌လည်းကောင်း၊အလောင်းထားရာ၌လည်းကောင်း၊ သင်္ဂြိုဟ်ရာ၌လည်းကောင်း နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။
) (ဤသာမှုနာမှု၌ ပြဆိုခဲ့သောအယူအဆတို့ကား ရှေးသူဟောင်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အယူအဆများဖြစ်သည်။
ဗဟုသုတအလို့ငှာ ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပေသည်။
) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:လူ့အဖွဲ့အစည်း။
ယနေ့ခေတ်သုံး ဗေကျွန်းပြွန် အသေးစားကလေးများ သာမီယွန်နစ်ပြွန် ဆိုသည်မှာ ဗေကျွန်းပြွန် (Vacuum Tube) ကို ယခင်က ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။
သာမျွန်နစ်ပြွန် အကြောင်းကို မရေးမီ 'သာမှန်ဆိုသည့် စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှေးဦးစွာသိဖို့လိုပေမည်။
အရာဝတ္တုတစ်ခုကို အပူတိုက် ပေးလိုက်လျှင် ထိုဝတ္တုမှလျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်နှင့် အမဓာတ်ဝင်နေသော မြူကလေးများလွင့်စဉ်၍ထွက်လာသည်။
အမဓာတ်ဝင်နေသော မြူကလေးများမှာ အီလက်ထရွန်များပင် ဖြစ်၏။
သာမန်ပူရုံမှနီရဲလာအောင်ပူသည့်အချိန်အတွင်း၌အဖိုဓာတ်ဝင်နေသောမြူများက အားကြီး၍ထိုထက်အပူလွန်ကာ ဓာတ်မီးစာမျှင် ကဲ့သို့အလင်းရောင်ထွက်လာသည် အထိပူလာသောအခါတွင်မူ အီလက်ထရွန်များကများပြားကြီး စိုးလာသည်။
အထက်ပါ လျှပ်စစ်အဖို နှင့်အမဓာတ်ဝင်နေသောမြူနှစ်မျိုးစလုံးကို 'သာမျွန်' များဟုသိမ်းကျုံးခေါ်ဝေါ်ကြ ၍အပူကြောင့်ဖြစ်ပေါ် လာသော မြူများဟုအဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် သံလိုက်ဓာတ်နည်းတူ ဆန့်ကျင်ဖက်ဓာတ်ရှိရာသို|လိုက်ပါလေ့ရှိ၏။
ထို့ကြောင့်အဆိုပါ အရာဝတ္ထုမှ ထွက်လာသောအီလက်ထရွန်များအနီးတွင် လေထုတ်ထားသောပြွန်၊ သို့မဟုတ်ဖန်သီးတစ်လုံးအတွင်း၌ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ရှိ သော ဓာတ်ခေါင်းတစ်ခုကိုထားပေးပါက အီလက်ထရွန်တို့သည် ထိုဓာတ်ခေါင်းရှိရာသို့ လိုက်ပါ စီးသွားခြင်းဖြင့်'သာမျွန်နစ်ကားရင့်'ဟုခေါ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ပလာနယ်တွင် အပူတိုက်ပေးထားသော အရာဝတ္ထုတို့မှ အဆိုပါလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်း ထွက်ပေါ်လာ တတ်ပုံကို တောမတ်အက်ဒီဆင်က ၁၈၈၃ ခုနှစ်၌ ရှေးဦးစွာစတင်တွေ့ရှိခဲ့၍ ဂျေဂျေသွန်မဆင်ကလည်း ယင်းဓာတ် စီးကြောင်း ၏ဂုဏ်သတ္တိများကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် လေ့လာခဲ့၏။
သို့သော် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်သို့ရောက်မှ အမ်ဗရို့ဖလင် မင်က 'ရက်တီဖိုင်းယား'ခေါ်ဓာတ်စီးပြောင်း စက်တစ်ခုကို တီထွင်ခြင်း ဖြင့် ပထမဦးစွာလက်တွေ့အသုံးချနိုင်လာသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် တိုးတက်လာသောတယ်လီဖုန်းနှင့် ရေဒီယိုပညာများကြောင့် သာမျွန်နစ်ပြွန်ဟုတွင်သော ပြွန်အမျိုးမျိုးပေါ် ပေါက်လာ လေသည်။
( ရက်တီဖိုင်းယား••။
) သာမျွန်နစ်ပြွန်ဟုတွင်ခြင်းမှာ သာမျွန်နစ်ဓာတ် စီးကြောင်းကို အသုံးချထားသည့်အတွက်ပင်ဖြစ်၏။
ပြွန်ထဲရှိ လေထုကိုထုတ်ထားသည့်အတွက် 'ပလာပြွန်'ဟူ၍လည်း တွင်လေသည်။
လျှပ်စစ်ခေတ်၌ထွန်းကားလာသော စက်ကရိယာများအနက် သာမျွန်နစ်ပြွန်များသည် ဒိုင်နမိုနှင့်ထရန်စဖောမား တို့မှလွဲလျှင်အရေးအကြီးဆုံးပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင် သည်။
ဤပြွန်မျိုးသာမဖြစ်ထွန်းသေးပါက ရေဒီယိုနှင့် အဝေးပြောတယ်လီဖုန်းတို့သာမဟုတ်၊ ရေဒါ၊တယ်လီဗစ်ရှင်း နှင့်တကွ အခြား အသုံးအဆောင်များလည်း ယခုတိုင်အောင် ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြဦးမည်မဟုတ်ချေ။
သာမျွန်နစ်ပြွန်များတွင် 'ဒိုင်အုတ်ပြွန်'နှင့်' ထရိုင်အုတ်ပြွန်' ဟူ၍ပြွန်နှစ်မျိုးရှိသည်။
နှစ်မျိုးစလုံးပင်ပလာပြွန် ချည်းဖြစ်၏။
သို့သော်ဒိုင်အုတ်ပြွန်တွင် ဓာတ်မီးစာမျှင်မျိုး တစ်ခုနှင့်အခြား သတ္ထုပြားဓာတ်ခေါင်းတစ်ခု ပေါင်းနှစ်ခု သာရှိ၍ ထရိုင်အုတ်ပြွန်တွင် အဆိုပါဓာတ်ခေါင်းနှစ်ခုကြား၌ ဓာတ်လိုက်ဆန်ခါဓာတ်ခေါင်းတစ်ခုကို အပိုတတ် ဆင်ထား သည်။
ဤပြွန်များအတွင်းဖြစ်ပျက်ပုံသဘောနှင့် ယင်းတို့၏ သတ္တိများကို အောက်တွင် ဆက်လက်၍ဖော်ပြ လိုက်သည်။
ဒိုင်အုတ်ပြွန်တွင် ဓာတ်မီးစာမျှင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြတ်စေပြီး အလင်းရောင်ထွက်အောင် ပူလာသောအခါ မီးစာမျှင်မှ ထွက်သော အီလက်ထရွန်များသည် ထိုဓာတ်ခေါင်း တို့နှင့် မည်သို့မျှဆက်သွယ်မှုမရှိချေ။
သို့သော် ထို ဓာတ်ခေါင်းကို ဗက်ထရီနှင့်ဆက်၍ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် ပေးလိုက်ပါက အထက်တစ်နေရာတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း လျှပ်စစ်အမ ဓာတ်ဝင်နေသော အီလက်ထရွန်တို့သည် အဖိုဓာတ်ရှိရာသို့ စီးခြင်းကြောင့်သာမျွန်နစ်ဓာတ်စီးကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ် လာတော့သည်။
ဤဓာတ်စီးကြောင်းသည် ဓာတ်မီးစာမျှင်မှ ဓာတ်ဖိုခေါင်းရှိရာသို့သာ တစ်ဖက်သတ်စီးသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် တစ်ဖက် တည်းကိုသာ သွားခွင့်ပြုသော အဆို့ရှင်ကဲ့သို့ပြုမူ၏။
ထို့ကြောင့်ဤဒိုင်အုတ်ပြွန်မျိုးကို ပြန်လှန် စီးသော လျှပ်စစ်ကြောင်းမှတစ်ဖက်သတ်စီးသော လျှပ်စီးကြောင်းသို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည့် 'ရက်တီဖိုင်း ယား'အဖြစ် အသုံးချနိုင်လေသည်။
ထရိုင်အုတ်ပြွန်ကို လီဒါဖောရက်ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်၌ တီတွင်ခဲ့သည်။
ဤပြွန်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ဓာတ်လိုက်ဆန်ခါသဖွယ်ဖြစ်သော တတိယဓာတ်ခေါင်းတစ်ခု အပိုပါ၍ ယင်းကို'ဂရစ်'ဟုခေါ်၏။
ရှေးဦးစွာ ဒိုင်အုတ်မှာကဲ့သို့ ဓာတ်မီးစာမျှင်မှအီလက်ထရွန်များ ဓာတ်ဖိုခေါင်းဖြစ်သော သတ္တုပြားဆီသို့စီးအောင်ပြုလုပ်ပြီး နောက် ဂရစ်ကို လျှပ်စစ် အမဓာတ်ပေးထားမည်ဆိုပါက အမဓာတ်ဝင်နေသော အီလက်ထရွန်များကို ဂရစ်ရှိအမဓာတ်က လမ်းမှနေ၍ တွန်းကန်လိုက်သည့်အတွက် အီလက်ထရွန်အားလုံးလိုလိုပင် ဓာတ်ဖိုခေါင်းရှိရာသို့ မရောက်နိုင်ကြတော့ ချေ။
ထိုအခါ ဓာတ်ဖိုခေါင်းနှင့်သက်ဆိုင်သောလျှပ်ဆာကစ်ရှိဓာတ်စီးကြောင်း သည်အစီးရပ်လုမတတ် ဖြစ်အောင်အား သော်လည်းနည်း သွားရ၏။
သို့မဟုတ်လုံးဝသော်လည်းရပ်သွားရ၏။
သို့သော်ဂရစ် ကိုလျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် ပေးလိုက်လျှင် ကား ရှိရင်းစွဲ ဓာတ်ဖိုခေါင်းအပြင် ဓာတ်ဖိုခေါင်းတစ်ခု ထပ်တိုးလာသည့် အတွက် အီလက်ထရွန်စီးကြောင်းသည်ဆ ထက်ထမ်းပိုးတိုး၍ ကြီးမားအားကောင်းလာသည့်အတိုင်းအဖိုဓာတ် ခေါင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ဆားကစ်ရှိဓာတ်စီး ကြောင်းသည်လည်း အဆပေါင်းများစွာ အားကောင်းလာရပေသည်။
ထိုကြောင့်ထရိုင် အုတ်ပြွန်ကို' အမ်ပလီဖိုင်း ယား'ခေါ် ဓာတ်အားချဲ့ ကရိယာအဖြစ်ဖြင့်အသုံးချနိုင်သည်။
ထရိုင်အုတ်ပြွန်အများကို ဆက်သွယ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အလွန်သေးငယ်သော လျှပ်စီး ကြောင်းများက အဆပေါင်းသိန်းသန်းမက ကြီးမားလာသည် အထိချဲ့ယူနိုင်လေသည်။
သာမျွန်နစ်ပြွန်ကို တစ်မျိုးတစ်မည်စီမံပေးခြင်း ဖြင့်'ဟိုင်းဖရီကွင်စီကားရင့်'ခေါ် တုန်ကြိမ်အလွန်များသော လျှပ်စစ်ဓာတ်မျိုးကိုလည်း ဖန်တီးပေးနိုင်လေသည်။
အသုံးကိစ္စကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးပြုပြင်တီထွင်ထားသော သာမျွန်နစ်ပြွန်ပုံစံများမှာ ထောင်နှင့်ချီ၍ပင်ရှိ၏။
အချို့တွင် ဂရစ်သုံးလေးငါးခုပါ၍ အချို့တွင်လည်း ဓာတ်ဖိုခေါင်းနှစ်ခု သုံးခုပါကြသည်။
အချို့မှာ လဖက်ရည်ဇွန်းထဲသို့ နှစ်ခုသုံးခု ပူးတွဲထည့်ထားနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်၍ အချို့မှာလည်း လူနှစ်ယောက်သုံးယောက်ပင့်ရလောက်အောင် ကြီးမားပေသည်။
ထိုသို့အသုံးကိစ္စကွဲလွဲကြသော်လည်း အခြေခံသဘောမှာမူ အားလုံး အတူတူပင်ဖြစ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:လျှပ်စစ်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းများ။
ဗျိုင်းတစ်မျိုးဖြစ်သော သာယာဝတီဗျိုင်းသည် ဇီဝဗေဒအလိုအရ အာဒီအိဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ အီဂရက်တာ အင်တာမီးဒီးယား ဟု ခေါ်သည်။
အလျား ၂၈ လက်မခန့်ရှိ၍ ဗျိုင်းငန်းထက်အတန်ငယ်မျှသေးသော်လည်း ရိုးရိုးဗျိုင်း၊ သို့မဟုတ် ဥဗျိုင်းထက်အတန်ငယ်ပို၍ကြီးကာ ထိုနှစ်မျိုး၏ကြား အရွယ်ဖြစ်သည်။
အခြား ဗျိုင်းများနည်းတူ ရှည်လျားသောခြေတံ၊ ရှည်လျားသော လည်တံနှင့်ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးရှိသည်။
ဗျိုင်းငန်းနှင့်သာယာဝတီဗျိုင်းကိုယှဉ်ကြည့်လျှင် ဗျိုင်းငန်း၏ခြေထောက်သည် ပို၍တုတ်ခိုင်ပြီးလျှင် နှုတ်သီး ကလည်းပို၍ကြီးသည်။
အခြားသောခြားနားချက်တစ်ခုမှာ သာယာဝတီဗျိုင်းတွင်ဗျိုင်းငန်းနှင့် အခြားဥဗျိုင်းတို့တွင်မရှိ သော ရင်ပတ်အမွှေးများရှိ၍ ယင်းအမွှေးများသည် အလွန်ဖြူဖွေးနူးညံ့လေသည်။
ထိုရင်ပတ်မွှေးတို့သည် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ စက်တင်ဘာလ ရ ရက်နေ့အတွင်း၌သာ ပေါက်ရောက်နေသည်ကိုတွေ့ကြရ၍ ထိုရင်ပတ်မွှေးများ မပေါက်သည့်အချိန်တွင်မူ ဗျိုင်းငန်းနှင့်သာယာဝတီဗျိုင်းကို အရွယ်အစားမှလွဲလျှင် ရုတ်တရက်ခွဲခြား၍မရနိုင်ပေ။
အမွှေး အတောင်ပေါက်စအရွယ်တွင် နှစ်မျိုးစလုံး၌ လှပနူးညံ့သော အမြီး ပိုင်းအမွှေးရှည်များရှိသည်။
ဇူလိုင်လနှင့်ဩဂုတ်လ များမှစ၍ နှစ်မျိုးလုံး၏နှုတ်သီးသည် အရောင်ဝါလာလေသည်။
မိုးတွင်းစပါးစိုက်ပျိုးချိန်တွင် အခြားဗျိုင်းများကဲ့သို့ပင် လယ်ကွက်ထဲ၌လျှောက်၍ ကနန်း၊ လယ်ပုစွန်လုံး၊ ပိုးတုံးလုံး၊ ငမြောင်တောင်ကဲ့သို့သောပေါက်ဖတ်များ၊ ခူများနှင့်အခြားပိုးကောင်မွှားကောင်များကို ရှာဖွေဖမ်းဆီး စားသောက်ကြသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် စပါးပင်များကိုဖျက်ဆီးမည့် ရန်သူများကို တစ်နည်းတစ်ဖုံအားဖြင့် သုတ်သင်ရှင်း လင်းပေးသည်။
ထို့အပြင်ကျွဲနွားများ၏ ကိုယ်ပေါ်တွင် တွယ်ကပ်နှောင့် ယှက်နေသောပိုးမွှားများကိုလည်း ကောက်ယူ စားသောက်ကြသဖြင့် ယင်းတို့နားသည့်အခါ ကျွဲနွားတို့ ကလည်း ငြိမ်သက်စွာခံနေတတ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သာယာဝတီဗျိုင်း အပါအဝင်ဖြစ်သော ဗျိုင်းမျိုးတို့သည် လူနှင့်ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန် တို့ကို အကျိုးပြုသည့်ငှက်များတွင် တစ်မျိုး ပါဝင်လေသည်။
လူတို့သည် သာယာဝတီဗျိုင်းတို့၏လှပနူးညံ့သော ရင်ပတ်မွှေး၊ အမြီးပိုင်းအမွှေး တို့ကိုအလို ရှိသဖြင့် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ် လေ့ရှိကြရာ ထိုဗျိုင်းတို့သည် စပါးပင်များအား နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီး သောပိုးမွှားများကို သုတ်သင် ရှင်းလင်းပေးသည့်အချက်ကို ထောက်ထား၍ သတ်ဖြတ်ပစ်ခတ် ရန်မပြုသင့်ပေ။
စပါးရိတ်ပြီးချိန်တွင် ထိုဗျိုင်းတို့သည် အခြားဗျိုင်းများ နည်းတူ မြစ်ချောင်းများရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြပြီးလျှင် ငါး၊ ပုစွန်တို့ကိုဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။
ရေစပ်တွင်ငါးစောင့် ဖမ်းနေသောဗျိုင်းများ တွင်သာယာဝတီဗျိုင်း များလည်းပါဝင် လေသည်။
ယင်းတို့သည်အခြားဗျိုင်းများကဲ့သို့ပင် များစွာအော် မြည်တတ်ခြင်းမရှိချေ။
အိပ်တန်း တက်ချိန်၌သာလျှင် ယင်းတို့၏အသံကိုကြားရ၍ ထိုအော်သံတို့သည်လည်း သာသာ ယာယာမရှိလှပေ။
အခြားဗျိုင်းတို့ကဲ့သို့ပင် သာယာဝတီဗျိုင်းများသည် အအုပ်အသင်းဖွဲ့၍နေတတ်ပြီးလျှင်မန်ကျည်းပင်၊ သရက် ပင်၊ ထနောင်းပင်များ၏ထိပ်ဖျားတွင် အသိုက်ပြုလုပ်နေတတ်ကြ သည်။
အသိုက်များကို တုတ်ချောင်းများ၊ သစ်ခက် ခြောက်များဖြင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်းပြုလုပ်ထားကြ၍ သပ်သပ်ရပ်ရပ်မရှိလှချေ။
မိုးဦးကျအချိန်တွင် သားပေါက်လေ့ရှိ၍ တစ်မြုံလျှင် လေးဥမှခြောက်ဥ အထိရှိတတ်သည်။
သာယာဝတီ ဗျိုင်းတို့သည်အခြားဗျိုင်းများနှင့်လည်း သစ်ပင်တစ်ပင်ထဲတွင် အတူနေထိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
သာယာဝတီဗျိုင်းတို့ကို အရှေ့နိုင်ငံများ၌ အတွေ့ရများသည်။
သို့သော်မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၌ အတွေ့ရ နည်းပြီးလျှင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် မင်းဘူး၊ ရွှေဘိုစသော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ ပို၍အတွေ့ရများလေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ။
သာယာဝတီခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်ပါဝင်၍ ၂၇၈၂ စတုရန်း မိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။
ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်တို့မှာ မြောက်ဘက်၌ ပြည်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်၌ ပဲခူးခရိုင်နှင့် တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ဘက်၌ ရန်ကုန်တိုင်းရှိ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်၌ ဧရာဝတီမြစ်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်း၌ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ခန့်မှန်းစာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၀၆၁,၄၆၇ ယောက်ဖြစ်၍ အတော်အတန်လူဦးရေထူထပ်သောခရိုင်တစ်ခုဟု ဆိုရပေမည်။
ခရိုင်၏မြေမျက်နှာပြင်သည် မြေနုမြေပြန့်များပြားသည်။
မြို့နယ်နှင့် မြို့များ thumb|သာယာဝတီခရိုင်မြို့နယ်များ သာယာဝတီခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သာယာဝတီမြို့နယ် သာယာဝတီမြို့ သုံးဆယ်မြို့ လက်ပံတန်းမြို့နယ် လက်ပံတန်းမြို့ မင်းလှမြို့နယ် မင်းလှမြို့ (အောက်မင်းလှမြို့) အုတ်ဖိုမြို့နယ် အုတ်ဖိုမြို့ မိုးညိုမြို့နယ် မိုးညိုမြို့ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ် ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းမှ နတ်တလင်းမြို့နယ်နှင့် ဇီးကုန်းမြို့နယ် တို့အား နတ်တလင်းခရိုင် အတွင်းသို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင် အနောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အနီး ဧရာဝတီမြစ်နှင့် နီးကပ်သော အပိုင်းသည် နုံးမြေ လတာပြင်ကြီးဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏အရှေ့ဘက်တွင်ပဲခူးခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ကို ပိုင်းခြားပေးသော ပဲခူးရိုးမသည် ထိုနေရာမှ အမြင့်ပေ ၂ဝဝဝ ခန့်သာရှိသည်။
တောင်ရိုးသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း နှင့်စစ်တောင်း မြစ်ဝှမ်းတို့ကိုလည်း ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် တောင်စောင်းများ၌ သစ်တော များထူထပ်စွာဖုံးအုပ်နေသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်ယွန်းယွန်း စီးဆင်းလာရာ ခရိုင် ၏နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသော အစိတ်အပိုင်း၏အလျားသည် ၆၄ မိုင်ခန့်ရှည်သည်။
ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် သာယာဝတီခရိုင်နှင့်ဟင်္သာတခရိုင်တို့ကို ပိုင်းခြားထားလေသည်။
ခရိုင်အတွင်းအခြား အရေးပါသောမြစ်တစ်မြစ်မှာ မြစ်မခဖြစ်သည်။
ထိုမြစ်သည် ပြည်ခရိုင် တောင်ပိုင်းရှိ အင်းမ ဟုခေါ်သော အင်းအိုင်တစ်ခုတွင် မြစ်ဖျားခံ၍တောင်ဘက်သို့ ၅၃ မိုင်ခန့်စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် မြစ်ကျိုးရွာ၌ မှော်ဘီခရိုင် အတွင်းသို့စီးဝင်ရာ ထိုနေရာမှစ၍ လှိုင်မြစ်ဟု အမည်တွင်သည်။
ထို့နောက်တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက် စီးဆင်းလာသောအခါ ရန်ကုန်မြစ်ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။
မြစ်မခမြစ်သည် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းမှ သစ်များမျှော ချရန် အရေးပါသောမြစ်ဖြစ်လေသည်။
ခရိုင်အတွင်း၌ နေရာများစွာတို့တွင် ဂဝံကျောက်များ ထွက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်မှတစ်ပါး အခြား အဖိုးတန် မြေတွင်းသယံဇာတပစ္စည်းများမထွက်ချေ။
သာယာဝတီခရိုင်သည် သစ်တောထူထပ်သော ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါလူနေအိမ်ခြေတိုးချဲ့လာသဖြင့် လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြသဖြင့် လည်းကောင်း၊ သစ်တောဧရိယာများ ယုတ်လျော့လာလေသည်။
ယခင်ကခရိုင်အတွင်း၌ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောဧရိယာစတုရန်းမိုင် ရ၃၆ ရှိခဲ့၍ အပသစ်တော စတုရန်းမိုင် ၆၁၃ ရှိခဲ့သည်။
ပဲခူးရိုးမ၏အနောက်ဘက်တောင်စောင်းများတွင် ကျွန်းတောကြီးများရှိ၍ ထိုကျွန်းတောများမှ အမျိုးအစား ကောင်းသော ကျွန်းသစ်များရရှိသည်။
ကျွန်းတောဟုဆိုရသောလည်း ပျဉ်းကတိုး၊ ပျဉ်းမလင်းကျော်စသည့် အခြား သစ်မာတို့လည်း ရောနှောပေါက်ရောက်သည်။
ဝါးတောများ ကိုလည်းတွေ့ရသည်။
ဆိုခဲ့သောရိုးမတောင်များ၏အစွန် ဂဝံကျောက် မြေမျိုးတို့တွင် ပေါက်ရောက်သော အင်တိုင်းတောများ အတွင်း၌အင်၊ အင်ကြင်း၊ သစ်ယာစသည်တို့ပေါက်ရောက်သည်။
နုံးတင်မြေနုများမှ ပေါက်ရောက်သော မြေပြန့်သစ်တောများသည် မိုးရာသီအခါ၌ရေမြုပ်နေတတ်သည်။
ထိုတောမျိုး၌ ကျွန်းပင်များကိုတွေ့ရခဲ၍ တွေ့ရသည်တိုင်အောင် အမျိုးအစားညံ့သည်။
မြစ်မခမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိစံရွေး ရွာတွင်ရန်ကုန် သို့မျှောချသည့်သစ်များကို တိုင်းတာပြီးမှ ဆက်လက်မျှောချရသည်။
ခရိုင်အတွင်း၌လည်း သစ်စက်များရှိသည်။