kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စုံထောက်မောင်စံရှား တတိယအုပ် ဒေါ်အုန်းသင်နှင့်သားများ ၁၉၄၀ ၃။
ဒေါက်တာသောင်းထိုက် နဂါးနီ ၁၉၄၀ ၄။
ရတနာသိုက် ပထမတွဲ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ၁၉၄၀ ၅။
ရတနာသိုက် ဒုတိယတွဲ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ၁၉၄၀ ၆။
စုံထောက်မောင်စံရှား စတုတ္ထအုပ် ဒေါ်အုန်းသင်နှင့်သားများ ၁၉၄၁ ၇။
စောလမုန်သိုက် တိုင်းပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက် ၁၉၄၁ ၈။
အကြံဉာဏ်ဖြင့် ကြီးပွားရေး ပထမပိုင်း ကြီးပွားရေး ၁၉၄၅ ၉။
ဂမုန်းနက် ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက် ၁၉၄၇ ၁၀။
ဘတ်စကာဗျီလ်ခွေးကြီး ကြီးပွားရေး ၁၉၄၇ ၁၁။
ဂဠုန်နက်ဂိုဏ်း ရှုမဝတိုက် (ခုနှစ်မပါ) ၁၂။
သူရဲကောင်းသုံးယောက် ဒုတိယတွဲ ကြီးပွားရေး ၁၉၄၈ ၁၃။
ကိုယ်ရံတော် ပြည်သူ့အလင်းစာပေ ၁၉၅၀ ၁၄။
မြှော်တလင့်လင့် ရှုမဝ ၁၉၅၀ ၁၅။
စိတ်ထားဝတိံ ကြီးပွားရေး ၁၉၅၁ ၁၆။
အိုင်ဗိုရီချိုင်းလ် ထွန်းရင်ပုံနှိပ်အလုပ်ဌာန ၁၉၅၂ ၁၇။
သွေးစုတ်မြေ ရှုမဝစာအုပ်တိုက် ၁၉၅၅ ၁၈။
အိုင်ဗင်ဟို ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက် ၁၉၅၅ ၁၉။
ဆင်စွယ်မင်းသမီး ဒု-နှိပ် မြန်မာပြည်ပုံနှိပ်တိုက် ၁၉၆၂ ၂၀။
စုံထောက်မောင်စံရှား ပထမအုပ် ဒု-နှိပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၀ ၂၁။
စုံထောက်မောင်စံရှား ပဥ္စမအုပ် ဒု-နှိပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၀ ၂၂။
လက်ထက်တော်ကြီး ရဲရင့်စာပေ ၁၉၆၀ ၂၃။
စုံထောက်မောင်စံရှား ဆဋ္ဌမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၄။
စုံထောက်မောင်စံရှား သတ္တမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၅။
စုံထောက်မောင်စံရှား အဋ္ဌမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၆။
စုံထောက်မောင်စံရှား ဒဿမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၇။
စုံထောက်မောင်စံရှား ဧကာဒဿမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၈။
စုံထောက်မောင်စံရှား ဒွါဒဿမအုပ် မြန်မာပြည် ၁၉၆၁ ၂၉။
စုံထောက်ဦးစံရှား ပထမအုပ် အလိမ္မာစာပေ ၁၉၆၆ ၃၀။
စုံထောက်ဦးစံရှား ဒုတိယအုပ် နှလုံးလှစာပေ ၁၉၆၆ ၃၁။
စုံထောက်ဦးစံရှား တတိယအုပ် အလိမ္မာစာပေ ၁၉၆၇ ၃၂။
စုံထောက်ဦးစံရှား စတုတ္ထအုပ် သစ္စာမွန်စာပေ ၁၉၆၇ ၃၃။
စုံထောက်ဦးစံရှား ပဥ္စမအုပ် သစ္စာမွန်စာပေ ၁၉၆၇ ၃၄။
စုံထောက်ဦးစံရှား ဆဋ္ဌမအုပ် သစ္စာမွန်စာပေ ၁၉၆၈ ၃၅။
စုံထောက်ဦးစံရှားပေါင်းချုပ် ပုဂံစာအုပ်တိုက် ၁၉၇၄ ၃၆။
စုံထောက်မောင်စံရှား ပေါင်းချုပ် ယနေ့မန္တလေးစာအုပ်တိုက် ၂၀၀၀ ၃၇။
ဦးစံရှား ဖြေရှင်းခဲ့သော ဒိတ်ဒိတ်ကြဲ မှုခင်းကြီးများ ဖူလုံးစာပေ ၂၀၀၅ ၃၈။
စုံထောက်မောင်စံရှား- ရန်ကိုရန်ချင်း မြန်မာ့ရှပ်ရှင်ဝတ္ထုတိုက် (နေ့စွဲမပါ) ၃၉။
ရှိုတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်ဝတ္ထုများ သွေးသောက်တိုက် (နေ့စွဲမပါ) ၄၀။
စုံထောက်မောင်စံရှား ပွေလီအင်းခွေးကြီးအမှု ၄၁။
စုံထောက်မောင်စံရှား-ဘောင်ဒရီလမ်းလူသတ်မှု ၂၃ ရွှေဥဒေါင်းစာမူကိစ္စ ဆရာကြီး၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်စိုး မသေခင် ရွှေဥဒေါင်းစာမူကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သေတမ်းစာရေးခဲ့သည်။
သေတမ်းစာအရ စာမူများအတွက် ရသောငွေများကို- ဒါရိုက်တာဦးသုခ လူထုဦးလှ စာရေးဆရာ သော်တာဆွေ ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင် တို့လေးဦး တိုင်ပင်ပြီး သင့်တော်သည့် လူငယ်စာရေးဆရာများအား သင့်တော်သလို စဉ်းစားပြီး သင့်တော်သည့် စာပေဆုများပေးဖို့ ကျွန်မက တာဝန်လွှဲအပ်ခဲ့သည်။
(ဒေါ်ကြီးစိုး၊ ကမ်းနီရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကသာခရိုင်) သော်တာဆွေ၏ ကျွန်တော့်ဘဝဇာတ်ကြောင်း(၄)မှ ဓာတ်ပုံများ ကျမ်းကိုး ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
တာရာမင်းဝေ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ချစ်ညီညီ ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၆၆ စက်တင်ဘာ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တောင်ဥက္ကလာ၌ သတင်းထောက် ဦးကျော်ရှိန်နှင့် ဒေါ်လှကြည် တို့မှ မွေးဖွား ခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၃ ဦးအနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ သူငယ်တန်း မှ စတုတ္ထတန်း အထိ အ.မ.က(၁ဝ)တောင်ဥက္ကလာ တွင်လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမတန်းမှ ဒဿမတန်း အထိ အ.ထ.က(၂)ရန်ကင်း တွင်လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၆-ခုနှစ်မှာ အခြေခံ အထက်တန်းကို မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (လှိုင်)ကို အင်္ဂလိပ်စာ အဓိကနှင့် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး အရေးအခင်းနှင့်အတူ ကျောင်းမပြီးခဲ့ပေ။
မြောက်ဒဂုံ (၄၅) ရပ်ကွက်၊ ပီမိုးနင်း(၁) လမ်းမှာ နေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။
ရွှေဘုန်းလူ ဆိုသည့် နာမည်နှင့် ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်က ထုတ်ဝေသော စာစောင်များတွင် ကဗျာများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး လှုပ်ရှားမှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှာလည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဗကသ ပြန်ဖွဲ့ချိန်တွင် ဗကသ ခေါင်းဆောင် တစ်ယောက် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုမင်းကိုနိုင်နှင့် ဒုဥက္ကဋ္ဌတွေ ဖြစ်သည့် ကိုကိုကြီးနှင့် ကိုအောင်ဒင်တို့ အဖမ်း ခံရချိန်တွင် ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုကို တာဝန်အပြည့်ယူကာ ဒေါင်းအလံကို ဆက်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ-ခုနှစ်မှာ အဖမ်း ခံရပြီး၊ ၁၉၉၄-ခုနှစ် အထိ စစ်အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
အင်းစိန်၊ သာယာဝတီနှင့် သရက် ထောင်များတွင် ချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရပြီး၊ ထောင်က လွတ်လာ ပြီးသောအခါ စာပေလောကတည်းကို ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသော ကဗျာများမှာ အကျဉ်းထောင်များ အတွင်း၌ ရေးစပ်ခဲ့သော ကျောင်းဖွင့်ချိန်၊ ဥဒါန်း နှင့် ကျောင်းသား အတ္ထုပ္ပတ္တိ တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၉၄ ခု မေလထုတ် ရင်ခွင်သစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် လေစီးကြောင်းထဲမှ လူများ ဝတ္ထုတိုမှ တာရာမင်းဝေ ဆိုသော ကလောင် အမည်ကို စတင် အသုံးပြု ခဲ့သည်။
၁၉၉၅-ခုနှစ်တွင် တာရာမင်းဝေ ကလောင် အမည်နှင့် ပန်းခေတ်က လမင်း ဆိုသော သူ့၏ ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ထွက်ရှိပြီးချိန်မှာ လူငယ် စာဖတ် ပရိသတ် တွေ၏ အားပေးမှုကို ရရှိ ခဲ့သည်။
၁၉၉၆ - ၉၇ ထုတ် သရဖူ မဂ္ဂဇင်း များတွင် မောင်ယော ကလောင် အမည်နှင့်လည်းကောင်း၊ စုဖွဲ့ ကလောင် စန်တီယာဂို ကလောင် အမည်နှင့် လည်းကောင်း စာပေ ဝေဖန်ရေးများ၊ စာပေ သဘောတရား၊ သီဝရီများ ရေးသားခဲ့သည်။
မောင်ဓား အမည်နှင့် ဘောလုံးဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ဖူးပြီး၊ အံ့ဘွယ် ဆိုသော ကလောင်အမည်နှင့်လည်း အိုင်ဒီယာမဂ္ဂဇင်း က ထူးခြားသော အမေးအဖြေများကို ရေးခဲ့သည်။
မီးခိုးဖြူ၊ ညီလေးမွန် စသော ကလောင် အမည်များနှင့်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။
စုစုပေါင်း လုံးချင်း ဝတ္ထု (၄၂) အုပ် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဝတ္ထုတိုများ၊ ကဗျာများလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ စာပေဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းပါ အားလူး စားသူများ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဖြူးမိတ်ဆွေများ စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
အာလူး စားသူများ ဝတ္ထုတိုနှင့် တာရာမင်းဝေ အား လူသိများခဲ့သည်။
စာပေ အပြင် ပန်းချီ ဆွဲခြင်း၊ ရုပ်ရှင် ဗီဒီယို ဇာတ်ညွှန်းများနှင့် သီချင်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
တာရာမင်းဝေ အမည်နှင့် ရေးခဲ့သော ပထမဆုံး ဗီဒီယို ဇာတ်ညွှန်းမှာ ရွှေရောင် ဖိနပ်မှာ အစိမ်းရောင်ကြက်ခြေခတ်နဲ့ ကောင်မလေး ဖြစ်သည်။
အဲဒီ မတိုင်ခင်ကလည်း ကိုသူရ(ဇာဂနာ)တို့နဲ့ အတူ ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးသားခဲ့ပါသေးသည်။
တာရာမင်းဝေ၏ ဝတ္ထု အချို့ကို ဗီဒီယို ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ခဲ့ရာမှာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်) ရိုက်ကူး၍ ဒွေး၊ နန္ဒာလှိုင်တို့ သရုပ်ဆောင်ထားသော ကောင်းကင်အကြွေ ကောက်တဲ့လက်၊ ဒါရိုက်တာ လွင်မင်း ရိုက်ကူး၍ နေတိုး၊ အိန္ဒြာကျော်ဇင်တို့ သရုပ် ဆောင်ထားသော တစ်ကိုယ်တော်ရေးတဲ့ ကကြီး ခခွေးတို့သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ မောင်သူရ (ဇာဂနာ) ရိုက်ကူးခဲ့သော မြင်းစီးထွက်သော အိပ်မက်များ ရုပ်ရှင် မှာ ပြည်တွင်းတွင် ပြသခွင့်မရခဲ့ပေ။
၁၄ - ၂ - ၉၈ မှာ မခင်မေဝင်း (စာရေးဆရာမ မနော်ဟရီ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး လူနံပါတ် (၁၃) ဝတ္ထုတို စုစည်းမှုနှင့် နက္ခတ် ရစ်သမ် ကဗျာ စာအုပ် တစ်အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေဆဲ၊ ၂ဝဝ၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၄ဝ တွင် မြောက်ဥက္ကလာပ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဖြစ်သူ စာရေးဆရာမ မနော်ဟရီနှင့် သားဖြစ်သူ ခေတ်နေ(ခ) ကြယ်စင်မင်းဝေတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
တာရာမင်းဝေ ကွယ်လွန်ပြီးမှ လူနံပါတ် (၁၃) စာအုပ်အား နောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ စာအုပ်များ ကိုးမရှိတဲ့နဝင်း ကောင်းကင်အကြွေ ကောက်တဲ့လက်၊ (ဇန်နဝါရီ ၂ဝဝ၆) ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ပုရပိုက်၊ (ဖေဖော်ဝါရီ ၂ဝဝ၇) ကိုယ့်လက်နဲ့ ဖမ်းမိတဲ့နဂါးငွေ့တန်း၊ (အောက်တိုဘာ ၂ဝဝ၂) ကျွန်တော်တူးဖော်ခဲ့သည့် မြေစိုင်မြေခဲများ အကြောင်း၊ (စက်တင်ဘာ ၂ဝဝ၅) ကျွန်တော်နှင့် ဆောင်းရာသီ ဒဿန (ဇန်နဝါရီ ၂ဝဝရ) ကျွန်တော်နှင့် ကြေးသွန်းယဉ်ကျေးမှု၊ ကျွန်တော်နှင့် ကြယ်မြင်လမြင် လောကဓံ၊ ကျွန်တော်နှင့် ဧဒင်ကချေသည်၊ ကျွန်းတော်မှ အပြန်၊ (ဩဂုတ် ၂ဝဝ၆) ငါသည်သာ ပန်းဖြစ်၍ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်ပွင့်ခွင့် ရခဲ့သော်၊ (ဒီဇင်ဘာ ၂ဝဝ၆) ဒုတိယအကြိမ် နတ်ပျိုမအတွက် ပန်း၊ (ဒီဇင်ဘာ ၂ဝဝဝ) ပန်းခေတ်က လမင်း၊ ပန်းလက်ဖဝါးမှာ ပါးအပ်ခွင့်မရှိတဲ့ ကောင်လေး ပြာ၊ ပြိုင်မြင်းတို့ရဲ့ ခွာသံ၊ (ဇန်နဝါရီ ၂ဝဝ၅) ဒုတိယ အကြိမ် ဘယ်ဘက်လက်ထဲမှာ ဝှက်ထားတဲ့ပုံပြင်၊ (ဇွန် ၂ဝဝ၆) မနက်ဖြန်ခါမှာ ထားခဲ့တဲ့မျက်နှာ၊ မိုးခေါင်လို့ တီးတဲ့ဗုံသံ၊ (ဇူလိုင် ၂ဝဝ၄) မြင်းစီးထွက်သော အိပ်မက်များ၊ (နိုဝင်ဘာ ၂ဝဝ၆) မှော်ဆရာရဲ့ ကျောင်းစာအုပ်၊ ရွှေဖိနပ်မှာ အစိမ်းရောင် ကြက်ခြေခတ်နဲ့ ကောင်မလေး၊ (ဇန်နဝါရီ ၂ဝဝ၆) တတိယ အကြိမ် လူငယ်တစ်ယောက်ရဲ့ ကျောက်ထွင်းရာဇဝင်၊ ဝင်္ကပါကို ဖွင့်တဲ့သော့၊ (စက်တင်ဘာ ၂ဝဝ၆) သူ့အိုးပုတ်ကလေးကို ကျွန်တော် ပြန်မပေးပါ၊ (ဇူလှိုင် ၂ဝဝ၇) သင်နှင့် နံနက်ခင်းကိုသာ ဝင်ခွင့်ပြုမည်၊ (ဇွန် ၂ဝဝ၇) တတိယ အကြိမ် အရှေ့မြို့ရိုးမှ မိုးရေစက်များ၊ အလံမထူခဲ့သော လက်များ၊ (မေ ၂ဝဝ၇) အာလာဒင်မသိလိုက်တဲ့ မီးခွက်၊ (ဇူလိုင် ၂ဝဝ၆) လူနံပါတ် (၁၃) ရည်ညွှန်း တာရာမင်းဝေ၏ ဈာပနာတွင် ဖြန့်ဝေသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ လက်ကမ်း စာစောင်များ။
ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာများ တာရာမင်းဝေ အမှတ်တရဘလော့ခ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဂျူးသည် မြန်မာစာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။
ဝေဖန်မှုများစွာနှင့် ရေးသားလာခဲ့ရသော အမျိုးသမီးစာရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ဆရာမဂျူးကို ရေနံချောင်းမြို့၌ ၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက် စနေနေ့တွင် အဘ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်ငြိမ်းတို့မှ မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ တင်⁠တင်ဝင်း ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း (၅)ယောက်အနက် တတိယမြောက်ဖြစ်သည်။
ရေနံချောင်းမြို့တွင် သူငယ်တန်း၊ ကုန်းဇောင်းရွာတွင် သူငယ်တန်းမှ ပဉ္စမတန်းထိ၊ ရေနံချောင်းမြို့အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းများတွင် ဆဋ္ဌမတန်းမှ ဒသမတန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၃-ခုနှစ်တွင် အမ်ဘီ⁠ဘီအက်စ် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းပါ ရာဇဝင်ထဲမှာ မောင့်ကိုထားရစ်ခဲ့ ဝတ္ထုတိုသည် ပထမဆုံး ပုံနှိပ် ဖော်ပြခံရသောစာမူ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းပါ သက်ငင်ချစ် (ချစ်ကိုယ်တွေ့) ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင်အခြေချနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုဖြစ်သော *အမှတ်တရ* ဝတ္ထု (ဝေဖန်ခံရသော စာအုပ်) ဖြင့် အောင်မြင်သောစာရေးဆရာမ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မဟေသီ၊ ဒဂုန်၊ ဟန်သစ်၊ ချယ်ရီ၊ ကလျာ၊ စပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်း များတွင်လည်း ဝတ္ထုတို၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။
ဆရာမဂျူး ရေးသား ခဲ့သော စာအုပ်များအနက် *ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား* ၊ *ကြေမွသွားသော တိမ်တိုက်များ အကြောင်း* ၊ *ပင်လယ်နှင့်တူသော မိန်းမများ* ၊ *မရှိမဖြစ်မိုး* ၊ *မြစ်တို့၏ မာယာ* ၊ *ကြယ်စင်တံတား ကမ်းပါးနှင်းဖြူ* *မိန်းမတစ်ယောက်ရဲ့ ဖွင့်ဟဝန်ခံချက်*စသည် ဝတ္ထုများကို ရုပ်ရှင်ကားများအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
စာပေရေးရာ စတုတ္ထတန်း အရွယ်တွင် မိခင် ဖြစ်သူက စာရေးဆရာ ဓူဝံ၏ မာလာ ဝတ္ထုကို ပေးဖတ် ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ စာရေး ဆရာနှင့် ဝတ္ထု အတတ် ပညာကို စိတ်ဝင်စားကာ စာရေးဆရာ ဖြစ်ချင်ခဲ့သည်။
မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ တက္ကသိုလ်တွင် ဆရာမ လုပ်ကိုင်ရင်း စာရေးဆရာမ ဖြစ်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
ဆယ်တန်း ဖြေပြီးချိန် ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းပါ *ရာဇဝင် ထဲမှာ မောင့်ကို ထားရစ်ခဲ့* ဝတ္ထုတိုသည် ပထမဆုံး ပုံနှိပ် ဖော်ပြ ခံရသော စာမူ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းပါ *သက်ငင်ချစ် *(ချစ်ကိုယ်တွေ့) ဝတ္ထုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် အခြေချ နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် *အမှတ်တရ* ဝတ္ထုဖြင့် အောင်မြင်သော စာရေးဆရာ (ဝေဖန်ခံရသော စာအုပ်) ဖြစ်လာသည်။
၁၉⁠၉၄ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဝေသူ ဖြစ်လာ ခဲ့ပြီး ဂျူးစာပေတိုက်ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။
အရောင်များနှင့်ကစားခြင်း* ဝတ္တတိုပေါင်းချုပ်အပါအဝင် ဝတ္တတိုပေါင်းချုပ် (၇)အုပ် *ကျွန်မချစ်သော မြို့တမြို့*၊ *ကျွန်မချစ်သောနိုင်ငံ*၊ *ကျွန်မချစ်သောကမ္ဘာမြေ* နှင့် *အစိမ်းရောင် အမွေအနှစ်* သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆောင်းပါးများ စာအုပ်(၄)အုပ် ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာစာပေနှင့် နိုင်ငံတကာစာပေအကြောင်းကို *ကျွန်မဖတ်ခဲ့သော စာအုပ်များ* အမည်ဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာရေးရာ နှင့်ပတ်သက်၍ *အမုန်းကြောင့်ဖြစ်သော စစ်ပွဲများ*၊ *အောက်ခြေသန်းတထောင်* စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဂျူး ရေးသား ခဲ့သော စာအုပ်များ အနက် *ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား*၊ *ကြေမွသွားသော တိမ်တိုက်များ အကြောင်း*၊ *ပင်လယ်နှင့်တူသော မိန်းမများ*၊ *မရှိမဖြစ်မိုး*၊ *မြစ်တို့၏ မာယာ* စသည် တို့ကို ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ခဲ့ရသည်။
တစ်ဦးတည်းသော သား* ဝတ္ထုကို (၁၉⁠၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် ဗီဒီယို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဂျူး ရေးသား ခဲ့သော ဝတ္ထုများ အနက် *ရိုမန်တစ် တစ္ဆေ* (မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေး ဆရာမ ၁၂ ဦး) ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်က လည်းကောင်း၊ *အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်း * (နားကြပ်ကိုဆောင် ကလောင်ကို ကိုင်ဆွဲ) ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်က လည်းကောင်း ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ယခုနောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်မှာ ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် *သက်တန့်တို့ဖြင့်ရက်ဖွဲ့ ချစ်သူရဲ့ခြုံလွှာ* ဖြစ်၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ဆရာမဂျူးသည် ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သော စာအုပ်များ အမှတ်တရ (၁၉၈၇) မြစ်တို့၏ မာယာ (၁၉⁠၉၀) ကြေမွသွားသော တိမ်တိုက်များအကြောင်း (၁၉⁠၉၁) ကောင်းကင်မပါသော ညနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉⁠၉၁) မရှိမဖြစ်မိုး (၁၉⁠၉၂) နံရံ၏ အခြားတဖက် (၁၉⁠၉၃) မိန်းမတယောက်ရဲ့ ဖွင့်ဟဝန်ခံချက် ချစ်ခြင်း၏ အနုပညာနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉⁠၉၄) ကံကြမ္မာကို မယုံကြည်ကြသူများ (၁၉⁠၉၅) မြစ်တစင်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း (၁၉⁠၉၆) ပင်လယ်နှင့်တူသော မိန်းမများ (၁၉⁠၉၆) ရေမျောသီး (၁၉⁠၉၇) ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား (၁၉⁠၉၇) ရာဇဝင်ထဲမှာ မောင့်ကို ထားရစ်ခဲ့နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉⁠၉၇) ကျွန်မ၏ သစ်ပင် (၁၉⁠၉၇) ကျွန်မဖတ်ခဲ့သော စာအုပ်များ (၁၉⁠၉၈) ဆရာဝန်တယောက်၏ မှတ်စုများ (၁၉⁠၉၉) ချစ်သူရေးတဲ့ ကျွန်မရဲ့ ညတွေ (၂၀၀၀) နိုဝင်ဘာမိုး (၂၀၀၁) ကြယ်စင်တံတား ကမ်းပါးနှင်းဖြူ (၂၀၀၂) လရောင်အောက်ဘက် မိုင်အဝေးမှာ (၂၀၀၂) ချစ်သူလား စကားတစ်ပွင့် ပွင့်ခဲ့တယ် (၂၀၀၂) တိမ်နဲ့ချည်တဲ့ကြိုး (၂၀၀၄) စောင့်နေမယ်လို့ မပြောလိုက်ဘူး (၂၀၀၆) ကြယ်ကြွေတို့ရဲ့ အတောင်ပံ (၂၀၀၆) သူမင်းကို ဘယ်တော့မှ (၂၀၀၈) ပိုချစ်ရတဲ့သူ ကိုယ်ပဲဖြစ်ပါစေ (၂၀၁၁) ဆုံနေရက်နဲ့လွမ်းလေခြင်း (၂၀၁၃) သက်တံတို့ဖြင့်ရက်ဖွဲ့ ချစ်သူရဲ့ခြုံလွှာ (၂၀၁၈) ကျွန်မဘဝခရီးမှ စာအုပ်များ (၂၀၂၀) ခုချိန်ဆိုရှင်ဘယ်ရောက်နေမှာလဲနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၂၀၂၀) အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ အမုန်းကြောင့်ဖြစ်သောစစ်ပွဲများ အရောင်များနှင့်ကစားခြင်းနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ ကျွန်မချစ်သော ယောက်ျားများနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ အောက်ခြေသန်းတစ်ထောင် အခြား စာရေးဆရာများနှင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ ချစ်တယ် ကြိုက်တယ် ဆိုတာ ဘယ်လိုဟာမျိုး ခေါ်ပါသလဲလို့ မောင်ဘုရားကို ပြောပြစမ်းပါ နှမတော်လေးရယ်နှင့် အခြားဝတ္ထုများ (၁၉⁠၉၉) စာဆိုနှင့် စာ (ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်) ပျောက်ဆုံးနေသော (၁၉⁠၉၇) မြန်မာဝတ္ထုတို အဖွင့် အပိုင်း (၁) (၁၉⁠၉၈) ရာစုသစ်သို့ ပျံသန်းခြင်း (ဝတ္ထုတိုစု) အရောင်များနှင့် ကစားခြင်း ဥတ္တရလမင်း ခံစားသူအကြိုက် ဝတ္ထုတိုများ (၁၉⁠၉၉) ကြည်းတော၌မိုးခေါ်ခြင်း (ဂျူး၊ နေဝင်းမြင့်) မေမေ့ဥယျာဉ်သို့လွမ်းရိပ် ဝတ္ထုတိုများ (ဂျူး၊ ဝိုင်) (၂၀၂၀) ပျောက်ဆုံးသွားသောမိန်းမ (ဂျူး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဇော်) ဇာတ်ကြောင်းတစ်မျိုးတည်းရဲ့ အန္တရာယ် (ဂျူး၊ ကိုတာ၊ မောင်ဇော်မြင့်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
တနင်္ဂနွေ သည် စနေနှင့် တနင်္လာကြားဖြစ်ပြီး ဂရီဂိုရီပြက္ခဒိန် အရ အမေရိကနှင့် ခရစ်ယာန်နိုင်ငံများတွင် ပထမဆုံးနေ့စွဲဖြစ်သည်။
ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ တနင်္ဂနွေဟူသော အမည်သည် တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်ကို စွဲ၍ မှည့်ခေါ်သောအမည်ဖြစ်သည်။
တနင်္ဂနွေ ဂြိုဟ်သည် အင်္ဂတိုင်းသား ကဿပရသေ့၏ ဇနီး၊ အဒိတိတွင်မြင်သော သားဖြစ်သည်။
ဒိနင်္ကရ ဟူသောပါဠိမှ ပုဒ်ပျက်၍ တနင်္ဂနွေ ဖြစ်လာသည်။
အလားတူပင် တနင်္လာဟူသော အမည်မှာ ပါဠိလို သသ လဉ္စနောမှ အဆင့်ဆင့် ပုဒ်ပျက်၍ ယဝနတိုင်းရှိ ခီရောဒခေါ် နို့ရည်သမုဒ္ဒရာမှ ဖြစ်ထွန်းသော တနင်္လာဂြိုဟ် ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သော အမည် ဖြစ်၏ဟု ဆိုသည်။
ဦးဖိုးလတ်ကမူ ပုဂံကျောက်စာ အရေးအသား၌ "တန်နှင်ကုနုယ်၊ တန်နှင်ကုနွေ၊ တန်နှင်ကနွေ" ဟု ရှိသည်။
"တန်နှင်" ကို မြန်မာဘာသာနှင့် နှီးနွယ်သော ရောင်းရင်းဘာသာစကားတို့နှင့် ချင့်ချိန်၍ အဓိပ္ပာယ်ကောက်သောအခါ "နေ့" ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
"ကုနုယ်၊ ကုနွေ၊ ကနွေ" ဟူသည်ကား"နေ" ကို ဟောသည်။
ထို့ကြောင့် "တန်နှင်ကုနုယ်" မှာ "နေနေ့" ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
နေမင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၆)နှစ်၊ ဂဠုန်၊ အရှေ့မြောက်အရပ်၊ ပါပဂြိုဟ်၊ အနီ၊ အညို၊ အနီရောသောအဆင်း၊ အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ဧ၊ ဩ၊ ဂျွန်းလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
တနင်္လာသည် ရဟူဒီ(ဂျူးဝစ်)-ခရစ်ယာန်ပြက္ခဒိန်၏ ဒုတိယနေ့စွဲ၍ တနင်္ဂနွေနှင့် အင်္ဂါကြားဖြစ်သည်။
တနင်္လာဟူသော ဝေါဟာရမှာ ပုဂံရှေးရေး "တန်နှင်လာ" မှ လာသည်။
"လာ" ဟူသောပုဒ်မှာ အလွန် ရှေးကျသော "လ" ဟောပုဒ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် "တနင်္လာ" ဆိုသည်မှာ "နေ့လ" သို့မဟုတ် "လမင်းနေ့" ဖြစ်သည်။
လမင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သောနေ့ပင်တည်း။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၁၅)နှစ်၊ ကျား၊ အရှေ့အရပ်၊ သောမဂြိုဟ်၊ အဖြူ၊ အဝါ၊ အဖြူရောသော အဆင်း၊ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ၊ ရှမ်းလူမျိုး၊ ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
အင်္ဂါသည် တနင်္လာနှင့် ဗုဒ္ဓဟူးကြားဖြစ်ပြီး အမေရိကနှင့် ခရစ်ယာန်နိုင်ငံများ၏ ပြက္ခဒိန်များတွင် တတိယနေ့စွဲဖြစ်သည်။
တနင်္ဂနွေ၊ တနင်္လာတို့မှလွဲ၍ ကျန်နေ့များ၏ အမည်တို့မှာ မြန်မာအခေါ်အဝေါ် မဟုတ်ဘဲ သက္ကတဘာသာမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း ဦးဖိုးလတ်က ဝန်ခံပါသည်။
ရှေးကျောက်စာတို့၌"အင်္ကာ၊ အင်ကာ၊ အင်္ဂါ"ဟူ၍တွေ့ရသည်။
"အင်္ဂါရ"ဟူသော သက္ကတမှ လာသောစကား ဖြစ်၍ "မီးကျီးမီးခဲ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့်"အင်္ဂါ" ဟူသည်မှာ "မီးကျီးကဲ့သို့ နီသောအဆင်းရှိသောဂြိုဟ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အင်္ဂါဂြိုဟ်ကိုအစွဲပြု၍ အင်္ဂါနေ့ဟု ဖြစ်ပေါ်လာရသည် ဆို၏။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၈)နှစ်၊ ခြင်္သေ့၊ အရှေ့တောင်အရပ်၊ ပါပဂြိုဟ်၊ အနီ၊ အဖြူ၊ အနီသောအဆင်း၊ စ၊ ဆ၊ ဇ၊ ဈ၊ ည၊ တလိုင်းလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
စနေ ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ "စနေ" ကို "သနေ" ဟုပြသည်။
သောရဌတိုင်း၊ ကာရ အနွယ်၊ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်မင်း၏ မယား ဖွားမြင်သောသားလ "ဇပ္ပ"ကို အစွဲပြု၍ခေါ်ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။
ပုဂံ ကျောက်စာတို့၌ စနေကို "စနိဟ်" ဟုရေးသည်။
ယင်းမှာ သက္ကတဘာသာ"ၐနိ" (ရှနိ ဟု ဖတ်ပါ) မှဆင်းသက်လာသည် ဟု ဦးဖိုးလတ်က ရှင်းပြသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဖြည်းညင်းစွာသွားခြင်း" ဖြစ်၏။
ရှေးရိုးကျမ်းဂန်တို့၌ စနေနှင့်စပ်လျဉ်း၍ "သနေ စရ" ဖြည်းဖြည်းသွားသည်ဟု ဆိုကြသည်နှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်သည်။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၁၀)နှစ်၊ နဂါး၊ အနောက်တောင်အရပ်၊ ပါပဂြိုဟ်၊ မည်းသောအဆင်း၊ ဋ၊ ဋ္ဌ၊ ဍ၊ ဎ၊ ဏ၊ တ၊ ထ၊ ဒ၊ ဓ၊ န ဟိန္ဒူလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
ကြာသပတေး ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းအရ ကြာသပတေး သည် သိဒ္ဓတိုင်း၊ အင်္ဂီရသအနွယ်၊ "ကျာသပတေး" ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သည် ဟု ဆို၏။
ပုဂံကျောက်စာတို့၌ "ကြာသပတိယ်" နှင့်ဆင်တူအရေးအသားကို တွေ့ရသည်။
ယင်းပုဒ်သည် "ဗြိဟသ္ပတိ" မှ သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းနှင့်အနက်တူ "ဝစသံပတိ (ဝါ) ဝကျသံပတိ" မှသော်လည်းကောင်း လာဟန်ရှိကြောင်း ဦးဖိုးလတ်က ဆိုသည်။
ယင်းပုဒ်နှစ်ခုစလုံး၏ အနက်မှာ "ဝစသာ = စကား + ပတိ = အရှင်" = စကား၏အရှင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ ကျောက်စာ၌ ရေးသော "ပတိယ်" သည် ခေတ်အရေးအသားနှင့်ဆိုသော် "ပတိ" နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်၏။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၁၉)နှစ်၊ ကြွက်၊ အနောက်အရပ်၊ သောမဂြိုဟ်၊ အဝါ၊ အနက်၊ အဖြူရောသောအဆင်း၊ ပ၊ ဖ၊ ဗ၊ ဘ၊ မ၊ မြန်မာလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
သောကြာ တောဇာဂ္ဋတိုင်းသား၊ သေတဗျအမျိုး၊ ဘဝုရသေ့၏မယားဖြစ်သူ သုဇိတာမှ ဖွားမြင်သော "သောကြာ" ကို အစွဲပြု၍ "သောကြာ" ဟုခေါ်ကြောင်း ရာဇ မတ္တဏ်ကျမ်းတွင် ပြဆိုသည်။
"သုကြာ" ဟူသောအရေးအသားကို ပုဂံ ကျောက်စာများတွင် တွေ့ရသည်။
"သုကြာ" ဟူသောပုဒ်မှာ သက္ကတဘာသာ "သုကြ" မှ ဆင်းသက်လာ သောပုဒ်ဖြစ်သည်ကို မငြင်းသာချေ။
"သုကြာ" မှ သောကြာဖြစ်လာပုံကိုဦးဖိုးလတ်က အဆင့်ဆင့်ရှင်းပြ ထားသည်။
သုကြာ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဖြူစင်တောက်ထွန်းခြင်း" ဖြစ်၏။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၂၁)နှစ်၊ ပူး၊ မြောက်အရပ်၊ သောမဂြိုဟ်၊ အဖြူ၊ အဖြူပျောက် ကျားသောအဆင်း၊ သ၊ ဟ၊ ကသဲလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
ဗုဒ္ဓဟူး ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ကို သက္ကတဘာသာဖြင့် "ဗုဒ္ဓဒိန" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "ဗုဒ္ဓဝါရ" ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။
ဗုဒ္ဓ၏ အနက်မှာ "နိုးကြားခြင်း၊ ပညာရှိခြင်း၊ သောမဂြိုဟ်ဖြစ်သော လမင်း၏သား" ဟူ၍ဖြစ်၏။
ရာဇမတ္တဏ် စသောကျမ်းတို့၌ တနင်္လာဂြိုဟ် (လမင်း) မိဖုရား တာရာဒေဝီတွင် ဖွားမြင်သောသား ဟု ဖော်ပြသည်။
"ဒိန" နှင့် "ဝါရ" တို့၏ အနက်မှာ နေ့ဖြစ် သည်။
ဗုဓ ဟူသောပုဒ်ကို ပါဠိ၊ သက္ကတတို့၌ ဗုဒ္ဓဟူ၍ လဲလှယ်ရေးသားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
မွန်တို့က "ဗုဒ္ဓဝါရ" တွင် "ရ" ကိုချေ၍ "ဗုဒ္ဓဝါ" ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာတို့က ဗုဒ္ဓဟူး ဟုခေါ်သည်။
ကျောက်စာတို့၌ "ပုတ္တ" ဟု တွေ့ရသဖြင့် ရှေးမြန်မာတို့သည် ဗုဒ္ဓကိုလှီးလွှဲပြီး "ပုတ္တ" ဟုရေးကြသည်ဟု သိနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် "ပုတ္တ" မှာ "ဗုဒ္ဓ" ပင်ဖြစ် ၏။
"ဟူ" သည် ပင့်ခေါ်ခြင်းအနက်ရှိသည်ဟု ဆို၏။
ထို့ကြောင့် "ပုတ္တဟူ" "ဗုဒ္ဓဟူး" သည် ဘုရားရှင်ကိုပင့်ခေါ်သောနေ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်သည်။
"မောင်ထင်" ၏ "မြန်မာ့ဆယ့်နှစ်လ အကြောင်း" စာအုပ်မှ ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၁၇)နှစ်၊ ဆင်၊ တောင်အရပ်၊ သောမဂြိုဟ်၊ အစိမ်း၊ အညို၊ အစိမ်းရောသောအဆင်း၊ လ၊ ဝ၊ ယ၊ ရ ကဒူးလူမျိုး ကိုးကား Category:ရက်သတ္တပတ်၏ နေ့များ။
ရာဟု ဆိုသည်မှာ မြန်မာ အယူအဆအရ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မွန်းလွဲကျော်နှင့် ညကာလကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗေဒင်ပညာတွင် ရာဟုဂြိုဟ်ခွင်၏ အမှတ်အသားမှာ ဟိုင်းဆင် ဖြစ်ပြီး ဂြိုဟ်သက်မှာ ၁၂ နှစ်ဖြစ်သည်။
ရာဟုထောင့်သည် ဘုရားစေတီများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ထောင့်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဂြိုဟ်အဆင်းအရောင် ဂြိုဟ်သက် (၁၂)နှစ်၊ ဟိုင်းဆင်၊ အနောက်မြောက်အရပ်၊ ပါပဂြိုဟ်၊။
ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်းအတွက် ခေတ်ပေါ် အင်ဒိုနီးရှား ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန် ၁၈၅၁ ခုနှစ်က ဗြိတိသျှ ပြက္ခဒိန် ပြက္ခဒိန်ဆိုသည်မှာ နေ့ရက်များကို စီစဉ်ပေးသည့် စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်၊ ရက်သတ္တပတ်၊ လနှင့် နှစ် စသည့် အချိန်ကာလများကို အမည်ပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
ရက်စွဲဆိုသည်မှာ ဤစနစ်အတွင်း တစ်ရက်တည်းနှင့် သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော နေ့စွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြက္ခဒိန်သည် ထိုကဲ့သို့သော စနစ်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း (များသောအားဖြင့် စာရွက်) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
နှစ်များနှင့် လများကဲ့သို့သော ပြက္ခဒိန်တစ်ခုရှိ ကာလများသည် များသောအားဖြင့် နေ သို့မဟုတ် လ၏ စက်ဝန်းနှင့် ထပ်တူကျသည်ဟု မဆိုလိုသော်လည်း၊ ခေတ်ပေါ်ပြက္ခဒိန်၏ အသုံးအများဆုံး အမျိုးအစားမှာ ကာလကြာရှည်စွာ နေနှစ်နှင့် တပြိုင်တည်းရှိနေရန် ရံဖန်ရံခါ လတစ်လ ထပ်ထည့်သည့် lunisolar ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း နေနှင့်လ၏ လမ်းကြောင်းသည် အချိန်ထိန်းညှိခြင်းအတွက် အသုံးဝင်သော ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လေ့ရှိသော ထင်ရှားသည့် သဘာဝဖြစ်ရပ်များဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ခေတ်မီသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် လနှင့်နှစ်ကို အချိန်ယူနစ်အဖြစ် အများဆုံးအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ၊ ရောမပြက္ခဒိန်တွင် အလွန်ရှေးကျသော Etruscan မတိုင်မီ နေနှစ် ၁၀ လ ၏ အကြွင်းအကျန်များပါဝင်နေသည်။
"Religion in the Etruscan Period" in Roman Religion in the Encyclopædia Britannica ရှေးခေတ်အရှေ့နားနီးဒေသ၏ အရေးအသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအပေါ် မူတည်၍ ပထမဆုံးမှတ်တမ်းတင်ထားသော ပြက္ခဒိန်များမှာ ကြေးခေတ် အီဂျစ်နှင့် ဆူမာရီယန်ပြက္ခဒိန်များဖြစ်သည်။
ဝေဒခေတ်အတွင်း အိန္ဒိယသည် ဝေဒထုံးတမ်းစဉ်လာများအတွက် ခေတ်မီသော အချိန်ထိန်းနည်းစနစ်နှင့် ပြက္ခဒိန်များကို တီထွင်ခဲ့သည်။
Yukio Ohashi ၏ အဆိုအရ ရှေးအိန္ဒိယရှိ ဝေဒဂ ပြက္ခဒိန်သည် ဝေဒခေတ်အတွင်း နက္ခတ်ဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများအပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်ပြီး အခြားယဉ်ကျေးမှုများမှ ဆင်းသက်လာခြင်းမဟုတ်ပေ။
ရှေးခေတ် အရှေ့နားနီးဒေသရှိ ပြက္ခဒိန်စနစ် အများအပြားသည် သံခေတ်မှ စတင်ခဲ့သော ဘေဘီလုံပြက္ခဒိန်ကို အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ပါရှန်အင်ပါယာ၏ ပြက္ခဒိန်စနစ်၊ ယင်းတို့အနက်မှ Zoroastrian ပြက္ခဒိန်နှင့် ဟီဘရူးပြက္ခဒိန်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဟယ်လီနစ်ပြက္ခဒိန် အများအပြားကို ရှေးဂရိကာလတွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ဟယ်လင်နစ်ခေတ်ကာလတွင် ၎င်းတို့သည် ရှေးရောမပြက္ခဒိန်နှင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်အမျိုးမျိုးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ရောမပြက္ခဒိန်ကို ဘီစီ ၄၆ တွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာ မှ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သူ၏ "ဂျူလီယန်" ပြက္ခဒိန်သည် လဆန်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်းအပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိတော့ဘဲ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ရက်ထပ်ကိန်းတစ်ခုကို ထည့်ပေါင်းသည့် အယ်လဂိုရီသမ်ကို လိုက်နာခဲ့သည်။
၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သော ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်သည် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်နှင့် နေနှစ်အကြား ကျန်ကွာခြားချက်အများစုကို ပြင်ဆင်ပေးခဲ့သည်။
အစ္စလာမ်ပြက္ခဒိန်သည် 9 Dhu al-Hijjah AH 10 (ဂျူလီယန်နေ့စွဲ ၆ မတ် ၆၃၂) နေ့စွဲဖြင့် အစ္စလာမ့်ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ မိုဟာမက် တားမြစ်ချက် (နာစီ) အပေါ် အခြေခံထားသည်။
ယင်းကြောင့် နေနှစ်၏ ရာသီများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စောင့်ကြည့်မှုကို အခြေခံသော လပြက္ခဒိန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ပြက္ခဒိန်၊ နိုင်ငံတကာ ပုံသေပြက္ခဒိန်၊ Holocene ပြက္ခဒိန်နှင့် Hanke-Henry အမြဲတမ်းပြက္ခဒိန်ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်အတွက် ခေတ်မီသော အဆိုပြုချက်များစွာရှိသည်။
ထိုသို့သော အယူအဆများကို အခါအားလျော်စွာ လှုံ့ဆော်ပေးသော်လည်း အဆက်ပြတ်သွားခြင်းနှင့် ယင်းတို့ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ပါဝင်မည့် ကြီးမားသော အုံကြွမှုများအပြင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
စနစ်များ 350px|thumb|မတူညီသော ပြက္ခဒိန်များကို စုပေါင်းထားသည့် လောကလုံးဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန် ပြက္ခဒိန်စနစ် အပြည့်အစုံတွင် နေ့စဉ်အတွက် မတူညီသော ပြက္ခဒိန်ရက်စွဲတစ်ခု ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ရက်သတ္တပတ်စက်ဝန်းသည် ပြက္ခဒိန်စနစ် အပြည့်အစုံမဟုတ်ပေ။
နှစ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်သည့်စနစ်မရှိဘဲ တစ်နှစ်အတွင်း နေ့ရက်များကို အမည်ပေးသည့်စနစ်လည်း မဟုတ်ပါ။
အရိုးရှင်းဆုံးပြက္ခဒိန်စနစ်သည် ရည်ညွှန်းရက်စွဲမှ အချိန်ကာလများကို ရေတွက်ရုံသာဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂျူလီယန် နေ့ သို့မဟုတ် Unix အချိန်အတွက် အကျုံးဝင်သည်။
ဖြစ်နိုင်ချေ တစ်ခုတည်းသော ကွဲလွဲမှုမှာ ကိန်းဂဏန်းများကို သေးငယ်စေရန်အတွက်၊ အထူးသဖြင့်၊ ယခင်က ဝေးကွာသော တစ်ခုတည်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို မတူညီသော ရည်ညွှန်းရက်စွဲကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤစနစ်များတွင် တွက်ချက်မှုများသည် ပေါင်းခြင်းနှင့် အနုတ်ကိစ္စများသာဖြစ်သည်။
အခြားပြက္ခဒိန်များတွင် အချိန်ယူနစ်တစ်ခု (သို့မဟုတ် အများအပြား) ရှိသည်။
သံသရာစက်ဝန်းအဆင့်တစ်ခုပါရှိသော ပြက္ခဒိန်များ- ရက်သတ္တပတ်နှင့် အပတ်စဉ်- ဤစနစ် (ခုနှစ်မရှိဘဲ၊ ရက်သတ္တပတ်အရေအတွက် တိုးလာနေခြင်း) သည် အသုံးနည်းသည်။
ခုနှစ်နှင့် ခုနှစ်အတွင်း ပုံမှန်ရက်စွဲ၊ ဥပမာ၊ ISO 8601 ပုံမှန်ရက်စွဲစနစ် သံသရာစက်ဝန်းအဆင့်နှစ်ခုပါရှိသော ပြက္ခဒိန်များ- နှစ်၊ လနှင့် နေ့ - ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် (နှင့် အလွန်ဆင်တူသော ရှေ့တော်ဆက်၊ ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်)၊ အစ္စလာမ့်ပြက္ခဒိန်၊ နေရောင်ခြည် ဟီဂျရီပြက္ခဒိန်နှင့် ဟေဗြဲပြက္ခဒိန်အပါအဝင် စနစ်အများစု နှစ်၊ ရက်သတ္တပတ်၊ နှင့် ရက်သတ္တပတ်များ - ဥပမာ၊ ISO အပတ်ရက်စွဲ နှစ်၊ လနှင့် နေ့ – ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် (နှင့် အလွန်ဆင်တူသော ရှေ့ပြေးများ၊ ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်)၊ အစ္စလာမ်ပြက္ခဒိန်၊ နေရောင်ခြည် ဟီဂျရီပြက္ခဒိန်နှင့် ဟီဘရူးပြက္ခဒိန်အပါအဝင် စနစ်အများစု နှစ်၊ ရက်သတ္တပတ်၊ နှင့် ရက်သတ္တပတ်စဉ်များ – ဥပမာ ISO week date သံသရာစက်ဝန်းများသည် အချိန်အခါအလိုက် ဖြစ်စဉ်များနှင့် ထပ်တူချိန်ညှိသည်- လပြက္ခဒိန်များကို လ၏ရွေ့လျားမှု (လအဆင့်များ) နှင့် ထပ်တူပြုပါသည်။
ဥပမာ အစ္စလာမ်ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
နေပြက္ခဒိန်များသည် နေ၏ ထင်ရှားသောရွေ့လျားမှုနှင့် ထပ်တူပြု၍ ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုများကို ခံစားသိရှိနိုင်မှုအပေါ် အခြေခံထားသည်။
ဥပမာ ပါရှန်းပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
Lunisolar ပြက္ခဒိန်များသည် နေနှင့် လ တွက်ချက်မှု နှစ်ခုလုံး၏ ပေါင်းစပ်မှုအပေါ် အခြေခံထားသည်။
ဥပမာများတွင် တရုတ်ရိုးရာပြက္ခဒိန်၊ အိန္ဒိယနှင့် နီပေါရှိ ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်နှင့် ဟီဘရူးပြက္ခဒိန်တို့ ပါဝင်သည်။
များသောအားဖြင့် ပြက္ခဒိန်တစ်ခုတွင် စက်ဝန်းအမျိုးအစားတစ်ခုထက်ပို၍ ပါဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် စက်ဝန်းနှင့် စက်ဝန်းမဟုတ်သော အရင်းအမြစ် နှစ်မျိုးလုံးပါရှိခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ပြက္ခဒိန်အများစုသည် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော စက်ဝန်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ ၎င်းတို့အများစုသည် နှစ်၊ လ၊ ရက်သတ္တပတ်များနှင့် ရက်များကို ခြေရာခံထားသည်။
ခုနစ်ရက်ကြာ ရက်သတ္တပတ်သည် လက်တွေ့တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်ဆိုင်သော်လည်း ၎င်း၏အသုံးပြုမှုပုံစံမှာ ကွဲပြားသည်။
ယင်းသည် ထောင်စုနှစ်များအတွင်း အဆက်မပြတ် လည်ပတ်နေခဲ့သည်။
သူရိယ နေပြက္ခဒိန်များသည် နေရောင်ခြည် နေ့ရက်တိုင်းအတွက် ရက်စွဲကို သတ်မှတ်ပေးသည်။