kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အကိုးအကား ပြင်ပအဆက်အသွယ် မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Culture) ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၂)ရက်နေ့တွင် “ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန” အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ထိုသို့ဖွဲ့စည်းစဉ်က ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဌာနတွင် အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန၊ ဌာနခွဲ၊ အဖွဲ့၊ ရုံးနှင့်ကျောင်းများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကမ္ပည်းကျောက်စာဌာန နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက် ပြတိုက် အမျိုးသားပန်းချီခန်းမဆောင် ရှေးဟောင်းစာပေယဉ်ကျေးမှုဌာနခွဲ နိုင်ငံတော်ဆိုင်းအဖွဲ့ နိုင်ငံတော်သဘင်ရုံး ပန်းချီပန်းပုကျောင်း ပန်တျာနှင့်ပြဇာတ်ကျောင်း ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ပန်းချီပန်းပုကျောင်း(ရန်ကုန်)၊ နိုင်ငံတော်အနုပညာနှင့် ပန်တျာ ပြဇာတ်ကျောင်း(ရန်ကုန်)၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ပန်းချီပန်းပုကျောင်း(မန္တလေး)၊ နိုင်ငံတော်အနုပညာနှင့်ပန်တျာပြဇာတ်ကျောင်း(မန္တလေး)တို့ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်နှင့် အမျိုးသားပန်းချီခန်းမဆောင်တို့ကိုပေါင်းစည်း၍ “ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်”ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ကမ္ပည်းကျောက်စာ ဌာနကို “ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန” ဟုလည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁) ရက်နေ့တွင် “မြန်မာသမိုင်းကော်မရှင်” ကို ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းဖွဲ့စည်း ထားခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၅)ရက်နေ့တွင် စနစ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေးအရ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနကို “ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး” ဟုလည်းကောင်း၊ အနုပညာနှင့် သက်ဆိုင်သောဌာနများကို စုစည်း၍ “ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာန” ဟုလည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းစာပေယဉ်ကျေးမှုဌာနခွဲကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်အောက်သို့ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနကို “ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန” ဟုလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ကို “ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာန”ဟုလည်းကောင်း၊ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာနကို “အနုပညာဦးစီးဌာန” ဟုလည်းကောင်း ၊၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ လ(၂၈)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်ကို “နိုင်ငံသမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန” ဟု လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနသည် အောက်ဖော်ပြပါဦးစီးဌာနများကို ဦးဆောင်ကွပ်ကဲလျက် လုပ်ငန်းတာဝန်များအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာန ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာန အနုပညာဦးစီးဌာန နိုင်ငံသမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၉)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ်(၅/၂၀၀၇)၏ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာနတို့သည် လုပ်ငန်းသဘောသဘာဝချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိ သဖြင့် ၎င်းဦးစီးဌာန(၂)ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဌာနဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥဒေအမှတ် (၇ / ၉၃) ဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ်ဥပဒေကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဥပဒေအရယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ်ကို အမှတ် ( ၁၃၁ )ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ ကမ္ဘောဇရိပ်သာ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနဝင်း အတွင်းရှိ အနုပညာဦးစီးဌာန လေ့ကျင့်သင်ကြားရေးဆောင်များ၌ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ( ၂၄ ) ရက်နေ့တွင် အဆင့် ( ၃ )တက္ကသိုလ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ( ၁၈ )ရက်နေ့တွင် လက်ရှိတည်နေရာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း အမှတ် ( ၂၆ )ရပ်ကွက်၊ အောင်ဇေယျလမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ( ၄ )ရက်နေ့မှစ၍ ပါမောက္ခချုပ် ကွပ်ကဲကာ ပါမောက္ခများပါဝင်သော အဆင့် ( ၂ )တက္ကသိုလ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အုန်းချောကျေးရွာ၊ အုန်းချော၊ ရွှေစာရံ ကားလမ်းရှိ အနောက်ဘက်တွင် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ( ၁ )ရက်နေ့မှစ၍ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)ကို အဆင့် ( ၂ )တက္ကသိုလ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းတက္ကသိုလ်များကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ( ၂၇ )ရက်နေ့မှစတင်၍ အဆင့် ( ၁ ) တက္ကသိုလ်အဖြစ် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်များကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ( ၂၇ )ရက်နေ့မှစ၍ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (National University of Arts and Culture) ဟု အမည်ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနရှိ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်များကို သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းခဲ့ပြီး ဦးစီးဌာနအမည်များကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီဌာန၊ သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနတို့အဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့​​ကြောင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီးရုံးအပါအဝင် အောက်ဖော်ပြပါဦးစီးဌာန (၃) ခု၊ တက္ကသိုလ်(၂)ခုဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ပြန့်ပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန အနုပညာဦးစီးဌာန သမိုင်းသု​တေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ၂၀၁၆ခုနှစ် အစိုးရအသစ်လက်ထက်တွင် သာသနာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ​ပေါင်းကာ သာသနာ​ရေးနှင့်ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးများ စဉ်အမည်စတင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည့်နေ့တာဝန်ပြီးဆုံး သည့်နေ့ဌာန၁ဦးထွန်းဖေ၁၆-၃-၅၂၁၂-၈-၅၃ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၂ဗိုလ်ခင်မောင်လေး၁၂-၈-၅၃၅-၉-၅၃ပြည်ထဲရေးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၃ဦးဝင်း၅-၉-၅၃၁၇-၁၁-၅၅အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ သာသနာရေးယဉ်ကျေးမှုဌာန၄ဦးထွန်းတင်၁၂-၆-၅၆၂၅-၂-၅၇ပညာရေးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၅ဦးထွန်းတင်၁-၃-၅၇၁၈-၇-၅၈ပညာရေးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၆သခင်တင်၁၈-၇-၅၈၂၈-၁၀-၅၈စက်မှုလယ်ယာဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၇ဦးမောင်ကျော်ဇံ၂၈-၇-၅၈၂၈-၁၀-၅၈ပညာရေးဌာနနှင့် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၈ဦးချစ်သောင်း၂၈-၁၀-၅၈၄-၄-၆၀ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာန၉ဦးဘစော၄-၄-၆၀၂-၃-၆၂လူမှုဝန်ထမ်း၊ သာသနာရေးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဌာနနှင့် ကျန်းမာရေးဌာန၁၀ဗိုလ်မှူးကြီးစောမြင့်၂-၃-၆၂၁၇-၈-၆၄ပြန်ကြားရေးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဌာန၁၁ဗိုလ်မှူကြီးသောင်းဒန်၁၇-၉-၆၄၂-၃-၇၄ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန၁၂ဦးအေးမောင်၂-၃-၇၄၁-၃-၈၇ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၁၃ဦးမြမောင်၂-၃-၇၉၂၀-၃-၇၉ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၁၄ဦးမန်းစံမြတ်ရွှေ၂၀-၃-၇၉၁၆-၁၀-၈၀ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၁၅ဦးအောင်ကျော်မြင့်၁၆-၁၀-၈၀၁၈-၉-၈၈ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၁၆ဗိုလ်ချုပ်ဘုန်းမြင့်၂၁-၉-၈၈၆-၃-၉၂ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၁၇ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ရဲကျော်၆-၃-၉၂၂၀-၆-၉၅ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၁၈ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းမြင့်၂၀-၆-၉၅၂၉-၅-၉၆ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၁၉ဦးအောင်စန်း၂၉-၅-၉၆၂၀-၁၂-၉၇ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၀ဦးဝင်းစိန်၂၆-၁၂-၉၇၉-၁၁-၀၁ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၁ဦးတင်ဝင်း၁၅-၁၁-၀၁၁၂-၉-၀၂အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန(ပူးတွဲ)၂၂ဗိုလ်ချုပ်ကြည်အောင်၁၃-၉-၀၂၁၅-၅-၀၆ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၃ဗိုလ်ချုပ်ခင်အောင်မြင့်၁၅-၅-၀၆၂၉-၃-၁၁ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၄ဦးကျော်ဆန်း၃၀-၃-၁၁၂၇-၈-၁၂ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၅ဦးအေးမြင့်ကြူ၇-၉-၁၂၃၀.၃.၂၀၁၆ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၆ဦး​အောင်ကို၃၀.၃.၂၀၁၆၃၁.၁.၂၀၂၁သာသနာ​ရေးနှင့်ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၂၇ဦးကိုကို၁.၂.၂၀၂၁ယနေ့အထိသာသနာ​ရေးနှင့်ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးများ စဉ်အမည်စတင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည့်နေ့တာဝန်ပြီးဆုံး သည့်နေ့၁ဦးအေးမောင်၁၅-၃-၇၂၂-၃-၇၄၂ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ဌေး၃-၃-၇၈၁၇-၇-၇၈၃ပြည်လှဖေ၁၈-၁၀-၇၈၁၈-၉-၈၂၄ဦးသန်းမောင်(ဗိုလ်မှူးချုပ်)၈-၇-၈၂၁၈-၈-၈၈၅ဦးစိုးညွန့်(ထီလာစစ်သူ)၈-၇-၉၃၂၆-၈-၀၃၆ဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးဝင်းမောင်၂၁-၁၁-၀၃၁၂-၅-၀၆၇ဒေါ်စန္ဒာခင်၃၁-၃-၁၁၃၁-၃-၁၆၈ဦးသန်းဆွေ၂၇-၈-၁၂၃၁-၃-၂၀၁၆ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် သာသနာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန (The Ministry Of Religious Affairs)ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးရုံး၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း၍ ဘာသာအသီးသီး၏ သာသနာရေး၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် စီမံရေးရာဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
"သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး" ကို ယခင်က အရာထမ်း ၁၆ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၉ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၅ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၄-၂၀၁၅ခု၊ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် အရာထမ်း ၅၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၆၅ ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အလားတူ "ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး"ကိုလည်း ၂၀၁၄-၂၀၁၅ခု၊ ဘဏ္ဍာရေး နှစ်မှစ၍ အရာထမ်း ၅၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၁၅ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၆၅ ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁-၄-၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သောကြောင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဌာနတို့ အား "သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန" အဖြစ် တစ်ဌာနတည်း ပေါင်းစပ်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ထိရောက်စွာကြီးကြပ်ဆောင်ရွက် နိုင်ရေးတို့အတွက် သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန "ဝန်ကြီးရုံး"ကို အရာထမ်း ၁၀၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၂၃၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၃၀ ဦးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုစတင်စဉ် သာသာနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို မူလက ဝန်ကြီးဌာနရုံး နှစ်ရုံး အတွင်းဝန်တစ်ယောက်စီဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သောလည်း ယခုအခါဖွဲ့စည်းပုံသစ်အရ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏မူလဖွဲ့စည်းပုံကို ဝန်ကြီးရုံး၊ သာသနာရေးဦးစီးဌာန၊ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာနနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တို့တွင် အရာထမ်း ၇၂၀ နေရာ၊ အမှုထမ်း ၂၇၇၆ နေရာ၊ စုစုပေါင်း ၃၄၉၆ နေရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီး ဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး မူလဖွဲ့စည်းပုံကို အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှု ဌာနခွဲ၊ မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ၊ စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်း ဌာနခွဲ၊ ဝန်ကြီးဌာနတွင်းစာရင်းစစ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်း ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် ဦးစီးရုံးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီးဖြစ်သည်။
ယခင်သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ- သာသနာရေး ဦးစီးဌာန နိုင်ငံတော်သံဃာ့ မဟာနာယကအဖွဲ့ သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် အထောက်အကူပြုသည့် အမျိုးသားစီမံကိန်းကို အထက်အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့များ၊ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပြီး အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်သွားရန်ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယခင်အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာနများ ထပ်မံခွဲထားသည်။
ဗဟိုစက်ပစ္စည်း၊ စာရင်းအင်းနှင့်စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန ဗဟိုစာရင်းအင်းအဖွဲ့ စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာန စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီးဌာန နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန အမျိုးသားမှတ်တမ်းများမော်ကွန်းတိုက်ဦးစီးဌာန တို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းနောက်ခံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်၊ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဖွံ့ဖြိုးမှု စီမံကိန်း အရပ်ရပ်တို့ကို စိစစ်ပြုစု ရေးဆွဲရန်တို့ အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သို့သော် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် သာသနာရေးနှင့် ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စ၍သာ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန အနေနှင့် သီးသန့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းကာလများတွင် စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲရန် အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့ (National Planning Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေး စီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့ (Economic Planning Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ဘုတ်အဖွဲ့ (Economic and Social Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် စီမံကိန်းအရပ်ရပ် တို့ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထို့ပြင် စက်ပစ္စည်း ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၊ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူစာချုပ် အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ နှင့် ဗဟိုစာရင်းအင်း နှင့် စီးပွားရေးဌာန တို့ကိုလည်း အထောက်အကူပြုကော်မတီ၊ အဖွဲ့၊ ဌာနများအဖြစ် ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ကာလများတွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် လေးနှစ် စီမံကိန်းများကို ရေးဆွဲ၍ နှစ်ချင်းဆောင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်း စီမံကိန်းများ ပြန်လည် ဆန်းစစ် ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။
စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ရေး၊ စာချုပ်များ စိစစ်ခြင်း၊ စီမံကိန်းများ ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားမှ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းမှု အကူအညီများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများရရန် တို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်သစ်အရ၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန ကို ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန နှင့် ပေါင်းစပ်၍ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဟု ခေါ်တွင် ပါသည်။
ဖော်ပြပါ ကာလမှစ၍ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန၏ မူလ လုပ်ငန်းတာဝန်များ လုပ်ဆောင်ရန် စီမံကိန်းရေးဆွဲရေး ဦးစီးဌာန၊ နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန၊ စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှု အစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာန၊ ဗဟိုစာရင်းအင်းနှင့် စီးပွားရေး ဦးစီးဌာန၊ အမျိုးသားမှတ်တမ်းများ မော်ကွန်းတိုက် ဦးစီးဌာနနှင့် ဗဟိုစက်ပစ္စည်း စာရင်းအင်းနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန တို့ကိုလည်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၁၂/၉၃) ဖြင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကို အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဝန်ကြီးဌာန ၂ ခု ခွဲ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အထက်ဖော်ပြခဲ့သော ဦးစီးဌာနများအပြင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနကိုလည်း တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုကာလမှစ၍ ယနေ့ အထိ အမျိုးသားစီမံကိန်း ရေးဆွဲခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးဌာန အနေနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ရည်မှန်းချက်များ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးမူဝါဒများနှင့်အညီ နှစ်ရှည်၊ နှစ်လတ်၊ နှစ်စဉ် စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲပြုစု တင်ပြရန်၊ နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရေးအတွက် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်နှင့်အညီ ထုတ်လုပ်မှု၊ ဝန်ဆောင်မှု၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်စေရန် လေ့လာသုံးသပ် တင်ပြဆောင်ရွက်ရန်၊ နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ စီးပွားရေးမြှင့်တင်ရာတွင် အဓိကကျသည့် လူသားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ အခြေအနေ လေ့လာသုံးသပ်တင်ပြရန်၊ နိုင်ငံတော်နှင့် ဌာနဆိုင်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး သတင်းအချက်အလက်များ၊ စာရင်းအင်းများကို စုစည်း၍ မှတ်တမ်းတင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်သို့ စိစစ် သုံးသပ်တင်ပြခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန်၊ နိုင်ငံ၏ စီးပွားဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားကို အခြေခံ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၊ ကုလသမဂ္ဂလက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းများ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာအစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာပေါင်း စည်းရေးအဖွဲ့များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်၏ ကိုယ်စား ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရန်၊ နိုင်ငံတော်နှင့် ဝန်ကြီးဌာနများ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၏ တိုးတက်မှုအခြေအနေ အရပ်ရပ်ကို နိုင်ငံတော်သို့ သုံးသပ်တင်ပြအစီရင်ခံရေး ဆောင်ရွက်ရန်၊ ခေတ်နှင့်အညီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် အခြားသော ဌာနအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကကုန်သည်လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများနှင့် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ပေးရန်။
ဆက်သွယ်ရန် လိပ်စာ ရုံးအမှတ် (၁) ၊ နေပြည်တော် ဖုန်း ၉၅-၆၇-၄၀၇၀၁၃ ဖက်စ် ၉၅-၆၇-၄၀၇၀၀၄ ဝက်ဘ်ဆိုဒ် http://www.mnped.gov.mm ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန (; MOSYA) သည် အားကစားရေးရာနှင့် လူငယ်ရေးရာနှင့် သက်ဆိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခင်က အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့်ပေါင်းကာ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ခွဲထုတ်ပြီး အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ နစက မှ ခန့်အပ်ထားသော Jeng Phang နော်တောင် ဖြစ်သည်။
အားကစားနှင့် လူငယ်​ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဦးစီးဌာနနှင့် ၎င်းတို့၏ ဌာနခွဲများ တည်ရှိသည်။
အခြားသော နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့ချုပ်များမှာ အမျိုးသားအိုလံပစ်ကောင်စီ၊ အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီ၊ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားကစား ကွင်း/ရုံများနှင့် ပက်သက်၍လည်း တာဝန်ရှိသော ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ၂၀ရာစုအဝင်မှ ၁၉၄၁ခုနှစ်အထိ အားကစားအတွက် ရန်ကုန်တွင် ဗမာအားကစားသမားများအသင်းနှင့် မန္တ​လေးတွင် အထက်ဗမာပြည်အားကစားသမားများအသင်းဟူ၍ထားရှိသည်။
၁၉၃၆ ဘာလင်အိုလံပစ်တွင် အ​လေးမအားကစားသမား ဦး​ဇော်ဝိတ်နှင့် နည်းပြဦးရှိန်းတို့ ဗြိတိသျှဘားမား အ​နေဖြင့်ပထမဆုံး ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၂၆.၁၁.၁၉၄၆တွင် ဗိုလ်ချုပ်​အောင်ဆန်းနှင့် ဘုရင်ခံဆာဟူးဘတ်ရန့်က နာယက၊ ဆာ​ဂျေ​အေ​မောင်ကြီးနှင့် ဦးရာဇာတ်မှ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်​ဆောင်ရွက်​သော ဗမာပြည်အိုလံပစ်​အသင်းပေါ်​ပေါက်လာသည်။
၉.၇.၁၉၄၇တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်​ကော်မတီနှင့် ဆက်သွယ်မိကာ ၁၉၄၈လန်ဒန်အိုလံပစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအမည်ဖြင့်ပထမဆုံး တရားဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၉.၁၀.၁၉၅၀တွင် ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကာ အဖွဲ့ဝင်၁၅ဦးပါ​သော အမျိုးသားကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်​ရေး​ကောင်စီ​ပေါ်လာသည်။
၁၉၅၂မှစ၍ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း​ဘောလုံးပွဲများ၊ ၁၉၅၇ အ​ရှေ့တောင်အာရှလက်​ဝှေ့ပွဲများ၊ ကျွန်းဆွယ်အားကစားပွဲများကျင်းပခဲ့သည်။
၂၇.၅.၁၉၆၄တွင် အားကစားနှင့်ကာယပညာ​ကော်မတီ​ပေါ်​ပေါက်လာသည်။
၁၉၇၂တွင် အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာနကို ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ၁.၇.၁၉၉၃တွင် နိုင်ငံ​တော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်​အောက်သို့​​ ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၈.၁၂.၁၉၉၆တွင် အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းကာ အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာနကို ၎င်းတို့​အောက်သို့​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လတွင် အစိုးရအသစ် တက်လာခဲ့ပြီးနောက် အားကစားဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းကာ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
သို့သော် ဝေဖန်မှုများကြောင့် ​မေလတွင် ဝန်ကြီးဌာနအမည်အား ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားနှင့်ပက်သက်၍ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကသာ ဦးဆောင်ခဲ့ရာမှ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ကြက်တောင်အားကစားသမားဟောင်း ဒေါက်တာမြလေးစိန်အား ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးကိုယ်စား ပိုမိုထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်အတူ ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနအား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားအပိုင်းသာမက လူငယ်ရေးရာများကိုပါ ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လ (၇) ရက်နေ့တွင် လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ လူမှုဝန်ထမ်း ဦးစီးဌာနမှ အရာထမ်း/အမှုထမ်းများကို လွှဲပြောင်းလက်ခံပြီး လူငယ်ရေးရာဦးစီးဌာနကို အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဦးစီးဌာန (၂) ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။
အကြီးအကဲများ ဝန်ကြီးများစာရင်း (၁၉၉၆ - ၂၀၁၁) စဉ်ပုံ အမည် တာဝန်စတင် တာဝန်ပြီးဆုံး ရက်ပေါင်း နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၁100x100pxဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်း၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၆၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၂100x100pxဗိုလ်မှူးချုပ် သူရအေးမြင့်၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၉၃၀ မတ် ၂၀၁၁ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၁၁ - လက်ရှိ) စဉ်ပုံ အမည် ဝန်ကြီးဌာနအမည် တာဝန်စတင် တာဝန်ပြီးဆုံး ရက်​ပေါင်းဝန်ကြီးချုပ် သမ္မတ၃100x100pxဦးတင့်ဆန်းအားကစား ဝန်ကြီးဌာန၃၀ မတ် ၂၀၁၁၃၀ မတ် ၂၀၁၆ရာထူးမရှိ။
ဦးသိန်းစိန်၄100x100pxဒေါက်တာ မြင့်ထွေးကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၃၀ မတ် ၂၀၁၆၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ဦးထင်​ကျော် ဦးဝင်းမြင့်၅100x100pxဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်းကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁မင်းအောင်လှိုင်ဦးမြင့်​ဆွေ ၆100x100pxဦးမင်းသိန်းဇံအားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅မင်းအောင်လှိုင် (ယာယီ)၇။
100x100pxJeng Phang နော်တောင်အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅မင်းအောင်လှိုင် (ယာယီ)၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅လက်ရှိညိုစောမင်းအောင်လှိုင် (ယာယီ)ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် ပူးတွဲထမ်းဆောင်။
ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း စဉ် အမည် ဝန်ကြီးဌာနအမည် တာဝန်စတင် တာဝန်ပြီးဆုံး ရက်ပေါင်း ဝန်ကြီး၁ဦးအေးမြင့်ကြူအားကစား ဝန်ကြီးဌာန၃၀ မတ် ၂၀၁၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ ဦးတင့်ဆန်း၂ဦးသောင်းထိုက်၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂၃၀ မတ် ၂၀၁၆၃ဦး​ဇော်ဝင်း၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၁၃၃၀ မတ် ၂၀၁၆၄ဒေါက်တာမြလေးစိန်ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၈၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ဒေါက်တာမြင့်ထွေး၅ဦးမျိုးလှိုင်ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်းအားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၁၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ဦးမင်းသိန်းဇံ၆​ဒေါက်တာစိုးဝင်း၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ဦးမင်းသိန်းဇံ၇ဦးဇင်မင်းထက်၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃လက်ရှိဦးမင်းသိန်းဇံ၊ Jeng Phang နော်တောင်၈ဦးထိန်လင်း၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄လက်ရှိဦးမင်းသိန်းဇံ၊ Jeng Phang နော်တောင် ဖွဲ့စည်းပုံ ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန လူငယ်​ရေးရာ ဦးစီးဌာန ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ။
၁၆ ရာစုမှ ဝိုင်ညှစ်စက် ဝိုင် ဆိုသည်မှာ ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကဇော်ဖောက်ထားသော စပျစ်သီးမှ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
တဆေး သည် စပျစ်သီးထဲမှ သကြားကို စုပ်ယူပြီး အီသနော၊ ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်ဒ်နှင့် အပူဓာတ်တို့ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။
စပျစ်သီး အမျိုးမျိုး နှင့် တဆေးမျိုးထူး အမျိုးမျိုးတို့မှ ဝိုင်စတိုင်လ် အမျိုးမျိုးကို ရရှိစေသည်။
ထိုသို့ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားရခြင်း အကြောင်းမှာ စပျစ်သီး၏ ဇီဝဓာတုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ ရှုပ်ထွေးသော ဩဇာတွဲဖက်မှုများ၊ ကဇော်ဖောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်သော ဓာတ်ပြုခြင်းများ၊ စပျစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များ စသည်တို့၏ ရလဒ်များပင် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအများစုတွင် ဝိုင်၏ စတိုင်လ် နှင့် အရည်အသွေးကို သတ်မှတ်ရန် အတွင် တရားဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော အမည်နာမ များ ရှိသည်။
၎င်းတို့မှ ပထဝီဆိုင်ရာ မူလရင်းမြစ် နှင့် ခွင့်ပြုထားသော စပျစ်သီး အမျိုးမျိုးကို ကန့်သတ်ထားသကဲ့သို့ ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှု၏ အခြားသော အရာများကိုလည်း ကန့်သတ် ထားသည်။
စပျစ်သီးမှ ပြုလုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သော ဝိုင်များတွင် အခြားသော သီးနှံများကို အသုံးပြုထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ဆန်မှ ပြုလုပ်ထားသော ဝိုင်နှင့် အခြားသော သစ်သီးများ ဖြစ်သော ဇီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ တလည်းသီး၊ ဘယ်ရီသီးနှင့် အဲလ်ဒါးဘယ်ရီသီးတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။
ဝိုင် အားချက်လုပ်ခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ဝိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောဆုံးတွေ့ရသော အထောက်အထားမှာ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ (ဘီစီ ၆၀၀၀)၊ အီရန် (ဘီစီ ၅၀၀၀) ၊ နှင့် စစ္စလီကျွန်း (ဘီစီ ၄၀၀၀) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံ၌ ဝိုင်အများဆုံး ထုတ်လုပ်သော ဒေသများ ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ အီတလီ၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝိုင်သည် ဘာသာရေးတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဝိုင်အနီးသည် ရှေးခေတ် အီဂျစ်တို့အတွက် သွေး နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
ထို့ပြင် ရှေးဟောင်း ဂရိတို့၏ ဒိုင်ယိုနီးဆပ်စ်ဂိုဏ်း နှင့် ရှေးဟောင်း ရောမတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ရဟူဒီဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန် ဘာသာတို့နှင့်လည်း ဆက်နွယ်လျက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း thumb|အာမေးနီးယားနိုင်ငံရှိ အာရန်နီ-၁ လှိုဏ်ဂူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးဟု သိရှိသော ဝိုင်ချက်လုပ်ရာ ဖြစ်သည်။
ဝိုင်၏ အစောဆုံး လက်ရာများကို ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ဘီစီ ၆၀၀၀ ခုနှစ်၊https://www.haaretz.com/archaeology/earliest-wine-in-world-found-in-8-000-year-old-neolithic-georgia-1.5465158Georgia's Giant Clay Pots Hold An 8,000-Year-Old Secret To Great Wine, NPR. အီရန် (ပါရှား)တွင် ဘီစီ ၅၀၀၀ နှင့် စစ္စလီကျွန်းတွင် ဘီစီ ၄၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသည်။
ထိုခေတ်များမတိုင်မီက ဘီစီ ၇၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ အလားတူ ယမကာမျိုးကို သောက်သုံးခဲ့ကြောင်းလည်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
. Prehistoric China – The Wonders That Were Jiahu The World’s Earliest Fermented Beverage. Professor Patrick McGovern the Scientific Director of the Biomolecular Archaeology Project for Cuisine, Fermented Beverages, and Health at the University of Pennsylvania Museum in Philadelphia. Retrieved on 3 January 2017. ဝိုင်သည် ဘော်လကန်ဒေသသို့ ဘီစီ ၄,၅၀၀ တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ရှေးဟောင်းဂရိ၊ သရေးရှား နှင့် ရောမတို့တွင် သောက်သုံး၍ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းတလျှောက်တွင် ဝိုင်အား ၎င်း၏ မူးယစ်စေသော သက်ရောက်မှုအတွက် သောက်သုံးခဲ့ကြသည်။
. ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့ရှိ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်ပြတိုက်မှ ဟင်းလျာ၊ကဇော်ဖောက်ထားသော ယမကာနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဇီဝမော်လီကျူး ရှေးဟောင်းသုတေသန စီမံကိန်းမှ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာ ပက်ထရစ် အီ မက်ဂါးဗန်း ဦးဆောင်သော သုတေသနမှ ဂျော်ဂျီယာသည် ဝိုင် စတင်မွေးဖွားရာ အရပ်ဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
right|150px|အရောင်းရဆုံး မုယောဖြင့် ချက်ထားသော ဝီစကီ ဝီစကီ (သို့) ဝစ်စကီသည် မူးယစ်စေတတ်သော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ဂျုံစေ့ကို အရက်အဖြစ် ချက်လုပ်ပြီး သစ်သား သေတ္တာအတွင်းတွင် သိုလှောင်ထားခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။
ဝီစကီ ဆိုသည့် အမည်မှာ စကော့နယ်သုံး ဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည့် ဂေးလစ် ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။
စကော့တလန်နှင့် ကျန်သော ဂရိတ်ဗြိတိန်နယ်တွင် စကော့ဝီစကီ သို့မဟုတ် စကော့ဟုသာ သုံးနှုန်းကြသည်။
ကွဲပြားခြားနားသော ဂေးလစ် ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသော အိုင်ယာလန်တွင်မူ E အသံ ထည့်၍ ဝစ်စကေး (whiskey) ဟု ခေါ်ကြသည်။
အမေရိကန်တွင် ပြုလုပ်သော ဝီစကီမှာ အိုင်ယာလန်သုံး စာလုံးပေါင်းကို အသုံးပြုထားသည်။
အမျိုးကွဲများ ဝီစကီ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
အထင်ရှားဆုံး အမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - ဆင်ဂယ်မော့တ် (Single-malted) စကော့ သို့မဟုတ် ဘလင်းန်ဒက် (Blended whisky or Scotch) အိုင်းရစ်ရှ် ဝီစကီ (Irish Whisky) ဘော်ဘွန်း (Bourbon) ရိုင်း (Rye) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ယမကာ ကဏ္ဍ:အရက်။
ဗော့ဒ်ကာ ဆိုသည်မှာ မူးယစ်စေတတ်သော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အယ်လ်ကိုဟော ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်တတ်သည်။