kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ။
GDP composition of sector and labour force by occupation in the form of any component to economy. The green, red, and blue components of the colours of the countries represent the percentages for the agriculture, industry, and services sectors, respectively. အမျိုးမျိုးသော ထုတ်လုပ်မှုများ နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ကို နီးစပ်ရာအလိုက် ပေါင်းစပ်စေပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ဟုခေါ်သည်။
အတိုကောက်အားဖြင့် သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ် နောက်တွင် လုပ်ငန်းကိုသာ ပေါင်းစပ်ပြီး အသုံးပြုကြသည်။
ဉပမာ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၊ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ကျေးကုလားမကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ကုလားမကြက်တူရွေး၊ ကုလားမကျေးဟုလည်း ခေါ်သည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်နှင့် တိရစ္ဆာန်များစာအုပ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကြက်တူရွေးများတွင် အသံအကျယ်ဆုံး အော်နိုင်သောအမျိုးဖြစ်၏။
ဦးခေါင်းမွဲခြောက်ပြီး အထီးရောအမပါ နုတ်ခမ်းမွေးပါပြီး အရွယ်ရောက်အထီးက အပေါ်နုတ်ခမ်း ပန်းရောင်ဖြစ်သည်။
အသံအကျယ်ဆုံး အော်နိုင်သော အမျိုးဖြစ်သည်။
ကျေးကုလားမ၏ရင်အုပ်မှာ အနီရောင် ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ကျေးကုလားမကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “အနီရောင်ရင်အုပ်ရှိသော အိန္ဒိယကြက်တူရွေး”ဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျေးကုလားမဆိုသည်မှာ ၎င်း ကြက်တူရွေးမျိုးကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြက်တူရွေးအမကိုသာ ကျေးကုလားမဟု ခေါ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းကြက်တူ ရွေးမျိုး အဖိုရော အမကိုပါ ကျေးကုလားမဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ငှက်မဦးခေါင်းသည် မွဲခြောက်၍ အပြာရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အစိမ်းရောင်သော်လည်းကောင်း၊ ရောလျက်ရှိသည်။
ရင်အုပ်မှာ အနီရင့်ရောင် ပေါက်နေသည်။
ငှက်ကလေးများတွင် တစ်ကိုယ်လုံး စိမ်း၍ အညိုရောင်များလည်း ရောနှောနေတတ်သည်။
အဖိုသည် အမထက် အနည်းငယ် ပိုထွားသည်။
အထီးအမခွဲခြားခြင်း အထီးများသည်နှုတ်သီးနီ၍ အမများသည် နှုတ်သီးမဲကြသည်။
မလေးကြက်တူရွေး၏ သိပ္ပံအမည်မှာ လော်ရီကူးလက်စ်ဂါဂူးလက်စ် ဖြစ်သည်။
သေးငယ်သောကြက်တူရွေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်ကိုယ်လုံးအစိမ်းရောင်ရှိသည်။
ကိုယ်အလျား ၁၃ စင်တီမီတာ (၅.၁ လက်မ) ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ကျွန်းဆွယ်ဒေသ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စူမတ်တြားကျွန်း၊ ဂျာဗားကျွန်းနှင့် ဘော်နီယိုကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ပန်းပွင့်များ၊ အဖူးများ၊ ခွံမာသီးများ၊ သစ်သီးများ၊ သစ်စေ့များကို စားသည်။
ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ။
ကြံ့ဖြူ (သို့) စတုရန်းပုံ-နှုတ်ခမ်း ကြံ့ () သည် အကြီးဆုံးကြံ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အစာစားရန် ကျယ်ပြန့်သောပါးစပ်ရှိပြီး ကြံ့မျိုးစိတ်အားလုံး၌ အုပ်စုအဖွဲ့ဖြင့်နေထိုင်ဆုံးသော မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
ကြံ့ဖြူ မျိုးစိတ်ခွဲနှစ်ခုမှာ - ၂၀၁၅ တွင် သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အဖြစ် ခန့်မှန်းအကောင်ရေ ၁၉,၆၈၂ မှ ၂၁,၀၇၇ ရှိသော “တောင်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ” နှင့် ၎င်းထက် ပို၍ ရှားပါးသော “မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ” တို့ဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်းမျိုးစိတ်များသည် ၂၀၁၈ တွင် “နှစ်ကောင်”သာ ကျန်ရှိသည်ဟု အတည်ပြုထားသည် (Fatu ၁၈ နှစ်နှင့် Najin ၂၉ နှစ် ဟူသော အမ နှစ်ကောင်သာ ကျန်ရစ်သည်)။
ထိုအမနှစ်ကောင်မှာလည်း အထူးထိန်းသိမ်းစောက်ရှောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဇီဝမျိုးကွဲဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်အရ “ရှင်သန်သူ ကျန်ရစ်သော မျိုးသုဉ်းထားပြီး မျိုးစိတ်”ဖြစ်သည်။
လူသိများသည့် ကမ္ဘာ့နောက်ဆုံးကျန်ရစ်သော မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူအထီး ဆူဒန် သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင်ကင်ညာနိုင်ငံ၌ သေဆုံးခဲ့သည်။
thumbnail|left ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ။
ဂျာဗားကြံ့ (Javan Rhinoceros) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ။
ချေ ကို မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ချေကို ဂျီဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
စာရေးဆရာအချို့က "ဂျီ" ဟုပင် ရေးလေ့ရှိကြသည်။
ဟောက်ကောင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ချေသည် သမင်မျိုးဝင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး အိမ်မွေးဆိတ်အလတ်စားအရွယ်ခန့်သာ ရှိသည်။
သမင်မျိုးထဲတွင် အ ငယ်ဆုံးမျိုး ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သမင်၊ ဒရယ်၊ ဂျီငယ်၊ စိုင်၊ ဆတ် ဟူသည့် မြန်မာစကားတစ်ရပ်တွင် ချေ (ဂျီ)ကို ချေငယ် (ဂျီငယ်) ဟု "ငယ်" တစ်လုံးဖြင့် နာမဝိသေသနပြု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ချေသည် သမင်ထက်ငယ်သော်လည်း အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် သမင်နှင့်ဆင်သည်။
အထူးသဖြင့် ချေ၏မျက်လုံးတို့မှာ သမင်မျက်လုံးများကဲ့သို့ပင် လှပသည်။
အရောင်အသွေးမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် နီညိုရောင် ဖြစ်လေသည်။
လည်တံနှင့် ခြေထောက်များမှာ သမင်ထက် တိုသည်။
လွင်ပြင်များတွင် ပြေးလွှားရာ၌ ကျင်လည်စွာ ပြေးနိုင် ခြင်း မရှိသဖြင့် အချိုးအစား ပုံပန်းမကျလှပေ။
သို့သော်လည်း ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ တောတန်းများအတွင်းရှိ ချုံများ အကြား ပြေးလွှားရာတွင်မူ ကျင်လည်မြန်ဆန်လှသည်။
လူတို့သည် ချေသားကို ခုံမင်နှစ်သက်စွာ စားလေ့ရှိသည်။
"ချေသားသည် အေး၏။
ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်တို့ကို ခိုင်စေတတ်၏။
ဝမ်းမီးချက်ပြီးနောက်လည်း ချိုဆိမ့် ၏။
အနံ့ကောင်း၏။
သန္နိပါတ်နာကို နာ၏" ဟု ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်းတွင် ပါရှိလေသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင်။
ဗိုလ်ဗလ ကို ၁၇ မတ် ၁၉၁၇ တွင် မြောင်းမြခရိုင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ် ကျိုက်ပိရွာတွင် ဦးကျော်ဟန်၊ ဒေါ်သိန်း တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ကိုသန်းရင် ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး နောက် သခင်ထွန်းလွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျပန်အမည်မှာ အိုတာနီ ဟုရိုရှိ ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ လပွတ္တာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ စီရင်စု တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈-၃၉ မြောင်းမြ စီရင်စု ဗမာ့ လက်ရုံးတပ်များ တည်ထောင်သောအခါ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ သာယာဝတီ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ညီလာခံတွင် မြောင်းမြခရိုင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုညီလာခံတွင် သခင်ထွန်းလွင်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၉၃၈ ခု တို့ဗမာ အစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ သခင်မြ တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် စတုတ္ထ အသုတ် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ်များ နှင့် အတူ ၈ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုရီယုမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ တွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းမှ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူးရှူးကျွန်း နာဂါစကီး မြို့အနီးရှိ ရေတပ်စခန်း သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုမှတဆင့် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်း မြို့သို့ သွားရောက်ကာ အပန်းဖြေခဲ့ကြသည်။
၈ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် သွားရောက်ကာ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ထားဝယ်စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်၍ ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေးကာလက ဗိုလ်ဗလ ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၇) သည် ရှေ့တန်း စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး တိုင်း(၆) နှင့် တိုင်း(၇) ဒေသအတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန် တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်သို့ ပြန်ဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယအကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သန့်ရှင်းဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ချောက်မြို့ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။
စာပေရေးရာ ၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာတွင် “ထိုနေ့” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ခရီးတစ်ထောက် စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁၁ ဧပြီလ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကြေးမုံသတင်းစာတွင် “ရဲဘော်သုံးကျိပ် ၃၄ နှစ် ခရီး” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ခရီးတထောက် ပ/ဒုတွဲ ဆုတံဆိပ်ရေးရာ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယား သမ္မတ တီးတိုး၏ စစ်သည်တော်ကောင်း (တတိယဆင့်) Military Merit (Third Class) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ဗိုလ်မှူးဗလသည် မန္တလေး ပန်းချီကျောင်းအုပ်ဟောင်းနှင့် မြို့ပိုင် ဦးမောင်မောင်ကြီး၊ ဒေါ်စိမ်းမြတို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်⁠ခင်ပြုံးနှင့် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၍ သမီးခြောက်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗိုလ်မှူးဗလသည် အသက်(၈၂)နှစ် အရွယ် ၁၉⁠၉၈-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခဲ့ချိန်၌ သမီး ဒေါ်ခင်ဥမ္မာ(DCPI)၊ ဦးတင်စိုး (အလုပ်ရုံမှူး M.P.E)၊ ဒေါ်ခင်စစ်အေး (ဦးအောင်ဖုန်း-ဝန်ကြီး၊ သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန)၊ သား ဦးသူရဗလ၊ (ဦးသီဟဗလ) ဒေါ်ဝင်း⁠ဝင်းမြင့်၊ ဦးသုခဗလ (2nd Officer Initeam Shipping) (ဒေါ်ခင်စောတင့်)၊ ဦးသုတဗလ (အကောက်ခွန်ဦးစီး) (ဒေါ်ညို⁠ညိုဝင်း)နှင့် မြေး ဦးစစ်တိုင်းအောင်၊ ဒေါ်ယဉ်ဝင်း⁠ဝင်းအောင်၊ မောင်စစ်သွေးအောင်၊ မခင်ပန်းပွင့်၊ မောင်သုနောင်၊ မပန်းအိဖြူ၊ မောင်ထွန်းသီဟထက်၊ မယမုံဦး တို့နှင့် မြစ် မတိုင်းနန်ဒီအောင်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် ၂၀⁠၀၀ စာ၊ ၂၁၅-၆။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ် ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်းသို့မဟုတ် ဇီဝဗေဒ ပညာရပ် အတွင်း သိပ္ပံနည်းကျ အမျိုးအစား ခွဲခြင်း သက်ရှိများကို ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစား ပေါ်တွင် မူတည်၍ မျိုးစု သို့ မျိုးစိတ် စသည်ဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။
ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းသည် မျိုးစိတ်များကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာပေါ်တွင် မူတည်၍ အုပ်စုဖွဲ့ လေ့လာခဲ့သော ကာရိုးလပ်စ် လင်းနေးယပ်စ် ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှ အစပြုခဲ့သည်။
ထိုသို့သော အုပ်စုများကို ဒါဝင်၏ အမျိုးတူ ဆင်းသက်မှု နိယာမ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြန်လည်သုံးသပ် ညှိနှိုင်းခွဲခြားခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒီအန်အေ ကို အချက်အလက်အဖြစ် အသုံးပြုသော မော်လီကျူလာ ဖိုင်လိုဂျင်နက်တစ် ပညာကြောင့် လတ်တလော ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း အများအပြားကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်၍လည်း လုပ်ဆောင်သွားမည့် အခြေအနေရှိသည်။
ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းသည် ဇီဝဆိုင်ရာ စစ်စတမ်မက်တစ် (biological systematics) သိပ္ပံပညာရပ်တွင် ပါဝင်သည်။
ရွှေကြောင်ကို အာရှရွှေကြောင်၊ အာဖရိကရွှေကြောင်၊ ကြောင်နီ ဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ။
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ လီယိုပါဒတ် ပါဒါလစ် ဖြစ်သည်။
ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနောက်တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတို့တွင် တွေ့ရသည်။
အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ယင်းတို့ကို တက္ကဆက်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရီဇိုးနားပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။
Paviolo, A.; Crawshaw, P.; Caso, A.; de Oliveira, T.; Lopez-Gonzalez, C.A.; Kelly, M.; De Angelo, C. & Payan, E. (2015). "Leopardus pardalis". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T11509A50653476.en သွင်ပြင်လက္ခဏာ ကျားသစ်ကွက်တောကြောင် (ခ) တောင်အမေရိက တောကြောင် (Ocelot) ၏အသွင်သဏ္ဌာန်မှာ အိမ်မွေးကြောင်နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
အပြင်က အရေခွံကသာ ကျားသစ်တစ်ကောင်ဖြစ်ကြောင်း အဆင်းကြောင်းနှင့် ထင်သာမြင်သာ ရှိစေသွားသည်။
အိုဆီလော့ (The ocelot) ဟုခေါ်ပြီး Dwarf leopard (ကျားသစ်ပု/တောကြောင်ပု) ဟူ၍လည်း ခေါ်တွင်သည်။
အရွယ် အစားအားဖြင့် ၂၇ ကနေ ၃၉ လက်မကြား အထိ အရှည်ရှိပြီး အသက် ၂၀ တန်းအထိ နေနိုင်သည်။
ဖား၊ ယုန်၊ ပုတက်၊ ငါး၊ ဖွတ်၊ ငှက်တို့ကဲ့သို့သော သားကောင်အသေးစားများကိုသာ အမဲလိုက်ဖမ်းဆီး စားသောက်နိုင်သည်။
thumbnail|left တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားခြင်း ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တောင်အမေရိကတိုက်တစ်ခုလုံးတွင် တွေ့ရ သည်။
မာဂရီတားကျွန်းနှင့် ထရီနီဒက်ကျွန်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ယင်းအပြင် ဗဟိုအမေရိက၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်းတို့ တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တွေ့ရသော နိုင်ငံများမှာ အာဂျင်တီးနား၊ ဘလိဇ့်၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ဘရာဇီး၊ ကိုလံဘီယာ၊ ကော်စတာရီကာ၊ အီကွေဒေါ၊ အယ်လ်ဆာဗေဒို၊ ဂွာတီမာလာ၊ ဂိုင်ယာနာ၊ ဟွန်ဒူရပ်စ်၊ မက္ကဆီကို၊ နီကာရာဂွာ၊ ပနားမား၊ ပါရာဂွေး၊ ပီရူး၊ ဆူရီနမ်၊ ထရီနီဒက်နှင့် တိုဘာဂို၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့ ဖြစ်သည်။
ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင်မူ မျိုးပြုန်းတီးပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဟု ယူဆရသည်။
Paviolo, A.; Crawshaw, P.; Caso, A.; de Oliveira, T.; Lopez-Gonzalez, C.A.; Kelly, M.; De Angelo, C. & Payan, E. (2015). "Leopardus pardalis". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T11509A50653476.en ကြုံတွေ့ရသောဘေးအန္တရာယ်များ ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်၏ အပြင်အရေခွံသည် ကမ္ဘာ့ ဈေးကြီး သားရေအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သောကြောင့် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အမဲလိုက်အဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်သည်။
အိမ်မွေးအနေနှင့်လည်း ဈေးကြီးပေး အိမ်မွေးတဲ့ အလေ့အထလည်း ရှိပါသေးသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ စ၍ ကမ္ဘာ့အရှားပါးဆုံး တိရစ္ဆာန်၊ မထိခိုက်ရ တိရစ္ဆာန်အဖြစ် ယနေ့တိုင် သတ်မှတ်ထား သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပါရာဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့်တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
သစ်ကြောင်(Prionailurus bengalensis)သည် တောင်အာရှ၊ ‌အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ ၏ ကုန်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော တောကြောင်အငယ်စား ဖြစ်သည်။
၂၀၀၂ ကတည်းက ၎င်းကြောင်မျိုးသည် ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်နိုင်သောကြောင့် အိုင်ယူစီအင် စာရင်းနီတွင် စိုးရိမ်စရာ အနည်းဆုံး အဖြစ် စာရင်းသွင်း ခံရသော်လည်း၊ နေထိုင်ရာ ဘုံ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ အချို့ မျိုးအုပ်စုများ အမဲလိုက်ခံရခြင်းတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံ နေရသည်။
Ross, J.; Brodie, J.; Cheyne, S.; Hearn, A.; Izawa, M.; Loken, B.; Lynam, A.; McCarthy, J.; Mukherjee, S.; Phan, C.; Rasphone, A. & Wilting, A. (2015). "Prionailurus bengalensis". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016.2. International Union for Conservation of Nature. အာရှတိုက်နှင့် ဆန်ဒါကျွန်းများရှိ ‌သစ်ကြောင်ကို မျိုးစိတ် တခုတည်းအဖြစ် သမိုင်းကြောင်းအရ ယူဆကြသည်။
၂၀၁၇ တွင် ဆန်းဒါးကျွန်း၌ တွေ့ရသော သစ်ကြောင်ကို သီးခြားမျိုးစိတ် ပရိုင်ယိုနေးလရပ် ဂျာဗနစစ် (Prionailurus javanensis) အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလိုက်သည်။
Ross, J.; Brodie, J.; Cheyne, S.; Hearn, A.; Izawa, M.; Loken, B.; Lynam, A.; McCarthy, J.; Mukherjee, S.; Phan, C.; Rasphone, A. & Wilting, A. (2015). "Prionailurus bengalensis". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016.2. International Union for Conservation of Nature. သစ်ကြောင်မျိုးစိတ်ခွဲများသည် သားမွေးအရောင်၊ အမြီးအရှည်၊ ဦးခေါင်းခွံ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သွားအရွယ်အစားနှင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားသည်။
Groves, C. P. (1997). "Leopard-cats, Prionailurus bengalensis (Carnivora: Felidae) from Indonesia and the Philippines, with the description of two new subspecies". Zeitschrift für Säugetierkunde. 62: 330–338. တရုတ်ပြည်မှ ရှေးဟောင်း သက်သေအရ သစ်ကြောင်သည် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ် စတင် ယဉ်ပါးသော ပထမဆုံး ကြောင်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။
Groves, C. P. (1997). "Leopard-cats, Prionailurus bengalensis (Carnivora: Felidae) from Indonesia and the Philippines, with the description of two new subspecies". Zeitschrift für Säugetierkunde. 62: 330–338. တွေ့ရှိရာအရပ်များ သစ်ကြောင်သည် အာရှတိုက်ရှိကြောင်ရိုင်းအငယ်စားများအနက် တွေ့ရှိရာအရပ် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့ကို ရုရှားအရှေ့ဖျားရှိ အေမွာဒေသမှသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ်ပြည်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့ကို ပါကစ္စတန်မြောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။
Sunquist, M.; Sunquist, F. (2002). Wild cats of the World. Chicago: University of Chicago Press. pp. 225–232. ISBN 0-226-77999-8.ဂျပန်ပြည်တွင် ယင်းတို့ကို အီရီယိုမိုတေးကျွန်းနှင့် ကျူရှီးမားကျွန်းတို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။
Imaizumi, Y. (1967). A new genus and species of cat from Iriomote, Ryukyu Islands. Journal of Mammalian Society Japan 3(4): 74.Ministry of the Environment, Tsushima Wildlife Conservation Center (2005). National Endangered Species Tsushima Leopard Cat - English Version. ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ။
အာဖရိကကျားကြောင်ကို ဆာဗယ်လ်ကြောင်ရိုင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသည်။
ခြေတံရှည်ပြီး အမြီးတိုသည်။
ကျားသစ်ကဲ့သို့ အနက်ပြောက်များ ပါရှိသည်။
ဦးခေါင်းထိပ်ပေါ်တွင် ကြီးမားသော နားရွက်ဝိုင်း ၂ခုမှာ ယှဉ်လျက် ထောင်နေသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ယူဂန်ဒါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နမီးဘီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ပုရွက်ဆိတ်စားကောင် (Anteater) သည် ဗဟိုအမေရိက၊ တောင်အမေရိကတို့တွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည်။
ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ]။
thumb|ဖိုက်တာ အမ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငါးမွေးခြင်း ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ။
ငန်းတော်ကျားမြွေသည် အဆိပ်ပြင်းသော မြွေတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
စုစုပေါင်း မျိုးစိတ် ၁၆ မျိုးမျှ တွေ့ရှိထားသည်။
ထိုမြွေတို့သည် များသောအားဖြင့် အနက်ရောင် နှင့် အဝါရောင် အား တရစ်စီရစ် ထားကြသည်။
စပါးအုံးမြွေ (Malayopython reticulatus) တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင်တွေ့ရသည့် မြွေဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအများအပြားတွင် ယင်းမြွေကို တိုင်းရင်းဆေးအဖြစ်သုံးရန်နှင့် အိမ်မွေးတိရစ္တာန်အဖြစ်မွေးရန် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။
စပါးအုံးမြွေသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမြွေများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး အဆိပ်မရှိပေ။
အရွယ်ရောက်လူသားများ (အနည်းဆုံး အစားခံရသည့်ဖြစ်ရပ်နှစ်ခုရှိခဲ့) စပါးအုံးမြွေ အသတ်ခံရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ၏ မြွေများ။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မိုး ကို ၂၁ မတ် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဦးဖိုးမှီ၊ ဒေါ်အေးတင် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
ငယ်နာမည် မောင်မောင် ဖြစ်ပြီး ကျောင်းနာမည် ခင်မောင်ဆွေ ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သောအခါ သခင်အေးမောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျပန်အမည်မှာ မိဇူနိုဆာဘူရို ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည်ခံယူရာတွင် ဗိုလ်မိုး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ ပျဉ်းမနားမြို့ အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် စတုတ္ထတန်း အထိ ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ အလုံရပ် ကူရှင်ကျောင်းတွင် ဒသမတန်းအထိ ဆက်လက် ပညာသင်ကားခဲ့သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထု အတွင်းဝန်များရုံး (ယခုဝန်ကြီးများရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြရာတွင် မောင်အေးမောင်သည် ကူရှင်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂကို ဦးဆောင်ကာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း သခင်မြ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြေနီကုန်း တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် ပထမ အသုတ်နှင့်အတူ ၁၀ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရွှန်းတင်းမာရူး သင်္ဘော ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၇ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုမှတဆင့် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဧပြီတွင် စစ်ပညာ သင်ကြားရန် တိုင်ဝမ်ကျွန်းမှ တဆင့် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဟိုင်နန်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ်နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်ကာ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်မိုးသည် ဖူးကြီးတွင် ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် တွေ့ဆုံတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာ တပ်ဦးမှ အမိန့်ပေးနေစဉ် ရန်သူ၏ ကျည်သင့်၍ ၈ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ ၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၈ မတ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဖူးကြီးတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။
တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ဌာနချုပ် နှင့် မော်လမြိုင်စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်ကာ နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှ တပ်များကို တိုက်ခိုက်ရာ၌ စစ်မြေပြင်တွင် အာဇာနည် သူရဲကောင်း ပီသစွာ ကျဆုံးသွားသော ဒုတိယမြောက် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဖြစ်သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇင်ယော် ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ခရမ်းမြို့နယ် အေးရွာတွင် ဦးပို ဒေါ်နှင်းမြ တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ကိုသန်းညွန့်ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်သော အခါ သခင်သန်းညွန့် ဖြစ်လာသည်။
ဂျပန်အမည်မှာ အိုကာဝါ ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည် ခံယူရာတွင် ဗိုလ်ဇင်ယော် ဖြစ်လာသည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ ခရမ်းမြို့နယ် အေးရွာတွင် အလယ်တန်းအဆင့်ထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပုဇွန်တောင် မြူနီစပယ် အထက်တန်း ကျောင်း တွင် ပညာ ဆက်လက် သင်ကြားခဲ့ရာ နဝမတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဆရာဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အသက်မွေးမှုဘဝ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဆောက်အအုံ ကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အထိ စကြာကုမ္ပဏီ တွင် မန်နေဂျာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေး အစိုးရ လက်ထက်တွင် သစ်လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း၌ အထူးအရာရှိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် စတုတ္ထ အသုတ် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် များနှင့်အတူ ၈ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုရီမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ် တွင် ရှန်ဟိုင်း မှ လေယာဉ်ပျံ ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူးရှုးကျွန်း နာဂါစကီးမြို့ အနီးရှိ ရေတပ်စခန်း သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုမှ တဆင့် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်း မြို့သို့ သွားရောက်ကာ အပန်းဖြေ ခဲ့ကြသည်။
၈ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ လေယာဉ်ပျံ ဖြင့် သွားရောက်ရာ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်း တွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ်နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်၍ ဗြိတိသျှ တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ရွှေကျင်တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်စောအောင် ကျဆုံးပြီးနောက် ဗိုလ်ဇင်ယော် ဦးစီး၍ ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ရာ အနိုင်ရခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဘီဒီအေ တပ်ရင်း ၃ တပ်ခွဲ ၃၌ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း ၁ ၏ တပ်ခွဲမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အနောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် စစ်ဆင်ရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ တွင် မန္တလေး အထက်မြန်မာပြည် တိုင်း တပ်ရင်းမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်မြို့ လောင်းဝစ်လမ်း (ယခု အင်းယားမြိုင်လမ်း) ရှိ စစ်ဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူနေစဉ် ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားလာသဖြင့် ဆေးရုံမှ ဆင်းကာ တိုင်း၄ (ပဲခူး၊ ရွှေကျင် နှင့် သထုံ) နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်ခဲ့သည်။
ကန္ဒီ စာချုပ်အရ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ဖျက်သိမ်းသောအခါ တပ်မတော်မှ ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဖွဲ့စည်းသော ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့ တွင် ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်ခရိုင် ပြည်သူ့ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့ဉက္ကဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ် သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ ဦးနု ဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သန့်ရှင်း ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ကဝမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
အခြားဆောင်ရွက်ချက်များ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့တွင် ကျင်းပသော သတ္တမ အကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့စစ်ပြန်ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃-၆၄ ခုနှစ်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ပြန် စစ်မှုထမ်းဟောင်း များ အဖွဲ့ချုပ် ဉက္ကဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ စာအုပ်သည် မောရစ်ကောလစ်၏ Last and First in Burma (1941-1948) အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ကျော်အောင်မှ ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။
ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်မှ စာမူခွင့်ပြုချက်အမှတ် ၃၁၀၁၄၀၁၂၀၉ ဖြင့် ထုတ်ဝေသည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် စာရေးဆရာ ကျော်အောင်သည် ထင်ရှားသော ပင်ကိုရေးဝတ္ထုများ၊ ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်းများ၊ ကျမ်းစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ပြီး အမျိုးသား စာပေဆု၊ အရှေ့တောင်အာရှ စာပေဆုတွေကိုလည်း ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဤစာအုပ်တွင် စာရေးသူ၏ ကိုယ်ရေးအကျဉ်းကိုလည်း ရှေ့ဆုံး၌ ဖော်ပြပေးထားသည်။