kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ လုပ်ကြံမှုများ ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး) ကျောင်းဆင်းများ။
ဖူထိုင်းပါတီ (အင်္ဂလိပ်: Pheu Thai Party; ထိုင်း: พรรคเพื่อไทย, အဓိပ္ပာယ်- 'ထိုင်းလူမျိုးများအတွက် ပါတီ', အတိုကောက်: PT, PTP) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အဓိက လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသော (populist) နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra) က ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ထိုင်းရက်ထိုင်းပါတီ (Thai Rak Thai Party) ၏ တတိယမြောက် ဆက်ခံပါတီအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ယခင်ဆက်ခံခဲ့သည့် ပါတီများနည်းတူ ဖူထိုင်းပါတီသည် ရှင်နာဝပ်မိသားစု၏ အဓိကနိုင်ငံရေးယန္တရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ၎င်းသည် ကိုယ်စားလှယ်များအောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးပါတီဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ အာဏာရညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့တွင် အများစုအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အစိုးရဖွဲ့ထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဖူထိုင်းပါတီ၏ မူလအစသည် ထိုင်းရက်ထိုင်းပါတီ (Thai Rak Thai Party) သို့ ပြန်လည်ခြေရာခံနိုင်သည်။
ထိုင်းရပ်ထိုင်းပါတီသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး (Constitutional Court) ၏ အမိန့်ဖြင့် ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်တွင် ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီ (People's Power Party) အမည်ဖြင့် ဆက်ခံဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းပါတီမှာလည်း ဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရပြန်သည်။
ဖူထိုင်းပါတီကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင်ပါတီများမှ အမတ်အများစု ပါဝင်လာခဲ့သည်။
အတွေးအခေါ်နှင့် မူဝါဒများ ၎င်း၏ ယခင်ဆက်ခံပါတီများနည်းတူ ဖူထိုင်းပါတီသည် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြဆင်းရဲသားလူထုကို ဆွဲဆောင်သည့် လူထုဆန္ဒကို ဦးစားပေးသော (populist) မူဝါဒများကို ချမှတ်သည်။
ပါတီသည် အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများရှိ တောင်သူလယ်သမားများနှင့် ကျေးလက်လုပ်သားထုကြားတွင် ပိုမိုရေပန်းစားသည်။
ဖူထိုင်းပါတီသည် ဒီမိုကရေစီကို ထောက်ခံပြီး စစ်မှုမထမ်းမနေရစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ လိင်လုပ်ငန်းကို ရာဇဝတ်မှုကင်းရှင်းစေခြင်း၊ နှင့် လိင်တူချင်းလက်ထပ်ခြင်းကို တရားဝင်ဖြစ်စေခြင်းစသည့် လူမှုရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် လစ်ဘရယ် (liberal) ဆန်သော သဘောထားရှိသည်။
သို့သော်လည်း ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စော်ကားမှုဆိုင်ရာဥပဒေ (lèse-majesté laws) ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် ရှေးရိုးစွဲဖြစ်ပြီး ဘုရင်စနစ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို ဆန့်ကျင်သည်။
ပါတီကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ထောက်ခံပြီး စီးပွားရေးအရ လစ်ဘရယ်ဆန်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
ယင်လပ်အစိုးရလက်ထက် (၂၀၁၁-၂၀၁၄) တွင် ပါတီသည် ကော်ပိုရိတ်အခွန်များကို လျှော့ချသည့် မူဝါဒများစွာကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို မြှင့်တင်ရန် ကော်ပိုရိတ်ဝင်ငွေခွန်ကို ထပ်မံလျှော့ချရန်လည်း စဉ်းစားခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူထိုင်းပါတီက အများစုအနိုင်ရခဲ့ပြီး သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်၏ ညီမဖြစ်သူ ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် (Yingluck Shinawatra) သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့က သက်ဆင်ကို အကျိုးပြုမည့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဥပဒေကြမ်းကို အဆိုပြုပြီးနောက် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပွားကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူထိုင်းပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသည့် မူးဖောဝပ်ပါတီ (Move Forward Party - MFP) တို့သည် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် ပရာယွတ် ချန်အိုချာကို ထောက်ခံသော စစ်တပ်နှင့်ဆက်စပ်ပါတီများ အာဏာဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖူထိုင်းပါတီမှ ဆရစ်သာ ထာဝိစင် (Srettha Thavisin) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အသစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့သော်၊ ဆရစ်သာသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးမှ "ကြီးလေးသော ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းချိုးဖောက်မှုများ" ကြောင့် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် (Paetongtarn Shinawatra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
ပါတီမှ ဝန်ကြီးချုပ်များ ဖွေထိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party) မှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ NamePortraitPeriods in Officeရွေးကောက်ပွဲ၁ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် Yingluck Shinawatralink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yingluck_Shinawatra_at_US_Embassy,_Bangkok,_July_2011.jpg|134x134px5 August 2011 – 7 May 2014၂၀၁၁ ခုနှစ်၂ဆေထာ ထဝီဆင် Srettha Thavisinlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PM_Srettha_Thavisin_2023_(cropped).jpg|140x140px22 August 2023 – 14 August 2024၂၀၂၃ ခုနှစ်၃ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် Paetontarn Shinwatralink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paetongtarn_Shinawatra,_Feb_13,_2024_01_(cropped).jpg|140x140px16 August 2024 – လက်ရှိ - ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲများ ရွေးကောက်ပွဲTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat changeရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ရွေးကောက်ပွဲ ပါတီခေါင်းဆောင်201115,744,19048.41% 76 နေရာညွှန့်ပေါင်းအစိုးရယင်လပ် ရှင်နာဝပ်2014ရွေးကောက်ပွဲ ပယ်ဖျက်ခံရခြင်း (ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီဟု ဆုံးဖြတ်ခြင်း)20197,920,63022.29%129 နေရာအတိုက်အခံ ပါတီSudarat Keyuraphan202310,962,52228.86% 5 နေရာညွှန့်ပေါင်းအစိုးရပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် ရွေးကောက်ပွဲ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သူမဲအရေအတွက်မဲရရှိမှုရလဒ်2009Yuranunt Pamornmontri611,66929.06%ရှုံးနိမ့် 2013Pongsapat Pongcharoen1,077,89940.97%ရှုံးနိမ့်2022Supported Chadchart Sittipunt1,386,76952.65%အနိုင်ရ ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ရွေးကောက်ပွဲ ElectionTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat change20105 seats2022620,00926.77%5 seats District Council elections ElectionTotal seats wonTotal votesShare of votesSeat change20105 seats ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကဏ္ဍ:ယနေ့ခေတ်အခြေအနေဖြင့် တည်းဖြတ်ရန်လိုသော ဝီကီပီးဒီးယားဆောင်းပါးများ။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော် (အင်္ဂလိပ်: National Assembly of Thailand; ထိုင်း: รัฐสภาไทย, ပါဠိမူရင်း: ရဋ္ဌ.သဘာ.ထိုင်း) သည် ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်နှစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဘန်ကောက်မြို့၊ ဒူဆစ်ခရိုင်ရှိ သပ္ပါယသဘာဌာန် ခေါ် ထိုင်းလွှတ်တော်အဆောက်အအုံတွင် အစည်းအဝေး ကျင်းပသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို အတည်ပြုပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ထိုင်းနိုင်ငံကို သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (absolute monarchy) မှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သည့် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် (constitutional monarchy) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများနှင့် အပြောင်းအလဲများ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း ကာလအတွင်းတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် (Yingluck Shinawatra) က အောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ခေါ်ယူခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုရွေးကောက်ပွဲကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး (Constitutional Court) က ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု (coup d'état) ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို စစ်တပ်၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လွှတ်တော်တစ်ရပ် (unicameral) ဖြစ်သည့် အမျိုးသားဥပဒေပြုလွှတ်တော် (National Legislative Assembly) ဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (2014 constitution) အရ အစားထိုးခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (2017 Constitution) ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာပြီးနောက် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ (2019 general election) ပြီးနောက် အမျိုးသားလွှတ်တော် အမှန်တကယ်ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်အထိ စစ်တပ်၏ အမျိုးသားဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကို ယာယီဆက်လက်ထားရှိရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းမှု လွှတ်တော်သည် အထက်လွှတ်တော် (Senate) နှင့် အောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် လွှတ်တော်နှစ်ရပ် (bicameral legislature) ဖြစ်သည်။
ပေါင်းစည်းလိုက်သော လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၇၀၀ ဦး ရှိသည်။
၎င်းတို့အနက် ၅၀၀ ဦးသည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲမှ တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ခံရသည့် အောက်လွှတ်တော်အမတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကျန်ရှိသော အမတ်လောင်းများထဲမှ ဆီးနိတ်အမတ် ၂၀၀ ဦးစလုံးကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲအများစုသည် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၄၀၀ ဦးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် အသုံးပြုသည့် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (first-past-the-post system) အတိုင်း ဖြစ်သည်။
ကျန်ရှိသည့် အောက်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၀၀ ဦးကိုမူ ပါတီစာရင်း (party-list) စနစ်ဖြင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှု (proportional representation) အရ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည်။
အမျိုးသမီးကိုယ်စားပြုမှု ထိုင်းပါလီမန်တွင် အမျိုးသားများက ၈၀.၆ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်။
အမျိုးသမီးများ၏ ကိုယ်စားပြုမှုမှာ ၁၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိပြီး အာရှပျမ်းမျှအောက်တွင် ရှိနေသည်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးပါလီမန်အမတ်များ၏ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းရှိရာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အချိုးအစားသည် ယင်းထက် နည်းပါးနေသည်။
ကုလသမဂ္ဂအမျိုးသမီးများအဖွဲ့ (UN Women) က ကျေနပ်ဖွယ်ရာဟု သတ်မှတ်သည့် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဆိုသော ပန်းတိုင်ကိုမူ လုံးဝမမီသေးပေ။
အထက်လွှတ်တော် ခေါ် ဆီးနိတ် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထက်လွှတ်တော်ကို ထိုင်းဆီးနိတ် (Thai Senate) ဟု ခေါ်သည်။
ထိုင်းဘာသာဖြင့် "ဝုထီဆဖာ, วุฒิสภา' ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပါဠိမူရင်းမှာ "ဝုဒ္ဓိ.သဘာ" ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဘက်မလိုက်သော (non-partisan) ဥပဒေပြုအာဏာများကို ကန့်သတ်ထားသည့် လွှတ်တော်ဖြစ်သည်။
အထက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၀၀ ဦး ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ပရော်ဖက်ရှင်နယ်နှင့် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်း ၂၀ မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများက သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် မဲပေးရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။
အထက်လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည် ငါးနှစ် ဖြစ်သည်။
ဆီးနိတ်အမတ်များကို ပါတီဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရုံး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးပါတီများတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုရန် တားမြစ်ထားသည်။
အောက်လွှတ်တော် (House of Representatives) အောက်လွှတ်တော် (အင်္ဂလိပ်: House of Representatives; ထိုင်း: สภาผู้แทนราษฎร, ဆဖာဖူးထန်ရတ်ဆာဒွန်) သည် နိုင်ငံ၏ အဓိကဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၅၀၀ ဦး ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရာ၊ ၄၀၀ ဦးကို တစ်ဦးချင်း မဲဆန္ဒနယ်မြေ (single-member constituency) စနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီး၊ ၁၀၀ ဦးကို ပါတီစာရင်း (party-list) စနစ်ဖြင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှု (proportional representation) အရ ရွေးချယ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲစနစ်သည် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၄၀၀ ဦးအတွက်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (first-past-the-post system) ကို အသုံးပြုပြီး ကျန် ၁၀၀ ဦးအတွက် ပါတီစာရင်းစနစ်ကို သုံးသည်။
အောက်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏ သက်တမ်းမှာ လေးနှစ်ဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး ဥပဒေကြမ်းများ (bills) ကို စတင်တင်သွင်းခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် အတည်ပြုခြင်း၊ အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခြင်း၊ နှင့် အစိုးရအပေါ် အယုံအကြည်မရှိအဆို (no-confidence motion) တင်သွင်းခြင်းဖြင့် အစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခြင်း စသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။
အောက်လွှတ်တော်ကို လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ (Speaker of the House) က ဦးဆောင်သည်။
လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌကို အောက်လွှတ်တော်အမတ်များက လျှို့ဝှက်မဲဖြင့် ရွေးချယ်ပြီး ဘုရင်က တရားဝင်အတည်ပြုခန့်အပ်သည်။
လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌသည် အမျိုးသားလွှတ်တော် (National Assembly) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ဥက္ကဋ္ဌအား ကူညီရန် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးလည်း ရှိသည်။
လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများသည် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ (Cabinet) အဖွဲ့ဝင်များ သို့မဟုတ် မည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ၏ အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်များ မဖြစ်ရဘဲ ဘက်မလိုက်ဘဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် မူးဖောဝပ်ပါတီ (Move Forward Party) နှင့် ဖူထိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party) တို့သည် မဲအများစုရရှိခဲ့ပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် အဓိကပါတီများအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စနစ် ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် လွှတ်တော်များ *။
ထိုင်းအောက်လွှတ်တော် (ထိုင်း: สภาผู้แทนราษฎร, ဆဖာဖူးထန်ရတ်ဆာဒွန်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးရာ အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်ပြီး ထိုင်းအစိုးရ၏ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် အဖွဲ့ဝင် စုစုပေါင်း ၅၀၀ ဦး ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၎င်းတို့အနက် ၄၀၀ ဦး ကို မဲဆန္ဒနယ်များအလိုက် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီး၊ ကျန် ၁၀၀ ဦး ကို နိုင်ငံတစ်ဝန်း မဲဆန္ဒနယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီ၏ ပါတီစာရင်းစနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သည်။
အောက်လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည့်နေ့မှစ၍ လေးနှစ် ဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော်အမတ်များသည် ထိုင်းပြည်သူလူထု၏ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး ဥပဒေပြုရေးနှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကို ထိန်းချုပ်ကြီးကြပ်ရန် တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသည်။
၎င်းတို့၏ တာဝန်များတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်သင့်သူများကို သဘောတူညီပေးခြင်း၊ မေးခွန်းထုတ်ခြင်း (interpellation) နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးတစ်ဦးအား အယုံအကြည်မရှိအဆို (no-confidence motion) တင်သွင်းရန် အထွေထွေဆွေးနွေးပွဲဖွင့်လှစ်ရန် အဆိုပြုခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ထိုင်းအာဏာသိမ်းမှုကြောင့် အောက်လွှတ်တော်ကို ယာယီဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ထိုအစား အမျိုးသားငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကောင်စီ (National Council for Peace and Order) မှ ရွေးချယ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၂၅၀ ဦး ပါဝင်သည့် လွှတ်တော်တစ်ရပ် (unicameral) ဖြစ်သော အမျိုးသားဥပဒေပြုလွှတ်တော် (National Legislative Assembly) ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အသစ်ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်မှသာ အောက်လွှတ်တော်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
လွှတ်တော်၏ အမည်နာမ စဖာဖူးထန်ရတ်ဆာဒွန် (สภาผู้แทนราษฎร, ပါဠိသက်: သဘာ.ဖူးထန်. ရဋ္ဌ) ဟူသော လွှတ်တော်၏ ထိုင်းအမည်သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုပါက "ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ၏ လွှတ်တော်" သို့မဟုတ် "ကိုယ်စားလှယ်များ၏ လွှတ်တော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၎င်းသည် ပြည်သူလူထုက ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။
ဥပဒေပြုခြင်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဥပဒေပြုခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်းများ (Constitutional Organic Acts) နှင့် သာမန်ဥပဒေကြမ်းများ (Acts) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်းများ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်း များကို အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများကသာ တင်သွင်းနိုင်သည်။
(၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၃၁ အရ) အစိုးရအဖွဲ့ (ကက်ဘိနတ်)၊ တရားရုံးချုပ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြံပြုချက်အရ။
အောက်လွှတ်တော်အမတ်များ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံအောက် မနည်းသော အရေအတွက်။
ဥပဒေကြမ်းများအား စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၃၂ အရ လွှတ်တော် သို့ တင်သွင်းရမည်ဖြစ်ပြီး၊ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်းပြီး အစည်းအဝေးကျင်းပ၍ ရက်ပေါင်း ၁၈၀ အတွင်း ဥပဒေကြမ်းကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးစီးအောင် လုပ်ဆောင်ရမည်။
တတိယအဆင့် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာတွင် လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင် စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော် ထောက်ခံမဲ ရရှိရမည်။
သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်အတွင်း လွှတ်တော်က စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း မပြီးပြတ်ပါက၊ ပုဒ်မ ၁၃၁ အရ တင်သွင်းထားသည့် မူကြမ်းကို လွှတ်တော်က သဘောတူညီသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။
လွှတ်တော်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်းကို သဘောတူပြီး ၁၅ ရက်အတွင်း အဆိုပါဥပဒေကြမ်းကို တရားရုံးချုပ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥဒေခုံရုံး သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်းများသို့ သဘောထားမှတ်ချက်ပေးရန် ပေးပို့ရမည်။
အကယ်၍ အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းများက ရက်ပေါင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ကန့်ကွက်ရန်မရှိပါက လွှတ်တော်သည် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
တရားရုံးချုပ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥဒေခုံရုံး သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်းများက လွှတ်တော်က သဘောတူထားသည့် ဥပဒေကြမ်းတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သော သို့မဟုတ် တာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ မှန်ကန်စွာ မဆောင်ရွက်နိုင်စေသော အချက်တစ်စုံတစ်ရာ ပါဝင်နေသည်ဟု ယူဆပါက ၎င်းတို့၏ သဘောထားမှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်သို့ တင်ပြရမည်။
လွှတ်တော်သည် အဆိုပါသဘောထားမှတ်ချက်ကို လက်ခံရရှိပြီး ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း အစည်းအဝေးကျင်းပကာ စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။
ဤကိစ္စတွင် လွှတ်တော်သည် တရားရုံးချုပ်၊ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး သို့မဟုတ် လွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြံပြုချက်များအတိုင်း လိုအပ်သလို ပြင်ဆင်ခွင့်ရှိပြီး၊ ပြီးစီးပါက ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
သာမန်ဥပဒေကြမ်းများ သာမန်ဥပဒေကြမ်း များကို အောက်လွှတ်တော် သို့သာ ဦးစွာ တင်သွင်းရမည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၃၃ အရ တင်သွင်းနိုင်သူများမှာ- အစိုးရအဖွဲ့ (ကက်ဘိနတ်) အောက်လွှတ်တော်အမတ် အနည်းဆုံး ၂၀ ဦး မဲပေးခွင့်ရှိသူ အနည်းဆုံး ၁၀,၀၀၀ ဦး၏ လက်မှတ်ထိုး တင်သွင်းသော ဥပဒေကြမ်းများ။
၎င်းတို့သည် ထိုင်းပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များ ဆိုင်ရာ အခန်း ၃ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်များ ဆိုင်ရာ အခန်း ၄ ပါ ဥပဒေများနှင့် သက်ဆိုင်ရမည်။
ဥပဒေတင်သွင်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့်အညီ ဖြစ်ရမည်။
ဝန်ကြီးအဖွဲ့မှမဟုတ်ဘဲ အခြားသူများက တင်သွင်းသည့် ဥပဒေကြမ်းသည် ငွေကြေးနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်း ဖြစ်ပါက ဝန်ကြီးချုပ်၏ ထောက်ခံချက်ရရှိမှသာ တင်သွင်းခွင့်ရှိသည်။
သာမန်ဥပဒေကြမ်းများအား စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၃၄ အရ အောက်လွှတ်တော်က ဥပဒေကြမ်းတစ်ခုကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီး သဘောတူညီပြီးပါက၊ အဆိုပါဥပဒေကြမ်းကို အထက်လွှတ်တော် (Senate) သို့ တင်သွင်းရမည်။
အထက်လွှတ်တော်သည် တင်သွင်းလာသော ဥပဒေကြမ်းကို ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးစီးအောင် လုပ်ဆောင်ရမည်။
သို့သော် အကယ်၍ ၎င်းသည် ငွေကြေးနှင့်သက်ဆိုင်သော ဥပဒေကြမ်းဖြစ်ပါက ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ပြီးစီးရမည်။
အထက်လွှတ်တော်က အထူးအခြေအနေအရ ရက်ပေါင်း ၃၀ ထက် မပိုသော အချိန်ကို ထပ်မံတိုးမြှင့်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ပါက ကွဲပြားနိုင်သည်။
အဆိုပါ သတ်မှတ်ရက်များသည် လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကာလအတွင်းမှ ရက်များကို ဆိုလိုပြီး၊ ဥပဒေကြမ်း အထက်လွှတ်တော်သို့ ရောက်ရှိသည့်နေ့မှစ၍ ရေတွက်ရမည်။
ဖတ်ပါ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရ ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ ကဏ္ဍ:အောက်လွှတ်တော်များ။
ထိုင်းအထက်လွှတ်တော် (ထိုင်း: วุฒิสภาไทย, ဝုတ္တိစဖာထိုင်း, Senate of Thailand) သည် ယခင်က ဖရွတ်တာစဖာ (พฤฒสภา) ဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထက်လွှတ်တော် ဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော် နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အထက်လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည် ငါးနှစ် ဖြစ်သည်။
အထက်လွှတ်တော်သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဒူဆစ်ခရိုင်ရှိ လွှတ်တော်အဆောက်အအုံအတွင်းရှိ အထက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမ (ဘုရားစန္ဒြာခန်းမ) တွင် အစည်းအဝေးကျင်းပသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ ပုဒ်မ ၁၀၇ အရ ထိုင်းအထက်လွှတ်တော် (Senate) သည် အဖွဲ့ဝင် ၂၀၀ ဦး ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၎င်းအဖွဲ့ဝင်များကို သက်ဆိုင်ရာ အသိပညာ၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံ၊ သွင်ပြင်လက္ခဏာ သို့မဟုတ် တူညီသော အကျိုးစီးပွားများရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ အချင်းချင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည့်စနစ် (self-nomination) ဖြင့် ရရှိသည်။
ပုဒ်မ ၁၀၉ အရ အထက်လွှတ်တော်၏ သက်တမ်းသည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ ငါးနှစ် ဖြစ်သည်။
အထက်လွှတ်တော်အမတ်များ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရပ်တည်မှုသည် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (Election Commission) က ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ စတင်သည်။
ဖတ်ပါ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော် ထိုင်းအောက်လွှတ်တော် ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ ကဏ္ဍ:အထက်လွှတ်တော်များ။
ထိုင်းနိုင်ငံလူထုအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (ထိုင်း: การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย, ထိုင်းအတိုကောက် ရော်ဖော်မော်; အင်္ဂလိပ်: Mass Rapid Transit Authority of Thailand, အတိုကောက်: MRTA) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အဓိကတာဝန်မှာ ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာ (Bangkok Metropolitan Region) နှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများအပြင် အခြားသော အဓိက ခရိုင်အဆင့် မြို့ကြီးများ တွင် လူထုအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးစနစ်များကို စီစဉ်တည်ဆောက်ရန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးရန်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် MRTA သည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ အပြာလိုင်း (Blue Line) နှင့် ခရမ်းရောင်လိုင်း (Purple Line) တို့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံပိုင်ဆိုင်မှုကို ကြီးကြပ်သည်။
၎င်းလိုင်းနှစ်ခုကို Bangkok Expressway and Metro Public Company Limited (BEM) က လုပ်ပိုင်ခွင့်ရရှိ၍ လည်ပတ်ဆောင်ရွက်နေသည်။
ထို့အပြင် အဝါလိုင်း (Yellow Line) နှင့် ပန်းရောင်လိုင်း (Pink Line) တို့ကိုလည်း MRTA က ပိုင်ဆိုင်ပြီး Bangkok Mass Transit System Public Company Limited (BTSC) ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အောက်တွင် လည်ပတ်နေသည်။
ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း MRTA ကို မူလက မြို့ပြအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (Metropolitan Rapid Transit Authority) အမည်ဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် "မြို့ပြအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းဆိုင်ရာ တော်ဝင်အမိန့် BE 2535" (Royal Decree Establishing the Metropolitan Rapid Transit Authority B.E. 2535) အရ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဘန်ကောက်မြို့နှင့် ၎င်း၏ ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် လျှပ်စစ်ရထား (electric train) ဖြင့် လူထုပို့ဆောင်ရေးစနစ်များကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် "ထိုင်းနိုင်ငံ လူထုအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ အက်ဥပဒေ BE 2543" (Mass Rapid Transit Authority of Thailand Act B.E. 2543) အရ လက်ရှိအမည်ဖြစ်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ လူထုအမြန်ရထားပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် (Mass Rapid Transit Authority of Thailand) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် ဝင်ငွေရှာဖွေမှု အဆိုပါ ဥပဒေအရ MRTA သည် မြေအောက်ရထားဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် မြေအောက်အဆောက်အအုံများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် "ဘေးကင်းဇုန်များ" (safety zones) သတ်မှတ်ရန်နှင့် မြေအောက်ရထားစနစ်တစ်ခုလုံးကို ကြီးကြပ်ရန် အခွင့်အာဏာရှိသည်။
ထို့အပြင် MRTA သည် ခရီးသည်တင်ယာဉ်ခ (fare revenue) မှလွဲ၍ အခြားသောနည်းလမ်းများဖြင့် ဝင်ငွေရှာဖွေရန်လည်း ခွင့်ပြုထားသည်။
၎င်းတို့သည် လျှပ်စစ်ရထားဝန်ဆောင်မှု၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် လိုအပ်သလို အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများ (real estate development) ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ရထားလုပ်ငန်းကို ကိုယ်တိုင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အခွင့်အာဏာလည်း ရှိသည်။
တော်ဝင်အမိန့် (Royal Decree) ဖြင့် ဖြတ်သန်းသွားလာရေးစနစ်များကို အခြားခရိုင်များသို့လည်း တိုးချဲ့နိုင်သည်။
ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် ဘီတီအက်စ် ရထားလိုင်း ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း စီလုမ်လိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာတွင် တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် မပါသော စာမျက်နှာများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး။
ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလီတန် ဧရိယာ (အင်္ဂလိပ်: Bangkok Metropolitan Region; အတိုကောက်: BMR; ထိုင်း: กรุงเทพมหานครและปริมณฑล, Krung Thep Maha Nakhon Lae Parimonthon) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘန်ကောက်မြို့ နှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော အနီးအနားရှိ ခရိုင်ငါးခု (သို့မဟုတ် ခြောက်ခု) ကို ပေါင်းစပ်၍ ရည်ညွှန်းသည့် မက်ထရိုပိုလစ်တန်(Metropolitan) ဆင်ခြေဖုံးမြို့ပြဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးတို့၏ အချက်အချာဖြစ်သည်။
ပါဝင်သော ဧရိယာများ ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာတွင် များသောအားဖြင့် အောက်ပါ ခရိုင်များ ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်- ဘန်ကောက် (Bangkok) - မဟာနခွန် နွန်ထဘူရီ (Nonthaburi) စမွတ်ပရာကန် (Samut Prakan) ပထုမ်ဌာနီ (Pathum Thani) စမွတ်ဆာခွန် (Samut Sakhon) နခွန်ပထုန် (Nakhon Pathom) ဤခရိုင်များသည် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် အများပြည်သူဝန်ဆောင်မှုများတွင် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ဧရိယာနှင့် လူဦးရေ Bangkok Metropolitan Regionဘန်ကောက်မြို့တော်ဒေသဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အတက်ကြွဆုံးဒေသဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဤဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၁၇.၄ သန်းကျော် နေထိုင်ပြီး နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၂၅% ခန့်ရှိသည်။
ဘန်ကောက်မြို့ကိုယ်တိုင်က လူဦးရေ ၉ သန်းကျော် (၂၀၂၁ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။
ဤဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးထုတ်ကုန် (GDP) ၏ ၄၅% ခန့်ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့၏ အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်သည်။
ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာ၏ စီးပွားရေးသည် ဒေသတွင်း GDP တစ်ဦးချင်းနှုန်းအရလည်း နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများထက် များစွာသာလွန်သည်။
အရေးပါမှု ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိကတံခါးပေါက်ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အချက်အချာနေရာဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုသည် ဤဧရိယာ၏ အခြေအနေအပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။
လူထုပို့ဆောင်ရေးစနစ်များဖြစ်သည့် MRT (မြေအောက်ရထား)၊ BTS (ကောင်းကင်ရထား)၊ Airport Rail Link နှင့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများက ဤဧရိယာအတွင်း ခရီးသွားလာမှုနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်။
ပင်လောင်းမြို့နယ်တိုက်ပွဲများ သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ စစ်ပွဲများ ဖြစ်သည်။
ဤတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖြစ်ပွားနေသော ပြည်တွင်းစစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
တိုက်ပွဲနောက်ခံ ပင်လောင်းမြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ပင်လောင်းမြို့နယ်၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းများကို ကယန်းပြည်နယ်သစ် ထဲသို့ ထည့်သွင်းလိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိနေကြောင်း ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား စစ်ရေးလေ့လာသူအချို့က သုံးသပ်ကြသည်။
ကယန်းလူမျိုးများသည် ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်မှသည် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုအထိ ဒေသကို အနာဂတ် ကယန်းပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းလိုသော ဆန္ဒပြင်းပြနေကြသည်။
ကယန်းလူမျိုးများက ယင်းဘော်၊ ဂေခို၊ လထာ (ဇယိန်) စသော ကယားအနွယ် မျိုးနွယ်စုကို ပဒေါင်အုပ်စုထဲ ထည့်သွင်းပြီး ကယန်းတိုင်းရင်းသားအဖြစ် ပုံဖော်လိုကာ၊ ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားကိုလည်း ပဒေါင်ဘာသာစကားဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ကယန်းအစုတွင် ပါဝင်သည့် လထာတိုင်းရင်းသားများ ကို ရှေးအခါက ဇယိန်တိုင်းရင်းသား ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဇယိန်လူမျိုးတို့သည် ယခင်က လွယ်လုံနယ် ဟု သိထားခဲ့သော ပင်လောင်းမြို့အပါအဝင် ပင်လောင်းမြို့နယ် တောင်ဘက်ခြမ်းကို အုပ်စိုးခဲ့ဖူးသည့် ရှေးဦးတိုင်းရင်းသား လူနည်းစုများ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့အပြင် ဆောင်းပြောင်းအနောက်ရွာထဲ၌ ဇယိန်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရွာဖြစ်သော ပင်ကျီရွာလည်း ပါဝင်နေသည်။
ဤအချက်ကြောင့် ဆောင်းပြောင်းအနောက်ရွာမှ ဒေသခံများသည် တော်လှန်ရေးဘက်တွင် ပါဝင်သူများ ရှိနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြသူများလည်း ရှိပါသည်။
ဆောင်းပြောင်းရွာသည် ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သော ရွာစုဖြစ်သည်။
ဆောင်းပြောင်းအရှေ့ရွာ (ရွာမ)၊ ဆောင်းပြောင်းမြောက်ရွာ၊ ဆောင်းပြောင်းအနောက်ရွာ နှင့် လိင်းဗွာလရွာ ဟူသော ရွာလေးရွာဖြင့် စုဖွဲ့ထားသည်။
ရွာတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှစ်ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲတစ်ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံတစ်ရုံနှင့် ငါးရက်တစ်ဈေး ဈေးနေ့ရှိသည်။
ရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းမှာ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စုဝင် ကောင်ဗာရွာ နှင့် ထိစပ်နေသည်။
ဖယ်ခုံမြို့နယ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းကြောင်းများကြောင့် ဆောင်းပြောင်းသည် အတန်ငယ် စည်ကားသော ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။