kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အကယ်၍ အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် အဆိုပါဓာတ် အားပေးစက်ရုံကို ရပ်စဲထားရပါက အားပေးစက်ရုံရှိ စက်များ ပြန်မလည်မခြင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရတော့မည် မဟုတ်ချေ။
အားပေးစက်ရုံမှ ပေးနိုင်သည်ထက်ပို၍လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရနိုင်စရာ အကြောင်းမရှိပေ။
သို့သော် ဂရစ်ဓာတ်ကြိုးမှ လျှပ်စစ် ဓာတ်ကို ရရှိသည့်ဒေသများမှာ ဤဒုက္ခ အခက်အခဲမျိုးမှ ကင်းလွတ်ကြပေသည်။
ဒုတိယ အကျိုးကျေးဇူးမှာ မြို့နယ်ရှိ လျှပ်စစ်ရုံနှင့် ဂရစ် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြိုးတို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖလှယ်နိုင်မှုပင် ဖြစ် သည်။
ပမာအားဖြင့် မြို့နယ်တစ်ခုသည် ယင်း၏ လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံက ထုတ်ပေးနိုင်သော ဓာတ်အားထက်ပို၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးပြုသည်ဆိုပါစို့။
ထိုအခါမျိုးတွင် ဂရစ် ဓာတ်ကြိုးနှင့် ဆက်သွယ်ထားခြင်းရှိလျှင် ထိုလျှပ်စစ်ရုံသည် လိုသော ဓာတ်အားကို ဂရစ်ဓာတ်ကြိုးမှ ရရှိနိုင်ပေသည်။
တစ်ဖန် မြို့နယ်တစ်ခုရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် ထိုမြို့နယ်က အသုံးပြုနိုင်သည်ထက်ပို၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထုတ်ပေးနိုင်သည် ဆိုပါစို့။
ထိုအခါမျိုးတွင်လည်း ဂရစ်ဓာတ် ကြိုးနှင့် ဆက်သွယ်ထားခြင်းရှိလျှင် လျှပ်စစ်ရုံမှ ပိုသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ဂရစ်ကြိုးထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးနိုင်ပေ သည်။
တတိယအကျိုးကျေးဇူးကား စရိတ်သက်သာမှုပင်ဖြစ်၍ အရေးအကြီးဆုံး ဖြစ်၏။
ဓာတ်အားကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တစ်ရုံတည်းမှနေ၍ပေးခြင်းသည် ဒေသကိုလိုက်၍ ကုန်ကျစရိတ် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ထိုဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးပြုသည်မှာ များသည့်အခါများ၍ နည်းသည့်အခါ နည်း သည်။
နေ့အသုံးနှင့် ညအသုံးပင် မတူချေ။
တစ်ခုချင်း ဓာတ် အားပေးရုံတွင် အသုံးပိုလာသည့်အခါဖြစ်စေ၊ နည်းသွားသည့် အခါဖြစ်စေ စက်ကိုရပ်ထား၍မရဘဲ ခါတိုင်းကဲ့သို့ပင် ခုတ် မောင်းနေရသဖြင့် စရိတ်သက်သာသင့်လျက် မသက်သာဘဲ ဖြစ်နေပေသည်။
ဂရစ်စနစ်တွင်မူ လျှပ်စစ်ဓာတ် အသုံးလိုမှု အနည်းအများကိုလိုက်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးမလိုသည့် နေရာမှ အသုံးလိုသည့် နေရာသို့ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်ပေးနိုင် သည်။
အသုံးမလိုသည့်အခါ အားနည်းသော ဓာတ်အားပေး စက်ရုံအချို့ကို ရပ်နားထားခြင်းဖြင့် အလိုရှိသမျှ လျှပ်စစ်ဓာတ် ကိုသာ ရအောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အလိုရှိ သမျှ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စရိတ်အနည်းဆုံးနှင့် ဖန်တီးပေးနိုင် ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ပြည်လုံးသို့ အပိုအလိုမရှိစေဘဲ ညီညွတ်မျှတစွာ ဖြန့်ချိပေးနိုင်ခြင်းမှာ ဂရစ်လျှပ်စစ်စနစ်မှ ရရှိသော အကျိုးကျေးဇူးတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ Category:လျှပ်စစ်။
ဂရိတ်လိတ်အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော ရေအိုင်ကြီး ၅ အိုင်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံအကြား၌ တည်ရှိကြ ၏။
ထိုရေအိုင်ကြီးများမှာ ဆူပီးရီးယားအိုင်၊ မစ်ရှိဂန်အိုင်၊ ဟျူ ရွန်အိုင်၊ အီရီအိုင်နှင့် အွန်တေးရီးယိုးအိုင်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဂရိတ်လိတ်ရေအိုင်ကြီးများ၏ ကျေးဇူးကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မှာ ပိုမိုလွယ်ကူပြီးလျှင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးမှာလည်း အထူးပင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာလေသည်။
ဂရိတ်လိတ်အိုင်ကြီး ၅ ခုအနက် အွန်တေရီးယိုးအိုင်ကို ခရစ် ၁၆၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးများက ရှေးဦးစွာ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့၏။
နောက် ၄ နှစ်အကြာတွင် ရှမ်ပလိန်ဆိုသူက ဟျူရွန်အိုင်ကို တွေ့ရှိပြန်၏။
သို့ရာတွင် အီရီအိုင်ကိုမူကား ယင်းဒေသရှိ အစ်ရိုကွိုင်လူမျိုးများ၏ရန်ကြောင့် ၁၆၆၉ ခုနှစ် တွင်မှ တွေ့ရှိခဲ့ကြလေသည်။
ဂရိတ်လိတ်ရေအိုင်ကြီးများသည် ကနေဒါနိုင်ငံနှင့်အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့၏အကြားတွင် တည်ရှိသဖြင့် အဆိုပါ ၂ နိုင်ငံ ၏ ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် ထိုရေအိုင်ကြီးများသည် လွန်စွာအရေးပါ အရာရောက်လေသည်။
ရေအိုင်ကြီးများ အားလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၀၀၀၀၀ မျှရှိ၍၊ ရေအိုင်များမှရေကို အကျိုးခံစားနိုင်သော မြေဧရိယာ မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၀၀၀၀၀ ခန့်ရှိ၏။
ထိုရေအိုင်များမှာ ပြည်တွင်း၌ တည်ရှိပြီးလျှင် အလွန်ကြီးမားလွန်းလှသဖြင့် ပြည် တွင်းပင်လယ်များဟုပင် ခေါ်စမှတ်ပြုကြ၏။
ရေအနက်မှာကား ပေ ၂၀၀ ကျော်မှ ၁၁၈၀ ခန့်အထိ ရှိလေသည်။
ဂရိတ်လိတရေအိုင်ကြီးများဒေသစ်ဝိုက်ရှိ ရာသီဥတုမှာ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာဒေသတစ်ဝိုက်ရှိ ရာသီဥတုနှင့် များစွာ မခြားနားလှချေ။
နွေအခါတွင် ရေအိုင်ကြီးများကအပူဓာတ်ကို စုပ်ယူ၍ ဆောင်းရာသီတွင် အကပူဓာတ်ကိုပေးလေရာ ရာသီ ဥတု မျှတသည်။
အိုင်ကြီးများထဲ၌ လေမုန်တိုင်းများ ကျသည့် အခါတွင်လည်း သမုဒ္ဒရာလေမုန်တိုင်းကဲ့သို့ပင် ကြောက်မက်ဖွယ် ေကာင်းလေသည်။
ထိုအိုင်ကြီးများတွင် တစ်နှစ်လျှင် ၅ လခန့် ရေခဲနေတတ်၏။
ရေမခဲသောလများတွင်မူကား ကုန် သင်္ဘောများနှင့် လူစီး သင်္ဘောများ လူးလာ ခေါက်တုံ့ သွားလာနေကြသည်။
ရေအိုင်ကြီးများတွင် အိုင်ကြီးတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူစိမ့်သောငှာ တူးမြောင်းများကို ဖောက် လုပ်ထားလေသည်။
ဆူပီးရီးယားအိုင်၏ ထွက်ပေါက်ဖြစ်သော ဆူးစိန်မာရီအရပ်တွင် ၁၈၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရေပြင်ညိှဆည်များ တပ်ဆင်ထားသော တူးမြောင်းတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။
ယခု အခါတွင် ထိုနေရာ၌ ရေပြင်ညိှ ဆည်ရှည်ကြီး ၂ ခု ရှိလေ သည်။
တစ်ခုမှာ ပနားမားတူးမြောင်းတွင်ရှိသော ရေပြင်ညိှ ဆည်ထက် ပေပေါင်း ၃၅၀ ရှည်၏။
ထို့ပြင် ရေညှိဆည်မှ သင်္ဘောအဝင်အထွက် များပြားလေရာ ပျမ်းမျှ ၁၂ မိနစ်လျှင် သင်္ဘောတစ်စီးမျှ သွားလာနေသည်။
ခရီးသည်သင်္ဘောများ လည်း ဥဒဟို ကူးသန်းသွားလာနိုင်ကြ၏။
ထိုသို့ သွားလာနေကြသော လှေသင်္ဘောများကို ဘေးမသီရန်မခစေရန် မီးပြတိုက် များ၊ မီးပြသင်္ဘောများ၊ ဗော်ယာများ၊ အသက်ကယ်စခန်းများ စသည်တို့ကို ပြသော ရေအိုင်နယ်မြေပုံများကို အရန်သင့်ထားရှိကြလေသည်။
ထို့ပြင် ရေအိုင်များ၏အတိမ်အနက်ကို သိသာ စေရန် သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ခံများက တိုင်းထွာ၍ အခါအား လျော်စွာ မှတ်တမ်းများ ရေးထုတ်ကြေညာကြရလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လေးလံသော ကုန်တင်သင်္ဘော ကြီးများ သည် ရေနည်းနေပါက ကောင်းစွာမခုတ်မောင်းနိုင်မည်စိုးသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဝဲလန်တူးမြောင်းကို အီရီအိုင်မှ အွန်တေးရီးယိုးအိုင်သို့ နိုင်အဂ္ဂရာရေတံခွန်ကို ကွေ့ပတ်ကာ ဖောက်လုပ်ပြီးလျှင် စတင်အသုံးပြု၏။
အီရီတူးမြောင်းသည် အီရီအိုင်နှင့် ဟဒ်ဆ်မြစ်ကို ဆက်သွယ်ထား၏။
ရေအိုင်ကြီးများဒေသ အထက်ပိုင်း၌ တစ်ခါက မြင့်မားသော တောင်စဉ်တောင်တန်းများ ရှိခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ကာလကြာရှည် လတ်သော် ရေနှင့်လေတို့ တိုက်စားခြင်းကြောင့် တောင်များ ပြိုပျက်ကာ မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဘဝသို့ ရောက်ရတော့၏။
အချို့ နေရာများသည် ချိုင့်ခွက်များဖြစ်ကာ ဆောင်းရာသီတွင် ရေခဲ နေ၍ နွေအခါ၌ ရေအိုင်ငယ်များအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေကြ လေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အိုင်မျိုးများသည် မစ်ရှိဂန်၊ မင်နီ ဆိုတာနှင့် ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တို့၌ အများအပြား ရှိလေ သည်။
ဆူးပီးရီးယားအိုင်ကြီး၏ တောင်ဘက်တစ်လျှောက်၌ အဖိုးတန် ကြေးနီ အမြောက်အမြားထွက်၏။
ထိုဒေသ၌ ကြေးနီတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းသည် အကြီးအကျယ်ဆုံး ဖြစ်၏။
ထိုအိုင်ကြီး၏ အနောက်ဘက်ရှိ တောင်တန်းများတွင်လည်း သံသတ္တုတွင်း များရှိသည်။
ဂရိတ်လိတ်ခေါ် ရေအိုင်ကြီးများသည် ကနေဒါနိုင်ငံ ပရေရီ ဒေသများ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို များစွာ အထောက်အပံ့ ပေးသည့်အပြင် ထိုဒေသရှိ မြို့ကြီးများ၏ စီးပွားရေးကိုလည်း တိုးတက်စေလေသည်။
မွန်းထရီအော၊ ဖို့ဝီလျံ၊ ဟယ်မီ လတန်၊ တိုရွန်တို၊ ကင်းစတန်စသော မြို့များသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ် အနည်းငယ်အတွင်းကပင် တိုးတက်လာခဲ့ကြ၏။
မစ်ရှီဂန် ရေအိုင်၏တောင်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသော ရှီကာဂို ဆိပ်ကမ်းမြို့မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နယူးယောက်မြို့ကလွဲလျှင် သင်္ဘောအများဆုံး ဆိုက်ကပ်သောဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ပထဝီဝင်။
thumb|ကယ်ရီဂရန့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင် အနုပညာရှင် ကယ်ရီဂရန့်ကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဘရစ်စတိုမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ အာချီဗား အလက်ဇန္ဒားလိချ်ဖြစ်သည်။
ဖခင်သည်အရက်စွဲ၍ မိခင်သည် စိတ္တဇရောဂါ ဖိစီးသဖြင့်ငယ်စဉ်က အထီးကျန်ဘဝနှင့် ကျင်လည်ခဲ့ရသည်။
အာချီဗားသည် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် ကဇာတ်ရုံတစ်ရုံသို့ ရောက်သွား ခဲ့ရာ လူငယ်ကျွမ်းဘားအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော ဘော့ပင်ဒါနှင့် ဆက်သွယ်မိသည်။
ထိုအခါ အာချီဗားသည် သဏ္ဌာန်လုပ်သရုပ်တူ ဟန်မူရာသက်သက်ဖြင့် ဖျော်ဖြေသည့် မိုင်းအနုပညာ (Mine) နှင့် ဘားကျွမ်းပညာတို့ကို ဆည်းပူး ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဇာတ်သဘင် လောက၌ ကျင်လည်နေခဲ့ ပြန်သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပါရာမောင့်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ရန် စာချုပ်ခဲ့ရာမှ ဟောလီဝုဒ်တွင် ခြေချမိသည်။
ကုမ္ပဏီ၏ တောင်းဆိုချက်အရ ကယ်ရီဂရန့်ဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူသည်။
ဂရန့်သည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၇၂ ကားတွင် ပါဝင် သရုပ် ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည် သတိလက် လွတ် အမည်ရှိကားသည် အအောင်မြင်ဆုံးဖြစ်သည့်ပြင် ဂရန့် ကိုယ်တိုင်လည်း အနှစ်သက်ဆုံးသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်အကဲဖြတ်ပညာရှင်တို့၏ အလိုအရ ဆီလဗီးယားစကား လက် (၁၉၃၅)၊ စူဇီ (၁၉၃၆)၊ သွေးထွက်အောင်မှန်သောစကား (၁၉၃၇)၊ ဂွန်ဂါဒင် (၁၉၃၉)၊ ဖီလာဒဲလဖီးယားပုံပြင် (၁၉၄ဝ)၊ ကျွန်ုပ်၏အနှစ်သက်ဆုံးဇနီး (၁၉၄ဝ)၊ ပျားရည်ဆမ်းခရီး ထွက်ခဲ့စဉ်က (၁၉၄၂)၊ တိုကျိုသို့အရောက် (၁၉၄၃)၊ ဖိုးကံကောင်း (၁၉၄၃)၊ ဟိုရှေးရှေးတုန်းက (၁၉၄၄)၊ အထီးကျန်နှလုံးသား သာလျှင် (၁၉၄၄)၊ နေ့နှင့်ည (၁၉၄၅)၊ မိန်းမပျိုတိုင်းကြင်ယာ ရသင့်သည် (၁၉၄၈)၊ ကျဉ်းထဲကျပ်ထဲ (၁၉၅ဝ)၊ သူခိုးဖမ်းရန် (၁၉၅၅)၊ ပိုစိမ်းသောမြက် (၁၉၆ဝ)တို့တွင်လည်း၊ ဂရန့်၏ သရုပ်ဆောင်မှုသည် ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည် ဟု ဆိုသည်။
အင်းဂရစ် ဘာ့ဂမင် (၁၉၁၅-၁၉၈၂) နှင့်တွဲဖက် ပါဝင်သော ဒုစရိုက်ဖြင့် ကျော်ကြားသူ (၁၉၄၆)သည် လျှို့ဝှက်သည်းဖို ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာကြီးအဲလဖရက် ဟစ်ချကော့ (၁၈၉၉ -၁၉၈ဝ)၏ ထင်ရှား သောလက်ရာဖြစ်သည်။
ဟစ်ချကော့၏ ဇာတ်ကားများထဲတွင် သံသယ(၁၉၄၁)နှင့် အနောက်မြောက် ဘက်မှသည် အနောက်ဆီသို့ (၁၉၅၉) တို့တွင်လည်း ဂရန့် သည် ထူးချွန်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂရန့်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်က ရိုက်ကူးသော လမ်းလျှောက် သွားပါ မပြေးပါနဲ့ ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာခဲ့ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဗာဂျီးနီးယားချယ်ရီနှင့် ပထမ ဆုံး လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘာဘရာဟဲရစ်နှင့် နောက်ဆုံးလက်ထပ်ခဲ့သည်အထိ အိမ်ထောင်ငါးဆက် ရှိခဲ့ သည်။
ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့ပြီးနောက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်လာ ကာဖားဗဲ့၊ ဟောလီဝုဒ်ပါ့ခ်၊ အမ်ဂျီအမ် ယူအေနှင့် အမ်ဂျီအမ်ဂရင်းဟိုတယ်တို့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ ဘုတ်အဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
မိမိ၏သရုပ်ဆောင်ဟန်သည် အင်္ဂလိပ်ဂီတ ဇာတ်မြူး အနု ပညာရှင် ဂျက်ဘူချာနန် (၁၈၉၁-၁၉၅၇)၊ အမေရိကန်ရုပ်ရှင် ပညာရှင် နိုဝယ်ကောင်းဝပ် (၁၈၉၉-၁၉၇၃)နှင့် ရက်စ်ဟယ်ရစ် ဆင်(၁၉ဝ၈- )တို့ သုံးဦး ပေါင်းနှင့်ညီပါသည်ဟူ၍ ဖွင့်ဟ ဝန်ခံခဲ့သည့် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်အနုပညာရှင် ကယ်ရီဂရန့်သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အိုင်အိုဝါပြည်နယ် ဒါဗင်ပို့မြို့၌ အလှူပွဲ တစ်ရပ် ခင်းကျင်းရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် နှလုံးရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ Category:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
ဂလူးကို့သကြား အချို့သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဂလူးကို့သကြား ပါသောကြောင့် ချိုသည်။
ဂလူးကို့သကြားကို ကောက်နှံများမှ ရသောကစီမှ အမျာအပြား ချက်ယူကြသည်။
ချက်ယူပုံမှာ ကောက်နှံများမှရသည့် ကစီမှုန့်ကို ရေတွင် ဖျော်ပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ် အနည်းငယ်ထည့်၍ ကျိုသည်။
အက်ဆစ်သည် နောက်ဆုံးတွင် သမသွားသောအခါ ဂလူးကို့သကြားပွင့်ကလေးများ ဖြစ်လာသည်။
သကြားပွင့်အဖြစ်သို့ မရောက်သေးသော ဂလူးကို့သည် သကာရည်ကဲ့သို့ ချွဲပျစ် နေတတ်သည်။
ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရေးအတွက် ဂလူးကို့ကို သကြားပွင့် အဖြစ်သို့ မရောက်မီ သကာကဲ့သို့ ချွဲပျစ်နေသော အနေဖြင့် ယူကြသည်။
ဂလူးကို့သည် လွယ်လင့်တကူ သကြားပွင့် မတက်နိုင်သောကြောင့် သကြားလုံးများ ပြုလုပ်ရောင်းချရန်နှင့် သစ်သီးများ တာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်ရန် များစွာ အသုံးပြုကြသည်။
မုန့်တိုက်ကြီးများတွင်လည်း အဖိုးတန်မုန့် အကောင်းစားများလုပ်သည့်အခါ မုန့်တွင် သကြားပွင့်မတက်အောင် ဂလူးကို့ကို အသုံးပြုကြသည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ အစာအာဟာရအဖြစ်ဖြင့် ဝင်သွားသော ကစီတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ဂလူးကို့သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြီးလျှင် သွေးထဲသို့ ဝင်သွားသည်။
ဂလူးကို့သည် သွေးထဲသို့ဝင်သွားပြီးသော် အားကိုဖြစ်စေလျက် ကျန်းမာမှုကို များစွာ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသည်။
ဂလူးကို့သည် အစာကြေလွယ်သည်။
ထို့ကြောင့် အထူးသဖြင့် နာလန်ထခါစ အားအင်နည်းသူများနှင့် ကလေးသူငယ်များ စားသုံးရန်အတွက် အလွန်ကောင်းသည်။
အပင်များ၌ရှိသော ကစီသည် အချိန်ကာလအားလျော်စွာ ဂလူးကို့သကြားဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည်။
စပျစ်သီးခြောက်တွင် တွေ့ရသော သကြားပွင့်ကလေးများသည် အများအားဖြင့် ဂလူးကို့များပင် ဖြစ်၏။
ပျားရည်တွင်လည်း ဂလူးကို့သကြား အများအပြား ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ။
thumb|ဝီလီယံ အီးဝပ် ဂလက်စတုန်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီး ဝီလျံ၊ အီးဝပ်၊ ဂလက် စတုန်းသည် အလွန်ကျော်ကြားခဲ့ရာ ထိုကျော်ကြားခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဂလက်စတုန်းသည် ဗြိတိသျှပါလီမန် အောက်လွှတ်တော်တွင် အနှစ် ၆ဝ ကျော်မျှ အမတ်အဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း၊ လစ်ဘရယ်ပါတီကို အနှစ် ၃ဝ ကျော်မျှ ခေါင်း ဆောင်မှုပေးခဲ့ခြင်း၊ နန်းရင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့် ၄ ကြိမ် ဆောင်ရွက် ပေးခြင်းတို့အပြင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်နှင့် လူမှုရေးနယ်ပယ်တို့ တွင် ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု စီမံချက် အများအပြား ဖန်တီးကြံ ဆောင်ခဲ့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လီဗာပူးမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
မိဘ များမှာ စကော့မျိုးရိုးဖြစ်၍ ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။
သူသည် အီတန်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားပြီး နောက် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ ခရိုက်စချပ်ကောလိပ်ကျောင်း တွင် ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ရာ သင်္ချာတွင်၎င်း၊ ဂရိနှင့်လက်တင် စာပေတွင်၎င်း ပထမတန်း ဂုဏ်ထူး ၂ထပ်ဖြင့် ၁၈၃၁ ခုနှစ် တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် အယူဝါဒကို ကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်၍ ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးဖြစ်လိုစိတ် ရှိခဲ့၏။
သို့သော် မိဘများ၏ ဆန္ဒအရ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထဲသို့ ရောက်လာခဲ့၏။
၁၈၃၃ ခုနှစ်၊ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဂလက်စတုန်း သည် ပါလီမန်အောက်လွွှတ်တော်သို့ တိုရီပါတီဝင်အမတ် အဖြစ်ဖြင့် အရွေးခံရသည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ်၌ ဆာရောဘတ်ပီး ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပထမဦးစွာ ဘဏ္ဍာရေး ဌာန၊ထို့နောက် ကိုလိုနီဆိုင်ရာဌာန၌ ဝန်ကလေးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် ပီး၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားလေသည်။
၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုရီ ပါတီကတစ်ဖန် အစိုးရဖွဲ့နိုင်ပြန်သောအခါ ဂလက်စတုန်းသည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာန ဝန်ကလေး ဖြစ်လာပြန်သည်။
၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် ယင်းဌာန၌ ဝန်ကြီးခန့်ထားခြင်းခံရ၍ ကက်ဘီနက်အဖွဲ့ဝင် အဆင့်အတန်း ရရှိသော ဝန်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုလိုနီဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် ဖြင့် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်သည်။
၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဂျုံသွင်းကုန်ပေါ်၌ အကောက်ခွန်ကောက်ခြင်းကို ဆာရောဘတ်ပီးက ပယ်ဖျက်ရန် ကြိုးစားသောအခါ သူ၏ နောက်လိုက် တိုရီ (ဝါ) ကွန်ဆားဗေးတစ်ပါဝင် အများအပြားနှင့် သဘောထားကွဲလွဲ၍ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
ပီးနှင့်အတူ ဂလက်စတုန်းအပါအဝင် အစိုးရတစ်ဖွဲ့လုံး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြပြီးနောက် တိုရီပါတီနှင့် ဂလက် စတုန်းသည် အဆက်ပြတ်ပြီးနောက် ၁၃ နှစ်ကြာမှ လစ်ဘရယ်ပါတီသို့ ဝင်သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ်မှ လည်းနုတ်ထွက်သည်။
တစ်ဖန်ပြန်လည် အရွေးခံရာ ချက်ချင်းပင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
၁၈၅၂ ခုတွင် ဂလက်စတုန်းသည် အတိုက်အခံအမတ်အဖြစ်နှင့်ရှိစဉ် ကွန်ဆားဗတစ်(တိုရီ)ပါတီအစိုးရ၏ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဗယ်ဂျမင်ဒစ်ဇရေလီ တင်သွင်းသော ဘတ်ဂျက် (ဝါ) အစိုးရ၏ ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်းကို ထိရောက်စွာ မိမိရရ ဝေဖန်၍ အချေအတင်ပြောဆိုရာ၌ အနိုင်ရလိုက်သောကြောင့် ဝိုင်းဝန်းချီးကျူးခြင်း ခံရ၏။
စကားပြောကောင်းသည်။
အချက်အလက် နိုင်နင်းသည်ဟူ၍လည်း နာမည်ကျော်သွားလေသည်။
ဤသည်မှစ၍ ဂလက်စတုန်းနှင့် ဒစ်ဇရေလီတို့သည် နာမည်ကျော် နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များ ဖြစ်လာကြ၏။
ထိုနှစ်၌ပင် ကွန်ဆားဗေးတစ်အစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ ပီးဂိုဏ်းသားလော့အဗာဒင်းက လစ်ဘရယ်တို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် အစိုးရဖွဲ့နိုင်ရာ ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးရာထူးကို လက်ခံခဲ့၏။
အဗာဒင်း၏ အစိုးရသည် ၁၈၅၅ ခုနှစ်အထိ တည်မြဲခဲ့သည်။
၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ဂလက်စတုန်းသည် လစ်ဘရယ်ပါတီသို့ ဝင်လိုက်သည်။
၁၈၅၉ ခုမှ ၁၈၆၆ ခုနှစ်အထိ လစ်ဘရယ်အစိုးရအဖွဲ့များတွင် ဂလက်စတုန်းသည် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ပထမအကြိမ် အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့နိုင်ခဲ့သည်။
ဂလက်စတုန်း နန်းရင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၄ ကြိမ်မှာ ၁၈၆၈ ခုမှ ၁၈၇၄ ခုနှစ်အထိ တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၈ဝ ပြည့်မှ ၁၈၈၅ ခုနှစ်အထိတစ်ကြိမ်၊ ၁၈၈၆ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအထိတစ်ကြိမ်၊ ၁၈၉၂ ခုမမှ ၁၈၉၄ ခုအထိ နောက်ဆုံး တစ်ကြိမ်ဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံး နန်းရင်းဝန်ဖြစ်သည့်အခါ ဂလက်စတုန်းမှာ အသက် ၅၉ နှစ်ရှိပြီ။
ဂလက်စတုန်း ပထမအကြိမ် နန်းရင်းဝန်အဖြစ်တွင် အရေးကြီးသော ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုများကို အောင်မြင်စွာ ဖန်တီးခဲ့၏။
ယင်းတို့မှာ အများပြည်သူတို့ ပညာသင်သော မူလတန်း စာသင်ကျောင်းများကို အစိုးရက အထောက်အပံ့ပေးခြင်း၊ အောက်စဖို့နှင့် ကိမ်းဘရစ်တက္ကသိုလ်များသို့ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ချုယ်ချယ်တားဆီးမှုမရှိဘဲ ဝင်ခွင့်ပြုခြင်း၊ နိုင်ငံရေးရွေးကောက်ပွဲများတွင် လျှို့ဝှက်သောမဲစနစ်ဖြင့် မဲပေးစေခြင်း၊ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်ဖြစ်သော အိုင်ယာလန်ပြည်တွင် ပြည်သူအများက ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း အယူဝါဒကို နိုင်ငံတော် အယူဝါဒအဖြစ်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းကို ၁၈၆၉ ခုတွင် ပယ်ဖျက်ခဲ့ခြင်း၊ အိုင်ယာလန်တောင်သူလယ်သမားများအား နစ်နာခဲ့စေသော မြေယာစနစ်ကို သက်သာမှုရရှိရန် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း၍ ပြောင်းလဲပေးခြင်း၊ နိုင်ငံတော် စစ်တပ်တွင် ဗိုလ်ရာထူးများကို ငွေဖြင့်ဝယ်နိုင်မှသာ စစ်ဗိုလ်ဖြစ်နိုင်သော စနစ်ကို ပယ်ဖျက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
၁၈၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၈ဝ ပြည့်အထိ ဂလက်စတုန်းသည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် နန်းရင်းဝန် ဒစ်ဇရေလီ၏ နယ်ချဲ့ဝါဒကို ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရာ မစ်ဒလိုသီယန်နယ်တွင် မိန့်ကြားသည့် ဂလက်စတုန်း၏ မဲဆွယ်မိန့်ခွန်းများမှာ အလွန်အချက်ကျ၍ ထိမိလှပေသည်။
ရွေးကောက်ပွဲဲအပြီးတွင် လစ်ဘရယ်ပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက် ဂလက်စတုန်းလည်း ဒုတိယအကြိမ် နန်းရင်းဝန် ဖြစ်လာပြန်သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် နန်းရင်းဝန်ဖြစ်လာ၍ အိုင်ယာလန်ကို ဟုမ္မရူးခေါ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန် ဥပဒေကြမ်းတင်သွင်းသောအခါ သူ၏ လစ်ဘရယ်ပါတီဝင်အချို့က သဘောမတူ ကန့်ကွက်သဖြင့် မဲရှုံးပြီးလျှင် အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသည်။
လစ်ဘရယ်ပါတီလည်း ၂ ခြမ်းကွဲသွားလေသည်။
အတိုက်အခံဖက်တွင် ၆ နှစ်မျှ နေရပြီးနောက် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် နန်းရင်းဝန်ဖြစ်လာပြန်သည်။
ထိုအခါတွင် အိုင်ယာလန် ဟုမ္မရူးဥပဒေကြမ်းကို တင်သွင်းပြန်ရာ အောက်လွှတ်တော်က လက်ခံခဲ့သော်လည်း ပါလီမန်အထက်လွှတ်တော်က ပယ်ချလိုက်ပြန်သည်။
ဂလက်စတုန်းသည် ၁၈၉၄ ခုနှစ် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ်တွင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှထွက်၍ အေးငြိမ်းစွာနေထိုင်လေသည်။
၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်ရာ ဝက်စမင်စတာအက်ဗေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် မြှုပ်နှံထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ။
Redirect နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ။
လစ်ဗျားမှ ဂလေဒီယေတာ နံရံကျောက်စီ ပန်းချီကား ရှေးခေတ် ရောမနိုင်ငံကောင်းစားစဉ်က ယခုခေတ်မျက်စိနှင့် ကြည့်လျှင် လူ့ယဉ်ကျေးမှု များစွာဖီလာဖြစ်သော ဓားရေး၊ လှံရေး ယှဉ်ပြိုင်ကစားခြင်းသည် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထိုကစား ပွဲမှာ လူကိုအသေသတ်၍ အနိုင်ယူရသော ကစားပွဲဖြစ်သည်။
ဘုရင်နှင့်တကွ မှူးကြီးမတ်ရာ သေနာပတိတို့အပြင် ရောမသူ အပျိုစင်များသည် ထိုဓားရေး၊ လှံရေးပွဲကို အပျင်းဖြေသဘော ဖြင့် ကြည့်ရှုလေ့ရှိသည်။
ယင်းပွဲတော်၌ ပါဝင်ဆင်နွှဲသူများကို ဂလက်ဒီယေးတားဟု ခေါ်သည်။
သူတို့မှာ များသောအားဖြင့် ငွေဝယ်ကျွန်များ၊ ရာဇဝတ်ကောင်များ၊ စစ်သုံ့ပန်းများဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အတိုက်အခိုက် ဝါသနာထုံသူ အမျိုးကောင်းသား များနှင့် စီးပွားပျက်သူတို့လည်း ပါဝင်ဆင်နွှဲတတ်လေသည်။
ယင်းသို့သော ဓားရေး၊ လှံရေးကစားရသည့်ပွဲများ ကျင်းပ သောအလေ့ကို ရောမလူမျိုးများသည် ဘီစီ ၂၆၄ ခုနှစ်က စ၍ အီထရပ်စကန်လူမျိုးများထံမှတစ်ဆင့် ဆက်ခံရရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုပွဲတော်မျိုး အလွန်ခေတ်စားခဲ့စဉ်က ရောမနိုင်ငံ အာဏာ ရှင်ဖြစ်သူ ဆီဖာဘုရင်သည် ထိုဓားရေး၊ လှံရေးကစားသော လူသတ်သမားအတွဲပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ပါဝင်တိုက်ခိုက်သည့် ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့ဖူးလေသည်။
ရောမဧကရာဇ် ဘုရင် တိုင်းတပ် လက်ထက်တွင်လည်း လူပေါင်း ၁၀၀၀၀ ခန့်နှင့် တိရစ္ဆာန်ရိုင်း အမျိုးစုံပါဝင်၍ ရက်ပေါင်း ၁၀၀ တိတိ ကြာရှည်သော လူသတ်ကစားပွဲသဘင်ကြီးတစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့ ဖူးသည်။
နောက်ခေတ်များတွင်လည်း ထိုပွဲတော်များမှာ ပိုမို ခေတ်စားလာကာ ဗြိတိန်မှ အာရှမိုင်းနားအထိ ထိုဓလေ့မှာ ပျံ့နှံ့လာသည်။
ရှေးခေတ် ရောမနိုင်ငံတွင်ကား လူသတ်ကစားပွဲဲ များတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲနိုင်ရန် ဓားရေး၊ လှံရေး၊ တိုက်ခိုက်ရေး အတတ်သင်ကျောင်းများပင် ဖွင့်လှစ်ထားလေသည်။
ထိုဓားရေး၊ လှံရေး တိုက်ပွဲများမှာ လွန်စွာကြောက်မယ်ဖွယ် ရာကောင်းပေသည်။
တိုက်ပွဲဝင် ကွင်းအလယ်တွင် တိုက်ပွဲဝင် သူ ၂ ယောက်သည် သူသေကိုယ်သေ တိုက်ခိုက်နေစဉ် ဘုရင် နှင့်တကွ လူထုပရိသတ်က စင်မြင့်ပေါ်မှ စိတ်ဝင်စားစွာ ရှုစား ကြသည်။
အကယ်၍ လူသတ်သမားတစ်ယောက်သည် အရေး နိမ့်ကာ မြေပေါ်သို့ လဲကျသွားပါက အနိုင်ရသူသည် ပွဲကြည့် ပရိသတ်အား ထိုသူ၏ကြမ္မာကို ဆုံးဖြတ်ခိုင်းသောသဘောဖြင့် အပေါ်သို့မော့၍ကြည့်သည်။
အကယ်၍ ပရိသတ်က လက်ကို မြေ|ာက်၍ လက်မကို အောက်သို့စိုက်လိုက်လျှင် သေစေဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ အရေးနိမ့်သူမှာ မရှုမလှ အသတ်ခံရလေသည်။
ယင်းသို့ လူစိတ်ကင်းမဲ့သည့် တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြ သူများသည် တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများနှင့် တိုက်ခိုက်ရသည်လည်း ရှိ၏။
အချို့မှာ ခက်ရင်းခွနှင့် ပိုက်ကွန်ကိုစွဲကိုင်၍ ရန်သူအား ပိုက်ကွန်ဖြင့် မိအောင်ဖမ်း၍ ကစားရသည်။
အချို့မှာလည်း သံခမောက်ဆောင်း၍ ငါးပုံသဏ္ဌာန်ဝတ်ဆင်ကာ ဓားနှင့် တိုက်ခိုက်ရ၏။
မြင်းစီး၍ တိုက်ခိုက်သောသူများလည်း ရှိ သေးသည်။
ထိုကြမ်းကြုတ်သောတိုက်ပွဲများသည် အေဒီ ၄၀၄ ခုနှစ်ကျမှသာ ပပျောက်သွားလေသည်။
ထိုနှစ်အတွင်း တစ်ခု သော လူသတ်ကစားပွဲတွင် တယ်လင်းမကပ်အမည်ရှိသော အာရှဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးသည် ထိုကစားပွဲကို ကြည့်ရှုရာတွင် အရေးနိမ့်သော လူသတ်သမားအား သတ်အံ့ဆဲဆဲတွင် ကွင်းထဲ သို့ ရုတ်တရက်ပြေးဝင်သွားပြီးလျှင် ဘုရားသခင်၏ အလိုတော် အရ ထိုသူ၏အသက်ကို ချမ်းသာပေးရန် နိုင်သူအား တားမြစ် ၍ တောင်းပန်လေသည်။
ထိုစဉ် လူစိတ်ကင်းနေသော ပွဲကြည့် ပရိသတ်များကလည်း မိမိတို့အာရုံကို ဖျက်ဆီးသောဘုန်းကြီး အား ဒေါသထွက်၍ ကျောက်ခဲများဖြင့် ပစ်ခတ်ကြလေရာ၊ ဘုန်းတော်ကြီးမှာ ထိုနေရာ၌ပင် လွန်လေသည်။
သို့ရာတွင် အာရှမိုင်းနား ဘုန်းတော်ကြီး၏ စွန့်စားမှုမှာ အချည်းနှီး မဖြစ်ပေ။
လူသတ်ကစားပွဲကို ရှုစားနေသော ရောမဧရာဇ်ဘုရင် ဟိုနိုးရိယပ်သည် သံဝေဂ ရ၍ ထိုကဲ့သို့သော လူသတ်ကစားပွဲ များကို ထိုနေ့မှစ၍ ပိတ်ပင်တားမြစ်လိုက်သတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း။
တစ်ယောက်စီး ဂလိုက်ဒါ ဂလိုက်ဒါခေါ် လေယာဉ်လျှောသည် စက်မပါဘဲ ပျံသန်းနိုင် သော လေယာဉ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဂလိုက်ဒါကို တောင်ဆင်ခြေ လျှောမှ အရှိန်ဖြင့် လျှောချလိုက်သောအခါ၌ဖြစ်စေ လေယာဉ်ပျံ သို့မဟုတ် မော်တောာ်ကားဖြင့် ဆွဲ၍ ပြေးသောအခါ၌ဖြစ်စေ လေဟုန်စီးကာ လေယာဉ်ပျံကဲ့သို့ ပျံသန်းနိုင်သည်။
ဂလိုက်ဒါ သည် အလွန်ပေါ့သောကြောင့် အထက်သို့ တိုက်ခတ်နေသော လေစီးကြောင်းထဲတွင် အတော်မြင့်မြင့် ပျံတက်နိုင်ပြီးလျှင် ခရီး အတော်ဝေးဝေးသို့လည်း ပျံသန်းသွားနိုင်သည်။
သို့သော် စက်ပါသော လေယာဉ်ပျံတို့လောက်ကား ကြာမြင့်ဝေးလံစွာ မပျံသန်းနိုင်ချေ။
ဂလိုက်ဒါတွင် စက်မပါသည်မှအပ လေယာဉ်ပျံမှာကဲ့သို့ပင် အမြီး၊ တောင်ပံနှင့် ကိုယ်ထည်များပါရှိသည်။
အတောင်နှင့် အမြီးတွင်လည်း လေယာဉ်ပျံမှာကဲ့သို့ပင် ထက်အောက်ဘယ်ညာ သို့ တက်ဆင်းလှည့်ပတ်နိုင်အောင် ပဲ့များအသီးသီး တပ်ဆင် ထားလေသည်။
လူတို့သည် ဂလိုက်ဒါကို လေယာဉ်ပျံမပေါ်မီ အချိန်က အမျိုးမျိုး ကြိုးစားကြံစည်ခဲ့ကြလေသည်။
သို့သော် ခရစ် ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင်မှ ဂလိုက်ဒါကို အောတိုးလီလီယင်သဲ နှင့် ဂစ်စတပ် အမည်ရရှိသော ညီနောင်၂ ဦးတို့က ပထမဆုံး အောင်မြင်စွာ ပျံသန်းနိုင်ခဲ့သည်။
လေယာဉ်ပျံကို ရှေးဦးစွာ ကြံစည်ခဲ့ကြသော ရိုက်ညီနောင်တို့ပင်လျှင် ဂလိုက်ဒါများဖြင့် စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့ကြရလေသည်။
ဂလိုက်ဒါတွင် အလွတ်ပျံသန်းနိုင်သော အမျိုးနှင့် လေယာဉ်ပျံကကြိုးဖြင့် ဆွဲဆောင်ရသော အမျိုးဟူ၍ ၂ မျိုး ရှိသည်။
ပထမအမျိုးတွင် တစ်ဖန် အပျော်စီး ဂလိုက်ဒါနှင့် လေယာဉ်ပျံ အမောင်းသင်ဂလိုက်ဒါ ဟူ၍ ၂ စားရှိပြန်သည်။
အခြားတစ်မျိုးမှာ ဝန်တင်ဂလိုက်ဒါမျိုး ဖြစ်၍ သာမန် ဂလိုက်ဒါတို့ထက် ကြီးမားကြသည်။
အချို့မှာ လူ ၃ဝ ခန့် အထိ တင်ဆောင်နိုင်အောင်ပင် ကြီးမားကြသည်။
ဤဝန်တင် ဂလိုက်ဒါမျိုးကို စီးပွားရေးဖက်၌ ကုန်ပစ္စည်းတင်ရန်အသုံးပြု၍ စစ်ပွဲများ၌ စစ်သား၊ စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ရိက္ခာများ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဝင်းဂိတ်သည် ပြီးခဲ့သော ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်တပ် များကို ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့စဉ်က ဤဂလိုက်ဒါမျိုးကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။
အဂ‡လန်၊ ဂျာမနီ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှားစသော နိုင်ငံကြီးတို့၌ ဂလိုက်ဒါများ အလွန်ခေတ်စားခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ဂျာမနီ နိုင်ငံ၌ ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် ထူးထူးခြားခြား ခေတ်စား ခဲ့၍ ဂလိုက်ဒါစီး သူရဲကောင်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နာက်တွင် ဂလိုက်ဒါသည် ရုရှားနိုင်ငံ၌လည်း သိသိသာသာ ခေတ်စားလာခဲ့ပေသည်။
ဂလိုက်ဒါနှင့် အဝေးဆုံး ပျံသန်းခဲ့သော ကမ္ဘာစံချိန်မှာ မိုင်ပေါင်း ၄၆၅၅၃၂ ဖြစ်သည်။
ထိုခရီးကို အောက်လဂါက လက်ပီကိုဗာဆိုသူ ရုရှားအမျိုးသမီးလေသူရဲက ၁၉၃၉ ခုနှစ် တွင် ပျံသန်းခဲ့သည်။
အမြင့်ဆုံးပျံသန်းခဲ့သော ကမ္ဘာ့စံချိန်မှာ စတင်ပျံသန်းရာမှ ပေပေါင်း ၂၆၄၁ဝ မြင့်သည်။
ထိုအမြင့်ကို ပါအိပ်ဆဲပါဆန်ဆိုသူ ဆွီဒင်အမျိုးသားတစ်ဦးက ၁၉၄၇ ခုနှစ် တွင် ပျံသန်းခဲ့သည်။
လေထဲ၌ အကြာဆုံးနေခဲ့သော ကမ္ဘာ့ စံချိန်မှာ ၃၆ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဖြစ်သည်။
ထိုစံချိန်ကို ကွတ်ရှမစ် ဆိုသူ ဂျာမန်အမျိုးသားတစ်ဦးက တွင်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:လေယာဉ်ပျံ။
ဂလင်းဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြုပြင်ဆောက်တည်ရာ၌ ၎င်း၊ ကိုယ်တွင်းမှ မလိုအပ်သော အညစ်အကြေးများကို ပြင်ပ သို့ ထုတ်ရာ၌၎င်း အလွန်အသုံးဝင်၍ အကူအညီပေးသောအင်္ဂါ ဖြစ်သည်။
ဂလင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ အနှံ့အပြားရှိသည်။
နေရာ ကိုလိုက်၍ ဂလင်းတို့၌ အရွယ်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အချို့ဂလင်းတို့သည် ဆန်စေ့နှင့်တူကြ၍၊ အချို့လည်း အိတ် ကလေးများနှင့် တူကြသည်။
အချို့ဂလင်းတို့သည် ခပ်မြောင်း မြောင်း နေကြသည်။
အကျိတ်ကဲ့သို့ ဂလင်းများသည်လည်း ရှိသည်။
အသက်ရှင်နေသရွေ့ကာလပတ်လုံး လူတို့သည် နေ့စဉ်နေ့ တိုင်း ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ အရည်များစွာကို ထုတ်လျက်ရှိကြ ၏။
ငိုလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် မျက်စိအစုံမှ မျက်ရည်များ ကျဆင်းလာသည်။
အနည်းငယ်ပူအိုက်၍လာသည့်အခါ ခန္ဓာ ကိုယ်အနှံ့အပြားရှိ အရေပြားပေါ်တွင် ချွေးများ စို့ထွက်လာ သည်။
ပါးစပ်ထဲ၌လည်း တံထွေးသည် အမြဲထွက်ပေါ်လျက်ရှိ သည်။
ထိုမျက်ရည်၊ ချွေး၊ တံထွေး စသော အရည်အသီးသီး သည် ဂလင်းတို့မှ ယိုစီးထွက်လာကြသည်။
ဂလင်းတို့သည် သွေးထဲမှ ရေနှင့် အခြားပစ္စည်းများတို့ကို ထုတ်ယူပြီးလျှင် မိမိတို့နှင့် ဆိုင်ရာအရည်ကို မိမိတို့ဖာသာဖန်တီး၍ ထုတ်ပေး ကြသည်။
ပမာအားဖြင့် မျက်ရည်ကို မျက်လုံးအိမ်အတွင်းရှိ မျက်ရည်ဂလင်းများမှ၎င်း၊ တံထွေးကို မေးရိုးနှင့် လျှာအောက် ရှိ တံထွေးဂလင်းများမှ၎င်း၊ ဂဲ့စတြစ်ရည်ခေါ် အစာသစ်အိမ် ရည်ကို အစာအိမ်နံရံရှိ ဂဲ့စတြစ်ဂလင်းများမှ၎င်း၊ သည်းခြေ ရည်ကို အသည်းမှ၎င်း၊ ပန်ကရိရည်ကို အစာအိမ်အောက်နားရှိ ပန်ကရိခေါ် ဂလင်းမှ၎င်း အသီးသီး ထုတ်ပေးကြသည်။
တံထွေး၊ ဂဲ့စတြစ်ရည်၊ သည်းခြေရည်နှင့် ပန်ကရိရည်တို့သည် စားမျိုလိုက်သောအစာကို တစ်နည်းတစ်လမ်းအားဖြင့် ချေချက် ပေးကြသည်။
ဂလင်းအားလုံးတွင် အသည်းသည် အကြီးဆုံး ဂလင်း ဖြစ်သည်။
အသည်းအောက်နား၌ သည်းခြေရည် သိုလှောင်ရာ သည်းခြေအိတ်ရှိသည်။
သည်းခြေရည်သည် ပြွန်ကလေးတစ်ခုမှ တစ်ဆင့် အူသိမ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော ဂလင်းများတွင် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ ဖြစ်စေ၊ အစာလမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ဖြစ်စေ မိမိတို့၏အရည် များကို ထုတ်ပေးရန် ပြွန်အသီးသီး ပါရှိကြသည်။
သို့သော် ပြွန်မရှိသော ဂလင်းများလည်း ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့အပြား၌ ရှိသေး၏။
ထိုဂလင်းများမှ ထွက်သောအရည်ကို ဟော်မုန်းဟု ခေါ်သည်။
ဟော်မုန်းသည် သွေးကြောများထဲသို့ တိုက်ရိုက် စီးဝင်ပြီးလျှင် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွား၏။
ပြွန်မဲ့ဂလင်းများတွင် ဦးခေါင်းအတွင်း ဦးနှောက်အောက် ဘက်နား၌ ရှိသော ဂလင်းကို ပစ်ကျူအစ်တာရီဂလင်းဟု ခေါ် သည်။
ထိုဂလင်းသည် ကိုယ်ကာယထွားကျိုင်းမှုနှင့် သက်ဆိုင် ၍ အစိတ်အပိုင်းများစွာ ပါရှိသည်။
အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှ ထွက်သောအရည်သည် နည်းလွန်းလျှင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပုည|က် စေတတ်၍ များလွန်းလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာကို အဆမတန်ကြီးထွား စေတတ်သည်။
ကျောက်ကပ်အထက်၌ ဆူပရာရီနယ်ခေါ် သေးငယ်သော ဂလင်း ၂ ခုရှိသည်။
ထိုဂလင်းတို့မှ သွေးအားရှိစေသော အရည်ကို အစဉ်အမြဲထုတ်ပေးလျက်ရှိသည်။
ဒေါသထွက်ခြင်း၊ ကြောက်လန့်ခြင်းစသော ရုတ်တစ်ရက် စိတ်လှုပ်ရှားချိန်မျိုး၌ အခါ တိုင်းထက်ပို၍ ထိုအရည်ကိုထုတ်ပေးသည်။
လည်ပင်းအတွင်း၌ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းရှိ၍ ထိုဂလင်းနှင့်ကပ် လျက် စပါးစေ့သဏ္ဌာန် ပါရာသိုင်းရွိုက်ဂလင်း ၄ ခုရှိသည်။
ကလေးအရွယ်၌ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှ အရည်အထွက်နည်းလျှင် ကလေးသည် ထုံထိုင်းပုည|က်တတ်သည်။
လူကြီးအရွယ်၌ လည်း ထိုဂလင်းမှ အရည်အထွက်နည်းလျှင် ကာယဗလ၊ ဉာာဏဗလ ၂ မျိုးစလုံး သိမ်ဖျင်းလေးကန်တတ်သည်။
လည် ပင်းကြီးနာ ဖြစ်ပွားတတ်ခြင်းမှာ များသောအားဖြင့် ထိုဂလင်းမှ အရည်အထွက်နည်းခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။
သိုင်းရွိ်ုက်ဂလင်းမှ သိုင်းရော့ဆင်ဟုခေါ်သော ဟော်မုန်းရည်ကို ထုတ်ပေးသည်။