kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မိတ်ဆက် အော်တိုမေးရှင်းစနစ်အရ စက်ကိရိယာအပိုင်းများ ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကွန်ပျူတာစက်များ၏ အကူအညီ ကို ယူ၍ ထုတ်လုပ်ကြသည်။
အခြားကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၌လည်း အော်တိုမေးရှင်းစနစ်ကို သုံးကြသည်။
လက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ညွှန်ကြား လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရာ၌ လူကစက်ကိရိယာ တန်ဆာပလာတို့ကို ဂရု ဓမ္မပြု၍ ကြည့်ရှုစောင့်ကြပ်ပေးရ၏။
စက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သောအခါ လူ့ပယောဂမပါဘဲကိစ္စပြီးနိုင်မည်။
အလို အလျောက်ထိန်းချုပ်သော စနစ်ကို ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ပြဆိုရလျှင် လျှပ်စစ်မီးဖိုကိုပြဆိုရလိမ့်မည်။
လျှပ် စစ်မီးဖိုစနစ်၌ မီးဖိုသည်ချက်ပြုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် အဆင့်ဆင့်ကို ပြုပြင်စီမံရသောအပိုင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာ အာရုံခံ ကိရိယာကား အပူချိန်ညှိကိရိယာ ဖြစ်သည်။
ထိန်းချုပ်ကရိယာကား အဖွင့်အပိတ်ခလုတ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဤ လုပ်ငန်း၌ အလိုအလျောက် ဆောင်ရွက်နိုင်သောအစီအစဉ်ရှိ၏။
အပူချိန်ညှိကိရိယာက လိုအပ်သောအပူဒီဂရီ ထက်ကျော်လွန်ပြီဟုသိအောင် အာရုံကိုခံယူသည်။
ဤသို့အာရုံခံယူ၍ သိရသောအသိကို ခလုတ်ထံသို့သတင်း ပေးပို့သည်။
ထိုအခါ ခလုတ်ကမီးဖိုကိုပိတ်လိုက်၏။
အပူချိန်သည် လိုအပ်သည့် ဒီဂရီသို့မရောက်ပဲကျသွား ပြန်လျှင် အထက်ပါနည်းအတိုင်း အပူချိန်ညှိကရိယာက အကြောင်းကြားသဖြင့် ခလုတ်ပြန်၍ ပွင့်လာသည်။
ဤနည်းဖြင့် အပူချိန်သည် လျှပ်စစ်မီးဖိုသုံးစွဲမှုအလိုရှိသောဒီဂရီတွင် တစ်သမတ်တည်း တည်လေသည်။
လျှပ် စစ်မီးဖိုထက် ပို၍နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အလိုအလျောက်စက်တို့၌အပူချိန်ကို ခလုတ်ဖြင့် ညှိပေးရန်ပင် မလို တော့ချေ။
မိမိ ဘာသာမိမိ အပူချိန်ကို တစ်သမတ်တည်းထား၍ ပေးနိုင်သည်။
အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းများ အလိုအလျောက်စက်များကို စက်ကိရိယာတန်ဆာပလာ ထုတ်လုပ်ရေး၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။
လေယာဉ် ပျံနှင့်ဆိုင်သော တန်ဆာပလာတို့ကိုထုတ်လုပ်ရာ၌ ကွန်ပျူတာစက်တို့၏ အကူအညီကိုယူ၍ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိ၏။
မော်တော်ကားများကိုထုတ်လုပ်ရာ၌ စုပေါင်းတပ်ဆင်မှုစနစ်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိရာ ယင်းအလို့ငှာအော် တိုမေးရှင်း နည်းနိသျတို့သည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။
အခြားစက်မှု လုပ်ငန်းများ၊ မီးရထားလုပ်ငန်း၊လေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း၊ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်း၊ အထည်အလိပ် ရက်လုပ်ခြင်း၊ ဆေးသုတ် ခြင်းလုပ်ငန်း၊ စက်ကိရိယာတို့ကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်ခြင်းလုပ်ငန်း၊စားနပ်ရိက္ခာ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစသည်တို့ တွင် အော်တိုမေးရှင်းစနစ်ကို သုံးသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ လက်လီရောင်း ဝယ်ရေးစနစ်တွင် ကုန်ပစ္စည်းစာရင်း၊ လက်ကျန်စာရင်း၊စာတိုက်မှမှာယူသော ကုန်ပစ္စည်းစာရင်း၊ အရောင်းစာရင်းစသည်တို့ကို ထားသိုသောကိစ္စ များ၌၎င်း၊ ကုန်စည်သိုလှောင်ရုံစနစ်တွင် လူမပါဘဲ လျှပ်စစ်ဖြင့် အလိုအလျောက်ခုတ် မောင်းသောပို့ဆောင် ရေးယာဉ်များစသည်တို့ကိုထိန်းသိမ်းထားရှိသော ကိစ္စများ၌၎င်း အော်တိုမေးရှင်းစနစ်ကို သုံးစွဲလျက်ရှိနေကြ သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈ ကိုးကား Category:အော်တိုမေးရှင်း။
စည်သူဦးညွန့် (၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၀ - ၄ ဧပြီ ၁၉၉၆)သည် ကုလသမဂ္ဂ အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကော်မရှင် (Economic and Social Commission for Asia and Pacific - ESCAP) ၏ တတိယ‌မြောက် အမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် (Under Secretary) ရာထူးအဆင့်လည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးညွန့်ကို ဆားဝန်ထောက် ဦးကြူးလှိုင်၊ မိခင် ဒေါ်ကျင်ဆိုင်တို့က ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘားအံမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဖခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သော မြို့များသို့ လိုက်ပါနေထိုင်ပြီး ပညာသင်ယူသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သထုံမြို့အစိုးရကျောင်း (ယခု အထက(၁) သထုံ) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာဆည်းပူးရာ တက္ကသိုလ်ပညာသင်ဆု ရရှိသည်။
တက္ကသိုလ်တက် ရောက်စဉ် တကောင်းဆောင်နှင့် ပြည်ဆောင်တို့တွင် အဆောင်နေကျောင်းသား ဖြစ်သည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဘီအေ) ရရှိသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပုဂံဆောင် အဆောင်နည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ပြီး အိုင်-စီ-အက်စ် သင်တန်း တက်ရောက်သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံဝန်ထမ်းအဖြစ် ရာထူးအသီးသီး၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ဦးညွန့်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့နှင့် ကျူးဘားနိုင်ငံ၊ ဟားဗားနားမြို့များ၌ ကျင်းပသည့် အကောက်ခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အထွေထွေသဘောတူညီမှု စာချုပ်အဖွဲ့(General Agreement on Tariffs and Trade- GATT) (ယခု ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့) တည်ထောင်ရန် ခေါ်ယူသောအစည်းအဝေးများနှင့် ညီလာခံများသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် GATT တည်ထောင်သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်အထိ ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးများသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ရုံးစိုက်သော အာရှနှင့် အရှေ့ဖျားဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင် (Economic Commission for Asia and the far East ECAFE) ယခု (ESCAP) ၌ စက်မှုနှင့်ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဌာနအကြီးအကဲအဖြစ် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
အမှုဆောင်အတွင် ဝန်ရာထူးမှာ ကုလသမဂ္ဂလက်ထောက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရာထူးနှင့် အဆင့်အတန်းတူညီပြီး ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံသားများထဲမှ ပထမဆုံးအဆင့်မြင့်ရာထူးကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသူဖြစ်သည်။
ဦးညွန့်သည် အမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းစီမံကိန်း (The Mekong Development Project)အာရှလမ်းမကြီး (The Asian Highway)၊ အာရှစာရင်းအင်းတက္ကသိုလ် (The Asian Statistical Institute)၊ အာရှစက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ (The Asian Industrial Development Council)၊ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (The Asian Development Bank)၊ အာရှငွေကြေးပေးချေမှု အုပ်စု (The Asian Clearing Union)တို့ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းသော အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ ဖခင်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် နိုင်ငံတကာကအသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။
၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် အမှုဆောင်အတွင်းဝန်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
အငြိမ်းစားဘဝ ဦးညွန့်သည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြန်လည်နေထိုင်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။
ဆဌသင်္ဃာယနာတင် ပိဋကတ်စာမူကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသောလုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ထို့ပြင် နိကာယ်ငါးရပ် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်သည်။
ဦးညွန့်သည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် စည်သူဘွဲ့ကို ရရှိသည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်သန်းတင် (ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ဂုဏ်ထူး) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သားလေးဦး၊ သမီးတစ်ဦးထွန်းကားသည်။
ဒေါ်သန်းတင်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်က ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦးတို့သည်လည်း ကွယ်လွန်သည်။
ဦးညွန့်သည် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားများဖြစ်ကြသည့် ဒေါက်တာသန်းညွန့် (ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန)၊ ဒေါက်တာစောဝင်း (သမားတော်ကြီး၊ အင်းစိန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး)၊ ဒေါက်တာလှညွန့် (ဒုတိယညွှန့်ကြားရေးမှူး၊ မြန်မာသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာသုတေသနဦးစီးဌာန) နှင့် မြေး ၁၁ ဦးကျန်ရစ်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈ ကိုးကား Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ။
thumb| သတင်းစာဆရာကြီး မိုးကြိုး ဦးအုန်းခင် (၁၉၀၃-၁၉၈၉) သတင်းစာဆရာကြီး မိုးကြိုးဦးအုန်းခင် (ခရစ် ၁၉၀၃-၁၉၈၉) ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ (၂၀) နေ့တွင် ပန်းတနော်မြို့နယ် မင်းတစုရွာ၌အဖ ဦးဖိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်စံပယ် တို့မှ မွေးဖွားသည်။
မအူပင်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
ယင်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်းကိုအောင်မြင်ခဲ့ရာ အစိုးရစကောလားရှစ်ဆုရရှိခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာသိပ္ပံအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် သခင်ဘသောင်း၊ သခင်လှဘော်တို့နှင့်အတူ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၃၂ခုနှစ်တွင် ကာယဗလဦးရှိန်၊ ဦးဇော်ဝိတ်တို့နှင့်အတူ ကျန်းမာရေးအတွက် ခြေလျင်လျှောက်ခြင်း ပြုလုပ်ကြရန် နှိုးဆော်ရာ၌ပါဝင်ခဲ့၍ ခြေလျင် ဦးအုန်းခင် ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်၌ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ‘ဗမာ့ခေတ်’ သတင်းစာကို စတင်တည်ထောင်ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်အထိ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗမာ့ခေတ်ဦးအုန်းခင် ဟုလည်း လူသိများခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်ထွက် ‘မိုးကြိုး’ သတင်းစာကို စတင်တည်ထောင်ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိအယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မိုးကြိုးဦးအုန်းခင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉⁠၉၀ ကိုးကား Category:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ Category:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ။
ပသာဒ ဆိုသည်မှာ ကြည်လင်ခြင်း၊ အညစ်အကြေးကင်းခြင်း၊ (အာရုံကို) လက်ခံနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိခြင်း၊ သိမ်မွေ့နူးညံ့သော အကြည်ဓာတ် ဖြစ်ခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပသာဒရုပ် ဆိုသည်မှာ မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့ကို (ဆိုင်ရာ အာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်ရန်) ကြည်လင်စေတတ်သော သိမ်မွေ့သည့် ရုပ်တရား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ခေတ်အခေါ်အားဖြင့် အသံဖမ်းစက်၊ အရိပ်ဖမ်းစက် (ကင်မရာ) ကဲ့သို့ ဆိုင်ရာအာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်သော ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အကြည်ဓာတ်များ ဖြစ်သည်။
ပသာဒရုပ် (၅) ပါး အကျယ် ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆိုင်ရာအာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်သော အကြည်ဓာတ် (ပသာဒရုပ်) ငါးမျိုးရှိပါသည်- စက္ခုပသာဒ (မျက်စိအကြည်): မျက်လုံးအတွင်း မျက်နက်ဝန်း အလယ်နေရာ၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
အဆင်းအရောင် (ရူပါရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
သောတပသာဒ (နားအကြည်): နားပေါက်အတွင်း လက်စွပ်ကွင်း သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
အသံ (သဒ္ဒါရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဃာနပသာဒ (နှာခေါင်းအကြည်): နှာခေါင်းအတွင်း ဆိတ်ခွာ သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
အနံ့ (ဂန္ဓာရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ နံသိစိတ် (ဃာနဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဇိဝှါပသာဒ (လျှာအကြည်): လျှာအလယ် ကြာဖတ် သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
အရသာ (ရသာရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ အရသာသိစိတ် (ဇိဝှါဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
ကာယပသာဒ (ကိုယ်အကြည်): ခြောက်သွေ့သော အသားအရေ၊ ဆံဖျား၊ လက်သည်းဖျား စသည်တို့မှအပ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
ထိတွေ့မှု (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) ကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။
ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ ထိသိစိတ် (ကာယဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
တရားရှုမှတ်ရာတွင် ပသာဒရုပ်ကို တွေ့မြင်ပုံ (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့် ဆက်စပ်၍) ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို အာရုံစူးစိုက် ရှုမှတ်ရာတွင် သမာဓိ အားကောင်းလာသောအခါ ပသာဒရုပ်နှင့် ဆက်စပ်သော အတွေ့အကြုံများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်- အဖြူ/အကြည်ပြင်: သမာဓိ အားနည်းသေးချိန်တွင် အဖြူရောင် (မီးခိုးရောင်ကဲ့သို့) အပြင်ကြီးကို စတင်တွေ့တတ်သည်။
သမာဓိ ပိုမိုအားကောင်းလာသောအခါ ထိုအဖြူရောင်သည် ဝါဂွမ်းစိုင်ကဲ့သို့ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလာပြီး၊ ဆက်လက်ရှုမှတ်ပါက ရေခဲတုံး၊ ဖန်တုံးကဲ့သို့ ကြည်လင်သော "အကြည်ပြင်" အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။
ဤအဖြူ/အကြည်ပြင်သည် ပသာဒရုပ်များ (အထူးသဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့နေသော ကာယပသာဒ) ကို တစ်တုံးတစ်ခဲတည်း အဖြစ် မှတ်ထင်နေခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်ကလာပ်များ၏ အစုအပုံ (ဃန) မပြိုကွဲသေးသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။
ယောဂီသည် ထိုအဖြူ/အကြည်ပြင်ကို တိုက်ရိုက် အာရုံမပြုဘဲ၊ ယင်းအတွင်း၌ တည်ရှိသော ဓာတ်ကြီးလေးပါးကိုသာ ဆက်လက် စူးစိုက်ရှုမှတ်ရမည်။
အာကာသဓာတ်နှင့် ရုပ်ကလာပ်: အကယ်၍ အကြည်ပြင်သည် ပြိုကွဲမသွားဘဲ အတုံးအခဲအတိုင်း ရှိနေပါက၊ ရုပ်ကလာပ်များ အကြားရှိ "အာကာသဓာတ်" (ဟင်းလင်းပြင်၊ အပေါက်) ကို ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့် ထိုးစိုက်၍ ရှုမှတ်ရမည်။
အာကာသဓာတ်ကို တွေ့မြင်လျှင် ရုပ်ကလာပ်များကို တစ်ခုစီ သီးခြား မြင်လာမည် ဖြစ်သည်။
အာကာသဓာတ်သည် ရုပ်ကလာပ်များကို ပိုင်းခြားပေးသော ပရိစ္ဆေဒရုပ် ဖြစ်သည်။
ဤသို့ အာကာသဓာတ်ကို ရှုမှတ်ခိုင်းခြင်းမှာ (၁) ဥပါဒါရုပ်များကို ထင်ရှားစေရန်နှင့် (၂) ရုပ်တရားများကို လွယ်ကူစွာ သိမ်းဆည်းနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
ရုပ်ကလာပ်များ: အာကာသဓာတ်ကို မြင်၍ အကြည်ပြင် ပြိုကွဲသွားသောအခါ အလွန်သေးငယ်သော ရုပ်ကလာပ် အမှုန်များကို တွေ့မြင်လာမည်။
(၎င်းတို့သည် ပရမာဏုမြူထက်ပင် သေးငယ်ပြီး မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်၊ ဉာဏ်စဉ်အလင်းရောင်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်သည်)။
ဤရုပ်ကလာပ်များသည် အလွန် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို တွေ့ရမည်။
(တစ်စက္ကန့်အတွင်း ကုဋေ ၅၀၀၀ ကျော် ဖြစ်ပျက်သည်ဟု ခန့်မှန်းသည်)။
အရေးကြီးသော မှတ်ချက်: ရုပ်ကလာပ်၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို ရှုမှတ်နေခြင်းသည် ပညတ်ကို ရှုမှတ်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာဉာဏ် အစစ်ဖြစ်ရန် ရုပ်ကလာပ် အတွင်းရှိ ပရမတ်ရုပ်တရားများ (ဥပမာ - ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ပသာဒ စသည်) ကို တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားသိမြင်ပြီးမှ ယင်း ပရမတ်တရားတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာကို ရှုမှတ်ရမည်။
ပရမတ်ကို ရှုမှသာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်နိုင်သည်။
အခြား ဆက်စပ်အချက်များ အကြည်ဓာတ် (၆) ပါး: ရုပ်အကြည်ဓာတ် (၅) ပါးအပြင် နာမ်အကြည်ဓာတ် ဖြစ်သော မနောအကြည်ဓာတ် (ဘဝင်စိတ်) တစ်ပါး ရှိသေးသည်။
ဘဝင်စိတ်သည် ပကတိအားဖြင့် ကြည်လင်ဖြူစင်သည် (ပဘဿရ) ဟု ဆိုသော်လည်း ၎င်းသည် အလင်းရောင် မဟုတ်ဘဲ ကိလေသာ အညစ်အကြေး ကင်းစင်မှု သဘောကို ဆိုလိုသည်။
အခက်အခဲများ: သမာဓိ အားနည်းချိန်တွင် အကြည်ပြင်ကို အာကာသရှုလိုက်လျှင် ပျောက်သွားတတ်သည်။
ထိုအခါ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ပြန်ရှု၍ သမာဓိ ခိုင်မာအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ အာကာသကို ပြန်ရှုရမည်။
အကြည်ပြင် ပျောက်သွားခြင်းမှာ ပသာဒရုပ်သည် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို မှီ၍ ကြည်လင်ခြင်းဖြစ်ရာ၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို အာရုံမပြုတော့ဘဲ အာကာသကို ပြောင်းရှုလိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သန္တတိဃန: ရုပ်ကလာပ်များ မမြင်သေးခင် သို့မဟုတ် မြင်စတွင် ရုပ်တရားများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသည်ဟု မြစ်ရေအယဉ်၊ ဆီမီးအလျှံကဲ့သို့ ထင်မြင်ခြင်းသည် သန္တတိဃန (အဆက်မပြတ်ဟူသော အစုအခဲ) မပြိုကွဲသေးခြင်း ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အဖြူ နှင့် အကြည်ပြင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
thumb|မုတ္တမစဉ့်အိုး (စပိန်နိုင်ငံ မဒရစ်ရေကြောင်းပြတိုက်) မုတ္တမမြို့သည် ရှေးအခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော မွန်တို့၏ မဂဒူးမင်းဆက် (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်းဆက် (ခေါ်) ဟံသာဝတီပဲခူးမင်းဆက်ကို မုတ္တမမြို့မှ စတင်တည်ထောင်သူ ဝါရီရူးမင်း (ခေါ်) ဗညားဝါရူးမင်း(ခရစ်နှစ် ၁၂၅၃-၁၃၀၇)(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၁၄ - ၆၆၈) အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
မုတ္တမမြို့သည် ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ အာဖရိကနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် သမိုင်းဝင် ရေကြောင်းပိုးလမ်းမ (Maritime Silk Road)တွင် အဓိကကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းဒေသဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ပင်လယ်ကူးရွက်သင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒါကြောင့် အနောက်နိုင်ငံသားတို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား ကျက်စားရာလည်း ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
အိုးများကို ဤမုတ္တမဆိပ်ကမ်းမြို့မှ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ရာမှ မုတ္တမအိုးဟူသော အမည်ကို ခရစ်နှစ် ၁၃၀၀နှစ်များကာလမှ စတင်ကာရရှိခဲ့သည်။
မုတ္တမစဉ့်အိုးများ၏အရောင်မှာ အများအားဖြင့် သံလွင်စိမ်းရောင် (သို့) ရွှေညိုရောင် (သို့) အညိုရောင် (သို့) အမည်းရောင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
https://gotheborg.com/glossary/martaban.shtmlhttps://www.roots.gov.sg/Collection-Landing/listing/1087133 မုတ္တမစဉ့်အိုးကို စားသောက်ကုန်များ (ဆန်၊ ဝိုင်၊ သကြားလုံး၊ သစ်သီးများနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ) နှင့် အဖိုးတန်ကုန်သွယ် ရေကြောင်းကုန်ပစ္စည်းများ (ဘိန်းနှင့် ဆီကဲ့သို့)ကို ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူရာ တွင် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ဥရောပကုန်သည်များ နှစ်သက်သော Kraak နှင့် Swatow ကြွေထည်များထက်ပင် ဒေသခံတို့ကိုယ်တိုင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများအဖြစ် တန်ဖိုးကြီးလာကြသည်။
မုတ္တမစဉ့်အိုးများ (နှင့် ၎င်းတို့၏ ပါဝင်ပစ္စည်းများ) ကို အစေး၊ သွားဖုံး၊ ငှက်သိုက်၊ ထရီပန် (ပင်လယ်သခွားသီး) နှင့် ပုလဲများကဲ့သို့သော အရှေ့တောင်အာရှမှ ဇိမ်ခံပစ္စည်းများနှင့် လဲလှယ် ရောင်းဝယ်ခဲ့ကြသည်။
တန်ဖိုးမြင့်မားမှုကြောင့် မုတ္တမစဉ့်အိုးကို သာမန် အိုးများနှင့် မတူဘဲ Austronesianလူမျိုးများ (ယနေ့ခေတ် အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ အရှေ့တီမော၊ ဖိလစ်ပိုင်ရှိလူမျိုးများ)က နေ့စဉ် အသုံးမပြုကြပေ။
Césard, Nicolas (2013). Heirlooms and marriage payments". Indonesia and the Malay World. 42 (122): 62–87. https://doi.org/10.1080/13639811.2013.860261 ရှေးအခါက မုတ္တမစဉ့်အိုးကို အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုများရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှုများကြားတွင် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် အဆင့်အတန်း၏ သင်္ကေတများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
၎င်းမုတ္တမစဉ့်အိုးတို့ကို အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းစုများရှိ မှူးမတ်များနှင့် ထင်ရှားသော မိသားစုများ၏ အိမ်များတွင် အလှထား ပြသလေ့ရှိသည်။
Ströber, Eva. The Collection of Chinese and Southeast Asian Jars (martaban, martavanen) at the Princessehof Museum, Leeuwarden, the Netherlands. ယခုခေတ်တွင်တော့ နိုင်ငံတကာရှိ ပြတိုက်များတွေ တွေ့မြင်လေ့လာနိုင်ပါသည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
ကြက်သွန်ဖြူ ကြက်သွန်နီ ကြက်သွန်မြိတ်။
ကြာရှည်ခံ အနံ့အရသာတိုးစေဖို့ ရှေးခေတ်က လူမျိုးတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုတစစ တိုးတက်လာ၍ နေထိုင်စားသောက်မှု ပြောင်းလဲလာသည့်အခါ အစားအစာများ ကြာရှည်ခံရန်နှင့် ပိုမို အရသာရှိလာစေရန် ဟင်းခတ် အမွှေး |အကြိုင်များ သုံးလာခဲ့ကြ၏။
ပင်လယ် ခရီးကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
နယ်မြေသစ်များသည် တွေ့ခဲ့ လေသည်။
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော်လည်း ချိုချဉ် ခဲဖွယ်နှင့် မုံ့အမျိုးမျိုး တို့၌ ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည် ့ အမွှေးအကြိုင်များကိုပါ ဆိုလိုပေသည်။
ထိုအမွှေးအကြိုင်များမှာ စားဖွယ်သောက်ဖွယ်များ အနံ့အရသာ တိုးတက် ကောင်းမွန်စေရန် ထည့်ခြင်းဖြစ်၍ အရေးမကြီးဟု ထင်ရ သော်လည်း အလွန်အဖိုးတန်လေသည်။
ရှေးခေတ်က ဟင်းခတ်အမွေးအကြိုင်များကို ရရှိရန်အတွက် မည်မျှ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ရကြောင်း မှတ်တမ်းတင် ထား ခဲ့သည်မှာလည်း အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှ|ပေသည်။
အနံ့ကလေးသင်း၍ လျှာပေါ်၌ အရသာတွေ့သွားအောင် |စားသောက်ဖွယ်ရာများ၌ ထည့်ပေးရသော အမွှေး အကြိုင်များ |ရနိုင်ရေးအတွက် ရှေးခေတ်ကလူများသည် ပြင်းထန်သော စစ်ပွဲ |ကြီးများ ဆင်နွှဲခဲ့ရ၍ အသက် ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့လေပြီ။
ဥရောပ အနောက်ပိုင်း နိုင်ငံကြီးများသည် ထိုအမွှေး အကြိုင် များကို အကြောင်း ပြုလျက် နယ်ပယ် ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြ သဖြင့် ့် လက်အောက်ခံ နိုင်ငံအများ သိမ်းယူရရှိခဲ့လေသည်။
ပင်လယ်ခရီးလမ်း ကြောင်းများ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းမှာလည်း ထိုအမွှေးအကြိုင်များကို ရှာဖွေ၍ သယ်ယူရောင်းချရန် ခရီး လမ်းပန်း အဆက်အသွယ်များ ရှာဖွေကြရာမှ အစတွေ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ကိုလံဗတ်သည် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များကို ရရှိနိုင်မည့် နယ်မြေဒေသများကို စုံစမ်းရှာဖွေမှ အမေရိကတိုက် ကြီးကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ လေသည်။
) |ထိုအခါက ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များမှာ ရွှေနှင့်စက်၍ ဝယ်ရလောက်အောင် အလွန် ဈေးကောင်း၍ အလွန်ကြီးကျယ် သော အရောင်းအဝယ် လုပ်ငန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
အမွှေးအကြိုင်များကကို အရှေ့ဘက် နိုင်ငံများမှ ရရှိနိုင်လေရာ အနောက်နိုင်ငံများသည် အရှေ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်သွယ်၍ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်း ကို လက်ဝါးကြီးအုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစား ကြလေသည်။
ပင်လယ်ခရီးများ မပေါက်ရောက်မီ အခါကမူ အရှေ့ နိုင်ငံများမှ အနောက်နိုင်ငံများသို့ ကုန်းလမ်းမှသာလျှင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များကို သယ်ယူ ရောင်းဝယ်ခြင်း ပြုရလေသည်။
ထိုခေတ်က အာရေဗျပြည်သည် အမွှေးအကြိုင် များကို ဖြန့်ဖြူးရောင်းချရာ ဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာ့ အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံများ အလယ်၌ မော်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ပေါ်တူဂီနှင့် ဟော်လန်နိုင်ငံတို့မှာလည်း အမွှေးအကြိုင် ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် စွန့်စားလုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ သဖြင့် ချမ်းသာ ကြွယ်ဝ၍ |တန်ခိုးကြီးမားခဲ့လေသည်။
ဗြိတိသျှ နိုင်ငံအတွက် အရှေ့ဘက်တလွှားတွင် နယ်မြေ သစ်၊ တိုင်းပြည်သစ်များ ရရှိအောင် အကျိုးဆောင်ခဲ့သော အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီသည်လည်း အမွေးအကြိုင် ရောင်း ဝယ်မှုဖြင့် ကြီးပွားတိုးတက်နေသော ဟော်လန်နိုင်ငံကို ချိုးနှိမ်ရန်အတွက် စတင် တည်ထောင် ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံများသည် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များအတွက် အဘယ်ကြောင့် ထိုမျှလောက် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်လာရသနည်းဟူသော အကြောင်းမှာ အထူးပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကောင်းပေသည်။
အစာအဟာရများကို ပိုမို၍ အရသာ ရှိလာစေရန် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များဖြင့် ပြုပြင်ကြကုန် ၏။
အထူးသဖြင့် အေးသော အနောက်နိုင်ငံများမှာ ဆောင်း တွင်းအခါ၌ အမဲသား၊ ငါးများကို ကြာရှည်ခံအောင် ဆားသိပ် ၍ စားသောက်ကြရလေရာ နွေဦးပေါက်သောအခါ ထိုဟင်းလျာ များမှာ အမွှေးအကြိုင်များ မွမ်းမံ၍ မထည့်လျှင် စား ကောင်းသောက်ဖွယ် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။
ထိုကြောင့်ပင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များကို တစ်နေ့ တခြား အသုံးများ လာ၍ အဖိုးတန်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများမှ ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် များ ရနိုင်ရန် အရေးမှာ လွယ်ကုူသော အလုပ်မဟုတ်ပေ။
ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ခရီးဖြင့်လည်းကောင်း အသက်ဆံဖျား စွန့်စားသွားလာသော ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် များကို သယ်ယူ ရောင်းဝယ်ခြင်း ပြုလုပ်ကြရ၏။
ခရီးလမ်းပန်းများ ကြမ်းတမ်းလှသဖြင့် လူများ သေကြေပျက်စီး ရ၏။
ထို့အပြင် အမွှေးအကြိုင်များ ရရှိနိုင်သော ဒေသများမှာ ရောဂါထူပြော၍ တိုင်းရင်းသားများမှာလည်း ရိုင်းစိုင်းကြသည် ဖြစ်သောကြောင့် ဆက်ဆံရာ၌ များစွာ အခက်အခဲ တွေ့ရလေ သည်။
သို့ရာတွင် ကံကောင်း ထောက်မသဖြင့် အမွှေးအကြိုင် များရ၍ ကိုယ့်နေရပ်သို့ ပြန်ရောက်ရှိခဲ့လျှင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးသမျှ ကို ထေမိသည့် ပြင် ထူးထူးကဲကဲ အကျိုးကျေးဇူး ခံစားကြရ သဖြင့် ထိုလုပ်ငန်းကို အလုအယက် အပြိုင်အဆိုင် အသက်စွန့် ကာ လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ ထုတ်ယူရရှိသော အပင်မျိုး သည် များသောအားဖြင့် ပူအိုက်၍ စိုစွတ်သော ရာသီဥတု ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိ၏။
အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းနားဒေသများနှင့် ကျွန်း များပေါ်တွင် ပိုမို ဖြစ် ထွန်းလေသည်။
အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများ၌ အများဆုံး ဖြစ်ထွန်း ၍ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများမှလည်း ရရှိနိုင်လေသည်။
လေးည|င်း၊ ဇာတိပ္ပိုလ်၊ သစ်ကြံပိုး၊ စမုန်စပါး၊ ဖာလာ၊ ကရဝေး၊ ချင်း၊ နနွင်း၊ ပင်စိမ်း၊ ငြုတ်ကောင်း၊ နံနံစေ့၊ စမုန် နက် စသည်တို့မှာ လူသုံးများသော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ ဖြစ်လေသည်။
ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော လေးည|င်းမှာ ပန်းဖူးအခြောက်ကလေးများ ဖြစ်လေသည်။
( လေးည|င်းပင်။
) လေည|င်းပင်မျိုးသည် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ ယခင်ဒပ်ချပိုင်မိုလပ် ကတ်ကျွန်းတွင် အလေ့ကျ ပေါက်လေ့ရှိ၏။
ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်လောက်မှစ၍ တရုတ်လူမျိုးများသည် လေည|င်းပွင့်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ယခုအခါ၌ လေည|င်းပင်များကို ပီနံနှင့် ဇန်ဇိဗာတို့၌ အကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
လေးည|င်းပွင့်များမှာ သွေးရောင်ပမာ နီရဲနေသော အဖူး ကလေးများကို အပွင့်မပွင့်မီ ခူး၍ အခြောက်လှန်း ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လေည|င်းပွင့်များ၌ ပါသော အဆီကြောင့် အစား အသောက်များ၌ ထည့်လိုက်သောအခါ အရသာတစ်မျိုးတိုး၍ မွှေးကြိုင်သွားလေသည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင် လေးည|င်း ဆီများထုတ်၍ ရေမွှေးလုပ်ငန်း၌ အသုံးပြုကြလေသည်။
| လေးည|င်းပွင့်များ ဥရောပတိုက်သို့ ရှစ်ရာစုနှစ်လောက်တွင်မှ ရောက်ရှိသွား၏။
၁၆ ရာစုနှစ်လောက်၌မူ ဒပ်ချလူမျိုးတို့က အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး၍ နိုင်ငံခြးသို့ တင်ပို့ရောင်းချလေသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင်ကား ရှေးပဝေဏီကပင် အစဉ်အဆက် ဆေးဝါးအဖြစ် သုံးစွဲလာခဲ့ကြပေသည်။
လေးည|င်းပွင့်ကဲ့သို့ပင် ထင်ရှားသော ဟင်းခတ်အမွှေး အကြိုင်တစ်မျိုးမှာ သစ်ကြံပိုး ဖြစ်လေသည်။
( သစ်ကြံပိုးပင်။
) သစ်ကြံပိုးမှာ သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ အများဆုံး|ထွက်၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဂျးဗားကျွန်းတို့တွင်လည်း သစ်ကြံပိုးကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
( ချင်းပင်။
) အရှေ့အာရှတိုက်နိုင်ငံများတွင် ပေါက်ရောက်ကြသော |အပင်များထဲတွင် ငြုတ်ကောင်းမှာ ချုံနွယ်ပင်တစ်မျိုးမှရရှိ သော အသီးစေ့ကလေးများဖြစ်၍ ဖာလာမှာ အပင်ငယ်တစ် မျိုး၏အသီး ဖြစ်လေသည်။
( ငြုပ်ကောင်း၊ ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်၊ လေးည|င်းပင်၊ သစ်ကြံပိုးပင် ပေါက်ရာဒေသများ ကို အနီးကပ်သွားလျှင် အပင်များကို မမြင် ရမီ သူတို့၏ သင်းပျံ့သော ရနံ့|များကို ရှုရှိုက်ကြရခြင်းဖြင့် ထိုပစ္စည်းများရှိ ကြောင်း သိသာလေသည်။
ကရဝေးပင်မှာ ဥရောပ တိုက် နှင့်အာရှတိုက်နှစ်တိုက်|စလုံးတွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုး ဖြစ်၏။
( ကရဝေးပင်။
) မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကရဝေး ရွက်ကို ဟင်းလျာများ တွင် အနံ့မွှေးကြိုင်စေရန် အုပ်ထည့်၍ ချက်လေ့ရှိကြ၏။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ပေါက်လေ့ရှိသော ငြုတ်ကောင်း တစ်မျိုးမှာ သစ်ကြံပိုး၊ လေးည|င်း၊ ဇာတိပ္ဖိုလ်တို့၏ အနံ့အရသာ မျိုးရှိ၍ မမှည့်ခင် အသီးကို အသုံးပြုရသည့် အပင်ငယ်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် အစာအာဟာရများ ပိုမို၍ အရသာ ရှိလာစေရန် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသော ဗနီလာ ခေါ် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်တစ်မျိုးကို သစ်ခွမွှေး တစ်မျိုးပင် ဖြစ်လေသည်။
( ဗနီလာ။
) ဗနီလာပင်များသည် ပူအိုက်၍ စိုစွတ်သောဒေသများကို နှစ်သက်ရကား အမေရိကန်မှ မျိုးယူ၍ အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစု များတွင် တွေ့ရလေသည်။
လေးည|င်းကဲ့သို့သော ပစ္စည်းမျိုးမှာ အပင်မှ တပွင့်စီ လိုက်လံ ဆွတ်ခူးရသဖြင့် မည်မျှ လက်ဝင်သည်ကို ချင့်ချိန်နိုင်ပေသည်။
ဆက်လေ့လာရန် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် Category:ချက်ပြုတ်ခြင်း။
အချို့က ပူစီနံ ဟု ခေါ်ကြသည်။
မြန်မာအစားအသောက် တွင် ထည့်ချက်သော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပူစီနံ၏ အခြားထူးခြားချက်မှာ ဆေးဖက်လည်းဝင်လေသည်။
သက်ရွယ်မရွေး ညအိပ်မပျော်သော သူများအတွက် အိပ်ယာဝင်ခါနီး ၎င်း အရွက်အား ရေနွေးပူပူထဲ၌ လက္ဘ်ခြောက်ခက်သကဲ့သို့ ပြုတ်ကာ ထိုရေကို သောက်ပေးခြင်းဖြင့် နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်လေသည်။
ပူဒီနာပင်သည် ပင်စိမ်းပင်နှင့် အမျိုးချင်း တူသောကြောင့်၊ အရွက်ထွက်ပုံ၊အပွင့်ပွင့်ပုံတို့သည် ပင်စိမ်း ပင်ကဲ့သို့ တထေရာတည်းဖြစ်သည်။
လေးဗီယေးတီး´မျိုး ရင်းတွင်ပါဝင်၍၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိထင်ရှားသောပူဒီနာပင် နှစ် မျိုး၏ရုက္ခဗေဒအမည်များမှာ မင်သာအာရဗင်ဆစ် နှင့် “မင် သာဆီလဗက်စတြစ်”တို့အသီးသီးဖြစ်လေသည်။
ဤအပင် မျိုးပေါင်း ၂၅ မျိုးခန့်မျှ ရှိရာ၊ ထိုအပင်တို့၏ထူးခြားသော အနံ့နှင့်အရသာကို လူတို့ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့်ဟင်းရွက် စိမ်းအဖြစ်ဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနှံ့အပြားစိုက်ပျိုးကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ပင်စိမ်းပင်နှင့် ပူဒီနာပင် များ၏အရွက်အခက်တို့ကို ဟင်းသီးဟင်းရွက် လက်သုတ် နှင့်ချိုချဉ်သနပ်အစရှိသည်တို့၌ အနံ့အရသာပိုမိုကောင်း မွန်လာရအောင် ထည့်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုအပင်များမှ အ ကြောအခြင်ကိုက်ခဲသည့် ရောဂါအတွက် သုတ်လိမ်းရသော ဆီတစ်မျိုးကိုရရှိသည်။
ဤအပင်မျိုးအားလုံးတို့တွင် လေး ထောင့်ကျကျပင်စည်များရှိ၍၊ အကိုင်း၏တစ်ဖက်တစ် ချက်မှ ရိုးတံချင်းဆိုင်၍ အရွက်များထွက်သည်။
အကိုင်း တို့တွင် အပွင့်ငယ်များ အဆုပ်လိုက်ပွင့်တတ်သည်။
ကြွက်နို့ () ဆိုသည်မှာ Human papilloma virus (HPV) ခေါ်သော (ဗိုင်းရပ်စ်)ကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။
ထိုပိုးများသည် အမျိုးပေါင်း ၁ဝ⁠ဝ ကျော် ၂ဝဝ ရှိသည်။
တစ်ကိုယ်လုံးမှာ ကြွက်နို့ပေါက်တတ်သည်။
ကူးတတ်သည်။
အထူးသဖြင့် လိင်လမ်းကြောင်း(ပါးစပ်၊ မွေးလမ်းကြောင်း၊ စအို)များမှာ ဖြစ်သည့် ကြွက်နို့က ပိုပြီးကူးတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် အကာအကွယ်မဲ့ အတူနေထိုင်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။
တချို့မှာ အပြင်ကနေ မသိနိုင်တဲ့ ကြွက်နို့ရှိနေတတ်ပြီး သူများကို ကူးစက်နိုင်သည်။
တချို့ကြွက်နို့များသည် အလိုလို ပျောက်သွားနိုင်သည်။
ဒါပေမဲ့ ပျောက်မှာဘဲဆိုပြီး စောင့်မနေဘဲ ကုဖို့တိုက်တွန်းပါသည်။
ကုသနည်းကလဲ ကြွက်နို့ပေါက်တဲ့နေရာ မတူရင် မတူပြန်ပါ။
ဆေးမြီးတိုနည်းတွေကို အားမပေးလိုပါ။
အလွယ်ဝယ်ရတဲ့ ဆေးတွေဆိုတာ အာမခံချက် မရှိပါ။
အသားတွေကို စားပစ်မယ့် အက်စစ်ဓာတ် အဆများလွန်းတာတွေ ဖြစ်တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် မျက်နှာနဲ့ လိင်လမ်းကြောင်းမှာ ပေါက်တာမျိုးဆိုရင် ပိုဆိုးသွားပါလိမ့်သည်။
အရေပြားအထူကုဆရာဝန်တွေက အကောင်ဆုံးကုသပေးနိုင်သည်။
မြင်တာနဲ့ ရောဂါကိုသိသည်။
လိုအပ်ရင် Biopsy အသားစဖြတ်ပြီး စစ်ဆေးမည်။
ကြွက်နို့တွေက ဆေးမကုဘဲလဲ ပျောက်နိုင်တာရှိသည်။
အထူးသဖြင့် ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ရင်။
လိင်လမ်းကြောင်းမှာမဟုတ်ရင် ဘာမှ စိုးရိမ်စရာမလိုပါ။
Cantharidin ဆေးလိမ်းပေးနည်း။
အပူဖူးလေးထွက်မယ်။
တပါတ်နေရင် သေသွားတဲ့ကြွက်နို့ကို ခြစ်ထုတ်ပြစ်မယ်။
ဒီဆေးလိမ်းကာစ ဘယ်လိုမှ မခံစားရပေမယ့် ၃-၄ နာရီ ကြာလာရင် နာလာပါမယ်။
ဆေးလိမ်း ပြီးရင် တစ်ရက်တိုင်တိုင် ပတ်တီးစည်းပေးထားတာ ပိုကောင်းပါတယ်။
Cantharidin နဲ့ ရောထားတဲ့ ဆေးမျိုး ဆိုရင် ၂ နာရီကြာရင် ပတ်တီး ဖြည်ပေးရပါမယ်။
Liquid nitrogen ဆိုတာ ကြွက်နို့ကို အေးခဲသွားစေတဲ့ ဆေးကုနည်း Cryotherapy ဖြစ်ပါတယ်။
၂ ကြိမ်ကနေ ၄ ကြိမ် ရက်ခြားပြီး လုပ်ပေးရပါတယ်။
၁ ပါတ်ကနေ ၃ ပါတ်ပဲ ကြာမှာပါ။
Electrosurgery and curettage လျှပ်စစ်နည်း။
ခြေထောက်မှာဖြစ်တာကို သုံးလေ့ရှိတယ်။
ပြီးတဲ့နောက် ခြစ်ပြစ်ပေးမယ်။
Excision ခွဲစိတ်ဓားနဲ့ ခွဲထုတ်နည်း။
Laser လေဆာနည်းနဲ့ Chemical peels ဓာတုအခွံခွါနည်းတွေကို ခက်ခဲတဲ့ကြွက်နို့တွေအတွက် သုံးနိုင်သည်။
Salicylic acid အပြင်းစား + Tretinoin + Glycolic acid တွေသုံးတယ်။
ခြေ-လက်တွေမှာ ပေါက်တာမျိုးကို လိမ်းပေးရင်ရပါတယ်။
နေ့တိုင်း ရက်ကြာကြာ လိမ်းရပါမယ်။
ရေချိုးပြီးနောက် အရေပြားက ခပ်စို⁠စိုလေး ရှိနေတုံး ဆေးလိမ်းတာ ပိုထိရောက်ပါတယ်။
နောက်ထပ် ရေတစ်ခါ မချိုးခင် ကျောက်တုံးကြမ်းလေးနဲ့ ပွတ်တိုက်ပြီး သေနေတဲ့ အရေပြားလွှာကို ရှင်းထုတ် ပစ်ရပါဦးမည်။
Bleomycin ဆေးထိုးနည်း။
ကင်ဆာကိုကုတဲ့ဆေးဖြစ်တယ်။