kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အလယ်ပိုင်း၌ဂျုံများစိုက်ပျိုး၍ အောက်ပိုင်းတွင် ဝါဂွမ်းများ စိုက်ပျိုး၏။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအပြင် လက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ အုတ်ကြွပ်လုပ်ငန်း၊ ယွန်းထည်၊ ပိုးထည်နှင့် ကော်ဇောလုပ်ငန်းစသည်တို့ဖြစ်၏။
စက်မှုကိရိယာများ ထွန်းကားလာသောအခါ လက်မှုလုပ်ငန်းများတိမ်ကောသ လောက်ဖြစ်သွား၏။
ဝါဂွမ်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ စပါး၊ သားရေစိမ်းများကိုတင်ပို့ရောင်းချသည်။
သိန္ဓု နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအနောက်မြောက်ဒေသများနှင့် မီးရထားလမ်း အားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။
မြို့ကြီး များမှာ ဟိုက်ဒရာဗတ်၊ နာဝဗ်ရှားနှင့် မီရပူခတ်မြို့၊ စသည်တို့ဖြစ်၏။
သိန္ဓုနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၅ဝ၃၉ရ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၄၆ဝ၈ဝဝဝရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ။
သိန္ဓောမြင်း မြန်မာစာပေကျမ်းဂန်အချို့၌ သိန္ဓောမြင်းကိုဘုန်းရှင်သမ္ဘာရှင် မင်းဧကရာဇ်များ ၏အသုံးအဆောင်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ရံဖန်ရံခါဖော်ပြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
မည်သည့်မင်း၏ဘုန်းတော်ကြောင့် သိန္ဓောမြင်းလက်ဝယ်သို့ရောက်ရှိ၏ဟူသော အသုံးအနှုန်းများကိုကျွန်ုပ်တို့ဖတ်ဖူး၊ တွေ့ဖူးကြရသည်။
ထိုမြင်းမျိုးတို့သည် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်ရှိ၍ ကောင်းကင်၌သွားလာကျက်စားသော မြင်းပျံမျိုးဖြစ်သဖြင့် သိန္ဓော နတ်မြင်းပျံဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းကြသေးသည်။
အာဒိကပ္ပ ကမ္ဘာဦးကျမ်းအဆိုအရ ဟိမဝန္တာရှိ အနောတတ္တအိုင်၏ မြောက်မျက်နှာကသုဒသနတောင်ကိုထွင်း၍ ထွက်သောဿမုခပြွန်မြစ်ရေသည် မြောက်သမုဒ္ဒရာသို့စီးရာ ထိုမြစ်ရေကို အမှီပြု၍နေထိုင်ကြသော မြင်းပျံငါးမျိုးအနက် သိန္ဓောမြင်းသည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အခြားမြင်းပျံမျိုးတို့ကား ဝလာဟက (တိမ်တိုက်ပျံမျိုး)၊ အာကာသ ဘိန္န (ကောင်းကင်ခွဲမျိုး)၊ ဝလာဟကသိင်္ဂ (ရောင်စုံပြိုးပြက်မျိုး)၊ သုဝဏ္ဏသာမ (ရွှေစင်တုနှိုင်းမျိုး) ဟူ၍တည်း။
ထိုမြင်းပျံငါးမျိုးတို့သည် တောင်ငါးလုံး၌ အသီးသီး နေထိုင်ကျက်စားကြရာ သိန္ဓောမြင်းမျိုးတို့ နေထိုင်သော တောင်ကို သိန္ဓဝတောင်ဟုခေါ်သည်။
ထိုကြောင့် သိန္ဓောမြင်း တို့ကို သိန္ဓဝမြင်းဟူ၍လည်းခေါ်ကြသည်။
သိန္ဓဝတောင်သည်ကျွန်းဦးဖြစ်သော မြောက်သမုဒ္ဒရာနားတွင် ရှိသည်။
ထိုတောင်သည်အမြင့် အစောက်ယူဇနာ ၅ဝ ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာ ၁၅ဝ ရှိသည်။
သိန္ဓောမြင်းတို့သည် သိန္ဓဝတောင်၏လှိုဏ်ဂူများ၌ နေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုလေသည်။
ထိုအာဒိကပ္ပကျမ်းက ထိုမြင်းတို့၏အရောင်အဆင်း ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို ဤသို့စေ့စေ့စပ်စပ်ဖော် ပြပြန်လေသည်။
သိန္ဓောမြင်းတို့သည် သပြေသီးမှည့်ရောင်၊ မရမ်းစေ့ရောင် အဆင်းရှိ၍ ခြင်းခြင်းနီလျက် ရွှဲရွှဲပြောင်သော ကိုယ်မွေးရှိသည်။
လည်ရင်းကြီး၍ လည်ဖျားသေးသည်။
နှာယောင်ဖြောင့်၍ မျက်လုံးမျက်ဆန်တို့သည် ဝရဇိန်ရွဲလုံး တင်၍ တပ်ထားဘိသကဲ့သို့ တောက်ပကြည်လင်သည်။
နှုတ်ခမ်း၊ နှုတ်သီးတို့သည် စေစပ်၍ ရွှေတာအဖုံးကဲ့သို့ရှိသည်။
ဦးစွန်း၊ အမြီးစွန်းတို့သည် ခြင်းခြင်းနီသောအရောင်ရှိသည်။
ဤမြီဆံသည် အရင်းမှ ကွေးကွေးညွှတ်လျက် မရှုပ်မထွေး သေးသေးမျှင်မျှင်ရှိသည်။
ခွာလေးဖက်သည် ပိတုန်းရောင်ကဲ့သို့ မည်းနက်၍ တဖိတ်ဖိတ်တောက်ပနေသည်။
ယင်းတို့သည် ဖလားခွက်ကိုမှောက်ထားဘိသကဲ့သို့ ဝန်းဝန်းစက်စက်ရှိသည်။
သိန္ဓောမြင်းတို့သည်ခရုသင်းမှုတ်သံနှင့်တူသောအသံမျိုးရှိလေရာ ယင်းသို့သောအသံကိုပြု၍ နားရွက်နှာယောင်တို့ကို မော့ထောင်လျက် အရှေ့အနောက်တောင်မြောက်ဝန်းကျင် ပြေးသောအခါ တောတောင်အလုံးပြည့်မျှ ထင်ရသည်။
ထိုမြင်းပျံတို့သည် ရသဝလ္လိကတောင်ရှိ တိမ်ပင်တောသို့သွား၍ တိမ်ရွက်၊ တိမ်ဖူး၊ တိမ်ပွင့်၊ တိမ်သီးတို့ကိုစားသည်။
ထိုတိမ်ပင်သည်သန္တာအဆင်းကဲ့သို့ နီသောအရိုးအရွက်အပွင့်အသီးစသည်တို့ရှိ၍ အလွန်ချိုသောအရသာနှင့် ပြည့်စုံသည်။
လွန်မွှေးပျံ့သောအနံ့လည်းရှိ၍ တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နှင့်ပြည့်စုံသော အကျိုးပေါင်း ၁ဝဝဝကိုကျေးဇူးပြုနိုင်သည်။
ထိုတိမ်တောရှိရာသို့ တန်ခိုးနည်းသောသတ္တဝါတိရစ္ဆာန်တို့ မရောက်နိုင်ကုန်စသည်ဖြင့် သိန္ဓောမြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အာဒိကပ္ပကျမ်း၌ဆက်လက်ဖော်ပြထားလေ သည်။
ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ရာဇဝင်ကျော်၌ဖော်ပြထားပုံက 'သိန္ဓဝ (သိန္ဓု) မြစ်နား၌လျှင်မြင်းကောင်း ဟူသမျှဖြစ်၏။
ထိုသိန္ဓဝမြစ်နား၌ဖြစ်သောကြောင့် မြင်းကောင်းတို့ကို သိန္ဓဝဟူသတည်း။
မြင်းကောင်းတို့သည် မင်းတို့၏ ခြေ၊ လက် အင်္ဂါတို့နှင့်တူသည်။
ရှစ်ပါးသောကျေးဇူးအင်နှင့် ပြည့်စုံသော မြင်းတို့ကိုလျှင် မင်းတို့စီးတန်သော မြင်းဟူ၏။
သိန္ဓောမြင်းတို့၌ပြည့်စုံသော ကျေးဇူးအင်္ဂါလက္ခဏာရှစ်ပါးကား- အမိအဘနှစ်ပါးစုံလျှင် သိန္ဓဝအမျိုးမှန်၍ အမျိုးနှ့စ်ပါးတို့မြတ်သောကျေးဇူးအင်လည်း တစ်ပါးပေးပေးသမျှ မြက်စိမ်း၊ မြက်သွေ့ဟူသမျှကို အလိုရှိစွာစားတတ်သော အင်လည်းတစ်ပါး အလေးအပေါ့တို့ကို စက်ဆုပ်တတ်လျက် အအိပ်အနေရှောင်ရှားနိုင်သောအင်လည်းတစ်ပါး၊ မြင်းဖော်တစ်ပါးတို့နှင့် သင့်တင့်ကြလျက် နေပိုက်သော အင်လည်းတစ်ပါး၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ဆုံးမသော စဉ်းလဲစဉ်းစားမှု ရှိငြားသော်လည်းမလျှို့မဝှက်၊ ဆုံးမသာအောင် ထင်ရှားပြု၍ဆုံးမခံသော အင်လည်းတစ်ပါး၊ မင်းတစ်ပါးတို့ရွက်ဆောင်သော်လည်းကောင်း၊ မရွက်ဆောင်သော်လည်းကောင်း၊ ငါလျှင်မချွတ် မလွှဲဆောင်ရွက်ပေအံ့ဟုနှလုံးရှိလျက် က·သရွေ့၊ စီးနင်းသရွေ့ကို ရွက်ဆောင်တတ်သောအင်လည်း တစ်ပါး၊ အပြေးအသွားဖြောင့်တန်းသောအင်လည်းတစ်ပါး၊ ဉ္စဗူက္ကနှုဓ၈ဓစ္ဆခွန်အားရှိသောအဓလေ့ဖြင့် သေလောက်သော အခါတိုင်အောင် ခွန်အားမချ ပြေးနိုင်စွမ်းသော အင်လည်းတစ်ပါးဟူ၍ဖြစ်လေသည်။
ဤသို့သောအင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသဖြင့် မင်းတို့ စီးတန်သော မြင်းဟူ၏။
ဆင်ရတနာ မြင်းရတနာဟူသည် ကိုယ်လည်း တစ်သိန်းတန်၊ ဆင်သောတန်ဆာလည်း တစ်သိန်းတန်ဖြစ်သော်မှလျှင်ဆင်ရတနာ၊ မြင်းရတနာမည်ပေသတည်း။
သိန္နီနယ် သည် ယခင်ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သိန္နီနယ်ကိုခရစ် ၁၈၈၈ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်မှ မြောက်သိန္နီနယ် (သိန္နီနယ်)နှင့် တောင်သိန္နှီနယ်(မိုင်းရယ်နယ်)ဟု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ရှေးအခါသမယက သိန္နီနယ်ကြီးသည် အစိတ်စိတ်ကွဲပြားခြင်းမရှိဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်တဝှမ်းလုံးတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အာဏာအလွှမ်းမိုးဆုံးသောနယ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် မြန်မာဘုရင်များဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် အုပ်ချုပ်ရေးဝါဒအရ ရာထူးလုသည့်နယ်ရှင် စော်ဘွားတို့ကြောင့် သိန္နီနယ်ကြီးသည်ငါးနယ်အထိအစိတ်စိတ် ကွဲပြားခဲ့လေသည်။
ထိုအတွင်း စော်ဘွားအချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးတိုက်ခိုက်၍ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များကို အုပ်ချုပ်ကြသည်။
နောက်ဆုံးခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ်တို့ဝင်ရောက်လာမှ အထက်ပါ အတိုင်းနှစ်နယ်ခွဲ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
နှစ်နယ်ခွဲ၍ အုပ်ချုပ်စက ခွန်ဆိုင်တုံဟမ်းအား မြောက်သိန္နီနယ်အတွက် စော်ဘွားအဖြစ်၎င်း၊ ဆိုင်နော်ဖ၏သား နော်မိုင်းအား တောင်သိန္နီနယ် စော်ဘွားအဖြစ်၎င်း၊ ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်သိန္နီနယ်ကိုစဝ်ဟုံဖက စော်ဘွားအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးမရမီ၊ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်ထက်၌ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းခရိုင် ဟူ၍သာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခဲ့လေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး၍ စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စအဝဝတို့ကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခြောက်ခရိုင်ခွဲခြား၍ တိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင်စသည်တို့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုခရိုင်များအနက် လားရှိုးခရိုင်တွင် မြောက်သိန္နီနယ်သည် လားရှိုးခရိုင်ခွဲ၏ မြို့နယ်တစ်ခုအဖြစ်၎င်း၊ တောင်သိန္နီနယ်(မိုင်းရယ်နယ်)သည် တန့်ယမ်းခရိုင်ခွဲ၏ မြို့နယ်တစ်ခုအဖြစ်၎င်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
မြောက်သိန္နီနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄၂၂ မိုင်ရှိ၍ ၁၉၅၃ခုနှစ်၊ သန်ခေါင်းစာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ဝ၂၄၃၄၉၉ ယောက်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဝနယ်နှင့် တောင်သိန္နီနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် သီပေါနယ်၊ တောင်ပိုင်နယ်၊ မိုးမိတ်နယ် နှင့်ဗန်းမော်ခရိုင်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက်တည်ရှိသည်။
မြောက်သိန္နီနယ်၏မြောက်ဘက် ဒေသတော်တော်များများတွင် တောင်ကုန်းများထူထပ်၍ ကချင်လူမျိုးများနေထိုင်ကြသည်။
နေရာအနှံ့အပြားတွင်ပလောင်ရွာများ ရှိ၍ တရုတ်လူမျိုးများလည်း အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။
စပါးစိုက်ပျိုးသော မြစ်ဝှမ်းများသည် ရှမ်းလူမျိုးများလက်ထဲတွင် ရှိနေသေးသည်။
သံလွင်မြစ်အရှေ့ဖက်တွင်ကိုးကန့်နယ်ရှိသည်။
တောင်ဘက်ပိုင်းသည် မြေအလွန်နိမ့်၍ နမ္မတူမြစ်(မြစ်ငယ်မြစ်) နှင့် ယင်း၏လက်တက်ဒေသတစ်လျှောက်တွင်မြေညီညာသည်။
ဤအပိုင်းသည် အလွန်အဖိုးတန်သောအပိုင်းဖြစ်၍ ရှမ်းလူမျိုး အမြောက်အမြားနေထိုင်၍ ကချင်နှင့်အခြားတောင်ပေါ်သားများ အနည်းငယ်ရှိကြသည်။
သိန္နီမြို့သည်ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်း လားရှိုးခရိုင် သိန္နီမြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
လားရှိုးမြို့မှ ၃၂မိုင်ဝေးကွာ၍တုတ်·မြန်မာလမ်းမကြီးပေါ်တွင်တည်ရှိရာ ကွမ်းလုံသွားကားလမ်းခွဲမြို့ လည်းဖြစ်သည်။
မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာစတုရန်တစ်မိုင်ခန့်ရှိ၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေ ၃၅၇၆ ယောက်ရှိသည်။
သိန္နီမြို့ဟု ခေါ်တွင်လာရခြင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်၊ သိန္နီနယ်ကိုအုပ်စိုးသော ရှေးစော်ဘွားကြီးတစ်ဦးသည် ကျောက်စိမ်းထွက်ရာဒေသဖြစ်သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း တို့ကိုပင် အုပ်စိုးခဲ့ဘူးသည်။
တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ကျောက်စိမ်းကို အလွန်မြတ်နိုးသောသူများဖြစ်သဖြင့် ထိုစော်ဘွားပိုင်သည့်နယ်ကို ရှေးတုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ဆိုင်ဇီဟုခေါ်တွင်ခဲ့၏။
ကျောက်စိမ်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
နောင်ကာလရွေ့လျောသော အခါ ဆိုင်ဇီမှဆိုင်ဝီဖြစ်လာသည်။
သိန္နီစော်ဘွားကြီး နန်းစိုက်ရာမြို့ကိုဝိုင်းဆိုင်ဝီဟုခေါ်သည်။
အခြားမူကွဲတစ်ခုမှာ ရှေးအခါက သိန္နီစော်ဘွား ၏ ဘုန်းတန်ခိုးကြောင့် ကန်တော့ခံအဖြစ် နှစ်စဉ်ငှက်ပျောဖီး တစ်သိန်းရရှိသည်။
ငှက်ပျောဖီး တစ်သိန်းအား သျှမ်းဘာသာဖြင့် ဟုခေါ်ရာမှအဖီးပေါင်းတစ်သိန်းရသောမြို့ ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုရှမ်းအခေါ် မြန်မာအခေါ် "သိန္နီ"မြို့မှာ စော်ဘွားကြီးခွန်ဆိုင်တုံဟမ်းသည်မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ခုနှစ်က နမ္မတူမြစ်(မြစ်ငယ်မြစ်)တောင်ဘက်ကမ်းမှ မြောက်ဘက်ကမ်းသို့ပြောင်းရွှေ့နန်းစိုက်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်ရာယနေ့တိုင်''ဝိုင်းဆိုင်ဝီ'ဟုခေါ်တွင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
မြို့တွင်း၌အလွန်ထင်ရှားသောမဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပွားတော်တဆူရှိသည်။
မြို့အနီးတောင်ကုန်းပေါ်တွင် မြန်မာဘာသာဖြင့် ကောင်းမူတော်စေတီတော်တည်ရှိသည်။
နှစ်စဉ် မြို့လယ်ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။
ထိုပြင်ဆေးရုံ၊ အစိုးရအ ထက်တန်းကျောင်း၊ အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများ၊ စာပို့တိုက်၊ မြို့လယ်မင်္ဂလာရုံ၊ ပတ္တမြားကျောင်းနှင့် မုံဆာကျောင်း၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။
တောင်သိန္နီနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၃၅၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၈၂၆၇၂ ယောက်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် မြောက်သိန္နီ၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျေးသီးမံစံနယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင်သံလွင်မြစ်၊ ဝနယ်နှင့် အနောက်မိုင်းလွန်းနယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သီပေါနယ်နှင့် မြောက်သိန္နီနယ်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက်တည်ရှိသည်။
ယင်းနယ်အလယ်တွင် တောင်တန်းတစ်ခု ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်။
တောင်ယာနှင့်လယ်ယာများ အညီအမျှစိုက်ပျိုးကြသည်။
ဆန်စပါးအပြင်ဝါ ဂွမ်းနှင့်ကြံစိုက်ပျိုးကြသည်၊ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့သည် မိုင်းရယ်မြို့ဖြစ်သည်။
ယခင်ကလက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိတို့သည် တောင်ရန်မြို့၌ရုံးထိုင်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်။
သိပ်သည်းမှု (အင်္ဂလိပ်: density) ဆိုသည်မှာ ထုထည်မည်မျှအတွင်း၌ ဒြပ်ထုပမာဏ မည်ရွေ့မည်မျှ ဖြန့်ကျက်နေရာယူလျက် ဖြစ်တည်နေကြောင်း ဖော်ညွှန်းသည့် တိုင်းဖွယ်ဖြစ်သည်။
က သိပ်သည်းမှု ပမာဏ (density)၊ က ဒြပ်ပမာဏ၊ က ထုထည် အရွယ်အစား ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ထုထည်ပမာဏ ()ချင်း တူလျက် သံဒြပ်သားတို့က ပမာဏ ပိုများများ၊ သစ်သားဒြပ်သားတို့က ပမာဏ ပိုနည်းနည်း ပါရှိလျှင် သံ၏ သိပ်သည်းမှုက သစ်သား၏ သိပ်သည်းမှုထက် ပိုများသည်ဟု ဆိုလိုပြီးသား ဖြစ်နေမည်။
သို့ဖြင့် အရွယ်အစားချင်း တူသည်တွင် သံတုံးက သစ်သားတုံးထက် ပိုလေးနေမည် ဖြစ်သည်။
သို့တည်းမဟု ဒြပ်ပမာဏ ()ချင်း အတူတူ ရှိနေစေရန် သတ္တုက ထုထည် () အနည်းငယ်နှင့်ပင် ဖြစ်နိုင်စဉ်တွင် ဆန်စပါးက ထုထည် () ပိုများများရှိမှ ထိုဒြပ်ပမာဏ ထွက်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် သတ္တုက ဆန်ထက် သိပ်သည်းမှု ပိုသည်ဟု ဆိုရမည်။
သို့ဖြင့် ချိန်ခွင်တွင် ထုထည်သေးသေး အလေးတုံးနှင့် ထုထည်ကြီးကြီး ဆန်ထုပ်တို့ ဘက်မျှနေသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
ကိန်းဂဏန်းနှင့် ဥပမာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ၄၈ ဂရမ်ရှိ၍ ထုထည်သည် ၁၂ ကစ(ကုဗစင်တီမီတာ)ရှိသည်ဆိုပါစို့။
ထိုအရာဝတ္ထု၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာတွင် ရှိသောဂရမ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒြဗ်ထု= ၄၈ ဂရမ် ထုထည်= ၁၂ ကစ သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည်=၄၈/၁၂ = ၄ ဂရမ်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ထိုအရာဝတ္ထု၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် ၄ ဂရမ်လေးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တစ်ဖန် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ပေါင် ၂ဝလေး၍ ထုထည်သည် ၈ကုဗပေရှိလျှင် ဒြဗ်ထု= ၂ဝပေါင်၊ ထုထည်= ၈ ကုဗပေ၊ သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည် =၂ဝ/၈ ပေါင် = ၂.၅ပေါင်ဖြစ်သည်။
အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုးတွင် သိပ်သည်းခြင်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။
ရေ၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် တစ်ဂရမ် ဖြစ်သည်။
ပြဒါး၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာ လျှင် ၁၃.၆ ဂရမ်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့်ပြဒါးသည် ထုထည်တူညီသော ရေထက် ၁၃.၆ ဆလေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် သိပ်သည်းဆ ကိုးကား ကဏ္ဍ:သိပ်သည်းခြင်း။
သံချေးတက်ခြင်း link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Rust_on_iron.jpg/300px-Rust_on_iron.jpg|thumb| သံ‌ချေး၏ အရောင်များ နှင့် စိမ့်ဝင်နိုင်သောမျက်နှာပြင် အနေအထား Rusting of iron ( သံချေးတက်ခြင်း ) ************************ သံ (သို့) သံမဏိဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရာဝတ္တုများသည် အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခု ကြာပြီးနောက် သံချေးတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလာသည်။
သံကြေးတက်ခြင်းသည် ကြီးမားသောပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် အလွန်များပြားလှသောငွေကြေးများ အလဟ ဿ ဖြစ်နေရသည်။
သံချေးတက်သွားသော သံနှင့်သံမဏိပစ္စည်းများကို အစားထိုးရန် ယူရိုငွေ သန်းငါးရာခန့် နှစ်စဉ် အသုံးပြုနေရသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
သံချေး (rust) သည် လိမ္မော်နီရောင် အမှုန့်တစ်ခုဖြစ်ပြီး hydrated iron(III) oxide, Fe2O3.xH2O အဓိက ပါဝင်သည်။
သံချေးတက်ရန် ရေနှင့်အောက်စီဂျင် နှစ်မျိုးစလုံးကို လိုအပ်၍ ၎င်း တို့အနက်မှ တစ်ခုခုမပါဝင်လျှင် သံချေးတက်ခြင်း မဖြစ်ပွားနိုင်ပါ။
ဆားများသည် သံချေးတက်ခြင်းကို အားပေးသည်။
Rust prevention ( သံချေးတက်ခြင်းအား ကာကွယ်ခြင်း ) ******************************* သံချေးတက်ခြင်းအား ကာကွယ်ရန် လေထဲမှအောက်စီဂျင်နှင့် ရေတို့ကို ထိတွေ့ခြင်းမှ ရပ်တန့်ပစ်ရန် လိုအပ်သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ရန် နည်းလမ်းများစွာ ရှိပါသည်။
Painting ( ဆေးသုတ်ခြင်း ) သင်္ဘောများ၊ ကုန်တင်ကားများ၊ အိမ်စီးကားများ၊ တံတားများနှင့် သံ၊သံမဏိတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆောက်အအုံ များစွာတို့ကို သံကြေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဆေးသုတ်ထားရသည်။
သို့သော် ဆေးသားများ စုတ်ပြဲ၍ ပေါက်သွားလျှင် ၎င်း ၏ အောက်တွင်ရှိသော သံသည် စတင်၍သံချေးတက်လာမည် ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သံချေးစားခြင်းသည် ကောင်းနေသော ဆေးသားများ၏ အောက်သို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားမည်။
ထို့ကြောင့် ဆေးသားကို အမြဲတမ်း အကောင်းပကတိအတိုင်းရှိနေအောင် ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ပုံမှန်စစ်ဆေးပေးရန် လိုအပ်သည်။
Oiling/greasing ( ဆီသုတ်ခြင်း/အမဲဆီသုတ်ခြင်း ) စက်ယန္တရားများ၏ သံနှင့်သံမဏိအစိတ်အပိုင်းများကို လေ (သို့) ရေနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ဆီဖြင့် သုတ်ထားလေ့ ရှိသည်။
ဤနည်းလမ်းသည် စက်ယန္တရားများ၏အစိတ်အပိုင်းများကို သံချေးတက်ခြင်းမှကာကွယ်ရန် အသုံးများသောနည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုအကာအကွယ်ပေးသောအလွှာကို အသစ်လဲလှယ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။
Coating with plastic ( ပလတ်စတစ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ခြင်း ) ရေခဲသေတ္တာများ၊ ရေခဲစက်များနှင့် အခြား များစွာသောပစ္စည်းများ၏ အပြင်ပိုင်းကို PVC ကဲ့သို့သော ပလတ်စတစ်များဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ကြသည်။
Plating ( သတ္တုရည် စိမ်ခြင်း ) သံ၊သံမဏိတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အစားအသောက်ထည့်စရာ ဘူး၊ခွက်များကို သံဖြူအလွှာပါးဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားလေ့ရှိသည်။
အရည်ပျော်နေသော သံဖြူရည်ထဲသို့ နှစ်လိုက်ခြင်းဖြင့် သံမဏိပေါ်တွင် သံဖြူကို ကပ်တင်စေသည်။
ကားဘန်ပါ (bumper) အချို့နှင့် စက်ဘီးလက်ကိုင်များကို သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် (electroplated with chromium) ခရိုမီယမ်ရည် စိမ်လေ့ရှိသည်။
ခရိုမီယမ်သည် တောက်ပြောင်လှပသော မျက်နှာပြင်တစ်ခုကို ဖြစ်စေ၍ ၎င်း ၏အောက်တွင်ရှိသော သံမဏိကိုလည်း သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
Galvanising ( သွပ်ရည်စိမ်ခြင်း ) တံတားနှင့်အဆောက်အအုံများတည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုသော သံမဏိရက်မ (steel girder) များကို သွပ်ရည်စိမ်လေ့ရှိသည်။
ကျောက်မီးသွေးသိုလှောင်ခန်းများနှင့် သံမဏိဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အမှိုက်ပုံးများကိုလည်း သွပ်ရည်စိမ်ထားလေ့ရှိသည်။
အရည်ပျော်နေသောသွပ်ရည်ထဲသို့ အရာဝတ္တုကိုနှစ်၍ သွပ်ရည်စိမ်ရသည်။
သံမဏိကိုယ်ထည်များကို ဖုံးအုပ်ထားသည့် အလွန်ဓာတ်ပြုလွယ်သော သွပ်အလွှာပါးသည် တဖြည်းဖြည်းစားသွားပြီး သံထံသို့ အီလက်ထရွန်များ ဆုံးရှုံးကာ သံမဏိကို သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
ဤဖြစ်စဉ်သည် ဖုံးအုပ် ထားသော သွပ်အလွှာများ တော်တော်များများ ပျက်စီးသွားသော်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပြီး သံကိုလည်း ဆက်လက်ကာကွယ်ပေးနေမည် ဖြစ်သည်။
Sacrificial protection ( အနစ်နာခံ၍ ကာကွယ်ခြင်း ) သင်္ဘောကိုယ်ထည်များနှင့် ရေနံတူးစင်များကို သွပ်ချောင်း (zinc bars) များဖြင့် တွယ်ကပ်ထားကြသည်။
Reactivity series တွင် သွပ်(zinc)၏ နေရာသည် သံ(iron)၏ အထက်တွင် ရှိသောကြောင့် သံ၏အစားဓာတ်ပြု၍ သံကို သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
သွပ်နှင့်သံအဆောက်အအုံ ထိတွေ့နေသရွေ့ ထိုအဆောက်အအုံကို သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
သွပ်ချောင်း ကုန်ဆုံးသွားသောအခါ အသစ်ပြန်တပ်ပေးရမည် ဖြစ်သည်။
သံ၊သံမဏိတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဓာတ်ငွေ့ပိုက်နှင့် ရေပိုက်များကို အထက်ပါရလဒ်အတိုင်း ရရှိစေရန် magnesium တုံးများသို့ ဝိုင်ယာကြိုးနှင့် ဆက်သွယ်ထားလေ့ရှိသည်။
ဤဖြစ်စဉ်နှစ်ခုစလုံးတွင် ပိုမိုဓာတ်ပြုလွယ်သောသတ္တုသည် စားသွားကာ အီလက်ထရွန်ကို သံဆီသို့ဆုံးရှုံးပြီး သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
Corrosion ( စားခြင်း/ ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း ) *************************** သံချေးတက်ခြင်းသည် အတွေ့ရများသော ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်းပုံစံတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပျက်စီးယိုယွင်းခြင်း ဆိုသည်မှာ သတ္တုနှင့် သတ္တုစပ်များကို အောက်စီဂျင်၊ရေ (သို့မဟုတ်) ၎င်း တို့၏ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အခြားအရာဝတ္တု များက ဓာတ်သဘောအရ တိုက်ခိုက်ပျက်စီးစေသောအခါ ဖြစ်ပွားသော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Reactivity series တွင် ရှိသော သတ္တုများသည် ပမာဏအနည်းနှင့်အများဆိုသလို ပျက်စီးယိုယွင်းကြမည် ဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် reactivity series ၏ အမြင့်ပိုင်းတွင်ရှိလေလေ ပို၍မြန်မြန် ပျက်စီးယိုယွင်းလေလေ ဖြစ်သည်။
sodium နှင့် potassium တို့ကို ဆီအောက်တွင်သိမ်းမထားလျှင် အလွန်လျှင်မြန်စွာပျက်စီးယိုယွင်းကြမည် ဖြစ်သည်။
magnesium, calcium နှင့် aluminium တို့သည် လေထဲတွင်ရှိသောအောက်စီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုကာ အောက်ဆိုဒ် (oxide) အလွှာပါးပါးကလေးတစ်ခုဖြင့် ဖုံးအုပ်နေလေ့ရှိသည်။
လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ထုတ်လုပ်ပြီးကာစ ကြေးနီ (copper) သည် ပန်းရောင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် သတ္တုမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် copper(II) oxide ဖြစ်ပေါ်လာမှု ကြောင့် မကြာမီတွင် အညိုရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်ထိတွေ့မှုပိုများသော ကြေးနီအမိုးနှင့် ပိုက်များသည် ကြေးညှိ (verdigris) များဖြင့် ဖုံးအုပ် လာသည်။
ကြေးညှိ (verdigris) သည် အစိမ်းရောင်ဖြစ်ပြီး ကြေးနီမှဖြစ်လာသောဆားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကြေးညှိ (verdigris) ၏ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပုံသည် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားမှုရှိသည်။
သို့သော်လည်း copper(II) carbonate နှင့် copper(II) hydroxide အရောအနှော CuCO3.Cu(OH)2 အမြဲတမ်းပါဝင်သည်။
ရွှေနှင့်ပလက်တီနမ်တို့သည် ဓာတ်ပြုနိုင်စွမ်း အလွန်နိမ့်သောကြောင့် နှစ်,ထောင်ပေါင်းများစွာကြာသည်အထိ မပျက်စီးမယိုယွင်းဘဲ ရှိနေနိုင်သည်။
သံချေးသည် လေနှင့်ရေတွင် စိမ့် ဝင်နိုင်သောကြောင့် သံချေးတက်သည့်အလွှာ၏အောက်ရှိ အတွင်းပိုင်းသတ္တုသံသည် ဆက်လက်တိုက်စားဆဲဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သံချေးတက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် သံချေးတက်ခြင်းကို ဟန့်တားသော အပေါ်ယံအလွှာများ လိုအပ်ပါသည်။
ကဏ္ဍ:စားခြင်း။
ဥရောပတိုက်တွင် နပိုလီယန်စစ်ပွဲများပြီးသည့် တိုင်အောင် စစ်သင်္ဘောများကို အမြောက်ကျည်ဆန်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် နှစ်ပေအထူရှိသော ဝက်သစ်ချသားတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လာခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၁၉ ရာစုနှစ်အလယ်ခေတ်လောက်ရောက်သောအခါ အမြောက်ကျည်ဆန်များသည်ယခင်ကထက်ပိုမိုပြင်း ထန်လာသည့်အတွက် စစ်သင်္ဘောများကို သံချပ်ကာများဖြင့်မဆောက်လုပ်လျှင် မဖြစ်သည့်အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်လာလေသည်။
သံချပ်ကာသမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လျှင် ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်၌အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်ဦးက ရှေးခေတ် စစ်သူရဲကောင်းတို့ဝတ်ဆင်ခဲ့သော ချပ်ဝတ်တန်ဆာ၏ သဘောကိုမှီး၍သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောဆောက်လုပ်နိုင်မည့် နည်းကိုကြံစည်ထုတ်ဖော်ခဲ့ဘူး၏။
သို့သော်ထိုအကြံအစည်မှာ အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပေ။
၁၈၅၅ခုနှစ်သို့ရောက်မှပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် လက်တွေ့အောင်မြင်သော သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောများကို စတင်တည်ဆောက်နိုင်လာသည်။
ထို့ပြင် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ဆောက်လုပ်သော ပထမဆုံး သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘော သုံးစင်းကို ရုရှတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရန်ကရိုင်မီးယားစစ်ပွဲသို့ ရှေးဦးစွာစမ်းသပ်ပို့လွှတ်လိုက်သည်။
ထိုသံချပ်ကာ စစ်သင်္ဘောသုံးစင်းသည်ကိုက် ရဝဝ မှပစ်ခတ်သော အမြောက်ကျည်ဆန်ဒဏ်ကို သုံးနာရီတိုင်တိုင် ခံခဲ့ရသော်လည်းဆိုလောက်အောင်ပျက်စီးခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
အမေရိကန်နိုင်ငံပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစဉ် ကလည်း မော်နီတာနှင့်မာရီမက်အမည်ရှိသည့် သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ကြရာ နှစ်စင်းစလုံးအမြောက်ကျည်ဆန်တို့၏ဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိပုံကို တွေ့ရသောကြောင့်သံချပ်ကာ၏ အကျိုးရှိပုံကိုသိလာကြသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်သင်္ဘောများတွင်သံချပ်ကာများကို အများအပြားတပ်ဆင် အသုံးပြုလာကြလေသည်။
စစ်သင်္ဘောများတွင်ပထမဆုံးအသုံးပြုသည့် သံချပ်ကာများကိုချွတ်သံဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် နောင်သော်သေနပ်အမြောက်စသည့်လက်နက်များက တစ်နေ့တစ်ခြား ပြင်းထန်လာသည့်အတွက် ချွတ်သံဖြင့် ပြုလုပ်သည့်သံချပ်ကာများကို နောက်ဆုံးတွင်မသုံးနိုင်တော့ပဲ ထိုထက်မာ၍ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သံများကိုကြံစည်ပြုလုပ် ကြရပြန်လေသည်။
သံချပ်ကာများတိုးတက်ခိုင်ခံ့ လာသည်နှင့်အမျှ အမြောက်ဆန် များကလည်း ထိုသံချပ်ကာများကိုဖောက်ထွင်းပစ်ခတ်နိုင်အောင်တိုးတက်ပြင်း ထန်လာသည်။
ဤနည်းဖြင့် အမြောက်ဆန်များကို ပြင်းထန်သည်ထက် ပြင်းထန်အောင် တိုးတက်လုပ်ကိုင်လာသလောက်သံချပ်ကာများကိုလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား ခိုင်မာသည်ထက်ခိုင်မာအောင် ပြုပြင်လုပ်ကိုင်လာကြရာနောက်ဆုံးတွင် သံချပ်ကာများကို ကရိုမီယန်အနည်းငယ်ရောစပ်ထားသော နစ်ကယ်သံမဏိဖြင့် လုပ်ကိုင်သည့်နည်းကိုတွေ့လာကြ သည်။
အဆိုပါသံမဏိမှခေတ်မှီသောစက်၊ ခေတ်မီသောနည်းများဖြင့် အထူးတလည် ပြုလုပ်ရရှိသော သံချပ်ကာတို့မှာ အလွန်ပင်ခိုင်ခံ့၏။
မည်မျှခိုင်ခံ့သည့်သံချပ်ကာမျိုးဖြစ်စေကာမူ အနီးကပ်တိုက်ပွဲ မျိုးဖြစ်လျှင်ကား အလွန်ပြင်းထန်သော ခေတ်ပေါ်အမြောက်ကျည်ဆန်များကိုခံနိုင်ရည်မရှိပေ။
သို့သော် ယခုခေတ်စစ်ပွဲများတွင် စိုးရိမ်လောက်အောင် အနီးကပ်တိုက်ပွဲများလည်းဖြစ်ပွားခဲ့ပေသည်။
ယခုခေတ်စစ်သင်္ဘောကြီးများတွင် သံမဏိသံချပ်ကာ များကို ရေအောက်သို့ ငါးပေလောက် ရောက်အောင်အထိ ကာရံတပ်ဆင်ထားကြသည်။
သင်္ဘောအလယ်ပိုင်းတွင် သံချပ်ကာများသည် ၁၂ လက်မမှ၁၈ လက်မအထိထူတတ်၍ ဦးနှင့်ပဲ့ပိုင်းတွင်အနည်းငယ်ပါးတတ်သည်။
သင်္ဘောဝမ်းတွင်း၌ လည်း သံမဏိသံချပ်ကာများဖြင့် ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကာရံတပ်ဆင်ထားလေ့ရှိရာ သင်္ဘောသားများအခန်း၊ စက်ခန်းနှင့်ခဲယမ်းမီး ကျောက်များထားရာအခန်းများသည်သံချပ်ကာသေတ္တာထဲတွင် ထည့်ထားသည်နှင့်မခြားအလွန်ပင်လုံခြုံလှ ပေသည်။
နောက်ဆုံးပေါ်စစ်သင်္ဘောကြီးအချို့တွင်တပ်ဆင်ထားသော သံချပ်ကာများမှာ နှစ်ပေအထိပင် ထူသည်ဟုသိရလေသည်။
စစ်သင်္ဘောများတွင်ရှိသောအမြောက်စင်များကိုလည်း အထူးကာကွယ်ရန်အရေးကြီးသည့်အတိုင်း အထူဆုံးသံချပ်ကာများဖြင့်ကာကွယ်ထားတတ်သည်။
ရေတပ်ဆိုင်ရာစစ်သင်္ဘောနှင့်အမြောက်စင်များတွင် သာမဟုတ်၊ ကြည်းတပ်များတွင်အသုံးပြုကြသည့်အမြောက် ကျည်ကာအမြောက်စင်နှင့်တကွ သံချပ်ကာ မော်တော်ကား၊ သံချပ်ကာမီးရထား၊ သံချပ်ကာတင့်ကားများ၌လည်း ယခုအခါသံချပ်ကာများကိုအကျိုးရှိစွာ အနှံ့အပြား အသုံးပြုလျက်ရှိကြ၏။
သို့သော်ဤသံချပ်ကာများမှာ စစ်သင်္ဘောတွင်အသုံးပြုသောသံ ချပ်ကာမျိုးလောက် မထူကြချေ။
လက်နက်နှင့်တိုက်ခိုက်နည်းများ တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာခြင်းကြောင့် စစ်သင်္ဘောကုန်းပတ်များကိုလည်း တစ်မျိုး တစ်မည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးခဲ့ရသည်။
ရှေးက စစ်သင်္ဘော များတွင် အပေါ်ဘက်မှကျရောက်သည့် ဘေးအန္တရာယ်များနည်းပါးခဲ့သည်။
ထိုကြောင့်ကုန်းပတ်များကို သံချပ်ကာအပါးစားနှင့်ပင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။
သို့သော် ပြီးခဲ့ သော ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲမှစ၍ အဝေးမှပစ်ခတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ပျံများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း သင်္ဘော ကုန်းပတ်များကို မကြာခဏထိမှန်နိုင်သည့်အတွက် ယခုခေတ် စစ်သင်္ဘောများတွင်သင်္ဘောကုန်းပတ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သံချပ်ကာအထူစားများဖြင့်ဆောက်လုပ်ထားကြရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သံချပ်ကာ။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ပိုင်ဆိုင်ကြသော အမြတ်ဆုံးရတနာသုံးပါးတွင် သံဃာတော်သည် ရတနာမြတ်တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်ပါသည်။
သံဃာတော်သည် ဘာကြောင့် အမြတ်ဆုံးရတနာတစ်ပါး ဖြစ်ရသနည်း။
“သံဃ’ဆိုသော ပါဠိစကားကို မြန်မာတို့က‘သံဃာ’ဟု ခေါ် သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ “အပေါင်းအစု, အသင်းအဖွဲ့" ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အယူဝါဒချင်း၊ သိက္ခာချင်း တူညီကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အပေါင်းအစုကို သံဃာဟုခေါ်ရမယ်။
အယူဝါဒ, အသိ အမြင်ချင်း အကျင့်သီလသိက္ခာချင်း တူညီကြသောပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုသည်မှာ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြသည်။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်မျိုး အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များဆိုသည်မှာ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြား သိမြင်ပြီး၍ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြသောပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်မျိုးရှိပါသည်။
(၁) သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ် (၂) သောတာပတ္တိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = သောတာပန် (၃) သကဒါဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ် (၄) သကဒါဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = သကဒါဂါမ် (၅) အနာဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ် (၆) အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = အနာဂါမ် (၇) အရဟတ္တမဂ်ပုဂ္ဂိုလ် (၈) အရဟတ္တဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = ရဟန္တာ မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်(ဝါ) မဂ္ဂဋ္ဌာန် လေးဦးသည် မဂ်စိတ်တစ်ချက် ဖြစ်နေသောအခိုက်သာ မဂ္ဂဋ္ဌာန်ဟု အမည်ရကြသည်။
မဂ်စိတ်ပြီးသည်နှင့် ဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်(ဝါ)ဖလဋ္ဌာန်ဖြစ်သွားကြသည်။
ဖလဋ္ဌာန် လေးဦးကို သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာဟု ခေါ်ကြသည်။
ဒက္ခိဏေယျသံဃာ (အရိယာသံဃာ) သောတာပန်တို့သည် သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ဒိဋ္ဌိနဲ့ ဝိစိကိစ္ဆာ – ကိလေသာနှစ်ပါးကို အမြစ်ပြတ်ပယ်သတ်ထားကြပြီး၍ ကျန်ကိလေသာတို့၏ အပါယ်ချနိုင်သော အစွမ်းသတ္တိများကိုလည်း ပယ်သတ်ပြီးဖြစ်ကြသည်။
ဣဿာ, မစ္ဆရိယ, ကုက္ကုစ္စ တို့ကို လည်း ပယ်ထားပြီးပြီ။
ရတနာသုံးပါးတွင် မတုန်လှုပ်သော အဓိဂမ သဒ္ဓါဖြင့် သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး၍ ငါးပါးသီလကိုလည်း ခါးဝတ်ပုဆိုးကဲ့သို့ မြဲမြံစွာစောင့်ထိန်းနိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
သကဒါဂါမ်တို့သည် သောတာပန်တို့ထက် ကိလေသာ ပိုပြီး နည်းပါးကြသည့်အတွက် ပိုပြီးမြင့်မြတ်ကြသည်။
အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် တို့သည် ဒေါသကိလေသာကိုပါ အလျဉ်းပယ်သတ်ထားပြီး ဖြစ်ကြ၍ သကဒါဂါမ်တို့ထက် ပိုမြင့်မြတ်ကြပါသည်။
ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လောဘ, ဒေါသ, မောဟ စသောကိလေသာအားလုံး ကို အမြစ်ပြတ် ပယ်သတ်ထားကြပြီးဖြစ်၍ အနာဂါမ်တို့ထက် ပိုမြင့်မြတ်ကြပါသည်။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးသည် မဂ်အသိအမြင်၊ ဖိုလ်အသိ အမြင်၊ ပစ္စဝေက္ခဏာအသိအမြင် တူညီကြသောအပြင် အရိယာကန္တ သီလ ပြည့်စုံစင်ကြယ်မှုအားဖြင့်လည်း မျက်မှောက် မျက်ကွယ် အမြဲတစေ တူညီကြသည်။
ကိလေသာထူပြောကြသော ပုထုဇဉ်များသည် ဤကဲ့သို့ အသိအမြင်နှင့် အကျင့်သီလချင်း မတူညီနိုင်ကြပါ။
ထိုကြောင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းအစုကိုသာ “သံဃာ”ဟု မုချအားဖြင့် ခေါ်ဆိုရသည်။
ဒက္ခိဏေယျသံဃာ (အရိယာသံဃာ)ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ပုထုဇဉ်သံဃာ(ဝါ) သမ္မုတိသံဃာ သို့ရာတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သားများအဖြစ် ခံယူပြီး၍ မဂ်ဖိုလ်ရရေးအတွက် သီလ, သမာဓိ, ပညာ အကျင့်တို့ကို စွမ်း နိုင်သမျှ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေကြသော ပုထုဇဉ်ရဟန်းသာမဏေများကိုလည်း အရိယာသံဃာ၏ အနွယ်ဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး သံဃာစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းပါသည်။
ထိုကြောင့် သံဃာအဖွဲ့အစည်းထဲတွင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုသော အရိယာသံဃာ(ဝါ)ပရမတ္ထသံဃာနဲ့ ပုထုဇဉ် ရဟန်း သာမဏေများ ဆိုသော ပုထုဇဉ်သံဃာ(ဝါ) သမ္မုတိသံဃာတို့ ပါဝင် ကြပါသည်။
သမ္မုတိသံဃာဆိုသည်မှာ သမုတ်ထား, အသိအမှတ် ပြုထားသောသံဃာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ ရဟန္တာများသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာနည်းတူ မဂ်လေးတန်ဖြင့် ကိလေသာ အညစ်အကြေးအားလုံးကို ဆေးကြောသုတ်သင်ထား ကြပြီးဖြစ်ဟု စင်ကြယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
လောကသုံးပါးတွင် ဘုရား, ပစ္စေက ဗုဒ္ဓါများကလွဲရင် သီလ, သမာဓိ, ပညာ အကြီးကျယ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်နှင့်အညီ အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားနဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများကလည်း ရဟန္တာများ ဖြစ်ကြသည်နှင့်အညီ သံဃာအဖွဲ့အစည်းထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။
စာပေ ထဲတွင်“ဘုရားအမှူးပြုသော သံဃာ”ဟု သုံးနှုန်းပါသည်။
ပြီးတော့တစ်ခါ “သံဃာတော်’သည် မဂ်လေးတန်၊ ဖိုလ်လေးတန်၊ နိဗ္ဗာန်ပရိယတ်ဟု ဆိုအပ်သော တရားတော်မြတ်ကို ဆည်းပူး လေ့လာ ထိုးထွင်းသိမြင်ထားသည့်အပြင် တရားတော်များ ပျောက်ကွယ်မသွားအောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပေးနေသော အဖွဲ့အစည်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ကမ္ဘာမြေအပြင်တွင် တရားတော် မြတ် ပြန့်ပွားအောင်လည်း ဖြန့်ချိပေးနေပါသည်။
နှစ် ၂၅ဝဝ ကျော် ဗုဒ္ဓသာသနာတည်တံ့နေသည်မှာ သံဃာတော်များကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
သာသနာနှင့် သံဃာ ခွဲခြား၍ မရပါ။
ဝိနည်းကံအရ သံဃာ ယင်းသမ္မုတိသံဃာသည်လည်း ဝိနည်းဒေသနာတော်အရ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရသော ဝိနည်းကံ၏အစွမ်းအားဖြင့် .... (၁) စတုဝဂ်သံဃာ = လေးပါးစုသံဃာ၊ (၂) ပဉ္စဝဂ် သံဃာ = ငါးပါးစုသံဃာ၊ (၃) ဒသဝဂ်သံဃာ = ဆယ်ပါးစုသံဃာ၊ (၄) ဝီသတိဝဂ် သံဃာ = နှစ်ဆယ်စုသံဃာ၊ (၅) တိရေက ဝီသတိဝဂ်သံဃာ = နှစ်ဆယ်ထက်ပိုလွန်သော အများစုသံဃာဟူ၍ငါးပါးရှိသည်။