kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုကြောင့် မိန်းမရောဂါ ဆေးပညာတွင် ဆေးပေးပညာနှင့် ခွဲစိတ်မှုပညာ နှစ်ရပ်စလုံး အကျုံးဝင်ပေသည်။
မီးယပ်ဆိုသော စကားသည် ရောဂါ၏ အမည်မဟုတ်ပေ။
အသက် တစ်ဆယ့်သုံးနှစ်ကျော်၍ အပျိုဘော်ဝင်သည့် အချိန်တွင် သားမျိုးအိတ်၊ သားအိမ်နှင့် မိန်းမတို့၏ သက်စောင့်ရည်အကြိတ် များ ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားလာချိန်မှစ၍ သွေးဆုံးချိန် အသက် လေးဆယ့်ငါးနှစ်၊ ငါးဆယ်တိုင်အောင် တစ်လတစ်ကြိမ် မိန်းမတို့ ကိုယ်မှ သွေးဆင်းခြင်းသည် သဘာဝအတိုင်းဖြစ်၏။
မီးယပ်သွေးဆင်းရခြင်းမှာ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျ သားမျိုးအိတ်မှ သားမျိုးဥတစ်လုံး ပေါက်ဖွားလာရာ၊ ထို သားမျိုးဥပေါက်ချိန်တွင် သားအိမ်အတွင်းဆုံးနံရံ၌ ထိုသားဥသန္ဓေ တည်ခဲ့သော် အဆင်သင့်ဖြစ်စေရန် အမြှေးများဖြင့် ပြင်ဆင်ထားရ ၏။
နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ပြည့်၍ သားမျိုးဥဖြစ်ပေါ်လာသည့်တိုင် သန္ဓေ မတည်ခဲ့သော် သန္ဓေသားအတွက်အသင့်ပြင်ဆင်ထားသော သားအိမ် နံရံမှ အမြှေးများကွာကျလာခြင်းကို မီးယပ်သွေးဆင်းသည်၊ ရာသီသွေးပေါ်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြ သည်။
အကယ်၍ သားမျိုးဥသည် သန္ဓေတည်သွားပါက သားအိမ်နံရံအမြှေးတွင် တွယ်ကပ်စွဲမြဲကာ သန္ဓေသား ကြီး ထွားရေးအတွက် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ပေးရ၏။
ထို ကြောင့် အမြှေးများ ကွာမကျတော့သဖြင့် မီးယပ်မလာတော့ပေ။
မီးယပ်သည် နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ၊ တစ်ကြိမ် တစ်ကြိမ်တွင် သုံးရက်မှ ငါးရက်ကြာမျှ သွေးဆင်းတတ်၏။
ထိုသို့မဟုတ်ဘဲဖောက်ပြန်လာလျှင် မီးယပ်ရောဂါဟူ၍ မိန်းမရောဂါ ဆေးပညာထဲသို့ အကျုံးဝင်လာ၏။
ဖြစ်ပေါ်တတ်သောမီးယပ်ရောဂါ များမှာ (၁) မီးယပ်ထိမ်ခြင်း၊ (၂) မီးယပ်သွေးလွန်ခြင်း၊ (၃) မီးယပ်ပေါ်ချိန် မြန်လွန်းခြင်း၊ (၄) မီးယပ်သွေးနည်း၍ မမှန်ခြင်း၊ (၅) မီးယပ်လာစဉ် ကိုက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပရှိ မိန်းမအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ် သော ရောဂါများမှာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်၍ ရောင် ရမ်းခြင်း၊ အခြားကိုယ်ရေပြားတို့၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် ရောဂါများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ အဖုအလုံး အသားတိုးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ကင်ဆာရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုယ်တွင်း မိန်းမအင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြသော သားအိမ်၊ သားမျိုးပြွန်၊ သားမျိုးအိတ်၊ သားမျိုးဥတို့တွင်လည်း အခြားကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဝမ်း တွင်းပါ အင်္ဂါချို့တဲ့ခြင်း၊ အနေအထားမမှန်ခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ အလုံးအဖုဖြစ်ပေါ်ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်နိုင်၏။
ခွဲစိတ်မှုပညာနှင့် ရောဂါပိုးသတ်ဆေးအမျိုးမျိုး တိုးတက်နေ သည်နှင့်အမျှ မိန်းမဆိုင်ရာရောဂါများ ကုသရာတွင် ခရီးရောက်ပြီး လျှင် မိန်းမရောဂါ ဆေးပညာသည် တိုးတက်ထွန်းကားလျက် ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား *။
thumb|မီးသတ်ဌာန ရန်သူမျိုး ငါးပါးတွင် မီးသည် ကြောက်မက်ဖွယ် အကောင်းဆုံး ရန်သူတစ်ပါးဖြစ်ရုံမက လူတို့နေ့စဉ် သုံးစွဲနေရသော အရာဖြစ်သဖြင့် အထူးဂရုပြု ကိုင်တွယ်သုံးစွဲသင့် ကြပေသည်။
၁၂ ရာသီပတ်လုံး မီးသတိဟူသော ကြော်ငြာ များဖြင့် အနှံ့အပြား သတိ ပေးကြရ၏။
မီးဘေးသင့်လျှင် ငြိမ်းသတ်နိုင်ရန် မီးသတ်ဌာနဟူ၍ ပင် အဆင်သင့် ဖွဲ့စည်းထားရလေသည်။
အစိုးရ မြူနီစီပယ်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုင်ရာဌာတို့ကလည်း မီးသတ်အဖွဲ့ကို အမြဲအားပေး ထောက်ပံ့ရ၏။
ယင်းသို့ ဂရုစိုက်အားပေးလာမှုကြောင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသည့် မြို့ဖျက်၊ နိုင်ငံဖျက် မီးဘေးများ လျော့ပါး လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
မီးသတ်လုပ်ငန်းကို လျစ်လျူရှုခဲ့သည့် ရှေးခေတ်ကဆိုလျှင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူနေအိမ်ခြေ ထူထပ်များပြားသော မြြို့ကီးတိုင်းလိုလိုပင် မကြာမဏမီးဘေးကြီးများနှင့် တွေ့ကြုံကြရပေသည်။
၁၆၆၆ ခုနှစ်က လန်ဒန်မြို့ကြီးကို မီးအကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းလေရာ လူနေအိမ်ခြေ ပေါင်း ၁၃,၂ဝဝ ကျော်နှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၉ဝ ပြာကျခဲ့ရ၏။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ကိုပင်ဟာဂင်မြို့ ကား ၁၇၂၈ ခုနှစ် မီးကြောင့် တစ်မြို့လုံး ကုန်လုနီးနီး ပျက်စီး သွားလေသည်။
တူရကီနိုင်ငံ ကွန်စတန်တီနိုပယ် မြို့တော်တွင် ၁၇၂၉ ခုနှစ်၌ လောင်သော မီးဘေးကြီးကြောင့် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၂,ဝဝဝ ကျော်နှင့် လူပေါင်း ၇,ဝဝဝ ကျော် သေကျေပျက်စီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရ၏။
ရုရှနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ကြီး၌လည်း ၁၇၅၃ ခုနှစ်က အိုးအိမ်တိုက်တာပေါင်း ၁၈,ဝဝဝ ကျော် မီးဘေးကြောင့် ပြာကျခဲ့ရ ဖူး၏။
ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ် မြို့ကြီးတွင်လည်း ၁၈၄၂ ခုနှစ်က နာရီပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်ကြာအောင် မီးအကြီးအကျယ် လောင်ကျွမ်းရာ အဆောက်အအုံပေါင်း ၄,ဝဝဝ ခန့် ပျက်စီးခဲ့ရ၏။
မီးဘေးကား ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှ၏။
ဤမျှ ကြောက်မက်ဖွယ် ပျက်စီး ဆုံးပါးမှုများကား မီးဘေးကာကွယ်နှိမ်နင်းရေးကို ဂရုမစိုက်ခဲ့ကြ ၍ သာ ကြုံတွေ့ရသည်ဟု ဆိုဖွယ်ရာရှိ၏။
သို့ရာတွင် အိုးအိမ် ထူထောင်သည့် အလေ့အထပေါ်သည်မှစတင်၍ မီးဘေးကိုကာကွယ် ရန် ဆောင်ရွက်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်ကို ရှေးဟောင်းသမိုင်းများ၌ တွေ့ရသည်။
ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၄ဝ လောက်က ရောမနိုင်ငံတော် တွင် ယခုခေတ်တွင်ကဲ့သို့ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော မီးသတ် အဖွဲ့ရှိခဲ့သည်။
၁၆၆၆ ခုနှစ် လန်ဒန်မြို့ မီးဘေးကြီးသင့်ပြီး သည်မှ စ၍အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မီးဆိုလျှင် လေသံမျှမကြားဝံ့အောင် ကြောက် ရွံ့လျက်ရှိရကား မီးသတ်လုပ်ငန်းကို မြို့ရွာအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အရေးကြီးသော တာဝန်တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် သတ်မှတ်၍ လုပ်ကိုင်ကြ သည်။
၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် မီးသတ်လုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပါလီမန် လွှတ်တော်တွင် အက်ဥပဒေတစ်ရပ် အတည်ပြုထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
ထို အက်ဥပဒေအရ လန်ဒန်မြို့ရှိ နယ်အသီးအသီးတွင် မိမိတို့ ဆိုင်ရာ နယ်မြေများအတွက် မီးဘေးဖြစ်ပွားသည့်အခါ ငြိမ်းသတ် နိုင်ရန် မီးသတ်ဌာနများ ဖွင့်လှစ်၍ မီးသတ်စက်များ ထားရှိခဲ့လေ သည်။
ကျေးလက်နယ်မြေများတွင်လည်း မီးသတ်စက်များထားရန် နှိုးဆော်လေသည်။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်းဗရိတ်ဝု ဆိုသူက ပထမ ဆုံး မီးသတ်စက်ကို တည်ဆောက်၍ လန်ဒန်မြို့အတွက် ထားရှိလေ သည်။
၁၈၆၆ ခုနှစ်၌ကား လန်ဒန်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က လန်ဒန်မြို့၌ မီးသတ်ဌာနကြီးတစ်ခု စနစ်တကျ ဖွင့်လှစ်လိုက်ရာ ထိုအချိန်မှ အစပြု၍ လန်ဒန်မီးသတ်ဌာနမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန် လာခဲ့ပေသည်။
လန်ဒန်မြို့တည်ရှိရာ တင်းမြစ်ကမ်း၌ မီးသတ်ဌာန ၃ ခုထားကာ ကမ်းပါး၌ မီးလောင်လျှင် မီးသတ်သင်္ဘောများဖြင့် ငြိမ်းသတ်စေသည်။
လန်ဒန်မြို့ တစ်မြို့တည်း၌ပင်လျှင် ၁၉၃၇ ခုနှစ် စာရင်းအရ စာရင်းသွင်းပြီး မီးသတ်သမား ၁ယ၉၇၇ ဦး ရှိလေ သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လက ဆဋ္ဌမ ဂျော့ဘုရင်နှင့် အယ်လစ်ဇဗက် မိဖုရားတို့ကိုယ်တိုင် ဖွင့်လှစ်သော လင်းဗက်မီးသတ်ဌာနသည် ဥရောပတိုက်တွင် မီးသတ် ကိရိယာများအစုံလင်ဆုံးနှင့် အကောင်းဆုံး မီးသတ်ဌာန ဖြစ်၏။
ခေတ်မှီ မီးသတ်ကိရိယာများ စုံစုံလင်လင် ထားရှိရုံမျှမက မီငြိမ်းသတ်နည်းများကိုလည်း စံနစ်တစ်ကျ သင်ကြားပေးသဖြင့် အဂ‡လန်နိုင်ငံ အရပ်ရပ်၌ ကျွမ်းကျင်သော မီးသတ်သမားများစွာ ရှိလေသည်။
မြို့ကြီးများ သာမက မြို့ငယ် ရွာငယ်ကလေးများတွင်လည်း သူ့မီးသတ်ဌာနနှင့်သူ ရှိကြ၏။
မြို့ကြီးများ၌ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်ပြီးသော မီးသတ်သမားများကို အခကြေးငွေဖြင့် ငှားရမ်းခန့်ထားပြီးသော် စေတနာဝန်ထမ်းမီးသတ်အလုပ်သင်များကိုလည်း ထိုသူတို့ကို ကူညီရန် ဖွဲ့စည်းထားရှိလေသည်။
ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များနှင့် တောရွာတို့တွင်ကား စေတနာဝန်ထမီူ်းသတ်သမားများက ဆောင်ရွက်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
မီးသတ်လုပ်ငန်းမှာ အလွန်ဖျက်လတ်၍ အလွန်သတ္တိရှိရန် လို၏။
တစ်စက္ကန့် နှောင့်နှေးလျှင် နှောင့်နှေးသလောက် သိသိ သာသာ ပျက်စီးဆုံးပါးနိုင်လေသည်။
မီးသတ်ဌာနတွင် မီးလောင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သိနိုင်စေရန် အစောင့်အနည်းဆုံး ၂ ယောက်ထားရ၏။
မီးကြည့်ရန် ဆောက်လုပ်ထားသော မျှော်စင်မှ လည်းကောင်း၊ အရပ်ရပ် ဌာနအသီးအသီးနှင့် ဆက်ထားသော မီးအချက်ပြသံကြိုးအရလည်းကောင်း မည်သည့်နေရာ၌ မီးလောင်ပြီဟု သိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တစ်စက္ကန့် မနှောင့်နှေးစေဘဲ မီးသတ်သမားအား လုံးကို အချက်ပေးခေါ်ယူပြီးလျှင် မီးလောင်ရာဌာနသို့ ထွက်ကြရ၏။
မီးသတ်သမားများသည် မည်သည့်အခါ၌ မဆို မီးသတ်ဝတ်စုံကိုအပြည့်အစုံဝတ်၍ ဖြစ်စေ၊ ဝတ်ရန် အဆင်သင့် ပြင်ဆင်၍ ဖြစ်စေ ရှိနေရမည် ဖြစ်၏။
တာဝန် အလှည့်ကျ မီးသတ်သမားများကိုအစဉ်သဖြင့် မီးသတ်စက်ရုံ၏ အထက်ထပ်၌ အိပ်စေပြီးလျှင် မီးအချက်ပေး သံကြိုးရသည်နှင့်တစ်ပြိင်နက် အထက်ထပ်နှင့်ဆက်ထားသော အချက်ပေးခေါင်းလောင်းကို လှုပ်လိုက်ရ၏။
အချက်ပေးသံ ကြားသည်နှင့် အဆင်သင့် ကားပေါ် ရောက်ရန် လျှောလှေကားများမှဆင်းကြသည်။
မီးသတ်ကား သွားရေးလာရေး မနှောင့်နှေးစေခြင်းငှာ အခြားယာဉ်များနှင့်လူများကို လမ်းဖယ်ရန်ခေါင်းလောင်း သံအဆက်မပြတ်ပေး၍ အမြန်နှင်ရလေသည်။
မီးကိစ္စနှင့် ဤသို့ အရေးတကြီး သွားရစဉ် အခြားယာဉ်၊ လူ စသည်တို့နှင့် တိုက်မိ လျှင် မီးသတ်စက်၌ အပြစ်မရှိချေ။
မီးလောင်သည့် နေရာသို့ရောက်လျှင်ပင် မည်မျှပင် ကြီးကျယ်၍ ကြောက်မက် ဖွယ်ကောင်းအောင်လောင်နေစကောမူ ထိုမီးကို သတ်ရမည်မှာ မီးသတ်သမားတို့၏ တာဝန်ဖြစ်၏။
မည်သူထွက်ပြေးပြေး၊ မီးသတ်သမားကား မပြေးရ။
မီးငြိမ်းသည်အထိ သူ့တာဝန် ဖြစ်လေသည်။
မီးသတ်သမား၏ တာဝန်မှာ ရှေးဦးစွာ လူတို့၏ အသက်ကို ကယ်၍ နောက်မှ ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ရ၏။
အိမ်တွင်းမှငိုသံ၊ ညည်းသံကြားလျှင် မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားဘဲ၊ စွန့်စားဝင်ရောက်ကယ်ဆယ်ရ၏။
အိမ်၏ အဝင်တံခါးပေါက်၌ မီးဝိုင်းနေလျှင် မီးသတ်စက်၌ အဆင်သင့် ပါလာသော လှေကား ရှည်ကြီးဖြင့် ထောင်တက်ကာ မီးမစွဲသေးသည့် ပြတင်းကို မိမိ၌ပါသော ရဲတင်း ပုဆိန် စသည်တို့ဖြင့် ဖွင့်၍ ပိတ်မိနေသော လူတို့၏ အသက်ကို ကယ်ဆယ်ရ၏။
မီးသတ်လှေကားတို့မှာ ပေ ၁ဝဝ မြင့်သော နေရာအထိပင် တက်နိုင်လေသည်။
သို့ရာတွင် ဤနေရာ၌ မီးသတ်သမား၏ ကျွမ်းကျင်မှုအလွန်လိုလေသည်။
အသက်ကယ်ဆယ်ရ၏။
သို့ရာတွင် ဤနေရာ၌ မီးသတ်သမား၏ ကျွမ်းကျင်မှု အလွန်လိုလေသည်။
အသက်ကယ်ဆယ်ရန် တစ်ယောက်တည်း တက်ရသည်ထက် အိမ်တွင်းမှာ သတိမေ့နေသောသူကို ချီ၍ အောက်သို့ ရောက်အောင် ဆင်းရသော တာဝန်မှာ ပို၍ပင် အသဲထိတ်စရာ ကောင်းလှပေသည်။
မီးသတ်သမားသည် အပူရှိန် ပြင်းလှသော မီးလုံးကြီးများ မှိုင်းလုံးကြီးများကြားမှ အသက်ကို မငဲ့ဘဲ ပါလာသမျှ ကိရိယာ များကို ဖြစ်နိုင်သလို အသုံးပြုကာ ဆောင်ရွက်ရ၏၊ ယင်းသို့ ကိုယ်ကျိုးမဖက် အသက်ကိုစွန့်၍ တာဝန်ကြေသူတို့အား မည်သူသည်အကြွင်းမဲ့ မခြီးကျူးဘဲ နေနိုင်အံ့နည်း။
မီးသတ်သမားတို့သည် မီးရှိန်ကိုကာကွယ်နိုင်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ထားလင့်ကစား တစ်ခါတစ်ရံ အထက်မှလောင်ကျွမ်း၍ ပြိုကျလာသော သစ်တို၊ သစ်စ၊ သံတို သံစတို့ လူပေါ်တည့်တည့် ကျ၍ သေကြေရ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ မိမိတက်နေသောအိမ်ပြိုကျ၍ သေကြရ၏။
မီးလုံးကြီးများ၏ အပူရှိန်ကို မခံနိုင်သဖြင့် မေ့မြော၍ လည်းသွားကြ၏။
ဤသို့သိလျက် အားကြိုးမာန်တက်ဆောင်ရွက်လိုသော မီးသတ်သမားတို့၏ သတ္တိနှင့် ဇွဲမှာ ခြီးမွမ်းစရာ ဖြစ်လေသည်။
မီးသတ်လုပ်ငန်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဖျတ်လတ်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။
မီးလောင်ရာဌာနသို့ မြန်နိုင်သမျှ မြန်မြန်ရောက်ရန် အရေးကြီးပေသည်။
ရှေးခေတ်ကဆိုလျှင် မီးစောင့်သမားသည် အေးအေးဆေးဆေးနှင့် ဖြေးဖြေး လုပ်လေ့ရှိသောကြောင့် နှောင့်နှေးနေသည့် အချိန်တွင် လူ့အသက်နှင့် ပစ္စည်းများ မပျက်စီးသင့်ဘဲ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရ၏။
မီးလောင်သောအခါမှ လမ်းတစ်လျှောက်ပြေး၍ မီးမီး ဟူ၍ အော်ကာ သတိပေးတတ် ကြသည်။
သတိပေးပြီးမှ စေတနာဝန်ထမ်း မီးသတ်သမားများက မီးငြိမ်းရန် လူစု၍ သွားကြ၏။
ဤသို့ဖြင့် တစ်မြို့လုံးကုန်မှ မီးသတ်သမားများ ရောက်တတ်ကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ယခုခေတ်၌ ဌာနအသီးအသီးနှင့် အချက်ပေး သံကြိုးသေတ္တာများဖြင့် အဆင်သင့် ဆက်သွယ်ထားသောကြောင့် မြန်နိုင်သမျှမြန်စွာ မီးလောင်ရာသို့ ရောက်ရန်မှာ မီးသတ်သမားတို့၏ကျွမ်းကျင် ဖျတ်လတ်မှုပေါ်တွင်သာ တည်လျက်ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မီးသတ်ခြင်း Category:မီးသတ်ဌာနများ။
မီးသွေးခြောက် မီးလောင်နေသော မီးသွေးတုံးများ မီးသွေး (charcoal) ကို နေ့တိုင်းပင် လူအများတွေ့မြင်ဘူးကြသော်လည်း မည်ကဲ့သို့ လုပ်ယူရရှိ၍ မည်မျှ အသုံးဝင်ပုံ ကိုကား လူတိုင်း မသိရှိကြချေ။
ထင်းမီးသွေး အရိုးမီးသွေးဟူ၍ မီးသွေးနှစ်မျိုး နှစ်စားရှိရာ သစ်သားကို မီးရှို့လိုက်သောအခါတွင် ထင်း မီးသွေးကိုရ၍၊အရိုးကို မီးရှို့လိုက်သောအခါ အရိုးမီးသွေးကိုရလေသည်။
ထိုမီးသွေးများသည် အရောင် မည်းနက်၍ အပေါက်ငယ်ကလေးများ ရှိပြီး လျှင် ဆတ်၏။
မီးသွေးသည် ကာဗွန် အစစ်မဟုတ်ပေ။
သို့သော် ကာဗွန်ရာခိုင်နှုန်း အများဆုံးပါ၍ ဓာတ်ငွေ့များကို စုတ်ပြီးလျှင် ထိန်သိမ်းထားနိုင်သော သတ္တိရှိသောကြောင့် မီးသွေးကို အမျိုးမျိုး အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
မီးသွေးသည် မီးခိုးမထွက်ဘဲ လောင်၍ မီးအရှိန် ပြင်းသည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးက သတ္တုကျောက်ရိုင်းများမှ သတ္တုကို ထုတ်ရာ၌ မီးသွေးမီးဖြင့် ကျိုယူကြသည်။
သစ်သားသည် ဓာတ်သဘောအရ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်တို့ ပါဝင်သော ကာဗိုဟိုက် ဒရိတ် ဖြစ်သည်။
သစ်သားကို လေသာတွင် မီးရှို့လိုက်သောအခါ မီးလောင်သွား၍ ပြာအဖြူ အနည်းငယ် ကျန်ရစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
သို့သော် သစ်သားကို မီးရှို့ရာတွင် လေအကုန်ထွက်မသွားစေဘဲ သစ်ရွက်များ၊ မြက်ပင်များနှင့် ဖုံး၍ လေကို ပိတ်ထားလိုက်လျှင် မလိုသောအရာများပျံ့လွင့် ထွက်သွားကာ မီးသွေးသာ ကျန်ရစ်နေမည် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဝေါ့ကာမြို့အနီးရှိ မီးသွေးဖုတ်သည့်ကျင်း(မီးသွေးကျင်း)ကြီးတစ်ခု မီးသွေးဖုတ်ရာတွင် ကျင်းများပြုလုပ်၍ ဖုတ်လေ့ရှိကြ၏။
သစ်သားအတိုအစများကို ထောင်၍ အတန်းလိုက် အတန်းလိုက် စီပြီးလျှင် အပုံကြီးဖြစ်လာအောင် ပုံထားကြသည်။
ထိုနောက်အပုံပေါ်တွင် မြက်များ၊ ပြာအစိုများဖြင့်ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် အောက်ဘက် မှ လေဝင်သာအောင် အပေါက်ဖောက်ထားရသည်။
အပေါ် ထိပ်၌လည်း ခေါင်းတိုင်သဖွယ် အပေါက်တစ်ပေါက် ဖောက်ထားရလေသည်။
ထိုသစ်တို သစ်စများကို မီးရှို့လိုက်၍ လောင်လာသောအခါ မီးသည် အပေါ်မှ အောက်သို့ တဖြည်းဖြည်း လောင်ဆင်းပြီးလျှင်အလယ်မှ ဘေးသို့လည်း တဖြည်းဖြည်းလောင်လာလေသည်။
ယင်းသို့ အားလုံးလောင်ကျွမ်းပြီးသောအခါ ဖုံးထား၍ ၂ ရက် ၃ ရက် တန်သည် အအေးခံထားရလေသည် မီးသွေး ဖုတ်ခြင်း လုပ်ငန်းသည် အရေးကြီးသည့်လုပ်ငန်းတစ်ရပဖြစ်သည့်အလျောက် တောင်တန်း ဒေသများတွင် များစွာ တွေ့မြင်ရသည်။
မီးသွေး ဖုတ်ရာတွင် ဖိုများကို အလုံပိတ်၍ ထားလျှင် မီးသွေးပို၍ ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ဖုတ်ရာတွင် ဘေးထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ကတ္တရာစေး၊ သစ်သားအရက်ပျံ၊ အက်ဆီတစ်အက်ဆစ်နှင့် အက်ဆက်တုန်းတို့ရရှိနိုင်လေသည်။
ထင်းမီးသွေးသည် အရေးကြီး၍ အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ရကား ယမ်းများပြုလုပ်ရာ၌ ဖြစ်စေ၊ ရေစစ်ရာ၌ ဖြစ်စေ၊ အပူမလိုက်နိုင်သော ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ ဖြစ်စေ အများပင် အသုံးပြုကြလေသည်။
ထို့ပြင်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်သေး၏။
အဆိပ် ဓာတ်ငွေ့များမှ ကာကွယ်သော ဓာတ်ငွေ့ မျက်နှာဖုံးပြုလုပ်ရာ၌လည်း မီးသွေးကို အသုံးပြုကြ၏။
သို့သော် ထိုမီးသွေးမှာ အုန်းခွံများကို ဖုတ်၍ရသော မီးသွေးဖြစ်သည်။
အရိုးများကို အိုးတစ်ခုတွင် ပိတ်၍ ဖုတ်သော အခါဓာတ်ငွေ့များ၊ ရေခိုးရေငွေ့များနှင့် ဆီများထွက်သွားသဖြင့် အရိုးမီးသွေးကို ရလေသည်။
သွေးကို မီးတိုက်ပေးခြင်းဖြင့်လည်း အရိုးမီးသွေး တစ်မျိုးကို ရနိုင်သည်။
အရိုးမီးသွေးသည် ပဲနောက် အရွယ်မှအလုံးသေးသေးလေးထိ အရွယ်အစားစားရှိ၏။
အရိုးမီးသွေးကို မကောင်းသော အနံ့အသက်များ ပပျောက်စေရန်၌ ဖြစ်စေ၊ အရည်များတွင်ရှိသော အရောင်များကို ချွတ်ရာ၌ ဖြစ်စေ များစွာ အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:လောင်စာများ။
|ဟယ်လီးယန့်နှင့် ရောမ ဆီမီးခွက်ငယ်လေးများ ကမ္ဘာဦးလူတို့တွင် ညဉ့်အခါ ကြယ်ရောင် လရောင်မှ လွဲ၍ အခြား အလင်းရောင် မရှိခဲ့ပေ။
နေဝင်မှ နေထွက်တိုင်အောင် အိပ်နေရန်မှာလည်း သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့၏ ဘေးရန်ကို အထူး စိုးရိမ်ရသည်။
ထိုဘေးမှ လွတ်ကင်းရန် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေ ကြရာတွင် သားကောင် ကင်သော မီးပုံများ ညဉ့်အခါ တောက်လောင်နေပါက မိမိတို့ နေသော ဂူနားသို့ တိရစ္ဆာန်တို့ မချဉ်းကပ်ဝံ့ကြောင်းတစ်စတစ်စ သိရှိလာကြသည်။
ထိုကြောင့် တိရစ္ဆာန်တို့ဘေးမှကာကွယ်ရန် ညဉ့်စဉ် ဂူဝ၌ မီးပုံကြီးများဖို၍ ထားကြ၏။
ဤမီးရောင်မှာ အလင်းရောင်ရရန်အတွက် လူတို့ ဖန်တီးသော ပထမဆုံးမီးရောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။
လူတို့သည် အသိဉာဏ် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်လာသည်နှင့်အညီ ဂူဝတွင်ရသော အလင်းရောင်နှင့်မတင်းတိမ်ဘဲ ဂူတွင်း ၌ မီးရောင်ရရန် ကြံစည်ကြပြန်ရာ ထိုမီးပုံမှ မီးစမီးတုတ်များကို ဂူထဲသို့ ယူခဲ့ခြင်းဖြင့် အလင်းရောင်ရနိုင်ကြောင်း တွေ့ ကြလေသည်။
ထိုကြောင့် အမဲဆီကို သားကောင်တို့၏ ဦးခေါင်းခွံတွင် ထည့်၍ မှော်၊ ကျူပင်မှ အူတိုင်စသော မီးစာ အကြမ်းစားများဖြင့် မီးထွန်းကြ လေသည်။
ထိုကဲ့သို့ မီးထွန်းရန် အသုံးပြုခဲ့သော ဦးခေါင်းခွံများကို ရှေးလူများ နေသည့် ဂူများထဲတွင် ယခုထက်တိုင် တွေ့ရသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်သို့ မရောက်မီ နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ နီးပါးခန့် တိုင်အောင် လူတို့သည် ထိုကဲ့သို့သောနည်းကို အခြေပြု၍ မီးထွန်းလာခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် မူကား အစဉ်ကြံစည် ပြုလုပ်လျက် ရှိကြသည်။
ထိုကြောင့် ဦးခေါင်းခွံအစား ကျောက်တုံးကို ထုထွင်း၍ လည်းကောင်း၊ ကြေးသတ္တုကို မီးခွက်ပြုလုပ်၍ လည်းကောင်း၊ မြေကိုဖုတ်၍မြေမီးခွက်ပြုလုပ် လည်းကောင်း မီးခွက်အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလာကြသည်။
ထိုခေတ်အခါက မီးခွက်များမှာ မီးစာထည့်သော နှုတ်သီးနှင့် လက်ကိုင်တပ်ထားသော ခပ်စောက်စောက် ပန်းကန်ကဲ့သို့ ပုံမျိုဖြစ်သည်။
ထိုမှ ဉာဏ် ကွန့်၍ အရုပ်များ၊ ပန်းခတ်ပန်းနွယ်များ ထုလုပ် မွမ်းမံလာကြလေသည်။
မီးခွက်များ သုံးသော ခေတ်မှာ ရှေးဂရိနှင့် ရောမခေတ်မှသည် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးခေတ် တိုင်အောင် နှစ်ရာပေါင်းများစွာကြာခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ထိုမီးခွက်မျိုးသည် ကောင်းစွာမလင်း၍ မီးတောက်မတည်ငြိမ်သည့်ပြင် မှိုင်းလည်းတက်သည်။
ညှော်လည်း ညှော်သည်။
ထို့ကြောင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော မီးခွက်မျိုကို တိုးတက် ကြံစည် လာပြန်ရာ မီးရောင်ကြည်၍၊ ငြိမ်သောအလင်းကိုရသည့် မီးအိမ်တစ်မျိုး ပေါ်ပေါက် လာလေသည်။
သို့ပေါ်ပေါက်လာ သည်နှင့် အမျှ မီးထွန်းပုံ မီးထွန်းနည်းလည်း ပြောင်းလဲ သွားလေသည်။
ဆွစ်လူမျိုး အေမီးအာဂန် ဆိုသူ ဓာတုဗေဒ ဆရာတစ်ဦးက ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် အခေါင်းပါသော မီးစာတိုင်တွင် မီးစာအပြား ထည့်သွင်းထွန်းညှိရသော မီးအိမ်ကို တီထွင်လေသည်။
ထိုမီးစာသည် အထက်အောက် လေရှိန်ရသဖြင့် အလင်းအား ပို၍များ၏။
ထိုမီးတောက်ကိုမှ ပြောင်းစွပ်၍ လေကာထားသဖြင့် မီးအရှိန် ပို၍ ကောင်းပြီးလျှင် မီးတောက်လည်း ငြိမ်သက်၏။
အလင်းရောင်လည်း ပိုထွက်၍ မှိုင်းလည်း မတက်တော့ချေ။
ထိုမီးအိမ်မျိုးကို တစ်စတစ်စ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်၍ အရွယ်အစားစား ပုံအမျိုးမျိုး ချဲ့ထွင်ပြုလုပ် ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုမီးအိမ်မျိုးမှာ အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ကို အယူများလှ၍ လူတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတတ်လေသည်။
မီးခွက် မီးအိမ်များကို ထွန်းညှိရန်အတွက် အမဲဆီများကို စတင် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ ငါးဆီနှင့်ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီများကိုလည်း အသုံးပြုလာကြလေသည်။
သို့သော် ၁၈၅၃ ခုနှစ်တိုင်အောင် မီးထွန်းရန်အတွက် ရေနံဆီကို အသုံးမပြုကြသေးပေ။
ဂူနေလူတို့၏ မီးခွက်မှ ဖယောင်းတိုင်အထိ ပါဝင်သော မီးထွန်းနည်းတို့မှာ မီးတုတ်မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာ ကြသည်။
ဖယောင်းတိုင်ကို ပျားဖယောင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝေလငါးမှရရှိသော ဖယောင်းမှလည်းကောင်း ပြုလုပ်ကြလေ သည်။
မှန်မီးအိမ်ငယ်လေး ရှေးဂရိနှင့်ရောမလူမျိုးတို့သည် ဖယောင်းတိုင်တင်ထွန်းရန် ခုံများနှင့် ချိတ်ဆွဲရန် ပဒေသာမီးပန်းဆိုင်းများကို စိတ်ကူးယဉ်သလောက် သံ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါစသော သတ္တုတို့ဖြင့် လှပစွာ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ကြသည်။
ဤသို့ လှပတင့်တယ်သော ဖေယာင်းတိုင်တင်ခုံနှင့် ပဒေသဖယောင်းတိုင် ပန်းဆိုင်များကို ယခုခေတ် ခမ်းနားကြီးကျယ်သော ညစာစားပွဲ ကြီးများ၌ လည်းကောင်း၊ အချို့အိမ်များကို မွမ်းမံခြယ်လှယ်တန်ဆာဆင်ရာ၌ လည်းကောင်း ကျက်သရေ ဆောင်အဖြစ် သုံးလျက်ပင်ရှိသေးသည်။
ရှေးအခါက အိမ်ပြင်ပ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ညဉ့်အချိန် ကူးသန်းသွားလာသည့်အခါ လက်ဆွဲမီးအိမ်များကို အသုံးပြုကြသည်။
မှန်မီးပြောင်းမပေါ်မီခေတ်က လက်ဆွဲမီးအိမ်တွင် ဖယောင်းတိုင်ထည့်ထွန်း၍ အပေါက်များ ဖောက်ထားသည့် သံပြားတစ်ခုဖြင့် ကာရံထားသဖြင့် လေတိုက်ခြင်းမှကာကွယ်ပေးသည်။
ထိုအပေါက်များမှ မီးရောင်ထွက်လာသည်။
၁၆ နှင့် ၁၇ ရာစု ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ သံပြားအကာနေရာတွင် ကျွဲကော်ပြားကို အသုံးပြုလာကြသည်။
ထိုနောက် ဆီထည့်၍ ထွန်းသော မှန်မီးပြောင်းတပ်လက်ဆွဲ မှန်အိမ်များကို အသုံးပြုလာကြသည်။
မီးရထားဂါတ်ဗိုလ်များသည် အချို့ နေရာများတွင် ဆီထွန်းလက်ဆွဲမှန်အိမ်များကို ယခုတိုင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
ကျောက်မီးသွေးတွင်း တူးသမားများအတွက် ဘေးကင်းမီးအိမ် တစ်မျိုးကို ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဟမ်ဖရီဒေဗီ ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ကြံစည်၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
ကျောက်မီးသွေးတွင်းတူးသည့်အခါ မီးအိမ်ကိုပါ ယူဆောင်သွားရ၏။
သာမန်မီးအိမ်နှင့် ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ရာဝယ် မကြာခဏ ကျောက်မီးသွေးငွေ့ကို မီးဟပ်ကာ တွင်းပေါက်ကွဲ ပြိုကျ၍ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးကြလေသည်။
ထိုကြောင့် ဆာဟမ်ဖရီဒေဗီသည် သာမန်ရိုးရိုးမီးအိမ်မျိုးကိုပင် မီးတောက်၏ပတ်လည်၌ သံဆန်ခါပါးကာပေး၍ စမ်းသပ် ကြည့်ရှုရာ မီးအိမ်မှ အပူရှိန်သည် ကျောက်မီးသွေးတွင်း ထဲရှိ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ဓာတ်ငွေ့များရှိ ရာသို့ မရောက်ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ထိုမီးအိမ်မျိုးကို အသုံးပြုကြရာ မရေတွက်နိုင်သော အသက်ပေါင်းများစွာကို ဆုံးရှုံးခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၈ နှင့် ၁၉ ရာစုခေတ်လောက်တွင် ဓာတ်ငွေ့ဖြင့် မီးထွန်းနည်းတစ်နည်းကို စမ်းသပ်တွေ့ရှိပြန်လေသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့မှာကျောက်မီးသွေးကို မီးဖုတ်ရာမှ ရရှိနိုင်သော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်၍ ၁၈ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဝီလျံမားဒေါ့ ဆိုသူသည် ဗာမင်ဂမ်မြို့ စက်ရုံတစ်ရုံကိုဤနည်းဖြင့် မီးထွန်း ပြနိုင်လေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ လန်ဒန်မြို့ရှိ အိမ်များ လမ်းများတွင် ဓာတ်ငွေ့မီးများဖြင့် လင်းနေခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ထိုဓာတ်ငွေ့မှာ အသုံးပြုရာ၌ သတိမရှိလျှင် အဆိပ်ငွေ့သင့်ကာ အသက်ဆုံးရှုံးတတ်သဖြင့် ယခုခေတ်အခါတွင် ထိုဓာတ်ငွေ့မျိုးကို ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။
၁၈၂၈ ခုနှစ်မှစ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးထွန်းနည်းကို စတင်ကြံစည်လာရာ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တဖြည်းဖြည်းအောင်မြင် ထမြောက်လာလေသည်။
အစတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးရောင်သည် မကောင်းလှသေးချေ။
၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် တောမတ် အယ်လဗာ အက်ဒီဆင် ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ဓာတ်မီးကို ကြာရှည်အသုံးပြုနိုင်ရန် လေမရှိသောဖန်သီးထဲတွင် လျှပ်စစ်ကြိုးမျှင်ကလေးကို ထည့်သွင်ပေးလေသည်။
သို့ဖြင့် ကြည်လင်စွာလင်းသော ဓာတ်မီးလုံးကလေးများစတင် ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ထိုဓာတ် မီးလုံးကလေးများကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ချဲ့ထွင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ယခု ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ဓာတ်မီးရောင်များမှာ အတောက်ကောင်းသော အခြေသို့ ရောက်လာလေပြီ။
တွဲရရွဲကျနေသော ကြိုးအဖျားမှ ဓာတ်မီးလုံးကလေး တပ်ဆင်ထွန်းရခြင်းမှာ အလှအပကြိုက်သော သူတို့အဖို့ တစ်ခုခု လိုနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေကြသဖြင့် အနည်းနည်းအဖုံဖုံ ဖန်တီးပြုပြင် ကြပြန်ရာမှ လှပသော မီးအုပ်၊ မီးစလောင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
အချို့ အဆောက်အအုံကြီးများတွင်မီးရောင်ကိုတိုက်ရိုက်မကျစေဘဲ ကြွေဖန်လုံးကြီးများထဲတွင် ထည့်သွင်း၍ ထွန်းကြသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် တိုးတက်ကြံစည်လာကြရာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် နီယွန်ဓာတ်ဖြင့် ထွန်းသော လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးမျိုးကို စမ်းသပ် အောင်မြင် လာကြပြန်သည်။
ဖန်ပြွန်ချောင်းများထဲတွင် နီယွန်ဓာတ်ငွေ့ ထည့်ထား၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် တွေ့ရှိသောအခါ လှပဆန်းကြယ်သော ဓာတ်မီးရောင်များ ရရှိလေသည်။
ဖန်ပြွန်ချောင်းမျာကို အလိုရှိရာ ပုံအမျိုးမျိုး ပြုပြင်၍ ထွန်းရာ ကြော်ငြာနှင့် အခြား အထိမ်းအမှတ်များအတွက် အသုံးပြုကြလေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်မှစ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးချောင်းကို တီထွင်အသုံးပြုလာကြပြန်သည်။
ထိုဓာတ်မီးချောင်းမှ ဓာတ်မီးရောင်မှာ နေ့ခင်း၏ အလင်းရောင်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၍ အခြားဓာတ်မီးရောင်များကဲ့သို့ မျက်စိအန္တရာယ် မဖြစ်ပေ။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အသုံးချင်းတူသော်လည်း အခြားလျှပ်စစ် ဓာတ်မိးများထက် သုံးဆပို၍ အလင်းရောင်ရလေသည်။
နေအိမ်များတွင် အဖိုးတန်ဆုံးသော အလင်းရောင်မှာ နေရောင်ခြည် ဖြစ်သည်။
နေရောင်ခြည်မှာ လူတို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက် အသုံးဝင်၍ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါပိုးများကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည်။
ရှေးအခါက အိမ်များတွင် ပြတင်းပေါက် အလွန်နည်းပါး၏။
ထိုကြောင့် အိမ်တွင်းတွင် သဘာဝ အလင်းရောင်ကောင်းစွာမရချေ။
ပြတင်းပေါက်တွင် တပ်ဆင်ရန်မှန်များ ဈေးပေါပေါမရနိုင်မီ အိမ်များတွင် ပြတင်းပေါက်များ အဖောက်နည်းကြ၏။
အလယ် ခေတ်လောက်က သာမန် လူဆင်းရဲတန်းစားများ၏ အိမ်ပြတင်းများတွင် ဆီစိမ်စက္ကူများကို ကပ်၍ ကာကြလေသည်။
ထိုနောက်မှကျောက်ဖြူများကို ပါးပါးလွှာ၍လည်းကောင်း ပြတင်းပေါက်တွင် တပ်ဆင်ကြခြင်းဖြင့် အလင်းရောင်လည်း ရ၍ လူဆိုးသခိုးများဘေးမှလည်း စိတ်ချ၍နေနိုင်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အလင်း ပင်ရင်းများ။
သမင်မျိုးရင်းတွင် မု့(စ်)သမင် သည် အကြီးဆုံး အမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ပိုင်း မိန်းပြည်နယ်မှ မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်အထိ လည်းကောင်း၊ ကနေဒါနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံးအပြင် မြောက်ဘက် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်မှ အာတိတ်စက်ဝိုင်းတိုင်အောင် လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
စကန်ဒီနေးဗီးယားကျွန်းဆွယ်ကြီးမှ ဆိုက်ဗီးရီးယားပြည်နယ်အထိတွေ့ရသော ဥရောပ နှင့် အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း ဒေသများတွင် တွေ့ရသော မု(စ်)ကောင်ကဲ့သို့ အကောင်မျိုးကို အဲ့ဟုခေါ်ကြသည်။
မု(စ်)ကောင်သည် အခြားသမင်းများနှင့်မတူ အချိုးအစားမကျသော သတ္တဝါ ဖြစ်၏။
ရှည်လျားသော ခြေထောက်၊ ရှည်လျားသေးသွယ်သော ဦးခေါင်း၊ အတွင်းသို့များစွာ ဝင်နေ၍ သေးငယ်သော မျက်လုံး၊ ရှည်လျား၍ ကားနေသော နားရွက်၊ တိုတုတ်သော လည်တံ၊ ကားထွက်နေသော နှုတ်ခမ်းများဖြင့် အလွန်အချိုးအစား မကျချေ။
ယင်း၏ ဦးချိုတို့မှာ ပြားနေ၍ စောင်းများမှ ထက်သောခွေးသားစိတ်သဏ္ဌာန် အချွန်များ ထိုးထွက်နေသည်။
၅ နှစ်သားအရွယ်တွင် အကောင်ကြီးဖြစ်လာ၍ ဦးချိုများမှာ တစ်ဖက်မှ တစ်ဖက်သို့ ၆ ပေမျှပင်ရှိ၏။
ထူထဲသော လည်ဆံမွေးများလည်းရှိသည်။
လည်ပင်းအောက်မှ အမွေးထူသည့် အိတ်တစ်ခုတွဲကျနေ၍ ခလောက်ကဲ့သို့ရှိနေလသည်။
ခွာများမှာ ရှည်၍ အဖျားရှူးပြီးလျှင် နှစ်ခြမ်းကွဲနေသည်။
မု(စ်)ကောင်အထီးသည် ၆ ပေခန့်မြင့်၍ အလျား ၉ ပေခန့် ရှိသည်။
အလာစကာပြည်နယ်မှ မု(စ်)ကောင်များသည် ၇ ပေခန့် အထိ မြင့်ကြ၍ အလျား ၁ဝ ပေခန့်အထိ ရှိသည်။
အမကား အထီးလောက် မကြီးချေ။
၄ ပုံ ၃ ပုံ ခန့်လောက်သာ ရှိသည်။
ကြီးသော ပါးစပ်၊ ကားနေသော နားရွက်များနှင့် လိုက်အာင် ဦးချိုများမရှိသဖြင့် အကြည့်ရ အလွန်အရုပ်ဆိုး၏။
တစ်ခါတစ်ရံခလောက်သဏ္ဌာန် အိတ်ရှိတတ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် မရှိချေ။
မု(စ်)ကောင်သည် အုပ်နှင့်မနေ။
တစ်ကောင်တည်းသာ သွားလာ နေတတ်သည်။
နွေအခါတွင်ရေအိုင်မြစ်ချောင်းဘေးတို့၌ နေ၍ ပျော်ပါးစွာ ရေချိုးလိုက်၊ ရွှံ့လူးလိုက်နှင့် နေသည်။
အေးမြသော ရေထဲတွင် လျှောက်သွား၍ အပင်များကို စားသည်။
အခြားအခါများတွင် တောထဲ၌ လှည့်လည်၍ အညွန့်၊ အစို့တို့ကို စားသောက်လေသည်။
ရှည်လျားသော ခြေထောက်များသည် ဤနေရာ၌အလွန်အသုံးဝင်၏။
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ အပင်များမြင့်လွန်း၍ မမှီနိုင်ပေ။
ထိုအခါ ပတတ်ရပ်၍ အပင်ကို မှီပြီးလျှင် ကိုင်းညွှတ်လာအောင် လုပ်လေသည်။
မု(စ်)ကောင်သည် ဆောင်းရာသီဝင်ရောက်လာ သောအခါတွင် ကုန်းမြင့်များသို့ တက်ရောက်၍ နေထိုင်၏။
ထိုအခါ၌ တစ်ကောင်တည်း မနေတော့ပေ။
အထီးအမ များစွာ စုရုံး၍ သုံးလေးဧကခန့်ရှိသော နေရာတစ်ကွက်ကို ရွေးချယ်ပြီးလျှင်၊ ထိုစည်းဝိုင်းထဲမှ မထွက်ဘဲ နေကြတော့၏။
ဝံပုလွေများကို အလွန်ကြောက်၏။
ဝံပုလွေဟောင်သံကို ကြားလျှင်ပင် ကြောက်လွန်း၍ တုန်နေသည်။
ဝံပုလွေများ အနီးသို့ ရောက်လာသောအခါ ပြေးရမည်လား၊ ပုန်းရမည်လား မသိနိုင်အောင်ပင် ရှိတော့သည်။
သို့သော် အသက်ကို အလဟဿမစွန့်လွှတ်ဘဲ တတ်နိုင်သမျှ ခုခံ၏။
ဥိးချိုနှင့်ဝှေ့၍ ခြေထောက်နှင့်ကန်ကာ၊ ဝံပုလွေအုပ်ငယ်ငယ်ကိုတွန်း လှန်နိုင်သည်။
အုပ်ကြီးလျှင်ကား အစုလိုက် အပြုံလိုက် သေကြရလေသည်။
အထီး ၂ ကောင်ရှိလျှင် မိတ်လိုက်ချိန်၌ အကြီးအကျယ် တိုက်ခိုက်တတ်ကြ၏။
အမများမှာလည်း သားငယ်ကိုတစ်ဦးဦးက နှောင့်ရှက်လျှင် အတင်းလိုက်၍ ဝှေ့တတ်၏။
အခြားအချိန်များ၌ မုစကောင်တို့သည် သိမ်မွေ့၍ ရန်သူလာသည်ဟုထင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လျင်မြန်စွာ ထွက်ပြေးလေတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင် ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစုများ။
ဥရောပတိုက်၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ရှေးကျောက်ခေတ်ကနေထိုင်ခဲ့သော သူများသည် မုယော (Barley) ကို အသုံးပြုကြကြောင်း ထိုနိုင်ငံမှ တူးဖော်ရရှိသော အခြားဝတ္ထုပစ္စည်းများနှင့်အတူ မုယောစေ့များကိုပါ တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့်သိရလေသည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ခရစ်တော် မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်အထက်က မုယောကို စိုက်ပျိုးခဲ့ ကြောင်း တရုတ် လူမျိုးတို့၏ အယူဝါဒရေး စာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ဟီဗြူလူမျိုး(ဟီဘရူးလူမျိုး)တို့သည် မုယောပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြောင်း ခရစ်ယန်တို့၏ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြချက်ပါရှိသဖြင့် သိရလေသည်။
ထိုကြောင့် မုယောပင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ကောက်ပင်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
မုယောပင် မူလပေါက်ရောက်ရာ အရပ်မှာ အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်ရသည်။
အကြောင်းဆိုသော် ထိုဒေသများတွင် မုယောပင်အရိုင်းများ ပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အလွန်အေးသော ရာသီရှိသည့်မြောက်ဘက် အလာစကာပြည်နယ်မှ တောင်ဘက် အိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူအိုက်သော တိုင်းပြည်များအထိ မုယောပင်ကို စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြသည်။
ရှေးအခါက မုယောကို လူတို့ စားသုံးရန် အတွက် အသုံးချခဲ့ကြ၏။
သို့သော် မုယောထက် အာဟာရဓာတ် ပြည့်စုံသည့်အခြားကောက်ပင်များကို ယခုစိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြရာ မုယောမှုန့်နှင့် လုပ်သော ပေါင်မုန့်အမည်းများကို ဥရောပတိုက်တောလက်ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသော တောင်သူလယ်သမားတို့လောက်သာ စားသုံးလျက်ရှိကြသည်။
စိမ်းစိုနေသော မုယောပင် ယခုခေတ်တွင် ဘီယာခေါ် ဗျစ်ရည်ချက်လုပ် ရန်နှင့် နို့မှုန့်စသော အစားအသောက်များ၌ ရောစပ်ရန်အတွက် မုယောကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။
တိရစ္ဆာန်အစာအတွက်လည်း မုယောမှုန့်ကို အသုံးချနိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် ဝက်များကို မုယောမှုန့်ကျွေးလျှင် ပို၍ဆူဖြိုးလာမည်ဖြစ်သည်။
မုယောပင်၏ ရိုးတံများတွင် ထက်မြက်စုးရှသော အမွေးအမှင်ကလေးများပေါသဖြင့် တိရစ္ဆာန်များကို ကျွေးရန်အစာအဖြစ် ထိုကောက်ရိုးများကို အသုံး မချနိုင်ချေ။
မုယောပင်များမှာ ကောက်လျင်ပင်မျိုးဖြစ်ရာ အများအားဖြင့် ဂျုံပင်များ စိုက်ပျိုးပြီးမှ မုယောကို စိုက်လေ့ရှိ ကြသည်။
ဂျုံ ထက်ဦးစွာ မုယောကို ရိတ်သိမ်းကြရသည်။
စိမ့်မစွဲ၊ ရေမဝပ်သည့် သဲမြေမျိုးတွင် မုယောပင်များ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်း၍ အမြစ်တိုသည့် ကောက်ပင်မျိုးဖြစ်သောကြောင့် မြေယာကို နက်စွာ ထွန်ယက်ပြုပြင်ရန် မလိုချေ။
ရုရှားနိုင်ငံသည် မုယောအများဆုံး စိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မုယောပင်ပေါက် မော့ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ကို မုယောစပါးမှ အပင်ဖောက်ယူရ၏။