kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းအတွက် အဓိက တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သော မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ဖြစ်ပြီး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဆေးပညာ သင်ယူနိုင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူရန် လိုအပ် လေသည်။
ကျန်းမာရေး အစိုးရဆေးရုံများ မော်လမြိုင် မိခင်နှင့်ကလေးဆေးရုံကြီး (ခေါ်) အမေရိကန်ဆေးရုံကြီး (ယခင်ကိုလိုနီခေတ် Ellen Mitchell Memorial ဆေးရုံ) မော်လမြိုင် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး မော်လမြိုင် ခရစ်ယာန် အထူးအရေပြားဆေးရုံ မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ မော်လမြိုင် တိုင်းရင်းဆေး ဆေးရုံ အားကစား ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း (Southern Myanmar United F.C) သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။
ဆောက်သမ်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ ရာမညအားကစားကွင်း ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
ဆောက်သမ်းမြန်မာယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင် တည်ထောင်ခဲ့စဉ် ၂၀၀၉-ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအသင်းသည် မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ညီအစ်မမြို့တော် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အင်ဒီယားနားပြည်နယ်ရှိ ဖို့တ်ဝိန်းမြို့ နှင့် မော်လမြိုင်မြို့ တို့သည် ချစ်ကြည်ရေးမြို့တော်သဘောတူညီချက်ထူထောင် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မုတ္တမ သည် မြန်မာနိုင်ငံ မွန်ပြည်နယ် သထုံခရိုင်၌ တည်ရှိသော မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့၏ အနောက်မြောက်၊ နှစ်မိုင်နီးပါးခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး သံလွင်မြစ်ကခြားထားသော ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
မုတ္တမသည် ရှေးအခါက အလွန်ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော မဂဒူးမင်းဆက် (ခ)ဝါရီရူမင်းဆက်ခေါ် ဟံသာဝတီပဲခူး မင်းဆက်စတင်တည်ထောင်သူ ဗညားဝါရူး (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (ခရစ်နှစ် ၁၂၅၃-၁၃၀၇)(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၁၄ - ၆၆၈) အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထို့အပြင် မုတ္တမသည် မြစ်ကမ်းဒေသဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ပင်လယ်ကူးရွက်သင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံသားတို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား ကျက်စားရာလည်း ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
မုတ္တမ စဉ့်အိုးကြီးများသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းနှင့် ဆူမတြားကျွန်းတို့အထိ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုနိုင်ငံတို့ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်တို့တွင် မုတ္တမစဉ့်အိုးများကို ပြသထားရှိကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ပထဝီအနေအထား ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင်ပေါင်း ၁၆၉ မိုင်အကွာ ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် ကားလမ်းဘေး၌ တည်ရှိသော မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
မုတ္တမမြို့တွင် နယ်မြေရဲစခန်း၊ တီလီဖုန်းအိတ်ချိန်းရုံး၊ စာတိုက်ခွဲ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ ကွန်ကရစ်ဇလီဖားတုံးစက်ရုံ၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှစ်ကျောင်းရှိသည်။
မော်လမြိုင်မြို့သို့ သံလွင်တံတားမှ ဆက်သွယ်ပေးထား၍ ကုန်သွယ်စီးဆင်းမှု မြန်ဆန်လာသလို သွားလာရေးသည်လည်း ကောင်းမွန်သောမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
တောင်စဉ်တောင်တန်းတို့ ပေါများသည့်အလျောက် သဘာဝတောတောင်ကောင်းမွန်သည့် မြို့တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
မုတ္တမမြို့သည် ရေအရင်းအမြစ်ကောင်းမွန်သော ဒေသလည်းဖြစ်သည်။
မုတ္တမမြို့သည် မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုများ တည်ရှိနေသော ပထဝီဖြစ်သည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ် ရာမညတိုင်းမွန် ၃ ရပ်တွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော မုတ္တမ မဏ္ဍလဟုခေါ်သည့် မုတ္တမမြို့၏ မူလအမည်ရင်းမှာ မောတမော ဟု ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံတွင် ဆိုသည်။
မော့တမော့ ဟုလည်း အချို့ ဆိုကြသည်။
ကျောက်ကို တမော့၊ ကျောက်ညွန့် ကျောက်ဖျာကို မော့တမော့၊ ကျောက်ဖျာ ကျောက်ညွန့်တွင် တည်ထားသောကြောင့် မော့တမော့မြို့ ဟု မွန်တို့ခေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။
နောက်မှ မုတ္တမဟု တွင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မုတ္တမမြို့ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁,၄ဝဝ ခန့်လောက်က မွန်ဘုရင်တစ်ပါး တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ သက္ကရာဇ် ၄၁၈ - ၄၁၉ခုနှစ်တွင် အနော်ရထာစော တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်ကစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်ကျော် မြန်မာ့လက်နက်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဟံသာဝတီခေတ် နရပတိစည်သူမင်း ထားခဲ့သော မုတ္တမမြို့စား အလိမ္မာ အမတ်ကို သက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံပြီးလျှင် ဝါရီရူ (မိုပေါ်ကမင်း) အမည်ခံ၍ မဂဒူး မင်းဆက်ကို ဗညားဝါရူး (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်းက မုတ္တမမြို့မှ စတင်တည်ထောင်သည်။
မုတ္တမ ဝါရီရူမင်းနှင့် ဟံသာဝတီ တရဖျားတို့ အချင်းချင်း သမီးပေး၍ မဟာမိတ်ဆက်ကြသည်။
ထိုနောက် တရဖျား အကောက်ကြံ၍ တိုက်လာသဖြင့် ဝါရီရူသည် တရဖျားကို တိုက်ရာ၊ တရဖျားကို လက်ရဖမ်းမိသည်။
နောက်တရဖျား မသင့်မတင့်သော အကြံအစည်ကို ကြံသည်နှင့် ကွပ်မျက်ရသည်။
ပဲခူးတွင် မြို့စားခန့်ထားလျက် မုတ္တမကနေပြီးလျှင်ရာမညတိုင်းကို ဝါရီရူမင်း အုပ်ချုပ်လေသည်။
မဂဒူးမင်းဆက်တွင် မင်းပေါင်း ၁၈ ဆက်တိတိ မင်းပြုကြသည်။
ပထမ မင်း (၇) ဆက်တိုင်မူလဖြစ်သည့် မုတ္တမမြို့တွင်သာ အစဉ်အဆက် မင်းပြုကာ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သော်လည်း (၈) ဆက်မြှောက်ဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦး(သုရှင်ဗညားဦး)လက်ထက်အရောက်တွင် လက်အောက်ခံမြို့စားများဖြစ်သည့် လောက်ဖျား၊ဥလို၊အဲဗြပန်ု နှင့် ဗြတ်ထဗ ညီနောင်များကပုန်ကန်သည့်အတွက် မုတ္တမမှ ဒုန်ဝန်း(ယခု ဝန်မြို့)သို့ ပြောင်းရွှေ့စိုးစံရသည်။
သို့သော် ဝန်မြို့တွင်လည်း အချိန်များစွာမကြာလိုက်ပဲ စစ်ရှုံးပြန်သဖြင့် ဟံသာဝတီ(ပဲခူးမြို့)သို့ ပြောင်းရွှေ့ရပြန်သည်။
တောင်ငူခေတ် သက္ကရာဇ် ၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီးသည် ထိုက်ဆင် တစ်ရာ့သုံးဆယ်၊ မြင်း နှစ်ထောင့်တစ်ရာ၊ စစ်သည်သူရဲတစ်သိန်းသုံးသောင်းနှင့် မုတ္တမသို့ချီတက်သည်။
ပူတကေ(ပေါ်တူဂီ)လူမျိုး သေနတ်ကိုင် အမှုထမ်းတို့လည်းပါသည်။
မုတ္တမစား စောဗညားလည်း စစ်သူရဲပေါင်းများစွာဖြင့် မြို့ကို အလုံပြု၍ ခုခံသည်။
မုတ္တမတိုက်ပွဲသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီးနှင့် မုတ္တမစား စောဗညားတို့ဖက်ပြိုင် တိုက်ခိုက်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် အလောင်းမင်းတရား နတ်ရွာစံကြောင်း သိသောအခါ မင်းခေါင်နော်ရထာသည် မြေဒူးမင်းနှင့် စိတ်ဝမ်းကွဲလျက်ရှိသည့် အလျောက် တပ်များကိုမီအောင်မလိုက်ဘဲ တောင်ငူကြောင်းပြန် လေသည်။
မင်းခေါင်နော်ရထာသည် မြေဒူးမင်း၏ နောင်တော် (နောင်တော်ကြီး)ထံ လူလွှတ်၍ မြေဒူးမင်းသည် ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး တို့ဖြင့် မုတ္တမ မြသိန်းတန်ဘုရားမှာ သွေးသစ္စာ စည်းကြပ် ကြောင်း၊ နောက်တပ်များကိုလည်း မျိုးရိက္ခာ မပေးမပို့စေရ၊ စစ်တောင်းမြို့သူကြီး ခေါင်းအကြီးတို့ကို ဆင့်ဆိုကြောင်း၊ ဓားတော်ယိမ်းနွဲ့ပါးကိုလည်း သိမ်းယူကြောင်း၊ ထွတ်ချာဒေဝီနှင့် လည်း အပြောအဆိုရှိကြောင်းတို့ကို လျှောက်ထား၏။
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ် ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများ မြို့၏အရှေ့ဘက် သံလွင်မြစ်ကမ်းနဖူးပေါ်တွင် မြသိန်းတန်စေတီတော်တည်ရှိပြီး၊ မြို့၏အနောက်ဘက် တောင်တန်းပေါ်၌ကျိုက်ဖျင်ကူစေတီတော်၊ မြို့၏အချက်အချာအလယ်ဗဟိုတည့်တည့်၌ အောင်ချမ်းသာကြီးစေတီတော်တို့ တည်ထားကိုးကွယ်လျက်ရှိပြီး မုတ္တမတောင်ရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌ မင်းအဆက်ဆက်တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ဘီလူးတစ်ရာစေတီတော် (ခ) ကျိုက်ကလွန်ပွန်းစေတီတော်နှင့် ထင်ရှားသောစေတီပုထိုးများ၊ မုတ္တမမြို့၏ အဓိပတိဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် အောင်သိဒ္ဓိကျောင်းဆရာတော်၏ မပုပ်မသိုးသောရုပ်ကလာပ်တော်တို့ကိုလည်း ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်မှာပဲ ဖြစ်သည်။
စေတီတော်တို့၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်တို့ကို ဆင်ယင်ကျင်းပလျက်ရှိပြီး မုတ္တမမြို့၏ အစည်ကားဆုံးဖြစ်သည့် အောင်ချမ်းသာကြီးစေတီတော်၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တန်ခူးလဆန်း (၁၀) ရက်မှ လဆုတ် (၅) ရပ်နေ့အထိ ပြုလုပ်ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မုတ္တမတိုက်ပွဲ မုတ္တမစဉ့်အိုး thumb|300px ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း (၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက် - ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၎င်းအား ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေက ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် ရင်းနှီးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဆန့်ကျင်သူဟု ယူဆခြင်းခံရသည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၁၂ ဆင်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးတော်ပုံကာလတွင် ဒီမိုကရေစီဆန္ဒပြသူများကို နှိပ်ကွပ်ရာ၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တစ်ဝိုက်တွင် တပ်များချထားခြင်းနှင့် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးကို ပစ်ခတ်ခြင်းတို့တွင် ကြီးကြပ်ပါဝင်ခဲ့သူအဖြစ် လူသိများသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်၊ နည်းဗျူဟာအမှတ် ၃ ၌ နည်းဗျူဟာမှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တိုင်းမှူးဖြစ်လာပြီး စစ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်စစ်ရုံးချုပ်၌ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်လာပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နအဖ၏ အတွင်းရေးမှူး ၂ ရာထူးကို ရယူခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းသည် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း၏ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနှင့် ‘တိုင်းပြုပြည်ပြု စီမံကိန်းများ’ တွင် အမြင်တူညီခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက မိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် နအဖသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့် စကားမပြောရုံသာမက အာဏာကိုလည်း လွှဲပြောင်းပေးမည်မဟုတ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒီပဲယင်းသတ်ဖြတ်မှု၌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ထောက်ခံသူများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက် နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင်သူအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ယူဆခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့်အတူ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံများသို့ လိုက်ပါခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဝင်းအောင်နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးတို့ကို ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ရန် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်ပြီး အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က ချင်းပြည်နယ်ရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်အများစုကို ဘာသာရေးအရ ဖိနှိပ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၀၄ ဖြင့် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
​ ရာထူးသက်တမ်းများ စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နည်းဗျူဟာမှူး၊ အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ဒုတိယစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲရေးမှူး၊ အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၁၉၉၇) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် (၂ဝဝ၁) အတွင်းရေးမှူး ၂၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (ဖေဖော်ဝါရီ ၂ဝဝ၃) အတွင်းရေးမှူး ၁၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (‌ဩဂုတ် ၂ဝဝ၃) နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၊ (နယကအဖွဲ့ဝင်) (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄) ဘဝနိဂုံး ၁၂-၁ဝ-၂ဝဝ၇ တွင် လူကီးမီးယားသွေးကင်ဆာနှင့် ကွယ်လွန်သည်။
သူစင်္ကာပူဆေးရုံတက်နေစဉ် ၂ဝဝ၇ ဇန်နဝါရီလထဲ၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ လာကြည့်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသည် 'နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ'ဟု အမည်တပ်ထားသည့် စစ်အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော စစ်အာဏာရှင်အုပ်စိုးသည့် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များကို ရွေးကောက်တင်မြောက်ခဲ့သော်လည်း ယင်းကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည့် အရပ်ဘက်အစိုးရ အကောင်အထည်ပေါ်လာခြင်းမရှိခဲ့ချေ။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံ၍ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပကာ စစ်အစိုးရမှ ဖွဲ့စည်းထားသော အသွင်ပြောင်း 'ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ' မှ အနိုင်ရရှိကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလမှ စတင်ကာ (တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) ဒီမိုကရေစီ သမ္မတနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့ကာ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် ရပ်တည်သော "အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်" မှ ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်အတွင်း စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ကာ 'အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်' အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့၍ အစိုးရဖွဲ့နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၆ မှ ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၃၁ အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထပ်မံ၍ တောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ၌ မြန်မာစစ်တပ်က အရပ်သားအစိုးရကို ဖယ်ရှား၍ နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြပွဲများစွာနှင့်အတူ စစ်အစိုးရအား ပုန်ကန်သော ပြည်တွင်းစစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ယခုလက်ရှိတွင် စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံ၏ ၅၀%ကိုသာ ထိန်းချုပ်နိုင်တော့သည်။
https://burmese.voanews.com/a/mndaa-captures-junta-northeast-command/7728591.html နိုင်ငံရေးအခြေအနေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉ ရာစုမတိုင်မီက သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး မင်းဆက်ပေါင်းများစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်ထိ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ကာ ပါလီမန်စနစ်ကို အခြေခံသော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်လာသည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ဦးဆောင်သည့် 'မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ' လက်အောက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် အစိုးရတစ်ရပ်ထူထောင်ရန် ကြိုစားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အောက်တွင် ရောက်ခဲ့ရသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံ့အကြီးအကဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဟူသည့် ရာထူးကို ရယူထားသည်။
သူတင်မြှောက်ထားသည့် ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်ထိ ဦးခင်ညွန့်ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းနှင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးနေရာအားလုံးလိုလိုအား တပ်မတော်အရာရှိများက ရယူထားသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နှင့် ဥရောပအစိုးရများက စစ်အစိုးရအား စားသုံးသူသပိတ်နှင့်အတူ ဒဏ်ခတ်အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။
ဖရီးဘားမား မြန်မာနိုင်ငံလွတ်မြောက်ရေးအတွက် လှုပ်ရှားသူများ၏ ဖိအားပေးမှုကြောင့် ဖောက်သည်များက သပိတ်မှောက်၊ ရှယ်ယာရှင်များက ဖိအားပေးခြင်းအားဖြင့် အနောက်နိုင်ငံကော်ပိုရေးရှင်းများ မြန်မာနိုင်ငံမှတပ်ခေါက် ပြန်ကုန်ကြပြီဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုတွင်ပါသော အားနည်းချက်များကြောင့် အချို့အနောက်နိုင်ငံ ရေနံကုမ္ပဏီကြီးများ လုပ်ငန်းများ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပြီး အာရှစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကလည်း ဆက်လက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလျက်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် သဘာဝ သယံဇာတ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီ တိုတယ်အက်စ်အေနှင့် အမေရိကန်ရေနံ ကုမ္ပဏီချက်ဗရွန် တို့သည် ရတနာ သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို ဆက်လက်၍ လည်ပတ်လုပ်ကိုင်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဓာတ်ငွေ့တင်ပို့လျက်ရှိသည်။
တိုတယ် (ယခင် တိုတယ်ဖီနာအက်ဖ်) သည် ပြင်သစ်နှင့် ဘယ်လဂျီယန်နိုင်ငံများရှိ တရားရုံးများတွင် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းတည်ဆောက်စဉ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယိုးစွပ်ခံရသည့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖေါက်မှုများအတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း ခံနေရသည်။
ချက်ဗရွန်မှ မဝယ်ယူမီက ယူနိုကယ်လ်ကုမ္ပဏီသည်လည်း အလားတူ တရားတဘောင် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး သန်းပေါင်းရာချီ ကုန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၂ဝဝ၃ ခုနှစ် 'မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီ အက်ဥပဒေ' ကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး နောက် အမေရိကန်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ အဝတ်အထည်များနှင့် ဖိနပ်များ မှာယူတင်သွင်းခြင်းကို တားမြစ်ပိတ်ပင်လိုက်သည်။
အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် စီးပွားရေး ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုသည် အရပ်သား ပြည်သူလူထုအား ထိခိုက်နစ်နာစေသည်ဟူသည့် ပြစ်တင်မှုများ ခံနေရသည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုသည် စစ်အစိုးရကို ဖိအားပေးရာရောက်သည်ဟု အစဉ်တစိုက် ထောက်ခံခဲ့သည်။
စစ်အစိုးရသည် ဆိုးရွားလှသည့် လူ့အခွင့်အရေးချိုး ဖေါက်မှုမှတ်တမ်းအတွက် အပြစ်တင်ပြောဆိုခံနေရပြီး တိုင်းပြည်အတွင်း ဖြစ်ပျက်နေသည့် လူအခွင့်အရေး အခြေအနေအပေါ် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတို့က စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သည့်တရားစီရင်ရေး မရှိသည့်အပြင် စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံရေးအရ အတိုက်အခံပြုခြင်းကို သည်းခံခြင်းမရှိချေ။
အင်တာနက်အသုံးချမှုကိုလည်း ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
အမေရိကန်အင်တာနက်ကုမ္ပဏီ ဖေါတီနက်မှ ဆန်ခါစစ်ထုတ်သည့် စနစ်ဖြင့် အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။
အီးမေးလ် ဝန်ဆောင်မှုများ၊ အခမဲ့ဝက်ဘ်လုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးအရ အတိုက်အခံဘက်မှ ရပ်တည်သည့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော ဝက်ဘ်စာမျက်နှာများကိုလည်း ကန့်သတ်ထားသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်က စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများအား ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ဩဂုတ် ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန္ဒပြသူများအား ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ၈၈၈၈ (၈လေးလုံး) အုံကြွမှုဟု တွင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဆန္ဒပြမှုများက ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အား စစ်အစိုးရမှ အသိအမှတ်မပြုခဲ့ချေ။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ လွှတ်တော်အမတ်နေရာပေါင်း ၈၃ ရာခိုင်နှုန်းကို အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း စစ်အစိုးရက တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ရာတွင် ချီးကျူး ခြင်းခံရသည်။
သူမသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်က ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။
သူမသည် နေအိမ်တွင် အကျယ်ချုပ်ဖြင့် မကြာခဏဆိုသလို ထိန်းသိမ်းခြင်း ခံနေရသည်။
မကြာသေးမီ ကာလများအတွင်းက စစ်အစိုးရသည် သူမ၏ပါတီ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (အန်အယ်လ်ဒီ)နှင့် စေ့စပ်ဆေးနွေးရန် လိုလားမှုပြသသည်။
၂ဝဝ၃ ခုနှစ် မေ ၃၁ ရက်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း(ဒီပဲယင်း)တွင် သူမ၏ ယာဉ်တန်း တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချထားခြင်းခံရပြန်သည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအကုန်တွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချမှုကို တစ်နှစ်ထပ်မံ၍ တိုးလိုက်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ကိုဖီအာနန်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေထံ တိုက်ရိုက်မေတ္တာရပ်ခံပြီး အာဆီယံနိုင်ငံများမှ ဖိအားပေး သော်လည်း ၂ဝဝ၆ ခုနှစ် မေတွင် ဒေါ် အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကို နောက်ထပ်တစ်နှစ်ထပ်မံ၍ တိုးလိုက်သည်။
စစ်အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာမှ ဝိုင်းပယ်ထားခြင်းကို တိုး၍ခံနေရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ကုလသမဂ္ဂတွင် အလွတ်တန်းသဘော ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကြရန် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တင်သွင်းခဲ့သည်။
မြန်မာစစ်အစိုးရအား စိတ်ပျက်ကြောင်း အာဆီယံနိုင်ငံများက ပြောကြားသည်။
သို့သော်လည်း တရုတ်နှင့် ရုရှတို့က စစ်အစိုးရအား ထောက်ခံလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသိန်းစိန် ဦးဆောင်ကာ 'ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း' ကို 'ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ' အဖြစ်ပြောင်းလဲကာ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။
'ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ' မှ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီ (၁) ရက်နေ့တွင် 'ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်' အဖြစ် ဒီမိုကရေစီ အရပ်သားအစိုးရ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတမှာ ဦးသိန်းစိန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် သပိတ်မှောက်ခဲ့သော အတိုက်အခံပါတီ 'အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်' ဟာ ၂၀၁၂ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကာ လွှတ်တော်များထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဦးသိန်းစိန် ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရအဖွဲဟာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အပြောင်းအလဲများကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအပါအဝင် ဥရောပနိုင်ငံများ နှင့် တခြား မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ပိတ်ဆို့ထားသော နိုင်ငံများမှ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ပိတ်ဆို့မှုတွေကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည်။
သို့သော် အပြည့်အဝ မဟုတ်ပေ။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပကာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးစီးသည်. 'အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်' တောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသစ် သက်တမ်းစတင်သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာ သမ္မတ ဖြစ်ခွင့်မရှိသည့်အတွက် နောင်တက်လာမည့် သမ္မတအသစ်မှာ မည်သူဖြစ်မည်ဆိုတာ စောင့်ကြည့်လျက်ရှိကြသည်။
ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်ခင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာ မိမိမှာ သမ္မတ အထက်တွင်ရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းထောက်များကို ဖြေကြားခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံဖြစ်လာသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အဓိကရုံးတာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ ရုံး အမည် ပါတီ စတင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည့်ရက်ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုး ရေးကောင်စီသန်းရွှေ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၃ ရက်ဝန်ကြီးချုပ် သိန်းစိန်၂ဝဝ၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ ရက် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအတွင်း နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌသည် တိုင်းပြည်၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ.၏ အကြီးအကဲလည်းဖြစ်သည်။
ဤကောင်စီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ကို ကွပ်ကဲသည်။
ဝန်ကြီးဌာန (၃၂) ခု အပြင် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၊ စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၊ ရှေ့နေချုပ်ရုံး၊ တရားရုံးချုပ်၊ ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ဒုတိယသမ္မတများ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ရာထူး အမည် ပါတီ စတင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည့်ရက် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်ရက် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးသိန်းစိန် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာ စိုင်းမောက်ခမ်း ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ဒုတိယသမ္မတ သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက် ဒုတိယသမ္မတ ဦးဉာဏ်ထွန်း တပ်မတော်သား၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ဝန်ကြီးဌာန စုစုပေါင်း (၃၆) ခု ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
၂၀၁၆ မှ ၂၀၂၁ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ဒုတိယသမ္မတများ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ထို့အပြင် နိုင်ငံ​တော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဟူ​သောရာထူးအသစ်ပါထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးဝင်းမြင့်တက်လာအပြီးအထိ ဝန်ကြီးဌာန (၂၄)ခုရှိသည်။
၂၀၁၈ နိုဝင်ဘာလတွင်မူ ဝန်ကြီးဌာန ၂၅ခုအထိ ရှိခဲ့သည်။
ရာထူး အမည် ပါတီ စတင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည့်ရက် တာဝန်ပြီးဆုံးသည့်ရက် နိုင်ငံ​တော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အမျိုးသားဒီမိုက​ရေစီအဖွဲ့ချုပ်၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မတ်လ ၃၀ရက်ယ​နေ့ထိ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော် ပြင်ပ ပညာရှင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ရက် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၁ရက် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ ရက် ယနေ့အထိ ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ရက် ယနေ့အထိယာယီသမ္မတ၂၀၁၈ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၁ရက်၂၀၁၈ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ရက် ဒုတိယသမ္မတ ဦးဟင်နရီဘန်ထီးယူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ယနေ့အထိ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခြင်းများ (၂၀၂၁-၂၀၂၅) ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အဓမ္မနည်းဖြင့် ရယူရန် နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နှင့် အခြားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ နိုင်ရေးသမားများကို ဖမ်းဆီးခဲ့‌သည်။
ပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ တာဝန်ကို ရယူထားသော ဦးမြင့်ဆွေက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့် အမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၁) အားဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့အား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံသို့ လွှဲအပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး၊ အမိန့် ထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှစ၍ တစ်နှစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။
သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခြင်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၂ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ၊ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့် ကာလကုန်ဆုံးပါက ခြောက်လစီ နှစ်ကြိမ်အထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်နိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ဤပြဋ္ဌာန်းချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သော တစ်နှစ်တာ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကုန်ဆုံးပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက အရေးပေါ်အခြေအနေကို ခြောက်လစီ သက်တမ်းများဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေ ပထမကြိမ် သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခြင်း (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ - ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၂) ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ယာယီသမ္မတ အပါအဝင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ အားလုံးက ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၄၂၅ နှင့် အညီ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလအား ခြောက်လသက်တမ်း တိုးမြှင့်ကြောင်းကို တစ်ညီတစ်ညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်းကို အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အဆိုပါအစည်းအဝေးသို့ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ် နှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (နစက) အတွင်းရေးမှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်လင်းဒွေးနှင့် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးတို့ကို အထူးဖိတ်ကြား၍ တက်ရောက်စေခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ - ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃) ပထမကြိမ် သက်တမ်းတိုးမြှင့်မှု သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၂/၂၀၂၂) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအစည်းအဝေးသို့ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတီခွန်မြတ်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၊ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းနှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး (ကာကွယ်ရေး)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးထွဋ် (ပြည်ထဲရေး)၊ ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင် (နိုင်ငံခြားရေး)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် (နယ်စပ်ရေးရာ) တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင်၊ အထူးဖိတ်ကြားထားသည့် နစက အတွင်းရေးမှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်လင်းဒွေးနှင့် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယသမ္မတ ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ ကမူ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိကြောင်း ခွင့်ပန်ကြားခဲ့သည်။
တတိယအကြိမ် အရေးပေါ်အခြေအနေကာလ (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ - ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၃) ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၃) ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာထားသည့်ကာလကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ နောက်ထပ် (၆) လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၄၂၅ အရ ကြေညာခဲ့သည်။
ကောင်စီအမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၃ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးအဖွဲ့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို (၅) ခုအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။