kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မင်းခမ်းတော်များ မင်းခမ်းတော်များ အကြောင်းရပ်၌ သီဟာသနနေရာ၊ မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါး၊ ရတနာပန်းတောင်း၊ စလင့်ကြာ၊ ထွေးခံထွေးအင်၊ ကလပ်၊ ကွမ်းလောင်းကြီးငယ်၊ ကျပ်၊ ကျပ် မြင်းမိုရ်၊ ကွမ်းခွက်၊ လက်တင်ကြား၊ ကွမ်းထည့်ကွမ်းချပ်၊ သလင်းမြောင်၊ သစ်တိုင်၊ ရွှေအိုးပျစ်၊ ရွှေမြူတာ၊ ရွှေတကောင်း၊ ရွှေဖလား၊ ရွှေကရား၊ ရွှေဘူးအတင်တော် ဘီလူးခံ၊ လက်ယာမင်းခမ်းတော်၊ လက်ဝဲမင်းခမ်းတော်၊ ကွမ်းအုပ်၊ ထီး၊ ယပ်မား၊ မြေနန်း၊ ကြာချပ်၊ မြေလပ်၊ ပြော့သား၊ တုရင်၊ ပြော့ စသည်တို့အကြောင်း ပါဝင်သည်။
နေရာတော်များ နေရာတော်များအကြောင်းရပ်၌ ပေါင်းတောင်ဆောင်၊ လေသာဆောင် စသောအဆောင်တော်များ၊ သလွန်၊ သဉ္ဇာလီ၊ မျက်နှာကြက်၊ ကြာယပ်၊ သလွန်ညောင်ရွက်တော် စသည်တို့အကြောင်းများ ပါဝင်သည်။
စည်တူရိယာ စည်တူရိယာ အကြောင်းရပ်၌ စည်တော်စုံ၊ နရည်း၊ ငွေမောင်း စသည်တို့အကြောင်းများ ဝါဝင်သည်။
မင်းမှုထမ်းများ မင်းမှုထမ်းများအကြောင်း၌ ဝန်ကြီး၊ ဝင်းမှူး၊ ဝင်းကိုယ်ရံ၊ ဆောင်မှူး၊ မြို့ကွပ် စသည်တို့အကြောင်းပါသည်။
လှေစု၊ ဖောင်စု လှေစုအကြောင်း၌ ပြည်ကြီးမွန်လှေ၊ လင်းဇင်းလှေ၊ ပိန်းကောလှေ စသည်တို့အကြောင်းပါ၍၊ ဖောင်စုအကြောင်းရပ်၌ ပဉ္စရူပဖောင်မှအစ ဒွါဒသရူပဖောင် အကြောင်းအထိပါသည်။
လှော်ကားစု လှော်ကားစုတွင် လက်ရွေးကြီးလှော်ကားမှအစ လှော်ကားပေါင်း (၃ဝ)အကြောင်းပါသည်။
ပလ္လင်တော် ပလ္လင်တော်အကြောင်းရပ်တွင် ရာဇပလ္လင်တစ်ဆဲ့နှစ်နေရာမှအစ မာရဘင်အကြောင်းအထိ ပါရှိလေသည်။
ရွှေဘုံရွှေနန်း၌ အသုံးအဆောင်အခေါ်အဝေါ်များသည် ကာလရှည်ကြာသော် တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိစေရန် ရည်သန်၍ ရေးထားသောကျမ်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာစာပေ Category:မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ။
thumb|ပုသိမ်မြို့ရှိ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား မြန်မာနိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးဘုရားများအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်သော ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်မြို့လယ် ဈေးအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မြေပေါက်စေတီဖြစ်သည့်ပြင် ပုသိမ်မြို့၏ အထင်ရှားဆုံးဘုရား ဖြစ်သည်။
စေတီတော်သမိုင်းအဆိုအရ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားကို သာသနာ သက္ကရာဇ် ၂၁၈ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့ လငပုပ်ဖမ်းသောအခါတွင် သီရိဓမ္မာသောကမင်း တည်သည်ဟု ဆိုသည်။
သီရိဓမ္မာသောကမင်းလက်ထက် တည်စက ရွှေအာဏာစေတီဟုတွင်၍ ၄၅၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ပြန်လည် ပြုပြင်ပြီးသောအခါ ထူပါရုံစေတီဟု သမုတ်သည်။
သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် စေတီပေါင်း ၈၄ဝဝဝ တည်သည့်အနက် ဘုရားအလောင်း ရွှေငါးကြင်း ဖြစ်စဉ် တစ်ကြိမ်၊ ဝက်မင်းဖြစ်စဉ်တစ်ကြိမ် နေထိုင်ကျက်စားဘူးရာ ပုသိမ်မြို့ထိပ်ကမ်းနဖူး တောင်ဦးအခင်း ကျောက်သလင်းအမြင့်ပုံပေါ်တွင် ဘုရားတစ်ဆူ တည်သည်။
တည်စဉ်က ဒက္ခိဏသာခါမိုက်ပြည့် တစ်ဆူလျှင် ရွှေမယ်န လေးဌာနစီ စွဲ၍ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်၊ အံတော်၊ ဆံတော်၊ ညှပ်ရိုးတော်များပါ ဌာပနာသည်။
လုံးပတ် သုံးတောင်၊ အမြင့် ငါးတောင်ရှိသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၅၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာမှအပြန် ပုသိမ်မြို့သို့ ဝင်ရာတွင် သီရိ ဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သော ရွှေအာဏာဘုရားကို ထပ်မံ မြှင့်မြှောက်ပြီးလျှင် ထူပါရုံဟု သမုတ်သည်။
ထိုအခါ စေတီတော်၏ လုံးပတ် ၁၂ တောင်၊ အမြင့် ၁၅ တောင်ရှိ၏။
ထီးနှင့် တော် ၂၄ တောင် ရှိသည်။
တစ်ဖန် ပုသိမ် ၃၂ မြို့ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်တော်မူသော သမုဒ္ဒဃောသမင်းနှင့် ဥမ္မာဒန္တီမိဖုရားကြီးတို့လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၆၂၅ ခုနှစ်တွင် မွေတော်တစ်ဆူ၊ ဆံတော် ရှစ်ဆူ၊ သွားတော် လေးချောင်း၊ ဘုရားပွင့်တော်မူရာ ဗောဓိညောင်ပင်မှ ဥသျှစ်သီးခန့် ပမာဏရှိ ညောင်သီးတို့ကို ရွှေကြုပ်၌ထည့်၍ လုံးပတ် သုံးတောင်၊ အမြင့်ခုနစ်တောင်ရှိသော ပတ္တမြားစေတီတော်တွင် သွတ်သွင်းပြီးလျှင် ထိုပတ္တမြားစေတီတော်ကို ဌာပနာလျက် အလောင်းစည်သူမင်းတည်ခဲ့သော ထူပါရုံစေတီကို ပြုပြင်မွမ်းမံ တည်ထားတော်မူသည်။
ဘုရားဘွဲ့တော်ကို သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီး အမိန့်ဖြင့် ရွှေစေတီမိုက်ပြည့် ၈၄ဝဝဝ အနက်မှ တစ်ဆူ ဌာပနာရင်းစွဲ ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ရွှေမုဋ္ဌောဟု သမုတ်တော်မူသည်။
မိုက်ကို ပါဠိဘာသာ၌ မုဋ္ဌိခေါ်သဖြင့် မုဋ္ဌိသဒ္ဒါမှ မုဋ္ဌော ဖြစ်လာသည်။
ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား၏ ခြေတော်ရင်း တောင်ဘက်အရပ်တွင် ဘုရားပူဇော်ရန် ပန်းဆေးရသောချောင်းကို ပန်းဆေးချောင်းဟု ခေါ်သည်။
ယခု ဈေးချောင်းတွင်၏။
ဥမ္မာဒန္တီ မိဖုရားကြီး ဘုရားအား ပန်းပူဇော်ရန် တင်သည့်ကုန်း(မီးရထားဘူတာရုံ ကုန်း)ကို ပန်းတင်ကုန်းဟု ခေါ်လေသည်။
သမုဒ္ဒဃောသမင်းနှင့် ဥမ္မာဒန္တီမိဖုရားကြီးတို့ နောက်တွင် စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်ဘုရား)သည်၎င်း၊ ပုဂံမင်းသည်၎င်း၊ မင်းတုန်းမင်းသည်၎င်း ထီးတော်တင်လှူခြင်း၊ ရွှေလုံးတော်ပြည့် ကပ်လှူခြင်းနှင့် အခြားပူဇော်သက္ကာပြုခြင်းတည်းဟူသော ကောင်းမှုတော်တို့ကို အဆက်ဆက် ပြုခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် ပုသိမ် မြို့ဝန် အဆက်ဆက်ကလည်း စေတီကြီးအား ထိန်းသိမ်းစောင့် ရှောက် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွား၍ ပုသိမ်မြို့သည် ဗြိတိသျှတို့လက် ရောက်ရှိသွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှအစိုးရ ခန့် စစ်ကဲတော်မင်းများသည်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြို့မိမြို့ဘတို့ သည်၎င်း ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ယခုတည်ရှိသည့်အတိုင်းဖြစ်သော မြေမှ ခရားသီးအဆုံးထိ ၇၇ တောင်၊ ထီးရပ် ၂၃ တောင်၊ နှစ်ရပ်ပေါင်း တစ်ရာ၊ လုံးပတ် တော် ၂ဝ၇ တောင်နှင့် ဖိနပ်တော် ၂၇၂ တောင် အသီး အသီး ရှိသော ဉာဏ်တော်၊ လုံးဝန်းပမာဏတော်တို့ကို ဆောင်စေ လျက် စိန်ဖူးတော်၊ ရွှေထီးတော်၊ ငွေထီးတော်အပြင် ရတနာ အပေါင်းဖြင့် စီခြယ်အပ်သော ရွှေသားငှက်မြတ်နားတို့ဖြင့် ခမ်းနားထည်ဝါ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ တိုးမြှင့် တည်ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။
thumb|မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေမျက်ပါးခတ် လုပ်ငန်းခွင်တစ်ခု ရွှေမျက်ပါးခတ်သည့် လုပ်ငန်းကို လွန်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂ဝဝ ခန့် ကစ၍ မြန်မာတို့ တတ်ကျွမ်းခဲ့လေသည်။
မြန်မာတို့သည် ယိုးဒယားတို့ထံမှ ယင်းအတတ်ကို ရခဲ့ကြသည် ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ မြန်မာ့လက်ရာ ရွှေမျက်ပါးလောက် ယိုးဒယား လက်ရာ ရွှေမျက်ပါးက မကောင်းတော့သဖြင့် ဝယ်သူနည်း သောကြောင့် ယိုးဒယား၌ ထိုလုပ်ငန်း တိမ်ကောမည့်အခြေ ရောက်နေလေပြီ။
ရွှေမျက်ပါး ဘုရားပုထိုး ရုပ်တု သစ်စေးထည်များကို ရွှေရောင်တင် ရန်၊ သို့မဟုတ် ရွှေချရန်အတွက် ရွှေစစ်ကို အလွန်ပါးလှပ် သော အလွှာကလေးများအဖြစ် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ထားသည့် ရွှေမှုန်လွှာကို ရွှေမျက်ပါးဟု ခေါ်သည်။
ရွှေမျက်ပါးကို ရွှေချ ရန်သာမဟုတ်၊ ဆေးဖော်စပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုသည်။
ဆေး တွင် ရွှေxည့္ဖော်ရန် လိုသောအခါ ရွှေတုံးကို အမှုန့်ထောင်း ရန် မလွယ်သဖြင့် ရွှေမျက်ပါးမှ ရွှေမှုန့်ကို ခါယူ၍ ထည့်ကြ သည်။
ဝတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခုကို ရွှေဖြင့် အရောင်တင်လိုသောအခါ ယင်းကို စေးကပ်သောသစ်စေး သရိုး လိမ်းသုတ်၍ အဆိုပါ ရွှေမျက်ပါးတို့ဖြင့် စီကပ်ခြင်း ပြုရသည်။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး၌ တစ်နှစ်လျှင် ရွှေဆိုင်းပေါင်း နှစ်သိန်းကျော် အသုံးပြုသဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ပုရပိုက်ခေါက်ရွှေ ပိဿာတစ်ရာခန့် ရွှေမျက်ပါး ခတ်ရသည်။
ရွှေမျက်ပါးခတ်သည့် လုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံခြား၌ မဖြစ် သော မြန်မာ့အနုပညာလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ရွှေမျက်ပါး လုပ်ငန်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်က စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဟန်တူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယား နိုင်ငံကို ဆင်ဖြူရှင်မင်းအောင်ခဲ့စဉ်က ခေါ်ယူခဲ့သည့် အနုပညာ သည် သုံ့ပန်းများအနက် ရွှေခတ်ပညာသည်များ ပါရှိခဲ့ရာမှအစ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွှေမျက်ပါးခတ်လုပ်ငန်း စတင်လုပ်ကိုင်ပြီး ရှမ်း ပြည်မှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန့်ပွားလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ယိုးဒယားတို့ထံမှ ရွှေခတ်အတတ်ကို ရှမ်းဆရာဆရာမွန်က ရရှိ ၍ ဆရာမွန်ကတစ်ဆင့် မြန်မာတို့အား သင်ကြားပေးသဖြင့် တတ်မြောက်လာသည်ဟု ယူဆဖွယ် ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ရွှေခတ်သမားများသည် ယခုထက်တိုင် ဆရာမွန်အား ပူဇော်နေကြသည်ကို ထောက်၍ သိသာသည်။
ရွှေခတ်သော အခန်းထဲ၌ အချို့က ကြက်၊ ကောက်ည|င်း၊ ဗိလတ်ရည်၊ အချို့က ကြက်၊ အရက်တို့ဖြင့် နတ်ပူဇော်သည်ဟု ဆိုကာ ဆရာမွန်နှင့်တကွ သေဆုံးကုန်ပြီးဖြစ်သော ဆရာကြီးများအား ပူဇော်ကြသည့်အလေ့သည် ယခုတိုင် ရှိသည်။
ရွှေခေတ်ပညာကို ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်က စတင် တတ်မြောက်ကြသည်ဟု ဆိုသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် မင်း တုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်ရောက်မှ ဘုရင်၏ အားပေးချီး မြေ|ာက်မှုကြောင့် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းတရား ကြီးသည်အသစ် ဆောက်လုပ်ပြီးသော နန်းတော်နှင့် ဘုရား ပုထိုးများကို ရွှေချရန် ရွှေတိုက်တော်မှ စံတော် ရွှေတုံးများကို ထုတ်ပေး၍ ရွှေခတ်ပညာသည်များအား ရွှေမျက်ပါးခတ်စေ သည်။
ယင်းသို့ ရွှေမျက်ပါးခတ်ရန် ခန့်ထားသော ပညာသည် များ လုပ်ကိုင်နေထိုင်ရန် ယခု မျက်ပါးရပ်တည်ရာ နေရာကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ပေးပြီးနောက် ဟေမမာလာ မျက်ပါးရပ်ဟု ခေါ်တွင်စေရာ ယခုတိုင် မန္တလေး မြို့၌ ထင်ရှားရှိသည်။
ဟေမ မှာ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရွှေဟု ဖြစ်သည်။
ရွှေမျက်ပါးတို့သည် ဘုရားပုထိုး အစရှိသော အထွတ် အမြတ်နေရာတို့၌ အသုံးပြုသော ပစ္စည်းဖြစ်သဖြင့် ရွှေမျက်ပါး ခတ်ရာ အခန်းထဲသို့ ရိုသေသမှုဖြင့် မည်သူမျှ ဖိနပ်မစီးရန် မင်းတရားကြီးက အမိန့်တော်ချခဲ့ သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။
ယခုတိုင် ရွှေခတ်ရာ အခန်းထဲသို့ ဖိနပ်စီးဝင်ခြင်း မပြုရ ချေ။
ရွှေခတ်သူတို့ အယူရှိသည်မှာ ရွှေခေတ်သူသည် ညဉ့်အိပ် ပျက်ခဲ့လျှင် ဖြစ်စေ၊ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်၍ စိတ်မချမ်း မသာ ဖြစ်နေလျှင် ဖြစ်စေ ထိုသူခတ်သော ရွှေသည် မလှ ဖြစ် တတ်သည်ဟု ဖြစ်သည်။
ရွှေမခတ်မီနှင့် ရွှေခတ်နေစဉ်တွင် ဆီ၊ ဆပ်ပြာနှင့် ရေကို လုံးဝမသုံးစွဲရချေ။
သုံးစွဲမိပါက လက်ဆီ မထွက်တော့ဘဲ တူထုရာတွင် လိုရာမကျသဖြင့် ရွှေမလှ ဖြစ် တတ်သည်ဟု ဖြစ်သည်။
ရွှေခတ်သူ လက်မတွေ့ပါက ရွှေမလှ ရုံမက ရွှေခတ်စက္ကူပါ ပျက်စီးသွားတတ်သည်။
ရွှေမျက်ပါးတို့ သည် ရွှေခတ်သူအပေါ်၌သာ မဟုတ်၊ ရာသီဥတုပေါ်၌လည်း တည်သည်။
ရာသီဥတုပြင်းထန်လွန်းလျှင် ရွှေခတ်၍ မကောင်း ချေ။
ထိုကြောင့် ရန်ကုန်မြို့၌ မိုးတွင်းအချိန်တွင် ရွှေမခတ်ဘဲ နွေ အခါ၌သာ ခတ်သည်။
နွေအခါ ပူလွန်းပါက အလုပ်ကို လျှော့၍ လုပ်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့၌မူ ကဆုန်လမှ တန်ဆောင် မုန်းလအထိသည် ရွှေခတ်၍ အကောင်းဆုံးကာလ ဖြစ်သည်။
ရွှေမျက်ပါး ခတ်သည့်အခါ ရှစ်မူးပဲရည်ရှိသော ရွှေကို ကိုးမူးပဲရည်ဖြစ်အောင် လှော်ပြီးဖြစ်စေ၊ ပုရပိုက်ခေါက် ရွှေစစ် ကို တစ်ကျပ်သားလျှင် ရွှေဒင်္ဂါးရွှေ နှစ်ရွေးခန့် အချိုးဖြင့် ရောပြီးဖြစ်စေကို ရွှေတစ်ထုပ်အတွက် ရွှေချိန် သုံးမတ်သားခန့် ချိန်ကာ ရွှေဆန့်ဖိုသို့ ပို့ရသည်။
ရွှေလက်ဆန့်ဆရာသည် ရွှေကို ဖို၌ နှစ်နာရီကြာအောင် ရွှေ၏အသွေးအရည်ကြည့်၍ ငရဲမီး အခိုးအငွေ့များ ကုန်သည့်တိုင်အောင် ဖိုထိုးပေးရ သည်။
ထိုသို့ နှစ်နာရီကြာမျှ ဖိုထိုးလိုက်သဖြင့် ပျော့လာသောရွှေကို ပေပေါ်တင်၍ နန်းကြိုးရိုက်ထုပြီးနောက် ရွှေပြားဖြစ်အောင် ကြိတ်သော တလိမ့်တုံးပါ စက်ထဲသို့ ထည့်၍ အလျား ၃၆ လက်မ အနံ သုံးမတ်ရှိသော ရွှေပြားနှစ်ပြား ဖြစ်သည့်တိုင် အောင် ကြိတ်ရသည်။
ဆန့်ပြီးသော ရွှေသုံးမတ်သားရှိ ရွှေပြားကို အစိတ်ကလေး ပေါင်း ၂ဝဝ အညီအမျှ ဖြတ်ရသည်။
ယင်းသို့ ဖြတ်ပြီးသော မန်ကျည်းစေ့အရွယ်ခန့် ရွှေပြားကလေးများကို နှစ်လက်မခွဲခန့် ရှိသော ရွှေခတ်စက္ကူ နှင့် ရွှေခတ်စက္ကူလုပ်ရာ၌ အညံ့ဖြစ်သော လေးစက္ကူဟုခေါ်သည့် စက္ကူတစ်မျိုးတို့၏အကြား၌ တစ်ထပ်စီ ည|ပ်၍ ထည့်ပြီးနောက် သုံးလက်မပတ်လည်ရှိသော သမင်ရေ နှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အိတ်၌ ထည့်သွင်းကာ အလေးချိန် ၉၅ ကျပ်သားခန့်ရှိသော ပိတောက်သားရိုးတပ် သံတူဖြင့် ရွှေပြား ကလေး ဒင်္ဂါးဝိုင်းခန့် ရှိလာသည်အထိ ၁၅ မိနစ်မှ နာရီဝက် ခန့် ထုရသည်။
ယင်းသို့ပြုသည်ကို အလျားပေါက်သည်ဟု ခေါ်၍ မြေပေါ်၌ အလျားပေါက်သည့် ရွှေxkyfကို အလျားထုပ် ဟု ခေါ်သည်။
အလျားပေါက်သည့်အခါ မြေထဲ၌ နှစ်ပေခန့် မြုပ်၍ မြေပေါ်၌ အနည်းငယ် ဖော်ထားသည့် ကျောက်တုံးပေါ် တွင် အလျားထုပ်ကို တင်ကာ မလှုပ်ရှားစေရန် သားရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပါးချပ်ဖြင့် ချည်နှောင်ထားရသည်။
ယင်းသို့ အလျားပေါက်သည့်အခါ ရွှေခတ်သမားတို့သည် အပေါက် ဖောက်ထားသော အင်တုံထဲ၌ ရေထည့်၍ အမှတ်အသားပြုသော ရေနာရီကို သုံးလေ့ရှိကြသည်။
အလျားပေါက်၍ ရသော ဒင်္ဂါးဝိုင်းခန့်ရှိ ရွှေပြားကို ခြောက်ပိုင်း ပိုင်းပြန်သည်။
ထိုအခါ ရွှေပြားကလေး စုစုပေါင်း ၁Ý၂ဝဝ ရလေသည်။
ယင်းရွှေပြားများကို နှစ်လက်မခွဲ ပတ်လည် ရှိသော ရွှေခတ်စက္ကူထဲတွင် တစ်ဖန်ထည့်၍ အတက်နှင့် အောက်မှ ဒဏ်ခံအဖြစ်ဖြင့် ဝါးနှင့်ကောက်ရိုးကို ပြုလုပ်ထား သော သနပ်ခေါ်သည့် စက္ကူ ၁ဝ ချပ်ထက်မနည်း ခံရသည်။
ယင်းကို သမင်ရေအိတ်ထဲ ထည့်ကာ ရှေးနည်းတူ ကျောက်တုံး ပေါ်တင်ပြီး ရွှေပြားကလေး နှစ်လက်မခန့် ရှိလာသည်အထိ နှစ်နာရီခွဲခန့် ထုရသည်။
ထိုသို့ပြုသည်ကို ပဇခတ်သည်ဟု ခေါ်၍ ထိုရွှေပြားထုပ်ကို ပဇထုပ်ဟု ခေါ်သည်။
ခတ်၍ပြီးသော ရွှေမှုန်လုံးကို ပဇလုံးဟု ခေါ်သည်။
ပဇဟူသော စကားသည် ဗီဇဟူသော စကားကို နှုတ်လွယ်သလို ခေါ်ပြောခြင်းဖြစ်ဟန် တုသည်။
နှစ်လက်မခန့် ဖြစ်လာသော ရွှေပြားကလေးများကို ငါးလက်မ ပတ်လည်ရှိသော ရွှေခတ်စက္ကူနှင့် တစ်ထပ်စီ တင်ရသည်။
ယင်းသို့ ပြုသည်ကို ရွှေတင်သည်ဟု ခေါ်သည်။
ရွှေတင်ပြီးသောအခါ ရှေးနည်းတူ သနပ်စက္ကူ အထက်အောက် ခံ၍ သမင်ရေအိတ်ထဲထည့်ကာ ငါးနာရီခန့် ထုခတ်ရသည်။
ထိုအခါ ရွှေပြားသည် သုံးလက်မမှ သုံးလက်မခွဲ အချင်းရှိသော ရွှေပြားဝိုင်းကလေးများ ဖြစ်လာသည်။
ထိုရွှေပြားဝိုင်းကလေး များကို ရွှေခတ်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးပြီဖြစ်သဖြင့် ရွှေပြင်ခန်းသို့ ပို့ရသည်။
ရွှေပြင်ခန်းတွင် ရွှေမျက်ပါးလွှာကလေးများ ဖြစ်အောင် ပြင်၍ ရွှေဆိုင်းများ ဖြစ်သည်အထိ လုပ်ကြသည်။
ရွှေမှုန်များ လေလွင့်မည်စိုးသဖြင့် ရွှေပြင်ခန်းကို လေမဝင်စေရန် မှန်၊ သို့ မဟုတ် အဝတ်ကာ၍ ထားရသည်။
ရွှေပြင်ခန်းထဲ၌ သစ်စေး သုတ်ထားော လေးထောင့်စားပွဲကလေးများ၏ တစ်ဖက်စီတွင် ဆေးလိပ် ခုံ၌ ဆေးလိပ်လိပ်ကြသူတို့ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင် သကဲ့သို့ ရွှေပြင်သူများ ထိုင်ရသည်။
ခတ်ပြီးရွှေကို မိမိတို့ အလိုရှိသော ရွှေဆိုင်းပုံအလိုက် ဖြတ်ထားသော ရွှေလှောင်စက္ကူ ပေါ်သို့ ကနုကမာပြား၊ သို့မဟုတ် စိုင်ချိုရိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထား သော 'ဒန်'ခေါ် လက်ကိုင်ကလေးဖြင့် ဖြတ်ယူပြင်ရသည်။
ယင်းသို့ ရွှေပြင်ရာ၌ လက်တွင် ရွှေကပ်မနေစေရန် ကန့်ကူ ဆံမှုန့် အနည်းငယ်ကို မကြာမကြာ ကိုင်၍လုပ်ရသည်။
လက် အဆီပြန်တတ်သူ များ လုပ်၍မရချေ။
ရွှေပြင်သူသည် ရွှေခတ် သူကဲ့သို့ပင် ကျွမ်းကျင်ဖို့ လိုသည်။
မကျွမ်းကျင်သူ ရွှေပြင် ပါက ရွှေxyfuာ ရွှေဆိုင်းအထွက် နည်းသဖြင့် ရွှေကုန်သည် အရှုံးတွေ့တတ်သည်။
ရွှေဆိုင်းများကို နှစ်လက်မတစ်မတ်နှင့် နှစ်လက်မမူတင်း နှစ်မျိုး အလုပ်များသည်။
ရွှေတစ်ဆိုင်းလျှင် အချပ်တစ်ရာရှိ သည်ဟု ဆိုသော်လည်း မန္တလေးရွှေဆိုင်းသည် ၉၈ ချပ် ပါ၍ ရန်ကုန် ရွှေဆိုင်းသည် ၉၅ ချပ် ပါသည်။
ရွှေသုံးမတ်သား ပါရှိသော ရွှေတစ်ထုပ်ကို ထုခတ်ပြင်ဆင်လိုက်သည့်အခါ နှစ်လက်မတစ်မတ် ရွှေဆိုင်း ၁၃ ဆိုင်းမှ ၁၉ ဆိုင်းအထိ အခတ်အပြင် ကောင်းပုံတွင် မူတည်ထွက်သည်။
များသော အားဖြင့် ၁၆ ဆိုင်းခန့် ထွက်သည်။
ရွှေခတ်ရာ၌ သုံးသောစက္ကူသည် မန္တလေးမြို့ စက္ကူတန်း ၌ပင် ဝါးဖြင့် လုပ်ကိုင်သော စက္ကူဖြစ်သည်။
စက္ကူလုပ်ရာ၌ သုံးသော ဝါးသည် တန်ဆောင်မုန်းလပေါက်ဖြစ်၍ နတ်တော် လဆုတ်ထဲ၌ ခုတ်သောဝါး ဖြစ်ရသည်။
ထိုဝါးကို တောင်ဆုတ် ခန့်စီ ဖြတ်ပြီးနောက် အကြောများကိုသာ လွှာယူရသည်။
ယင်း အကြောများကို လက်တစ်ဆုပ်စည်းစီ စည်း၍ ဒယ်အိုးထဲတွင် ရေနှင့်ထည့်ကာ အငွေ့မလစ်စေရန် ဖုံးအုပ်၍ သုံးရက်တိုင်တိုင် မီးမပြတ်ထိုးကာ ပြုတ်ရသည်။
သုံးရက်စေ့လျှင် ထိုအစည်းများ ကို အိုးထဲမှ ဆယ်ယူ၍ နေလှန်းရသည်။
ခြောက်သွေ့သွား သောအခါမှ ထိုအစည်းများကို အိုးကြီးများထဲထည့်၍ ထုံးရည် ဖြင့် တစ်လခန့် စိမ်ရသည်။
တစ်လပြည့်သောအခါ ထိုဝါး ကြောစည်းများကို အိုးမှ ထုတ်၍ ကျောက်ပြားပေါ်တင်ကာ သမင်ဖိုသား (သစ်ပင်အမည်)ကို ကြေးစည်လက်ခတ်သဖွယ် ပြုလုပ်၍ ဝါးစည်းများကို အမျှင်မျှင် ဖြစ်အောင် ထုရိုက်ရ သည်။
ပြီးမှ ထုံးရည်ဖြင့် အိုးသွတ်ကာ အင်္ဂတေဖြင့် လေလုံ ပိတ်၍ သုံးနှစ်ထားရသည်။
အမြန်ကြိုက်သူများက ယခုအခါ ယင်းသို့ ထုပြီး ဝါးမျှင်များကို ကော့စတစ်ဆိုဒါဖြင့် ထည့်၍ တစ်နှစ်သာထားပြီး လုပ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထုံးရည်ဖြင့် သုံးနှစ်စေ့ပြီးနောက် ယင်းဝါးမျှင်များကို ဆယ်ယူကာ နေလှန်း ရသည်။
ခြောက်သောအခါ ရေအနည်းငယ်ဆွတ်၍ အဝတ်နှင့် ထုပ်ကာ အချိန်အနည်းငယ် ရေနှပ်ထားပြီးနောက် ရှေးနည်းတူ ကျောက်ပြားပေါ်တင်၍ ကြေညက်အောင် ထုရသည်။
ထုပြီး သော ဝါးဖတ်များကို မောင်းနှင့် တစ်ဖန် ထောင်းပြီးနောက် ယင်းဝါးမှုန့်များကို အလေးချိန် အညီအမျှစီ လုံးရသည်။
ထိုနောက် လေးထောင့် ရေကန်ထဲသို့ လေးထောင့်ဘောင်တွင် ပိတ်ဖြင့်ကားကြက်ထားသော ပိတ်ကားကို ထည့်၍ အပေါ်မှ ဝါးမှုန်ကို ရေဖျော်ကာ လောင်းချရသည်။
ပိတ်ပေါ်၌ တင်ကျန် သော ဝါးမှုံဖတ်ကလေးများကို အောက်မှ စိမ့်ဝင်လာသည့် ရေဖြင့် နှံ့ပြီး အထူအပါးညီအောင် ပိတ်ကားချပ်ကို ဘောင်ပါ မကာ နေလှန်းရသည်။
ခြောက်သောအခါ စက္ကူပြားကြီးဖြစ်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် အထူအပါး မညီပါက ဓားဖြင့် ညီအောင် လိုက်ခြစ် ရသည်။
ထိုနောက်မှ ငါးလက်မပတ်လည် စက္ကူစများဖြစ် အောင် ဖြတ်ရသည်။
ယင်းစက္ကူစ ငါးချပ်နှင့် ရေဆွတ်ထား သော စက္ကူတစ်ချပ်ကို ည|ပ်၍ အပေါ်မှ အဝတ်ပတ်ကာ အလေးဖိထားရသည်။
ထိုနောက် မြေအောက်ရှိ မြေတိုက်ထဲသို့ ယူသွားကာ ရှစ်လက်မခန့်ရှိသော ကြေးပြင်ပေါ်၌ တစ်ချပ်စီ တင်ကာ သမင်ဖိုသားတုတ်နှင့် ထုရသည်။
ထိုသို့ထုပြီးသော စက္ကူသည် ရွှေခတ်စက္ကူ ဖြစ်လေသည်။
ယိုးဒယားနိုင်ငံ၌ လုပ်ကိုင်သော ရွှေခတ်စက္ကူနှင့် ရွှေဆိုင်းသည် မြန်မာရွှေခတ်စက္ကူနှင့် ရွှေဆိုင်း လောက် မကောင်းသဖြင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံ၌ တိမ်ကောပပျောက် သွား သည့်အခြေ ရောက်နေလေပြီ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ။
ရွှေရိုး (ခရစ် ၁၈၅၁-၁၉၃၅) thumb|ရွှေရိုး (ခေါ်) ဆာ (ဂျိမ်း)ဂျော့ စကော့ နှင့် စာရေးဆရာမ ဂျရယ်ဒင်းအီးဒစ်မီလတန် မြန်မာ့ဓလေ့ မြန်မာထုံးစံ မြန်မာ့အနေအထိုင် စသည် တို့ကို လေ့လာလိုသောသူသည် ရွှေရိုး၏ 'မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နေထိုင်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ'စာအုပ်ကို ရှာဖွေဖတ်ရှုကြရသည်။
ယင်းစာအုပ်ကို ရေးသားသူ ရွှေရိုးကား မြန်မာလူမျိုးမဟုတ်၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဆာ (ဂျိမ်း)ဂျော့ စကော့ (James George Scott) ဖြစ်သည်။
ရွှေရိုးဟူသည်ကား ဆာဂျော့ စကော့၏ ကလောင်အမည်တည်း။
ရွှေရိုးကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စကော့တလန်ပြည်မှ ဖိုက်ရှိုင်ယာနယ် ဒဲယားဆီး မြို့ကလေး တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ၁၈၅ဝ ပြည့်မှ ၁၈၆၁ ခုနှစ်အထိ ဒဲယားဆီးမြို့၏ ဓမ္မဆရာ ဂျော့စကော့ဖြစ်၍ မိခင် ဖြစ်သူမှာ မေရီဖောဆစ် ဖြစ်သည်။
၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျော့စကော့နှင့် သူ၏အစ်ကို ရောဗတ် ဖောဆစ်စကော့ (နောင်ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် စိန်ဂျွန်းကောလိပ် ကျောင်းဆရာ)တို့ကို မိခင်က စတပ်ဂတ်ကျောင်းသို့ ပို့၍ ပညာ သင်စေသည်။
စတပ်ဂတ်ကျောင်းတွင် သုံးနှစ်မျှ ပညာသင်ယူ ပြီးနောက် ဂျော့သည် လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် အက်ဒင်ဗရာတက္ကသိုလ်၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် စသည်တို့သို့ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် တက်ရောက်သင်ယူသည်။
ကော လိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဂျော့သည် ပညာအရာတွင် အထူးချီးကျူးခံရသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ငွေကြေး အခြေအနေ အရ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် လင်ကွန်းကောလိပ်ကျောင်းမှ ဘွဲ့မရမီ ထွက်ခဲ့ရသည်။
၁၈၇၅-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဂျော့သည် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ် ပီရက်နယ် အရေးအခင်းတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက စေလွှတ်သော အဖွဲ့တွင် စတင်းဒတ် နေ့စဉ်၏ အထူးသတင်းထောက်အဖြစ် လိုက်ပါသွားရသည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရ၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ဂျွန်းကောလိပ် ကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။
စိန်ဂျွန်းကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ပူအိုက် သောဒေသရှိ လူမျိုးများနှင့် အလျှဉ်းမသင့်တော်ဟု ယူဆထား သည့် ဘောလုံးကန်ကစားခြင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကစား နိုင်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဘောလုံးကန် ကစား နည်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာ၍ ယခုအခါ ရေပန်းစား သော ကစားနည်း ဖြစ်နေလေပြီ။
သူကိုယ်တိုင်လည်း ဘောလုံး ကန် ဝါသနာပါရာ သူ့တစ်သက်တွင် ဂိုးပေါင်း ၃ဝဝ သွင်းခဲ့ ဖူးကြောင်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဂျော့သည် နေရင်းဌာနသို့ပြန်၍ ဥပဒေ ပညာကို လေ့လာသည်။
သို့ရာတွင် ကံအကြောင်းမလှ၍ သူ့ အထက်က လူအထိသာ အရွေးခံရသဖြင့် ဝတ်လုံလိုက်၍ အသက်မွေးရန် လက်လျှော့လိုက်ရသည်။
၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေရိုးဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသော သူ၏နာမည် ကျော် မြန်မာလူမျိုးတို့၏နေထိုင်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံစာအုပ်ကြီး ထွက်ပေါ်လာသည်။
ယင်းစာအုပ်သည် အုပ်တွဲ နှစ်တွဲရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လူမျိုးတို့အကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက် စပ်နေသော အင်္ဂလိပ်များအတွက်သာမက အင်္ဂလန်ပြည်၌ အမှု ထမ်းနေသော အစိုးရအမှုထမ်းများအတွက်ပါ အထူး အသုံးဝင် သော စာအုပ်အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အား အချင်းချင်း ပိုမိုနားလည်၍ ရင်းနှီးစေ သော စာအုပ်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရနှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်း ဆွယ် တုန်ကင်းပြည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာသို့ စတင်းဒတ်နေ့စဉ် ၏ စစ်သတင်းထောက်အဖြစ် သွားရောက် အမှုထမ်းရပြန် သည်။
ပြင်သစ်နှင့် တုန်ကင်းဟူသော ပြင်သစ်-တုန်ကင်း တိုက်ပွဲအကြောင်း စာအုပ်နှင့် ကျော်အိန္ဒိယကို သိမ်းပိုက် ခြင်း (၁၈၈၅) စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုနောက် ကောင်းစွာမကျန်းမမာသဖြင့် ဂျော့စကော့သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ကာ အနားယူပြီးနောက် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်လိုက်စားရာ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် စကော့အား မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်အရေးပိုင်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။
၁၈၉၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်များတွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှ သံမှူးအဖြစ် ထမ်းရွက်ရသည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝဝ ပြည့် နှစ်အထိ ယိုးဒယား၊ ပြင်သစ်နှင့် တရုတ်ပိုင်နယ်မြေများဆိုင်ရာ သုံးနိုင်ငံနယ်စပ်သတ်မှတ်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင် ရွက်ရသည်။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည် အရေးပိုင် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြန် သည်။
၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ တို့က ဂျော့စကော့အား စီ-အိုင်-အီးခေါ် အိန္ဒိယအင်ပိုင်ယာ ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းဘွဲ့ ပေးအပ်၍ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကေ-စီ-အိုင်-အီးခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ အပ်နှင်းခံရသဖြင့် ဆာဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ပင်စင်ယူ၍ ဗိလတ်သို့ ပြန်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အရပ်ရပ် တွင် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေကြရာ ဆာ ဂျော့စကော့၏ အုပ်ချုပ်ရေးပါးနပ်မှု၊ ဆက်ဆံရေး ကောင်းမှုတို့ ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခိုတွင် သွေးထွက်သံယိုမှုများ ထင် သလောက် မများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
တစ်ခါတွင် ဂျော့ စကော့သည် အစောင့်တပ်သားများနှင့်အတူ ရှမ်းပြည် တစ်နေရာတွင် အလုပ်ဝတ်တရားဖြင့် ခရီးသွားစဉ် လမ်း၌ ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် စောင့်နေသော ဝလူမျိုးများနှင့် ရင်ဆိုင်တိုး မိနေသည်။
စကော့သည် အခြားအရာရှိများကဲ့သို့ ထွက်ပြေး ခြင်း၊ လက်နက်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ မပြုမူဘဲ ဝ လူမျိုးတို့ အပါးသို့ လက်နက်မပါ တစ်ကိုယ်တည်းသွား၍ စကားပြန် ငါးယောက်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်စကားပြောလိုက်ရာ မိနစ် အနည်း ငယ်အတွင်း၌ပင် အလွန်တိုက်ခိုက်လိုစိတ် ပြင်းထန်နေသော ဝတို့ ပြုံးရယ်ရွှင်မြူးခြင်းဖြစ်ကာ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ရင်းနှီး သွားခဲ့ကြရသည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
ဆာ ဂျော့စကော့သည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လစ် ဇဗက်ဒိုရာဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၍ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ထိုပထမဇနီး ဆုံးခဲ့ရာ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် အယ်လီနာ ဆာရာဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယဇနီးနှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာရေးဆရာမ ဂျရယ်ဒင်းအီးဒစ်မီလတန်နှင့် အိမ်ထောင်ပြု သည်။
ပထမနှင့် ဒုတိယဇနီးတို့မှ သမီးတစ်ယောက်စီ ရခဲ့ သည်။
အသွင်တူသူ တတိယဇနီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ဆပ်ဆက်နယ် ပက်ဝပ်မြို့အနီး ဂရေဟမ်ရွာကလေးသို့ ပြောင်း ရွေ့နေထိုင်ခဲ့ရာ ထိုအရပ်၌ပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မကွယ်လွန်မီ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးလက်စွဲ ကျမ်းကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎။
ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ (; ) ၏ တရားဝင် အမည်မှာ ဆီရာလီယွန် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိကတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ၊ နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့က ဝန်းရံထားသည်။
ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံသည် အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိပြီး ဆာဗားနား မှ မိုးသစ်တောများအထိ ကွဲပြားသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၇,၀၇၅,၆၄၁ (၂၀၁၅ သန်းခေါင်စာရင်း) ရှိသည်။
Official projection (medium variant) for the year 2013 based on the population and housing census held in Sierra Leone on 4 December 2004 . statistics.sl. page 13. သမ္မတနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော သမ္မတနှင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တစ်ရပ် ရှိသည်။
ပြာထုပ်သည် ကောက်ညှင်းဆန်ကို ဝါးရွက်အတွင်း ထည့်သွင်းကာ ပေါင်းအိုးတွင် ပေါင်းထားသည် စားစရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝါးပိုးဝါးရွက်သည် ပြာထုပ် ထုပ်ရန်အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဝါးပိုးပင်မှ ခူးယူရရှိသည့် ဝါးရွက်အကြီးများကို ပြောင်စင်အောင် သုတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆေးကြော၍သော်လည်းကောင်း သန့်စင်ရသည်။
ဝါးရွက်များ ကွဲမသွားအောင် သတိပြုရသည်။
ထို့နောက်ကောက်ညှင်းကိုထည့်၍ ပေါင်းအိုးတွင် နာရီဝက်ခန့် ပေါင်းရသည်။
ထို့နောက် အုန်းသီးအနေတော်တစ်လုံးကို ခွဲ၍အတွင်းရှိ အသားများကို ခြစ်ယူရပြီးလျှင် ပေါင်း၍ရရှိလာသော ပြာထုပ်နှင့် တွဲ၍စားရသည်။
အမွှေးအကြိုင်အဖြင့် နှမ်းကို ဆားအနေတော် ရောကာ ထောင်းထားသည့် နှမ်းထောင်းနှင့် တွဲဖက်စားသုံးနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပြာထုပ်ကို တွေ့ရသည်။
အချို့ဒေသများတွင် ပြာရည်ထုပ်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဝါးကျည်တောက်ဟုခေါ်သည့် ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ထည့်တစ်စတစ်မျိုးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကရှိသော လူ့အသုံးအဆောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဝါးတစ်ပင်တွင် အဆစ်ပေါင်းများစွာရှိသည်။
၎င်းအဆစ်တွင် ဝါးရင်းပိုင်း၏ အဆစ်အောက်မှ ဖြတ်၍အပေါ်တွင် အဝဖြစ်အောင်ပိုင်းဖြတ်ထားသော ဝါးပိုင်းတစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။
၎င်းကိုအမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ အသုံးပြုကြသည်။
ရှေးလက်နက်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သော လေးမြားအတွက် မြားထည့်စရာအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ရေ၊ ဆား၊ ဆန်၊ ဆီ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်သည်။
thumb|တရုတ်ပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းမှ ဆုံဟွာမြစ် နှင့် ၎င်း၏ မြစ်ကျိုးအင်းများကို ဂြိုဟ်တုမှ တွေ့ရစဉ် မြစ်ကျိုးအင်း ဆိုသည်မှာ မြစ်မှ ဂငယ် ပုံစံ ကွေ့ကောက် စီးဆင်းနေသော အပိုင်း ပြတ်ထွက်သွားပြီး သီးသန့် ရေထုထည် အဖြစ် ဖြစ်သွားသော အပိုင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:မြစ်များ။
ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၂၁၉-၁၂၉၇) ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်သည် ရွှေပြည်ရန်အောင် အနောက်လက် ကျောက်ဆောင်မြို့အပိုင်ဖြစ်သော ယခု မြင်းခြံ ခရိုင် တောင်သာမြို့နယ် မန်ကျည်းချိုရွာတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၉ ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။
မိဘများမှာ ရွှေပြည်ရန်အောင် မြင်းတပ်မှူး ဦးကြာဝင်းနှင့် ဇနီး ဒေါ်ကြွယ်တို့ ဖြစ်သည်။
သားသမီး ခြောက်ယောက် အနက် စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ငယ်မည်မှာ ဦးကြည် ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်၏မိဘများသည် အမရပူရမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ကြလျက် ဆရာတော်လောင်း မောင်ကြည် ဆယ်နှစ် သားအရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့ မြောက်ပြင်မင်္ဂလာမဟာဇောတိ ကာရာမတိုက်၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်သော ချောင်းဆုံဆရာတော် အရှင်တေဇဝန္တာဘိဓဇထံ အပ်နှံ၍ သူငယ်ဆိုင်ရာ စာများကို သင်ကြားစေသည်။
ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်သည် ငယ်ဆရာရင်းဖြစ်သော အရှင်ဇေဝန္တာဘိဓဇထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ ဆဲ့နှစ်နှစ်သား အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ တောင်ညာစံ စကြာဒေဝီ မဟေသီမိဖုရား ခေါင်ကြီး ရှေ့တော်တွင် ပထမ ပြန်ဆိုလေသည်။
ထိုနောက် ဆဲ့သုံးနှစ်သားအရွယ်သို့ ရောက် သောအခါ သုဓမ္မာစရပ်တော်တွင် ပထမငယ် ပြန်ဆို၍ ဆဲ့လေး နှစ်သားအရွယ်တွင် ပထမလတ်၊ ဆဲ့ငါးနှစ်သားအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ၌ကား ပထမကျော် ပြန်ဆိုတော်မူလေသည်။
ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်လောင်းသည် ငယ်ဆရာ ဦးတေဇဝန္တာဘိဓဇထံ၌ပင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်အနုရုဒ္ဓ ဖြစ်သည်။
သုဓမ္မာစရပ်၌ ပထမပြန်လေးကြိမ် ပြန်ဆိုပြီးသည်နောက် ငယ်ဆရာဖြစ်သော အရှင်တေဇဝန္တာဘိဓဇသည် ချောင်းဆုံရွာသို့ ပြန်ကြွတော်မူ သောခါ ဆရာတော်လောင်း သာမဏေကို မင်္ဂလာမဟာဇောတိ ကာရာမတိုက်ကြီး၏ ဦးစီးနာယကဖြစ်တော်မူသော သုဒဿန ဓဇ ဓမသာမိ သီရိပဝရမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇ ဂုရုတံဆိပ်တော်ရ မင်္ဂလာစံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် နောင်အခါ မိုင်းခိုင်း ဆရာတော်ဟု ထင်ပေါ်ကျော်စောတော်မူလတ္တံ့သော ပထမစာချ ဆရာတော်တို့ထံ အပ်နှံခဲ့လေသည်။
ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်သည် အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်သော အခါ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ မင်္ဂလာစံ ကျောင်းတိုက်အတွင်း ခဏ္ဍသိမ်၌ စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရား ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်။
ရဟန်းဘွဲ့မှာ ရှင်အာဒိစ္စရံသီ ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဒါယကာကား စလေမြို့စား လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး သီရိမဟာဇေယျ ကျော်ထင် ဖြစ်သည်။
လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး သီရိမဟာ ဇေယျကျော်ထင်သည် ဘုရင့်အမိန့်တော်ဖြင့် သုဓမ္မာစာပြန်ပွဲ သဘင်ကြီးကို နှစ်နှစ်တိုင်တိုင်ဆက်ကာ ကြပ်မ ဆောင်ရွက်ရ သည် ဖြစ်သောကြောင့် ရွှေရေးဆောင် ဆရာတော်လောင်း၏ အရည်အခြင်းကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် အထင်အရှား သိသဖြင့် စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် မိုင်းခိုင်းဆရာတော်တို့အား လျှောက်ထားတောင်း ပန်ပြီးလျှင် ရဟန်းဒါယကာပြုလျက် ချီးမြေ|ာက်ထောက်ပံ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးနောက်၌လည်း စံကျောင်းတိုက် ၌ပင် နေထိုင်လျက် စံကျောင်းဆရာတော် ဘုရားကြီးနှင့် မိုင်း ခိုင်းဆရာတော်တို့ထံ၌ ပိဋကတ်စာပေများကို ဆက်လက် သင် ကြားနည်းခံ၍ မိမိကလည်း တစ်ဆင့် စာသင်သားတို့အား စာပေပို့ချတော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ်တွင် မိုင်းခိုင်း ဆရာတော်သည် စံကျောင်းတိုက်၌ပင် များစွာသော စာသင်သား တို့အား ပိဋကတ်စာပေတို့ကို ပို့ချကာ နေရစ်တော်မူသည်။
ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စရံသီသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာရင်းဖြစ်သူ မိုင်းခိုင်းဆရာတော် ဘုရားကြီး ခေါ်တော်မူချက်အရ စံကျောင်းတိုက်မှ ရွှေရေးဆောင်ကျောင်း တိုက်သို့ ရွေ့ပြောင်းကြွရောက်ကာ မိုင်းခိုင်းဆရာတော်ဘုရား ကြီး၏ လက်အောက်တွင် စာပေပို့ချတော်မူရလေသည်။