kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လက်ရှိအင်အားမှာ ၁၂၃၉၄ ဦး ဖြစ်သည့် အတွက် လစ်လပ်ဝန်ထမ်း ဦးရေ ၁၂၂၆၅ ဦး ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင်သာမက မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်လုံးရှိ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၊ မီးသတ်အစည်းအရုံးများကို စုစည်း သည်။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ်အစည်းအရုံးကို အကောင် အထည် ဖော်ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ် အစည်းအရုံး ညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ဦးဆောင် စည်းရုံးပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ (၅)ရက်နေ့တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိခရိုင်ပေါင်း(၁၉၇)ခရိုင်မှ မီးသတ် အစည်းအရုံးကိုယ်စားလှယ်များကို စုစည်း၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ် အစည်းအရုံး ညီလာခံကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်လေးရပ်၊ ဇိနတ်မူဆလင်မိန်းခလေးကျောင်းတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုနေ့ကို မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မီးသတ်အစည်းအရုံးများစုစည်းရန် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မေလ(၅)ရက်နေ့တွင်ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာစေတနာ့ဝန်ထမ်း မီးသတ်အစည်း အရုံး ညီလာခံကြီးကိုရန်ကုန်မြို့၊ကန်တော်ကလေး၊ ဇိနတ်အစ္စလာမ်အမျိုးသမီးကျောင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ရာတစ်ပြည်လုံးရှိ(၁၉)ခရိုင်မှကိုယ်စားလှယ်ပေါင်း(၁၉၇)ဦးစုံညီစွာတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
နာယကလူကြီးများမှာဦးအောင်ဆန်း၊ဦးဘချို၊ဦးဘဂျမ်း၊သခင်မြ၊ဦးဘဖေကြီး၊ဦးစိုးညွန့်ဟင်္သာတဦးမြ၊ဦးတင်(မြန်မာ့အလင်း)၊ဦးမြ(ပျော်ဘွယ်)သခင်သန်းထွန်း၊ဦးဘဝင်း၊ဗန္ဓုလဦးစိန်တို့ဖြစ်ကြသည်။
အဆိုပါအခမ်းအနားသို့အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီးမီးသတ်လုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍လမ်းညွှန်ဩဝါဒမိန့်ကြားခဲ့သည့် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမီးသတ်ညီလာခံကျင်းပခဲ့သည့်မေလ(၅)ရက်နေ့ကိုမီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့အဖြစ်နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အကြီးအကဲများ မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးလှကျော် မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးဝန်ဦးခင်မောင်လွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးစိန်လွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးရှားကို မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးခင်ကျော်ညို မီးသတ်ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဗိုလ်မှူးကြီးမင်းနောင် မီးသတ်ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးကြီးမြင့် မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်း မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဗိုလ်မှူးကြီးတင်ဦး မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်သူရဖေအောင် မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းလွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးမြင့်ထွန်း မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး တင်မိုး မီးသတ်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး မြတ်သူ thumb|ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ မီးသတ်ဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင် မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကိုသုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်- (က) အစိုးရမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊(သန္ဓေမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ) (ခ) ဒေသအရန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ (ဂ) သီးသန့်ဖွဲ့စည်းထားသော မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ (မီးဘေးစိုးရိမ်ရသောစက်ရုံ/အလုပ်ရုံများ၊စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအတွက်ဖွဲ့စည်းထားသော ဝန်ထမ်းများ) ဖွဲ့စည်းပုံ အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးစီးအရာရှိ ဒုတိယမီးသတ်ဦးစီးမှူး လက်ထောက်မီးသတ်ဦးစီးမှူး မီးသတ်တပ်ကြပ်ကြီး မီးသတ်တပ်ကြပ် မီးသတ်ဒုတပ်ကြပ် မီးသတ်တပ်သား thumb|အဆင့်တံဆိပ် ၂၀၁၇ တွင် လက်မောင်းတံဆိပ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သင်တန်းများ (က) ဗဟိုမီးသတ်သင်တန်းကျောင်းတွင် ဖွင့်လှစ်သော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အခြေခံမီးသတ်ပညာ သင်တန်း (တပ်သားသစ်)(အမျိုးသား) အခြေခံမီးသတ်ပညာ သင်တန်း (အမျိုးသမီး) အခြေခံမီးသတ်ပညာ သင်တန်း (အမျိုးသား) ယာဉ်မောင်းသင်းတန်း (အမျိုးသား) အခြေခံရှာဖွေ ကယ်ဆယ်ရေး သင်တန်း (အမျိုးသား) အခြေခံဆေးသူနာပြု သင်တန်း (အမျိုးသမီး) ဒုတိယရဲအုပ်လောင်း သင်တန်း / လက်ထောက် မီးသတ် ဦးစီးမှူးလောင်းသင်တန်း အခြေခံကွန်ပျူတာသင်တန်း (ခ) လေ့ကျင့်ရေးဌာနစု(ရန်ကုန်)တွင် ဖွင့်လှစ်သော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မီးသတ်စခန်းမှူးသင်တန်း အသက်ကယ်နည်းစနစ်သင်တန်း ရေကူးနည်းစနစ်သင်တန်း ရေပြင်အသက်ကယ်သင်တန်း အဆင့်မြင့်ကွန်ပျူတာသင်တန်း မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးသင်တန်း အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်း စက်ပြင်သင်တန်း ယာဉ်မောင်းနည်းပြသင်တန်း အရေးပေါ်ဆေးအကာအကွယ်ပေးခြင်းနှင့်ရှေးဦးသူနာပြုစုခြင်းနည်းစနစ်သင်တန်း ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး (Judicial Independence) ဆိုသည်မှာ တရားစီရင်ရေးဌာနသည် အခြားသော အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးဌာနများ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများမှ သီးသန့်ကင်းလွတ်နေရမည်ဟူသော အယူအဆတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ တရားရုံးများအပေါ်အခြားအခြားသော အစိုးရဌနများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ မလျှော်ဩဇာသုံးလွှမ်းမိုးမ၍များမရှိစေရေးဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးသည် ဒီမိုကရေစီ၏ အဓိကလိုအပ်ချက်ြဖစ်သော အာဏာခွဲဝေကျင့်သုံးမှု (Separation of Power) ၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။
[] နိုင်ငံများသည် လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်မှုရှိစေရန်အတွက် တရားသူကြီးများကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရွေးချယ်ခန့်ထားလေ့ရှိကြသည်။
ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံအများစုတွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးရှိ တရားသူကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရေးဘက်က ရွေးချယ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို၌အားရာထူးမှဖယ်ရှားခြင်းကို ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှဆောင်ရွက်ခွင့်ပေးထားသည်။
လွတ်စွာတရားစီရင်ရေးရှိစေရန်အတွက် တရားသူကြီးများ၏ ရာထူးသက်တမ်းကိုလည်း ရှည်လျားစွာသတ်မှတ်ထားလေ့ရှိသည်။
သို့မှာသာတရားသူကြီးလုပ်သူများအနေဖြင့် နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်လည် အရွေးခံရမည့်အရေးကိုမျှောက်ကိုးကာ မိမိကိုပြန်လည်ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသူများ၏ အလိုအတိုင်းအတိုင်း အမှုများကို စီရင်ဆုံးဖြတ်မှု ပြုလုပ်ခြင်းမှ ကင်းဝေးမည်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင်နိုင်ငံအများစုတွင် ဥပဒေပြုရေးဌာန၏ ဥပဒေနှင့်မညီသော ဆောင်ရွက်မှုများကို တရားစီရင်ရေးဌာနကပြန်လှန်ထိန်းကြောင်းနိုင်အောင် ဥပဒေရေးရာပြန်လယ်သုံးသပ်ပိုင်ခွင့် (Judicial Review) ဟူသောအခွင့်အာဏာကို တရားစီရင်ရေးဌာနကို အပ်နှင်းထားသည်။
ဥပမာဆိုရသော် အမေရိကန်နိုင် တရားရုံးချုပ်သည် ဥပဒေရေးရာပြန်လှန်သုံးသပ်ခွင့် အာဏာပါသည်။
အမေရိကန်တရားရုံးချုပ်သည် ကွန်ဂရက်ကပြဋ္ဌာန်းသောဥပဒေများကို အခြေခံဥပဒေနှင့်မညီဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပယ်ဖျက်ခွင့်ရှိသည်။
တရားစီရင်ရေးလွတ်လပ်မှုအမျိုးအစားများ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးရှိစေရန် တရားစီရင်ရေးအနေဖြင့် နှစ်မျိုးနှစ်စားသောလွတ်လပ်မှုမျိုးနှင့်ပြည့်စုံရမည်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့မှာ . (၁)။
လူပုဂ္ဂိုလ်၏လွတ်လပ်မှု (Personal Independenc) (၂)။
အဖွဲ့အစည်း၏လွတ်လပ်မှု (Institutional Independenc) တို့ဖြစ်သည်။
လူပုဂ္ဂိုလ်၏လွတ်လပ်မှု (Personal Independence) တရားစီရင်မှုကိုပြုလုပ်သည့် တရားသူကြီးတစ်ဦးချင်းစီသည် အမှုအခင်းများကို ဥပဒေနှင့်အညီစီရင်နိုင်ရန် လွတ်လပ်မှုရှိရမည်ဖြစ်သည်။
မိမိစီရင်သော အမှုအခင်းတစ်ခု၏ စီရင်ချက်သည် ထိုအမှုကိုစစ်ဆေးသူတရားသူကြီးအတွက် တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း သွယ်ဝိုက်၍သော်လည်းကောင်း အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေချင်းမျိုးမရှိစေရပါ။
ငွေးကြေးလာဘ်လာဘအတွက် အမှုများကိုစီရင်မှုမျိုးများမရှိလေရအောင် စီမံပေးရပါမည်။
တရားသူကြီးတစ်ဦးအနေဖြင့် အမှုတွင်ပေါ်ပေါက်ချက်များအရ မိမိအနေဖြင့် ဥပဒေနှင့်ညီညွတ်သည်ဟု ယုံကြည်သောအမိန့်ကို ချမှတ်သည့်အတွက် မည်သည့် အရေးယူမှုမျိုးမှခံထိုက်စေချင်းမရှိစေရန် ကာကွယ်ပေးထားရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ပုဂ္ဂိုလ်ရေးလွပ်မှုရှိစေရန်အတွက် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးများတွင် တရားသူကြီးများအား အလွန်မြင့်မားသည့်လစာများပေးခြင်း၊ နေအိမ်၊ အဆောင်အယောင်စသည်များကိုကို ပြည့်စုံကုံလုံစွာထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ တရားသူကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ဥပဒေပြုဌာန၊ အုပ်ချုပ်ရေးဌာန များ၏လိုလားချက်များနှင့် ဆန့်ကျင်နေသော်လည်း ထိုဌာနများက အမှုစစ်တရားသူကြီးကို အရေးယူဒုက္ခပေးမှုမျိုးမဆောင်ရွက်နိုင်အောင် စီမံထားရှိခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများကိုကျင့်သုံးလေ့ရှိကြသည်။
အဖွဲ့အစည်း၏လွတ်လပ်မှု (Institutional Independence) တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် တရားရုံးများသည် အခြားသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၏လွှမ်းမိုးမှုများက ကင်းဝေးရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့လွတ်လပ်မှာသာလျှင် တရားရုံးအနေဖြင့် ပြည်သူများအပေါ် အုပ်ချုပ်သူများ၏ မတရားညှင်းပမ်းမှု၊ ဥပဒေပြုသူများ၏ မတရားဥပဒေပြုမှုများမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် တရားရုံးများလွတ်လပ်မှုရှိစေရန်အတွက် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲရေး (Judicisl Administration) နှင့်တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေ (Judicial Budget) များကို တရားရုံးများ လွတ်လပ်စွာစီမံခန့်ခွဲခွင့်ပေးထားလေ့ရှိသည်။
လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး၏အင်္ဂါရပ်များ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးတစ်ခုပီပြင်စေရန်အတွက် အောက်ပါအင်္ဂါရပ် (၃) ခုနှင့်ပြည့်စုံရမည်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့မှာ - (၁)။
တရားရုံးများဘက်လိုက်မှုမရှိခြင်း (၂)။
တရားရုံးများ၏စီရင်ချက်များကိုလေးစားလိုက်နာခြင်း (၃)။
တရားရုံးများသည်အခြားအစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၏လွှမ်းမိုးမှုများမှကင်ဝေးခြင်း တရားရုံးများ ဘက်လိုက်မှုမရှိခြင်း တရားသူကြီးများ၏ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် ယင်းတရားသူကြီးများ၏ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားများက လွှမ်းမိုးစေခြင်းမရှိရပါ။
သို့မှသာလျှင်တရားသူကြီးများဘက်လိုက်မှုကင်းကင်းဖြင့် အမှုများကိုစီရင်ဆုံးဖြတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဘက်လိုက်သည်ဆိုရာတွင် ငွေကြေးကြောင့်ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မိမိရာထူးတည်ြမဲရေး၊ ရာထူးတိုးတက်ရေးတို့အတွက်ဘက်လိုက်ခြင်း၊ လူများစုဖြစ်စေချင်သည့် ဆန္ဒကိုဆန့်ကျင်ရမည်စိုးသဖြင့် အမှန်တရားမျက်ကွယ်ပြုကာဘက်လိုက်ြခင်း၊ မိမိဆွေမျိုးသားချင်းမိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများနှင့်ပက်သက်နေသော အမှုဖြစ်သဖြင့် ဘက်လိုက်ခြင်းစသည်တို့ပါဝင်သည်။
တရားရုံးများ၏ စီရင်ချက်များကို လေးစားလိုက်နာခြင်း တရားရုံးတစ်ရုံးက အမိန့်စီရင်ချက်တစ်ခုကို ချမှတ်လိုက်သည်ဆိုသည်နှင့် ထိုအမိန့်စိရင်ချက်ကို လေးစားလိုက်နာရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုအမိန့်စီရင်ချက်ကိုလေးစားလိုက်နာခြင်းတွင် အမှုမှအမှုသည်နှစ်ဦးနှစ်ဘက်သာမက နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူအစိုးရများနှင့် ဥပဒေပြုသူအမတ်များလည်း လေးစားလိုက်နာရန် လိုအပ်သည်။
ထိုသို့လေးစားလိုက်နာစေရန်လည်း မလိုက်နာသူများကို အတင်းအကြပ်လိုက်နာစေရန်ပြုလုပ်ခွင့်အာဏာကို တရားရုံးများအားပေးထားလေ့ရှိသည်။
၎င်းတို့ချမှတ်သည့် စီရင်ချက်ကို သဘောမတူမနှစ်သက်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် (အဆိုပါစီရင်ချက်သည် ဥပဒေအရပင်လွဲမှာစေဦးတော့) တရားသူကြီးများနှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့များအား ဥပဒေပြုအဖွဲ့က ပြစ်တင်ရှုံချကာ ရာထူးမှမထုတ်ပယ်ရဟူသောမူများကိုလည်း ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကြီးများတွင်လက်ခံ ကျင့်သုံးကြသည်။
တရားရုံးများသည် အခြားအစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများမှ ကင်းဝေးခြင်း တရားရုံးများသည် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့အစည်းများ၏လွှမ်းမိုးခြင်းများမှ ကင်းဝေးစေရမည်ဖြစ်သည်။
အာဏာရှင်နိုင်ငံအများစုတွင် တရားရုံးများသည် အစိုးရ၏မူဝါဒ (Policy) ကိုအကောင်အထည်ဖော်ပေးရသော ဌာနတစ်ခုအဖြစ်သာရပ်တည်နိုင်ပြီး ဥပဒေနှင့်ညီညွတ်ခြင်း၊မညီညွတ်ခြင်း တရားမျှတမှုရှိခြင်း၊ မရှိခြင်းများကို အဓိကထားခြင်းမရှိပဲ အစိုးရ၏အလိုအတိုင်းသာ အမှုများကိုစီရင်လေ့ရှိကြသည်။
ဥပဒေပြုအဖွဲ့မှ တရားစီရင်ရေးကိုလွှမ်းမိုးထားပြန်လျှင်လည်း ပြည်သူများ၏အခြေခံဥပဒေပါအခွင့်အရေးများကို ချိုးဖေါက်၍ ဥပဒေများပြုလုပ်လာပြီး ပြည်သူများနစ်နာမည်ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့်အပြည်ြပည်ဆိုရာကွန်ဗင်းရှင်း၊ ကြေညာချက်၊ စာမှတ်စာတမ်းများ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး အတွက်ခြေခံအချက်များ (ကုလသမဂ္ဂကြေညာချက် ၁၉၈၅)(Basic Principles on the Independence of the Judiciary) တရားရေးရာပြမူဆောင်ရွက်မှုဘင်္ဂလားကြေညာစာတမ်း (Bangol Principles of Judicial Conduct) လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး အတွက်အနိမ့်စုံစံသတ်မှတ်ချက်များနှင့်ပက်သက်သည့်နယူးဒေလီပြဋ္ဌာန်းချက် (The New Delhi Code of Minimum Standards of judicial independence) Category:ဥပဒေ Category:ဒီမိုကရေစီ။
အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Labour) သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ယခင် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခုမှာ ခွဲထုတ် ဖွဲ့စည်းသော ပြည်ထောင်အစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသည် ဦးအောင်ကျော်ဟိုး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးသည် ဦးဝင်းရှိန် ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် တပ်မတော် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားသည့် ၆ လ ပြည့်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းရာ ဤ ဝန်ကြီးဌာနကို အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၂)ခု ပြန်လည် ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးချစ်ဆွေ အား ခန့်အပ်ထားသလို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနတွင် နိုင်သုဝဏ္ဏက ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အား ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါတွင် ဦးအောင်ကျော်ဟိုး သည် ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှေးအခါကလယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အဓိက ထား၍ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည့်အလျောက် ယခုခေတ် ခေါ်ဝေါ်နေ ကြသည့် အလုပ်သမား လူတန်းစားဟူ၍ အတိအကျ မရှိသေးပဲ များသောအားဖြင့် လယ်သမားများသာ ရှိခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှများ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးလာခဲ့သည့်နောက်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသာမက နိုင်ငံခြားသားများ တည်ထောင်သော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသာမက စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးတက်လုပ်ကိုင် လာခဲ့ကြသည်။
သို့ ဖြစ်ရကား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြ သောသူများကို တောင်သူလယ်သမား များဟူ၍လည်း ကောင်း၊ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်နေကြသူများ ကို အလုပ်သမားများဟူ၍လည်းကောင်း သီးခြား ခေါ်ဆိုလာ ကြလေသည်။
100px|thumb|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အမှတ်တံဆိပ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဓနအင်အားသည် လယ်သမားများနည်းတူ အလုပ်သမားထု အင်အားပေါ်တွင်လည်း အခြေတည်သည် ဖြစ် ရကား အလုပ်သမားလူတန်းစားတို့၏ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ဖူလုံရေးများကို နိုင်ငံအစိုးရက တာဝန်ခံဆောင်ရွက်သင့်သော် လည်း ထိုစဉ်က နိုင်ငံခြားဓနရှင် အစိုးရအနေဖြင့် ထိရောက်စွာ မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပေ။
အလုပ်သမားများအတွက် အကျိုးပြု နိုင်သော ၁၉၁၁ ခုနှစ် အိန္ဒိယစက်ရုံဥပဒေ တစ်ခုကိုသာ ထိုစဉ်အခါက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့လေသည်။
ထိုအက်ဥပဒေအရ မြန်မာ နိုင်ငံစက်ရုံများကို အလုပ်သမားများ၏ အကျိုးအတွက် စစ် ဆေးရေးအရာရှိတစ်ဦးကို ၁၉၁၂ ခုနှစ်လောက်တွင် ခန့်ထား၍ အကောင်အထည် စတင်ဖော်ခဲ့လေသည်။
နယ်ရှိ ခရိုင်ရာဇဝတ် တရားသူကြီး အသီးသီးတို့သည် ရာထူးအလိုက် ယင်းတို့၏ ခရိုင်များအတွက် စစ်ဆေးရေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင် ရွက်ရသည်။
ထိုနောက် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် ထိုဥပဒေ ပိုမို အကျိုးသက်ရောက်စေရန်အတွက် ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်ဆေး ရေးအရာရှိချုပ်တစ်ဦးကို ထပ်မံခန့်ထားကာ နယ်မြို့ကြီးများ အချို့တွင်လည်း စစ်ဆေးရေးအရာရှိများကို ခန့်ထားဆောင်ရွက် စေခဲ့သည်။
ထိုအက်ဥပဒေ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ စက်ရုံ များရှိ အလုပ်သမားများ၏ ကျန်းမာရေးကို အထူးဂရုစိုက် ကာကွယ် ဆောင်ရွက်ပေးရေးပင် ဖြစ်သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ် အိန္ဒိယစက်ရုံဥပဒေသည် အလုပ်သမားများ အတွက် ထိရောက်မှု မရှိသောကြောင့် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် နောက် ပိုင်းတွင် ရေနံမြေ အလုပ်သမားအင်အားစုဟူ၍ စတင် ပေါ် ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုအလုပ်သမား အင်အားစု၏ စတင်လှုပ်ရှားမှု ကြောင့် နိုင်ငံအစိုးရအနေနှင့် အလုပ်သမားအရေးကို လျစ်လျူရှု မထားနိုင်သည့် အတွက် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားစာရင်း စစ်တမ်း ဌာနခွဲတစ်ခု ဖွင့်လှစ်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အရာရှိ တစ်ဦးအား ခန့်ထားကာ စစ်တမ်းဌာနခွဲကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ် ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
သို့သော် လုပ်ငန်းများ တဖြည်းဖြည်း များပြားလာသောကြောင့် စုံစမ်းရေးအရာရှိအစား စာရင်းစစ် တမ်း ညွှန်ကြားရေးဝန်နှင့် အလုပ်သမားမင်းကြီးရုံးဟူ၍ ပေါ် ပေါက်လာသည်။
ထိုရုံး၏ လုပ်ငန်းနှင့် တာဝန်ဝတ်တရား များမှာ အရေးကြီးသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းနှုန်းများ ကောက်ယူ ခြင်း၊ အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့၏ စားဝတ်နေရေး အသုံး စရိတ်၊ ဆနှုန်းစာရင်းပြုလုပ်၍ အပတ်စဉ် ကြေညာခြင်း၊ ၁၉၂၃ ခုနှစ် အလုပ်သမားလျော်ကြေး အက်ဥပဒေ၊ ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခ အက်ဥပဒေများအရ စီမံအုပ်ချုပ်ရသည်။
ယင်းညွှန်ကြားရေးဝန်နှင့် အလုပ်သမားမင်းကြီးရုံးသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးဌာန လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့၍ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပေါ်စတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှု လက်မှုဌာန လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ထိုနှစ်ဌာန လက်အောက်ခံအဖြစ် အလုပ်သမား များအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သော်လည်း များစွာသော အလုပ် သမားတို့၏ အကျိုးအတွက် ထိရောက်မှု မရှိခဲ့ချေ။
ထိုကြောင့် အလုပ်သမားများ ထပ်မံ စည်းလုံး၍ ဓနရှင်များ၏ အင်အားကို တွန်းလှန်ခဲ့ရင်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ် သမားများ အစည်းအရုံးကြီးကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။
အစည်းအရုံးဝင်များသည် အလုပ်သမားရေးရာများ ကောင်းမွန် လာအောင် ဆောင်ရွက်ကြသည့်ပြင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေ သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်၌ အလုပ်သမားရေးရာ ကိစ္စရပ်များကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ အလုပ်သမားနှင့် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး ဌာနမှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အထွေထွေ ဝန်ကြီးဌာနမှ တစ်ဖန် တာဝန် ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြန်သည်။
ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အလုပ်သမား ရေးရာ ကိစ္စအရပ်ရပ်နှင့် ရန်သူပိုင်ပစ္စည်းများ ထိန်းသိမ်း ကြီးကြပ်ခြင်း၊ ဂျပန်များနှင့် မြန်မာများ လက်တွဲ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးတို့အပြင် ယိုးဒယား- မြန်မာ မီးရထား လမ်း ဖောက်လုပ်ရေးအတွက် လိုအပ်သော ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အင်အား ရရှိ စေရန်တို့အတွက် မူချမှတ်ပေးရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံး၍ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိအောင် မနားမနေ ကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် အလုပ်သမား လူတန်းစားများ သည်လည်း တပ်ဦးမှနေ၍ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့ ပြည်လမ်း ဆိုရန်တိုဗီလာ အဆောက်အအုံ (ယခုစာပေဗိမာန်)၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်တိုင် ကြီးမှူးကျင်းပသည့် စီးပွား တိုးတက်ရေးနှင့် နှစ်နှစ်စီမံကိန်းတွင် အလုပ်သမားရေးရာများ နှင့်တကွ အလုပ်လက်မဲ့ ပပျောက်ရေးပြဿနာစသည်များကို ထည့်သွင်းဆွေးနွေး အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် ပြည်ထောင် စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ၌လည်း အလုပ်သမားရေးရာများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက် သတ်မှတ် ထားသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် အလုပ်သမားရေးရာ ကိစ္စရပ်များ ကို လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဌာနမှ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာနကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန နှင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန နှစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်တွင် အလုပ် သမားရေးရာ ကိစ္စရပ်များကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့် နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ အလုပ်သမားရေးရာ ကိစ္စရပ် များကို လုပ်ငန်းရပ်ချင်း နီးစပ်သည့် ဝန်ကြီးဌာနအမျိုးမျိုးနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင်မှ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာလေ သည်။
ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း သီးခြားဝန်ကြီးနှင့် အတွင်းဝင်တို့ မရှိပဲ ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်ရေးဝန်ကြီးနှင့် ထို ဌာနအတွင်းဝန်တို့၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် တည်ရှိခဲ့ရလေ သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစ၍ သီးခြား အလုပ်သမားဝန်ကြီးတစ်ဦးနှင့် အတွင်းဝန်တို့အား ခန့်ထားခဲ့ လေသည်။
ထိုနောက် အလုပ်သမားဝန်ကြီးတစ်ဦးအနေဖြင့် အလုပ်သမားရေးရာ ကိစ္စအရပ်ရပ်တို့ကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက် ခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သည့် အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဦးရေကို လျှော့ချခန့်ထား တာဝန်ယူစေသည့်အတွက် လုပ်ငန်းရပ်ချင်း နီးစပ်သည့်ဝန်ကြီး ဌာနများကို ပူးပေါင်းရာ၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနကို အခြား ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပူးတွဲလုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်စေခဲ့ပြန်သည်။
ပထစ အစိုးရ တက်လာသောအချိန် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၌ လည်း အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနကို သတ္တုတွင်းနှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး ဌာနများနှင့်ပေါင်း၍ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တော်လှန် ရေးအစိုးရလက်ထက်တွင် လက်ဦး၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီး ဌာနကို နိုင်ငံခြားရေးဌာန၊ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဌာနနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်ရေးဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ နိုင်ငံခြားရေးဌာန တာဝန်ခံက တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ အလုပ်သမားဌာနကို ဌာနတာဝန်ခံတစ်ဦးက သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနဟု သီးခြားထားရှိကာ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန လုပ်သားရေးရာ ကိစ္စရပ်များကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဌာနဖွဲ့စည်းပုံ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဌာနများမှာ - အလုပ်သမား ညွန်ကြားရေးဝန်ရုံး (၁၉၄၆ ခုနှစ်) အလုပ်ရုံနှင့် အလုပ်သမား ဥပဒေစစ်ဆေးရေးဌာန (၁၉၅၁ခုနှစ်) ပြည်ထောင်စု အာမခံစနစ်အဖွဲ့(၁၉၅၁ ခုနှစ်) ဆိပ်ကမ်း အလုပ်သမားဘုတ်အဖွဲ့ (၁၉၅၂ ခုနှစ်) ပင်လယ်ကူးသဘေ‡ာ ကုန်တင်ကုန်ချအဖွဲ့ (၁၉၅၅ ခုနှစ်) လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့ (၁၉၅၅ ခုနှစ်) ရေနံချောင်း ရေနံမြေ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအဖွဲ့ (၁၉၅၅ ခုနှစ်) သင်္ဘောသားများ၏ အလုပ်အကိုင် ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ (၁၉၅၆ ခုနှစ်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုဌာန များအပြင် ဌာနခွဲများလည်းရှိသေးရာ ထိုဌာနခွဲများ၏ များစွာသော လုပ်ငန်းရပ်များအနက် အချို့သော လုပ်ငန်းများမှာ - အလုပ်သမားရေရာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အက်ဥပဒေများပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ၊ ကိုလံဘိုစီမံကိန်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီ ပေးရေး အစီအစဉ်များအရ နိုင်ငံခြားတိုင်း နိုင်ငံများသို့ အလုပ်သမားရေးရာကို လေ့လာဆည်းပူးရန် ပညာတော်သင်များစေလွှတ်ခြင်း ကိစ္စရပ်များ၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ အက်ဥပဒေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ၊ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးဌာနများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ အလုပ်သမား စောင့်ရှောက်ရေးဌာနများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံး၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံနှင့် အလုပ်သမားဥပဒေ စစ်ဆေးရေးမင်းကြီးရုံး၊ လူမှုဖူလုံရေးအဖွဲ့၊ ပင်လယ်ကူး သင်္ဘော ကြီး ကုန်တင်ကုန်ချအဖွဲ့၊ ဆိပ်ကမ်း အလုပ်သမားဘုတ်အဖွဲ့ စသည်တို့မှာ လုပ်ငန်းရပ်ချင်း ဆက်စပ်လျက် ရှိကြသော်လည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု ရှိသင့်သလောက် မရှိခဲ့သဖြင့် လုပ်ငန်း တွင်ကျယ်မှု အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ကြရုံမက အချို့ ကိစ္စများတွင် တစ်ရုံးနှင့်တစ်ရုံး လုပ်ငန်းအရ သဘောကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့ကြ သည်။
ထိုသို့ သဘောကွဲလွဲမှုများ ပပျောက်၍ လုပ်ငန်း တွင်ကျယ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်စေခြင်း အလို့ငှါ အလုပ်သမား ရေးရာ ညွှန်ကြားရေး ဝန်ချုပ်ရုံးဟူ၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးလျှင် အလုပ်သမားရေးရာ ညွှန်ကြားရေးဝန်ချုပ်တစ်ဦးကိုလည်း ခန့်ထားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ဌာနအကြီးအမှူးများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ။
လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးအတွက် အခြေခံအချက်များ (Basic Principles on the Independence of the Judiciary) ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့အထိကျင်းပခဲ့သည့် မူခင်းကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြမှုကျူးလွန်သူများကိုကိုင်ဆောင်ရွက်ရေးတို့နှင့်ပက်သက်သည့် ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ကုလသမဂ္ဂကွန်ဂရက် (Seventh United Nations Congress on the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders) တွင်ချမှတ်ခဲ့ပြီး အထွေထွေညီလာခံ ဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် ၄၀/၃၂ (၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၅) နှင့် ၄၀/၁၄၆ (၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၅) တို့တွင်ထပ်ဆင့်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ယင်းကြေညာချက်အရ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများလိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည့်အခြေခံအချက်များမှာ- ၁။
တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုကို နိုင်ငံတော်က အာမခံရပေးထားရမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ထည့်သွင်း၍ဖြစ်စေ၊ သီးခြားဥပဒေပြဋ္ဌာန်း၍ဖြစ်စေ ကာကွယ်ပေးရပေမည်။
ထို့အပြင် နိုင်ငံ၏အစိုးရယန္တယားနှင့် အခြားသောအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးက တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုကိုလေးစား လိုက်နာကြရန် တာဝန်ရှိသည်။
တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အနေဖြင့် အမှုများကြားနာ၍စီရင်ချက်များချမှတ်ရာတွင် အမှုတွင်ပေါ်ပေါက်သော အချက်အလက်များအပေါ်အခြေခံပြီး ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများနှင့်အညီ မျှမျှတတ သမာသမတ်ကျကျဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ရာတွင် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်မျှ ၎င်းတို့၏ဆောင်ရွက်မှုအပေါ် တစ်စုံတစ်ရာသော ကန့်သတ် ချက်များ၊ မလျော်ဩဇာသုံး၍ လွှမ်းမိုးမှုများ၊ မက်လုံးပေးစည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုများ၊ ဖိအားပေးခြိမ်းခြောက်မှုများ သို့မဟုတ် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့်ဖြစ်စေမရှိစေရ။
တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တွင် တရားစီရင်ရေးသဘောသက်ရောက်သော ပြဿနာတိုင်းအတွက် စီရင်ပိုင် ခွင့်အာဏာရှိစေရမည်။
ထို့ပြင် ဥပဒေအရအပ်နှင်းထားသော စီရင်ပိုင်ခွင့်အတွင်း တင်ပြလာသောပြဿနာအပေါ် တွင်လည်း သီးခြားစီရင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ရှိစေရမည်။
တရားစီရင်ရေးဆောင်ရွက်မှုတွင် မလျော်ကန်သော အကြောင်းမဲ့ဝင်ရောက် ခြယ်လှယ်မှုများ မရှိစေ ရပါ။
ထို့ပြင် တရားရုံးများ၏စီရင်ဆုံးဖြတ်မှုများသည် ပြင်ဆင်မှုရုံး၏လက်အောက်ခံလည်း မဖြစ်စေရပါ။
ဤမူ သဘောတရားသည် ဥပဒေနှင့်အညီ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့က ပြစ်ဒဏ်သက်ညှာလျှော့ပေ့ါပေးခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်မှု ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ကို ထိခိုက်မှုမရှိစေရ။
ဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသော တရားရုံး၊ ခုံရုံးများတွင် မည်သူမဆို တရားစွဲဆို အရေး ယူ ဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရှိစေရမည်။
ဥပဒေဆိုင်ရာလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို စနစ်တကျ ချမှတ်ဆောင်ရွက်မှု မရှိသော ခုံရုံးများတည်ထောင်ကာ တရားရုံးများ သို့မဟုတ် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ခုံရုံးများနေရာတွင် အစားထိုးနေရာယူ စေခြင်းမျိုးမရှိစေရ။
တရားစီရင်ရေးလွတ်လပ်မှုဆိုင်ရာအခြေခံမူများသည် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများ၊ မျှမျှ တတဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အမှုသည်များ၏ အခွင့်အရေးများကိုလေးစားခြင်း စသည်တို့အပေါ် အာမခံချက်ပေးနိုင် ရပေမည်။
တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့အနေဖြင့် ယင်း၏လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကောင်းမွန်စွာ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လုံလောက်သောထောက်ပံ့မှုများကို စီမံဆောင်ရွက်ပေးရန် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်း၏ တာဝန်ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းနှင့်အညီ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်များ သည် အခြားနိုင်ငံသားများနည်းတူ လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာယုံကြည်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခွင့် ၊ စုဝေးခွင့် စသည့်အခွင့်အရေးများရရှိစေရမည်။
သို့ရာတွင် ယင်းအခြေခံအခွင့်အရေးများကို ကျင့်သုံးကြရာတွင် တရားသူကြီးများသည် မိမိရုံး၏ဂုဏ်သိက္ခာကိုဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ သမာသမတ်ကျစွာဆောင်ရွက်မှု ကိုဖြစ်စေ၊ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုကိုဖြစ်စေ ထိခိုက်စေနိုင် သောအပြုအမူမျိုးကို သတိပြုရှောင်ကြဉ် ကြရမည်။
တရားသူကြီးများသည် မိမိတို့၏အရည်အသွေး တိုးတက်ရာတိုးတက်ကြောင်းအတွက် ဖြစ်စေ၊ တရား စီရင်ရေးဆိုင်ရာလွတ်လပ်မှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်ဖြစ်စေ တရားသူကြီးအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် မိမိ တို့စိတ်ပါဝင်စားသော အခြားသောအသင်းအဖွဲ့များတွင် လွတ်လပ်စွာပါဝင်ခွင့် သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်တိုင် လွတ်လပ် စွာ ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိစေရမည်။
တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းအတွက် ရွေးချယ်ထားသူများသည် တစ်ဦးချင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သိက္ခာ နှင့် အရည်အသွေးတို့ရှိနေရမည့်အပြင် ဥပဒေနယ်ပယ်တွင် လိုအပ်သောလေ့လာသင်ယူ တတ်မြောက်မှု သို့မဟုတ် ထူးချွန်မှုများရှိရန်လိုအပ်သည်။
တရားသူကြီးများကိုရွေးချယ်ခန့်အပ်ရာတွင် မည်သည့်နည်းစနစ်ကိုကျင့်သုံးသည် ဖြစ်စေ မရိုးမသားရွေးချယ်ခန့်အပ်မှုများမရှိရလေအောင် ကာကွယ်မှုပေးနိုင်ရမည်။
ထိုသို့ ရွေးချယ်ကြရာတွင် မိမိ နိုင်ငံသားဖြစ်ရမည့်လိုအပ်ချက်မှအပ ကျား၊မ၊ လူမျိုး၊ အသွေး အရောင်၊ဘာသာ ကိုးကွယ်မှု ၊ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် အခြားအမြင်၊ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ မွေးဖွားမှုနှင့် အဆင့်အတန်း စသည်တို့အပေါ် ခွဲခြား ရွေးချယ်မှုမရှိစေရ။
တရားသူကြီးတစ်ဦး၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုသက်တမ်း၊ လွတ်လပ်မှု၊ လုံခြုံမှု၊ လုံလောက်သော လုပ်ခလစာ၊ လျော်ညီသော တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမှုအဆင့်အတန်း၊ ပင်စင်ခံစားခွင့်နှင့် တာဝန်မှအနားယူရမည့် ကာလတို့ကို ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးရမည်။
ခန့်အပ်တာဝန်ပေးထားသော တရားသူကြီးတွင်ဖြစ်စေ၊ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော တရား သူကြီးတွင်ဖြစ်စေ ဥပဒေအရ ပင်စင်ယူသည့်ကာလအထိ သို့မဟုတ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည့်ကာလ ကုန်ဆုံး သည်အထိ ၎င်းတို့အတွက် အာမခံချက်ရှိသော ကာလသက်တမ်းတစ်ခုရှိနေစေရမည်။
တရားသူကြီးများအား ရာထူးတိုးမြှင့်ရာတွင် ၎င်းတို့တစ်ဦးချင်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အတွေ့အကြုံနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်စသည့် ဓမ္မဒိဌာန်ကျသော အချက်အလက်များအပေါ်အခြေခံကာ စဉ်းစားရမည်။
တရားသူကြီးတစ်ဦးအား အမှုများစစ်ဆေးစီရင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်မှုသည် ယင်းတာဝန် ထမ်းဆောင် ရာတရားရုံး၏ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှုကိစ္စရပ်သက်သက်မျှသာဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့သည် အများပြည်သူနှင့်ပတ်သက်သောဆောင်ရွက်ချက်မျိုးမှအပ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်များနှင့် သတင်းအချက်အလက်လုံခြုံမှု ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များတွင် စောင့်စည်း ထိန်းသိမ်းရန်တာဝန်ရှိသည်။
ထိုကဲ့သို့သောကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့အား အတင်းအကျပ် ထွက်ဆို စေခြင်းမျိုးမပြုလုပ်ရ။