kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(၅) နေမိန္ဓရတောင်သည် သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ယူဇနာ (၂၆၂၅) နှစ်ထောင် ခြောက်ရာ နှစ်ဆယ့်ငါး ယူဇနာ နစ်ဝင်၍ သမုဒ္ဒရာ အထက်၌ ယူဇနာ (၂၆၂၅) နှစ်ထောင် ခြောက်ရာ နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာပင် မြင့်သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာ (၁၃၁၂၁/၂) တစ်ထောင် သုံးရာ တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာခဲ့ ကျယ်ဝန်းသည်။
(၆) ဝိနတကတောင်သည် သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ယူဇနာ(၁၃၁၂၁/၂) တစ်ထောင် သုံးရာတစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာခွဲနစ်ဝင်၍ သမုဒ္ဒရာ အထက်၌ဇယူနာ(၁၃၁၂၁/၂)တစ်ထောင်သုံးရာ တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာခွဲပင်မြင့်သည်။
အကျယ် အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာ(၆၅၆၁/၄) ခြောက်ရာ ငါးဆယ်ခြောက်ယူဇနာ တစ်ဂါဝုတ် ကျယ်ဝန်းသည်။
(၇) အဿကဏ္ဏတောင်သည် သမုဒ္ဒရာ ထဲ၌ ယူဇနာ(၆၅၆၁/၄) ခြောက်ရာငါးဆယ့် ခြောက်ယူဇနာ တစ်ဂါဝုတ်နစ်ဝင်၍ သမုဒ္ဒရာ အထက်၌ ယူဇနာ(၆၅၆၁/၄) ခြောက်ရာငါးဆယ့် ခြောက်ယူဇနာ တစ်ဂါဝုတ်ပင် မြင့်သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာ(၃၂၈) သုံးရာနှစ်ဆယ့်ရှစ်ယူဇနာကျယ်ဝန်းလေသည်။
(သာရတ္ထ၊၁၊၂၅၃-၄။
ဇိနာလင်္ကာရ၊ဋီ၊၆၇-၉။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ကိုးကား Category:၃၁-ဘုံ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတော်(; ; ROK)၊ အများသိသော အမည်အားဖြင့် တောင်ကိုရီးယား(; )၊ အတိုကောက်အားဖြင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံ()သည် အရှေ့အာရှ၏ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် တောင်ပိုင်း၌ တည်ရှိသော ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အလံတော်မှာ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံအလံဥပဒေနှင့် အညီဖြစ်သော အလံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်သီချင်းမှာ အယ်ဂူဂ်ဂါ၊ အမျိုးသားပန်းသည် ခေါင်ရမ်းပန်းဖြစ်သည်။
ရုံးသုံးဘာသာစကားသည် ကိုရီးယားဘာသာနှင့် ကိုရီးယားလက်ဟန်ပြဘာသာဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ ဆိုးလ်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေမှာ ၅၁.၆သန်းခန့်ရှိပြီး စုစုပေါင်းလူဦးရေ ထက်ဝက်ခန့်(၂၆.၁၁သန်းခန့်)သည် ဆိုးလ်အထူးမြို့တော်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် အလွန်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာရှနှင့် သမုဒ္ဒရာပိုင်းဒေသတွင် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုညွှန်းကိန်း (HDI) တွင် ပဉ္စမအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခံရသည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် သက်တမ်းအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံသည် သက်ကြီးရွယ်အိုဦးရေနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
၎င်း၏စီးပွားရေးသည် အမည်ခံ GDP ဖြင့် ကမ္ဘာ့ဆယ်ခုမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
၎င်း၏နိုင်ငံသားများသည် ကမ္ဘာ့အမြန်ဆုံးအင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုအမြန်နှုန်းနှင့် အသိပ်သည်းဆုံး မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းကွန်ရက်ကို နှစ်သက်ကြသည်။
နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အများဆုံး တင်ပို့သူဖြစ်ပြီး နဝမမြောက် အများဆုံး တင်သွင်းသူဖြစ်သည်။
၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ကမ္ဘာ့အင်အားအကြီးဆုံး စစ်တပ်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ရပ်တည်နေသည့် တပ်မတော်ဖြစ်သည့် တပ်မတော်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သည်။
၂၁ ရာစုကတည်းက တောင်ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လွှမ်းမိုးမှုရှိသော ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု၊ အထူးသဖြင့် ဂီတ (ကေပေါ့ပ်)၊ တီဗီဒရာမာများ (ကေဒရာမာ) နှင့် ရုပ်ရှင်များတွင် ကိုရီးယားလှိုင်းဟု ရည်ညွှန်းသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းသည် OECD ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အထောက်အကူပြုကော်မတီ၊ ဂျီ ၂၀၊ IPEF နှင့် ပါရီကလပ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံအား အမေရိကန်အစိုးရက စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေး အကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ-၇၁ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော အမေရိကန် စစ်တပ်များကို တဖြည်းဖြည်းပြန်လည် လျှော့ချပေးခဲ့သည်။
တောင်နှင့်မြောက် ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးနှင့် ကွဲကွာနေသော မိသားစုများအား ပြန်လည်တွေ့ဆုံနိုင်ရေးအတွက် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးနေဆဲ ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုသည် ပြီးခဲ့သော ဆယ်စုနှစ် လေးခုအတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပက်သတ်၍ ဟန်မြစ်ဝှမ်းမှ အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်ဟု တင်စားကြပြီး နိုင်ငံတကာ ပတ်ဝန်းကျင်၌ အာရှကျားလေးကောင်တွင် အပါအဝင်အဖြစ် လေးစားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် တောင်ကိုးရီးယား၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများအတွက် စံနမူနာပြ ဖြစ်ခဲ့သည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် သယံဇာတများ နည်းပါး၍ နိုင်ငံပိုင်နက် နယ်နမိတ် ကျဉ်းမြောင်းသော်လည်း ၎င်း၏ စီးပွားရေးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအကောင်းဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
တောင်ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေးသည် အာရှတွင် စတုတ္ထမြောက်နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် (၁၃) ခုမြောက် အင်အား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဘက်နိုင်ငံများတွင်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
စစ်ရေး စစ်ရေးအင်အားကိုကြည့်လျှင် တောင်ကိုရီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆဋ္ဌမမြောက် အင်အားအကြီးဆုံး စစ်တပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ကမ္ဘာ့ ဒုတိယမြောက် တိုက်ပွဲဝင် အရံအင်အားများ ရှိကာ စစ်ရေးအသုံးစရိတ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး (၁၀) နိုင်ငံ စာရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
တောင်ကိုရီးယား၏ စစ်ရေးအင်အားတွင် ကြည်းတပ် (Army)၊ ရေတပ်(Navy)၊ လေတပ် (Air Force) နှင့် ကမ်းတပ်တပ်ဖွဲ့ (Marine Corps) နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်သည်။
၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့အများစုကို ကိုရီးယား စစ်မဲ့ဇုံ ၏ အနီးအနားတွင် ချထားလျက် ရှိသည်။
တောင်ကိုရီးယား၏ အရွယ်ရောက်သည့် ယောက်ျားလေးတိုင်းသည် စစ်မှုမထမ်းမနေရ စနစ်ဖြင့် (၂) နှစ်ကြာ စစ်မှုထမ်းရသည်။
မှတ်စုများ ကိုးကား Category:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:အရှေ့အာရှရှိ နိုင်ငံများ Category:အရှေ့မြောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
သိခီမြတ်စွာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီး၍ သာသနာကွယ်ပပြီးနောက် ဤမဏ္ဍကပ်ကမ္ဘာ၌ပင်လျှင် လူတို့၏သက်တမ်း (၇၀, ဝဝဝ) ခုနှစ်သောင်းတမ်းမှ (၁၀) နှစ်အထိ ဆုတ်ယုတ် လာသည်။
ထို(၁၀) နှစ်တမ်းမှ အသင်္ချေယျတမ်းထိ တရွေ့ရွေ့တက်သွားပြန်သည်။
ထိုအသင်္ချေယျတမ်း မှ တရွေ့ရွေ့ဆုတ်ယုတ်လာပြန်ရာ အနှစ်(၆၀, ဝဝဝ) ခြောက်သောင်းတမ်းသို့ရောက်သောအခါ ဝေဿဘူဘုရားအလောင်းတော်သည် ပါရမီတရား ကျင့်ပွားပြီးမြောက်၍ တုသိတာနတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်သို့ ဘုရားဖြစ်ရန် ဆင်းသက်ခဲ့သည်။
ဖြစ်တော်စဉ် အနောမမြို့တော် သုပ္ပတီတ မင်းကြီး၏ အကျင့်သီလ နှင့်ပြည့်စုံ သော ယသဒေဝီ မိဖုရားကြီး၏ ဝမ်းကြာတိုက်၌ သန္ဓေစွဲ၍ အနူပမဥယျာဉ်တော် တွင်း၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။
အလောင်းတော်ဖွားမြင်စအခါတွင် “အဂ္ဂေါဟသ္မိ လောကဿ”စသော စကားကြီး သုံးခွန်းကိုဆိုတော်မူခြင်းကို အကြောင်းပြုကာ ဝေဿဘူမင်းသားဟု ဆွေမျိုးများက မှည့်ခေါ်ကြသည်။
အလောင်းတော်မင်းသား အရွယ်ရောက်သောအခါ သုစိတ္တာဒေဝီ အမှူးပြုသော မောင်းမမိဿံများ ခြံရံလျှက် ရုစိ၊ သုရုစိ၊ ရတိဝဍ္ဎန နန်းမသုံးဆောင်တို့၌ ဆောင်း၊ နွေ၊ မိုး ဥတုသုံးလီမျှစွာစံကာ သားတော်သုပ္ပဗုဒ္ဓ မင်းသားဖွားမြင်သည့် တိုင်အောင် အနှစ်(၆၀၀၀)ခြောက်ထောင် ကာလပတ်လုံး ရွှေနန်းစည်းစိမ်ချမ်းသာကို ခံစားစံစားတော်မူသည်။
ထိုသို့ခံစားစံစားနေတော်မူစဉ် ဥယျာဉ်ကစား ထွက်တော်မူရာမှ နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို ရှု့မြင်ရလျှင် ထိတ်လန့်မှု သံဝေဂထင်ကာ ရွှေထမ်းစဉ်(ဝေါယဉ်) စီးကာ တောထွက်လာပြီး ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်ကို (၆) လကြာကျင့်ပွား၍ သာလရုက္ခဗောဓိ-အင်ကြင်းပင်ဗောဓိ၌ အမှီပြုကာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရလျှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရား စင်စစ်ဖြစ်တော်မူသည်။
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ၌ ဂေါတမဗုဒ္ဓလောင်းလျာသည် သုဒဿနမည်သော မင်းဖြစ်၍ အလှူကြီးပေးလှူပြီးနောက် ဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုတော်မူသည် အနုမောဒနာပြုစဉ် မြတ်ဘုရားက ဤရဟန်းသည်နောက်(၃၁)ကမ္ဘာထက်၌ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဘုရားဖြစ်လိမ့်မည်ဟု နိယတဗျာဒိတ် မိန့်ကြားတော်မူသည်။
တပည့်သာဝကများ အဂ္ဂသာဝကကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-အရှင်သောဏထေရ်၊ အရှင်ဥတ္တရထေရ်တို့တည်း။
အနီးနေ ပြုစု လုပ်ကျွေးသောရဟန်းကား-အရှင်ဥပသန္တ ထေရ်တည်း။
အဂ္ဂသာဝိကာမကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-အရှင်မ ရာမာထေရီ၊ အရှင်မ သမာလာထေရီတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယကာကြီး (၂) ဦး-သောတ္ထိကသူဋ္ဌေး၊ ရမ္ဘသူဋ္ဌေတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယိကာမကြီး (၂) ဦး-ဂေါတမီဥပါသိကာမ၊ သိရီမာဥပါသိကာတို့တည်း။
ဝေဿဘူဘုရားရှင်၏အရပ်တော်(ဉာဏ်တော်)မှာ အတောင်(၆၀)ရှိ၍၊ ကိုယ်တော်မှထွက်သော ရောင်ခြည်တော်ကား-သုံးယူဇနာပျံ့နှံ့ကွန့်မြူး၏။
ဤသို့လျှင်-ဝေဿဘူ ဘုရားရှင်သည် ဗုဒ္ဓကိစ္စငါးပါးတို့ကို ကျင့်ပွားဆောင်ရွက်ပြီးနောက် သက်တော် (၄၈, ဝဝဝ)လေးသောင်းရှစ်ထောင်သို့ ရောက်သောအခါ ဥသဘဝတီမြို့တော်အနီး ခေမဥယျာဉ်တော်ကြီးအတွင်း၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံ ဇာတ်သိမ်းတော်မူပါသတည်း။
. . . . ၂၄။
ဝေဿဘူ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ ဝေဖုလ္လ မဟတ္တံ ပတ္တံ၊ ဝေရဘဂ္ဂ ပဘင်္ကရံ။
ဝေဿဘုံ သယမ္ဘုံ ဝန္ဒေ၊ သော မေ ဒေတု ဇိနော ဇယံ။
ဝေဿဘူဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
ဝေဿဘူဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
စစ်ကိုင်းမြို့ ထူပါရုံ စေတီတော်၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အောင်မြေလောက စေတီတော် တည်ရှိသည်။
ဘိုးတော်ဘုရား ဘုရင်မဖြစ်မီ စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်က စစ်ကိုင်းတွင် ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ နေထိုင်ခဲ့ရရာ ထိုစဉ်က နေထိုင်ခဲ့သည့် အိမ်နေရာတွင် ဘုရင်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၂၀ ရက် မတ် ၁၇၈၂ တွင် အောင်မြေလောက စေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
စေတီတော်တွင် ကြေးချိန် ၂၅၀၀ ပိဿာရှိ ခေါင်းလောင်းညီနောင်ကိုလည်း ချိတ်ဆွဲထားရှိသည်။
၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် အိမ်တော်ရာ ဘုရားဟုလည်း အသိများကြသော အောင်မြေလောက ဘုရားကို ဘိုးတော်ဘုရား ဘုရင်က ဧရာဝတီမြစ်နဖူး ထူပါရုံစေတီမှ သိပ်မဝေးလှရာ သူဘုရင်မဖြစ်မီ အတန်ငယ်ကာလအကြာမှ အိမ်နိမ့်စံစဉ် တည်ဆောက်တော်မူသည်။
သူ့ဖခင်ဘုရင် အလောင်းဘုရား၏ ဆန္ဒအတိုင်း သူနန်းတက်ရမည့် နှစ်ထက်များစွာ နောက်ကျပြီး နန်းတက်ခဲ့ရသည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူရှင် ဘုရင်က ဖခင်ဆန္ဒနှင့် ဆန့်ကျင်၍ သူ့သားစဉ့်ကူးမင်းကို နန်းတက်စေခဲ့ရာ ဘိုးတော်ဘုရားမှာ ၁၇၈၂ ခု သူနန်းတက်ရန် အချိန်ကျသည့် တိုင်အောင် ပုန်းအောင်းနေရလေ၏။
အောင်မြေ လောက စေတီတော်မှာ တဆူလုံး နီးနီး ကျောက်စလစ် အုဌ်တို့ဖြင့် တည်ထားခဲ့ရာ ပုဂံ ညောင်ဦး၊ ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် မူရင်း ပုံတော်၏ ရှည်ရှည် မျောမျော သဏ္ဌာန်လို ပုံတူ အဖြစ် တည်ထားခဲ့သည်။
အခြားအခြား သော ဘုရင်များကဲ့သို့ပင် ဤဘုရားအား ဘိုးတော် ဘုရား တည်ထားခဲ့သည့် စေတနာ စိတ်ရင်းက သူစိုးစံကာလ အတွင်း ရက်စက်သမှု့ မကောင်းပြုမိသမျှကို ပြေပျောက် ဖို့သာ ဖြစ်ရှာသည်။
ဦးအောင်လွင် သည် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရရှိသော ရခိုင်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသားနှင့် ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဦးအောင်လွင်သည် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင်စစ်တွေမြို့၌ အဖ ဦးအောင်ကျော်ဇံ၊ အမိဒေါ်ကြွယ်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ချုပ်လမ်း၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ကျခဲ့သည်။
ဟယ်ရီတန်အရေးအခင်း၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄-၅၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစီးမံကိန်းဌာန၊ စာရင်းအင်းဌာနခွဲတွင် အောက်တန်းစာရေး၊ ၁၉၅၅-၅၆ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့၊ ရေနံမြေစီမံကိန်းရုံးတွင် အထက်တန်းစာရေး၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဓာတ်သတ္တုရှာဖွေရေးနိုင်ငံခြားပညာသင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသော်လည်း ဟယ်ရီတန်အရေးအခင်း၌ ပါဝင်ခဲ့မှုကြောင့် ပယ်ခြင်းခံရသည်။
ရိုက်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း မှုံရွှေရည် နော်ကူးမ တိမ်လွှာမို့မို့ လွင် ယောက္ခမနှင့်တစ်ထောင်တစ်ည မိုးညအိပ်မက်ဖြူ အမုန်းသက်လေပြေ အမွှေစိန် ပင်လယ်ရေချမ်းနွေမှာခန်း ကိုလူပျိုကြီး နှင့် ဂျုလီယက် အမုန်းလွန်သော် နိုင်ငံကျော်ရုပ်ရုင်မင်းသမီးယောက်ျား သရဲတကယ်ရှိလား မယားပါဆွေမျိုးများ အွန်လိုင်းဝိညဉ် ပန်းပြုစားတဲ့ည ချစ်စံအိမ် မွှေချက်များများသော် ပြဿနာ နှစ်ပါးသွား Update နောက်ခံ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မဲမြို့မှ အငြိမ်းစား ခရိုင်ဝန် ဦးအယ်လ်ခွန်ဆိုင်း၊ ဒေါ်နန်းခမ်းကြာတို့၏ သမီး ဒေါ်အေမီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သား သမီး ၆ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၉၅၇ တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် အတွက် အကယ်ဒမီ သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု(ဇာတ်ရံ)ကို နော်ကူးမ ဇာတ်ကားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ စံရွှေမောင် အမည်ဖြင့်လည်း မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း ကျော်လွန်၍၊ နောက်မကျကြေး နှင့် အခြား ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများကို ဒါရိုက်တာ အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် အခြား စာပေ အနုပညာရှင်များနှင့် အတူ လက်တွဲပြီး တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ သား သာကျော်မောင်နှင့် သမီး သန္ဒာခိုင်တို့ ၂ ဦးသည်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ မဆလ အစိုးရရဲ့ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ရုပ်ရှင် သမဂ္ဂတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဇနီး ဖြစ်သူ ဒေါ်အေမီနှင့် ကွာရှင်း ပြတ်စဲခဲ့ပြီး၊ ကွာရှင်းပြီးနောက် ဇနီးဖြစ်သူနှင့် သမီးဖြစ်သူ မကျော့ကျော့ခိုင်တို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင် နေထိုင် နေကြသည်။
စစ်တပ်က နိုင်ငံတော် အာဏာကို သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းသော အခါ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သည့် တတ်သိပညာရှင် အစုအဖွဲ့ကနေ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ချုပ် ဗဟို အလုပ်မှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် တဦး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
"အမျိုးသား စာပေဆုရ အောင်သန်းထွန်း (မုံရွာ)၊ မဟာဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာ" ရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်းကို ပြည့်စုံ စာအုပ်တိုက်က ၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်လမှာ ပထမ အကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ အောင်သန်းထွန်းရဲ့ 'အဓိက သမိုင်းဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (101 Key Ideas History)' စာအုပ်ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
အမျိုးသား စာပေဆုရ အောင်သန်းထွန်း (မုံရွာ)၊ မဟာဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာ ဦးအောင်သန်းထွန်း၏ မျိုးရိုး ဇာတိမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဗန့်ကျီတိုက်၊ ဆင်ရှင်မြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ရွာမှ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ ဘေးဖြစ်သူမှာ မင်းတိုင်ပင်မြို့သား၊ သတိုးသုဓမ္မ မဟာသက်တော်ရှည်၊ သေနတ်ဝန်၊ လယ်ကိုင်းမြို့စား၊ ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း ဖြစ်သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် ငယ်စဉ်က ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ မုံရွာမြို့၊ ဝက်စလီယံ အထက်တန်းကျောင်း (ယခု အထက ၃) တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဒုတိယနှင့် ပဥ္စမတန်းများတွင် ၆ လနှင့် အတန်းတက်ခွင့် ရခဲ့၏။
မြန်မာ တနိုင်ငံလုံးတွင် ၇ တန်း စကောလားရှစ်ကို ယှဉ်ပြိုင် ဖြေဆိုခဲ့ရာ၌ ပထမအဆင့်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီး ကာလတွင် မုံရွာမြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း အမှတ် ၁ မှ ၁ဝ တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆို အောင်မြင်ပြီး၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက် သွားရောက် ပညာ သင်ကြားခဲ့ရာ ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံဘာသာများဖြင့် ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ မဟာဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့များနှင့် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဘီစီအက်စ် ခေါ် ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်း (အရွေးချယ်ခံတန်း)၊ ကျောက်ဖြူ ဥပစာကောလိပ်၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်၊ လုပ်သား ကောလိပ်နှင့် မန္ဈလေး တက္ကသိုလ်တို့တွင် သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံ ကထိက အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ Soorma & Boon Law Firm တွင် အဖွဲ့ဝင် ဥပဒေ အကျိုးဆောင် လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှေ့နေချုပ် ဌာနတွင် အစိုးရ လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဥပဒေရုံး အကြီးအကဲ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် အခါ အားလျော်စွာ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန ကွန်ဂရက်တွင် သုတေသန စာတမ်းများ ဖတ်ကြားခြင်း၊ သုတေသနကျမ်းများ ပြုစုခြင်း၊ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် 'ခေတ်လေးခေတ် မြန်မာ့တရား ဥပဒေ'၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်နှင့် 'မြန်မာမင်းများ တရားစီရင်ရေး' စာအုပ်တို့ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု၊ 'မြန်မာဓမ္မသတ်များ သမိုင်း' စာအုပ်ဖြင့် စာပေဗိမာန် စာမူဆု (ပထမ) တို့ ရရှိခဲ့သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် ယခုလည်း သုတေသနကျမ်းများ၊ ဘာသာပြန်များကို ဆက်လက် ပြုစုနေဆဲ ဖြစ်သည်။
South East Asian Education Ministers Organization အာဆီယံ ၁ဝ နိုင်ငံ အဖွဲ့မှ စုပေါင်း ထုတ်ဝေမည့် ကျမ်းကြီး အတွက် မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုကာ Legal Traditions of Myanmar သုတေသန စာတမ်ရှည်ကြီး ပြုစု ပေးခဲ့သည်။
ဦးအောင်သန်းထွန်းသည် နိုင်ငံတော် တရား လွှတ်တော်ချုပ်က ဦးစီး ထုတ်ဝေသော Judicail Journal နှင့် နိုင်ငံတော် ရှေ့နေချုပ်က ထုတ်ဝေသော Law Journal တို့၏ English Section တွင် အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ဥပဒေရေးရာ ဆောင်းပါးများကို ပုံမှန် ရေးသား နေသည်။
အင်္ဂလိပ် ဘာသာထုတ် The Guardian Monthly တွင်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ကဗျာများ၊ ဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့ အင်းဝနှင့် ပြည့်စုံ စာပေတိုက်များ အတွက်လည်း အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ကျမ်းများ၊ ဘာသာပြန်များ ပြုစုပေးလျက် ရှိသည်။
Myanmar Perspective အင်္ဂလိပ် မဂ္ဂဇင်း အတွက်လည်း သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးပေးလျက် ရှိသည်။
စစ်ပြီးခေတ် စာပေလောကတွင် အညာဓလေ့ဘဝသရုပ်ဖော်ဝတ္ထုတိုများရေးသားပြီး ထင်ရှားသူ စာရေးဆရာ အောင်စိုး (၁၉၂၆-၂၀၁၀) ကို သခင်ရဲညွန့်(ပုဂံ)၊ ဒေါ်တင်မြင့်တို့က မြင်းခြံခရိုင်၊ ပုဂံ(ညောင်ဦး)မြို့နယ် တက်မကျေးရွာ၌ ၁၉၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးအောင်စိုးဖြစ်သည်။
ဆရာအောင်စိုးသည် ငယ်စဉ်က တောင်တွင်းကြီးမြို့ အိုဘီအမ်နေရှင်နယ်ကျောင်း၊ ညောင်ဦးမြို့ ဆရာခင် အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်းတို့၌ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ထရစ်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ညောင်ဦး သုခမောင်ကလောင်အမည်ဖြင့် သတင်းစုံဂျာနယ်၌ စာညွန့်များ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်တွင် မြန်မာစာအသင်းက ကျင်းပသော အထွေထွေမြန်မာမှုပြိုင်ပွဲ၌ 'ခါနွေဦး' ဟူသော ဝတ္ထုတိုဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပထမဆုရရှိသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အောင်စိုး ကလောင်အမည်ဖြင့် 'လှည်းယဉ်ကြော့ကြော့'နှင့် 'ရွှေပွင့်'ဟူသော ဝတ္ထုတို နှစ်ပုဒ်ရေးသားပြီး ရှုမဝရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းသို့ ပေးပို့ရာ နှစ်ပုဒ်စလုံး ရွေးချယ်ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
ဆက်လက်၍ တာရာ၊ ပဒေသာ၊ သွေးသောက်၊ တိုင်းရင်းမေ၊ ကလောင်စုံ၊ ဆန်းသစ်ဦး၊ ယုဇန၊ ဂျာနယ်ကျော်၊ စာပေဗိမာန်၊ မြဝတီ၊ ကလျာ၊ မေ့တွက်တာ၊ ကေသီပန်၊ စန္ဒါ၊ မိုးဝေ၊ ဝတ်မှုန်၊ သုတပဒေသာ စသည့် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ၌ ရေးသားသည်။
'လှည်းယဉ်ကြော့ကြော့နှင့် အညာဓလေ့ ဝတ္ထုများ' (၁၉၆၁)၊ 'ကောက်သင်းကောက်နှင့် အညာဓလေ့ ဝတ္ထုတိုများ' (၁၉၆၃)၊ 'တိုင်းကျော်နှင့် ဘဝသရုပ်ဖော်ဇာတ်ကောင်များ' (၁၉၆၅)၊ 'သစ်သစ်လွင်လွင် ဘဝသရုပ်ဖော်ဝတ္ထုများ' (၁၉၆၆) တို့ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဟံသာဝတီ၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ကြေးမုံနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၌ ရေးသားခဲ့သည့် ဆောင်းပါးများကို စုစည်း၍ 'သူ့စိတ်သူ့စာ ဆောင်းပါး ပေါင်းချုပ်' စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စာပေဗိမာန်အဖွဲ့ကလည်း ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်အဖြစ် စာရေးဆရာအောင်စိုးရေးသားသည့် အညာဓလေ့ဝတ္ထုများကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသည်။
စာရေးဆရာ အောင်စိုးသည် ဝတ္ထုတိုများသာမက အိ၊ လှသထက်လှ မယ်ဆိုရင်၊ အေးတင်၊ မိတာ၊ ဟောင်း ကြမ္မာလည်း ကြွေပါပြီ စသည့် လုံးချင်းဝတ္ထုများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်းအပြင် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အမျိုးသားကျောင်း ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဘလွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် ဒီမိုကရေစီ ပညာပြန့်ပွားရေးအသင်းက ထုတ်ဝေသော ဒီမိုကရေစီဂျာနယ်၌ မန်နေဂျာအယ်ဒီတာအဖြစ် ငါးနှစ်ကျော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဆရာတက်တိုး၊ ဆရာသိပ္ပံစိုးလှတို့နှင့်အတူ တစ်ကျပ်တန် ဘာသာပြန်မဂ္ဂဇင်းကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ်အထိ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန လေ့ကျင့်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကထုတ်ဝေသည့် စစ်ပညာဂျာနယ်၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်-ဒုတိယဆု) ကို 'တိုင်းကျော်နှင့် ဘဝသရုပ်ဖော် ဇာတ်ကောင်များ' စာအုပ်ဖြင့်ဆုရရှိသူ၊ ကန်တော့ခံ သက်ကြီး စာပေပညာရှင် စာရေးဆရာကြီး အောင်စိုးသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒေါက်တာအေးကျော် သည် မြန်မာ အမျိုးသား ဆရာဝန်စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဒေါက်တာအေးကျော်ကို မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့တွင် ဦးပြူးနှင့် ဒေါ်လှရှင် တို့က ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပညာရေး MBBS, Dip Med Sc GP (Family Medicine), D A Psychology, DAE, Master of Public Admininstration စာပေရေးရာ Health for All Magazine ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ Family Health Journal ၏ အယ်ဒီတာ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည့် အပြင် PhD Steering Committee Yangon University အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Steering Committee of Private Partnership For Public Health အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင် လျက်ရှိသည်။
ရရှိခဲ့သောဆုများ အမျိုးသားစာပေဆု စာပေဗိမာန်စာပေဆု ဟောပြောမှုများ မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား နှင့် မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား တို့မှ ဟောပြောမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မိသားစု သားသမီး (၅) ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များ ဒေါက်တာအေးကျော် (ဇီဝကမ္မ) ကလောင်အမည်ဖြင့် အောက်ပါ စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆေးဝါးဗေဒ အခြေခံ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆေးပညာ အဘိဓာန် မေမေ့ရင်သွေး သူနာပြုအကူ သူနာပြုများအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆေးပညာ အဘိဓာန် လုပ်ငန်းဆောင်တာ သင့်ခန္ဓာ အမျိုးသားတို့အကြောင်း၊ အမျိုးသမီးတို့အကြောင်း အာဟာရနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေးဆောင်းပါးများ လူငယ်လူရွယ်နှင့် ကျန်းမာရေး အကြောင်းတရားတို့၏ အစွမ်းသတ္တိများ ဖေဖေမေမေ မာပါစေ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေး ပညာပေးခြင်း သားဦး သမီးဦးတို့ အသက်ရှည်ကြမည် Medical Terms (For Public) ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင် အစာ အဟာရနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb| အေဒီ စကားလုံးအရှည် Anno Domini နှင့်ပတ်သက်သည့် ကမ္ပည်းရေးထိုးထားမှု၊ ခလားဂန်ဖာ့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတော်ကြီး၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ အေဒီ (A.D) ဆိုသည်မှာ ယေရှုခရစ်တော် မွေးဖွားသည့် နှစ်မှ စတင်၍ အချိန် (နှစ်များ)ကို ရေတွက်သည့် အချိန် ရေတွက်ပုံ စနစ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အလယ်ခေတ်လက်တင်ဘာသာ () (သို့မဟုတ်) Anno Domine မှဆင်းသက်ပြီး သခင်ဘုရား၏ ခုနှစ်ဝယ် ဟုဆိုလိုသည်။
ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် နှင့် ဂျူလိယက်ဆီဇာပြက္ခဒိန်တို့၌ နှစ်များကို ညွှန်းဆိုရန်၊ နံပါတ်စဉ်တပ်ရေတွက်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
(ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သာသနာနှစ်နှင့် ဆင်တူသည်။
သို့သော် သာသနာနှစ်မှာ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီးမှ စတင်ရေတွက်ခြင်းဖြစ်သည်။
) အေဒီကို ခရစ်တော်ဖွားမြင်သည့်နှစ်မှစ၍ ရေတွက်ပြီး ဘီစီကို ထိုအချိန်ကာလမတိုင်ခင် နှစ်များကိုညွှန်းဆိုရန်အသုံးပြုကြသည်။
အေဒီနှင့် ဘီစီကြား၌ ကြားနှစ်ကာလတစ်ခုမျှမရှိပါ။
ဆိုလိုသည်မှာ ဘီစီ (၁) ပြီးနောက် ချက်ချင်းဆိုသလို အေဒီ (၁) လာသည်။
ယခုနေ့စွဲစနစ်ကို ​အေဒီ (၅၂၅)၌ ဒန်ညုမြစ်အနီး ဆစ်သီးယားမိုင်းနာဒေသ(Scythia Minor) က ဒိုင်ယွန်နစ်ဆီးယပ်စ် (Dionysius Exiguus) ကတီထွင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ​အေဒီ (၈၀၀)နောက်ပိုင်းအထိ တွင်ကျယ်စွာအသုံးမပြုခဲ့ကြချေ။
အမှတ်(၁၁) ‌‌‌‌‌ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ ၁၁) သည် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ အမှတ်(၆၆)တပ်မဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ ဧရာဝတီတိုင်း ၊ ပုသိမ်မြို့နယ်၊ ဝါးယားချောင်းကျေးရွာ တွင်တည်ရှိသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသီဟသူရတင်အောင်မြင့်ဦးသည် ၎င်းဗိုလ်မှူးဘဝတွင် ခလရ(၁၁)၌ တာဝန်ထန်းဆောင်ခဲ့ပြီး မိုင်းယန်းတိုက်ပွဲ၌ သီဟသူရဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
သီဟသူရ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
အုန်းချော မန္တလေးခြေစိုက်၊ ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
၁၆၇၂ ခုနှစ်ကတည်ထားခဲ့သော တိလောကဂုရုဂူကျောင်းနှင့် မြေပေါက်ကြီးဘုရာတို့မှာ နှစ်ရာချီကြာ လှပသော နံရံဆေးရေးပန်းချီအလီလီတို့ကြောင့် ကျော်ကြားပါသည်။
မြေထဲ ပင်လယ် သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကုန်းတွင်း ပိတ်လု နီးပါး ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဥရောပ၊ တောင်ဘက်တွင် အာဖရိက၊ အရှေ့ဘက်တွင် အာရှတိုက်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၉၆၅၀၀၀ စတုရန်းမိုင်ခန့် ရှိပြီး အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်သည့် ဂျီဘရော်လ်တာ ရေလက်ကြားသည် ၁၄ ကီလိုမီတာ (၉ မိုင်) သာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဥရောပ၊ အာရှနှင့် အာဖရိကတိုက်ကြီး ၃ တိုက်အကြား တွင် တည်ရှိသည် မြေထဲပင်လယ်သည်ကား ရှေးပဝေဏီမှ စ၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ကျော်စော ထင်ရှားခဲ့သော ပင်လယ်ကြီး ဖြစ်သည်။
ထိုပင်လယ်ကို ဝန်းရံ လျက်ရှိသည့် အီတလီ၊ ဂရိ၊ ပယ်လက်စတိုင်း၊ အီဂျစ်စသော တိုင်းပြည်များတွင် ရှေးအကျဆုံး ယဉ်ကျေးမှုများ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ယခုအချိန်၌ လည်း မြေထဲပင်လယ်သည်ကမ္ဘာ့ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကိစ္စများ၌လည်းလည်းကောင်း၊ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် ကိစ္စများ၌လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ရေးရာ၌လည်းကောင်း အချက်အချာဒေသ ဖြစ်လျက်ပင်ရှိသည်။
မြေထဲပင်လယ် ဟူသော ပညတ်နှင့်အညီ ဤပင်လယ် သည် ကုန်းများ ဝန်းရံပတ်ထားလျက်ရှိသောကြောင့် ရေအိုင်ကြီးနှင့်တူသော ပင်လယ်ဖြစ်သည် မြေထဲပင်လယ် ကို အရှေ့ဘက်တွင် ဥရောပတိုက်၊ တောင်ဘက်တွင် အာဖရိကတိုက်တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
မြေထဲပင်လယ်သည် ၁၂ မိုင်မျှသာ ကျယ်သော ဂျီဗရော တား ရေလက်ကြားအားဖြင့် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်လျက် ရှိသည်။
ဆူးအက်တူးမြောင်းသည် မြေထဲပင်လယ်ကို ပင်လယ်နီ၊ အာရေဗျပင်လယ်၊ အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာတို့နှင့် ဆက်မိစေသည်။
မြေထဲပင်လယ်၌ ရေလက်တက်ကြီး အများအပြားပင် ရှိလေရာ၊ အချို့မှာ ပင်လယ်ငယ်များ အနေနှင့်ပင်တည်ရှိ သည်။
ယင်းပင်လယ်ငယ်များမှာကား အီတလီနိုင်ငံကို ဝန်းရံလျက်ရှိသော တစ်ရီးနီးယန်း၊ အေဒြီယက်တစ်နှင့် အိုင်အိုးနီးယန်းပင်လယ်များ၊ ဂရိနိုင်ငံအရှေ့ဘက်တွင်ရှိသော အီးဂျီးယန်းပင်လယ်၊ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ တောာင်ဖက်တွင်ရှိသော ပင်လယ်နက် အစရှိသည် တို့ဖြစ်၏။
ယင်းလက်တက်ကြီးများအားလုံးကိုပါ စုပေါင်း၍ ရေတွက်သော် မြေထဲပင်လယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁,၁၄၅,၁ဝဝ ခန့်ရှိပေသည်။
မြေထပင်လယ်ကို အကြမ်းအားဖြင့် အီတလီကျွန်းဆွယ်က နှစ်ပိုင်း ခွဲခြားထားသကဲ့သို့ ရှိ၏။
ဤသို့ ခွဲခြားလိုက်သော အခါမြေထဲပင်လယ်မှာ အရှေ့ဘက်ခြမ်း အနောက်ဘက်ခြမ်း ဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်ခြမ်း၌ ရေသည်ပို၍ နက် လေသည်။
ပေ ၁၄,ဝဝဝကျော်မျှ အစောက်ရှိ၏။
အနောက်ဘက် ခြမ်းသည်ကား အနက်ဆုံးတွင် ပေ ၁၂,ဝဝဝ ကျော်သာ ရှိသည်။
မြေထဲပင်လယ်ရှိ ရေတွင်စပန်းခေါ် ပင်လယ်ရေမြုပ် အလွန်ပေါများသည်။
ဤပင်လယ်၌ ငါးအမျိုးပေါင်း ၄ဝဝ ကျော် ကျက်စား သည်ဖြစ်ရာ အခြား ပင်လယ်များထက် ငါးမျိုးပေါင်း စုံလေသည်။
ထို့ပြင် ဤပင်လယ်တွင်း၌ ကျွန်း အမြောက်အမြား ရှိလျက် အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးတို့မှာကော်စီကား၊ ဆာဒင်းနီးယား၊ ကရိနှင့် ဆိုင်းပရပ်ကျွန်းတို့ ဖြစ်၍ သမိုင်းအရ ထင်ရှားလှပေသည်။
အီတလီနိုင်ငံမှ အီဗရိုမြစ်၊ ပိုမြစ်တို့သညလည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ရုန်းမြစ်သည်လည်းကောင်း၊ အာဖရိကတိုက်မှ နိုင်းမြစ်သည်လည်းကောင်း ဤမြေထဲပင်လယ်ထဲသို့စီးဝင်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုသို့ မြစ်အနည်းငယ်မှ စီးဝင်လာသောရေထက် ပို၍ ရေခိုးရေငွေ့အဖြစ်ဖြင့် ရေကိုစွန့်လွှတ်ရသောကြောင့်မြေထဲပင်လယ် သည် အကယ်၍သာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်လျက် မရှိပါက ဆားအိုင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သွားရန်ပင် အကြောင်း ရှိလေသည်။
မြေထဲပင်လယ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကုန်းမြေဒေသတို့ကို ရာသီဥတု အားဖြင့် ထူးခြားစေသည်။
မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတု ခေါ်သော ရာသီဥတုမျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ယင်းရာသီဥတုမျိုးမှာ ဆောင်အခါနွေး၍ စွတ်စိုလျက်၊ နွေအခါပူ၍ ခြောက်သွေ့ပြီးလျှင် ဆောင်းကူး၊ ဆောင်းနှင့် နွေကူးရာသီများတွင် မိုးရွာသည်။
စပျစ်သီး၊ လိမ်မော်သီး၊ မက်မွန်သီး၊ တည်သီးအစရှိသော အသီး များသည်ဤကဲ့သို့သော ရာသီဥတုမျိုးကို နှစ်သက်သည်။
မြေထဲ ပင်လယ်ကို ပတ်ရံလျက်ရှိသော ကုန်းမြေများသည် တောင်ထူထပ် သည်။
သို့အားဖြင့် ပြာလဲ့သော ပင်လယ်ရေပြင်ကို နောက်ခံလျက် ရှိသောကြောင့် သဘာဝရှုခင်း လှပသဖြင့် ထင်ရှားပေသည်။
မြေထဲပင်လယ်၏ သမိုင်းကို သုံးသပ်ရသော် မြေထဲပင်လယ်တွင် ဦးစွာကျက်စားသော လူမျိုးမှာ ဖီနီရှန်တို့ ဖြစ်၏။
ဖီနီရှန် လူမျိုးတို့သည် မြေထဲပင်လယ် တစ်လျှောက် ဂျီဗရောတား ရေလက်ကြားတိုင်အောင် သွားသောဟူ၏။
ထိုဒေသသို့ ရောက် လေသော်ကျောက်ဆောင်များပေါ်တွင် 'တိုး၍ မသွားရ' ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသော စာတမ်းထိုးထားသည်ကို တွေ့ရသောဟူ၏။
သို့ရာတွင် ရဲရင့်လှသော ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တွင်းသို့ ဆက်လက်သွားကြ၏။
ဂရိ၊ ရောမနှင့် ကားသေ့လူမျိုးတို့သည် ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့ သွားရာ ခရီးကြောင်းအတိုင်း သွားကြသည်။
သို့ဖြင့် မြေထဲပင် လယ်သည် ကမ္ဘာတွင် အရေးပါသော ရေကြောင်းဖြစ်လာသည်။
ဝင်ပေါက်မှာ ဂျီဗရောတား ဖြစ်၏။
ရောမနိုင်ငံ ကောင်းစားစဉ်က မြေထဲပင်လယ်ကို ရောမလူမျိုးတို့ ကြီးစိုးခဲ့၏။
ခရစ် ၁၉၃ဝ ပြည့် နှစ်တွင် အီတာလျံ လူမျိုးတို့သည် မြေထဲပင်လယ်ကို ကြီးစိုးရန် ကြံစည်ခဲ့ကြသေးသည်။
ယဉ်ကျေးမှုသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့သွားသော အချိန်တွင် မြေထဲပင်လယ်သည် အရေးမပါလှဘဲ ရှိသွား ၏။
သို့သော် ၁၈၆၉ ခုနှစ်၌ ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ် ပြီးစီးပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အာရှ တိုက်တို့ ကူးလူးဆက်ဆံရာ အဓိက ရေကြောင်းလမ်း ဖြစ်လာသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သင်္ဘောရာပေါင်းများစွာတို့သည် ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ကူးဖြတ်လေသည်။
ထိုကြောင့်ပင် ဥရောပ လက်နက်နိုင်ငံများသည် အာဖရိကမြောက် ဖက်စွန်းရှိ ဂျီဗရောတားတွင် မိမိတို့ အခြေတောင့်အောင် စိုင်းပြင်း ကြလျက် မြေထဲပင်လယ်တွင် ခြေကုတ်ရအောင် ကြိုးပမ်းကြသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မြေထဲပင်လယ်သည် စစ်မျက်နှာတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့၏။
ဒါးဒနဲ ရေလက်ကြားကို ရရှိနိုင်စိမ့်သော ငှာ တိုက်ခိုက်သော ဂလစ်ပိုလီတိုက်ပွဲသည် ထင်ရှားပေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်စဉ်အခါကလည်း အောင်မြင်မှု ရနိုင်ရန် မြေထဲပင်လယ်ကို ကြီးစိုးမှုသည် လိုအပ်သည်ဟု ယူဆ ကြ၏။
ထိုအတွက်ကြောင့်ပင် မဟာမိတ်တို့၏ အဓိကရန်သူမှာ နာဇီဂျာမနီ ဖြစ်သော်ငြားလည်း မိမိတို့၏ စစ်တပ်များကို အာဖရိက မြောက်ပိုင်းနှင့် အီတလီနိုင်ငံတွင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ဓာတ်ပုံများ မှတ်စု ကိုးကား Category:ပထဝီဝင် Category:ပင်လယ်များ။
thumb|Spangdahlem လေတပ်စခန်း (၁၉၉၀) လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် သည် စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ကွင်း (သို့မဟုတ်) အရပ်ဘက် လေယာဉ်ကွင်းကို ခြေခံ၍ စစ်လေယာဉ် များ ပါဝင်သည့် စစ်ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။