kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သုတ်သင်ပွဲ ကြီးအပြီးတွင်မှ စီအိုင်အေက ၂၀ ရာစုတွင် ကွန်မြူနစ်များကို သုတ်သင်ခြေမှုန်းရာ၌ အရက်စက် အယုတ်မာဆုံးဟူ၍ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးသဘောထားကွဲလွဲမှုများ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်း အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ သောင်းကျန်းလွန်းသောကြောင့် ကျောင်းသားများက ရုတ်တရက်ထပြီး ဆန္ဒပြကြသည်။
ဆူဟာတိုသည် ဆန္ဒပြပွဲများကို တားမြစ်ရုံမျှမက လှုပ်ရှားသူများကို လိုက်လံနှိမ်နင်းခဲ့သည်။
စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို လည်းဖွဲ့ပေးပြီး စစ်ဆေးစေခဲ့သည်။
စုံစမ်းရေးကော်မရှင်ကလည်း သာမန်သာစစ်ဆေးပြီး ခေါင်းရှောင်နေခဲ့သည်။
ဆူဟာတို လက်ထက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို အဆင့်မြှင့်လုပ်ဆောင်ပြီး ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ဝန်ထမ်းများ၏ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်စီးမှုကို မထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပေ။
ဆူဟာတိုလက်ထက်တွင် ဒီမိုကရေစီအကြောင်းပြောသော်လည်း အပေါ်ယံရွှေမှုံကြဲ အတွင်းနောက်ချေးခံဆိုသည့် သဘောဖြစ်နေသည်။
သူ့လက်ထက်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံစနစ်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲသို့ ဝင်ခွင့်ရှိသည့်ပါတီမှာ သုံးပါတီ သာဖြစ်သည်။
ဆူဟာတို၏ပါတီဖြစ်သည့် ဂိုလ်ခါ (Golkar) ပါတီ၊ အစ္စလမ်မစ်ယူနိုက်တက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (PPP) နှင့် အင်ဒိုနီးရှား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (PDI) တို့ဖြစ်သည်။
ထိုသုံးပါတီမှလွဲပြီး ယခင်ကပါတီများအားလုံးကို PPP နှင့် PDI ပါတီများနှင့် ပူးပေါင်းစေခဲ့သည်။
လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၁၀၀ ကိုချန်ထားစေခဲ့ကာ စစ်တပ်အတွက်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် သူ့ကို ကန့်ကွက်သူမရှိ ထောက်ခံမဲ အများဆုံးဖြင့် ၁၉၇၃၊ ၁၉၇၈၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၈၈၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်များတွင် သမ္မတအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် Petisi 50 (Petition of Fifty) ဆိုသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် နိုင်ငံရေးအရ ပိုမိုလွတ်လပ်ခွင့်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် တပ်မတော်သားဟောင်းများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ပညာရှင်များနှင့် ကျောင်းသားများပါဝင်သည်။
အင်ဒိုနီးရှား မီဒီယာက ထိုသတင်းကိုမပေါက်ကြားရန် အမျိုးမျိုးထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအုပ်စုက ဆူဟာတိုသည် တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်ရန် စီစဉ်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သူတို့ခေါင်းဆောင်များကို ချုပ်နှောင်ထားကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။
ဆူဟာတိုနှင့်အကျင့်ပျက်ပြဿနာ ဆူဟာတိုကို International Transparency အဖွဲ့က လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂၀ အတွင်း ကမ္ဘာ့အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို အကျူးလွန်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့သည်။
သူ့မိသားစုအနေဖြင့်လာဘ်စားသည့်ငွေပမာဏသည် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံမှ ၃၅ ဘီလီယံခန့်အထိရှိမည်ဟု ဆိုကြသည်။
အာရှတိုက်တွင် ဆူဟာတိုကဲ့သို့ လက်စောင်းထက်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဖိလစ်ပိုင် သမ္မတဟောင်း ဖာဒီနန်မားကို့စ်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံမှ ၁၀ ဘီလီယံအတွင်းရှိသည်။
ဆူဟာတိုလာဘ်စားသည့်စနစ်ကို သူ့နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက် များက KKN ဟုခေါ်သည်။
KKN ဆိုသည်မှာ အင်ဒိုနီးရှား ဘာသာစကားဖြင့် "အကျင့်ပျက်ခြင်း၊ လိမ်လည်ခြင်း၊ ငါ့ဆွေငါ့အမျိုးကောင်းစားရေးစနစ်ကျင့်သုံးခြင်း" ကိုဆိုလိုသည်။
သူ့ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်မှ လုပ်ငန်းမှန်သမျှကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ချုပ်ကိုင်ထားပြီး လာဘ်ပေးမှ လုပ်ငန်းပေးသည့်စနစ်ဖြင့် သူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေများနှင့် မိသားစုကသာ ခြယ်လှယ်သွားခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့လာဘ်ပေးရာတွင် ဆူဟာတိုထူထောင်ထားသည့် မိသားစုကြီးကြပ်ကွပ်ကဲနေသည့် ဖောင်ဒေးရှင်းအသီးသီး သို့ အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ငွေများထည့်ဝင်လှူဒါန်းပေးရခြင်းဖြစ်သည်။
ဆူဟာတိုက ထိုဖောင်ဒေးရှင်းများကို ယာယာဆန် Yayasans ဟုအမည်ပေးထားသည်။
ထိုဖောင်ဒေးရှင်းများသည် ဆေးရုံများ၊ ကျောင်းများဆောက်လုပ်ရန် အမည်တပ်ထားသော်လည်း လှူသမျှ ငွေအားလုံးသည် ဆူဟာတို၏ ဘဏ်စာရင်းအတွင်းသို့သာ ရောက်ရှိသွားခဲ့ရသည်။
သို့သော် ဆူဟာတိုအုပ်ချုပ်သွားသည့် ၃၂ နှစ်တာ ကာလ အတွင်း ထိုဆေးရုံများကျောင်းများသည် မဝရေစာဖြင့် ရပ်တည်သွားခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံတော်နှင့် ဒေသခံချမ်းသာသူများအထောက်အပံ့ဖြင့်သာ ထိုကျောင်းများ ဆေးရုံများရပ်တည်နေကြရသဖြင့် လှူဒါန်းခဲ့သမျှငွေတွေ ဘယ်ရောက်ကုန်ပြီလဲဟုမေးစရာဖြစ်လာသည်။
ဖောင်ဒေးရှင်းများသည် အလှူငွေအများအပြားရသော်လည်း အမည်သာခံပြီး ဆူဟာတိုအတွက် ငွေရှာပေးရသည့် ဌာနများသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။
ကုမ္ပဏီအများစုသည် လုပ်ငန်းခွင်အတွက် ဆူဟာတိုနှင့်အပေါင်းအသင်းများကို ကပ်ထားကြရသည်။
ဆူဟာတို သို့မဟုတ် သူ့သားသမီးတစ်ဦးဦးနှင့်သိလျှင် ကြိုးနီစနစ်မရှိ၊ ဗြူရိုကရေစီမရှိပေ။
ဆူဟာတိုအပေါင်းအသင်းများကလည်း ကြားခံပွဲစားတွေဖြစ်လာပြီး ပွဲခပေးလျှင် ဆက်သွယ်ပေးသည့်စနစ်ကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းကျင့်သုံးလာကြသည်။
ဂျာကာတာမြို့ရေပေးဝေရေးစနစ်အတွက် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကလက်သို့လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်။
ထိုလုပ်ငန်းရရန် လေလံပွဲတွင် ဆူဟာတို၏သား ဆီဂစ်ကို ရှယ်ယာ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ပေးသည့်ကုမ္ပဏီက လုပ်ငန်းရရှိသွားသည်။
ကန်ထရိုက်စာချုပ်အတွက် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲတွင် ဆီဂစ်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ပြီး လက်မှတ်ရေး ထိုးပေးခဲ့သည်။
ဆူဟာတိုနှင့်သူ့အပေါင်းအဖော်များသည် ကုမ္ပဏီကြီးများထံမှ လုပ်ငန်းအကြောင်းပြပြီး ယဉ်ယဉ်လေးငွေထုတ်စားနေကြသည်။
ဥပမာတစ်ခုမှာ နိုင်ငံတော်ပိုင်ရေနံကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် ပါတာမီနာ (Partamina) ကိစ္စကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် TimeAsia သတင်းစာကြီးမှ ဖော်ထုတ်လိုက်သည့် အတွက် ပြဿနာအတော်လေးတက်ခဲ့ရသည်။
ပါတာမီနာသည် နိုင်ငံခြားသို့ရေနံများပို့သည့်လုပ်ငန်းကို ဆူဟာတိုမိသားစုပိုင်ကုမ္ပဏီနှစ်ခုမှတစ်ဆင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားသို့ရေနံတစ်စည်ရောင်းတိုင်း ၃၅ ဆင့်ကို ဆူဟာတိုမိသားစုပိုင် ကုမ္ပဏီများသို့ ပေးသွင်းရသည် ဆိုသောပြဿနာကို သတင်းစာများတွင်ဖော်ပြမှ ပြည်သူတို့သိခဲ့ကြရသည်။
ထို့ပြင် စားသောက်ဆိုင်လုပ်ငန်း၊ အာမခံလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ဆူဟာတိုပိုင်ကုမ္ပဏီများက အမျိုးမျိုးလက်ဝါးကြီးအုပ်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ကြသည်။
ပါတာမီနာကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် စာရင်းစစ်ဝင် သည့်အခါ ၆.၁ ဘီလီယံမှာ ပျောက်ဆုံးနေကြောင်းတွေ့လိုက်ရသည်။
ဆူဟာတိုနှင့်ဆက်နွှယ်နေသည့်ကုမ္ပဏီများသည် လုပ်ငန်းအကြောင်းပြပြီး အင်ဒိုနီးရှားဘဏ်များမှ ငွေချေးထားကြသည်။
ထိုကုမ္ပဏီများသည် တစ်ပြားတစ်ချပ်မှ ကြွေးပြန်မဆပ်ခဲ့ကြပေ။
ဆူဟာတိုမပြုတ်မီကာလ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတကာစာရင်းအင်း "စံ"၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း "စံ" များသည်ကွယ်ပျောက်ကုန်သည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အပေါင်းအသင်းရောင်းရင်းများ၏ လွန်ကျူးလာမှုကို ထိန်းသိမ်းသည့်အနေဖြင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူစနစ်ပပျောက်ရေးကို စစ်ဆင်ရေးအသွင် ဆူဟာတိုကိုယ်တိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။
သို့သော် ဖမ်းသည့်ငါးမမိဘဲ အစိုးရဝန်ထမ်း နှစ်ပဲခြောက်ပြား လာဘ်စားထားသူများ "ဆန်ခိုး မမိ၊ ဖွဲခိုးမိ" ဘဝသို့ရောက်ကုန်ကြရသည်။
ဆူဟာတိုသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၅၇၁ သန်း အလွဲသုံးစားလုပ်မှုဖြင့် တရားအစွဲခံရသည်။
အမှုအားလုံးမှာ ယာယာဆန် ဖောင်ဒေးရှင်းကိုအကြောင်းပြပြီး လိမ်လည်အလွဲသုံးစားမှုများဖြစ်သည်။
သို့သော် ဆူဟာတို၏ဆရာဝန်က တရားရုံးတွင် လာရောက်အစစ်ခံရန် ကျန်းမာရေးမကောင်းဟု အကြောင်းပြပြီး ကန့်ကွက်ထားခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် တရားရုံးကဆင့်ခေါ်သော်လည်း ဦးနှောက်ရောဂါဖြင့်အကြောင်းပြပြီး ငြင်းပယ်ခဲ့ပြန်သည်။
ထွက်တော်မူနန်းကခွာပြီ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (PDI) သည် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်မှုမှခွဲထွက်ပြီး ဆူဟာတိုကိုစိန်ခေါ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
PDI သည် အစိုးရတရားဝင်ပါတီတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခင်သမ္မတဟောင်း ဆူကာနို၏သမီးဖြစ်သူ မီဂါဝတီဆူကာနိုပူထရီသည် PDI ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာပြီး ဆူဟာတိုကို ပြစ်တင်ဝေဖန်မှု ပိုများလာခဲ့သည်။
ဆူဟာတိုသည် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် လက်ထောက်ပါလီမန်ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဆူရာဒီနှင့်အုပ်စုဖွဲ့ကာ ပူးပေါင်းလိုက်သည်။
ဆူရာဒီကလည်း မီဂါဝတီကို ပါတီကွန်ဂရက်တွင် ထုတ်ဖယ်ပစ်မည်ဟုကြေညာလိုက်သည်။
မီဂါဝတီက သူမကိုထုတ်ဖယ်လျှင် ထောက်ခံသူများနှင့် ဆန္ဒပြမည်ဟုတုံ့ပြန်လိုက်သည်။
ဆူရာဒီက မီဂါဝတီကိုထုတ်ဖယ်လိုက်ရာ အင်ဒိုနီးရှား တစ်နိုင်ငံလုံး ဆူပုအုံကြွမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
လမ်းမများပေါ်တွင် လုံခြုံရေးတပ်များနှင့် ဆန္ဒပြသူများ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရမှုများ အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ သည်။
မီဂါဝတီအား PDI ဌာနချုပ်ကိုပြန်အပ်မည်၊ နောက်ထပ်ဆန္ဒပြမှုများမပြုရန် စစ်တပ်ကညှိနှိုင်းလာသည်။
မီဂါဝတီကိုထောက်ခံသူများ ကလည်း "ဒီမိုကရေစီဟစ်တိုင်" ဆိုပြီး ဆူဟာတိုကိုပုတ်ခတ်ဝေဖန် တိုက်ခိုက်မှုများ ကျယ်ပြန့်စွာပြုလုပ်လာကြသည်။
ပြဿနာသည်တစ်လခန့် လိပ်ခဲတည်းလည်းဖြစ်နေခဲ့သည်။
စစ်တပ်နှင့်ရဲတို့အပြင် ဆူရာဒီကိုထောက်ခံသူများသည် စိတ်မရှည်နိုင်သဖြင့် နောက်ဆုံး PDI ဌာနချုပ်ကိုဝင်စီးပြီး မီဂါဝတီကိုထောက်ခံသူများအားရိုက်နှက်ကာ လူပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ကိုဖမ်းဆီးသွားလေသည်။
အဖျက်သမား များဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အမုန်းတရားများမပြန့်ပွားရေးကို ကာကွယ်သည့်ဥပဒေဖြင့် ထိုသို့ဖမ်းဆီးအရေးယူရသည်ဟုဆိုသည်။
ထိုနေ့သည် "အနက်ရောင်စနေနေ့" ဟုလူသိများသည်။
New Order အစိုးရကို ဒီမိုကရေစီထောက်ခံသူများက ဆန့်ကျင်ပွဲတွင် ဖြိုခွင်းမှုကို စတင်လိုက်ခြင်း လည်းဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားသည့် အာရှငွေကြေးဆိုင်ရာအကျပ်အတည်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတို့ကိုသာမက ဆူဟာတို၏ အစိုးရကိုပါ ရိုက်ခတ်စေခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားငွေကြေး ရူပီရားတန်ဖိုးသည်လည်း ဇောက်ထိုးကျသွားခဲ့ရသည်။
ဆူဟာတိုကိုလည်း နိုင်ငံတကာ ငွေချေးထားသည့်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ IMF နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့သည် နှစ်ရှည်ချေးငွေများနှင့် ပြည်တွင်းစီးပွားရေး ခိုင်မာစေရန် ထောက်ပံ့ထားသည့်ငွေကြေးများကို စစ်ဆေးလာတော့သည်။
IMF မှချေးငွေများကို ဆူဟာတိုအစိုးရအနေဖြင့် ပြန်ပေးရန် တောင်းဆိုလာသောကြောင့် ပြည်တွင်းလူမှုဝန်ထမ်းထောက်ပံ့ငွေများ၊ အမတော်ကြေးထောက်ပံ့ငွေများကို ဖြတ်တောက်လျော့ချမှုများပြုလာခဲ့ရ သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်အစပိုင်းတွင် ခြိုးခြံခြွေတာမှုများ မည်မျှလုပ်နေသည်ဆိုစေ အခြေအနေကိုမထိန်းနိုင်ပဲဖြစ်လာသည်။
လောင်စာဆီဈေး၊ ဆန်ဈေးတို့တစ်ရိတ်ရိတ်တက်လာသည်။
ပညာရေးအတွက်ထောက်ပံရန် ငွေကြေးများဖြတ်တောက်မှုကြောင့်လည်း အခြေအနေက ပိုပြီး တင်းမာလာသည်။
အစိုးရဌာနတိုင်းတွင် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကလည်း ကြောက်စရာကောင်းလောက်အောင် ဆိုးရွားလာသည်။
ဆူဟာတိုသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သတ္တမအကြိမ်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရန် ရှေ့တန်းပြန်ထွက်လာသည်။
နိုင်ငံအတွင်း ပြဿနာပေါင်းသောင်းခြောက်ထောင်ကြောင့် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ထွက်ပေါ်ရန် လိုအပ်နေချိန်ဖြစ်သည်။
ဆူဟာတိုကို ကုန်လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များက ဆန့်ကျင်မှုမရှိ အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန်ပြန်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုတစ်ကြိမ်တွင် သူ့ပါတီဖြစ်သည့် ဂိုခါလ်ပါတီနှင့်သာမက တပ်မတော်နှင့်ပါ သဘောထားကွဲလွဲမှုများဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့မှနုတ်ထွက် ပေးလိုက်ရပြီး သူ့နေရာတွင် ယူဆွတ်ဟာဘီဘီကို အစားထိုးခဲ့သည်။
သမ္မတဘဝမှအကျကာလ သမ္မတရာထူးမှကျပြီးသည့်နောက်တွင် ဆူဟာတိုအကြောင်းသည် မီဒီယာတွင် စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်လာသည်။
ရာထူးကျပြီး ဂျာကာတာမြို့ လယ်ရှိ မိသားစုပိုင်အိမ်ကြီးတွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်း အချွေအရံတို့လည်း နည်းပါးသွားခဲ့သည်။
ငွေကြေး ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဘက်ပေါင်းစုံမှတရားစွဲမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်လာခဲ့ရသည်။
သို့သော်ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြပြီး ရှောင်လွှဲ နေခဲ့သည်ချည်းဖြစ်သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ် မေလတွင် TimeAsia မှခန့်မှန်းချက်အရ ဆူဟာတိုမိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုသည် ရှယ်ယာများ၊ ဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ၊ အိမ်ခြံမြေများ၊ လက်ဝတ်ရတနာများအပါအဝင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံခန့်ရှိမည်ဟုဆိုသည်။
ထိုငွေများအနက် ဩစတီးယန်းဘဏ်တွင် အတိုးရရန် အပ်ငွေသည် ဒေါ်လာ ၉ ဘီလီယံဖြစ်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် မိသားစုပိုင်ခြံမြေသည် ၃၆၀၀၀ ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။
အခြားပိုင်ဆိုင်မှုအနေဖြင့် မီတာတစ်သိန်းပတ်လည်ရုံးအဆောက်အအုံမှာ ဂျာကာတာတွင်ရှိပြီး၊ အရှေ့တီမော၏မြေ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းတို့ကိုပါ ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းသိရသည်။
ဆူဟာတိုအုပ်စိုးသည့် ၃၂ နှစ်တာကာလတွင် မိသားစုလက်အတွင်းသို့ရောက်ရှိသွားသည့် ငွေကြေးပမာဏစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၃ ဘီလီယံခန့်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဆူဟာတိုသည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့်ထိန်းသိမ်းခံလိုက်ရပြီး သူအာဏာရစဉ်က လာဘ်စားမှု များနှင့်ပတ်သက်ပြီး စစ်ဆေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရသို့ လှူဒါန်းသော ဒေါ်လာ ၅၇၁ သန်းကို၊ သူတည်ထောင်သည့် ဖောင်ဒေးရှင်းများကိုအကြောင်းပြပြီး မိသားစုကိုယ်ကျိုးအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများလုပ်ကာ ကိုယ်ကျိုးရှာခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလတွင် ရုံးတင်စစ်ဆေးရန်ဖြစ်သော်လည်း တရားရုံးကခန့်အပ်သည့်ဆရာဝန်များက တရားရုံးတွင် လာရောက်အစစ်ခံရန် ကျန်းမာရေး မကောင်းဟု အကြောင်းပြကြသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် တရားရုံးတွင်စစ်ဆေးရန်ဆင့်ခေါ်သော်လည်း အမျိုးအမည်မသိ ဦးနှောက်ရောဂါတစ်ခုကိုအကြောင်းပြပြီး ငြင်းဆန်ခဲ့ပြန်သည်။
ဘဝနေဝင်ချိန် သမ္မတဘဝမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဆူဟာတိုသည် လေဖြတ်ခြင်း၊ နှလုံးရောဂါ၊ အူရောဂါများဖြင့် ဆေးရုံအကြိမ်ကြိမ်တက်ခဲ့ရသည်။
ထိုရောဂါများကြောင့်ပင် အစိုးရမှ တရားရုံးတွင် အကြိမ်ကြိမ်အစစ်ခံရန် ဆင့်ခေါ်သော်လည်း သူ့ရှေ့နေများက ငြင်းဆန်ခွင့်ရရှိခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အသက် ၈၆ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော ဆူဟာတိုကို ဂျာကာတာရှိ ပါတာမီနာဆေးရုံသို့ အရေးပေါ် တင်လိုက်ရသည်။
နှလုံးအားနည်းပြီး ခြေလက်နှင့်ဝမ်းဗိုက်များဖောယောင်လာသည်။
ကျောက်ကပ်ကလည်း ကောင်းကောင်းအလုပ် မလုပ် တော့ပေ။
၂၀၀၈ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရောဂါအခြေအနေပိုဆိုးလာခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီ ၁၀ မိနစ် တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
သူ့အလောင်းကို လေယာဉ်ဖြင့် ၂၈ ရက်နေ့တွင်သယ်ဆောင်သွားပြီး ဂီရီဘန်ဂန်သင်္ချိုင်းရှိ အသက် ၄၉ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသော ဇနီးဖြစ်သူ၏ဂူဘေးတွင် ပြင်ဆင်ထားခဲ့သည်။
သူ့ဈာပနကို နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးပြီး စစ်ဘက်၊ အရပ်ဘက်မှပုဂ္ဂိုလ်များ လာရောက်ဂါရဝပြုကြသည်။
လက်ရှိသမ္မတ ယူဒိုယိုနိုကိုယ်တိုင် ကြီးမှူးကျင်းပပေးသည့် ဈာပနပွဲလည်းဖြစ်သည်။
50px|right|အင်္ဂလိပ် ထိပ်ချွန်ပါ ၁ ဂဏန်း ၁ သည် မြန်မာဘာသာစကားအရ တစ်ဟု ခေါ်သည်။
မျိုးပြပစ္စည်း တခုခုနှင့် တွဲကာ၊ တစ်ခု၊ တစ်ကောင်၊ တစ်ယောက်ဟု ရေတွက်ရသည်။
၁ ကို ပထမဟုလဲ ခေါ်သည်။
သဘာဝကိန်း တလုံး ဖြစ်သော ၁ ရှေ့တွင် သုည အလျင်လာပြီး၊ ၁ နောက်တွင် ၂ လိုက်သည်။
သုညကို အပေါင်းလည်းမဟုတ် အနုတ်လည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားရာ၊ ၁ သည် ပထမဆုံးနှင့် အငယ်ဆုံး အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သည်။
အတိုင်းအတာ၊ ယူနစ်တို့ကို တစ်ကစ အခြေခံထား တွက်ချက်ကြသည်။
တခါတရံ သဘာဝကိန်းများ၏ အနန္တကိန်းစဉ်တန်း၏ အဦးအစ အဖြစ် မှတ်ယူသည်။
အချို့သတ်မှတ်ချက်များတွင် ၁ ကို ဝ နောက်မှ လိုက်သော ဒုတိယ သဘာဝကိန်းဟု ယူဆသည်။
၁ ၏ အခြေခံကျဆုံး သင်္ချာဂုဏ်သတ္တိမှာ မြှောက်ဂုဏ် ဖြစ်ကာ၊ ၁ ကို မည်သည့်ကိန်းဂဏန်းဖြင့် မြှောက်မြှောက်၊ ထိုကိန်းကို ပြန်ရသည်။
မည်သည့်ဂုဏ်သတ္တိမှမဆို ၁ ကို ဖယ်ရှား၍ မရပေ။
အဆင့်မြင့်သင်္ချာတွင်၊ ကိန်းတခု မဟုတ်လျှင်ပင် မြှောက်ကိန်းကို မကြာခဏ ၁ ထားကြသည်။
၁ ကို သုဒ္ဓကိန်းတလုံးဟုလည်း မယူဆကြချေ။
၂၀ ရာစုအလယ် ရောက်သည်ထိ အငြင်းပွားမှုအချို့ ရှိနေသေးသည်။
ကိန်းဂဏန်းအဖြစ် တစ်သည် အင်္ဂလိပ်လို တခါတရံ unity ဟု ညွှန်းပြီး၊Skoog, Douglas. Principles of Instrumental Analysis. Brooks/Cole, 2007, p. 758. အဦးဆုံး သုညမဟုတ်သော သဘာဝကိန်း ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ သုညနောက်က လိုက်သော အပေါင်းကိန်း ဖြစ်သည်။
သင်္ချာဝယ် တစ်ကို မည်သည့်ဂဏန်းဖြင့် မြှောက်သည်ဖြစ်စေ ထိုဂဏန်း ပြန်ရကြောင်း အများသိပြီး ဖြစ်သည်။
ရလဒ်အဖြစ်၊ ၁ သည် သူ့ကိုယ်သူ ဆခွဲကိန်း ဖြစ်ကာ၊ သူ့ကိုယ်သူ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သည်။
သုံးထပ်ကိန်း တင်၍ ရသလို၊ သုံးထပ်ကိန်းရင်း ပြန်ရှာ၍လည်း ရသည်။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်ကိန်းဂဏန်းဖြင့် မြှောက်သော်လည်း ထိုကိန်းပင် ပြန်ရသဖြင့် empty product ဖြစ်စေသော ရလဒ် ဖြစ်သည်။
ring theory ဟု သတ်မှတ်သည်။
ဂဏန်းခြေအဖြစ် နံပါတ် ၁ သည် အင်္ဂလိပ်လို 1 ဖြစ်ကာ၊ အနောက်တိုင်းတွင် ယနေ့ အသုံးပြုသော 1 အတွက် ဂလဖ် glyph မှာ ထိပ်တွင် အကောက်ပါပြီး၊ တခါတရံ အောက်ခြေဝယ် အလျားလိုက် မျဉ်းတကြောင်း ပါတတ်သေးသည်။
ထို 1 ရေးထုံးကို ခြေရာ ပြန်လိုက်သော် ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ၏ ဗြဟ္မီ အရေးအသားတွင် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ဒေါင်လိုက်မျဉ်း တကြောင်းတည်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ်တွင် ပညာတတ်များ အာရဗီလို ရေးသားသော အာရဗီ ကိန်းဂဏန်းများမှတဆင့် ဥရောပသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။
အချို့တိုင်းပြည်များတွင် ထိပ်မှ အချွန်သည် မျဉ်းဖြောင့် ပြီး ရှည်ထွက်လာရာ၊ အခြားတိုင်းပြည်များက 7 အတွက် အသုံးပြုသော ခဲစာလုံးနှင့် မှားယွင်း ရှုပ်ထွေးကြသည်။
ထိုအခါ ထိပ်ကို မျဉ်းဖြောင့် ရှည်ထွက်သော စတိုင်ကို အသုံးပြုသော ဖောင့်စာလုံးမျိုးတွင် 7 ကို အလယ်၌ 1 နှင့် ကွဲပြားသွားစေရန် အလျားလိုက် မျဉ်း တကြောင်း ထပ်ထည့်ထားလေသည်။
ထိပ်ရှည် 1 ကို မသုံးသော ဖောင့်စာလုံးတွင် 7 အလယ်၌ မျဉ်း ထည့်လေ့ မရှိချေ။
မြန်မာတွင် ဤ ပြဿနာမျိုး မရှိသော်လည်း၊ ၁ သည် ၀ နှင့်လည်း ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်နိုင်သည်။
လက်ရေးတွင် ၈ ကို မျက်ဆန်ထည့်ရေးတတ်ကြသော်လည်း၊ မျက်ဆန်မထည့်သော ဖောင့်ဝယ် ၈ သည် ၁ နှင့်လည်း မှားနိုင်သည်။
၁ ပုံစံ ခဲစာလုံးသည် အပေါ် ၉၀° လှည့်လိုက်ပါက မြန်မာအက္ခရာ ပစောက်၊ ထိုမှ အနောက် ၉၀ ဒီဂရီထပ်လှည့်လိုက်ပါက င၊ အောက်သို့ ၉၀ ဒီဂရီ ထပ်လှည့်ပေးလိုက်ပါက ဂငယ် အသီးသီး ရရှိသည်။
တရုတ်လို 一 သည် အင်္ဂလိပ် 1 နှင့် အလဲအထောင် ဆန့်ကျင်လျက် ရှိသည်။
alt=Horizontal guidelines with a one fitting within lines, a four extending below guideline, and an eight poking above guideline ဤသို့ အက္ခရာများနှင့် မျဉ်းတပြေးအရွယ်အစား ဖြစ်နေလျှင် x-height, x အမြင့်ဟု ခေါ်သည်။
ဗင်းနစ်မြို့မှ ၂၄ နာရီလည်ပတ်နေသော နာရီစင်သည် ၁ နေရာအတွက် J ကို သုံးထားပုံ ရှေးက လက်နှိပ်စက်ဟောင်း အတော်များများတွင် 1 ကိုရိုက်ရန် သင်္ကေတသတ်သတ် မရှိချေ။
ယင်းအစား l (အယ်လ်အသေး) ကို သုံးသည်။
အလှဆင်သည့်အနေဖြင့် လိုလာသည့်အခါ J အကြီးကို ရိုက်ကြလေသည်။
အခြေခံတွက်ချက်ဇယား Multiplication123456789101112131415161718192021222324255010010001 × x12345678910111213141516171819202122232425501001000 Division1234567891011121314151 ÷ x10.50.0.250.20.10.0.1250.0.10.0.080.0.00.0x ÷ 1123456789101112131415 Exponentiation1234567891011121314151617181920111111111111111111111x1234567891011121314151617181920 နည်းပညာဝယ် 50px|right|alt=အတွင်းတွင် ၁ နှင့်အတူ မြားလိုက်နေသော တြိဂံ|ပြန်လှည့်ပတ်ရာတွင် သုံးသော ရီစင်ညွှန်းကိန်းအဖြစ် ၁ Polyethylene terephthalate ကို ခွဲခြားရန် ပြန်လှည့်ပတ်ရာ၌ သုံးသော ရီစင်ညွှန်းကုတ် resin identification code။
မြောက်အမေရိကန် နံပါတ်ပလန်ဒေသအတွက် အမေရိကန်၊ ကနေဒါနှင့် ကရစ်ဘီယံ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သော ITU နိုင်ငံတကာ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးသမဂ္ဂ နိုင်ငံကုတ်။
ဘိုင်နရီကုတ် binary code ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ဒေတာအမျိုးအစားမဆို ကိုယ်စားပြုရန်အတွက် ကွန်ပျူတာများတွင် အသုံးပြုသည့် ၁ နှင့် ၀ အတွဲ ဖြစ်သည်။
ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း များစွာမှာ၊ ၁ သည် ဖွင့်သည် on အတွက် တန်ဖိုး ဖြစ်ကာ၊ လျှပ်စစ် စီးနေသည့် အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။
ပရိုဂရမ် ဘာသာစကားများစွာတွင် Boolean data type ဖြစ်သော true ၏ ကိန်းတန်ဖိုး။
၁ သည် ခေါင်းစဉ် အစ Start of Header ၏ ASCII ကုတ်။
သိပ္ပံဝယ် ဒိုင်မင်ရှင်းမဲ့ အရေအတွက်များ Dimensionless quantities ဆိုသည်ကို ဒိုင်မင်ရှင်း ၁ ၏ အရေအတွက်များဟုလည်း သိကြသည်။
၁ သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ အက်တမ်နံပါတ် ဖြစ်သည်။
+၁ သည် ပိုစီထရွန်များ (positrons) နှင့် ပရိုတွန်များ၏ လျှပ်ဆောင် (electric charge) ဖြစ်သည်။
အလှည့်မှန်ဇယား၏ အုပ်စု ၁ တွင် အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ ပါဝင်သည်။
အလှည့်မှန်ဇယား၏ ပထမအလှည့်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ဟီလီယမ် ဟူသော ဒြပ်စင် နှစ်မျိုးသာ ပါဝင်သည်။
စီရက် Ceres ဂြိုဟ်ပုတွင် ၁ စီရက် ဆိုသော ဂြိုဟ်သိမ်ရှိပြီး၊ ၎င်းမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိသော ပထမဆုံး ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား ဖြစ်၍ ဖြစ်သည်။
ရောမကိန်း I သည် ဂြိုဟ် သို့မဟုတ် ဂြိုဟ်သိမ် တလုံး၏ ပထမဆုံး တွေ့ရှိသော ဂြိုဟ်ရံလအတွက် မကြာခဏ သတ်မှတ်သည်။
ဥပမာ နက်ပကျွန်း ၁၊ ဆိုလိုသည်မှာ ထရိုင်တန်လ ဖြစ်သည်။
ဒဿနိကဗေဒဝယ် ပလိုတီးနပ် Plotinus အပါအဝင် အခြားသော ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်များ အယူတွင်၊ The One သည် သက်ရှိအားလုံး၏ အရင်းမြစ် ဖြစ်ကာ၊ အတုမရှိသော နံပါတ်တစ် ဖြစ်သည်။
ဖီလို အလက်ဇန္ဒြီးယား(၂၀ BC – AD ၅၀)က နံပါတ်တစ်ကို ဘုရားသခင်၏ နံပါတ်၊ ကိန်းဂဏန်းအားလုံးအတွက် အခြေခံဟု မှတ်ယူသည်။
("De Allegoriis Legum," ii.12 [i.66]) ပိုက်သဂိုးရပ်ဆန်ဆန်တွေးခေါ်ကြသော ဂယ်ရာဆာမှ နီကိုမချပ်ကမူ တစ်သည် ကိန်းမဟုတ်၊ သို့သော် ကိန်း၏ အရင်းမြစ်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုသည်။
နံပါတ် ၂ သည်ပင် အခြား၏ အရင်းမြစ် ပါဝင်နေသည်ဟု သူက ယုံကြည်သည်။
အားကစားဝယ် ဘေ့စ်ဘောအမှတ်ပေးရာတွင်၊ နံပါတ် ၁ ကို ပစ်သူ pitcher သို့ ပေးရသည်။
ဘောလုံးအသင်းတွင် ကျောနံပါတ် ၁ ကို ဂိုးစောင့် ဖြစ်သော ဂိုးသမားကိုသာ ပေးလေ့ရှိသည်။
thumb|left ရဂ်ဘီ လိဂ်အသင်းများ ပြိုင်ပွဲအများစုတွင် စပေးသည့် ကျောပြည့် fullback သည် ဂျာစီနံပါတ် ၁ ကို ဝတ်သည်။
thumb|left ရဂ်ဘီသမဂ္ဂတွင် စပေးသည့် ခေါင်ထိပ်လူ loosehead prop က ဂျာစီနံပါတ် ၁ ကို ဝတ်ဆင်သည်။
အမျိုးသား ဟော်ကီလိဂ်အသင်း ကစားသမားများ အသုံးပြုရန် ၁ သည် ခွင့်ပြုထားသော အနိမ့်ဆုံး နံပါတ် ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ၀ နှင့် ၀၀ အသုံးပြုခြင်းကို လိဂ်က တားမြစ်သည် (အမြင့်ဆုံးခွင့်ပြုနံပါတ်မှာ ၉၈ ထိသာ ဖြစ်သည်)။
၁ သည် အမေရိကန် ဘောလုံး၏ အဆင့်အများစုတွက် သုံးရန် ခွင့်ပြုသော အနိမ့်ဆုံးနံပါတ် ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားဘောလုံးလိဂ်အသင်း မူဝါဒအရ၊ တိုက်စစ်မျဉ်းစောင့် offensive linemen နှင့် ခံစစ်မျဉ်းစောင့် defensive linemen တို့က အသုံးမပြုရ။
ဖော်မြူလာဝမ်းတွင်၊ ရှေ့နှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံက ထိုနံပါတ်ကို သုံးမည်ဆိုလျှင် ခွင့်ပြုထားသည်။
အချိန်ကာလဝယ် အနောက်တိုင်း ပြက္ခဒိန်အရ၊ တနှစ်ကို ၁၂ လဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။
တလစီ၏ ရက်အရေအတွက် မှာ မတူသော်လည်း၊ ဦးဆုံးရက်အစများသည် တူညီကြသည်။
၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၁ မတ်၊၊ ၁ ဧပြီ၊ ၁ မေ၊ ၁ ဇွန်၊ ၁ ဇူလိုင်၊ ၁ ဩဂုတ်၊ ၁ စက်တင်ဘာ၊ ၁ အောက်တိုဘာ၊ ၁ နိုဝင်ဘာ၊ ၁ ဒီဇင်ဘာတို့ ဖြစ်သည်။
၁ ပတ်တွင် ၇ ရက် ရှိကာ၊ ၁ ရက်တွင် ၂၄ နာရီ ရှိသည်။
၁ ရက်တွင် နေ့ ၁၂ နာရီ၊ ည ၁၂ နာရီ ရှိသည်။
တနေ့နှင့် တညကို တရက်ဟု ခေါ်သည်။
၁ နာရီမှာ မိနစ် ၆၀၊ ၁ မိနစ်မှာ စက္ကန့် ၆၀ ရှိသည်။
လူသားများတွင် ဘီစီ ၁၊ အေဒီ ၁ နှင့် ဘီစီ ၁ ရာစု၊ အေဒီ ၁ ရာစုများအတွက် မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။
° ကိုးကား Category:မြန်မာအက္ခရာ Category:သင်္ချာ။
အကြည်တော် (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၂ - ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင် လူမျိုး ဟာသစာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ အဖ ဦးထွန်းနိုင် ဒေါ်ညွှန့်နွယ်တို့မှ မွေးချင်း (၇) ယောက်အနက် ခြောက်ယောက်မြောက်သား ဖြစ်ပြီး နာမည်ရင်းမှာ စောကြည်ဖြူဖြစ်သည်။
စာပေခရီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုကိုကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အကြည်တော် အမည်ဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ စတင်ရေးသားပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိစုစုပေါင်း စာအုပ်(၁၀၀)ကျော်ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံ: စာရေးဆရာအကြည်တော်သည် အစာရေမျိုပြွန်ကင်ဆာhttps://hellosayarwon.com/cancer/other-cancers/oesophageal-cancer-at-a-glance/ သံသယကြောင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့ သွားရောက်ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရသည်။
အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် ရုတ်တရက်ကျန်းမာရေးဆိုးရွားလာသဖြင့် ပင်လုံဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေရင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် ည ၈ နာရီ မိနစ်၂၀ ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
သူမကွယ်လွန်မီ လအနည်းငယ်က ကိုယ်တိုင်ရွတ်ဆိုထားသည့် ကဗျာနှင့်ဂီတ ပေါင်းစပ်ထားသော ကဗျာဂီတအယ်လ်ဘမ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မာရီယာ မွန်တက်ဆိုရီ () သည် ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ် တွင်မွေးဖွားပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အီတလီမှကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆရာဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ရွယ်သောကလေးများကို သင်ကြားရာတွင် ယနေ့တိုင်လူသိများခဲ့သည့် မွန်တက်ဆိုရီနည်းကို တီထွင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ထိုနည်းကို ရောမမြို့တော်တွင် ၁၉၀၇ ခုနှစ်၌ စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ကမ္ဘာအနှံ့ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရသည်။
မာရီယာ မွန်တက်ဆိုးရီးသည် အီတာလျံ အမျိုးသမီး ပညာရေး သုတေသီဖြစ်၍ မွန်တက်ဆိုးရီး ပညာသင်ကြားနည်းကို တီထွင်သူဖြစ်သည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရောမ တက္ကသိုလ်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ကို အီတာလျံ အမျိုးသမီးထဲတွင် ပထမဦးဆုံး ရရှိသူဖြစ်ပေသည်။
ဒေါက်တာ မွန်တက်ဆိုးရီးသည် စိတ် ပျော့ညံ့သော ကလေးများကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာမကြီး အဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် ပညာသင်ကြားရေး နည်းသစ်များကို စမ်းသပ်ကြည့်ရာ အောင်မြင်ကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
ထိုနောက် သာမန် ကလေးသူငယ်များကိုလည်း မိမိတီထွင်သော ပညာသင်ကြားရေး နည်းသစ်များဖြင့် သင်ကြားပေး ရလျှင် ပို၍ အောင်မြင်ရမည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် တွင် ရောမမြို့၌ မွန်တက်ဆိုးရီး စာသင် ကျောင်းကို စတင် တည်ထောင်လေသည်။
ထိုကျောင်းကို ကလေးဂေဟာဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက ဒေါက်တာ မွန်တက်ဆိုးရီးကို ပညာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်လေသည်။
ဘဝအစ မွန်တက်ဆိုရီကို အီတလီနိုင်ငံ၊ အန်ကိုနာပြည်နယ်၊ ချာရာဗီးလ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရောမတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး၊ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့ကိုပထမဦးဆုံးရရှိသည့် အီတလီအမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
တက္ကသိုလ် စိတ်ရောဂါကု ဆေးခန်းတွင် ဝန်ထမ်းအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာမှ ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းသည့်ကလေးများအား ပညာသင်ကြား ပေးရေးကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။
သူမသည် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းသည့်ကလေးများကို သင်ကြားပေး၍ရကြောင်း ပညာရှင်များ လက်ခံလာစေရန် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းလုပ်ဆောင်ပြလာနိုင်သည်။
၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် မွန်တက်ဆိုရီကို ရောမစိတ်ရောဂါကုကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်လိုက်သည်။
ထိုကျောင်းသည် ဉာဏ်ရည်မမီသည့် ကလေးများအား ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားအဖြစ်ထားကာ လက်ခံကုသပေးသည့်ကျောင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်မှ ကျောင်းဆရာများဖြစ်ကြသည့် ဂျင်းအီတတ်၊ အီဒေါ့ဆီဂျမ်းတို့နှင့်ပူးပေါင်းပြီး ကလေးများ၏စိတ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေကြသည်။
ဉာဏ်ရည်မမီသူများအား ကိုယ့်ကိုယ်ကို တန်ဖိုးထားတတ်ရန် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးကြသည်။
သူမလုပ်ဆောင်ချက်များသည် နိုင်ငံအနှံ့သတင်းပျံ့နှံ့သွားပြီး ဤကျောင်းမှ အရွယ်ရောက်ဖွံ့ဖြိုးသည့် အဆင့် ၆ ကို အောင်မြင် သည့်ကျောင်းသားများအား အီတလီပုဂ္ဂလိကကျောင်းများမှ လက်ခံသည်အထိ အောင်မြင်မှုရ ခဲ့သည်။
မွန်တက်ဆိုရီနည်း မွန်တက်ဆိုရီ၏နည်းသည် သာမန် အသိဉာဏ်ရှိသည့်ကလေးများနှင့် သင့်လျော်သည်ဟု သူကယုံကြည်သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး မွန်တက်ဆိုရီကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထိုကျောင်းကို သူက "ကလေးဂေဟာ" ဟုအမည်ပေးခဲ့ပြီး ရောမမြို့ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တစ်နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ မွန်တက်ဆိုရီ၏ကျောင်းသားများ ကို လာရောက်ကြည့်ရှုလေ့လာရသည် အထိအောင်မြင်ခဲ့သည်။
အသက် ၅ နှစ် မပြည့်သေးသည့်ကလေးငယ်များသည် အရေး အဖတ်တတ်မြောက်စေရန် သင်ကြားရမည့်အစား ကိုယ်ကြိုက်ရာ ကစားခြင်း၊ ကလေးကိုဒဏ်ဖြစ်စေမည့် ဖိအားပေး သင်ကြားမည့် အစား စိတ်ဖွံ့ဖြိုးရေးကိုဦးစားပေးပြီး သင်ကြားနည်းစနစ်များကို လူတိုင်းကစိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
မွန်တက်ဆိုရီသည် သူ့ပညာရေး စနစ်ကို လွတ်လပ်မှုအပေါ်အခြေခံထားသည်။
ကလေးများအတွက် သီးသန့် စီစဉ်မှုပြု လုပ်ထားသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သင်ကြားသူဆရာအနေဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ထိန်းသိမ်းကြီးကြပ်သူ ဆရာက လွတ်လပ်စွာ ကလေး အလိုကျ လှုပ်ရှားခွင့်ပေးခြင်းသည် မွန်တက်ဆိုရီနည်း၏ အဓိကကျသည့်အချက်ဖြစ်သည်။
စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတွင်ရှိသည့် ဆရာကို သူမက စီစဉ်ညွှန်ကြားသူ ဒါရိုက်တာတစ်ယောက်အနေဖြင့်သာ လက်ခံသည်။
သူတို့အလုပ်သည် ကလေးများကို သင်ကြားရန်မဟုတ်။
ကလေးများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် သူတို့စိတ်ဝင်စားပြီး သင်ယူချင်သည့် အကြောင်းအရာကို ညွှန်ကြားပြသပေး ရန်သာဖြစ်သည်။
မွန်တက်ဆိုရီက ကလေးသည် အသစ်အဆန်းကို သင်ယူချင်စိတ်ရှိပြီး၊ ပိုမိုခက်ခဲသည့်အကြောင်းအရာများကို ထပ်မံလေ့လာသင်ယူလိုစိတ်ရှိလျှင် နည်းမှန်လမ်းမှန်ဖြင့် သင်ယူခွင့်ရှိရေး ဒါရိုက်တာက လမ်းပြပေးရန် ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းကာလများ ကလေးဂေဟာ၏ အောင်မြင်မှု သည် နောက်ထပ်ကလေးဂေဟာပေါင်း များစွာဖြစ်ထွန်းလာစေသည်သာမက အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတွင်ပါ ကလေးဂေဟာများနှင့် ကလေးဆရာအတတ်သင်ကျောင်းများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မွန်တက်ဆိုရီသည် ဖက်ဆစ်စနစ်လွှမ်းမိုးသည့် အီတလီမှ ထွက်ပြေးပြီး၊ စပိန်နိုင်ငံ ဘာစီလိုးနားတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ် စပိန်ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သည့်အချိန်တွင် နယ်သာလင်သို့တစ်ဖန်ပြောင်းရွှေ့သွားရပြန်သည်။
အမ်စတာဒန်မြို့အနီးရှိ လာရင်အရပ်တွင် ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းလေးတစ်ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ရာ အတော်လေးဩဇာကြီးမား သည့် ကျောင်းဖြစ်သွားရသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ မွန်တက်ဆိုရီသည် အိန္ဒိယနှင့် သီဟို (ယခု သီရိလင်္ကာ) တို့တွင်နေထိုင်ပြီး နယ်သာလင်သို့ မပြန်မချင်း ဆရာအတတ်ပညာကျောင်းများဖွင့်လှစ်ကာ နည်းစနစ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသွားသည်။
သူမသည် ဆရာများကို "ငြိမ်းချမ်းရေးလက်နက်" အဖြစ်သဘောထားသူဖြစ်သည်။
သူ့သင်နည်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို တစ်ဘက်တစ်လမ်းမှ ဆရာများ သို့မဟုတ် ဒါရိုက်တာများသည် အကောင်အထည်ဖော်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟုယူဆထားသည်။
ပညာသင်ကြားရေးသည် ငြိမ်းချမ်းရေး အသွင်ဆောင်သဖြင့် ဆရာများကို သူမက ငြိမ်းချမ်းရေး လက်နက်အဖြစ်အသုံးချရန် စိတ်ကူးရသွားခြင်းဖြစ်သည်။
သူ့သင်ကြားနည်းစနစ်တွင် ဘာသာရေးသည်လည်း အခရာကျသည်။
ဘာသာတရားတွင် ရိုမင်ကက်သလစ်ဘာသာကို အလေးပေးသင်ကြားနိုင်စေရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
သူမရေးသားသွားသည့် ထင်ရှားသောကျမ်းများမှာ - The Montessori Method, 1912; Pedagogical Anthropology, 1913; The Absorbent Mind, 1949; and The Child in the Family, 1970 တို့ဖြစ်သည်။
မွန်တက်ဆိုရီသည် ဆရာများကို "ငြိမ်းချမ်းရေးလက်နက်" အဖြစ်သဘောထားသူဖြစ်သည်။