kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လူတိုင်းလူတိုင်းပင် တပါးသူတို့အား သင်ကြား ပြသပေးစွမ်းနိုင်မည့် အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံလေရာ လူတိုင်းလူတိုင်း ပညာများကို ဖြန့်ဝေပေးခွင့်ရှိမည်။
ဤသို့ ဖြန့်ဝေရာ၌ အာစရိယဟတ္ထမုဋ္ဌိ (ဆရာ့ လက်ဆုပ်၊ မှန်တုပ်) မရှိစေရ။
မိမိကိုယ်တိုင် အမှန်တရားကို မလေ့လာမသင်ယူဘဲလျက် တပါးသူကို သင်ကြားပြသမပေးရ။
အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာတိုင်မှာ ဝေသာလီမြို့ဟောင်းမှ သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီးသို့ အေဒီ ၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းဗာကြီး (၁၅၃၁-၁၅၅၃) မှ ပြောင်းရွှေ့စိုက်ထူထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျောက်စာတိုင်မှာ လေးမျက်နှာရှိပြီး အရှေ့ဘက်၊ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်းသုံး ရှေးအက္ခရာများဖြင့် ကျောက်တိုင်တစ်တိုင်တည်းတွင် အေဒီ ၆၀၀ မှ အေဒီ ၁၀၀၀ အတွင်း အနှစ် ၂၀၀ မျှစီခြား၍ ဗြာဟ္မီပွား အက္ခရာသုံးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသော အလွန်ရှားပါးသော ကျောက်စာတိုင် ဖြစ်သည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်သတင်းစာ၊ (၁၀.၆.၂၀၁၈) စာ-၂ ရခိုင်မင်းဆက်များ အကြောင်းကို ဖော်ပြထားပြီး ကျောက်စာရေးထိုးခိုင်းသူ အာနန္ဒစန္ဒြ အမည်ရှိသောမင်း၏ အကြောင်းကို ကြေညာသော ဩဘာစာဖြစ်သည်။
အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ်စာရင်းဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရခြင်း အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် ကော်မတီ (MOWCAP) ၏ အဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် အထွေထွေအစည်းအဝေးကို မေ ၂၉ ရက်မှ ဇွန် ၁ ရက် အထိ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဂွမ်ဂျူးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံမှ တင်သွင်းသော အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာနှင့် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော မြဂနိုင်ရုပ်ရှင်တို့အား အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။
အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာကို ၂၀၀၈ နှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းအမွေအနှစ် ကော်မတီသို့လည်း ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်း အမွေအနှစ်စာရင်း၌ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်နိုင်ရေး တင်သွင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
-ဒီ၊၁၊၂၂၂-၂၃၆။
ဒီ၊မြန်၊၁၊၂၇၇-၂၉၄။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၉၉-၄၀၅။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁။
၄၂၅-၄၃၅။
-ဒီဃနိကာယ၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ၊ တေရသမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံအတွင်း ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူစဉ် မနသာကတ ဗြာဟ္မဏရွာ၏မြောက်ဖက် အစိရဝတီမြစ်ကမ်း သရက်တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မနသာကတရွာ၌ ဩပါသာဒရွာစား စင်္ကီပုဏ္ဏား၊ ဣစ္ဆာနင်္ဂလရွာစား တာရုက္ခ ပုဏ္ဏား၊ ဥက္ကဋ္ဌရွာစား ပေါက္ခရသာတိပုဏ္ဏား၊ သာဝတ္ထိမြို့တော်နေ ဇာဏုဿောဏိ ပုဏ္ဏား၊ တုဒိရွာစား တောဒေယျပုဏ္ဏားတို့ အမှူးရှိသော အဘိညာတ မဟာသာလ ဗြာဟ္မဏကြီးတို့သည်လည်း မိမိ မိမိတို့၏နေရာအရပ်တို့မှ အသီးအသီး ရောက်ရှိလာကြပြီး မန္တ(ဒေဝ)ကျမ်းတို့ကို ရွတ်ဖတ်ကြရန် ရောက်ရှိနေထိုင်ကြပါသည်။
ပေါက္ခရသာတိပုဏ္ဏား၏ အနီးနေတပည့် ဝါသေဋ္ဌနှင့် တာရုက္ခပုဏ္ဏား၏ အနီးနေတပည့် ဘာရဒွါဇတို့ အစိရဝတီမြစ်ကမ်း၌ လမ်းလျှောက်ကြရင်း မိမိတို့ဆရာကြီးများ၏ ဗြဟ္မာပြည်သို့ သွားရောက်နိုင်ရန် ခရီးစဉ်များကို ဆွေးနွေးကြပါသည်။
တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အပြီးသတ်ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် လမ်းစဉ်ကို အတည်မပြုနိုင်ကြပါ။
ထိုအခါ နှစ်ဦးသားတို့ အနီးအနား သရက်တောအုပ်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော ဘုရားရှင်ထံ ရောက်ရှိလာကြပြီး မိမိတို့ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများ၏ ဗြဟ္မာဘုံသို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းကြောင်းများကို လျှောက်ထားကြပါသည်။
ဘုရားရှင်က ထိုလမ်း စဉ်များ၌ ဝိဂ္ဂဟ, ဝိဝါဒ, နာနာဝါဒများ ရှိပါကြောင်း။
အဒ္ဓရိယဗြာဟ္မဏများ၊ တိတ္ထိရိယ ဗြာဟ္မဏများ၊ ဆန္ဒေါကဗြာဟ္မဏများ၊ ဗဝှါရိဇ္ဈဗြာဟ္မဏများတို့ ဗြဟ္မပြည်သွားရောက်ကြောင်း လမ်းကြောင်းအသီးသီး သတ်မှတ်ထားကြပါသည်။
ရွာ၊ နိဂုံး အနီးအနားတို့၌ များစွာသော လမ်းကြောင်းအသီးသီး ရှိကြကုန်သော်လည်း လမ်းကြောင်းအားလုံးတို့သည် ရွာအတွင်းရောက်ကုန်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများ၏ လမ်းကြောင်းများသည်လည်း ဗြဟ္မာပြည်သို့ ရောက်ရှိကြသည်ချည်းဖြစ်ကြောင်း ဝါသေဋ္ဌ လုလင်က လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က ဝါသေဋ္ဌလုလင်အား “ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများ ချမှတ်ထားသော လမ်းစဉ်များ ဗြဟ္မာပြည်သို့ တကယ်ရောက်နိုင်သလား?ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မေးတော်မူပါသည်။
ဝါသေဋ္ဌလုလင်ကလည်း သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်ပင် တကယ်ရောက် နိုင်ကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။
ထိုဗြဟ္မာပြည်ရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်များချမှတ်ထားကြသော တေဝိဇ္ဇ ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများ၊ ထိုဆရာကြီးများ၏ ဆရာများ၊ ဆရာ့ဆရာကြီးများ၊ ထိုဆရာကြီးများ၏ဆရာ ဝေဒကျမ်းပြု ရသေ့ကြီးများတို့သည် ဗြဟ္မာရှိရာအရပ်၊ ဗြဟ္မာ လာရာလမ်းကြောင်း ဗြဟ္မာလာရာအချိန်အခါကို ကိုယ်တိုင်မြင်ဖူးသူရှိသလော? ကိုယ်တိုင်မြင်ဖူး၏။
သိ၏ဟု ပြောဖူးသလောဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မေးတော်မူပါသည်။
ဝါသေဋ္ဌလုလင်က တွေ့မြင်ဖူးသူမရှိပါ။
တွေ့မြင်ဖူး၏ဟု ပြောကြားခဲ့သူ မရှိပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “အန္ဓဝေဏူပမာဖြင့် တေဝိဇ္ဇ(ဗေဒင်သုံးပုံဆောင်) ဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများ၏ ဗြဟ္မာပြည်သို့ သွားရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်သည် အပ္ပါဋိဟီရကတ၊ ဟဿက၊ ရိတ္တက၊ တုစ္ဆကဖြစ်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏဆရာကြီးများနှင့် လူအများတို့သည် နေ့စဉ် လ, နေတို့ထွက် ရာအရပ်၊ ဝင်ရာအရပ်တို့ကို တွေ့မြင်ကြ၊ လိုရာဆုတောင်းကြ၊ ချီးမွမ်းကြ၊ လက်အုပ် ချီမိုး ရှိခိုးလျက် လ, နေတို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော လမ်းစဉ်ကို မချမှတ်နိုင်ကြပုံ၊ တေဝိဇ္ဇပုဏ္ဏားတို့၏ ဗြဟ္မာပြည်သို့ သွားရောက်ကြောင်းလမ်းစဉ်သည် ဗြဟ္မာပြည် သို့မရောက်နိုင်ပုံ၊ ဇနပဒကလျာဏီဥပမာ၊ ပြာသာဒ်ပေါ်သို့တက်ရန် လှေကားပြုလုပ်သူ ဥပမာတို့ဖြင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပြီး အပ္ပါဋိဟီရကဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော် မူပါသည်။
အစိရဝတီမြစ်ဥပမာဖြင့် ဗြဟ္မဏကာရကတရားတို့ကို ပယ်စွန့်၍ အဗြာဟ္မဏ ကာရကဓမ္မတို့ကို ဆောက်တည်ကျင့်သုံးကြပြီး ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ တောင့်တခြင်း၊ အလွန်နှစ်သက် လိုလားခြင်းတို့ဖြင့် ဗြဟ္မာပြည်သို့ မရောက်နိုင်ပုံ၊ အဗြာဟ္မဏကာရကဓမ္မဖြစ်သော အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ် ချစ်အပ်သောသဘော တပ်မက်စွဲလမ်းဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့ကို စွဲမက်တွေဝေ သက်ဝင်ကြပြီး အပြစ်ဟုမမြင်ကြပဲ ကာမမှထွက်မြောက်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာမရှိကြဘဲ သုံးဆောင်ခံစားနေကြသော တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏတို့သည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဗြဟ္မာပြည်သို့ မရောက်နိုင်ကြ။
အာဝရဏ နီဝရဏ ဩနာဟန ပရိယောနာဟန ဖြစ်ကုန်သော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား ပိတ်ပင်ထားနှောင်ဖွဲ့ထား မြှေးယှက်ထားအပ်ကုန်သော ဗြာဟ္မဏကာရကဓမ္မတို့ကို ပယ်ရှားပြီး အဗြာဟ္မဏကာရကဓမ္မတို့ကို ဆောက်တည်ကျင့်သုံးနေကြကုန်သော တေဝိဇ္ဇ ဗြာဟ္မဏတို့သည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဗြဟ္မာပြည်သို့ မရောက်နိုင်ကြကုန်။
ဗြဟ္မာကြီးသည် အပရိဂ္ဂဟ၊ အဝေရစိတ္တ၊ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တ၊ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တ၊ ဝသဝတ္တီဖြစ်ပြီး တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏတို့သည် ပရိဂ္ဂဟ၊ ဝေရစိတ္တ၊ ဗျာပဇ္ဇစိတ္တ၊ သံကိလိဋ္ဌ စိတ္တ၊ အဝသဝတ္တီဟူသော သဘာဝချင်းမတူကြပဲ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏများ မရောက်နိုင်ကြပုံ၊ တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏတို့သည် ဗေဒင်သုံးပုံကို ကိုးစားကပ်ရောက်၍ နစ်မြုပ်ပျက်စီး နေပုံ၊ တံလျပ်ကိုရေထင်၍ အခြောက်တိုက် ကူးသည်နှင့်တူပုံ၊ ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို ရွာမနီးသော တောအုပ်ကြီး၊ အစာရေစာမရှိသော တောနက်ကြီး၊ ပျက်စီးရာ ပျက်စီး ကြောင်းဟု ဆိုအပ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ဝါသေဋ္ဌမနသာကတရွာ၌ မွေးဖွားကြီးပြင်းသော မနသာကတရွာမှ ထွက်သွားသောယောက်ျားအား မနသာကတရွာသို့သွားသည့်လမ်းကို မေးမြန်းသည်ရှိသော် နုံ့နှေးကြန့်ကြာခြင်းမရှိပဲ ဖြေကြားနိုင်သကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာကိုလည်း သိ၏။
ဗြဟ္မာပြည်ကိုလည်းသိ၍ ဗြဟ္မာပြည်သို့ သွားရောက်ကြောင်းအကျင့်ကိုလည်း သိတော်မူ၏ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ဝါသေဋ္ဌလုလင်က ဟောကြားတော်မူပါဟု လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်မှ အစပြု၍ သီလနှင့်ပြည့်စုံခဲ့ပုံ၊ နီဝရဏငါးပါးကိုပယ်သတ်ပြီး ပါမောဇ္ဇ ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ၊ သုခ၊ သမာဓိဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။
အရပ်ဆယ်မျက်နှာတို့၌ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာဓမ္မတို့ကို ဝိပုလ၊ မဟဂ္ဂတ၊ အပ္ပမာဏ၊ အဝေရ၊ အဗျာပဇ္ဇဖြစ်အောင် ပြန့်နှံ့နေအောင် ပွားများနေပုံကို ခရုသင်းမှုတ်သော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိဖြင့် ပမာဏကတဖြစ်သော ကာမာဝစရ ကံသည် ထိုစေတောဝိမုတ္တိ၌ မတည်နိုင်တော့ပုံ၊ ဤဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသည်သာ ဗြဟ္မာပြည်ရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်ဖြစ်ပုံ။
ဤသို့ဗြဟ္မဝိဟာရဖြင့်နေသော ရဟန်းတော်သည် အပရိဂ္ဂဟ၊ အဝေရစိတ္တ၊ အဗျာပဇ္ဇစိတ္တ၊ အသံကိလိဋ္ဌစိတ္တ၊ ဝသဝတ္တီဖြစ်ပုံ၊ ဗြဟ္မသဟဗျဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်အခါ ဝါသေဋ္ဌလုလင်က ဖြစ်နိုင်ပါကြောင်း ဖြေကြားလျှောက်ထားပြီး ဝါသေဋ္ဌနှင့် ဘာရဒွါဇတို့ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဤသုတ်၌ဘုရားရှင်က တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏတို့ ပညတ်ထားသော ဗြဟ္မမဂ္ဂသည် နီဝရဏငါးပါးကို ပယ်နိုင်သော အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိ လမ်းစဉ်မဟုတ်သောကြောင့် ဗြဟ္မာပြည်သို့မရောက်နိုင်။
သီလနှင့်ပြည့်စုံပြီး နီဝရဏတရားငါးပါးကို ပယ်ပြီးသော ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါးကို အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိဖြစ်အောင် ပွားများနိုင် ခြင်းသည်သာ ဗြဟ္မာပြည်သို့ သွားရောက်နိုင်သော လမ်းစဉ်ဖြစ်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ဟောကြားတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သိသင့်သည်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၆၁-၃။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၇၇-၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၉၆-၃၀၂။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ ပဉ္စမဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
သမ္မာပဋိပတ္တိကိုကျင့်သော သင့်မြတ်အကြောင်းအားဖြင့် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ ဉာဏ်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊ အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟူသော ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ရရှိသောရဟန်းကိုသာ “တေဝိဇ္ဇဟု ပညတ်ကြောင်း၊ ဗေဒင်သုံးပုံကို ရွတ်ဆိုကာမျှဖြင့် ဇာတိဗြာဟ္မဏကို တေဝိဇ္ဇဟု ဘုရားရှင်ပညတ်တော်မမူကြောင်း ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်များကို ဟောကြားတော်မူသည့် တရားတော်ကို နာယူခဲ့ရပါကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ပြန်လည်ဟောကြားသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ တေဝိဇ္ဇသုတ်။
ဤသုတ်တွင် ဘုရားမြတ်စွာ သည် အသက်သတ်ကာ ယဇ်ပူဇော်ပသလေ့ရှိသော ပုဏ္ဏားတို့၏ အယူဝါဒကို ရှုတ်ချကာ ဗြဟ္မာနှင့်တွေ့ဆုံရန် ဗေဒသုံးပုံကို ကြိုးစား အားထုတ်ကြသော ပုဏ္ဏားတို့၏ အကျိုးမဲ့ပုံကိုလည်း အတိအလင်း ရှင်းပြတော်မူသည်။
ဗေဒသုံးပုံကို တတ်ကျွမ်းရုံမျှဖြင့် ဗြဟ္မာနှင့်မတွေ့ ဆုံနိုင်။
မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာတည်းဟူသော ဗြဟ္မစိုရ် တရားလေးပါးကို ကျင့်သုံးဆောက်တည်မှသာလျှင် ဗြဟ္မာကြီးနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားအား ဘုရားမြတ်စွာက ရှင်းလင်းမြွက်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဘာသာဟောင်းဖြစ်သော ဗေဒအယူနှင့် ဘာသာသစ်ဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓအယူတို့၏ ဆက်သွယ်ပုံကို လည်း ဤသုတ်တွင် ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓအလိုအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါသည် ပု၊ဒိ၊အာ ဖြစ်သည်။
ဗြာဟ္မာဏအလိုအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါသည် သာမ၊ယဇု၊ဣရု ဤသုံးပါးဖြစ်သည်။
-ဒီ၊၂၊၁-၄၆။
ဒီ၊မြန်၊၂။
၁-၅၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁-၇၁။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁-၇၈။
-ဒီဃနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ကရေရိမဏ္ဍလမာဠ၌ ရဟန်းတော်များ ပုဗ္ဗေနိဝါသကထာကို ဆွေးနွေးသည့်နေရာသို့ ဘုရားရှင်ကြွတော်မူလာပြီး ဝိပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ၊ ကကုသန်၊ ကောဏာဂမန၊ ကဿပ၊ ဂေါတမဟူသော ဘုရားရှင်ခုနစ်ဆူတို့၏ ဗုဒ္ဓဝင်အပြည့်အစုံ ပုဗ္ဗေနိဝါသကို ဟောကြားတော်မူပြီး ကျောင်းတော်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။
ထိုကရေရိကုဋီ၌ ညနေချမ်းအခါ၌လည်း ဘုရားခုနစ်ဆူတို့၏ ဗုဒ္ဓဝင် အပြည့်အစုံကို ဘုရားရှင်သိမြင်တော်မူခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယင်းဓမ္မဓာတ်ကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူခြင်းကြောင့် သိတော်မူသလော။
နတ်ဗြဟ္မာတို့ကလျှောက်ထားလေ သလောဟု ဘုရားရှင်၏ပုဗ္ဗေနိဝါသနှင့်ဆက်စပ်၍ ဆွေးနွေးကြပါသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်ကြွတော်မူလာပြီး မေးမြန်းတော်မူကြပါသည်။
ဘုရားရှင်က ထိုအကြောင်းနှစ်မျိုးကြောင့် သိတော်မူကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပြီး ပုဗ္ဗေနိဝါသ ပဋိသံယုတ္တကထာကိုပင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဘုရားရှင်သည် ရှေးဦးစွာ ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝင်ကို ဟောတော်မူပြီး ဝိပဿီ ဗောဓိသုတ္တ တုသိတာနတ်ပြည်မှစုတေ၍ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူပုံ၊ ဗောဓိသတ္တဓမ္မတာ ၁-ပါး၊ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာ, မဟာပုရိသလက္ခဏာတော်၏ အကျိုးနှစ်မျိုး၊ ဝိပဿီဟူသော အမည်တော်မှည့်ခေါ်ပုံ ဝိပဿီမင်းသား လူလားမြောက်သည်အထိ ကျွေးမွေးပြုစုကြပုံ၊ နွေမိုးဆောင် ပြာသာဒ်သုံးဆောင်၌ မင်းစည်းစိမ်ခံစားပုံ၊ သူအို သူနာ သူသေ ရဟန်းဟူသော နိမိတ်ကြီးလေးပါး အသီးသီးတွေ့မြင်တော်မူပုံ၊ ပညာဖြင့်ဆင်ခြင်တော်မူပုံ၊ ခမည်းတော်ဗန္ဓုမမင်းကြီး တောထွက်၍ ရဟန်းမပြု နိုင်ရန်စီစဉ်ပုံ၊ အမျိုးကောင်းသား ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့နှင့် ရှင်ရဟန်းပြုတော်မူပုံ။
ရဟန်းပရိသတ်မှ ဖဲခွာတော်မူ၍ ဓမ္မကိုနှလုံးသွင်းတော်မူရာ ဇရာမရဏ၏ အကြောင်း ဇာတိမှစ၍ ဝိညာဉ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ၊ နာမ်ရုပ်ကြောင့် သဠာယတန ဖြစ်ပုံမှစ၍ ဆင်းရဲအစုဖြစ်ပေါ်လာမှု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလောမကို သိမြင်တော်မူပုံ၊ “သမုဒယော၊ သမုဒယော”ဟူသော ရှေး၌မကြားဘူးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်၌ ဓမ္မစက္ခုအလင်းဓာတ် ဇာတိနိရောဓကြောင့် ဇရာမရဏနိရောဓဖြစ်ပုံမှစ၍ နာမရူပနိရောဓကြောင့် ဝိညာနိရောဓဖြစ်ပုံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ပဋိလောမဒေသနာတော်ကို အဆင့်ဆင့်သိမြင်တော်မူပုံ၊ “နိရောဓော၊ နိရောဓော”ဟူသော ရှေးအခါက တစ်ခါ တစ်ရံမှ မကြားဘူးသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ပဋိလောမဒေသနာတော်၌ ဉာဏစက္ခု၊ ဉာဏ၊ ပညာ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ အာလောကဖြစ်တော်မူပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဖြစ်မှု ပျက်မှုကို ရှုမြင်နေပုံ၊ မကြာမီ အာသဝတရားတို့မှ စိတ်တော်လွတ်မြောက်တော်မူပုံ၊ ဗြဟ္မယာစနကထာ၊ ခဏ္ဍရာဇပုတ္တနှင့် တိဿပုရောဟိတပုတ္တတို့အား ဓမ္မဟောပြရန် မိဂဒါသို့ကြွသွားတော်မူပြီး ခဏ္ဍနှင့် တိဿတို့အား တောစောင့်ကိုအခေါ်လွှတ်ပြီး အနုပုဗ္ဗိကထာကိုဟောတော်မူပုံ၊ ကလစိတ္တ မုဒုစိတ္တ ဝိနီဝရဏစိတ္တ ဥဒဂ္ဂစိတ္တ ပသန္နစိတ္တဖြစ်လာချိန်၌ သာမုက္ကံသိက (သစ္စာ)ကထာကို ဟောတော်မူပုံ။
ခဏ္ဍနှင့် တိဿတို့ သောတာပန်ဖြစ်ပုံ၊ ဒွေဝါစိကသရဏဂုံဆောက်တည်ကြပြီး ရဟန်းအဖြစ်လျှောက်ပြီး ရဟန်းပြုကြပုံ၊ ဝိပဿီဘုရားရှင်က ဓမ္မကထာဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အာဒီနဝ, ဩကာရ သံကိလေသဖြစ်ပုံနှင့် နိဗ္ဗာန်၌ အာနိသံသကထာကို ဟောတော်မူပြီး မကြာမီ အာသဝတရားတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်သွားပုံ၊ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော အမျိုးကောင်းသားတို့ ရဟန်းပြု၍ ဝိပဿီဘုရားရှင်ထံရောက်လာကြရာ အနုပုဗ္ဗိကထာ, သာမုက္ကံသိကကထာဖြင့် သရဏဂုံသုံးပါးဆောက်ကည်ကြပြီး သောတာပန်ဖြစ်ကြပုံ၊ ရဟန်းအဖြစ်ခံယူရရှိပုံ၊ အာသဝေါကုန်ခန်း ရဟန္တာဖြစ်ကြပုံ၊ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ပဗ္ဗဇိတတို့ အဆင့်ဆင့်ရဟန်းပြုကြပုံ ရဟန္တာဖြစ်ကြပုံ၊ ခြောက်သိန်းရှစ်သောင်းသော ရဟန္တာများခြံရံလျက် ဒေသစာရီကြွချီတော်မူပြီး ဗန္ဓုမတီမင်းနေပြည်၌ သီတင်းသုံးတော်မူပုံ၊ သာသနာပြုခရီးစေလွှတ်တော်မူပုံ၊ ခြောက်နှစ်တစ်ကြိမ် ဩဝါဒပါတိမောက်နာယူရန် ဗန္ဓုမတီနေပြည်တော်သို့လာရောက်ကြရန် မှာကြားတော်မူပုံ၊ ရဟန်းတော်များစွာတို့ တစ်ရက်တည်းဖြင့် ဇနပုဒ်တို့သို့ သာသနာပြုခရီးကြွသွားတော်မူပုံ၊ ထိုအခါ ဇမ္ဗူဒိပ်၌ ကျောင်းပေါင်း ၈၄၀၀၀-တို့ တည်ရှိခဲ့ပုံ၊ နတ်တို့ တစ်နှစ်ကုန်တိုင်း ဗန္ဓုမတီနေပြည်တော်သို့ ဩဝါဒပါတိမောက် နာယူရန် နှိုးဆော်ကြပုံ၊ ခြောက်နှစ်ပြည့်သည့်အခါ အချို့ရဟန်းတော်များ မိမိ တန်ခိုးဖြင့် ဩဝါဒပါတိမောက်နာယူရန်ကြွတော်မူပုံ၊ အချို့ရဟန်းတော်များ နတ်တို့၏ တန်ခိုးဖြင့်ကြွကြပုံ၊ ရဟန်းပရိသတ်၌ ဝိပဿီဘုရားရှင် ဩဝါဒပါတိမောက်သုံးဂါထာ ပြတော်မူပုံ၊ ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ဥက္ကဋ္ဌမြို့ သုဘဂတောအုပ် အင်ကြင်းပင်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် “ဤရှည်လျားလှစွာသော အဓွန့်ကာလ၌ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ဘုံမှတစ်ပါး ငါမနေဘူးသောအရပ်ကို ရဖို့ခဲယဉ်းပုံ၊ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာတို့ထံသွားရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်ပြီး အဝိဟာဘုံသို့ရောက်ရှိခဲ့ပုံ၊ ဗြဟ္မာပေါင်းများစွာတို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝင်ကိုလျှောက်ထားကြပုံ၊ ဝိပဿီဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကိုကျင့်ခြင်းကြောင့် ကာမစ္ဆန္ဒကင်းပျောက်ပြီး အဝိဟာဘုံသို့ရောက်ကြပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။
အတပ္ပါ-သုဒဿာ-သုဒဿီ-အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့ကလည်း လျှောက်ထားကြပုံ၊ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ဗုဒ္ဓဝင်ကိုလည်း လျှောက်ထားကြပုံ အစရှိ သည်တို့ကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဤသုတ်တော်၌ ဘာဏဝါရ ၂၆-ရှိပုံ၊ ပိဋကတ်သုံးပုံ၌ ဤသုတ်တော်ထက် ဘာဏဝါရများသော သုတ်တော်မရှိပုံ။
ဤသုတ်သည် “သုတ္တန္တရာဇာ ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဤနေရာ၌ အပဒါန ပုဒ်သည် ဘုရားမြတ်စွာ၏ အထုပ္ပတ္တိကို ဆိုလိုသည်။
(မဟာ+အပဒါန) ဟူသည် ခုနစ်ဆူသော ဘုရားမြတ်စွာတို့၏ အထုပ္ပတ္တိကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ရပေမည်။
ခုနစ်ဆူသော ဘုရားမြတ်စွာတို့၏ အထုပ္ပတ္တိဆိုစေကာမူ အထူးအားဖြင့် ဝိပဿီဘုရားမြတ်စွာ၏ အထုပ္ပတ္တိကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသည်။
အကိုးအကား Category:မဟာဝဂ်Category:ဒီဃနိကာယ်။
-ဒီ၊၂၊၄၇-၆၈။
၅၁-၇၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၂-၁၀၅။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၇၉-၁၂၁။
-ဒီဃနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
ဘုရားရှင် ကုရုနိုင်ငံ ကမ္မာသဒမ္မနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ်-မြတ်စွာဘုရား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်သည် နက်နဲလှပါ၏။
နက်နဲသော အသွင်ရှိပါ၏။
သို့သော်လည်း တပည့်တော်၏ဉာဏ်၌ ပေါ်လွင်ထင်ရှား ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အသွင်ရှိပါ၏ဟု အရှင်အာနန္ဒာ၏လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ “မာဟေဝံ အာနန္ဒ၊ မာဟေဝံ အာနန္ဒ-ဟု တားမြစ်တော်မူပြီး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်သည် နက်နဲလည်း နက်နဲလှပေ၏။
နက်နဲသောအသွင်အပြင်လည်းရှိပေ၏။
ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဒေသနာတော်ကို လျော်စွာမသိခြင်း၊ ထိုးထွင်း၍မသိခြင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် ချည်ခင်ထွေး၊ စာပေါင်းသိုက်၊ ဖြူဆံမြက်၊ ပြိန်းမြက်တို့ကဲ့သို့ဖြစ်နေကြပြီး မကောင်းသောလားရာ စည်းစိမ်ဥစ္စာ အင်္ဂါခြေလက် ဖရိုဖရဲပျက်စီးလျက် မိမိတို့အလို အာသာကင်းလျက် ကျရောက်ရာ အပါယ်လေးဘုံ၊ သံသရာတို့မှ မလွတ်မြောက်နိုင်ပုံ ဟောတော်မူပါသည်။
ဇရာမရဏသည် ဇာတိကြောင့်ဖြစ်ပုံမှ အစပြု၍ အဆင့်ဆင့် ဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပုံ၊ နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဝိညာဉ်ဖြစ်ပုံအထိ အကျိုးတရား၏ အကြောင်း တရားကို အသီးအသီးဟောကြားတော်မူပြီး နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဝိညာဉ်ဖြစ်ပုံ၊ နာမ်ရုပ်ကြောင့် ဖဿဖြစ်ပုံ၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်ပုံမှ အစပြု၍-သောကပရိဒေဝ ဒုက္ခဒေါမနဿ ဥပါယာသ-ဟူသော ဒုက္ခအစုအဝေးဖြစ်ပုံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမ ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
ဇာတိကြောင့် ဇရာမရဏ၊ ဘဝကြောင့် ဇာတိ၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဘဝ၊ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံတို့ဆက်စပ်၍ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ-ဇာတိ၊ ဘဝ၊ ဥပါဒါန်၊ တဏှာ၊ ဝေဒနာသရုပ်တို့ကို အကျယ်ထုတ်၍ ဟောတော်မူပါသည်။
ဝေဒနာကိုအကြောင်းပြု၍ တဏှာ၊ တဏှာကိုအကြောင်းပြု၍ ပရိယေသနာ၊ ပရိယေသနာကိုအကြောင်းပြု၍ လာဘ၊ လာဘကိုအကြောင်းပြု၍ ဝိနိစ္ဆယ၊ ဝိနိစ္ဆယ ကိုအကြောင်းပြု၍ ဆန္ဒရာဂ၊ ဆန္ဒရာဂကိုအကြောင်းပြု၍ အဇ္ဈောသာန၊ အဇ္ဈောသာန ကိုအကြောင်းပြု၍ ပရိဂ္ဂဟ၊ ပရိဂ္ဂဟကိုအကြောင်းပြု၍ မစ္ဆရိယ၊ မစ္ဆရိယကိုအကြောင်း ပြု၍ အာရက္ခ၊ အာရက္ခကိုအကြောင်းပြု၍ ဒဏ္ဍာဒါန၊ သတ္ထာဒါန၊ ကလဟ၊ ဝိဂ္ဂဟ၊ ဝိဝါဒ၊ တုဝံတုဝံ-ပေသုည-မုသာဝါဒ-ဟူသော များစွာသောအကုသိုလ်တရားတို့ဖြစ်ပုံ ဥဒ္ဒေသကိုဟောကြားတော်မူပြီး ယင်းဥဒ္ဒေသတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ နိဒ္ဒေသကိုဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ နာမရူပပစ္စယာ ဖဿ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ၊ နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏံ-တို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပါသည်။
အချင်းချင်းကျေးဇူးပြုသော ဝိညာဉ်နှင့် နာမ်ရုပ်မျှဖြင့် သတ္တဝါသည်ဖြစ်လည်း ဖြစ်ပေါ်ရာ၏။
အိုမူလည်း အိုရာ၏။
သေလည်း သေရာ၏။
စုတေမူလည်း စုတေရာ၏။
အဖန်ဖန်ဖြစ်သူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
ဤဝိညာဉ်နှင့် နာမ်ရုပ်မျှဖြင့် အမည်ဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်ဖြစ်၏။
သဒ္ဒါ ဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်ဖြစ်၏။
ပညတ်ဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်ဖြစ်၏။
ပညတ်၏ ကျက်စားရာဖြစ်၏။
ဝဋ်သုံးပါးလည်၏။
ဤခန္ဓာငါးပါးသည်လည်း ခေါ်ဝေါ်ပညတ် ခြင်းငှာဖြစ်၏။
(၁) ရုပ်ရှိ အပိုင်းအခြားရှိသော အတ္တကို ပညတ်ပုံ၊ (၂) ရုပ်ရှိ အပိုင်းအခြားမရှိသော အတ္တကို ပညတ်ပုံ၊ (၃) ရုပ်မရှိ အပိုင်းအခြားရှိသော အတ္တကို ပညတ်ပုံ၊ (၄) ရုပ်မရှိ အပိုင်းအခြားမရှိသော အတ္တကို ပညတ်ပုံ-လေးမျိုး၏ အကျယ်ကိုလည်း တစ်မျိုးစီ တစ်မျိုးစီ ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပါသည်။
အတ္တတို့ကို ရုပ်ရှိ၊ ရုပ်မရှိ၊ အပိုင်းအခြားရှိ/မရှိ မပညတ်ပုံလေးမျိုးတို့ကိုလည်း အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဝေဒနာကို အတ္တဟုရှုမြင်ပုံ၊ မရှုမြင်ပုံ။
အတ္တသည် ဝေဒနာမဟုတ်၊ အတ္တသည် ခံစားတတ်၊ ခံစားခြင်းသဘောရှိ၏-ဟု အတ္တကို ရှုမြင်သူသုံးယောက်ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ထိုသုံးမျိုးကို မရှုသောသူသည် လောက၌တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မစွဲလမ်း၊ မတပ် မက်မောတော့ပုံ၊ ငြိမ်းအေးသွားတော့ပုံ၊ ရဟန္တာဖြစ်သွားပုံ၊ ရဟန္တာဖြစ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်သည် “ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ” အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ မရှိတော့ပုံ ကိလသာမှလွတ်မြောက်ပုံ “မသိမမြင်သောပုဂ္ဂိုလ် ဤသို့သောအယူရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်”ဟု မဆိုနိုင်တော့ပုံ ဟောတော်မူပါသည်။
ဝိညာဏဋ္ဌိတိ ခုနစ်ပါးနှင့် ဝိမောက္ခရှစ်ပါးအကျယ်ကို ဟောတော်မူပြီး ဥဘတော ဘာဂဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်ထက် မြင့်မြတ်မွန်မြတ်သောပုဂ္ဂိုလ်မရှိတော့ပြီဟု နိဂုံးချုပ် ဟောတော်မူပါသည်။
ဤဒေသနာတော်ကို အရှင်အာနန္ဒာအား အမေး-အဖြေအနေအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပါသည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ မဟာနိဒါနသုတ်တွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားအကြောင်း အသေးစိတ် ဆွေးနွေးထားရုံမျှမက အတ္တအကြောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ဦးအကြောင်း၊ ဝိမောက္ခရှစ်ပါးအကြောင်းတို့ကိုလည်း အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသည်။
ဇာတိ၊ ဇရာ၊ ဗျာဓိ၊ မရဏ တို့၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည့် အဝိဇ္ဇာတရားအကြောင်းကိုလည်း ရှင်းလင်းထားသည်။
ပိဋကတလျှောက်လုံးတွင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရား အကြောင်းကို ဤသုတ်၌ အပြည့်စုံဆုံး ရှင်းလင်းဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ္တန်သည် ဒီဃနိကာယ်တွင် ပါဝင်သော သုတ္တန်အမှတ် ၁၆ ဖြစ်ပြီး၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သုတ္တန်ပိဋကတ်တွင် အကျုံးဝင်သော ကျမ်းစာတစ်စောင် ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘဝနိဂုံးပိုင်းဖြစ်သော ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်ပြီး ပါဠိပိဋကတ်တော်တွင် အရှည်ဆုံးသုတ္တန် ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အသေးစိတ်ကျနမှုကို အလေးထားမှုကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်းဆိုင်ရာ စံထားလောက်သော မှတ်တမ်းအများစုတွင် ဤသုတ္တန်ကို အဓိကကိုးကားရာ ရင်းမြစ်အဖြစ် မှီခိုအားထားခဲ့ကြသည်။
Buddhism: Critical Concepts in Religious Studies, Paul Williams, Published by Taylor & Francis, 2005. page 190 အကြောင်းအရာ သုတ္တန်သည် မဂဓတိုင်းမှ အဇာတသတ်ဘုရင်၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဝန်ကြီးဝဿကာရက ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ မိုးတွင်းကာလ မတိုင်မီ ရက်အနည်းငယ်အလိုတွင် လာရောက်ဖူးမြော်ရာမှ အစပြုသည်။
ဇာတ်ကြောင်းသည် မိုးသုံးလလွန်သည်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူခြင်း၊ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပနနှင့် ဓာတ်တော်များဝေငှခြင်းတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ထားကာ နောက်ဆုံးတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာထားသော စေတီရှစ်ဆူ သို့မဟုတ် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံများ တည်ထားခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
ဤသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဈာပနဓလေ့ထုံးတမ်းများ၏ အိန္ဒိယမူလအစကို ပြသနေသည်။
မူကွဲများ မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ္တန်၏ မူကွဲများစွာ ရှိသည်။
၎င်းတို့အနက် ပါဠိမူသည် ဘာသာစကားနှင့် အကြောင်းအရာများအရ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ္တန်သည် သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးအလွန်ကြီးမားသောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်နှင့် စာပေသမိုင်းကို လေ့လာသူများအတွက် အဓိကရင်းမြစ်ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဤကျမ်း၏ အခြားမူကွဲများသည် သက္ကတ၊ တိဘက်နှင့် တရုတ်ဘာသာတို့ဖြင့်လည်း တည်ရှိသည်။
ရေးစပ်ခဲ့သည့် ခုနှစ်ကာလ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကို အခြေခံ၍ အိန္ဒိယဗေဒပညာရှင်နှင့် ပါဠိကျွမ်းကျင်သူ အော်စကာ ဗွန် ဟီနူဘာ က မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ္တန်အပါအဝင် အချို့သော ပါဠိသုတ္တန်များသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်ကာလနှင့် နီးစပ်သော အလွန်ရှေးကျသည့် နေရာအမည်များ၊ ဝါကျဖွဲ့စည်းပုံနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ပြောကြားသည်။
ဟီနူဘာက ဤကျမ်းကို ဘီစီ ၃၅၀-၃၂၀ ထက် နောက်မကျဘဲ ရေးစပ်ခဲ့ကြောင်း အဆိုပြုသည်။
အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ သက်တမ်းအတွက် ကာလတိုစဉ်ကို လက်ခံပါက ၎င်းသည် အနှစ် ၆၀ ခန့်စောသော အဖြစ်အပျက်များ၏ "စစ်မှန်သော သမိုင်းမှတ်ဉာဏ်" ကို ရရှိစေနိုင်သည် (သို့သော် ဤကျမ်းသည် မူလက အဖြစ်အပျက်များ၏ တိကျသော သမိုင်းမှတ်တမ်းတစ်ခုထက် သူတော်စင်တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အဖြစ် ပိုမိုရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်းကိုလည်း သတိပေးထားသည်)။
Oskar von Hinüber "Hoary past and hazy memory. On the history of early Buddhist texts", in Journal of the International Association of Buddhist Studies, Volume 29, Number 2: 2006 (2008), pp.198-206see also: Michael Witzel, (2009), "Moving Targets? Texts, language, archaeology and history in the Late Vedic and early Buddhist periods." in Indo-Iranian Journal 52(2-3): 287-310. သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းအကြောင်း ဇာတ်လမ်းများ၏ အကြောင်းအရာများသည် မဟာပရိနိဗ္ဗာန်သုတ္တန်တွင် တင်ပြထားသော ဇာတ်ကြောင်းနှင့် အနီးကပ်လိုက်ဖက်နေသောကြောင့် လူးဝစ် ဖီနို့ နှင့် အဲရစ်ချ် ဖရောက်ဝေါလ်နာ ကဲ့သို့သော ပညာရှင်များက ၎င်းတို့သည် မူလက တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုတည်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။
ပထမသင်္ဂါယနာတင်ခြင်းဆိုင်ရာ ဤဇာတ်ကြောင်းများကို ယနေ့တိုင်ကျန်ရှိနေသော ဝိနည်းစဉ်လာ ခြောက်ခုစလုံးတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် အပြည့်အစုံ တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အခြေခံအကြောင်းအရာများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ သံဃာတော်များအတွင်း ရှေးအကျဆုံး သင်းကွဲမှုများ မတိုင်မီကတည်းက ဆင်းသက်လာသည်ဟု ပညာရှင်များစွာက ယုံကြည်ကြသည်။
အချို့သောမူများတွင် ဝိနယပိဋကတ်၏ ခန္ဓကကဏ္ဍကို အဆုံးသတ်သည့် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ခြင်း ဇာတ်ကြောင်းမတိုင်မီ သုတ္တန်၏အကြောင်းအရာများကို ထည့်သွင်းထားသည်။
အခြားကိစ္စများတွင်မူ သုတ္တန်ဇာတ်ကြောင်းနှင့် သင်္ဂါယနာဇာတ်ကြောင်းကို သုတ္တန်ပိဋကတ်နှင့် ဝိနယပိဋကတ်တို့အကြား ခွဲခြားထားသည်။
ကိုးကား ကျမ်းပြုစာရင်း Rhys Davids, T. W. and C. A. F. trans. (1910). Dialogues of the Buddha, part II, Oxford University Press, pp. 78–191. von Hinüber, Oskar (2009). Cremated like a King: The Funeral of the Buddha within the Ancient Indian Cultural Context, Journal of the International College for Postgraduate Buddhist Studies 13, 33-66 Walshe, Maurice, trans. (1987). “Mahaparinibbana Sutta: The Great Passing.” In Thus Have I Heard: The Long Discourses of the Buddha. London: Wisdom Publications. ပြင်ပလင့်များ သုတ်မဟာဝါ_ပါဠိတော် သုတ်မဟာဝါ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ် မိန့်ဆိုချက် နောက်ဆုံးဆယ်လ မြတ်ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာနသုတ် Category:မဟာဝဂ် Category:ဒီဃနိကာယ်။
ဦးဝေကို သက္ကရာဇ် ၁၈၂၅ ခုတွင် အင်္ဂပူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မျိုးရိုးမှာ မွန်အနွယ် မှူးမျိုးမတ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က အမရပူရမြို့တော်တွင် ကျမ်းဂန်စာပေများ လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။
ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ မွန်၊ မြန်မာ ဘာသာစကား လေးမျိုးစလုံးကို ကောင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသည်။
လေးဘာသာစလုံး၌လည်း ကျမ်းဂန် နှံ့စပ်သည်။
ထိုခေတ်အခါက "သိပ္ပံကျောင်းတော်ကြီး" ဟု ခေါ်တွင်သော ရန်ကုန် ဟိုက်စတူးကျောင်းကြီးတွင် ပါဠိဘာသာ ဆရာကြီးအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် အသက် ၇၀ အရွယ်တွင် ပင်စင် အငြိမ်းစားအဖြစ် ခံယူလိုက်ရသည်။
သို့ရာတွင် ပင်စင်ယူပြီးနောက် ၂ နှစ်မျှအကြာ သက္ကရာဇ် ၁၈၉၇ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခု၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်) တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးဦးဝေသည် ကျမ်းဂန်နှံ့စပ်၍ ပညာရဲရင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ထိုခေတ်က မြန်မာဘာသာ၊ မွန်ဘာသာ စပေပရိယတ္တိကို ဆည်းပူးလေ့လာသူတို့သည် အထူး အားထား ဆည်းကပ်ကြရသည်။
ထိုခေတ်က ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေကြသော မြန်မာကျမ်းစာကြီးများကိုလည်း များသောအားဖြင့် ဆရာကြီးဦးဝေ၏ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်းကို ခံယူကြရသည်။
ထို့အပြင် လူအများ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ရန် "သာသနာလင်္ကာရ ကောက်နုတ်ချက်"၊ "သာသနာဝံသ ကောက်နုတ်ချက်"၊ "သံလျင်ရာဇဝင် ကောက်နုတ်ချက်"၊ "ပုသိမ်ရာဇဝင် ကောက်နုတ်ချက်" စသော စာတမ်းများကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထိုမှတပါး တေးထပ်ရိုးရိုး၊ ရှစ်ဆယ်ပေါ်တေးထပ်၊ လေးချိုး၊ မေတ္တာစာ၊ ရတု အများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေး၏။
သို့သော် ယခုမူကား (၁) သိင်္ဂုတ္တရတောင်တော်ဘွဲ့၊ (၂) ကန်တော်ကြီးဘွဲ့၊ (၃) သိင်္ဂုတ္တရတောင်အရံ အစိုးရဥယျာဉ်တော်ဘွဲ့၊ (၄) ကြာကန်ပတ်လည် ဝင်္ကပါဗဟန်းဘွဲ့၊ (၅) ရှစ်ဆယ်ပေါ်မိုးဘွဲ့၊ (၆) သိင်္ဂုတ္တရ ရှစ်ဆယ်ပေါ်မိုးဘွဲ့၊ (၇) တိဂုံစေတီတော်ကြီးဘွဲ့၊ (၈) တိဂုံစေတီတော် သုံးချက်ညီ၊ (၉) ကိုယ်ရည်သွေးဘွဲ့ ဟူ၍ စုစုေပါင်း (၉) ပုဒ်ခန့်မျှသာ ထင်ရှားရှိတော့သည်။
ဆရာဇေယျ၊ "ဆရာကြီးဦးဝေ" ဆောင်းပါး၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၃ အမှတ် ၄။
ဗိုလ်မှူးဘသောင်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ၂၀၀၃ ခု၊ နှာ-၂၄၆ ကျမ်းကိုး Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ။
ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် ဖြစ်၏။
ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ပိလိန္ဒဝစ္ဆသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင် လိုဏ်ပြုလုပ်ကာ ချိုင်းဝှမ်းကို သုတ်သင်၏။
ထိုအခါ ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် အသျှင်ပိလိန္ဒဝစ္ဆထံ ချဉ်းကပ်၏။
ထို့နောက် အရှင်ဘုရားသည် “အဘယ်ကို ပြုနေပါသနည်း” ဟု မေး၏။
ထိုအခါ “လိုဏ်ကို ပြု၍ ချိုင့်ဝှမ်းကို သုတ်သင်ပါသည်” ဟု ဖြေ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးက “အရံအစောင့်ကို အလိုရှိပါသလား” ဟု မေး၏။
အသျှင်ဥပနန္ဒသည် “မင်းကြီး၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အရံအစောင့်ကို ခွင့်ပြုတော်မမူသေး” ဟု ပြော၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးက “သို့ဖြစ်လျှင် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၍ အကြောင်းကြားပါ” ဟု လျှောက်၏။
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ပြန်သွား၏။