kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရှုမဝ ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီ ရဲဆန်းသစ် တီးဝိုင်းတွင် အပျော်တမ်း သီချင်းဆိုသည်။
မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်ဝေသော သောတရှင် မဂ္ဂဇင်းတွင် မျက်နှာဖုံးရှင်အဖြစ် ပါဝင်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
ယင်းမျက်နှာဖုံး ဓာတ်ပုံကို ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်က တွေ့ရှိပြီးနောက် စမ်းစမ်းအေးကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရန် ကမ်းလှမ်းသည်။
၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိပြီး ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော် ရိုက်ကူးသော ရွှေရင်သိမ်းသစ်"ဇာတ်ကားတွင် ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရရှိသည်။
သူမ၏ လက်ဦးဆရာမှာ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်ဖြစ်သည်။
ရွှေရင်သိမ်းသစ် ဇာတ်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးပြီးနောက် ချစ်တဲ့သူရဲ့ရင်ခွင်၊ ရင်ဝယ်တသိမ့်သိမ့်၊ လုလင်ငယ်သွေး၊ လေချိုတသွေးသွေး၊ ချွေးကလေးစိုစို ဇာတ်ကားများကို ရုပ်ရှင်မင်းသား မောင်ယဉ်ထွေးနှင့် ရိုက်ကူးရင်း ဖူးစာဆုံကာ အိမ်ထောင်ပြုသည်။
သားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားသည်။
စမ်းစမ်းအေး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရသည့် အပယ်ရတနာ၊ ဒေါင်းမလေး၊ ပန်းရုံ၊ ပန်းနွယ်ကစိမ်း၊ ခြေဖဝါးတော်နုနု၊ နေထွက်သောည၊ ပစ်မှတ်၊ စိန်ခေါ်နေသည့်အချစ်၊ ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလည်'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ ထင်ရှားသည်။
၎င်းဇာတ်ကားများအနက် ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် "စိန်ခေါ်နေတဲ့အချစ်'ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၌ အကောင်းဆုံး မင်းသမီး ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ရှုမဝစမ်းစမ်းအေး မကွယ်လွန်မီအချိန်အထိ ကားကြီးပေါင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် ဗီဒီယို ဇာတ်ကား ၄၀၀ ကျော်ခန့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး အကယ်ဒမီ ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးရင်း ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြင့် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၀၈) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ။
သံလွင်ပင် (Olea europaea) သည် အိုလီအေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် အိုလီယာယူရိုပီယာဟုခေါ်သည်။
လူတို့စိုက်ပျိုးကြသော အပင်များတွင် သံလွင်ပင်သည်အလွန်အသက် ရှည်သောသစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
အပင်သက်နှစ်ပေါင်း ၇ဝဝ ခန့်ရှိသော သံလွင်ပင်အိုကြီးများကို ယနေ့တိုင်တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
လုံးပတ်အားဖြင့်လည်းပေ ၂ဝ ကျော်အထိရှိတတ်သည်။
သို့ရာတွင်ယခု အချိန်၌လူတို့စိုက်ပျိုးထားကြသောသံလွင်ပင်များမှာအမြင့်ပေ ၃ဝ မကျော်ရအောင် အကိုင်းအခက်တို့ကို မကြာခဏချိုင်ပစ်ကြသည်။
သံလွင်ပင်စိုက်ပျိုးသည့်လုပ်ငန်းမှာလည်း အလွန်ရှေးကျသောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၍ ရှေးခေတ်လူများအတွက်အလွန်အသုံးဝင်သော သစ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ဥရောပ တိုက်တောင်း ပိုင်းနှင့်အာရှမိုင်းနားကျွန်းဆွယ်အရပ်တို့သည် သံလွင်ပင် မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်များ ဖြစ်သည်။
စပိန်၊ ဣတလီ၊ ဂရိအစရှိသော မြေထဲပင်လယ်တစ်ဝိုက်ရှိတိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် သံလွင်ဆီကိုဟင်းလျာများ ကြော်ချက်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
သံလွင်ဆီအညံ့စားကိုမူ မီးထွန်းရန်နှင့်ဆပ်ပြာလုပ်ရန်အတွက်အသုံးပြုကြသည်။
ယခုအချိန်တွင် မြေထဲပင်လယ်ဝန်းကျင်၌တည်ရှိသော တိုင်းနိုင်ငံများအပြင်အာဖရိကတောင်ပိုင်း နှင့် နယူးဇီလန်ကျွန်းများ၌လည်း သံလွင်ပင်ကိုစိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသည်။
ဂရိနိုင်ငံတွင် သံလွင်သီးမှည့် အခြောက်များကိုလူတို့စားသုံးကြသည်။
အခြားနိုင်ငံများ၌ သံလွင်သီးအမှည့်ကိုဖြစ်စေ၊ အစိမ်းကိုဖြစ်စေ၊ သနပ်ပြုလုပ်၍ စားသုံးကြသည်။
သံလွင်သီးတွင်ဆီ ၆ဝမှ ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းအထိပါရှိသဖြင့် ယခုခေတ်၌ သံလွင်ပင်များကို ဆီရရန်အတွက်စိုက်ပျိုးထားကြသည်။
သံလွင်စိုက်ပျိုးထားသော အချို့တိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် သံလွင်သီးမှဆီကို ကြိတ်ဆုံများဖြင့်သာ ကြိတ်ညှစ်ယူလျက်ရှိကြသော်လည်း အချို့တိုင်းနိုင်ငံများ၌မူ ဆီကြိတ်စက်ရုံကြီးများကို ဆောက်လုပ်ထားကြသည်။
သံလွင်ဆီသည် စားသုံးရန်အတွက်သာလျှင် အသုံးဝင်သည်မဟုတ်။
ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ခေါင်းလျှော်ရည်၊ ခေါင်းလိမ်းဆီနှင့်အခြားအိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုဆီကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။
အပင်မှခူးပြီးကာစ သံလွင်သီးအစိမ်းများ တွင် ခါးသက်သောအရသာရှိသည်။
ထိုအခါးဓာတ်ပျောက်ပြယ်သွားရန် အသီးများကို ဆားငန်ရည်တွင် စိမ်ထားရသည်။
သံလွင်ပင်၏သစ်သားသည် အလွန်မာ၍ အရောင်အဆင်းလှ သဖြင့်စားပွဲ၊ ဗီရိုစသည်တို့လုပ်ရန် အသုံးဝင်သည်။
ရှေးအခါ ကဂရိနိုင်ငံတွင် သံလွင်ကိုအမြတ်တနိုးထားကြ၏။
အိုလင်းပစ် ကစားပွဲများ ကျင်းပသည့်အခါ၌ ပွဲကြည့်ပရိသတ်တို့သည် သံလွင်ခက်များကို ကိုယ်စီကိုင်ကာ ပြိုင်ပွဲဝင်သူတို့ကိုအားပေးကြ သည်။
ပန်းဝင်သည့်အခါ၌လည်း သံလွင်ခက်များကိုဝင့်ကာမြှောက် ကာ ချီးကျူးထောပနာပြုကြ သည်။
ပြိုင်ပွဲနိုင်သူတို့အား သံလွင် ခက်များဖြင့်ပြုလုပ်ထားသောသရဖူကိုဆုအဖြစ် ချီးမြှင့်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုစဉ်အခါမှစ၍ သံလွင်ခက်သည်ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်းနှင့် ပေါကြွယ်ဝ ခြင်း အတိတ်ကိုဆောင်သည် ဖြစ်ရာအနောက်နိုင်ငံစာပေများတွင် ထိုအဓိပ္ပာယ်မျိုးဖြင့်ယနေ့ထက်တိုင်ရေးသားထားကြသည် ကိုတွေ့ရှိရ လေသည်။
ဆပ်ပြာမပေါ်သေးမီက ဥစ္စာပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ ဂရိလူမျိုးနှင့်ရောမလူမျိုးတို့သည်ကိုယ်ခန္ဓာကို သံလွင် ဆီဖြင့် လိမ်းကျံလေ့ရှိကြသည်။
ခရစ်ယန်သမ္မာကျမ်းစာထဲ၌ သံလွင်ပင်အကြောင်းဖော်ပြချက် များပါရှိသည့်အပြင်၊ ခရစ်တော် ပေါ်ထွန်းရာဖြစ်သော ပယ်လက်စတိုင်ပြည်တွင်ယနေ့တိုင်တည်ရှိနေသော သံလွင်တောင်မှာသမ္မာကျမ်းစာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထင်ရှားသော တောင်တစ်ခုဖြစ်လေသည်။
သံလွင်ပင်၏အကိုင်းအခက်အပွင့်၊ အသီးတို့၏အသွင်အပြင်နှင့်အ ရောင်အဆင်းတို့မှာ အတော်ပင် ကြည့်ရလှပပေသည်။
အခေါက်နှင့်အရွက်တို့မှာ အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်၍အပင်လုံးတွင် အဖုအထစ်များရှိသဖြင့် ချော၍မနေချေ။
အရောင်ထွက်နေသော ခရမ်းရင့်ရောင်အသီးများမှာ အလွန်မက်မောစရာကောင်း လှပေသည်။
အရွယ်မှာအချင်း ၃/၄ လက်မမှ တစ်လက်မအထိ ရှိ၍ အချို့မှာလုံး၍ အချို့မှာ ဘဲဥပုံ ရှိသည်။
အရွက်များမှာ လှံသွားပုံရှိသည်။
သံလွင်ပင်၏အပွင့်များသည်သေးငယ်၍ ပင်လုံးကျွတ်ဝေ ဝေဆာဆာပွင့်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:သီးနှံများ ကဏ္ဍ:စပိန် အစားအစာ။
သံသရာဟူသောဝေါဟာရသည် သံသာရဟူသောပါဠိမှဆင်သက်လာသော ပါဠိသက်ဝေါဟာရ တစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။
ယင်းကိုပုဒ်ခွဲသော် သံတစ်ပုဒ်၊ သာရတစ်ပုဒ်ဖြစ်ကာ သံ=အဆက်မပြတ်တရစပ်၊ သာရ=ဖြစ်ခြင်းဟုအနက်အဓိပ္ပာယ်ရရှိသောကြောင့်၊ခန္ဓာနဉ္စပဋိပါဋိ၊ ဓာတုအာယတနာနစစသည်ဖြင့် ခန္ဓာအာယတနဓာတ်တို့၏ ဤစဉ်မပြတ် ဆက်ကာဆက်ကာဖြစ်နေမှုကို သံသရာဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏ဟုအဋ္ဌကထာတို့၌ပြဆိုတော်မူခဲ့ကြသည်။
ခန္ဓာအာယတနဓာတ်ဟူသည် ကား အခြားမဟုတ်၊ အချုပ်အားဖြင့်နာမ်ရုပ်နှစ်ပါးပင်ဖြစ်သည်။
ထိုနာမ်ရုပ်နှစ်ပါးတို့ အဆက်မပြတ် ဆက်ကာဆက်ကာဖြင့် ဘဝတစ်ခုမှဘဝတစ်ခုသို့ကူးပြောင်းရွှေ့သွားသကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်ကိုပင်သံသရာ၌ ကျင်လည်သည်ဟူ၍ ပြောစမှတ်ပြုလျက်ရှိကြလေသည်။
ထင်ရှားအောင်ပြပါဦးအံ့။
ယခုကျွန်ုပ်တို့မျက်မြင်တွေ့ရှိနေရသောသရက်ပင်များသည် သရက်ပင်ဟောင်းများထားပစ်ခဲ့သောအစေ့များမှပေါက်ပွားလာကြကုန်၏။
ထိုလက်ရှိအပင်များသည်လည်း နောင်အခါတွင် အဆက်မပြတ်သရက်ပင်များ ပေါက်ပွားလာနိုင်စေရန်အသီးသီး၍မျိုးစေ့များကိုချထားပေကြကုန်၏။
ယင်းသို့မျိုးစေ့များကို အဆက်မပြတ်တစ်ပင်မှတစ်ပင် ပေးသွားနိုင်သရွေ့ကာလပတ်လုံး သရက်မျိုးမတုံးနိုင်၊ ပျောက်ကွယ်မသွားနိုင်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုအတူသတ္တဝါတို့၏ ရုပ်နာမ်တည်းဟူသောခန္ဓာပင်ကြီး တစ်ပင်ပေါက်လာလျှင် ကောင်းမှုကိုပြုကျင့်ခြင်းတည်းဟူသော ကုသိုလ်မျိုးစေ့ (ကုသိုလ်ကံ)နှင့်မကောင်းမှုကိုပြုကျင့်ခြင်းတည်းဟူသော အကုသိုလ်မျိုးစေ့(အကုသိုလ်ကံ) အထိုက်အ လျောက် ဖြစ်ပေါ်လာကြမည်မှာ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်ပေသည်။
မည်သည့်သတ္တဝါမဆို ကိုယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေတစုံတစ်ခုသောအပြုအမူအကျင့်အကြံကိုပြုမူကျင့်ကြံမည်ချည်းဖြစ်ရာ ယင်းပြုမူကျင့်ကြံချက်ကောင်းလျှင်၊ အပြစ်ကင်းလျှင်၊ ကုသိုလ်မျိုးစေ့၊ မကောင်းလျှင်၊အပြစ်မကင်းလျှင် အကူသိုလ်မျိုးစေ့တည်တော့မည်သာဖြစ်သည်။
အောင်မြင်သောသရက်မျိုးစေ့ရှိနေလျှင် သရက်ပင်ပေါက်မှာမလွဲဖြစ်သကဲ့သို့ ကမ္မပထမြောက်သော ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံမျိုးစေ့တည်နေလာလျှင် ခန္ဓာပင်ဆက်လက်ပေါက်ပွားလာမည်မှာ လွှဲရှောင်မရသောသဘာဝနိယာမဖြစ်ရာ၊ ကုသိုလ်ကံမျိုးစေ့တည်နေကကောင်းမြတ်သောရုပ်နာမ်ခန္ဓာ၊ အကုသိုလ်ကံမျိုးစေ့တည်နေကမကောင်းသောရုပ်နာမ်ခန္ဓာဆက်လက်ဖြစ်တော့မည်ဧကန်ဖြစ်လေသည်။
ပြဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း သတ္တဝါဟူသရွေ့မှာ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တည်းဟူသောကံမျိုးစေ့ရှိကြ သည်ချည်းဖြစ်ရာ ထိုမျိုးစေ့ရှိနေသမျှကာလပတ်လုံး ထိုမျိုးစေ့၏အစွမ်းတန်ခိုးဖြင့် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာတည်း ဟူသောခန္ဓာပင်ကြီးအဆက်မပြတ်ပဲ တစ်ခဏပြီးတစ်ခဏ၊ တစ်ဘဝပြီးတစ်ဘဝဆက်ကာဆက်ကာ ဖြစ်ပွားရပ်တည်နေမှုကိုသံသရာဟုဆိုသည်မှတ်ရမည်။
ထိုသံသရာဟုဆိုအပ်သောရုပ်နာမ်တရားတို့အစမထင်ကာလမှစ၍ မပြတ်မစဲထပ်တလဲလဲဆက် ကာဆက်ကာ ဖြစ်ခြင်းဖြင့်ဘုံသုံးပါး၌ပြေးသွားကျင်လည်နေရသောသတ္တဝါတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ရုပ် နာမ်ခန္ဓာအစဉ်သည် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ပြည်ခွင်သို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါကျမှပင် နောက်တစ်ဖန် အသစ်မဖြစ်မလာကောင်းစွာ ချုပ်ငြိမ်းလေတော့သည်။
ထိုကြောင့်ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ တေဘူမက တရားတို့၏ ပျက်ပြား ချုပ်ပျောက်လွန်မြောက်ရာမှန် နိဗ္ဗာန်တရားမြတ်သည် သာလျှင် ပျက်ပြားချုပ်ကွယ်ခြင်းမရှိဘဲ၊ အမြဲတစေတည်နေသောတရား၊ အားထားကိုးကွယ်ရာဧကန် အမှန်မသွေ ဖြစ်ပါပေသည်ဟု ယုံကြည်စွာမှတ်သားရမည်ဖြစ်ပေသတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ဗုဒ္ဓဘာသာအရ သံသရာ ရှည်လျားပုံ ကမ္ဘာ၊ စကြဝဠာ၊ သံသရာ ရှည်လျားများပြားပုံကို ကိန်းဂဏန်းဖြင့် တွက်ချက် ဖော်ပြခြင်းငှာ မတတ်နိုင်သဖြင့် ပုံပမာ ဆောင်၍ ဖော်ပြရသည်။
အလျား အနံ အမြင့် ၁ယူဇနာ ရှိသော မြို့တံတိုင်းအတွင်း မုံညှင်းစေ့များ အပြည့်ထည့်၍ ယောက်ျား ၁ ယောက်သည် အနှစ် ၁၀၀ လျှင် ၁စေ့ ၁စေ့ ထုတ်ပစ်သည်ရှိသော်၊ မုံညှင်းစေ့များ အားလုံး ကုန်သွားမည်၊ ဤကမ္ဘာကား ကုန်ဆုံးသွားမည် မဟုတ်သေးချေ။
အသက်တော်တရာ သက်တမ်းရှိသည့် အဘိညာဉ်ရသာဝကလေးပါးတို့သည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကမ္ဘာတသိန်းစီ ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကြမည် ဆိုပါစို့။
အောက်မေ့ရင်းသာ အသက်တရာပြည့်၍ ကွယ်လွန်သွားကြသော်လည်း ဆင်ခြင်အောက်မေ့ရဦးမည့် ကမ္ဘာ စကြဝဠာများစွာ ကျန်ရစ်မည်၊ ၎င်းတို့ကား မကုန်နိုင်သေး။
ဂင်္ဂါမြစ်အစမှအဆုံးရှိကြသော သဲတို့ကို ကုန်စင်အောင် ရေတွက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်သကဲ့သို့အလားတူပင် ဖြစ်ခဲ့ပြီးသော၊ ဖြစ်ဆဲသော၊ ဖြစ်လတ္တံ့သော ကမ္ဘာ၊ စကြဝဠာများကို ကုန်စင်အောင် မရေတွက်နိုင်ပေ။
သံသရာသည် ဤရွေ့ဤမျှ ရှည်လျားလွန်းသည် ဖြစ်သောကြောင့်၊ အစသည်မထင်၊ အစကို ရှာ၍မရချေ။
သို့ဖြစ်၍ သံသရာကို ရှည်လျားသည်၊ စကြဝဠာကမ္ဘာစသည်တို့ကို ရေတွက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်၊ သံသရာ၏ အစကိုလည်းကောင်း၊ လူသား၏ အစကိုလည်းကောင်း မစဉ်းစား မတွေးတောအပ်၊ စဉ်းစားတွေးတောသူများမှာ ရူးသွပ်တတ်သည်။
အနမတဂ္ဂသံယုတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
သံအမတ်နှင့်ကောင်စစ်ဝန် ကမ္ဘာပေါ်ရှိအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုပင် အခြားအာဏာပိုင်နိုင်ငံတို့သို့မိမိတို့နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံတမန်များအသီးသီးအလဲအလှယ်စေလွှတ်လေ့ရှိကြသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှအစပြု၍အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ပါကစ္စတန်၊သီဟိုဠ်နှင့်ယိုးဒယား စသောနိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း၊ ဂရိတ်၊ဗြိတိန် ၊အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ကနေဒါ၊ဆိုဗီယက်ရုရှနှင့်ပြင်သစ် စသောနိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း၊ သံတမန်များစေလွှတ်ထားလေ့ ရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှထိုသံတမန်များ စေလွှတ်ထားသောနိုင်ငံများနှင့် အခြားနိုင်ငံများကလည်း ယင်းတို့၏သံတမန်များကိုမြန်မာနိုင်ငံသို့စေ လွှတ်ထားရှိ၏။
သံအမတ်ကြီးများသည် သံတမန်ဝန်ထမ်းများတွင် အမြင့်ဆုံးတန်းဝင်ကိုယ်စားလှယ်တော်များ ဖြစ်ကြသည်။
ယခင်ကဘုရင်များအုပ်စိုးရာ နိုင်ငံများသို့သာ သံအမတ်များစေလွှတ်လေ့ရှိသည်။
ထိုနောက်တွင်ကားသမတနိုင်ငံများသို့လည်းစေလွှတ်လေသည်။
သံအမတ်မှာ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်နိုင်ငံ၏အကြီးအကဲက မိမိ၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် နိုင်ငံခြားအစိုးရနှင့်စေ့စပ်ပြောဆိုရန် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော နိုင်ငံ၏စီးပွားကိုစောင့်ရှောက်ဆောင်ရွက်သူဖြစ်၏။
အထူးသံအမတ်မှာ အမြဲနေမဟုတ်ဘဲအထူးအကြောင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန်စေလွှတ်ထားခြင်းခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တော်ဖြစ် ပေသည်။
သံအမတ်သည်မိမိကိုယ်တိုင်ဆောင်ကြဉ်း သွားရပြီးလျှင်သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအကြီးအကဲသို့ ကိုယ်တိုင်ပေးဆက်ရမည်ဖြစ်သောခန့်အပ်လွှာနှင့် မိမိအားထုတ်ပေးသောညွှန်ကြားချက်များတွင်ပါဝင်သည့် အခွင့်အာဏာများအရသာပြောပိုင်ခွင့်၊ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိလေသည်။
အာဏာကုန်လွှဲအပ်ထားခြင်း ခံရသူမဟုတ်လျှင် ခန့်အပ်လွှာနှင့်ညွှန်ကြားချက်များတွင် အကျုံးမဝင်သည့်အကြောင်းကိစ္စများကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရထံမှ ညွှန်ကြားချက်များထပ်မံရယူဆောင်ရွက်ရသည်။
ခန့်အပ်လွှာဆိုသည်မှာသံအမတ်အားခန့်ထားသော နိုင်ငံအကြီးအကဲကသံအမတ်သွားရမည့်နိုင်ငံအကြီးအကဲသို့ သံအမတ်သည်မိမိ၏ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သမျှကို အတည်ပြုလက်ခံမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပါးလိုက်သော တံဆိပ်ခတ်နှိပ် ချိတ်ပိတ်ထားသည့်သဝဏ်လွှာပင်ဖြစ်၏။
သို့ဖြစ်ရာမိမိအားစေလွှတ်သည့် နိုင်ငံအကြီးအကဲ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မိမိသွားရောက်ရသော နိုင်ငံ၏အကြီးအကဲနှင့်ကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။
ထိုပြင်မင်းပွဲသဘင်များတွင် ဦးစားနေရာပေးခြင်းကိုလည်းခံရလေသည်။
နိုင်ငံတကာကအသိအမှတ်ပြုထားသော သံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များတွင်သံအမတ်ကြီးအောက် အဆင့်အတန်းနိမ့်သောကိုယ်စားလှယ်မှာ အထူးအာဏာရသံကိုယ်စားလှယ်ပင်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ အထူးအာဏာရသံကိုယ်စားလှယ်သည်လည်း သံအမတ်ကြီးကဲ့သို့ပင် အခြားတစ်နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲထံသို့ခန့်အပ်လွှာဖြင့် ခန့်ထားစေလွှတ်ခြင်းခံရသူဖြစ်၏။
တတိယအဆင့်အတန်းဝင်ကိုယ်စားလှယ်များမှာ ပြည်တော်နေသံငယ်ဖြစ်၏။
ရှားဇေးဒဖားခေါ် တာဝန်ခံသံမှူးများကား နောက်ဆုံးအဆင့်အတန်းတွင် ပါဝင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်သည်။
ပြည်တော်နေသံငယ်များသည်အခြားတစ်နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲထံသို့ခန့်အပ်စေလွှတ်ထားခြင်း ခံရသူများဖြစ်သော်လည်း တာဝန်ခံသံမှူးများကား နိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးများကတစ်ခြားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးများထံသို့ ခန့်အပ်စေလွှတ်ထားသူများဖြစ်၏။
တာဝန်ခံသံမှူးများကို ကြားဖြတ်ကာလအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အထူးအရေးကိစ္စအတွက်သော်လည်းကောင်း ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။
သံအမတ်သည်မိမိနိုင်ငံ၏အကျိုးစီးပွားကို စောင့်ရှောက်ရင်း နှစ်နိုင်ငံအနူးအညွတ်ဆက်ဆံရေးကို ဖြစ်မြောက်အောင်ဆောင်ရွက်ရသူဖြစ်ရာ ယင်း၏တာဝန်ဝတ်တရားများကား ကြီးလေးလှပေသည်။
လိမ္မာရေးခြားပရိယယ် ကျွမ်းကျင်အမြှော်အမြင်ကြီးသူလည်း ဖြစ်ရသည်။
မိမိအားစေလွှတ်ထားရာ နိုင်ငံ၏အကြောင်းကို မိမိ၏ အစိုးရသို့အမြဲမပြတ်အစီရင်ခံရသည်။
နှစ်နိုင်ငံစလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သောအကြောင်းကိစ္စများတွင် မိမိအစိုးရ၏သဘောထားနှင့်ထင်မြင်ချက်များကိုမိမိအားစေလွှတ် ထားရာ နိုင်ငံ အစိုးရသို့တင်ပြအကြောင်းကြားရလေသည်။
သံအမတ်များသည်အထူးအခွင့်အရေးများကို ရရှိကြသည်။
သံအမတ်များနှင့်သံရုံးအဖွဲ့သားများ ကိုမည်သူမျှအနှောင့်အယှက်မပေးရချေ။
ထိုအခွင့်အရေးကိုသက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသည် အချင်းများကာ စစ်မက်ဖြစ်ပွားသည့်တိုင်အောင် ခံစားနိုင်သည်။
သံအမတ်နေထိုင်ရာ အဆောက်အအုံနှင့် အသုံးအဆောင်များမှာသံအမတ်အားခန့်ထားသည့်နိုင်ငံ၏ မြေပေါ်တွင်တည်ရှိသည်ဟုမှတ်ယူရသဖြင့် သံအမတ်မှာ မိမိအားစေလွှတ်ထားရာနိုင်ငံ၏သစ္စာတော်ခံမဟုတ်သောကြောင့် အခွန်အတုတ်များမပေးဆောင်ရချေ။
ဥံအမတ်နှင့် သံရုံးအဖွဲ့သားများသည်တရားမနှင့်ရာဇဝတ်ဆိုင်ရာဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်ကျူး လွန်သဖြင့် ခံစားရသော အပြစ်ဒဏ်များမှလွတ်ကင်းခွင့်ရသည်။
သို့သော်ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကိုလုပ်ကြံလျှင်သော်လည်းကောင်းအရေးယူကာ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးနိုင်၏။
ယခင်က နိုင်ငံရေးနှင့်ရာဇဝတ်ပြစ်မှုတို့ကို ကျူးလွန်သူများသည် နိုင်ငံခြားသံရုံးအတွင်းသို့ ခိုဝင်တိမ်းရှောင်နေလျှင် ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခြင်းမပြုနိုင်တော့ချေ။
ယခုအခါတွင်ကား ထိုသို့ဝင်ရောက်ပုန်းအောင်းနေသည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များထံသို့ ပေးအပ်ရန်တောင်းဆိုသဖြင့် မပေးအပ်လျှင်သံရုံး အတွင်း သို့ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်သည်။
နိုင်ငံရေးရာကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရန်နိုင်ငံခြား၌ နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်များထားရှိသကဲ့သို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း နိုင်ငံခြား၌ထားရှိရလေသည်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အခြာဗဟိုဌာနများ၌ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်များကို အမြဲတမ်းထားရှိကြရလေသည်။
ထိုသူများကားကောင်စစ်ဝန်များဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည်မိမိတို့နိုင်ငံ၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးရန်သာမဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နိုင်ငံသားများ၏ အကျိုးစီးပွားတို့ကိုလည်းကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရန်ဖြစ်၏။
ယင်းတို့သည်မိမိတို့နိုင်ငံမှအလည်အပတ်လာရောက်သူများနှင့် ကုန်သွယ်ရန်လာရောက်သူများကို ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးရလေသည်။
မိမိတို့နိုင်ငံသို့ကုန်တင်ပို့ရေးတွင် ကြီးကြပ်ပေးရသည့် ပြင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းသစ်များကိုလည်း စုံစမ်းရှာဖွေကာ မိမိတို့၏အစိုးရသို့အကြောင်းကြား အစီရင်ခံရသည်။
နိုင်ငံခြားနှင့်ကုန်ကူးသန်းဆက်သွယ်လို သူများသည်မိမိတို့၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ်များမှ တစ်ဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပေသည်။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်များသည် ပွဲစားသဖွယ် ကုန်ဝယ်လိုသူများကိုရှာဖွေအကြောင်း ကြားပေးရ၏။
ထိုကြောင့်ကောင်စစ်ဝန်တို့သည် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအခြေကို မြှင့်တင်ပေးနေသူများဖြစ်ကြသည်။
သိမ်းတိုက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ သိမ်းငှက်စသောသွန်သင်လေ့ကျင့်ထား သည့်ငှက်တိန်ညင်များဖြင့်ငှက်ဖမ်းနည်းအတတ်ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအတတ်မှာအလယ်ခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်တွင် အလွန်ခေတ်စားခဲ့သော အတတ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ရာ အာဟာရအလို့ငှာ ငှက်များကိုလိုက်ဖမ်း ခြင်းထက် တောလိုက်ခြင်းများကဲ့သို့ အပျော်တမ်းကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး ကစားနည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပေ၏။
ထိုအတတ်မှာ ဥရောပတိုက်တွင်ထိုခေတ်အခါကမှ စတင် ပေါ်ပေါက်သည် မဟုတ်ပေ။
တရုတ် ၊ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊အာရေဗျ၊ အီရန်နှင့်ဆီးရီးယားစသောတိုင်းပြည်များတွင် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းရာထောင်မက သည့်အခါကပင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများကိုတွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုအတတ်ဖြင့် အသုံးချရန်သိမ်းငှက်များကို သွန်သင်သူ၏အလိုအတိုင်း အလွန်တရာစိတ်ရှည် စွာနှင့်တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်ပေးရ၏။
ထိုငှက်များကို အတောင်အလက်မစုံခင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကလည်းကောင်း၊ အတောင်အလက် စုံပြီးမှလည်းကောင်းဖမ်းယူ၍ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်လေသည်။
ယင်းတို့ကိုဖမ်းယူရန်လည်းမလွယ် ကူလှပေ။
ထိုငှက်များသည် လူသူအရောက်အပေါက် နည်းလှသောတောင်ကမ်းပါးစောက်၏ထိပ်များတွင် အသိုက်လုပ်ကာနေကြ၏။
ထိုကြောင့်ယင်းတို့ကို ထောင်ချောက်များတွင် အစာပြ၍မျှားကာဖမ်းယူကြရ လေသည်။
ထိုငှက်များကိုဖမ်းယူသည့် ထောင်ချောက် များမှာလည်း တစ်ကျောင်းတစ်ဂါထာဆိုသကဲ့သို့ တိုင်းပြည်နိုင်ငံအလိုက်နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့်ပြုလုပ်၍ ဖမ်းကြလေ သည်။
သိမ်းငှက်များကိုလေ့ကျင့်ရာတွင် ယင်းတို့အား မှောင်ထဲ၌ထား၍ အစာငတ်ထားပြီးလျှင် အားနည်းစေလျှက် အလိုရှိသလိုခိုင်းစေ၍ရအောင် တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်ရရာ နောင်အခါတွင်သခင်၏ ငှက်နှင့်အသံကို ကောင်းကောင်းမှတ်မိလာလေသည်။
ထိုငှက်တို့သည် နောင်အခါတွင် မိမိတို့၏ သခင်အား အလွန်ခင်မင် တတ်သောငှက်မျိုးဖြစ်လာ၏။
ငှက်လိုက်ရာ၌အသုံးပြုသော ငှက်တိန်ညင် များကိုခေါင်းစွပ်စွပ်၍ ခြေထောက်များတွင် ခေါင်းလောင်းကလေးများ တပ်ထားသော သားရေပြား ကလေးများပတ်ထားပေသည်။
သိမ်းငှက်များမှာ အမျိုးမျိုးအစားစားရှိ၍ အချို့ကို ငှက်များဖမ်းရာ၌အသုံးချသော်လည်း အချို့ကို မူမြေပြင်နှင့် ရှပ်၍ပျံသန်းကာယုန်နှင့်မြေကြွက်စသည့်သတ္တဝါတို့ကို ထိုးသုတ်ရာ၌ အသုံးချကြ၏။
ငှက် ဖမ်းရာ၌ အသုံးပြုသော ငှက်တိန်ညင်များကို အစာကောင်းစွာကျွေးမွေးထားကာ အကောင်းဆုံးသောကျန်း မာရေးအခြေအနေ၌တည်ရှိနေအောင် ထားပေးရလေသည်။
သို့သော်ငှက်ဖမ်းရန် အသုံးပြုမည့်အချိန်၌ ကား ငှက်တိန်ညင်တို့ကို မိမိတို့ဖမ်းရမည့်ငှက်စသည့် သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ မိမိတို့အစာအဖြစ်ပယ်ပယ် နယ်နယ်မရ အရ ဖမ်းချင်သည့် စိတ်ဓာတ်မျိုးဖြစ်ပေါ်သည့် အခြေရောက်အောင် အစာကိုလျှော့ကျွေးတတ်သည်၊ သို့မဟုတ်အငတ်ထားတတ်ကြလေသည်။
လေ့ကျင့်သား ရပြီးသောငှက်တိန်ညင်များကို ၁၅နှစ်မှ အနှစ်၂ဝ တိုင်အောင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
ထိုငှက်မျိုးမွေးမြူသူတို့ သတိပြုရမည့်အချက်များမှာ မိမိတို့၏ငှက်များကို မကြာမကြာပျံ သန်းစေရန်နှင့် လူတစ်ဦးတည်း ငှက်အမြောက်အမြားကိုမမွေးမြူရန် ဖြစ်လေသည်။
ငှက်တိန်ညင်များသည် အလွန်တရာ လှုပ်လှုပ်ယွယွ နေတတ်၍ အလွန်လည်းဖျတ်လပ် လှပေသည်။
ထိုငှက်တိန်ညင်နှင့်ငှက်လိုက်နည်းမှာ လူနှင့်ငှက်တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများစွာလို၍ ငှက်တိန်ညင်ကို လေ့ကျင့်ပေးရာ၌လည်း များစွာဇွဲကောင်းခြင်း စိတ်ရှည်ခြင်း တို့လိုအပ်လှသဖြင့်တော် ရုံပုဂ္ဂိုလ်တို့မပြုလုပ်နိုင်ကြပေ။
အလွန်ရှေးကျသောကျန်းမာရေး ကစားနည်းတစ်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အထူးသဖြင့်အလယ်ခေတ်က ဥရောပတိုက်၌ အလွန်ခေတ်စားခဲ့လေသည်။
သေနတ်စသည့်လက် နက်များ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ ငှက်နှင့်တိရစ္ဆာန်များကို ငှက်တိ်န်ညင်များ၏အကူအညီမလိုဘဲ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ယူနိုင်သောကြောင့် ထိုငှက်ဖမ်းနည်းမှာ အတော်ပင်ခေတ်တိမ်သွားခဲ့သည်။
သို့သော် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ယခုထက်တိုင်ထိုငှက်လိုက်နည်းကို ရှေးစံနစ်အတိုင်း ပြန်လည်အသုံးချနေကြ သူများရှိကြ ပေသေးသည်။
သို့သော်မများလှပေ။
အင်္ဂလန်၊ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီဂျစ်၊ ဂျပန်၊ ယူဂို စလားဗီးယား၊ အာရေဗျစသည့်တိုင်းပြည်များတွင် ထိုငှက်လိုက်နည်း ဝါသနာပါသူတို့၏ အဖွဲ့များဖွဲ့ စည်း၍ထိုနည်းကို ကျန်းမာရေးကစားနည်းတစ်မျိုးအဖြစ် အသုံးချနေ ကြလေသည်။
အီရန်၊ အာရေဗျ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့်အာဖရိကတိုက်မြောက်ဘက် သဲကန္တာရ ဒေသလူရိုင်းမျိုးတို့တွင်ကား ထိုငှက်လိုက်နည်း ကိုရှေးခေတ်အခါကကဲ့သို့ အသုံးပြုလျက်ပင် ရှိကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ငှက်ဖမ်းခြင်း။
သုံးခွမြို့သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး(ယခင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟံသာဝတီခရိုင် အရှေ့ပိုင်း) တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ချောင်း သုံးချောင်းဖြစ်သော မှော်ဝန်းချောင်း၊ ဥက္ကံချောင်းနှင့် နိယောချောင်းတို့၏ ဆုံရာ အဝတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် သုံးခွမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
မှတ်တမ်းသမိုင်း ဒဂုံ ဧရာ တနင်္သာတိုင်း၊ လွင်မောင် ရေး၊ ၁၉၇၈၊ ဩဂုတ်လ၊ စာ - ၂၀၈ သန်လျင်မြို့မှ အရှေ့ဘက်သို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် (၂၂)မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိရာ မော်တော်ကားများဖြင့် ဥဒဟိုသွားလာလျက်ရှိသည်။
ခရစ် ၁၉၂၈-ခုနှစ်က ပဲခူးမြို့မှ သနပ်ပင်၊အုန်းနှဲ၊ သက္ကလမြို့များကိုဖြတ်၍ ခရမ်းမြို့အထိ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး သည့်နောက် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပတုပ်မြို့ကိုဖြတ်၍ သုံးခွမြို့အထိ မီးရထားလမ်း ဆက်လက်ဖောက်ခဲ့သည်။
ပဲခူးမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၄၉ မိုင်ဝေး၍ ခရမ်းမြို့မှ တောင်ဘက်သို့ ၁၁ မိုင်ဝေးသည်။
သို့သော် ထိုမီးရထားလမ်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်များ၏ ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၅၇,၇၇၄ ယောက်ရှိသည်။
မြို့ရွာသန့်ရှင်းစည်ပင်ရေး အတွက် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။
သို့သော်ယခုအခါ မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ဟု မခေါ်စေတော့ဘဲ မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးဟု အမည်ပြောင်းကာဆောင်ရွက်လျက်ရှိလေသည်။
သုံးခွဟုခေါ်တွင်လာပုံမှာ မှော်ဝန်းချောင်း၊ ဥက္ကံချောင်း၊ နံယောချောင်းဟုခေါ်သော ချောင်း သုံးချောင်းဆုံရာ၌တည်ခြင်းကြောင့်သုံးခွမြို့ဟုခေါ်သည်။
ယခင်က ဟံသာဝတီခရိုင်တွင် စပါး အများအပြား ထွက်သော မြို့နယ်ဖြစ်၍ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။
စပါးလုပ်ငန်းအပြင် ဆားလုပ်ငန်း၊ပဲစိုက်ပျိုးခြင်း လုပ်ငန်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့ပေါ်တွင် ဆန်စက်နှင့် ဆီစက် များလည်းရှိသည်။
သုံးခွမြို့ပေါ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်း၃ကျောင်း၊ ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း၂ကျောင်း၊ ရဲတပ်စဖွဲ့ခန်း၊ ဆေးရုံ၊ စာတိုက်၊ဆက်သွယ်ရေးရုံးတို့လည်းရှိသည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၊ စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်၊ ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်နှင့် မြန်မာ့ရှေ့ဆောင်ဘဏ်တို့လည်း ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် ရှစ်မျက်နှာဘုရားနှင့် ဥက္ကံကြေးသွန်းဘုရားကြီး၊အောင်မြေလောကသွန်းဘုရားကြီး၊လောကမာရဇိန်ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး စသည်ဖြင့် ဘုရားများရှိပြီးဥက္ကံကြေးသွန်းဘုရားကြီးသည် သုံးခွမြို့၏အဝင်(ခရမ်း-သုံးခွလမ်း)တွင်ရှိသည်။
သုံးခွမြို့နယ်တွင်ကျေးရွာပေါင်း ၁၇၄ရ ရှိသည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏၈၃၁၁ စတုရန်းမိုင်ခန့် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းလူဦးရေ ၁ဝ၁ဝဝဝ ခန့်(၁၉၇၂ ခုနှစ်ခန့်မှန်းချေ)နေထိုင်လျက်ရှိ၏။
လယ်ယာ ကိုင်းကျွန်းများကိုမှီ၍ သက်မွေးဝမ်းကြောင်း သူများပြားသည်။
၁၉၉၀ အစောပိုင်းနှစ်များက နိုင်ငံတော်ကောက်ပဲသီးနှံရောင်းဝယ်ရေးအဖွဲ့၊ (ကုန်သွယ်ရေးကော်ပို ရေးရှင်း ၁)မှစပါး ဒိုင်များဖွင့်၍ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
thumb|သုံးဆယ်မြို့ နာရီစင် သုံးဆယ်မြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်အတွင်းရှိ စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
သာယာဝတီမြို့သည် သုံးဆယ်မြို့နှင့်နှစ်မိုင်မျှသာကွာဝေး၍ ခရိုင်နှင့်မြို့နယ်ရုံး စိုက်ရာမြို့ဖြစ်သော်လည်း သုံးဆယ်မြို့လောက် မစည်ကားချေ။
သာယာဝတီမြို့သည် ကိုလိုနီခေတ်ကသုံးဆယ်မြူနီစီပယ်နယ်နိမိတ်ထဲတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
​သုံးဆယ်မြို့၏ မြို့ရွာသန့်ရှင်း စည်ပင်ရေးအတွက် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကိုခရစ် ၁၈၉၇ ခုနှစ်မှစ၍ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးဆယ်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၄၄၄၃ ယောက်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့မဟုတ်သော်လည်းများစွာသောအစိုးရအမှုထမ်း အရာထမ်းတို့မှာ သုံးဆယ်မြို့တွင်နေ၍ မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်မျှသာဝေးသော သာယာဝတီမြို့သို့မိမိ တို့ဆိုင်ရာ ရုံးကိစ္စအလုပ်ဝတ်တရားများ ဆောင်ရွက်ရန် နေ့စဉ်သွားရောက်လေ့ရှိကြသည်။
ရန်ကုန် ပြည်မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကား လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော သုံးဆယ်မြို့သည် ရန်ကုန်မြို့မှမီးရထားလမ်းအတိုင်း ၆၆ မိုင်ဝေး၍ပြည်မှ ၉၃ မိုင်ဝေးသည်။
မော်တော်ကား လမ်းအတိုင်းဆိုသော် ရန်ကုန်မြို့မှ ၇၅မိုင်ဝေးကွာသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်၍ ပစ္စည်းများကိုမီးရထား၊ မော်တော်ကားများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်သဖြင့်အရောင်းအဝယ် အလုပ်အကိုင်ကောင်းသည်။
သုံးဆယ်မြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဆန်စပါးများစွာထွက်သည်။
သုံးဆယ်မြို့မချောင်းမှ ကျွန်းသစ်များ မျှောကာ သစ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။
စံရွေးရှိကိုးထပ်ကြီးဘုရား၊ မဟာစေတီလှ ပုထိုးတော်၊ ရွာပုံစည်းခုံစေတီတော်၊ ထူပါရုံကျောင်းတိုက်၊ဓမ္မသုခကျောင်းတိုက် စသည့် စေတီပုထိုးကျောင်းတိုက်တို့ရှိကြသည်။
၁၉၅၃ - ၅၄ခုနှစ်တွင် သုံးဆယ်မြို့မအထက်တန်းကျောင်းကြီးကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ စာတိုက်၊ ဆေးပေးခန်းတို့လည်းရှိသည်။
မြို့အလယ်ရှိ ရွှေဟင်္သာရေကန်ကြီးမှာ လည်း တင့်တင့်တယ်တယ် ရှုမငြီးဖွယ်ရှိလှပေသည်။
ယခုသုံးဆယ်မြို့တည်ရှိရာဒေသတွင် ရှေးအခါက သုံးဆယ်မြို့ဟူ၍မရှိသေးဘဲ ရွာမ၊စံရွေး၊ ဆင်စု(ယခုအခါ ဆိုင်းစု) စသောရွာများသာရှိသည်။
ရွာမရွာသည် ယခုသုံးဆယ်မြို့မ ချောင်းကမ်းပါး၌တည်ရှိ၍ လယ် တဲကလေး ၁၀တဲခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။
ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းကြောင့် ရွာမရွာသည် တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာပြီး ရွာကြီးဖြစ်လာသည်။
ရွာမ၌လူအခြေစိုက်မိသောအခါ ယခင်က မြို့ကလေးအဖြစ် တည်ရှိ နေသောစံရွေးမှလူများသည် သစ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန် ရွာမသို့တစ်စတစ်စ ပြောင်းရွှေ့လာကြသည်။
အချို့လူများသည်ရွာမတွင်နေထိုင်ကြပြီးလျှင် အချို့မှာ ယခုသုံးဆယ်မြို့တည်ရာ ချောင်းကမ်းဖြစ် သောဆင်စု၌ လာရောက်အခြေစိုက်ကြသည်။
သစ်လုပ်ငန်းတွင် ကျယ်လာသဖြင့် ဆင်စုရွာသည်အိမ် ခြေ ၂ဝ ခန့်လောက်ဖြစ်လာသည်။
သစ်များဖောင်ဖွဲ့ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သစ်စွပ်ရာတွင်လည်းကောင်း ဆင်များကို အထူးအသုံးပြု ကြရာ ထိုနေရာ၌များသောအားဖြင့် ဆင်သမားများသာနေထိုင် ကြသည်။
ဆင်အကောင် ပေါင်းများစွာစု၍ ချောင်းကမ်းပါးညောင်ပင်ကြီးအောက်၌ ချည်လေ့ရှိသောကြောင့် ထိုနေရာသည် ဆင်စု ဟု အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။
ရွာမနှင့်ဆင်စုသည် တစ်ခေါ်ခန့်လောက်သာဝေးသည်။
သစ်လုပ်ငန်းကြောင့် ထိုနေရာသည်စည်ကားလာသည်။
ထိုရွာကလေးများ သာယာသောအချိန်သည် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသည့်အခါဖြစ်ပေသည်။
ထိုအချိန်တွင် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ၏ အမိန့်တော်ဖြင့် အောက်ပြည် တစ်လွှားရှိနယ်ပယ်များမှ စစ်သည်တော်များစုဆောင်း ကြရသည်။
ရွာမနှင့်ဆင်စုရှိ ရွာသားများထဲမှ စစ်သည်တော်များ စုဆောင်းရာတွင် စစ်ရေး၌ စွမ်းဆောင်နိုင်မည့် ယောက်ျားအာဇာနည်ပေါင်း သုံးဆယ်ရရှိလေသည်။
ဤသို့စစ်သည် သူရဲကောင်းသုံးဆယ် ပို့ဆက်ရသောအကြောင်းကို အစွဲပြု၍ အင်္ဂလိပ်·မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားသောအခါ ထိုရွာမနှင့်ဆင်စုကို သုံးဆယ် ဟုခေါ်တွင်လာကြလေသည်။
ဘကြီးတော်ဘုရား လက်ထက်မှ စ၍သုံးဆယ်မြို့သည် အိမ်၊ ဈေး၊ သစ်ဆိပ်တို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်စည်ကားလာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ စာရေးဆရာပီမိုးနှင်း ဗိုလ်စိန်မှန်(ရဲဘော်သုံးကျိတ်) ဗေလုဝ(ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ရွှေစစ်သင်နတ်သည် ပုဂံစောမွန်နစ်မင်း (၆၈၇-၇၃ဝ) ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော်က စစ်ချီစေရာတွင် ပေါ့လျော့စွာ ကြက်တိုက်ကစားနေသည်နှင့် ခမည်းတော်က ခြေထိပ်ခတ်ထားရာတွင် အနိစ္စရောက်သည်မှ နတ်ဖြစ်သည်ဟူ၏။
မြင်းဖြူရှင်နတ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
နတ်ရုပ်မှာဇွန်းရိုးပလ္လင်ခံ၊ ယာဒူးထောင်၊ ဝဲဒူးလှဲ၊ ယာလက် ဓားထမ်း၊ ဝဲလက်ကဒူးပေါ်အုပ်၊ ခေါင်းစလွယ်၊ ရှေ့ဘယက်နောက်ဘယက်နှင့် ထုလုပ်ရသည်။
သုံးဆဲ့နှစ်ကောဌာသ ခန္ဓာကိုယ်၏ ၃၂ ပါးသော အဖို့အစုအစိတ်အပိုင်းများကို သုံးဆဲ့ နှစ်ကောဌာသဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ထိုခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများကား - ၁။
ကေသာ-ဆံပင်။
လောမာ -အမွေး။
၃၊ နခါ-ခြေသည်းလက်သည်း။
ဒန္တ-သွား။
တစော-အရေ။
မံသံ-အသား။
နှာရု-အကြော။
အဋ္ဌိ-အရိုး။
အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ-ရိုးတွင်းခြင်ဆီ။
ဝက္ကံ-အညှို့။
ဟဒယံ-နှလုံး။
ယကနံ-အသည်း။
သိလောမက-အမြှေး။
ပိဟကံ-အဖျဉ်း။
ပပ္ဖာသံ-အဆုတ်။
အန္တံ-အူမ။
အန္တဂုဏံ-အူသိမ်။
ဥဒရိယံ-အစာသစ်။
ကရီသံ-အစာဟောင်း။
၂ဝ။
မတ္တလုင်္ဂ - ဦးနှောက်။
ပိတ္ထံ-သည်းခြေ။
သေမှံ-သလိပ်။
ပုဗ္ဗော-ပြည်။
လောဟိတံ-သွေး။
သေဒေါ-ချွေး။
မေဒေါ-အဆီအခဲ။
အဿု-မျက်ရည်။
ဝသာ-ဆီကြည်။
ခေဠော-တံတွေး။
၃ဝ။
သိင်္ဃာဏိကာ-နှပ်။
လသိကာ-အစေး။
မုတ္တံ-ကျင်ငယ်တို့ ဖြစ်သည်။