kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကာမဝိတက်, ဗျာပါဒဝိတက်, ဝိဟိံသာဝိတက်-ဟူသော အကုသလဝိတက် သုံးပါးတို့သည် ပညာဉာဏ်ကိုကန်းအောင် ပြုတတ်ကုန်၏၊ ပညာမျက်စိကို မပြုတတ်ကုန်၊ မသိခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်၏၊ ဆင်းရဲခြင်းအဖို့ ရှိကုန်၏၊ ကိလေသာငြိမ်းအေးမှုကို မပြုတတ်ကုန်၊ နေက္ခမ္မဝိတက်, အဗျာပါဒဝိတက်, အဝိဟိံသာဝိတက်-ဟူသော ကုသိုလ်ဝိတက် သုံးပါးတို့သည် ဉာဏ်ပညာကန်းအောင် မပြုတတ်ကုန်၊ ပညာမျက်စိကို ပြုတတ်ကုန်၏။
သိခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်၏၊ ပညာကို တိုးပွားစေတတ်ကုန်၏၊ ဆင်းရဲခြင်းအဖို့မရှိကုန်၊ ကိလေသာငြိမ်းအေးခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ပြန်လည်ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၀၀။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၃-၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၃-၅။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဧကကနိပါတ၊ စတုတ္ထသုတ်။
အဝိဇ္ဇာနီဝရဏဖြင့် တားမြစ်ပိတ်ပင်ခံရသော သတ္တဝါတို့သည် ရှည်မြင့်စွာသော နေ့ညဉ့်တို့ပတ်လုံး သံသရာ၌ ပြေးသွား ကျင်လည်ကြရကုန်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -သန္ဓာဝနနှင့် သံသရဏတို့ထူးခြားပုံ၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ၏ အစွမ်းသတ္တိကြောင့် ကာမစ္ဆန္ဒအစရှိသော နီဝရဏတို့ ဖြစ်ပုံ၊ သံသရာ၏ မူလအကြောင်းသည် အဝိဇ္ဇာဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၃၉-၂၄၁။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၂၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၂၆-၈။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ တတိယဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရသော -(၁) အဝုဋ္ဌိကသမ (မရွာသောမိုးနှင့် တူသော)ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) ပဒေသဝဿီ (တစိတ်တဒေသ၌ ရွာသောမိုးနှင့် တူသော) ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) သဗ္ဗတ္တာဘိဝဿီ (အရပ်မျက်နှာအားလုံး ပျံ့နှံ့အောင် ရွာသောမိုးနှင့် တူသော)ပုဂ္ဂိုလ်-ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးကို သာမာဝတီအမှူးရှိသော ဥတေနမင်း၏ မိဖုရားငါးရာတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၅၀။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၃-၅။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ စတုတ္ထဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
ခန္ဓာကိုယ်၌ အသုဘ အခြင်းအရာကို ရှုမှတ်နေသူအား ရာဂါနုသယကင်း ပျောက်ပုံ၊ အာနာပါနဿတိ ရှုမှတ်သူအား မိစ္ဆာဝိတက်တို့ မဖြစ်ပုံ၊ သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ အနိစ္စ-ဟု ရှုမှတ်မှုကြောင့် အဝိဇ္ဇာပျောက်၍ ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ရောက်လာပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်ကို နာယူခဲ့ပါကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူး ရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၁၃။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၉၅။
ကောင်းမှု “ကုသိုလ်ပြုပြီးသူသည် “ငါကောင်းမှု ပြုပြီးပြီ”ဟု မပူပန်ရ၊ “ငါမကောင်းမှု မပြုရ”ဟု မပူပန်ရ-ဟူသော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာအား ပြန်လည်ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၁၄။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၉၇။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၀-၂။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဒုကနိပါတ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော ထက်သန်သောလုံ့လမရှိသူနှင့် မကောင်းမှုမှ မထိတ်လန့်သူတို့သည် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်း၊ အနုတ္တရယောဂက္ခမ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက်ပုံ၊ ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော ထက်သန်သောလုံ့လရှိသူနှင့် မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်သူတို့သည် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိရန်၊ အနုတ္တရယောဂက္ခမဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ပြန်လည် ဟောပြသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၅-၈။
ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မမေ့လျော့မှု “အပ္ပမာဒတရားကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ခံစားအပ်သော အကျိုး၊ တမလွန်ဘဝ၌ ခံစားအပ်သော အကျိုး-နှစ်မျိုးကို ပြည့်စုံစွာယူ(ခံစား)နိုင်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-လူနှင့် ရှင်ရဟန်းတို့ သီးခြားစီ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကအကျိုးနှင့် တူညီ သော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကအကျိုး၊ အပ္ပမာဒဓမ္မတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၅၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၄၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၈၆-၈။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ ပဉ္စမဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
(၁) ကာမယောဂယုတ္တ, ဘဝယောဂယုတ္တ ပုဂ္ဂိုလ်သည် “အာဂါမီ” (ဤလူ့ပြည်သို့ ပြန်လာမည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) ကာမယောဂဝိသံယုတ္တ, ဘဝယောဂဝိသံယုတ္တ အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤလူ့ပြည် ပြန်မလာသော “အနာဂါမီ” ပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) ကာမယောဂဝိသံယုတ္တ, ဘဝယောဂဝိသံယုတ္တ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရား အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၅၈။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၄၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၈၅-၆။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ... ဆဋ္ဌသုတ်။
ကာမမှီဝဲသူ သုံးမျိုးရှိပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရား အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ကာမခံစားမှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၁၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၉၈-၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၂-၇။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဒုကနိပါတ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
ပဌမသုတ်၌ -ကုဟန, လပန, လာဘသက္ကာကသိလောကအတွက် ဗြဟ္မစရိယကို မကျင့်သုံးရပုံ၊ သံဝရတ္ထ, ပဟာနတ္ထအကျိုးငှာသာ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးရပုံကို လည်းကောင်း၊ ဒုတိယသုတ်၌ -အဘိညတ္ထ, ပရိညတ္ထအကျိုးငှာသာ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးရပုံကိုလည်းကောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော နန်းတွင်းသူတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-“ဣဒံ” နှင့် “ဗြဟ္မစရိယ” သဒ္ဒါတို့၏ အတ္ထုဒ္ဓါရများ၊ သံဝရငါးမျိုး ပဟာနငါးမျိုးတို့နှင့်တကွ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၁၉၆။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၇၈-၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၆။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
“ကောဓကို ပယ်စွန့် (နိုင်အောင် ဝိပဿနာကို အားထုတ်)ကြကုန်လော့၊ (ကောဓကို ပယ်စွန့်နိုင်လျှင်) သင်ချစ်သားတို့ အနာဂါမ်ဖြစ်ဖို့ ငါဘုရား အာမခံတော်မူ ၏”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရား အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၃၃။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၇။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၆၄-၇။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၂-ဒုကနိပါတ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
သတိသမ္ပဇည, သမာဟိတ, ပမုဒိတ, ဝိပ္ပသန္န ဟူသော ဇာဂရ တရားငါးပါး ဖြင့်နေ၍ ကုသိုလ်တရားတို့၌ ဝိပဿနာရှုနေသော ရဟန်းတော်သည် မျက်မှောက် ဘဝ၌ပင် အနာဂါမ် ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်ပါရှိပါသည်။
သဒ္ဓါအစရှိသော ဇာဂရ တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံနေသူသည် အတ္တာနုဝါဒဘေး၊ ပရာနုဝါဒဘေး၊ ဒဏ္ဍဘေး၊ ဒုဂ္ဂတိဘေး၊ အလုံးစုံသော ဝဋ်ဘေးတို့ မရှိနိုင်ပုံကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၅၅-၆။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၄၀-၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၇၆-၉။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ၅-ပဉ္စမဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
ဆွမ်းခံစား၍ အသက်မွေးခြင်းသည် ယုတ်ညံ့သော အသက်မွေးခြင်းဖြစ်ပုံ ဆဲရေးခံရပုံ၊ ကုလပုတ္တတို့သည် အကျိုးနှင့်စပ်သောအကြောင်း (အကြောင်းနှင့် စပ်သောအကျိုးထူး)ကိုစွဲ၍ ထိုအသက်မွေးမှုကို ပြုကြကုန်၏။
မင်းဘေး, ခိုးသူဘေး, ကြွေးမြီမဆပ်နိုင်ခြင်း၊ ကြွင်းသောဘေး အန္တရာယ် နှိပ်စက်ခြင်းနဲ့ အသက်မွေးရန်ခက်ခဲခြင်းဟူသော အကြောင်းတို့ကြောင့် ရဟန်းပြု သူများသည် အခြေအနေကြောင့် ရဟန်းပြုကြရခြင်းကြောင့် သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတမဟုတ်၊ ဘယာပဗ္ဗဇိတများ ဖြစ်ကြသည်။
ကုလပုတ္တများသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်ဆုံးရေးအတွက် ရဟန်း ပြုကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းခဲ့သော်လည်း အဘိဇ္ဈာများခြင်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ ပြင်းထန်စွာတပ်မက်ခြင်း၊ ဖောက်ပြန်သော စိတ်ရှိခြင်း၊ ပြစ်မှားလိုသော စိတ်အကြံ ရှိခြင်း သတိလွတ်ခြင်း၊ ပညာအဆင်အခြင်မရှိခြင်း၊ စိတ်မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း၊ ဣန္ဒြေမစောင့်စည်းခြင်းဟူသော တရားတို့ဖြစ်နေသောရဟန်းသည် လူသေကောင်ကို မီးရှို့ရာ အသုံးပြုထားသဖြင့် အစွန်းနှစ်ဖက်၌ မီးလောင်ထားသော အလယ်၌ မစင်လိမ်းကျံပေနေသော ထင်း(ကုလား) တုံးသည် ရွာ၌ထင်းအဖြစ်လည်း သုံး၍မရ၊ တော၌လည်း အသုံးမကျသကဲ့သို့ လူ့စည်းစိမ်မှလည်း ဆုတ် ယုတ်၊ ရဟန်းပြုခြင်းအကျိုးမှလည်း ဆုံးရှုံးပျက်စီး၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်ကို နာယူခဲ့ရကြောင်းကို ခုဇ္ဈတ္တုရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဤသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပုံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိနှင့်တကွ မှတ်သားဖွယ်ရာများကို အကျယ်ဖွင့်ဆို၍ ပြထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၀၁။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၅-၇။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဧကကနိပါတ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
တဏှာသံယောဇဉ်ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံရသော သတ္တဝါတို့သည် ရှည်မြင့်စွာသော နေ့ညဉ့်ပတ်လုံး သံသရာ၌ ပြေးသွား ကျင်လည်ကြရကုန်၏ဟု ဘုရားရှင်အထံတော်မှ နာယူခဲ့ကြောင်းနှင့် တဏှာဒုတိယောအစရှိသော ဂါထာကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၂၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၆၉-၁၇၁။
ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဒုကနိပါတ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒွါဒသမသုတ်။
(သဿတ, ဥစ္ဆေဒ) ဒိဋ္ဌိနှစ်ပါးတို့ လွှမ်းမိုးထားအပ်သော အချို့သော နတ်, လူတို့သည် ဘဝချုပ်ငြိမ်းသည့် ဓမ္မကိုဟောတော်မူအပ်သည်ရှိသော် ဘဝ၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက်နေသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် စိတ်မဝင်စား, စိတ်မကြည်လင်, မသက်ဝင် နှလုံးမသွင်းကြပဲ သဿတအယူကို ယူကြသည်။
ဘဝကို စက်ဆုတ်ရွံမုန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သေလျှင်ပြတ်၏-ဟု ဥစ္ဆေဒအယူကို ယူကြသည်။
ဉာဏ်ပညာစက္ခုအမြင်ရှိသော နတ်လူတို့သည် မှန်ကန်သော ခန္ဓာငါးပါးကို ခန္ဓာငါးပါးဟု မှန်ကန်သည့်အတိုင်း သိမြင်ကြပြီး ခန္ဓာငါးပါး၌ ငြီးငွေ့ရန်၊ တပ်မက်မှု ကင်းရန်၊ ချုပ်ငြိမ်းရန် သမ္မာပဋိပတ်ကို ကျင့်သုံးကြသည်ဟု ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရသောတရားကို ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၄၆-၇။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၀-၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၉-၂၄၂။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ စတုတ္ထဝဂ်၊ တတိယသုတ်။
အရိယသာဝက၏ (၁) ရှင်ရဟန်းပြုခြင်း၊ (၂) ဗောဓိပက္ခိယတရား (၇)ပါးကို အားထုတ်ခြင်း၊ (၃) အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာပြစ်မှုတို့ကို အကြောင်းပြု၍ နတ်ပြည်တို့၌ နတ်တို့အချင်းချင်း ပြောဆိုသံ “ဒေဝသဒ္ဒါတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၁၈။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၄၅-၇။
-ခုဒ္ဒကနိပါတ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဒုကနိပါတ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
ဘုရားရှင်၏ ပရိယာယဒေသနာတော် (၂)မျိုးကို သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက ပြန်၍ ဟောသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၁၉၅။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၇၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၂-၄၅။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဧကကနိပါတ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
ဒေါသကိုပယ်စွန့်ကြ အနာဂါမ်ဖြစ်ရန် ငါဘုရားတာဝန်ယူသည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံ၊ ဒေါသ၏ အစွမ်းသတ္တိ၊ ဒေါသကို ပယ်စွန့်နိုင်သောအကျင့်၊ ဒေါသကို ပယ်စွန့်နိုင်လျှင် ကာမဘုံသို့ ဘယ်တော့မှ ပြန်မလာတော့ပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဒေါသနှင့်ဆက်စပ်၍ သိသင့်သောသုတ်တို့ကို ထုတ်ပြ၍ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၁၉၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၁။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ဧကကနိပါတ၊ ပဌမဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဒေါသနှင့်ဆက်စပ်၍ ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှါ မထိုက်သူနှင့် ထိုက်သူတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၆-၇။
“ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ စတုတ္ထဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နကရဟန်း၏ ဓမ္မာနုဓမ္မပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် လျော်လျောက် ပတ်သော ဖြေဆိုချက်များကို ဓမ္မာရာမောအစရှိသော ဂါထာတို့ကို ထောက်ထား၍ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၄၂-၃။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၂၇-၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၂-၅။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ နဝမသုတ်။
အတိတ်, အနာဂါတ်, ပစ္စုပ္ပန်ကာလတို့၌ ယုတ်ညံ့သော နှလုံးသွင်းရှိသူ အချင်းချင်း, မြင့်မြတ်သော နှလုံးသွင်းရှိသူ အချင်းချင်း ဓာတ်သဘောတူကြသူ သတ္တဝါများ နှီးနှောကြ ပေါင်းဆုံကြသည်။
ရှောင်သင့်သူ, ပေါင်းသင့်သူတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို အသီးအသီး ကာလအလိုက် ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်း နန်းတော်၌ ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၇၁-၂။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၅၇-၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၂၆-၃၃၃။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၄-စတုက္ကနိပါတ၊ ဒသမသုတ်။
မြစ်ထဲ၌ မျောပါလာသော ယောက်ျားအား မြစ်အတွင်းရှိ ဘေးအန္တရာယ် များရှိပုံကို ပြောကြားသော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် မြစ်ရေအယဉ်၊ ပိယရူပ သာတရူပ၊ ဟေဋ္ဌာရဟဒ၊ ဦမီဘယ၊ အာဝဋ္ဋ၊ ဂဟရက္ခသ၊ ပဋိသောတ၊ ဟတ္ထေဟိစ ပါဒေဟိစ ဝါယာမ၊ တီရေဌိတ စက္ခုမာပုရိသတို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ဆိုလျက် ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥဒေနမင်းနန်းတော်၌ သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရား ငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၂၀-၁။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၅၇-၁၆၀။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၂-ဒုကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူအပ်သော နိဗ္ဗာနဓာတ် (၂)မျိုးကို ရဟန္တာ အရှင်မြတ်တို့ထံမှ နာယူခဲ့ရသည့်အတိုင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရား (၅၀၀)တို့အား ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဟောသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၂၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၀၉-၂၁၀။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
(က) ကာမမှ ထွက်မြောက်ရာ နေက္ခမ္မဓာတ်၊ (ခ) ရုပ်တရားတို့မှ ထွက်မြောက်ရာ အရူပဈာန်၊ (ဂ) သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာနဓာတ်-ဟူသော နိဿရဏိယ ဓာတ်တို့ကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၄၇-၈။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၁-၃။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၄၂-၈။
၃-တိကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ နတ်ဘဝမှ စုတေမည့်နတ်တို့အား နိမိတ်ငါးပါးထင်ပုံ, အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ (၁) လူဘဝရရှိခြင်းသည် -သုဂတိဂမနသင်္ခါတ နတ်တို့၏ အနုမောဒနာ (သက်သာရာ ရစေသောစကား)သုံးခွန်း, (၂) ဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ သဒ္ဓါတရားကို ရရှိခြင်းသည် သုလဒ္ဓလာဘ သင်္ခါတ, (၃) ယင်းသဒ္ဓါတရား၌ မတုန်မလှုပ် စွဲမြဲစွာတည်ရှိခြင်းသည် သုပတိဋ္ဌိတ သင်္ခါတဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသော ဒေသနာတော်ကို ကြားနာခဲ့ရသော အကြောင်းကို သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၁၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၀၂-၃။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၄၈-၁၅၀။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၂-ဒုကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် စင်ကြယ်သော ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာမှ ဆုတ်ယုတ်ကုန်သောသူတို့သည် ယခုဘဝ၌ပင် ပင်ပမ်း, အလွန်ပင်ပမ်း, ပူပန်ဆင်းရဲစွာ နေကြရကုန်၏။
ကွယ်လွန်သည့်အခါ ဒုဂ္ဂတိဘဝ၌ဖြစ်ကုန်၏။
စင်ကြယ်သောဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာမှ မဆုတ်ယုတ်ကုန်သောသူတို့သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ မပင်မပမ်း, အပူအပင်မရှိ ချမ်းသာစွာနေရ၏။
ကွယ်လွန်သည့်အခါ သုဂတိဘဝ၌ ဖြစ်ကြရန်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သောတရားတော်ကို ဘုရားရှင်ထံမှ နာယူခဲ့ရပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာ က သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၀၃-၄။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၇။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၆၈-၇၀။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
(အံ၊၁၊၈။
နေတ္တိ၊၁၀၉။
) ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဒေါသစိတ်ကြောင့် သတ္တဝါများ ကွယ်လွန်လျှင် ငရဲ၌ဖြစ်ကြရကြောင်း ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည်ကို ကြားနာခဲ့ရကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၀၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၅-၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၀။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ၃-တတိယဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
(ရတနတ္တယသဒ္ဓါ, ကမ္မဖလသဒ္ဓါ-ဟူသော) ကြည်လင်သောစိတ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ သုဂတိဘဝကိုရောက်နိုင်ပုံကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်တရားတော်ကို ကြားနာရပါကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဤဒေသနာ၏ မူရင်းပါဠိတော်ကို (အံ၊၁၊၈)၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
(နေတ္တိ၊၁၁၈)၌လည်း ပါရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၄၈-၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၃၃-၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၄၈-၂၅၃။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ တိကနိပါတ၊ ၄-စတုတ္ထဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမဝဂ္ဂ၊ အရဟံဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင်, ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်, ဗဟုဿုတ, သီလဝန္တ, သေခ သာဝကတို့သည် အာဒိကလျာဏ, မဇ္ဈေကလျာဏ, ပရိယောသာနကလျာဏ, သာတ္ထ, သဗျဉ္ဇနဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော ပရိယတ္တိဓမ္မနှင့် ကေဝလပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်သော ဗြဟ္မစရိယတို့ကို ထင်ရှားအောင် ဟောပြကြခြင်းကြောင့် ဗဟုဇနဟိတ, ဗဟုဇနသုခဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၆၄။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၅၀။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၀၃-၈။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၄-စတုက္ကနိပါတ၊ ပဌမသုတ်။
ဘုရားရှင်က “ငါဘုရားသည် ဗြာဟ္မဏ၊ ယာစယောဂ၊ သဒါပယတပါဏိ၊ အန္တိမဒေဟဓရ၊ အနုတ္တရဘိသက္က သလ္လကတ္တ” ဖြစ်တော်မူပုံ၊ သင်တို့သည် ထို ငါဘုရား၏ ဩရသ၊ မုခဇ၊ ဓမ္မဇ၊ ဓမ္မနိမ္မိတ၊ ဓမ္မဒါယာဒ ဖြစ်ကြကုန်၊ အာမိသဒါယာဒ မဖြစ်ကုန်လင့်-ဟု မိန့်တော်မူပြီး ဒါနနှစ်မျိုး၊ သံဝိဘာဂနှစ်မျိုး၊ အနုဂ္ဂဟနှစ်မျိုး၊ ယာဂနှစ်မျိုးတို့ကို မိန့်တော်မူပြီး-ထိုတွင်-ဓမ္မဒါန၊ ဓမ္မသံဝိကာဂ၊ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ၊ ဓမ္မယာဂတို့သည်သာ အကောင်းဆုံးတို့ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည်ကို ကြားနာခဲ့ပါသောကြောင့် ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမဟေသီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၄၂။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၂၆၇။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၁-၂။
ရဟန်းတို့ ဤခန္ဓာကိုယ်သည် ကွဲပြိုခြင်းသဘောရှိ၏၊ ဝိညာဉ်သည်လည်း တပ်မက်မှုကင်း ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိ၏။
ခန္ဓ, ကိလေသ, အဘိသင်္ခါရ, ကာမုပဓိ အားလုံးတို့သည် မမြဲခြင်း, ဆင်းရဲခြင်း, ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိကုန်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်းကို ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥဒေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၇၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၆-၇။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥဒေနမင်းနန်းတော်၌ “ရဟန်းတို့ သူ့ကျေးဇူးကို ချေဖျက်မှု “မက္ခ”တရားကိုပယ်နိုင်သော သင်တို့ အနာဂါမ်ဖြစ်ရန် ငါဘုရား တာဝန်ယူ၏ အစရှိသည်ဖြင့် မက္ခတရားပယ်ဖျက်ရန် မြတ်စွာဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥဒေနမင်းနန်းတော်၌ “ရဟန်းတို့-သူ့ကျေးဇူး ချေဖျက်မှု “မက္ခကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိသူ, ပိုင်းခြား၍မသိသူ, ထိုမက္ခ၌စိတ်ကို တပ်စွန်းမှုကင်းအောင်မပြုနိုင်သူ မပယ်စွန့်နိုင်သူသည် ဆင်းရဲကုန်ရာနိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်နိုင်။
မက္ခကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိသူ, ပိုင်းခြား၍သိသူ, ထိုမက္ခ၌ စိတ်ကို တပ်မက်မှုကင်းအောင်ပြုနိုင်သူ, ပယ်စွန့်နိုင်သူ ဆင်းရဲကုန်ရာနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက် ပြုနိုင်ရန်ဖြစ်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူး ရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၁၉၇၊ ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၇၉-၁၈၀။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၅-၉။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
မာနတစ်မျိုးကို ပယ်နိုင်လျှင် အနာဂါမ်ဖြစ်ဖို့ တာဝန်ယူပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူကြောင်းကို ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၁၉၈။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၀-၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၂။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ “ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှာထိုက်သူ မထိုက်သူ၊ ဘဝသစ်၌ ပဋိသန္ဓေနေမည့်သူနှင့် ဆင်းရဲလွန်မြောက်သူတို့ကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဘုရားရှင်ထံမှ ကြားနာရကြောင်းကို ဟောပြသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၃၀။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၂၁၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉၁-၃။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ဒသမသုတ်။
မာရ်မင်း၏နိုင်ငံကိုကျော်လွန်၍ နေမင်းကဲ့သို့တင့်တယ်သော တရားသုံးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်ထံမှ နာယူခဲ့ကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၇၂-၃။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၃-တိကနိပါတ၊ ပဌမသုတ်။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ-ဟူသော အကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်း သုံးပါးကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားသည့်သုတ်။
-ဣတိဝုတ်၊၂၀၈-၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၉၁-၃။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၈၅-၉၁။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ၊ ၃-တတိယဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
လရောင်၊ နေရောင်၊ သောက်ရှူးကြယ်ရောင် ဥပမာတို့ဖြင့် အထက်နတ်ပြည် ဗြဟ္မာပြည်သို့ရောက်ကြောင်း ကောင်းမှုတို့ထက် မေတ္တာစေတောဝိမုတို့ကသာလွန် တောက်ပ ထွန်းလင်းတင့်တယ်ပုံကို ဘုရားရှင်ထံက နာယူခဲ့ပါကြောင်း ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြောပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၅-၆။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ၊ ဣတိဝုတ္တက၊ ၁-ဧကကနိပါတ ၁-ပဌမဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
“မောဟကိုပယ်နိုင်လျှင် အနာဂါမ်ဖြစ်ဖို့ ငါဘုရား အာမခံကြောင်း၊ မောဟ၏ အကျိုး, အပြစ်တို့ကို ဘုရားရှင်အထံတော်မှ နာယူခဲ့ကြောင်း” ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
မောဟပရိညာသုတ်သည် "မောဟနှင့်ဆက်စပ်၍ ဆင်းရဲမကုန်နိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်၊ ဆင်းရဲကုန်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း မောဟ၏အကျိုး အပြစ်တို့ကို ဘုရားရှင်အထံတော်၌ နာယူခဲ့ပုံ"ကို ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ် ဖြစ်ပြီး ခုဒ္ဒကနိကာယ်တွင် ပါဝင်သည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ-ဣတိဝုတ်၊၁၉၉။
ဣတိဝုတ်၊မြန်၊၁၈၂။
-ခုဒ္ဒကနိကာယ ၂-ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ပထမသုတ်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အင်စတီကျူးရှင်းဆိုသည်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့်လူသားများ၏ ပြုမူပြောဆိုနေထိုင်မှုကို ထိန်းချုပ်ကွပ်ကဲသည့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ အပေါင်းအစုဖြစ်သည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများသည် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ နေသားတကျရှိမှုနှင့်တည်ငြိမ်တိုးတက်မှု (Order) နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် ရှင်သန်အဓွန့်ရှည်မှုအတွက် လိုအပ်သည့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ (Structure) ကို ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးပေးသည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများသည် နေမှုထိုင်မှု ပြောဆိုဆက်ဆံမှုကို ပရမ်းပတာမဖြစ်စေဘဲ စည်းစနစ်ကျနသည့်ပုံစံများကို ဖန်တီးပေးသည်။
ထို့ကြောင့် အင်စတီကျူးရှင်းများသည် လူအများ၏ ပြုမူပြောဆိုနေထိုင်မှုဆိုင်ရာ မျှော်လင့်ချက်/ မျှော်မှန်းချက် (Expectation) များ ဆုံစည်းရာ (သို့) မျှဝေရာနေရာဖြစ်သည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများသည် ကန့်သတ်ချက်များ၊ ဆွဲဆောင်မှုမက်လုံးများဖြင့် စုပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပုံစံကို သတ်မှတ်ပုံဖော်ပေးပြီး လူတစ်ဦးချင်း တစ်ယောက်ချင်းမှ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခြင်း ဖြင့် ကြိုတင်မှန်းဆ၍ရသော အပြုအမူ (ပရမ်းပတာနှင့်မှန်းဆ၍မရသော အပြုအမူမဟုတ်ဘဲ စည်းစနစ်တကျနှင့် မှန်းဆ၍ရသော အပြုအမူ) များသို့ရောက်ရှိစေသည်။
ထို့ကြောင့် အင်စတီကျူးရှင်းများသည် မသေချာမရေရာမှုများ (Uncertainties) ကိုလည်းလျော့ချပေးနိုင်သည်။
Sweet, A.S., Sandholtz, W. and Fligstein, N. eds., 2001. The institutionalization of Europe. OUP Oxford, pp. 6-9. အင်စတီကျူးရှင်းများအား သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှု (သို့) လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ဆောင်သူများ (Individual Actors) မှ တည်ဆောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်သော်လည်း ယင်းအင်စတီကျူးရှင်းများသည် ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ မရှိသော ပကတိ အမှန်တရားကဲ့သို့ အသွင်သဏ္ဌာန် ဆောင်တတ်သည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများကို ဆောင်ကျဉ်းမှုပုံစံအမျိုးမျိုးမှတစ်ဆင့် သယ်ယူသွားပြီး ကမ္ဘာ့စနစ်ကဲ့သို့ လွန်စွာကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် အနေအထားမှသည် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဌာနခွဲ၊ ဌာနစိတ်များကဲ့သို့သော သေးငယ်သည့် အစိတ်အပိုင်းများအထိ အဆင့်အသီးသီးတွင် ကျင့်သုံးလည်ပတ်သည်။
Scott, W.R., 2013. Institutions and organizations: Ideas, interests, and identities. Sage publications, pp. 33-45. အခြေခံယူဆချက်များ အင်စတီကျူးရှင်းများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အခြေခံယူဆချက်များရှိသည်။
ပထမတစ်ချက်မှာ အင်စတီကျူးရှင်းများသည် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအား ရည်ရွယ်ချက်/ဦးတည်ချက်ရှိသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းရရှိစေသည်။
ဒုတိယအချက်မှာ အဖွဲ့အစည်းများသည် ယှဉ်ပြိုင်မှုများအကြား ရှင်သန်ရပ်တည်ရန်နှင့် ဆက်လက်တိုးတက်ရန် ဥပဒေကြောင်းအရ တရားဝင်ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်၊ ရည်ရွယ်ချက်/ဦးတည်ချက်ပေါက်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းတို့ လိုအပ်သည်။
တတိယအချက်မှာ လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် ယင်းတို့၏အကျိုးစီးပွား (Interests) နှင့် မိမိမည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ဆိုသည့် ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ (Identity) နှင့်အညီ ရည်မှန်းချက်/ မျှော်မှန်းချက် များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အဖွဲ့အစည်းများတွင်ပါဝင်ကြပြီး စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များကို လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပါသည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများ ပေါ်ပေါက်ရန်နှင့် ခိုင်ခိုင်မာမာရပ်တည်နိုင်ရန် လုံလောက်သည့် အင်အားဩဇာဖြင့် ထောက်ပံ့မှု အာဏာတည်စေမှုရှိရသည်။
ဆက်စပ်ရှင်းလင်းချက် လူအများ နေ့စ္စဓူစကြုံတွေ့နေရသော ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းဖြင့် ဥပမာပေးလိုသည်။
မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုနှင့် ပြည်သူများလမ်း အသုံးပြုရာတွင် ပရမ်းပတာမဖြစ်စေဘဲ စည်းစနစ်တကျနှင့်မှန်းဆ၍ရသော အပြုအမူများရရှိရန်အတွက် ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းများ ကို ချမှတ်ခြင်း၊ လမ်းများပေါ်နှင့် လမ်းဘေးဝဲယာတွင် ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းဆိုင်ရာ သင်္ကေတ များထားရှိခြင်း၊ မီးပွိုင့်များထားရှိခြင်း၊ သတ်မှတ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီသည့် မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်သူများအား ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း၊ သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသည့် မော်တော်ယာဉ်များကို ယာဉ်လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း၊ ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်း ဖောက်ဖျက်သူများကို အရေးယူမည့် ယာဉ်ထိန်းရဲများထားရှိခြင်း စသည်တို့ဆောင်ရွက်ရသည်။
ယင်းတို့သည် အများပြည်သူ ဘေးကင်း လုံခြုံရေးဟူသည့် ဆွဲဆောင်မှုမက်လုံဖြင့်လည်းကောင်း၊ ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းများဖြင့် လည်းကောင်း၊ ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေးယန္တရားများဖြင့်လည်းကောင်း စုပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုပုံစံကို သတ်မှတ်ပုံဖော်ပေးပြီး လူတစ်ဦးချင်းတစ်ယောက်ချင်းမှ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲယူခြင်းဖြင့် ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းလိုက်နာမှုဟူသည့် ကြိုတင်မှန်းဆ၍ရသော အပြုအမူသို့ရောက်ရှိစေခြင်းဖြစ်ပါသည်။
ယင်းသည်အင်စတီကျူးရှင်း၏ သဘောသဘာ၀ဖြစ်သည်။
ဤသို့သောကိစ္စမျိုးတွင် အင်စတီကျူးရှင်းသည် ဥပဒေများ၊ ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်းများ၊ ယာဉ်လိုင်စင်၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းများ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ယာဉ်စည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ရုပ်ဝတ္ထုများဖြစ်သည့် ယာဉ်စည်းကမ်း လမ်းစည်းကမ်းနှင့် လမ်းညွှန်းဆိုင်ရာသင်္ကေတများ၊ မီးပွိုင့်များအထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်ပြီး အာဏာပိုင်အဖွဲအစည်းများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအပါအဝင် ပြည်သူတစ်ဦးချင်း တစ်ယောက်ချင်း၏ လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုတွင် မျှော်လင့်ချက်/မျှော်မှန်းချက်၊ ရည်ရွယ်ချက်/ရည်မှန်းချက်များ (Purpose) ရရှိသည်ကိုတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
အင်စတီကျူးရှင်းများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာ (၃) ရပ် ၁။
(Precision of the Prescription) စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များအား ပြဋ္ဌာန်းရာတွင် တိကျမှုအတိုင်းအတာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်စနစ် (Rule Systems-Macro Level) သည် အကြောင်းအရာ ကိစ္စရပ်အလိုက် အဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် စီမံဖွဲ့စည်းမှုများ (Organizations-Meso Level) နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ (Individuals-Micro Level) အား သင့်လျော်သည့်အပြုအမူများကို လမ်းညွှန်မှုပေးသည်။
အချို့သော အခြေအနေနှင့် ကိစ္စရပ်များတွင် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များသည် မည်သို့သောအပြုအမူများ (Behaviors) ကို ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ကျယ်ပြန့်သည့် မူဘောင်သဘောမျိုး သတ်မှတ်လမ်းညွှန်ပေးသော်လည်း အချို့သောအခြေအနေ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေများသည် တိကျသော ဆောင်ရွက်ဖွယ်များ (Actions) ကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးသည်။
(Formality) စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များ၏ တရားဝင်ရပ်တည်မှု အတိုင်းအတာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်စနစ် (Macro Level) တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းချက်များ (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ Constitution ၊ ဥပဒေများ Laws ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ Procedures) နှင့် တရားဝင် ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းမရှိသည့် ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ norms and political values များ ပါဝင်သကဲ့သို့ ယင်းနှစ်မျိုးကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်းမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အများပြည်သူ အသိအမှတ်ပြုသည့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်ပြုပိုင်ခွင့်/ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့် အခွင့်အာဏာနှင့် သတ်မှတ်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းများသည် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များ၏ တရားဝင်ရပ်တည်မှု အတိုင်းအတာကို သတ်မှတ်ပေးသည်။