kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာကျင့်ကြံရာ၏။
လူသားတိုင်း ရိုးသားဖြောင့်မတ်ရန် အရေးကြီး၏။
ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် လွန်စွာအရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။
ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း Honesty and integrity သည် ကမ္ဘာ့ မင်္ဂလာတရား ဖြစ်သည်။
လူရှေ့သူရှေ့မှာသာ ရိုးသားမှုကိုပြရန်မဟုတ်၊ လူကွယ်ရာအရပ်၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ပင် ရိုးသားမှု ရှိရာ၏။
ရိုးသားခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မိသားစုတွင် ထင်ရှားသောအမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် လင်နှင့်မယားသည် အချင်းချင်း ရိုးသားပွင့်လင်းစွာ စကားပြောဆိုကြရမည်။
အိမ်ထောင်ဖက်မဟုတ်သူနှင့် လူစိမ်းများဖြင့် ပရောပရီပြုခြင်း၊ အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ညစ်ညမ်းသောရုပ်ပုံများကြည့်ခြင်း အစရှိသော မသန့်ရှင်းသည့်အကျင့်များ ဗုဒ္ဓဘာသာ အိမ်ထောင်တွင် လုံးဝမရှိသင့်ပါ။
အိမ်ထောင်သည်အချို့သည် ဤကဲ့သို့သော မှားယွင်းသည့်အကျင့်များကို အိမ်ထောင်ဖက် မသိအောင် လျှို့ဝှက်ပြုမူနေကြ၏။
ထိုသို့ပြုမူခြင်းသည် မရိုးသားပါ။
သင်သည် အိမ်ထောင်သည်ဖြစ်လျှင် သင့်အိမ်ထောင်ဖက်မသိအောင် လျှို့ဝှက်ပြုမူစေသောအပြုအမူများကို ဘယ်တော့မျှမပြုပါနှင့်။
အကယ်၍ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူတစ်ဦးသည် မည်မျှပင်အရည်အချင်းကောင်းများ ပြည့်စုံစေကာမူ ရိုးသားမှုမရှိလျှင် မကြာခင်ကျဆုံးမည်သာဖြစ်သည်။
မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ရေးသားသော 'ရိုးသားခြင်း' ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါး (Ten Codes of conduct for Kings and Government) ၌ အဇ္ဇဝ (ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း) သည် မရှိမဖြစ် လွန်စွာအရေးကြီးသော အရည်အချင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ပါဝင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
SIBMA (၄) အဇ္ဇဝ (ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်း) Honesty ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ Category:ဘာသာရေး။
ဒွါဒသမ တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက ဘဒ္ဒန္တအဘိဇာတာဘိဝံသ စစ်ကိုင်းဆရာတော် (၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၈–၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိပိဋကဓရ ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီး စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၃၁ဝ ပြည့်နှစ်မှစတင်၍ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အထိ ပိဋကသုံးပုံ နှုတ်ငုံဆောင်နိုင်ရုံသာမက ခဲရာခဲစစ် မေးခွန်းများကိုပါ ဖြေဆိုနိုင်သည့် တိပိဋကဓရ၊ တိပိဋကကောဝိဒဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်ကြီး(၁၅)ပါးအနက် (၁၂)ပါးမြောက် ဆရာတော်ကြီးဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာမြို့၊ နန္ဒဝန်ရပ်ကွက်၊ သဒ္ဓမ္မဇောတက သုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်၏ နာယကဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ ဘွဲ့တော်အပါအဝင် သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ၄၇ ဘွဲ့အထိ ရရှိခဲ့ပြီး သာသနာ့သမိုင်းတွင် ဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိမှု အများဆုံးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဆရာတော်လောင်းလျာအား စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဝက်လက်မြို့နယ် ဆင်နင်းကျေးရွာတွင် ခမည်းတော် ဦးတင်ရ၊ မယ်တော် ဒေါ်ညွန့်ခင် တို့မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၀ ပြည့်နှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၈)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၇ ဦးဖြစ်အနက် တတိယမြောက် သား ဖြစ်သည်။
ရှင်ရဟန်းပြုတော်မူခြင်း ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ၁၃၄၁ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၀) ရက်နေ့တွင် ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဆင်နင်းကျေးရွာ၊ ဇမ္ဗူမင်္ဂလာရွှေရပ်သာကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တစိန္တိတဉာဏကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူလျက် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။
၁၃၄၉-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့တွင် ဝက်လက်မြို့၊ သီရိရပ်၊ ဓမ္မာရုံကျောင်း၊ သာသန ဝိလာသိနီသိမ်တော်၌ စစ်ကိုင်းမြို့ မဟာသုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနာရဒကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ဝက်လက်မြို့၊ ကြံ့ခိုင်ရပ်၊ ဦးသန်းထွန်း၊ ဒေါ်ဟန်ညွန့်မိသားစုတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ မြင့်မြတ်သောရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။
စာပေသင်ကြားခြင်း ဆရာတော်သည် ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဆင်နင်းကျေးရွာ၊ ဇမ္ဗူမင်္ဂလာရွှေရပ်သာကျောင်းဆရာတော်၊ စစ်ကိုင်းမြို့ မဟာ သုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်ဆရာတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်၊ မတ္တရာမြို့ သာသနာ့ ဇောတိကာရုံကျောင်းဆရာတော်၊ နောင်ချိုမြို့ ကတီပင် ကျောင်း ဆရာတော်၊ မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် စည်ရှင် ကျောင်းဆရာတော်စသောဆရာတော်များထံ၌ ပရိယတ္တိစာပေများ သင်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်။
ရှင်သာမဏေဘဝတွင် ဦးလေးတော်၊ နောင်တော်တို့၏ အနီးကပ် ကြပ်မတ်ပဲ့ပြင်မှုဖြင့် သင်ကြားခဲ့ရာ "သာသနာလင်္ကာရ သာမဏေကျော်"ဘွဲ့နှင့် "သာသန ဓဇဓမ္မာစရိယ" ဘွဲ့တော်တို့ကို ရှင်သာမဏေ ဘဝမှာပင် ရရှိခဲ့သည်။
စာပေပို့ချခြင်း နှင့် စာပေလေ့လာခြင်း ဆရာတော်သည် (ပထမ) ပဓာနနာယက ဆရာတော်ကြီး၏ တွဲဖက်ဒုတိယတိုက်ကြပ်အဖြစ် (၁၉၈၈)ခုနှစ်၊ ဒုတိယတိုက်ကြပ် အဖြစ်(၂ဝဝ၇)ခုနှစ်တွင် တာဝန်ပေးချီးမြှောက်မှုကို ခံယူခဲ့ရသည်။
ဆရာတော်သည် တစ်ဖက်တွင်ကျောင်းတိုက် အတွက် စာပေပို့ချမှု၊ အုပ်ချုပ်မှုတာဝန်များကို အထက်မထေရ်ကြီးများ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ထမ်းဆောင်ရင်း တစ်ဖက်ကလည်း မိမိအတွက် အထက်တန်းပိဋကစာပေများကို လေ့လာဆည်းပူးကာ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်ရှိ စာပြန်ပွဲ၊ စာမေးပွဲများ၌ ဝင်ရောက်ပြန်ဆို ဖြေဆိုခဲ့ရာ (၁၃၇၁)ခုနှစ် အထိ စာပြန်ပွဲ၊ စာမေးပွဲပေါင်း (၅ဝ)ကျော် (၆ဝ)ခန့်ကို ပြန်ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရရှိသောဘွဲ့များ ဓမ္မာစရိယ (၉)ဘွဲ့၊ ပါဠိပါရဂူဘွဲ့၊ ဝိဒူ(၅)ဘွဲ့၊ မဟာဝိဒူ(၄)ဘွဲ့နှင့် အခြားအစိုးရ တိပိဋကဆိုင်ရာ ဘွဲ့များ အပါအဝင် ဘွဲ့တံဆိပ်ပေါင်း (၄၇)ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆရာတော်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် “တိပိဋကဓရဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက” ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် (၆၂)ကြိမ်မြောက် တိပိဋက ရွေးချယ်ပွဲ စာမေးပွဲတွင် (၁၂)ပါးမြောက် 'တိပိဋကဓရတိပိဋကကောဝိဒ' ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်၏ စာပေကျေးဇူးရှင်များ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဆင်နင်းကျေးရွာ၊ ဇမ္ဗူမင်္ဂလာရွှေရပ်သာကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တစိန္တိတဉာဏ၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ မဟာသုဗောဓာရုံ ကျောင်းတိုက်၊ အာရာမသမုဋ္ဌာပက ပဓာနနာယက၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ ရွှေကျင်နိကာယဥပက္ကဋ္ဌမဟာနာယက (တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင်) ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနာရဒ၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ မဟာသုဗောဓာရုံ ကျောင်းတိုက်(ဒုတိယ) ပဓာနနာယက၊ ရန်ကုန်မြို့၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်(ငြိမ်း) ၊အဘိဓမ္မာမဟာသိပ္ပံပါမောက္ခချုပ်၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ ရွှေကျင်နိကာယဥပက္ကဋ္ဌမဟာနာယက (တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင်) ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာနန္ဒမာလာဘိဝံသ၊ မတ္တရာမြို့၊ သာသနဇောတာရုံ ကျောင်းတိုက် နာယကဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တဝိသုဒ္ဓါစာရာဘိဝံသ၊ သုဗောဓက ဂဏဝါစကများ ဖြစ်ကြသော အရှင်အဓိဝါသ၊ အရှင်ဓိနောရသ၊အရှင်ပိဏ္ဍောလာဘိဝံသ ဦးလေးတော်နောင်ချိုမြို့၊ ကတီပင်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဥတ္တမ၊ နောင်တော်-မန္တလေးမြို့၊ ဓမ္မမာနိတာရုံ ကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တမာနိတာလင်္ကာရာဘိဝံသ၊ နိုင်ငံတော်သံဃာ့မဟာနာယကဥက္ကဋ္ဌ ဗန်းမော်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာကုမာရာဘိဝံသတို့ ဖြစ်သည်။
စာပေရေးသားပြုစုခြင်း ထို့အပြင် ဆရာတော်ကြီး၏ အမိန့်အရ သောတုဇနငယ်များ လေ့လာရန် (၁)သုဗောဓက အင်္ဂုတ္တရနီတိ (ပထမအဆင့်)၊ (၂)သုဗောဓကဓမ္မပဒနီတိ(ပထမဆင့်)၊ (၃) သုဗောဓက သင်္ဂဟသရုပ်ဆိုရိုး (မူလပထမအဆင့်)၊ (၄) သုဗောဓက သင်္ဂဟသရုပ်ဆိုရိုး (မူလဒုတိယအဆင့်)၊ (၅) သုဗောဓက သင်္ဂဟသရုပ်ဆိုရိုး ( မူလတတိယအဆင့် ) စသော ကျမ်းစာငယ်တို့ကို ပြန်လည်စုစည်း ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့ကာ ဓမ္မဒါနပြုခဲ့သည်။
ဆရာတော်၏ ကလောင်အမည်များမှာ အဘိဇာတ၊ အသျှင်အဘိဇာတာဘိဝံသ၊ အညတရဘိက္ခု၊ ကျေးတောသား(အောင်စည်)၊ မေ့သားလှ(အောင်မြေ)နှင့် ဓမ္မာစရိယဓမ္မအောင်စည်တို့ ဖြစ်ပြီး သာသနာပြု ကဗျာ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဒွါဒသမ တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဆရာတော်သည် သာသနာတော်အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော်(၅၄)နှစ်၊ သိက္ခာတော်(၃၄)ဝါအရောက် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ ဘာမိုဂရတ်(စ်)ဆေးရုံ၌ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲ လဆန်း(၇)ရက်၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက် တနင်္လာနေ့၊ ထိုင်းစံတော်ချိန်(၁၈:၁၉) နာရီ၊ မြန်မာစံတော်ချိန်(၁၇:၄၉)နာရီအချိန်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ။
ကရာတေး ဆိုင်ရာစာ‌ပေစာတမ်းများ သုတေသနဆောင်းပါးများရေးသားပြုစုရေးသားသော ကရာတေးပညာကိုအထူးကျွမ်းကျင်သောဆရာ ကို ကရာတေးပညာရှင် ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
စာတွေ့လက်တွေ့ကျွမ်းကျင်သောဗဟုသုတများသော ကရာတေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ဝါရင့် experienced senior teacher or scholar and academic ဟု နားလည်နိုင်သည်။
ကချင်ပြည်နယ်၊ လိုင်ဇာမြို့ရှိ ဌာနချုပ်တွင် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်နေသော ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဤသည်မှာ မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများတွင် ပါဝင်နေသော မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ စာရင်း (တပ်မတော်မှ လွဲ၍) ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရက တရားဝင်အားဖြင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (ethnic armed organisations (EAOs)) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
တိုက်ပွဲဝင်နေဆဲ အဖွဲ့များ + အမည် အတိုကောက် တည်ထောင် အင်အား ဌာနချုပ် တည်နေရာ နှီးနွယ် မှတ်ချက် အာရက္ခတပ်တော် အေအေ ၂၀၀၉ ၃၈၀၀၀-၄၀၀၀၀ လိုင်ဇာမြို့ ၊ မြောက်ဦးမြို့ကချင်ပြည်နယ်၊ရခိုင်ပြည်နယ်၊ရှမ်းပြည်နယ်၊ချင်းပြည်နယ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်–မြန်မာ နယ်စပ်၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် ရခိုင်ပြည်တပ်မတော် အေအေ (ကရင်ပြည်နယ်) ၂၀၁၀ ၁၀၀–၃၅၀+ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ကရင်ပြည်နယ် ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး အေဘီအက်စ်ဒီအက်ဖ် ၁၉၈၈ မာနယ်ပလော (၁၉၉၅ မတိုင်မီ) မြန်မာ–ထိုင်း နယ်စပ်၊အိန္ဒိယ–မြန်မာ နယ်စပ်၊တရုတ်–မြန်မာနယ်စပ် ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် ALA ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက် ၇၀၀-၁,၀၀၀ ရခိုင်-အိန္ဒိယ နယ်စပ် ကရင်ပြည်နယ်၊ရခိုင်ပြည်နယ်ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) စစ်ရေးကျောက်ထောက်နောက်ခံပြုသော တပ်မတော်အာရကန်ရိုဟင်ဂျာတပ်မတော်ARA၂၀၂၀ မသိရှိရရွေ့လျား ဌာနချုပ် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် အေအာရ်အက်စ်အေ ၂၀၁၃ ~၂၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ၂၀၁၆ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်တလျောက်ရှိ မြန်မာကင်းစခန်းများအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ယခင်က Harakah al-Yaqin ဟု သိကြသည်။
ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် BPLA ၂၀၂၁ မသိရှိရ ရွေ့လျားဌာနချုပ် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့‌တောင်ပိုင်း ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် CNA ၁၉၈၈ ၂၀၀+ ဟားခါးမြို့ ချင်းပြည်နယ် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ CNDF ၂၀၂၁ မသိရှိရ ဖလမ်းမြို့ ချင်းပြည်နယ် ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်CDF၂၀၂၁ မသိရှိရရွေ့လျားဌာနချုပ် ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်DPLA၂၀၂၂ ~၅၀၀ရွေ့လျားဌာနချုပ်ရှမ်းပြည်နယ်ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး၏ လက်နက်ကိုင်တပ် ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော် - တပ်မဟာ ၅ DKBA-5 ၂၀၁၀ ၁,၅၀၀+ ဆုံဆည်းမြိုင် မြဝတီမြို့နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့KDA၁၉၉၁ ၂၈၅၀ (2020)ကောင်းခါးရှမ်းပြည်နယ် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် ကေအိုင်အေ ၁၉၆၁ ၁၀,၀၀၀–၁၂,၀၀၀ လိုင်ဇာမြို့၊Pajau (၂၀၀၅ အထိ) ကချင်ပြည်နယ် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။
ကချင်ပြည်နယ်ရှိ ဒေသများကို ချုပ်ကိုင်အုပ်ချုပ်သည်။
ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်KNA၂၀၂၄ ၇၀၀၀+ရွှေကုက္ကိုလ်ကရင်ပြည်နယ် ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်း KNDO ၁၉၄၉ မသိရှိရ လေဝါး၊မာနယ်ပလော (၁၉၉၅ အထိ) ကယားပြည်နယ်၊ကရင်ပြည်နယ် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး နှင့် နှီးနွယ်အဖွဲ့အစည်း ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် KNLA ၁၉၄၉ ၅,၀၀၀–၇,၀၀၀Burma center for Ethnic Studies, Jan. 2012, "Briefing Paper No. 1" http://www.burmalibrary.org/docs13/BCES-BP-01-ceasefires(en).pdf လေဝါး၊မာနယ်ပလော (၁၉၉၅ အထိ) ကယားပြည်နယ်၊ကရင်ပြည်နယ်၊တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကရင်နီ တပ်မတော် KA/KNPP ၁၉၄၉ ၅၀၀–၁,၅၀၀ ညမိုး ကယားပြည်နယ် ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးKNPLF၁၉၇၈ ၂၀၀၀ပန်ကန်းကယားပြည်နယ် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ KNDF ၂၀၂၁ ၅,၀၀၀–၆,၀၀၀+ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ကယန်းပြည်သစ်တပ်မတော်KNLP/A၁၉၆၄ ၂၀၀–၃၀၀ဖယ်ခုံမြို့နယ်ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ် ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)KTLA၂၀၂၂ မသိရှိရကရင်ပြည်နယ်၂၀၂၂ ဇူလိုင်တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးမှ ခွဲထွက် ကေအဲန်ယူ/ကေအဲန်အယ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေး ကောင်စီ ကေပီစီ ၂၀၀၇ <၂၀၀ Tokawko ကယားပြည်နယ် ကေအဲန်ယူ၊ ကေအဲန်အယ်အေ တို့နှင့် ဆက်နွယ်မှု မရှိပေ။
ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော် KNA(B) ၁၉၈၈ ၂၀၀+ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ချင်းပြည်နယ်၊စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ကူကီး-ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်KCNA၂၀၁၇ မသိရှိရရွေ့လျားဌာနချုပ် ကူကီး-ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး၏ လက်နက်ကိုင်တပ် လားဟူဒီမိုကရက်တစ်အစည်းအရုံး LDU မသိရှိရ မသိရှိရ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရှမ်းပြည်နယ် မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်MNLA၁၉၅၈ ၁၀၀၀+ (၂၀၂၄)Ye Chaung Phyaမွန်ပြည်သစ်ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့၂၀၁၈ တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုး မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)MNLA-AMD၂၀၂၄ ၃၀၀မသိရှိရမွန်ပြည်နယ်မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် MNDAA ၁၉၈၉ ၂,၀၀၀–၄,၀၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရှမ်းပြည်နယ် (ကိုးကန့်) ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြိုကွဲပြီးနောက် ခွဲထွက်လာသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော် MRDA ၂၀၂၂ မသိရှိရ ပုလဲမြို့နယ် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော် မှ အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်း အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် NDAA-ESS ၁၉၈၉ ၃,၀၀၀–၄,၀၀၀ မိုင်းလားမြို့ ရှမ်းပြည်နယ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြိုကွဲပြီးနောက် ခွဲထွက်လာသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်NLA၂၀၂၃ မသိရှိရတမူးမြို့နယ်စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး (တမူးမြို့နယ်)ယခင်က ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် အမှတ် ၃ တမူးတပ်ရင်း နာဂတပ်မတော်၁၉၈၀ <500 (2016)UNLFWအဖွဲ့ဝင် ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်၁၉၈၉ ၇၀၀ပန်ဝါကချင်ပြည်နယ်၁၉၈၉ တွင် အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးပြီး ၂၀၀၉ တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် အသွင်ပြောင်း ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်PNA၁၉၄၉ ၄၀၀၀ (၂၀၂၃)တောင်ကြီးမြို့ရှမ်းပြည်နယ်ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်PNLA၂၀၀၉ ၁၀၀၀+ (၂၀၂၄)လေဘွားစခန်းပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် PDF ၂၀၂၁ မသိရ မသိရှိရ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် PLA ၂၀၂၁ မသိရှိရ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစုPRA (Magway)၂၀၂၁ မသိရှိရရွေ့လျားဌာနချုပ် ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ RSO ၁၉၈၂ မသိရှိရ ရခိုင်ပြည်နယ်;ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ် ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော် SNA ၂၀၁၆ ၃၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ကချင်ပြည်နယ် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ တို့နှင့် မဟာမိတ် ဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း SSA-N ၁၉၇၁ ၈,၀၀၀ ဝမ်ဟိုင်း ရှမ်းပြည်နယ် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း SSA-S ၁၉၉၆ ၆,၀၀၀–၈,၀၀၀ လွယ်တိုင်းလျှံ ရှမ်းပြည်နယ်၊မြန်မာ–ထိုင်း နယ်စပ် သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်ကွန်ဂရက် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။
မွန်ထိုင်းတပ်မှ ၁၉၉၅ တွင် ခွဲထွက်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော် SAF ၂၀၂၁ မသိရှိရ ရွေ့လျားဌာနချုပ် တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် TNLA ၁၉၉၂ ၈,၀၀၀+ (၂၀၂၂) ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကို အုပ်ချုပ်နေသည်။
ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော် UWSA ၁၉၈၉ ၂၀,၀၀၀Johnson, Tim (29 August 2009). China Urges Burma to Bridle Ethnic Militia Uprising at Border. The Washington Post.–၂၅,၀၀၀ ပန်ဆန်းမြို့ ရှမ်းပြည်နယ် ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း (ဝပြည်နယ်) ကို လက်ရှိ အုပ်ချုပ်နေသည်။
ဝအမျိုးသားတပ်မတော် WNA ၁၉၆၉ ၂၀၀ ဟိုမိန်းမြို့ ရှမ်းပြည်နယ် ဝအမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် ZRA ၁၉၉၇ ၃,၀၀၀ Churachandpur ချင်းပြည်နယ်၊အိန္ဒိယ–မြန်မာ နယ်စပ် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်း အသေးစားထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများသာ ရှိသည်။
ဖျက်သိမ်းပြီးသော အဖွဲ့များ အမည် အတိုကောက် တည်ထောင် ပြိုကွဲ အင်အား ဌာနချုပ် တည်နေရာ နှီးနွယ် မှတ်ချက် Arakan Rohingya Islamic Front ARIF ၁၉၈၆ ၁၉၉၈ မသိရှိရ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်–မြန်မာ နယ်စပ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ CPB ၁၉၃၉ ၁၉၈၉ ၆,၀၀၀ ပန်ဆန်းမြို့ ရှမ်းပြည်နယ် ၁၉၈၈ တွင် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် ဒီကေဘီအေ ၁၉၉၄ ၂၀၁၀ <၅,၀၀၀ မာနယ်ပလော (၁၉၉၅ အထိ) ကရင်ပြည်နယ် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပြီး မကြာမီ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံးမှ ခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဘုရားသခင်တပ်မတော် 1997 2006 500 ရွေ့လျားဌာနချုပ် မြန်မာ–ထိုင်းနယ်စပ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတပ်များထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။
ကချင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ကေဒီအေ ၁၉၆၁ ၂၀၁၀ ၁,၅၀၀ ကောင်းခါးရွာ ရှမ်းပြည်နယ် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်မဟာ ၄ အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။
ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး KNPLF ၁၉၇၈ ၂၀၀၉ ၄,၀၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ကယားပြည်နယ် ကရင်နီ တပ်မတော်မှ ခွဲထွက်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မုန်းကိုးကာကွယ်ရေးတပ် MRDA ၁၉၉၅ ၂၀၀၀ မသိရှိရ မုန်းကိုးမြို့ ရှမ်းပြည်နယ်၊တရုတ်–မြန်မာ နယ်စပ် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။
မုန်းတိုင်းတပ် MTA ၁၉၈၅ ၁၉၉၆ ၂၀,၀၀၀ ဟိုမိန်းမြို့ ရှမ်းပြည်နယ်၊မြန်မာ–ထိုင်း နယ်စပ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတပ်များထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။
မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ် MRA ၂၀၀၁ ၂၀၁၂ ၁၀၀–၃၀၀ Sangkhlaburi မွန်ပြည်နယ်၊တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ဟံသာဝတီပြန်လည်ထူထောင်ရေးပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတပ်များထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။
မူဂျာဟစ် မရှိ ၁၉၄၇ ၁၉၆၁ ၂,၀၀၀ မေယု ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၆၀ ဆယ်စုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် အစိုးရတပ်များထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။
ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် NDA-K ၁၉၈၉ ၂၀၀၉ ၇၀၀ ပန်ဝါ ရှမ်းပြည်နယ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ RFCP ၁၉၄၈ ၁၉၇၈ ၅၀၀Schmid, Alex Peter, A.J. Jongman, and Michael Stohl. Political Terrorism: A New Guide to Actors, Authors, Concepts, Data Bases, Theories, and Literature. New Brunswick, N.J.: Transaction Publishers, 2005. p. 514 ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရှမ်းပြည်နယ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (အလံဖြူများ) ထံမှ ခွဲထွက်လာခဲ့သည်။
Rohingya Liberation Party RLP ၁၉၇၂ ၁၉၇၄ ၈၀၀–၂,၅၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရခိုင်ပြည်နယ် ၁၉၇၄ ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရစစ်တပ်၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုကြောင့် သောင်းကျန်းသူများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားကြသည်။
Rohingya National Army RNA ၁၉၉၈ ၂၀၀၁ မသိရှိရ ကောက်ဘဇာခရိုင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်–မြန်မာ နယ်စပ် Arakan Rohingya National Organisation (ARNO) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ Rohingya Patriotic Front RPF ၁၉၇၄ ၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ် ၇၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရခိုင်ပြည်နယ် Rohingya Solidarity Organisation RSO ၁၉၈၂ ၁၉၉၈ မသိရှိရ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်–မြန်မာ နယ်စပ် တာလီဘန်နှင့် အယ်လ်ကေးဒါး တို့နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်များတွင် လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု မရှိတော့ပေ။
ရှမ်းပြည် တပ်မတော် SSA ၁၉၆၄ ၁၉၇၆ ၁,၅၀၀ ရွေ့လျားဌာနချုပ် ရှမ်းပြည်နယ် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း နှင့် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း တို့၏ မူလဖြစ်သည်။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကဲ့သို့သော အဖွဲ့များနှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည် အမျိုးသား တပ်မတော် SSNA ၁၉၉၅ ၂၀၀၅ ၈,၀၀၀ (အများဆုံး)Chronology for Shans in Burma သီပေါမြို့ ရှမ်းပြည်နယ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်တပ်ပေါင်းစုတော်လှန်ရေးတပ်မတော် SURA မသိရှိရ ၁၉၉၆ မသိရှိရ ဟိုမိန်းမြို့ ရှမ်းပြည်နယ်၊မြန်မာ–ထိုင်း နယ်စပ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရတပ်များထံ အများစု လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။
အင်အား ၈၀၀ ခန့်မှာ ရွက်ဆစ်၏ အုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာကျောင်းသား စစ်သည်တော်များအဖွဲ့ VBSW ၁၉၉၉ ၂၀၁၃ မသိရှိရ ရွေ့လျားဌာနချုပ် မြန်မာ–ထိုင်း နယ်စပ် ၂၀၁၃ နောက်ပိုင်းတွင် လှုပ်ရှားမှု မရှိတော့ပေ။
၁၉၉၉ အောက်တိုဘာတွင် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြန်မာသံရုံးကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ဓားစာခံများ ထိန်းသိမ်းခဲ့သဖြင့် နာမည်ဆိုးရခဲ့သည်။
စစ်ဖက် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့များ အမည် အတိုကောက် တည်ထောင် ဌာနချုပ် အဖွဲ့ဝင်များ မှတ်ချက် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် FUA ၂၀၁၁ ချင်းမိုင်မြို့ ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ NA-B ၂၀၁၆ လိုင်ဇာမြို့ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့3BA၂၀၁၉ ချင်းပြည်ကောင်စီCC၂၀၂၃ဝိတိုရိယစခန်း ချင်းပြည်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းချင်းညီနောင်CBA၂၀၂၃ချင်းပြည် ထူထောင်ခြင်းကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့4K မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့၂၀၂၃ကရင်နှင့် ကရင်နီ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့7 EAO Alliance၂၀၂၄တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော အဖွဲ့များ၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ ကိုးကန် ပြင်ပလင့်ခ်များ Myanmar Peace Monitor – NGO based in Chaing Mai, Thailand that monitors Myanmar's ongoing peace process. Pyidaungsu Institute – Political institute based in Chaing Mai, Thailand focused on achieving political stability and peace in Myanmar. ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး *။
ကိုယ်ကျင့်တရား (; ) ဆိုသည်မှာ ရည်ရွယ်ချက်များ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် လုပ်ရပ်များကို သင့်လျော်သည် သို့မဟုတ် မှန်ကန်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မသင့်လျော်သည် သို့မဟုတ် မှားယွင်းသည် ဟူ၍လည်းကောင်း အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ကျင့်တရားသည် သီးခြားအတွေးအခေါ်၊ ဘာသာရေး သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုမှ ဆင်းသက်လာသော ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများ သို့မဟုတ် နိယာမများ ဖြစ်နိုင်သလို၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအဖြစ် နားလည်ထားသော စံနှုန်းတစ်ခုမှလည်း ဆင်းသက်လာနိုင်သည်။
ကိုယ်ကျင့်တရားကို "ကောင်းမြတ်ခြင်း"၊ "သင့်လျော်ခြင်း" သို့မဟုတ် "မှန်ကန်ခြင်း" ဟူသော စကားလုံးများနှင့် တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်တူအဖြစ်လည်း သုံးနှုန်းနိုင်သည်။
ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဒဿနိကဗေဒ (Moral philosophy) တွင် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ သတ္တဗေဒ (moral ontology) နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အသိပညာဗေဒ (moral epistemology) ကဲ့သို့သော အယူအဆဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာသော မေတာကျင့်ဝတ်ဗေဒ (meta-ethics) နှင့် တာဝန်ကျင့်ဝတ်ဗေဒ (deontological ethics) နှင့် ရလဒ်ကျင့်ဝတ်ဗေဒ (consequentialism) ကဲ့သို့သော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းစနစ်များကို လေ့လာသော စံနှုန်းကျင့်ဝတ်ဗေဒ (normative ethics) တို့ ပါဝင်သည်။
စံနှုန်းကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ ဒဿနိကဗေဒ၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ ရွှေစည်းမျဉ်း (Golden Rule) ဖြစ်ပြီး "မိမိကိုယ်ကို သူတစ်ပါးက ပြုမူစေလိုသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးကို ပြုမူပါ" ဟု ဖော်ပြထားသည်။
Walter Terence Stace argued that the Golden Rule is much more than simply an ethical code. He posits that it "express[es] the essence of a universal morality." The rationale for this distinction occupies much of his book The Concept of Morals (1937). ကိုယ်ကျင့်တရားမဲ့ခြင်း (Immorality) ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရားကို တက်ကြွစွာ ဆန့်ကျင်ခြင်း (ဆိုလိုသည်မှာ ကောင်းမြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မှန်ကန်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခြင်း) ဖြစ်သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကိုယ်ကျင့်တရားကင်းမဲ့ခြင်း (amorality) ကိုမူ သီးခြားကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စံနှုန်းများ သို့မဟုတ် နိယာမများအပေါ် အသိပညာမရှိခြင်း၊ လျစ်လျူရှုခြင်း သို့မဟုတ် မယုံကြည်ခြင်းဟု အမျိုးမျိုး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။
"having no moral standards, restraints, or principles; unaware of or indifferent to questions of right or wrong" ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ * ကဏ္ဍ:လူမှုရေး အယူအဆများ ကဏ္ဍ:လူ့ကျင့်ဝတ်။
thumb|A depiction of a phoenix by Friedrich Justin Bertuch (1806) ဖီးနစ်ငှက်ကို ထာဝရရှင်သန်သော မီးလျှံငှက်ဟု သတ်မှတ်သည်။
မီးတောက်မီးလျှံပြာပုံအတွင်းမှ နုပျိုရှင်သန် အသစ်တစ်ဖန် မွေးဖွားသောငှက်ဟု ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ဆိုသည်။
ရှေးပဝေသဏီခေတ်မှစ၍ ဖီးနစ်ငှက်ကို စွမ်းအားကြီးခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၊ ဘေးဥပဒ်ကင်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ယုံကြည်၏။
အီဂျစ်တို့က စွန်ရဲငှက်အသွင်နှင့်လည်းကောင်း၊ ရောမတို့က လင်းယုန်ငှက် အသွင်နှင့်လည်းကောင်း၊ လူနှင့်အတူ ဆောင်ယူကြကုန်သည်။
အမှတ်တံဆိပ်များအဖြစ် သုးစွဲကြသည်။
တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲရာတွင် တပ်ဦးတွင်ထား၍ ရှင်သန်ခြင်းနှင့် အောင်နိုင်ခြင်းအတွက် ဆောင်ယူတိုက်ပွဲဝင်ကြကုန်သည်။
စံ-ဇာဏီဘို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ၁၂ရာသီဟောကိန်း ပြိဿရာသီ ဖီးနစ်ငှက်ကို ဇာမဏီ၊ ဇော်ဂျီဖိုဝင်ငှက် ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။
ဟယ်လီကြယ်တံခွန် (Halley's Comet သို့မဟုတ် Comet Halley; သို့မဟုတ် ) ကို 1P/Halley ဟု တရားဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး ၎င်းသည် ၇၅-၇၆ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာမှ မြင်တွေ့နိုင်သော ပတ်လမ်းလှည့်သက်တမ်းတိုကြယ်တံခွန် တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ကမ္ဘာမှနေ၍ ပကတိမျက်စိဖြင့် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်ပြီး လူတစ်ယောက်၏ဘဝတွင် နှစ်ကြိမ်သာမြင်တွေ့ခွင့်ရနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော လူသိများသည့် ပတ်လမ်းလှည့်သက်တမ်းတိုကြယ်တံခွန် ဖြစ်သည်။
၁၆၈၂ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာနှင့် နက္ခတ်ဆရာကြီး အက်မော ဟေလီသည် အလွန်တောက်ပသော ကြယ်တံခွန်ကြီးတစ်လုံးကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီးနောက်၊ ထိုကြယ်တံခွန်သည် နောက် ၇၆ နှစ်ကြာ၍၊ ၁၇၅၈ ခုနှစ်သို့ရောက်လျှင် ကမ္ဘာမှမြင်နိုင်အောင် ပြန်လာလိမ့်မည်ဟု ကြိုတင် အဟောထုတ်ခဲ့လေသည်။
ဟယ်လီကြယ်တံခွန်သည် ၇၆ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာသို့ ချဉ်းကပ်လာ၍၊ နောက်ဆုံးအကြိမ် ပေါ်ခဲ့သောနှစ်မှာ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖြစ်လေသည်။
နောက်တစ်ကြိမ်မြင်တွေ့နိုင်မည့် အချိန်မှာ ၂၀၆၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။
right|ဂီဇာတွင်ရှိသော ပိရမစ် အစုအဝေး ကို တောင်ဘက်ဆုံးအထိ ကုန်းမြေမြင့်မှ မြင်ရပုံ။
ဝဲမှယာသို့ ( ခူဖူး ပိရမစ်၊ ခါဖာ ပိရမစ် နှင့် မန်ကောရာ ပိရမစ် အရှေ့ပိုင်းရှိ ပိရမစ် အသေးစား ကလေးများမှာ မန်ကောရာပိရမစ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။
အီဂျစ်မှ ပိရမစ်များသည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော ပိရမစ်ပုံသဏ္ဌာန် အဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။
ပိရမစ် စုစုပေါင်း ၁၀ဝ ကျော်မျ ရှိပြီး အများစုမှာ ဘုရင်စနစ်ခေတ်ဦး နှင့် ဘုရင်စနစ်၏ အလယ်ခေတ်တို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ပထမဦးဆုံး ပိရမစ်မှာ ဂျိုဇာပိရမစ် ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် ဘုရင်မင်းဆက် ဂျိုဇာဘုရင်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဘုရင်၏ ဂူသင်္ချိုင်းအတွက် အင်မ်ဟိုတက်ပ်မှ ပုံစံထုတ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အထင်ရှားဆုံးသော အီဂျစ်ပိရမစ်မှာ ဂီဇာမဟာပိရမစ်ကြီးဖြစ်ပြီး ထိုပိရမစ်မှာ လူ့သမိုင်းတွင် အကြီးဆုံး တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အဦးအဖြစ် သိရှိကြပြီး ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ခုနစ်ပါး တွင် တစ်ခုတည်း ကျန်ရှိခဲ့သော အဆောက်အဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း left| ဆက်ကာရာ(Saqqara)ရှိ ဖာရောင်း(Faraoun) ၏ မတ်စတာဘတ် အီဂျစ်သမိုင်းကြောင်း၏ အစ ကနဦးကာလတွင် ပြည့်စုံကြွယ်ဝသောသူတို့သည် မတ်စ်တာဘတ်ဟုခေါ်သော ကျောက်ခုံနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည့် ဂူသင်္ချိုင်းများဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်လေ့ ရှိကြသည်။
အီဂျစ်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ ပထမဦးဆုံးသမိုင်းဝင် ပိရမစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ဗိသုကာပညာရှင် အင်မ်ဟိုတက်ပ်(Imhotep) ဖြစ်ပြီး ဖာရိုဘုရင် ဂျိုဇာ(Djozer) ၏ ပိရမစ်အတွက် ဖြစ်သည်။
အင်မ်ဟိုတက်ပ်သည် မတ်စ်တာဘတ် ကျောက်တုံးများကို တစ်ခုပေါ်တစ်ခု ဆင့်၍ အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ရန် ပထမဆုံး အကြံရသူ ဖြစ်နိုင်သည်။