kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးကပ်သွားသော နေရာများတွင် ဆားအသင့်အတင့် ချက်လုပ်သည်။
ကဝမြို့မှ လွယ်အိတ်နှင့် ချည်လုံချည်များ ထွက်၍ ကဝလွယ်အိတ်ကို လူသိများသည်။
အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့် (မယ်သီလကန်) ချစ်စံဝင်း (ရစ်ကန်ကြီးရွာ) ဦးရွှေအောင် (မဟာဝိဇ္ဇာ၊ ဝဋံသကာသိရောမဏိ)(ဖလေး) ရုပ်ရှင်မင်းသား မြင့်အောင် (သက္ကလ) သရုပ်ဆောင် မို့မို့မြင့်အောင် (သက္ကလ) စာရေးဆရာ ချစ်ဝင်းညွန့်(ရစ်ကန်) မောင်မောင်ဖြူ သရုပ်ဆောင် နေမင်း (သက္ကလ) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သက်ကြီးဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် ထိပ်တန်းက ရှိနေသော ယာဆူနာရီ ကဝါဗာတားကို အိုဆာကာမြို့၌ ခရစ် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ကဝါဗာတားသည်ငယ်စဉ်က ပန်းချီဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လိုခဲ့ပေရာ ထိုလိုအင်ဆန္ဒသည် သူ၏ဝတ္ထုများတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှားပေါ်လွင်နေပေသေးသည်။
သို့သော်သူသည် အထက်တန်း ကျောင်း၌ စာပေ သင်ကြားနေခဲ့စဉ်ကပင် ဝတ္တုများ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် စာရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးတော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။
ကဝါဗာတားသည် တိုကျိုမြို့ရှိ ဘုရင့်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏ အိဇု ကခြေသည် ဝတ္ထုတိုကို ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့၏။
ဤဝတ္ထုတို့တွင် ကျောင်းသားကလေး တစ်ယောက်သည် ကခြေသည်မလေးအပေါ်တွင် မေတ္တာသက်ဝင် စွဲလမ်းနေသည့် အကြောင်းကို စိတ် အခြေအနေ၊ အမူအရာ၊ အနေအထိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတို့ကို ဖော်ပြလျက် သရုပ်ဖော်ထားပေသည်။
ဇာတ်လမ်းမည်မည် ရရမရှိစေကာမူ ကျောင်းသားကလေးနှင့် ကခြေသည်မကလေးတို့၏ စိတ်အခြေအနေကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်းပြသည်မှာ အနုပညာ ပီသလေသည်။
ကဝါဗာတားသည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ အခြေခံယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဂျပန်စိတ်ဓာတ်တို့ကို ပေါ်လွင်အောင် သူ့ဝတ္ထုများတွင် သရုပ်ဖော်နိုင်စွမ်းသည့်ပြင် လူ့သဘာဝနှင့် လူ့စရိုက်တို့ကိုလည်း လေးနက်သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ကျူးတတ်၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၌ ဂျပန်ရှုံးနိမ့်ရသည့်အတွက် ကဝါဗာတားသည် ယူကျုံးမရဖြစ်ကာ ဂျပန် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို မပျက်စီးစေလိုသော ဆန္ဒဖြင့် အမေရိကန်ဆန်မှုကို ကန့်ကွက်၍ ဝတ္ထုတိုရှည် များစွာကို ရေးသားခဲ့ပေသည်။
သူ့ကို အချို့က ရှေးဆန်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့သော် ဂျပန်စာဖတ် ပရိသတ်ကမူ သူ့ဝတ္ထုများကို အထူးကျေနပ်စွာ လက်ခံသဖြင့် သူသည် ဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် အထူးနာမည်ကြီးလေသည်။
သူ့ဝတ္ထုအချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆို၍ ဂျပန်နိုင်ငံမှသာမက အမေရိကန်နိုင်ငံ ၌လည်း ထုတ်ဝေကြသည်။
အမေရိကန် စာပေမဂ္ဂဇင်းအချို့တွင်လည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြကြလေသည်။
ယာဆူနာရီ ကဝါဗာတား ပြတိုက် ကဝါဗာတား၏ ဝတ္ထုများတွင် နှင်းတိုင်းပြည် အမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အထူးကဲဆုံး ဖြစ်သည်ဟု စာပေ ဝေဖန်သူများက ဆိုကြ၏။
အချို့ကလည်း ကျိုတိုအမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အကောင်းဆုံးဟု ဆိုကြသည်။
နှင်းတိုင်းပြည်ဝတ္ထုကို သူသည် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်း၍ ရေးသည်ဆို၏။
ကဝါဗာတားသည် သူရေးသမျှဝတ္ထုတို ဝတ္ထုရှည်များတွင် ဂျပန်စာ အရေးအသား သေသပ်သိပ်သည်း၍ ကဗျာဆန်သည့် အရေးအသားမျိုးကို ကြိုးပမ်းရေးသည်။
အနုပညာကြောင်းခြင်းရာများကို ဇာတ်လမ်းတွင် ထည့်၍ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။
အာရုံခံစားမှုကို အလေးပေး၍ ရေးလေ့ရှိသည်။
သူကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့သော ပုဂ္ဂိုလ်များစွာထဲမှ ရွေး၍ သူ့ဝတ္ထုများ၏ ဇာတ်ကောင်များအဖြစ် သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။
ရှေးဟောင်းအနုပညာကို ခေတ်လူများ သဘောပေါက် နှစ်သက်လာအောင် ဆွဲဆောင်ဖော်ကျူးတတ်ပေသည်။
လူ့သဘာဝကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်း၍ စိတ်နေစိတ်ထားတို့ကို သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ပြနိုင်စွမ်း ရှိသည်။
ကဝါဗာတားသည် ထင်ရှားသော စာပေဝေဖန်ရေးသမား တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။
၁၉၄၈ခုနှစ်တွင်(ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ စာမွန်ရေးဆရာနှင့် စာရေးဆရာများ ပါဝင်သည့်) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေပညာရှင် အဖွဲ့ချုပ်၏ ဂျပန်နိုင်ငံအဖွဲ့ခွဲတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကဝါဗာတားသည် အရှေ့နှင့်အနောက် နားလည်မှုအတွက် စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် စာပေများ ရေးသားနိုင်မှုကြောင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုးသည် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ရရှိခဲ့ရာ ယခုတစ်ကြိမ် ကဝါဗာတား ရရှိခြင်းမှာ အာရှတိုက်သား စာရေးဆရာများထဲမှ ဒုတိယ အကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဂျပန်အမျိုးသားများ အတွက်မူကား စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဂျပန် စာရေးဆရာများ။
thumb|ကလိုက်မြစ်ကို ဂလက်စဂိုမြို့တွင် တွေ့ရစဉ် ကလိုက်မြစ်သည် စကော့တလန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း လင်းနာ့ရှိုင်ယာနယ်ရှိ လောက်သား တောင်ကုန်း များမှ မြစ်ဖျားခံ၍ ကလိုက်ဇဒေး ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ဖြတ်သန်း ပြီးလျှင် ကလိုက်မြစ်ဝကျယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။
ကလိုက်ဇဒေးချိုင့်ဝှမ်း ဒေသတစ်လျှောက်တွင် ထရောက်ငါးဖမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများနှင့် လှပသော ရေတံခွန်များရှိခြင်းကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဂလပ်စဂို မြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကြီးအဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဂလပ်စဂိုးမြို့ သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားလာသည်။
ဂလပ်စဂို မြို့အောက်တစ်လျှောက် ဂရင်းနော့မြို့အထိ မြစ်ကမ်းတစ်ဖက် တစ်ချက်တွင် သင်္ဘော ကျင်းများနှင့် သင်္ဘောတည်ရာဝင်းများ တည်ရှိလေသည်။
ထို ဒေသတစ်ဝိုက်မှာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ၊ စစ်သင်္ဘောများ တည်ဆောက်ရာဒေသဖြစ်သည်။
အလွန်ကြီးမားခမ်းနား၍ ကမ္ဘာကျော်ကြားသည့် 'ကွင်းမေရီ' နှင့် 'ကွင်းအယ်လစ်ဇဗက်' အမည်ရှိသော ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော ကြီးများကို ကလိုက်မြစ်တွင်းရှိ အဆိုပါသင်္ဘောကျင်း သင်္ဘော ဝင်းများ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ဂရင်းနော့မြို့အောက်ဘက် သို့ ရောက်သွားသောအခါ အကျယ်မိုင် ၄ဝ အလျားမိုင် ၆ဝ ခန့် ရှိသော မြစ်ဝကျယ်ကြီးအဖြစ် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေ သည်။
ထိုမြစ်သည် မြစ်ဖျားမှ မြစ်ဝအထိ ၁ဝ၆ မိုင်မျှ ရှည် လျား၍ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သိမ်းမြစ်မှလွဲလျှင် သမိုင်းတွင် လောက်အောင် ထင်ရှားသော ရေကြောင်း လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:စကော့တလန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
thumb|အိန္ဒိယတွင် ဗြိတိသျှအာဏာကို အခြေစိုက်ပေးခဲ့သူ ကလိုက် အာ ပလက်ဆီးစာ ဘေရွန်ဘွဲ့ရသူ ရောဘတ် ကလိုက် (ခရစ် ၁၇၂၅-၁၇၇၄) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့လွှမ်းမိုးနိုင်ရန် စတင်အခြေစိုက် ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် အုပ်ချုပ်ရေး တွင်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုရေးရာတွင်လည်းကောင်း၊ ထူးခြားလှသော စွမ်းရည်သတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသူလည်း ဖြစ်လေသည်။
အချို့က လော့နော့သည် အမေရိကတိုက်သို့ ဗိုလ်ချုပ်ဗါဂွိုင်းကို လွှတ်မည့်အစား ကလိုက်ကို လွှတ်ခဲ့လျှင် အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ အဆုံးသတ်စရာအကြောင်း ရှိသည်ဟုပင် ဆိုလေသည်။
thumb|ရောဗက်ကလိုက် အောင်ပွဲရလိုက်သောပလက်ဆီးတိုက်ပွဲ ကလိုက်သည် ရှရော့ရှိုင်ယာနယ်တွင် ၁၇၂၅ ခု စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့၌ မွေးဖွား၍ ကျောင်းနေစဉ်အခါက ဆိုဆုံးမခက်သော သူငယ်တစ်ဦးဖြစ်၏။
အသင့်အတင့် မျှသာ ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့၍ ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသို့ သွားရောက်ကာ စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်ကား အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူ အရှေ့ဘက်ရှိ ဗြိတိသျှပိုင် နယ်သစ်များကို အုပ်ချုပ် နေရစဉ်အခါဖြစ်၏။
ထို့ပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီများသည် အိန္ဒိယ၌ အာဏာ လွှမ်းမိုးရန် အကြံချင်းတူနေသဖြင့် ရန်သူများဖြစ်လျက် မာန်စောင်နေကြသောအခါလည်း ဖြစ်၏။
၁၇၄၆ ခုတွင်ကား ပြင်သစ်တို့သည် ဗြိတိသျှတို့အား အိန္ဒိယမှ အပြီးအပိုင်နှင်ထုတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မဒရပ် မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါ စာရေးအလုပ်ဖြင့် ပျင်းပျင်းရိရိ အမှုထမ်းနေရသော ကလိုက်အဖို့ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ အမှုထမ်းရန် အခါအခွင့်ရရှိခဲ့၏။
ပြင်သစ်တို့ကို ပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်သော ကုမ္ပဏီ၏စစ်တပ်တွင် ကလိုက်သည် အလံကိုင်ဗိုလ် အဖြစ်ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် စစ်မှုရေးရာအစွမ်းအစကို မပြလိုက်ရသေးမီ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိသျှတို့ စစ်ရပ်ဆဲလိုက်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ကလိုက်သည် သူ၏အစွမ်းအစပြသရန် အခါအခွင့်ကို မကြာမီ ရရှိခဲ့လေသည်။
တစ်ခါသော် ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိသျှတို့သည် တိုင်းရင်းသား စော်ဘွား နယ်တစ်နယ်၏ ရိုက်ရာဆက်ခံရေးတွင် တစ်ဖက်စီ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကြရာမှ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ကြသော အခြေအနေသို့ပင် ဆိုက်ရောက်ခဲ့ကြရ၏။
ပြင်သစ်တို့က ထောက်ခံသော စော်ဘွားလောင်းချန္ဒာ ဆာဟစ်သည် အင်အားနည်းသော ဗြိတိသျှတပ်စုတစ်စု စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ထရစ်ချီနော့ပိုလီမြို့ကို အလုံးအရင်းနှင့် တိုက်ခိုက်သဖြင့် ထိုမြို့ကျဆုံးလုဆဲဆဲ ရှိနေသောအခါ၊ ချန္ဒာ ဆာဟစ်၏ အင်အားကွဲသွားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထိုအရေး စတင်ရာ ကာနယ်တစ်နယ်၏မြို့တော် အားကော့မြို့ကို အကာအကွယ် မရှိသည့်အခိုက်၊ ဥရောပတိုက်သားစစ်သည် တော် ၂ဝဝ စစ်ဗါရီ ၃ဝဝ မျှနှင့် ကလိုက်သည် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ လေသည်။
ထိုအခါ ချန္ဒာဆာဟစ်သည် အင်အားကောင်းလှသော တပ် ကြီးတစ်တပ်ကို သူ့သားကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ စေလွှတ်လိုက်ရာ၊ ကလိုက်တို့လူစုမှာ အင်အား အဆမတန်ကြီးမားသော ရန်သူတပ်ကြီး၏ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။
သို့သော် ကလိုက်သည် မြို့ကိုရန်သူတို့ လက်သို့မကျအောင် သိမ်းပိုက် ထားခဲ့ပြီးနောက် ၅၃ ရက်တိုင်တိုင် ရန်သူတို့ကို တွန်းလှန် တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ အင်အားချင်းမမျှဘဲ များပြား သည့်ရန်သူတို့ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ကလိုက်၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားလာလေသည်။
ထိုနောက်ပင် ရန်သူတို့၏ အဝိုင်းခံနေရသော ထရစ်ချီနော့ပိုလီမြို့ကိုလည်း ကလိုက် ကယ်တင်ခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် ကို့ဗလောင်းနှင့် ချင်ဂလာပတ် ခံတပ်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။
သို့နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ထောက်ခံသော စော်ဘွား လောင်း မဟာမက်အလီသည် ကာနက်တစ်နယ်နာဝပ် စော်ဘွား အဖြစ် ရရှိသွားလေသည်။
၁၇၅၃ ခုနှစ်တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာပြီးသော် အတန်ကြာ နေထိုင်ခဲ့သည်။
သို့နေထိုင်စဉ် ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရ၏။
၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ကလိုက်အား အိန္ဒိယ သို့ ယခုအခါ မဒရပ်မြို့ဟုခေါ်တွင်သည့် ဖို့စိန် ဒေးဗစ်မြို့၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထား၍ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း စူးရားဂျွတ်ဒေါင်လာအမည်ရှိ ဘင်္ဂလား နယ် နာဝပ်စော်ဘွားသည် ကာလကတ္တားမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက် ဗြိတိသျှလူမျိုး ယောက်ျားမိန်းမနှင့် ကလေး ၁၄၆ ယောက် တို့ကို ကာလကတ္တားရှိ အလုံထောင်အတွင်း ပိတ် လှောင်အကျဉ်းချထားခဲ့ရာ လေကောင်းစွာ မရှူရသောကြောင့် တစ်ညအတွင်းပင် ၁၂၃ ယောက် သေဆုံးခဲ့ကြရ၏။
ထိုကိစ္စကို 'ကာလကတ္တား အလုံထောင်ကိစ္စ'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၍ ဗြိတိသျှတို့မှာ များစွာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ကလိုက်မှာ မဒရပ်သို့ ရောက်လျှင် ရောက်ခြင်းဆို သလိုပင် ကာလကတ္တားမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသဖြင့် ရေကြောင်းမှ ချီတက်၍ ကာလတ္တားမြို့ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့လေသည်။
ယင်းသည့်အရေး တွင် အင်အား တောင့်တင်းလှသော စော်ဘွားစစ်တပ်ကြီးကို ကလိုက်သည် အင်အားအဆမတန် နည်းပါးလှသော သူ၏ တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပေသည်။
ဤသို့ဖြင့် စော်ဘွားမှာ စစ်ပြေငြိမ်းရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ ရပြီးသော်၊ ဗြိတိသျှတို့အဖို့ အကျိုးရှိစေမည့် စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်ကို လက်ခံလိုက်ရ၏။
ထိုနောက် ပြင်သစ်ပိုင် ချန္ဒနဂိုရ် မြို့ကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် ဖျက်စီးပစ်လိုက်လေသည်။
သို့သော် မကြာမီ ကလိုက်သည် ထိုစော်ဘွားအား ရာထူးမှချ၍ စော်ဘွား၏ စစ်သေနာပတိ မီရာဂျက်ဖားအား၊ စော်ဘွား၏ နေရာတွင်တင်ရန် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို လျှို့ဝှက်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့ လေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် လူ ၃ဝဝဝ ပါဝင် သောတပ်နှင့် စော်ဘွား စူရားဂျွတ်ဒေါင်လာကို တိုက်ရန် ထွက် လာခဲ့ရာ ပလက်ဆီးကွင်းပြင်တွင် လူ ၅ဝဝဝဝ ပါသော စော်ဘွားတပ်ကြီးနှင့် ဆုံမိလေသည်။
ထိုသို့ အင်အားချင်း မမျှဘဲ ဖြစ်နေသော်လည်း စော်ဘွားကြီး၏တပ်မှာ ကလိုက် စစ်တပ်၏ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်မှုကို မခံရပ်နိုင်သဖြင့် မရှုမလှ အရေးရှုံးနိမ့်ရလေသည်။
ယင်းသို့ ပလက်ဆီးတိုက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရလိုက်ခြင်းဖြင့် ကလိုက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှ တန်ခိုးအာဏာကို အထွက်အထိပ်သို့ရောက်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် ကလိုက်၏အကူအညီကြောင့် မီရာဂျက်ဖားမှာ ဘင်္ဂလားနယ်၏ နာဝပ်စော်ဘွား ဖြစ်လာလေရာ ကလိုက်အား ကောင်းစွာကျေးဇူးဆပ်သဖြင့် သူဌေးဖြစ်လောက်အောင် ပစ္စည်းဥစ္စာများ ရရှိခဲ့၏။
ထိုမျှမကသေး မီရာဂျက်ဖားသည် စော်ဘွား ဖြစ်လာသော်လည်း ကလိုက်ကသာ စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေ သည်။
၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်သွား၏။
အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အထူးတလည် ချီးမြှင့်မြှောက်စားခြင်းခံရသည့်ပြင် ရှရူးစဗါရီနယ်မှ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ်လည်း ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗဲလွန်အဆင့်အတန်းဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။
၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့၏ အခြေအနေမှာ အတော်ပင် ဆိုးရွားလာသဖြင့် ကလိုက်မှာ အိန္ဒိယသို့ ဘင်္ဂလားနယ်၏ ဘုရင်ခံနှင့်သေနာပတိအဖြစ် ပြန်သွားရပြန်သည်။
ကလိုက်ရောက် သွားသောအခါ မဂို ဧကရာဇ်ဘုရင် ရှာအလမ်နှင့် သင့်တင့်စွာဆက်ဆံနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
ထိုကြောင့်လည်း မဂိုဧကရာဇ်က အရှေ့ အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအား ဗီဟား၊ ဩရိဿနှင့် ဘင်္ဂလားနယ်တို့မှ အခွန်ကောက်ခံပေးရန် စေခိုင်းခြင်း ခံရလေသည်။
ထိုအခါ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှာ ထိုနယ်များကို အုပ်ချုပ်သူများသဖွယ် ဖြစ်လာသည့်ပြင် အကျိုးအမြတ်များလည်း များစွာခံစားခဲ့ရ ပေသည်။
ထို့ပြင် ကလိုက်သည် စစ်တပ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဖွဲ့စည်းခဲ့၍၊ ဘင်္ဂလားနယ် မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များကိုလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့လေသည်။
၁၇၆၇ ခုနှစ် တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်သွားပြန်၏။
ယင်းသို့ အိန္ဒိယ၌ ဗြိတိသျှ၏အာဏာစက် တည်တံ့ခိုင်မြဲ ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာခဲ့သော ကလိုက်အား အောက် လွတ်တော်တွင် အိန္ဒိယ၌ သူပြုခဲ့သည့် အချို့သောကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မလိုသူများက လာဘ်စားသူတစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ကိုယ်ကျိုးရှာသူတစ်ဦး အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်း ပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုကြောင့် ပါလီမန်က စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း စုံစမ်းစေလျက် သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်အချို့ကို ရှုတ်ချသည့် အဆိုများ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း ကလိုက်မှာ ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ၏အကျိုးကို ဆောင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ခံရသည့်အပြင် စွပ်စွဲချက်များမှာလည်း ရှင်းလင်းပြေလည် သွား၏။
သို့သော် ကလိုက်မှာ အိန္ဒိယတွင် အတော်ပင် ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့နေခိုက် ထိုသို့ စွပ်စွဲပြောဆို အရေးယူခြင်း ခံရသောအခါ စိတ်တွင် အတော်ပင်ထိခိုက်သွားရုံသာမက ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ပို၍ ဆိုးရွားခဲ့လေရာ ၁၇၇၄ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သူ့ကိုယ်သူ အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှ၏အင်ပိုင်ယာ တည်ဆောက် ပေးခဲ့သူတဦးမှာ မိမိဆောင်ရွက်ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ဂုဏ်မယူရဘဲ ရှက်စိတ်ကြီးစွာဖြင့် ဘဝသိမ်းသွားရရှာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီ ထူထောင်သူများ။
ကလိုးဗစ် တစ် ကလိုးဗစ်ဘုရင် (ခရစ် ၄၆၆-၅၁၁) သည် ဖရန့်လူမျိုးများ၏ မျိုးတူစု တစ်စုဖြစ်သော ဆေးလယန်းဖရန့် တို့၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ ချီလဒါရစ်ဘုရင်၏ သားတော် ဖြစ်သည်။
၄၈၁ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသောအခါ အသက် ၁၅ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၏။
ထိုစဉ်က ဖရန့်ဘုရင်များသည် မျိုးတူစုများ၏ အကြီးအကဲများသာ ဖြစ် ကြ၍ ကလိုးဗစ်မှာ ထိုဖရန့်ဘုရင်အများတွင် တစ်ပါး အပါ အဝင် ဖြစ်သည်။
၄၈၆ ခုနှစ်တွင် ကလိုးဗစ်သည် ဆွားဆွန်း အနီးတိုက်ပွဲ၌ ရောမတို့ကို အောင်နိုင်လိုက်သဖြင့် စိန်းမြစ်ဝှမ်း ကို စိုးမိုးရလေသည်။
၄၉၃ ခုနှစ်တွင် ကလိုးဗစ်သည် ကလိုတီးလဒါး အမည်ရှိ ဗါဂန်ဒီမင်းသမီးကို မိဖုရားမြှောက်သည်။
ကလိုတီးလဒါးမှာ ခရစ်ယန်ဖြစ်သည့်အလျောက် ဘုရင်ကြီးအား ခရစ်ယန် အယူဝါဒသို့ ကူးပြောင်းရန် မကြာခဏ တိုက်တွန်းခဲ့၏။
ကလိုးဗစ်သည် သူ၏သားတော် သမီးတော်များအား ရေနှစ်မင်္ဂလာ ခံယူစေခဲ့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာမူ ဂျာမန် အနွယ် အယ်လမန်းနိုင် လူမျိုးတို့အား တိုက်ခိုက်အောင်မြင် ခဲ့ပြီးသည့်နောက်မှ ခရစ်ယန်ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ကလိုးဗစ်ဘုရင်သည် ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသောဘုရင် ဖြစ်သည့်အလျောက်၊ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော ဖရန့် နိုင်ငံကို တစည်းတလုံးတည်း ဖြစ်စေခဲ့သည်သာမက၊ မြောက် ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ရိုင်းမြစ်မှ တောင်ဘက်ပီးရနီး တောင်တန်း အထိ ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ သည်။
ကလိုးဗစ်ဘုရင် တည်ထောင်ခဲ့သောနိုင်ငံမှာ နောင် အခါတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာရာ၊ပါရစ်မြို့မှာ ထိုစဉ်ကပင် မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
ကလိုးဗစ်ဘုရင်သည် ၅၁၁ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံလေသည်။
ငှက်လောကထဲတွင် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်သော ငှက်တစ်မျိုးမှာ ကလောင်ငှက် (Secretary Bird)ဖြစ်သည်။
ထိုငှက်၏ ဦးခေါင်းနောက်တွင် မည်းနက်သော အတောင်ရှည်များသည် မတ်ထောင်လျက်ထွက် နေလေရာ ရှေးအခါက စာရေးတော်ကြီးများ၏နားရွက်တွင် ကြက်တောင်ကလောင်တံများ ညှပ်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
ထိုကြောင့်ပင်လျှင် 'ကလောင်ငှက်' ဟူသောနာမည်ထူးကို ရရှိသည်။
ကလောင်ငှက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ဆာဂစ်တာရီးယပ်စ် ဆာပန်တေးရီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။
အရွယ်အစားကြီးမားပြီး မြေပြင်ပေါ်တွင်ပင် အများဆုံးကျက်စားသော ငှက်ရဲ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်တွင်ပင် တွေ့ရပြီး ဆာဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိ သော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် ကွင်းခေါင်ခေါင်များတွင် ကျက်စားသည်။
သူတစ်ပါး၏အသားကို သတ်ဖြတ်စားသောက်ရာ၌ အသန်မာဆုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်၏။
လင်းယုန်နှင့် လင်းတငှက်မျိုးတို့နှင့် နီးစပ်သည်။
ကလောင်ငှက်တွင် အလွန်ရှည်လျားသော ခြေထောက်များရှိ၍ ၄ ပေခန့် အရပ်မြင့်သည်။
အမြီးမှာ မြေကြီးနှင့် ထိနေသည်။
နှုတ်သီးမှာ အလွန်သန်မာ၍ ငါးမျှားချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်ချိတ်နေသည်။
မျက်လုံးပတ်လည်ရှိ အရေပြားမှာ လိမ်မော်ရောင်ထနေသည်။
ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်းနှင့် ကျောကုန်းမှာ မွဲပြာ၍ အောက်ပိုင်းမှာ မည်းနက်သည်။
ဖား၊ ပိုးမွှား၊ အိမ်မြှောင်၊ လိပ်ကလေးများနှင့် မြွေတို့သည် ကလောင်ငှက်၏ အစာဖြစ်၏။
အလွန် အဆိပ် ပြင်းထန်သောမြွေများကိုပင် သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်။
သူ၏ရှည်လျားသော ခြေထောက်များဖြင့် မြွေကို မပြေးနိုင်အောင် နင်းထားပြီးနောက် သန်မာသောတောင်ပံများဖြင့် ကိုယ်ကိုကာကွယ်ထားလေရာ မြွေဆိပ်မှ မစိုးရိမ်ရချေ။
ကလောင်ငှက်သည် ခြေတံရှည်သလောက် လမ်းလျှောက်မြန်၊ အပြေးမြန်သည်။
မြင်းပြေးသလောက် ပြေးနိုင်၏။
တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ပျံသန်းသော်လည်း ကောင်းစွာ ပျံနိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် မြေကြီးပေါ်၌သာ နေသည်။
ကြီးမားသောအသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ဖြစ်စေ၊ ချုံဖုတ်ထဲတွင်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်လေသည်။
ဩဂုတ်လတွင် ဥများဥ၍ ဥမှာ ဖြူဖွေး၍ အညိုရောင်အစက်များ ပါရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) တွေ့ရှိရာဒေသ ကလောင်ငှက်၏နေရင်းဒေသမှာ အာဖရိကတိုက် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့မှသည် တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဂွတ်ဟုပ်အငူအထိ တွေ့ရသည်။
Eagles, Hawks, and Falcons of the World, Volume 2 – Brown, L. & Amadon, D. New York: McGraw-Hill Book Company (1968) ကိုးကား Category:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ။
thumb|ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်း မုတ်ဝထိပ်ရှိ ကလသာအိုး ကလသာအိုး ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မှာ ရေကြည်ထည့်သောအိုးဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ကောက်ရမည် ထင်သည်။
ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင်လည်း ရေထည့်သောအိုးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းက များသည်ကို တွေ့ရပါသည်။
ကလသာအိုးပုံစံနှင့် ပတ်သက်၍မူ ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနမှူး ဦးဗိုကေ၏ ယူဆချက်မှာ ကလသာအိုးပုံစံသည် ကလပ်ပုံစံမှ ယူကြောင်း ဖော်ပြဖူးပါသည်။
မောင်သန်းဆွေ(ထားဝယ်) ရင်၌ရိုက်ခတ် ထင်ဟပ်စာစု၊ စာ-၂၆၃ ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်းတို့၏ မုတ်ဝထိပ်၌ ဖြစ်စေ၊ ခေါင်တန်းပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ညောင်ရေအိုး ကဲ့သို့သော ကလသာအိုးကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကလသာအိုးကို အမြိုက်ရည်ထည့်ရာ အိုးအဖြစ် ဟိန္ဒူကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြထားလေသည်။
ထိုအိုး၏ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ယခုခေတ်ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးများ အသုံးပြုလျက် ရှိသော ရေခပ်ကြေးအိုးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
မြန်မာစာပေ၌ ကလသာအိုးအကြောင်း မတွေ့ရသော်လည်း ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများ၌ ကလသာအိုးဟူသော ဝေါဟာရကို အနည်းအပါး တွေ့ရပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၅၈၅ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးသော ပုဂံမြို့၊ လေးထောင့်ကန်အရပ် လေးမျက်နှာဘုရား ကျောက်စာတွင် “တန်တိုင်းတွင်း နှိုက်ကား ကသသားအိုး အယောင်နှင့်တူသော တင့်တယ်စွာသော စင်္ကြံထက် ကူလည်းတည်၏” ဟု ပါရှိလေသည်။
ထိုတွင် စင်္ကြံဆိုသည်မှာ အမိုးအကာရှိသော လူသွားလမ်း ခုံမြင့်ဖြစ်၍ စင်္ကြံပေါ်တွင် ကလသာအိုးပုံသဏ္ဌာန်နှင့်တူသော ကူတည်ထားကြောင်း သိရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကျောက်စာ ကလသာအိုးဟူသော ဝေါဟာရကို ပုဂံခေတ်ထိုး ကျောက်စာအချို့၌ တွေ့ရသည်။
ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင် ကလသာအိုးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် အများအပြား ရေးထိုးထားလေသည်။
(က)ကျောက်စာကြောင်းရေ (၅)တွင် ဤအလုံးစုံသော ငါးနေရာတို့ကို ရွှေငွေကလသာတို့ဖြင့် ဆေးကြောပြီးလျှင် ဖျာခင်း၍ ရွှေပန်း၊ ရွှေဆီမီး၊ ဒေါင်းလန်းတို့ဖြင့် တည်ထား၏။
ဟု ရေးထိုးထားပါသည်။
(ခ) စာကြောင်းရေ (၁၅)တွင် ဝေါနှစ်ခုလုံး၌ သူတို့သည် ပိုက်ပွေ့ထားသော ရွှေငွေကလသာအိုး၊ ကြေးကလသာအိုးတို့ကို ခင်းကျင်းထားကြသည်။
မြေကလသာအိုး (၁၂၀)တို့ကိုလည်း ခင်းကျင်းထားကြ၏။
ထိုကလသာအိုးအားလုံးတို့ကို ငှက်ပျောညွန့်ပန်းဖြင့် တွဲသီဆင်ယင်ထားကြ၏။
ဟုလည်းကောင်း၊ (ဂ)စာကြောင်းရေ (၃၅)တွင် ပုဏ္ဏားဟူးရားသမားတို့သည် ဘေးတိုင်၊ ဥရု(ယသ်)တိုင် ကြငှာန်းတိုင်တို့ကို ရွှေငွေကလသာအိုးအဖြစ်ထည့်သောရေ၊ နေစာမြက်၊ ဆန်ရင်းထည့်သော ခရုသင်းရေတို့ဖြင့် ဆေးကြောကြ၏။
ဟုလည်းကောင်း၊ (ဃ)ကျောက်စာကြောင်းရေ(၁၇)တွင် ရွှေကလသာအိုး(၈)လုံး၊ ငွေကလသာအိုး(၈)လုံး၊ ကြေးကသလာအိုး(၁၀၈)၊ မြေကလသာအိုး (၁၀၈)လုံးတို့ကို ယူကြ၏။
ထိုအိုးအဝတို့တွင် ငှက်ပျောညွန့်ပန်းကို (၂၀)တွဲသီ၍ စိုက်ထားပြီးလျှင် ရွှေငွေကလသာအိုးတို့ကို ယူ၍ ပုဆိုးဖြူဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ထီးဖြူစိုက်မိုးထားသော ဝတ်ကလေးပေါ်တွင် ခင်းကျင်းထားကြ၏ဟု လည်းကောင်း၊ (င)ကျောက်စာကြောင်းရေ(၁၆)တွင် အလယ်အခြခံ တိုင်တို့တွင် မင်္ဂလာပြုမည့် နေရာပတ်လည် အားလုံးတို့၌ ရွှေကလသာရေအိုး၊ ငွေကလသာရေအိုး၊ ကြေးကလသာရေအိုးတို့ကို စီ၍ ထားကြကုန်၏။
မြေကလသာအိုး (၄၀၀၀)နှင့် ခရုသင်း(၈)ခုတို့ကို အလုံးစုံသော မင်းနေရာ အပြင်ဆက်ကာ အရှင်သံဃာ(၄၀၀၀)တို့ ပရိတ်ရွတ်မည့်နေရာ၌ စီ၍ ထားကြ၏ ဟုလည်းကောင်း ရေးထိုးထားပါသည်။
အထက်ဖော်ပြပါတို့မှာ ကောက်နှုတ်ချက်မျှသာဖြစ်သည်။
မောင်သန်းဆွေ(ထားဝယ်) ရင်၌ရိုက်ခတ် ထင်ဟပ်စာစု၊ စာ-၂၆၃ ကိုးကား Category:ဟိန္ဒူဘာသာ Category:သမိုင်း။
thumb|ကလီဂျူလာဘုရင် ကလီဂျူလာသည် ၁၂-ခုနှစ်တွင် ရိနိုင်ငံ အက်ရှမ်မြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ၃၇ ခုနှစ်မှ ၄၁ နှစ် အထိ ရောမနိုင်ငံတော်၏ တတိယဧကရာဇ်ဘုရင်အဖြစ် စိုးစံသည်။
ငယ်စဉ်က သူ့ဖခင်၏ ရောမစစ်တပ်တွင် ကြီးပြင်း ခဲ့ရ၏။
ကလီေခေါ် ရောမစစ်ဖိနပ်ကြီးကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော ကြောင့် ကလီဂျူလာဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
သူ၏အမည်ရင်း မှာ ဂေးယပ်ဆီဇာဖြစ်၏။
သူသည် ရောမနိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယ ဧကရာဇ်ဘုရင် တိုက်ဗီးရီးယပ်၏ မြေးတော်စပ်သူဖြစ်၍၊ တိုက် ဗီးရီးယပ် ကွယ်လွန်သောအခါ ရောမဧကရာဇ်ဘုရင် ဖြစ်လာ သည်။
ကလီကျူလာသည် ဘုရင်ဖြစ်စတွင် သက်ညှာစွာနှင့် တရား မျှတစွာ အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားအများက သောင်း သောင်းဖြဖြ ကောင်းခြီးပေးခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောင်သော် သူ၏ အပြုအမူများမှာ စိတ်မနှံ့သူတစ်ဦး၏ ပြုမူပုံမျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်လာ သောကြောင့် များမကြာမီပင် တစ်နိုင်ငံလုံး ငြိုငြင်လာကြသည်။
အချို့က သူသည် တစ်ခါတွင် အပြင်းအထန် ဖျားပြီးနောက် စိတ်မနှံ့ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
သူ၏မြင်းကို တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း၊ စစ်တိုက်ရာမှအပြန်တွင် ပြင်သစ်ကမ်းခြေ မှ ခရုခွံများကို နတ်များပသရန်အတွက် စစ်သားများအား ကောက်ခိုင်းခြင်း၊ သူ့အား နတ်တစ်ပါးအဖြစ် တိုင်းသူပြည်သား များ ကိုးကွယ်နိုင်ရန်အတွက် ဗိမာန်ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ် စေခြင်းစသော အပြုအမူတို့က ကလီကျူလာ၏ စိတ်မနှံ့မှုကို ဖော်ပြပေသည်။
ထိုမျှမကသေး တိုက်ဗီးရီးယားလက်ထက်မှ စုဆောင်းခဲ့သော တိုင်းပြည်၏ဘဏ္ဍာများကို ဖြုန်းတီးပစ်ပြီး လျှင်၊ ဆွေမျိုးသားချင်း အရင်းအချာများနှင့် ရောမမြို့သူမြို့သား များကို အကြောင်းမဲ့ သွေးချောင်းစီးအောင် သတ်ဖြတ်လေသေး သည်။
ဤသို့ဖြင့် လေးနှစ်မျှ ပရမ်းပတာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ တိုင်းသူ ပြည်သားများလည်း မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာ၍ နောက်ဆုံး၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခံရလေသည်။
thumb|ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်အခါ၌ ကယားအမျိုးသားများ ပျော်ရွှင်စွာ တီးမှုတ်ကခုန်နေကြစဉ် ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ကယား အမျိုးသား တို့၏ ပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ကယားဘာသာစကားဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍၊ မြန်မာ ဘာသာစကားဖြင့် ဖားစည် ပွဲတော် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ကယားလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးစံအတိုင်း၊ နှစ်ဟောင်းကြွေ၍ နှစ်သစ်ကူးပြောင်း ပြီးသည့် အခါသမယ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ကာလတွင်၊ အိမ်သစ်များ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါ၌ အိမ်သစ်တက်အခမ်းအနားကို နှစ်စဉ်မင်္ဂလာယူ၍ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
မင်္ဂလာအခါတွင် တီးမှုတ်ရသော တူရိယာများအနက် ဖားစည်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအရှိဆုံးဟူ၍ မှတ်ယူထားကြ ပေရာ၊ ထိုအိမ်သစ်တက် အခမ်းအနားတွင် ဖားစည်ကို တီးခတ် သဖြင့် ဖားစည်ပွဲဟုခေါ်သည်။
ဖားစည်ကို ကယား အမျိုးသား တို့ အထွက်အမြတ်ပြုကြသည်။
အမင်္ဂလာကိစ္စများတွင် မတီး ခတ်ကြချေ။
ရှေးအခါက ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် ကျင်းပသောရက်ကို ကန့်သတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ နယ်အသီးသီးတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည့်ရက်မှာ တစ်နယ်နှင့် တစ်နယ် မတူညီကြပေ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်၊ လွတ်လပ်သော ကယားပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ပူးပေါင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၅၁ ခု ဖေဖော် ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့ လွယ်ကော်မြို့၌ ကျင်းပသော အစည်း အဝေးကြီးတွင်၊ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့၌ ကျင်းပရန် အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ် လိုက်သည်။
၁၉၅၁ ခုဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို လွယ်ကော်မြို့တွင် စတင်ကျင်းပရာ၊ ကန္တာရဝတီ၊ ဘောလခဲ၊ ကြယ်ဖိုးကြီး၊ မိုးဗြဲနှင့် ပဒေါင်းကိုးရွာ၊ ယာဒိုနယ်များမှ လူမျိုးစုံနှင့်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှန်းလုံးမှ တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ တို့ တက်ရောက်ကြ၍၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတွင်း အစည်ကားဆုံး ပွဲတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်တွင် လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခြင်း၊ တူရိယာများ တီးမှုတ်၍ ကခုန်ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ အလှူအတန်း ဝတ်မှုပြုခြင်း၊ ဒေသန္တရ သယံဇာတနှင့်ထွက်ကုန်များ ခင်းကျင်းပြသခြင်း၊ ရက်ကန်းနှင့် အိမ်တွင်းလက်မှု ပညာ ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း စည်ကားစွာ ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ကယားပြည်နယ် Category:ရိုးရာဓလေ့။
thumb|ကလီယို ပတ်ထရာ ကျောက်တိုင် ကလီယို ပတ်ထရာ ကျောက်တိုင်မှာ အမေရိကန် ရောက် ရှေးဟောင်း ကလီယို ပက်ထရာကျောက်တိုင်ဖြစ်၍ နယူးယော့မြို့ စင်ထရယ်ပတ် ဥယျာဉ်အတွင်း၌ စိုက်ထူထားသည်။
အမြင့်ပေ ၆၇ ပေခန့်ရှိ၏။
၆၈ ၁။
၂ ပေခန့်မြင့်သော အလားတူ ကျောက်တိုင်တတိုင်ကို အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့ ဝိတိုရိယ တာပေါ်တွင် စိုက်ထူထားသည်။
ယင်းတို့၏ သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ ခန့် ရှိပေသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ ခန့် က အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တတိယ သော့သမီးဘုရင်ကြီးသည် ဟီလီ ယိုပိုလစ်မြို့၌ စံနေတော်မူခဲ့၏။
ဟီလီယိုပိုလစ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရေမြို့တော်ဖြစ်လေသည်။
သော့သမီးဘုရင်သည် ယခုအခါ နိုင်းမြစ်ပေါ်ရှိ အက်ဆွမ်းမြို့အနီး ဆိုင်အီးနီး ကျောက်ကျင်းများမှ တန်ချိန် ၂ဝဝ ခန့်စီရှိသော အလွန်ကြီးမား ရှည်လျားသည့် လုံးချင်းကျောက်တိုင် တစ်စုံကို တူးယူစေ၍ မြစ်သို့အရောက်သူ၏ကျေးကျွန်များကို ဆွဲယူစေခဲ့၏။
ထိုနောက် မြို့တော်သို့ရောက်အောင် မြစ်ကြော တစ်လျှောက် ဖောင်ဖြင့် မျှောယူခဲ့သည်။
မြို့တော်သို့ ရောက်သောအခါ ဘုရင်၏ ဘုန်းတန်ခိုးထင်ရှားစေရန်နှင့် နေနတ်သားကို ပူဇော်ပသရန် ထိုကျောက်တိုင်ကြီးများကို စိုက်ထူစေခဲ့လေသည်။
ထိုကျောက်တိုင်ကြီးများကို ကလီယို ပတ်ထရာ ဇာထိုးအပ်များဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသော်လည်း၊ ထိုဘုရင်မနှင့် တစ်စုံတစ်ရာ မသက်ဆိုင်ပေ။
ထိုကျောက်တိုင်များသည် လေးမြှောင့်ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ အဖျားဖက်သို့ ရှူးသွားကာ ချွန်နေသဖြင့် ဇာထိုးအပ်ဟု တင်စား၍ ခေါ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဒုတိယ ရမ်မီးဆီးဘုရင် လက်ထက်သို့ရောက်သောအခါ ထိုကျောက်တိုင်ကြီးများကို အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့ရှိ နန်းတော် သို့ ရွှေ့ပြောင်း စိုက်ထူထားခဲ့သည်။
ထိုမြို့တွင် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ နီးပါးမျှ တည်နေခဲ့ပြီးနောက်၊ ပြိုလဲသဖြင့် မြေဖုံးသွားရာ ထိုကျောက်တိုင်များသည် နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာမျှ တိမ်မြုပ်နေ ခဲ့လေသည်။
၁၈ဝ၁ ခုနှစ်သို့ ရောက်မှ ဆာရပ်အက်ဗါကရွမ်ဗီသည် ထိုကျောက်တိုင်များကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်၊ အက်ဗာကရွမ်ဗီသည် ထိုကျောက်တိုင်များကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ယူဆောင်ပြီးနောက်၊ သူ၏ အောင်မြင်မှုကို အမှတ်တရ ဖြစ်စေခြင်းငှာ အထိမ်းအမှတ်တိုင်အဖြစ်ဖြင့် စိုက်ထူထားလို၏။
ထိုသို့သယ်ယူရန် စရိတ်စကအတွက် သူနှင့်သူ့မိတ်ဆွေများသည် ပေါင် ၇ဝဝဝ ပင် စုဆောင်းထားခဲ့ကြ၏။
သို့သော် ဆာရပ်၏ အကြံအစည်ကား အထမမြောက်ဘဲ ရှိခဲ့၏။
ထိုမျှလောက် ထုထည်ကြီးမား၍ ရှည်လျားသော ကျောက်တိုင်ကြီးကို အီဂျစ်နိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သယ်ယူ သွားရန်မှာ မလွယ်ကူလှပေ။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် စတုတ္ထ ဂျော့ဘုရင် နန်းတက်စဉ်က အီဂျစ်ဘုရင်ခံ မေဟီမတ် အလီသည် ဂျော့ဘုရင်အား နန်းတက်ပွဲအထိမ်းအမှတ် လက်ဆောင်အဖြစ် ထိုကျောက်တိုင်ကြီးကို ပေးအပ်ဘူးရာ၊ ဂျော့ ဘုရင်က ငြင်းပယ်ခဲ့လေသည်။
၁၈၇၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဆာ အီရက်ဇမမ်ဝီ လဆန် ဆိုသူက စရိတ်ကြေးငွေ စိုက်ထုတ်ပေးသဖြင့် ဆာဂျိမ်း အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ထိုကျောက်တိုင်ကြီးကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သယ်ယူရန် တာဝန်ယူခဲ့လေသည်။
ထိုကျောက်တိုင်ကြီးကို အလွန်ခဲယဉ်းစွာ သယ်ယူခဲ့ရ၏။
အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့ ဆိပ်ကမ်းတွင် ကျောက်တိုင်ကိုငုံ၍ ပြောင်းသဏ္ဌာန် အခေါင်းရှည် အိမ်ကြီး (ဝါ)သေတ္တာကြီး ပြုလုပ်ပြီးလျှင်၊ အောက်တွင် သင်္ဘောဧရာကဲ့သို့ ဧရာခံပေးပြီးနောက် တက်မလည်း တပ်ဆင် ပေးရသည်။
ထိုကျောက်တိုင်ကို လူ ၆ ယောက်ထိန်းလျက် အတူလိုက်ပါနိုင်ရန် အခန်းတစ်ခုကိုလည်း ဆောက်လုပ် ပေးရသည်။
ထိုနောက် မီးသင်္ဘောနှစ်စင်းဖြင့် ဆွဲယူရန် စီစဉ်ခဲ့လေသည်။