kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျောက်မျက်ရတနာ ထွက်နိုင်သော နေရာများရှိသည်။
နာမည်ကြီး ဘုရားမှာ မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဇလုံတောင် ဖြစ်သည်။
နာမည်ကြီးဆရာတော်မှာ ရဟန္တာအရှင်မြတ် ဝေသုခီဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဥမင်လိုဏ်ဘုရား နှင့် မြို ့အနီး တောင်ဘက်အရပ်ရှိ ကျုံးတောင်ဘုရား တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည်။
မိုးအခါ တံတားကျိုးကာ ကားလမ်းများပြတ်တောက်လေ့ရှိသည်။
ကျွန်းသစ် ထုတ်လုပ်ရာ အထူးဒေသဖြစ်သည်။
စပါးတင်ပို့သော ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူက အများစုဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သော ကဒူးလူမျိုး အနည်းငယ်ရှိသည်။
ဇလုံတောင်သည် ဗန်းမောက်မြို့ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရှိသော ကျောက်တောင်တစ်လုံးဖြစ်သည်။
ကျောက်တောင်၏ တည်ရှိနေပုံ ဆန်းကြယ်မှုနှင့် တည်ထားသော ဘုရားတို့ကြောင့် ထင်းရှားသည်။
ဓာတ်ပုံကို မြင်ရုံနှင့် လာချင်လာအောင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ညှို့ဓာတ်ရှိသည်ဟု ခေါ်နိုင်သည့် တောင်တစ်လုံးဖြစ်သည်။
thumb|ဇလုံတောင် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ ထူးကဲ့သော ဂုဏ်တန်ခိုး တော်နှင့် ပြည့်စုံသော ဇလုံတောင် စေတီတော်ကြီးမှာ မွန်ပြည်နယ်မှ ဆံတော်ရှင် ကျိုက်ထီးရိုး စေတီတော်ကြီးနှင့် ပမာတူစွာအံ့ဖွယ် ထူးခြားသော ဉာဏ်တန်ခိုးတော် တို့နှင့် ပြည့်စုံသော သမိုင်း ဝင်စေတီတော်ကြီး တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေ ပြင်ထက် အမြင့်ပေ (၃ဝ၉ဝ) အမြင့်ရှိသော သေလာ ပဗ္ဗက တောင်ထိပ်ပေါ်ဝယ် ထူးတင့်စွာ ဖူးမြော်ခွင့်ရသော ဇလုံတောင် စေတီတော်ကြီးမှာ သမိုင်းအခြေခံ တောင့်တင်းခဲ့သည်။
သမိုင်း အဖြစ်တော်စဉ် အရ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဝါတော်(၂ဝ)အရ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၂၃)ခုနှစ်၌ သိကြားမင်း ဖန်ဆင်းအပ်သော နတ်ပန်းရထားဖြင့် ရဟန္ဓာ (၅ဝဝ)ခြံရံပြီး ဧရာပထနတ် နဂါးသားအဖ လှူဒါန်းသော ဇလုံတောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။
ဤသို့သော မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ၏ ဆင်း သက်မှုအရ သက္ကရာဇ်(၄၉၂) ခုနှစ်၌ အရှင်အရဟံနှင့် အရှင်အာစရ ဘွဲ့မည်ရသော ရဟန္တာ (၂)ပါး ဇလုံတောင်သို့ ကြွတော်မူပြီး တောင်၏အမြင့်ဆုံး ကျောက်စာတွင် ဖော်ပြထား သည်။
အံ့ဖွယ်ကျော်ကြား ဇလုံတောင်ဘုရား မွန်ပြည်နယ်မှ တန်ခိုးကြီးလှသော ကျိုက်ထီးရိုး ဆံတော်ရှင်ကဲ့သို့ သဘာဝနှင့် တောတောင်ရေမြေ သာယာ လှပမှုများ ဆင်တူနေသော ဇလုံတောင်တော်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက် မြို့နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ဗန်း မောက်မှ (၁၂)မိုင်၊ (၂)ဖာလုံ ခန့်အကွာ တောမြိုင်လယ် တွင်တည်ရှိ၏။
နှစ်စဉ်ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီ ကာလတွင် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးတို့စုံညီစွာလာရောက်ဖူးမြော်ကြသည်။
ဗန်းမောက်မြို့မှ မြေသားကားလမ်း အတိုင်းကားဖြင့်သွားကြရသည်။
ကျွန်းပင်ကြီးများ အင်ပင်ကြီးများက အုံ့ဆိုင်းသာယာ၍ သဘာဝတောတောင်ရေမြေ၊ စိမ့်စမ်းရေတို့က ဝန်းကျင်အနှံ့ကြည်နူးဆွတ်ပျံ့စေ၏။
ဇလုံတောင်သို့ တက်ရာတောင်တက်လမ်း တစ်လျှောက်ဝယ် တယ်ပင်ပြန့်စခန်းမှာ ဘုရားဖူးတို့အဆင်းနှင့်အတက် နားခိုရာ ငြိမ်းချမ်းသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး နားခိုသူတို့အတွက် ရေချိုးစရာနှင့် အပန်းဖြေ စားသောက်စရာ စားသောက်ဆိုင် တန်းတွေလည်း စုံလင်လှ၏။
ထိုတယ်ပင်ပြန့်စခန်းတွင် တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက် လာကြသော ကားများ၏ အဆုံးအစခန်းလည်းဖြစ်သည်။
ဒေသန္တရဗဟုသုတကို လေ့လာရှာမှီးကြသော ဘုရားဖူးများမှာ တယ်ပင်ပြန့်မှ လူသွားကျောက်ခြပ်တို့အကြားမှ တောင်ထိပ်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ကြရသည်။
ဇလုံ တောင် ဝန်းကျင်၌ ကမ္ဘာ့အံ့စရာတစ်ခုနှယ်မြင်တွေ့ကြရသော ကျောက်မဏ္ဍပ်ကြီး ကလည်း အံ့မခန်းစရာပင်။
ထိုကျောက်မဏ္ဍပ်၌ ရှေးပဝေသဏီနှစ်ပရိစ္ဆေဒကတည်းက ကျောက် ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများအဖြစ် မြင်တွေ့နေရဆဲဖြစ်သော ကျောက်ဆန်အိတ်ကြီး များကလည်း အံ့ဩစရာကောင်းပါသည်။
အကျယ်အဝန်းကြီးမားလှသော ကျောက် မဏ္ဍပ်ကြီးပေါ်၌ စေတီငယ်များနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်တို့ကလည်း သပ္ပါယ်ကြည်ညိုစရာ ဖူးတွေ့ရသည်။
ဇလုံတောင်တည်ရှိရာ တောကြီးတောင်ကြီးထဲ၌ သဘာဝ၏ဆေးဖက်ဝင် တောဆေးတောမြစ်တို့ စုံလင်လှ၏။
တောရဆောက်တည်၍ တရားရှာမှီးကြသည့် ယောဂီသူတော်စင်နှင့် ရဟန်းတော်တို့ အနေအစားချို့တဲ့စွာနှင့် တပအကျင့်ကို ကျင့်ကြံ လျက် ရှိကြသည်မှာ တောရ၏ စိတ္တဝိဝေကတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇလုံတောင်ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကြီး ဇလုံတောင် ဘုရားပွဲတော်ကြီး ကျင်းပပူဇော်ပုံမှာ ထေရဝါဒဆန်လှ၏။
ဇာတ်ပွဲ၊ အငြိမ့်သဘင်နှင့် စတိတ်ရှိုးစသော ကိလေသာကို ဇောင်းပေးသော ပူလောင်မှုများ ထည့်သွင်းမထားဘဲ ဓမ္မတရားသဘင် များသာ ပါဝင်သဖြင့် ဂုဏ်ယူစရာ ဖြစ်ရသည်။
ယခုနှစ်၌ (၁၈)ကြိမ်မြောက် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော်ကြီးကို (၂၃၊၄၊၂ဝ၁ဝ)နေ့မှ (၂၇၊၄၊၂ဝ၁ဝ)နေ့ အထိ ကျင်းပ ပူဇော်ခဲ့သည်။
သံဃာတော်များမှ အသံမစဲ ပဌာန်းရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပွဲ ပါဝင်သလို ဒုလ္လဘ သံဃာ(၇ဝ)ကျော် ဝတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် သာသနာနွယ်ဝင် သီလရှင်ဝတ်ပွဲကလည်း ဘာသာရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ် တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော် များအား အနေကဇာတင်ပွဲနှင့် ညောင်ရေ သွန်းလောင်းလှူပွဲများ ထည့်သွင်း ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဇလုံတောင်၏ တောရဟေမဝါ စိမ့်ကြီးမြိုင်ကြီးများထဲ၌ သဘာဝ၏ လှပဆန်းပြားသော သစ်ခွပန်းမျိုးစုံတို့က တော၏ အလှကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လှပကြည်နူးစေသည်။
ဇလုံတောင်သည် လှပမှုမျိုးစုံတို့နှင့် လာရောက်ကြသူများအား အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ဆွဲဆောင် ထားနိုင်ခဲ့၏။
ပြည်တွင်းမှ လေ့လာရင်း ဒေသန္တရနှင့် ဗုဒ္ဓ၏တန်ခိုးတော် အောက်သို့ လာရောက်ခိုလှုံကြသူများအပြင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ လာရောက်ကြမည့် ဧည့်သည်များ အတွက်ပါ ပန်းသတင်းကို လေညှင်းဆောင်သလို တစ်ဦးမှ တစ်ဦးဆီလမ်း ညွှန်သမှုပြု၍ လာချင်စဖွယ်ဖြစ်အောင် စွမ်းဆောင် အားထုတ်သွားကြဖို့ လိုအပ်လျက် ရှိသည်။
ဇလုံတောင်သည် သာယာသည်၊ လှပသည်၊ အေးချမ်းသည်၊ သန့်ရှင်းသည်။
ကြည်နူးရသည်။
ဆန်းသစ်သည်၊ ရင်ခုန်ရသည်။
စိတ်ဓာတ်လန်းစွင့်သည်။
နက်နဲသော တောရ၏အလှ လျှိုမြှောင်ရရုံတို့၏ အံ့ဖွယ်ဆန်းပြားမှုနှင့် ပေါကြွယ်ဝသည်။
ကတူးနှင့် ရှမ်း၊ ကဏန်း တိုင်းရင်းသားတို့ အခြေချ နေထိုင်လျက် ရှိသော ဗန်းမောက်မြို့နယ်မှာ သဘာဝက အစုလိုက်အပုံလိုက် ဖန်တီးပေးထားသော ပန်းစုံ တောကြီးနှင့် တောမြိုင်ကြီးကား လူပေါင်းများစွာ အတွက် စိတ်ဓာတ်ကို ညှို့ငင် ဖမ်းစားနိုင်စွမ်းသော ရတနာသိုက်ကြီးတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။
ဗဒလင်းဂူ သည် မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ရွာငံမြို့နယ်တွင် ရှိသည်။
ပဒတ်လိုဏ်ဂူဟုလည်း ခေါ်သည်။
ဒေသခံ လူတွေများက ပဒတ် ခေါင်းထောင် နေသလို ခပ်မြင့်မြင့်၊ ခပ်မော့မော့မှာ တည်ရှိ၍ ပဒတ်လိုဏ် ဟုခေါ်သည်။
–ပြဒါးလင်း— ဂူဟု ပညာရှိ အခေါ်ခံရ သူတွေက ပြင်ပြီး ခေါ်ကြသည် ဟု သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာ သန်းထွန်း က ဆိုသည်။
သို့သော်လည်း ထိုအချိန်က ကျောက်ဂူအတွင်းရှိ ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများနှင့် ကျောက်စက်မိုးမျှော်များတွင် ဖော့စဖောရပ်ဓာတ်ပါဝင်မှုကြောင့် တလက်လက်တောက်ပနေသဖြင့် ဒေသခံများက ပြဒါးလင်းဂူဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
thumb|ပဒတ်လိုဏ် (ဗဒလင်းဂူ) တည်နေရာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သူတို့ နေသွားတဲ့ ဂူတွေဟာ ထုံးကျောက်ဂူတွေ ဖြစ်လို့ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရဲ့ အနောက်ဘက် တောင်စောင်းမှာ အဲဒီလို တောင်ဘက် အပေါက် ရှိတဲ့ ဂူတွေ ရှိတယ်။
ပဒတ်လိုဏ် ခေါ်တဲ့ ဂူကြီး နှစ်ဂူ ရှိတယ်။
ရေငန်ရွာက သွားရင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရဲ့ အနောက်တောင်စောင်းမှာ တွေ့ရပါတယ်။
ဝန်တင် နွားလမ်း အတိုင်း ညောင်ကြပ်က ၂ မိုင်၊ ရေပုပ်က ၁ မိုင် သွားရင် ရောက်တယ်။
ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်က ပေ ၁၀၀၀ အမြင့်မှာ ရှိတယ်။
ညောင်ကြပ်ရဲ့ တည်နေရာက မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ံ ၆' အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ံ ၁၈' ဖြစ်တယ်။
လိုဏ်အမှတ် (၁) မှာ ကျောက်နံရံ ပန်းချီပုံတွေ ရှိတယ်။
ဂူထဲမှာ အစဉ်မပြတ် မီးဖိုပြီး နေခဲ့ ကြလို့ ပြာထု ၄ ပေ ကျန်ရစ်တယ်။
ဒီပြာထု အရ ခန့်မှန်း လိုက်ရင် ဒီဂူ အတွင်းမှာ လူတွေဟာ အရင် အနှစ် ၂ သောင်း ၂ ထောင်က၊ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၁ ထောင်ထိ၊ အစုစု နှစ်ပေါင်း ၁ သောင်းကျော် နေခဲ့ ကြတယ်လို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။
အမှိုက်စွန့်တဲ့ ကျင်း (midden) ထဲက မီးသွေး၊ အရိုးနဲ့ ခရုခွံ တွေကို ရေဒီယို ကာဗွန်နည်း (radia carbon test) ဓာတ်ခွဲ စစ်ဆေးတဲ့ အခါ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၁ ထောင်က အရင် အနှစ် ၆ ထောင် ၅ ရာ အတွင်း နေထိုင် ခဲ့သူတွေ စွန့်ပစ်တဲ့ အမှိုက်တွေ ဖြစ်တယ်လို့ သိရတယ်။
ဘေဂျင် လူတွေနဲ့ မတူညီတဲ့ အချက်က အခု နှောင်းခေတ် အညာသား အပါအဝင် မြေလတ်သား တွေဟာ မီးမွှေး တတ်သူတွေ ဖြစ်တယ်။
ပဒတ်လိုဏ် ဂူအမှတ် (၁) ပြာထုက အထောက်အထားတွေ အရ မြေလတ်သား တွေဟာ ဒီလိုဏ်ဂူတွေ ထဲမှာ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၂ ထောင်က အရင် အနှစ် ၁ သောင်း အတွင်း နေခဲ့တယ်လို့ ယူဆ နိုင်တယ်။
ကမ္ဘာ တဝန်းလုံးမှာ အဲဒီခေတ် အခါတွေက ကျောက်ခေတ် လူသားတွေက ကျောက်နံရံ တွေမှာ အရုပ်တွေ ရေးဆွဲ ခဲ့တယ်။
.အရုပ် တွေက အမဲ လိုက်တဲ့ အခါ သားကောင် များများ ရအောင် နတ်ကိုးပြီး ပူဇော် ပသပွဲ လုပ်တဲ့ အရုပ်တွေ ဖြစ်တယ်။
အမဲလိုက်တဲ့ အခါ ရလိုတဲ့ သားကောင် တွေရဲ့ ပုံကို ရေးတယ်။
အရုပ်တွေ နားမှာ မှော်ဆရာက ခေါင်းဆောင်ပြီး ကခုန် ကြရင် သားကောင် များများ ရမယ်လို့ ယုံကြည်ဟန် ရှိပါတယ်။
ဂူအရွယ်အစား ဂူအမှတ်(၁) နံရံဆေးရေးပန်းချီရှိသောဂူဖြစ်သည်။
အလျားပေ (၈၀)ခန့်ကျယ်ပြီး၊ အနံ (၂၀) ပေနှင့် အမြင့် (၁၄)ပေခန့် ရှိသောဂူ ဖြစ်သည်။
ဂူအမှတ်(၂) ဂူကြီး (၅)ခု တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေပြီး၊ ပေ(၈၀၀) ခန့်ရှည့်လျား၍ အကျယ်ဆုံးနေရာမှာ ပေ(၃၀၀)ခန့်၊ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ပေ(၉၀)ခန့်ရှိသည်။
အမိုးများမှာ မြေပြိုကျ၍ အကျယ် (၅)ပေမှ (၁၅) ပေခန့်ရှိသော အမိုးပေါက် (၆)ခု ရှိသဖြင့် လေဝင်လေထွက်အလင်းရောင် ကောင်းမွန်စွာရသည်။
သဘာဝထုံးကျောက်များဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်လည်တိုင်၊ ကျောက်ဆက်မိုး မျှော်၊ကျောက်ဆက် ပန်းဆွဲ များဖြင့် ပြဒါးအလင်းရောင်တောက်နေသော ထုံးကျောက်ခရစ်စတယ်များဖြင့် လွန်စွာလှပပါသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း(နှစ်သန်း) ခန့်က ပင်လယ်အောက်ရေစီးကြောင်းများကြောင့် ဤမျှ ကြီးမားသော သဘာဝဂူကြီး အဖြစ် တည်ခဲ့ဟန်ရှိသည်။
မြန်မာပြည်၌ရှိသော ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူကြီးဖြစ်သည်။
ပြဒါးလင်းဂူတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာလေ့လာတွေ့ရှိချက်များ ဂူအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်ကျော် က ဘူမိဗေဒ ပညာရှင် ဦးခင်မောင်ကျော် က စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က ရှေးဟောင်းသုတေသနဝန် ဦးအောင်သော်ဦးဆောင်ပြီး ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ၊ မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒပညာရှင်များပါဝင်သော အဖွဲ့ကတူးဖော်ခဲ့သည်။
ကျောက်ခေတ်လူသားတို့ရေးဆွဲခဲ့သော နံရံပန်းချီများသာမက ကျောက်လက်နက်များ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရိုးအကြွင်းအကျန်များ၊ ပြာများ၊ မီးသွေးခဲများ၊ ပန်းချီရေးဆွဲရာတွင် အသုံးပြုသော မြေနီခဲများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဌာနနှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ ဩစတေးလျအမျိုးသားတက္ကသိုလ်၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာဌာနမှ ရှေးဟောင်းသုတေသီများပါဝင်သော အဖွဲ့သည်ပြဒါးလင်းဂူသို့ ထပ်မံ၍ကွင်းဆင်းသုတေပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ယခင်ကသတိမပြုမိခဲ့သော ကျောက်အနုပညာအချို့ကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပြန်သည်။
အဆိုပါကျောက်အနုပညာတို့တွင် ကျောက်သားများကို ခွက်များသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်ထားပြီး ဤသည်မှာတိုးပွားစေခြင်းအဓိပ္ပာယ်ဆောင်သော ယုံကြည်မှုဓလေ့တမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်းကို အဆိုပါပညာရှင်များက ယူဆခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင်အချို့သောနေရာများတွင် ဆေးသုတ်ထားခဲ့ဟန်ရှိသော သဲလွန်စအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြန်ပါသည်။
၂၀၀၈ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနက ထပ်မံတူးဖော်ခဲ့ပြန်သည်။
နံရံပေါ်ရှိ ပန်းချီပုံများ ပန်းချီလက်ရာများသည် ဂူအမှတ်(၁)ရှိ အရှေ့သို့ စွန်းထွက်နေသည့် ဂူနံရံပေါ်တွင်ရှိသည်။
မြေပြင်အထက် ၁၀ပေမှ ၁၂ပေခန့်အမြင့်တွင် ရေးဆွဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ကို နီညိုရောင်ဆေးဖြင့် ရေးဆွဲ ခြယ်လှယ်ထား၏။
ပုံပေါင်း ၁၂ ပုံခန့်ရှိ၍ ယင်းတို့အနက် ၉ပုံသာလျှင် အမျိုးအမည်ကို ခန့်မှန်းသိရှိ နိုင်သေးသည်။
နွားရိုင်းခွေ့နေသည်ဟု ယူဆရသော ပုံတစ်ပုံလည်း ပါသည်။
ပန်းချီရေးဆွဲပုံမှာ အသက်ဝင် လှပြီး၊ ပုံစံနှင့် ရေးခြယ်ဟန်မှာ အနောက်တိုင်း ကျောက်ခေတ်လက်ရာများ နည်းတူပင် ဖြစ်သည်ဟု သုတေသီတို့က ခန့်မှန်းကြ၏။
ဂူအမှတ် (၁)တွင် နံရံပန်းချီပေါင်း (၁၄)ပုံကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဘယ်လက်ဝါးပုံ (အလျား ၉လက်မ x အကျယ် ၄ လက်မ) ညာလက်ဝါးပုံ (အလျား ၁၀ လက်မ x အကျယ် ၄ လက်မ) ကင်းခြေများပုံ ၅ ပုံ (အလျား ၃ပေ ၁လက်မ x အနံ ၁ပေ) ပြောင်ပုံ ဆင်၊ ဒရယ်ပုံများ တောဝက်ပုံ (ပီပြင်မှုနည်းပါးသည်) နေဝန်းပုံ (တောင်နံရံနှစ်ခုကြားမှ နေထွက်လာပုံဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ တောင်နံရံနှစ်ခုမှာ မထင်ရှားတော့ပါ။
၎င်းပုံအား ၁၉၉၄ခု၊ ဩဂုတ်လအတွင်းက UNESCO မှ နံရံပန်းချီထိန်းသိမ်းရေးပညာရှင် Mr.Lu Jun ကိုယ်တိုင်သန့်စင်ခဲ့သည်။
(၈+၉) နွားသားအမိပုံ (အလျား ၈လက်မ x ၄ လက်မခန့်ရှိပြီး၊ ပုံသဏ္ဌာန် အပြတ်သားဆုံးဖြစ်သည်။
) နွားသားအမိပုံ (ထုံးရေစီးကြောင်း ဖြတ်သန်းအနည်ပို့ချမှုကြောင့် ဦးခေါင်းပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်း များ မထင်မရှားဖြစ်နေပါသည်။
ပြောင်ပုံ (အလျား ၈ လက်မ x အနံ ၁၂ လက်မ) ရှုးပျံပုံ (၁၀ လက်မအရွယ်ရှိပြီး၊ ဆေးသားများမှေးမှိန်လျက်ရှိသည်) အမျိုးအမည်မသိပုံ (၃ လက်မခန့် အငယ်ဆုံးပုံဖြစ်ပြီး၊ တောင်ဆိတ် (သို့) နွားငယ်ပုံ ဖြစ်နိုင်သည်) အမျိုးအမည်မသိပုံ (ဆေးအစက်အပျောက်များအဖြစ်သာ တွေ့ရသဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်ခွဲခြား မရ တော့ပါ) နှိုင်းယှဉ်ချက် အတွက် အနောက် ဥရောပ၊ တောင်ပြင်သစ်၊ မြောက်စပိန် စတဲ့ နိုင်ငံ တွေမှာ အရင် အနှစ် ၂ သောင်း ၁ သောင်း အတွင်း ကရိုမန်ယောင်လို ကျောက်ခေတ်ဟောင်း နှောင်းကာလ လူတွေ ဆွဲတဲ့ပုံ တချို့ကို ဖော်ပြ လိုက်ပါတယ်။
ကျောက်နံရံ ပေါ်မှာ ရေးဆွဲတဲ့ အရုပ် တွေက အရုပ် ပုံသဏ္ဌာန် ပေါ်ရုံပဲ ဆွဲတဲ့ တကြောင်းဆွဲ အရုပ်တွေ ဖြစ်တယ်။
ဆေးနီတွေ ဆိုးထားတယ်။
ပြင်သစ်နဲ့ စပိန် နိုင်ငံ တွေက ဂူပန်းချီ တွေမှာလည်း ဒီသဘော အတိုင်း တွေ့တယ်။
ပဒတ်လိုဏ် အရုပ် တွေက ဥရောပ အရုပ် တွေလောက် မကောင်းပါ။
တိရစ္ဆာန် ပုံသဏ္ဌာန် တွေကလည်း ခုခေတ် အမြင်နဲ့ ဆန်းနေတယ်။
ဘာဖြစ်လို့ လဲလို့ တွေးဆ စရာ အကြောင်း နှစ်မျိုး ရှိပါတယ်။
ထုံးကျောက် ဂူတိုင်းမှာ မိုးအခါ နံရံက ထုံးရည်တွေ ယိုစိမ့် ထွက်လာတယ်။
အဲဒီ ထုံးရည်က အရုပ်ကား တွေကို ထုံးရည်နဲ့ ဆွတ်ဖျန်း သလို ဖြစ်ပြီး အရုပ်တွေ မှေးမှိန် ပျက်စီး ရပါတယ်။
နောက်တချက်က ပဒတ်လိုဏ် ဂူနံရံ ပေါ်မှာ ရေးဆွဲ ခဲ့တဲ့ သားကောင် တွေက အခုခေတ် သားကောင်တွေ မဟုတ်ဘူး။
အရင် ခေတ် ၂ သောင်း ဝန်းကျင်က ရှိခဲ့တဲ့ သားကောင် တွေသာ ဖြစ်တယ်။
အခု တိမ်ကော ပပျောက် သွားပြီ။
သူတို့က ဆင်းသက်တဲ့ အကောင် တွေပဲ ရှိပါတယ်။
အရုပ် ရှိရာ ဂူ (၁) က အနောက်ဘက်ဂူ ဖြစ်တယ်။
အရုပ် တွေကို ကြမ်းပြင် အထက် ၁ဝ ပေက ၁၂ ပေ အမြင့်မှာ ရေးဆွဲ ခဲ့တယ်။
အရုပ် တွေကို ဂူရဲ့ လက်ဝဲ လကျ်ာ နှစ်ခန်း ဖြစ်အောင် အလယ်က ပိုင်းဖြတ် ပေးတဲ့ နံရံပေါ်မှာ ရေးခဲ့ ပါတယ်။
အခန်းကျယ်ကို လက်ဝဲ လကျ်ာ ပိုင်းတယ်လို့ ပြောတာကို မြင်သာအောင် "က" အက္ခရာကို မှန်းကြည့်ပါ။
"က" အလယ်မှာ ရှိတဲ့ မျဉ်းကြောင်းဟာ ဝဲယာစွန်း ထွက်နေတဲ့ အခန်းကို အလယ်က ပိုင်းခြား ပေးတဲ့ သဘော ဖြစ်တယ်။
အခု အခါ အိမ်ခန်း တွေမှာ လှပစေ လိုတဲ့ အတွက် အရုပ် ကားတွေ ချိတ်ဆွဲ သလို ရေးဆွဲ ထားခဲ့ တာတော့ မဟုတ်ပါ။
လက်တွေ့ အကျိုး ကျေးဇူး တခုကို မျှော်ကိုးပြီး ဒီလို ရေးဆွဲတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မုဆိုးတွေ အမဲလိုက် မထွက်ခင် ဆိုင်ရာ နတ်တွေကို ပူဇော် ပသပြီး အမဲ လိုက်တဲ့ အခါ သားကောင် များများ ရအောင် ကယ်မပါလို့ ဆုတောင်း တာမျိုး ဖြစ်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
သားကောင် တွေ့ရင် ဘယ်လို ပစ်ခတ်မယ်၊ ဘယ်လို ထောင်ချောက်နဲ့ ဖမ်းမယ် ဆိုတာ ပြချင် လို့လည်း ပူဇော် ပသ ကခုန် မယ်လို့ ပြောနိုင် ပါတယ်။
မှော်ဆရာနဲ့ သတ်ဖြတ် ချင်တဲ့ အကောင်ကို ရေးပြီး အဲဒီ အရုပ် အရှေ့မှာ သားကောင်ကို တကယ် တွေ့ပြီး ထိုးခုတ် ပစ်ခတ် သတ်ဖြတ် သလို ကခုန် မြူးတူး ကြတယ်လို့ ထင်တယ်။
ပြင်သစ် လာစ်ခရောဂူမှာ ကရိုမန်ယောင် (Cro-Magnon) တွေ အရင် နှစ်ပေါင်း ၃ သောင်းက ရေးဆွဲ ခဲ့တဲ့ အရုပ် တွေမှာ နတ်ကန္နား ပေးတဲ့ သဘော သက်ဝင် တယ်လို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။
ယုံကြည်မှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တခြား ထင်ရှားတဲ့ အကြောင်းအရာ တခု ကတော့ ကျောက်ပန်းချီ ဆရာ တွေဟာ ရုပ်ပုံတူ ရေးတဲ့ အခါ ဆေးအရောင် စပ်တဲ့ အခါ ဝေးနီး ချိန်ဆတဲ့ အခါ၊ အရောင် နုရင့် ခွဲပြီး ရေးစပ် ဖော်ပြ ရမယ် ဆိုတာကို ကောင်းကောင်း နားလည် နေပုံ ရတယ်။
ပဒတ်လိုဏ်က ပန်းချီ ဆရာ တွေဟာ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၆ ထောင် ကပဲ ဒီလို လုပ်နိုင် တယ်လို့ အံ့ဩစရာ တွေ့ရပါတယ်။
အခုခေတ် စံချိန်တွေ အရ ပုံဆွဲ ပညာမှာ ထူးချွန် နေပြီလို့ ဆိုနိုင် ပါတယ်။
ဗဒလင်းဂူ = တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရေငန် မြို့နယ်၊ရေပုပ် မှ ၁ မိုင်၊ ညောင်ကြပ် မှ ၄မိုင်အကွာတည်ရှိ၊ ပင်လယ် ရေမျက်နှာ ပြင်အထက်ပေ ၁၀၀ဝ၊Nyaungyat 21’6’N latitude , 96’18’ longitude မှာတည်ရှိသည်၊ ဂူ ၂ ဂူရှိပြီး ၂ဂူစလုံးတောင်ဘက်ကိုမျက်နှာ မူတယ်၊ ရေ...များများရှိတဲ့ ထိုအချိန် ကာလကပင် ထိုဂူမှာနေထိုင်သူများဟာ ရေအရင်းအမြစ်နဲ့နီးတဲ့နေရာမှာမနေကျဘူး။
ဒါအပြင် ဂူဟာ ခြေသွားလမ်း foot track ရဲ့အထက် ပေ ၇ဝ မှာ တည်ရှိသည်။
ရန်သူများ ရုတ်တရက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို မခံရနိုင်အောင်နေတယ်လို့ယူဆရတယ်၊ ဂူထဲက တူးဖော်တွေ့ရှိတဲ့ အရိုးများကို ကာဘွန် နည်းဖြင့် စမ်းသပ်ရာနှစ် ၁၁ ဝ၀ဝ သက်တမ်း ရှိ တယ်။
ဂူတွေထဲမှာ စုပုံနေတဲ့ ပြာဟာ ၄ပေ ထူတယ်၊ ဒါကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လူတွေဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာထဲကနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း သိနိုင် တယ်။
မီးဖိုချောင် အမှိုက်တွေထဲကတွေ့ရတဲ့ အရိုးတွေ၊ဦးချိုတွေဟာ တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ ဟာတွေဖြစ်တယ်၊ နံရံမှာရေးဆွဲထားတဲ့ အကောင်တွေရဲ့ပုံဟာ အမဲလိုက်တဲ့ဓလေ့ကိုဖော်ညွှန်းတယ်၊ ဒီအချက်တွေကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဂူနေလူများဟာ အမဲလိုက်မုဆိုး တွေဖြစ်ပြီး လယ်သမားများမဟုတ်ကြောင်းပြတယ်။
သူတို့ဟာ ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကဖြစ်တယ်၊ ဂူ ၁ အရှေ့ပိုင်းဂူနံရံမှာဆွဲ ထားတဲ့ ပန်းချီတွေက ဂူကြမ်းပြင်မှ အထက် ၁ဝပေ - ၁၂ပေ မှာရှိတယ်။
ကျွန်ုပ်တို့အိမ်တွင် အလှဆင်သလို ရှေးလူများဟာ ရေးဆွဲထားခြင်းမဟုတ် အထူးရည်ရွယ်ချက်ရှိ၊ ဘယ်လိုအကောင်ကို ဖမ်းတယ်၊ ဘယ်လိုဖမ်းရတယ် ထောင်ချောက်ဆင်တယ် ဆိုကို ပြသလိုခြင်းဖြစ်တယ်၊ ပြဒါးလင်း ပန်ချီဆရာတွေဟာ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင်တော်တယ်၊ ယခုခေတ်စံနှုန်းများအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သူတို့ပန်းချီကားတွေဟာ ကောင်းလွန်းတယ်၊ ဂူ ၁ မှာ တိရိစ္ဆာန်ပုံ လူလက်ပုံ၊ အာရုံဦးနေပုံတွေကို ဆေးနီ red ochre နဲ့နံရံမှာဆွဲထားတယ်။
လက်ဝါးပုံ ၂ခုတွေရပြီး၊ လက်ချောင်းအချို့ပျောက်နေတယ် ဖြစ်နိုင်တာက သူရဲ့အရင်းနှီးဆုံး မိတ်ဆွေသေဆုံးတော့ သူမှာလက်ဆုပ် လက်ကိုင်ပြုရမယ့်လက်မပြုတ်သွားတာကိုရည်ရွယ်တယ်၊ ငါး ၂ ကောင်နဲ့တူတဲ့ပုံ တခုရှိတယ် တကောင်က အမြီးမပါ သလို တကောင်ရဲ့ခေါင်းက ထုံးရေကြည်ဖုံး နေတယ်၊ နွား ၂ကောင်ဝှေ့နေပုံ bull fight တိရိစ္ဆာန် အုပ်စုပုံ နွားမကြီးနောက်နွားငယ်လိုက်တဲ့ပုံစတဲ့ပုံတွေရှိပါတယ်။
မှတ်စု A.တည်နေရာ အတိအကျ ရှာမရပါ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်ခေတ်သစ် (Neolithic Period in Myanmar) ကျောက်ခေတ်သစ်သည် အနောက်အာရှတွင် လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၉၀၀၀ မှ ၅၅၀၀ အတွင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်ခေတ်သစ်ဓလေ့ကို လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၂၁၀၀ အထိ တွေ့ရှိနိုင်ပါသေးသည်။
ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်များကို ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသည်နည်းတူ အနောက်ဘက် သံတွဲဒေသမှ တောင်ဘက် ဘိတ်(မြိတ်) ဒေသအထိပါ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မြစ်ကြီးနားမှ ဘိတ် (မြိတ်) အထိ အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရသည့် ကျောက်လက်နက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်ပါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်ဟောင်းခေတ်လူသားများသည် တောင်ပိုင်းတရုတ်မှ ဆင်းသက်ပြန့်ပွားလာသည်ဟု ယူဆရန်ရှိသည်။
သို့သော် ကျောက်ခေတ်သစ် လူများသည် မလေးကျွန်းဆွယ်မှ လူများနှင့် များစွာဆင်တူသဖြင့် အရှေ့တောင်နှင့် အရှေ့အရပ်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည်ဟု ထင်မြင်ယူဆရသည်။
လူနေမှုပုံစံ အပြောင်းအလဲများကျောက်ခေတ်သစ် လူများသည် ၎င်းတို့ နေ့စဉ် စားသောက်သည့် အစာများကို တောတောင်များ၌ လှည့်လည်ရှာဖွေခြင်းမပြုတော့ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူ၍ လိုအပ်သည့်အခါ အလွယ်တကူ ရယူစားသောက်နိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ကောက်ပင်သီးနှံများ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ သား၊ အရည်နှင့် နို့အတွက် အိမ်ခြံဝင်းအတွင်း၌ပင် တိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူခြင်း၊ ဝန်သယ်ဆောင်ရန် တိရစ္ဆာန်ကြီးအချို့ကို မွေးမြူခြင်းစသည့် တိုးတက်မှု နှစ်မျိုး သုံးမျိုးကို တွေ့နိုင်သည်။
စားကြက်ကို ယခင် အနှစ် ၇၅၀၀ ခန့်ကပင် အိမ်၌ မွေးမြူခဲ့ကြသည်။
ယခင် ကျောက်ဟောင်းကာလက ခရီးမပြတ် လှည့်လည်နေသော တံငါ၊ မုဆိုးများသည် ကျောက်ခေတ်သစ် ကာလသို့ ရောက်ရှိသောအခါ စိုက်ပျိုးမွေးမြူသူများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာခြင်းကို အလွန်နှေးကွေးသော လူမှုတော်လှန်ရေးဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။
လူတို့၏ နေထိုင်စားသောက်ရေးသည် ဤတော်လှန်ရေးကြောင့် ကြီးမားစွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ဖွဲ့စည်းပုံ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် အရပ်ဒေသများ၊ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းသော အရပ်များ၊ ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း လွယ်ကူသော အရပ်များ၌ ရွာငယ်များ တည်ထောင်လာကြသည်။
တဖြည်းဖြည်း လူဦးရေ တိုးပွားလာသောအခါ အချို့ရွာများသည် ကြီးထွားလာပြီး မြို့များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဤသို့ ကြီးပွားလာသော အချို့ရွာများကို မြေကတုပ် သို့မဟုတ် အုတ်ရိုးနံရံများ ပြုလုပ်ထားသဖြင့် မြို့ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၌ အခြားသူများထက် ထူးခြားအောင်မြင်သူများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများစွာ ပိုင်ဆိုင်သော လူပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။
ဤလူမျိုးကို သူဌေး၊ သူကြွယ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရသည်။
၎င်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါကစ၍ စုပေါင်းရှာဖွေခြင်း၊ မျှတသုံးစွဲစားသောက်ခြင်းဆိုသည့် အခြေခံ ဘုံစနစ် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ရသည်။
ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများ ရှိလာပြီးနောက် ခိုးယူလုယက်ခြင်းများ ပေါ်ပေါက်များပြားလာကာ ထိုအရာများကို ဟန့်တားပိတ်ပင်ရန် ဥပဒေများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြရသည်။
ဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းပေးမည့် ခေါင်းဆောင်ကို မင်းဟုခေါ်ဝေါ်ပြီး ၎င်း၏ အဖွဲ့အစည်းကို အစိုးရဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၌ အသက်အကြီးဆုံး (သမာဓိအရှိဆုံး၊ အစွမ်းသတ္တိ အကောင်းဆုံး) ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် သူကြီးမင်းအဖြစ် ခန့်ထားကာ သက်ကြီးရွယ်အို ပညာရှိတို့၏ အကူအညီဖြင့် ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးကို ကြီးကြပ်စေသည်။
၎င်းတို့ကို လာရောက်နှောက်ယှက်သော ရန်သူရှိပါက အုပ်ချုပ်သောအဖွဲ့က တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ပေးရသည်။
ထိုအလုပ်ကို ခေါင်းဆောင်က ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ပေးရသည်။
လူအချင်းချင်း နယ်မြေလုသော ရန်ပွဲများ၊ နယ်နိမိတ်ကြောင့် လက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ခိုက်ကြသော စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပါကလည်း ခေါင်းဆောင်က ဦးဆောင်ရသည်။
စစ်ရှုံးသူကို ဖမ်းဆီး၍ ကျွန်အဖြစ် စေခိုင်းလျှင်လည်း ခေါင်းဆောင်ကပင် ကြီးကြပ်ရသည်။
ကျွန်များလည်း အများအပြား ရှိလာသည့်အပြင် သူဌေးနှင့် လူဆင်းရဲဟူ၍ ထင်ရှားသော လူတန်းစားများ ကွဲပြားလာသည်။
လူမှုစနစ် ဖွဲ့စည်းပုံများ ပိုမို ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။
ချမ်းသာသူနှင့် ဆင်းရဲသား၊ သာမန်လူ၊ ရသေ့ရဟန်း၊ မင်းနှင့် အမှုထမ်းဟူ၍ လူတန်းစားများ ရှိလာသည်။
စားဝတ်နေရေးအတွက် မကြောင့်ကြရသော လူများသည် အချိန်ပို ရရှိလာကာ ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရာ၌ နည်းလမ်းစနစ်များ ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် တီထွင်မှုများ ပြုလုပ်ပေးကြသည်။
လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ကိုက်ညီစေရန် ယုံကြည်မှုများလည်း ပိုမို ဆန်းကြယ်များပြားလာသည်။
ရိုးရာဓလေ့ကို အခြေခံ၍ ပေါ်ပေါက်လာရသော ဥပဒေ သို့မဟုတ် ထုံးနည်းများကိုလည်း စည်းစနစ်တကျ လိုက်နာကြရသည်။
ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည့် ဥပဒေများသည် အထူးအရေးပါ အရာရောက်လာသည်။
လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု နေထိုင်ရာ ဒေသအတွင်း ထွက်ကုန်ပစ္စည်းမှန်သမျှကို လူနည်းငယ်က လက်ဝါးကြီးအုပ် ချုပ်ကိုင်လာသည်။
မြစ်ကမ်းပါး ဘူမိဗေဒ မြေလွှာစနစ်နှင့်က သက်ဆိုင်ရာ ကျောက်ခေတ်အလိုက် ကျောက်လက်နက် လုပ်သော စခန်းပြ ဧရာဝတီ, ချိုင့်ဝှမ်း ဖြတ်ပိုင်းပုံ (စကေးကိုက်မဟုတ်)။
အနုပညာနှင့် နည်းပညာ ကျောက်ခေတ်ဟောင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကျောက်ခေတ်သစ် လူများသည် အနုပညာကို ပိုမို လက်ရာမြောက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အလိုဆန္ဒ အမျိုးမျိုးအတွက် အသုံးပြုသော ကျောက်လက်နက်များကို ချောမွတ်နေအောင် အချောကိုင်တတ်လာသည်။
မြင်လျှင် နှစ်သက်ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်စေရန် နံရံဆေးပန်းချီများလည်း ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။
အရိုး၊ ဆင်စွယ်နှင့် ရွှံ့မီးဖုတ် ပန်းပုရုပ်များလည်း ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
ကုန်ပစ္စည်း သယ်ရန်၊ သိုလှောင်ရန် တောင်းပလုံးများ ပြုလုပ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်၍ အထည်အဝတ် ရက်လုပ်ခြင်း အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။
ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး မီးဖုတ်ထားသော အိုးများပေါ်တွင် အလှဆင်သည်နည်းတူ ရက်လုပ်သော အထည်များတွင်လည်း လှပသော ပန်းပုံစံများကို ရောင်စုံ ထည့်သွင်း ရက်လုပ်နိုင်သည့် အဆင့်အထိ တိုးတက်လာသည်။
ယုံကြည်မှုနှင့် ကိုးကွယ်မှုများ အခြေခံအကြောင်းရင်းကို မသိခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် အယူသီးခြင်း၊ ဆောင်ရန်ရှောင်ရန် ညွှန်ကြားချက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရခြင်းစသည့် ဓလေ့များကြောင့် နတ်ကိုးကွယ်ခြင်း၊ နတ်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းတို့ ပိုမို များပြားလာခဲ့သည်။
ပူဇော်ပသရမည့် နေရာကို သတ်မှတ်ထားပြီး ယဇ်ပူဇော်ရန် သီးခြားအဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်လာသည်။
လူထက် ပိုမို တန်ခိုးကြီးမားသည်ဟု ယူဆထားသော နတ်များကို ကိစ္စအဝဝ၌ ကူညီမစရန် ပူဇော်ကြသည်။
စစ်တိုက်သောအခါ အနိုင်ရလိုသဖြင့်၊ ကောက်ပင်သီးနှံ စိုက်ပျိုးသောအခါ သီးနှံများများ ရိတ်သိမ်းနိုင်ရန်၊ သားသမီးများများ မွေးဖွားထွန်းကားစေရန် နတ်ကိုးကွယ်ကြသည်။
နတ်များ ပေါ်ပေါက်လာပုံ၊ နတ်ကိုးကွယ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးကျေးဇူး ရရှိပုံတို့ကို ပုံပြင်များ တီထွင်၍ ပြောဆိုလာကြသည်။
လူသေလျှင် နောက်တစ်ဘဝ ရှိလိမ့်ဦးမည်ဟု ဘဝကူးကို ယုံကြည်လာကြသည်။
သေဆုံးသူ၏ အလောင်းကို ကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ရန်အတွက် ဂူသင်္ချိုင်းခေါ် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်လာသည်။
ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်ကိရိယာများ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်ပစ္စည်းများကို ချင်းတောင်မှ ဘိတ် (မြိတ်) အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မှ သံတွဲအထိ အနှံ့အပြား တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အလယ်ပိုင်း မြန်မာဒေသတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ကျောက်လက်နက်ကို သုံးမျိုး ခွဲခြားထားသည်။
(၁) အသွားပေါ်အောင် ကျောက်ကို ရိုက်ဖဲ့ထားသော လက်နက်၊ (၂) အသွားကို ထက်မြက်လာအောင် သွေးယူထားသော လက်နက်နှင့် (၃) လက်နက်တစ်ခုလုံးကို ချောမွတ်လှပနေအောင် သွေးယူထားသော လက်နက်များ ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်း လက်နက်များသည် ကြီးမားကြမ်းတမ်းသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ကို လွှာယူသောနည်း ပေါ်လာသဖြင့် သေးငယ်သော လက်နက်များ ပြုလုပ်အသုံးပြုလာကြသည်။
ပုပ္ပားတောင်ဒေသမှ ထွက်ရှိသော မီးတောင်ကျောက်မှာ အမျိုးအစားကောင်းသဖြင့် လက်နက်ပြုလုပ်သူများ အထူးနှစ်သက်ကြသည်။
ထိုလက်နက်များထဲတွင် သဲကျောက်ကို ပြုလုပ်သော လက်နက်များကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
နှစ်ဖက်အသွားချထားသော ဗိစပ်ဖူး လက်နက်များ၊ "သပ်" ပုံစံ လက်နက်များ၊ ဆောက်လက်နက်များ၊ ဆစ်လွှဲလက်နက်များ၊ ဆောက်ခုံးများ၊ ပင်ကွပ်များ၊ ကျောက်လက်ကောက်များ၊ ကျောက်တူနှင့် ခွံချွတ်များ၊ ကျည်ပွေ့များ၊ အမင်းတပ် လက်နက်များ ပါဝင်သည်။
စပါးနှင့် ဂျုံကို အခွံချွတ်ရန်၊ အမှုန့်ပြုလုပ်ရန် ကြိတ်ဆုံများလည်း ပေါ်ထွန်းလာသည်။
လက်နက်ကိရိယာများ၏ ထူးခြားချက်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆက်စပ်မှု မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသော ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သေးငယ်သည်။
မြန်မာလူထုက ဤကျောက်လက်နက်များကို မိုးကြိုးသွားဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် လက်ခံရရှိထားသော ကျောက်လက်နက်များကို ဆက်လက်လေ့လာရန် ပြတိုက် သို့မဟုတ် တက္ကသိုလ်သို့ ပေးအပ်လိုခြင်း မရှိကြပါ။
မကြာမီက ဘိတ်ဒေသရှိ ခဲတွင်းများမှ လက်နက် အတော်များများကို တူးဖော်ရရှိခဲ့သည်။
ကျောက်ကို လိုသလို လှီးယူရန် နည်းစနစ်ကောင်းများလည်း သိရှိလာခဲ့ကြသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်မျက်နှာပြင်ကို ရိုက်ဖဲ့၍ ပုံဖော်သော စနစ်ကို အသုံးမပြုခဲ့ကြပါ။
ကြိတ်ရာတွင် သုံးသော ကျောက်ကွင်းများသည် စပါးကို အခွံချွတ်ပြီး အမှုန့်ပြုလုပ်ရန် သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဝိုင်းငယ်များကို ချည်ငယ်လုံး (spindle whorl) အတွက် သုံးစွဲခဲ့မည်ဟု ထင်ရသည်။
ဘိတ် (မြိတ်) ခရိုင်မှ ရရှိခဲ့သော အမင်းတပ် ဆောက်ပြားတစ်ခုမှာ တစ်ပေခန့် ရှည်လျားသည်ကို တွေ့ဖူးသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်များသည် အားလုံးနီးပါး သေးငယ်နေသည်။
လူများသည် သစ်ကိုသာ အဓိက ဖြတ်တောက်အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် ဤသို့ ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသော လက်နက်များသည် ပွတ်စင်ပေါ်တင်၍ ဖြတ်တောက်ထားခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ဘီးကို လှည့်၍ ဖြတ်တောက်ရန် သို့မဟုတ် အဝိုင်းညှိရန် နည်းပညာကို အသုံးမပြုတတ်သေးခြင်းလည်း ထင်ရှားသည်။
ဤသို့ဆိုလျှင် ဘီးဖြင့် ဆွဲသော လှည်းများလည်း မရှိနိုင်သေးပါ။
အိုးထွင်းသောအခါ၌လည်း အိုးထိန်းစက်ကို အသုံးမပြုနိုင်သေးပါ။
သို့သော် အိုးထိန်းစက်သုံး၍ ပြုလုပ်သော အိုးများကို ဘိတ် (မြိတ်) နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းအရှေ့ (၃၆) မိုင်အကွာ ကျိန်ချောင်း ခဲတွင်းများ၌ လေးပေ အနက်မှ အိုးထိန်းစက်နှင့် လုပ်သော အိုးများနှင့် ပူးတွဲ၍ ကျောက်ခေတ်သစ် လက်နက်များကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်က တွေ့ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ယခုအချိန်အထိ ကျောက်လက်နက်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသော အရပ်ဒေသများမှာ (၁) မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မိုးခေါင်ရေရှားအရပ်၊ (၂) ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၊ (၃) ချင်းတောင်ဒေသ၊ (၄) သံတွဲဒေသနှင့် (၅) ဘိတ် (မြိတ်) ခရိုင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဘိတ် (မြိတ်) ခရိုင်မှ ရရှိသော လက်နက်များမှအပ ကျန်အရပ်များတွင် တွေ့ရှိသော လက်နက်များသည် မြေပြင်ပေါ်မှ ကောက်ယူရရှိသော လက်နက်များ ဖြစ်သည်။
ကျောက်လက်နက် ပထမအမျိုးအစားနှင့် ဒုတိယအမျိုးအစားများကို ကျောက်ဟောင်းကာလ ပြုလုပ်နည်းအတိုင်း ပြုလုပ်ထားသော်လည်း တတိယအမျိုးအစား လက်နက်များကို ပြုလုပ်သည့်နည်းမှာ ကွဲပြားသည်။
ဤအချက်ကို ထောက်ရှုပါက ရှေးထုံးအတိုင်း ကျောက်လက်နက်ပြုလုပ်တတ်သူများသည် အနီးအပါး၌ပင် ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြမည်ဟု ထင်မြင်ရသည်။
လူများ သတ်ဖြတ်စားသောက်သော တိရစ္ဆာန်အရိုးနှင့် သွားများကို စစ်ဆေးကြည့်သောအခါ မြင်း၊ မြည်း၊ သမင်၊ တောင်ဆိတ်နှင့် ကျွဲရိုင်းများကို သတ်ဖြတ်စားသောက်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ကျောက်လက်နက် (၁) အမျိုးအစားမှာ ဗီယက်နမ်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားရှိ ဟွာဗင်ဟိယန် (Hoabinhian) ဓလေ့အတိုင်း ပြုလုပ်သည်။
ကုန်းတွင်းပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၌ ဤလက်နက်မျိုး အမြောက်အမြား တွေ့ရှိရသည်။
လက်နက် (၂) အမျိုးအစားမှာ ပိုမိုကောင်းမွန်သည်။