kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၉၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ကွယ်လွန်သည့်တိုင် ဖြစ်သည်။
ဆရာမကြီးမကြန်သည် အမျိုးသားစာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် မြန်မာ့စွယ်စုံရည်ညွှန်းကျမ်းအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာနတွင်လည်း အချိန်ပြည့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တည်းဖြတ်သည့် ကျမ်းများ ၁၉၅၉ - မဟာဝိဇ္ဇာ-သမိုင်းဘွဲ့ရရှိ။
၁၉၆၃ - အင်္ဂလန်သွားစာတမ်း(တည်းဖြတ်)။
၁၉၆၈ - ရတနာသိင်္ခထွက်ရဲတင်းမော်ကွန်း(တည်းဖြတ်)။
လုပ်ဆောင်ခဲ့သော တာဝန်များ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် Cultural Award Scheme ဖြင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ မြို့ကြီးများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူပြီး သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှာပင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ၄ နှစ်ဆက်လက်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်တွင်လည်း အမှတ် ၁ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနတွင် မြန်မာနိုင်ငံစက်မှုလက်မှုသမိုင်း ၆ အုပ်ကို အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ရေးသားပြုစုသည်။
ဆရာမကြီးသည် နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသနစာတမ်း ကြီးငယ်များ၊ သမိုင်းဆောင်းပါးများနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ရေးသားသော ဆောင်းပါးများကို များစွာရေးသား ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းဂျာနယ်၊ စာပေနှင့်လူမှုရေးသိပ္ပံဂျာနယ်၊ သမိုင်းတံခွန်၊ သမိုင်းသုတေသန စာစောင်၊ ပညာပဒေသာစာစောင်၊ ကလျာ၊ စစ်ပြန်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ မိုးဝေ၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်၊ ဂန္ထဝင်မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားညီလာခံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော စာပေဆုများ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအခြေအနေ (၁၈၈၅-၈၆) စာအုပ်ထွက်ရှိပြီး ယင်းစာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု(သုတဝိဇ္ဇာ)ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပဒေသရာဇ် မြန်မာနိုင်ငံဇာတ်သိမ်း စာအုပ်ပြုစုထွက်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းရှာပုံတော်ခရီးနှင့် အခြားစာတမ်းများ စာအုပ်ထွက်ရှိပြီး ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ(သုတဝိဇ္ဇာ)ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး အုပ်ချုပ်ရေး(၁၈၈၆-၁၈၉၇) စာအုပ်ထွက်ရှိပြီး အမျိုးသားစာပေ(သုတဝိဇ္ဇာ)ဆု ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာစာပေဆု ချီးမြှင့်ခံရခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်မှာပင် ကုန်းဘောင်၏ နောက်ဆုံးအားမာန် စာအုပ်ထွက်ရှိခဲ့သည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် ကိုလိုနီခေတ်ဦး ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေး (၁၈၈၆-၉၇) စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေ (သုတဝိဇ္ဇာ) ဆု၊ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာပညာ ထူးချွန်ဆု (ပထမဆင့်)၊ ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်တွင် ၂ဝဝ၆-ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု၊ Selected Writing of Daw Kyan (Bilingual) စာအုပ်ဖြင့် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု၊ ၂ဝဝ၃၊ ၂ဝဝ၅၊ ၂ဝဝ၇-ခုနှစ်များတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့ အခမ်းအနားများ၌ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး ရေးရာအဖွဲ့ချုပ်မှ ချီးမြှင့်သော ထူးချွန်အမျိုးသမီးဆုများ၊ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ခတ် အခွန်တော်ရေးရာစာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု၊ ၂၀၁၂-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးထံမှ စည်သူဘွဲ့တံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်။
ရေးသားထုတ်ဝေပြီးစာအုပ်များ အင်္ဂလန်သွားစာတမ်း(တည်းဖြတ်) ရတနာသိင်္ခထွက်ရဲတင်းမော်ကွန်း(တည်းဖြတ်) မြန်မာနိုင်ငံ အခြေအနေ(၁၈၈၅-၈၆) ပဒေသရာဇ် မြန်မာနိုင်ငံ ဇာတ်သိမ်း ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီး ကြေးအုပ်များစာတမ်း(ဒေါက်တာရီရီနှင့်တွဲဖက်ပြုစု) သမိုင်းရှာပုံတော်ခရီးနှင့် အခြားစာတမ်းများ မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးအုပ်ချုပ်ရေး (၁၈၈၆-၁၈၉၇) ကုန်းဘောင်၏နောက်ဆုံးအားမာန် အသက်(၁၀၀)ပြည့် မွေးနေ့ ၂၀၁၈-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၇)ရက်နေ့တွင် ဆရာမကြီး အသက်တစ်ရာပြည့် မွေးနေ့ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကုန်သည်လမ်း၊ စာပေဗိမာန်ခန်းမတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည်။
ဆရာမကြီးအား ကြည်ညိုလေးစားသူများက ရာပြည့်သမိုင်း ဒေဝီဟူသော အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေ ဂါရဝပြုခဲ့ကြသည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ၆.၇.၂၀၁၈၊ စာ-၉ ကွယ်လွန်ခြင်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ (၁၆) ရက်၊ စနေနေ့ ည (၈း၀၀) နာရီခန့်တွင် တိုက်-၅၊ အခန်း-၂၀၂၊ ရတနာမွန်လမ်း၊ ၄-ရပ်ကွက်၊ လှိုင်မြို့နယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၁၀၂)နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ၁၇.၁၁.၂၀၁၉၊ (နာရေးကြော်ငြာ) စာ-၃၁ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
မန္တလေးဗဟိုအကျဉ်းထောင်ကို အိုးဘိုအကျဉ်းထောင် ဟုလည်း ခေါ်သည်။
မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ် မြောက်ပြင်၊ အိုးဘိုရပ်၊ တွင်တည်ရှိသည်။
ယခင်က မန္တလေးအကျဉ်းထောင်သည် နန်းတွင်း၏ အနောက်ဘက်နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
အကျဉ်းသားဟောင်းများ ဦးအောင်ကျော်ဦး - ဒုတိယကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ညီစေမင်း - စာရေးဆရာ ဒေါ်ဝင်းမြမြ - ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးဝင်းထိန် - ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း ဦးဝင်းခိုင် - လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း thumb|မန္တ​လေး​တောင်​ပေါ်မှမြင်ရ​သော အကျဉ်း​ထောင်နှင့် တိုင်းရင်း​ဆေးတက္ကသိုလ် Category:မန္တလေး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကျဉ်းထောင်များ။
မွန်ဘုရင် မနူဟာ (မကုတရာဇာ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု ခုနစ်ခုအနက် မွန်မျိုးနွယ်စုကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသည့် သထုံမင်းဆက် (၂၅) ဆက်မြောက်ကို ဆက်ခံသော မင်းဖြစ်သည်။
မနူဟာ (မနုဟာ) ဟူသည် “မနုမည်သော မဟာသမ္မတမင်း” ဟု ဆိုသည်။
ထို့ပြင် မနူဟာကို သမိုင်းပညာရှင်၊ ကျောက်စာ ပညာရှင်တို့က“မကုဋရာဇာ” ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ “မင်းများ၏ မကိုဋ်သရဖူ” ဖြစ်သည်။
မနူဟာကို “သူရိယကုမ္မာ မင်းသား” ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
မနုဟာမင်း။
မနုဟာမင်းသည် “သီရိတြိဘဝနာ ဒိတျာပဝရ ဓမ္မရာဇာ”ဘွဲ့ခံ သထုံမင်းဖြစ်၏။
ဆင်ဖြူသုံးဆယ့် နှစ်စီးအရှင် လည်းဖြစ်၏။
ဘုရားသခင်ရှိတော်မူစဉ်က သထုံပြည်ဝယ် မင်းပြုသော သီဟရာဇာမင်းမှ ဆင်းသက် ဆက်နွယ်သူဖြစ်၍ လေးကျိပ်ရှစ်ဆက်မြောက်သော မင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
သထုံမင်းတို့သည် ဘုန်းတန်ခိုး အာဏာနှင့် ပြည့်စုံ၍ ဘုရားရှင် သာသနာတော်ကို အစဉ်ဆောင်ရွက်တော်မူကြသည်။
မနုဟာမင်းသည် ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်းစောနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ပေါ်ပေါက်သည်။
အနော်ရထာ မင်းစောသည် ရှင်အရဟံက ဘုရားရှင် သာသနာတော်သုံးပါးတွင် ပရိယတ္တိ သာသနာတော်ရှိမှ ပဋိပတ္တိ သာသနာတော် ဖြစ်နိုင်သည်။
ပရိယတ္တိဟူသော ပိဋကတ်သုံးပုံသည် မရှိချေသေး။
ဘုရားရှင် သရီရဓာတ်တော် မွေတော် ပိဋကတ်ကျမ်းဂန်ရှိသော ပြည်ရွာ တိုင်းကားသို့လက်ဆောင် လက်နက်နှင့် တောင်းစေ၍ ရသည်ဖြစ်မှ သာသနာတော် အစဉ်ရှည်စွာ တည်ရာသည်။
သထုံပြည်၌ ပိဋကတ်သုံးပုံကို တစ်စုံခေါ်၍ အစုံ ၃ဝ ရှိသည်။
မွေတော် ဓာတ်တော်များရှိသည်ဟု မိန့်ကြားချက်အရ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများစွာ စီရင်၍ လိမ္မာသော မတ်တစ်ယောက် ကို သာယာချေငံသောစကားဖြင့် သထုံသို့စေ၍ တောင်းရလေ ၏။
သထုံမင်းသည် မကောင်းသော နှလုံးဖြင့် ကြီးစွာသော ပဋိဃာတ်စိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ မချေမငံသော စကားဖြင့် ဆိုလိုက်၏။
အနော်ရထာမင်းစောလည်း ထိုစကားကို ကြား သော်မူသောအခါ ပြင်းစွာအမျက်တော်ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်၌ရှိသော သူရဲသူခက် အပေါင်းတို့ကို စုရုံးတော်မူ၍ ရေကြောင်း၊ ကြည်းကြောင်းမှ အလုံးအရင်းဖြင့် သာသနာတော် နှစ် ၁၆ဝ၁ ခု ကောဇာသက္ကရာဇ် ၄၁၉ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင် ချီတက် တိုက်ခိုက်၏။
ကြည်းကြောင်းတွင် ကျန်စစ်သား၊ ငထွေးရူး၊ ငလုံးလက်ဖယ်၊ ညောင်ဦးဖီး စစ်သူကြီး ၄ ယောက်တို့ရှေ့ဖျားချီစေ၏။
အနော်ရထာမင်းစောသည် နောက် တပ်မပြု၍ ချီတက်သည်။
သထုံမင်း မနုဟာလည်း အနော်ရထာမင်းစော ဤသို့အလုံးအရင်းဖြင့် ချီတက်လပြီဟူ၍ ကြားလေသော် အလွန်ကြောက်လန့်သဖြင့် မြို့တံခါးကို ပိတ်ပြီးလျှင် မြို့ကို ခိုင်လုံအောင်လုပ်၍ ခံနှင့်၏။
အနော်ရထာမင်းစောသည် ကာလရှည်ကြာစွာ ဝန်းရံလုပ်ကြံရသည်။
နောင်သော် သူရဲကောင်း ကုလားခြေလျင် ဗျတ္တ အစီအရင်ဖြင့် သထုံ ပြည်တွင်းသို့ရဲမက်တော်အပေါင်းတို့ဝင်နိုင်၍ မနုဟာမင်းနှင့် တကွ သားမယား အမှူးအမတ်တို့ကို ဖမ်း၍ အနော်ရထာ မင်းစောအား ဆက်လေ၏။
အနော်ရထာမင်းစောသည်လည်း သထုံပြည်တွင် မင်းအဆက်ဆက်တို့ကိုးကွယ်သော မွေတော် ဓာတ်တော်များ၊ အစုံ ၃ဝ သော ပိဋကတ်တို့ကို ၃၂ စီးသော ထိုမင်း၏ ဆင်ဖြူများပေါ်တွင် တင်၍ ဆောင်ယူတော်မူ၏။
ထိုမှ တစ်ပါးလည်း ကျမ်းတတ် ရဟန်းသံဃာတော်၊ ပညာသည်များ၊ သူရဲ သူခက် အလုံးအရင်းတို့နှင့် တကွ မင်းကိုပါ ဆောင်ယူတော်မူခဲ့သည်။
အနော်ရထာမင်းစောလည်း ပေါက္ကံရာမခေါ် ပုဂံပြည်သို့ ရောက်လျှင် ဆောင်ယူတော် မူခဲ့သော သူရဲသူခက် အစရှိသော ပညာသည် အပေါင်းတို့ကို အသီးအသီး အစုအကွက်ချ၍ နေစေ၏။
သရီရ ဓာတ်တော် အပေါင်းတို့ကိုလည်းကောင်းစွာ ဌာပနာ၍ ခေါင်းရင်းတော်၌ အမြဲထား၍ ကိုးကွယ်တော်မူ၏။
ပိဋကတ်တော်အစုံ ၃ဝ ကိုလည်း ရတနာအတိပြီးသော ပြာသာဒ်၌ထား၍ အရိယာ သံဃာတော်အား သင်ကြားပို့ချရ သည်။
မနုဟာမင်းကိုလည်း မြင်းကပါ အရပ်၌အလုပ်အကျွေး နှင့်တကွ နေစေ၏။
မနုဟာမင်း၏ အာနုဘော်သည်ကား စကားပြောသော် ခံတွင်းမှ စက်ပြောင်ပြောင် ထွက်သောဟူ၏။
အနော်ရထာမင်း စောလည်း မနုဟာမင်း အဖူးအမြင်လာ၍ ဦးချသောအခါ ကြက်သီးမွေးညင်းထ၍ ထိတ်ထိတ် လန့်လန့်ရှိတော်မူချေ၏။
ရှည်လတ်သော် မနုဟာမင်း ဘုန်းတန်းခိုးအာနုဘော်ကို ညံ့စေ ခြင်းငှာ မနောလင်ပန်းနှင့် စားတော်ပြန်ပြီးသော် ဘုရားမှာ တင်စေ၍ ထိုစားတော်ဖြင့်မပြတ် မင်းကို ကျွေးတော်မူ၏။
မနုဟာမင်းလည်း မစုံမစမ်းမဆင်မခြင် စားတော်ခေါ်လေ၏။
ရှည်လတ်သော် မိမိခံတွင်းမှထွက်သော စက်ရောင်သည် ကွယ် ခဲ့၏။
ထိုစက်ရောင်ကွယ်ရာတွင်မှ ငါကြံငြားသော်လည်း မဖြစ်နိုင်ရာဟူ၍ နှလုံးချသောဟူ၏။
ယင်းသို့မှ သံဝေဂ ရရှိ၍ သံသရာဝယ် ကျင်လည်သရွေ့သူနိုင်သည်ကို မဖြစ်လိုဟူ၍ ကြီးစွာသော ဘုရားထက်ဝယ် တစ်ဆူ၊ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော် မူဟန် ပေါင်းလည်းတစ်ဆူ တည်တော်မူ၏။
ထိုဘုရားကို ယခုတိုင်အောင် မနုသာဟူ၍ တွင်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) သုဝဏ္ဏဘူမိ (သထုံ) သုဝဏ္ဏဘူမိ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ရွှေမြေ” ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သုဓမ္မကို ဗမာလို (သုဓုံ) အနက်ရ၍ (သုထုံ) ထို့မှတဆင့် (သထုံ) ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပထမသုဝဏ္ဏဘူမိသည် ယက္ကန်းသည်မ ဝင်က တဝိုက်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။
သုဝဏ္ဏ မြို့တော် အနေအထားမှာ တောင်ပေါ် တဝက်၊တောင်အောက် မြေပြန့်တဝက် တည်ရှိခဲ့သည်။
(စူဠ) သီရိမာသောကမင်း လက်ထက်တွင် မြို့အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ တောင်ထိပ်၌ ရဟန္တာအရှင်တို့ အစီအရင်ဖြင့် မနုသီဟ ကျောက်ရုပ်တုကြီး တစ်ခုကို ထုလုပ် ထားရှိခဲ့သည်။
သုဝဏ္ဏ ဘူမိ (သထုံ) မင်းဆက်များ သူရိယ စန္ဒာ (သီဟရာဇာ) သီရိဓမ္မာသောက ဓမ္မပါလ သုဝဏ္ဏရာဇာ (ဓမ္မဓဇ) အင်္ကုရ ဥပဒေဝရာဇာ သီဝိရာဇာ (ရာဇာစောနီ) ဇောတကုမ္မာ ဥတ္တရ ကုမာရ ကာလဝဏ္ဏ မဟာသာလ ရာမက နရသူ မဟာဘန္ဒြာ အရဇ သီဂုတ္တု ဥရုနာဂ ယုဂန္ဓာရာဇာ သုနန္ဒာရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္ထ ပဉ္စရာဇ အဓိကရာဇာ အပရောဝိရာဇာ သာဓုရာဇာ ဓမ္မပါလရာဇာ သုဒဿနရာဇာ ဒိဗ္ဗရာဇာ အသက္ကရာဇာ ဘုမ္မာရာဇာ ဗန္ဓရာဇာ မဟိံသရာဇာ ဓမ္မစက္ကရာဇာ သုဓမ္မတိရာဇာ ဗန္ဓရာဇာ နရသူဒိဗ္ဗမင်း ကေသရာဇာ မဏိရာဇာ တက္ကရာဇာ ကုသရာဇာ ရာဇဒိဗ္ဗရာဇာ သုလုရာဇာ စိတ္တရာဇာ ဒီဃရာဇာ ဥတ္တမရာဇာ သီရဓမ္မရာဇာ မဟာစိတ္တရာဇာ ဝန္ဓရာဇာ ဇေယျသုမနရာဇာ မဒ္ဒကရာဇာ အစိန္နာရာဇာ (ထိုမင်းလက်ထက် ဗျတ်ဝိ၊ ဗျတ္တ ပေါ်) ဥဒိန္နရာဇာ မနုဟာ နန္ဒသူရ ခေမလ ဇောဝဒေဝ အခြားကြည့်ရန်များ မနူဟာဘုရား ကိုးကား ကဏ္ဍ:သထုံ မင်းဆက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ။
thumb|မန္တလေးမုန့်ရေပါး မန္တလေးမုန့်ရေပါး မုန့်ရေပါး ဆန်နှင့်ပြုလုပ်သော မုန့်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် အထက်အညာ ဒေသများ၏ ဘုရားပွဲဈေးတန်းများ ရောင်းကြသည်။
မုန့်ရေပါးကို တချို့က ချွေတာရေးမုန့် ဟုလည်းခေါ်သည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ မနော်ဆန်မှုန့် - နို့ဆီဘူး (၄ဘူး) ပဲမှုန့်အစိမ်း - အကြမ်းပုဂံ (၁လုံး) ဆား - ဟင်းဆားဇွန်း (၂ဇွန်း) အချိုမှုန့် - ဟင်းဆားဇွန်း (၁ဇွန်း) ကော်မှုန့် - အကြမ်းပုဂံ (၁)လုံး ရေ - အသင့်အတင့် စားတော်ပဲ၊ ကြက်သွန်မိတ် ၊ နံနံပင် ၊ခရမ်းချဉ်သီး ၊ ငရုတ်သီး၊ အုန်းသီး ၊ မဆလာ၊ ကြက်ဥ အဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်ပုံ ဒန်အိုး တစ်လုံးတွင် မနော်ဆန်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်အစိမ်း၊ ဆား၊ အချိုမှုန့်၊ ကော်မှုန့်၊ ရေတို့ကို အချိုးကျ ရောစပ်ရသည်။
သမအောင်မွှေထားသော ဆန်မှုန့်ရေကို သံဒယ်အိုးပြားပေါ်တွင် ပြည့်အောင် မုန့်ရေတစ်ဇွန်းကို ပါးပါးလေးနှင့် ညီညာအောင် လောင်းထည့်ပါ။
စားတော်ပဲ၊ ကြက်သွန်မိတ်၊ နံနံပင် ကိုလည်းကောင်း မုန့်ရေထဲသို့ ထည့်ပါ။
ဆား၊ မဆလာ၊ အချိုမှုန့် သမအောင် ရောနယ်ထားသော ခရမ်းချဉ်သီး နှင့် ပါးပါးလှီးထားသော ငရုတ်သီးစိ်မ်းကို ထည့်ပါ။
ခြစ်ဖြင့်ခြစ်ထားသော အုန်းသီးအမျှင်များကို ထပ်ပေါင်း လောင်းထည့်ပါ။
ထို့နောက် ဆီများများဆမ်းပါ။
ကြက်ဥနှစ်သက်လျှင် ကြက်ဥကို ခေါက်ထည့်ပါ။
အချိန်အနည်းငယ်အကြာကျက်ခါနီးတွင် သံဂေါ်ပြားဖြင့် ဖြေးဖြေးချင်း မပဲ့အောင်ကော်ပါ။
မုန့်အတွင်းထည့်ထားသော ပစ္စည်းများမှာ မိမိအကြိုက် ပေါ်မူတည်၍ လိုသလိုပြုလုပ်နိုင်သည်။
right | frame | မှိုထမင်းသုပ် ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ ဆန် နို့ဆီဗူး (၄) လုံး ကောက်ရိုးမှိုအလုံး (၂၅) ကျပ်သား ကြက်သား ရင်အုပ်သား၊ ပေါင်သား (၇၅) ကျပ်သား ကြက်သွန်ဖြူ (၂၀) ကျပ်သား ကြက်သွန်နီ (၃၀) ကျပ်သား ချင်း ငရုတ်သီးအပုအပွတောင့် (၁၅) ကျပ်သား ပုဇွန်ခြောက် (၁၅) ကျပ်သား ငရုတ်သီးအစိမ်း သံပရာသီး ငံပြာရည် ဆီ နနွင်း ဆား သကြား အချိုမှုန့် နံနံပင်၊ ဂျူးမြစ်၊ ကြက်သွန်မြိတ် Category:အစားအစာ။
မှူးသမိန် (၁၉၂၂-၂၀၁၂) သည် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးကြီး နှင့် အငြိမ်းစား ဝန်ကြီး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ စာရေးဆရာ တစ်ဦး လည်း ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ စောမြင့်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသားများ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများကြောင့်လည်းကောင်း သရေစည်သူဘွဲ့၊ သီရိပျံချီဘွဲ့၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသူဖြစ်သည်။
မှူးသမိန်၊ ယိမ်းနွဲ့ပါး စသောကလောင်နာမည်ဖြင့် စာရေးသားခဲ့ပြီး အမျိုးသားစာပေဆု ၂ကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။
ပမဟေသီမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ ၁၉၂၂ - ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၅)ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ (ဗညားရပ်) ၌ အဖ-(မွန်အမတ်ကြီး ဗညားကျန်းတော၏ အဆက်အနွယ်) တိုက်သူကြီး ဦးသာဝင်း၊ အမိ ဒေါ်ဒေါ်မှီ တို့က ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ မောင်အောင်ကြည် ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ မောင်စောမြင့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲ။
ငယ်စဉ်က စစ်ကိုင်းမြို့ ဆရာစိုးကျောင်း၊ ဘီဘီအမ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၁ - ၄၁ - စစ်ကိုင်းမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှု ၁၉၃၈ - ကျောင်းသားဘဝ-ရာပြည့်နှစ်အရေးတော်ပုံ၊ ကျောင်းသားအရေးတော်ပုံများတွင် ပါဝင်ခဲ့။
၁၉၃၉ - ၄၀ - စစ်ကိုင်းကျောင်းသား သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သမဂ္ဂ၌ ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ကျောင်းသားသံမဏိတပ်ဗိုလ် အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့။
စစ်ကိုင်းတွင် သံမဏိတပ် ကို ထူထောင်ခဲ့။
၁၉၄၁ - စစ်ကြိုခေတ်-အင်္ဂလိပ် မြန်မာ(၁၀)တန်းအောင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ပညာ တစ်ပိုင်းတစ်စဖြင့် ကျောင်းထွက်ကာ မီးရထားဌာန၊ စစ်ကိုင်းတံတား၌ ဂိတ်အခွန်ကောက်စာရေးအဖြစ် အလုပ်ဝင်။
စစ်ကိုင်း မြေအောက်တော်လှန်ရေးဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့။
ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ၁၉၄၂ - ၄၅ - မင်္ဂလာဒုံ၊ ဂျပန်စစ်ဖက်-ပထမအပတ် ဗိုလ်သင်တန်းတက်ခဲ့ပြီး၊ ဂျပန်ပြည် ပထမအပတ် စစ် ပညာတော်သင် အရွေးခံရသည်။
၁၉၄၃ - ၄၅ - ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ ဧကရာဇ် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ်(၅၇)သို့ တက်ရောက် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဒု-ဗိုလ်ဖြစ်ခဲ့။
၁၉၄၅ - ဒီဇင်ဘာ(၁၅) ရက်ကစ၍ ကန္နီစာချုပ် အရ ဗြိတိသျှတို့က အသစ်ပြန်ဖွဲ့သည့် တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်း။
၁၉၄၆ − ဗမာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ကြီ:အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံရ။
၁၉၄၇ − စက်တင်ဘာ (၁) ရက်တွင် ဗိုလ်မှူး၊ ဒီဇင်ဘာ (၁) ရက်တွင် ဒုတပ်ရင်းမှူး၊ ဗိုလ်မှူးအဆင့်သို့ ထပ်မံတိုးမြှင့်ပေးခြင်း ခံရ။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် ကြိုးပမ်းမှု(၁၉၄၈- ) ၁၉၄၉ − တပ်ရင်းမှူး ဒု−ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ကို ရရှိ။
၁၉၅၁ − တပ်မဟာ (၂) တပ်မင်း ဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းစဉ် တောင်ငူနယ်မြေအား သောင်းကျန်းမှု ငြိမ်းအေးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရုံသာမက ရန်သူ့လက်သို့ ကျရောက်နေသည့် ဗိုလ်မှူးကြီ: မောင်မောင် နှင့် အရာရှိ (၆) ဦးကိုလည်း ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့။
၁၉၅၁ − U.K နိုင်ငံ အထက်တန်းအရာရှိကျောင်းS.O.S သို့ တက်ရောက်ခဲ့။
ယူဂိုဆလပ်နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်။
၁၉၅၂ − KNDO လက်နက်ကိုင်များထံမှ အဖမ်းဆီးခံ အရာရှိများအား ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် စည်သူတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရ။
၁၉၅၂ − မေလ (၂၆) ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ခန့်အပ်ခံရ။
၁၉၅၄ − တပ်မဟာ (၄) ကို ကွပ်ကဲကာ ဘုရင့်နောင် စစ်ဆင်ရေး၊ ယုဇန စစ်ဆင်ရေးတို့ဖြင့် တရုတ်ဖြူကျူးကျော်မှုကို တိုက်ထုတ်ခဲ့။
၁၉၅၄ − ၅၆ − နယ်မြေသတ်မှတ်နိုင်ရန် တရုတ်−မြန်မာ နယ်ခြားစစ်တံခွန် ချီတက်ခဲ့ရာ ယိမ်းနွဲ့ပါး စစ်တံခွန် အမည်ဖြင့် မိုင်တစ်ထောင်ကျော်အား အသေးစိတ်မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ပြီး အတွဲ (၂) တွဲဖြင့် နိုင်ငံတော်သို့ တင်ပြခဲ့။
၁၉၅၅ − ဇန်နဝါရီ (၄) ရက်တွင် သီရိပျံချီ ဘွဲ့ ချီးမြင့်ခံရ။
တရုတ်နိုင်ငံသို့ စစ်နယ်နိမိတ်မစ်ရှင်လေ့လာရေးအဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါခွင့်ရ။
၁၉၅၇ - ကိုကျောက်လုံးသိတဲ့ ဒီမိုကရေစီတော်လှန်ရေး ဆောင်းပါးကို ဗိုလ်မှူးသမိန် အမည်ဖြင့် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၁ (နိုဝင်ဘာလ ၁၉၅၂) တွင် ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရာမှ စာပေနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့။
ထိုအချိန်မှစ၍ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ သွေးသောက်၊ ပေဖူးလွှာ၊ စစ်ပြန် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဒေသန္တရ ခရီးသွားစာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ၊ တိုင်းရင်းသားနှင့်နယ်ခြားဒေသအကြောင်းများ၊ တပ်မတော်သားဘဝ အတွေ့အကြုံများကို ပုံမှန်ရေးသားခဲ့သည်။
စာနယ်ဇင်းများတွင် မှူးသမိန် အပြင် ယိမ်းနွဲ့ပါး ကလောင်အမည်ဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့။
လုံးချင်းစာအုပ်အချို့လည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၀ − ဝန်ကြီ:ချုပ်ရုံးသို့ ပြောင်းရွေ့ကာ နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိချုပ် တာဝန်အား ထမ်းဆောင်။
၁၉၆၁ − တရုတ်−မြန်မာ နယ်ခြားကျောက်တိုင် စိုက်ထူနိုင်ရန် ဘဘ စစ်ဆင်ရေး ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ နယ်နိမိတ်ကျောက်တိုင်ပေါင်း (၄၀၂) တိုင် စိုက်ထူနိုင်ခဲ့။
၁၉၆၂ − ၈၄ − ဇန်နဝါရီ (၄) ရက်တွင် သရေစည်သူ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရ။
တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာန ဝန်ကြီ:၊ လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီ:ဌာန ဝန်ကြီး၊ လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ပထမဆုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟိုနိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ကျောင်းအုပ်ကြီး စသည့်တာဝန်များ ထမ်းဆောင်။
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်သားနေ့စဉ် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ သတင်းစာနှစ်စောင်ကို တာဝန်ယူထုတ်ဝေခဲ့။
သတင်းစာခေါင်းကြီးအာဘော် ဆောင်းပါးနှင့် အရေးကြီးသည့် သတင်းများရေးခဲ့။
ရှေ့သို့ဂျာနယ်တွင်လည်း ဓာတ်ပုံဆောင်းပါးများ အပုဒ်(၅၀၀)ခန့်ရေးသားခဲ့။
ဟံသာဝတီသတင်းစာနှင့် ဗိုလ်တစ်ထောင်သတင်းစာ တို့တွင်လည်း ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများရေးခဲ့။
၁၉၆၃ − ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ ပါတီအတွင်းရေးမှူး မစ္စတာ ခရူးရိုတ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ပါတီအတွင်းရေးမှူးအနေဖြင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့်အတူ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်။
၁၉၆၉ − လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီ:ဌာန၏ အထူးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်။
၁၉၇၀ - တော်လှန်ရေးခေတ်တောလား စာအုပ်ထွက်ခဲ့။
၁၉၇၅ - ကျွန်တော့်အမြင် စာအုပ်ထွက်ခဲ့။
နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) ရရှိခဲ့။
နိုင်ငံခြားဘွဲ့အနေဖြင့် မာရှယ်တီးတိုး ချီးမြှင့်သော ယူဂိုဆလပ် တံခွန်ဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့။
၁၉၈၄ - သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူ၍ မဟေသီမဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့။
၁၉၈၆ − နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမအဆင့်) ချီးမြင့်ခံရ။
၁၉၉၈ − ရွှေရတု လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရ။
၂၀၀၂ − မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့မှ ကန်တော့ခံသက်ကြီးစာပေပညာရှင်အဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရ။
၂၀၀၄ − ပြည်တွင်း ပြည်ပ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအား ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရာ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သော အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မမဏိဇောတဓရ ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခံရ။
၂၀၀၅ − ကမ္ဘာ့သာသနာပြုလုပ်ငန်း နာယက၊ မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာရှိ ဗုဒ္ဓသာသနာ့နုဂ္ဂဟအဖွဲ့ချုပ်၏ အမှုဆောင်၊ မဟာသန္တိသုခဗုဒ္ဓသာသနာပြု ကျောင်းတော်ကြီ:၏ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ စသောတာဝန်များ ထမ်းဆောင်။
၂၀၀၆ - ဘုံဘဝ ကြုံတွေ့ရဇာတ်လမ်းများစာအုပ်ထွက်။
(ယင်းစာအုပ်ဖြင့် ၂၀၀၆-ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေဆု (နိုင်ငံရေးစာပေ) ရရှိခဲ့။
အမှတ်(၁၅) ဇီဇဝါလမ်း၊ ပါရမီရိပ်သာ၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်တင်တင်မြင့်၊ သမီး ဒေါက်တာယုဇနစောမြင့်(ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)၊ သား ဦးဇော်ဝင်းမြင့် (ကညန ညွှန်ချုပ်) - ပါမောက္ခဒေါ်ရင်ရင်ဇော်တို့ကျန်ရစ်သည်။
ကလောင်ခွဲများ ဗိုလ်မှူးစောမြင့် မိုးမြင့် မိုးမြင့်အောင် ယိမ်းနွဲ့ပါး အညာသားမောင်ပေသီး ဦးစောမြင့် ထင်ရှားသည့် စာအုပ်များ တော်လှန်ရေးခေတ်တောလား ကျွန်တော့်အမြင် ဘုံဘဝကြုံတွေ့ရဇာတ်လမ်းများ ခါကာဘိုခရီးသည် ကိုးကား ကျော်ခိုင်ဝင်း၊ မောင်။
ဆရာ ဗိုလ်မှူးသမိန် စာစုစာရင်း (၁၉၅၂−၇၄) ခုနှစ်။
ရန်ကုန်၊ ရန်ကုန်စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန။
၂၀၀၅။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:တော်လှန်ရေးကောင်စီဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မတူပီမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ မင်းတပ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်၏ ဒုတိယ မြို့တော်အဖြစ် လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မတူပီမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
မတူ = မတူချင်းလူမျိုး၊ ပီ = ကြီးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မတူပီအနီးရှိရွာကလေးများကို မတူသဲဟု ခေါ်သည်။
သဲ = ငယ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ် တွင်မှ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာပေသည်။
မတူပီမြို့သည် မင်းတပ်မြို့၏ အနောက်ဘက် မိုင် ၇ဝ ခန့်ကွာ ဝေး၍ ပလက်ဝမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၇၅ မိုင်ကွာလှမ်းသည်။
အရှေ့ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်စပ်နှင့်သော်ကား မိုင် ၁ဝဝ မျှသာဝေးသည်။
မတူပီနယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
မတူပီမြို့သည် ၂ မိုင်ပတ်လည် ကျယ်သည်။
ပထဝီဝင် မတူပီမြို့သည် အမြင့်ပေ ၄ဝဝဝ ရှိ၍ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
တောကြီးတောင်ကြီးများဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။
ထို့ပြင် လေးမြို့ချောင်းနှင့် ကောင်ဝါချောင်းများ ရစ်ဝိုင်းလျက်ရှိသည်။
တောတွင်းဝယ် တောငှက်သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ပေါများသည့်အလျောက် ထိုဒေသရှိ မတူလူမျိုးသည် တောလည်ခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။
နွေရာသီ၌ ခြောက်သွေ့ကြွေကျနေသည့် သစ်ရွက်များကို မီးရှို့၍ အစုလိုက် အပြုံလိုက် တောလိုက်ထွက်ကြသည်မှာ ဓလေ့ပင် ဖြစ်နေပေသည်။
တောကြီးများမှာ အလွန်နက်၍ ကျယ်ပြန့်သောကြောင့် စစ်မဖြစ်မီက တောတွင်း၌ တောဆင်ရိုင်းများ၊ ကြံ့များပင် ရှိသည်ဆို၏။
အချို့သူတို့သည် အားလပ်ချိန်မျာတွင် ချောင်းကမ်းဘေး၌ ပျော်ပွဲစား ထွက်ခြင်း၊ ငါးမျှားခြင်းတို့ကို လူစုလူဝေးနှင့် တစ်ပျော်တစ်ပါး ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ဤသို့တောတောင်ရေမြေ တင့်တယ်သည်တွင် တောင်ယာလယ်ကွက်များမှာလည်း ရှုမျှော်ခင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မတူပီမြို့သည် ချောင်အကျအဆုံးမြို့ဖြစ်သည့်အလျောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကောင်းမွန်တိုးတက်ခြင်း မရှိသေးချေ။
မင်းတပ်နှင့် ပလက်ဝသို့ဆက်သွယ်သော ကားလမ်း တစ်ပိုင်းတစ်စမျှသာ ရှိသေးသည်။
ပခုက္ကူ-မတူပီကားလမ်းကိုသာအဓိကထားအသုံးပြုရသည်။
ကားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါမှ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် အဆင်ပြေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
အခြားတစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာသို့သွားနိုင်ရန် ၆ ပေလမ်းခေါ် လူသွားလမ်းများသာ ရှိသည်။
ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းခရီး လုံးဝ မရှိသဖြင့် ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်။
အချို့လူကုံထံများမှအပ ကျန်နယ်သူ နယ်သားတို့သည် မိမိတို့လက်ဖြစ် အဝတ်အစားများကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
နယ်သူနယ်သားများမှာ များသောအားဖြင့် တောင်ယာစပါးကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
အချို့လည်း ပခုက္ကူနယ်၊ မင်းတပ်နယ်နှင့် ဟားခါးနယ်များသို့ သွားရောက်၍ လမ်းအလုပ်သမားအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြသည်။
လူမှုပထဝီဝင် မတူပီနယ်သည် မည်မျှပင် ချောင်ကျစေကာမူ ဆန်စပါး လုံလောက်စွာ ရရှိသောကြောင့် ဝတ်စားနေထိုင်မှု ဖူလုံသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
မတူပီနယ်တွင် ချင်းလူမျိုး ၃ မျိုးနေထိုင်ကြပေရာ ယင်းတို့မှာ မတူလူမျိုး၊ ဇိုးလူမျိုးနှင့် မေရန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဇိုးလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်၍၊ မတူပီမြို့၌ ချင်းလူမျိုးသာ နေထိုင်ကြရာ များသောအားဖြင့် မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီ အနည်းငယ်မျှရှိသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိသေးပေ။
သို့သော် ယခုခါ မတူပီမြို့တွင် တောင်တန်းသာသနာပြု ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိ၍ သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး သီတင်းသုံးလျက်ရှိသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဆက်တိုက် ဆိုသလိုပင် ယူဆုတ်ပွဲနှင့် အွေပီပွဲ ခေါ် ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲတော်များကို လည်းကောင်း၊ နတ်ကြီး တက်ပွဲကို လည်းကောင်း မြို့ပေါ်ရော နယ်တွင်ပါ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
နေဝင်ချိန်မှ မိုးလင်းသည့်တိုင် နွားနောက်သား၊ ဝက်သားများကို ချက်ပြုတ် စားကာ ခေါင်ရေကို သောက် လျက် ပျော်ရွှင်မြူးထူးကြ၏။
တစ်အိမ်နှင့် တစ်အိမ် ထင်းရှူးမီးများဖြင့် ကူးသန်းသွားလာကြ၏။
ညအချိန်တွင် တစ်ညလုံးလိုပင် မအိပ်ကြဘဲ မီးပုံကြီးများ ပြုလုပ်၍ လူငယ်လူရွယ် အမျိုးသမီး အမျိုးသားတို့သည် ကောက်သိမ်းခြင်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသော သီချင်းများကို သံပြိုင်သီဆိုကြ၏။
မတူပီနယ်တွင် အင်္ဂလိပ်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက အစိုးရ စာသင်ကျောင်းဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။
ယခုအခါမူကားအထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၃၃ ကျောင်းရှိသည်။
ထို့ပြင် ပြည်တော်သာ စီမံရေးအရ ချောင်းကူးတံတားများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီ ဖြစ်၏။
တက္ကသိုလ်ပညာရေးအတွက်မူ မတူပီမြို့မှ (၁၈၀)မိုင်ခန့်ဝေးသော ပခုက္ကူမြို့ရှိ ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူကွန်ပြူတာတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်နှင့်သူနာပြုနှင့်သားဖွားသိပ္ပံ(ပခုက္ကူ)တို့တွင် အဓိက တက်ရောက်သင်ယူကြသည်။
မတူပီမြို့တွင် ရှေးအထက်ကျော်ကာရီက လူနေအိမ်ခြေ ၁ဝဝဝ ကျော်ပင်ရှိသည်ဟု သိရသည်။
မတူ ဆိုသည်မှာ မတူလူမျိုးကို ဆိုလို၍ ပီ ဆိုသည်မှာ ကြီးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိလေသည်။
မတူပီနှင့် ကပ်လျက် ရှိသည့် ရွာကလေးများကို မတူသဲဟု ခေါ်ကြသည်။
သဲ ဟူသော စကားသည် ငယ်သည် ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
မတူပီဆိုသည်မှာ မတူပီလူမျိုး အကြီးအကဲများနေထိုင်ရာ ဒေသဟုပင် ဆိုလိုသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် မတူပီနယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့ရွာကြီးဟုပင် ဆိုသလောဟူ၍ကား အတိအကျ မသိရပေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) စီးပွားရေး မတူပီမြို့နယ်သည် ကုန်လမ်းသာရှိပြီးလမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော မြို့နယ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း နှင့် အ‌ခြားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။
အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဝဉ၊ဂမုန်းဖြစ်ပြီး ပြည်မ သို့သာ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချပါသည်။
ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ မတူပီမြို့နယ်၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်− (၁) မြို့နယ်ဆေးရုံ၊မတူပီမြို့ (၂) တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊လုံငိုး ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာန/ဌာနခွဲများ ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာန (၁) ဆဘောင်းပီ (၂) လုံငိုး (၃) ရှာတလိုင်း (၄) တန်ကူ (၅) မားဒူ (၆) စန်တပ် (၇) ငလိုင် (၈) တိန်ဆီး ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ − ၃၁ ဌာန ခွဲ ရှိသည်။
ထင်ရှားသည့်တောင်များ (၁) လုံတိန်းတောင်တန်း (၂)အောတရော့တောင်တန်း (၃)ကိုင်ဆီးတောင်တန်း (၄)ကောင်လောင်တောင်တန်း (၅)လုံပဲလ်တောင်တန်း တို့ ဖြစ်ပြီး လုံတိန်းတောင်တန်းသည်ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်(၈၉၆၁)ပေမြင့်ပြီးမြို့နယ်၏အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် မြစ်ချောင်းများ (၁)ဘွေနူးချောင်း (၂)လည်မျိုချောင်း ထင်ရှားသည့်ရေတံခွန် (၁) ဘုံတလာ ရေတံခွန် ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ အုပ်စုအရေအတွက် (၁)ရပ်ကွက် (၄)ရပ်ကွက် (၂)ကျေးရွာ (၁၅၀)ရွာ (၃)အုပ်စု (၆၂)အုပ်စု အိမ်ခြေ၊အိမ်ထောင်စု၊လူဦးရေ ကျား/မ စာရင်း (၁)အိမ်ခြေ (၁၇၆၇) (၂)အိမ်ထောင်စု (၁၈၁၄) (၃)လူဦးရေ ကျား(၄၂၃၁) မ(၄၂၁၄) စုစုပေါင်း (၈၄၄၅) တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအလိုက် လူဦးရေ မတူပီမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်သား တိုင်းရင်း သားလူမျိုးစုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က) ချင်း (၅၈၀၄၇)ဦး (ခ) ဗမာ (၁၂၈)ဦး (ဂ) ရခိုင် (၅)ဦး ဘာသာရေးကိုးကွယ်မှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (က) ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မတူပီမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများတွင် (၁) ဗုဒ္ဓဘာသာ (၇၆)ဦး (၂) ခရစ်ယာန် (၅၂၈၆၂)ဦး မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ၂၀၂၀ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ အထိ ပြုစုထားသော ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ မှတ်တမ်းစာအုပ် http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/final_27.pdf ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ Category:မင်းတပ်ခရိုင်။
မာန်အောင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ကုတ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး မာန်အောင်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မာန်အောင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
မာန်အောင်မြို့သည် မာန်အောင်ကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့မှ ရေကြောင်းဖြင့် ၈၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။
မာန်အောင်မြို့တွင် မာန်အောင်လေဆိပ်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် မြို့နယ်အရာရှိရုံး၊ ရဲဌာန၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ဈေးရှိသည်။
မာန်အောင် ကျွန်းသည် ရခိုင် ကမ်းရိုးတန်း အလွန်၊ ဘင်္ဂလားအော်အတွင်းသို့ ရောက်နေသော အစွန်ဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။
ရန်မာန်အပေါင်းကို အောင်မြင်သည့်အတွက် မန်အောင်(မာန်အောင်) ဟူ၍ ရှေးအခါကပင် မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
မာန်အောင်ကျွန်းသည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် တြိဂံပုံဖြစ်၏။
မာန်အောင် ရေလက်ကြားဖြင့် ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် ပိုင်းခြားလျက်ရှိသည်။
မာန်အောင်မြို့သည် ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် အနီးကပ်ဆုံးဖြစ်သော ချွန်ထွက်နေသည့် နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
မာန်အောင်ကျွန်း၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် လှိုင်းထလျက် ရှိသည်။