kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျောက်ထူ ထပ်သော နေရာမျိုးတွင် ကျောက်ဖြင့် တိုက်ဆောက်ရန် သင့်၍ အခြားအရပ်ဒေသမျိုးတွင် အုတ်ဖြင့် ဆောက်သော တိုက်များကို လည်းကောင်း၊ ပျဉ်ထောင်အိမ်များကိုလည်းကောင်း ဆောက် လုပ်ရန် သင့်ပေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် အုတ်ကို အသုံး များသကဲ့သို့ အရှေ့နိုင်ငံများတွင် ပျဉ်ထောင်အိမ်များကို အဆောက်များကြသည်။
ပျဉ်ထောင်အိမ်များတွင် ပန်းဆွဲများ ကို အလှဆွဲကာ တန်ဆာဆင်တတ်ကြ၍ တိုက်တာများတွင်မူ နံရံများကို ဆေးသုတ်၍ တန်ဆာဆင်တတ်ကြလေသည်။
အချို့တိုက်တာ အိမ်ရာများတွင် အိမ်ရှေ့မျက်နှာစာ၌ နေပူ မိုးရွာကို ကာကွယ်ပေးသော ဆင်ဝင်ကို အဆောက်အအုံတွင် သုံးသည့် ပစ္စည်းမျိုးဖြင့်သာ ဆောက်လုပ်သင့်ပေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် တိုက်အိမ်ဖြစ်လျှင် အုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပျဉ်ထောင်အိမ်ဖြစ်လျှင် သစ်သားဖြင့်လည်းကောင်း ဆောက် သင့်ပေသည်။
အိမ်ကို လှပအောင် ဖန်တီးရာတွင် အိမ်၏ အပြင်ဘက်နံရံ ကို သင့်တော်သော ဆေးဖြင့် သုတ်ခြယ်ပေးရန် အရေကြီးပြန် သည်။
ထိုကိစ္စအတွက် အိမ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပနံရစေမည့် ဆေးရောင်များကို ရွေးချယ်သင့်ပေသည်။
ပြတင်းပေါက်များကို သစ်သားနှင့် မှန်ပေါင်းစပ်၍ ပြုလုပ် လေ့ရှိကြ၏။
အချို့ပြတင်းပေါက်များတွင်မူ သစ်သားမပါပဲ သံဘောင်နှင့်မှန်ကိုသာ ပေါင်း၍ ပြုလုပ်ထားတတ်ကြသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ပြတင်းပေါက်များကို အဆောက်အအုံတွင်းသို့ နေရောင်နှင့် လေကောင်းလေသန့် ဝင်စေရန်အပြင် သူခိုးသူဝှက် ဘေးမှ လုံခြုံစေရန်အတွက် ရည်စူးဂရုစိုက်ပြီး ဖောက်လုပ်ရန် အရေးကြီးပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ဆောက်လုပ်ရေး။
အဆောင်အယောင် အဆောင်အယောင်ဟူသောစကားသည် အနက်အဓိပ္ပာယ် ကျယ်ဝန်းလှ၏။
သုသော ဓိတ မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၌ သိကြားမင်းသည် သိလဝံသထား အစရှိသော မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးကို၎င်း၊ မင်းဧကရာဇ်တို့ နှင့် ထိုက်တန်သော အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားကို၎င်း (ပေ) ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးအား ဆောင်နှင်းပေ၏ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အနော်ရထာမင်းစော လက်ထက်၌လည်း ခမည်းတော်ကိုလည်း မင်းမြှောက်တန်ဆာငါးပါးနှင့်တကွ မင်းဆောင်မင်းယောင် မင်းခမ်းမင်းနား အကုန် ကျင်းပစေ၍ ရဟန်းမင်းပြုရ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မင်းကြီးစွာကို စည်းတပစ်အမတ်ကြီး(ဘိုးရာဇာ) လျှောက်ထားရာ၌လည်း တောင်တွင်းပွင့်လှဦး သီဟပတေ့သည် ငွေချက်တတ်သော ကုလားအား သမီးတော်ကို ပေး၍ ကြီးစွာသော အဆောင်အယောင်နှင့်တကွ သူကောင်းပြုဘူးလေ၏ဟူ၍လည်းကောင်း အဆိုရှိသဖြင့် ယင်းအဆောင်အယောင်ဟူသော စကားကို သရေခေတ္တရာခေတ်၊ ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်လောက်ကပင် စတင်သုံးစွဲလာကြသည်။
နောက်နောက်သော ခေတ်တို့၌လည်း ထိုထိုရာဇဝင်၊ သာသနာဝင်၊ ပုံပြင်ဝတ္ထု၊ စာအုပ်စာတမ်းတို့၌ အစဉ်တစိုက် သုံးစွဲလာကြသည်။
(မှတ်ချက် - ရာဇဝင်၊ သာသနာဝင်စသော စာအုပ်စာတမ်း တို့ကို ရေးသားရာ၌ နောက်နှောင်းအခါရောက်မှ ရေးသားသော်လည်း ရှေးကအစဉ်အလာ မှတ်သားထားသော မှတ်တမ်းနှင့် အစဉ်အလာ ပြောဆို သုံးစွဲခဲ့ကြသော ပညာတို့၏ အပြောအဆို အသုံးအစွဲတို့ကို အခြေခံပြု၍ ရေးသားရသဖြင့် အဆောင်အယောင်ဟူသော စကားမှာ ထိုစဉ်အခါကပင် သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်ယူအပ်သည်။
) ထိုသို့ သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ နိဿယ၌ သလ္လဟုက ပရိက္ခာရေန၊ အဆောင်အယောင်များ၊ ပေါ့ပါးသော ပရိက္ခရာဖြင့် ဆိုရာ၌ သင်္ကန်း၊ သပိတ်စသော ပရိက္ခရာတို့ကို ရသေ့ရဟန်းတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
မဟာရာဇဝင်ကြီး၌ပင် မင်းတရား ရွှေထီးသည် သက္ကရာဇ် ၉ဝ၇-ခု၊ ရာဇဘိသေကခံရာ၌ မြန်မာမင်း ဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင် အခမ်းအနား အကုန်၊ လက်ဝဲတော်၊ လက်ယာတော်က ကျင်းပ၍ထားရမည်ဆိုရာ၌ မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးနှင့် မင်း၏ အသုံးအဆောင်ဟူသမျှကို မင်းတို့ အယောင်အဆောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
ရာဇသေဝကဒီပနီတွင် ဘူရိဒတ်နဂါးမင်းသည် မင်းချင်းတို့ကို ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးစေလျက် ရင်ခွင်ထက် သားမြီးယပ်ကို ပိုက်စေ၍ နဖူပြင်ဝယ် တင့်တယ်စွာ သင်းကျစ်ကို ဆင်ယင်လျက် ခြေ၌စွပ်အပ်သော ခြေနင်းရှိသဖြင့် သန်လျှက်စွဲတို့ ဆောင်ရွက်အပ်သော သန်လျှက် အဆောင်အယောင်နှင့်တကွ ဆိုရာ၌ မင်းမြှောက် တန်ဆာငါးပါးကို မင်းတို့၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်း၌လည်း ရံဖန်ရံခါ အမှုနှင့်လျော်စွာ ကြုံကြိုက်သည့်ကာလ ပကတိ ပေါင်းတော်၊ သရဖူတော်၊ မကိုဋ်တော်စသော အဆောင်အယောင် အဝတ်တန်ဆာတော်များကို ပရိတ်တော်ခံသည် ဆိုရာ၌ လည်းကောင်း၊ မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးနှင့် အဝတ်တန်ဆာ ရတနာပန်းတောင်း စသော အသုံးအဆောင်တို့ကို မင်းတို့ အဆောင်အယောင် အဖြစ်ပြဆိုသည်။
မင်းတရား ရွှေထီးလက်ထက်မှာပင် အမှူးအမတ် ပွဲလမ်းရသသူကိုလည်း အရည်အသွားအလျောက် အမည် အရည်အဆောင်အယောင် ကျေးရွာပေးတော်မူသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မင်းဆွေမင်းမျိုး မှူးကြီးမတ်ကြီးတို့ကိုလည်း အမည်အရည် အဆောင်အရွက် အထိုက်အလျောက် ပေးတော်မူသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရာတို့၌ ဘွဲ့မည်၊ အမှတ်တံဆိပ်၊ အသုံးအဆောင်၊ မြို့ရွာကျေးလက် စသည်တို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
(မှတ်ချက် - မြန်မာမင်းတို့လက်ထက်က ရဟန်းတော်များ ဘွဲ့မည်ကို ရိုက်နှိပ်ရန် လက်ကိုင်ပါသော သံတုံး ရှည်၌ စာတမ်းထိုး၍ လှူလေ့ရှိသည်။
လူများဘွဲ့မည်ကိုလည်း နားနှစ်ဘက်အထိ နဖူးတွင်တပ်ဆင်ရန် သင်းကျစ်သဖွယ် ပြုလုပ်ထားသော ရွှေပြား၌ စာတမ်းထွင်း၍ပေးလေ့ရှိသည်။
ထိုကြောင့် ဘွဲ့မည် အမှတ်တံဆိပ်ဟု သုံးစွဲသည်။
) သမန္တစက္ခု ဒီပနီ၌လည်း အိုးခွက်လှူရသော အကျိုး သုံးပါးကို ပြဆိုရာတွင် ရတနာအတိပြီးသော အိုးခွက် အဆောင်အယောင်ကို ရသည်လည်းတစ်ပါး ဆိုရာ၌ အိုးခွက် စသော အသုံးအဆောင်တို့ကို လူတို့ အဆောင်အဆောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
ထိုမှတစ်ပါး စာအုပ်စာတမ်းတို့၌လည်း အရာရှိဝတ်ဆင်မြဲ အဝတ်အစား အဆောင်အယောင်များကိုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ ရရှိသော အဆောင်အယောင် အဝတ်အစားကို ဆင်ယင်ကြ၍ ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရာတို့၌ အဝတ်အထည်အဆင်တန်ဆာတို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
ထွက်စည် ဝင်စည်စသော အဆောင်အယောင်မျိုးကိုသာ ဆိုသည် ဆိုရာ၌ စည်၊ နှဲ၊ ခရာ စသော တူရိယာတို့ကို မှူးမတ်စသော အရာရှိတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
သူ့ကိုယ်တိုင်လည်း သီးသန့် ပင်တိုင်နန်းမဆောင်နှင့် မိဖုရား အဆောင်အယောင်အဖြစ် နေတယ် ဆိုရာ၌ မိဖုရား မောင်းမမိဿံတို့ကို ဘုရင်မင်း၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ပြဆိုသည်။
ဝက်စွယ်လက်ဖွဲ့ အဆောင်အယောင်များကို ဆင်မြန်း၍ ဆိုရာ၌ အင်း၊ အိုင်၊ လက်ဖွဲ့၊ ခါးလှည့်၊ ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရား၊ ဆေးဝါးတို့ကို လူတို့ အဆောင်အယောင်အဖြစ်ပြဆိုသည်။
ထိုအဆောင်အယောင်ဟူသော စကားကို သုံးစွဲရာ၌လည်း အချို့နေရာ၌ အဆောင်၊ အချို့နေရာ၌ မင်းဆောင်မင်းယောင်၊ အချို့နေရာ၌ အသုံးအဆောင်၊ အချို့နေရာ၌ အဆောင်အရွက်၊ အချို့နေရာ၌ အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားဟု တစ်ပါးသော စကားလုံးနှင့် ဆက်စပ်၍ သုံးစွဲသည်ကို တွေ့ရသည်။
မည်သို့ပင်သုံးစွဲသည်ဖြစ်စေ မင်းခမ်းမင်းနားတွင် ပါဝင်သော အဆောင်အယောင်များနှင့် မင်းတို့က မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီး၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိတို့အား ပေးကမ်းချီးမြှောက်သော အဆောင်အယောင် များကို ခြုံ၍ကြည့်လျှင် ဘွဲ့မည်တံဆိပ်များ၊ အဆင်တန်ဆာများ၊ အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂများ၊ လက်နက် ကိရိယာများ၊ ဆင်း၊ မြင်း၊ ဝေါ၊ လှေဖောင်စသော ယာဉ်များ၊ မြို့ရွာ ဝင်းခြံ အိမ် အိပ်ယာ နေရာ အခြံအရံများ ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဤနေရာ၌ အဆောင်အယောင်မှာ ရဟန်းရှင်လူ အလုံးစုံတို့နှင့် ဆက်ဆံနေသဖြင့် ကျယ်ဝန်း များပြားသော်လည်း ဘုရင်မင်းများ၊ ဘုရင်မင်းတို့ အချီးအမြှောက်ခံရသော ရဟန်းများ၊ မိဖုရားများ၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ မှူးမတ်စသော အရာရှိများအတွက် အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အရည်အခြင်း၊ ရာထူး ဌာနန္တရအလိုက် သီးခြား သတ်မှတ်ထားသော အဆောင်အယောင်တို့ကိုသာ ဆိုလိုပေသည်။
သတ်မှတ်ထားသော အဆောင်အယောင်မှာလည်း အခမ်းအနားနှင့် ရောထွေးလျက်ရှိသည်။
အချို့စာအုပ် စာတမ်းတို့တွင် အဆောင်အယောင်နှင့် အခမ်းအနားကို ရောထွေး ရေးသားကြသည်။
အချုပ်အားဖြင့် အသီးသီး ဖြစ်သော အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂကို အဆောင်အယောင် ခေါ်သည်။
ပွဲသဘင်ကျင်းပရာ၌ သူ့နေရာနှင့်သူ ခင်းကျင်း စုပေါင်းထားသော ယင်းအသုံးအဆောင် ပရိဘောဂကိုပင် အခမ်းအနား ခေါ်သည်။
(တစ်နည်း) အမြဲအသုံးပြုသော အသုံးအဆောင်ပရိဘောဂ၊ (သို့မဟုတ်) သွားရာလာရာ၌ ယူဆောင်သွားသော အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂကို အခမ်းအနားဟု ခေါ်သည်။
ဘုရင်မင်းတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အဆောင်အယောင်ချင်း မတူကြ၊ မျိုးရိုးအလိုက်လည်းကောင်း၊ အရပ်ဒေသအလိုက်၎င်း၊ အခါကာလအလိုက်၎င်း ကွဲပြားကြသည်။
မိဖုရား၊ သား၊ သမီး၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိတို့လည်း အဆောင်အယောင်ချင်း မတူကြ၊ အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ အရည်အချင်း၊ ရားထူးဌာနန္တရအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။
ထိုအဆောင်အယောင်သည် ဘွဲ့တံဆိပ် အဆောင်အယောင်၊ အသုံးအဆောင် ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်ဟု နှစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းနှစ်မျိုးစလုံးကိုပင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ထင်ရှားသော အဆောင်အယောင်တို့ကို သိသာရုံပြဆိုပါအံ့။
သံဃရာဇာ၊ မဟာသံဃရာဇာ၊ ဓမ္မသေနာပတိ၊ မဟာသံဃနာထ စသည်တို့ကား သာသနာပိုင်တို့၏ ဘွဲ့အမည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
အဂ္ဂပဏ္ဍိတ၊ ဒိသာပါမောက္ခ၊ ရာဇာဂုရု၊ ရာဇာဓိရာဇာဂုရု စသည်တို့ကား ရဟန်းပညာရှိတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေထမ်းစင်၊ ဝေါ၊ ကျိုင်း၊ သိုင်း၊ ထီး စသည်တို့ကား သာသနာပိုင်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ ရာဇာဓိရာဇာ၊ အဓိပတိ စသည်တို့ကား ပဒေသရာဇ်၊ ဧကရာဇ် ဘုရင်မင်းတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ်အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
(၁) သန်လျက်၊ (၂) သားမြီးယပ်၊ (၃) ရတနာပန်းတောင်း၊ (၄) ကွမ်းခွက်-ရှစ်မြှောင့်၊ (၅) ကွမ်းခွက်- ခြင်္သေ့ခံ၊ (၆) စလင့်ကြာ၊ (၇) ကွမ်းထည့်၊ (၈) ကွမ်းချပ်၊ (၉) ကျပ်၊ (၁ဝ) ကရား၊ (၁၁) တကောင်း၊ (၁၂) မြူတာ၊ (၁၃) မြူတာ တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ယာမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
(တနည်း) (၁) သန်လျက်၊ (၂) သားမြီးယပ်၊ (၃) ရတနာပန်းတောင်း၊ (၄) ကွမ်းခွက်ရှစ်မြှောင့်-ခြင်္သေ့ခံ၊ (၅) စလင့်ကြာ၊ (၆) ကွမ်းထည့်၊ (၇) ကွမ်းချပ်၊ (၈) ကျပ်လျား၊ (၉) ကရား-ခြင်္သေ့ခံ(၁ဝ) တကောင်း၊ (၁၁) မြူတာ၊ (၁၂) ထီးဖြူ-လေး၊ (၁၃)ယပ်မား-လေးတို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ယာမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
(၁) ဘိနပ်၊ (၂) တောင်ဝှေး၊ (၃) လှံ၊ (၄၅) လွှား၊ (၅) လက်တင်ကြား၊ (၆) ကွမ်းခွက်-နဂါးခံ၊ (၇) ကွမ်းလောင်းကြီး၊ (၈) ဖလား၊ (၉) ကရား၊ (၁ဝ) သလင်းမြောင်၊ (၁၁) သစ်တိုင်၊ (၁၂) မြူတာ၊ (၁၃) မြူတာ တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်း အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
(တနည်း) (၁) ဘိနပ်၊ (၂) တောင်ဝှေး၊ (၃) လက်တင်ကြား၊ (၄) ကွမ်းခွက်-နဂါးခံ၊ (၅) ကွမ်းလောင်းကြီး၊ (၆) ကွမ်းလောင်းငယ်၊ (၇) ဖလား၊ (၈) ကရား၊ (၉) သလင်းမြောင်၊ (၁ဝ) သစ်တိုင်၊ (၁၁) မြူတာ၊ (၁၂) ထီးဖြူ-လေး၊ (၁၃) ယပ်မား-လေး တို့ကား ရွှေဘုံနိဒါန်းအရဘ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲမင်းခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
(၁) ရတနာ ပန်းတောင်း၊ (၂) ကွမ်းခွက်-ရှစ်ထောင့်၊ (၃) စလင့်ကြာ-နှစ်၊ (၄) ကွမ်းလောင်း၊ (၅) ကွမ်းချပ်၊ (၆) ကွမ်းထောင်၊ (၇) မကရ်းကရား၊ (၈) ရေအိုးပျစ်၊ (၉) သောက်ရေတင်၊ (၁ဝ) ပြတို့- ထွေးအင်၊ (၁၁) တကောင်း၊ (၁၂) ဖလား၊ (၁၃) မြူတာနှစ်တို့ကား မြဝတီမင်းကြီးဦးစ၏ မင်းခမ်းတော်ဘွဲ့အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ယာခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
(၁) လက်တင်ကြား၊ (၂) ကွမ်းခွက်-ခြင်္သေ့ခံ၊ (၃) ကွမ်းလောင်း၊ (၄) သလင်းမြောင်၊ (၅) သစ်တိုင်၊ (၆) ကြက်လျှာ၊ (၇) ခြေနင်းဘိနပ်၊ (၈) သာမြီးယပ်၊ (၉) သန်လျက်၊ (၁ဝ) တောင်ဝှေး၊ (၁၁) ကရား- ခြင်္သေ့ခံ၊ (၁၂) မေးထောက်၊ (၁၃) ကျီးခြေတို့ကာ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ၏ မင်းခမ်းတော်ဘွဲ့အရ ဘုရင်မင်းတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင် လက်ဝဲခမ်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။
ဥပရာဇာ၊ မဟာဥပရာဇာ စသည်တို့ကား အိမ်ရှေ့မင်းတို့၏ ဘွဲ့မည် တံဆိပ်တော် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ သုဓမ္မရာဇာ၊ သတိုး၊ မင်းရဲ၊ စည်သူ စသည်တို့ကား မင်းသားတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
သိဒ္ဓိကာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ သုဘရာဇ်၊ သတိုး၊ မင်းကြီး၊ မဟာ၊ မင်းသုံးဆင့်၊ မင်းနှစ်ဆင့်၊ မင်းတစ်ဆင့်၊ နေမျိုး၊ နော်ရထာ၊ ရွှေတောင်၊ ပျံချီ၊ လက်ဝဲသုန္ဒရ၊ မဟာဘောဂ စသည်တို့ကား မှူးမတ်စသော အရာရှိနှင့် သူဌေးတို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
(ဗောင်း၊ နားဓောင်း၊ ဒုရင် အင်္ကျီစသော အဆင်တန်ဆာ၊ ထီး၊ ယပ်၊ ကျိုင်း၊ သိုင်း၊ ကွမ်းခွက်၊ ကွမ်း လိပ်၊ လက်ဘက်အိုး ထွေးအင် စသော ပရိဘောဂ၊ ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်စသော လက်နက်၊ ဆင်မြင်း ဝေါထမ်းစင် လှေ ဖောင်စသော ယာဉ်၊ စည် နှဲ ခရာ စသော တူရိယာ၊ မြို့ရွာဝင်းခြံ အိမ် အိပ်ရာနေရာ စသော အရာရှိကြီးငယ်တို့ကား အိမ်ရှေ့မင်း၊ မင်းသား၊ မှူးမတ် စသော အရာရှိကြီးငယ်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့မှာ မိဖုရား၊ မင်းသမီးစသော မင်းမိန်းတို့နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။
) ထိုအဆောင်အယောင်တို့ကို ပေးရာ၌ အဆင့်အတန်းအလိုက် တန်ဖိုးငွေ အနည်းအများ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်၍ ပေးလေ့ရှိသည်။
နေမျိုးဘိသက္က၊ မဟာဘိသက္က စသည်တို့ကား သမားတော် တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ကတ္တီပါဆေးလွယ်အိတ် စသည်တို့ကား သမားတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ရာဇဂုရု စသည်တို့ကားပုဏ္ဏားတော်တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
စလွယ်စသည်တို့ကား ပုဏ္ဏားတော်တို့၏ ပရိဘောဂအဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
စလွယ် နှစ်ဆဲ့လေးသွယ်ကား ဘုရင်မင်း၊ နှစ်ဆဲ့တစ်သွယ်ကား အိမ်ရှေ့မင်း၊ တစ်ဆဲ့ရှစ်သွယ်ကား မင်းသားတစ်ဆဲ့ ငါးသွယ်ကား မင်းကြီး၊ တစ်ဆဲ့နှစ်သွယ်ကား အတွင်းဝန်၊ ကိုးသွယ်၊ ခြောက်သွယ်၊ သုံးသွယ်တို့ကား မှူးငယ်မတ်ငယ်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
စလွယ်ကိုးသွယ်ကား ဗြဟိဏ္ဏ ပုဏ္ဏားမျိုး၊ ခြောက်သွယ်ကား ခေတြပုဏ္ဏားမျိုး၊ သုံးသွယ်ကား ဗြိသျှ ပုဏ္ဏားမျိုးတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
တိလောကဝဓံသကာ ဒေဝီ၊ တိလောကစန္ဒာ ဒေဝီ၊ မဟာဒေဝီ၊ ရတနာဒေဝီ၊ မဟေသီ စသည်တို့ကား မိဖုရားတို့၏ ဘွဲ့အမည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဒေဝီ၊ ဝတီ၊ မဟေ၊ နန္ဒာ၊ သီရိ၊ ဇာလီ၊ မင်္ဂလာ၊ မုတ္တာ၊ သာမာ၊ ပဒုမာ၊ မာလာ၊ မိတ္တာ၊ ဂန္ဓာ၊ သူဇာ၊ သာခါ စသည်တို့ကား ကိုယ်လုပ်တော်တို့၏ ဘွဲ့မည်တံဆိပ် အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဒေဝီ၊ ဝတီ၊ ပုဏ္ဏား၊ မင်္ဂလာ၊ စန္ဒာ၊ ဂုစာ၊ ပဘာ၊ ကေသာ စသည်တို့သည်ကား သမီးတော်တို့၏ ဘွဲ့မည် တံဆိပ်အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဥက္ကဋ္ဌ်ယကင်စိုက် မဟလ္လတာတန်ဆာ၊ ရိုးရိုး မဟလ္လတာတန်ဆာ၊ ဥက္ကဋ္ဌ်ယတင်စိုက်ဃနမတ္ထကတန်ဆာ၊ ရိုးရိုး ဃနမတ္ထတန်ဆာ၊ ဂုံသင်းကျစ်တပ် အမြီးပေါက်မလ္လိကာ တန်ဆာတို့ကား မိဖုရားနှင့် သမီးတော်တို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
အမြီးပေါက် မလ္လိကာတန်ဆာ၊ ရိုးရိုးမလ္လိကာတန်ဆာတို့ကား အပျိုတော် ကတော်မယားတို့၏ ပရိဘောဂ အဆောင်အယောင်တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု။
ငါးသည် ရေသတ္တဝါဖြစ်၍ သာမန်အားဖြင့် လေထဲတွင် ကြာရှည်ထားလျှင် သေတတ်သည်။
ညစ်ပတ် နေသောရေထဲ တွင်လည်း ကြာရှည် အသက်မရှင်တတ်ချေ။
သို့သော် အဆုတ်ငါး မျိုးကား ရေထဲတွင်ရော လေထဲတွင်ပါ အသက်ရှူနိုင်ကြ၍ ကြာရှည် နေနိုင်ကြသည်။
အဆုတ်ငါးတွင် အခြားငါးများကဲ့သို့ ပါးဟက်များရှိသည့်ပြင် ငါးစည်ဖောင်းခေါ် လေအိတ်လည်းရှိရာ ပါးဟက်များဖြင့် ရေအောက်တွင် အသက်ရှူ၍လေအိတ်ကိုကား အဆုတ်သဖွယ် ကုန်းပေါ်၌ အသက်ရှူ ရာတွင်အသုံးပြုကြသည်။
အဆုတ်ငါးသည် ငါးရှဉ့်ကဲ့သို့ ငါးမျိုးဖြစ်၍ ၁၂ လက်မမှ ၁၈ လက်မအထိ ရှည်ပြီးလျှင် အကြေးများ ရှိသည်။
များသော အားဖြင့် ၁၅ ပေါင်မှ ပေါင် ၂ဝ အထိ အချိန်စီးသည်။
အဆုတ်ငါးများသည် အာဖရိက တိုက်နှင့် ဩစတြေးလီးယား တိုက်တို့တွင် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။
အဆုတ်ငါး အားလုံး သည် ဒစ်ပနျူးစတီး မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။
အာဖရိကတိုက်အဆုတ်ငါးများ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ ပရို တော့တာရပ် အနက်တန်း ဖြစ်၍ တောင်အမေရိကတိုက် အဆုတ်ငါးများ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ လက်အီဒိုဆိုင်ရပ် ပါရောဒေါ့ဆား ဖြစ်သည်။
ဩစတေးယားတိုက် အဆုတ်ငါး များ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ နီအိုအက်ရက်တိုဒပ် ဖော့စတီရီ ဖြစ်၍ ယင်းသည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက် အဆုတ် ငါးမျိုးတို့ထက် ကြီး၍ သုံးလေးပေထိ ရှည်လေသည်။
အဆုတ်ငါးသည် ညစ်ပတ်သော ရေထဲ၌ နေထိုင်သည့်ပြင် ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီ တစ်လျှောက်လုံး၌လည်း နေနိုင် သည်။
နွေရာသီကျရောက်လာသည့်အခါ ရေများ ခန်းခြောက်၍ ရွှံ့များ တဖြည်းဖြည်း မာလိုက် လာသည့်အလျောက် ဤငါးများ သည် ရွှံ့ထဲတွင် တွင်းကလေးများ ပြုလုပ်ကာ နောက်မိုးကျ သည့်အချိန်တိုင်အောင် ကွေး၍ အိပ်နေတတ်ကြသည်။
တွင်း ပေါက်များကိုမူ ရွှံ့များဖြင့် ပိတ်ဆို့ထားပြီးလျှင် လေဝင်ရန် အပေါက်ကလေးများ တစ်ပေါက်နှစ်ပေါက် ဖောက်ထားကြ သည်။
ဤအဆုတ်ငါးများ ခိုအောင်းနေသော ရွှံ့ခဲများကို အလွယ်တကူ တူးယူနိုင်ပြီးလျှင် အခြားတိုင်းပြည်များသို့ သင်္ဘောဖြင့် တင်ပို့ပေးနိုင်သည်။
ရွှံ့ခဲကို ရေကန်ထဲသို့ ထည့် လိုက်သည့်အခါ ရွှံ့ခဲသည် ပျော်သွား၍ အထဲမှ အဆုတ်ငါး ထွက်လာပြီးလျှင် ရေကန်ထဲတွင် ကူးလူးသွားလာနေတော့၏။
အဆုတ်ငါးများတွင် အလွန်ရှေးကျသော ရှေ့နှင့်နောက် ဆူးတောင်များရှိရာ သိပ္ပံပညာရှင်များက ယင်းတို့ကို ငါး အစစ်နှင့်ပုတ်သင်၊ ဆလမန္ဒာကောင်တို့ အကြားတွင် ရှိသော သတ္တဝါတစ်မျိုးမှ ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော ငါးတစ်မျိုးဖြစ်တန်ရာ သည်ဟု ယူဆကြသည်။
အဆုတ်ဖြင့် အသက်ရှူသောအစွမ်း ရှိသည့် ငါးအချို့ရှိ ငြားသော်လည်း ယင်းတို့ကို အဆုတ်ငါးဟု မခေါ်ကြချေ။
အထက်ပါ ငါးသုံးမျိုးကိုသာ အဆုတ်ငါးဟု ခေါ် ကြသည်။
အဆုတ်ငါးများ၏ ရှေ့နှင့်နောက် ဆူးတောင်များသည် ကြီး ၍ သန်မာကာ ယင်းတို့ကို ခြေထောက်သဖွယ် အသုံးပြုကြ သည်။
တောင်အာဖရိကတိုက်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ လူ အချို့သည် အဆုတ်ငါးများကို စားကြသည်။
အဆိပ်ဆိုသည်မှာ ပါးစပ်မှ အနည်းငယ်စားရုံမျှဖြင့် ဖြစ်စေ၊ နှာခေါင်းမ ရှူ၍ဖြစ်စေ၊ အရေပြားကို ထိကာ အထဲသို့ ဝင်သွား၍ဖြစ်စေ သက်ရှိ တို့အား နာမကျန်းဖြစ်စေသည်သာမကအသက်ပင် သေစေနိုင်သော အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ သုံးဆောင်နေကြသောဆေးများစွာတို့၌ အဆိပ်ကို အနည်းငယ် ထည့်၍ ဖော်စပ်ထားရာ ထိုဆေးများကို လိုသည် ထက်ပို၍ အမြောက်အမြား စားမိပါက အဆိပ်ဖြစ်တတ်သည်။
သာမန် လူတစ်ယောက်အတွက် ဆေးအဖြစ်ဖြင့်သုံးသော အဆိပ်ပမာဏ သည် အားနည်း၍ မကျန်းမာသော လူတယောက်၊ သို့မဟုတ် ကလေးသူငယ်အတွက်ကား ဘေးဥပဒ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အဆိပ် ကို စားမိ၍ဖြစ်စေ၊ သောက်မိ၍ဖြစ်စေ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာကို ပျောက်အောင် ကုစားပေးသည့် အရာကို အဆိပ်ဖြေ ဆေးအန်တီတော့ဆင် ဟု ခေါ်သည်။
အဆိပ်များကို ယင်းတို့၏သတ္တိကို လိုက်၍ (၁)လောင်စား တတ်သောအဆိပ်၊ (၂) တောက်စေတတ်သော အဆိပ်၊ (၃) နာဗ်ကြောအဆိပ်၊ (၄) အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ခွဲခြား ထားသည်။
လောင်စားတတ်သော အဆိပ်သည် အရေပြားကို လည်းကောင်း၊ အစာအိမ်အတွင်းနံရံကိုသော်လည်းကောင်း လောင်တတ်သည်။
လောင်စားတတ်သော အဆိပ်တွင် ပြင်း သည့် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကဲ့သို့သော အက်ဆစ်များ နှင့် ပြင်းသော ကော့စတစ်ပိုတက်၊ သို့မဟုတ် အမ်မိုနီယာ ကဲ့သို့သော အယ်လကာလီများ ပါဝင်သည်။
အပုပ်နိုင်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြုသော မာကျူရစ်ကလိုရိုဒ်ရည်သည် ကြောက် စရာကောင်းသော အဆိပ်ဖြစ်သည်။
ဤအဆိပ်များကို ပြေစေ သည့် အဆိပ်ဖြေမှာ ကြက်ဥအကာကို ရေနှင့်ခေါက်၍ တိုက် ရန်ဖြစ်သည်။
အောက်ဇဲလစ်အက်ဆစ် အပြင်းရည်သည်လည်း လောင်စားသောအဆိပ်ဖြစ်၍ အဆိပ်ဖြေမှာ မြေဖြူဖြစ်သည်။
ပိုးနှိမ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသော ကာဗော်လစ်အက်ဆစ်သည် လောင်စားတတ်သော အက်ဆစ်မျိုးတွင်ပါ၍ ယင်းကို ပြေ စေသည့်အဖြေမှာ ထုံးရေကြည်အချိုကို ပေးရန်ဖြစ်သည်။
တောက်စေတတ်သည့် အဆိပ်များကို ဝမ်းတွင်းသို့ စားမိ သောက်မိသောအခါ အလွန်ခံရခက်အောင် ပူလောင်နာကျင် စေသည်။
ယင်းအဆိပ်မျိုးများထဲတွင် စိန်ဖြူသည် အဆိုးဆုံး ဖြစ်သည်။
စိန်ဝါနှင့် စိန်ပါသော ဒြပ်ပေါင်းအားလုံးတို့သည် စိန်ဖြူလောက်ပင် ကြောက်စရာကောင်းလှပေသည်။
စိန်ဖြူ၏ သတ္တိမှာ ရုတ်ခြည်း သေစေသည် မဟုတ်ပဲ တဖြည်းဖြည်း အဆိပ်တက်၍ အချိန်ကြာမှ သေစေလေသည်။
စိန်ဖြူအဆိပ် အတွက် ဖြေဆေးမှာ မဂ္ဂနီရှာနှင့် ဖဲရစ်ဟိုက်ဒရော့ဆိုက်ရည် ဖြစ်သည်။
လက်အက်ဆက်တိတ် ပါဝင်သော ခဲဒြဗ်ပေါင်းရည်များသည် တဖြည်းဖြည်း အဆိပ်တက်သော အဆိပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
လက်အက်ဆက်တိတ်ရည်သည် အရသာချိုနေ၏။
သို့သော် အဆိပ်အလွန်ပြင်းထန်သည်။
ခဲပိုက်လုံးများမှ ထွက်သော ရေသွက်တွင် ခဲအနည်များ စုပေါင်းနေတတ်သောကြောင့် ခဲဆိပ်ဖြစ်တတ်သည်။
သို့သော် ယင်းခဲပိုက်လုံးများမှ ထွက် သော ရေစေးတွင်မူကား ခဲဆိပ် မဖြစ်ချေ။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ခဲအနည်သည် ရေစေးတွင် မပျော်ဝင်ဘဲ လက်ကာဗွန် နိတ် အဖြစ်ဖြင့် ခဲပိုက်လုံးတွင် စွဲနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပျော်ဝင်နိုင်သော ကြေးနီ၊ သွပ်နှင့် ဗေရီယမ်ဓာတ်ဆားများ သည်လည်း တောက်သည့်အဆိပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
တစ်ခါ တစ်ရံ အိမ်များတွင် မင်စွန်းများ ချွတ်ရန်နှင့် ဘီသွာလျှော်များ အရောင်ချွတ်ရန် အသုံးပြုသော အောက်ဇဲလစ်အက်ဆစ် (ဆော်ရဲဓာတ်ဆား)သည် ဤတောက်သည့် အဆိပ်မျိုး ဖြစ်သည်။
နာဗ်ကြောအဆိပ်သည် အဆိပ်တကာတို့တွင် အပြင်းထန်ဆုံး အဆိပ်ဖြစ်သည်။
ပိုးမွှား တိရစ္ဆာန်ငယ် များကို မှိုင်းတိုက်၍ သုတ်သင်ရာတွင် မှိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုသော ပရပ်ဆစ်အက်ဆစ် သည် ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
ဤအဆိပ်ဓာတ်ငွေ့သည် ပြင်းထန် ၍ အလွန်အန္တရာယ်များသောကြောင့် ကျွမ်းကျင်သောသူများသာ ကိုင်တွယ် အသုံးပြုသင့်သည်။
ဤဓာတ်ငွေ့သည် ဗာဒမ်သီး အခါးနံ့ရှိသည်။
ဓာတ်ငွေ့ပျော်ဝင်နေသော ပျော်ဝင်ရည်သည် လည်း ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ပင် အလွန်အဆိပ်ပြင်းသည်။
ဓာတ်ပုံ ပညာတွင် အသုံးပြုသော ပိုတက်ဆီယမ်ဆိုင် ယနိုက်ကဲ့သို့သော ဓာတ်ဆားများသည်လည်း အဆိပ်ပြင်းထန်သည်။
ဤအဆိပ်မျိုး မိသူများအား ထွက်သက် ဝင်သက်ပေးခြင်းကို ချက်ချင်း ပြုလုပ်ပေးရမည်။
ဤအဆိပ်မျိုးတွင် အယ်လကာလွိုက်ခေါ်သည့် နိုက်ထရို ဂျင်ဓာတ်ပါသော အရာများ ပါဝင်သည်။
အယ်လကာလွိုက် တို့သည် အပင်အမျိုးမျိုးတွင် ရှိကြသည်။
နစ်ကိုတင်သည် ပါးစပ်မှ စားသည်ဖြစ်စေ၊ အရေပြားမှဝင်သွားသည်ဖြစ်စေ အလွန်ပင်အဆိပ်ဖြစ်စေသည်။
ဆေးလိပ်သောက်ဆေးရွက်တွင် နစ်ကိုတင် အနည်းငယ်သာပါသည်။
ကြွက်သတ်ဆေးတွင် ယင်းကို အသုံးပြုသည်။
အနည်းငယ်မျှဖြင့် ကြွက်ကို လျင်မြန် စွာ သေစေနိုင်သည်။
ယင်းကိုစားမိသည့်အခါ အကြောများ ဆွဲလာရာ ကလိုရိုဖောင်းပေး၍ ဖြေနိုင်သည်။
ဗရိုမိုက်သည် အဆိပ်ဖြေဆေးတစ်မျိုးဖြစ်၍ ဖီနိုဖာဗီတုံးသည် ကိုယ်တိုင်က အဆိပ်ဖြစ်သော်လည်း ထိုးဆေးအဖြစ် ထိုးပေးသောအခါ အဆိပ်ပြေစေသည်။
ဗဲလာဒွန်နာ (ပန်းတိုင်ခတ္တာ)မှရသော အက်တြိုပင်းနှင့် ဘိန်းပန်းပင်မျိုးမှရသော မော်ဖင်းတို့သည်လည်း အယ်လကာ လွိုက်အဆိပ်များပင် ဖြစ်ကြသည်။
အက်တြိုပင်းနှင့် မော်ဖင်း တို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အဆိပ်ဖြေများ ဖြစ်ကြသည်။
အက်ကိုနိုက်ခေါ် ဆီမီးတောက်ပင်မျိုးမှရသော ဆီမီးတောက် အဆိပ်နှင့် ဒစ်ဂျီတလင်းများသည် အလွန်ပြင်းထန်သော အယ်လကာလွိုက်အဆိပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဖီနိုဗာဗီတုံးသည် အနည်းငယ် စားလျှင် ဆေးဖြစ်၍ များများစားသော် အဆိပ် ဖြစ်သောကြောင့် ဘေးဖြစ်တတ်သည်။
ယင်း အဆိပ်မိသူအား ထွက်သက်ဝင်သက်ပေးခြင်းကို ပြုလုပ်ပေးသင့်သည်။
အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့ကို နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားထားသည်။
ကလိုရင်း၊ ဗရိုမင်း၊ ကန့်ကို မီးရှို့၍ ထွက်လာသော အခိုးနှင့်စစ်ပွဲတွင် အသုံးပြုသော အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့များသည် လည်ပင်း နှင့်အဆုပ် တစ်ရှူးများကို ပြင်းထန်စွာ အဆိပ်ဖြစ်စေသည်။
ကာဗွန်မွန်အောက် ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့သည် ဒုတိယအမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
သွေး၏လုပ်ငန်း တစ်ခုမှာ အဆုပ်မှ အောက်စီဂျင်ကိုယူ၍ အခြားလိုအပ်သောနေရာ များသို့ ပို့ပေးသည်။
သွေးသည် အောက်စီဂျင်ထက် ကာဗွန်မွန်အောက် ဆိုက်ကို ပို၍လွယ်ကူစွာ စုပ်ယူလက်ခံကာ အောက်စီဂျင်ကို ပယ်သဖြင့် လူကို လုံးလုံး မွန်းသွားစေသည်။
ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့၊ မော်တော်ကားအိတ်ဇောပိုက် (အခိုးထုတ်ပြွန်)မှ ထွက်သောအခိုး နှင့် ကုတ်မီးသွေးမှ ထွက်သောအခိုးတို့တွင် ကာဗွန်မွန်အောက် ဆိုက် ပါဝင်သည်။
ဤအဆိပ်မိသောသူများအား ထွက်သက်ဝင် သက် ပေးခြင်းကို ပြုလုပ်ပေးရသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွှင်း ၁၉၁၅ ခုနှစ်က ဂျာမန်တို့သည် အဆိပ်ငွေ့ များဖြင့် တိုက်ခိုက်သောကြောင့် လူ အမြောက်အမြား သေကြေပျက် စီးခဲ့ကြသည်။
စစ်ပွဲများတွင် အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့များကို သုံးသဖြင့်ခရီး ရောက်လှသည်ဆိုသော်လည်း ယဉ်ကျေး သောနိုင်ငံများကမူ အဆိပ် ဓာတ်ငွေ့ကို အလွန်အသုံးနည်းကြသည်။
အဆိပ် ဓာတ်ငွေ့များ ဖြစ်ပေါ်လာမည်ကို မည်သူမျှ မလိုလားရကား ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းက အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့စစ်ပွဲများကို ရှုတ်ချပစ်ပယ်ကြောင်း ကျေညာခဲ့လေသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အခါအခွင့်ကို ကြည့်၍ အဆိပ်ငွေ့များကို သုံးလျက်ပင်ရှိကြပေသေးရာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်တပ်များတွင် အဆိပ်ငွေ့ ကာကွယ်သည့် မျက်နှာဖုံးများ၊ ဆေးများ ဆောင်ထားကြရလေသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ အဆိပ်များအပြင် တိရစ္ဆာန်များမှ ဖြစ်သောအဆိပ်နှင့် အပင်များမှ ဖြစ်သော အဆိပ်များလည်းရှိသေးသည်။
အဆိပ်ပင်များ တိရစ္ဆာန်အဆိပ်များတွင်မြွေဆိပ်ကို လူသိများကြသည်။
မြွေအမျိုးပေါင်း များစွာရှိ သည့်အနက် အဆိပ်ပြင်းထန်သော မြွေမျိုးကို အပူပိုင်းဒေသ များတွင် တွေ့ရသည်။
မြွေဆိပ်သည် ထိရုံနှင့် လောင်စားစေ တတ်သော အဆိပ်မျိုးမဟုတ်ဘဲ သွေးကြောထဲသို့ ရောက်မှသာ အဆိပ် တက်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် အဆိပ်ရှိသောမြွေတို့တွင် ချွန်ထက်သောအစွယ်များရှိ၍ ထိုအစွယ်များဖြင့် ကိုက်မိ ပေါက် မိသောအခါ သွေးကြောများအတွင်းသို့ မြွေဆိပ်ဝင်မြဲ ဖြစ်သည်။
မြွေဆိပ်မိသူသည် ထိပ်လန့်တုန်လှုပ် လျှင်လည်းကောင်း၊ ပြေး လွှားလျှင်လည်းကောင်း သွေးများလှုပ်ရှားမှု မြန်သဖြင့် အဆိပ် တက်လည်း မြန်တတ်သည်။
အဆိပ်ရှိသည့် မြွေများ ပေါများ ရာ နိုင်ငံတိုင်း၌လိုပင် မြွေဆိပ်ဖြေဆေးများ ရှိကြသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံဆေးဝါးလုပ်ငန်းမှ ပြုလုပ်သော မြွေဆိပ်ဖြေဆေးသည် အစွမ်းထက်လှ၍ မြွေဆိုးအကိုက်ခံရသူများအား အချိန်မီ ထိုး ပေးနိုင်လျှင် မုချ အသက်ချမ်းသာရာရနိုင်သည်။
အကယ်၍ ရုတ်တရက် ထိုဆေးများ မရနိုင်လျှင် မြွေစွယ်ထိသော နေရာမှ အထက်နားမှ ကျပ်စည်း၍ အဆိပ်ကို စုပ်ယူခြင်းမှာ အကောင်း ဆုံး ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးဦးသူနာပြုမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ Category:ကျန်းမာရေး။
ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်တို့ကို သတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးမည့်ရန်သူများ ရှိသကဲ့သို့၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပေါက်ရောက်လေသမျှအပင်တို့တွင်လည်း ရန်သူများ ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။
ထိုကြောင့်အပင်တိုင်းရှင်သန် ကြီးထွားစေရန် တနည်းနည်းဖြင့် ရန်သူကို ကာကွယ်ကြရလေသည်။
အပင်များကို အညွန်တုံးစေမည့် ရန်သူတို့မှာ စားကျက်များတွင် လှည့်လည်စားသောက်နေကြသော တိရစ္ဆာန်များအပြင် အပင်ကို အားကုန်ရိနွမ်းစေမည့် အပင်ဖျက်ပိုးမွှားတို့နှင့် မှိုတက်ရောဂါများ ဖြစ်ကြသည်။
အတွေ့ရအမြင်ရများသော အပင်တို့၏ အကာအကွယ်များမှာ အပင်ကို၌ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဂုဏ်အင်္ဂါအခြင်းအရာများပင် ဖြစ်ပေသည်။
အပင်အချို့တို့တွင် ဆူးများရှိသဖြင့် ရန်သူများ မထိဝံ့၊ မစားဝံကြချေ။
အချို့၌ ဆိုးရွားသော အနံ့အသက်များ ရှိ၍ ရန်သူများ မနှစ်သက်ကြ။
ထို့ပြင် အချို့အပင်များ၌ အဆိပ်ဓာတ်များ ပါရှိကြသဖြင့် ရန်သူများ ရှောင်ရှားသွားကြ သည်။
မြေပြင်ပေါ်၌ ပေါက်လျက်ရှိသော အပင်တို့တွင် အဆိပ်ပင် များ ရောပြွမ်းလျက်ရှိရာ အချို့တို့တွင် အခက်အရွက်တို့၌ အဆိပ်ပါ၍၊ အချို့တို့မှာမူ အမြစ်များ၌ဖြစ်စေ၊ အသီးများ၌ ဖြစ်စေ အဆိပ်အတောက် ရှိကြသည်။
အဆိပ်အတောက် ရှိသောအပင်နှင့် အဆိပ်ကင်းသောအပင်ဟူ၍ သီးခြားကဏ္ဍ သတ်မှတ်ထား၍ မရနိုင်ချေ။
ပုံစံပြရလျှင် လူတို့သည် ခရမ်း ချဉ်သီးကို အာဟာရဓာတ်ဖြစ်စေသည့် အသီးအနေဖြင့် စားသုံး လျက် ရှိသော်လည်း ခရမ်းချဉ်ပင်နှင့် အလွန်နီးစပ်သော ဗောင် လောင်ညိုအပင်မျိုးမှာမူ အလွန်အဆိပ်ပြင်းသည်။
အာလူးပင် သည်လည်း အဆိပ်ပါသည့် အထက်ပါအပင်အမျိုးထဲမှဖြစ်၍ အစိမ်းရောင်ရှိသောအညှောက်ပေါက်ပြီး အာလူးသီးအရင့်များကို အစိမ်းစားလျှင် အဆိပ်ဖြစ်တတ်သည်။
ထိုကြောင့် အပင်တပင် ကို အဆိပ် မရှိဟု ဆိုရသော်လည်း ထိုအပင်၌ပါသော အဆိပ် ကို ပြင်းလာအောင် စုဆောင်းလိုက်မည်ဆိုက လူနှင့်တိရစ္ဆာန် များကို သေစေနိုင်၏။
ခြံဥယျာဉ်များတွင် တန်ဆာဆင်ထားသော အလှစိုက်ပန်းပင် အချို့တို့၏ အကိုင်းအခက်အရွက်များ၊ အမြစ်များနှင့် အစေ့များ တွင် အဆိပ်ပါရှိလေသည်။
အဆိပ်ပြင်းသည့် ဗောင်လောင်ညို ပင်မှ စားချင့်စဖွယ် ကြက်သွေးရောင် အသီးကလေးများသီး သဖြင့် မသိနားမလည်သော ကလေးသူငယ်များက ဆွတ်ခူးစား မိမည်ကို အထူးစိုးရိမ်ရလေသည်။
အဆိပ်ပြင်းသော မှိုပွင့်များ ကို စားကောင်းသည်ဟု ထင်မှတ်၍ ချက်ပြုတ်စားသောက်မိ သဖြင့် သေသူများလည်း ရှိဖူးပြီဖြစ်၏။
ဆီမီးတောက်ပင်မျိုးမှ များစွာသောအပင်တို့၏အမြစ်၌ အဆိပ်ရှိသည်။
မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ တောင်ထူထပ်သည့် အပိုင်းများတွင် ဆီမီးတောက်ပင်များ အရိုင်းပေါက်လျက် ရှိသည်။
ဆီမီးတောက်ပင်များကိုလည်း အခြားပန်းပင်များကဲ့သို့ ဥယျာဉ်ခြံများ၌ စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။
ယင်းဆီမီးတောက် ပင်များကို ဥယျာဉ်ခြံများ၌ အလှစိုက်ပျိုး၍ အပင်များကို ခွဲစိုက်သည့်အခါ အမြစ်အစအနတို့ကို အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့ မြေ ပေါ်တွင် မကျန်ရစ်ခဲ့စေရန် သတိပြုအပ်သည်။
အကြောင်း ဆိုသော် ဆီမီးတောက်ပင်၏ အမြစ်များသည် အဆိပ်ရှိ၍ ဒန့်သလွန်မြစ်နှင့် အလွန်ဆင်သဖြင့် ယိုးမှားသုံးစွဲမိမည်ကို စိုးရိမ်ရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆီမီးတောက်ပင် တစ်မျိုး၏ အမြစ်မှာ အလွန်ပြင်းသော အဆိပ်ကို ထုတ်ယူကြသည်။
လူတို့ မွေးမြူထားသည့် ကျွဲ၊ နွားတိရစ္ဆာန်တို့သည် စားကျက် များတွင် အရိုင်းပေါက်နေသည့် အဆိပ်ပင် များကို စားမိသဖြင့် ရောဂါရတတ်ကြသည်။
တိရစ္ဆာန်စားကျက်များတွင် အမြင့်ခြောက်ပေကျော်ထိရှိသော နွားစားမုန်လာပင်မျိုးမှာ ကျွဲ နွားတို့စားကောင်းသည့် အပင်မျိုးဖြစ်သော်လည်း နွားစား မုန်လာပင်နှင့် များစွာတူသည့် ဟင်းမလော့ခေါ်အပင်တစ်မျိုး မှာ အလွန်အဆိပ်ပြင်းလေသည်။
ထိုဟင်းမလော့ပင်မှ ထုတ်ယူ ရရှိသော အဆိပ်ဖြင့် ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ဆိုကရေးတီးကို အဆုံးစီရင်ခဲ့ဖူးသည်။
နွားစားမုန်လာပင်နှင့် ဟင်းမလော့ပင်ကို ခွဲခြား သိရှိနိုင် ရန်မှာ နွားစားမုန်လာပင်၏ပင်စည်တွင် အမွေးအမှင်ထူ၍ အရွက်များသည် အောက်သို့ ကုပ်ကျနေ၏။
ဟင်းမလော့ပင်၌မူ အရွက်နှင့်ပင်စည်တို့မှာ ချောမွတ်နေသည့်အပြင် ပင်စည်၌ ခရမ်းရောင်အပြောက်များ ရှိသည်။
အချို့အပင်များသည် ထိရုံမျှနှင့် အသားအရေ ယားယံလာ စေခြင်း၊ ဖူးရောင်စေခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ် လာစေနိုင်၏။
ဖက်ယားပင်ကို အများတွေ့ဖူးကြမည်ဖြစ်သည်။
ဖက်ယားပင်ကို ထိမိလျှင် အရွက်များတွင် ရှိသောအဆိပ်ဆူးများ စူးသဖြင့် ထိခိုက်မိသည့်နေရာ၌ ယားယံလာမည်ဖြစ်သည်။
ထိုဖက်ယား ပင်ထက် အဆိပ်ပြင်းသောအပင်မှာ ဆူးမတ်ပင်မျိုးထဲမှဖြစ်၍ ဤအပင်မျိုးကို ထိမိလျှင် မခံမရပ်နိုင်အောင် ယားယံလာခြင်း နှင့် ထိမိသည့်နေရာတွင် ဖူးရောင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်၏။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသော အဆိပ်ရှိ တိုက်ကပ်နွယ်ပင်မှာ ဆူးမတ်ပင်မျိုးတွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
ဥယျာဉ်ခြံများ၌ စိုက်ပျိုးထားလေ့ ရှိသော ဆတ်ချိုဆူးမတ်ပင်မျိုးကို ကိုင်တွယ်မိလျှင် လက်တွင် ဆူးများ စူးဝင်နေတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် အမွေးအမှင်ရှိသော အရွက်များကို အမှတ်တမဲ့ မကိုင်တွယ်သင့်ချေ။