kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နိုင်ငံတကာ၏နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို သုံးစွဲမှုများ နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ပေးမှု (၁၉၉၅ မှ ၂၀၁၅) thumb|ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နျူကလီးယားစွမ်းအင်အခြေအနေ အမေရိကန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးသုံးစွဲသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သုံးစွဲမှု၏ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူကလီးယားစွမ်းအားမှ ရယူထားသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုမှ ထုတ်လုပ်သည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်လုပ်နေသည်။
ဥရောပသမဂ္ဂတစ်ခုလုံးအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်ပေးသည်။
ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများနှင့် ဩစတီးယား၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများအကြား ရှိကြသော တက်ကြွမှုမရှိသည့် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ခြားနားသောနျူကလီးယားစွမ်းအင်မူဝါဒသည်မတူညီပါ။
နှိုင်းယှဉ်ကြည့် လျှင် ပြင်သစ်တွင် မျိုးစုံသုံးစက်ရုံ ၁၆ ခု အပါအဝင် အရေအတွက်များစွာသော နျူကလီးယား စက်ရုံ များကို လက်ရှိသုံးစွဲနေသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့်ဓာတ်ငွေ့သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ် စက်မှု လုပ်ငန်းသည် မြင့်တက်လာလျက်ရှိပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅ ဘီလီယံဒေါ်လာအထိ ဖြစ်လာမည်။
ထိုအချိန် တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ တန်ဖိုးကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံဒေါ်လာသာရှိသည်။
များစွာသော စစ်တပ်သုံးနှင့် အရပ်ဘက်သုံး (ရေခဲခွဲသင်္ဘောကဲ့သို့သော) သင်္ဘောများသည် နျူကလီးယား တွန်းအားပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည့် နျူကလီးယားရေကြောင်းသုံးတွန်းအားကို သုံးစွဲကြသည်။
အချို့သောအာကာသ ယာဉ်များသည် အပြည့်သုံး နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို သုံးစွဲ၍ လွှတ်တင်နေကြသည်။
ဆိုဗီယက်ရုရှား၏ ရော်ဆက် (RORSAT) ပုံစံ အာကာသယာဉ်များနှင့် အမေရိကန်၏ စနပ် – ၁၀ A (SNAP-10A) အာကာသယာဉ်များ။
နိုင်ငံတကာ သုတေသနသည် သွယ်ဝိုက်၍ လုံခြုံစိတ်ချရသော စက်ရုံများကဲ့သို့ ဖြစ်လာစေရန် စိတ်ချရေး၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုဆိုသည်မှာ နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု အသုံးပြုခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းမှ ထွက်လာသည့်အပူကို အပိုအသုံးပြုခြင်းအနေဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ထုတ်လုပ် (ဟိုက်ဒရိုဂျင်စီးပွားရေးအထောက်အကူပြုရာတွင်)ပြီး၊ ပင်လယ်ရေမှ ဆားသန့်စင်ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် လူနေရပ်ကွက် အပူပေးခြင်း လုပ်ငန်းများတို့တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု နျူကလီးယား ဓာတ်ပြု ပေါင်းစပ်မှု များသည် နျူကလီးယား ပြိုကွဲခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရပြီး၊ ရေဒီယို သတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသည်။
ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အဆင်ပြေချောမွေ့နိုင်သည်ဟု ပေါ်လွင်နေသော်လည်း၊ နည်းပညာအားဖြင့် အတော်အတန်အခက်အခဲရှိပြီး လည်ပတ်နိုင်လောက်သည့် စက်ရုံသုံးဓာတ်အား အဆင့်ထိ ဖန်တီးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ် များမှ စ၍ ယခုချိန်တိုင်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှုစွမ်းအားကို စာတွေ့နှင့် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန်စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
အာကာသတွင် အသုံးပြုခြင်း နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်ခြင်းနှစ်ရပ်လုံးသည် အာကာသပျံသန်းရေး ဆက်စပ်ပစ္စည်း များအတွက် အာမခံချက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသောထုထည် ဓာတ်ပြုခြင်းဖြင့်အာကာသခရီးသို့အလျင်အမြန်သွားနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။
ဤကဲ့သို့ဖြစ်လာရခြင်းသည်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ၏အလွန်မြင့်မားသောစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဓာတုပစ္စည်းဓာတ်ပြုခြင်းများဖြင့် အသုံးပြုနေသည့် ယနေ့ခေတ်ဒုံးပျံများ၏ စွမ်းအားထက် နျူကလီးယားဓာတ်ပြု မှုသည် သုည ၇ လုံး (၁၀၀၀၀၀၀၀ အဆ) ပိုမို စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အကြွင်းအကျန်ကို အသေးစား (ကီလိုဝပ်အနည်းငယ်) ကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲပြီး၊ အများစုအနေဖြင့် အာကာသခရီးသွားများနှင့် စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရာတွင် သုံးစွဲ သည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအား၏ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများ သံသရာလည်နေသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်များ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ သံသရာလည်မှု ခွဲခြမ်းစစ်ဆေးခြင်း (LCA) အပေါ် နှိုင်းယှဉ်ချက် အများအပြားတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြန်လည်အသစ်လဲနိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအနှီးများနှင့် တန်းတူ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှု နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှုသည် ကြာရှည်အငြင်းပွားမှု အကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအငြင်းပွားမှုသည် အရပ်ဘက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် နျူကလီးယားလောင်စာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လွှတ်မည့် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ သုံးစွဲမှုနှင့် နေရာချထားမှုတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားအကြောင်း ငြင်းခုံမှုသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် ငြင်းခုံမှုသည် နိုင်ငံအချို့တွင် “နည်းပညာအငြင်းပွားမှုများ သမိုင်းတွင် မကြုံဖူး၊ မကြားဖူးလောက်အောင် ပြင်းထန်သောမှတ်တမ်းဝင် သွားသည်။
” နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ရေရှည်တည်တန့်သော စွမ်းအားအရင်းအနှီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချ၍၊ နိုင်ငံခြားရေနံအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို လျော့ကျစေခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်စိတ်ချလုံခြုံမှုကို တိုးပွားစေသည်။
ဝါဒဖြန့်ချိသူများ ပြောထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြောနေကျလေထုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် မှန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် မီးခိုးမှိုင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းမရှိဘဲ၊ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ၏ အဆင်အပြေ ဆုံးအစားထိုးလောင်စာအဖြစ် ခြားနားလျက်ရှိသည်။
ဝါဒဖြန့်ချိပြောဆိုနေသူများသည် အနောက်နိုင်ငံများအတွက် စွမ်းအင်အမှီအခိုကင်းရေးအောင်မြင်မှုရရန်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် တစ်ခုတည်းသော ပြေလည်စေမည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။
နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထားသိုရသည့် အန္တရာယ်သည် သေးငယ်ပြီး၊ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအသစ်များတွင် နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာသုံးစွဲခြင်းဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းလျော့ချနိုင်သည့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးမှတ်တမ်းသည် အခြားအဓိကအမျိုးအစားဖြစ်သော စွမ်းအားစက်ရုံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကောင်းမွန်လှသည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြည်သူများနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို များစွာ ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆန့်ကျင်သူ များက ယုံကြည်ကြသည်။
ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများတွင် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထားသိုခြင်း ပြဿနာများ၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ စုပုံလာခြင်း အန္တရာယ်နှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုနည်းတူစွာ ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်နှင့် ယူရေနီယံသတ္တုတွင်းမှ ပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ လည်း ပါဝင်သည်။
၎င်းတို့ စောဒကတက်ပြောဆိုသည်မှာ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ ကိုယ်၌သည် များပြားစွာ ရှုပ်ထွေးနေသော စက်များဖြစ်ပြီး၊ထိုစက်များတွင် ကိစ္စရပ်ပေါင်းများစွာ မှားယွင်းသွားနိုင်သည်။
ထိုသို့မှားယွင်းပါက အလွန်ကြီးမားသော နျူကလီးယား မတော်တဆမှုများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
အန္တရာယ်ကြီးမားသော နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲမှုကို စွမ်းအားအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအန္တရာယ်သည် နည်းပညာအသစ်တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားမည်ဆိုသည်ကို ဝေဖန်သူများက မယုံကြည်ကြပါ။
၎င်းတို့ထောက်ပြပြောဆို သွားသည်မှာ ယူရေနီယံသတ္တုတူးဖော်ရေးမှ နျူကလီးယားလုပ်ငန်းရပ်နားပြီးဆုံးသွားသည်အထိ နျူကလီးယားလောင်စာ ကွင်းဆက်၏ အားလုံးသော စွမ်းအင်သုံးစွဲခြင်းအဆင့်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အခါတွင်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအား သည် ကာဗွန်လျော့နည်းသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအရင်းအမြစ်တစ်ခုမဟုတ်တော့ပါ။
စီးပွားရေးနှင့် အန္တရာယ်ကင်းရေး ငြင်းဆိုချက်များကို ငြင်းခုံနေသော နှစ်ဘက်စလုံးမှ သုံးစွဲသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_energy http://library.thinkquest.org/3471/nuclear_energy.html http://www.rmi.org/rmi/Library/E09-01_NuclearPowerClimateFixOrFolly http://www.bmu.de/english/nuclear_safety/downloads/doc/44832.php Category:နည်းပညာ။
ဘီးလင်းမြို့ (; ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုခရိုင်တွင် တည်တည်ရှိ၍ ဘီးလင်းမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထိုမြို့မှ ၂၂မိုင်ခန့် ကွာဝေးပြီး ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် အဝေးပြေး ကားလမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
ဘီးလင်းမြို့သည် ကျိုက်ထိုမြို့နှင့် သထုံမြို့အကြား အလယ်ခန့်တွင် ဘီးလင်းမြစ်၏ လက်ဝဲကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။
ဘီးလင်းမြို့နယ်သည် ၇၂၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍ ကျေးရွာပေါင်း ၅၈ ရွာပါဝင်သည်။
မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၈,၃၉၂ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ မြန်မာလူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ဒုတိယအများဆုံးမှာ ကရင်လူမျိုး နှင့် တတိယအများဆုံးမှာ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသည်။
ဘီးလင်းမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော ဘီးလင်းမြစ်သည် သထုံခရိုင်အတွင်း သွားလာသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးအတွက် အရေးပါသော မြစ်ဖြစ်သည်။
ထိုမြစ်သည် ကရင်ပြည်နယ် အတွင်း မြစ်ဖျားခံ၍ မုတ္တမ တောင်တန်းနှင့် ဘီးလင်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်လျက် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော တောင်ရိုးတောင်တန်းများမှာ ဘီးလင်းတောင်တန်းနှင့် ကေလာသတောင်တန်းတို့ဖြစ်လေသည်။
ရာသီဥတု ဘီးလင်းမြို့နယ်သည် မိုးများသော ဒေသဖြစ်သည်။
မိုးရာသီတွင် ဘီးလင်းမြို့သည် ရေလွှမ်းမိုးတတ်သည်။
မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့နှင့် နီးကပ်သော မြို့နယ်ဖြစ်၍ အပူအအေး မပြင်းထန်လှချေ။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကူးသန်းသွားလာရေး လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များမှာ ကျိုက်ထို-မုတ္တမ မော်တော်ကားလမ်း (၈၃ မိုင်) သည် ဘီးလင်းမြို့နှင့် သထုံမြို့ကို ဖြတ်၍သွားသည်။
ဘီးလင်းမြို့သည် ကျိုက်ထိုနှင့် ၁၉ မိုင်ခန့်ကွာဝေး၍ သထုံနှင့် ဘီးလင်းသည် ၂၃ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။
ဘီးလင်းမြို့ကိုပတ်၍ ကရင်ပြည်နယ် ဖာပွန်မြို့သို့မော်တော် ကားလမ်းရှိသည်။
၇၃ မိုင်ရှည်လျားသည်။
ပဲခူး-မုတ္တမ ( မော်လမြိုင် ) မီးရထား လမ်းသည် ဘီးလင်းမှ ၄ မိုင် ခန့်ဝေးသော နှင်းပုလဲဘူတာကို ဖြတ်ကျော်၍ သွားလေသည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ ဘီးလင်းမြို့၌ မြို့ပိုင်ရုံး၊ မြို့နယ်တရားမနှင့် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးရုံး၊ မြို့နယ်သမဝါယမရုံး၊ စာတိုက်၊ ဆေးရုံ၊ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း၊ ဈေးစသည့် အစိုးရ အဆောက် အအုံများ ရှိသည်။
ရှေးအခါက အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါမူ စစ်ဘေး စစ်ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်း သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် လည်းကောင်း မြို့အခြေအနေများစွာ ပျက်ပြားခဲ့သည်။
ဘီးလင်းမြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများမှာ ဘီးလင်းမြို့မှ ၃ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော ကုသိဇ္ဈာရုံ ဘုရားနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကြေးသွန်းဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။
ဘုရားပွဲတော်များကို တပေါင်းလတွင် ကျင်းပသည်။
မြို့၏ အရှေ့ဘက် ရွှေရောင်ပြတောင်ပေါ်ရှိ ဘုရားစေတီသည်လည်း ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူဦးရေ များပြားသောမြို့ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း ၂ဝ ကျော်မျှ ရှိလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဘီးလင်း ဟူသော အမည်သည် ဝီလှီ ( ပီးလမ်း ) ဟူသော မွန်စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆဖေါ်ပြချက်အချို့ရှိသည်။
ဘီးလင်းမြို့ကို တပ်မြို့အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက်တွင် သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်တို့သည် သာသနာပြုရန် ရာမညတိုင်းသို့ကြွရောက်လာကြသည်။
ထိုမထေရ်မြတ်တို့ ကြွရောက်လာသော ဂေါမတ္တိကနဂရမြို့သည် ဘီးလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကေလာသတောင်ထိပ် စေတီ၏ အနောက်တောင်တွင် အရှေ့တစ်ဝက် တောင်ထိပ်၊ အနောက် တစ်ဝက် မြေညီ၌ တည်သည်။
တင်လဲချက်သော လူတို့အိမ်ကဲ့သို့အိမ်အများရှိ သောကြောင့် ဂေါမတ္တိကဟု ခေါ်တွင်၍ တိုက်ကုလားမြို့ဟုလည်း နှောင်းခေတ်တွင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ယခုတိုင် တိုက်ကုလားမြို့ဟောင်း နေရာ၊ သို့မဟုတ် တောင်စွန်းဟုခေါ်သော နေရာတွင် မြို့ဟောင်းအပျက်အစီးနေရာကို တွေ့ကြရသေးသည်။
ဘီးလင်းမြို့နယ် အတွင်းရှိ ဇုတ်သုတ်ရွာ အနီးတွင်လည်း ရှေးမြို့ဟောင်း အဆောက်အအုံများကို တူးဖော် တွေ့ရှိရသည့်ပြင်၊ စေတီပုထိုးများတွင်လည်း ကျောက်စာများကို တွေ့ရသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ကုသိဇ္ဈာရုံဘုရားသည် သောဏထေရ်နှင့် ဥတ္တရထေရ်တို့ကို အကြောင်းပြုပြီး ဘုရားဆံတော်ဌာပနာရာ တန်ခိုးကြီးဘုရား ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ပညာရေး ဘီးလင်းမြို့၌ အထက်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း ရှိသည်။
မူလတန်းကျောင်းပေါင်း များစွာရှိသည်။
ထို့ပြင် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းများစွာလည်း ရှိသည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု အများစုမှာဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
မြောက်ဘက်တွင် ကုသိနာရုံတောင်၊ ဒေးခင်တောင်တို့ ရှိသည်။
ဘီလင်းမြို့ အလယ်ပိုင်းတွင် ဘီးလင်းချောင်းရှိပြီး မိုးရာသီ၌ ရေကြီးလေ့ရှိသည်။
မြို့၏ မြောက်ဘက်မှ ကရင်ပြည်နယ် ဖားအံမြို့သို့ သွားရာလမ်းရှိသည်။
စီးပွားရေး နှင့် လူမျိုးများ မြေပြန့်မြေနိမ့်ဒေသများသည် မြေဩဇာကောင်း၍ စပါးစိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းသည်။
တောင်ကုန်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ကရင်လူမျိုးများ၊ ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် တောင်ယာများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဘီးလင်းနယ်တွင် ကြံများကိုလည်၊ အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ဗမာလူမျိုး၊ ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။
အများစုမှာ ဥယျာဉ်ခြံမြေ ကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး ရာဘာစိုက်ပျိုးရေ:လည်း ထွန်းကားသည်။
မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် သကြားစက်၊ တာယာစက်ရုံ၊ တို့ ရှိသေးသည် ( အခု‌တော့ မရှိတော့ပါ)။
အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ ရော်ဘာ၊ တောင်ထန်း၊ သစ်၊ ဆီအုန်း၊ တာယာ၊ ကြံ၊ သကြား စသည်တို့နှင့် အခြား လူသုံးကုန် ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။
right|thumb|ဂျိမ်း ဂျော့ စကော့(ဒ်) ခေါ် J. G. Scott (ဂျေ ဂျီ စကော့(ဒ်)) (အပေါ် ဝဲ) နှင့် Stedman (စတက်မန်း) ခံတပ်ရှိ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် များ၊ ၁၈၈၉။
Sir (James) George Scott ဆာ (ဂျိမ်းမ်) (ဂျော့ စကော့(ဒ်)) KCIE (အမည်ဝှက် ရွှေရိုး၊ ၂၅ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈၅၁ ခုနှစ် - ၄ ဧပြီလ ၁၉၃၅ ခုနှစ်) သည် စကော့တလန်လူမျိုး သတင်းစာ ဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး ကို တည်ထောင် ရာတွင် အကူအညီပေးခဲ့သော ကိုလိုနီနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ဗမာ (ယခု အခေါ် မြန်မာ) နိုင်ငံကို ဘောလုံးအားကစား နှင့် စတင်မိတ်ဆက် ပေးခဲ့သူ လည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဂျိမ်း ဂျော့ စကော့(ဒ်) သည် Dairsie (ဒယ်ဆီ) အရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သော ဒုတိယမြောက် သားရတနာ တစ်ဦးဖြစ်၍ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ စကော့တလန် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း၏သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အစ်ကိုကြီး ဖြစ်သူ Robert Forsyth Scott (ရောဘတ် ဖော်ဆစ် စကော့(ဒ်)) မှာနောင်အခါတွင် ကိန်းဘရစ် ခ်ျ ရှိ စိန့်ဂျွန်ကောလိပ် တွင် ကျောင်းဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
၎င်းတို့ ညီအစ်ကို နှစ်ဦးစလုံးသည် Stuttgart (စတုဂတ်) တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကြပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် Württem berg (ဝုဒ်တန်ဘတ်) ၏ မြို့တော်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။
သူသည် ပထမတွင် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးအနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
၁၈၇၅ ခုနှစ်၊ Perak (ပါရက်) ၌ ဖြစ်ပွား ခဲ့သော J. W. W. Birch (ဂျေ ဒဗလျူ ဒဗလျူ ဘခ်ျ) ၏ လူသတ်မှုကို ပြန်လည်၍ လက်စားချေ သော သတင်းကို လန်ဒန် Evening Standard (အီးဗနင်း စတန်းတက်ဒ်) ဟု အမည်ရသည့် သတင်း စာတစ်စောင်၌ ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူသည် လန်ဒန် Daily News (ဒေးလီးနယူး)နှင့်StJames'sGazette(စိန့်ဂျိမ်း(စ်)ဂေဇက်)ဟုအမည်ရသောသတင်းစာများအတွက်အများအားဖြင့်ရန်ကုန်မြို့တွင်နေ၍သော်လည်းကောင်း၊မန္တလေးမြို့သို့ခရီးသွားရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ မှနေ၍ သတင်းများကို ပေးပို့ ခဲ့သည်။
သူသည် မြန်မာပြည်တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ်တိုင်အောင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့နေထိုင်စဉ်အတောအတွင်း အချိန် ကာလအများစုမှာ ရန်ကုန် မြို့ရှိ စိန့်ဂျွန်ကော လိပ် ၌ ကျောင်းဆရာ တစ်ဦး (ယာယီကျောင်းအုပ်) အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူ၏ အကျော် ကြားဆုံး စာအုပ်၊ မြန်မာပြည်သား - သူ့ဘဝနှင့် ထင်မြင်ယူဆ ချက်များ- ကို ထိုအချိန်အတွင်း အမည် ဝှက် ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အတွက် လန်ဒန် စာပေလောက အတွက် လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း ရန်ကုန်ပြည်သူများ အတွက်မူ လျှို့ဝှက်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မဟုတ်ပါ။
right|thumb|ဂျီ အီး မစ်တန် နှင့် ဂျေ ဂျီ စကော့(ဒ်) တို့ ၁၉၃၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလ များအတွင်း ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အချိန်ပြည့်သတင်းစာသမားတစ်ဦးထပ်မံဖြစ်ခဲ့ပြီး Tongking (တွန်ကင်း) (ယခု ဗီယက်နမ် မြောက်ပိုင်း) ကို ပြင်သစ် တို့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည့် အကြောင်းအရာ သတင်း အချက် အလက်များအား အီးဗနင်း စတန်းဒက် သတင်းစာအတွက် နောက်ထပ် တစ်ဖန် သတင်း ပေးပို့ နေခဲ့သည်။
ထိုအချိန်သည် နောင်အခါ ကိန်းဘရစ်ခ်ျတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် တွင် စကော့(ဒ်) ၏ စုဆောင်းချက်များအနေဖြင့် ဖြစ်လာစေမည့် လက်ရေးစာမူများ၊ ပေါ်ပင်ပစ္စည်းများနှင့် အတည်မပြုနိုင် သေးသော အချက်အလက်များကို စတင်စုဆောင်းနေသည့် ကာလလည်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာပြည် ကို သိမ်းပိုက်သည့်အချိန်တွင် စကော့(ဒ်)သည် လက်အောက်ခံ ကိုလို နီမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ဗဟို အချက်အချာဖြစ်သော ဘားမားကော်မရှင်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခြင်း ခံရ သည့်အတွက် သူသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တစ်ဖန်ပြန်လာခဲ့သည်။
ကနဦး၌ သူ သည် မန္တလေးမြို့၊ မိတ္ထီလာမြို့ နှင့် လှိုင်းတက်မြို့များ၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဘောင်းဘီဝတ်သူများ - ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော စာအုပ် - ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ လောင်းရိပ်အောက်တွင် ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ ပုံဝတ္ထုတစ်ခု တွင် Andrew Marshall (အင်ဒရူး မာရှယ်) သည် စကော့(ဒ်)၏ စွန့်စားမှုများအား ပြန်လည်ဖော်ပြရာ၌ ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကို မြေပုံ တွင်မပါဝင်သော တောကြီးမှတဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော သူ၏ နည်းလမ်းကို မြှောက်ပင့်၍ လည်း ကောင်း၊ အပြစ်တင်၍လည်းကောင်း ရေးသားခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးသည် စတက်မန်းခံတပ် တွင် ပထမဦးစွာ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် မကြာမီတွင် တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
စကော့(ဒ်) အစ်ကို၏ဇနီးသည် မုဆိုးမဖြစ်သူ အမျိုးသမီးက စကော့(ဒ်) စုဆောင်းထားသည့် အရာများ ဖြစ်သည့် လက်ရေးစာမူများနှင့် မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ်ခ်ျ တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် သို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသည့် နောက် စောဆိုင်မွန် နှင့် Andrew Dalby (အင်ဒရူး ဒယ်ဘီ) တို့က စကော့(ဒ်) စုဆောင်းထားသောအရာများကို စာရင်းရေးသွင်းပေး ခဲ့သည်။
သူ၏ဓာတ်ပုံများနှင့် ဒိုင်ယာရီ အချို့သည် အိန္ဒိယရုံး စာကြည့်တိုက် တွင်ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့ ၌ တည်ရှိသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး ကို မူလက ၎င်း၏ အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ ကြသည်။
မိသားစုအကြောင်း စကော့(ဒ်)သည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၎င်း၏ တတိယဇနီးဖြစ်သူမှာ စာရေးဆရာမ Geraldine Mitton (ဂီရယ်ဒင်း မစ်တန်) ဖြစ်ပြီး သူမသည် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ကာ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ စကော့(ဒ်)၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ ၁၈၈၂ မြန်မာလူမျိုး - သူ့ဘဝနှင့် ထင်မြင်ယူဆချက်များ (အမည်ဝှက် ရွှေရိုး) အသစ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း- နယူး ယောက်(ခ်)- Norton (နော်တွန်) စာကြည့်တိုက် ၁၉၆၃ ၁၈၈၅ ပြင်သစ် နှင့် တုန်ကင်း ၁၉၀၀ - ၁၉၀၁ အတွဲ ၅ တွဲ ပါဝင်သော အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှတ်တမ်းစာအုပ် ၁၉၀၆ မြန်မာပြည် - လက်တွေ့ကျသော သတင်းအချက်အလက်များပါဝင်သော လက်စွဲစာအုပ် ၁၉၀၈ ကြမ္မာဆိုး ၁၉၁၁ လုံးလုံးလျားလျားအကျင့်ပျက်မှုများ - အိန္ဒိယ-မြန်မာကပြားတို့၏ ဘဝနှင့်ရုန်းကန်မှု အချစ်ဇာတ်လမ်း(ရွှေဒင်္ဂါး နာမည်ဝှက်ဖြင့်) ၁၉၂၄ မြန်မာပြည် - အစောပိုင်းကာလများမှသည် မျက်မှောက်ကာလဆီသို့ ၁၉၃၂ မြန်မာပြည်နှင့် အခြားတစ်ဖက် ဂျီ အီး မစ်တန် နှင့် အတူတွဲဖက်ရေးသားချက်များ ၁၉၁၃ ရိုင်းစိုင်းသော “ဝ” လူမျိုးတို့၏ လက်တွင်းကျရောက်မှုများ ၁၉၂၂ အစိမ်းရောင် ပိုးဖလံ ၁၉၂၃ နယ်သစ်တွင် အခြေချသူ ၁၉၂၄ အရှေ့မိုးကောင်းကင် အောက်ဝယ် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ James George Scott at Wikisource။
thumb|250px လက်နက်ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး လက်နက်များ နှင့် စစ်တပ်နည်းပညာနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများ ကိုထုတ်လုပ် ရောင်းချသည်။
ကာကွယ်ရေးဆိုင် ရာကုမ္ပဏီများ၊ သို့မဟုတ် စစ်တပ်စက်မှုလုပ်ငန်းများဟုလည်း ရည်ညွှန်းသည့် လက်နက် ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများသည် အဓိကအားဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်များ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အတွက် လက်နက် များထုတ်လုပ်သည်။
ထုတ်လုပ်သည့်ပစ္စည်းများမှာ သေနတ်များ၊ ကျည်ဆန်များ၊ ဒုံးကျည်များ၊ စစ်တပ်သုံး လေယာဉ်၊ စစ် တပ်သုံး ယာဉ်များ ၊သင်္ဘောများ၊ အီလက်ထရွန်းနစ်ပညာရပ်ကို အသုံးပြုသော စနစ်များနှင့် ထိုထက်မကသောအရာ များ ပါဝင်သည်။
လက်နက်ထုတ်လုပ်သော စက်မှုလုပ်ငန်းသည် အရေးပါသော သုတေသနနှင့် တီထွင်ထုတ်လုပ်မှု ကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၏လက်နက်ရောင်းဝယ်ရေးများ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် နှစ်စဉ် စစ်တပ်အသုံးစရိတ်အဖြစ် ဒေါ်လာ ၁ ထရီလီယံကျော်ကို သုံးစွဲကြောင်း ခန့်မှန်းကြ သည် (ကမ္ဘာ့ ဂျီဒီပီ ၏ ၂ ရာခိုင်နှုန်း)။
၎င်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသည် စစ်တပ်စက်မှုလုပ်ငန်းမှ အကြီးစား စက် လက်နက်ပစ္စည်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ဝယ်ယူခြင်းတွင် အသုံးချသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လက်နက်အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည့် ထိပ်တန်း ကုမ္ပဏီ ၁၀၀ ၏ စုပေါင်း၍ လက်နက်များ ရောင်းချခြင်းသည် ခန့်မှန်းခြေ ဒေါ်လာ ၃၁၅ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာလက်နက် အရောင်းအဝယ်တွင် ဒေါ်လာ ၃၀ ဘီလီယံ ကျော် အသုံးပြုခဲ့သည် (ဤကိန်းဂဏန်းတွင် ပြည်တွင်းလက်နက်ရောင်းဝယ်ခြင်း မပါဝင်ပါ)။
လက်နက် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် အကြွေးပြဿနာများ ရိုက်ခတ်ခြင်းခံရသော အခန်းကဏ္ဍများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဈေးကွက်တွင် စုစုပေါင်းရောင်းဝယ်နေသောတန်ဖိုးဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂.၉ ဘီလီယံမှ တစ်ဝက်အထိဖြစ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၄.၃ ဘီလီယံ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။
စက်မှုနိုင်ငံ အများအပြား တွင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ် အင်အားစုများကို ထောက်ပံ့ရန် ပြည်တွင်းလက်နက်ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းရှိ သည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများ အသုံးပြုရန်အတွက် တရားဝင် ဖြစ်သော သို့မဟုတ် တရားမဝင် ဖြစ်သော ပြည်တွင်း လက်နက်ရောင်းဝယ်ရေး အများအပြားရှိသည်။
လက်နက်ငယ်များကို တရား မဝင် ရောင်းဝယ်ခြင်းသည် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုမရှိသော နိုင်ငံများနှင့် ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။
တင်ဒါတင်သွင်းမှု တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရန် ကန်ထရိုက်များကို အစိုးရမှ ချီးမြှင့်လေ့ရှိပြီး လက် နက်ကန်ထရိုက်များကို နိုင်ငံရေး အရေးပါမှုနှင့် အဓိကကျစွာပြုလုပ်သည်။
နိုင်ငံရေး နှင့် လက်နက်အရောင်း အဝယ်အကြားရှိ အဆက်အသွယ်သည် အမေရိကန်သမ္မတ Dwight D. Eisenhower (ဒွိုင် ဒီ အိုင်ဆင်ဟောင် ဝါ) ဖော်ပြသကဲ့သို့ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသည် အလွန်နီးကပ်စွာဖြင့် ဆက်သွယ်မှု ရှိလာသော စစ်တပ် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှု ကဲ့သို့ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
အချို့မှာ အများပိုင်ဖြစ်ပြီး အချို့မှာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဖြစ်သော ကော်ပို ရေးရှင်းများစွာတို့သည် ထိုကန်ထရိုက်များကို လေလံ ဆွဲကြသည်။
၎င်းကန်ထရိုက်များသည် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ တန်ကြေးရှိလေ့ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ တွင် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခြင်း တိုက်လေယာဉ်အသစ်အတွက် ကဲ့သို့သော ကန်ထရိုက်တွင် တင်ဒါအပြိုင်အဆိုင် ပြုမှု လုပ်ငန်းစဉ် ရှိပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ပါဝင်သည့် ကုမ္ပဏီများမှ တင်သွင်းသော ဒီဇိုင်း၏ အရည်အသွေး ပေါ်မူ တည်၍ ချမှတ်သည်။
အခြားအချိန်များတွင် လေလံဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် ယှဉ်ပြိုင်မှုများမရှိပါ။
စစ်အေးခေတ် လက်နက်ရောင်းဝယ်ခြင်းများ စစ်အေးခေတ် တွင် ဆိုဗီယက် ယူနီယံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့သည် အထူးသဖြင့် တတိယကမ္ဘာ နိုင်ငံများ ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများတွင် ၎င်းတို့၏ရပ်တည်မှုကို လွှမ်းမိုးရန် လက်နက်များတင်ပို့ခြင်းကို အသုံး ပြုခဲ့ကြသည်။
ဆိုဗီယက် ယူနီယံ ကျဆုံးချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာ့လက်နက်တင်ပို့ခြင်းသည် ကနဦးတွင် အနည်းငယ် ကျ ဆင်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပြန်လည် ကြီးထွားလာပြီး ယခုအခါတွင် စစ်အေး အဆင့်များသို့ နီးကပ်နေပြီဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလုံးစုံ လက်နက် ထောက်ပံ့သူများ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲကမ္ဘာကို လက်နက်ထောက်ပံ့ပေးနေသည့် ထိပ်တန်း ဖြန့်ဖြူး ပေးသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံး လက်နက်ရောင်းခြင်း၏ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်း ဝန်းကျင်တွင်ရှိကာ ၎င်းနောက် တွင် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၊ ရုရှား၊ ဂျာမနီ နှင့် တရုတ် တို့ရှိသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်၊ အောက်(စ်)ဖန်း နှင့် လက်နက်ငယ်များ အပေါ်တွင် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းကွန်ယက် တို့မှ ထူထောင်ထားသော လက်နက်ထိန်းချုပ်ခြင်း စည်းရုံးလှုံ့ ဆော်မှု မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်နက်ငယ်ပေါင်း ၆၃၉ မီလီယံကျော် ပျံ့နှံ့လည်ပတ်လျက်ရှိပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၉၈ နိုင်ငံကျော်တွင် အခြေပြုထားသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း ၁,၁၃၅ ခု ကျော်သည် လက်နက်ငယ်များ နှင့် ၎င်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာ နှင့် ကျည်ဆန်များကို ထုတ်လုပ်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
အခန်းကဏ္ဍများ အေကေ အတွဲ လက်နက်များကို အခြား မည်ကဲ့သို့သော သေနတ် မျိုးမဆိုထက် အရေအတွက် ပို၍ များပြားစွာထုတ်လုပ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပဋိပက္ခများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
မြေပြင်-အခြေစိုက် လက်နက်များ ဤအမျိုးအစားတွင် သေနတ်အပေါ့စားများ မှ အမြောက်အကြီးစားများအထိ အရာအားလုံး ပါဝင်ပြီး ထုတ်လုပ် သူများ၏အများစုမှာ အသေးစားများသာဖြစ်ကြသည်။
အများအပြားမှာ တတိယကမ္ဘာ နိုင်ငံများတွင် တည်ရှိ သည်။
လက်တစ်ဖက်ဖြင့်ပစ်နိုင်သော သေနတ်များ၊ စက်သေနတ်များ၊ တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာ ပြုလုပ်ထား သော စစ် သည်တင်ယာဉ်များ နှင့် အခြား ဈေးနှုန်းသင့်တင့်သောလက်နက်များကို နိုင်ငံတကာတွင် ရောင်းဝယ် ရေးသည် အဓိကကျသည်။
နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် ထိန်းသိမ်းမှုမှာ အတော်ပင် မရှိသလောက်ဖြစ်ပြီး ရလဒ် အားဖြင့် လက်နက် များစွာတို့သည် သူပုန်အင်အားစုများ၊ အကြမ်းဖက်သမားများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ၏ အရေးယူ ပိတ်ဆို့မှု အောက်တွင် ရှိနေသော အစိုးရများ၏ လက်တွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။
လေယာဉ်တည်ဆောက်မှု နည်းပညာစနစ်များ စစ်တပ်သုံး လေယာဉ်အပါအဝင် (မြေပြင်အခြေစိုက်နှင့် ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ထုတ်လုပ်မှု) သမားရိုးကျ ဒုံးကျည်များ နှင့် စစ်တပ် ဂြိုဟ်တုများ၊ ၎င်းသည် ဈေးကွက်၏ နည်းပညာ အဆင့်အမြင့်ဆုံး အခန်းကဏ္ဍ ဖြစ် သည်။
ထိုအရာသည် စီးပွားရေးရှုထောင့်မှ ယှဉ်ပြိုင်မှု အနည်းဆုံးလည်းဖြစ်ပြီး ဈေးကွက်တစ်ခုလုံးကို လက် တစ်ဆုပ်စာမျှရှိသော ကုမ္ပဏီများက ချုပ်ကိုင်ထားကြသည်။
ထိပ်တန်း ဖောက်သည်များ နှင့် အဓိက ထုတ်လုပ် သူများ အားလုံးနီးပါးမှာ အနောက်ဘက်ကမ္ဘာ တွင် တည်ရှိနေပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အလွယ်တကူ ပင် ပထမနေရာ တွင်ရှိသည်။
ထင်ရှားသော လေယာဉ် တည်ဆောက်သည့် ကုမ္ပဏီများတွင် Dassault Aviation (ဒါးဆော့ လေယာဉ်တည်ဆောက်ရေး)၊ EADS (အီးအေဒီအက်စ်)၊ Finmeccanica (ဖန်မီကာ နီကာ)၊ Thales Group (သေး(စ်)ဂရုပ်(ဖ်)) Lockheed Martin (လော့(ဂ်)ဟိ မာတင်) Boeing (ဘိုးရင်း) နှင့် ဗြိတိန် ဘီအေအီး စနစ်များ ပါဝင်သည်။
ယူရိုဖိုက်တာ ကဲ့သို့သော ဖိုက်တာ ဂျက်လေယာဉ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း တွင် များသောအားဖြင့် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းထားသော အဖွဲ့အစည်းများ အများအပြား လည်း ရှိသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော သမို်င်းတွင် အကြီးဆုံး စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကန်ထရိုက်တွင် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခြင်း တိုက်လေယာဉ် တည်ဆောက်ခြင်း ပါဝင်သည်။
ရေတပ်၊ စစ်သင်္ဘော စနစ်များ ကမ္ဘာ့ အဓိက အင်အားကြီးနိုင်ငံများအားလုံးသည် ကမ္ဘာအနှံ့ တာဝန်ချထားခြင်းကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အဓိက ကျသော ပင်လယ်ရေကြောင်း အင်အားစုများကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး အကြီးဆုံးနိုင်ငံများသည် လေယာဉ်တင် သင်္ဘောများ၊ နျူကလီးယား ရေငုပ်သင်္ဘောများနှင့် ခေတ်မီသော လေကြောင်းရန် ကာကွယ်သည့် စနစ်များကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
စစ်သင်္ဘောအများစုမှာ ရိုးရာနည်းအားဖြင့် လည်ပတ်မောင်းနှင်ကြသော်လည်း အချို့မှာ နျူကလီးယားဖြင့် လည်ပတ်မောင်းနှင်ကြသည်။
အသုံးပြုပြီးသား ရေတပ်စစ်သင်္ဘောများကို ရောင်းဝယ်သည့် ကြီးမားသော ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တစ်ခုရှိပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများ ထံမှ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ သည် ဝယ်ယူကြသည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်များ ဤစာရင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အတွက် အမြင့်ဆုံးကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်များ ရှိသော နိုင်ငံဆယ်ခု၏ စာရင်း ဖြစ်သည်။
ဤသတင်းအချက်အလက်သည် စတော့ဟုမ်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသန တက္ကသိုလ်မှ ရရှိသည်။
စုစုပေါင်း ကမ္ဘာ့အသုံးစရိတ်သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၁.၄၆၄ ထရီလီယံ ရှိခဲ့သည်။
အဆင့် နိုင်ငံ အသုံးစရိတ် (ဒေါ်လာဘီလီယံ) ကမ္ဘာ့ဝေစု(ရာခိုင်နှုန်း) - ကမ္ဘာ့စုစုပေါင်း ၁၄၆၄.၀ ၁၀၀၁ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၆၀၇.၀ ၄၁.၅၂ တရုတ် ၈၄.၉ ၅.၈၃ ပြင်သစ် ၆၅.၇ ၄.၅ ၄ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ၆၅.၃ ၄.၅ ၅ ရရှား ဖက်ဒရေးရှင်း ၅၈.၆ ၄.၀ ၆ ဂျာမနီ ၄၆.၈ ၃.၂၇ ဂျပန် ၄၆.၃ ၃.၂ ၈ အီတလီ ၄၀.၆ ၂.၈၉ ဆော်ဒီအာရေဗျ ၃၈.၂ ၂.၆၁၀ အိန္ဒိယ ၃၂.၇ ၂.၁ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လက်နက်တင်ပို့သူများ ဤဇယားရှိ ယူနစ်သည် ဦးတည်ရာကို ဖော်ပြသည်ဟုဆိုသော တန်ဖိုးများကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း များစွာဖြင့် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုတန်ဖိုးများသည် ငွေကြေး အစစ်အမှန် စီးဆင်းမှုအစစ်အမှန်ကို ကိုယ်စားမပြုသော်လည်း ကန်ထရိုက်ပါ ဈေးနှုန်းများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိဘဲ လက်နက်များ လွှဲပြောင်းခြင်းကို ခန့် မှန်းရန် အခြေခံ ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် စစ်ရေး အကူအညီ ကိစ္စတွင် သုညအထိ နိမ့်ကျနိုင်သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် တန်ဖိုးများကို ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် စဉ်ထားသည်။