kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၆. ပါရမီဆယ်ပါး၏ ပါဝင်မှု သီလပါရမီကို ပဓာနပြုထားသော်လည်း၊ အလီနသတ္တု၏ ဇာတ်လမ်းတွင် ကျန်ပါရမီများလည်း အပဓာနအားဖြင့် ပါဝင်သည်။
အသက်စွန့်ခြင်းသည် ဒါနပါရမီ၊ အကျိုးမမျှော်ကိုးခြင်းသည် နေက္ခမ္မပါရမီ၊ ဘီလူးကျေနပ်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ပညာပါရမီ၊ ရဲရင့်စွာ အားထုတ်ခြင်းသည် ဝီရိယပါရမီ၊ အရာရာကို သည်းခံပြီး လုပ်ငန်းပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ခန္တီပါရမီ၊ ဘီလူးထံ ပဋိညာဉ်အတိုင်း မပျက်မကွက် သွားရောက်အစားခံခြင်းသည် သစ္စာပါရမီ၊ ဖခင်ကိုယ်စား အစားခံမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ထားသည့်အတိုင်း မရွေ့မလျောဘဲ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ၊ ဘီလူးအပေါ် မေတ္တာထားခြင်းသည် မေတ္တာပါရမီ၊ ဘီလူး၏ ကောင်းဆိုးဆက်ဆံမှုကို လျစ်လျူရှု၍ ခိုင်းသမျှ လိုက်နာခြင်းသည် ဥပေက္ခာပါရမီဖြစ်သည်။
ဤသို့ ပါရမီဆယ်ပါး အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပါဝင်နေပြီး၊ သီလပါရမီသည် ကျန်တရားများကို အားဖြည့်ပေးသည့် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။
၇. ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် သီလပါရမီ သီလပါရမီ၏ အဆုံးစွန်ရည်မှန်းချက်မှာ လောကကို ငြိမ်းချမ်းစေရန်ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မှု (လာဘဂ္ဂမဟတ္တ) နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မှု (ဗာဟုဿစ္စမဟတ္တ) တို့သည် ငြိမ်းချမ်းမှုကို မပေးနိုင်ဘဲ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာနတို့၏ အရင်းခံဖြစ်သည့် အာသဝဋ္ဌာနိယသာ ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာဖြူစင်မှုသည် ဒုစရိုက်ကို လျော့နည်းစေပြီး၊ ဘက်မလိုက်မှု၊ သတ္တိ၊ နှင့် အကြောက်တရားကင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အလီနသတ္တုသည် သီလပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်ခဲ့သဖြင့် “အကြောက်တရား” ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ မေတ္တာဖြင့် ဒေါသကို နိုင်ခဲ့သည်။
ဤသို့ သီလပါရမီသည် လောကချမ်းသာကို ငြိမ်းချမ်းမှုအပေါ်တွင် တည်ဆောက်နိုင်ရန် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။
၈. သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေး သီလပါရမီကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အခြေခံလမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။
အလီနသတ္တုနှင့် ဇယဒိသမင်းကြီးတို့၏ စွန့်လွှတ်မှုသည် မိမိကိုယ်ကျိုးထက် လောက၏ အကျိုးကို ရှေးရှုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤလုပ်ရပ်က သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရရှိရန် တစ်ဆင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။
စာတမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သုမေဓာရှင်ရသေ့ဘဝတွင် “နတ်နှင့်တကွသော လောကကို သံသရာဒုက္ခမှ ကယ်တင်အံ့” ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့ပြီး၊ အလီနသတ္တု၏ ဒုက္ခမျိုးကို ကမ္ဘာသန်းပေါင်းများစွာ ခံစားကာ ပါရမီဖြည့်ခဲ့သည်။
ဤစွန့်လွှတ်မှုကြောင့် ဘုရားဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ သတ္တဝါများကို သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သီလပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
နေက္ခမ္မပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ တတိယတရားဖြစ်ပြီး၊ ဆွဲဆောင်မှုများမှ ရုန်းထွက်ခြင်းဖြင့် လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ရှေးရှုကာ မိမိကိုယ်ကျိုးကို စွန့်လွှတ်နိုင်သော မြင့်မြတ်သော ကုသိုလ်တရားတစ်ခုဖြစ်သည်။
“နေက္ခမ္မ” ဟူသည်မှာ ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာလို “ရုန်းထွက်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သို့သော် ဤရုန်းထွက်ခြင်းသည် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ လောက၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ဦးတည်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်မှသာ ပါရမီအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် နေက္ခမ္မပါရမီ၏ အနှစ်သာရကို သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်း၏ အရေးပါမှုကို အောက်ပါအချက်များဖြင့် ပေါ်လွင်အောင် ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ၁. နေက္ခမ္မပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ နေက္ခမ္မပါရမီသည် ဝတ္ထုကာမ (ရာထူး၊ ဂုဏ်သိန်၊ စည်းစိမ်၊ ဥစ္စာ၊ တန်ခိုးအာဏာ၊ ထင်ပေါ်ကျော်စောမှု) နှင့် ကိလေသာကာမ (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ စသော တပ်မက်သောစိတ်) တို့မှ ရုန်းထွက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆွဲဆောင်မှုများကို တွေ့ကြုံပြီးမှ ယင်းတို့၏ သိမ်းသွင်းမှုကို မခံဘဲ လွတ်မြောက်အောင် ရုန်းထွက်နိုင်မှသာ နေက္ခမ္မပါရမီဖြစ်သည်။
သာမန်သူများသည် မိမိအကျိုးအတွက် ရုန်းထွက်နိုင်သော်လည်း၊ လောကအကျိုးကို ရှေးရှုပြီး စွန့်လွှတ်နိုင်မှသာ ဤတရားသည် ပါရမီအဆင့်သို့ ရောက်ရှိသည်။
ဥပမာ - သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားထံမှ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်သည့် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ လောကကို ကယ်တင်ရန် ဘုရားဖြစ်ရေးကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ဤစွန့်လွှတ်မှုသည် နေက္ခမ္မပါရမီ၏ အဓိကသဘောဖြစ်သည်။
၂. လောကအကျိုးကို ရှေးရှုခြင်း နေက္ခမ္မပါရမီသည် မိမိကိုယ်ကျိုးထက် လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးရန် လိုအပ်သည်။
ပါရမီမြောက်သော ကုသိုလ်သည် လူချမ်းသာ၊ နတ်ချမ်းသာ၊ ဗြဟ္မာချမ်းသာကဲ့သို့ လမ်းခုလတ်ချမ်းသာများကို ဦးတည်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ရည်ရွယ်သည်။
သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် မိမိ၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ပညာတတ်ဘဝ၊ နှင့် နိဗ္ဗာန်ရနိုင်ခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းကာလပတ်လုံး ပါရမီဖြည့်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ဤလုပ်ရပ်သည် လောကသတ္တဝါများကို သံသရာဒုက္ခမှ ကယ်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်ပြီး၊ နေက္ခမ္မပါရမီ၏ မြင့်မြတ်သော ရည်မှန်းချက်ကို ထင်ရှားစေသည်။
၃. မာရ်နတ်၏ တပ်မကြီးများမှ ရုန်းထွက်ခြင်း နေက္ခမ္မပါရမီသည် မာရ်နတ်၏ တပ်မကြီးဆယ်တပ်မှ ရုန်းထွက်နိုင်မှုကို အဓိကထားသည်။
ဤတပ်များမှာ - ကာမတပ် (ဝတ္ထုကာမ နှင့် ကိလေသာကာမ) အရတိ (လုပ်ငန်းတွင် မမွေ့လျော်ခြင်း) ခုပ္ပိပါသာ (ငတ်မွတ်ခြင်း) တန္ဒီ (ပျင်းရိခြင်း) ထိနမိဒ္ဓ (ငိုက်မျဉ်းခြင်း) ဘီရူ (ကြောက်ရွံ့ခြင်း) ၇-၁၀ အခြားအတားအဆီးများ (ဥပမာ - မာန၊ ဒိဋ္ဌိ စသည်) ဤအတားအဆီးများကို ကျော်လွှားရန် နေက္ခမ္မပါရမီသည် လိုအပ်ပြီး၊ သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ တောထွက်ခြင်းသည် ဤဆွဲဆောင်မှုများကို တစ်စတစ်စ စွန့်လွှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာ - စည်းစိမ်ဥစ္စာမှ စွန့်ကာ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့၊ ထို့နောက် သစ်ပင်ရင်းသို့၊ နောက်ဆုံး အလိုလိုကြွေကျသော သစ်သီးများကိုသာ မှီဝဲခြင်းဖြင့် ရုန်းထွက်မှုကို ပြသသည်။
၄. ပါရမီဆယ်ပါး၏ ပါဝင်မှု နေက္ခမ္မပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်ရာတွင် ကျန်ပါရမီ ကိုးပါးလည်း အပဓာနအားဖြင့် ပါဝင်သည်။
ဒါနပါရမီ - စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို စွန့်လှူခြင်း သီလပါရမီ - ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းခြင်း ပညာပါရမီ - သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရရန် သိသောဉာဏ် ဝီရိယပါရမီ - ဇွဲလုံ့လဖြင့် ကျင့်ခြင်း ခန္တီပါရမီ - အခက်အခဲများကို ကြံ့ကြံ့ခံခြင်း သစ္စာပါရမီ - ကိုယ်နှုတ်စိတ် တစ်ဖြောင့်တည်းဖြစ်ခြင်း အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ - ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဖြစ်အောင်လုပ်ခြင်း မေတ္တာပါရမီ - လောကကို ချစ်သော နှလုံးသား ဥပေက္ခာပါရမီ - ကောင်းဆိုးကို ခွင့်လွှတ်နိုင်ခြင်း သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ ဘဝတွင် ဤပါရမီများ ပါဝင်ပြီး၊ နေက္ခမ္မပါရမီသည် အခြားတရားများကို အားဖြည့်ပေးသည့် အခြေခံဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
၅. နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်ခြင်း နေက္ခမ္မပါရမီသည် တဏှာကို ပယ်သတ်ပြီး ဘဝမှ လွတ်မြောက်ရန် အစဖြစ်သည်။
သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် ဘုရားဖြစ်ရန် ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို နောက်ကျခံလိုက်သော်လည်း၊ လောကသတ္တဝါများကို ကယ်တင်နိုင်သည့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဤအနစ်နာခံမှုသည် နေက္ခမ္မပါရမီ၏ အမြင့်မားဆုံး ပြယုဂ်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ကိုယ်ကောင်းမဆန်သော စိတ်ထားကို ပြသသည်။
နိဂုံး နေက္ခမ္မပါရမီသည် ဆွဲဆောင်မှုများမှ ရုန်းထွက်၍ လောက၏ အကျိုးကို ရှေးရှုကာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ဦးတည်သည့် မြင့်မြတ်သော တရားဖြစ်သည်။
သုမေဓာရှင်ရသေ့၏ ဘဝမှတစ်ဆင့် ၎င်းသည် မိမိကိုယ်ကျိုးကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ ကာမ၊ အရတိ၊ ခုပ္ပိပါသာ စသည့် မာရ်နတ်၏ အတားအဆီးများကို ကျော်လွှားကာ၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်ကျင့်ရန် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ဤတရားသည် လောကငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ပြီး၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမများကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိက္ခမနှင့် နေက္ခမ္မ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ပညာပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မောဟ (မသိခြင်း) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် “အမောဟ” (မှန်ကန်စွာ သိခြင်း) ဟု သတ်မှတ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ပညာပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ၊ ၎င်း၏ အရေးပါမှု၊ ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော တရားများနှင့် ဝိဓူရဇာတ်မှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ လက်တွေ့ထင်ရှားမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ၁. ပညာပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ ပညာသည် မောဟ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ မောဟဆိုသည်မှာ အမှန်နှင့်အမှား၊ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်ကို ခွဲခြားမသိနိုင်သော တွေဝေမှု၊ မှားယွင်းစွာ သိမှု (မိစ္ဆာပဋိပတ္တိ)၊ ဖောက်ပြန်စွာ သိမှု (ဝိပ္ပဋိပတ္တိ)၊ နှင့် လုံးဝမသိမှု (အပ္ပဋိပတ္တိ) စသည့် သဘောများကို ဆိုလိုသည်။
ပညာက ဤမောဟကို ပယ်ရှင်းပြီး၊ သစ္စာလေးပါး၊ ရုပ်နာမ်၏ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ကြောင်းကျိုးဆက်နှယ်မှုကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်စွမ်းကို ပေးသည်။
ပညာသည် အသိ (ဉာဏ်) နှင့် အကျင့်ကို မှန်ကန်စွာ ညှိနိုင်ရန် အခြေခံဖြစ်ပြီး၊ အသိမှန်-အကျင့်မှား၊ အသိမှား-အကျင့်မှား စသည့် အခြေအနေများကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။
၂. ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော တရားများ ပညာသည် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သော ဗဟုသုတအဆင့်တွင်သာ ရှိနေပါက ပါရမီဟု မခေါ်နိုင်ပါ။
၎င်းကို ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံစေရန် ကရုဏာ (သူတစ်ပါးအပေါ် သနားကြင်နာမှု) နှင့် တွဲဖက်ရန် လိုအပ်သည်။
ကရုဏာမပါသော ပညာသည် အရုဏ်မပါဘဲ နေမထွက်နိုင်သလို၊ ပါရမီအဆင့်သို့ မရောက်နိုင်ပါ။
ထို့အပြင်၊ သီလ (ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ) နှင့် သမာဓိ (စိတ်တည်ငြိမ်မှု) တို့သည် ပညာ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသုံးပါးပြည့်စုံမှသာ မေတ္တာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ စသည့် ဗြဟ္မစိုရ်တရားများ အလိုလို ထွက်ပေါ်လာကာ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော ပညာပါရမီ ဖြစ်လာသည်။
ပညာပါရမီ၏ အဆင့်နှစ်ဆင့်မှာ - ပထမအဆင့် (မဟာဗျူဟာ): ပန်းတိုင်ဖြစ်သော လောကတ္ထစရိယ (လောက၏အကျိုး) ကို မှန်ကန်စွာ သတ်မှတ်ခြင်း။
ဒုတိယအဆင့် (နည်းဗျူဟာ): ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရန် လမ်းစဉ်ကို အခြေအနေနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ခြင်း။
ဤအဆင့်နှစ်ရပ်ဖြင့် ပညာသည် တဏှာကို ပယ်ရှင်းပြီး၊ မိမိအကျိုးထက် လောကအကျိုးကို ရှေးရှုနိုင်မှသာ ပါရမီဖြစ်သည်။
၃. ဝိဓူရဇာတ်မှ ပညာပါရမီ၏ ထင်ရှားမှု ဝိဓူရဇာတ်တွင် ဝိဓူရသုခမိန်၏ လုပ်ရပ်များသည် ပညာပါရမီ၏ လက်တွေ့ပြယုဂ်ဖြစ်သည်။
ဝိဓူရသုခမိန်သည် ကောရဗျမင်းကြီး၊ ပုဏ္ဏကဘီလူး၊ နဂါးမင်းဝရုဏနှင့် ဝိမလာဒေဝီ စသည့် အမျိုးမျိုးသော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ပညာကို အဓိကထား၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ ပညာသည် ရန်အောင်ကြောင်းတရားလေးပါး (သစ္စာ၊ ဓမ္မ၊ ဝီရိယ၊ စာဂ) နှင့် ယှဉ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း ထင်ရှားသည်။
သစ္စာ: ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာ ဆက်ဆံပြီး၊ မှန်ကန်သော အောင်နိုင်မှုကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ဓမ္မ: မိမိအကျိုးထက် လောကအကျိုးကို ဦးတည်ကာ၊ တရားလမ်းမှန်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဝီရိယ: အခက်အခဲများကို ဇွဲရှိစွာ ရင်ဆိုင်ပြီး၊ အားမလျှော့ဘဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စာဂ: မိမိဘဝကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ လောကအကျိုးအတွက် ပူဇော်ခဲ့သည်။
ဝိဓူရသုခမိန်သည် ပုဏ္ဏက၏ ရန်ကို ရိုးရိုးအောင်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ သစ္စာနှင့်ဓမ္မဖြင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ နဂါးများ၏ အမျက်စောင်မှုကိုလည်း ကရုဏာနှင့် ဉာဏ်ဖြင့် ကျေနပ်မှုရအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ ဆက်ဆံမှုများသည် “ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်” (ဆက်ဆံခံရသူများအတွက် အကျိုးရှိဆုံး ဉာဏ်) ဖြစ်ပြီး၊ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့ဖြင့် ဖြောင့်မတ်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၄. ပညာပါရမီနှင့် အခြားပါရမီများ၏ ဆက်စပ်မှု ဝိဓူရဇာတ်တွင် ပညာပါရမီသည် ဦးဆောင်ဖြစ်သော်လည်း၊ ကျန်ပါရမီကိုးပါးလည်း ပါဝင်သည်။
ဒါနပါရမီ: ကိုယ်ကျိုးစွန့်လွှတ်မှု။
သီလပါရမီ: ဖြူစင်သော ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ။
နေက္ခမ္မပါရမီ: မိမိအကျိုးမျှော်ကိုးခြင်းမရှိဘဲ လောကအကျိုးကို ရှေးရှုမှု။
''ဝီရိယပါရမီ: အန္တရာယ်များကို မလျှော့ဘဲ ရင်ဆိုင်မှု။
ခန္တီပါရမီ: အခက်အခဲများကို သည်းခံခွင့်လွှတ်မှု။
သစ္စာပါရမီ: ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှု။
အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ: ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မှု။
မေတ္တာပါရမီ''': ရန်သူပင်ဖြစ်စေ ချစ်ကြင်နာမှု။
ဥပေက္ခာပါရမီ: ကောင်းဆိုးကို မယိမ်းယိုင်ဘဲ ခွင့်လွှတ်မှု။
ဤပါရမီများသည် ပညာကို အားဖြည့်ပေးပြီး၊ ဝိဓူရသုခမိန်အား လောကအကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်စေခဲ့သည်။
၅. ပညာပါရမီ၏ ရည်မှန်းချက် ပညာပါရမီ၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ မိမိအကျိုးထက် လောကအကျိုးကို ဦးတည်ပြီး၊ တဏှာနှင့် အာသဝများကို ပယ်ရှင်းကာ နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်ရန်ဖြစ်သည်။
ဝိဓူရသုခမိန်သည် မိမိဘဝကို စွန့်လွှတ်ကာ လောကကို ဓမ္မလမ်းပေါ်တင်ရန် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရရှိကာ ဂေါတမဗုဒ္ဓအဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၎င်း၏ လုပ်ရပ်များသည် လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော ပညာပါရမီ၏ အာနုဘော်ကို သက်သေပြသည်။
နိဂုံး ပညာပါရမီသည် မောဟကို ပယ်ရှင်းပြီး၊ ကရုဏာ၊ သီလ၊ သမာဓိတို့နှင့် ယှဉ်ကာ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော မြင့်မြတ်သော တရားဖြစ်သည်။
ဝိဓူရသုခမိန်၏ ဘဝမှတစ်ဆင့် ပညာသည် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှား၍၊ သတ္တဝါအားလုံးကို ကျေနပ်စေကာ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ပို့ဆောင်နိုင်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ဤတရားကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးမည်ဆိုပါက၊ လောက၏ အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်ပြီး၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်ကြောင်း သိသာထင်ရှားပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပညာပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဝီရိယပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော စွမ်းအင်နှင့် ဇွဲလုံ့လကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ဝီရိယ၏ သဘောသဘာဝ၊ ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော အချက်များ၊ ၎င်း၏ အဆင့်သုံးရပ်နှင့် ဝဏ္ဏပထဇာတ်၊ မဟာဇနကဇာတ်တို့မှတစ်ဆင့် ၎င်း၏ လက်တွေ့ထင်ရှားမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ၁. ဝီရိယ၏ သဘောသဘာဝ ဝီရိယသည် အဘိဓမ္မာအရ စေတသိက် (စိတ်နှင့်ယှဉ်သော တရား) ဖြစ်ပြီး၊ ကုသိုလ်စိတ်နှင့် အကုသိုလ်စိတ် နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။
နိရုတ္တိအရ “ဝီရိယ” ဆိုသည်မှာ “ရဲရင့်ခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး၊ မြန်မာဝေါဟာရအရ အကုသိုလ်တွင် “မိုက်မဲခြင်း”၊ ကုသိုလ်တွင် “သတ္တိရှိခြင်း” ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
အကုသိုလ်တွင် ရဲရင့်ခြင်းသည် မောဟ (မသိခြင်း) က ဦးဆောင်ပြီး၊ ကုသိုလ်တွင် ရဲရင့်ခြင်းသည် အမောဟ (မှန်ကန်စွာ သိခြင်း) က ဦးဆောင်သည်။
ဝီရိယပါရမီသည် ကုသိုလ်ဘက်သို့ ဦးတည်သော သတ္တိရှိခြင်းကိုသာ ယူသည်။
လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပိုင်းတွင် ဝီရိယသည် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားရန် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။
၎င်းကို အာရမ္ဘဝီရိယ (အစပိုင်းအားထုတ်မှု)၊ နိက္ကမဝီရိယ (အလယ်ပိုင်း ကျော်လွှားမှု)၊ ပရက္ကမဝီရိယ (အဆုံးပိုင်း ပြီးမြောက်မှု) ဟူ၍ အဆင့်သုံးရပ် ခွဲခြားနိုင်သည်။
ဤအဆင့်သုံးရပ်စလုံး ပြည့်စုံမှသာ ဝီရိယသည် ပါရမီအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
၂. ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်ချက်များ ဝီရိယသည် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သော အားထုတ်မှုမျှသာ ဖြစ်နေပါက ပါရမီဟု မခေါ်နိုင်ပါ။
၎င်းကို ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံစေရန် ကရုဏာ (သူတစ်ပါးအပေါ် ကြင်နာမှု) နှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ် (ဆက်ဆံခံရသူများအတွက် အကျိုးရှိသော ဉာဏ်) တို့ ရှေ့သွားဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။
ကရုဏာမပါဘဲ ဝီရိယသည် မောဟ၏ မျက်လှည့်သာဖြစ်ပြီး၊ မြင့်မြတ်သော ရည်မှန်းချက်ကို မဆောင်နိုင်ပါ။
ထို့ပြင်၊ သီလ (ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ) နှင့် သမာဓိ (စိတ်တည်ငြိမ်မှု) တို့သည် ဝီရိယ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤတရားများ ပြည့်စုံမှသာ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော ဝီရိယပါရမီ ဖြစ်လာသည်။
ဝီရိယပါရမီတွင် ကံ (မျိုးစေ့)၊ ဉာဏ် (ရေ)၊ ဝီရိယ (မြေဩဇာ) သုံးမျိုး ပေါင်းစပ်ရန် လိုအပ်သည်။
ကံသည် သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်တွင် အနန္တရှိသော အလားအလာများအဖြစ် တည်ရှိပြီး၊ ဉာဏ်ဖြင့် မှန်ကန်စွာ ရွေးချယ်ကာ၊ ဝီရိယဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်မှသာ ကုသိုလ်အကျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
၃. ဝီရိယ၏ အဆင့်သုံးရပ် အာရမ္ဘဝီရိယ: လုပ်ငန်း၏ အစပိုင်းတွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ မျှော်လင့်ချက်နှင့် အားတက်မှုတို့ လွှမ်းမိုးသည့် အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ သာယာဖွယ် (အဿာဒ) သဘောရှိသည်။
သို့သော် ကိလေသာ၏ အနှောင့်အယှက်များကို ပယ်ရှင်းရန် လိုအပ်သည်။
နိက္ကမဝီရိယ: အလယ်ပိုင်းတွင် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည့် မသာယာဖွယ် (အာဒီနဝ) အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဤအခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်မှသာ ရှေ့ဆက်နိုင်သည်။
ပရက္ကမဝီရိယ: အဆုံးပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းပြီးမြောက်ပြီး အဿာဒနှင့် အာဒီနဝမှ လွတ်မြောက်သည့် (နိဿရဏ) အဆင့်ဖြစ်သည်။
ဤအဆင့်သို့ ရောက်ရန် ကိလေသာ၏ အကြွင်းအကျန်များကိုလည်း ပယ်ရှင်းရန် လိုအပ်သည်။
ဤအဆင့်သုံးရပ်သည် ကိလေသာကို အာတာပ (လောင်မြိုက်ခြင်း) ဖြင့် ပယ်ရှင်းပြီး၊ လုပ်ငန်းကို အစမှအဆုံးထိ အောင်မြင်စေရန် ဝီရိယ၏ စွမ်းအားကို ပြသသည်။
၄. ဝဏ္ဏပထဇာတ်မှ ဝီရိယပါရမီ ဝဏ္ဏပထဇာတ်တွင် ဘုရားလောင်းဖြစ်သော ကုန်သည်မှူးသည် သဲကန္တာရတွင် လမ်းမှားပြီး ရေပြတ်သွားသောအခါ၊ အတောင်ခြောက်ဆယ်အနက် ရေတွင်းတူးရာတွင် ကျောက်ဖြာနှင့် ကြုံရသည်။
အခြားသူများ လက်လျှော့ချိန်တွင် ၎င်းသည် ဉာဏ်နှင့် လုံ့လဝီရိယဖြင့် ကျောက်ဖြာကို ကွဲအောင် ထုရိုက်စေ၍ ရေရရှိကာ၊ လှည်းကုန်သည် ငါးရာကို အသက်ဘေးမှ ကယ်တင်ခဲ့သည်။
ဤဇာတ်တွင် ဝီရိယသည် ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်ပြီး၊ အသက်မသေမချင်း မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လဖြင့် လောကအကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
၅. မဟာဇနကဇာတ်မှ ဝီရိယပါရမီ မဟာဇနကဇာတ်တွင် ဘုရားလောင်းဖြစ်သော မဟာဇနကမင်းသားသည် သင်္ဘောပျက်ပြီး သမုဒ္ဒရာတွင် ကူးခတ်ရင်း၊ သင်္ဘောသား ခုနစ်ရာက ဘဝနိကန္တိကတဏှာဖြင့် လက်လျှော့ပြီး သေဆုံးခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာတို့နှင့် ယှဉ်သော ဓမ္မဝါယာမ (တရားနှင့်လျော်သော ဝီရိယ) ဖြင့် ခုနစ်ရက်ကြာ ကူးခတ်ကာ မိထိလာထီးနန်းကို ရရှိခဲ့သည်။
၎င်းသည် ကံကို ဆန္ဒအလွန်၌ ရှိသည်ဟု မှတ်ယူပြီး၊ ဉာဏ်နှင့် ဝီရိယကို ဆန္ဒအတွင်း၌ အသုံးချကာ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သော အမြင်) ဖြင့် အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို ဆင်ခြင်ခဲ့သည်။
ဤဇာတ်တွင် ဝီရိယသည် လောကအကျိုးနှင့် ဓမ္မထွန်းကားမှုကို ဦးတည်သော ပါရမီအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
၆. ဝီရိယပါရမီနှင့် အခြားပါရမီများ ဝီရိယသည် ပဓာနဖြစ်သော်လည်း၊ ဒါန (စွန့်လွှတ်မှု)၊ သီလ (ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ)၊ နေက္ခမ္မ (တဏှာမှ လွတ်မြောက်မှု)၊ ပညာ (ဉာဏ်အသိ)၊ ခန္တီ (သည်းခံမှု)၊ သစ္စာ (ဖြောင့်မတ်မှု)၊ အဓိဋ္ဌာန် (ဆုံးဖြတ်ချက်တည်မြဲမှု)၊ မေတ္တာ (ချစ်ကြင်နာမှု)၊ ဥပေက္ခာ (မယိမ်းယိုင်မှု) စသည့် ကျန်ပါရမီကိုးပါးတို့က အပဓာနအားဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသည်။
ဤပါရမီများ ပြည့်စုံမှသာ ဝီရိယသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်နိုင်သည်။
နိဂုံး ဝီရိယပါရမီသည် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားပြီး၊ ကရုဏာနှင့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်ဖြင့် လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော မြင့်မြတ်သော အားထုတ်မှုဖြစ်သည်။
ဝဏ္ဏပထဇာတ်နှင့် မဟာဇနကဇာတ်တို့မှတစ်ဆင့်၊ ဝီရိယသည် ဉာဏ်၊ သီလ၊ သမာဓိတို့နှင့် ယှဉ်ကာ၊ ကိလေသာကို ပယ်ရှင်းပြီး၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အဓိကအင်အားဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ဤတရားကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးမည်ဆိုပါက၊ လောက၏ စိန်ခေါ်မှုများကို အောင်နိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝီရိယပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ခန္တီပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးကြီးသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ သည်းခံခြင်း၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် မေတ္တာတရားတို့ကို အခြေခံသည့် မြင့်မြတ်သော စိတ်ထားတစ်ရပ်ကို ဖော်ညွှန်းသည်။
ဤစာတမ်းတွင် ခန္တီ၏ သဘောသဘာဝ၊ ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သော အချက်များ၊ ၎င်း၏ လက်တွေ့ထင်ရှားမှုကို မဟာကပိဇာတ်နှင့် ခန္တီဝါဒီဇာတ်တို့မှတစ်ဆင့် ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ၁. ခန္တီ၏ သဘောသဘာဝ ခန္တီသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် “သည်းခံခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး၊ မြတ်နိုးခြင်း၊ မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းခံရမှုကို ခွင့်လွှတ်နိုင်မှုကို အကျုံးဝင်သည်။
အဘိဓမ္မာအရ ခန္တီသည် “အဒေါသ” (ဒေါသမရှိခြင်း) စေတသိက်ဖြစ်ပြီး၊ မေတ္တာတရားနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
စော်ကားမှုကို မေတ္တာဖြင့် တုံ့ပြန်နိုင်ခြင်းသည် ခန္တီ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။
မေတ္တာပါဝင်မှသာ အပြစ်မြင်စိတ် မဖြစ်ပေါ်ဘဲ၊ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ခန္တီသည် လောက၌ အဓမ္မကို ဓမ္မဖြင့် ငြိမ်းသတ်ရာတွင် အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းဟု ဆိုနိုင်၏။
၂. ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်ချက်များ ခန္တီသည် ပါရမီဖြစ်ရန် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သော ရည်ရွယ်ချက်မပါဘဲ၊ လောက၏ အကျိုးကို ဦးတည်ရမည်။
၎င်းကို အားကိုးပြုရာ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ အလောဘ (လောဘကင်းမှု)၊ အမောဟ (မှန်ကန်စွာ သိမှု) တို့ ပါဝင်ရမည်။
ထို့ပြင်၊ ခန္တီသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ (အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်) အတိုင်း ကျင့်သုံးရပြီး၊ အစွန်းရောက်မှု (အန္တပဋိပဒါ) ဖြစ်သည့် “ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ” (စိတ်လိုက်မာန်ပါ တုံ့ပြန်မှု) နှင့် “အတ္တကိလမထာနုယောဂ” (အလွန်နုံခံမှု) တို့ကို ရှောင်ရှားရသည်။
ခန္တီပါရမီ၏ အကြောင်းရင်းနီးသည် “ယထာဘူတဉာဏ်” (မှန်ကန်စွာ သိမြင်မှု) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဉာဏ်ဖြင့် စော်ကားမှု၏ အကျိုးအကြောင်းကို ဆင်ခြင်ကာ၊ “ဟိရီ” (အပြစ်လုပ်ရှက်မှု) နှင့် “ဩတ္တပ္ပ” (လောကကို ငဲ့ညှာမှု) တို့ဖြင့် စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းရသည်။
ဤသို့ဖြင့် ခန္တီသည် လောကအကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်သော ပဋိလောမဓမ္မတာ (အစုန်သဘောကို ဆန့်ကျင်သော ဓမ္မတာ) ဖြစ်လာသည်။
၃. မဟာကပိဇာတ်မှ ခန္တီပါရမီ မဟာကပိဇာတ်တွင် ဘုရားလောင်းဖြစ်သော မျောက်မင်းသည် ချောက်ကျနေသော လယ်သမားပုဏ္ဏားကို ကယ်တင်ရာ၊ ပင်ပန်းလှသဖြင့် အိပ်ပျော်ခဲ့သည်။
သို့သော် လယ်သမားက ဆာလောင်မှုကြောင့် မျောက်မင်းကို သတ်ရန် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုခဲ့သည်။
မျောက်မင်းသည် သေဆုံးခြင်းမရှိဘဲ နိုးလာပြီး၊ ဒေါသမထွက်ဘဲ၊ မေတ္တာဖြင့် လယ်သမားကို လမ်းပြပေးကာ ဟိမဝန္တာသို့ ပြန်သွားခဲ့သည်။
ဤဇာတ်တွင် ခန္တီပါရမီသည် အဒေါသဖြင့် သည်းခံနိုင်မှုအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
မျောက်မင်း၏ စိတ်ထဲတွင် ဒေါသတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း၊ မေတ္တာနှင့် ဉာဏ်ဖြင့် ၎င်းကို အောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ၊ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သော အနစ်နာခံမှုကို ပြသပြီး၊ ပါရမီဆယ်ပါးစလုံး ပါဝင်ကြောင်း သက်သေပြသည်။
၄. ခန္တီဝါဒီဇာတ်မှ ခန္တီပါရမီ ခန္တီဝါဒီဇာတ်တွင် ဘုရားလောင်းဖြစ်သော ခန္တီဝါဒီရသေ့သည် ကလာဗုမင်း၏ စော်ကားမှုနှင့် ရိုက်နှက်မှုများကို ဘာဝနာစွမ်းအားဖြင့် မတုန်မလှုပ် သည်းခံခဲ့သည်။
၎င်း၏ သည်းခံမှုသည် ဒေါသကင်းသော မေတ္တာစိတ်ပေါ်တွင် အခြေခံပြီး၊ ကိုယ်ကျိုးမမျှော်ကိုးဘဲ၊ လောက၏ အကျိုးကို ရှုမြင်ခဲ့သည်။
ဤဇာတ်တွင် ခန္တီပါရမီသည် ပညာ၊ ဝီရိယ၊ အဓိဋ္ဌာန် စသည့် အခြားပါရမီများနှင့် ယှဉ်တွဲကာ၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
၅. ခန္တီနှင့် ဥပေက္ခာ၏ အရေးပါမှု ခန္တီပါရမီသည် သာယာဖွယ် (အဿာဒ) နှင့် မသာယာဖွယ် (အာဒီနဝ) လောကဓံများကို မတုန်မလှုပ် သည်းခံနိုင်မှုဖြစ်ပြီး၊ ဥပေက္ခာပါရမီက ထိုအခြေအနေများကို ကျော်လွှား၍ လုပ်ငန်းကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မှုကို ပံ့ပိုးသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ခရီးသွားသူသည် ပတ်ဝန်းကျင်၏ ဆွဲဆောင်မှုကို ဂရုမစိုက်ဘဲ (ခန္တီ)၊ လမ်းကို ဆက်လျှောက်နိုင်မှသာ (ဥပေက္ခာ) ပန်းတိုင်သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ဤနှစ်ပါးသည် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အုတ်မြစ်အဖြစ် အရေးပါသည်။
နိဂုံး ခန္တီပါရမီသည် အဒေါသ၊ မေတ္တာ၊ ကရုဏာတို့ဖြင့် ဖြည့်စွမ်းထားသော၊ လောကအကျိုးကို ဦးတည်သည့် အနစ်နာခံမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မဟာကပိဇာတ်နှင့် ခန္တီဝါဒီဇာတ်တို့မှတစ်ဆင့်၊ ၎င်းသည် အဓမ္မကို ဓမ္မဖြင့် အောင်နိုင်ပြီး၊ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အဓိကအင်အားဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ခန္တီကို မဇ္ဈိမပဋိပဒါအတိုင်း ကျင့်သုံးပါက၊ လောက၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ကျော်လွှား၍၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ခန္တီပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
သစ္စာပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ဖြောင့်မှန်ခြင်း၊ ရိုးသားခြင်းနှင့် ကတိတည်ခြင်းတို့ကို အခြေခံသည့် မြင့်မြတ်သော ကျင့်စဉ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဤစာတမ်းတွင် သစ္စာပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ၊ ၎င်း၏ အရေးပါမှု၊ လက်တွေ့ဘဝတွင် ထင်ရှားမှုကို “မဟာသုတသောမဇာတ်တော်” မှ ဥပမာယူ၍ ဖော်ပြထားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ၁. သစ္စာပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ သစ္စာပါရမီသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြင့် “သစ္စ” (မှန်ကန်ခြင်း) ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်ပြီး၊ မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် “ဖြောင့်မှန်ခြင်း” သို့မဟုတ် “ရိုးသားခြင်း” ဟု ဖွင့်ဆိုသည်။
၎င်းသည် အပြောနှင့် အလုပ်၊ ကာယကံနှင့် ဝစီကံ၊ မနောကံတို့ ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှုကို အဓိကထားသည်။
ဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ၏ ဖော်ပြချက်အရ “ပြောသည့်အတိုင်း လုပ်ခြင်း၊ လုပ်သည့်အတိုင်း ပြောခြင်း” သည် သစ္စာပါရမီ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သည်။
မုသားမပြောဘဲ၊ ကြွားဝါမှုမပါဘဲ၊ လောက၏ အကျိုးကို ဦးတည်သော စိတ်ထားဖြင့် ကျင့်သုံးမှသာ သစ္စာသည် ပါရမီအဖြစ် ပြည့်စုံသည်။
သစ္စာတရားသည် ဝစီကံ (စကားပြောခြင်း) နှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ လောက၏ ဖြစ်မှုနှင့် ပျက်မှုကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အဓိကကျသည်။
စကားသည် လူများအကြား ဆက်သွယ်မှု၏ အခြေခံဖြစ်သောကြောင့်၊ ၎င်းကို သစ္စာနှင့် ယှဉ်ပါက လောကကို စောင့်ရှောက်နိုင်ပြီး၊ သစ္စာမဲ့ပါက ဖျက်ဆီးတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဖြောင့်မှန်ခြင်းကို “ဥဇု” (အပြောနှင့် အလုပ်ညီခြင်း) နှင့် “သုဟုဇု” (ကံသုံးပါးလုံး ညီညွတ်ခြင်း) ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲပြထားပြီး၊ သာမန်လူများအတွက် ဝစီကံနှင့် ကာယကံ ညီညွတ်မှုပင် သစ္စာအဖြစ် လုံလောက်သည်။
၂. သစ္စာပါရမီ၏ အရေးပါမှု သစ္စာပါရမီသည် လူ့ဘဝ၏ ယုံကြည်မှုနှင့် စည်းလုံးမှုကို တည်ဆောက်ရာတွင် အခြေခံကျသည်။
စကားသည် အသိ၏ ကိုယ်ထည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် အမည် (သဒ္ဒါ) နှင့် အနက် ပါဝင်မှသာ အသုံးဝင်သည်။
ဗုဒ္ဓစာပေအရ သစ္စာနှင့် ယှဉ်သော စကားသည် စွမ်းအားရှိ၍ ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ မုသားနှင့် ယှဉ်ပါက ဆိုးကျိုးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဗြဟ္မဏယုံကြည်ချက်တွင်လည်း အသံသည် ဗြဟ္မာ (အနန္တစွမ်းအင်) ဖြစ်သောကြောင့်၊ သစ္စာဖြင့် ဆိုခြင်းသည် ဗြဟ္မာကို ပူဇော်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မုသားဖြင့် ဆိုခြင်းသည် စော်ကားခြင်းဟု ယူဆသည်။
သစ္စာပါရမီသည် ပါရမီဆယ်ပါးတွင် “အထွတ်” နှင့် တူပြီး၊ နေက္ခမ္မပါရမီ (မမျှော်ကိုးခြင်း) ကို “အုတ်မြစ်” အဖြစ် အားပြုထားသည်။
ဘုရားလောင်းတော်သည် ပါရမီမပြည့်စုံစဉ် အခြားအပြစ်များကျူးလွန်ခဲ့သော်လည်း၊ မုသာဝါဒကံကို မည်သည့်အခါမျှ မကျူးလွန်ခဲ့ဘဲ၊ လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ဦးတည်၍ သစ္စာကို စွဲကိုင်ခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ သစ္စာ၏ စွမ်းအားဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသည်။
၃. မဟာသုတသောမဇာတ်တော်မှ သစ္စာပါရမီ “မဟာသုတသောမဇာတ်တော်” တွင် ဘုရားလောင်းဖြစ်သော သုတသောမမင်းသည် သစ္စာပါရမီ၏ စွမ်းအားဖြင့် လူရိုင်းဖြစ်သူ ပေါရိသာဒကို ယဉ်ကျေးအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ပေါရိသာဒသည် လူသားများကို ဖမ်းစားသူဖြစ်ပြီး၊ သုတသောမမင်းကို ဖမ်းဆီးရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။
သို့သော် သုတသောမမင်းသည် နန္ဒပုဏ္ဏားထံမှ “သတာရဟ လေးဂါထာ” နာယူရန် ကတိပြုထားသဖြင့်၊ ပေါရိသာဒထံမှ လွတ်မြောက်ရန် “သံသရာတစ်လျှောက် မင်းဘဝမရောက်ပါစေသား” ဟု ကျိန်ဆိုကာ ကတိတည်မှုကို ပြသခဲ့သည်။
သုတသောမမင်းသည် ကတိအတိုင်း တရားနာ၍ ပေါရိသာဒထံ ပြန်လာခဲ့ပြီး၊ ပေါရိသာဒကို သတာရဟဂါထာများ ဟောကြားကာ သစ္စာ၏ စွမ်းအားဖြင့် သူ၏ စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
ပေါရိသာဒသည် သုတသောမမင်း၏ သစ္စာစွမ်းအားကို အံ့ဩသွားပြီး၊ ဆုလေးဆုကို ပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။
သုတသောမမင်းက “လူသားမစားရန်” ဆုကို တောင်းခံသောအခါ၊ ပေါရိသာဒသည် အစပိုင်းတွင် ငြင်းဆန်သော်လည်း၊ သုတသောမမင်း၏ “အသက်ထက် သစ္စာက ပို၍ ချစ်ဖို့ကောင်း၏” ဟူသော တရားဟောချက်ကြောင့် ကတိသစ္စာကို မချိုးဖောက်ဘဲ လိုက်နာခဲ့သည်။
ဤဖြစ်ရပ်တွင် သစ္စာပါရမီသည် အကြမ်းဖက်မှုကို တရားဖြင့် အောင်နိုင်ပြီး၊ လောက၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
၄. သစ္စာနှင့် အခြားပါရမီများ၏ ဆက်စပ်မှု သစ္စာပါရမီသည် တစ်ခုတည်းအောင်မြင်ရန် မလုံလောက်ဘဲ၊ အခြားပါရမီများဖြစ်သော ဒါန၊ သီလ၊ နေက္ခမ္မ၊ ပညာ၊ ဝီရိယ၊ ခန္တီ၊ အဓိဋ္ဌာန်၊ မေတ္တာ၊ ဥပေက္ခာတို့၏ ပံ့ပိုးမှုကို လိုအပ်သည်။
မဟာသုတသောမဇာတ်တော်တွင် သုတသောမမင်းသည် အသက်စွန့်ခွင့်ပြုမှု (ဒါန)၊ အဓမ္မနည်းမသုံးခြင်း (သီလ)၊ မမျှော်ကိုးဘဲ တာဝန်ယူမှု (နေက္ခမ္မ)၊ ပေါရိသာဒ၏ သဘောကို သိမှု (ပညာ)၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု (ဝီရိယ)၊ အခက်အခဲသည်းခံမှု (ခန္တီ)၊ ဆုံးဖြတ်ချက် မလျှော့မှု (အဓိဋ္ဌာန်)၊ မေတ္တာထားမှု (မေတ္တာ)၊ အကျိုးဆိုးကို လျစ်လျူရှုနိုင်မှု (ဥပေက္ခာ) တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြု၍ ပေါရိသာဒကို ပြုပြင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် သစ္စာသည် အခြားပါရမီများနှင့် ယှဉ်တွဲသောအခါ အထွတ်အထိပ်စွမ်းအားကို ပြသနိုင်သည်။
နိဂုံး သစ္စာပါရမီသည် အပြောနှင့် အလုပ် တစ်သားတည်းဖြစ်မှု၊ လောက၏ အကျိုးကို ဦးတည်သော ရိုးသားမှုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ စွမ်းအားသည် လူသားတို့၏ စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။
မဟာသုတသောမဇာတ်တော်မှတစ်ဆင့်၊ သစ္စာသည် အကြမ်းဖက်မှုကို အနိုင်ယူ၍ လူယဉ်ကျေးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်ရာ အဓိကအင်အားဖြစ်ကြောင်း သိသာသည်။
သစ္စာကို အခြားပါရမီများနှင့် ပေါင်းစပ်၍ ကျင့်သုံးပါက၊ လောက၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ကျော်လွှား၍ ချမ်းသာသုခကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သစ္စာပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပါရမီဆယ်ပါး၏ အရေးပါသော တရားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ခိုင်မာသော ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ၎င်းအတိုင်း မတုန်မလှုပ် ဆောင်ရွက်နိုင်မှုကို အခြေခံသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင်စာအုပ်မှ အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ၏ သဘောသဘာဝ၊ ၎င်း၏ အရေးပါမှု၊ နှင့် “တေမိယဇာတ်တော်” မှ ဥပမာယူ၍ ဖော်ပြထားလေသည်။