kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စက်‌ရွေ‌ပေါ်မှာမူ အ‌သေတပ်ဆင်ထား‌သော ‌ကြောင့် အထည်ပစ္စည်းကို စက်ဖြင့်‌ရွေ့ရှား‌ပေးရသည်။
‌ပျော့ ‌ကြောင်း ထိုးစက်မှာ စက်‌ရွေ‌ပေါ်နှင့်သ‌ဘောချင်း တူ‌သော်လည်း အလိုရှိ‌သော ‌ပျော့‌ကြောင်းအရွယ်ကိုလိုက်၍ ‌ရွေ‌ပေါ်သွား (ဆောက်သွား)သေး‌သေးကို တပ်ဆင်‌ပေးထားသည်။
စက်‌ရွေ ‌ပေါ်နှင့် ‌ပျော့‌ကြောင်းထိုးစက်များတွင် ‌ဆောက်ပြားပုံ ‌ရွေ‌ပေါ် သွားများကို မသုံးဘဲ၊ ထက်‌သောနံ‌ဘေး‌စောင်းများပါ၍ လည် လျက်ရှိ‌သော ‌ဆောက်လုံးမျိုးကိုလည်း သုံးနိုင်သည်။
သတ္တုဖြတ် ကတ်‌ကျေးများ၌ ရိုးရိုးကတ်‌ကျေးများမှာကဲ့သို့ အသွားနှစ်ခုမဟုတ်‌ချေ။
သို့‌သော် အလုပ်လုပ်ပုံမှာမူ ရိုးရိုး ကတ်‌ကျေးကဲ့သို့ပင်ဖြစ်၏။
သံမဏိလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြု‌သော ကတ်‌ကျေးများသည် အလွန်အား‌ကောင်း၏။
သာမန်အပူချိန် တွင် ၂ လက်မခန့်ထူး‌သော သံမဏိကို၎င်း၊ အထည်ကို အပူ တိုက်ထားလျှင် ၂၅ လက်မခန့်ထူ‌သော သံပြားများကို၎င်း ဖြတ်‌တောက်‌ပေးနိုင်သည်။
လုပ်ငန်းအ‌သေးအဖွဲများတွင် လက် အားဖြင့်သာ ကတ်‌ကျေးကို အသုံးပြု၏။
သို့‌သော် စက်မှု လက်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကြီးများ၌ ‌မော်‌တော်စက်၊ ‌ေ၇‌နွေး‌ငွေ့ စက် စသည်တို့ဖြင့် ကတ်‌ကျေးကိုသုံးသည်။
အလွန်ကြီးကျယ် ‌သော အလုပ်ရုံများတွင်မူ ‌လေဖိအားဖြင့် ‌မောင်း‌သောစက်များ ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
လွှစက်တွင် လုပ်ငန်းကိုလိုက်၍ လွှအမျိုးမျိုးရှိသည်။
အ‌တွေ့ရအများဆုံးမှာ သစ်စက်များတွင်သုံးသည့် လွှမျိုးကဲ့သို့ လွှဝိုင်းများဖြစ်၏။
အချို့မှာ လက်ဆွဲလွှကဲ့သို့ ‌ရှေ့တိုး‌နောက်ငင် လှုပ်ရှားသည့် စက်ထိုးလွှဖြစ်၏။
လွှသွားသည် အလွန်လျင် မြန်စွာ လှုပ်ရှားလျက်ရှိ၍ လွှခွဲလိုသည့်ပစ္စည်းကို စက်ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ‌ရွှေ့‌ပေးရသည်။
အလွန်ထုထယ်ကြီးမား‌သော ပစ္စည်းများကို ခွဲစိတ်ရန်အတွက်မူ ခါးပတ်လွှသည် အ‌ကောင်း ဆုံးဖြစ်၏။
ဤလွှမျိုးတွင် လွှသည် တစ်ဘက်တချက်ရှိ ဘီး များ‌ပေါ်တွင် ခါးပတ်ကွင်းပတ်၍ လည်‌နေသည်။
‌ကျောက်များ ကိုဖြတ်ရာ၌ သုံးသည့်လွှမှာလည်း ခါးပတ်လွှနှင့် တသ‌ဘော တည်းပင်ဖြစ်သည်။
ဖြတ်‌တောက်သည့် ကရိယာဟူသ‌ရွေ့မှာ သပ်များတွင် အကျုံးဝင်သည်။
သစ်သားတွင်ဖြစ်‌စေ၊ သတ္တုတွင် ဖြစ်‌စေ၊ ‌ဆောက်ကို အသုံးပြုပုံချင်းမှာ အတူတူပင်ဖြစ်၏။
သို့‌သော် သစ်သားမှာ‌ပျော့၍ သတ္တုမှာမာသည့်အတွက် ‌ဆောက် သွားချွန်ပုံချင်း မတူကြ‌ပေ။
သစ်သားတွင်သုံး‌သော ‌ဆောက် သွားများသည် ပါးလွှာချွန်ထက်‌လေ့ရှိ၍ သတ္တုတွင်းသုံး‌သော ‌ဆောက်သွားများကို တုတ်ခိုင်‌စေခြင်းငှာ၊ ‌ဆောက်သွားသည် ဒီဂရီ ၃၀ မှ ၆၀ ခန့်အထိ ‌ရွှေ‌နေရသည်။
ထို့အပြင် ထို ‌ဆောက်မျိုးကို အလွန်ခိုင်မာ‌သော သတ္တုမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
စက်အမျိုးမျိုး တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ကရိယာတန်ဆာ ပလာများလည်း အမျိုးမျိုး‌ပေါ်‌ပေါက်လာရသည်။
ယင်းတို့မှာ ပုံဆွဲကရိယာနှင့်တကွ တိုင်းတာရန်ကရိယာများဖြစ်ကြ၍ ဆကရူ‌ဂေ့၊ ဆလိုက်ကယ်လစ်ပါ၊ မိုက်ကရိုမီတာ စသည်တို့မှာ ယခု‌ခေတ်‌ပေါ် တိုင်းတာစစ်‌ဆေးစရာ ကရိယာများဖြစ်ကြ၏။
ယခု‌ခေတ်‌ပေါ် တိုင်းတာစစ်‌ဆေးစရာ ကရိယာများနှင့် ဆိုပါက သာမန်အားဖြင့် တစ်လက်မ၏ တစ်‌ထောင်ပုံတစ်ပုံအထိ တိုင်း တာနိုင်၍ အလွန်အထက်တန်းကျ‌သော ‌ခေတ်မှီကရိယာများနှင့် ဆိုပါက တစ်လက်မ၏ တစ်သန်းပုံ တစ်ပုံအထိပင် မှန်ကန် ‌အောင် စစ်‌ဆေးတိုင်းတာနိုင်‌လေသည်။
ဗြဲတိုက်ဟူသည်မှာ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက် လွှတ်ရုံးငါးရပ်အနက် တစ်ရပ်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
နန်းမြို့တော်အတွင်း ဇေတဝန်ဆောင်၏ မြောက်ဘက် သီဟာသနပလ္လင်ရွှေနန်းပြာသာဒ်တော်ကြီး၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ဘုရင်စံတော်မူရာ နန်းတော်နှင့် တဆက်တည်း ဖြစ်သည်။
ဗြဲတိုက်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ မွန်ဘာသာစကား ပတိုက်ဗြဲမှ လာကြောင်းဖြင့် ရွှေဘုံနိဒါန်း၌ ဆိုသည်။
မွန်ရေးထုံးကျကျ ရေးလိုမူ တိုက်ဗဲလ္လာဟု ဖြစ်သည်။
တိုက်သည် အဆောင်ဖြစ်၍ ဗဲလ္လာသည် လူပျိုဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ လူပျိုတော်တို့စွဲမြဲခစား ထမ်းရွက်နေထိုင်ရသော အဆောင်တော်ဟုဖြစ်သည်။
ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူရှင် လက်ထက် မွန်လူပျိုတော်များ မြဲစွဲခယမ်း ထမ်းရွက်ခဲ့ဖူးသည်ကို ရည်ရွယ်၍ နောက်မင်းများလက်ထက် လူပျိုတော်များ မနေသော်လည်း ရှေးခေါ်မြဲအတိုင်း ဗြဲတိုက်ဆောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
အင်္ဂလန်ရှိ Privy Council သဘောမျိုးဆောင်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ဗြဲတိုက်သည် ခပ်လျားလျားဖြစ်၍ တောင်မြောက် အလျား ကွန်းဆယ်လုံး၊ သုံးထပ်လယ်ပေါ်နှင့် မြောက်ဘက်က အနိမ့်၊ တောင်ဘက်က အမြင့်ထားပြီးလျှင်ဆောက်လုပ်ထားသည်။
ထိုအမြင့်ပိုင်းကို အထက်ဗြဲတိုက်ဟုခေါ်၍ အနိမ့်ပိုင်းကို အောက်ဗြဲတိုက်ဟုခေါ်သည်။
အထက်စံတိုက်တွင် စံကားသားဖြင့် ပြုလုပ်၍ ဆင်ရုပ်များ ခံထားသော ဂဇာသနပလ္လင်ရှိသည်။
အောက်ဗြဲတိုက်ကို မြေမှ ၅ပေခန့်မြင့်ပြီး အုတ်ခံသမံတလင်း စိန်တောင်များနှင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
ပန္နက်ပုံများအရ အောက်ဗြဲတိုက်သည် နန်းတော်အုတ်ခုံကို မေးတင်ထားသကဲ့သို့ ရှိသည်။
အဆောက်အဦးမှာ သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသကဲ့သို့၍ ဇေတဝန်ဆောင်များကဲ့သို့ ပိန်းချ မဟုတ်ဘဲ အနီခံ ရွှေရေး၊ သို့မဟုတ် အနီတစ်ဝက် ရွှေတစ်ဝက် ချထားသော အဆောင်ဖြစ်သည်။
ရာထူးခန့်ထားပုံနှင့် တာဝန်များ ဗြဲတိုက်တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အတွင်းဝန် ၄ပါး၊ သံတော်ဆင့် ၄ယောက်၊ ဗြဲတိုက်သံဆင့် ၄ယောက်၊ စာရေးတော် ၃ယောက်၊ သံတိုက်စိုး ၁ယောက်၊ သံတိုက်စာရေး ၁ယောက် ခန့်ထားမြဲဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဘုရင်များ သဘောအတိုင်း အပိုအလျော့ ရှိတတ်သည်။
သီပေါဘုရင်မင်းမြတ် လက်ထက်တွင် အတွင်းဝန် ၆ပါး၊ သံတော်ဆင့် ၃၀၊ ဗြဲတိုက်သံဆင့် ၂၅ယောက် စသဖြင့် ခန့်ထားခဲ့ဘူးသည်။
သီပေါမင်း လက်ထက် ဗြဲတိုက်သံဆင့်များမှာ အခြားရာထူးများနှင့် တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ကြရသည်။
ယင်းတို့သည် ဗြဲတိုက်အရာရှိများဖြစ်၍ လက်အောက်အမှုထမ်းများလည်း ရှိသေးသည်။
ဗြဲတိုက်က အမြဲစေခိုင်းရသော အမြဲအမှုထမ်း ၂မျိုးမှာ ဖွားဖက်ကျော်နှင့် ဒိုင်းတော်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဖွားဖက်ကျော်တို့သည် အသာအယာ ဆင့်ခေါ်ရ၍ ကြိုးကြိမ် မကိုင်ရချေ။
ဒိုင်းတော်များသည် ကြိုးကြိမ်ကိုင်၍ လူများကို ရိုက်နှက် ဆင့်ခေါ်နိုင်သည်။
ဗြဲတိုက်တော်က အလျင်အမြန် စေခိုင်းရန် ရှိလျှင် ခြေလျင်တော်များကို စေခိုင်းရသည်။
ခြေလျင်တော်များသည် ဗြဲတိုက်တော်သို့ အလှည့်ကျ လာရောက်စောင့်နေထမ်းရွက်ရသည်။
ဗြဲတိုက်အတွင်းဝန်များသည် လွှတ်တော်ဝန်ကြီးများလောက် ရာထူး မကြီးသော်လည်း၊ တနည်းအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် နီးစပ်သည့်အတွက် လွှတ်တော်ဝန်ကြီးထက် အရေးပါသည်။
အရေးပါပုံမှာ ဗြဲတိုက်က ဘုရင်မင်းမြတ် ရှေ့တော်သို့ တိုက်ရိုက် သွားလာတင်လျှောက်နိုင်၍ လွှတ်တော်ကမူ ဗြဲတိုက်မှတဆင့်သာလျှင် ရှေ့တော်သို့သွားရောက် လျှောက်တင်နိုင်သည်။
ဗြဲတိုက်အရာရှိများသည် နန်းတော်တွင်းနှင့် ဘုရားကျောင်းအတွင်မှ အပ အခြားသွားလာသည့်အခါ၊ အရာရှိများရှေ့တွင် အတောင် ၃၀ ကွာလောက်မှ ရှေ့လိုက်ခေါ် အမှုထမ်း၂ဦးသည် ကြိမ်ကို ထောင်ကိုင်ကာ ဝဲယာလိုက်ရသည်။
ရှေ့လိုက်သည် ခေါင်းပေါင်းဖြူ ဖော့လုံးပေါင်း၍ ထိုင်မသိမ်းဝတ်ရသည်။
ဗြဲတိုက်ပေါ်သို့ အင်္ကျီမပါဘဲ၊ ခေါင်းပေါင်းဖြူမပါဘဲ မည်သူမျှ မတတ်ရ၊ အမိန့်တော်ခန့် ဗိုလ်များမှ တပါး အခြားသူများသည် ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဗြဲတိုက်ပေါ်သို့ မတတ်ရချေ။
ဗြဲတိုက်ပေါ်သို့ ဖိနပ်များလည်း မတင်ရချေ။
ဗြဲတိုက်နှင့်ဆိုင်သော အရာရှိများသည် ဝဲယာ အလှည့်ခွဲ၍ တစ်ရက်ခြားတစ်ခါ ဗြဲတိုက်မှာဖြစ်စေ၊ သင့်ရာဌာနမှာ ဖြစ်စေ အလှည့်ကျ အိပ်ဖန်အိပ်ရသည်။
လုံလောက်သော အကြောင်းမရှိဘဲ အိပ်ဖန်ရက်ပျက်လျှင် အပြစ်ဒဏ်ခံရသည်။
ဗြဲတိုက်တတ်ချိန်မှာလွှတ်တော်မှာကဲ့သို့ နံနက် တချက်တီးချိန်အထိ တကြိမ်၊ နေ့ ၂ချက်တီးချိန်မှစ၍ ညနေ ၃ချက်တီးအထိ တကြိမ်အားဖြင့် ဥပုသ်နေ့ကို ချန်လှပ်၍ နေ့စဉ် တက်ရောက်စုဝေးကြသည်။
နံနက် တချက်တီးသည့်အခါ လွှတ်တော်က ဝင်လာသော အရာရှိများ၊ ဝင်းမှူးများ၊ ရှေ့ရုံး၊ တရားရုံး၊ နောက်ရုံး အရာရှိများ၊ သေနတ်ဗိုလ်များလည်း ဗြဲတိုက်တွင် ခတ္တရပ်တန့်၊ ညီလာခံ ဝင်ရန် အရာရှိများစုံလင်သည့်အခါ တညီတညာတည်း ဗြဲတိုက်က စု၍ ညီလာခံ ဝင်ကြသည်။
ညနေ ၃ချက်တီးသည့်အခါ ဗြဲတိုက်ဆင်း၍ အစုအဝေးကွဲသည်။
အတွင်းဝန်များမှာမူ ဗြဲတိုက်တွင် အမြဲနေထိုင်ကြရသည်။
ဗြဲတိုက်တက်သည့်အခါ အထက်ဗြဲတိုက် ကွန်းစင်တိုင်အတွင်းရှိ ကွမ်းသွေးပေါက်များတွင် ရာထူးအစဉ်အလိုက် စီစဉ်၍ နေရာတကျ နေထိုင်ကြရသည်။
ဗြဲတိုက်တက်သူများသည် အဝတ်အစား သစ်လွင်သန့်ပြန့်ဖို့ ဂရုစိုက်ရသည်။
အင်္ကျီရှည်ပေါ်က လက်ကျယ် ဝတ်ရသည့်အပြင် စလွယ်လည်း ဆင်ရသည်။
ဗြဲတိုက်တတ်ချိန် မဟုတ်သည့်အခါ သက်ဆိုင်ရာ အလုပ်များကို အလိုရှိသော နေရာတွင် ဖြစ်စေ၊ အောက်ဗြဲတိုက်တွင်ဖြစ်စေ နေပြီးလျှင် စီရင်ခန့်ခွဲလုပ်ဆောင်ကြရသည်။
ဗြဲတိုက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆုံးဖြတ်ရန် အမှုများကို အတွင်းဝန်များ အစုံအညီ ဆုံးဖြတ်ကြရသည်။
ရှင်ဘုရင်က ထုတ်ပြန်သော အမိန့်တော်များကိုလည်း ခွဲခြားသတ်မှတ် ကြရသည်။
လွှတ်တော်က သွင်းသော သွင်းစာများ၊ စာတမ်းများကိုလည်း လိုက်နာရန် စီမံရသည်။
လွှတ်တော်မှသွင်းသော စာများ၊ လွှတ်တော်သို့ ထုတ်ရန် စာများကို အတွင်းဝန်မင်းများထံ၊ သံတော်ဆင့်များ၊ ဗြဲတိုက် သံဆင့်များက လျှောက်ထားကြရသည်။
အရေးကြီးလျှင် ကြီးသလို စီမံဆင့်ဆိုရသည်။
ရှင်ဘုရင်က ထုတ်ပြန်ထားသော အမိန့်များကိုလည်း ဗြဲတိုက်ကပင် အမိန့်တော်မှာတမ်း ထုတ်သင့်သည်၊ အမိန့်တော် မှတ်သားချက် ထားသင့်သည်၊ အမိန့်တော်ပြန်သင့်များကို ခွဲခြားဝေဖန်ရသည်။
အမိန့်တော် ထပ်မံ၍ ခံယူသင့်သော ရှုပ်ထွေးသည့် အရာပါလျှင် ၊ သို့မဟုတ် လိုနေလျှင် ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် အတွင်းဝန်က သံတော်ဆင့်အား ဆင့်ဆိုရသည်။
လွှတ်တော်က ဘုရင့်ထံသွင်းစာများကို ဗြဲတိုက်ကပင် စစ်ဆေး၍ လွှတ်တော် ဝန်ကြီးများထံ မေးမြန်း အစီရင်ခံစရာများကို ပြန်မေးပြီးမှ ဘုရင့်ထံ သွင်းကြရသည်။
ရှင်ဘုရင်များသည်ဗြဲတိုက်တော်သို့ ထွက်တော်မူ၍ ချီးမြှင့်ခြင်း၊ နှိမ့်ချခြင်း ပြုလေ့ရှိသည်ဟု ရှေးစာဟောင်း စာတမ်းများမှာ ရှိသော်လည်း မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် သီပေါဘုရင်မင်းမြတ်တို့သည် ဗြဲတိုက်သိမ်းရန် အခမ်းအနားများနှင့် ဗြဲတိုက်သို့ သွားသည်မှတပါး အခြားကိစ္စနှင့် ဗြဲတိုက်သို့ ထွက်တော်မူ၍ ခြီးမြှင့်ခြင်း၊ နှိမ့်ချခြင်း ပြုတော်မူသည် မရှိဟု သိမီသူများက ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ရာဇဝင်ရှိသည်ကို ထောက်၍ ရှင်ဘုရင် ထွက်တော်မူလေ့ရှိသည် ဟူသောအချက်ကိုမူ ဟုတ်မှန်တန်ရာသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည်။
ဗြဲတိုက်တော် ကွန်းစင်အခန်းကြီးများအတွင်းသို့ အတွင်းဝန်များမှတပါး အခြားမည်သူမျှ ဝင်ခွင့်မရချေ။
ညအိပ်ဖန်သည့်အခါမှတပါး မည်သည့်အရာရှိမျှ ဗြဲတိုက်ပေါ်တွင် သင်ဖြူးဖျာခင်း၍ ထိုင်နေခွင့် မရချေ။
နိုင်ငံခြားဧည့်သည်များပင် ဗြဲတိုက်သို့လာသည့်အခါ ကွန်းစင်တိုင်အတွင်း ကွမ်းသွေးပေါက်များကို ရှောင်၍ အပြင်၌ သင့်တင့်ရာ နေရာတွင်၌ ထိုင်ကြရသည်။
ဤသည်ကား အစဉ်အလာအားဖြင့် လိုက်နာရသော ဓလေ့ဖြစ်သည်။
အခြားနိုင်ငံများရှိ ဗြဲတိုက်သဘောဆောင် ကောင်စီများ Functioning privy councils : Privy Council of Bhutan : Privy Council of Brunei : Queen's Privy Council for Canada : Danish Council of State : Norwegian Council of State : Privy Council of Thailand : Privy Council of Tonga : Privy Counsellor of the Royal Household of the Bunyoro-Kitara Kingdom Herold Privy Counsellor of the Royal Office of Orders, Honors and Awards Affairs of the Royal Household of the Bunyoro-Kitara Kingdom : Her Majesty's Most Honourable Privy Council Cabinet Committee of the Privy Council; the Cabinet of the United Kingdom Judicial Committee of the Privy Council Privy Council Office Former privy councils : Privy Council of Scotland (abolished 1707) : Supreme Privy Council (abolished 1730) : Conseil du Roi (abolished 1799 and replaced by the Conseil d'État) ဟနိုဗာ: Privy Council of Hanover (abolished 1866) : Grand Council (abolished 1898) ဂျာမနီနိုင်ငံ: Geheimrat (abolished 1918 and replaced with the State Council 1919-1933, and the Federal Council from 1949) အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ: Privy Council of Ireland (abolished 1922) : Supreme Council of State of Siam (abolished 1932) : Privy Council of Japan (abolished 1947) : Privy Council of Northern Ireland (made dormant 1972) : Privy Council of Sweden (abolished 1974; members are now the Cabinet government) ဘရာဇီးနိုင်ငံ: His Imperial Majesty's Council (honorific title, some members were part of the Council of Ministers or the Council of State, abolished by a coup in 1889)Fundação Oswaldo Cruz - História, ciências, saúde--Manguinhos‎, 1996. Online: ဟာဝိုင်အီဘုရင့်နိုင်ငံတော်: (Kingdom of Hawaii overthrown 1893) ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အပိုင်း(၁) အတွဲ(၈) ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
အလှူအတမ်း ရက်ရောသော ဝေဿန္တရာမင်းကြီး၊ သူ၏ဇနီး ပါရမီဖြည့်ဖက် မဒ္ဒီဒေဝီနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်တို့ အကြောင်းကို ရေးဖွဲ့ထားသော ဇာတ်တော်ကြီးဖြစ်သည်။
ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို မင်းဘူး ဦးဩဘာသသည် ကောဇာ-၁၁၄၅-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလတွင် ပါဠိတော်မှ မြန်မာသို့ အနက်ပြန်၍ ပြုစုတော်မူသည်။
ဇာတ်တော် အကြောင်း မဒ္ဒရာဇ်မင်းနှင့် မိဖုရားကြီး၏ သမီးတော် ဖုဿတီသည် ရှေးဆုတောင်းပြည့်သောကြောင့် မွေးစကပင် ရနံ့မွေးကြိုင်လေသည်။
အရွယ်ရောက်သောအခါ၌လည်း၊ မွှေးကြိုင်၍တင့်တယ်လှပပေသည်။
ထိုဖုဿတီမင်းသမီးနှင့် သိဉ္စည်းမင်းသားတို့ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပြီးနောက် ခမည်းတော် သိဝိမင်းကြီးက သိဉ္စည်းမင်းသားကို ထီးနန်းမွေပါပေးအပ်သဖြင့် ဖုဿတီသည် တောင်ညာစံဒေဝီဖြစ်လာသည်။
တစ်နေ့သော် မိဖုရားကြီးသည် ရွှေမြို့တော်ကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုလိုသော ဆန္ဒရှိသဖြင့် အခြွေအရံများရံလျက် လှည့်လည်လေ၏။
ကုန်သည်များသွားသောလမ်းသို့ရောက်လျှင် မိဖုရားကြီးသည် ရုတ်တရက် ဗိုက်နာလာပြီး လမ်းမပေါ်တွင်ပင် သားတော်တစ်ပါးဖွားမြင်၏။
ထိုသို့ လမ်းပေါ်တွင် မွေးသောကြောင့် ထိုခေတ်သုံးသော စကားဖြင့် ဝေဿန္တရာဟု အမည်ပေးလေသည်။
ထိုည၌ကောင်းကင်တွင် ထိုအခါက ကျက်စားနေသော ဆင်ပျံတစ်ကောင်သည် ဆင်ဖြူလေးတစ်ကောင်ကို ချီလာကာ ရွှေနန်းတော်တင်းကုတ်၌ ချထားခဲ့လေသည်။
သိဉ္စည်းမင်းကြီးက ဘုန်းရှင်ကံရှင်ဖြစ်သော သားတော် ဝေဿန္တရာအား အဖိုးထိုက်တန်သော လည်ရွှဲကို ဆင်မြန်းစေ၏။
ငါးနှစ်သားအရွယ်ရောက်သော အခါ မင်းသားလေးက လည်ရွဲကို ချွတ်၍ အထိန်းတော်အားပေးလေ၏။
အထိန်းတော်လည်း မယူဝံ၍ မင်းကြီးထံ အကျိုးအကြောင်းလျှောက်တင်လေသော် ‘‘ငါ၏ သားတော်ပေးလျှင် အပိုင်ယူခွင့်ပြုသည်။
’’ဟု မိန့်လေသည်။
ထိုသို့မိန့်တော်မူပြီး သာ၍ကောင်းသော လည်ရွှဲအသစ်တစ်ကုံး ဆင်စေ၏။
ဤသို့ဖြင့် မင်းသားလေးသည် လည်ရွဲကို ကိုးကြိမ်တိတိလှူလေသည်။
ဝေဿန္တရာမင်းသားသည် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဤသို့တွေးတောလေ၏။
‘‘ငါ့မျက်စိများကို လည်းကောင်း၊ ငါ့အသွေးအသားများကို လည်းကောင်း၊ ငါ့ဦးခေါင်းကို ပင်လည်းကောင်း လှူရန် အာသာပြင်းပြလိုက်တာ၊ သို့တည်း မဟုတ် ကျေးကျွန်အဖြစ် အလှူခံအံ့ ... ငါသည် ကျွန်အဖြစ် လိုက်သွားမည်တည်း’’ဟူ၍ဖြစ်၏။
ထိုသို့ အကြံပြုနေစဉ် ရွှေမြို့တော်တွင် ထူးဆန်းစွာ ငလျင်တုန်လှုပ်လေသည်။
အသက် ၁၆နှစ် ပြည့်ပြီးသော အခါ မယ်မဒ္ဒီ မင်းသမီးနှင့် ရွှေလက်တော်ဆက်၍ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုလေသည်။
ထိုမျှမကသေး ထီးနန်းအရာကိုပင် အပ်နှံခြင်း ခံရလေသည်။
မင်းဖြစ်လျှင် ဝေဿန္တရာသည် အလှူမဏ္ဍပ်ခြောက်ဆောင် ဆောက်စေ၏။
နန်းတွင်း၌ တစ်ဆောင် မြို့လည်၌တစ်ဆောင်၊ မြို့တံခါးလေးခု၌တစ်ဆောင်စီဖြစ်၏။
ခြောက်သိန်းသော တန်ဖိုးရှိ ပစ္စည်းများကို နေ့စဉ်လှူလေသည်။
နောင်အခါ သားတော် ဇာလီနှင့် သမီးတော် ကဏှာစိန်တို့ကို မွေးဖွားလေသည်။
ထိုနှစ်တွင် ကလိင်္ဂရာဇ်တိုင်း၌ မိုးခေါင်၍ သီးနှံများ မအောင်မြင်သဖြင့် ငတ်မွတ်ကြ၏။
ကလိင်္ဂရာဇ် မင်းကြီးလည်း ထုံးစံအတိုင်း မိုးရွာစေရန် ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် အဓိဌာန်ပြု၍ ဥပုသ်ဝင်တော်မူသည်။
သို့သော် မိုးမရွာပေ။
အရပ်ဓလေ့အတိုင်းလည်း နတ်ပသကာ လွန်ဆွဲပွဲများပြုလုပ်လေ၏။
သို့သော် မိုးမရွာချေ။
ထိုအခါမင်းကြီးက၊ ပညာရှိပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားများကို ဆင့်ခေါ်၍ တိုင်ပင်တော်မူ၏။
ပုဏ္ဏားများက ဆင်ဖြူတော်ရှိသော အရပ်၌မိုးကောင်းကြောင်း လျှောက်သောအခါ ဝေဿန္တရာမင်းကြီးထံ အလှူခံရန် အကြံရလေသည်။
ဝေဿန္တရာမင်းကြီးသည် ဆင်ဖြူတော်ကို စီး၍ အလှူတော် မဏ္ဍပ်များကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုနေစဉ် ပုဏ္ဏားရှစ်ယောက်ရောက်လာပြီး ဆင်ဖြူတော်ကို အလှူခံရာ ဝေဿန္တရာမင်းသည် ဆင်ဖြူတော်သာမက ဆင်ကကြိုးတန်ဆာပါလှူ၍ ဆင်ဦးစီးကိုပါ ခေတ္တငှားလိုက်လေသည်။
ထိုအခိုက် မဟာပထဝီမြေကြီးသည် ငလျင်ဆတ်ဆတ်လှုပ်လေသည်။
ဤသို့ဆင်ဖြူတော်ကို လှူကြောင်းသတင်းပြန့်သွားလျှင် တိုင်းသူပြည်သားများသည် မင်းကြီးကို အလွန်ဒေါသထွက်ကုန်၏။
ဆူပူနေသည်ကို ကြား၍ ခမည်းတော်သိဝိမင်းကြီးထွက်ကြည့်သော် ဝေဿန္တရာမင်းကြီးအား ထီးနန်းစွန့်ခိုင်းရန် ဆူပူကြလေသည်။
ထိုအခါ ခမည်းတော်လည်း ကတိပေးလိုက်လေသည်။
ဝေဿန္တရာမင်းကြီးနှင့် ဖွားဖက်တော်များသည် ကြီးကျယ်သော ဆင်ဖြူတော် အလှူအတွက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာနေကြ၏။
ထိုသို့ ပီတိဖြစ်နေစဉ် ခမည်းတော်လွှတ်လိုက်သော မင်းလုလင် အခစားဝင်လာပြီး ငိုယိုကာ ပြည်သူများက ဝေဿန္တရာမင်းအား ထီးနန်းစွန့်စေလိုကြောင်း တင်လျှောက်၏။
ထိုအခါ ဝေဿန္တရာမင်းသည် သူ၏ ခံယူချက်ကို ထုတ်ဖော်မြွက်ဟ၏။
‘‘ဆင်ဖြူတော်သည် မည်မျှပင်တန်ဖိုးရှိသည်ထား၊ မည်မျှပင် ရထောင့်ရခဲသည်ထား .... ဤဆင်ဖြူလှူလိုက်လျှင် ဤတိုင်းပြည်အတွက် အကျိုးမဲ့စရာများ ဖြစ်နိုင်မည်လော။
ဖြစ်နိုင်ရင်လည်း တိုင်းပြည်က နှင်ထုတ်က ကျေနပ်စွာပင်လက်ခံသည် ဟု စကားပြန်ချေလော့’’ ဟု ပြောကြားလေ၏။
ထိုသို့ပြော၍ မိဖုရားခေါင်ကြီး မယ်မဒ္ဒီထံသို့ ကြွချီတော်မူသွားပြီး မှာစရာရှိတာမှာကြားလေသည်။
သို့သော် မယ်မဒ္ဒီမှာ ဝေဿန္တရာနှင့် လိုက်မည်ဟုပင် ပြောကြားသော အခါ ဝေဿန္တရာလည်း ခေါ်သွားရန်ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
သားတော်နှင့် သမီးတော် တို့ကို လည်း ခေါ်သွားလေသည်။
လမ်းခရီးတွင် မြင်းအလှူခံနှင့်တွေ့ သော အခါ မြင်းလှူလိုက်ပေသည်။
ထိုအခါ ရထားလုံးတွင် နတ်များ ဖန်ဆင်းထားသော သမင်များရောက်လာလေသည်။
ထို့နောက် ရထားအလှူခံနှင့် တွေ့ရာ ရထားထပ်လှူလေသည်။
ရထားလှူလိုက်သော အခါ သမင်များပျောက်သွားလေသည်။
ဝေဿန္တရာ မိသားစုသည် တောနက်ထဲတွင် နတ်များဖန်ဆင်းသော ရသေ့ဂေဟာ၌ ရသေ့ဝတ်ရန်ဆုံးဖြတ်ကာ အခြွေအရံများကို ပြန်လွှတ်လိုက်လေသည်။
တစ်နေ့တွင် ပုဏ္ဏားတစ်ဦးမှ သားနှင့် သမီးကို အလှူခံရာ လှူလိုက်လေသည်။
ထို့နောက်တွင် သိကြားမင်းသည် ဝေဿန္တရာမင်းကို စမ်းသပ်အံ့ဟု ဆိုကာ ပုဏ္ဏားပုံ ဖန်ဆင်း၍ မယ်မဒ္ဒီအား အလှူခံရာ ဝေဿန္တရာက လှူပြန်လေသည်။
ထိုအခါ သိကြားမင်းက မယ်မဒ္ဒီအား ပြန်ပေး၍ လိုရာဆုတောင်းစေလိုသည်။
သားတော်နှင့် သမီးတော်ကို အလှူခံသွားသော ပုဏ္ဏားသည် ဝေဿန္တရာ၏ ခမည်းတော်ဆီသို့ ရောက်သွားကာ ဆုငွေများထုတ်ယူပြီး အစားများရာမှ စားပိုးနင့်ပြီး သေဆုံးလေသည်။
ထို့နောက်တွင် ကလိင်္ဂရာဇ်တိုင်းပြည်မှ မိုးမှန်နေပြီဖြစ်သဖြင့် ဆင်ဖြူတော်ပြန်လာအပ်လေသည်။
ထိုအခါ ခမည်းတော်သိဝိမင်းကြီးသည် သားတော်ကို ပြန်ခေါ်ရန် တောထဲသို့ အပေါင်းအပါများဖြင့် သွားလေသည်။
ဝေဿန္တရာသည် ခမည်းတော်၊ မယ်တော်၊ သားတော်နှင့် သမီးတော်တို့ကို တွေ့သောအခါ မေ့လဲလေသည်။
အပေါင်းအပါများ အားလုံးလည်းမေ့လဲလေသည်။
ထိုအခါ သိကြားမင်းက မိုးရွာသွန်း၍ သတိပြန်ရစေသည်။
ထို့နောက် ဝေဿန္တရာသည် ရသေ့ဝတ်ချွတ်ပြီး မင်းဝတ်တန်ဆာကို ဆင်၍ ဆင်ဖြူတော်စီးကာ နန်းတော်သို့ ပြန်လိုက်လေသည်။
နန်းတော် ပြန်ရောက်သော အခါ ချုပ်နှောင်ထားသူတို့ကို ဘေးမဲ့ပေး၍ ခုနစ်ရက်တိုင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကျင်းပလေသည်။
ပွဲတော်ပြီးသော နေ့တွင် ကောင်းကင်မှ ရတနာရွှေမိုး၊ ငွေမိုးများ ထူးဆန်းစွာ ရွာသွန်းလေသည်။
ဝေဿန္တရာမင်းကြီးသည် ပြည်သူများအား မိမိအိမ်တွင်းရှိ ရတနာတို့အား ယူစေ၍ ကြွင်းသောရတနာတို့အား ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ်သိမ်းယူကာ ထိုရတနာတို့ဖြင့် အသက်ထက်ဆုံး အလှူဒါန ပြုလုပ်လေသတည်း။
thumb|Olympic pictogram for basketball ဘတ်စကက်ဘော () အားကစားသည် ဘောလုံးကို လက်ဖြင့်ပုတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ပစ်၍သော်လည်းကောင်း ဂိုးသွင်းကာ အဖွဲ့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသည့် ကစားနည်းဖြစ်သည်။
ကစားရုံတွင်း၌ဖြစ်စေ၊ ကွင်းပြင်၌ဖြစ်စေ ကစားနိုင်သော ကစားနည်းမျိုးလည်း ဖြစ်သည်။
သံကွင်းတွင် တတ်ထားသည့် ခြင်းကဲ့သို့ ကြိုးဖြင့်ခက်ထားသော ပိုင်ထဲသို့ ဘောလုံးကို ပစ်သွင်းကစားခြင်းဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဘက်စကတ်(ခြင်း) ဘော (ဘောလုံး)ကစားခြင်းဟုတွင်သည်။
စတီဖင် ကာရီ သည်NBAChampionship,FIBABasketball World Cupနှင့်Olympicsရွှေ စသည့်စုများကိုရရှိဖူးသည့်ရှားရှားပါးပါးကစားသမားဖြစ်သည်။
ဘက်စကတ်ဘော ဘောလုံး ပေါ်ပေါက်လာပုံ ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းကို ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ် စပရင်းဖီ:မြို့ရှိ ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ ကောလိပ်မှ ကာယပညာ နည်းပြ ဆရာ ဒေါက်တာ ဂျိမ်းနေစမစ် ဆိုသူက စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၆ ရာစုနှစ်လောက်က မက္ကဆီကို ပြည်နယ်တွင် မာယာ လူမျိုးတို့သည် ယခုခေတ် ဘက်စကတ်ဘောနည်းနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် ကစားနည်းမျိုးကို ကစားခဲ့ဘူးသည်ဆိုသော်လည်း ဒေါက်တာ နေးစမစ် တီထွင်သော ကစားနည်းမျိုးလောက် စံနစ်ကျခဲ့ဟန် မတူချေ။
ဘက်စကတ်ဘော ကစားခြင်းသည် ဘောလုံးကန်ခြင်းကဲ့သို့ လဟာပြင်၌သာ ကစားနိုင်သော လူအများနှင့် ကစားနည်းမျိုးကို မကစားနိုင်သည့်ရာသီတွင် ကစားရုံတွင်း၌ လူအများနှင့် ကစားနိုင်၍ ကစားရာတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုရှိသလောက် ကြမ်းတမ်းမှု၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေမှု မရှိနိုင်သော ကစားနည်းကို စဉ်းစားတီထွင်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းကစားနည်းကို စတင်တီထွင်စက လူမည်မျှပါဝင် ကစားရမည်ဟု အကန့်အသတ်မရှိ၊ ဘောလုံး အရွယ်အစား အလေးချိန်ကိုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းမရှိချေ။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်မှ ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ အသင်းက ပထမဆုံးသော ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်း ဥပဒေ ၁၃ချက်ကို ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
ယင်းကစားနည်းများကို ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ အတွင်းရေးမှူးများက ကမ္ဘာအနှံ့ ပျံ့နှံ့အောင် ဖြန့်လိုက်ရာ မြှော်လင့်သည်ထက် လူကြိုက်များသည်ကို တွေ့ရသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူပေါင်း သန်း ၂၀ကျော် ခန့် ကစားနေသော ကစားနည်းတစ်ခုဖြစ်နေလေသည်။
ကစားရုံကလေးအတွင်း လူတစု အပျင်းပြေကစားရန် ရည်မှန်းချက်ထားခဲ့သော ကစားနည်းသည် ကမ္ဘာသို့ ပျံ့နှံ့၍ လူများစု ပျော်ရွင်စွာ လက်ခံကစားလာသော ကစားနည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုမျှသာမက ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌ ပါဝင်လာပြီဖြစ်သော ကစားနည်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်နေလေပြီ။
၁၉၃၆ခုနှစ် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့တွင် ကျင်းပသော အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ယင်းကစားနည်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းခဲ့ရာ နိုင်ငံပေါင်း ၂၀နိုင်ငံမှ ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြ၍ ပထမဆုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ရရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခေတ်စားလာပုံ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းသည် ၁၉၁၅-၁၆ ခုနှစ်များတွင် စတင်ရောက်ရှိလာသည်။
ပထမဆုံး ဘက်စကတ်ဘော ကစားကွင်ဖွင့်ပွဲသို့ ယခု ယူနီယန် ခရစ်ယာန် အထက်တန်းကျောင်း (ယခင် ကူရှင်အထက်တန်းကျောင်း)နှင့် တွဲလျက် ရှိသော ဂျပ်ဆင် ကောလိပ်ကျောင်းဟောင်းကြီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ထိုဖွင့်ပွဲတွင် ပညာမင်းကြီးဟောင်း ဦးချိုကိုယ်တိုင် ကစားသူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။
ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းကို တဖြည်းဖြည်း အထက်တန်းကျောင်းများ၊ ရဲအုပ်အတတ်သင် ကျောင်းများတွင် ကစားနည်းတစ်ရပ်အဖြစ် သင်ကြားပေးရာမှ စ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းများ၌လည်း ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပျော်တမ်း ဘက်စကတ်ဘော အဖွဲ့ချုပ်ကို တည်ထောင်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘက်စကတ်ဘော အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးကောင်စီ ကလည်း ဘက်စကတ်ဘော အထူအစည်းရုံးရေးမှူး ခန့်ကာ မြန်မာတနိုင်ငံလုံး၌ ဘက်စကတ်ဘော တိုးတက်လာအောင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံများ အမျိုးသား ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်းဥပဒေဆိုင်ရာကော်မတီက သတ်မှတ်ထားသော ဘက်စကတ်ဘော ကစားကွင်း အကျယ်အဝန်းမှာ အကြီ:ဆုံး ၉၄ ပေနှင့် ပေ ၅၀ ရှိ၍ အငယ်ဆုံး ၇၄ပေနှင့် ၄၂ပေ ရှိရပေမည်။
သို့ရာတွင် ထိုထက်ငယ်သော ကစားကွင်း၌လည်း ကစားနိုင်ပေသည်။
ကစားကွင်း၏ ထိပ်၂ဖက် အလယ်တည့်တည့်၌ မြေကြီးမှ ၉ပေ အမြင့်တွင် ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ ပျဉ်ပြားကြီးတစ်ခုကို တိုင်စိုက် ရိုက်ကပ်ပြီး ထောင်ထားရသည်။
သို့မဟုတ် နံရံတွင်ရိုက်၍သော် လည်းကောင်း၊ မျက်နှာကြက်၏ ထောင့်တန်းများအားဖြင့် ချိတ်ဆွဲ၍သော်လည်းကောင်း ထောင်ထားရသည်။
ယင်းပျဉ်ပြားကြီးသည် အလျား ၆ပေ အနံ ၄ပေ ရှိသည်။
အချင်း ၁၈လက်မရှိသော သံခွေကို ယင်းပျဉ်ပြားကြီးအလယ်မှ ၆လက်မ အပြင်ထုတ်၍ မြဲမြံစွာ တပ်ထားရသည်။
ထိုသံခွေတွင် ကြိုးခိုင်ခိုင်ဖြင့် ခတ်ထားသော ပိုက်တခုစီစွပ်ထားရသည်။
ယင်းပိုက်သည် အထက်အောက်အပွင့် ဖြစ်၍ ပိုက်အဖျားသည် မြေကြီးမှ ၁၀ပေ ကွာရသည်။
ကစားရာ၌ သုံးသော ဘောလုံးသည် ဘောလုံးကန်ရာ၌ သုံးသော ဘောလုံးကဲ့သို့ အတွင်းလေလုံရော်ဘာ ဘောလုံးဖြစ်ပြီးလျှင် အပြင်က သားရေဖြင့် ပတ်ချုပ်ထားသည်။
ဘောလုံးအဝန်းမှာ ၂၉လက်မမှ လက်မ ၃၀ အထိရှိ၍ အလေးချိန်အားဖြင့် အောင်စ ၂၀မှ ၂၂အောင်စ အထိရှိသည်။
ဘောလုံးထဲသို့ လေချိန် ၁၃ပေါင်ထိုးရသည်။
ဂိုးသွင်းရန် ဘက်စကတ်ဘောဂိုးပေါက် ကစားနည်း ကစားပွဲတစ်ပွဲတွင် အဖွဲ့ ၂ဖွဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားနိုင်၍ တဖက်၅ယောက်စီ ကစားရသည်။
ကွင်းလယ်ရှိ ဗဟိုစည်းဝိုင်းတွင် တယောက်စီ၊ ဂိုးစောင့် ၂ယောက်စီနှင့် ရှေ့တန်း ၂ယောက် ကစားရသည်။
အဖွဲ့တဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကစားနေသူ ၅ယောက်အပြင် အရံလူ ၇ယောက်စီ ထားနိုင်၍ အလဲအလှယ်ဝင်ကစားနိုင်သည်။
ပါဝင်ကစားသူသည် ဘောလုံးကို သယ်ဆောင်မပြေးရချေ။
အဖွဲ့ဝင် အချင်းချင်းထံသို့ ဘောလုံးရောက်အောင် ပစ်ပေးခြင်း၊ ပြေးရင်း ပုတ်၍ ပုတ်၍ ပို့ပေးခြင်း၊ လှိမ့်ပေးခြင်း ပြုရသည်။
လူချင်းတွန်းထိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း လုံးဝမရှိအောင် ကစားရသည်။
ဘက်စကတ်ဘော ကစားသည့်အခါ တပွဲလျှင် မိနစ် ၄၀ကစားရသည်။
ပထမ မိနစ် ၂၀ ပြီးလျှင် ၁၀မိနစ်နားပြီး နောက်ဖက်ပြောင်း၍ နောက်ထပ် မိနစ် ၂၀ ကစားရသည်။
ဤကား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်း ဥပဒေအရဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ကား ၁၀မိနစ်လျှင် တစ်ခါ ၄ကြိမ်နား၍ ကစားလေ့ရှိသည်။
ကစားနည်းမှာ ကွင်းအလယ်ရှိ လူ၂ယောက်ကြားမှ နေ၍ ဒိုင်လူကြီးလုပ်သူက ဘောလုံးကို အပေါ်သို့ ၂ကိုက်သာသာခန့် မြှောက်၍ ပေးသည်။
ကျလာသော ဘောလုံးကို အလယ်လူ ၂ဦးက သူရ ကိုယ်ရ ခုန်ဖမ်း၍ ဘောလုံးရသူက မိမိဂိုးရှိရာဖက်နေ မိမိအဖွဲ့ဝင်ထံ ရောက်အောင် ပို့ပေးရသည်။
ဘောလုံးရနေသည့်ဖက်က ဂိုးသွင်းနိုင်အောင် ကြိုးစားသကဲသို့ ကျန်အဖွဲ့ဝင်ထံ ရောက်အောင် ပို့ရသည်။
ဂိုးသွင်းသည် ဆိုသည်မှာ ပိုက်တပ်ထားသော သံကွင်းထဲသို့ ဘောလုံးကို ပစ်သွင်း၍ ပိုက်ပေါက်မှ ဘောလုံးကျလာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
တဖက်နှင့်တဖက် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ၌ ဂိုးအရေအတွက်၊ သို့မဟုတ် အမှတ်အများဆုံးရသော အဖွဲ့က အနိုင်ရသည်။
ရိုးရိုး ဂိုးသွင်လျှင် ၂မှတ်ရ၍ ပြစ်မှုကြောင့်ပေးသည့် အသားလွတ်သွင်းရသော ဂိုးအတွက် ၁မှတ်ရသည်။
ကစားရန်လိုအပ်ချက်များ နှင့် အကျိုးကျေးဇူး ဘက်စကတ်ဘောကစားရာတွင် အခြေခံ တတ်မြောက်အပ်သော ပညာရပ်များရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ (၁) ဘောလုံးပေးခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး၊ (၂) ဘောလုံးဖမ်းခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး (၃) ဘောလုံးပုတ်ခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး (၄) ဂိုးသွင်းနည်း အမျိုးမျိုးတို့ဖြစ်သည်။
ဘက်စကတ်ဘော ကစားခြင်းသည် လျင်မြန်ဖျတ်လတ်ခြင်း၊ သန်မာကြံ့ခိုင်ခြင်း၊ ဇွဲရှိခြင်း၊ ပါးနပ်လိမ္မာခြင်း၊ အချိန်အဆ ကောင်းခြင်း စသော အကျိုးကျေးဇူးများ ခံစားရသည်။
Basketball, အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားမှ ဆောင်းပါး။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားများ ကဏ္ဍ:အသင်းဖွဲ့ အားကစားများ။
ဦးသုမောင် (၁၉၅၁ - ၂၀၁၀) သည် စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် အဖြစ်ပါ အောင်မြင် ကျော်ကြားသည့် စွယ်စုံရ မြန်မာ့ အနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သုမောင် သုမောင် ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် သုမောင်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် မတ်လ (၁၃) ရက်နေ့၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ စာရေးဆရာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဦးသာဓု နဲ့ မိခင်ဒေါ်ခင်ညိုတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အမည်အရင်းမှာ မောင်ဗလ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း (၄) ယောက် ရှိတဲ့အနက် တတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။
သုမောင်သည် ငယ်စဉ်က အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦး ဖြစ်လိုသဖြင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စိန်ပေါလ် (ယခုအ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင်) မှ အစိုးရ စက်မှု လက်မှု အထက်တန်းကျောင်း GTI သို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာ သင်ကြားခဲ့ရာ ဒီဇယ်အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်းကို ၁၉၆၉−ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က စ၍ စာပေနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယုဝတီဂျာနယ်တွင် စာပြင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ရင်း ကဗျာတို၊ စာတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး ဝတ္ထုတိုအဖြစ် ၁၉၇ဝ−ပြည့်နှစ်တွင် ဝတ်မှုံ ဂျာနယ်၌ “သနပ်ခါးရေကျဲကျဲ” ကို ကလောင်အမည် “အုပ်စိုး” ဖြင့် စတင် ရေးခဲ့သည်။
ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်းအဖွဲ့မှ စုဆောင်း ပြုစုသော ‘နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာစာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း’ စာအုပ် (ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ပထမ အကြိမ်) ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် `ငယ်အိပ်မက်´ ဝတ္ထုကို `သုမောင်´ အမည်ခံ၍ ရေးသား ဖော်ပြခဲ့ရာမှ ယနေ့တိုင် `သုမောင်´ အမည် ထင်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် `အချစ်´ အမည်ရှိ လုံးချင်း ဝတ္ထုကို စတင် ရေးသားရာမှ လုံးချင်းဝတ္ထု အများဆုံး ရေးသားသူ ဖြစ်လာသည်။
သိပ်ချစ်တယ်မဟုတ်လား (၁၉၇၆)၊ ရှင်နေမင်းမှ ပေးသောစာ (ဘာသာပြန်၊ ၁၉၇၆)၊ ချစ်ချစ်ချစ် ၁-၂-၃ (၁၉၈၀)၊ ဍ နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉၈၃)၊ ကွမ်းစကား (၁၉၉၉)၊ စာမျိုးစုံလင်စာသဘင် (၂၀၀၉) အပါအဝင် လုံးချင်းဝတ္ထု၊ ဘာသာပြန်ဝတ္ထု၊ ဘဝအတွေ့အကြုံ စာပေပေါင်းချုပ် စာစုပေါင်း ၆၀ ကျော်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် စာဖတ်သူ အကြိုက် မန္တလေး စာပေဆုကို အဖေ၏ အမေ ကိုယ်တွေ့ စာတမ်းငယ်ဖြင့် ရရှိခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ အိုင်အိုဝါး တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပခဲ့သော နိုင်ငံတကာ စာရေးဆရာများ စာပေရေးရာ လုပ်ငန်း (International Writing paragraph) အစီအစဉ်သို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခြင်း ခံရသဖြင့် သွားရောက်၍ စာတမ်းတင်ခဲ့သည်။
သုမောင်သည် စာပေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များသာမက ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်မှု အပိုင်းတွင်လည်း ထူးချွန်မှုရှိသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၇၄ တွင် ချစ်စံနမူ၊ နှောင်းတမြေ့မြေ့၊ အကြင်တို့လင်မယား စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သဖြင့် စာပေကဲ့သို့ပင် ရုပ်ရှင်တွင်လည်း သုမောင် အမည်သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။
သုမောင်သည် ဇာတ်ကားကြီးပေါင်း ၄ဝကျော် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်တွင် ရိုက်လက်စ ဇာတ်ကားမှာ မင်းနဲ့ မှချစ်တတ်ပြီ ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
သုမောင်သည် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အဓိက အမျိုးသားသရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဆုကို `ခုနှစ်စဉ်အလွမ်း´ဇာတ်ကားတွင် ရရှိခဲ့သည်။
အနုပညာကို သဘာဝအတိုင်း သရုပ်ဆောင်သည့် သဘာဝမင်းသားအဖြစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် သာမက တေးဂီတတွင်လည်း ထင်ရှားခဲ့သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။