kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် မီးသင်္ဘောများကို၎င်း၊ အတွင်းဘက်ကုန်းပိုင်း တွင် မော်တော်ကားများနှင့် မြစ်ကြောင်းခရီးကို၎င်း အသုံးပြု ကြသည်။
မီးရထားလမ်း ဟူ၍ မရှိချေ။
ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ကူချင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ထိုမြို့မှာ ဆာရာဝပ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍၊လူဦးရေ ၃ဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
ယခုရှိရင်းစွဲဆာရာဝပ်ပြည်နယ်မှာ ခရစ် ၁၈၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗရူးနေးနယ်စား စူလတန် ထံမှ ဆာဂျိမ်းဗရွတ်က ရရှိလိုက်သော နယ်ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ မှစ၍ ဗရွတ်၏ သားစဉ်မြေးဆက် တို့သည် စော်ဘွားအဖြစ်ဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့၏။
ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ် စာချုပ်အရ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ် သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရအစောင့်အရှောက်ခံ (ဝါ) ဩဇာခံနယ် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့၌ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်မှာ ဂျပန်တို့ လက်သို့ကျရောက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးသောအခါ ဆာဂျိမ်းဗရွတ်၏ အနွယ်ဖြစ်သော ဆာရာဝပ် ရာဇာသည် အခြေခံဥပဒေဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့၏။
သို့သော် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရကခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံက ဥပဒေပြုလွှတ်တော် နှင့် လူမျိုးစု ကိုယ်စားလှယ် အကြံပေးကောင်စီတို့၏ အကူ အညီဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:မလေးရှားနိုင်ငံ။
ဆလဗလူမျိုး သည် အရှေ့ဥရောပနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားတွင် နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆလဗပေါင်း သန်း ၂ဝဝ ခန့်ရှိ၏။
ယင်းတို့တွင် ရုရှလူမျိုး၊ ပိုးလူမျိုး၊ ဝင်းလူမျိုး၊ ရုသီနီးယန်၊ ချက်၊ ဆလိုဗက်၊ ကရိုး အက်၊ ဆားဗီးယန်း၊ ဗူလဂေးရီးယန်းနှင့် မွန်တီနီးဂရင်း လူမျိုးများ ပါဝင်၏။
ဆလဗလူမျိုးများ၏ မူလဇာစ်မြစ်မှာ အာရိယန်သို့မဟုတ် အင်ဒိုယူရိုပီယန်မျိုးရင်းမှ ဆင်းသက်လာ သူများဖြစ်၏။
ရှေးဦး ဆလဗတို့သည် ယူကရိန်းပြည်၏ အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် ပိုလန်ပြည်၏ အရှေ့ တောင်ဘက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြ သည်။
ထိုစဉ်က ဆလဗတို့သည် လယ်လုပ်၍ သိုးနွားတို့ကို မွေးမြူကာ အသက်မွေးခဲ့ကြသည်။
အေဒီ ၂ဝဝ မှ ၅ဝဝ အတွင်း၌ကား ဆလဗတို့သည် ရေကြည်ရာမြက်နုရာ ဥရောပ တိုက်ဒေသအနှံအပြားသို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြလေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဆလဗတို့သည် ဂျာမနီ၊ မွန်တီနီးဂရိုး၊ အယ်လ ဗေးနီးယားနှင့် ရုရှပြည်များသို့ စတင်ရောက်ရှိလာကြလေ၏။
ထိုစဉ်က ဆလဗလူမျိုးများမှာ အရပ်မြင့်မား၍၊ ဦးခေါင်း ရှည်ပြီးလျှင် အသားလတ်ကြ၏။
ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသောအခါ အခြားလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြ သဖြင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲလာကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဆလဗအဆက်အနွယ်ချင်းဖြစ်သော်လည်း မြေထဲပင်လယ်ဘက်မှ ဆလဗများနှင့် ရုရှဖက်မှ ဆလဗများသည် ရုပ်ရူပကာအားဖြင့် မတူကြချေ။
ထိုနည်းအတူ အခြားတိုင်းပြည်များမှ ဆလဗများ သည်လည်း ရုပ်ရည်အားဖြင့် ကွဲပြားခြားနားလေသည်။
ဆလဗနိုင်ငံများမှာ ဥရောပတိုက်တွင် မဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံ များဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆလဗတို့မှာ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသော်လည်း၊ စည်းလုံးညီညွှတ်မှုမရှိဘဲ၊ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြသော ကြောင့် အင်အားမရှိချေ။
ထို့ကြောင့် အတိုင်းတိုင်းအပြည်ပြည် မှ ဆလဗလူမျိုးမှန်သမျှတို့မှာ သူတစ်ပါး၏ ကျူးကျော်တိုက် ခိုက်ခြင်းကို ခံရသည်သာဖြစ်ခဲ့၏။
သူတို့နိုင်ငံများ၏ ပထဝီ အနေအထားမှာလည်း မကောင်းမွန်ချေ။
သူတို့သည် ဥရောပ တိုက် အရှေ့ဆုံးအပိုင်း၌ နေထိုင်ကြရသဖြင့် အာရှတိုက်မှ လူများ ဥရောပတိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါတိုင်း သူတို့၏ ပြည်များမှာ ပထမဆုံးအတိုက်အခိုက်ခံကြရသည်။
အခြားတိုင်းပြည်များမှ ဆလဗများနှင့်စာလျှင် ရုရှတို့မှာ ဖိနှိပ်တိုက်ခိုက်ခြင်းအခံရ နည်းခဲ့သည်။
သို့သော် ရုရှတောင် ပိုင်းပင်လျှင် ဂျင်ဂစ်ခန် ခေါင်းဆောင်သော ကြမ်းတမ်းရက်စက် သည့် လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။
ဆားဗီးယန်းလူမျိုးတို့သည်လည်း ကော့ဆိုဗိုတိုက်ပွဲတွင် ကျူးကျော်မှုကိုခံရ၍ နာလှန်မထူနိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ ရသည်။
ချက်လူမျိုးများကား ဝှိုက်မောင်းတိန်းတိုက်ပွဲတွင် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်း ခြင်းကိုခံရသည်။
သို့သော် ဆလဗအနွယ်တို့သည် သူတို့၏ လွတ်လပ်မှုကိုရရှိအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဥရောပတိုက် Category:လူမျိုး။
ဆလမန္ဒာကောင် (Salamander) သည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် အိမ်မြှောင်နှင့် တူသည်။
ခြေလေးချောင်းရှိ၍ အမြီးရှည်သည်။
ဖား၊ ရေပုတ်သင်တို့နှင့် အမျိုးနီးစပ်၏။
ရေကိုနှစ်သက်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် အရွယ်ငယ်၏။
သို့ရာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ၅ ပေ ရှည်သော ဆလမန္ဒာကောင်မျိုး ရှိသည်။
ဆလမန္ဒာကောင်သည် ကြောက်တတ်၏။
ဖြည်းညှင်းစွာ ကိုင်တွယ်လျှင် ဘာမျှပြန်၍ မလုပ်တတ်ပေ။
သို့သော် ကြမ်း ကြမ်းတမ်းတမ်း ကိုင်တွယ်လျှင် အရေခွံမှ အဆိပ်ပါသည့် အဖြူရည်ကို ပက်ထုတ်တတ် သည်။
ဆလမန္ဒာအမသည် အိုင်ထဲ၊ စမ်းထဲသို့ ဥများကို အုချသည်။
ရက်သတ္တစ်ပတ် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အတွင် ဥများမှ အကောင်ကလေးများ ပေါက် လာကြသည်။
ဆလမန္ဒာကောင်ကလေးသည် ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူသည်။
ခြေလေးချောင်းရှိ၏။
သို့သော် ငယ်ရွယ်စဉ် ရေထဲ၌ပင် ငါးကဲ့သို့နေသည်။
ကြီးပြင်းလာသောအခါမှ ကုန်း ပေါ်၌နေသည်။
အကွက်အပြောက်များရှိသော ဆလမန္ဒာကောင်မျိုးကို ဥရောပတိုက်၊ အမေရိကတိုက်၊ အာရှမိုင်းနား နယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများ။
ကာနယ် ဆလေဒင် (ခေါ်) အက်ဒွပ် ဘော့စ် ဆလေဒင် () သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ်- ၁၈၈၅ ခုနှစ်) သီပေါမင်းပါတော်မူ အရေးတော်ပုံနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထင်ရှားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
ဆလေဒင်သည် သီပေါမင်း နန်းမတက်မီ မင်းတုန်းမင်း၏ လက်ထက်ကပင် အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးသည်။
သူ၏နာမည်အပြည့်အစုံမှာ အက်ဒွပ် ဘီ ဆလေဒင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်လာစတွင် လက်ဖတင်နင်(ဗိုလ်) ရာထူးမျှသာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ နောင်တစစ ကက်ပတိန်(ဗိုလ်ကြီး)၊ မေဂျာ(ဗိုလ်မှူး)၊ ကာနယ်(ဗိုလ်မှူးကြီး) ရာထူးများဖြင့် တိုးတက်ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
မန္တလေး၌ အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မဆောင်ရွက်မီ မော်လမြိုင်၌လည်းကောင်း၊ ပဲခူး၌လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့ဖူးလေသည်။
မန္တလေး၌ အရေးပိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည့်နှစ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၄-၁၈၆၉ ခုနှစ်)အတွင်း မင်းတုန်းမင်းနှင့်များစွာအကျွမ်းဝင်သည်။
မင်းတုန်းမင်းသည် အင်္ဂလိပ်နှင့်ဆက်ဆံရေးတွင် ဆလေဒင်အားများစွာပင် အရေးပေးခဲ့လေသည်။
ဆလေဒင်သည် မင်းတုန်းမင်း၏ နန်းတွင်းရေးများမှစ၍ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဓလေ့အမူအရာများကို ကောင်းစွာနားလည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၆၆ ခုနှစ် မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးတော်ပုံတွင် ဆလေဒင်သည် နွေရာသီစံနန်းတော်အတွင်း၌ ပိတ်မိနေခဲ့သဖြင့် အသက်ဆံဖျား လွတ်မြောက်အောင်ထွက်ပြေးခဲ့ရ၏။
ထို့နောက် ပန်တိမ်းမင်းသားအပါအဝင် မင်းညီမင်းသားများအား ကွပ်မျက်မည်ပြုသောအခါ၊ သတင်းတင်ကြိုရရှိထားသော ဆလေဒင်သည် မင်းတုန်းမင်းထံပြေး၍ လွတ်စေအမိန့်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ယင်းအမိန့်ကား အချိန်နှောင်းခဲ့သဖြင့် ဆလေဒင်၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် အချည်းအနှီးဖြစ်ရလေသည်။
ဆလေဒင်သည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သင့်မြတ်ခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာဝန်ကြီး၊ မင်းကြီးများနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် သဘောချင်း မကြိုက်ညီဖြစ်ခဲ့လေရာ၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး လက်ဖတင်နင်ဂျင်နရယ် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး) ဖိုက်က ဆလေဒင်အား ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမှနုတ်သိမ်း၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်ခေါ် လေသည်။
ဆလေဒင်သည် မန္တလေးတွင် အရေးပိုင်ကိုယ်စားလှယ်ဟုခေါ်သော အရာရှိအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နေစဉ် တရုတ်ပြည်၊ ယူနန်နယ်အထိ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ဖောက်လုပ်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာမင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး လက်ဖတင်နယ်ဂျင်နရယ် ဖိုက်တို့ နှစ်ဦး ပူးတွဲ၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုရာတွင်လည်း ဆလေဒင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ဆလေဒင်သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် စိန့်ဂျွန်းကောလိပ်ကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဆရာမှတ် (ခေါ်) ဒေါက်တာမတ်နှင့်လည်း မော်လမြိုင်မြို့တွင် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က သိကျွမ်းခင်မင်ခဲ့ ၏။
ဒေါက်တာမတ် မန္တလေးသို့တက်၍ မင်းတုန်းမင်းထံမှ သာသနာပြုကျောင်းကို တည်ထောင်ခွင့်တောင်းခံခဲ့စဉ်ကလည်း၊ ဆလေဒင်သည် များစွာကူညီခဲ့ပေသည်။
ဆလေဒင်၏ ကူညီမှုများကြောင့် မန္တလေးတွင် ဒေါက်တာမတ်၏ သာသနာပြုကျောင်း ဖြစ်မြောက်ခဲ့ရပေသည်။
မြန်မာဝန်ကြီး၊ မင်းကြီးများနှင့် မသင့်မတင့်သောကြောင့် မန္တလေးမှ ပြန်သွားပြီးခဲ့သည့်နောက်၌ ဆလေဒင်၏အကြောင်းသည် အနည်းငယ်တိမ်မြုပ်နေခဲ့၏။
သို့သော် ဆလေဒင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ပရင်းဒါဂတ်နှင့်အတူ သီပေါမင်းအား ဖမ်းဆီးနန်းချ၍ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ရန် နောက်ဆုံးအကြိမ် မန္တလေးသို့ ဆိုက်ရောက်လာလေသည်။
သီပေါမင်းလည်း ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ်နှင့် ကာနယ်ဆလေဒင်တို့ကို နန်းတော်ခန်းမကြီးအတွင်း၌ ကောင်းစွာလက်ခံပြောဆိုလေသည်။
ကာနယ်ဆလေဒင်က အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏အမိန့်အရ မြန်မာနိုင်ငံကို ထီးနန်းနှင့်တကွ အရှင်နှစ်ပါးကိုပါ သိမ်းယူရမည့် အကြောင်းတင်လျှောက်၏။
ထိုည၌ ကာနယ် ဆလေဒင်လည်း လွှတ်တော်အဆောက်အအုံ၌ စခန်းချ၏။
နောက်တစ်နေ့တွင် ဂျင်နရယ် ပရင်းဒါဂတ်နှင့် ကာနယ်ဆလေဒင်တို့သည် သီပေါမင်းအား ဂေါဝိန်ဆိပ်ကမ်းမှ သူရိယသင်္ဘောဖြင့် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။
သီပေါမင်းနှင့် မိဖုရားနှစ်ပါးပိုင် နန်းစဉ် ငမောက်ကျောက် အပါအဝင် ကျောက်မျက်ရတနာများကို သူခိုဓားပြရန်မှကာကွယ်ရန်ဟု အကြောင်းပြ၍ သိမ်းဆည်းယူငင်သွားသည်ဟု ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ရာဇဝင်၌ အဆိုရှိခဲ့ လေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော နိုင်ငံခြားသားများ။
ယခင်ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော ယခုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် မြောက်ဘက်၌ ပိုလန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်၌ ရူမေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဟန်ဂေရီ၊ အနောက်ဘက်၌ မိုရေးဗီးယားနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။
အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် စတုရန်မိုင် ၁၈၉၂၁ မိုင်ရှိ၍၊ လူဦးရေ ၃၅ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ဆလိုဗားကီးယား၊ အရှေ့ဘက်အစွန်နှင့် အနောက် ဘက်အစွန်တို့မှတစ်ပါး ကျန်နေရာများတွင် တောတောင်ထူထပ်သည်။
မြေနိမ့်လွင်ပြင်များတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ တောင်တန်းဒေသတွင် သစ်ခုတ်ခြင်းနှင့် သိုးဆိတ်မွေးမြူခြင်း တို့ကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့တော်မှာ ဗရတစ်ဆလားဗားဖြစ်၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁၇၂၆၆၄ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
ဆလိုဗက်လူမျိုးများမှာ ဆလဗအဆက် အနွယ်များဖြစ်ကြ၍၊ ရှေးရိုးဓလေ့ထုံးစံများကို ရိုသေလေးစား လိုက်နာတတ်ကြသည်။
လူများစုမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဆလိုးဝမ်းကောင် (Slow Worm) သည် အိမ်မြောင်အမျိုးဝင်သတ္တဝါဖြစ်၍ တစ်နေရာရာတွင် မလှုပ်ရှက်ဘဲ၊ နာရီပေါင်းများစွာနေလေ့ရှိ သည်။
အလျား ၁၇ လက်မ မှ ၁၈ လက်မအထိရှိသည်။
ဆလိုးဝမ်းကောင်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထူးခြားသည့်အချက် တစ်ချက်မှာ အမြီးပြတ်လွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အနည်းငယ် ထိခိုက်ရုံနှင့် အမြီးသည် ကိုယ်မှပြတ်ထွက်သွားပြီးနောက် တစ်မိနစ် သို့မဟုတ် နှစ်မိနစ်ခန့် ခုန်နေတတ်သည်။
ဤသို့ အမြီး ပြတ်ထွက်ခြင်းမှာ အမြီးခုန်ရာသို့ ရန်သူ၏ စိတ်အာရုံကိုပြောင်းစေ၍ မိမိကိုယ်ကိုလွတ်အောင် ရှောင်ရှားစေနိုင်ရန် ဖြစ်ဟန်တူသည်။
မကြာမီပင် အမြီးဟောင်းနေရာ၌ နောက်ထပ် အမြီးသစ်တစ်ခုပေါက်လာသည်။
ဆလိုးဝမ်းကောင်များကို ဥရောပတိုက်တွင် မြောက်ပိုင်းဒေသများမှလွဲ၍ နေရာတိုင်း၌လိုပင် တွေ့ရသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အနောက်တောင်ပိုင်း၌ အတွ့ရများသည်။
နွေရာသီတွင် နေရောင်ရရှိသော မြစ်ကမ်း ပါးများ၌၎င်း၊ ဆောင်ရာသီတွင် ကျောက်ခဲ သို့မဟုတ် အမှိုက်ပုံများ အောက်တွင် ၎င်း ခိုအောင်၍နေလေ့ရှိသည်။
ပိုးကောင် အမျိုးမျိုးကိုစားသည်။
အထူးသဖြင့် အသီးအနှံများကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ပက်ကျိကို အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်သည်။
ဆလိုးဝမ်းကောင်များပေါက်ချိန်မှာ နွေရာသီ ကုန်ဆုံးခါနီးတွင်ဖြစ်သည်။
ဤအချိန်တွင် ဆလိုဝမ်းကောင်ကလေး ၆ ကောင်မှ ၁၂ ကောင်အထိ ပေါက်လေ့ရှိသည်။
မွေးစတွင် ဆလိုးဝမ်းကောင် ကလေးတို့သည် ဖြူဖွေး၏။
ဆလိုးဝမ်း ကောင်သည် မြွေပွေးနှင့် အသွင်အပြင်များစွာ ကွဲပြားခြားနား သော်လည်း၊ မကြာခဏ မြွေပွေးဟုအထင်မှား၍ သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရတတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ။
ဆလောက် () သည် ပါဏဗေဒအရ 'အီဒင်တာတာ' မျိုးစဉ်ဝင် ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသည်။
တိုဝိုင်းသော ဦးခေါင်း၊ ကြီးသောမျက်လုံး၊ သေးငယ်သော နားရွက်တို့ရှိသည်။
သုန်သုန်မှုန်မှုန် နေတတ်သည်။
အမွေးများမှာ အလွန်ရှည်၍ ညစ်ပတ်ပေကျံလျက်ရှိ၏။
အမြီးဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိချေ။
အရှေ့ ခြေထောက်တို့မှာ အနောက်ခြေထောက်များထက် ပို၍ ရှည်သည်။
ခြေထောက်ကြားတွင် ဦးခေါင်းကို လျှိုလျက် တစ်နေ့လုံး အိပ်နေတတ်၏။
သစ်ကိုင်းတွင် တွဲလွဲခိုနေသောအခါ အရွက်အလက်များနှင့် ရောထွေးနေသောကြောင့် ရုတ်တရက်မမြင်နိုင်ချေ။
ညအချိန်၌သာ တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ကူး၍ သစ်သီးများကို ရှာဖွေစားလေ့ရှိသည်။
ဆလောက်ကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်မှာမွေးပြီး သစ်ပင်ပေါ်မှာ ကြီးပြင်းလာရသောကြောင့် မျောက်ကဲ့သို့ပင် အခုန်အလွှားကျင်လျင်သည်။
မလွဲရှောင်သာသောအခါမှသာ မြေပေါ်သို့ ဆင်းလာသည်။
ခြေထောက်များမှာ မညီမညာရှိသောကြောင့် မြေပေါ်တွင် ခဲခဲယဉ်းယဉ်းလျှောက်ရသည်။
အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းတောများ၌ ဆလောက် နှစ်မျိုးကို တွေ့နိုင်သည်။
တစ်မျိုးမှာ ခြေထောက်အားလုံး၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ချောင်းစီနှင့် ခြေသည်းကလေး ၃ ခုစီရှိသည်။
အခြားတစ်မျိုးမှာ နောက်ခြေ၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ခုရှိသော်လည်း၊ ရှေ့ခြေတို့၌ ၂ ချောင်းစီသာရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဆလောက်ကောင်များသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အကူညီကင်းမဲ့လုနီးနီးရှိကြသည်။
သို့သော် ရေကူးတတ်ကြသည်။
Redirect သင်္ချာလျှောတံ ဆလိုက်ရူး = သင်္ချာလျှောတံ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:သင်္ချာ။
လျှောတံ ကိန်းများကိုမြှောက်ခြင်း၊ စားခြင်း၊ ကိန်းရင်းရှာခြင်း၊ ထပ်ကိန်းတွက်ခြင်း စသည်တို့ကို လော့ဂရစ်သမ်နည်းအရ တွက်ချက်ယူနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားသော မျဉ်းတံကိုသင်္ချာလျှောတံ(ဆလိုက်ရှုး)ဟုခေါ်၏။
သင်္ချာလျှောတံကိုခရစ် ၁၆၅၄ခုနှစ်တွင်တီထွင်ခဲ့၏။
ယင်းဖြင့်အနုစိတ်၍ တိုင်းတာ ယူနိုင်သည့်အပြင် အဖြေကိုတိကျစွာရနိုင်သောကြောင့် သင်္ချာ ပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များအတွက် အလွန်အသုံးဝင်သောကရိယာဖြစ်သည်။
သင်္ချာလျှောတံသည် အမြင်အားဖြင့် ရိုးရိုးမျဉ်းတံနှင့်တူ၏။
သို့ရာတွင် ထူးခြားချက်မှာ ယင်း၏ အလယ်တစ်လျှောက်တွင် ရှေ့နောက်လျှောယူနိုင်သော စကေးရှိခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုလျှောစကေးတွင် မူသေအမှတ်အသား ရှိ၍ စကေးအမှတ်ခြင်းတိကျစွာ တေ့ဆိုင်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဆံချည်မျှင်မျဉ်းကြောင်းလည်းပါရှိသည်။
မျဉ်းတံကြီးတွင်လည်း မူသေအမှတ်အသားများရှိသည်။
လျှောစကေးတွင်လည်းကောင်း၊ မျဉ်းတံကြီးတွင်လည်းကောင်း ရှိသောအမှတ်အသားတို့မှာ မတူညီကြချေ။
ထိုအမှတ်အသားတို့ကိုဂဏန်း ၁မှ ၁ဝဝ အထိခွဲ စိတ်ထားသည်။
ထိုအမှတ်အသားများမှာ အတိုအရှည် အကွာအဝေးကို တိုင်းတာသောအမှတ်များမဟုတ်၊ ကိန်းဂဏန်း တို့၏အမှတ်အသားများသာဖြစ်ကြသည်။
မျဉ်းတံများတွင် သတ်မှတ်ထားသောစကေး အမှတ်အသားအကွာအဝေး တို့မှာတစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူကြချေ။
ပုံစံအားဖြင့် စကေး တစ်ခုရှိအမှတ် ၁ မှ၂အထိ အကွာအဝေးသည်အခြားစကေးရှိ အမှတ် ၁ဝမှ ၂ဝအထိအကွာအဝေးနှင့်တူလိုကတူပေမည်။
သင်္ချာလျှောတံကို အသုံးပြုပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
အကယ်၍ ၃နျင့်၂တို့၏ မြှောက်ရကိန်းကို ရှာလိုသည် ဆိုကြပါစို့။
လျှောစကေးတံမှ၁ ဂဏန်းကိုမျဉ်းတံကြီးမှ ၃ဂဏန်းနေရာနှင့် တေ့ဆိုင်မိနေစေရန် လျှောစကေးကို ရွှေ့ပေးရ၏။
ထိုအခါလျှောစကေးမှ ၂ဂဏန်းသည် မျဉ်းတံကြီးမှ ၆ဂဏန်းနှင့်ဆိုင်မိနေသည် ကိုတွေ့ရမည်။
ထို့ကြောင့် ၃နှင့် ၂တို့၏မြှောက်ရကိန်းသည် ၆ဖြစ် ကြောင်းကိုသိရ၏။
လျှောစကေးမှ အမှတ်အသား များကိုလည်းကောင်း၊ မျဉ်းတံကြီးမှ အမှတ်အသားများကို လည်းကောင်း အလွယ်တကူနှင့်ကြည့်နိုင်အောင် လျှောစကေး အိမ်တွင် မှန်သားအဖုံးတပ်ထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သင်္ချာ။
ဆလတ်ပင် သည် လက်တျူကာ မျိုးစုတွင်လည်းကောင်း၊ ကွန် ပေါ်ဇီတီ မျိုးရင်းတွင်လည်းကောင်းပါဝင်၍၊ ယင်းကိုသိပ္ပံအမည်အားဖြင့် လက်တျူကာ စတီဗား ဟု ခေါ်သည်။
ဆလတ်ပင်သည် အပင်စိမ်းမျိုး ဖြစ်သည်။
အရွက်များမှာ ကြွပ်ဆတ်၏။
ဆလတ်ပင် ကို ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းဒေသတို့တွင် ခြံဥယျာဉ်များ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။
သိပ္ပံအလိုအားဖြင့် ဆလတ်မျိုးများစွာရှိသော်လည်း၊ အဓိကအားဖြင့် ဆလတ်ပင်နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပထမအမျိုးမှာ ဂေါ်ဘီထုပ် သို့မဟုတ် မုန်လာထုပ်ကဲ့သို့သော ဆလတ်ထုပ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အရွက်များမှာ ကျယ်ပြန့်၏။
ဒုတိယအမျိုးမှာ ဆလတ်ပင်ရိုးရိုးဖြစ်သည်။
ထိုဆလတ်မျိုး၏အရွက်မှာ ဆလတ်ထုပ် အရွက်ထက်ပို၍ အရည်ရွမ်း၏။
ထိုအမျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးကြ၏။
အလွန်အေးသော တိုင်းပြည်များတွင် ဆလတ်ထုပ်များကို ပထမဦးစွာ ဖန်မိုးဖန်ကာ တဲငယ်များတွင် စိုက်ပျိုးပြီးလျှင် ထွက်လာသော အပင်ကလေးများကို ခြံများအတွင်းသို့ ရွေ့ပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
နှစ်လခွဲမှ သုံးလအကြာတွင် ဆွတ်ခူး ယူနိုင်သည်။
ဆလတ်ပင်သည် စိုစွတ်အေးမြသော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်သည်။
ဆလတ်ပင် ရိုးရိုးစိုက်ပျိုးရာတွင် မျိုးစေ့များကို အတန်းလိုက်ပျိုးရသည်။
မြေကိုနက်အောင် မတူးဆွရဘဲ၊ အပေါ်ယံ၌သာ မျိုးစေ့များကို ပျိုးရသည်။
ဩဂုတ်လမှ အောက်တိုဘာလ အလယ်လောက်အတွင်းတွင် မျိုးစေ့ပျိုးနိုင်သည်။
မျိုး စေ့များကို ပရွက်ဆိတ်များ ဖျက်ဆီးတတ်သဖြင့်၊ ပျိုးခင်းကို ရေနံချေး စိမ်ထားသောအဝတ်ဖြင့်ကာရံထားရသည်။
အညှောင့် ထွက်လာသောမျိုးစေ့ကို ပရွက်ဆိတ်များ မဖျက်ဆီးကြတော့ချေ။
အရွက်အနည်းငယ်ထွက်လာပြီး၊ ပျိုးခင်းမှ ရွေ့ပြောင်းစိုက်ရန် အချိန်ရောက်ခါနီးတွင် ပျိုးပင်များကို ၄ လက်မ သို့မဟုတ် ၅ လက်မခန့် ခြားအောင်ရှင်းပေးရသည်။
ဆလတ်ပင် ရွေ့ပြောင်းစိုက်ရန်ရာသီ ကျရောက်သောအချိန်တွင် ပျိုးထားသည့် ဆလတ်ပင်ကလေးများကို ပျိုးခင်းတွင် မထားတော့ဘဲ၊ မြေဩဇာကောင်းသောမြေသို့ ရွေ့ပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
ထိုသို့ ရွေ့ပြောင်းစိုက်ရာတွင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ၁၂ လက်မ စီခြား၍ တစ်တန်းနှင့်တစ်တန်းကို ၁၅ လက်မခြားထားရသည်။
ပြောင်းရွေ့ပြီးသော အပင်ငယ်များကို နေပူမထိုးအောင် ရက်အနည်းငယ်မျှ ကာကွယ်ပေးရသည်။
ရာသီဥတုခြောက်သွေ့လျှင် ရေလောင်းပေးရသည်။
အပင်အတော်ကြီးရင့်လာသောအခါ၊ အပွင့်မပွင့်မီ နှုတ်ယူရသည်။
နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် ဆလတ်ပင်ကို အာရှတိုက်တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
ဆလတ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ပါးရှား ပြည်မှ ဥရောပတိုက်သို့ ပျံနှံ့လာခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၃၄၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
ဆလတ်ထုပ်စိုက်ပျိုးခြင်းမှာ မကြာသေးမီကမှ စတင်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်။
အအေးဓာတ်ပေးကုန်တွဲများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးသည့်နောက် ဆလက်ထုပ်များကို လူသိများလာကြသည်။
ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အခြားအနောက်နိုင်ငံများတွင် ဆလတ်ထုပ်များကို တစ်နှစ်ပတ်လုံးရနိုင်သည်။
ဆလတ်ရွက်သည် ဗိတာမင်အေ နှင့် ဗီတာမင်ဘီ တို့ဖြင့် ကြွယ်ဝ၏။
ကျန်းမာရေးကို ဖြည့်စွမ်းနိုင်သဖြင့် စားသုံးရန် အထူးသင့်လျော်သော ဟင်းရွက်မျိုးဖြစ်ကြောင်း ဆရာဝန်များက ထောက်ခံကြသည်။
ဆလတ်ရွက်ကို များသောအားဖြင့် အစိမ်း စားကြသည်။
မြန်မာတို့၏ ဟင်းလျာ၌ ဆလတ်ထုပ်ကို ကြော် ချက်၍ စားကြသည်လည်းရှိ၏။
ဆလတ်ပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်မနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အနှံ့အပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:သီးနှံများ။
ဆဟာရကို ဂြိုဟ်တုမှ မြင်ရစဉ်။
အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံထဲတွင်ပါဝင်သော ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ နေရာတစ်ခု အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းရှိ ဆဟာရ သဲကန္တာရ (, , ဘာဘာပြန်: မဟာကန္တာရ, အသံထွက်: ) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး သဲကန္တာရဖြစ်သည်။
မိုင်ပေါင်း ၃၂ဝဝ ရှည်၍၊ မိုင် ၁၄ဝဝ ကျယ်ပြီးလျှင် စတုရန်းမိုင် ၃၅ဝဝဝဝဝ ကျယ်ဝန်း၏။
အတွင်းပိုင်း၌ ပေ ၇ဝဝဝ မှ ၉ဝဝဝ အထိမြင့်သော ကုန်းမြေမြင့်များရှိ၏။
ဥရောပတိုက် နီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသော ဤသဲကန္တာရကြီးသည် ရှေးအခါက အာဖရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက် နံရံကြီးသဖွယ် ဖြစ်ခဲ့၏။
သဲကန္တာရကြီးကို ဖြတ်ကျော်မသွားနိုင်သဖြင့် ဥရောပတိုက်သားတို့သည် အာဖရိကတိုက် အကြောင်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မသိရှိဘဲနေခဲ့ကြရသည်။
ဆဟာရ သဲကန္တာရကြီးသည် နေ့အခါ၌ တခါတရံ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၁၅ဝ ကျော်အထိ ပူပြင်း၏။
ညအခါ၌မူ လွန်လွန်ကဲကဲအေး၍လာရာ ပြဒါးချိန်သည် ရေခဲသော အမှတ် ဒီဂရီအောက်သို့ပင် ကျဆင်းတတ်သည်။
ဤမျှလောက် အပူ အအေး လွန်ကဲကွာခြားသောကြောင့် ကျောက်များသည် အပူအအေးအပြောင်း အလဲဒဏ်ကို မခံနိုင်ကြသဖြင့် ကွဲအက်ပြီးလျှင် သဲမှုန်များ ဖြစ်လာကြ၏။
ထို့နောက် လေပြင်းတိုက်ခတ် သောအခါ အခြားကျောက်များနှင့် ရိုက်ခတ်မိကြပြန်သဖြင့် သဲမှုန်များပွားများလာ၏။
ထိုသဲမှုန့်များသည် တစ်နေရာ၌ ကျရောက်စုပုံနေသောအခါ သဲခုံများဖြစ်လာသည်။
ချဒ်နိုင်ငံ၏အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ကုလားအုတ်များအားတွေ့ရစဉ် အက်တစ်လက် တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်တွင် ရေရနိုင်သော အိုအေးဆစ်ကြီးများရှိ၍၊ ထိုနေရာများ၌ စွန်ပလွံပင်အမြောက်အမြားရှိ၏။
လူနေထိုင်နိုင်သည့် နေရာအချို့မှာ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ဒေသများဖြစ်သည်။
ဆဟာရသဲကန္တာရ၏ အနောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၌ တွားရက်ခေါ် လူမျိုးများနေထိုင်၍၊ မြောက်ပိုင်းတွင် ဗက်ဒူးအင်း လူမျိုးများနေထိုင်ကြ၏။
အနောက်ဘက်၌ ဗားဗားခေါ် လူမျိုးများကို တွေ့ရသည်။
အဟက်ဂါ တောင်များရှိ အိုအေစစ်တစ်ခုအားတွေ့ရပုံ ဆဟာရ သဲကန္တာရအတွင်း၌ နေထိုင်သော လူများသည် သိုး၊ ဆိတ်များ မွေးမြူ၍သော်လည်းကောင်း၊ အိုအေစစ်များ၌ ဂျုံ၊ ပြောင်းစသော ကောက်ပဲသီးနှံများ စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း အသက်မွေးမြူကြ၏။
အချို့မှာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကုန်များကို သယ်ယူရောင်းချကြ၏။
သဲကန္တာရထဲ၌ ကုလားအုတ်များနှင့် ခရီးသွား သောအခါ နံနက်အရုဏ်မတက်မီကထ၍ သွားကြရ၏။
နေ့လယ်နေပြင်းသောအခါရပ်နားနေရ၏။
ထိုသို့ ခရီးသွားရာ၌ လမ်းတွင် ရေပြတ်သွား မည်ကိုလည်းကောင်း၊ သဲမုန်တိုင်းနှင့် တိုးမိနေမည်ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ လူရိုင်းများ အတိုက်အခိုက်ခံရမည်ကိုလည်းကောင်း စိုးရိမ်ရသဖြင့် ဘေးရန်များလှ၏။
အနောက်ဘက် ကမ်းခြေရှိ နေရာအနည်းငယ်ကို ချန်လှပ် ၍ ဆဟာရသဲကန္တာရကြီးတစ်ခုလုံးကို ပြင်သစ်အစိုးရကပိုင်၏။
ပြင်သစ်တို့သည် မြောက်ဘက်မှ သဲကန္တာရအတွင်းသို့ မီးရထားလမ်းများကို တိုးချဲ့ ဖောက်လုပ်၍ အချို့နေရာများ၌ အဝီစိတွင်းများကို တူးဖော်ကာ လူများနေထိုင်နိုင်အောင် စီမံ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ၏။
မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံများနှင့် ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိ ကြ၏။
မြို့များမှာ အများအားဖြင့် သဲကန္တာရအစွန်အဖျား၌ ရှိသည်။
ယင်းတို့အနက် တင်ဗတ်တူးမြို့မှာ အနည်းငယ် ထင်ရှားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆဟာရ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန္တာရများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ ပထဝီဝင်။
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်း ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းသည် မြေထဲပင်လယ်တွင် ကော်စီ ကားကျွန်း၏ တောင်ဘက်၌တည်ရှိ၍ အလျားမိုင် ၁၆ဝ၊ အနံ ၆၈ မိုင်ရှိ၏။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အနီးအပါးရှိ ကျွန်းများ အပါအဝင် စတုရန်းမိုင် ၉၃ဝ၁ မိုင်ရှိသည်။
၇ မိုင်ခွဲခန့်ကျယ် သော ဗိုနီဖားချို ရေလက်ကြားသည် ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းကို ကော်စီကားကျွန်းမှ ပိုင်းခြားထားလေသည်။
တောင်ထူထပ်၍ ကျွန်းအလယ်ရှိ အမြင့်ဆုံးသောနေရာမှာ ပေ ၆ဝဝဝ ခန့်ဖြစ် သည်။
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သော တီဆို မြစ်မှာ ၉၃ မိုင်ရှည်လျား၏။
ထိုကျွန်းသည် ဘီစီ ၅ ရာစုတွင် ကားသေ့လူမျိုးတို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ရောမ လူမျိုးတို့က ကြီးစိုကြပြန်၏။
သို့သော် အလယ်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စပိန်၊ ဩစတြီးယား၊ ဆဗွိုင်အစိုးရတို့ လက်အောက်သို့ ရောက် ရှိခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၏တစိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာလေသည်။
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲထားရာ မြောက်ပိုင်းမြို့ တော်မှာ ဆာ့ဆရီဖြစ်၍၊ တောင်ပိုင်းမြို့တော်မှာ ကားလျားရီ မြို့ဖြစ်လေသည်။
လူဦးရေမှာ ၁၂ သိန်းကျော်ရှိ၍ ကျွန်းသူ ကျွန်းသားများသည် စပိန်လူမျိုးတို့နှင့် ရုပ်ချင်းတူသောကြောင့် မြေထဲပင်လယ်လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာဟန်ရှိသည်ဟု ယူဆ ကြ၏။
အများအားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြ၏။
စာရေး၊ စာဖတ်တတ်သူများ အလွန်ပင်နည်းပါးလေသည်။
အီတလီနိုင်ငံ၏ တစိတ်တစ်ဒေသပင် ဖြစ်လင့်ကစား အီတာလျံလူမျိုးတို့က ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းကို တစ်ကျွန်း တစ်နိုင်ငံဟု သဘောထားကြသည်။
ကျွန်းတွင် ကြီးကျယ်သော သစ်တောများရှိ၍၊ သံ၊ ခဲ၊ သွပ်၊ ငွေ၊ ကြေးနီနှင့် ကျောက်မီးသွေးများလည်း ရှေးအခါ ကတည်းကပင်ရှိခဲ့လေသည်။
တံငါလုပ်ငန်းမှာလည်း ကြီးပွား တိုးတက်လျက်ရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျွန်းသူကျွန်သားတို့မှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်နေရာ များ၌ အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်၎င်း၊ သိုး၊ နွား၊ ဆိတ် များကို မွေးမြူခြင်းဖြင့်၎င်း အသက်မွေးလျက် နေထိုင်ကြလေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ။
ဆာလဖာဆေးများဆိုသည်မှာ ဆာလဖာနီလာမိုက်၊၊ ဆာ လဖာပိုင်ရာဇင်း၊ ဆာလဖာသိုင်အာဇိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်က ပေါဂဲမိုဆိုသူ ဂျာမန်လူမျိုး ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးသည် အန်နလင်းဆိုးဆေးများကို စမ်းသပ်ပြု လုပ်နေစဉ် ဆာလဖာဆေးများ၏ အခြေခံဖြစ်သော ဓာတ်တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက ဆာလဖာဆေး၏တန်ခိုးထက်မြက် ပုံကို မည်သူမျှမသိရိခဲ့ပေ။
၁၉၃၅ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ဂျာမန်လူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျာဟတ် ဒိုးမဂ်သည် ကြွက် များတွင် စတြတိုကောကပ်ခေါ် ဗက်တီးရီးယားများကြောင့် သွေးဆိပ်တက်သော ရောဂါပိုးကို ဆာလဖာဆေးဖြင့် ကုစားနိုင် ကြောင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
ထိုသို့တွေ့ရိ၍ များမကြာမီ ပင် ထိုပညာရှင်၏ သမီးငယ်၌ စတြက်တိုကောကပ် ကူးစက် ခြင်းကြောင့် အပြင်းအထန်ဖျားနာလာသည်တွင် မိမိတွေ့ရှိထား သော ဆာလဖာဆေးဖြင့် ကုသရာ၊ သမီး၏ရောဂါမှာ ပျောက် ကင်းလေသည်။
ထိုသတင်းကို ကြားသိကြသောအခါ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန် စသောတိုင်းနိုင်ငံများမှ ဓာတုဗေဒပညာ ရှင်များသည် ဤဆေးမျိုးကို ထောင်ပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်၍ စမ်းသပ်ခဲ့ရာ၊ အလွန်ထက်မြက်သော ဆာလဖာဆေးအချို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြလေသည်။
ဆာလဖာဆေးများသည် ရောဂါကိုဖြစ်စေသည့် ဗက်တီးရီးယားပိုးများကို အစာငတ်၍ သေကြေပျက်စီးစေသည်။
ဤဆေး၏တန်ခိုးမှာ အလွန်အံ့ဩဖွယ် ကောင်းအောင်ထက်မြက်၏။
ဤဆေးကြောင့် ယနေ့အထိ မရေမတွက် နိုင်အောင် များပြားသည့်လူတို့သည် အသက်ချမ်းသာရာ ရခဲ့ ကြသည်။
ဆာလဖာဆေး မပေါ်မီက အဆုတ်ရောင်နာရောဂါ ရသူများသည် အဆုတ်ရောင်နာဆေးရည်ကို အသုံးပြုလျက်နှင့် ပင် လူ ၁ဝဝ တွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။
ယခုအခါ၌မူကား အဆုတ်ရောင်နာကြောင့် အပျက်အစီးမှာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိတော့သည်။
ဦးနှောက်အမြေ|းရောင်ရောဂါ တွင် ရှေးအခါက ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သေကြေကြသည်။
ဆာလ ဖာဆေးများပေါ်ပေါက်လာသည့် အခါတွင် အပျက်အစီးမှာ ၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှပင် မရှိတော့ချေ။
ဆာလဖာဆေးကို လိမ်းဆေးအဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သောက် ဆေးအဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ထိုးဆေး အဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
သို့သော် လိမ်းဆေးများသည် လူနာအား တစ်ခါတစ်ရံ ဥပဒ်ပေးတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဤဆေးကို အမာအားဖြင့် သောက်ဆေးနှင့် ထိုးဆေးအဖြစ်ဖြင့် အသုံးများ သည်။
ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ရောဂါကို စမ်းသပ်ပြီးမှရောဂါ ၏ အခြေအနေနှင့် ရောဂါကို ဖြစ်စေသော ဗက်တီးရီးယားမျိုး ကိုလိုက်၍ ဆေးကိုညွှန်ကြားလေ့ရှိသည်။
ဆာလဖာဆေများသည် ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေသည် မဟုတ်ဘဲ အနာရောဂါဖြစ်စေသည့် သက်ရှိများကိုသာ သုတ် သင်ရှင်းလင်းပစ်သည်။
အဆုတ်ရောင်နာဖြစ်၍ ဆာလဖာဒိုင် ယာဇင်းကို သောက်သုံးလိုက်သောအခါ ထိုဆေးသည် အဆုတ် ရောင်နာဖြစ်စေသည့် ရောဂါပိုးများကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်သည်။
သို့သော် အဆုတ်ရောင်နာရောဂါ အမျိုးမျိုး ရှိသည်နှင့်အမျှ ရောဂါဖြစ်တတ်ပုံသည်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်ဖြစ် သည်။
အဆုတ်ရောင်နာရောဂါဟူသမျှကို ဆာလဖာဆေးဖြင့် မကုစားနိုင်သောကြောင့် အဆုတ်ရောင်နာဖြစ်လျှင် ပထမ ဤဆေးကို အသုံးမပြုမီ မည်သည့်အဆုတ်ရောင်နာမျိုးဖြစ် ကြောင်းစိစစ်ရမည်။
အချို့ အဆုတ်ရောင်နာရောဂါမျိုးကို ဆာလဖာဆေးအစား နောက်ပေါ်ဆေးများဖြစ်သော ပင်နီဆလင် သို့မဟုတ် အော်ရီအိုမိုင်စင် စသည့်ဆေးများဖြင့် ပျောက်ကင်း အောင် ကုသနိုင်သည်။
အဆုတ်ရောင်နာအပြင် ဆာလဖာဆေးများကို ဝမ်းကိုက်ရောဂါ၊ ဦးနှောက်အမြေ|းရောင်ရောဂါ၊ သွေးအဆိပ်တက် တက်ရောဂါ၊ အရိုးနှင့် ခြင်ဆီရောင်နာ၊ အချို့ကာလသားရောဂါများတွင်သုံးသည်။
အနာအဆိပ်တက်ခြင်း၊ အယ်ရိစစ်ပလတ်ခေါ် အနာမီး၊ ဆဲလျူ လိုက်တစ်ခေါ် ဆဲဆက်ရောင်နာတို့ကိုလည်း ဆာလဖာဆေးဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။
ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဆာလဖာဆေးများမှာ ဆာလ ဖာနီလာမိုက်၊ ဆာလဖာပိုင်ရာဇင်းနှင့် ဆာလဖာသိုင်အာဇိုးများ ဖြစ်သည်။
ဤဆေးများပေါ်စက အလွန်အသုံးများသော်လည်း၊ ဆေး၏ဒဏ်ပြင်းမှုကြောင့် ယခုအခါ အသုံးအစွဲ ယခင် ကလောက်မများတော့ချေ။
ယခုခေတ်တွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြု လျက်ရှိသော ဆာလဖာဆေးများမှာ ဆလဖာမီရဇင်း၊ ဆာလဖာဒိုင်ယာဇင်း၊ ဆာလဖာမက်သာဇင်း၊ ဆပ်ဆီနီဆာလဖာ သိုင်အာဇိုးနှင့် သယ်လီဆာလဖာသိုင်အာဇိုးခေါ် ဆေးများဖြစ် သည်။
ဤဆေးငါးမျိုးအနက် ပထမဆေးသုံးမျိုးသည် ကိုယ် ခန္ဓာ၏ အထွေထွေရောဂါဝေဒနာများကို ကုသရာ၌ အသုံးပြု သည့်ဆေးများဖြစ်၍၊ ကျန်ဆေးနှစ်မျိုးမှာကား၊ အူကြောင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ရောဂါဝေဒနာများကို ကုသရာ၌ အသုံးပြုရန် ဆေးဖြစ်သည်။
ဆာလဖာဆေးအားလုံးပင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဓာတ်အလို အားဖြင့် မျိုးချင်းဆင်တူ၏။
ဤဆေးများတွင် ဆာလဖာ၊ နိုင်ထရိုဂျင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်ဒြဗ်စင်တို့ ပါရှိသည်။
သို့သော် ဤဒြဗ်စင်များ ဖွဲ့စည်းတည်ရှိပုံအစီအစဉ်မှာ ဆေးကို လိုက်၍ကွဲပြားသည်။
ဤဆာလဖာဆေးအားလုံးတွင် တူညီချက် မှာSO2Nဟူသော ဓာတ်အစုပါရှိခြင်းပင်ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:သိပ္ပံ Category:ဓာတုဗေဒ။
ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် () သည် ရှိသမျှ အက်ဆစ် အပေါင်းတို့တွင် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး အက်ဆစ်ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိမည်သည့်လုပ်ငန်းများ၌မဆို ထိုအက်ဆစ်မပါလျှင် မပြီးနိုင်သလောက် ဖြစ်လေသည်။
ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်သည် ဆီကဲ့သို့သော အရည်ဖြစ်၍ အရောင်အဆင်းလည်းမရှိ၊ အနံလည်းမရှိချေ။
ရေထက်နှစ်ဆ နီးပါးမျှပို၍လေးပြီး အက်ဆစ်အပြင်းရည်သည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် ပေးစွမ်းနိုင်သော ဓာတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရေနှင့် အလွန်ပေါင်းစပ်လွယ်၏။