kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နေအိမ်သည် လူတို့၏ကိုယ်စိတ် နှစ်ပါး အနားယူရာနေရာဖြစ်သဖြင့် သန့်ရှင်းသပ်ရပ်စွာ ရှိသင့် ရုံမက အဖြစ်နိုင်ဆုံး ဆိတ်ငြိမ်မှုကို ရစေသင့်သည်။
အိမ်ကို နေချင့်စဖွယ်သာယာတင့်တယ်အောင် ပြင်ဆင် မွမ်းမံတတ်ရန်လည်း အိမ်ရှင်မ၏တာဝန်ပင်ဖြစ်သည်။
မိမိ၏ ငွေကြေးအခြေအနေ အင်အားအလိုက် မွမ်းမံတတ်ဖို့လိုသည်။
စားပွဲ၊ ကုလားထိုင်မှ စ၍ ကန့်လန့်ကာ၊ ကော်ဇော၊ ခန်းဆီး စသည့် ပစ္စည်းအသုံးအဆောင်တို့ကို ခွဲခြားဝေဖန်၍ထားသို သုံး စွဲတတ်ခြင်းသည် အိမ်တွင်းမှူသိပ္ပံတွင် အကျုံးဝင်သော ပညာ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဒဒလူမှာအဝတ်၊ တောင်းမှာအကွပ်ဒဒ ဆိုသကဲ့ သို့ အိမ်ကိုပြင်ဆင်ထားသိုတတ်လျှင် အိမ်သည် တစ်မျိုး ကျက်သရေရှိသည်။
အိမ်ကိုတန်ဆာဆင်ရာ၌ အိမ်ရှင်မသည် အိမ်ထောင်ပရိ ဘောဂမျိုးစုံကို တွေ့ဖူးမြင်ဖူးထားရပြီးလျှင် မည်သည့်ပစ္စည်းကို မည်သည့်နေရာ၌ အသုံးချရမည်ကိုပါ သိထားရပေလိမ့်မည်။
အိမ်၏ ဧည့်ခန်း၌ထားသိုသော အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများကို မျက်စိရှင်းစေရန်နှင့် ကြည့်ကောင်းစေရန် မည်ကဲ့သို့ နေရာချ ထားရမည်၊ ဧည့်ခန်းရှိနံရံက မည်သည့်အရောင်ဖြစ်လျှင် အခန်း ဆီးကိုမည်သည့်အရောင်တပ်မည် စသည်ဖြင့် ဆင်ပြင်နည်း၊ အရောင်အသွေးရွေးနည်းများကို နားလည်ထားဖို့လိုသည်။
ဧည့် ခန်း၌ သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းဓာတ်ပုံများ၊ ပန်းချီကားများကို မည်ကဲ့သို့ချိတ်ဆွဲရမည်ထားရမည်။
ပန်းအိုးများ၌ မည်ကဲ့သို့ ပန်းစိုက်ထားရမည်။
ဧည့်ခန်းကြမ်းပြင်ကို နေ့စဉ် ဖုန် အမှိုက် မရှိအောင်လှဲကျင်း၍ ပြောင်လက်နေအောင် ကြမ်းတိုက်ဆေးဖြင့် ဘယ်နှစ်ရက် တစ်ကြိမ် ပွတ်တိုက်ပေးရမည်စသော အိမ်တွင်းမှု လုပ်ငန်းများကို ကျောင်း၌လက်တွေ့သင်ယူရသည်။
ဧည့်ခန်း တစ်ခုတည်းသာမဟုတ်၊ အိမ်တစ်အိမ်လုံးရှိအခန်းများအတွက် မီးဖိုဆောင် ရေချိုးခန်း အိမ်သာအထိ စီစဉ် ပြင်ဆင်ထားရေး သည် အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာရပ်တွင် ပါဝင်လေသည်။
အစားအစာ အိမ်ထောင်တစ်ခု၏ နေ့စဉ်စားသောက်ရေးအတွက် အချက်အပြုတ်လုပ်ငန်း၌ အစားအသောက်များကို ရွေးချယ် တတ်ဖို့ ပထမဆုံးအရေးကြီးလေသည်။
ဤသို့ရွေးချယ်တတ်ရန် အိမ်ရှင်မသည် အစားအစာများ၌ပါသည့် ဩဇာဓာတ် အမျိုးမျိုး ကိုနားလည်ထားရပေမည်။
ကျောင်းသင်အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာရပ်၌ အစားအစာတို့၌ ဗီတာမင် အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ စသောဓာတ်များ မည်သည့်အချိုး အစားအလိုက်ပါသည်။
မည်သည့်အစာသည် အသားကိုဖြစ်စေ၍ မည်သည့်အသီးအနှံသည် သွေးသားကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေ သည် စသည်တို့ကို အားလုံးသင်ကြားရလေသည်။
လူတို့စားသုံးလျက်ရှိသည့် အစားအစာတို့သည် လူတို့ ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို အသက်ဆက်ပေးနေ၍ ထိုအစားအစာတို့တွင် ပါသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နှင့် အဆီဓာတ်တို့သည် အပူဓာတ်နှင့် အားအစွမ်းကိုဖြစ်စေ၍ ပရိုတင်းဓာတ်သည် ကြွက်သားနှင့် အကြောတို့ကို သန်မာတောင့်တင်းအောင်ပြုပေး၏။
ဗီတာမင် ဓာတ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရောဂါများကျရောက်မည့်ဘေးမှ ကာကွယ်ပေး၍ ဆားဓာတ်သည် အရိုးကိုသန်မာစေသည်။
ဤသို့ အစားအစာများ အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ယင်းတို့တွင်ပါဝင်သည့် ဩဇာဓာတ်များ အကြောင်းကိုလည်း ကောင်း အိမ်ရှင်မသည် သိထားလျှင် နေ့စဉ်စားသောက်နေရ သော အစားအစာများကို စီမံချက်ပြုတ်ရာ၌ ဩဇာဓာတ်များ အစုံအလင်ပါနိုင်ရန် အထူးသတိပြုနိုင်လေသည်။
တစ်နေ့စာ မည်သည့် အစားအသောက်တို့ကို ဖွယ်ဖွယ်ရာရာချက်ပြုတ် စားသောက်မည်ဟု စဉ်းစားပြီးသော် ဈေး၌ အသား၊ ငါး၊ နို့ စသော ချက်ပြုတ်ရန်ဟင်းလျာများကို ဝယ်ခြမ်းသည့်နေရာ၌ လတ်ဆတ်သော အသား၊ ငါး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကို ရွေး ချယ်၍ ဈေးသက်သာချောင်ချိစွာ ဝယ်တတ်ဖို့လည်း လိုလေ သည်။
ချက်ပြုတ်နည်း ဝယ်ခြမ်းပြီးခဲ့သော် ထိုပစ္စည်းများကို ယင်းတို့၌ပါရှိ သောဓာတ်များ မပျက်စီးရအောင် ချက်ပြုတ်တတ်ဖို့ အရေးကြီး ပြန်လေသည်။
ပမာအားဖြင့် အာလူးတွင် ဗီတာမင်ဓာတ်များ သည် အခွံ၌များစွာပါလေသည်။
ထိုဓာတ်ကို အလိုရှိပါမူ အခွံ ကိုမသင်ဘဲ အာလူးကိုရေစင်စင်ဆေးပြီးချက်လျှင် ရနိုင်ကြောင်း အိမ်ရှင်မသည် သိထားရပေမည်။
ဝမ်းဘဲဥ၊ ကြက်ဥ စသည်တို့ သည် ကျက်ကျက်ပြုတ်ခြင်း၊ ကြော်ခြင်းပြုသော် အစာမကြေ တတ်သဖြင့် အစိမ်းလိုက်ဖောက်စားခြင်း၊ သို့မဟုတ် မကျက် တကျက်ကြော်စားခြင်း ပြုတ်စားခြင်းက ပို၍အကျိုးဖြစ်ထွန်း သည်။
ဤသို့ချက်ပြုတ်ရာဝယ် ဉာဏ်အမြင်ကျယ်ဖို့ အိမ်တွင်း မှု သိပ္ပံပညာကို သင်ရလေသည်။
ချက်ပြီးသားအစားအစာကို စားချင့်စဖွယ်ဖြစ်အောင် ပြင်ဆင်တတ်ရန်လည်း လိုပြန်သေး သည်။
အချက်အပြုတ်လုပ်ငန်း တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် အိမ်တွင်းမှု သိပ္ပံပညာသည် အတော်ကျယ်ဝန်းလှပေသည်။
အချုပ်အလုပ်ပညာ အိမ်တွင်းအလုပ်တစ်ခုဖြစ်သော အချုပ်အလုပ်ပညာသည် မိန်းကလေးကျောင်းတိုင်း၌ အချိန်ယူ၍သင်ကြားပေးရ သော ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်လေသည်။
အစပထမ၌ ကျောင်းများတွင် လက်ဖြင့်အပ်ချုပ်နည်းရိုးရိုးကို သင်ကြားပေး၏။
သို့သော် တဖြည်းဖြည်းချဲ့ထွင်ကာ စက်ဖြင့်ချုပ်လုပ်နည်း အမျိုးမျိုးကို လည်း သင်ကြားပေးလေသည်။
ယခုအခါ၌ လက်ဖြင့်ချုပ်လုပ် နည်းထက် စက်ဖြင့်ချုပ်လုပ်နည်းကို အထူးအားပေးကာ သင် ကြားလျက်ရှိ၏။
လက်အလျဉ်းမကူရဘဲ သူ့အလိုအလျောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကြောင့် ချုပ်သွားနိုင်သော အပ်ချုပ်စက်များ တီထွင်ထားပြီးဖြစ်လေသည်။
ထိုစက်များကို အသုံးပြုတတ်ဖို့ တလုံ့တလ အားထုတ်ကာ သင်ရလေသည်။
အခြေအနေအလိုက် မိမိ၏အိမ်သူအိမ်သားများကို ဝတ်စားဆင်ယင်စေရာ၌ အဝတ်အထည် ချုပ်လုပ်သော အထည်အလိပ်များ၏ အမျိုးအစား၊ တန်ဖိုး၊ ခိုင်ခန့်မှုတို့ကို နားလည် ထားစေရန် အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာက သင်ပေးလေသည်။
မိမိ ကိုယ်တိုင် ချုပ်တန်ချုပ်၊ အပ်တန်အပ်၊ ဝယ်တန်ဝယ်၍ အဝတ် အစားပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးရာ၌ အဝတ်အစား ချုပ်ပုံချုပ် နည်းများကိုလည်း အိမ်ရှင်မတို့ တတ်သိ နားလည်ထားရမည့် တာဝန်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
သို့မှသာလျှင် အဆိုးအကောင်း ရွေး ချယ်ဝယ်ချမ်းချုပ်လုပ်၍ ငွေကုန်ရသည်နှင့်တန်အောင် ချင့်ချိန် နိုင်ခြင်းဖြင့် အိမ်ရှင်မကောင်းပီသကြောင်း ပြနိုင်လေသည်။
အထည်အဝတ်အစားခွဲခြားနည်း အပ်ချုပ်ပညာ၌ ချုပ်လုပ်တတ်ရုံသာမက အထည်အဝတ် အစားစား ခွဲခြားတတ်ဖို့လည်း သင်ယူရလေသည်။
ပိုးထည် ဆိုလျှင်လည်း ပိုးကောင်းပိုးညံ့ ရွေးတတ်ရန်လည်းကောင်း၊ သိုး မွေး သက္ကလပ်တို့ကိုလည်း ပိုးမတောက်စေရန် သိမ်းဆည်းသို ထားတတ်ရန်နှင့် ချည်ထည်အမျိုးမျိုးတို့ကို ခွဲခြားရွေးချယ်တတ် ရန်လည်းကောင်း အထူးလိုအပ်ပေသည်။
အိမ်ရှင်မကိုယ်တိုင်က မိမိကိုယ်တိုင် ဝယ်ယူသုံးဆောင်ရမည့် ပစ္စည်းအကြောင်းကို အစအဆုံးနားလည်တတ်ဖို့လို၏။
ကလေးသူငယ်ပြုစုထိန်းသိမ်းမှု အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာ၌ ကလေးများကို ကြည့်ရှုထိန်း သိမ်းရေးလည်း ပါဝင်လေသည်။
အိမ်ရှင်မအတတ်၌ ကလေး များကိုပြုစုတတ်ဖို့နှင့် ကျန်းမာရေးနှင့် လိုက်လျောညီစွာ ထား တတ်ဖို့ ကလေးအတွက် အစားအသောက်စီမံရေး၊ ကိုယ်လက် သန့်ရှင်းစွာထားရှိရေး၊ ရာသီအလိုက် အဝတ်အစားဆင်မြန်းပေး ရေး၊ ကလေး၏စိတ်အလိုသဘောကို နားလည်အောင် ဆောင် ရွက်ရေး စသည်တို့အားလုံးကို တတ်မြောက်အောင် သင်ကြားရ လေသည်။
အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာ၌ သန့်ရှင်းမှု၊ သပ်ရပ်မှုနှင့် ကျန်းမာမှုကို အဓိကထား၍ လူတို့အဖို့လိုလားအပ်သော အခြား လုပ်ငန်းအဖြာဖြာကိုလည်း လေ့လာရလေသည်။
အိမ်တွင်းလူနာပြုစုနည်း အိမ်ရှင်မသည် အိမ်သူအိမ်သားများ နာမကျန်းဖြစ် သည့်အခါ ဆေးဆရာကိုချည်း အစစအားကိုးနေ၍ မဖြစ်နိုင် ချေ။
ဆေးကုသည့်ဆရာဝန်ကဲ့သို့ပင် လူနာရှင်မှာလည်း တတ် သိလိမ္မာဖို့ အရေးကြီးသည်။
ဆရာဝန်သည် ရောဂါအမျိုးအမည် ခွဲခြား၍ ဆေးပေးကာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် နည်းလမ်းများကို ပြောပြရုံမျှသာဖြစ်၍ လူနာရှင်ကမူ လူနာ၏အကဲကိုခတ်၍ နှိုင်း ဆချင့်ချိန်ကာ ဆရာဝန်အကြံပေးချက်များကို ဆောင်ရွက်ပေးရ သူဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့် လူနာရှင်ဖြစ်သည့် အိမ်ရှင်မများ သည် လူနာကို ဆေးတိုက်တတ်ရုံနှင့် မလုံလောက်ချေ။
အိမ် တွင်းမှုသိပ္ပံတွင် အိမ်တွင်းလူနာပြုစုနည်း ပညာရပ်များပါရှိ၍ အိမ်ရှင်မလောင်းကလေးများအတွက် အလွန်အဖိုးထိုက်တန်လေ သည်။
လူနာရှင်သည် လူနာ၏ အဖျားအပူချိန် ယူတတ်ရခြင်း၊ နှလုံးသွေးအခုန်ကိုလည်း စမ်းသပ်တတ်ရခြင်း၊ အသက်ရှူပုံရှူ နည်းကို နားလည်ထားရခြင်း၊ လူနာအား နေရောင်ခြည်ရရှိ၍ လေကောင်းလေသန့် ဝင်ထွက်နိုင်သောနေရာ၌ထားကာ လူနာ အတွက် အနေအထား သက်သာချောင်ချိမှုဖြစ်အောင် ပြုစုတတ် ရခြင်းတို့ဖြစ်လေသည်။
လူနာလာရောက် မေးမြန်းကြ၍ လူနာ၌ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေလျှင် မေးသူလည်း ကျေနပ်၍ လူနာ၌ လည်းမပင်ပန်းစေအောင် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးတတ်ရလေသည်။
ရောဂါတစ်စုံတစ်ခု ကပ်ရောက်သည့်အခါ ဆေးစားဆေးထိုး၍ တစ်မျိုး၊ ခွဲစိတ်ကုသ၍တစ်ဖုံ၊ ကုထုံးကုနည်းအမျိုးမျိုးရှိလေရာ ဓာတ်စာဖြင့်ကုသနည်းသည်လည်း ထိရောက်သောအကျိုးကျေးဇူး ပေးနိုင်လေသည်။
ဓာတ်စာဖြင့်ကုသရာ၌ အိမ်ရှင်မသည် လူနာ နှင့် သင့်လျော်ရာဓာတ်စာများကို လူနာ၌အကျိုးကျေးဇူးရှိလေ အောင် ချင့်ချိန်နှိုင်းဆ စီမံကျွေးမွေးတတ်ဖို့ လိုလေသည်။
အိမ် ရှင်မများကား အိမ်သူအိမ်သားများ အတန်ငယ်နေထိုင်မကောင်း ဖြစ်လျှင် ဆရာဝန်မခေါ်ဘဲနှင့် ကုသတတ်စေရန် နည်းလမ်းများ ကို နားလည်တတ်မြောက်ထားသင့်၍ ဆေးဝါးများကိုလည်း အသင့်အတင့် အိမ်၌ဆောင်ထားသင့်ကြလေသည်။
တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်မှုအစ မီးဖိုချောင်က ဟူ၍ ဆိုရ လောက်အောင် အိမ်တွင်းကိစ္စတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲရသည်မှာ အိမ်ရှင်မတို့အဖို့ မလွယ်ကူလှချေ။
စီးသည့်ရေ ဆည်သည့် ကန်သင်း ဆိုသကဲ့သို့ ရှာဖွေရရှိသော ပစ္စည်းဥစ္စာများကို အလဟဿအကျိုးမဲ့ ကုန်ခန်းခြင်းမဖြစ်စေဘဲ စည်းစနစ်ကျစွာ သုံးစွဲတတ်ရန် အိမ်ရှင်မတို့ တတ်သိလိမ္မာ ကျွမ်းကျင်ကြဖို့ လို လေသည်။
ထိုသို့ဖြစ်စေရန်လည်း ပြောင်းလဲနေသော ပတ်ဝန်း ကျင်အလိုက် နေထိုင်တတ်မှဖြစ်လေရာ ထိုပတ်ဝန်းကျင်၏ ဗဟုသုတတို့ကို သိရှိထားရန်များစွာလိုလေသည်။
ထိုကြောင့်ပင် အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံပညာသည် မသေးငယ်ဟုဆိုရပေမည်။
ထိုပညာ ရပ်ကို ခေတ်မီလိုသူအိမ်ရှင်မနှင့် အိမ်ရှင်မလောင်းများသည် အရေးတယူ ဂရုထားလာကြရ၍ ခေတ်မီနိုင်ငံကြီးများတွင် ကျောင်း၌ သင်ကြား၍လည်းကောင်း၊ ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်းစသည်တို့၌ အရေးတယူ ထည့်သွင်းရေးသားကြ၍လည်းကောင်း၊ အိမ်တွင်းမှု သိပ္ပံပညာအခန်းများကို အသံလွှင့်၍လည်းကောင်း ထိုပညာရပ် များဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို သင်ကြားပေးလျက် ရှိလေသည်။
အိမ်တော်ရာဘုရားဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ထင်ရှားသော ဘုရားနှစ်ဆူရှိလေသည်။
တစ်ဆူသည် မန္တလေးမြို့၌ရှိ၍ တစ်ဆူကား ရန်ကုန်မြို့၌ရှိသည်။
နှစ်ဆူစလုံးကို သီရိသုဓမ္မ တိလောက ပဝရ မဟာရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ် နာမံခံယူတော်မူသော အမရပူရစတုတ္ထနန်းစံ ပုဂံမင်းတရား တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ အိမ်တော်ရာဘုရားမှာ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) အိမ်နိမ့်စံ နေတော်မူခဲ့သော နေရာမြတ်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အိမ်တော်ရာဘုရား (ရန်ကုန်မြို့) အိမ်တော်ရာဘုရား (မန္တလေးမြို့) အိမ်တော်ရာဘုရား (စစ်ကိုင်းမြို့)။
မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ( အမ်းခရိုင်တွင်ပါဝင်သည့်) အမ်းမြို့သည် အမ်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ရှိလင့်ကစား၊ အမ်းတောင်ကြားလမ်းကို အကြောင်းပြု၍ ပြည်မဘက်ရှိ မြို့နယ် ခရိုင်များနှင့် ပို၍အဆက်အသွယ်များသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်စစ်တွေမှ သင်္ဘောဖြင့် သုံးရက်နှစ်ညဉ့်အိပ် ခရီးသွားရသည်။
ယခင် ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ ကျောက်ဖြူမြို့မှ သင်္ဘောဖြင့် တစ်နေ့ခရီးသွားရသည်။
သို့တိုင်အောင် အမ်းမြို့သို့ တိုက်ရိုက် မရောက်သေးပေ။
အမ်းမြို့မှ ၁၂မိုင်ကွာဝေးသော စခန်းမော် သည် အမ်းမြို့၏သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း ဖြစ်လေသည်။
စခန်းမော်မှ တစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ခြေလျင်သွားသည်က ရေလမ်းမှ လှေဖြင့်သွားသည်ထက် အရောက်မြန်လေသည်။
ပထဝီဝင် အမ်းမြို့သည် အမ်းချောင်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
အမ်းချောင်းသည် ရခိုင်ရိုးမ၏တောင်စွယ်တစ်ခုဖြစ်သော အမ်းတောင်၌မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် တောင်မှမြောက်သို့စီးဆင်းသည်။
မြို့ကိုချောင်း၏တစ်ဖက် တစ်ချက်တွင်တည်ထား၍ အထက်ရွာ၊ အောက်ရွာဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။
အထက်ရွာကို တောင် ဘက်ရွာ၊ အောက်ရွာကို မြောက်ဘက်ရွာဟုလည်း ခေါ်သည်။
မြို့၏အလျားသည် ခြောက်ဖာလုံခန့်ရှိ၍ အနံသည်နှစ်ဖာလုံခန့် ရှိသည်။
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် မြို့ပေါ်တွင် အိမ်ခြေ ၁,၃ဝဝ ခန့်ရှိ၍ လူဦးရေ ၇,ဝဝဝ ခန့်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
တောင်ဘက် ရွာကို အရှေ့ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းဟူ၍ သုံးပိုင်း ပိုင်းခြားထားလျက် မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ စာတိုက် စသော အစိုးရအဆောက်အအုံ များသည် တောင်ဘက်ရွာ၌ တည်ရှိကြသည်။
ထို့ပြင် အထက် ရွာတွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ အောက်ရွာ တွင် အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိသည်။
ဈေးရုံဟူ၍ သီးသန့်မရှိချေ။
ဗျပ်ထိုးခေါင်းရွက် ဈေးသည်များသာ ရှိလေသည်။
အမ်းမြို့နယ်သည် ယခင်ကျောက်ဖြူခရိုင်၏ အရှေ့ မြောက်ပိုင်း၌ တည်ရှိ၍ ကုန်းတွင်းပိုင်းကျသည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၂,၅၄၂ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ကျေးရွာ အုပ်စုပေါင်း ၅၄ ခု ပါဝင်သည်။
မြို့နယ်လူဦးရေသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆ဝ,၆၃၂ ယောက်ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု အမ်းမြို့သည် လေးဖက်လေးမျက်နှာ၌ တောင်စွယ် တောင်ကုန်းများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိ၍ ထိုတောင်စွယ် တောင် ကုန်းတို့သည် သစ်ပင်တောအုပ်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ မှိုင်းမှိုင်း ညို့ညို့ရှိနေသဖြင့် ရှုမျှော်ခင်းသာယာသည်။
မြို့တည်နေရာသည် ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် အလွန်မဝေးကွာလင့်ကစား ကုန်းမြင့်ပိုင်းကျ၍ တောင်ပတ်လည်ဝိုင်းနေသဖြင့် ဆောင်းရာသီအခါ အတော်အတန်အေး၍ နွေအခါ၌ပူသည်။
မိုးရာသီတွင်မူ မိုးများသောမြို့တစ်မြို့ဖြစ်လေသည်။
စီးပွားရေး အမ်းမြို့နယ်သည် ယခင်ကျောက်ဖြူခရိုင်အတွင်း၌ ဆန်စပါးအထွက်ဆုံးဖြစ်သည်။
အဓိကထွက်ကုန်မှာ နှမ်းဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း သစ်တော ဝါးတောများလည်း ပေါများ၍ သစ်၊ ဝါးလည်း အထွက်များသည်။
ပျဉ်ကတိုးသစ်များများ ထွက်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အခြားထွက်ကုန်များမှာ ဆေးရွက်၊ ငရုတ်၊ ဆား၊ ငါးပိ၊ ငါးခြောက် စသည်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မြို့နယ်အတွင်း တောတောင်ထူထပ်၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ချို့တဲ့သည်။
အမ်းချောင်းသည်လည်း သင်္ဘောကြီးများကို မဆိုထားဘိ အထက်ပိုင်း၌ လှေကြီးများပင် ကောင်းစွာ မသွားလာနိုင်ချေ။
ထို့ကြောင့် မြို့နယ်အတွင်းရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရေးနှင့် ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် နွားများ၊ လားများကို အားထားကြရသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အခြားမြို့နယ်များနှင့်မူ ရေကြောင်းဖြင့် ဆက်သွယ်ရသည်လည်းရှိသည်။
အမ်းမြို့နယ်သည် ပြည်မနှင့်အဆက်အသွယ် ပို၍များကြောင်း အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည်။
အမ်းတောင်ကြားလမ်းသည် ပြည်မနှင့်ဆက်သွယ်ရသော နာမည်ကျော်တံခါးပေါက်ဖြစ်သည်။
ထိုတောင်ကြားလမ်းကိုဖြတ်၍ အမ်းမြို့နှင့်မင်းဘူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အတွင်း၌ပြီးစီးသည်။
ထိုကားလမ်းကို အမ်းမြို့နယ်ဘက်မှ ၃၄ မိုင် ဖောက်လုပ်ခဲ့၍ မင်းဘူးဘက်မှ ၅၂ မိုင် ဖောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
အမ်းမြို့နယ်သည် မင်းဘူးမြို့နယ်အပြင် လက်ပံတကားမှတစ်ဆင့် သရက်မြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆော၊ ယော၊ လောင်းရှည်မြို့နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း အဆက်အသွယ်ရှိလေသည်။
အမ်းမြို့မှ ဆား၊ငါးပိ၊ နှမ်း၊ ငရုတ်၊ ငါးခြောက်များကို သရက်၊ မင်းဘူး၊ ပခုက္ကူတို့မှတစ်ဆင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ တင်ပို့၍ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမြို့များမှ ထန်းလျက်၊ ကြက်သွန်၊ ရှားစေး၊ သနပ်ခါးတုံးများကို နွားများ၊ လားများဖြင့် ဖြစ်စေ လူထမ်းဖြင့်ဖြစ်စေ များသောအားဖြင့်သယ်ယူ၍ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားကြရသည်။
ယင်းသို့ နွားများ၊ လူထမ်းများဖြင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုကို နွားဝိုင်းကျသည်၊ လူဝိုင်းကျသည်ဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
လူနေမှု အမ်း မြို့သူမြို့သားများ၏ နောက်ကြောင်းသမိုင်းမှာ ယင်းတို့သည် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်သောအခါ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးမြို့နှင့် အနီးအနားတစ်ဝိုက်မှ ရှောင်ခွာလာခဲ့ကြသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဟုဆိုကြသည်။
ထို့ကြောင့် များသောအားဖြင့် မြန်မာစကားကိုပြောဆိုကြ၍ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုထုံးတမ်းစဉ်လာကို ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။
အောက်ရွာဘက်၌ မြန်မာစကားနှင့် ရခိုင်စကားကို အရောရောအနှောနှော ပြောဆိုကြသည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒီတို့သည် အများစုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏တောပိုင်းကျသော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် ယခင်အခါက ချင်းလူမျိုးများ အနေများခဲ့လေသည်။
အမ်းမြို့နယ်အတွင်း နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ရှေးရိုးယဉ်ကျေးမှုများကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းလိုက်နာလျက်ရှိသည်မှာ ချီးကျူးဖွယ်ရာပင်ဖြစ်၏။
နှစ်သစ်ကူးသင်္ကြန်အခါတွင် လူငယ် လူရွယ် ကလေးသူငယ်များသည် မိမိတို့ဆွေမျိုးညာတိ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ နီးစပ်ခင်မင်ရာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ နေအိမ်များသို့ သွားရောက်၍ အနီးအနားမှရေကိုသယ်ဆောင်ပြီးလျှင် ရေအိုးရေစည်စသည်တို့တွင် ရေဖြည့်ပေးကြခြင်းဖြင့် ရေကန်တော့ကြသော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ရှိပေသည်။
ထို့ပြင် အခြားအစဉ်အလာတစ်ရပ်လည်း ရှိသေးသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ရွာတိုင်း၌ ဘုန်းကြီးကျောင်းများရှိရာ ကျောင်းရှိ ရဟန်းသံဃာများကို ရွာတွင်းရှိအိမ်များက တစ်လှည့်စီ တစ်နေ့ အတွက်တာ အရုဏ်ဆွမ်းနှင့်နေ့ဆွမ်းကို တာဝန်ယူကပ်လှူခြင်းဖြစ်သည်။
ဆွမ်းဝတ်ကျေသော အိမ်အနီးအနား၌ အလံစိုက်ထူထားသဖြင့် ဆွမ်းလှည့်ကျသည်ကို သိနိုင်ပေသည်။
ထိုအလံကို အိမ်စဉ်အလိုက် တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် ပြောင်း၍စိုက်သွားသဖြင့် ဆွမ်းဝတ်ကျမည့်ရက်ကို ကြိုတင်သိထားကြရသော ကြောင့် ကြိုကြိုတင်တင် စီစဉ်ပြင်ဆင်နိုင်ကြလေသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသောစေတီမှာ တန်းတင်စေတီဖြစ်၍ နှစ်စဉ်တန်ခူးလ၌ ဘုရားပွဲကျင်းပလေ့ရှိသည်။
အမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ရွာပေါင်း ၃၆ ရွာမှ ငွေကြေးကောက်ခံ၍ ကျင်းပသော စုပေါင်းဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သဖြင့် အလွန်စည်ကားသည်။
အမ်းမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပလောင်တောင်စေတီ၏ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် သီတင်းကျွတ်လ၌ ကျင်းပလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နိုင်ငံပြုသုခမိန် လော့အမ်းမှတ်၏ အမည်ရင်းသည် ဝီလျံ ပစ် အမ်းမှတ် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်- မြန်မာ ပထမစစ်ကို လော့အမ်းမှတ်သည် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် အနေဖြင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရကိုယ်စား ကျေညာခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
ပထမအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသောအခါ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတ ို့ရရှိလိုက်သော တနင်္သာရီ နယ်မှ ကျိုက္ခမီမြို့ကို လော့ အမ်းမှတ်အား ဂုဏ်ပြုသောအား ဖြင့် အမ်းမှတ်မြို့ဟု အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့လေသည်။
( ကျိုက္ခမီမြို့။
) ဝီလျံ ပစ် အမ်းမှတ်ကို ၁၇၇၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဖွားမြင်၍ ဖခင်ဖြစ်သူသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝီလျံ အမ်းမှတ် ဖြစ် သည်။
၁၇၉၅ ခုနှစ် 0x100သဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဦးရီးဖြစ်သူ ဗြိတိန်နိုင်ငံ စစ်သေနာပတိချုပ် ဂျက်ဖရီး ဗဲရွန်အမ်းမှတ် ကွယ် လွန်သဖြင့် ဒုတိယဗဲရွန်ဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိသည်။
ဖခင်နှင့် ဦးရီး ဖြစ်သူတို့သည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်ပယ်များတွင် အထက်တန်း အရာရှိ ရာထူးရာခံရှင်များဖြစ်ရကား ဝီလျံ ပစ် အမ်းမှတ်သည် လည်း နိုင်ငံခြားရေးရာများတွင် ငယ်စဉ်ကပင် အကျွမ်းတဝင် ရှိရုံမက စိတ်ဝင်စားမှုလည်းရှိသည်။
၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်စစ်ပွဲများ ပြီးဆုံး၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့ အေးအေးဆေးဆေး ရှိသွားသောအခါ ကန်တုန်မြို့ရှိ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်များထံမှတစ်ဆင့် ကြားသိရ သော အင်္ဂလိပ်အမျိုးသားများအပေါ် တရုတ်မှူးကြီးမတ်ကြီးများ က မတရားပြုမှုသတင်းများအရ အရေးယူဆောင်ရွက်လေသည်။
တရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင် ကီးကင်းထံ ဗြိတိသျှလူမျိုးများခံစားနေရ သည့် မတရားပြုမှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရေးဆိုဖို့ ပီကင်းမြို့ သို့ လော့အမ်းမှတ်ကို သံအဖြစ်စေလွှတ်သဖြင့် ၁၈၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ကန်တုန်မြို့ သို့ ဇူလိုင်လဆန်းတွင် ရောက်ရှိသည်။
ဝီလျံ ပစ် အမ်းမှတ်ကို ကန်တုန်မြို့မှနေ၍ အငယ် တန်းမှူးမတ်များအားသာ ဆင်းကြိုစေသဖြင့် အမ်းမှတ်သည် ယင်းမှူးငယ်မတ်ငယ်များကို သူ၏အတွင်းဝန်များမှတစ်ဆင့်သာ ဆက်ဆံစကားပြောလေသည်။
ကန်တုန်မြို့တွင် ခေတ္တမျှနေပြီး နောက် တွန်ချောင်မြို့တော်သို့သွားရန် တီယန်ရှင်မြို့သို့ရေလမ်း ခရီးဖြင့် ထွက်ခွာခွင့်ရသည်။
တီယန်ရှင်မြို့မှ တစ်ဖန်တွန်ချောင် မြို့တော်သို့ 0x100သဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထွက်ခွာလာရာ ထိုလ ၂၉ ရက်နေ့တွင်ရောက်သည်။
ဆိုက်ရောက်သည့်နေ့တွင်ပင် တရုတ်ဧကရာဇ် ဘုရင့်ရှေ့တော်သို့ အခေါ်တော်လွှတ်ရာ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဆက်ဆံပုံအဆင်မပြေသဖြင့် အမ်းမှတ်က ရှေ့တော်ဝင်ရန် ငြင်းပယ်လိုက်သည်။
ယင်းသို့ ဆက်ဆံမှု အဆင်မပြေဖြစ်သည်နှင့် ထိုနေ့ညနေပိုင်းတွင် တီယန်ရှင်မြို့သို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာရန် တရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ကိုခံရသည်။
အပြန်၌မူ ရေလမ်းခရီးဖြင့်မပြန်ပဲ မဟာ တူးမြောင်းကြီးအတိုင်းသွား၍ နာမည်ကျော် မီးလင်းတောင်ကြား ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ကန်တုန်မြို့သို့ ပြန်သွားသည်။
ကန်တုန်မြို့ မှ ၁၈၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ထွက်ခွာခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ မဆိုက်ရောက်မီ နပိုလီယန်ဘုရင် နယ်နှင်ခံရ၍ စံနေရသော စိန်ဟယ်လီနာကျွန်း သို့ ခေတ္တသင်္ဘောကပ်ခဲ့ရာ နန်းကျနပိုလီယန်ဘုရင်နှင့် တစ် ကြိမ်မက တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ရသည်။
အမ်းမှတ်သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့သွားရောက်သည့်ကိစ္စ မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း အင်္ဂလန်သူ အင်္ဂလန်သားနှင့် အစိုးရ တို့ကမူ မအောင်မြင်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှန်ကိုသိရှိ၍ သူ ၏ဆောင်ရွက်မှုနှင့် စေတနာကို အသိအမှတ်ပြုကြသည့် အလျောက် ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် မားကွစ် ဟေ့စတင်း ရာထူးမှအငြိမ်းစားယူသောအခါ အမ်းမှတ်ကို အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်လေသည်။
၁၈၂၃ ခုနှစ် 0x100သ ဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံကာလကတ္တားမြို့သို့ ဆိုက် ရောက်သောအခါ သူမရောက်မီ ခေတ္တဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် အမှု ထမ်းနေသော ဂျွန်အဒမ်လက်ထက်တွင် သတင်းစာဆရာ မစ္စတာဗတ်ကင်ဟမ်ကို အရေးယူထားသည့်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံရေးအခြေအနေ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ကြုံရလေ သည်။
သို့ရာတွင် အမ်းမှတ်သည် ယင်းကိစ္စကို တရား ဥပဒေအရ တင်းမာမှုနှင့် စေ့စပ်ဖြန်ဖြေမှုတို့ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အောင် မြင်စွာဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။
အမ်းမှတ်၏ ဘုရင်ခံချုပ် သက်တမ်း တွင် အရေးကြီးဆုံး ရင်ဆိုင်ရသည့် ပြဿနာကား မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် အချင်းများမှုဖြစ်သည်။
ထိုအချင်းများမှုကို အကြောင်းပြု၍ ၁၈၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အမ်းမှတ်သည် အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် မြန်မာတို့နှင့်စစ်ကြေညာရသည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသော အခါ အင်္ဂလိပ်တို့က အာသံ၊ ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီနယ်များကို ရရှိလိုက်သည်ကို တနင်္သာရီနယ်မှ ကျိုက္ခမီမြို့ကို ဘုရင်ခံချုပ် အမ်းမှတ်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အမ်းမှတ်မြို့ ဟုမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အချင်းများရာတွင် အောင်မြင်စွာ ဆောင် ရွက်နိုင်မှုကြောင့် ဝီလျံ ပစ် အမ်းမှတ်အား ဒဒအားအမ်းမှတ် အော့ အာရကန်ဒဒ ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းစာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီး၍ မကြာမီပင် အိန္ဒိယအနောက်မြောက်ပိုင်းပြည်နယ် တစ်နယ်ဖြစ်သော ဗတ်ပူပြည်နယ်တွင် ငယ်ရွယ်သူစော်ဘွားကလေးအားရာထူးချ၍ အစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်သူ ဒူးဂျန်းဆားက ရာထူးလုယူသည့် ကိစ္စ တစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လော့အမ်း မှတ်သည် စစ်တပ်များစေလွှတ်ကာ နန်းလုသူအားနန်းချ၍ စော်ဘွားငယ်ကလေးအား မူလရာထူးတွင်ပြန်လည် တင်ပေးခဲ့ လေသည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ် ကုန်ကာနီးလောက်တွင် လော့အမ်းမှတ်သည် အိန္ဒိယအနောက်မြောက်ပြည်နယ်များသို့ ခရီးထွက်၍ နိုင်ငံရေးငြိမ်သက်အေးချမ်းမှုရှိစေရန် အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက် နိုင်ခဲ့သည်။
နောက်နှစ် နွေရာသီတွင် အိန္ဒိယအနောက်မြောက် တောင်ခြေရင်းမြို့တော်ဖြစ်သော ဆင်းမလားမြို့ကို ဘုရင်ခံချုပ် ၏ နွေရာသီမြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်။
လော့အမ်းမှတ်သည် အလုပ်အလွန်များသည့်အလျောက် ကောင်းစွာမကျန်းမာသဖြင့် ၁၈၂၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ်မှနုတ်ထွက်ကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံရောက်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံရေးမှအနားယူခဲ့ရာ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်၌ကွယ်လွန်သည်။
အမ်မိုးနီးယား ()သည် အရောင်ကင်း၍ စူးရှ သည့်အနံ့ရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
လေထက် အလေးချိန်ပေါ့ ၍ လေ၏ငါးပုံသုံးပုံခန့်သာလေးသည်။
နိုက်ထရိုဂျင် တစ်ဆ နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် သုံးဆရော၍ရသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သဖြင့် ယင်းကိုဓာတုသင်္ကေတအားဖြင့် NH3 ဟုရေးသည်။
အမ်မိုးနီး ယားကို လေများများနှင့် ရော၍ရှူလျှင် အသက်အန္တရာယ် မရှိသော်လည်း သူ့ချည်း ခပ်များများရှူမိပါက မွှန်၍ အသက် အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အမ်မိုးနီးယားသည် ရေတွင် အလွန်ပျော်ဝင်လွယ် သည်။
အမ်မိုးနီးယားဓာတ်ငွေ့ကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေသောအခါ အယ်လကာလိုင်းဂုဏ်သတ္တိများရှိသည့် အမ်မိုးနီးယားဟိုက် ဒရောက်ဆိုက်ကိုရ၏။
ထိုအမ်မိုးနီးယားရေကို ဟိုက်ဒရို ကလိုရစ် အက်ဆစ်နှင့် ပေါင်းစပ်စေလျှင် အမ်မိုးနီးယား ကလိုရိုက်ကို ရသည်။
စင်စစ် အမ်မိုးနီးယား ဟူသော အမည်ကို အမ်မိုးနီးယား ကလိုရိုက်မှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အမ်မိုးနီးယားကလိုရိုက်ခေါ် ဇဝက်သာကို အီဂျစ်နိုင်ငံ ဂျူပီတာ အမ်မွန်ဘုရားကျောင်းအနီးမှ တွေ့ရှိရသည်ကိုအစွဲပြု၍ အမ်မိုးနီးယားဟူသောအမည် ဖြစ်ပေါ် လာသည်။
အမ်မိုးနီးယားကို ရှေးအခါက သမင်ဖို၏ဦးချို၊ ခွာနှင့် သားရေတို့မှ ထုတ်ယူကြသဖြင့် "သမင်ချိုအရက်ပြန်"ဟုခေါ် ကြသည်။
အမ်မိုးနီးယားကို ဓာတ်ငွေ့စစ်စစ်အဖြစ် ၁၇၇၄ ခုနှစ် တွင် ဂျိုးဇက် ပရီးဆလီဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်က စတင်ထုတ်လုပ်၍ "အယ်လကလိုင်းလေ" ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
အမ်မိုးနီးယားသည် ခြောက်နေသည့်အခါ အခြားဓာတ် များနှင့်ပေါင်းစပ်မှုနည်း၍ ရေတွင်ပျော်ဝင်နေသည့်အခါ အခြား ဓာတ်များနှင့် ပေါင်းစပ်သွားလေသည်။
ရိုးရိုးကျောက်မီးသွေးမှ ကုတ်မီးသွေးနှင့် ကျောက်မီး သွေးဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ယူရာတွင် အမ်မိုးနီးယားကို ဘေးထွက် ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် အမြောက်အမြားရရှိနိုင်သည်။
ရရှိပုံမှာ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ယူရန်အတွက် ကျောက်မီး သွေးကို ရီတော့ပေါင်းအိုးကဲ့သို့သော ပေါင်းချွေးခံအိုးလုံလုံတွင် ထည့်၍ မီးတိုက်သောအခါ အမ်မိုးနီးယားရေသည်လည်း ဘေး ထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ရောနှော၍ထွက်လာ၏။
ထိုထွက်လာ သော အမ်မိုးနီးယားရေကို ဖောက်ထုံးရေနှင့်ရော၍ မီးပေါ်တွင် ကျိုလိုက်သောအခါ အမ်မိုးနီးယားကိုရရှိ၏။
ထို့ပြင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှစ်မျိုး ကို တိုက်ရိုက်ပေါင်းစပ်ယူခြင်းဖြင့်လည်း အမ်မိုးနီးယားကို ရရှိ နိုင်ပေသည်။
ဤနည်းတွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သန့်သန့်တစ်ပုံ နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့သန့်သန့် သုံးပုံကို ရောပြီးလျှင် အပူချိန် ၅ဝဝ မှ ၇ဝဝ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ မီးပြင်းတိုက် ပေးရလေသည်။
အမ်မိုးနီးယားကို ၃၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ အေး အောင်ပြုလုပ်လျှင် အရည်ဖြစ်လာသည်။
အမ်မိုးနီးယားသည် −၃၃.၃၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင်ဆူပွက်၍ −၇၇.၇၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် တွင် အခဲဖြစ်သွားသည်။
အမ်မိုးနီးယားကိုအအေးခံ၍ ဖိအား ကောင်းကောင်းနှင့် ဖိလိုက်သောအခါ အလွယ်တကူနှင့် အရည် ဖြစ်သွားနိုင်သဖြင့် သံမဏိစည်ကြီးများထဲတွင်ထည့်၍ သယ်ယူ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်လေသည်။
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ် ပစ္စည်းများအနက် အမ်မိုးနီးယားသည် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်၏။
အမ်မိုးနီးယားကို ရေခဲပြုလုပ်ရာ၌လည်း ကောင်း၊ အအေးဓာတ်ပြုလုပ်ယူသော စက်များ၌လည်းကောင်း၊ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ် ဖော်စပ်ယူရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ သည်။
အမ်မိုးနီးယားကို အက်ဆစ်များနှင့် ပေါင်းစပ်လိုက် သောအခါ အဖိုးတန်သော အမ်မိုးနီးယား ဓာတ်ဆားများကိုရ ၏။
ဆား(လ်) ဗော်လတိုင်းခေါ် အမ်မိုးနီးယားကာဗွန်နိုက်ကို ရှူဆေး (ဇဝက်သာ ရှူဆေး) တွင်လည်းကောင်း၊ ဆား(လ်) အမ်မိုးနီးယက်ခေါ် အမ်မိုးနီးယားကလိုရိုက် (ဇဝက်သာ) ကို ဘယဆေးများအပြင် ဗက်ထရီဓာတ်အိုးတွင်ထည့်ရန်နှင့် ဂဟေ ဆော်ရာ၌ ချွေးချွတ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ ၏။
အမ်မိုးနီးယမ်းဆာလဖိတ်ကို ဓာတ်မြေဩဇာအဖြစ် အသုံး ပြုကြ၍၊ အမ်မိုးနီးယမ်းနိုက်ထရိတ်ကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းမီးကျောက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြလေသည်။
အမ်မိုနိုက် သည် ပင်လယ်ခရုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းသည် မိုလပ်စကာမျိုးပေါင်းစု၊ စီဖလိုပိုဒါမျိုးပေါင်းတွင် အမ်မိုနွိုင်ဒီးယမျိုးစဉ်၌ပါဝင်သည်။
ပက်ကျိနှင့်လည်း ဆင်ဆင်တူသည်။
ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာများထဲ၌ တွေ့ရှိရသော နော့တိလပ်ခေါ် ပင်လယ်ခရုမျိုးနှင့် အနွယ်ချင်းနီးစပ်သည်။
အမ်မိုနိုက်တို့သည် ရှေးပဝေဏီကပင် ဤကမ္ဘာ လောကကြီး၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဒုတိယကပ်စတည်သောကျောက်တွင် ယင်းတို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ် ကြွင်းများကို အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမ်မိုနိုက်အမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်မှန်သော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးဆက်ပျောက်ပျက် တိမ်ကောသွားကြလေပြီ။
အမ်မိုနိုက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရှေးအီဂျစ်နတ်သား အမ်မွန်၏ သိုးထီးချိုနှင့်တူသောကြောင့် အမ်မိုနိုက်ဟု ခေါ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
အမ်မိုနိုက်၏ ကိုယ်အခွံသည် ခွေ၍နေ သောမြွေသဖွယ် ကျောက်များထဲ၌ ကွေးကွေးကလေးဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရှေးအခါက အမ်မိုနိုက်အကြီးစား ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ကျောက်ဖြစ်နေသာမြွေဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။
ခေါင်းမပါသည်ကိုတွေ့ရှိသောအခါ စိန့်သူတော်စင်များက မြွေတို့၏ခေါင်းကို ဖြတ်ပစ်လိုက်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်သဖွယ် ယူဆခဲ့ကြသည်။
အမ်မိုနိုက်၏ကိုယ်အခွံတွင် အခန်းငယ်ကလေးပေါင်းမြောက်မြားစွာပါရှိသည်။
သို့ရာတွင် အမ်မိုနိုက်တိရစ္ဆာန် အမှန်ပါရှိသည်မှာ အကြီးဆုံးသော ပထမအခန်းတစ်ခန်းသာဖြစ်သည်။
ယခုတွေ့ရှိရသော ယင်းတို့၏ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် ပဲနောက်စေ့ အရွယ်မှသည် ၁ဝ ပေ အချင်းရှိသော အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ။
သင်းအုပ်ဆရာ ဦးဇော်မင်း (မွေး ၁၉၆၁) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အမ်စီအေအသင်းတော်တွင် စီနီယာသင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် အနှစ်၂၀ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဖခင်မှာ ရန်ကုန်၊ ညီအစ်ကိုများ အသင်းတော်မှ သင်းအုပ်ဆရာ ဦးတင်မောင်တွန်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖော်မင်း၊ ဆရာတူးဂျာ၊ ဆရာဒေါမနစ်၊ ဆရာချစ်ကိုကို စသဖြင့် ဘန်ကောက်ရောက်လာပြီး ဆရာဒေါက်တာဂျိမ်းစိန်ဇခိုင် မိသားစုအိမ်တွင် ဘုရားရှိခိုး၊ဆုတောင်းပွဲ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ချင်းလူမျိုး ဆရာကြီးတစ်ပါး၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၉၀ ခုနှစ် မတ်လ (၉) ရက်နေ့ (သောကြာနေ့) တွင် လူ ၂၇ ယောက်ဖြင့် မိဿဟာယတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။
ဆရာဂျိမ်းဒေါက်တာဂျိမ်းစိန်ဇခိုင် မိသားစုနှင့် အသင်းသား ၅ ယောက်ခန့်၏ မတည်မှုဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းအေဂျီအသင်းတော်တစ်ခုတွင် ဘုရားရှိခိုးရန် နေရာရရှိခဲ့သည်။
ထိုမှတဆင့် အမ်စီအေအသင်းတော် ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၇ နှစ်ကြာသောအခါ အသင်းတော်တွင် သစ်သားဘောင် ၄ ခု၊ တာလပတ်ဖြင့် ရေထည့်ပြီး နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာပေးနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ တွင် အပတ်စဉ် လူ ၂၅၀ ခန့် လာရောက်ဝတ်ပြုရာမှ ၂၀၀၈ တွင် ၃၅၀အထိရှိလာသည်။
၂၀၁၂ တွင် နေရာအသစ်သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ နာဂစ်မုန်တိုင်းတွင် ဆရာဦးဇော်မင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လွန်းပြန်အခေါက်ပေါင်းများစွာ သွားရောက်၍ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။