kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေအာနိသင်ရှိ၍ လူအများက ဥပဒေကဲ့သို့ လေးစားလိုက်နာကြရသည်။
သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ ထုံးစံမှာမူ သဘောတူညီချက်ရထားသည့် သက်ဆိုင်သူများကသာလိုက်နာရပေသည်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်မှရသော သဘောတူညီချက်ကို သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
ဥပမာအားဖြင့် လူနှစ်ယောက်သည် ပဋိညာဉ်စာချုပ်တခုကို ချုပ်ဆိုရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေတခုခုအပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပါက စာချုပ်ချုပ်ဆိုသောကိစ္စရပ်အတွက် အသိအမှတ်ပြုပြီးသည့် အသုံးအနှုန်းတည်ရှိနေလျှင် သက်ဆိုင်သူများသည် အဆိုပါ (ဓလေ့ထုံးတမ်းအရတည်ရှိနေသည့်) အသုံးအနှုန်း ကို ရည်ရွယ်၍ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ပေသည်။
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံတွင် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Local custom နှင့် အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံ General custom ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံတခုကို တရားရုံးများကဥပဒေအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန်အတွက် ယင်းဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေကချမှတ်ထားသောလိုအပ်ချက်များနှင့်ပြည့်စုံရန်လိုပေသည်။
အဓိကလိုအပ်ချက်များမှာ- (၁) လျှော်ကန်သင့်မြတ်ခြင်း reasonableness၊ (၂) ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီခြင်း conformity with statute law (၃) အခွင့်အရေးအဖြစ်သိမှတ်လိုက်နာခြင်း observance as of right နှင့် (၄) မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျခြင်း immemorial antiquity တို့ဖြစ်သည်။
အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံကို တနိုင်ငံ လုံးက ဥပဒေကဲ့သို့လိုက်နာကြရသည်။
နိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံသည် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံကဲ့သို့ပင် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျမှသာ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံဖြစ်၍ ဥပဒေကဲ့သို့စွမ်းအင်အာဏာရှိပေသည်။
( By Laws or Bye Law ) ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများကိုမဆန့်ကျင်ဘဲ မြူနီစီပယ် (Municipal) ဌာနများက ၎င်းတို့၏ ဌာနဆိုင်ရာလုပ်ငန်း တာဝန်များကို သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တဆင့်ခံဥပဒေပြုခြင်းဖြစ်သည်။
မိန်းမကောင်းအင်္ဂါ (၆၄) ရပ် ယင်းတို့ကား (၁)ခြေလက္ခဏာ ...................................... ၁၃ ရပ် (၂)ကိုယ်လက္ခဏာ ...................................... ၁၆ ရပ် (၃)စိတ်လက္ခဏာ ...................................... ၆ ရပ် (၄)လက်ဖဝါးလက္ခဏာ .................................... ၉ ရပ် (၅)လည်ပင်းလက္ခဏာ ..................................... ၁ ရပ် (၆)အသံလက္ခဏာ ...................................... ၃ ရပ် (၇)မျက်နှာလက္ခဏာ ...................................... ၈ ရပ် (၈)သွားလက္ခဏာ ...................................... ၁ ရပ် (၉)မျက်စေ့လက္ခဏာ ...................................... ၄ ရပ် (၁၀)ဆံပင်လက္ခဏာ ...................................... ၃ ရပ် ကိုယ်လက္ခဏာ ၁၆ ရပ် ၁။
တက်သစ်စ လရောင်နှင့်တူသော ကိုယ်ရောင် ၂။
လင်္ကျာရစ်လည်သောအချက် ၃။
လင်္ကျာရစ်လည်သောဗွေ ၄။
ရွှေသောအဆင်း ၅။
နက်သောချက် ၆။
ရှည်သောလက် ၇။
ဖွံ့သောပေါင်ရှိခြင်း ၈။
ကြီးမြတ်သော သားမြတ် ၉။
ဆင်ကဲ့သို့သွားခြင်း ၁၀။
သေးသွယ်သော ခါးရှိခြင်း ၁၁။
သိမ်မွေ့သော အင်္ဂါရှိခြင်း ၁၂။
ကောင်းသောကိုယ်ရှိခြင်း ၁၃။
ဖွံ့ဖြိုးသော တင်သားရှိခြင်း ၁၄။
ကိုယ်မွေးနည်းခြင်း ၁၅။
လိပ်ကျောကုန်းကဲ့သို့အင်္ဂါရှိခြင်း ၁၆။
ကြာပန်းကဲ့သို့မွှေးသောကိုယ်နံ့ရှိခြင်း စိတ်လက္ခဏာ ၆ ရပ် ၁။
ဖြူစင်သောနှလုံးရှိခြင်း ၂။
ကောင်းသောအကျင့်သီလရှိခြင်း ၃။
စင်ကြယ်သောအကျင့်သီလရှိခြင်း ၄။
ချစ်ခင်နှစ်သက်ခြင်း ၅။
အရိပ်ခြေသိခြင်း ၆။
ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်ခြင်း လည်ပင်းလက္ခဏာ ၁ ရပ် ၁။
လည်ရေး ၃ ဆင့်ရှိခြင်း အသံလက္ခဏာ ၃ရပ် ၁။
ဟင်္သာသံနှင့်တူသော အသံရှိခြင်း ၂။
အဆိုအမိန့်နှင့်သာယာသောအသံရှိခြင်း ၃။
ဥဩသံနှင့်တူသောအသံရှိခြင်း မျက်နှာလက္ခဏာ ၈ ရပ် ၁။
လပြည့်ဝန်းနှင့်တူစွာရှိခြင်း ၂။
ရှည်သောမျက်နှာရှိခြင်း ၃။
နီသောနှုတ်ခမ်းရှိခြင်း ၄။
ဖြိုးမောက်သောနှာတံရှိခြင်း ၅။
ပြည့်ဖြိုးသောပါးရှိခြင်း ၆။
မှဲ့ ဝက်ခြံ ကင်းစင်သော နဖူး၌ ဖြောင့်မတ်သော တချောင်းတည်းသော တံခွန် အလံတိုင် အရေးရှိခြင်း ၇။
သံတ္တိမည်သောအရေးကဲ့သို့ နဖူးပြင်၌ အရေးရှိခြင်း ၈။
ချွန်သောနှာခေါင်းရှိခြင်း သွားလက္ခဏာ ၁ ရပ် ၁။
ခရုသင်းပွင့်သစ်စကို လွှနှင့်ဖြတ်သည့်အလား မယိုင်မကျဲမပေါက်သောချောမောသော နဂိုဖြင့် ကြည်၍ တင့်တယ်ခြင်း မျက်စေ့လက္ခဏာ ၄ ရပ် ၁။
မကျဉ်းမကျယ် တင့်တယ်သော မျက်စေ့ရှိခြင်း ၂။
ကြာညိုပန်းနှင့်တူသောမျက်စေ့ (အချို့မှာ ပြာညိုသော မျက်စေ့ရှိခြင်း) ၃။
သမင်မျက်စေ့နှင့်တူသော မျက်စေ့ ရှိခြင်း ၄။
ပဒုမ္မာကြာကဲ့သို့ အချို့မှာ စိမ်းသောမျက်စေ့ ရှိခြင်း ဆံပင်လက္ခဏာ ၃ ရပ် ၁။
အဖျားကော့သော ဆံပင်ရှိခြင်း ၂။
ရှည်သော ဆံပင်ရှိခြင်း ၃။
သိမ်မွေ့သော ဆံပင်ရှိခြင်း ဤကားကောင်းခြင်း ၆၄ ရပ်တည်း Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ။
တဒေသ-ကိုယ်စားလှယ်တဦးတင်မြှောက်သောစနစ် ဗြိတိသျှနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့က အသုံးပြုကြသော ဤစနစ်မှာ အရိုးရှင်းဆုံးစနစ်ဟူ၍ လူသိများပြီး မဲဆန္ဒနယ်တခုလျှင် ပါတီအများမှ ကိုယ်စားလှယ်တဦးဆီ စေလွှတ်ယှဉ်ပြိုင်စေကာ မဲအများဆုံးရရှိသူကလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ်ရွေးကောက်ခံရသောစနစ်ပင်ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပါတီလေးခုမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် မဲအရေအတွက်စုစုပေါင်း၏ ၂၅၊ ၂၅၊ ၂၄၊ ၂၆ အသီးသီးရာခိုင်နှုန်းရှိသော မဲအရေအတွက်များရရှိကြလျှင် ၂၆ရာနှုန်း မဲရရှိသောပါတီမှာ အခြားပါတီများနှင့်ယှဉ်လျှင် မဲကွာဟမှုအလွန်ကျဉ်းမြောင်းသော်လည်း အနိုင်ရရှိကာ အရွေးခံရသောကြောင့် ကျန်ပါတီများမှာ အနိုင်ရသောပါတီကိုယှဉ်နိုင်ရေးအတွက် အချင်းချင်းပေါင်းစည်းကြပြီး ပေါ်ထွန်းလာသော ပါတီအသစ်ကအနိုင်ပြန်ရသည့်အခါ ကျန်သောပါတီများကလည်း ပြန်လည်ပေါင်းစည်းကာ အနိုင်ရရန်ကြိုးစားလေ့ရှိကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဤစနစ်အသုံးပြုသောနိုင်ငံများတွင် အဆုံး၌ ပါတီငယ်များပေါင်းစုထားသော ပါတီကြီးနှစ်ခုသာ ယှဉ်ပြိုင်ကြသောအခြေသို့ ရောက်ရလေ့ရှိသည်။
ဤသို့နှစ်ပါတီကြီးစိုးသော ပါလီမန်နိုင်ငံရေးစနစ်တွင် ပါတီကြီးနှစ်ခုနှင့် မပေါင်းလိုပဲသီးသန့်တည်ရှိနေသော တတိယပါတီအကြီးအသေးလေးများလည်းရှိတတ်ပြီး ထိုပါတီတို့မှာ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရေးအတွက် ခက်ခဲသော်လည်း အင်အားကောင်းလျှင်ကောင်းသလောက် ပါတီကြီးနှစ်ခုစလုံးအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှုများရှိနေသည်။
ပါတီကြီးနှစ်ခုမဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်းတူညီနေပါက မဲရရှိမှုအတန်ငယ်အားကောင်းသော တတိယပါတီကို စည်းရုံးနိုင်သောပါတီကြီးက ထိုတတိယပါတီနှင့်မဟာမိတ်ပြုကာညွှန့်ပေါင်းအစိုးရဖွဲ့ပြီး အစိုးရအာဏာကိုရယူရ၏။
(ဤသည်မှာ ယေဘုယျပြောခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့နိုင်ငံများတွင် အဓိကပါတီကြီးနှစ်ခုအနက် တခုသည် မဲရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ပြိုင်ဘက်ထက်သာသော်လည်း မဲရရှိမှုရာခိုင်နှုန်းသည် သတ်မှတ်ထားသော အတိုင်းအတာတခုထက် လျော့နည်းနေလျှင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဖွဲ့ရမည်ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသောနိုင်ငံများလည်းရှိသည်။
) တဒေသ-ကိုယ်စားလှယ်တဦးစနစ်၏ အားသာချက်များ ဤစနစ်မှာ ပြည်သူအများအတွက်အာရုံစိုက်၍ ရွေးချယ်စရာများများမရှိသည့်အတွက် ပါတီတခုစီ၏ အကောင်းအဆိုးလုပ်ရပ်များမှာ ပြည်သူများ၏အမြင်တွင် သိသာထင်ရှားနေသည်။
အနိုင်ရပါတီသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း နေရာအများစုရယူကာ မူဝါဒများချမှတ်လုပ်ကိုင်ရာတွင်လည်း အသာရနိုင်သည်။
အာဏာရပါတီက ပြည်သူ၏ဆန္ဒကို မဆိုသလောက်ပင်ဖြစ်စေ မျက်ကွယ်ပြုမိသည့်အခါတွင်လည်း ယခင်ကတည်းက အတိုက်အခံပါတီနှင့်မဲကွာဟမှုကျဉ်းမြောင်းနေသော အခြေအနေတွင် အနည်းငယ်မျှယိမ်းယိုင်သွားသော မဲအသာရမှုကြောင့် အာဏာကိုလက်လွှတ်ရတတ်၏။
အာဏာရလာသောပါတီ၏ ပါလီမန်အတွင်းအမတ်နေရာရရှိမှုသည် မဲအသာရမှုအနည်းငယ်သာသာသော်လည်း ပါလီမန်အတွင်း အမတ်နေရာအများစုကို ယူပိုင်ခွင့်ရှိကာ အစိုးရဖွဲ့နိုင်၏။
ထိုသို့သော အတိမ်းအစောင်းမခံနိုင်သောအခြေအနေများကြောင့် အာဏာရပါတီသည် မိမိတို့၏အုပ်ချုပ်မှုလုပ်ရပ်များကို လက်လွတ်စပယ်မလုပ်ရဲပဲ အနည်းငယ်မျှသောမကျေနပ်မှုကြောင့် မဲအသာရရှိမှုလျော့သွားသည်နှင့်တပြိုင်နက် မိမိနှင့်မတိမ်းမယိမ်းအတိုက်အခံကို အာဏာလွှဲပေးရနိုင်သည်။
ဤသည်ကိုပင် တဒေသ-ကိုယ်စားလှယ်တဦးစနစ်ဟု အားသာချက်အဖြစ်ရှုမြင်နိုင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်မူ အခြေခံဥပဒေအရ အာဏာခွဲဝေမှုပုံစံအဖြစ် အာဏာရပါတီသည် အစိုးရဖွဲ့ခွင့်အဖြစ် အိမ်ဖြူတော်တွင်အသာရလျှင် အတိုက်အခံကို ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်တွင်လွှမ်းမိုးစေခြင်းဖြင့် သူတို့၏ တဒေသ-ကိုယ်စားလှယ်တဦးစနစ်ကို ပုံဖျက်ထား၏။
တဒေသ-ကိုယ်စားလှယ်တဦးစနစ်၏ အားနည်းချက်များ ဤစနစ်တွင် အနိုင်ရပါတီသည် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်ပါလီမန်အတွင်း အမတ်နေရာအများစုရရေးအတွက် မဲများများအသာရရန်မလိုပဲ အနိုင်ရသည်နှင့်တပြိုင်နက် ပါလီမန်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း မိမိလူများကိုသာအများစုရွေးချယ်ခွင့်ရကာ စိတ်ကြိုက်အုပ်ချုပ်နိုင်သော်လည်း ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒကို အမှန်တကယ်ကိုယ်စားပြုသည်ဟု အသေအချာမပြောနိုင်ပေ။
အကြောင်းမှာ မိမိ၏ပြိုင်ဘက်ပါတီအပေါ်အနိုင်ရမှုရာနှုန်းသည် ၅၁ရာနှုန်း၊ ၄၉ရာနှုန်းဖြစ်စေကာမူ ၄၉ရာနှုန်းရသော အတိုက်အခံက အရှုံးပေးရကာ အစိုးရအဖွဲ့တွင် အတိုက်အခံပါတီ၏ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းပါဝင်မှုမှာလည်း မရှိသလောက်ဖြစ်သွားရသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မဲဆန္ဒနယ်အချို့သည် ပါတီကြီးတခုခု၏ လုံးဝချုပ်ကိုင်ထားခြင်း(gerrymandering)ခံရပြီး “ဤမဲဆန္ဒနယ်သည် ငါတို့ပါတီအတွက် မည်သည့်အခါပင်ဖြစ်စေသေချာပြီးဖြစ်သည်” ဟူ၍ပင်တွက်ဆထား၍ရနေသော အခြေအနေဖြစ်နေပြီး အခြားအချို့ချို့သောနယ်များတွင်သာ အကြိတ်အနယ်ပြိုင်ရသော အခြေအနေကျန်ရှိနေသည်။
အဓိကပါတီကြီးနှစ်ခုစလုံးမှာ အမှားမခံသောအခြေအနေအောက်၌ လူထုအကြိုက်ပြောဆိုမဲဆွယ်ကြရာတွင် အကြောင်းအရာများမှာ မတိမ်းမယိမ်းတူညီနေကြသည်ကများပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများမှာ လူထုအတွက်ငြီးငွေ့စရာဖြစ်လာနိုင်၏။
နှစ်ပါတီစလုံးသည်ထူးမခြားနားသာဖြစ်သည်ဟု လူထုကယူဆလာသည့်အခါတွင် မဲပေးသူအရေအတွက်လည်းလျော့နည်းလာပြီး ဒီမိုကရေစီ၏အနှစ်သာရဖြစ်သော အစိုးရဖွဲ့စည်းမှုတွင် လူထုပါဝင်ပတ်သတ်ဆုံးဖြတ်နိုင်မှုလည်းလျော့နည်းလာမည်ဖြစ်သည်။
အချိုးကျဗဟုကိုယ်စားလှယ်စနစ်ကျင့်သုံးကြသော ဥရောပနိုင်ငံအများစုတွင်မူ လူထုသည် ရွေးချယ်စရာပါတီများအရောင်အသွေးစုံလင်သည့်အတွက် မဲပေးသူအရေအတွက်ရာနှုန်းမှာ နှစ်ပါတီအခြေပြုနိုင်ငံရေးရှိသော နိုင်ငံများထက်မြင့်မားလေ့ရှိသည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒ (အင်္ဂလိပ်: Nationalism) သည် မိမိ ဒေသ၊ လူမျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး စည်းလုံးညီညွတ်ပြီ တန်ဖိုးထားသည်ကို ဆိုလို့သည် နိုင်ငံရေး အတွေခေါ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒ မျိုးခွဲများစွားရှိသည် အဓိက နှစ်မျိုးမှာ လူမျိုးအမျိုးသားရေး (ethnic nationalism)နှင့် ပြည်သူ့အမျိုးသားရေးဝါဒ (civic nationalism) တိုဖြစ်သည်။
သမိုင်းနှင့် အခြားအရာများ အမျိုးသားရေးဝါဒဟူသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း၏ ကြီးမြတ်ခြင်းကို ပုံကြီးချဲ့ထားသောအတွေးအမြင်ဟု အချို့ကဆိုကြသည်။
ထိုအမျိုးသားရေးအတွေးအမြင်သည် အများအားဖြင့် မြေခြားရေခြားမှ လာရောက်ကျူးကျော်နေထိုင်သူများနှင့်ထိုသူများ၏ ဒေသခံများအပေါ်ဖိနှိပ်မှုများမှ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။
အဓိကအခြေခံသော ခံယူချက်မှာ နယ်မြေခြားမှ လာရောက်သူများ၏ အုပ်ချုပ်မှုကိုခံရသည်မှာ လုံးဝလက်မခံသင့်သောအရာဖြစ်သည်ဟူသော အတွေးအခေါ်ပင်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒသည် အခြားသဘောတရားရေးရာလမ်းစဉ်တခုခုလွှမ်းမိုးပြီးနှင့်သောနိုင်င်ငံများအားလုံးလိုလိုတွင် ထပ်ဆင့်၍တည်ရှိနေလေ့ရှိပြီး သာဓကအားဖြင့် ဒီမိုကရေစီလွှမ်းမိုးသည်ဆိုသောအမေရိကန်ရှိ ရှေးရိုးစွဲဝါဒ(conservatism)သည် အမေရိကန်အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့်ပေါင်းစပ်ထားရပြီး ပုံဖျက်ထားသောအမည်ခံကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒထက် အမျိုးသားရေးဝါဒအတွေးအမြင်က ပိုမို၍ရှေ့တန်းရောက်နေသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒ၏ပထမဆုံးမျိုးစေ့အနေဖြင့် အလယ်ခေတ်ဉာဏ်ပွင့်လင်းချိန်အတွင်း(Renaissance-၁၅ရာစုဝန်းကျင်)တွင်အုပ်စိုးနေကြသော သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်များ၏ ညီညွတ်သောနိုင်ငံတော်၏စွမ်းအားနှင့် အာဏာစက်ပုံစံများကို ဝါဒဖြန့်ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သယောင်ရှိသည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒပုံစံတခုဟူ၍ ပီပီပြင်ပြင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးတွင်ဖြစ်သည်။
၁၇၉၂တွင် ပြင်သစ်သည် ပရူးရှားစစ်တပ်၏ ကျူးကျော်မှုကိုခံရသည့်အခါပြင်သစ်“ပြည်သူ”များ (အမှန်တကယ်အားဖြင့်ပြင်သစ်ဟုခေါ်တွင်နေသောနယ်မြေဒေသအတွင်းရှိသမျှလူများကို ပြင်သစ်လူမျိုးဟူ၍ ပြီးစလွယ်ခေါ်၍မရပဲ မျိုးနွယ်စုများကွဲပြားမှုများရှိသည်) ‘နိုင်ငံတော်’ကိုလက်နက်တပ်ဆင်ကာကွယ်ကြဟူသော အမျိုးသားရေးခံယူချက်ဖြင့် အပျော်တမ်းပြည်သူ့စစ်များက အသေအချာလေ့ကျင့်ထားပြီးဖြစ်သော စစ်တပ်ကိုအနိုင်ယူခဲ့သည်။
နောက်ပြီးတွင် နပိုလီယံဦးဆောင်သော စစ်တပ်၏ အမျိုးသားရေးဝါဒမသိမသာနောက်ခံထားသော အခြေအနေမှာ ဥရောပတလွှားနယ်ကျွံလာခဲ့ပြီး ပြင်သစ်၏သိမ်းပိုက်ခြင်းခံရသော ဥရောပနိုင်ငံများ၌လည်း တန်ပြန်အမျိုးသားရေးဝါဒများပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
နပိုလီယံကို တွန်းလှန်ကြသော ကာလအတွင်းမှစ၍ ၁၉ရာစုရောက်သည်အထိ ဥရောပတတိုက်လုံးကို အမျိုးသားရေးဝါဒများ ပျံ့နှံ့နေခဲ့ပြီး ၂၀ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်တော့ ထိုဥရောပနိုင်ငံများ၏ ကမ္ဘာတလွှားရှိ ကိုလိုနီနယ်ပယ်များဆီအထိ အမျိုးသားရေးဝါဒအတွေးအခေါ်များပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။
အီတလီနှင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံတို့မှာ အသည်းဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုကာလအတွင်းမှ အီတလီစာရေးဆရာ မက်ဇီနီ(Giuseppe Mazzini)ကဆိုလျှင် "လူသားဟူသမျှသည် ‘နိုင်ငံတော်’ တရပ်ရပ်ကို ကိုယ်စားပြုထားမှသာလျှင် လူဖြစ်ရကျိုးနပ်မည်ဖြစ်ပြီး တဦးချင်းလွတ်မြောက်မှုကို အဓိကထားသော လွတ်လပ်မျှတမှုဝါဒထက် နိုင်ငံတော်တခုလုံးလွတ်မြောက်မှုရရေးကပို၍အရေးကြီးသည်ဟုဆိုပြီး ပညာရေးတွင်လည်း တဦးပုဂ္ဂလဦးတည်သောအတွေးအခေါ်ကို ဖုံးလွှမ်းထားနိုင်စေရေးအတွက် အမျိုးသားရေးဝါဒအသိထည့်ပေးထားရမည်"ဟုဆို၏။
ယနေ့ခေတ်တွင်တော့ အမျိုးသားဝါဒလွှမ်းမိုးသောနိုင်ငံအများစုမှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
၂၁ရာစုရောက်လာသည့်အခါတွင်တော့ အမျိုးသားရေးဝါဒမှာ တိုင်းတပါးမှစစ်ရေးအရ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်အုပ်ချုပ်သည်ကို တွန်းလှန်သည်ထက် စီးပွားရေးအရ ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်အုပ်ချုပ်နေကြသည်ကို တွန်းလှန်သည့်ပုံစံပြောင်းလာခဲ့သည်။
ဤဝါဒမှာ အခြားရှိသမျှသောဝါဒများထက် စိတ်ခံစားမှုများအပေါ်တွင် မှီခိုမှုရှိနေသောသဘောရှိပြီး တစ်ဦး၏ နိုင်ငံတော်အမြင်နှင့် အခြားတစ်ဦး၏နိုင်ငံတော်အမြင်တို့သီးခြားမဖြစ်ပဲ ဒွေးရောယှက်တင်ဖြစ်လာသည့်အခါ၊တစ်နည်းအားဖြင့် အမျိုးသားအမြင်သည် လူမျိုးစုကွဲပြားမှုအမြင်နှင့်မကွဲပြားပဲဖြစ်လာသည့်အခါ အမျိုးသားရေးဝါဒတစ်ခုဖြင့်လွှမ်းမိုးထားသော နိုင်ငံတခုအတွင်း၌ပင် လူမျိုးစုအသီးသီးက အမျိုးသားရေးဝါဒအသီးသီးကို ဆွဲကိုင်ကာ နိုင်ငံကို အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာဖြစ်နိုင်သည့် အန္တာရာယ်အထိရှိလာနိုင်သည်။
နိုင်ငံအသီးသီးကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင်သော အဆိုပါ အမျိုးသားရေးဝါဒကို ဒေသတွင်းအမျိုးသားရေးဝါဒ(regional nationalism)ဟူ၍လည်းခေါ်ကြ၏။
အမျိုးသားရေးဝါဒ အမျိုးများ အမျိုးသားရေးဝါဒ အမျိုးများမှ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။
ဒေသကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒ လူမျိုးကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒ အသာရောင်ကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒ ယဉ်ကျေးမှုကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒ ဘာသာရေးကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒhttps://en.m.wikipedia.org/wiki/Types_of_nationalism အမျိုးသားရေးဝါဒ အမျိုးများ ဒေသကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုသည်မှ မိမိဒေသရှိ မည်သည် လူမျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာ ဖြစ်စေ တန်ဖိုးထား ချစ်မြတ်နိုသည်ကို ဆိုလို့သည်။
လူမျိုးကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုသည်မှ မိမိလူမျိုးတို၏ ဘာသာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို တန်ဖိုးထား ချစ်မြတ်နိုသည်ကို ဆို့လို့သည်။
အသာရောင်ကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုသည်မှ မိမိ၏အသာရောင်ရှိသည် လူမျိုးများကို တန်ဖိုးထား ချစ်မြတ်နိုသည်ကို ဆိုလို့သည်။
ယဉ်ကျေးမှုကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုသည်မှ မိမိ ဒေသ/လူမျိုးရှိ ယဉ်ကျေးမှု (culture)ကို တန်ဖိုးထား ချစ်မြတ်နိုသည်ကို ဆိုလို့သည်။
ဘာသာရေးကိုအခြေပြုသည် အမျိုးသားရေးဝါဒဆိုသည်မှ မိမိတို ကိုးကွယ်သည် ဘာသာကိုတန်ဖိုးထားသည်ကို ဆိုလို့သည်။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Types_of_nationalism အခြာကြည့်ရင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးသင်္ကေတများ ဗမာအမျိုးသားရေးဝါဒ ကိုးကား။
အာရပ်နွေဦး (တစ်နည်းအားဖြင့် အာရပ်လူထုနိုးကြားမှု) သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတလွှား ကူးစက်ခဲ့သည့် လူထုအုံကြွမှု တော်လှန်ရေး လှိုင်းဂယက်ကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။
အာရပ်နွေဦးလှိုင်းဂယက်ကြောင့် တူနီးရှား နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် အာဏာရှင်စနစ်ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီး လစ်ဗျားနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားကာ ဂဒါဖီအစိုးရ ပြိုလဲခဲ့ရသည်။
ဘာရိန်း၊ ဆီးရီးယားနှင့် ယီမင်နိုင်ငံများတွင် လူထုအုံကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယီမင်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ ဆင်းပေးခဲ့ရသည်။
ယင်းလူထုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဆန္ဒပြမှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုများ၊ စီတန်းလှည့်လည်မှုများ၊ လူထုစုဝေးမှုများ ပါဝင်သကဲ့သို့ အခြားတူညီသည့် အချက်တစ်ချက်မှာ လူမှုကွန်ယက်ကို အသုံးချ၍ ဆက်သွယ် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းမီဒီယာမှတဆင့် အစိုးရက ဖိနှိပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ အင်တာနက် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ ပိတ်ပင်ခြင်း စသည်တို့ကို လူထုက နိုးကြားသိရှိလာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဆန္ဒပြမှု အများစုမှာ အာဏာပိုင်တို့၏ အကြမ်းဖက် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
ထို့အတူ အစိုးရအား ထောက်ခံသော စစ်သွေးကြွများနှင့် ဆန္ဒပြမှုအား ဆန့်ကျင်သူတို့၏ တန်ပြန်မှုနှင့်လည်း ကြုံကြိုက်ခဲ့ရသည်။
အာရပ်ကမ္ဘာတလွှား ဖြစ်ပွားသည့် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားကြရသည့် ကြွေးကြော်သံမှာ ash-shab yurid isqat an-nizam ("အာဏာရှင်အစိုးရပြုတ်ကျရေး တို့အရေး") ပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဟွန်းတယောများ ရောက်မလာခင် ဗိုင်အိုလင် တယောပြားများက ရှေးဦးစွာရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု မှန်းဆနိုင်သည်။
တိုင်းတပါးသားများနှင့် အတွေ့အထိ ဆက်ဆံရေး အထူးများပြားလာသည့်ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းအချိန်ရောက်သည့်အခါ ကမ္ဘာသုံး ဗိုင်အိုလင် တယောကို မြန်မာများနှင့် မိတ်ဆက်ထားပြီး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
thumb|မြန်မာ ဟွန်းတယော မြန်မာ စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ‘တယော’ ဆိုသော ဝေါဟာရကို တွေ့ရပုံမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း ဘကြီးတော်ဘုရား ခေါ် စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက်၊ မုံရွေးဆရာတော် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈-၁၁၉၆) ရေးခဲ့တဲ့ နာရဒပျို့ တွင် ဖြစ်သည်။
မုံရွေးဆရာတော်သည် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ နှင့် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုလည်း ဖြစ်သည်။
စောင်း၊ ညင်း၊ မိကျောင်း၊ အောင်းကလေး၊ ပတ္တလား၊ တယော အငြိမ့် တူရိယာ ၆ မျိုးထဲတွင် တယောတူရိယာကို တူရိယာအမျိုးအစားတစ်ခုအဖြစ် မုံရွေးဆရာတော်က သူ၏ စာတော်နာရဒပျို့တွင် ထည့်သွင်း ရေးစပ်တော််မူခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ် မွန်ရိုးရာ တီးဝိုင်းများတွင် ‘လခြမ်း ကြေးနောင်’၊ ‘မိကျောင်း’ တူရိယာများနှင့်တူ ‘ထောင်တယော’ (Graw) ဆိုသည့်ကြိုး ၃ ချောင်းတပ် တယောကို သုံးစွဲလျက်ရှိနေသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။
မွန် ထောင်တယော သည် မြန်မာတယောနှင့် စံချင်းတူညီသည်။
ယနေ့ခေတ် မြန်မာတီးဝိုင်းများတွင် မတွေ့ရတော့သည့်အတွက် မြန်မာတယောမှ ကြိုး ၃ ချောင်း အသံညှိပုံစနစ်ကို တပ်အပ် မပြောနိုင်ပသော်လည်း မွန်ရိုးရာ ထောင်တယော နှင့် တူညီနိုင်စရာ အကြောင်းရှိပါသည်။
မွန် ထောင်တယောမှာပါသော ဘယ်သံကနေ ညာသံ ကြိုးသုံးချောင်းကို အက်ဖ်၊ စီ နဲ့ ဂျီ သံတွေ ညှိထားသည်။
မြန်မာ့သံစဉ်အရ ၅ ပေါက်၊ ၁ ပေါက် သံမှန် နှင့် ၄ ပေါက်သံတို့ ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့သူ မြို့သားဒေသခံများက ဘုရားကြီး ဟုခေါ်ကြသည့်မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး၏ အရှေ့မုခ် မြောက်ဘက်တွင် လိပ်ကန် အမည်ရှိသော အုတ် အင်္ဂတေကန်ကြီးတခု ရှိသည်။
ဘုရားကြီးလိပ်ကန် ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဘုရားဖူးများက ထိုလိပ်ကန်ထဲမှ လိပ်ကြီးများကို ပေါက်ပေါက်ဆုပ်၊ ပေါင်မုန့်ခြောက်၊ ကန်စွန်းရွက် စတဲ့ အစာတွေကျွေးကြရင်းနှင့် ကန်ဘေးတွင် အပန်းဖြေ ထိုင်နေလေ့ရှိကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်ခင် အချိန်လောက်တုန်းက ထိုဘုရားကြီးလိပ်ကန်၏ ဘေးတွင် ယောက်ျားက မြန်မာတယောကြီးကိုထိုးပြီး ဇနီးသည်က သီချင်းဆိုကာ နားထောင်သူပရိသတ်၏ သဒ္ဓါကြေး ပေးကမ်းစွန့်ကျဲကြတာကို စားကြရရှာသည့် သက်ကြီးရွယ်အို စုံတွဲတစ်တွဲ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ထို စုံတွဲမှာ မြန်မာ့ရိုးရာ တယောပညာရှင်ကြီး တယောဘိုးကျန် တို့ ဇနီးမောင်နှံဖြစ်သည်။
သူတို့တွင် ဝါးပတ္တလား တစ်လက်၊ မြန်မာတယောကြီး တစ်လက်၊ စည်း နဲ့ ဝါးတို့ ပါရှိကြသည်။
တယောဘိုးကျန်မှာ မျက်စိမမြင်ရှာသည့်အတွက် ဒုက္ခိတဘဝရောက်ကာ တယောတစ်လှည့် ပတ္တလားတစ်လှည့် တီးပြီး တတ်သည့် ပညာဖြင့် ဝမ်းစာရှာဖွေ အသက်မွေးကြရသည့် ပုံဖြစ်ပါသည်။
ထိုအချိန်တွင် လျှမ်းလျှမ်းတောက် နာမည်ကျော်ကြားနေပြီဖြစ်သော နေမျိုးဗလကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါသည် တယောဘိုးကျန်ကို ငွေကြေးကန်တော့ပြီး သီချင်းတွေ အတီးခိုင်းကာ ရိုရိုသေသေ နားထောင် မှတ်သား ပညာယူတတ်ပါသတတ်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးခါစ ၁၉၄၆-၁၉၅၄ ခုနှစ်လောက်အထိ တယောဘိုးကျန်သည် သီချင်းဆိုရင်း သူ့မြန်မာတယောကြီးကို ထိုးပြီး တကိုယ်တည်းပင် မန္တလေးလမ်းဘေးတွေမှာ ဖျော်ဖြေနေခဲ့သည်။
ဂီတပါရမီဖြည့်ဖက် ဇနီးသည် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းသည် တယောဘိုးကျန်၏ ဘဝနေဝင်ချိန် ကာလဖြစ်ခဲ့သည်။
တယောဘိုးကျန်သည် အထက်ဆိုခဲ့သည့် မြန်မာတယောကြီးမျိုးကို နောက်ဆုံး ထိုးခဲ့တဲ့သူပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
၁၉၅၆-၅၇ လောက်တွင် တယောဘိုးကျန် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ကြောင်း ဘိုးကျန်ကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တွေ့လိုက်ရဖူးသည့် ပန်းချီ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးဝင်းဖေ က ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာန မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်၊ ဝင်းဖေလွယ်အိတ် ကဏ္ဍမှာ ပြောခဲ့သည်။
ဘိုးကျန် ကွယ်လွန်ပြီးချိန်မှာတော့ ကမ္ဘာသုံး တယော ဗိုင်အိုလင်လောက်တောင်မှ အသံထွက်မမြည်သည့် မြန်မာတယောများ၏ ဇာတ်သိမ်းခန်းလို့ပင် ဆိုရပါမည်။
ထိုအချိန်တွင် ကမ္ဘာသုံးတယော ဗိုင်အိုလင် များထက် ပိုပြီးအသံကျယ်ကျယ်မြည်သည့် ဟွန်းတယောများက မြန်မာ့ကာလပေါ်တီးဝိုင်းများထဲကို ဝင်ရောက်နေနှင့်ပြီဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်လာသည့် ဟွန်းတယောပုံစံမှာ ဟွန်းအကြီးတလုံး နဲ့ ဟွန်းအသေးတလုံးပါတဲ့ ပုံစံဖြစ်သည်။
တယောထိုးသူ၏ နားဘက်ကိုလှည့်ထားသော ဟွန်း အသေးတခုနှင့် ရှေ့ဘက်ကို လှည့်ထားသည့် ဟွန်း အကြီးတလုံး ပါလေ့ရှိသော ပုံစံဖြစ်သည်။
မြန်မာ ဂီတ၊ တူရိယာ ပညာရှင်များ၏ ထူးခြား ပြောင်မြောက်သော စွမ်းရည်တခုမှာ မြန်မာ့ ဇာတိဖွား မဟုတ်သည့် နိုင်ငံခြား တူရိယာ အမျိုးမျိုးကို မြန်မာမှုပြုပြီး မွေးစားသည့် အခါမှာ မူရင်းတူရိယာတွေအတိုင်း ပုံတူကူးယူတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့ဂီတကို တီးမှုတ်နိုင်တဲ့ မြန်မာကြိုက် မြန်မာ့တူရိယာတွေအဖြစ် ဖန်တီးယူကြလေ့ရှိပါတယ်။
မြန်မာ ဟွန်းတယောသည်လည်း ထိုသဘောမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
မူရင်း စထြော ဟွန်းတယော ကြိုးညှိစနစ်မှာ ဒီကနေ့ ကမ္ဘာသုံး ဗိုင်အိုလင်အတိုင်းပင်။
ကြိုးလေးချောင်းမှာ G D A E ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာမှုပြုထားသည့် ဟွန်းတယောမှာတော့ မြန်မာသီချင်းတွေတီးဖို့ အဆင်ပြေတဲ့ G C G C အတိုင်း ညှိထားသည်လို့ မှတ်သားဖူးသည်။
မြန်မာကြိုက် တယောကြိုးညှိစနစ်မှာတော့ တီးမည့် ပညာရှင်စိတ်ကြိုက်အတိုင်း ညှိထားသည့် တခြားမူကွဲတွေလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။
မြန်မာဟွန်းတယောတချို့မှာ မြန်မာပြည်ထဲမှာပင် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ဆင်ယူထားကြသည်များပင်ဖြစ်သည်။
တယောလက်တံကို သစ်မာ တမျိုးမျိုးနှင့် လုပ်ထားသည်။
ဒန်အိုး ဒန်ခွက်လုပ်သော ဒန်သတ္တုကို ပုံလောင်းပြီး အချောကိုင်ထားသော အသံအိုး နှင့် ကြိုးတင်ခုံ ကို တယောလက်တံမှာ တပ်ထားပါတယ်။
ထိုအသံအိုးတွင် တယောထိုးတဲ့သူ၏ နားဘက်ကိုလှည့်ထားသော ဟွန်း အသေးတစ်ခု၊ ရှေ့ဘက်ကိုလှည့်ထားသည့်ဟွန်းအကြီးတစ်လုံး ပါလေ့ရှိပါသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ တွင် မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်တည်ထောင်သည့် မြန်မာ အငြိမ့်အဖွဲ့၏ တူရိယာများတွင် ဟွန်းတယော နှစ်လက်နှင့် ဘင်ဂျို တစ်လက် ပါဝင်နေကြောင်းတွေ့ရသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာ့ကာလပေါ် တီးဝိုင်းတွေတွင်လည်း ဟွန်းတယော ကို အတီးများကြတယ်လို့ မှတ်သားရပါသည်။
ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ဝန်းကျင် မြန်မာပြည်သို့ အသံတိတ် ဓာတ်ရှင် (ရုပ်ရှင်) များရောက်လာကြသည့်ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်ပြချိန် နောက်ခံသရုပ်ဖော်တီးကြသည့် တီးဝိုင်းများမှာလည်း ဟွန်းတယောကိုပဲ သုံးကြပါသည်။
အပျော်တမ်း တီးကြသူများကလည်း ဟွန်းတယောကိုပင်တီးတတ်ကြသည်မှာ ထိုခေတ်အချိန်ကာလ၏ အလေ့အထပင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
ကျနော့်(-?-)အဖေ လူပျိုတုန်းက တီးခဲ့တဲ့ ဟွန်းတယောကြီး နံရံမှာချိတ်ထားတာကို ကျနော် မူလတန်းကျောင်းရောက်ချိန်လောက်အထိ ရှိနေသေးတာ မှတ်မိနေပါတယ်။
တယောပြား၏ အသံထွက်သည် ညင်သာသည်။
တီးဝိုင်းထဲ အတူတူတီးကြသည့်အခါ တယောသံကို တခြားတူရိယာသံများက လွှမ်းမိုးသွားတတ်ပါသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် အသံကျယ်ကျယ်ထွက်စေဖို့ တီထွင်ထားသည့် ဟွန်းတယောကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာ သုံးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အသံကျယ်သော််လည်း ဟွန်းတယော၏ အသံထွက်သည် ကြမ်းပါသည်။
အသံချဲ့စက်များ တိုးတက်ထွန်းကားလာတဲ့အခါမှာတော့ ဟွန်းတယောများ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ခေတ်ကုန်သွားကာ တယောပြားများ ပြန်ပြီး ခေတ်စားခြင်းက ယနေ့ခေတ်အထိဖြစ်သည်။
မြန်မာတယောပညာရှင် တယော ဦးတင်ရီ တို့ခေတ်တွင် တယောပြားများ ပြန်ပြီး ခေတ်စားလာပြန်သောအခါ ထပ်ဆင့် တီထွင်မှုများပါ တပြိုင်နက်တည်း ထွန်းကားလာပြန်သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၆၈ဝ ကစတင်ပြီး ၁၇၂၅ အတွင်းမှာလုပ်ခဲ့သော အန်တိုနီယို စထရာဒီဗာရီ Antonio Stradivari ၏လက်ရာ ကမ္ဘာကျော် စထရာဒီဗာရီယပ်စ် Stradivarius တယော၏ အသံထွက်ကို ဘယ်သူမှ မတုပနိုင်ဘူးလို့ ဆိုရိုးစကား ရှိပါသည်။
ယနေ့ခေတ် အီလက်ထရစ် တယောများ ပုံစံအမျိုးစုံနဲ့ တီထွင်လာကြပြီး မိရိုးဖလာ တယော ဗိုင်အိုလင်များကို ယှဉ်ပြိုင်ရန်ကြံစည်နေကြသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ကျော်ကြားသည့် တယောပညာရှင်များ ကြားမှာလည်း အီလက်ထရစ် တယောကို သုံးတဲ့သူများ ရှိလာသည်။
တခေတ်တချိန်တုန်းက အသုံးတွင်ကျယ်ခဲ့သည့် ဟွန်းတယောကို ယနေ့မြန်မာ့ကာလပေါ်တီးဝိုင်းများမှာ မသုံးကြတာ ကြာပြီဆိုတော့ ဟွန်းတယောသံကို ကြားဖူးရန် မဆိုထားနှင့် မြင်ဖူးသော သူပင် တော်တော်ပဲ နည်းပါးလာပါသည်။
ရှေးခေတ်အခါက မြန်မာတယောကြီးများ၊ ဟွန်းတယော တယောကြီးများ၊ ဗိုင်အိုလင်များ၊ နောက်ဆုံးပေါ် အီလက်ထရစ် တယောများနှင့် မြန်မာသီချင်း၊ မြန်မာဂီတကို တီးကြသည်ဆိုရင်ဖြင့် လက်ဖျားသံနှောသည့် မြန်မာတယော ဂီတလို့သာ ခေါ်ကြရပါလိမ့်မည်။
မြန်မာဟွန်းတယော၊ စာမျက်နှာ ၃၆၅၊ သမိုင်းအစဉ်အလာ နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ၊ ဒေါက်တာကျော်ကျော်ဝင်း Category:ကြိုးတပ် တူရိယာများ။
၄ (အသံထွက်-လေး)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၅ (အသံထွက်-ငါး)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၆ (အသံထွက်-ခြောက်)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၇ (အသံထွက်-ခွန်)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
သက်တံ့တွင် ရောင်စဉ် ၇ မျိုး ရှိသည်။
ကံကောင်းသော ဂဏန်းအဖြစ် တိုင်းပြည်အတော်များများတွင် မှတ်ယူကြသည်။
အယူအဆများ တရုတ်လူမျိုးတို့သည် မိဘ ကွယ်လွန်သောအခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း အထိမ်းအမှတ် ဝတ်စုံနက်များ (ရှောက်ဖူ) ကို ၇ ထပ်ကိန်း အဖြစ် ၄၉ ရက် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိပြီး၊ ၄၉ ရက်လွန်သော် အထက်အင်္ကျီ အဖြူ၊ အောက် လုံချည်၊ ဘောင်းဘီ အနက် ဝတ်စုံကို ပြောင်းလဲဝတ်ဆင်ကြသည်။
တရုတ်လူမျိုးတို့က ဒွါရ ခြောက်ပေါက်မဟုတ်ဘဲ မျက်စိ ၂ ပေါက်၊ နား ၂ ပေါက်၊ နှာခေါင်း ၂ ပေါက်၊ ပါးစပ် ၁ ပေါက်ဖြင့် ဒွါရ ၇ ပေါက်ဟု ရေတွက်သည်။
၉ (အသံထွက်-ကိုး)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၈ (အသံထွက်-ရှစ်)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
10000 (အသံထွက်-သုည) ( သည် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာ၌ အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်း အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
(10000-သုည)ကို မည်သည့်နံပါတ်ဖြစ် ပေါင်းလျှင်း နံပါတ်သည် ပြောင်းလဲခြင် မရှိပါ။
ထို့ကဲသို့ မြှောက်လျှင်း 10000သည် 10000သာပြင်ရသည်။
(10000-သုည) သည် ဘာမှမရှိခြင်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။
200px|thumbnail|ဝရိန်ဆော်ခြင်းမှ ထွက်လာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် () ဆိုသည်မှာ မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းတိုသော မမြင်နိုင်သည့် ရောင်ခြည်မျိုးဖြစ်သည်။
မိကျောင်းများနှင့် ငှက်ငယ်များကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန် အများစုကမူ မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ လူတို့မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ထက် ကြိမ်နှုန်းနှင့် လှိုင်းအလျားတို့အနေဖြင့် သာလွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ခေါ် အာထရာဗွိုင်းအိုရ်လက် ultraviolet ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်အားဖြင့် ယူဗွီ UV ဟု ခေါ်ပြီး နည်းပညာ နယ်ပယ်တွင်သာ ခေါ်ဆိုမှုများသည်။
အိပ်စရေးရောင်ခြည် စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောင်ခြည်ထိလုနည်းပါး ကူးစပ်သွားသည်။
နေရောင်တွင် သဘာဝအားဖြင့် ပါဝင်၍ ပြဒါးမီးလုံး တစ်မျိုးဖြင့်လည်း ဖန်တီးထုတ်ယူနိုင်သည်။
မြေပြင်သို့ မရောက်မီ ထိုရောင်ခြည်ကို အိုဇုန်းလွှာက စုပ်ယူလိုက်သည်။
ထိုရောင်ခြည် အနည်းငယ်သည် အကျိုးပြုသော်လည်း များလွန်းလျှင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။
ထိုရောင်ခြည်သည် ပိုးမွှားကို သေစေနိုင်စွမ်း ရှိသည်။
ခရမ်းလွန်ဓာတ်ဖြာခြင်း 200px|thumbnail|၃၈၀ နာနိုမီတာရှိ အားပျော့သော ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည်သည် အိမ်သုံးပစ္စည်းအချို့ကို လင်းထိန်စေသည်။
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ဥပမာ − နေရောင်ခြည်တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့က နေလောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည် အထိဖြစ်တတ်သည်။
အိပ်စရေးစက်မှ ဖြာထွက်နိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည်လည်း ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူတို့၏ မျိုးပွားနှုန်းကို ကျဆင်းစေသည်။
James Bolton, Christine Colton, The Ultraviolet Disinfection Handbook, American Water Works Association, 2008 ISBN 978 1 58321 584 5, pp. 3-4 ကမ္ဘာ့လေထု အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာက ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အများအပြားကို စုပ်ယူထားသည်။
လူတို့ကြောင့် အများဆုံး ပျက်စီးသွားသော အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ကမ္ဘာမြေသို့ ကျလာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ပေ။
ထို့ကြောင့် အရေပြား ကင်ဆာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာသည်။
အခြားကြည့်ရန် အနီအောက်ရောင်ခြည် အိပ်စရေးရောင်ခြည် ကိုးကား ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း။