kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စီအာရ်ဒီပီ နိုင်ငံတကာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ စက်တင်ဘာလတွင် ရှစ်လေးလုံး လူထု အရေးတော်ပုံကြီးကို စစ်တပ်က သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းပြီးနောက် ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများသည် နယ်စပ် ဒေသအသီးရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လာရောက် ခိုလှုံကြသော အခါ၊ ဦးတင်မောင်ဝင်းလည်း အမေရိကန်တွင် မနေနိုင်တော့ဘဲ ဗာဂျီးနီးယားရှိ Cheaspeake Bay Sea-food Restaurant မန်နေဂျာ အလုပ်မှ ထွက်ကာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသသို့ သွားရောက် အခြေချ နေထိုင်ပြီး အချိန်ပြည့် နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ဒီမိုကရေစီရေး တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားတော့သည်။
၁၉၈၈ နိုဝင်ဘာလအတွင်းမှာ တိုင်ရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျောင်းသား တပ်မတော်တို့ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်း ၂၂ ဖွဲ့ ပူးပေါင်းပြီး 'ဒီအေဘီ' ခေါ် 'မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ်' (Democratic Alliance of Burma, DAB) ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး အတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင် စည်းရုံး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဒီအေဘီ ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ပထမဆုံး အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ဒီအေဘီ၏ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဝါရှင်တန် အခြေစိုက် 'ဒီမိုကရေစီ မြှင့်တင်ရေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့' က "လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းသူ" ဆုကို ဦးတင်မောင်ဝင်းနှင့် ဦးရဲကျော်သူတို့အား ပူးတွဲ ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခု နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု (National Democratic Front, NDF)၊ မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ် (Democratic Alliance of Burma, DAB)၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ (National Coalition Government of the Union of Burma, NCBUG)၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်) NLD-LA တို့ကို စုစည်းကာ 'ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ' (National Council of the Union of Burma, NCUB) တပ်ပေါင်းစုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် နိုင်ငံခြားရေးဌာနတွင် တွဲဖက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်က စပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုတို့၏ အာဘော်ကို ဖော်ပြနိုင်ရန် အတွက် 'ခေတ်ပြိုင် ဂျာနယ်' ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ စပြီး ဦးစီး တည်ထောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ခင်မျိုးအေး (ခ) ဘေဘီနှင့် သမီး ၂ ဦးဖြစ်သည့် သူဇာဝင်းနှင့် သီတာဝင်းတို့ ကျန်ရစ်သည်။
လောဘ= ကာမဂုဏ်အာရုံ(၅)ပါးကို ငြိကပ်တပ်မက်ခြင်းသဘော။
လောဘသည် ကာမဂုဏ်အာရုံကိုတမ်းတမ်းစွဲ၊ ငမ်းငမ်းတက် တပ်မက်တွယ်တာ လိုချင်သည့်သဘောဖြစ်သည်။
သတ္တဝါတို့အား မည်သည့်အခါမျှ မရောင့်ရဲမတင်းတိမ်စေဘဲ အာရုံသစ်များကို အမြဲရှာဖွေနေစေသည်။
လောဘနှင့်သေသူ၏ လားရာဂတိမှာပြိတ္တာပြည်ဖြစ်သည်။
ဒေါသ= ပြစ်မှားခြင်း၊ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းခြင်းသဘော။
"ဒေါသနှင့်တူသောအပြစ်သည်မရှိ" ဟူ၍ ဘုရားဟောထားသည်နှင့်အညီ ဒေါသသည် အဖျက်ဆီးတတ်ဆုံးသောတရားဖြစ်၏။
မြွေပွေးမြွေဟောက်နှင့်တူ၏။
တက်ကြွသော ဒေါသကသာဖျက်ဆီးတတ်သည်မဟုတ်။
ဆုတ်နစ်သောဒေါသကြောင့်ဖြစ်သည့် စိတ်ပျက်ခြင်း၊ ကြောက်လန့်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်း၊ စိတ်နှလုံးမသာယာခြင်း၊ လွန်ကဲစွာပူဆွေးခြင်းတို့ကလည်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးကို ပျက်စီးစေသည်။
ဒေါသနှင့်သေသူ၏ လားရာဂတိမှာငရဲပြည်ဖြစ်သည်။
မောဟ= တွေဝေခြင်း(မသိတတ်ခြင်း)၊ အာရုံ၏သဘောမှန်ကိုမသိခြင်း၊ ဖုံးကွယ်ခြင်းသဘော။
မောဟသည် ရုပ်နာမ်သဘော၊ ကံသဘော၊ သစ္စာသဘောစသည်တို့ကို ဖုံးကွယ်ထားပြီး သတ္တဝါတို့အား အမှောင်တိုက်၌ကျင်လည်စေသည်။
မောဟနှင့်သေသူ၏ လားရာဂတိမှာတိရိစ္ဆာန်ပြည်ဖြစ်သည်။
တပ်ထိန်းချုပ် မှာ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းနိုင် ဖြစ်သည်။
လက်အောက်ခံ တပ်ခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - ဗဟိုတပ်ထိန်းတပ် (ဝါယာလက်) တပ်ထိန်းမှုခင်းဖော်ထုတ်ရေး အကူတပ် (ရန်ကုန်) အမှတ်(၁)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မင်္ဂလာဒုံ) အမှတ်(၂)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ရန်ကုန်) အမှတ်(၃)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ရန်ကုန်) အမှတ်(၄)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (အမရပူရ) အမှတ်(၅)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ဘားအံ) အမှတ်(၆)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ထားဝယ်) အမှတ်(၇)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ကလေး) အမှတ်(၈)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ကျိုင်းတုံ) အမှတ်(၉)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မြိတ်) အမှတ်(၁ဝ)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (အမ်း) အမှတ်(၁၁)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (နေပြည်တော်) အမှတ်(၁၂)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (နေပြည်တော်) အမှတ်(၁၃)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (နမ့်စန်(ခိုလမ်)) အမှတ်(၁၆၁)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မန္တလေး) အမှတ်(၂၆၂)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (တောင်ကြီး) အမှတ်(၃၆၃)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (တောင်ငူ) အမှတ်(၄၆၄)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (ပုသိမ်) အမှတ်(၅၆၅)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မော်လမြိုင်) အမှတ်(၆၆၆)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မြစ်ကြီးနား) အမှတ်(၇၆၇)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (မုံရွာ) အမှတ်(၈၆၈)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (စစ်တွေ) အမှတ်(၉၆၉)တပ်ထိန်းတပ်ခွဲ (လားရှိုး) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း) ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ။
အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (အတိုကောက် တမခ(၁၁)) သည် ရန်ကုန်မြို့မှ ပဲခူးမြို့သို့ အထွက် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတိုင် တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်စွာထွန်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်း အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းမြင့် (ကြည်း - ၈၈၀၉)ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
အမှတ်(၁၁၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၁၁၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၁၁၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်လက်အောက်ခံ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၂၁၁)ခြေမြန်တပ်ရင်း အင်းတိုင်တပ်နယ် အမှတ်(၂၁၂)ခြေမြန်တပ်ရင်း အင်းတိုင်တပ်နယ် အမှတ်(၂၁၃)ခြေမြန်တပ်ရင်း အင်းတိုင်တပ်နယ် အမှတ်(၂၁၄)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၁၅)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၁၆)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၁၇)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၁၈)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၁၉)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ အမှတ်(၂၂၀)ခြေမြန်တပ်ရင်း ရဲမွန်တပ်မြို့ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းမြင့် (ကြည်း - ၈၈၀၉) ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်သန်း (ကြည်း - ၁၂၆၈၂) (ဗသက - ၃၁) ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရရွှေမန်း (ကြည်း - ၁၁၅၃၄) (စတသ - ၁၁) ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုကို (ကြည်း - ၁၄၂၃၅) (စတသ - ၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ် လှဌေးဝင်း (ကြည်း - ၁၄၇၉၉) (စတသ - ၂၀) ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမင်း (ကြည်း - ၁၆၅၂၂) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းထွဋ် (ကြည်း - ၁၆၆၂၂) (အလသ - ၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် သစ်လင်းအုန်း ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမြင့်စိုး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ရဲဝင်း ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးဆွေ ဗိုလ်မှူးချုပ် မျိုးမင်းထွန်း ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် #011။
အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (အတိုကောက် တမခ(၂၂)) သည် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ လက်ရှိတပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နေမျိုး ဖြစ်သည်၊၊ သမိုင်း အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇွန်လ(၂၃)ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးတင်လှ (ကြည်း - ၈၇၅၃)ဖြစ်သည်။
တပ်မ ၂၂ သည် ၈၈၈၈ အရေးခင်း တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသော ပြည်သူများကို ရက်စက်စွာ ဖြိုခွင်းခြင်းကြောင့် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့ သော တပ်မ လည်းဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
အမှတ်(၂၂၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂၂၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂၂၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ အမှတ် (၂၂) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - ခမရ(၂ဝ၁)-ဘားအံ ခမရ(၂ဝ၂)-တောင်ကလေး ခမရ(၂ဝ၃)-မြိုင်ကလေး ခမရ(၂ဝ၄)-မြိုင်ကလေး ခမရ(၂ဝ၅)-မြိုင်ကလေး ခမရ(၂ဝ၆)-ကြာပန်း-သထုံ ခမရ(၂ဝ၈)-ကျိုက်မရော ခမရ(၂ဝ၉)-ကမာဝက် ခမရ(၂၁ဝ)-မုဒုံ ခလရ(၈၁)-ဇာသပြင် တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးကြီး တင်လှ (ကြည်း - ၈၇၅၂) (စတသ - ၃) ဗိုလ်မှူးကြီး တင်‌ငွေ (ဗသက - ၃၀) ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရမြင့်အောင် (ကြည်း - ၁၄၂၂၂) (စတသ - ၁၈) ဗိုလ်မှူးကြီး ‌‌ငွေသိန်း (ကြည်း - ၁၃၉၅၂) (စတသ - ၁၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆွေ (ကြည်း - ၁၆၄၉၃) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းနေလင်း (ကြည်း - ၁၆၃၅၄) (ဗသက - ၆၁) ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မောင်ဝင်း (ကြည်း - ၁၇၆၀၆) (ဗသက - ၆၄) ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်လင်းထွန်း ဗိုလ်မှူးချုပ် မြင့်ကျော်ထွန်း (ဗသက - ၉၁) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းလတ်(စတသ-၃၇) ဗိုလ်မှူးကြီး တိုးဝင်း (ကြည်း - ၂၉၄၀၀) (စတသ - ၃၉) ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နေမျိုး (စတသ-၄၁) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် #022။
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန ကို အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယခင် အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ ရေအားလျှပ်စစ် အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဦးစီးဌာန ရေအားလျှပ်စစ် စီမံရေး ဦးစီးဌာန ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စီမံကိန်းနှင့် ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှု စီမံရေးဌာနခွဲ တို့ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၁၅)ရုံကို မောင်းနှင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁၄၄၁မဂ္ဂါဝပ်ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
စဉ် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံအမည် စက်တပ်ဆင်အားမဂ္ဂါဝပ် ပြီးစီးသောခုနှစ်၁။
ဘီလူးချောင်း(၂)၁၆၈၁၉၇၄၂။
ကင်းတား၅၆၁၉၈၅၃။
ဆည်တော်ကြီး၂၅၁၉၈၉၄။
ဘီးလူးချောင်း(၁)၂၈၁၉၉၂၅။
ဇော်ဂျီ(၁)၁၈၁၉၉၅၆။
ဇော်ဂျီ(၂)၁၂၁၉၉၈၇။
ဇောင်းတူ၂၀၂၀၀၀၈။
သဖန်းဆိပ်၃၀၂၀၀၂၉။
မုန်း၇၅၂၀၀၄၁၀။
ပေါင်းလောင်း၂၈၀၂၀၀၅၁၁။
ရဲနွယ်၂၅၂၀၀၇၁၂။
ခပေါင်း၃၀၂၀၀၈၁၃။
တီကျစ်(ကျောက်မီးသွေး)၁၂၀၂၀၀၅၁၄။
ကျိုင်းတောင်း၅၄၂၀၀၉၁၅။
ရွှေလီ(၁)၅၀၀၂၀၀၉စုစုပေါင်း၁၄၄၁ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
လူအိုရုံ ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာ၍ အိုမင်းမစွမ်းတော့သော အဖိုးအို၊ အဖွားအိုများအား ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးသော နေရာဖြစ်သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က လူအိုရုံအစား `သူအိုရုံ´ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ဦးဇွန်း ခေတ်တွင် `လူအိုရုံ´ ဟုခေါ်တွင်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် `ဘိုးဘွားရိပ်သာ´ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူအိုရုံကို သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက်မှာ ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ရတနာပုံဖိုးမှတ်စု၏ မန္တလေး ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းတုန်းမင်း သည် ရတနာပုံနေပြည်တော် တည်ဆောက်ပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာသည်။
မင်းတုန်းမင်းသည် ရွှေမြို့တော်အတွင်း လေးမျက်နှာတွင် လူအိုရုံ ဆောက်လုပ်ကာ လူနာ၊ လူအိုတို့ကို နေထိုင်စေသည်။
ထိုသူတို့အတွက် စားဝတ်နေရေး ပြည့်စုံအောင်စီစဉ်ပေးသည်။
လူအိုရုံ တိုက်ဆယ်တိုက်တွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသပေးရန် သမားတော်ကြီး သုံးဦးနှင့် အနှိပ်တော်များ ထားပေးသည်။
ဂျာမဏီနိုင်ငံသား ဒေါက်တာမာဖီကို လစာရိက္ခာပေး၍ လူအိုရုံတွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသရန်တာဝန်ပေးသည်။
ကောင်းထက် ၏ ရတနာပုံရှင်းတမ်း၊ ပထမအကြိမ်(၂၀၀၈) သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးနှင့် သီလရှင်များ တည်ထောင်ထားသော လူအိုရုံတစ်ခု ရှိသည်။
ထိုလူအိုရုံကို ဒေါ်ဦးဇွန်းတွေ့ရှိပြီးနောက် ၁၉၁၅-ခုနှစ်၊ မင်းကွန်းတွင် လူအိုရုံ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
(မင်းကွန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ)၊ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ သထုံမြို့။
၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ပေါင်းတည် ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပေါင်းတည်မြို့။
၁၉၃၃-ခုနှစ်တွင် နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ရန်ကုန်မြို့။
၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပခုက္ကူမြို့ တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်စိန်တင် ၏ ဘွားဦးဇွန်း (၂၀၀၇၊ဒီဇင်ဘာလ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ပရဟိတ။
လူယုတ်မာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏အကျိုးစီးပွားနှင့်ယှဉ်လာပါက မိမိအပေါ်တွင် ကျေးဇူးရှိခဲ့ဖူးသည်ကိုပင် စာနာထောက်ထားမှုမရှိဘဲ အရာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးတတ်သူဖြစ်သည်။
လူဆိုး၊ လူမိုက် တို့နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ၍ ရကောင်းရနိုင်သော်ငြားလည်း လူယုတ်မာတို့နှင့်မူ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံခြင်း မပြုရုံမျှမကဘဲ မိမိနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသကိုပင် စွန့်လွှတ်ပြီး လူယုတ်မာတို့နှင့် ဝေးရာအရပ်သို့ ရှောင်ရှား၍ နေထိုင်သင့်သည်။
အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (အတိုကောက် တမခ(၁၀၁)) သည် အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်‌ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း အမှတ် (၁၀၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးစောထွန်း (ကြည်း - ၉၇၀၆) ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
အမှတ်(၁၀၁၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၁၀၁၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၁၀၁၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေမြန်တပ်ရင်းများhttps://www.rfa.org/burmese/news/yesagyo-pdf-fight-04142023183828.html အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်တွင် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိပြီး အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၃၅) - မြိုင်မြို့ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၁) - ပခုက္ကူမြို့ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၂) - ပခုက္ကူမြို့ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၆) - ရေစကြိုမြို့ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၇) - ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဖူလုံရွာ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၈) - ရေစကြိုမြို့ ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၉) - ပခုက္ကူမြို့ ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၃) - စလင်းမြို့ ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၄) - စလင်းမြို့ ခြေမြန်တပ်ရင်းအမှတ် (၂၅၅) - စလင်းမြို့ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးချုပ် စောထွန်း (ကြည်း - ၉၇၀၆) (ဗသက - ၂၉) ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း - ၁၀၃၁၀) (ဗသက - ၃၁) ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သိန်းလင်း ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲမြင့် (ကြည်း - ၁၂၁၆၀) (စတသ - ၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ထွန်း (စတသ - ၁၆) ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်အုန်း (ကြည်း - ၁၆၅၁၇) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်မှူးချုပ် မြထွန်းဦး (ကြည်း - ၁၈၁၃၃) (စတသ - ၂၅) ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်ဇံ ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းနိုင် ဗိုလ်မှူးချုပ် မင်းမင်းထွန်း ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ရွှေ (စတသ - ၃၉) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် #101။
မြန်မာ့တပ်မတော် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့(စစ်တပ်) ၏ တရားဝင်အမည်ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန မှ ထိန်းချုပ်ပြီး တပ်မတော် (ကြည်း)၊ တပ်မတော် (ရေ) နှင့် တပ်မတော် (လေ) ဟူသော တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ကြီး(၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး တပ်မတော်ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည်မှစ၍ ယခုထိ တပ်မတော်သည် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ရှမ်းစသော ပြည်နယ်များ၌ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ တော်လှန်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိသည်။
ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ၁၉၆၂ အာဏာသိမ်းပြီး မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ဟူ၍ သာယာဝပြောသော လူ့ဘောင်သစ်ကို တည်ဆောက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးအခင်းကြီးကို ပြင်းထန်စွာနှိပ်ကွပ်ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် ၁၉၉၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လွတ်လပ်၍တရားမျှတမှုရှိသော ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကျင်းပရန် သဘောတူ ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အနိုင်ရရှိသောအခါ ထိုရလဒ်အား လျစ်လျူရှုခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အကျဉ်းချခဲ့သည်။
၂၀၀၈ခုနှစ် တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းကာ ၂၀၁၀ခုနှစ် ၌ တပ်ထောက်ခံပါတီဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို အာဏာရစေခဲ့၏။
၂၀၁၅ခုနှစ် တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တောင်ပြိုကမ်းပြိုနိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၀ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အလားတူ အနိုင်ရရှိပြန်သည်။
၂၀၂၀ တွင် ကြံခိုင်ရေးပါတီက ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် တပ်မတော်သည် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ မဲမသမာသည်ဟု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
တပ်မတော်သည် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာစော်ကားခြင်း၊ ပြည်သူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းများ အပါအဝင် လူ့အခွင့်ရေးဖောက်ဖျက်မှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဝေဖန်ပြစ်တင်ခဲ့ကြသည်။
https://www.ohchr.org/en/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23475&LangID=Ehttps://www.theguardian.com/world/2018/aug/27/myanmars-military-accused-of-genocide-by-damning-un-reporthttps://www.theatlantic.com/international/archive/2018/08/rohingya/568618/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tatmadaw-claims-killed-karen-community-leader-plainclothes-fighter.html မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)အရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးပါဝင်သည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကို ခံယူရသည်။
http://www.burmalibrary.org/docs5/Myanmar_Constitution-2008-en.pdf Ministry of Information. September 2008 ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးသည် ရာထူးအလျောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှေးယခင်က အမြဲတမ်းတပ်မတော်ဟူ၍ မရှိဘဲ အနော်ရထာမင်းကြီး လက်ထက်မှစ၍ မြို့များကို ဆယ်ပြုမြို့၊ ရာပြုမြို့၊ ထောင်ပြုမြို့များဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသည်။
စစ်ရေးပေါ်ပေါက်မှ ဆိုင်ရာမြို့များက ခွဲတမ်းကျစစ်သည်များ ထောက်ပံ့ရသည်။
ဗြိတိသျှတို့လက်အောက် ရောက်သွားသောအခါ အပျော်တမ်းတပ်များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သော်လည်း ပုန်ကန်မည်စိုးသဖြင့် ဗမာလူမျိုးများကို ထည့်သွင်းခြင်းမရှိဘဲ ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်းစသည့် တောင်တန်းဒေသလူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများဖြင့် အဓိကထား ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သောအခါမှ ဗြိတိသျှတပ်များသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင် တူရကီတပ်များနှင့် အကြိတ်အနယ် ရင်ဆိုင်ရသောအခါ ဗမာလူမျိုးများကို စစ်တပ်ထဲဝင်ခွင့်ပြုကာ စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
မြန်မာတပ်သားများသည် မေဆိုပိုတေးမီးယား စစ်မြေပြင်တွင်ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်စစ်တပ်၏အစမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗြိတိသျှတို့အား လက်နက်ဖြင့် တော်လှန်ရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်တဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့သည် ဂျပန်၌ စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(BIA) ကို စတင်စုဖွဲ့ တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (BDA)၊ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော် (BNA)၊ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ အခေါ်အဝေါ်အရ မျိုးချစ်တပ်မတော် (PBF) ဟူ၍ တစတစ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းတပ်မတော်သုံးရပ်၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင် စစ်သေနာပတိသည် တပ်မတော်၏ မူလပထမ ဖခင်အစစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရဲဘော်သုံးကျိပ်ထဲတွင် ပထမဆုံး ကျဆုံးခဲ့သူ ရှမ်းလူမျိုး သခင်ငွေ (ခေါ်) ဗိုလ်စောအောင် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြီးလျှင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် စစ်ခေါင်းဆောင်များ၊ ဝါစဉ်အားဖြင့် ဗိုလ်လင်္ကျာ၊ ဗိုလ်စင်္ကြာ၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်နေဝင်း စသည်ဖြင့် ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကန္ဒီစာချုပ်အရ အမြဲတမ်း တပ်မတော်အဖြစ် ပြင်ဆင် စုဖွဲ့ခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက တပ်မတော်မှ ထွက်ပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် သူရဲကောင်း ၆ ဦးသာ အမြဲတမ်း တပ်မတော်တွင် စစ်မှုဆက်ထမ်းခဲ့ကြသည်။
သခင်ထွန်းအုပ်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ဗိုလ်နေဝင်းသည် အမြဲတမ်း ဗမာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်လက်ျာပြီးလျှင် နံပါတ် ၂ နေရာ ရခဲ့ပြီး ဗိုလ်ဇေယျက နံပါတ် ၃ နေရာရခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် မြန်မာ့အပျော်တမ်းလေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင့်အပျော်တမ်းရေတပ်အဖွဲ့ကို မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရေတပ်မတော်တွင် ပထမဆုံးအလံတင်သင်္ဘောမှာ မေယု စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်ပြီးနောက်လွတ်လပ်ရေး ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ မြန်မာကြည်းတပ်မတော်၊ မြန်မာရေတပ်မတော်၊ မြန်မာလေတပ်မတော်များသည် ပွင့်သစ်စပန်းများကဲ့သို့ ငွားငွားစွင့်စွင့် ကိုယ့်အလံ၊ ကိုယ့်တံဆိပ်များဖြင့် တလူလူထွက်ပေါ်လာတော့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)မြန်မာ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ကရင်လူမျိုး ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း (၁၉၄၈ - ၁၉၄၉) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများ (၁၉၄၇ - လက်ရှိ) စဉ်အမည်ကာလမှထိ၁ဗိုလ်လက်ျာ၁-၈-၁၉၄၇၁၃-၉-၁၉၄၈၂ဦးနု၁၄-၉-၁၉၄၈၃-၄-၁၉၄၉၃ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း၄-၄-၁၉၄၉၉-၉-၁၉၅၀၄ဦးဝင်း၁၈-၉-၁၉၅၀၁၅-၃-၁၉၅၂၅ဦးဗဆွေ၁၆-၃-၁၉၅၂၄-၆-၁၉၅၈၆ဗိုလ်မှူး အောင်၉-၆-၁၉၅၈၂၈-၉-၁၉၅၈၇ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း၂၉-၉-၁၉၅၈၁၅-၃-၁၉၆၀၈ဦးနု၁၆-၃-၁၉၆၀၂-၃-၁၉၆၂၉ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း၃-၃-၁၉၆၂၂၀-၄-၁၉၇၂၁၀ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု၂၁-၄-၁၉၇၂၇-၃-၁၉၇၄၁၁ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး၈-၃-၁၉၇၄၆-၃-၁၉၇၆၁၂ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင်၇-၃-၁၉၇၆၂၇-၇-၁၉၈၈၁၃ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်၂၈-၇-၁၉၈၈၁၉-၃-၁၉၉၂၁၄ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၂၀-၃-၁၉၉၂၂၉-၃-၂၀၁၁၁၅ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လှမင်း၃၀-၃-၂၀၁၁၇-၉-၂၀၁၂၁၆ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေလွင်၈-၉-၂၀၁၂၁၂-၈-၂၀၁၅၁၇ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း၂၅-၈-၂၀၁၅၁ -၂-၂၀၂၁၁၈ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး၁-၂-၂၀၂၁၃-၈-၂၀၂၃၁၉ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း၃-၈-၂၀၂၃ယ​နေ့ထိ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် (ခေါ်) လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်စိန်မှန် (၁၉၄၇)|240x240px လက်ရှိ တပ်မတော်အကြီးအကဲများ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်း - ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး - ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ​ကျော်စွာလင်း - တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင် - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)https://www.bbc.com/burmese/burma-59951683 thumb|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာန၊ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ဌာနချုပ်၊ မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဌာနချုပ်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဌာနချုပ်တို့ကို စုစည်း၍ စစ်ရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာက ဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၇၇၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝင်းအတွင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၄၄ ရှိ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်နေရာဟောင်း (ယခု ယုဇနဂါးဒင်းဟိုတယ်)နေရာသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အဆိုပါရုံးနေရာမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မော်ကွန်းတိုက်လမ်းနှင့် မင်းကျောင်းလမ်းထောင့်ရှိ ခြံအမှတ် ၂၄ ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး နေရာဟောင်းသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာမှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ နဝဒေးဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံချင်းမတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားလေသည်။
အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများသည် ၎င်းတို့၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန၊ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဘုတ်အဖွဲ့များကို ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်ထားရှိပြီး ဝန်ကြီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှာမူ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ၊ ရေး၊ ထောက် စသည့် ဦးစီးရုံးများနှင့် လက်ရုံးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစည်းဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနအတွင်းရှိ ဦးစီးရုံးများမှ လုပ်ငန်းတာဝန်ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ရုံးအချင်းချင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ကြလေသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး တပ်မတော် ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကိုခံယူရသည်။
နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည်။
ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ အခန်း(၇)၊ တပ်မတော် အခန်းပါ ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အားပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအန္တရာယ်များမှကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်မတော်က ဦးဆောင်ရမည်။
နိုင်ငံတော်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်များကျရောက်လာလျှင် တပ်မတော်ကကူညီဆောင်ရွက်ရမည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဆိုပြု ထောက်ခံချက်ဖြင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရမည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)၊ စာမျက်နှာ (၁၄၇-၁၄၈)။
တပ်မတော်အက်ဥပဒေ နိုင်ငံတော်သမ္မတ မန်းဝင်းမောင် သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(ရေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ ကိုထုတ်ပြန်​ကြေညာခဲ့သည်။
စစ်တရားရုံးများ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေအရ စစ်တရားရုံး လေးမျိုးရှိသည် - (က) စစ်တရားရုံးချုပ်၊ (ခ) တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ (ဂ) အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်နှင့် (ဃ) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး။
စစ်တရားရုံးချုပ် အသီးသီးတွင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိတဦးပါဝင်ရမည့်ပြင်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး အသီးသီး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်အသီးသီးတွင်လည်း စစ်ဥပဒေအရာရှိ တဦးပါဝင်သည်။
စစ်တရားရုံးတရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အသီးသီးနှင့် စစ်ဥပဒေအရာရှိသည်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုမစမီ၊ ကျမ်းသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ကတိ သစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ပြုရသည်။
https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး သည် နေပြည်တော် ၌ တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံရေး ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ လွှတ်တော်အသီးသီးတွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အရေအတွက်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း တနည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေးအားလုံးကို ပိတ်ဆို့နိုင်သည့် အာဏာဖြစ်သော ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာနေရာ (၂၅) ရာခိုင်နှုန်း ကို တပ်မတော်က ရယူထားပြီး တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တိုက်ရိုက်ရွေးချယ် ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အရပ်သားအစိုးရ၏ ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်မရှိဘဲ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
၎င်းက ကာကွယ်ရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာနှင့် ပြည်ထဲရေး စသည့် ဝန်ကြီးဌာန (၃) မျိုးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ယင်းဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ ရွေးချယ်ထားသော တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့် စစ်တပ်အရာရှိများလည်း ဖြစ်ကြသည်။
https://www.ohchr.org/Documents/HRBodies/HRCouncil/FFM-Myanmar/20190916/A_HRC_42_CRP.5.pdf တပ်မတော်သား မိသားစုဝင်များသည် ပါတီ နိုင်ငံရေး မလုပ်ရဟူသော စည်းကမ်းရှိသည်။
မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းခါစ ကာလက အယူဝါဒများ တပ်မတော်အတွင်း ကွဲပြားခဲ့သဖြင့် တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ တချို့ တောခိုခြင်းသမိုင်းများ ရှိခဲ့၍ တပ်တည်မြဲ အမိန့်တွင် စစ်သည် အဆင့်အတန်း အားလုံးအား မည်သည့်နိုင်ငံရေး ပါတီနှင့်မဆို ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ပါတီနိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် တပ်မတော်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မလိုလားသော သဘောဖြင့် ဆန့်ကျင်မှု၊ လှုံ့ဆော်ဝါဒဖြန့်မှု၊ ဝိုင်းဖွဲ့ ဆွေးနွေးမှု၊ ဆူပူမှုအတွက် အားပေးအားမြှောက် ပြုခြင်းတို့ကို တားမြစ်ထားသည်။
သို့သော် နိုင်ငံသားတစ်ဦး၏ အခွင့်အရေးအဖြစ် တပ်မတော်သားများကို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ပြုထားရာ ၎င်းတို့၏ စိတ်သဘောထားအရ မည့်သည်ပါတီကိုမဆို လွတ်လပ်စွာ မဲပေးခွင့်ရှိသည်။