kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၅⁠၅တွင် ရန်ကုန် လျှပ်စစ်ဌာန၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဌာနတာဝန်ခံအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅ရခုတွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းဌာန ရေဒီယိုအရာရှိအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုတွင် ကြေးမုံသတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၆၂ ခုတွင် ဂါဒီးယန်းသတင်းစာ သတင်းထောက်၊ ၁၉၆၃-ခုတွင် ဖလင်စတားစာစောင် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၆၄ခုတွင် ရုပ်ရှင်လောကမဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၄၅-၄၆တွင် ပျဉ်းမနားကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် တပ်ဦးတာဝန်ခံ ၁၉၄ရတွင် ပျဉ်းမနား မစိုးရိမ်ရပ် စာကြည့်တိုက်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော် (ဝါ) ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၆ဝပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းဌာန အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်တို့ကို ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၆-၄ရခုနစ်တွင် ဒီးဒုတ်၊ ဂျာနယ်ကျော်၊ သတင်းစုံ၊ ရွှေတူ စသည့် စာစောင်များတွင် ပျဉ်းမနားမြင့်ထူး ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု များ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅ဝပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်မြင့် ကလောင်အမည်ယူပြီး စစ်နှလုံးဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထု များ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထု မှာ 'လေယာဉ်မယ် မေပုလဲ'(၁၉၆၀) ဖြစ်သည်။
ချိန်ဆည်းဆာ (၁၉၆၃)၊ အသက်ကိုနှင်း၍ (နှစ်တွဲ)(၁၉၆၇)စသည့် ဝတ္ထု များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဟင်းစအာရစ်ရူဒဲ၏ စတူကာပိုင်းလော့ကို 'နာဇီလေသူရံရူဒ်'(၁၉၆၂)အမည်ဖြင့်ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်ဦးစီး၊ တိုက်ကင်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။
၁၉၆၈-၆၉ခုနှစ်တွင် 'ရှေ့မှာရန်သူ' ရုပ်ရှင်ကားကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဗိုလ်မြင့်သည် ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၆)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
thumbnail|ရဲဘော်ဘခက် အမည်ရင်း ဦးဘခက် (ခေါ်) ရဲဘော်ဘခက်ကို ၁၉၃၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၇)ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ဆိပ်ခွန်ရွာနေ ဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်ဦးတို့မှ ဆိပ်ခွန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က ဆိပ်ခွန်မူလတန်းကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄ဂခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် စပါယ်ရှယ်ကောလိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၉ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်လမ်း ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အတွင်း ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ထိုမှ မြေအောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်၍ တောခိုကာ ပါတီဗဟိုကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်၍ တောခိုကာ ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅⁠၅ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ခုနှစ်အထိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ပြည်ပကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးဌာန၌ လျှို့ဝှက်စာ တာဝန်ခံအဖြစ် အထူးတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဂခုနှစ်မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ်၏ မြေအောက်စည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၆၃ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ၏ ပဏာမငြိမ်းချမ်းရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။
၁၉၆၅ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ရက်နေ့တွင် သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ညို ဒေသ ဆင်သေရွာ၏ အရှေ့ဘက် (၂)မိုင်အကွာ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ပထမပတ် ဗဟိုမာက်စ်နင် ဝါဒကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရာ အဘိဓမ္မာဘာသာရပ်၊ ဘောဂဗဒေဘာသာရပ်၊ ပါတီတည်ဆောက်ရေးဘာသာရပ်၊ တပ်မတော်တည်ဆောက်ရေး စစ်ရေးဘာသာရပ်တို့ကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုစခန်းပါတီကော်မတီ ဗဟိုဌာနချုပ်တို့တွင် ရုံးအုပ်တာဝန်ကို ယူခဲ့သည်။
၁၉၆ရခုနှစ်၊ ဧပြီလ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူး ရဲဘော်ဌေး၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပေါလစ်ဗြူရို (နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့) အဖွဲ့ဝင် ရဲဘော်ဘတင် (ဂိုရှယ်)တို့နှင့်အတူ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဂိုဏ်းဟု သတ်မှတ်ခြင်းခံရကာ အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
အသတ်ခံရမည်ဆဲဆဲ ၁၉၆၇ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၆)ရက် နေ့တွင် သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ညိုဒေသ၊ ဆင်သေချောင်းများ၌ ယာယီစခန်းချထားသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဗဟိုဌာနချုပ် စခန်းမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ကာ ပေါင်းတည်မြို့၊ ကြို့ပင်ကောင်အိုင်ရွာရှိ ခလရ (၅၂)တပ်စခန်းသို့ ဇွန်လ (၉)ရက်နေ့တွင် အလင်းဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၎င်းနှင့်အတူ အဖမ်းခံရသော ရဲဘော်ဌေးနှင့် ရဲဘော်ဘတင်(ဂိုရှယ်)တို့သည် ဇွန်လ (၁၈)ရက်နေ့ (၂)နာရီတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့မှ အထူးတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသော သုတ်သင်ရေးအဖွဲ့၏ လက်ချက်ဖြင့် ကျဆုံး သွားခဲ့ရလေသည်။
ယင်းနောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ဝရက်တွင် တောင်ငူမြို့နယ် ဦးဘစိုး၊ ဒေါ်သိန်းတို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မေဦး နှင့် လက်ထပ်ကာ သား မောင်သူခက်၊ သမီး မနှောင်းခက်တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရဲဘော်ဘခက်သည် ရန်ကုန်မြို့ ဆူးလေဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၁၂၄ (နေပြည်တော်ရုပ်ရှင်ရုံအောက်)၌ မြရာပင်စာပေတိုက်ကို ၁၉၆၉ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ခုနှစ် အထိ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ကာ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးစာအုပ်များကို ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ရဲဘော်ဘခက်သည် မြန်မာ့အလင်း၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ကြေးမုံ၊ လုပ်သားပြည်သူနေ့စဉ်၊ ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာများ၌ ရဲဘော်ဘခက်၊ ရဲဘော်အောင်နိုင် ကလောင်အမည်များဖြင့် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
အခြားတောတွင်းပြန် ရဲဘော်များနှင့် စုပေါင်း၍လည်း 'သခင်သန်းထွန်း၏နောက်ဆုံးနေ့များ' (ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ)၊'ဇင်၊ ချစ် နောက်ဆုံးနှစ်'၊ 'သုံးပါတီဟူသည်မှာ'၊'နောက်ဆုံးပေါ် သုံးပါတီ' စသော စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
သတင်းစာ ဆောင်းပါးများကို စုပေါင်း၍ 'ပြည်သူတို့နှင့်အတူ'၊ 'ပီကင်းပြန်များ၏လုပ်ရပ်များ'စသည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် စာအုပ်များကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၁၄ (ခ)၌ နေထိုင်ကာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းသုံးပစ္စည်းများကို ရောင်းချကာ ဘဝရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
250px မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကိုထမဦးဆုံး စတင်လုပ်ကိုင်သူ၊ ဘဏ်သူဌေး ဦးရဲကျော်သူ (၁၈၃၃-၁၉၁၀) မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ပထမဦးဆုံး စတင်လုပ်ကိုင်သူ၊ (၁၉၀၀)ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်ကပင် အိန္ဒိယ ရူပီးငွေ သိန်းတစ်ရာခန့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည့် "ဦးရဲကျော်သူ အင် ကုမ္ပဏီလီမီတက်" လုပ်ငန်းကို တည် ထောင်ခဲ့သူ၊ သူ့ခေတ်သူ့အခါက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အချမ်းသာဆုံး လုပ်ငန်းရှင်၊ သူ့လက်နှင့် ထိသမျှ ငွေဖြစ်သည်ဟု တင်စားပြောခံရသူ၊ အိန္ဒိယအစိုးရကပင် ဖိတ်ကြား၍ သူဌေးဘွဲ့နှင့် ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသင်ပညာ မရှိသော်လည်း ထူးခြားသော ဇွဲလုံ့လ ဝီရိယ တီထွင်ဉာဏ် နှင့် ပြည့်စုံ၍ လှေထိုးသားဘ၀မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာသူ၊ သူဌေး ဖြစ်လာသော်လည်း ဘ၀မမေ့ဘဲ လှေထိုးသားဘ၀က အသုံးပြုခဲ့သည့် လှော်တက်ကို ရွှေချလျက် အိမ်တွင် ချိတ်ဆွဲထားသူ၊ ထူးခြားမှု တစ်ရပ် မှာ အများအကျိုးအတွက် နေ့စဉ် နံနက် ၄ နာရီ အိပ်ရာမှထကာ လက်ဆွဲမီးအိမ်ကိုင် ကုလား တပည့်ကလေးနှင့် အတူ မြို့ ကိုလှည့်၍ "အရပ်သားတို့၊ ရွာသားတို့၊ ထကြလော့၊ ရေထဲတွင် ငွေတွေ မျှောနေသည်၊ ဆယ်ယူကြလော့"ဟု ဆော်ဩလေ့ရှိသူ စသည့် ကောင်းသတင်း အဖုံဖုံနှင့် ပြည့်စုံသော စွန့်စားတီထွင် စီး ပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးရဲကျော်သူကို ၁၈၃၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့၌ ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ပင်းဝါမြို့ အနီး ပဲတလီ ကျေးရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖမှာ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား ဦးဒိုးအောင်ကြွယ်ဖြစ်၍ ညီအစ်ကို ၄ ဦးတွင် တတိယ မြောက် ဖြစ်သည်။
အစ်ကို ရဲဘော်သွယ်၊ ရဲမြသွယ်နှင့် ညီမှာ ရဲအောင်ရှီ ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်လျှင် ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး မိမိတို့၏ဇာတိ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့သို့ အလုပ်ရှာရန် ပြန်လာ ကြသည်။
မကြာမီ အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ မိဘများထံ ပြန်သွား၍ တစ်ဦးတည်း စစ်တွေ၌ ကြုံရာအလုပ်ကို လုပ် ကိုင်ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး စစ်တွေမြို့ ကန်ဒကာ သူဌေးကြီး ဦးသံခြွီ၏ ကုန်ရောင်းလှေတွင် လှေထိုးသား အဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အလုပ်ကို ရိုးရိုးသားသားနှင့် ကြိုးစားရုံမျှမက ဝီရိယရှိမှု အမြော်အမြင် ရှိမှုတို့ကြောင့် လှေထိုးသား မောင်ရဲကျော်သူကို သူဌေးကြီး ဦးသံခြွီက သမီးဖြစ်သူ မသံဒါဖြူ နှင့် လက်ထပ် ပေးခဲ့သည်။
လက်ထပ်ပွဲပြီးနောက် ရရှိသော မင်္ဂလာ လက်ဖွဲ့ ရတနာရွှေငွေများကို ယောက္ခမ၏ အလုပ်တွင် ရှယ်ယာ အဖြစ် ပြန်လည်အပ်နှံ၍ စီးပွားရေးကို ဇောက်ချလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
သစ်လုပ်ငန်း၊ အရှေ့ပါကစ္စတန် (ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်) မှ ဆေးရွက် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ပင်လယ်ကူး လှေသမ္ဗန်များမှ မြစ်သဲရှင်ဝယ်ယူမှု လုပ်ငန်း၊ စစ်တွေမြို့အနီး မြေရိုင်းများ ဝယ်ယူမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း၊ မြေငှားလုပ်ငန်း၊ ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်ရေး၊ ဗျိုင်းတောင်၊ ဗျိုင်းမွှေး ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း စသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမျိုးစုံ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ထိုခေတ် ထို အခါက ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့၌ အချမ်းသာဆုံး လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးရဲကျော်သူသည် အောက်ခြေမှ တက်လာသူ ဘ၀နာခဲ့သူပီပီ ဆင်းရဲသား၊ တောင်သူ လယ်သမားများ အပေါ် စာနာမှုရှိသည်။
ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းတွင် မိုးဘရားသား၊ စတီးဘရားသား၊ ဘလုတ် ဘရားသား စသည့် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ၏ ဈေးနှိမ်မှုကို နည်းမျိုးစုံနှင့် ကာကွယ်၍ ရခိုင် တောင်သူလယ်သ မားများ မနစ်နာစေရန် စပါးဈေးကို ပိုမိုပေးခဲ့သည်။
ဦးရဲကျော်သူ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအနက် စစ်တွေ မြို့ ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် "ဦးရဲကျော်သူ အင်ကုမ္ပဏီလီမီတက်" လုပ်ငန်းသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
ဤလုပ် ငန်းတွင် ကုမ္ပဏီရှယ်ယာ ပိုင်ဆိုင်သူများထံမှ အပ်ငွေနှင့် ထုတ်ငွေများကို ချက်လက်မှတ်စနစ် သုံး၍ ငွေချေး ခြင်း၊ ရွှေပေါင်၊ မြေပေါင်လက်ခံခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ဘဏ်လုပ် ငန်းပိုင်ရှင်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
ထိုဘဏ်လုပ်ငန်းသည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ရူပီး ငွေ သိန်းတစ်ရာကျော် ရှိသည်။
ဦးရဲကျော်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သတ္တမမြောက်သားဖြစ်သာ ဦးရွှေသာသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင် တရားဝင်ဘဏ်အဖြစ် စနစ်တကျ တည်ထောင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းဘဏ်မှ "မသံဒါဖြူ အင် ကုမ္ပဏီ လီမီတက်"ကို ခွဲခြား တည်ထောင်၍ အိမ်ငှားခ၊ မြေငှားခ ကောက်ခံသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ သည်။
ဦးရဲကျော်သူ၏အင်ကုမ္ပဏီလီမိတက်မှာ မြန်မာအမျိုးသားဘဏ်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယဘဏ်မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ၌ဖွင့်လှစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာမိဘမဲ့ကလေးများစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းက တည်ထောင်သည့် ( ဘီဘီအိုအေ ) ဘဏ်ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ချစ်တီးကုလားများပိုင်ဘဏ်များ မြို့ ရွာအနှံ့ရှိသော်လည်း စစ်တွေမြို့တွင် ဦးရဲကျော်သူ၏ဩဇာအာဏာကြောင့် ချစ်တီးကုလားများက စစ်တွေမြို့တွင် ဘဏ်များဖွင့်လှစ်ရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မည်သည့်ဘဏ်မှ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။
ဦးရဲကျော်သူ၏ ကြွယ်၀ချမ်းသာမှု ဂုဏ်သတင်းကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရက ဖိတ်ကြား၍ အိန္ဒိယ သူဌေးများကို ချီးမြှင့်သည့် သူဌေးဘွဲ့နှင့် ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ မြန်မာပြည် ကော်မရှင်နာ၏ အကြံပေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
စီးပွားရေး အောင်မြင်လာသည်နှင့်အမျှ ဘုရားတည်၊ ကျောင်းဆောက် အလှူဒါနအမြောက်အမြား ပြုလုပ်ခဲ့ သည်။
အထင်ရှားဆုံးမှာ ကျောက်တော်ရှိ မဟာမုနိ ဘုရား သိမ်တန်ဆောင်းတော်ကြီး၊ ကြေးဆင်းတုတော် ကြီးတို့ ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ထင်ရှားသော လယ်တီဆရာတော်ကြီးကိုလည်း စစ်တွေမြို့သို့ပင့်၍ တရားပွဲများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။
လူမှုရေးအနေဖြင့် စစ်တွေ ဆေးရုံကြီး၌ အမျိုးသမီး သားဖွားဆောင် ကို ဆောက်လုပ် လှူ ဒါန်းခဲ့သည်။
ယခုအခါ သံကျောင်း (သို့) ဦးရဲကျော်သူကျောင်းဟု အမည်တွင်သော ဘုန်ကြီးကျောင်းကို သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်ကပင် ဆောက်လုပ်ရန် သစ်များဝယ်၍ စီစဉ်ခဲ့သည်။
နောင်အခါ ဖခင်ကို ရည်စူး၍ သားသမီးများက သံထည်များဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သောကြောင့် သံကျောင်းဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ဦးရဲကျော်သူနှင့် ဒေါ်သံဒါဖြူတို့တွင် သားသမီး (၁၀)ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
သား (၆) ဦးမှာ ဦးကျော်ဦး၊ ဦးချန်ထွန်း၊ ဦးစံကျော် ၊ ဦးရွှေဘန်း၊ ဦးသာဇံ ၊ ဦးရွှေသာ နှင့် သမီး (၄) ဦးမှာ ဒေါ်စံဝင်း၊ဒေါ်စံမြခိုင်၊ဒေါ်ရွှေခိုင်၊ဒေါ်ရွှင်ထီးမ တို့ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့အနက် သား(၄)ယောက်မှာ ထင်ရှားသည်။
သားအကြီးဆုံး ဦးချန်ထွန်းမှာ အင်္ဂလန်တွင် ဥပဒေပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပဒေနောက်ဆုံးနှစ်၌ ပထမတန်း မှ အောင်မြင်ခဲ့ကာ နောင်အခါ ထင်ရှားသော ဥပဒေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
ဦးချန်ထွန်းကဲ့သို့ပင် သားများဖြစ်သော ဦးရွှေသာ၊ ဦးရွှေဘဲ၊ ဦးသာဇံ တို့ကိုလည်း အင်္ဂလန်သို့ စေလွှတ်၍ ဥပဒေပညာများ သင်ကြားစေခဲ့သည်။
ဦးရဲကျော်သူသည် အသက် ၇၇ နှစ်အရွယ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် (၁၃) ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် (၈)နာရီတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးများအတွက် အမွေအဖြစ် ရူပီး ငွေ သိန်း ၇၀ မျှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်များ https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1424350054500122&set=a.1409245149343946.1073741828.100007754223936&type=1&theater https://www.facebook.com/photo.php?fbid=814641311881420&set=a.508988139113407.125049.100000066751980&type=1&theater မောင်ဇေယျာ ရေးသားသော မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ (ပထမအုပ်) အတွဲ ၁၊ အမှတ် ၆ ၊ သဇင်ပန်းခိုင်ဂျာနယ် Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
သပိတ်လှူ ရခြင်းအကျိုးတရား(၁၀) ပါး ၁။
ရတနာမျိုးတို့ဖြင့်ပြီးသောခွက်တို့ကိုရရှိခြင်း ၂။
ဘေးဥပဒ်မရှိခြင်း ၃။
စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမရှိခြင်း ၄။
သူတစ်ပါးကရိုသေခြင်း ၅။
ထမင်းအဖျော်အိပ်ယာနေရာတို့ရရှိခြင်း ၆။
စည်းစိမ်ချမ်းသာမပျောက်မပျက်ခြင်း ၇။
တည်ကြည်သောစိတ်ရှိခြင်း ၈။
တရားကိုအလိုရှိခြင်း ၉။
ကိလေသာအားနည်းခေါင်းပါးခြင်း ၁၀။
အာသဝေါတရားကင်းခြင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာ ပရိက္ခရာရှစ်ပါးတို့အနက် အရေးအကြီးဆုံးမရှိမဖြစ်တို့မှာ ရဟန်းသံဃာအတွတ် သင်္ကန်းနှင့်သပိတ်ဖြစ်သည်။
သင်္ကန်းသည်ရဟန်းသံဃာအသွင်ဆောင်ခြင်း၌အဓိကပရိက္ခရာတစ်ပါးဖြစ်သလို အလှူ ခံရန်သပိတ်သည်လည်းရှိကိုရှိရမည့်ပရိက္ခရာဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ပွင့်ထွန်းခါစကဥက္ကလာပတိုင်းမှလှည်းငါးရာဖြင့်မဇ္ဈိမဒေသသို့ကုန်ကူးသွားစဉ်ဆွေမျိုးဖြစ်ခဲ့ဖူးသောနတ်ကညွန်၍ဗုဒ္ဓကိုဖူးခွင့်ရရှိကြ၏။
ပျားဆုပ်မုန့်၊ ကျစ်မုန့်တို့ကိုဆက်ကပ်လေရာဘုရားရှင်သည်သပိတ်လိုအပ်နေကြောင်းနတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့သိ၍လာရောက်လှူ ဒါန်းကြ၏။
ပဲနောက်အဆင်ရှိကျောက်ညိုသပိတ်လေးလုံးကိုအလှူ ခံရရှိပြီးသော်လေးလုံးဆင့်လျက်အဓိဌာန်ဖြင့်လက်တော်နှင့်ဖိလိုက်ရာအနားလေးရစ်ရှိသပိတ်တစ်လုံးတည်းဖြစ်သွား၏။
ထိုအခါကျမှ တဖုဿနှင့်ဘလ္လိကကုန်သည်ညီနောင်တို့၏ မုန့်ဆွမ်းအလှူ ကိုခံယူတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
ဒိုဟာမြို့သည် ကာတာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်း အရ လူဦးရေ ၉၉၈,၆၅၁ ဦး ရှိသည်။
ဒိုဟာသည် ကာတာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံး၏ လူဦးရေ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဒိုဟာမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဆင်ခြေဖုံး ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ကာတာနိုင်ငံ ၏ စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ် တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
မြို့တော်သည် ကာတာတက္ကသိုလ်နှင့် HEC Paris စီးပွားရေးကျောင်း၏နေရာဖြစ်သည်။
(ငရုံးတောင်) ရွာသစ်ရွာ (ဒု) ချီးယားတန်း (တောင်)ရွာ (ဒု) ချီးယားတန်း (အနောက်)ရွာ (ဒု) ချီးယားတန်း (အရှေ့)ရွာ (ဒု) ချီးယားတန်း (အလယ်)ရွာ (ဒု) ညောင်ပင်ကြီးရွာ (ဒု) သံဒါရွာ (ပ) ချီးယားတန်းရွာ (ပ) ညောင်ပင်ကြီးရွာ (ပ) သံဒါရွာ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်။
ကျောင်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်း သည် ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ထဲမှ တစ်ချက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကျောင်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် (၁၄) မျိုးရှိသည်။
ထို (၁၄) မျိုးမှာ - စာသင်ခန်းသို့ အချိန်မှန်စွာ ရောက်ရာ၏။
နောက်ကျ၍ရောက်လျှင် နောက်ကျခြင်းကို ခွင့်ပြုပါမည့်အကြောင်း ဆရာ့အား ခွင့်တောင်းရာ၏။
အတန်းထဲတွင် စာကျယ်ကျယ်မဖတ်ရ။
စကားမများရ။
အခြားကျောင်းသားများအား မည်သို့မျှ အနှောင့်အယှက်မပြုရ။
စာအုပ်၊ စာရေးကိရိယာများကို ရိုသေစွာ ကိုင်တွယ်ပါ။
စာအုပ်ကိုဖွင့်လျှင် တံတွေးဆွတ်၍ မဖွင့်နှင့်။
စာရွက်ထောင့်က ဖွင့်ရာ၏။
စာရွက်ကို ချိုး၍ မမှတ်နှင့်။
စာအုပ်ကို မှောက်၍ မထားနှင့်။
စာရွက်လွှတ်တစ်ခုဖြင့် ညှပ်၍ထားရာ၏။
စာဖတ်နေစဉ်၌လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ရာကို စဉ်းစားနေစဉ်တွင်လည်းကောင်း၊ ပါးစပ်ထဲသို့ လက်ကို မသွင်းနှင့်။
လက်သည်းကို မကိုက်နှင့်။
မိန်းကလေးများသည် နီးစပ်ရာ စုပေါင်း၍ တစ်ယောက်ကို မခေါ်မပြော ဝိုင်းပယ်သော အကျင့်ရှိတတ်၏။
အပယ်ခံရသူသည် အလွန် စိတ်ဆင်းရဲရသောကြောင့် ထိုအပြုအမူကို မပြုလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ရာ၏။
အချင်းချင်း နာမည်တုဖြင့် ပြောင်လှောင်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည် ရိုင်းပြသော အမူအရာဖြစ်၏။
တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ပြောင်ခြင်း၊ လှောင်ခြင်း၊ သရော်ခြင်း၊ ရန်စခြင်း မပြုနှင့်။
တစ်ဦးတစ်ယောက်က ပြုလုပ်လျှင်လည်း ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့စွာ သတိပေးရာ၏။
ရုန့်ကြမ်းသောစကား၊ ဆဲရေးတိုင်းထွာခြင်းတို့ကို အလျဉ်းမပြုဘဲ ရှောင်ကြည်ရာ၏။
(မခံချင်ဖွယ်စကား၊ ရုန့်ကြမ်းသောစကား၊ နားမချမ်းသာဖွယ်သော စကားများကိုပြောခြင်း၊ စကားနိုင်ပြောခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြည်ပြီး ပြေပြစ်သိမ်မွေ့သောစကား၊ ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာသောစကား အသုံးအနှုန်းများကိုသာ ပြောဆိုရာ၏။
) ကျောင်းသားသစ်များကို ကူညီရာ၏။
ငယ်သောကျောင်းသားကိုလည်း စောင့်ရှောက်ရာ၏။
ကျောင်းသူကလေးများနှင့် ရော၍နေရပါလျှင် မိမိနှမကဲ့သို့ သဘောထားရာ၏။
စောင့်ရှောက်ရန်ရှိသမျှကို စောင့်ရှောက်ရာ၏။
သူတစ်ပါး အတုယူလောက်အောင် အကျင့်စာရိတ္တ အပြုအမူယဉ်ကျေးသော လူငယ်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်ဟု စံနမူနာ ယူလောက်သူ ဖြစ်လာစေရန် အစဉ်မပြတ် သတိပြုပါ။
–မောင်ကျောင်းသား၊ အတတ်သင်ပါ၊ လိမ္မာဖော်ရွေ၊ စိတ်နေဖြူစွ မာနချလျက်၊ မြန်မာ့အကျိုး တိုးကြီးတိုးအောင်၊ သယ်ပိုးနေ့ည ကြိုးပါကြ— ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု။
စု၊ဦး( ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ)(ခရစ် ၁၉၀၁-၁၉၈၇) သပိတ်မှောက် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ ဦးစုကို ၁၉၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် အဖ ပရိက်ခရာ ကုန်သည် ဦးကံရ၊ အမိ ဒေါ်နု တို့က ပြည်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ပြည်မြို့ အဂင်လိပ် - မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားသည်။
ပညာသင်ကြားဆဲ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်တွင် အဂင်လိပ်အစိုးရကို မလိုလားရာမှ အဂင်လိပ်စာ မသင်လိုတော့ဘဲ ဂျာမနီနိုင်ငံ မြူးနစ်မြို့သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဓာတုဗေဒ ပညာကို သင်ယူသည်။
ခြောက်နှစ်အကြာ ၁၉၂၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂျာမနီမှ ပြန်လာပြီး ဆပ်ပြာချက် လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေ၌ စက်ကရီတေရီ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် အလုပ်သမားများအား နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် လှုံ့ဆော် စည်းရုံးလို၍ သန်လျင် ဘီအိုစီတွင် သုံးနှစ်ကြာသည် အထိ စာရေး ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့် ဦးစိုးသိမ်း ဦးဆောင် သည့် ဂျီစီဘီအေ အဖွဲ့ကြီးတွင် အကျိုးဆောင် ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ် အဂင်လိပ်အစိုးရက ပေးအပ်သည့် ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ကို ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အသင်းချုပ်ကြီး အတွင်း လက်ခံသင့် ၊ မခံသင့် အပြင်းအထန် အငြင်းအခုံ ဖြစ်ရာမှ ဦးစိုးသိမ်း ခေါင်းဆောင်သော ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေကို မနှစ်မြို့သူများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် တောင်ငူမြို့တွင် ကျင်းပသော (၁၆) ကြိမ်မြောက် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ကွန်ဖရင့်တွင် ဦးစိုးသိမ်းကို မနှစ်မြို့သူများက ဦးစုကို ဂျီစီဘီအေ သမ်မတ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ဦးစု ခေါင်းဆောင်သော ဂျီစီဘီအေသည် သပိတ်မှောက် ဂျီစီဘီအေ ဟု တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရမည်းသင်း တောင်ပိုင်း ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂျပန်စစ်ရုံးက ဦးစုအား ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် အပြစ်ပေးခဲ့သည်။
ဦးစုသည် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးနောက် ဝါးနက်ချောင်း၌ ခြံစိုက်ပျိုး၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။
တစ်ဖက်မှလည်း နိုင်ငံတိုးတက်ရာ တိုးတက်ကြောင်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
'ဗုဒ်ဓဘာသာနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ' ၊‘ကွန်မြူနစ်တို့၏ လောကနိဗ်ဗာန်’၊ 'နိုင်ငံရေးနှင့် ပိုက်ဆံ'၊'မြန်မာ့အရေးနှင့်’ ကမ်ဘာ့အရေး' စသည့် စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဦးစုအား ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ်မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော် ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့(ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးစုသည် သူနာပြုဆရာမကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ဒေါ်ရင်မေနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
သားသမီး မထွန်းကားခဲ့သဖြင့် ဇနီးသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၎င်းင်း၏ တူဖြစ်သူနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဉာဏ်မောင်၊ ဗိုလ် ( မြန်မာနှစ် ၁၂၈၇ - ၁၃၄၆ ) အောင်လံမြို့ ရွာထောင်ရွာတွင် အဖဦးစိန်၊ အမိ ဒေါ်မြဆွေတို့မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ် ၊ နယုန်လတွင် မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးဉာဏ်မောင် ဖြစ်သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့တွင် တပ်သားအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင်မဂင်လာဒုံဗိုလ်သင်တန်း ( ဒုတိယပတ် ) ကို တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဂျပန်ပြည်သို့ လေကြောင်းပညာတော်သင်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရပြီး ဗမာ့လေတပ်မတော်တွင် တစ်ချိန်က အမှုထမ်းခဲ့သည့် ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းဒန်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ချစ်ခင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးလှိုင်စသူတို့နှင့် အတူ သွားရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဂျပန်လက်နက်ချပြီးနောက် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဗမာပြည်အပျော်တမ်း တပ်မတော်သို့ လေယာဉ် သား ဗိုလ်လောင်း အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလထဲတွင် တပ်တွင်းမှ မသကငာ်၍ ပုဒ်မ ( ၅ ) နှင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ထောင်ထဲတွင် ၎င်းင်းသည် အစာငတ်ခံ ဆန်ဒပြခဲ့ဖူးသည်။
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အချုပ်ခံထားရာမှ ဦးစီးချုပ်က လေတပ်တွင် ပြန်လည် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် လွှတ်သည်တွင် အောက်စ်ဖို့၌ လေယာဉ်သင်တန်းကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂၀ ) ရက်နေ့တွင်မူ လေတပ်မတော်မှ အခြား တပ်ဖွဲ့ဝင် ( ၁၅ ) ဦးအား ဦးစီးခေါင်းဆောင်၍ တောခိုသွားခဲ့သည်။
တောခိုသောင်းကျန်းသူများက ပြည်နှင့် သရက်ခရိုင်တို့ကို သိမ်းပိုက်၍ ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းဖွဲ့စည်းနေစဉ် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ( ဗကပ ) တို့၏ ပြည်သူ့လေတပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်က လေတပ်ဦးစီးချုပ်နှင့် ဗိုလ်ညွှန့်ဝေက တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းနောက် တောင်တွင်းကြီး နယ်အတွင်း စက်ပျက်၍ ထိုးဆင်းခဲ့သည့် ဘီအိုစီပိုင် နော့စ်မင်းလေယာဉ်ငယ်တစ်စီးအား သိမ်းပိုက်ပြင်ဆင်၍ ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်ကိုယ်တိုင် အာလံ ( ယခု အောင်လံ ) မြို့သို့ မောင်းနှင်ယူဆောင်ခဲ့ပြီး လေတပ်သားသစ်များ စုဆောင်း၍ သင်တန်းပေးခဲ့သည်။
အစိုးရတပ်များက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် အာလံမြို့အား မသိမ်းပိုက်မီ လေယာဉ်ပျံအား ဖျက်ဆီး မီးရှို့ခဲ့သည်။
တောတွင်းရှိ ပြည်သူ့လေတပ်မတော်ပျက်စီးပြီးသည့်နောက် ၎င်းင်းသည် အစိုးရတပ်မတော်တွင်းသို့ ထိုးဖောက်စည်းရုံးရန်တာဝန်များကို သခင်သန်းထွန်း၏ ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်ရန်ကုန်မြို့ပေါ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ မြေအောက်စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများကို လာရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလ ( ၉ ) ရက် နေ့၌ တာမွေမြို့နယ် မဂျစ်လမ်း ( ယခု သမိန်ဗရမ်းလမ်း ) ၌ စစ်ထောက်လှမ်းရေး ဗိုလ်ကြီးကြည်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။
၎င်းင်းအား စစ်ခုံရုံးမှ စစ်ဆေး၍ ထောင်ဒဏ် ( ၃ ) နှစ် အပြစ်ပေးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ( ၂၇ ) ရက်နေ့တွင် အထူးလျော့ရက်များဖြင့် ရန်ကုန်ထောင်ကြီးမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။
လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ၁၉၆၀ -၆၃ ထိ မသုံးလုံး ကုမ်ပဏီမန်နေဂျာ ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ သမ်မတ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဘုရင့်နောင်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဘုရင့်ရုံမန်နေဂျာအဖြစ် အသီးသီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် ဂျပန်ခေတ် လေကြောင်းပညာသင်ဘဝက အတွေ့အကြုံများကို ‘စစ်အတွင်းလေကြောင်းပညာသင်အတွေ့အကြုံ’ စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စာပေဗိမာန် သုတပဒေသာ ( ဝိဇ်ဇာပညာရပ် ) ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် အောင်လံမြို့ ရှေ့နေ ဦးသိန်းဖေ၊ ဒေါ်နုတို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးကြည်နှင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ကာ သားသမီး ( ၅ ) ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
သားသမီးများမှာ ကိုဇော်ဦး ( မစိုးစိုးမြင့် )၊ ကိုဇော်တူး ( မ အမာကြည် )၊ မသီတာ ( ကိုသက်ထွန်းစိန် )၊ မစန်ဒာ ( ကိုမင်းနိုင် )၊ မမြတ်သူဇာ ( ကိုဘိုဘို ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့နောက် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင်မီးသဂြငိ်ုလ်ခဲ့သည်။
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်အေးကြည်သည် ဗိုလ်ဉာဏ်မောင်ထက် ဦးစွာ ၃၁ - ၁ -၇၈ နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ သားသမီးများနှင့် မြေး ( ၆ ) ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း သားဖြစ်သူ ကိုဇော်ဦး၏ ပြောပြချက်။
တောင်ပေါ်ကရင် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး တောင်ငူခရိုင်ရှိ တောင်များတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။
မြောက်ဘက် ရမည်းသင်းခရိုင်ရှိ တောင်များ နှင့် အရှေ့ဘက် ကယားပြည်နယ် အထိ ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ကြသည်။
ပေါင်းလောင်းမြစ်ဝှမ်းရှိ လွယ်လုံ ဒေသ နှင့် ပျဉ်းမနား အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်များတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။
ကရင်ဖြူ လူမျိုးတို့တွင် ဘွဲကရင်ကိုလည်း ထည့်သွင်းတတ်ကြသည်။
မဲပု ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အသွင်အပြင်မှာ တောင်သူနှင့် ပိုတူသည်။
မောင်ပုဆိုးကြမ်း (၂၀၁၄)၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန်၊ အလင်းသစ်စာပေ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ Category:ကရင်လူမျိုးစု။
တံဆိပ်ခေါင်းကို နေရာ များစွာတွင် သုံးစွဲသော်လည်း အများအားဖြင့် သိရှိကြသည်မှာ စာပို့ တံဆိပ်ခေါင်းများ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်မှစ၍ ဒင်္ဂါးများကိုအသုံးပြုကြသည် ဆိုသည်။
မြန်မာတို့သည် ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရကို ပါဠိစကားလုံး ဋင်္က မှ ထုတ်ယူသုံးစွဲဟု အဆိုရှိသည်။
ဘုရင့်တံဆိပ်လက်ရာရှိသောငွေကြေး ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အချို့ကလည်း မြန်မာအခေါ် ဒင်္ဂါးသည် သက္ကတဘာသာ တင်္က ဟူသောစာလုံးမှ ရွေ့လျားလာသည်ဟုဆိုသည်။
ဒင်္ဂါးဟူသောဝေါဟာရသည် မြန်မာစကား အသုံးအနှုန်းထဲ၌သာမက စာပေ၊ ကဗျာ ၊ လင်္ကာတို့၌ပင် ပါဝင်နေသဖြင့် မြန်မာတို့နားရည်ဝနေသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သည်။
မြန်မာလင်္ကာဆရာကြီး ဖိုးသူတော်ဦးနု၏ အင်္လကာတစ်ခုတွင် ဒင်္ဂါး - ဒင်္ဂါး အရင်းစကားမှာ ဘင်္ဂလားအခေါ် မျက်နှာပွင့်ဆေး သူပါလျှင် ရင်အေးစေတတ်တာမို့ အနုဆေးလို့လဲခေါ်လောက်ပါရဲ့ ဟူ၍တွေ့ရလေသည်။
ထို့ထက်ရှေးကျသော ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၂ ခုနှစ်တွင်နန်းတက်သော ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ရှင်ကုမာရ ရေးသားသော ဓမ္မရာသီပျို့တွင် ဆန်းကြယ်တင့်တယ် တံဆိပ်ခတ်သား ကျပ် - မတ် - မူး - ပဲ သုံးစွဲဖွယ်မူ ဒင်္ဂါးပြ၍ အကုဋေမျှ ရာမကသား ဟုစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဒင်္ဂါးနှင့်ပတ်သက်၍ မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် အတွဲ ၂ (ဆ - န)၌ တံဆိပ်ခတ်နှိပ်၍ အလေးချိန်နှင့်တန်ဖိုးသတ်မှတ်ကာ သွန်းလုပ်ထားသော ရွှေငွေ စသည့် သတ္တုပြား ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်ထုတ် ရတနာပုံနေပြည်တော် ဒင်္ဂါး ပျူ ဒင်္ဂါးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရှိသော ရှေးကျသော ဒင်္ဂါးမှာ ပျူ မင်းများခေတ်က သုံးစွဲခဲ့သော ပျူ ဒင်္ဂါးများဖြစ်သည်။
ပျူ တို့၏ မြို့တော် ဗိဿနိုး ၊ သရေခေတ္တရာ နှင့် ဟန်လင်းကြီးတွင် ငွေဒင်္ဂါးများကိုတွေ့ရှိရသည်။
၎င်းပျုတို့သုံးစွဲသည့် ရွှေနှင့်ငွေ ဒင်္ဂါးတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လခြမ်း သဏ္ဌာန် ရှိသည်ဟု ထန်ခေတ်တွင်ရေးသားထားသော တရုတ်သမိုင်း၌ ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
ပျူ ဒင်္ဂါးသည် ပျူယဉ်ကျေးမှုခေတ်၏ အလှရတနာတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ပျူ ဒင်္ဂါးသည် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမဟုတ် ကမ္ဘာတွင်လည်းတန်ဖိုးကြီးမားသော ရှေးဟောင်း ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်လေသည်။
ပျူ ဒင်္ဂါး၏ ဝိသေသလက္ခဏာများကို ယနေ့တိုင် မည်သူမှ တိကျတပ်အပ်စွာ မပြောနိုင်သေးပေ။
ပျူယဉ်ကျေးမှုခေတ်ကား များစွာကျယ်ပြန့်လှသည်။
ပျူ နှင့်ခေတ်ပြိုင် ဒွါရာဝတီနှင့် ရခိုင်ယဉ်ကျေးမှု ခေတ်များတွင်လည်း ယဉ်ကျေးမှု များရောနှောနေကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
ပျူ များသည် ငွေဒင်္ဂါးများကို ငွေကြေးလဲလှယ်ရေး မဏ္ဍိုင်အဖြစ် အသုံးမပြုဘဲ အဆောင်အဖွဲ့သဘောမျိုးသာ အသုံးပြုခဲ့ဟန်တူပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပျူ ဒင်္ဂါးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိဿနိုးတွင် ၂ မျိုး၊ ဟန်လင်းတွင် ၃ မျိုး ၊ သရေခေတ္တရာတွင် ၄ မျိုးတွေ့ရလေသည်။
ယင်းမျိုးကွဲများ၏ လက္ခဏာများမှာလည်း များပြားလှပေသည်။
ပျူ ဒင်္ဂါးများတွင် ခရုသင်း ၊ သွတ္တိလာ ၊ ဥကင် ၊ စကြာ ၊ ဝရဇိန် ၊ ယစ်ပလ္လင် ၊ သီရိဝစ္ဆ ၊ နေ ၊ လသ္ဏ္ဍာန် တက်နေဝန်းနှင့် နက္ခတ် ၂၇ လုံးစီပါရှိသည်။
များသောအားဖြင့် အရွယ်အစားမှာ မတ်စေ့မှကျပ်ပြားအရွယ်အစားထိရှိသည်။
ခေတ်အားဖြင့် အေဒီ ၄၀၀ မှ ၅၀၀ အတွင်း အသုံးပြုခဲ့ပုံရသည်။
ပုဂံခေတ်သုံး ဒင်္ဂါးများကိုမူ ယနေ့တိုင်မတွေ့ရသေးပေ။
ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ ရခိုင်ဘုရင်များ သွန်းလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ရှေးဟောင်းရခိုင်ဒင်္ဂါးများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော ဒင်္ဂါးမှာ ရခိုင်ဒင်္ဂါးများပင်ဖြစ်သည်။
ရခိုင်တွင် ဒင်္ဂါးများကို အသပြာငွေကြေးအဖြစ် အသုံးပြုရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အချုပ်အချာပိုင်ဆိုင်မှုကို ဖော်ညွှန်းရန်လည်းကောင်း ၊ ခရဇ်သက္ကရာဇ် အေဒီ ၄ ရာစုလောက်ကပင် ခတ်နှိပ်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။
ရခိုင်ဒင်္ဂါးများကို အကြမ်းအားဖြင့် ၂ မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
ယင်းတို့မှာ စာတန်းထိုးသော ဒင်္ဂါးနှင့် စာတန်းမထိုးသော ဒင်္ဂါး များပင်ဖြစ်သည်။
၄ ရာစုလောက်က ခတ်နှိပ်သည်ဟု ယူဆရသော ဒင်္ဂါးများတွင် စာတန်းမထိုးချေ။
သို့ရာတွင် ယင်းတို့၌ မင်္ဂလာနှင့် ပြည့်စုံသော သရုပ်ဖော်ပုံများ ပါရှိသည်။
ယင်းပုံများသည် ဘုရင်စနစ်နှင့် လျှောက်ပတ်ပြီး တိုင်းပြည်သာယာဝပြော ရေးကို ရည်ညွှန်းသော ပုံများဖြစ်သည်။
ယင်းဒင်္ဂါးများမှာ ငွေဒင်္ဂါးများဖြစ်ပြီး အကြီးအသေးနှစ်မျိုးလုံးတွေ့ရှိရသည်။
အေဒီ ၅ ရာစုမှ ၁၀ ရာစု အထိအသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ဒင်္ဂါးများတွင် ရှေ့ဖက်၌ မင်းဆက်၏ တံဆိတ်တော်ဖြစ်သော နွားလားဥဿနှင့် ယင်း၏အထက်၌ သွန်းထုတ်လုပ်သော မင်း၏အမည်ပါရှိသည်။
အသုံးပြုခဲ့သော အက္ခရာများမှာ ဗြဟ္မီပွား အက္ခရာများဖြစ်သည်။
ကျောဘက်တွင်မူ ကနဦး ဒင်္ဂါးများတွင် ပါရှိသည့် မင်္ဂလာနှင့်ပြည့်စုံသော သရုပ်ဖော်ပုံများ ပါရှိလေသည်။
ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ၏ ရှေ့ဘက် ၊ကျောဘက်များတွင် ပါရှိသည့်ပုံများသည် အေဒီ ၅၀၀ မှ ၁၀၀၀ အထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ တိုင်အောင် အသေးအဖွဲ ပြောင်းလဲခြင်းမှအပ ထူးကဲစွာပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ တည်တန့်ခဲ့သည်။
ယင်းဒင်္ဂါးများသည် ငွေဒင်္ဂါးများဖြစ်ပြီး တစ်ကျပ် ၊ ငါးမူး ၊ တစ်မတ် ၊ တစ်မူးအရွယ် များအဖြစ်အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။