kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တိုက်ပွဲတွင် ရုရှားအက်စ်ယူ - ၂၅ တိုက်ခိုက်ရေးဗုံးကြဲလေယာဉ်များ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ထောက်ပြလျက် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များက အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်များအား အကူအညီပေးခဲ့သည်ဟုဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက စွပ်စွဲပြောကြား ခဲ့သည်။
ရုရှားနိုင်ငံကလည်း ၎င်းတို့ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုပြီး ခုနစ်လကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် ကြားနေရေးကို ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤဖြစ်ရပ်များက ဂျော်ဂျီယာနှင့် ရုရှားဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုတင်းမာလာစေခဲ့သည်။
ဧပြီလ အတွင်းတွင်လည်း ဆူခူမီမြို့တော်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်သား ၁၀၀၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၅၀၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဂျော်ဂျီယာ ရေဒီယိုက ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
အစ်တာ - တပ်စ်သတင်းဌာန၏ သတင်းပေးပို့ချက်အရ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲများတွင် အရပ်သား ၁၁၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၃၆၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိ ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။
ဤသို့ အခြေအနေများ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နေဆဲမှာပင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘူထရို့စ် ဂါလီ၏ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အက်ဒူးယတ် ဘရမ်းနားအား ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဧပြီလ နှောင်းပိုင်းတွင် ကြေညာခဲ့သည်။
အဆိုပါကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးအတွက် ပိုမိုပါဝင်လုပ်ဆောင်ကြရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။
မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေနှင့် ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ်ယဲ့လ်ဆင်တို့သည် မော်စကိုမြို့တွင် တွေ့ဆုံကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသအရေးနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ရှီဗာနာဇေက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ရုရှားတို့၏ အခန်းကဏ္ဏကို လိုက်လိုက်လျောလျော စေ့စပ်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာ ရုရှား ဆက်ဆံရေး အရေးပါပုံကို ပြောကြားပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးနှင့် ပဋိပက္ခ များဖြေရှင်းရန် အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း အလေးအနက်ထားပြောကြားခဲ့သည်။
မော်စကို ဆွေးနွေးပွဲတွင် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ တိုက်ပွဲများ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိ ခဲ့ပြီး ယင်းဒေသမှ အမြောက်မြားနှင့် လက်နက်ကြီးများ ရုပ်သိမ်းရေး အပါအဝင် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလက ပြုလုပ်ခဲ့သော ရုရှား၊ ဂျော်ဂျီယာနှင့်အက်ဘ်ခါဇီယန် ကိုယ်စားလှယ်များ၏ သုံးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးပွဲပြန်လည်စတင်ရေးကိုပါ ထည့်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ဆွေးနွေးပွဲ သဘောတူညီချက် အရ မေလ ၂၀ ရက်နေ့မှစပြီး အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် အပစ်အခတ်စတင် ရပ်စဲခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်က ခန့်အပ်ခဲ့သော ကိုယ်စားလှယ် အက်ဒူးယတ် ဘရမ်းနားသည် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံမြို့တော် တီဘလီစီသို့ ယင်းနေ့မှာပင် ရောက်ရှိလာသည်။
ဇွန်လ အတွင်းတွင် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြပြန်သည်။
ယင်းကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့သည် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် အပြန်အလှန် စွပ်စွဲပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေသည် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းများတွင် ဂျာမန်တပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်ဆောင်ရွက်စေလိုသည့် ဆန္ဒကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံအနေဖြင့် ရှီဗာနာဇေ၏ ဆန္ဒအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပေးရန်ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။
ဂျာမနီ ဝန်ကြီးချုပ် ဟဲလမွတ်ခိုးလ် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် အတိုက်အခံ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်တို့သည် ဂျမနီနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်စစ်ရေးကဏ္ဍနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားလျက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရှီဗာနညဇေသည် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည့် ဒေသတွင် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့က မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် လှည့်လည်သွားလာလျက်ရှိစဉ် အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ၎င်းစီးနင်းလိုက်ပါလာသော မော်တော်ယာဉ်အနီးတွင် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားရာ သေဘေးမှ သီသီလေးလွတ်မြောက် သွားခဲ့သည်။
အခြေအနေများ ဆက်လက် ဆိုးဝါးလာခဲ့ပြီး အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များ ဆူခူမီမြို့တော်သို့ ရှေ့တိုးချီတက် လာနေသောကြောင့် မာရှယ်လောအုပ်ချုပ်ရေးကို ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှီဗာနာဇေက ကြေညာခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ မြို့တော် ဆူခူမီနှင့် ၎င်း၏ အနီးဝန်းကျင် မြို့ဖြစ်သော အိုချမ်ချီရာတို့မှ လွဲ၍ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဘက်ဘ်ခါဇီယန်တို့က ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်ဟု သိရှိရသည်။
ယင်းအခြေအနေတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းပေးမည်ဟုပင် ကမ်းလှမ်းကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြန်သည်။
ယင်းကမ်းလှမ်းချက်ကို အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့က လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဤတွင် ရှီဗာနာဗေက ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် စေ့စပ်ညိ|နှိုင်းမှုများ မည်သို့မျှ ထူးခြား မလာပါက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံအနေဖြင့် လက်ရှိအနေအထားထက် ပိုမိုပြီး အင်အားကို အသုံးပြုရလိမ့်မည်ဟု သတိပေး ပြောကြားခဲ့သည်။
အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့များ မြို့တော် ဆူခူမီအနီးရှိ အချက်အချာကျသည့် ကျေးရွာနှစ်ရွာမှ ဆုတ်ခွာသွားရန်နှင့် မြို့တော် ဆူခူမီကို တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရန် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက် နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ရာဇသံပေးခဲ့သည်။
လိုက်နာခြင်း မရှိပါက အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့၏ ဌာနချုပ်စခန်းတည်ရှိရာ ဂူဒေါတာကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရလိမ့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်များက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုကို လက်ခံရန် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ဖြစ်မြောက်ရန် ရုရှား သမ္မတဘော့ရစ်ယဲ့လ်ဆင်က ကြားဝင်စေ့စပ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို လက်မှတ်ရေးထိုး ခဲ့ကြသည်။
အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ရန်ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲနိုင်စေရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရေးအဖွဲ့၏ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုခဲ့သည်။
ဘူထရိုစ်ဂါလီကလည်း ကုလသမဂ္ဂစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရေး မစ်ရှင်အဖွဲ့ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
ယင်းကို လုံခြုံရေး ကောင်စီက အတည်ပြုခဲ့ပါလျှင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဟောင်း သို့စေလွှတ်သည့် ပထမဆုံးကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
အပစ်အခက် ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်အရ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့များကိုလည်း စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ ရှေ့တန်းများမှ ဩဂုတ် ၁၄ ရက်နှင့် ၁၅ ရက်နေ့များတွင် စတင်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
ယဲ့လ်ဆင်နှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန် ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာတို့က ကုလသမဂ္ဂက ကြီးမှူးသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ဖြစ်မြောက်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက် နေ့တွင် တိုက်တွန်းပြောကြားကြသည်။
အပစ်အခက်ရပ်စဲရေး တည်တံ့ရေးမှာဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ၎င်း တပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်း ပေးရန် ကတိပြုမှုဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် တည်မှီနေသည်ဟု ယင်းတို့က သတိပေးပြောကြားကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေး ကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် အဖွဲ့ဝင် ၈၈ ဦးပါဝင်သောကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့ကို ဂျော်ဂျီယာသို့ စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာပင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထောက်ခံမဲ ၁၅ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အကဲခတ်အဖွဲ့ဝင်များ အနေဖြင့် ခြောက်လကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်စေရန်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဆူခူမီမြို့တော်ကို ပိုမိုစောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် ဖော်ပြထားသည်။
ဤသို့ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှေးရှုသောပြောင်းလဲမှုများ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိစဉ် ဖြုတ်ချခံရသော သမ္မတ ဟောင်းဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများက တစ်စခန်းထကာ ပုန်ကန်ထကြွလာပြန်သည်။
ယင်းအင်အားစုများက ဂျော်ဂျီယာ အနောက်ပိုင်းဒေသတွင် ပုန်ကန်ထကြွလာသဖြင့် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် အရေးပေါ် အခြေအနေအုပ်ချုပ်ရေး ပြဋ္ဌာန်းရန် ရှီဗာနာဇေက ပြောကြားခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် ရှီဗာနာဇေက ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးရာထူးနေရာတွင် ၎င်းအနေဖြင့် ထမ်းဆောင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအနေဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အာဏာရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။
အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းတွင်လည်း ရှီဗာနာဇေက အပြောင်းအလဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးကုမ္ပဏီ၏ အကြီးအကဲတစ်ဦးကို ဒုဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အခြားထင်ရှားသည့် လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဤသို့ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ပြောင်းလဲမှုများမှာ သမ္မဟောင်း ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများအား နှိမ်နင်းချေမှုန်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ကျယ်ပြန့်သည့် ထောက်ခံမှုရရှိရန် ကြိုးပမ်းချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ပုံပေါ်သည်။
စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပုန်ကန်ထကြွသူများ အနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းရန် ရှီဗာနာဇေက သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်က အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းပေးရန်ကိုလည်း ရှီဗာနာဇေက တိုက်တွန်းခဲ့ သည်။
ပါလီမန်က အရေးပေါ် အခြေအနေပြဋ္ဌာန်းပေးခြင်း မရှိပါက ၎င်းအနေဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လွှာတင်သွင်း ရလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားကာ ဖိအားပေးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါက ရှီဗာနာဇေ အနေဖြင့် ညမထွက်ရအမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ လူထု စည်းဝေးပွဲများ ကျင်းပခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်နေသူ များအား လက်နက်ဖျက်သိမ်းခွင့်အာဏာကို ရရှိစေမည် ဖြစ်သည်။
ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်ရှိ လူနည်းစု အတိုကအခံများက အရေးပေါ် အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပထမတွင် ပိတ်ပင် တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ရှီဗာနာဇေအား ထောက်ခံ သူ ၁၀၀၀၀ ကျော်တို့က ပါလီမန်တစ်ဝိုက် စုရုံးဆန္ဒပြသည့် အခါကျမှ ပါလီမန်က ယင်းကိစ္စကို အလျော့ပေး လိုက်လျောခဲ့သည်။
ဤသို့ အခက်အခဲမ အကျပ်အတည်း ကြုံနေရသည့် အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသ ခွဲထွက်ရေးသူပုန်များက စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထိုးစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ပြန်သည်။
ယင်းမှာ အပစ်အခက်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စင်စစ် အားဖြင့် အပစ်အခက်ရပ်စဲရေးမှာ အိတ်ပေါက်နှင့် ဖားကောက် သည့်ပမာ သဘောတူညီမှုရလိုက်၊ ချိုးဖောက်လိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်ပြားခဲ့ရသည်။
ယင်းလုပ်ရပ်ကြောင့် ရှီဗာနာဇေမှာ ပို၍ အခက်ကြုံခဲ့ရသည်။
တင့်ကားများနှင့် သံချပ်ကာကားများ အကူအညီဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်များသည် မြို့တော် ဆူခူမီတောင်ဘက် ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းကျေးရွာ အများအပြားကို သိမ်းပိုက်နိုင် ခဲ့သည်။
မြို့တော်ဆူခူမီနှင့် ရထားလမ်း၊ ကားလမ်း၊ အဆက်အသွယ်များကိုလည်း ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။
ဆူခူမီ အရှေ့ တောင်ဘက် မိုင် ၃ဝ အကွာရှိ အိုချမ်ချီရာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။
ဆိုးဝါးလာသော အခြေအနေများကြောင့် ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေသည် အက်ဘ်ခါဇီယန် ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များအား လက်နက်ဆွဲကိုင် တိုက်ခိုက်ကြရန် နိုင်ငံသား များအားပန်ကြားခဲ့သည်။
အပျော်တမ်း လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ ၂၀၀၀ ခန့်ကိုလည်း ဆူခူမီသို့ ပို့လွှတ်ခဲ့သည်။
ဘောရစ် ယဲ့လ်ဆင်နှင့် ထိပ်တန်းစစ်ဘက်အရာရှိများကလည်း မော်စကိုမြို့၊ ကရင်မလင်တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အခြေအနေကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပါဗယ်ဂရာချက်က ပြည်တွင်းစစ် အဆုံးသတ်စေရေးအတွက် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များ စေလွှတ်ပေးမည်ဟု ကမ်းလှမ်းခဲ့ရာ ယင်းကို ရှီဗာနာဇေက ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် ယခုတိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားလျက်ပင်ရှိသည်။
ယနေ့အထိ သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၂,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီဟု သိရှိရသည်။
အက်ဘ်ခါဇီယာသည် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ငါးသိန်းကျော်ခန့် ရှိသည့်အနက် မူဆလင်ဘာသာဝင် အက်ဘ်ခါဇီယန် လူမျိုးစုများက ကိုးသောင်းခန့် ရှိသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၉၄) ကိုးကား [[ကဏ္ဍ:ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့သည် ထရန်စဗားပြည်နယ်မြို့တော်ဖြစ်၍ အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင် အနေအထား အလှအပ ဆုံးနှင့် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်လေသည်။
မြို့၏တောင်ဘက်တွင် ရွှေအမြောက်အမြားထွက်ရာ တောင် တန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိ၍ မြို့၏တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်များတွင် ရွှေတွင်းများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ အလုပ် သမားတန်းလျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။
မြို့ပေါ်ရှိ လမ်းများမှ လည်း လေးကွက်ကျားချ၍ထားဘိသကဲ့သို့ အရှေ့နှင့်အနောက်၊ တောင်နှင့်မြောက် တည့်မတ်စွာတည်ရှိ၍ အလွန်လှပသော မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။
ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် ကရန်စဗားနယ် သတ္တုတူးဖော်ရေးဖက် ဆိုင်ရာ မြေတိုင်းမင်းကြီး ဂျိုဟန္နက်ရစ်ဆက်၏အမည်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြ၏။
ထိုမြို့မှ ကိပ်ကိုလိုနီမြို့ကြီးများ၊ နာတဲပြည်နယ်ရှိ မြို့ကြီးများ နှင့် မီးရထားလမ်း အဆက်အသွယ်ကောင်းခြင်းဖြင့် သတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပို၍ဖွံ့ဖြိုး အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာ စေ၏။
ဝစ်ဝေါတားဆရန်းခေါ်သည့် ရွှေထွက်ရာတောင်ကျော်မှာ ၆၁ မိုင်ရှည်လျား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေအထွက်ဆုံးနေရာဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှား ကျော်စောပြီးလျှင် ယင်းဒေသ၏ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို အမှီပြု၍ တည်ထားသော ဂျိုဟန္နက် စဗတ်မြို့ ကိုလည်း 'ရွှေမြို့တော်ကြီး'ဟူသော အမည်ကိုပင် ပေးထားကြ လေသည်။
မြူနီစပယ်အဆောက်အအုံများ၊ မြှိုတော်ခန်းမကြီး၊တက္ကသိုလ် ကျောင်းတော်ကြီး၊ အနုပညာပြခန်း၊ စာတိုက်ရုံး၊ တရားရုံးများ မှစ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်ကြ၍ အခြားကျော်စော ထင်ရှား သော နေရာများမှာ မြင်းပြိုင်ကွင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ရုံ စသည်တို့ ဖြစ်၏။
မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈၉ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေ ၈၈ဝ,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ဂျိုးဇဖင်းမိဖုရားကြီး Joséphine de Beauharnais (; ၂၃ ဇွန် ၁၇၆၃ – ၂၉ မေ ၁၈၁၄) သည် နပိုလီယန်၏ ပထမဆုံး ဇနီးဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဧကရီဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်ဘုရင် နပိုလီယန်ဗိုနပတ်၏ ချစ်ဇနီး မာရီရိုဂျိုး ဇဖင်းသည် ပြင်သစ်ပိုင် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် အပါ အဝင်ဖြစ်သော မားတီနစ်ကျွန်း၌ ခရစ် ၁၇၆၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဂျိုးဇဖင်းသည် ရေကြောင်း တပ်စုဗိုလ်ကလေး ဂျိုးဇက်တရှဒီလာပါဇရီး၏သမီး ၃ ယောက် အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ရုပ်ရည်ချောမွေ့လှပသည့်အပြင် ဉာဏ် ပညာလည်း ထက်မြက်သူ ဖြစ်၏။
ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွင် လိမ်မာရေးခြားရှိသဖြင့် ပါရစ်မြို့ မျက်နှာကြီးပိုင်းတွင် ဝင်ဆံ့သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ပေသည်။
ဂျိုးဇဖင်းသည် ဗိုင်းကောင့်အယ်လက် ဇန္ဒာဗိုးအာနဲနှင့် ပထမအိမ်ထောင်ပြုခဲ့၏။
ဗိုးအာနဲမှာ ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးအတွင်း၌ အသတ်ခံရလေသည်။
ဂျိုးဇဖင်းကိုယ်တိုင် လည်း အချုပ်ခံရပြီး အသတ်ခံရမည့်ဘေးမှ လက်မတင်ကလေး လွတ်ခဲ့လေသည်။
ပထမအိမ်ထောင်ဖြင့် ဂျိုးဇဖင်းတွင် ယူဂျင်း ခေါ် သားတစ်ယောက်နှင့် ဟော်တင်းယူဂျင်းနီခေါ် သမီး တစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
မုဆိုးမချော ဂျိုးဇဖင်းသည် ဖော်ရွေမှုနှင့် လူမှုရေး နား လည်မှု သတင်းမှာ ပါရစ်မြို့တွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ ပြင်သစ်အမြောက်တပ်မှ အရာရှိကလေး နပိုလီယန်ဗိုနပတ်နှင့် ဆုံစည်းမိလေတော့သည်။
နပိုလီယန်သည် ဂျိုးဇဖင်းကို ကလေး ၂ ယောက်၏ မိခင်မုဆိုးမဖြစ်မှန်း သိသော်လည်း တကယ်ပင် ချစ်မြတ်နိုးလှသဖြင့် ၁၇၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထိမ်းမြား လက်ထပ်လိုက်လေ၏။
ဂျိုးဇဖင်းမှာ မိန်းမချော တစ်ယောက်ဖြစ်သောကြောင့် နပိုလီယန်နှင့် လက်ထပ်ခြင်းမှာ လူတကာ အတင်းပြောစရာအကြောင်း ဖြစ်သွားခဲ့၏။
ထိုကြောင့် နပိုလီယန် စစ်ထွက်နေစဉ်အတွင်း ဂျိုးဇဖင်းမှာ သယောက် လင်ငယ်များနှင့် အချစ်စခန်းဖွင့်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုသတင်းဆိုးကို နပိုလီယန်ကြားသိသောအခါ ပြင်းစွာ အမျက် ထွက်သည်ဟုလည်း ဆိုကြ၏။
ထိုမှတစ်ပါး ဂျိုးဇဖင်းသည် သူ့ယောက်ျားကိုနိုင်သည့်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသောအကြောင်း အရာများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော်လည်း မှန်သည်ဟု အထောက် အထားပြ၍ ပြောဆိုရန်ကား ခဲယဉ်းလှပေသည်။
သို့သော် နပိုလီယန်သည် ဂျိုးဇဖင်းနှင့် လက်ထပ်လိုက် သဖြင့် စိတ်ပျော်ရွှင် ချမ်းမြေ့မှု ရရှိခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်လေ သည်။
ဂျိုးဇဖင်းမှာ အတန်ဉာဏ်ထက်မြက်သူဖြစ်ရာ နပိုလီယန် ကို အကြံကောင်းဉာဏ်ကောင်းများ ပေးလိမ့်မည်မှာ ယုံမှား ဖွယ်ရာ မရှိပေ။
နပိုလီယန်နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားပြီးနောက် ၁ဝ နှစ်အတွင်း ဂျိုးဇဖင်းသည် ပြင်သစ်အင်ပိုင်ယာ၏ ဧကရီမိဖုရားကြီး ဖြစ် လာသည်။
၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်ကိုယ်တိုင် ဂျိုးဇဖင်း အား သရဖူဆောင်းပေး၍ မိဖုရားအဖြစ် ဘိသိက်မြှောက်ခဲ့လေ သည်။
ဂျိုးဇဖင်းမှာ နပိုလီယန်နှင့် သားသမီး မရချေ။
ထိုအခါ နပိုလီယန်သည် သူ၏ထီးမွေနန်းမွေ ဆက်ခံမည့်သူ မရှိဘဲ သေဆုံးသွားမည်ကို၎င်း၊ ထိုသို့ သေဆုံးသွားလျှင် သူကြိုးပမ်း ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးသွားမည်ကို စိုးရိမ် မိလေသည်။
ထိုကြောင့် နပိုလီယန်က ထီးမွေနန်းမွေ ဆက်ခံ မည့်သူကို အလိုရှိသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဥရောပတိုက်မှ အခြားသော ထီးဆောင်းမင်းတို့နှင့် ဆွေမျိုး ဆက်လိုသည်က တစ်ကြောင်း၊ အကြောင်းပြကာ သူအလွန် ချစ်မြတ်နိုးသော မိဖုရားကြီး ဂျိုးဇဖင်းကို ကွာရှင်း၍ ဩစတြီးယားမင်းသမီး မာရီလွီနှင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြားလေသည်။
နပိုလီယန်နှင့် ကွာရှင်းခဲ့ပြီးနောက် ဂျိုးဇဖင်းသည် ပါရစ်မြို့အနီးရှိ လာမား မေဆွန်၌ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။
နပိုလီယန်သည် ဂျိုးဇဖင်း၏ ထံသို့ တစ်ခါတစ်ရံ လာရောက်၍ အကြံကောင်းဉာဏ်ကောင်း များ တောင်းတတ်လေသည်။
နပိုလီယန်ကို အယ်လဗားကျွန်း သို့ ပို့ထားခဲ့သောကြောင့် ဂျိုးဇဖင်းက သူ့ကို နပိုလီယန်နှင့် အတူလာရောက် နေထိုင်ခွင့်ပြုပါမည့်အကြောင်း နပိုလီယန်ထံ စာရေးလိုက်လေသည်။
နပိုလီယန်က ထိုသို့ နေထိုင်ရန် မဖြစ် ကြောင်း စာပြန်လိုက်၏။
သို့သော် ဂျိုးဇဖင်းကား ထိုစာ မရောက်မီ ၁၈၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် လေသည်။
သားတော်ယူဂျင်းမှာ နပိုလီယန်လက်အောက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် မှူးအဖြစ် သစ္စာရှိစွာ အမှုတော်ထမ်း၍ အီတလီပြည်၏ ဘုရင်ခံ ခေတ္တဖြစ်ခဲ့ဘူးလေသည်။
သမီးတော်ကား နပိုလီယန်၏ နောင် တော် ဟော်လန်ဘုရင် လူဝီနှင့် ထိမ်းမြား၍ တတိယမြောက် နပိုလီယန်ကို ဖွားမြင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံ Category:တော်ဝင် မိသားစုဝင်များ။
ကောျက်နံရံ ဂျက်ဆင်ဟု ထင်ရှားသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော တောင် ပိုင်းပြည်နယ်များနှင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များတို့၏ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီးတွင် တောမတ်ဂျော်နသန်ဂျက္ကဆန်သည် တောင်ပိုင်းစစ်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ရသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။
တောင်ပိုင်းစစ်တပ်၏ စစ်သေနာပတိချုပ်ကြီးလီ၏ ညာလက်ရုံးလည်း ဖြစ်၏။
ဂျက္ကဆန်သည် ဗာဂျင်နီးယားပြည်နယ်၊ ကလတ်စဗတ်မြို့၌ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင် သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် သူ၏ဖခင်သေဆုံးခဲ့လေရာ မိခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်ရသည်။
ထိုကြောင့် ဂျက္ကဆန်သည် တောရွာစာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်း၌ ရေးတတ်ရုံ၊ဖတ်တတ်ရုံမျှ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။
သို့ရာတွင် ဂျက္ကဆန်၏ လုံ့လ ဝီရိယ ကြောင့် ရသမျှအခွင့်အရေးဖြင့် ပညာကို အတန်ပင် တတ်မြောက်အောင် သင်ကြားနိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၈၄၂ ခုနှစ် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဝါရှင်တန်မြို့ စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရသည်။
နောက် ၄ နှစ်ခန့်ရှိသော် ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် အမြောက်တပ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်ရာထူး၌ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်။
စစ်တက္ကသိုလ်မှ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၄၆ ခုနှစ် မက္ကဆီကိုစစ်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ အထူးပင် ထင်ပေါ် ကျော်စောခဲ့၏။
ယင်းသို့ ၇ လအတွင်း စစ်ပွဲ အပွဲပွဲတွင် အောင်ပန်းဆွတ်ခူး၍ နာမည် ကျော်ကြားလာခြင်းကြောင့် ဗိုလ်မှူးရာထူးသို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်။
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗာဂျင်နီးယား စစ်ပညာသင်ကျောင်း၌ အမြောက် တပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်အောက် ငယ်သားတို့အား ကြင်နာသနားတတ်မှု၊ တည်ကြည်ဖြောင့်မှန်မှု၊ ရဲရင့်သတ္တိရှိမှု၊ ဘုရားတရား ကြည်ညိုမှုတို့ကြောင့် အားလုံးကုန်သော တပည့်စစ်သားများက သူ့အား ရိုသေလေးစားကြလေသည်။
ဘုရားတရားကို အလွန်ကြည်ညိုသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် တိုက်ပွဲမစမီနှင့် တိုက်ပွဲပြီးတိုင်း ဘုရားဝတ်ပြုလေ့ရှိသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။
၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်သောအခါ ဂျက္ကဆန်သည် စစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်း ပြန်လေသည်။
သူ၏လက်ရုံးရည်နှင့် နှလုံးရည်တို့မှာ သူ အုပ်ချုပ်ရသော စစ်တပ်များ၌သာမက ရန်သူစစ်တပ်များသို့ပင် ပျံ့နှံ့ကျော်ကြားခဲဲ့သည်။
သူ၏တပ်သားများနှင့် ရန်သူဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းတပ်သားများ နှစ်ဖက်စလုံးပင် သူ့ကို လေးစားကြသည်။
ဗူလရန်းတိုက်ပွဲတွင် မြောက်ပိုင်းတပ်များဖက်မှ အပြင်းအထန် ဖိတိုက်ခြင်းခံရသော တောင်ပိုင်းစစ်တပ် ဗိုလ်ချုပ်ဗီး သည် ဂျက္ကဆန်ထံသို့ ပြေးလာပြီးလျှင် 'ဗိုလ်ချုပ်၊ ဗိုလ်ချုပ် ကျွန်ုပ်တို့ကို ရန်သူတွေ ဖိလိုက်လာကြပြီ'ဟု ပြောသည်။
ထိုအခါ ဂျက္ကဆန်က 'သို့ဖြစ်လျှင် သူတို့အား လှံစွပ်ဖြင့် ဆီး၍ ခံလော့'ဟု ဆိုပြီးလျှင် ဗာဂျင်းနီးယန်စစ်တပ်များ၏ နောက်မှ ကြံ့ကြံ့ခံလေသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ဗီးလည်း စိတ်အားတက်ကြွကာ သူစစ်သားများထံ ပြန်သွားပြီးလျှင်'ရဲဘော်တို့ ရှုလော့၊ ဗိုလ်ချုပ် ဂျက္ကဆန်သည် သင်တို့ထံပါး၌ ကျောက်နံရံကြီးသဖွယ် ကြံ့ကြံ့ခံနေပေသည်'ဟု အားပေး၍ ရန်သူတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တွန်းလှန် တိုက်ခိုက်စေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဂျက္ကဆန်အား 'စတုန်းဝေါ ဂျက္ကဆန်'ဟု ခေါ်ကြတော့သည်။
'ကျောက်နံရံဂျက္ကဆန်'ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ထိုအမည်ကား သူနှင့် သင့်လျော်လှပေသည်။
၁၈၆၃ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်း၌ ချန်စယ်လာစဗီးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏တပ်အား ဝိုင်းထားသောရန်သူတပ်ကို ပြန်ဝိုင်းမိအောင် စစ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ဂျက္ကဆန်သည် စစ်သမိုင်းတွင် ဥဒါန်း တွင်ရစ်သော ရဲစွမ်းသတ္တိကိုပြခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဂျက္ကဆန်သည် ထိုတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ် သူ၏ စစ်သားများက လူမှား၍ ပစ်ခတ်မိသောကြောင့် ဒဏ်ရာအကြီးအကျယ် ရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုဒဏ်ရာဖြင့်ပင် လကျာ်လက် ဖြတ်ပစ်ရရုံမက တစ်ပတ်ခန့် အကြာ ၁၈၆၃ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် စစ်သားကောင်းကြီး ဂျက္ကဆန် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ စစ်ခေါင်းဆောင်များ‎ Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု။
ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများတွင် ၁၆ ရာစုနှစ်များအထိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသည် ပြိုင်ဖက်မရှိ ဩဇာကြီးခဲ့သည်။
ပြည့်ရှင်မင်းမှအစ ဆင်းရဲသားများအထိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်၍ ထိုဂိုဏ်းကို ဦးစီးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ဩဇာအာဏာကို ရိုသေလေးစားကြသည်။
သို့ရာတွင် ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ကျော်လောက် မှစ၍ ဂျာမနီပြည်က အစပြုကာ ပြန့်ပွားလာသော ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းကြီး ထွန်းကားလာရာ ထိုဂိုဏ်းကို သက်ဝင်ယုံကြည် သူ ပေါများလာသည်။
ယင်းသို့ဖြစ်ရကား ထိုစဉ်အခါက အင်္ဂလန်ပြည်၌ အုပ်စိုးနေသော ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် စတူးဝပ်မင်းဆက် ဒုတိယဂျိမ်းသည် ဗဘုရင်ဂျီဂိုဏ်း ပြန်လည် ထွန်းကား လာစေရန်အတွက် တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းများအတွက် ဗရင်ဂျီးဂိုဏ်းဝင်များအားသာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်အား စက်ဆုပ်မုန်းတီးသဖြင့် ဂျိမ်း၏ သမီးတော် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သော ဟော်လန်နိုင်ငံ မိဖုရားမေရီနှင့် မြောက်သားတော် ဝီလျံဘုရင်တို့အားခေါ်၍ နန်းအပ်ရာ ဂျိမ်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရလေသည်။
၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုက်လေရာ အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်ကို ပရိုတက်စတန့် ဂိုဏ်းဝင်များသာ ရရှိနိုင်ပေရကား ဂျိမ်းဘုရင်နှင့် သားတော် ဂျိမ်းမင်းသားတို့အား လိုလားကြသောသူများက ဂျိမ်းဘုရင် ထီးနန်း ပြန်လည်ရရှိရေးကို ကြိုးစားကြလေသည်။
ထိုလူတစ်စုကို ဂျက္ကဗိုက်ဟု ခေါ်လေသည်။
ဂျက္ကဗိုက်ဟူသော အမည်မှာ 'ဂျိမ်း'ဟူသော အမည်၏ လက်တင်ဘာသာ အခေါ်အဝေါ် ဖြစ်လေရာ ထီနန်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်းခံရသော ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်နှင့်တကွ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်များကို ဠကည်ညိုသူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
၁၇၁၄ ခုနှစ် ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်သောအခါ ဘုရင်သည် ဂျာမန်လူမျိုးသာ ဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားကိုလည်း မတတ်၊ အင်္ဂလိပ်ဓလေ့ ထုံးစံကိုလည်း နားမလည်၊ အင်္ဂလိပ်လူများကိုလည်း မလေးစားဘဲ ရှိနေပေရာ ဂျက္ကဗိုက် အဖွဲ့ဝင်များသည် အလွန်စိတ်နာကြည်းလျက် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ပထမ ဂျက္ကဗိုက် ပုန်ကန်မှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သို့ရာတွင် ခေါင်းဆောင်ကောင်း မရှိမှု၊ လက်နက်၊ရိက္ခာ၊ ကြေးငွေ မလုံလောက်မှုစသော အကြောင်းများကြောင့် ဂျက္ကဗိုက်များ အရေးနိမ့် ရလေသည်။
ဒုတိယဂျိမ်း၏ မြေးတော် ချားလ်စ်မင်းသားခေါင်းဆောင်လျက် ဒုတိယအကြိမ် ဂျက္ကဗိုက်များ ပုန်ကန်ထကြွကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုအကြိမ်၌လည်း ဂျက္ကဗိုက်များရှုံးပြန်ရာ ချားလ်စ်မင်းသားသည်ပင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ၏။
ထိုအခါမှစ၍ ဂျက္ကဗိုက်တို့သည် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ ကွယ်ပျောက်၍ သွားသော်လည်း အစဉ်အလာ စွဲလမ်းမှုတစ်ခုကဲ့သို့ အရိပ်အငွေ့ ကျန်ရစ်လေသည်။
စကော့တလန်ပြည်မှာ ဂျက္ကဗိုက်တို့၏ ပင်ရင်းဌာန ဖြစ်သောကြောင့် ရုတ်တရက် ဝါဒစွဲ မပျောက်နိုင်ခဲ့ပေ။
ပထမ ဂျက္ကဗိုက် အစွဲအလမ်းများသည် ကျန်ရှိနေခဲ့ပေသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ။
ဂျက္ကဗင်း ကလပ်၏ အဝင်တံခါးဝမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်မြို့ စိန့်ဟော်နာလမ်းတွင် ရှိသည်။
ဂျက္ကဗင်း။
ဂျက္ကဗင်းဟူသည် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးအတွင်းက ထင်ရှား သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ဖြစ်လေသည်။
ထိုအဖွဲ့ကို ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးမြို့၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၍ ပထမ၌ ဂျက္ကဗင်း သို့မဟုတ် ဒိုမင်နီကန် ဘုန်းကြီးကျောင်းအလွတ်တစ်ခု အတွင်း တွင် ယင်း၏ဌာနချုပ် ထားရှိခဲ့သည်ကို အစွဲပြု၍ နောင်အခါ ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
အစကနဦးတွင် အဖွဲ့ဝင်များ ပြင်သစ်နိုင်ငံ တဝန်းလုံး၌ အဖွဲ့ခွဲများ ဖြန့်ထား၍ ဘုရင်အစိုးရ ခိုင်မြဲတည်တံ့ရေးကို ကြိုးပမ်း ခဲ့လေသည်။
လူဝီဘုရင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးရန် ကြံစည်သောအခါ ဂျက္ကဗင်းတို့သည် ဘုရင်အစိုးရစနစ်ကို မလိုလားကြတော့ဘဲ သမ္မတ အစိုးရစနစ်ကို နှစ်သက် လိုလားလာကြလေသည်။
သူတို့အဖွဲ့ကိုလည်း ရောဗက်စပျဲ (Maximilien Robespierre) (၁၇၅၈-၉၄) စသော တစ်ယူသန်သမားများက ဦးစီး ကြိုးကိုင်လာကြလေသည်။
ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့မှာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းလာ၍ အရေးပါသောအဖွဲ့ ဖြစ်လာခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် တော်လှန်ရေး အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သော အဖွဲ့ကြီးပင် ဖြစ်လာ လေသည်။
ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့ဝင်တို့သည် လူထုဆန္ဒပြပွဲများ မကြာ ခဏလုပ်ခဲ့သော ပါရစ်ကွန်မျွမ်းကိုလည်း ကြိုးကိုင်ခဲ့၏။
ယင်း အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော ရောဗက်စပျဲနှင့် ဒန်တွန် တို့သည် တစ်ယူသန်သမားများ ဖြစ်ကြ၍ နောင်အခါ ဂျက္ကဗင်း ဆိုလျှင် တယူသန်တော်လှန်ရေးသမားဟု အများက မှတ်ယူကြ လေတော့၏။
( ဒန်တွန ဂျီ၊ဂျေ။
)ထို့ပြင် သူတို့၏ခေါင်းဆောင် ရောဗက်စပျဲသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် သွေးချောင်းစီးမျှ လူအများ ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့စဉ်က အာဏာရှင်တစ်မျှ တန်ခိုးထွားခဲ့ပေ သည်။
သူတို့ကြောင့် လူဝီဘုရင်မှာ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် အသတ် ခံရလေသည်။
၁၇၉၄ ခုနှစ်၌ ရောဗက်စပျဲအား သူ၏ အတိုက်အခံလူစုက သတ်ပစ်လိုက်သည်။
ရောဗက်စပျဲ အသတ်ခံရပြီးနောက် အဖွဲ့မှာ တဖြည်းဖြည်း တန်ခိုးမှိန်၍ ပျက်လုမတတ် ဖြစ်လာ လေသည်။
ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်ကား ထိုပျက်လုမတတ်ဖြစ် သော အဖွဲ့ကို လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်ရလေတော့သည်။
( ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး။
) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း။
၁၉ ရာစု ဆန်းစလောက်အထိ လူတို့သည် ရိုးရိုးအဆင်များ ကို ရက်ကန်းစင်များဖြင့်သာ ရက်လုပ် နိုင်ခဲ့ကြသည်။
အဆင် ဆန်းများကို ရက်လိုသောအခါ ရက်ကန်းစင် တစ်စင်လျှင် လူ ၃ ယောက်ကျစီ အလုပ်လုပ်ကြရ၏။
ဤ ၃ ယောက်တွင် ပထမလူသည် အဆင်ပုံစံကို ကြည့်၍ ဒုတိယလူအား မည်သည့် နှတ်ကို နင်းပေးရမည်ကို၎င်း၊ တတိယလူအား လိုသောအရောင် ရရှိအောင် မည်သည့်လွန်းကို အသုံးပြုရမည်ကို၎င်း အမြဲတစေ ညွှန်ကြားပေးနေရပေသည်။
ခရစ် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက်မာရီဂျက္ကတ်ဆိုသူ ပြင်သစ် ရက်ကန်းသမားတစ်ဦးသည် ရက်ကန်းတစ်မျိုးကို တီထွင်လိုက် သည်။
ထိုရက်ကန်းစင်မှာ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်ဟုတွင်၍ များစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
အဆိုပါ ရက်ကန်းစင်မျိုးဖြင့် အဆင်ဆန်း များကို လူတစ်ယောက်တည်းဖြင့် ရက်လုပ်နိုင်သည်။
ဂျက္ကတ် လက်ထက်မတိုင်မီက အခြားပြင်သစ်လူမျိုးတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဇက်ဒါဗိုကန်ဆန်သည်လည်း လိုသည့်အဆင်မျိုးရအောင် ဒလိမ့် တုံး၌ အပေါက်ငယ်များ စီတန်း၍ ဖောက်လုပ်ထားသည့် အထိန်းကရိယာတစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့သည်။
ဗိုကန်ဆန်သည် တိုင်ခြည်တိုင်း၌ ယင်းတို့ကို မြှင့်တင်ပေးရန် (မြှင့်ကြိုး) တစ်ပင်စီ ချည်၍ ထိုကြိုးစများကို ဘောင်တစ်ခုသို့ ဆက် ထားသည်။
ဘောင်တွင် ဒလိမ့်တုံး မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ စပရင် ဖြင့် ဖိပေးသည့်အပ်များ တပ်ဆင်ထားသည်။
ဒလိမ့်တုံးပတ် လည်၌ အဆင်ပုံစံအလိုက် ပေါက်ဖောက်ထားသော စက္ကူ ကပ်ပြားတစ်ခု ရှိလေသည်။
အပ်များသည် စက္ကူကပ်ပြားရှိ အပေါက်များမှတဆင့် ဒလိမ်တုံးရှိ ဆိုင်ရာ အပေါက်များထဲသို့ ဝင်သွားသည်။
ထိုအခါ မြှင့်ကြိုးက တိုင်ခြည်ကို အထက်သို့ ဆွဲတင်ပေးသည်။
ဗိုကန်ဆန်၏ကရိယာသည် ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင် ဖြစ်မြောက် အောင်မြင်ရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။
ဗိုကန်ဆန်၏ ကရိယာကို အသုံးပြုရာတွင် ရက်လုပ်သော ဒီဇိုင်းပုံတစ်ခုလုံးကကို ဒလိမ့် တုံးပေါ်ရှိ ကပ်ပြား၌ ဖော်ပေးရန်လိုသည်။
ယင်းသို့ လိုသည့် အတိုင်း ဤကရိယာဖြင့် အထည်ငယ်များကိုသာ ရက်လုပ် နိုင်သည်။
ထို့ပြင် ဒလိမ့်တုံးကိုလည်း စက်မှု အခက်အခဲများ ကြောင့် ကြီးကြီးမားမား မပြုလုပ်နိုင်ပေ။
ဂျက္ကတ်သည် ဗိုကန် ဆန်၏ ကရိယာကို အတုယူ၍ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ တိုးချဲ့ပြုပြင် လိုက်သည်။
သူပြုလုပ်သည့် ကရိယာတွင် ဒလိမ့်တုံး လုံးဝ မပါတော့ချေ။
ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်တွင် ဒလိမ့်တုံး အစား အပေါက်ဖောက်ထားသော လေးထောင့်ကပ်ပြားများကိုသာ အသုံးပြုထားလေသည်။
thumb|ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်, 1849 ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်သည် ပုံဖော်ရက်ကန်းအတတ်ကို တစ်ခါတည်း ခေတ်မီပြောင်းလဲဲသွားစေသည်။
နောင်သော် အပေါက်ဖောက်ထားသော ကပ်ပြားဖြင့် အလိုအလျောက် ထိန်းပေးသည့်ကရိယာမျိုးကို ခေတ်မီရက်ကန်းစင်များတွင် သာမက ဂဏန်းတွက်စက်၊ စန္ဒရား၊ ဇာထိုးစက် စသည့် စက်များတွင်လည်း အနှံ့အပြား တပ်ဆင်အသုံးပြုလာကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ရက်ကန်းလုပ်ငန်း။
ဂျက်အင်ဂျင် ဂျက်အင်ဂျင် အင်ဂျင်၏ သဘောအကျဉ်းကို လွယ်ကူထင်ရှားသော သာဓကဖြင့် ရှင်းလင်းပြနိုင်ပေသည်။