kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မိုးနဲမြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် နောင်ကျော့အင်းနှင့် နောင်ကျော့ချောင်း ရှိပြီးလျှင်၊ အနောက်တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မြို့ရိုးပျက်များ ရှိသည်။
မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တံခွန်တောင်၊ မြတောင်၊ ငွေတောင်စသည့် တောင်ကုန်း တောင်စွယ်များ ရှိ၏။
ထိုတောင်များပေါ်တွင် စေတီတစ်ဆူကျ တည်ထားလေသည်။
မိုးနဲမြို့ တည်နေပုံမှာ ဆင်ခြေလျှော ဖြစ်ရာ၊ အနောက်ဘက်တွင် မြင့်ပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။
မြို့၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ယခင်နယ်ရှင် စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်နန်း ရှိသည်။
မြို့၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် မြို့သူမြို့သားများ အမြဲ သုံးစွဲနေသည့် နောင်မိုရေကန် ရှိသည်။
မိုးနဲမြို့သည် အရှေ့နှင့်အနောက် ၃/၄ မိုင်ခန့်၊ တောင်နှင့်မြောက် ၁/၄ မိုင်ခန့် ရှိ၏။
ခန့်မှန်းခြေ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် တစ်ဝက်ခန့် ဖြစ်သည်။
မိုးနဲမြို့တွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၁၄ ခန့်ရှိပြီးလျှင် လူဦးရေ ၂၄၇၂ ယောက်ခန့် ရှိ၏။
မိုးနဲမြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း ရှမ်းလူမျိုး အများအပြား နေထိုင်ကြသည်။
မြို့ပေါ်တွင် မြန်မာ၊ ကုလားနှင့် တရုတ်လူမျိုး အနည်းအကျဉ်း ရှိ၍၊ မြို့နယ်အတွင်း လီရှော၊ ယင်းနက်၊ ယင်းကျားနှင့် ပလောင်လူမျိုး အနည်းအပါး နေထိုင်ကြလေသည်။
မိုးနဲမြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများသည် များသောအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသာ ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် လယ်ယာခြံ လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြသူများသာ များလေသည်။
မိုးနဲမြို့၏ အဓိက ထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်၍၊ သစ်စေး၊ အင်တွဲ၊ ရှမ်းဆီ၊ ချိပ် စသည်တို့ လည်း အများအပြား ထွက်သည်။
မိုးနဲမြို့တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ များပြားသည့်အလျောက် မြို့နှင့်မလိုက်အောင်ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၁၆ ကျောင်း ရှိသည်။
မိုးနဲမြို့နယ်တွင် စေတီပုထိုးများလည်း အလွန် များပြား၏။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ရှမ်းပြည်တွင် မိုးနဲမြို့ကို အချက်အချာထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
မိုးနဲမြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ စေတီ၊ ဦးရွှေအောင်စေတီနှင့် ဆင်တောင်စေတီတို့ ဖြစ်သည်။
မိုးနဲမြို့သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ လွယ်လင်ခရိုင်၊ မိုးနဲနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ နယ်ပိုင်ရုံး၊ မြို့ပိုင်ရုံး၊ လမ်းဝန်ထောက်ရုံး၊ အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ရုံး၊ ရဲဌာန၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဌာန စသည်ဖြင့် အစိုးရအဆောက်အအုံများ ရှိသည်။
အစိုးရအထက်တန်းေကျာင်း ၁ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။
မိုးနဲမြို့သည် လွယ်လင်၊ မိုင်းပန်၊ မန္တလေး၊ ကျိုင်းတောင်း၊ လင်းခေး စသည့် မြို့များနှင့် လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မိုးမိတ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
မိုးမိတ်မြို့နှင့် မိုးမိတ်နယ်တို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အရေးပါပေသည်။
မိုးမိတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းတွင်သာမက တရုတ်နိုင်ငံ သမိုင်းတွင်လည်း ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း မိုးမိတ်နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် သိန္နီနယ်နှင့် တောင်ပိုင်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သီပေါနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရွှေဘိုခရိုင်တို့ဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။
မိုးမိတ်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃,၇၃၃ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၅ဝ၇ ရွာနှင့် လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆၂၆၃၈ ယောက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မိုးမိတ်နယ်သည် မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် တောင်ထူထပ်လေသည်။
နယ်၏ ၄ ပုံ ၃ ပုံမှာ တောင်များဖြစ်လျက် ကျန် ၁ ပုံမှာ အသင့်အတင့် ပြန့်ပြူးသည်။
ယင်းသည်ကား မိုးမိတ်မြို့နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အကြားဖြစ်၏။
ရွှေဘိုခရိုင်နှင့် စပ်လျက်ရှိသောနေရာသည် တောင်ထူထပ်သည်။
ရွှေလီမြစ်နှင့် လက်တက်များဖြစ်သော နမ့်အဲ့၊ နမ့်ခမ်းတို့၏ ရေဆင်းနယ်များလည်း တောင်ထူထပ်သည်။
ထိုတောင်များသည် ဗန်းမော်ခရိုင် ရွှေကူမြို့တိုင်ရောက်သည်။
နယ်တွင်းစီးဆင်းသော အဓိကမြစ်မှာ ရွှေလီမြစ်ဖြစ်သည်။
ရွှေလီမြစ်သည် မိုးမိတ်နယ်တွင်းသို့ အရှေ့မြောက်ဘက်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီးလျှင် မြစ်ဆုံရွာသို့ရောက်လျှင် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ လှည့်၍ စီးဆင်းသည်။
လူနေမှု မိုးမိတ်နယ်တွင် နေထိုင်သူများမှာ ကချင်၊ ပလောင်၊ ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ လီဆူတို့ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုသူတို့တွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မြန်မာ၊ ရှမ်း ၃၄ရာခိုင်နှုန်း၊ လီဆူ ၁၁ရာခိုင်နှုန်း၊ ကချင် ၅ရာခိုင်နှုင်းနှင့် ပလောင် ၄ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ ကျန်၅ရာခိုင်နှုန်းမှာ လားဟူ၊ ကရင်၊ ရခိုင်စသည့်တိ့ဖြစ်၏။
ရှမ်းပြည်နယ်ဟုဆိုရသော်လည်း ၂၀၁၉ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ အများစုမှာ မြန်မာများဖြစ်၏။
မိုးမိတ်နယ်ရှိ စကားတောင်နှင့် ဗားနဒ်တောင်ခြေရင်း တွင် ပတ္တမြား၊ ဂေါ်မုတ်၊ ဥဿဖယား၊ နီလာ၊ ကြောင် စသည် တို့ထွက်သော်လည်း အရည်အသွေး မကောင်းလှချေ။
ထို့ပြင် အညံ့စား ကျောက်မီးသွေး အနည်းငယ်လည်း ထွက်သည်။
ရွှေလီမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြစ်ဆုံရွာအနီးတွင် ရွှေကျင်၍ ရရှိသည်။
မိုးမိတ်နယ်မှ စိုက်ပျိုးရရှိသော ဆန်စပါးတို့မှာ နယ် တွင်း စားသုံးရန်အတွက် လုံလောက်ရုံမကဘဲ မိုးကုတ်၊ တောင်ပိုင်တို့သို့ပင် ရောင်းချနိုင်သည်။
လက်ဖက် အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသည်။
မိုးမိတ်တွင် သစ်ဝါးလည်း ပေါသည်။
မိုးကုတ်မှ ပေါက်လာသော ကားလမ်းသည် ယခုအခါ ဗန်းမော်အထိရောက်၍ ဗန်းမော်မှတစ်ဆင့် မြစ်ကြီးနားမြို့တိုင် ကားဖြင့်သွားနိုင်ပေပြီ။
မိုးမိတ်မြို့တွင် လေယာဉ်ပျံကွင်းလည်း ရှိလေသည်။
မိုးမိတ်မြို့သည် ပတ္တမြားထွက်ရာ မိုးကုတ်မြို့နှင့် ၂၈ မိုင် ကွာလှမ်းသည်။
မိုးကုတ်မြို့မှ မြောက်ဘက်ဆီသို့ တောင်စဉ် တောင်တန်းများကို ဖြတ်သန်းကျော်တက် ပြီးနောက် တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားလျှင် မိုးမိတ်သို့ ရောက်ပေမည်။
မိုးမိတ်မြို့သည် နမ့်မိတ်ချောင်းကမ်းဘေး ညီညာပြန့်ပြူးသော လွင်ပြင်၏ အလယ်တွင် တည်ရှိလျက် နိမ့်တုံ မြင့်တုံဖြစ်သော တောင် ၅ လုံးက ဝန်းရံထားသည်။
ထိုကြောင့် အထူးပင် သာယာလှပေသည်။
မိုးမိတ်တစ်ဝိုက်ရှိ တောင်တန်းများတွင် ကျွန်းသစ် စသည်တို့ ပေါများသဖြင့် မိုးမိတ်တွင် သစ်တောခရိုင်ရုံး စိုက်သည်။
မိုးမိတ်မြို့တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စေတီတော်မှာ မြို့၏အရှေ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော တောင်တန်းကလေးပေါ်တွင်တည်ရှိသော ရွှေမြင်ထင်စေတီတော်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုစေတီတော်မှာ သက္ကရာဇ် ၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အိပ်မက်အရ သိုစန်ဘွား စော်ဘွား တည်ခဲ့သော စေတီဖြစ်၏။
နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲပြုလုပ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မိုးမိတ်မြို့ကို သက္ကရာဇ် ၆ဝဝ ပြည့်နှစ် (ခရစ် ၁၂၃၈) တွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွား ရွှေနန်းရှင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရွှေနန်းရှင်လက်ထက်တွင် နယ်ကျယ်ဝန်းလာလေသည်။
သူ၏သားကြီး သိုပိုင်သည် မိုးကောင်းစော်ဘွားဖြစ်၏။
ဒုတိယသား သိုကျင်မှာ မိုးဝန်းစော်ဘွားဖြစ်၏။
တတိယသား သိုပန်ကား မိုးညှင်းစော်ဘွားဖြစ်၍၊ ပဉ္စမသား သိုဟန်ခါးသည် မိုးလှိုင်စော်ဘွားဖြစ်၏။
ရွှေနန်းရှင်၏စတုတ္ထသား သိုဟန်ဘွားသည် ပထမဆုံး မိုးမိတ်စော်ဘွား ဖြစ်၏။
ရွှေနန်းရှင်သည် အသက် ၁၂၆ နှစ်တွင် သေဆုံးလေလျှင် သိုဟန်ဘွားသည် မိုးမိတ်မြို့ကို စောခဲဘွားအား လွှဲခဲ့၍ မိမိကမူ ကျိုင်းတုံသို့ သွားရောက်၍ စော်ဘွားအဖြစ် ခံယူသည်။
မိုးမိတ်မြို့ကို တကယ်တည်သူ အဖြစ် ထင်ရှားသူကား စောခဲဘွားဖြစ်၏။
စောခဲဘွားသည် မိုးမိတ်မြို့ကို လုပ်သား ၁ဝဝ,ဝဝဝ ဖြင့် တည်၏။
မိုးမိတ်ကို ဝန်းပတ်ထားသော အပြင်မြို့ရိုးမှာ မြောက်မှတောင်သို့ လည်းကောင်း၊ အရှေ့မှအနောက်သို့ လည်းကောင်း၊ တာ ၅ဝဝ(၅,၂၅ဝ ပေ) ရှိ၏။
အမြင့်မှာ ၁၈ တောင်နှင့် ထု ၇ တောင်ရှိ၏။
တံခါးကြီး ၁ဝ ခု၊ ပြအိုး ၁၅ ခု၊ တန်ဆောင်း ၁၅ ခု ရှိသည်။
အပြင်မြို့ရိုးပတ်လည်တွင် ရှိသော ကျုံးတွင်လည်း တံတား ၃ ခုရှိ၏။
ယင်းတို့မှ တစ်ဆင့် အတွင်းမြို့ရိုးတံခါး ၃ ခုသို့ရောက်ရှိသည်။
အတွင်းမြို့ရိုးကားအမြင့် ၁ဝ တောင်၊ ထု ၇တောင်၊ ပြအိုး ၄ ခု၊ တန်ဆောင်း ၄ ခုရှိ၏။
မြို့၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တိုင် ၃ ခုရှိ၏။
အလျား ၅ ပေ ၁ဝ လက်မနှင့် ပတ်လည် ၁ ပေ ရှိ၏။
တစ်ခုမှာ ရွှေတိုင်၊ တစ်ခုမှာ ငွေတိုင်၊ တစ်ခုမှာ သံတိုင်ဖြစ်၏။
ထိုစဉ်က မြို့တွင်း၌ အိမ်ခြေ ၅,ဝဝဝ၊ ဆင်ခြေဖုံး၌ ၁၅၆,၄၄၅ ရှိသည် ဆို၏။
ခရစ် ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာမင်းဖြစ်သော ရွှေဘိုမင်းသည် မောင်အေးပုဆိုသူအား စော်ဘွားခန့်အပ်လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မိုးမိတ်တွင် အာဏာရရှိရေးအတွက် သူတစ်ပြန် ငါတစ်လှည့် တိုက်ခိုက်သောကြောင့် မိုးမိတ်မြို့သည် ၄ ကြိမ် တိုင် မီးရှို့ခံရသဖြင့် ပျက်စီးရလေသည်။
ဗြိတိသျှလက်ထက် ခရစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက မိုးမိတ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် ပတ္တမြားတွင်းခရိုင်တွင် သွတ်သွင်းလိုက်သည်။
မိုးမိတ်နယ်ကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှအစပြု၍ မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည် နယ်ခြားအရာရှိချုပ် လက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားရှိ အုပ်ချုပ်စေခဲ့၏။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်များအစုသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တိုင်း၊ ခရိုင်၊ နယ်၊ မြို့နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားအုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ၊ မိုးမိတ်နယ်မှာ နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့်နယ်ဖြစ်လာ၍ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်း ကျောက်မဲခရိုင်တွင် ပါဝင်လာသည်။
မိုးမိတ်မြို့သည်လည်း မိုးမိတ်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာလေသည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုဆိုသည်မှာ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့နှင့် ကယ်ရစ်ဗျန် ပင်လယ်ကို ကာဆီး လျက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်မှ တောင် အမေရိကတိုက် မြောက်ဘက်အထိ စီတန်းလျက်နေသောကျွန်းစု များဖြစ်သည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုဟူ၍ အမည်မှည့်ထား ခြင်းမှာ ကိုလံဗပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ရှာဖွေခဲ့စဉ်က ယင်း ကျွန်းစုများဆီသို့ ရောက်ရှိသွားသည်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အနောက်အိန္ဒိယဟူ၍ ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအမည်မှာ ယခုတိုင် မပြောင်းလဲပဲ တည်မြဲနေလေသည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ဗဟားမားကျွန်းစု၊ ဂရိတ်တား အန်တီလီကျွန်းစု၊ လက်ဆား အန်တီလီ ကျွန်းစုဟူ၍ ကျွန်းစု သုံးခု ပါဝင်သည်။
ကျွန်းကြီးလေး ကျွန်းမှာ ကျူးဗားကျွန်း၊ ဂျမေးကားကျွန်း၊ ဟစ္စပါညိုလာနှင့် ပွားတိုးရီးကိုးကျွန်းတို့ဖြစ်၍ ထိုကျွန်းစုကို အန်တီလီကျွန်းကြီးစု (ဝါ)ဂရိတ် တားအန်တီလီ ကျွန်းဟုခေါ်သည်။
ဗာဂျင်းကျွန်းစု၊ ဝင်းဝါဒ်ကျွန်း၊ လီးဝါဒ်ကျွန်းစုစသော ကျွန်းငယ်များပါဝင်သည့် ကျွန်းစုကိုမူ အန်တီလီ ကျွန်းငယ်စု (ဝါ) လက်ဆာအန်တီလီကျွန်းစုဟူ၍ ခေါ်သည်။
ကျွန်းအားလုံး ၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၉၁၁၂၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။
ဂျမေး ကားကျွန်းသည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်၍ ဗာဂျင်း ကျွန်းအချို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အုပ်ချုပ်သည်။
ပွားတိုးရီးကိုးကျွန်းမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ပင်လယ် ရပ်ခြား ဓနသဟာယနိုင်ငံဖြစ်သည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု အပါ အခြားလွတ်လပ်သောနိုင်ငံများမှာ ကျူးဗားနိုင်ငံ၊ ဟေး တီးနိုင်ငံနှင့်ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတို့ဖြစ်၏။
ဂွါဒယ်လုနှင့် မာ တီနစ်ကျွန်းများမှာ ပြင်သစ်ပိုင် ဖြစ်သည်။
ကူရာစာအိုကျွန်းမှာ ဒပ်ချပိုင်ဖြစ်၍ ကျန်ကျွန်းများမှာမူကား ဗြိတိသျှပိုင်ဖြစ်ကြ သည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုသည် ကမ္ဘာ့ အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းသို့ ကျရောက်နေသော်လည်း ကျွန်းများဖြစ်သောကြောင့် ရာသီဥတု မှာ များစွာ မပြင်းထန်လှချေ။
ဆောင်းရာသီနှင့် နွေရာသီမှာ အပူအအေး များစွာခြားနား ခြင်း မရှိပေ။
သို့ရာတွင် မိုးသည် နွေရာသီ၌ရွာသွန်း၍ ဆောင်းရာသီတွင် မရွာသွန်းချေ။
သစ် တောများ ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။
ငှက်၊ မြွေ၊ ကင်းမြီး ကောက်စသော ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်တို့ ပေါများသည်။
သစ်တော များမှ အဖိုးတန် သစ်များ ထွက်သည်။
ကျွန်းအားလုံးတွင် နေထိုင်ကြသောလူတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်း မှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း ဖြစ်သည်။
သကြား၊ သစ်သီး၊ ဆေး ရွက်တို့ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ရံဖန်ရံခါ လေ ပြင်းမုန်တိုင်းများ ကျရောက်တတ်သဖြင့် လူ တိရစ္ဆာန်နှင့် အဆောက်အအုံများ ပျက်စီးကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှပိုင်ကျွန်းများကို အမေရိကန် ရေတပ်စခန်းများ ပြုလုပ်ရန် လွှဲအပ်ထားခဲ့သည်။
ကျွန်းစုတွင် နေထိုင်သော ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၁၅ သန်းမျှ ရှိသည်။
မာတီနစ်ကျွန်းမှာ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုမှ လက်ဆား အန်တီလီကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သော ပြင်သစ်ပိုင် ကျွန်းကလေး ဖြစ်၏။
ထိုကျွန်း၏မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာတွင် ဒိုမီနီကား ကျွန်းရှိ၍ တောင်ဘက် မိုင် ၂ဝ ခန့်အကွာတွင် စိန်လူစီယာ ကျွန်းရှိသည်။
ထိုကျွန်းနှစ်ကျွန်းစလုံးမှာ ဗြိတိသျှပိုင်ကျွန်းများ ဖြစ်ကြ၏။
မာတီနစ်ကျွန်းသည်မိုင် ၄ဝ ရှည်လျား၍ ၂၁ မိုင်ကျယ်၏။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၄၂၇ စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။
ကျွန်း၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် မီးတောင်များရှိ၏။
အလယ် ပိုင်း၌ကား နိမ့်သော တောင်တန်းများ ရှိသည်။
မောင့်ပယ် လေမှာ အမြင့်ဆုံး မီးတောင်ကြီးဖြစ်၍ ပေ ၄၄၃ဝ ရှိသည်။
မာတီနစ်ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ အကွေ့အကောက်များ၍ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်လေသည်။
ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်း၍ မိုး ကောင်းသည်။
မာတီနစ်ကျွန်းသည် လေပြင်းမုန်တိုင်းတို့၏ ဒဏ်ကို မကြာ ခဏ ခံရသောကျွန်းကလေးဖြစ်၏။
၁၇၆၇ ခုနှစ်က လေမုန် တိုင်းကြီးကျရာတွင် လူပေါင်း ၁၆ဝဝမျှ သေဆုံးခဲ့သည်။
မြေ ငလျင်များလည်း မကြာခဏ လှုပ်တတ်၏။
တစ်ကျွန်းလုံးတွင် မီးတောင်များ ပေါများသောကြောင့် မီးတောင်များပေါက်ကွဲ သည့်အခါ လူနေအိမ်ခြေနှင့်သက်ရှိသတ္တဝါ အမြောက်အမြား သေကြေပျက်စီးကြရ၏။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်က မောင့်ပယ်လေ မီးတောင်ကြီး ပေါက်ကွဲလေရာ မာတီနစ်ကျွန်း၏ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာမြို့ဖြစ်သော စိန်ပီယာမြို့မှာ လုံးဝပျက်စီးသွားလေသည်။
မာတီနစ်ကျွန်းသည် မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်၍ ကျွန်း ၏သုံးပုံတပုံခန့်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးကြ၏။
ထိုကျွန်း၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ သကြား၊ ရမ်အရက်၊ ကိုကိုး၊ ကော်ဖီ၊ ဆေးရွက်၊ ဝါဂွမ်းစသည်တို့ ဖြစ်သည်။
မာတီနစ်ဟူသောအမည်သည် မာဒီယားနား၊ သို့မဟုတ် မန်တီနီနိုဟူသော တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက် လာသည်ဟု အဆိုရှိ၏။
ကိုလံဗပ်သည် ထိုကျွန်းကို ၁၅ဝ၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော် အကြာ ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးများ လာရောက်၍ ပြင်သစ်ပိုင်အဖြစ် သိမ်းယူ နေထိုင်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်နှင့်ဒပ်ချ တို့လည်း ထိုကျွန်းကလေးကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြ သေး၏။
ထိုကျွန်းတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၃၃၂ဝဝဝ ယောက် ရှိ၍ နီးဂရိုးခေါ် ကပ္ပလီလူမျိုး အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
ကျွန်း၏လူဦးရေ သုံးရာခိုင်နှုန်းမှာ ဥရောပတိုက်သား ဖြစ်၏။
မာတီနစ်ကျွန်း၏မြို့တော်မှာ ဖို့ဒါဖရန့်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၆ဝ၆ဝဝ ယောက်ရှိသည်။
မြို့တည်နေရာမှာ ဖို့ဒါဖရန့် ပင်လယ်အော် ကမ်းပါးတွင်ဖြစ်၍ အလွန်သာယာသော ဆိပ်ကမ်းရှိသည်။
မာတီနစ်ကျွန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မှတ်သား ဘွယ်ကောင်းသော အချက်တစ်ခုမှာ ဤကျွန်းသည် ကမ္ဘာ့ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်နိုင်ငံ နပိုလီယန်ဘုရင်၏ မိဖုရား ဂျိုဇဖင်း၏ ချက်မြှုပ်ရာဇာတိဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ကျွန်းစု။
တိုးတက်နေသော နိုင်ငံများတွင် တောင်သူလယ်သမား၊ လှေသမား၊ သင်္ဘောသား၊ လေယာဉ်ပျံမောင်းသမား၊ အင်ဂျင်နီယာ အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းရေးပညာကို အားထားရသည်။
ထိုနိုင်ငံများရှိ မိုးလေဝသဌာနများသည်လည်း အကြောင်းကိစ္စ အမျိုးမျိုးအတွက် သက်ဆိုင်ရာ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်အမျိုးမျိုး ထုတ်ပေးရလေသည်။
ရှေးကပင် လူတို့သည် မိုးလေဝသ အခြေအနေ ခန့်မှန်းခြင်းကို လေ့လာခဲ့ကြသည်။
တောင်သူ လယ်သမားတို့သည် မိမိတို့လုပ်ငန်းသို့ မဆင်းမီ ကောင်းကင်ကိုကြည့်၍ ထိုနေ့အတွက် နေသာမသာ မိုးရွာမရွာကို ခန့်မှန်း ပြီးမှ ထင်းခုတ်သင့်လျှင် ထင်းခုတ်သွားကြ၊ လယ်ထွန်သင့်လျှင် လယ်ထွန်သွားကြလေ့ရှိသည်။
ထို့အတူ တံငါသည် လှေသမား တို့သည်လည်း အလုပ်မသွားမီ ဥတုရာသီအခြေအနေကို မှန်းဆ ကြည့်လေ့ရှိကြသည်။
ယခုခေတ် တိုးတက်နေသောနိုင်ငံများမှ တောင်သူလယ်သမား၊ လှေသမား၊ သင်္ဘောသား၊ လေယာဉ်ပျံ မောင်းသမား၊ အင်ဂျင်နီယာ အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းရေးပညာကို အားထားနိုင်ကြသည်။
မိုးလေ ဝသပညာသည် ခက်ခဲနက်နဲသော ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခုအခါ နိုင်ငံတိုင်းတွင် မိုးလေဝသဌာန တည် ထောင်ထားကြသည်။
မိုးလေဝသဌာနမှ မိုးလေဝသသတင်းများ ကို နေ့စဉ် ထုတ်ပြန်လျက်ရှိ၏။
ထိုသတင်းများတွင် လွန်ခဲ့ သော ၂၄ နာရီအတွင်းက ဖြစ်ပျက်မည့် ခန့်မှန်းချက်ကို ဖော်ပြ လေ့ရှိသည်။
မိုးလေဝသသတင်းများကို သတင်းစာများ၌ ဖတ်ရှု နိုင်၍ ရံဖန်ရံခါ အသံလွှင့်ကြေညာချက်များကိုလည်း ကြားနာ နိုင်လေသည်။
မိုးလေဝသ မှတ်တမ်းဟောင်းများ အသုံးဝင်ပုံ တိုင်းတာရေးစခန်းများမှ တိုင်းတာမှတ်သားထားသော မှတ်တမ်းများကို ဗဟိုရုံးကြီး၌ စုဆောင်းထိန်းသိမ်းထား၍ နေ့စဉ်၊ သီတင်းစဉ်၊ လစဉ်၊ နှစ်စဉ် မှတ်စုများ ကောက်နုတ် ရေးသားပြုစုကြသည်။
နယ်တစ်နယ်၏ ရာသီဥတု အခြေအနေ သည် ထိုနယ်၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး စသည် တို့အပေါ်တွင် များစွာ အကျိုးသက်ရောက်လေသည်။
စက်ရုံ အလုပ်ရုံကြီးများ တည်ဆောက်ရာ၌ မိုးလေဝသ မှတ်တမ်း ဟောင်းများမှ အရေးပါအရာရောက်သော အထောက်အထားများ ရနိုင်လေသည်။
ဥဒါဟရုဏ်၊ ရေအားမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေး စီမံကိန်းအတွက် လွန်ခဲ့သောနှစ်များက မိုးရေ ချိန် မှတ်တမ်းဟောင်းများသည် အလွန်အသုံးဝင်သည်။
တစ်ဖန် ချည်ထည်၊ စီးကရက်၊ ဆေးလိပ်၊ စက္ကူစသော စက်မှုလုပ်ငန်း များအဖို့ လေ၏စိုထိုင်းမှုသည် အလွန်အရေးကြီးပေသည်။
ထို့ ကြောင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုခုကိုလုပ်ကိုင်ရာ၌ သင့်တင့်လျောက်ပတ် သော ဥတုရာသီရှိသည့်နေရာကို ရွေးချယ်နိုင်ရန် မှတ်တမ်း ဟောင်းများမှ များစွာအထောက်အပံ့ယူရပေသည်။
အဆောက် အအုံ အင်ဂျင်နီယာတို့သည် တိုက်အိမ်အဆောက်အအုံ တည် ဆောက်ဖို့ သင့်လျော်သောပစ္စည်း ရွေးချယ်နိုင်ရန် သာမန် ရာသီဥတုအခြေအနေနှင့် ရာသီဥတုဖောက်ပြန်တတ်သော အခြေ အနေတို့ကို သိရှိရန်လိုပေသည်။
သိပ္ပံပညာနှင့် စက်မှုလက်မှု ပညာ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် သုတေသီပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မကြာခဏပင် မှတ်တမ်းဟောင်းများကို ကိုးကားမှီငြမ်းပြုကြရ လေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ မိုးလေဝသပညာရှင်တို့သည် တရားရုံး များ၌ အမှုအခင်းဖြစ်ပွားသောနေ့က ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော မိုးလေ ဝသ အခြေအနေကို သက်သေခံကြရသည်။
ထိုအကြောင်းများကြောင့် စနစ်တကျ စုဆောင်ထိန်းသိမ်းထားသော မိုးလေဝသ တိုင်းတာချက် မှတ်တမ်းဟောင်းများသည် အလွန်တန်ဖိုးရှိလေ သည်။
အခြား အစိုးရဌာနများကဖြစ်စေ၊ ကုန်သည်ကြီးငယ် စသော မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကပင်ဖြစ်စေ မှတ်တမ်းဟောင်းများ အလိုရှိ၍ တောင်းဆိုသောအခါ ပေးနိုင်ရန် မိုးလေဝသရုံး၌ အရေးတယူ စုဆောင်းထိန်းသိမ်းထားရလေသည်။
မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် အကြောင်းကိစ္စအမျိုးမျိုးအတွက် ဆီလျော်ရာ မိုးလေ ဝသခန့်မှန်းချက် အမျိုးမျိုးထုတ်ရလေသည်။
လေယာဉ်ပျံမောင်း သမားတို့အတွက် ခန့်မှန်းချက်၌ လေယာဉ်ပျံ ပျံသန်းမည့် လမ်းခရီး၌ မည်သည့်တိမ်မျိုးတွေ့ရမည်၊ မိုးရွာမည်၊ သို့မဟုတ် နေသာမည်၊ အမြင်တာ မည်မျှရှိမည်၊ လေစီးနှုန်းနှင့် လေ တိုက်ခတ်မည့်အရပ် စသော အကြောင်းအချက်များကို ခန့်မှန်း ပေးရသည်။
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း တာတမံဌာနများ အတွက် ခန့်မှန်းချက်၌ကား မိုးကြီးရွာဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိလျှင် မိုးရေချိန်မည်မျှရှိသော မိုးကြီးမျိုးရွာမည်ကို ခန့်မှန်းချက်ပေးရ လေသည်။
ပင်လယ်ခရီးသွား သင်္ဘောများအတွက် ခန့်မှန်းချက်၌ ပင်လယ်ပြင်မည်သည့်နေရာ၌ ရာသီဥတုအခြေအနေ ဆိုးရွား ဖောက်ပြန်နေသည်၊ မည်သည့်နေရာ၌ လေမုန်တိုင်းကျနေသည်။
ပင်လယ်ပြင်တွင် မည်သည့်အရပ်က မည်မျှပြင်းထန်သောလေ တိုက်ခတ်မည်။
လှိုင်းတံပိုး မည်မျှထကြွမည် စသည်တို့ကို ခန့်မှန်းပြရလေသည်။
ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းဘက်ဆိုင်ရာ ဌာန အတွက်ကား လေမုန်တိုင်းကျရောက်၍ ဆိပ်ကမ်းကို လေပြင်း ဘေးဒဏ် ထိခိုက်ဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိလျှင် သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ် တို့အား သင့်လျော်သော သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ပေးရလေ သည်။
ပြည်သူလူထုအတွက်ကား တစ်ပြည်လုံးအတွက် အထွေ ထွေ မိုးလေဝသအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက်များ ထုတ်ပြန်ရလေသည်။
ထို့အပြင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရံဖန်ရံခါ အထူးခန့်မှန်းချက်များ ထုတ်ပြန်ရလေသည်။
အချို့ နိုင်ငံများ၌ ရက်ပေါင်းများစွာက ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များ ထုတ်ပြန်ပေးသော လုပ်ငန်းရှိ၍ အကြောင်းကိစ္စနှင့် လျော်ညီစွာ သီတင်းတစ်ပတ်၊ နှစ်ပတ် သို့မဟုတ် လပေါင်းများစွာ ကြို တင်၍ ခန့်မှန်းချက်များ ထုတ်ပြန်နိုင်ကြလေသည်။
မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးစခန်းများ မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးစခန်း အမျိုးမျိုးအစားစားရှိကြ သည်။
အစိုးရမိုးလေဝသဌာနက တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားသော တိုင်းတာရေးစခန်းများ၌ အစိုးရလခစား၊ ကျွမ်းကျင်သော တိုင်းတာရေးမှူးများရှိကြသည်။
ယခုခေတ် ပထမတန်းတိုင်းတာ ရေး စခန်းတစ်ခု၌ ရေဒါစက်၊ ရာဝင်းစက်၊ ရေဒီယိုဆောင်း ခေါ် အထက်လေထု၏ ဖိအား၊ အပူချိန်၊ စိုထိုင်းမှု စသည် တို့ကို တိုင်းမှတ်အသံလွှင့်စက်၊ ငလျင်မှတ်စက်၊ မိုးလေဝသ အခြေအနေ စုံစမ်းကင်းထောက်ပျံသန်းရန် လေယာဉ်ပျံ အစရှိ သော အထူးခေတ်မီသည့် ကိရိယာတန်ဆာများပါ တပ်ဆင် ထားကြလေသည်။
ထိုစခန်းများ၌ တိုင်းတာချက်များကို နေ့ ရော ညဉ့်ပါ နာရီတိုင်း အဆက်မပြတ် တိုင်းတာမှတ်သားကြ သည်။
တိုးတက်နေသော တိုင်းနိုင်ငံကြီးများ၌ စေတနာ့ ဝန်ထမ်း တိုင်းတာရေးမှူးများ ရှိကြသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မိုးလေဝသရုံးသို့ အခကြေးငွေမယူကြဘဲ ပေးပို့ကြသည်။
အောက်ဆုံးတန်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း တိုင်းတာရေး စခန်းတစ်ခု၌ မိုးရေချိန်ခွက်တစ်ခုသာ တပ်ဆင်ထားတတ်၍ တိုင်းတာချက်ကို တစ်နေ့တစ်ကြိမ်သာ မှတ်ယူလေသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ တိုင်းတာရေးစခန်း နှစ်မျိုးကြားတွင် တိုင်းတာရေးစခန်း အမျိုး မျိုး ရှိသေးသည်။
တပ်ဆင်ထားရှိသော ကိရိယာအမျိုးအစားနှင့် တစ်နေ့လျှင် တိုင်းတာမှတ်သားရသည့် အကြိမ်ပေါင်းကို လိုက် ၍ တိုင်းတာရေးစခန်း၏ အဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်လေသည်။
မိုးလေဝသခန့်မှန်းပုံ မိုးလေဝသခန့်မှန်းရေး လုပ်ငန်းအတွက် ကျယ်ဝန်း သော နယ်အတွင်းရှိ တိုင်းတာရေးစခန်းများမှ တိုင်းတာချက် များ ရရှိရန်လိုပေသည်။
မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းရေးမှူးတို့သည် အထောက်အထားပြုရန် တိုင်းတာချက် ရနိုင်သမျှ လိုချင်ပေ သည်။
မြေပြင်စခန်းများမှ တိုင်းတာချက်များအပြင် ပင်လယ် ခရီးသွား သင်္ဘောများမှ တိုင်းတာချက်များလည်း လိုပေသေး သည်။
တိုင်းတာချက်များကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပေးပို့ ရန် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများလည်း ရှိရသည်။
စခန်း များ၌ တိုင်းတာချက်များ မှတ်ယူပြီးလျှင်ပြီးချင် ဗဟိုမိုးလေဝသ ရုံးသို့ ကြေးနန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စကားပြောကြေးနန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ အဝေးပို့စာရိုက်စက်ဖြင့် ဖြစ်စေ အမြန်ပေးပို့ကြရသည်။
ဗဟိုမိုးလေဝသရုံးသို့ ရောက်သောအခါ တိုင်းတာချက်များကို မိုးလေဝသမြေပုံပေါ်၌ သင်္ကေတ အမှတ် လက္ခဏာများဖြင့် ရေးဆွဲကြရသည်။
မြေပုံများရေးဆွဲပြီးသော အခါ ခန့်မှန်းရေးမှူးတို့သည် အခြေအနေကို စိစစ်ဝေဖန်ပြီးမှ ခန့်မှန်းချက်အမျိုးမျိုး ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။
လေဖိအားတိုင်းကိရိယာ ၁၇ ရာစု အလယ်လောက်က ဂျာမနီနိုင်ငံ မက်ဒါဗတ် မြို့၏မြို့တော်ဝန် အော့တိုဖွန်ဂေးရိကဲဆိုသူ ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ဦး ရှိလေသည်။
ထိုသူသည် အမြဲအကြံသစ် ဉာာဏ်သစ်များ ဖြင့် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက်သော အလုပ်သစ်များ ကို တီထွင်စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်။
အခါတစ်ပါး၌ ထိုသူ ၏ အိမ်နံရံပေါ်တွင် ပြွန်တစ်ချောင်း ထူးထူးဆန်းဆန်း ထောင် ထားရာ တွေ့မြင်ရသော အိမ်နီးချင်းများက အလွန်အံ့ဩသွား ကြလေသည်။
ထိုပြွန်သည် ၃၄ ပေကျော်သော ကြေးပြွန်တစ်ချောင်း ဖြစ်သည်။
ထိပ်ဝပိတ်ထားသောဖန်ချောင်းကို ကြေးပြွန် အပေါ် ပိုင်းနှင့်ဆက်ထားသည်။
အောက်ပိုင်းအဝကို ရေဇလုံတစ်ခုထဲ စိုက်ထားရာ ပြွန်ချောင်းအတွင်း၏ ရေမျက်နှာပြင်သည် အမြင့် ပေ ၃ဝ ခန့်တွင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်ကို ဖန်ပိုင်း၌ မြင်နိုင် လေသည်။
ပြွန်တွင်းရှိရေပေါ်တွင် သစ်သား လူပုရုပ်ကလေး တစ်ခု တပ်ထားသည်။
ထိုအရုပ်ကလေးသည် ရာသီဥတု ဆိုးရွာသောအခါ အောက်သို့နိမ့်ကျသွားသည်။
ထိုအခြင်းအရာ ကို မြင်ကြရသောလူတို့သည် ထိုအရုပ်ကလေးကို ဖွန်ဂေးရိ ကဲ၏ ရာသီဥတုပြ လူကလေး ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။
အိမ်နီးချင်းတို့က ထိုအခြင်းအရာကို မျက်လှည့်တစ်မျိုးဟု အထင်ရှိကြသည်။
စင်စစ်မှာကား ထိုပြွန်သည် လေဖိတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
စိတ်ဝင်းစားဖွယ်ကောင်းသော အထက်ဖော်ပြပါ စမ်း သပ်ချက်ကို ဖွန်ဂေးရိကဲ မပြုလုပ်မီ နှစ်အနည်းငယ်စော၍ ထင်ရှားသော သိပ္ပံကျော် ဂယ်လီလေအို၏တပည့် အီတာလျံ ကျောင်းသား တော်ရီချဲလီဆိုသူ ယခုအခါ မိုးလေဝသတိုင်းတာ ရာတွင် အများအပြားအသုံးပြုလျက်ရှိသော ပြဒါးဖြင့်ပြုလုပ် သည့် လေဖိတိုင်းကို စတင်တီထွင် ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
လေဖိတိုင်းသည် လေထု၏ဖိအားကို တိုင်းတာသော ကိရိယာဖြစ်သည်။
လေဖိတိုင်းများတွင် ရေကိုအသုံးမပြုဘဲ ပြဒါးကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ပြဒါးသည် ရေထက်ပိုလေးသည်။
ထို ကြောင့် လေဖိတိုင်းပြုလုပ်ရန် ပေ ၃ဝ ရှည်သောပြွန် မလို တော့ဘဲ ၃၆ လက်မ သို့မဟုတ် ၃ ပေသာရှည်သောပြွန် နှင့်ပင် လုံလောက်ပေသည်။
ရိုးရိုးလေဖိတိုင်းတစ်ခု ပြုလုပ်ရန် ၃၆ လက်မ ရှည် သော တစ်ဖက်ပိတ် ပြွန်တစ်ချောင်းကိုယူ၍ ပြဒါးထည့်ပါ။
ပြဒါးထည့်ပြီးသောအခါ တစ်ဖက်က ပြွန်ပေါက်ကို လက်ဖြင့် ပိတ်ထားပြီးလျှင် ပြောင်းပြန်ထောင်ကိုင်ထားပါ။
ထိုနောက် လက်ဖြင့် ပိတ်ထားသောပြွန်အစွန်းကို ဇလုံတွင်းရှိ ပြဒါးတွင် မြှုပ်၍ စိုက်ထူထားပါ။
ထိုနောက် အပေါက်ကိုပိတ်ထားသော လက်ချောင်းကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ ပြွန်ထဲမှ ပြဒါး အနည်းငယ် ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရမည်။
ဇလုံထဲရှိပြဒါးတိုင် ကို အောက်မကျစေဘဲ ရပ်တည်နေအောင် တွန်းကန်ထားလေ သည်။
ပြွန်အတွင်း ပြဒါးတိုင်အပေါ်ရှိ နေရာလွတ်သည် ပလာနယ် ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာ၌ လေမရှိ။
ထိုကြောင့် ပြွန်တွင်းပြဒါးပေါ်၌ ဖိအားမရှိချေ။
ပြွန်အတွင်း၌ ပြဒါးသည် လက်မ ၃ဝ ခန့်မြင့်သည်။
ပြွန်ထိပ်ဝသည် စတုရန်း တစ်လက်မရှိလျှင်၊ ထိုပြဒါး၏ထုထည်သည် ကုဗလက်မ ၃ဝ ရှိပေမည်။
ထိုကြောင့် စတုရန်းတစ်လက်မ ဧရိယာရှိသော နေရာပေါ်၌ လေဖိအားသည် ၁၄.၇ ပေါင်ခန့်ရှိလေသည်။
လေထုဖိအား ပြောင်းလဲသည့်အလျောက် ပြဒါးတိုင်သည်လည်း နိမ့်လိုက်မြင့်လိုက် ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သောသောကြောင့် ပြွန်ပေါ်၌ မှတ်သားထားသော စကေးအမှတ်များအားဖြင့် လေထုဖိအားကို ချိန်မှတ်ယူနိုင်လေသည်။
လေထုဖိအားသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် မိုးလေ ဝသ အခြေအနေပေါ်တွင်တည်ပေသည်။
ထိုကြောင့် လေဖိတိုင်း သည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းရေးတွင် များစွာအရေးပါ အရာရောက် ပေသည်။
တစ်ဖန် ပြွန်တွင်းရှိ ပြဒါးတိုင်အမြင့်သည် နေရာ ဒေသ၏ အမြင့်ကိုလိုက်၍ ပြောင်းလဲပြန်သည်။
လေဖိတိုင်းကို မြင့်ရာအရပ်ဒေသသို့ယူသွားလျှင် ပြင်ဒါးတိုင် နိမ့်ကျလာသည် ကို တွေ့မြင်ရမည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အထက်သို့ မြင့် လေ လေထုဖိအားနည်းလာလေ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ပင်လယ်ရေပြင်ညီဒေသရှိ လေဖိအားနှင့် အခြားဒေသရှိ လေဖိ အားတို့ကိုသိရှိလျှင် ထိုဒေသသည် ပင်လယ်ရေပြင်ထက် မည်မျှ မြင့်သည်ကို လွယ်ကူစွာ တွက်ယူနိုင်လေသည်။
အင်ဂျင်နီယာများနှင့် ခရီးသည်များသည် အများအား ဖြင့် လွယ်လင့်တကူဆောင်ယူသွားနိုင်သည့် အန္နာရွိုက်ဗရိုမီတာ ခေါ် ပြဒါးမပါသော လေဖိတိုင်းကို အသုံးပြုကြသည်။
လေယာဉ်ပျံများ၊ မီးပုံးပျံများဖြင့် အမြင့်တိုင်းရာ၌လည်း ဤ လေဖိတိုင်းကိုပင် သုံးစွဲကြသည်။
ဤလေဖိတိုင်းတွင် လေလုံ သေတ္တာတစ်ခု ပါရှိသည်။
ထိုသေတ္တာအပေါ်ဖုံးကို ပျော့ပျောင်း ကွေးညွှတ်လွယ်သော သတ္တုပြားဖြင့်လုပ်ထား၍ သတ္တုလက်တံ တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည်။
လေထုဖိအား ပြောင်းလဲပုံကို ဤလက်တံက ညွှန်ပြလေသည်။
စိုထိုင်းဆတိုင်းကိရိယာ မိုးလေဝသအခြေအနေ ခန့်မှန်းရာ၌ အရေးတယူ စဉ်းစားရမည့် အချက်တစ်ခုသည် လေထုတွင်ပါဝင်သော ရေခိုး ရေငွေ့ အတိုင်းအဆပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအချက်ကို လေထု၏ စိုထိုင်းမှုဟု ခေါ်သည်။
လေထု၏စိုထိုင်းမှုကို ရာခိုင်နှုန်းမည်မျှ ရှိသည်ဟု ဖော်ပြရေးသားလေ့ရှိသည်။
လေထုစိုထိုင်းမှုကို စိုထိုင်းမှုတိုင်းတံဖြင့် တိုင်းရလေသည်။
အလွယ်ကူဆုံး စိုထိုင်းမှု တိုင်းတံတစ်ခုမှာ ရာသီအိမ် ဟုခေါ်သော ကစားစရာ အိမ်ပုံ အရုပ်ကလေးဖြစ်သည်။
မိုးရွာတော့မည်ဆိုလျှင် ထိုရာသီအိမ် တံခါးဝတွင် ယောက်ျားရုပ်ကလေး ပေါ်လာ၍ နေသာမည်ဆို လျှင် တံခါးဝတွင် မိန်းမရုပ်ကလေး ပေါ်လာသည်။
ထို ရာသီအိမ် ခေါ် စိုထိုင်းမှုတိုင်းတံကို ကြောင်အူကျစ်ကြိုး များဖြင့် စီမံပြုလုပ်ထားသည်။
မိုးရာသီတွင် လေထုပို၍ စိုထိုင်း လာသောအခါ ကြောင်အူကျစ်ကြိုးသည် တိုသွားသည်။
ခြောက် သွေ့ ပူပြင်းသောရာသီတွင် လေထုစိုထိုင်းမှု နည်းသောအခါ ကြောင်အူကျစ်ကြိုးသည် ရှည်လာလေသည်။
လေထုစိုထိုင်းမှု အခြေအနေကိုလိုက်၍ ကြောင်အူကျစ်ကြိုး ရှည်လိုက် တိုလိုက် ဖြစ်သောကြောင့် ကြိုးအရှည်ကိုလိုက်၍ ယောက်ျားအရုပ် မိန်းမအရုပ်ကလေးများသည် ရှေ့တိုး နောက်ဆုတ် ပေါ်လိုက် ပျောက်လိုက်ဖြစ်ကြသည်။
လူတို့၏ ဆံချည်မျှင်သည်လည်း စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသောအချိန်၌ တိုသွားတတ်သည်။
လေထုစိုထိုင်း မှု အခြေအနေကိုလိုက်၍ လူတို့၏ဆံချည်မျှင်သည် တိုတတ် ရှည်တတ်သော သတ္တိရှိသောကြောင့် လူ၏ဆံချည်မျှင်ဖြင့် စိုထိုင်းမှုတိုင်းစက် ပြုလုပ်ကြသည်။
လေထုစိုထိုင်းမှုတိုင်းရန် အများအားဖြင့် ဖန်သီးစို သာမိုမီတာနှင့် ဖန်သီးခြောက်သာမိုမီတာခေါ် အပူချိန်တံနှစ်ခုကို အသုံးပြုကြသည်။
လက်ဖြင့် လွှဲရမ်းကိုင်နိုင်သော လေဝှေ့ ရေငွေ့တိုင်းတံမျိုး၌ အပူချိန်တံနှစ်ခုကိုယှဉ်၍ သစ်သားဘောင် တစ်ခုတွင် မြဲမြဲတွယ်ကပ်ထားသည်။
အပူချိန်တံတစ်ခု၏ ဖန်သီးကို အဝတ်စိုဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကိုတိုင်းရန် လက်ကိုင်ဖြင့် အပူချိန်တံများကို လေထဲ၌လွှဲရမ်း ပေးရသည် သို့မဟုတ် အပူချိန်တံများကို ယပ်ခပ်ပေးရသည်။
ဖန်သီးစိုကို ဖုံးထားသောအဝတ်စိုမှ ရေငွေ့ပျံသောကြောင့် အစို တံမှ အပူချိန်ကျလာသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
ခြောက်သွေ့ပူနွေး သောအချိန်၌ အပူချိန်အကျများ၍ စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသောအချိန်၌ အပူချိန်အကျနည်းလေသည်။
အခြောက်တံ၏ အပူချိန်သည် လေထု၏ အပူချိန်ပင်ဖြစ်သည်။
အခြောက်တံနှင့်အစိုတံ၏ အပူချိန်နှစ်ခုကို သိရှိရသောအခါ စိုထိုင်းမှုကိန်းဇယားများမှ လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို ရှာဖွေတွက်ယူနိုင်လေသည်။
ထို့ပြင် အရည်ခဲမှတ် အပူချိန်ကိုရှာ၍ တွက်ယူရသော စိုထိုင်းမှုတိုင်းတံတစ်မျိုးရှိလေသည်။
ဤတိုင်းတံသည် အထက် က ဖော်ပြခဲ့သော ဖန်သီးစိုသာမိုမီတာနှင့် ဖန်သီးခြောက် သာမို မီတာနှစ်ခုရှိသော စိုထိုင်းမှုတိုင်းတံမျိုးပင်ဖြစ်၍ အစိုတံတွင် ရေကိုမသုံးဘဲ အီသာခေါ် အရက်ပြန်တစ်မျိုးကို အသုံးပြုသည်။
အီသာအရည်ကို အစိုတံဖန်သီးပေါ်သို့ချပေးလျှင် အလွန်လျင် မြန်စွာ အငွေ့ပျံသောကြောင့် အစိုတံအပူချိန် ချက်ချင်း ကျသွား လိမ့်မည်။
အပူချိန်ကျလာရာ နောက်ဆုံးအခြေအနေ၌ လေထဲပါ သော ရေခိုးရေငွေ့များ ဖန်သီးပေါ်တွင် အရည်ခဲအဖြစ် စုခဲလာ မည်။
ဤအခြေအနေ၌ မှတ်သားရရှိသော အစိုတံအပူချိန်သည် အရည်ခဲမှတ်ဖြစ်သည်။
အခြောက်တံမှ လေ၏သာမန်အပူချိန်ကို မှတ်သားရရှိနိုင်သည်။
ယင်းသို့ အရည်ခဲမှတ်နှင့် လေ၏သာမန် အပူချိန်တို့ကို သိရှိရသောအခါ ယခင်ကကဲ့သို့ပင် လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို ရှာဖွေတွက်ယူနိုင်လေသည်။
ရေခိုးရေငွေ့ကို စုပ်ယူလိုက်သည့်သတ္တိရှိသော ဓာတ် ပစ္စည်းကို အသုံးပြု၍လည်း လေ၏စိုထိုင်းမှုကို တိုင်းနိုင်လေ သည်။