kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဂတ်အဖွဲ့ကြီး၏ ဥရုဂွေးရောင်း (က္ကမ္မက္ကွက္ကဗ၌မ္မဥက္ကန္ဒီ) ခေါ် ဥရုဂွေးဝိုင်း ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများမှစောစောပိုင်းတွင် ချမှတ်ခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်အရကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒသုံးသပ်ရေးနည်းစနစ် တစ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ဖန်တီးခဲ့ရာ ယင်းနည်းစနစ်အရ ဆောင်ရွက်ရသည့် လုပ်ငန်းမှာကိုယ်စားလှယ်များ ကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်ဖြစ်လာခဲ့ပေ သည်။
ယင်းလုပ်ငန်းတာဝန်မှာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ကုန်သွယ်ရေး မူဝါဒနှင့် လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေးစနစ်အပေါ်၌ မည်သို့အကျိုးသက် ရောက်မှုရှိသည် ကို အခါအားလျော်စွာ ကျင်းပသော အစည်းအဝေးများ၌ လေ့လာစိစစ်ရခြင်းဖြစ်သည်။
ဤလုပ်ငန်းတာဝန်အရ ကိုယ်စား လှယ်များကောင်စီသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အာဂျင်တီးနား၊ 0x100သစ တြီးယား၊ ဘဂ‡လားဒေရှ်၊ ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ အီဂျစ်၊ ဖင်လန်၊ ဂါနာ၊ ဂျပန်၊ ရိုမေးနီးယား၊ စင်ကာပူ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဥရုဂွေးနှင့် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတို့အား သုံးသပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးပြဿနာများ မကြာလှသေးသော အတိတ်ကာလအတွင်း ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အခြေအနေများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ကြည့်ပါလျှင်၊ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်များ၏ အစောပိုင်း၌ ကာကွယ်ရေး ဖိအားပေးမှု လုပ်ရပ်များအား ထပ်လောင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်ကို ရှုမြင်ရပေ မည်။
ထိုစဉ်က ကမ္ဘာ့ကုန် သွယ်ရေးအတွက် အခြားပြဿနာ များလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ထိုပြဿနာများမှာ ဒေသအလိုက် အုပ်စု ဖွဲ့ခြင်းများ၊ အခွင့်အရေး ပေးမှု၌ခွဲခွဲခြားခြားပြုလုပ်သော သဘောတူညီချက်များ၊ ငွေကြေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ ပြည်ပငွေပေး ငွေယူ ရှင်းတမ်း လက်ကျန်မညီမျှမှုများနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး အတွက် ပံ့ပိုးငွေများပေးမှုကို အနှံ့အပြား ပြုလုပ် လာကြခြင်း စသော ဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။
ဤတွင် ဂတ်အဖွဲ့သည် အငြင်း ပွားမှုများကို ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် စင်မြင့်တစ်ခုအဖြစ်လည်း ကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကို ပိုမိုလွတ်လပ်စေရန် အဆက် မပြတ်ဖိအား ပေးခြင်းဖြင့် ယင်းသို့အသစ်အသစ်ဖြစ်ပွားသော ဖြစ်ရပ်များ၏ မလိုလားအပ်သော အကျိုးတရားများကိုဆန့် ကျင်ချေဖျက်ရန် လက်နက်ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် လည်းကောင်း ဂတ်အဖွဲ့၏ အခန်းကဏ္ဍသည်ထင်ရှား ပေါ်လွင်လာခဲ့သည် ဂတ်အဖွဲ့၏ဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားမှုများ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုတွင် အကောက်ခွန်အတားအဆီးများကို လျော့ချရေးအတွက် ဂတ်အဖွဲ့၏ ကမကထပြုမှုဖြင့် ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစတင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ဂတ်ရောင်း (ွဗဤဤ မ္မဥက္ကန္ဒီ) ခေါ်ဂတ်အဖွဲ့၏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှု ဝိုင်းများကို ရှစ်ဝိုင်းမျှပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံးဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ဤဆွေးနွေးပွဲက နိုင်ငံတကာဈေးကွက်များသို့ ထိုအချိန်၌ဝင်ရောက်လျက်ရှိသော ကုန်စည်အားလုံး၏ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းအပေါ်၌ အကောက်ခွန်များကို လျှော့ကျစေခဲ့သည်။
ဒုတိယဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအန္နီစီမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ကုန်စည်အားလုံး၏ ၃ ရာခိုင်နှုန်းပေါ်တွင် အကောက်ခွန်နှုန်းများ လျှော့ကျစေခဲ့သည်။
တတိယဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အဂ‡လန်ပြည်၊ တော်ကေးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ အကောက်ခွန်နှုန်း များကို ၉ ရာခိုင်နှုန်းပေါ်၌ကျဆင်းစေခဲ့သည်။
စတုတ္ထဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပ ခဲ့ရာ ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းအပေါ်တွင် ကျဆင်းစေခဲ့သည်။
ပဉ္ဇမ ဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပခဲ့ရာ အကောက် ခွန်နှုန်းများကို ၁၅ရာခိုင်နှုန်း ပေါ်၌ လျှော့ကျသွားစေခဲ့သည်။
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲကို ဒီလီယံဝိုင်း ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ ကြသည်။
) ဆဋ္ဌမ ဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာ၊ ယင်းဆွေးနွေးပွဲကို ကင်နေဒီဝိုင်း ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
သတ္တမဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိကျင်းပခဲ့ကြရာ ဦးစွာပထမဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ကျင်းပခဲ့ကြ သည်။
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများကို တိုကျိုဝိုင်း ဟူ၍ရည် ညွန်းခဲ့ကြသည်။
) အဋ္ဌမ ဂတ်ဝိုင်းကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ဥရုဂွေးနိုင်ငံပန္တာဒယ်လက္ခတေးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
(ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများသည် ဥရုဂွေးဝိုင်း ဟုအမည်တွင် ခဲ့သည်)။
ကင်နေဒီဝိုင်း ဤကုန်သွယ်ရေး ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျေအက်ဖ် ကင်နေဒီက ဦးဆောင်နှိုးဆောင် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကင်နေဒီဝိုင်း ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည် (အထက်-ဆဋ္ဌမဂတ်ဝိုင်း)။
ထိုစဉ်၌ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုက ကုန်သွယ်မှုတိုးချဲ့ရေး အက်ဥပဒေတစ်ရပပြဋ္ဌာန်း ခဲ့ရာ ယင်းအစိုးရအနေဖြင့် အကောက်ခွန်များကို ငါးနှစ်တာ ကာလအတွင်း အပြန်အလှန်အခြေခံဖြင့် ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းမျှ တဖြည်းဖြည်းလျှော့ချခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဤဝိုင်း၌ ပါဝင်ကြသော ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၄၁ နိုင်ငံတို့က ကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ်လက်မှတ်ရေး ထိုးခဲ့ကြ ရာ အများအားဖြင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်း များအပေါ်တွင် အကောက်ခွန်များ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ သည်။
ဤဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုများ၌ အပူပိုင်းဇုန်ထွက်ကုန်များ အတွက် သဘောတူညီချက် တစ်စုံတစ် ရာမရရှိခဲ့ပေ။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများအတွက်လည်းထင်ရှားသော ရလဒ်ဟူ၍အနည်းငယ် မျှသာရရှိခဲ့သည်။
တိုကျိုဝိုင်း ဂတ်အဖွဲ့၏ သတ္တမမြောက် ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲဖြစ်သည (အထက်-သတ္တမဂတ်ဝိုင်း)။
ဤဝိုင်းကို ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ အာရ်နစ်ဆင်၏ ဦးဆောင်နှိုးဆောင်မှုဖြင့် ကျင်းပခဲ့သော ကြောင့် ကနဦးတွင် နစ်ဆင်ဝိုင်း ဟု ကင်ပွန်း တပ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ 0x100သဂုတ်လ ၉ ရက် နေ့တွင် သမ္မတနစ်ဆင်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သောအခါ တိုကျိုမြို့တွင် ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဤဆွေးနွေးစေ့စပ် မှုများတွင် ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၈၁ နိုင်ငံမှ ကျွမ်းကျင်သူများက ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ မှ ၁၄ ရက်နေ့အထိ တိုကျိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော အစည်းအဝေးတွင် တိုကျိုကြေညာချက် ဟု ဆိုသော စာတမ်း တစ်စောင်ကို ချမှတ်ကာ နစ်ဆင်ဝိုင်းအတွင်း စေ့စပ်မှုများတွင် လိုက်နာကျင့်သုံးကြရန် စည်မျဉ်းများကို သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
တိုကျိုဝိုင်းစေ့စပ်မှုများသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကွန်ဂရက်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကုန်သွယ်ရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် စွမ်းအင်အကျပ်အ တည်းပြဿနာ တို့ကြောင့် နှောင့်နှေးခဲ့ရပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်မှ ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ကြရာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ထိုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တိုကျိုမြို့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ ကြသော သဘောတူညီချက်များသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် အတည်ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
တိုကျိုဝိုင်းတွင် ၉၉ နိုင်ငံပါဝင် ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာသော စက်မှုနှင့် လယ်ယာထွက်ကုန်များ အပေါ်တွင် အကောက်ခွန်များလျှော့ချရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။
တိုကျိုသဘော တူညီချက် များပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် ကမ္ဘာ့ စက်မှုဈေးကွက်နိုင်ငံကြီး ကိုးနိုင်ငံ၏ စက်မှုကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ကောက်ခံသည့်သွင်းကုန်အကောက်ခွန်နှုန်းသည် ပျမ်းမျှခုနှစ် ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျှော့ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဂတ်အဖွဲ့မတည်ထောင်မီက ရှိခဲ့သည့် အကောက်ခွန်နှုန်းများ ၏ ပျမ်းမျှ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။
ဤတိုကျိုဝိုင်း သဘောတူညီချက်များတွင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများအတွက် အကျိုးရှိသည့် အကောက်ခွန်နှုန်း များနှင့် အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ရရှိရေးအပြင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများစပ်ကြား၌လည်း ယင်းကဲ့သို့အကောက်ခွန်နှုန်းများနှင့် ကင်းလွတ်ခွင့်များထားရှိရေး ကို အသိအမှတ်ပြုသည့် ပြဋ္ဌာန်း ချက်များလည်းပါရှိသည်။
ထိုမှတစ်ပါး ၁၉၆၇ ခုနှစ်ဂတ်အဖွဲ့၏ ကုန်စည် များထိုးသွင်းစုပုံချထားမှုဆန့်ကျင်ရေး (ဗန္ဒဤ၍ြ ီက္ကန္တစ္စ၍န္ဒွ) ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြင်ဆင်သည့်သဘော တူညီ ချက် တစ်ရပ်လည်းပါဝင်သည်။
နွားသား၊ နွားနို့ထွက်ကုန် ပစ္စည်းများ၊ အပူပိုင်းဇုံဒေသထွက်-ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက် သော သဘောတူညီချက် များလည်းပါဝင်သည်။
အရပ်သုံး လေယာဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေး အတွက် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်လည်းပါဝင်သည်။
ဥရုဂွေးဝိုင်း (ဥရုဂွေးရောင်း) ကုန်သွယ်ရေးဆိုင် ရာနိုင်ငံတကာ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲများတွင် အဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်သည် (အထက်-အဋ္ဌမဂတ်ဝိုင်း)။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း တိုကျိုဝိုင်းပြီးဆုံးသည့်နောက် ၁၉၈ဝ ပြည့် နှစ်များ၌ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတွင် ပြဿနာ များပေါ်ပေါက်လာ ရာ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုလွတ်လပ်စေရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ ဂတ်အဖွဲ့၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပြဋ္ဌာန်းချက် များကို ခိုင်မာတောင့်တင်းစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲအသစ်တစ်ရပ်ကို စတင် ပြုလုပ်ရေးအတွက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဤဝိုင်းမှ စထွက်ကတည်းကပင် အထစ်အငေါ့များနှင့် ကြုံခဲ့ရသည်။
ဤဝိုင်း၏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ရေး အစီအစဉ်၌ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်ပတ်သက်သော ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာ ပြုလုပ်ရေးကိစ္စကိုထည့်သွင်းရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အဆိုပြုခဲ့သည်။
ဝန်ဆောင်မှုဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လုပ်ငန်း၊ ဘဏ် လုပ်ငန်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းစသည်တို့ပါဝင်၍ ယခင်က ဂတ်အဖွဲ့က မကိုင်တွယ်ခဲ့ဘူးသော နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ အများအပြားတို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ဆုံးတွင် အချင်းချင်းည|ိနှိုင်းလိုက်လျောမှုဖြင့် ဤကိစ္စကို ဂတ်အဖွဲ့က ကြီး ကြပ်မည့်သီးခြား ကော်မတီတစ်ရပ် ဖြင့်ဆွေးနွေးစေ့စပ်ကြရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
ဥရုဂွေးဝိုင်း ဆွေးနွေးစေ့စပ်မှုမျာကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ကြရာ လေးနှစ်အတွင်း (၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင်) အလုံးစုံပြီးစီးမည်ဟု မျှော်မှန်းခဲ့ကြသည်။
စေ့စပ်ဆွေးနွေးမှုများကို အစုအဖွဲ့ ၁၅ ဖွဲ့တို့က ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အကောက်ခွန်များ ကောက်ခံရေးနှင့် မကောက်ခံ ရေး၊ ဂတ်အဖွဲ့၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပြန်လည်သုံးသပ် ရေး၊ အပူပိုင်းဇုံဒေသထွက်ကုန်များ၊ အဝတ်အထည်နှင့် အထည် အလိပ်များ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းစသည့်အကြောင်းအရာ အမြောက်အမြားပါဝင်ခဲ့သည်။
ယင်း တို့အနက် ထူးခြားသော ကြောင်းအရာအချို့မှာ သဘာဝသယံဇာတအခြေ ပြုထွက်ကုန်များ (အထူးသဖြင့် ငါး၊ သစ်တောထွက် ပစ္စည်းများ၊ သံမပါသော သတ္တုများနှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ) ကိစ္စ၊ ထောက်ပံ့ကြေး ပေးမှု များနှင့် နှစ်ဘက်ချိန်မျှရေး အလေးတင်းမှုစီမံဆောင်ရွက် ချက်များ (ဂ္ဂဥက္ကန္ဒဤနမ္မဉ္စဗ၍ူ၍န္ဒွ န္တနဗှက္ကမ္မနှ) ကိစ္စ၊ အငြင်းပွား မှုများဖြေရှင်းရေးကိစ္စ၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆက်နွှယ် သော ပစ္စည်တုများရောင်းဝယ်မှု အပါ အဝင် အသိပညာဆိုင်ရာ ပစ္စည်းဝတ္တုများကာကွယ်ရေးကိစ္စ၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆက်နွှယ် သော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မှုများကိစ္စ၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုကိစ္စ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အောင်မြင်မှုအချို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းဥရုဂွေးဝိုင်းမှ အောက်ပါ ရလဒ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
-အပူပိုင်းဒေသထွက်ကုန်များနျင့်ပတ်သက်သည့် ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်စေရန် သဘော တူညီချက် (ဤကုန်သွယ်မှုမှာ နှစ်စဉ်တန်ဖိုးအားဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၂၀,၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ ဤသဘောတူညီချက်မှ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ များအတွက် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်)။
-အငြင်းပွားမှုဖြေရှင်းရေး နည်းလမ်းများတွင် တိုးတက် ပြုပြင်မှုများ၊-ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား အချိန်မှန်စစ်ဆေးရန် အတွက် ကုန်သွယ်ရေးမူဝါဒ သုံးသပ်ရေးအဖွဲ့ အစည်းတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ နှစ်ဖက်ရှိနိုင်ငံများ ကုန်သွယ်ရေး စစ်ဖြစ်လုမတတ်အခြေအနေ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဥရုဂွေးဝိုင်း စေ့စပ်မှုများ၌ နိုင်ငံပေါင်း ၁ဝ၇ နိုင်ငံပါဝင်လျက်ရှိခဲ့သည်။
ဤနှစ် အတောအတွင်း၌ ပြင်းထန်သော သဘောကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာကာ ဆွေးနွေးစေ့စပ် မှုများအတွက် အနှောက်အ ယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ပြဿနာတစ်ရပ်မှာ ဂတ်အဖွဲ့အစည်းမျဉ်း များနှင့် ဆန့်ကျင်၍ ကုန်ပစ္စည်းများ ထိုးသွင်းစုပုံချထားမှု ဆန့်ကျင်ရေးစီမံချက်များအား အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ကြောင်း စွပ်စွဲ ခြင်း ဖြစ်သည်။
(ဤသည်မှာ ကုန်တင်ပို့သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံက မိမိထွက် ကုန်ပစ္စည်းများကို မိမိနိုင်ငံတွင်ရောင်း ချသောဈေးနှုန်း များ အောက်လျော့ချကာ တင်ပို့ခြင်းကိုတားမြစ် ပိတ်ပင်ရေး စီမံချက်များဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ မှာ ကုန်တင်သွင်းသော နိုင်ငံများ ၏ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းများကို အကာအကွယ်ပေးရန်ဖြစ် သည်) အခြား ပြဿနာတစ်ရပ်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက လယ်ယာထွက်ကုန်များ ကုန်သွယ်မှုကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်စေရန် လုပ်ဆောင်ရေးနှင့် ကိန်း(စ်)အဖွဲ့ ဟုခေါ်ဝေါ်သည့် လယ်ယာ ထွက်ကုန်များ တင်ပို့သော နိုင်ငံများ အစု (၁၃ နိုင်ငံ) ကအီးစီ ခေါ် ဥရောပအဖွဲ့အား လယ်ယာထွက်ကုန်တင်ပို့သူများသို့ ငွေ ကြေးပံ့ပိုးမှုများပေး နေခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပစ်ရန်နှင့် လယ်ယာ ထွက်ကုန်များ တင်သွင်းမှုအပေါ်ကန့် သတ်ချုပ်ချယ်ထားမှုများ ကို ဖျက်သိမ်းပစ်ရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံပေါင်း ၄ဝ တို့ပါဝင်လက် မှတ်ရေးထိုးပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အတည်ဖြစ်ခဲ့သော အမ်အက်ဖ်အေ (န္တက္ကူဤ၍ ွှ၍မ္ဘမ္မန ဗမ္မမ္မဗန္ဒွနန္တနန္ဒဤ) ခေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အထည်အ လိပ်များ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သော အစီအစဉ် ကို တစ်စတစ်စ တိုးတက်ဖျက်သိမ်းရေးအတွက် တောင်းဆိုမှုမှာ လည်း ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး များက ဥရုဂွေးဝိုင်းကို အပြီးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အစည်း အဝေးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဤတွင် ငါးနှစ်အတွင်း အကောက်ခွန်နှုန်းများလျှော့ ချသွားရေးအပါအဝင် ရေးရာကိစ္စ အများအပြားတွင် တိုးတက်မှုရရှိခဲ့ကြသော်လည်း လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင် ရာငွေကြေးပံ့ပိုးမှုများကိစ္စတွင် သဘောတူညီမှု မရသဖြင့် အပြီးမသတ်နိုင်ဘဲ တစ်ဆို့မှုဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဤအချိန် တွင် စိုက်ပျိုးရေးပံ့ပိုးငွေပေးသည့် စနစ်ကျင့်သုံးကြသည့်အပြင် ဆီထွက်သီးနှံများ အမြောက်အမြားထုတ်လုပ် တင်ပို့ ရောင်းချ ခြင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ အမေရိကန်နှင့်အီးစီအဖွဲ့ ဥရောပနိုင်ငံများ စပ်ကြား ကုန်သွယ်မှုအခြေ အနေများ ပေါက်ကွဲမည့်စိုးရိမ်ဖွယ် အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အမေရိကန်တို့၏ တောင်းဆို ချက်အရ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် အီးစီ ကော်မရှင်အဖွဲ့က လယ်ယာလုပ်သားများအားပေးသော ပံ့ပိုးကြေး များကို ၃ဝ ရာခိုင်နှုန်းလျှော့ချရန်ကြေညာခဲ့ရာ၊ ဒိန်းမတ်၊ နယ်သာလန်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့ကလိုက် နာရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ကြ သည်။
ထို့နောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက် နေ့တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ က အီးစီနိုင်ငံများအနေဖြင့် ၁ဝ နှစ် အတွင်းပြည်တွင်း လယ်ယာထောက်ပံ့ကြေးများကို ရ၅ ရာခိုင် နှုန်းလျော့ချ ပြီးကုန်တင်ပို့မူ ပံ့ပိုးကြေးများကို၉ဝ ရာခိုင်နှုန်း ဖြတ်တောက်ရန်တရားဝင် အဆိုပြုခဲ့သည်။
ဥရုဂွေးဝိုင်းသည် မူလရည်မှန်းချက်အတိုင်း ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် အကုန်တွင် ပြည်ဖုံးကားမချနိုင်ဘဲ ၁၉၉၁ ခုနှစ် တွင်းသို့ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး အထက်ပါမကျေလည်မှုများ ဆက်လက်တည်ရှိနေရာမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာနှင့် အောက်တိုဘာလများအတွင်း၌ အမေရိကန်နိုင်ငံက အောက်ပါ တောင်းဆို ချက်အသစ်များ ထပ်ဆောင်းပြုလုပ်လာခဲ့သည်။
(က) အီးစီအဖွဲ့ဝင် ဥရောပနိုင်ငံများက ဆီထွက်သီးနှံ ထုတ်လုပ်မှုကို တန်ချိန် ၁၃ သန်းမှ ၉ သန်းသို့လျှော့ချပြီး၊ နောက်ထပ်ခြောက်နှစ်အတွင်း တန်ချိန် ခုနှစ်သန်းသို့လျှော့ချရန်။
(ခ) အထပ်ပါ အီးစီနိုင်ငံများက ၎င်းတို့၏ နှံစားသီးနှံ တင်ပို့မှုများကို ခြောက်နှစ်အတွင်း ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းသို့လျှော့ချရန်။
ဤတွင် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အီးစီနိုင်ငံများက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား အီးစီအဖွဲ့၏ လိုက်လျောမှုများနှင့် ပြန်လည်ချိမျှပေး ရန်၎င်း(အမေရိကန်) ၏အချို့ ကုန်များ တင်ပို့မှုအပေါ် ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်မှုများ ပြန်လုပ်ရန် တောင်းဆို ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလကုန်ခါနီးတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုက အီးစီအပေါ် ဆီထွက်သီးနှံများနှင့် ပတ်သက်၍ ခေါင်းမာနေခြင်းကို လက်စားချေသည့်အနေဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာသန်း ၁ဝဝဝ တန်ဖိုးရှိအီးစီ ကုန်ပစ္စည်းများအပေါ် ဒဏ်ခတ်သည့် သဘောကောက်ခွန် နှုန်းများ ကောက်ခံမည်ဖြစ် ကြောင်း အချက်ပေးပြောကြားခဲ့သဖြင့် အခြေအနေမှာ အထူး တင်းမာလာခဲ့ရာ ဂတ်အဖွဲ့ဝင် ၁ဝ၈ နိုင်ငံတို့က ဂတ်အဖွဲ့၏ ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် အာသာဒန်ကယ်အား အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ နှစ်ဖက်ရှိ နိုင်ငံများစပ်ကြား ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတစ်ရပ် ဖြစ်ပွား မှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ရေးအတွက် လွန်းပြန် သွားလာစေ့စပ်ည|ိနှိုင်း ပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် ခေါင်ခိုက်လာသော မီးတောက်ကို ငြိမ်းသတ် နိုင်ရန်အီးစီအဖွဲ့နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ ကြရာ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကာလရှည် ကြာစွာဖြစ်ပွားနေသည့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ပံ့ပိုးကြေးများဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောတူညီချက်ရရှိခဲ့ကြသည်။
သို့သော် အီးစီအဖွဲ့အတွင်း၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံက သဘောတူညီချက် ကိုရှုတ်ချပြောဆိုခဲ့ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် မကျေမနပ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ အနှံအပြားဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဥရုဂွေးဝိုင်းစခန်းသိမ်း မည်သို့ပင်ဆိုစေ အထက်ပါသဘောတူညီချက်သည် ခြောက်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ် သော ဥရုဂွေးဝိုင်းဆွေးနွေးစေ့စပ်ပွဲကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် လမ်းပွင့်သွားစေသည်။
လမ်းပွင့်လာ သော အခွင့်အရေးအရ ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက ဥရုဂွေးဝိုင်း ဆွေးနွေးစေစပ်မှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လက်စသတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံ မာရာကက်ရှ်မြို့တော်၌ ဥရုဂွေးဝိုင်း၏ စာမျက်နှာ ၂ဝယဝဝဝ ပါဝင်သော အပြီးသတ် သဘောတူညီစာချုပ်ကို ဥရုဂွေးဝိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၅ နိုင်ငံအနက် ၁၁၁ နိုင်ငံမှ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးများက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
ဤတွင် ဂတ်အဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပီတာဆပ်သာလင်က ဤစာချုပ်မှာ သမိုင်းတွင် အကြီး ဆုံးကုန်သွယ်ရေးသဘောတူ စာချုပ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
အထက်ပါသဘောတူစာချုပ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်နှုန်းများကို ၄ဝ ရာခိုင်နှုန်း အထိလျှော့ချရန်၊ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့မှု ထောက်ပံကြေးများကို ဖြတ်ချ ရန်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု တို့တွင် စံသစ်များချမှတ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းချက်များပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ဂတ်အဖွဲ့အား ဒဗလျူတီအို- ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (တ္တဥမ္မီူ ဤမ္မဗီန ဥမ္မွဗန္ဒ၍ဇဗဤ၍ဥန္ဒ) အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရန် သဘောတူညီချက်လည်း ပါဝင်သည်။
ဤသဘောတူညီစာချုပ်သည် ၁ဝ နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့ဝင်ငွေကို တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာသန်း ၃၂၅ယဝဝဝ ပိုမိုလာစေမည်ဖြစ် ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အခွန်အကောက်ဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို လျော့ချပေးပြီး လယ်ယာကဏ္ဍနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ် ချမှတ်ပေးမည် ဖြစ်၍ နိုင်ငံအားလုံးအား အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေမည်ဖြစ်ကြောင်း ဂတ်အဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပီတာဆပ်သာလင်က ပြောကြားခဲ့ သည်။
ဤသဘောတူညီ ချက်ကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးလွတ်လပ် ခွင့်ရလာသည့်အတွက် လာမည့်ဆယ်စုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ထွက်ကုန် သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆ ထရီလီယံရှိလာမည်ဟု လည်း ကောင်း၊ နှေးကွေးလျက်ရှိသော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကို တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၂ဝဝ ခန့်တိုးလာစေမည်ဟု လည်းကောင်း၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ဂျီဒီပီကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈ဝ ဘီလီယံခန့် တိုးတက်စေမည်ဖြစ်ရာ၊ လယ်ယာထွက်ကုန် ပစ္စည်းများ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီချက်တစ်ခုတည်းအတွက် ပင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ဝ ဘီလီယံမှ ၆ဝ ဘီလီယံ အထိ တိုးတက်လာစေမည်ဟု လည်းကောင်း ခန့်မှန်းယုံကြည်ကြသည်။
ဒဗလျူတီအို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း ဥရုဂွေးဝိုင်း သဘောတူညီချက်စာချုပ်သည် ဂတ်အဖွဲ့ အားကုန်သွယ်ရေးကို အမြဲတမ်းအကဲခတ်စောင့်ကြည့်မည့် ဒဗလျူတီအိုခေါ် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲ တည်ထောင်ပေးလိုက်သည်။
ဒဗလျူတီအိုသည် အိုင်အမ်အက်ဖ် ခေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေး အဖွဲ့နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့နှင့် အဆင့်တူညီသော ဘရီတန်ဝုဒ်ငွေကြေးစနစ်၏ တတိယမဏ္ဍိုင် အဖြစ်တည်ရှိ မည်ဖြစ် သည်။
ဤအဖွဲ့ကို ၂ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကျင်းပမည့်ဝန်ကြီးအဆင့် မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးက ဦးဆောင်၍ အထွေထွေကောင်စီတစ်ခုက ကြီးကြပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။
ဒဗလျူတီအိုအဖွဲ့သို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လို လျှင် ဥရုဂွေးဝိုင်းရလဒ်များကို အကြွင်းမဲ့လက်ခံရမည်ဖြစ်သည်။
ဤအဖွဲ့သစ်သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်စတင် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက် မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
ဥရုဂွေးဝိုင်းဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် ကို မာရာကက်ရှ့်မြို့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးသည့် အချိန်တွင် ယင်းစာချုပ်အရ ဖွဲ့စည်းသည့် ဒဗလျူတီအိုတွင်ပါဝင်ရန် ၉၇နိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးများက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့။
ဂန့်ဂေါမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ နှင့် ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ပြီး မူလက ပခုက္ကူခရိုင်တွင်ပါဝင်သောမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂန့်ဂေါနယ်မှာ ပခုက္ကူခရိုင်၏ အနောက် မြောက်ဘက်နယ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဘက်၌ပုံတောင်၊ အနောက်ဘက်၌ ချင်းတောင်တို့၏ စပ်ကြားတွင် တည်ရှိသော ကျဉ်းမြောင်းရှည်လျားသည့် မြေနိမ့်ဒေသကလေးမျှသာ ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၉၈ စတုရန်းမိုင်မျှ ဖြစ်လေသည်။
မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၃,၃၉၃ ဦး ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ ယောလူမျိုးအများ နေထိုင်သည်။
ဂန့်ဂေါမြို့သည် မြစ်သာမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ထီးလင်းမြို့မှ ကလေးမြို့သို့သွားသော နွေရာသီ ကားလမ်းသည် ဂန့်ဂေါမြို့ကိုဖြတ်လျက် ရှိ၏။
စွယ်တော်ရှင် စေတီသည် ဂန့်ဂေါမြို့ရှိ တန်ခိုးကြီးစေတီတော် ဖြစ်သည်။
‌ယောဆရာ‌တော် ၊ မုံလယ်ဆရာတော်၊ ကျောက်ဂူဆရာ‌‌တော် တို့သည် ထင်ရှားသော ဆရာတော်အရှင်သူမြတ်များဖြစ်သည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံးသည် ရေအလို့ငှာ မြစ်သာမြစ်ကို အားကိုးရသည်။
ဂန့်ဂေါမြို့တွင် ပိုးထည်၊ ချည်ထည် လုပ်ငန်း အတော်အတန် ထွန်းကားသည်။
ဂန့်ဂေါဒေသမှထွက်သော ဂန့်ဂေါ ယောလုံချည်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးကျော်ကြားသည် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) သမိုင်းကြောင်း ဂန့်ဂေါမြို့ကို ၁၂၄၆ ခုနှစ်တွင် မစ္ဆဂီရိ ပုန်ကန်မှုကို သွားရောက်နှိမ်နင်းစဉ် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသော နယ်နှင်ဒဏ်ခံ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးများက စတင်တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုသည်။
တည်စက ကံ့ကော်အမည်ရှိ ကျေးရွာကလေး တရွာမျှသာ ဖြစ်၍၊ တစတစ တွင်ကျယ်လာပြီးနောက် ဂန့်ဂေါမြို့ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်၏ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
အစောပိုင်းကာလ ဂန့်ဂေါမြို့ဟောင်း ပျက်သုဉ်းပုံက ဒဏ္ဍာရီဆန်လှပြီး၊ ထန်းပင်လုံးခန့်ရှိသော ‌မြွေကြီး အန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့၍ ဖြစ်ကြောင်း၊ ၁၉၅၉ ခုက ဂန့်ဂေါမြောက်ကုန်းနှင့် မင်းရွာအနီးတွင် တွေ့ရသော ၁၈ ပေ အရိုးစုမှာ ယင်းမြွေကြီးများ၏ အရိုးများ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ဂန့်ဂေါ၌ မြို့သူကြီး ထားရှိ အုပ်ချုပ်သည်။
အစောဆုံးအမည်သိရသူ မြို့သူကြီးမှာ ဦးမင်းကောင်း ဖြစ်သည်။
ဂန့်ဂေါမြို့သူကြီး ဦးမင်းကောင်းသည် ၁၉၅၁ တွင် ရှမ်းပြည်နယ်သို့ စစ်ချီစဉ် လိုက်ပါ အမှုထမ်းသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ဂန့်ဂေါမြို့သူကြီးအဖြစ် ဦးလွန်းကျော်က စီရင်ရကြောင်း သိရသည်။
၎င်းသည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၈၀၅ ခုတွင် မြို့သူကြီး ရာထူးဖြင့် အုပ်ချုပ်စီရင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
သူ့ရာထူးကို ဦးပေါ်ဦး ဆက်ခံဟန် တူသည်။
မြို့သူကြီး ဦးပေါ်ဦးသည် ဘကြီးတော် လက်ထက် ၁၈၂၁ တွင် မဏိပူရသို့ စစ်ချီစဉ် လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဂန့်ဂေါမြို့သူကြီး ရာထူး မှေးမှိန်သွားပုံ ပေါ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈ ရက်၊ မေ ၁၈၈၃ တွင် နာခံတော် ဦးရွှေဂေါင်အား ‌ဂန့်ဂေါနယ်ကို ပေးအပ်သည်။
ဦးရွှေဂေါင်က သူ၏ ပိုင်နက်နယ်မြေကို မြေပုံရေးဆွဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ယင်းမြေပုံသည် ဂျာမနီ၊ ဟမ်းဘတ်မြို့ ပြတိုက်၌ ရှိနေသည်ဟု သိရသည်။
မြေပုံမှာ ၁၉၀×၈၀ စင်တီမီတာ အရွယ် ရှိကာ ပိတ်ဖျင်ထက်၌ ဆေးရောင်စုံ ရေးဆွဲထားသည်။
ဂန့်ဂေါမြို့ကို မြန်မာပြည်၌ ပြောင်းပြန်စီးသော မြစ်သာမြစ်က အလည်တည့်တည့်မှ ဖြတ်သန်းသွားရာ ယခင်က အရှေ့ဂန့်ဂေါ၊ အနောက်ဂန့်ဂေါ စသည်ဖြင့် ခေါ်သည်။
နောက်တွင် မြစ်သာမြစ်ကို ကြိုးတံတားဖြင့် ဖြတ်ကာ အရှေ့အနောက် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် စာပေဗိမာန်စာပေဆုရ ဦးကြာထွန်း ယောဆရာတော် အရှင်သိရိန္ဒာဘိဝံသ (လက်ပံရွာ) ဒေါက်တာတင်သိန်း (ဘူမိဗေဒ) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဂန့်ဂေါခရိုင်။
ဂန္ထဗေဒ ဂန္ထဗေဒ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ စာပေကျမ်းဂန် သို့မဟုတ် စာအုပ်များအကြောင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ပြသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ဂန္ထဗေဒကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် ဘစ်ဘလီယိုဂရပ်ဖီဟု ခေါ်သည်။
ဂန္ထဗေဒ၏ မူလသဘောမှာ စာအုပ်စာတမ်းများ အကြောင်းကို ရေးသားပြုစု၍ စာပေ လေ့လာသူတိုင်းအား မိမိတို့ နှစ်သက်ရာ ဘာသာရပ်အသီးသီးကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် စေ့စုံစွာ လေ့လာနိုင်စေရန်အတွက် ကူညီပေးသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်။
ဂန္ထဗေဒသဘော သက်ဝင်သော လုပ်ငန်းများကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရစ်နှစ် ၁၈ ရာစုများအတွင်းက စတင် လုပ် ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
စာပေလောကတွင် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်များပြားလာသော စာအုပ်စာတမ်းများကို စာရင်းပြုလုပ်ကာ စာဖတ်သူတို့အား အကျိုးပြုရန် လိုအပ်လာသည့် အတွက်ကြောင့်သာ ဤဂန္ထဗေဒပညာရပ်မှာ ထူးထူးခြားခြားပင် အသုံးများလာခဲ့ပေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့တော်တွင် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဂန္ထဗေဒ အသင်းကြီး ရှိလေသည်။
ဤဂန္ထဗေဒပညာရပ်ကို ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်းမှ ယနေ့အထိ သုံးစွဲလာခဲ့ရာ အများသိရှိနေသော ဝေါဟာရအဖြစ် ဤပညာရပ်တွင် လုပ်ကိုင်နည်း ၂ မျိုး သက်ဝင်လျက် ရှိသည်။
ပထမအမျိုးကား စာအုပ်များကို စနစ်တကျ အမည်စာရင်း တင်သွင်းနည်းဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဤလုပ်ငန်းနှင့် စာအုပ် ကတ်တလောက်ခေါ် စာအုပ်စာရင်းတို့မှာ ခြားနားလေသည်။
စာအုပ်ဆိုင်တွင် ရှိရှိသမျှ စာအုပ်များကို ဝယ်ယူသူ သိရှိနိုင်ရန် စုပေါင်းစာရင်း တင်ထားခြင်းမှာ ကြော်ငြာသဘောသာဖြစ်၍ ဂန္ထဗေဒလုပ်ငန်းနှင့် များစွာ ကွာခြားလှပေသည်။
ဒုတိယအမျိုးကား စာအုပ်စာတမ်းများ၏ အကြောင်းကို စုံလင်အောင် ဝေဖန် ဖော်ထုတ်၍ စာရင်းတင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာဆိုသော် စာအုပ်အမည်၊ စာရေးဆရာအမည်၊ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသူအမည်၊ ရိုက်နှိပ်သည့်ခုနှစ် စသော ထည့်ရိုးထည့်စဉ် အချက်အလက်များဖြင့် စာအုပ်အရွယ်အစား၊ စာအုပ်၏တန်ဖိုး၊ မည်သည့် အကြိမ်မြောက် တည်းဖြတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ပုံနှိပ် ခြင်း၊ ပါဝင်သည့်ရုပ်ပုံ၊ ပုံကြမ်းနှင့် မြေပုံများ၊ စုစုပေါင်း စာမျက်နှာ စသည်တို့နှင့်တကွ စာအုပ်ပါ အကြောင်းအချက် များကိုပါ စုံလင်နိုင်သရွေ့ စုံလင်အောင် ဝေဖန် ထည့်သွင်း ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဂန္ထဗေဒဟူ၍ မြန်မာဂန္ထဝင်တွင် အထင်အရှား လိုက်စားပြုစု ခြင်း နည်းပါးလှငြားသော်လည်း ဂန္ထဗေဒသဘောသက်ဝင်သော ပြုစုထားချက်များကို တွေ့ရသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ကုန်းဘောင် ခေတ် မိုင်းခိုင်းမြို့စား အတွင်းဝန် မဟာသီရိဇေယျသူ၏ ပိဋကတ်သမိုင်းတွင် ရှေးခေတ်မှစ၍ ကျမ်းပြုဆရာပေါင်း ၃၃၈ ဦးတို့ ပြုစုခဲ့သော ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ဝတ္ထု၊ ဋီကာ၊ ကျမ်း၊ ရာဇဝင်ကျမ်း၊ ဆန်းကျမ်း၊ တက်ကျမ်း၊ ပူရာဏ်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း စသည့် ကျမ်းမျိုး စုံကို ရေးသူအမည်၊ ရေးသည့်ကာလနှင့် ကျမ်းလာအကြောင်း အရာအမြွက်နှင့်တကွ ဖော်ပြထားလေသည်။
ထို့ပြင် မြောင်လှ မြို့စား နိုင်ငံခြားဝန်ထောက်တော်မင်း၊ မင်းကြီးသီရိမဟာဇေယျ သူ ရေးသားသော ကဝိလက္ခဏဒီပနီကျမ်းတွင်လည်း ကျမ်းပြု ရာတွင် မိမိကိုးကားထောက်ထားခဲ့သော ၅ဝဝ နီးပါးမျှ ကျမ်း တို့ကို ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ၊ သုတ်၊ ဇာတ်၊ သဒ္ဒါ၊ ဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်၊ သမိုင်း၊ မော်ကွန်း၊ ဧချင်း၊ မဟာဝင်၊ နီတိ၊ဓမ္မသတ်၊ လင်္ကာ၊ ကျောက်စာစသော ခေါင်းစဉ်များဖြင့် ခွဲခြား စာရင်း တင်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရတို့၏ သုံးလတစ်ကြိမ်ထုတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေသော စာအုပ်များ စာရင်းမှာ ဂန္ထဗေဒဝင်ကျမ်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသော် ရသင့်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စာပေ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းလေယာဉ်မှူးဘဝမှ နိုင်ငံရေးစင်မြင့် ပေါ်သို့ရောက်ရှိလာသူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းရာဂျစ်ဂန္ဒီကို ဖခင် ဖီးရို့ဇ်ဂန္ဒီနှင့် မိခင်အင်ဒီရာဂန္ဒီတို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုံဘေမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် သားမွေးဖွား၍ မြေးကလေး ရနေပြီဖြစ်ကြောင်းကို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသမားဖြစ်နေသည့် သူမ၏ဖခင်ဂျဝါဟာလာနေရူးထံ အကြောင်းကြားလိုက်သော အခါ နေရူးကသမီးထံဝမ်းမြောက်ကြောင်း စာပြန်ရေးခဲ့ဖူးသည်။
ဂျဝါဟာလာနေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ဖခင်မှာ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဖြစ်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီမှာလည်း ဖခင်နေရူးထံမှ နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်နှင့် အသိပညာများကိုဆက်လက်ခံယူရင်း နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရာဂျစ်သည်ငယ်စဉ်က နယူးဒေလီမြို့ရှိ အဘိုးဖြစ်သူနေရူး၏ တင်းမာတီအိမ်တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရှစ်နီကီတန်အခြေခံအဆင့် ကျောင်းသို့ရာဂျစ်ကိုအပ်နှံပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် စတင်ပညာသင်ကြားစေသည်။
ထို့နောက် ဒီရာဒွန်းမြို့ရှိ ဒွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သင်ကြားစေသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် ဗြိတိန်နိုင်ငံကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ထရီနီတီကောလိပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထရီနီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆည်းပူးစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားငွေကြေးသုံးစွဲမှု ဥပဒေအရတစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၂ဝဝဝ သာရသဖြင့် ပညာသင်စရိတ်ဖူလုံရန် မုန့်ဆိုင် တစ်ဆိုင်တွင် ရေခဲမုန့်ရောင်းသော အလုပ်ကို လုပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် လန်ဒန်သိပ္ပံနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာ အင်ပီရီယယ်ကောလိပ်တွင် ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ်မှူးအဖြစ်လည်း လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သည်။
ထရီနီတီကောလိပ်၌ စက်မှုသင်တန်းတက်နေစဉ် အီတလီသူ ဆိုနီယာနှင့်တွေ့ဆုံ၍ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးသားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကား သည်။
ထို့နောက် ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပြန်လာပြီး အိန္ဒိယ လေကြောင်းကုမ္ပဏီ၌ လေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
မစ္စတာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလအထိ အိန္ဒိယ လေကြောင်းဌာနတွင် ဖော်ကာ အက်ဗရို လေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဘိုးအင်း ၇၃၇ လေယာဉ်တွဲဖက် လေယာဉ်မှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု ရာဂျစ်သည်ဆိုနီယာကဲ့သို့ပင် မူလက နိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းကင်းကွာကွာနေခဲ့သူဖြစ်သည်။