kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းစစ်အစိုးရ အာဏာသိမ်းတက်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်မှုကို ကာကွယ်သည့် ဥပဒေ ဆိုတာနဲ့ မြေပေါ်ရှိ နိုင်ငံရေး ပါတီအဖွဲ့အစည်း မှန်သမျှကို ဖျက်သိမ်းပစ်တဲ့အခါ ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့ကြီးလည်း နိဌိတံသွားခဲ့ရပါတယ်။
၁၉၈၈-ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကြီးရဲ့ အကျိုးဆက်နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းတည်ရှိခွင့်ရလာတဲ့ အချိန်မှာ တော့ ‘ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့’ လည်း တကျော့ပြန် ဖွဲ့စည်းပေါ်ထွက်လာတာတွေ့ရပါတယ်။
ပြည်သူ့ရဲဘော် ခေါင်းဆောင် ဟောင်း ဗိုလ်အောင်နိုင်ကဦးစီးပြီး ဖွဲ့စည်းပေါ်ထွက်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ။
alt=Diagram of the deontic square| လုပ်ရပ်တခုခု၏ လုပ်နေအပ်ထားများ သင့်ပုံ အရပ်ရပ်တို့ကြား အပြန်အလှန် သက်ဆိုင်ပုံတို့ကို သင်္ကေတပြု လေးထောင့်ကွက်များဖြင့် ပြထားခြင်း ဒဿနိကဗေဒ၏ အဓိက ကိုင်းခွဲကဏ္ဍ ၄ခုအနက် တခု ဖြစ်သော အကောင်း-အဆိုး ဗေဒ (သို့) စရိယဗေဒ (သို့) လူ့ကျင့်ဝတ်ဗေဒ (အင်္ဂလိပ်: ethics or moral philosophy) ဆိုသည်မှာ "ဖြောင့်မှန်မည် ဆိုရလောက်သော စိတ်ထား (စာရိတ္တ) နှင့် ကောင်းမှုဆန်မည်၊ ဆိုးမှုဆန်မည် ဆိုရလောက်သော လုပ်ရပ် (ကံ) တို့၏ သဘောသဘာတို့ ဟူသည်ကား မည်သို့ဖြစ်မည်နည်းတို့ကို ဆင်ခြင် ရှာဖွေ့ သုံးသပ်သမျှသော"Internet Encyclopedia of Philosophy တွေးခေါ်ဆန်းစစ်မှု အမျိုးမျိုးကို ဆိုလိုသည်။
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းအရ - ကောင်းခြင်း နှင့် ဆိုးခြင်း၊ မှန်ကန်ခြင်း နှင့် မှားယွင်းခြင်း၊ စင်ကြယ်မှုနှင့် ဆိုးယုတ်မှု၊ တရားမျှတမှု နှင့် တရားဥပဒေ ချိုးဖောက်မှု စသည့် အကြောင်းအရာများပင် ဖြစ်သည်။
အကောင်းနှင့်အဆိုး၊ အမှားနှင့်အမှန်၊ အကျိုးနှင့်အပြစ်တို့ကို ခွဲ ခြားဝေဖန်သော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) မည်သို့သော လူများအဖို့ ကျင့်ဝတ် ဟူ၍ နယ်ပယ်အတိအကျ ဆန်နေသော ကျင့်ဝတ်များမှာ သိမှတ်လေ့လာဖွယ် ဘဝသုံး ကျင့်ဝတ်များ (applied ethics) အဖြစ် ရှိမည်၏။
မည်သည့် အခြေနေမျိုး၌မဆို လုပ်အပ်သည့် ကျင့်ဝတ်များ ဟူ၍ ရှာဖွေဖော်ထုတ်သော လုပ်ငန်းများမှာမူ အထွေထွေကျင့်ဝတ်များ (normative ethics) မည်၏။
အထက်ပါ ကျင့်ဝတ်များကို မှတ်သားလေ့လာခြင်းမှာ ဒဿနိကဗေဒ (Philosopy)၏ အကောင်း-အဆိုးဗေဒ (ဝါ) ကျင့်ဝတ်ဗေဒ (Ethics) ဖြစ်၏။
ဤသဘောနှင့် အပြိုင်၊ ဒဿနလွန်ဗေဒ (Metaphilosophy)၏ ကျင့်ဝတ်ဗေဒ သဘောအဖြစ် လူ့မှန်မှားတွေးဗေဒ (Moral Reasoning) ဆိုသည်မှာလည်း ကျင့်ဝတ်ဗေဒ အသွင်တစ်မျိုးဟု မှတ်ယူနိုင်ပါသည်။
၎င်းကမူ - မည်သည်က မှန်သည်၊ မည်သည်က မှားသည် စသည်ဖြင့် လူတို့၏ တွေးခေါ်မိပုံတို့ကို ပြန်လည်နှိုက်ချွတ်၍ လေ့လာခြင်း ဖြစ်တော့သည်။
လူ့ကျင့်ဝတ်ဆိုသည်မှာ လူ့လုပ်ရပ်ကို မှန်သလော မှားသလော၊ ဆိုးသလော ကောင်းသလော၊ စသည်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပြီးမှ ထွက်ပေါ်မည် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ လုပ်ရပ်သင့်အပ်ခြေ (morality) ကို ပုံသွင်းဆုံးဖြတ်ရာ၌ လူတို့သည် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုး သုံးနေကြ၍ အကျိုးဆက်ကြည့် ရှုထောင့် (consequencialism) နှင့် လုပ်ကြောင်းစဉ်ကြည့် ရှုထောင့် (denotology) တို့ ဟူ၍လည်း အမျိုးမျိုး ရှိတတ်သည်။
အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုပုံ ဒဿနိကအသွင် အမျိုးမျိုး ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ ဗုဒ္ဓ၏ ခွဲခြားဖွင့်ဆိုပုံမှာ - မိမိနှင့် သူတပါးအဖို့ ရေရှည်၊ ရေတို ကောင်းကွက်တိုးပွားစေမည့် လုပ်ရပ်များက ကောင်းမှု ဖြစ်ပြီး၊ မိမိနှင့် သူတပါးအဖို့ ရေရှည်၊ ရေတို ကောင်းကွက်လျော့ပါးစေမည့် လုပ်ရပ်များက မကောင်းမှု ဖြစ်သည်။
မြန်မာအများစုနေဖြင့် ဤ၂မျိုးအဖို့ "ကုသိုလ်" နှင့် "အကုသိုလ်" အဖြစ် ပါဠိဝေါဟာရများ ရင်းနှီးစွာ ကြားဖူးနိုင်သည်။
အကိုးအကား Category:ဒဿနိကဗေဒ Category:လူ့ကျင့်ဝတ် ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ။
အက်ပီစတမ်မိုလော်ဂျီ (Epistemology ) ဆိုသည်မှာ ဒဿနိကဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အသိပညာ (knowledge) ၏ သဘာဝနှင့် ပမာဏ(အကန့်အသတ်) တို့ အကြောင်းကို လေ့လာသော ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်။
ထိုဘာသာရပ်မှ အသိပညာ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။
အသိပညာကို မည်သို့ ရယူနိုင်မည်နည်း။
ကျွန်ုပ်တို့ မည်သည့်အရာများကို သိထားသလဲ ဆိုသည်ကို မည်သို့မည်ပုံ သိရှိနိုင်မည်နည်း။
စသည့် မေးခွန်းများ၏ အဖြေကို ရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤနယ်ပယ်တွင် ရှိသော ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှု အများစုမှာ အသိပညာ၏ သဘာဝကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ၎င်းမှ အမှန်တရား၊ ယုံကြည်မှု၊ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်မှု တို့နှင့် မည်သို့မည်ပုံ ဆက်စပ်နေသည်ကို ဦးတည်ဆွေးနွေးလေ့ ရှိသည်။
ထို့အပြင် အသိပညာကို မည်သို့မည်ပုံ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးသည် ဆိုသော အချက်ကိုလည်း လေ့လာလေ့ ရှိပြီး အသိပညာနှင့် ပတ်သက်သော ကြေညာဖော်ထုတ်ချက်များကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်လေ့ ရှိသည်။
ထိုအသုံးအနှုန်းကို စကော့လူမျိုး အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဂျိမ်းစ် ဖရက်ဒရစ် ဖယ်ရီယာ (၁၈၀၈-၁၈၆၄) က စတင် သုံးနှုန်း ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ်၁၉၃၆-ခုနှစ်မှာ ဖွဲ့စည်းထွက်ပေါ်ခဲ့သော ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းအဖွဲ့သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး၏ ကိုယ်ပွား အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုနှစ် မြင်းခြံမြို့ မှာကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပေးအပ်လာမယ့် ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး အသစ်ကို အတွင်းအပြင် ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲအတွင်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် အကောင်အထည် ဖော်ရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရမယ့်အဖွဲ့ကို “ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းအဖွဲ့”ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်း အဖွဲ့ ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သခင်ဟန်၊ *ဦးစိန်မြင့်(လုပ်သားများကောလိပ်)၏ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းအဘိဓာန် စာအုပ်တွင် ဦးဘဦး(မန္တလေး)ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် သခင်ကံတင့်က ဆောင်ရွက်ပါသည်။
ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းအဖွဲ့က အမတ်များကို (၉၁) ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးအတွင်း ရာထူးဝင်ရောက်မယူရ အမတ်လစာ မယူရဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည့်ပြင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး၏ ညွှန်ကြားချက် အတိုင်း တသွေ မတိမ်း လိုက်နာ ရမယ်ဟု စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားသည်။
၁၉၃၆ ခု၊ နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲကြီးမှာ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းအဖွဲ့မှ အမတ်နေရာ(၂၈)နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အရွေးချယ် ခံပါသည်။
(၃) နေရာ အနိုင်ရရှိပြီး သခင်မြ၊ သခင်လှတင် (ဟင်္သာတ)နှင့် သခင်အံ့ကြီး (ပခုက္ကူ) တို့ အမတ်ဖြစ်လာသည်။
နောက်ပိုင်းမှာ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သခင်မြက တာဝန်ယူ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဝင်းတင့်ထွန်း၏ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း၊ နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန်၊ ပထမ အကြိမ်၊ ၂၀၁၀၊ဩဂုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ။
၁၉၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ-၁၀ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပတဲ့ သပိတ်မှောက် ဂျီစီဘီအေ (လှိုင်ပုကျော် ဂျီစီဘီအေ) ရဲ့ ပေါင်းတည် ကွန်ဖရင့် အပြီး အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ် တဖွားဖွား မြင့်တက်လာမှုအရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အသင်းအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
"အစိုးရကို မဆက်ဆံဘူး၊ ဒိုင်အာခီ ကို အသိအမှတ်မပြုဘူး၊ အခွန် မပေးဘူး"စသည့် ကြွေးကြော်သံများဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဒိုင်အာခီခေတ်အတွင်း ဟင်္သာတနယ်၌ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပေါင်းတည်၊ သာယာဝတီ၊ ရွှေဘို၊ မုံရွာ၊ ပြည်၊ တောင်တွင်းကြီး၊ ထားဝယ် အပါအဝင် ဒေသအသီးသီးတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ က အနုနည်းဖြင့် ဆန့်ကျင်အံတုခြားနားကြသော “ဘူးအသင်း”များကို မတရားသင်းအဖြစ် ကြေညာကာဖမ်းဆီး နှိပ်ကွပ်ပစ်ခဲ့သည်။
thumb|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး(၁၈၇၁-၁၉၅၅) ဆာဂျေအေမောင်ကြီး (၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၇၁ - ၉ မတ် ၁၉၅၅၊ မြန်မာ ၁၂၃၃ - ၁၃၁၆) သည် ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်တွင် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးကို မော်လမြိုင်မြို့တွင် မွန်တိုင်းရင်းသား အနွယ်များဖြစ်ကြသော အလုပ်ကုမ္ပဏီ စာရေးကြီး ဦးခင်နှင့် ဒေါ်ရင်တို့မှ ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်နာမည်မှာ မောင်ကြီးဖြစ်သော်လည်း ကျောင်းနေစဉ်ကာလ အင်္ဂလိပ် (စိန်ပေါလ်ကျောင်း)ဖြစ်သောကြောင့် ဂျေအေမောင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ သစ္စာတော်ခံမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်ခဲ့ ပြီး မြို့ပိုင်၊ နယ်ခြားဝန်ထောက်မျိုးရိုး ဖြစ်လေ၏။
ဂျေအေမောင်ကြီး ဟူသော စကားမှာ ဂျိုးဇက် အော်ဂပ်စတပ် မောင်ကြီး ဖြစ်သည်။
သူ၏ဖခင် ဦးခင်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ဗူးလော့ဘရားသား ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်ရာ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည် လောကတွင် ထင်ရှား၍ ဩဇာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပညာသင်ယူခြင်း ဂျေအေ မောင်ကြီးသည် ၁၈၈၄ ခုနှစ်၊ အသက်၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် စိန့်ပေါလ်ကျောင်းမှ (အင်းထရင့်) စာမေးပွဲ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ကောလိပ်သို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
ထိုမှတဆင့် ဂျေအေမောင်ကြီးသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပညာသင် ထွက်ခွာခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး လန်ဒန်မက်ထရစ် စာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် စိန့်မေရီ ကောလိပ်၊ အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်၊ ဘရပ်ဆဲကောလိပ်တို့၌ ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ထို့မှ လန်ဒန်ဂရေးအင်းဥပဒေသင်တန်း ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ဘာရစ်စတာ ဥပဒေဘွဲ့ကိုရရှိ ခဲ့သည်။
၁၉ဝဝ-ဝ၁ တွင် အင်္ဂလန်မှ မြန်မာပြည်သို့ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုသိုနှင့် ဂျေအေမောင်ကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ၁၁နှစ် တိုင်အောင် ဝတ်လုံအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့ သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ သစ်ကုမ္ပဏီ၏ ဥပဒေအကြံပေးအဖြစ်ဆောင်ရွက်နေရင်း ထိုင်းနိုင်ငံသူ ချင်းမိုင် လန်ပန်းမြို့မှ ဒေါ်ဖွားမေနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
ဂျေအေ မောင်ကြီးနှင့် ဇနီးဒေါ်ဖွားမေတို့မှ တစ်ဦးတည်းသောသမီး ဒေါ်ခင်မြင့်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ကိုင်ခြင်း ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဂျေအေမောင်ကြီးတို့မိသားစု မြန်မာ ပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုကာလမှာလည်း ဂျေအေမောင် ကြီးသည် ဝတ်လုံအဖြစ်ပင် ဆက်လက်အသက်မွေးခဲ့လေ၏။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရမှ ဂျေအေမောင်ကြီး အား ဘုရင်ခံ၏အတိုင်ပင်ခံ ရာထူးခန့်အပ်ပါသည်။
ထိုအချိန်မှ စတင်၍ ဂျေအေမောင်ကြီးသည် ဝတ်လုံလောကမှ နိုင်ငံရေး လောကသို့ရောက်ရှိခဲ့လေ၏။
၁၉၂၁ ခုနှစ်၌ ဝိုက်ကော်မတီ ရောက်ရှိလာစဉ်စစ်ဆေး ခံခဲ့၍ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးကို လက်ခံခဲ့ရစဉ်တွင် သစ်တောရေး ရာဝန်ကြီးရာထူး လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ ပိုင်းအမတ်နှစ်နေရာအတွက် ရွေးချယ်ခဲ့စဉ်မှာလည်း ငါးထောင်စား အမတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလတွင် သစ်တောဌာန တိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်ဆို၏။
၁၉၂၄-၂၆ ခုနှစ်များတွင် ဂျေအေမောင်ကြီးသည် ဟိုက်ကုတ်တရားသူကြီး၊ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးများရရှိခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရမှ ဂျေအေမောင်ကြီးအား ကေဒီအိုင်(ခေါ်) ဆာဘွဲ့ ပေးအပ် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဆာဂျေအေ မောင်ကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာ ချားလ်စ် အင်းနစ် ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားစဉ် ဆာဂျေအေမောင်ကြီးကို ခေတ္တဘုရင်ခံ ရာထူးလွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
ခေတ္တဘုရင်ခံဟုဆိုသော်လည်း ဘုရင်ခံအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုကာ လုပ်ဆောင်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်ဆို၏။
ထိုနှစ်မှာပင် သာယာဝတီမြို့ ဒါဘာပွဲ၌ တောင်သူ လယ်သမားများ၏ မြေခွန်တော်လျှော့ချရေး အသနားခံလွှာကို ပယ်ချခဲ့ရာ ဆရာစံဦးဆောင်သော တောင်သူလယ်သမား ပုန်ကန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
နာမည်ကျော်ခဲ့သော ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး ကာလတွင်လည်း (၁၉၃၂-၃၄) သစ်တောရေးဝန်ကြီး (ပူးတွဲ)ပညာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ လွှတ်တော်တွင် သံဃာ့ဝိနိစ္ဆယဥပဒေကျမ်းကို တင်သွင်းခဲ့သည်။
မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်လည်း ဥပဒေပြု ရွေးကောက်ပွဲ၌လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော် ၁၉၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၄ဝ အထိ ဘုရင်ခံမှ ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော အမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရပြီး ၁၉၄ဝ-၄၂ တွင် အထက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးချိန်မှစ၍ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဘာသာရေးနှင့် စာပေရေးရာများ ကိုသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့တော့သည်ဆို၏။
ဆာဂျေအေမောင်ကြီးသည် အင်္ဂလန်မှာ ရှိနေသည့်ကာလမှပင် ပန့်(ချ) ခေါ် အင်္ဂလိပ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ ရေးခဲ့သည်ဆို၏။
မြန်မာမှုကိုမြတ်နိုးပြီး ဒေါက်တာစတူးဝပ်နှင့်ပင် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် အကြောင်း သုတေသန စာတမ်းတစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်ဆို၏။
ထို့ပြင် ဘာသာစကား ၅ မျိုးကိုလည်း ကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းစွာ ပြောဆိုနိုင်သည်ဟူ၏။
ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တွင် ဘုရားခန်းကို ကြီးကျယ်စွာထားလေ့ရှိသည်ဆို၏။
ဘုရင်ခံဘဝမှာပင် တစ်နေ့လျှင် ဂုဏ်တော်တစ်ထောင် ပုတီးစိပ်လေ့ရှိသည်ဟူ၏။
သထုံမြို့၊ ဇင်းကျိုက်တောင်တွင် ရှစ်တောင်မြင့်သော တင်ပျဉ်ခွေဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဝိနည်းပိဋကတ်များကို သေချာစွာလေ့လာပြီး လယ်တီဆရာတော်၏ ပိဋကတ်မြန်မာပြန် လုပ်ငန်းများကိုများစွာ အကူအညီပေးခဲ့လေ၏။
အင်္ဂလန်တွင် ပညာသင်ကြားစဉ် ကာလတွင် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျဖူးသည်ဆို၏။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ သံဃဝိနိစ္ဆယ ဥပဒေကြမ်းကို ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၌ တင်စဉ်က မလိုသူတို့က ဆာဂျေအေကို ခရစ်ယာန်ဟု စွပ်စွဲကြသော်လည်း စင်စစ် ဆာဂျေအေမှာ ငယ်စဉ်က သေသည့်တိုင်အောင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးမှ အနားယူသည့်အခါ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို အထူးလေးစားလျက် မိမိအိမ်၏ အိမ်ဦးခန်းကို ဘုရားရှိခိုးခန်းပြုကာ နေ့စဉ်ဝတ်ပြုသည်။
မကွယ်လွန်မီတစ်လလောက်ကစ၍ မူးမေ့လဲရာ၌ ဆရာဝန်ကြီးများနှင့် ကုသပါသော်လည်း အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာပြီဖြစ်၍ သက်သာရာမရဘဲ ၁၃၁၆ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့် ကျော် ၁ ရက် (၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်) အသက် ၈၃ နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတောင်ကြားလမ်းနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) အခြားကြည့်ရန်များ ဘုရင်ခံအိမ်တော် (မြန်မာနိုင်ငံ) ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ‎ Category:၁၉၅၅ ကွယ်လွန်သူများ Category:မွန်လူမျိုးများ Category:ကိုလိုနီခေတ် Category:၁၈၇၁ မွေးဖွားသူများ။
ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌကြီး ဦးစိန်ညိုထွန်း(၁၉ဝ၆-၁၉၇၇) ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရခိုင်အမျိုးသားများ လူမှုရေးပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးတို့အတွက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဆိုရှယ်ကလပ် (Arakan Social Club) ကို စတင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ရခိုင်အမျိုးသားတို့၏လူမှုရေးကိစ္စများအပြင် အမျိုးဘာသာ သာသနာအရေးတို့ကိုပါ ပိုမိုပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့် ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ ပုဇွန်တောင်အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း ခန်းမ၌ ပြုလုပ်သည့် သင်းလုံးကျွတ်အစည်းအဝေးမှ ရခိုင်ဆို ရှယ်ကလပ်ကို ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ်က ရခိုင်ဆိုရှယ် ကလပ်၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် အသစ်ပြောင်း လဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် ရခိုင်သဟာယအသင်း(ရန်ကုန်) တွင်လည်း အမှုဆောင်အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက် လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးစိန်ညိုထွန်းကို ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေမြို့၌အဘ ဦးမောင်ညို(B.A)နှင့် အမိ ဒေါ်ဝင်းမြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်းညီအစ်ကိုမောင်နှမ ၄ ဦးရှိသည်။
အစ်ကိုကြီးမှာ ဦးထွန်းအောင်ကျော်ဖြစ်ပြီး ညီမှာ ဦးထွန်းညို (B.A,B.L) စက်ရှင် တရားသူကြီးနှင့် ညီမမှာ ဒေါ်မြညို (ပညာမင်းကြီး ဦးသာလှ၏ဇနီး)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ B.A (Hons) ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဌာနတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ၁၉၂၉ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ပညာသင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယပဋိညာဉ်စံ ဝန်ထမ်း (I.C.S) အဖြစ် ရာထူးချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်၊ ခရိုင်ဝန်၊ ဒုတိယငွေစာရင်းမင်းကြီး ရာထူးအဆင့် ဆင့်ဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သည့်အချိန်ထိတာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလ၌ Burmese Agencies Co. Ltd တွင် Managing Director အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးအဖွဲ့ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဦးစိန်ညိုထွန်း၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ စစ်တွေမြို့မှ စက်ရှင်တရားသူကြီး ဦးသာဇံဦး ဒေါ်မဘုတို့၏ ဒုတိယသမီး ဒေါ်ကျော့သာဖြစ်ပြီး သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်မစိန်သာမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တစ် ကျောင်းလုံးတွင် ပထမဆုဖြင့် B.S.C. (Hons) ဘွဲ့ကိုထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပါရဂူဘွဲ့(P h.D) အတွက် အစိုးရပညာတော် သင်အဖြစ် နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်ရန် ရွေးချယ်ခံထားရစဉ် ၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် နာမကျန်းဖြစ်၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သား ဖြစ်သူ ဦးထွန်းမောင်မှာ လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ (Aeronautical Engineer) တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဦးစိန်ညိုထွန်းသည် ထိုခေတ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေးလောကတွင် ဩဇာတိက္ကမရှိသည့် ပညာရှိသုခမိန် တစ်ဦးအဖြစ်လည်း လူသိများ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပါမေက္ခများခန့် ထားရန်နှင့် နိုင်ငံခြားပညာတော်သင်များစေလွှတ်ရန် စိစစ်ရွေး ချယ်ရာတို့တွင်လည်း အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရခိုင်ကျောင်းသားကျောင်းသူများမှ စီစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့သော ဉာဏ်ကြီးရှင်များ (Brain Trust) အဖွဲ့တွင် ဒေါက်တာထင်အောင်၊ ဒေါက်တာသာလှ၊ ဒေါက်တာလှကျော်၊ ဦးသိန်း(ဇဝန)၊ ဦးသိန်းဖေမြင့်စသည့် ပညာရှင်ကြီးများနှင့် အတူပါဝင်ပြီး ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏သိလိုရာမေးခွန်း ပုစ္ဆာများကို ပင်တိုင်ဖြေဆိုခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ စီစဉ်ပြုလုပ်သော ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အထွေထွေ ဟောပြောချက်များကိုလည်းကောင်း၊ သက်ကြီး တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ကိုလည်းကောင်း၊အမြဲတာဝန် ယူပို့ချခဲ့သူ ပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဦးစိန်ထွန်းညိုသည် ဘာသာရေးစာပေနှင့် ရခိုင်သမိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ကိုလည်း အထူးအလေးထား လေ့လာလိုက်စားခဲ့ သူ စာပေပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရခိုင်သမိုင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစာတမ်းနှင့် ဆောင်းပါးများစွာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ မြန်မာဘာသာတြို့ဖင့် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
မြန်မာ့အသံ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အစီ အစဉ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်ဆိုင်ရာဟောပြောချက်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အသံလွှင့်ဟောပြောခဲ့သည်။
ဦးစိန်ညိုထွန်း ရေးသားပြုစုခဲ့သော လူသိများ ပြောင် မြောက်ထင်ရှားသည့် ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများမှာ- 1.The Six High Powers (အဘိညာဉ်ဆောင်းပါး) 2.Review of the most ancient Rakhaing History. 3.The History of Rakhapura as foretold by Gautama Buddha. 4.Name of Country. 5.Did the Gvilization to the Rakhaing Kingdom come from India? 6.Lan guage in the Rakhaing Kingdom. 7.Eras that had been in use in the Rakhaing Kingdom. 8.The Period of the Buddhas. စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးစိန်ထွန်းညိုသည် အသက် ၇၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ် လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ရခိုင်သဟာယအသင်း (ရန်ကုန်)၏ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်အပြင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းဓညဝတီ သာသနာပြု ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ဂေါပကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုးကား Category:တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
thumb|ဂျင်မီဟင်းဒရစ် ဒတ်ခ်ျ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်တွင် ပါဝင် ဖျော်ဖြေနေစဉ် ဂျင်မီဟင်းဒရစ်(၁၉၄၂-၁၉၇ဝ) အမေရိကန်-လန်ဒန်၏ ဂစ်တာသူရဲကောင်းအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သော ဂျင်မီဟင်းဒရစ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဝါရှင် တန်မြို့တွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
နာမည်ရင်းမှာ ဂျော်နီအက်လန်ဟင်းဒရစ်ဖြစ်ပြီး သူ ၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘနှစ်ဦးသည် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့ကြ သည်ဆို၏။
ဂျင်မီ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝများသည် အလွန်ပင်ပန်း ဆင်းရဲခဲ့ပြီး မိသားစုပြဿနာများ၊ စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုများ ကြားတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
ကျောင်းမနေခဲ့ရဟု သိရှိရပြီး မိခင်ကြီးမှာ သူ ၁၅ နှစ်သားတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
တစ်နေ့တွင် ဂျင်မီ၏ဖခင်သည် အမှိုက်ပုံမှ ကောက်ရ ခဲ့သော ယူခူလေလီ ဂစ်တာလေး လက်ဆောင်ပေးခဲ့ရာမှ ဂီတာတီးခတ်မှုကို စိတ်ဝင်စားခဲ့ရသည်ဆို၏။
ထိုဂစ်တာလေးကို အကြောင်းပြု၍ သူတို့ပတ်ဝန်းကျင် တွင်ရှိသော ဂီတာတီးခတ်သူများထံတွင် ဂီတာပညာကို လေ့ လာဆည်းပူးခဲ့ရင်း သီချင်းခွေများကို နားထောင်ရင်းနှင့် ဂီတ ကို သင်ယူခဲ့ရသည်ဆို၏။
၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဂျင်မီ့အသက် ၁၇ နှစ် အရွယ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော အီလက်ထရောနစ် ဂီတာသစ်ကလေးကို သူ့အဖေမှ ဝယ်ပေးခဲ့ပြန်သဖြင့် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲလေး ကျင်းပခဲ့သည်ဆို၏။
နာမည်မရှိသေးသော ဂီတအဖွဲ့လေး၏ ဖျော်ဖြေမှု။
ထိုဖျော်ဖြေမှုလေးကို ဝါရှင်တန် မြို့၏ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခု၏ မြေအောက်ထပ်ထဲတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဆို၏။
ပထမဦးဆုံး Band အနေနဲ့The Velvetones ဆိုတဲ့Band မှာ ပါဝင်ခဲ့သည်ဆို၏။
ထူးခြားမှုမှာ ဂျင်မီသည် ဘယ်သန်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ညာသန်ဂစ်တာကို ကီးပြောင်းပြန် တီးခတ်ခဲ့တဲ့ သူ့စတိုင်လ်ကို ပရိသတ်မှ သိသာစေခဲ့သည်ဆို၏။
ထိုနှစ်မှာပင် ဂျင်မီ့ကို သက်ဆိုင်ရာမှ ကားခိုးမှုနှင့် ထောင်ဒဏ် (သို့မဟုတ်) စစ်ထဲဝင်ဖို့ ရွေးချယ်ခိုင်းခဲ့သည် ဆို၏။
ထို့ကြောင့် ဂျင်မီသည် စစ်ထဲဝင်ဖို့ကို ရွေးချယ်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်ထဲ ဝင်ခဲ့ရ သည်။
သို့သော် တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်တပ်မှ ထွက်ခွင့် ပေးလိုက်သဖြင့် ဘေ့စ်ဂီတာသမား ဘီလီကော့စ်အတူ (The Casuals) ဆိုသော အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့နှင့်အတူ အနုပညာကြေး အနည်းငယ်သာ ရရှိခဲ့သော ဖျော်ဖြေပွဲများကိုသာ ကြုံတွေ့တီးခတ်ခဲ့ရသည် ဆို၏။
လူမည်းဂေဟာများတွင် ဖျော်ဖြေခဲ့ကြခြင်းသည်လည်း ဂျင်မီ့ဂီတလမ်းကြောင်းသည် နောင်အချိန်တွင် ပို၍အရေးပါ သော တီးခတ်ဖျော်ဖြေမှုများဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြရသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဂျင်မီဟင်းဒရစ်ဟု လူသိထင်ရှားခဲ့ပြီး ထိုနှစ် အပိုလိုကဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ဝါသနာရှင် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုတွင် ဆုရရှိခဲ့လေ၏။
ထို့နောက်တွင် ဂျင်မီဟင်း ဒရစ်သည် တေးဂီတအဖွဲ့ပေါင်းများစွာနှင့် ဆက်သွယ်၍ တီးခတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှ အာရ်အမ်ဘီဘန့်န်မှ ခေါ်ယူခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
Lsley Brother's ထိုအဖွဲ့နှင့် သူ၏ပထမဦးဆုံး စတူဒီယို အသံသွင်း အဖြစ် Testify သီချင်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် အသံသွင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျင်မီဟင်းဒရစ်၏ Are you Experienced Album ကို ယူကေမှ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် နာမည်ကျော် အယ်လ်ဘမ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုအယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဂျင်မီဟင်း ဒရစ်သည် ပို၍အောင်မြင် ကျော်ကြားခဲ့ပြီး နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေ ပွဲများကို အမေရိကန်နှင့် ဥရောပ နေရာအချို့မှာ တင်ဆက် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဝေါ့လ်ကာဘရား သားစ်တိုးစ်ပွဲတွင် သူ၏ဂီတာကို မီးရှို့၍ ပါဖောမင့် လုပ်ပြ ခဲ့သည်ဆို၏။
ပန်းချီအနုပညာနှင့် ဂီတဆက်နွယ်မှု ထို့နောက်တွင် Bold as Love နာမည်ကျော် Voo Doo Child နှင့် All Along The Watch Tower တို့ပါဝင်သော Electric Lady Land စသည့် အယ်လ်ဘမ်များ သွင်းယူခဲ့ပြီး နောက်တွင် ဂျင်မီဟင်းဒရစ်၏ အောင်မြင်မှု အရှိန်အဝါသည် ပို၍ကြီးမားလာခဲ့သည်။
နယူးယောက်ရှိ နာမည်ကျော် BB King, The Doors တို့နှင့်လည်း တီးခတ်တွဲဖက် ဖျော်ဖြေခဲ့ရသည်။
အမေရိကန် နှင့် ဥရောပနိုင်ငံ အသီးသီးတွင် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ဖျော် ဖြေတင်ဆက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
ထိုသို့ ကျော်ကြားတောက်ပခဲ့သော အနုပညာကြယ် တစ်ပွင့်သည် ၁၉၇ဝ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့ Nothing Hill ရှိ Samarkand hotelတွင် ကြွေလွင့်ဆုံးပါးခဲ့လေ၏။
ဂျင်မီဟင်းဒရစ်၏ ရုပ်အလောင်းကို အမေရိကန်၊ ဝါရှင်တန်သို့ ပြန်လည်သယ်ယူခဲ့ပြီး Green Wood Memorial Park တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
ဂျင်မီဟင်းဒရစ် အမှတ်တရ ရုပ်တုကို ဝါရှင်တန်မြို့တွင် ထုလုပ်ထားရှိခဲ့သည်။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အဆိုတော်များ။
ဖလော်ရင့်စ် နိုက်တင်ဂေးလ်(Florence Nightingale)(၁၈၂၀-၁၉၁၀) ကို အီတလီပြည်၊ ဖလော်ရင့်(စ)မြို့၌ ၁၈၂၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထိုခေတ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံသားများသည် သား သမီးမွေးဖွားလျှင် မိမိတို့၏ မြို့ရွာဒေသ၏အမည်ဖြင့် မှည့် ခေါ်သည့် စိတ်အစွဲရှိကြသူများ ဖြစ်သောကြောင့် သမီးဖြစ်သူ ကို သူ့မိဘများမှ ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်ဟု အမည်ပေး ခဲ့သည်ဟူ၏။
ဖလော့ရင့်(စ)၏ မိဘများသည် ချမ်းသာကြ၏။
အထက်တန်းလွှာ အသိုက်အဝန်း၌ ဝင်ဆံ့ကြ၏။
နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးလောကတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနေကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးများအထိ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြ၏။
မတောင့်မတ မကြောင့် မကြ လိုတရ ဘဝများနှင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
ဖလော်ရင့်(စ) သည် ကျောင်းပညာအရာ၌လည်း သူ့ခေတ်က ပညာတတ် အမျိုးသမီးလောကတွင် ထိပ်တန်းမှ ရှိခဲ့သည်ဆို၏။
မိတ်ဆွေလည်း ပေါ၏။
ခရီးသွားခြင်းကို ဝါသနာပါ သဖြင့် မိမိတိုင်းပြည်သာမက နိုင်ငံရပ်ခြား တိုင်းပြည်များသို့ ပင် အလည်အပတ်သွားခဲ့၏။
စူးစမ်းဆင်ခြင်နိုင်သည့်သဘော ရှိသလို လူအများအကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ချင်သည့်ဆန္ဒ မှာ ပို၍ပို၍ ကြီးမားလာခဲ့သည်ဆို၏။
သို့သော် သူမသည် သူမဘဝကို ကျေနပ်အားရနိုင်ခြင်းမရှိ။
မိမိတို့မှာ ရှိသမျှသော အရာတို့သည် အချည်းအနှီးနှင့် အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော အဆောင် အယောင် ပကာသနများသာ ဖြစ်သည်ဟူသော အတွေးသစ် တို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဆို၏။
ထို့ကြောင့် အသက် ၃ဝ ကျော်အရွယ်တွင် လူသား အများတို့အား အကျိုးကျေးဇူးပြုသည့် လုပ်ငန်းတစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာလျှင် မိမိဘဝသည် တန်ဖိုးရှိသော၊ အဓိပ္ပာယ် စစ်မှန်ပြည့်ဝသော ဘဝဖြစ်မည်ဟူ၍ သူမစိတ်ထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိခဲ့သည်ဟူ၏။
မိဘများမှာလည်း မပြော သာ၍ ကြည့်နေခဲ့ပြီး သမီးစိတ်ချမ်းသာစေရန်သာ ခွင့်ပြုခဲ့ကြ ရသည်ဆို၏။
မိဘများမှ သမီးကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးလှသော်လည်း သမီး ဝါသနာပါနေသည့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သော သူနာပြု လုပ်ငန်းကို မလုပ်ရန် တားမြစ်ကြည့်ကြ၏။
စိတ်အပြောင်း အလဲဖြစ်စေရန် နိုင်ငံရပ်ခြား တိုင်းပြည်များသို့ စေလွှတ်ခဲ့၏။
သို့သော် မပြောင်းလဲခဲ့။
သမီးဖလော်ရင့်(စ)မှာ ထိုဝါသနာကို သာ စွဲမြဲခဲ့လေပြီ။
မိမိ စိတ်ဝင်စားခဲ့သော ထိုလုပ်ငန်းတာဝန်ကြီးကို မထမ်းဆောင်သေးမီ ဖလော်ရင့်(စ)သည် သူဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်မည့် ဆေးရုံများ၊ သူနာပြုစုနေသည့် သူနာပြုများ၏ဘဝ များစွာကို လေ့လာခဲ့လေ၏။
ထိုခေတ်က သူနာပြုများ၏ဘဝ သည် လူနာများပေါ်တွင် စေတနာမပါခဲ့သလို ဝတ္တရားကျေ လုပ်သည့်အပြင် ထိုလုပ်ငန်းသည် အောက်ဆုံးအလွှာသူဆင်းရဲ များသာ လုပ်သည့်အချိန် ဖြစ်သည်ဆို၏။
လူတကာရွံရှာ၍ ရှောင်ရှားသည့်လုပ်ငန်း။
ထိုလုပ်ငန်းကိုမှ ဖလော်ရင့်(စ) စိတ်ဝင်စားခဲ့ခြင်း။
ထို့ကြောင့် ကုသပြုစုခြင်းများ မစတင်မီ မိတ်ဆွေများနှင့် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ရောမမြို့သို့ စတင်သွားရောက်ခဲ့သည်။
ထိုရောမမြို့ကြီးတွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင် အဆောက်အဦများကို စိတ်မဝင်စား။
ဖလော်ရင့်(စ) စိတ်ဝင်စားသည်က ရိုမန်ကက် သလစ် ဘာသာဝင် သီလရှင်စစ္စတာများ၏ ကုသိုလ်ဖြစ်လုပ် ငန်းများ။
ထိုရောမမြို့ ဆေးခရက်ဟတ်ကွန်ဗင့်ကျောင်း၌ ဆယ် ရက်မျှ နေထိုင်ခဲ့ပြီး သီလရှင်တို့၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စေတနာ့ ဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများတွင် အဖွဲ့အစည်း ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပုံကို ကိုယ်တွေ့လေ့လာခဲ့သည်။
ထိုမှ ဂျာမနီပြည် ကိုင်ဇာစဝပ်မြို့။
ထိုမြို့၌ ဖလိဒ်နာ အမည်ရှိ ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာတစ်ဦး ဦးဆောင် လျက် ဆေးရုံသူနာပြုများအတွင်း သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း သူကြားသိခဲ့ရသည်ဆို၏။
ထိုအခါတွင် သူမတို့ အင်္ဂလန်တွင်လည်း ထိုသို့သူနာပြုလုပ်ငန်းများ စနစ် တကျ ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် ဆောင်ရွက်မည်။
သို့သော် အီတလီ၊ ဂျာမနီတို့မှာကဲ့သို့ ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်း ဘောင် ထဲမှ မဟုတ်ဘဲ ပြင်ပပုဂ္ဂိုလ်များမှ ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်သည့် လူမှုဝန်ထမ်းသက်သက် ဖြစ်စေရမည်ဟူ၍ သူမ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ သည်ဆို၏။
ထိုကာလမှာပင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် စေတနာ့ဝန် ထမ်းလုပ်ငန်းတွင် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ခင်မင်လေးစားစွာ ဆက်ဆံရမည့် မိတ်ဆွေကောင်း ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံ ခဲ့ရလေ၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဆစ်ဒနီဟားဗတ်။
ဟားဗတ် သည် အင်္ဂလိပ်နယ်စား မျိုးရိုး။
ဝန်ကြီးဟောင်း တစ်ဦး။
ဟားဗတ်တို့ဇနီးမောင်နှံနှင့် ဖလော်ရင့်(စ)တို့ ဆုံတွေ့မိရာမှ စိတ်သဘောထားနှင့် အယူအဆများကို သိရှိသွားပြီး လေးစား ခင်မင်မိခဲ့ကြသည်ဆို၏။
ဖလော်ရင့်(စ)အနေနှင့် သူဝါသနာပါ၍ ပြုလုပ်တော့ မည်ဖြစ်သော လုပ်ငန်းကြီးသည် သူကြီးပြင်းကျင်လည်ခဲ့ရာ ဘဝနှင့် မိုးနှင့်မြေဖြစ်နေသောကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် စတင် လုပ်ကိုင်ရန် နှောင့်နှေး၍ နေမိသည်ဆို၏။
သို့နှင့် ပြင်သစ်ပြည် ပါရီမြို့သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပြန်၏။
၁၈၄၉။
ပါရီမြို့တွင်လည်း စိန့်ဗင်ဆင့်ဒပေါအသင်းမှ သီလ ရှင် စစ္စတာနှစ်ယောက်နှင့် မိတ်ဆွေဖြစ် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။
စစ္စတာများမှ သူမအား အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇန္ဒီးယားမြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ၎င်းတို့အသင်းအကြောင်း ပြောကြားသဖြင့် စိတ်ဝင်စားကာ ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဥရောပတိုက်ကို ဖြတ် သန်း၍ အီဂျစ်ပြည်သို့ သွားခဲ့သည်။
အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇ`န္ဒီးယားမြို့သို့ ရောက်သော အခါ စိန့်ဗင်းဆင့်ဒပေါအသင်းမှ ထူထောင်ထားသည့် စာသင် ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများကို လိုက်လံကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။
ထိုမြို့မှ ရရှိခဲ့သည့် အကျိုးကျေးဇူးများကား ဆေးရုံလုပ်ငန်း တွင် တိကျသောစည်းကမ်းနှင့် စနစ်တကျ အုပ်ချုပ်နိုင်ရေး သည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်း သိမြင်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုမှအပြန် ဂျာမနီသို့ သွားရောက်ကာ ဖလိဒ်နာ၏ ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန် အမျိုးသမီးသင်းထောက်သင်တန်း ကျောင်းသို့ဝင်ပြီး လေ့လာခဲ့သေးသည်။
ထိုသူနာပြုသင်တန်း ကိုလည်း အထူးနှစ်သက် သဘောကျခဲ့ပြန်၏။
ထိုခရီးစဉ်အားလုံးတွင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဆင်းရဲ ဒုက္ခရောက်နေသူများ၊ ရောဂါဝေဒနာရှင်များအတွက် မည်သို့ သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ ရှိလေသနည်းဟု မေးမြန်း စူးစမ်းကာ တကူးတက သွားရောက်လေ့လာသည်ဟုဆို၏။
ထိုသို့ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့ရင်းမှ မိမိတို့တိုင်းပြည်တွင် ထိုကဲ့သို့လုပ်ငန်းမျိုးသည် အခြေခံမျှပင် မရှိကြောင်း သူတွေးမိ လာဆို၏။
မွမ်းမံရုံနှင့်မရ၊ အသစ်တည်ထွင်ရမည်ကိုလည်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်ဆို၏။
သို့နှင့် မိဘများနှင့် အသိုက် အဝန်းကို ဖလော်ရင့်(စ)မှ ဖွင့်ဟတိုင်ပင်ရာ မိဘများမှသဘော မတူခဲ့ပေ။