kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ငယ်ကအချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်း ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
အဓိပ္ပာယ် ငယ်ကချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာ ဆိုသည်မှာ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက စတင်ခဲ့သော ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုသည် နှစ်ပေါင်းမည်မျှပင် ကြာမြင့်စေကာမူ မေ့ပျောက်နိုင်စွမ်းမရှိဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ငယ်ဘဝ၏ အမှတ်တရများနှင့် ခံစားချက်များသည် လူတို့၏ စိတ်တွင် နက်ရှိုင်းစွာ စွဲထင်ကျန်ရစ်တတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ငယ်စဉ်က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ချစ်ခင်မှု၊ ရင်းနှီးမှုများသည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ တည်ရှိနိုင်ပြီး လူကြီးဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ပြန်လည်အမှတ်ရနေတတ်သည်။
အထူးသဖြင့် ပထမဦးဆုံး ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကို ခံစားရချိန်သည် လူတို့၏ ဘဝတွင် အမှတ်ရစရာ အဖြစ်ဆုံး အတွေ့အကြုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်း၊ ငယ်ကချစ် အနှစ် တစ်ရာ မမေ့သာ ဆိုတဲ့စကားလို ကြည်ကြည်နှင့် အစ်ကိုတော့ ကလေးဘဝက စ၍ အတူတကွ ကျောင်းမှာနေပြီး ရင်းရင်းနှီးနှီး ချစ်ခင်လာကြတာမို့ ဘယ်ခါမှ မေ့နိုင်တာမျိုးမဟုတ်ဘူး။
[၁၂၇၆] မြင့်၊ ဒု။
နှမတော်နှင့် ဘယ်သူ့ကို ပိုချစ်တယ်ဆိုတာ မှန်မှန် မိန့်တော်မူစမ်းပါ။
ငယ်ကချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာဆိုသည့်အတိုင်း ငယ်ချစ်ကို အချစ်တော် ပိုတယ်မဟုတ်လားဘုရာ့။
[၁၂၉၂] ဒဂုန်၊ ၁၀၊ ၁၂၀။
ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ငယ်ကချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာ နှင့် အလားတူ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်း ဆိုသည်မှာ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ပေါင်းသင်းခဲ့သော မိတ်ဆွေ သို့မဟုတ် အပေါင်းအသင်းများကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သော်လည်း မေ့ပျောက်နိုင်စွမ်း မရှိဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ငယ်ဘဝ၏ ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးများသည် လူတို့၏ စိတ်တွင် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ စွဲထင်ကျန်ရစ်တတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ငယ်စဉ်က အတူတကွ ကစားခဲ့ကြသော၊ ပညာသင်ကြားခဲ့ကြသော မိတ်ဆွေများသည် ဘဝ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အချိန်ကြာမြင့်စွာပင် ပြန်လည်အမှတ်ရနေတတ်သည်။
အနှစ်တစ်သောင်း ဟူသော စကားရပ်သည် အလွန်ကြာမြင့်သော ကာလကို တင်စား၍ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
တကယ့် အနှစ်တစ်သောင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ပါ။
ကိုးကားချက်များ ငယ်ကချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာ၊ ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်းဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ကိုယ့်သားကိုယ့်မယားဆုတိာ ဘယ်မေ့နိုင်ပါ့မလဲ။
[၁၂၇၉] မှာ။
ကိုယ့်လင်အပေါ်မှာ ဘယ်မှာ မေတ္တာ ပြတ်ကင်းနိုင်ပါ့မလဲ၊ ကျောင်းသား ဘဝက အစပြုပြီး ချစ်လာတဲ့ ယောက်ျားပါ အမေ။
ငယ်ကချစ် အနှစ်တစ်ရာ မမေ့သာ၊ ငယ်ကပေါင်း အနှစ်တစ်သောင်း မမေ့ကောင်းဆိုတဲ့ စကားကိုလည်း အမေ ကြားဖူးမှာပါပဲ၊ [၁၂၈၂] ဝေဝေ။
၁၄၂။
ငွေနှင့်မိန်းမ စပ်လျဉ်းက၊ ရိုးကြသူပင် ဆန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငွေနှင့်မိန်းမ၊ စပ်လျဉ်းက၊ ရိုးကြသူပင် ဆန်း ဆိုသည်မှာ အလွန်ရိုးသားသော ယောက်ျားပင်ဖြစ်စေကာမူ ငွေကြေး သို့မဟုတ် မိန်းမနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် ထူးခြားသော အပြုအမူများ ပြုမူတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်သဘောထားသည် အခြေအနေအချို့တွင် ပြောင်းလဲသွားနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် ငွေကြေး သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်နှင့် ပတ်သက်လာပါက မူလ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် သွေဖည်သော အပြုအမူများ ပြုလုပ်တတ်သည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ငွေကြေးနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်သည် လူတို့၏ စိတ်ကို အလွယ်တကူ လွှမ်းမိုးနိုင်သော အရာများဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို စောင့်ထိန်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ ငွေနှင့်မိန်းမ၊ စပ်လျဉ်းက၊ ရိုးကြသူပင်ဆန်းစမြဲတည်း ဆိုသော စကားသည် ကိလေသာကုန်ခန်း မဂ်နန်းခိုမှီး လောဘသက္ကာယမီးငြိမ်းသူတို့မှ လွဲ၍ ၃၁- ဘုံတွင် ကျင်လည်သူတိုင်းအတွက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်ရာ…၊ [၁၃၀၂ -ခန့်] စနေမ။
ငွေနှင့်မိန်းမ၊ စပ်လျဉ်းက၊ ရိုးကြသူပင် ဆန်း၏တည်း ဆိုစကားအရမည်မျှ ရိုးသားသည်၊ မည်မျှ သိက္ခာရှိသည်ဆိုသော်လည်း ငွေနှင့် မြှူက ကြည်ကြည်ဖြူဖြူ လိုက်လျောတတ်ကြသည်။
[၁၃၁၈] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၂၊၂။
ငွေများ တရားနိုင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငွေများ တရားနိုင် ဆိုသည်မှာ အဂတိလိုက်စားမှုများ လွှမ်းမိုးနေသော အခြေအနေတွင် အမှုအခင်း တစ်ခုခု ဖြစ်ပွားပါက ငွေကြေးများများ ပေးနိုင်သူသည် တရားရုံးတွင် အနိုင်ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တရားစီရင်ရေးတွင် ငွေကြေး၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ထားသည်။
တရားမျှတမှုသည် ငွေကြေးပေါ်တွင် မူတည်နေပါက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများသည် တရားဥပဒေ၏ အကာအကွယ်ကို မရရှိနိုင်တော့ပေ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် တရားမျှတသော လူ့အဖွဲ့အစည်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် အဂတိလိုက်စားမှုကို တိုက်ဖျက်ရန် မည်မျှ အရေးကြီးကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။
ကိုးကားချက်များ ငွေများ တရားနိုင်ဆိုတဲ့အတိုင်း တရားစရီ င်တဲ့အခါ ငွေများများ ပေးပြီဆိုမှဖြင့် အရေးကုန် အနိုင်ပေးလိုက်တာတဲ့၊ [၁၂၇၈] သာရီ၊ မ။
အဂတိတရားများမှ ကင်းစင်စေ၊ ငွေများ တရားနိုင်မဖြစ်စေနှင့်။
[၁၃၂၉] နိုင်လုပ်ကြံ။
ငှက်ပျော ကဆုန်၊ ဝါး နယုန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငှက်ပျော ကဆုန်၊ ဝါး နယုန် ဆိုသည်မှာ ငှက်ပျောပင်ကို ကဆုန်လတွင် စိုက်ပျိုးသင့်ပြီး ဝါးပင်ကို နယုန်လတွင် စိုက်ပျိုးသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာသီဥတုနှင့် လအလိုက် သီးပင်စားပင်များ စိုက်ပျိုးသင့်သော အချိန်ကို ဖော်ပြသည်။
ကဆုန်လသည် မိုးဦးကျကာလဖြစ်ပြီး ငှက်ပျောပင် စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော အချိန်ဖြစ်သည်။
နယုန်လသည် မိုးကာလ အစပိုင်းဖြစ်ပြီး ဝါးပင် စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော အချိန်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ရာသီဥတု၏ အရေးပါမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ရှေးယခင်ကတည်းက လယ်သမားများသည် ဤဆိုရိုးစကားကို အခြေခံ၍ စိုက်ပျိုးချိန်ကို ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ ထိုစိုက်ပျိုးချိန်ကာလကို အစွဲပြု၍ ငှက်ပျော ကဆုန်၊ ဝါး နယုန်ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြောဆိုစမှတ် ပြုခဲ့ကြကုန်၏။
[၁၃၁၇] ပုံပြဆေး၊ တ။
ငှက်ပျောတစ်ခိုင် သားတစ်ထိုင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငှက်ပျောတစ်ခိုင် သားတစ်ထိုင် ဆိုသည်မှာ ငှက်ပျောခိုင်တစ်ခိုင် စတင်ထွက်ရှိချိန်မှ ရင့်မှည့်ချိန်အထိ ကြာမြင့်သော ကာလသည် ကလေးတစ်ယောက် မွေးဖွားပြီးနောက် ထိုင်နိုင်သည်အထိ ကြာမြင့်သော ကာလနှင့် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် တူညီသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်နှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် အချိန်ကာလကို မှတ်သားလွယ်ကူစေရန် ရည်ရွယ်သည်။
ကလေးတစ်ယောက်သည် မွေးဖွားပြီးနောက် ၆ လမှ ၇ လခန့်တွင် ထိုင်နိုင်လာသည်။
ထိုအချိန်သည် ငှက်ပျောခိုင်တစ်ခိုင် ရင့်မှည့်ချိန်နှင့် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် တူညီသောကြောင့် ဤဆိုရိုးစကားကို အသုံးပြုကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူကြီးများ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် အတွေ့အကြုံများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ ငှက်ပျောတစ်ခိုင် သားတစ်ထိုင် ဟူသည့်စကားအတိုင်း ငှက်ပျောတစ်ခိုင် ရင့်ထွားလာရန် ခုနစ်လခန့်ကြာတတ်ပေသည်။
[၁၃၁၆] စာဗိမာန်၊၂၊ ၈။
ငှက်ပျောခိုင်ထွက်ပြီး ၆-လ၊ ၇-လခန့်မှာ မှည့်လေ့ရှိပါတယ်။
… ငှက်ပျောတစ်ခိုင် သားတစ်ထိုင်လို့တောင် လူကြီးများ ဆိုရိုးထားကြပါတယ်။
[၁၃၃၄] သွေးသောက်၊ ၄၄၃။
ငှက်ပျော လက်တစ်နှိုက်၊ အုန်း တည်စိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ငှက်ပျောလက်တစ်နှိုက်၊ အုန်းတည်စိုက် ဆိုသည်မှာ ငှက်ပျောပင်ကို စိုက်ပျိုးရာတွင် တစ်တောင်ခန့် ကျင်းနက်အောင် တူးပြီး စိုက်ရပြီး အုန်းပင်ကိုမူ မြေပေါ်တွင်ပင် တည်၍ စိုက်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ငှက်ပျောပင်နှင့် အုန်းပင်တို့၏ မတူညီသော စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်များကို ဖော်ပြသည်။
ငှက်ပျောပင်သည် မြေအောက်တွင် အမြစ်များစွာ ဖြာထွက်သောကြောင့် ကျင်းနက်နက်တူး၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
အုန်းပင်သည် မြေပေါ်တွင် အမြစ်များ ဖြာထွက်သောကြောင့် မြေပေါ်တွင် တည်၍ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
လက်တစ်နှိုက် ဆိုသည်မှာ လက်လေးသစ်ခန့်ရှိသော အတိမ်အနက်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သီးပင်စားပင်များ စိုက်ပျိုးရာတွင် သဘာဝအခြေအနေနှင့် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကား ငှက်ပျော လက်တစ်နှိုက်၊ အုန်း တည်စိုက်တဲ့ လူလေး၊ ငှက်ပျောပင် စိုက်ရင် တစ်တောင်အထိ ကျ င်းတူးပြီး စိုက်ရမယ်။
အုန်းပင်ဆိုရင်တော့ ကျင်းနက်နက် တူးရမယ်။
စိုက်ရင်တော့ မြေပေါ်မှာ တည်စိုက်ရမယ်။
ဒါမှ အပင်ဖြစ်လွယ်ပြီး အသီးမှာ မြန်မြန် သီးလွယ်တာပေါ့၊ [၁၃၅၁] ကျေးကလေး။
ငှက်မသိက ဆက်ရက်ချိုးထင်၊ အချက်မသိက သမက်ကို သူခိုးထင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ငှက်မသိတော့ ဆက်ရက် ချိုးထင် ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
အဓိပ္ပာယ် ငှက်မသိက ဆက်ရက်ကို ချိုးထင်၊ အချက်မသိက သမက်ကို သူခိုးထင် ဆိုသည်မှာ ငှက်အမျိုးအစားကို ခွဲခြားမသိပါက ဆက်ရက်ငှက်ကိုပင် ချိုးငှက်ဟု ထင်တတ်သကဲ့သို့ အကြောင်းစုံ အချက်အလက်ကို သေချာစွာ မသိပါက သမက်လောင်းကိုပင် သူခိုးဟု ထင်မှတ်မှားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အကြောင်းအရာတစ်ခုကို သေချာစွာ မလေ့လာဘဲ အပေါ်ယံကိုသာ ကြည့်၍ အကဲဖြတ်ခြင်း၏ မှားယွင်းနိုင်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ဆက်ရက်ငှက်နှင့် ချိုးငှက်သည် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ဆင်တူသော်လည်း မတူညီသော ငှက်မျိုးစိတ်များဖြစ်သည်။
ထို့အတူ သမက်လောင်းသည် သမီးနှင့် ချိန်းဆိုတွေ့ဆုံခြင်းသည် မရိုးမဖြောင့်သော ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ချစ်ခင်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
အကြောင်းစုံကို မသိဘဲ အထင်လွဲမှားခြင်းသည် မလိုလားအပ်သော ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာရာကို သေချာစွာ စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီးမှ ဆုံးဖြတ်သင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ ပွဲကြည့်ဖူးလို့ ကြားရသည်မှာ ငှက်ကို မသိက ဆက်ရက်ကို ချိုးထင်သည်၊ အချက်ကျမသိက သမက်ကို သူခိုးထင်သည်ဟု သို့လိုသဘင်သည်များ သုံးကြပါသည်။
[၁၂၉၄] ဗျိုင်းနား။
ဆက်ရက်သည်… ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်ပမာဏမှာ ချိုးနှင့် တူညီလှသဖြင့် ငှက်မသိက ဆက်ရက် ချိုးထင်၊ အချက်မသိက သမက် သူခိုးထင် ဟူ၍ ဥပမာပေး ဆိုရိုးစကားကို တီထွင်ခဲ့လေသည်။
[၁၃၁၇] ပြုံပဆေး၊ ဆ၊ ပ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ငှက်မသိတော့ ဆက်ရက် ချိုးထင် စကားပုံ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ငှက်သိုက် မြေနား၊ ပြုလေငြား၊ မိုးများ ရွာဘူးပ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငှက်သိုက် မြေနား၊ ပြုလေငြား၊ မိုးများ ရွာဘူးပ ဆိုသည်မှာ ငှက်များသည် မြေပြင်နှင့် နီးကပ်သော နေရာများတွင် အသိုက်ဆောက်လုပ်ပါက ထိုနှစ်တွင် မိုးခေါင်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သဘာဝကို လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ရာသီဥတု ခန့်မှန်းချက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ငှက်များသည် ရာသီဥတု၏ အပြောင်းအလဲကို အာရုံခံနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မိုးခေါင်မည့်နှစ်တွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်မှုများ ရှိနိုင်သောကြောင့် ငှက်များသည် လုံခြုံရေးအတွက် မြေပြင်နှင့် နီးကပ်သော နေရာများတွင် အသိုက်ဆောက်ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝလက္ခဏာများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ရာသီဥတုကို ခန့်မှန်းနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ငှက်သိုက် မြေနား၊ ပြုလေငြား၊ မိုးများ ရွာဘူးပ။
[၁၂၉၆-ခန့်] သုတသန်။
ငှက်သိုက် မြေနား၊ ပြုလေငြား၊ မိုးများ ရွာဘူးပ။
စကားခြောက်ခွန်း၊ လူ၌ထွန်း၊ လေးခွန်းကိုပယ်၊ နှစ်ခွန်းတည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားခြောက်ခွန်း၊ လူ၌ထွန်း၊ လေးခွန်းကိုပယ်၊ နှစ်ခွန်းတည် ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားသည် လူတို့ပြောဆိုသော စကားခြောက်မျိုးအနက် လေးမျိုးကို ပယ်ရှားပြီး ဟုတ်မှန်၍ အကျိုးရှိပြီး သူတစ်ပါးကို နှစ်သက်စေသော စကားနှင့် ဟုတ်မှန်၍ အကျိုးရှိသော်လည်း သူတစ်ပါးကို မနှစ်သက်စေသော စကားဟူ၍ နှစ်မျိုးကိုသာ အသုံးပြုသင့်ကြောင်း ညွှန်ပြတော်မူသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ပါဠိတော်လာ စကားခြောက်မျိုးမှာ- ၁။
ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူနာလို (မှန်ကန်တယ်၊ အကျိုးရှိတယ်၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ဝမ်းမြောက်စေတယ်) ၂။
ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးရှိ၊ သူမနာလို (မှန်ကန်တယ်၊ အကျိုးရှိတယ်၊ သူတစ်ပါးကို ဝမ်းနည်းစေနိုင်တယ်) ၃။
ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူနာလို (မှန်ကန်တယ်၊ အကျိုးမရှိဘူး၊ သူတစ်ပါးကို ဝမ်းမြောက်စေတယ်) ၄။
ဟုတ်မှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူမနာလို (မှန်ကန်တယ်၊ အကျိုးမရှိဘူး၊ သူတစ်ပါးကို ဝမ်းနည်းစေတယ်) ၅။
မဟုတ်မမှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူနာလို (မမှန်ကန်ဘူး၊ အကျိုးမရှိဘူး၊ သူတစ်ပါးကို ဝမ်းမြောက်စေတယ်) ၆။
မဟုတ်မမှန်၊ အကျိုးမရှိ၊ သူမနာလို (မမှန်ကန်ဘူး၊ အကျိုးမရှိဘူး၊ သူတစ်ပါးကို ဝမ်းနည်းစေတယ်) မြတ်စွာဘုရားသည် ပထမနှစ်မျိုးကိုသာ ပြောဆိုသင့်ကြောင်း၊ ကျန်လေးမျိုးကို ရှောင်ရှားသင့်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်များ စကားခြောက်ခွန်း၊ လူ၌ထွန်း၏၊ ကျယ်ဝန်းသိမြင်၊ အကျိုးထင်မှ၊ ဟောကျင်တတ်အား၊ ဘုရားတို့မူ၊ မယူလေဖြစ်၊ လေးခွန်းပစ်၍၊ စင်စစ်ဟုတ်မှန်၊ ကျိုးကြောင်းတန်က၊ မလွန်စေမြို့၊ မနှစ်လို့နှင့်၊ နှစ်လို့နှစ်ဦး၊ ဟောဖူးဧကန်၊ [၈၅၃] ပါမီ ၃၇။
လောကလီူသားတို့မူကား ခြောက်ခွန်းသောစကားကိုပင် ပြောဆြိုကကုန် သတည်း။
စကားခြောက်ခွန်း၊ လူ၌ထွန်း၊ လေးခွန်းကိုပယ်၊ နှစ်ခွန်းတည် ဟုလင်္ကာရေးစပ်ထားသည်ကို ထောက်သဖြင့် ဆင်ခြင်ရန် ဖြစ်ချေသည်။
[၁၂၅၇] ပေါဒီ။
၅၁၇။
စကားဆိုထွေ သူလိုစေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားဆိုထွေ သူလိုစေ ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါးကို နှစ်သက်စေသော၊ ကြားရသူကို သဘောကျစေသော စကားမျိုးကို ပြောဆိုသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ချိုသာသော စကားကို အသုံးပြုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် ချိုသာသော စကားကို ကြားရပါက စိတ်ချမ်းသာပြီး ပြောဆိုသူကိုလည်း သဘောကျနှစ်သက်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အခြားသူများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ယဉ်ကျေးပျူငှာသော စကားလုံးများကို ရွေးချယ်သုံးစွဲသင့်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ကောင်းမွန်သော စကားပြောဆိုမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ သုံးပါးသော အပြီးအစီးကို လိုသော သူသည် လမိုင်းထားလေကျီများ စေ၊ စကားဆိုထွေ သူလိုစေ၊ ပေးကမ်းများထွေ နှံ့စပ်စေ၊ [၈၆၃] ကန်မင်း။
စကားဆိုထွေသူလိုစေ၊ ပေးကမ်းများထွေ နှံ့စပ်စေဟူ၍လည်းကောင်း၊ [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်း။
စကားနောက် တရားပါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားနောက် တရားပါ ဆိုသည်မှာ ပြောဆိုလိုက်သော စကားတိုင်းတွင် အကြောင်းအရာ၊ အဓိပ္ပာယ်၊ သက်ရောက်မှု တစ်စုံတစ်ခု ပါဝင်နေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ထို့ကြောင့် စကားကို ပေါ့ပေါ့တန်တန် မပြောသင့်ဘဲ သတိနှင့် ဆင်ခြင်၍ ပြောဆိုသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကား၏ တန်ဖိုးနှင့် သက်ရောက်မှုကို အလေးထားဖော်ပြသည်။
စကားတစ်ခွန်းသည် လူတစ်ဦး၏ ဘဝကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သကဲ့သို့ လူမှုဆက်ဆံရေးကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် စကားပြောဆိုရာတွင် အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်ပြီး တာဝန်ယူမှု အပြည့်ဖြင့် ပြောဆိုသင့်သည်။
အခြားဆိုရိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှု စကားနောက် တရားပါ ဆိုရိုးနှင့် ဆင်တူသော အခြားဆိုရိုးစကားများလည်း ရှိပါသေးသည်။
ဥပမာအားဖြင့် နှုတ်လွန်လျှင် ဘေးရောက်တတ်သည်၊ စကားကို ဆင်ခြင်ပြော စသည်တို့သည်လည်း စကားပြောဆိုရာတွင် သတိထားသင့်ကြောင်းကို အလားတူ သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ မယားချင်း မိုးမွှန်အောင်ခေါ်သည်။
ဤသို့ ခေါ်ခြင်းမှာ အကျောကြီးနှင့် ခေါ်ခြင်းလော၊ စကားနောက် တရားပါ ခေါ်ခြင်းလောမသိ။
[၁၃၁၂] မေလေး။
ရှင် အပြောသမားမှန်း ကျွန်မသိပါပြီ၊ စကားနောက် တရားပါမှ ကောင်းပါတယ်။
သင်္ကြန်အမြောက်လို အဆန်မပါဘဲ အသံသာမြည်နေမယ်ဆိုလျှင် အလကားပဲ။
စကားနည်း ရန်စဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားနည်း ရန်စဲ ဆိုသည်မှာ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားနိုင်သော အခြေအနေမျိုးတွင် တစ်ဦးဦးက စကားဆက်မပြောဘဲ တိတ်ဆိတ်နေလိုက်ခြင်းဖြင့် ရန်ပွဲသည် ပြေငြိမ်းသွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားအများအပြား ပြောဆိုခြင်းသည် ရန်ပွဲကို ပိုမိုကြီးထွားစေနိုင်ပြီး တိတ်ဆိတ်ခြင်းသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အမျက်ထွက်နေချိန်တွင် စကားများများ ပြောဆိုပါက စိတ်ခံစားမှုများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး အခြေအနေကို ပိုမိုတင်းမာစေနိုင်သည်။
တိတ်ဆိတ်ခြင်းသည် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပြီး ပြဿနာကို အေးဆေးစွာ ဖြေရှင်းနိုင်ရန် အခွင့်အရေးကို ပေးသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် စကားကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စကားနည်း ရန်စဲ အချိန်မဖြုန်းရအောင်ဆိုပြီး ငွေထုတ်ပေးလိုက်ရော။
[၁၂၉၉] သူရိယ။
ဆရာဖေအနေဖြင့် စကားနည်း ရန်စဲသဘောမျိုးဖြင့် ရပ်တန်းကရပ် လိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
[၁၃၂၉] မြန်စာတိုက်ပွဲ။
စကားများ အမှားပါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားများ အမှားပါ ဆိုသည်မှာ စကားကို အလွန်အကျွံ ပြောဆိုပါက ပြောဆိုရာတွင် အမှားအယွင်းများ ပါဝင်လာနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
စကားအများကြီး ပြောခြင်းဖြင့် အမှားတစ်ခုခုကို ကျူးလွန်မိရန် အခွင့်အရေး ပိုများလာသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် စကားပြောများလာပါက စဉ်းစားချိန် နည်းပါးလာပြီး မဆင်မခြင် ပြောဆိုမိတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားကို လိုရင်းတိုရှင်း ပြောဆိုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြထားသည်။
အခြားဆိုရိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှု စကားများ အမှားပါ နှင့် ဆင်တူသော အခြားဆိုရိုးစကားများလည်း ရှိပါသေးသည်။
စကားနောက် တရားပါ ဆိုရိုးနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပြီး စကားတိုင်းတွင် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်မှု ရှိသောကြောင့် အမှားပါဝင်နိုင်ခြေကို လျော့ချရန် သတိထားသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ စကားများလျှင် အမှားပါတတ်သည်ဆိုသောအတိုင်း နှုတ်၊ လျှာကိုများစွာ လှုပ်ရှားစေလျက် စကားများများ ပြောလေ့ရှိသောသူသည် အမှားပေါင်း များစွာနှင့် အခါခါ တွေ့ကြုံတတ်လေ၏။
[၁၂၉၁] နီမာ။
စကားအရာ အင်္ဂါလေးတန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားအရာ အင်္ဂါလေးတန် ဆိုသည်မှာ စကားပြောဆိုရာတွင် ပြည့်စုံရမည့် အင်္ဂါလေးပါးရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ထိုအင်္ဂါလေးပါးမှာ- ၁။
သုဘာသိတ (Su bhāsita) - ပြေပြစ်သော စကား၊ ကောင်းမွန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်း။
နားထောင်သူကို စိတ်ချမ်းသာစေသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
ပိယဝါစာ (Piya vācā) - ချစ်ခင်နှစ်သက်ဖွယ်သော စကား၊ ချိုသာသော စကားကို ပြောဆိုခြင်း။
ရိုသေလေးစားမှုနှင့် ချစ်ခင်မှုကို ဖော်ပြသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
သစ္စာ (Sacca) - မှန်ကန်သော စကား၊ ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာကို ပြောဆိုခြင်း။
မုသားမပါသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
ဓမ္မ (Dhamma) - တရားနှင့် လျော်ညီသော စကား၊ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာနှင့် ညီညွတ်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်း။
အကျိုးအကြောင်း ဆီလျော်သော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
ဤအင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းသည် လူမှုဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး အပြန်အလှန် လေးစားယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်ပြီး ကောင်းမွန်သော စကားကိုသာ ရွေးချယ်ပြောဆိုသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စကားအရာ၊ အင်္ဂါလေးတန်၊ ဆိုရန်ထောက်ချင့်၊ ဆိုလမ်းသင့်၍၊ နိမ့်မြင့်ဖွယ်ရာ၊ ခုသည်စာတွင်၊ စီသာပါကြောင်း၊ [၁၁၄၆] ရာမ၊ ပ။
ပြောကပြေပြစ်၊ ချစ်နှစ်လို့ရန်၊ ဟုတ်မှန်ဖြောင့်သား၊ တရားညီစွာ၊ နီတိလာတိုင်း၊ အင်္ဂါလေးပုံ၊ ပြည့်စုံစကား၊ ခိုင်တည်ကြား၍၊ [၁၂၆၆] မဃ ၂၁၅။
သုဘာသိတ၊ ပိယဝါစာ၊ သစ္စာ၊ ဓမ္မဟူ၍ စကားအရာ အင်္ဂါလေးတန် ရှိလေသည်။
စနည်းကို တောင်၊ တဘောင်ကို မြောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စနည်းကို တောင်၊ တဘောင်ကို မြောက် ဆိုသည်မှာ တောင်အရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော စနည်း နှင့် မြောက်အရပ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော တဘောင် တို့သည် အများအားဖြင့် မှန်ကန်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ယုံကြည်မှုနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
စနည်း ဆိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း ပြောဆိုနေကြသော သတင်းအစအန၊ ကောလဟာလများကို ရည်ညွှန်းသည်။
တဘောင် ဆိုသည်မှာ အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပျက်မည့် အကြောင်းအရာများကို လင်္ကာ သို့မဟုတ် ကဗျာအဖြစ် ရေးသားထားသော အရာကို ရည်ညွှန်းသည်။
ရှေးယခင်က လူတို့သည် သတင်းအချက်အလက် ရရှိမှု အားနည်းသောကြောင့် စနည်းနှင့် တဘောင်များကို အလွန်ယုံကြည်ကြသည်။
တောင်အရပ်နှင့် မြောက်အရပ်သည် ထူးခြားသော သဘာဝ အနေအထားများ ရှိသောကြောင့် ထိုအရပ်များမှ ထွက်ပေါ်လာသော သတင်းများနှင့် ခန့်မှန်းချက်များသည် ပိုမိုတိကျသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သတင်းအချက်အလက်များကို ရယူရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စနည်းကိုတောင်၊ တဘောင်ကိုမြောက်၊ အရပ်ဖောက်၍၊ ယူကောက် နှိုင်းညှိ၊ ဆိုရိုးရှိရှင့်၊ [၁၂၆၆] မဃ ၁၉၃။
စနည်းကို တောင်၊ တဘောင်ကို မြောက် ဆိုသည်နှင့်အညီ အမရပူရမြို့ တောင်မျက်နှာ ကောလီဓာတ် ကုန်းမော်တံခါးတွင် စနည်းနာခံရာတွင်၊ [၁၂၈၅] သုသော၊ ဆ။
စပါး တကုဗြတ်၊ မယား တစ်ခုလပ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဆန်မှာ စကုဗြတ်၊ လူမှာတစ်ခုလပ် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် စပါး စကုဗြတ်၊ မယား တစ်ခုလပ် ဆိုသည်မှာ စပါးများထဲတွင် စကုနယ်မှ ထွက်သော ဗြတ်စပါးသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ မယားများထဲတွင် တစ်ခုလပ်မယားသည် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု၏ အကောင်းဆုံးကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
စပါး စကုဗြတ် ဆိုသည်မှာ စကုနယ် (မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်တစ်ခု) မှ ထွက်သော ဗြတ်စပါးသည် အရည်အသွေးကောင်းမွန်ပြီး ထမင်းစားကောင်းသောကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားသည်။
မယား တစ်ခုလပ် ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်တစ်ကြိမ် ကျဖူးသော အမျိုးသမီးကို ရည်ညွှန်းသည်။
ရှေးခေတ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် တစ်ခုလပ် အမျိုးသမီးများသည် ဘဝအတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်မှု၊ အိမ်မှုကိစ္စ ကျွမ်းကျင်မှုတို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ပိုမိုသင့်လျော်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ တန်ဖိုးထားမှုများနှင့် အယူအဆများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် ဤဆိုရိုးစကားကို အသုံးပြုမှု နည်းပါးလာသော်လည်း ရှေးရိုးစကားတစ်ခုအနေဖြင့် လူသိများဆဲဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ကလီကမာ၊ မိန်းမယဉ်တကာ၊ ကြက်ကိုတောင်ပြန်၊ ဆန်ကို အိဗြတ်၊ ဆိုရိုးမှတ်ကြသည်၊ တစ်ခုလပ် နှစ်ခုလပ်၊ သုံးခုလပ် တစ်လင်ကွာ၊ [၁၁၄၆] ရာမ၊ ပ။
ဆန်မှာလည်း စကုဗြတ်၊ လူမှာလည်း တစ်ခုလပ် အပြုအစုတတ် တယ်လို့ ဆိုတာ။
တစ်ခုလပ်ဘဝမှာ အင်မတန် ကောင်းပါတယ်ကွယ်ဟု ဆိုလေ၏။
ခွေးကပ်၊ ကြွေးကပ်၊ ပွေးကပ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခွေးကပ်၊ ကြွေးကပ်၊ ပွေးကပ် ဆိုသည်မှာ အိမ်၌ ခိုကပ်နေသော ခွေးကို မောင်းထုတ်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ အကြွေးတစ်ခါ တင်ရှိပါက ပြန်လည်ဆပ်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင် စွဲကပ်နေသော ပွေးရောဂါကို အမြစ်ပြတ်အောင် ကုသရန် ခက်ခဲခြင်းတို့ကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဖယ်ရှားရန် သို့မဟုတ် ကုသရန် ခက်ခဲသော အရာသုံးမျိုးကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ခွေးကပ် ဆိုသည်မှာ အိမ်တွင် အလွယ်တကူ မောင်းထုတ်၍ မရသော ခွေးကို ရည်ညွှန်းသည်။
ခွေးသည် အိမ်နှင့် ရင်းနှီးပြီး အစာကျွေးထားပါက မောင်းထုတ်ရန် ပို၍ ခက်ခဲသည်။
ကြွေးကပ် ဆိုသည်မှာ တစ်ခါ တင်ရှိပြီးသော အကြွေးကို ပြန်လည်ဆပ်ရန် ခက်ခဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
အကြွေးသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာနိုင်ပြီး စီးပွားရေး အခက်အခဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ပွေးကပ် ဆိုသည်မှာ အရေပြားရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သော ပွေးသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် စွဲကပ်ပါက အမြစ်ပြတ်အောင် ကုသရန် ခက်ခဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သတိထားသင့်သော အရာသုံးမျိုးကို ဖော်ပြသည်။
ခွေးကို အိမ်တွင် မွေးမြူရာတွင် သတိထားသင့်ပြီး၊ အကြွေးမယူမိအောင် သတိထားသင့်ကာ၊ ပွေးရောဂါ မဖြစ်ပွားအောင် သန့်ရှင်းစွာ နေထိုင်သင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ခမေကြီးရွာ ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ခမေကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၅၈၉ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခမေကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၈ ဦး၊ မ ၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ။
ငါ့ဝမ်းပူဆာ မနေသာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ငါ့ဝမ်းပူဆာ မနေသာ ဆိုသည်မှာ ဝမ်းရေး (စားဝတ်နေရေး) ကြောင့် မလွှဲမရှောင်သာဘဲ မလုပ်ချင်သော အလုပ်ကိုပင် လုပ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ ဘဝရပ်တည်ရေးအတွက် မည်မျှ အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အသက်ရှင်ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် လူတို့သည် မိမိတို့ မနှစ်သက်သော အလုပ်များ၊ စိန်ခေါ်မှုများ၊ အခက်အခဲများကိုပင် ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားရတတ်သည်။
ဝမ်းပူဆာ ဆိုသည်မှာ ဗိုက်ဆာခြင်း၊ စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ ရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဘဝ၏ မလွယ်ကူမှုကို ပုံဖော်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ မြွေ ဘာလို့ ကိုက်ရတယ်၊ ငါ့ဝမ်းပူဆာ မနေသာလို့ ကိုက်ရတယ်၊ [၁၃၀၂] သားချော့။
ကျွန်တော် မကျေမနပ် ဖြစ်မိ၏။
မရေးဘဲ နေလို၏။
သို့သော် ငါ့ဝမ်း ပူဆာ မနေသာ သဖြင့် ခေါင်းငုံ့ အလျှော့ပေးကာသာလျှင် ငွေကလေးအစိတ်နှင့် ရေးခဲ့ရပေသတည်း။
[၁၃၁၉] စာဗိမာန်၊ ၆၊ ၄။
စကားစကား ပြောဖန်များ စကားထဲက ဇာတိပြ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ် "စကားစကား၊ ပြောပါများ၊ စကားထဲက ဇာတိပြ" ဟူသော မြန်မာစကားပုံသည် လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်ပင် အရေးပါသော အသိပေးစကားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဤစကားပုံကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာကြည့်လျှင် ပိုမိုနားလည်လွယ်ကူနိုင်ပါသည်။
အပိုင်း (၁) - "စကားစကား၊ ပြောပါများ" ဤအပိုင်းသည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက် စကားအလွန်အကျွံ ပြောဆိုနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
စကားပြောဆိုခြင်းသည် လူသားတို့၏ ဆက်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သော်လည်း၊ အလွန်အကျွံ ပြောဆိုခြင်းသည် အချို့ကိစ္စများတွင် မလိုလားအပ်သော အခြေအနေများသို့ ရောက်ရှိစေတတ်သည်။
ဤနေရာတွင် အဓိကအချက်မှာ စကားများများ ပြောဆိုလေလေ၊ ထိုသူ၏ အတွင်းစိတ်သဘောထားကို ထုတ်ဖော်ပြသရန် အခွင့်အရေး ပိုမိုများပြားလေလေ ဖြစ်သည်။
အပိုင်း (၂) - "စကားထဲက ဇာတိပြ" ဤအပိုင်းသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော စကားပြောဆိုမှုများမှတစ်ဆင့် လူတစ်ဦး၏ "ဇာတိ" ကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
"ဇာတိ" ဆိုသော ဝေါဟာရသည် လူတစ်ဦး၏ မူလအကျင့်စရိုက်၊ အတွေးအခေါ်၊ ခံယူချက်၊ အမူအကျင့် စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။
စကားပြောဆိုမှုသည် လူတစ်ဦး၏ အတွင်းစိတ်ကို ထင်ဟပ်ပြသသော မှန်တစ်ချပ်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။
ထို့ကြောင့် ဤစကားပုံတစ်ခုလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ လူတစ်ဦးသည် စကားအများအပြား ပြောဆိုသောအခါ၊ ထိုသူ၏ စကားလုံးများ၊ အသုံးအနှုန်းများ၊ အပြောအဆို အမူအကျင့်များမှတစ်ဆင့် မိမိ၏ အတွင်းစိတ်၊ အမှန်တကယ် စရိုက်သဘာဝကို မသိမသာ ထုတ်ဖော်ပြသနေခြင်း ဖြစ်သည်။
မည်မျှပင် ဖုံးကွယ်ထားစေကာမူ စကားအများအပြား ပြောဆိုမိသောအခါ မလုံခြုံမှုများ၊ သတိမေ့လျော့မှုများကြောင့် အတွင်းစိတ်သဘောထားများ ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် − ရိုးသားဖြောင့်မတ်သူတစ်ဦးသည် စကားပြောဆိုရာတွင်လည်း ပွင့်လင်း၍ ယုံကြည်မှုအပြည့် ရှိတတ်သည်။
လိမ်လည်ကောက်ကျစ်သူတစ်ဦး၏ စကားများတွင် ရှောင်တိမ်းမှုများ၊ မကိုက်ညီမှုများ ပါဝင်နေတတ်သည်။
စိတ်ထားကောင်းမွန်သူတစ်ဦး၏ စကားများတွင် ကြင်နာမှု၊ စာနာမှုများ ပါဝင်ပြီး၊ စိတ်ထားမကောင်းသူ၏ စကားများတွင် မာန၊ ရိုင်းစိုင်းမှုများ ပါဝင်နေတတ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် "စကားစကား၊ ပြောပါများ၊ စကားထဲက ဇာတိပြ" ဟူသော စကားပုံသည် လူသားတို့၏ ဆက်ဆံရေးတွင် စကားပြောဆိုမှု၏ အရေးပါပုံကို ထင်ရှားစွာ ပြသသည့်အပြင်၊ မိမိပြောဆိုသော စကားများကို သတိနှင့် ဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း သတိပေးစကားတစ်ခွန်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။
စကားအပေါင်းအုပ်သည် ကတိ၊ တရားအပေါင်းချုပ်သည် သတိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စကားအပေါင်းအုပ်သည် ကတိ၊ တရားအပေါင်းချုပ်သည် သတိ ဆိုသည်မှာ စကားပြောရာတွင် ကတိစကားသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ တရားကျင့်ကြံရာတွင် သတိသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကတိနှင့် သတိတို့၏ အရေးပါမှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
စကားအပေါင်းအုပ်သည် ကတိ ဆိုသည်မှာ ပြောဆိုသော စကားများအနက် ကတိစကားသည် အဓိကဖြစ်ပြီး ထိုကတိကို တည်စေရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကတိတည်ခြင်းသည် လူတို့အကြား ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်သည်။
တရားအပေါင်းချုပ်သည် သတိ ဆိုသည်မှာ တရားကျင့်ကြံခြင်းတွင် သတိတရားသည် အဓိကအကျဆုံးဖြစ်ပြီး သတိရှိမှသာ တရားကို ကောင်းစွာ ကျင့်ကြံနိုင်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သတိသည် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းရှိပြီး တရား၏ အနှစ်သာရကို နားလည်သဘောပေါက်စေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ကိစ္စများတွင် အလွန်အရေးပါသော အခြေခံအချက်နှစ်ခုကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စကားအပေါင်းကို အုပ်သည် ကတိ၊ တရားအပေါင်းကို ချုပ်သည် သိတ၊ [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်း။
စပါးနှံ အဆန်ပြည့်၍ ငုံ့၊ လူကုံထံ စိန်မာန်လျှော့၍ ကျုံ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စပါးနှံ အဆန်ပြည့်၍ ငုံ့၊ လူကုံထံ စိတ်မာန်လျှော့၍ ကျုံ့ ဆိုသည်မှာ စပါးနှံသည် အဆန်များ ပြည့်လာလေလေ အလေးချိန်ကြောင့် အောက်သို့ ငိုက်ကျလေလေ ဖြစ်သကဲ့သို့ ရာထူးဂုဏ်သိန်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ပညာ အမြော်အမြင် ကြီးမားလာလေလေ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချလေလေ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရင့်ကျက်တည်ငြိမ်သော လူကြီးလူကောင်းတို့၏ စိတ်နေသဘောထားကို ဖော်ပြသည်။
အသိပညာ၊ အတွေ့အကြုံ၊ ဂုဏ်ပကာသန မြင့်မားလာလေလေ မာန်မာနကို လျှော့ချပြီး မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချဆက်ဆံလေလေ ဖြစ်သင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
စပါးနှံ၏ ငုံ့ကျနေသော သဘောသည် ရင့်ကျက်မှု၊ ကြွယ်ဝမှု၊ နှိမ့်ချမှုတို့၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့အား ရင့်ကျက်တည်ငြိမ်ပြီး နှိမ့်ချသော စိတ်ထားရှိရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စပါးနှံများဟာ အဆန်ပြည့်၍လာလေလေ အောက်သို့ ငိုက်ကျလေလေ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဂုဏ်သရေရှိပြီး အနှစ်ပြည့်၍လာလေလေ နှိမ့်ချရလေလေပဲ။
စပါးနှံ အဆန်ပြည့်၍ ငုံ့၊ လူကုံထံ စိတ်မာန်လျှော့၍ ကျုံ့ လို့ ရှေးလူကြီးများ ပြောကြတယ်။
၃၁၈။
စပါးလုံးများတော့ အစားခက်၊ စကားလုံးများတော့ အကြားခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။