kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Maccambridge, Michael (2004). America's Game: The Epic Story of How Pro Football Captured a Nation. New York: Random House. ISBN 0-375-50454-0. ဘတ်စကက်ဘောနှင့် ရေခဲပြင် ဟော်ကီကစားနည်းတို့သည် အသင်းလိုက် အားကစားနည်းများတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် အားကစားနည်းများ အဖြစ် ပါဝင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် ဆုတံဆိပ် ၂,၃၀၁ ခု ရရှိခဲ့ဖူးပြီး အခြားတိုင်းပြည် အားလုံးထက်များသည်။
Norway is first. အတိုင်းအတာစနစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ရိုးရာတိုင်းတာမှုများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ယခင်က ဗြိတိသျှ အင်ပီယီရယ်လ် အတိုင်းအတာများ ဖြစ်ကြသော မိုင်၊ ကိုက် နှင့် ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် စသည်တို့ ပါသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ အတိုင်းအတာ စံနှုန်း သတ်မှတ်ချက်ကို မလိုက်နာသော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ တို့နှင့် အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပါဝင်သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ရည်ညွှန်းချက်များ Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အင်အားကြီး နိုင်ငံများ။
သန်းထွန်း အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ သန်းထွန်း (သခင်) - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သန်းထွန်း (သမိုင်းပညာရှင်၊ ဒေါက်တာ) - သမိုင်းပညာရှင်။
right|11th century Hebrew Bible ဓမ္မဟောင်းကျမ်းဆိုသည်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာတွင် ခရစ်တော်(ယေရှုခရစ်)၏ ခရစ်ယာန် ဝါဒသစ်မစတင်မှီက ရှိနှင့်ပြီးသော ကမ္ဘာဦးအစမှ အာဒံ၊ ဧဝတို့မှစကာ ဂျူးလူမျိုး တမန်တော်၊ ပရောဖတ် အသီးသီးတို့က အစဉ်တစိုက် ဟောကြားပို့ချခဲ့သည့် ဘုရားသခင်၏ ဩဝါဒများ၊ အဆုံးအမများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကျမ်းဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်တို့အတွက် ခရစ်တော်ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် ရှင်ပေါလု(စိန့်ပေါလ်) ဦးဆောင်ရေးသားသည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်း ပေါ်ထွက်လာသဖြင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုကျမ်းကို ဂျူးလူမျိုးတို့က ဆက်လက်ကိုးကွယ်ကြပြီး "တိုရာ"ဟုခေါ်ကြသည်။
တနည်းအားဖြင့် ရှင်းလင်းအောင်ဆိုရလျှင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကျမ်းဖြစ်သည့် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အရှေ့ပိုင်းသာဖြစ်သော်လည်း ဂျူးတို့၏ ဟီးဘရူးဘာသာတွင်မူ တစ်ခုတည်းသော ကိုးကွယ်ရာကျမ်းဖြစ်သည်။
အမျိုးအစား မြန်မာအမည် အင်္ဂလိပ်အမည် Five Books of Mosesကမ္ဘာဦးကျမ်း ၁:en:Genesisထွက်မြောက်ရာကျမ်း။
၁:en:Exodusဝတ်ပြုရာကျမ်း ၁:en:Leviticusတောလည်ရာကျမ်း ၁:en:Numbersတရားဟောရာကျမ်း ၁:en:Deuteronomy Historical Booksယောရှုမှတ်စာ။
၁:en:Joshuaတရားသူကြီးမှတ်စာ ၁:en:Judgesရုသဝတ္ထု။
၁:en:Ruthဓမ္မရာဇဝင်ပထမစောင် ၁:en:1 Samuelဓမ္မရာဇဝင်ဒုတိယစောင်။
၁:en:2 Samuelဓမ္မရာဇဝင်တတိယစောင်။
၁:en:1 Kingsဓမ္မရာဇဝင်စတုတ္ထစောင်။
၁:en:2 Kingsရာဇဝင်ချုပ်ပထမစောင်။
၁:en:1 Chroniclesရာဇဝင်ချုပ်ဒုတိယစောင်။
၁ :en:2 Chroniclesဧဇရမှတ်စာ။
၁Ezra နေဟမိမှတ်စာ။
၁Nehemiahဧသတာဝတ္ထု။
၁Esther Poetic Booksယောဘဝတ္တု။
၁Jobဆာလံကျမ်း ၁:en:Psalmsသုတ္တံကျမ်း။
၁:en:Proverbsဒေသနာကျမ်း။
၁:en:Ecclesiastesရှောလမုန်သီချင်း။
၁:en:Song of Songs Major Prophetsဟေရှာယအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Isaiahယေရမိအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁:en:Jeremiahယေရမိမြည်တမ်းစကား။
၁:en:Lamentationsယေဇကျေလအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Ezekielဒံယေလအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Daniel Minor Prophetsဟောရှေအနာဂတ္တိကျမ်း ၁Hoseaယောလအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Joelအာမုတ်အနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Amosဩဗဒိဗျာဒိတ်ရူပါရုံ ၁Obadiahမိက္ခာအနာဂတ္တိကျမ်း။
၁Micahနာဟုံအနာဂတ္တိကျမ်း ၁Nahumဟဗက္ကုတ်အနာဂတ္တိကျမ်း ၁:en:Habakkukဇေဖနိအနာဂတ္တိကျမ်း ၁Zephaniahဟဂ္ဂဲအနာဂတ္တိကျမ်း ၁:en:Book of HaggaiHaggaiဇာခရိအနာဂတ္တိကျမ်း ၁Zechariahမာလခိအနာဂတ္တိကျမ်း ၁Malachi ဓမ္မသစ်ကျမ်း Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ Category:ဟီးဘရူးဘာသာ။
ထူးအိမ်သင် (၁ ဇူလိုင် ၁၉၆၃ – ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၀၄) သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်လယ်များတွင် မြန်မာ့ဂီတလောက၌ ပေါ့ဂီတကို ပေါ့ရော့ခ်၊ ပေါ့ဂျက်ဇ် စသည်ဖြင့် မတူညီသည့်အသွင်များဖြင့် ယူဆောင်ပေးသည့် ကျော်ကြားသော အဆိုတော် တေးရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အဘဦးထွန်းမြင့်နှင့် အမိဒေါ်မြရင်တို့မှ ၁၉၆၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အဖေ ဗမာ၊ အမေ မွန်ဖြစ်သည်။
ထူးအိမ်သင်၏ဇနီးမှာ မသွယ်⁠သွယ်ထွေးဖြစ်ပြီး သူ၏တစ်ဦးတည်းသော သမီးအမည်မှာ မိကွန်ထော ဖြစ်သည်။
ပညာရေး အ.မ.က (၂၀) ပုသိမ်တွင် မူလတန်းပညာကို သင်ကြားခဲ့ပြီး အ.ထ.က (၃) ပုသိမ်မှ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉-၈၀ တွင် ဧရာဝတီတိုင်း ရှိ ပုသိမ်ဒေသကောလိပ် သို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် မိသားစုနှင့်အတူ မော်လမြိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ် မှ ရုက္ခဗေဒ အထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
အနုပညာလှုပ်ရှားမှု မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဂီတဆရာ ဦးအောင်စိုး (KC Francis) ထံမှ ဂီတ သင်္ကေတနှင့် ဂီတပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် နာရီပေါ်မှမျက်ရည်စက်များ စီးရီးဖြင့် ဂီတလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထူးအိမ်သင်၏ အခြားတစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီးများမှာ မှော်ဆရာအိပ်မက်၊ သက်ငြိမ်၊ အတ္တပုံဆောင်ခဲများ၊ အရင်အတိုင်း၊ စကားလုံးမရှိတဲ့ကောင်းကင်၊ မြို့ပြလရောင်တမ်းချင်း၊ ဝင်ရိုးစွန်းမီး၊ အမေ (သို့မဟုတ်) မေတ္တာတော်ဘွဲ့၊ အစိမ်းရောင်ရက်စွဲများ၊ တစ်နေ့စာအလွဲများ၊ ချစ်ခြင်းအားဖြင့် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
၁၉⁠၉၁ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သည့် ရာဇဝင်များရဲ့ သတို့သမီးသီချင်းကြောင့် ပရိတ်သက်များမျက်ခုံးလှုပ်ခဲ့ရသည်။
သီချင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက ရေစီးကြောင်းဖြစ်သည့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖော်ကျူးထားသော်လည်း ဒီမိုကရေစီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ရည်စူး၍ ရေးသားထားသည်ဟု အများက ထင်ကြသည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ၁၉၈၈ အရေးအခင်းအပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး(ABSDF)၌ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံအဖြစ် အဆိုတော် မွန်းအောင်‌ နှင့် အတူ ခေတ္တမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
"အရေးကြီးပြီ" ဆိုသောတိုက်ပွဲဝင်သီချင်းကို ထိုစဉ်ကရေးစပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး နောက်ဆုံး သီချင်းခွေအတွက် Oasis တေးသံသွင်းတွင် အသံသွင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကာ ၁၄-၈-၂၀⁠၀၄ နံနက် ၁၁:၄၀ အသက်‌ ၄၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
တေးသီချင်းခွေများ စဉ် တေးအမည် ထုတ်ဝေနှစ် စတူဒီယို တီးဝိုင်းတေးသံသွင်း ၁ နာရီပေါ်မှ မျက်ရည်စက်များ၁၉၈၇OasisThe Acesဂန္ဓမာတေးသံသွင်း ၂ မှော်ဆရာအိပ်မက်၁၉၈၈ (Feb)OasisThe Acesပန်းနုလဝန်းတေးသံသွင်း ၃ သက်ငြိမ်၁၉၈၉ (Oct)OasisThe AcesCountry Boy Recording ၄ အတ္တပုံဆောင်ခဲများ၁၉⁠၉၁ (Jan)OasisEmperorစံပယ်ဦးတေးသံသွင်း ၅ အကြင်နာအိပ်မက်၁၉⁠၉၁ (Jun)Oasis, MayT Four, Emperor, Successယင်းမာတေးသံသွင်း ၆ အရင်အတိုင်း၁၉⁠၉၁ (Dec)OasisEmperorဂျူပီတာတေးသံသွင်း, Ko Ye Music Production ၇ စကားလုံးမရှိတဲ့ ကောင်းကင်၁၉⁠၉၅ (Feb)OasisEmperorနှင်းဆီလှိုင်းတေးထုတ်လုပ်ရေး ၈ ထူးအိမ်သင် (Unplugged Live) (23-2-1995 One man show at Aung San Stadium)၁၉⁠၉၆ (Dec)MayIron CrossSein Min Music Production၉ မြို့ပြလရောင်တမ်းချင်း၁၉⁠၉၆ (Oct)OasisSession PlayersMercury Recording၁၀ ဝင်ရိုးစွန်းမီး၁၉⁠၉၇ (Feb)LYNNSession PlayersNASA Recording ၁၁ အမေ (သို့) အကြွင်းမဲ့ မေတ္တာတော်သီချင်း၁၉⁠၉၇ (May)LYNNIron CrossIC Music Production ၁၂ အမှတ်တရ ဒဏ်ရာသီချင်းများ၁၉⁠၉၉ (Jun)OasisEmperorHeart Music Production ၁၃ အစိမ်းရောင် ရက်စွဲများ၂၀⁠၀၁ (Nov)OasisIron Crossစံပယ်ဦးတေးသံသွင်း၁၄ တစ်နေ့စာအလွဲများ၂၀⁠၀၃ (Oct)OasisEmperorမန်းသီရိတေးသံသွင်း ၁၅ ချစ်ခြင်းအားဖြင့်၂၀⁠၀၅ (Aug)Oasis, PTL, NawaratIron Cross, The Trees, Session Players ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category: မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ Category:မွန်လူမျိုးများ။
thumb ဂီယာဆိုသည်မှာ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်ကိရိယာ (transmission device)တစ်ခု အတွင်းတွင် ပါရှိသော ကိရိယာဖြစ်ပြီး အခြားဂီယာ သို့မဟုတ်ကိရိယာများသို့ လည်အား (rotational force) ကို လွှဲပြောင်းပေးနိုင်သည့် ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် ဂီယာတစ်ခုကို အခြားဂီယာတစ်ခုဖြင့် ဆက်၍ သုံးလေရှိသော်လည်း အခြားစက်သွားများပါရှိသော ကိရိယာ (ဥပမာ linear moving racks သို့ ရွေ့လျားနေသော စက်သွားလမ်းများ) နှင့်လည်း ဆက်စပ်၍ သုံးနိုင်သည်။
ဂီယာ၏ စက်သွားများသည် ပွန်းပဲ့မှု၊ တုန်ခါမှု နှင့် ဆူညံမှုတို့ကို အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းမှု (Power Transmission) ၏အကျိုးသက်ရောက်မှု (Efficiency) ကိုအများဆုံး ဖြစ်စေရန် ပုံဖော်ထားသည်။
အရွယ်အစားမတူသော ဂီယာများကို စက်မှုစွမ်းအား (Mechanical Advantage) ရရှိစေရန်အတွက် စုံတွဲအဖြစ်မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။
‌ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မောင်းနှင်သော ဂီယာမှ အားစုံတွဲသည် မောင်းနှင်ခံရသောဂီယာ၌ ပိုမိုအားကောင်းသော်လည်း နှေးကွေးသော သို့မဟုတ် ပိုမိုမြန်ဆန်ပြီး အားနည်းသော အားစုံတွဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ကြီးမားသောဂီယာအား ဘီး (Wheel) ဟုခေါ်ဝေါ်ကြပြီး သေးကွေးသော ဂီယာအား ပင်နယံဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
သွားဖြောင့်ဂီယာ (Spur Gear) left|thumb|သွားဖြောင့်ဂီယာ သွားဖြောင့်ဂီယာ (Spur gears သို့ straight-cut gears) ဆိုသည်မှာ အရိုးရှင်းဆုံး ဂီယာ အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့တွင် ဒေါင်လိုက်ဖြစ်နေသော စက်သွားများ ရှိသည့် ဆလင်ဒါ သို့မဟုတ် ချပ်ဝိုင်း တစ်ခု ပါရှိသည်။
သွားလိမ်ဂီယာ (Helical Gear) left|thumb|သွားလိမ်ဂီယာအထက်: မျဉ်းပြိုင် ဖွဲ့စည်းပုံအောက်: ကြက်ခြေခတ်သဏ္ဌန် ဖွဲ့စည်းပုံ သွားလိမ် (Helical သို့ "dry fixed") ဂီယာသည် သွားဖြောင့် ဂီယာကို ပိုကောင်းအောင် မွမ်းမံထားခြင်း ဖြစ်သည်။
နှစ်ထပ် သွားလိမ်ဂီယာ (Double Helical Gear) သွားစောင်းဂီယာ (Bevel gear) right|300px| (Bevel Gear) ကြိုးလိမ်ဂီယာ (Worm Gear) (Worm Gear) စက်တာဂီယာ (Sector Gear) ရက်နှင့်ပင်နယံ (Rack and Pinion) ကရောင်းဂီယာ (Crown Gear) ကိုးကား Category:ဂီယာများ Category:စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်။
စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်း () သို့မဟုတ် ဟာ့ဒ်ဝဲ () ဆိုသည်မှာ စက်တစ်ခု၏ အခြေခံကျသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤအစိတ်အပိုင်းများတွင် အခြေခံအမျိုးအစား သုံးမျိုး ပါဝင်သည်- ဖရိန်အစိတ်အပိုင်းများ၊ ဘယ်ရင်များ၊ ဝင်ရိုးများ၊ splines၊ ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ၊ ဆီးအပိတ်များ နှင့် ချောဆီများ ကဲ့သို့သော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ၊ ဂီယာတွဲများ၊ ဘတ်ကြိုး သို့မဟုတ် သံကြိုးဒရိုက်များ၊ ချိတ်ဆက်တံများ၊ ကင်မ်နှင့် လိုက်ဘီးစနစ်များ အပါအဝင် ဘရိတ်များနှင့် ကလပ်များကဲ့သို့သော နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရွေ့လျားမှုကို ထိန်းချုပ်သည့် မက္ကင်းနစ်များ၊ နှင့် ခလုတ်များ၊ အချက်ပြများ၊ အာရုံခံကိရိယာများ၊ actuator များနှင့် ကွန်ပျူတာထိန်းချုပ်ကိရိယာများကဲ့သို့သော ထိန်းချုပ်မှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ။
Robert L. Norton, Machine Design, (4th Edition), Prentice-Hall, 2010 ယေဘုယျအားဖြင့် စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မယူဆသော်လည်း၊ အဖုံးများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ မျက်နှာပြင်အနေအထားနှင့် အရောင်တို့သည် စက်တစ်ခု၏ စက်မှုအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ၎င်း၏အသုံးပြုသူများအကြား ဒီဇိုင်းပိုင်းနှင့် လုပ်ဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ကြားခံမျက်နှာပြင်တစ်ခုကို ပံ့ပိုးပေးသည့် စက်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများသည် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု၏ အသွင်အပြင်များ (ဝက်အူရစ်ကြိုးများ သို့မဟုတ် တစ်သားတည်းဖြစ်သော plain bearing များကဲ့သို့) ဖြစ်နိုင်သလို ဘီးများ၊ ဝင်ရိုးများ၊ ပူလီများ၊ rolling-element bearing များ သို့မဟုတ် ဂီယာများကဲ့သို့သော သီးခြားအစိတ်အပိုင်းများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
စက်မှုဒီဇိုင်း၊ တီထွင်မှုနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ တာဝန်များစွာတွင် အမျိုးမျိုးသော စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများအကြောင်း အသိပညာနှင့် လိုအပ်ချက်တစ်ခုကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် (အသုံးချမှုတစ်ခုအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးသည့်) အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တပ်ဆင်မှုတစ်ခုအဖြစ် ဤအစိတ်အပိုင်းများကို ဉာဏ်ပညာရှိရှိနှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွာ ပေါင်းစပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ ထုပ်များ (Beams) ဒေါက်တိုင်များ (Struts) ဘယ်ရင်များ (Bearings) ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ (Fasteners) သော့များ (Keys) Splines (စပလိုင်းများ) Cotter pin ဆီးအပိတ်များ (Seals) စက်အကာအကွယ်များ (Machine guardings) စက်မှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ အင်ဂျင် (Engine) လျှပ်စစ်မော်တာ (Electric motor) Actuator (လှုပ်ရှားစေသည့်ကိရိယာ) ရိုးတံများ (Shafts) Coupling များ (ချိတ်ဆက်ကိရိယာ) ဘတ်ကြိုး (Belt) သံကြိုး (Chain) ကေဘယ်ဒရိုက်များ (Cable drives) ဂီယာတွဲ (Gear train) ကလပ် (Clutch) ဘရိတ် (Brake) အရှိန်ထိန်းဘီး (Flywheel) ကင်မ် (Cam) လိုက်ဘီးစနစ်များ (follower systems) ချိတ်ဆက်တံ (Linkage) ရိုးရှင်းသောစက် (Simple machine) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:စက်များ Category:စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်။
right|thumb| ဆက်သွယ်ရေးစနစ် ဆိုသည်မှာ အချက်ပြလှိုင်း (Signals) များကို အကွာအဝေးတစ်ခုအတွင်း ဆက်သွယ်ရန် ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်အခါတွင် ထိုလုပ်ဆောင်မှုတွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း (Electromagnetic Waves) များကို ထုတ်လွှင့်စက် (Transmitter) မှ ထုတ်လွှင့်ခြင်း အမြဲလိုပင် ပါဝင်လေ့ရှိသော်လည်း ရှေးအခါက မီးခိုးအချက်ပြမှု၊ ဗုံဖြင့်အချက်ပြမှု၊ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့်အချက်ပြမှု စသည်တို့ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
ယနေ့အခါတွင် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်ပြီး ထိုစနစ်ကို ကူညီပံ့ပိုးပေးသော တယ်လီဗေးရှင်း၊ ရေဒီယိုနှင့် တယ်လီဖုန်းများကို နေရာတကာတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ထို ကိရိယာများကို အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပေးသော ကွန်ယက်များသည် ကျယ်ပြန့်စွာတည်ရှိကြပြီး ကွန်ပျူတာကွန်ယက်၊ အများသုံးတယ်လီဖုန်းကွန်ယက်၊ ရေဒီယိုကွန်ယက် နှင့် တယ်လီဗေးရှင်းကွန်ယက် စသည်ဖြင့် အမျိုးအစားကွဲပြားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။
ကွန်ပျုတာများ အင်တာနက်အတွင်း၌ အချင်းချင်းဆက်သွယ်ခြင်းမှာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၏ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမြစ် အင်္ဂလိပ် အခေါ်အဝေါ် Telecommunication ဆိုသော စကားလုံးမှာ ပြင်သစ်စကားလုံး télécommunication မှရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုစာလုံးမှာ ဝေးကွာသောနေရာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂရိစာလုံး tele- (τηλε-) နှင့် ဝေမျှသုံးစွဲရန် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော လက်တင်စကားလုံး communicare တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်စာလုံး télécommunication မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသား အင်ဂျင်နီယာနှင့် ဝတ္တုရေးဆရာဖြစ်သော Édouard Estaunié မှ ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အဓိကသဘောတရားများ အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းများ right|thumb ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းမှာ ၁။
အချက်အလက်များကို ရယူပြီး ထုတ်လွှင့်ချက်များအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော ထုတ်လွှင့်စက်‌ (Transmitter) ၂။
ထုတ်လွှင့်ချက်များကို သယ်ဆောင်ပေးသည့် ကြားခံ ဆက်သွယ်ရေးနယ်မြေ(Transmission Medium) ၃။
ထုတ်လွှင့်ချက်များကို ဖမ်းယူပြီး အသုံးချနိုင်သည့် အချက်အလက်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည့် လက်ခံကိရိယာ(Receiver) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
right|thumb ဥပမာအနေနှင့် ရေဒီယိုစနစ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ရေဒီယို လှိုင်းများကို ထုတ်လွှတ်ပေးသော တာဝါတိုင်မှာ ထုတ်လွှင့်စက်၊ ရေဒီယိုမှာ လက်ခံကိရိယာ ဖြစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်လေထုမှာ ကြားခံဆက်သွယ်ရေးနယ်မြေ ဖြစ်သည်။
ချန်နယ်များ ချန်နယ်ဆိုသည်မှာ အချက်အလက် (Signal) ကို သယ်ဆောင်နိုင်သည့် ရေဒီယိုလှိုင်း (Frequency) တစ်ခု သို့မဟုတ် အတွဲလိုက်ရှိသော ရေဒီယိုလှိုင်းများကိုဆိုလိုသည် သို့ဖြစ်ရာ လှိုင်းနှုန်းတစ်ခုတည်းကို တစ်လှည့်စီသုံးသည့် (Simplex) နှင့် လှိုင်းနှုန်းတစ်ခုစီကို အသွားအပြန် တစ်ပြိုင်နက်သုံးသည့် ( Duplex ) ဟူ၍ မူရင်း ၂-မျိုးရှိသည် လှိုင်းပြောင်းထုတ်လွှင့်မှုများ သမိုင်းကြောင်း right|thumb အသေးစိတ်သိလိုပါက ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၏သမိုင်းကြောင်း ကို ကြည့်ပါ။
ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၏ အစ ဆယ်သွယ်ရေးစနစ်၏ အစမှာ မီးခိုးဖြင့် အချက်ပြမှု နှင့် ဗုံဖြင့် အချက်ပြမှုတို့ ဖြစ်သည်။
အာဖရိက ၊ နယူးဂီနီ နှင့် တောင်အမေရိကတွင် နေထိုင်သူများသည် ဗုံကို အသုံးပြု၍ အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး မြောက်အမေရိက နှင့် တရုတ်တွင် နေထိုင်သူများသည် မီးခိုးကို အသုံးပြု၍ အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ကြေးနန်းနှင့် တယ်လီဖုန်း ‌ကြေးနန်းသည် ‌ကြေးနန်းကြိုးတလျောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးပို့ခြင်းဖြင့် အနည်းငယ်မျှသောအချက်အလက်များကိုပေးပို့နိုင်သည်။
ရေဒီယိုနှင့် တယ်လီဗေးရှင်း ရေဒီယိုသည် သတ်မှတ်ချယ်နယ်တွင် အများပြည်သူနားဆင်ရန် အသံလွှင့်ရုံမှအသံထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။
အသုံးပြုသည့်ချယ်နယ်ကိုလိုက်၍ အေအမ်(Amplitude Modulation -AM )တွင် လှိုင်းတို လှိုင်းလတ် စသည်ဖြင့်ခေါ်ဆိုကြသည်။
မြို့တစ်မြို့ဝန်းကျင်သာဖမ်းယူရရှိသည့် အက်ဖ်အမ်(Frequency Modulation-FM)စနစ်ကို မြို့တွင်းသွားကားများ အသေးစားရေဒီယိုများဖြင့်ဖမ်းယူကြသည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင် အက်ဖ်အမ်(Frequency Modulation-FM)စနစ်ကို အများပြည်သူသို့အသိပေးသင့်သည့်ကိစ္စများ ပမာအားဖြင့် လမ်းပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ပေါ်သည့် ကိစ္စများ ဆူနာမီသတိပေးခြင်း မုန်တိုင်းသတိပေးခြင်းတို့တွင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တော် City FM၊ မန္တလေးမြို့တော် City FM၊ နေပြည်တော်မြန်မာ့အသံ၊ ပိတောက်မြေ တို့မှာ နားဆင်သူများပြားသည့် ပြည်တွင်းအသံလွှင့်ရုံများဖြစ်ကြသည်။
သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးများ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများစုစည်းထားသော ဒီဂျစ်တယ်ကွန်ယက်(ISDN) ကွန်ပြူတာကွန်ယက် နည်းပညာ သတင်းအချက်အလက် သီအိုရီ Category:ဆက်သွယ်ရေး။
သစ်ခွ (Orchidaceae) သည်ပန်းပွင့်သောအပင် မိသားစုများထဲတွင်အကြီးမားဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး မိသားစုဖြစ်ပြီး မျိုးကွဲ (genera) ပေါင်း ၈၀၀ ကျော်နှင့် မျိုးစိတ် (species) ပေါင်း ၁၅,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
အချို့က မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့သော်ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းတွင်မျိုးခွဲစန်းဆစ်ခြင်း (classification) အလွန်ပင်ကွဲပြားခြားနားလှသဖြင့် အရေအတွက်အတိအကျကို မသိရှိနိုင်ပါ။
ကျားဂမုန်း (Paphiopedilum bellatulum) ‌ကျေးနှုတ် (Aerides odoratum) ဂမုန်းအင်း ဂေါ်သဇင် ဆီမီးတောက် (Haemaria constricta) ဇလဲထော် ဖယောင်းပန်း (Dendrobium callipes) ဘီလူးဂမုန်း (Paphiopedilum parishii) ရွှေတူ သဇင် (Bulbophyllum auricomum) ပန်းပျံပင်ဆင့်-မြေနှင့်ရန်ဖက် ရောင်စုံလိပ်ပြာကလေးများနှယ် အလှကြွယ်သည့် သစ်ခွပန်းများသည် ယင်းတို့၏ ထူးခြားသော သဘာဝ၊ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်နှင့် အဆင်အသွေးတို့ကြောင့် ပန်းလောကတွင်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသည်။
သစ်ခွပန်း ကမ္ဘာ့ပန်းလောကတွင် တန်ဖိုးအထားဆုံး၊ ဈေးအများဆုံး ပေးရသော ပန်းမျိုးသည်။
မြန်မာစာပေတို့၌ 'ပင်ဆင့်ပန်းပျံ'ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသော သစ်ခွပန်းမျိုး ဖြစ်လေသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က သစ်ခွပန်းတစ်မျိုးဖြစ်သော သဇင်ပန်းကို 'ပန်းများဘုရင်'ဟု ချီးကျူး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီးလျှင် တော်ဝင်ပန်းမြတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထား၍ ပေါ်ဦးပေါ်ဖျား သဇင်တော်များကို ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ဆက်သသည့်အခါ ရွှေထိုး၍ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့် ဝန်းရံဆက်သရလေသည်။
ယနေ့အထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သစ်ခွမျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ရှိနေ၍ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ်လည်း တိုးတက်များပြားလျှက် ရှိလေသည်။
အပူပိုင်းဇုံနှင့် အပူလျော့ပိုင်း ဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ခွမျိုးတို့သည် 'စိမ့်ကြီးမြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဖက်' ဟူသော စာဆိုနှင့်အညီ မြေ၌မပေါက်ဘဲ များသောအားဖြင့် အရိပ် အာဝါသကောင်းသော သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့၏ ပင်လုံးပင်စည်နှင့် အကိုင်းအခက်များ၌ တွယ်ကပ် ပေါက်ရောက်သဖြင့် သစ်ခွဟူသော အမည်နှင့်လည်း လိုက်လျောကြပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဂမုန်း (ပမုန်း) ဟု အချို့ခေါ်ဝေါ်ကြသော အပင်အချို့သည် မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးဝင် များဖြစ်ကြသည်။
အနောက်နိုင်ငံများ၌ ကျော်ကြားသော 'ဖိနပ်သစ်ခွ' အမည်ရှိ အပင်သည် မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးဖြစ်၍ ပဖီယိုပီဒီလမ်နှင့် ဆစ်ပရီဒီယမ်မျိုးခွဲများတွင် ပါဝင်လေသည်။
ထိုပွင့်ဖတ်ကို 'နှုတ်ခမ်းဟု' ခေါ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အိတ်ကလေးနှင့်တူသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ခွက်ကလေးနှင့် တူသည်။
ယင်းတို့သည် စေးကပ်ကပ်နေသည်။
ထိုကဲ့သို့ သစ်ခွစိုက်ပျိုး ပြုစုရေးကို ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက်ကြသည့် နိုင်ငံများမှာ (၁) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (၂) ဗရာဇီ (၃) ကနေဒါ (၄)အင်္ဂလန် (၅) ဟော်လန်(နယ်သာလန်) ဗဲလဂျီယမ်(၇) ပြင်သစ်နှင့် (ဂ) ဂျာမနီတို့ဖြစ်၍ အရှေ့နိုင်ငံများတွင် (၉) အိန္ဒိယ (၁ဝ) သီဟိုဠ် (၁၁) ယိုးဒယား (၁၂) စင်္ကာပူ (၁၃) အင်ဒိုနီးရှား (၁၄) ဖိလစ်ပိုင်နှင့် (၁၅) ဩစတြေးလီးယားတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်မှ ပေးပို့၍ မေမြို့ ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ်၌ စုဆောင်းမိသမျှသော သစ်ခွမျိုးခွဲတို့ မှာ (၁) ဆင်ဗစ်ဒီယမ် (၂)အေးရီးဒီး (၃)ဒင်ဒရိုဗီယမ် Dendrobium (၄)ဗန်ဒါ Vanda (၅)အရွန်ဒီးနား Arundina (၆)ဗာလဗိုဖီလစ် Bulbophyllum (၇)ကာလန်းသီ Calanthe (၈)ဆီလော့ဂျီနီ (၉)ပဖီယိုပီဒီလမ် Paphiopedilum (၁ဝ)ရီနန်းသီရာ Renanthera (၁၁)သူနီးယား Thunia စသည်တို့ဖြစ်၍ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ခန့်ရှိလေသည်။
အစိုက်များ၊ အသိများ ကြသော သစ်ခွများမှာ သဇင်(ဗာလဗိုဖီလမ်မျိုး)၊ ကြောင်မြီးတူ(ရင်ကိုစတိုင်လစ်မျိုး Rhynchostylis)၊ မိုးလုံးပြာ၊ မိုးလုံးမှိုင်း (ဗန်ဒါမျိုး)၊ ရတနာရွှေခက်(ဒင်ဒရိုဗီယမ်မျိုး)၊ ခမောက်ကြိုး(ဒင်ဒရိုဗီယမ်မျိုး)၊မောက်ခန်းဝါ(ဒင်ဒရိုဗီယမ်မျိုး)၊ ရိုးဆက်ကြီး(ဗန်ဒါမျိုး)၊ ကျားဗဟုန်း(ဂရမ်မက်ကိုဖိုင်လမ်မျိုး)၊ သစ်ခွနီ (ရီနန်းသီရာမျိုး)၊ သစ်ခွနီကလေး (အက်စကိုစင်တရမ်မျိုး)၊ ကြက်တူရွေး(အေးရီးဒီးမျိုး)၊ စာကလေး (အေးရီးဒီးမျိုး)၊ ရွှေတူငွေတူ(ဒင်ဒရိုဗီယမ်မျိုး)၊ လက်တံရှည်၊သိုမဟုတ် စလဲထော် (ဒင်ဒရိုဗီယမ်မျိုး) စသည် တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဗနီလာ သစ်ခွမျိုးခွဲဝင် ဖြစ်သော ဗနီလာပင်မှ ဗနီလာ အမွှေးရည်သည် ထိုသစ်ခွပင်၏ အသီးတောင့်မှ ထုတ်လုပ်ရရှိ၍ ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သစ်ခွပင်များ။
တရုတ် ဆိုသည်မှာ China သို့မဟုတ် Chinese ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်၏အဓိပ္ပာယ်များ တရုတ်လူမျိုး တရုတ်ဘာသာ တရုတ်စာ တရုတ်သမိုင်း တရုတ်အစားအစာ တရုတ်ဟင်းလျာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) စိန့်တိုင်း - မြန်မာဘာသာ 'တရုတ်' ပေါရာဏ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု တရုတ်ဂီတ တရုတ်အမည် တရုတ်စာပေ တရုတ်ကဗျာ eo:Ĉino။
အာဖရိက သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အာရှတိုက် ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးနှင့် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး တိုက်ကြီးဖြစ်သည်။
ကျွန်းများကိုပါ ထည့်တွက်လျှင် အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၃၀.၂ သန်း စတုရန်းကီလိုမီတာ (စတုရန်းမိုင် ၁၁.၇ သန်း) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် စုစုပေါင်း၏ ၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေ စုစုပေါင်း၏ ၂၀.၄ ရာခိုင်နှုန်းကို နေရာယူထားသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ နယ်မြေပေါင်း ၆၁ ခုတွင် လူဦးရေ ၁ ဘီလီယံမျှ ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၁၄.၇၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်ကို မြောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက် ဆီနိုင်း ကျွန်းဆွယ် တလျှောက်တွင် ဆူးအက်တူးမြောင်း နှင့် ပင်လယ်နီ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတို့က ဝန်းရံထားသည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံပေါင်း ၅၄ နိုင်ငံ ရှိပြီး မဒါဂတ်စကား နှင့် အခြား ကျွန်းများလည်း ပါဝင်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇ သန်းခန့်က လူဝံကြီးများ နှင့် သက်ဆိုင်သော အထောက်အထားကို အာဖရိကတွင် တွေ့ရှိရပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ သိန်းကျော်က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အစောဆုံး လူသား၏ အထောက်အထားကို အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ နေရာတွင် တွေ့ရှိရသည်။
အာဖရိကသည် အီကွေတာကို ခွလျှက် တည်ရှိပြီး ရာသီဥတု အမျိုးစုံ ရှိသည်။
မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရာသီဥတု မှ တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း ရာသီဥတုသို့ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသော တစ်ခုတည်းသော တိုက်ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်၏ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်းမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း အာဖရိ (Afri ) ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာတွင် ယခု တူနီးရှားနိုင်ငံ နေရာ မြောက်အာဖရိကတွင် နေထိုင်ခဲ့သော ကာသေ့လူမျိုးတို့ကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုသော အမည် ဖြစ်သည်။
ထိုအမည်ကို မြေမှုန် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဖိုနီးရှန်း ဘာသာစကား အာဖာ (afar) နှင့် ဆက်စပ် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော သီအိုရီအရ ကျောက်ဂူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် မြောက်အာဖရိကသုံး ဘာဘာ ဘာသာစကား အီဖရီ (ifri ) နှင့် အီဖရန် (ifran) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ကျောက်ခေတ်သမိုင်းကြောင်း လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၂၅၀ နှင့် ၆၅ သန်းကြား မီဆိုဇိုးရစ်ခေတ် ဟု ခေါ်တွင်သော အချိန်က အာဖရိကတိုက်သည် အခြားတိုက်ကြီးများနှင့် ပေါင်းစပ်လျှက် ပန်ဂီယာဟုခေါ်သည့် ဧရာမတိုက်ကြီးတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။
ထရိုင်ရပ်ဆစ်ခေတ်ဟု ခေါ်သည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၂၅၀ နှင့် ၂၀၀ ကြားကာလ နှောင်းပိုင်းခေတ်မှ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို အာဖရိက တနံတလျားတွင် တွေ့ရသည်။
ထရိုင်ရပ်ဆစ်ခေတ်မှ ဂျူရပ်ဆစ်ခေတ် (လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၂၀၀ မှ နှစ်သန်းပေါင်း ၁၄၅ အတွင်း) သို့ပြောင်းလဲသော ကာလကိုမူ စေ့ငှစွာ လေ့လာခြင်း မပြုရသေးပေ။
Jacobs, Louis L. (1997). "African Dinosaurs." Encyclopedia of Dinosaurs. Edited by Phillip J. Currie and Kevin Padian. Academic Press. pp. 2–4. အစောပိုင်း ဂျူရပ်ဆစ်ခေတ်တွင်လည်း ထရိုင်ရပ်ဆစ်ခေတ် နှောင်းပိုင်း ကာလကဲ့သို့ပင် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တောင်ဘက်ပိုင်း၌ မြောက်ဘက်ပိုင်းထက် ပို၍ တွေ့ရသည်။
မီဆိုဇိုးရစ်ခေတ် အလယ် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၁၅၀-၁၆၀ ခန့်တွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်း သည် အာဖရိကတိုက်မှ ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။
မဒါဂတ်စကားတွင် တွေ့ရသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများတွင် အဘယ်လီဆော နှင့် တိုင်တန်နီဆောတို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ ပါဝင်သည်။
200px|အာဖရိက သယ်ရိုပေါ့ဒ် စပိုင်နိုဆောရပ်စ်အား အကြီးဆုံး အသားစား ဒိုင်နိုဆော အဖြစ် သိကြသည်။
ခရီတေးရှပ်စ်ခေတ် အစောပိုင်း (လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၁၄၆ သန်းမှ သန်း ၁၀၀ အတွင်း) တွင် အိန္ဒိယ-မဒါဂတ်စကား ကုန်းမြေပြင်သည် ဂေါဒွာနာ တိုက်ကြီးမှ ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။
ခရီတေးရှပ်စ်ခေတ် နှောင်းပိုင်း (လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၁၀၀ မှ ၆၅ သန်းအတွင်း)တွင်မူ မဒါဂတ်စကားနှင့် အိန္ဒိယတို့ ကွဲထွက်သွားခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် နေရာများသို့ ရွေ့လျား ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
မာလဝီနိုင်ငံတွင် ကွင်းဆင်း သုတေသနပြုခဲ့သော နိခါတကဗေဒပညာရှင် လူးဝစ်ဂျက်ကော့ဘ်၏ အဆိုအရ အာဖရိက ကျောက်လွှာများသည် ကွင်းဆင်းလေ့လာရန် အများအပြား လိုအပ်ပြီး အသစ်တွေ့ရှိမှုများ အများအပြား ရှိနိုင်သေးသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
သမိုင်းမတင်မီခေတ် လူနှင့် တူသော အစောပိုင်း မျိုးစိတ်မှ လူစီ၏ အရိုးစု။
၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၄ တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ အဝပ်ရှ်တောင်ကြားတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
နိခါတကမနုဿဗေဒပညာရှင် (paleoanthropologist) များက အာဖရိကကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့သော နယ်မြေဖြစ်ပြီး လူသား ဆိုသည်မှာ အာဖရိကတိုက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟုလည်း ယူဆထားကြသည်။
.Genetic study roots humans in Africa, BBC News | SCI/TECHMigration of Early Humans From Africa Aided By Wet Weather, sciencedaily.com လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇ သန်းခန့်က စပြီး လူသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများနှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် မနုဿဗေဒပညာရှင်တို့ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃.၉ သန်းမှ ၁.၄ သန်း အတွင်းတွင် အသက်ရှင် နေထိုင် ခဲ့ကြပြီး လူသားအဖြစ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆရသော လူဝံနှင့် တူသော သတ္တဝါတို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း များကိုလည်း အာဖရိကတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ခွိုင် (Khoi) နှင့် ဆန် (San) အစရှိသော မုဆိုးနှင့် ရှာဖွေစုဆောင်းသူ အုပ်စုများအနေနှင့် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
Ivan van Sertima (1995) Egypt: Child of Africa/S V12 (Ppr), Transaction Publishers. pp. 324–325. ISBN 1-56000-792-3.Mokhtar, G. (1990) UNESCO General History of Africa, Vol. II, Abridged Edition: Ancient Africa, University of California Press. ISBN 0-85255-092-8.Eyma, A. K. and C. J. Bennett. (2003) Delts-Man in Yebu: Occasional Volume of the Egyptologists' Electronic Forum No. 1, Universal Publishers. p. 210. SBN 1-58112-564-X. ဘီစီ ၁၀,၅၀၀ ခန့် ရေခဲခေတ် ပြီးဆုံးသည့် အချိန်ကာလလောက်တွင် ဆဟာရ သဲကန္တာရ နေရာသည် စိမ်းစိုပြီး မြေဩဇာကောင်းသော တောင်ကြား နေရာတစ်ခု တစ်ဖန် ဖြစ်ခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော်လည်း ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်ခဲ့သော ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတုများကြောင့် ဆာဟာရ ဒေသမှာ ခြောက်သွေ့ကြမ်းတမ်းသော ဒေသအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အာဖရိက အရှေ့ပိုင်းတွင် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အနေအထားဖြစ်လာခဲ့ပြီး အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ နေရာတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ အတွင်း ခြောက်သွေ့သည်ထက် ခြောက်သွေ့လာခဲ့သည်။
Diamond, Jared. (1999) "Guns, Germs and Steel: The Fates of Human Societies. New York:Norton, pp.167. ဆာဟာရ-နိုင်းဒေသတွင် သတ္တဝါပေါင်း မြောက်မြားစွာကို ယဉ်ပါးအောင် ပြုလုပ်မွေးမြူခဲ့ကြသည်မှာ မြည်းနှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားမှ နျူဘီးယား အထိ တွေ့ရသော ချိုလိမ်ဆိတ်အသေးစားများလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
O'Brien, Patrick K. (General Editor). Oxford Atlas of World History. New York: Oxford University Press, 2005. pp.22–23 ထိုသို့ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကြောင့် ရေကန်များ နှင့် မြစ်များ ကျုံ့ဝင်ပြီး သဲကန္တာရ အသွင်သို့ ပြောင်းလာခဲ့သည်။
Martin and O'Meara. "Africa, 3rd Ed." Indiana: Indiana University Press, 1995. ဘီစီ ၅၀၀ သို့ ရောက်သောအခါတွင် သံထည်လုပ်ငန်းသည် အနောက်အာဖရိကတွင် အများအပြား ဖြစ်လာခဲ့သည်။