kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရဟန်ငယ်ဘဝနှင့်စစ်ကိုင်းမြို့(ကျောင်းတိုက် အမည်မသိရ)ဆရာတော်ဦးသုမနထံ လောကုတ္တရာပညာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။
သင်ကြားသမျှ စာပေများကိုလည်း အာဂုံအရကျက်မှတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ရဟန်း(၁၀)ဝါ ရရှိပြီး ရှမ်းပြည်သို့ပြန်၍ နေရင်းမန်ယုတ်ကျောင်းတွင် ကျောင်းထိုင်ဖြစ် ၍မန်ယုတ်ဆရာတော်ဟု ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသည်။
ပါရမီထူးခြားချက်မှာ ကွမ်းစားရင်း ၊ ဆေး ဝါးရင်း ၊ ဧည့်သည်အာဂန္တုများနှင့်လည်း စကားပြောရင်း အနီးရှိ စာလိုက်ရေးသူသုံးယောက် ကို အလှည့်ကျပြော၍ ကျမ်း(၃)ကျမ်းကို တပြိုင်ထည်းပြီးအောင် ပြုစွမ်းနိုင်သော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီ ပု ံ ပြင် ဝတ္ထ ုများကိ ု လည် း အမြောက် အမြား ပြုစု တော် မူ ခဲ ့ သည်။
ပြုစု တော် မူ ခဲ ့ သောကျမ်းဂန်များအနက် "ဇမ္ဗုပတိချွတ်ခန်း"သည် အထူးထင်ရှားပေါ်လွင်သောကျမ်း ဖြစ်လေ သည်။
မျင်ကော် ခေါင်လတ်မျင်မေ...၊ ဥတုဟေမန် ၊ မြောက်ရန်မွှေခတ် ၊ ရဟတ်ထိုးဖေါင် ၊ ဖုန့်ဖန့်မိတ်ဖူး ၊ နေပူဝမ်းဝေါင် ၊ ခွန်ဟောင်ချောင်းလိန် ၊ ကွဲပြင်ဟျိုးကျိန် ၊ ကျိုးကန် ၊ အီလွတ် ၊ ဆခွတ် ၊ ပန် းကန်။
ဟေမန္တဥတုကလည်း မကုန်သေး ၊ မြောက်လေပြေ လေညှင်းကလေးကလည်း ဆော် သွေးမွှေခတ် ၊ ရဟတ်လည်သလိုရှိပြီး တောမီးလောင်ကျွမ်းထားသော ပြာမှုန့်ပြာနုကလေးများ သည် လေဟုန်စီးလျက် မြူခိုးငွေရောင်တန်းများတွင် ရွှင်လန်းပျံသန်းနေလေပြီ။
အအေးဓာတ် ဖြိ ုခွ င် းမည် နေမင် းကြီ းကလည် းပူ ပြင် းတော့ မည် ဟု အားမာန် တင် းနေသော အရိ ပ် အရောင် တု ိ ့ မှာလည်း ဝိုးဝါးမျှ ရှိပြီး မြစ်ချောင်း ၊ ထုံးအိုင် ၊ စမ်းရေအိုင်တို့မှာလည်း ခန်းခြောက်စ ပြုလျက် ကြိမ်နွယ်ကြိမ်ဖူးတို့ ကွန့်မြူးယှက်လိန်၍ သခွတ်ပန်းတို့ ပွင့်လန်းဝေဆာလာလေပြီ။
တပို့တွဲလမကုန်မီ တပေါင်းလသို့ ကူးခါနီး ရာသီအလှဘွဲ့ကို စာဆိုတော် စောနော်ခမ်း ဖွ ဲ ့နွ ဲ ့သီ ကု ံ းခြယ် မှု န် း ရေးစပ် ထားသော ကဗျာလင်္က ာတွ င် "မေ၊ဟေ၊မန် ၊ရန် ၊ခတ် ၊ဟတ် ၊ဖေါင် ၊ ဝေါင်၊ဟောင်၊လိန်၊ကျိန်၊လွတ်၊ခွတ် " ကာရန်ယူ၍ ပထမအပိုဒ်တွင် ၆-လုံးစပြီး ၊ ၄-လုံး ၄-လုံး ချင်း ၊ ၂-လုံး ၂-လုံးချင်းစပ်၍ ၂-လုံးနှင့်အဆုံးသတ်ထားသည်ကို သုတေသီတို့ တွေ့မြင်နိုင် ကြသည်။
ရှမ်းနှင့်မြန်မာ-မြန်မာနှင့်ရှမ်းတို့သည် ရှေးအတိတ်အခါဆီပဝေဏီကပင် ဘာသာအယူ ဝါဒ၊ အလေ့အထ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သုခုမ၊ အနုပညာ၊ စာပေတို့မှာ အစဉ်အမြဲဒွန်တွဲနေသောကြောင့် ရှ မ် းစစ် လျှင် ဗမာ၊ ဗမာစစ် လျှင် ရှ မ် းဟု ရှ င် ကြီ း၊ ရဟန် းကြီ း။
ရှ မ် းကြီ း၊ မြန် မာကြီ းတု ိ ့ က ဥဒါန်းကျူးခဲ့ကြသည်။
ရှင်မာလာ (၁ဝ၅၈-၁၁၃၉) ကို ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ကန်တော်ရွာ၌ ဦးကင်း၊ ဒေါ်လုံမတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၅၈-ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်မည်မှာ မောင်မှို ဖြစ်လေသည်။
ရှင်မာလာ ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ဘုန်းကြီးဦးညိုထံ သာမဏေပြုပြီး အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှ ဆင်ဖြူရှင် လက်ထက်တိုင် ပင့်ဆောင်ကိုးကွယ်ခြင်း ခံရသည်။
အဆိုပါ အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှ ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက်တိုင် အထိ ဖြစ်သော အဆုံးအဖြတ်များကို အတုလဖြတ်ထုံး ဟူ၍ ကျမ်းကြီး တစ်စောင် ရေးသားပြုစုရာမှ ဆရာတော်သည်လည်း အတုလ ဆရာတော်ဟု ထင်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
(အဆိုပါကျမ်းကို ၁၁၂၆ ခု၊ သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် (၁)ရက်နေ့တွင် ပြုစုပြီးစီးသည် ဟုမှတ်သားရသည်။
) ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်များ အထူးတတ်မြောက်တော်မူ၍ ၁၁၃၉ ခုနှစ်၊ ပျံလွန်တော်မူပါသည်။
မောင်မြင့်ကြူ ရေး အတုလအစစ် စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
မချမ်းဘောမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး မချမ်းဘောမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
မချမ်းဘောမြို့သည် ကချင်ဘာသာ "မကျန်ဘော့" (Ma Chyang Baw) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
မကျန်ချောင်းနှင့် မလိခမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မချမ်းဘောကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရွာငယ်တစ်ရွာအဖြစ် စတင်တည်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် အရှေ့ပူတာအိုနယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်အား မချမ်းဘောတွင် ဖွင့်လှစ်အခြေစိုက်ခဲ့ရာ မချန်းဘောမြို့နယ်ဟု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် သတ်မတ်ခံခဲ့ရသည်။
ယင်းစီး ဆိုသည် ဝါးခြမ်းစိတ်တို့ဖြင့် လုပ်သော ငါးဖမ်းကိရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းယင်းသည် နေကာယင်းနှင့် ဆင်တူပင် ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် နေကာယင်းမှာ ဝါးခြမ်းစိတ်တို့ကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိနေအောင် ကြိုးများဖြင့် ဆက်၍ ကန့်လန့်လှဲကာ ဆွဲထားသည်။
ငါးဖမ်းသည့် ယင်းမှာမူ နေကာယင်းလောက် မစိတ်ပဲ ခပ်ကျဲကျဲဝါးခြမ်းစိတ်များကို ထောင်လျက် နှီးသို့မဟုတ် ကြိမ်ဖြင့် စီတန်းချည်နှောင် ထားလေသည်။
ဤယင်း မလှဲရအောင် ရံဘောင်ခေါ်သည့်ဝါးတန်း၌ ကပ်၍ကာဆီးပြီးလျှင် ငါးများကို ဖမ်းကြလေသည်။
ရွှေဝယ်ဧ ရေးသည့် တံငါကိရိယာ သိကောင်းစရာ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မေလထုတ်၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း စာမျက်နှာ(၆၅-၇ဝ) ကိုးကား Category:ငါးဖမ်း ကိရိယာ။
ချောင်းထဲမြစ်ထဲများ၌ ယင်းလဲ၍ မသွားစေရန် အမှီပြုဖို့ စီတန်း၍ စိုက်ထားသော ဝါးတန်းကို "ရံဘောင်" ဟုခေါ်သည်။
(ရံ = ကာရံသည်၊ ဘောင် = ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်သည်။
) အရုပ်ကားဘောင်၊ မှန်ဘောင်၊ သင်္ဘောကုန်းဘောင် စသည်တို့မှာကဲ့သို့ ယင်းတန်းခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ထားသော ဝါးတန်းဖြစ်၍ "ဘောင်"ဟုခေါ်သည်။
ထို့ကြောင့် ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်ကာရံထားသည့် ဝါးတန်းကို "ရံဘောင်"ဟုခေါ်သည်။
ကျယ်ဝန်းသော်မြစ် သို့မဟုတ် ပင်လယ်ထဲ၌မူ ရံဘောင်(ယင်းတန်း)မစိုက်ပဲ သစ်သားတိုင်များကို စိုက်လေသည်။
၎င်းသစ်သားတိုင်များကိုကား "လွတ်"ဟုခေါ်သည်။
လွတ်တိုင်၌ စင်ထိုပြီး ယင်းကို တင်လျက် ဖမ်းသည်။
လွတ်စင်၌တင်သော ယင်းကို ရေတက်၊ ရေကျ မြင့်ချည် နိမ့်ချည် လိုသလိုရအောင် စက်သီးတပ်၍ ထားရသည်။
ရွှေဝယ်ဧ ရေးသည့် တံငါကိရိယာ သိကောင်းစရာ၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ မေလထုတ်၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း စာမျက်နှာ(၆၅-၇ဝ) ကိုးကား Category:မြန်မာဝေါဟာရများ။
မြစ်ငယ်၊ ချောင်းငယ်များအထဲ၌ ဟိုဘက်နှင့်သည်ဘက် ဝါးတန်း ၂ ဖက်ဖြတ်ကူး၍ မြေကုန်းရိုးတန်း ပြုလုပ်ထားသည်ကို "ဆည်" ဟုခေါ်သည်။
ထိုကုန်းရိုးတန်း(ဆည်)၏အလယ်၌ ဝါးများထွက်ရန် အပေါက်ဝတစ်ခု ချန်ထားရလေသည်။
ထိုချန်ထားသည့် အပေါက်ဝကို "ဆည်ဝ" ဟုခေါ်သည်။
ထိုဆည်ဝကို ငုံမိအောင် ချထားသည့် ပိုက်ကို "ပိုက်ကြီး"ဟုခေါ်သည်။
ထိုပိုက်ကြီးဖြင့် ဆည်ဝ၌ တားဆီး၍ ထားသည်ကို "ပိုက်ကြီးဆည်ဝ" ဟုခေါ်သည်။
အချို ့တံငါတို့ကမူကား မြစ်ချောင်းစသည်တို့ အထဲတွင် ဟိုဘက်သည်ဘက် သစ်သားတိုင်တစ်ချောင်းစီ စိုက်ထူ၍ ပိုက်ကိုတန်းကာ ပိုက် အပေါ်စွန်းတစ်လျှောက်၌ "လံဖော့"လုပ်၍(ရေမမြုပ်အောင် ချထားသော ဝါးလုံး စသည် တို့ကို "လံဖော့"ဟုခေါ်သည်) ထိုလံဖော့ကိုလည်း ကောင်းစွာတန်း၍ နေအောင် လိုသမျှ ဒေါက်ဆောက်ထား၍ ပိုက်ထဲသို့ဝင်လာသမျှ ငါးများကို ဖမ်းယူခြင်းကို "ပိုက်ကြီးဆည်ဝ"ဟုခေါ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြစ်ချောင်းစသည့်အထဲတွင် လူ ၄-၅ ယောက် လှေ ၂ စီးနှင့် ၁၅ တောင်၊ အတောင် ၂ဝ ခန် ့ရှည်သော ပိုက်ကြီးကို ထိုလှေကတစ်စွန်း၊ သည်လှေက တစ်စွန်း ဆွဲကိုင်ပြီးလျှင် အလံတစ်ရာ နှစ်ရာအထိ ဆွဲယူ၍ ငါးဖမ်းခြင်းကို "ပိုက်ကြီးဆည်ဝ"ဟုခေါ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အဝ ၅ တောင်၊ အရှည် အတောင် ၃၅ဝအထိရှည်သော ပိုက်ကိုပင် ပင်လယ်ထဲ၌ လှေ ၃-၄ စီးဖြင့် ဆွဲကိုင်၍ ငါးများကို တိုက်ယူ ဖမ်းဆီးခြင်းကို "ပိုက်ကြီး"ဟုခေါ်သည်။
ရေထဲတွင် ယင်းတန်းကြီးချည်၍ ငါးဖမ်းသည်ကို "ဆည်ဝ" ခေါ်သည်ဟု ပိုက်ကြီးနှင့်ဆည်ဝကို တစ်မျိုးစီ ခွဲ၍၎င်း အသီးသီး ပြောဆိုကြလေသည်။
ပင်လယ်ဝ မြစ်ဝအတွင်း ရေအကျဆုံးသောအချိန်တွင် ထိပ်ဝ ၆ လက်မ၊ အမြင့် ၁၁ တောင်ခန့်ရှိသည့်တိုင် ၂ တိုင်ကို တစ်တိုင်နှင့် တစ်တိုင်(၁၈)တောင်အကွာ အောက်ခံမြေ၌ ခိုင်ခံ့စွာ စိုက်ထူထားရသည်။
ယင်းတိုင် ၂ တိုင်တွင် ပိုက်တန်းကို ချည်ထားပြီး ၄ တောင် ၅ တောင်ခန့်ရှိသည့် ဖော့ဝါးလုံးများကို ပိုက်တန်း၌ ချည်ထားရသည်။
ပိုက်၏အောက်ခြေများကိုလည်း တိုင် ၂ တိုင်တွင် ကြိုးဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ ချည်ထားရသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ရေတက်ရေကျ ပိုက်ဝကို လှည့်ပြန်ပြီး ပုဇွန်ဆိတ်ကလေးများမှအစ ငါးကြီးများအထိ ဖမ်းယူကြသည်ကို "ကျားပါးစပ်"ခေါ်ကြသည်။
ယင်းကျားပါးစပ်များကား မြန်မာပြည် မြိတ်ခရိုင်ရှိ ပင်လယ်ဝ မြစ်ဝများ၌ အကြီးကျယ်ဆုံးသော တံငါလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသတည်း။
ရေရိုးကျချောင်းကလေးများအတွင်း၌ ၆ တောင် ၇ တောင်ခန် ့ရှည်သည့်ယင်းပြား ၃-၄ ပြားကို တစ်ပြားနှင့် ဆက်စပ်ကာ ဝိုင်းပြီးလျှင် အဝ၌ တစ်ပေခန့်အကွာ ငါးများဝင်ရန်၊ ယင်းအပြားအဖျား ၂ ဖက်ကို အတွင်းဘက်သို ကွေ့ဝင်၍ထားရသည်။
အဝတစ်ဖက်တစ်ချက်၌လည်း ယင်းပြားများဖြင့်ပင် လက်တံ ၂ ခုထားရှိရသည်။
၎င်းကို "ဗျပ်အိုး"ဟုခေါ်သည်။
၎င်းဗျပ်အိုးအတွင်း ဝင်သမျှ ငါးများကို ယင်းပြား အနောက်ဘက်ရှိ စပ်ကြောင်းများ၌ ချည်ထားသည် ကြိုးကို ဖြည်၍ဝင်ပြီးမိသော ငါးများကို ဖမ်းသယ်ယူကြလေသည်။
ပေါင်းမိုး မရှိသည့်လှေတစ်စီး၏တစ်ဖက်နံရံ၌ ဆေးဖြူသုတ်ထားသော သစ်ပြားကိုဖြစ်စေ၊ ဓနိဖူးအရွက်များကို ယင်းပြားကဲ့သို့ ရက်၍ဖြစ်စေ၊ ကပ်၍ချည်ထားပြီး ရေအောက်သို့ ၂ တောင် ၃ တောင်ခန် ့မြုပ်ထားရမည်။
၎င်းလှေကို ညဉ့်အချိန် တဖြည်းဖြည်း လှော်ခတ်သွားရာ ရေအောက်ရှိ ငါးများသည် ထိုအပြားကို မြင်လျှင် လန့်၍ လှေပေါ်သို့ ခုန်တက်သဖြင့် ဖမ်းယူထားကြလေသည်။
ပိုင် (သင်္ချာ) ပိုင် (တံငါကိရိယာ)။
ကြိုးတန်းရှည်ကြီးတစ်ခု၌ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ၂ တောင်ခန့်အကွာ ငါးမျှားချိတ်များကို ဆွဲထားပြီး ကြိုးဖျား ၂ ဖက်အစွန်းတွင် ဖော့ဝါးတစ်ခုစီ ချည်ထား၍ ငါးများ ဖမ်းယူကြသည်ကို "ပိုင်" ဟုခေါ်ကြသည်။
ဒု-သ-န-သော သည် လင်ရှိမယားကို ပြစ်မှားဖျက်ဆီးကာ ပရဒါရကံကို ကျူးလွန်ခဲ့သည့် မင်းသားလေးယောက်တို့၏ လောဟကုမ္ဘီအမည်ရှိသည့် ငရဲအိုးတွင်းမှ အော်သံဖြစ်၏။
ထိုအသံကို မကောင်းသော အလိုဆိုးများ နှိပ်စက်ကာ အိပ်မပျော်ဖြစ်နေသော ကောသလမင်းကြီးသည် ကြားရခြင်း ဖြစ်၏။
အသံတို့ကို ကြားရပုံ ကောသလမင်းကြီးသည် တစ်ခုသော နက္ခတ်သဘင်တွင် အလွန်တရာ ချောမောလှပသော တောတွင်းသူတစ်ဦးကို တွေ့လေရာ စွဲလမ်းခြင်းသည် ပြင်းစွာဖြစ်လေသည်။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် တောတွင်းသူကလေးကို ရရှိအောင် ကြံစည်၏။
ပထမဦးစွာ ထိုတောတွင်းသူလေးတွင် ကာမပိုင်လင် ရှိ၊ မရှိကို စုံစမ်းစေသည်။
လင်ရှိသည်ကို သိရသောအခါ မင်းကြီးသည် တောတွင်းသူကို ရရန်အလို့ငှါ ကြံစည်လေ၏။
လင်ဖြစ်သူကို သက်တော်စောင့်ရာထူး ခန့်၏။
မိန်းမဖြစ်သူ တောတွင်းသူလေးကိုမူ မိမိ၏ အနီးအပါးတွင် ခစားစေသည်။
မင်းကြီးသည် တောတွင်းသူလေးအား အပြီအပိုင် သိမ်းပိုက်လိုသောကြောင့် မင်းတို့၏ ပရိယာဖြင့် ကြံစည်လေသည်။
ထိုအကြံမှာ လင်ဖြစ်သူ ကိုယ်ရံတော်သက်တော်စောင့်ကို ကိစ္စတစ်ခုအတွက် အဝေးသို့ စေလွှတ်လိုက်၏။
နေ့ချင်းပြန် အချိန်မီ ပြန်ရောက်ရန်လည်း အမိန့်ပေးလိုက်လေသည်။
အကယ်၍ အချိန်မီ ပြန်မရောက်လာပါက ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။
လင်ဖြစ်သူမှာ မိမိ၏ မယားကို စိတ်မချသော်လည်း မင်း၏ အမိန့်ကို မလွန်ဆန်နိုင်သဖြင့် ခရီးထွက်သွားလေရာ ဇနီးဖြစ်သူမှ မျက်ရည်စက်လက်ဖြင့် ကျန်ရစ်ခဲ့၏။
ကောသလမင်းကြီးသည် နံနက်မိုးလင်းချိန်တွင် တောရွာမှ ချောကညာကို သူ့မယားအဖြစ် သိမ်းပိုက်မည့် အကြောင်းကို တွေးတောကာ တဏှာရာဂတို့သည် သောင်းကျန်းလျက် အိပ်၍မျှပင် မပျော်နိုင်ဘဲ ရှိလေသည်။
ထိုသို့ အိပ်မပျော်ဘဲ မကောင်းသောစိတ်တို့ဖြင့် တွေးတောရင်း အချိန်သည် ညသန်းခေါင်းယံထိ ရောက်သွားတော့သည်။
ညသန်းခေါင်းရောက်သည်နှင့် မိုးကြိုးပစ်ချလိုက်သကဲ့သို့ "ဒု၊ သ၊ န၊ သော" ဟူသော အသံကြီး လေးမျိုးကို ကြားရသဖြင့် တစ်ညလုံး အိပ်မပျော်နိုင်ဖြစ် ခဲ့ရသည်။
ပုရောဟိတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်ခြင်း ကောသလမင်းကြီးသည် ထိုကြောက်မက်ဖွယ် အော်သံတို့သည် မိမိအတွက်လား၊ မိဖုရားအတွက်လား၊ နိုင်ငံတော်အတွက်လား ဟူ၍ နိမိတ်ဆိုးများအကြောင်း တွေးတောပူပန်နေသည်။
မင်းကြီးလည်း ချက်ချင်း ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားတို့ကို ခေါ်ကာ တိုင်ပင်၏။
ပုရောဟိတ်တို့သည် ယဇ်ပူဇော်ရမည်ဟု ပြော၏။
ပူဇော်ရာတွင် ဆင်၊ မြင်း၊ နွားလား၊ နို့စားနွားမ၊ ကြက်၊ ဝက်၊ ဆိတ်၊ လုလင်ပျို၊ သမီးပျို စသည်တို့ကို တစ်ရာစီဖြင့် ပူဇော်ရမည် ဖြစ်၏။
ထိုယဇ်ပူဇော်ပွဲ ပြုလုပ်ရန်အတွက် နန်းတော်တွင် စီစဉ်သူတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငိုယိုသူတို့ဖြင့် လည်းကောင်း အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဆူညံလျက်ရှိ၏။
မြတ်စွာဘုရားထံ သွားရောက်မေးမြန်းခြင်း ထိုသို့သော ဆူညံသံများကို ကြားရသူ မိဖုရားကြီး မလ္လိကာဒေဝီသည် မင်းကြီးထံ ပြေးလာ၏။
မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဆူဆူညံညံ ဖြစ်ရသည်ကို မေးမြန်း၏။
မင်းကြီးက ပြန်လည်ဖြေကြားသော အခါ မိဖုရားက ဘုရားရှင် ရှိပါလျက် ပုဏ္ဏားတို့နှင့် မတိုင်ပင်သင့်ပေ။
ယခုပင် ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်မေးမြန်းရအောင်ဟုဆိုကာ မင်းကြီးနှင့်အတူ သွားလေ၏။
ဘုရားရှင်ထံသို့ ရောက်သော် မိဖုရားကြီးသည် အကျိုးအကြောင်းကို လျှောက်ထား၏။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ထိုအသံတို့မှာ ဒုစရိုက်မှုကို ကျူးလွန်သော မင်းသားလေးပါးတို့၏ ဝေဒနာကို မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကာ အော်ဟစ်သည့် အသံသာ ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြား၏။
ထိုအသံတို့ကြောင်း မင်းကြီး၌သော်လည်းကောင်း၊ မိဖုရား၌သော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည်၌သော်လည်းကောင်း မည်သည့်အန္တရာယ်မှ မရှိနိုင်ပေ။
မင်းသားလေးဦး ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည်တွင် ရဟန်းများခြံရံလျက် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလျက်ရှိ၏။
ထိုအခါ တစ်မြို့လုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် လှူကြတန်းကြ ဒါနပြုကြကာ အာဂန္တုကဝတ် ကို ပြုကြ၏။
သို့သော် သူဌေးသားလေးဦးတို့သည် အပျော်အပါး၌သာ အချိန်ကုန်ကာ နေကြလေသည်။
ထိုသူဌေးသားလေးဦးတို့အနက် တစ်ဦးသောသူမှာ သူတစ်ပါးတို့၏ ဘုရားကိစ္စအတွက် ဆောင်ရွက်နေခြင်းသည် မိမိတို့ အလုပ်မဟုတ်၊ အရက်ကောင်းကောင်းသောက်ကာ လျှောက်လည်ကြရန် ပြော၏။
နောက်တစ်ယောက်သည် သလေးထမင်းကောင်းကောင်းကို ချက်၍ စားကြရန် ပြော၏။
နောက်ထပ်တစ်ယောက်ကမူ မုန့်ပဲသွားရည်စာ စားကာ လျှောက်လည်ကြရန် အကြံပေး၏။
နောက်ဆုံးတစ်ယောက်သည် မိန်းမတို့နှင့် ပျော်ကြပါးကြရန် အကြံပေး၏။
ထိုအခါ မင်းသားလေးယောက်တို့သည် ငွေမျက်နှာဖြင့် ရှေ့တန်းတင်ကာ သားပျိုသမီးပျို၊ လင်ရှိမယားတို့ကို စိတ်ရှိတိုင်း ပြစ်မှားကျူးလွန်ကြလေသည်။
သူဌေးသားတို့၏ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် သမီးအပျို၊ လင်ရှိမယားများစွာတို့သည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြရလေသည်။
ထိုမင်းသားတို့သည် သေလွန်သည့်အခါ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ပရဒါရကံ သူတစ်ပါးသားမယားကျူးလွန်စော်ကားခြင်း၏ အကျိုးကို ခံစားရကာ အဝီစိငရဲသို့ ရောက်ရ၏။
ဘုရားတစ်ဆူ ပွင့်တော်မူရာ ကြားကာလအတွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အဝီစိငရဲ၌ ကျခံရ၏။
အဝီစိငရဲကျခံပြီးသော် လောဟကုမ္ဘီအမည်ရှိသော ငရဲအိုးအတွင်း၌ ကျခံရ၏။
လောဟကုမ္ဘီငရဲသည် ယူဇနာပေါင်း ခြောက်ဆယ်အကျယ်ရှိ၏။
လောဟကုမ္ဘီငရဲ တွင် ကျခံနေရသူတို့သည် နှစ်ပေါင်းခြောက်သောင်းကြာမှ တစ်ကြိမ် ခေါင်းဖော်ခွင့် ရကြသည်။
ထို့နောက် မကြာမီပင် မြုပ်သွားကြရသည် ဖြစ်၏။
ထိုသို့ ပေါ်လာသည့်အခါ မင်းသားလေးယောက်တို့သည် တွေ့ဆုံခိုက် စကားပြောကြရာ ဆုံးအောင်ပင် မပြောနိုင်ဘဲ တစ်ယောက်လျှင် စကားလုံးတစ်လုံးကျစီသာ ပြောနိုင်၏။
မကြာမီ နစ်မြုပ်သွားလေသည်။
ကောသလမင်းကြီးလည်း ဘုရားရှင်၏ စကားကို နားထောင်နေရင်း မိမိ၏ တောသူလေးအပေါ် မှားယွင်းမှုကို တွေးတောကာ ကြက်သီးများ ထလာလေသည်။
အသံတို့၏ အဓိပ္ပာယ် မြတ်စွာဘုရားသည် ထို့နောက် မင်းသားတို့၏ စကားပြောသံ ဒု-သ-န-သော ၏ အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ရှင်းပြလေသည်။
ပထမ ကြားရသောအသံသည် ဒု ဖြစ်၏။
ထိုမင်းသားပြောဆိုလိုသည့် စကားအပြည့်အစုံသည် ဒုဇ္ဇိဝိတ မဇီဝိမှ ဖြစ်၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချင်းတို့ မိမိတို့သည် ရှေးကုသိုလ်ကံကြောင့် သူဌေးမျိုးတွင် ဖြစ်ပါသော်လည်း ဖြစ်ရကျိုး မနပ်ပေ။
ဘဝကို အလွဲသုံးစားပြုကာ လင်ရှိမယားတို့ကို ပြစ်မှားပျော်ပါးကာ မိုက်မဲစွာ အသက်မွေးမိ၏။
စီးပွားဥစ္စာများ သုံးမကုန်အောင်များသော်လည်း အနည်းငယ်မျှပင် မလှူဒါန်းခဲ့ပေ။
မိမိတို့ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ဒုစရိုက်ကံသည် ငါတို့အား အလင်းရောင်၌ နေခွင့်မပေး၊ အမှောင်၌ ချထားပါပြီတည်း" ဟူ၍ ဖြစ်၏။
ဒုတိယ ကြားရသောအသံသည် သ ဖြစ်၏။
မင်းသားပြောဆိုလိုသည့် စကားအပြည့်အစုံသည် သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ ဖြစ်၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချင်းတို့၊ ငါတို့သည် လင်ရှိမယားများကို ပြစ်မှားခဲ့ခြင်းကြောင့် လောဟကုမ္ဘီငရဲ၌ နေ့ညမလပ် တရစပ် ခံစားလာခဲ့ရသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ခြောက်သောင်းပင် ပြည့်ခဲ့ပြီ။
မည်သည့်အခါမှ ဆင်းရဲဝဋ်က ကျွတ်မည်မသိ" ဟူ၍ ဖြစ်၏။
တတိယ ကြားရသောအသံသည် န ဖြစ်၏။
မင်းသားပြောဆိုလိုသည့် စကားအပြည့်အစုံသည် နတ္ထိအန္တော ကုတော အန္တော ဖြစ်၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချင်းတို့၊ ငါတို့သည် လူဖြစ်ခဲ့စဉ်က လင်ရှိမယားများကို ဖျက်ဆီးခဲ့၏။
ထိုအပြစ်ကြောင့် ယခု ငရဲခံနေရ၏။
ငရဲမှ လွတ်ရက်ဟူသည် အဘယ်နည်း။
ငရဲမှ လွတ်ရက်ဟူသည် မထင်ပါတကား" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
စတုတ္ထ ကြားရသောအသံသည် သော ဖြစ်၏။
မင်းသားပြောဆိုလိုသည့် စကားအပြည့်အစုံသည် သောဟံ နုန ဣတော ဂန္တာ ဖြစ်၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချင်းတို့၊ မိုက်မဲသော ငါတို့သည် ငရဲမှ လွတ်မြောက်၍ လူ့ဘဝသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သော် ပညာရှိတို့၏ အဆုံးအမကို ခံယူအံ့။
ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းသူဖြစ်အံ့။
အလှူအတန်းကို ရက်ရောစွာ လှူဒါန်းအံ့" ဟူ၍ ဖြစ်၏။
[၁] အသံတို့ကို ကြားရပုံ ကောသလမင်းကြီးသည် တစ်ခုသော နက္ခတ်သဘင်တွင် အလွန်တရာ ချောမောလှပသော တောတွင်းသူတစ်ဦးကို တွေ့လေရာ စွဲလမ်းခြင်းသည် ပြင်းစွာဖြစ်လေသည်။
[၁] ပုရောဟိတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်ခြင်း ကောသလမင်းကြီးသည် ထိုကြောက်မက်ဖွယ် အော်သံတို့သည် မိမိအတွက်လား၊ မိဖုရားအတွက်လား၊ နိုင်ငံတော်အတွက်လား ဟူ၍ နိမိတ်ဆိုးများအကြောင်း တွေးတောပူပန်နေသည်။
[၁] မြတ်စွာဘုရားထံ သွားရောက်မေးမြန်းခြင်း ထိုသို့သော ဆူညံသံများကို ကြားရသူ မိဖုရားကြီး မလ္လိကာဒေဝီသည် မင်းကြီးထံ ပြေးလာ၏။
[၁] မင်းသားလေးဦး ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည်တွင် ရဟန်းများခြံရံလျက် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလျက်ရှိ၏။
[၁] အသံတို့၏ အဓိပ္ပာယ် မြတ်စွာဘုရားသည် ထို့နောက် မင်းသားတို့၏ စကားပြောသံ ဒု-သ-န-သော ၏ အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ရှင်းပြလေသည်။
[၁]။
နှစ်စဉ် မတ်လ (၂၃)ရက်သည် ပါကစ္စတန်နေ့ ဖြစ်သည်။
အမျိုးသား အားလပ်ရက် အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ဆင်နွှဲကြသည်။
လာဟိုးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် ဆင်နွှဲကြခြင်းဖြစ်သည်။
ပါကစ္စတန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စတင် အသက်ဝင်သည့် (၁၉၅၆)ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃)ရက်ကို သတ်မှတ် ကျင်းပကြသည်။
ပါကစ္စတန်သည် ဗြိတိသျှ လက်အောက်မှ (၁၉၄၇)ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၄)ရက်တွင် လွတ်လပ်ရေးရသည်။
(၁၉၅၆)ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃)ရက်တွင် သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စတင် အသက်ဝင်သည်။
ယင်းနောက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အယတ်စန်းက စစ်အုပ်ချုပ်ရေး မာရှယ်လော ကြေညာသည်။
၎င်းစစ်အုပ်ချုပ်ရေး အောက်တွင် ပါကစ္စတန်နေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ရွေးချယ်ရာ (၁၉၄ဝ)ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ(၂၃)ရက်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော လာဟိုးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲကို စဉ်းစားမိခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ပါကစ္စတန်နေ့တွင် တပ်မတော်သားများနှင့် အရပ်သားလူထုပါ အစ္စလမ္မာဘတ်မြို့တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသည်။
ပါကစ္စတန် သမ္မတအိမ်တော်တွင် နံနက်စောစော ကျင်းပသည်။
ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ဖြစ်သော မိုဟာမက်အက်ဗောနှင့် မိုဟာမက်အလီဂျင်နက်တို့ကို စုပေါင်းဂါရဝပြုသည်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ လူတိုင်းလူတိုင်း မွေးစကနေ သေဆုံးတဲ့အချိန်အထိ ဖျားနာခြင်းကို လူတိုင်း ကြုံတွေ့ဖူးကြမှာပါ။
ခန္ဓာကိုယ် ကနေ လုပ်ဆောင်ချက်အားလုံးဟာ ပုံမှန်ကတစ်ဆင့် သွေဖည်လာပြီဆိုရင်တော့ ဖျားနာခြင်းဆိုတာ ဟာ လက္ခဏာ တစ်ခုအနေနဲ့ ဝင်ရောက်လေ့ရှိပါတယ်။
လူကြီးတွေမှာ fever ဝင်ပြီဆိုရင်မသက်မသာ ခံစားရလေ့ ရှိပြီး ကိုယ်အပူချိန် 103' F (39.4 C) ထိ မရောက်ခင်အထိတော့ ဖျားခြင်းဟာ အန္တရာယ် သိပ်မရှိ လှပါဘူး။
လူငယ်တွေနဲ့ မွေးကင်းစကလေးတွေမှာတော့ အပူချိန်လေး နည်းနည်းတက်ခြင်းမှာတောင်မှ ပြင်းထန်သော ပိုးဝင်မှု (Infection) ဝင်တာတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့်လည်း ကိုယ်အပူချိန်ဘယ်လောက်များရင် ရောဂါ ရဲ့ ပြင်းထန်မှု ဘယ်လောက်ရှိတယ်ဆိုတာကိုတော့ အတတ်ပြော လို့မရပါဘူး။
သာမန်ဖျားနာမှုလေးမှာလည်း ကိုယ်အပူချိန်အများကြီးတက်နိုင်သလို ပြင်းထန်တဲ့ ဖျားနာမှုတွေမှာလည်း အပူချိန်နည်းနည်းလေးပဲ ရှိနိုင်ပါတယ်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်အနည်းငယ်ကြာရင် ကိုယ်အ ပူချိန်ကျသွားလေ့ရှိပါတယ်။
တစ်ခါတရံ ဘာဆေးမှ မသောက်ပဲ နေခြင်းကလည်းပိုပြီးကောင်းမွန်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ကိုယ်အပူချိန်တက်ခြင်းဆိုတာ သင့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ ပြင်ပမှဝင်ရောက်လာတဲ့ပိုးမွှားတွေကို ပြန်လည် တိုက်ထုတ်တဲ့ ဖြစ်စဉ် Mechanism တစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
ဖျားနာခြင်း၏ လက္ခဏာများ သင့်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ဟာ ပုံမှန်ထက်အမြင့်မှာ ရှိနေပြီဆိုရင်တော့ သင်ဟာ Fever ရှိနေပါပြီ။
ပုံမှန်ကိုယ် အပူချိန်ဟာ 98.6°F ( 37° C) ရှိရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဖျားနာခြင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ ဇစ်မြစ်အချက် အလက်တွေအပေါ် မူတည်ပြီးတော့ ရောဂါ လက္ခဏာတွေဟာလည်း ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိနိုင်ပါတယ်။
အဲဒါတွေကတော့ - ချွေးထွက်များခြင်း - ချမ်းတုန်ခြင်း - ခေါင်းကိုက်ခြင်း - ကြွက်သားများနာခြင်း - အစားအသောက်ပျက်ခြင်း - ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးခြင်း - မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။
အပူချိန်တွေအရမ်းမြင့်တဲ့ 103°F (39.4°C) နဲ့ 106°F (41.1°C ) ကြားမှာဆိုရင်တော့ - ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်ခြင်း - သတိလစ်ခြင်း - ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း - တက်ခြင်း - ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးခြင်းစသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။
မွေးကင်းစကလေးငယ်တွေမှာ ရှင်းပြလို့မရနိုင်တဲ့ Unexplained fever ဟာ လူကြီးတွေ ထက်ပိုပြီး အဖြစ်များ ပါတယ်။
ကလေးငယ်ဟာ အပူချိန် 101°F (38.3°C) ထက်ပိုများလာပြီဆိုရင်တော့ ဆရာဝန်ကိုခေါ် ဖို့လိုပါပြီ။
အကယ်၍ အောက်မှာဖော်ပြထားတဲ့အချက်တွေရှိရင်လည်းဆရာဝန်ကို ပြဖို့လိုပါတယ်။
၃ လအောက်ကလေးငယ်တွင် ဖျားနာခြင်း - အစာကျွေးခြင်း နို့တိုက်ခြင်းအား ငြင်းဆန်နေခြင်း - ကိုယ်အပူချိန်ကြီးပြီး ဂဏာမငြိမ်ဖြစ်နေခြင်း (ဥပမာ အောက်ခံ diaper လဲပေးသည့်အချိန်တွင် ပြင်းထန်စွာ ကန်ကြောက် ၍ ငိုခြင်း) - ကိုယ်အပူချိန်ကြီးပြီး မှိန်းနေခြင်း ( ကလေးငယ်တွေနဲ့ ၂ နှစ် အောက်ကလေးတွေမှာ ဒါဟာ ဦးနှောက် အမြှေးယောင်ခြင်း Meningitis ရဲ့လက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
Meningitis ဆိုတာ Spinal cord နဲ့ ဦးနှောက်ကို ကာရံထားတဲ့ အမြှေးပါး membrane နဲ့ အရည်တွေမှာ ပိုးဝင်ပြီး ရောင်ရမ်းခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
သင်ရဲ့ကလေး ငယ်ဟာ meningitis ဖြစ်နေတယ်လို့ သံသယရှိရင်တော့ ဆရာဝန်ဆီအမြန်ပြသဖို့ လိုအပ်နေပါပြီ။
- မွေးကင်းစကလေးငယ်တွင် ပုံမှန်အပူချိန်ထက်နည်းနေခြင်း ( 97'F - 36.°C ထက် နည်းနေခြင်း ကိုဆိုလို ပါတယ်။
ကလေးငယ်တွေဖျားနာရင် ခန္ဓာကိုယ်မှာ အပူချိန်ကို ထိမ်းမထားနိုင်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် ပူတာ လည်းဖြစ်နိုင် သလို အေးတာလည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ် ) အကယ်၍ သင့်ကလေးငယ်ဟာ ခဏခဏ အန်နေပြီဆိုရင် ၊ အပူချိန်ဟာ ရက်ကြာရှည်နေ ပြီဆို ရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ပြသတာအကောင်းဆုံးပါပဲ။
ဆက်လက်ပြီးတော့ ဖျားနာခြင်းနဲ့အ တူအောက်ပါ လက္ခဏာ များ ပါရှိလာရင်တော့ သတိထားပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရမှာဖြစ်ပါတယ်။
- ခေါင်းအလွန်အမင်းကိုက်ခြင်း - လည်ပင်းရောင်ခြင်း - အရေပြားတွင်အကွက်များပေါ်ခြင်း ၊ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း - တောက်ပသော အလင်းရောင်များအား ဓာတ်မတည့်ခြင်း - လည်ပင်းခိုင်ခြင်း လည်ပင်းအရှေ့သို့ကွေးမရခြင်း - စိတ်ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်း - အမြဲတမ်းအန်နေခြင်း - အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း ၊ ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း ၊ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း - ဗိုက်အောင့်ခြင်း ၊ ဆီးသွားစဉ်နာကျင်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာလို့ ဖျားနာကြသလဲ သင့်ရဲ့ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ဟာ နေ့တိုင်းနေ့တိုင်းမှာ ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။
မနက်ပိုင်းမှာ အပူချိန် ကျပြီး နေ့လယ်နဲ့ညနေတွေမှာ အပူချိန်များနိုင်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ပုံမှန်အပူချိန်ဟာ ၉၇ ဖာရင်ဟိုက် ကနေ ၉၉ ဖာရင်ဟိုက်အတွင်းမှာ ရှိနေနိုင်ပါတယ်။
လူအချို့ကတော့ ၉၈.၅ ဖာရင်ဟိုက် ကျော်ရင် ဖျားနာပြီလို့ သတ်မှတ်လေ့ရှိကြတယ်။
ဒါပေမယ့် သွေးဆင်း ချိန်ကာလအတွင်း နဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းအပြင်းအ ထန်လုပ်နေချိန် အတွင်းမှာလည်း သင့်ရဲ့အပူချိန်တက်နိုင်တယ်ဆိုတာ မမေ့ပါနဲ့။
ဖျားနာခြင်းကိုဖြစ်စေနိုင် တဲ့အချက်တွေကတော့ - ဗိုင်းရပ်နဲ့ ဘတ်တီးရီးယားပိုးမွှားများဝင်ရောက်ခြင်း - အပူရှပ်ခြင်း - နေပူရှိန်ထဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာနေခြင်း - လေးဖက်နာ အဆစ်မြစ်နာများရှိခြင်း - ကင်ဆာ အဖုအကြိတ်များရှိခြင်း - အတက်ကျဆေးနှင့်သွေးပေါင်ကျဆေး များ ၊ ပိုးသတ်ဆေးများသောက်သုံးနေခြင်း - ဆုံဆို့ကြက်ညှာ မေးခိုင် စသည့် ကာကွယ်ဆေးများထိုးခြင်း တစ်ခါတစ်ရံမှာ ဖျားနာခြင်းဘာကြောင့်ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ခွဲခြားနေဖို့မလိုပါဘူး။
အပူချိန် ၁၀၁ ဖာရင်ဟိုက်ကျော် သွားရင် ဒါမှမဟုတ် သုံးပတ်ထက်ပိုပြီးဖျားနေရင် ဒါဟာ ဆရာဝန်ကလည်း ဘာမှ ရောဂါဇစ်မြစ်ရှာလို့မရတဲ့ ( Pyrexia of Unknow origin - PUO ) လို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖျားနာခြင်းရဲ့နောက်ဆက်တွဲပြဿနာတွေထဲမှာ ရေဓာတ်အလွန်အမင်းဆုံးရှုံးခြင်း ၊ ထင်ယောင်ထင်များဖြစ်ခြင်း ၊ သတိလစ်၍ တက်ခြင်းစတာတွေဖြစ်နိုင်ပါ့တယ်။
အဖျားကြီးပြီးတက်တယ်ဆိုရင်တော့ Febrile seizures လို့ခေါ်ပါ တယ်။
တက်တဲ့အခါမှာ သတိလစ်ပြီးတော့ ခြေလက်တွေ တုန်ယင်ပြီးဖြစ်တတ်ပါတယ်။
အချိန်မကြာမြင့်စေ ဖို့ အောက်ပါအချက်တွေကိုလုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
- ကလေးကို အစာအိမ်ကို ကြမ်းပြင်ဖက်ထားပြီး လဲလျောင်းထားပါ။
- ကလေးအနီးအနားမှ ချွန်ထက်သော အရာများကိုဖယ်ရှားပေးပါ။
- တင်းကြပ်သောအဝတ်အစားများကို ဖယ်ပါ။
- ကလေးငယ်ကို ဒဏ်ရာရစေခြင်းမှ ကာကွယ်ပါ။
- ကလေးငယ်ရဲ့ပါးစပ်ထဲကို မည်သည့်အရာမှ မဝင်ပါစေနဲ့။
တက်ခြင်းကို ရပ်တန့်အောင် ကြိုးစားပါ။
Seizures အများစုဟာ သူ့ဘာသာသူ ပြန်ရပ်သွားတာများပါတယ်။
ကလေးကို တက်ပြီးပြီးချင်း ဖြစ်စေတဲ့မူရင်း ဇစ်မြစ်ကိုသိအောင် ဆရာဝန်နဲ့အမြန်ပြသဖို့လိုပါတယ်။
တက်တာဟာ ၁၀ မိနစ်ကျော်သွားပြီဆိုရင်တော့ အရေးပေါ် ခေါ် ဖို့လိုနေပါပြီ။
စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ ဆရာဝန်က သင့်ရဲ့ ရောဂါလက္ခဏာနဲ့စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွေပေါ်မူတည်ပြီးတော့ ပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်တာလား သာမန် လား ဆိုတာ ခွဲခြားပါလိမ့်မယ်။
ဒါကြောင့် သွေးစစ်တာလောက်တော့လုပ်ဖို့လိုပါတယ်။
သုံးပတ် ထက်ကျော် ပြီးငွေ့ငွေ့လေးဖျားနေတယ် ပြီးတော့ ဘာလက္ခဏာမှလည်းမရှိဘူးဆိုရင်တော့ အနည်းဆုံးလုပ် ရမှာကတော့ သွေးစစ်တာနဲ့ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုကုသမလဲ အဖျားအနည်းငယ်ပဲရှိတယ်ဆိုရင် ဆရာဝန်က ကိုယ်အပူချိန်ကို အလျှင်စလို ချပစ်လေ့မရှိပါဘူး။
လက္ခဏာတွေပြပြီး အဖျားကြာရှည်မှသာလျှင် ရောဂါရဲ့ ဇစ်မြစ်ကို သိဖို့ ခက်ခဲလေ့ရှိပါတယ်။
ကျွမ်းကျင် သူတွေကတော့ ကိုယ်အပူချိန်ကို အလွန်အမင်းချပစ်ခြင်းဟာ ခန္ဓာကိုယ်ခုခံအားစနစ်ကို ထိခိုက်စေတယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်တွေကလည်း ဖျားနာခြင်းကိုဖြစ်စေပြီး တခြား အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ဆိုင်ရာပိုးဝင်တာတွေကိုဖြစ်စေပါတယ်။
အဖျားအရမ်းကြီးရင်တော့ အောက်ပါဆေးတွေကို သုံးစွဲနိုင်ပါတယ်။
- ပါရာစီတမော ၊ ibuprofen ( ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်နဲ့ သုံးစွဲသင့်ပါတယ် ၊ အများကြီးသောက် သုံးခြင်း ကို ရှောင်ရှားရပါမယ်။
ပါရာစီတမောကို အများကြီးသောက်သုံးခြင်းနဲ့ ရေရှည်သောက်ခြင်းဟာလည်း အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေပါတယ်။
ဆေးသောက်လွန်သွားရင် သေနိုင်တဲ့အထိဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အဖျား ၁၀၂ အောက် မှာတော့ အဖျားကျဆေးတွေကို ဆရာဝန်ရဲ့အကြံဉာဏ်မပါပဲ တိုက်ကျွေးလို့ရပါတယ်။
- Aspirin ( လူကြီးပဲတိုက်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးတွေကို တိုက်လို့မရပါဘူး။
ရှားပါးတဲ့ သေနိုင်တဲ့ Reye's syndrome ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ကိုယ့်ရဲ့ ဖျားနာခြင်းဖြစ်စေတဲ့အကြောင်းတွေကိုမူတည်ပြီးဆရာဝန်က ပိုးသတ်ဆေးတွေညွှန်ပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။
အထူး သဖြင့် နမိုးနီယားနဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းတွေမှာဖြစ်ပါတယ်။
Antibiotic တွေဟာ ဗိုင်းရပ်ပိုးဝင်ခြင်းကို မကုနိုင်ပါဘူး။
( ဥပမာ Gastroenteritits and mononucleosis ရောဂါတွေဖြစ်ပါတယ် ) Virus ကိုကု ဖို့ antiviral ဆေးတွေတော့ရှိပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်ဝင်တာကိုအကောင်းဆုံးကုသခြင်းကတော့ တခါတရံ အနား ယူပြီး အရည်ရွှမ်းတဲ့အသီးတွေစားသုံးခြင်းပဲဖြစ်ပါတယ်။
အိမ်မှာဆိုဘယ်လိုလုပ်သင့်သလဲ ၁။
အရည်ရွှမ်းတဲ့သစ်သီးတွေစားပါ ( အရည်ဆုံးရှုံးခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး တစ်နှစ်အောက် ကလေး ငယ်တွေမှာ ကလေးဓာတ်ဆားတွေသောက်ဖို့လိုပါတယ်။
ဒီလို ဓာတ်ဆားတွေမှာ ရေနဲ့ electrolytes တွေ အချိုးကျပါဝင်ပါတယ်။
အနားယူပါ။
( ကောင်းကောင်းအနားယူဖို့လိုပါတယ် လှုပ်ရှားမှုများခြင်းဟာလည်း အပူချိန်ကို တက်စေ ပါတယ်) ၃။
ရေပတ်တိုက်ပေးပါ။
( ရေနွေးနွေးနဲ့စိမ်ထားတဲ့ ရေပတ်ဝတ်နဲ့ ကိုယ်အပူချိန်ကျအောင်တိုက်ပေးနိုင်ပါတယ်။
အကယ်၍ ရေပတ်တိုက်ရင်းနဲ့ချမ်းတုန်လာရင်တော့ ရေပတ်တိုက်တာကိုရပ်လိုက်ပါ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ ချမ်းတုန် တယ်ဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းအပူချိန်တွေမြင့်တက်လာတာဖြစ်ပြီး ကြွက်သားတွေကို အပူ ထွက်အောင် လှုပ်ခါနေခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ အကောင်းဆုံးနဲ့ဖျားနာခြင်းကိုကာကွယ်တဲ့နည်းကတော့ ရောဂါပိုးမွှားတွေ ထိတွေ့မှု နည်းအောင်နေ ထိုင်ခြင်းဖြစ် ပါတယ်။
ရိုးရှင်းဆုံးနည်းလမ်းကတော့ လက်ခဏခဏဆေးခြင်းပါပဲ။
ကလေးတွေကို ကစားပြီး တိုင်း အစာ မစားခင် အိမ်သာမှ ဆင်းလာတိုင်း ကြမ်းပြင်ပေါ်တွားတွား ဆော့ကစားတိုင်း လက်ဆေးပေးဖို့ လက်ဆေးဖို့ အကြံဉာဏ်ပေးဖို့လိုပါတယ်။
ကလေးတွေကို ဖုန်မှုန့်သဲတွေ နဲ့ဆော့ ကစားပြီး တိုင်း နှာခေါင်း ပါးစပ်နဲ့မျက်လုံးတွေကို မထိမိအောင် သင်ကြားပေးဖို့လိုပါတယ်။
နောက်ဆုံး အနေနဲ့ကတော့ ကလေးတွေကို လူအစုအဝေးထဲသွားတဲ့အခါ ချောင်းဆိုးခြင်း ၊ နှာချေခြင်းနဲ့ကြုံရ တဲ့အခါနှာခေါင်းကို cover လုပ်ထားဖို့ သင်ကြားပေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
ကိုးကား http://www.mayoclinic.com/health/fever။
ဖားကန့်မြို့အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောက်စိမ်းသိုက်တည်ရာအဖြစ် လူသိများသည်။
ဖြစ်တည်ပုံသမိုင်း ဖားကန့်ဟူသောစကားသည် ရှမ်းဘာသာစကား (ဖာ − ကျောက်ဖျာ၊ ကန့် − ပြိုကျခြင်း) မှ ဆင်းသက်လာပြီး ကျောက်ဖျာပြိုကျသည့်နေရာ ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပါမောက္ခ ဒေါ်ခင်သိန်း, "ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်အမည်များ လေ့လာချက်" ဖားကန့်၏ ပထမဆုံးတည်ရာမှာ အောင်မင်္ဂလာရွာ ဖြစ်သည်။
၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဦးပူလွယ်ဟိန်းနှင့် အဖွဲ့သား (၆) ဦးတို့က မျောက်ဖြူချောင်းပေါက်ဝအထက်တွင် ရွာတည်သည်။
ချောင်းပေါက်ဝအနီးတွင် ကျောက်ဖျာတောင် ရှိသည်။
ရွာတည်သော အဆိုအမိန့်မှာ "ကိုးကေနဝစတု၊ လူထွေစု၊ တည်ပြုအောင်မင်္ဂလာ ဖားကန့်ပထမရွာ" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရွာတည်ပြီး မကြာမီပင် ကျောက်ဖျာတောင် ပြိုကျသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖာကန့်ဟု တွင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
တောင်ပြိုအပြီးတွင် ဖားကန့်ကို ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တည်ထောင်ကြသည်။
ရွာတည်အဆိုအမိန့်မှာ "ဥဩနဝ၊ အငှာပြ၊ တောင်ကိုလာကြည့်ကြ၊ ဖာကန့်အမည်ရ" ဟု ဆိုသည်။
အခြား သိမှတ်ဖွယ်ရာများ မြန်မာတို့၏ ကျောက်စိမ်းသိုက် တည်ရှိရာ ဖားကန့်ရတနာမြေသည် ၁၃ ရာစုကတည်းက စတင်ထင်ရှားနေခဲ့ပြီး ဖြစ်ကာ ဖားကန့်မြို့ကို ဗဟိုပြု၍ ဥရုချောင်း ဝဲယာဘက်ကမ်းတို့၌ တည်ရှိသည်။
ကျောက်စိမ်းဟူသော ရတနာမှာ ဂျေဒိုက်ကျောက်စိမ်းနှင့် နက်ဖရိုက်ကျောက်စိမ်းဟု နှစ်မျိုးရှိသည့်အနက် ဂျေဒိုက် အမျိုးအစားသည် အဖိုးတန်မျိုး၊ အရည်အသွေး ထိပ်တန်းကျသော ကျောက်စိမ်း ဖြစ်သည်။