kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကော်မတီသည် စာရေးစာချီ၊ စက်မှုလက်မှု ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကျွမ်းကျင် သူများကို ရွေးချယ်ရာ၌ လိုအပ်သည့်အခါတိုင်း ရေးဖြေ၊ နှုတ်ဖြေ စာမေးပွဲများကို ကျင်းပပေးလျက် အောင်မြင်သူများ ထဲမှ သင့်တော်သူများကို ရွေးချယ်ပေးပို့လျက် ရှိသည်။
ဤသို့ပေးပို့ပြီး၍ ကျန်ရှိနေသေးသော စာမေးပွဲ အောင်မြင်သူ များကိုလည်း လိုအပ်သော အရည်အချင်းနှင့် ကိုက်ညီပါက ဦးစားပေး၍ ထပ်မံရွေးချယ်ပေးပို့ ဆက်သွယ်ခဲ့လေသည်။
အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားကြ သော အလုပ်သမားများသည် ယင်းတို့နှင့် သင့်တော်သော အလုပ်အကိုင်များ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အခက်အခဲမရှိပဲ အရွေးခံနိုင်ရန်အတွက် အလုပ် သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံး စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်အောက် မှတ်ပုံတင်လက်မှတ်များကို တစ်လတစ်ကြိမ် သွားရောက် လဲလှယ်ခြင်း၊ မကြာခဏ ရုံးသို့ သွားရောက် စုံစမ်းခြင်းများကို ပြုလုပ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။
အရည်အချင်း တူညီက အချိန်စော၍ မှတ်ပုံတင်ထားသူများ ကိုလည်းကောင်း၊ အလုပ်ရှင်လိုအပ်သော အရည်အချင်းနှင့် သင့်တော်ပြည့်စုံသူများကိုလည်းကောင်း ဆက်သွယ်ပေးပို့လျက် ရှိရာ အလုပ်တစ်ခုအတွက် အရည်အခြင်း ပြည့်စုံသော်လည်း မှတ်ပုံတင်နောက်ကျနေသော အလုပ်သမားများသည် မိမိတို့ အရည်အချင်းနှင့် ပိုမို သင့်တော်သော အခြားအလုပ်အကိုင်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းနေရပေသည်။
အလုပ်အကိုင် ဆက်သွယ်ပေးရေးတွင် တစ်စုံတစ်ခု ချွတ်ယွင်း ချက်တွေ့ရှိပါက မည်သည့် မှတ်ပုံတင် အလုပ်သမား မဆို သက်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးသို့ လူ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်မေးမြန်း စုံစမ်းနိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:လုပ်သား ခန့်အပ်ရေး ဝန်ဆောင်မှု။
စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားလျက်ရှိသော နိုင်ငံတိုင်းလိုလို၌ပင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများ ရှိကြသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် ၁၉ ရာစု နှင့် ၂ဝ ရာစုတို့တွင် အထူးခေတ်စားလာကြသည်။
လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ရပ်တွင် လုပ်ကိုင်နေကြသော အလုပ်သမားများသည် မိမိတို့ ဘဝတူချင်းစည်းရုံးကာ အကျိုးတူ ခံစားခွင့်များကို လှုံ့ဆော် အားပေးရန်နှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြသည့်အလျောက် ထိုအဖွဲ့အစည်း သမဂ္ဂများသည် အလယ်ခေတ်တစ်လျှောက် ထွန်းကားခဲ့ကြသော လုပ်ငန်းဘုံ အသင်းများမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု အချို့က ယူဆလိုကြသည်။
သို့ရာတွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းစနစ်မှာ ခေတ်သစ် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရပ်များ၏ အခြေအနေတို့ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အရင်းရှင်စနစ်က ထိုသမဂ္ဂများ ပေါ်ပေါက်လာရေးကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ထိုသမဂ္ဂများသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် အလုပ်သမား များ၏ အခွင့်အရေးရရှိမှုနှင့် အလုပ်သမားများ၏ အဆင့် အတန်း မြင့်တက်မှုတို့ကို အဓိကထားကာ ဆောင်ရွက်နေကြ သည့်အားလျော်စွာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့ အစည်းများ ဖြစ်လာကြသည်။
လုပ်ခတွင်ဖြစ်စေ၊ လုပ်ခင်း ကိုင်ခင်း အခြေအနေ များတွင်ဖြစ်စေ စုပေါင်းစည်းလုံးကာ အရေးဆိုကြခြင်း၊ သပိတ်မှောက်ကြခြင်း စသော သမဂ္ဂတို့၏ လက်နက်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ အလုပ်ရှင်တို့အား အထူးပင် ထိရောက် စူးရှတတ်သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၏ လွှတ်တော်ဖြစ် သော အလုပ်သမားသမဂ္ဂကွန်ဂရက်အဖွဲ့ချုပ်ကြီး(တီး၊ ယူ၊ စီ) က ကြေညာ၍ မှောက်လိုက်သော အထွေထွေသပိတ်ကြီးသည် အင်္ဂလန်ပြည်တဝှန်းလုံးရှိ လုပ်ငန်းအသီးသီးတို့နှင့်တကွ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု အစုစုတို့ကို ဆယ်ရက်မျှ ရုပ်သေးကြိုး ပြတ်ဖြစ်ကာ ရပ်စဲ သွားစေအောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၌လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ မော်တော်ကား လုပ်ငန်း၊ သံမဏိလုပ်ငန်းစသော လုပ်ငန်းကြီး အသီးအသီး တို့တွင် သပိတ်မှောက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့်အတွက် လုပ် ရက်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝဝဝဝဝ ကျော်မျှ နစ်နာဆုံးပါးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းရေး အက်ဥပဒေများကို ဖျက်သိမ်း လိုက်သည်မှစ၍ အလုပ်သမားသမဂ္ဂလုပ်ငန်း များသည် အထူး တိုးတက်လာခဲ့ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ ရက်ကန်း လုပ်ငန်း၊ သံမဏိလုပ်ငန်း၊ ကျောက်မီးသွေးတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတို့တွင် သမဂ္ဂများ၏အင်အား မှာ အကောင်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းနှင့် အခြားလုပ်ငန်းသစ်တို့ဘက်တွင်မူ များစွာ မဖွံ့ဖြိုး ခဲ့ကြချေ။
သမဂ္ဂလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် နည်းလမ်း နှစ်ရပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသညင်။
ယင်းတို့မှာ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းဘက်ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ပုံစံစနစ်နှင့် လုပ်ခင်းကိုင်ခင်း အခြေအနေဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုတို့တွင် စည်းရုံးပြီးသော အလုပ် သမားအင်အားစုများသည် အခွင့်အရေး ပိုမို ရရှိရမည်ဟူသော အချက်နှင့် အဓိကဖြစ်သော လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ် ရမည်ဟူသော အချက်တို့ပင် ဖြစ်ကြလေသည်။
ယခုအခါ သမဂ္ဂများ၏ တောင်းဆိုချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည့် အုပ်ချုပ်မှုဘက်တွင် အခွင့်အရေး ပိုပေးရမည် ဟူသည့် အချက် နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အခွင့်အလမ်းပေးမှုကို ရရှိပြီဖြစ်သော်လည်း လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ရေးမှာမူ နိုင်ငံရေးသက် သက်နှင့်ဆိုင်သော ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ်နှင့်သာ ရှိနေချေ သေးသည်။
သို့အားလျော်စွာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် ယင်းသို့ မျိုးစေ့ချကာ တည်ဆောက်ခဲ့သော လေဘာပါတီ အလုပ်သမား အဖွဲ့ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းလျက် ထိုပြဿနာကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်း၍ နေကြ လေသည်။
အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် အထက်ပါလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားသော လုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက် ကြရသေး၏။
အလုပ်အကိုင်မရှိသော သမဂ္ဂဝင်များအား အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးများပေးခြင်း၊ သပိတ် လက်နက်စွဲကိုင်ကြသော သပိတ်သမားများအား စောင့်ရှောက်ကျွေးမွေးရခြင်းစသော လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သမဂ္ဂများ၏ အခြား ဆောင်ရွက်ဖွယ်များပင် ဖြစ်ကြပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများ။
၁၉ ရာစုနှစ် အစပိုင်းလောက်တွင် လူတို့သည် စက်ကိရိယာများကို ကုန်စည်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုလာသည်မှအစပြု၍ အလုပ်ရုံများသည် ရုတ်ခြည်းလိုလို မှိုပေါက်သကဲသို့ ပေါ်ပေါက်လာ ကြသည်။
ထိုအခါ နယ်မှ အလုပ်သမားများသည်အလုပ်ရုံ များရှိရာ မြို့ပြများ သို့ သူ့ထက်ငါ အလျင်ဦးအောင်သွား ရောက်လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ရှိသမျှအိမ်များမှာ နေထိုင်သူများဖြင့် ပြွတ်သိပ် ကျပ်ခဲလာသည့်အတိုင်း နေထိုင်မှုမှာ ကျန်းမာရေးနှင့် မညီညွတ်အောင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
အလုပ်ရုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အလုပ်သမားတို့၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းရေး တို့ကို ဂရုမမူပဲ အလျင်စလိုပင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
ပြတင်းပေါက်များမှာ သေးငယ်၍ မီးထင်းကိစ္စအတွက်လည်း ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ မရှိခဲ့ပေ။
ထိုအတွက် အလုပ်သမားအများပင် ဆင်းရဲပင်ပန်းမှုဒဏ်ကြောင့် ဖျားနာသူ ဖျားနာနှင့် သေသူသေ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
ထိုမှတစ်ပါးလည်း အလုပ်ရှင်များက ယောက်ျားအလုပ် သမားများထက် မိန်းမနှင့်ကလေးများကို ခိုင်းရခြင်းက ပို၍ စရိတ်စက သက်သာသဖြင့် ငါးနှစ်အရွယ်ကလေးများကိုပင် အလုပ်ကြမ်းများအတွက် ငှားရမ်း စေခိုင်းခဲ့ကြလေသည်။
မိန်းမ အလုပ်သမားများမှာ သတ္တုတွင်းများ၌ လေးလံ ပင်ပန်းစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြ၏။
ထိုစဉ်က အလုပ်ချိန်ကို ကန့်သတ်ပေးသည့် ဥပဒေများ မရှိသေးချေ။
အလုပ်ရှင်များက အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေး လုံးဝမစဉ်းစားကြပဲ မိမိတို့ ငွေကြေး ရမှုလောက်ကိုသာ အဓိကထားသဖြင့်လည်း အလုပ်သမားတို့မှာ တစ်နေ့လျှင် ၁၄ နာရီ ၁၅ နာရီအထိ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြရပေသည်။
အလုပ်သမားတို့၏ အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမူမှာ ထိုမျှ လောက် ခက်ခဲပင်ပန်းသော်လည်း အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားမှာ အရှင်နှင့် ကျွန်ကဲ့သို့ ဆက်ဆံနေရသဖြင့် မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးများအတွက် ပြောဝံ့ တောင်းဝံ့သူ မရှိခဲ့ချေ။
အလုပ်ရှင်တို့ ခိုင်းသလိုနေ၊ ခိုင်းသလိုလုပ်ကာ ပေးသမျှနှင့်ပင် ကျေနပ် တင်းတိမ်ပြီး နေခဲ့ရပေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုမျှ ဆိုးရွားသော အခြေအနေကို မရှုဆိတ်နိုင်၍ အလုပ်သမားတို့၏ အဆင့်အတန်း တိုးမြှင့်ကောင်းမွန်ရေးကို လိုလားကြိုးစားသူတစ်ဦးပေါ်လာသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်မှာ စကော့တလန်ပြည် နယူးလန်း နတ်မြို့ရှိ အလုပ်ရုံများကို အုပ်ချုပ်စီမံသူနှင့် အစုစပ်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရောဗတ်အိုဝင်ဖြစ်၍ ထိုသူသည် အလုပ်သမားများ နေထိုင်ရန်အတွက် ယခင်ကထက် ပိုမို ကောင်းမွန်သော အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
ကုန်စုံဆိုင်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေး၍ ဝယ်ရင်းဈေးနှင့် စရိတ်စက ကာမိရုံ တန်ဖိုးနှင့် ကုန်များကို ရောင်းချခဲ့သည်။
အလုပ်သမားတို့၏ သားငယ် သမီးငယ်များအတွက် ကျောင်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
သူနှင့်တကွ ကုမ္ပဏီတွင် အစုစပ်ပါဝင်သူများသည်အမြတ်ကြီးစားခြင်းကို မလိုလားကြသည့်အတိုင်း အလုပ်သမားများကို တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ မခိုင်းစေခဲ့ကြချေ။
နယူးလန်းနတ် အလုပ်ရုံများ၏ အခြေအနေမှာ ထိုစဉ်က အလွန်ကောင်းမွန်၍ သတင်းမွှေးလှသဖြင့် အားပေးပြုပြင်လိုသူ အများပင် မကြာခဏ လာရောက်၍ အကဲခတ် လေ့လာကြပေသည်။
မည့်သည့်စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းတွင်မဆို ကုန်အထွက်များရန်နှင့် ချောမောပြေပြစ်စွာ အလုပ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန်မှာ အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်၏။
ကုန်စည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် (၁) ကုန်ကြမ်း၊ (၂) စက်ကိရိယာ နှင့် (၃) အလုပ်သမားဟူ၍ ပစ္စည်းသုံးမျိုးရှိရမည်ဖြစ်ရာ အလုပ်လုပ်ရာတွင် ပြေပြစ်မှု ရှိစေရန်အတွက် အလုပ်သမားများ၏ လုပ်ခ၊ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်ချိန်၊ ပညာရေး၊ ခွင့်ရက်၊ လျော်ကြေး၊ ဆုငွေ စသည့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေးများနှင့် အလုပ်သမားတို့၏ နေထိုင်စားသောက်မှု အဆင့်အတန်း မြင့်ရေးကို စောင့်ရှောက်ရန် အထူးပင် လိုလားအပ်ပေသည်။
ပထမတွင် အလုပ်ရှင်များသည် ဤသို့ စောင့်ရှောက်ရမည့်ဝတ်တရားကို မသိ နားမလည်ခဲ့ကြပေ။
ရောဗတ်အိုဝင်ကဲ့သို့ အလုပ်သမားများအပေါ်၌ ထောက်ထားညှာတာ၍ စိတ်ကောင်းစေတနာထားသူ ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာပြီးမှ အလုပ်သမား များအား စောင့်ရှောက်ရမှန်း တဖြည်းဖြည်း သိနားလည်လာကြလေသည်။
ထိုသို့ သိလာကြသည့်အတိုင်း ၁၉၁၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည်၌ အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေးအသင်းတစ်သင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ထိုအသင်း တွင် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား နှစ်ဘက်စလုံးမှ ကိုယ်စား လှယ်များ ပါဝင်၍ ထိုအသင်းသည် အထူးသဖြင့် အသက် ငယ်ရွယ်သူ အလုပ်သမား ကလေးများအတွက် အခြေအနေ အကောင်းဆုံးရရှိစေရန် လုပ်ဆောင် ကြိုးစားခဲ့လေသည်။
အထက်ပါ သက်သာချောင်ချိရေး အသင်းအပြင် အလုပ်သမား စိတ်ဓာတ် စုံစမ်းရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်း ပေါ်ပေါက်လာပြန်၍ ထိုအဖွဲ့က စက်ရုံအလုပ်ရုံများသို့ အချိန်မှန် လှည့်လည်စစ်ဆေးကာ ပြုပြင်ရန်လိုသည့် အချက်များကို အစီအရင်ခံ အကြံပေးခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် အဆိုပါ အသင်းအပင်မျိုးနှင့် အခြား အလုပ်သမားအဖွဲ့များ တစ်စတစ်စ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါအလုပ်သမားများသည် ရှေးကကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်များပမာ ပင်ပန်း တကြီး လုပ်ကိုင်ကြရခြင်းမှာ တဖြည်းဖြည်း ကင်းဝေးလာပြီးလျှင် အလုပ်သမားများ အသုံးပြုသော ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ မှာလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသဖြင့် ထွက်ကုန်ဖြစ်သော ကုန်ချောများမှာ ပို၍ များပြားလာပြီးလျှင် ပို၍လည်း ကောင်းမွန်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အလုပ်ရုံများ အက်ဥပဒေတစ်ခုကို အစိုးရက ချမှတ် ပြဋ္ဌာန်း လာခဲ့၍ ထိုဥပဒေအရ ရက်သတ္တတစ်ပတ်လျှင် လူကြီး အလုပ်သမားများအတွက် အလုပ်ချိန်ကို ၄၈ နာရီ၊ ၁၆ နှစ်အောက်အလုပ်သမားကလေးများအတွက် အလုပ်ချိန်ကို ၄၄ နာရီသာ ကန့်သတ်ထားလေသည်။
ငယ်ရွယ်သူ အလုပ်သမားများ သက်တမ်းစေ့ ကျန်းမာချမ်းသာစွာ လုပ်ကိုင်သွားနိုင်စေရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သိလာကြသော အလုပ်ရုံစက်ရုံများ တွင်လည်း လိုအပ်သည့် သက်သာချောင်ချိရေး အမျိုးမျိုးကို တဖြည်းဖြည်း ဖန်တီးပေးလာခဲ့ကြသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သောအခါ ကလေးအလုပ်သမားများသည် အလွန်အရေးပါသည့်နေရာမှ ပါဝင် ထမ်းဆောင်ကြရသဖြင့် ကလေးအလုပ် သမားများ သက်သာချောင်ချိရေး ကိစ္စမှာ အလွန် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။
အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေး အသင်းများ၏ ကြိုးပမ်းချက်များကြောင့် ယခုအခါ အလုပ်သမားများ အတွက် ဆရာဝန်နှင့် ဆေးရုံများ ထားပေးခြင်း၊ အလုပ်ခွင်၌ သင့်တော်သည့် အစားအသောက်များကို ကျွေးမွေးခြင်း၊ စားပွဲများ ကျင်းပပေးခြင်း၊ ကျောင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း၊ ရက်အားများ၌ ပျော်ပွဲစား ထွက်စေခြင်း၊ လုပ်ခနှင့် ဆုငွေများ တိုပေးခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အလုပ်သမားရော အလုပ်ရှင်ပါ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကျိုးရှိ အဆင်ပြေလာကြလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်လည်း အင်္ဂလန်ပြည်ထက် အနည်းငယ်နောက်ကျ၍ အထက်ဖော်ပြပါ အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေးအသင်းမျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေသည်။
ပထမတွင် အလုပ်ရုံကြီးများကို အလုပ်သမားများ သက်သာစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် ကျယ်ဝန်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ် အောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီးလျှင် အလုပ်သမားတို့၏ ကျန်းမာရေးကိုလည်း ဂရုစိုက်ခဲ့ပေသည်။
ထိုနောက် အားလပ်ချိန်တွင် နားရန်အခန်းများ၊ စာဖတ်ခန်းများနှင့် စိတ်လက် ပျော်ရွှင်စွာ လှုပ်ရှားကစားနိုင်သည့် အခန်းများကို ပါထားပေးလာသည်။
ဆရာဝန်၊ ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံများကိုလည်း ထားပေး၍ စက်ကြီး များမှ အထိအခိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ မကျရောက်နိုင်အောင်လည်း နည်းလမ်းရှိသရွေ့ ကာကွယ်ပေးထားလေသည်။
ထိုနောက် တစ်ဖန် ညကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးကာ အနာဂတ် တိုးတက်ရေးအတွက် ဖန်တီးပေးရုံမက အလုပ်သမားတို့၏ ဇနီး နှင့်သားသမီးများ ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေးကိုပါ ပြုပြင် စီစဉ်ပေးလာကြပြန်သည်။
အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ ဇနီး နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ယောက် မမာမကျန်းဖြစ်သောအခါ လိုအပ်သော အကုအညီများကို ပေးသည်။
မိခင်များအား ကလေးသူငယ် စောင့်ရှောက်ရေးနည်းများကို လက်တွေ့ သင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဆရာမများ ထားရှိ၍ ထိုဆရာမများက အိမ်တိုင်းစေ့ လှည့်လည် ကြည့်ရှု ကြရ၏။
နောက်အလုပ်ရှင် နှင့် အလုပ်သမားများ၏ ထည့်ဝင်ငွေဖြင့် ရန်ပုံငွေ စုဆောင်း နည်းများကို တီထွင်လာပြီးလျှင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူ အလုပ်သမားများအား ထိုရန်ပုံငွေများမှ အေးချမ်းစွာ စားသောက်နေထိုင်နိုင်ရန် ထောက်ပံ့ကြလေသည်။
အလုပ်သမား သက်သာ ချောင်ချိရေးကိစ္စများကို ပထမ၌ စိတ်စေတနာကောင်းထားရှိသော အလုပ်ရှင်များက မိမိတို့ ဖာသာ စတင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
နောက်မှ အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေး အသင်းအဖွဲ့များ၊ အလုပ်သမားအသင်း များ တဖြည်းဖြည်း ပေါ်ပေါက်လာကာ ပြည်ပိုင်အစိုးရများ ကိုယ်တိုင် အလုပ်သမားများ သက်သာချောင်ချိရေး အဆင့် အတန်း မြှင့်ရေးတို့အတွက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းလာကြပေသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ အလုပ်သမားတို့၏ အခြေအနေမှာ စိတ်တိုင်းကျ ကျေနပ်လောက်အောင် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံပြီဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း ရှေးကနှင့်စာလျှင်ကား အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်လာပြီဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ဥရောပရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း ပြည်ပ အချုပ်အခြာ အာဏာ သက်ရောက်မှု ရှိခြင်း၊ လူဦးရေ အတည်တကျ ရှိခြင်း၊ အုပ်ချုပ်သည့် အစိုးရရှိခြင်း၊ အခြားသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံနိုင်သည့် အခြေအနေရှိခြင်း စသည့် ဂုဏ်အင်္ဂါများနှင့် ပြည့်စုံသော နိုင်ငံ ကို ခေါ်ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် အခြားနိုင်ငံတစ်ခုအား မှီခိုမနေသော၊ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံမနေရသော နိုင်ငံကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်ပါက အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံသည် အခြား အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်ခုကမျှ အသိအမှတ်မပြုပဲ နိုင်ငံ အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သောလည်း စာချုပ်စာတမ်းများ ချုပ်ဆိုခြင်းနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးတို့တွင်မူ အခက်အခဲ ရှိမည် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ (country) ဆိုသော စကားလုံးကို အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ များကို ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းကြသည်။
အစပိုင်းက နိုင်ငံဆိုသည်မှာ ပထဝီဒေသကိုသာ ရည်ညွှန်းသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ပထဝီ အနေအထား ထိန်းချုပ်နိုင်မှုကို ပါ ရည်ညွှန်းလေသည်။
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) မျက်နှာဖုံးပုံ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) အတွင်းမျက်နှာဖုံးပုံ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) မာတိကာ အောက်ဖော်ပြပါ မှတ်စုဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များသည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) စာအုပ် စာမျက်နှာ (၁၈၁-၁၉၄)၊ နောက်ဆက်တွဲဇယားများမှ အကြောင်းအရာပါအတိုင်း ထပ်ဆင့် ကူးယူတင်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွဲလွဲချက်ရှိလာပါက မူရင်း အခြေခံဥပဒေစာအုပ်နှင့် ညှိနှိုင်း တိုက်ဆိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
အခြေခံဥပဒေပါနောက်ဆက်တွဲဇယားများ ဇယား ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုစာရင်း (ပုဒ်မ ၉၆ ကို ရည်ညွှန်းသည်) ၁။
နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းများကာကွယ်ရေး၊ ယင်းသို့ကာကွယ်ရေးအတွက် စီမံပြင်ဆင်ခြင်း၊ (ခ) ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ( ဂ ) ဇီဝနှင့်ဓာတုစသည့်လက်နက်များအပါအဝင် လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့်ပစ္စည်းများ၊ (ဃ) အဏုမြူစွမ်းအင်၊ အဏုမြူလောင်စာ၊ အဏုမြူရောင်ခြည်နှင့် ယင်းတို့ကို ဖြစ်ထွန်းစေသော ဓာတ်သတ္တုပင်ရင်း အခြေအမြစ်များ၊ ( င ) စစ်ကြေညာခြင်းနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းခြင်း၊ (စ) နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ (ဆ) ရဲတပ်ဖွဲ့။
နိုင်ငံခြားရေးကဏ္ဍ (က) သံတမန်ရေးရာ၊ ကောင်စစ်ရေးရာနှင့် အခြားရေးရာဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ (ခ) ကုလသမဂ္ဂ၊ (ဂ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် နှစ်ပြည်ထောင်ဆိုင်ရာ ညီလာခံများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ အစည်းအေဝးများ၊ အသင်းများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ယင်းတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အထမြောက် စေရေး၊ (ဃ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနှင့် ဒေသဆိုင်ရာစာချုပ်များ၊ သဘောတူညီချက်များ၊ ကွန်ဗင်းရှင်းများ၊ နှစ်ပြည်ထောင်ဆိုင်ရာသဘောတူညီချက်များ၊ စာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုရေးနှင့် အထမြောက်စေရေး၊ (င) နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များနှင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံလက်မှတ်များ၊ (စ) ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ခွင့်ပြုရေး၊ နေထိုင်ခွင့်ပြုရေး၊ နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခွင့်ပြုရေး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရေး၊ (ဆ) ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပေးရေးနှင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံမှ တောင်းဆိုရေး။
ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုအရအသုံး ခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း၊ (ခ) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေ၊ (ဂ) ငွေစက္ကူထုတ်လုပ်ရေး၊ ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်ရေး၊ (ဃ) မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ (င) နိုင်ငံခြားသုံးငွေ ထိန်းသိမ်းကြီးကြပ်ရေး၊ (စ) အရင်းအနှီးနှင့်ငွေကြေးဈေးကွက်၊ (ဆ) အာမခံလုပ်ငန်း၊ ( ဇ ) ဝင်ငွေခွန်၊ (ဈ) ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်၊ (ည) တံဆိပ်ခေါင်းခွန်၊ (ဋ) အကောက်ခွန်၊ (ဌ) အောင်ဘာလေထီ၊ ( ဍ ) အခွန်အယူခံခြင်း၊ (ဎ) ပြည်ထောင်စု၏ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ (ဏ) ပြည်ထောင်စုပိုင်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခြင်း၊ ငှားရမ်းခြင်းနှင့် အခြားနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (တ) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများ ထုတ်ချေးခြင်း၊ (ထ) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၊ (ဒ) ပြည်တွင်းပြည်ပမှငွေချေးယူခြင်း၊ (ဓ) ပြည်ထောင်စုအတွက် ပစ္စည်းရယူခြင်း၊ (န) ပြည်ပမှ ငွေကြေးအကူအညီနှင့် အထောက်အပံ့။
စီးပွားရေးကဏ္ဍ (က) စီးပွားရေး၊ ( ခ ) ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ (ဂ) သမဝါယမ၊ (ဃ) ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဘုတ်အဖွဲ့၊ လုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီ၊ အစုစပ်၊ ( င ) သွင်းကုန်၊ ထုတ်ကုန်နှင့်ယင်းကုန်ပစ္စည်းများ၏ အရည်အသွေးသတ်မှတ်ခြင်း၊ (စ) ဟိုတယ်နှင့်တည်းခိုခန်း၊ (ဆ) ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း။
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ (က) မြေယာစီမံခန့်ခွဲမှု၊ (ခ) မြေလွတ်၊ မြေလပ်နှင့် မြေရိုင်းများ ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ (ဂ) ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း၊ (ဃ) မြေတိုင်း၊ (င) ပြည်ထောင်စုက စီမံခန့်ခွဲသည့် ဆည်မြောင်း၊ တာတမံနှင့် စိုက်ပျိုးရေရရှိရေး လုပ်ငန်းများ၊ (စ) မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒနှင့် မြေငလျင်တိုင်းတာရေး၊ (ဆ) စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ (ဇ) စက်မှုလယ်ယာ၊ (ဈ) စိုက်ပျိုးရေးသုတေသန၊ (ည) ဓာတ်မြဩေဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး၊ ( ဋ ) ပင်လယ်ငါးလုပ်ငန်း၊ (ဌ) တိရစ္ဆာန်မျိုးပွားရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ရေး၊ ကုသရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ။
စွမ်းအင်၊ လျှပ်စ်စစ်၊ သတ္တုနှင့် သစ်တောကဏ္ဍ (က) ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေအရ ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်လောက်အောင် လောင်ကျွမ်းစေတတ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရည်အခဲ စသည်များ၊ (ခ) ပြည်ထောင်စု လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးရေး၊ ( ဂ ) သတ္တုများ၊ သတ္တုတွင်းများ၊ သတ္တုတွင်း အလုပ်သမားဘေးကင်းရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ရေး၊ (ဃ) ကျောက်မျက်ရတနာ၊ (င) ပုလဲ၊ (စ) သစ်တော၊ (ဆ) တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ သဘာဝအပင်များနှင့် သဘာဝနယ်မြေများ အပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ကာကွယ်ရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး။
စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုအဆင့်က ဆောင်ရွက်မည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ( ခ ) စက်မှုဇုန်များ၊ (ဂ) ထုတ်လုပ်သည့်ပစ္စည်းများအတွက် အခြေခံစံချိန်စံညွှန်းများ၊ (ဃ) သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသန၊ (င) အလေးတင်းတောင်း၊ အတိုင်းအတာစသည်တို့ကို စံပြုခြင်း၊ (စ) မူပိုင်ခွင့်များ၊ တီထွင်မှုမူပိုင်ခွင့်များ၊ ကုန်အမှတ် တံဆိပ်များ၊ စက်မှုဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းများစသည့် အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများ။
ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍ (က) ပြည်တွင်းရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ( ခ ) ရေကြောင်းလမ်းများပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ (ဂ) ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ (ဃ) ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ (င) ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောဆိပ်ကမ်းကြီးများ၊ (စ) မီးပြတိုက်၊ မီးပြသင်္ဘောနှင့် မီးပြအစီအမံများ၊ (ဆ) သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး၊ ပြင်ဆင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ (ဇ) လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ (ဈ) လေကြောင်းပျံသန်းရေး၊ ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်ရေး၊ (ည) ကုန်းလမ်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ (ဋ) မီးရထား၊ (ဌ) ပြည်ထောင်စုက စီမံခန့်ခွဲသည့်လမ်းမကြီးများ၊ တံတားကြီးများ၊ (ဍ) စာတိုက်၊ ကြေးနန်း၊ တယ်လီဖုန်း၊ ဖက်(စ်)၊ အီးမေးလ်၊ အင်တာနက်၊ အင်ထရာနက်နှင့် အလားတူ ဆက်သွယ်ရေးများ၊ (ဎ) ရုပ်မြင်သံကြား၊ ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေး၊ အသံလွှင့်အသံဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် အလားတူ ဆက်သွယ်ရေးများ၊ အိမ်ရာနှင့် အဆောက်အအုံများ။
လူမှုရေးကဏ္ဍ (က) ပညာသင်ကြားရေးဆိုင်ရာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်း၊ သင်ရိုးမာတိကာ၊ သင်ပြနည်းစနစ်၊ သုတေသန၊ စီမံကိန်း၊ စီမံချက်နှင့်စံများ၊ (ခ) တက္ကသိုလ်၊ ဒီဂရီကောလိပ်၊ သိပ္ပံစသည့်သင်တန်းများနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာ အခြားအဖွဲ့အစည်းများ၊ (ဂ) ပြည်ထောင်စုကသတ်မှတ်သည့် စာမေးပွဲများ၊ (ဃ) ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းများနှင့် သင်တန်းများ၊ (င) အမျိုးသားအားကစား၊ (စ) အမျိုးသားကျန်းမာရေး၊ (ဆ) တိုင်းရင်းဆေးပညာနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဝါးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ( ဇ ) ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံများနှင့်ဆေးခန်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများနှင့်ဆေးခန်းများ၊ (ဈ) မိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး၊ (ည) ကြက်ခြေနီအသင်း၊ ( ဋ ) အစားအသောက်၊ ဆေးဝါး၊ ဆေးပစ္စည်းနှင့် အလှကုန်စသည်တို့ တုပရောနှော ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်းမှ ကာကွယ်ရေး၊ (ဌ) ကလေးသူငယ်များ၊ လူငယ်များ၊ အမျိုးသမီးများ၊ မသန်မစွမ်းသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အခြေအနေမဲ့များအား စောင့်ရှောက်ရေး၊ (ဍ) ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကိစ္စရပ်များ၊ (ဎ) မီးသတ်တပ်ဖွဲ့၊ (ဏ) အလုပ်လုပ်ချိန်၊ နားချိန်၊ အလုပ်ပိတ်ရက်များနှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဆိုင်ရာ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး၊ (တ) ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခ၊ (ထ) လူမှုဖူလုံရေး၊ (ဒ) အလုပ်သမားအဖွဲ့အစည်းများ၊ (ဓ) ပြည်ထောင်စုက စီမံခန့်ခွဲသည့် - (၁) ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် သမိုင်းဝင်ဒေသများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ အထိမ်းအမှတ်များ၊ မှတ်တမ်းများ၊ ကျောက်စာများ၊ မင်စာများ၊ ပေပုရပိုက်များ၊ လက်ရေးစာများ၊ လက်ရာများ၊ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းများ၊ (၂) ပြတိုက်များ၊ စာကြည့်တိုက်များ။
(န) စာပေ၊ သဘင်၊ ဂီတ၊ ရိုးရာပန်း၊ ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယို၊ (ပ) မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်ရေး။
စီမံခန့်ခွဲရေးကဏ္ဍ (က) အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး၊ (ခ) ရွာမြေ၊ မြို့မြေ စီမံခန့်ခွဲရေး၊ (ဂ) အိမ်ငှား၊ မြေငှား၊ (ဃ) မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေတတ်သောဆေးဝါး၊ (င) နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်ထိန်းသိမ်းရေးဆို်င်ရာကိစ္စများ၊ (စ) အသင်းအဖွဲ့များ၊ (ဆ) အကျဉ်းထောင်၊ (ဇ) နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ (ဈ) သန်းခေါင်စာရင်း၊ (ည) နိုင်ငံသားဖြစ်ခြင်း၊ နိုင်ငံသားပြုခြင်း၊ နိုင်ငံသားအဖြစ်မှရပ်စဲခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်း၊ (ဋ) ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူး။
တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍ (က) တရားစီရင်ရေး၊ ( ခ ) ရှေ့နေများ၊ (ဂ) ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများ၊ ကျင့်ထုံးများ၊ (ဃ) တရားမဥပဒေများ၊ ကျင့်ထုံးများအပါအဝင်၊ ပဋိညာဉ်၊ အနုညာတ စီရင်ဆုံးဖြတ်ရေး၊ တရားစွဲဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသော နစ်နာချက်များ၊ လူမွဲအဖြစ်ခံယူခြင်း၊ ယုံမှတ်အပ်နှံခြင်းနှင့် ယုံမှတ်အပ်နှံထားသဖြင့် စီမံပိုင်ခွင့်ရှိသူများ၊ အမွေထိန်းနှင့် ပစ္စည်းထိန်း၊ မိသားစုဆိုင်ရာဥပဒေများ၊ အုပ်ထိန်းသူများနှင့် အုပ်ထိန်းခံရသူများ၊ ပစ္စည်းလွှဲပြောင်းခြင်း၊ အမွေဆက်ခံရေး၊ ( င ) သက်သေခံဥပဒေ၊ (စ) ကာလစည်းကမ်းသတ်၊ (ဆ) အမှုတန်ဖိုးသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဇ) သီးခြားသက်သာခွင့်၊ (ဈ) နိုင်ငံခြားစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာ၊ (ည) ပင်လယ်ရေကြောင်းစီရင်ပိုင်ခွင့်၊ (ဋ) ပင်လယ်ဓားပြမှုများ၊ နိုင်ငံတကာပင်လယ်ပြင် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်ယံ၌ ကျူးလွန်သောပြစ်မှုများ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်၍ မြေပြင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ ပင်လယ်ပြင် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်ယံ၌ ကျူးလွန်သောပြစ်မှုများ။
ဇယား ၂တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဥပဒေပြုစာရင်း (ပုဒ်မ ၁၈၈ ကို ရည်ညွှန်းသည်) ၁။
ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းကဏ္ဍ (က) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အရအသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်း၊ (ခ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေ၊ (ဂ) မြေယာခွန်၊ (ဃ) ယစ်မျိုးခွန် (မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေတတ်သည့် ဆေးဝါးများမပါ)၊ (င) အဆောက်အအုံနှင့် မြေခွန်၊ ရေခွန်၊ လမ်းမီးခွန်၊ ဘီးခွန်စသည့် စည်ပင်သာယာရေးဆိုင်ရာ အခွန်အခများ၊ (စ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များ၏ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ (ဆ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ပိုင်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခြင်း၊ ငှားရမ်းခြင်းနှင့် အခြားနည်းဖြင့်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ( ဇ ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများ ပြည်တွင်း၌ထုတ်ချေးခြင်း၊ (ဈ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေများ ပြည်တွင်း၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း၊ (ည) ဒေသန္တရစီမံကိန်း၊ ( ဋ ) အသေးစားငွေချေးလုပ်ငန်း။
စီးပွားရေးကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုက ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း ဆောင်ရွက်သည့် စီးပွားရေးကိစ္စများ၊ (ခ) ပြည်ထောင်စုက ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း ဆောင်ရွက်သည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိစ္စများ၊ (ဂ) ပြည်ထောင်စုက ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း ဆောင်ရွက်သည့် သမဝါယမကိစ္စများ။
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကဏ္ဍ (က) လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ (ခ) အပင်နှင့်သီးနှံဖျက်ပိုးမွှားရောဂါ ကာကွယ်ရေးနှင့် နှိမ်နင်းရေး၊ (ဂ) ဓာတ်မြဩေဇာ စနစ်တကျ သုံးစွဲရေးနှင့် သဘာဝမြဩေဇာများ စနစ်တကျ ထုတ်လုပ်သုံးစွဲရေး၊ (ဃ) စိုက်ပျိုးရေး ချေးငွေနှင့် စုငွေများ၊ (င) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်က စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသော ဆည်မြောင်း၊ တာတမံ၊ ရေကန်၊ ရေနုတ်မြောင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေရရှိရေးလုပ်ငန်းများ၊ ( စ ) ရေချိုငါးလုပ်ငန်း၊ (ဆ) ပြည်ထောင်စုက ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် စနစ်တကျ ထိန်းကျောင်းရေး။
စွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်၊ သတ္တုနှင့် သစ်တောကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုက စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသည့် အကြီးစားလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးရေးမှအပ မဟာဓာတ်အားလိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းမရှိသော တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်က စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသည့် အလတ်စားနှင့် အသေးစား လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဖြူးရေး၊ (ခ) ဆားနှင့်ဆားထွက်ပစ္စည်း၊ (ဂ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း ကျောက်မျက်ရတနာ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သွေးခြင်း၊ (ဃ) ကျေးရွာထင်းစိုက်ခင်း၊ (င) အပန်းဖြေစခန်းများ၊ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်။
စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုအဆင့်က ဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှအပ အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ (ခ) အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ။
ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍ (က) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်က စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသည့် ဆိပ်ကမ်းများ၊ သင်္ဘောဆိပ်များ၊ ဆိပ်ခံများ၊ ( ခ ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်က စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသည့်လမ်းများ၊ တံတားများ၊ (ဂ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်းသာ သွားလာသည့် ပုဂ္ဂလိကယာဉ်များ စနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေး။
လူမှုရေးကဏ္ဍ (က) ပြည်ထောင်စုက ချမှတ်ထားသည့် တိုင်းရင်းဆေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများနှင့် မဆန့်ကျင်သော တိုင်းရင်းဆေးဆိုင်ရာကိစ္စများ၊ (ခ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အတွင်း လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ၊ (ဂ) မီးဘေးနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊ (ဃ) ကုန်တင်ကုန်ချလုပ်ငန်း၊ (င) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်က စီမံခန့်ခွဲခွင့်ရှိသည့် – (၁) ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းရေး၊ (၂) ပြတိုက်နှင့်စာကြည့်တိုက်များ။
(စ) ဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံနှင့် ဗီဒီယိုရုံ၊ (ဆ) ဓာတ်ပုံ၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပု စသည့်ပြပွဲများ။
စီမံခန့်ခွဲရေးကဏ္ဍ (က) စည်ပင်သာယာရေး၊ (ခ) မြို့ရွာနှင့် အိုးအိမ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ (ဂ) ဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ်များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုပစ္စည်းများ။
ဇယား ၃ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့၏ ဥပဒေပြုစာရင်း (ပုဒ်မ ၁၉၆ ကို ရည်ညွှန်းသည်) ၁။
မြို့ပြနှင့် ကျေးရွာစီမံကိန်းများ၊ ၂။
လမ်းတံတားများ ဖောက်လုပ်၊ တည်ဆောက်၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ၃။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး၊ ၄။
စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်း၊ ၅။
မီးဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊ ၆။
စားကျက်မြေများထိန်းသိမ်းရေး၊ ၇။
သစ်တောများကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ၈။
ပြည်ထောင်စုကပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေနှင့်အညီ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး၊ ၉။
မြို့နှင့် ကျေးရွာများအတွင်း ရေနှင့် လျှပ်စစ်မီးဆိုင်ရာကိစ္စ၊ ၁၀။
မြို့များနှင့် ကျေးရွာများ၏ ဈေးများဆိုင်ရာကိစ္စ။