kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၅ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရ ကိန်းဂဏန်းများမှာ အများအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့မှ ထုတ်ပြန်သည့် ကိန်းဂဏန်းများထက် လျော့နည်းနေကြောင်း တွေ့ရသည်။
ယင်းသို့ ကွဲလွဲနေရခြင်းမှာ နိုင်ငံရေးနှင့် နည်းပညာအရ ဖြစ်သည်။
စစ်ဘေးဒဏ်ခံထားရ သော နိုင်ငံအတွင်း ကျွမ်းကျင်ပုဂ္ဂိုလ်များ မရရှိနိုင်သဖြင့် ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များ ကောက်ယူရန် ခက်ခဲလှသည်။
ထို့အပြင် လုံခြုံရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးအခက်အခဲ များကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံခြားကူညီကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်များ အထူးခွင့်ပြုချက်မှအပ ဖနွန်ပင်မြို့တော်ပြင်ပသွားလာခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
ထိုမျှမက နိုင်ငံတကာနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား ဇစ်မြစ်တို့သည် စပါးထုတ်လုပ်မှု ခန့်မှန်းရာတွင် မတူညီသော အခြေခံကို အသုံးပြု တွက်ချက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့သည် ပြက္ခဒိန်နှစ်အရ အထွက်ကို တွက်ချက်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယား အရာရှိများနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များက နိုဝင်္ဘာမှ ဖေဖော်ဝါရီထိဖြစ်သော သီးနှံနှစ်ကို အ‌ခြေခံတွက် ချက်ကြသည်ဖြစ်ရာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ၂ နှစ် ပါဝင်နေလေတော့သည်။
အဆုံးဆိုရပါလျှင်မူ ဆန်နှင့် စပါး ကြိတ်ခွဲထွက်ရှိမှုများတွင်လည်း ကွာဟမှုများ ရှိနေသည်။
ပျမ်းမျှအားဖြင့် စပါးမှဆန် ကြိတ်ခွဲရရှိမှုမှာ အလေးချိန်အားဖြင့် ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းထွက်ရှိမှု ကိန်းဂဏန်းများမှာ ဆန်နှင့်လည်းကောင်း၊ စပါးနှင့်လည်းကောင်း ပြောဆိုကြသည်။
ကိန်းဂဏန်းကွဲလွဲမှုများရှိသည့်တိုင် အများသဘောတူကြသည်မှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ်အထိ စပါးထွက်ရှိမှုမှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သည့် တန်ချိန် ၂.၅ သန်းကို မမီသေး ဆိုသည့်အချက်ဖြစ်သည်။
မည်သို့ဆိုစေ ကမ္ဘောဒီးယား စပါးထွက်ရှိမှုမှာ (သီးနှံများ ထိခိုက် ပျက်စီးသည့် ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၅ ခုနှစ်အထိကာလမှလွဲ၍) နှစ်စဉ်တိုးတက်လျက် ရှိပြီး ခန့်မှန်းချက်များ မှန်ကန်မည်ဆိုပါက ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အနှောင်းပိုင်းမှ စတင်၍ ပြည်တွင်းရိက္ခာဖူလုံမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ စပါးစိုက်ပျိုးမြေကို ဧရိယာအားဖြင့် ၃ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
ပထမဆုံးနှင့် စပါးထွက်အကောင်းဆုံး (တစ်ဟက်တာမှ စပါး ၁ တန်အထက် ထွက်ရှိသည်) ဧရိယာတွင် တွန်လဲဆက် မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘဒန်ဘဏ်၊ ကန်ပေါင်သမ်၊ ကန်ပေါင်ချမ်၊ ကန်ဒယ်၊ ပရေဘမ်နှင့် ဆဗေရင် ဒေသများ ပါဝင်သည်။
တစ်ဟက်တာလျှင် ၁ တန်၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံအထိ စပါးထွက်ရှိသော ဒုတိယတန်း ဧရိယာများတွင် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့တလျောက်ရှိ ကန်ပေါ့ နှင့် ကော့ကောင် ဒေသများ ပါဝင်သည်။
တတိယတန်း ဧရိယာများတွင် တစ်ဟက်တာမှ ၁ တန်၏ ၅ ပုံ ၃ ပုံထိ စပါးထွက်ရှိသော တောင်ကုန်းတောင်တန်းဒေသများဖြစ်သည့် ပရီဗီဟီယာ၊ စတိုအင်ထယင်၊ ရိုတာနိုကီရီ (ရတနာကီရီ)၊ မွန်ဒိုကီရီ ဒေသများ ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားတွင် စပါးသီးနှံကို မိုးရာသီစိုက်နှင့် ခြောက်သွေ့ရာသီစိုက် ဟူ၍ ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
မိုးစိုက်သီးနှံမှာ အဓိကဖြစ်ပြီး မေလနှောင်းပိုင်းမှ ဇွန်လအထိ စိုက်ပျိုး ကြသည်။
ပထမမိုး စတင်ရွာသွန်းပြီး စိုက်ပျိုးမြေများ ပျော့ပြောင်းလာချိန်တွင် စစိုက်သည်။
ပျိုးပင်များကို ဇွန်လနောက်ပိုင်းမှ စက်တင်္ဘာလအထိ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးကြသည်။
အဓိက စပါးပေါ်ချိန်မှာ စိုက်ပျိုးပြီး ၆ လအကြာ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖြစ်သည်။
ခြောက်သွေ့ရာသီစိုက် စပါးမှာ ဧကနည်းသည်။
ကာလအားဖြင့် တိုတောင်းသည် (စိုက်ပျိုးချိန်မှ ရိတ်သိမ်းပြီးထိ ၃ လသာ ကြာသည်)။
မိုးတွင်းကာလ မိုးရေ သိုလှောင်စုစည်းထားနိုင်သော နေရာများတွင် နိုဝင်ဘာလ၌ စိုက်ပျိုးပြီး ဇန်နဝါရီ၊ ဖေဖော်ဝါရီလများတွင် ရိတ်သိမ်းကြသည်။
နွေသီးနှံမှာ တစ်နှစ်လုံး စပါးထွက်၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျော်လွန်ခြင်းမရှိပေ။
ယင်းစပါး ၂ မျိုးအပြင် ရေနက်စပါးကို တွန်လဲဆက်ရေကန်ဝန်းကျင်တွင် ဧပြီ၊ မေ လများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။
ယင်းဧရိယာများမှာ စက်တင်္ဘာ၊ အောက်တိုဘာလများတွင် ရေလွှမ်းနေ သော ဒေသများဖြစ်သည်။
ရေတက်မလာမီတွင် စပါးမျိုးစေ့များကို မြေယာမပြုပြင်ဘဲ ကြဲပက်ထားရသည်။
ရေနက်စပါးကို ၉ လအကြာတွင် ရိတ်သိမ်းသည်။
ထိုအချိန်၌ ပင်စည်မှာ ရေအနက်ရှိသမျှ ရှည်ထွက်သဖြင့် ၃ သို့မဟုတ် ၄ မီတာခန့်ထိ ရှည်လျားသည် (ရေနက်စပါးမှာ စပါးအနှံကို ရေပြင်အပေါ်တွင် ရှိနေရန် ၎င်း၏ ပင်စည်ကို ရေအမြင့်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှည်ထွက်နိုင်စွမ်းရှိသည်)။
သာမန်စပါးခင်းများ၏ ထက်ဝက်ခန့်သာ စပါးထွက်ရှိသော်လည်း အခြားနည်းလမ်းဖြင့် သုံးမရဖြစ်နေသည့် မြေတွင် ကုန်ကျစရိတ် သက်သာစွာဖြင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယား၏ တစ်ဟက်တာ စပါးအထွက်နှုန်းမှာ အာရှဒေသတွင် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။
မိုးသီးနှံ ပျမ်းမျှ စပါးအထွက်နှုန်းမှာ တစ်ဟက်တာ ၀.၉၅ တန်ဖြစ်သည်။
ခြောက်သွေ့ရာသီ တွင် အများအားဖြင့် ပိုမိုထွက်ရှိရာ တစ်ဟက်တာလျှင် ၁.၈ တန်ထိ ထွက်သည်။
စပါး မျိုးသစ်များ (အိုင်အာ-၃၆နှင့် အိုင်အာ-၄၂) သည် အ‌ခြေအနေပေးပါက တစ်ဟက်တာ လျှင် ၅ မှ ၆ တန်အထိ ထွက်ရှိသည်။
ဒေသမျိုးများနှင့် မတူညီသည့်အချက်မှာ ယူရီးယားနှင့် ဖေါ့စဖိတ် ဓာတ်မြေဩဇာများ သုံးစွဲရန် လိုအပ်ခြင်း (မျိုးစေ့ တန် ၅၀၀၀ အတွက် ဓာတ်မြေဩဇာ ၅၀၀၀၀ တန်) ဖြစ်သည်။
ယင်းလိုအပ်ချက်ကို ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အစိုးရက ဝယ်ယူတင်သွင်းနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
အခြားသော ရိက္ခာနှင့် စီးပွားဖြစ် သီးနှံများ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ဒုတိယအရေးပါဆုံးသီးနှံများမှာ အစေ့ထုတ်ပြောင်း၊ ပီလောပီနံ၊ ဥကဇွန်း၊ မြေပဲ၊ ပဲပုတ်၊ နှမ်း၊ ပဲနှင့် ရော်ဘာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဖနွန်းပင်မှ အဆိုအရ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အစေ့ထုတ်ပြောင်း ၉၂၀၀၀ တန်၊ ပီလောပီနံ တန် ၁၀၀၀၀၀၊ ဥကဇွန်း ၃၄၀၀၀ တန်နှင့် ပဲမျိုးစုံ ၃၇၀၀၀ တန် ထွက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် မိုးခေါင်မှု ဆိုးရွားစွာ ဖြစ်ခဲ့၍ စပါးထွက်ရှိမှု လျော့နည်းခဲ့သဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ အရာရှိ များက တောင်သူလယ်သမားများအား ဖြည့်စွက်ရိက္ခာသီးနှံများ အထူးသဖြင့် ကဇီဓာတ် ကြွယ်ဝသော သီးနှံများ တိုးတက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ပင်မ စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော သီးနှံမှာ ရော်ဘာ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်လွန်ကာလများ အတွင်း ပြည်ပဝင်ငွေရှာဖွေရာတွင် စပါးသီးနှံပြီးလျှင် ဒုတိယအရေးပါဆုံးထွက်ကုန် ဖြစ် သည်။
စစ်ကာလအတွင်းက ရော်ဘာစိုက်ခင်းများ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရာ (ဟက်တာ ၂၀၀၀၀ ထိ အဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်) ပြန်လည်နလံထူရေးမှာ နှေးကွေးလျက် ရှိသည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်အတွင်း ရော်ဘာထွက်ရှိမှုမှာ ၂၄၅၀၀ တန် (ဧရိယာအားဖြင့် ဟက်တာ ၃၆၀၀၀ ရှိပြီး အများစုမှာ ကန်ပေါင်ချမ်ဒေသတွင် ရှိသည်) ဖြစ်ရာ စစ်မဖြစ်မီ ၁၉၆၉ ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့ သော ၅၀၀၀၀ တန် (ဧရိယာ ဟက်တာ ၅၀၀၀၀) အောက်တွင်သာ ရှိနေသည်။
ရော်ဘာနှင့် ရော်ဘာထွက်ကုန်များ ပြည်ပတင်ပို့ခြင်းကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အဓိကဖောက်သည်မှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၅ နှင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်များတွင် ကမ္ဘောဒီးယား သဘာဝရော်ဘာ တန်ချိန် ၁၀၀၀၀ ကျော်ကို နှစ်စဉ် တင်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်လွန် နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံက ရော်ဘာ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည် လည်ပတ်နိုင်ရေး အကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
http://gms-ain.moai.gov.mm/subpage.asp?Line=2&ParentClassName=Cambodia&MenuName=%E1%80%80%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%98%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%AC%E1%80%B8 ကိုးကား Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ။
စျူစျင်း (); born 8 January 1990) သည် ၁၉၉၀-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် တရုတ်လူမျိုး စားပွဲတင်တင်းနစ် ကစားသမားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
၂၀၂၀ ဧပြီလ နိုင်ငံတကာစားပွဲတင်တင်းနစ်အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းအရ သူသည် လက်ရှိ ကမ္ဘာ့အဆင့်-၂ ဖြစ်သည်။
သူသည် အဆိုပါ အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းတွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်-၁ နေရာကို ၂၀၁၃-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရောက်ရှိခဲ့ဖူးသည်။
သူသည် ITTF World Tour တစ်ဦးချင်းရွှေတံဆိပ် ၁၇ ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲများတွင် အမျိုးသားနှစ်ယောက်တွဲ ရွှေတံဆိပ် ၃-ကြိမ်၊ ကျားမနှစ်ယောက်တွဲ ရွှေတံဆိပ် ၂-ကြိမ်၊ အသင်းလိုက် ရွှေတံဆိပ် ၅-ကြိမ် ရရှိခဲ့ဖူးသည်။
ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၆-ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ် စားပွဲတင်တင်းနစ်ပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသားအသင်းလိုက် ရွှေတံဆိပ်ဆုကို မာလုံ၊ ကျန်းကျိခဲတို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ရရှိခဲ့သည်။
ရှင်မွေလ (; ၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၅)မွေးဖွား သည် မြန်မာ့ မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်ပြီး၊ MRTV-4 ဇာတ်လမ်းတွဲ ကိုလူပျိုနှင့် ပွဲဦးထွက်လာသည်။
မမထိပ်နှင့် အမွေစံအိမ်၊ ပျားရည်အိုင်၊ ကျိန်စာပြယ် ဒဏ္ဍာရီ၊ တတိယမြောက် ဆုံမှတ်၊ ဂျီဟောသူ ၊ နှင်းဆီ၊ ကွက်လပ်မရှိ၊ ပန်းထောင်ချောက် စသည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။
မိသားစု အဖ ဗမာ ဦးဝင်းဇော်ထွန်း၊ အမိ ကရင်လူမျိုး ဒေါ်ဆည်းဆာမှ ၁၉၉၅ တွင် မွေးဖွားပြီး၊ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ဖြစ်ကာ၊ ရှင်မွေလဟူသော အမည်သည် သမ္မာကျမ်းစာအုပ်ထဲမှ ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း အိမ်တွင် ဗွီဒီယိုခွေငှားဆိုင် ဖွင့်ထားသောကြောင့် ခွေငှားသူများအား ဇာတ်လမ်းအကြောင်း ပြန်လည်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဗွီဒီယိုကားများကို မကြာခဏ ကြည့်ရှုလေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဂျွန်လွင်၏ မော်ဒယ်သင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့ပြီး မော်ဒယ်အလုပ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
MRTV-4 မှ လူရွေးချယ်ပွဲတွင် အောင်မြင်စွာ အရွေးခံရကာ သင်တန်းတက်ရောက်ပြီးနောက် MRTV-4 မှ ထုတ်လွှင့်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းတွဲများ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ခုနှစ် ဇာတ်လမ်းတွဲအမည် ထုတ်လွှင့်ရုပ်သံ ၂၀၁၆ ကိုလူပျို MRTV-4 မမထိပ်နှင့်အမွေစံအိမ် ၂၀၁၈ ပျားရည်အိုင် ကျိန်စာပြယ်ဒဏ္ဍာရီ ၂၀၁၉ တတိယမြောက်ဆုံမှတ် နှင်းဆီ ၂၀၂၀ ဂျီဟောသူ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:၂၁ ရာစု သရုပ်ဆောင်များ။
နွားပိန်ထူ လူဝှေ့ သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် နွားပိန်ကို သနား၍ ထူထောင်ပေးလိုက်ရာ ထူထောင်ပေးသူကို ပြန်ဝှေ့သကဲ့သို့ ဒုက္ခရောက်နေသူကို သနား၍ စောင့်ရှောက်မိရာ စောင့်ရှောက်သူကိုပင် ပြန်၍ ဒုက္ခပေးသည်။
"ကျေးဇူးရှိမှ ကျေးစွပ်သည်။
နွားပိန်ထူ လူဝှေ့။
"မောင်လူရကိုလည်း မိမိအပေါ် သစ္စဖောက်သူ၊ ကျေးဇူးကို မထောက်ထားသူဟု မြင်ခဲ့သည်။
နွားပိန်ထူမှ လူဝှေ့သည်ဟုသာ မှတ်ချက်ချမိသည်။
" [၁၃၄၀] တောင်လယ်၊ ၉၊ ၉။
thumb ပေါလ် ကာဂါမေး (၁၉၅၇ အောက်တိုဘာ ၂၃ တွင်မွေးဖွားသည်) ရဝမ်ဒါနိုင်ငံရေးသမားတစ် ဦး ဖြစ်ပြီးစစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းဖြစ်သည်။
သူသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်ရာထူးမှဆင်းသက်ပြီးသူ၏ယခင် Pasteur Bizimungu ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ၄ င်း၏ ၄ ယောက်မြောက်လက်ရှိရ ၀ မ်ဒါနိုင်ငံသမ္မတဖြစ်သည်။
Kagame သည်ရ ၀ မ်ဒါမျိုးချစ်တပ် ဦး ဖြစ်သောရ ၀ မ်ဒါလူမျိုးတပ် ဦး (Rwandan Patriotic Front) ကိုအမိန့်ပေးခဲ့သည်။
သူသည် ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၀ အတွင်းဒုသမ္မတနှင့်ကာကွယ်ရေး ၀ န်ကြီးအဖြစ်တာ ၀ န်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်ကရ ၀ မ်ဒါ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ်သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။
သူသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင်ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီးတရားဝင်ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်မှာ ၉၉% နီးပါးဖြစ်သည်။
သူ့ကို“ အထင်ရှားဆုံး” နှင့်“ ဖိနှိပ်မှုအရှိဆုံး” အာဖရိကခေါင်းဆောင်များအကြားဖော်ပြခဲ့သည်။
Kagame သည်ရ ၀ မ်ဒါတောင်ပိုင်းရှိ Tutsi မိသားစုမှမွေးဖွားခဲ့သည်။
သူနှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင်ရာ ၀ မ်တော်လှန်ရေးသည်ရာစုနှစ်များစွာတိုင်စီနိုင်ငံရေးလွှမ်းမိုးမှုကိုအဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
သူ့မိသားစုသည်ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသို့ထွက်ပြေးခဲ့ပြီးကျန်ကလေးဘဝကိုဖြတ်သန်းခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် Kagame သည် Yoweri Museveni ၏သူပုန်စစ်တပ်တွင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး Museveni ၏စစ်အောင်ပွဲများကသူ့ကိုယူဂန်ဒါသမ္မတအဖြစ်သယ်ဆောင်ပြီးနောက်ယူဂန်ဒါစစ်တပ်အကြီးတန်းအရာရှိဖြစ်လာခဲ့သည်။
Kagame သည်ရဝမ်ဒါမျိုးချစ်တပ် ဦး (RPF) တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင်ရ ၀ မ်ဒါကိုကျူးကျော်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် RPF သည်ရ ၀ မ်ဒါရှိအရေးပါသောနယ်မြေကိုထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကိုညှိနှိုင်းခဲ့သည်။
ရ ၀ မ်ဒါသမ္မတJuvénal Habyarimana ကိုလုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုဟာဟူတူအစွန်းရောက်တွေဟာခန့်မှန်းခြေ ၅၀၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀,၀၀၀ အထိ Tutsi နှင့်အလယ်အလတ် Hutu တို့ကိုသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
Kagame သည်ပြည်တွင်းစစ်ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီးလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအားစစ်အောင်ပွဲတစ်ခုဖြင့်အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယဥက္ကid္ဌစဉ်အတွင်း Kagame သည်စစ်တပ်ကိုချုပ်ကိုင်ထားကာတရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကိုထိန်းသိမ်းထားသည်။
RPF စစ်သားများစွာသည်လက်စားချေသတ်ဖြတ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Kagame ကသူသည်ဤသတ်ဖြတ်မှုများကိုမထောက်ခံသော်လည်း၎င်းတို့ကိုတားဆီးရန်ပျက်ကွက်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည် ထိုစစ်သားအနည်းငယ်ကိုနောက်ပိုင်းတွင်တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။
ဟူတူဒုက္ခသည်စခန်းများကိုဇိုင်ယာနှင့်အခြားနိုင်ငံများတွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုစခန်းများကိုအနောက်နိုင်ငံအစိုးရများနှင့်အကူအညီပေးရေးအေဂျင်စီများမှအစားအစာနှင့်ဆေးဝါးအကူအညီများပေးခဲ့သည်။
RPF သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင်ဒုက္ခသည်စခန်းများအားတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးဒုက္ခသည်များအားနေရပ်သို့ပြန်လာစေခဲ့သည်။
ဒုက္ခသည်စခန်းများအားတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်ခန့်မှန်းခြေလူ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့သည်။
ကျူးကျော်မှု၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေနှင့် Kagame သည် Zaire ရှိအငြင်းပွားဖွယ်သူပုန်စစ်နှစ်ခုကိုကမကထပြုခဲ့သည်။
ရ ၀ မ်ဒါနှင့်ယူဂန်ဒါကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသောသူပုန်များသည်ပထမစစ်ပွဲ (၁၉၉၆-၉၇) ကိုအနိုင်ရခဲ့ပြီး Laurent-Désiré Kabila အားအာဏာရှင် Mobutu နေရာတွင်သမ္မတအဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးတိုင်းပြည်ကိုကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (DRC) အဖြစ်အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် Kabila နှင့်နောက်ပိုင်းတွင်သူ့သားဂျိုးဇက်ကို DRC အစိုးရကတိုင်းပြည်မှရဝမ်ဒါနှင့်ယူဂန်ဒါစစ်တပ်များကိုမောင်းထုတ်ပြီးနောက်တွင်စတင်ခဲ့သည်။
စစ်ပွဲသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုနှင့်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအထိဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသောပconflictိပက္ခအဖြစ်သို့ရောက်သွားသည်။
သမ္မတအဖြစ် Kagame သည်အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဦး စားပေးပြီး ၂၀၂၀ တွင်ရ ၀ မ်ဒါနိုင်ငံ၏အလယ်အလတ် ၀ င်ငွေရှိသောနိုင်ငံအဖြစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အစီအစဉ်တစ်ခုကိုစတင်ခဲ့သည် (Vision 2020)။
၂၀၁၃ တွင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်ပညာရေးအပါအ ၀ င်အဓိကညွှန်းကိန်းများပေါ်တွင်တိုင်းပြည်အနေဖြင့်ပြင်းထန်စွာဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိသည်။
၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၁၀ အတွင်းနှစ်စဉ်တိုးတက်မှုနှုန်းမှာတစ်နှစ်လျှင်ပျမ်းမျှ ၈% ရှိသည်။
Kagame သည်အများအားဖြင့်အရှေ့အာဖရိကအသိုင်းအ ၀ ိုင်းနှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်ကောင်းသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။
၂ ဝဝ ၉ ခုနှစ်အထိပြင်သစ်နှင့်ဆက်ဆံမှုသည်အားနည်းခဲ့သည်။
လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များနှင့်ပေါက်ကြားကုလသမဂ္ဂ၏အစီရင်ခံစာတွင်နိုင်ငံအတွင်းရှိသောင်းကျန်းမှုနှစ်ခုအားရ ၀ မ်ဒါအားထောက်ခံကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်ဟု Kagame မှစွပ်စွဲပြောဆိုသည်။
ဤစွပ်စွဲချက်များအပြီးတွင်နိုင်ငံများစွာသည်အကူအညီပေးရေးငွေများကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။
Kagame သည်ရ ၀ မ်ဒါနှင့်နိုင်ငံခြားလေ့လာသူအချို့နှင့်ရေပန်းစားသည်။
လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များကသူ့ကိုနိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှုဟုစွပ်စွဲကြသည်။
သူသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးထိုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရဒုတိယအကြိမ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Kagame ကိုထပ်မံရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအပြောင်းအလဲများကြောင့် ၂၀၃၄ ခုနှစ်အထိသမ္မတဖြစ်လာနိုင်သည်။
ပြည်ပရောက်နိုင်ငံရေးဆန့်ကျင်သူများအားလုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရာတွင်သူ၏အခန်းကဏ္ controvers သည်အငြင်းပွားဖွယ်ရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၁၉၅၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
အလီ ဘွန်ဂို အွန်ဒင်မ်ဘာ (၁၉၅၉ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားသည်) ဂါဘွန်နိုင်ငံသားနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ လမှစ၍ ဂါဘွန်သမ္မတဖြစ်လာသည်။
အလီ ဘွန်ဂို သည် အိုမာဘွန်ဂို ၏သားဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင်ဂါဘွန်သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။
သူ့ဖခင်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၁ အထိနိုင်ငံခြားရေး ၀ န်ကြီးအဖြစ် Bongoville ကို ၁၉၉၁ မှအမျိုးသားလွှတ်တော်တွင်ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၉ တွင်ကာကွယ်ရေး ၀ န်ကြီးအဖြစ် ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၉ အထိဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၀၉ တွင်ဂါဘွန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မမှန်မကန်မှုများ၊ ဖမ်းဆီးမှုများ၊ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများနှင့်ရွေးကောက်ပွဲပြီးသောဆန္ဒပြမှုများနှင့်အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့်ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။
Bongo သည်ဂါဘွန်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် Ali Bongo သည်“ Pandora စာတမ်းများ” တွင်ကိုးကားဖော်ပြသည်၊ ဤဆိပ်ကမ်းများတွင်ကမ်းလွန်ကုမ္ပဏီများအသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းများ၊ Ali Bongo သည်ယခုဖျက်သိမ်းလိုက်သောကုမ္ပဏီနှစ်ခု၏အကျိုးကျေးဇူးဖြစ်လိမ့်မည်။
ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
right|လူသိများသော ကြယ်စင်စုအချို့အား အရွယ်အစား(ဘယ်)နှင့် အကွာအဝေး(ညာ)အလိုက် ဖော်ပြထားသောပုံ။
အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ထင်ရှားသော ကြယ်စင်စုများ စာရင်းဖြစ်သည်။
Local Groupတွင် ဂယ်လက်ဆီ ၅၁ ခုခန့် ပါဝင်ပြီး မိမိတို့ ၏ ဒေသန္တရ စူပါကလက်စတာအတွင်း ကြယ်စင်စု သိန်းချီရှိပြီး လေ့လာနိုင်သမျှ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးအတွင်း ခန့်မှန်းချေ ဘီလီယံ ၁၀၀၀မှ ၂၀၀၀ခန့် ရှိနိုင်သည်။
ကြယ်စင်စုများ၏ သဘာဝကို အခြား နက်ဗျူလာ(ကြယ်ကြားတိမ်တိုက်)များနှင့် ကွာခြားချက်ကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်များတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည့် ကြယ်စင်စုများ ဤကြယ်စင်စုစာရင်းမှာ ကြည်လင်ရှင်းလင်းသောရာသီဥတုတွင် အမြင့်တစ်နေရာမှ နက်မှောင်သော ကောင်းကင်ယံသို့ သာမန်မျက်စိဖြင့် (မှန်ဘီလူးမသုံးဘဲ) အာရုံစူးစိုက်စွာ ကြည့်ရှုလေ့လာလျှင် မြင်နိုင်သည့် ကြယ်စင်စုများ ဖြစ်သည်။
+သာမန်မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော ဂလက်ဆီများ ကြယ်စင်စု သိသာသောအရွယ်အစား အကွာအဝေး ကြယ်စုတန်း မှတ်စုများ နဂါးငွေ့တန်း −၆.၅ 0 ဓနု နက္ခတ်တာရာ (centre) ဤကြယ်စင်စုသည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်အပါအဝင် နေနှင့်နေအဖွဲ့အစည်းပါဝင်သော ကြယ်စင်စုဖြစ်သည်။
ကောင်းကံယံတွင် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်ရသော အရာအများစုမှာ နဂါးငွေ့တန်း မှ ဖြစ်သည်။
မာဂျယ်လာနစ် တိမ်တိုက်ကြီး ၀.၉ ၁၆၀ kly (၅၀ kpc) ဒိုရဒို/မန်းဆာ တောင်ဘက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းတွင်သာ မြင်နိုင်သည်။
ညကောင်းကံယံတွင် အတောက်ပဆုံးတိမ်ဖြစ်သည်။
မာဂျယ်လာနစ် တိမ်တိုက်ငယ် (NGC 292) ၂.၇ 200 kly (60 kpc) တူကင်နာ တောင်ဘက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းတွင်သာ မြင်နိုင်သည်။
အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ (M31, NGC 224) ၃.၄ ၂.၅ Mly (၇၈၀ kpc) အင်ဒရိုမီဒါ တချိန်က "အင်ဒရိုမီဒါ နီဗျူလာကြီး"ဟု ခေါ်ခဲ့သော်လည်း အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းထဲတွင် တည်ရှိသည်။
ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီ (M33, NGC 598) ၅.၇ ၂.၉ Mly (၉၀၀ kpc) ထရိုင်ဂူလယ် ကျယ်ပြောစွာ ပျံ့နှံ့နေသာအရာဖြစ်သဖြင့် ၎င်းအား မြင်နိုင်စွမ်းမှာ အလင်းညစ်ညမ်းမှု အနည်းငယ်ဖြင့်ပင် လွန်စွာ သက်ရောက်နိုင်သည်။
ကောင်းစွာ မှောင်မဲနေသော ကောင်းကင်တွင် သာမန်မျက်စိဖြင့်ပင် မြင်နိုင်သော်လည်း ကျေးလက်/ဆင်ခြေဖုံး ကောင်းကင်ယံတွင်မူ ခက်ခဲစွာ မှိန်ဖျော့ဖျော့သာ မြင်ရသည်။
စင်တောရပ် အေ (NGC 5128) ၆.၈၄ ၁၃.၇ Mly (၄.၂ Mpc) စင်တောရပ် စင်တောရပ် အေ အား စတီဖင် ဂျိန်းစ် အိုမီရာက သာမန်မျက်စိဖြင့် ရှာတွေ့ခဲ့သည်။
Bode's Galaxy (M81, NGC 3031) ၆.၉၄ ၁၂ Mly (၃.၆ Mpc) အာရှာ မေဂျာ အတွေ့အကြုံရင့် အပျော်တမ်း နက္ခတ္တပညာရှင်များပင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ လေ့လာနိုင်သည့် အခြေအနေတွင် Messier 81 အား မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ပန်းပု ဂလက်ဆီ (NGC 253) ၇.၂ ၁၂ Mly (၃.၆ Mpc) ပန်းပုဆရာ NGC 253 အား တီမို ကာဟူလာက ရိုးရိုးမျက်လုံးဖြင့် မြင်တွေ့ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများ ပထမ ကြယ်စင်စု ကြယ်နက္ခတ်စု ခုနှစ် မှတ်စုများ ပထမဆုံး ခရုပတ်ပုံ ကြယ်စင်စု Messier 51 ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင် ၁၈၄၅ Lord William Parsons, Earl of Rosse discovered the first spiral nebula from observing M51 (recognition of the spiral shape without the recognition of the object as outside the Milky Way).SEDS, Lord Rosse's drawings of M51, his "Question Mark" "Spiral Nebula" ကြယ်စင်စုကို သတိပြုမှု နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ& Messier 31 ဓနု နက္ခတ်တာရာ (centre)& အင်ဒရိုမီဒါ] ၁၉၂၃ နဂါးငွေ့တန်းနှင့် အင်ဒရိုမီဒါ နီဗျူလာတို့အား သီးခြားကြယ်စင်စုနှစ်ခုအဖြစ် အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်က သတ်မှတ်ခြင်း ပထမဆုံး Seyfert ဂလက်ဆီ NGC 1068 (M77) စီတပ် ၁၉၄၃(၁၉၀၈) ရှေးဖာ့ ကြယ်စင်စုများ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာများအား M77တွင် ၁၉၀၈တွင် ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၃ခုနှစ်မှ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
SEDS, Seyfert Galaxies ပထမဆုံး ရေဒီယို ဂလက်ဆီ Cygnus A ဆိုင်နပ် ၁၉၅၁ ရေဒီယို ကြယ်များအဖြစ် ခေါ်ခဲ့ကြသော Cygnus A ငန်းတာရာကို ရေဒီယိုလှိုင်းဖြင့် ရှာတွေ့သည့် ပထမဆုံးကြယ်စင်စုအဖြစ် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ကွေဆာ 3C273 ဗာဂိုး ၁၉၆၂ 3C273 အား လှိုင်းအလျားပြောင်းလဲခြင်းနှင့်အတူ ပထမဆုံး ကွေဆာအဖြစ် အချို့က သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
3C48 ထရိုင်ဂူလယ် ၁၉၆၀ 3C48 သည် မဖတ်နိုင်သော ရောင်စဉ်ဖြင့် ပထမဆုံး ရေဒီယိုကြယ်ဖြစ်ပြီး အချို့က ပထမဆုံး ကွေဆာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ပထမဆုံး အလင်းလွန် ဧရာမ ဂျက် 3C279 ဗာဂိုး ၁၉၇၁ ကွေဆာတစ်ခုမှ ထုတ်လွှတ်ခဲ့သော ဂျက်ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး မျက်နှာပြင်တောက်ပမှု နိမ့်သော ကြယ်စင်စု Malin 1 ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် ၁၉၈၆ Malin 1 မှာ ပထမဆုံး မျက်နှာပြင်တောက်ပမှု နိမ့်သော ကြယ်စင်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ယင်းတို့အာ ၁၉၇၆ခုနှစ်ထဲက ပထမဆုံးယူဆခဲ့ကြသည်။
Scientific American, "The Ghostliest Galaxies", GD Bothun, Vol. 276, No. 2, February 1997, pp.40–45, ရှေးဖာ့တစ်ခုမှ ပထမဆုံး အလင်းလွန် ဂျက် III Zw 2 မိန် နက္ခတ်တာရာ ၂၀၀၀ အမည်ပေးပြီးသည့် ကြယ်စင်စုများ မှတ်စု ကိုးကား Category:ဂလက်ဆီများ။
အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ( သည် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများအကြား လေးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျင်းပသော အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
အားကစားပြိုင်ပွဲကို အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီ မှ ကြီးကြပ်သည်။
ပထမအကြိမ် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၅၁ နယူးဒေလီပွဲတော် မှ ၁၉၇၈ ဘန်ကောက်ပွဲတော် အထိ အာရှ အားကစားအဖွဲ့ချုပ် မှ ကြီးကြပ်ကာ ၁၉၈၂ ဒေလီပွဲတော်မှစ၍ အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီမှ ကြီးကြပ်သည်။
အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ရရှိထားပြီး အာရှတိုက်တွင် အကြီးဆုံး အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်ကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများပြီးနောက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး အားကစားပြိုင်ပွဲအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။
ဤအားကစားပြိုင်ပွဲကို Asiad ဟုလည်း သုံးစွဲကြသည်။
၁၉၅၁ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၁၈ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံ (၉) နိုင်ငံမှ မြို့ပေါင်း (၁၅)မြို့မှ လက်ခံကျင်းပထားသည်။
နောက်ဆုံးကျင်းပထားသောပွဲမှာ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာကာတာ - ဖလန်းပင်တွင် ကျင်းပသော အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
လာမည့်ပြိုင်ပွဲမှာ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ဟန်ကျိုးမြို့တွင် ကျင်းပမည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှစတင်ကာ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပသည့်မြို့သည် အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ ကိုပါ တစ်ဆက်တည်း လက်ခံကျင်းပရသည်။
သမိုင်းကြောင်း ယခင်ပွဲတော် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကာလ မတိုင်မီက အရှေ့ဖျား ချန်ပီယံရှစ် အားကစားပြိုင်ပွဲ ဟူ၍ တည်ရှိခဲ့သည်။
ထိုအားကစားပြိုင်ပွဲသည် ၁၉၁၃ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၃၄ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၃၈ပွဲတော်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
အားကစားအဖွဲ့ချုပ်ဖွဲ့စည်းခြင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံတော်တော်များများသည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြသည်။
ထိုနိုင်ငံများသည် အကြမ်းဖက်မှုလျှော့ချကာ အာရှ၏စွမ်းပကားကို ပြသရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ကျင်းပသော ၁၉၄၈ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ၌ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် အရှေ့ဖျား ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် စကားစမိခဲ့ကြသည်။
အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ အိန္ဒိယ အိုလံပစ် ကော်မတီ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လာရောက်သော Guru Dutt Sondhi သည် အားကစားပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပါက အာရှ၏ ညီညွတ်မှုစိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်နိုင်ကာ အားကစားစွမ်းရည်နှင့် အဆင့်အတန်းလည်း မြင့်မားလာနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်လာမည့် အစီအစဉ်တစ်ခုကို တင်ပြခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အာရှတိုက်မှ အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ကြားကာ အာရှ ပြေးခုန်ပစ် အဖွဲ့ချုပ် တည်ထောင်နိုင်ရေး မူကြမ်းကို လန်ဒန်မြို့တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ရက်နေ့ ၁၃ရက်နေ့များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ပဋိဉာဉ် ကို အတည်ပြုခဲ့သော တိုင်းပြည်များမှာ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့နောက် ပထမဆုံးသော အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
သို့​သော် ပြင်ဆင်မှုများ ကြန့်ကြာ​နေ၍ ၁၉၅၁ခုနှစ်တွင်မှ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲပဋိဉာဉ်အရ အားကစားပြိုင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ် အမှတ်အသားများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ ရောင်ခြည် (၁၆)ခုဖြင့် နေဝန်းနီကြီးဖြစ်သည်။
၎င်း၏အလယ်တွင် အဖြူရောင်ကွင်းပါဝင်သည်။
၎င်းသည် အာရှလူမျိူးများ၏ တောက်ပြောင်ပြီး နွေးထွေးသော စိတ်ဓာတ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
လာဘ်ကောင် ၁၉၈၂ နယူးဒေလီပွဲတော် မှစ၍ အထိမ်းအမှတ်လာဘ်ကောင်များကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထိုလာဘ်ကောင်များသည် ပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရာ မြို့၊ နိုင်ငံတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုပတ်ဝန်းကျင် တို့ကို ထင်ဟပ်စေကာ အားကစားရည်ရွယ်ချက်များလည်း ပါဝင်ကြသည်။
ဆောင်ပုဒ် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ Ever Onward ဖြစ်ကာ Guru Dutt Sondhi မှ ၁၉၄၉ခုနှစ်တွင် အာရှအားကစားအဖွဲ့ချုပ် တည်ထောင်ခြင်းနှင့်အတူ တင်သွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောနိုင်ငံများ အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီ လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့ဝင် (၄၅)နိုင်ငံသည် အားကစားပြိုင်ပွဲသို့ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။
ထိုင်ဝမ်၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့သည်လည်း ကိုယ်ပိုင် အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီ များ ဖွဲ့စည်းထားပြီး အာရှအိုလံပစ်ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် သီးခြား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။
မရေရာသော နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ အား တရုတ်တိုင်ပေအမည်ဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အထူးဒေသဖြစ်သော မကာအိုအားလည်း အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီတစ်ခုအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုထားပြီး အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပြုထားသည်။
သို့သော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီက အသိအမှတ်မပြုထား၍ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိပေ။
၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ဩစတျေးလျနိုင်ငံသည် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း အာရှအိုလံပစ်ကောင်စီက ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
အကြောင်းမှာ ဩစတျေးလျသည် အိုရှန်းနီးယား အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီများကို မတရားရာကျသဖြင့်ဖြစ်သည်။
အိုရှန်းနီးယားဇုန်မှ ဩစတျေးလျနှင့် နယူးဇီလန်တို့သည် ပစိဖိတ်အားကစားပြိုင်ပွဲတွင်သာ ပါဝင်ရသည်။
သို့သော် ၂၀၁၇ အာရှ ဆောင်းရာသီ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ဩစတျေးလျမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့အနေဖြင့် အာရှအိုလံပစ်ကောင်စီတွင် အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခွင့်ရရန်အတွက် ကြိုးပမ်းနေသည်။
ပွဲ​တော်များ ပြိုင်ပွဲခုနှစ်ကျင်းပရာမြို့ကျင်းပရာနိုင်ငံဖွင့်လှစ်​ပေးသူယှဉ်ပြိုင်သည့်နိုင်ငံ​ပေါင်းအားကစားသမားအ​ရေအတွက်အားကစားနည်းအ​ရေအတွက်ပွဲစဉ်​အ​ရေအတွက်ပထမရသည့်နိုင်ငံI၁၉၅၁ နယူးဒေလီမြို့ ရန်ဂျန်ဒြာ ပရာဆတ် (သမ္မတ) ၄ မတ် ၁၁ မတ်၁၁၄၈၉၆၅၇II၁၉၅၄ မနီလာမြို့ ရာမွန် မက်​ဆေး​ဆေး (သမ္မတ) ၁ ​မေ ၉ ​မေ၁၈၉၇၀၈၇၆III၁၉၅၈ တိုကျိုမြို့ ဟီရိုဟီတို (ဧကရာဇ်) ၂၄ ​မေ ၁ ဇွန်၁၆၁,၈၂၀၁၃၉၇IV၁၉၆၂ ဂျကာတာမြို့ ဆူကာနို (သမ္မတ) ၂၄ ဩဂုတ် ၄ စက်တင်ဘာ၁၂၁,၄၆၀၁၃၈၈V၁၉၆၆ ဘန်ကောက်မြို့ ဘူမိဘော အဒူလျာဒက် (ဘုရင်) ၁၆၁,၉၄၅၁၄၁၄၃VI၁၉၇၀၂,၄၀၀၁၃၁၃၅VII၁၉၇၄ တီဟီရန်မြို့ မိုဟာမက် ရီဇယ် (ဘုရင်) ၁၉၃,၀၁၀၁၆၂၀၂VIII၁၉၇၈ ဘန်ကောက်မြို့ ဘူမိ​​ဘော အဒူလျာဒက် (ဘုရင်) ၃,၈၄၂၁၉၂၀၁IX၁၉၈၂ နယူးဒေလီမြို့ ဇေးလ်ဆင်း (သမ္မတ) ၂၃၃,၄၁၁၂၁၁၄၇X၁၉၈၆ ဆိုးလ်မြို့ ချန်ဒူးဝမ် (သမ္မတ) ၂၂၄,၈၃၉၂၅၂၇၀XI၁၉၉၀ ပေကျင်းမြို့ ယန်ရှန်ကွန်း (သမ္မတ) ၃၆၆,၁၂၂၂၇၃၁၀XII၁၉၉၄ ဟီရိုရှီးမားမြို့ အာကီဟီတို (ဧကရာဇ်) ၄၂၆,၈၂၈၃၄၃၃၈XIII၁၉၉၈ ဘန်ကောက်မြို့ ဘူမိ​ဘော အဒူလျာဒက် (ဘုရင်) ၄၁၆,၅၅၄၃၆၃၇၇XIV၂၀၀၂ ဘူဆန်မြို့ ကင်​ဒေးဂျုံ (သမ္မတ) ၄၄၇,၇၁၁၃၈၄၁၉XV၂၀၀၆ ဒိုဟာမြို့ ဟာမက် ဘင် ခါလီဖာ အယ်သနီ (ဘုရင်) ၄၅၉,၅၂၀၃၉၄၂၄XVI၂၀၁၀ ကွမ်ကျိုးမြို့ ဝမ်ကြား​​ပေါင် (ဝန်ကြီးချုပ်) ၉,၇၀၄၄၂၄၇၆XVII၂၀၁၄ အင်ချွန်းမြို့ ပတ်ဂွန်ဟေး (သမ္မတ) ၉,၅၀၁၃၆၄၃၉XVIII၂၀၁၈ဂျကာတာမြို့ - ဖလန်းပင်မြို့ ဂျိုကို ဝီဒိုဒို (သမ္မတ) ၁၁,၃၀၀၄၀၄၆၅XIX၂၀၂၂ ဟန်ကျိုးမြို့ ကျင်းပရန်ရှိသည့်ပွဲများXX၂၀၂၆ အိုက်ချီ - နာဂိုယာမြို့ ကျင်းပရန်ရှိသည့်ပွဲများXXI2030 ဒိုဟာမြို့ ကျင်းပရန်ရှိသည့်ပွဲများXXII၂၀၃၄ ရီယာ့ဒ်မြို့ ကျင်းပရန်ရှိသည့်ပွဲများ ပြဿနာများ ၁၉၆၂ ဂျာကာတာပွဲတော်တွင် အားကစားပွဲသည် ဝေဖန်မှုများ၊ ပြဿနာကြီးများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေးအရ အသိအမှတ်ပြုရေး ကိစ္စရပ်များကြောင့် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံ တို့အား ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ ထုတ်မပေးဘဲ ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မပေးခဲ့ပေ။
ဤသည်မှာ အိမ်ရှင် အင်ဒိုနီးရှားအနေဖြင့် ပေးအပ်ထားသော ကတိကဝတ်များကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဤကိစ္စကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအား ပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။
အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြေးခုန်ပစ်အသင်းချုပ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလေးမအသင်းချုပ်များက ပြိုင်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။