kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အကြောင်းရင်းကား ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့ စုပေါင်းစည်း၍ နျူကလိယကို ဖွဲ့စည်းဆောက် တည်ထားသည်။
နျူကလိယနှင့် အီလက်ထရွန်များကို ထပ်ဆင့် တွဲဖက် နှောင်ထားခြင်းကြောင့် အက်တမ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တစ်ဖန် အက်တမ်အမျိုးမျိုးကို ပေါင်းစည်းရာမှ မော်လီကျူး၊ ဒြပ်ပေါင်း၊ အစိုင်အခဲ၊ ငွေ့ရည် စသည့် သာမန်ဒြပ်သားများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
ထို့ကြောင့် မြင်တွေ့ကိုင်တွယ် မှတ်သားနိုင်သော ဒြပ်ဝတ္ထုမှန်သမျှ၏ ဖွဲ့စည်းဆောက်တည်မှုအတွက် အီလက်ထရွန်၊ ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်သာ လိုအပ်သည်။
ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များကို စည်းနှောင်စုဝေးပေးထားသည့် စမွှားမှာ ပိုင်မယ်စွန် ဖြစ်သည်။
နျူကလီယနှင့် အီလက်ထရွန်များကို စည်းနှောင်ပေးသည့် လျှပ်စစ်သံလိုက် ပြန်လှန်သက်ရောက်မှုတွင် ဖလှယ်အမှုန်အဖြစ် ဖိုတွန်ပါဝင်နေသည်။
ပိုင်မယ်စွန်သည် ခိုင်မြဲသောအမှုန် မဟုတ်သဖြင့် သက်တမ်းကုန်သောအခါ ယိုယွင်း သွားပြီး မျူမယ်စွန်အဖြစ်သို့ ဘဝပြောင်းသွားသည်။
မျူမယ်စွန်သည်လည်း မခိုင်မြဲချေ။
ယင်းသည် အချိန်တန်လျှင် ယိုယွင်း၏။
မျူမယ်စွန်သည် ဒြပ်ထုကြီးနေသည်မှအပ ယင်း၏ အပြုအမူများသည် အီလက်ထရွန်နှင့် ဆင်တူနေခြင်းကြောင့် ယင်းကို အီလက်ထရွန်အလေးစားဟု သဘောထားကြသည်။
ပိုစီထရွန်မှာ အီလက်ထရွန်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အမှုန်ဖြစ်ပြီး ယင်းနှင့် အီလက်ထရွန်တို့ ပေါင်းစပ်မိ၍ ဘဝချုပ်ငြိမ်းသွားသော် ဖိုတွန် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်၌ အီလက်ထရွန်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပိုစီထရွန် ကိုသော်လည်းကောင်း ထုတ်လွှင့်သည်။
ထိုသို့ ထုတ်လွှတ်ရာ၌ နျူထရီနို အမှုန်ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထုတ်လွှတ်သည်။
ဤသို့လျှင် သာမန်ဒြပ်သားတို့ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် စမွှားများ၊ ထိုစမွှားများအကြား ပြန်လှန်သက်ရောက်မှုတွင် ဖလှယ်ခြင်းခံနေရသော စမွှားများနှင့်တကွ စမွှားများအချင်းချင်း ဆက်စပ်ပတ်သက် နေပုံကို သိရှိနားလည်ကြသည့် အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်လာချိန်တွင် ရူပဗေဒပညာရှင်တို့သည် စမွှား ရှာပုံတော်ကို အဆုံးသတ် နိဂုံးချုပ်ရတော့အံ့ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။
ရူပဗေဒနယ်ပယ်မှ အခြေအနေအရပ်ရပ်သည် ဤသို့ တည်ငြိမ်မှုရရှိနေရာမှ များမကြာမီအတွင်း ပြန်လည်လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။
စမွှားစာရင်း ဦးရေပေါက်ကွဲမှု ၂ဝ ရာစု ဒုတိယပိုင်း အစတွင် ရူပဗေဒပညာချွန်တသိုက် စုဝေးမိနေသည့် ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်၌ စင်ခရိုထရွန်ဟု ခေါ်တွင်သည့် စွမ်းအင်မြင့် စမွှားအရှိန်မြှင့်စက်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပြီးစီးလေသည်။
ဤစက်သည် ယနေ့အခါ မဟာအရှိန်မြှင့်စက်ဟု သမုတ်နေသည့် စွမ်းအင် အလွန်မြင့်မားသော စမွှားအရှိန်မြှင့်စက် အမျိုးအနွယ်၏ ရှေ့ပြေးစက်ဖြစ်သည်။
ယင်းစက်ဖြင့် ယူကာဝါ၏ မယ်စွန်ကို လက်တွေ့ စမ်းသပ်ခန်းတွင် အောင်မြင်စွာ ဖန်တီးမွေး ထုတ်လိုက်နိုင်သည်။
ဆက်တိုက်ဆိုသလိုပင် အခြားသော မယ်စွန်များနှင့် အခြေခံအမှုန် အသစ်အဆန်းများကိုလည်း တွေ့ရှိလာသည်။
စမွှားစာရင်း အရေအတွက် ဖောင်းပွပေါက်ကွဲမှုအစ ထိုအခါမှဟု ဆိုကြလေသည်။
စမွှား အမျိုးအစား အရေအတွက် တိုး၍လာသည်နှင့်အမျှ ရှင်းလင်းပေးရမည့် မေးခွန်းအသစ်များလည်း တိုးပွားလာသည်။
နောက်တိုး သုတေသန နယ်ပယ် တစ်ရပ်လည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
စမွှားများကို မျိုးခွဲခြင်း ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီ တွေ့ရှိပြီးဖြစ်သည့် စမွှားများကို ဒြပ်ထုမဲ့ ဘိုဇွန်၊ လပ်တွန်၊ မေဇွန်နှင့် ဘက်ရီယွန် အုပ်စုများအဖြစ် အမျိုးအစား ခွဲခြားလိုက်သည်။
အမျိုးအစား (အုပ်စု) တစ်ခုချင်းအတွက်မှာပင် အုပ်စုခွဲများ ရှိနိုင်သည်။
သက်တမ်းအရ စမွှားများကို အုပ်စုသုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်။
အခိုင်မြဲဆုံးအုပ်စုမှ စမွှားများ၏ သက်တမ်းသည် ၁ဝ-၆ စက္ကန့်မှ (ထိပါးခြင်း မခံရလျှင်) ထာဝရခိုင်မြဲသည် အထိ ရှိသည်။
အလယ်အလတ် သက်တမ်းရှိ အုပ်စုတွင် ပါဝင်ကြသည့် စမွှားများ၏ သက်တမ်းမှာ ၁ဝ-၈ စက္ကန့်မှ ၁ဝ-၁ဝ စက္ကန့်အထိ ဖြစ်သည်။
မခိုင်မြဲဆုံး အုပ်စုမှ စမွှားများ၏ သက်တမ်းသည် ၁ဝ-၂၃ စက္ကန့်အထိပင် တိုတောင်း နိုင်သည်။
၁ဝ-၆ စက္ကန့်ဆိုသည်မှာ တစ်စက္ကန့်၏အပုံတစ်သန်းလျှင် တစ်ပုံနှင့် ညီမျှသည်။
သက်တမ်းအတိုတောင်းဆုံးသော စမွှားများကို ရယ်ဇိုးနင့် များဟု ခေါ်သည်။
အခြေခံအမှုန်များမှာ - ဖိုတွန်သည် တစ်ခုတည်း သီးခြားအုပ်စုတွင်ရှိသည်။
လက်ပတွန်မိသားစုတွင် အီလက်ထရွန်၊ မျူယွန်၊ နျူထရီနိုနှင့် ယင်းတို့အသီးသီး၏ လျှပ်ပြန်စမွှားများ ပါရှိသည်။
မယ်စွန်မိသားစုတွင် ပိုင်ယွန်၊ ကေအွန်နှင့် အီတာ(η ) ပါရှိသည်။
ဗယ်ရီယွန်မိသားစုတွင် နျူကလီယွန် (ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်) နှင့် ဟိုက်ပရွန်များ ပါရှိသည်။
အီလက်ထရွန်၊ ပရိုတွန်၊ နျူထရွန် စသည်ကဲ့သို့သော စမွှား အနည်းအကျဉ်းမှအပ ကျန်အခြေခံ စမွှားများ (ရယ်ဇိုးနင့် အမှုန်များအပါအဝင်)သည် မခိုင်မြဲကြချေ။
သက်တမ်းကုန်သည်နှင့် ဘဝပြောင်းကြသည်။
ယိုယွင်းမှုဖြစ်ပေါ်ပြီး ဘဝပြောင်းပုံအချို့မှာ- ပိုင်ယွန် (-) 0x1000x100စ0x039 မျူယွန် (-) + နျူထရီနိုများ မျူယွန် (-) 0x1000x100စ0x039 အီလက်ထရွန် + နျူထရီနိုများ နျူထရွန် 0x1000x100စ0x039 ပရိုတွန် + အီလက်ထရွန် + နျူထရီနို လမ0x055ဒါ (ဝ) 0x1000x100စ0x039 ပရိုတွန် + ပိုင်ယွန် (-) ဆစ်ဂမာ (ဝ) 0x1000x100စ0x039 လမ0x055ဒါ (ဝ) + ဂမ0x057ာ ပိုင်ယွန် (+) 0x1000x100စ0x039 ပိုစီထရွန် + နျူထရီနိုများ စမွှား တစ်ခုသည် ယိုယွင်းပြီး တစ်ခုမကသော စမွှားများ အဖြစ်သို့ ဘဝကူးပြောင်းသည်ကို ထောက်ခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ယင်းသို့ ကူးပြောင်းသွားသည့် အမှုန်များသည်လည်း ဆင့်ကဲ အခြားအခြေခံအမှုန်များအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားပြန်သည်ကို ထောက်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း အရင်းကျသော စမွှားတိုင်းသည် အခြားသော အရင်းခံကျ စမွှားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု တွေ့လာရပြန်သောအခါ "အရင်းခံကျ (fundamental)" နာမဝိသေသနတပ်၍ ခေါ်ဆိုခြင်းသည် မှန်ရဲ့လား ဆိုသည့် မေးခွန်းပေါ်လာသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တဝိုက်မှစ၍ ဤကိစ္စကို အလေးအနက်ထား စဉ်းစားလာကြသည်။
အရေအတွက်စဉ်တိုင်း ဖောင်းပွနေပြီဖြစ်သော အခြေခံအမှုန်များအတွက် သီအိုရီကိုလည်း ရှာပုံတော်ဖွင့်နေသည့် အချိန်ကာလ ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်လောက်တွင် သီအိုရီဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုနှစ်ရပ်ကို ရရှိကြသည်။
သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှု ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂဲလ်မန်းနှင့် နီမင်းတို့က ဘက်ညီမှု (ခေါက်ချိုးညီမှု)သဘောဖြင့် အခြေခံအမှုန်များကို သုံးသပ်စိစစ်ကြသည်။
အုပ်စုသင်္ချာဘာသာခွဲမှ အက်(စ)ယူ ၃ နည်းဖြင့် အခြေခံအမှုန်များနှင့်ဆိုင်ရာ ကွမ်တမ်နံပါတ် ၆ ခုကို ၃ x ၃ အခင်းအကျင်းအလိုက် ဖြန့်ချိ၍ ပုံစံကွက်ချကြည့်သောအခါ ဗယ်ရီယွန်နှင့် မယ်စွန်တို့သည် တစ်ခု၊ ရှစ်ခု၊ ၁ဝ ခုနှင့် ၂၇ ခုပါဝင်သော အုပ်စုများအဖြစ် ဖွဲ့နိုင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
အုပ်စုတစ်ခုတွင်း ပါဝင်သော အမှုန်များ၏ အမှတ်မှာမူ တူညီသည်။
ယင်းအုပ်စုများအနက်မှ ရှစ်ခု၊ ၁ဝ ခု ပါဝင်သည့် ဗဟုအုပ်စု (စူပါမာတီပလက်)တို့သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလှသည်။
ပရိုတွန်၊ နျူထရွန် ပါဝင်သည့် စပင်တန်ဖိုး ၁/၂ ရှိ ရှစ်ဗဟုအုပ်စုပါ အမှုန်အားလုံးကို တွေ့သိပြီး ဖြစ်သည်။
သီအိုရီအရ အမှတ်သုညရှိ မယ်စွန်ရှစ်ခုနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဗဟုအုပ်စု ရှိရမည်ဟု ဆိုထားသည်။
သို့သော် ထိုအချိန်၌ ခုနစ်ခုသာ တွေ့ရှိထားသေးသည်။
လပ်နေသော အမှုန်တစ်ခုကို သီအိုရီမှ ဟော ကိန်းထုတ်ထားသည့် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်အညီ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တိုင်းတာတွေ့ရှိသည်။
ပို၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသည်မှာ ဗယ်ရီယွန် ၁ဝ ဗဟုအုပ်စုဖြစ်သည်။
အမှုန်အသီးသီး၌ ရှိရမည့် ရှိအပ်သည့် ဂုဏ်သတ္တိအပြည့်အဝကိုလည်း ယင်းသီအိုရီက အပြည့်အဝ ဖော်ပြထားသည်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်မှ ကိုးခုသာ တွေ့ရှိထားသေးပြီး ပုံစံကွက်မှ ထိပ်ဖူးနေရာကိုယူသည့် အမှုန်ကိုမူ တွေ့ရှိခြင်း မရှိသေးချေ။
ဂဲလ်မန်း-နီးမင်း-သီအိုရီမှ ယင်းအမှုန်တွင် ရှိရမည့်ဒြပ်ထုနှင့်တကွ အခြားဂုဏ်သတ္တိများကို တိကျစွာ တွက်ထုတ်၍ ပြထားသည်။
တွက်ချက်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ ဟောကိန်းထုတ်ထားသည့် ဂုဏ် သတ္တိအရပ်ရပ်နှင့် အတိအကျကိုက်ညီသည့် ယင်းအမှုန်မျိုးကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ချက်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ တိုင်းတာတွေ့ရှိလေသည်။
ယင်းအမှုန်ကို အိုမီဂါအနုတ်ဟု မှည့်ခေါ်သည်။
ဤတွင် အမှုန်ရူပဗေဒ လောကမှာ လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ဖြစ်သွား၏။
အခြေခံအမှုန်ပါဟု လက်ခံထားသော အမှုန်များကို ယင်းတို့ထက်ပင် ပို၍ အခြေခံကျသည့် အနုစိတ်လွန် အမှုန်ကလေးများနှင့် ထပ်ဆင့် ဖွဲ့စည်းထားပေသလောဟူသည့် အရေးပါသော မေးခွန်းတစ်ရပ်အတွက် အဖြေရှာရပေဦးမည်ဖြစ်သည်။
တြိကွာ့ပုံစံ အမှန်တကယ် အခြေခံအကျဆုံးသော အခြေခံအမှုန်သုံးခု ရှိမည်ဟု ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ ဂဲလ်မန်းနှင့် ဇွိခ်တို့က သီးခြားစီ အဆိုပြုကြသည်။
ယင်းအမှုန်များကို ဂဲလ်မန်းက ကွာ့များဟု ခေါ်၍ ဇွိခ်က အေးစ်များဟု ခေါ်သည်။
(ယခုအခါတွင်မူ ကွာ့ခ် အမည်သာတွင်၍ ကျန်ခဲ့သည်။
) ကွာ့များသည် ယခင်အခြေခံ အမှုန်များနှင့် ကွဲပြားသည့် ဂုဏ်သတ္တိများကို ဆောင်သည်။
ထူးခြားပုံမှာ ယင်းတို့၌ အပိုင်းလျှပ်စစ်နှင့် အပိုင်းဗယ်ရီယွန်နံပါတ်များ ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
အထက်၌ ဖော်ပြထားသည့် အခြေခံအမှုန်များတွင်မူ ယင်းတန်ဖိုးများသည် ကိန်းပြည့်တန်ဖိုးများသာ ဖြစ်၏။
ကွာ့ခ်များကို ယူ၊ ဒီ၊ အက်စ်-ကွာ့များဟု အမည်ပေးထားသည်။
ကွာ့ခ်သုံးခု၏ အခြေခံကွမ်တမ်နံပါတ်များ ကွာ့ အမှတ် ဟိုက်ပါလျှပ်စစ် လျှပ်စစ် ကယ က ၁/၂ - ၁/၂ ၁/၃ - ၁/၃ ၂/၃ - ၂/၃ ိယ ိ ၁/၂ - ၁/၂ ၁/၃ - ၁/၃ ၁/၃ - ၁/၃ ျယ ျ ဝ ဝ -၂/၃ - ၂/၃ -၁/၃ - ၁/၃ ကယ ိယ ျ တို့သည် ကယ ိယ ျ ကွာ့ခ်အသီးသီး၏ ဆန့်ကျင် ဘက် ကွာ့ခ်များ ဖြစ်၏။
ကွာ့ခ်သီအိုရီအရ ဗယ်ရီယွန်များကို ကွာ့ခ်သုံးခုတွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ မယ်စွန်ကိုကွာ့ခ်-ဆန့်ကျင်ဘက် ကွာ့ခ်အတွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အခြေခံအမှုန်အချို့၏ ကွာ့ခ်ဖွဲ့စည်းပုံများ မှာ- အမှုန် ကွာ့(ခ်) ပေါင်းစည်းပုံ ပရိုတွန် ကကိ (ယူယူဒီ) ဆစ်ဂမာအနုတ် (ဒီဒီအက်စ်) ဇိုင်အနုတ် (ဒီဒီအက်စ်) အိုမီဂါအနုတ် (အက်စ်၊ အက်စ်၊ အက်စ်) ဒယ်လတာအပေါင်း ကမိ (ယူယူဒီ) ပိုင်ယွန်အပေါင်း ကိ (ယူဒီဘား) ကွာ့ခ်များကို နှောင်တွဲထားသည့်အရာမှာ ဂလူယွန်ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုထားသည်။
ဂလူယွန်အမည်ကို အင်္ဂလိပ်စကားလုံး glue (မြန်မာအဓိပ္ပာယ် ကော်)မှ ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွာ့ခ်သုံးခုပုံစံဖြင့် သိပြီးသမျှ အခြေခံအမှုန် အားလုံးကို ဖွဲ့တည်ယူနိုင်ပြီ ဖြစ်သော်ငြားလည်း အချို့သော အပျော့စား ပြန်လှန်သက်ရောက်မှုဆိုင်ရာ ယိုယွင်းမှုကို ရှင်းပြနိုင်ရန် အတွက် စတုတ္ထမြောက် ကွာ့ခ်တစ်ခုကို ထပ်တိုး အဆိုပြုလိုက် ရသည်။
ယင်းကွာ့ခ်ကို စီ-ကွာ့ခ်ဟု ခေါ်သည်။
အဆိုပြုပြီးနောက် ဆယ်နှစ် နည်းပါးတိုင်အောင် ယင်းကွာ့ခ် တည်ရှိခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အထောက်အထား မတွေ့ရှိခဲ့ချေ။
စာမျက်နှာ -၂၇၆ မှ ဇယား ၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၌ ဆယ်မြူရယ်တင်း၏ သုတေသနအုပ်စုနှင့် ဗာတန်ရစ်တာ၏ သုတေသန အုပ်စုတို့မှ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အလွန်လေးလံသော မယ်စွန်အမှုန်သစ် တစ်ခုအား တွေ့ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သောအခါ အခြေခံအမှုန် ရူပဗေဒ၌ မျှော်လင့်မထားသော ကဏ္ဍသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာပေတော့သည်။
ယင်းအမှုန်ကို တင်း၏ အုပ်စုက ဂျေ (ဲ)အမှုန်ဟု ကင်းပွန်းတပ်လိုက်ပြီး ရစ်တာ၏ အုပ်စုက ဆိုင် ( ) ဟု ကင်ပွန်းတပ်လိုက်၏။
ယနေ့အခါ ဂျေ /ဆိုင်(ဲ၊ )အမှုန်ဟု တရားဝင် ခေါ်ဝေါ်သည်။
ခပ်မြန်မြန် ဆို၍ အသံထွက်သော် ဂျစ်ပစီနှင့် နီးစပ်သဖြင့် အချို့က လည်း ဂျစ်ပစီဟု ခေါ်ကြသည်။
ရွှေနှင်းဆီ ဘယ်မည်ပေး သင်းရနံ့လှိုင်လျက်သာမွှေး ဆိုဘိသကဲ့သို့ ဤအမှုန်အသစ်ကို မည်သို့သော အမည်နာမနှင့် ခေါ်စေကာမူ ယင်းသည် အရေးပါသည့် အမှုန်အဖြစ် ရပ်တည်နေမည်သာ ဖြစ်သည်။
ဂျေ /ဆိုင်အမှုန်ကို စီ-ကွာ့ခ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် စီ-ကွာ့ခ် အတွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ယူဆလျက် ယင်းအမှုန်၏ ဝိသေသဂုဏ်သတ္တိများကို တိကျစွာ ရှင်းလင်းဖော်ပြနိုင်သည့် အမှုန်တွေ့ရှိခြင်းကို စီ-ကွာ့ခ် တည်ရှိမှုအားခိုင်လုံစွာ သက်သေထူသည့် ဗွေဆော်ဦး အထောက်အထားအဖြစ် လက်ခံကြသည်။
နောင် မကြာမီကာလအတွင်း အခြားအထောက်အထားများကို ရရှိခဲ့ပေရာ စီ-ကွာ့ခ်တည်ရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ သံသယ ကင်းသွားလေသည်။
ကွာ့ခ်များနှင့် လက်ပတွန်တို့တွင် ထပ်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ မရှိ သဖြင့် ယင်းတို့သည် အမှန်တကယ်ပင် အခြေခံကျသည့် အမှုန်များ ဖြစ်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ကြသည်။
ကွာ့ခ်လေးခုနှင့် လက်ပတွန်လေးခု (အီလက် ထရွန်၊ မယ်စွန်နှင့် ယင်းတို့၏ တွဲဖက် နျူထရီနိုတစ်ခုစီ)တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ကွာ့ခ်နှင့် လက်ပတွန်အကြား ရှိအပ်သည့် ဘက်ညီမှုသဘောနှင့်လည်း ညီညွတ်နေပေသည်။
သို့သော် ကွာ့ခ်-လက်ပတွန်မိသားစုဝင် အရေအတွက်ကား မပြည့်စုံသေးချေ။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ် သာသာက သော်လု အမည်ရှိ လက်ပတွန်အသစ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ပြန်သည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းနှင့် တွဲဖက်ထားသည့် နျူထရီနို အသစ်တစ်ခု လည်း ရှိရလိမ့်မည်။
ထိုသို့ လက်ပတွန်အရေအတွက်ခြောက်ခု အထိ တိုးသွားခြင်းကြောင့် ကွာ့ခ်-လက်ပတွန်ဘက်ညီမှု မပျက်ပြားစေရန် ကွာ့ခ်အရေးအတွက်မှာလည်း ခြောက်ခုဖြစ်ရမည်။
အသစ်တိုးလာမည့် ကွာ့ခ်နှစ်ခုကို ဗီကွာ့ခ်နှင့် တီ-ကွာ့ခ်ဟု မှည့်ခေါ်သည်။
ယခုအခါ ဗီ-ကွာ့ခ် တည်ရှိကြောင်း အထောက် အထားကို ရရှိပြီး ဖြစ်သည်။
တီကွာ့ခ် တည်ရှိမှု အထောက်အထားကိုကား ရှာဖွေဆဲ ဖြစ်၏။
ကွာ့ခ်တို့၏ အရောင်နှင့် အရသာ ယူ-ဒီ-အက်စ်-စီ-ဗီ-တီ ကွာ့ခ်ဟူ၍ ကွာ့ခ်များ ကွဲပြားနေခြင်းကို ကွာ့ခ်များတွင်အရသာကွဲပြားနေသည့် အကြောင်းရင်း ရှိနေသည်။
အရသာတူ ကွာ့ခ်များကို အရောင်အလိုက် ထပ်ဆင့်ခွဲခြားလိုက်သည်။
အရောင်သုံးမျိုးရှိ၏။
ယင်းတို့မှာ အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အနီ၊ အပြာ၊ အစိမ်း ဆိုရာ၌ စက္ခု အာရုံနှင့် ရှုစားတွေ့ရှိရသည့် သွေးအရောင်၊ ကောင်းကင်အရောင်၊ မြက်အရောင် စသည့် သာမန်အရောင်မျိုးကို မဆိုလိုပါ။
အရသာတူ ကွာ့ခ်များကို ခွဲခြားရန် သတ်မှတ်ပေးသည့် သီးခြားဂုဏ်သတ္တိရပ်စီအတွက် မှည့်ခေါ်ထားသည့် အမည်နာမထူး သန့်သန့်ဟုသာ မှတ်ယူရမည်။
အရောင် အရသာအလိုက် ခွဲခြားရသော် ကွဲပြားသောကွာ့ခ် အရေအတွက် ပေါင်မှာ ၆ ထ ၃Ó၁၈ ခု တိတိ ရှိ၏။
ဤသို့ရှိမူ ကွာ့ခ်အရည်အတွက်မှာ ဖောင်းပွစပြုနေချေပြီ။
ထိုအခါ ကွာ့ခ်သည် အခြေခံကျသော အမှုန်ဟုတ်ပါလေစဟု သံသယ ဖြစ်လာဖွယ် ရှိသည်။
ယင်းတို့ထက်ပင် အခြေခံကျသည့် သာလွန်ကွာ့ခ် (ဆပ်ဗ် ကွာ့ခ်)များ ရှိနေပေဦးမည်လောဟု တွေးထင်ဖွယ် ဖြစ်နေသည်။
ကွာ့ခ်များ တည်ရှိနိုင်မှု အထောက်အထား အခိုင်အမာ ရရှိထားသော်ငြားလည်း ကွာ့ခ်အလွတ်များ(ပူးတွဲမနေပဲ သီးခြားလွတ်ကင်းစွာ ရပ်တည်နေသည့် ကွာ့ခ်)များကို ယနေ့ထက်တိုင် တိုင်းတာမိခြင်း မရှိသေးပါ။
အချို့သော သီအိုရီဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှု ရလဒ်များကမူ မည်သည့်အခါမျှ တိုင်းတာမိလိမ့်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုထားသည်။
သို့ဖြစ်ပေရာ ကွာ့ခ်အလွတ်ကို မတိုင်းတာ မတွေ့ရှိရသေးမီ သာလွန်ကွာ့အကြောင်းမှန်း ဆချက်သာ ဖြစ်ပေသလောဟူသော မေးခွန်းတစ်ရပ် ပေါ်လာနိုင်သည်။
အနာဂတ်၏ မဟာရူပဗေဒ ယနေ့အခါတွင် အံ့ဖွယ်လိလိဖြစ်သော မဟာအရှိန်ပေးစက် များကို အပြိုင်အဆိုင် ဆောက်လုပ်လျက် ရှိကြသည်။
ယင်း စက်များနှင့် ဗျူဟာခင်းပြီး သုတေသန တိုက်ပွဲကျင်းပရာမှ ပေါ်ထွက်လာဦးမည့် ရလဒ်အလီလီတို့သည် အမှုန် ရူပဗေဒဆိုင် ရာ အသိပညာ သိုက်နန်းကို ပို၍ တိုးချဲ့ထွင်ပေးလိမ့်မည် ဖြစ် သည်။
ဤသို့လျှင် အပြောကျယ်လှသည့် စကြဝဠာအနန္တကို အနုစိတ်မှု လွန်ကဲဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အဆင့်ဆင့် စိတ်ဖြာ၍ လေ့လာစူးစမ်း သုံးသပ်နေပြီ ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် အခြေခံအမှုန် ကိုးကား Category:အခြေခံအမှုန်များ Category:ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်။
ခဲခြင်း အရည်တစ်ခုသည် တဖြည်းဖြည်းအပူချိန်လျော့၍ အေးသည်ထက် အေးသွားသောအခါ၊ နောက်ဆုံး၌ အခဲအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားမြဲ ဖြစ်သည်။
ဤသို့ အရည်ဘဝမှ အေးပြီး ခဲသွားသောအပူရှိန်ကို အရည်ခဲချိန် သို့မဟုတ် အရည်ခဲမှတ်ဟု ခေါ်သည်။
အလွန်အေးသော ဒေသတို့၌ ရေခဲခြင်း၊ ဆီးနှင်းကျခြင်း စသည်တို့မှာ ရေခဲလောက်အောင် အပူချိန် လျှော့ကျသွားခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ရေခဲမှတ် (ရေ၏ခဲချိန်အမှတ်)မှာ စင်တီဂရိတ်ပြဒါးတိုင်အရ ၀°ဖြစ်၍၊ ဖာရင်ဟိုက် ပြဒါးတိုင်အရ ၃၂°ဖြစ်သည်။
ရေဘဝမှ ရေခဲဘဝသို့ ကူးပြောင်းသွားပုံနှင့် ရေခဲမှတ်တို့ကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ရှုလိုလျှင် အောက်ပါနည်းဖြင့် စမ်းသပ်နိုင်သည်။
ရေခဲကို အတုံးကလေးများ ဖြစ်အောင် ထုခွဲပြီးနောက် ခွက်ထဲတွင် ဆားလက် နှစ်ဆုပ်စာမျှနှင့် ရောမွှေပြီးထားပါ။
ထို့နောက် ဖန်ပြွန် သို့မဟုတ် သတ္ထုဗူး ခပ်ငယ်ငယ် တစ်ခုတွင် ရေနှင့် ပြဒါးတိုင်တစ်ချောင်းကို ထည့်ပြီးလျှင် ထိုပြွန်ကို အထက်ပါ ရေခဲခွက်ထဲ၌ နှစ်ထားပါ။
ရေခဲ၏ အအေးရှိန်ကြောင့် ပြဒါးတိုင်အမှတ်သည် တဖြည်းဖြည်း လျော့ဆင်းလာပြီးလျှင် စင်တီဂရိတ်ပြဒါးတိုင် ဖြစ်သော် ၀°၊ (ဖာရင်ဟိုက်ပြဒါးတိုင်ဖြစ်သော ၃၂°) အရောက်တွင် ပြွန်ထဲရှိရေသည် ခဲစပြုလာပြီးလျှင် ပြဒါးတိုင် အမှတ်သည် ရေအားလုံး ခဲသွားသည့်တိုင်အောင် မပြောင်းဘဲ တည်နေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
ရေနည်းတူ အရည်ဘဝမှ အေးပြီးနောက် ခဲသွားနိုင်သော အခြားပစ္စည်းများလည်း အမြောက်အမြားရှိ၏။
ရေဘဝမှ ရေခဲဘဝသို့ ကူးပြောင်းနေချိန်တွင် အပူချိန်သည် အတိုးအလျော့မရှိဘဲ တန့်နေသည်။
ရေခဲဘဝမှ အရည်ပျော်ချိန်တွင်လည်း ရေခဲအားလုံး အရည်ပျော်သည်အထိ အပူချိန်မှာ တသမတ်တည်း တန့်နေသည်။
ဤကဲ့သို့ အရည်ပျော်နေချိန်တွင် ရေခဲသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရာဝတ္ထုတို့မှ အပူကို အစဉ်တစ်စိုက် စုတ်ယူလျက်ရှိသည်။
အသီးအနှံ၊ သားငါးမှစ၍ အစားအစာများကို မပုပ်မသိုးအောင် သိုမှီးသော အအေးသေတ္တာ၊ အအေးခန်းများကို ကြံစည်ပြုလုပ်ရာတွင် ဤအပူချိန် တန့်နေတတ်သော သဘောကိုပင် မူတည်၍ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆားရည်သည် ဖာရင်ဟိုက်ပြဒါးတိုင်အရ သုညအောက် ၇°ရောက်မှ ခဲနိုင်သဖြင့် ရေရိုးရိုး၏ ခဲချိန် အမှတ်အောက် ၃၉°လျော့လေသည်။
ထို့ကြောင့် ဆားရောထားသော ရေခဲသည် အပူကို စုတ်ယူယင်း အရည်ပျော်ကာ ဆားရည်ဖြစ်သွားစဉ်တွင်၊ ထိုဆားရည်၌ မိမိကိုယ်တိုင် ခဲသွားလောက်အောင် မအေးသော်လည်း ရေကို ခဲစေနိုင် လောက်အောင်ကား အေး၍နေသည်။
ဤအချက်ကို ထောက်သဖြင့် ရေခဲနှင့် ရေခဲမုန့်များ ပြုလုပ်ရာ၌ ဆားရည် သို့မဟုတ် ဆားရောထားသော ရေခဲအား အသုံးပြုသည့် အဓိပ္ပာယ်ကို သဘောပေါက်နိုင်ပေသည်။
ရေခဲနှင့်တကွ သတ္ထုအများမှာ ခရစ္စတယ်ပွင့်တတ်သော ပစ္စည်းများဖြစ်၍ ထိုပစ္စည်းများတွင် အရည်ခဲမှတ်နှင့် အရည်ပျော်မှတ် (အရည်ပျော်ချိန်အမှတ်) တိသည် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
သံ၊ ဖန်၊ ထောပတ်၊ ဖယောင်းတို့ကဲ့သို့ ခရစ္စတယ် မပွင့်တတ်သော သို့မဟုတ် ပွင့်ပုံမဲ့ပစ္စည်းများတွင်မူ အရည်ခဲမှတ် အရည်ပျော်မှတ် ဟူ၍ အတိအကျ မရှိချေ။
ထိုပစ္စည်းမျိုးကို အပူတိုက်ပေးသောအခါ အခဲဘဝမှ တဖြည်းဖြည်း ပျော့ပျောင်းလာကာ ရှေးဦးစွာ ခဲရာမှ ပျစ်ပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ပျစ်ရာမှ သွက်သွားသည်။
အရာဝတ္ထုတို့၌ များသောအားဖြင့် ပူလျှင် ကားထွက်၍ အေးလျှင် ကျုံ့ဝင်သွားတတ်သော သဘောရှိမြဲ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် စင်တီဂရိတ် ၄°အထက်သို့ ပူလာလျှင်ဖြစ်စေ၊ ထိုဒီဂရီအောက်သို့ အေးသွားလျှင် ဖြစ်စေ အရွယ်ပမာဏအားဖြင့် ၁ဝပုံ ၁ပုံနီးပါး ကားထွက်လာသည်။
ထို့ကြောင့် အရွယ်ချင်းတူလျှင် ရေထက် ရေခဲက ပေါ့သည့်အတိုင်း ရေခဲသည် ရေထဲတွင် ပေါလောပေါ်နေနိုင်သည်။
အလွန်အေးသော ဒေသတို့၌ ရေခဲလောက်အောင် အေးသောရာသီတွင် ရေသွယ်ပြွန်(ပိုက်လုံး)များ ကွဲထွက်တတ်ခြင်း မှာလည်း ပြွန်တွင်းရှိ ရေခဲရာတွင် အရွယ်ပမာဏ ကားထွက်လာသည့် ဒဏ်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:သိပ္ပံ။
ခန္ဓာကိုယ်၌ လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်တစ်မျိုးကို ဗီတာမင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဗီတာမင်ဟူသောဝေါဟာရမှာ အသက်ရှင်နေရန်ကိစ္စတွင် အလွန်အရေး ကြီးသော ပစ္စည်း (သို့မဟုတ်)သက်စောင့်ပစ္စည်း ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ယင်းဗီတာမင်ဓာတ် ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကမှ ပိုလန်လူမျိုးဓာတုဗေဒပညာရှင်ကစီမာဖန့် ဆိုသူက စတင်တွေ့ရှိ၍ အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၂ဝ ရာစုနှစ်အစတွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများသည် လူတို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက် ပြည့်စုံ လုံလောက် သော အစာအဟာရ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် သုတေသနပြုကြ သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ကစီမာဖန့်သည် ဖွဲနုမှ ထူးဆန်း သော ပစ္စည်းအနည်းငယ်ကို ထုတ်ယူရရှိခဲ့ပြီးနောက် ထိုပစ္စည်း ဖြင့် ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ(ထုံနာစိုကိုယ်ဖောနာ)နှင့် ပေါ်လီနျူရိုက်တစ် (နာဗေ်ကြောများရောင်ခြင်း) ရောဂါများ ကင်းပျောက်စေနိုင် သည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် အရှေ့တိုင်းသားတို့သည် ဖြူစင်အောင် ဖွပ်ထားသော ဆန်ကိုသာ အဓိက စားသောက် နေထိုင်ကြသဖြင့် ဗယ်ရီဗယ်ရီ စွဲကပ်ကြသည်ဟု အတိအလင်း ပြောဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
စားသောက်သော အစာတို့တွင် ဗီတာမင်ဘီ-၁ ခေါ် ဩဇာဓာတ်တစ်မျိုး မပါ၍၎င်း၊ ပါသင့်သလောက် မပါ၍၎င်း အာရုံကြောများ ရောင်ရမ်းလာကာ ကြွက်သားများနှင့် နှလုံးသားများ အားယုတ်လာ တတ်သော ရောဂါမျိုးကို ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ရောဂါဟုခေါ်သည်။
ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ဟူသော စကားလုံးသည် သီဟိုဠ်ဘာသာ စကားဖြစ်၍ မလုပ်နိုင် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ရောဂါရှိသူသည် မည်သည့်အလုပ်ကိုမျှ မလုပ်နိုင် မကိုင်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယင်းရောဂါကို မြန်မာတို့ အလိုအားဖြင့် ထုန်ရောဂါ (ထုန်နာ) ဟုခေါ်သည်။
(ထုံနာဟုလည်း တွေ့ရ) ဗယ်ရီ ဗယ်ရီရောဂါကို ၄ မျိုး ၄ စား ခွဲခြားနိုင်သည်။
ပထမ ၃ မျိုးမှာ လက္ခဏာများကိုလိုက်၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး လျှင် စတုတ္ထအမျိုးမှာ ကလေးများ၌ တွေ့ရသဖြင့် သူငယ်နာ တစ်မျိုးဟု ခေါ်နိုင်သည်။
ယင်းတို့မှာ (၁) ဝက်၊ သို့မဟုတ် ဒရော့ပစစ်ကယ် ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ (မြန်မာအလိုအားဖြင့် ထုန်စိုနာ)(ထုံနာစိုဟုလည်း တွေ့ရ)၊ (၂) ဒရိုင်း၊ သို့မဟုတ် ပါရာလိုက်တစ် ဗယ်ရီဗယ်ရီ (မြန်မာ အလိုအားဖြင့် ထုန်ခြောက်နာ)(ထုံနာခြောက်ဟုလည်း)၊ (၃) အကျု၊ သို့မဟုတ် ဖာလမီနိတ်တင်း ဗယ်ရီဗယ်ရီ (မြန်မာအလိုအားဖြင့် ထုန်ရှပ်နာ)၊ (၄) အင်ဖင်တိုင် ဗယ်ရီဗယ်ရီ (ကလေး ထုန် ရောဂါ)တို့ ဖြစ်သည်။
ဝက်ဗယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ထုန်စိုနာ ဖြစ်လာသောအခါ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း၊ ရင်ပြည့်ရင်ကယ်ခြင်း၊ အသားအရေများ ကွက်ကွက်၍ယားခြင်း၊ ပူခြင်း၊ ကျဉ်ခြင်း၊ အရေပြား၌ ကွက်၍ကွက်၍ ဟိုတစ်ကွက် သည်တစ်ကွက် ပိုမိုနာကျဉ်ခြင်း၊ ခြေသလုံး ကြွက်သားများနာခြင်း၊ ပထမ၌ ဒူးခေါင်း၏ တုံ့ပြန် ခြင်း ပိုမိုလာပြီး နောက်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း၊ ခွန်အားဆုတ်ယုတ်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ မောလွယ်ခြင်း၊ ခြေဖမိုးနှင့် ခြေကျင်းဝတ်များ ဖောရောင်လာခြင်း၊ မကြာမီ ခြေထောက်၊ ကိုယ်၊ မျက်နှာစသည် တစ်ကိုယ်လုံး တင်းမာရောင်ရမ်းလာခြင်း၊ ဆီးနည်းလာခြင်း၊ အလွန်အမင်း ရောင်ဖောလာသည့်အခါ အသက်ရှူကျပ်လာသဖြင့် မျက်နှာညိုပုပ်ပုပ်ဖြစ်လာခြင်း၊ သွေးတိုးမြန်လာခြင်း၊ အလွန်မောပန်းခြင်း၊ လည်ပင်းသွေးကြောများ ထောင်လာခြင်း၊ အိပ်ရာထဲမှမထနိုင် မလှုပ်နိုင်ဖြစ်လာခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ကိုယ်များ ရောင်ဖောလာသည်ကိုစွဲ၍လည်း ဘိန်းဗြဲကိုယ်ရောင် ရောဂါဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
ဒရိုင်းဖယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ထုန်ခြောက်နာ ဖြစ်လာသောအခါ ထုန်စိုနာကဲ့သို့ဖောရောင်ခြင်း မရှိဘဲ နဗ်ကြောများ လေပြတ်သည့် လက္ခဏာများ ထင်ရှားဖြစ်လာသည်။
ညိုတံကျည်း၊ ခြေဖမိုး၊ ပေါင်အပြင်ဘက်၊ လက်ချောင်း ကလေးများနှင့် လက်ဖျံတို့၏ အရေပြားများ ထုံနေခြင်း၊ ဖနောင့်အထက်ပထဝီအကြောကို ဖျစ်ညစ်လျှင် မနာကျဉ်ခြင်း၊ ကြွက်သားများကိုနှိပ်လျှင် နာကျဉ်ခြင်း၊ ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်နေရာမှ လက်လွှတ်ထနိုင်ခြင်းငှာ မစွမ်းဘဲ လက်ဖြင့် တစ်စုံတစ်ရာကို ဆွဲမှထနိုင်ခြင်း၊ ခြေလက်များ မထိန်းနိုင်ဘဲ တွဲကျခြင်း၊ သွေးတိုးအားနည်းခြင်း၊ အရေပြားအောက်ရှိ မြင်ရသော သွေးကြောများခုန်ခြင်း၊ အရိုးပေါ်အရေတင်သော ရုပ်မျိုးဖြစ်ခြင်းတို့ဖြစ်တတ်သည်။
အကျုဗယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ထုန်ရှပ်နာမျိုးကား အထူးအထွေ လက္ခဏာမရှိ၊ ထုန်စိုနာ၊ သို့မဟုတ် ထုန်ခြောက် တစ်ခုခု ဖြစ်နေစဉ် ရုတ်တရက် ရှောင်တခင် နှလုံးရပ်၍ သေဆုံး တတ်သော ရောဂါမျိုးဖြစ်သည်။
အင်ဖင်တိုင် ဗယ်ရီဗယ်ရီခေါ် ကလေးထုန်ရောဂါသည် ၂ လမှ ၄ လခန့်ကလေးများတွင် ဖြစ်တတ် သည်။
အမိ၌ ဗိတာမင် ဘီ-၁ ဓာတ် အလွန်မည်းပါးသောကြောင့် ကလေး၌ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အောကြောဆွဲခြင်း၊ တက်ခြင်းတို့ဖြစ်လာတတ်သည်။
ဗယ်ရီဗယ်ရီ ရောဂါသည် လမည်မျှလောက်ကစ၍ ရောဂါ ပျိုးသည်ကို အတိအကျ ကန့်သတ်၍ မဖြစ်ချေ။
လူ၏ ခံနိုင် ရည် သဘာဝကိုလိုက်၍ သီတင်း ၂ ပတ်လောက်မှ ၆ လ အတွင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။
ထုန်ခြောက်နာသည် တဖြည်းဖြည်း ပေါ်လာတတ်၍ ထုန်စိုနာမှာ မြန်မြန်ပေါ်လာ တတ်သည်။
ထုန်ရှပ်နာမူကား အလွန်မြန်သဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ နာရီပိုင်းအတွင်း၌ပင် လူနာသေဆုံးတတ်သည်။
ဗယ်ရီဗယ်ရီ ရောဂါသည် အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ဂျပန်၊ တရုတ်၊ အာဖရိကနှင့် အခြားဆန်စားသော နိုင်ငံများတွင် အများအာဖြင့် ဖြစ်တတ်သည်။
လူကြီးလူငယ်ယောက်ျား မိန်းမမရွေး ဖြစ်တတ် ကြသော်လည်း လူကြီးပိုင်းတွင် ပိုမိုဖြစ်တတ်သည်။
ဗယ်ရီ ဗယ်ရီ ရောဂါဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် လူပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝ ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးရ၍ လူသန်းပေါင်းများစွာ ဝေဒနာခံစားနေရ ပြီးလျှင် သန်းပေါင်းများစွာတို့မှာ ရောဂါစဖြစ်၍ ကျန်းမာသည်ဟူ၍ မရှိဘဲ မအီမလည် ဖြစ်နေကြရသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဒတ်ချ်လူမျိုးဆရာဝန် ဒေါက်တာ အိတ်ကမင်းက ဗယ်ရီဗယ်ရီရောဂါ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းအရင်း အမြစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်။
ဆေးရုံဝင်းအတွင်း၌ လူနာများ စွန့်ပစ်ထားသော ထမင်းကျန်များကို စားသောက်နေသည့် ခိုငှက်များသည် မကြာမီ ဗယ်ရီဗယ်ရီရောဂါ စွဲကပ်လာ၍ ယင်းတို့အားကောင်းစွာ မကြိတ်ရသေးသော ဆန်လုံးတီးများ ကျွေးသည့်အခါ၊ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်ကောင်းမွန် လာသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဆန်တွင် ဗိတာမင် ဘီ-၁ ခေါ် သိုက်ယာမင်ဩဇာဓာတ် ပေါများစွာပါသော်လည်း ဆန်ကို ဖြူစင်အောင်ဖွပ်ပြီးမှ စားကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဆန်ကို ဖွပ်လိုက်သောအခါ သိုက်ယာမင်ဓာတ်များစွာ စုဝေးနေရာအပင် ဖြစ်မည့် အတက်ကလေးနှင့် စကူတယ်လမ်းခေါ်သော အလွှာ ဖွဲနုစသည်တို့ပြုတ်ထွက် ပွန်းပဲ့သွားကုန်သဖြင့်တ​ကြောင်း၊ ဆန်ကို ရေဖြင့် စင်အောင်ဆေးပြီး နောက်ချက်၍ ထမင်းရည်ကို ငှဲ့ပစ်သဖြင့် သိုက်ယာမင်ဓာတ် ဆုံးပါးသောကြောင့်တကြောင်း အာဟာရချို့တဲ့၍ ဗယ်ရီဗယ်ရီရောဂါ ဖြစ်တတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဗယ်ရီဗယ်ရီ ရောဂါမှ ကာကွယ်ရန်၊ သို့မဟုတ် ပျောက်ကင်းရန် ဆန်လုံးတီး၊ ပဲပင်ပေါက်၊ အပင် ဖောက်ပြီး ကုလားပဲ၊ ပေါင်မုန့်၊ ဟင်းသီးဟင်း ရွက်စိမ်း၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ ကြက်ဥ၊ မလိုင်၊ ထန်းရည်ချို စသည်တို့ကို ချင့်ချိန်၍ ရင်မကယ်အောင် စားသောက်ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ဖြစ်သော ပုဂံပုန်းရည်ကြီးလည်း ဗယ်ရီဗယ်ရီ ရောဂါကာကွယ်ရန်အတွက် သင့်လျော်သည်။
ဗီတာမင် ဘီ-၁ ခေါ် သိုက်ယာမင်ဓာတ် ဖိကျွေးခြင်းဖြင့် ဗယ်ရီဗယ်ရီရောဂါ သက်သာရာ ရနိုင်သော်လည်း ရောဂါရှင်းရှင်း ပျောက်စေရန် ကြာရှည်စွာ ကုမှရသည်။
ရောဂါသက်သာပြီးနောက် အခြားသော ဗီတာမင်နှင့် ပရိုတင်းဓာတ်ပေါသော အစားအစာကို မှီဝဲစေရသည်။
ရောဂါရင့်နေလျှင်ကား ရှင်းရှင်း မပျောက်နိုင်ဘဲ ရှိတတ်ချေသည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့၌ လွှတ်တင်ခဲ့သော ဆိုဗီယက်ဆိုယုတီ ဆက်သွယ်ရေး အာကာသယာဉ်သည် ဆားလျူ ၆ အာကာသစခန်းနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ သုံးလကျော်ခန့် သုတေသနပြုအပြီး ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြေပြင်သို့ ပြန်လည်သက်ဆင်းခဲ့သည်။
ဆိုယုတီ ၂ ဆိုဗီယက်အာကာသယာဉ်မှူး ယူရီမာလီရှတ်ဗနှင့် ဗလက် ဒီမာ အက်စယိုနော့တို့ ပါဝင်သော ဆိုယုတီ ၂ အာကာသ ယာဉ်ကို ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အာကာသသို့ လွှတ်တင်ခဲ့ သည်။
အဆိုပါ အာကာသ ယာဉ်သည် အာကာသရှိ ဆားလျူ ၆ အာကာသစခန်းနှင့် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ချိတ်ဆက်မိ သဖြင့် အာကာသယာဉ်မှူး နှစ်ဦးတို့သည် အာကာသစခန်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ဆိုယုတီ ၂ အာကာသယာဉ်မှူးတို့ သည် ဆားလျူ ၆ အာကာသစခန်းတွင်ရှိသော အာကာသယာဉ်မှူး လီယိုနစ်နှင့် ဗာလာရီရူမင်တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ အာကာသစခန်း နှင့် အာကာသယာဉ်တို့ကို ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ အတွဲဖြုတ်ခြင်း စသည်ဖြင့် စမ်းသပ်ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
ဆိုယုတီ ၂ အာကာသ ယာဉ်သည် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မြေပြင်သို့ ပြန်လည် ဆင်းသက်ခဲ့သည်။
ဆိုယုတီ ၃ အာကာသယာဉ်မှူး အိုလိစမာကာရော့ဗ၊ ပျံသန်းရေး အင်ဂျင်နီယာ လီယိုနစ်ခဇမ်၊ သုတေသနမှူး ဂျီနာဒီ စထရို ခလော့စ်တို့ ပါဝင်သော ဆိုယုတီ ၃ အာကာသယာဉ်ကို နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အာကာသသို့ လွှတ်ခဲ့သည်။
ဆိုယုတီ ၃ အာကာသယာဉ်မှူးသည် ဆားလျု့ ၆ အာကာသ စခန်းနှင့် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ချိတ်ဆက်မိသည်။
ဆိုယုတီ ၃ အာကာသယာဉ်မှူးများသည် ဆားလျူ့ ၆ အာကာ သ စခန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး စစ်ဆေးစမ်းသပ်ခြင်းများကို ပြုခဲ့သည်။
ပရိုဂရက် ၈ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ပရိုဂရက် ၈ အလိုအလျောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အာကာသယာဉ်ကို မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်းရှိရာသို့ ပစ်လွှတ် ခဲ့သည်။
မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်းနှင့် ချိတ်ဆက်မိသည်။
ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပရို ဂရက် ၈ သည် ချိတ်ဆက်ခြင်းကို ဖြုတ်၍ သီးသန့်ပျံသန်းခြင်းကို လေ့ကျင့်ကာ မြေပြင်သို့ ဦးတည်ပျံသန်းလာရာ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပစိဖိတ်သမုဒရာရေပြင်အထက် တစ်နေရာတွင် မီးလောင်ပျက်စီးသည်။
ပရိုဂရက် ၉ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်း တွင် အာကာသ သုတေသနပြုနေကြသော အာကာသယာဉ်မှူး ဗာလာရီရူမင်နှင့် လီယိုနစ်ဒပိုပေါ့တို့ အသုံးပြုရန် သိပ္ပံသုတေ သနပြုကိရိယာ၊ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဆားလျု့ ၆ အတွက် လောင် စာ စသော ကုန်တန်ချိန် ၂ ဒသမ ၅ တန်ပါဝင်သော ပရို ဂရက် ၉ အလိုအလျောက် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အာကာသ ယာဉ်ကို ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အာကာသသို့ လွှတ်တင်ခဲ့ သည်။
ကမ္ဘာမြေပြင်မှ သယ်လာသော ပစ္စည်းများကို ပြောင်း ပေးအပြီး ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်းနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းကို ဖြုတ်၍ မြေပြင်သို့ ဦးတည်ပျံသန်းလာရာ မြေပြင်စခန်းက အချက်ပေးမှုကြောင့် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်အထက် တစ်နေရာတွင် ပျက်စီးသွားလေသည်။
ပရိုဂရက် ၁ဝ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် ပရိုဂရက် ၁ဝ အလို အလျောက် ပို့ဆောင်ရေး အာကာသယာဉ်ကို ဇွန်လ ၂၉ ရက် နေ့ နံနက်တွင် အာကာသသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။
ယင်းအာကာ သယာဉ်သည် ကမ္ဘာနှင့် အနီးဆုံး ၁၉၁ ကီလိုမီတာအကွာ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာနှင့်အဝေးဆုံး ၂၈၁ ကီ လိုမီတာအကွာ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှလည်း ကောင်း ၈၈ ဒသမ ၉ မိနစ်လျှင် တစ်ပတ်ကျ ကမ္ဘာကို ပတ်၍ ပျံသန်းသည်။
ထို့နောက် အဆိုပါ အာကာသယာဉ်သည် ဆာယု ၃၆ အာကာသယာဉ်နှင့် ချိတ်ဆက် ပျံသန်းနေသော ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်းနှင့် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ချိတ်ဆက်၍ ၁၇ ရက်တိုင် ချိတ်ဆက်ပျံသန်းသည်။
ဇူလိုင်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် မြေပြင်စခန်းမှ အချက်ပေးချက်အရ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အထက်တစ်နေရာတွင် တစ်စစီဖြစ်၍ ပျက်စီးသွား လေသည်။
ဆိုယု ၃၅ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် အာကာသ၌ လွှတ်တင်သော ဆားလျု့ ၆ အာကာသစခန်း ပြုပြင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ အာကာသစခန်းနှင့် အာကာသယာဉ်တို့ကို ချိတ်ဆက်ပျံသန်း၍ သုတေသနပြုရေးတို့အတွက်လည်းကောင်း၊ အာကာသယာဉ်မှူး လီယိုနစ်ပိုပေါ့နှင့် ပျံသန်းရေးအင်ဂျင်နီယာ ဗာလာရီရူမင်တို့ ပါဝင်သော ဆိုယု ၃၅ အာကာသယာဉ်ကို ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့ တွင် အာကာသသို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။
ဆိုယု ၃၅ အာကာသ ယာဉ်သည် ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပရိုဂရက်အာကာသ ယာဉ်နှင့် ချိတ်ဆက်ပျံသန်း နေသော ဆားလျု့ ၆ ၏ လူဝင် ပေါက် ရှိသောနေရာတွင် ချိတ်ဆက်မိသည်။