kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့ ရုပ်ဆင်း သဏ္ဌာန်၊ စိတ်နေသဘောထားနှင့် ဆီလျော်အောင် မှည့်ခေါ် ထားသော နာမည်ကို အနွတ္တအမည်ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
အချို့ကလေးများကိုကား မွေးဖွားသောနေရပ်ကို လည်း ကောင်း၊ အချိန်ကာလ သမယကိုလည်းကောင်း အစွဲပြု၍ နာမည်မှည့် ခေါ်တတ်ကြပေသည်။
ပမာဆိုသော် အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့တွင် မွေးဖွားသောကလေးကို မောင်အောင်နိုင်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည့်နေ့တွင် မွေးဖွားသည့်ကလေး ကို မောင်စစ်အေး ဟူ၍လည်းကောင်း မှည့်ခေါ်တတ်ကြလေ သည်။
အချို့သောမိဘများသည် မိမိတို့ သားသမီးများ၏ နာမည်များတွင် ဖခင်၏နာမည်နှင့် မိခင်၏နာမည်များပါအောင် ပေါင်းစပ်၍ မှည့်ခေါ်ကြ၏။
ပမာဆိုသော် ဦးသိန်းမောင်၊ ဒေါ်အေးရီတို့မှ မွေးဖွားသောကလေးများကို ယောက်ျားကလေး ဖြစ်လျှင် မောင်အေးမောင်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မိန်းကလေးဖြစ် လျှင် မသိန်းရီဟူ၍လည်းကောင်း မှည့်တတ်ကြ၏။
အချို့သောမိဘများကမူ မိမိတို့သားသမီးများ၏ နာမည်ကို နဘေထပ်နှင့် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် မှည့်ခေါ်တတ်ကြ၏။
ပမာ ဆိုသော် သားများကို မောင်ဖိုးထွား၊ မောင်ဖိုးကျား၊ မောင်ဖိုး ပြားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သမီးများကို မအေးတင့်၊ မအေးဆင့်၊ မအေးမြင့်ဟူ၍လည်းကောင်း ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် မှည့်ခေါ်တတ် ကြလေသည်။
အချို့သော မိဖများမှာ မိမိတို့၏ ကလေးများကို ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက ချစ်စနိုး၍ ရိုးရိုးဖြစ်သော နာမည်များဖြင့် မမှည့်ခေါ်သေးပဲ ဝက်ကြီး၊ နီတွတ်၊ မိခွေး၊ အနီစသော ငယ် နာမည်များဖြင့် ခေါ်တတ်ကြ၏။
ကျောင်းထားရသည့်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါမှ နာမည်ပြောင်း၍ မှည့်ခေါ်ကြလေသည်။
အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်အစရှိသော အနောက်တိုင်းသားများ တွင် နာမည်မည့်သောစနစ် အတည်တကျ ရှိခဲ့လေသည်။
သူတို့၏ သားသမီးများသည် ဖခင်၏အမည်ကို ယူကြ၏။
ပုံစံ အားဖြင့် မစ္စတာဂျွန်ဆန်ဆိုသူ၏ သားသည် မစ္စတာ အဲလဗတ် ဂျွန်ဆန်ဟူသော နာမည်ကိုလည်းကောင်း၊ သမီးသည် မစ္စ မာရီ ဂျွန်ဆန်ဟူသော နာမည်ကိုလည်းကောင်း ယူရ၏။
ဖခင်၏ နာမည်ကို နောက်ဆုံးကထားရလေသည်။
မိန်းမများသည် လက်ထက်သောအခါ လင်ယောက်ျား၏နာမည်ကို ယူကြရ သည်။
ပုံစံအားဖြင့် မစ္စတာ ချားဂျွန်ဆန်၏ သမီး မစ္စမာရီ ဂျွန်ဆင်သည် မစ္စတာ မော်ဂင်ဆိုသူနှင့်လက်ထက်လျှင် မစ္စမာရီ ဂျွန်ဆန် မဟုတ်တော့ပဲ မစ္စစ် မာရီ မော်ဂင် ဖြစ်လာလေသည်။
လင်ယောက်ျား၏နာမည်ကို နောက်ဆုံးတွင် ထည့်ရလေသည်။
မြန်မာမိန်းမများကား လက်ထက်သော်လည်း နာမည်ပြောင်းလဲ ခြင်း မရှိချေ။
လက်မထပ်မီက မခင်မေသည် လက်ထပ်ပြီး သောအခါတွင်လည်း မခင်မေပင် ဖြစ်၏။
အိမ်ထောင်ဆက် မည်မျှပင်ပြောင်းသော်လည်း မခင်မေ ဆိုသော နာမည်ကာ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပေ။
အင်္ဂလိပ် အမေရိကန်စသော အနောက် တိုင်း အမျိုးသမီးများ မှာကား အိမ်ထောင်ပြောင်းတိုင်းပင် နာမည်ကိုလည်း ပြောင်း၍ ခေါ်ကြရလေသည်။
မြန်မာလူမျိုးများသည် ယောက်ျားများ၏ နာမည်ရှေ့တွင် မောင်၊ကို၊ ဦး စသည်တို့ကို တပ်ဆင်ခေါ်ဝေါ်ကြရသကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ် အမေရိကန်လူမျိုးများသည်လည်း ယောက်ျားများ၏ နာမည်ရှေ့တွင် မစ္စတာဆိုသော စကားလုံးကို တပ်၍ ခေါ်ကြရ ၏။
ထိုနည်းတူစွာ ပြင်သစ်လူမျိုးများသည် မွန်ဆီယာဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဂျာမန်လူမျိုးများသည် ဟားဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒပ်ချ လူမျိုးများသည် ဗန်ဟူ၍လည်းကောင်း နာမည်ရှေ့မှ တပ် ၍ ခေါ်ကြရလေသည်။
ထို့အပြင် မိမိတို့၏ မျိုးရိုးနာမည်များ ရှေ့တွင်တပ်၍ အသုံးပြုကြသော စကားလုံးများလည်း လူမျိုးကို လိုက်၍ ကွဲပြားလေသည်။
ပမာဆိုသော် စကော့လူမျိုးများသည် မက်ဆိုသော စကားလံးကိုလည်းကောင်း၊ အိုင်ရစ်လူမျိုးများ သည် အိုဆိုသော စကားလုံးကိုလည်းကောင်း၊ နော်မန်ပြင်သစ် လူမျိုးများသည် ဖစ် (ဇ)ဆိုသော စကားလုံးကိုလည်းကောင်း မိမိတို့၏မျိုးရိုးနာမည်ရှေ့က တပ်ဆင်ကြလေသည်။
ရုရှား လူမျိုးများမှာ အိုဗစ်ဆိုသော စကားလုံးကို သူတို့၏ မျိုးရိုး နာမည်နောက်မှတပ်၍ မှည့်ခေါ်ကြ၏။
အိုဗစ်ဆိုသော စကား လုံးမှာ မြန်မာလို သားဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ အိုင်ဗင်နိုဗစ် ဟူသော ရုရှားနာမည်မှာ အိုင်ဗင်အမည်ရှိသော သူ၏သား ဟု အဓိပ္ပာယ် ရှိပေသည်။
လူများ၏ နာမည်များအပြင် မြို့ရွာအရပ်ဒေသများ၏ နာမည်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
မြို့ရွာအရပ် ဒေသများ၏ နောက်ပိုင်းတွင် သမိုင်းဝင် အဖြစ်အပျက်ကလေးများ ရှိတတ် လေရာ၊ ယင်းတို့ကို လေ့လာရခြင်းမှာ များစွာစိတ်ဝင်စားဘွယ် ရာ ကောင်းပေသည်။
ပမာဆိုသော် မုဆိုးဘို၊ ကုန်းဘောင်၊ ရတနာသိင်္ဃ၊ ရန်ကြီးအောင်၊ ရွှေဘိုဟူ၍ အမည်ငါးမျိုးရသော မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ ယခုခေတ်အခေါ် ရွှေဘိုမြို့သည် ထိုအမည်ငါးခုကို မည်သို့ရရှိခဲ့သည့်အကြောင်းကို လေ့လာရ သည်မှာ လွန်စွာစိတ်ဝင်စားဘွယ်ကောင်း၏။
အခြားသော မြို့ရွာများ၏ နာမည်များတွင်လည်း အလားတူစိတ်ဝင်စားဘွယ် ကောင်းသော အကြောင်းအရာ များကို တွေ့နိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ဓလေ့ထုံးစံ။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သစ်တောများသည် အပူချိန်၊ မိုးရွာသွန်းမှု၊ ကုန်းမြေအနိမ့်အမြင့်၊ မြေဆီလွှာနှင့် ကျောက်အမျိုးအစားပေါ် တွင် တည်နေသောကြောင့် သစ်တောအမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက် ရှိကြောင်း တွေ့ရပေသည်။
ထို သစ်တောများ အနက် အမြဲစိမ်းသစ်တော (ရွက်မပြတ် သစ်တော)များသည် မြေဆီလွှာအတွင်းမှ ရေအမြဲတမ်းရရှိမှသာ ပေါက်ရောက်နိုင် ရကား မိုးများစွာ ရွာသွန်းသောအရပ်များတွင် မြေဆီလွှာ အတွင်း၌ ရေတစ်နှစ်ပတ်လုံး တည်ရှိနိုင်သဖြင့် ထိုအမြဲစိမ်း သစ်တောများကို တွေ့နိုင်ပေသည်။
မိုးရေချိန် လက်မ ၁၂ဝ ကျော်ရွာသွန်းသော ဒေသများတွင် အမြဲစိမ်းသစ်တောများ ပေါက်ရောက်ကြသည်။
ထို့ပြင် မိုးရေချိန်လက်မ ၆ဝ နှင့် ၁၂ဝ အတွင်းရှိသည့် ဒေသများ၌လည်း အမြဲစိမ်းသစ်တောများကို ပြောက်ကျား တွေ့ရသည်။
အထူးသဖြင့် မြစ်ချောင်းများ၏ ဝဲယာအရပ်များနှင့် နေရောင်ချည် မထွန်းတောက်နိုင်သည့် လျှို ကြီးမြောင်ကြီးများအတွင်း၌ အမြဲစိမ်းသစ်တောများကို တွေ့နိုင် သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း၊ တနင်္သာရီ ကမ်းရိုး တန်း နှင့်ပဲခူးရိုးမတို့တွင် အမြဲစိမ်းသစ်တောများကို တွေ့ရ သည်။
ထိုတောများရှိ သစ်ပင်ကြီးများသည် များသောအားဖြင့် ပေ ၁၅ဝ ကျော်မြင့်မား၍ ယင်းတို့ အောက်တွင် ချုံနွယ်ပိတ် ပေါင်းများ အလွန်ပေါများသည်။
ထိုချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများသည် အလွန်ပေါများ ထူထပ်ရကား ထိုးဖောက်သွားလာရန်ပင် ခဲယဉ်းလှပေသည်။
ထို့ပြင် ကြိမ်တောနှင့် ဝါးရုံတောများကို လည်း တွေ့ရသေးသည်။
ထိုသို့ ရှုပ်ထွေးထူထပ်သော တော လက္ခဏာများသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်များကို လူတို့၏ ဘေးရန်မှ အကာအကွယ် ပေးနေသကဲ့သို့ ရှိနေသောကြောင့် ဆင်များ၊ ကျားများ အစရှိသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ နေထိုင်ကြသည်။
အမြဲစိမ်းသစ်တောများ၌ ပေါက်ကြသော သစ်ပင်အမျိုး ပေါင်း မြောက်မြားစွာအနက် စီးပွားရေးအနေနှင့် အရေးကြီး သော သစ်ပင်များမှာ ကညင်ပင်၊ သင်္ကန်း၊ သင်္ကန်းတူ(သင်္ကတူး)၊ ပျဉ်းမ၊ ကောင်းမှု၊ သစ်ခါး၊ တောင်သရက်နှင့် ဘိုင်တို့ဖြစ်ကြ သည်။
ဝါးတို့မှာ ဒေသအလိုက် အမျိုးကွဲပြားလျက် ပေါက် ရောက်ကြရာ ပဲခူးရိုးမနှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဝါးသပွတ်၊ ဝါးပိုးကိုလည်းကောင်း၊ တနင်္သာရီနယ်၌ ဝါးနွယ်ခေါ် ဝါးပါးကို လည်းကောင်း၊ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဝါးပိုးမျက်ဆန်ကျယ်ကို လည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အမ္မဇုန်မြစ်ဝှမ်း၊ အာဖရိကတိုက်ရှိ ကွန်ဂိုမြစ်ဝှမ်း၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ ထရင်းနီး ဒက်ကျွန်းစုများ တွင် အမြဲစိမ်းသစ်တောများကို တွေ့ရသည်။
ထိုဒေသများသည် အီကွေတာမျဉ်းကြောင်း တစ်လျှောက်၊ မြောက်ဘက်နှင့် တောင် ဘက်အကြားတွင် ရှိသဖြင့် အီကွေတာရာသီဥတုမျိုးကို ရရှိကြ ရကား၊ အမြဲ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။
ထိုဒေသ များ၌ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် အမြဲ ၈ဝံ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်လောက် ရှိ၍ တစ်နှစ်လုံးတွင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၈ဝ ကျော်ရှိ လေသည်။
ပူအိုက်၍ မြေဆီလွှာအတွင်း၌ ရေတစ်နှစ်ပတ်လုံး တည်ရှိနေသဖြင့် ထိုဒေသများသည် အမြဲစိမ်းသစ်တောပေါက်ရာ ဒေသများဖြစ်ကြသည် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် နီးကပ်ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်ကြသဖြင့် အထက်၌ ယှက်သန်းလျက်ရှိသော အကိုင်းအခက်အရွက်များမှာ နေရောင်ခြည် အလျင်းမဖောက် ထွင်းနိုင်လောက်အောင် ပိတ်ဆို့ နေကြ၏။
ပင်လုံးတလက်မမှ တစ်ပေ အချင်းရှိသသော နွယ်ပင်ကြီးများသည်လည်း အလင်း ရောင်ကို ရရန် အလုအယက် နွယ်တက်လျက် ရှိကြသည်။
ထိုသစ်တောမျိုးအတွင်း၌ နေရောင်ခြည်သည် မြေသို့ အလျင်း ကျရောက်ခြင်း မရှိပဲ အစဉ် မှောင်မဲ စိုစွတ်လျက် ရှိတတ် လေသည်။
အမြဲစိမ်းသစ်တောတွင် သစ်ပင်မျိုးစုံပေါက်သော်လည်း များသောအားဖြင့် သစ်မာပင်မျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ကွန်ဂို မြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် မဟော်ဂနီကဲ့သို့ အလွန်မာ၍ ကောင်း သောသစ်မျိုး ထွက်သော်လည်း ခုတ်လှဲရန် စရိတ်ကြီးသည့်ပြင် မလွယ်ကူလှချေ။
အမ္မဇုန်မြစ်ဝှမ်းဒေသရှိ အမြဲစိမ်းသစ်တော များသည် ကြက်ပေါင်စေးပင်တို့၏ စတင်ပေါက်ရောက်ရာ ပင်ရင်းဌာန ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြက်ပေါင်စေး အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံး ထွက်သော သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ မလ္လာ ယုကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသများရှိ ကြက်ပေါင်စေးခြံများသည် အမ္မဇုန်မြစ်ဝှမ်းမှ မျိုးစေ့ကို ယူ၍ စိုက်ပျိုးသော ခြံများဖြစ်ကြသည်။
ကွီနိုင်ခေါ် အဖျားဖြတ်ဆေးဖော်ရသော ဆင်ကိုနားပင်သည်လည်း အမြဲစိမ်း သစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သောအပင်များ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:သစ်တောများ။
လေ့ကျင့်ခန်းတစ်ခုအတွင်း ၁၀၅ မီလီမီတာ အပေါ့စားဟောင်ဝစ်ဇာများကို ပစ်ခတ်နေသော ဗြိတိသျှ တော်ဝင်အမြောက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၁၃)။
ကောင်းကင်အမြင့်တွင် လျင်မြန်သောနှုန်းဖြင့် ပျံသန်းနေသော အစက်ကလေးလောက် မြင်ရသည့် လေယာဉ်ပျံကို လေယာဉ်ပစ်အမြောက်ဖြင့် ထိမှန်အောင် ပစ်နိုင်ခြင်းသည် သာမန်အစွမ်း မဟုတ်ပေ။
မြေပြင်မှပစ်သော အမြောက်ဆံများကို ရှောင်လိုက် တိမ်းလိုက် ပြုလုပ်နေသည့်ကြားမှ ထိမှန်အောင် လိုက်၍ ပစ်နိုင်ခြင်းမှာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက်တွင် ချိန်တံဟု ခေါ်သော ကိရိယာတစ်ခုရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုချိန်တံသည် ပစ်လိုက်သည့် အမြောက်ဆံနှင့် ရန်သူလေယာဉ်ပျံတို့ တွေ့ဆုံမည့်နေရာကို ချိန်နိုင်သည့် အလိုအလျောက် ကိရိယာဖြစ်သည်။
အဝေး၌ ရှိသော လေယာဉ်ပျံကို အမြောက်နှင့် တိုက်ရိုက်ပစ်ပါက အမြောက်ဆံရောက်ချိန်တွင် လေယာဉ်ပျံသည် ရှေ့သို့ ရောက်နှင့်နေရမည်ဖြစ်ရကား အမြောက်ဆံမှာ အချည်းနှီးဖြစ်ရလေသည်။
ထိုသို့မဖြစ်ရအောင် ချိန်တံဖြင့် ချိန်၍ပစ်ရသည်။
လေယာဉ်ပျံ၏ အမြင့်ညွှန်း ဒီဂရီ၊ လမ်းကြောင်း၊ အသွားနှုန်းတို့အပြင် လေတိုက်နှုန်းနှင့် လေ မည်သည့်ဘက်သို့ တိုက်နေသည် စသည်တို့ကို ချိန်တံသည် တိတိကျကျတွက်ချက်၍ အမြောက်ဆံနှင့် လေယာဉ်ပျံတို့တွေ့ဆုံမည့်နေရာသို့ ပြနိုင်သည်။
လေယာဉ်ပစ်အမြောက်နှင့် ချိန်တံတို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြိုးဖြင့် ဆက်သွယ်ထား၏။
တွေ့ဆုံမည့်နေရာကို တွက်ချက်သည့်အခါ ချိန်တံတွင် ရှိသည့်အတံများသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အမြောက်တွင် လာ၍ပေါ်၏။
ထိုအခါ အမြောက်မြားကို ဘေးသို့ဖြစ်စေ၊ အပေါ်သို့ဖြစ်စေ လိုရာဘက်သို့ လက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း လှည့်၍ချိန်ထားပြီးလျှင် စနက်တံကလည်း အရံသင့်ရှိနေလေ သည်။
အချိန်ကိုက်လာသည်နှင့် ပစ်လိုက်ရာ လေယာဉ်ပျံကို မလွဲတမ်း မှန်တော့၏။
ရေဒါသည်လည်း ချိန်တံကို ပို၍တိကျမှန်ကန်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။
ရေဒါဖြင့် တိမ်ထဲတွင်ဖုံးကွယ်နေသော လေယာဉ်ပျံများကို ပစ်နိုင်သည့်ပြင် ညဉ့်အခါ မီးမောင်းကြီးများမပါပဲ ထိမှန်အောင် ပစ်နိုင်သည်။
ပြောင်းဝ ၄.၅ လက်မ ရှိသော အမြောက်လေးခု တပ်ခွဲတွင် ရေဒါ၏အကူအညီဖြင့် ရန်သူ့ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပျံရှိရာသို့ တစ်မိနစ်လျှင် ၅၅ ပေါင်ရှိ အမြောက်ဆံ ၃၆ ခုကို ပစ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိသျှစစ်တပ်တွင် အသုံးပြုသော လေယာဉ်ပစ်အမြောက်မြားတွင် ၄ဝ မီလီမီတာ (၁.၅ လက်မခန့်) အမြောက်ဆံနှင့် အမြန်ပစ် နှစ်ပေါင်လေး အမြောက်ဆံများပါဝင်သည်။
နှစ်ပေါင်လေး အမြောက်ဆံနှင့် ပစ်သော အမြောက်ဆံများကို အနိမ့်ပျံသော လေယာဉ်များနှင့် ပစ်မှတ်အငယ်စားများကို ခုခံပစ်ရာ၌ များစွာအသုံးပြုသည်။
အမြင့် ပေ ၃ဝဝဝဝ ကျော်အထိ ရောက်အောင်ပစ်နိုင်သော ၃.၇ လက်မ၊ ၄.၅ လက်မနှင့် ၅.၂၅ လက်မ အမြောက်ကြီးများကို မြို့စောင့်အဖြစ် မြို့ပတ်လည်၌ ချထားတတ်ကြသည်။
ဗြိတိသျှ မြေပြင်ပစ်-အမြောက်ကြီးများတွင် ကိုက် ၁၃ဝဝဝ အဝေးပစ် ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်ဆံသည် စံအမြောက်ဆံ ဖြစ်သည်။
ဤလက်နက်သည် အမှန်အားဖြင့် အခြားလက်နက်များနည်းတူ ဟောင်ဝစ်ဇာ အမြောက်ဖြစ်သည်။
အမြောက်ဆံမှာ မြန်လည်း မမြန်ချေ။
အမြောက်ဆံသည် အပေါ်သို့ ခပ်မတ်မတ် ကောက်တက်သွားပြီးလျှင် မြေပြင်ပေါ်သို့ တည့်တည့်လောက် ကျလာတတ်သည်။
အမြောက်ကား အမြောက်ဆံကို အပေါ်သို့ မတ်မတ် ကောက်တက်မသွားစေပဲ မြေပြင်နှင့်ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး မြန်မြန်နှင့် ဝေးဝေးပစ်နိုင်သည်။
၁၈၇၀-၇၁ ပြင်သစ်-ပရပ်ရှား စစ်ပွဲမှ ပြင်သစ် အမြောက်တပ်သားများ thumb|ဗြိတိသျှထုတ် ၆၄ ပေါင်ဒါ ရှေ့ထိုးပြောင်းချော-အမြောက်တစ်လက် ၃.၇ လက်မ ဟောင်ဝစ်ဇာသည် ပုံဟောင်းဖြစ်သည်။
ယင်းကို အစိတ်စိတ် ခွဲလိုက်နိုင်ပြီးလျှင် လားများဖြင့် ယူဆောင်၍ တောင်ပေါ်-အမြောက်တပ်ခွဲများက အသုံးပြုကြသည်။
ထိုဟောင်ဝစ်ဇာကို တစ်ဖန်အသုံးပြုလိုက ပြန်၍အသုံးပြုနိုင် သည်။
လေယာဉ်ပျံနှင့် သယ်ဆောင်ယူသွားနိုင်သည်။
ယင်း သည် ၂ဝ ပေါင် အမြောက်ဆံဖြင့် ကိုက် ၆ဝဝဝ အဝေးသို့ ထိမှန်အောင် ပစ်နိုင်သည်။
အခြားမြေပြင်ပစ် ဟောင်ဝစ်ဇာ အမြောက်မြားမှာ ၄.၅ နှင့် ၅.၅ လက်မမှ အကြီးစား ၉.၂ လက်မအထိ ရှိသည်။
ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို ပစ်ချရာ၌ ဒုံးပျံများကိုလည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
ဒုံးပျံများကို ပရိုဂျက်တာ ခေါ် ဒုံးပျံပစ် ခုံများပေါ်ရှိ သံလမ်းများပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသည်။
ယင်း ဒုံးပျံပစ်ခုံများကို အောက်သို့ လည်းကောင်း၊ အပေါ်သို့လည်း ကောင်း မြှင့်တင်နိုင် နှိမ့်ချနိုင်သည့်ပြင် ဘေးဘက်သို့လည်း အလိုရှိသလို ရွှေ့ပေးနိုင်သည်။
သံလမ်းပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထား သော ဒုံးပျံများကို တစ်ကြိမ်လျှင် ဒုံးပျံနှစ်ခုကျ ဒုံးပျံပစ်ခုံ နံဘေးရှိ လျှပ်စစ်ခလုတ်ဖြင့် ပစ်ရသည်။
ဒုံးပျံများကို ပစ်ရာ၌ အမြောက်ဆံများကဲ့သို့ လည်၍ သွားခြင်း မရှိသဖြင့် ဒုံးပျံသွား လမ်းသည် တိတိကျကျ မမှန်တတ်ချေ။
သို့သော် ဒုံးပျံ အမြောက်အမြားကို ပစ်ထုတ်သောကြောင့် တစ်ခုနှင့်မမှန်လျှင် တစ်ခုနှင့်မှန်နိုင်လေသည်။
ဒုံးပျံပစ်ခုံတစ်ခုတွင် ဒုံးပျံတစ်ခုစီ တပ်ဆင်ထားသော ဒုံးပျံပစ်ခုံ ၆၄ ခုမှ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဒုံးပျံပေါင်း ၁၂၈ ခုကို ပစ်ထုတ်နိုင်လေသည်။
မြေပြင်တွင် လည်း အလားတူ ဒုံးပျံများကို အမြောက်အလတ်စားသဖွယ် အသုံးပြုကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမြောက်မြားကို များသောအားဖြင့် လေးဘီးတပ် ထရပ်တာခေါ် ဝန်ဆွဲယာဉ်များဖြင့် ဆွဲယူကြ သည်။
သို့သော်လည်း နောက်တွင် မဆွဲရတော့ပဲ တင့်ကား သဘောမျိုးကဲ့သို့ ဖာသာ မောင်းသွားနိုင်သည်။
အမြောက် များကို တင့်ကား အောက်ခံကိုယ်ထည်တွင် တပ်ဆင်၍ အမြောက်ပစ်သမားများသည် အတွင်းမှ ထိုင်လိုက်ရသည်။
ယင်းအမြောက်တင်တင့်ကားများသည် တင့်ကားများကဲ့သို့ လိုရာသွားနိုင်သည်။
အမြောက်မြားမှာ ၁၇ ပေါင်ဒါမှ ၁ဝ၅ မီလီမီတာ (အချင်း ၄ လက်မခန့်) အထိနှင့် ၇ လက်မ အမြောက်ထိ ရှိကြသည်။
အမေရိကန်တို့က ၃၁ တန်အလေး ချိန်ရှိသော ၈ လက်မ အမြောက်ကြီးကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။
ယင်းတို့သည် မိုင် ၂ဝ အကွာအဝေးသို့ ပေါင် ၂၄ဝ အမြောက် ဆံဖြင့် ပစ်နိုင်သည်။
တန်ချိန် ၁၅ဝဝ ရှိ၍ ၇.၅ တန်လေးသော အမြောက်ဆံကို ၂၈ မိုင်အထိ ပစ်နိုင်သောအမြောက်ကြီးကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျာမန်များ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ယင်းအမြောက်ကြီး ကို မီးရထားသံလမ်းပေါ် တင်၍ လူပေါင်း ၁၅ဝဝ ဖြင့် ကိုင် တွယ်ရသည်။
ဤအမြောက်ကြီးမှ အမြောက်ဆံတစ်ခုကို လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်စစ်ပြတိုက်တွင် ပြထားသည်။
ဗြိတိသျှကင်းစောင့် အမြောက်တပ်တွင် လှည့်စင်ပေါ်၌ တပ်ဆင်ထားသော ၆ လက်မအမြောက်မျိုးကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် လက်နက်ကောင်းတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ယင်းအမြောက်မျိုးသည် ကိုက် ပေါင်း ၂၆ဝဝဝ ဝေးသော နေရာသို့ ပစ်နိုင်၍ ယင်း၏ပေါင် ၁ဝဝ အမြောက်ဆံသည် ဖျက်သင်္ဘောတစင်းကို နှစ်မြှုပ်နိုင်သည်။
သို့တည်းမဟုတ် သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းကို တိုက်ခိုက် ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
၉.၂ လက်မ၊ ၁၂ လက်မနှင့် ၁၈ လက်မစသော အမြောက်ကြီးများကိုလည်း ကမ်းစောင့်အတွက် အသုံးပြုသည်။
ခံတပ်ဖျက် အမြောက်ကြီးများသည် တစ်တန်ကျော်ကျော် လေးသော အမြောက်ဆံကို တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၉ဝဝ နှုန်းဖြင့် မိုင် ၂ဝ အဝေးသို့ ပစ်နိုင်သည်။
အချို့အမြောက်မြားကို အမျိုးမျိုး အသုံးပြုနိုင်သည်။
ရွှေ့ ပြောင်း လွယ်သော ၃.၇ လက်မလေယာဉ်ပစ် အမြောက်မြား ကို မြေပြင်ပစ် အမြောက်မြားအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သော ကြောင့် စစ်သင်္ဘောများ ပစ်ရာ၌ အသုံးပြုခံသည်။
ယင်း အမြောက်၏ပြောင်းကို လိုသလိုမြှင့်နိုင်သောကြောင့် အမြောက် များမမီသော ပစ်မှတ်များကို ပစ်နိုင်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အထူးသဖြင့် မြောက်အာဖရိက စစ်မျက်နှာတွင် ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်ကို တင့်ကားဖျက်စီးရာ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဂျာမန်လုပ် ၈၈ မီလီမီတာအမြောက်သည် လေယာဉ်ပျံ၊ တင့် ကား၊ သို့မဟုတ် မြေပြင်ပစ်မှတ်များကို ပစ်နိုင်သဖြင့် အလွန် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ၄ဝ မီလီမီတာ အမြောက်ကို စက်အမြောက် အကြီးစားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ သင်္ဘောကလေးများကို ပစ်ရာ ၌ အလွန်ထိရောက်ခဲ့သည်။
သဲကန္တာရတွင် ညဉ့်တိုက်ပွဲများ၌ တိုက်စစ်ဆင်လျက်ရှိသော မိမိတို့၏ ခြေလျင်တပ်သားများအား စစ်မျက်နှာ အကန့်အသတ်နှင့် ဦးတည်ရာအရပ်ကို ညွှန်ပြရန် အတွက် ဤအမြောက်မြားက တပ်သားများ၏ဦးခေါင်းပေါ်မှ လင်းကျဉ်များကို မှန်မှန်ပစ်ပေးလျက် ရှိသည်။
ဒုံးပျံပစ် အမြောက်မြားကလည်း လေယာဉ်ပျံများကို ပိုက်စိတ်တိုက် ပစ်ခတ်ပေးကြ၏။
ကမ်းသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက် တိုက်ခိုက် လာသော ရန်သူများကို ကမ်းစောင့်အမြောက်တပ်က ခုခံ တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်။
အမှန်အားဖြင့် ကမ်းစောင့်အမြောက် တပ်၏ အလုပ်မှာ ပင်လယ်တွင်းရှိ ပစ်မှတ်များကို ပစ်ခတ်ရန် ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ကို ဆိပ်ကမ်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရေမြှုပ်ဗုံး များ ချရန်လာသည့် ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို ပစ်ခတ်ရာတွင် လည်း အသုံးပြုသည်။
အမြောက်ဆံများသည် များသောအားဖြင့် ထိပ်ချွန်သံမဏိ ဒလိမ့်ပုံ အတွင်း၌ စနက်တံပါသည်။
စနက်တံ၏ ရည်ရွယ် ချက်မှာ အလိုရှိသည့်အချိန်တွင် အမြောက်ဆံကို ပေါက်ကွဲရန် ဖြစ်၍ အမြောက်ဆံ၏ အသိမ်မွေ့ဆုံးသောအပိုင်းဖြစ်သည်။
စနက်တံသည် မာသောအရာဝတ္ထုနှင့် ထိသောအခါမှ ပေါက် ကွဲသော စနက်တံမျိုး၊ သို့မဟုတ် ပစ်လိုက်၍ အောက်သို့ မကျမီ အလိုရှိသည့် အချိန်၌ ပေါက်ကွဲစေနိုင်သည့် စနက်တံ မျိုး၊ သို့မဟုတ် သဘောနှစ်မျိုးစလုံး စနက်တံမျိုး ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။
လေယာဉ်ပစ် အမြောက်ဆံတွင်းရှိ စနက်တံမျိုးကား လေယာဉ်ပျံကို မမှန်ပါက အလိုအလျောက် ပေါက်ကွဲသော စနက်တံမျိုး ဖြစ်သည်။
သို့မှသာ မြေပြင်ပေါ်သို့ မကျသဖြင့် မဆိုင်သူများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းမှ သက်သာလေသည်။
ကြောက်စရာကောင်းသော စနက်တံတစ်မျိုးမှာ ရေဒီယိုစနက်တံ ဖြစ်သည်။
ယင်းတွင် ရေဒီယိုလှိုင်းလွှင့်ခွက်နှင့် ဖမ်းခွက်အသေး ကလေးတစ်ခုအပြင် ဓာတ်ခဲနှင့်ကောင်းကင်ကြိုး အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။
ယင်းစနက်တံမျိုးကို ၃.၇ လက်မ အမြောက်ဆံ၏ ထိပ်တွင် တပ်ဆင်ထားသည်။
အမြောက်ဆံကို ပစ်ထုတ်၍ လေ ထဲတွင်ရှိစဉ် ရေဒီယိုလှိုင်းလွှင့်ခွက်ကလေးက လှိုင်းများကို လွှင့် ၏။
အမြောက်သည် လေယာဉ်ပျံနှင့် ပေ ၇ဝ အတွင်းသို့ ရောက်သွားသောအခါ ရေဒီယိုလှိုင်းများသည် ဖမ်းခွက်သို့ ပြန်၍ ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်လာသောကြောင့် ယင်းတွင်ပါသော ခလုတ်က စနက်တံကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ထိသဖြင့် ပေါက်ကွဲ တော့၏။
သို့ဖြင့် လေယာဉ်ပျံကို ထိမှန်ပြီး ပျက်စီးသွားစေ လေသည်။
သာမန်အမြောက်ဆံတွင် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲပစ္စည်းများ ထည့်ထားရာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီး၏။
တင့်ကားကို ဖောက် ထွင်းပျက်စီးစေသည့် အမြောက်ဆံမှာ ခေါင်းပိတ်ဖြစ်သည်။
အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ပေါက်ကွဲသည့် အမြောက်ဆံသည် ပေါက် ကွဲသည့်အခါ အစိတ်စိတ် ပျံထွက်သွားအောင် အမြောက်ဆံခွံကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ခွဲထားသည်။
လေထီးတွင် ချိတ်ဆွဲထား သော မီးကျည်သည်လည်း အမြောက်တစ်မျိုးမှ ပစ်ထုတ်သော အမြောက်ဆံဖြစ်သည်။
ယင်းမီးကျည်သည် မြေပြင်ရေပြင်သို့ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာယင်း အလွန်ထိန်လင်းသော အလင်းရောင်ကို ပေးသဖြင့် ရန်သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်သည်။
အမြောက်ငယ်များကို ခရစ် ၁၃၄၆ ခုနှစ်၌ ဥရောပတိုက်၊ ကရေဆီးစစ်ပွဲတွင် ပထမဆုံး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သတ္တုပြွန်၃ ချောင်းကလေးများကို အထောက်များတွင်ချည်၍ အမြောက်ငယ် အဖြစ် စတင်အသုံးပြုရာမှ ၁၃၈၂ ခုနှစ်တွင် အတော်အသင့် ကြီးသော အမြောက်မြားအထိ ဖြစ်လာလေသည်။
ဂင့်တိုက်ပွဲ တွင် အသုံးပြုသော အမြောက်ကြီးမှာ အလေးချိန် ၁၃ တန်ရှိ၍ ၁၆ ပေ ရှည်ပြီးလျှင်၊ ပေါင် ၇ဝဝ လေးသော ၂၅ လက်မ ကျောက်ခဲလုံးဖြင့် ပစ်၏။
၁၆ ရာစုနှင့် အလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ အမြောက်မြားကို ဘီးများပေါ်တွင်တင်၍ အသုံးပြုလာကြသည်။
အမြောက်ဆံများမှာလည်း ကျောက်ခဲ မဟုတ်ပဲ ခေါင်းပိတ်၊ သို့မဟုတ် ခေါင်းပွသံလုံးများ ဖြစ်လာ ကြသည်။
ခေါင်းပွသံလုံးများတွင် ယမ်းများ ထည့်လိုက်သော အခါ ပထမဆုံးအမြောက်ဆံများ ဖြစ်လာတော့၏။
ရှေ့ထိုးပြောင်းချော ရှေးအမြောက်မြားသည် အနီးကပ်၍ တေ့ပစ်သည်မှတစ်ပါး မထိမှန်ချေ။
၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းသို့ရောက်သောအခါ အမြောက်ပြောင်းအတွင်း၌ ဝက်အူရစ် ထွင်းကြောင်းများ ပြုလုပ်လာကြရာ အမြောက်မြား ပို၍အားကောင်းလာလေသည်။
ယင်းထွင်းကြောင်းများကြောင့် ပစ်လိုက်သည့်အခါ အမြောက်ဆံသည် လည်၍ ထွက်သွားသောကြောင့် လမ်းတွင် ချာလပတ် မလည်ချေ။
ယခုအခါ ရှေ့ထိုးအမြောက်မြား မရှိတော့ချေ။
အမြောက်ပစ်သည့်အခါ နောက်သို့ ပြန်ကန်တတ်သောကြောင့် တစ်ခါပစ်ပြီးလျှင် တစ်ဖန်ပြန်၍ ချိန်ရသည်။
သို့သော် ယင်းသို့ ပြန်မကန်နိုင်သည့် ကြားအခံ ကိရိယာတစ်ခုကို တီထွင်လိုက်သောကြောင့် ဆက်ကာဆက်ကာ မနားတမ်း ပစ်နိုင်လာသည်။
ယမ်းထက် အလွန်ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲစရာများ တွေ့ရှိလာသောကြောင့် အဝေးသို့ ပို၍ပစ်နိုင်ပြီးလျှင် သတ္တုတစ်တုံးတည်းမှ သွန်းလုပ်ယူသော အမြောက်မှာ အသုံးမကျဖြစ်လာလေသည်။
ယခုခေတ် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲစရာများသည် ယင်းကဲ့သို့သော အမြောက်မြားကို စက္ကူကဲ့သို့ ကြွေမွသွားစေနိုင်သည်။
ထိုကြောင့် ယခုအခါ သံမဏိတုံး တစ်တုံးကို အတွင်းပြောင်းတစ်ခုဖြစ်အောင် ထွင်းပြီးလျှင် ဒုတိယပြောင်းတစ်ခုကို လုပ်ပြန်သည်။
ဒုတိယပြောင်းသည် အေးနေသောအခါ အပေါက်ဝ သေးနေသောကြောင့် ပထမအတွင်းပြောင်းကို မသွင်းနိုင်ချေ။
သို့သော် အပူပေး၍ ကျယ်လာသောအခါ ပထမအတွင်းပြောင်းသည် အနေတော် ဝင်သွားပြီးနောက် အအေးခံလိုက်သောအခါ ပြုတ်တူနှင့် ညှပ်ထားသကဲ့သို့ ကျပ်သွားတော့၏။
ဤနည်းဖြင့် တတိယပြောင်း၊ စတုတ္ထပြောင်းထိအောင်ပင် ပြုလုပ်ထည့်သွင်းကြသည်။
အချို့အမြောက်မြားကို ပြောင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား၌ အခိုင်ခံ့ဆုံးသော ဝိုင်ယာကြိုးများနှင့် ရစ်ပတ်ထားကြသည်။
အမြောက်တပ်တွင် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို တစ်နေရာ တည်း၌ရနိုင်ရန် ပြဿနာမှာ အရေးကြီးဆုံးပြဿနာဖြစ်သည်။
၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဝါတာလူးတိုက်ပွဲ၌ တိုက်ပွဲ တစ်ခုလုံးအတွက် နှစ်ဘက်စလုံး၌ ၃၇ တန်ထက်မပိုသော အမြောက်ဆံများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်။
ယခုခေတ်တွင်ကား တစ်မိနစ်လျှင် အမြောက်ဆံ ငါးခုအထိပစ်နိုင်သော ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်သည် မိနစ် ၂ဝ အတွင်း ခဲယမ်းမီးကျောက် တစ်တန်ကို အသုံးပြုနိုင်သည့်ပြင် အမြောက်တပ်စိတ်တစ်ခုတည်းက ဤကဲ့သို့သော အမြောက်မျိုး ၁ဝဝ ကျော်ကို ဤနှုန်းဖြင့် ပစ်နိုင်ကြပေသည်။
ကျွမ်းကျင်သော အမြောက်တပ်သား တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ရန် မလွယ်ချေ။
အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် သင်တန်းတက်ရန် လိုပေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စစ်လက်နက်။
alt=အမြစ်|thumb|အမြစ် အမြစ်သည် သစ်ပင်တစ်ပင်လုံး၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်သည်။
အမြစ်များသည် မြေကြီးအတွင်း၌ ဖြာထွက်လျက်ရှိပြီးလျှင် မြေကြီးကို ခိုင်မြဲစွာ ကုတ်ထားခြင်းကြောင့် လေပြင်းမုန်တိုင်း ကျရောက်သည့်အခါတွင် ယိုင်လဲမသွားပဲ မတ်မတ်မားမား ရပ်တည်နေနိုင်သည်။
ရေတိုက်စားခြင်းမှလည်း ရုတ်တရက် ပါမသွားနိုင်သည့်ပြင် အပင်တစ်ပင်လုံး၏ အသက်ရှင်ရေးနှင့် ကြီးထွားရေးအတွက် သဘာဝအလျောက် မြေကြီးထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ရေနှင့်ဓာတ်ဆားရည်များကို တစ်ပင်လုံးသို့ ဖြန့်ဖြူးရာ အချက်အချာ ဌာနလည်း ဖြစ်သည်။
မြေကြီးထဲမှ စုတ်ယူရရှိသောရေနှင့် ဓာတ်ဆားရည်တို့သည် အပင်စာချက် လုပ်ရာ၌ အဓိက လိုအပ်သည့် ပစ္စည်းကြမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
သရက်စေ့၊ ပဲစေ့၊ လိမ်မော်စေ့စသော အချို့အပင်များ၏ အစေ့တို့တွင် အစေ့ရွက် နှစ်ခုစီ ရှိကြသည်။
စပါး၊ ပြောင်း၊ ဝါး၊ ထန်းမျိုးနှင့် မြက်စသော အခြားအပင်များ၏ အစေ့ တို့တွင် အစေ့ရွက်တစ်ခုစီသာ ရှိကြသည်။
အစေ့ရွက်နှစ်ခု ရှိသော အစေ့ရွက်စုံအပင်နှင့် အစေ့ရွက် တစ်ခုစီရှိသော အစေ့ ရွက်ထီး အပင်တို့မှ ထွက်သော အမြစ်တို့သည် ခြားနားကြ သည်။
အစေ့ရွက်စုံပင်မှ ထွက်သော အမြစ်တွင် ဗဟိုအမြစ်မ ကြီးရှိ၍ ယင်းမှ တစ်ဆင့် အမြစ်ငယ်များ ပြန့်ထွက်သွားကြ သည်။
အစေ့ရွက်စုံပင်မှ ထွက်သောအမြစ်တွင် ဗဟိုအမြစ်မ ကြီးရှိ၍ ယင်းမှတစ်ဆင့် အမြစ်ငယ်များ ပြန့်ထွက်သွားကြသည်။
ထိုအရင်းခံအမြစ်မကြီးကို ရေသောက်မြစ် ဟုခေါ်သည်။
ရေသောက်မြစ်သည် မြေဆီလွှာအောက်သို့ နက်စွာ ဝင်ရောက်ထိုးဖောက်သွား တတ်သည်။
အစေ့ရွက်စုံပင်၏ ထူးခြားချက် တစ်ရပ်မှာ ရေသောက်မြစ်ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အစေ့ရွက်ထီးပင် ၌ကား ရေသောက်မြစ်ဟူ၍ မရှိချေ။
အမြစ်များသည် သေးငယ် ၍ အရွယ်အစားခြင်းလည်း တူညီသလောက် ရှိကြသည်။
ဤ သို့သောအမြစ်များကို အမြစ်ဖွားများဟုခေါ်သည်။
ယင်း အမြစ် ဖွားများသည် အပေါ်ယံမြေဆီလွှာ၌သာ ပေါက်လေ့ရှိသည်။
မုန်လာဥဝါ၊ မုန်လာဥနီနှင့် မုန်လာဥဝိုင်းစသော အချို့အပင် တို့၏ ရေသောက်မြစ်တို့မှာ ပွယောင်းနေသည်။
ယင်းသို့ ပွ ယောင်းနေသည်မှာ ယင်းတို့၌ အပင်စာအပိုများ သိုထားခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။
အမြစ်များသည် များသောအားဖြင့် မြေအောက်သို့သာ ထိုး ဖောက်ဝင်သွားပြီးလျှင် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ရှာဖွေကြသည်။
သို့သော် အချို့အနည်းငယ်မျှသော အပင်တို့၏ အမြစ်များသည် မြေပေါ်တွင် ထွက်ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ မြေပေါ်တွင် ပေါက် ရောက်ကြခြင်းဖြင့် ထိုအမြစ်များသည် ပင်စည်ကို ပိုမိုခိုင်မြဲ စေသည်။
ယင်းတို့ကို မြေထောက်မြစ်များဟုခေါ်သည်။
ပြောင်း ဖူးပင်၊ ညောင်ပင်စသည်တို့တွင် မြေထောက်မြစ်များ ရှိကြ သည်။
ထိုအမြစ်မျိုးကို လေရှူမြစ်ဟုခေါ်သည်။
ဤလေရှူမြစ် များသည် လေထဲမှ ရေငွေ့ကို ယူ၍ အသက်ရှင်ကြသည်။
ဗေဒါပင်ကဲ့သို့သော အပင်၏အမြစ်များသည် ရေထဲတွင်သာ ပေါက်၍ အသက်ရှင်ရကား ယင်းအမြစ်များကို ရေမြစ်ဟု ခေါ်သည်။
အပင်၏ အမြစ်တက်များသည် အဘက်ဘက်သို့ ဖြာထွက် လျက် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ရှာဖွေကြသည်။
အမြစ်တက်များ ဖြစ်သော အမြစ်ငယ်များ၏ ထိပ်ဖျားအနီး၌ အမြစ်မွေးဟုခေါ် သော နုနယ်သည့် အမွေးကလေး များရှိသည်။
အမြစ်ထိပ်ဖျားမှ တစ်စင်တီမီတာလောက် အတွင်း၌ ထိုအမြစ်မွေးများကို မတွေ့ရ ချေ။
ထိပ်ဖျားအနီး၌သာ တွေ့ရသည်။
ရင့်သော အမြစ်ပိုင်း၌ လည်း ထိုအမြစ်မွေးများ မရှိချေ။
မြေဆီလွှာရှိရေနှင့် ဓာတ် ဆားရေတို့သည် ထိုအမြစ်မွေးတို့မှတစ်ဆင့် အပင်ထဲသို့ ဝင် ရောက်နိုင်သည်။
အခြားအမြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများမှ မဝင် ရောက်နိုင်ချေ။
ဝင်ရောက်ရာ၌လည်း တစ်ဖက်သပ်စိမ့်၍ ဝင် လာခြင်းဖြစ်သည်။
အပင်ပေါက်ကလေးတစ်ပင်ကို ဆွဲနုတ်လိုက် သည့်အခါ အမြစ်မွေးများ အားလုံလိုလိုပင် ပျက်စီးကုန်ကြ သည်။
ထိုကြောင့် အပင်များကို ပြောင်းရွေ့စိုက်ပျိုးသည့်အခါ အမြစ်များကိုရံလျက် မြေဆီလွှာမြောက်မြားစွာ ပါလာစေရန် သတိပြုကြရမည်။
သို့မဟုတ်လျှင် အမြစ်မွေးများ ပျက်စီးကုန် လိမ့်မည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အပင်ရုပ်သွင်ဗေဒ။
အမြိတ်ပန်းထည် မြန်မာ့အနုပညာရပ်တွင် အမြိတ်ပန်းထည် ရက်လုပ်ခြင်း အတတ်သည် သီးခြား ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း မြန်မာ ရက်ကန်းအတတ်တွင် အမြိတ်ဆင်အချိတ်ဆင်များ၊ ရွှေချည်ထိုး ငွေချည်ထိုး အထည်များသည် အထူးထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ ရက်ကန်းအတတ်တွင် အမြိတ်ကောက်ခြင်း၊ အချိတ်ကောက် ခြင်းတို့သည်လည်း အမြိတ်ပန်းထည်ရက်လုပ်ခြင်းနှင့် များစွာ နီးစပ်ပေသည်။
အမြိတ်ပန်းမှာ အထည်တွင် ရက်ရိုးတိုင်ချည်၊ ဖောက်ချည် များဖြင့် ရိုးရိုးရက်လုပ်သကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ တိုင်ချည်တွင် အဆင်စုံအသွေးစုံချည်များဖြင့် လိုရာပုံစံကို ကောက်၍ ယူခြင်း ပင် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာတို့၏ အမြိတ်ထည် အချိတ်ထည် များမှာ များသောအားဖြင့် မင်းသုံးပိုးသားပုဆိုးများ၊ ထဘီများ သာဖြစ်၍ အနောက်တိုင်း အမြိတ်ပန်းထည်များမှာ ထိုသို့ မဟုတ်ချေ။
နန်းတော်အိမ်တော်စသည့် ခန့်ညားသော အဆောက်အအုံကြီးများ၏ အတွင်းခန်းနံရံတို့တွင် အလှအပ ချိတ်ဆွဲထားသော ကန့်လန့်ကာကြီးများ ဖြစ်၏။
သဘောချင်း တူသော်လည်း အနောက်တိုင်းအမြိတ်ပန်းထည်ကြီးများသည် မြန်မာ့အသုံးအဆောင်တို့တွင် ပန်းချီကားကြီး များ၊သို့မဟုတ် အခင်းကော်ဇောကြီးများသဖွယ်သာ ဖြစ်ပေလိမ်မည်။
အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာတို့တွင် နံရံကို အမြိတ်ပန်းကန့်လန့်ကာ ဖြင့် အုပ်သော အလေ့အထ များစွာ မရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်၏။
အနောက်တိုင်း ရှေးအခါက ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ရဲတိုက် နန်းတော်စသည့် အဆောက်အအုံကြီးများတွင် နံရံများသည် ချောမွေ့ညီညာခြင်း မရှိခဲ့သေး၍ ထိုသို့ မညီညာသော နံရံ များကို ဖုံးကွယ်ထားရန် နံရံပြည့် ပန်းချီကားကြီးများ၊ အဆိုပါ အမြိတ်ပန်းထည်ကြီးများကို သုံးကြသည်။
ထိုကြောင့် အနောက် တိုင်း အမြိတ်ပန်းထည်ကြီးများသည် အနုပညာရပ်တွင် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ဗိသုကာပညာရပ်များကဲ့သို့ပင် အရေးပါအရာရောက်ခဲ့ ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့ရက်ကန်းအတတ်တွင် အမြိတ်ကောက်အတတ်ကို အလွန်ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သော ရက်ကန်းသည်များသာ လျှင် ရက်လုပ်တတ်ကြသကဲ့သို့ အနောက်တိုင်း အမြိတ် ပန်းထည်များကိုလည်း ပန်းချီနှင့် ရက်ကန်းအတတ်၌ အထူး လက်ရာမြောက်သူများသာလျှင် ရက်လုပ်နိုင်ပေသည်။
အမြိတ် ပန်းထည်ရက်လုပ်ခြင်းမှာ သီးခြားပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သင် ယူမှ တတ်မြောက်နိုင်၏။
အမြိတ်ပန်းထည်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကန့်လန့်ကာကြီးများ အဖြစ် သုံးလေ့သုံးထ မရှိလှသော်လည်း တရုတ်နှင့် ဂျပန် တို့တွင် ရှေးအခါက သုံးခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အနောက်တိုင်း အမြိတ်ပန်းထည်များနှင့်ကား မတူလှပေ။
တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ပိုးချည်ကို နိုင်နင်းသူများဖြစ်၍ ပိုးဖြင့် ရုပ်စုံကန့်လန့်ကာကြီး များ ရက်လုပ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
အနောက်တိုင်း အမြိတ်ပန်း ထည်များမှာမူ သိုးမွေးချည်နှင့် ရွှေချည်ငွေချည်များဖြင့် ရက် လုပ်ကြ၏။
မြန်မာအမြိတ်ပန်းများမှာ များသောအားဖြင့် ပုဆိုး မြိတ်များတွင် လှပဆန်းကျယ်စွာ တွေ့ရတတ်၍ ပိုးသားတွင် ရွှေချည်ငွေချည်ဖြင့် ရက်လုပ်လေ့ရှိခဲ့ပေသည်။
အမြိတ်ပန်း ထည်များမှာ ရိုးရိုး ရက်လုပ်သော ပိုးထည်၊ ချည်ထည်၊ သိုးမွေးထည်များကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ ပန်းချီဆေးရေးကားကြီးများ ကဲ့သို့ ခန့်ညားလှပ၍ အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်၏။
ပန်းထိုး ပန်းချုပ်အတတ်ဖြင့်လည်း ရက်နိုင်သည်။
ခြားနားချက်မှာ ပန်းထိုး ပန်းချုပ်တွင် ရိုးရိုးတိုင်ချည်ဖောက်ချည်ဖြင့် ရက်လုပ် ပြီးအထည်ပေါ်၌ နောက်ထပ် လိုရာချည်ဖြင့် လိုရာပုံစံကို ချုပ်လုပ်ရ၍၊ အမြိတ်ပန်းမှာ တိုင်ချည်တွင် လိုရာချည်ဖြင့် လိုရာပုံစံကို ရက်ယူခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အမြိတ်ပန်းထည်ရက်လုပ်ခြင်း၏ သမိုင်းအစသည် လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းအစလောက်ကပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေ မည်။
အမြိတ်ပန်းထည်များတွင် ရှေးအကျဆုံးပစ္စည်းမှာ ခရစ် မပေါ်မီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ရက်လုပ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသော ကန့်လန့်ကာကြီးများဖြစ်၍ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် တွေ့ ရှိခဲ့ကြ၏။