kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အလွန်အသုံးဝင်သော၊ အထူးအကျိုးရှိသော၊ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အဘိဓာန်ကြီး ပင်ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် ယင်းအဘိဓာန်အုပ်ရေ ၅၀၀ ခန့်ကို ဩဝါဒစရိယအဖွဲ့ဝင်ဆရာတော်ကြီးများ၊ တက္ကသိုလ်များစာကြည့်တိုက်၊ မြန်မာစာ အဖွဲ့နှင့် အခြားသင့်လျော်ရာအဖွဲ့များ၊ မိတ် ဆွေသဂငှ်များ စသည်တို့ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
တရုတ် - အင်္ဂလိပ် ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်သည် အများသုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိအဘိဓာန်ကြီးကိုပြုစုပြီးနောက် ‘တရုတ်-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်’ ကို ဆက်လက်ပြု စုရာ ပြီးဆုံးသွားပြန်ပြီ။
သို့သော် ယနေ့တိုင် ပုံမနှိပ်ရသေးပေ။
ကျန်းမာရေး ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်သည် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးပင်ဖြစ်သည်။
သူသည် ပညာလည်းထူးချွန်သည်။
ထူးထူးခြားခြား အသက်ရှည်သည်။
စာမူခငွေ ကြေးကိုမမှုဘဲ ခေတ်အဆက်ဆက် အကျိုးပြုနိုင် မည့် အဘိဓာန်ကြီးများကို တစ်ဦးတည်း ဒိုင်ခံပြုစုနိုင်သူဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ပြုစုနိုင်သော်လည်း ဉာဏ်ခံကြီးသည်။
ဇွဲသတ္တိကောင်းသည်။
အားမာန်အပြည့်အဝရှိသည်။
စေတနာသဒ္ဒါန်တရား ထက်သန်သည်။
ဆရာကြီး သည် ငွေးကြေး ကို အဓိကမထား။
တိုင်းပြည် ပညာမျက်စိပွင့်လင်း မှုကိုသာ အဓိကာထားသူဖြစ်သည်။
မြတ်နိုးကြည်ညိုဖွယ် ကောင်းသော မြန်မာ့ဂုဏ် ဆောင် စံပြပညာရှင်ကြီးပင်ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် အရက်မသောက်၊ ဆေးလိပ်မသောက်။
ရုပ်ရှင် စသည့်ပွဲသဘင်တို့ကို မကြည့်။
ကျန်းမာရေးကိုမူ အထူးဂရုပြုသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်က တင်းနစ်အမြဲကစားသည်။
အသက်ကြီးလာသောအခါ အမြဲလမ်းလျှောက်သည်။
တစ်နေ့တွင် ၇ မိုင်ခန့်လျှောက်သည်။
မိသားစု ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်သည် ဒေါ်မြမေနှင့်လက်ထပ်ကာ သားသမီးခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဇနီးမမြမေသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်က ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။
ထူးခြားသည်မှာ ဆရာကြီးသည် အစိုးရ ၇ တန်းစာမေးပွဲနှင့် တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် အင်းထရင့်စာမေပွဲတွင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံး၌ ပထမရ၍ အောင်မြင်သည့်နည်းတူ၊ ဆရာကြီး၏ ဒုတိ ယသား ဦးစောလှိုင်(B.Sc, B.L) ဗဟိုတရားရုံး ရှေ့နကြေီးကလည်း ၁၉၃၆ ခု၊ ၁၀ တန်းစာမေး ပွဲတွင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံး၌ ပထမရ၍ အောင်မြင်သည်။
ထိုမျှမက ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်၏မြေးဖြစ်သူ ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံကြီးမှ ဒေါက်တာသန်းသန်းတင် (M.B.B.S (Rgn). Med.Sc (OG)) (ဦးစောလှိုင်၏သမီး) ကလည်း ၁၉၆၄ခု၊ ၁၀ တန်းစာမေးပွဲတွင် မြန်မာ တစ်ပြည်လုံး၌ ပထမရ၍အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသူဘဝ၌ နှစ်ထပ်ကွမ်းလူရည်ချွန် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဆရာကြီး၏မြစ်ဖြစ်သူ (ဦးစောလှိုင်၏မြေး) ကလည်း ၁၀ တန်းစာမေးပွဲတွင် (၆) ဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် မြန်မာတစ်ပြည်လုံး၌ ပထမရ၍ အောင်မြင်ခဲ့ပြန်သည်။
ဆွေစဉ်မျိုးဆက်လေးဆက်တိုင် ပညာထူးချွန်ကြသည်မှာ အံ့ဖွယ်ပင်။
ဘဝနိဂုံး ထို့နောက် တရားလွှတ် ရှေ့နေကြီး နှင့် အဘိဓာန် ကျမ်းပြု ဆရာကြီး ဦးဟုတ်စိန်သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန် သွားခဲ့လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၁၉၈၅) စာမျက်နှာ ၂၅၇-၂၅၈။
မင်းယုဝေ အဘိဓာန်ဆရာကြီး ဦးဟုတ်စိန် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၁၉၈၄၊ ဖေဖော်ဝါရီလ စာ ၁၄၂-၁၄၇။
မင်းယုဝေ အံ့ချီးဖွယ်အလှူရှင် ရတနာမွန်မဂ္ဂဇင်း တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၁။
(၁၉၈၄ ခု၊ ဇန်န ဝါရီလ) စာ ၁၈-၁၉။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစုသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
လွတ်လပ်ခြင်းအနုပညာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (The Art OF Freedom Film Festival) သည် ဒါရိုက်တာ ကိုသူရ (ခ) ဇာဂနာက ဦးဆောင်စီစဉ်ထားပြီး အနုပညာရှင်တိုင်း လွတ်လပ်စွာ တွေးခေါ်ဖန်တီးတတ်စေရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ယင်းပွဲတော်ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၄ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ ဒဂုံမြို့နယ် တော်ဝင်စင်တာတွင် ကျင်းပပြီး ဆုရရှိသူများကို ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ခြင်း အနုပညာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ကျင်းပ (ဧရာဝတီ) ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာ ၉ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တက်ရောက် အမှာစကား ပြောကြားခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ခြင်းအနုပညာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဖွင့်ပွဲကျင်းပ RFA ၂၀၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ဆုရစာရင်း အကောင်းဆုံး ဇာတ်လမ်းတို ဇာတ်ကားဆုကို ဒါရိုက်တာ မင်းသိုက်၏ ‘ကြိုး’ ဇာတ်ကား၊ အကောင်းဆုံး မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဆုကို ဒါရိုက်တာ စိုင်းကျော်ခိုင်၏ "Click In Fear" ဇာတ်ကား၊ ပရိသတ် အကြိုက်ဆုံး ဇာတ်ကားဆုကို ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း၏ "အဲဒီအခန်းဖြတ်" ဇာတ်ကား၊ အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် ဒါရိုက်တာဆုကို ဒါရိုက်တာ အောင်ဇော်မိုး (Still in Dark ဇာတ်ကား)၊ အကောင်းဆုံး Animation ဆုကို ဒါရိုက်တာ ဇော်ဘိုဘိုဟိန်း (Unity & Freedom ဇာတ်ကား) တို့က ဆွတ်ခူး ရရှိသွားသည်။
မစ်ရှင်း အင်ပေါ်စပယ် - လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးသည် လျှို့ဝှက်သည်းဖို အက်ရှင် ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး မစ်ရှင်း အင်ပေါ်စပယ် ဇာတ်ကားများ၏ စတုတ္ထတွဲ ဖြစ်သည်။
ဟောလိဝုဒ်မင်းသားကြီး တွမ်ခရုဇ် (Tom Cruise) က အီသင်ဟန့် (Ethan Hunt) အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ဆွီဒင်ဖွား ရုရှနျူကလီယာ သိပ္ပံပညာရှင်၏ နျူကလီယာစစ်ပွဲ စတင်ရန် အကြံအစည်ကို အီသင်ဟန့်နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက ဖြိုခွဲနိုင်လိုက်သည့် အကြောင်း ရိုက်ကူးထားသည်။
ယင်းဇာတ်ကားကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရုံတင်ပြသသည်။
ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ မုန်း၍မဟူ ဝတ္ထုသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်ထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း အတွဲ ၈၊ အမှတ် ၉၆ တွင် စတင် ဖော်ပြသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ရှုမဝတိုက်မှပင် ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့၍ ယနေ့အထိ ၁၅ ကြိမ်အထိ အကြိမ် ကြိမ်ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြား ဘာသာများစွာ သို့လည်း အကြိမ် ကြိမ်ပြန်ဆိုခြင်းခံရသော ထင်ရှားလှသည့် မြန်မာဝတ္ထုစာအုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း ယင်းဝတ္ထု၌ အသွင်မတူ၊ စရိုက်မတူသော ဇာတ်ကောင်တို့ဖြင့် ဇာတ်လမ်းဆင်ထားသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ဗိုလ်စိတ်ဝင်၍ သခင်အ ခေါ်ခံပြီးလျှင် ဗမာ့ အမူအရာ လုံးလုံး ပျောက်ကာ မျက်နှာဖြူ စနစ်အတိုင်း နေထိုင်သူမြန်မာလူမျိုး စပါးအဝယ်တော်နှင့် စပါးပွဲစားကြီး၏ သမီး ထွေး၊ ထို သူ့အောက် အသက် ၂၀ ငယ်သူ တို့လုပ်ငန်းကိုအကြောင်းပြု၍ ဆက်သွယ်မိကာ ချစ်ကြိုက် လက်ထပ် လိုက်ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက် လာသော ပြဿနာများကို ဇာတ်လမ်းဖွဲ့ထားသည်။
မုန်း၍ မဟုတ်ပါဘဲလျက် စေတနာအပြည့် ရှိနေလင့်ကစား အမြင်မတူမှု၊ မလိုက်လျော နိုင်မှုတို့ကြောင့် အဆင်မပြေဖြစ်ရသော အိမ်ထောင်ရေး ဘဝတခုကို တင်ပြထားသည်။
ဆုရရှိမှု ဤဝတ္ထုတွင် ဘဝလေ့လာမှု၊ ဘဝအမြင်ရှိမှုတို့ကို ရသပေါ်အောင် သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားနိုင်သဖြင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်အတွက် စာပေဗိမာန် ဝတ္ထုရှည်ဆု ကို ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံခြားဘာသာသို့ပြန်ဆို ထုတ်ဝေမှု တရုတ် မုန်း၍မဟူ ဝတ္ထုကို ပီကင်းတက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်းဌာနမှူး ၁၉၈၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဘူရီဟန် (Bu Shi Hen) အမည်ဖြင့် တရုတ် ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမှာစာတွင် အနောက်တိုင်းကို အထင်ကြီးချင်တာတွေ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုနိမ့်ကျတယ်လို့ထင်တဲ့လူငယ် တွေအတွက် သတိပေးတဲ့ခေါင်းလောင်းသံ ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးပါသည်။
အင်္ဂလိပ် ၁၉၉၁ ခုတွင်မူ အမေရိကန်၊ အိုဟိုင်းအိုးတက္ကသိုလ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေ့လာရေး ဌာနမှ Not out of Hate အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး အမှာစာရေးသူ မစ္စက်အင်နာဂျေအားလော့ (Mrs Anna Jone Allot) (မြန်မာအမည် ခင်ခင်ချော) က မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ ကဏ္ဍနှင့် မြန်မာစာပေ လေ့လာသူများ အတွက် အနောက်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ပဋိပက္ခ အသွင်ကို ထင်ရှား ထူးခြားစွာ ဖော်ပြနိုင်သော ဝတ္ထု ဟု သုံးသပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သို့ ပြန်ဆိုသူမှာ ‘မာဂရက် အောင်သွင်’ ဖြစ်ပြီး သမိုင်းဌာန တွဲဖက် ပါမောက္ခ ဝီလျံဖရက်ဒရစ် (William H.FrederiK) က တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ပြင်သစ် မုန်း၍မဟူ ဝတ္ထုကိုပင် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ပါမောက္ခ Jean Claude Auge နှင့် ဒေါက်တာခင်လေးမြင့် (ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေး၏သမီး) တို့က ပြင်သစ်ဘာသာပြန်ဆိုကာ အာရှိစာပေဌာန (မြန်မာစာ)၏ L’Harmatan စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရုရှား ရုရှား ဘာသာသို့ V.D.Mazo က ပြန်ဆို၍ သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဥဇဘက် ဥဇဘက်နိုင်ငံကလည်း ဥဇဘက်ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အခြားကြည့်ရန် သူမ ကိုးကား Category:မြန်မာ စာအုပ်များ Category:မြန်မာ ဝတ္ထုစာအုပ်များ။
ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ အခြား ထင်ရှားသော ဝတ္ထုမှာ သူမ ဖြစ်သည်။
ဤဝတ္ထုကို စက္ကူရှားပါးသော ဂျပန်ခေတ် အတွင်းက ပထမအကြိမ်အဖြစ် အုပ်ရေတစ်ထောင် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရသည်။
ယင်းဝတ္ထုနှင့်ပတ်သက်၍ ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်း (၁၉၅၇) အတွက် အမှာစာရေးသားရာတွင် ဤဝတ္ထုကို စာရေးသူက "လက်တည့်စမ်းရေးကျင့်ခဲ့သောဝတ္ထု" ဟု ဆိုထားသည်။
"သူမ" ဝတ္ထုသည် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။
ဆရာမကြီး ဂျာနယ်ကျော်မမလေးသည် ဂျပန်ခေတ်က သခင်သန်းထွန်း (နောင်ဗကပဥက္ကဋ္ဌ ထောင်တွင်းကျဆုံး) နှင့် အိမ်ချင်းကပ်နေခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သခင်သန်းထွန်းသည် လူပျိုဖြစ်သည်။
အဖော်တစ်စုနှင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း တရုန်းရုန်းနေကြသည်။
ဂျာနယ်ကျော်မမလေးက သခင်သန်းထွန်းအိမ်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံပေးခဲ့ရသည်။
စည်းကမ်းကလနားများ သတ်မှတ်ပေးခဲ့ရသည်။
“အမျိုးသမီးများနှင့်ပတ်သက်၍ အိမ်မှုလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော အသိဉာဏ်ကျယ်ပြန့်လာစေသည့် ဝတ္ထုကြောင်းကိုရေးရန် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း တွေးခေါ်ရာတွင် သခင်သန်းထွန်း၏အိမ်ကြီးကိုပြေးမြင်လိုက်ကာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းအစရသွားလေ၏” ဟု ‘သူမ’ ဝတ္ထု ဒုတိယအကြိမ်ထုတ်ဝေခြင်းအမှာစာတွင် စာရေးသူကဝန်ခံထားသည်။
‘သူမ’ သည် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည့်အလျောက် ဖတ်၍ကောင်းသည်။
လူကြိုက်များသည်။
ရုပ်ရှင်ရိုက်လိုကြသည်။
ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဒုတိယရိုက်နှိပ်ခြင်းတွင်ပင် စာရေးသူက … “ဤဝတ္ထုကို ယခု (၁၉၅၇) ပြန်ဖတ်ကြည့်ရာတွင် စိတ်ကူးဉာဏ်ကွန့်ထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုဟု မြင်နေမိသည်။
စာပေနှင့်ဘဝ ပေါင်းစပ်ကာ သရုပ်ဖော်စာပေမျိုးကိုရေးရန် အားသန်ရှေးရှုနေခိုက် ဝတ္ထုရေးစ လွန်ခဲ့သောဆယ့်နှစ်နှစ်ကရေးခဲ့သောဝတ္ထုကို ရှုမဝက နားပူလွန်းသဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ဖို့ရန် ဖြည့်စွက်ရေးပေးရခြင်းဖြစ်ပါ၏” ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။
အခြားကြည့်ရန် မုန်း၍မဟူ ကိုးကား Category:မြန်မာ ဝတ္ထုစာအုပ်များ Category:မြန်မာဘာသာစကား စာအုပ်များ။
ဘုရင် အဗူ ဇဖား ဆီရာဂျာဒင် မိုဟာမက် ဗဟာဒူး ရှား ဇဖား ခေါ် His Royal Highness Abu Zafar Sirajuddin Muhammad Bahadur Shah Zafar (), သည် ( ဗဟာဒူးရှား Bahadur Shah သို့ ဗဟာဒူးရှား၂ Bahadur Shah II ) () ဟု လည်း လူသိများသော အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ၏ တီမူရစ် မင်းဆက် မှ နောက်ဆုံး မဂို ဘုရင် ဖြစ်သည်။
အက္ကဘာ ရှား ၂ ဘုရင်၏ သားဖြစ်သည်။
၁၈၃၇ စက်တင်ဘာ ၂၈ တွင် ခမည်းတော် ဘုရင်ကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် ရှား ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Zafar - Name Meaning, What does Zafar mean? ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့က နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီး ပုန်ကန်မှုများ မဖြစ်ပွားစေရန် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သော သီပေါမင်း ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ရတနာဂီရိ သို့ပို့ဆောင်ခဲ့သလို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ နောက်ဆုံးမင်း ဖြစ်သော ရှားဘုရင်ကိုလည်း ရန်ကုန်မြို့သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ဘုရင်မဖြစ်မီ အက္ကဘာ ရှား ၂ သည် ပြိုကွဲနေသော အင်ပါယာ ကြီးကို ၁၈၀၆ နှင့် ၁၈၃၇ အတွင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ က လည်း သူတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ နယ်ပယ်များတွင် သုံးစွဲနေသော ငွေကြေးများ မှ ဘုရင့်နာမတော် ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
ဘုရင်ကြီး အက္ကဘာ ရှားသည် ဗဟာဒူး ရှား ဇဗား ကို နန်းဆက် ဆက်ခံရန် ရွေးချယ်ထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
အက္ကဘာရှား ကို မမ်တဇ် ဘီဂမ် ဟုခေါ်သော မိဖုရား တစ်ပါး က သူ၏ သားတော် မီဇ ဂျဟန်ဂျာ ကို နန်းမွေ ဆက်ခံရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
အက္ကဘာ ရှား က လည်း ထို တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံနိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရင်အဖြစ်သို့ The Emperor Bahadur Shah II Enthroned ဗဟာဒူး ရှား ဇဗား သည် ဒေလီ ရှိ ခံတပ်နီ နန်းတော် အပြင်မျှသာ အာဏာသက်ရောက်သော မဂို အင်ပါယာ ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ တို့ က ၁၉ ရာစု အိန္ဒိယ ၏ နိုင်ငံရေး နှင့် စစ်ရေး ကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက် ခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ နယ်ပယ် ၏ အပြင်ဘက်တွင်မူ တိုင်းနိုင်ငံငယ်များ အုပ်ချုပ်ခံနယ် များ အဖြစ် အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ကွဲထွက်ခဲ့သည်။
ဒေလီရှိ ဘုရင်ကြီး ကို ဗြိတိသျှ တို့ က အချို့ အခွန်ကောက်ခံခွင့်၊ စစ်တပ်အနည်းငယ် ထားရှိခွင့် စသော အခွင့်အရေး တချို့နှင့် လေးစားမှု အနည်းငယ် ပေးခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုသို့ စစ်တပ်ထားရှိခွင့် သည် အိန္ဒိယ ကို မည်သို့မျှ စိုးမိုးနိုင်စွမ်း မရှိစေရန် လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဗဟာဒူးရှား ၂ ကိုယ်တိုင် ကလည်း မည်သည့် တိုင်းရေးပြည်ရာ ကို လည်းကောင်း၊ တော်ဝင် ဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက် ကို လည်းကောင်း စိတ်ဝင်စားမှု မရှိခဲ့ပေ။
စီပွိုင်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှု အပြီးတွင်မှု ဗြိတိသျှ တို့ က ဘုရင်အား ဒေလီမှ ပြည်ပသို့ ပို့ဆောင်လိုက်သည်။
ထိုအကြောင်း ကို ဝီလျှံ ဒယ်ရမ်ပယ် ရေးသော နောက်ဆုံးမဂိုဘုရင် အကြောင်း တွင် သေချာဖော်ပြခဲ့သည်။
ဗဟာဒူး ရှား ဇဗား ကို အူရဒူ ကဗျာဆရာ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
ကဇယ်(ghazal) ဟု ခေါ်သော အူရဒူ ကဗျာများ အမြောက်အမြား ကို ရေးသားခဲ့သည်။
၎င်း၏ လက်ရာအချို့သည် ၁၈၅၇ အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု အတွင်း ပျက်စီးပျောက်ဆုံး သွားသော်လည်း အများစုမှာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
အများစု ကို နောက်ပိုင်း တွင် ကူလီယက် အီ ဇဗား အဖြစ် စုပေါင်း၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၎င်း၏နန်းတော် သည် ဂါလစ်၊ နာဝပ် မီဇာ ခန်း ဒါ့၊ မူနင် နှင့် ဇက် တို့ကဲ့သို့သော အူရဒူ ကဗျာအကျော်အမော် များ စုဝေးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပါးစပ်ရာဇဝင် အရ သူပြောခဲ့သည်မှာ ၁၈၅၇ အဖြစ်အပျက် right|200px|200px|right|Bahadur Shah Zafar in 1858, just after his show trial in Delhi and before his departure for exile in Rangoon. This is possibly the only photograph ever taken of a Mughal emperor. ဘုရင် ဗဟာဒူး ရှား သည် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၈၅၇ တွင် ဖြစ်ခဲ့သော အိန္ဒိယ ပုန်ကန်မှုကြီး ပြန့်နှံ့လာမှုကြောင့်၊ စီပွိုင်းတပ်ရင်း သည် ဒေလီ ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် ပင် အခြားသော အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူ နှင့် မူစလင် ဘုရင် များက ဇဖား ကို အင်ပါယာကြီး၏ ဘုရင် အဖြစ် သတ်မှတ် ခဲ့ကြသည်။
The Sunday Tribune - Spectrum ဇဖားသည် တော်ဝင်မျိုးဆက်များ ၏ နောက်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သည့် အလျောက် ဗြိတိသျှတို့က စိုးရိမ်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ အခြေခိုင်လာသောအခါ ဇဖားသည် ဟူမရန်းအုတ်ဂူတွင် ပုန်းခိုနေခဲ့သည်။
၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၈၅၇ တွင် ဝီလျှံ စတီဖင် ရိင်ကန် ဟော့ဆန် ဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှစစ်တပ် က သင်္ချိုင်းကို ဝိုင်း၍ လက်နက်ချခိုင်းခဲ့သည်။
ဟော့ဆန် က နောက်တနေ့တွင် သားတော် မီဇ မူဂယ်၊ မီဇ ခိုင်ဇာ ဆူလ်တန် နှင့် မြေးတော် မီဇ အဗ္ဗူ ဘာခ့် တို့ကို ဒေလီတံခါး အနီးရှိ ခူးနီ ဒါဝါဇ တွင် သတ်ဖြတ်စေခဲ့သည်။
left|ဗဟာဒူးရှား ၏ အုတ်ဂူတော် ထိုသတင်းကို ကြားရသောအခါ ရှားဘုရင် သည် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိတ်လန့်နေခဲ့သည်။
သို့သော် မိဘုရား ဇီးနတ် မဟယ် က မူ သူ၏သား မှာ ရှားဘုရင်အား ဆက်ခံသူ ဖြစ်လာသဖြင့် ကျေနပ်နေခဲ့သည်။
မေဂျာ ဝီလျှံ စတီဖင် ရိဒ် ဟော့ဆန် က နောရပ်ဇ် ခေါ် အီရန် နှစ်သစ်ကူး လက်ဆောင် အဖြစ် ဘုရင့်သားတော် တစ်ဦး၏ ခေါင်းကို ဆက်သသော အခါတွင် နောက်ပိုင်း ပြောစမှတ် လောက်အောင် ထူးခြားစွာ ပင် ငြိမ်သက်ချုပ်တည်း နေနိုင်ခဲ့သည်။
[Page 24 The eighth section of the series on the mutiny of Delhi, Published for the second time in 1922 by Ibne Arbi] တော်ဝင် မိသားစု အများအပြား ကို ဗြိတိသျှတို့က သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ကျန်သူများကို လည်း ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း၊ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်း တို့ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စစ်ဆေးမှုများ ပြီးဆုံးသောအခါ၊ ရှားဘုရင် ကို မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ သို့ ၁၈၅၈ တွင် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ရှားဘုရင် နှင့် အတူ မိဘုရား ဇီးနတ် မဟယ် နှင့် အခြား ကျန်ရစ်သူ မိသားစုဝင်များ ကိုပါ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ အိန္ဒိယ တွင် နှစ်သုံးရာ သက်တမ်းရှိ မဂိုမင်းဆက် အုပ်စိုးမှု အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။
ရှားဘုရင် သည် ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၆၂ တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံ ဘုရားအနီးတွင် မြှပ်နှံခဲ့သည်။
မိဖုရား ဇီးနတ် မဟယ် သည်လည်း ၁၈၈၆ တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဘိုးလောင်းတော် ဘေးလောင်းတော်များနှင့် ယှဉ်တူ မြှုပ်နှံချင်သော သူ၏ ဆန္ဒအတိုင်း မရောလီ ရှိ ကွက်ဘတ်ဒင် ဘဒ်သီယာ ကာကီ ၏ သင်္ချိုင်းဗလီနှင့် ဘေးယှဉ်လျှက် အုတ်ဂူလွတ် တစ်လုံးပေါ်တွင် ၎င်း၏ နာမတော် ရေးထိုးထားရှိသည်။
ဂုဏ်ပြုမှုများ အိန္ဒိယ ၁၉၅၉ တွင် အိန္ဒိယ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗဟာဒူးရှား ဇဖား အကယ်ဒမီ ကို ရှားဘုရင် အား ဗြိတိသျှတို့အား ဦးဆုံး အကြီးအကျယ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သူ အဖြစ် ဂုဏ်ပြုကာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
နယူးဒေလီ၊ လာဟိုး၊ ဗာရာဏသီ နှင့် အခြားမြို့များ တွင် လမ်းများ ကို သူ့နာမည် ပေးထားခဲ့သည်။
ဗာရာဏသီ တွင် ရုပ်တု ဆောက်ကာ ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဒါကာ ရှိ ဝိတိုရိယ ပန်းခြံ ကို ဗဟာဒူး ရှား ဇဖား ပန်းခြံ အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ပါကစ္စတန် ရှိ မြို့များ လမ်းများ နှင့် ဆိုင်များ တွင်လည်း ဘုရင်ကြီး ၏ နာမည် ကို ထည့်သွင်းကာ ဂုဏ်ပြုထားကြသည်။
မြန်မာ အိန္ဒိယဘုရင် ဇဖားရှား၏ ဂူဗိမာန်ကို ဇဖာရ်ရှားလမ်း (ယခု ဇီဝကလမ်း)၌ တွေ့နိုင်သည်။
မိသားစုများ 150px|thumb|Begum Zeenat Mahal, wife of Bahadur Shah Zafar ဗဟာဒူး ရှား ဇဖား တွင် မိဖုရား လေးပါး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ − Begum Ashraf Mahal Begum Akhtar Mahal Begum Zeenat Mahal Begum Taj Mahal left|Sons of Bahadur Shah. On the left is Jawan Bakht, and on the right is the Mirza Shah Abbas. တရားဝင် သားတော်များမှာ − Mirza Dara Bakht Miran Shah Mirza Shah Rukh Mirza Fath-ul-Mulk Bahadur (alias Mirza Fakhru) Mirza Mughal Mirza Khazr Sultan Jawan Bakht Mirza Quaish Mirza Shah Abbas တရားဝင် သမီးတော်များမှာ − Rabeya Begum Begum Fatima Sultan Kulsum Zamani Begum Raunaq Zamani Begum (မြေးတော်ဖြစ်နိုင်) သားတော်နှင့် သမီးတော် အများစု မှာ ၁၈၅၇ ပုန်ကန်မှု အတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြသည်။
အခြားကြည့်ရန် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော မင်းတုန်းမင်း ဘဝတူ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံ သီပေါမင်း ကိုးကား Portrait of Bahadur Shah in 1840s The Delhi Book of Thomas Metcalfe ပြင်ပလင့်ခ်များ Bahadur Shah Zafar at Kavita Kosh (Hindi) BBC Report on Bahadur Shah's possible descendants in Hyderabad An article on Bahadur Shah's descendants in Delhi and Hyderabad Another article on Bahadur Shah's descendants in Hyderabad An article on Bahadur Shah's descendants in Kolkata Forgotten Empress: Sultana Beghum sells tea in Kolkata Extracts from a book on Bahadur Shah Zafar, with details of exile and family Links to further websites on Bahadur Shah Zafar Poetry on urdupoetry.com Extract of talk by Zafar's biographer William Dalrymple (British Library) Kalaam e Zafar - Select verses in Hindi —Loharu Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ။
200px| ဘရပ်ဆဲလ်မြို့။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံမြို့တော်ဖြစ်သော ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် အလှပဆုံးသောမြို့ကြီးတမြို့ ဖြစ်သည်။
ဥရောပတိုက်၏ မြစ်ကြီးတမြစ်ဖြစ်သော စကဲ့မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် ဆင်းမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
ဤသည်ပင်လျှင် များသောအားဖြင့် မြစ်ကြီးများပေါ်တွင်သာ တည်ရှိတတ်သော အခြားဥရောပမြို့ကြီးများနှင့် မတူသည့် ထူးခြားချက်တရပ်ဖြစ်သည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာအတွက်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးရာအတွက်လည်းကောင်း အချက်အချာကျသော မြို့ကြီးလည်းဖြစ်၏။
ခေတ်မီသော အဆောက်အအုံများ၊ သပ်ယပ်လှပသော ပန်းမာလ်ဥယျာဉ်များ၊ ကျယ်ဝန်းသော လမ်းမကြီးများဖြင့် သာယာတင့်တယ်သကဲ့သို့ ရှေးခေတ်အဆောက်အအုံကြီးများဖြင့် ထယ်ဝါခန့်ညားသော မြို့ကြီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ကို အောက်ပိုင်းနှင့် အထက်ပိုင်းဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
အောက်ပိုင်းသည် ရှေးကမြို့ရိုးခံတပ်နှင့် မြို့တမြို့ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ခေတ်ကုန်သွယ်မှုနှင့် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စည်ကား သိုက်မြိုက်လှသော မြို့ပိုင်းဖြစ်သည်။
ယင်းအောက်ပိုင်းတွင် အများအားဖြင့် ဖလင်းမစ်ဘာသာစကားကို ပြောကြား၍ ရှေးဓလေ့ထုံးစံများကို ယခုတိုင်လိုက်နာကျင့်သုံးလျက်ပင် ရှိကြသေးသည်။
ဂရန်ဒီပလေ့အမည်ရှိ ထိုမြို့ပိုင်းမှ ရပ်ကွက်သည် ရှေးကထင်ရှားခဲ့သော ဈေးနေရာဖြစ်သည်။
ယင်းရပ်ကွက်ကို မျက်နှာမူလျက်ရှိသော အဆောက်အအုံများမှာ အကောင်းဆုံး ဂေါ့သပုံစံများတွင် ပါဝင်ကြ၍ အချို့သည် ၁၅ရာစု လက်ရာများဖြစ်ကြသည်။
ယင်းအဆောက်အုံများတွင် လက်ရာကောင်းလှသော ရုပ်လုံးရုပ်တုများဖြင့် မွမ်းမံထား၍ ရွှေများချထားသည်။
အထင်ရှားဆုံးအဆောက်အအုံကြီးမှာ မြို့တော်ခန်းမကြီးဖြစ်၍ ယင်း၏ ပြဿဒ်အထွတ်တွင် စိန့်မိုက်ကယ်ရုပ်တု ရှိသည်။
စိန့်မိုက်ကယ်သည် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့တော်ကြီးကို စောင့်ရှောက်နေသောသူတော်စင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
မြို့အထက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို အများအားဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ခန့်က ဒျူဘွဲ့ရ ဗရာဗန်မြို့စားကြီးများသည် ယင်းတို့၏ ရဲတိုက်များကို ထိုအပိုင်းတွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်မှစ၍ အထက်ပိုင်းသည် မင်းစိုးရာဇာ အထက်တန်းစားများ နေထိုင်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်သည်လည်းကောင်း၊ ပါလီမန်အဆောက်အအုံကြီးသည်လည်းကောင်း လူကုံတန်များ၏ ခမ်းနားလှပသော နေအိမ်တိုက်တာများသည်လည်းကောင်း မြို့အထက်ပိုင်းတွင်ပင် တည်ရှိကြသည်။
မြို့အထက်ပိုင်းသည် လမ်းမကြီးများဖြင့် သာယာလှပ၍ အကောင်းဆုံးသော ဟိုတယ်ကြီးများလည်း တည်ရှိ၏။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် မြောက်ပင်လယ်မှ မိုင် ၅၀ကွာဝေး၍ တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ အလယ်တွင် တည်ရှိ၍ နိုင်ငံတွင်းရှိအခြားသော မြို့ကြီးများနှင့် ကွန်ခြာသဖွယ်ယှက်သန်းနေသော မီးရထားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဥရောပတိုက် အခြားမြို့ကြီးများနှင့် လေကြောင်းခရီး အဆက်အသွယ်များလည်းရှိသည်။
ဆင်ခြေဖုံးဒေသများအပါအဝင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁,၀၈၉,၅၃၈ (၂၀၁၀ ခုနှစ်) ခန့် ဖြစ်သည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် အလွန်တရာ နုနယ်လှသောဇာများအတွက် ကျော်ကြားသည်။
ဇာတ်နိပါတ်ခင်း ရုပ်စုံများ ဖော်ရက်ထားသော တင်းတိမ်ကန့်လန့်ကာများ၊ အဆင်အသွေးလှပသော ကော်ဇောများလည်း ဘရပ်ဆဲလ်မြို့မှ ထွက်သည်။
အခြားအရေးပါသော စက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ချည်ထည်၊ သိုးမွေးထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
သတ္တုသွန်းအလုပ်ရုံများ၊ အရက်ချက်စက်ရုံများနှင့် သကြားစက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်၊ သိပ္ပံပညာရပ်နှင့် အနုပညာထွန်းကားသော မြို့ကြီးဖြစ်၍ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ကြီးများနှင့် အသင်းအဖွဲ့ကြီးများလည်း ရှိသည်။
အနုပညာ ပြခန်းဆောင်များတွင် ဖလန်းဒါးအနုပညာလက်ရာကောင်း လက်ရာမွန်များ အများအပြားရှိလေသည်။
ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ကို ဘီစီ ၆ ရာစုခန့်က စ၍ တည်ခဲ့သည်။
မူလက ဆင်းမြစ်ထဲရှိ ကျွန်းကလေးတကျွန်းပေါ်မှ စိမ့်စမ်းထူပြောသော ရွာကလေးတရွာမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆယ်ရာစုနှစ်ထဲတွင် အရောင်းအဝယ်စည်ကားသော မြို့ကလေးတမြို့ ဖြစ်လာပြီးလျှင် ဥရောပအလယ်ခေတ်တွင် အရေးပါသော ကုန်သွယ်မှု အချက်အချာမြို့ကြီး တမြို့ဖြစ်လာသည်။
စပိန်၊ ဩစတြီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ဟော်လန်တို့၏ စိုးမိုးမှုအောက်တွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ခန့်နေခဲ့ရပြီးနောက် ဘယ်လ်ဂျီယမ်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့တွင်း၌ပင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တပ်များသည် စစ်ပြေငြိမ်းသည့်တိုင်အောင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။
သို့သော် ဖျက်ဆီးခြင်းမပြုခဲ့ပေ။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကလည်း ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားခြင်းခံရသည်မှာ ၁၉၄၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှတပ်များက ပြန်၍သိမ်းပိုက်သည့်တိုင်အောင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် တရားမျှတမှုနန်းတော်မည်သော အဆောက်အအုံကြီးကို အနည်းငယ်ဗုံးထိပျက်စီးသည်မှတပါး ထိုစစ်ကြီးအတွင်း၌လည်း ဘရပ်ဆဲလ်မြို့သည် အထိအခိုက် အပျက်အစီးမရှိခဲ့ချေ။
ကိုးကား = မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇) Category:ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ကွန်ဖြူးရှပ် နီတိ (တရုတ် 論語 လွန်ယွီ) သည် တရုတ် အတွေးအခေါ် ပညာရှင် ကွန်ဖြူးရှပ်နှင့် တပည့်များ ဆွေးနွေးပြောကြားခဲ့သည့် စကားများ၊ လမ်းညွှန်ချက်များ၊ အတွေးအခေါ်များကို စုစည်းထားသည့် ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။
ကွန်ဖြူးရှပ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ၏ နောက်လိုက် တပည့်များက ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ စာပေ၊ ဒဿနိက၊ ကျင့်ဝတ်ကျင့်စဉ် စသည်ဖြင့် ကဏ္ဍပေါင်းစုံပါဝင်သည်။
ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ လေ့လာသူများအတွက် အရေးပါသော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နှင့် အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများတွင် ယနေ့အထိ လွမ်းမိုးနေဆဲဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်တွင် တွေ့ရှိရသည့် စာမူမှာ ဘီစီ ၂၀၀ ခန့်တွင် ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် အခန်း ၂၀၊ စာလုံး ၁၂၀၀၀ ပါ စာမူဖြစ်သည်။
The British Museum, ကိုးကား Category:ဒဿနိကဗေဒ။
တရုတ်ရာသီခွင် (တရုတ် 生肖) Chinese Zodicသည် ဟန်မင်းဆက် The Han Dynasty (206 BCE – 220 CE) စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး တရုတ် နှင့် အရှေ့အာရှဒေသတွင် အသုံးပြုသည့် ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ်ကဲ့သို့ လ တမျိုးတည်းကို လည်းကောင်း ၊ ခရစ်သက္ကရာဇ်ကဲ့သို့ နေတမျိုးတည်းကို လည်းကောင်း တွက်ချက်သည့် ပြက္ခဒိန်အမျိုးအစားမဟုတ်ပဲ၊ 'နေ နှင့် လ နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် တွက်ချက်သည့် ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သည်။
တရုတ်ရာသီခွင်စက်ဝန်း တပတ်သည် ရာသီခွင် (၅)မျိုဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး နှစ် (၆၀)ကြာမြင့်သည်။
ရာသီခွင် အမျိုးအစားမှာ - သစ် Wood မြေ (ပထဝီ) Earth မီး (တေဇော) Fire ရေ (အာပေါ) Water သတ္တု (ဝါယော)Metal တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရာသီခွင်တပတ်သည် (၁၂)နှစ်ဖြစ်ပြီး ကြွက် နှစ်မှစ၍ ဝက်နှစ်ထိဟူ၍ တိရစ္ဆာန် (၁၂) ကောင်ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်- ထို တိရစ္ဆာန် (၁၂) Chinese Zodiac Sign မှာ - ကြွက် Rat နွား Ox ကျား Tiger ယုန် Rabbit နဂါး Dragon မြွေ Snake မြင်း Horse ဆိတ် Sheep မျောက် Monkey ကြက် Rooster ခွေး Dog ဝက် Boar/Pig'' တို့ဖြစ်ကြသည်။
သာတူညီမျှ အမျိုးသမီးဝါဒ left|နိုင်ငံတကာ အမျိုးသမီးများနေ့အတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဒါကာမြို့တွင် စုဝေးချီတက်နေကြစဉ် မတ်လ ၈၊ ၂၀၀၅ thumb သာတူညီမျှ အမျိုးသမီးဝါဒ(feminism) ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီတို့၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် သာတူညီမျှ ရပိုင်ခွင့် နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွင့်ဆိုခြင်း၊ ဖော်ထုတ်ခြင်း နှင့် ကာကွယ်ခြင်းတို့ အတွက် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်သော လှုပ်ရှားမှုများကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုဝါဒသည် အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး ဖော်ထုတ်သူများ၏ သဘောတရားနှင့် အချို့နေရာများတွင် တူညီနေသည်။
သာတူညီမျှ အမျိုးသမီး ဝါဒမှာ အမျိုးသမီးတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များကို ဦးတည်ချက်ထား လုပ်ဆောင်ကြသည်။
အချို့သော သာတူညီမျှ အမျိုးသမီးဝါဒီများမှာ ကျား/မ သာတူညီမျှ ဖြစ်ရေး ကို ဦးတည်ကြသဖြင့် ယောက်ျားတို့အတွက် သာတူညီမျှ အခွင့်အရေးရရှိခြင်းသည်လည်း ထိုဝါဒ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆွေးနွေးငြင်းဆိုကြသည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော လိင်ခွဲခြား ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အမျိုးသား အမျိုးသမီး ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းတို့သည်လည်း ယောက်ျားထုကို အကျိုးယုတ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
၁၉၆၀ပြည့်နှစ်များတွင် အမျိုးသမီးစာရေးဆရာတစုမှ စတင်လှုံ့ဆော်ခဲ့သော “မ”ဝါဒအတွေးအခေါ်သည် ၁၉၇၀ပြည့်နှစ်များတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အမျိုးသမီးရေးရာလှုပ်ရှားမှုများဖြစ်လာခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးအရသက်ရောက်မှုများရှိလာခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးစာရေးဆရာများက ထောက်ပြကြသည်မှာ အမျိုးသမီးများသည် လုပ်ငန်းခွင်များ၌ အမျိုးသားများလောက် လုပ်အားခများမရရှိပဲ ရာထူးတက်လျှင်လည်း အမျိုးသားများကသာတက်ပြီး အမျိုးသမီးများမှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာများပါ စော်ကားမှုများခံနေရပြီး ချေးငွေများနှင့် အာမခံများလျှောက်ထားရာတွင်ပါ ငြင်းပယ်ခံနေရပြီး အမျိုးသားများနှင့် ယှဉ်လျှင် ဒုတိယတန်းစားနိုင်ငံသားအဆင့်သာရှိသည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။
အဓိကပြဿနာမှာ ဇီဝဗေဒအရကွဲပြားမှုအရ ခွဲခြားခံရမှုထက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံယူမှု အပိုင်းပြဿနာသာဖြစ်ပြီး အစဉ်အလာအရ ယောက်ျားလေးဟူသည်မှာ ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်းပြီး လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သောစရိုက်ရှိရမည် တုံးတိုက်တိုက် ကျားကိုက်ကိုက်ရှိကာ “ယောက်ျားဆန်” ရမည်ဟူ၍ ဝိုင်းဝန်းသတ်မှတ်ကြပြီး မိန်းကလေးမှာမူ နူးညံ့သိမ်မွေ့ကာ၊မိမိကိုယ်ကိုယ်ပင်မသေချာဖြစ်နေပြီး နွဲ့နွဲ့နှောင်းနှောင်းရှိသော “မိန်းမဆန်” ရမည်ဟူ၍ သတ်မှတ်ကြခြင်းသည်သာဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
ထိုကဲ့သို့ကျားသတ္တဝါများကြီးစိုးသောလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ဤသို့ဖိအားပေးကာ ကျားစိတ်ဓာတ်၊မ စိတ်ဓာတ်ဟူ၍ ခွဲခြားသွပ်သွင်းခံရ၍သာ မိန်းမများမစွမ်းသာဟု အထင်ခံနေရခြင်းဖြစ်ပြီး ဤအခြေအနေနှင့် အတွေးအခေါ်တို့သွပ်သွင်းပုံကို မျိုးဆက်သစ်များတွင် ပုံစံပြောင်းလိုက်နိုင်ပါက ယောက်ျားလေးများ ပိုမိုသဘောထားပျော့ပျောင်းလာပြီး မိန်းကလေးများကလည်း ရဲရဲတင်းတင်းဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှုတိုးလာမည်ဟု “မ” ဝါဒီများကဆို၏။
ဤသို့“မ”ဝါဒီများ စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် လုပ်ငန်းခွင်များတွင် တဖြည်းဖြည်းယောက်ျားများနှင့် တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိလာပြီး အလုပ်ရှင်များကလည်း အမျိုးသားထက် အမျိုးသမီးကို ခန့်ထားခြင်းများပြုလုပ်လာခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းခွင်စီမန်ခန့်ခွဲမှုရာထူးများတွင်လည်း အမျိုးသမီးများ ထိပ်ပိုင်းနေရာများကိုရရှိလာခဲ့သည်။
မိန်းမများကလုပ်ငန်းခွင်ဝင်ပြီး အမျိုးသားများက အိမ်ရှင်မတာဝန်ယူ၍ ကလေးထိန်းရခြင်းများမှာလည်း အဆန်းမဟုတ်တော့ပဲဖြစ်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်၌လည်း အမျိုးသမီးများက မဲပေးခွင့်ကို အသုံးချ၍ နိုင်ငံရေး၌ လွှမ်းမိုးမှု၊သက်ရောက်မှုများရှိကြောင်းကိုပြလာနိုင်ကြသည်။
ရလဒ်အားဖြင့် မဲဆွယ်သူများကလည်း အမျိုးသမီးမဲများရရှိရေးအတွက် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကိစ္စများကို လျှစ်လျှရှုထား၍မရပဲ ထည့်သွင်းပြောဆိုလာရသည်။
အမေရိကတွင် အစဉ်အလာအားဖြင့် ခေတ်နောက်ပြန်ဆွဲ၍ရှေးဆန်မည်ဟုယူဆရသောအမျိုးသမီးများက သူတို့၏အခွင့်အရေးကို တိုးမပေးပဲကန့်သတ်မည့် ရှေးရိုးစွဲ ရီပတ်ဘလီကန်များထက် ဒီမိုကရက်များကိုမဲပေးကြသည်မှာလည်း နိုင်ငံရေးလောကတွင် အမျိုးသမီးများအရေးပါမှုကိုပြသနေပါသည်။
ဒဿနိကဗေဒ၏ အဓိက ကိုင်းခွဲကဏ္ဍ ၄ ခုအနက် တစ်ခု ဖြစ်သော ယုတ္တိဗေဒ (ခေါ်) အကြောင်း-အကျိုး ဗေဒ (ခေါ်) တွေးစပ်ဗေဒ () ဆိုသည်မှာ - (မည်သည့်အကြောင်း တွေးနေခြင်းဟူသော အသေးစိတ်၊ အဓိပ္ပါယ်အတိအကျတို့ကို အသာထား၍) အကြောင်းသင့် တွေးစစ်မှု (reasoning) တို့ မည်သို့လျှင် မှန်ကန်နေမည်-မှားယွင်းနေမည်ကို အခြေခံနှိုက်လေ့လာခြင်းများ ဖြစ်သည်။