kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ အမြဲစိမ်းသစ်တောအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး၊ လမုတော၊ ကမ်းခြေသစ်တော၊ ဒီရေတောများလည်း ယခုအချိန်ထိရှိနေပြီး ပင်လယ်မြက်ခင်းများသည် အထူးသဖြင့် ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင်ရှိနေသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းအရ ဒီရေတော (၆၃) မျိုး၊ နို့တိုက်သတ္တဝါ (၁၉)မျိုး၊ ငှက်အမျိုးအစားပေါင်း (၂⁠၂၈)မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါ (၁၀)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၁၀)မျိုး၊ ငါး(၄၂)မျိုး၊ ကဏန်း(၄၂)မျိုး၊ ခရုအမျိုးအစား (၅၀)၊ ယောက်သွား ကမာကောင် (၄၁)မျိုး၊ ပင်လယ်မျှော့(၃၅) မျိုး၊ ပင်လယ်ရေညှိ(၇၃)မျိုး၊ အခြားရေနေသတ္တဝါ (၃⁠၃၅) မျိုး နေထိုင် ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ထိုအထဲမှ ငှက်အမျိုးအစား ခုနစ်မျိုးမှာ နိုင်ငံတွင်း အသစ်တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။
လန်ပိကျွန်းသည် အမြဲစိမ်းတော ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ သဲသောင်သစ်တော တစ်ရာခိုင်နှုန်း၊ ဒီရေတော နှစ်ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ရေပြင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လန်ပိကျွန်း၌ အဖိုးတန်သစ်ပင်များနှင့် ရှားပါးရေသတ္တဝါများ မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်မည့်အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရ | The Myanmar Times ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ မိုင်းခွဲ၍ ငါးဖမ်းခြင်းများကြောင့် သန္တာကျောက်တန်းများ ပျက်စီးခြင်းများ၊ သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများ၊ ရေထုညစ်ညမ်းခြင်းများနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၊ သဘာဝနှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းရေးဌာန၏ ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။
ယခုအခါ လန်ပိကျွန်း၌ အဖိုးတန်သစ်ပင်များနှင့် ရှားပါးရေနေသတ္တဝါများ ဆုံးရှုံးမှုများရှိနေပြီး မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရကာ ထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်နေကြောင်း သုတေသနနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကြံပေးပညာရှင် ဒေါက်တာစောမွန်သိမ့်(ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ(၂၀၁၃- )) က ပြောသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ က လန်ပိကျွန်း ၌ ကမ္ဘာမှာရှားပါးပြီး မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်သွားနိုင်မည့် သစ်အမျိုးပေါင်း ၁၇ မျိုးရှိနေသည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်း သိရသည်။
Istituto Oikos နှင့် BANCA (ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း) တို့သည် လန်ပိကျွန်း၏တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း နီးကပ်လျက်ရှိသော ဗိုလ်ချိုကျွန်းပေါ်တွင်ရှိသော မကြုံဂလက်ဆလုံရွာတွင် လေ့လာရေးစခန်းတည်ဆောက်၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
သုတေသနလုပ်ငန်းများ FAO(၁၉၈၃)၊ WCS(၁၉၉၅-၉၆)၊ EcoSwiss(၂၀၀၆-၀၇) စသည့်အဖွဲ့များနှင့် ချိတ်ဆက်၍ လန်ပိကျွန်းအား ကွင်းဆင်းတိုင်းတာခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မြိတ်ကျွန်းစု၏ အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒ စစ်တမ်းကို မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒဌာနများက ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ရေကြောင်းသိပ္ပံဌာန၊ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်နှင့် မြိတ်တက္ကသိုလ်တို့မှာ အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာခြင်းများကို ပြုလုပ်နေကြသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း မျက်မှောက်အခြေအနေတွင် လန်ပိကျွန်းနှင့် အမျိုးဥယျာဉ်နယ်နမိတ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများသည် ခရီးသွားများအတွက် လှည့်ပတ်ရန် မသင့်တော်သေးပေ။
ကျွန်းများပေါ်တွင် ညအိပ်ခွင့်မပြုသေးချေ။
ရွက်လှေများနှင့် လှည့်ပတ်နိုင်ပြီး ရေငုပ်ခြင်းများကို လည်း နေရာအကန့်အသတ်နှင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ရှိသော မြန်မာနှင့်ထိုင်းကုမ္ပဏီများထံမှ ခရီးသွားများအတွက် လှေများ ငှားရန်းနိုင်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရန်ကုန်-ကော့သောင်း လေယာဉ်ဖြင့် (၂)နာရီ ကော့သောင်း-လန်ပိ စက်လှေဖြင့် (၅)နာရီ ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ ဒီရေတော ဂေဟစနစ်၊ ရေပျော်ငှက်များကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ အမြဲစိမ်းတော ဂေဟစနစ်များလေ့လာနိုင်ခြင်း၊ သန္တာကျောက်တန်းများအား လေ့လာသုတေသနပြုနိုင်ခြင်း၊ ဆလုံမျိုးနွယ်များ၏ ယဉ်ကျေးမှုများကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ ငါးမျိုးစိတ်နှင့် ခရုကမာမျိုးစိတ်များ လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ အပျော်တမ်း ပင်လယ်ရေငုပ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် အနားယူအပန်းဖြေနိုင်ခြင်း။
ကိုးကား Report: Myanmar Protected Area (2011) လန်ပိကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန BirdLife International Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ကဏ္ဍ:အာဆီယံအမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များ။
မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ တိုးတက်စေရန်နှင့် ခြောက်သွေ့တော ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၂၅'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၄၇' နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။
စတုရန်းကီလိုမီတာအားဖြင့် ၂၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအား ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် မင်းကုန်တောင်ရှားနှင့် ထင်းကြိုးဝိုင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် ရည်ရွယ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် မင်းစုံတောင် ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ဧရိယာတစ်ခုလုံးတွင် ခြောက်သွေ့တောများဖုံးလွမ်းထားပြီး၊ မြန်မာ့ဒေသမျိုးရင်း(၃)ဖြစ်သော စွေ့ငှက်(White-throated Babbler)၊ နဖားကြူး(Hooded Treepie)၊ မြန်မာဘီလုံး(Burmese Bushlark)တို့အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၇၀)ကျော် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။
ချေ(ဂျီ)၊ ကြောင်ကတိုး၊ ရှဉ့်၊ ကြွက်နှင့် လင်းနို့များလည်း ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။
တွားသွားသတ္တဝါ (၂၆)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၉)မျိုး၊ လိပ်ပြာအမျိုးပေါင်း (၅၀)ကျော်လည်း စစ်ဆေးစာရင်းတွင်ရှိသည်။
အဓိကအားဖြင့် မျိုးတုံးလုနီးပါးဖြစ်နေသော မြန်မာ့ဒေသမျိုးရင်း မြန်မာ့ကြယ်လိပ်များကို တွေ့ရသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ တောမီးများလောင်ကျွမ်းမှုသည် မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောနှင့် ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်ဖြစ်နေသည်။
တခြားပြဿနာတစ်ခုမှာ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်သို့တင်သွင်းရန်(အထူးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ်) ကြယ်လိပ်များဖမ်းဆီးမှုဖြစ်သည်။
ရံဖန်ရံခါတွင် ဒေသခံပြည်သူများက ထင်းရရန်အလိုငှာ ထိန်းသိမ်းထားသောသစ်တောများခုတ်ယူခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်စားကျက်မြေအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းများဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ကယ်လီဖိုးနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီနှင့် ချိတ်ဆက်၍ တွားသွားသတ္တဝါနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါဆိုင်ရာ လေ့လာရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကြည့်ရှု့လေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ ကိုးကား Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး။
မြန်မာဘီလုံး (Mirafra microptera) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ဘီလုံးငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
thumb|Crypsirina cucullata နဖားကြူး (Crypsirina cucullata) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့ နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာများ နည်းပါးလာမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ဦးခေါင်း၊ အမြီးဖျားနှင့် တောင်ပံဖျားတို့ အမည်းရောင်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ကိုယ်လုံး မီးခိုးရောင် ဖြစ်သည်။
ကျက်စားရာဒေသများ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းများတွင် အဓိကတွေ့ရသည်။
အမြင့်ပေ ၉၀၀ အောက်တွင် တွေ့ရပြီး ပဲခူး၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအသင်း အတွဲ(၁)၊ စာစောင်(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၅.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၅၇' စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ခြောက်သွေ့တောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ချေ(ဂျီ)၊ ဒရယ်များ ကျက်စားနေထိုင်လျက်ရှိသည်။
တရားမဝင် ‌ကျောက်တူးလုပ်ငန်းများ ဘေးမဲ့တောအတွင်း အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနက ခွင့်ပြုထား‌သော တရားမဝင်ကျောက်တွင်းများကြောင့် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။
စစ်ကိုင်း မင်းဝံတောင်ရိုးကို ဘယ်သူဖြိုသလဲ၊ စောရန်ပိုင်၊ Eleven Media Group ၊ 3 February 2019 https://news-eleven.com/article/78597 ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ကိုးကား Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး။
ပန်းလောင်နှင့်ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရွာငံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပြဒါးလင်းဂူ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်သည့် ဆင်ရိုင်းများ၊ Gaur ခေါ် ပြောင်များ၊ ကျားသစ်၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ မျောက်မျိုးစိတ်များစွာ၊ ငှက်မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ၎င်းတို့ကျက်စားရာ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘေးမဲ့တောနေရာကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၂၁'၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၃⁠၃၃.၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ ရွက်ကြွေတောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
၂၀⁠၀၃ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုနီးယား သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ ဖွတ်မျိုးစိတ်သစ် (Cyrtodactylus chrysopylos) (၁)မျိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများရှိနေပြီး၊ လူနေဧရိယာတိုးချဲ့ခြင်းများနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းပေါ်ရှိ ကူမဲမြို့မှ ၂၂ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာ ကင်းတားဆည် အနီးတွင် တည်ရှိဖြင့် တနှစ်ပတ်လုံး လာရောက်လှည်ပတ်နိုင်သည်။
အထင်ကရနေရာမှာ ပန်းလောင်တောအတွင်းရှိ ပြဒါးလင်းဂူ (၂)ခု ဖြစ်ပြီး၊ ပြဒါးလင်းဂူ အမှတ်(၁)တွင် လွန်ခဲ့သော ၁၁,၀⁠၀၀ကျော်က နံရံဆေးရေးပန်းချီများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။
နံရံဆေးပန်းချီအများစုဟာ လက်ဝါးပုံ၊ နေပုံ၊ ငါး၊ သမင်၊ ပြောင်၊ နွားအုပ်ပုံ၊ လူအရိုးခေါင်းပုံများဖြစ်ပြီး ဆေးအနီဖြင့် ရေးခြယ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဂူ(၂)ခုလုံး၌ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အရိုးစုများ၊ ကျောက်ခေတ်လူသားရုပ်ကြွင်းများ၊ ရွံစေး မြေထည်များတွေ့ရှိရသည်။
ထို့ကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုမနိမ့်ပါးခဲ့သော ကျောက်ခေတ်လူသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာနိုင်မှာ ဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရန်ကုန်-ဟဲဟိုး လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ ဟဲဟိုး-ရွာငံ ကားဖြင့် (၆၀)မိုင် ရန်ကုန်-မန္တလေး လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ မန္တလေး-ကင်းတားဆည် ကားဖြင့်(၆၀)မိုင် ကင်းတားဆည်-တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော လှေဖြင့်(၃)မိုင် ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ ကျောက်ခေတ်နှောင်းလက်ရာ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ သဘာဝပေါက်ပင်များနှင့် ဆက်စပ်ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ပန်းလောင်မြစ်တစ်လျှောက် ကနူးရွက်လှေလှော်ခြင်း ကိုးကား Report: Myanmar Protected Area (2011) ပန်းလောင်-ပြဒါးလင်းဂူတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:ရှမ်းပြည်နယ်။
ပါစာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေသည် တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
သစ်တောကြိုးဝိုင်းအဖြစ် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်ထိရှိခဲ့ပြီး၊ the Pagoda of Lwan Lin town အနီးတဝိုက်တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် ရှမ်းလူမျိုးဖြစ်သော မိုင်းဖုံ( Maing Fone)ဆရာတော်ဘုရား၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၀၀°၀၀'၊ တာချီလိတ်မြို့နယ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၇.၃ ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝရင်းမြစ်များ သစ်တောဝန်ထမ်းများ၏ ပြောကြားချက်အရ ပသျှူးဝက်ဝံ(နေဝက်ဝံ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်) (Ursus malayanus) ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများက သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအား ထိုးနှက်လျက်ရှိသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ သစ်တောဦးစီးဌာန(ကျိုင်းတုံ) ၏ လက်အောက်တွင်တည်ရှိသည်။
လုံခြုံရေးပြဿနာများကြောင့် စီမံကိန်းများပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း လုံခြုံရေးကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒေသခံများသာ ဘုရားဖူးအနေဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိပြီး၊ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား ဧည့်သည်များသည် တာချီလိတ်မြို့တွင်းထိသာ အထူးဗီဇာဖြင့် ခွင့်ပြုသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်မှာတဆင့် သို့တည်းမဟုတ် ရန်ကုန်မြို့မှ တဆင့် လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။
ကိုးကား Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:ရှမ်းပြည်နယ်။
သီရိခေတ် (; ; ; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင့်မယ်တော် ဖြစ်သည်။
နတ်ရွာစံဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလ်အဒုလျဒေက်ျ ၏ မိဖုရားဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင် ဝချိလာလောင်ကွန်း၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။
ဘုရင်ဘူမိ​ဗလ် နှင့် ပဲရစ်မြို့တွင် ​တွေ့ခဲ့သည်။
ဘုရင်ဘူမိဗလ် ဘိသိက်မသွန်းမီ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
သူသည် ဘူမိ​ဘောဘုရင် သာသနာ့​ဘောင်အတွင်း ​ခေတ္တဝင်​ရောက်​နေစဉ် ၁၉၅၆ခုနှစ်က ဘုရင်ခံအဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘုရင်ဘူမိဗလ် နှင့် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်တို့တွင် သားတစ်​ယောက်နှင့် သမီးသုံး​ယောက်ရှိကြသည်။
ဘုရင်ဘူမိ​ဗလ်မှာ ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်သည့်အ​လျောက် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်မှာလည်း ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံး မိဖုရား​ခေါင်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၂၁ရက်​နေ့တွင် ​လေဖြတ်​ရောဂါခံစားရပြီး လူထုမြင်ကွင်းမှ ​ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။
အ​စောပိုင်းဘဝနှင့် မိသားစု သူ့ကို ၁၉၃၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်​နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိခင်ဖက်မှ အဘိုးဖြစ်သူ၏အိမ်တွင် ​မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် နက္ခတြ မင်္ဂလ၏ တတိယ​မြောက်က​လေးဖြစ်ကာ သမီးအကြီးဖြစ်သည်။
ပြဇာဓိပကဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ရမ်ဘိုင်ဘာနီမှ "သီရိ​ခေတ်"ဟုအမည်​ပေးခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ကီတိယကရ၏ ကြီးမြတ်ခြင်းဟုရသည်။
https://www.silpa-mag.com/club/art-and-culture/article_19343 သူ့တွင် အစ်ကို (၂) ​ယောက်နှင့် ညီမ (၁) ​ယောက်၊ ​မွေးချင်း (၃) ​ယောက်ရှိသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ ထိုင်းသံရုံးတွင် အတွင်းဝန်ဖြစ်စဉ်ကပင် သူသည် ငယ်စဉ်ကပင် မိခင်ဖက်မှ အဘိုးအဘွားများနှင့်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
(၃) လအကြာတွင် မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဖခင်​နောက်လိုက်သွားသည်။
တစ်နှစ်အကြာတွင် မိဘများသည် ထိုင်းသို့ပြန်လာကြသည်။
https://campus.campus-star.com/variety/52926.html ပညာ​ရေး thumb|နယ်ယာလန်တွင်​တွေ့ရစဉ် အသက်​လေးနှစ်အရွယ်တွင် ရာဂျီနီ​ကျောင်းတွင် မူကြိုစတက်ခဲ့ပြီး မူလတန်းအထိသင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ပစိဖိတ်စစ်ပွဲဖြစ်ပွား​နေသည်။
ဘန်​ကောက်တွင် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဗုံးထိခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ရထားလမ်းများဖြစ်ရာ သွား​ရေးလာ​ရေး မလုံခြုံ​တော့​ပေ။
ထို့​ကြောင့် ​နေထိုင်ရာနန်း​တော်အနီးရှိ ​ကျောင်းသို့​ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၄၆ခုနှစ်၊ စစ်ပြီးခါနီးတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဗြိတိန်သို့​ပြောင်းရာ မိသားစုကိုပါ​ခေါ်သွားခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သီရိ​ခေတ်မှာ အသက်၁၃နှစ်သာရှိ​သေးသည်။
အင်္ဂလန်တွင် စန္ဒယားတီးစသင်ခဲ့သည်။
ဖခင်မှာ သံတမန်ဖြစ်၍ ပြင်သစ်နှင့် ဒိန်းမတ်ကိုပါ ​ပြောင်းရရာ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်စကားကိုလည်း ကျွမ်းကျင်လာသည်။
ပြင်သစ်တွင်​နေထိုင်စဉ်က ဂီတအကယ်ဒမီတစ်ခုကိုလည်း တက်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်တွင်ပင် ဘုရင်ဘူမိ​ဘောနှင့်​တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
နှစ်ဦးလုံးမှာ ချူလာ​လောင်ကွန်းဘုရင်၏ အနွယ်​တော်များပင်ဖြစ်သည်။
ထိမ်းမြားခြင်း ၁၉၄၈ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာ၄ရက်​နေ့တွင် ဘုရင်ဘူမိ​ဘောမှာ ဖီယယတ်တိုပိုလီနိုကားဖြင့် လူဆန်မြို့အပြင်ဘက် ၁၀ကီလိုမီတာအကွာ ဂျီနီဗာ-လူဆန်လမ်း​ပေါ်တွင် ဘရိတ်အုပ်လိုက်​သော ထရပ်ကား၏ ​နောက်ပိုင်းကို တိုက်မိ​လေသည်။
​နောက်​ကျောပိုင်း၊ မျက်နာနှင့် မျက်လုံးတွင် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရသွားခဲ့သည်။
လူဆန်မြို့တွင် ​ဆေးရုံတက်​နေစဉ် သီရိ​ခေတ်မှာ မကြာခဏ လာ​လေ့ရှိသည်။
မယ်​တော်ဆန်ဝမ် တလပတ်နှင့်​တွေ့ကာ မယ်​တော်က သား​တော်ဘူမိ​​ဘောနှင့် ပို၍ရင်းနီးရန် အနီးအနားတွင် ​ကျောင်း​ပြောင်းတက်ရန် ​မေးခဲ့သည်။
၁၉၄၉ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၉ရက်​နေ့တွင် တိတ်ဆိတ်စွာ ​စေ့စပ်ခဲ့ကြပြီး ဘိသိက်မခံမီ တစ်ပတ်အလို ၁၉၅၀ခုနှစ် ဧပြီ (၂၈) ရက်​နေ့တွင် ထိမ်းမြားခဲ့ကြသည်။
သူတို့၏ လက်ထပ်ပွဲကို နယူး​ယောခ့်တိုင်းမ်သတင်းစာက ဆင်နှင့် ထီးဖြူ​မြေမှ အရိုးရှင်းဆုံး လက်ထပ်ပွဲဟု ​ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဘူမိ​ဘောဘုရင်နှင့် မိဖုရားသီရိ​ခေတ်တို့တွင် သားသမီး ​လေးပါးရှိသည်။
ဥပ္ပလရတနာ ဘုရင်ဝသိလာလောင်ကွန်း သိရိန္ဓရ စုဠာဘရဏ မိဖုရားဖြစ်လာခြင်း လက်ထပ်စဉ်အခါက သီရိ​ခေတ်မှာ ၁၈နှစ်မပြည့်​သေး​​ပေ။
ချက္ကရီနန်းဆက်မှ အမိန့်ခံယူပြီး​နောက် မိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၅၀ခုနှစ် ​မေလ၅ရက်​နေ့တွင် ဘိသိတ်ပွဲအပြီး ပညာဆက်လက်သင်ရန် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြပြီး ၁၉၅၂တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်​ရောက်ကြသည်။
ဘုရင်ခံ 160px|၁၉၆၀ ဇူလိုင်လက နယူး​ယောက်မြို့တွင်​တွေ့ရစဉ် thumbnail|200px|၁၉၆၃ခုနှစ်က ဘုရင်နှင့်မိဖုရား thumbnail|160px|၂၀၀၇ခုနှစ်က ဗလာဒီမီယာ ပူတင်နှင့်​တွေ့ဆုံစဉ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ဓ​လေ့အတိုင်း ဘုရင်ဘူမိ​ဘောမှာ ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် သာသနာ့​ဘောင်အတွင်း ​ခေတ္တဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်အတွင်း မိဖုရားမှာ ဘုရင်ခံအဖြစ်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Handley (2006), p. 131-32.သူ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ​ကောင်းမွန်စွာ​ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် ဒုတိယ​မြောက် ဘုရင်ခံမိဖုရားဖြစ်သည်။
ကျန်းမာ​ရေး ၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင်၂၁ရက်​နေ့တွင် မူမမှန်ခြင်းခံစားရ၍စစ်​ဆေးကြည့်ရာ ​လေဖြတ်​ဝေဒနာခံစား​နေရသည်။
ထိုစဉ်မှပင် လူထုမြင်ကွင်းမှ ​ပျောက်ကွယ်​နေရာ ၂၀၁၂ခုနစ် ဒီဇင်ဘာလ၅ရက်​နေ့က ​တော်ဝင်နန်း​တော်တွင် ကျင်းပ​သော ဘုရင်ကြီး၏ ၈၅နှစ်ပြည့်​မွေး​နေ့ပွဲတွင်ပင် လူထုမြင်ကွင်း၌ ထွက်​ပေါ်မလာခဲ့​ပေ။
၂၀၁၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆ရက်​နေ့တွင် မိဖုရားမှာ နာလန်ထူပြီဖြစ်၍ ​ဆေးရုံမှ နန်း​တော်သို့ ​​ပြောင်း၍ စံမြန်း​နေ​ကြောင်း နန်း​တော်မှထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတွင်း ပြယုဂ် မိဖုရား၏​မွေး​နေ့သည်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အားလပ်ရက်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး "အ​မေ​နေ့"ဖြစ်သည်။
သူသည် ဘုရင်စနစ်ကို ဘုရားကဲ့သို့ကိုးကွယ်​သော ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ​ဝေးလံ​သော​ဒေသများနှင့် ရိုးရာကိုခုံမင်​သော​ဒေသများတွင် အထူး​လေးစားကြည်ညိုခံရသည်။
သူ၏ ထိုင်းနိုင်ငံ​တောင်ပိုင်းရှိ မူဆလင်များအ​ပေါ် သည်းခံနားလည်​ပေးနိုင်မှု​ကြောင့် ထိုင်းမူဆလင်များအကြား ​​ရေပန်းစား​စေသည်။
ဤတောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး ကာကွယ်တောဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောကို ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်၊ ဒေသခံပြည်သူများကို ပတ်ဝန်ကျင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများပေးရန်၊ ဒေသခံများ၏ လူမှုစီးပွားရေးများ ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၅°၂၉'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၀'၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်(မူကွဲ ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၂.၇ စတုန်ရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ ၈၀% နှုန်းကို အမြဲစိမ်းတောများဖုံးလွမ်းထားသည်။
ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံနေရသော ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကျားသစ်နှင့် မျောက်လွှဲကျော် မျက်ခုံးဖြူ (Hoolock Gibbon) တို့ကို မကြာသေးမိက တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ကျားသစ်၊ ပြောင် (Gaur) (Bos gaurus)၊ ဆတ်(Sambar Deer)၊ ဒရယ်(Hog Deer)၊ တောဝက်( Wild Boar)၊ ဟိမဝန္တာဝက်ဝံ (လဝက်ဝံ(သို့)ဝက်ဝံရင်ခေါင်းဖြူ) (Asiatic Black Bear)၊ မျောက်စပ်(Rhesus Macaque)၊ မျောက်လွဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ၊ Wreathed hornbill၊ Oriental pied hornbill များကျတ်စားနေထိုက်လျက်ရှိသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ဧရိယာအတွင်းတွင် ရွာ(၂)ရွာတည်ရှိပြီး မြေဧက ၅၀၀၀ ခန့်ကို တရားမဝင်စိုက်ပျိုးမြေနေရာ၊ မီရထားရုံ၊ လမ်းများ အဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။
ဧက ၁၄၀၀ ကျော်ခန့်ကိုလည်း စက်ပစ်ကွင်းအဖြစ်အသုံးပြုထားသည်။
ထို့ပြင် ဧက ၆၀၀၀ ခန့်ကိုလည်း တပ်မတော်မှ ရာဘာစိုက်ပျိုးရန်ရည်ရွယ်ထားသည်။
မျောက်စပ်၊ ကြောင်သူတော်၊ ဖြူကောင်များဟာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ထောင်ခြောက်ထောင်ဖမ်းခြင်းများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။
ဒေသခံများသည် အမဲလိုက်ဝါသနာထုံကြရာ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံနေရာသော ကျားသစ်စသောသတ္တဝါများဟာ အမဲလိုက်ခြင်းခံနေရသည်။
ထိုမျှမကသေး အဆိုပါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများအန္တရာယ်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များကြောင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊သစ်တောဦးစီးဌာန Report: Myanmar Protected Area (2011) Beyond the Last Village: A Journey Of Discovery In Asia's Forbidden Wilderness By Alan Rabinowitz Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:ကချင်ပြည်နယ်။
ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တောသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
၁၂၇.၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည် ခုနှစ်မှာ ၁၉၂၇-ခုနှစ်ဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သုတေသနပညာရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၀'၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ Hill Forest အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဒေါင်း၊ ချေ(ဂျီ)၊ Burmese peacock-pheasant ဟုလူသိများသော Grey Peacock Pheasant နှင့် အခြားငှက်မျိုးစိတ်များကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:ပြင်ဦးလွင်မြို့ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ။
အဆိုပါ ဆင်ဘေးမဲ့တောသည် ရခိုင်ရိုးမ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အဓိကကာကွယ်ထားသောသော အာရှဆင်များမှာ ၁၅၀ ခန့်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျန်ရှိနေသော ဆင်ရိုင်းအရေအတွက်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အာရကန်တောလိပ်(Heosemys depressa)တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၈°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၄၅'၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့ နှင့် ဂွမြို့နယ်များအတွင်တည်ရှိသည်။
ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တစ်လျှောက် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နှင့်ထိစပ်နေသောမြေနေရာတွင် တည်ရှိပြီး ၁၇၅၅.၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
တည်ထောင်ခဲ့သည် ခုနှစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်(မူကွဲ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်)ဖြစ်သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ဘေးမဲ့တောတစ်ခုလုံးကို အမြဲစိမ်းတောများ၊ bamboo brakes၊ ရွက်ကြွေတောများ ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
အာရှဆင်၊ အင်းကျား(Clouded Leopard)၊ ကျားသစ် (Leopard)၊ ပြောင်(Gaur)၊ ကုန်းဖျံ( Common Otter)၊ မျောက်လွဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ(Hoolock gibbon)၊ ဆတ်(Sambar Deer)၊ ဒရယ်(Hog Deer)၊ ချေ(ဂျီ) ( Barking Deer)၊ ပသျှူးဝက်ဝံ(နေဝက်ဝံ)(Malaysian Sun Bear)၊ ဟိမဝန္တာ ဝက်ဝံ (လဝက်ဝံ(သို့)ဝက်ဝံရင်ခေါင်းဖြူ) (Himalayan Black Bear) စသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် (၉)ခုရှိသည် ဟုမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ ခန့်က ကျားများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးတုန်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
အများအပြားတွေရလေ့ရှိသော အာရကန်တောလိပ်များမှာလည်း ပျက်သုန်းလာမည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်(၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ပျက်သုဉ်းသွားပြီဟု ဆိုရာမှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ရ)။
ငှက်မျိုးစိတ် (၁၂၃)မျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။
ထိုအထဲတွင် Bamboo Woodpecker (Gecinulus viridis)၊ Great Hornbill (Buceros bicornis)၊ Red-headed Trogon (Harpactes erythrocephalus)၊ Green-billed Malkoha (Phaenicophaeus tristis)၊ Vernal Hanging Parrot (Loriculus vernalis)၊ နှင့် Green Lora တို့ပါဝင်သည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ ဘေးမဲ့တော၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ထိစပ်နေသောအပိုင်းဖြစ်ပြီး ပြောင်များနှင့် ချေ(ဂျီ)များသည် အသားစားရန်အလို့ငှာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံနေရသည်။
ဆင်များကို ကုန်သွယ်မှုအတွက် ခိုင်းစေခြင်းခံနေရပြီး ပသျှူးဝက်ဝံများသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဝက်ဝံခြေ(ဝံခြေ) များရောင်းချရန် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဒေသခံလူမျိုးများသည် ဆန်ဝယ်ရန်နှင့် ကျောင်းစားရိတ်များပေးချေရန်အတွက် အမဲလိုက်ရခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုသဖြင့် ပထမအကြိမ် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုချုပ်ဆိုခဲ့သော သဘောတူညီချက်အရ ဆန်များဖြည့်တင်းပေးခြင်း၊ ဆရာ(၂)ယောက်အတွက် လစာများထောက်ပံ့ခြင်း၊ စိုက်ခင်းများသစ်တောများ ထောက်ပံ့ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယသဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန Report: Myanmar Protected Area (2011) Indo-Myanmar Conservation Mekong Protected Areas and Climate Change Implications for Livelihoods and Development(Case study:Rakhine Yoma Elephant Range) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်။
နဂါးပွက်တောင်သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးမြို့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ဘူမိပညာရှင်များအလိုအရ ရွှံ့မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။
နဂါးပွက်တောင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ပင်မရွှံ့မီးတောင်ကြီးမှာ အမြင့်ပေ ၃၀ ခန့်၊ ထိပ်ဝ ၈ ပေခန့်ရှိသည်။
ထိပ်ဝမှာ ချိုင့်နေပြီး ၂ ပေခန့်ရှိသော ရွှံ့ရေဗွက်များက အသံမြည်ကာ ပွက်ဆူလျက်ရှိပြီး ဆင်ခြေလျှာအတိုင်း ပေ ၇၀ ခန့်အထိ စီးဆင်းကျလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းမတင်မီခေတ်က မီးတောင်အတွင်းမှ သတ္တဝါတစ်ကောင်ကောင်ကြောင့် ရွှံ့ရည်ပွက်သည်၊ ရွှံ့ရည်ပူထဲ နေနိုင်သောသတ္တဝါမှာ နဂါးဖြစ်ရမည် ဟု ယူဆကြပြီး နဂါးပွက်တောင် ဟု အမည်တွင်သည်။
thumb|စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းတော်ရာဘုရား စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းတော်ရာဘုရားသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ် ၊ ကျောင်းတော်ရာကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။
ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဘုရားရှင် ခုနစ်ရက်တာ ကြွရောက် သီတင်းသုံးတော် မူခဲ့ရာ ကျောင်းတော်ရာ နေရာရှိ စေတီတော်၏ အချိုးအစားမှာ အမြင့်ဉာဏ်တော် ၉၂ တောင်ထွာ၊ သပိတ်မှောက်အဝ (လုံးပတ်) ၈၈ တောင် ၂ မိုက်၊ ဖိနပ်တော်(အောက်ခြေ) အနားတစ်ဖက် ၇၅ တောင်ထွာ၊ ဖောင်းရစ်လုံးရေ ၂၇ လုံး၊ ကြာမှောက်ကြာလန် ၁၂ တောင်ထွာ၊ ချရားသီးလုံးပတ် ၁ဝ တောင် ၃ လက်မ၊ ချရားသီးအရပ် ၇ တောင်၊ ထီးတော်အဝ ၆ တောင်၊ ထီးတော်အရပ် ၁၅ တောင်၊ စေတီရံ ၁ဝ၄ ဆူ ပေါင်း ၁ဝ၈ ဆူ၊ မုခ်ဘုရား ၄ ဆူ ဖြစ်သည်။
ထီးတော်သုံးဆင့်ရှိရာ အထက်ဆုံးထီးတော်(အဆင့်)မှာ ငွေသား အစစ်ဖြစ်သည်။
ပွင့်ဖြူမြို့နယ် အထင်ကရ လေးဆူသော "ရုံ လေး ရုံ" ဘုရားများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော "ဂန္ဓာရုံဘုရား" သည် စန္ဒကူးနံ့သာ‌ ကျောင်းတော်ရာ ပင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြတ်စွာဘုရား သာဝတ္ထိ၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် သုနာပရန္တတိုင်းမှ မဇ္ဈိမသို့ ကုန်ရောင်းသွားကြသည့် ကုန်သည်အကြီးအမှူး မဟာပုဏ္ဏသည် တရားနာခွင့်ရခဲ့သည်။
ထို့နောက် လှည်းစခန်း၌ပင် ဆွမ်းချက်ကပ်လှူရာမှ ကုန်သည်တို့အပြန်တွင် မဟာပုဏ္ဏက ရဟန်းပြုကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မဟာပုဏ္ဏမထေရ်၏ ညီ စူဠပုဏ္ဏသူကြွယ်သည် ဝါဏိဇ္ဇဂါမရွာသား ငါးရာသော ကုန်သည်တို့နှင့်အတူ ကုန်ရောင်းဝယ်မှုအတွက် သမုဒ္ဒရာခရီးဖြင့် သင်္ဘောလွှင့်သွားကြလေသည်။
သင်္ဘောသည် မကြာမြင့်မီ သမုဒ္ဒရာ၏အလယ် စန္ဒကူးနီပင်များကို တွေ့မြင်ကြလေရာ အားရဝမ်းသာဖြင့် သင်္ဘောတွင်ပါသမျှကုန်တို့ကို ထိုကျွန်း၌ချပြီးမှ စန္ဒကူးနှစ်တို့ကို သာခုတ်ဖြတ်၍ သင်္ဘောအပြည့် တင်ဆောင်ထွက်လာကြ၏။
ကျွန်းမှဆုတ်ခွာ၍ အနည်းငယ်ကွာသောအရပ်သို့ ရောက်လျှင်ပင် စန္ဒကူးတောကို စိုးမိုးကြကုန်သော နတ်ဘီလူးတို့သည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လိုက်လာကြပြီးလျှင် လှိုင်းတံပိုးတို့ ထစေခြင်း၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကိုယ်အဆင်းသဏ္ဌာန်၊ အသံ၊ အနံ့တို့ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့် ဝိုင်းဝန်းချောက်လှန့်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ စူဠပုဏ္ဏသူကြွယ်သည် နောင်တော် မဟာပုဏ္ဏမထေရ်အား တမ်းတတိုင်တန်းကာ ကူညီပါမည့်အကြောင်း တောင်းပန်လေသည်။
ထိုခဏ၌ပင်လျှင် မဟာပုဏ္ဏမထေရ်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိဉာဏ်ဖြင့် မြင်တော်မူ၍ ကောင်းကင်ခရီးမှ ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် ညီတော်နှင့်တကွ ငါးရာသောရွာသားတို့အား ဝါဏိဇ္ဇဂါမသို့ ဘေးအန္တရာယ်မရှိစေဘဲ လျင်မြန်စွာခေါ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။
မဟာပုဏ္ဏမထေရ်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရာရသော ရွာသားတို့သည် စန္ဒကူးနှစ်တို့ကို အခြားပြုဖွယ်ကိစ္စ၌ မသုံးတော့ဘဲ မဟာပုဏ္ဏမထေရ်အား လှူဒါန်းလိုက်ကြ၏။
မဟာပုဏ္ဏမထေရ်လည်း မြတ်စွာဘုရားအားရည်မှန်း၍ စန္ဒကူးဖြင့်ပြီးသော ကျောင်းတော်ကို စီမံဆောက်လုပ်လေသည်။
ကျောင်းတော်မပြီးမချင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်မှ ညချမ်းသောအခါတို့၌ ကျောင်းတော်ဆောက်ရာသို့ အကြိမ်ကြိမ်ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် မြတ်သောဈာန်ချမ်းသာဖြင့် သီတင်းသုံးနေတော်မူလေသည်။
ကျောင်းတော်ပြီးစီးသွားသောအခါ မဟာပုဏ္ဏမထေရ်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့်ကြွသွားတော်မူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား စန္ဒကူးနှစ်ကျောင်းတော်ကို အလှူခံတော်မူပါမည့် အကြောင်း ပင့်လျှောက်လေသည်။