kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်မှာ မူလက ဇင်္ဂလိန်ဟုခေါ်သော နာဂလူမျိုးတို့၏ လူမျိုးစုတစ်စုတို့ နေထိုင်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၇၄၉−ခုနှစ်အထက်တွင် ခန္တီးရှမ်းတို့သည် အာသံနယ်ထဲသို့ ရွေ့ပြောင်းလာကြပြီးလျှင် ဆာဒီးယားနယ်၌ နေထိုင် ကြသည်။
၁၈၃၉−ခုနှစ်သို့ရောက်သော် အာသံနယ်ထဲသို့ ဗြိတိသျှတို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်၍ အာသံနယ်ကို သိမ်းပိုက်စ ပြုလာလေ သည်။
ထိုအခါ ဆာဒီးယားနယ်ရှိ ခန္တီးရှမ်းတို့သည် ဗြိတိသျှတို့အား ပုန်ကန်ထကြွကြလေသည်။
ဗြိတိသျှတို့လည်း ထိုပုန်ကန်မှုကြီးကို နှိမ်နင်းပြီးနောက်၊ ဆာဒီးယားခန္တီးရှမ်းတို့ကို အာသံပြည် အခြားဒေသတို့သို့ ရွေ့ပြောင်းပေလေရာ၊ ခန္တီးရှမ်း တို့လည်း ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြဟန် တူလေသည်။
ထို့ပြင် အဆိုပါနှစ်တစ်ဝိုက်လောက်တွင် ခန္တီးကြီး ခေါ် ခန္တီးလုံနယ်မှ ခန္တီးရှမ်းများသည် ဟူးကောင်းမြစ်ဝှမ်း၊ ပယင်းတွင်းဒေသ၊ ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းတို့သို့ ရွေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြ သည်ဟုလည်း သိရှိရသည်။
ဤကဲ့သို့ ဇင်္ဂလိန်အရပ်သို့ ခန္တီးရှမ်းများဝင်ရောက်နေထိုင်လာသည်ကို အကြောင်းပြု၍၊ ထို အရပ်သည် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးဟုတွင်လေသည်။
သို့သော် မြန်မာတို့ကမူ ခန္တီးကြီးနှင့် ကွဲပြားခြားနားလေအောင် ယင်းနယ်ကို ခန္တီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ ခန္တီးကလေးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်ကို တမူးနှင့် ခန်းပတ်ဝန်တို့က နယ်ရှင်စော်ဘွားမှတစ်ဆင့် အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနယ်မှ နှစ်စဉ် ပျားဖယောင်း ပိဿာချိန်တထောင်နှင့် ဆင်စွယ်ပိဿာချိန်တရာကို မြန်မာဘုရင်တို့အား ပဏ္ဏာတော် ဆက်သရမြဲဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှခေတ်၌၊ ဦးစွာတစ်နှစ်လျှင် ငွေငါးဆယ်မျှသာ ပဏ္ဏာဆက်သရန် သတ်မှတ်ထားသည်။
၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ငွေတော်တစ်ရာ သတ်မှတ်သည်။
ထိုနောက်မှ အခွန်တော် တဖြည်း⁠ဖြည်းတိုးလာသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရား ကြီးလက်ထက်တွင် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမြို့သည် အမြောက်လေးလက်၊ သေနတ်တစ်ရာ တပ်ဆင်ပေးထားသော ခံမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် ဟူးကောင်းတောင်ကြားနယ်မှ ကချင်လူမျိုးတို့သည် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်ကို တိုက်ခိုက်သဖြင့်၊ သက်ဆိုင်ရာဝန်နှင့် စော်ဘွားတို့မှာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရသည်။
၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သောအခါ၊ ဗြိတိသျှအစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ မေဂျာအက်(ဖ)၊ ဒီ၊ ရိတ် သည် ထိုစဉ်က ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်တွင် အကြီးဆုံးသော မုန်းတုန်းရွာသို့ လာရောက်ပြီးလျှင်၊ စောနီတောင်းဆိုသူအား ရွာအုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်လေသည်။
၁၈⁠၈၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည်၊ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်၊ မြေလတ်၊ သောင်ထွတ်နှင့် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်များကို မြန်မာပြည်မ အုပ်ချုပ်ရေးမှ ပယ်ထုတ်၍၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ပြီးလျှင်၊ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီး စော်ဘွားနယ်ကို အထက်ချင်းတွင်း ခရိုင်အရေးပိုင်၏ လက်အောက်၌ထား၍ အုပ်ချုပ်စေလေသည်။
ထိုစဉ်က အထက်ချင်း တွင်းခရိုင်သည် ယခုထက်မြောက်ဘက်သို့ ရှည်လျားကျယ်ဝန်းစွာ နယ်ပယ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်သည် အနေအထားအားဖြင့် ယင်းခရိုင်မြောက်ပိုင်းအတွင်း၌ တည်ရှိခဲ့သည်။
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်ကို အခြားစော်ဘွားနယ်များနည်းတူ ဆာနာဒ်ခေါ် အမိန့်စာချွန်ဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်း ပေးလေသည်။
အကျယ်အဝန်း ထိုစဉ်က ထိုနယ်၏ နယ်နိ မိတ်မှာ မြောက်ဘက်၌ ဟူးကောင်းတောင်ကြားနယ်၊ အနောက် ဘက်၌ စာရာမေတိတောင် အပါအဝင်ဖြစ်သော တောင်တန်းကြီးများ၊ တောင်ဘက်၌ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်အပိုင်ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်အပိုင် ဥယုမြို့နယ်နှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင် ဟူ၍ဖြစ်၏။
ဥယုမြို့နယ်မှာ ဥယုမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်ရှိ ကျေးရွာနယ်မြေတို့ကိုစုပေါင်း၍ ရှေးက ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မြို့နယ်ဖြစ်၏။
ယခုခေတ်၌ကား၊ ဥယုမြိုနယ်ဟူ၍မရှိတော့ပြီ။
ထိုစဉ်က နယ်နိမိတ်အတိုင်းဆိုလျှင် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်သည် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်ထဲသို့ ထွင်းဖေါက်ဝင်ရောက်လျက်ရှိသဖြင့်၊ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်မှာ နှစ်ပိုင်းကွဲလျက်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ံ၂ဝဒ နှင့် ၉၆ တို့အကြား၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၆ ံ၁ဝဒ နှင့် ၂၅ ံ၄၅ဒ အကြားလောက်တွင်၎င်း၊ တောင်ဘက်ပိုင်းမှာ အရှေ့ လောင်တီတွဒ် ၉၅ ံ၂ဝဒ နှင့် ၉၅ ံ၃ဝဒ အကြား၊ မြောက်လတ္တီ တွဒ် ၂၅ ံ၃ဝဒ နှင့် ၂၅ ံ၄ဝဒ အကြားလောက်တွင်၎င်း အသီးသီးတည်ရှိကြသည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄၂၅ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ တောင်ဘက်ပိုင်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅ဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်တွင် ၁၈၉၇ ခုနှစ်က လူဦးရေ ၁၃⁠၃၁ ယောက်ရှိခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် တရုတ်ပြည်မှ အိန္ဒိယသို့ထွက်ခွာလာခဲ့သော တရုတ်ဒီဝီဇံ တပ်မကြီးသည် ခန္တီးမြို့သို့ ဖြတ်သန်းလာသော အခါ ခန္တီးမြို့ တစ်နယ်လုံးနှင့် ကျေးရွာများ ကစင့်ကလျားဖြစ်ပွားပြီး ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ရ၏။
စဝ်ဖ စဝ်မြစိန်သည် ဟိန်စွန်းသို့ ခေတ္တရှောင်တိမ်းနေစဉ် ဟော်နန်းနှင့်တကွ နန်းသုံးပစ္စည်း မှတ်တမ်းများပါမကျန် မီးလောင်ပျက်စီးဆုံးရှုံး ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇-ခု၊ ဧပြီလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် ပင်လုံညီလာခံ၏ အဆက်ဖြစ်သော မေမြို့(အင်ကွာရီ)သို့ စော်ဘွားကြီး စပ်မြစိန်နှင့် အတူ လူထုကိုယ်စားလှယ် ဦးဘိုးရင်တို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၍ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရယူသောအခါ တောင်တန်းသားများ ပါဝင်လို/မလို စုံစမ်းရေး ကော်မရှင်တွင် ခန္တီးစော်ဘွားသည် ပြည်မနှင့်အတူ တပေါင်းတည်း ပါဝင်မည်ဟု ထွက်ဆိုလက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။
ဤအကြံပေးချက်ကို တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော်က လက်ခံသဖြင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ အတည်ဖြစ်လာသော အခါ၊ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်သည် မြန်မာပြည်မ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပါဝင်သော နာဂတောင်တန်းခရိုင်၌ ပါဝင်လာခဲ့သည့်ပြင်၊ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမြို့သည်လည်း နာဂတောင်တန်းခရိုင် ရုံးစိုက်ရမြို့ ဖြစ်လာလေသည်။
၁၉၄၈-ခု၊ ဇူလိုင်လ(၁၂) ရက်နေ့တွင် စော်ဘွားကြီး စဝ်မြစိန်နှင့်အတူ လူထုကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖဆပလအစိုးရက ခေါ်ယူညှိနှိုင်းသော မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်တောင်တန်း ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းအတွက် လေရှီး၊ လဟယ်၊ ဒေသ အကြီးအကဲများအဖွဲ့၊ သောင်သွပ်စော်ဘွားကြီးနှင့် လူထုကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တို့နှင့်အတူ တက်ရောက် ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် လိုအပ်လျှင် မိမိတို့၏ စော်ဘွားအာဏာကို စွန့်လွှတ်မည်ဟု ပဏာမ ကတိပြုခဲ့ကြသည်။
၁၉၅ဝ-ခု၊ ဧပြီလတွင် စော်ဘွားကြီး စဝ်မြစိန်သည် စေတနာ့ဝန်ထမ်း လက်ထောက် ပြန်ကြားရေး အရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးပြန်တမ်းတွင် ခန္တီးစော်ဘွားကြီးစဝ်မြစိန်သည် လဟယ်မြို့နယ် ဆော်လော်နာဂအရေးအခင်းကို စစ်ပြေငြိမ်းသည်အထိ စွမ်းစွမ်းတမံ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သောကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ သီရိပျံချီဘွဲ့ တံဆိပ်ကို အပ်နှင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခု၊ နိုဝင်ဘာ(၃ဝ) ရက်နေ့တွင် ခန္တီးနယ်တော်၏ စော်ဘွားရာထူးကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ တောင်တန်း ဝန်ထောက်ရာထူးကို လွှဲပြောင်း လက်ခံခဲ့သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးချယ်စေလွှတ်ခွင့်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်ရှိ အချို့ကျေးရွာနယ်မြေတို့သည် အစပထမ၌ အထက်ချင်းတွင်း မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်ထဲ၌ ပါဝင်နေခဲ့၍ အချို့မှာ နာဂတောင်တန်းနယ်ထဲ၌ ပါဝင်နေခဲ့သည်။
၁၉၅၅−ခုနှစ်တွင် မဲဆန္ဒနယ်များကို ပြန်လည်ပြုပြင် သတ်မှတ်လိုက်သောအခါ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်သည် နာဂတောင်တန်း မဲဆန္ဒနယ်ထဲတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
ခႏၲီးၿမိဳ႕သမိုင္း - The voice of Shan Ni စီးပွားရေး ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်တွင် ရှမ်းကဒူးများ၊ ကချင်များလည်း နေထိုင်ကြသည်။
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမြို့ကိုဗဟိုပြု၍ တောင်ပေါ်သား တို့အတွက် ဘဝသစ် ဖန်တီးပေးရန် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ပေးနေလေရာ၊ နာဂလူမျိုးအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းလာ ဖွယ်ရာရှိသည်။
ပျားဖယောင်း၊ ကြိမ်၊ သနပ်ဖက်စသည်တို့ကို ချင်းတောင်များမှ ထုတ်နုတ် သယ်ယူရောင်းချခြင်းမှာ ထိုနယ် ၏ အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် အဖိုးတန်ခဲ့သော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ ပယင်းထုတ်လုပ်ရေးပင်ဖြစ် သည်။
ယခုခေတ်၌မူ ထိုလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတွင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်နိုင်လောက်အောင် အရေးကြီးသည့် လုပ်ငန်း မဟုတ်တော့သဖြင့်၊ မရှိသလောက် ဖြစ်နေသည်။
ယခင်က ထိုနယ်မှ ကျောက်စိမ်းများထွက်ခဲ့ဘူး သည်။
ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းတွင် ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမြို့အထက် ရေတံခွန်အထိ လှေသမ္ဗန်များ၊ မော်တော်ဘုတ်ငယ်များ သွား လာနိုင်သည်။
ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမြို့အနီးတွင် လေယာဉ်ပျံကွင်းရှိ၍ နွေနှင့် ဆောင်းအခါတွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့် လေကြောင်းအဆက် အသွယ်ရှိသည်။
ကောလင်းမြို့သည် အထက်မြန်မာပြည် ကောလင်းခရိုင် (ယခင် ၂၀၁၉ မတိုင်မီက ကသာခရိုင်)အတွင်း ကောလင်းမြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ကောလင်းမြို့နယ်၊ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်နှင့်ဝန်းသိုမြို့နယ် သုံးခုကိုစုစည်းကာ ကောလင်းခရိုင်အဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားပြည်ထောင်စုကားလမ်းမကြီးမှ ၁၄ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကောလင်းမြို့မှာ ထီးချိုင့်မြို့ အနောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ကွာတွင် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြေပြန့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ပတ်ပတ်လည်တောင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ကောလင်းမြို့ သည် ၁၈၈၈ ဧကစတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်း၍ ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၄၅၂၉၇ ယောက်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် ၂၁၄၄၁ ယောက်နေထိုင်ပြီး အများစုဖြစ်သော ၁၂၃၈၆၆ ယောက်သည် ကျေးလက်တွင်နေထိုင်ကြသည်။
အမျိုးသားဦးရေမှာ ၆၉၇၈၂ ယောက်ရှိပြိး အမျိုးသမီးဦးရေမှာ ပိုမိုများပြား၍ ၇၅၅၁၅ ယောက်ရှိသည်။
ကောလင်းမြို့နယ်ကို ရှေး မြန်မာမင်းများလက်ထက်က မြို့ဝန်များခန့်ထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။
မြို့ဟောင်း နေရာမှာ ယခုကောလင်းမြို့၏ အနောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်ဝေးကွာသော ရွာမ ပင်ဖြစ်သည်။
ယခုကောလင်းမြို့မှာ တောင်အင်း နှင့် မြောက်အင်းခေါ် ရွာ ၂ ရွာကို စုပေါင်း၍တည်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၂၆၇) ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ ဈေး ၂ ဈေးရှိသည်။
မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းမကြီးသို့ ဆက်သွယ်ရာ မြို့အရှေ့ထွက်ကားလမ်းနှင့် ကန့်ဘလူ-မန္တလေးမြို့သို့ ဆက်သွယ်ရာ မြို့တောင်ဘက်အထွက်ကားလမ်းရှိသော်လည်း အလွန်ဆိုးသဖြင့် အသုံးပြုသွားလာရ ခက်ခဲလျက်ရှိနေသေးသည်။
နှစ်စဉ်ကျင်းပသော ပွဲတော်များအနက် ထင်ရှားသောပွဲတော်မှာ ခမောက်တောင်ဘုရားပွဲတော် ဖြစ်သည်။
ဗန်းမောက်၊ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ဟိုပင်နှင့် ခန္တီးဒေသမှ ရှမ်းနီ(တိုင်းလိုင်) တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ လာရောက်ဆင်နွှဲလေ့ရှိသည်။
မြို့၏ ထင်ရှားသောတောင်တော်ဖြစ်သည့်အလျောက် နေ့စဉ် ရပ်ဝေးမှဘုရားဖူးဧည့်သည်များ၊ ကျန်းမာရေးတောင်တက်သူများ၊ စက်ဘီးစီးအားကစားသမားများဖြင့် စည်ကားလျက်ရှိသည်။
စီးပွားရေး အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်၍ ဖားကန့် မြစ်ကြီးနား မိုးကောင်း စသောအထက်ပိုင်းဒေသများနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုသည်။
ကောလင်းမြို့သည် အဖိုးတန် တမလန်း၊ ကျွန်းသစ်နှင့်ရွှေသတ္ထု ပေါများရာဒေသဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ရွှေချက်စက်ရုံဖြစ်သော ကျောက်ပုထိုးရွှေစက်ရုံသည် မြို့၏ အရှေ့ဘက် ကျောက်တန်း/ခံသာကျေးရွာအလွန် ဘန့်ဘွေးကုန်းအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်အရပ် ရှမ်းကလုံး ဥက္ကံ ချောင်းနားတွင်လည်း တူးဖော်ထွက်ရှိသည်။
ရွှေပါဝင်မှုမြင့်မားသော မြေစာခဲများထွက်ရှိရာ ကောလင်းနှင့် ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်အစပ်ရှိ သစ်စေးတောင်ကိုမူ မြေပြိုမှုအန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးဌာနမှ တရားဝင် တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခွင့် မပြုချေ။
၂၀၂၃ ဖြစ်ရပ် ပြည်တွင်းစစ်ကာလ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကောလင်းမြို့အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အရပ်သားအုပ်ချုပ်ရေးကို လည်ပတ်ခဲ့သည်။
Full Civilian Rule Restored in First Large Town Seized by Myanmar Resistance: NUG. December 4, 2023. The Irrawaddy သို့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က မြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region. The Irrawaddy. February 13, 2024 ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ကန့်ဘလူမြို့သည် ကန့်ဘလူခရိုင် ကန့်ဘလူနယ် ၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုမြို့၏ မြောက်ဘက် ၄၆ မိုင်ကွာ စစ်ကိုင်း-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ သည်၊ တောင်ဘက်တွင် ခင်ဦးမြို့နယ်နှင့် ဆီဆုံကြီးရွာ။
မြောက်ဘက်တွင် ဒေါင်းယူးချောင်း။
အရှေ့ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်။
အနောက်ဘက်တွင် ကျွန်းလှမြို့နယ်နှင့် အထက် ချင်းတွင်းနယ်စပ်တို့ တည်ရှိသည်၊ မီးရထားဌာနတွင် အရေးပါသော ဘူတာရုံတစ်ခုဖြစ်၍ မီးရထားဖက်ဆိုင်ရာ အရာ ရှိကြီးငယ်နှင့် အမှုထမ်းများစွာ နေထိုင်ပြီးလျှင် စက်ခေါင်းရုံ ကြီးများလည်းရှိသည်၊ ထို့ပြင်မီးရထားရဲဌာနနှင့် မီးရထားဌာန ဆေးရုံများ လည်းရှိသည်၊ နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတွင် လည်း နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး။
မြို့ပိုင်ရုံး။
ရဲဌာန။
စာပို့ တိုက်။
ဆေးရုံ။
နိုင်ငံတော် မူလတန်းကျောင်း။
ဈေးနှင့် နယ်စီး တောအုပ်ရုံးများရှိသည်၊ မြို့မှာသစ်တောအတွင်း တည်ရှိ၍ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်တွင် သီးနှံစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်မှု များစွာ မရှိချေ၊ သစ်လုပ်ငန်း (မီးရထားလမ်း ဇလီဖားတုံးလုပ်ငန်း) သာလျှင် တွင်ကျယ်လေသည်၊ ကန့်ဘလူနယ်တွင် ကန့်ဘလူမြို့နယ်နှင့် ကျွန်းလှမြို့နယ် များပါဝင်သည်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်မှာ စတုရန်းမိုင် ၁၅၃၆ကျယ် ဝန်းသည်၊ မြို့နယ် ၏ လူဦးရေမှာ ၇၃၅၂၁ ခန့်ရှိပြီး ၁၃၅၈၅ခန့် မှာ မြန်မာမွတ်စလင်များဖြစ်ကြသည်၊ ကန့်ဘလူမြို့ပေါ်တွင် အိမ်ခြေ ၆၀၀ ခန့်ရှို လူဦးေရ ၃၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သည်၊ မြေဒူး။
ဆားကုန်း။
ဆားကိုင်း။
ထူးကြီး။
ဝက်တိုး။
ခြင်မြစ် ကျင်း။
ကျီစုနှင့်ငါးရာနဲ။
သဗွတ်ကုန်း။
ကျောက်တိုင်ရွာ များတွင် မြန်မာမွတ်စလင်အများ နေထိုင်ကြသည်၊ မြေဒူး မြို့တွင် ထင်ရှားသော ရွှေဂူကြီးစေတီတော်ရှိ၍ ဘုရားပွဲတော် ကိုနှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော သီးနှံများမှာ စပါး။
ပဲ။
ပြောင်း။
နှမ်း။
မြေပဲ။
လူး။
ဆပ်။
ခရမ်းချဉ်။
ခရမ်း။
အုန်း။
ထန်း တို့ ဖြစ်သည်၊ သစ်လုပ်ငန်းမှာ အတွင်ကျယ်ဆုံး ဖြစ်လေသည်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်အတွင်း ပဉ္စာလ ၅မြို့မှ ရှေးက ကျောက်မီးသွေး ထွက်သည်ဟု အဆိုရှိသည်၊ သို့ရာတွင် တတ်ကျွမ်းသူ များကမူ ကျောက်မီးသွေးနုလွန်းသေးသဖြင့် အသုံးပြုရန် မသင့် သေးဟုဆိုသည်၊ ရွှေဘိုတစ်ခရိုင်လုံး၏ အသက်သွေးကြောတစ်ရပ် ဖြစ်သော ကာဘိုးရေလွှဲဆည်မှာလည်း ကန့်ဘလူနယ်အတွင်း တွင် တည်ရှိ သည်၊ ထို ဆည်ကိုအမှီပြု၍ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁)၊ စာမျက်နှာ (၃၅၅) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ပန်းတနော်မြို့ သည် မအူပင်ခရိုင်၊ ပန်းတနော်မြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပန်းတနော်မြို့နယ်သည် ၄၈၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်၍ ဧရာဝတီမြစ်မှ ဖြာထွက်နေသော မြစ်ခွဲကလေးပေါင်း များစွာသည် မြို့နယ်အတွင်း ပိုက်ကွန်သဖွယ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။
တစ်မြို့နယ်လုံး၏ လူဦးရေသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၂၅,၁၀၁ ယောက် ရှိ၍ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်သည် ကရင်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ခွဲကလေးတစ်ခု ဖြစ်သော ပန်းတနော်မြစ်သည် ညောင်တုန်းမြို့အလွန် ၁၅ မိုင်ခန့် ဝေးသောနေရာမှ အနောက်ဘက်သို့ ခွဲထွက်ရာ ယင်းမြစ်နှင့် အခြားမြစ်ခွဲကလေးတစ်ခု ဖြစ်သော ဗောဓိမြစ်တို့ ဆုံရာ၌ ပန်းတနော်မြို့တည်ရှိသည်။
မြို့ဝန်းကျင်တွင် ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ ပေါများလှသဖြင့် မိုးအခါ ရေလွှမ်းမိုးခြင်း ခံရတတ်သည်။
သို့ရာတွင် နွေအခါ၌မူ ပန်းတနော်မြစ်သည် သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက်ခြင်း မပြုနိုင်လောက်အောင် တစ်နေ့တစ်ခြား ရေတိမ်လာသဖြင့် မြို့မှာတစ်ဖြည်းဖြည်း အရောင်းအဝယ် ဆုတ်ယုတ်လာသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတနော်မြို့၏ လူဦးရေသည် ၄၆၈၇ ယောက် ဖြစ်သည်။
ပန်းတနော်မြို့၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ ဖျာရက်သောသင် နှင့် ငပိ၊ ငါးခြောက် စသော အင်းကုန်များ ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ပန်းတနော် သင်ဖျာသည် ကျော်စောသည်။
ဓနုဖြူမြို့၊ ဟင်္သာတမြို့ စသော သင်ဖျာထွက်နယ်များ၏ သင်အထွက် အားအကိုးရဆုံးသော မြို့နယ် ဖြစ်သည်။
ပန်းတနော်မြို့သည် ဓနုဖြူမြို့မှ ၂၉ မိုင်ကွာဝေး၍ ဟင်္သာတမြို့မှ ၆၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ညောင်တုန်းမြို့၊ မအူပင်မြို့များနှင့်လည်း ရေလမ်းခရီးဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
မြို့၏ အနောက်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်ဝေးသောနေရာတရှိ ရွှေမြင်တင်ဘုရားသည် ပန်းတနော်မြို့၏ ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရား ဖြစ်သည်။
ပုသိမ်ရာဇဝင်လာ ဥမ္မာဒန္တီ မင်းသမီးသည် မင်းသားများဘေးရန်မှ ကင်းဝေးရန် ထွက်ပြေးရင်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ ဦးခေါင်းမှ ပန်းများ ကျရာအရပ်တွင် တည်ထားသော စေတီ ဖြစ်သဖြင့် ပန်းကျနော်မြို့ ဟု သမုတ်ရာမှ ပန်းတနော်မြို့ ဟု အမည်တွင်လာကြောင်း ဆိုကြသည်။
နှစ်စဉ် တပေါင်းလ တိုင်း ရွှေမြင်တင်ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပရာ ဝေးနီးအရပ်များမှ စည်ကားစွာ လာရောက်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၈) အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ ဦးဖေသိန်း - ကာတွန်းဆရာကြီး နာမည်ကျော် ပန်းချီဆရာ ဦးဘဉာဏ်သည် ပန်းတနော်မြို့တွင် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်‌တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပန်းတောင်းမြို့သည် ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ လက်ျာကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီးလျှင် ပြည်မြို့၏တောင်ဘက် ၉ မိုင်ဝေးသည်။
မြန်မာပြည်မမှ ရခိုင်တိုင်းသို့သွားရာ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြစ်သော တောင်ကုတ်တောင်ကြားလမ်းကို ပန်းတောင်းမြို့မှတစ်ဆင့် သွားနိုင်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန် ရေကြောင်း၊ လေကြောင်း ခရီးလမ်းများ မဖွင့်နိုင်သေးမီက ရခိုင်တိုင်းမှ တစ်ဆင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြရာ ပန်းတောင်းမြို့သည် အလွန်စည်ကား၍ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ဖူးသည်။
တောင်ကုတ်တောင်ကြားလမ်းနှင့်မူ ပန်းတောင်းမြို့သည် ၃၉ မိုင်ခန့်သာ ဝေးသည်။
ရခိုင်တိုင်း၊ တောင်ကုတ်မြို့သို့ ကားလမ်းဖြင့် တောင်ကြီးများကို ကျော်ဖြတ်သွားလျှင် မိုင် ၁၀၀ ခန့်သာ သွားရသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတောင်းမြို့၏ လူဦးရေသည် ၃၄၃၀ ယောက်ရှိသည်။
ပန်းတောင်းမြို့သည် ရခိုင်ရိုးမ တောင်တန်းနှင့် နီးကပ်နေသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင် မညီညာရုံမျှမက မြေဩဇာလည်း မကောင်းလှသောကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း အလုပ်ကို အနည်းငယ်သာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
ပန်းတောင်းမြို့၏ ထွက်ကုန်မှာ ချည်ထည် နှင့် ရှားစေး ဖြစ်သည်။
ပန်းတောင်းမြို့၏တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ဧရာဝတီမြစ် ကမ်းနားရှိ ပေါ်တော်မူရှင်ဖြူဘုရား ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၈) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ သည် စစ်တွေခရိုင်အလယ်ပိုင်းရှိ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်သည် ကုလားတန်မြစ်နှင့် မယူမြစ်တို့အကြား ကျဉ်းမြောင်း ရှည်လျားသော မြို့နယ်ဖြစ်၍ ၇၀၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၏ တောင်ပိုင်းတွင် ဒီတက်ဒီကျရှိသော ချောင်းငယ်များ ပိုက်ကွန်သဖွယ် ယှက်သန်းနေသည်။
မြောက်ပိုင်းတွင်ကား တောင်ကုန်းထူထပ်သည်။
ချောင်းမြောင်းများ ယှက်သန်းရာ မြေနိမ့်ဒေသရှိ ကုလားတန်မြစ်ဝ၏ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ တည်ရှိသည်။
စစ်တွေမြို့မှ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ၁၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။
၁၉၀၅-ခုနှစ်တွင် မြို့ဖြစ်လာသည်။
မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၀.၀၇-စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။
၁၈၆၈-ခုနှစ်၊ လေမုန်တိုင်းကြီးကြောင့် မူလရုံးစိုက်ရာ တန်ခိုးရွာကြီးမှ ပြောင်းရွေ့လာကာ တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့် ၈' ရှိသည်။
မြို့အရပ်တွင် ရှေးအခါက ပုဏ္ဏားများ နေထိုင်ခဲ့၍ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ဟု အမည်တွင်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၇၈၀ ယောက် ရှိသည်။
မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေမှာ ၁၀၆၆၆ ဦးရှိသည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေမှာ ၁.၃၃-သိန်းကျော်ရှိသည်။
အောင်လှသိန်း၊ ရခိုင်ပြည်ရှိ မြို့များ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းနှင့် အထွေထွေမှတ်သားဖွယ်ရာများ မြို့သောက်သုံးရေအတွက် ဂူဝဆည်ကို တည်ထားသည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် မြေဩဇာ ကောင်းသော မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရာ၊ ယင်းမြို့၏ အဓိက ထွက်ကုန်သည် ဆန်စပါး ဖြစ်သည်။
စပါးစိုက် ဧရိယာ ၉၃.၅၈-စတုရန်းမိုင် ရှိကာ ပုဇွန်ကန်ပေါင်း ၄၅၃-ကန်၊ မွေးမြူရေးဧရိယာ ၇၄၈၀-ဧက ရှိသည်။
တောင်ဖျားချောင်းဆိုသည့် ဒေသမှ ငရုတ်ကောင်း အများဆုံး ထွက်သည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့၏ တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီ ဖြစ်သည်။
ယင်းဘုရားကို အစွဲပြု၍ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို ဦးရာဇ်တောင်မြို့ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဂူဝဘုရား၊ စမြုံတော်ဓာတ်စေတီနှင့် ဘဲငါးရာတောင်တို့ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၅၄) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ဖလမ်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ချင်းပြည်နယ်၏ ဒုတိယမြို့တော်ဖြစ်ကာ ပြည်နယ်ရုံး၊ ခရိုင်ရုံး၊ မြို့နယ်ရုံးများစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်ထက်ကလည်း ဖလမ်းမြို့သည် ချင်းတောင်ဒေသကို အုပ်ချုပ်ရသော နိုင်ငံရေးအရာရှိ၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖလမ်းနယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တီးတိန်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟားခါးမြို့နယ် တို့ တည်ရှိလေသည်။
ဖလမ်းနယ်သည် တောင်ထူထပ်၍ ကုန်းပြန့် မြေပြန့်နည်းပါးသည်။
ထို့ကြောင့် လယ်ယာ မလုပ်နိုင်ကြပဲ၊ တောင်ယာများသာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထွက်ကုန်ဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိသေးသော်လည်း ကော်ဖီပင်များကို ယခုအခါ အများအပြား စိုက်ပျိုးလျက်ရှိ၍ လိမ္မော်၊ စပျစ် စသည့် အပင်များကိုလည်း တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးနေကြသည်။
နောင် ၃-၄ နှစ်ခန့်ကြာလျှင် ကော်ဖီစေ့များ အများအပြား ထုတ်လုပ် တင်ပို့နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။
ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉,၀၉၂ ယောက် ဖြစ်သည်။
ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ချင်းလူမျိုးများကို အများအားဖြင့် လိုင်ချင်းလူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ယောက်ျားများသည် ရှေးမြန်မာယောက်ျားများကဲ့သို့ ဆံပင်ရှည်ထား၍ သျှောင်ထုံးကြသည်။
စောင်ကို လုံချည်အဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးတို့သည်လည်း ဆံပင်ရှည်ထားကြသည်။
ထဘီကို ဒူးထက်လောက် ခပ်တိုတို ဝတ်ဆင်ကြ၍ လည်ပင်းပေါက် ချွန်းချွန်း ရှိသော အင်္ကျီကိုယ်ထည် ရှည်ရှည်ပွပွကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
သို့သော် များသောအားဖြင့် မိမိတို့ အိမ်တွင်းဖြစ် ပစ္စည်းများကိုသာ ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိကြသည်။
ယခုအခါတွင်မူ အများအားဖြင့် မြန်မာယောက်ျား။
မိန်းမတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်စားဆင်ယင်လာကြလေပြီ။
မဏိပူရမြစ်သည် ဖလမ်းနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားရာ ဖလမ်းမြို့သည် ထိုမြစ်၏ ယာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့်ပေ ၅၀၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိ၍ ရာသီဥတု အေးချမ်းသည်။
မိုးရေချိန်လက်မ ၅၀ မှ ၆၀ ထိ ရွာသွန်းသည်။
တောင်ကမ်းပါးယံ၊ တောင်စောင်းတွင် မြို့တည်ထား၍ မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ အလျားတစ်မိုင်ခွဲခန့်၊ အနံ ၆ဖာလုံခန့် ရှိသည်။
လူနေအိမ်ခြေ ၅၀၀ ကျော်ခန့် ရှိ၍ လူဦးရေ ၂၅၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။
မြို့နေလူထုသည် များသောအားဖြင့် အစိုးရ အရာထမ်း၊ အမှုထမ်းများ၊ ကုန်သည်၊ ဈေးသည်များသာ ဖြစ်ကြလေသည်။
မြို့ရှိလူဦးရေ ၁၀၀ လျှင် ၉၆ယောက်မှာ ချင်းလူမျိုး၊ ၃ယောက်မှာ ဗမာလူမျိုး၊ အခြား တရုတ်၊ ကုလား စသည့် လူဦးရေမှာ ၁% ခန့် ဖြစ်သည်။
ကိုးကွယ်ကြသည့် အယူဝါဒတို့မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ၇၅%၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ၂၀% အခြားအယူဝါဒီ ၅% ခန့် ဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဖလမ်းမြို့သည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင် ကလေးမြို့နှင့် ၇၃ မိုင်၊ တီးတိန်မြို့နှင့် ၇၃ မိုင်၊ ဟားခါးမြို့နှင့် ၄၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ယင်းမြို့များနှင့် ယခုအခါ နှစ်လုံးပေါက် ကားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရှိပြီးလျှင် မော်တော်ကားလမ်းများကို တိုးချဲ့ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အခြားမြို့များနှင့် ကားလမ်းသစ်များ ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ဆဲ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဖလမ်းမှ ဟားခါးကိုဖြတ်၍ ပခုက္ကူခရိုင်ရှိ ဂန့်ဂေါမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ကလေးမြို့၊ ဂန့်ဂေါမြို့နှင့် ကျောက်ထုမြို့ တို့၌ ပြည်တွင်းလေယာဉ်ပျံကွင်းများ ရှိသည်။
ယခုအခါ ဖလမ်းမြို့အနီး ဆူရ်ဘုန်တောင်တွင် လေယာဉ်ကွင်းဆောက်လုပ်နေသည်ဖြစ်ရာ ချင်းပြည်နယ်​၏ပထမဆုံးလေဆိပ်အဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုနိုင်တော့မည်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့ ချင်းတောင်ဒေသကို စတင်အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက ဖလမ်းမြို့ကို ယခုလက်ရှိမြို့နေရာမှ အရှေ့ဘက် ၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ဖလမ်းဟု ခေါ်သည့် တာရွှန်းရွာဟောင်း အနီးရှိ တောင်စွန်းတွင် စတည်ခဲ့သည်။
သို့သော် ကျန်းမာရေး၊ စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးတို့အတွက် ပို၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်ကာ အချက်အချာကျသော လက်ရှိနေရာသို့ ၁၈၈၉ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ဖလမ်းရွာဟောင်းကို အစွဲပြု၍ ဖလမ်းဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
ဖလမ်းဟူသော အမည်အဓိပ္ပာယ်မှာ (ဖ=သားသမီး၊ လမ်း=အက) သားသမီးများ ကခုန်မြူးတူးသည့်နေရာ ဟူသတည်း။
သို့သော် အချို့ ချင်းလူမျိုးများသည် ဖလမ်းမြို့ကို ဖလမ်း ဟု မခေါ်ကြပဲ မြို့၏ အပိုင်းအခြား နေရာအလိုက် ရွာဘုံ၊ သို့မဟုတ် တောင်ယာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော တလိုင်လို ဟုလည်းကောင်း၊ ထင်းရှူးပင်တော် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဖားထောက် ဟုလည်းကောင်း၊ ပိန်းပင်များ စိုက်ပျိုးရာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဗလိုင်း ဟု လည်းကောင်း၊ ကစ်ဗ် ဟုလည်ကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြကြောင်း သိရှိရလေသည်။
(ယခု ဖလမ်းမြို့နေရာသည် တောင်ယာများ ပိန်းပင်များ စိုက်ပျိုးသည့်နေရာဟု ဆိုသည်။
) အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်ထက်ကပင် ပြည်မနှင့် လမ်းပန်း အဆက်အသွယ် ခက်ခဲသော်လည်း ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ နယ်ပိုင်အိမ်၊ စစ်ဗိုလ်ကြီးသုံးဦးအိမ်၊ စစ်ဆေးရုံ စသည့် အဆောက်အအုံတို့ကို ခမ်းခမ်းနားနားဆောက်လုပ်ထားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဖလမ်းကို ရွှေနှင့်ဆောက်လုပ်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြလေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် အဆောက်အအုံသစ်များ တိုးပွားလာခဲ့သည်။
ပြည်တော်သာစီမံကိန်းအရ အိမ်ရာဆောက်လုပ်ရေးဌာနမှ စံပြ တိုက်အိမ်ပေါင်း အလုံ ၅၀ ကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွင်း ပြီးစီးအောင်ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
ကျောင်း အဆောက်အအုံသစ်များကိုလည်း ဆောက်လုပ်ခဲ့၍ ဖလမ်းမြို့ရှိ အလယ်တန်းကျောင်းကို အထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
မူလတန်းကျောင်း အချို့ကိုလည်း အလယ်တန်းကျောင်းများ အဖြစ် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ မြောက်ပိုင်း ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်အတွင်းမှ နောက်ဆုံးပိတ် ကျန်ရစ်သော တပ်မတော် (ကြည်း)၊ အမှတ် (၂၆၈) ခြေလျင်တပ်ရင်း၏ စခန်းကုန်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၇) ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးသည့်နောက် ဖလမ်းမြို့ကို ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့၌ ချင်းညီနောင်စစ်ဆင်ရေးအမည်ဖြင့် ဖလမ်းမြို့အား သိမ်းယူရန် တိုက်ပွဲ စတင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က မြို့ပေါ်ရှိ ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ရုံးနှင့် မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်များ အခြေစိုက်သည့် နေရာများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်ပိုင်း၌ပင် လွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဖလမ်းမြို့ အဝင်ဝတွင် လွတ်လပ်ရေးစေတီ၊ မြို့လယ်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကြးတစ်ဆူတို့ကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းလည်း တစ်ကျောင်း ရှသည်။
ခရစ်ယာန် ဘုရားရှခိုးကျောင်းသစ်ကြီး တစ်ကျောင်းကိုလည်း မြို့လယ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
မြို့တွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ ပွဲတော်များကို ပြည်မမှာကဲ့သို့ ကျင်းပ၍ ခရစ်ယာန်တို့ကလည်း နာတာလူးပွဲတော်ကို အလားတူပင် ကျင်းပကြသည်။
မြို့ရောနယ်ပါ ကျင်းပသည့် ပွဲတော်မှာ အောက်တိုဘာလအတွင်း ကျင်းပလေ့ ရှိသည့် ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲတော် ဖြစ်သည်။
ထိုပွဲတော် ကျင်းပသည့်အခါ နွားနောက်များကို သတ်၍ ခေါင်ရည်အိုးကြီး၊ အိုးငယ်များ ထားရှိပြီးလျှင် စားသောက်ကြကာ သီချင်းများ သီဆိုကခုန် မြူးတူးကြသည်။
အသုံးပြုကြသည့် အတီးအမှုတ် တူရိယာတို့မှာ ဝါးကျည်ဆောက်၊ ကျွဲချို၊ မောင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
အကများမှာ လက်တွဲ ဝိုင်းဖွဲ၍ ကခြင်း၊ စစ်က ကခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင် သောက်စား မူးယစ်ကာ ကခုန်မြူးတူးကြစေကာမူ ခိုက်ရန်ဓေါသ ဖြစ်ပွားခုင်း စသည့် မလိုလားအိပ်သော စသည့် မလိုလားအိပ်သော ကိစ္စများ မဖြစ်ပွား ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဖလမ်းမြို့သည် တောင်ကမ်းပါးယံတွင် တည်ထား၍ ရှုခင်းသာယာလှသည်။
ဆယ့်နှစ်ရာသီ အလေ့ကျပေါက်ရောက်သော ပန်းပင်မျိုးစုံ၊ ဆောင်းဦးပေါက်တွင် ပင်လုံးကျွတ် ဖူးပွင့်တတ်သော ချယ်ရီပန်းပင်၊ အနံ့သင်းသည့် ယူကလစ်ပင်တို့ဖြင့် ရှုမငြီးစရာ တင့်ဆန်းသာယာလှပေသည်။
ထို့ပြင် မြို့၏ အောက်ခြေ တောင်ခြေရင်းရှိချောင်းကြီး လျှိုကြီးများမှ မြူတိမ်တို့သည် ဖြည်းညှင်းစွာ တစ်လိပ်လိပ် ထွက်လာကာ မြူးတူးပြေးလွှားနေကြသကဲ့သို့ ရှိနေသည့်အခါများတွင် ကြည့်မဝ ရှုမဆုံး ဖြစ်နေတတ်၍ တောင်ခိုးတောင်ငွေ့များဖြင့် မှိုင်းမှုန် ပြာဝေနေသည့် အချိန်များသည်လည်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လွမ်းဆွတ်ကြည်နူးဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၂၂၀) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်အတွင်း ပါဝင်သော ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၀၈ မိုင်အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၁၂ မိုင်အကွာတွင် လည်းကောင်း၊ တည်ရှိလေသည်။
ပထဝီဝင်တည်နေရာ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပိုမို များပြားသည်။
ဇလုံးတောင်၊ ထုံးတောင်၊ မိုးကောင်းတောင်၊ ခွန်နန်းတောင်၊ ကြပ်တည်းတောင်၊ သပြေတောင် တို့သည် ရှမ်းရိုးမ၏ တောင်ခြေတွင် ရှိ၍ ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၄ မိုင်၊ ၁၅မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင်လည်း ကျီစောင်းတောင်၊ ရှမ်းစခန်းတောင်၊ ဝက်အိပ်တောင်၊ ပုဆိုးဖြူတောင်၊ ငကာတောင်၊ တောင်ဖီလာ ဟူ၍ တစ်တန်းတည်း ၆ မိုင်ခန့် ရှိသော တောင်နိမ့်တောင်တန်းများ ရှိသည်။
မင်းလိုတော်၊ သို့မဟုတ် မင်းဖွေတောင် ခေါ် မင်းသေတောင်တန်းသည် ပျော်ဘွယ်မြို့၏မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာတွင် တည်ရှိ၍ ရှုမျှော်ခင်း လှပလေသည်။