kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော်ယခုခေတ်တွင်မူကား လူတို့သည်မရေမတွက်နိုင် လောက်အောင်များပြားလှသောသတ္တုစပ်များကို ပြုလုပ်နိုင်ကြ ပြီဖြစ်သောကြောင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင်လိုမည့်သတ္တု၏ဂုဏ်သတ္တိ ကို ပထမစဉ်းစား၍ ထိုဂုဏ်သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသောသတ္တုကို ပြုလုပ်ယူလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဘူမိဗေဒ။
သတ္တုကဲခတ်ခြင်း သတ္တုကျောက်ရိုင်းနမူနာများ၊ သွန်းထားသည့်သတ္တုတုံးများ၊ သို့မဟုတ် သတ္တုစပ်များတွင် သတ္တုတစ်မျိုးသော်လည်းကောင်း၊ တစ်မျိုးထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ မည်သည့်အချိုးအစားပါဝင်သည်ကို သိရှိရန်အတွက် ဆန်းစစ်ရှာဖွေခြင်းကို သတ္တုကဲခတ်သည်ဟုခေါ်သည်။
သတ္တုကဲခတ်ခြင်းဖြင့် သတ္တုတွင်းပိုင်ရှင် တစ်ဦးသည် သတ္တုတွင်းမတူးမီ အကယ်၍တူးပါက အကျိုးရှိမရှိကို ကောင်းစွာဆုံးဖြတ်နိုင်ပေသည်။
ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်ရာ၌သော်လည်းကောင်း၊ လက်ဝတ်လက်စားပြုလုပ်ရာ၌သော်လည်းကောင်း၊အသုံးပြုသည့်အဖိုးတန် သတ္တုတုံးများတွင် ရွှေ ငွေ သတ္တုများစစ်မစစ်ကိုလည်း စမ်းသပ်နိုင်ပေသည်။
သတ္တုစပ်များတွင်သတ္တုကဲခတ်သည့်နည်း ဖြင့်မည်သည့်သတ္တုသည် မည်သည့်အချိုးအစားပါဝင်သည်ကို လေ့လာနိုင်သည်။
စမ်းသပ်လိုသောသတ္တုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ သတ္တုကဲခတ်သည့်နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။
သို့သော် ယေဘုယျ အားဖြင့် သတ္တုကဲခတ် နည်းမှာ အခြောက်နည်း(ဝါ) မီးနှင့်စမ်းသပ်နည်းနှင့် အစိုနည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
အခြောက်နည်းတွင်နမူနာသတ္တုကျောက်ရိုင်းကို အရည်ကျိုလိုက်ရသည်။
အရည်ကျိုလိုက်ခြင်းဖြင့် ယင်းတွင်ပါဝင်သောသတ္တုများကွဲထွက်လာသည်။
ရွှေနှင့်ငွေစပ်နေသောသတ္တုကျောက်ရိုင်းနမူနာကို သတ္တုကဲခတ်ရာ၌ ပထမ ထိုနမူနာကိုအမှုန့်ကြိတ်လိုက်ရသည်။
ထိုနောက် အမှုန့်ကိုလက်အောက်ဆိုက်နှင့် အခြား ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့်ရောရသည်။
ထိုရောထားသောအမှုန့်ကို ဖန်ခွက်လောက်ကြီးသည့် လုံတစ်ခုတွင်ထည့်၍ ဖိုပေါ်တင်ပြီးကျိုရသည်။
ဤသို့ကျိုသောအခါလက်အောက်ဆိုက်တွင်ပါသော ခဲသည်အရည် ပျော်သွားပြီးလျှင် ရွှေနှင့်ငွေတို့နှင့်ပေါင်းကာ လုံအောက်ပိုင်းသို့ရောက်သွားလေသည်။
နမူနာသတ္တုကျောက် ရိုင်းနှင့် အခြား ဓာတ်ပစ္စည်းများတွင်ပါသော အညစ်အကြေး များသည် ချော်အဖြစ်သို့ရောက်သွားတော့သည်။
ထိုချော်များမာလာသောအခါထုတ်ပစ်လိုက်ရ၏။
ကျန်နေသော ခဲ၊ ရွှေနှင့်ငွေ သတ္တုစပ်ကို အရိုးပြာနှင့် လုပ်ထားသောမိုက်ခွက်တွင်ထည့်၍ဖိုပေါ်တင်ပြီးလျှင် တစ်ဖန်ကျိုရပြန်သည်။
ယင်းသို့ကျိုသောအခါခဲသည် လက်အောက်ဆိုက်ဖြစ်သွားပြီးလျှင် မိုက်ခွက်၏နံရံထဲ စိမ့်ဝင်သွားလေသည်။
မိုက်ခွက်တွင် ရွှေနှင့်ငွေ စပ်နေသောသတ္တုစပ်သာ ကျန်ရှိခဲ့၏။
ထိုရွှေနှင့်ငွေ သတ္တုစပ်ကိုချိန်ပြီးနောက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ထဲ တွင်ထည့်လိုက်သောအခါငွေသည်အရည်ပျော်၍ရွှေသာလျှင်ကျန် ရစ်တော့သည်။
ကျန်သောရွှေကိုချိန်ကြည့်၍ ရွှေသား အလေးချိန်ကိုသိသောအခါ ငွေသားအလေးချိန်ကိုလည်း သိရလေသည်။
အကြောင်းကားရွှေနှင့် ငွေစပ်နေစဉ်အခါက ချိန်ထားသောအလေးချိန်မှ ရွှေအလေးချိန်ကိုနုတ်လိုက်ပါက ငွေအလေးချိန်ကို ရရှိသောကြောင့်ဖြစ်၏။
အစိုနည်းတွင်သတ္တုကျောက်ရိုင်း၊သို့မဟုတ် သတ္တုစပ်ပျော်သွားအောင်အချို့သောဓာတ်ပစ္စည်းများကို သုံးရသည်။
ထိုနောက်အသုံးပြုသော ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်သွားသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ချိန်တွယ်ကြည့်ခြင်း အားဖြင့် ပါဝင်သောသတ္တု၏အလေးချိန်ကိုသိနိုင်ပေသည်။
အချို့စမ်းသပ်မှုများတွင် ဤဒြဗ်ပေါင်းများမှထုတ်ယူနိုင်ပြီး နောက် သတ္တုစစ်စစ်ကိုချိန်တွယ်ယူသည်။
အချို့သောအစိုနည်းတွင် သတ္တု ကျောက်ရိုင်း၊ သို့မဟုတ် သတ္တုစပ်များမှဓာတ်ပစ္စည်းများကြောင့် ကျေပျက်ထွက်လာ သောဒြဗ်ပေါင်းများစွာ ၏အလေးချိန်ကိုတိုင်းတာခြင်း အားဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ သတ္တုကဲခတ်ရန်အတွက် သတ္တုတွင်း ကုမ္ပဏီများနှင့် သတ္တုဗေဒကုမ္ပဏီများသည် မိမိတို့ ကုမ္ပဏီအသီးသီးတွင် ဓာတ်ခွဲဌာနများကိုတည် ထောင်ထားကြသည်။
thumb|Wood's metal, a eutectic, low melting point alloy of bismuth, lead, tin, and cadmium ကမ္ဘာကြီးအတွင်း တွေ့ရှိရသမျှသောဒြဗ်စင်အားလုံးတို့သည် သတ္တုချည်းမဟုတ်ကြ ချေ။
အချို့သောဒြဗ်စင်တို့မှာဓာတ်ငွေ့များဖြစ်ကြ၍ အချို့မှာ သတ္တု၊ အချို့မှာ သတ္တုမဟုတ်သောပစ္စည်းများဖြစ်ကြ၏။
သတ္တုများထဲတွင် နှစ်ဒါဇင်လောက်သောသတ္တုအချို့ကိုသာ လျှင်လူတို့အသုံးများခဲ့ရာ ကျန်သတ္တုများမှာကား အလွန်ရှားပါးလှသည့်ပြင် သတ္တုရိုင်းမှထုတ်ယူရန်မှာလည်း များစွာခဲယဉ်းသောကြောင့် အသုံးမဝင်လှချေ။
လူတို့အသုံးများသောသတ္တုများပင်လျှင် ပစ္စည်းသန့်သန့်အနေဖြင့်များစွာအ သုံးမဝင်လှသဖြင့် အနည်းအကျဉ်းလောက်ကိုသာ သန့်သန့်အတိုင်းအသုံးချကြ၏။
သို့ရာတွင်သတ္တုတစ်ခုခုသည် အခြားသတ္တုတစ်ခုနှင့်ဖြစ်စေ၊ အများနှင့်ဖြစ်စေ၊ ရောစပ်လိုက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပစ္စည်းသစ်သည် ထူးကဲသောဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ပြည့်စုံ၍ ပစ္စည်းသန့်သန့်ထက်ပင် ပိုမိုအသုံးဝင်တတ်သည်ကိုတွေ့ရလေ သည်။
ထိုကဲ့သို့ရောစပ်၍ရသောပစ္စည်းသစ်ကို သတ္တုစပ်ဟုခေါ်၏။
သတ္တုစပ်အမျိုးပေါင်းမှာ ယခုအခါအလွန်များပြားနေပြီ ဖြစ်သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းကြီး များသည်လည်း ထိုသတ္တုစပ်များကြောင့်ပင် လျှင်များစွာ တိုးတက်ကြီးပွားလာလေသည်။
သံကိုလူတိုင်းသိကြ၏။
သံသည်သတ္တုများတွင်အသုံးဝင်ဆုံးသောသတ္တုတစ်ခုဖြစ်၏။
သို့သော်သံချည်းသက်သက်နှင့်လုပ်ထားသောဓားသည်ပျော့၍ အသုံးမဝင်လှချေ။
သံကိုကာဗွန်ရာခိုင်နှုန်းတစ်လောက် နှင့်ရောစပ်လိုက်သောအခါသံမဏိခေါ် သတ္တုစပ်ဖြစ်လာ၍ ထိုသံမဏိသည်သံချည်းသက်သက်ထက်မည်မျှ အရေးပါအရာရောက်သည်ကိုလူတိုင်းပင်ကောင်းစွာ သိကြပေသည်။
သို့သော်သံနှင့်ရောစပ်ရာတွင် ကာဗွန် ရာခိုင်နှုန်းများသွားပါကလည်းဆတ်၍ကြွေလွယ်ပဲ့လွယ် ဖြစ်တတ်သည်။
ထိုကြောင့်သံမဏိကောင်းရနိုင်ရေး အတွက်သံကိုကာဗွန်နှင့်ရောစပ်သောအခါ ကာဗွန်ရာခိုင်နှုန်းကို အပိုအလိုမဖြစ်စေဘဲ အံကိုက်ဖြစ်ရုံ အချိုးမှန်မှန်ရောစပ်ရန် လိုလေသည်။
သံချေးမတက် အစွန်းမထင်နိုင်သော အစွန်းခံ သတ္တုစပ်များပြုလုပ်ရာ၌ ကရိုမီယမ်သတ္တုသည် အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးသောသတ္တုတစ်ခုဖြစ်၏။
သံချေးတက်၍သော်လည်းကောင်း၊ သံချေးစား၍သော်လည်းကောင်း၊ သံနှင့် သံမဏိများသည် တစ်နှစ်၊ တစ်နှစ်လျှင်တန်ချိန်ပေါင်း များစွာပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။
သို့သော်သံနှင့်သံမဏိများကို ကရိုမီယမ်၊ သို့မဟုတ်နစ်ကယ်ရောထားသော ကရိုမီယမ်နှင့် ရောစပ်လိုက်သောအခါ အလွန်အဖိုးတန်သောသတ္တုစပ်တစ်ခု ဖြစ်လာ၍ သံချေးတက်ခြင်း၊ သံချေးစားခြင်း၊အက်ဆစ်စားခြင်း တို့ကို အလွန်ခံနိုင်ရည်ရှိ လေသည်။
ဤသို့ထူးကဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် သားလှီးဓားများ၊ ဂေါက်သီးရိုက်တံ ထိပ်ဖျားများ၊ တံခါးလက်ကိုင်ဖုများ၊ ကလောင်သွားများ၊ ရေသို့မဟုတ် လေရဟတ်သွားများ၊ခြောက်လုံးပူးနှင့်ရိုင်ဖယ် သေနတ်အစိတ်အပိုင်းများ၊ငါးမျှားတံများ၊နာရီအိမ်များ၊ မျက်မှန်ပေါင်မျက်မှန်ကိုင်းများနှင့် အခြား အလားတူ ပစ္စည်းများကိုဤသတ္တုစပ်များဖြင့်ပြုလုပ်ကြလေသည်။
နစ်ကယ်နှင့်ကရိုမီယမ်သတ္တုနှစ်မျိုးကိုရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ်သည်အလွန်ပြင်းသောအပူဒဏ် ကိုခံနိုင်ရည်ရှိ၏။
မည်မျှပူပြင်းသော်လည်းအလွယ်တကူနှင့်မလောင်ကျွမ်းနိုင်ချေ။
ထိုကြောင့်အီလက် ထရစ်ရေးယေတာခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်အပူငွေ့ပေးသော အပူငွေ့ပေးဓာတ်မီးဖိုများ အတွင်းရှိ အလွန် သေးငယ်သော နန်းကြိုးကိုဤသတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ထိုနန်းကြိုးကလေးတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ် ကိုဖြတ်စေလိုက်သောအခါနီရဲလာ၏။
သို့သော်လည်း ထိုနန်းကြိုးကလေးသည် လောင်ကျွမ်းသွားခြင်း မရှိချေ။
သတ္တုနှစ်ခု၊ သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပို၍ ရောစပ်ထားသောသတ္တုစပ်သည်နဂိုသတ္တုသန့်သန့်တို့ထက် ပိုမိုအသုံးဝင်ကြောင်းကိုရှေးမဆွကပင်သိရှိခဲ့ကြ၏။
ပုံပမာ· ကောပါး (ကြေးနီ)သတ္တုသန့်သန့်သည် အရာရာတိုင်းတွင် အသုံးပြုရန် များစွာမသင့်လျော်လှသော်လည်း ဇင့် (သွပ်)နှင့် ရောစပ်၍ကြေးဝါသတ္တုစပ် ဖြစ်လာသောအခါ ကြေးနီထက်မာ၍ အလွယ်တကူနှင့်အရောင်မှိန်မသွားနိုင်ချေ။
ရွေွှစင် ငွေစင်တို့သည်နဂို အနေအထားအားဖြင့် အလွန်ပျော့၍ ပွန်းပဲ့လွယ်၏။
သို့သော် အခြားသတ္တုများနှင့် အချိုးအမျိုးမျိုးနှင့်ရောစပ်သောအခါ မူလကထက်မာလာလေသည်။
ပုံပမာ·ကျပ်သုံး ဒင်္ဂါးတွင်ငွေစစ်စစ် ၉ .၂၅ နှင့်ကြေးနီ ဝ.၇၅ တို့ကိုရောစပ်ထားသောကြောင့် အသံသာ၏။
မာ၏။
လွယ်လွယ်နှင့်လည်းမပွန်းပဲ့နိုင်ချေ။
အလွန်အဖိုးတန်သောသတ္တုစပ်များကို ရှာကြံလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာတွင် အလျူမီနီယမ်သတ္တုစပ်သည်များစွာ အသုံးဝင်သည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
အထင်ရှားဆုံးသော အလျူမီနီယမ်သတ္တုရောမှာ ဒျူရာလျူမင်ပင်ဖြစ် သည်။
ဒျူရာလျူမင်တွင်အလျူမီနီယမ်နှင့်ကော့ပါး(ကြေးနီ)အပြင် မန်ဂနိနှင့်မက်ဂနီဇီယမ်အနည်းငယ် အချိုးကျရောနှော ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဤသတ္တုစပ်သည်အလွန်ပေါ့ပါး၍ ခိုင်မာသောကြောင့်လေယာဉ်ပျံများတည်ဆောက်ရာတွင် များစွာအသုံးပြုကြရလေသည်။
ဤသတ္တုစပ်၏ထူးခြားချက် တစ်ရပ်မှာ ပူလာသောအခါ သတ္တိပို၍ပင်ကောင်းလာသေးသော အချက်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့်အပူကိုခံနိုင်ရည်ရှိရမည့်စက် များလုပ်ကိုင်ကြရာတွင် ဤသတ္တုစပ်ကိုအသုံးပြုကြသည်။
ယင်းသတ္တုစပ်ကိုအခြေပြု၍အခြားအလျူမီနီယမ် သတ္တုစပ်များတစ်စတစ်စဖြစ်ပေါ်လာပေသေးသည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းတိုးတက်လာသည့်နှင့်အမျှ တွင်ခုံများလည်းအသုံးများလာရာ တွင်ခုံများတွင်အလွန် မာကျောခိုင်ခန့်သည့်သံမဏိစူးဆောက်များ ရရှိရေးမှာလည်း တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ပိုမို အရေးကြီးလာသည်။
ယခင်ကဆိုလျှင် စူးဆောက်တန်ဆာပလာများသည် သုံးဖန်များလာ၍ပူလာသော အခါ ဆေးသားလျော့၍ သွားသဖြင့် အသွားများကြွေတတ် လေသည်။
ထိုကြောင့်ထိုကဲ့သို့မဖြစ်စေရန် စက်လည်သည့်နှုန်းကို လျော့ထားရသဖြင့် အလုပ်မှာကြန့်ကြာ သွားလေသည်။
ထိုကြောင့်ထိုကဲ့သို့မဖြစ်စေရန် စက်လည်သည့် နှုန်းကိုလျော့ထားရသဖြင့် အလုပ်မှာကြန့်ကြာသွားလေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၈၆၈ ခုနှစ်လောက်မှစ၍အဆိုပါတန်ဆာပလာများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်အလွန်ကောင်းသော သတ္တုစပ်တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိလာခဲ့လေသည်။
ထိုသို့တွေ့ရှိမှုကြောင့်စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် များစွာအထောက်အပံ့ရခဲ့ရုံမက ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ သတ္တုလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးပင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသွားလေ သည်။
ထိုသတ္တုစပ်မှာ အခြားမဟုတ် သံမဏိနှင့်တန်စတင်တို့ ကို ရောစပ်ထားသောသတ္တုစပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
အလားတူသတ္တုစပ်ရရှိရေးအတွက် သံမဏိနှင့်ရောစပ်ရန် အကောင်းဆုံးသောသတ္တုအချို့မှာ ကရိုမီယမ်၊ဗနေဒီယမ်၊ကိုဗော့၊ မန်ဂနိနှင့် မိုလစ်ဒီနမ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဤသတ္တုစပ်များသည် အလွန်မာ၍ အပူကိုလည်း အလွန်ခံနိုင်ရည်ရှိကြ၏။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဗြိတိသျှတို့တွေ့ရှိခဲ့၍ အထက်တန်းစားသံမဏိဟုခေါ်တွင်သောအမာဆုံး၊အကောင်း ဆုံးအစား သံမဏိစပ်တစ်မျိုးမှာ မိုလစ်ဒီနမ်၊ကရိုမီယမ်၊ ဗနေဒီယမ်၊ကာဗွန်နှင့်သံသန့်သန့်တို့ကိုရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ်ဖြစ်လေသည်။
အချို့တွင်ခုံများတွင်အသုံးပြုသောစို့ဆောက်များ၌ သံမဏိပင်လုံးလုံးမပါချေ။
ကရိုမီယမ်၊ တန်စတင်နှင့် ကိုဗော့တို့ကို အချိုးကျကျရောစပ်ထား၍ ရရှိသောစတဲလိုက်ခေါ် သတ္တုစပ်နှင့်လုပ်ထားသည့် ဆောက်အသွားများသည် မာရုံတင်မက အပူပြင်းလာလေလေ မာလေလေဖြစ်လာသေး၏။
စိန်အပြင် အမာဆုံးသောသတ္တုစပ်မှာ တန်စတင်၊ ကာဗိုက်နှင့်ကိုဗော့တို့ပါဝင်ရောစပ်ထား၍ ထိုသတ္တုစပ်ကို ကာဗို လွိုင်ဟုခေါ်၏။
သံမဏိနှင့်မန်ဂနိတို့ရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ်သည်အလွန်မာသောကြောင့် ကာဗိုလွိုင် စို့များ၊ ဆောက်များနှင့်သာဖြတ်နိုင်၏။
ထိုအတူသံမဏိနှင့်မိုလစ်ဒီနမ်တို့ ရောစပ်ထားသောသတ္တုစပ်ကိုလည်း မအက်မကွဲနိုင်သောကြောင့် သေနတ်ပြောင်းအတွင်းခံအဖြစ်၎င်း၊ လေယာဉ်ပျံထောက်များ၊ ရဟတ်ဝင်ရိုးများနှင့်သူခိုးအာမခံသံမဏိသေတ္တာများလုပ်ကိုင်ရာ၌ များစွာ အသုံးပြုကြလေသည်။
ကရိုမီယမ်သည် သတ္တုထဲတွင် အမာဆုံးသောသတ္တု တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကရိုမီယမ်ကိုသံမဏိနှင့်ရောစပ်လိုက်သော အခါ အလွန်မာသော သတ္တုစပ်တစ်မျိုးကိုရ၍ အမြောက်ဆန်၊ ကျည်ဆန်များ၊ ဗောဗယ်ရင်များ၊ သံချပ်ကာများပြုလုပ်ရာတွင် များစွာအသုံးပြုကြသည်။
ထိုကရိုမီယမ်နှင့် သံမဏိသတ္တုစပ်ထဲသို့ နစ်ကယ်ကို ထပ်မံရောစပ်၍ရရှိသော သတ္တုစပ်မှာလည်း အလွန်မာသဖြင့် မော်တော်ကားဂီယာကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်များစွာအဖိုးတန်လေသည်။
စာပုံနှိပ်စက်လုပ်ငန်းများတွင်အသုံးပြုသော ခဲပုံနှိပ် စာလုံးများသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော သတ္တုစပ်များ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုခဲပုံနှိပ်စာလုံးများကို များသောအားဖြင့် ခဲနှင့်အန်တီမိုနီကိုရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ်ဖြင့်လုပ်ထား၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ခဲနှင့်အင်တီမိုနီတွင် တင်း (သံဖြူ) နှင့်ဗစ်စမတ် တို့ကိုပါ အနည်းငယ်ထည့်၍ရောစပ်ထားလေသည်။
မည်သည့်ပစ္စည်းမဆို ပူလာလျှင်ကားထွက်လာ၍ အေးသွားလျှင် ကျုံ့ဝင်သွားစမြဲဖြစ်၏။
သို့သော်ပုံနှိပ်ခဲစာလုံးများလုပ်သော သတ္တုစပ်မှာကား ဤသို့မဟုတ်ပေ။
ကျိုထား၍ အရည်ဖြစ်နေရာမှ အေးသွားလျှင် ကားထွက်လာသဖြင့် ပုံသွင်းရာတွင်အလွန်ထင်ရှားပြီသသော စာလုံးများကို ရလေသည်။
အခြားသတ္တုစပ်များမှာ ကော့ပါး(ကြေးနီ)နှင့် တင်း(သံဖြူ)တို့ကိုရောစပ်ထားသော ဗရွန်း(ကြေးညို) ကော့ပါး(ကြေးနီ)၊ ဇင့်(သွပ်)နှင့်နစ်ကယ်တို့ကိုရောစပ်ထားသော ဂျာမန်ငွေ၊တင်း(သံဖြူ)၊ကော့ပါး(ကြေးနီ) နှင့်အန်တီမိုနီတို့ကိုအထူးရောစပ်ထားသော ဗာ့ဗစ်သတ္တုစပ်၊တင်း(သံဖြူ)နှင့်လက်(ခဲ)တို့ကိုရောစပ်ထား သောပျူတာသတ္တုစပ်၊ တင်း၊ဇင့်၊ ကော့ပါး၊ ဗစ်စမတ်၊ ဂိုး(ရွှေ)၊ ဆီးလဗား(ငွေ)၊ စသည် တို့ဖြင့်ရောစပ်ထားသော ဂဟေများဖြစ်ကြ၏။
သေနပ်၊ အမြောက်လုပ် သတ္တုစပ်သည် ကြေးညိုတမျိုးပင်ဖြစ်၏။
မာကျူရီ (ပြဒါး)ဖြင့်ရောစပ်ထားသော သတ္တုစပ်များကိုမူအမာလဂမ်ဟုခေါ်၏။
သတ္တုစပ်အမျိုးပေါင်းမှာ ယခုအခါအလွန်များပြားလာသော်လည်း အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော သတ္တုများမှလာခြင်းသာဖြစ်သည်။
ထိုသတ္တုများမှာ များသောအားဖြင့်အလျူမီနီယမ်၊ အန်တီမိုနီ၊ အာစနစ်၊ ဗစ်စမတ်၊ ကက်ဒမီယမ်၊ ကာဗွန်၊ ကရိုမီယမ်၊ ကိုဗော့၊ ကော့ပါး(ကြေးနီ)၊ ဂိုး(ရွှေ)၊ အီရစ်ဒီယမ်၊ အိုင်းယန်း(သံ)၊ လက်(ခဲ)၊ မက်ဂနီဇီယမ်၊ မန်ဂနိ၊ မာကျူရီ(ပြဒါး)၊ မိုလစ်ဒီနမ်၊ နစ်ကယ်၊ ပလေဒီယမ်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ ပလက်တီနမ်၊ ဆီလီကွန်၊ ဆီးလဗား(ငွေ)၊ သိုရီယမ်၊ တင်း(သံဖြူ)၊ တန်စတင်၊ ဗနေဒီယမ်၊ ဇင့်(သွပ်)တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သတ္တုစပ်များ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ။
right| ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သတ္တုတွင်း တူးဖော်ရာ နေရာဒေသများကို ပြသသည့် မြေပုံ (အကျယ်ချဲ့ရန် ကလစ်နှိပ်ပါ) right| ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မျက်နှာပြင် အကျယ်ဆုံးနှင့် ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံး ချီလီနိုင်ငံရှိ ချူကွီကာမတာ ကြေးနီသတ္တုတွင်း သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းဆိုသည်မှာ အဖိုးတန် သတ္တုများနှင့် အခြားသော ဘူမိဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ရှိ ကျောက်တုံးများ၊ သတ္တုကြောများနှင့် ကျောက်မီးသွေးကြောများမှ တူးဖော်ရယူသည့် လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းဖြင့် အခြေခံသတ္တုများ၊ အဖိုးတန်သတ္တုများ၊ သံ၊ ယူရေနီယမ်၊ ကျောက်မီးသွေး၊ စိန်၊ ထုံးကျောက်၊ ကျောက်ဆား နှင့် ပြာဆား အစရှိသည်တို့ကို တူးဖော်ရယူကြသည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူ၍ မရနိုင်သော သို့မဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း ဖန်တီးယူ၍ မရနိုင်သော ပစ္စည်းများကို သတ္တုတူးဖော်ခြင်းဖြင့် ရယူကြသည်။
ခေတ်ယဉ်ကျေးမှု တည်တံ့စေသော အခြေခံလုပ်ငန်း ရှေးအီဂျစ်တို့သည် ဘီစီ ၅ဝဝဝခန့်ကပင်သတ္တုတွင်းတူးခြင်းကို ဦးစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
သတ္တုရိုင်းရှာဖွေရေး၊ တူးဖော်ရေး၊ ထုတ်ယူရေး ဟူ၍လုပ်ငန်းသုံးပိုင်းရှိသည်။
သတ္တုတူးဖော်ရာ၌ ကြုံရသော အခက်အခဲများ၊ သတ္တုတွင်းအလုပ်သမားများ အတွက် ကာကွယ်ရေး၊ စက်များကို မြင်းကောင်ရေအားဖြင့် ပြောဆိုသုံးနှုန်းမှု၏အစတို့ကိုပါဖော်ပြထားသည်။
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း ကမ္ဘာပေါ်တွင်တိုးတက်ကြီးပွား လျက်ရှိသောနိုင်ငံများစွာတို့၌ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ပြီးသည့် နောက် အဓိကလုပ်ငန်းမှာ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်းနှင့် လျော်ညီစွာ နေထိုင်လိုလျှင် စက်ရုံကြီးအများအပြားလိုအပ်ပေ ရာ ထိုသို့လိုအပ်သော စက်ရုံကြီးများကိုတည်ဆောက်နိုင်ရန် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းရှိမှဖြစ်နိုင်ပေမည်။
ထိုကြောင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းသည် ယဉ်ကျေးမှုကိုတည်တံ့စေသော အခြေခံလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဟူ၍ဆိုနိုင်ပေသည်။
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို သတ္တုရိုင်းရှာဖွေခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်း၊ သတ္တုထုတ်ယူခြင်း၊ ဟူ၍သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
သတ္တုတွင်းရှာဖွေ ရာ၌ တစ်ယောက်စနှစ်ယောက်စ ရှာဖွေသည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ်အဖွဲ့အစည်းဖြင့်ရှာဖွေသည်ဖြစ်စေ ရှာဖွေသူတို့သည် ဝတ္တုအမျိုးမျိုးကိုသိရှိရန်လိုသည့်အပြင် သတ္တုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒစသည့် ပညာရပ်များကိုတတ်မြောက်ကြရလေသည်။
ဤပညာရပ်များကိုတတ်မြောက်သူများပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ လချေး၊အိုင်းယန်းဆာလဖိုဒ်ကဲ့သို့သတ္တုရိုင်းများကို ရွှေဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂရက်ဖိုက်ကိုမော်လစ်ဒီနိုက်ဟူ၍လည်းကောင်းအထင် မှားတတ်ကြလေသည်။
မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ကျောက်များ တွင်ကော့ပါး (ကြေးနီ)၊ အိုင်းယန်း(သံ)၊ မန်ဂနိ၊ မာကျူရီ(ပြဒါး)ကဲ့သို့သတ္တုအစအနများကိုတွေ့ရသော်လည်း မြေအောက်သို့တူဖော်ကြည့်သောအခါ မည်သည့်သတ္တုကိုမျှ မတွေ့ရဘဲ ရှိတတ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံသောင်ခုတ်စက်များဖြင့် ပင်လယ်ကမ်း များနှင့်မြစ်ထဲရှိသဲခုံများကိုတူးရာ မည်းနက်သောသဲများကိုရရှိသည်။
အချို့သူတို့သည်ထိုသဲမျိုးကို တွေ့ရှိ သောအခါ ရွှေသို့မဟုတ်၊ပလက်တီနမ်အမြောက်အမြား တွေ့ရှိပြီဟု ထင်မှတ်တတ်ကြ၏။
သတ္တုရိုင်းကိုရှေးအခါက လူတို့သည်ခြေကျင်ဖြစ်စေ၊ မြင်း၊ လား၊ လှေစသည်တို့ စီးနင်း၍ဖြစ်စေ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည်သွားလာ ရှာဖွေကြသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ ကားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကောင်းမွန်လာသည့်အလျောက် မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ စသည်ကဲ့သို့ ယာဉ်များကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
သို့သော်ယခုခေတ်တွင်မော်တော်ကားဖြင့် သတ္တုများရှာဖွေခြင်းသည် စားနပ်ရိက္ခာများကိုတင်ယူနိုင်ခြင်း၊ ဝန်များကိုသယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ သတ္တုရှာဖွေရာ၌သုံးသည့် စက်ငယ်များကို မော်တော်ကားစက်ဖြင့်မောင်းနှင်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ခရီးအရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဤသို့ သတ္တုအရှာထွက်သူတို့သည် ပေါက် ချွန်း၊ ဂေါ်ပြား၊ တူစူး၊ ဒိုင်းနမိုက်၊ သံဒယ်(မိုက်ခွက်)၊ ကြိတ်ဆုံ အစရှိသည်တို့ကို ယူဆောင်သွားကြရ၏။
ကြိတ်ဆုံမှာ သတ္တုရိုင်းများကိုကျိတ်ရန်ဖြစ်၍ သံဒယ်မှာ ကျိတ်ထားသော သတ္တုရိုင်းမှ ကျောက်ခဲငယ်များကို ဆေးကြောပစ်ရန်ဖြစ်သည်။
သတ္တုရိုင်းများကို အကြမ်းအားဖြင့် စစ်ဆေးကြည့်ရန်လက်ကိုင်နှင့် မှန်ဘီလူးသည်လည်း အလွန်အသုံးဝင်၏။
အချို့သောတိုင်းပြည်များတွင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သည့်မြေများ၌ တစ်နှစ်လျှင်အနည်းဆုံး လုပ်ငန်းမည်မျှ ပြီးမြောက်အောင်ပြုလုပ်ရမည်ဟု စည်းကမ်းချက် ဖြင့်သတ္တုရှာဖွေ သူတို့အား ခွင့်ပြုထားလေသည်။
အကယ်၍ထိုသို့ခွင့်ပြုထားသောမြေပေါ်တွင် အလုပ်ကိုတစ်နှစ်မျှ ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သော် ထိုမြေကို အခြားသူတယောက်က ဝင်ရောက်လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။
တခါတရံ သတ္တုကြောများတွင်အကြောတက်ငယ်များ ဖြာထွက်လျက်ရှိတတ်ရာ ဤအတက်ငယ်များတွင် မြေကတုတ်ကဲ့သို့ မြောင်းများဖြတ်၍ တူးပေးလျှင် သတ္တုကြောမ ကြီးကိုတွေ့ရတတ်သည်။
ဤ နည်းဖြင့်သတ္တုရှာဖွေသူတို့သည် သတ္တုတွင်းများစွာကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြလေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံသတ္တုအကြောတက် ငယ်သည် တောင်ကုန်းတွင်ဦးတိုက်လျက်ရှိခြင်း ကြောင့် သတ္တုရိုင်းများမှာ ရေစားပြီးပါသွား၍သတ္တုရိုင်း အရိပ်အရောင်မျှကိုသာတွေ့ရတတ်သည်။
ဤသို့တွေ့ရှိသောအခါအထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း မြေတွင်မြောင်းဖောက်၍ သတ္တုကြောကိုရှာဖွေယူရသည်။
သတ္တုကြောကို တွေ့ရှိသောအခါသတ္တုမည်မျှရှိကြောင်း ကိုသိရှိရန်စမ်းသပ်ကြည့်ရပြန်သည်။
များသောအားဖြင့်ထိုသို့စမ်းသပ်နည်းမှာ နှစ်နည်းရှိရာ ပထမနည်းမှာ သတ်မှတ်ထားသောနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိမြေကို တူးဖော်၍ ထိုမြေတွင် သတ္တုမည်မျှ ပါရှိသည်ကိုစစ်ဆေးသောနည်း ဖြစ်သည်။
ဒုတိယနည်းမှာ မြေတွင်းသို့နက်ရှိုင်းစွာတူးဖော်၍ မြေ၏အတွင်းသားတွင် သတ္တု မည်မျှပါရှိသည်ကိုစစ်ဆေးသော နည်းဖြစ်သည်။
ဒုတိယနည်းတွင်စိန်သွားတတ်ထားသော လွန်စက်ဖြင့် မြေထဲသို့အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဖောက်ကြည့်ကြလေသည်။
ထိုသို့စမ်းသပ်၍သတ္တုများကို တူးဖော်နိုင် လောက်အောင် များများစားစားတွေ့ရှိရသောအခါ သတ္တုတွင်းဝ အနီးအနားတွင် အဆောက်အအုံများကို သပ်ရပ်စွာဆောက် လုပ်၍သတ္တုတူးဖော်သောလုပ်ငန်းကိုစတင်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
သတ္တုတူးဖော်ရာ၌ မြေပေါ်တူးဖော်နည်း (Surface Mining Method) နှင့် မြေအောက်တူးဖော်နည်း (Underground Mining Method) ဟူ၍ အဓိကနှစ်မျိုးရှိသည်။
မြေပေါ်တူးဖော်နည်းတွင်သတ္တုများကိုရေတွင်းများတူးသကဲ့သို့ (Open Pit Mining)တူးယူကြရ၍ များသောအားဖြင့်ဤနည်း ကို သံနှင့်ကြေးနီ တူးဖော်ရာ၌ အသုံးများသည်။
သတ္တုကြောသည် မြေအောက် ပေ၃ဝဝ ကျော်လောက်မှာ ရှိလျှင် သတ္တုရိုင်းကိုမြေပေါ်သို့ တင်ယူရသောစရိတ်မှာ အလွန်ကြီးလေးသဖြင့် မြေပေါ်တူးဖော်နည်းကို အသုံးပြုကြသည်။
ဤနည်းတွင် သတ္တုရိုင်းများကို ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့်ဖြိုခွဲ၍ စက်ဂေါ်ပြားများ (Backhoe, Wheel Loader, Shovel)ဖြင့် မော်တော်ကား များပေါ်သို့တင်ဆောင်ပေးလေသည်။
သို့သော်တွင်းနက်လာသောအခါ နံရံတွင်ရှိသည့်ကျောက်တုံး များပြိုကျ၍ အလုပ်သမားများ ဒဏ်ရာရရှိတတ်သည်။
ရေဖြင့်ကျင်ယူသောနည်း (Panning)မှာလည်းမြေပေါ်တူးဖော်နည်းတွင် အကျုံးဝင်သည်။
ဤနည်းကိုရွှေနှင့်ငွေကဲ့သို့သော သတ္တုများတူးဖော်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
သတ္တုရိုင်းကိုရေဖြင့်ကျင်ယူနည်းမှာ အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း သဘောမှာ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သည်။
မြေအောက်တူးဖော်နည်းတွင် သတ္တုကြော၏ အထူ (Vein Width) အပါးကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးတူးဖော်ယူကြသည်။
သတ္တုရိုင်းများကို တွင်းများမှ မြေပြင်ပေါ်သို့တင်ဆောင်ယူရသော စရိတ်သည် အလွန်ကြီးမားလွန်းရကား သတ္တုကိုတူးဖော်ရာ၌ စရိတ်ကျဉ်းနိုင်သမျှကျဉ်းအောင် ကြံစည်ကြရသည်။
ကျောက်ကမ်းပါးများနှင့်နီးကပ်သော တွင်းများတွင် လိုဏ်ခေါင်း (Adit)များ ကိုဆောက်လုပ်ယူကြသည်။
အချို့သော သတ္တုရိုင်းများကိုကျောက်မီး သွေးတွင်းများမှာကဲ့သို့ ပြွန်တွင်း (Circular-Shaft)များဖြင့် တူးဖော်ယူကြရလေသည်။
သတ္တုတွင်းများကိုပြွန်ပုံတူးယူခြင်းမှာ လေးထောင့်ပုံတွင်တွင်း၏နံရံများထက်ပြွန်ပုံတွင်း၏ နံရံများက ခိုင်မာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော် မြေမာသောအရပ်၌ တစ်ခါတစ်ရံ လေးထောင့်ပုံတွင်းများကိုတွေ့ရတတ်သည်။
သတ္တုတွင်းတူးရာ၌ တွေ့ကြုံရသည့် အခက်အခဲတစ်ခုမှာ ကျောက်လွှာတွင်ရှိသည့်အကွဲအအက်များ နှင့်သဲနုံးများမှ ရေထွက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် သဲနုံးများတွင်ပြွန်တွင်းများတူးလိုသောအခါ မတူးမီလပေါင်းများစွာကကြိုတင်၍တွင်းဝတစ်ဝိုက် ပေအနည်းငယ်ကွာသောနေရာများတွင် ဆားရေကို လှည့်ပတ်လျက်ရှိနေစေသည်။
နုံးထဲရှိရေသည်ခဲလောက်သည့်အခြေသို့ရောက်ရှိသည့်အခါ တူးဖော်ခြင်း စတင်တော့သည်။
ဤသို့တူးနေစဉ်တူးပြီးသော နေရာများတွင် တွင်း၏နံရံကိုမြေအောက်မီးရထားလိုဏ်ခေါင်း များမှာကဲ့သို့ အင်္ဂတေကိုင်၍ဖြစ်စေ၊ သံကွင်းများခံ၍ဖြစ်စေ ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ပေးလေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကြားမှထွက်သောရေကို ပိုက်လုံးများမြှုပ်၍ အင်္ဂတေကို ဖိအားကြီးစွာဖြင့်သွန်းလောင်းပြီးလျှင် ပိတ်ဆို့ပစ်တတ်သည်။
ပြွန်တွင်း၏အဆုံးဖက်တွင်ရေဝင်ရောက်စုရုံးနေနိုင်အောင် ကန်ကျယ်ကြီး တစ်ခုပြုလုပ်ထားရသည့်ပြင် ပြွန်တွင်းရှိ အင်္ဂတေနံရံများကို ပြိုမကျရအောင် ထောက်များဖြင့်ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ ထောက်ထားရသည်။
ပြွန်တွင်းများမှတစ်ဖန်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဘေးတိုက် သတ္တုကြောဆီ ရောက်အောင် တူးယူပြန်သည်။
ဤသို့တူးယူသောလိုဏ်ခေါင်းများသည် ပြွန်တွင်းဖက်သို့ခပ်စောင်းစောင်းရှိသဖြင့် သတ္တု တွင်းတွင်ထွက်သမျှရေသည်ပြွန်တွင်းသို့စီးဝင်လာသည်။
ပြွန်တွင်းမှတစ်ဖန် ထိုရေကိုအားကောင်းသော ရေနွေးငွေ့စက်များဖြင့်မြေပြင်ပေါ်သို့စုတ်ထုတ်ပစ်လေသည်။
များသောအားဖြင့် သတ္တုတွင်းတစ်တွင်းလျှင် ပြွန်ပေါက်နှစ်ပေါက်စီဖောက်ထားလေ့ရှိကြသည်။
ဤသို့ဖောက်ထားခြင်းမှာ သတ္တုတွင်းပြိုကျ၍ အလုပ်သမားများပိတ်မိမနေစေရန်နှင့်သတ္တုတွင်းထဲ၌ လေကောင်းလေသန့်ရရှိစေရန်ဖြစ်သည်။
သတ္တုတွင်းများတွင်အဆိပ်ငွေ့များထွက်တတ်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ သတ္တုတွင်းများနက်လာသောအခါ အပူအားကြီးလာသော ကြောင့်၎င်း၊ အလုပ်သမားများတာရှည်လေးမြင့်အလုပ် လုပ်နေနိုင်ရန် လေကောင်းလေသန့်မြောက်မြားစွာကိုသွင်းပေးဖို့ အရေးကြီးလေသည်။
များသောအားဖြင့် သတ္တုတွင်းများတွင် လေကောင်းလေသန့်ဝင်ရောက်စေသောနည်းမှာ ပြွန်တွင်းတစ်ဖက်မှမသန့်ရှင်းသော လေများကိုအလွန်ကြီးမားသောယပ်များဖြင့်ယပ်ပေးပြီးထုတ်ပစ်သော နည်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ပြွန်တစ်ဖက်မှ လေကိုထုတ်ပစ်လိုက်သောအခါ အခြားပြွန်တဖက်မှ လေထပ်တလဲလဲ ဝင်ရောက်လာသဖြင့်သတ္တုတွင်း၌ အလုပ်လုပ်လျက်ရှိသော အလုပ်သမားများအား လေကောင်းလေသန့်ကို ရရှိစေသည်။
အချို့သတ္တုတွင်း၌ အလုပ်သမားများကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် သတ္တုတွင်းရှိလိုဏ်ခေါင်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးထွန်းထားလေ့ရှိကြသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးမရှိသော တွင်းများတွင်မူကား ဖယောင်းတိုင်မီး ကိုဖြစ်စေ၊ ခေါင်းတွင်တပ်ဆင်နိုင်သောမီးအိမ်ငယ်ကိုဖြစ်စေ၊ သတ္တုတွင်းများ ပေါက်ကွဲတောက်လောင်မှု မဖြစ်ရအောင် အထူးတလည်စီမံပြုလုပ်ထားသောမီးအိမ်ကိုဖြစ်စေ အသုံးပြုကြသည်။
သတ္တုရိုင်းများကိုတူး ဖော်ရာ၌ အလုပ်တွင်ကျယ်စေရန်စက်ဖြင့်မောင်းနှင်သောကိရိယာများကို အသုံးပြုသည်။
သတ္တုရိုင်းများ ဖြတ်ယူရန်သုံးသော ကိရိယာများမှာ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အချို့သောဖြတ်စက်များမှာ အပြားလိုက်မြေပြင်ညီ လည်သောလွှဝိုင်းများဖြစ်သည်။
အချို့မှာ လည်နေသော သံချွန်များဖြစ်သည်။
အကယ်၍သတ္တုရိုင်းများအ လွယ်တကူတူးဖော်၍မရသောအခါ သတ္တုရိုင်းတွင်စက်လွန်ဖြင့်အပေါက်ငယ်များဖောက်၍ ထိုအပေါက် များတွင် ယမ်းဘီလူးများ မြုပ်နှံပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဖြိုခွဲယူကြသည်။
သတ္တုကိုဖြတ်ရန်စက်များနှင့် ဖောက်ရန်စက်များတွင် ဘီးများ တပ်ဆင်ထားသဖြင့် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အလွယ်တကူရွှေ့ယူနိုင်သည်။
ဤသို့ဖြိုခွဲ ပြီးသောအခါ သတ္တုရိုင်းများကို ရှေးအခါကလှည်းပေါ်တွင်တင်၍ မြင်းများဖြင့်သယ် ဆောင်ကြရလေသည်။
လူတစ်ထောင်အလုပ်လုပ်သော သတ္တုတွင်းတစ်တွင်း၌ လူ ၅ဝဝ သာလျှင်သတ္တုများကိုတူး၍ သယ်ဆောင်လျက်ရှိကြသည်။
ကျန်လူများမှာ သတ္တုတွင်း၌ ရာပေါင်းများစွာသော မြင်းတို့ကိုကြည့်ရှုခြင်း၊ လေကောင်းလေသန့်ဝင်ရောက်နိုင်အောင် စီမံပေးရခြင်း၊ ရေပိုက်များဖြင့် ရေကိုစုပ်ထုတ်ပစ်ရခြင်း၊ သတ္တုတွင်း၌လမ်းများကိုပြုစုစောင့်ရှောက်ရခြင်း၊ စက်များကိုမောင်းနှင်ရခြင်းစသော ဝေယျာဝစ္စအလုပ် များကိုဆောင်ရွက်ကြရလေသည်။
စက်ဖြင့်သတ္တုရိုင်းများကိုသယ်ယူပို့ဆောင်ကြသော တွင်းများ၌မူကား စက်ဖြင့်မောင်းနှင်သောဝန်တင်ရထားငယ်များ ဖြင့် သယ်ဆောင်ယူသွားကြပြီးလျှင် တစ်နေရာ၌စုံပုံ၍ ထိုနေရာမှတဖန် မြေပြင်ပေါ်သို့တင်ပေးသည်။
ဤစက်များကို လေဖိအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မောင်းနှင်ကြသည်။
ရှေးအခါကသတ္တုတွင်းများတွင်အကြီးဆုံးရန်သူမှာ ရေဖြစ်သည်။
သတ္တုတွင်းများကိုတူးဖော်တိုင်း ရေမှာ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလို ထွက်လာစမြဲဖြစ်သည်။
ရေကိုနိုင်နိုင်နင်းနင်းထုတ်ပစ်နိုင်သရွေ့ ကာလ ပတ်လုံးသာ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းကို လုပ်ကိုင်ကြရ၍ ရေကို မနိုင်မနင်း ဖြစ်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းကိုရပ်စဲကြရလေသည်။
ထိုခေတ်အခါက ရေကိုထုတ်ပစ်ရန်စက်မပေါ်သေးသဖြင့် မြင်းများဖြင့်သာ ထုတ်ပစ်ခဲ့ကြသည့်အလျောက် ခရီးမတွင်သည့်အတွက် အဖိုးတန်သော သတ္တုတွင်း များစွာ တို့မှာရေမြုပ်ကုန်လေသည်။
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျက်စက်ပေါ်လာသောအခါ ရေစုပ်စက်များလည်း ပေါ်လာ၍ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းမှာ ရှေးကထက် တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။
ရေနွေးငွေ့စက်ကို သုံးစွဲလာကြသောအခါစက်သည် မြင်းအကောင်ရေ မည်မျှနှင့်ညီအောင်အလုပ်လုပ်နိုင်ကြောင်း ကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့တွေ့ရှိခဲ့သည် မှအစပြု၍ လူတို့သည်စက်များကိုမြင်းကောင်ရေအားဖြင့်ပြောဆိုသုံးစွဲခဲ့ရာ ထိုသို့သုံးစွဲသည့်အလေ့အထမှာ ယနေ့တိုင်အောင်တည်မြဲလျက် ရှိသည်။
ယခုခေတ်တွင်ရေကိုစုပ်ထုတ်ပစ်ရန်နှင့် သတ္တုရိုင်းများကိုသယ်ယူပို့ဆောင်ရန် လေဖိအားနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးပြုကြသည်။
အချို့တွင်းများတွင် ရေအထွက်အလွန် များသောကြောင့် ရေစုပ်စက်များကို ဆယ့်နှစ်ရာသီ ခုတ်မောင်းနေရသည်။
အကယ်၍အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် သတ္တုတွင်းကို ပိတ်ထားရသည်ဟုဆိုကြပါစို့။
သတ္တုတွင်းမှာ သုံးမရနိုင်လောက်အောင် ပျက်စီမသွားစေရန် ရေကိုမူ အမြဲတမ်းစုပ်ထုတ်ပစ်လျက်ရှိရပေသည်။
သတ္တုတွင်းအလုပ်ချိန်စေ့သောအခါ အလုပ်သမားများသည်မိမိတို့၏ကိရိယာများကို အလုပ်ခွင်၌ ပင်သော့ခတ်ထားခဲ့ပြီးလျှင် မီးအိမ်နှင့်အဝတ်အစားများကို သိမ်းယူ၍ ပြန်ကြလေသည်။
ထိုအခါအခြား အလုပ်သမားတစ်ဆိုင်း ရောက်လာ၍ အလုပ်ကိုဆက်လုပ်ကြပြန်သည်။
နေ့ရောညဉ့်ပါအလုပ်လုပ်သော သတ္တုတွင်းများတွင် အလုပ်ကိုလူလဲဖြင့်တစ်နေ့လျှင်သုံးဆိုင်းထား၍လုပ်ကိုင်ကြ လေသည်။
များသောအားဖြင့် ပထမအဆိုင်းမှာ နံနက် ရနာရီမှ ညနေ၃နာရီအထိ၎င်း၊ ဒုတိယအဆိုင်းမှာ ညနေ၃နာရီမှ ညဉ့် ၁၂နာရီအထိ၎င်း၊ တတိယအဆိုင်းမှာ ညဉ့် ၁၂နာရီမှ နံနက် ရနာရီအထိ၎င်းဖြစ်သည်။
တနင်္လာနေ့နံနက်မှ တစ်ရက်လျှင် ၂၄နာရီကျအလုပ်လုပ်လာခဲ့ကြသည်မှာ စနေနေ့နေ့လယ်ကျမှပင် သတ္တုတွင်းတူးသောလုပ်ငန်းခေတ္တရပ်နားတော့သည်၊ သို့သော်ရေစုပ်စက်များမှာ လည်မြဲလည်လျက်ရှိ သည့်ပြင် သတ္တုတွင်းတွင် သတ္တုတူးချိန်၌မလုပ်နိုင်သော လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့်စက်များကိုပြင်ဆင်မှု၊ လိုဏ်ခေါင်းအမိုးများကိုခိုင်မာတောင့်တင်းအောင် ဖာထေးမှု၊ လမ်းများကိုပြင်ဆင်မှုစသည်များကို ပြုလုပ်ကြ ရလေသည်။
သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ အလွန်ရှေးကျသောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ယခုအခါကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချို့သောအရပ်ဒေသများတွင် ရှေးအခါက သတ္တုတူးဖော်ရာ၌အသုံးပြုကြသည့် လိုဏ်ခေါင်းများ၊ ဖိုများ၊ လုံ များနှင့်အခြားအသုံးအဆောင်များကို တွေ့ရှိရတုန်းပင် ဖြစ်သည်။
အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည်ဘီစီ ၅ဝဝဝကပင် ဆိုင်နိုင်းအရပ်မှ ကြေးနီကိုတူဖော်သုံးစွဲခဲ့ကြသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းကိုပထမဆုံး လုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုရပေမည်။
ထိုအခါသတ္တုတွင်းတူးလုပ်ငန်းမှာ အောက်တန်းကျသည်ဟု ထင်မှတ်ကာငွေ ဝယ်ကျွန်များဖြင့်သာ တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူကား သတ္တု၏အသုံးဝင်ပုံများပြားလာ သည့်အလျောက် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းသည်လည်း ကြီးကျယ်လာပြီးလျှင် စံနစ်တကျ ဖြစ်လာရလေသည်။
လူတို့သည် မြေထဲမှသတ္တုများကို အသုံးပြုကြသည်မှာ အစမျှသာရှိသေး၍ နောင်အခါ၌ယခုထက်ပင် တိုးတက် သုံးစွဲလာကြမည်ဟုယုံကြည် ရသည်။
ထိုကြောင့်သတ္တုတွင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သူများ နှင့်သတ္တုတွင်းတူးခြင်းဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာကို သင်ကြားတတ်မြောက်ထားသူများ မှာ နောင်အခါ၌ အလွန်ကြီးပွားတိုးတက်ရန် လမ်းရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) မြေအောက်ရှိ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို လက်တွေ့တူးပြီးမှသာ တိတိကျကျသိနိုင်ပါသည်။
မတူးခင် တိတိကျကျ မသိနိုင်း။
ထို့ကြောင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်း ဟုသာ ခေါ်ပါသည်။
အင်္ဂလိပ်လို Ore reserve estimation ပါ။
မည်သည့်အတွက်ကြောင့်မတူးခင် တိတိကျကျမသိနိုင်သနည်း ဆိုသည်ကို ထင်သာမြင်သာဖြစ်အောင် ဥပမာဆောင်ပြရလျင် သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခု၏အရွယ်မှာ အလျား (Strike length) မီတာ (၃ဝဝ)၊ အထူ (width)၂ မီ တာ၊ သတ္တုကြောအတိုင်း မြေအောက်စိုက်ဆင်းသွားတဲ့အနက် (dip length) မီတာ ၂ဝဝ ရှိသည် ဆိုကြပါစို့။
သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခုလုံး၏ထုထည်မှာ (၃ဝဝ x၂x၂ဝဝ=၁၂ဝ,ဝဝဝ) ကုဗမီတာရှိပါမည်။