kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
400px|thumb|John McConnell (peace activist) မှဖန်တီးသည့် ကမ္ဘာမြေအလံ ကမ္ဘာမြေနေ့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ထိုနေ့တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံဖြစ်စေမည့် သရုပ်ပြပွဲများဖြင့် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ Earth Day Network မှ ဦးစီးဦးရွက်ပြု၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၂ နိုင်ငံတွင် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ယူနက်စကို ကွန်ဖရင့်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဂျွန် မက်ကော်နယ်ဆိုသူက ကမ္ဘာကြီး၏ ကျေးဇူးတရားများအတွက် အထိမ်းအမှတ်နေ့တနေ့ ပြုလုပ်ရန် အဆိုတင်သွင်းခဲ့ရာ ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်း ဒေသရဲ့ နွေဦးကာလ ပထမနေ့ဖြစ်သော မတ် ၂၁ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
သဘာဝ၏ သမမျှတသော အခြေအနေရှိသော ထိုနေ့ကို ဂျွန် မက်ကော်နယ် ရေးသားပြီး ကုလသမဂ္ဂမှ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ ဦးသန့်မှ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော ကြေညာချက်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
တစ်လအကြာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ဆိနိတ်တာ ဂေးလော့ဒ် နယ်ဆင် ဆိုသူမှ ကျင်းပသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ၌ ကမ္ဘာမြေနေ့ကို ကျင်းပခဲ့သည်။
နောက်များမကြာမီတွင် သူ၏ လုပ်ငန်းများကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် နယ်ဆင်အား Presidential Medal of Freedom Award ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၂၂ ဧပြီနေ့ကို ကမ္ဘာမြေနေ့အဖြစ် အစဉ်တစိုက်ကျင်းပနေစဉ် အမျိုးသားညှိနှိုင်ရေးမှူးဖြစ်သူ ဒင်းနစ် ဟေးအီးစ် ဆိုသူက နိုင်ငံပေါင်း ၁၄၁ နိုင်ငံကို စုစည်းပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနေ့အဖြစ် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
နိုင်ငံပေါင်း မြောက်မြားစွာဟာ ကမ္ဘာမြေရက်သတ္တပါတ်အဖြစ် ကျင်းပကြပြီး တပတ်လုံး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်သိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို အာရုံစူးစိုက် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
thumbnail|ဗောဓိဝိုင်း ကျောင်းတိုက် ဗောဓိဝိုင်းဘုရားသည် မင်းကွန်းမြို့၊မြသိန်းတန်ဘုရားနှင့် မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကြားတွင် တည်ရှိ လေသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားသည် မဇ္ဈိမမှ ပင့်ဆောင်လာသော ဗောဓိပင်ပျို နှစ်ပင်ကို စိုက်ထားခဲ့သည်။
မူလတံတိုင်း နှစ်ထပ်၊ မုဒ်ဝင် မုဒ်ကူး အုတ်ပြဿဒ်(၇)ဆူ၊ တံတိုင်းလေးထောင့် အုတ်ပြဿဒ်(၂)ဆူ၊ အရံစောင့်နတ်(၁၂၈)ရုပ်နှင့် လုပ်ဆောင်ပြီး ကမ္ဗည်းရေးထိုးထားခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ထိုဗောဓိပင်နှစ်ပင် လဲပြိုသွားသည်။
ဗောဓိပင်၏ အရံတံတိုင်းများလည်း ပျက်စီးပြီး ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ဖုံးအုပ်နေသည်။
ထို့အတွက် မန္တလေးအနောက်ပြင် ပုလိုင်းအရပ်မှ လွှစက်ပိုင်ရှင် ဦးရေပေါ်+ဒေါ်ရွှေမှုံ မိသားစုက တာဝန်ယူကာ ရှင်းလင်းပေးသည်။
သို့အတွက် ချမ်းသာကြီးဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍဝါဘိ သီရိသဒ္ဓမ္မဓဇ ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မတ်ပြီး ဗောဓိပင်များနေရာတွင် စေတီကြီးတစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။
ဘုရားသခင်၏ ဓာတ်တော်များ၊ အရိယာ သာဝကတို့၏ ဓာတ်တော်များ၊ ရုပ်ပွားတော်များ၊ ဓမ္မခန္ဓာများကို သွတ်သွင်းဌာပနာထားလေသည်။
အချင်း ၃၄-တောင်၊ အဝန်း (၁၀၂)တောင်၊ အမြင့် ၄၁-တောင် ရှိသည်။
ဘွဲ့တော်မှာ မဟာဗောဓိစေတီဖြစ်သည်။
ဗောဓိပင်များ စိုက်ရာဝိုင်းထဲတွင် တည်ထားသောဘုရားဖြစ်၍ ဗောဓိဝိုင်းစေတီဟု ခေါ်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
မင်းကွန်းဘိုးဘွားရိပ်သာအကြောင်း သိကောင်းစရာ စာအုပ်မှ၊ စာ-၃၀ ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
thumbnail|400px|မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးအနီးရှိ ပုံတော်စေတီ ပုံတော်စေတီကို ၁၁၅၂-ခုနှစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားတည်ခဲ့ဟန်တူသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားသည် မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးဘုရား၏ စံနစ်မူပုံတော်အတိုင်း ၁၅-ပေခန့် မြင့်သော ဤပုံတော်စေတီကို တည်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မဟာဇောတိကာရာမ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ပုရပိုက်တစ်ခုတွင် မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးအပြီးမသတ်နိုင်ခြင်းမှာ ဘုရားကြီးတည်နေဆဲကာလ၌ ဤပုံတော်စေတီကို ပုံစံတည်ပြီး ဌာပနာပစ္စည်းများ ထည့်သည့်အပြင် အနေကဇာပါ တင်ခဲ့သည့်အကြောင်းကြောင့်ဟု ဖော်ပြရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
မင်းကွန်းဘိုးဘွားရိပ်သာအကြောင်း သိကောင်းစရာ စာအုပ်မှ၊ စာ-၂၆ ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် (၊ အခြားအမည်: နာလန္ဒာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၊ နာလန္ဒာ ရှေးတက္ကသိုလ်ဟောင်းအနီး ရာဇဂြိုဟ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓခေတ်က နာလန္ဒာရှိ တက္ကသိုလ်ဟောင်းကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်သည့်အနေဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
Ancient Nalanda University revived - The Hindu ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသမီး ၅ ဦးပါ သင်တန်းသား ၁၅ ဦးဖြင့် ပထမဆုံးသင်တန်းကို စတင်ခဲ့သည်။
ရာဇဂြိုဟ်ရှိ ယာယီတက္ကသိုလ်နေရာတွင် စတင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်သစ်တစ်ခုလုံး ဆောက်လုပ်နေမှုကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
Nalanda University reopens. Times of India. Retrieved 10 September 2014. တက္ကသိုလ်သစ်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများနှင့် ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းများကိုသာ အထူးပြု သင်ကြားပေးနေသည်။
လက်ရှိတွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်အဖြစ် ရာဇဂြိုဟ်တွင် ဗီဟာပြည်နယ် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဟိုတယ်တစ်ခုမှ အထောက်အပံ့ပေးနေသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစိုးရမှ သဘာပတိ ပါမောက္ခ Amartya Sen ဦးစီးသော နာလန္ဒာဆရာများအဖွဲ့ Nalanda Mentor Group (NMG) ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လုပ်ပိုင်ဆောင်ရွက်ခွင့် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
အဖွဲ့မှ တက္ကသိုလ်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပညာရေးဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။
အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးတွေ့ဆုံပွဲမှ ဦးဆောင်မှုဖြင့် နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကို စတင်တည်ထောင်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။
NMG အဖွဲ့တွင် စင်ကာပူ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် နာလန္ဒာဆရာများအဖွဲ့ ကို နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ တွင် : Amartya Sen – ပါမောက္ခ (ဟားဗက် တက္ကသိုလ်)၊ Sugata Bose – ပါမောက္ခ (ဟားဗက် တက္ကသိုလ်)၊ Wang Bangwei – ပါမောက္ခ (ပီကင်းတက္ကသိုလ်)၊ Wang Gungwu – ပါမောက္ခ (စင်ကာပူ အမျိုးသား တက္ကသိုလ်)၊ Susumu Nakanishi – ပါမောက္ခ (ကျိုတိုစီးတီး အနုပညာတက္ကသိုလ်)၊ Meghnad Desai – ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါမောက္ခ (လန်ဒန် စီးပွားရေးကျောင်း)၊ Prapod Assavavirulhakarn – ပါမောက္ခ (ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်)၊ George Yeo – စင်ကာပူနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း၊ Tansen Sen – တွဲဖက်ပါမောက္ခ (ဘားနပ်ကောလိပ်၊ နယူးယောက်စီးတီး တက္ကသိုလ်)၊ Nand Kishore Singh – ပါလီမန်အဖွဲ့ဝင် – ရာဇသဟ အထက်လွှတ်တော်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ Chandan Hareram Kharwar – ပူနာ့တက္ကသိုလ် – အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ ပါဝင်ကြသည်။
သင်တန်းကျောင်းများနှင့် ဌာနများ သမိုင်းပညာကျောင်း (School of Historical Studies) ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဂေဟဗေဒ သင်တန်းကျောင်း (School of Environment and Ecological Studies) ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် ဘာသာရေးနှိုင်းယှဉ်မှု သင်တန်းကျောင်း (School of Buddhist Studies, Philosophy and Comparative Religion) ဘာသာစကားများနှင့် စာပေ သင်တန်းကျောင်း (School of Languages and Literature) နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပညာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပညာ သင်တန်းကျောင်း (School of International Relations and Peace Studies) သတင်းအချက်အလက်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သင်တန်းကျောင်း (School of Information Sciences and Technology) စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ သင်တန်းကျောင်း (School of Business Management) (ပြည်သူ့မူဝါဒနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပညာ) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခြင်း - Amartya Sen ၏ အမြင် နာလန္ဒာ - ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စင်တာရှိ ပဏာမစာရင်းများ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ။
thumbnail|400px|စက္ကူပန်းရုံအမိုး စက္ကူပန်းပင်သည် (Bougainvllea) အရောင်စုံသော်လည်း ရနံ့မရှိသည့် ခြုံပန်းပင်မျိုးဖြစ်သည်။
thumbnail|ဘစ်ဘင်နာရီစင်ကြီး ဘစ်ဘင်(Big Ben)နာရီစင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်အကြီးဆုံး နာရီစင်ကြီးမှာ ဘစ်ဘင်(Big Ben)ခေါ် နာရီစင်ကြီးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။
ထိုနာရီစင်ကြီး နှစ်ပေါင်းတစ်ရာပြည့်သည့်နေ့တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ နှစ်တစ်ရာ ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပါလီမန်အမတ်များက သုံးမိနစ် မတ်တတ်ရပ်၍ အရိုအသေပြုခဲ့ကြဘူးပေသည်။
ဘစ်ဘင်နာရီကြီးသည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ လန်ဒန်မြို့ကို ဗုံးကြဲသဖြင့် တုန်ခါမှုကြောင့် တစ်ကြိမ်သာ စက်ရပ်နားခဲ့ရဘူးလေသည်။
ထိုနာရီကြီးမှာ ယနေ့အထိ လန်ဒန်မြို့သူမြို့သားများအား အချိန်မှန်မှန် အလုပ်အကျွေးပြုနေဆဲပင် ဖြစ်ပေသည်။
category:အဆောက်အအုံ Category:လန်ဒန်မြို့။
thumbnail|400px|ပါစယ်တာဝါ(Purcell Tower)နာရီစင် ပါစယ်တာဝါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်အကြီးဆုံး နာရီစင်ကြီးမှာ ဘစ်ဘင်(Big Ben)ခေါ် နာရီစင်ကြီးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။
ထို့အတူ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဘစ်ဘင်နာရီကြီးကဲ့သို့ သက်တမ်းအရှည်အကြာဆုံး နာရီစင်ကြီးတစ်ခု ရှိသည်။
ထိုနာရီစဉ်ကြီးကတော့ ပြင်ဦးလွင်မြို့ရှိ ပါစယ်တာဝါ(Purcell Tower)နာရီစင်ကြီးပဲ ဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်နာရီစင်ကြီးမှာ ၁၉၃၄-ခုနှစ်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဂီးလက်အင်ဂျွန်ဆင် ကုမ္ပဏီ(Gillete & Johnson Co.)မှ ဗြိတိသျှ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ နန်းစံသက် (၂၅)နှစ်မြောက် ငွေရတုသဘင် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော နာရီအနည်းငယ်အနက် တစ်လုံးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွက် တစ်လုံး ယာထားရာတွင် မန္တလေးမြို့မှ မစ္စတာပါစယ် (Mr Purcell)နှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့မှ ရှေ့နေကြီး မစ္စတာ အာဇင်း(Mr M.Azin)တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့အတွက် ရရှိလိုက်ခြင်းပဲဖြစ်သည်။
နာရီစင်ကို ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ကလပ်အင်ဂရေ့ချ် ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီ (Clark & Graig Co.)မှ တာဝန်ယူတည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။
နာရီစင်ကြီးကို ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ကုန်ကျငွေမှာ ၁၇၀၀၀-ကျပ် ဖြစ်သည်။
နာရီအလှူရှင် မစ္စတာပါစယ်က ငွေ ၁၁၀၀၀-ကျပ် မတည်လှူဒါန်း၍ ပြင်ဦးလွင် မြူနီစပယ်က ငွေ ၆၀၀၀-ကျပ် ထည့်ဝင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
နာရီစင်ကြီးကိုလည်း ထိုအချိန်မှ စ၍ ပါစယ်တာဝါ(Purcell Tower)ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
မစ္စတာပါစယ်မှာ နာရီစင်ကြီးအပြင် ယခုပြင်ဦးလွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးရှိ သူနာပြုဆရာမများ နေထိုင်လျက်ရှိသော နှစ်ထပ်အဆောက်အဦ တစ်ခုကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့သေးသည်။
မစ္စတာပါစယ်သည် အာမေးနီးယန်းလူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ဘိုးဘွားများမှာ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်း လက်ထက်တော်များအထိ နန်းတွင်းသို့ အချိန်မရွေး ဝင်ထွက်ခွင့် ရရှိခဲ့သော ကုန်သည်ကြီးများဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်နာရီစင်ကြီးမှာ အမြင့်ပေ ၇၅-ပေရှိပြီး အရပ်လေးမျက်နှာမှ နေ့ရောညပါ မြင်နိုင်ရန်အတွက် ဒိုင်ခွက်အကျယ် ၄-ပေခွဲစီရှိ နာရီ လေးခုကို တပ်ဆင်ထားသည်။
ထို့အပြင် အတွင်း၌ ဝက်စမင်စတာချိုင်း( Westmister Chime) ခေါ် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ခေါင်းလောင်းလေးလုံးနှင့် တစ်နာရီထိုးတိုင်း အချက်ပြည့်တီးသည့် ခေါင်းလောင်းကြီးတစ်လုံး၊ စုစုပေါင်း ခေါင်းလောင်းကြီး ငါးလုံး တပ်ဆင်ထားသည်။
ခေါင်းလောင်းလေးလုံးမှာ ၁၅-မိနစ်လျှင် တစ်ကြိမ် သံစုံကျူးရင့်ရန် အတွက်ဖြစ်သည်။
ထူးခြားချက် ထိုနာရီစင်ကြီး၏ ထူးခြားချက်မှာ ၁၅-မိနစ်လျှင် တစ်ကြိမ် မြည်သည့် သံစဉ်တီးလုံး လေးမျိုးရှိပြီး ထိုလေးမျိုးစလုံးမှာ သူ့အဓိပ္ပာယ်နှင့်သူ ရှိသည်။
Lord, through this hour, Be thou our guide, So, by thy power, No foot shall slide. အဓိပ္ပာယ်မှာ- အို အရှင် ....ဤအချိန်နာရီမှ စတင်ကာ ကျွန်ုပ်တို့၏ လမ်းညွှန်ရာ အရှင့်စွမ်းအား ပေးသနားကာ ခြေလှမ်းတိုင်း မြဲမြန်စေဖို့ရာ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
နာရီစက်များမှာ သံပတ်ဖြင့် လည်ခြင်းဖြစ်သည်။
သီတင်းတစ်ပါတ်လျှင် နှစ်ကြိမ် သံပတ်ပေးရသည်။
နာရီတွင် တပ်ဆင်ထားသော စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုး၏ စုစုပေါင်း အလေးချိန်မှာ သုံးတန်ခန့်ရှိသည်။
ခေတ္တ ရပ်နား ထိုနာရီစင်ကြီးမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးခါနီး ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ မတ်လနှင့် ဧပြီလ၌ ခေတ္တရပ်နားခဲ့ဘူးသည်။
ထိုစဉ်က နာရီရပ်နားခဲ့ရခြင်းမှာ နာရီကြီး၌ တပ်ဆင်ထားသော စက်ပစ္စည်းများကို လူအချို့က ဖြုတ်ယူပြီး သံတိုသံစ ရောင်းသည့် ဆိုင်တွင် ရောင်းချခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ် မတ်လ ၁၅-ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့ကို ဂျပန်လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော အမှတ်(၁၉) ဗြိတိသျှတပ်မမှ ဗိုလ်မှူးဒီမက်တို့ချ်(Major DeMatoech)ဆိုသူ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိက ဦးသိန်း(ယခု အတ်ချားဘရားသား နာရီဆိုင်)ကို ခေါ်ယူပြီး နာရီစင်မှ နာရီ ဘာကြောင့်အလုပ်မလုပ်သနည်းဟု ခေါ်ယူမေးမြန်းသောအခါ ဦးသိန်းက အဖြစ်အပျက် အကြောင်းစုံကို ပြောပြလိုက်လေသည်။
သို့နှင့် ဗိုလ်မှူးဒီမက်တို့ချ်သည် ပြင်ဦးလွင်ဈေးကြီးအတွင်းရှိ သံတိုသံစ ရောင်းသည့် ကုလားများအား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာ (ယခု မေဦးလွင်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ယခင် ဝှိုက်တဝေး အဆောက်အဦ) သို့ ကြည်သာစွာ ခေါ်ယူတွေ့ဆုံခဲ့လေသည်။
ခင်ဗျားတို့အနေနှင့် နာရီစင်ကြီးရဲ့ စက်ပစ္စည်းတွေကို တာဝန်သိသိ မပေျာက်မပျက်အောင် ဖြုတ်ယူသိမ်းပေးထားတဲ့အတွက် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
အခု စစ်ကြီးလည်း ပြီးပါပြီ၊ နာရီက ဖြုတ်ယူထိန်းသိမ်း ပေးထားတဲ့ စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းအားလုံး ကျွန်ုပ်ထံ ပြန်အပ်ကြပါ။
ဒီနာရီကြီး စက်သံက ထွက်ပေါ်လာမဲ့ သံစုံကျူးရင့်သံကို မင်းတို့ရဲ့ မိဘဆွေမျိုး၊ သားသမီး မြေးမြစ်များအပါအဝင် မြို့သူမြို့သား အားလုံးက ပြန်လည်နားသောတ ဆင်ရတဲ့အခါ မင်းတို့ကို ကျေးဇူးတင်ကြလိမ့်မယ် ဟု လိမ္မာပါးနပ်စွာဖြင့် ပြောပြလိုက်သောအခါ သံတိုသံစ ရောင်းသည့် ကုလားများမှာ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ဈေးထဲသို့ ပြန်သွားကာ နာရီစက် အစိတ်အပိုင်းများကို တစ်ခုမကျန် ဂုန်နီအိတ်ဖြင့်ထည့်၍ လာရောက်အပ်နှံကြသည်။
ထိုအခါ ဗိုလ်မှူးဒီမက်တို့ချ်သည် ဦးသိန်းအား နာရီစက်ပစ္စည်းများကို ပေးအပ်လိုက်ပြီး နာရီကြီး အလုပ်ပြန်လုပ်ရန် တာဝန်ပေးအပ်လိုက်လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့အထိ ပြင်ဦးလွင် နာရီစင်ကြီးက မြို့သူမြို့သားများအား ဆက်လက်၍ အလုပ်အကျွေးပြုလျက် ရှိကာ သက်တမ်းအားဖြင့် ၈၀ နှစ်သို့ တိုင်ခဲ့လေပြီ။
ဧပြီ ၂၀၁၅ နီပေါငလျင် (ဂေါ်ခါငလျင်) သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နီပေါစံတော်ချိန် ၁၁:၅၆ နာရီ (၆:၁၁:၂၆ UTC) တွင် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သော ပြင်းအား ၇.၈ Mw ရှိ ငလျင် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ နီပေါနိုင်ငံ၊ လမ်ဂျန် ခရိုင် အရှေ့-အရှေ့တောင်ဘက် အကွာ၊ အနက် ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် နီပေါ-ဗီဟာ ငလျင်နောက်ပိုင်း နီပေါနိုင်ငံကို ထိခိုက်စေသည့် အင်အားအပြင်းထန်ဆုံး သဘာဝဘေးအန္တရာယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
နီပေါနိုင်ငံနှင့်ကပ်လျက်တည်ရှိသော အိန္ဒိယ၊ တရုတ် နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဒေသများတွင် သေဆုံးမှုများရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။
ငလျင်ကြောင့် ဧဝရတ်တောင်တွင် ဆီးနှင်းရေခဲထုများ တစ်ဟုန်ထိုး ပြိုကျစေခဲ့ကာ အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
nytimes.com 2015-04-27 katmandu-nepal-fear-loss-and-devastation, nytimes.com; accessed 28 April 2015. လူသေဆုံးမှုမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧဝရတ်တောင် ဆီးနှင်းပြိုကျမှုကြောင့် သေဆုံးမှုထက် ကျော်လွန်ခဲ့ကာ ဧဝရတ်တောင်တွင် လူအများဆုံးသေဆုံးစေခဲ့သော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။
ငလျင်ကြောင့် နီပေါနိုင်ငံနှင့် တိဗက်နယ်စပ်ရှိ လန်တန်တောင်ကြားဒေသတွင်လည်း ဆီးနှင်းရေခဲထုကြီးပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၂၅၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။
နီပေါနိုင်ငံတစ်ဝန်း ရွာလုံးကျွတ်ပျက်စီးမှုများကြောင့် လူပေါင်းသောင်းချီ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
ခတ္တမန္ဒူတောင်ကြားဒေသရှိ ခတ္တမန္ဒူ ဒါဘာစကွဲ၏ အချို့နေရာများ၊ ပါတန်ဒါဘာစကွဲနှင့် ဘက်တပါ ဒါဘာစကွဲ အပါအဝင် ရာစုနှစ်များစွာ သက်တမ်းရှိသော ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
ဘူမိရူပပညာရှင်များနှင့် အခြားပညာရှင်များက နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်၊ လူနေထိုင်မှုနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်မှုများကြောင့် ငလျင်ဒဏ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်းနည်းနိုင်ကြောင်း လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက သတိပေးပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ဧပြီ ၂၆ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၅၄:၀၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းအား ၆.၇ ရှိ ငလျင်တစ်ခု အပါအဝင် နီပေါတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ၁၅ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်အတွင်း ဆက်တိုက် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုကျမှုအန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့နိုင်ဖွယ်ရှိနေသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၃၅ အချိန်တွင် ပြင်းအား ၇.၃ Mw ရှိ ဒုတိယမြောက် အကြီးစားငလျင်တစ်ခု ထပ်မံလှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ ခတ္တမန္ဒူမြို့တော်နှင့် ဧဝရတ်တောင်တို့အကြားရှိ တရုတ်နယ်စပ်အနီး အနက် တွင်ဖြစ်သည်။
ယင်းငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၈၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂,၀၀၀ ခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။
ငလျင် ငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်လှုပ်မှုများ မြေပုံ ငလျင်သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၁:၅၆ နာရီ (၆:၁၁:၂၆ UTC) အချိန်တွင် နီပေါနိုင်ငံ လမ်ဂျန်ခရိုင် အရှေ့-အရှေ့တောင်ဘက် အကွာ၊ မြေအနက် ခန့်မှန်းခြေ ကို ဗဟိုပြု၍ ခန့်မှန်း စက္ကန့် နှစ်ဆယ်ကြာ လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘူမိဗေဒ ဆာဗေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ မှတ်တမ်းများအရ ကနဦးငလျင်ပြင်းအားပမာဏမှာ ၇.၅ Mw ရှိကာ ၇.၉ Mw အထိတက်သွားပြီး နောက်ဆုံး ၇.၈ Mw ဖြင့် အဆုံးသတ်ကြောင်းသိရသည်။
တရုတ် မြေငလျင်ကွန်ယက်စင်တာ (CENC) မှ ငလျင်ပြင်းအားပမာဏမှာ ၈.၁ Ms ရှိသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာန မှ ၀၆:၁၁ UTC နှင့် ၀၆:၄၅ UTC အချိန်များတွင် နီပေါနိုင်ငံ၌ အင်အားပြင်းငလျင်နှစ်ခု လှုပ်ခတ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
ပထမငလျင်မှာ ၇.၉ ရစ်တာစကေးရှိပြီး နီပေါနိုင်ငံ မြို့တော် ခတ္တမန္ဒူ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၈၀ ခန့်အကွာ ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယငလျင်မှာ ၆.၆ ရစ်တာစကေးရှိကာ ငလျင်ဗဟိုမှာ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အောက် အကွာတွင် ဖြစ်သည်။
Bharatpur မြို့မှာ ငလျင်ဗဟိုချက်နှင့် အကွာတွင် တည်ရှိကာ ငလျင်နှင့် အနီးဆုံး အဓိကမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။
ဒုတိယငလျင်သည် မြို့တော် ခတ္တမန္ဒူ၏ အနောက်မြောက်ဘက် အကွာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ပြင်းအား ၄.၅ Mw နှင့်အထက် နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်ပေါင်း သုံးဆယ့်ငါးခုကျော် ထပ်မံလှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့ နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၄၅ (၀၇:၀၉ UTC) အချိန်တွင် ၆.၇ Mw ရှိ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြီးတစ်ခုမှာ နီပေါနိုင်ငံ Kodari ရွာ၏ တောင်ဘက် ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြောင့် ဧဝရတ်တောင်ရှိ ဆီးနှင်းရေခဲထုများ တစ်ဟုန်ထိုးလျောကျခဲ့သည်။
ဘေးသင့်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ +နိုင်ငံအလိုက် သေဆုံးဒဏ်ရာရမှုများ နိုင်ငံ သေဆုံး ဒဏ်ရာရ ရည်ညွှန်း > ၈,၁၅၆ > ၁၇,၈၆၆ Nepal PM faces ire of quake victims, The Hindu, April 29, 2015 ၇၈ ၅၆၀ ၂၆ ၃၈၃ ၄ ၂၀၀စုစုပေါင်း > ၈,၂၅၉ > ၁၉,၀၀၉ +နီပေါနိုင်ငံတွင်း နိုင်ငံခြားသားသေဆုံးမှုများနိုင်ငံ သေဆုံး ရည်ညွှန်း ၄၀ ၁၀ ၄ ၇ ၄ ၄ ၄ ၂ ၂ ၁ ၁ ၁ ၁ ၁ ၁ ၁ ၁ စုစုပေါင်း၈၅ သေဆုံးဒဏ်ရာရမှုများ နီပေါနိုင်ငံ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့အထိ ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ ဒဏ်ရာရသူဦးရေမှ သေဆုံးသူဦးရေထက် နှစ်ဆကျော်အထိဖြစ်သည်။
နီပေါနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် Sushil Koirala က သေဆုံးမှုသည် ၁၀,၀၀၀ အထိ ရှိလာနိုင်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် ကျေးလက်ဒေသများရှိ ရွာသူရွာသားများ အလုပ်ဆင်းချိန်ဖြစ်သဖြင့် ကျေးရွာများရှိ လူသေဆုံးမှုများမှာ ခန့်မှန်းထားသည်ထက် နည်းပါးနိုင်သည်။
The Latest on Nepal: In Ravaged Hamlets, Lives Were Spared, U.S. News and World Reports, April 29, 2015 ငလျင်လှုပ်ခတ်ချိန်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂,၀၀၀ ခန့် နီပေါနိုင်ငံတွင်း၌ ရောက်ရှိလည်ပတ်နေခဲ့ကြသည်ဟု ဟိမဝန္တာတိုင်းမ် သတင်းစာမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
လူပေါင်းရာချီ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ယူဆထားပြီး လူပေါင်း ၄၅၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်တွင် ၅၈ ဦး၊ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်တွင် ၁၆ ဦး၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တွင် ၃ ဦးနှင့် ရာဇဌာန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၇၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တိဗက်ဒေသမှ ၂၅ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦးပေျာက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ သေဆုံးကြောင်း အကြောင်းကြားမှုမရှိသော်လည်း အချို့မှာ ပေျာက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။
ဧဝရတ်တောင် ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခြင်း ငလျင်လှုပ်၍ ရေခဲဆီးနှင်းထု တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျလာချိန်တွင် တောင်တက်သမားရာချီ ဧဝရတ်တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်လျက်ရှိနေကြကြောင်း ယင်းနေရာတွင်ရှိနေခဲ့သော တောင်တက်သမားများအဆိုအရ သိရသည်။
ရေခဲဆီးနှင်းထု တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျလာမှုကြောင့် ဧဝရတ်တောင် တောင်ဘက်အခြေစိုက်စခန်းရှိ လူများ သေဆုံးခဲ့သည်။
လူ ၁၉ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြေစိုက်စခန်းတွင် သောင်တင်နေသူ တောင်တက်သမား အနည်းဆုံး ၆၁ ဦးကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယ စစ်တပ် တောင်တက်အဖွဲ့မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
သေဆုံးသူများထဲတွင် ဂူဂယ်၏ အလုပ်အမှုဆောင် ဒန်ဖရက်ဒင်ဘာ့ လည်းပါဝင်ကာ ငလျင်လှုပ်ချိန်က သူသည် အနာဂတ် ဂူဂယ်ကမ္ဘာမြေပရောဂျက်အတွက် အခြားသုံးယောက်နှင့်အတူ တောင်တက်နေစဉ်တွင် သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် လူပေါင်း ၇၀၀ မှ ၁၀၀၀ ကျော်အထိ တောင်ပေါ်တွင် ရှိနေလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားကာ အနည်းဆုံး ၆၁ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး၊ လူဒါဇင်များစွာ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိပြီး၊ တောင်အမြင့်စခန်းနေရာများတွင် ပိတ်မိနေသူများလည်း ရှိသည်။
Avalanche sweeps Everest base camp, killing 17, injuring 61 , AP, TIM SULLIVAN and BINAJ GURUBACHARYA, April 25, 2015 ဧဝရတ်တောင်မှာ ငလျင်ဗဟိုချက်၏ အရှေ့ဘက် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အိန္ဒိယလေတပ်၏ ရဟတ်ယာဉ်များမှာ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် ဧဝရတ်တောင်သို့ ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂၂ ဦးကို ကယ်ဆယ်ရေး ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် Pheriche ရွာသို့ ရာသီဥတု ဆိုးဝါးမှုကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ မရပ်တန့်မီ အချိန်အထိ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
Pheriche ရွာမှာ တောင်တက်သမားများအတွက် အရေးကြီးသော ရပ်နားရာနေရာဖြစ်ကာ၊ ဒေသခံများနှင့် နိုင်ငံခြား စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ တာဝန်ယူကုသပေးနေသည့် ဆေးရုံအမည်ခံနေရာလည်းဖြစ်သည်။
လန်တန်တောင်ကြားတွင် ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခဲ့ခြင်း လန်တန် အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင်းရှိ လန်တန်တောင်ကြားဒေသတွင် လန်တန်ကျေးရွာနှင့် ဂိုဒါတာဘဲလာကျေးရွာတို့ကို ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခဲ့ပြီးနောက် လူပေါင်း ၂၅၀ ခန့်ပေျာက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။
ဂိုဒါတာဘဲလာကျေးရွာမှာ လန်တန် တောင်တက်လမ်းပေါ်ရှိ နာမည်ကြီးနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြိုကျခဲ့သည့် ရေခဲဆီးနှင်းထုကြီးမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၂ မှ ၃ ကီလိုမီတာခန့် အကျယ်ရှိသည်။
လန်တန်ရှိ ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် လူ ၃၀၀ ခန့် သေဆုံးကာ ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် တပါတည်းမြှုပ်နှံခံခဲ့ရသည်။
ဒေသခံ ၁၂ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ၂ ဦး အသက်ရှင်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားသား ၇ ဦးအပါအဝင် ရုပ်အလောင်း ၅၂ ခုကို လန်တန်ဒေသတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပျက်စီးမှုများ ခတ္တမန္ဒူမြို့ပြင်ရှိ ထရစ်ဘူဗန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို ငလျင်လှုပ်ပြီးပြီးချင်း ပိတ်ထားခဲ့သော်လည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ယင်းရက်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်ခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် လေကြောင်းလိုင်းများ ပြန်လည်ပြေးဆွဲရန် စီစဉ်ထားသည်။
180px|ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသော ဒါရာဟာရ မျှော်စင် 180px|ငလျင်မလှုပ်မီအချိန်က ခတ္တမန္ဒူ ဒါဘာစကွဲ 200px|ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အအုံများ ခတ္တမန္ဒူ ဒါဘာစကွဲရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော အဆောက်အအုံများပြိုကျခဲ့ရာ ၁၈၃၂ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ဒါရာဟာရ မျှော်စင်လည်းအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံးလူပေါင်း ၁၈၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့သည်။
ဂေါ်ရခါးခရိုင်ရှိ မနကမနဘုရားကျောင်းလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
ဂျနာကီမန်ဒါဘုရားကျောင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
Kasthamandap၊ Panchtale ဘုရားကျောင်း၊ ကိုးထပ်အမြင့်ရှိ Basantapur Durbar၊ Dasa Avtar ဘုရားကျောင်း၊ Krishna Mandir အစရှိသည့် ဘုရားကျောင်းများစွာ ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။
ဒါဘာအထက်တန်းကျောင်းလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ USGS Earthquake Hazards Program on USGS Website National Seismological Center - ငလျင်အတွက် နီပေါတရားဝင်ဝက်ဆိုဒ် Deadly earthquake Nepal on Earthquake Report Website ဗွီဒီယို - ငလျင်ကြောင့် ဧဝရတ်တောင် အခြေစိုက်စခန်းအနီး ရေခဲဆီးနှင်းထုပြိုကျလာပုံ နီပေါငလျင် Category:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ။
ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကေသရ (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၂ - ၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၅) သည် မြန်မာ မွန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဖွားမြင်ခြင်း ဆရာတော်လောင်းလျာကို မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက်ကျေးရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးနိုင်ဖေ၊ မယ်တော် ဒေါ်တရုတ်မတို့မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ ပြာသို လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက် (တနင်္ဂနွေ)၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း ၁၃၃၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်နေ့၊ နံနက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ဈေးကြိုရပ်၊ ဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်မြတ်၌ ဇောတိကာရာမကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူခြင်း ဆရာတော်သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကတိုးကော့နှပ်ကျောင်းဆရာတော်နှင့် ကျောင်းသစ်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ တို့ထံတွင် ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းစာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ကျမ်းအစောင်စောင်တို့ကို သင်ယူလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
သာသနာရေးအားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် သာသနာပြုသက်တမ်း နှစ် ၅ဝ အတွင်း မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်ရပ်ရှိ သုဿာန်ပေါင်း ၁၃၃ ခုတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်း နှင့် ဓုတင် ၁၃ ပါးကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဇာသပြင်သာသနာပြုစခန်း၊ မုဒုံမြို့နယ် ခပ်ရခပ်ယူ သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာချိုင့်သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာတာသာသနာပြုစခန်း၊ ကမာခရဲသာသနာပြုစခန်း၊ ကော့ဟဘင်ကွင်းကလေးသာသနာပြု စခန်း၊ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာ သာသနာပြုစခန်း၊ နိုင်းပြိုင်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်း၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ဖားအောက်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်းတို့ကို ထူထောင်၍ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဝင်းစိန်တောရသာသနာပြုစခန်း တွင် အတောင် ၄ဝဝ ပြည့် ဇိနသုခရန်အောင်ချမ်းသာ လျောင်းတော်မူဘုရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းအပါအဝင် စေတီပုထိုးပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ထားခြင်း၊ သာသနိကအဆောက်အအုံ ၃ဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ဆောက်ခြင်းများအပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ကြွရောက်သာသနာပြုခြင်း၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းဆောင်များ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခြားဘာသာဝင်လူမျိုးပေါင်းများစွာကို ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ယုံကြည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့တံဆိပ် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၂ဝ၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၉၄ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၄ ဝါအရ ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက် (၂၆-၄-၂ဝ၁၅) တနင်္ဂနွေနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ အချိန်၊ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန် အာရှတော်ဝင်ဆေးရုံတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်း ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်း မခံယူမီ လပိုင်းအလိုတွင် ပျံလွန်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ကို ညနေ ၄နာရီခွဲအချိန်ခန့်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်သွားသည်။
thumb|ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ယူနက်စကို) ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကော်မတီ၏ တံဆိပ် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ (UNESCO World Heritage Site) ဆိုသည်မှာ နေရာတစ်ခု (သစ်တော၊ တောင်၊ ကန်၊ ကျွန်း၊ ကန္တာရ၊ အထိမ်းအမှတ်နေရာ၊ အဆောက်အအုံ၊ စုပေါင်းထားသည့်နေရာ သို့မဟုတ် မြို့ စသည်) ဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ယူနက်စကို) မှ အထူးယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထင်ရှားအရေးပါမှုအရ (ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း ကို ကြည့်ရန်) စာရင်းသွင်းသတ်မှတ်ထားသည့် နေရာဖြစ်သည်။
ထိုစာရင်းကို အထွေထွေညီလာခံမှ ရွေးချယ်သည့် ယူနက်စကို အဖွဲ့ဝင် ၂၁ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကော်မတီ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် အစီအစဉ် မှ ထိန်းသိမ်းထားသည်။
လူသားများ၏ ယေဘုယျအမွေအနှစ်အတွက် အရေးပါအရာရောက်သည့် ယဉ်ကျေးမှုအရ သို့မဟုတ် သဘာဝအရ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည့် နေရာဒေသများကို အမည်စာရင်းပြုစုခြင်း နှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် အစီအစဉ်မှ ဆောင်ရွက်သည်။
သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေအနေများအရ စာရင်းဝင်နေရာဒေသများအတွက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ရန်ပုံငွေမှ ရန်ပုံငွေရရှိသည်။
အစီအစဉ်ကို ၁၉၇၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ယူနက်စကို အထွေထွေတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲမှ ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ညီလာခံဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။