kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်လာပုံမှာ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ချစ်ကြိုးလေးနှစ်မျှင် ရိုက်ကွင်းကို သွားကြည့်ရင်း ကင်မရာမင်းက ရုပ်ရှင်ရိုက်မလားဆိုပြီး လာမေး လိပ်စာယူသွားရာက စတင်ခဲ့သည်။
တစ်ချိန်က ရုပ်ရှင်သင်တန်းတက်ရန် စီစဉ်ပြီးမှ မိတ္ထီလာဘက်သို့ ခရီးလွန်နေသဖြင့် မတက်ဖြစ်ခဲ့ပေ။
ရုပ်ရှင်မရိုက်ခင် ချစ်နှင်းဆီလှလှလေး ဇာတ်ကားမှာ ကျော်သူ့ကိုယ်စား နောက်ခံသီချင်းဆိုပေးခဲ့ဖူးသည်။
အနုပညာလောကထဲသို့ ၁၉၈၅−ခုနှစ်၊ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ အချစ်ခြင်းတူရင် မောင်မောင်တို့က အရှုံးပေးလိုက်မယ် ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
ခိုင်ခင်ဦး၊ တင်နီလာဝင်းတို့နှင့် တွဲခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား ဝင်းဦးကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ရိုက်ကူးဆဲဖြစ်သော ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ဇာတ်ကားကို ဝင်းဦးကိုယ်စား အစားထိုးသရုပ်ဆောင်ပေးရသည်။
သူသည် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ဦးညွန့်ဝင်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု အများဆုံးရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။
ညွန့်ဝင်းသည် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆု အပါအဝင် (၈)ဆုရပြီးဖြစ်သည်။
ရန်အောင်ရရှိခဲ့သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများမှာ− ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မယ်သီတာလို မိန်းကလေး ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ပုဂံမှာ သာတဲ့လ ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အလင်းဖျော့ကောင်းကင် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ညမင်းသား ၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ မောဟမျဉ်းပြိုင်များ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဂုဏ်ရှိန်ပြင်းတဲ့ ချစ်ခြင်းသိက္ခာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စောင်နီလေးတစ်ထည် ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက် (သို့) အမေရိကန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ လွှတ်တော် ၂ ရပ်ပါ ဥပဒေပြုဌာန ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော် နှင့် အောက်လွှတ်တော်တို့ ပါဝင်ပြီး ဝါရှင်တန် ဒီစီ ကာပီတယ်လ် အဆောက်အဦတွင် အစည်းအဝေး ခေါ်ယူသည်။
အထက်နှင့်အောက် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးအတွက် အမတ်များအား လူထုမှ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက် တင်မြောက်သည်။
အောက်လွှတ်တော် အမတ် ၄၃၅ ဦးသည် မဲဆန္ဒနယ်မြေ တစ်ခုချင်းစီကို ကိုယ်စားပြုပြီး ၎င်းတို့၏ အမတ်သက်တမ်းမှာ ၂ နှစ်ဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော် အမတ်နေရာများကို ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေအလိုက် ခွဲဝေသည်။
ပြည်နယ်တစ်ခုစီမှ ဆီးနိတ်အမှတ် ၂ ဦးရွေးချယ်ခွင့်ရှိသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ် ၅၀ ရှိသောကြောင့် ဆီးနိတ်အမတ် ၁၀၀ ရှိကာ ၎င်းတို့၏ ရာထူးသက်တမ်းမှာ ၆ နှစ်ဖြစ်သည်။
ဥပဒေပြုရေးယွမ် () သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော် တစ်ရပ်သာ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြုဌာနဖြစ်သည်။
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် အစိုးရမဏ္ဍိုင် ၅ ရပ်အနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်ုနှစ်နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား အကြိမ်ကြိမ် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတနှင့် ဒုသမ္မတ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခွင့်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသား ညီလာခံကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
တဆက်တည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်သည့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ဥပဒေပြု လွှတ်တော်ထံ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်။
အမတ်ဦးရေကို ၂၂၅ ဦးမှ ၁၁၃ ဦးသို့ လျှော့ချလိုက်ပြီး ရာထူးသက်တမ်းကိုမူ ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်သို့ တိုးမြှင့်လိုက်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ လက်ရှိ ဥပဒေပြု လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဦးရေ ၁၁၃ ဦးရှိသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ အမတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် အမတ်လောင်းအတွက် တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေး ပါတီအတွက် တစ်မဲ နှစ်မဲပေးရသည်။
ဥပဒေပြုအမတ် ၁၁၃ ဦးအနက် ၇၃ ဦးမှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၇၃ ခုမှ ရွေးကောက်ခံ အမတ်များဖြစ်သည်။
၃၄ ဦးမှာ နိုင်ငံရေးပါတီများ ရရှိသည့် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ ခွဲဝေခြင်းဖြစ်သည်။
ကျန် ၆ ဦးမှာ တိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို တိုင်းရင်းသား မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၂ ခုမှ ၃ ဦးစီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအကျဉ်း ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အား နန်ကျင်းမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ်၌ အမတ် ၄၉ ဦးရှိသည်။
ယင်းအမတ်များအား အမျိုးသား အစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။
စတုတ္ထအကြိမ် လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၁၉၄ အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက ဂျပန်တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေသည့်အတွက် ယင်းအမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမတ် ၇၅၉ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာ ကွန်မင်တန်ပါတီ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည်လည်း တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရနှင့်အတူ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က အမတ် ၃၈၀ ခန့် ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ထိုင်ပေမြို့ရှိ ဆွန်ယက်ဆင် ခန်းမအား ယာယီရုံးခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
(ထိုစဉ်က ချန်ကေရှိတ်အစိုးရသည် ကွန်မြူနစ်လက်ထဲမှ တရုတ်ပြည်မအား သိမ်းယူရန် ရည်ရွယ်ထားဆဲ ကာလဖြစ်သည်။
) ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်အရ အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်၍ ပထမအကြိမ် တင်မြောက်ခံရသည့် အမတ်များသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သက်တမ်းပြည့်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း တရားရေးရုံးချုပ်မှ ဂရင်းတရားသူကြီးများ၏ ဥပဒေရှင်းလင်းချက်အရ သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်မတိုင်မီ ကွန်မင်တန်အစိုးရက ဆုံးရှုံးနယ်မြေ တရုတ်ပြည်မတွင် ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သေးဟု အကြောင်းပြကာ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပခဲ့ပေ။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ၁၁ နေရာကိုသာ အစားထိုးခဲ့သည်။
ယင်းကဲ့သို့ အစားထိုးသည့် အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်သည်။
ထိုနောက်တွင် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၌ ၅၁ နေရာ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၌ ၅၂ နေရာ၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ ၉၇ နေရာ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်၌ ၉၈ နေရာ၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၁၀၀ နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ၁၃၀ နေရာ အသီးသီး အစာထိုးခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ် ရွေးကောက်ခံ အမတ်အားလုံးသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရာထူးဆင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်ကျင်းပပြီး အမတ် ၁၆၁ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်အရ ၃ နှစ်တစ်ကြိမ် ပုံမှန် ရွေးကောက်လာသည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အမတ်နေရာ ၂၂၅ နေရာအထိ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ရရှိသည့်မဲ ၅ % အထက်ရှိသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ အတွက် မဲရာခိုင်နှုန်း အချိုးကျ အမတ်နေရာ ခွဲဝေသော မဲဆန္ဒနယ်မြေမခွဲခြားသည့် အမတ်များကို စတင်ထားရှိသည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သတ္တမအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော် (၂၀၀၈ ခုနှစ်) မှစ၍ အမတ်နေရာ ၁၁၃ နေရာအထိ လျော့ချကာ သက်တမ်းကို ၃ နှစ်မှ ၄ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်ပြီး နှစ်မဲပေးစနစ် ကျင့်သုံးရန် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နှစ်မဲပေး စနစ်မှာ မဲဆန္ဒနယ်မြေ တစ်ခုမှ မဲအများဆုံးရသည့် အမတ်လောင်းတစ်ဦးသာ ရွေးကောက်ရန်နှင့် မဲပေးရာတွင် အမတ်လောင်းအား တစ်မဲ၊ နိုင်ငံရေးပါတီအား တစ်မဲပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
အဓိက ကွဲပြားချက်မှာ စနစ်ဟောင်းတွင် အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲကို ယင်းအမတ်လောင်း၏ ပါတီရရှိသောမဲဟု ရေတွက်သဖြင့် ပါတီရရှိသည့် မဲအရေအတွက်သည် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲစုစုပေါင်း ဖြစ်သည်။
စနစ်သစ်တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအတွက် သီးခြားမဲပေးသောကြောင့် ပါတီရရှိသည့်မဲ အရေအတွက်နှင့် ယင်းပါတီ၏ အမတ်လောင်းများ ရရှိသည့် မဲအရေအတွက် စုစုပေါင်း မတူညီသည့် အခြေအနေ ဖြစ်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေ မခွဲခြားသော အမတ်ဦးရေကို ထိခိုက်နိုင်သည်။
ဘိုင်ဇင်တိုင်း အင်ပိုင်ယာခေတ်မှ ကြွေရည်သုတ်ပစ္စည်း ဗြိတိသျှတော်ဝင်ပြတိုက်တွင် ရှိသော ရွှေဖလား 220px|St. Gregory the Great in painted Limoges enamel on a copper plaque, by Jacques I Laudin ကြွေရည်သည် အဓိကအားဖြင့် ဖဲလစ်ပါး(စဉ့်ကျောက်တမျိုး)၊ ကျောက်သလင်း၊ ဆီလီကွန်၊ လက်ချား၊ ခဲပုပ်နှင့် အခြားတွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သော ချော်ရည် တမျိုးပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကြွေသည် ဖန်ထက်ပိုမို ခိုင်ခံ့၍ သတ္တုကဲ့သို့ ကြာရှည်ခံ၏။
ကြွေရည်လုပ်ငန်းမှာ အထက်တွက် ဖော်ပြခဲ့သော ပစ္စည်းများကို လိုအပ်သလို ရောစပ်ပြီးနောက် ညက်ညက်ကြေအောင် ကြိတ်ချေရသည်။
ဤကြွေဆေးကို အမှုန့်အတိုင်းသော်လည်းကောင်း၊ အရည်တခုခုတွင်ဖျော်၍သော်လည်းကောင်း၊ ကြွေရည်သုတ်လိုသော ပစ္စည်းပေါ်၌ သုတ်လိမ်းပြီးနောက် ပေါင်းအိုးတွင် ထည့်၍ ပေါင်းတိုက်ပေးရသည်။
ထိုအခါ ကြွေဆေးသည် အရည်ပျော်၍ ကြွေရည်သုတ်လိုသည့် ပစ္စည်းမျက်နှာပေါ်၌ တညီတညာ ပျံ့နှံ့ပြီး စွဲကပ်သွားသည်။
ကြွေရည်ထူထူ သုတ်လိုသည့်အခါ ဤနည်းအတိုင်း သုံးလေးကြိမ်မျှ ထထပ်ပြီး တထပ် သုတ်ပေးရသည်။
ကြွေရည်သုတ်အတတ်မှာ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေသည်။
ရှေးခေတ်မှ ကြွေရည်သုတ် ပန်းအိုးများ၊ ဓားမြှောင်များ၊ လက်ဝတ်ရတနာများကို တူးဖော်ရရှိခဲ့ကြရာ ယခုအခါ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်စသော နိုင်ငံကြီးများရှိ ပြတိုက်ကြီးများတွင် ထိုရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကြွေရည်သုတ်ဆိုရာ၌ ပန်းကန်ပြား၊ လက်ဖက်ရည်အိုး၊ ကြွေဇွန်း စသည်တို့ကဲ့သို့သော ရွံ့စေးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ပစ္စည်းများသာလျှင် မဟုတ်၊ သံ၊ ကြေးစသော သတ္တုတခုခုနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အထည်ပစ္စည်းများပေါ်တွင်လည်း အလှအပနှင့် အသုံးခံမှုအတွက် ကြွေရည်သုတ်ပေးနိုင်သည်။
ကြွေရည်သုတ်ပစ္စည်းများသည် ကြွေထည်သက်သက်များကဲ့သို့ပင် ချောညက် ကြည်လင်သည်။
ကြွေရည်သုတ်နည်း အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ရှေးအကျဆုံးနည်း ၂ နည်းမှာ မြှုပ်ပန်းဖော်နည်းနှင့် ပန်းကြွဖော်နည်းတို့ဖြစ်သည်။
မြှုပ်ပန်းဖော်နည်းတွင် အောက်ခံပစ္စည်းပေါ်ရှိ အလိုရှိသည့် ပန်းပုံကို ထွင်းခြစ်ပေး၍ ထိုအချိုင်များတွင် လိုရာရောင်စုံကြွေဆေးကို ထည့်ပေးရသည်။
ပြီးလျှင် ပေါင်းအိုးတွင်ထည့်၍ ပေါင်းတိုက်ပေးရသည်။
ထို့နောက် တိုက်ချွတ်ဆေးကြော၍ ချောမွှတ်ပြောင်လက်သည့်တိုင်အောင် အရောင်တင်ပေးရသည်။
ပန်းကြွဖော်နည်းတွင်မူ အောက်ခံအထည်ပေါ်၌ ပန်းပုံများကို ထွင်းမည့်အစား ယင်းအထည်နှင့် မျိုးချင်းတူသည့် သတ္တုချောင်းများကို အလိုရှိသည့်ပုံပန်းအတိုင်း ခွေ၍ ဂဟေဖြင့် တင်ရသည်။
ထို့နောက် သတ္တုချောင်းများအကြား ချိုင့်ခွက်ကလေးများထဲသို့ အလိုရှိသည့်ကြွေဆေးများကိုထည့်၍ အထက်နည်းအတိုင်း ပေါင်းတိုက်ပေးရသည်။
ထို့နောက် စီးနေသော ရေတွင် နူးညံ့သောကျောက်ပွဖြင့် ရက်အတော်ကြာအောင် တိုက်ချွတ်ပေးရလေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ကြွေရည်သုတ်ခြင်း ယခုခေတ်တွင် တရုတ်နှင့် ဂျပန်လူမျိုးတို့သည် ဤပန်းကြွေဖွဖော်နည်းအတတ်၌ ထူးချွန်သူများ ဖြစ်ကြပေသည်။
သို့သော် ကြွေရည်သုတ်အတတ်သည် ရှေးဦးစွာ အနောက်တိုင်းများတွင် အလွန်ရှေးကျသောခေတ်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ၄ ရာစုနှစ်သို့ရောက်မှ အရှေ့တိုင်းသို့ ရောက်လာကြောင်း အထောက်အထားများရှိသည်။
အီဂျစ်၊ ဆီးရီးယားနှင့် ဘေဘီလုံနိုင်ငံများတွင် ရှေးခေတ်နန်းတော်နံရံများ၌ ကြွေရည်သုတ်အုပ်ချပ်များ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကို တွေ့ရသည်။
ကြွေရည်သုတ် အိုးခွက်များကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အလှအပကို အထူးနှစ်သက်တတ်သော ဂရိလူမျိုးတို့က လက်ဝတ်တန်ဆာများကိုသာမက ရုပ်လုံးများကိုပင် ကြွေရည်သုတ်၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အီဂျစ်နှင့် ဂရိလူမျိုးများနည်းတူပင် ရှေးခေတ်ဗိုင်ဇင်းတိုင်လူမျိုးတို့သည်လည်း ကြွေရည်သုတ်ခြင်းအတတ်ကို ကောင်းစွာတတ်မြောက်ခဲ့ကြပေသည်။
သူတို့သည် ဥရောပမြောက်ပိုင်းရှိ ကဲ့လူမျိုးတို့ထံမှ ထိုအတတ်ကို ရရှိတတ်မြောက်ခဲ့ဟန်တူသည်။
အကြောင်းမှာ ရှေးခေတ်က ကဲ့လူမျိုးတို့၏သင်းချိုင်းများကို တူးဖော်ရာတွင် စစ်သားများ သုံးစွဲခဲ့သော ဒိုင်းများ၊ မြင်းဇက်ကြိုးများ၊ ခါးပတ်ကွင်းများ၌ စိမ်း၊ နီ၊ ဝါ၊ ပြာ စသော ရောင်စုံကြွေဆေးများဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှယ်ထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်၏။
ကဲ့လူမျိုးများ တိမ်ကောပြီးနောက် ဗိုင်ဇင်းတိုင်နိုင်ငံ၌ ကြွေဆေးသုတ်အတတ် ထွန်းကားလာသည်။
၉ ရာစုလောက်တွင် ဗိုင်ဇင်းတိုင်လူမျိုးတို့သည် ကြွေရည်သုတ်အတတ်၌ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ခဲ့ကြ၍ သူတို့၏ သေသပ်ကောင်းမွန်လှသော လက်ရာများကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်။
သုတ်နည်းများ ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၌ နည်းသစ်တခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးလျှင် ဥရောပတိုက်၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် အခြားဒေသများ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
ထိုနည်းမှ အတွင်းခံ သတ္တု၏ မျက်နှာပြင် ၂ ခုစလုံးကို ကြွေရည်သုတ်ကာ ပေါင်းတိုက်ပြီးနောက် တွင်းထွက် ကြွေဆေးရောင်စုံတို့ဖြင့် အလိုရှိရာ ပန်းပု၊ ရုပ်ပုံများကို ရေးခြယ်ပေး၍ ဒုတိယအကြိမ် ပေါင်းတိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ၂၀ ရာစုနှစ်အတွင်း အထူးကျွမ်းကျင်သူများသာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည့် နည်းတမျိုး ပေါ်လာပြန်၍ ဤနည်းကိုလည်း အီတလီနိုင်ငံကပင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ဟန် တူလေသည်။
ဤနည်းမှာ ရုပ်လုံးဖော်အတတ်ဖြင့် အချိုင့်ထွင်းခြင်း တမျိုးပင်ဖြစ်၍ အောက်ခံရွှေထည် သို့မဟုတ် ငွေထည်ပေါ်တွင် သေးသွယ်လှပသော ပန်းပုကပလေးများ ထုထွင်းပြီးသော် ကြွေဆေးအကြည်ဖြင့် သုတ်ပေးကာ ပေါင်းတိုက်ပေးရသည်။
သတ္တုပေါ်တွင် ထွင်းထုရာ၌ အနိမ့်အမြင့် အမျိုးမျိုး ရှိ၍ ကြွေဆေးတင်သောအခါ ကြွေဆေး အထူအပါးအလိုက် အလင်းအမှောင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အသုံးဝင်မှုများ လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများစွာတို့တွင် ကြွေရည်မသုတ်ဘဲ ကောင်းစွာ သုံး၍ မရသော ပစ္စည်းများမှာ သံနှင့် ပြုလုပ်သောအိုးခွက် အသုံးအဆောင်များ ဖြစ်သည်။
ကြွေရည်သည် သံချေးမတတ်အောင် ကာကွယ်၍ ချောညပ်လှပသော မျက်နှာပြင်ကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။
ကြွေရည်သုတ်အတတ်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ပန်းကန်ခွက်ယောက်မှအစ ရေချိုးစည်ကြီးများအထိ လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်အမျိုးမျိုးကို သံဖြင့် ကြာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ကြွေရည်သုတ်အတတ်သည် လူတို့အဖို့ အလှအပတွင် ခရီးရောက်သလောက် အသုံးဝင်မှုလည်း တွင်ကျယ်လှပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်း-ခ၊ အတွဲ-၂ ကိုးကား Category:မှန် အနုပညာ။
ဒေးဗစ် ကော့ချ် () သည် အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ကော့ချ်ကို ကန်ဆက်စ်ပြည်နယ်၊ ဝီချီတာတွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရေနံလုပ်ငန်းဆန်းသစ်တီထွင်သူ ဖရက်ဒ် ကော့ချ်၏ သား၄ယောက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်ရှိ ဒီးယားဖီလ်ဒ် အကယ်ဒမီ ကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်မက်ဆာချူးဆက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့လွန်ဒီဂရီကို ရရှိခဲ့သည်။
မက်ဆာချူးဆက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (အမ်အိုင်တီ) တွင် ကျောင်းတက်စဉ် ဘတ်စကတ်ဘောကစားရာတွင် သုံးနှစ်အတွင်းကစားပွဲတစ်ပွဲလျှင် ပျမ်းမျှရမှတ်၂၁မှတ်ဖြင့် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။
အမ်အိုင်တီ၏ပွဲစဉ်တစ်ခုတွင် တစ်ဦးတည်း ၄၁မှတ်ရအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ဘတ်စကတ်ဘောအသင်းခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူတင်ထားခဲ့သောစံချိန်ကို ၂၀၀၉ခုနှစ်အစောပိုင်းကျမှ ဂျင်မီ ဘာတိုလိုတာဆိုသူက ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးသမားဘဝ ကော့ချ်သည် လေဘာတေးယီးယန်း ပါတီဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတလောင်း အက်ဒ်ကလာ့ခ်နှင့်အတူ ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ကလာ့ခ်နှင့် ကော့ချ်အတွဲက ၎င်းတို့ရွေးချယ်ခံရပါက လူမှုဖူလုံရေးကိစ္စများ၊ လူမှုရေးအာမခံချက်များ၊ အနိမ့်ဆုံးလုပ်ခဥပဒေများ၊ ဗဟိုဘဏ်အဖွဲ့အစည်း၊ ကော်ပိုရေးရှင်းခွန်များ၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အထောက်အပံ့များ နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ဖက်ဒရယ်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သော အက်စ်အီးစီ၊ အီးပီအေ၊ အိုင်စီစီ၊ အက်ဖ်တီစီ၊ အိုရှာ၊ အက်ဖ်ဘီအိုင်၊ စီအိုင်အေ နှင့် ဒီအိုအီး (SEC, EPA, ICC, FTC, OSHA, FBI, CIA, DOE) စသည်တို့ကို ဖျက်သိမ်းပေးမည် ဖြစ်ကြောင်းကတိပေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊အပျော်တမ်းမူးယစ်ဆေးဝါးသုံးခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခြင်းတို့ကို တရားဝင်ဥပဒေပြုပေးရန် လည်းကတိပြုခဲ့သည်။
ထိုရွေးကောက်ပွဲတွင် တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ ထောက်ခံမဲ ၁.၀၆% (ဆန္ဒမဲအရေအတွက် ၉၂၁,၁၂၈ မဲ) ရရှိခဲ့သည်။
ထိုရလဒ်မှာ ယခုအချိန်အထိ လေဘာတေးယီယန်းပါတီအတွက် အကောင်းဆုံးကြိုးပမ်းမှု ဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ရီဇင်မဂ္ဂဇင်း၏ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဘရိုင်ယန် ဒိုဟာတီရေးသားသော စာအုပ်တွင် ဒေးဗစ်နှင့် သူ့ညီ ချားလ်စ်တို့၏ နိုင်ငံရေးသမားများအပေါ် အမြင်ကို ဤသို့ဖော်ပြခဲ့သည်။
သူတို့က “ နိုင်ငံရေးသမားများသည် ပေါ်လစီအိုင်ဒီယာများကို ထုတ်ဖော်ပေးလေ့ရှိသော အကယ်ဒမီများနှင့် ဦးနှောက်အဖွဲ့အစည်းများ (သင့်ခ်တန်ခ့်)တို့ကို ဩဇာအရှိန်အဝါဖြင့် လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ပြီး မိမိတို့လိုချင်သော နိုင်ငံရေးဇာတ်ညွှန်းများရရှိအောင် လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် ထိုဇာတ်ညွှန်းအတိုင်းကကြသော သရုပ်ဆောင်များ” ဟု ရှုမြင်ကြောင်း သိရသည်။
ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ကော့ချ်ကို နိုင်ငံရေးတွင်ပါဝင်ပတ်သတ်လာစေရန် အတွက် အဓိကလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်က ရော်ဂျာ မတ်ခ်ဘရိုက်ဒ်၏ ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေး မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုပင်ဖြစ်သည်။
ကော့ချ်မှ နယူးယောခ့်မဂ္ဂဇင်းသို့ပြောကြားသည်မှာ “ ရော်ဂျာဟာ ကျွန်တော်ယုံကြည်တဲ့ အရာအားလုံးကို ဥပဒေပြုနိုင်ဖို့ ကြိုးစားနေသူဖြစ်ပါတယ်။
သူက အစိုးရမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုနည်းတာ၊ အခွန်လျှော့တာကို လိုချင်တယ်။
စာအုပ်တွေမှာ အကြိမ်ကြိမ်အခါခါဖော်ပြထားတဲ့ နှိပ်စက်ခံရသူမဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေ (မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုတွေ) အတွက် ဥပဒေတွေကိုဖျက်သိမ်း ဖို့ဟောပြောတယ်။
ကျွန်တော့်မှာ ဆေးခြောက်ရှုတဲ့သူငယ်ချင်းတချို့ရှိတယ်။
ကျွန်တော်သိတာ နောက်တခုက လိင်တူ ဆက်ဆံသူတွေ အများကြီးရှိတယ် ဆိုတာပဲ။
အဲဒီလိုလူတွေကို ရာဇဝတ်သားလို ဆက်ဆံတာ အတော်ဆိုးရွားပါတယ်။
အခုတော့ အဲဒီကိစ္စတွေကို အရေးတယူဆောင်ရွက်ပေးမဲ့ သမ္မတလောင်းတစ်ယောက်ရပြီ” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
တစ်လလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀,၀၀၀ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
သူက ဖက်ဒရယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နှင့် စည်းရုံးမှုအသုံးစရိတ် ကန့်သတ်ချက်များကို ပယ်ဖျက်မည်ဟုလည်း ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် နယူးယောခ့်မဂ္ဂဇင်း မှ ရင်ကာဘွတ်ချ်အား ပြောကြားခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံရသော အကြောင်းအရင်းကိုမေးမြန်းရာတွင် “ ကျွန်တော် အလုပ်မလိုဘူး ဆိုတာကို ဘုရားသခင်သိပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ လစ်ဘာတေးယီးယန်းတွေကို ကျွန်တော်ယုံတယ်။
သူတို့သာ မရှိခဲ့ရင် ကျွန်တော်ဟာ ဝီချီတာက ရီပက်ဘလစ်ကန် တယောက်ဖြစ်နေလောက်ပြီ။
ကံဆိုးချင်တော့ ကန်ဆက်စ်က လူတိုင်းလိုလိုက ရီပက်ဘလစ်ကန် ဖြစ်နေတာပါပဲ” ဟုပြောကြားခဲ့သည်။
၁၉၈၄ တွင် အခွန်များအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန် လေဘာတေးယီယန်းပါတီက ထောက်ခံခဲ့သောကြောင့် ယင်းပါတီနှင့် လမ်းခွဲခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ရီပက်ဘလစ်ကန် တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
လက်ရှိနိုင်ငံရေးအမြင် သူသည် အီရတ်စစ်ပွဲကို ဆန့်ကျင်သူဖြစ်ပြီး လိင်တူလက်ထပ်ခြင်းနှင့် စတမ်းဆဲလ် သုတေသနပြုခြင်းတို့ကို ထောက်ခံသူဖြစ်သည်။
လူနာများကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် လက်လှမ်းမှီ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဥပဒေများကို ဆန့်ကျင်သူတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။
ယခင်ကမူ ဒေါ့ဖရမ်း၏ ဝေါလ်စထ်ရိဒ် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် စားသုံးသူများကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
ကော့ချ်က ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုသည် လူသားများကြောင့်ဟူသောအဆိုကို သံသယရှိသူဖြစ်ပြီး “ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုသည် ပိုကောင်းသည်ဟု ယူဆသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုက စားနပ်ရိက္ခာထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အလွန်ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြေဧရိယာကိုရရှိစေပြီးယခုထက် ပိုမိုများပြားသော လူဦးရေကို အစားအစာထောက်ပံ့ ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့်” ဟုဆိုသည်။
ထောက်ခံမှုနှင့် ထောက်ပံ့မှုများ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကော့ချ်သည် ဆောင်းဒ်အီကိုနိုမီဒါရိုက်တာအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ ပြီး ယင်းအဖွဲ့၏ အထိန်းချုပ်မဲ့ ဈေးကွက်ကို ထောက်ခံသောအမေရိကန်နိုင်ငံသားများအတွက် လှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်းမှာ အမေရိကန်များ ကြီးပွားချမ်းသာရေးဖောင်ဒေးရှင်း (Americans for Prosperity Foundation) နှင့် လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်ခြင်း (FreedomWorks) အဖွဲ့များအဖြစ် ခွဲထွက်ခဲ့သည်။
ကော့ချ်သည် အမေရိကန်များ ကြီးပွားချမ်းသာရေးဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုအဖွဲ့နှင့် ယင်းအဖွဲ့ကို ထောက်ခံသော အခြားအဖွဲ့များကို ငွေကြေးများ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန်ပို့စ်၏ သတင်းများအရ ဖရီးဒမ်းဝေါ့ခ်စ်ကိုမူ ငွေကြေးအထောက်အပံ့များ မပေးခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်စလုံးမှ ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန်များ ကြီးပွားချမ်းသာရေးဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် ဖရီးဒမ်းဝေါ့ခ်စ်အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုလုံးသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဘားရက်အိုဘားမား၏ ပေါ်လစီများနှင့် ဥပဒေပြုရေးအစီအစဉ်များကို ဆန့်ကျင်သော အမေရိကန်လဖက်ရည်ဝိုင်းပါတီများ လှုပ်ရှားမှုကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် လစ်ဘာတေးယီးယန်းကော်တို အဖွဲ့နှင့် ရီဇင်ဖောင်ဒေးရှင်းတို့ကို လည်းလှူဒါန်းခဲ့သည်။
၂၀၁၀ခုနှစ် နွေနှောင်းပိုင်းနှင့်ဆောင်းဦးကာလများတွင် ကော့ချ်သည် လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်ကို ထောက်ခံသော သင့်ခ်တန့်ခ်အဖွဲ့များ၊ နိုင်ငံရေးစည်းရုံးရေးများနှင့် အခြားဥပဒေပြုရေး ကိစ္စများတွင် ငွေကြေးအမြောက်အမြား အသုံးပြုခဲ့သည်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ၏ စစ်ဆေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဆောင်းပါးများမှလည်း ကော့ချ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ လျှို့ဝှက်လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။
စွပ်စွဲချက်များတွင်ကော့ချ်သည် လဖက်ရည်ဝိုင်းပါတီလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား အဆိုပြုချက် ၂၃/၂၀၁၀ နှင့် ရီပက်ဘလစ်ကန် အမတ်လောင်းများကို ထောက်ပံ့ခဲ့ကြောင်း မီးမောင်းထိုး ဖော်ပြကြသည်။
၂၀၁၀ ဇူလိုင်လတွင် နယူးယောက်မဂ္ဂဇင်းမှ သူ့အကြောင်းကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ဩဂုတ်လတွင် နယူးယောက်ကာမှ ဂျိန်းမေယာက ဒေးဗစ်နှင့် ချားလ်စ် ကော့ချ်ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး၏ နိုင်ငံရေးအတွက် ငွေကြေးသုံးစွဲမှုများကို ထုတ်ဖော်ရေးသားခဲ့သည်။
အိမ်ဖြူတော်မှ နိုင်ငံရေးအကြံပေးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေးဗစ် အိပ်စ်ရော့ဒ်က သူတို့အား “ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ စည်းရုံးရေးသမားများ” ဟု ဝါရှင်တန်ပို့စ် တွင်ရေးသားခဲ့သည်။
ကော့ချ်ကမူ လဖက်ရည်ဝိုင်းပါတီများသို့မည်သည့်အခါကမျှသွားရောက်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း၊ လဖက်ရည်ဝိုင်းပါတီများမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည်လည်း သူ့အားချဉ်းကပ်ခဲ့ခြင်းမရှိ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ၂၀၀၀ခုနှစ်မှစ၍ ဒေးဗစ်ကော့ချ်သည် အနုပညာလုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဆေးပညာသုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ကို လှူဒါန်းရန်ကတိပြုခဲ့ပြီး ထိုပမာဏမှာ ယခင်က နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများအတွက် သုံးစွဲခဲ့မှုများထက်ပိုခဲ့သည်။
အနုပညာများ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လင်ကွန်းသဘင်အနုပညာအဆောက်အအုံတွင်ရှိသော နယူးယောက်စတိတ် ပြဇာတ်ရုံ(ယခုဒေးဗစ်အိတ်ချ်ကော့ချ်ပြဇာတ်ရုံ)ကို ပြန်လည်မွမ်းမံရာတွင် ဒေါ်လာသန်း၁၀၀ လှူဒါန်းရန် ကတိပြုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မက်ထရိုပိုလစ်တန်အနုပညာပြတိုက်၏ အပြင်ဘက်ရှိ ရေပန်းများကိုပြုပြင်ရန်အတွက်လည်း ဒေါ်လာ၁၀သန်းတိတိ လှူဒါန်းရန် ကတိပြုခဲ့သည်။
အမေရိကန် ဘဲလေးပြဇာတ်ရုံ၏ ဘဏ္ဍာရေးမှူးအဖြစ် ၂၅နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုပြဇာတ်ရုံသို့ ဒေါ်လာ ၆သန်းကျော် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆေးသုတေသန ကော့ချ်သည် ဆီးကျိတ်ကင်ဆာကိုခံစားခဲ့ရပြီး ရောဂါပျောက်ကင်းပြီးနောက် ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ ဖောင်ဒေးရှင်းတွင် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒေါ်လာ ၄၁ သန်း (တွဲဖက် နာနိုနည်းပညာပရောဂျက် အတွက် ၅သန်း အပါအဝင်) ကို ယင်းဖောင်ဒေးရှင်းသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ယခု ဒေါက်တာ ဂျွန်နသန် ဆိုင်မွန်စ်တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသော သဘာပတိနေရာတွင် တာဝန်ယူခဲ့သေးသည်။
၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ဒေးဗစ်ကော့ချ်ပေါင်းစည်းကင်ဆာ သုတေသနဌာနအဖြစ် တည်ထောင်ရန် မက်ဆာချူးဆက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ ဒေါ်လာ သန်း၁၀၀ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၎င်းလှူဒါန်းငွေများကို စတုရန်းပေ၃၅၀,၀၀၀(၃၃,၀၀၀စတုရန်းမီတာ) ရှိသော သုတေသနနှင့် နည်းပညာအဆောက်အဦးသစ်ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
အခြားလှူဒါန်းမှုများအနေဖြင့် ဘလက်တီမောရှီ ဂျွန်ဟော့ပ်ကင်းဆေးတက္ကသိုလ်သို့ ဒေါ်လာသန်း၂၀၊ နယူးယောက်ရှိ မန်မိုးရီးယားလ်စလုံးန်-ကက်တားရင်း ကင်ဆာစင်တာသို့ ဒေါ်လာသန်း၃၀၊ ဒေးဗစ်ကော့ချ်ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့်မျိုးပွားလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများအတွက် ဟူစတန်ရှိ အမ်ဒီအန်ဒါဆန် ကင်ဆာစင်တာသို့ ဒေါ်လာ၂၅သန်း၊ နယူးယောက်-ပရက်စ်ဘက်တားရီးယန်း ဆေးရုံနှင့် ဝီးလ်ကော်နယ်လ် ဆေးရုံများသို့ ဒေါ်လာ ၁၅သန်းလှူဒါန်းခဲ့သည်။
ပညာရေး သူသည် ဒေါ်လာ၇သန်းကို ပြည်သူပိုင် ရုပ်သံလွှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း Public Broadcasting Service (PBS)မှ ထုတ်လွှင့်သော နိုဗာပြဇာတ်အတွက်လည်းကောင်း၊ဝါရှင်တန် ဒီစီရှိ စစမ်ဆိုနီယံ အင်စတီကျူးရှင်း Smithsonian Institution သို့ လည်းကောင်း၊ ဒေးဗစ်ကော့ချ် ဒိုင်နိုဆောအဆောင်ဆောက်လုပ်ရန် အမေရိကန်သဘာဝ သမိုင်းပြတိုက်သို့ ဒေါ်လာသန်း၂၀ကို လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၃ခုနှစ်၊မတ်လ ၁၇ရက် တွင် နေရှင်နယ်မောလ်၌ အမေရိကန်သဘာဝသမိုင်းပြတိုက် နှစ်၁၀၀ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဒေးဗစ်ကော့ချ် ၏ လူသားကနဦးအစ ပြတိုက်အတွက် ဒေါ်လာ၁၅ သန်းလှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဒီးယားဖီးလ်ဒ်အကယ်ဒမီအတွက် ဒေါ်လာ၆၈သန်းကို ရာသက်ပန်ရန်ပုံငွေအဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
သင်္ချာ၊သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ စင်တာများကို ထိုငွေများဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ကော့ချ်စင်တာဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ကိုးလ်ဒ်စပရင်းဟာဘာစမ်းသပ်ခန်းသို့ ဒေါ်လာ၁၀သန်း ပေးအပ်ခဲ့ပြီး သုတေသနတစ်ခုဖြစ်သည့် " နေရာအနှံ့ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးတိုးမြှင့်နိုင်ရေး" စာတမ်းအတွက် ထောက်ပံ့ခဲ့မှုကြောင့် Double Helix Medal for Corporate Leadership ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ အပ်နှင်းခံရသည်။
အိမ် ခြံ မြေ ရောင်းဝယ်မှုများ ၂၀၀၆ခုနှစ် မေလတွင် ဂျက်ကီကနေဒီ၏ နယူးယောက်မြို့ရှိတိုက်ခန်းအား ဒေါ်လာ ၃၃သန်းကျော်ဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၉.၅ သန်းတန်ဖိုးရှိ တိုက်ခန်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။
ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်၏ ထရမ့်ဝေါလ်ဒ်တာဝါဆောက်လုပ်မှုကို ဟန့်တားရန် နယူးယောက်မြို့၏ အထက်တန်းလွှာများ ဖြစ်သည့် ဗစ်တိုးရီးယား နယူးဟောက်စ်၊ မီဒီယာမော်ဂ့် အက်စ်အိုင် နယူးဟောက်စ် ဂျူနီယာ၏ ဇနီး စသူတို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
thumb|တယ်လီပသီစမ်းသပ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သူ Gilbert Murray တယ်လီပသီသည် ဂရိဘာသာစကား Tele (အဝေး)နှင့် patheia (ခံစားမှု)တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စိတ်ချင်း ဆက်သွယ်နိုင်သည့် ဗီဇသတ္တိမျိုးကို ဖော်ညွှန်းကြသည်။
သာမန်အာရုံခံ သိမှုထက် သာလွန်သော သိမှုတစ်မျိုးဟု သတ်မှတ်ကြသော တယ်လီပသီသည် ကြိုတင်သိနေခြင်း၊ အကြား၊ အမြင်ပေါက်ခြင်းစသည့် သဘောသဘာဝများ ဆက်စပ်နေသည်။
ကြံစည်စိတ်ကူးမှု၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် သမိုင်းတွေထဲမှာ အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ရတဲ့အတွက် တယ်လီပသီသည် သာမန်ထက် ထူးကဲတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ တခြားဘာသာရပ်တွေထက် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ အချက်အလက်တွေ ပါကောင်း ပါနိုင်သည်။
အစဉ်အလာအားဖြင့် တယ်လီပသီကို လူသားများ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်သွယ်ကြရာမှာ သစ္စာကို ယုံကြည်တန်ဖိုးထားတဲ့၊ ဘာသာတရားမှာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ ရင်းနှီးမှုနှင့် ညီညွတ်မှုတို့ကို ဖော်ဆောင်ပေးတဲ့ သဘောတရား တစ်ခုအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ ကြသည်။
ဘာသာတရားအားလုံးနီးပါးရဲ့ အဆုံးအမတွေထဲမှာ'သဘောတရားသက်သက်' များက အများဆုံး နေရာယူထားကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုများ စတင်ထွန်းကားခဲ့စဉ်ကတည်းက ဘာသာတရားက လက်ခံထားတဲ့ သစ္စာတရားနှင့် လက်တွေ့ကျမှုနှင့် ကျိုးကြောင်း ညီညာမှုတို့ရဲ့ကြားမှာ အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေခဲ့တယ်။
ဆက်လက်ကြီးထွားလာခဲ့တဲ့ သံသယရှိသူနှင့် ယုံကြည်သူများရဲ့အငြင်းပွားမှုဟာ ယနေ့အခါ 'သိပ္ပံ'နှင့် 'ဘာသာရေး'ကြားက စကားရည်လုပွဲကြီးတစ်ရပ်ရဲ့အသွင်ကို ဆောင်လာခဲ့သည်။
ယခုအခါ သံသယရှိသူများ အုပ်စုက သိပ္ပံနည်းကျသက်သေပြနိုင်မှသာ 'အစစ်အမှန်' ဖြစ်ပြီး 'အစစ်အမှန်'ဟာ သစ္စာတရား၏ အမှတ်အသားပဲလို့ ပြောကြသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းသာမက အုပ်စုအဖွဲ့များအချင်းချင်း ဆက်သွယ်သော တယ်လီပသီ သဘောတရား သည် သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေမပြနိုင်ပေမယ့် အကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံသည်ဟု ယုံကြည်သူများအုပ်စုက အတွေ့အကြုံများနှင့် တင်ပြကြသည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဂျာနယ်၊ အမှတ်(၁၉)၂၀၀၆-ခု၊ မတ်လ ကိုးကား Category:တယ်လီပသီ။
ရှင်အုန်းညို (မြန်မာ ၈၁၅-၈၅၅) သည် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ငယ်ဘဝ ရှင်ဥတ္တမကျော်၊ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်ခေမာတို့ ကဲ့သို့ပင် သက္ကရာဇ် ၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ဇာတိအားဖြင့် လည်း တောင်တွင်းကြီးမြို့ သတိုးထမ်းရွာသား (ယခုရွှေအိုးရရပ်) ဖြစ်သည်။
ရှင်အုန်းညို၏ ‌မွေးနေ့သည် ရှင်ဥတ္တမကျော်နှင့် ခုနှစ်၊ လ၊ ရက်တို့ အတူတူဖြစ်၍ ရှင်ဥတ္တမကျော်က သုံးလခန့်ကြီးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
မွေးဖွားနေ့မူကား တနင်္ဂနွေနေ့တည်း။
ငယ်မည်​မောင်အံ့ကြီး ဖြစ်၏။
အချို့က ရှင်အုန်းညို၏မိဘများမှာ ဦးအေး၊ ဒေါ်ထွေး ဖြစ်သည်ဟုဆို၍ အချို့သုတေသီများကမူ မိဘအမည် အတိအကျ မသိရဟုဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ရှင်အုန်းညိုကိုယ်တိုင်ရေးသော ဂါထာခြောက်ဆယ် ပျို့နိဂုံး၌မူ ''ပုဂံမြင်စိုင်း၊ စစ်ကိုင်းပင်းယ၊ အင်းဝဟူသည်၊ ဘုံနန်းတည်က၊ ရဲစည်အမျိုး၊ တို့ဘေးဘိုးကား၊ မတ်ရိုးမင်းစည်၊ ကောင်းဆက်ရှည်၏ ဟု ပါရှိသောကြောင့် ရှင်အုန်းညို၏ဘေးဘိုးအစဉ်အဆက်သည် မှူးမျိုးမတ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
ရှင်အုန်းညို၏ငယ်မည်ကိုလည်း အချို့က မောင်အံ့ကြီး ဟုဆို၍ အချို့က မောင်အုန်းညိုဟုဆိုကြသည်။
ရှင်အုန်းညိုသည် နတ်မှီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် စာပေသင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးနောက် တောင်တွင်းမင်းငယ်ဇေယျကျော်ထင်က ပစ္စည်း​လေးပါး ဒါယကာအဖြစ်ခံယူကာ ကျောင်းတော်ဆောက်လုပ်၍ မဏိရတနာကျောင်းသမုတ်ကာ လှူဒါန်းခံရသောကြောင့် မဏိရတနာဆရာတော်ဟုလည်း ထင်ရှားသည်။
သို့ရာတွင် အချို့ကရှင်အုန်းညိုကိုလူဝတ်ကြောင် စာဆိုဟု အမှတ်အသားပြုကြသည်။
ကဝိလက္ခဏဒီပနီ ရတုချ ဖွယ်အဖွင့်၌ ရှင်မည်ရစာဆိုအမတ်များစာရင်းတွင် ရှင်အုန်းညို၊ ရှင်သူရဲ၊ ရှင်သံကိုယ်စသည်ဖြင့် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားလေ သည်။
ဝေါဟာ ရတ္ထပကာသနီ တတိယတွဲ စာမျက်နှာ ၂ဝ၃ ၌လည်း ထောင်သင်း၊ သံကိုယ်၊ မိညို၊ အုန်းညို အာဒီဂီဟိ ပဏ္ဍိတေဟိစ ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိလေသည်။
၁၂၆၇ ခုနှစ် တွင် ပြုစုပြီးစီးသော ဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာမျက်နှာ ၂၊ ၃ တို့၌မူ ဒဒသက္ကရာဇ် ၈၃ဝ ပြည့်ဖွား ငယ်မည် ဦးညို၊ ရဟန်းမည် အရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်ဥတ္တမကျော် အရှင်အုန်းညို၊ အရှင်ခေမာ ဟူသော ရဟန်းတော်လေးပါး သည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာတမ်း၌ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး၊ ရှေး သူဟောင်းစကားအရ ရှင်ဥတ္တမကျော်၊ ရှင်သီလဝံသ၊ ရှင်အုန်း ညို၊ ရှင်ခေမာ လေးဖြာသောမဟာထေရ်တို့တွင် ရှင်အုန်းညို မဟာထေရ်သူမြတ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိရာ ရှင်အုန်း ညိုသည် ရဟန်းစာဆိုဖြစ်သည် လူစာဆိုဖြစ်သည်ကို အယူအဆ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိလေသည်။
ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ ဤပျို့ကို ရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက်ရေးသည်။
သက္ကရာဇ် ၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ကျမ်းပြီးသည်။