kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အင်္ဂလိပ်တို့က ဆင်ခေါင်း စောလဝီအား ထပ်ဆင့် စော်ဘွားအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး စောလုံကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။
စောလဝီလက်ထက်တွင် ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းကို မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ကုန်သည်ကြီးများဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့မှ အလုပ်သမားများ ရောက်ရှိလာရာ ရွာသစ်ကျေးရွာသည် အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ ခန့် ရှိလာခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီသောင်းကျန်းသူများက ရွာကို ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။
ရွာသစ်မြို့သည် ယခင်က ဘော်လခဲမြို့နယ်၏ ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့်သာ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲအဖြစ် ရပ်ကွက် ၂ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၂ ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြို့နယ်ခွဲစကားရပ်အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပယ်ဖျက်ခဲ့သဖြင့် ရွာသစ်မြို့နယ်ခွဲအား ရွာသစ်မြို့ဟု ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင် တည်နေရာအကျယ်အဝန်း ရွာသစ်မြို့သည် ကယားပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ရွာသစ်မြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၀၉ မိနစ် မှ ၁၉ ဒီဂရီ ၁၀ မိနစ် နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၂၉ မိနစ်မှ ၉၇ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် ရွာသစ်မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘော်လခဲမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ရှားတောမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ရွာသစ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၄ မိုင်အကွာတွင် သံလွင်မြစ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ရွာသစ်မြို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများပြီး သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် ၉၆၈ ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ရွာသစ်မြို့သည် ပူအိုက်စိုစွတ်သောရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၄၈.၂၉ လက်မ ရှိသည်။
ရေဆင်း ရွာသစ်မြို့သည် ရေထွက်ပေါက်စိမ့်ထွက်လာသော ချောင်းမြောင်းများပေါများသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး အရပ်လေးမျက်နှာလုံးသို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ဒေသအတွင်းရှိ ရေအရင်း အမြစ်အများစုမှာ ထုံးဓာတ်အများဆုံးပါဝင်ပြီး ရေချိုများဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေနှင့် သောက်သုံးရေများအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
လူနေထိုင်မှု ၂၀၁၇ ဧပြီလ စာရင်းများအရ ရွာသစ်မြို့တွင် လူဦးရေ ၁၂၅၁ ဦး နေထိုင်ကြပြီး အများစုမှာ ကယားနှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
စီးပွားရေး ရွာသစ်မြို့သည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသော မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဓိက ထွက်ကုန်မှာ နှမ်း ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ရွာသစ်မြို့တွင် အဆင့်မြင့် ပညာသင်ကျောင်းများ မရှိဘဲ အထက်တန်းကျောင်း ၁ ခုနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၁ ခုသာ ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ရွာသစ်မြို့တွင် ၁၆ ကုတင်ဆံ့ ဆေးရုံတစ်ခု တည်ရှိသည်။
မိုင်းပေါက်မြို့ သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုင်းယန်းခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဖယ်ခုံမြို့ သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကလောခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ၊ ၅၉ မိနစ် ၁၈ စက္ကန့်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၇ မိနစ် ၃၄ စက္ကန့်အကြား၊ အရှေ့လောင်တီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ် ၅၃ စက္ကန့် နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ် ၁၀ စက္ကန့်ကြားတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ (၈၀၇.၆) စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၄၀.၃၁) မိုင်ရှိပြီး တောင်မှ မြောက်သို့ (၄၇.၃၄) မိုင် ရှည်လျားသည်။
ဖယ်ခုံမြို့တွင် ကယန်း၊ ရှမ်း၊ အင်းသား၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ ဓနု၊ လီးရှေား၊ ဗမာ လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြို့နယ်အတွင်း ကျား-၅၂,၄၇၄ ဦး၊ မ-၅၃,၆၄၃ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၀၅,၁၁၇ ဦးနေထိုင်ကြသည်။
နယ်နိမိတ် ဖယ်ခုံမြို့၏မြောက်ဘက်တွင် ပင်လောင်းမြို့၊ညောင်ရွှေမြို့၊ဆီဆိုင်မြို့နယ်များ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လွိုင်ကော်နှင့်ဒီမောဆိုးမြို့နယ်များ၊ အနောက်ဘက်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်များနှင့်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၅၁ ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ငရုတ်ကောင်းမြို့ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ငပုတောမြို့နယ်ရှိ မြို့ဖြစ်သည်။
ငရုတ်ကောင်းမြို့သည် တံငါလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဂေါ်ရန်ဂျီကျွန်း နာမည်ကြီးလာမှုကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အဆင်ပြေကောင်းမွန်လာသည်။
ယခင်ကာလကမူ သွားလာရေးခက်ခဲသည့် မြို့ငယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
Google Maps ကိုးကား Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
NGC 389 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၈၅ စက်တင်ဘာ ၆ တွင် Lewis Swift ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 390 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ကြယ်ဖြစ်ပြီး ၁၈၈၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉ တွင် Dreyer ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
တခါတရံ၌ အနီးအနားရှိ ဂယ်လက်ဆီ PGC 4021 နှင့် NGC 390 အား မှားယွင်းလေ့ရှိသည်။
NGC 391 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၅၃ ဇန်နဝါရီ ၈ တွင် Dreyer ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 392 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၄ စက်တင်ဘာ ၁၂ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ် ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 394 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၅၄ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် R. J. Mitchell ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 395 သည် တူကင်နာ ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ၁၈၂၆ ဩဂုတ် ၁ တွင် James Dunlop ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 396 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ အောက်တိုဘာ ၂၇ တွင် Albert Marth ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျီခါးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့ ဖြစ်သည်။
ဆမီးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့ ဖြစ်သည်။
လူမှုပထဝီဝင် ဆမီးမြို့တွင်၊ ခေါင်စို၊ခမိ၊ လိခခ်၊ မာရာ၊မတူ၊ခေါင်တူး၊ ရခိုင်လူမျိုး​ နှင့် စသောချင်းလူမျိုးနွယ်စုများနေထိုင်ကြသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဆမီးမြို့မှမတူပီမြို့ကိုကုန်းလမ်းဖြင့်၎င်း၊ ပလက်ဝမြို့ကိုရေလမ်း၊ကုန်းလမ်းဖြင့်၎င်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ​ကျောက်တော်မြို့ကိုရေလမ်း၊ကုန်လမ်းဖြင့်၎င်း၊ယောင်ဝရွာကိုရေလမ်း၊ ကုန်းလမ်းဖြင့်ဆက်သွယ်ထားသည်။
ထင်ရှားသော နေရာများ ဆမီးမြို့မှ ကီမိုတောင်ကိုမြင်နိုင်၍ ထိုတောင်သို့ နေ့ချင်းခရီးသွားနိုင်သည်။
NGC 397 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၆ ဒီဇင်ဘာ ၆ တွင် Dreyer ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 398 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၆ အောက်တိုဘာ ၂၈ တွင် Guillaume Bigourdan ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 399 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၇၄၊ အောက်တိုဘာ ၇ တွင် Lawrence Parsons ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 413 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် Francis Leavenworth ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 411 သည် တူကင်နာ ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၁၈၀၀၀၀ နီးပါးအကွာ၌ တည်ရှိသော ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် James Dunlop ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခနှစ်တွင် ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်ဖြင့် လေ့လာရာ ကြယ်ပြာများမှ ကြယ်နီများထိ ကြယ်တာရာများ ပေါများသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
NGC 410 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၄ စက်တင်ဘာ ၁၂ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 409 သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၂၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 408 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ကြယ်ဖြစ်ပြီး ၁၈၆၇ အောက်တိုဘာ ၂၂ တွင် Herman Schultz ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 407 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၄ စက်တင်ဘာ ၁၂ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 414 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၇ အောက်တိုဘာ ၂၂ တွင် Hermann Schultz ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
thumb|Aquarius ကြယ်စုတန်းမှ TRAPPIST-1 ၏ တည်နေရာ (အနီရောင်ဖြင့်) TRAPPIST-1 ( 2MASS J23062928-0502285)သည် အင်မတန်အေးမြသော ကြယ်ပု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၃၉ (၁၂ Parsec) အကွာ ကုံ နက္ခတ်တာရာ၌ တည်ရှိသည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ Liège တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တပညာရှင် Michaël Gillon ဦးဆောင်သောအဖွဲ့သည် TRAPPIST (Transiting Planets and Planetesimals Small Telescope) တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ယင်းကြယ်စနစ်အား လေ့လာခဲ့သည်။
ထိုသို့လေ့လာရာ ကမ္ဘာမြေနှင့် ဆင်တူသော နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ် ၃ လုံးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အဖွဲ့သားတို့သည် လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလတွင် တွေ့ရှိချက်များကို Nature ဂျာနယ်၌ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ တွင် TRAPPIST-1 ကြယ်အနီးမှ နောက်ထပ်ဂြိုဟ် ၄ စင်းအား ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ယင်းနေစကြဝဠာပြင်ပ ဂြိုဟ်အားလုံးသည်လည်း သက်ရှိများရှင်သန်နိုင်သောဇုန်အတွင်း တည်ရှိနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီလအရ TRAPPIST-1 သည် ခြေရာခံမိသမျှ ဂြိုဟ်စနစ်များတွင် အစင်းရေ ၇ စင်းဖြင့် အများဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ရှာဖွေရေးအဖွဲ့သားတို့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ မေလတွင် Nature ဂျာနယ်၌ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
TRAPPIST-1 သည် TRAPPIST ဆိုသည့် တယ်လီစကုပ်မှ အမည်တပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးတွေ့ရှိသည့် ဂြိုဟ်များကိုမူ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ b မှ စတင်ကာ c အစရှိသည်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။
TRAPPIST-1 အနားမှ ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့သည်ဂြိုဟ် ၃ စင်းကို b c d ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နောက်ထပ်တွေ့ရှိသည့် အသုတ်သည်လည်း e မှ h ဟုအမည်ပေးသည်။
စတီလာ ဂုဏ်သတ္တိများ TRAPPIST-1 သည် အင်မတန်အေးမြသော ကြယ်ပုဖြစ်ကာ နေ၏ အချင်းဝက် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ ထုထည်မှာ နေ၏ ၈ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ရှိပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်ထက် ၈၄ ဆ ပိုမိုကြီးမားသည်ဆိုသော်လည်း ဂျူပီတာအရွယ်အစားနှင့် ဆင်တူသည်။
အပူချိန်မှာ ၂၅၅၀ ကေလ်ဘင် ရှိပြီး သက်တမ်းအားဖြင့် ၅၀၀ မီလီယံနှစ် ရှိသည်။
နှိုင်းယှဉ်ရသော် နေသည် ၄.၆ ဘီလီယံနှစ်ရှိပြီး အပူချိန်မှာ ၅၇၇၈ ကေလ်ဘင် ရှိသည်။
ယင်း၏ ထုထည်ပိုင်ဆိုင်မှုအရ TRAPPIST-1 သည် ပင်မအစီစဉ်ရှိကြယ်အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၂ ထရီလီယံခန့် သက်တမ်းရှည်ကြာမည်ဖြစ်သည်။
ကြယ်သည် သတ္တုကြွယ်ဝပြီး တောက်ပမှုမှာ နေ၏ ၀.၀၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပြီး အများစုမှာ အနီအောက်ရောင်ခြည်လှိုင်းကို ထုတ်ပေးသည်။
ယင်းကြယ်အား ကမ္ဘာမြေမှ သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ပေ။
ဂြိုဟ်စနစ် ၂၀၁၇ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ယင်းကြယ်၏ဂြိုဟ်စနစ်၌ အပူချိန်မျှတသော ဂြိုဟ် ၇ စင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
TRAPPIST-1 ကြယ်စနစ်ရှိ b c e f g ဟူသောဂြိုဟ်တို့သည် ကမ္ဘာမြေနှင့်တူပြီး d h တို့သည် ကမ္ဘာနှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်အရွယ်အစား ရှိသည်။
သုံးခုသည် (e, f နှင့် g) ဂိုးလ်ဒီလောဇုန်အတွင်း လှည့်ပတ်နေကြသည်။
အတွင်းပိုင်း ဂြိုဟ် ၆ လုံး၏ စုစုပေါင်းပမာဏသည် TRAPPIST-1 ကြယ်၏ ၀.၀၂ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။
လူသိများသော ဓလေ့စရိုက် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအား ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ တွင် Nate Swinehart မှ သရုပ်ပြချက် Google Doodle ဖြင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
သက်ရှိများအပေါ် စတီလာအပြုအမူ သက်ရောက်မှု Kepler အာကာသယာဉ်မှ လေ့လာသူများ၏ အဆိုအရ မိခင်ကြယ်သည် ဆိုလာမီးလျှံများစွာ ရှိနေသည်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ယင်းမှ ထွက်လာသောစွမ်းအင်သည် မိမိတို့၏နေတွင် အားအပြင်းဆုံးဖြစ်ခဲ့သည့် ဆိုလာမီးလျှံနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပေသည်။
TRAPPIST-1 စနစ်အတွင်း လှည့်ပတ်နေသောဂြိုဟ်များသည် ကမ္ဘာက နေအားလှည့်ပတ်နေသည့်အကွာအဝေးထက် ပိုမိုနီးကပ်နေသောကြောင့် သံလိုက်ပြင်းအားသည် ကမ္ဘာမြေမှ အားအပြင်းဆုံး သံလိုက်မုန်တိုင်းထက် အဆပေါင်း ၁၀ မှ ၁၀၀၀ အထိ ရှိနိုင်လေသည်။
ဤကဲ့သို့ ရောင်ခြည်များ ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်ပေါ် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုသည် ရေရှည်တွင် လေထုကိုလည်း ပြောင်းလဲစေမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များကို လုံလောက်သော သံလိုက်စက်ကွင်းက ကာကွယ်ပေးနိုင်သော်လည်း ကမ္ဘာမြကဲ့သို့သော ဂြိုဟ်တစ်ခုသည် ယင်းဖြစ်ရပ်များအတွက် သံလိုက်စက်ကွင်းပြင်းအား ၁၀ မှ ၁၀၀၀ Gauss လိုအပ်ပေသည်။
နှိုင်းယှဉ်ရသော် ကမ္ဘာမြေတွင် သံလိုက်စက်ကွင်းပြင်းအား ၀.၅ Gauss နီးပါးခန့်သာလျင် ရှိသည်။
ဓာတ်ပုံပြခန်း မှတ်စုများ ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ NASA Discovers 7 Planets Orbiting TRAPPIST 1 TRAPPIST-1, Planetary system website. ESOcast 83: Ultracool dwarf star with planets (video) NASA Briefing on the Discovery of TRAPPIST-1's 7 Planets ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ ကဏ္ဍ:ပင်မအစီစဉ် အတွင်းရှိ ကြယ်များ။
ကြယ်ပု () ဆိုသည်မှာ အရွယ်အစားနှင့် တောက်ပမှုနည်းပါးသော ကြယ်ဖြစ်ပြီး ပင်မအစီစဉ်ရှိကြယ်အများစုသည် ကြယ်ပုများဖြစ်ကြသည်။
၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဒိန်းမတ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် Hertzsprung ဆိုသူက ကြယ်များအား အနီရောင် အရှိဆုံးကြယ်များကို K နှင့် M အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နေထက် ပိုကြီးသောကြယ်၊ နေထက်ပိုငယ်သောကြယ်အဖြစ် ၂ မျိုးထပ်ခွဲလိုက်သည်။
နေထက်ပိုကြီးသောကြယ်များကို ကြယ်ဘီလူးများဟု သတ်မှတ်၍ ပိုသေးသောကြယ်များကိုမူ ကြယ်ပုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ကြယ်အများစုကို လက်ရှိတွင် Morgan Keenan System အရ အက္ခရာ O, B, A, F, G, K, နှင့် M အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
O အမျိးစားသည် အပူဆုံးဖြစ်၍ M အမျိုးအစားသည် အအေးမြဆုံးဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် M အမျိုးအစားကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားလိုက်သည်။
ကြယ်ပုဝါ ကြယ်ပုနီ ကြယ်ဖြူပု ကြယ်ပုညို ကြယ်ပုနက် ကိုးကား Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ။
ကြယ်ပုပြာ သည် ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားသော ကြယ် အမျိုးတန်းစားဖြစ်ပြီး ကြယ်ပုနီဖြစ်ပြီးလျင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာ ကုန်ခမ်းပြီးသောအခါ ထွက်ပေါ်လာမည့် ကြယ်ဖြစ်သည်။
ကြယ်ပုနီများသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် လောင်စာအား နှေးကွေးစွာ လောင်ကျွမ်းသောကြောင့် စကြဝဠာသည် ကြယ်ပုပြာများ ဖွဲ့တည်ရန် လုံလောက်သော သက်တမ်းမရှိသေးပေ။
သို့သော် သီအိုရီများက ယင်းတို့၏အနာဂတ်အတွက် ကြိုတင်တွက်ချက်ထားသည်။
သက်တမ်းရင့်လာသည်နှင့်အမျှ ကြယ်များသည် မျှခြေအား ထိန်းညှိရန် ပိုမိုတောက်ပပေးရသည်။
ကြယ်ပုနီထက် ကြီးမားသော ဧရာမ ကြယ်နီများသည် တောက်ပရန် ပိုမိုလိုအပ်ပြီး မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည်လည်း ပိုကြီးလာသည်။
ကြယ်ပုပြာများသည် အချိန်ကြာလာသော် ကြယ်ဖြူပုများအဖြစ် ဖြစ်လာသည်။
ယင်းသည်လည်း ကြယ်ပုနက်အဖြစ် ပြောင်းသွားပေလိမ့်မည်။
200px| TRAPPIST-1 နှင့် နေတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ထားပုံ အင်မတန်အေးမြသော ကြယ်ပု သည် အပူချိန် ၂၇၀၀ ကေလ်ဘင်အောက် M-type ကြယ်အမျိုးအစားတို့၏ အမျိုးအစားခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
TRAPPIST-1 သည် ယင်းကဲ့သို့ အင်မတန်အေးမြသော ကြယ်ပုဖြစ်သည်။
အင်မတန်အေးမြသော ကြယ်ပုအား ၁၉၉၇ တွင် David Kirkpatrick ဆိုသူက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ဤကဲ့သို့သော ကြယ်အမျိုးအစားများသည် ထုထည် အင်မတန် နည်းပါးပြီး ကြယ်ပုညိုများတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
နေ၏ အနီးအနားဝန်းကျင်၌ ယင်းကြယ်အမျိုးအစားပေါင်း ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်ဟုဆိုသည်။
အရွယ်အစားသေးငယ်မှုကြောင့် ကမ္ဘာမြေနှင့်တူသောဂြိုဟ်၊ မာကျူရီဂြိုဟ်နှင့်တူသောဂြိုဟ်များ တည်ရှိလေ့ရှိသည်။
ဂြိုဟ် ၇ စင်းပါသည့် TRAPPIST-1 အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု၌ ဂြိုဟ် ၃ စင်းသည် သက်ရှိများရှင်သန်နိုင်သည့်ဇုန်အတွင်း တည်ရှိသောကြောင့် မှန်းဆချက် မှန်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည်။
NGC 415 သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၃၄ စက်တင်ဘာ ၁ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 416 သည် တူကင်နာ ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်အစုအဝေး open cluster ဖြစ်ပြီး ၁၈၂၆ စက်တင်ဘာ ၅ တွင် James Dunlop ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 417 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် Francis Leavenworth ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပြင်စလူမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လပွတ္တာခရိုင်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
နာဂစ်မုန်တိုင်းတွင်ထိခိုက်မှု များလွန်းပြီး မြို့ပါပျက်သည်အထိဖြစ်ခဲ့သည် နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့်မြို့၏တည်နေရာပြောင်းသွားခဲ့ပြီး အစိုးရမှ အိမ်များပြန်လည်ဆောက်လုပ်ပေးကာ မြို့တစ်မြို့ အဖြစ်အသက်ဝင်စေရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်းမြို့သားများသည်မြို့ကို စွန့်ခွာသွားခဲ့ကြသည်ယခုအခါ ရွာသာသာ မြို့ လေးတစ်မြို့ အဆင့်သာရှိတော့၏ ကိုးကား Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
မန်တုံမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ မြို့ဖြစ်သည်။
Google Maps ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ကုံ နက္ခတာရာ () သည် ရာသီခွင်၏ နက္ခတာရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မကာရ နက္ခတ်တာရာနှင့် မိန် နက္ခတ်တာရာကြားတွင် တည်ရှိသည်။
လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေသည်လာသူ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး သင်္ကေတမှာ 20px (Unicode ♒) ဖြစ်ကာ ရေကို ကိုယ်စားပြုသည်။
၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီပြစုသော ကြယ်စုတန်းစာရင်း ၄၈ ခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ The Deep Photographic Guide to the Constellations: Aquarius Aquarius Constellation at Constellation Guide Warburg Institute Iconographic Database (over 300 medieval and early modern images of Aquarius) ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ။
ဂူဂဲလ်အသိပေးစနစ် (Google Alerts) သည် စစ်ဆေးခြင်း နှင့် အသိပေးခြင်း တို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။
ထိုဝန်ဆောင်မှုကို အင်တာနက်ရှာဖွေမှု ကုမ္ပဏီဂူဂဲလ်က ထောက်ပံ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုဝန်ဆောင်မှုသည် အင်တာနက်စာမျက်နှာများ၊ ဘလော့များ၊ သတင်းစာများ၊ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ရှာဖွေစူးစမ်းမှုများ စသည့် အသုံးပြုသူ ရှာဖွေသည့်အရာများတွင် ရလဒ်အသစ်များရှိပါက အသုံးပြုသူထံသို့ အီးမေးလ်များပို့ပေးသည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဂူဂဲလ်က ဂူဂဲလ်အသိပေးဝန်ဆောင်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။
ထိုဝန်ဆောင်မှုသည် Naga Kataru ၏ကြိုးစားမှုရလဒ် ဖြစ်သည်။
ဂူဂဲလ်အသိပေးဝန်ဆောင်မှု၏ မူပိုင်ခွင့်သုံးခုသည် သူ၏အမည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။
ဂူဂဲက ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထိုစနစ်သည် ကောင်းမွန်စွာ မလုပ်ဆောင်နိုင်တော့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂူးဂဲလ်သည် ထိုဝန်ဆောင်မှုတွင် ပြဿနာအချို့ရှိနေပြီး ပြီးပြည့်စုံစွာ အလုပ်မလုပ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ Google Alerts website Category:ဂူဂယ်။
ကိန်းသီအိုရီကို ရှေးခေတ်က ဂဏန်းသင်္ချာဟုခေါ်သည်။
သို့သော် ယခုခေတ်အခါတွင် ကိန်းသီအိုရီဆိုသည်မှာ ကိန်းဂဏန်းများကို သာမန် အပေါင်း၊ အနုတ်၊ အမြောက်၊ အစားလုပ်သည်ထက် များစွာနက်ရှိုင်းကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထို့ကြောင့် ကိန်းသီအိုရီကို အဆင့်မြင့် ဂဏန်းသင်္ချာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အကျဉ်းအားဖြင့် ဆိုရသော် ကိန်းသီအိုရီဆိုသည်မှာ ကိန်းပြည့်များ (integers) ကို အဓိကထား၍ လေ့လာသည့် သင်္ချာသန့်သန့် (pure mathematics) ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိန်းသီအိုရီ ပညာရှင်များသည် ကိန်းပြည့်များထဲတွင် သုဒ္ဓကိန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များနှင့် ၎င်းတို့၏ဂုဏ်သတ္တိများကို အသုံးပြုတည်ဆောက်ထားသည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (ဥပမာ၊ ရာရှင်နယ်ကိန်းများ) ကိုလည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ခြုံငုံ၍ ယေဘုယျပြုထားသည့် ကိန်းများ (ဥပမာ၊ ကိန်းရင်းများ) ကိုလည်းကောင်း၊ အဆိုပါ ကိန်းပြည့်များနှင့် ဆက်စပ်၍ စားကိန်းဖန်ရှင် (divisor function)၊ ရီးမန် ဇေတာဖန်ရှင် (Riemann zeta function)၊ အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့်ဖန်ရှင် (totient function) အစရှိသည့် ဖန်ရှင်များကိုလည်းကောင်း၊ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လေ့လာလေ့ရှိသည်။
ကိန်းသီအိုရီကို သင်္ချာပညာတွင် အခြေခံကျကျ နက်ရှိုင်းသော ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် သင်္ချာသမားအများစုက ရှုမြင်လေ့ရှိသည်။
"သင်္ချာမင်းသားကြီး" ဟု အမွှန်းတင်ခံရလေ့ရှိသည့် ဂျာမန်သင်္ချာပညာရှင် ဂေါက်က "သင်္ချာသည် သိပ္ပံပညာရပ်များ၏ ဘုရင်မ" ဖြစ်ပြီး၊ "ကိန်းသီအိုရီသည် သင်္ချာပညာရပ်များ၏ ဘုရင်မ" ဖြစ်သည်ဟု တင်စားပြောဆိုခဲ့သည်။
ပီးယား ဒေ ဖဲမ (, ; ၃၁ အောက်တိုဘာ နှင့် ၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၀၇ ကာလအတွင်း – ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၁၆၆၅) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ။
ဂေါ့ဖရိဒ် ဝီလ်ဟမ် (ဗွန်) လိုက်ဘနစ် (, ; သို့မဟုတ် ; ; ဇူလိုင် ၁၊ ၁၆၄၆ – နိုဝင်ဘာ ၁၄၊ ၁၇၁၆) သည် ဂျာမန် စွယ်စုံရပညာရှင်နှင့် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒစ်ဖရန်ရှယ် နှင့် အင်တီဂရယ် ကဲကုလပ်ကို နယူတန်နှင့် အပြိုင် သီးခြားစွာ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့နိုင်ခဲ့သည့် ကဲကုလပ်၏ ဖခင်တစ်ဦးအဖြစ် သင်္ချာသမိုင်းတွင် ကျော်ကြားသည်။
လိုင်းဘနစ်သည် ကျော်ကြားသော စက်မှု တွက်ချက်စက် ဖန်တီးသူတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် ကွန်ပျူတာ၏ အုတ်မြစ်ဖြစ်သော ဘိုင်နရီကိန်းစနစ်ကို ပြန်လည်စီပေးခဲ့သည်။
နည်းပညာနှင့် ရူပဗေဒတို့တွင် လိုင်းဘနစ်သည် ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့သည့်အပြင် ဘာသာစကားများစွာဖြင့် ရေးသားပေးခဲ့သည်။
သို့သော် လက်တင်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမန်ဘာသာတို့ဖြင့် အဓိက ရေးသားခဲ့သည်။
Roughly 40%, 35%, and 25%, respectively.www.gwlb.de . Leibniz-Nachlass (i.e. Legacy of Leibniz), Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek (one of the three Official Libraries of the German state Lower Saxony). လိုင်းဘနစ်၏ အပြည့်အစုံ ရေးသားမှုကိုမူ ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။
အညွှန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် သိပ္ပံပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင်များ။
ဂျိုးဇက်-လူဝီ လာဂေါင့် (, "Lagrange". :en:Merriam-Webster Dictionary. or ;"Lagrange". :en:Random House Webster's Unabridged Dictionary.; ) () သည် အီတလီနှင့် ပြင်သစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဥရောပတိုက် ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် (Enlightenment Era) ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (analysis)၊ ကိန်းသီအိုရီ (number theory)၊ ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ် (classical mechanics) နှင့် နက္ခတာရာ မက္ကင်းနစ် (celestial mechanics) ဘာသာရပ်များကို အခရာကျကျ ကျေးဇူးပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အညွှန်း ကဏ္ဍ:အီတလီ သင်္ချာပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:အီတလီ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ။
thumb| ဘန်းဟတ် ရီးမန်း ( )သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ၁၈၂၆ ခုနှင် စင်တင်ဘာလ ၁၇ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသော ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။
ဘားနတ်ဒ်ရိုင်းမင် ၏ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ဂျော့ချ်ဖရ်ဒ် ဒရစ်ချ်ဘားနတ်ဒ် ရိုင်မင်း ( George Friedrich Bernhard Rie-mana ) ဖြစ်သည်။
သူ့သည် နံပါတ် သီအိုရီ ခေါ် ကိန်းသီအိုရီ နှင့် ဂျီဩမေတြီ သင်္ချာဘာသာရပ်များအတွက် သင်္ချာသီအိုရီ အများအပြား တီထွင်ခဲ့သော သင်္ချာပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဘားနတ်ဒ်ရိုင်းမင်၏ သင်္ချာသီအိုရီများသည် နောက်ပိုင်းတွင် ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ (General Relativity )သင်္ချာပညာရပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အကြီးအကျယ် အထောက်အထားပြုခဲ့သည်။
သူ့သည် အီတလီနိုင်ငံတွင် အသက် ( ၄၀ ) အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားခဲ့သည်။
ဂျော့ခ်ျဖရက်ဒရစ်ခ်ျ ဘန်းဟတ်ဒ်ရီးမန်း ဟာ ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ယာက်ဖြစ်ပြီး number theory နဲ့ differential geometry ပိုင်းမှာ လုပ်ဆောင်ချက်များစွာပြုလုပ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ရီးမန်းကို ဂျာမနီနိူင်ငံ ဘရီဆဲလန့်ဇ် ဆိုတဲ့ရွာငယ်ကလေးမှာ ဖွားမြင်ခဲ့ပါတယ်။
ဆင်းရဲလှတဲ့ရီးမန်းဖခင်ကတော့ အဲ့ဒီရွာရဲ့ ပရိုတက်စတင့်ဘာသာဝင် pastor တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ဆင်းဆင်းရဲရဲနဲ့ ငယ်ဘဝကိုဖြတ်သန်းခဲ့ရတဲ့ ရီးမန်းဟာ ငယ်စဉ်ကတည်းက သင်္ချာစွမ်းရည်မြင့်မားခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
အသက် (၁၉) နှစ်အရွယ်မှာ ဖခင်က ပိုက်ဆံစုဆောင်းရှာဖွေပြီး ဂေါ့ထင်ဂင် တက္ကသိုလ်ကို ပို့ခဲ့ပါတယ်။
အဲ့ဒီတက္ကသိုလ်မှာပဲ ရီးမန်းဟာ ဆရာဖြစ်သူ ဂေါက်စ်နဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။
ရီးမန်းဟာ complex number တွေကို လေ့လာရာမှာအထူး ထူးချွန်သူဖြစ်ပြီး သူ့ရဲ့ complex surface အယူအဆများမှတဆင့် manifold ဆိုတဲ့ အသိသညာတွေဖြစ်ပေါ်လာရပါတယ်။
ရီးမန်းရဲ့ နာမည်အကြီးဆုံး စာတမ်းကတော့ စာမျက်နှာ(၈)မျက်နှာသာပါတဲ့ “the number of primes less than a given quantity” ဆိုတဲ့ စာတမ်းပဲဖြစ်ပြီး သင်္ချာလောကတစ်ခုလုံးကို ယနေ့အချိန်အထိ လုပ်ကိုင်ထားနိူင်တဲ့ စာတမ်းလည်း ဖြစ်ပါ တယ်။
အဲ့ဒီစာတမ်းထဲမှာ Riemann zeta function ၊ Riemann hypothesis စတာတွေပါဝင်ပါတယ်။
Riemann hypothesis ဟာ zeta function နဲ့ prime number များဆက်သွယ်မှုပဲဖြစ်ပြီး ရီးမန်းထားရှိခဲ့တဲ့ မပြီးပြတ်သေးတဲ့ အရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကိုဖြေရှင်းနိူင်ရင် ဒေါ်လာတစ်သန်း ဆုချမယ်လို့လည်း Clay University က ဆုငွေထုတ်ထားပါတယ်။
ခေတ်အဆက်ဆက် သင်္ချာပညာရှင်များ လက်မှိုင်ချရတဲ့ ရီးမန်းရဲ့ ဉာဏ်ပညာကြီးမားမှုကို အမှန်တကယ်တွေ့မြင်ရမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ကမ္ဘာမှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်တဲ့ အိုင်းစတိုင်း ရဲ့ relativity များဟာလည်း ရီးမန်းရဲ့ metric tensor ၊ manifold စတဲ့ အသိသညာတွေအပေါ် လုံးဝမှီခိုနေတာကို တွေ့ရမှာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခရစ်စီယန် ဖီးလစ် ကလိုင်း (; ) ( – ) သည် ဂျာမန်သား သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အုပ်စုသီအိုရီ၊ ကွန်ပလက်ကိန်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဘာသာရပ်နှင့် ယူကလစ်လွန် ဂျီဩမေတြီ ဘာသာရပ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ။
ယူးလ် အွန်ရိ ပွန်ကာရေ () သည် ပြင်သစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ သဘောတရားပိုင်း ရူပဗေဒပညာရှင် နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အတွေးခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ့ခေတ်သူ့ကာလ၌ ရှိသမျှသော ဘာသာရပ်နယ်ပယ်များ၌ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်ခဲ့သောကြောင့်များ သောအားဖြင့် ၎င်းကို စွယ်စုံပညာရှင် တစ်ယောက်ဟူ၍ ဖော်ပြကြကာ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် "မည်သည့်အရာမရွေး လုပ်ဆောင်သော နောက်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်" ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်ကြသည်။
ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (; ) ()) သည် ဂျာမန်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအတွင်း ဩဇာအကြီးမားဆုံးနှင့် စွယ်စုံအရဆုံး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ကိန်းသေသီအိုရီ (invariant theory)၊ ဂျီဩမေတြီဘာသာကို အက်ဆီယမ်များသုံး၍ စနစ်ကျအောင် ပြုပြင်ခြင်း (axiomatization of geometry)၊ ဖန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဟီလ်ဘတ်ရပ်ဝန်းများ (Hilbert spaces) အစရှိသည့် ကျယ်ပြန့်သော ဘာသာရပ်နယ်ပယ်များတွင် အရေးကြီး၍ အခြေခံကျသော စိတ်ကူးဉာဏ်တို့ကို စဉ်းစားတွေးခေါ်နိုင်ခဲ့သည်။
အညွှန်း ကဏ္ဍ:ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်များ။
အမားလီး အမ်မီ နိုသာ (; ) ( – ) သည် ဂျာမန်သူ သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အက္ခရာသင်္ချာနှင့် သဘောတရားဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) ဘာသာရပ်များအတွက် အခရာကျသော သင်္ချာသုတေသနလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် အကျဉ်း အမ်မီ နိုသာကို ဂျာမနီနိုင်ငံ အဲလန်ဂန် (Erlangen) မြို့နေ ဂျူးလူမျိုးမိသားစုတစ်ခုအတွင်း ၌ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ မက်စ် နိုသာ (Max Noether) မှာ သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူ အိုင်ဒါ အမယ်လီယာ ကော့ဖ်မန် (Ida Amalia Kaufmann) မှာ ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
နိုသာသည် ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်များ သင်ယူရန် ကနဦး၌ စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် သူ၏ဖခင် သင်ကြားပို့ချသည့် အဲလန်ဂန် တက္ကသိုလ် (University of Erlangen) တွင် သင်္ချာဘာသာ သင်ယူခဲ့သည်။
ဘွဲ့ယူစာတမ်းကို ပေါလ် ဂေါ်ဒန် (Paul Gordon) ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ရေးသားပြီးစီးပြီးနောက် အဲလန်ဂန် သင်္ချာ အင်စတီကျု (Mathematical Institute of Erlangen) တွင် အခကြေးငွေ မယူဘဲ ခုနှစ်နှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
သင်္ချာသုတေသနတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ဂွတ်တင်ငန် တက္ကသိုလ် (University of Göttingen) ရှိ သင်္ချာဌာနတွင် လာရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) နှင့် ဖီးလစ် ကလိုင်း (Felix Klein)တို့က အမ်မီ နိုသာကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ၎င်းတက္ကသိုလ်ရှိ ဒဿနိကဗေဒဌာနမှ ဆရာအချို့က နိုသာမှာ အမျိုးသမီးဖြစ်သည့်အတွက် ကန့်ကွက်ခဲ့သောကြောင့် တရားဝင် ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်ရန် မဖြစ်မြောက်ခဲ့ပေ။
ထို့ကြောင့် နိုသာမှာ ဟီလဘတ်၏ နာမည်ခံ၍သာ သူ၏ကိုယ်စား သင်္ချာဘာသာကို လေးနှစ်ခန့် သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင်မှ အမ်မီ နိုသာကို ဂျာမန်အခေါ် ပရီဗာ့ဒိုးဇန့် (Privatdozent) ခေါ် တွဲဖက် ပါမောက္ခ (adjunct professor) အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
နိုသာသည် ဂွတ်တင်ငန်သင်္ချာဌာနတွင် ထိပ်တန်းဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ၁၉၃၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားအများအပြားကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို နိုသာ၏ ကောင်ကလေးများဟု လူသိများခဲ့သည်။
ဒတ်ချ် သင်္ချာပညာရှင် ဘီ၊ အယ်၊ ဗန် ဒါ ဝါဒန် (Bartel Leendert van der Waerden) သည် နိုသာ၏ သုတေသန အသိုင်းအဝိုင်းတွင်းသို့ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ပါဝင်ခဲ့ပြီး နိုသာ၏ သုတေသန စိတ်ကူးအမြင်များ ပြန့်ပွားအောင် အဓိကလုပ်ဆောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူတို့၏ခေတ်ပြိုင် သင်္ချာသမားများအပေါ် ဩဇာညောင်းသည့် ၎င်း၏ ၁၉၃၁ခုနှစ်ထုတ် Moderne Algebra ခေါ် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) ဖတ်စာအုပ် ဒုတိယတွဲပါ သဘောတရားများမှာ နိုသာ၏ စိတ်ကူးအမြင်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ ဇူးရစ်ချ်မြို့ တွင် ၁၉၃၂ခုနှစ်၌ ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ သင်္ချာကွန်ဂရက် (International Congress of Mathematicians) ၏ မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးတွင် နိုသာမိန့်ခွန်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းအချိန်တွင် နိုသာမှာ အက္ခရာသင်္ချာ၌ စူးရှထက်မြက်သူတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားနေပြီဖြစ်သည်။
သို့သော် ၁၉၃၃ခုနှစ် ဂျာမနီတွင် နာဇီပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက် တက္ကသိုလ်ရာထူးများမှ ဂျူးလူမျိုးများကို အလုပ်ဖြုတ်ခဲ့ရာ ဂျူးလူမျိုးဖြစ်သည့် နိုသာမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချခဲ့ပြီး၊ ပန်ဆယ်လ်ဗေးနီးယား (Pennsylvania) ပြည်နယ် ဘရင်းမော (Bryn Mawr College) ကောလိပ်၌ ဆရာအဖြစ် သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
ထိုသို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ နေထိုင်နေစဉ် ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် သားအိမ်အတွင်း တွေ့ရှိသည့် အကြိတ်လုံးကို ဖယ်ရှားသည့် ခွဲစိတ်မှုအပြီး လေးရက်အကြာတွင် ဆုံးပါးခဲ့သည်။