kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် ဖလော်ရင့်(စ)မိတ်ဆွေကြီး ဆစ်ဒနီဟား ဗတ်မှ သူမအတွက် မိဘများကို တဖြည်းဖြည်း စည်းရုံး ဖျောင်းဖျပေးခဲ့သည်။
မိဘများမှာ နောက်ဆုံးတွင် ခွင့်ပြု သဘောတူခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ညီမတစ်ဦးကို အဖော် အဖြစ် ခေါ်ဆောင်ကာ ဥရောပခရီး နောက်တစ်ကြိမ်ထွက်ခဲ့ ပြန်လေ၏။
ဂျာမနီတွင် ဖလိဒ်နာ၏သင်တန်း၌ ဖလော်ရင့်(စ) သည် သင်တန်းသူအဖြစ် စာရင်းသွင်းရင်း သင်တန်းတက်ခဲ့ လေ၏။
ထိုသင်တန်းမှ သူတစ်ပါးတို့ အကျိုးအတွက် မိမိမှ အနစ်နာခံ၊ အပင်ပန်းခံရသည့် စေတနာရှင်တို့၏ဘဝကို ကိုယ်တွေ့သိရှိခဲ့ရသည်ဆို၏။
သူနာပြုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ နှင့် သူမရာသက်ပန် လုပ်ကိုင်သွားမည့် လုပ်ငန်းကြီးအတွက် စိတ်ဓာတ်စွမ်းအားများ ရရှိခဲ့သည်ဆို၏။
ထိုမှ အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာကာ လန်ဒန်နှင့် အီဒင်ဘာ ရာမြို့များရှိ ဆေးရုံများရှိ သူနာပြုလုပ်ငန်းနှင့် လိုအပ်ချက် များ၊ ပြင်သစ်ပြည်ပါရီမှ ပြင်သစ်သူနာပြု အဖွဲ့အစည်းများ အကြောင်းများကို အသေးစိတ် လေ့လာမှတ်သားခဲ့သည်။
၁၈၅၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင် ဂေးလ်သည် လန်ဒန်မြို့ကြီးမှာပင် ဆင်းရဲချို့တဲ့၍ ဆွေမျိုး ဉာတိနည်းပါးသော ဂိလာန အမျိုးသမီးကြီးများအတွက် ပထမ ဦးဆုံး ရည်ရွယ်ကာ ဂိလာန အမျိုးသမီးကြီးများ စောင့်ရှောက် ရေးဌာနကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ဟာလေလမ်း အမှတ်(၁)။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် ကိုယ်တိုင်ဦးစီးသည့် ထိုသူနာပြု စောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းကို သိမြင်လေ့လာခဲ့သော ကောင်းမွန် သောစည်းကမ်း အသိပညာ ဗဟုသုတများဖြင့် သန့်ရှင်းစင် ကြယ်စွာ ထားရှိမှုများနှင့် စတင်ခဲ့လေ၏။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဆေးပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ် သော်လည်း သူ့ဆေးရုံ၌ လူနာများအား သူ့ခေတ်ကာလ ဆေးပညာအဆင့်အတန်း ရှိသမျှ အပြည့်အဝ ခံစားစေပြီး ဆေးရုံလုပ်ငန်း တာဝန်များကို အကောင်းဆုံး၊ အချောမွေ့ဆုံး၊ တိကျသော စည်းမျဉ်းများဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးနေသူ တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလာခဲ့ကြရ သည်ဆို၏။
သူမ၏စွမ်းဆောင်အောင်မြင်မှုများကို ဆေးဘက်ဆိုင် ရာမှ အထူးပင် လေးစားခဲ့ကြသည်။
ထိုကာလနှစ်များမှာပင် ကရိုင်းမီးယားစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေ၏။
ရုရှားနှင့် တူရကီ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်တို့ စစ်ပွဲကြီး။
၁၈၅၄ ခုနှစ်။
ထိုတိုက်ပွဲကြီး၏ သတင်းများမှာ ဖလော်ရင့်(စ)ကို စစ်မြေပြင်သို့ သွားရောက်ရန် သတိပေးသလို ဖြစ်ခဲ့လေ၏။
စစ်မြေပြင်တွင် သေဆုံးသူများ၊ ဒဏ်ရာရသူများအတွက် ဆရာဝန် မလုံလောက်၊ ဆေးဝါး မလုံလောက်၊ တာဝန်ယူ မည့်သူမရှိ ဆိုသည့်သတင်းများ။
ထိုအချိန်မှာပင် စစ်ဝန်ကြီး ဖြစ်နေသော ဆစ်ဒနီဟားဗတ်မှ ဖလော်ရင့်(စ)ထံသို့ စာရေး၍ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့လေ၏။
ထူးခြားသော တိုက်ဆိုင်မှု။
သူမက ထိုကိစ္စကို လက်ခံခဲ့၍ သူနာပြုဆရာမချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ခန့်စာရရှိပြီး ၁၈၅၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှာပင် စကူတာရီမြို့ (အစ္စတန်ဘူလ်)သို့ ဖလော်ရင့်(စ) သည် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော သူနာပြုစေတနာ့ဝန်ထမ်း ၃၈ ဦးတို့နှင့် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ထိုသတင်းကြောင့် ဖလော်ရင့်(စ) နိုက်တင်ဂေးလ်ကို တိုင်းပြည်မှ အထူးပင် ချီးကျူး ဂုဏ်ပြုကြသည်။
စကူတာရီသို့ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိ ခဲ့ကြပြီး ခရီးရောက်မဆိုက်မှာပင် တိုက်ပွဲမှ ဒဏ်ရာရသူများ ကို လက်ခံကုသခဲ့ရာ လူပေါင်းထောင်ချီခဲ့သည်ဆို၏။
ဖလော် ရင့်(စ)အတွက် ရန်ပုံငွေများ၊ အထောက်အကူပစ္စည်းများ ပေးပို့ကူညီခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း ကြန့်ကြာမှုရှိခဲ့သဖြင့် ထို အရာအားလုံးကို မိမိဉာဏ်ဖြင့် အလုပ်ဖြစ်အောင် လုပ်ခဲ့သည်၊ ညွှန်ကြားသည် ဆို၏။
သန့်ရှင်းရေးပစ္စည်းနှင့်ဆေးဝါးများ အဝတ်အစားများ စွာအတွက် ပင်မင်းလုပ်ငန်းများ၊ ဝတ်စုံများ၊ လူနာများထားရန်၊ အဆောက်အဦများရရှိရန် အကြောင်းများစွာကို ရုံးပုံစံနှင့် မဆုံးဖြတ်ဘဲ ကိုယ်ပိုင်အသိနှင့် အဆောတလျင် ပြီးဆုံးအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မည်သူကြိုက်ကြိုက် မကြိုက်ကြိုက် အများနှင့်လုပ်သော လုပ်ငန်းကြီးပင် ဖြစ်လင့်ကစား စည်းကမ်း နှင့်သာ သတ်မှတ်သည်။
လူနာပြုစုရေးနှင့် သန့်ရှင်းစင်ကြယ် ရေးသည်သာ အဓိကဟူသောမူနှင့် ကုသခဲ့သောကြောင့် လူနာ အသေအကျေပျောက်နှုန်းမှာ သိသိသာသာကြီး ကွာဟခဲ့သည် ဟူ၏။
၄၀% မှ ၂%သို့။
ဆေးပညာနှင့် ကုသရေး၊ စောင့်ရှောက်ရေး၊ အုပ်ချုပ် ရေး၊ စီမံခန့်ခွဲမှုတို့၏ ယှက်နွယ်မှုကို သိမြင်လာခဲ့ကြခြင်း။
ဆေးရုံ၊ ဆေးဝါး၊ ပရိဘောဂများကို သန့်ရှင်းအောင်ထားခြင်း၊ လူနာများကို ဆေးကုသမှု မှန်ကန်သလို အစာအာဟာရနှင့် နေထိုင်မှု၊ ပြုစုမှုတို့သည်လည်း ညီညွတ်မျှတမှသာ အောင် မြင်နိုင်သည်ဟူသော အသိကို ဖလော်ရင့်(စ)မှ အားလုံးသို့ သိရှိစေခဲ့သည်ဆို၏။
ဖလော်ရင့်သည် ထိုကာလများ၌ စတင်၍ နေ့စဉ်နာရီ ၂၀ နှုန်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်ဆို၏။
ညဆိုလျှင်လည်း မီးအိမ် တစ်လုံးနှင့် ကိုင်ဆောင်လှည့်လည်၍ လူနာများ၏ အခြေအနေ ကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခဲ့ပြီး လိုအပ်သလို ပြုစုဆောင်ရွက်ပေးလေ့ ရှိသည်ဆို၏။
ထိုအခြင်းအရာကို အကြောင်းပြု၍ မီးအိမ်ရှင်မ အဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ပြောစမှတ်ပြုခံခဲ့ကြသည်ဆို၏။
နောင် သောအခါ ဆေးရုံပြင်ပလောကသို့ပါ ပျံ့နှံ့ခဲ့ရာ ဖလော်ရင့်(စ) အား မီးအိမ်ရှင်မ နိုက်တင်ဂေးလ်အဖြစ် ကမ္ဘာမှပင် အသိ အမှတ် ပြုခဲ့ကြရသည်။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဒဏ်ရာရစစ်သည်များသာမဟုတ်၊ စစ်မြေပြင်သို့ပင် သွားရောက်ကာ ဒဏ်ရာရသူများအား ပိုမို ထိရောက်မြန်ဆန်မည့်နည်းများ၊ အစီအစဉ်သစ်များ ချမှတ် ပေးခဲ့သည်။
နာလန်ထလူမများအတွက်လည်း စာအုပ်စာတမ်း များ၊ ဖျော်ဖြေမှုများ၊ ကာယလေ့ကျင့်ခန်းများ တီထွင်ပေးခဲ့ သည်။
ထိုကာလတွင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် အပင်ပန်းခံလွန်း သဖြင့် ရောဂါကြီးစွာနှင့် ဖျားခဲ့လေ၏။
နေကောင်းခဲ့သော် လည်း ယခင်ကလောက် ပင်ပင်ပန်းပန်း မလုပ်နိုင်တော့ပေ။
ထိုသို့နှင့် ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဆက်လက်လုပ်ကိုင် နေခဲ့သည်။
တူရကီမှ ပြန်လာခဲ့သော ဖလော်ရင့်(စ)ကို အင်္ဂလန်မှ အထူးပင် လေးစားကြည်ညိုခဲ့ကြသည်။
ကရိုင်း မီးယားစစ်မြေပြန် သူမအတွက် တိုင်းပြည်မှ စုဆောင်းကောက် ခံ ချီးမြှင့်သည့်ငွေများကို ကိုယ်တိုင်မယူဘဲ စိန့်သောမတ် ဆေးရုံတွင် သူနာပြုသင်တန်းသူများအတွက် နိုက်တင်ဂေးလ် သင်တန်းကျောင်းနှင့် အဆောင်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် မတည် ပေးခဲ့သည်။
သူမ၏ နည်းစနစ်သစ်များကို အင်္ဂလန်ပြည်မှ ခေတ် သစ်သူနာပြုစနစ်ကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့သူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြရသည်။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် သူ့ဘဝ တစ်လျှောက်လုံးတွင် သူနာပြု အတတ်ပညာနှင့် ဆေးရုံစီမံ အုပ်ချုပ်မှုပညာဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများ ရေးသားပြုစုခြင်း၊ နိုင်ငံတကာရှိ သူနာပြု အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုခြင်း၊ လုပ်ပုံကိုင်ပုံ နည်းနာများ ဝေငှပေးခြင်း၊ နည်းနာယူခြင်း၊ အကြံဉာဏ်များ ပေးခြင်းတို့ကို အသက်အရွယ် ကြီးမြင့်သည်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့လေသည်။
ထိုသို့နှင့် မီးအိမ်ရှင် ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ် သည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုးကား Category:လူမှုရေး လုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားသူများ။
thumb|ဦးဉာဏ ဦးဉာဏ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးဉာဏ၏အမည်ရင်းမှာ ဦးအုန်းမောင်ဖြစ်၏။
ဦးအုန်းမောင်သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က 'ကြည်တော် မူဂျာနယ်'၌ ဝတ္ထုတိုများရေးသားရာတွင် 'ဉာဏ'ဟူသည့်ကလောင်အမည်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထိုအခါမှစ၍ အမည်ရင်းပျောက်ကာ 'ဦးဉာဏ'ဟူ၍ပင် ထင်ရှားခဲ့၏။
ငယ်ဘဝ ဦးဉာဏကို ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် (၁၂၆၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လကွယ် တနင်္ဂနွေနေ့)နံနက် ၁ဝ နာရီ၊ ၃၈ မိနစ်၊ စက္ကန့် ၄ဝ တွင် အဖ ဦးမိုးအေး၊ အမိ ဒေါ်စိန်တို့မှ မွေးဖွားသည်။
ပြည်ခရိုင် သဲကုန်းမြို့နယ် ဆင်မြီးဆွဲရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။
ဦးဉာဏ ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မိခင် ကွယ် လွန်သဖြင့် ဖခင်၏အုပ်ထိန်းမှုအောက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
အရွယ်ရောက်သော် ပြည်မြို့အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့၏။
ဦးဉာဏသည် ကျောင်းနေရသည် ကိုမပျော်၊ ကျောင်းစာကို စိတ်မဝင်စားသဖြင့် ငယ်စဉ်က မကြာခဏ ကျောင်းပြေးခဲ့သည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း စာမေးပွဲအောင်မြင် ခဲ့၏။
ထို့နောက် ကျောင်း ဆက်မနေတော့ပေ။
ကျောင်းမှထွက်ပြီးနောက် အိမ်ပြေးအဖြစ် မြန်မာပြည် အနှံ့ လှည့်လည် သွားလာနေရင်း လက်ဖက်ရည်ဆိုင် စားပွဲ ထိုး၊ ပန်းကန်ဆေး အလုပ်သမား၊ လက်ကမ်းကြော်ငြာဝေငှ သူ၊ စာအုပ်ဈေးသည် စသည်ဖြင့် ကြုံရာ အလုပ်မျိုးစုံကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပြည်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် လက်ရေးတိုနှင့် လက်နှိပ်စက်ပညာကို သင်ကြားကာ အရေး ပိုင်ရုံးတွင် စာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
များမကြာ မီ အရေးပိုင်ရုံးမှထွက်ကာ ရေနံချောင်း ဘီအိုစီ၊ စတီးဘရား သားကုမ္ပဏီ စသည်တို့သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်။
စစ်ထဲသို့လည်း ဝင်ခဲ့ဖူး၏။
စစ်ထဲသို့ ဝင်သောအခါ အသက်မစေ့မှန်း အထက်က သိသောအခါ တပ်မှ ထွက်ခဲ့ရပြန်သည်။
သူ၏ မိဘများသည် မတတ်သာသည့် နောက်ဆုံး ဦးဉာဏ ၁၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် မိန်းမ ပေးစားလိုက် လေတော့သည်။
မကြာမီ အမေ ဆုံးပါးခဲ့ရပြီး ဦးညာဏ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ညီငယ် ဆုံးရပြန်သည်။
အရက် ၂ဝ ကြားတွင် အဖေ ထပ်မံ သေပြန်သည်။
ဤကဲ့သို့ လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံရင်း စာပေနယ်သို့ ကူးပြောင်း ဝင်လာ ခဲ့တော့သည်။
အနုပညာလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်း ယင်းသို့ အလုပ်အမျိုးမျိုး လုပ်ကိုင်ရင်း တစ်ဖက် မှလည်း ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထိုအခါက တမူး တန်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခဲ့ရာ ဦးဉာဏသည် တမူးတန်ဝတ္ထု ပေါင်း ၃ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့၏။
ယင်းတို့အနက် မိထွေး၊ လင်ကိုးလင် စသော ဝတ္ထုများမှာ ထင်ရှားလာသည်။
စာပေ ရေးသားခြင်းဖြင့် နာမည် ရလာသောအခါ ဦးဉာဏသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ပြီးသော် စာပေလောကတွင် ကျင်လည်နေခဲ့၏။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ရွှေမျှားနှင့် အပေါင်းပါ သုံးဦး စပ်ပေါင်းပြီး ထုတ်ဝေသော ကြည်တော်မူ မဂ္ဂဇင်းသို့ ပထမဆုံး အကြိမ် ဝတ္ထုတို တစ်ပုဒ် သွားရောက်ပို့ခဲ့ရာ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်များ ကြိုက်၍ ပုံနှိပ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည့်အပြင် စာမူခ ၁ဝ ကျပ်ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
တစ်ပုဒ်ကနေ နှစ်ပုဒ်၊ သုံးပုဒ်အထိ ရေးပြီးပို့ခဲ့ရာ အပုဒ်တိုင်းလိုလို ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
စာမူခ ၁ဝ ကျပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရာမှ ၁၅ ကျပ်အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ယင်းအချိန်တွင် ဦးညာဏသည် ဆရာဇယျ ပြည်မြို့တွင် ၁ဝ တန်းကျောင်းသား ဘဝနှင့် ရှိစဉ်ကတည်းက ရင်းနှီးခွင့် ရခဲ့ကြလေသည်။
ဦးညာဏသည် နောက်ဆုံး ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ တက်လာပြီး စာရေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဘဝကို စလေတော့သည်။
ရန်ကုန်သို့ ရောက်သောအခါ ဆူးလေဘုရား စာအုပ်ဆိုင် ကျပ်ကျပ်ကလေး တဆိုင်မှာ လင်မယား နှစ်ယောက် ဖြစ်သလို နေထိုင် ခဲ့ကြလေသည်။
စားဝတ် နေရေးအတွက် တဖက် တလမ်းမှ ကြော်ငြာကမ်း၊ စာအုပ်ရောင်း၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာဖြင့် ဘဝ အမျိုးမျိုးကို ကျင်လည်ခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ဒဂုန် ရွှေမျှား၊ ဒဂုန် ဇေယျ၊ ဒဂုန်ဉာဏ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုနှစ်ယောက်တွင် ဦးညာဏသည် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ဆရာစံ လယ်သမားအရေးတော်ပုံ ခေတ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝတ္ထုများ ရေးလာခဲ့ရာမှ ဆောင်းပါးကဏ္ဍ၊ ရုပ်ရှင် ကဏ္ဍကို တဖက် တလမ်းက လိုက်စားခဲ့လေသည်။
၁၉၂ဝ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာပြည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း စတင် ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ထုပ်များကို ဒါရိုက်တာ လုပ်သူ ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေး၍ ရိုက်ကူးခြင်းမှာ ဓမ္မတာလို ဖြစ်နေခဲ့၏။
ထို့နောက် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသို့ လခစား ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ယုဇနသိင်္ဂီ၊ ပဒုမ္မဒေဝီ၊ မြနန်းရှင်၊ယောက်ျား တံခွန် စသည့် ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးသားခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ဆင့် တက်၍ မေမေ ဇာတ်ကားကို ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဇာတ်ဝင်သီချင်း များ ရေးသားရုံမျှမက ကိုယ်တိုင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူ ၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဘီအေမေ၊ ချစ်ရနံ့ကြိုင်၊ ကမ္ဘာနှင့်ဗမာ စသည့် ဇာတ်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူး ခဲ့၏။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသံထွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သော ပဋိက္ခရား ဇာတ်ကားကို တီထွင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမားမှ နုတ်ထွက်ပြီးလျှင် ပြင်ပ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများအတွက် မင်းအာဏာ၊ ရွှေဂုန်သူ၊ မိန်းမတံခွန်၊ ဒို့လယ်သမား၊ ကျားစသည့် ဇာတ်ညွှန်းများ ကို ရေးသားပေးခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းတွင် ဦးဉာဏသည် 'ဗမာသစ်ပြဇာတ်'၊ 'ဗမာတွေမပူ'နှင့် စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဗမာသစ်ပြဇာတ်မှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် အလွန် နာမည်ကြီးသော ပြဇာတ်ဖြစ်၏။
၁၉၄၅-၄၆ တွင် ဦးဉာဏသည် ဉာဏအမည်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဂျိုကာအမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ရှေ့ဆောင်သတင်း စာနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတို့တွင် သတင်းစာဆောင်းပါး များ ရေးသားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင် ဆန်းခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ ကြားဖြတ်အစိုးရ လက် ထက်တွင် ဦးဉာဏသည် ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်ဌာနခွဲ ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ခန့်ထား ခြင်း ခံရပြန်သည်။
သို့သော် အစိုးရ လခစားလုပ်ရသည်ကို မပျော်ပိုက်သဖြင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်ရာထူး မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်။
ထို့နောက် ဦးဉာဏသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားခြင်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ပြဇာတ်နှင့်သီချင်းများ ရေးသားခြင်း အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းပြုကာ ကျင်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။
စာနယ်ဇင်း များတွင်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိကစာရေးဆရာ ညီလာခံသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ (ယခု ယူအေအာ) ကိုင်ရိုမြို့တွင်ကျင်းပသော အာရှ၊ အာဖရိက သွေးသည်းညီညွတ်ရေး ညီလာခံသို့လည်းကောင်း ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသေးသည်။
နိုင်ငံရေး လုပ်ကိုင်ခြင်း ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဉာဏသည် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းနှင့် စာပေများ ရေးသားပြုစုရင်း တစ်ဖက်မှလည်း ပါတီလုပ်ငန်းများကို တက်တကြွ်ကြွက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ မတ်လမှစ၍ ရှုဒေါင့်ဂျာနယ်၏ ဦးစီးနာယကအဖြစ် ဆောင် ရွက်ကာ အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏။
ဦးဉာဏသည် ဝတ္ထုပေါင်း မြောက်မြားစွာ ဆောင်းပါးပေါင်း မြောက်မြားစွာ၊ ဇာတ်ညွှန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် ပြဇာတ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဦးဉာဏသည် သီချင်းရေးဆရာ တစ်ဦးလည်းဖြစ် သည်။
ပျော်ပျော်နေတတ်သူ ဖြစ်သည်။
တစ်ကိုယ်ကောင်း စိတ်ထားကင်းစင်သူဖြစ်ပြီးလျှင် ဆင်းရဲပင်ပန်းမှုဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်စွမ်းရှိသူဖြစ်၏။
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းပေါင်းများစွာကို ရေး သားခဲ့သော်လည်း ဦးဉာဏသည် မချမ်းသာပေ။
ငွေကြေး အရင်းအနှီး ချို့တဲ့သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများကို အခကြေးငွေ မယူဘဲ ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
ကွယ်လွန်ခြင်း ဦးဉာဏသည် ဘရင်ဂျီနာရောဂါဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၃၃၁ နယုန်လဆုတ် ၂ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးဉာဏကွယ် လွန်ပြီးသောအခါ စာပေလောကနှင့် ရုပ်ရှင်လောကမှ ပုဂ္ဂိုလ် များက 'ဉာဏနှင့် ဉာဏလုပ်ရပ်များ ဖော်ထုတ်ရေးကော်မတီ' ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဦးဉာဏ၏ လုပ်ရပ်များကို ရှာဖွေဖော် ထုတ်ခြင်း၊ ဉာဏရုပ်ရှင် ရက်သတ္တပတ် ကျင်းပခြင်း စသည် တို့ဖြင့် ဦးဉာဏကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြပြီးသော် 'ဉာဏနိဒါန်း' အမည်ရှိ စာအုပ်ကိုလည်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်။
သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ မိသားစု ဇနီးအမည်မှာ ဒေါ်မြဖြစ်ပြီး သမီးများ၏ အမည်မှာ မလှမြင့်၊မြမြဝင်း၊ဖြူဖြူ ဝင်း၊နီနီဝင်း ဖြစ်သည်။
သားများ၏အမည်မှာ စောထွဋ်၊ ရဲထွဋ်၊ ငွေထွဋ် တို့ဖြစ်သည်။
ဒေါ်မြ နှင့် (၁၆) နှစ် အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
ဉာဏနိဒါန်း ပြည်သူ့ စာတိုက်ကြီး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မေသစ် (၁၉၂၅-၂၀၀၁) သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မြဆော်ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမြမောင် ရိုက်ကူးသည့် 'မေတ္တာရွှေရည်' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ပထမအကြိမ် အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု အကယ်ဒမီကို ရရှိခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကြည့် ပြည်သူလူထု ပရိသတ်ကလည်း ဆန္ဒမဲ စနစ်ဖြင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် အတွက် အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ရာ 'မေသစ်' ပင် ရရှိခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ဒေါ်မေသစ်ကို အဖ မြူနီစီပယ် ဝန်ထောက် ဦးကိုကိုကြီး၊ အမိ ဒေါ်သန်းရွှေတို့မှ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပေသည်။
မွေးချင်း သုံးဦးတွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ မခင်သစ် ဖြစ်လေသည်။
မေသစ်သည် ငယ်စဉ်က ခေတ်ပညာကို အလယ်တန်း အထိ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
မေသစ်သည် ပညာရေးထက် ရုပ်ရှင် အနုပညာကို ဝါသနာ ထုံသောကြောင့် အလယ်တန်း အောင်မြင်ပြီး ကျောင်းထွက်လိုက်သည်။
ဝါသနာပါရာ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အလုပ်ကို အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတွင် လျှောက်ထားသည်။
အေဝမ်း ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ မေသစ်အား ရုပ်ရှင် မင်းသမီးသစ် အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
မေသစ်သည် အမည်ရင်း မခင်သစ်မှ အေဝမ်းမှ ပေးသော 'မေသစ်' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်လာရပေသည်။
ထိုစဉ်က မေသစ် အသက်မှာ ၁၆-နှစ်သာ ရှိသေးသည်။
တက်သစ်စ မင်းသမီးလေး 'မေသစ်' သည် အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန် (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော 'ကေလာသ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် အေးကြူ၊ မေနုတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
မေသစ်၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည့် 'ကေလာသ' ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ရုံ၌ တင်ဆက်ခဲ့ပေသည်။
၁၉၄၁- ခုနှစ် ကုန်ပိုင်းတွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ကူးစက်လာခဲ့ရာ မေသစ်တို့ မိသားစုသည် စစ်ဘေး ကင်းလွတ်ရာ ကျေးလက် တောရွာများသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ကာ စစ်ဘေး ရှောင်တိမ်း နေရသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မေသစ်သည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်သည်။
မေသစ်၏ မူလ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီ မိသားစုဝင်များက ၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်ကားများ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
မေသစ်သည် လျှစ်စစ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ ၁၉၄၆ မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်ထိ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ခေါင်းဆောင် မင်းသမီး အဖြစ် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ၏ ပွဲဦးထွက် ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော 'မင်းဘာလဲ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် မေသစ်သည် မောင်တင်မောင်၊ အေးကြူတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ထို့နောက် လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဆက်တိုက် ထုတ်လုပ်သော 'အတွင်းရန်'၊ 'ဘဘကြီး'၊ 'ညောင်ရမ်းညီနောင်' ရုပ်ရှင်ကားများတွင် မေသစ်သည် မင်းသား ခင်မောင် (နောင်တွင် ဖာတလုံး ခင်မောင်) နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားများကို ရိုက်ကူး တင်ဆက်သည့် ဒါရိုက်တာမှာလည်း မောင်တင်ယုပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် မေသစ်သည် လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်တွင် ရုပ်ရှင်ကားများ ဆက်တိုက် ရိုက်ကူး နေရသကဲ့သို့ အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည့် ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်၏ 'ချိန်တန်ပြီ' ရုပ်ရှင်ကားတွင်လည်း မောင်တင်မောင်၊ မေရှင်၊ သာဂေါင်ကြီးတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
မေသစ်သည် 'ချိန်တန်ပြီ' ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရွိုင်ရယ်ရုံနှင့် ကာဌေး (ကေသွယ်) ရုံတို့တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ အေဝမ်း ဦးတင်မောင် ရိုက်ကူး သည့် 'ချစ်မုန်းမာန်' အသံထွက် ရုပ်ရှင်ကားတွင် မောင်တင်မောင်၊ ရွှေညာမောင်၊ သုခ၊ သာဂေါင်ကြီးတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ခေါင်းဆောင် မင်းသမီး အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွိုင်ရယ်ရုံ၌ တင်ဆက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ၏ ပဉ္စမမြောက် ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ 'ဂုဏ်ရည်မတူ' (၁၉၅၀) အသံထွက်တွင် ခင်မောင်၊ စိန်စိန်၊ မေလွင်၊ ဦးသုခတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ယင်းရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတွင် မေသစ်သည် လမ်းဘေးတွင် သီချင်းဆို၍ တောင်းရမ်း စားသောက်သူ 'မယ်သုန်' အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
မယ်သုန်၏ အစ်ကို မျက်မမြင် ဒုက္ခိတ တယောဆရာ ကိုသီလ နေရာတွင် ဆရာ ဦးသုခက သရုပ်ဆောင်သည်။
ခင်မောင်က မယ်သုန်၏ ချစ်သူ 'ပေါက်စီ' အဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
'ဂုဏ်ရည်မတူ' အသံထွက် ဇာတ်ဝင်တေး အဖြစ် မေသစ် သီဆိုခဲ့သည့် "ပုဗ္ဗေစ … အခြေမလှသူကို … သဒ္ဓါတတ်အား … နည်းများမဆို … သနားကရုဏာ … စေတနာတွေပို … ပေးကမ်းစေလို" ဆိုသည့် သီချင်းနှင့် "ဂုဏ်ရည်မတူလျှင် … ခဲသမျှ … လွဲအောင် ဖန်တော့တယ်" ဆိုသည့် 'ဂုဏ်ရည်မတူ' သီချင်းတို့မှာ လူထု နှုတ်ဖျားတွင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ သင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် လူငယ်များက 'မယ်သုန်၊ ပေါက်စီ' ဟု 'ဂုဏ်ရည်မတူ' ရုပ်ရှင်ကားထဲမှ ဇာတ်ရုပ်တို့၏ အမည်နာမများကို ဖော်ထုတ်၍ နောက်ပြောင်ကြသည် အထိ နာမည်ကြီးခဲ့သည်။
မေသစ်သည် အေဝမ်းဖလင်မှ 'ချစ်မုန်းမာန်' နှင့် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်မှ 'ဂုဏ်ရည်မတူ' ရုပ်ရှင်ကားတို့တွင် ထူးချွန်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်မှုကြောင့် ရုပ်ရှင်ကြည့် လူထု ပရိသတ်က ချစ်ခင် စွဲမက်သည့် ထိပ်တန်းမင်းသမီး တစ်လက် ဖြစ်လာသည်။
ထိပ်တန်း မင်းသမီး မေသစ်သည် လျှပ်စစ်ရုပ်ရှင်မှ မောင်တင်ယု ရိုက်ကူး တင်ဆက်သည့် 'ရန်ပုံခွင်း' တွင် အေးကြူ နှင့် လည်းကောင်း၊ 'ဆရာ' ဇာတ်ကားတွင် ဇေယျနှင့် လည်းကောင်း တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားများကို လူထု ပရိသတ်က စွဲစွဲမက်မက် မရှိလှပေ။
နောက်တဖန် မေသစ်အား နာမည်ကြီး လာစေမည့် ရုပ်ရှင်တကားမှာ ဒါရိုက်တာ အေဝမ်းဦးတင်မောင် ကြီးကြပ်၍ ဒါရိုက်တာ ဦးမြမောင် ရိုက်ကူးသည့် 'မြဲတဲ့သစ္စာ' အသံထွက် (၁၉၅၁) ဖြစ်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားတွင် မေသစ်သည် ဇေယျ၊ အေးကြူ၊ မြင့်မြင့်ခင်တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားတွင် မေသစ် သီဆိုခဲ့သည့် 'ရွှေကျီးညို' သီချင်းနှင့် ဇေယျ နှင့် စုံတွဲ သီဆိုခဲ့သည့် 'ဘုရားစူး ချစ်ပါ့မယ်' သီချင်းတို့မှာ ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်ရင်ထဲ စွဲကျန်ခဲ့ပေသည်။
မေသစ်နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇေယျ သည်လည်း ထိပ်တန်း မင်းသားတလက် ဖြစ်လာကာ ရုပ်ရှင်လောကတွင် အခြေခိုင်စွာ ရပ်တည် နိုင်ခဲ့ပေသည်။
ကိုဇေယျကြီးနှင့် အတွဲညီခဲ့သည် မေသစ်သည် အေဝမ်းဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ဇံ၏ 'ဝိဇယ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် အေးကြူနှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် ပြန်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရွိုင်ရယ်ရုံ၌ တင်ဆက်ခဲ့သည်။
မေသစ်သည် မိမိပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသော ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ဇာတ်ဝင်တေးများကို ကိုယ်တိုင် သီဆိုသည်။
မေသစ်၏ ပင်ကိုသံလေးမှာ ကရုဏာသံ ပါသောကြောင့် သောတရှင် ပရိသတ်ကလည်း စွဲလမ်း နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မေသစ်သည် ရောင်းတမ်း ဓာတ်ပြား လောကတွင် 'ဖိုးသာအောင်၊ စမ်းရေအိုင်၊ ပစ်တိုင်းထောင်' သီချင်းတို့ဖြင့် နာမည်ကြီးခဲ့သည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် ဗြိတိသျှ ဘားမား (ညွန့်မြန်မာ) ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည့် ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး၏ အချစ်ဆန်း (၁၉၅၂) တွင် မေသစ်သည် ကျော်ဝင်း၊ ကျော်ဖေ၊ တင်တင်မူတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ဗြိတိသျှ ဘားမားမှ မေသစ်၏ ဒုတိယကား ဖြစ်သည့် ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ စီစဉ် ညွှန်ကြား ရိုက်ကူးသည့် 'သည်ဆောင်းဟေမာန်' ရုပ်ရှင်ကားတွင် ဇေယျ၊ ကျော်ဆွေ၊ မြင့်မြင့်ခင်တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းရုပ်ရှင်ကားသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် ဇာတ်ကားဆု ဒုတိယ ရရှိသည့် ကားဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်က သည်ဆောင်းဟေမန် ရုပ်ရှင်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည့် ကျော်ဆွေနှင့် မေသစ်တို့ကို ရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆု ရရှိကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ကျော်ဆွေနှင့် မေသစ်တို့ အနုပညာရှင် နှစ်ဦးစလုံး အကယ်ဒမီဆုနှင့် လွဲခဲ့ရပေသည်။
ထို့နောက် မေသစ်သည် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်တွင် ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်၏ 'မမှီတဲ့ပန်း' (၁၉၅၄) (တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် မျိုးမြင့်၊ မြင့်မြင့်ခင်)၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး၏ 'ဖူးစာနှစ်ခိုင်' (တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေ)၊ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ 'ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး' (၁၉၅၇) (တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် မောင်မောင်တာ၊ မေရီမြင့်) တို့ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
'ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး' ကားသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ ထူးချွန်ဆုကို မေရီမြင့် ရရှိလိမ့်မည်ဟု ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခန်း မြန်မာ့အသံ အင်တာဗျူးတွင် ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင် ပြောကြားချက်ကို မှတ်သားရပေသည်။
ထိုစဉ်က မေသစ်သည် ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး ရုပ်ရှင်ကားနှင့် မန္တလေး ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ ပွဲဦးထွက် ဒါရိုက်တာ သုခ စီစဉ် ညွှန်ကြားရိုက်ကူးသော 'ဘဝသံသရာ' (၁၉၅၆) ရုပ်ရှင်ကားတို့ကို တပြိုင်နက် ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့ရာ 'ဘဝသံသရာ' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားက တနှစ်စော၍ ရုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။
မေသစ်သည် 'ဘဝသံသရာ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် ဇေယျ၊ အေးကြူ၊ နွဲ့နွဲ့အေးတို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ရုပ်ရှင်ကားတွင် မေသစ်သည် 'ဘဝသံသရာ' သီချင်းကို ဆရာဦးသုခနှင့် တွဲဖက် သီဆိုသည်။
စုံတွဲ သီဆိုခြင်း မဟုတ်ဘဲ တပိုင်းစီ သီဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်း 'ဘဝသံသရာ' ရုပ်ရှင်ကားသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် (၁) ဇာတ်ကားဆု၊ (၂) ဒါရိုက်တာ ထူးချွန်ဆု၊ (၃) အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ထူးချွန်ဆု (ဇေယျ) များကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်က 'ဘဝသံသရာ' တွင် 'မေသစ်' ၏ သရုပ်ဆောင်မှုတို့မှာ အသက်ဝင်လှ သဖြင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု ရလိမ့်မည်ဟု ထင်ကြေး ပေးခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် မေသစ်သည် 'ဘဝသံသရာ' ရုပ်ရှင်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်မှု ထူးချွန်သော်လည်း အကယ်ဒီမီဆုနှင့် လွဲခဲ့ရပေသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် အိုကေ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ကျနော် ချစ်မောင်၏ 'ချစ်ခွင့်မပိုင်' ရုပ်ရှင်ကားမှ ကြည်ကြည်ဌေး က အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ဆွတ်ခူး သွားခဲ့ပေသည်။
ကြည်ကြည်ဌေး အနေဖြင့် ဒုတိယ အကြိမ် အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု ရရှိသည့် ကားဖြစ်သည်။
သတင်းစာ ဆရာများက ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ အကယ်ဒမီဆုရှင် ကြည်ကြည်ဌေးအား တွေ့ဆုံ မေးမြန်းရာတွင် ကြည်ကြည်ဌေးက မိမိ အနေဖြင့် အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုကို ဒုတိယ အကြိမ် ရရှိ၍ ဝမ်းသာမိပါကြောင်း၊ မိမိကဲ့သို့ 'သစ်သစ်ကလေး' (မေသစ်) ကိုလည်း အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆု ရစေချင်ပါကြောင်း မုဒိတာပွားကာ ပြောကြားခဲ့ပေသည်။
အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုဖြင့် တေ့လွဲ လွဲခဲ့ရသော ပြည်တော်ချစ် မင်းသမီး 'မေသစ်' သည် ရုပ်ရှင်ကားများ ဆက်တိုက် ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ 'မေသစ်' အား ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်သည်။
မေသစ်နှင့် အတူ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ရရှိကြသည့် ရုပ်ရှင် အနုပညာရှင်တို့မှာ ဇေယျ၊ ဖိုးပါကြီး၊ ကြည်ကြည်ဌေး၊ မေရှင်တို့ ဖြစ်သည်။
ဝဏ္ဏကျော်ထင် မေသစ်သည် ၁၉၆၀ ပြည်နှစ်၊ မြဇော်ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမြမောင် ရိုက်ကူးသော 'မေတ္တာရွှေရည်' ကားတွင် အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်နိုင်မှုကြောင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ၌ အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့ပေသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထူးခြားစွာ ရုပ်ရှင်ကြည့် လူထု ပရိသတ်ကလည်း မဲစနစ်ဖြင့် သူရဿတီဆုကို ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ရာ အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်ဆုကို 'မေတ္တာရွှေရည်' ကားမှ မေသစ်ပင် ရရှိခဲ့ပေသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် မေသစ်နှင့် အတူ နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ ချီးမြှင့်သည့် အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင် ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုကို (၁) ချစ်သွေးသစ္စာ၊ (၂) သည်တကွေ့ဝယ်၊ (၃) စိုးပါနဲ့မေရယ်၊ စသည့် ဇာတ်ကားများမှ မင်းသား သုံးကားတွဲ စနစ်ဖြင့် 'မောင်သင်' က ရရှိသည်။
မောင်သင်သည်လည်း ရုပ်ရှင်ကြည့် လူထု ပရိသတ်က မဲစနစ်ဖြင့် ရွေးချယ် ချီးမြှင့်သည့် သူရဿတီဆုတွင်လည်း အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ထပ်ဆင့် ရရှိခဲ့ပေသည်။
အကယ်ဒမီ မေသစ်သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အထိ ဇာတ်ဆောင် မင်းသမီး အဖြစ် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ စ၍ အသက်အရွယ် အရ ဇာတ်ပို့ သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးကြီး အဖြစ် ပြောင်းလဲ သရုပ်ဆောင်သည်။
ဒေါ်မေသစ်သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ရှုမဝ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်၏ 'ရင်ဝယ်တသိမ့်သိမ့်' ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ ထူးချွန်ဆုကို ရရှိသည်။
ဒေါ်မေသစ်နှင့် အတူ ယင်းကား၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဦးကျောက်လုံးကလည်း အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ ထူးချွန်ဆုကို ဒုတိယ အကြိမ် ဆွတ်ခူး ရရှိသည်။
အကယ်ဒမီ ဒေါ်မေသစ်သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် "နွဲ့မျိုးစုံလင် နွဲ့လိုက်ချင်" ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ ထူးချွန်ဆုကို ဒုတိယ အကြိမ် ရရှိပြန်သည်။
သုံးထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီ ဒေါ်မေသစ်သည် ဇာတ်ပို့ မင်းသမီးကြီး အဖြစ် ရုပ်ရှင်ကားများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တဝိုက် ဗီဒီယို၊ ရုပ်ရှင်ကားများ ထွန်းကားလာသည့် အခါ တကား နှစ်ကားသာ ရိုက်ကူးပြီး ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အဖြစ်မှ အနားယူလိုက်သည်။
ရုပ်ရှင်မှ အနားယူပြီးနောက် ဒေါ်မေသစ်သည် ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ လုပ်ငန်းများကို တတ်အားသမျှ ဆောင်ရွက်ရင်း သားသမီး မြေးများနှင့် ပျော်ရွှင် ချမ်းမြေ့စွာ နေထိုင်ခဲ့ပေသည်။
အကယ်ဒမီ ဒေါ်မေသစ်တွင် အိမ်ထောင် နှစ်ဆက် ရှိခဲ့သည်။
ပထမ အိမ်ထောက်ဖက်မှာ ဦးကိုကို (ဇေယျကျော်ထင် ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုကို - ငြိမ်း) ဖြစ်သည်။
ဦးကိုကို-ဒေါ်မေသစ်တို့တွင် သားကြီး ကိုကိုဦး၊ သားလတ် ကိုကိုလတ်၊ သမီးထွေး မဝင်းရီတို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဦးကိုကိုနှင့် ဒေါ်မေသစ်တို့သည် ရေစက်ကုန်သည့် အခါ နှစ်ဦး သဘောတူ လမ်းခွဲ ခဲ့ကြပေသည်။
အရွယ် ရှိသေးသည့် ဒေါ်မေသစ်သည် တိုင်းသာသနာရေး အရာရှိ ဦးဝင်းနှင့် ဒုတိယ အိမ်ထောင် ထူခဲ့သည်။
ဒုတိယ အိမ်ထောင်ဖက် ဦးဝင်းသည် ဒေါ်မေသစ်နှင့် ဆယ်နှစ်ကျော်ခန့် ပေါင်းသင်းပြီး ကွယ်လွန် သွားလေသည်။
ဘ၀နိဂုံး ဒေါ်မေသစ်သည် အသက်အရွယ် ရလာသည့် အခါ နာမကျန်း ဖြစ်လာ၍ ဆာကူရာ အထူးကု ဆေးရုံကြီး၌ ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူနေရာ မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၂၅ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရှိခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် လောကတွင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကြာမျှ ဇာတ်ဆောင်၊ ဇာတ်ပို့ မင်းသမီးကြီး အဖြစ် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဝဏ္ဏကျော်ထင် သုံးထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီဆုရှင် ဒေါ်မေသစ်၏ အမည် ဂုဏ်သတင်းသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် သမိုင်းတွင် မော်ကွန်းတင်လျက် ရှိနေမည် ဖြစ်ပါသတည်း။
ကျော်သန်းမြင့် (ဗန်းမော်) ရွှေအမြူတေ မဂ္ဂဇင်း၊ စက်တင်ဘာလ၊ ၂၀၀၂။
နိုင်ငံကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး သုံးထပ်ကွမ်းအကယ် ဒမီဆုရှင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဒေါ်မေသစ်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖခင် ဆည်ဝန်ထောက်ဦးကိုကိုကြီး၊ မိခင်ဒေါ်သန်းရွှေတို့က ၁၉၂၅ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်းမောင်နှမ ငါးယောက်ရှိသည်။