kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မယ်မယ့်သားတော်ကလေးသည် အိပ်ပါလေတော့ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် အရပ်သုံး သားချော့သီချင်းသုံးပုဒ်သည် လှိုင်ထိပ်ထား၏ ကဗျာဉာဏ်ကြောင့် ရွှေနန်းစဉ်လာ မဟာဂီတစာရင်းဝင် 'ပိဿာလွှဲချင်း ပတ်ပျိုး' ဟူသော ထယ်ဝါခန့်ညားသည့် အမည်နာမကို ခံယူရသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး ဧယဉ်တော်ချင်း သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
မြန်မာသားချော့ကဗျာအများအပြားရှိပေရာ၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အရပ်သုံး ကဗျာများသည် အရေးအရာ ထားခြင်းမခံခဲ့ရသည့်အတွက်၊ မည်သည့် ကဗျာသည် အစောဆုံး ပေါ်ထွက်ခွဲသည်ဟူ၍ ယင်းတို့၏ နောက်ကြောင်း သမိုင်းကို ပိုင်းခြား ခန့်မှန်းပြနိုင်ရန် ခဲယဉ်းပေသည်။
'ရေယမုန်' ပတ်ပျိုးပါ အရပ်သုံး ကလေးချော့ကဗျာသုံးပုဒ်သာလျှင် လှိုင်မင်းသမီး၏ ကျေးဇူး ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ပေါ် သီးချင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့လေမည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။
ရှေးခေတ် အရပ်သုံး ကလေးချော့သီးချင်း အများအပြားရှိခဲ့သည့်အနက် 'လူကလေးရယ်ငို၊ ခိုဖမ်းလို့ပေး။
ခိုဖြူခိုပြာ နက်ကယ် ဖမ်းခက်လှသေး'။
ဟူသော သီချင်းသည် အသုံးများသော သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့၍၊ မြန်မာကလေးသူငယ်များစွာတို့သည် မိခင်၊ အဒေါ်၊မိကြီး၊ မိဒွေးတို့၏ ထိုသီချင်း သီဆိုသံကို နားစိုက်ကာ နှစ်သိမ့် ကြည်နူးစွာဖြင့် အိပ်ပျော်ခဲ့ကြပေသည်။
ထိုအတူ 'လူကလေးရဲ့ ချော့စရာ။
မိတ္ထီလာ ကန်တော်အောက်က၊ ဖားကောက်ခဲ့ပါ။
ဖားပါလျှင် တစ်ကောင်ပေးပါ့။
မျက်လုံးရယ် ကြောင်တောင်တောင်နှင့် ဖားကောင်ကသေး။
ဟူသော သားချော့သီချင်းတွင် ကလေးများ စိတ်ဝင်စားသော 'ဖား'ကို ဖွဲ့ဆိုထားခဲ့၍ လူသိများသော သားချော့သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် 'ရွှေလမှာ ယုန်ဝပ်လို့၊ ဆန်ဖွပ်သည့် အဖိုးအို။
ဟောကြည့်ပါဆို။
ဆိုသာဆို၊ ပိုမိုသည့်စကား။
ကလေးအငိုတိတ်အောင်၊ အရိပ်အရောင် ပြတယ်၊ ဖိုးလ နတ်သား။
' ဟူသော ကလေးချော့ကဗျာသည်လည်း ကလေးများစွာတို့စိတ်ဝင်စားသော သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
သီချင်းတွင်ပါသော လထဲ၌ ဝပ်နေသည့် ယုန်ကလေးနှင့် လထဲတွင် ဆန်ဖွပ်နေသော အဖိုးအိုတို့ကို ကလေးများစွာ တို့သည် စိတ်ကူးဖြင့် တွေးကြည့်မိကြလေသည်။
ကလေးချော့ တေးကဗျာများကို အခြား တေးကဗျာများလောက် စပ်ဆိုသီကုံးမှု မများခဲ့သဖြင့် ရှေးကလေးချော့ သီချင်းများတွင် နောက်ထပ် တိုးပွားမှု အလွန်နည်းခဲ့လေသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ကာလက၊ ကဗျာစာဆို မင်းသုဝဏ်သည် 'မောင်ခွေးဘို့'ဟူသော အမည်ဖြင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် နှစ်လိုဖွယ်ရာ ကောင်းသော တေးကဗျာစုကို စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည့်အနက် ပုခက်လွှဲသားချော့သီချင်း တစ်ပုဒ်လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုသီချင်းတွင် ကလေး၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှိနေသော ငှက်ကလေးများ၊ ပန်းကလေးများ၊ နေမင်း၊ လမင်း၊ မိုး၊ လေ၊ ချောင်းရေစသော သဘာဝ၏ အခြင်းအရာ အခြေအနေများကို ကလေးတို့၏ နား၌ ယဉ်ပါး၍ ကလေးတို့နှင့် နီးစပ်အောင် အောက်ပါအတိုင်း ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားလေသည်။
ပုခက်လွှဲသီချင်း မုန်တိုင်းကထန်၊ ချောင်းကလျှံ၊ ဝဲသံကကြွေး၊ လှိုင်းကဖွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
မိုးပေါက်ကနာ၊ ဖြုတ်ကလာ၊ လမ်းတာကဝေး၊ လေကအေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
ဖော်ချင်းတို့ရေ၊ တို့တစ်တွေ၊ လှော်လေအပြေး၊ ယက်ဖွေးဖွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
နေမင်းဖန်ဝါ၊ ယွန်းတော့ရှာ၊ အိပ်ပါ လူလေး၊ မေ့ရင်သွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
ငှက်မငှက်ဖို သိုက်မြုံခို၊ သံချိုမကြွေး၊ အိပ်ပြီလေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
ယနံ့မထုံ၊ ပန်းဝတ်မှုံ၊ ပန်းငုံမှာကွေး၊ အိပ်ပြီလေး၊ လမင်းသော်တာ၊ ရောင်ခြည်ဖြာ၊ အိပ်ပါလူလေး၊ မေ့ရင်သွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။
မြန်မာလူမျိုးတို့တွင် သာမက၊ ပြည်ထောင်စုဖွား တိုင်းရင်းသာ လူမျိုးအသီးသီးတို့၌လည်း သားချော့သီချင်း၊ သို့မဟုတ် ကလေးချော့ ပုခက်လွှဲ သီချင်းတို့ ရှိကြသည်ဖြစ်ရာ၊ အချို့တိုင်းရင်းသာလူမျိုးတို့၏ ကလေးချော့ သီချင်းများတွင် ယင်းတို့၏အနေအထိုင် ဓလေ့စရိုက်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်။
ရခိုင် ပုခက်လွှဲ သီချင်းတို့တွင် ယင်းသို့ ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်ကို အောက်ပါနမူနာ တစ်ပုဒ်တွင် ကြည့် ပါလေ။
သားလှဧယင် အဘိုးသျှင်ရက်၊ နှီးပုခွက်။
အဘာပြင်၊ သျှော်ကြိုးခက်။
အဘောင်သျှေင်ရို့၊ လင်းညှီလက်။
အထက်ကေခြင်ဆင်၊ ယောင်စောင်းပြင်။
အမင်လွှဲ၊ ယိုင်းကြိုးငင်။
သားသျှင်ဇုဝေ၊ အိပ်ပါမေ။
ဧလည်း ယင်ယင် ့ ့ ့ ဧ။
ဇုဝေဝေ ့ ့ ့ လေ။
ထိုပုခက်လွှဲ သီချင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သားမောင် အိပ်ရန်နှီးပုခက်ကို အဖိုးကိုယ်တိုင် ရက်လုပ်၍၊ အဖကိုယ်တိုင် လျှော်ကြိုးဖြင့် ခက်ပြီးလျှင် အိမ်ခန်း အဝင်ဝ အထက်ခြင်တိုင်၌ ချည်၍ ပုခက်ဆင်ပေးရှာသည်။
အဖွားကမူ သားမောင် အိပ်ရာကို သပ်ရပ်စွာ ပြင်ဆင်ပေး၍ အမိက သားမောင်အား ပုခက်တွင်း၌ ထည့်ကာ တေးဆို၍ သိပ်ပါမည်။
အိပ်ပါလေတော့လေ။
ယိုယီးလေး ့ ့ ့ ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။
သားကလေး မျက်ရှုအတွက် အဖိုးအဖွား အမိအဘတို့က ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာဖြင့် ဝိုင်းအုံယုယလျက် လုပ်ကိုင် ပေးကြပုံကို သရုပ်ဖော်ထားလေရာ၊ ရခိုင်မိသားစု၏ အနေအထိုင် စရိုက် ဓလေ့ကလေးများကိုပါ တစ်စေ့တစ်စောင်း လေ့လာ အကဲခက်နိုင်ကြပေသည်။
ရှေးမွန်ကလေးချော့ သီချင်းများတွင် အောက်ဖော်ပြပါ သီချင်းတစ်ပုဒ်သည် မွန်ဒ၊ မွန်ည၊ မွန်ဒိုင် ဟူသော မွန်သုံးမျိုးတို့အနက်၊ မွန်ဒလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ မည်ကဲ့သို့ရောက်ရှိလာပုံ စပ်ဆိုထားသဖြင့် မွန်လူမျိုးများ၏ မူလဘူတနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဖွယ် အချက်များလည်းပါသည်။
မွန်ဒ သားချော့သီချင်း ဟီလေယောလေ ပိုင်ကရုံမေ်၈ါတေ ဒေစရဲးမွန် စန်ပီစွယ် ဒွန်ကော(မ်) ရမွန်ဒဲ့ အဟောမ် ဟေ့မွဲကော့နိုင်းမဒဲ စိုက်ခရာ ဝိပါကကောမ် တစ်ကော့ခမွိုင် တစ်နော(မ်) တုံမ်ရဲး ဇယ်ကောက် ကျပ်ပ်ကလုန်ရွန်းကွန်း။
အဓိပ္ပာယ်မှာ သားချစ်မောင်၊ (အိန္ဒိယနိုင်ငံ) ကိုရိုမန်ဒယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ၊ ဂိုဒါဝရီ မြစ်ဝှမ်းသည် ငါတို့မွန်ဒလူမျိုး၏ မူလဌာန ဖြစ်သည်၊ ရှေးဝိပါက အကြောင်း မလှခဲ့၍ ငါတို့သည် ငါတို့၏ အရှင်သခင် ဘုရင်မင်းမြတ်ကို ခွဲခွာခဲ့ရ၍ (ဗဂသ္မလား ပင်လယ်အော်ကို ကျော်ဖြတ်ကာ) မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ဇယားနယ်(တနင်္သာရီ) တစ်ကော့ ခမွိုင်ခေါ် ဘီလူးကျွန်းသို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်ဟူ၍ ပေတည်း။
အောက်ပါ ရှမ်းသားချော့ တေးတစ်ပုဒ်တွင် မြန်မာသားချော့တေးတစ်ပုဒ်ကဲ့သို့ လထဲတွင် ဆန်ဖွပ်နေသော အဖိုးအို အကြောင်းကို ထည့်သွင်း စပ်ဆိုထားလေသည်။
ရှမ်းသားချော့သီချင်း အင်း ့ ့ ့ ့ အင်း ့ ့ ့ ့၊ လိန်လိုင်း လုပ်ငေါင်ဆောင်၊ လိုင်းထောင် နာ ကွန်းဟောင်း။
နွမ်း ့ ့ ့ ့ နွမ်း ့ ့ ့ ့။
ပူထောက်အွမ် ကွန်းလျို၊ ရစ်တန် ဆတ်ခေါဟျီုတံခေါက်၊ နွမ်း ့ ့ ့ ့ နွမ်း ့ ့ ့ ့ အင်း ့ ့ ့ ့ အင်း။
(မြန်မာဘာသာပြန်) အို ့ ့ ့ ့ အိုး ့ ့ ့ ့။
ရွှေလရောင်ထိုး၊ အိမ်ခေါင်မိုး၊ ထိုးလာပါနဲ့ မျက်နှာပေါ်၊ သားလေး နိုးမယ်နော်။
အိပ်ပျော်ကာစ၊ သားသားလေး၊ နိုးမှာစိုးလှသေး။
အဖိုးအို တစ်ကိုယ်တည်း၊ ဆန်ဖွပ်ကာ တေးဆိုညည်း၊ အိပ်ပါ လူလေး၊ မယ့်ရင်သွေး။
ကရင် အမျိုးသား ကလေးချော့ ကဗျာများတွင်လည်း မိမိ၏ ရင်သွေးသားငယ်အပေါ် မိခင်၏ ကြီးမားသော စေတနာ မေတ္တာထားရှိပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။
မိခင်သည် မိမိသားငယ်၏ ပုခက်ကြိုးကို ရွှေကြိုး သံကြိုးဖြင့်ပင် ဆင်လိုပုံ၊ မိခင်၏ မေတ္တာကြီးမားလှသဖြင့် ပျားသကာရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော နို့ရည်စီးဆင်းရပုံ၊ သားငယ်အား ပြုစုယုယ ချစ်၍ မဝနိုင်ပုံကို အောက်ပါ ပုခက်လွှဲသီချင်းတစ်ပုဒ်အားဖြင့် သဘောပေါက်နိုင်ကြပေသည်။
မိုထိုးဝအမိုး ၁။
မီးလဲစူအူး အူးအပူး စုအူးအူးအပလီမေထူး မီးလဲစုအူးအူးအသ စုအူးအူးအပလီမေထ ၂။
မီးလဲစုပူးမိုအူးအူး မိုအယ်နား ဖုလဲ့ဖုသူး မီးလဲစုပူးမိုထိုဝ မိုအယ်နားနား မိုအယ်နား ၃။
မီးလဲစုပူးမို ယယ်ယော မိုအယအောအော မိုအယ်အော မိုအယ်အောအော မိုအယ်အော မိုမာယော်ကွဲ အေကွဲစော ၄။
မိုအယ်ဝဲဝဲ မိုအယ်ဝဲ မိုမာယောကွဲ ဒိုကနဲ မိုလူအဖိုး ထိုစီကလို မိုလူကွာ ဒေါ့အကတို ၅။
မိုလူအဖိုးထိုစီကွဲယ် မိုလူကွာ ဒေါ့အကမဲယ် မိုလူဖိုးဆိမိုလူကဲ ဖိုးဆိလူကေးမိုတကဲ မီးအူးအူး မီးအော်အော်အူး (မြန်မာဘာသာပြန်) ၁။
ပုခက်ထဲသိပ်၊ အိပ်ပါလေ၊ ရွှေကြိုးနှင့်ဆင်၊ ပုခတ်ယဉ် မေမေလွှဲသိပ်၊ အိပ်ပါလေ၊ သံကြိုးနှင့်ဆင်၊ ပုခတ်ယဉ် ၂။
ပုခက်ထက်ဝယ်၊ မေသိပ်မယ်၊ အိပ်ပါတော့လား မေ့ချစ်သား၊ ပုခက်ကြိုးကို၊ ကိုင်ကာဆွဲ၊ မေမေကိုယ်တိုင် ထိုင်ကာလွှဲ။
မေမေ့မေတ္တာ၊ ကြီးမားပါ၊ ချိုအေးနို့ရည်၊ ပျားသကာ၊ တိုက်ကျွေးယုယ၊ ပုခက်ထဲ၊ သားကိုသိပ်၍၊ မေမေလွှဲ။
သားလှသည်းချာ၊ အဖို့ရာ၊ မေ့မေတ္တာရည်၊ စီးဆင်းလာ၊ ငယ်မှ ကြီးတိုင်၊ ချစ်မငြီး၊ စောင့်ရှောင့်ပြုစု၊ ပေးခဲ့ပြီး။
ငှက်ငယ်ပမာ မေ့သည်းချာ ကြည်နူးယုယ၊ ပိုက်ထွေးကာ၊ သားကိုမေမေ၊ ပြုစုထား၊ သားကမေ့လို၊ ချစ်မှာလာ အိပ်ပါတော့လေး ့ ့ ့ ့ ့ မေ့ရင်သွေး။
ကလေးချော့သီချင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးတိုင်း လူမျိုးတိုင်း အဖို့ မရိုးနိုင်သော တေးကဗျာများ ဖြစ်ကြ သည်။
ခေတ်အမျိုးမျိုး ပြောင်း၍ တေးသီချင်းအမျိုးမျိုးတို့ ဆန်းသစ်ခဲ့သော်လည်း ကလေးငယ်များကို ချော့သိပ်ရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ အဖိုးအဖွား အမိအဖတို့သည်လည်း သမရိုးကျ ကလေးချော့သီချင်းများကို ဆိုညည်းခဲ့ကြ၍၊ ကျွန်ုပ်တို့ သည်လည်း ကျွန်ုပ်တို့၏ သားမြေးများကို ချော့သိပ်ရန် ထိုသီချင်းများကိုပင် ဆိုညည်းကြပေလိမ့်အုံးမည်သာတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:မြန်မာ ကဗျာများ။
မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုများ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် မြန်မာ့ကာလပေါ် ဝတ္ထုဟု ခေါ်ဆိုသော စာပေမျိုးသည် လွန်ခဲ့သော အနှစ်ငါးဆယ် ကျော်ခန့်ကစ၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇာတ်ဝတ္ထုများ ရှိခဲ့သည်။
ကာလပေါ်ဝတ္ထုသည် လူ့အကြောင်း လောကအကြောင်းကို ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက်ဆင်၍ စကားပြေဖြင့် ဖွဲ့ဆိုသော စာပေမျိုးဖြစ်သည်။
တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်မှစ၍ အောက်မြန်မာပြည်၌ စီးပွားရေးဘက်တွင် ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုများ ရှိလာသည်။
မြန်မာ့ဆန်ကို နိုင်ငံခြားသို့ ရောင်းချရသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်လာသည်။
ပညာရေးတွင် ခေတ်ကာလအလျောက် လောကဓာတ်ကျောင်းဟု ခေါ်ကြသော စာသင်ကျောင်းများ ပေါ်လာကြသည်။
စာပေယဉ်ကျေးမှု ဘက်တွင် ပုံနှိပ်စက်များ အတော်အသင့် ရှိလာ၍ ပျို့၊ ရတု၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်းတို့ကို ပြန်၍ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေလာကြသည်။
အနောက်တိုင်း စာပေယဉ်ကျေးမှုသည် တစ်စတစ်စ ရောက်လာရာ အနောက်တိုင်းစာပေတို့ကို ဖတ်ရှု့လေ့လာသူများလည်း တစ်စတစ်စ များလာသည်။
ထိုမျှသာ မကသေး၊ ၁၈၇၃ ခုနှစ်မတိုင်မိီကပင် ဒဗျူ ရွှေတူးဆန်ဒီ ဆိုသူသည် အီစွပ်ပုံပြင်(ဤစွပ်၏ ဒဏ္ဍာရီစာ)ကို ဂရိဘာသာမှ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသား၍ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ်၌မူ ဟမ္မက်ရှံရှူဒင်ခေါ် မောင်ဘိုးခင်သည် ဟာတင်တာယီ ဝတ္ထုတော်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဘိုးဇော်က အင်္ဂလိပ်ကာလပေါ်ဝတ္ထု ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုးကိုလည်းကောင်း၊ အသီးသီး ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့ ကြသည်။
ယင်းသို့သော အခြေ အနေများသည် မြန်မာ့ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ ပေါ်ပေါက်ရေးသို့ ပို့်ဆောင်ပေး ကြသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။
ထိုနောက် ရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဂျိမ်းလှကျော်သည် ပြင်သစ်ဝတ္ထုရေး ဆရာကြီး အယ်လက်ဇန္ဒာ ဒျူးမား၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် ပြင်သစ်ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ဖြစ်သော ကောင့်အော့မွန်တီခရစ္စတို ဝတ္ထုကို မှီး၍ မြန်မာ့ ထုံးတမ်းဓလေ့နှင့် စီလျော်အောင် ပြုပြင်ရေးသားသော မောင်ရင်မောင်-မမယ်မ ဝတ္ထုကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာကလပေါ် ဝတ္ထု စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
မောင်ရင်မောင်-မမယ်မ ဝတ္တုသည် ဥရောပဝတ္တုကို မှီး၍ထားသောကြောင့် ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက်များသည် အနောက်တိုင်းပုံစံဝင်သော်လည်း အရေးအသားမှာလည်း ကုန်းဘောင်ခေတ် အရေးအသားမျိုးဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်က မြန်မာစာဖတ် ပရိသတ်သည် ထိုဝတ္တုကို တစ်ကယ့်အဖြစ်အပျက်တစ်ခုဟု မှတ်ယူကြကာ မောင်ရင်မောင်နှင့် မမယ်မတို့၏ ထူးခြားသော ချစ်ဇာတ်လမ်းကို စွဲစွဲလမ်းလမ်းဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
မောင်ရင်မောင်-မမယ်မ ဝတ္တုစာဖတ်ပရိသတ်က လက်ခံအားပေးလာသော အခါ မူလ ပထမဟံသာဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်ရှင်မစ္စတာ ရစ်ပလီသည် ဝန်စာရေးဟောင် ဦးကြီးအား ကာလပေါ်ဝတ္တုမျိုးကို ရေးသား စေခဲ့ရာ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် အတွင်း၌ပင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိူင်း ဝတ္တု ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။
မောင်မှိုင်း ဝတ္တုသည် မောင်ရင်မောင်-မမယ်မ ဝတ္တုကဲ့သို့ နိုင်ငံခြား ဝတ္တုကို မမှီးပဲကိုယ်ပိုင်ညဏ်ဖြင့် ရေးသားသော ဝတ္တုဖြစ်သဖြင့် ပထမဆုံး မြန်မာကာလပေါ်ဝတ္တုဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
သို့သော် ဝတ္တု အဆင့် အတန်းအားဖြင့် မမြင့်လှသေးဟု ယူဆကြသည်။
အရေးအသားမှာ ထိုခေတ်က အပြောအဟော ကွက်စိတ်သဘော မျိုးလည်းပါသည်။
ဇာတ်လမ်းသည် ဤသို့ဖြစ်သည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းသည် မြို့တကာ ရွာတကာသို့ လှည့်လည် လိမ်ကောက် ပုံကို ဝတ္ထုဇာတ်ကြောင်းခံထားသည်။
ဦးကြီးသည် ထိုဝတ္ထုကို ခတ်ပေါ့ပေါ့ဖတ်၍ ပျော်ရရွှင်ရယုံသာ သဘောထားကာ ရေးသားထားသလောဟု စဉ်းစားဖွယ်ရာ ရှိသည်။
သို့သော် လူလိမ် လူကောက် လူချွဲ လူပလီတို၏ ကိုယ်နှုတ် နှလုံး အမူအရာတို့ကိုမူ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုဝတ္ထုသည် ထိုခေတ်က အလွန်လူကြိုက်များသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် အခြားသူများကလည်း မောင်မှိုင်းဝတ္ထုဆံဆံ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများကို ရေးသားလာ ကြသည်။
ဦးကြီးကိုယ်တိုင်လည်း မောင်မှိုင်းဝတ္ထုအပြင် စိန်ကလေး၊ မြကလေး စသော ဝတ္ထုများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
မောင်မှိုင်းဝတ္ထုပေါ်ထွက်ပြီးနောက် ကာလပေါ်ဝတ္ထုအမြောက်အမြား ရေးသားထုတ်ဝေကြ သည့်အနက် ထူးခြားသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်သည် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် မောင်ဘသင်ဆိုသူ ရေးသားသော မောင်တာနော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ ဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မောင်မှိုင်းဝတ္ထုနှင့် မတူသော ထူးခြားချက်မှာ ထိုဝတ္ထုတွင် ရာဇဝင် ဗဟုသုတ၊ အမျိုးသမီး အမျိုးသားတို့ သိရှိမှတ်သားအပ်သော အချက်အလက်များ၊ သုမင်္ဂလာ၊ ဒုမင်္ဂလာ ကျင်းပပုံ စသော လောကီရေးရာ အချက်အလက်များကိုပါ ထည့်သွင်းထားရာ ဗဟုသုတ ဟင်းလေးအိုးကြီးသဖွယ် ဖြစ်သည်။
ထိုဝတ္ထု သည်လည်း လူကြိုက်များ၍ခေတ်စားခဲ့လေသည်။
ကာလပေါ် ဝတ္ထုအနေဖြင့် အဆင့်အတန်း ကောင်းသော ဝတ္ထုသည် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းပေါ်ပြီး၍ ၁ဝ နှစ်ခန့် အကြာတွင် ပေါ်ထွက်လာသည်။
ထိုဝတ္ထုသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်၌ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေသော ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုဖြစ်၍ ရာဇဝတ် ဝန်ထောက် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးလတ်က ရေးသားသည်။
ဦးလတ်သည် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာလုံး၌ ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထုကောင်းများနှင့် အကျွမ်းတဝင် ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အင်္ဂလိပ်ဝတ္ထု ကောင်းတို့၏ သဘောသည် အားသစ်အင်သစ်အဖြစ်ဖြင့် ဦးလတ်၏ ကလောင်မှတစ်ဆင့် မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာစာပေနယ်ထဲသို့ ဝင်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဦးလတ်သည် အင်္ဂလိ်ပ်ဝတ္ထုများကို ပုံတူကူး၍ ပေးခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပေ။
ဦးလတ် နှစ်သက်သော အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထု ရေးဆရာကြီး ဆာဝေါ်လတာ စကော့နှင့်လောလစ်တန်တို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘဝကို လေ့လာ၍ အင်္ဂလိပ်ဘဝကို သတိပြုသကဲ့သို့ ဦးလတ်သည်လည်း မြန်မာ့ဘဝကို လေ့လာ၍ မြန်မာဘဝကို သတိပြုပြီးလျှင် ရေးသားခဲ့သည်။
လိုရင်းဆိုရလျှင် ဦးလတ်သည် အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထုသဘောကိုသာ ယူ၍မြန်မာတို့ လက်ခံနိုင်အောင် မြန်မာ့ပုံ သဏ္ဌာန်ကို ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဦးလတ်၏ အဆင့်အတန်းကောင်းသော အခြား ဝတ္ထုတပုဒ်မှာ စပယ်ပင် ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထု၌ မောင်မောင်စိုးနှင့် ခင်ခင်ထားတို့၏ အကြောင်းသည် ပင်မဇာတ်လမ်းဖြစ်၍ ဗိလတ်ပြန် ဝတ်လုံ မောင်သောင်းဖေနှင့် ရှေ့နေ မောင်ကိတ္တိတို့ အကြောင်းသည် ဇာတ်လမ်း လက်တက်ဖြစ်သည်။
စိုးနှင့် ထားတို့အကြောင်းသည် နှစ်သက်စရာ၊ လွမ်းစရာ သက်သက်မျှသာဖြစ်သည်။
မောင်သောင်းဖေနှင့် မောင်ကိတ္တိတို့အကြောင်းတွင် ဦးလတ်၏ ဘဝသုံးသပ်မှု၊ ဘဝသိမြင်မှုတို့ကို တွေ့ရသည်။
စပယ်ပင် ဝတ္ထုတွင် ရွှေဖီနှင့် သီသီတို့အကြောင်းကို ပင်မဇာတ်လမ်း၌ ထည့်ကာ သနားစရာ၊ လွမ်းစရာဖြစ်အောင် ဖွဲ့နွဲ့ထားသည်။
ဇာတ်လမ်းလက်တက်တွင် ပါသော ဦးလောစံ၊ ကိုစံဖဲနှင့် ကိုချိန်တို့အ ကြောင်း၌ ဦးလတ်သည် သူ့ခေတ်က ရန်ကုန်ပတ်ဝန်းကျင်ကို လေ့လာသုံးသပ်၍ ရေးထားခဲ့လေသလောဟု တွေးဆဖွယ်ရှိသည်။
ဦးလတ်သည် ဖော်ပြပါ ဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်အပြင် တစ်နန်းပျော် ရင်သွေးတော်၊ သုံးဘုံအမည်ရှိသော ဝတ္ထုများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်ဟု သိရသည်။
ရွှေပြည်စိုးနှင့် စပယ်ပင်ဝတ္ထုတို့အပြင် အခြားအဆင့်အတန်းကောင်းသော ကာလပေါ် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်မှာ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော မစ္စတာ မောင်မှိုင်း အမည်ခံ ဆရာကြီး ဦးလွန်း၏ မှာတော်ပုံ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
မှာတော်ပုံ ဝတ္ထုသည်လည်း လူ့သဘာဝနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို လေ့လာသုံးသပ်၍ ရေးထားသောဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ထိုဝတ္ထုတွင် ဇာတ်လိုက်များ ဖြစ်ကြသော ကိုပေါ၊ ခင်အုံ၊ ဦးကျော်ဒွေး၊ ဆရာအေးတို့သည် ဆရာကြီး၏ မေတ္တာ ကရုဏာ၊ ဟာသတို့မှ ပေါက်ဖွားလာသော အဖွဲ့များဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် အထက်အညာဒေသ၌ မိမိတွေ့ဘူးခဲ့သော လူတစ်စုကို မှတ်သားလေ့လာ ရေးသားထားလေသလောဟု တွေးစရာဖြစ်ပေသည်။
ကာလပေါ် ဝတ္ထုခေတ်ဦးပိုင်းတွင် ရွှေပြည်စိုး၊ စပယ်ပင်၊ မှာတော်ပုံဝတ္ထုတို့သည် စံမှီဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။
နောက်အခါ ကာလပေါ်ဝတ္ထုအမြောက်အမြားကို ရေးသာထုတ်ဝေလာကြရာ အရေးအသားစကားလုံး အသုံးအနှုန်း စကားလုံး လှပယဉ်နုသော အဖွဲနွဲ့ကို အသားပေးသော ဝတ္ထုများ၊ ချစ်ခန်း ကြိုက်ခန်းတို့ကိုသာ အလေးထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများ၏ အရေအတွက်က ပိုမိုများပြားလေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုခေတ်ဦး၌ ထူးခြားသော ဝတ္ထုများသည် မန္တလေး မောင်ခင်မောင် အမည်ကို ခံယူ၍ ရေးသားလေ့ရှိသော လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်ကို လှုံဆော်ပေးသည့် တပင်ရွှေxD; ဝတ္ထုနှင့် နတ်ရှင်နောင် ဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး (၁၉၁၄-၁၉၁၈) အပြီးလောက်တွင် လုံးထပ် နဘေ သုံးခြင်း၊ ရှုမြှော်ခင်းများကို အကျယ်ချဲ့ရေးခြင်း၊ ကဗျာများ ရေးဆပ်၍ ထည့်ခြင်းတို့ပါဝင်သော ထိုခေတ်၏ ဝတ္ထုအရေးအသားစနစ်ကို တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သော ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ပီမိုးနှင်း ပေါပေါက်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည်စကားအဖွဲအနွဲ့မများစေဘဲ၊ တိုနှင့် လိုရင်းရောက်အောင် ရှင်းလင်းပြတ်သားသော စကားပြေအရေးအသားမျိုးကို ရေးသည်။
နေရီရီ ဝတ္ထု၊ နေညိုညိုဝတ္ထု၊ ပွဲစားကြီး သားအဖနှင့် မြမြဝတ္ထု၊ သနားစရာဝတ္ထုတို့သည် ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက် အချိတ်အဆက် ကောင်းသော ဝတ္ထုများဖြစ်သည်။
ဆုံးမစာထက် လူ့သဘာဝကို သရုပ်ဖော်ပြသော စနစ်ဘက်သို့ လိုက်ခဲ့သည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာကျောင်းဆရာကြီး ဦးမောင်မောင်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့ မဂ္ဂဇိန်နှင့် ဦးရွှေကြူး ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့အလင်း မဂ္ဂဇင်းတို့အပြင် စစ်ပြီးခေတ်တွင် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ပညာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း၊ ဒဂုန် မဂ်ဂဇင်း၊ ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်းကြီးများ အထင်းအရှားပေါ်ထွက်လာကြရာ ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားရသော ဆရာကြီး ဆရာငယ်တို့လည်း အမြောက်အမြားပေါ်ပေါက်လာကြသည် ယခင်က များသောအားဖြင့် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို စာတစ်အုပ်ဖြင့် အဆုံးမသတ်ဘဲ၊ ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ စသည်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသည်။
ထိုခေတ်မဂ္ဂဇင်းများတွင်မူ ဝတ္ထုအရှည်၊ ဝတ္ထုအတိုများကို အစအဆုံး ထည့်သွင်းဖော်ပြကြသည်။
ဝတ္ထုအမျိုးအစားများမှာလည်း နန်းတွင်းရေးရာ ရာဇဝင်ဝတ္ထု၊ ပင်ကိုရေးဝတ္ထုနှင့် နိုင်ငံခြားဝတ္ထုများကို မှီးသော ဝတ္ထုမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုမဂ္ဂဇင်းကြီးများတွင် ရေးသားခဲ့ ကြ၍ ယနေ့အထိ ထင်ရှားကြသော စာရေးဆရာကြီးများမှာ ရွှေဥဒေါင်း၊ ဇေယျ၊ ညာဏ၊ ဒဂုန်နတ်ရှင်၊ ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံခြားဝတ္ထုများကို မှီ၍ လည်းကောင်း၊ ဘာသာပြန်၍လည်းကောင်း ကာလပေါ်ဝတ္ထုစာပေ၌ တိုင်းပြည်က စိတ်ဝင်စားလာကြအောင် ရေးသားရာ၌ ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း၏ လက်ရာသည် ပိရိသတ်ရပ်၍ ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။
ဆာအာသာ ကိုနင်ဒွိုင်း၏ ရှားလော့ဟုမ်း စုံထာက်ဝတ္ထုကြီးသည် မြန်မာစုံထောက်ဝိဇ္ဇာ ဦးစံရှား ဝတ္ထုဖြင့် အလွန်ကျော်ကြားလူကြိုက်များခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ရူပနန္ဒီနှင့် ရတနာပုံတို့သည်။
ကျော်ဇော်ကြပေသည်။
ဇေယ၊ ညာဏ ဒဂုန်နတ်ရှင်တို့သည် နောင်အခါ ဝတ္ထုအရေးအသား ဘက်မှ သုတပဒေသာ၊ စာပဒေသာ ဆောင်ပါးများ အရေးအသားဘက်သို့ ပြောင်းသွားကြသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ပြီးခေတ်အထိ ဝတ္ထုများ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့ရာ ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော စာဆိုတော် နန်းတွင်း ဝတ္ထုကြီးသည် ကျော် ကြားသော ဝတ္ထုကောင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်လေသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ပတ်ဝန်းကျင်တဝိုက်တွင် စာပေလောက၌ ထူးခြားချက် နှစ်ရပ်ရှိလာသည်။
ထိုထူးခြားချက်နှစ်ရပ်မှာ ၁။
စာဖတ် ပရိသတ် တိုးတက်များပြားလာ၍ ဝတ္ထုရေးသူ ဦးရေလည်းတိုးပွားလာခြင်း ၂။
မြန်မာ့ဘဝ၊ လူ့ဘဝ ဝေဖန်ချက်များ ပါဝင်သော ဝတ္ထုမျိုး ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ခုနှစ် အလွန်လောက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လောက၌ ခေတ်စမ်းစာပေ ကြိုပမ်းမှု တစ်ရပ် ပြုလာကြသည်။
ခေတ်စမ်းစာပေ ပြုစုသူ လူငယ်တစ်စုသည် ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများ၌ ရေးသားသော ရိုးရိုးလွယ်လွယ်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းပြတ်သားသည့် စာပေအရေးအသားမျိုးဖြင့် ဂန္ဓလောက မဂ္ဂဇင်းတွင် အစပြု ဝတ္ထုဆောင်းပါးများကို ရေးသားလာကြသည်။
ထိုခေတ်စမ်း စာပေအုပ်စုတွင် သိပ္ပံမောင်ဝ (အိုင်စီအက် ဦးစိန်တင်) သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံမောင်ဝ၏ ဝတ္ထုတိုများတွင် ဇာတ်လမ်းဟူ၍ ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ရှိသည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း လူ့အရေး၊ လူ့ကိစ္စတစ်ခု၌ ဇာတ်လိုက်သည် မည်သို့မည်ပုံ တွေးကြံပြောဆို ပြုမူသည်တို့ကို တင်ပြရာ၌ သဘာဝကျ၍ နှစ်လိုဖွယ်ရာကောင်းပေသည်။
ဂန္ဓလောက မဂ္ဂဇင်း၌ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုများ၊ ပြဇာတ်များကို ရေးသား၍ နာမည်ကျော်ကြားလာသူ တစ်ဦးမှာ သခင်ဘသောင်းဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထုရေး ဆရာကြီး တောမတ် ဟာဒီ၏ ဂန္ဓဝင် ဝတ္ထုကြီးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သော တက်(စ)ကို မှီး၍ ရေးသားသည့် ပန်းသာ မစာဥ ဝတ္ထု ကြီးသည် သခင်ဘသောင်း၏ အပြောင်မြောက်ဆုံးသော လက်ရာတစ်ပုဒ်ဖြစ်လေသည်။
ထိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ကာလပေါ်ဝတ္ထုများအနက် ဇဝန၏ ဟာသဝတ္ထုဖြစ်သော ကောလိပ် ကျောင်းသားဝတ္ထုသည် အထူးထင်ရှားသည်။
ဇဝနသည် ရန်ကုန်ကောလိပ်ကျောင်းသား ကျောင်းသူတို့၏ ဘဝနှင့် ရွှင်မြူးဖွယ်ရာ အတွေ့အကြုံတို့ကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် တင်ပြနိုင်သဖြင့် တစ်ဟုန်ထိုး နာမည်တက်ခဲ့လေသည်။
ထိုခေတ်အတွင်း၌ပင် နောင်အခါ ဦးသိန်းဖေမြင့် အမည်တွင်လာသော စာရေးဆရာ ဦးသိန်းဖေသည် အမျိုးသားပြဿနာများ၊ လူမှုရေး ပြဿနာများကို တင်ပြသော ဝတ္ထုများကို ရေးသားသည်။
ကျော်စောသော ဝတ္ထုများမှာ တက်ဘုန်းကြီး ဝတ္ထု၊ ထိုခေတ်က မင်းတိုင်ပင် အမတ်များကို ဝေဖန်သော မင်းတိုင်ပင်ဝတ္ထု၊ ကာလသား ရောဂါ ပြဿနာကို တင်ပြဝေဖန်သည့် တက်ခေတ်နတ်ဆိုး ဝတ္ထုကြီးများ ဖြစ်ကြ၍ ထိုခေတ်က အလွန်ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။
၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်များတွင် စာရေးဆရာ မောင်ထင်သည် ကိုဒေါင်းဝတ္ထုတိုများတွင် မြန်မာကျေးရွာ၏ အသွင်အပြင်နှင့် မြန်မာကျေးရွာ၏ ဓလေ့ထုံးစံတို့ကို နောက်ခံထား၍ မြန်မာရွာသားတစ်ဦး၏ သဘာဝကို ဖွဲ့ခဲ့သည်။
လူ့ဘဝ၊ မြန်မာ့ဘဝကို ဝေဖန်သုံးသပ်သော ဝတ္ထုများ ပေါ်ထွက်နေစဉ် နိုင်ငံရေးနှင့် အချစ်ရေးကို ပူးပေါင်း၍ ဇာတ်လမ်း ဇတ်ကွက် ဆင်ပြီးလျှင် မျိုးချစ်စိတ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော ဝတ္ထုမျိုး၊ မြန်မာအမျိုးသားများ၏ ချို့ယွင်းချက်များ ပြုပြင်ရေး ဝတ္ထုမျိုးကို စာရေးဆရာကြီး မဟာဆွေသည် အများဆုံးရေးသားခဲ့သည်။
သူပုန်ကြီး၊ သူပုန့်အိမ်နှင့် ဒို့မေမေဝတ္ထု ကြီးများသည် အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ဆရာမကြီး မဟာဆွေ၏ စာပေလက်ရာ အသွင်မြောက်ဆုံး ဝတ္ထုကြီးမှာ စာဆိုတော် နဝဒေးကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိဖြစ်သော စစ်ထွက်သူဖြစ်လေသည်။
မဟာဆွေအပြင် ထိုခေတ်က ကျော်စောခဲ့သော ဆရာကြီးနှစ်ဦးမှာ မြမျိုးလွင်နှင့် ရွှေစကြာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြမျိုးလွင်၏ ဝတ္ထုများသည် စကားအချီအချပြောဆိုကြပုံကို ရေးပြရာတွင် ချီးကျူးဘွယ် ဖြစ်သည်။
ရွှေစကြာ၏ ဝတ္ထုများသည် နန်းတွင်းရေးများကို ဇာတ်ကြောင်းခံသော ရာဇဝင် အချစ်ဝတ္ထုများဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် စာရေးဆရာ ရန်အောင်သည်လည်း မြန်မာဆံဆံ အတွေးအခေါ် တို့ဖြင့် အညာသား ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင်၊ ဝတ္ထု ဆောင်းပါး၊ စာအုပ်စာတမ်းများ အထွက်နည်းပါးခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင်မူ စစ်အတွေ့အကြုံ ဝတ္ထုများ အတော်များများ ပေါ်ထွက်ခဲ့ရာ စစ်မတိုင်မီခေတ်က ကိုဒေါင်းဝတ္ထုတိုများဖြင့် ကျော်ကြား ခဲ့သော မောင်ထင်သည် စစ်၏ဒဏ်ကို အလူးအလဲခံရသော မြန်မာတောင်သူလယ်သမားတို့၏ ဘဝသရုပ်ဖော် ငဘဝတ္ထုကြီး ကို ရေးခဲ့သည်။
ထိုဝတ္ထုသည် ဂျပန်ခေတ်၏ ခေတ်ကြေးမုံ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လည်းဖြစ်ပေသည်။
မောင်ထင်သည် လောကကြီး၏ အမြီးအမောက် မတည့်သော သဘော၊ ချီးမွမ်းခြေကျောက် သဘောတို့ကို ရေးရာ၌ အာဝဇ္ဇန်း ရွှင်ရွှင်ဖြင့် ပြောင်မြောက်စွာ ရေးစွမ်းနိုင်လေသည်။
အခြားထင်ရှားသော ဝတ္ထုကြီးများမှာ စစ်ခေတ်အတွင်း မြန်မာ နိုင်ငံရေးသမိုင်းနှင့် ဖြစ်ရပ်များကို အရေးအသား ပြောင်မြောက်စွာဖြင့် တင်ပြသော ဦးသိန်းဖေမြ၏ လမ်းစပေါ်ပြီ ဝတ္ထု၊ အရှေ့က နေဝန်းထွက်သည့် ပမာ ဝတ္ထုကြီးများ ဖြစ်ကြ သည်။
စစ်ပြီးစခေတ်တွင် စစ်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံခြား ဝတ္ထုများကို မှီ၍ ရေးသားသည့် ဝတ္ထုများ၊ ဆီလျော်အောင် ဘာသာပြန်ဆိုထားသော ဝတ္ထုများလည်း အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်ခဲ့လေသည်။
ထိုခေတ်တွင် လူကြိုက် များသော စာရေးဆရာများအနက်၊ စာရေးဆရာ တင့်တယ်သည် ဇာတ်လမ်း အချိတ်အဆက်ကောင်းသော ဝတ္ထုများကို ရေးခဲ့သည်။
ထိုခေတ်၌ပင် အိမ်ထောင်ရေး ပြဿနာကို တင်ပြ၍ ထိမိသော စကားလုံးတို့ဖြင့် အချေအတင် စကားပြောခန်းများကို ထည့်သွင်းရေးသားတတ်သော သာဓု၊ လူမှုရေးကိစ္စတို့ကို မိမိ၏ရှုထောင့်မှ မြင်သည့် အတိုင်း သရုပ်ပါပါ စေ့စပ်သေချာစွာ တင်ပြတတ်သော ဂျာနယ်ကျော် မမလေး၊ မြန်မာတို့၏ ကျေးရွာဘဝနှင့် ပြုပြင်ရေး၌ အာရုံထားသော မင်းအောင်နှင့် ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း၊ ရှုပ်ထွေးပွေလီသော လောကဇာတ်ခုံကို ကန့်လန့်ကာကြားမှ နေ၍ ကြည့်ရသဖြင့် ဇာတ်ခုံ၏ ရှေ့ပိုင်းနှစ်ရပ်လုံးမှ တွေ့မြင်ရသည်တို့ကို ထိမိစွာ သရုပ်ဖော်နိုင်စွမ်းရှိသော ခင်နှင်းယု၊ မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှု စနစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ စဉ်းစားဖွယ်ဖြစ်အောင် ရေးတတ်ကြသော ဗန်းမော် တင်အောင်၊ ဒဂုန်တာရာ၊ အောင်လင်း၊ ခင်ဆွေဦး စသူတို့သည်လည်း လူကြိုက်များသော စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြလေသည်။
နောက်ပိုင်း ဟာသဝတ္ထုများဘက်တွင် သော်တာဆွေသည် ထင်ရှားလာသည်။
သော်တာဆွေသည် မူလက ခပ်ပေါ့ပေါ့ ဟာသ ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် မိမိ၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများကို အကြောင်းပြုပြီးလျှင် လေးနက်သော အတွေးအခေါ်များ ပါရှိသည့် ဝတ္ထုများကို ရေးသားလေသည်။
မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုများ၏ အဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားနေပြီဟု မဆိုသာသော်လည်း နိုင်ငံခြား ဝတ္ထုများကို ဆီလျော်အောင် ပြုပြင်ရေးသားသည့် အဆင့်မှ လူ့ဘဝ၊ လူ့လောက အတွေ့အကြုံတို့ကို သရုပ်ဖော်နိုင်သော ပင်ကိုရေး ဝတ္ထုအဆင့်အတန်းသို့ တက်လှမ်းလာကြပေပြီဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထု၏ နှစ်ငါးဆယ် သက်တမ်းတွင် စာရေးဆရာ ဦးရေသည်လည်း အလွန်များပြားလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:မြန်မာစာပေ။
မြန်မာကုမ္မာရီအသင်းများ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် မြန်မာကုမ္မာရီ အသင်းများ၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို ချန်ခဲ့၍ မဖြစ်ချေ။
ကုမ္မာရီအသင်းဟူသည်မှာ ဂျီစီဘီအေခေါ် မြန်မာအသင်းချုပ် ကြီး ကောင်းစားစဉ် ခေတ်က အမျိုးသမီးများ ဝံသာနု လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းကြသော အမျိုးသမီးအသင်းများဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမျိုးသမီးများတွင် အလွတ်လပ်ဆုံးနှင့် အခွင့်အရေးအရဆုံးဟု ထင်ရှားသော မြန်မာ အမျိုးသမီးများသည် ပထမကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် အမျိုးသားများနှင့် ဒိုးတူ ပေါင်ဘက် အသင်းအပင်းများ ဖွဲ့စည်းကာ အမျိုး၊ပညာ၊ဘာသာ၊ သာသနာ ဖွံ့ဖြိုးရေအတွက် ဆောင်ရွက် ကြသည်။
ယင်းအသင်းများကို ကုမ္မာရီများဟု ခေါ်ကြသည်။
မြို့ရော နယ်ပါကုမ္မာရီအသင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည့် အနက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ ကုမ္မာရီအသင်း၊ မြန်မာ မိန်းမများအသင်း၊ ဒါန သုခအသင်း၊ မြန်မာအမျိုးသမီး နေရှင်နယ် ကောင်စီစသော အသင်းကြီးများသည် ထင်ရှားသော အသင်းကြီးများဖြစ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျာဏယုဝ ကုမ္မာရီအသင်း။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က စတင်တည်ထောင်သည်ဟုဆိုသည်။
အချို့က ယင်းအသင်းကို ပုသိမ်မြို့၌ စတင်တည်ထောင်သည်ဟု ဆို၍ အချို့ကမူ ရန်ကုန်မြို့၌ စတင်တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုကြ သည်။
အမျိုး၊ ပညာ၊ ဘာသာ၊ သာသနာ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို အဓိကထား၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အသင်းဝင်များသည် နိုင်ငံရေးကို ထိထိရောက်ရောက် မဆောင်ရွက်နိုင်ကြသဖြင့် အခြား အသင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းကြရာတွင် ယင်းအသင်းသည် မကြာမှီ မှေးမှိန် သွားလေသည်။
မြန်မာ မိန်းမများ အသင်း။
အချို့က မြန်မာမိန်းမများအသင်းသည် အမျိုးသမီးများ၏ ပထမဆုံး တည်ထောင်သော အသင်းဟု ဆို၍ အချို့ကမူ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ ကုမ္မာရီအသင်းသည် နိုင်ငံရေးကို ထိရောက်စွာမဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် မြန်မာ မိန်များ အသင်းဟူ၍ အသင်း တစ်သင်း တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုကြ သည်။
အသင်းတည်ထောင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကိုမူ အသင်းစည်းမျဉ်းဥပဒေစာအုပ် နိဒါန်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။