kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ခရီးသွား လည်ပတ်ရန်နေရာကောင်းများမှာ - တလီမြို့ (Dali) - နန်ကျောက်ဘုရင့်နိုင်ငံ နှင့် တလီဘုရင့်နိုင်ငံ စသောသမိုင်းဝင်နေရာဟောင်း။
ချူးရှုန် (Chuxiong Yi Autonomous Prefecture) - တလီနှင့်လိကျန်းသို့သွားရာလမ်းတွင်တည်ရှိသောမြို့။
ယီလူမျိုးတို့၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်။
ကျင်းဟုန် (Jinghong) - တိုင်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ရှီးရွှမ်းပန်နခရိုင်ကြီး၏မြို့တော်။
လိကျန်းမြို့ (Lijiang City) - နရှီးလူမျိုးတို့၏မြို့တော်။
၁၉၉၇ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စ်ကို (UNESCO) မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ရှန်ဂရီလာခရိုင် (Shangri-La County - formerly Zhongdian) ရှေးက ကျုံးတျန့်ဟုခေါ်ဆိုပြီး တိဘက်လူမျိုးတို့၏မြို့။
ရှီးခင်ကျောက်တောင်သစ်တော (Shilin Stone Forest) - ကူမင်းအရှေ့ဘက်ရှိ ကျောက်ချွန်တောင်များ တည်ရှိရာဒေသ။
ယွမ်ယန်ခရိုင် (Yuanyang County) - ဟနီလူမျိုးတို့၏မြို့၊ လှေကားထစ်စိုက်ပျိုးရေးစနစ်ကြောင့် နာမည်ကျော်သည်။
ရှီးရွှမ်းပန်န (Xishuangbanna) တရုတ်အမျိုးသားအပန်းဖြေစခန်း၊ သဘာဝအလှအပနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့များကြောင့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသည်။
နဂါးနက်ရေကန် (Black Dragon Pool) ပိုင်ရှူးထိုင် (Baishutai) ဆန်ရှန်းတောင် (Cangshan Mountain) အာရ်ဟိုင်ကန် (Erhai Lake) ကန်းလန်မြစ်ဝှမ်း (Ganlan Basin) ရေကန်စိမ်း (Green Lake (Kunming)) ကျောက်စိမ်းနဂါးနှင်းတောင်တန်း (Jade Dragon Snow Mountain) လန်ဆန်းမြစ် (Lancang River = Mekong River) မန့်ထင်ပန်းခြံ (Manting Park = Chunhuan Park in Jinghong) မေလိနှင်းတောင်တန်း (Meili Snow Mountain in Deqin) ဖူကျန့်ဘုရားကျောင်း (Pujian Temple) စန်းချာမြစ်သဘာဝတော (Sanchahe Nature Reserve in Jinghong) ရှဖင်ဈေး (Sanchahe Nature Reserve Dali) ရှရှီး (Shaxi, Yunnan) ရှီးလင်ကျောက်တုံးသစ်တော (Shilin Stone Forest) ဘုရားသုံးဆူ(ယူနန်) (Three Pagodas) ထိန်ချုံးရေပူစမ်း (Tengchong hot springs) ကျားကြီးခုန်အုပ်လျှိုမြောင် (Tiger Leaping Gorge) ယွမ်ထုံကျောင်း (Yuantong Temple) ယူနန်ပြည်နယ်ပြတိုက် (Yunnan Provincial Museum) အားကစား ယူနန်ပြည်နယ် ကျင်းကူမြို့အနီးတွင် ကျင်းပသော ခရီးကြမ်းကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် ထင်ရှားသည်။
ဂီတ ယူနန်ပြည်နယ်ဂီတ တွင်ကြည့်ရှုရန်။
တရုတ်ဆေးဝါး အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၅,၀၀ ကျော်ရှိသော ယူနန်ပြည်နယ်သည် ၆၀%ခန့်သော အပင်များကို တရုတ်တိုင်းရင်းဆေး ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ထင်ရှားသောဆေးမှာ ယူနန်ဆေးဖြူ (Yunnan Baiyao) ဖြစ်သည်။
စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ ယူနန်ပြည်နယ် ဂူချင်ဗလီ နဂါးနက်ရေကန် (Black Dragon Pool) ပိုင်ရှူးထိုင် (Baishutai) ဆန်ရှန်းတောင် (Cangshan Mountain) အာရ်ဟိုင်ကန် (Erhai Lake) ကန်းလန်မြစ်ဝှမ်း (Ganlan Basin) ရေကန်စိမ်း (Green Lake (Kunming)) ကျောက်စိမ်းနဂါးနှင်းတောင်တန်း (Jade Dragon Snow Mountain) လန်ဆန်းမြစ် (Lancang River = Mekong River) မန့်ထင်ပန်းခြံ (Manting Park = Chunhuan Park in Jinghong) မေလိနှင်းတောင်တန်း (Meili Snow Mountain in Deqin) ဖူကျန့်ဘုရားကျောင်း (Pujian Temple) စန်းချာမြစ်သဘာဝတော (Sanchahe Nature Reserve in Jinghong) ရှဖင်ဈေး (Sanchahe Nature Reserve Dali) ရှရှီး (Shaxi, Yunnan) ရှီးလင်ကျောက်တုံးသစ်တော (Shilin Stone Forest) ဘုရားသုံးဆူ(ယူနန်) (Three Pagodas) ထိန်ချုံးရေပူစမ်း (Tengchong hot springs) ကျားကြီးခုန်အုပ်လျှိုမြောင် (Tiger Leaping Gorge) ယွမ်ထုံကျောင်း (Yuantong Temple) ယူနန်ပြည်နယ်ပြတိုက် (Yunnan Provincial Museum) အားကစား ယူနန်ပြည်နယ် ကျင်းကူမြို့အနီးတွင် ကျင်းပသော ခရီးကြမ်းကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် ထင်ရှားသည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ မဟာမဲခေါင်ဒေသ ကိုးကား ထပ်မံဖတ်ရှုရန် Books Jim Goodman (2002) The Exploration of Yunnan. ISBN 7-22203-276-2 Stephen Mansfield (2007) China: Yunnan Province. (Bradt Travel Guide China: Yunnan Province) ISBN 1-84162-169-2 Ann Helen Unger and Walter Unger. (2007) Yunnan: China's Most Beautiful Province. (Orchid Press) ISBN 3-7774-8390-7 Damien Harper. (2007) China's Southwest. (Lonely Planet Country & Regional Guides) ISBN 1-74104-185-6 Patrick R. Booz. (1998) Yunnan. (Odyssey Passport: McGraw-Hill Contemporary) ISBN 0-8442-9664-3 Susan K. McCarthy. (2009) Communist Multiculturalism: Ethnic Revival in Southwest China (University of Washington Press) ISBN 0-295-98909-2 Web Population Profile of Yunnan – United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific Economic Profile of Yunnan – Hong Kong Trade Development Council Economic Integration of Yunnan with the Greater Mekong Subregion Asian Economic Journal Volume 20 Issue 3, Pages 303–317 ပြင်ပလင့်ခ်များ Yunnan Province e-Government website Yunnan Provincial Department of Commerce Yunnan Environmental Development Program Yunnan Nature Conservation Yunnan Daily and Yunnan Info Daily newspapers Yunnan Astronomical Observatory (YNAO) Yunnan Tourism Information Network (official) Yunnan at Open Directory Project 1943-1945 Bert Krawczyk Photos of Yunnan during World War II - University of Wisconsin-Milwaukee Libraries Digital Collections ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်။
thumb|မုံရွာ နည်းပညာတက္ကသိုလ် မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၅၁.၀၆ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့၏ တောင်ဘက်(၈) မိုင် ၁၃ ဖာလုံ အကွာ၊ မုံရွာမြို့မှ ဗောဓိတစ်ထောင်သို့ သွားရာလမ်းပေါ် (မိုးညှင်းသန္ဗုဒ္ဓေအနီး) တွင် တည်ရှိသည်။
အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲပေါင်း အတော်အတန်များစွာ သင်ယူလေ့လာနိုင်သည်။
CIVIL, EC, EP,MP,IT, MC,TEX စသော ဘာသာရပ်များ လေ့လာသင်ယူနိုင်သည်။
ပင်မကျောင်းဆောင်ကြီးကို ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ယခင် ကျောင်းနေရာမှ မုံရွာမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင်မှ ယခုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုအချိန်ထိ မဟာဘွဲ့၊ ဘွဲ့ပေါင်းများစွာ မွေးထုတ်ပြီးဖြစ်သည်။
နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဘူတာရုံလည်း ရှိသည်။
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အများအားဖြင့် မုံရွာခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်များဖြစ်သည့် မုံရွာမြို့နယ်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပုလဲမြို့နယ်တို့မှ ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ကြသည့်အပြင်၊ မြောင်မြို့နယ်နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှပါ တက်ရောက်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မုံရွာမြို့ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ။
မိုးဆောင်းငှက် သို့မဟုတ် ဥဩ၊ ယောက်ဖခွေးခေါ်နှင့် အလားတူငှက်များ သည် မျိုးစဉ် 'Cuculiformes ရှိ မျိုးရင်း 'Cuculidae တွင်ပါဝင်သော ငှက်များဖြစ်ကြသည်။
ဤငှက်မျိုးရင်းတွင် ဥဩ အစရှိသော အခြားငှက်များလည်း ပါဝင်သည်။
ငှက်များသည် အလယ်အလတ်အရွယ်အစားရှိကြပြီး သစ်ပင်ပေါ်တွင် နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မျိုးစိတ်အများစုမှာ အပူပိုင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြကာ အချို့မှာ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသည်။
အင်းဆက်နှင့် သစ်သီးဝလံများအပါအဝင် အခြားတိရစ္ဆာန်များကိုလည်း စားသုံးကြသည်။
အချို့မျိုးစိတ်များသည် အခြားငှက်များ၏အသိုက်တွင် ဥဥပြီး သူတို့၏ ငှက်ကလေးများကို ကြီးပြင်းစေသည်။
အချို့မျိုးစိတ်မှာ ကိုယ်တိုင် ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်၍ ကြီးပြင်းစေသည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:မိုးဆောင်းငှက်များ Category:ဥဩ၊ ယောက်ဖခွေးခေါ်နှင့် အလားတူငှက်များ။
thumb လီပိုင်သည် တရုတ်စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာကြီးဖြစ်သည်။
သူ့အား လီထိုက်ပိုင်ဟု လည်း ခေါ်ကြသည်။
ထန်မင်းဆက်အလယ်ခေတ်တွင် နိုင်ငံတွင်း သာယာတိုးတက်မှုများကို အားပေးချီးမြောက်မှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မင်းဝှမ် ဘုရင်လက်ထက် ဘုရင့်လက်ရုံးတော် စာဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မြန်မာဘုရင် ဘိုးတော်မင်းတရားလက်ထက် ဦးပေါ်ဦးအား အလိုလိုက်ကာ သက်တော်ရှည်အမတ်ကြီးခန့်၍ ဖျော်ဖြေစေသကဲ့သို့ လီပိုင်သည်လည်း မင်း ဝှမ်ဘုရင်အား ပျော်တော်ဆက်ရသည့် စာဆိုကြီးဖြစ်သည်။
လီပိုသည် ခရစ် ၇ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
မည်သည့် မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်ကိုမူ အတိအကျမသိရချေ။
လီပို၏ ဘိုးဘွားအဆက် အနွယ်သည် ထန်မင်းများမှ ဆင်းသက်ဆက်နွယ်ရာ လီကာအိုဆိုသူမှပင် ဆင်းသတ်သည်ဟုဆိုသည်။
လီပိုကိုယ်တိုင်ကပင် တန်မင်းညီမင်းသားများ အား ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲများဟု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
သို့ရာတွင် အချို့ကလည်း ဤအချက်သည် မခိုင်လုံကြောင်းဖြင့်ဆိုကြသည်။
လီပိုသည် ဖခင်ဘက်မှ အမျိုးများနှင့် ပို၍လက်ပွန်းတတီးနေပုံရသည်။
ထိုအမျိုးများကပင် သူ့အား ထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။
လီပို၏ အမျိုးထဲတွင် လီချန်ဖူဆိုသော ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဘုန်းတော်ကြီးမှအပ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အစိုးရအရာရှိကြီး များချည်းလိုလိုဖြစ်သည်။
အသက် ငါးနှစ်အရွယ်မှစ၍ လီပိုသည် စစ်ချွမ်နယ်မြို့တော် ချင်တူမြို့နှင့်မိုင် ၁ဝဝ ကွာ ချန်မင်းမြို့၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။
ငယ်စဉ် ကပင် ဖခင်ဖြစ်သူက ကဗျာများကို လေ့လာစေခဲ့သဖြင့် လီပိုသည် ကဗျာ တွင်အထူးပင် စိတ်ဝင်စားခဲ့၍ ၁၅ နှစ်အရွယ်က ရေးခဲ့သော မင်တန် ကဗျာသည် ယခုတွေ့ရှိသမျှသော သူ၏ကဗျာများတွင် အစောဆုံးကဗျာ ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် လီပိုင်ရေးသားထားသော ကဗျာ များကို နန်းရင်ဝန်ကြီး ဆူတင်းတွေ့ရှိသောအခါ တစ်နေ့တွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာကြီးဖြစ်မည့် အလားအလာရှိသူဟုပင် ချီးကျူးခြင်းခံရသည်ဟု ဆိုသည်။
လီပိုအသက် ၂၄ နှစ်တွင် ရေးသားသော စာကြောင်း ၁၄ ကြောင်းရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ အစပ်အဆိုနက်နဲ၍ အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးထွက်သော ကဗျာဖြစ်သဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
နန်းညွှန့်နန်းလျာ မဖွားနိုင်သော ဧကရီ မိဖုရားဝမ်အား မိဖုရားငယ်များ အကောက်ကြံမှုကြောင့် ဘုရင်က နန်းချ သည်ကို မကျေနပ်သဖြင့် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ရေးသားစပ်ဆိုသော ကဗျာဖြစ်သည်။
ထို့နောက်လီပိုင်သည် ယန်စီမြစ်တောင်ဘက်ရှိ တရုတ်ပြည် အရှေ့ပိုင်းတွင် လှည့်လည်သွားလာရင်း ကဗျာများရေးသားသည်။
ယင်းသို့ လှည့်လည်သွားလာရင်း အလွန်ထင်ရှားသော တာအို ဘုန်းတော်ကြီး ဆူမာ ချင်ချင် (ခရစ် ၆၅၅-၇၃၅)နှင့်တွေ့သည်။
ဤတွင် သူ၏ ကျော်ကြားလှ သော ရော့ငှက်ကြီးနှင့် တွေ့ရခဲသော ငှက်တို့တွေ့ခန်း ကဗျာကြီး ထွက်ပေါ် လာသည်။
ရော့ငှက်ပုံပြင်ကား တားအိုကျမ်းစာအုပ် ပထမခန်းတွင် ပါရှိ သော ပုံပြင်ဖြစ်သည်။
၇၂၆ ခုနှစ်တွင် လီပိုင်သည် အမတ်ချုပ်ဟောင်းဆူယူရှီ၏ မြေးနှင့် လက်ထပ်သည်။
အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် လီပိုင်သည် သူရေးစပ်သော ကဗျာ နှင့်အတူ အလုပ်လျှောက်လွှာများကို ရေးသား၍ အစိုးရ အရာရှိများထံပို့ သော်လည်း မည်သည့်အလုပ်မျှမရချေ။
ယင်းသို့ဖြင့် လီပိုသည် တစ်မြို့ ပြီးတစ်မြို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကာ ဝါသနာထုံလှသော ကဗျာများကို ရေးစပ် ခဲ့သည်။
၇၃၈ ခုနှစ်တွင် ယန်ချောင်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ထိုမြို့အနီးရှိ ကောက်နှံစပါး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၌ အသုံးဝင်သော တူးမြောင်းအကြောင်း ကဗျာစပ်သည်။
၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်ကိုယ်တိုင် တက်ခဲ့သော တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတိုင် ရှန်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည့် အကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသော တာအိုတေချင်အမည်ရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ပိုးသားစာလိပ်တွင် စီကုံးရေးသားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်လောက်တွင်ပင် မိတ်ဆွေတစ်ဦးဖြစ်သူ တားအိုအယူဝါဒီ စာရေးဆရာ ဝူယွန်းမှတစ်ဆင့် ဧကရာဇ်ဘုရင် နှမတော် တားအိုသီလရှင် ယူချင်မင်းသမီး၏ ဆက်သွယ်ပေးမှုကြောင့် ဧကရာဇ်ဘုရင်က လီပိုင်ငါ အကြောင်း ကြားသိသွားလေသည်။
ထို့ကြောင့် လီပိုင်သည် ရာထူးတစ်စုံ တစ်ရာ လက်ကိုင်မရှိသော်လည်း ဟန်လင်း ပညာ့တံခွန်အသင်းဝင်စာဆို ကျော်ကြီးများနှင့် ယှဉ်တွဲကာ နန်းတွင်းပွဲသဘင်များ၌ ပျော်တော်ဆက်ခဲ့ရ သည်။
နန်းတွင်းပညာရှိများနှင့် အဆင့်အတန်းတူ အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။
ချန်အန်မြို့တော်၌နေစဉ် လီပိုင်ရေးသားခဲ့သော ကဗျာများအနက် အထင်ရှား ဆုံးကား 'လရောင်အောက်တွင် တစ်ကိုယ်တည်း သောက်စားစဉ်' အမည်ရှိ ကဗျာဖြစ်သည်။
လီပိုင်သည် မကြာမီပင် ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ သမက်တော် စာပေဆိုင် ရာအကြံပေးအရာရှိ ချန်ချီ၏ မလိုမုန်းထား အငြိုးပွားမှုကြောင့် ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်း ရာထူးကြီးတစ်ခု ရမည့်ဆဲဆဲ အပယ်ခံရသည်။
ထို့ကြောင့် ချန်အန်မြို့မှ ၇၄၄ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် ရေးစပ်ခဲ့သော ကဗျာတစ်ပုဒ်အရ လီပိုင်သည် နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ချက်များကို ပေါက်ကြားတတ်သူအဖြစ် စွပ်စွဲခံရကာ ရာထူးရခါနီးမှ အပယ်ခံရကြောင်း သိရလေသည်။
ချန်အန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီးနောက် ယခု ပီကင်းမြို့တည်ရာ ဖန်ယန်းမြို့တွင် လာရောက်နေထိုင်၍ နောက် ၁၁ နှစ်အကြာတွင် ပေါ် ပေါက်မည့် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် အန်လူရှန်ထံတွင် အရပ်သားအရာရှိ အဖြစ် ခေတ္တဝင်ရောက်ထမ်းရွက်သည်။
၇၄၅ ခုနှစ် တွင် လီပိုင်သည် ဟိုနန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်လာကာ နောင်ကဗျာဆရာကျော်ဖြစ်မည့် တူဖူ (ခရစ် ၇၁၂ - ၇၇ဝ) နှင့် သိကျွမ်းခဲ့သည်။
တူဖူ၏ ကဗျာ ၁၄ ပုဒ်တွင် လီပို အကြောင်း ထည့်သွင်းရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ပထမဇနီးနှင့် လီပိုင်သည် သားတစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ရရှိပြီးနောက် ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သဖြင့် ဒုတိယဇနီး မစ္စလျူနှင့် လက် ဆက်သည်။
မကြာမီ နှစ်ဦးသဘောတူ ကွာရှင်းပြီးနောက် တတိယဇနီးနှင့် လက်ဆက်ရာ သူ၏ ကဗျာများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော လီပိုင်ချင်းဆိုသူသား တစ်ယောက်ရသည်။
တတိယဇနီးနှင့် ကွဲသည်၊ သေသည်ဟု မသိရသော် လည်း ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် အမတ်ချုပ်ကြီးဆွန်ချူကို၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော မစ္စဆွန်နှင့် လက်ထပ်ကြောင်းသိရသည်။
၇၄၅ ခုနှစ်မှ ၇၅၃ ခုနှစ်အတွင်းတွင် လီပိုင်သည် ဟိုနန်နယ် အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် သွားလာနေထိုင်ရင်း ကဗျာပေါင်း ၂ဝ ကျော် ၃ဝ ခန့် စပ်ဆိုခဲ့သည်။
ထိုကာလအတွင်း စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာများကြောင့် လီပိုသည် ပိုမိုနာမည်ထွက်ခဲ့သည်။
'ခံကတုပ်တောင်ဘက်မှ တိုက်ခိုက်ခြင်း'၊ 'ခွဲခွာခြင်း'၊ 'ခရီးသွားခြင်း၏ ခက်ခဲမှုများ'၊ 'ဆီချွန်လမ်း' စသော လီပို၏ နာမည်ကျော်ကဗျာကြီးများမှာ ယင်းကာလအတွင်းစပ်ဆိုသော ကဗျာများဖြစ် ကြသည်။
လီပိုသည် ကဗျာများကိုသာမက ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ကျောင်းတော်ကြီး များ၌ ကမ္ပည်းစာတမ်း ရေးထိုးပေးခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်သည်။
သူ၏ လက်ရာများမှာ ၈၄၅ ခုနှစ်က အဖျက်ဆီးခံရသော ကျောင်းတော်ကြီးများ နှင့်အတူ ပျောက်ပျက်ကုန်ခဲ့သဖြင့် အနည်းငယ်ခန့်သာ တွေ့ရတော့သည်။
ခေါင်းလောင်တော်လှူ ကဗျာ၊ ပျံလွန်တော်မူသော ဘုန်းတော်ကြီးအတွက် ငိုချင်း၊ အမိတဘာ ရုပ်ပွားတော်အတွက် ကမ္ပည်းစာတမ်း အမျိုးမျိုးဖြစ် သည်။
၇၃ဝ ပြည့်နှစ်က ရေးသားခဲ့သော စာကြောင်း ၁၂ ခုခန့်သာရှိသည့် လက်ထောက်အတွင်းဝန် ရှု-ဝီအီနှင့် တွေ့ပုံအကြောင်း ခေါင်းစည်းရှည် ကဗျာတွင် ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများမှ ဖော်ပြချက်များစွာ ပါရှိသည်ကိုထောက်၍ လီပိုင်သည် တားအိုအယူကို ယူသူဖြစ်သော်လည်း ငယ်စဉ်က ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို အတော်အတန် လေ့လာခဲ့ဖူးသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည်။
လီပိုသည် ချန်အန်မြို့၌နေစဉ် ၇၄၄ ခုနှစ်ကပင် အဂ္ဂိရတ် ပညာကျော် ဆွန်တိုင်ချုံနှင့် သိကျွမ်းခဲ့သည်မှစ၍ အဂ္ဂိရတ်ပညာအကြောင်း ကို အတန်ပင် နားလည်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း လိပိုသည် တရုတ်စာ ဆိုများအနက် ကဗျာတွင် အဂ္ဂိရတ်စာပေကို ထည့်သွင်းရေးသားသော ပထမ ဆုံးစာဆိုအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၇၅၄ ခုနှစ်မှ ၇၅၆ ခုနှစ်အတွင်း လီပို သည် ယန်ဆီမြစ်ပေါ်ရှိ ချီချောင်မြို့တွင် အနေများသည်။
ထိုအရပ်တွင် နေစဉ် ရေးသားသော 'ချီယူပုသီချင်းများ' သည် လီပို၏ ထင်ရှားသော လက်ရာဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် အန်လူရှန် တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွား၍ ချန်အန် မြို့တော် ကျလုနီးနီး ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ ၁၆ ယောက် မြောက်သားတော် လင်မင်းသားသည် ခမည်းတော်က ထီးနန်းလွှဲ၍ နန်း တက်ရသော တတိယသားတော် ဆူဆွန်း ဘုရင်၏ အမိန့်ကိုမနာခံဘဲ ယန်ဆီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ သီးခြားနိုင်ငံတည်ထောင်ရန် သင်္ဘောနှင့် စုန်ဆင်းလေသည်။
ယင်းသို့အဆင်း လီပိုင်အား သူနှင့်အတူလိုက်၍ ဘုရင့် စာဆိုတော်အဖြစ် ပျော်တော်ဆက်ရန် သင်္ဘောဖြင့် ခေါ်ခဲ့သည်။
လီပိုသည် အာဏာကိုရွံ့၍ လိုက်ခဲ့ရသော်လည်း စိတ်ကမပါချေ။
၇၅၇ ခုနှစ်တွင် လင်မင်းသား အသတ်ခံရသောအခါ လီပိုင်လည်းသစ္စာဖောက်အဖြစ် အဖမ်း ခံရသည်။
ထောင်ထဲ၌ လီပိုသည် စာပေကိုလေ့လာခွင့်၊ ကဗျာစပ်ဆိုခွင့် ရရှိသည်။
လီပိုငါ ထောင်မှလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဇနီးသည်ကလည်းကြိုး စား၍ လီပိုင်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အမတ်ချုပ်ကြီးထံ စောင်းပါးရိပ်ခြည် ကဗျာများ ရေးသားတင်ဆက်သည်။
ပြစ်မှုများကို လေ့လာ၍ အမိန့်ချမှတ်ရသော ဆွန်ဂျိုဆုဆိုသူ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးဝန်က လီပိုင်၏အမှုကို လေ့လာစစ်ဆေးပြီးနောက် အပြစ်ဒဏ်မှလွှတ်ကာ သူ၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ခန့်လိုက်သည်။
ထို့ နောက် ဆွန်ဂျိုဆုကိုယ်စား ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ လျှောက်တင်စာများ ရေး သားပေးခဲ့ရာမှ ဧကရာဇ်ဘုရင်သည် လီပိုင်၏ အရည်အချင်းများကို ကြားသိ ကာ လီပိုင်အား နန်းတော်သို့ခေါ်၍ ချီးမြှောက်လေသည်၊ သို့ရာတွင် မလို သူတို့၏ နှောင့်ယှက်မှုကြောင့် နန်းတွင်းမှ ထွက်ခဲ့ရပြန်သည်။
၇၅၉ ခုနှစ် တွင် လီပိုင်သည် ကောင်းစွာမမာတော့ဘဲ ၇၆၂ ခုနှစ်တွင် တန်တူမြို့ (ယခု တိုင်ပင်မြို့)၌ ကွယ်လွန်သည်။
လီပိုင်ကား ထန်မင်းဆက် အဆိုကျော်များအနက် စာပေဆိုင်ရာ စာစစ်ပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခြင်း မပြုခဲ့သော တစ်ဦးတည်းစာဆိုဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အမြဲတမ်းပင် အမှုထမ်းအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခြင်းမပြုသော စာဆို ကျော်လည်းဖြစ်သည်။
လီပိုင်သည် အရက်ကို အလွန်အကြူးသောက်တတ်သည်။
မူးယစ် လာသောအခါ စပ်ဆိုသောကဗျာများသည် အလွန်ကောင်းမွန်သောဟူ၏။
တစ်ခါက မင်းဝှမ်ဘုရင်သည် သူ၏ အလွန်ချောမောလှပသော မိဖုရားကြီး ကွေ့‌ဖေးနှင့် ဂီတအဖွဲ့ကို နားဆင်နေစဉ် လီပိုင်အား ရှေ့တော်သို့ခေါ်လေ သည်။
သတိကင်း၍ လဲနေအောင်မူးယစ်နေသော လီပိုငါအား ရှေ့တော်မှောက် ၌ပင် သတိရစေရန် ရေအေးဖြင့်ပက်ဖျန်းစေသည်။
လီပိုင်သတိရလာသော အခါ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် အပျိုတော်နှစ်ဦးအား ပိုးစရှည်တစ်ခုကို လီပို ရှေ့၌တန်းစေ၍ မိဖုရားကြီး၏ ချောမောလှပပုံကို ကဗျာစပ်ဆိုစေရာ၊ လီပို သည် ချက်ချင်းပင် ကဗျာသုံးပိုဒ်ကို စပ်ဆိုရေးသားလေသည်။
ထိုကဗျာ များကို ဘုရင်ကိုယ်တော်တိုင် ကျောက်စိမ်းပြွေဖြင့် နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်စွာ သာယာညှင်းညှင်းတီးမှုတ်လေသည်။
မြန်မာပြည်ပျူမင်းဆက်ခေတ်ကထန်မင်းဆက်နန်း‌တော်တွင်ကပြ‌ ဖျော်ဖြေ‌သွားသောသံတမန်အကအဖွဲ့အကြောင်းကိုကဗျာတစ်ပုဒ်စပ်ဆိုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:တရုတ် ကဗျာဆရာများ။
လီဗာပူးမြို့သည် အင်္ဂလန်ပြည် အနောက်မြောက် ဘက်ရှိ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍ လန်ကရှိုင်ယာနယ်တွင်ပါဝင် သည်။
မာဆီမြစ်ဝအရှေ့မြောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ အိုင်ရစ်ပင်လယ်မှ သုံးမိုင်ကွာဝေးသည်။
မန်ချက်စတာမြို့နှင့် မိုင် ၃ဝ ကွာဝေး၍ မီးရထား လမ်းအားဖြင့် လန်ဒန်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၂ဝဝ ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
လီဗာပူးမြို့သည် နယူးယော့မြို့၊ လန်ဒန်မြို့တို့၏နောက် ကမ္ဘာတွင် တတိယလိုက်သော ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှကျွန်းစု တွင် လန်ဒန်မြို့၏နောက် ဒုတိယပလိုက်သော ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်၍ အထူးထင်ရှားအရေးပါသည်။
လီဗာပူးဆိပ်ကမ်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ကောင်းမွန်သောဆိပ်ကမ်း မဟုတ်သော်လည်း အမြဲမပြတ် ကောင်းမွန်အောင်ပြုပြင်ထားသောကြောင့် လီဗာပူး ဆိပ်ကမ်းသို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ သင်္ဘောများသည် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးမျိုး တင်ဆာင်လာကြပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ လွန်စည် ကားသော ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။
လီဗာပူး ဆိပ်ကမ်းသည် မျက်နှာစာအားဖြင့် ရှစ်မိုင်ခန့်ရှည်သည်။
သင်္ဘောကျင်းမှာ ဧက ၆ဝဝ ခန့် ကျယ်သည်။
မြို့ အကျယ်အဝန်းမှာ ၄၃ စတုရန်းမိုင် ရှိ၏။
၁၉၆၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၇၂၂ဝ၁ဝ ယောက်ဖြစ်၍ ယူနိုက်တစ် ကကင်းဒမ်တွင် လူဦးေးရအားဖြင့် စတုတ္ထလိုက်သော မြို့ဖြစ်၏။
ဆိုခဲ့သော ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ သင်္ဘောတို့ တင်ဆောင်လာသော အဓိကပစ္စည်းများမှာ လီဗာပူးတွင် ချည်ထည်လုပ်ငန်းတွင် အသုံး ပြုသော ဝါ ဖြစ်၏။
တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အသုံးပြုသော ဝါများ အနက် တစ်ဝက်ကို လီဗာပူးဆိပ်ကမ်းမှ တင်သွင်းသည်။
ထို့ပြင် သိုးမွေး၊ နာနတ်လျှော်၊ သား ရေစိမ်း၊ အာဖရိက အနောက်ပိုင်းမှ ဆီထွက်သောအစေ့များ၊ ကောက်နှံများ၊ အစားအသောက်နှင့် အခြားပစ္စည်းများကိုလည်း တင်သွင်းသည်။
ထုတ်ကုန်များမှာ ချည်ထည်၊ စက်ကိရိယာ၊ သိုးမွေးထည်များနှင့် ဓာတ်ဆေးများ ဖြစ်၏၊ ယခင်အခါများက လီဗာပူးမြို့သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ကူးဖြတ်သော ခရီးသည်များ ဆင်းတက်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ ဆောက်သမ္ပတန်မြို့ကို နေရာပေးလိုက်ရပေပြီ။
လီဗာပူးမြို့တွင် ပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းတို့မှာ ကုန်ကြမ်းများမှ ကုန်ချောများထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများဖြစ်၏။
အရေးပါအရာရောက်သော အထည်လုပ်ငန်းတစ်ခု လီဗာပူးတွင် ရှိသည်။
လီဗာပူးမြို့သည် ဝါများရောင်းဝယ်ရာ၌ မန်ချက်စတာ မြို့ထက်ပင် ပိုမိုတွင်ကျယ်သောကြောင့် ဝါရောင်းဝယ်ရာ အဓိက မြို့ဖြစ်၏။
မာဆီမြို့ကိုဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသော ဥမင်လမ်းတစ်လျှောက်တွင် မီးရထားနှင့် အခြားယာဉ်ရထားများ သွားနိုင်သောကြောင့် ယင်းလမ်းအားဖြင့် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်နှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ကုန်ချော ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးသည်။
လီဗာပူးမြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆေက်အအုံတစ်ခုမှာ ခရစ် ၁၈၅၄ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်သော စိန်ဂျော့ခန်းမဆောင်ဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများမှာ ရေဖျန်းဂိုဏ်းဝင်တို့၏ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မြို့တော်ခန်းမ၊ ငွေလဲလှယ်ဌာန အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် လီဗာပူးတက္ကသိုလ်၊ ဂျပန်အနုပညာ ပြတိုက်၊ ဝေါ်ကာအနုပညာပြတိုက် စသည်တို့လည်းရှိ၏။
လီဗာပူးမြို့တည်ရန် ချာတာစာချုပ်ကို ခရစ် ၁၂ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်ဘုရင်ထံမှ ရရှိ၍ ၁၂၂၉ ခုနှစ်တွင် မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၆၄၄ ခုနှစ်တွင် လီဗာပူးမြို့ကို ရူးပတ်မင်းသား သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ သည်။
သဘေ‡ာကျင်းများ ဆောက်လုပ်မပြီးစီးသည်ကတစ်ကြောင်း၊ ကိုလိုနီနယ်သစ်များ ချဲ့ပြီးချိန်ဖြစ်သည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ တစ်မုဟုတ်ချင်း တိုးတက် လာလေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့၏အလယ်ပိုင်းကို ပြုပြင်ဘဉ် ဆောက်လုပ်၍ အများပြည်သူတို့ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံကြီးများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
လီဗာပူးမြို့သည် အင်္ဂလိပ်နန်းရင်းဝန် ဝီလျံအီးဝပ် ဂလက်စတုန်၏ ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ် မြေဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လီဗာပူးမြို့ရော ဆိပ်ကမ်းပါ ရန်သူနာ ဇီဂျာမန်တို့၏ ဗုံးဒဏ်ကို မရှုမလှခံခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မြို့များ Category:လီဗာပူးမြို့။
thumb|Ab Urbe condita, 1714 တိုင်းတပ် လီဗီယပ် (; ၆၄ သို့ ၅၉ ဘီစီ – အေဒီ ၁၇) သည် ရောမဘုရင်အော်ဂပ်စတပ် ဆီဇာလက်ထက်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သော သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အော်ဂပ်စတပ်ဆီဇာသည် ကိုယ်တိုင်စာပေကို ဝါသနာပါပြီးလျှင် သူ၏ခေတ်၌ စာပေထွန်းကားသည်ကို မြင်လိုသူဖြစ်သည့်အလျောက် စာဆိုတော်များကို ချီးမြှင့် မြှောက်စား၏။
ကဗျာလင်္ကာဘက်တွင် စာဆိုတော်ဗာဂျီနှင့် ဟောရေ့တို့က စွမ်းဆောင်ပြုစုကြကာ စကားပြေဘက်တွင် လီဗီက စွမ်းဆောင်ပြုစုသည်။
လီဗီသည် အီတလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ပက်ဒျူးအားမြို့၌ ခရစ် မပေါ်မီ ၅၉ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားသည်။
လီဗီ၏အကြောင်းကို စုံစုံလင်လင်မသိရစေကာမူ ကြေးရည်တတ် မိဘမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ထင်ရပေ သည်။
သို့အလျောက် လီဗီ၏ဘဝသည် သက်သောင့်သက်သာရှိ၏။
လီဗီသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းကပင် အချိန်ကိုအလဟဿဖြုန်းတီးခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ။
သို့ဖြင့် အားလပ်ချိန်ကို ချည်းနှီးမဖြုန်းလိုသော လီဗီသည် ရောမသမိုင်းကို ပြုစုရေးသားရာ ထိုသမိုင်းတွင် ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၇ဝဝ ကျော် ရောမမြို့ကြီးတည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ မိမိ၏ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ ဖြစ်ပျက်သမျှ အကြောင်းအရာများ အကျုံးဝင်အောင် ပြုစုထား၏။
စုစုပေါင်း ၁၄၂ တွဲရှိ၏။
သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ ၃၅ တွဲမျှကိုသာ တွေ့နိုင်ပေတော့သည်။
ခေတ်ပျက် ခေတ်ဆိုးအမျိုးမျိုးကြားထဲမှပင် လီဗီ၏ လက်ရာဖြစ်သော စာပေ၊ စာတမ်းများ မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိသည်မှာ အံ့ဖွယ်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
သူ၏စာများကို နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာမှ စာပေလိုက်စားသူများက တွေ့ရှိလေသည်။
အထက်ပါ သမိုင်းစာစောင်ကြီးကို ရေးသားပြုစုနေချိန်တွင် ရောမ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ပြည်တွင်းစစ်မီးကြီးသည် တစ်ဟုန်းဟုန်း တောက်လောင် နေ၏။
ယင်းစာစောင်ကို ပြုစုရာတွင် လီဗီတွင် ရည်ရွယ်ချက်နှစ်ခုရှိ၏။
တစ်ခုမှာ ပြည်တွင်းရေးရှုပ်ထွေးနေချိန်တွင် မိမိစိတ်ကို နိုင်ငံရေးပယောဂမှ ကင်းဝေးအောင်ထား၍ အေးအေးဆေးဆေး စာရေးနေလိုခြင်းဖြစ်၏။
ကျန် တစ်ခုမှာကား ရှေးရောမလူမျိုးတို့၏ စွန့်စားမှုများကို သူ့ခေတ်ရှိ လူများ သိသာအောင် ဖော်ပြခြင်းဖြင့် ရှေးရှေးကလူများ၏ အတုကို ကောင်းသည့် ဘက်၌ယူ၍ မကောင်းသည့် အချက်များကို ပစ်ပယ်ကြရန် နမူနာပြလိုခြင်း ဖြစ်လေသည်။
လီဗီ၏ သမိုင်းမှာ ပထမတန်းစား စကားပြေ စာစောင်အဖြစ် မှတ်တမ်းမဝင်သော်လည်း ရှေးဟောင်းရောမ၏ အကြောင်းခြင်းရာကလေး များဖြင့် စုံစုံလင်လင် တန်ဆာဆင်ထားသောကြောင့် ဖတ်ရှုရန် စိတ်ဝင်စား လောက်သော အရေးအသားဖြစ်၏။
လီဗီ၏အရေးအသားကို နှောင်းခေတ် ရောမစာရေးဆရာများက မှီးယူလေးစားကြလေသည်။
သူ၏စာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုလေသည်။
သူ၏စာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသော်လည်း စာပါအကြောင်းမျှ သိနိုင်ရုံသာ ပြန်ဆိုနိုင်၍ စာ၏ အရသာပေါ်လွင်အောင် ပြန်ဆိုခြင်းငှာ မစွမ်းပေ။
လီဗီသည် ပက်ဒျူးအား မြို့၌ ခရစ် ၁၇ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ သမိုင်းပညာရှင်များ။
thumb|လီမာ မျောက်နှင့်တူသော လီမာမျောက် () များသည် တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အတော်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။
လီမာမျောက်တွင် မြေခွေးဦးခေါင်းကဲ့သို့ ချွန်သောဦးခေါင်းရှိ၍ ပုံဏ္ဌာန်နှင့် သွားပုံလာပုံ အမူအရာမှာလည်း ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါများအတိုင်းဖြစ်ရာ သာမန်အပေါ်ယံ ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသော အချက်အလက်များကို ထင်ရှားစွာမတွေ့နိုင်ပေ။
သို့သော် ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းမှု အနေအထားအရ လီမာမျောက်သည် မျောက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်မှာ မျောက်ကဲ့သို့ ကိုင်တွယ်နိုင်သော ခြေချောင်းလက်ချောင်းများ ရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
မျောက်မျိုးတွင် အသိဉာဏ်အနည်းဆုံး တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်။
လီမာမျောက်တွင် အရွယ်အစားစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး၊ အလေ့အထအဖုံဖုံရှိကြရာ တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး အလွန်ကွဲပြားကြ၏။
ပုံစံအားဖြင့် အကောင်ကြီး အင်ဒရီလီမာမျောက်သည် နှာခေါင်းမှ အမြီးရင်းအထိ နှစ်ပေ ရှည်၍ ကြွက်လီမာမျောက်မှာ ကြွက်အရွယ်မျှသာရှိသည်။
အချို့လီမာမျောက်များသည် မျောက်ကဲ့သို့ ပေါ့ပါးလျင်မြန်၍ လိုရစ်ခေါ် နှာတံရှည် လီမာမျောက်မျိုးနှင့် နှေးကွေးသော လီမာမျောက်မျိုးတို့မှာ အလွန်အေးအေးဆေးဆေး နေထိုင်သွားလာလေ့ရှိသည်။
အချို့သော လီမာမျောက်များသည် နေ့ အချိန်တွင်သာ ထွက်၍ အချို့သည် ညဉ့်တွင်သာ ထွက်လေ့ရှိသည်။
များသောအားဖြင့်ညဉ့်အချိန်ထွက်ကြသည်။
အပင်စားလီမာမျောက်၊ သားစား လီမာမျောက်၊ ဆူညံကြမ်းတမ်းသော လီမာမျောက်၊ စိတ်ဆိုး၍ ထိတ်လန့်သည့်အခါမှအပ မည်သည့်အခါမျှ အသံမပြုတတ်သော လီမာမျောက်၊ သစ်ပင်ပေါ်မှ ဆင်းလေ့မရှိသော လီမာမျောက်၊ ကျောက်တောင်များ၌ နေလေ့ရှိသော လီမာမျောက်၊ အမွေးဖွား၍ ရှည်သောအမြီးရှိသည့် လီမာ မျောက်၊ တိုတုတ်သော အမြီးရှိသည့် လီမာမျောက်၊ အမြီးအရှင်းမရှိသည့်လီမာမျောက်ဟူ၍ အစားစားရှိသည်။
အမြီးရှည်ရှိသော လီမာမျောက်များသည် အချို့သောမျောက်များကဲ့သို့ အမြီးဖြင့်သစ်ကိုင်းတွင် တွဲလဲဆွဲ၍ မနေနိုင်ကြပေ။
လီမာမျောက်များ၏ နောက်ခြေများသည် လက်များထက်ရှည်သောကြောင့် လေးဖက်ထောက်လျှောက်ရာ၌ ကုံးကုံးကွကွ ဖြစ်နေတတ်သည်။
လီမာမျောက်များသည် ညဉ့်အချိန်တွင် ပြူး၍တောက်ပြောင်သော မျက်လုံးများနှင့် တစ္ဆေ မှင်စာများပမာ အသံမမြည်အောင် သွားလာလေ့ရှိသောကြောင့် အချို့ကြောက်လန့်ကြသည်။
နေ့အချိန်၌ ထွက်လေ့မရှိဘဲ သစ်ပင်ခွကြား၌သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ခေါက်ထဲ၌သော်လည်းကောင်း ကွေး၍ အိပ်နေတတ်ကြသည်။
မှောင်စပျိုးသည်နှင့် အိပ်ရာမှထ၍ တစ်ပင်ဆင်း တစ်ပင်တက် အစာရှာထွက်ကြသည်။
ကြက်၊ ငှက်၊ ဖား၊ ပုတ်သင်၊ ပင့်ကူ၊ ငှက်ဥ၊ သစ်သီး စသည်တို့ကိုစားသည်။
အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီးတွင် မိမိတို့ ခိုအောင်းရာသို့ ပြန်ကြသည်။
လီမာမျောက်မျိုးပေါင်း ကိုးဆယ်ကျော်ခန့်ရှိရာ ငါးဆယ်ကျော် ကျော်လောက်ကို မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းတွင် တွေ့ရသည်။
အားလုံးသော လီမာမျောက်များသည် အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း စသော ကမ္ဘာဟောင်းတောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
သို့သော် လီမာမျောက်အစစ်များကိုကား မက်ဒါဂက်စကာနှင့် ကိုမိုရိုကျွန်းများတွင်သာ တွေ့ရသည်။
အမွေးဖွား၍ ရှည်သောအမြီးတွင် အဖြူတွင် အဖြူတစ်ရစ်၊ အမည်းတစ်ရစ်ဖြင့် အရစ်များရှိသည့်လီမာကက်တာ (ခေါ်) လီမာမျောက်မျိုးသည် လှပ၍ထူးဆန်း၏။
ယင်းသည် ညဉ့်အချိန်မထွက်ဘဲ နေ့အချိန်၌သာ အစာရှာထွက်လေ့ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပရိုင်းမိတ်များ။
လီမာမြို့ လီမာမြို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပီရူးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
လီမာမြို့သည် ရီမက်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ကယားအိုမြို့မှ ခုနစ်မိုင်ကွာဝေးပြီးလျှင် ယင်း နှင့် မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
ရီမက်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ သောကြောင့် ရီမက်ဟုခေါ်ရာမှ နောင်ကာလရွေ့ လျောလာသောအခါ လီမာဟူ၍ ပြောင်းလဲလာသည်။
လီမာမြို့သည် ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေ ၅ဝဝ ခန့်အမြင့်၌ ကျယ်ပြန့်သောချိုင့်ဝှမ်း တွင်တည်ရှိသည်။
မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းခြင်း မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် ပင်လယ်ဘက်မှ ရေခိုးရေငွေ့များကြောင့် ၎င်း၊ နှင်းကြောင့်၎င်း လေသည် စွတ်စိုလျက်ရှိသည်။
ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလထိ ကောင်းကင်ပြင်သည် နှင်းမှောင်ကြီးများဖြင့် လွှမ်းနေတတ်သော်လည်းအခြားအချိန် များတွင် နေပျော်ထိုင်ပျော်ရှိပေသည်။
လီမာမြို့တွင် မကြာခဏမြေငလျင်လှုပ်တတ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ လီမာမြို့သူမြို့သားတို့သည် လုံခြုံမှုရရှိရန် နေလှန်းအခြောက်ခံထား သော ရွှံ့စေး၊ မြေစေးအုတ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်သော နေအိမ်များတွင် နေသည်။
နံရံ များမှာ လေးငါးပေမျှထူသည်။