kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒီလို နယ်နှင်ဒဏ်ခံရချိန်မှာ ဘွဲ့အမည်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး ရဟန်းအဖြစ်ကလည်း လျှောကျပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် သူ့ကိုယ်သူ ဂူတိုကု (Gutoku) - ဦးပြည်ကတုံးနဲ့ ရူးသွပ်မိုက်မဲသူဆိုပြီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို နာမည်ပေးခဲ့သည်။
ဆရာတော် ရှင်ရန်ဟာ အိမ်ထောင်လည်း ပြုခဲ့သည်။
(ထိုစဉ်က ဂျပန်ရဟန်းဘုန်းတော်ကြီးတွေဟာ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တွေ စောင့်ထိန်းကြသေးသည်။
ထိုကြောင့် ဆရာတော် ရှင်ရန်ရဲ့ လုပ်ရပ်ဟာ အကြီးအကျယ် အုတ်အော်သောင်းနင်း ဖြစ်စေခဲ့သည်။
) ဆရာတော် ရှင်ရန်ဟာ တရားဓမ္မလှည့်လည် ဟောပြောရင်း သူ့တရားတွေဟာ သူ့ဆရာ ဆရာတော် ဟိုနန်ရဲ့ အယူအဆတွေနဲ့ တဖြည်းဖြည်း ကွဲပြားလာသည်။
သူ့တပည့်တွေက မူလ ဂျိုဒိုရှင်ဂိုဏ်းနှင့် ကွဲအောင် "စစ်မှန်သော သုခဝတီဂိုဏ်း" ဆိုသော အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဂျိုဒိုရှင်ရှုဆိုတဲ့ နာမည်ကို ယူခဲ့ကြသည်။
ဆရာတော် ရှင်ရန်ဟာ ၁၂၆၃ ခုနှစ် သက်တော် ၉၀ မှာ ပျံတော်မူခဲ့ သည်။
ယနေ့ခေတ်မှာတော့ သုခဝတီဂိုဏ်းဟာ ဂျပန်ပြည်မှာ အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသော ဂိုဏ်းတွေထဲမှာ ပါဝင်သည်။
ဇဲန်ဂိုဏ်း(Zen) ဇဲန် (သို့မဟုတ်) ဇင်ဂိုဏ်းရဲ့ မြစ်ဖျားခံရာဟာ တရုတ်ပြည်မှာပဲ ဖြစ်သည်။
အေဒီ ငါးရာစုခန့်မှာ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မဟာ အိန္ဒိယကနေ တရုတ်ပြည်ကို ကြွလာပြီး သာသနာပြုရာက စတင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ ချန်(Chan) ဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ချန်ဟာ သက္ကတစကားလုံး ဓျာန (ပါဠိ - ဈာန) ကို တရုတ်ဘာသာနဲ့ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဇဲန်ဟာ ချန်ကို ဂျပန်လို ခေါ်ဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
စိတ်တည်ငြိမ်မှု အလေ့အကျင့် (သို့မဟုတ်) ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာလို့ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဒဏ္ဍာရီ အစဉ်အလာအရ ချန်ဂိုဏ်းဟာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်ကနေ စတင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှာ သီတင်းသုံးစဉ်မှာ ဥပါသကာတစ်ဦး လှူဒါန်းထားသော အဖြူရောင်ပန်းခိုင်တစ်ခိုင်ကို စကားတစ်လုံးမှ မိန့်တော်မမှုပဲ မြှောက်ပြလိုက်သည်။
ဒီအချင်းအရာကို ပရိသတ်ထဲက အရှင်မဟာကဿပတစ်ပါးသာ နားလည်ပြီး ပြုံးတော်မူပါသည်။
ဒီအချိန်ကနေ ချန်(ဇဲန်) အစဉ်အလာစခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြသည်။
ဆိုလိုတဲ့သဘောကတော့ အဆုံးစွန်သော ပရမတ္တသစ္စာတရားဟာ စကားလုံး အညွှန်းဘောင်တွေ အားလုံးကနေ လွတ်မြောက်နေသည်။
စကားလုံးနှင့် ဖော်ပြ၍မရဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။
နောက်တစ်မျိုးအဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုမှုကတော့ အရာခပ်သိမ်းရဲ့ ပကတိသဘော (Suchness ) အတိုင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ချန်ဟာ သုတ္တန်စာပေတွေကို အလေးထားပေမယ့် တရားအစ်အမှန်ဟာ စာပေကျမ်းဂန်ရဲ့ အပြင်မှာ ရှိတယ်လို့ ယူဆကြသည်။
တနည်းအားဖြင့် ပရိယတ်ထက် ပဋိပတ်ကို ချန်(ဇဲန်) ရဟန်းတော်တွေဟာ ပိုပြီး အသားပေးကြသည်။
ချန်(ဇဲန်) အရ ဓမ္မကျမ်းဂန်တွေကို သင်အံ ရွတ်ဖတ် လေ့လာခြင်းသက်သက်နဲ့ ဗောဓိဉာဏ် မရနိုင်။
ဓမ္မအတွေ့အကြုံကို စာဖြင့် ဖော်ပြမရနိုင်။
ဇဲန်ဟာ မိမိ စိတ်နှလုံးကို တိုက်ရိုက် ညွှန်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
မိမိသဘာဝကို ရှုမြင် သုံးသပ်ခြင်း အားဖြင့်သာ ဗောဓိဉာဏ်အလင်းကို ရနိုင်သည်။
ထိုကြောင့် ဇဲန်မှာ ကိုအန် (Koan) လို့ ခေါ်တဲ့ အဓိပ္ပာယ်မရှိ၊ အမြီးအမှောက်မတဲ့သော ပုစ္ဆာတွေရှိသည်။
ဒီအမေးပုစ္ဆာတွေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဟိုရောက် ဒီရောက်တွေးတောတက်တဲ့ အကျင့်၊ ပရမတ္တသစ္စာတရားကို စကားလုံးနဲ့ ဖော်ပြဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေ အားလုံးကို အဆုံးသပ်စေဖို့ ပါပဲ။
ဥပမာ "လက်ခုပ်တဖတ်တီးသံဟာ ဘာလဲ"၊ "သင့်ကို မမွေးခင် သင့်မျက်နှာင်ဟာ ဘာပုံသဏ္ဌာန်ရှိလဲ" အစရှိသဖြင့် ဖြစ်သည်။
ဇဲန်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဂျပန်လို ဇာဇဲန် (Zazen) လို့ခေါ်သည်။
တရုတ်စကားလုံး ကျိုးချန်ကို ဂျပန်လို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဂျပန်မှာ အဓိကအားဖြင့် ဇဲန်ဂိုဏ်း နှစ်ဂိုဏ်းရှိသည်။
ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်း (Rinzai) နှင့် ဆိုတို (Soto) ဂိုဏ်း တို့ဖြစ်သည်။
ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းရဲ့ ဇာဇဲန်မှာ ကမ္မဋ္ဌာန်းထိုင်မှုအပြင် ကိုအန်ပုစ္ဆာအဖြေရှာမှု တွေလည်း ပါဝင်သည်။
ဆိုတိုဂိုဏ်းတွင်တော့ ကိုအန်ပုစ္ဆာတွေကို သိပ်သုံးလေ့ မရှိကြပါဘူး။
ကမ္မဋ္ဌာန်းထိုင်မှုကို ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းထက် ပိုပြီး အားထားကြသည်။
ဆိုတိုဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဆရာတော် ဒိုဂန် (Dogen) ရဲ့ ကိုအန်တွေဟာ ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းလို ပုစ္ဆာတွေ မဟုတ်ပဲ အများအားဖြင့် ဓမ္မတရားအကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားတဲ့ ကဗျာတွေဖြစ်သည်။
ဇာဇဲန်ကမ္မဋ္ဌာန်းဟာ သမထနဲ့ ဝိပဿနာ နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်တဲ့ နည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဆိုတိုဂိုဏ်းရဲ့ ဇာဇဲန်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှီကန်တာဇ (Shikantaza) လို့ ခေါ်ပါသည်။
ဇဲန်ကမ္မဋ္ဌာန်းဟာ အဓိကအားဖြင့် ဝင်လေထွက်လေကို ဆင်ခြင်တဲ့ အာနပါနနုဿတိ ဖြစ်သည်။
စိတ်ရဲ့ ဖြစ်ပျက်မှုတွေကို ရှုရတဲ့ စိတ္တာနုပဿနာနှင့် ဝေဒနာကိုရှုရတဲ့ ဝေဒနာနုပဿနာ သဘောတွေလည်း ပါဝင်သည်။
ရှုမှတ်စဉ်မှာ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အရာခပ်သိမ်းကို သတိနဲ့ ရှုမှတ်ရသည်။
ဒါ့အပြင် ဇဲန်ဟာ လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်ကို တည့်တည့်ရှုဖို့လည်း အလေးထားသည်။
ထမင်းစားစား၊ ရေသောက်သောက်၊ ဘာလုပ်လုပ် သတိကပ်ဖို့ ဇဲန်မှာ ညွှန်ကြားပြသထားသည်။
ဒီလို ဇာဇဲန်ကို ကျင့်ကြံရင်း မိမိရဲ့ သဘာဝ အစစ်အမှန် အနတ္တသဘာဝ၊ သုညတသဘာဝကို အမှန်အတိုင်း မြင်လာပြီး ဒီလိုမိမိရဲ့ သဘာဝအစစ်အမှန် ငါအတ္တမရှိတဲ့ သဘောအတိုင်း အမှန်အတိုင်း မြင်ခြင်းကို ကန်ရှို (Kensho) လို့ ခေါ်သည်။
ဇဲန်ဆရာတချို့က ဒီအတွေ့အကြုံကို ရုတ်တရက် ဉာဏ်အလင်းပေါက်မှုအဖြစ် ရေးသား ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
ဒီ ကန်ရှိုအတွေ့အကြုံကို ဆာတိုရီ (Satori) လို့လည်း ခေါ်ပါသည်။
ဒါပေမယ့် ဆာတိုရီဟာ လမ်းဆုံး မဟုတ်ပါဘူး။
ဗောဓိဉာဏ်လမ်းစဉ်ရဲ့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းသာ ဖြစ်သည်။
ဇဲန်ယောဂီဟာ ဇာဇဲန်ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာကို ဆက်လက်ပွားများရပြီး ဒီလိုနဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်း အဆင့် တဖြည်းဖြည်း တက်လာရင်း နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရပါတော့သည်။
ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းဟာ တရုတ်ပြည်က လင်ချိဂိုဏ်းရဲ့ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည်။
တည်ထောင်သူမှ ဆရာတော် အိဆိုင်း (Eisai) ဖြစ်သည်။
ဆရာတော် အိဆိုင်းဟာ မူလက တန်ဒိုင်းဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ပြည် ဗုဒ္ဓသာသနာ အခြေအနေကို ဘဝင်မကျဖြစ်တာနှင့် တန်ဒိုင်းဂိုဏ်း အစပြုရာ တရုတ်ပြည် တိယန်တိုင်းတောင်ကို ခရီးထွက်ခဲ့သည်။
တိယန်တိုင်းတောင် အရောက်မှာ ချန်ဂိုဏ်းအကြောင်းကို ကြားသိခဲ့ရသည်။
ဆရာတော်ရဲ့ တရုတ်ပြည်ပထမဆုံး ခရီးစဉ်ဟာ ခြောက်လသာ ကြာခဲ့ပေမယ့် နောက်တစ်ချိန်မှာတော့ တရုတ်ပြည်ကို ချန်ဂိုဏ်းအကြောင်း လေ့လာရန် ပြန်လာခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ ချင်တေစုကျောင်းမှာ ချန်ဂိုဏ်းကျင့်စဉ်တွေ၊ ကျမ်းဂန်စာပေတွေကို သင်ကြားပြီး ချန်စာပေတွေ၊ လက်ဖက်စေ့တွေကို သယ်ဆောင်ပြီး ဂျပန်ပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ဂျပန်ဇဲန်ကျောင်းကို ကျူရှု (Kyushu) မှာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အထက်မှာ ဖော်ပြခဲ့တဲ့အတိုင်း ဂျပန်မှာ ရင်ဆိုင်းနှင့် ဆိုတို ဆိုပြီး အဓိက ဇဲန်ဂိုဏ်းနှစ်ဂိုဏ်း ရှိသည်။
နောက်ပေါ်လာတဲ့ ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်းရှိပြီး အိုဘာကု (Obaku) ဟုခေါ်ပြီး ထိုဂိုဏ်းပါ ထည့်ပေါင်းလျှင် သုံးဂိုဏ်းရှိသည်။
အိုဘာကုဂိုဏ်းကို တည်ထောင်သူဟာ တရုတ်ဆရာတော် ယင်ကွမ်လုံကျီ (ဂျပန်အခေါ် အင်ဂန် ရုကီ) ဖြစ်သည်။
၁၇ ရာစုမှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ မူလက ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သည်။
အိုဘာကုဂိုဏ်းဟာ (ဓမ္မဂုတ္တက) ဝိနည်းကို တင်းကြပ်စွာ ကျင့်သုံးမှုကို အလေးထားခဲ့သည့်အပြင် အခြား ဇဲန်ဂိုဏ်းတိုနှင့် မတူပဲ ပရိယတ္တိကိုပါ အားပေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် သုခဝတီဂိုဏ်းရဲ့ "နမူအမိဒဘုစု" သရဇ္ဇယ်မှုကိုလည်း ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
အိုဘာကုဂိုဏ်းရဲ့ နောက်ထူးခြားချက်တစ်ခုကတော့ ဖုချရိုးရိ (fucha-ryori)ဆိုတဲ့ သက်သက်လွတ် ဟင်းချက်နည်းတွေနှင့် ဆန်ချ (San-cha) လက်ဖက်ရွက်ကို အသုံးပြုတဲ့ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းပွဲတွေပဲ ဖြစ်သည်။
၁၉ ရာစုမှာတော့ အိုဘာကုဂိုဏ်းရဲ့ ကျင့်စဉ်တွေဟာ ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းနှင့် ထပ်တူနည်းပါ တူညီသွားပါတော့သည်။
ဇဲန်ဟာ ဂျပန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲတွေအနက် ဂျပန်နိုင်ငံ အပြင်ဘက်မှာပါ လူသိအများဆုံး ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်း ဖြစ်သည်။
အနောက်တိုင်းတွင်လည်း တွင်ကျယ်စွာ ပျံ့နှံ့နေပါသည်။
နီချီရန်ဂိုဏ်း(Nichiren) နီချီရန်ဂိုဏ်းဟာ ဆရာတော်နီချီရန်ရဲ့ ဟောပြောမှုတွေ အပေါ်မှာ အခြေခ့ထားသည်။
ဆရာတော် နီချီရန်ဟာလည်း ဟိနန်၊ ရှိုနင်၊ အိဆိုင်း၊ ဒိုဂန် စတဲ့ဆရာတော်တွေလိုပဲ အစက တန်ဒိုင်းဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်နီချီရန်ဟာ ၁၂၂၂ ခုနှစ်မှာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၂၈၂ ခုနှစ် သက်တော် ၆၀ အရောက်မှာ ပျံလွန်တော် မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်မှာ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ ထိုအချိန်က တန်ဒိုင်းဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်ပေမယ့် ဂျိုဒိုရှု၊ ဇဲန်နှင့် ရစ်ရှုဂိုဏ်းတို့ရဲ့ အယူအဆတွေကိုလည်း သင်ကြားလေ့လာခဲ့သည်။
ဒါ့အပြင် ကိုယတောင်ကို သွားပြီး တန္တရကျင့်စဉ် အယူအဆတွေကိုလည်း သင်ကြားခဲ့ပါသေးသည်။
ဆရာတော်ဟာ ကိုယတောင်ပေါ်မှာ တန္တရအယူအဆတွေကို သင်ကြားနေစဉ်နှင့် ကမာကူရမှာ ရစ်ရှုဂိုဏ်းရဲ့ (ဓမ္မဂုတ္တက) ဝိနည်းတို့ကို လေ့လာနေခိုက်မှာ သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကာသုတ်ဟာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ဒေသနာတော်အားလုံးထဲမှာ အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်တယ်လို့ ရှုမြင်မိလာပါတော့သည်။
ထိုနောက်ပိုင်းမှာတော့ ဆရာတော်ဟာ သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကာသုတ်ကို အမြင့်မြတ်ဆုံးဓမ္မသုတ္တန် ဒေသနာအဖြစ် ရိုသေလေးမြတ်မှု၊ သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကာသုတ်လာ အဆုံးအမ ကျင့်စဉ်တို့ကို လိုက်နာမှုသည်သာ မျက်မှောက်ခေတ်အတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဟောပြောခဲ့သည်။
ဆရာတော်ရဲ့ ဟောပြောမှုတွေဟာ ကမာကူရမှာ အထူးအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဆာမူရိုင်း အများအပြားဟာ ဆရာတော်ရဲ့ ဥပသကာတွေ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
ဒါ့အပြင် ဆရာတော်ဟာ ဂျပန်ပြည်ကို မွန်ဂိုတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လိမ့်မည်ဟု ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့ပါသေးသည်။
(ဒီဟောကိန်းဟာ ၁၂၇၄ ခုနှစ်မှာ မှန်ကန်ခဲ့သည်) ဒီအချိန်မှာပဲ ဆရာတောဟာ သူ့ရဲ့ အထင်ကရ ကျမ်းစာတွေကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ ဆရာတော်ဟာ အဖျက်အန္တရာယ်တွေ၊ အခက်အခဲတွေ၊ အသက်ကို လုပ်ကြံမှုတွေနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
သို့ပေမယ့် ဆရာတော်ဟာ ဒီအဖျက်အမှောင့်တွေကို အားလုံးကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ နီချီရန်ဂိုဏ်းဝင်တို့ အထွဋ်အမြတ်ထားကြတဲ့ ဂိုဟွန်ဇွန် (Gohonzon) မဏ္ဍလကို ၁၂၇၂ ခုနှစ်မှာ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာတဲ့အခါ မိနိုဘုတောင် (Mount Minobu) ပေါ်မှာ အနားယူခဲ့သည်။
ဆရာတော် သီတင်းသုံးဖို့အတွက် မိနိုဘုတောင်ပေါ်မှာ ကုအွန်ကျောင်းတော် (Kuon-ji) ကို တပည့်တွေက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဟာ သူ့ရဲ့ ဝါအရင့်ဆုံးဖြစ်တဲ့ တပည့်ကြီး ခြောက်ပါးကို သူ့ရဲ့ နေရာဆက်ခံဖို့ အတွက် ထားခဲ့ပြီး ပျံတော်မူခဲ့သည်။
နီချီရန်ဂိုဏ်းရဲ့ အဓိက ယူဆချက်ကတော့ အထက်မှာ ပြောခဲ့သည့်အတိုင်း သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကာသုတ်ကို အထွဋ်အမြတ်ထားခြင်းပဲ ဖြစ်သည်။
ဒီလို ဦးထိပ်ထားမှုကို နီချီရန်ဂိုဏ်းဝင်တို့ဟာ နမူ မျိုဟု ရင်ဂေကျို (Namu Myoho Renge Kyo) ဆိုတဲ့ မန္တန်ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ကြသည်။
Myoho Renge Kyo ဆိုတာ့ကတော့ ဂျပန်ဘာသာနှင့် သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိကာသုတ်ကို ခေါ်ဆိုတာဖြစ်ပြီး Namu ဆိုတာကတော့ သက္ကတစကားလုံး နမောရဲ့ ဂျပန်အသံထွက် ဖြစ်သည်။
ဒီမန္တာန်ကို ဒိုင်မိုကု (Daimoku) ဟုခေါ်ပြီး ဒိုင်မိုကု ကို ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဇယ်ခြင်းကိုတော့ ရှိုဒိုင်း (Shodai) လို့ ခေါ်ပါသည်။
နိချီရန်ဂိုဏ်းဝင်တို့ဟာ သတ္တဝါအားလုံးမှာ ဗုဒ္ဓသဘာဝရှိတာကြောင့် ယခုလက်ရှိ မျက်မှောက်ဘဝမှာတင် ဗောဓိဉာဏ် အလင်းတန်းကို ရရှိမျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဂိုဟွန်ဇွန်မဏ္ဍလကို နီချီရန်ဂိုဏ်းဝင်တို့ရဲ့ ဘုရားစင်တွေမှာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဂိုဟွန်ဇွန်မဏ္ဍလမှာ အဓိက ပါဝင်လေ့ရှိသည်ကတော့ ဒိုင်မိုကု မန္တန်ဖြစ်သည်။
ဒိုင်မိုကု မန္တန်ကို အလယ်မှာထားပြီး ဝန်းရံထားတာကတော့ ဗုဒ္ဓနှင့် ဗောဓိသတ္တအရှင်မြတ်တွေရဲ့ အမည်နာမတော်တွေ ဒီနောက်မှာ သာသနာစောင့် နတ်မင်းတွေ၊ သမ္မာဒေဝ နတ်ကောင်းနတ်မြတ်တွေရဲ့ အမည်နာမတွေဖြစ်သည်။
ကမာကူရခေတ်နောက်ပိုင်း ဂျပန်နိုင်ငံဗုဒ္ဓသာသနာ ကမာကူရခေတ်ပြီး မူရိုမာချီ (Muromachi) ခေတ် ( ၁၄ - ၁၆ ရာစု) မှာတော့ ရင်ဇိုင်းဂိုဏ်းဟာ ရိုဂန်ရဲ့ အလေးပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
မူရိုမာချီခေတ်ပြီး အဲဒိုခေတ် (Edo) ခေတ်မစမှီကြား ကာလ ဂျပန်ပြည် စစ်ဘုရင်တို့ တစ်နယ်တစ်မင်းကြီးစိုးတဲ့ ခေတ်ကုန်ခါနီးမှာတော့ ဗုဒ္ဓသာသနာ အတန်ငယ် ညိုးမှိန်ခဲ့သည်။
အဲဒိုခေတ် အရောက်မှာတော့ အထက်မှာ ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း အိုဘာကုဇဲန်ဂိုဏ်းကို တရုတ်ဆရာတော် ယင်ယွမ် လုံကျီ (အင်ဂန် ရုကီ) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဒါ့အပြင် ဒီခေတ်မှာ အိုဘာကုဂိုဏ်းဝင် ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်တဲ့ ဆရာတော် တက်စုဂန်ဒိုဂိုက တရုတ်ဘာသာနှင့် ပိဋိကတ်တော်ကို ဂျပန်ပြည်မှာ ပထမဆုံးအနေနှင့် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။
မေဂျီ (Meiji) ခေတ်မှာတော့ မေဂျီအစိုးရဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးတွေရဲ့ ဩဇာကို ချိုးနှိမ့်ခဲ့သည်။
ရဟန်းတော်တွေကို ဝိနည်းစောင့်စရာမလို၊ အိမ်ထောင်ပြုလိုက ပြုနိုင်သည်ဟု ဆိုပြီး အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဘုန်းကြီးရဟန်းနှင့် လူဝတ်ကြောင်ကြား ကွာဟချက် နည်းလာပြီး ဘုန်းတော်ကြီးတွေရဲ့ ဩဇာကျဆင်းသွားခဲ့သည်။
ဓမ္မဂုတ္တကဝိနည်းတော်အရ ရဟန်းခံမှုတွေ မရှိသလောက်ဖြစ်သွားပြီး တန်ဒိုင်းနည်းအရ စောင့်ထိန်းရတဲ့ မဟာယာနဗြဟ္မဇာလသုတ်လာ ဗောဓိသတ္တနည်းတွေကိုပါ တင်းကြပ်စွာ စောင့်ထိန်းမှုတွေ နည်းလာခဲ့သည်။
မေဂျီအစိုးရဟာ ရှင်တိုဘာသာကို အဓိက အားပေးခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးကနေ ယခု မျက်မှောက်ခေတ် ကာလ အချိန်အတွင်း ဂျပန်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေဟာ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဦးရေဟာ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်သာ ကျန်ပါတော့သည်။
ဒါပေမယ့် ဂျပန်ပြည် အသုဘထုံးတမ်း တော်တော်များများကို ဗုဒ္ဓဘာသာထုံးတမ်းနဲ့ အညီ ဆောင်ရွက်ဆဲဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် "Critical Buddhism" လို့ခေါ်တဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဝိဘဇ္ဇဝါဒ နှင့်အညီ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သုံးသပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကို စနစ်တကျ လေ့လာမှုတွေတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လို့ နေပြီ ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓနှင့် ဗောဓိသတ္တများ ဂျပန်ဘာသာနဲ့ ဗုဒ္ဓကို ညိုရိုင်း (Nyorai) ဟု ခေါ်ပြီး ဘုရားလောင်း ဗောဓိသတ္တတွေကို ဘိုစပ်စု (Bosatsu) ဟုခေါ်သည်။
ဂျပန်ပြည်မှာ ကိုးကွယ်တဲ့ ဗုဒ္ဓနဲ့ ဗောဓိသတ္တ အများအပြားရှိသည်။
ဒါအပြင် မျို (Myo-o) လို့ခေါ်တဲ့ ကြောက်မက်ဖွယ် အသွင်ကို ဆောင်ထားတဲ့ ဝိဇ္ဇာရာဇာတွေကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။
ဒီ ဗုဒ္ဓ၊ ဗောဓိသတ္တ ဝိဇ္ဇာရာဇာတို့ အထဲမှ တချို့ကို ကောတ်နုတ်ပြရလျှင်- ၁။
ရှကညိုရိုင်း(Shaka Nyorai) သကျမုနိဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်။
အမိဒညိုရိုင်း (Amida Nyorai) thumb|ကိုတိုကူးအင်တွင်တည်ရှိသော အမိတာ ရုပ်ပွားတော် အမိတာဘာဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်။
သုခဝတီဂိုဏ်းတွေဖြစ်တဲ့ ဂျိုဒိုရှုနဲ့ ဂျိုဒိုရှင်ရှုတွေမှာ အဓိက ကိုးကွယ်ကြသည်။
နာမည်ကျော် ကမာကူရရုပ်ပွားတော်ဟာ အမိတာဘာဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။
ဒိုင်နိချိညိုရိုင်း(Dainichi Nyorai) မဟာဝေရာစနဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်။
ရှန်ဂွန်းဂိုဏ်းက အဓိက ကိုးကွယ်သည်။
ဓမ္မကာယသဘောကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ယာကုရှိညိုရိုင်း(Yakushi Nyorai) ဘေသဇ္ဇဂုရုဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်။
ရောဂါဘယ ခပ်သိမ်းတို့ကို ပျောက်ကင်းစေတက်သော၊ ကိလေသာ တဏှာတို့ကို ပယ်ပျောက်စေသော၊ ဆင်းရဲဒုက္ခအားလုံးကို ကင်းငြိမ်းစေတက်သော သဘောကို ဆောင်တော်မူသည်။
ကန်နွန်ဘိုစပ်စု(Kannon Bosatsu) အဝလောကိ တေသွာရဗောဓိသတ္တ။
တရုတ်ပြည်မှာတော့ ကွမ်ရင်ဟု ခေါ်ပြီး၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကန်နွန်ဟု ခေါ်သည်။
တိဗက်ပြည်မှာတော့ ချန်ရေဇစ်ဟု ခေါ်သည်။
မဟာဂရုဏာကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ ဘုရားလောင်း ဖြစ်သည်။
လက်နှစ်ဖတ်နှင့်ပဲ ထုဆစ်လေ့ရှိသလို လက်ပေါင်း တစ်ထောင်နှင့်လည်း ထုဆစ်လေ့ရှိသည်။
သတ္တဝါအပေါင်းကို လက်ကမ်းကယ်တင်တဲ့ သဘော ဖြစ်သည်။
အမိတာဘာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ သာဝက အဖြစ်လည်း ယူဆကြသည်။
150px|Kannon statue in Daien'i, Mount Koya, Japan. ၆။
ဂျိဇိုဘိုစပ်စု(Jizo Bosatsu) ကသိတိဂဗ္ဘဗောဓိသတ္တ။
ဂေါတမဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် နောင်ပွင့်မယ့် အရိမေတ္တယျမြတ်စွာဘုရားရှင်ကြား လောကကို စောင့်ရှောက်သူ၊ ငရဲကြီးခြောက်ထပ်မှာ ဝဋ်ဒုက္ခခံစားနေရတဲ့ သတ္တဝါ အပေါင်းကို ကုန်စင်အောင် မကယ်တင်နိုင်သရွေ့ ဘုရားအဖြစ်ကို မယူဆိုပြီး သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ပြုထားသော ဘုရားလောင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ်တို့ကို စောင့်ရှောက်သူအဖြစ်လည်း ယူဆကြသည်။
တောင်ဝှေးနှင့် စိန္တာမဏိပတ္တမြားကို စွဲကိုင်ထားသည်။
ဖူဒိုမျို(Fudo Myo-o) အစလနာထ။
ဝိဇ္ဇာရာဇာတစ်ပါးဖြစ်သည်။
မီးလျှံတောက်လောင်နေသော ဓားကို ကိုင်ထားပြီး ကြိုးကွင်းကို ကျန်လက်တစ်ဖက်က ကိုင်ထားသည်။
ဖူဒိုမျို ကို ရှင်ဂွန်း၊ တန်ဒိုင်း၊ နီချီရန်နှင့် ဇဲန်ဂိုဏ်းတွေအပြင် ယာမာဘူရှိဟု ခေါ်သော တပသီတွေ၊ တောင်ရသေ့တွေကလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို့ ဖျက်ဆီးဖယ်ဖျောက်သည့် သဘောကို ဆောင်သည်။
ဖူဂန်ဘိုစပ်စု(Fugen Bosatsu) သမန္တဘဒြဗောဓိသတ္တ။
နီချီရန်ဂိုဏ်းက သဒ္ဓပုဏ္ဍကာသုတ်ကို စောင့်ရှောက်တဲ့ ဗောဓိသတ္တအဖြစ်ယူဆကြသည်။
တန်ဒိုင်းနှင့် ရှင်ဂွန်းဂိုဏ်းတွေကလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။
ကိုးကား Otakus's Digest(Vol -1,Issue 3), Japan Cultural Magazine in Myanmar. Earky Japanese Buddhism A Guide to Japanese Buddhism What is and isn't Yogācāra About Pure Land Buddhism Japanese Mythology A to Z - Jeremy Roberts A Buddhist Bible - Dwight Goddard ယောဂါစာရ ဗုဒ္ဓဒဿန - လင်းထက်ဆွေ ဟွာယင်း (အဝဋံသက) ဂိုဏ်း၏ ပရိပုဏ္ဏသမ္ပန္န ဒဿန အမြင် (The Philosophy of Totality) - လင်းထက်ဆွ ဈင်ဗုဒ္ဓဘာသာ - ပါရဂူ လက်တွေ့ဇင်ဗုဒ္ဓဓမ္မခရီး - ဒေါတ်တာသင်းသင်း Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း Category:ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု။
ဗို့(Volt)သည် လျှပ်စစ်တွန်းအား၊လျှပ်စစ်တွန်းအားခြားနားချက်၊လျှပ်စစ်ဖိအား တို့အတွက် [SI] စနစ်(သင်္ကတ:V)ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အရာဖြစ်သည်။
အီတလီ ရူပဗေဒပညာရှင် အလက်ဇန်ဒရိုဗိုလတာ (1745–1827) ကို ဂုဏ်ပြုပြီး သတ်မှတ်ထားသော အမည်ဖြစ်သည်။
(လျှပ်စစ်ဓာတ် တွန်းဖိသောအား) =လျှပ်စစ်သင်္ကေတအားြဖင့် ဗို့ကို Electromotive Force=E ( သို့မဟုတ် ) Volt=V ဟု သတ်မှတ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုမှု ဆင်ဂဲလ်ဗို့ ကိုသတ်မှတ်သည်မှာ လျှပ်ကူးဝါယာတစ်ချောင်း၏ အမှတ်နှစ်ခုကြားတွင် လျှပ်စီး တစ်အင်ပီယာသည် စွမ်းအား တစ်ဝပ် ကို အသုံးပြုဆုံးရှုံးစေလျှင် ၎င်းအမှတ်နှစ်ခုကြားရှိ လျှပ်စစ်တွန်းအားခြားနားချက် ကိုဆင်ဂဲလ်ဗို့ဟု သတ်မှတ်သည်။
အခြားနည်းတစ်ခုဖြင့် တစ်မီတာအကွာအဝေးတွင်အပြိုင်လိုက်ရှိနေသော မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ ဖြစ်ပေါ်စေသော သံလိုက်စက်ကွင်းသည် တစ်ကူးလောင့်တွင် တစ်နယူတန် ရှိခဲ့လျှင် ဟုလည်းသတ်မှတ်သည်။
ထို့အပြင် အမှတ်နှစ်ခုကြားရှိ တွန်းအားခြားနားချက် သည် ၎င်းအမှတ်နှစ်ခုကြား ဖြတ်စီးသောလျှပ်စစ် တစ်ကူးလောင့်ဘ်တွင် စွမ်းအင်ပမာဏ တစ် ဂျိုးကို ပေးနိုင်လျှင် ဟုလည်းသတ်မှတ်သည်။
SI ယူနစ်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် - . ထို့ပြင် ၎င်းကို လျှပ်စီးနှင့်အုမ်း၊အမ်ပီယာနှင့်ဝပ်၊ကူးလောင့်ဘ်နှင့်ဂျိုး တို့ကိုလိုက်၍ တွက်ချက်နိုင်သေးသည်။
. ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးများကို ထင်သာစေရန် ရေပိုက်အတွင်း ရေစီးသည့်ဥပမာဖြင့်လည်းတင်စား ပြောဆိုကြသည်။
ပိုက်အတွင်း ရေစီးဆင်းရန် တွန်းသည့်ဖိအားသည် ဗို့ နှင့်တူပြီး စီးဆင်းသွားသည့် ရေသည် လျှပ်စီးနှင့်တူသည်။
ရေဖိအားများလေ ရေအဝေးသို့ပိုရောက်လေဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၈၈၀ တွင် ဓာတုနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ထုတ်ယူမှုကို Luigi Galvani ၏ လျှောက်လဲတင်သွင်းမှုအပေါ် သဘောထားကွဲလွဲကြပြီးနောက် အလက်ဇန်ဒရိုဗိုလတာ သည် ဘက္ထရီတို့၏ ရှေ့ပြေးပုံစံဖြစ်လာမည့် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ကိုထုတ်ပေးနိုင်သော Voltaic pile ကို တီထွင်ခဲ့သည်။
လျှပ်စစ်ထုတ်ယူရန် ဇင့် နှင့် ငွေ အတွဲတို့သည် အကျိုးရှိသည်ကိုလည်း အလက်ဇန်ဒရိုဗိုလတာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၈၈၀ နှစ်များအတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလျှပ်စစ်ကွန်ဂရက် (ယခု IEC-International Electrotechnical Commission)မှ လျှပ်စစ်ရွေ့လျားစွမ်းအားကို ဗို့ ဟုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ဗို့ကို လျှပ်ကူးဝါယာတစ်ချောင်း၏ အမှတ်နှစ်ခုကြားတွင် လျှပ်စီး တစ်အင်ပီယာသည် စွမ်းအား တစ်ဝပ် ကို အသုံးပြုဆုံးရှုံးစေလျှင် ၎င်းအမှတ်နှစ်ခုကြားရှိ လျှပ်စစ်တွန်းအားခြားနားချက်(ယခု ဗို့) ဟုသတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
စံ အသုံးပြု သတ်မှတ်ချက် စံသတ်မှတ်ထားသော ဗို့များ- ဆဲလ်တစ်ခုပါ အားပြန်သွင်းနိုင်သော ဓာတ်ခဲ(သို့)ဘက်ထရီ (NiMH or NiCd) =၁.၂ ဗို့ ဆဲလ်တစ်ခုပါ အားပြန်မသွင်းနိုင်သော ဓာတ်ခဲ(သို့)ဘက်ထရီ= (e.g., AAA, AA, C and D cells): alkaline battery: 1.5 V; zinc-carbon battery: 1.56 V if fresh and unused အားပြန်သွင်းနိုင်သော ဓာတ်ခဲ(သို့)ဘက်ထရီ LiFePO4 =၃.၃ ဗို့ အားပြန်သွင်းနိုင်သော ဓာတ်ခဲ(သို့)ဘက်ထရီ Lithium polymer= ၃.၇၅ ဗို့ (see Rechargeable battery#Table of rechargeable battery technologies) Transistor-transistor logic/CMOS (TTL) ပါဝါဆပ်ပလိုင်း= ၅ ဗို့ USB: ၅ ဗို့ ဒီစီ PP3 ဘက်ထရီ: ၉ ဗို့ ကား ယာဉ်ငယ်များတွင် အသုံးပြု လျှပ်စစ်စနစ်= ပုံမှန် ၁၂ ဗို့၊ အားသုံးနေချိန် ၁၁.၈ ဗို့ အထက်၊ အားသွင်းပြီးချိန် ၁၂.၈ ဗို့၊အားသွင်းနေချိန် ၁၃.၈-၁၄.၄ဗို့ (ယာဉ်မောင်းနေစဉ်) ကား ယာဉ်ကြီး များတွင် ၂၄ ဗို့ (ဥရောပ)၊၁၂ ဗို့ (မြောက်အမေရိက) အိမ်သုံး အေစီ လျှပ်စစ်တွင် = ဂျပန်တွင် ၁၀၀ ဗို့ မြောက်အမေရိကတွင် ၁၂၀ ဗို့ ဥရောပ၊အာရှနှင့် အာဖရိက တွင် ၂၃၀ ဗို့ အမြန်ရထားများ=၆၀၀-၇၀၀ ဗို့ အထက်အမြင့်မှ ပါဝါပေး အမြန်ရထားများ= ဖရီကွင်စီ ၅၀ တွင် ၅၀ ကီလိုဗို့ နှင့် ဖရီကွင်စီ ၆၀ တွင် ၂၅ ကီလိုဗို့ ဗို့အားမြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးတွင်=၁၁၀ ကီလိုဗို့ နှင့်အထက် မိုးကြိုးများတွင်=သာမန်အများအားဖြင့် ၁၀၀ မက်ဂါဗို့ (ပြောင်းလဲမှုရှိ) Category:လျှပ်စစ်Category:ယူနစ်များ။
လင့်ခ်များ B.E.H.S (2) South Okkalapa/ အထက (၂) တောင်ဥက္ကလာပ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် တောင်ဥက္ကလာပ။
thumb|ကျောင်းတံဆိပ် ပြင်ပလင့်ခ်များ B.E.H.S (2), Insein ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် အင်းစိန် ၁၉၆၂ တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီး ဒေါ်နှင်းလွင် နှင့် ဆရာမများ (ကျောင်းရန်ပုံငွေကပွဲအပြီး) အမှတ် (၃) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဒဂုံ သို့မဟုတ် အ.ထ.က (၃) ဒဂုံ သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ စကားဝါလမ်းနှင့် သံတမန်လမ်းအကြားတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်း ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၆) ရက်တွင် မြို့မအမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ် ၃၂ လမ်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။
၃၂ လမ်း အိမ်တစ်အိမ်၏ အပေါ်ထပ်အခန်းတစ်ခန်းကို ငှားရမ်းပြီး အမျိုးသမီးကျောင်း ဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကျောင်းဖွင့်ဖြစ်အောင်နှင့် ကျောင်းသူများ သပိတ်မှောက်ဖြစ်အောင် စတင်လှုံ့ဆော်သူမှာ စိန်မေရီကျောင်းမှ ကျောင်းသူ ဒေါ်စီ ဖြစ်သည်။
၃၂ လမ်း ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးမှာ စိန်မေရီကျောင်းမှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ကျောင်းသားသပိတ်တွင် သပိတ်မှောက်ထွက်လာသော ဆရာမကြီးဒေါ်နှင်းလွင်၊ အေဘီအမ်ကျောင်းမှ ဒေါ်လှရွှေ၊ မက်သဒစ်ကျောင်းမှ ဒေါ်ခင်ခင်ကြီး၊ ဒေါ်ခင်လေးတို့က ဦးဆောင်လျက် ဒေါ်မမ၊ ဒေါ်စောရီ၊ ဒေါ်လှရီ၊ ဒေါ်ချစ်၊ ဒေါ်မြသိန်း၊ ဒေါ်နှင်းမယ်တို့က ဆရာမများအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ့်(ပ်)လမ်း (ယခု စမုံလမ်း)၊ အမှတ် (၂၀) ရှိ နှစ်ထပ်အဆောက်အအုံကို ပွဲစားကြီးဦးဘိုးတက်၊ ဦးဘိုးခိုင်၊ ဦးအောင်ကြီးတို့က အလှူငွေကောက်ခံပြီး ဝယ်ပေးသဖြင့် ပြောင်းရွေ့ခဲ့ရပြန်သည်။
၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆာဦးသွင်၊ ဦးဘဝင်းနှင့် ဆရာမကြီးဒေါ်စီတို့ ကြီးမှူးပြီး ရန်ပုံငွေအလှူကပွဲများ အကြိမ်ကြိမ်ပြုလုပ်၍ စုဆောင်းထားသောငွေအပါအဝင် (၇) သောင်းကျပ်တန် တင့်(ခ်)လမ်း (ယခုသံတမန်လမ်း) ရှိ ယခုလက်ရှိအဆောက်အအုံကို အစိုးရက ငွေတစ်ဝက်စိုက်ပြီး မြို့မအမျိုးသမီးကျောင်းအတွက် ဝယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးမှာ မစ္စဝိုက်ဇမ် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသမီး (ဂျူးလူမျိုး) ဖြစ်သည်။
သူသည် မြို့မဆရာကြီးဦးဘလွင်နှင့်အတူ ပထမရွေးကောက်သော ကျောင်းသုံးစာအုပ်ပြဋ္ဌာန်းရေးကော်မတီအဖွဲ့ဝင်လူကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
မစ္စဝိုက်ဇမ် ပြီးနောက် ဆရာမကြီး ဒေါ်လှကွန့်က ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြို့မအမျိုးသမီးကျောင်း ပိတ်ခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် မြို့မအမျိုးသားကျောင်းသည် ကျားနှင့်မ အတူတကွ ပညာသင်ကြားသော co-education ကျောင်းဖြစ်လာသောအခါ မြို့မအမျိုးသမီးကျောင်းမှကျောင်းသူများသည်လည်း မြို့မအမျိုးသားကျောင်းတွင် အတူတကွသွားရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။
ထိုစဉ်က မြို့မအမျိုးသမီးကျောင်း ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးမှာ ဒေါ်တင်တင်စိန်၊ ဒုတိယကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးမှာ ဒေါ်ခင်ခင်ညွန့်တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြီး မြို့မအမျိုးသမီးကျောင်းဟု သီးသန့်အမည်မှည့်ခေါ်တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း စင်စစ်မှာမူ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့မတိုင်းရင်းသား National School နှင့် တစ်နေ့တည်း တစ်ချိန်တည်း ပေါက်ဖွားခဲ့သည်ဖြစ်၍ ကျောင်းသက်တမ်းကို တွက်ချက်မည်ဆိုလျှင် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလကို မူတည်ပြီးတွက်ချက်ရမည်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပညာရေးသမိုင်းတွင် အထက (၂) ဒဂုံမြို့မကျောင်းနှင့် အထက (၃) ဒဂုံ မြို့မကျောင်းတို့သည် ကျောင်းမောင်နှမအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
အထက (၃) ဒဂုံသည် မိန်းကလေးကျောင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကျောင်းသားနှင့်ကျောင်းသူ ပူးပေါင်းသင်ယူနိုင်သော co-education စနစ်ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။
မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်း၏တည်နေရာသည် လက်ရှိနေရာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများ ထင်ရှားသော ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများမှာ ဂျာနယ်ကျော်မမလေး၊ ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း၊ ထိပ်စုဖုရားထွေး၊ အကယ်ဒမီ ခင်သီတာထွန်း၊ ခင်နှင်းယု၊ ယုဝတီခင်ဦး၊ အောင်ရဲလင်း စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား ဒဂုံ။
၁ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးသည် ဂျပန်ယန်းငွေတွင် အနည်းဆုံး (အငယ်ဆုံး) သော ငွေကြေးယူနစ်ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးသော ဂျပန် ၁ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးကို ၁၈၇၀ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
ယခုလက်ရှိ ဂျပန်တစ်ယန်းတန်ဒင်္ဂါး ဒီဇိုင်းကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိဒီဇိုင်း လက်ရှိ ၁ ယန်းတန် အလူမီနီယမ်ဒင်္ဂါးပြား၏ ရှေ့ဖက်တွင် "1"ကို စက်ဝိုင်းတွင်းတွင် ရေးထိုးထားပြီး ထုတ်ဝေသည့်ရက်စွဲကို ကန်ဂျီဖြင့် ရေးထိုးထားကာ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဂျပန်၏ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းနေမှု သင်္ကေတအဖြစ် သစ်ပင်ငယ်ပုံကို ရေးထိုးထားသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်အကြား ထုတ်ဝေသည့် ၁၀ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးပြားမှာ လွသွားပုံရှိသော်လည်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ထုတ်ဝေသည့် ဒင်္ဂါးမှာမူ ချောမွေ့သော စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ဒီဇိုင်းများ ကိုးကား Category:ဂျပန်ငွေကြေးများ Category:ဂျပန်ဒင်္ဂါးပြားများ Category:ဂျပန်ယန်းငွေ Category:တစ်ရာယူနစ်ဒင်္ဂါးပြားများ။
၅၀ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးသည် ဂျပန်ယန်း ၅၀ တန် ဒင်္ဂါးငွေ ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စတင်သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ပထမဆုံး ယန်း ၅၀ တန် ဂျပန်ယန်းဒင်္ဂါးကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စတင်သွန်းလုပ်ခဲ့ကာ ဂန္ဓာမာပန်းပုံ ပါရှိသည်။
ဒင်္ဂါးပြား၏ အချင်းမှာ ၂၅ မီလီမီတာရှိကာ နီကယ် ၁၀၀ % ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်ထုတ် ၅၀ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးတွင် ၁၀၀ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးနှင့် မှားယွင်းမှုမရှိစေရန် အလယ်၌ စက်ဝိုင်းပုံ အပေါက်ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းကိုမူကား မပြောင်းလဲခဲ့ပေ။
ယင်းဒင်္ဂါးကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ သုံးစွဲခဲ့သည်။
လက်ရှိ အသုံးပြုနေသည့် ၅၀ ယန်းတန် ဒင်္ဂါးကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် ကြေးနီ ၇၅% နှင့် နီကယ် ၂၅%ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဒင်္ဂါး၏ အချင်းကို ၂၁ မီလီမီတာအထိ လျော့ချခဲ့သည်။
အလေးချိန်ကိုလည်း ၅ ဂရမ်မှ ၄ ဂရမ်အထိ လည်းကောင်း၊ အလယ်ဗဟိုရှိ အပေါက်ကို ၆ မီလီမီတာမှ ၄ မီလီမီတာအထိ လည်းကောင်း လျော့ချခဲ့သည်။
ဒီဇိုင်းများ ကိုးကား Category:ဂျပန်ငွေကြေးများ Category:ဂျပန်ဒင်္ဂါးပြားများ Category:ဂျပန်ယန်းငွေ Category:ငါးဆယ်ယူနစ်ဒင်္ဂါးပြားများ။
အင်္ဂလိပ်အမည်လမ်းများကို မြန်မာအမည်ပြောင်းလဲခြင်း ၁၉၄၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာ၂၃ရက် ရန်ကုန်မြို့တော် ကော်မရှင်နာလမ်းနှင့် မောင်ဂိုရီလမ်း ရန်နိုင်လမ်း ကင်နယ်လမ်း ဥက္ကလာပလမ်း ဒါလဟိုဇီလမ်း မဟာဗန္ဓုလလမ်း ဒက်ဖရင်လမ်း အရှေ ့အောင်ဇေယျလမ်း လင်းစဒေါင်းလမ်း ထုံးရုံလမ်း မီလ်လမ်း စက်ရုံလမ်း ပတ်လမ်း အောင်မြေလမ်း လိပ်ခ်လမ်း ကန်တော်ကြီးလမ်း ကာလပတ်လမ်း မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်လမ်း ဆစ်နယ်ပဂိုးဒါးလမ်း တပ်မတော်လမ်း လန်ကတ်စတာလမ်း သရစိမ်းလမ်း ဆင်ပဆင်လမ်း ပြည်သူ့ဆေးရုံလမ်း ဘော်ဒရီလမ်း အလယ်တောရလမ်း ဝင်ဆာလမ်း ရှင်စောပုလမ်း ဖိုက်ချ်လမ်းနှင့်ရှမ်းလမ်း ရှမ်းလမ်း ချိဖ်လမ်း မနောဟရီလမ်း နယူးလင်းလမ်း မြို့မကျောင်းလမ်း စပတ်လမ်း ဇေယျလမ်း မားချင့်လမ်း ကုန်သည်လမ်း စထရင်းလမ်း ကမ်းနားလမ်း ကီလီလမ်းနှင့်လိစ်လမ်း အိမိတော်လမ်း မော်တင်လမ်း လမ်းသစ် ဂေါ်ဒဝင်လမ်း လမ်းမတော် ချိုင်းနားလမ်းနှင့်ပဂိုးဒါးလမ်း ဘုရားလမ်း ဆူးလေပဂိုးဒါးလမ်း ဆူးလေဘုရားလမ်း ဖယ်ဇာလမ်း ပန်းဆိုးတန်းလမ်း ဂျူဒါအီဇိကယ်လမ်းနှင့်စတော့တိတ်လမ်း သိမ်ဖြူလမ်း ကရိစ်လမ်း ကျုံးလမ်း သော်မဆင်လမ်း ဗိုလ်တစ်ထောင်လမ်း အီဒင်လမ်း အနောက်အောင်ဇေယျလမ်း ထားဝယ်မြို ့ ဝိတိုရိယလမ်း ရှင်ဇံလမ်း ဘာနီလမ်း မြို့ရိုးလမ်း မော်တင်လမ်း ဘုံမော်လမ်း ဘရန်ဒါလမ်း ရန်ကြီးအောင်လမ်း ဘောင်ဒရီလမ်း မြို့ပတ်လမ်း စတီဇင်ဆင်လမ်း ရွှေတောင်စားလမ်း ဘုရင်ဂျီကျောင်းလမ်း ဦးကျော်ရင်လမ်း ကွာချိန်ဂွမ်လမ်း ဈေးအရှေ ့လမ်း ဆာကြူလမ်း ချမ်းသာကြီးလမ်း ရှပ်လမ်း ရွှေဂူလမ်း အီဘရာဟင်လမ်း သင်္ဘောဆိပ်လမ်း ကရစ်လမ်း အစည်းအရုံးလမ်း ဆင်မဆင်လမ်း ကညုံလမ်း အုတ်တံတားကြီးမှ ဘုရားကြီးဝင်လမ်း ကျောက်တိုက်လမ်း မြူနီစပါယ်လမ်း အောင်မင်္ဂလာလမ်း စာကိုး ၂၀ရာစု မြန်မာ့သမိုင်းကို ပြောပြနေသော နေ့ရက်များ -သန်းဝင်းလှိုင်။
စိန့်ပတ်ထရစ်နေ့သည် ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။
ထိုနေ့သည် အိုင်ယာလန်လူမျိုး ကြီးမြတ်သော သူတော်စင် ပတ်ထရစ် ကွယ်လွန်တော်မူခဲ့သော နေ့ဖြစ်သည်။
ဦးရဲထွဋ် သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဟောင်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ယခင်က မြန်မာတပ်မတော်မှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ကူးပြောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၆ အထိသမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အနားယူခဲ့ရပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လအထိ စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ ISEAS-Yusof Ishak Institute တွင် အကြီးတန်းသုတေသီ (Senior Fellow) အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဦးရဲထွဋ်သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၂ ဆင်းဖြစ်သည်။