kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာရေးဆရာငွေဥဒေါင်း(၁၉၁၅-၁၉၉၇)က “စာဖတ်သမားတစ်ယောက်၏ ဘဝခရီး” ဟူသော စာတမ်းတွင် ပဉ္စရူပံဦးခ၏ ချွေတာခြင်းစာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့သုံးသပ်ထားသည်။
ချွေတာခြင်းမှာ အဖုံးတွင်သာမက အတွင်းစာသားကဏ္ဍများတွင်ပါ သူ့နေရာနှင့်သူကန့်၍ သက်ဆိုင်ရာပုံများ၊ အဖြတ်အတောက်များဖြင့် စီစဉ်ထားပုံမှာ ထိုအချိန်အရ ခေတ်မီစာအုပ်ဟု ဆိုနိုင်ရုံသာမက အပြင်အဆင်တွင် ခေတ်လွန်စာအုပ်ဟုပင် ဆိုချင်ပါသည်။
အကြောင်းမှာ ဦးခ၏စာအုပ်ပုံစံကို မီသောစာအုပ် ရှားပါးနေသေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သော ပဉ္စရူပံဦးခမှာ စာရေးဆရာ တစ်ယောက်ဖြစ်ရုံသာမက ကျွန်တော်တို့စာအုပ်လောကတွင် ခပ်စောစောအချိန်မှစ၍ စာအုပ်အပြင်အဆင်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုကို ခေတ်မီမီလုပ်ကိုင်တတ်သူဖြစ်သည်။
အခြားသော မိန်းမမှုနှင့် တစ္ဆေပုံပြင်(တစ္ဆေညွန့်ပေါင်း)ဟူသော ဦးခ၏စာအုပ်များမှာလည်း ထိုခေတ်က စာအုပ်သမားတိုင်း လေးစားခဲ့ရသော စာအုပ်များဖြစ်ကြသည်။
ဆရာကြီး ဒေါက်တာကျော်စိန် (၁၉၃၂- ) (စိတ်ပညာပါမောက္ခ၊ ပါမောက္ခချုပ်၊ ပညာရေးဝန်ကြီး-ငြိမ်က သူ၏ဘဝကို လွှမ်းမိုးသော စာအုပ် ၃ အုပ်အနက် တစ်အုပ် အပါအဝင်ဖြစ်သော ချွေတာခြင်း စာအုပ်အကြောင်းကို တင်ပြဖူးသည်။
ထိုစာအုပ်များသည် ”ကျွန်တော် ဆယ်ကျော်အရွယ်က ဖတ်ရှုခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကျွန်တော်၏အတွေးအခေါ်တို့အပေါ် လွှမ်းမိုးကာ လက်ရှိဘဝပုံစံမျိုးဖြစ်အောင် တွန်းအားပေးခဲ့သော စာအုပ်များ ဖြစ်သည်”ဟု ဆိုသည်။
ထို့အပြင်”ပဉ္ဒရူပံဦးခသည် ပြည်မြို့မှ စာပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာအုပ် ၃ အုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ (၂) အုပ်မှာ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းခံရကြောင်း သိရသည်။
စာအုပ် ၃ အုပ်မှာ (၁)ချွေတာခြင်း၊ (၂)မိန်းမမှု၊ (၃) တစ္ဆေညွှန့်ပေါင်းကျမ်း တို့ဖြစ်သည်။
”ချွေတာခြင်း” ကို ကျွန်တော် သတ္တမတန်းကျောင်းသားဘဝက ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်အဖြစ် သင်ယူဖတ်ရှုခဲ့ရသည်။
ဤစာအုပ်တွင် (၁)အချိန်ကို ချွေတာခြင်း၊ (၂)ငွေကိုချွေတာခြင်း၊ (၃)အလုပ်ကို ချွေတာခြင်း ဟူ၍ အပိုင်းကြီး ၃ ပိုင်းခွဲကာ တင်ပြထားသည်။
“မီးသို့ရိုသေ၊ ကျွန်ကိုစေ၊ မိတ်ဆွေကဲ့သို့ပင်” စသည်ဖြင့် သံပေါက်လင်္ကာဖြင့်လည်းကောင်း၊ “သူဌေးသားက တစ်ကျပ်ပေးနိုင်သော်လည်း ကျွန်ုပ်အဖေမှာမူ သူဌေးမဟုတ်သောကြောင့် တန်ရာတန်ကြေးထက် ပိုမပေးနိုင်ပါ“ ဟူသော သူဌေးကြီး၏လက်တွေ့မျက်မြင်သာ ဓကများကို ပြ၍ လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ကြီးပွားတိုးတက်နေသူတို့၏ စံနမူနာကိုပြ၍လည်းကောင်း ဝါကျရှင်းရှင်းနှင့် ရေးထားရာ လွန်စွာမှ ဖတ်၍ ကောင်းလှပါသည်။
ထိုစာအုပ်ကိုဖတ်ရှုပြီးနောက် ကျွန်တော်သည် ငွေကိုချွေတာရန်၊ အချိန်ကိုစနစ်တကျ သုံးစွဲရန်၊ အလုပ်ကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်လုပ်တတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
အချိန်ကိုစနစ်တကျ အသုံးချခဲ့သောကြောင့် ဝိဇ္ဇာတန်း ၄ နှစ်၊ မဟာဝိဇ္ဇာတန်း ၄ နှစ်၊ ပါရဂူတန်း ၄ နှစ်ခွဲ စသည်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသောအချိန်အတွင်း အကျအရှုံးမရှိဘဲ ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဆရာတည်းဟူသော အလုပ်တစ်ခုတည်းကို စွဲမြဲလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ အလုပ်နှင့်ပတ်သက်၍ အရည်အချင်း ပြည့်ဝအောင်၊ တာဝန်ဟူသမျှကျေပွန်အောင်၊ အထက်အောက်ဘေးဘီမှ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ အကြီးအကဲအဆင့်အထိ ရာက်ရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်မိပါသည်။
ဤသည်တို့ကား ချွေတာခြင်းစာအုပ်၏ ဘဝအပေါ် ပြဋ္ဌာန်းမှုများဖြစ်သည်။
”ဟူ၍ လည်းကောင်း “ကျွန်တော့်ဘဝ အတွေ့အကြုံအရမူ ချွေတာခြင်းစာအုပ်သည် ကျွန်တော်၏စိတ်ပိုင်းဘဝကို လွှမ်းမိုးသည်” ဟူ၍ လည်းကောင်း မိန့်ဆိုခဲ့သည်။
ပဉ္စရူပံဦးခ၏ စာပေများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာစာပါမောက္ခ ဒေါက်တာခင်အေး(မောင်မောင်ခင်-ဓနုဖြူ) က ဤသို့ရေးသားဖူးပါသည်။
“စာဖတ်ရှိန်ရစအရွယ်မှာ စာအုပ်နှစ်အုပ်ကို သတိပြုမိသည်။
တစ်အုပ်က “ချွေတာခြင်း” နောက်တစ်အုပ်က “ယုဝတီများရဲ့စက္ခုမိန်းမမှု” ဖြစ်သည်။
စာအုပ်များနှင့်အတူ ထိုစာအုပ်နှစ်အုပ်စလုံးကိုရေးသော စာရေးဆရာကြီး၏ အမည်ကိုပါ မှတ်မိနေသည်။
”ပဉ္စရူပံ ဦးခ” ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာငွေဥဒေါင်း၏ စာဝင်္ကပါကို ဖတ်ရသောအခါ ပဉ္စရူပံဦးခအကြောင်းကို ပိုသိရသည်။
ပြည်မြို့ ပဉ္စရူပံပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်ဖြစ်၍ ပဉ္စရူပံဦးခဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ် နှစ်အုပ်စလုံး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းသည်။
သရုပ်ဖော်ပုံ ကလေးတွေလည်း ပါသည်။
“ချွေတာခြင်း“ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “အီကိုနိုမီ၊ ပါဠိဘာသာဖြင့် သမာဇီဝိတာ၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် ချွေတာခြင်း ဟူ၍ ဖွင့်ဆိုတာကအစ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းသည်။
ယုဝတီများရဲ့ စက္ခုမိန်းမမှု ကတော့ အမျိုးသမီးပညာပေးစာအုပ် ဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးတွေကို အပျိုဖျန်း၊ အပျိုစင်၊ အပျိုကြီး၊ အပျိုဟိုင်း ဟူ၍တန်းစီခွဲခြားပြီး ဆောင်စရာ ရှောင်စရာတွေ ကို ရေးပြသွားသည်။
စာအုပ်နှစ်အုပ်စလုံးမှာ မှတ်သားစရာ သံပေါက်ကလေးတွေလည်း ပါဝင်သေးသည်။
“ဓာတ်ပုံကိုပေး၊ ရယ်သွမ်းသွေး၊ စာရေးတတ်တဲ့ပျို၊ နောက်ဆုံးတစ်နေ့ ဒုက္ခတွေ့၊ ကြိတ်၍ရှိုက်ကာငို” ဟူသော သံပေါက်ကလေးကို ယခုတိုင် မှတ်မိနေသည်။
မှတ်သားစရာကောင်းအောင် ထိထိမိမိရေးထားသော သံပေါက်ကလေး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ဝန်းကျင် ကျွန်တော်တို့ ရန်ကုန်ရောက်စက အိမ်တွေမှာ ဆောင်ပုဒ်ကတ်ပြားတွေ ကပ်သည့် အလေ့ရှိသေးသည်။
ကြွေစက္ကူမှာ စာလုံးအကြီးကြီးဖြင့် ခံ့ခံ့ညားညား ရိုက်ထားသည်။
“ကြိုးစားရှာ၊ ချွေတာသုံး၊ မမွဲတစ်သက်လုံး”၊ “လူမိုက်နှင့်ငွေ အတူမနေ”၊ နှုတ်ဖြင့်မြှောက်၍ စားသောသူကို မပေါင်းနှင့်” စသည့် ဆောင်ပုဒ်များ ဖြစ်သည်။
မှတ်သားလိုက်နာဖွယ် ဆောင်ပုဒ် များဖြစ်၍ ဧည့်ခန်းမှာ လေးလေးစားစား နေရာပေးပြီး ကပ်လေ့ရှိကြသည်။
ဆရာငွေဥဒေါင်း၏ ဝင်္ကပါ ကို ဖတ်ရတော့မှ ထိုကတ်ပြားများကို ပဉ္စရူပံဦးခ တီထွင် ရိုက်နှိပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းသိ ရသည်။
ထိုအကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ကျွန်တော်မမြင်ဖူးသော ပဉ္စရူပံပုံနှိပ်တိုက်ကို စိတ်ထဲမှာ မြင်ယောင်ရင်း ပုံနှိပ်တိုက်တည်ရာ ပြည်မြို့ကိုပါ သတိရနေပါသည်။
မောင်သန်းဝင်း(မြန်မာစာ) ၊ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသောမြန်မာမွတ်စလင်များ E-book မှ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒေါက်တာသန့်မြင့်ဦး သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သမိုင်းပညာရှင် ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်၊ ထရင်နတီကောလိပ်၏ ကောလိပ်အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်ဟောင်း ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ (YHT) ကို စတင်တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
https://web.archive.org/web/20131002050833/http://www.mmtimes.com/2012/news/619/news61901.html သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် Foreign Policy မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတွေးခေါ်ရှင် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး Prospect မဂ္ဂဇင်း၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တွေးခေါ်ရှင် ၅၀ တွင်လည်း ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတွေးခေါ်ရှင်များစာရင်းအတွက် ကမ္ဘာကျော် Prospect မဂ္ဂဇင်းက စစ်တမ်းကောက်ယူရာတွင်လည်း အဆင့် ၁၅ နေရာ ရရှိခဲ့သည်။
http://www.prospectmagazine.co.uk/magazine/world-thinkers-2014-the-results ရောင်းအားအကောင်းဆုံးစာအုပ်များတွင် ပါဝင်ပြီး လူသိများထင်ရှားသည့် ခြေရာပျောက်မြစ် (The River of Lost Footsteps) နှင့် တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆုံမှတ် (Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia) တို့အပါအဝင် စာအုပ်ပေါင်း (၄) အုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့တွင် မြန်မာမိဘနှစ်ပါးက ၁၉၆၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း (၄) ဦးအနက် တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးသန့်၏ မြေးဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၊ The Paul H. Nitze School of Advanced International Studies၊ ဂျွန်ဟော့ကင်းစ်တက္ကသိုလ်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်မှ သမိုင်း ဘာသာရပ် ဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ (၁၉၉၆ ခုနှစ်)၊ ဂျွန်ဟော့ကင်းစ်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့နှင့် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံဘွဲ့ ရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၄ မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်၊ ထရင်နတီကောလိပ်၏ ထရင်နတီကောလိပ်ဖဲလိုး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အာရှနှင့်ဗြိတိသျှအင်ပါယာသမိုင်းကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၊ ဘာကလေး ရှိ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်၊ ဂျွန်ဟော့ကင်းစ်၊ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်၊ ယေး၊ ကမ်းဘရစ်ဂျ်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်နှင့် ဩစတေးလျ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် အစရှိသည့် တက္ကသိုလ်များတွင်လည်း ဟောပြောပို့ချခဲ့သည်။
https://www.youtube.com/watch?v=iVbAZT1wYrA အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ကုလသမဂ္ဂ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု စီမံချက်သုံးခုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အသွင်ကူးပြောင်းမှု ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့ (The UN Transitional Authority) တွင် လူအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အရာရှိအဖြစ် ဖနွမ်းပင်မြို့ ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ယခင်ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ ဆာရာဂျေဗိုအခြေစိုက် ကုလသမဂ္ဂငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ ၏ အဓိကပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီကိုဗီးနီးယားဒေသဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ်ရုံးတွင် နိုင်ငံရေးအကြံပေးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
Thant Myint-U and Elizabeth Sellwood, "Knowledge and Multilateral Interventions: The UN's Experiences and Cambodia and Bosnia-Hercegovina", Royal Institute of International Affairs (2000) ၂၀၀၀ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့ ရှိ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံးသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ပြီး လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးဌာန (The Office for the Coordination of Humanitarian Affairs)၌စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေးရာဌာန (United Nations Department of Political Affairs) သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါဌာန၏ မူဝါဒစီမံကိန်းရေးဌာနအကြီးအကဲအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ထိုသို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတောအတွင်း ခြိမ်းခြောက်မှုများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် အပြောင်းအလဲများအတွက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖွဲ့စည်းထားသော "ပိုမိုလုံခြုံသောကမ္ဘာ - ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး မျှဝေယူရမည့် တာဝန်ဝတ္တရား" ကို ဖော်ဆောင်မည့် အဖွဲ့ (The Secretariat of the Secretary - General's Panel on Threats, Challenges and Change which produced" A More Secure World: Our shared Responsibility" ၌ အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၀၀၆ နှစ်ဦးပိုင်းကာလ၌ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုကော်မရှင်၊ ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှု ထောက်ပံ့ရေးရုံး၊ ကြားဝင် ညှိနှိုင်းမှုထောက်ပံ့ရေးဌာနအသစ်များဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် အခြားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများဖော်ဆောင်ရန် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖွဲ့စည်းထားသည့် အမှုဆောင်ရုံးတွင်လည်း အဆင့်မြင့်အရာရှိအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ယူခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ (YHT) ကို စတင်တည်ထောင်သူဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားစီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးအကြံပေးကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံငြိမ်းချမ်းရေးစင်တာ၏ အထူးအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်၊ မြန်မာဖွံ့ဖြိုးမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အဆင့်မြင့်သုတေသနဖဲလိုး၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုနှင့် စားနပ်ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ဝင်၊ အရှေ့တောင်အာရှ ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်၏ Global Agenda Council ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။
ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၊ နယူးယောက်ရှိ နိုင်ငံတကာငြိမ်းချမ်းရေးအင်စတီကျုနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ အရှေ့တောင်အာရှလေ့လာရေးအင်စတီကျုတို့တွင် ဧည့်သည်ဖဲလိုးအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကမ်းဘရစ်ဂျ်တက္ကသိုလ်ရှိ သမိုင်းနှင့် ဘောဂဗေဒရေးရာစင်တာတွင် သုတေသနအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စာပေရေးရာ ခြေရာပျောက်မြစ် (The River of Lost Footsteps)နှင့် တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆုံမှတ် (Where China Meets India: Burma and the New Crossroads of Asia) စာအုပ်များအပြင် ခေတ်သစ်မြန်မာပြည်အား ဖန်တီး ပုံဖော်ခြင်း (The Making of Modern Burma(Cambridge University Press 2000))နှင့် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးရုံးအကြောင်းအကျဉ်းချုပ်ကို ဖော်ပြသည့် The UN Secretariat: A Brief History (Lynne Rienner 2007) တို့ကို ရေးသားသူလည်း ဖြစ်သည်။
The New York Time်၊ The Washington Post၊ The Lost Angeles Times၊ The International Herald Tribune၊ The London Review of Books၊ The New Statesman၊ The Far Eastern Economic Review၊ Time Magazine နှင့် The Times Literary Supplement များတွင်လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။
သူ၏ တရုတ်-အိန္ဒိယ ဆုံမှတ် စာအုပ်ဖြင့် Asia Affairs Research Council and Mainichi Newspapers က ချီးမြှင့်သည့် အာရှ-ပစိဖိတ်ဆု၊ အထူးဆုကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရရှိခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သည့် ဂုဏ်ပြုဆုများ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ဖူကူအိုကာဆု (Fukuoka Grand Prize)၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော ပဒုမ္မာသီရိဆု (Padma Shri)တံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
https://thewire.in/education/japans-fukuoka-prize-for-ramachandra-guha ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ဗြိတိသျှအစိုးရအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ၆ ရက်အကြာ ဇန်နဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ကို ကချင်ပြည်နယ်နေ့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။
ထိုနေ့တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့၊ စီတာပူမနောကွင်း၌ နံနက် ၈ နာရီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်၍ မနော မဏ္ဍပ်ကြီးဖွင့်လှစ်ကာ ပထမဆုံးသော ကချင်ပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အဆိုပါ ပြည်နယ်ကောင်စီ အစည်းအဝေး၌ ဦးဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်အား ကချင်ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လျက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ရှေ့မှောက်တွင်ပင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုစေခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကျမ်းကို ကချင်ပြည်နယ်၏ ဥက္ကဋ္ဌသစ်ဖြစ်သော ဦးဆမားဒူဝါဆင်ဝါးနောင်၏ လက်သို့ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးမှ အပ်နှံပေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရကိုလည်း ထိုနေ့တွင်ပင် ဖွဲ့စည်းလျက် ဇန်နဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ကို “ကချင်ပြည်နယ်နေ့” ဟူ၍ သတ်မှတ် အတည်ပြုထားခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်။
ထိုနေ့မှစ၍ နှစ်စဉ် ဇန်နဝါရီ (၁၀) ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း ပြည်နယ်အစိုးရမှ ကြီးမှူး၍ မြစ်ကြီးနား၊ စီတာပူမနောကွင်းကြီးတွင် ကချင်ပြည်နယ်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကချင်ရိုးရာ မနောပွဲတော်ကြီးကို ကျင်းပလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကချင်ပြည်နယ်နေ့ အထိမ်းအမှတ် မနောပွဲတော်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသည့်အချိန်မှ စပြီး၊ ခေတ်ကာလတစ်ခု မှေးမှိန်သွားခဲ့လေသည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးရခါစ တစ်ဖန် ကချင်ပြည်နယ်နေ့မနောပွဲတော်ကြီးအား ပြန်လည် ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။
သို့သော်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် နှစ်စဉ် ကျင်းပနိုင်ခွင့်မရှိခဲ့ပေ။
၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍သာ ကချင်ပြည်နယ်နေ့ မနောပွဲတော်ကြီးအား နှစ်စဉ်ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုနှစ်ကျရောက်မည့် ကချင်ပြည်နယ်နေ့သည့် ၆၃ ကြိမ်မြောက် ကချင်ပြည်နယ်နေ့ မနောပွဲတော် အထိမ်းအမှတ်နေ့ဖြစ်သည်။
မြန်မာစစ်အစိုးရ မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇေယျာအောင်မှ ဦးဆောင်ကာ မနောပွဲတော်အား ကျင်းပနေခြင်းဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
၁၈၆၅-၁၈၇၆ ဂျာဗားကျွန်းတွင် ရေကြီးသောကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသူများ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ အဗ္ဗဒူလာဘုရင်လမ်းကို ဖုံးလွှမ်းနေသော ဂျက်ဒါ ရေကြီးမှု ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ဘရာဇီးနိုင်ငံ လမ်းတစ်လမ်းအတွင်း ရေလျှံနေပုံ thumb|အချိန်အနည်းငယ် အတွင်း မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုကြောင့် ရုတ်တရက် ရေကြီးမှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ရေကြီးခြင်း ဆိုသည်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့နေသော မြေနေရာများ ရေစီးမှုကြောင့် နစ်မြုပ်သွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
MSN Encarta Dictionary. Flood. Retrieved on 2006-12-28. 2009-10-31. ဥရောပသမ္မဂ္ဂ ရေကြီးမှု ညွှန်ကြားချက်၏ အဆိုအရ ပုံမှန်အားဖြင့် ရေဖုံးလွှမ်းမနေသော မြေများ ရေဖုံးလွှမ်းခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။
Directive 2007/60/EC Chapter 1 Article2 . eur-lex.europa.eu. Retrieved on 2012-06-12. ရေစီးမှု ဆိုရာတွင် လှိုင်းများ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။
ရေရှိရာနေရာများ ဖြစ်သော မြစ်များနှင့် ရေကန်များတွင် တာရိုးများ ပေါ်မှ ရေကျော်ခြင်း နှင့် ကျိုးပျက်ခြင်းတို့ကြောင့် ရေလျှံကျပြီး အချို့သော ရေများ ၎င်းတို့ ပုံမှန် တည်ရှိရာ နယ်နိမိတ်မှ ကျော်လွန်ထွက်သွားသည့် အခါတွင် ရေကြီးခြင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
Glossary of Meteorology (June 2000). Flood. Retrieved on 2009-01-09. ထို့ပြင် ရေစိမ့်မဝင်နိုင်သော မြေပေါ်တွင် မိုးရေများ အများအပြား ကျရောက်ခြင်းကြောင့်လည်း ရေကြီးခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ရေကန်များ နှင့် အခြား ရေရှိရာ နေရာများ၏ အရွယ်အစားမှ မိုးရေချိန် သို့မဟုတ် ဆီးနှင်းပျော်ကျမှု အပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲတတ်သော်လည်း ၎င်းတို့ကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများ နစ်မြုပ်ခြင်းနှင့် အိမ်မွေးသတ္တဝါများ ရေနစ်ခြင်းတို့ မဖြစ်ပေါ်ပါက ထူးခြားမှု ရှိသည်ဟု မသတ်မှတ်ပေ။
မြစ်များအတွင်း ရေစီးနှုန်းမှာ မြစ်ကြောင်း၏ ရေထိန်းနိုင်မှု ပမာဏကို ကျော်လွန်သွားသည့် အခါတွင်လည်း ရေလျှံခြင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် မြစ်ကွေ့ မြစ်ကောက် နေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ရေကြီးမှုကြောင့် မြစ်များ၏ ရေလျှံကျနိုင်သော နေရာတွင် ရှိသော အိမ်များနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ပျက်စီးနိုင်သည်။
မြစ်နှင့်ဆိုင်သော ရေကြီးမှုကို ရှောင်လွှဲရန် အတွက် မြစ်သို့မဟုတ် အခြား ရေရှိရာ နေရာများမှ အဝေးသို့ ပြောင်းလဲနေထိုင်နိုင်သော်လည်း လူများသည် မြေနေရာ ပြန့်ပြူးခြင်း၊ မြေဩဇာ ကောင်းမွန်ခြင်းနှင့် မြစ်ကို အသုံးပြု၍ ကုန်သွယ်မှု ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် မြစ်အနီးတွင် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။
အချို့သော် ရေကြီးမှုများမှာ တဖြည်းဖြည်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သော်လည်း ရုတ်တရက်ရေကြီးခြင်းမှာ မိုးအရိပ်အယောင်မှပင် မမြင်ရသည့် အချိန်တွင် မိနစ်ပိုင်း အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ရေကြီးမှုများမှာ အိမ်အနီးအနား သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသော ဒေသတွင်း ရေကြီးမှုများ ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ မြစ်ဝှမ်းဒေသ တစ်ခုလုံးကို ထိခိုက်စေနိုင်အောင် ကြီးမားသော ရေကြီးမှုများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ရေကြီးစဉ်အခါအတွင်း၊ လူများသည် ကုန်းပြင်မြင့်များ သို့ ရှောင်တိမ်းသင့်သည်။
ထိုသို့ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခြင်း ကို ဘေးလွတ်ရာ ရွေ့ပြောင်းခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ရေကြီးစဉ် အတွင်း ဘေးပတ်လည်တွင် ရေများဝိုင်းနေသော်လည်း သောက်သုံးရန် မသင့်ပေ။
အကယ်၍ သောက်သုံးခဲ့ပါလျှင် ဝမ်းလျှောခြင်း ၊ ဝမ်းပျက်ခြင်း တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
ရေကြီးခြင်း ကို ကာကွယ်ရန် သောက်သုံးရေ စုဆောင်းခြင်း၊ သဲအိတ်များ စုဆောင်းခြင်း ဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်သည်။
မြစ်ချောင်းများမှ ရေကြီးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ကမ်းနဖူးများ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရေထိန်းနံရံများ တည်ဆောက်ခြင်း တို့ဖြင့်ကာကွယ်နိုင်သည်။
ပဒတ္ထမဉ္ဖူသာ ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်ကြီး နှင့် အများသုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိ အဘိဓာန် ပြုစုခဲ့သော သုတေသန ပညာရှင် အဘိဓာန် ဆရာကြီး ဦးဟုတ်စိန်သည် ပုသိမ်မြို့ ဇာတိဖြစ် သည်။
၁၂၅၁ ခု၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၁ရက်၊ (၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်) အင်္ဂါ နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
မိဘများမှာ ကုန်သည်ကြီးဦးဘွန်ဖောင်နှင့် ဒေါ်ကြင်မှုန်တို့ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ အဖ ဦးဘွန်ဖောင် နှင့် အမိ ဒေါ်ကြင်မှုန်တို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို အလွန်ကိုင်းရှိုင်းရိုသေသူများဖြစ်သည်။
ပုသိမ်မြို့၊ နိဂြောဓာလမ်းရှိ ခါတော်မှီ ကျောင်းတိုက် ၏ ဒကာ/ဒကာမများ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန် ၈ နှစ်သားအရွယ်သို့ရောက်သောအခါ မိဘများသည် ရန်ကုန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ရန်ကုန် မြို့တွင် နေထိုင်စဉ် ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန် သည် ရှေ့ဦးစွာ ရန်ကုန်မြို့၊ ၂၁ လမ်းရှိ ဆရာဦးဖိုးအေး၏အစိုးရအထောက်အပံ့ခံ မြန်မာစာသင် ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဆရာဦးဖိုးအေး၏ကျောင်းမှာ မူလတန်းကျောင်းဖြစ်သည်။
ကျောင်းတွင်ဆရာဆို၍ ဦးဖိုးအေးတစ်ဦးသာရှိသည်။
သူငယ်တန်းမှ စတုတ္ထ တန်းအထိ အတန်းအားလုံးကို ဆရာဦးဖိုးအေးကပင် ဒိုင်ခံသင်ကြားပြပေးသည်။
ထိုကျောင်းတွင် ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်သည် ၂ နှစ်မျှ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားပေးသော စဉ့်အိုးတန်း အေဘီအမ် ကျောင်း တွင် အင်္ဂလိပ်စာ မသင်ကြားခဲ့ရသဖြင့် အေဘီအမ်ကျောင်းတွင် ပထမတန်း မှ စ၍ ပြန်နေရသည်။
အေဘီအမ်မှ စတုတ္ထတန်း အောင်သောအခါ ထိုစဉ်က ဗရင်ဂျီကျောင်း ဟု ခေါ်သည့် စိန့်ပေါကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ပညာဆည်းပူးသည်။
ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်သည် သတ္တမတန်းအရောက်တွင် စာမေးပွဲ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးတွင် ‘ပထမ’ ရ၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို ခေတ်က သတ္တမတန်းစာမေးပွဲမှာ အစိုးရစစ်ဖြစ်သည်။
သတ္တမတန်းအောင်လျှင်ပင် အစိုးရဌာနများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နိုင် သည်။
ဆရာကြီးသည် သတ္တမတန်းမှစ၍ စကောလားရှစ်ဆုလည်း ရခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ထို့နောက် ဆရာကြီးသည် တရားလွတ်တော်ရုံးချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းသည်။
ရှေး ဦးစွာ စာရင်းကိုင်လုပ်သည်။
ထို့နောက် ဘီလစ် လက်ထောက် တရားလွှတ်တော် အတွင်းဝန်၊ မူလဘက်အတွင်းဝန်၊ အမွေနှင့်ပစ္စည်းထိန်းဝန် စသည့်ရာထူးများကို အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ရရှိ ခဲ့သည်။
ထိုအတွင်း ဆရာကြီးသည် ဘီအယ်လ် (B.L) စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် အစိုးရ ဝန်ထမ်း အဖြစ် မှ ပင်စင် အငြိမ်းစား ယူပြီးသောအခါ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေကြီး အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်။
အဘိဓာန် စတင်ပြုစုခြင်း ဆရာကြီးသည် ဘာသာစကားတို့ကို အထူးဝါသနာပါ၍ ကျနစွာ လေ့လာလိုက်စား သော ပညာရှင်ကြီးဖြစ်လေသည်။
သူသည် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ် ဘာသာ၊ ပါဠိဘာသာ သုံးဘာသာကို တတ်မြောက်ရုံမျှနှင့်မတင်းတိမ်။
တရုတ်၊ ဟိန္ဒီဘာသာစသည့်တို့ကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့ သည်။
ထို့နောက် မိမိ တတ်ကျွမ်းသော ပညာတို့ကို ပြည်သူလူထုအား ဖြန့်ဖြူးရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရုံးလုပ်ငန်း တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်စဉ်၊ တဖက် ကလည်း ပညာရှာမှီးသော အဘိဓာန်များကို အပင်ပန်းခံပြုစုခဲ့သည်။
ပါဠိ - အင်္ဂလိပ် ဆရာကြီးသည် ကောလိပ်၌ ပါဠိဘာသာကို ဆည်းပူးစဉ် အာရ်စီချီးလ်ဒါးစ်၏ ပါဠိ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ကို လက်ကိုင်ပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပါဠိ စာပေများ ကို တိုးတက်လေ့လာလိုက်စားရာမှ မိလိန္ဒပဉှါ၊ ဒီပဝံသ၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ၊ ဇာတကာအဋ္ဌကထာပါဌ်တို့ကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ သည်။
သည်တွင် အနက် မရှင်းသော ပုဒ်တို့ကိုတွေ့သဖြင့် အဆိုပါ အဘိဓာန်၌ ရှာဖွေကြည့် သည်။
အချို့သာတွေ့သည်။
အများအပြားမှာ မတွေ့ရ။
ထို့ကြောင့် စုံလင်ပြည့်စုံသော ပါဠိ- အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကြီး တစ်စောင်ကို မိမိကိုယ်တိုင် ပြုစုတော့မည်ဟူ၍ ကြံရွယ်ခဲ့သည်။
ကြံ ရွယ်သည့်အတိုင်း မိလိန္ဒပဉှါ၊ ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ၊ ဇာတက အဋ္ဌကထာ၊ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ တို့၌ တွေ့ရသော ပုဒ်တို့ကို စ၍စုဆောင်းသည်။
နှစ်အနည်းငယ်ကြာသောအခါ သတင်းတစ်ခု ကြားသိရသည်။
လန်ဒန် ပါဠိ ကျမ်းစာအသင်း (Pali Text Society of London) က ပြည့်စုံ ကျယ်ဝန်းသော ပါဠိ - အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ကြီးပြုစုနေရာ မကြာမီ ထုတ်ဝေ တော့မည့်သတင်း ဖြစ်သည်။
သည်တွင် ဆရာကြီးသည် သူ၏အကြံအစည်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရလေသည်။
ပါဠိ - မြန်မာ ထို့နောက် ၁၂၉၉ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက မူလ ဟံသာဝတီတိုက်ပိုင်ရှင် မစ္စတာရစ်ပလေထံမှ ဟံသာဝတီပုံနှိပ် တိုက်နှင့် ရှိသမျှ ပစ္စည်းအားလုံး ကို ဝယ်ယူလိုက်သည့်အထဲတွင် ရိုက်နှိပ်ပြီးသော်လည်း မချုပ်မဖုံးရသေးသော ပိဋကတ် ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ စသည့် ပါဠိကျမ်းဂန် တို့ များစွာပါရှိသည်။
ယင်းတို့ကို ဗြိတိသျှဘားမားတိုက်က ချုပ်ဖုံး စေ၍၊ ချုပ်ဖုံးခ ကျသရွေ့သာ အဖိုးနှုန်း ၁ိ-၄ ပဲစီထား၍ အလှူ သဘောဖြင့် ရောင်းချခဲ့သည်။
ရဟန်းရှင်လူအများကလည်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။
သည်တွင် ဆရာကြီးဦးဟုတ်စိန်တွင် အကြံကောင်းတစ်ခုပေါ်လာသည်။
ထိုကျမ်းတို့ကို ရဟန်းရှင်လူတို့ ဖတ်ရှုလေ့လာရာ၌ အထောက် အကူ ဖြစ်စေသော ပြည့်စုံကျယ်ဝန်းသော ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန် ကျမ်းကြီး တစ်စောင် လိုအပ်ပြီ။
ထို လိုအပ်ချက် ကိုလည်း မိမိကြိုးပမ်း ဖြည့် စွမ်းတော့မည်။
လန်ဒန် ပါဠိကျမ်းစာအသင်း က ထုတ်ဝေ သော ပါဠိ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် ကဲ့သို့ အထူးစုံလင်သော ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန် ကို မိမိ တစ်ကိုယ်တည်း မလျှော့သော ဇွဲလုံ့လဖြင့် ပြုစုတော့မည်ဟူ၍ သန္နိဋ္ဌာန်ချလိုက်သည်။
သို့ဖြင့် ဓမ္မပဒ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဇာတကအဋ္ဌကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ ဒိဃနိကာယ့်၊ မဇ္ဈမနိကာယ်၊ အင်္ဂုတ္တနိကာယ်၊ ဝိနည်းပါဠိတော်၊ ဝိနည်းကဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မာခုနှစ်ကျမ်း၊ ပစ္စည်းဗျာကရုဏ်း၊ ပဒရှုပသိဒ္ဓိ၊ မောဂ္ဂလ္လာန်ဗျာကရုဏ်း စသည်တို့၌တွေ့ရသော ပုဒ်တို့ကို ညှိ နှိုင်းကာ ‘ပဒတ္တပဉ္ဖူသာပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်’ ကြီးကို ရုံးလုပ်ငန်းတစ်ဖက်နှင့်ပင် ပြုစုသည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်မှ စတင်လုပ်ဆောင်ရာ၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးသည်။
နှစ်ပေါင်း ၁၂ နှစ်ကြာမျှ ပြုစုခဲ့ရသည်။
နှစ်ကြာသည်နှင့်အမျှ အထူးလည်းပြည့်စုံသည်။
အဘိဓာန်၌ ပုဒ်ပေါင်း ၅၀,ဝဝဝ (ငါးသောင်း) ကျော် ပါဝင်သည်။
အနက်ဖွင့်ဆိုထားသည်မှာလည်း အလွန်စနစ်ကျသည်။
ခိုင်လုံလှသည်။
ပြည့်စုံလှသည်။
ယင်းအဘိဓာန် ပြုစုပြီးစီးသောအခါ ပုံနှိပ်ထုတေ်ဝရန် အရေးပေါ်လာသည်။
ယင်းကို မည်သည့်ပုံနှိပ်တိုက်ကမှ မထုတေ်ဝနိုင်။
သည်တွင် သက်ဆိုင်ရာ တို့နှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းသည်။
ကျယ်ဝန်းပြည့်စုံလှသဖြင့် ၄-တွဲခွဲ၍ ထုတေ်ဝရသည်။
ကျမ်းအရွယ်မှာ ၆ ½၏” x ၉” ရှိသည်။
၄ တွဲမှာ စုစုပေါင်း စာမျက်နှာ ၁၁၈၀ ရှိသည်။
ပထမတွဲ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ထုတေ်ဝနိုင်သည်။
ဒုတိယတွဲကို ၁၉၅၆ ခု၊ မတ်လတွင် ထုတ်ေဝနိုင်သည်။
တတိယတွဲကို ၁၉၅၉ ခု၊ စက်တင်ဘာ လတွင် ထုတေ်ဝနိုင်သည်။
စတုတ္ထတွဲကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ထုတေ်ဝနိုင်ခဲ့သည်။
တစ်တွဲလျှင် အုပ်စုစုပေါင်း ၃၀၀၀ စီ ပုံနှိပ်ထုတေ်ဝနိုင်သည်။
ဤပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန်ကြီးအတွက် ဆရာကြီးသည် စာမူခ လုံးဝမယူပေ။
တစ်တွဲ လျှင် ၁၀ အုပ်စီသာ စာအုပ်မေတ္တာလက်ဆောင်ယူသည်။
တိုင်းပြည် သို့ မိမိပညာကို စေတနာ အပြည့်အဝဖြင့် လှူဒါန်းခြင်းပြုသည်။
အစိုးရပုံနှိပ်တိုက် မင်ကျမင်နကောင်းကောင်း၊ စာရွက် ကောင်းကောင်းဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတေ်ဝပေးရာ ဆရာကြီးက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသားရှိခဲ့ပေသည်။
ဆရာကြီးသည် မိမိပြုစုသော ထိုပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန် စာအုပ်များကို မိမိအိတ်ထဲမှငွေ ဖြင့် ငွေငါးထောင်ဖိုးခန့် ဝယ်ယူပြီး၊ ဆရာတော်ကြီး များနှင့် သင့်လျော်ရာ ရဟန်းတော်များကို လှူဒါန်းခြင်းပင် ပြုခဲ့ပေသည်။
ထိုပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်သည် အလွန်ပြည့်စုံသည်။
အလွန်စနစ်ကျသည်။
အလွန်ခိုင်မာ၍ အလွန်အသုံးဝင်သည်။
ပါဠိဘာသာလိုက်စားသော ပညာရှင်များနှင့် ရဟန်းအများပင် အမြတ်တနိုးလေ့လာကြသည်။
လက်စွဲပြုကြသည်။
ယခုအခါ အုပ်ရေ ၃၀၀၀ မှာ ကုန်သွားပြီ။
ဝယ်မရနိုင်တော့ပေ။
ထို့ကြောင့် ဆရာကြီးက ၁၉၈၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် သာသနာရေးဦးစီးဌာ နသို့ မူပိုင်ထုတေ်ဝခွင့်ကို အပြီးလှူဒါန်း လိုက်လေသည်။
အဆိုပါ ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်ကို ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝပြေီးချိန်ဖြစ်သော ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီးသည် အသက် ၇၀ အရွယ်ရှိနပြေီ။
အသက်ကြီးသော်လည်း ကျန်းမာရေး ကောင်းဆဲ၊ ဉာဏ်အားကောင်းဆဲ၊ ဇွဲသတ္တိကောင်းဆဲပင်။
မြန်မာ - ပါဠိ ထို့ကြောင့် ပဒတ္ထမဉ္စူသာပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန်၌ရှိသော ပါဠိစကား၊ မြန်မာစကားတို့ကို ရှေ့နောက်ပြန်၍စဉ်က မြန်မာ-ပါဠိအဘိဓာန်ကို ပြုစုပြန်သည်။
ပြီးသောအခါ အနီးစခန်း ဆရာတော် အား ပြသသည်။
ဆရာတော်က ထိုအဘိဓာန်မှာ ကောင်းမွန်သော်လည်း အများအတွက် ကား အသုံးမဝင်နိုင်ဟူ၍ မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။
မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိ သည်တွင် ဆရာကြီးသည် အများသုံး အဘိဓာန်ကြီး တစ်ဆူ ဖြစ်မြောက်ရန် ကြံစည်ကြိုး စားပြန်သည်။
ဆရာကြီးသည် မိမိရေးသား စီစဉ်ပြီး ဖြစ်သော မြန်မာ ပါဠိ စကားတို့ စပ်ကြား၌ ဆီလျော်ရာ အင်္ဂလိပ် စကားအနက်ကို ထည့်ပြီးလျှင် ‘မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိအဘိဓာန်’ ကြီးကို တီထွင်ရေးသား ပြုစုသည်။
ပြုစုရာတွင် ပါဠိ-မြန်မ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒီ၊ သက္ကသ စသည့်ကျမ်း ပေါင်းများစွာ ကိုးကားညှိနှိုင်းပြုစုသည်။
ရှေးဦးစွာ တရားလွှတ်တော် ရှေ့နကြေီး အလုပ်ကို လုပ် ကိုင်ရင်း တစ်ဖက်ကပြုစုသည်။
ပြုစုရာမှာ မိမိရည်မှန်းသော အချိန်ကာလအတွင်း ပြီးစီးစေလို သဖြင့် ၁၉၆၉ ခုမှစ၍ ရှေ့နေလုပ်ငန်းကို လုံးဝရပ်စဲလိုက်သည်။
အဘိဓာန် အလုပ်ကိုပင် စောက်ချလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်၌ ဆရာကြီးသည် အသက် ၇၉ နှစ်အရွယ်ရှိနပြေီ။
ဆရာကြီး၏ လုပ်ငန်းမှာ မည်သူမျှ အကူအညီမပေးနိုင်။
မည်သူကမှလည်း သူ့ကိုယ်စား ဝင်မလုပ်နိုင်။
တစ်ယောက်တည်းပင် ဉာဏ်စွမ်းအားစိုက်၍ ပြုစုခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင်မှ ပြီးစီးသည်။
နှစ် ပေါင်း ၃၀ ကြာမျှ ပြုစုခဲ့ရသည်။
ထိုအဘိဓာန်ပြီးစီးချိန်တွင် ဆရာကြီးသည် အသက် ၈၇ နှစ်အ ရွယ် ရှိနပြေီ။
ဆရာကြီးပြုစုပြီးသော ထိုအများသုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်တွင်ေဝါဟာရပုဒ်ရေ ပေါင်း ၆၀,ဝဝဝ (ခြောက်သောင်း) ကျော်ပါဝင်သည်။
၇ ½” x ၁၀” (စွယ်စုံကျမ်း) အရွယ်ရှိ သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပါဠိ စကားသုံးမျိုးပါဝင်နေသဖြင့် ပုံနှိပ်ရန်မလွယ်။
ငွေအရင်း အနှီးကလည်း အလွန်ကြီးမားလှသည်။
ထုတေ်ဝမည့်သူ ရှာရန်မလွယ်။
သည်တွင် ဆရာကြီးသည် မိမိငွေကြေားဖြင့်ပင် စိုက်ထူ၍ ပုံနှိပ်ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
ပုံနှိပ်ရာတွင် စာမျက်နှာ ၅၀၀ ကျော်အရောက်တွင် ပရုအမှားများကို စိစစ်ကြည့်ရာ အလွန်များပြားနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
သည်တွင် ယင်းတို့ဖျက်ဆီးပစ်ကာ အစမှာပြန်၍ ပုံနှိပ်ခဲ့ရပြန်သည်။
ပရုကို ပါဠိပိုင်းဆိုင်ရာအ တွက် ဆရာကြီးကိုယ်တိုင် ဖတ်ပေးသည်။
အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာအပိုင်းအတွက် ဆရာကြီး၏ ဒုတိယသားဦးစောလှိုင်က နှစ်သိန်းခန့် ကုန်ကျခဲ့သည်။
ဤ ‘အများသုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိ အဘိဓာန်’ သည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်ပြီးစီးသည်။
ပထမဦးဆုံး မြန်မာအင်္ဂလိပ် ပါဠိအဘိဓာန်ပင် ဖြစ် သည်။
ပထမဆုံးဖြစ် လင့်ကစား အထူးပြည့်စုံကြွယ်ဝသည်။
ပေါရာဏများ၊ ခေတ်မီေဝဟာရ များ၊ ပညာရပ်အသီးသီးဆိုင်ရာေဝါဟာရများ ပါဝင်သည်။
အနက် ဖော်ထားသည်မှာလည်း တိကျသည်။
ခိုင်လုံသည်။