kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
"မေတ္တာရေလှိုင်း" ဝတ္ထုကို မြင့်မြင့်ခင်၊ မောင်သင်၊ သီသီ၊ အကယ်ဒမီ(၄)ဦးနှင့် ဆေးရောင်စုံ ရုပ်ရှင် ကားရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၁၉၈၇ - ဒါရိုက်တာ သက်မောင်မောင်က မေတ္တာရေလှိုင်း ဇာတ်ကားကိုပင် နေအောင်၊ ထွန်းထွန်းနိုင်၊ မေဆွိတို့နှင့် ပြန်လည်ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ဂီတပညာ တက္ကသိုလ်နေဝင်းသည် ဂီတပညာကိုလည်း ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါခဲ့ရာ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ရွှေပြည်ဦးဘတင်၊ ဦးခင်ဇော်-တို့ထံတွင် ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ ပတ်ပျိုး၊ သီချင်းကြီး၊ သီးချင်းခန့် စသည်တို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
သံရုံးမှ သံတမန်များအားလည်း မြန်မာ့အနုပညာအကြောင်း၊ သီချင်းကြီးသီချင်းခန့်များအကြောင်း ဟောပြောပို့ချခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးသမိုင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း(ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဗိသုကာ) (၁၉၅၅-ခုနှစ်) ချစ်အာရုံ ဝတ္ထု (၁၉၅၆-ခုနှစ်) ရွှေရုပ်လွှာ ဝတ္ထု (၁၉၅၇-ခုနှစ်) နှစ်ကိုယ်သစ္စာ၊ အသက်ပေးချစ်ရသူမို့ စသော ဝတ္ထုများ' (၁၉၆၁-ခုနှစ်) စေတနာမွန် ရုပ်ရှင်ဝတ္ထု(ဘာသာပြန်)၊ သဇင်၊ မေတ္တာရေလှိုင်း စသောဝတ္ထုများ' (၁၉၆၂-ခုနှစ်) မေပုလဲ ဝတ္ထု (၁၉၆၅-ခုနှစ်) ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ကပ်စီးယပ်(စ်)ကလေး စာအုပ် (၁၉၆၆-ခုနှစ်) အောင်ဆန်းဦးတို့အဖေ စာအုပ် (၁၉၆၇-ခုနှစ်) သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့၊ လျှပ်စစ်အနုမြူနှင့်လှပျိုဖြူ စာအုပ်များ (၁၉၉၂-ခုနှစ်) ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကြီးများ စာအုပ် (၁၉၇၁-ခုနှစ်) ဣတိယခေါ် မိန်းမတို့သည် စာအုပ် (၁၉၇၃-ခုနှစ်) ဖိုမ အိမ်ထောင်ဦးလက်စွဲ စာအုပ် (၁၉၇၄-ခုနှစ်) နစ်ကာတာ(ဘာသာပြန်)၊ အီဂျစ်ပြည်သား(ဘာသာပြန်) (၁၉၇၅-ခုနှစ်) သွေးညီနောင်၊ ဂေါ့ဒ်ဖားသား၊ ဒိုးလိုမွှေ ရေလိုနှောက် ဘာသာပြန်စာအုပ်များ(၁၉၇၆-ခုနှစ်) စိန်ကိုစိန်နဲ့ဖြတ်မည်၊ ကန္တရဂေဟာ၊ ငရဲဘုံ၊ မျက်လုံးပေါင်း ရှစ်ကုဋေ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၇၇-ခုနှစ်) ဘက်(တ်)စီ၊ အင်းဝရွှေနန်းရောက် ဗြိတိန်သံအဖွဲ့မှတ်တမ်း၊ ပြေးချင်သလောက်ပြေးစမ်း၊ သန်းခေါင် ထက် ဉာဉ့်မနက် စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၇၈-ခုနှစ်) ကျူပင်ခုတ်ကျူပင်ငုတ်မကျန်၊ လောကကိုအနိုင်ယူမယ်၊ လူမိုက်ဆိုရင်ထွက်ခဲ့၊ အန္တရာယ်စက်ကွင်း စာအုပ်များ (၁၉၇၉-ခုနှစ်) နိုင်ငံတော်ကောင်စီက-နိုင်ငံဂုဏ်ရည်(ပထမဆင့်)ချီးမြှင့်။
အင်ဂျီယာ(ဘာသာပြန်) စာအုပ် (၁၉၈၀-ခုနှစ်) ဆပ်ကပ်၊ ဘီလျံနာ၊ စစ်တောင်းတိုက်ပွဲ၊ မေတ္တာကမ္ဘာခြားလေသော်၊ အမြန်ရထားပေါ်မှ လူသတ်မှု၊ ဟီလာရီ၊ မေဂျာဆိုင်းမွန်၊ ဓားစာခံ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၁-ခုနှစ်) ဆာမီကို၊ ကွန်မန်ဒိုမော်ဂင်၊ ရှိုးဂန်း၊ ရိုစ့်ဘတ်ဒ်၊ မာယာညွှတ်ကွင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှတ်တမ်း စသော စာအုပ်များထွက်။
(၁၉၈၂-ခုနှစ်) သူသေကိုယ်သေ၊ နန်စီဟာမွန်နှင့် စိတ္တဇလူသတ်သမား၊ ပေါက်ရှားမင်း၊ ရှဲဒိုးစပိုင်၊ ရန်ကိုရန်ချင်း တုံ့နှင်းသော်၊ စက္ကင်းလေဒီ၊ နင်းဂျား၊ တုံးတိုက်တိုက်ကမ်းတိုက်တိုက်၊ ငုတ်မိသဲတိုင် စသော ဘာသာပြန် စာအုပ်များ (၁၉၈၃-ခုနှစ်) ထူးဆန်းသောလူသတ်မှု၊ နင်းဂျားနဲ့နီကိုလာ၊ ဂြိုဟ်မွှေတဲ့ကျောက်မျက်ရတနာ၊ အိပ်မက်သံသရာ ဘဝကဗျာ၊ အလှည့်ကျတော့မနွဲ့စတမ်း၊ ရှီကေ၊ ရှီကေနှင့်ကူဗလိုင်ခန် စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၄-ခုနှစ်) ၁၉၈၅ - လောဘမုန်တိုင်း၊ လေယာဉ်ပေါ်မှ လူသတ်မှု၊ အော်ရိုရာအရေးအခင်း၊ အလောင်းပျောက်နေသော လူသတ်မှု စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၅-ခုနှစ်) အန္တရာယ်ပစ်မှတ်၊ ဇင်ဘာဘွေ(ပ၊ဒု)၊ စစ္စလီကျွန်းသား စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၁၉၈၆-ခုနှစ်) ဂျီယန်၊ ကမ္ဘာဖျက်အန္တရာယ်၊ သိက္ခာကိုရင်း၍ ဘာသာပြန်စာအုပ်များ ဇီးရိုး(ပ၊ဒု)ဘာသာပြန် (၁၉၉၀-ခုနှစ်) သံလျှက်ကိုပေပေါ်တင်၍၊ ချစ်တေးတစ်ကျော့-ဘာသာပြန်များ (၁၉၉၁-ခုနှစ်) ဂေါ့ဖားသားနှင့် ပီတာလင်း(ဘာသာပြန်) (၁၉၉၃-ခုနှစ်) အမှတ်တရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း စာအုပ် (၁၉၉၅-ခုနှစ်) မာဖီးယားကမ္ဘာ၊ ဂေါ့ဒ်ဖားသား၊ နန်းစွန့်ဘုရင်(ဘာသာပြန်)စာအုပ်များ (၂၀၀၅-ခုနှစ်) အမေရိကန်သူပုန်ကြီးဂျက်လန်ဒန်၊ ကီလီယိုပါထရာ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ (၂၀၀၆-ခုနှစ်) ထင်ရှားသည့် စာအုပ်အချို့ အောင်ဆန်းဦးတို့အဖေ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးသမိုင်း အမှတ်တရဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း(ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ဗိသုကာ) ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ဖြစ်ရပ်ကြီးများ(ဘာသာပြန်) ဂေါ့ဒ်ဖားသား(ဘာသာပြန်) အင်းဝရွှေနန်းရောက် ဗြိတိန်သံအဖွဲ့မှတ်တမ်း(ဘာသာပြန်) စစ်တောင်းတိုက်ပွဲ(ဘာသာပြန်) ရှိုးဂန်း(ဘာသာပြန်) ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှတ်တမ်း မာဖီးယားကမ္ဘာ(ဘာသာပြန်) နန်းစွန့်ဘုရင်(ဘာသာပြန်) အမေရိကန်သူပုန်ကြီးဂျက်လန်ဒန်(ဘာသာပြန်) ကီလီယိုပါထရာ(ဘာသာပြန်) လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ကပ်စီးယပ်(စ်)ကလေး(ဘာသာပြန်) မေတ္တာရေလှိုင်း(ပင်ကိုရေးဝတ္ထု) ဘဝနိဂုံး ၁၉၉၇ - မတ်လ(၇)ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၃၃)၊ ရှမ်းလမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ့်နေအိမ်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန် ချိန်၌ ဇနီး-ဒေါ်ခင်ငြိမ်းနှင့်အတူ သမီးနှစ်ယောက်၊ သားတစ်ယောက်ကျန်ရစ်သည်။
တမလန်း သည် ၁၅ မီတာမှ ၃၀ မီတာ (ပေ ၁၀၀ခန့်) အထိ မြင့်သည်။
အသီးမှာ အစိမ်းရောင် ဖြစ်ပြီး အစေ့ တစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခု ပါတတ်ကာ ရင့်မှည့်သော အခါတွင် အညိုရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင်သို့ ပြောင်းသွားတတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လောနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ဝလူမျိုး (ဝ: Vāx; ; ) သည် အရှေ့တောင်အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တလျောက် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်အရှေ့ဘက်ပိုင်းတို့နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဝ လူမျိုး များသည် တရုတ်ပြည် ဇီမင်း၊ ကန်ရွမ်း၊ ယူနမ် တို့တွင် နေထိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။
ဝ လူမျိုးသည် မွန်-ခမာ လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်။
လက်ရေးစာပေကို ၁၉၅၇ နှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ဝ လူမျိုးသည် တရုတ်နိုင်ငံ ၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၅၆ မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။
နေထိုင်ရာဒေသ ဝတို့နေထိုင်သောနယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း သံလွင်မြစ်၏အရှေ့ဘက် ခြမ်းတွင်တည်ရှိရန်အရှေ့ ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကိုးကန့် နယ်တို့က ဝိုင်းရံထားသော တောင်ကုန်းမြေမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကုန်းမြင့်တစ်ခုလုံးတွင်အချို့သော နေရာများ၌ ပေ(၁၀၀၀၀)နီးပါးခန့်မြင့်သော တောင်ထွဋ်များ လည်းရှိသည် ထိုတောင်တန်းကြီးများသည် ဝလူမျိုး တိုက၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုမလွယ်ကူခက်ခဲအောင်ဖန် ဖန်တီးထားသကဲ့သို့ရှိနေသောကြောင့် ဘဝတူဆွေရင်းသားရင်းလူမျိုးအချင်းချင်း ကြား အဆက်အသွယ်များကင်းမဲ့ခဲ့၍ စီးပွားရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှု များခေတ်နောက်ကျနေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့်ဓလေ့စရိုက် ရှေးခေတ် ဝလူမျိုး 'ဝ'လူမျိုးများကိုလွယ်လှ မှာရှမ်းစကား၊ ရှမ်းအခေါ်ဖြစ်၍ (လွယ်-တောင်-လှ လူမျိုး )တောင်ပေါ်ကလူမျိုးဟု အဓိပါယ်ရသည်။
‘ဝ’လူမျိုးတို့သည် ၎င်းတို့၏ ပေပေတေတေနေတတ်သောအကျင့်စရိုက်ကို မူတည်၍ ယင်း တို့အဝတ်အစားအရောင်များမှာလည်း အညစ်ခံအရောင်များသာဖြစ်ပေသည်။
အထူးသဖြင့်အနက်ရောင် အပြာရောင်နှင့် ရှားစေးရောင်အနီရင့်များသာ များစွာတွေ့ရတတ်သည်။
ယောက်ျားများသည် အနက်ရောင်ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းတတ်ကြသည်။
အချို့လူငယ်အများမှာမူ ခေါင်းစွပ်အနက်များကို ဆောင်းတတ်ကြသည်။
နက်ပြာရောင် ရှီသော ရင့်စေ့ရင်ဖုံး ကျင်္ီများကိုဝတ်၏။
အနက်ရောင်ရှမ်း ဘောင်းဘီကို အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ကြသည်။
မိန်းမများမှာ နက်ပြာရောင် ရင်ဖုံးအင်္ကျီ နှင့် အင်တိုင်ခေါ်ထဘီကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။
ထဘီမှာ စစ်အနံ တစ်ကိုက်အလျား တစ်ကိုက်ခွဲရှိသောအနက် ရောင် အစကိုခါးတွင် ပတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အချို့မိန်းကလေးများကမူ အလှအပကို ခုံမင်သဖြင့် အညို၊ အနီ၊ အဝါ ဆင်းများဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ရက်လုပ်ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
ထို့အပြင် ငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဆွဲကြိုး၊ ဘယက်၊ နားထောင်း၊ လက်ကောက်ပြား၊၊ လက်ကောက်လုံးများလည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ခေါင်ရေနှင့် ပြောင်းဖူးချက်အရက်များကို ယောက်ျားများသာသောက်ကြသည်မဟုတ် မိန်းမများနှင့် ကလေးများလည်း သောက်တတ်ကြသည်။
သောက်သုံးမှုပမာဏ အနည်းငယ်နှင့်အများသာ ကွာခြားသည်။
အားလုံးအရက်သောက်တတ်ကြသည်။
ဆေးတံသောက်သောအကျင့်မှာလည်း လူကြီးလူငယ်တိုင်းစွဲနေကြသည်။
ဆေးတံကိုကိုင်ထားရသည်မှာ 'ဝ'လူမျိုးတို့၏ကိုယ်ပိုင် စတိုင်တစ်ခုပင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
ဘာသာရေးနှင့်အယူဝါဒ 'ဝ'နယ်တစ်နယ်လုံးတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ များပြားသောကြောင့်ဘာသာ အသီးသီး၏ အင်အားကိုခန့်မှန်းရသော် နတ်ကိုးကွယ်သူ (၆၀)ရာခိုင်နှုန်း ယွန်းဂိုဏ်း(၂၀)ရာခိုင်နှုန်း၊ ခရစ်ယာန် (၁၅)ရာခိုင်နှုန်း၊၊ နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ (၅)ရာခိုင်နှုန်းလောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက'ဝ'လူမျိုးတို့သည် လီဆိုင်မတ်နတ်ကိုကျွဲသတ်ပြီး ကန်တော့ကြရသလို မွေးနတ်ကိုလည်း လူခေါင်းဖြတ်ပြီး ကန်တော့ ကြရသည်။
မွေးနတ်မှာအကြီးမာဆုံးနှင့်ဒုက္ခအပေးဆုံးနတ်ဖြစ်သည်။
ခေါင်းဖြတ်ချိန်မှာ များသောအားဖြင့် စပါးစိုက်ချိန်များ တွင်ဖြစ်သည်'ဝ'လူမျိုးများ တို့၏ထုံးစံမှာ ယောက်ျားမှန်ရင် တစ်သက်တာတွင် ခေါင်း(၃)ခါတိတိဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိ၍ လူခေါင်း(၆)ခေါင်းဖြတ်ဖူးသူကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ နယ်ရှင်ကအခွန်အထုပ်မှ လွတ်ကင်းစေကာ ရှန်နီစကိုပေါင်းစေပြီး သူရဲကောင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုခံရသည်ဟု ဆိုသည်။
သို့ဖြစ်ရာ'ဝ'လူမျိုးများအဖို့ ဦးခေါင်းရရေးနှင့် မိမိဦးခေါင်း အဖြတ်မခံရရေးသည် ၎င်းတို့ဘဝရပ်တည်မှုအတွက် နှစ်ခုစလုံး အရေးကြီးနေပေသည်။
‘ဝ’လူမျိုးတို့၏တူရိယာများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးတူရိယာမှာ တုံးဖြစ်သည်။
အခြားနိုင်ငံအသီးသီးရှိ လူရိုင်းဟုသတ်မှတ်ထားသောလူမျိုးတို့၏တုံးသံသည်’ဝ’လူမျိုးတို့၏တုံးသံလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်မရှိ။
မိုင်းကျွန်းခေါ်အပင် တစ်မျိုးမှ ထွင်းထု၍ဖိုသံမသံ ညှိပြီး သူကြီးအိမ် အနီးတွင်တဲထိုးပြီးထားရသည်။
နတ်တင်လျှင်ဖိုသံ၊ ထွက်သောဘက်မှတုံးကို တစ်ချက်ချင်းလေးကန်စွာ တီး၏ စစ်ရေးကိစ္စများရှိ၍လူစုရန် သတိပေးလျိုလျှင် ဖိုသံနှင့်မသံကိုတွဲ၍ခပ်သွပ်သွပ်ခေါက်လေ့ရှိ၏။
ပျော်ပွဲရွင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌ တီးခေါက်ပေးသောတုံးမှာမူကား လွန်စွာအဆင့်အတန်း မြင့်မားလှ၍ တုံး၏ဝဲယာမှ မိန်းမနှင့် ဘက်ညှပ်ကာ ၎င်းတို့၏ညာဘက်မှထိုးတံ ဘယ်လက်တွင် ဝါးခြမ်းပြား ကိုကိုင်၍ တစ်လုံးလျှင် (၂)ဦး (၃)တုံးလျှင် (၆)ဦးတိတိဖြင့်တီးခေါက်ကြလေ့ရှိသည်။
ရှေးက’ဝ’လူမျိုးများတွင် ဦခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သောအလေ့အကျင့်ရှိခဲ့၍ ၎င်းတို့အား သာမန်အားဖြင့် ရိုင်းသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိသော်လည်း အကယ်စင်စစ် ‘ဝ’လူမျိုးတို့တွင် အလွန်ချစ်စရာ ကောင်းသောအမူအကျင့် များလည်းရှိနေပါသေးသည်။
ယင်းတို့မှာ သားထောက်သမီးခံမရှိသော သက်ကြီးရွယ်အိုများကိုတစ်ရွာလုံးက အိမ်တစ်အိမ်နေ့ကျတာဝန်ယူ၍ကျွေးမွေးလေ့ရှိခြင်း၊ ‘ဝ’နယ်မြေမြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းကျေးရွာများတွင် ယနေ့ထက်တိုင် နှီးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဒေါင်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ရေတပြင်စီးစားသောက်နေကြသေးခြင်း အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရွာမှုကိစ္စများ၌တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခြင်း စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။
ဝလူမျိုးသည် မွန်-ခမာအုပ်စုတွင် ဝ-ပလောင်အုပ်စုခွဲ၌ ဝ၊ လ၊ လဝ၊ ခမူ၊ တိုင်းလွီ၊ အန်၊ ယန်း၊ လမ်၊ ပလောင်၊ ပလေး၊ ဓနော လူမျိုးတို့နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။
ဝလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယူနန်နယ်စပ်အကြားရှိ တောင် တန်းဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။
ယူနန်နယ်စပ်မှနေ၍ သံလွင် မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတိုင်အောင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။
အချို့ ဝများ သည် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျိုင်းတုံနယ် တောပိုင်းအရပ်များတွင် နေထိုင်ကြ သည်။
ဝနယ်တွင် ဝလူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။
(ဝနယ် -ရှု။
) ယင်းလူမျိုးတို့ကို ဝ သို့မဟုတ် လဝလူမျိုးဟုခေါ်ကြသည်။
အချို့က လွယ်လလူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
ဝလူမျိုးသည် ပတ်ကတေ့ရွာအနီးရှိ ကျောက်ဂူကြီးမှ စတင်ပေါက် ဖွား၍ ပတေ့နယ်၊ လွယ်လိန်းနယ်တို့သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ထိုကမှတစ်ဆင့် ဝနယ်အခြားဒေသများသို့ ပျံ့နှံ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဝနယ်နောင်ချိုကန် အရှေ့မြောက်အရပ်မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ရောက်၍ မိုင်းလွန်းနယ်မှတစ် ဆင့် ကျိုင်းတုံနယ်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်ဟုဆိုသည်။
စုံကရမန်နယ်နေ ဝလူမျိုးများက ယင်းတို့သည် ယခင် လွယ် လိန်းအမျိုးအနွယ်မှ သက်ဆင်းခဲ့သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့သည် ကွန်လုမန်းအနွယ်မှ ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။
သို့ရာတွင် ကွန်လုမန်းအနွယ်၏ ဇာစ်မြစ်ကို စုံစမ်းသောအခါ ယင်းတို့က ဟိုအရှေ့ဘက်စူးစူးမှာရှိသည်ဟု ပြောသည် ကလွဲ၍ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။
ဟိုမိုင်းနယ်မှ ဝများ၏ အမူအယူဓလေ့ သည် စုံကရမန်နယ်မှ ဝများနှင့် ဆင်ဆင်တူရာ ယင်းတို့ပြောသည့် ကွန်လု မန်းနှင့် စုံကရမန်သည် အတူတူပင် ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိသည်။
ထိုစုံကရ မန်သည်လည်း ဝနယ်၏ အလယ်ဗဟို နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သဖြင့် ယင်းမှ ပြန့်ပွားသည်ဟု ယူဆသော် ယူဆနိုင်စရာရှိလေသည်။
ဝလူမျိုးများ စတင်ပေါက်ဖွားရာဟု ယူဆကြသော ကျောက်ဂူကြီး မှ တစ်ခါက အသံမြည်ဟီးလာသဖြင့် အမျိုးအနွယ်သစ်၊ လူမျိုးသစ်ပေါ် ပေါက်မည့် နိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ယင်းလူမျိုးသစ်သည် လက်ရှိ ဝလူမျိုးများအား လွှမ်းမိုး၍ နှင်ထုတ်ဖွယ်ရှိသည်ဆိုကာ လူမျိုးသစ်များ ပေါ် ထွက်လာခြင်း မရှိစေရန် ဝလူမျိုးများက ထိုကျောက်ဂူအတွင်းသို့ လေးမြား များ ပစ်သွင်းခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ဝလူမျိုးများ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ မြို့ကြီးများ၌ ယောက်ျားများ က ဖျင်နက် သို့မဟုတ် ဖျင်ပြာဗောင်းဗီနှင့် အင်္ကျီကို ဝတ်ပြီးလျှင် ခေါင်း တွင် အဖြူ အနီ၊ အဖြူ အနက်၊ အနီ အဝါ၊ အနက် အစင်းကျားများကို ပေါင်းကြသည်။
မိန်းမများက အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက် သို့မဟုတ် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အနီ ရောင်စုံရောယှက်ထားသော သုံးတောင်ကွင်းရှိ ဖျင်ထမီကို ဒူးဆစ်နားထိ ခပ်တိုတိုဝတ်၍ အနက်ရောင်ဖျင် လက်ကျပ် ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီ၊ ကိုယ်ထည်ခပ်ရှည်ရှည် ရင်စိအင်္ကျီဝတ်လျက် ခေါင်းတွင် ဗော့ဟဲယားခေါ် ဆံတိုဆံထောက်ပုံသဏ္ဌာန် ဆံပင်ခပ်တိုတိုထား၍ မျက်နှာ သုတ်ပုဝါ အလတ်စားအရွယ်ရှိ အနီ အပြာ အဝါ စသည်တို့ဖြင့် ပြောက် ကျားသော ဖျင်စများကို ကြက်ခြေခတ်ပေါင်းကာ လည်ပင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် အသီးတစ်မျိုးကို ပုတီးလုပ် ဆွဲထားကြသည်။
အတွင်းပိုင်းကျသော ဒေသ များတွင် ယောက်ျားများက ဂျပ်ရက်အစကို ရှေ့က ဖုံးအုပ်ထားပြီးလျှင် ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်နေ၍ မိန်းမများက အနံတစ်တောင့်ထွာခန့်ရှိ အနီ အနက် အပြာရောင် ဖျင်စကိုအောက်ပိုင်း၌ ပတ်ထားပြီးလျှင် အထက်ပိုင်းတွင် ပွဲသီးခေါ် ပုတီးကိုဆွဲထားရုံ ပလာကျင်းထားလေသည်။
ဝလူမျိုးများသည် များသောအားဖြင့် ရေချိုးလေ့မရှိကြ၊ အဝတ် ဖွတ်လျှော်လေ့ မရှိကြဟုဆိုသည်။
ရေမချိုးကြသဖြင့် ယင်းတို့၏ အသား အရေများသည် ကြမ်းတမ်းကာ အသားအရေပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ကလေးများ၊ ပိတ်ဆို့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ကြသည်။
နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ ဆေးသောက်လေ့မရှိ။
နတ်ဆရာများကိုပင့်၍ မေးကြမြန်းကြသည်။
ဆရာ လုပ်သူက တွက်ချက်ပြီးလျှင် ဝက် သို့မဟုတ် ကြက် စသည်တို့ဖြင့် နတ် ပူဇော်ခိုင်းတတ်သည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် ရှိစုမဲ့စုငွေဖြင့် ဝယ်ခြမ်းပူဇော်ရ သည်။
တစ်ကြိမ်နှင့် ရောဂါမပျောက်ပါက ဆရာခိုင်းသလောက် ပူဇော်ကြရ သည်။
အချို့ လွယ်မူးတောင်နှင့် နီးသူများက လွယ်မူးတောင်မှ ဆေးမြစ် များသည် ၉၆ ပါးရောဂါ ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ယင်းဆေးမြစ် များကို ကြို၍သောက်ကြသည်။
လွယ်မူးတောင်သည် ဝနယ်၏ပုပ္ပားတောင် ဟု ဆိုရပေမည်။
ဝလူမျိုးများသည်အပူရှိန်ကို ကြောက်ကြသည်။
အပူရှိန် ကြီးသော နေရာသို့တတ်နိုင်က မသွားကြချေ။
မတတ်သာ၍ သွားရလျှင် ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေမနေကြဘဲ ကိစ္စပြီးသည်နှင့် ချက်ချင်းဒုက္ခခံ၍ပြန်ကြသည်။
ဝလူမျိုးတို့သည် တောင်ဆင်းတောင်တက် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် လက်မနှေးကြချေ။
ဝနယ်တွင် ယခုတိုင် ခေါင်းဖြတ်၍ ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် အလေ့ အထ အနည်းအကျဉ်းရှိသေးသည်။
ပတ်ကတေ့နယ်မှ ဝလူမျိုးများ စတင် ပေါက်ဖွားရာဟု ယုံကြည်ကြသော ကျောက်ဂူတွင်းမှ တာလီနှင့် ယာနမ် တို့သည် လွယ်လိန်းဘက်သို့ ထွက်လာစဉ် လမ်းခုလတ်၌ အပန်းဖြေခိုက် သားကြီးဖြစ်သူ (အချို့ကလည်း တူဟုဆိုကြသည်။
) ကဓားသွေးရင်း ဓား စမ်းသည့်သဘောနှင့် ယာနမ်၏ဦးခေါင်းမှ ဆံပင်ကို ဖြတ်ကြည့်စဉ် ဓား သည် ဆံပင်ကိုသာမဖြတ်ဘဲ ဦးခေါင်းကိုပါ ပိုင်းဖြတ်လိုက်သဖြင့် နတ် များက လူ၏ဦးခေါင်းကို လိုလားသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဆိုကာ ခေါင်းဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်သည့် ဓလေ့ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။
ခေါင်း ဖြတ်ယဇ်နတ်ပူဇော်လျှင် ရပ်ရွာနယ်ပယ်တွင် လူအသေအပျောက် နည်းရုံ သာမက ကောက်ပဲသီးနှံ ကောင်းမွန်ခြင်း၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးခြင်းရှိသည်ဟု အယူရှိကြသည်။
အကယ်၍ ဝရွာတစ်ရွာတွင် နတ်က လူဦးခေါင်း လိုလား ကြောင်းဖြင့် အတိတ်နိမိတ်ပေးသောအခါ ထိုရွာရှိ နတ်ဆရာတို့က သက် ငယ်နှင့် ကြက်ကိုယူကာ ဆိုင်ရာနတ်ကိုပသ၍ မိမိတို့ တတ်ထားသော ပညာဖြင့် ဗေဒင်သဘော ကြည့်ရှုအဟောထုတ်ကြသည်။
နတ်က မည်သည့် အရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို အလိုရှိသည်ဆိုလျှင် ထိုအရပ်မှ လူဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရသည်။
သို့ရာတွင် ထိုအရပ်သည် မိမိတို့၏ မဟာမိတ်ရပ်ရွာနယ်ပယ် ဖြစ်လျှင် မသွားကြချေ။
ခေါင်းဖြတ်ထွက်ရာတွင် မိမိတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးဖွယ် ရှိသည်ဟု အဟောထွက်လျှင်လည်း ခေါင်းဖြတ်မထွက်ကြချေ။
ထိုအခါမျိုး၌ အချို့နယ်များတွင် အသင့်ရောင်းရန်ထားသော ခေါင်းများကို ၂ဝဝိ မှ ၃ဝဝိ အထိ အဖိုးပေးဝယ်ယူ ပူဇော်ကြသည်။
ယင်းသို့မှမရလျှင် မြေမြှုပ်သဂြိုဟ် ထားသော လူသေအလောင်းများမှ ခေါင်းဖြတ်ယူကြရသည်။
ထို့ကြောင့် လူ သေအလောင်းကို သုသာန်သီးသန့်ထား၍ မမြှုပ်နှံကြဘဲ ရွာပြင်ခြံစည်းရိုးနှင့် ကပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်အောက်၌သော်လည်းကောင်း လူသူမသိ အောင် မြှုပ်နှံကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဆန်ထုံနယ်တွင် လူခေါင်းရောင်းလေ့ရှိ၍ လွယ်မူး၏အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်ဒေသများတွင် ခေါင်းဖြတ်သည့် အလေ့ ယနေ့တိုင်ရှိသေးသည်။
လွယ်လိန်းနယ်နှင့် ဆတော်နယ်တို့တွင်ကား လူခေါင်းဖြင့် နတ်မပူဇော်ဘဲ သင်းချောနက်ခွေးဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။
ယဇ် ပူဇော်ပြီးသော အချို့ခေါင်းများကို ၁ဝ နှစ် တိုင်အောင်ပင် အသစ်မလဲဘဲ အကျိုးအာနိသင် ရှိသည်ဆိုကာ ထားတတ်ကြသည်။
ဆန်ထုံနယ်အပိုင် ဟောင်တက်ရွာတွင် ခေါင်းဖြင့်ပူဇော်ပသထားသော တိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ရှိ၍ စုံကရမန်တွင် ၁၅ဝ ကျော်ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ယခုအခါ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာ အမြဲသတိထား နေတတ်ကြသဖြင့် လူခေါင်းဖြတ်ရန် မလွယ်ကူ သောကြောင့် လူခေါင်းအစား ကျွဲ၊ ခွေး စသည်တို့နှင့် ယဇ်ပူဇော်လာကြ လေပြီ။
ဝလူမျိုးများသည် မျိုးချစ်များဖြစ်ကြသည်။
မိမိတို့၏ အဆက် အနွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အခြားလူများ က နိုင်ထက်စီးနင်းပြုခြင်းကို မခံကြချေ။
ကွန်းလွယ်နှင့် လွယ်လလူမျိုး တို့လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။
ရန်သူကို ကလဲ့စားချေနိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည် ဝီရိယထုတ်တတ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ယနေ့တိုင် တစ် နယ်နှင့်တစ်နယ် အခဲမကြေဘဲ ရန်စောင်လျက်ရှိကြသည်။
ရန်သူကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သလောက် မဟာမိတ်ပြုထားသူများအပေါ်၌လည်း ကတိသစ္စာတည်ကြသော သူများဖြစ်ကြသည်။
တစ်နယ်နှင့်တစ်နယ် သစ္စာ ပြုသည့်အခါ နယ်ကိုယ်စားလှယ်များသည် အများသဘောတူသည့် နေရာ တွင်စုဝေးကာ ကျွဲကိုသတ်၍ ဝေယူကြရသည်။
ထို့နောက် ငွေဒင်္ဂါး အဟောင်း သို့မဟုတ် ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့်များကို အရက်တွင်ထည့်၍ ထိုကတိသစ္စာအရက်ကို ညီတူညီမျှ သောက်ကြသည်။
သစ္စာအရက်ကို သောက်ပြီးသောအခါ ငွေဒင်္ဂါး၊ ကျည်ဆန်ယမ်းတောင့် စသည်တို့ကို ညီတူ ညီမျှ ဝေစုခွဲယူကြသည်။
ကတိပြုပြီးသည့်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဦး အကြောင်းပေါ်လျှင် တစ်ဦးက လူအားလက်နက်အားနှင့် ကူကြသည်။
ဝလူမျိုးများသုံးစွဲသော လက်နက်များတွင် အမြောက်မြားလည်း ပါသည်။
အမြောက်၏ ပြောင်းအရှည်မှာ ၁ဝ ပေ၊ ၁၂ ပေခန့်ရှိ၍ ပြောင်းဝ မှာ တစ်လက်မခွဲမှ နှစ်လက်မရှိကြသည်။
ကိုက်သုံးလေးရာကို လှမ်း၍ပစ် နိုင်သော လက်နက်ဖြစ်သည်။
အချို့ဝရွာများတွင် ခံတပ်များ ပြုလုပ်ထားကြသည်။
အချို့ဝရွာ များတွင် ရွာဝင်တံခါးပေါက်ကြီးကို အမြင့်ပေ ၃ဝ၊ အကျယ်ပေ ၃ဝ ထား၍ ဝင်ပေါက်ကို ဆူးတို့ဖြင့် ခက်ထား ယက်ထားကြသည်။
အချို့ ဝရွာတို့၌ ကား ပျဉ်ရိုင်းနှစ်ချပ်ကို မြေကတုတ်သဖွယ် တစ်ဖက်တစ်ချက်ထားရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မြေဖို့ထားကြလေသည်။
အချို့ကမူ ဝါးဖြင့် နှစ်ထပ်ခန့်ရက် ကာ အပြင်ဘက်သို့ ဝါးချွန်များ ထိုးထွက်စေပြီးလျှင် ၁၂ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ကျယ်၍ ခြောက်ပေနက်သော ကျင်းများကို ခြံစည်းရိုးကြားတွင် တူးထားကြ လေသည်။
ဝလူမျိုးများသည် ရွာသို့ဦးတည်သွားသောလမ်းများတွင် လမ်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကျင်းများတူးထားတတ်ကြသည်။
ထိုကျင်းထဲမှ အမြှောက် ပစ်ကျင့်ခြင်း၊ တိုက်နည်းခိုက်နည်း ကျင့်ခြင်းပြုကြသည်။
အချို့ရွာများ၌မူ ထိုကျင်းများထဲသို့အဆိပ်ဖြင့်လူးထားသော ဝါးချွန်များကို ထောင်စိုက်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ မသိမသာ သစ်ရွက်သစ်ခက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။
အပြင်အပ လူကိုရွာတွင်းသို့ဝင်ရန် မဆိုထားဘိ၊ နယ်အတွင်းသို့ပင် ဝင်ခွင့်မပြုကြချေ။
မသင်္ကာသူများကို ဝင်ခွင့်သာပြုပြီးလျှင် ထွက်ခွင့်မပြုကြချေ။
ဝလူမျိုးများသည် အိမ်များကို တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို လများတွင် ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ပြီးသည့်အခါ အိမ်တက်မင်္ဂလာ ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလောက် တစ်ည၊ နှစ်ည၊ သုံးည စသည်ဖြင့် မိတ်သင်္ဂဟများကို အရက်တိုက်၍ ကျင်းပကြသည်။
ဝလူမျိုးတို့သည် အယူသည်းသူများဖြစ်ကြသည်။
သူတို့အိမ်၌ ဧည့်သည်သွားအပ်သော နေရာ၊ မသွားအပ်သောနေရာဟူ၍ရှိသည်။
ဖက်စိမ်း များကိုလည်း အရမ်းမဲ့ယူသွားခြင်းမပြုရ။
အိမ်ဦးကြမ်းပြင် ထားရှိသော နေရာ၏ လက်ဝဲဘက်အိမ်ထောင့်၊ အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်တွင် ပစ္စည်းအရမ်းမထားရချေ။
အိမ်အတွင်းလက်ယာဘက်ထောင့်သည် သူတို့၏ နတ်ကိုးကွယ်ရာဌာနဖြစ်သည်။
အိမ်ရှင်ထိုင်သော နေရာကို မည်သူမျှ ကျော် ဖြတ်မသွားရချေ။
အိမ်ရှင်ထိုင်သည့် နေရာအနီး မီးဖို၌လည်း အိမ်ရှင် ထိုင်သည့်ဘက်တွင် ထမင်းအိုးများ မချရချေ။
အကယ်၍ မပြုထိုက်သည် တို့ကို ပြုမိချေသော် အိမ်ရှင်ကို ခိုက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။
ထို အခါ အိမ်ဦးနတ်ကို ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။
ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ် သူက ပူဇော်ကန်တော့ကြရသည်။
ထို့ကြောင့် ဧည့်သည်လုပ်သူက မသွား အပ်၊ မပြုအပ်သည်ကို ပြုမိချေလျှင် အိမ်နတ်ပူဇော်ရန် ဧည့်သည်ထံ စာရင်းလုပ် အရေးဆိုတတ်ကြသည်။
ဝါဒ ဆိုသည်မှာ ကိုးကွယ်ဘာသာအယူများ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ ဝါဒဖော်ရေးရာ (politics)၊ စာပေ၊ ဂီတ စသည့် နယ်ပယ်ကဏ္ဍတမျိုးမျိုး၌ လည်းကောင်း၊ နယ်ပယ်များ ချုံငုံဆက်စပ်၍ လည်းကောင်း၊ မည်သည့်အချက်မှာ အရေးကြီး၍ မည်သို့သော အယူအဆနှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှုများ ရှိအပ်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆချမှတ်သော အတွေးစုများ ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အယူဝါဒတခုခု သက်ဝင်ထောက်ခံသူကို ဝါဒီ ဟု ခေါ်သည်။
ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆိုင်သည်တို့နှင့် အုပ်စုကြီးများ ခွဲကြည့်ခြင်း နတ်ဘုရားစု ဝါဒမျိုး (Polytheism) သာဓကအားဖြင့် ရှေးဂရိ လောကအယူစု (ancient Greek Mythology)၊ ရှေးရောမ လောကအယူစု (ancient Romam Mythology) စသည်တို့ပါဝင် ပေမည်။
ကမ္ဘာဂြိုဟ်သို့ လိုအပ်သည့် အနွေးဓာတ် ပေးနေသည့် နေ၊ ကျောက်ခေတ်လူသားတို့အဖို့ အံ့ဖွယ်လွှမ်းမိုးမှု ရှိဟန်တူသော မိုးကြိုး၊ လေမုန်တိုင်း စသည့် သဘာဝ အင်အားစုသဖွယ်တို့ကို အချို့လူစုမြို့ရွာများ၏ အယူအဆ၌ နတ်ဘုရား အသီးသီးသဖွယ် ရည်စူး ပူဇော်ကြသည့် နတ်ဘုရားစုဝါဒမျိုး (Polytheims) မှာ ရှေးအကျဆုံးသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ပုံစံဖြစ်မည်ဟု အချို့ကလည်း ခန့်မှန်းကြ၏။
ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ဤ နတ်ဘုရားဝါဒီများ (polytheists) ၏ ယုံကြည်မှု ပုံစံမှာ ဤ ကမ္ဘာလောကကြီးအတွင်း အဖြစ်အပျက်များနှင့် လူသားတို့၏ ကြမ္မာဇာတ်ကြောင်းကို မသေမျိုး နတ်ဘုရားများနှင့် နတ်သမီးများ (immortal gods and goddesses) က လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်သည်ဟု ဖြစ်နိုင်၏။
တစ်ဆူဖန်ဆင်း ဝါဒမျိုး (Monotheism) ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ အထင်ကရ အေဗရာဟမ်ပျိုး ကိုးကွယ်မှုများ ဖြစ်သည့် ဇိုရိုအက်စ်တာ ဝါဒ၊ ဂျူးဝါဒ၊ ခရစ္စယာန်ဝါဒ၊ အစ္စလာမ်ဝါဒ တို့က သာဓကများ ဖြစ်ပေမည်။
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်၊ ဤ လောကကြီးနှင့် လူသားတို့ကို တစ်ဆူတည်းသော ဖန်ဆင်းရှင်က ဖန်ဆင်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ လူသားတို့၏ လုပ်ရပ်များ ကောင်းခြင်း-ဆိုးခြင်း မှန်ခြင်း-မှားခြင်း နှင့် တမလွန်၌ ရရှိမည့်အကျိုးဆက်တို့ကို ၎င်းဖန်ဆင်းရှင်က (တမန်တော်တို့မှတဆင့် ဖြစ်စေ) ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ပေးပြီး ဖြစ်သည်၊ ၎င်းဖန်ဆင်းရှင်ကသာ လူသားတိုင်း၏ ပူဇော်မှုကို အတုမဲ့ ခံယူထိုက်သည် ဟူသည်မျိုး ယုံကြည်ချက်တို့ဖြင့် တစ်ဆူဖန်ဆင်းဝါဒ (Monotheims) တမျိုးမျိုး ဖွဲ့စည်းတတ်၏။
ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ ဝါဒမျိုး (Atheism) ဤလောကကြီးနှင့် အတွင်းရှိ အရာရာကို ဖန်ဆင်းသူ တန်ခိုးရှင် တဦးဦး၊ တဆူဆူမျှ မရှိဟု ယုံကြည်မှုကို အခြေခံသည့် အယူအဆအစုအဝေးတိုင်းကို ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ ဝါဒ (Atheism) ဟု ခေါ်နိုင်၏။
ဗုဒ္ဓဝါဒ၊ ဂျိန်းဝါဒ စသည်တို့ကို ကျင့်သုံးလျက် "ဖန်ဆင်းရှင် မရှိ"ဟု ယုံကြည်သူသည်လည်း ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ ဝါဒီ (atheist) မြောက်သည့်နှင်နှင် ဗုဒ္ဓဝါဒ နှင့် ဂျိန်းဝါဒတို့ကို ပယ်လျက် "ဖန်ဆင်းရှင် မရှိ"ဟု ယုံကြည်သူသည်လည်း ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ ဝါဒီ (atheist) မြောက်တုံ၏။
(ထို့ကြောင့် atheist ကို "ဘာသာမဲ့" ဟု ဘာသာပြန် မမှားသင့်ပေ။
) ဖန်ဆင်းရှင်မဲ့ဝါဒ ကျသည်ချင်းသာ တူလျက်၊ အခြားဝါဒအမည်များလည်း လိုသလို တပ်ရမည့် ကိုယ်ပိုင် ယူဆချက် ယုံကြည်ချက်တို့ကို လိုက်၍ လောကကြီး၏ လည်ပတ်ပုံ ဒဿနိကအမြင်တို့ အလျှိုလျှို ကွဲပြားသွားမည် ဖြစ်၏။
ဖန်ဆင်းမသိ ဝါဒမျိုး (Agnostics) ဤလောက၏ ဖန်ဆင်းရှင် ရှိ-မရှိကို မိမိ ယခုမသိ၊ သို့မဟုတ် မိမိတို့ မည်သည့်အခါမျှ မသိနိုင် ဟု ယုံကြည်မှုမျိုးကို ဖန်ဆင်းမသိ ဝါဒ (Agnostics) ဟု ခေါ်နိုင်၏။
တမလွန်နှင့် ပတ်သက်၍ သေဆုံးပြီး နောက်ထပ်တစ်ဘဝ (တမလွန်ဘဝ) မရှိဟု ယူဆသည့် အယူအဆမျိုးလည်း ရှိတတ်၏။
သေဆုံးပြီးနောက် နောက်ထပ် ရှင်သန်မှုတမျိုး ရှိသေးသည်ဟု ယူဆကြရာ၌လည်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်သေး၏။
(ဟိန္ဒူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒ စသည့်) သံသရာအယူရှိသော အယူဝါဒများ၌ မည်သည့် ရှင်သန်ဘဝမျိုးကမှ ထာဝရမဟုတ်ဘဲ သာမန်အားဖြင့် သေဆုံးလိုက်၊ မွေးဖွားလိုက် လည်ပတ်နေသည်ဟု ယုံကြည်သည်က ယေဘုယျဖြစ်၏။
(ဟိန္ဒူဝါဒတွင်မူ ဘဝဟောင်းခန္ဓာမှ ဘဝသစ်ခန္ဓာသို့ အတိအလင်း ရွေ့လျှောက်စီးကူးသည့် အသက်လိပ်ပြာ သဘော ပါဝင်၍၊ မြန်မာအများစုက ထို "အတ္တ"ကောင် အသက်လိပ်ပြာ ကို "ဝိဉာဉ်" ဟု ပါဠိပျက် အနက်လွဲစွာ အသုံးတွင်လျက် ရှိ၏။
ဗုဒ္ဓဝါဒတွင်မူ ထိုသို့ ခန္ဓာပြင်ပသို့ ထွက်ကာ ဘဝကူးတည်မြဲသည့် "အတ္တ"ကောင်ထည်သဘော အသက်လိပ်ပြာ မပါဝင်ချေ။
ထို့အတွက်ကြောင့် အနတ္တဝါဒ ဟု အချို့ ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်၏။
) (ခရစ္စယာန်ဝါဒ၊ အစ္စလာမ်ဝါဒ စသည့်) လူ့တစ်ဘဝ ယူဆယုံကြည်ပုံများ၌ ဤကမ္ဘာလောကသို့ လူ့တစ်ဘဝအဖြစ် ရှင်သန်နေထိုင်ပြီးနောက် လုပ်ရပ်အကောင်းအဆိုးတို့အပေါ် မူတည်လျက် တမလွန်သည် ကောင်းကင်ဘုံလော၊ ငရဲလော ကွဲပြားတည်မြဲသွားမည်ဟု ယုံကြည်သည်က ယေဘုယျဖြစ်တတ်၏။
ဝါဒဖော် ရေးရာ (Politics) ဒီမော့ကရက်ဇီ (ခေါ်) လူထု အာဏာကိုင် စနစ် (democracy) ကွန်မျူနစ်ဝါဒ (ခေါ်) ငွေကြေးမဲ့လူစုဝါဒ (communism) စသည်ဖြင့်လည်း ခွဲခြားနိုင်သည်။
ခြုံငုံအကျိုး ဝါဒ (utilitarianism) ဒဿနိကဗေဒမှ အဆင့်ရှင်းပြည့် ဝါဒ (reductionsim) Category:ဒဿနိကဗေဒ။
ပါဠိလိုဝိဘင်္ဂကို မြန်မာလို ဝိဘင်း (ဝိဘင်းကျမ်း)ဟု ခေါ်သည်။
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဝေဖန်ပြသော ကျမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၌ ရေတွက်ပြထားသည့် မာတိကာ ခေါင်းစဉ် အတိုင်း တိုက် ၂၂-တိုက်နှင့် ဒုက် ၁ဝဝ-ဒုက်တို့ကိုပင် ခန္ဓဝိဘင်း, အာယတနဝိဘင်း, ဓာတုဝိဘင်း, ဣန္ဒြိယဝိဘင်း, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဝိဘင်း စသည်ဖြင့် ခေါင်းစဉ်ကြီး ၁၈-ခုထားကာ သုတ္တန်နည်း, အဘိဓမ္မာနည်း, အ‌မေးအ‌ဖြေနည်းဟူသော နည်းသုံးနည်းတို့ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အသေးစိတ်ဟောတော်မူသည်။
ဥပမာ-ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၌ ဝေဒနာစေတသိက်ကို ၅-ပါး၊ ၆-ပါး၊ ၁၂-ပါးစသည်လောက်သာ ဝေဖန်ဟောထားသော်လည်း ဝိဘင်းကျမ်း၌မူ ဝေဒနာမျိုးပေါင်း (၁၀၇ဝ၇၆)ပါးအထိ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အသေးစိတ် ဟောကြားထားသည်။
သညာစေတသိက်ကိုလည်း သညာပေါင်း (၁၂၂၉၆၄)ပါးအထိ ဝေဖန်ဟောကြားထားသည်။
နည်း ၃-နည်း မှာ တရားနာပုဂ္ဂိုလ်တိုင်း အလွယ်တကူ နားလည်နိုင်သော သုတ္တန်ဝေဖန်နည်း (သုတ္တန္တဘာဇနီယနယ) အထက်တန်း တရားနာပုဂ္ဂိုလ်များသာ နားလည်နိုင်သော အဘိဓမ္မာဝေဖန်နည်း (အဘိဓမ္မာဘာဇနီယနယ) တရားနာရာတွင် အလွန်ထိရောက်သော အမေးအဖြေနည်း (ပဉှာပုစ္ဆကနယ) … တို့ဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန်ခြင်းများ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၏ ဒုတိယကျမ်းဖြစ်သော ဝဘင်္ဂ (သို့) ဝိဘင်းကျမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ အရှင်သေဋ္ဌိလက The Book Of Analysis အမည်ဖြင့် ပထမဆုံး စတင်ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်တွင် စာမျက်နှာ (၅၆၀) ပါရှိပြီး (၁၈) ခန်းခွဲ၍ ရေးသားထားကာ လန်ဒန်ရှိ ပါဠိစာပေအသင်းက ၁၉၆၉ တွင် ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
tr U Thittila, 1969/1988, Pali Text Society, Bristol ကိုးကား Category:အဘိဓမ္မာပိဋကတ်။
MATLAB သည် ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်ရေးအတွက် programming language ဖြစ်သည်။
The MathWorks မှ မက်ထရစ်များ ဖြေရှင်းရန်အတွက်၊ ပုံများ ရေးဆွဲရန်အတွက်၊ အချက်အလက် (data), အယ်လ်ဂေါ်ရစ်သမ် သွင်းခြင်း (implementation)၊ user interface ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် အခြား ပရိုဂရမ်များ နှင့် ဆက်စပ်ရာတွင် သုံးသည်။
MATLAB သည် ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်ရေးအတွက်တာဖြစ်သော်လည်း အပို toolbox များသုံးပြီး Maple အက္ခရာသင်္ချာ စနစ်သုံး၍ ကွန်ပျူတာ အက္ခရာသင်္ချာ စွမ်းရည် ရနိုင်သည်။
ယခုအခါတွင် MuPad ကိုသုံး၍ အက္ခရာသင်္ချာများကိုတွက်ချက်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ထို toolbox ကိုထပ်မံ၍ ဝယ်ယူအသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။
သမိုင်း "matrix laboratory" ၏အတိုကောက် ဖြစ်သော MATLAB သည် ၁၉၇၀ တွင် University of New Mexico ရှိ ကွန်ပျူတာ ဌာနမှ Cleve Moler ကတည်ထောင်ခဲ့သည်။
သူသည် သူ၏ ကျောင်းသားများကို Fotran လေ့လာစရာမလိုပဲ LINPACK နှင့် EISPACK များကို သုံးနိုင်ရန် ပုံထုတ်ခဲ့သည်။
ထိုမှ applied mathematics သုံးသူများကြား တွင်ကျယ်လာသည်။
၁၉၈၃ တွင် Moler သည် Stanford University သို့သွားစဉ် အင်ဂျင်နီယာ Jack Little ကို MATLAB ပြသခဲ့သည်။
သူသည် ဈေးကွက်မြင်သော ကြောင့် Moler ၊ Steve Bangert တို့နှင့် ပေါင်းခဲ့သည်။
သူတို့သည် MATLAB ကို C ဖြင့်ရေးပြီး The MathWorks အဖြစ် ၁၉၈၄ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုပြန်လည်ရေးသားသော library ကို JACKPAC ဟုခေါ်သည်။
MATLAB ကို Little ၏နယ်ဖြစ်သော control design engineer များက စတင်သုံးစွဲပြီး အခြားအသုံးများလဲ အမြန် ပျံနံ့သွားသည်။
MATLAB ကို ပညာရေးတွင် အသုံးပြီး အထူးသဖြင့် linear algebra နှင့် numerical analysis သင်ကြားရာ အသုံးများသည်။
သိပ္ပံပညာရှင် များ အထူးသဖြင့် image processing တွင် အသုံးများသည်။
ရေးထုံး MATLAB သည် M-code ဟုခေါ်သော MATLAB programming language ကို အခြေခံထား သည့် ရေးထုံး (syntax) ဖြစ်သည်။