kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(လှူဖွယ်ကား များ၏၊ တကာသည် အနည်းငယ်ကိုသာ လှူလိုလျှင် အနည်းငယ်ကိုသာ ခံယူရမည်၊ တကာသည် များစွာလှူလိုလျှင် ပမာဏဖြင့်သာ(မျှတရုံလောက်သာ) ခံယူရမည်။
လှူဖွယ်သည် မများ၊ တကာသည် အနည်းငယ်ကိုသာ လှူလိုလျှင် အနည်းငယ်ကိုသာ ခံယူရမည်။
လှူဖွယ်သည် မများ၊ တကာသည် များစွာလှူလိုလျှင် ပမာဏဖြင့် သာခံယူရမည်။
ခံယူရာ၌ ပမာဏကို မသိလျှင် လူတို့၏ ကြည်ညိုခြင်းကို ပျက်စီးစေ၏၊ သဒ္ဓါ၍လှူအပ်သော ဆွမ်းကို ပျက်စီး စေ၏၊ မြတ်ဘုရား၏အဆုံးအမ သာသနာတော်ကို မလိုက်နာ။
မိခင်ရင်း၏စိတ်ကို သော်မှလည်း မယူနိုင်၊ မကြည်ညိုစေနိုင်၊ ဤသို့ပမာဏကို သိ၍ ခံယူရမည်။
ဤကား မတ္တပဋိဂ္ဂဟဏသန္တောသတည်း။
သဒ္ဓါ တရား ကောင်းသောအိမ်သို့သာ မကြွဘဲ အိမ်စဉ်ဆွမ်းခံကြွရမည်၊ ဤကား လောလုပ္ပဝဇ္ဇနသန္တောသ တည်း။
ရတတ်သမျှသော ဆွမ်းဖြင့်ရောင့်ရဲခြင်းသည် ယထာလာဘသန္တောသတည်း။
မိမိစွမ်းအားရှိသလောက် (မိမိအတွက် လုံလောက်ရုံ)သာခံယူခြင်းသည် ယထာဗလသန္တောသတည်း။
မိမိအား သင့်လျော်သော ဘောဇဉ်ကိုသာ ခံယူခြင်းသည် ယထာသာရုပ္ပသန္တောသတည်း။
ဆွမ်းဘုဉ်းပေး၍ ရဟန်းတရားကို စောင့်ရှောက်အံ့ဟု ဆွမ်း၏ကျေးဇူးစသည်ကို သိ၍ သုံးဆောင်ခြင်းသည် ဥပကာရသန္တောသတည်း။
သပိတ်အပြည့်ယူဆောင် လာလျှင် မခံယူအပ်၊ ရှင်လူရှိသော် သူ့ကို လက်ခံစေအပ်၏၊ မရှိသော် အပိုကို ပယ်ရှားစေ၍ ခံယူခြင်းသည် ပရိမာဏသန္တောသတည်း။
ဆာလောင်ခြင်းသည် အာဟာရ တဏှာမှ ထွက်မြောက်ခြင်းတည်းဟု သိ၍ သုံးဆောင်ခြင်းသည် ပရိဘောဂသန္တောသတည်း။
သိုမီး၍ မသုံးဆောင်ခြင်းသည် သန္နိဓိပရိဝဇ္ဇနသန္တောသတည်း။
မျက်နှာ မလိုက်ဘဲ သာရဏီယတရား၌တည်လျက် ဆွမ်းကို စွန့်ခြင်းသည် ဝိဿဇ္ဇနသန္တောသတည်း။
ပိဏ္ဍပါတ-လည်းကြည့်။
သာရိပုတ္တတ္ထေရော... ဒုတိယံ ပိဏ္ဍပါတသန္တောသံ ကထေတွာ။
ဧတ္တာဝတာ စ သတ္ထာ ပိဏ္ဍပါတသန္တောသေန အသန္တုဋ္ဌောတိ န ဝတ္တဗ္ဗာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၆။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း(ဂ) သင်္ကန်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း ၂၀ မျိုး ၁။
စီဝရေ ဝိတက္ကသန္တောသော- သင်္ကန်းရရန် ကြံစည်မှု၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၂။
ဂမနသန္တောသော- သင်္ကန်းရရန် သွားခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း (ကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် သွားခြင်း။
)၊ ၃။
ပရိယေသနသန္တောသော- သင်္ကန်းအတွက် ရှာမှီးခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၄။
ပဋိလာဘသန္တောသော- ရရှိသော သင်္ကန်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၅။
မတ္တပဋိဂ္ဂဟဏ သန္တောသော- ပမာဏဖြင့် ခံယူခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၆။
လောလုပ္ပဝိဝဇ္ဇနသန္တောသော- လောလုပ္ပတဏှာကို ပယ်၍ အိမ်စဉ်အတိုင်း လှည့်လည်ခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၇။
ယထာ လာဘသန္တောသော- ကောင်းကောင်း, မကောင်းကောင်း ရသမျှသော သင်္ကန်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၈။
ယထာဗလသန္တောသော- မိမိ၏ အားအစွမ်းကို သိ၍ စွမ်းနိုင်သမျှဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၉။
ယထာ သာရုပ္ပသန္တောသော- မိမိနှင့် သင့်လျော်သမျှဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၀။
ဥဒက သန္တောသော- ကောင်းကောင်း, မကောင်းကောင်း ဖွပ်လျော်လောက်သော ရေဖြင့်သာ ဖွပ်လျော်၍ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၁။
ဓောဝနသန္တောသော- လက်ရိုက်တုတ် စသည်ဖြင့် မလျော်ဖွပ်ဘဲ လက်ဖြင့်သာ လျော်ဖွပ်၍ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၂။
ကရဏသန္တောသော- သင်္ကန်းချုပ်လောက်သော အဝတ်ကို ဆောင်ယူ၍ သင်းပိုင် ဧကသီ စသည် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၃။
ပရိမာဏ သန္တောသော- အဝန်းသုံးပါး ဖုံးလွှမ်းရုံမျှ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၄။
သုတ္တသန္တောသော- ရသော ချည်ကို ယူ၍ သင်္ကန်းပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၅။
သိဗ္ဗနသန္တောသော- ချုပ်ခြင်းအမှု၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၆။
ရဇနသန္တောသော- ရသော ဆိုးရည်ဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၇။
ကပ္ပသန္တောသော- ကပ္ပဗိန္ဓုထိုးခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၈။
ပရိဘောဂသန္တောသော- သင်္ကန်းကို သုံးစွဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၉။
သန္နိဓိပရိဝဇ္ဇနသန္တောသော- အဓိဋ္ဌာန်တင်၍ သုံးစွဲသောအားဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၂၀။
ဝိဿဇ္ဇနသန္တောသော- သာရဏီယအကျင့်၌ တည်၍ စွန့်အပ်သည်ကို ရောင့်ရဲခြင်းဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်း။
) (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၀။
)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် ကျောင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း ၁၅ မျိုး ၁။
ကြံစည်ခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၂။
သွားခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၃။
ရှာမှီးခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၄။
ရရှိခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၅။
ခံယူခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၆။
အတိုင်းအရှည်အားဖြင့် ခံယူခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၇။
လျှပ်ပေါ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရာ၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၈။
အကြင်အကြင် ရအပ်သော ကျောင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၉။
မိမိအားအစွမ်းနှင့် လျော်ညီစွာ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၀။
မိမိအား လျောက်ပတ်သည်အားလျော်စွာ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၁။
ကျေးဇူးပြုခြင်း၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၂။
အတိုင်းအရှည်၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၃။
သုံးဆောင် ရာ၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၄။
သိုမှီးခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရာ၌ ရောင့်ရဲခြင်း၊ ၁၅။
စွန့်ကြဲရာ၌ ရောင့်ရဲခြင်း။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၉။
) (စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၅။
)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
သညာ (ထီ) [သံ+ဉာ+(ကွိ) အ။
နီလာဒိဘေဒံ အာရမ္မဏံ သဉ္ဇာနာတီတိ သညာ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၃။
မော၊ စ္ဆေဒနီ။
နီလာဒိဘေဒံ အာရမ္မဏံ သဉ္ဇာနာတိ သညံ ကတွာ ဇာနာတီတိ သညာ။
သဉ္ဇာနာတီတိ သညာ၊ သဉ္ဇာနန္တိ ဧတာယာတိ ဝါ သညာ၊ သဉ္ဇာနနံ သညာ။
သဉ္ဇာနန္တိ ဧတာယာတိ သညာ၊ အ။
ဓာန်၊ဋီ၊၁၁၄။
သံဠာ-သံ။
သံဏ-ပါကတ။
) အမှတ်ပြု၍ သိခြင်း၊ အမှတ်ပြု၍ သိတတ်သော အကြောင်းတရား၊ သညာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ သညာစေတသိက်။
(၁) အမှတ်ပြု၍ သိခြင်း၊ အမှတ် ပြု၍ သိ-တတ်သော-ကြောင်း-တရား၊ သညာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ သညာစေတသိက်။
သညာ (မ၊၁၊၆၅။
သံ၊၁၊၂၄၅) တိ သညာက္ခန္ဓာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၆။
ကတမာ တသ္မိံ သမယေ သညာ ဟောတိ။
ယာ တသ္မိံ တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ။
အယံ တသ္မိံ သမယေ သညာ ဟောတိ။
အဘိ၊ဓ၊၁၈။
(က) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်နှင့် ယှဉ်သောသညာ။
(က)အာကိဉ္စညာယတနဈာန်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
ဣမာ စ မေ သညာ နိရုဇ္ဈေယျု (ဒီ၊၁၊၁၇၁)န္တိ ဣမာ အာကိဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈေယျုံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၇။
(ခ) ဘဝင်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
အညာ စ ဩဠာရိကာ သညာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။
ဒီ၊၁၊၁၇၂။
အညာစာတိ အညာ စ ဩဠာရိကာ ဘဝင်္ဂသညာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၈။
(ဂ) ဈာန်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
(ဃ) ဝိပဿနာနှင့် ယှဉ်သော သညာ။
(င) မဂ်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
(င) မဂ် နှင့်ယှဉ်သောသညာ။
သညာ(ဒီ၊၁၊၁၇၂)တိ ဈာနသညာ။
အပရော နယော သညာတိ ဝိပဿနာသညာ၊ အပရော နယော သညာတိ မဂ္ဂသညာ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၉။
(စ) အရဟတ္တဖိုလ်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
(စ) အရဟတ္တဖိုလ် နှင့်ယှဉ်သောသညာ။
သညုပ္ပါဒါ (ဒီ၊၁၊၁၇၂)တိ အရဟတ္တဖလသညာယ ဥပ္ပါဒါ။
(ဆ) ကိလေသာနှင့် ယှဉ်သော သညာ (ကာမသညာ စသည်)။
(ဆ) ကိလေသာ၊ ကိလေသာနှင့် ယှဉ်သော သညာ (ကာမသညာ စသည်)။
သညာ (မ၊၁၊၁၅၅) တိ ကိလေသသညာ။
ကိလေသာယေဝ ဝါ ဣဓ သညာနာမေန ဝုတ္တာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၈။
ကိလေသသညာတိ ကာမသညာဒိကေ ဝဒတိ။
မ၊ဋီ၊၂၊၅၉။
(ဇ) ဇောစိတ်နှင့် ယှဉ်သော သညာ။
(ဇ) ဇောစိတ်နှင့်ယှဉ်သော သညာ။
သညာ မနသိကာရာ (ပဋိသံ၊၃၅) တိ ဇဝနသညာ စ ...။
(ဈ) တရားသဘောနှင့် စပ်ယှဉ်သော သညာ။
(ည) လူ့ ကျင့်ဝတ်နှင့် စပ်ယှဉ်သော သညာ။
သညာ (ဝိမာန၊၇၈) တိ ဓမ္မသညာ, လောကသညာ ဧဝ ဝါ။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၂၃။
(ဋ) လွန်ကျူးလိုသော သညာ။
သညာယ အဘာဝေန ဝိမောက္ခော အဿာတိ သညာဝိမောက္ခံ။
သာရတ္ထ၊၂၊၉၇။
သညာယ အဘာဝေန ဝိမောက္ခော အဿာတိ သညာဝိမောက္ခော။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၈၈။
(ဌ) ထင်သော ကိစ္စရှိသော သညာ။
သညာယ အတ္ထိဘာဝေနာ(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၅)တိ ပဋုကိစ္စာယ သညာယ အတ္ထိဘာဝေန။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၄။
(ဍ) ဖောက်ပြန်သော သညာ။
သညာဝိမောက္ခော (ပဋိသံ၊၂၃၁) တိ ဝိပဿနာဉာဏမေဝ ဝိပရီတသညာယ ဝိမုစ္စနတော သညာဝိမောက္ခော။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၀။
(ဎ) ပြကတေ့သော သညာ။
သညာယာ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၀) တိ ပကတိသညာယ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၇၄။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၈၇။
(ဏ) ရူပါရုံ၌ ဖြစ်သော သညာ။
(ဏ) ရူပါရုံ၌ဖြစ်သော သညာ။
သညာ (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၃) တိ ရူပသညာဝ။
(တ) ဣတ္ထီ, ပုရိသ စသော လိင်ကြောင့်ဖြစ်သော သညာ။
(တ) ဣတ္ထီ, ပုရိသစသောလိင်ကြောင့် ဖြစ်သော သညာ။
သညာတော ဘေဒံ ဂစ္ဆန္တ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၈) တိ တေ ဣတ္ထိပုရိသာဒိလိင်္ဂသညာတော ...။
မူလဋီ၊၁၊၆၆။
(ထ) အသုဘ သညာ၊ အနိစ္စသညာ၊ အသုဘအနိစ္စဟု ဖြစ်သော သညာ။
(ထ) အသုဘသညာ၊ အနိစ္စသညာ၊ အသုဘ-အနိစ္စ-ဟုဖြစ်သော သညာ။
အတ္တဘာဝဿ ပနာယံ ဒေါသောတိ သညံ ပဋိလဘိတွာ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၆။
“အတ္တဘာဝဿ ပနာယံ ဒေါသော" တိ အသုဘသညံ, အနိစ္စသညဉ္စ ပဋိလဘိတွာ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၂။
စိတ်၊ ဝိညာဉ်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။
(၂) စိတ်၊ ဝိညာဉ်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။
သညာနိရောဓေ (ဒီ၊၁၊၁၆၈) တိ စိတ္တနိရောဓေ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၃။
တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ (ပပဉ္စတရား)။
(၃) တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ (ပပဉ္စတရား)။
ပပဉ္စသညာ (မ၊၁၊၁၅၆) တိ ...သညာနာမေန ဝါ ပပဉ္စာယေဝ ဝုတ္တာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၉။
သညာကြောင့်ဖြစ်သော မိစ္ဆာ အယူ။
(၄) သညာကြောင့်ဖြစ်သော မိစ္ဆာအယူ။
သညာ (သုတ္တနိ၊၄၀၄။
မဟာနိ၊၈၅) တိ သညာသမုဋ္ဌာပိကာ ဒိဋ္ဌိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၆။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၁၀။
(က) အမှတ်၊ အမှတ်သညာ၊ အမှတ်အသား။
(၅) (က) အမှတ်၊ အမှတ် သညာ၊ အမှတ်အသား။
... အာနန္ဒတ္ထေရဿ သညံ အဒါသိ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၄။
... အဂ္ဂနခေန ကဝါဋေ သညံ အဒါသိ။
(ခ) မိန်းမဟူသော အမှတ်သညာ။
သညာတိ ဣတ္ထိသညာ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၅။
သညာသဘော။
(၆) သညာ သဘော။
အညော ဝါ သညာတောတိ သညာသဘာဝတော အညော...။
အမည်၊ ဘွဲ့၊ နာမ၊ ပညတ်။
(၇) အမည်၊ ဘွဲ့၊ နာမပညတ်။
နာမံ သညာ။
အနုဋီ၊၁၊၂၇။
သညာချာဝှါသမညာ စာ-ဘိဓာနံ နာမမဝှယော။
ဓာန်၊၁၁၄။
အဓိဝစနန္တိ နာမေ။
ဓာန်၊ဋီ၊ ၈။
ထင်ရှားသော (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၉-ကြည့်)။
(၈) ထင်ရှားသော (မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၉-ကြည့်)။
သုသညံ တနုမဇ္ဈိမ (ဇာ၊၂၊၇၀) န္တိ သုဋ္ဌု သညာတံ တနုမဇ္ဈိမံ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၃၂၂။
(က) အနုပဿနာ။
(ခ) ဝိပဿနာ။
သမထ၊ သမာဓိ၊ ဈာန်။
သမထ၏ ပရိကံ၊ ဥပစာရဈာန်။
(၁၁) သမထ၏ပရိကံ၊ ဥပစာရ ဈာန်။
အနိစ္စသညာ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၁၁) တိ... အနိစ္စာနုပဿနာ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၃၃။
-အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ ဧကာ သညာ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၀၇။
ဣဒါနိ အာရုပ္ပါနန္တရံ ဧကာ သညာတိ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာယ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာယ ဘာဝနာနိဒ္ဒေသော အနုပ္ပတ္တော။
တတ္ထာယံ သညာသဒ္ဒေါ... အနိစ္စသညာ ဒုက္ခသညာ (အံ၊၂၊၇၅၊ ၂၉၄) တိအာဒီသု ဝိပဿနာယံ အာဂတော။
ဥဒ္ဓုမာတကသညာတိ ဝါ သောပါကရူပသညာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဥဒါဟု နာနာတ္ထာတိအာဒီသု သမထေ အာဂတော။
ဣဓ ပန သမထဿ ပရိကမ္မေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
အာဟာရေ ဟိ ပဋိက္ကူလာကာရဂ္ဂဟဏံ, တပ္ပဘာဝိတံ ဝါ ဥပစာရဇ္ဈာနံ ဣဓ “အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ”တိ အဓိပ္ပေတံ။
သညာဝိမောက္ခ ဒုက်။
(၁၂) သညာဝိမောက္ခဒုက်။
သညာ လဒ္ဓါ စ သဒ္ဓမ္မာ။
ဝိ၊၅၊၂၁၆။
ရူပသညာသုတ်။
(၁၃) ရူပသညာသုတ်။
သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ၊ ၄-ဩက္ကန္တသံယုတ်၊ ၆-သုတ်။
သညာ စ စေတနာ တဏှာ။
သံ၊၂၊၁၈၈-၉။
သညာသုတ် လေးသုတ်။
(၁၄) သညာသုတ် လေးသုတ်။
သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ၊ ၅-ဥပ္ပါဒသံယုတ်၊ ၆-သုတ်၊ သံ၊၂၊၁၉၁။
၆-ကိလေသသံယုတ်၊ ၆-သုတ်။
သံ၊၂၊၁၉၅။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယပါဠိ၊ ၆-နိပါတ်၊ ၃-ပဏ္ဏာသက၊ ၁၁-ဝဂ်၊ ၄-သုတ်။
အံ၊၂၊၃၈၉။
၇-နိပါတ်၊ ၃-ဝဂ်၊ ၇-သုတ်။
အံ၊၂၊၄၁၄။
သမဏသညာသုတ်။
(၁၅) သမဏ သညာသုတ်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယပါဠိ၊ ၁၀-နိပါတ်၊ ၃-ပဏ္ဏာသက၊ ၁-ဝဂ်၊ ၁-သုတ်။
အံ၊၃၊၄၂၇။
(၁၆) ပညာ။
ယထေဝ ဟိ “အနိစ္စသညာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ”တိ ဧတ္ထ သညာနာမေန ပညာ ဝုတ္တာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၉၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀၂။
(မ၊ဋီ၊၃၊၃၁၂)။
"တိပိဋကအဘိဓာန်"တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၁ လက္ခဏာ, ရသစသည် ၁။
အညို အရွှေ စသည်ပြားသော အာရုံကို အမှတ်ပြု၍ သိခြင်း = မှတ်သိ သိခြင်းသဘော ... လက္ခဏ၊ ၂။
(က) ရှေးအမှတ်ဖြင့် နောက်ထပ်သိခြင်း ... (ကိစ္စ) ရသ၊ ( ခ ) “ထိုဟာ ဒါပဲ”ဟု နောက်ထပ်တစ်ဖန် မှတ်သိ သိခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော အမှတ်အသားကို သိခြင်း ... (ကိစ္စ) ရသ၊ (သစ်သားစသည်တို့၌ လက်သမား စသူတို့၏ မှတ်သားပုံကဲ့သို့တည်း။
(က) စိတ်က စွဲယူထားသည့် အမှတ်နိမိတ် (= အမှတ်အသား)အတိုင်း အာရုံကို နှလုံးသွင်းခြင်းကို ပြုတတ်သော သဘောတရား ... ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ (ဆင်စမ်းသော သူကာဏ်းတို့ကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
) ( ခ ) အာရုံ၌ သက်ဝင်သောဖြစ်ခြင်း မရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် = အာရုံကို နက်နက်နဲနဲ မယူတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် ကြာမြင့်စွာ တည်တံ့ခြင်း မရှိသောသဘောတရား ... ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ (လျှပ်စစ် လျှပ်နွယ် လျှပ်စီးကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
ထင်လာတိုင်းသော အာရုံ ... ပဒဋ္ဌာန်။
( မြက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ယောက်ျားရုပ်တို့၌ သားသမင်တို့၏ ယောက်ျားတို့ဟု ဖြစ်သော အမှတ်သညာကဲ့သို့တည်း။
)"တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း" ပိဋကတ်လမ်းညွှန်၌ ပါသော သညာ သညာနာနတ္တသုတ် -နိဒါန-သံ-ပါ-၃၆၀၊ ၁၂၂။
သညာသုတ်၊ (ပ-ဒု)၊ အံ-၅-ပါ-၇၀၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၃၀၊ အသုဘသညာ-စသည်ကို ဟောထား၏၊ ၉-ပါး၊ အံ-၉-ပါ-၁၉၁၊ အံ-၉-ဋ္ဌ-၂၆၆။
သညာသုတ်၊ (ပ-ဒု)၊ အံ-၁၀-ပါ-၃၄၀။
သညံ ပရိညာပုဒ်အဖွင့်အကျယ်၊ မဟာနိ-ပါ-၄၃၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၄၈။
အနိစ္စသညာ စသည် ၇-ပါးကို ပြဆိုခဏ်း၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၂၀၉၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၂၂၃။
၉-ပါးကို ပြဆိုခဏ်း၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၂၅၄၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၈။
၁၀-ပါးကို ပြဆိုခဏ်း၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၂၅၉။
သညာအမျိုးမျိုးကို ဟောထားပုံ၊ မဟာနိ-၄၃၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၄၉။
ကာမ-ဗျာပါဒ-ဝိဟိံသ သညာသုံးပါး၏ အပြစ်ကို ပြဆိုခဏ်း၊ မဟာနိ-ပါ-၁၆၀၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၂၇၂။
ပရိကမ္မ ဥပစာရ အပ္ပနာသညာ သုံးပါးကို ပြဆိုခဏ်း၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၆၉၊ နိစ္စ-သုခ-အတ္တ သညာသုံးပါးကို ပယ်နိုင်ရန်၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၁၅။
ပရိတ္တ-မဟဂ္ဂတ-အပ္ပမာဏ-အာကိဉ္စညာယတန သညာ လေးပါးကို ဟောထားပုံ၊ အံ-၁၀-ပါ-၃၀၆၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၀၅။
သညာသုတ်၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၄၄၁၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၁၉၆၊ ရူပသညာ စသည် ၆-ပါး၌ လက္ခဏာ ရေးသုံးပါး စိစစ်ပြပုံ။
သညာသုတ် -အံ-၆-ပါ-၃၈၉၊ ကာမ, ဗျာပါဒ, ဝိဟိံသ သညာသုံးပါးကို ပယ်နိုင်ရန် နေက္ခမ္မ, အဗျာပါဒ, အဝိဟိံသ သညာသုံးပါးကို ပွါးရမည်ဟု ဟောထား၏။
အံ-၇-ပါ-၄၃၂၊ ၄၃၃၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၆၇၊ အသုဘသညာစသည် ၇-ပါးနှင့်၎င်းအကျိုးများကို ဟောထား၏၊ အံ-၉-ပါ-၁၉၁။
အံ-၁၁-ပါ-၅၂၂၊ အံ-၁၁-ဋ္ဌ-၃၄၃၊ သမာဓိအားကောင်းနေသော ပုဂ္ဂိုလ်အား သညာရှိသော်လည်း မရှိသကဲ့သို့ဖြစ်တတ်ကြောင်း ဟောထား၏။
သညာလေး မျိုး၊ အံ-၁၀-ပါ-၃၀၆၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၀၅၊ ကာမာဝစရ, ရူပါဝစရ, လောကုတ္တရာ, အာကိဉ္စညာယတနတွင် အမြတ်ကို ဟောထား၏၊ အနိစ္စသညာစသည် ၁၀-မျိုး ပွါးများနည်းကို ဟောထားသော ဂိရိမာနန္ဒသုတ်၊ အံ-၁၀-ပါ-၃၄၂၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၁၇။
သညာ၌ နိဒါန, ဝေမတ္တ, ဝိပါက, နိရောဓ, နိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ ၅-ချက်ဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောထားပုံ(နိဗ္ဗေဓိကသုတ်)၊ အံ-၆-ပါ-၃၆၁၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၃၅။
thumb|မုဒိမ်းမှု ချိုးဖောက်မှုဟူသော ဝေါဟာရ သည် ယေဘူယျဘာသာစကားအားဖြင့် "ချိုးဖောက်မှု" သို့မဟုတ် "လွန်ကျူးခြင်း" ကိုဆိုလိုသည်၊ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို "ဖောက်ဖျက်ခြင်း" အတွက် တူညီသောအသုံးအနှုန်းအဖြစ် အထူးသဖြင့် နေထိုင်ရာကိုချိုးဖောက်မှု ၊ စာပေးစာယူချိုးဖောက်မှု ၊ စာချုပ်များကို ချိုးဖောက်ခြင်းစ သည့် ဝေါဟာရအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။
၊အခြားသူများ။
အခြားသူများ။
သို့ရာတွင်၊ လူ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပြီး လိင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်သည့် လိင်မှုဆိုင်ရာ ဇစ်မြစ်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြရန်အတွက် လူသား၏လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျင့်ကြံမှု နယ်ပယ်တွင် အမှုအခင်းများကို ရည်ညွှန်းရန်၊ ၎င်းကို ရည်ညွှန်းရန် အရာအားလုံးထက် အသုံးပြုသည်။
ထို့ကြောင့် မုဒိမ်းမှု အား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် မည် သည့်အကြောင်းကြောင့်မဆို ( စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများ ၊ အရွယ်မရောက်သေးသူများ ၊ သတိလစ် မေ့မြော နေသူများ ) သို့မဟုတ် ခွင့် မပြုလိုသော မည်သူနှင့်မဆို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှုအဖြစ်၊ . မိတ်ဆက်မူဘောင် မုဒိမ်းမှုသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဥပဒေရေးရာအစီအစဉ်တွင် သာလွန်အရေးပါမှုရှိပြီး ၎င်းသည် လူသားများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေး ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည့် ရပ်ကွက်အများအပြားကို အပေးအယူလုပ်သောကြောင့် ကြီးလေးသောရာဇဝတ်မှု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း မှတ်သားထားရန်လိုသည်။
၎င်းသည် လူသားတို့နှင့်အတူ မွေးဖွားလာခဲ့သည့် ပြစ်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသားအားလုံးအတွက် ဖြစ်လေ့ရှိသော ဆန္ဒ သို့မဟုတ် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အင်အား (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားမှု) ကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။
မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခြင်းအတွက် အဆုံးအဖြတ်ပေးရမည့်အချက်မှာ မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခံရသူဘက်မှ သဘောတူညီမှုမရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
တရားဥပဒေဘောင်တွင် မုဒိမ်းမှုမှာ ဥပဒေအရ မုဒိမ်းမှု ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှောင့်ယှက်မှု ၊ မဖွယ်မရာပြုမှု နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျူးလွန်မှု များကဲ့သို့သော အခြားသော လိင်မှုခင်းများနှင့် ကွဲပြားသည်။
အမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အခြေအနေများကို အမှုတစ်ခုစီတွင် တည်ရှိနေသော ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် လျော့ပါးစေသည့်အချက်များအလိုက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမည်ဖြစ်သည်။
ဥပဒေအယူဝါဒအတွင်း၊ အချို့သောအခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါတွင်၊ ဥပမာ- အကြမ်းဖက်ခံရသူအပေါ် ရန်လိုသူ၏အခွင့်အာဏာ (အုပ်ထိန်းသူဖြစ်ခြင်း၊ နာယကဖြစ်ခြင်း၊ သားကောင်၏အလုပ်ရှင် အစရှိသည့် အခြေအနေများ) ပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် ပိုမိုဆိုးရွားသောအခြေအနေများ ရှိနေသည်ဟု ယူဆပါသည်။
ကဏ္ဍ:လိင် ရာဇဝတ်မှုများ ကဏ္ဍ:လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုမူခြင်း။
ဆီအာရာပြည်နယ် () သည် ဘရာဇီး၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၅၆.၅၀၅ စတုရန်းမိုင် (၁၄၆.၃၄၈ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၁ သန်းမျှ နေထိုင်သဖြင့် ဆီအာရာသည် ဘရာဇီးတွင် ၈ ခုမြောက် လူဦးရေအများဆုံး နေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၁၁ မြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
မြို့တော်နှင့်အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဖော်တာလီဇာမြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦး ၂.၇ သန်း ရှိသည်။
ဖော်တာလီဇာမြို့ () သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ ဆီအာရာပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့်အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်စစ်တမ်းအရ လူဦးရေ ၂.၇၀၃.၃၉၁ ယောက်ရှိသည်။
တင့်ဆွေ (၁၉၄၈ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာလူမျိုး သမားတော်တယောက်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အမတ်တစ်ယောက်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့် နိုင်ငံရေးသမားတယောက်လည်းဖြစ်သည်။
သူသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် ဝန်ကြီးတပါးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်လွတ်မြောက်ရေး (အိန္ဒိယ)၏ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ။
Redirect တင့်ဆွေ (နိုင်ငံရေးသမား)။
တင့်ဆွေဟူသော လူပုဂ္ဂိုလ်နာမည်များသည် အောက်ပါအနက် တခုခုဖြစ်နိုင်သည်- တင့်ဆွေ (နိုင်ငံရေးသမား) တင့်ဆွေ (ဂျာနယ်ကျော်) ကျော်တင့်ဆွေ။
ဝိနည်းပိဋက၌လာသည့် ရဟန်းခံ, ရှင်ပြုစသော ကံကြီး, ကံငယ်နှင့်တကွ စာရိတ္တ, ဝါရိတ္တသိက္ခာပုဒ်အပေါင်းကို ရဟန်း, သာမဏေတို့အတွက် ဥပဒေ စည်းကမ်းအနေဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြား ပညတ်ထားအပ်သောကြောင့် “ပညတ်တော်”ဟု ခေါ်သည် (ဝဇိရ၊၃၉၁။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၃၁။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၈၁)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၃ ပညတ် ၉-မျိုး ထိုပညတ်တော်သည် မူလပညတ်, အနုပညတ်, အနုပ္ပန္နပညတ်, သဗ္ဗတ္ထပညတ်, ပဒေသပညတ်, သာဓာရဏပညတ်, အသာဓာရဏပညတ်, ဧကတောပညတ်, ဥဘတော ပညတ်ဟူ၍ ၉-မျိုးရှိသည်၊ ထိုတွင် အကြောင်း “ဝတ္ထု”အားလျော်စွာ ရှေးဦးပဌမ ပညတ်အပ် သိက္ခာပုဒ်ပါဠိကို “မူလပညတ်”ဟု ခေါ်၍ နောက်ထပ်တဖန် ထပ်ဆင့် ပညတ်အပ်သော သိက္ခာပုဒ်ပါဠိကို “အနုပညတ်”ဟု ခေါ်သည်၊ ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ ၂-ဘက်လုံးနှင့် ဆက်ဆံသော ပညတ်ကို “သာဓာရဏပညတ်”ဟု ခေါ်၍ တဖက်ဖက်နှင့်သာ ဆက်ဆံသောပညတ်ကို “အသာဓာရဏပညတ်”ဟုခေါ်သည်။
သိက္ခာပုဒ်တိုင်း၌ ဤပညတ် ၄-မျိုးဖြင့်သာ ဝေဖန် ဆုံးဖြတ်ရသည်၊ ကျန် ၅-မျိုးဖြင့်ကား အထူး ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ဖွယ်မလို၊ ဥဘတောပညတ်, ဧကတောပညတ် ၂-ပါးသည် သာဓာရဏပညတ်, အသာဓာရဏပညတ် ၂-ပါးနှင့် အတူပင် ဖြစ်သည်၊ အနုပ္ပန္နပညတ်ဟူသည် အကြောင်းဝတ္ထုမပေါ်ဘဲ ဘိက္ခုနီတို့အား ဂရုဓမ် ၈-ပါး လက်ခံရန် ဟောကြားအပ်သော ပညတ်တော်ဖြစ်သည်၊ ကျန်သိက္ခာပုဒ်များ၌ အနုပ္ပန္နပညတ်ဟူ၍ မရှိ၊ မဇ္ဈိမဒေသ၌သာ လိုက်နာရှောင်ကြဉ်ရသည့် ရဟန်း ၅-ပါးဖြင့် ပဉ္စင်းခံပေးခြင်း, အထပ်ထပ်သော ဖိနပ်ကိုစီးခြင်း, အမြဲရေချိုးခြင်း, သားရေ အခင်းကို သုံးစွဲခြင်းဟူသော သိက္ခာပုဒ် ၄-ပါးသည် ပဒေသပညတ်ဖြစ်၍ ကျန်သိက္ခာပုဒ်များသည် သဗ္ဗတ္ထပညတ်များ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဤပညတ် ၅-မျိုးဖြင့် အထူးဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ဖွယ် မလိုတော့ပေ(ကင်္ခါ၊၁၁၀)။
မူလပညတ် ဖော်ပြပါပညတ် ၄-မျိုးဖြင့် သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်မှုပြုလိုသော် ဥဘတောဝိဘင်း စသော ပါဠိတော်ကို ကြည့်ရှုကာမျှဖြင့် ပြီးစီး နိုင်သည်၊ ထင်ရှားစေအံ့ — ရှင်သုဒိန်၏ မယားဟောင်း၌ မေထုန်မှီဝဲခြင်း ဟူသော အကြောင်းကြောင့် “ယော ပန ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော”ဟူသော သိက္ခာပုဒ် ပါဠိကို ရှေးဦးစွာ ပညတ်တော်မူသည်၊ ထို့ကြောင့် ယင်းပါဠိကို “မူလပညတ်” ခေါ်သည်။
ပါဠိအဋ္ဌကထာတို့၌ “မူလ”သဒ္ဒါ မပါဘဲ “ပညတ္တိ”ဟုသာ ဟောကြားသုံးနှုန်းသည်၊ အနုပညတ် တဖန် ဝေသာလီပြည်၌ တောကျောင်းနေ ရဟန်းတစ်ပါးသည် “လူမိန်းမ၌ မေထုန်မှီဝဲမှုကိုသာ ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူသည်။
တိရစ္ဆာန်မ၌ ပညတ်တော်မမူ”ဟု အမြွက်ထောင်ကာ မျောက်မ၌ မေထုန်မှီဝဲသည်၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ယော ပန ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျ၊ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော”ဟု ထပ်ဆင့် ပညတ်တော်မူရသည်၊ ထို့ကြောင့် “အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာယပိ”ဟူသော ပါဠိကို “အနုပညတ်” ခေါ်သည်၊ ထို့နောက် တဖန် ဝေသာလီပြည်၌ ဝဇ္ဇီတိုင်းသား ရဟန်းများသည် သိက္ခာမချဘဲ မေထုန်မှီဝဲကြပြီးလျှင် ရဟန်းတဖန် ပြုလိုပြန်ကြောင်း တောင်းပန်ကြသောအခါ သိက္ခာ မချဘဲ မေထုန်မှီဝဲသော ရဟန်းသည် တဖန်ရဟန်းခံခွင့်မရှိ၊ ပါရာဇိကကျပြီးသူဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချတော်မူကာ “ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝီကတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျံ၊ အန္တမသော တိရစ္ဆာနဂတာပိ၊ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော”ဟု ထပ်ဆင့်ဖြည့်စွက် ပညတ်ချက် တိုးတော်မူသည်၊ ထို့ကြောင့် “ဘိက္ခုနံ”စသော ပါဠိသည် အနုပညတ်မည်သည်၊ သာဓာရဏပညတ် ယင်းပထမ ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်သည် ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ ၂-ဘက်လုံးနှင့် ဆက်ဆံသောကြောင့် “သာဓာရဏပညတ်” ဖြစ်သည်။
ဤသို့ သိက္ခာပုဒ်တိုင်း၌ ပညတ် ၄-မျိုးဖြင့် ဝေဖန် ဆုံးဖြတ်ရာသည် (ဝိ၊၁၊၂၄-၂၈။
ဝိ၊၅၊၁၊၂။
ကင်္ခါ၊၁၁၃)။
(၃) အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ ပဌမ ပါရာဇိကဿ ဝတ္ထုမ္ပိ ပုစ္ဆိ၊ နိဒါနမ္ပိ ပုစ္ဆိ၊ ပုဂ္ဂလမ္ပိ ပုစ္ဆိ၊ ပညတ္တိမ္ပိ ပုစ္ဆိ၊ အနုပညတ္တိမ္ပိ ဝိ၊၄၊၄၈၂။
ပဗ္ဗဇ္ဇာဒီနိ ဟိ ဘဂဝတာ ပညတ္တတ္တာ “ပညတ္တိယော” တိ ဝုစ္စန္တိ။
ဝဇိရ၊၃၉၁။
(ဝိ၊၅၊၁၊၂၊၈၊ ၉။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၊ ၁၅၉။
ကင်္ခါ၊၁၁၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၉။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၆၉။
ဝဇိရ၊၇၅။
သာရတ္ထ၊၃၊၄၅၅။
ဝိမတိ၊၁၊၁၅၂။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၈၆။
ပရမတ္ထဇောတိကာ (ထီ) [ပရမတ္ထ+ဇောတိကာ] မဖေါက်မပြန်-မှန်ကန်-ကောင်းမြတ်-သော-အနက်-အဓိပ္ပါယ်-တို့ကို ဖွင့်ပြသော အဋ္ဌကထာကျမ်း။
(က) ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ။
(ခ) သုတ္တနိပါတအဋ္ဌကထာ။
ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူ ဤအဋ္ဌကထာနှစ်ကျမ်းလုံး၏ နိဂုံး၌ “အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသမထေရ် ရေးသားစီရင်သည်”ဟု ပါရှိသည်။
သို့သော်လည်း မုံရွာမြို့ လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီးကမူ ပါရမီဒီပနီ (၁၃၆-၇)၌ ဤသို့ မိန့်ဆိုတော်မူသည်။
“အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဆရာ စီရင်သော ... သုတ္တနိပါတ် အဖွင့် ဖြစ်သော ပရမတ္ထဇောတိကာ အဋ္ဌကထာ, ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ, ပါဌဇာတ်အဋ္ဌကထာ ...အညတရဆရာ စီရင်အပ်သော ခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော်၏ အဖွင့်ဖြစ်သော ပရမတ္ထဇောတိကာ အဋ္ဌကထာ၊ ဤခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ၏ ကျမ်း ပြီးနိဂုံးတွင် အချို့စာ၌ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ဆရာ၏ နိဂုံး, အချို့စာ၌ အရှင်ဓမ္မပါလဆရာ၏ နိဂုံးဟု နှစ်ထွေရှိ၏၊ ရေးပုံသားပုံ စကား အဆို စာနေစာသွား အခြင်းအရာ အလုံးစုံမျိုးကို ထောက်သော် ထိုဆရာနှစ်ပါးတို့၏ အခြင်းအရာ စင်စစ်မဟုတ်ဟု သိသာသည်၊ ယော အတွင်းဝန် အမတ်ကြီး ဦးဘိုးလှိုင်ကမူ “ဇိနပတ္တသင်္ဘောဆိပ်က ရေးသည့် ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ (၃၈)ဆရာ ရှင်ဓမ္မပါလ-က ထိုစကားကို ဧကေ-ဟု မိန့်ဆိုကြောင်း ကာယာနုပဿနာကျမ်း (၁၉၄)၌ ဖေါ်ပြထားသည်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂနိဒါနကထာ (၅၇)၌ကား “ဗဟူ ပန ဝိစက္ခဏာ ဣမာ အာရမ္ဘဂါထာယော ဝိစိနိတွာ “နေတံ အာစရိယဗုဒ္ဓဃောသတ္တေရဿ ဝိယ ဝစနံ ဟောတီ”တိ ဝဒန္တိ။
... တံ ယုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ”ဟု မိန့်ဆိုသည်။
ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာကျမ်းသည် ဖေါ်ပြပြီး ဆရာနှစ်ပါး၏လက်ရာ မဟုတ်စေကာမူ မကိုးကားလောက်သည့် အညတရကျမ်းကား မဟုတ်ပေ၊ အလေးအမြတ် ယုံကြည်ကိုးကားအပ်သော ကျမ်းကောင်း ကျမ်းမြတ်သာလျှင် ဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် အရှင်ဓမ္မပါလဆရာသည် ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၂၃။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၅၈။
သံ၊ဋီ၊၂၊၅၄၈-တို့၌လည်းကောင်း, အရှင်သာရိပုတြာဆရာသည် အံ၊ဋီ၊၂၊၁၇၇-၌လည်းကောင်း, အရှင်ဗုဒ္ဓနာဂ ဆရာသည် ကင်္ခါ၊ဋီသစ်။
၄၇၁-၌လည်းကောင်း “တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ပရမတ္ထဇောတိကာယ ခုဒ္ဒကပါဌဋ္ဌကထာယ‘ဓမ္မူပသံဟိတမ္ပိ စေတ္ထ ဂီတံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဂီတူပသံဟိတော ဓမ္မော န ဝဋ္ဋတီ’တိ” ဟူ၍ ကိုးကား ပြဆိုကြသည်။
ယင်းသို့ ပြဆို ကြသော်လည်း မူရင်းခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ၌ မူ “ဓမ္မူပသံဟိတမ္ပိ စေတ္ထ ဂီတံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဂီတူပသံဟိတော ပန ဓမ္မော ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော”ဟူ၍သာ ပါဌ်ရှိသည်။
မောင်းထောင် သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ သီလက္ခန်ဋီကာသစ်(၁။
၃၄၇)၌မူ မူရင်းအဋ္ဌကထာအတိုင်း ပါဌ်ရှိ၍ “ကတ္ထစိ ပန န-ကာရဝိပရိယာယေန ပါဌော ဒိဿတိ။
ဥဘယတ္ထာပိ စ ဂီတော စေ ဓမ္မာနုလောမတ္ထပဋိသံယုတ္တောပိ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဓမ္မော စေ ဂီတသဒ္ဒပဋိသံယုတ္တောပိ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော”ဟု မူရင်းအဋ္ဌကထာ ပါဌ်သာ သင့်မြတ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်၊ ထို့အတူပင် မိုင်းကိုင်းဆရာတော်၏ တိပေဋကဝိနိစ္ဆယကျမ်း (၂။
၃၇၇)၌ ဆုံးဖြတ်တော်မူသည်။
(ဝဇိရ၊၃၇၁။
သာရတ္ထ၊၃၊၂၅၄-၅။
ဝိမတိ၊၁၊၁၁၁။
မ၊ဋီ၊၃၊၅၉။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း (၃) Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
ပရမတ္ထဒီပနီ (ထီ) [ပရမတ္ထ+ဒီပနီ] ကောင်းမြတ်သော-အနက်-အဓိပ္ပါယ်-တို့ကို ပြဆိုရာ အဋ္ဌကထာကျမ်း၊ ပရမတ္ထဒီပနီမည်သော အဋ္ဌကထာကျမ်း။
ယင်းကျမ်းကား- (က) ဥဒါန်း အဋ္ဌကထာ (ခ) ဣတိဝုတ်အဋ္ဌကထာ (ဂ) ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာ (ဃ) ပေတဝတ္ထုအဋ္ဌကထာ (င) ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ (စ) စရိယာပိဋကအဋ္ဌကထာ-ဟူ၍ ၆-ကျမ်းရှိသည်၊ ဤ ၆-ကျမ်းလုံးကိုပင် အရှင်ဓမ္မပါလမထေရ် စီရင်တော်မူ၍ “ပရမတ္ထဒီပနီ” ဟူ၍ချည်း အမည်ပေးတော်မူသည်၊ အရှင်ဓမ္မပါလမထေရ်သည် အခြားသောအဋ္ဌကထာ, ဋီကာကျမ်းတို့ကို စီရင်ရာ၌ ဤပရမတ္ထဒီပနီ ကျမ်းတို့ကို ပြန်လည်ညွှန်ပြတော်မူသည်၊ ဒီ၊ဋီ၊၂၊၆၅။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၇-တို့၌မူ ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာ မည်သော ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာကျမ်ကို “ပရမတ္ထဒီပနီ”ဟူ၍ ညွှန်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်၊ ယင်းကား စာပြင်ဆရာတို့၏ ချွတ်ယွင်းမှုသာ ဖြစ်ရာသည်။
သာ တတ္ထ ပရမတ္ထာနံ၊ သုတ္တန္တေသု ယထာရဟံ။
ပကာသနာ ပရမတ္ထဒီပနီ နာမ နာမတော။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၉၃။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၅၄။
ယာ တတ္ထ ပရမတ္ထာနံ၊ တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၃၃၄။
ပေတဋ္ဌ။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။
ယာ တတ္ထ ပရမတ္ထာနံ၊ နိဒ္ဓါရေတွာ ယထာရဟံ။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၂၇။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၊ ၁၉၆၊ ၂၃၂။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၅၇၊ ၁၆၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၄၅။
မ၊ဋီ၊၂၊၃၁၊ ၂၂၆။
မဋီ၊၃၊၅၀၊ ၃၀၁။
သံ၊ဋီ၊၂၊၆၀။
အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၉၂။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း (၃) ကိုးကား Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
ကာရိုဆီလ () သည် ဘရာဇီး တီဗီနိုဗီလာဖြစ်သည်။
၎င်းကို ၂၀၁၂ မေ ၂၁ တွင် အက်စ်ဘီတီ ရုပ်သံလိုင်း တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ ဆရာမ ဟယ်လီနာ ဖာနန်ဒက်စ် (Professora Helena Fernandes) အဖြစ် ရိုဆန်နီ မောဟော်လန် စီရီလို ရီဗီရာ (Cirilo Rivera) အဖြစ် ရောန် ပိုလို ကမ်ပိုစ် မာရီယာ ဂျိုအာကွီနာ မက်ဆင် (Maria Joaquina Medsen) အဖြစ် လာရိဆာ မန်နိုအီလာ ဗလီရီယာ ဖာရီရာ (Valéria Ferreira) အဖြစ် မိုင်ဆာ ဆီးလ်ဗား ဂျိမ်း ပါလီလို (Jaime Palillo) အဖြစ် နီကိုလတ် တောရက်စ် ကာမင် ကာရီလ်ဟို (Carmen Carrilho) အဖြစ် စတီဖာနီ ဗက်ဇ် ဒါဗိ ရာဘီနိုဗစ် (Davi Rabinovich) အဖြစ် Guilherme Seta Laura Gianolli အဖြစ် အေရှား ဘီနီလိ ဒန်နီရယ်လ် ဇာပါတာ (Daniel Zapata) အဖြစ် သောမတ်စ် ကော့စတာ ပိုလို ဂီရာ (Paulo Guerra) အဖြစ် လူးကပ်စ် ဆန်းတို့စ် မာရီယို အယာလာ (Mário Ayala) အဖြစ် ဂူစတာဗို ဒာနီလူဇ် မာစီလီနာ ဂီရာ (Marcelina Guerra) အဖြစ် အန်နာ ဇီမာမန် အဒရီယာနို ရာမို့စ် (Adriano Ramos) အဖြစ် ကွန်စတန်တီနို အာတန် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ကဏ္ဍ:ဘရာဇီး ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:ပေါ်တူဂီဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်။
ဇာတကဋ္ဌကထာ (ထီ) [ဇာတက+ အဋ္ဌကထာ] ဇာတ်ပါဠိတော်၏ အနက်ကို-ဖွင့်ဆိုရာ–ဖွင့်ဆိုကြောင်း-ဖြစ်သောကျမ်း၊ ဇာတ်အဋ္ဌကထာကျမ်း။
(ဤကျမ်းသည် အတ္ထဒဿီ ရဟန်း, ဗုဒ္ဓမိတ္တရဟန်း, ဗုဒ္ဓဒေဝရဟန်းတို့၏ တောင်းပန်ချက်ဖြင့် အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသထေရ် စီရင်အပ်သော ခုဒ္ဒကနိကာယ် အဝင်အပါ အပဏ္ဏကစသော ဇာတ်ပါဠိတော်၏ အနက်ကိုဖွင့်သော ကျမ်းဖြစ်၏။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၊ ၂)။
သာ ပနေသာ ဇာတကဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာတိ ဣဓ န ဝိတ္ထာရိတာ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃။
(ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၀၉။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၅။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၊သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၀၁။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
ဗုဒ္ဓဘူမိ (ထီ) [ဗုဒ္ဓ+ဘူမိ] (၁) (က) ဘုရားရှင်တို့၏–ဖြစ်ရာ–ဘုံ-ဌာန၊ ဘုရားအဆင့် အတန်း။
(၁) (က)(ခ) ယံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓဘူမိ" ပန္နော။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁။
(အပ၊၁၊၅၂။
အပ၊၂၊၁၅၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၃။
) (က) ဗုဒ္ဓဘူမိန္တိ ဗုဒ္ဓဋ္ဌာနံ၊ အာသဝက္ခယဉာဏံ, သဗ္ဗညုတဉာဏဉ္စ၊ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၀။
(ခ) ဘုရားဖြစ်သော အခိုက်အတန့်၊ ဘုရားအဖြစ်။
(ဤနေရာ၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ဗုဒ္ဓဘူမိဟု ခေါ်သည်။
) (ခ) ဘူမိသဒ္ဓေါ ဝါ အဝတ္ထာ ဝါစကော၊ ဗုဒ္ဓါဝတ္ထံ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၀။
(၂) ဘုရား ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း။
(ဤနေရာ၌မူ ဥဿာဟ, ဥမ္မင်္ဂ, အဝတ္ထာန, ဟိတစရိယာ ဤ ၄-ပါးကို ဗုဒ္ဓဘူမိဟုဆိုသည်။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၇။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၇၃။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၅၉။
အကျယ်ကို မဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ ပထမတွဲ၊ ဒုတိယပိုင်း၊ နှာ ၁၄၀-၁၄၁-ကြည့်။
) (၂) စတဿော ခေါ သာရိပုတ္တ ဗုဒ္ဓဘူမိယော။
ယာ စ ဗုဒ္ဓဘာဝဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတာယ “ဗုဒ္ဓဘူမိယောတိ ဝုစ္စန္တိ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ ဗုဒ္ဓဘူမိလေးပါး အဘိနီဟာရနှင့် ကရုဏာ ပညာတို့ကဲ့သို့ပင် (၁) ဥဿာဟ၊ (၂) ဥမ္မင်္ဂ၊ (၃) အဝတ္ထာန၊ (၄) ဟိတစရိယာ ဤလေးပါးသော ဗုဒ္ဓဘူမိတရားတို့သည်လည်း ပါရမီ၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ကုန်၏။
ထိုတွင်- (၁) ဥဿာဟ ဟူသည်ကား.. ပါရမီ စာဂ စရိယတို့ကို မဆုတ်မနစ် အားသစ်ကြိုးစားခြင်း ဝီရိယတည်း။
(၂) ဥမ္မင်္ဂဟူသည်ကား..ရှေး၌ဆိုအပ်ပြီးသည့် ဥပါယကောသလ္လဉာဏ်ပင်တည်း။
(၃) အဝတ္ထာန ဟူသည်ကား.. ဘုရားဖြစ်ကြောင်း တရားတို့၌ မတုန်မလှုပ် ကြံ့ကြံ့တည်ခြင်းတည်း။
(၄) ဟိတစရိယာ ဟူသည်ကား.. မေတ္တာဘာဝနာနှင့် ကရုဏာဘာဝနာ ဤနှစ်ပါးတို့တည်း။
ဤတရားလေးပါးတို့ကို သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘူမိတရား လေးပါးဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ကုန်၏။
ရာဂ (တိ) [ရာဂ+ဏ၊ ရာဂ+က။
] (၁) ရာဂရှိသော၊ သူ။
(၁)...“အယံ ပန သရာဂေါ အယံ ဝိတရာဂေါ”တိ ဧဝံ ရာဂဝိရာဂိနမ္ပိ ဇနံ ဇာနာတိ။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၅။
ရာဂယောဂတော ရာဂေါ ဝါ ရာဂေါ၊ ဝိရဇ္ဇနသီလာ ဝိရာဂီ၊ တံ ရာဂ ဝိရာဂီနံ။
မ၊ဋီ၊၂၊၃၁။
(၂) ဆိုးဆေး-ရေ-မှုန့်-နှင့်တူသော။
(၂) ရာဂ ၁-ကြည့်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ရာဂ၏ အမည်အမျိုးမျိုး ထိုရာဂကို (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၇၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၅၂)တို့၌ သတ္တဝါတို့သန္တာန်၌ စူးဝင်၍ ဆင်းရဲခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ဆူးနှင့်တူသောကြောင့် ကဏ္ဍက = ဆူး— (မဟာနိ၊၃၅၃။
စူဠနိ၊၂၂၆။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၂။