kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နဝဒေးကြီးကဲ့သို့ ကဗျာဉာာဏ်အာဘော် ထက်မြက်သူ ဖြစ် သဖြင့် သူ၏အရည်အချင်းသိသူများက ခေါ်ဟန်တူလေသည်။
ရွှေတောင်နန္ဒသူ၏ ငယ်မည်ကို မောင်လှဟူ၍လည်းကောင်း၊ မောင် တရုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုကြသည်။
မွေးသက္ကရာဇ်နှင့် မိဘမည်ရည် တို့ကို အသေအချာမသိရချေ။
ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက်တော်၌ ဦးလှသည် စလင်းမြို့တွင် အမှုဆောင် ရှေ့နေဖြစ်၏။
အမှု လိုက်ရာတွင် အထူးအောင်မြင်သဖြင့် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ တက်၍ လွှတ်တော်တွင် ရှေ့နေလိုက်လေသည်။
ယင်းသို့ ရှေ့နေလိုက်စဉ် နာမည်အလွန်ထွက်၍ ကျော်စောလာသဖြင့် အင်းဝရှိ သူ့အား မလိုလားအပ်သော ရှေ့နေရှေ့ရပ်များက ဦးလှသည် ပညာအရည်အချင်းလည်း နုနယ်၊ အမိန့်တော်ရ လည်း မခန့်အပ်ရသေးသဖြင့် လွှတ်တော်၌ လျှောက်လဲသင့် မလဲသင့် စာတင်သွင်းကြ၏။
သို့ရာတွင် ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ် တိုင်က ဦးလှအား အမိန့်တော်ရ ခန့်လိုက်သဖြင့် လွှတ်တော် တွင် လျှောက်လဲနိုင်လေသည်။
ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင် ဆင်ချေးတိုက်ဝန် ခန့်၏။
မကြာမီ အနောက်ဝန်ထောက်ခေါ် ဆင်ချေးဝန် ထောက် ဖြစ်လာသည်။
ရွှေတောင်နန္ဒသူဘွဲ့ကို မည်သည့်မင်းလက်ထက်တွင်ပင် ရသည်ကို သေချာစွာ မသိရ ချေ။
ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင်ပင် ရဟန်တူသည်ဟု သုတေ သီတို့က ယူဆကြသည်။
ရွှေတောင်နန္ဒသူသည် ရကန်ဆရာဖြစ်၏။
မွန်ပုံပြင် ဖြစ် သော ရှင်မွေ့နွန်းနှင့် မင်းနန္ဒာတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို မှီငြမ်းပြု၍ ရေးသည့် မွေ့နွန်းရကန်သည် ရွှေတောင်နန္ဒသူ၏ လက်ရာဖြစ် သည်။
ရွှေတောင်နန္ဒသူသည် ရှေ့နေရှေ့ဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ဝါရင့် ခဲ့သူ ဖြစ်သောကြောင့် သူရေးသားသော ရကန်တွင် စကားအိမ် ဖွဲ့ပုံ၊ ဆင်ခြေ ဆင်လက်တက်ပုံတို့သည် ရှေ့နေတို့၏ အာဘော် နှင့် တူလှပေသည်။
မွေ့နွန်းရကန်ကို ဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ မည်သူ့အာဘော် ကိုမျှ အတုမယူ၊ မည်သူ့နည်းကိုမျှ မလိုက်ဘဲ ပင်ကိုဉာာဏ် အလျောက် အချို့အခန်းများကို ထည့်သွင်းဖွဲ့နွဲ့ထားရာ စာဆို သူ၏ ထိုးထွင်းဉာာဏ်ကို သိနိုင်သည်။
စကားအချေအတင် ပြောခန်းများ၌ စကားအရာ နိုင်နင်းလှသည်။
မွေ့နွန်းရကန်ကို မရေးမီ ရွှေတောင်နန္ဒသူသည် ငွေတောင် ရကန်သစ်နှင့် အင်းဝ မြို့ဘွဲ့ ရကန်ကိုလည်း ရေးသားသေး၏။
ငွေတောင်ရကန်ကို ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက် ရေး၍ မွေ့နန်းရကန်နှင့် အင်းဝမြို့ဘွဲ့ ရကန် ဧကပိုဒ်တို့ကို ငစဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် ရေးသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
သို့ရာတွင် မွေ့နွန်းရကန်လောက် မထင်ရှားချေ။
အချို့က ရွှေတောင်နန္ဒသူသည် မဟာသုတသောမပျို့ ငါးအင်္ဂါ ခန့်ကိုလည်း ရေးခဲ့သေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ရွှေတောင်မြို့သည် ပြည်ခရိုင်ပေါင်းတည်ခရိုင်ခွဲ ရွှေတောင်မြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပြည်မြို့တောင်ဘက် ကိုးမိုင်ကွာဝေး၍ ပြည်ရန်ကုန်ကားလမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် (၃)ရပ်ကွက် နှင့်ကျေးရွာအုပ်စုအများအပြား ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့ငယ်လေးဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ရွှေတောင်မြို့နယ် လူဦးရေ ၈၃၁၅ဝ ယောက်ရှိ၍ ရွှေတောင်မြို့၏ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်း ခြေ စာရင်းအရ လူဦးရေသည် ၁ဝ၇၈၈ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ယဉ်ကျေးမှု ရွှေတောင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားများမှာ မြို့ တောင်ဘက်လေးမိုင်ကွာရှိ ရွှေနတ်တောင်ဘုရား၊ မြို့အရှေ့ မြောက်မြို့ဦးရှိ ရွှေမော်ဓောဘုရား၊ မျက်နှာတော်တွင် မျက်မှန် တပ်ထားသော ရွှေမျက်မှန်ဘုရားတို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေနတ်တောင် စေတီပွဲကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပေါင်းလတွင် ကျင်းပရာ အထူး ပင် စည်ကားသော ဂေဇက်ဝင်ပွဲတော် ဖြစ်သည်။
စာပေဂန္ထဝင်တွင် ထင်ရှားသောဇိနတ္ထပကာသနီနှင့် စွယ်စုံ ကျော်ထင်ကျမ်း ပြုစုသူ ရွှေတောင်ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်၊ မင်းတုန်းဘုရင် လက်ထက်ကျော်စောသော ဗန်းမော်ဆရာတော်၊ ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ မောင့်ကျက်သရေခေါင်းပေါင်းကို တီထွင်ခဲ့သူ ရှုမဝဦးကျော် စသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများသည် ရွှေတောင်မြို့နယ် ဇာတိများ ဖြစ်ကြသည်။
ရွှေတောင်ခေါက်ဆွဲ သည် ရွှေတောင်မြို့မှ စတင်သည်။
ရွှေနတ်တောင်ဘုရား ရွှေမျက်မှန်ဘုရားကြီး ဗုဒ္ဓဓာတ်ကမ္ဘာ့လွှမ်းခြုံဘုရားကြီး ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်ရဟန္တာရှစ်ဆယ် လေးမျက်နှာဗုဒ္ဓရုပ်ပ္ပါးတော်မြတ်ကြီး ရွှေမော်ဓောဘုရား ​သင်္ခမ်းကြီးစေတီတော် စက်စက်ယိုစေတီတော် လယ်တီစာကြည့် ပိဋကတ်တိုက် စီးပွားရေး ရွှေတောင်မြို့သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့် အသီးအနှံ သစ်ပင်ပန်းမာန်များ စိုက်ပျိုး၍ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။
ရွှေတောင်မြို့၏ ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းမှာ ပိုးထည်လုပ်ငန်းဖြစ်၍ ရွှေတောင်ပိုး ထည်သည် အထူးပင်နာမည်ရသော အထည်အလိပ် ဖြစ်သည်။
ပထဝီအနေအထား ရန်ကုန်-ပြည်သွား ကားလမ်းပေါ်တွင်လည်း တည်ရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့မှ ၁၆၉ မိုင် ဝေးသည်။
မော်တော်ကားလမ်း၊ မီးရထားလမ်းတို့ဖြင့် ကူးသန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သော မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရွှေတောင်မြို့ကို မဟာသမ္မမင်းမှရေတွက်သော် ၂၈ ဆက် မြောက်ဖြစ်သော အစ္စိမည်သည့်မင်းသား သူရတပမင်းကြီး တည်ထောင်ဖန်ဆင်းတော်မူသည်ဟု ဆိုသည်။
သူရတပ မင်းသားသည် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားတို့ လျှောက်ထားချက်အရ ခမည်းတော်စံရာ မဇ္ဈိမဒေသ မလ္လတိုင်းကုသဝတီပြည်မှ မြန်မာ ပြည်ဘက်သို့ လာရောက်ကာ ကဉ္စနာဂီရိခေါ် ရွှေတောင်ကြီးကို ရှာဖွေလေသည်။
သို့ရာတွင် မတွေ့မမြင်ရှိ၍ စိတ်တော် ပင်ပန်း ဖြစ်သည်တွင် သိကြားမင်းက ရှင်ရသေ့အသွင်ဖန်ဆင်း၍ ရွှေ တောင်ကြီးတည်ရာကို ညွှန်ပြသဖြင့် သွားရောက်ရာ အခိုး အရောင်ဖြင့် ပြောင်ပြောင်ထိန်ဝင်းနေသောရွှေတောင်ကို မြင်ကြ ရသည်။
ထိုအရပ်၌ မြို့တည်ထောင် သည်ကိုအစွဲပြု၍ ရွှေ တောင်မြို့ဟု တွင်သည်။
ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးလက်ထက် ပိဿနိုး မိဖုရားက ကာသိကရာဇ်တိုင်း ဗာရာဏသီပြည်ကို မြင်လိုသည့် ချင်ခြင်း ဖြစ်သည့်အခါ ရွှေတောင်မြို့ကိုပင် ဗာရာဏသီပြည် အဖြစ် ပြသရကြောင်းဖြင့် အဆိုရှိသည်။
၆ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပြည် မြို့၌ နန်းတက်သော သီဟသူမင်းမှ စ၍ ပြည်မြို|၌ စိုးစံသော မင်းများသည် အရည်အသွေးရှိသော မှူးမတ်များကိုသာ ရွှေ တောင်မြို့ကို စားစေ၍ ပြည်မြို့က ဆင့်ဆိုရာကို နာခံထမ်းရွက် စေသည်။
သီဟသူမင်းသည် ရွှေတောင်မြို့နယ်ကို အောက်ပါ အတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်။
အရှေ့လားသော် ပုတ်ရှည်ချောင်း တည်ပင်ခွအခိုက် ပြည်မြို့မြေနှင့် တစ်စပ်တည်း ဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်သို့လားသော် ကိုးတိုင်ကွာ လှော်ကားကြေးကုန်း တစ်ဖက်၊ အင်းမကြီးမြေနှင့် တစ်စပ်တည်း။
တောင်သို့လား သော် ၁၃ တိုင်ကွာ မြေခြားစိုင်ညောင်ပင် တရုတ်မျှော်မြေနှင့် ကျောခိုင်းဖြစ်၏။
အနောက် တောင်သို့လားသော် သုံးတိုင်ကွာ မြစ်လယ်ကြော၊ သူရဲတန်းမြေနှင့် ကျောခိုင်းဖြစ်၏။
အနောက် သို့ လားသော် ဧရာဝတီမြစ်ထက်ဝက်၊ အနောက်မြောက်သို့ လားသော် ဧရာဝတီမြစ်ထက်ဝက်နှင့် ပြည်မြို့မြေအစပ်၊ မြောက် သို့လားသော် လေးတိုင်ကွာ ပိုဝချောင်းတစ်ဖက်၊ ပြည်မြို့မြေနှင့် ကျောခိုင်းဖြစ်၍ အရှေ့မြောက်သို့ လားသော် မြင်ဗာဟုဘုရား ဖြစ်၏။
ဤသို့ နယ်ရှစ်ရပ်သတ်မှတ်၍ ဤနယ်အတွင်း ရွာကြီး ၉၉ ရွာ၊ သူကြီးပေါင်း ၉၉ ယောက်၊ စာရေး ၉၉ ယောက်တို့ နှင့် ဒိုင်စာရင်းလည်း ဖွဲ့တော်မူသည်။
ရွှေတောင်မြို့သည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ရွှေတောင်ခေါက်ဆွဲ တပင်တိုင်မုန့်ဟင်းခါး ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ရွှေတောင်သီဟသူ ဘုရားဟော နိပါတ်ကျမ်းဂန် ဝတ္ထုများကို မှီငြမ်းမပြုဘဲ စိတ်ကူးဉာာဏ်သက်သက်ဖြင့် ရေးသားသော ပထမဆုံးဝတ္ထု ရတနာ ကြေးမုံကို ရေးသားခဲ့သူမှာ ရွှေတောင်သီဟသူ ဖြစ် သည်။
မြန်မာ စာပေသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကုန်းဘောင် ပထမခေတ်အထိ ယင်းသို့သော ဝတ္ထုမျိုး တစ်ခါမျှ မပေါ်ခဲ့ ဖူးချေ။
(ရတနာကြေးမုံဝတ္ထု-လည်းရှု။
) ရွှေတောင်သီဟသူ၏ မွေးဖွားရာအရပ်၊ မွေးဖွားသည့်ခုနှစ်သက္ကရာဇ်၊ မျိုးရိုးဇာတိတို့ကို ယခုတိုင် မတွေ့ရသေးချေ။
အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် (မြန်မာ ၁၁၁၅-၁၁၂၁ ခုနှစ်)တွင် ပေါ်ပေါက်သောစာဆိုတော် ဖြစ်ကြောင်းသာ သိရသည်။
ရွှေနတ်တောင် ဘုရားသည် ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှား၍ တန်ခိုးကြီးဘုရားစေတီတော်တို့တွင် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ရွှေနတ်တောင် ဘုရားသည် ရွှေတောင်မြို့တောင်ဘက် လေးမိုင်အကွာ ဒေဝါဂီရီခေါ် ရွှေနတ်တောင်ကုန်း မြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
စေတီတော်ဆိုင်ရာ သမိုင်းဟောင်း၊ သမိုင်းလတ်များအပြင် ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော သမိုင်းသစ် စသည်ဖြင့် အထင်အရှားရှိသည်။
သမိုင်းအဆိုအရ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရတော်မူပြီးနောက် တစ်နှစ်မြောက်ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတိုက်မှ ယခု ရွှေနတ်တောင် ဘုရားတည်ရာ ဒေဝါဂီရိတောင်သို့ အရံသံဃာမပါ ကိုယ်တော်တစ်ပါးတည်းသာလျှင် တောင်စောင့်နတ်ကြီးအသွင့်ဖြင့် ကြွ ရောက်တော်မူသည်။
ထိုကာလက ယင်းတောင်ကြီး၏ အနီးရှိ ယခု ရွှေတောင်မြို့နေရာ ဖြစ်သော ကဉ္စနဂီရိနိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့သည် ဘာသာအလိုက် စရိုက်အားလျော်စွာ နတ်ကိုးကွယ်ကြရာ ထိုတောင်ကြီးပေါ်၌ နတ်ကွန်းဆောက်၍ တပေါင်းလတိုင်း ထိုတောင်စောင့်နတ်ကြီးကို ဆည်းကပ်ပသတင်မြှောက် ပူဇော်ကြသည်။
ဒေဝါဂီရိတောင်ထိပ်ပေါ်သို့ ဘုရားရှင် ကြွတော်မူသည်ကာလ နတ်ဗြဟ္မာတို့လည်း ပူဇော်ရန် အသီးအသီး ရောက်လာကြကုန်သည်။
ထိုအခါ တောင်အလုံးသည် ဘုရားရှင်၏ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့် တစ်လျှပ်လျှပ် ထွန်းပ၍ နေလေသည်။
ယင်းသို့ အလျှံအဝါတောက်ပပုံကို မြင်ရသောနိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့သည် တအံ့တဩဖြစ်ကာ နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် တောင်သို့ တက်၍ ကြည့်ကြရာ သိကြားမင်းခင်းအပ်သော ပလ္လင်ညောင်စောင်း၌ နတ်သားအသွင် ဘုရားရှင်ကို တွေ့မြင်ရသည့်အခါ သူတို့ကိုးကွယ်သော နတ်မင်း ကိုယ်ထင် ပြသည်ဟု ယူဆကြကုန်သည်။
ဘုရားသခင်အား နတ်ကြီးအမှတ်ဖြင့် ရှိခိုးပူဇော်ကြ၍ ဘုရားသခင်ဟောတော်မူသော တရားကို နာယူကြသည်တွင် အချို့သောပရိသတ်သည် သရဏဂုံ သုံးပါးနှင့်တကွ ငါးပါးသီလ မြဲကြကုန်သည်။
ဘုရားသခင်သည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တရားဒေသနာများ ဟောတော်မူပြီးနောက် ရှစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ နိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ဘုရားရှင်ကိုယ်စား နတ်သားအသွင်ဖြင့် နိမ္မိတရုပ်ပွားတော်ကို ထားတော်မူခဲ့ကာ ရာဇဂြိုဟ်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။
နိဂုံးသူ နိဂုံးသားတို့သည် ရုပ် ပွားတော်ကို ပျက်ပြားဆုတ်ယုတ်ခြင်း မရှိစေရန် အင်္ဂတေအုတ်ရိုးတို့ဖြင့် ပုထိုးစေတီငုံ၍ တည်လေသည်။
စေတီတော်တည်ကြရာတွင် နေ့တွင် လူတို့ကတစ်ရစ် တည်၍ ညဉ့်တွင် နတ်တို့ကတစ်ရစ် တက်တည်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ထို့ကြောင့် သမိုင်းရင်း၌ 'လူနတ် နှစ်လီ၊ တစ်ရစ်စီ၊ စေတီရွှေနတ်တောင်'ဟု ဆိုသည်။
စေတီ တော်ဘုရားပွဲကိုလည်း နိဂုံးသူနိဂုံးသားတို့သည် ရှေးဦးမဆွ ကျင်းပပြုလုပ်မြဲအတိုင်း နှစ်စဉ် တပေါင်းလ၌ ကျင်းပကြရာ ယခုခေတ်တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။
နတ်ကြီးနေရာတောင်တွင် ရွှေတောင်၊ ရွှေတုံးကြီးကဲ့သို့ အရောင်အဝါများ တဖိတ်ဖိတ်တောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ရွှေနတ်တောင်ဟု တွင်ရာမှ ယင်းတောင်ပေါ်၌ တည်ထားသော ဘုရားသည် ရွှေနတ်တောင်ဘုရားဟု ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ရွှေနတ်တောင်ဘုရားကို ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးမှအစ မင်းအပေါင်းတို့သည် ဆက်လက်ပြုပြင် ကိုးကွယ်ကြသည်။
ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးလက်ထက်တွင် မိဖုရားနှစ်ပါး ဖြစ်ကုန်သော ပိဿနိုးနှင့် စန္ဒာဒေဝီတို့သည် ပျက်စီး ယိုယွင်းနေသော ရွှေနတ်တောင်ဘုရားကို အုတ်အင်္ဂတေများ ရှင်းလင်းပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ဓာတ်တော် ပေါင်း ၁၈၂ ဆူကို ရတနာကြုတ်ဖြင့်ထည့်ကာ ဌာပနာ၍ ရွှေစေတီတော်တစ်ထပ်၊ ငွေစေတီတစ်ထပ် မွမ်းမံပြီးလျှင် အုတ်ရိုးစေတီ ၁၅ တောင် အမြင့် တည်သည်။
ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးကလည်း စေတီတော် ပြီးစီးသောအခါ နေထွက်နေဝင်အခါတွင် စေတီတော် အရိပ်ထွက်သမျှ ဌာနကို ဘုရားမြေဖြစ်စေ၊ ဤနယ်မြေမှ ထွက်သမျှ အခွန်ကို စေတီတော်၌ ဆွမ်းတော်ဝတ်၊ ဆီမီးဝတ် ဖြစ်စေဟု လှူ၍ တပေါင်းလတိုင်း ပွဲလမ်းသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပ ပူဇော်သည်။
ထိုနောက် ပုဂံပြည် တရုတ်ပြေးမင်း၏သားတော် ပြည်စား သီဟသူသည် ခမည်းတော် မှာထားချက်အရ ခမည်းတော်လက်စွပ်ကို ရောင်းချ၍ ရွှေနတ်တောင်စေတီတော်ကို ထပ်မံ ပြုပြင်ရာ ဉာဏ်တော် ၄၄ တောင်မြင့်လေသည်။
တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးလက်ထက်တွင်လည်း ကိုယ်တော်လုံးပတ်ပြည့် ရွှေသင်္ကန်း ကပ်ခဲ့သည်။
ကုန်းတော်ရင်ပြင်ဝယ် တင့်တယ် ထူးဆန်း ခြူးပန်းခြူးနွယ် အသွယ်သွယ်သော ရတနာတို့ဖြင့် ခြယ်လှယ်အပ်သော ရွှေပြာသာဒ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စောင်းတန်းလှေကား များစွာသော အရုဏ်ခံ တံဆောင်းတို့ကိုလည်းကောင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။
ယင်းသို့ မင်းအဆက်ဆက် ပြုပြင်ပူဇော်ခဲ့ရာ ယခုအခါ စေတီတော်သည် ထီးတော်မပါ ဉာဏ်တော် ၆၄ တောင် ရှိသည်။
ထီးတော်ပါမူ အတောင် ၈ဝ မြင့်သည်။
စေတီတော်၏ ဝန်းကျင်ပတ်လည်တွင် စေတီရံ ၁၇ ဆူနှင့် ရွှေပန်းခိုင်ကြီး ၁၅ ခိုင် ရှိသည်။
ဘုရားကုန်းတော်ပေါ်၌ ကြေးခေါင်းလောင်းပေါင်း ၂၁ လုံး၊ ထီးတိုင်ပေါင်း ၁၄ ခုနှင့် ဘုရားဖူးပရိသတ်တို့ နားနေရန် သုံးထပ်ဇရပ်ကြီးနှင့်တကွ ဇရပ်စုစုပေါင်း ၁၅ ခု ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှလက်အောက်၌ ရှိစဉ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခွဲရေးတွဲရေး ပြဿနာပေါ်ပေါက်လာရာ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ခွဲရေးအောင်မြင်သည်ကို အမှတ်ရစိမ့်သောငှာ ဘုရားကုန်းတော်ပေါ်၌ပင် ကျောက်စာတိုင် စိုက်ထူထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
စေတီတော်ကုန်း၏ တောင်ဘက်တွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ရုပ်ပွားတော်များ တန်ဆောင်းရှိ၍၊ ယင်းသို့ သွားရာလမ်းတွင် ဝင်္ကပါတောင်လမ်း ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ရွှေနတ်တောင်ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ပွဲ ရွှေနတ်တောင်ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ပွဲကို တပေါင်းလဆန်း(၈)ရက်မှ တပေါင်းလပြည့်နေ့အထိ ကျင်းပသည်။
စေတီ၏ မြောက်စောင်းတန်းမှ မယားမာန်းကျေရွာ၊ အရှေ့ဘက်လယ်ကွင်းများအထိ ဆောက်လုပ်ထားသော ဆိုင်ခန်းပေါင်း (၇၀၀)ခန့်ရှိပြီး လယ်ယာသုံးပစ္စည်းများ၊ မီးဖိုချောင်သုံးပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်၊ ကလေး ကစားစရာ ဆိုင်ခန်းများစွာ ခင်းကျင်းရောင်းချသည်။
ရွှေနတ်တောင်စေတီဘုရားပွဲတော်သို့ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျေးရွာများမှ နွားလှည်းများဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိရာ ဘုရားပွဲတော်အနီးတွင် စခန်းချထားသည့် လှည်းအစီးရေ (၁၀၀၀)ကျော်လေ့ရှိသည်။
​ ရွှေနတ်တောင်စေတီဘုရားပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှည်းများဖြင့် လာရောက်ဆင်နွှဲသည့် ပွဲတော်များ တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ပေါင်းတည်၊ သဲကုန်း၊ ပုတီးကုန်း၊ ရွှေတော်မြို့နယ်များအတွင်းရှိ ကျေးရွာများ၊ ကျီးသဲ၊ ညောင်စာရေး အစရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းနားမှ ကျေးရွာများမှဒေသခံများသည် နွားလှည်းများဖြင့် လာရောက်ကြသည်။
အ​ခြားဖက်ရှူ့ရန်ဆောင်းပါးများ ရွှေမျက်မှန်ဘုရားကြီး ​သင်္ခမ်းကြီးစေတီတော် ကိုးကား Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
ရွှေဖရုံပင်သည် နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ရွှေဖရုံသည် ဘူး၊ သခွား စသော အသီးမျိုးများနှင့်အတူ ကျူကာဗီတေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ စိုက်ပျိုးသော ရွှေဖရုံမျိုး များတွင် အမျိုးကွဲများရှိသည်။
ရွှေဖရုံတစ်မျိုး၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ကျူကာဗီတာ မက်ဇီးမားဟု ခေါ်သည်။
အရွက်သည် ဘူးရွက်ကဲ့သို့ ကြီး၍ ဆူးမွေးများ ပါရှိသည်။
အပွင့်အဝါရောင် ဖြစ်သည်။
ပွင့်ဖတ်များ ကြွေသွားပြီးနောက် ယင်းမှ သီးကင်းဖြစ်လာသည်။
ရွှေဖရုံသီးသည် လုံးဝိုင်း၍ များသောအားဖြင့် ထိပ်နှစ်ဖက် ပြားသည်။
ဘေးတွင် အမွှာအမြောင်းများ ဖြစ်နေသည်။
အသီး၏ လုံးပတ်သည် တစ်ခါတစ်ရံ ခုနစ်ပေမှ ရှစ်ပေအထိ ရှိတတ်သည်။
မျိုးလုပ်ရန်ထားသော အသီးသည် တစ်ခါတစ်ရံ ပိဿာ ၆ဝ မှ ၁ဝဝ အထိ လေးတတ်ကြသည်။
အခွံသည် မာ၍ အရောင်အမျိုးမျိုး ဖြစ်သည်။
နုစဉ် အစိမ်းပေါ်၌ အစက်ပြောက်များရှိ၍ ရင့်လာသည့်အခါ ဝါညိုညိုပေါ်၌ အစက်အပြောက်များ ရှိလာသည်။
အခွံမှအသားကို ထုတ်၍ အခွံကို အခြောက် လှမ်းပြီးလျှင် ခွက်အဖြစ် သုံးစွဲကြသည်။
အတွင်းသားသည် နုသည့်အခါ ဝါဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ ရင့်သည့်အခါ ဝါရင့်ရင့် ရွှေရောင်ဖြစ်သည်။
အသီးနုသည့်အသား အနည်းငယ်ပွသော်လည်း အသီးရင့်သည့်အခါ ကျစ်လာသည်။
ရင့်သည့်အသားကို ချက်ပြုတ် စားသည့်အခါ အလွန်စေးသည်။
အရသာချို၍ အနဲငယ် အငန်ဓာတ်ပါသည်။
အူလယ်သားပွ၍ အစေ့ရှိသည်။
ယင်းအစေ့များကို မျိုးယူစိုက်ပျိုးရသည်။
အစေ့ကို ဆားဖြင့် လှော်၍ ယင်းအထဲမှ အဆန်ကို စားသည့်အခါ ဆိမ့်သည်။
ရွှေဖရုံသီးသည် ဗူးသီးကဲ့သို့ မဟုတ်၊ ခြောက်သွေ့သောနေရာ၌ ကြာရှည်စွာ အထားခံသည်။
ရွှေဖရုံသီး အခွံကို ဓားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လက်သည်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လှီးဖဲ့လိုက်လျှင် အစေးများ ထွက်လာကြသည်။
ရွှေဖရုံ၏ အရသာမှာ သကြားကဲ့သို့ ချို၍ ပုစွန်အသားအစို အခြောက်တို့ဖြင့် ဟင်းချက်စားကြသည်။
သို့သော် အနောက်တိုင်းသားများသည် ရွှေဖရုံသီးချည်း ပြုတ်၍ပင် စားလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွှေဖရုံပင်၏ အညွန့်အဖူးအပွင့်များကိုပင် ချက်ပြုတ်စားကြသည်။
ဒဗ္ဗဂုဏဆေးကျမ်းအလိုအရ ရွှေဖရုံသီးသည် ဝမ်းမီးတောက်စေ၏။
နှုတ်ကိုမြိန်စေတတ်၏။
သည်းခြေ ကို ပျက်စေတတ်၏။
စိမ်းလျှင်ကား ကြေခဲ ကျက်ခဲ၏။
ဝမ်းချုပ်၏ဟု ဆိုသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းအလိုအရမူ ရွှေဖရုံသီး အသားခြောက်သည် ချောင်းဆိုးသွေးပါ ရောဂါအတွက် ကောင်းကြောင်း၊ အသီးမှည့်နှင့် ကပ်နေသည့်အညှာကို ရေနှင့်သွေး၍ အဆိပ်ပြင်းသောသတ္တဝါများ ကိုက်သည့်နေရာ တွင် လူးလျှင် အဆိပ်ပြေကြောင်းဖြင့် ဆိုသည်။
အနောက်နိုင်ငံ အာဟာရသုတေသနပညာရှင်များ၏အဆိုအရ ရွှေဖရုံသီးတွင် ဗီတာမင် အေဓာတ်နှင့် ဗီတာမင် စီဓာတ် ကြွယ်ဝသဖြင့် အားကိုဖြစ်စေသော အစာအမျိုးဟူ၍လည်းဆိုသည်။
ရွှေဖရုံပင်မှာ နွယ်တက်တတ်သော အပင်မျိုးဖြစ်၍ စင်များကို ခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်ပေးရသည်။
နွေရာသီ၌ စိုက်ပျိုးသော ရွှေဖရုံပင်များကို စင်ထိုးမပေးဘဲ မြေပေါ်၌ပင် လျှောက်သွားစေ၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။
ယင်းတို့ကို ပြာသိုလမှ နယုန်လအထိ စိုက်ပျိုးကြသည်။
အစေ့မှ စိုက်လျှင် ကြီးပြင်းလာရန် နှစ်လမှ နှစ်လခွဲအထိ ကြာသည်။
အပူပိုင်းဒေသ၌ နေရာမရွေး စိုက်ပျိုး၍ရသည်။
ရွှေဖရုံအပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်ဖရုံဟု ခေါ်ကြသော နွယ်ပင်တစ်မျိုး ရှိသေးသည်။
မျိုးရင်းအားဖြင့် ရွှေဖရုံနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သော်လည်း မျိုးခွဲချင်းမတူပေ။
ရုက္ခဗေဒ အမည်ဖြင့် ဗိနင်ကာဆာ စာရီဖာရာဟု ခေါ်လေသည်။
ကျောက်ဖရုံပင်တို့သည် ပူနွေးသောရာသီဥတုရှိသည့်ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
အကာအကွယ်ရှိသည့် ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ ပေလေးထောင် အမြင့်ထိအောင် ပေါက်ရောက်နိုင်လေသည်။
ထိုအပင်တို့သည် တစ်နှစ်တစ်ခါစိုက်ရသော ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ပင်မျိုးဖြစ်၍ နွယ်တက်ပေါက်ရောက်သည်။
အရွက်များသည် အနည်းငယ်ကြမ်း၍ အတန်ငယ်ကြီး မားပြီးလျှင် အရင်းကား၍ အဖျားရှုးကာ ထောင့်ချွန်းအနည်းငယ် ပါရှိသည်။
ရွက်ညှာတံတွင် မွေးနုများ ရှိလေသည်။
အပွင့်များသည် အဝါရောင်ဖြစ်၍ အကြောစိမ်းကလေးများ ပေါ်နေသည်။
တစ်ပွင့်ချင်း ပွင့်၍ အပွင့် အတန်ငယ်ကြီးသည်။
တစ်ပင်တည်းတွင် အဖိုပွင့် အမပွင့် နှစ်မျိုးလုံး ပွင့်ရာ၊ အဖိုပွင့်၏ ဝတ်ဆံသည် စုခဲနေသည်။
အမပွင့်တွင် သီးကင်းကလေးများ ပါလာသည်။
အသီးများသည် ကြီးမား၍ ရှည်လျားလျား ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ဖယောင်းတိုက်ထားသကဲ့သို့ မာကြော၍ ချောမွတ် စိမ်းဖျော့သော အခွံမျိုးရှိပြီးလျှင် အလွန်အလေးချိန်စီးသော အသီးများ ဖြစ်ကြလေသည်။
အတွင်းသားသည် ဘူးသီးကဲ့သို့ အဖြူရောင်ဖြစ်၍ အရည်ရွှမ်းသော်လည်း ဘူးသီးအသားထက် ပို၍မာကျစ်သည်။
ရွှေဖရုံသီးနည်းတူ အူလယ်သားပွ၍ အဖြူရောင်အစေ့များ ရှိလေသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကျောက်ဖရုံသီးနုနုသည် အေး၏။
သည်းခြေကို နိုင်၏။
မနုမရင့်သည် သလိပ်ကို ပျက်စေတတ်၏။
ရင့်လွန်းသော အသီးသည် ချိုအေးသောအရသာ ရှိ၏။
အနည်းငယ်ဖန်၏။
ဝမ်း မီးကို တောက်စေတတ်၏။
အစာကို ကြေစေတတ်၏။
ဆီးကို ရွှင်စေတတ်၏။
အသီး အရင့်မှည့်သည် မအေးလွန်း။
ချို၏။
စဉ်းငယ်ဖန်၏။
ဒေါသသုံးပါးလုံးကို နိုင်၏။
ရူးသောအနာကို နိုင်၏ဟူ၍ ဆိုလေသည်။
ကျောက်ဖရုံသီး၏ဂုဏ်သည်ကား စိတ်နှလုံးကို နှစ်သက်စေတတ်၏။
အသားကိုလည်း ပွားစေတတ်၏။
သတိနှလုံးကိုလည်း အေးစေတတ်၏။
အပေါ်ခွံသည်ကား အစာမကြေ။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများအလိုမှာမူ ကျောက်ဖရုံသီးသည် အာဟာရကို ဖြစ်စေသည်။
အားသစ်ကို ဖြစ်စေသည်။
ဆီးဝမ်း ကောင်းစေသည်။
သွေးကိုလည်း တိတ်စေနိုင်၍ ပြဒါးတောက်ခြင်းမှလည်း ကာကွယ်နိုင်သည်။
အပေါ်ခွံခွာပြီးသောအစေ့၏ အတွင်းမှ အဆံကို သန်ချဆေး၊ ဆီးရွှင်ဝမ်းနုတ်ဆေးတို့အတွက် အသုံးပြုရသည်။
ယင်းတို့ဖြင့် ဖော်ထားသော တေဆေးသည် အားသစ်ကို ဖြစ်စေ၍ ဆီးရွှင်ဝမ်းမှန်စေလေသည်။
ကျောက်ဖရုံသီးကို ဆွတ်ခူးပြီးနောက် မခွဲမစိတ်ဘဲ ထားလျှင် နှစ်ပေါက်အောင် ခံသည်။
ကျောက်ဖရုံသီးကို အိမ်အဆောက်အအုံများ၌ ဆောင်ထားလျှင် မိုးကြိုးကွင်းသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လူသေအလောင်းအောက်၌ ခေါင်းရင်းတစ်လုံး၊ ခြေရင်းတစ်လုံး ထားပေးလျှင် လူသေပုပ်စော်မနံဟူ၍လည်းကောင်း မြန်မာတို့ အယူရှိကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကျောက်ဖရုံသီးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အယူဝါဒနှင့် သက်ဆိုင်သော အစွဲအလန်းရှိကြသဖြင့် ယင်းတို့ကို ပိုင်ရှင်မသိဘဲ ခိုးယူခြင်း မပြုကြဟု ဆိုလေသည်။
ကျောက်ဖရုံ ရွက်သည်လည်း ဆီးများစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ကျောက်ဖရုံအရွက်နု၊ အသီးနု၊ အရိုးနုများကို ဟင်းချို၊ ကြော်ချက် စသည်ဖြင့် ချက်၍စားနိုင်သည်။
မရင့်သော အသီးများကိုလည်း ထိုနည်းတူ ချက်ပြုတ်စားသုံးနိုင်သည်။
ထို့ပြင် ကျောက်ဖရုံသီးကို ယိုထိုး၍လည်း ရောင်းချကြလေသည်။
ကျောက်ဖရုံပင်ကို အစေ့ပျိုး၍ စိုက်ကြသည်။
မိုးဥတု၌ အစေ့ကြဲထားလျှင် နောက်နှစ်လအကြာ၌ အသီးများ စားရစပြုသည်။
ကျေးလက်များ၌ လယ်တောတဲအိမ် အမိုးများပေါ်တွင် ကျောက်ဖရုံပင်များ နွယ်တက်၍ အသီးများ တုံးလုံးပက်လက် သီးနေသည်ကို တွေ့ရတတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ။
ရွှေဘိုခရိုင် () သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရွှေဘိုမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ရွှေဘိုခရိုင်မြို့နယ်များ ရွှေဘိုခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုမြို့နယ် ရွှေဘိုမြို့ ကျောက်မြောင်းမြို့ ဝက်လက်မြို့နယ် ဝက်လက်မြို့ ခင်ဦးမြို့နယ် ခင်ဦးမြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ရွှေဘိုခရိုင်မှ ရေဦးမြို့နယ်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ ရေဦးခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း မူလရွှေဘိုခရိုင်တွင် ရွှေဘို၊ ရေဦးနှင့် ကန့်ဘလူနယ် သုံးနယ်သာ ပါဝင်၍ (၅,၇၁၄) စတုရန်းမိုင်မျှ ကျယ်ဝန်းသော မိုးကုတ်နယ်ကို ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းသို့ သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ အရမူ ရွှေဘိုခရိုင်၏ လူဦးရေသည် (၆၃ဝ,၁၄၈) ယောက် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ခဲ့သော မြို့နယ် ၁ဝ ခုရှိရာ ယင်းတို့မှာ ရွှေဘို၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကန့်ဘလူ၊ ကျွန်းလှ၊ ရေဦး၊ ဒီပဲယင်း၊ တန့်ဆည်၊ မိုးကုတ်နှင့် သပိတ်ကျင်းတို့ ဖြစ်သည်။
သို့သော် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ မိုးကုတ်နှင့် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ် တို့ကို မန္တလေးခရိုင်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့လေသည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် ဝန်းကျင်တွင်ရွှေဘိုခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်များမှာ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်မြောင်းမြို့နယ်ခွဲတို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဘိုခရိုင်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁,၄၃၃,၃၄၃ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲများကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေဘိုခရိုင်မှ ကန့်ဘလူမြို့နယ်နှင့် ကျွန်းလှမြို့နယ်တို့အား ကန့်ဘလူခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်နှင့် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်တို့အား ရေဦးခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ရွှေဘိုခရိုင်တွင် မြို့နယ်သုံးခုသာ ကျန်ရှိသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း ရွှေဘိုခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် ရွှေဘိုခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားလျက် မန္တလေးတိုင်းမှ အောင်မြေသာစံခရိုင်နှင့် သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် [မုံရွာခရိုင်]နှင့် ရေဦးခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် ကန့်ဘလူခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ရွှေဘိုခရိုင်သည် အများအားဖြင့် ပြန့်ပြူးသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။
ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် မင်းဝံတောင်ရိုးမှာ တောင်ကုန်များသဖွယ် တည်ရှိနေသည်။
ရေဆင်း ရွှေဘိုခရိုင်သည် မြစ်၊ ချောင်း နည်းပါးသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် ခရိုင်၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် နယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မူးမြစ်သည် ခရိုင်၏အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် နယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူချိန်တွင် ရွှေဘိုခရိုင်၌ ပါဝင်သောနယ်မြေများမှာ များပြားသဖြင့် ရွှေဘိုခရိုင်၏လူဦးရေမှာ (၁,၄၃၃,၃၄၃) ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေအများဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ (၁၇၈,၁၈၄)ဦးသာရှိပြီး မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၂.၄ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုခရိုင်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ချင်း၊ရှမ်း၊ ကရင်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ ခရစ်ယာန်၊ ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး ရွှေဘိုခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒေသခံပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
စပါးမှာ အဓိကထုတ်ကုန်ဖြစ်ပြီး ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းကဲ့သို့သော စပါးများမှာ ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပသို့ပါ တင်ပို့နိုင်သည်။
ဆန်စပါးအပြင် ပဲမျိုးစုံ၊ ဆီထွက်သီးနှံများလည်း တင်ပို့သည်။
ခရိုင်အတွင်း အခြားထင်ရှားသော သီးနှံများမှာ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ဝါ၊ ပြောင်းဖူး၊ ပြောင်းစေ့တို့ ဖြစ်သည်။
သဖန်းဆိပ်ဆည်၏ ဆည်ရေသောက်စနစ်ဖြစ်သော ကာဘိုးဆည်၊ ကင်းတပ်ဆည်တို့မှာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် လွန်စွာ အသုံးဝင်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရွှေဘိုခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
မန္တလေး- ရွှေဘိုလမ်းမှတဆင့် မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ရွှေဘို-ကျောက်မြောင်းမှတဆင့် ရတနာသိင်္ဃတံတားကိုဖြတ်၍ မန္တလေးတိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ကချင်ပြည်နယ်များသို့လည်းကောင်း၊ ရွှေဘို-ရေဦးလမ်းမှတဆင့် အိန္ဒိယနယ်စပ်အထိလည်းကောင်း သွားလာနိုင်သည်။
မန္တလေး- မြစ်ကြီးနားရထားလမ်းလည်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် ရွှေဘိုခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ် တစ်လျှောက် စီးဆင်း၍ ထိုအပိုင်းမှာ များသော အားဖြင့် ကျဉ်း၏။
မူးမြစ်သည် အထက်ဘက်မှမြစ်ဖျားခံလာ၍ ရွှေဘိုခရိုင်၏အ​နောက်မှ ဖြတ်စီးသည်။
မူးမြစ်သည် နွေရာသီတွင် အလွန်ရေနည်းသဖြင့် မြစ်တစ်လျှောက်လုံး ရေအနက်နှစ်ပေမှ လေးပေခန့်အထိသာ ရှိလေရာ အလွယ်တကူပင် ဖြတ်သန်း သွားလာနိုင်၏။
ထင်ရှားသော နေရာများ ရွှေဘိုခရိုင်သည် နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ခရိုင် တစ်ခု ဖြစ်၍ ခရိုင်အတွင်း အနှံ့အပြားပင် ထင်ရှားခဲ့သည့် နေရာများ၊ အဆောက်အအုံနှင့် စေတီပုထိုးများစွာ ရှိလေသည်။
အထူးသဖြင့် ရှေးက မြို့ကြီးများ ဖြစ်ခဲ့သော ဟန်လင်းကြီး၊ ရွှေဘို၊ စည်ပုတ္တရာ၊ စည်သာ၊ ဒီပဲယင်း၊ မြေဒူးခေါ် သန္တီ၊ ငါးရာနဲ (ငရဲ)၊ ထန်းတပင်၊ မလည်အရပ်များတွင် ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးနှင့် အဆောက်အအုံဟောင်းများ ပေါများ၍ အချို့မှာ ယခုတိုင် မပျက်မစီးဘဲ ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။
ခရိုင်အတွင်းထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ ရွှေဘိုမြို့မှ ရွှေတန်ဆာဘုရား၊ ဆိပ်ခွန်ရွာမှ အင်ကြင်းတောဘုရား၊ မြေဒူးမြို့မှ ရွှေဂူဘုရား၊ ကဗွက်မြို့မှ သီဟတောဘုရားတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ။
ရွှေဘုံနိဒါန်းဟူသည်မှာ မြန်မာဘုရင်များ၏ ရွှေလက်ထက်တော်အခါက မင်းခမ်းမင်းနားဆိုင်ရာ အဆောင်အယောင် အကြောင်းအရာတို့ကို ပြဆိုရာ ထီးနန်းမှတ်တမ်းကျမ်း ပင်ဖြစ်သည်။
ရွှေနန်းရွှေဘုံနှင့် စပ်လျဉ်းသော အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတို့၏ မူလအခြေအမြစ်နှင့်တကွ ဖော်ပြသော ကျမ်းကို ရွှေဘုံနိဒါန်းဟု မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်းကို အမရပူရ ပထမမြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန်၊ ရတနာပူရမြို့တောင် မဟာဇေယျပထ တံတားဦးရွာ ဇာတိ သက္ကရာဇ် ၁၁ဝ၅-ခုနှစ်ဖွား ဇေယျသင်္ခယာ စီရင်ပြုစုခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄-ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် အမရပူရမြို့တော်သစ်ကို စတင်တည်ဆောက်၍ ၁၁၄၅-ခုနှစ်တွင် မြို့တော်သစ်သို့ ပြောင်းရွေ့စံတော်မူရာ ဘိုးတော်ဘုရား၏ ထီးသစ်နန်းသစ် မြို့တော်သစ်ကို ချီးမြှောက်ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မော်ကွန်းရေးထိုးထားသော ကျမ်းစာစောင် ဖြစ်သည်။
ယင်းကျမ်းကို မြို့တော်သစ်ပြောင်းသည့် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၅-ခုနှစ်တွင် ရေးသားပြီးစီးကြောင်းကို ကျမ်းနိဂုံး၌ ရွှေဘုံနိဒါန်းစာစောင်သည်၊ ကမ္ဘာပတ်လုံးတည်သော ကပ္ပဋ္ဌိတိ လေးပါးကဲ့သို့ သုဝဏ္ဏဝိမာနနိဒါန တံဆိပ်ခတ်သဖြင့် သိရိလက္ခမာဃကာယော သာသနာတော် ၂၃၂၇-နှစ်၊ ကောဇာ ၁၁၄၅-ခုနှစ် ရောက်သောကာလ၌ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထာ ဖုဿိတဂ္ဂေ၊ ဂိမှာနမာသေ ပထမသ္မိံဂိမှေ ပါဠိတော်ရှိသည်နှင့်အညီ၊ တောအုပ်သစ်ပင်တို့ သည် အရင်းမှ အဖျားသို့ အရသာတက်သော ဂိမှာန်အစ ပထမဖြစ်သော တပေါင်းလဆန်း (၂)ရက်၊ စနေနေ့ နေတက် နံနက်တစ်ချက်တီးသောအခါ၌ ရွှေဘုန်းတော်ကို ခိုလှုံ၍ မပင်မပန်း ရေးသားပြီးစီးပြည့်စုံ၏ ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
ကျမ်းပြုဆရာသည် မြန်မာဘုရင်မင်းတို့၏ ရွှေလက်တော်၊ အထူးအားဖြင့် ဘိုးတော်ဘုရား၏ လက်ထက်တော်၌ ပြည့်စုံထင်ရှားသော မင်းခမ်းမင်းနား အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဆိုလိုရင်း အာသီသဖြင့် ရေးသားပြုစုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသည်ကို သတိပြုခြင်းအားဖြင့် ရွှေဘုံနိဒါန်းပါ မြို့ပြကျုံးမြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော အမှတ်အသား အမည်သညာတို့သည် ထိုကျမ်းမပြုစုမီတည်သော အင်းဝမြို့တော်နှင့်၎င်း၊ ကျမ်းပြုပြီး အနှစ် (၈ဝ)ခန့်ကြာမှ တည်သော မန္တလေးမြို့တော်နှင့်၎င်း၊ တစ်ထပ်တည်း တိုက်ဆိုင်ညီညွတ်ခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
အခြားသော မင်းခမ်းမင်းနား အဆောင်အယောင်တို့သည်ကား ထီးနန်းစဉ်ဆက် လက်ခံလိုက်နာ သုံးစွဲရိုးရှိသည့်အတိုင်း ဤကျမ်းပါ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်တို့သည် ဤကျမ်းမပြုစုမီ ရှေးကနှင့် နှောင်းခေတ် အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်တို့နှင့် ကွဲလွဲမှု မရှိလှချေ။
ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် အကြောင်းရပ်ကြီး ကိုးရပ် ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့မှာ - နန်းပြာသာဒ်ပလ္လင် အဆောင်အယောင်များ၊ မင်းခမ်းတော်များ၊ နေရာတော်များ၊ စည်တူရိယာများ၊ မင်းမှုထမ်းများ၊ လှေစု၊ ဖောင်စု၊ လှော်ကားစု၊ ပလ္လင်တော်တို့ ဖြစ်လေသည်။
နန်းပြာသာဒ်ပလ္လင် အဆောင်အယောင်များ နန်းပြာသာဒ်ပလ္လင် အဆောင်အယောင်အကြောင်းရပ်တွင် ပြာသာဒ်၊ သိကြားပေါက်၊ ကဒဏ်၊ မင်းဘုန်းပေါက်၊ နှာယောင်ခန်း၊ ရာဇပလ္လင်ဥကင်၊ သိကြားရုပ်၊ နဝရတ်ကိုးပါး၊တံခါးတိုင်၊ လောကနတ်၊ ဆင်ပျံ၊ ခြင်္သေ့ရုပ်၊ ပဒုမာကြာထက် သိကြားရုပ်၊ ဒေါင်းမြီးယပ်၊ ကိန္နရာ၊ ဆင်နားဇာ၊ ခြူးပန်းခြူးနွယ်၊ ဦးဆောက်ပန်း၊ မဟာဂိရိနတ်ကွန်းတို့အကြောင်း သိကောင်းစရာများကို ထည့်သွင်းရေးသားထားသည်။