kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာရေးရာတွင်လည်း စိတ်ရွှင်လန်းအောင်ထားခဲ့သည်။
အသက်ငယ်ငယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်ကြေးအများအပြားရရှိနေသော မေရီမြင့်တို့ညီအစ်မကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ငွေစုခိုင်း၍ ကြည့်မြင်တိုင်နှင် ဗဟန်း ဝင်ဒါမီယာလမ်းပေါ်တွင် မြေတစ်ကွက်စီ ဝယ်ယူစေသည်။
မေရီမြင့်သည် ကနဦးသရုပ်ဆောင်ကြေး ၃၀၀၀ သာရသော်လည်း နောင်အခါ ၁၅၀၀၀ အထိ ရလာသည်။
ကြည်ကြည်ဌေး၊ မေသစ်၊ မြင့်မြင့်ခင် တို့၏ အနုပညာကြေးမျိုးအထိ ရရှိလာသည်။
၁၉၆၀ ဝန်းကျင်က ထိပ်တန်းမင်းသား၊ မင်းသမီးတို့၏ သရုပ်ဆောင်ကြေးသည် ၂၀၀၀၀ သာ ဖြစ်သည်။
မင်းသမီးဖြစ်၍ သရုပ်ဆောင်ကြေးလျော့ရသည်ဟူ၍ မရှိပေ။
ကမ္ဘာတစ်ပတ်ခရီး ၁၉၅၄ နှစ်ဦးတွင် ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်၊ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့နှင့်အတူ ဥရောပခရီးစဉ်ထွက်ခဲ့သည်။
လန်ဒန်မှ ကွင်းမေရီ သင်္ဘောဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ သွားသည်။
ဟောလိဝုဒ်ကို လေ့လာသည်။
ဒါရိုက်တာပညာရပ်ကိုလည်း လေ့လာသည်။
ဟောလိဝုဒ်မင်းသမီးဖြစ်ရန် ရည်မှန်းချက် ထားခဲ့သည်။
အပြန်ခရီး ၁၉၅၄ ခု၊ နိုဝင်ဘာတွင် ဂျပန်မှ အာရှနိုင်ငံများကိုလည်း ဝင်ခဲ့သည်။
၆-လ ကြာ ခရီးစဉ်တွင် အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ နော်ဝေ၊ ဆွီဒင်၊ လန်ဒန် ဟူသော ဥရောပနိုင်ငံများ၊ နယူးယောက်၊ ဆန်ဖရန်စ္စကို၊ ဟိုနိုလူလူ ကဲ့သို့ အမေရိကားရှိ မြို့နှင့် တိုကျို၊ ဟောင်ကောင်၊ ဘန်ကောက် သို့သော အာရှမြို့ကြီးများသို့ ရောက်သည်။
မိမိ၏စုဆောင်းငွေဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ပတ် ခရီးထွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ပတ်ခရီးစဉ်ကို စာအုပ်ရေးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ပေ။
အချစ်ရေး ၁၉၄၉ ခု သစ္စာပန်းနှစ်ခိုင် ပြဇာတ်ကစဉ် ပရိသတ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ကြီးမြလှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ရည်းစားအဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဗိုလ်ကြီးမြလှိုင်နှင့် မေတ္တာဇာတ်လမ်းဆုံးပြီး ၁၉၅၁ ခု ပြဇာတ်လောကသို့ဝင်လာသော မင်းသားခင်မောင်ကြည်နှင့် မေတ္တာမျှသည်။
သို့သော် ကိုခင်မောင်ကြည်သည် သက်ဆိုးမရှည်ခဲ့ပေ။
မေရီမြင့်အဖို့ လောကဓံတရားကို ပထမဆုံးရင်ဆိုင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၃ ခုတွင် ဝင်းဝင်းပြဇာတ်ရုံတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် ဗိုလ်ကြီးမင်းဦးနှင့် သိကျွမ်းခဲ့ရပြီး ချစ်သူဘဝ ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်ကြီးမင်းဦးသည် တပ်မတော်ရေ(ပုသိမ်) တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။
၁၉၅၅ ခု၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်တွင် လက်ထပ်ပြီး စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရွှေလဝင်းလမ်းသို့ ပြောင်းနေကြသည်။
ဘဝနောက်ဆုံးအချိန် အိမ်ထောင်သက် ၂ နှစ်အကြာတွင် နေရာလွဲ သန္ဓေတည်ရောဂါ (သားဥပြွန်တွင် သန္ဓေတည်ခြင်း) ကို ခံစားရပြီး ၁၉၅၇ ခု၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်တွင် စံပြ သားဖွားခန်းသို့ တက်ရောက်ကာ ခွဲစိပ်ကု ခံခဲ့ရသည်။
သက်သာဟန်ပြလာ၍ ဆေးရုံမှဆင်းဟန်ပြန်စဉ် ၁၉၅၇ ခု၊ မေလ ၆ ရက်တွင် မွန်းလွဲ၌ အမောဖောက်ပြီး ညနေ ၃ နာရီခွဲတွင် အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ကြောင်းကို မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာက အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
"မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ"။
၁၉၅၇၊ မေ ၇။
ရုပ်ရှင်မင်းသမီး မေရီမြင့် ကွယ်လွန်သွားရပုံ သားအိမ်တွင်သန္ဓေမတည်ဘဲ အူတွင် ထူးဆန်းစွာသန္ဓေတည်သဖြင့် ဧပြီလ၊ (၂၅) ရက်နေ့က စံပြသားဖွားခန်းသို့ တက်ရောက်ပြီး ဒေါက်တာကြည်ပေါနှင့် ခွဲစိပ်ကုသခဲ့သော နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး မေရီမြင့်သည် မေလ၊ (၆)ရက်နေ့၊ ညနေ(၃)နာရီခွဲ အချိန်က ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သွားရှာပြီ ဖြစ်ကြောင်း။
မေရီမြင့်သည် စံပြသားဖွားခန်းတွင် ကုသနေခဲ့ရာမှ သက်သာလာပြီး လူတွဲ၍ လမ်းပင် အနည်းငယ် လျှောက်နိုင်ပြီဖြစ်ရာ ဧပြီလ (၂၇) ရက်နေ့၌ ဆေးရုံမှ ဆင်းသက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်ဆိုကြောင်း။
သို့ရာတွင်မေလ၊ (၆)ရက်နေ့၊ နံနက် (၁၀) နာရီ အချိန်အထိ အခြေအနေ ကောင်းမွန်လျက် ရှိနေခဲ့သော်လည်း မွန်းလွဲပိုင်းလောက်၌ နမိုးနီးယား အဖျားဝင်လာခဲ့သဖြင့် အမောဖောက်၍ လာခဲ့ပြီး ညနေ (၃) နာရီခွဲလောက်တွင် ဘဝတစ်ပါးသို့ ပြောင်းသွားတော့ကြောင်း။
မေရီမြင့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရေတပ်မတော်၏ ကားဖြင့် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ပို့ဆောင်လျက် ရေခဲတိုက်တွင် ထားရှိပြီး မပုပ်မသိုးရန် ဆေးထိုးထားကြောင်း။
ရုပ်ရှင်ပြဇာတ် အစည်းအရုံးမှ မေရီမြင့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မေလ (၇) ရက်နေ့ နံနက်တွင် ဆေးရုံကြီးမှ ထုတ်ဆောင်လျက် ရန်ကုန်၊ သရက်တော ကျောင်းတိုက် အုတ်လှေကားကျောင်းတွင် နိုင်ငံတော် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် အစည်းအရုံးမှ အလောင်းကို ပြင်ဆင်ထားရှိပြီး မေလ၊ (၈) ရက်နေ့တွင် ကြံတော သုသာန်သို့ သင်္ဂြိုဟ်ရန် ပို့ဆောင်မည်ဟု သိရကြောင်း။
ပဒေသာဖလင်မှ ဒါရိုက်တာဉာဏ၏ မာယာကြာခြည် ဇာတ်ကားကို ရိုက်ဆဲဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီး ပြသရန် ၄ ရက်အလိုတွင် ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၂၈ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။
မိုးမြင့်ဝင်း (အနုပညာဒီပလိုမာ) ၏ ရှမ်းပြည်ကရွှေမင်းသမီးကလေး ရှန်ဟဲမယ် မေရီမြင့် The First Music and News Journal, no.391, 1st July 2014, page 24 အကိုးအကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
ကျားဘညိမ်း 150px အမည် ကျားဘညိမ်း အမည်ရင်း ဘညိမ်း မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက် မွေးဖွားရာဒေသ ၈၂ လမ်းနှင့် ၈၃လမ်းကြား၊ ၂၅ လမ်း၊ မန္တလေးမြို့ နိုင်ငံ 25px မြန်မာ မိဘအမည် ဦးဘိုးမင်း + ဒေါ်မမကြီး ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ အစ္စလာမ်ဘာသာအလုပ်အကိုင် လက်ဝှေ့သမား၊ လက်ဝှေ့နည်းပြ၊ စာရေးဆရာကလောင် အမည်ခွဲ ကျားကလေးထင်ရှားကျော်ကြားမှု လက်ဝှေ့၊ စာရေးဆရာဇနီး ဒေါ်ကြည်ကြည်သားသမီး ၇ဦးကွယ်လွန်ရက် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ ကွယ်လွန်ရာဒေသ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်၊ ပြည်တော်သစ်အိမ်ရာ တိုက်အမှတ် (၄)၊ အခန်းအမှတ် (၁၃) ကျားဘညိမ်းသည် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကစားသမား၊ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ကျားကစားနည်းတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၏။
၂၀၂၃ခုနှစ် စိန်ရတုလွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် နိုင်ငံတော်မှ သီရိပျံချီဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ဦးဘညိမ်း ခေါ် ကျားဘညိမ်းကို ၈၂ လမ်းနှင့် ၈၃ လမ်းကြား၊ ၂၅ လမ်း မန္တလေးမြို့တွင် ဦးဘိုးမင်းနှင့် ဒေါ်မမကြီးတို့က ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ့ညီများမှာ ဦးဘသိမ်း (စာရေးဆရာ ချစ်ညို)၊ ဦးဘစိမ်းနှင့် ဦးဘဟိန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငယ်စဉ်အခါက မန္တလေးမြို့ရှိ ဝက်စလီယံ သာသနာပြု ကျောင်းတွင် ပညာ စတင်သင်ကြားပြီး အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး တဦးဖြစ်သည့် ဆရာကြီး ဦးရာဇာတ် ကျောင်းအုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည့် အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ဦးရာဇာတ်က ကျောင်းသားများ၏ အားကစား လုပ်ငန်းအနေဖြင့် အင်္ဂလိပ် လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း အတတ်ပညာကို နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်တဦး ဖြစ်သည့် ဘီလ်ဖစ်ရှားအား သင်ကြား ပို့ချစေခဲ့သည်။
အမျိုးသားကျောင်းထွက် အင်္ဂလိပ် လက်ဝှေ့သမားများတွင် ဦးဘညိမ်းသည် နောင်အခါတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖယ်သာဝိတ်တန်း လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည် သာမက ၁၉၅၂ ခုနှစ်က ဖင်လန်နိုင်ငံ ဟယ်လ်ဆင်ကီးမြို့တွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့ အိုလံပစ်ပွဲတော်၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုပြီး လက်ဝှေ့ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကျားဘညိမ်းသည် ၁၉၅၃ မှစ၍ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကိုမြေဝိုင်းလက်ဝှေ့အဆင့်မှအမြင့်စင်အထိဖြစ်အောင်အားထုတ်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
လက်ဝှေ့ကျော်များစွာကိုစင်တင်ပေးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
အချို့တို့ကို မူရင်းနာမည်ဖျောက်ပြီးလက်ဝှေ့အမည်များကိုယ်တိုင်ပေးခဲ့သည်။
သမန်းကျား၊ သမိန်ဗရမ်းတို့မှာ သူပေးခဲ့သောနာမည်များပင်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်အောက်တိုဘာတွင် ပီကင်း ရှန်ဟဲမြို့များသို့ ဦးတိုးလုံ၊ ဦးဗိုလ်စိန်၊ ဖြူကြီးစသည့်ပညာသည်လက်ဝှေ့ကျော် ၁၀ ဦးတို့ကို ဦးဆောင်ခေါ်ယူ၍ ရိုးရာလက်ဝှေ့ကို ထိုးသတ်ပြခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်စဉ် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့သူ ဒေါ်ကြည်⁠ကြည်နှင့် အိမ်ထောင် ကျခဲ့သည်။
မန္တလေး လူထု သတင်းစာတိုက် ပိုင်ရှင် လူထုဦးလှ၊ဒေါ်အမာတို့နှင့် ရင်းနှီးသဖြင့် လူထု သတင်းစာတွင် အားကစား သတင်းများ ဝင်ရောက် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်ရေး ကောင်စီ၌ လက်ဝှေ့ နည်းစနစ်မှူး အဖြစ် ဝင်ရောက် တာဝန် ထမ်းဆောင်သဖြင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် စာပေလောကနှင့် နီးစပ်လာခဲ့သည်။
မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ အစရှိသည့် မဂ္ဂဇင်းကြီးများတွင်လည်း အားကစား ဆောင်းပါးများ ဝင်ရောက် ရေးသားခဲ့သည်။
နောင်အခါတွင် အားကစားဂျာနယ် တခု ဖြစ်သည့် တံခွန်ဂျာနယ် ပေါ်ထွက်လာသည့် အခါ၌လည်း ပင်တိုင် ဝင်ရောက် ရေးသားခဲ့သည်။
အထောက်တော် လှအောင်၏ သတင်းဂျာနယ်တွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့နှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါးများ အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ ရန်ကုန်ဘဆွေ၏ ကူညီပံ့ပိုးမှုဖြင့် မင်းခေါင် အမည်ရှိ လုံးချင်း ဝတ္ထုတပုဒ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မင်းခေါင်သည် ထိုခေတ် အခါက အောင်မြင် ထင်ရှားခဲ့သော မန္တလေး ရတနာပုံခေတ် နောက်ခံ ဝတ္ထုတပုဒ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကြေးစားလက်ဝှေ့ ထိုးခြင်းအကြောင်းကို နောက်ခံထားကာ ရေးသားခဲ့သော သဲခင်းပေါ်မှ သွေးတကွက် ဝတ္ထုကို လည်းကောင်း၊ ရေးဖော် စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မြင့်၊ ဗိုလ်ဘသော်၊ မောင်သင်တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ အတ္ထုပ္ပတ္တိလေးဦး စုစည်းမှုတွင်၎င်း၊ ပါဝင် ရေးသားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံ လက်ဝှေ့ကျော်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ ဖြစ်သော ကမ္ဘာကျော် လက်သီးမဲကြီးများ၊ မိုဟာမက်အလီ၊ ကင်ရှာဆာမှ မနီလာသို့ လုံးချင်း စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဦးဘညိမ်းသည် လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်စဉ် ကာလက ကျားတကောင်ကဲ့သို့ ရဲရဲရင့်ရင့် ထိုးသတ်တတ်ခြင်း အပြင် အင်္ဂလိပ် ဆယ့်နှစ်ကောင်ကျား ကစားရာတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကျားဘညိမ်းဟု တင်စားခဲ့ကြသည်။
မန္တလေး သတင်းစာများက သူ့အောင်မြင်မှုများကို ရေးသား ဖော်ပြကြသူတိုင်း "ကျားကလေး" ဟု ရေးသားခဲ့ကြသည်။
စာပေကို ဝါသနာအရ ရေးသားခဲ့သည့် အပြင် ကျားဘညိမ်းသည် ပန်းချီကိုလည်း ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ရေးဆွဲတတ်သူ ဖြစ်သည်။
မန္တလေးတွင် နေထိုင်စဉ် ကာလက စတိုးဆိုင်ကြီးများ၏ သံဆိုင်းဘုတ်ကြီးများကို တာဝန်ယူ ရေးဆွဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့ကို အပတ်တကုတ် ကြိုးပမ်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ အဖြစ်လည်း အားကစား ဝါသနာရှင်များက သိထားခဲ့ကြသည်။
သူတာဝန်ယူ ကျင်းပသည့် ရိုးရာ လက်ဝှေ့ပွဲများတွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် လက်ဝှေ့ကျော်များ အားမာန် တက်စေရန် လက်တန်းစပ်ဆိုကာ ရွတ်ခဲ့သည့် လင်္ကာများမှာလည်း ယနေ့ထက်တိုင် ရိုးရာ လက်ဝှေ့ပွဲများတွင် ကြားနေရဆဲ ဖြစ်သည်။
ကျားဘညိမ်းသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီ မိနစ် ၄ဝ အချိန်တွင် အစာအိမ်ကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် မိသားစုနှင့်အတူ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ် (၃) ရပ်ကွက်၊ ပြည်တော်သစ်အိမ်ရာ တိုက်အမှတ် (၄)၊ အခန်းအမှတ် (၁၃) တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၅၆ နှစ်ဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်ကြည်ကြည် သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည့် ဝင်းငြိမ်း၊ ဆန်နီညိမ်း၊ ရဲမြင့်ညိမ်း၊ မျိုးမြင့်ညိမ်း၊ မာလာညိမ်း၊ ထွန်းမောင်ညိမ်း၊ ထွန်းအောင်ညိမ်းတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
ကျားဘငြိမ်း ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ ကမ္ဘာကျော် လက်သီးမဲကြီးများ ၁၉၆၈ မိုဟာမက်အလီ (သို့မဟုတ်) မဟူရာဧကရာဇ် ၁၉၇၄ အလီ-ဖရေဇီယာ ပွဲစဉ် အမှတ် (၃) ၁၉၇၅ ကင်ရှာဆာမှ မနီလာသို့ ၁၉၇၅ လူဆိုးကြီး မင်းခေါင် (ဒုတိယအကြိမ်) ၁၉၇၇ မိုဟာမက်အလီ၏ နေဝင်ဆည်းဆာ ၁၉၇၈ သဲခင်းပေါ်မှ သွေးတကွက် - ဤလေးဦး (ဗိုလ်မြင့်၊ ဗိုလ်ဘသော်၊ မောင်သင်တို့နှင့် တွဲ၍) - ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀ဝ၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)' ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အားကစားသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့သည် မြန်မာ့ဂီတနေ့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အစည်အဝေးတွင် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့ကို မြန်မာ့ဂီတနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခု ဇွန်လ ၂၇ နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာ့စည်းအရုံး ညီလာခံတွင် တို့ဗမာသီချင်းကို အမျိုးသားသီချင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သော့နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အတွဲ ၂၃၊ အမှတ် ၀၆၁ အကိုးအကား Category:သမိုင်း Category:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော် သိုင်းဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိလူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။
သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း ၏ တပည့် သည် ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော မင်းယက္ခ၊ မောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် (ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် စသောပုဂ္ဂိုလ် များနှင့် အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက် လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ သူဖြစ်သည်။
ပန်တျာ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပုဂံခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာပုံရသည်။
ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင် စည်ကြီး၊ နောင်နင်၊ ခက်ခွင်၊ ပသာ စသည့် ဂီတတူရိယာ ပစ္စည်း အမျိုးအမည်များကို တွေ့ရှိရသကဲ့သို့ ဂီတနှင့် ပတ်သက်သည့် ပန်တျာ ဟူသော ဝေါဟာရကိုလည်း စတင်တွေ့ရှိရသည်။
ဆရာကြီး ဦးဖိုးလတ်၏ မြန်မာစကား အဖွင့်ကျမ်းအရ - ပန် = ဖန်ဆင်းပြုလုပ်ခြင်း အတတ်၊ တျာ = တီးမှုတ်ခြင်း ဖြစ်ရာ ပန်တျာကို တီးမှုတ်သီဆိုခြင်း အတတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
ခရစ်နှစ်-၁⁠၁၉၀ ပြည့်နှစ်ထိုး ကြံသိုင်းကြီးသမီး ကျောက်စာတွင် ပန်တျာအိုလာ၊ ပန်တျာအိုမုံ စသည်ဖြင့် ပန်တျာဝေါဟာရကို အမျိုးသမီးများ အမည်ဖြင့် တွဲဖက်သုံးထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
အလားတူ ခရစ်နှစ်-၁၂၃၅ ခုနှစ်ထိုး မင်းဆရာ ပိတရစ် ကျောက်စာတွင် သိခြင်သည်(သီချင်းသည်)၊ စန္ဒြသည်(စန္ဒရားသည်) စသည်ဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။
မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းကြောင်း၊ တင်နိုင်တိုး၊ ဒေးလီးအလဲဗင်း နေ့စဉ် (၁.၇.၂၀၁၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု Category:မြန်မာ့ဂီတ။
မြန်မာ့ဂီတသည် နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာကပင် တည်ရှိခဲ့ရာ ရှည်လျားသောသမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပျူခေတ် တရုတ်ပြည်သွား တေးဂီတအဖွဲ့ ပျူခေတ် ခရစ်နှစ် ၈၀၁-ခုနှစ် နှစ်လည်ပိုင်းတွင် ပျူဘုရင်၏ သားတော် သုနန္ဒ ဦးဆောင်သော ပျူတေးဂီတအဖွဲ့ သရေခေတ္တရာမှ တရုတ်နိုင်ငံမြို့တော် ချန်အန်သို့ သွားရောက်ဖျော်ဖြေခဲ့ပုံကို တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
ယင်းအဖွဲ့တွင် ဂီတပညာရှင်များ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၃၅ဦးလိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
ပျူတေးဂီတအဖွဲ့ သည် တေးသီချင်း ၁၂-ပုဒ်ဖြင့် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့ကြရာ သီချင်းအများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံတေးသီချင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ပျူတေးဂီတအဖွဲ့ အကြောင်းကို တရုတ်နန်းတွင်း အမတ်ကြီး ပေါ်ကျူယိက ကဗျာရှည်ဖြင့် ရေးဖွဲ့မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ် ပန်တျာ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင် စည်ကြီး၊ နောင်နင်၊ ခက်ခွင်၊ ပသာ စသည့် ဂီတတူရိယာ ပစ္စည်း အမျိုးအမည်များကို တွေ့ရှိရသကဲ့သို့ ဂီတနှင့် ပတ်သက်သည့် ပန်တျာ ဟူသော ဝေါဟာရကိုလည်း စတင်တွေ့ရှိရသည်။
ပင်းယ မြင်စိုင်းခေတ် မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းကြောင်း၊ တင်နိုင်တိုး၊ ဒေးလီးအလဲဗင်း နေ့စဉ် (၁.၇.၂၀၁၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ဂီတ Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု။
အထူးလျှို့ဝှက်အပ်သောအကြောင်းငါးပါး (၁) မိမိမှာစီးပွားပျက်သည့်အခါ (၂) မိမိမှာစိတ်ဒုက္ခအကြီးအကျယ်ဖြစ်နေသည့်အခါ (၃) မိမိ၏အိမ်ထောင်ရေးမသာယာသည့်အခါ (၄) သူတပါး၏အလိမ်အညာကိုခံရသည့်အခါ (၅) သူတစ်ပါးကမိမိအား မထီမဲ့မြင် ရှုတ်ချကဲ့ရဲ့ခြင်းခံရသည့်အခါ။
သုခမှတ်စု ကိုးကား Category:ဘာသာရေး။
အထင်အမြင်သေးခံရတတ်သူမျိုးငါးယောက် (၁) ပစ္စည်းဥစ္စာပေးကမ်းပြီးလျှင်လူပုံအလယ်၌ မိမိကိုယ်ကို ထည်ဝါစွာဂုဏ်ဖော်တတ်သူ။
(၂) ရင်းနှီးစွာပေါင်းသင်းပြီး၍ အရည်အချင်းမရှိမှန်းအသိခံရသူ။
(၃) သူတစ်ပါး ပြောစကားကိုယုံကြည်လွယ်သူ။
(၄) ခုချစ် ခုမုန်းစသည့် အပြောင်းအလွဲမြန်သူ။
(၅) လျှပ်ပေါ်လော်လည် ၍ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ် အသိဉာဏ်မှန်ညံ့ဖျင်းသူ။
ဝဋံသကာဘွဲ့ သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော်အတွင်း ထူးခြားထင်ရှားသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သကျသီဟ ‌ခေါ် မန္တလေး ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၊ စေတိယင်္ဂဏခေါ် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဂေါပကအဖွဲ့တို့က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် ပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော ထူးချွန်သံဃာများကို ဆပ်ကပ်သည်။
(၂၀၂၅) ခုနှစ်အထိ သကျသီဟ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ (၁၀) ပါး နှင့် ‌စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ (၁၁) ပါး ရှိခဲ့သည်။
အဆိုပါ (၂၁) ပါးမှာ မန္တလေးစာသင်တိုက်များမှ စာ‌ မေး ပွဲဖြေဆိုသူ (၁၅) ပါး၊ စစ်ကိုင်း/မင်းကွန်း မှ (၂) ပါး၊ ရန်ကုန် မှ (၂) ပါး၊ ပဲခူးမှ (၁) ပါး၊ ရေဦးမှ (၁) ပါး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့ သကျသီဟ ဝဋံသကာဘွဲ့ မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်းက ကြီးမှူးကျင်းပသည့် သကျသီဟပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို "ဝဋံသကာ" ဘွဲ့ဆပ်ကပ်အပ်နှင်းသည်။
စာမေးပွဲစတင်ကျင်းပသည့် ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၂၆၇) ခုနှစ် မှ (၁၃၈၇) ခုနှစ် နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့နှစ်ဆယ်အတွင်း ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည့် အရှင်မြတ် (၁၀ )ပါးသာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံးဆက်ကပ်ခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ် ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ပထမဦးဆုံး ဝဋံသကာဘွဲ့ခံ သာသနာ့ သူရဲကောင်းပုဂ္ဂိုလ် မှာ မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဖြစ်သည်။
(၁၉၅၃) ခုနှစ်တွင် ပရိယတ္တိသာသနဟိတအသင်း၏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရ ၃ ပါး တပြိုင်နက်ပေါ်ထွက်လာသည်။
ဦးကုမာရာဘိဝံသ (နဝမဗန်းမော်ဆရာတော်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးသုနန္ဒာဘိဝံသ (ဦးရွှေအောင်) နှင့် ဦးနာရဒါဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝဋံသကာဘွဲ့ကို ရန်ကုန်၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ စေတိယင်္ဂယ စာမေးပွဲကလည်း ဆပ်ကပ်သည်။
အမရဒီပ သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယ ဝဋံသကာဘွဲ့ရများ + ဝဋံသကာ ဘွဲ့ ဆက်ကပ်ခံရသည့် သံဃာတော်များ စာရင်း စဉ် ဘွဲ့တော် ပညာသင်ကျောင်းတိုက် အောင်သည့်နှစ် အောင် မြင်ချိန်သက်တော် မှတ်ချက်၁ အရှင် ဝိစိတ္တသာရာ ဘိဝံသ ဓမ္မနာဒကျောင်းတိုက်၊ မင်းကွန်း၁၂၉၆ ခုနှစ် ၂၃ နှစ်နောင်တွင် မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော် အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၂ အရှင် ဥတ္တမာဘိဝံသ မိုးကောင်းတိုက်၊ မန္တလေး ၁၂၉၉ ခုနှစ် ၃ အရှင် လက္ခဏာဘိဝံသ မိုးကောင်းတိုက်၊ မန္တလေး၁၃ဝ၉ ခုနှစ် နောင်တွင် ဆရာကြီးဦးကျော်ရှိန် အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၄ အရှင် သုမနာဘိဝံသထီးလင်းတိုက်၊ မန္တလေး ၁၃၁၄ ခုနှစ်နောင်တွင် နည်းသစ်ဆရာကြီး ဦးသောင်းလွင်BA အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၅ အရှင် ကုမာရာဘိဝံသ ဘုရားကြီးတိုက်၊ မန္တလေး ၁၃၁၅ ခုနှစ်နောင်တွင် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက ဥက္ကဋ္ဌ ဗန်းမော်ဆရာတော်ကြီး (၂၀၁၀ - ၂၀၂၄) အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၆ အရှင် သုနန္ဒာဘိဝံသ ဘုရားကြီးတိုက်၊ မန္တလေး ၁၃၁၅ ခုနှစ် နောင်တွင် ဆရာကြီး ဦးရွှေအောင် အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၇ အရှင် နာရဒါဘိဝံသ မြင်းဝန်တိုက်၊ မန္တလေး၁၃၁၅ ခုနှစ်နောင်တွင် ဓမ္မာစရိယ ဦးထွန်းလှိုင် အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၈ အရှင် ကစ္စာယနာလင်္ကာရာဘိဝံသ ဘုရားကြီးတိုက်၊ မန္တလေး၁၃၁၇ ခုနှစ် ၂၁ နှစ်အသက်အငယ်ဆုံး။
နောင် ဗိုလ်ကြီးကျော်နိုင် ဖြစ်လာသည်။
၉ အရှင် ကေသရာလင်္ကာရာဘိဝံသ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ အမရပူရ၁၃၄၈ ခုနှစ် မန္တလေးမြို့ အောင်ချမ်းသာ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ပဓာနနာယက ဆရာတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၀ အရှင်ဃောသိတာလင်္ကာရာဘိဝံသ ဓမ္မဝိနယရံသီကျောင်း၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ မန္တလေး ၁၃၈၇ ခုနှစ် (၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) ၂၃ နှစ်(၃၉)နှစ်အကြာမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည့် ရဟန်းတော် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဂေါပကအဖွဲ့က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် စေတိယင်္ဂဏပရိယတ္တိစာလျှောက်မေးပွဲများ ၏ စာသင်တန်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းတို့ကို နှစ်မခြားဘဲ အောင်မြင်သော စာအောင် သံဃာတော်များကို "ဝဋံသကာ" ဘွဲ့ဆပ်ကပ်အပ်နှင်းသည်။
စာမေးပွဲစတင်ကျင်းပသည့် ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၉၁၈) ခုနှစ် မှ (၂၀၂၅) ခုနှစ် နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့ခြောက်နှစ်အတွင်း ဝဋံသကာဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည့် အရှင်မြတ် (၁၁)ပါး အပါအဝင် ဂန္ထဝါစက (အဘိဝံသ) ဘွဲ့ရသံဃာ (၃၇၃) ပါး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။
စေတိယင်္ဂဏစာလျှောက်မေးပွဲဆိုင်ရာ ၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော် အင်တာနက်စာမျက်နှာ။
စေတိယင်္ဂဏ ဝဋံသကာဘွဲ့ရများ +စဉ်ဘွဲ့တော်ပညာသင်ကျောင်းတိုက်အောင်သည့်နှစ်အောင်မြင်ချိန်သက်တော်မှတ်ချက်၁ပညိန္ဒာဘိဝံသမဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်၁၃၀၆၂၄ နှစ်၂အာစာရာဘိဝံသမင်္ဂလာရာမကျောင်းတိုက်၊ ရေဦး၁၃၁၁၂၇ နှစ်၃ပဒုမာဘိဝံသသဒ္ဓမ္မနယူပဒေသကျောင်း၊ မစိုးရိမ်တိုက်၊ မန္တလေး၁၃၂၅၂၈ နှစ်၄သူရိယာဘိဝံသမိုးတားကျောင်း၊ အနောက်ခင်မကန်တိုက်၊ မန္တလေး၁၃၂၅၂၇ နှစ်၅သုဇနာဘိဝံသဇယဝတီကျောင်း၊ မိုးကောင်းတိုက်၊ မန္တလေး၁၃၂၅၂၇ နှစ်၆ခေမိန္ဒာဘိဝံသမဟာဗောဓိပရိယတ္တိကျောင်း၊ နွယ်စဉ်ရပ်၊ မန္တလေး၁၃၃၃၂၆ နှစ်၇အရိယဝံသာဘိဝံသမြဝတီမင်းကြီးကျောင်း၊ ပြည်ကြီးတံခွန်၊ မန္တလေး၁၃၃၉၂၆ နှစ်၈နာရဒါဘိဝံသလှရတနာကျောင်း၊ ပါဠိတက္ကသိုလ်ညောင်တုန်းကျောင်းတိုက် ၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်၁၃၄၄၂၂ နှစ်အငယ်ဆုံး၉ဣဿရိယာဘိဝံသစမ်းကြီးတောရစာသင်တိုက်၊ ပဲခူး၁၃၄၅၂၄ နှစ်၁၀ဣဒ္ဓိကာဘိဝံသစည်ရှင်ကျောင်း၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၊ မန္တလေး၁၃၄၅၂၅ နှစ်၁၁ဝံသပါလာလင်္ကာရာဘိဝံသမြစကြာကျောင်းတိုက်၊ စစ်ကိုင်း၁၃၅၃၂၃ နှစ် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ။
ရှေးအခါက နိုင်ငံပိုင်အစိုးရ ကျင်းပပေးသော ပထမပြန်စာမေးပွဲမှာ ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီးဟု ၃ တန်း သာရှိခဲ့သည်။
နောင် (မြန်မာနှစ် ၁၃၁၄) တွင် ဓမ္မာစရိယတန်း တိုးချဲ့ ပြဋ္ဌာန်းသည်။
ဓမ္မာစရိယကျမ်းရင်း ၃ ကျမ်းနှင့် အတူ ဂုဏ်ထူးကျမ်း ၆ ကျမ်း(စုစုပေါင်း ၉ ကျမ်း/ ၉ ဘာသာ)ကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့် အောင်မြင်ပါက "ခေါင်းပေါ်ကပတ္တမြား"ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော 'သိရောမဏိ'ဟူ၍ အထူးဝိသေသတပ်ကာ "သာသနဓဇသိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ သိရောမဏိ"ဟူသောဘွဲ့ ပေးပါသည်။
(လက်ရှိအစိုးရဓမ္မာစရိယတန်း၊ ဂုဏ်ထူးတန်းဆိုင်ရာစည်းကမ်းများနှင့်မတူတော့ပါ၊ သိရောမဏိဘွဲ့လည်း မပေးတော့ပါ။
) အမရဒီပ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ။
အောင်နိုင်ခြင်းတရားငါးပါး (၁) အကောဓေန ကောဓံဇိနာတိ = ဒေါသအမျက်ထွက်နေသူကို အမျက်မထွက်သဖြင့် အောင်နိုင်ခြင်း။
(၂) အသာဓုံ သာဓုနာ ဇိနာတိ = မကောင်းယုတ်မာသူကိုကောင်းသဖြင့်အောင်နိုင်ခြင်း။
(၃) ကဒရိယ့ ဒါနေနဇိနာတိ = စေးနဲဝန်တိုသူကို ပေးကမ်းခြင်းဖြင့်အောင်နိုင်ခြင်း။
(၄) အလိကံသ ေစ္စနဇိနာတိ = မဟုတ်မမှန်ဖောက်ပြန်ချွတ်ယွင်း သစ္စာကင်းသောသူကို မှန်ကန်တော်ဖြောင့်ခြင်းဖြင့် အောင်နိုင်ခြင်း။
(၅) သဗ္ဗအကုသလံ ကုသလေန ဇိနာတိ = ခပ်သိမ်းသော အကုသလဓမ္မပါပအမှုကို ကုသိုလ်တရားဖြင့်အောင်နိုင်ခြင်း။
ဘော်ကြိုရွာသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်တွင် ပါဝင် တည်ရှိသည်။
ဘော်ကြိုရွာ၏ အနောက်ဘက်တွင် ဘော်ကြိုစေတီ တည်ရှိသည်။
ဘော်ကြိုဘုရား‎ကို အကြောင်းပြု၍ ဘော်ကြိုရွာကိုလည်း လူသိများခဲ့သည်။
ထိုရွာသည် အိမ်ခြေ ၁ ရာခန့်မျှသာရှိ၍ လူဦးရေ ၅ ရာခန့်သာရှိသော ရှမ်းရွာကြီး တစ်ရွာပေတည်း။
မော်တော်ကားလမ်း၏ တစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် အိမ်များ ဆောက်လုပ်ထား၍ ရွာတန်းရှည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မီးရထားဘူတာရုံကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ကပင် ဘော်ကြိုရွာ၌ ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည်။
မီးရထားလမ်းသည် ရွာ၏ နောက်ကျောဘက်မှ ဖြတ်သန်းသွား၍ ဘူတာရုံသည် ရွာ၏အနောက်ဘက် မိုင်တစ်မတ်ခန့်တွင်ရှိသည်။
ထိုမှာ ဘက်တွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဘုရားစေတီ များလည်းရှိရာ ဘော်ကြိုဘုရားလည်း ပါဝင်သည်။
ဘော်ကြိုရွာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ထွက်ကုန်များမှာ ဆား၊ လိမ္မော်၊ ရှောက်ချို၊ သံပရာနှင့် ဆန်စပါးတို့ဖြစ်သည်။
ရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဆားတွင်းများရှိ၍ ရွာ၏နောက်ကျောတွင် စပါးလယ်ကွင်းများ ရှိသည်။
ဘော်ကြိုတွင် ငါးရက်တစ်ဈေးရှိသည်။
ဈေးရှိသော အပိုင်းကို ရွာသစ်ဟု ခေါ်ကြ၍ စေတီများရှိသော အပိုင်းကို ရွာဟောင်းဟု ခေါ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာများ။
ခင်မမင်းဝန် (နန်းမတော်ဝန်) ခင်မမင်းဝန် သို့မဟုတ် နန်းမတော်ဝန်သည် မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးကိစ္စအဝဝကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် မိဖုရားခေါင်၏ အသုံးကံကျွေး မြို့ရွာတို့မှ အခွန်တော်များကို စနစ်တကျ ကောက်ခံထိန်းသိမ်း ပေးရသူဖြစ်၏။
အလောင်းမင်းတရား၏ မိဖုရားခေါင် မဟာမင်္ဂလာရတနာ ဓိပတိသီရိ ရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ (ခင်ယွန်းစံ) ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး)၏ မိဖုရားခေါင် မဟာမင်္ဂလာရတနာဒေဝီ (ရှင်ဖိုးဦး) မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်)၏ မိဖုရားခေါင် သီရိအတုလမဟာ ပဒုမ္မာဒေဝီ (ဒေါ်လှ) စဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားခေါင် မဟာရတနာစန္ဒာဒေဝီ (ရှင်မင်း) ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ မိဖုရားခေါင် (ရှင်ဗိုင်းတုတ်) ဗဒုံမင်း(ဘိုးတော်ဘုရား)၏ မိဖုရားခေါင် သီရိပဝရမဟာဇိန်ဒါ မဟာမင်္ဂလာရတနာဒေဝီ (ဒေါ်လွန်းမယ်) ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)၏ မိဖုရားခေါင်သီရိပဝရ မဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ နန်းမတော်မယ်နု သာယာဝတီမင်း၏ မိဖုရားခေါင် သီရိပဝရတိလောက မဟာရတနာ ပဒုမ္မာဒေဝီ(ကျပင်းဘုရား) ပုဂံမင်း၏ မိဖုရားခေါင်သီရိတိလောက မဟာရတနာဒေဝီ(မင်းရွှေကြူ) မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင် သီရိပဝရမဟာရာဇိန်ဒါဓိပတိ ရတနာပဒုမာဒေဝီ (စကြာဒေဝီ) သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင် သုသီရိမဟာရတနာဒေဝီ(စုဖုရားလတ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ခင်မမင်းဝန်မင်း ရဲတင့်တယ် အစောပိုင်းကာလ အမည်သိရှိရသူ ခင်မမင်းဝန် တစ်ဦးမှာ မင်းရဲတင့်တယ် ဖြစ်သည်။
အလောင်းမင်းတရားနှင့် နောင်တော်ကြီး (ဒီပဲယင်းမင်း)တို့လက်ထက်တွင် မင်းရဲတင့်တယ် ခင်မမင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ မသိရသော်လည်း ဆင်ဖြူရှင် (မြေဒူးမင်း) လက်ထက်တွင် မိဖုရားခေါင်ကြီး သီရိအတုလမဟာပဒုမ္မာဒေဝီ အတွက် ခန့်အပ်ခံရသူ ခင်မမင်းဝန်ဖြစ်နေပေသည်။
၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ တွင် ထီးဖြူဆောင်းမင်္ဂလာပွဲ ဆင်ယင်ကျင်းပစဉ် သူ့အား နေမျိုးမင်းလှရာဇာဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ဦးကွန်းသည် ၁၈၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒီပဲယင်း မြို့ဝန်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့ရ၏။
ဦးကွန်း၏ နေရာ၌ မင်းကြီးကျော်ထင်ဘွဲ့ခံ ဦးစကို အစားထိုးခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ် ဘိသိပ်မင်္ဂလာပွဲအပြီးတွင် မင်းလှသီရိကျော်ထင်ဘွဲ့ခံ ဦးစသည် အရှင်နန်းမတော်ဘုရားဝန်အဖြစ် ဖော်ပြခံရပြီး ရွှေစလွယ် ၁၂ သွယ် အပါအဝင် အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
ခင်မမင်းဝန် ဦးကြွက် ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်စ၌ ဦးကြွက်အား မင်းကြီးမဟာရာဇသင်္ကြန်ဘွဲ့ဖြင့် ခင်မမင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
သို့သော် နောက်နှစ်⁠နှစ်ခန့် အကြာတွင် ခင်မမင်းဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။
) နန်းမတော်ဝန်ဦးပသီ ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် ဦးပသီအား မင်းကြီး မဟာမင်းခေါင်ရာဇာဘွဲ့ဖြင့် ပျဉ်းမနားမြို့အား နန်းမတော်ဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုကျပါသည်။
အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အစပိုင်းကာလတွင် ရေနန်းယာဉ်သာ သင်္ဘောအား ကော်မိုတိုလင်းဘက်ကို ဆွဲယူသွားကြသည်မှာ ဒလမြို့ဝန် ဦးပသီအုပ်ချုပ်စီရင် ရသော ပိုင်နက်နယ်မြေ အတွင်းဖြစ်သည်။
စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ဒေသများအား သိမ်းပိုက်လိုက်ရာ ဦးပသီကို မင်းတုန်းမင်းက နေပြည်တော်သို့ ဆင့်ခေါ်လျက် နန်းမတော်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ပေးခဲ့သည်။
နန်းမတော်ဝန် ဦးပေါ်လာ၏ သားတစ်ဦးမှာ သွေးသောက် မင်္ဂလာ အမြောက်အမှုထမ်း ဦးဗိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။
နန်းမတော်ဝန် ဦးယံ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် ၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၂ တွင်း မိုင်းခိုင်းမြို့ စား ပိဋကတ်တော်အုပ် မဟာသီရိဇေယျသူ ဘွဲ့ခံ ဦးယံကို ခင်မမင်းဝန် (နန်းမတော်ဝန်)အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ‘မိုင်းခိုင်းမြို့စား မဟာသီရိဇေယျသူကို ခင်မမင်းဝန်ခန့်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ ခု သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့ နာခံနေမျိုးသခင်တွင်ပြန်’ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
၂ဝ ဧပြီ ၁၈၇၄ တွင် မင်းတုန်းမင်း မုဒ္ဓါ ဘိသိက်ခံစဉ်က အရှင် နန်းမတော်ဘုရားဝန် မိုင်းခိုင်းမြို့စား မဟာသီရိဇေယျသူ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
သို့သော် နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး စကြာဒေဝီမှာ ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၆ တွင် ကွယ်လွန်သွားရာ ဦးယံမှာလည်း ပိဋကတ်တော်အုပ် ရာထူးဖြင့်သာ ဆက်လက်အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရလေသည်။
သို့သော် နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်အဖြစ် ဘိသိကျမခံရသေးမီ စုဖုရားလတ်၏ ဝန်အဖြစ်သာ ခန့်အပ်ခဲ့ဟန်ရှိသည်။
စုဖုရားလတ်၏ အစ်မတော် မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီး အတွက်မူ အင်းဝမြို့ဝန် မင်းကြီးမင်းလှ မဟာမင်းခေါင်ရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးဘိုးရောက်အား ခန့်အပ်ခဲ့၏။
အဂ္ဂမဟေသီ ဘိသိက်ခံစဉ် စုဖုရားကြီးအား မိဖုရားခေါင်နေရာ လျာထားသတ်မှတ်သော်လည်း ညီမစုဖုရားလတ်က အဓမ္မရယူခဲ့သဖြင့် ဦးဖိုးရောက်မှာ နန်းမတော်ဝန်အရာနှင့် လွဲကာ ရာထူးလက်မဲ့ဖြစ်သွားရသည်။
မင်းကြီးမဟာမင်းကျော်မင်းထင် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် မဟာမုနိစေတီတော်မြတ်သို့ ထီးဖြူတော် ချုပ်လုပ်လှူဒါန်းစဉ် နန်းမတော်ဝန် စဉ့်ကူးမြို့ဆိုင်ရာ မင်းကြီးမဟာ မင်းကျော်မင်းထင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
၎င်းမင်းကြီးမဟာမင်းကျော်မင်းထင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
၎င်းမင်းကြီးမဟာမင်းကျော်မင်းထင် သည်ပင် မြန်မာမင်းများလက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ နန်းမတော်ဝန် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
ငွေခွန်ဝန်သည် ငွေထွက်ရှိရာ မြေလတ်ဒေသများမှ ငွေခွန်တော်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။
ငွေခွန်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် ငွေခွန်မှူးရာထူးကိုလည်း ထားရှိသည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက် ငွေခွန်မှူးအုပ်ချုပ်သည့် ငွေထွက်ရာနယ်မြေဒေသများမှာ ရွာငံ၊ ပွေးလှ၊ ဘော်ဆိုင်း၊ ပင်မှီ၊ လွယ်မောက်၊ ပင်းတယ၊ ကျုံး၊ ကျောက်ကူလေးရွာ၊ ဘော် စသည့် နယ်မြေများ ဖြစ်ကြသည်။
ငွေခွန်ဝန် နေမျိုးဂါမဏိ ငွေခွန်ဝန် နေမျိုးဂါမဏိသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ၌ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။
သူသည် ဆင်ဖြူရှင် (မြေဒူးမင်း) လက်ထက် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ၄၀ တော် သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
နေမျိုးဂါမဏိသည် မြေဒူးမင်း၏ သားတော် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင် ငွေခွန်ဝန်အဖြစ် ဆက်လက်အမှုထမ်းခဲ့ခြင်း ရှိမရှိကိုမူ မသိရပေ။
စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် (၁၇⁠၇၆-၁၇၈၂) တွင် ငွေခွန်ဝန်သည် စစ်ကိုင်းမြို့ အနောက်ဘက် အစေခံအရပ်၌ သုံးထပ် ကျောင်းဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ငွေခွန်ဝန်၏ ဘွဲ့မည်ကိုမူ မသိရပေ။