kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ခေါင်းပေါင်းနက် မြင့်ကြီးများမှာ လော်ဝေါ်အမျိုးသမီး ဝတ်စုံတွင် အခြားသော တောင်ပေါ်သား လူမျိုးဝတ်စုံများနှင့် မတူသည့် အထူးခြားဆုံးသော ဆင်ယင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အပျိုရွယ်ရောက်သည့် အချိန်တွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ကြသည့်အခါ ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ပေါင်းကြသည်။
ဆံပင်ကို ဆံစုများနှင့် ထိပ်တွင်လုံးပြီး စုထုံးထားပြီး၊ အပေါ်မှ အနံ ၁၄ လက်မနှင့် အလျား ၉ တောင်ခန့်ရှည်သော အနက်စရှည်ကြီးဖြင့် အပေါ်မှ အထပ်ကလေး တစ်ထပ်ခေါက်လျက် ဦးခေါင်းကို ပတ်ပေါင်းကြရာ၊ ခေါင်းပေါင်းမှာ အကြမ်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မခန့်မြင့်သည်။
ယင်းခေါင်းပေါင်းထဲမှနေ ရောင်စုံသိုးမွေးပန်းပွားများကို ဆံမြိတ်ချ သကဲ့သို့ ချထားလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ဘာသာစကားဗေဒ အရ အရပ်သုံး ဘာသာစကား တခုခု၏ သဒ္ဒါ () ဆိုသည်မှာ - လိုရာအဓိပ္ပါယ်ရောက်အောင် ထိုဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရထု (စကားလုံးများ) ကို မည်သို့ မည်ပုံ မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် စီစဉ်၍ ပြောနည်း ရေးနည်း သတ်မှတ်ချက်များကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
“မည်သို့ရေးရမည်။
အရေးအသား၊ အထားအသို၊ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ၊ ဘယ်စကားလုံးကို ဘယ်နေရာမှာ သုံးစွဲရမည်” စသည်တို့ကို ကာလရှည်ကြာ သုံးစွဲညှိနှိုင်းကြရင်း သဒ္ဒါဟူသော စကားလုံးချင်း စီဆက်နည်း စည်းမျဉ်းစုတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဘာသာစကားတခုစီတွင် အဓိကပါဝင်သည့် အပိုင်းကြီး၂ခုမှာ ဝေါဟာရထု (စကားလုံးများ ကိုယ်တိုင်)နှင့် ဤ သဒ္ဒါ(စကားလုံးစပ်နည်း စည်းမျဉ်းများ) ဖြစ်ပေသည်။
စကားလုံးများကို သဒ္ဒါဟူသော နည်းစနည်များဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ ပုဒ်၊ ဝါကျပိုင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဝါကျတို့ ထွက်ပေါ်လာကြခြင်းပင်။
သဒ္ဒါကို လေ့လာကြည့်နည်း ၂မျိုး၊ သဒ္ဒါလေ့လာရေး ကဏ္ဍ ၂ခု ရှိသည်။
ဥတဇသဒ္ဒါ (traditional grammar) စိတ္တဇသဒ္ဒါ (theoretical grammar) မြန်မာသဒ္ဒါ မြန်မာ သဒ္ဒါ ၏အခြေခံသည် မြန်မာစာအဖွဲ့ က ဦးစွာပြုစုသော မြန်မာ သဒ္ဒါ အခြေပြုကျမ်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကျမ်းကို အခြေပြု၍ မျက်မှောက် ခေတ်မြန်မာ သဒ္ဒါ ကျမ်းကြီးကို မြန်မာစာအဖွဲ့ သည်ရေးသားပြုစုနိုင်ခဲ့သည်။
programming language များလည်း သဒ္ဒါဆိုတာ ရှိသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ပရိုဂရမ်၏ အမိန့်စာကြောင်းများကို ရေးသားရာတွင် စည်းစနစ်မှန်ကန်မှု အဓိကလိုအပ်ပါသည်။
မိမိရေးသားသော ပရိုဂရမ်တွင် စဉ်းစားတွက်ချက်နည်းစနစ်မှန်ကန်သော်လည်း မိမိအသုံးပြုသောပရိုဂရမ်၏ သဒ္ဒါစည်းစနစ်မှန်ကန်မှုမရှိခဲ့ပါက မိမိ၏ ခိုင်းစေသော အမိန့်စာကြောင်းပါ အမိန့်များအတိုင်း ကွန်ပျူတာက အလုပ်လိုက် လုပ်ပေးမည်မဟုတ်ပါ။
Programming Language များစွာထဲမှ C++(C double plus) ဟုခေါ်သော programming Language တစ်ခုကို ကျနော်တို့ စပြီးလေ့လာကြရအောင်။
C++ programming language ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်းကိုတော့ မရေးပေးတော့ပါဘူး။
သမိုင်းကြောင်းကို လေ့လာခြင်း မဟုတ်သည့်အတွက် အဓိက ထားပြီး မရှင်းပြ နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ပထမဦးစွာ ကျွန်တော်တို့ programming language တွင် အသုံးအများဆုံး စကားလုံးများကို နားလည်အောင် ဖတ်ရှုပါ့မယ်။
သတိပြုရန်- အမိန့်စာကြောင်းများ မဟုတ်။
အခေါ်အဝေါ်များသာဖြစ်သည်။
•Data types(မိမိအသုံး အပြု လိုသော အချက်အလက်များ အမျိုးအစားများ။
ဥပမာ (ကိန်းဂဏန်းအမျိုးအစားလား(သို့)ဗျည်းအက္ခရာလား စသည်ဖြင့်)။
• Keyword (အရေးပါသော စကားလုံး(သို့) ၎င်း Language တွင် လိုအပ်သလို ထည့်သွင်းသုံးစွဲခွင့် ရှိသော စကားလုံး။
၎င်း စကားလုံးများတွင် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ဆောင်မှုများ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုများ ရှိသည်။
• Operator (ပရိုဂရမ်အတွင်းသုံး သင်္ချာပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှု သင်္ကေတ အသုံးအနှုံးများ)။
• Expression (အသုံးအနှုံးများသတ်မှတ်ခြင်း (သို့) အတိအလင်း ဖြစ်ခြင်း)။
• Logical (ယုတ္တိတန်သော။
(သို့) အမှား၊အမှန် ခွဲခြားနိုင်သော)။
• Bitwish (ကွန်ပျူတာသုံး အသေးဆုံးယူနစ်တွက်နည်းများ)။
• Arithmetic (ဂဏန်းသင်္ချာနှင့်ဆိုင်သော)။
• Relational (ဆက်သွယ်မှု၊ ဆက်စပ်မှု၊နှိုင်းယှဉ်ခြင်း)။
• Assignment (ရေးပုံရေးနည်းစနစ်)။
• Single quote (အဖွင့်အပိတ်(‘a’))။
• Double quote (အဖွင့်အပိတ်(“a”))။
• Conditional (အခြေ အနေတစ်ရပ်ကို မူတည်သော။
အခြေအနေအရ ဖြစ်သော။
• Statement ( ရေးသားပုံ။
စာကြောင်း)။
• Syntax (ပရိုဂရမ်၏ အမိန့်စာကြောင်းများ ရေးသားတည်ဆောက်ပုံ(သို့) စာကြောင်း အထားအသိုပုံစံ)။
• Variable (ပြောင်းလဲနိုင်သောအရာ။
ကိန်းရှင်။
• Identifier (ရွေးထုတ်သည်။
ခွဲခြားနိုင်သည်။
ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။
) • Expression (ကိန်းသေများ၊ ကိန်းရှင်များနှင့် အခြားသော အချက်အလက်များကို operator နှင့် ဆက်စပ်ထား ခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်း အနေအထားအား ဖြေရှင်းလိုက်ပါက တန်ဖိုးတစ်ခုခု (သို့)အခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်စေမှာ ဖြစ်သည်။
တနည်းအားဖြင့် အဖြေတစ်ခုရအောင် Program နည်းလမ်းကျကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသော ဖော်မြူလာ ပုံသေနည်းဖြစ်သည်။
• Default (အတိအကျ(သို့)ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းမရှိ) ရင်းမြစ် Myanmar Hero Category:ဆော့ဖ်ဝဲလ် ရေးသားခြင်း။
ခခယယ၊ ခခယမ်းယမ်း၊ ခနိုးခနဲ့၊ ခမီးခမက်၊ ခလုပ်ကန်သင်း၊ ခဲခဲကြိတ်ကြိတ်၊ ခဲခဲမဲမဲ၊ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း၊ ခေါ်ခေါ်ပြောပြော၊ ခက်ခက်ခဲခဲ၊ ခင်ခင်မင်မင်၊ ခန့်ခန့်ညားညား၊ ခုတ်ခုတ်ထွင်ထွင်၊ ခုံခုံမင်မင်၊ ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့၊ ခိုင်ခိုင်မတ်မတ်၊ ခိုခိုကပ်ကပ်၊ ခိုးခိုးခေါက်ခေါက်၊ ခိုးခိုးရှုရှု၊ ခိုးလိုးခုလု၊ ချိချိယဲ့ယဲ့၊ ချည့်ချည့်နဲ့နဲ့၊ ချီချီချချ၊ ချီချီချဲ့ချဲ့၊ ချီချီငေါ်ငေါ်၊ ချုချုချာချာ၊ ချေချေငံငံ၊ ချဲ့ချဲ့နဲ့နဲ့၊ ချယ်ချယ်လှယ်လှယ်၊ ချော့ချော့ချီချီ၊ ချောချောချူချူ၊ ချောချောမောမော၊ ချက်ချက်ချာချာ၊ ချက်ချက်ပြုတ်ပြုတ်၊ ချစ်ချစ်ခင်ခင်၊ ချစ်ချစ်ချုတ်ချုတ်၊ ချန်ချန်ချွင်းချွင်း၊ ချမ်းချမ်းမြမြ၊ ချမ်းချမ်းသာသာ၊ ချို့ချို့ငဲ့ငဲ့၊ ချိုချိုချဉ်ချဉ်၊ ချိုချိုဆိမ့်ဆိမ့်၊ ချိုချိုသာသာ၊ ချိုးချိုးနှိမ်နှိမ်၊ ချိုးချိုးဖဲ့ဖဲ့၊ ခြီးခြီးမြှောက်မြှောက်၊ ခြီးခြီးဝှဲဝှဲ၊ ခြေခြေမြစ်မြစ်၊ ခြေခြေလယ်လယ်၊ ခြိမ့်ခြိမ့်သဲသဲ၊ ခြိမ်းခြိမ်းခြောက်ခြောက်၊ ခွဲခွဲခြမ်းခြမ်း၊ ချွဲချွဲကျိကျိ၊ ချွဲချွဲပြစ်ပြစ်၊ ချွတ်ချွတ်ယွင်းယွင်း၊ ခြိုးခြိုးခြံခြံ၊ ခြိုးခြိုးခြိမ့်ခြိမ့်။
ရင်းမြစ် မြန်မာစာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဝေါဟာရများ၊ ငွေဒေါင်းဖြူ၊ အောက်တိုဘာလ ၁၉၇၆။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အလှည့်ကျဇယားတွင် ပထမဆုံးဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး အပေါ့ပါးဆုံးဒြပ်စင်ဟု လူသိများသည်။
၎င်း၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ H ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အက်တမ်နံပါတ်မှာ 1 ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင် အက်တမ်တစ်ခုစီတွင် ပရိုတွန်နှင့် အီလက်ထရွန်တစ်ခုသာ ပါရှိသောကြောင့် ၎င်းအား အရိုးရှင်းဆုံး အက်တမ် ဖြစ်လာစေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အခန်းအပူချိန်တွင် အရောင်မဲ့၊ အနံ့မရှိ၊ အရသာမရှိသော၊ မီးလောင်လွယ်သောဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ် နှစ်ခုကို တညီတညွတ်တည်း ချိတ်ဆက်ထားသည်ဟု ဆိုလိုသည်မှာ H₂ ဟုခေါ်သည်။
အလွန်ပေါ့ပါးသောကြောင့်၊ ၎င်းသည် လေထဲတွင် လျင်မြန်စွာ တက်လာပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် သန့်စင်သောဓာတ်ငွေ့အဖြစ် မတွေ့ရှိရပါ။
ယင်းအစား၊ ၎င်းကို အများအားဖြင့် အခြားဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်၊ ဥပမာအားဖြင့် ရေ (H₂O) နှင့် အော်ဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများစွာတွင် ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် စကြာဝဠာတွင် အပေါများဆုံးဒြပ်စင်လည်းဖြစ်သည်။
သာမန်အရာအားလုံး၏ 75% ခန့်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြစ်ပြီး ကြယ်များထဲတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရပါသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ နေကဲ့သို့ ကြယ်များတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် အက်တမ်များသည် နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုဟုခေါ်သော လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဟီလီယမ်ကို ပေါင်းစပ်ကာ အလင်းနှင့် အပူကဲ့သို့ စွမ်းအင်များစွာကို ထုတ်လွှတ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် များစွာအသုံးဝင်သည်။
ဓာတ်မြေသြဇာအတွက် အမိုးနီးယား၊ ဆီချက်လုပ်ရာတွင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်စွမ်းအင်သုံး ကားများနှင့် ဒုံးပျံများတွင် သန့်စင်သောလောင်စာအဖြစ် အမိုးနီးယားကို စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင် လောင်ကျွမ်းသွားသောအခါတွင် ၎င်းသည် ရေများသာဖြစ်ပြီး ညစ်ညမ်းမှု သို့မဟုတ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို မထုတ်လုပ်နိုင်ပါ။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သက်ရှိနှင့် စွမ်းအင်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၎င်းသည် ရေ၊ သက်ရှိများ နှင့် ကြယ်များကို ခွန်အားပေးသော လောင်စာများ ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ရပ်အများစုတွင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်တွင် နျူထရွန်မပါဝင်သဖြင့် ထူးခြားပြီး အလွန်ပေါ့ပါးစေသည်။
၎င်း၏ရိုးရှင်းသောဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း 13.8 ဘီလီယံနီးပါးက Big Bang ပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ခဲ့သော ပထမဆုံးဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
အခန်းအပူချိန်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အရောင်မဲ့၊ အနံ့မရှိ၊ အရသာမရှိ၊ မီးလောင်လွယ်သောဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ငွေ့ကို သေးငယ်သော မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး တစ်ခုစီတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ် (H₂) နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လေထက် များစွာ ပေါ့ပါးသောကြောင့်၊ ၎င်းသည် လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာပြီး အာကာသထဲသို့ လွတ်မြောက်သွားသည်။
ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကမ္ဘာ့လေထုထဲတွင် အလကား ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ အမြောက်အမြား မတွေ့ရတော့ပေ။
ယင်းအစား ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို အခြားဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်တွေ့ရှိရသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ အသုံးအများဆုံး ဒြပ်ပေါင်းမှာ ရေ (H₂O) ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်၏ 71% ခန့်ကို ဖုံးအုပ်ထားသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (CH₄)၊ အပင်များ၊ တိရိစ္ဆာန်များနှင့် သင့်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ပင် ရှိနေပါသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးတွင် အပေါများဆုံးဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
တကယ်တော့ သာမန်အရာအားလုံးရဲ့ 75% လောက်က ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါ။
ဤဟိုက်ဒရိုဂျင် အများစုသည် ကြယ်များအတွင်း၌ ရှိနေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏နေအပါအဝင် ကြယ်များသည် အဓိကအားဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့၏ ဧရာမစက်လုံးများဖြစ်သည်။
ဤကြယ်များအတွင်း၌ နျူကလီးယားပေါင်းစပ်မှုဟုခေါ်သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားသည်။
ပေါင်းစပ်မှုတွင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်များသည် ပြင်းထန်သောအပူနှင့်ဖိအားအောက်တွင် ဟီလီယမ်အက်တမ်များအဖြစ်ပေါင်းစပ်သည်။
ဤတုံ့ပြန်မှုသည် ကြီးမားသော စွမ်းအင်ပမာဏကို ထုတ်လွှတ်သောကြောင့် ကြယ်များသည် တောက်ပစွာ လင်းလက်ပြီး အပူကို ထုတ်ပေးသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်မပါဘဲ၊ ကြယ်များ—နှင့် သက်ရှိ—မတည်ရှိနိုင်ပါ။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသားများသည် အရေးကြီးသောရည်ရွယ်ချက်များစွာအတွက် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို အသုံးပြုကြသည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို အမိုးနီးယား (ဓာတ်မြေသြဇာအတွက်) မီသနောနှင့် အခြားဓာတုပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
ဆာလ်ဖာကို ဖယ်ရှားပြီး လောင်စာအရည်အသွေး မြှင့်တင်ရန် ဆီသန့်စင်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ နောက်ထပ်စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်အသုံးပြုမှုမှာ သန့်ရှင်းသောစွမ်းအင်ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို အထူးအင်ဂျင်များ သို့မဟုတ် လောင်စာဆီဆဲလ်များတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ကားများ၊ ဘတ်စ်ကားများနှင့် ဒုံးပျံများကိုပင် စွမ်းအင်ပေးနိုင်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လောင်စာဆဲလ်တစ်ခုအတွင်း လောင်ကျွမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ပြုသောအခါ၊ ၎င်းသည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် သို့မဟုတ် အခြားညစ်ညမ်းစေသော အရာများကို မထုတ်လွှတ်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတဖြစ်စေသော ထုတ်ကုန်တစ်ခုအနေဖြင့် ရေကိုသာ ထုတ်လုပ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် စွဲမက်ဖွယ်သမိုင်းကြောင်းလည်းရှိသည်။
1766 ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသိပ္ပံပညာရှင် Henry Cavendish သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ထူးခြားသောဒြပ်စင်အဖြစ် ပထမဆုံးအသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး မီးလောင်လွယ်သောကြောင့် ၎င်းကို "မီးလောင်လွယ်သောလေ" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် Antoine Lavoisier က ၎င်းအား လေထဲတွင် လောင်ကျွမ်းသောအခါ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ရေကို ထုတ်လွှတ်သောကြောင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လေထဲတွင် လောင်ကျွမ်းသွားသောအခါတွင် ရေကို ထုတ်လွှတ်သောကြောင့် ၎င်းကို ဂရိစကားမှ ဆင်းသက်လာကာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်တွင် အိုင်ဆိုတုပ် အမျိုးအစားသုံးမျိုး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ 1. protium, mass 1(သဘာဝထဲတွင် 99.985% ) 2. deuterium, mass 2 (0.015% ခန့်) 3. tritium,mass3 (သဘာဝထဲတွင် သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်သာတွေ့ရှိရပြီး အမျိုးမျိုးသော အနုမြူဓာတ်ပြုခြင်းများကို ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်) ဟိုက်ဒရိုတွင်ပါဝင်သည့် မော်လီကျူးတစ်လုံး၏အလေးချိန်သည် 2,01594 ဂရမ်ရှိသည်။
အပူချိန် 0ֺC နှင့် လေထုဖိအား 1 atm တွင် ၎င်းဓာတ်ငွေ့၏ သိပ်သည်းဆ တန်ဖိုးသည် 0.071 g/l ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လောင်ကျွမ်းမှု အားအကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ရေထက် အခြားသော အော်ဂဲနစ်ပျော်ရည်များတွင် အနည်းငယ်ပိုပြီး ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
ဓာတ်သတ္ထု အများစုသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကိုစုပ်ယူပါသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို steel အား စုပ်ယူခြင်းမှ ကျွတ်ဆတ်သော steel ကိုရရှိသည်။
၎င်းကို ဓာတုဗေဒ လုပ်ငန်းများတွင်လိုအပ်သော ကိရိယာတန်ဆာပလာအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်သည်။
သာမန်အပူချိန်၌ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ဓာတ်ပြုလွယ်သော အရာတစ်ခုမဟုတ်ပေ၊ ဓာတ်ကူပစ္စည်းတစ်ခုခု၏ အကူအညီ အနေဖြင့် သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် အပူချိန်မြင့်မားသည့်အခါ၌သော်လည်းကောင်း ဓာတ်ပြုမှု ကောင်းမွန်ပါသည်။
Atomic ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သာမန်အပူချိန်မှာပင် စွမ်းအားကောင်းသော ဓာတ်လျှော့ ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
သာမန်အပူချိန် သာမန်အခြေအနေတွင် နှေးကွေးသော်လည်း ဓာတ်ကူပစ္စည်းအကူအညီ ( ဥပမာ … platinum, or an electric spark )တစ်ခုခုဖြင့် ဓာတ်ပြုမှုအရှိန်ကိုမြင့်တင်လျှင် ပြင်းထန်တဲ့ ပေါက်ကွဲမှုမျိုး ( သို့ ) စွမ်းအင် ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အသုံးပြုခြင်း ဟိုက်ဒရိုဂျင်အား အမိုနီးယား အမြောက်အမြားထုတ်လုပ်ရန် အသုံးများပါသည်။
လောင်စာများသန့် စင်သည့်နေရာတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
သစ်သီးသစ်ရွက်ဆီများ အဆီအခဲအဖြစ် ပြောင်းလဲရာတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ် ပေါင်းထည့်ပေးရသည်။
ထို့အပြင် ဒုံးပျံ လောင်စာအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လောင်ကျွမ်းခြင်းမှ စွမ်းအင်ရရှိနိုင်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာ ကလပ်စည်းများသည် စွမ်းအင်ထောက်ပံ့မှုနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင်လည်းကောင်း၊ သုတေသန လုပ်ငန်းများတွင လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ရာတွင် ဟိုက်ထရိုဂျင်သည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ( သို့ )ဓာတုအဆိပ်အတောက် တစ်စုံတစ်ခုမှမဖြစ်ပေါ်စေပဲ အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ thumb|ဟိုက်ဒရိုဂျင် Spectrum စမ်းသပ်မှု လောင်ကျွမ်းမှုအားကောင်းသဖြင့် ပြင်းထန်သောပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
လေနှင့်အတူ လွယ်ကူစွာပျံ့နှံနိုင်သောကြောင့် အသက်ရှူသောအခါ လူကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ဟိုက်ဒရိုဂျင်မမာဏ များပြားလာသည့်အခါ အောက်ဆီဂျင်လစ်လပ်သည့် နေရာများဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ရှုရှိုက်မိလျှင်လည်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ နားအူခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ သတိမေ့ခြင်း၊ မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊အော့အန်ခြင်း နှင့် အာရုံ ခံစားမှုစိတ်ကျဆင်းခြင်း စသည့် ရောဂါ များကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ရှုရှိုက်မိသူရဲ့ အသားရောင်ဟာ အပြာရောင်သန်းလာတတ်သည်။
လွန်ကဲလာပါက အသက်အန္တရာယ်ကိုပင် ထိခိုက်စေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင် အဆိပ်အတောက်ရှိကြောင်း သတိပေးချက်မရှိသည့်နေရာများ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပမာဏ တိုင်းတာမှုရှိသည့်နေရာများကို ဝင်ရောက်သင့်ပါသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ကမ္ဘာမြေလွှာတွင် 0.15% သာရှိပြီး အဓိကအစိတ်အပိုင်းမှာ ရေထဲတွင်ဖြစ်သည်။
လေထုထဲတွင်ရှိသော ဟိုက်ဒရိုဂျင် 0.5 ppm မှာ ရေငွေ့ များနှင့် ပေါင်းစပ်ကာတည်ရှိသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် biomass ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သာမန်အားဖြင့် လေထုထဲတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် သက်ရှိများအတွက် အောက်ဆီဂျင် လစ်လပ်မှုများ သက်ရောက်စေသည်။
သစ်ပင်အများအပေါ်တွင် ဆိုးကျိုးများကိုမတွေ့ရှိရပါ။
ရေအောက်သတ္တဝါများအပေါ် သက်ရောက်ခြင်းမှာ ယခုအချိန်ထိသက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ။
MUCTR-MM, ဘာသာပြန်သူ သန့်ဇော် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ဓာတ်ငွေ့ဒြဗ်စင်ဖြစ်၍ ယင်းကို ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ကဗင်းဒစ်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့ လေသည်။
ပထမတွင် ထိုဓာတ်ငွေ့ကို အလွယ်တကူ မီးလောင်နိုင်သောလေဟု ခေါ်ခဲ့ကြ၏။
နောင်တွင်မှ ထိုဓာတ်ငွေ့ ကို လဗွာစီယာက ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သိရသမျှသော ဒြပ်စင်များတွင် အပေါ့ဆုံး ဖြစ်၍ သိရသမျှသော အလေးအဆတို့တွင်လည်း အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။
ပထမတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ဧကမူထားကာ အခြား ဒြဗ်စင်များကို နှိုင်းယှဉ်၍ ပြခဲ့ကြလေသည်။
ယခုအခါတွင်မူ အောက်ဆီဂျင်၏ အလေးဆထက် ၁၆ ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြ သဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ အက်တမ် အလေးဆသည် ၁.ဝဝ၇၆ ဖြစ်သွားလေသည်။
ရာညိုး၏ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ချက်များအရ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် အပူချိန်တူ၊ ဖိအားတူနှင့် ထုထယ်တူ လေ၏ သိပ်သည်းခြင်းထက် နည်းသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ H ဖြစ်သည်။
မီးတောင် ဓာတ်ငွေ့များတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သီးခြား တည်ရှိပြီးလျှင် နေနှင့် တည်မြဲကြယ်များအတွင်း၌လည်း သီးခြား တည်ရှိလေ သည်။
ကမ္ဘာ့လေထုအတွင်း တွင်လည်း ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သီးခြား တည်ရှိလေသည်။
ကမ္ဘာ့လေထုအတွင်းတွင်လည်း ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သီးခြား တည်ရှိသေးသည်။
သို့သော် လွန်စွာ နည်းပါးလေသည်။
ရေသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါဝင်သော ဒြဗ်ပေါင်းများအနက် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည့်အပြင် လွန်စွာ လည်း ပေါများလေသည်။
ဩဂဲနက်တစ်သျှူးတိုင်း လိုလိုတွင် ရေသည် အရေးကြီးသော ဖက်စပ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို နည်းပေါင်းများစွာဖြင့် အလွယ်တကူ ထုတ် လုပ်ယူနိုင်သည်။
ထိုနည်းများအနက် အသုံးများသော အလွန် လွယ်ကူသည့်နည်းမှာ သွပ်စများပေါ်သို့ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် အပျော့စားကို ထည့်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့ ထွက်လာသည်။
H Zn + H2 SO4 = Zn SO4 + H2 ဤညီမျှကိန်းတွင် Zn မှာ သွပ်၊ H2 SO4 မှာ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်၊ Zn SO4 မှာ ဇင့်ဆာလဖိတ်နှင့် H2မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖြစ်လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် များသောအားဖြင့် အက်တမ်နှစ်ခုပေါင်း ပြီးလျှင် မော်လီကျူအဖြစ် တည်ရှိလေ့ရှိသည်။
အလွန်အေး သည့် အပူချိန်များတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို အရည်နှင့် အခဲအဖြစ် သို့ ပြောင်းလဲယူနိုင်လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်အခဲသည်-၂၅၉ံC တွင် အရည်ပျော်၍ -၂၅၃ံC တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် အရည်ဆူလေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လေ၊ သို့မဟုတ် အောက်ဆီဂျင်ထဲ၌ မီးလောင်နိုင်သည်။
ထိုသို့ မီးလောင်သောအခါတွင် မီးတောက် သည် အလွန်ပူ၍ အရောင်မရှိချေ။
အခြားသာမန် ကစ္စည်းများ သည် ဟိုက်ဒရိုင်ဂျင်ထဲ၌ မီးမလောင်နိုင်ကြချေ။
ဟိုက်ဒရိုဂျင် သည် အသက်ကို မရှင်စေနိုင်သော်လည်း ယင်းအား ရှူခြင်း ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဘေးအန္တရာယ် မဖြစ်နိုင်ချေ။
အက်ဆစ်ဂုဏ်သတ္တိရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းတိုင်းတွင် ဟိုက်ဒရို ဂျင်သည် အရေးကြီးသော ဒြဗ်စင်အဖြစ်နှင့် ပါဝင်လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပူးပေါင်းနိုင်သည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့နှစ်မျိုး ပူးပေါင်းမိသောအခါ ရေဖြစ်လာသည်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှစ်မျိုးကို ရောထား ပြီးနောက် မီးတောက်တစ်ခု၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်မီးပွားခြင့် မီးလောင်စေသောအခါ ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပြီးလျှင် ရေပေါက် ကလေးများ ဖြစ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ဟိုက်ဒရိုင်ဂျင် ကို လျှော့ပစ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
ထိုသို့ ခေါ်ကြခြင်းမှာ အောက်ဆီဂျင် အများအပြား ရှိနေသော ဒြဗ် ပေါင်းများက အောက်ဆီဂျင်အချို့ကို ဟိုက်ဒရိုဂျင်က လျှော့ပစ် နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အပူတိုက်ထားသော သံချေး (အိုင်ယင်းအောက်ဆိုက်) အတွင်းသို့ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို သွင်းပေး လိုက်လျှင် သံချေးသည် သံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် သံချေးရှိ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပူးပေါင်းသွားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အခြားများစွာသော ဒြဗ်စင်များ၊ အထူး သဖြင့် သတ္တုမဟုတ်သော ပစ္စည်းများနှင့် ပူးပေါင်းနိုင်ပြီးလျှင် အရေးကြီးသော အချို့ဒြပ်ပေါင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သေးသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ကလိုရင်းနှင့် ပူးပေါင်းပြီးနောက် ဟိုက်ဒရို ဂျင် ကလိုရိုက် ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်လာနိုင်လေသည်။
ထိုဟိုက်ဒရို ဂျင် ကလိုရိုက် ဓာတ်ငွေ့သည် ရေတွင် ပျော်ဝင်သောအခါ ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ် ဖြစ်လာလေသည်။
ဟေးဗား နည်းဖြင့် အမ်မိုနီယာ NH3 ပြုလုပ်လိုသောအခါ ဟိုက်ဒဂျင်ကို နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ပူပေါင်းစေရသည်။
ဆာလဖာ(ကန့်)နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပူးပေါင်းသောအခါတွင် အရေးကြီးသည့် ဒြဗ်ပေါင်းတစ်ခုဖြစ်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဆာလဖိုက် ဖြစ်လာ လေသည်။
ထိုဒြဗ်ပေါင်း၌ ဆိုးရွားသော ကြက်ဥပုပ်နံ့ ရှိသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်တစ်ခုတွင် ပရိုတွန်တစ်ခုနှင့် အီလက် ထရွန်တစ်ခုသာ ပါရှိသဖြင့် ဒြဗ်စင်များတွင် အရှင်းဆုံး ဒြဗ်စင် ဖြစ်သည်။
သာမန် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တွင် အခြား ဟိုက်ဒရိုဂျင် တစ်မျိုးသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် .ဝဝ၂ ပါရှိနေသေးသည်။
ထိုဟိုက်ဒရိုဂျင်မျိုး၏ အက်တမ် အလေးဆမှာ ရိုးရိုးဟိုက်ဒရို ဂျင်အက်တမ် အလေးဆထက် နှစ်ဆပို၍ လေးလေသည်။
ထို ဟိုက်ဒရိုဂျင်မျိုးကို ဒျူတီရီယမ်ဟု ခေါ်သည်။
သာမန် ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ အက်တမ် အလေးဆထက် သုံးဆပို၍ လေးသော ဟိုက်ဒရိုဂျင်မျိုး၏ အစအနကိုပင် ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်များက တွေ့ရှိထားကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော် ဟိုက်ဒရိုဂျင်မျိုးကို ထရီတီယမ်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ဆီရည်များတွင် ထည့်လိုက်သောအခါ တွင် အဆီခဲဖြစ်သွားလေသည်။
ထိုအဆီခဲသည် ကိစ္စ အများ အပြားအတွက် အသုံးဝင်လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် လွန်စွာ ပေါ့ပါးသဖြင့် ကလေးများ ကစားသည့် မိုးပျံသော ဘောလုံးများနှင့် လေသင်္ဘောများတွင် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
သို့သော် ထိုဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် မီးလောင် ပေါက်ကွဲတတ်သဖြင့် နောင်သော် လေသင်္ဘော များတွင် ယင်းအစား ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြုလာကြ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ဟိုက်ဒရိုဂျင် Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ။
400px|right ၁၈၆၉ တွင် ရုရှားဓာတုဗေဒပညာရှင် ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ် (Dmitri Evanovich Mendeleev) မှ ရာစုနစ် များစွာက တွေ့ရှိခဲ့ကြသည့် ဒြပ်စင်များအား ဓာတုဂုဏ်သတ္တိများပါဝင်သော ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယား (periodic table) တစ်ခုအဖြစ် ရေးဆွဲထုတ်ဖော် ခဲ့သည်။
periodic table သည် သဘာဝ၏ ဥပဒေသများကို လိုက်နာကိုယ်စားပြုသည်။
အက်တမ်များ၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်ကို စီစဉ်ပေးခြင်းအားဖြင့် တိကျသော ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို သိသာထင်ရှားစွာ မြင်သာ စေသည်။
ထို့ကြောင့် ဓာတုဒြပ်စင်များ၏အကြောင်းကို အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်သည်။
ဓာတု ဒြပ်စင်များ နှင့် ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယား သမိုင်း ၁၆၆၉ ခုနစ်တွင် ဂျာမန် လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် (German merchant and amateur alchemist Hennig Brand) သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သော Philosopher’s Stone အား ဖန်တီးရန် စတင်ကြိုးစားခဲ့သည်။
၎င်းကျောက်တုံးသည် အရာဝထ္တုတစ်ခုကို သန့်စင်ကောင်းမွန်သော ရွှေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိင်မည်ဟု တွေးထင်ခဲ့သည်။
Henning Brand သည် ပွက်ပွက်ဆူပြီးသော ဆီး( urine ) မှ အကြွင်းအကျန်များအား အပူပေးခဲ့သည်။
အရည်များ ကုန်ဆုံးသွားသည့်အခါ မီးတောက်ငယ်များအဖြစ် တောက်လောင် သွားကြသည်။
၎င်းစမ်းသပ်မှုသည် ပထမဦးဆုံးသော ဖော့စဖော့ရပ်စ် (phosphorus) ရှာဖွေမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
တီထွင်သူDmitri Mendeleev ၁၆၈၀ တွင် Robert Boyle သည်လည်း phosphorus ကို ရှာဖွေ တွေ ရှိခဲ့သည်။
၁၈၀၉ ခုနစ်တွင် ဒြပ်စင် ၄၇ မျိုးအထိ ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ကြသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ၎င်းဒြပ်စင်များ၏ ဝိသေသ လက္ခဏာများအား သိရှိနိုင်စေရန် ဆက်လက် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
၁၈၆၃ ခုနစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ဓာတုဗေဒပညာရှင် John Newlands သည် ရှာဖွေတွေရှိခဲ့သောဒြပ်စင် ၅၆ မျိုးအား အုပ်စု ၁၁ အုပ်စုအဖြစ် ဖွဲစည်းခဲ့သည်။
၁၈၆၉ ခုနစ်တွင် ရုရှား ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ် သည်ဒြပ်စင်များ၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်အရ အလှည့်မှန်ဇယားကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
သူသည် နောက်ထပ် တွေ့ရှိမည်ဖြစ်သော ဒြပ်စင်များအကြောင်းကိုပင် ကြိုတင်ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းဒြပ်စင်များအတွက် နေရာများအား ဇယားတွင် ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။
၁၈၈၆ ခုနစ်တွင် ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင် (Antoine Bequerel) သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွစွမ်းအင်အား ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် နယူးဇီလန် တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသား သွန်ဆမ်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းမှ alpha, beta and gamma ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည် ၃ မျိုးအား အမည်နာမ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၄ ခုနစ်တွင် Sir William Ramsay နှင့် Lord Rayleigh တို့သည် အစွမ်းမဲ့ ဓာတ်ငွေ့များ (nobel gas) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့များအား အလှည့်မှန်ဇယား၏ အုပ်စုနံပါတ် သုညတွင် ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၇ ခုနစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ရုပဗေဒပညာရှင် ဂျေဂျေ သော်မဆင် (J. J. Thomson) သည် အက်တမ် တခုတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မ စွမ်းအင်ရှိသော အီလက်ထရွန်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
John Townsend နှင့် Robert Millikan တို့သည် ၎င်းအီလက်ထရွန်များ၏ ထုထည် (mass) နှင့် တိကျသော လက္ခဏာ (exact charge) ကို အတိအကျရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
၁၉၀ဝ တွင် Bequerel သည် အီလက်ထရွန် နှင့် ဘီတာအမှုန် (beta particles) များကို ဆက်လက် ရှာဖွေနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၀၃ ခုနစ်တွင် Rutherford သည် အက်တမ်းများ ပျက်စီးယို့ယွင်းခြင်းအားဖြင့် ရေဒီယို သတ္တိကြွမှု ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၁၁ ခုနစ်တွင် Rutherford နင့် ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် Hans Geiger တို့သည် အက်တမ်၏ နျူကလိယပ်စ်အား အီလက်ထရွန်များ လှည့်ပတ်နေသည်ဆိုသော အကြောင်းအရာအား ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
၁၉၁၃ ခုနစ် သိပ္ပံပညာရှင် Bohr ၏ တွေ့ရှိချက်အရ အီလက်ထရွန်များသည် နျူထရွန်များ၏ ဘေးပတ်လည်တွင် ခြားနားသော စွမ်းအင်များနှင့်အတူ ပတ်လမ်း (orbit ) ဟုခေါ်သော လမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်နေကြသည်ကို သိရှိခဲ့ကြသည်။
အီလက်ထရွန်များ ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု မှ တစ်ခု ရွေ့ပြောင်းသောအခါတွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်ကိုလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
၁၉၁၄ ခုနစ်တွင် Rutherford သည် အက်တမ်၏ နျူကလီးယပ် ထဲတွင်ရှိသော ပရိုတွန်ကို အတိအကျ ရှာဖွေတွေရှိခဲ့သည်။
၁၉၃၂ တွင် James Chadwick သည် ပထမဆုံး နျူထရွန်ကို ရှာဖွေတွေ ့ရှိခဲ ့သည်။
isotopes များကိုလည်း ထပ်မံ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၎င်းတိုသည် ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယားအတွက် အခြေခံအား ပြီးပြည့်စုံစေသည်။
၎င်းနှစ်တွင်ပင် Cockroft နှင့် the Irishman Walton တို့သည်လည်း အမှုန်တစ်ခုထဲရှိ အက်တမ်တစ်ခုအား အမှုန်အရှိန်မြှင့် ကိရိယာထဲတွင် လီသီယမ် နှင့် ရိုက်ခတ်လိုက်သောအခါ ဟီလီယမ် ၂ ခု အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားသည် ကိုထပ် မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၅ တွင် Glenn Seaborg သည် lanthanides နှင့် actinides (atomic number 92U ထက်များသော ဒြပ်စင်) များကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၎င်းတို့အား ဇယား၏အောက်ခြေတွင် တွေ့ရှိရသည်။
MUCTR-MM, ဘာသာပြန်သူ ကျော်ဇင်ထွဋ် ရင်းမြစ် အခြားကြည့်ရန် ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယား (မြင်ကွင်းကျယ်) Category:ဓာတုဗေဒ Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာခြင်း။
အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ (Alkali Metals) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား/အလျည့်မှန်ဇယား (Periodic Table) ၏ ဒေါင်လိုက်အစု အမှတ်စဉ်-၁ တွင် တည်ရှိသည်။
အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ၏ အပြင်ဘက်ဆုံး အခွံ၏ အလက်ထရွန် တည်ဆောက်ပုံတွင် s1 ဖြင့်ဆုံးသောကြောင့် သူတို့သည်s-block သတ္တုများ ဖြစ်ကြသည်။
ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယားတွင် ဒြပ်စင်တို့၏ အုပ်စုအလိုက် ဂုဏ်သတ္တိ ပြောင်းလဲပုံကို ရှင်းပြရာတွင် အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်မျာသည် ကောင်းမွန်သော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။
အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များသည် ဓာတ်ပြုမှူ အလွန်လွယ်ကူခြင်းကြောင့် သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ မတည်ရှိနိုင်ပါ။
အလ်ကာလီ သတ္တုများတွင် အပြင်ဘက်ဆုံး အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်း၌ အီလက်ထရွန်တစ်လုံးသာ ရှိသည်။
သို့ဖြစ်၍ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည် အိုင်းယွန်းနစ်စည်း (Ionic Bond) ၌ အခြားသော သတ္တုများနှင့် ပေါင်းစပ်ရာတွင် အီလက်ထရွန်တစ်လုံး ဆုံးရှုံးရန်အတွက် အဆင့်သင့် ဖြစ်နေကြသည်။
အခြားသော သတ္တုများ နည်းတူ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည်လည်း ကွေးဆန့်နိုင်ပြီး ပုံသွင်းရန် လွယ်ကူခြင်းနှင့် အပူနှင့် လျှပ်စစ်ကောင်းစွာ စီးကူးနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။
သီးသန့်ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် အခြားသော သတ္တုများထက် ပိုမိုပျော့ပြောင်းပါသည်။
ထို့ကြောင့်သူတို့ကိုဇွန်းသို့မဟုတ် ဒါးဖြင့်ပင် ဖြတ်နိုင်သည်။
သူတို့သည်လေနှင့်ထိတွေ့လျှင်အောက်ဆိုဒ်အလွှာဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်အရောင်မှိန်သွားသည်။
အယ်လ်ကာလီအုပ်စု လစ်သီယမ် (Li), ဆိုဒီယမ် (Na) လင်တင်အမည် (Natrium), ပိုတက်ဆီယမ် (K) လက်တင်အမည် (Kalium), ရူဗီဒီယမ် (Rb), ဆေဆီယမ် (Cs) နှင့် ဖရန်စီယမ် (Fr) တို့ထဲမှ Cs နှင့် Fr သည် ဓာတ်ပြုနိုင်မှု အလွယ်ကူဆုံး သတ္တုနှစ်ခုဖြစ်သည်။
အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် ရေနှင့် ထိတွေ့စေသောအခါတွင် ပေါက်ကွဲ ပြုကွဲမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။
MUCTR-MM ကိုးကား ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ။
အလ်ကာလီ မြေသတ္တုဒြပ်စင်များ (Alkaline earth metals) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic Table) ၏ ဒေါင်လိုက်အစု အမှတ်စဉ် ၂ တွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ ဘယ်ရီလီယမ်၊ မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ စထရွန်တီယမ်၊ ဘေရီယမ် နှင့် ရေဒီယမ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
. အလ်ကာလီ မြေသတ္တုများတွင် ဓာတ်ပြုမှုအားကောင်းစေသော ဓာတ်တိုးကိန်း +၂ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။
ဓာတ်ပြုမှု အားကောင်းခြင်းကြောင်း ၎င်းသတ္တုများကို သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာမတွေ့ရပေ။
အခု ၃၀ သော မြေရှားဒြပ်စင်များ (rare earth elements) ကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table)၏ Lanthanide နှင့် Actnide Series တို့တွင်ပါဝင်သည်။
Lanthanide Series ထဲမှ ဒြပ်စင် တစ်လုံးနှင့် Actinide Series ထဲမှ ဒြပ်စင် အားလုံးကို လူတို့ပြုလုပ် ဖန်တီး၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒြပ်စင် (Trans-Uranium) များဟု ခေါ်ပါသည်။
မြေရှား ဒြပ်စင်များ အားလုံးကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic Table)၏ ဒေါင်လိုက် အစု အမှတ်စဉ်-၃ အောက်ရှိ အလျားလိုက် အုပ်စု အမှတ်စဉ် ၆ နှင့် ၇ တို့တွင် တို့တွင် ပါဝင်သည်။
မြေရှား ဒြပ်စင်များဆိုသည်မှာ Lanthanide Series နှင့် Actinide Series နှစ်ခု ပေါင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic Table) ၏ ဒြပ်စင် ၃၈ ခုပါဝင်သော ဒေါင်လိုက် အစုအမှတ်စဉ် အစု-၃ မှ အစု-၁၂ ထိ အစုများတွင်ပါဝင်သော သတ္တုများကို ကြားဆက်သတ္တုဒြပ်စင်ဟုခေါ်ပါသည်။
အားလုံးသော သတ္တုများ အတိုင်းပင် ၎င်း ကြားဆက်သတ္တုဒြပ်စင်များသည် ကွေးဆန့်ခြင်းနှင့် ပုံသွင်းခံနိုင်မှုရှိသည်။
ကြားဆင်သတ္တုဒြပ်စင်များ၏ ထူးခြားချက်မှာ ၎င်းတို့၏ Valence Electrons များသည် အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်း တစ်ခုတည်းပေါ်တွင်သာ ရှိနေခြင်းမဟုတ်ပဲ တစ်ခုထက်ပို၍ ရှိနေပါသည်။