kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဘဝနိဂုံး ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ၏ သက်တမ်းရှည် ကွန်မြူနစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဖြစ်သူ ငုယင် ဖူးချောင် သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆုများ တံဆိပ်များ ဂျိုဆေးမာတီဆု (၂၀၁၂) ရွှေကြယ်ဆု (၂၀၂၄) ကိုးကား External links ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတများ။
ပီလီ (Pelé) သည် သမိုင်းတစ်လျောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဘောလုံးသမားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူ ဖြစ်ပြီး ဘောလုံးလောကတွင် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးထားနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀-စုနှစ်အကုန်ပိုင်းမှ ၁၉၇၀-စုနှစ်များ အစောပိုင်းထိ ကမ္ဘာ့ဖလား ၃ ပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ပီလီသည် အဖွဲ့လိုက်ကစားရသည့် ဘောလုံး အားကစားကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း လူကြိုက်များလာစေရန် ကူညီနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ အက်ဒ်ဆင်အာရန်တဲစ်ဒိုနတ်ဆီမင်တို ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၌ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပီလီသည် ၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် ဆန်းတို့စ်ကလပ်နှင့် ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက် ကစားခဲ့သည်။
ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကစားခဲ့ပြီး အသင်းမှာ တောင်အမေရိက ဖလားပေါင်းများစွာတွင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် ဆန်းတို့စ်ကလပ်အသင်းသည် ကမ္ဘာ့ကလပ်အသင်းများ ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံး ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ပီလီသည် ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံအသင်းတွင်လည်း ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၅၈၊ ၁၉၆၂ နှင့် ၁၉၇၀ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် ဘရာဇီးအသင်း ဗိုလ်စွဲရာတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။
ပီလီသည် အမြန်နှုန်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ် ဟန်ချက်ထိမ်းသိမ်းမှုတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သော ထက်မြက်သည့် ကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အခြားအသင်းသားများ ရွေ့လျားမှုကို ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းရှိပြီး ဘောလုံးအထိန်းအသိမ်းလည်း ကောင်းမွန်သူဖြစ်သည်။
ထို့ပြင်ဘောလုံးအလိမ်အခေါက်ကျွမ်းကျင်စွာဖြင့် ညာခြေနှင့်ရော ဘယ်ခြေနှင့်ပါ အားပါပြင်းထန်သော ကန်ချက်များဖြင့် ဂိုးသွင်းနိုင်သူလည်း ဖြစ်သည်။
သူ၏ ကစားသမားဘဝ သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ပွဲပေါင်း (၁၃၆၃)ပွဲ ကစားခဲ့ပြီး ဂိုးပေါင်း (၁၂၈၁)ဂိုး သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။
တစ်နှစ်ထဲမှာပင် ဂိုးပေါင်း (၁၃၉)ဂိုး သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။
သူ၏ ၁၀၀၀ မြောက်ဂိုးကို ၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် သွင်းယူခဲ့သည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားသူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ပရိသတ်များက သူ့ကို ပါရိုလာနီဂရာ(ပုလဲနက်)ဟု တင်စားခေါ်ကြသည်။
၁၉၇၄-ခုနှစ်တွင် ဘောလုံးလောကမှ အနားယူခဲ့သော်လည်း နောက်နှစ်တွင် နယူးယောက်အခြေစိုက်အသင်း သာကော့စ်မိုတွင် ပြန်လည်ကစားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ဘောလုံးအားကစားကို အမှန်တကယ် လူကြိုက်များလာစေရန် ပြန်ကစားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သူကပြောဆိုခဲ့သည်။
ပီလီ၏ ကျွမ်းကျင်မှုသည် ဘောလုံးနှင့်သာမဟုတ်၊ ရောင်းအားကောင်းသည့် ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အတော်များများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တေးဂီတများလည်း ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇-ခုနှစ်ထွက် ပီလီအမည်ရှိ ဇာတ်ကား၏ ဇာတ်ဝင်သီချင်းတစ်ပုဒ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းဝင်ထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၊ ပထမအကြိမ်၊ စက်တင်ဘာ၊ ၂၀၁၉၊ စာ-၉၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ။
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (; အတိုကောက် ယူအယ်လ်အေ) သည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင် မှ တာဝန်ယူပြီး အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ဒေါက်တာညိုထွန်းအောင် မှ တာဝန်ယူသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် United League of Arakan (ULA)/AA လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အား အကြမ်းဖက်အုပ်စုနှင့် မတရားအသင်းအဖြစ် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတို့က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၀ ဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်မှ ၂၁ရက်အထိ ပထမအကြိမ် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးအား နယ်စပ်တစ်နေရာတွင် ပြုလုပ်ပြီး ထူထောင်ခဲ့သည်။
ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်အား ဥက္ကဋ္ဌ၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ အတွင်းရေးမှူး ၁၊ ၂ ၊ ၃ အပါအဝင် ဗဟို​ကော်မတီဝင် ၂၁ ဦးနှင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြောက်ဦးစစ်တမ်းစာအုပ် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ www.ulaparty.com (1)United League of Arakan's Old Website (2)United League of Arakan's Old Website Category:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ။
ဝါဒိုလာ မူအစ်ဇာဒင် ()သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဘုရင်မကြီး ဒုတိယ အယ်လီဇဘက် နတ်ရွာစံပြီး​နောက် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ဆုံး ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၅)ရက်​နေ့တွင် ဘရူနိုင်းမြို့ (ယခု ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် ဦးစွာ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး​နောက် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့သို့ သွားရောက်၍ ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၆၆၊ ၆၇-ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ ဆင်းဟတ်စ်မြို့ရှိ ဘုရင်စစ်သက္ကသိုလ်တွင် အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁-ခုနှစ်၊ အသက် (၁၅)နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရင်ကြီး အယ်မာဟွန်၊ ဆူလ်တန်၊ ဟာဂျီ၊ အိုမာအလီ၊ ဆိုင်ဖူးဒင်း၊ ဆာ့အဒူ၊ ခိုင်ရီ၊ ဝါဒီယန်က ထီးနန်းကို ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒအရ စွန့်လွှတ်လွှဲပြောင်းခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၆၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ (၅)ရက်န​ေ့တွင် ဆူလ်တန်ဘုရင်မင်းမြတ် အရိုက်အရာကို အပ်နှင်းခံရပြီး ၁၉၆၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁)ရက်န​ေ့တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ (၂၉)ဆက်မြောက် ဘုရင်မင်းမြတ်အဖြစ်သို့ ဘိသိက်ခံပါသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို၎င်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ တာဝန်များကို၎င်း ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။
ထို့အပြင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်မှုအာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တာဝန်ယူ စီမံအုပ်ချုပ်မှုကို ဝန်ကြီးများအဖွဲ့ကောင်စီ၊ အရိုက်အရာ ဆက်ခံမှုဆိုင်ရာကောင်စီ၊ အကြံပေးကောင်စီနှင့် ဘာသာရေးကောင်စီ စသည့် ကောင်စီများ၏ ပံ့ပိုးထောက်ကူမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ကာ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံအား အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်သော လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲ အသိအမှတ်ပြုရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ယင်းဆွေးနွေးပွဲ၏ ရလဒ်မှာ ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့အကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး စာချုပ်အရ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ရယူထားမှု အားလုံးကို ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်၍ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မိဖုရား ရာဂျာ၊ အစ်တရီ၊ ပင်ဂျီယန်၊ အနတ်ခ်၊ ဟာဂျာ၊ ဆယ်လ်လီယာနှင့် ကြင်ယာတော် ပင်ဂျီယန်၊ မစ်တရီ၊ ဟာဂျာ၊ မာရီယမ်တို့နှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး သားတော် လေးပါးနှင့် သမီးတော် ခြောက်ပါး ရှိသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ပိုလို၊ စကွပ်ရှ်နှင့် ကြက်တောင်တို့ကို ကစားသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ရဟတ်ယာဉ်မောင်းရာတွင် ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်သည် Sovereign and Chief of the Family Orders of The Crown of Brunei (DKMB) ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ပြင်ပမှ အခြားဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များနှင့် တံဆိပ်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ပါမ​ောက္ခ ဦးမြင့်စ​ော(ငြိမ်း) ရေး မြန်မာနှင့် ကမ္ဘာ သိမှတ်ဖွယ်ရာ စာစုများ၊ ၂၀၁၈-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ပထမအကြိမ်၊ စာ-၂၉၃ ကိုးကား Category:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
ပယင်းနန်းတော် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထူးဆန်းလှပသော ပယင်းနန်းတော် တည်ရှိသော နေရာမှာ ရုရှားနိုင်ငံ ၊ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ Tsarskoye Selo အနီးရှိ ကက်သရင်းနန်းတော်တွင် ဖြစ်သည်။
ပယင်းနန်းတော်ကို ၁၇၀၁-ခုနှစ်တွင် ပရပ်ရှားပြည်၊ ဘာလင်မြို့၌ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျာမန်အလှဆင် ပန်းပုပညာရှင် Andreas Schluter နှင့် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပယင်းအနုပညာရှင် Gottfried Wolfram တို့က ပူးပေါင်းဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖန်တီးခဲ့ချိန် ခြောက်နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့ကာ ၁၇၁၆-ခုနှစ်အထိ အဆိုပါ ပယင်းနန်းတော်ကို ဘာလင်မြို့၌သာ ထားရှိခဲ့သည်။
ထို့န​ောက် ပရပ်ရှားဘုရင် ဝီလျံ(၁)သည် ၎င်း၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော ရုရှားပြည့်ရှင် မဟာပီတာထံသို့ လက်ဆောင်အနေဖြင့် ပေးအပ်ခဲ့သည့်အတွက် ပယင်းနန်းတော်သည် ရုရှားပြည်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ပယင်းနန်းတော်ဟု ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းပေ ၅၉၀ သာ ရှိသော အခန်းတစ်ခန်းထဲတွင်သာ ပယင်းများအပြည့်နှင့် ဖန်တီးအလှဆင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပယင်းများအပြင် ရွှေသစ်ရွက်များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာများ၊ မှန်ကြေးမုံများကိုပါ ထည့်သွင်းအလှဆင်ထားသည့်အတွက် လင်းလက်ပြောင်ဝင်းနေသော နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ အခန်းအတွင်း၌ ကောင်းကင်တမန် နတ်သမီးနှင့် ကလေးငယ် ရုပ်တုများလည်း ပါဝင်သည်။
အခန်းတွင်း တပ်ဆင်ထားသော ပယင်းစုစုပေါင်း၏ အလေးချိန်သည် (၆)တန်ရှိပြီး အံ့မခန်း လက်ရာမြောက်လွန်းလှသည့် အနုပညာကြောင့် အဆိုပါ ပယင်းနန်းတော်သည် (၈)ခုမြောက် ကမ္ဘာ့အံ့ဘွယ်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကုန်ကျစရိတ်မှာ ယခုခေတ် ငွေကြေးအရ ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ တန်ဖိုးရှိသည်။
ပယင်းနန်းတော်ကို ၁၇၀၁-ခုနှစ်တွင် ပရပ်ရှားနိုင်ငံ (ယခုဂျာမနီနိုင်ငံ)၏ ပထမဦးဆုံးဘုရင် ဖရက်ဒရစ်၏ ဒုတိယဇနီးဖြစ်သော Sophie Charlotte ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဘုရင်၏နေအိမ်ဖြစ်သော Charlottenburg နန်းတော်တွင် တပ်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
အခန်း၏ အယူအဆနှင့် ဒီဇိုင်းကို Andreas Schluter က ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှ လက်မှုပညာရှင် Gottfried Wolfram က အသေးစိတ်ထုဆစ်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မူလက Charlottenburg နန်းတော်တွင် တပ်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဘာလင်မြို့တော် နန်းတော်၌ တပ်ဆင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ပယင်းနန်းတော်သည် ဘာလင်မြို့တော်နန်းတော်၌ ကြာရှည် မတည်ရှိခဲ့ဘဲ ၁၇၆၁-ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၏ မဟာပီတာသည် ဂရိတ်၏ အလည်အပတ်ခရီးစဉ်အတွင်း ပရပ်ရှားဘုရင် ဖရက်ဒရစ်-၁ ၏ သား ဖရက်ဒရစ်ဝီလျံ-၁ က ရုရှားဘုရင်အား ပယင်းနန်းတော်ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးအပ်၍ ဆွီဒင်နှင့် ရုရှား-ပရက်ရှားတို့ မဟာမိတ် ဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ။
right| ၁၉၃၇ ထုတ် ချီဟိုင်အဘိဓာန် "ချီဟိုင်"(辞海)ကို ၁၉၁၅ တွင်ပုဂ္ဂလိက ကျုံးဟွာ စာအုပ်တိုက် တည်ထောင်သူ လူဖေ့ခွေ ကစတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးအယ်ဒီတာ စူးရှင်းချိန် သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အတွဲကြီးနှစ်တွဲကို တရားဝင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၇ စက်တင်ဘာလ လက်ျာဝါဒီများလှုပ်ရှားနေချိန်တွင်၊ မော်စီတုန်း ရှန်ဟိုင်းသို့ လည်ပတ်ခဲ့သည့်အခါ ချီဟိုင်ကို မွမ်းမံ၍ ထုတ်ဝေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ၊ စူးရှင်းချိန်က အယ်ဒီတာချုပ် လုပ်ရသည်။
ပြီးနောက် ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားရာ၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတည်းဖြတ်မှုခေတ္တရပ်သွားသည်။
ချီဟိုင် ထုတ်ဝေရာတွင် နန်ကျင်းမှ ဟန်ကျိုးသို့ ပြောင်းရွှေ့ရခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းစစ်ကို ကြုံခဲ့ရသည့်အပြင်၊ မူကွဲအမျိုးမျိုး ထုတ်ဝေခြင်းကိုလည်း ကြုံခဲ့ရသည်။
"ချီဟိုင်"သည် ဘာသာစကားလုံးကောက်နှင့် စွယ်စုံကျမ်း လုံးကောက်များ စုဆောင်းပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစည်းအဘိဓာန် တစုံ ဖြစ်သည်။
သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖွဲ့များ အကူအညီဖြင့် ကြပ်မတ်စွာ ပြုစုထား၍ သိကောင်းစရာများနှင့် တိကျမှန်ကန်မှုတွင် အလွန် စိတ်ချရပြီး၊ တရုတ်ပြည်၏ အအားထားရဆုံး ရည်ညွှန်းကျမ်းများထဲမှ တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။
အလွယ်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်သော ကုမ္ပဏီအမည်ကို လက်မခံ၍ ဟောင်ကောင်ကုမ္ပဏီ၏ အမည်ကို ထိုစာအုပ်တွင် သို့မဟုတ် ၁၇၁၆ ခုနှစ်၏ ခန်းကျိအဘိဓာန်၌သာ ရှာတွေ့မည် ဖြစ်သည်။
ချီဟိုင်ကို လက်ရှိတွင် ရှန်ဟိုင်းအဘိဓာန်ထုတ်ဝေရေးတိုက်မှ တာဝန်ယူ ထုတ်ဝေပြီး၊ ထိုင်ဝမ်တွင် ရိုးရာတရုတ်စာဖြင့် ထုတ်ဝေသည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်ထုတ် ချီဟိုင်စာအုပ်တွင် တရုတ်စာလုံးပေါင်း ၁၉၄၈၅ လုံး စုဆောင်းထားသည်။
(ထိုထဲတွင် ရိုးရာစာလုံးနှင့် ဆင်တူစာလုံးများ ပါဝင်သည်။
) ချီဟိုင်ကြီးမှာ ချီဟိုင်ကို အခြေခံပြီး အကျယ်ဖြန့်ထားသော ဧရာမအဘိဓာန်စာအုပ်ကြီး ဖြစ်ကာ၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တရားဝင် ထုတ်ဝေပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဆက်တိုက် ထုတ်ဝေသည်၊ ၂၀၁၅ နှစ်ကုန်ထိ ထုတ်ခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာစဉ် ချီဟိုင်သည် ဝေါဟာရကို အဓိကအကြောင်းအရာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ချီဟိုင်သည် အများသုံးဝေါဟာရအပြင် ကြွယ်ဝလှသော အထူးပြုဘာသာရပ် အခေါ်အဝေါ်ဝေါဟာရများကိုပါ စုဆောင်းသည် ဖြစ်ရာ၊ အတွေးအခေါ်, သမိုင်း, ဆေးပညာ, ဥပဒေ, ဓာတုဗေဒ, ဘာသာတရား, သင်္ချာ စသည့် များမြောင်လှသော ဘာသာရပ်များနှင့် နယ်ပယ်အသီးသီးမှ ဝေါဟာရများကို စုဆောင်းထားသည့်အတွက် စွယ်စုံကျမ်းနှင့် တူလှစွာသော ဧရာမအဘိဓာန် ဖြစ်လာသည်။
ချီဟိုင်သည် စကားလုံး တည်ပုဒ်ထားသည့်အတွက် လုံးကောက်အဘိဓာန် အနေနှင့်လည်းကောင်း၊ ဝေါဟာရအဘိဓာန် အနေနှင့်ပါ အသုံးကျသည်။
ပြုစုသည့်သမိုင်း "မြစ်စင်းတရာ ပင်လယ်ထဲ စီးဝင်သည်"ဆိုသော တရုတ်စကားပုံကို မှီး၍ ချီဟိုင်ဟု မှည့်သော ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်၏ တာဝန်ခံ လူဖေ့ခွေသည် ၁၉၁၅ တွင် စတင် လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ကုန်သွယ်ရေးစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်သော "ချီယွင်"အဘိဓာန်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်နေရသည်။
၁၉၂၉ တွင် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရေးအဖွဲ့သည် နန်ကျင်းမှ ဟန်ကျိုးသို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
ကြာရှည်ရင်းနှီးရပြီး၊ အကျိုးအမြတ် မရရှိသောကြောင့်၊ အကြိမ်များစွာ လုပ်ငန်း ရပ်ဆိုင်းရပြီးနောက်၊ လူဖေ့ခွေသည် ဆက်တိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး၊ ၁၉၂၈ တွင် စူးရှင်းချိန်ကို အထူးဖိတ်ခေါ်ကာ ချီဟိုင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီးနောက်၊ နောက်ဆုံး ၁၉၃၆ တွင် တရားဝင် ထုတ်ဝေလိုက်ရာ၊ တပြည်လုံး အံ့ဩဘနန်း ဖြစ်ကုန်သည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ပြီးနောက် သွေးသစ်လောင်းရေးနှင့် လူတန်းစားတွန်းလှန်ရေးအတွက် လိုအပ်ချက်နှင့် မကိုက်ညီသောကြောင့် ချီဟိုင်ကို တဖန် မွမ်းမံရန် မော်စီတုန်းက တောင်းဆိုသည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မော်စီတုန်း သည် ချီဟိုင်အဟောင်းကို ပြုပြင်ရန် ရှန်ဟိုင်း၌ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရေးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်လိုက်ပြီးနောက်၊ ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းတွင်ပါဝင်ရန် ကျွမ်းကျင်သူ ၅၀၀၀ ခန့်နှင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ နှစ်ဦးထိ ချီဟိုင် အစမ်းကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်၊ ၁၉၆၅ တွင် "အတည်မပြုရသေးသော မူကြမ်း"ကို ပြီးစီးသည်၊ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး ကာလအတွင်းတွင် မွမ်းမံတည်းဖြတ်ရေးလုပ်ငန်း မကြာခဏ ရပ်တန့်သွားခဲ့ပြီး၊ တော်လှန်ရေး ပြီးနောက် ပြန်လည် စတင်ရာ၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးကြိမ် ပြုပြင်မွမ်းမံထားသော ချီဟိုင်ကို တရားဝင် ပြီးမြောက်သည်။
အသွင်ပြောင်းပြီး ပြန်လည်မွေးဖွားလာသော၊ လူတန်းစားတော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ထုတ်ဝေသော ဒုတိယကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်တွင် တည်ပုဒ်များနှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များသည် နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း၊ အတွေးအခေါ်နှင့် သဘောတရားပိုင်းတွင်သော်လည်းကောင်း လက်ဝဲဆန်နေပြီး ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး ပြီးသည့်တိုင် ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ ကျန်နေသည်။
ထိုင်ဝမ်ရှိ ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်မှ လေဖေးဟုန် ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး အသစ်ထုတ်လိုက်သော ချီဟိုင်ကို ထိုင်ဝမ်မူအနေနှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ် ရောက်သော် ဒသမကြိမ်မြောက်ပင် ထုတ်လိုက်ပြီ ဖြစ်သည် 辭海，臺灣中華書局။
အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မော်ဝါဒီတဦး ဖြစ်သူ ချိန်စုံလီက ဝေဖန်သည်မှာ ၁၉၉၉ ထုတ် ချီဟိုင်တွင် တန်ပြန်သောင်းကျန်းမှုနှင့် ပတ်သက်သော ဝေါဟာရများတွင် နိုင်ငံရေးအရ မှားယွင်းဖော်ပြမှုများ ရှိနေသည်ဟု ဖြစ်သည်။
ပညာရှင် လီစုံ့ရှင်းက ဝေဖန်သည်မှာ ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်တွင် တိုင်းတာရေးယူနစ်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အရင်ကြိမ်ထုတ်များထက် ပြင်ဆင်ထားသည် မှန်သော်လည်း ပြင်ဆင်ရန် အချက်များ များစွာ ကျန်ရှိနေသေးသည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
မူကွဲ ချီဟိုင်, Cihai ဗားရှင်း ဖြန့်ချိချိန် စုဆောင်း စကားလုံး စာအုပ်နံပါတ် ပထမကြိမ်ထုတ် ၁၉၃၆ 82,827 - ဒုတိယကြိမ်ထုတ် ၁၉၆၅ 97,792 - တတိယကြိမ်ထုတ် ၁၉၇၉ 127,186 ယူနီဖောင်းစာအုပ်နံပါတ် 17187-27 စတုတ္ထကြိမ်ထုတ် ၁၉၈၉ 123,931 ISBN 9787532600830 ပဉ္စမကြိမ်ထုတ် ၁၉၉၉ 122,835 ISBN 9787532605231 ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ၂၀၀၉ 127,221 ISBN 9787532631056 ၁၉၃၆ ထုတ် -ပ-ဒု ၂ တွဲ၊ စူးရှင်းချိန် တည်းဖြတ်သည်။
၎င်းသည် အကြိမ်များစွာ ပုံနှိပ်ခံရ၊ ၁၉၈၁ ဇန်နဝါရီတွင် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်မှ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ထုတ် - တစ်တွဲတည်း၊ ဟောင်ကောင် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်ပြန်လည်ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
ISBN 978-962-231-005-6 ၁၉၆၁ ထုတ် - ၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ အစောပိုင်းအထိထုတ်ဝေခဲ့သော ချီဟိုင်၏ စမ်းသပ်စာအုပ်။
ဘာသာရပ်စနစ်ဖြင့် ၁၆ တွဲခွဲထား။
၁၉၆၅ ထုတ် - ချီဟိုင် အတည်မပြုသေးသော မူကြမ်း၊ အတွင်းပိုင်း၌သာ ဖြန့်ချိ၊ ပ/ဒု ၂ တွဲခွဲ။
၁၉၇၉ ထုတ် - ရှန်ဟိုင်းအဘိဓာန်ထုတ်ဝေရေးမှ ထုတ်ဝေသည်။
သုံးတွဲပါ၊ အထူးပြုဘာသာရပ် ၂၆ ခုရှိ။
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် အသေးစား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ် ထုတ်ဝေမှုတွင် စကားလုံးအသစ်များနှင့် စွယ်စုံကျမ်းဆောင်းပါးများ ပါဝင်သည်။
အယ်ဒီတာများမှာ စူးရှင်းချိန် ၊ ချိန်ဝမ့်တောက်နှင့် ရှကျိန်းနုံ ဖြစ်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ချီဟိုင်တွင်စာလုံးပေါင်း ၁၄၈၇၂ လုံး၊ စကားလုံး ၉၁၇၀၆ နှင့်သရုပ်ဖော်ပုံ ၃၀၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။
ရရှိသောစကားလုံးများကို တရုတ်စာလုံး ဆွဲချက်အလိုက် ခွဲထုတ် စီစဉ်သည်။
၁၉၈၉ ထုတ် - ၁၉၇၉ ထုတ်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်ပြီး စွယ်စုံကျမ်းဝင်စကားလုံးများကို ခွဲခြားသည့် မာတိကာ တစ်စောင် ထည့်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ထုတ် ချီဟိုင်တွင် ပါဝင်သော စာလုံးပေါင်း ၁၆,၅၃၄ လုံး၊ အသုံးများသော စကားလုံးများနှင့် စွယ်စုံကျမ်းလာ စကားလုံးပေါင်း ၁၀၃၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
စာအုပ် တအုပ်လုံးတွင် စာလုံးရေ ၁၆ သန်းကျော်ရှိသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနအလွယ်ဇယားနှင့် တရုတ်စာလုံး ထောင့်လေးထောင့်နှင့် ရှာဖွေနည်း ရည်ညွှန်းနှင့်တည်ပုဒ်ပြင်ပစာသား ရှာဖွေခြင်း ရည်ညွှန်းကိုထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်ထုတ် ချီဟိုင်မှထုတ်ဝေသောစကားလုံးများသည် စွယ်စုံကျမ်းလာ စကားလုံးများအပေါ် ပိုမိုအာရုံစိုက်သည်။
၁၉၉၉ ထုတ် - ဗားရှင်းမျိုးစုံရှိ၊ ရောင်စုံပုံများ ထပ်ထည့်ပြီး အသံထွက်အလိုက်စီထားသော ဗားရှင်းလည်း ရှိ၊ ၂၀၀၃ တွင် သိမ်းဆည်းရမည့် စီးရီးကို ထုတ်ဝေ။
တည်းဖြတ် ရှကျိန်းနုံ ဖြစ်။
ဗားရှင်းအားလုံး၏ စာသားနှင့် အကြောင်းအရာသည် တူညီပြီး၊ ကွဲပြားမှုမှာ ရုပ်ပုံ အထားအသိုနှင့် တည်ပုဒ်အစီအစဉ်ဖြစ်သည်၊ ရောင်စုံစာအုပ်တွင်ကာလာဓာတ်ပုံများကို အသုံးပြုသည်။
အခြားစာအုပ်များတွင် ဖြူမည်းမျဉ်းဆွဲ သရုပ်ဖော်ပုံကို အသုံးပြုသည်။
အသံစဉ်ဗားရှင်းတွင် တရုတ်အသံထွက်အလိုက် စကားလုံးစီစဉ်ထားရာ ချီဟိုင်စာအုပ်များအနက် ပထမဦးဆုံး ဖြစ်သည်။
၁၉၉၉ ထုတ် ချီဟိုင်တွင်စာလုံးပေါင်း ၁၉,၄၈၅ ခု (ရိုးရာစာလုံးများနှင့် မူကွဲစာလုံးများ) ပါဝင်သည်၊ ၎င်းအနက် ၁၇,၆၇၄ သည် တည်ပုဒ်များအဖြစ်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။
တည်ပုဒ်နှင့် သီးခြားဝေါဟာရများမှာ ၁၂၂၈၃၅ လုံး၊ စာအုပ်တစ်အုပ်လုံးတွင် စာလုံးပေါင်း ၁၉၈၃၀၀၀၀ ရှိသည်။
ပုံမှန်စာအုပ် : ၃ တွဲ။
ချုံ့စာအုပ်: ၁ တွဲ။
ရောင်စုံစာအုပ် - အတွဲ ၅ တွဲ (နောက်ဆက်တွဲရည်ညွှန်းကျမ်း ပါ)။
ရောင်စုံပုံချည်း သိမ်းဆည်းရန်စာအုပ် - အတွဲ ၉ တွဲ၊ ချီဟိုင် အယ်ဒီတာ ရှကျိန်းနုံ ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ထိုးထားသည့် ရွှေသတ္တုပါးအမှတ်တရကဒ်ဖြင့် အရောင်အပြည့် ပုံနှိပ်ခြင်း။
ရောင်စုံချုံ့စာအုပ် (sequence): စုစုပေါင်း ၅ တွဲ။
ပုံမှန်ဆိုက်စာအုပ် (အသံထွက်စီ): ၄ တွဲ။
ပြန်လည်ထုတ်ဝေ (sequence): 2002 ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေ၊ ၁ တွဲ။
လုံးကောက်တည်ပုဒ် အရေအတွက်မှာ ၁၇,၅၂၃ ခု၊ ရိုးရာနှင့်မူကွဲအလုံးရေ ၆၁၂၉ လုံး၊ စာလုံးပေါင်း ၁၀၅,၄၀၀ နှင့် တအုပ်လုံး စာလုံးရေ ၁၈.၈၂ သန်းရှိသည်။
ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေစုဆောင်းမှု (sequence): စုစုပေါင်း ၄ တွဲ။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းစကားလုံး ၁၇.၀၈ သန်း၊ ဖြူမဲမျဉ်းဆွဲပုံပေါင်း ၃,၆၀၀ ကျော်ရှိသည်။
၂၀၀၉ ထုတ် - ၂၀၀၉ စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်တွင်ထုတ်ဝေသည်၊ ၂၀၀၉ ထုတ် ချီဟိုင်ကို ရှကျိန်းနုံနှင့် ချိန်ကျိလိတို့မှ အဓိက တည်းဖြတ်သည်။
၎င်း၏နယ်ပယ်သည် ပဉ္စမကြိမ်ထက် အနည်းငယ် ပိုမိုမြင့်မားသည်။
စုစုပေါင်း စာလုံးရေမှာ ၂၂ သန်းမျှသော စာလုံးများ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမထုတ်ဝေမှုထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုမြင့်မားသည်။
တည်ပုဒ် တသောင်း ထပ်တိုးသည်၊ အပြောင်းအလဲသည် စာအုပ်၏ သုံးပုံတစ်ပုံကျော်မျှ ရှိပြီး တည်ပုဒ် ၇၀၀၀ ခန့်ကို ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်။
တည်ပုဒ်သစ်များမှ လွဲ၍၊ နဂိုတည်ပုဒ်များတွင် များပြားလှသော ပြန်ညွှန်းများ၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရှင်းပြချက်သစ်များ၊ အခြေအနေသစ်များ၊ သတ်မှတ်ချက်သစ်များ၊ ကိန်းဂဏန်းသစ်များကို ထည့်သွင်းသည်။
ပျောက်ဆုံးနေသောစကားများ၊ အသံများ၊ အဓိပ္ပာယ်များနှင့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုများ၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ၊ စကားလုံးများ၊ သင်္ကေတများစသည့် အမှားအယွင်းများနှင့် မလိုအပ်သောစကားလုံးများ၊ မသင့်လျော်သော အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုများကို ပြင်ဆင်ရန် ကျန်ရှိနေသေးသည် ဖြစ်သည်။
ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင် ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် (၂၀၀၉)သည် ရောင်စုံအဘိဓာန် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းအရ ၁၆ ချိုးဖြင့် ငါးတွဲ(စာကိုယ်အတွက် ၄ တွဲ၊ ကျမ်းညွှန်းအတွက် ၁ တွဲ)။
စာအုပ်တွင် စာလုံးရေ ၂၂ သန်းခန့်ရှိပြီး တည်ပုဒ်ပေါင်း ၁၂၇၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
အသံထွက်အလိုက် စီသည်။
စာအုပ်ထဲတွင် ရောင်စုံပုံပေါင်း ၁၈၀၀၀ ကျော် (၁၉၉၉ ခုနှစ်ထက် ရုပ်ပုံ ၂၀၀၀ ကျော်နှင့် အမှန်တကယ်ပုံပေါင်း ၅၀၀ ကျော်ဖြည့်စွက်ထားသည်)၊ အများစုမှာ အရောင်ရုပ်ပုံများ၊ ဓာတ်ပုံများနှင့် စာသားများ၊ ရောင်စုံများဖြစ် သည်။
ဆဋ္ဌမကြိမ်ထုတ် ချီဟိုင်သည် ရှေးခေတ် တရုတ်စာလုံးများကို စုဆောင်းသည်ကို ဖောက်ထွက်ပြီး၊ မျက်မှောက်ခေတ် အများသုံး တရုတ်စာ ၅၀၀၀ ကျော်ကို ထပ်မံစုစည်းရာ၊ အဓိပ္ပာယ်အရ ပြောလျှင်၊ အလုံးရေ ၂၀၀၀၀ တိုးမြှင့်စုစည်းခြင်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်အက္ခရာများ၊ အသံထွက်ကူးယူချက်များ၊ အထူးပုံသဏ္ဌာန်စကားလုံးသတ်မှတ်ချက်များ၊ ဒီဂျစ်တယ်အသုံးပြုမှု၊ အရေအတွက်နှင့် ယူနစ်များနှင့်သိပ္ပံနည်းကျနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများကိုလည်း အမျိုးသားယူနီဖောင်းစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ကိုင်တွယ်သည်။
ထိုင်ဝမ်ချီဟိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သော ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် (ထိုင်ဝမ်ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက်) သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် "ချီဟိုင်" အတွဲ ၂ ခုကိုလည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုင်ဝမ် ကျုံးဟွာစာအုပ်တိုက် ချီဟိုင်ပြုစုရေးကော်မတီသည် "ချီဟိုင်၏ နောက်ဆုံးမူကွဲ" (၈ ကြိမ်မြောက်) ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ချီဟိုင်ကြီး ချီဟိုင်ကြီး(Da Ci Hai)၏နယ်ပယ်သည် ချီဟိုင်ထက် ၂.၅ ဆပိုမိုများပြားသည်။
တစ်အုပ်လုံးတွင် စာလုံးရေသန်း ၅၀ ခန့်ရှိသည်။
ဝေါဟာရများ၊ အတွေးအခေါ်၊ ဘာသာတရား၊ စိတ်ပညာ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ၊ ဥပဒေ၊ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ လူမျိုး၊ ရှေးတရုတ်သမိုင်း၊ ခေတ်သစ်တရုတ်သမိုင်း၊ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၊ တရုတ်ပထဝီဝင်၊ ကမ္ဘာ့ပထဝီဝင်၊ တရုတ်စာပေ၊ နိုင်ငံခြားစာပေ၊ အနုပညာ၊ ဆိုကရေးတီး၊ ပြဇာတ်၊ ပညာရေး၊ အားကစား၊ ဘာသာဗေဒ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစာနယ်ဇင်းပညာ၊ သင်္ချာနှင့်ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ မြေကမ္ဘာသိပ္ပံ၊ အာယုဗေဒ၊ စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ၊ ဆေးသိပ္ပံ၊ စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်၊ ဓာတုဗေဒ နှင့် ရက်ကန်း၊ အဆောက်အဦနှင့် ရေကြောင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံ၊ စွမ်းအင်သိပ္ပံ၊ ရင်းမြစ်သိပ္ပံနှင့် သတင်းသိပ္ပံ စသည့် ကဏ္ဍခွဲ ၃၈ ခုရှိသည်။
၎င်းတွင် တည်ပုဒ်၂၈၀,၀၀၀ နှင့် ဓာတ်ပုံ ၈၀၀၀ ပါဝင်သည်။
၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး, စီးပွားရေး, ယဉ်ကျေးမှု, သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာတို့၏ နယ်ပယ်သမိုင်း၊ လက်ရှိအခြေအနေနှင့် ဗဟုသုတတို့ကို ရောင်ပြန်ဟပ် ဖော်ပြရုံသာမကဘဲ၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ၏ လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၏ မျက်နှာစာသစ်ကို ဖော်ပြခြင်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံပေါင်းစုံ၏ အသိပညာနှင့် သတင်းအချက်အလက်ကိုပါ သိရှိစေသည်။
ချီဟိုင်ကြီးသည် ၁၀ နှစ်မြောက်ငါးနှစ်စီမံကိန်း၊ ၁၁ နှစ်ငါးနှစ်စီမံကိန်းနှင့် ၁၂ နှစ်မြောက်ငါးနှစ်စီမံကိန်း၏ အမျိုးသားအဓိကစာအုပ်ထုတ်ဝေရေးအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ပုံနှိပ်နှင့် ထုတ်ဝေရေး အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ငွေကြေးထောက်ပံ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်အမျိုးသားထုတ်ဝေရေးမှ ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အမျိုးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေး ရန်ပုံငွေစီမံကိန်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုရုံးသည် ချီဟိုင်ကြီးကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ပြီး၊ ထူးချွန်(၉၁ မှတ်)ဟု အကဲဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုးကားစရာ ရင်းမြစ် ပြင်ပလင့်ခ် Da Cihai (အွန်လိုင်းဗားရှင်း) Shanghai Dictionary Press ထိုင်ဝမ် ကျုံးဟွာစာအုပ်ကုမ္ပဏီလီမိတက် Cihai ကျုံးဟွာစာအုပ်ကုမ္ပဏီ (Hong Kong) Co., Ltd။
Ci Hai (ပေါင်းစပ်) Cihai စိတ်ဓာတ် ကြည့်ပါ " ရင်းမြစ် " တရုတ်အဘိဓာန် " Xinhua Dictionary " နှင့် " Modern Chinese Dictionary " တရုတ်စွယ်စုံကျမ်း ကဏ္ဍ:အဘိဓာန်များ ကဏ္ဍ:စွယ်စုံကျမ်းများ။
နီပေါဖက်ဒရယ်ဒီမိုခရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ မစ္စစ် ဘီဒီယာ ဒေဗီ ဘန်ဒါရီ (Bidhya Devi Bhandari)ကို ၁၉-၆-၁၉၆၁ ရက်န​ေ့တွင် နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘော့ချ်ပါခရိုင် မနီဘန်ယန်(၂) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၎င်းသည် အထက်တန်းပညာရေးကို ဘော့ချ်ပါခရိုင်၌၎င်း၊ အဆင့်မြင့်ပညာကို မိုရန်းခရိုင် ဘီရင်နာဂါ၌၎င်း ဆည်းပူးခဲ့သည်။
နီပေါသမ္မတသည် ၎င်းဖြတ်သန်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးခရီးတစ်လျှောက် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ဇာတ်နှင့် ချို့တဲ့သူများ၏ အခွင့်အရေးရရှိရေးအတွက် အထူးအလေးပေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံ၌ ကျား-မ ခွဲခြားဆက်ဆံမှု အဆုံးသတ်ရေးနှင့် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး ရရှိရေးတို့အတွက် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူ၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် နီပေါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းများ၌ အမျိုးသမီးများ အနေဖြင့် ၃၃% ကိုယ်စားပြု ပါဝင်ခွင့်ပြုကြောင်း နီပေါနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၌ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ရသည်။
နီပေါနိုင်ငံ သမ္မတသည် နီပေါအမျိုးသမီးအသင်းဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၉၇-ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅-ခုနှစ်အထိ၎င်း၊ နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၀၇-ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅-ခုနှစ်အထိ သက်တမ်း နှစ်ကြိမ်တိုင်၎င်း၊ နီပေါကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၉၇-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇-ခုနှစ်အထိ၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ၁၉၉၃-ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၌၎င်း၊ ၁၉၉၄-ခုနှစ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တစ်ဝက် ရွေးကောက်ပွဲ၌၎င်း ၁၉၉၉-ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၌၎င်း နီပေါနိုင်ငံ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
သူသည် နီပေါနိုင်ငံ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၀-ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၂-ခုနှစ်အထိ၎င်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ထို့ပြင် နီပေါနိုင်ငံ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၂၀၁၃-ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅-ခုနှစ်အထိ ပါဝင်ခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး သမ္မတအဖြစ် ၂၈-၁၀-၂၀၁၅ ရက်န​ေ့တွင် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၁၃-၃-၂၀၁၈ ရက်န​ေ့မှ စတင်၍ သမ္မတအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် သက်တမ်းကို ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ခင်ပွန်းဖြစ်သူ မစ္စတာ မာဒန်ကူးမား ဘန်ဒါရီ (ကွယ်လွန်)သည် နီပေါနိုင်ငံ၏ ကွန်မြူနစ် လှုတ်ရှားမှုများတွင် မာ့စ်ဝါဒီ တွေးခေါ်ပညာရှင် တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ ခေါ် မာ့စ်ဝါဒ ပုံစံသစ်တစ်ရပ်ကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သူဖြစ်သည်။
၎င်းတို့တွင် သမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားသည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၆ ရက်၊ မျက်နှာဖုံးစာမျက်နှာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ။
အများသုံး မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်-ပါဠိ အဘိဓာန် ကို ဦးဟုတ်စိန် မှ ပြုစုရေးသားခဲ့ပြီး၊ ပထမကြိမ်အဖြစ် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဦးဟုတ်စိန်သည် ဘီအေ(ဂုဏ်ထူး)၊ ဘီအယ်လ် ဘွဲ့ထူးများကို ရရှိထားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဤစာအုပ်ကို ပြုစုရန် နှစ် ၃၀ ကြာ ရင်းနှီးခဲ့ရသည်။
မဉ္ဇူသကစာပေက ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာအဘိဓာန်များ။
ကေသီဖရီးမင်း () သည် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည့် ပထမဆုံး အဲဘာရီးဂျင်နီ(ဩစတြေးလျ ဌာနေတိုင်းရင်းသား) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀-ခုနှစ်၊ ဆစ်ဒနီအိုလံပစ်တွင် အိုလံပစ်မီးရှူးတိုင်ကို ထွန်းညှိခွင့်ရခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၉၇-ခုနှစ် ကမ္ဘာ့မီတာ ၄၀၀ ချန်ပီယံရှစ် ပြေးပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့စဉ်က ကေသီဖရီးမင်းမှာ အလံနှစ်ခုကို ကိုင်ဆောင်ပြီး ပြေးခဲ့သည်။
တစ်ခုမှာ သူ့မိခင်နိုင်ငံတော် ဩစတြေးလျအလံဖြစ်၏။
အခြားအလံမှာ သူမ၏ အဲဘာရီးဂျင်နီ မျိုးနွယ်စု၏ အလံဖြစ်သည်။
အဲဘာရီးဂျင်နီတို့မှ ဩစတြေးလျ၏ မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့မှာ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသို့ ဥရောပတိုက်သားများ ရောက်လာချိန်ကတည်းက စ၍ မမျှတမှု၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို အကြီးအကျယ် ခံစားခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။
ထိုအလံနှစ်ခုစလုံးကို ကိုင်ဆောင်ရန် သူမ၏ ရွေးချယ်မှုမှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ယင်းမှာ ဖရီးမင်း၏ အားကောင်းလှသော အမျိုးသားရေးနှင့် လူမျိုးနွယ် ဇာတိမာန်ကို ပြသခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ကေသီဖရီးမင်းသည် ကွင်းစ်လန်တွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဖခင်ဖြစ်သူက အပြေးအားကစားလုပ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
ဖရီးမင်းသည် ၁၇-နှစ် အရွယ်တွင် ၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်၊ ဓနသဟာယ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ရရှိခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၏ တစ်နှစ်တာ ဩစတြေးလျလူငယ်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကြီးတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရသော ပထမဆုံး ဩစတြ​ေးလျ အဲဘာရီးဂျင်နီ အမျိုးသမီး ဖြစ်လာတော့သည်။
၁၉၉၄-ခုနှစ်၊ ဓနသဟာယ ပြိုင်ပွဲတွင် မီတာ ၄၀၀၊ မီတာ ၂၀၀ ပြေးပွဲများအတွက် ရွှေတံဆိပ်နှစ်ခု ယူဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
သူ၏ မီတာ၂၀၀ ပြိုင်ပွဲစံချိန်မှာ အမျိုးသား စံချိန်သစ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖရီးမင်း၏ အကြီးကျယ်ဆုံး ပြိုင်ပွဲကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အတ္တလန်တာတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၁၉၉၆-ခုနှစ် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲပင် ဖြစ်သည်။
ဖရီးမင်းသည် ကမ္ဘာ့စံချိန်ရှင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ မရီဟိုဆေးပီရက် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
အပြေးချန်ပီယံ နှစ်ဦး တစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြရသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ပီရက်က နှာတဖျားအသာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
ဖရီးမင်းသည် ၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် တစ်နှစ်တာ အထူးချွန်ဆုံး ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား အဖြစ် ချီးမြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။