kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
death metal သည် ၁၉၉၀ တွင် မျိုးခွဲများကွဲလာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် underground ၌ မျိုးခွဲများစွာရှိသည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ တီးခတ်ခြင်း death metalတွင် ဂီတာသမားနှစ်ယောက်၊ ဘေ့စ်သမားတစ်ယောက်၊ အဆိုရှင်တစ်ယောက်နှင့် ဒရမ်သမားတစ်ယောက်ပါဝင်ပြီး double – bass blast beat ကိုအသုံးပြု ထားသည်။
ဤပုံစံမှာ စံနှုန်းဖြစ်သော်လည်း တီးဝိုင်းများသည် electronic keyboard ကဲ့သို့ အခြားတူရိယာများဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြသည်။
ဤအမျိုးအစားသည် မြန်၍မြင့်သော distorted နှင့် low tuned ဂီတများဖြင့် palm muting နှင့် tremolo picking နည်းပညာများဖြင့် တီးခတ်ကြသည်။
ပြင်းထန်၍ အားကောင်းစွာ တီးခတ်ကြသည်။
Death metal ကို ဟိန်းဟောက်သံသီဆိုပုံနှင့် ရုတ်တရက်ဖြစ်သော tempo၊ key နှင့် time signature များဖြင့် သိကြသည်။
death metal သည် chromatic chord progression နှင့် သီချင်းတည်ဆောက်ပုံများ ပြောင်းလဲကြသည်။
တချို့အဖြစ်အပျက်တွင် melodic riffများနှင့် ဟာမိုနီများကို အကျိုးသက်ရောက်စေရန် ပေါင်းစပ်ထားသည်။
melody နှင့် harmony များကို melodic death metal ဖန်တီးခြင်းတွင်လည်း ပေါင်းစပ်ထားသည်။
သီဆိုခြင်းနှင့် စာသားများ death metal သီဆိုပုံမှာ death growl ပုံစံဖြစ်ပြီး အက်ကွဲသံ၊ ဟိန်းဟောက်သံနှင့် မာန်ဖီသံများဖြစ်သည်။
death growling သည် screaming ၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး vocal fryဟူသော နိမ့်သော သီဆိုသံတွင် အသုံးပြုသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ vocal fryသည် screaming ၏ လေသံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
growling ဖြင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်နေစဉ် အဆိုရှင်များသည် fry screaming technique ကို အသုံးပြုထားသည်။
death growling တွင် အခြားကွဲပြားသော နည်းပညာများကို သုံးထားသည်။
အဓိကနည်းလမ်းသုံးမျိုးတွင် ကြမ်းတမ်းစူးရှသော သီဆိုပုံများကို အသုံးပြုထားသည်။
vocal fry screaming၊ false chord screaming နှင့် death growl ဟူ၍ ခြုံမိသည်။
High-pitched screaming ကိုလည်း death metal တွင် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
Death၊ Exhumed၊ dying fetus၊ Cannibal Corpse နှင့် Deicide တို့၏ သီချင်းများတွင် နားထောင်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် အနုပညာရှင်များသည် ပို၍ပြင်းထန်စေရန် ပါဝင်ကူညီကြသည်။
မူလအသုံးအနှုန်း မျိုးခွဲများသည် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်မှာ Possessed တီးဝိုင်း၏ ၁၉၈၄ demo album တွင်ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ album “Seven Churches” တွင်လည်း ထူးခြားခဲ့သည်။
Possessed တီးဝိုင်းမှ အဆိုရှင်နှင့်ဘေ့စ်သမား Jeff Becerra သည် ၁၉၈၃ အစောပိုင်းတွင် ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဤစကားရပ်သည် Noise Records မှ ဖြန့်ချိသော Death metal Compilation (၁၉၈၄)တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အခြား recording ဖြစ်သော Death တီးဝိုင်း၏ demo ဖြစ်သည့် (Death by Metal (1984)တွင် မှုလစတင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:ဟဲဗီးမက်တယ်လ်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအတွင်း နေအဖွဲ့အစည်းထုထည်ပေါင်း ၁၀ ဆ ရှိသော တွင်းနက်အား ၆၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှ မြင်ရပုံ (သရုပ်ပြချက်) ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီ (1905) ၏ နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ် 1915 ခုနှစ်တွင် အိုင်းရှ်တိုင်းက ပိုမိုအခြေခံခြုံငုံမိစွာ ထုတ်ဝေလိုက်သည့် ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ (သို့) အထွေထွေနှိုင်းရသီအိုရီ () ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထုနှင့်စွမ်းအင်တို့က ဇာတ်ကောင်သဖွယ်၊ အာကာသအချိန် (spacetime)က ဇာတ်လမ်းဇာတ်ခုံသဖွယ် ရှိကြပြီးနောက် အပြန်အလှန် သက်ရောက်ပုံကို သင်္ချာနည်းဖြင့် ရှင်းလင်းတင်ပြသည့် (ဒြပ်ဆွဲမှုဆိုင်ရာ) ဂျီဩမေတြီသီအိုရီဖြစ်သည်။
O'Connor, J.J. and Robertson, E.F. (1996), General relativity. Mathematical Physics index, School of Mathematics and Statistics, University of St. Andrews, Scotland. Retrieved 2015-02-04. ခေတ်ပေါ်ရူပဗေဒတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်လည်း ဖြစ်သည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် အထူးနှိုင်းရသီအိုရီနှင့် နယူတန်၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာဒြပ်ဆွဲအားနိယာမ တို့ကို ယေဘုယျကျမျှတအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အာကာသနှင့် အချိန်ကို သို့မဟုတ် အာကာသအချိန်ကို ဂျီဩမေတြီဂုဏ်သတ္တိအဖြစ် ပေါင်းစည်း၍ ရှင်းလင်းဖော်ပြပေးသည်။
အာကာသအချိန်၏ ကွေးညွတ်မှုသည် ပါဝင်တည်ရှိနေသည့် အားလုံးသော ဒြပ်နှင့် ရောင်စဉ်တို့၏ စွမ်းအင်နှင့် အဟုန်တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်သည်။
ဆက်စပ်မှုကို အိုင်းစတိုင်း စက်ကွင်းညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။
အိုင်းစတိုင်း စက်ကွင်းညီမျှခြင်း နျူတန်ပျိုးရူပဗေဒဖြင့် ရှင်းပြလျှင်၊ ဒြပ်ဆွဲမှု၏ အကြောင်းအရင်းမြစ်မှာ ဒြပ်ထု ဖြစ်သည်။
၎င်း ဒြပ်(mass) ဆိုသည်မှာ ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီတွင် ပိုမိုအရင်းခံကျသော စွမ်းအင်-အဟုန် အခြင်းအရာဟူသည်ကြီး၏ တစ်စိတ်တပိုင်းသာ ဖြစ်နေသည်။
ထိုအရင်းခံအရာကြီးသည် စွမ်းအင်တည်ရှိသိပ်သည်းမှု ပမာဏ၊ ရွေ့လျားမှုအရှိန်အဟုန် ဖြန့်ကျက်နေပုံ ပမာဏ၊ ဖိအား(pressure)သဘော အမျိုးမျိုး ဖြစ်သော အား(force)တို့ ဖြန့်ကျက်ပုံ ပမာဏ၊ ဤသည်တို့ကို ဖော်ပြနေသည်။
, , ထိုအရင်းခံ တာအုံသည်ပင် အချိန်အာကာသ (spactime)၏ ပုံယွင်းမှုအကြောင်း ဖြစ်တော့သည်။
သို့ဖြင့် သင်္ချာဆက်စပ်ကြည့်လိုက်လျှင်၊ ဒြပ်ကဲ့သို့သော သဘောတရားများကို ကိုယ်စားပြုသည့် ၎င်းတာအုံနှင့် ရစ်ချီ တာအုံ (Ricci tensor) တို့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်ဆက်စပ်ပုံကို အိုင်းရှ်တိုင်း စက်ကွင်းညီမျှခြင်းတွင် တွေ့ရသည်။
အိုင်းစတိုင်းတာအုံ (Einstein tensor) | ဇာတ်လမ်းဇာတ်ခုံပိုင်း = တာယွင်း တာအုံ (Ricci tensor) | ဇာတ်လမ်းဇာတ်ခုံပိုင်း အားအချိုး-စွမ်းအင် တာအုံ (stress-energy tensor) | ဇာတ်ကောင်ပိုင်း နောက်ဆွယ် ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ၏ ဟောကိန်းအချို့သည် ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ ဖော်ထုတ်ပေးသော ဟောကိန်းများဖြင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားခြားနားသည်။
အထူးသဖြင့် အချိန်ပါဝင်ခြင်း၊ အာကာသ၏ ဂျီဩမေတြီ၊ လွတ်လပ်စွာကျဆင်းသော အရာဝတ္တု၊ အလင်းပျံ့နှံ့မှု စသည်တို့ဖြင့် သက်ဆိုင်လျှင် သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။
ဥပမာတို့မှာ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အချိန်အလိုက်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဒြပ်ဆွဲအားမှန်ဘီလူး၊ အလင်း၏ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အနီရွေ့ခြင်း၊ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အချိန်နှေးခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ယနေ့အချိန်အထိ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများနှင့် စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်များ အားလုံးသည် ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီး ဖြစ်သည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် တစ်ခုတည်းသော ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ နှိုင်းရသီအိုရီ မဟုတ်သော်လည်း လက်တွေ့ရလဒ်များဖြင့် အမြဲကိုက်ညီသော အရိုးရှင်းဆုံး သီအိုရီဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မဖြေရှင်းနိုင်သေးသော မေးခွန်းများလည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီအား ကွမ်တမ်ရူပဗေဒဖြင့် မည်ကဲ့သို့ ညီညွတ်အောင် ပေါင်းစည်းကာ ပြီးပြည်စုံပြီး ကိုယ်တိုင်ညီညွတ်မှုရှိသော ကွမ်တမ်ဒြပ်ဆွဲအားသီအိုရီကို မည်သို့ ဖော်ထုတ်ရမည်နည်း ဆိုသည့်မေးခွန်းမျိုး ဖြစ်သည်။
အိုင်စတိုင်း၏ သီအိုရီသည် နက္ခတ္တရူပဗေဒနှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော ဖော်ထုတ်ချက်များ ရှိသည်။
ဥပမာ တွင်းနက်များ ဖြစ်သည်။
တွင်းနက်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အာကာသအချိန်သည် လွန်စွာ ကွေးညွတ်နေ၍ အလင်းအပါအဝင် မည်သည့်အရာမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်းမရှိသော နေရာဒေသဖြစ်သည်။
ဒြပ်ထုကြီးမားသော ကြယ်ကြီးများ ပြိုကွဲခြင်းဖြင့် တွင်းနက်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အချို့သော အာကာသဝတ္တုများမှ ထုတ်လွှတ်သော ရောင်ခြည်များသည် တွင်းနက်များကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း လုံလောက်သော သက်သေများ ရှိပြီးဖြစ်သည်။
ဥမာ မိုက်ကရိုကွာဆာများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသောဂလက်ဆီဝတ်ဆံ များသည် ကြယ်ဒြပ်ထုပမာဏရှိ တွင်းနက်များနှင့် များစွာပိုမိုဒြပ်ထုကြီးမားသော တွင်းနက်အမျိုးအစားများကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် အလင်းကွေးညွတ်သောအခါ ဒြပ်ဆွဲအားမှန်ဘီလူးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဥပမာ ကြားနေရာရှိ ဒြပ်ထုကြီးမားသောအရာက ဝေးလံသော အာကာသမှ အရာဝတ္တများ၏အလင်းကို ကွေးညွတ်စေသောအခါ ၎င်းဝေးလံသော အရာဝတ္တုကိုပင် ပုံရိပ်အများအပြား မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ၏ တည်ရှိမှုကိုလည်း ဟောကိန်းထုတ်ထားရာ LEGO ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ တိုင်းတာရေးကိရိယာက ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် လက်ရှိ လောကပြန့်ကားမှု ပုံစံအခြေပြုထားသော သီအိုရီလည်းဖြစ်သည်။
ကျမ်းကိုး ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း နှိုင်းရ ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:နှိုင်းရရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ။
372px|မဟာပေါက်ကွဲမှု မော်ဒယ်အရ စကြဝဠာသည် အင်မတန်ပူပြင်းသော အခြေနေမှ ယနေ့လက်ရှိအချိန်သို့ ပြန့်ကားလာသည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှု()သည် စကြဝဠာ၏ အစောဆုံးကာလမှ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ စံနမူနာတစ်ခုဖြစ်သည်။
စံနမူနာသည် အလွန်ပူပြင်း သိပ်သည်းလှသောအခြေနေမှ စကြဝဠာ ပြန့်ကားလာပုံအား ဖော်ကျူးထားသည်။
ယင်းတို့မှတဆင့် အလင်း၏ အရာဝတ္ထု ကော့စမစ် မိုက်ခရိုနောက်ခံ၊ အလွန်ကြီးမားသောပုံစံနှင့် ဟာဘေလ်နိယာမတို့ ပါဝင်သည်။
မိမိတို့သိရှိသော ရူပဗေဒနိယာမတို့၏အလွန်တွင် ရောက်ရှိပါက အထူးမှတ် (singularity) တည်ရှိပေမည်။
ခေတ်သစ် ကိရိယာတန်ဆာပလာများသည် စကြဝဠာ၏ သက်တမ်းဟု ဟူဆရသည့် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလီယံအား ရည်ညွန်းနေသည်။
ကနဦး ဖောင်းပွမှုပြီးနောက် စကြဝဠာသည် တဖြည်းဖြည်းအေးမြလာပြီး အက်တမ်ခွဲအမှုန်များ ဖွဲ့တည်စေခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရိုးရှင်းသော အက်တမ်များကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့သော သမိုင်းဦးဒြပ်စင်များ တိမ်တိုက်ကြီးများသည် ဒြပ်ဆွဲအားများဖြင့် ကြယ်များ ဂယ်လက်ဆီများအား ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ လီမာတီယာ (Georges Lemaître) မှ ပြန့်ကားနေသော စကြဝဠာသည် မူလအခြေနေသို့ ခြေရာကောက်နောက်လိုက်သင့်သည်ဟု ပထမဆုံးအကြံပေးကတည်းက သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သူ၏ ကော့စမစ် ပြန့်ကားမှုစိတ်ကူးအား ပုံဖော်ခဲ့ကြသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီနှင့် တည်ငြိမ်အခြေနေ သီအိုရီဟု နှစ်ခြမ်းခွဲလိုက်ကြသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်မှ ဂယ်လက်ဆီများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဝေးရာသို့ အနီရောင်အရွေ့ (redshifts) အဖြစ်ပြေးလွှားနေကြသည်ဟု စကြဝဠာပြန့်ကားမှု အယူအဆအား အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံရောင်စဉ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ယင်းသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီအတွက် အင်မတန်ခိုင်မာသော သက်သေတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆူပါနိုဗာများ၏ အနီရောင်အရွေ့များမှ ညွန်ပြနေသည်မှာ စကြဝဠာပြန့်ကားမှုသည် အရှိန်နှင့်ပိုလာသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် လေ့လာမှုသည် စွမ်းအင်မည်း (dark energy) ဆီသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် 275px|စကြဝဠာ၏ သမိုင်း - ဒြပ်ဆွဲအားလှိုင်းနှင့် ကော့စမစ်ဖောင်းပွမှုများသည် မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ နောက်ဆက်တွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဟာဘေလ် လေ့လာတွေ့ရှိသည်မှာ အဝေးဆုံးမှ ဂယ်လက်ဆီများသည် အနီရောင်အရွေ့နှင့် လွန်ကဲစွာ ဆက်နွယ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အဝေးဆုံးမှ ဂယ်လက်ဆီများသည် မိမိတို့မှ ဝေးရာသို့ အရှိန်တင်ကာ ပြေးလွှားနေကြသည်။
ကမ္ဘာသည် စကြဝဠာ၏ဗဟို မဟုတ်ဟူသော ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ နိယာမအား ယူဆလျက် စကြဝဠာ၏ မည်သည့်နေရာမှကြည့်သည်ဖြစ်စေ ပြင်ညီကဲ့သို့သာ မြင်ရပေမည်။
မျက်မှောက်အချိန်အခါတွင် အဝေးမှ ဂယ်လက်ဆီများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဆီ ဝေးရာသို့ပြေးလွှားနေလျက်ရှိရာ ဆိုလိုသည်မှာ အတိတ်တချိန်က ဂယ်လက်ဆီများသည် ပိုမိုနီးကပ်လျက် တည်ရှိခဲ့လိမ့်မည်။
စကြဝဠာသည် အတိတ်တချိန်တုန်းက ပိုမိုသိပ်သည်းကာ ပိုမိုပူပြင်းခဲ့ပါလိမ့်မည်။
ကြီးမားသည့် အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များသည် စကြဝဠာ၏ ကနဦးအချိန်အား ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ နမူနာပုံစံအသေးစိတ်ကို အတည်ပြုပေမည်။
သို့စေကာမူ အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များသည် အင်မတန်များပြားသော စွမ်းအင်များနှင့်သာ အလုပ်လုပ်သည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ ပြန့်ကားလာသော စကြဝဠာ၏ အစောဆုံးအခြေနေသည် ရေရေရာရာ နားမလည်သေးပေ။
ပထမဆုံး အက်တမ်ခွဲအမှုန်များတွင် ပရိုတွန်၊ နူထရွန်နှင့် အီလက်ထရွန်တို့ ပါဝင်သည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှုအပြီး ပထမဆုံး သုံးမိနစ်တွင် အက်တော့မက် အာဏုမြူများ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ပြယ်အက်တမ်ဖွဲ့တည်ရန် နှစ်ထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့သည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ ထုတ်ပေးလိုက်သော အဓိက အက်တမ်မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ ဟီလီယမ်နှင့် လီသီယမ်များဖြစ်သည်။
ယင်းကနဦးဒြပ်စစ်တိမ်တိုက်ကြီးများသည် ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် ကြယ်များ၊ ဂယ်လက်ဆီများကို ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။
ကြယ်တာရာများကြားမှ လေးလံသောဒြပ်စင်များသည် စူပါနိုဗာအတွင်း ဓာတ်ပြုကုန်ကြသည်။
အချိန်လိုင်း အထူးမှတ် နှိုင်းရသီအိုရီဖြင့် အသုံးပြုကာ အချိန်ကိုနောက်ပြန်သွားပါက အင်မတန်သိပ်သည်းကာ ပူပြင်းသော စကြဝဠာအားတွေ့ရှိရပေမည်။
အထူးမှတ် (Singularity) သည် နှိုင်းရသီအိုရီအား ချိုးဖောက်ကာ ရူပဗေဒနိယာမအားလုံးကိုလည်း ချိုးပစ်လိုက်သည်။
ထိုအထူးမှတ်ကိုပင် မဟာပေါက်ကွဲမှုဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ယင်းအား စကြဝဠာ၏ မွေးဖွားမှုဟုပင် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
Type Ia ဆူပါနိုဗာများကို အခြေခံကာ ခွဲဖြာထွက်မှုအား တိုင်းတာရာတွင် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံနှင့် ဂယ်လက်ဆီတို့၏ဆက်နွယ်မှုသည် ခန့်မှန်းခြေသက်တမ်း ၁၃.၇၉၉ ± ၀.၀၂၁ ဘီလီယံနှစ်ရှိသည်။
ဖောင်းပွမှု မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ အစောဆုံးကာလတွင် သိပ်သည်းသောစွမ်းအင်၊ အင်မတန်ပူပြင်းသော အပူချိန်ရှိကာ လျင်မြန်စွာ ဆက်တိုက်အေးမြလာခဲ့သည်။
၁၀−၃၇ စက္ကန့်ခန့်တွင် ဖောင်းပွမှု စတင်ခဲ့သည်။
ဖောင်းပွမှု ရပ်တန့်ပြီးနောက် ကွခ့်-ဂလူယွန် ပလာစမာနှင့် အခြားအခြေခံ ဒြပ်စင်များ ဖြစ်တည်လာသည်။
အေးမြမှု 350px|နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအလွန်မှ ဂယ်လက်ဆီများ အနီရောင်အရွေ့ဖြင့် အေးမြလာပုံအား အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြင့်ဖော်ပြထားပုံ စကြဝဠာသည် သိပ်သည်းမှု ကျဆင်းလာပြီး အပူချိန်လည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။
အမှုန်များ၏ စွမ်းအင်သည် ကျဆင်းလာပြီး အခြေခံအားများ ဖွဲ့တည်လာခဲ့သည်။
၁၀−၆ စက္ကန့်တွင် ကွာ့နှင့် ဂလူယွန်တို့သည် ဘာယွန်အဖြစ် ပူးပေါင်းသွားသည်။
၁ စက္ကန့်အကြာတွင် အီလက်ထရွန်နှင့် ပိုစီထရွန်တို့ ဖြစ်လာသည်။
မိနစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် အပူချိန်သည် ၁ ဘီလီယမ် ကေလ်ဘင်အထိ ရောက်သွားကာ နူထရွန်များသည် ပရိုတွန်နှင်းပူးပေါင်းကာ ဒီတာရီယမ်အဖြစ် ပေါင်းစည်းသွားကြသည်။
နှစ်ပေါင်း ၃၇၉၀၀၀ ကြာပြီးနောက် အီလက်ထရွန်နှင့် နူကလိယပ်များသည် အက်တမ်အဖြစ် ပေါင်းစည်းသွားကြသည်။
(အများစုမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဖြစ်သည်)။
ဓာတုသက်ရှိဖြစ်စဉ်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလီယံကြာပြီးနောက် ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။
ပုံစံ ဖွဲ့တည်မှု 150px|upright=1.2|Abell 2744 ဂယ်လက်ဆီအစု၊ Hubble Frontier Fields မြင်ကွင်း နှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် အနည်းငယ်သိပ်သည်းသော နေရာများတွင် ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် အနီးအနားမှအရာဝတ္ထုများအား ဆွဲယူကာ ပိုမိုသိပ်သည်းလာစေပြီး ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်၊ ကြယ်များ၊ ဂယ်လက်ဆီများနှင့် ယနေ့တွေ့ရသည့် နက္ခတ္တဆိုင်ရာပစ္စည်းများကို ဖွဲ့တည်စေခဲ့သည်။
ယနေ့စကြဝဠာတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေအရာဝတ္ထု လေးမျိုးရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ အေးမြ မှောင်မည်းအရာဝတ္ထု၊ ပူနွေး မှောင်မည်းအရာဝတ္ထု၊ ပူပြင်း မှောင်မည်းအရာဝတ္ထုနှင့် ဘာယွန်းနစ်အရာဝတ္ထုတို့ဖြစ်သည်။
ကော့စမစ် အရှိန် Type Ia ဆူပါနိုဗာများနှင့် ကော့စမစ်မိုက်ခရိုလှိုင်းနောက်ခံတို့၏ သက်သေများအရ ယနေ့စကြဝဠာသည် ထူးဆန်းသော ဒြပ်မည်း (dark energy) ဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသည်ဟုဆိုသည်။
လေ့လာမှုအရ စကြဝဠာ၏ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းအား ဒြပ်မည်းများဖြင့် ဖွဲ့တည်ထားသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။
စကြဝဠာ ငယ်ရွယ်စဉ်တုန်းကဆိုသော် ဒြပ်မည်းများဖြင့်သာ လွှမ်းမိုးခဲ့တန်ကောင်းသည်။
သမိုင်း လေ့လာမှုဆိုင်ရာ သက်သေ ရူပဗေဒနှင့်ဆက်နွယ်သော ပြဿနာများ မဟာပေါက်ကွဲမှုသီအိုရီနှင့်အတူ ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ ထူးဆန်းပြီး များပြားလှသော မဖြေရှင်းနိုင်သည့် ပြဿနာပေါင်းများစွာ ပါဝင်လာခဲ့သည်။
အချို့အား ဖြေရှင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ ကျန်ရှိနေသေးသည်။
ဥပမာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းပြဿနာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
စကြဝဠာ၏ အတုမရှိကံကြမ္မာ 350px|thumb|မဟာစကြဝဠာ ပြန့်ကားလာခြင်းအား အချိန်ဇယားဖြင့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှ ဖော်ပြထားပုံ ဒြပ်မှောင်များကို လေ့လာခြင်းမပြုမှီ နက္ခတ္တပညာရှင်များသည် စကြဝဠာ၏ အနာဂတ်နှစ်ခုအား စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။
အကယ်၍ စကြဝဠာ၏ ထုထည်သိပ်သည်းဆသည် အများဆုံးသိပ်သည်းဆထက်ကြီးမားနေပါက စကြဝဠာသည် အကြီးမားဆုံး အရွယ်ပမာဏသို့ရောက်ရှိကာ ပြိုကွဲရန် စတင်မည်ဖြစ်သည်။
ယင်းသည် တဖန်ပြန်လည်ကာ ပိုမိုသိပ်သည်း ပိုမိုပူပြင်းလာမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းသည် မဟာထိတိုက်မှု (Big Crunch) ဖြင့် အဆုံးသတ်ပေလိမ့်မည်။
အခြားနည်းလမ်းအရ ထုထည်သိပ်သည်းဆသည် အများဆုံးသိပ်သည်းဆထက် နည်းပါးပါက ပြန့်ကားမှုသည် နှေးကွေးလာမည်ဖြစ်ပြီး ဘယ်တော့မှ ရပ်တန့်တော့မည်မဟုတ်ပေ။
ကြယ်များသည် ကြယ်ဖြူပု (white dwarf)၊ နယူထရွန်ကြယ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကုန်ကြပြီး ကြီးသည်ထက်ကြီးလာသော တွင်းနက်များအဖြစ် ကျန်ရှိကာ အပူချိန်သည် ပကတိသုညအခြေနေသို့ ရောက်ရှိပေလိမ့်မည်။
ယင်းအား မဟာအေးခဲမှု (Big Freeze) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ထို့အပြင် အကယ်၍ ပရိုတွန်များသည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာပါက ဘာယွန်းနစ်ဒြပ်သည် ပျောက်ကွယ်သွားပေမည်။
ဒြပ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုနှင့် တွင်းနက်များသာ ကျန်ရှိပေတော့မည်။
သို့သော်လည်း တွင်းနက်များသည် ဟော့ကင်း ဖြာထွက်မှုအား ပြန်လည်ထုတ်ပေးပါလိမ့်မည်။
စကြဝဠာ၏ အင်ထရိုပီ (entropy) သည် တိုးပွားလေဖြစ်ကာ ပူပြင်းသောသေမင်းအဖြစ် တွေ့ရပေမည်။
ခေတ်သစ်လေ့လာမှုများအရ မိမိတို့မြင်ရသော စကြဝဠာသည် ယခုအတိုင်း အရှိန်ဖြင့်ပြန့်ကားနေပါက မိမိတို့၏ ဖြစ်ရပ် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (event horizon) နောက်တွင် ရောက်ရှိသွားလိမ့်မည်ဖြစ်ကာ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားမည်ဟုဆိုသည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှုအား စကြဝဠာ၏ မူလဟုသတ်မှတ်ချက်အရ ဘာသာရေး အတွေးအခေါ်များနှင့်လည်း ဆက်နွယ်သွားသည်။
အချို့ကမူ မဟာပေါက်ကွဲမှုသည် ဖန်တီးရှင်တို့၏ လုပ်ရပ်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စတင်ခြင်း Category:မဟာစကြဝဠာ ပေါက်ကွဲမှုကြီး Category:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာ Category:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ။
550px|upright=2.0|နှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလီယံအား တစ်နှစ်တည်းအဖြစ် ကားလ် ဆေဂန်မှ သရုပ်ပြထားပုံ၊ မဟာစကြဝဠာ ပေါက်ကွဲမှုကြီးသည် ဇန်နဝါရီ (၁) သန်ခေါင်ယံတွင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်သည် ဒီဇင်ဘာ (၃၁) သန်ခေါင်ယံတွင်တည်ရှိသည်။
လူသားတို့၏သမိုင်းသည် မျက်စိတမှိတ်လောက်သာကြာမြင့်သည်၊ တစ်စက္ကန့်၏ လေးပုံတစ်ပုံစာမျှလောက်သာ ရှိသည်။
မဟာစကြဝဠာ ပြက္ခဒိန် () သည် သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ၁၃.၈ ဘီလီယံရှိသော စကြဝဠာ၏သက်တမ်းအား တစ်နှစ်တည်းအဖြစ် ပုံဖော်ရန် စီမံထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသရုပ်ဖော်ပြချက်တွင် မဟာစကြဝဠာ ပေါက်ကွဲမှုကြီးသည် ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ သန်ခေါင်ညံဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိ အချိန်သည် ဒီဇင်ဘာလ (၃၁) ရက်နေ့ သံခေါင်ယံအချိန်သို့ ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။
ဤစကေးတွင် တစ်စက္ကန့်လျင် ၄၃၈ နှစ်၊ တစ်နာရီလျင် ၁.၅၈ မီလီယံနှစ်၊ တစ်ရက်လျင် ၃၇.၈ မီလီယံနှစ်နှုန်း အသီးသီးရှိကုန်ကြသည်။
ဤအတွေးအခေါ်အား ကားလ် ဆေဂန် (Carl Sagan) မှ သူ၏စာအုပ်ဖြစ်သော The Dragons of Eden နှင့် တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ Cosmos တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် Neil deGrasse Tyson ဆိုသူမှ Cosmos: A Spacetime Odyssey ဟုပြန်လည် ပြသခဲ့သည်။
ယင်းတီဗွီဇာတ်လမ်းတွင်လည်း မဟာစကြဝဠာ ပြက္ခဒိန်ဟု ရည်ညွန်းခဲ့လေသည်။
ဆေဂန်သည် မဟာစကြဝဠာ ပြက္ခဒိန်အား ဘောလုံးကွင်းတစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြကာ လူသားတို့၏သမိုင်းကိုမူ သူ့၏လက်ဖဝါးအရွယ်အစားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ပြခဲ့လေသည်။
မဟာစကြဝဠာ ပြက္ခဒိန် မဟာ ပေါက်ကွဲမှု ရက်စွဲ ဘီလီယံနှစ် ဖြစ်ရပ် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၃.၈ မဟာစကြဝဠာ ပေါက်ကွဲမှုကြီး ကော့စမစ် နောက်ခံရောင်ခြည်အား မြင်ရသည့်အတိုင်း ၁၆ မတ် ၁၁ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ ဖွဲ့တည် ၁၂ မေ ၈.၈ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ အချပ်ပြား ဖွဲ့တည် ၂ စက်တင်ဘာ ၄.၅၇ နေ ဖြစ်တည် (ဂြိုဟ်များ ကမ္ဘာနှင့်လများသည် ဆင့်ကဲ့ဖြစ်လာသည်) ၆ စက်တင်ဘာ ၄.၄ ကမ္ဘာပေါ်မှ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကျောက်ခဲအား သိရှိ နှစ်မှ ရက်သို့ပြောင်းရာတွင် အောက်ပါဖော်မျူလာဖြင့် တွက်ချက်ထားသည်။
နေ့ရက် (T) = ၃၆၅.၂၅*(၁-T_bya/၁၃.၈) ကမ္ဘာမြေပေါ် သက်ရှိတို့ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲမှု ရက်စွဲ ဘီလီယံနှစ် ဖြစ်ရပ် ၁၄ စက်တင်ဘာ ၄.၁ ဩစထရီလီယားအနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် နှစ်ပေါင်း ၄.၁ ဘီလီယံ သက်တမ်းရှိသော ဇီဝသက်ရှိရုပ်ကြွင်းအား တွေ့ရှိ၊ Early edition, published online before print. ၂၁ စက်တင်ဘာ ၃.၈ ပထမဆုံး သက်ရှိ (prokaryotes) ၂၂ အောက်တိုဘာ ၃.၄ ဖိုတိုစင်းသစ်စစ် ၂၉ အောက်တိုဘာ ၂.၄ လေထုတွင် အောက်ဆီဂျင် ဖြစ်တည် ၉ နိုဝင်ဘာ ၂ ရှုပ်ထွေးသော ဆဲလ်များ (eukaryotes) ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁ ပထမဆုံး မာတီဆဲလ်လူလာ သက်ရှိ ၇ ဒီဇင်ဘာ ၀.၆၇ ရိုးရှင်းသည့် သတ္တဝါ ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၀.၅၅ အာထရိုပေါ့များ (အင်းဆက်တို့၏ ဘိုးဘေးများ) ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၀.၅ ငါးများနှင့် ရှေးပြေး ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၀.၄၅ ကုန်းနေအပင်များ၏ ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲမှု ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၀.၄ အင်းဆက်များနှင့် အစေ့များ ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၀.၃၆ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၀.၃ တွားသွားသတ္တဝါများ ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၀.၂၅ ပါမီယမ်-ထရိုင်ယန်ဆစ် မျိုးသုဉ်းမှု (မျိုးစိပ်ပေါင်း ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံး) ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၀.၂၃ ဒိုင်နိုဆောများ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၀.၂ နို့တိုက်သတ္တဝါများ ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၀.၁၅ ငှက် ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၀.၁၃ ပန်း ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၀၆:၂၄ ၀.၀၆၅ ခရီတာစီယပ်-ပေလီယိုဂျင် မျိုးသုဉ်းမှု (ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ဒိုင်နိုဆော့များ သေဆုံး) လူသား ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲမှု ရက်စွဲ / အချိန် မီလီယံနှစ် ဖြစ်ရပ် ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၆၅ ပရိုင်းမစ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၀၆:၀၅ ၁၅ လူဝံ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ, ၁၄:၂၄ ၁၂.၃ ဟိုမင်နစ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၂:၂၄ ၂.၅ ကျောက်ခေတ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၄၄ ၀.၄ မီးအား အလိုရှိသလို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၂ ၀.၂ ခေတ်သစ် လူသားများ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၅ ၀.၂၂ ရေခဲခေတ်ကာလ စတင် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၈ ၀.၀၃၅ ပန်းပု ပန်းချီများ ရေးဆွဲခြင်း ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၃၂ ၀.၀၁၂ စိုက်ပျိုးရေး သမိုင်း စတင် ရက်စွဲ / အချိန် kya ဖြစ်ရပ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၄၆ ၆.၀ ပထမဆုံး မြို့ပြများ တည်ဆောက်ခြင်း ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၄၇ ၅.၅ ကြေးခေတ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၄၈ ၅.၀ အီဂျစ်တွင် ပထမဆုံး မိသားစုဝင်အား ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ နက္ခတ္တဗေဒ။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၄၉ ၄.၅ အက္ခရာ၊ အာကေဒီယန်း အင်ပါယာ၊ လှည်းဘီး။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၁ ၄.၀ ဟာမူရာဘီ ရာဇသတ်ပုဒ်မ၊ အီဂျစ် တိုင်းပြည် ခေတ်လယ်။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၂ ၃.၅ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သံခေတ်သို့ရောက်ရှိ။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၃ ၃.၀ အစ္စရေးတိုင်းပြည်၊ ရှေ့ဟောင်း အိုလံပစ် အားကစား။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၄ ၂.၅ ဗုဒ္ဓ၊ ကွန်ဖြူးရှပ်၊ အာရှိကန် အင်ပါယာ၊ ယူကလစ် ဂျီအော်မေထရီ၊ အာခီးမိဒီး ရူပဗေဒ၊ ရိုမန် သမ္မတနိုင်ငံတော်။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၅ ၂.၀ ပတိုလိမစ် နက္ခတ္တဗေဒ၊ ရိုမန် အင်ပါယာ၊ ယေရှု၊ ဂဏန်း သုညအား တီထွင်။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၆ ၁.၅ မိုဟာမက်၊ မာယာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဘိုင်ဇန်တိုင်း အင်ပါယာ။
၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၈ ၁.၀ မွန်ဂို အင်ပါယာ၊ ခရစ္စတိုဖာ ကိုလံဘတ်မှ အမေရိကားသို့ ခရီးစတင်။
လက်ရှိအချိန် ရက်စွဲ / အချိန် kya ဖြစ်ရပ် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၃:၅၉:၅၉ ၀.၅ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာနှင့် နည်းပညာ၊ အာမေရိကန် တော်လှန်ရေး၊ ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံအများစုတွင် ကျွန်ဘဝအား စွန့်လွှတ်၊ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၊ ကိုလိုနီ ကျဆုံးခြင်း၊ အပိုလိုမှ လကမ္ဘာသို့ ခြေချ။
ကျမ်းကိုး ပြင်ပလင့်ခ်များ More information on the image used for this article. The Cosmic Calendar in a Google Calendar format [https://twitter.com/Cosmic_Calendar The Cosmic Calendar relayed in real time. Category:အချိန်၏ ယူနစ်များ Category:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ။
thumb|တရုတ်ဇီးသီး ယို ယို () ဆိုသည်မှာ အသီးနှင့်သကြား တို့ကို ရေနွေးဖြင့်ဆူပွက်စေ၍ သကြားပေါက် စေးပျစ်လာအောင်ကျိုခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် သိ ထားကြသည်။
ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသီးတို့ကို လှီးဖြတ်ချေမွပြီး ယိုဖြစ်လာရန် ရေနှင့် သကြားတို့ကို ရော၍ အပူပေးမွှေပေးခြင်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် ခွက် ထဲသို့ပေါင်းထည့်ရသည်။
အသီးရနံ့ကောင်း ကောင်း၊ ပြောင်သောအရောင်နှင့် အရည်မထွက်ဘဲ နူးနူးညံ့ညံ့ယိုသုတ်နိုင်ခြင်းကို ယိုကောင်းဟု သတ် မှတ်၏။
ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်သီး(သို့) ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို အသုံးပြုရသောအခါ အအေး ခံ၊ တာရှည်ခံဖို့ အရေးကြီး၏။
ယိုတွင် ချိုသော အရသာ၊ မွှေးသောရနံ့နှင့် အချို့ငရုတ်ကောင်း ကြောင့် ပူစပ်အရသာဟူ၍ အမျိုးအစားများစွာရှိ၏။
သစ်သီးတွင်လည်း အချဉ်ဓာတ်ပါသောအသီးများ (Citrus Fruit) ဖြစ်သော လိမ္မော်၊ လီမွန်၊ သံပရာနှင့် ဂရိတ်ဖရုသီးစသည်တို့ရှိသကဲ့သို့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသုံးအဖြစ် မုန်လာဥ၊ ကန်စွန်းဥ၊ သခွားသီး၊ ဖရုံသီး၊ ချဉ်ပေါင်သီးနှင့် ခရမ်းချဉ်သီး စသည်တို့ကို လည်း ယိုပြုလုပ်ရာတွင် သုံးခဲ့ကြသည်။
ယိုမျိုးစုံတွင် အနံ့ထွက်ရုံသာ သစ်သီးကို သကြားနှင့်ပေါင်းသောယို (Conserve)၊ အပူပေးပြီး သည်နှင့် အသီးများကို မွှေနှောက်ပေး၊ ဇကာချပေး ၍ ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ စပျစ်သီးကဲ့သို့ အသီးလုံးကြီး များကို ကျိုချက်ရသောယို (Fruit Butter)၊ အချိုပွဲ အချို့အပေါ်ဘက်တွင် သုတ်လိမ်းရသောယို (Fruit Curd)၊ သကြားမထည့်သောယို (Fruit Spread) စသည်တို့ကို ယိုပြုလုပ်နည်းနှင့် အသီးအမျိုးအစား မတူညီ၍ အမည်အမျိုးမျိုးပေးခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် လုံးဝ မကျိုချက်ခြင်း (သို့) ၅ မိနစ်ထက်မပိုသော ကျို ချက်ချင်းဖြင့်သာပြုလုပ်သော အအေးခံယို (Freezer Jam) သည်လည်း မြောက်အမေရိကရှိ တချို့နေရာများတွင် အလွန်လတ်ဆတ်သော အရသာပေးသည့်စားစရာအဖြစ် ရေပန်းစားခဲ့သည်။
လိမ္မော်ခွံယို (Marmalade)သည် ဗြိတိသျှစတိုင် အဖြစ် အသီး၊ သကြားနှင့် ခါးသည့် အရသာလေး ပါဝင်၏။
အမေရိကန်စတိုင်က မခါးဘဲချိုသော အရသာရှိသော (Marmalade) ယိုဖြစ်သည်။
သစ်သီးဝလံအမျိုးစုံကိုစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံတွင်သစ်သီးတို့ကို ယိုထိုးလေ့ရှိသည်။
ပျဉ်းမနားခရမ်းချဉ်သီးယို၊ ပြည်မြို့ထွက်ယိုစုံ၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းယိုစသည်ဖြင့် မြို့အလိုက်သတင်းကြီးသောယိုမျိုးစုံသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှစားသုံးသူတို့၏အကြိုက် မြို့ပြန်လက်ဆောင်အဖြစ်ရောင်းချနိုင်ကြသည်။
ယင်းယိုစုံတို့ကို ကြာရှည်ခံစားသောက်နိုင်ရန်အတွက် ညောင်စေးကျအောင်ကျိုထားသော သကြားရည်သည် အရေးပါလှ၏။
ကျောက်ဖရုံသီးကဲ့သို့ အချို့သစ်သီးများအတွက် အသီးသားတင်းမာ စားကောင်းရန်မှာ ထုံးရည်ကြည် ကိုသုံးရသော်လည်း သကြားကိုမူလက်လွှတ်၍မရပေ။
သကြားသည်သစ်သီးတွင်ပါဝင်သော ရေဓာတ်ကို လျှော့ကျစေသည်။
ရေပါဝင်မှုရှိလျှင် အသီးယိုတွင်မှိုတက်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်၍ပုပ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။
ထို့ကြောင့်ယိုတွင်သကြားပါဝင်မှုကို ရာခိုင်နှုန်းပြည့်နီးပါးရှိပါမှ မှိုမတက်သောစားစရာအဖြစ် စိတ်ချလက်ချစားသုံးနိုင်ပါမည်။
သကြားထည့်သုံးမှုမှန်ကန်လျှင် မည်သည့်ကြာရှည်ခံဓာတု ပစ္စည်းကိုမျှထည့်စရာမလိုပေ။
ယို၏ပြောင်လက်နေသောအရောင်သည် သကြားကြောင့်ဖြစ်၍ ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်စေသည်။
ထို့နောက်သကြားကို အပူပေး၍ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အနီရောင်သမ်းလာလျှင် ယို၏အရောင်ကို လှပစေသည်။
သကြားအစားဈေးသက်သာသောဆေးသကြား (ဆက်ခရင် Saccharin)ကိုသုံးပါက သကြားကဲ့သို့ ကြာရှည်မခံသောကြောင့် မှိုတက်လွယ်၏။
ဤသို့ဖြင့် ဓာတုကြာရှည်ခံပစ္စည်းများကို အလွန်အကျွံသုံးပါက ကျန်းမာရေး ကိုထိခိုက်စေပြီး အရသာလည်းမကောင်းလှသောကြောင့် သကြားအစစ်ကိုသာ ယိုလုပ်ငန်းတွင် သုံးသင့်ရသည်။
http://www.myanmarfoodindustrydirectory.com/jam.aspx| ကိုးကား Category:အစားအစာ။
thumb|နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းမှ ၂၀၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၃ တွင် တွေ့ရသော ဟာရီကိန်း ပက်ထရစ်ရှာ ဟာရီကိန်း ပက်ထရစ်ရှာ (; ) သည် လေဖိအားတိုင်းတာမှုများအရ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးသော အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လေတိုက်နှုန်းအရ ကမ္ဘာ့အပြင်းထန်ဆုံးသော မုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလလယ်ခန့်တွင် မက္ကဆီကိုအနောက်တောင်ပိုင်း Tehuantepec ပင်လယ်ကွေ့အနီးတွင် လေဖိအားနည်း အပြန့်အကျဲတစ်ခုအသွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၂၀ တွင် အပူပိုင်းလေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
အစောပိုင်း ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်မှုမှာ နှေးကွေးခဲ့ပြီး သတ်မှတ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးနေ့ရက်တွင်သာ အသင့်အတင့် အင်အားကောင်းလာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလာခဲ့ပြီး ပက်ထရစ်ရှာ အဖြစ် အမည်သတ်မှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ပစိဖိတ် ဟာရီကိန်းရာသီ၏ နှစ်ဆယ့်လေးခုမြောက်မုန်တိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထူးခြားသည့် ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေများကြောင့် အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်တွင် လျင်မြန်စွာ အရှိန်ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
အရှိန်ရလာပြီးနောက် မုန်တိုင်းမျက်စိဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၂၄ နာရီအတွင်း အဆင့် ၅ ဟာရီကိန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အရှိန်ပြင်းထန်လာခြင်းသည် ဂြိုဟ်တုခေတ် (၁၉၆၀ ခုနှစ်များမှ လက်ရှိအချိန်) အတွင်း တိုင်းတာရရှိခဲ့သော ပစိဖိတ်ဟာရီကိန်းများထက် ပိုမိုကြီးမားခဲ့ကာ ၁၉၉၇ တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော ဟာရီကိန်း လင်ဒါနှင့် ဆင်တူသောနှုန်းရှိခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာ ၂၃ နောက်ပိုင်းတွင် ပက်ထရစ်ရှာသည် ၁၉၅၉ မက္ကဆီကို ဟာရီကိန်း နောက်ပိုင်း အဆင့်ငါး ဟာရီကိန်းအနေဖြင့် မက္ကဆီကိုကမ်းခြေသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သော ဒုတိယမြောက် ပစိဖိတ်ဟာရီကိန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်က တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် ဟာရီကိန်း ဒင်း ပြီးနောက် မက္ကဆီကိုကမ်းခြေအား ရိုက်ခတ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အဆင့်ငါး ဟာရီကိန်းလည်းဖြစ်သည်။
ပက်ထရစ်ရှာကြောင့် ဗဟိုအမေရိကတွင် မိုးရွာသွန်းပြီး ရေကြီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံတွင် မုန်တိုင်းကြောင့် လူထောင်ပေါင်းများစွာ ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။
အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံတွင် လေးဦး၊ ဂွါတီမာလာနှင့် နီကာရာဂွါနိုင်ငံတွင် တစ်ဦးစီ သေဆုံးခဲ့သည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသို့ အဆင့်ငါး ဟာရီကိန်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ အပျက်အစီးများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ဝင်ရောက်သည့်နေရာမှာ ကျေးလက်ဒေသများဖြစ်သဖြင့် သက်သာခဲ့သည်။
အစောပိုင်း ခန့်မှန်းချက်များအရ နေအိမ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့မည်ဟု ယူဆရပြီး ဟာရီကိန်းနှင့် ဆက်စပ်ပတ်သက်ပြီး လူခုနစ်ဦးသေဆုံးခဲ့ရသည်။
စုစုပေါင်းပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုမှာ ပီဆို ၄.၇ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၈၃.၂ သန်း) ကျော် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ အောက်တိုဘာ ၁၇ ရက်က ဗဟိုအမေရိကပေါ်တွင် ဟာရီကိန်းပက်ထရစ်ရှာ မဖြစ်ပေါ်မီ အပြန့်အကျဲများ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်တွင် လူပေါင်း ၂၅၈,၀၀၀ ခိုလှုံနိုင်မည့် မုန်တိုင်းဒဏ်ခံအကာအကွယ်နေရာပေါင်း ၁,၇၈၂ ခုကို မစ်ဂျိုအာကန်ပြည်နယ်၊ ကိုလီမာပြည်နယ်၊ ဇာလီစကိုပြည်နယ်နှင့် နာရာရစ်ပြည်နယ်များ တစ်လျှောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာ ၂၂ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် မန်ဇနီလိုမြို့ တာဝန်ရှိသူများက သဲအိတ်များ စတင်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။