kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤတံတားကြီးသည် ဖွင့်လှစ်ပေးသည့်အတွက် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှတဆင့် မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ လည်းကောင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများသို့လည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်အရှေ့မှအနောက်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ကွန်ရက်သဖွယ် ယှက်သွယ်သွားလာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
စစ်တောင်းတူးမြောင်းတံတားသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဒိုက်ဦး-စစ်တောင်းလမ်း မိုင်တိုင်အမှတ်(၅/၄)တွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၄ ရက် က စတင်တည်ဆောက်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့သစ် လက်ထက်တွင် ခြောက်စင်းမြောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ပေ ၁၈၀ နှင့်အထက် တံတားဖြစ်သည်။
သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစားဖြစ်ကာ စုစုပေါင်းတံတားအရှည်ပေ ၂၄၀၊ ယာဉ်သွားလမ်းအကျယ် ၂၄ ပေ၊ ယာဉ်နှစ်လမ်းသွားနှင့် လူသွားလမ်းတစ်ဖက်လျှင် သုံးပေခွဲစီပါရှိ၍ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ (ယာဉ်+ကုန်) တန် ၆၀ ဖြစ်သည်။
စစ်တောင်းတူးမြောင်းတံတားသည် ရန်ကုန်-မန္တလေးပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ဒိုက်ဦးမြို့မှ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်လမ်းရှိ စစ်တောင်းတို့ကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားသည့် ဖြတ်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဒိုက်ဦး-စစ်တောင်းလမ်းမှ သွားလျှင် ၂၄ မိုင်ခန့် သက်သာသွားသည့်အပြင် အချိန်တိုအတွင်းမော်တော်ယာဉ်ကြီးများ အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။
ဤတံတားကြီး ဖွင့်လှစ်ပေးသည့်အတွက် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှတဆင့် မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့လည်းကောင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများသို့ လည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည်အရှေ့မှ အနောက်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ကွန်ရက်သဖွယ်ယှက်သွယ်သွားလာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကျားထူးချောင်းတံတားသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ မကွေး-နတ်မောက်-ပျော်ဘွယ်လမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၄ ရက်က စတင်တည်ဆောက်၍ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တံတားမှာ ပေ ၁၈၀ အထက် တံတားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
သံကူကွန်ကရစ်အမျိုးအစားဖြစ်ကာ စုစုပေါင်းတံတား အရှည်ပေ ၄၈၀၊ ယာဉ်သွားလမ်းအကျယ် ၂၄ ပေ၊ ယာဉ်နှစ်လမ်းသွားနှင့် လူသွားလမ်း တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီပါရှိကာ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ (ယာဉ်+ကုန်) တန် ၆၀ ဖြစ်သည်။
ကျားထူးချောင်းတံတားကြောင့်မကွေးမြို့မှ ပျော်ဘွယ်မြို့သို့ ရိုးမကို ဖြတ်၍ အရှေ့မှ အနောက်သို့ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ခြင်း၊ ပျော်ဘွယ်မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့များသို့ သွားလာနိုင်ခြင်း၊ ပျော်ဘွယ်-ဘုရားငါးဆူလမ်းမှတဆင့် ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)သို့လည်းကောင်း၊ မကွေး-မင်းဘူး-အမ်းလမ်းမှတဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့မှအနောက်၊ တောင်မှမြောက်သို့ လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။
ဣဒ္ဓိပါဒ (ပု) [ဣဒ္ဓိ+ပါဒ]ဣဒ္ဓိပါဒ်။
(က)ပြီးစီးထမြောက်သောတရား အစု (ဆန္ဒ, ဝီရိယ, စိတ္တ, ဝီမံသာဟူသောတစ်ပါးပါးသောတရား)။
(ခ) သတ္တဝါတို့ ကြီးပွါး တိုးတက်ကြောင်း တရားတို့၏တည်ရာ မှီရာ အခြေခံအကြောင်း တရား။
(ဂ) ဣဒ္ဓိမည်သော-ပြီးစီးထ မြောက်သော-သတ္တဝါတို့ ကြီးပွါးတိုးတက် ကြောင်းဖြစ်သော-(ဥပစာရဈာန် အစရှိသော ကုသိုလ်စိတ်နှင့် ယှဉ်သော) ဆန္ဒ, သမာဓိ, ပဓာနသင်္ခါရတရားတို့၏တည်ရာမှီရာ အခြေခံဖြစ်သော (၎င်းတရား တစ်ပါးပါးမှ) ကြွင်းကျန်သော စိတ်စေတသိက်ဟူသော-တရား အစုအဝေး-နာမက္ခန္ဓာတရားလေးပါး။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၄ (က) ဣဒ္ဓိ, ဣဒ္ဓိပါဒ် (ဤနည်း၌ ဆန္ဒ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ မည်သော သမ္မပ္ပဓာန် ဝီရိယဟူသော တရား သုံးပါးတို့သည် ဣဒ္ဓိလည်း မည်၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လည်း မည်၏၊ ၎င်းတို့မှ ကြွင်းသော နာမက္ခန္ဓာတရား လေးပါးတို့ကား ဣဒ္ဓိပါဒ်သာ မည်၏၊ ထို့အတူ ဝီရိယ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ (သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ) ဟူသော တရား သုံးပါးတို့သည်၎င်း၊ စိတ္တ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရ ဟူသော တရားသုံးပါးတို့သည်၎င်း၊ ဝီမံသာ, သမာဓိ, ပဓာန သင်္ခါရဟူသော တရားသုံးပါးတို့သည်၎င်း ဣဒ္ဓိလည်း မည်၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လည်း မည်၏၊ ၎င်းသုံးပါးတို့မှ ကြွင်းသော နာမက္ခန္ဓာတရား လေးပါးတို့ကား ဣဒ္ဓိပါဒ်သာမည်၏။
ဣဒ္ဓိနှင့် ဣဒ္ဓိ-ပါဒအရ နောက်ထပ်အရကောက်ယူပုံ အမျိုးမျိုးကို အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၃-စသည်၌ကြည့်။
) စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါ, ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒေါ, စိတ္တိဒ္ဓိပါဒေါ, ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒေါ။
အဘိ၊ဝိ၊၂၃၂။
ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဣဇ္ဈနဋ္ဌော အဘိညေယျော။
ပဋိသံ၊၁၇။
ဣဒ္ဓိပါဒါနန္တိ ဧတ္ထ ဆန္ဒ ဝီရိယ စိတ္တဝီမံသာသု ဧကေကော ဣဇ္ဈတီတိ ဣဒ္ဓိ၊ သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။
ဣဇ္ဈန္တိ ဝါ ဧတာယ သတ္တာ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တိတိ ဣဒ္ဓိ၊ ပဌမတ္ထေန ဣဒ္ဓိ ဧဝ ပါဒေါ ဣဒ္ဓိပါဒေါ၊ ဣဒ္ဓိကောဋ္ဌာသောတိ အတ္ထော။
ဒုတိယတ္ထေန ဣဒ္ဓိယာ ပါဒေါ ဣဒ္ဓိပါဒေါ၊ ပါဒေါတိ ပတိဋ္ဌာ၊ အဓိဂမူပါယောတိ အတ္ထော။
စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ၊ ဣဓ ဘိက္ခု ဆန္ဒ-သမာဓိ ပဓာန သင်္ခါရ သမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ။
ဒီ၊၂၊၁၇၂။
ဒီ၊၃၊၁၈၅။
မ၊၁၊၁၄၈။
အဘိ၊ဝိ၊၂၂၅။
ဣဒ္ဓိပါဒါတိ ဧတ္ထ ဣဇ္ဈတီတိ ဣဒ္ဓိ၊ သမိဇ္ဈတိ နိပ္ဖဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။
... ဣဒ္ဓိပါဒန္တိ နိပ္ဖတ္တိ ပရိယာယေန ဝါ ဣဇ္ဈနကဋ္ဌေန, ဣဇ္ဈန္တိ ဧတာယ သတ္တာ ဣဒ္ဓါ ဝုဒ္ဓါ ဥက္ကံသဂတာ ဟောန္တီတိ ဣမိနာ ဝါ ပရိယာယေန ဣဒ္ဓီတိသင်္ခံ ဂတာနံ ဥပစာရဇ္ဈာနာဒိကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာနံ ဆန္ဒသမာဓိ ပဓာနသင်္ခါရာနံ အဓိဋ္ဌာနဋ္ဌေန သေသစိတ္တစေတသိကရာသိန္တိ ပါဒဘူတံ အတ္ထော။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၄-၅။
အံ၊ဋီ၊၁၊၂၄၅။
(ဝိ၊၁၊၁၂၄။
ဝိ၊၂၊၃၉။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၉။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၇။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃။
) ဣဒ္ဓိပါဒ်(၄) ပါး ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒ် = ဆန္ဒကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊ လိုချင်မှု ရချင်မှု ပေါက်ချင်မှု ရောက်ချင်မှုတို့၌ အလွန်အကြူး အထူးထက်သန်သော ဆန္ဒကြောင့် ပြီးစီးပြည့်စုံ လာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
မရလျှင် မနေနိုင်၊ မရလျှင် သေရသည်ကပင် ကောင်းသေး၏ဟု မရဘဲ နေရသည်ထက် သေခြင်းကို အမြတ်ထားနိုင်သော ဆန္ဒမျိုးဖြစ်သည်။
ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ် = ဝီရိယကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊ အရေသာ ကြွင်းပါစေ၊ အကြောသာ ကြွင်းပါစေ၊ အရိုးသာ ကြွင်းပါစေ၊ အသားအသွေးအကုန် ခန်းခြောက်ပါစေဟူသော အင်္ဂါလေးပါးရှိသည့် ဝီရိယကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထိုကဲ့သို့သော ဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ဝီရိယကို စိုက်ထုတ်နိုင်လျှင် ဧကန်ရမည်ရောက်မည်ပေါက်မည်ဟု အထင်ရှိနေသောကြောင့် နေ့နေ့ညည အဘယ်မျှပင် အပန်းခံရသော်လည်း စိတ်မတွန့်၊ ရက်ပေါင်း လပေါင်း နှစ်ပေါင်း မည်မျှကြာအောင် အားထုတ်ရစေကာမူ စိတ်မတွန့်လေပြီ။
စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ် = စိတ်ကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊ သာသနာတော်ကို တွေ့ကြုံ၍ သာသနဓမ္မကို ကြားနာရသည့်အခါမှစ၍ အလွန်အကြူး ထက်သန်ခိုင်မာသော စိတ်စွမ်းအားကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
လောက၌ အတင့်အတယ် အဖွယ်အရာ ချမ်းသာစီးပွားမှု၊ ဘုန်းတန်ခိုး လာဘ်လာဘ ကျမ်းဂန်ပရိယတ်မှုများ၌ နေရသော်လည်း ထိုအမှုတို့၌ စိတ်မပါ စိတ်မရှိ၊ မိမိလိုလားမှု၌ ထိုထိုဤဤ ကြံစည်နေရမှသာ စိတ်ချမ်းသာခွင့်ကို ရရှိတော့သည်။
ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ် = ပညာကြောင့် ပြီးပြည့်စုံမှု၊ အပါယိကဒုက္ခ ဝဋ်ဒုက္ခကြီးကျယ်ပုံကို ကောင်းစွာမြင်နိုင်သော ပညာ၊ ဣဒ္ဓိတို့၏ အကျိုးအာနိသင်ကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်သော ပညာ၊ ခက်ခဲနက်နဲသော တရားဓမ္မသဘာဝတို့၌ ပြန့်ပြူးစွာ ကျက်စားနိုင်သော ပညာကြောင့် ပြီးစီးခြင်း ပြည့်စုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထိုပညာနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် လောကီတရား ချမ်းသာစီးပွားမှုတို့၌ စိတ်အရသာကို ရှာကြံ၍ မရဘဲ နက်နဲသော ဖော်ပြပါ ပညာတို့၌သာ စိတ်အရသာကို တွေ့နိုင်တော့သည်။
နက်နဲသောတရား ဆိုလေလေ ပေါက်ရောက်အောင် လုပ်ကြံချင်လေ ဖြစ်တော့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက် − သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ၊ ဣဒ္ဓိဝိဓနိဒ္ဒေသတွင် ဖော်ပြထားသော ဣဒ္ဓိ (၁၀) မျိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-မဟာဗုဒ္ဓဝင် ပထမတွဲ (ပဌမပိုင်း) မင်းကွန်းဆရာတော် ဣဒ္ဓိ ဆိုသည်မှာ ပြီးစီးပြည့်စုံစေခြင်း၊ အလိုရှိအပ်သောအရာကို ပြီးစီးပြည့်စုံစေနိုင်သော စွမ်းရည်ကို ပါဠိလို "ဣဒ္ဓိ"၊ မြန်မာလို "တန်ခိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
ဣဒ္ဓိ (၁၀) မျိုး ၁။
အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိ: တန်ခိုးရှင်က မိမိတစ်ကိုယ်တည်းကိုပင် အရာပေါင်းများစွာ (ရာ၊ ထောင် စသည်) ဖြစ်စေရန် ဉာဏ်ဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်လိုက်ခြင်း၊ စိတ်ဖြင့် စွဲမြဲစွာ ဆောက်တည်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် မိမိနှင့်တူသော သို့မဟုတ် မတူသော နိမ္မိတရုပ်ပွားများစွာကို မိမိမူလကိုယ် ပျောက်မသွားစေဘဲ ပြင်ပတွင် ဖန်ဆင်းနိုင်သော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ - အရှင်စူဠပန္ထက မထေရ်သည် မိမိတစ်ကိုယ်တည်းကို ရဟန်းတစ်ထောင်အဖြစ် ဖန်ဆင်းခြင်း။
ဝိကုဗ္ဗနဣဒ္ဓိ: မိမိ၏ မူလရုပ်သဏ္ဌာန်ကို နဂါး၊ ဂဠုန် စသည့် မိမိအလိုရှိရာ အခြားအသွင်သဏ္ဌာန်တစ်ခုခုသို့ ပြောင်းလဲဖန်ဆင်းနိုင်သော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
(ဝိ = အထူးထူးအထွေထွေ၊ ကုဗ္ဗန = ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းခြင်း)။
မနောမယဣဒ္ဓိ: မိမိ၏ မူလကိုယ်ကို မပြောင်းလဲဘဲ၊ ပြင်ပ၌လည်း ဖန်ဆင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိ၏ ကိုယ်အတွင်းမှ မိမိနှင့် သဏ္ဌာန်တူသော ကိုယ်ငယ်တစ်ခုကို စိတ်ဖြင့် ဖန်ဆင်းထုတ်နုတ်ပြနိုင်သော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
(မနောမယ = စိတ်ဖြင့် ပြီးသော၊ စိတ်အလိုရှိတိုင်း ပြီးစီးသော)။
ဉာဏဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ: အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် အစရှိသော ဉာဏ်တော်၏ အာနုဘော် ပြန့်နှံ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အံ့ဖွယ်ပြီးစီးမှု (တန်ခိုး) ဖြစ်သည်။
ဤဘဝတွင် မချွတ်ဧကန် ရရှိမည့် မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်၏ အစွမ်းကြောင့် အန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ (၁): အရှင်ဗာကုလ - ကောသမ္ဗီသူဌေးသား၊ ဖွားစတွင် ယမုနာမြစ်၌ ရေချိုးစဉ် ငါးမျိုခံရသော်လည်း မသေဘဲ ဗာရာဏသီ၌ ငါးကိုခွဲသောအခါ အသက်ရှင်လျက် ပြန်တွေ့ရခြင်း။
ဤသို့ အန္တရာယ်ကင်းခြင်းသည် ထိုဘဝ၌ ရရှိမည့် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ (၂): သံကိစ္စသာမဏေ - မွေးဖွားခါနီးတွင် မိခင်သေဆုံး၍ မီးသင်္ဂြိုဟ်စဉ် ဝမ်းဗိုက်ကို တံစူးဖြင့် ထိုးမိသော်လည်း မသေဘဲ အသက်ရှင်ကာ နောက်ပိုင်း ရဟန္တာဖြစ်သွားခြင်း။
ဤသို့ မီးလောင်မသေခြင်းသည်လည်း ထိုဘဝ၌ ရရှိမည့် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
သမာဓိဝိပ္ဖါရဣဒ္ဓိ: ဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားဆဲ၊ ဝင်စားပြီးစ အချိန်များတွင် သမာဓိ၏ အာနုဘော် ပြန့်နှံ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အံ့ဖွယ်ပြီးစီးမှု (တန်ခိုး) ဖြစ်သည်။
ဥပမာ: အရှင်သာရိပုတ္တရာ - အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်နှင့်အတူ ကပေါတချောက်၌ သီတင်းသုံးစဉ်၊ ဆံရိတ်ပြီးစ လသာညတွင် သမာပတ်ဝင်စားနေခိုက် ဘီလူးတစ်ကောင်က ဦးခေါင်းကို အားကုန်ရိုက်သော်လည်း သမာဓိအစွမ်းကြောင့် နာကျင်ထိခိုက်မှု မရှိခြင်း။
အရိယဣဒ္ဓိ: အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ တန်ခိုးဖြစ်သည်။
စက်ဆုပ်ဖွယ်အာရုံကို စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်ဟု လည်းကောင်း၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်မဟုတ်သော အာရုံကို စက်ဆုပ်ဖွယ်ဟု လည်းကောင်း မိမိတို့ နှလုံးသွင်းလိုသည့်အတိုင်း ရှုမြင်နိုင်စွမ်းသော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ကမ္မဝိပါကဇဣဒ္ဓိ: ရှေးကံ၏ အကျိုးပေးကြောင့် ယခုဘဝတွင် အထူးအားထုတ်မှုမရှိဘဲ ရရှိသော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ: ငှက်များ ကောင်းကင်၌ ပျံသန်းနိုင်ခြင်း၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ၊ ကမ္ဘာဦးလူ၊ အချို့သော ဝိနိပါတိကအသူရာများ ကောင်းကင်၌ သွားလာနိုင်ခြင်း။
ပုညဝန္တဣဒ္ဓိ: ကောင်းမှုကုသိုလ် (ပုည) ရှိသူတို့၏ တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ရှေးကုသိုလ်ကံအပြင် ယခုဘဝတွင် ပြုလုပ်သော အားထုတ်မှု၊ ကျင့်ကြံမှုတို့ကြောင့် ရရှိလာသော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ: စကြာမင်းကြီး ကောင်းကင်၌ သွားနိုင်ခြင်း (စကြာကျင့်ဝတ် ကျင့်ကြံရခြင်း)၊ သူ၏စစ်သည်ဗိုလ်ပါများ စကြာမင်းကို မှီ၍ လိုက်ပါနိုင်ခြင်း၊ ဇောတိက၊ ဇဋိလ၊ ဃောသက၊ မေဏ္ဍက သူဌေးကြီးများ၏ အံ့ဖွယ်စည်းစိမ်ချမ်းသာများ။
ကမ္မဝိပါကဇ နှင့် ပုညဝန္တ ထူးခြားချက်: ကမ္မဝိပါကဇသည် ရှေးကံသက်သက်ကြောင့် မွေးရာပါရရှိခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပုညဝန္တမှာ ရှေးကံအပြင် ယခုဘဝ အားထုတ်မှု၊ အကြောင်းတရားများ ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝိဇ္ဇာမယဣဒ္ဓိ: မန္တန်၊ ဆေးဝါး အစရှိသော ဝိဇ္ဇာအတတ်ပညာကို အသုံးပြု၍ ရရှိသော တန်ခိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ: ဝိဇ္ဇာဓိုရ်များ ကောင်းကင်ပျံနိုင်ခြင်း။
သမ္မာပယောဂဣဒ္ဓိ: သက်ဆိုင်ရာ နည်းလမ်းအတိုင်း ကောင်းစွာ အားထုတ်မှု (သမ္မာပယောဂ) ကြောင့် ရရှိလာသော ပြီးစီးပြည့်စုံမှု အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
ဥပမာ: မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်မှုကြောင့် ရရှိခြင်း (အမြတ်ဆုံး)၊ နှုတ်မှုပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ ဗေဒင်၊ ပိဋကတ် သင်ကြားတတ်မြောက်ခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း စသည်ဖြင့် ကောင်းစွာ အားထုတ်မှုကြောင့် အောင်မြင်ပြည့်စုံမှု ဟူသမျှ ဤဣဒ္ဓိတွင် အကျုံးဝင်သည်။
ဤဣဒ္ဓိ (၁၀) မျိုးတွင် အဓိဋ္ဌာနဣဒ္ဓိ၊ ဝိကုဗ္ဗနဣဒ္ဓိ၊ မနောမယဣဒ္ဓိ စသည်တို့ကို ရရှိရန် အခြေခံ ဈာန်သမာဓိ အားကောင်းရန် လိုအပ်ကြောင်း မှတ်သားအပ်ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဣဒ္ဓိ အဓိဋ္ဌာန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category: ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ကယ်လ်ဗင် ကူးလစ်ဂျ် (; ; ၄ ဇူလိုင် ၁၈၇၂ – ၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၃) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၀ ဦးမြောက် သမ္မတ ဖြစ်သည်။
ဂျွန်ကယ်လ်ဗင် ကူးလစ်ချ်အား ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဂျွန်ကယ်လ်ဗင်နှင့် ဗစ်တိုးရီးယား ဂျေမိုကူးလစ်ချ်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
မွေးရပ်မှာ ဗားမောင့်ပြည်နယ်၊ ပလိုင်းမောက်မြို့ဖြစ်သည်။
၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် အမ်းဟတ်စ်ကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောင် ရီပါပလီကန်ပါတီဝင်ဖြစ်လာသည်။
မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ နော့သင်တန်မြို့တွင် မြို့တော်ဝန်၊ ထိုမှ ပြည်နယ်အထက်လွှတ်တော်အမတ်၊ ပြည်နယ်ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၁၉ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည်။
ဘော်စတွန်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ သပိတ်မှောက်မှုကြောင့် ပြည်နယ်စစ်ဘက်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့အား ခေါ်ယူခဲ့ပြီး ပြည်သူလူထု၏ အိုးအိမ်စည်းစိမ်အား ဘေးဖြစ်စေမည့် ဆန္ဒပြမှုများကို ခွင့်မပြုနိုင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ပြခဲ့သည်။
ထိုသို့ပြတ်သားသည့်ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် လူသိများလာပြီး ၁၉၂၀ ခုနှစ် ရိပါပလီကန်ညီလာခံတွင် သမ္မတလောင်း ဝါရင်း ဂမ်မယ်လီယဲ ဟာဒင်း‎၏ ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရွေးချယ်ခံရသည်။
သမ္မတ ဟာဒင်းကွယ်လွန်သော ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတရာထူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်။
နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးအား ဆက်လက်ဆန့်ကျင်ခဲ့ကာ နောက်တစ်ကြိမ် ၁၉၂၄ခုနှစ်သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရကာ သမ္မတအဖြစ်ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၎င်းလက်ထက်တွင် အမေရိကန်အနေဖြင့် တင်ရှိနေသော ကြွေးမြှီအမြောက်အမြားကို လျော့ချနိုင်ခဲ့သည်။
ငွေကြေးမလုံလောက်သည့် လယ်သမားများအား ထောက်ပံ့ကူညီပေးမည့် ဥပဒေကို နှစ်ကြိမ်တိုင် ဗီတိုအာဏာဖြင့်ပယ်ချခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီအနေဖြင့် ကူးလစ်ချ်အား ဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်စေလိုသော်လည်း ၁၉၂၇၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂ ရက်တွင် ကူးလစ်ချ်က တရားဝင် ငြင်းဆန်ကာ ရွေးကောက်ပွဲမဝင်တော့ပေ။
၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဟောင်း ကူးလစ်ချ်သည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ နော့သင်တန်မြို့တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဟားဘတ် ဟူးဗား Herbert Hoover center|250px မွေးနေ့ ၁၀၊ ဩဂုတ်လ၊၁၈၇၄ခုနှစ်မွေးရပ်ဝတ်စ်ဘရန့်ချ်မြို့၊အိုင်အိုဝါပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့ ၂၀၊ အောက်တိုဘာလ၊၁၉၆၄ခုနှစ်ကွယ်လွန်ရပ်နယူးယောက်မြို့အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၁ဦးမြှောက်သမ္မတအလုပ်အကိုင် ထူးချွန်သည့် လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ရှားမှု၊ အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၄၊ မတ်၊ ၁၉၂၉- ၄၊ မတ်၊ ၁၉၃၃ဒုတိယ သမ္မတ ချားလ်စ် ကာတိစ်လွှဲအပ်သူခယ်လ်ဗင် ခူးလစ်ဂျ်ဆက်ခံသူဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့နိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ ၃၁ ဦးမြောက် အမေရိကန်သမ္မတ ဟားဘတ်ကလတ် ဟူးဗားအား ၁၈၇၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၁၀ရက်နေ့တွင် အိုင်အိုဝါပြည်နယ်၊ ဝတ်စ်ဘရန့်ချ်မြို့တွင်ဖွားမြင်သည်။
မိဘများမှာ ဂျက်ဆီကလတ်နှင့် ဟူးဒါးရန်း ဒေါ့မွန်သွန်း ဟူးဗားတို့ဖြစ်ကြသည်။
လူနီအင်ဒီယန်းနယ်မြေ(ယခု အိုကလာဟိုးမားပြည်နယ်) နှင့်အော်ရီဂွန်တို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ၁၈၉၅ခုနှစ်တွင် စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဘူမိဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထိုနောက် အမေရိကန် ဘူမိဗေဒအသင်းတွင် ခဏဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ဩစတျေးလျ၊အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်များတွင် လှည့်လည်ပြီး မိုင်းတွင်းအင်ဂျင်နီယာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ နမ်မတူဘော်တွင်း သတ္တုတွင်းတွင်လည်း လာရောက်၍ လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် မိုင်းတွင်းအင်ဂျင်နီယာချုပ်အဖြစ် ရောက်ရှိစဉ်ကလည်း လက်သီးသူပုန်ထမှုကြီးဖြင့်လည်း ဆုံတွေ့ရဖူးသည်။
ထိုအရေးအခင်းတွင် ဒုက္ခသည်များအတွက် ရိက္ခာနှင့်ဆေးဝါးအသုံးအဆောင်များကို သယ်ယူရေးတွင်ပါဝင်ကူညီပေးခဲ့ဖူးသည်။
ထိုသို့ဖြင့် ထူးချွန်သည့် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ်သာမက တက်ကြွသော လူသားချင်းစာနာသော လူမှုဝန်ထမ်းတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများလာပြီးနောက် အမေရိကန်ကယ်ဆယ်ရေးကော်မတီ၏ လန်ဒန်အကြီးအကဲအဖြစ် (၁၉၁၄-၁၉၁၅)အတွင်းလည်းကောင်း၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ရှိ အမေရိကန်ကယ်ဆယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲ (၁၉၁၅-၁၉၁၉)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေးမှူး(၁၉၁၇-၁၉၁၉)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ကယ်ဆယ်ရေးဌာန အုပ်ချုပ်ရေးမှူး(၁၉၁၈-၁၉၂၃)အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်များပေးအပ် ခြင်းခံရသည်။
သမ္မတဟာဒင်းနှင့် သမ်မတကူးလစ်ချ်တို့လက်ထက်များတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး သမိုင်းဆရာများအလိုအရ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အထူးချွန်ဆုံး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။
သမ္မတကူးလစ်ချ် အနားယူလျှင် ရီပါပလီကန်သမ္မတလောင်းအဖြစ် ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရခဲ့သည်။
သမ္မတသက်တမ်း အစပိုင်းအတွင်းတွင် ၁၉၂၉ခုနှစ် စီပွားပျက်ကပ်ကြီးကြောင့် အထိနာခဲ့ရပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအစီအမံများကို အားသွန်ခွန်စိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည့်တိုင် ထိုဆိုးကျိုး၏ ရိုက်ခတ်မှုကြောင့် ၁၉၃၂ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြိုင်ဖက်ဖြစ်သူ ဒီမိုကရက်တီပါတီ သမ္မတလောင်း ဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့အား ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ရသည်။
သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်သည့်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဟူးဗားအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးလောကတွင် တက်ကြွစွာဆက်လက် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၄၆ခုနှစ် သမ်မတထရူးမင်းလက်ထက်တွင်လည်း ဥရောပစားနပ်ရိက္ခာအစီအစဉ်အတွက် ညှိနှိုင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၄၇-၁၉၄၉တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၅၃-၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် Organization of the Executive Branch ကော်မရှင်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့သေးသည်။
၁၉၆၄ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၂၀ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဣန္ဒြေငါးပါး ၌ ဣန္ဒြေဆိုသည်ကား “ဣန္ဒဿ ကမ္မံ ဣန္ဒြိယံ၊ ဣန္ဒဿ = အစိုးရမင်း၏၊ ကမ္မံ = အစိုးရမှုသည်၊ ဣန္ဒြိယံ = ဣန္ဒြေမည်၏။
အစိုးရမင်း၏ အစိုးမှုဆိုသည်ကား မိမိအုပ်ချုပ်ရာဌာန၌ မိမိအလိုကို တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူကမျှ မလှန်မပြန်နိုင်မှုတည်း။
ဤအရာ၌ကား စိတ်ကို အစိုးရမှုသည် လိုရင်းတည်း။
ထိုဣန္ဒြေသည် ငါးပါးရှိ၏။
၎င်းငါးပါးတို့မှာ -- (၁) သဒ္ဓါန္ဒြေ (၂) ဝီရိယိန္ဒြေ (၃) သတိန္ဒြေ (၄) သမာဓိန္ဒြေ (၅) ပညာန္ဒြေ (ဤသည်တို့သည် ဣန္ဒြေငါးပါး ဖြစ်သည်။
) ဣန္ဒြေ (၅) ပါး (၁) သန္ဓိန္ဒြေ သန္ဓိန္ဒြေ ဆိုသည်မှာ သဒ္ဓါပင် ဖြစ်သည်။
ထိုသဒ္ဓါသည် အစိုးရမျိုး ဖြစ်သည်။
ပကတိသဒ္ဓါ, ဘာဝနာသဒ္ဓါဟူ၍ နှစ်ပါးရှိသည်။
ပကတိသဒ္ဓါ ပကတိ လူတို့၌ ဒါနမှု, သီလမှု, အတုအပ ဘာဝနာမှုနှင့် ဖြစ်၍နေသော သဒ္ဓါသည် ပကတိသဒ္ဓါမည်၏။
ထိုပကတိသဒ္ဓါသည် စိတ်ကို အစိုးရ၏ ဆိုသော်လည်း အထက်၌ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော သူရူးဥပမာအတိုင်း ပကတိလူတို့ စိတ်ရူးစိတ်နောက်ကို ပျောက်ငြိမ်းအောင် အုပ်ချုပ်နိုင်သည်မဟုတ်၊ ထိုစိတ်ရူးစိတ်နောက်အတိုင်းမှာ အလိုက်သင့် လိုက်လျော၍ ဒါနပြုရုံမျှ စိတ်ကို အစိုးရ၏။
သဒ္ဓါမရှိခဲ့လျှင် စိတ်သည်ဘယ်အခါမှ ကောင်းမှုကုသိုလ်ဆီ မသိပြီ၊ မကောင်းမှု၌သာ မွေ့လျော်၏။
သီလဝိသုဒ္ဓိဖြည့်ကျင့်မှု, တရားကျမ်းဂန် သင်ကြားလေ့ကျင့်မှု စသည်တို့၌လည်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ဤကား ပွားများခြင်း မရှိသော ပကတိသဒ္ဓါ၏ အစိုးရမှုနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ပကတိကုသိုလ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကမ္မဋ္ဌာန်းအမှုနှင့် တွေ့ခဲ့လျှင် ထိုပကတိသဒ္ဓါသည် စိတ်ကို အစိုးမရ၊ စိတ်သည် သဒ္ဓါကို လှန်ပြန်ကန်ကျောက်၍ လွတ်ရာတပါးသို့ ထွက်သွား၏၊ ပကတိသဒ္ဓါကို ဤအရာ၌ မလိုအပ်။
ဘာဝနာသဒ္ဓါ ဘာဝနာသဒ္ဓါဆိုသည်မှာ ထွက်သက် ဝင်သက် ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ် အစရှိသော ဘာဝနာအလုပ်ဖြင့် အားခွန်ဗလ တေဇတန်ခိုး တိုးတက်ပွားစီး ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့ ကြီးပွားလေအောင် ပျိုးထောင်ပြုပြင်၍ ထားအပ်သော သဒ္ဓါသည် ဘာဝနာသဒ္ဓါ မည်၏။
ဤဘာဝနာသဒ္ဓါကို ဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဆိုသည်။
ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတို့၌ စိတ်ရူး, စိတ်နောက် ပျောက်ငြိမ်း၍ စိတ်ကြည်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စိတ်မည်သည် သူကြည်ရာအာရုံ၌ နေရမှ ငြိမ်သက်တော့သည်။
အာနာပါနဿတိ အစရှိသော ကာယဂတာသတိကို အားထုတ်မှုသည် ထိုဘာဝနာသဒ္ဓါကို ပျိုးထောင်ပြုပြင်မှုပင် ဖြစ်သည်။
ကာယဂတာသတိစွဲ၍ ထွက်သက်ဝင်သက်စသော မိမိကိုယ်အင်္ဂါထဲ၌ စိတ်ကို မြဲအောင် ထားနိုင်လျှင်ပင် ဘာဝနာသဒ္ဓါကို ရသည်။
သမထကိစ္စ, ဝိပဿနာကိစ္စတို့နှင့် အဆင့်ဆင့်ပွားများ၍ သွားပါမူကား ယခုဘဝ၌ပင်လျှင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနိုင်ငံကြီး (၃) ရပ်ကို အကုန်ဖြိုဖျက်နိုင်သော အားအစွမ်းသို့ ရောက်၏။
သမထအလုပ်, ဝိပဿနာအလုပ်တို့ကိုမူကား ကျမ်းဂန်အရာ၌ အလွန်လိမ္မာသော ဆရာဥပနိဿယကိုမှီ၍လုပ်မှ နေရာကျနိုင်မည်။
(၂) ဝီရိယိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ ဆိုသည်မှာ ဝီရိယပင် ဖြစ်သည်။
ပကတိဝီရိယ, ဘာဝနာဝီရိယဟူ၍ နှစ်ပါး ရှိ၏။
ကာယကဝီရိယ, စေတသိကဝီရိယဟူ၍လည်း နှစ်ပါး ရှိ၏။
ပကတိဝီရိယတွင် သိသာပြီ။
လောကမှုတို့၌ ပကတိဝီရိယလွန်ကဲသောသူတို့မှာ ဘာဝနာဝီရိယ ထမြောက်လွယ်၏။
ပိဏ္ဍပါတ်ဓုတင်၊ နိသဇ်ဓုတင်၊ ရုက္ခမူဓုတင်၊ အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်၊ သုသာန်ဓုတင် အစရှိသော ဓုတင်မှုကြီးများသည် ကာယိကဝီရိယဘာဝနာမှုတို့ပင် ဖြစ်သည်။
ကာယိကဝီရိယဘာဝနာကို ထူထောင်မိ၍ အအိပ်အနေ နည်းပါးသဖြင့် ထကြွလုံ့လ ဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံငြားသော်လည်း ဘာဝနာမနသိကာရ ထက်သန်မှုဟူသော စေတသိကဝီရိယ မရှိခဲ့သည်ရှိသော် ထွက်သက်ဝင်သက်စသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံသည် ထင်မြင်စွဲမြဲခြင်းသို့ မရောက်နိုင်။
နေ့, ရက်, လ, နှစ်သာ ကြာညောင်း၍ သွား၏။
အာရုံမူကား ထူးလှသည်မရှိ၊ စိတ်ကြည်မှုလည်း ထူးလှသည်မရှိ။
ခပ်သိမ်းသော လုပ်မှုကိုင်မှုတို့၌ပင်လျှင် အလုပ်ကို လူက မြန်မြန်နိုင်တဲမှ နေရာကျသည်။
လူကို အလုပ်ကနိုင်နေလျှင် နေရာမကျပြီ။
လူကို အလုပ်က နိုင်မှုဆိုသည်မှာ အတုအပ ဝီရိယနှင့်သွပ်၍ အလုပ်အရာမထင်တဲ့နိုင်ဘဲ နေ့ရက်ကြာညောင်းရှိလတ်သော် ဣရိယပထဒုက္ခညှဉ်းဆဲမှုနှင့်ပင် ထိုအလုပ်၌ ပျင်းရိခြင်းဖြစ်၍ နေ၏။
ပျင်းရိခြင်း ဖြစ်လေလေ အလုပ်အရာမထင်လေလေ၊ အလုပ်အရာမထင်လေလေ ပျင်းရိခြင်း ဖိစီး၍ လာလေလေ ဖြစ်၏။
ထိုအရပ်ကို လွှတ်၍ အလုပ်တစ်ပါး ပြောင်းရသော် ကောင်းနိုးနိုးထင်၏၊ မကြာမကြာ အလုပ်ပြောင်း၏၊ ဝီရိယညံ့ဖျင်းသောသူကို အလုပ်ကနိုင်မှုတည်း။
ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်မည်သည် ကာယိကဝီရိယ, စေတသိကဝီရိယ (၂) ပါး ပြည့်စုံသောသူမှသာ အမြန်အထမြောက်နိုင်၏။
ကာယဂတာသတိ တည်ထောင်မိသည်မှစ၍ တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးပွား၍လာသော ဘာဝနာဝီရိယကို ဤဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ ဝီရိယိန္ဒြေဆိုသည်။
ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌ စိတ်ပျင်း, စိတ်ရိ ပျောက်ငြိမ်း၍ စိတ်ထက်သန်မှုသို့ ရောက်ခြင်းတည်း၊ စိတ်မည်သည် စိတ်သန်ရာ အာရုံ၌ နေရမူ ပျော်တော့သည်။
ဤသည်နောက်၌ ဘာဝနာဝီရိယ ထူထောင်မှု အဆင့်ဆင့် ပွားများမှုတို့မှာ သဒ္ဓိန္ဒြေအတိုင်း သိလေ။
(၃) သတိန္ဒြေ, (၄) သမာဓိန္ဒြေ, (၅) ပညိန္ဒြေ သတိန္ဒြေဆိုသည်မှာ ဤဗောဓိပက္ခိယအရာ၌ ထွက်သက်ဝင်သက်စသော မိမိကိုယ်အင်္ဂါ၌ ကောင်းစွာတည်ထောင်မိသော ကာယဂတာသတိမှစ၍ လောကုတ္တရာ သမ္မာသတိမဂ္ဂင်တိုင်အောင် ကြီးပွား၍သွားသော သတိပဋ္ဌာနခေါ်သော ဘာဝနာသတိကို ဆိုလိုသည်။
သမာဓိန္ဒြေ, ပညိန္ဒြေ တို့လည်း ဤနည်းတူ ဖြစ်သည်။
ဣန္ဒြေငါးပါး တစ်လုံးတစ်စည်းတည်းဖြစ်ခြင်း ထွက်သက်ဝင်သက်အစရှိသော သတိပဋ္ဌာန်အာရုံ၌ စိတ်၏ မငြိမ်မသက်မှုကို သမာဓိန္ဒြေသည် ပယ်သတ်၏။
စိတ်၏ တွေဝေမှုန်မှေးမှုကို ပညိန္ဒြေသည် ပယ်သတ်၏။
ရှေး၌ဖြစ်သော သဒ္ဓိန္ဒြေ, ဝီရိယိန္ဒြေ, သတိန္ဒြေ (၃) ပါးတို့ကား သမာဓိန္ဒြေ, ပညိန္ဒြေ (၂) ပါးတို့ကို အထွတ်အမြတ်သို့ရောက်အောင် မင်းမြှောက်သမားတို့ပေတည်း။
ကာယဂတာသတိပဋ္ဌာန်တည်ထောင်မိ၍ စိတ်ကိုအစိုးရသောဖြစ်သို့ ရောက်ကြသောအခါ သမထလမ်းသို့ လိုက်ခဲ့လျှင် သမာဓိန္ဒြေသည် သမာပတ်ရှစ်ပါးဖြစ်လာ၏၊ ပညိန္ဒြေသည် ဣဒ္ဓိဝိဓ အစရှိသော အဘိညာဉ် (၅) ပါး ဖြစ်လာ၏။
ဝိပဿနာလမ်းသို့ လိုက်ခဲ့လျှင် သမာဓိန္ဒြေသည် သုညတသမာဓိ, အနိမိတ္တသမာဓိ, အပ္ပဏိဟိတသမာဓိ (၃)ပါး ဖြစ်လာ၏။
ပညိန္ဒြေသည် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ အစရှိသော ပညာဝိသုဒ္ဓိ (၅)ပါး, အနုပဿနာဉာဏ်သုံးပါး, ဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်ပါး, မဂ်ဉာဏ်လေးပါး, ဖိုလ်ဉာဏ်လေးပါး, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် (၂၆) ပါး ဖြစ်လာသည်။
ဤကား ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ တစ်လုံးတစ်စည်းတည်း ဖြစ်ကြပုံကို ပြဆိုခန်း ဖြစ်သည်။
thumb|The Venice Film Festival is the oldest film festival in the world and one of the most prestigious and publicized ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များကို နိုင်ငံတကာတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် ဒေသအတွင်းမှ ရုပ်ရှင်ကားများနှင့် ကျင်းပရာ ဒေသအတွင်းမှာ ရုပ်ရှင်ကားများကို ပြသလေ့ရှိသည်။
ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကျင်းပရာတွင် ပြိုင်ပွဲများ၊ အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် အခြားသော လှုပ်ရှားမှုများကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ပွဲတော်မှာ ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင် Lyndon B. Johnson 250pxမွေးနေ့၂၇၊ ဩဂုတ်လ၊၁၉၀၈ခုနှစ်မွေးရပ်စတုန်းဝေါလ်၊တက္ကဆပ်ပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့ ၂၂ရက်၊ ဇန်နဝါရီလ၊၁၉၇၄ ခုနှစ်ကွယ်လွန်ရပ်ဆန်အန်တိုနီယို၊ တက္ကဆပ်ပြည်နယ်အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၆ဦးမြှောက်သမ္မတအလုပ်အကိုင် အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၂၂၊နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၆၃ - ၂၀၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၆၉ ဒုတိယ သမ္မတဟျူးဘာ့တ် ဟမ်းဖရေးလွှဲအပ်သူဂျွန် ဖဇ်ဂရက်ဒ်ကနေဒီ ဆက်ခံသူရစ်ချက် နစ်ကဆင် နိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ ၁၉၀၈ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၇ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၆ဦးမြှောက် သမ္မတ လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်အား တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၊ စတုန်းဝေါလ်တွင်ဖွားမြင်သည်။
မိဘများမှာ ဆမ်အာလီနှင့် ရီဘက္ကာဘိန်း ဂျွန်ဆင်တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၃၀ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကဆပ်တက္ကသိုလ်မှ ဆရာအတတ်သင်ဘွဲ့ရပြီး ဂျော့ချ်တောင်း တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာအားဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
၁၉၃၀-၁၉၃၁ခုနှစ်များတွင် ဟူစတန်၌ လူထုဟောပြောနည်းများကို သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအစ ၁၉၃၁မှ ၁၉၃၅အထိ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင် လွှတ်တော်အမတ် အာအမ် ဂလေဘတ်ဂ်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ကာ ၁၉၃၇တွင်ကွယ်လွန်သွားသော အောက်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦး၏ လှစ်လပ်နေရာအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ပြီး အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။
၁၉၃၈တွင်လည်း ထိုရာထူးအတွက် ထပ်မံရွေးချယ်ခံရပြန်ကာ ထိုမှစ၍ အဆိုပါမဲဆန္ဒနယ်တွင် လေးကြိမ်ဆက် ရွေးချယ်ခံရသည်။
စစ်မှုထမ်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁-၁၉၄၂အတွင်း ပိစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ အမေရိကန်ရေတပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ သူရသတ္တိပြောင်မြှောက်စွာတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး ရဲရင့်မှုကြောင့် ငွေကြယ်တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခံရသည်။
နိုင်ငံရေးသို့တဖန် ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရပြီး ၁၉၅၄ခုနှစ်တွင်လည်း ဆက်လက်၍ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်ရှိ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအကြီးအကဲ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၀ပြည့်နှစ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတလောင်းအဖြစ် ပါတီဝင်အတော်များများက ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း အခြားသမ္မတလောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့် ကနေဒီက ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် ကမ်းလှမ်းခဲ့ခြင်းကို လက်ခံကာ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများတွင် ဝန်းရံကူညီပေးခဲ့သောကြောင့် ကနေဒီ၏ဘာသာရေးကွဲပြားမှုအပေါ် တောင်ပိုင်းပြည်နယ်အချို့၏ ကန့်ကွက်မှုများကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။
သမ္မတအဖြစ်သို့ ၁၉၆၃ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၂၂ရက်တွင် သမ္မတကနေဒီ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ဂျွန်ဆင်သည် အမေရိကန်၏ ၃၆ ဦးမြှောက် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းကျိန်ကာ သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သမ္မတတာဝန်များကို ကောင်းမွန်စွာထမ်းဆောင်နိုင်သဖြင့် ၁၉၆၄ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ဆက်လက်အနိုင်ရခဲ့သည်။
သမ္မတသက်တမ်းအတွင်းတွင် လူ့အခွင့်အရေး၊ ဆင်းရဲမှုတိုက်ဖျက်ရေး၊ ပညာရေးနှင့်ကျန်းမာရေး အစရှိသည့် ပြည်တွင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများတွင် အလေးပေးဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ပြည်ပရေးရာဖြစ်သည့် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲတွင်မူ အရှိန်တိုးမြှင့်တိုက်ခိုက်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့်အတွက် ထောက်ခံမှုများကျဆင်းခဲ့ရသည်။
ထိုစစ်ပွဲဆုံးဖြတ်ချက်များကြောင့် တိုင်းပြည်သာမက၊ ပါတီတွင်းမှပါ ထောက်ခံမှုကျဆင်းပြီး နောက်တစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ယှဉ်ပြိုင်မည့်ရည်ရွယ်ချက်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ နာမည်ပျက်ယွင်းခဲ့ရသော ဂျွန်ဆင်သည် ၁၉၇၃ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၂၂ရက်နေ့တွင် တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၊ ဆန်အန်တိုနီယိုမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရစ်ချက် မေးလ်ဟော့ခ် နစ်ဆင် () အား ၁၉၁၃ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၉ရက်နေ့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ယော်ဘာလင်ဒါမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘများမှာ ဖရန်စစ် အန်ထော်နီနှင့် အန်နာ မေးလ်ဟော့ခ် နစ်ဆင်တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၃၄ ဝှစ်တီယာကောလိပ်မှလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇တွင် ဂျု့ခ်တက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ဝှစ်တီယာတွင် ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းပြီး နိုင်ငံရေး ရေတပ်သို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တောင်ပိစိဖိတ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆-၁၉၄၈ခုနှစ်များတွင် အောက်လွှတ်တော်၊ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်သို့ အဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်ခံပြီး ၁၉၅၂နှင့် ၁၉၅၆ခုနှစ်များတွင် သမ္မတ အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ၏ ဒုသမ္မတအဖြစ် အဆက်ဆက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀တွင် သမ္မတရာထူးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း ကနေဒီကို ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သလို၊ ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင်လည်း ထပ်မံ၍ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ပြန်သည်။
၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် ရီပါပလီကန်သမ္မတလောင်းအဖြစ် ထပ်မံပွဲထွက်လာပြီး ပြိုင်ဖက်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတလောင်း ဟူးဘတ် ဟမ်းဖရေးအား အနိုင်ရကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၇ဆက်မြှောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သမ္မတ သက်တမ်း သမ္မတရာထူးရလျှင် ပြည်ထောင်စု တရားရုံးချုပ်တရားသူကြီးအား ၄ဦးအထိ ခန့်အပ်ကာ တရားစီရင်ရေးစနစ်အား တိုးမြှင့်သည်။
နိုင်ငံတကာရေးရာတွင်လည်း တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေးတွင် အကြီးအကျယ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တရုတ်နိုင်ငံသို့ခရီးထွက်ကာ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ မော်စီတုန်းနှင့် ဆွေးနွေးပြောဆိုခြင်းဖြင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးမြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် အောင်မြင်မှုများရယူခဲ့သည်။
ထိုသံတမန်ရေးရာအောင်မြင်မှုတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဟင်နရီ ကစ်ဆင်းဂျား၏ စွမ်းဆောင်မှုများမှာလည်း အထူးအရေးပါခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကစ်ဆင်းဂျား၏ အားထုတ်မှုဖြင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း လက်နက်လျော့ချရေးစာချုပ်အမြှောက်အများကို လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ပြန်သည်။
ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနှင့်ပက်သက်၍မူ စစ်ပွဲအရှိန်အားဆက်လက်တိုးမြှင့်ခြင်းကြောင့် ကန့်ကွက်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သဖြင့် တဖြည်းဖြည်းနောက်ဆုတ်ရန်အတွက် စီမံခဲ့ရသည်။