kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နေရာ ယခု မူဆယ်မြို့၏ လေယာဉ်ကွင်းဟောင်းမြောက်ဘက်ရှိ လာစန့်ဒေသ ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအနီးတွင် မိုင်းမောဝ်ပြည် မင်းဆက်များအုပ်စိုးစဉ်က နာမည်ကြီး ခိုစုန် ခိုဖူး တံတား (ရေမြှပ် ရေပေါ်တံတား) တစ်စင်းရှိခဲ့ဖူးလေသည်။
နောင်ကာလတွင် ထိုဒေသမှ နောင်မိုလုံ ( ကြာအင်းကြီး) ဝန်းကျင် ( နော်င်မိုလုံ မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်ရှေ့ ယခင်မြို့နယ်အားကစား ကွင်းဟောင်းနေရာဖြစ်ပြီး ယခုမူ လူနေအိမ်၊ တိုက်ခန်းနေရာများ အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပေပြီ။
) သို့ ရွှေ့ပြောင်းမြို့တည်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ညောင်ပင်ကြီး (၁၆) ပင်ရှိသောနေရာတွင် ဈေးကြီးတစ်ခုတည်ခဲ့သည်။
( ယခု အမှတ် ၁ ဈေးဟုခေါ်သည်) ထိုစဉ်က လူနေအိမ်ခြေအများစုမှာ ယခုတောင်ရပ်ကွက်ရှိ ဝေဠုဝန်ဘုရားကျောင်း နေရာတဝိုက်တွင် စည်ကားခဲ့သောကြောင့် မြို့လယ်ဗဟိုချက် အဆောင်အဦကို တောင်ရပ်ကွက်တွင်းတည်ထားပြီး ၎င်းရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ဝေဠုဝန် ဘုရားကျောင်းကိုလည်း ဝတ်ကန်ဝိန်း (ဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်း)(မြို့လယ်ကျောင်း) ဟုသာ ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်နေကြဆဲဖြသ်သည်။
စိတ်ဝင်စားဖွယ် နေရာများ မူဆယ်မြို့ရှိ လူသိများသော မင်္ဂလာမူဆယ် မူဆယ်မြို့သည် ဈေးသည်၊ ကုန်သည်များနှင့် နေ့နံသင့်ခဲ့သည်မှာ မြို့စတင် တည်ထောင်ကတည်းကပင်ဖြစ်လေသည်။
မဆလ အစိုးရခေတ်၌လည်း တရုတ်ပြည် မှောင်ခိုပစ္စည်းများနှင့် စည်ကားခဲ့၏။
ယခုခေတ်ကာလ၌လည်း တရုတ်ပြည်နှင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည် ပစ္စည်းများ လွတ်လပ်စွာစီးဆင်းသွားလာမှုကြောင့် ပို၍စည်ကားပြန်၏။
၁၀၅မိုင် ကုန်သွယ်ရေးဇုန် ကောင်းမူးခမ်း (သို့) ရွှေသမင်ကျောင်းတော်ရွှေစေတီ မဟာဝန်ကျောင်း လွယ်တိန်ခမ်းတောင်တော် မင်္ဂလာ မူဆယ် SJ အပန်းဖြေ ဥယျာဉ် မူဆယ်ဂေါက်ကလပ် လေယာဉ်ပျံ စာသောက်ဆိုင် စက်မှုပန်းခြံ ရန်တိုင်းအောင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီဆုတောင်းပြည့်စေတီ(၁၀၅မိုင်) တုန်ခန်ကျောင်း လှိုင်ဂူဘုရား မူဆယ်တပည့်တော်စုဘုရားကျောင်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံသူများပါသည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိရသမျှသော မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံတို့မှာ- အင်းဝခေတ် ပထမမင်းခေါင် ၏ သား အိမ်ရှေ့စံမင်းရဲကျော်စွာ (ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် စစ်ခင်းသူ) အင်းဝခေတ် မိုးညှင်းသတိုးနောက်နန်းတက်သည့် မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ) နန္ဒဘုရင်အား တပင်ရွှေထီးပေးသည့် ငယ်ဘွဲ့ နန္ဒဘုရင်၏ သား မင်းရဲကျော်စွာ၊ အင်းဝတွင်ဘုရင်ခံအဖြစ်အုပ်စိုးသူ၊ နောင်တွင် နတ်သျှင်နောင်ထံ လက်နက်ချခဲ့သူဖြစ်သည်။
(ဟံသာဝတီမင်းရဲကျော်စွာ) နတ်သျှင်နောင်၏ ညီ တောင်ငူမင်းရဲကျော်စွာ (တောင်ငူမင်းရဲကျော်စွာ) တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြောက်အတ္တလန္တိက်စာချုပ်အဖွဲ့ သို့မဟုတ် ‌နေတိုး(၊ ) သို့မဟုတ် အိုတံ(၊ )သည် ကမ္ဘာ့ အဓိကအဖွဲ့များ အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကနိုင်ငံ ၃၁နိုင်ငံတို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးချုပ်ဆိုခဲ့သော မြောက်အတ္တလန်တစ် သဘောတူစာချုပ် အပေါ်တွင် အခြေပြုသော နိုင်ငံအစိုးရအချင်းချင်း စစ်ဘက်မဟာမိတ် ပြုထားသောအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
နေတိုးရုံးချုပ်များ သည် ဘယ်(လ်)ဂျီယံ နိုင်ငံ ဘရပ်ဆယ်(လ်) မြို့တွင် ရှိသည်။
အဖွဲ့အစည်းသည် စုပေါင်းကာကွယ်တိုက်ခိုက်ခြင်းစနစ် ပါဝင်၍၊ အသင်းဝင်နိုင်ငံများသည် တစ်စုံတစ်ခုသော ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းမှ တိုက်ခိုက်လာခြင်းကို တုံ့ပြန်နိုင်ရေးအတွက် အပြန်အလှန် အကာအကွယ်ပေးကြရန် သဘောတူညီကြသည်။
စစ်ဘက်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မှုမှ နုတ်ထွက်ခြင်း ဖွဲ့စည်းပြီးစ ပထမနှစ် အနည်းငယ်ကမူ နေတိုးသည် နိုင်ငံရေးအသင်းအဖွဲ့တစ်ခုထက် မပိုခဲ့ပါ။
သို့ရာတွင် ကိုရီးယားစစ်ပွဲက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကိုပေါင်းစည်းစေ၍၊ တစ်စုတစ်ပေါင်းတည်းသော စစ်တပ်ကို ရာထူးအာဏာကြီးမားသော U.S. တပ်မှူးနှစ်ဦး၏ ညွှန်ကြားအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပထမ နေတိုးအထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် လော့ဒ်အစ်(စ်)မေ က ထင်ရှား ကျော်ကြားစွာ မိန့်ဆိုခဲ့သည်မှာ အဖွဲ့အစည်း၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သည် “ရုရှား များကို ဖယ်ထုတ်ပစ်ရန်၊ အမေရိကန်များ ဝင်လာစေရန်နှင့် ဂျာမန်များ ကျဆုံးစေရန်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဥရောပနိုင်ငံများ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့၏ ဆက်ဆံရေးခိုင်မာမှုအပေါ်တွင် ရှိနေသော သံသယသည် ဒီရေကဲ့သို့ တက်လိုက် စီးဆင်းလိုက်ဖြစ်နေပါသည်။
တစ်ဆက်တည်းမှာပင် မျှော်လင့်ထားရမည့် ဆိုဗီယက် တို့၏ ကျူးကျော်မှုကို တုံ့ပြန်မည့် နေတိုးကာကွယ်ရေးအပေါ် ယုံကြည်နိုင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှိနေသည့် သံသယ၊ ယင်းသံသယ တို့က လွတ်လပ်သော ပြင်သစ်နူကလီးယား ဟန့်တားမှု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းသို့ ရှေ့ရှုစေပြီး၊ ပြင်သစ်တို့ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် နေတိုး၏ စစ်ဘက်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်မှုမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ဘာလင်အပေါင်းသဘောတူညီချက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဘာလင် တံတိုင်းကြီး ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ပြီးနောက်၊ အဖွဲ့အစည်းသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိခဲ့သော အရှေ့ဘက်မှ ယခင်က ရန်သူများနှင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ရင်း ဘော်လကန်ဒေသ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
အတော်အတန်များပြားသောယခင် ဝါဆောအုပ်စု နိုင်ငံများ မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းသို့ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တို့တွင် ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြင့် အထွတ်အထိတ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အယ်(လ်)ဘေးနီးယား နှင့် ခရိုအေးရှား တို့ ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြင့် အသင်းဝင်ပေါင်း ၂၈ နိုင်ငံအထိ ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက် တိုက်ခိုက်မှု မှ စတင်၍ နေတိုးသည် အသစ်သော စိမ်ခေါ်မှုများကို ကိုယ်တိုင်ပြန်လည် အာရုံစိုက်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး တပ်သားများအား အာဖဂန်နစ္စတန် သို့ တပ်ဖြန့်ခဲ့သည်၊ အလားတူပင် သင်တန်းဆရာများအား အီရတ်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဘာလင်အပေါင်းသဘောတူညီချက် သည် နေတိုးနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ တို့ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် ပြည့်စုံသော ကမ်းလှမ်းချက်များပါသည့် သဘောတူစာချုပ်များ ပေါင်းစုထားမှုပင်ဖြစ်သည်။
ယင်းသဘောတူညီချက်ဖြင့် EU အား၊ အကယ်၍ ၎င်းသည် နိုင်ငံတကာ အကြပ်အတည်းကာလတစ်ခုတွင် လွတ်လပ်စွာပြုမှုလိုပါက၊ နေတိုးပိုင်ဆိုင်မှုများကို အသုံးပြုနိုင်မည့် ဖြစ်နိုင်ခြေကို “ပထမ ငြင်းဆိုခြင်းအခွင့်အရေး” ဟုရည်ညွှန်းသော နေတိုးကိုယ်တိုင်အနေဖြင့် ပြုမှုဆောင်ရွက်လိုခြင်းမရှိ မှသာ အသုံးပြုနိုင်မည် ဟူသော ခြွင်းချက်ဖြင့် ပေးထားသည်။
[6] နေတိုးမှ ပြုမှုဆောင်ရွက်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့မှသာလျှင် EU အနေဖြင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေး ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ စုပေါင်းအသုံးပြုသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံး ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်၏ ၇၀% ထက် ပိုမိုပါသည်။
အမေရိကန် တစ်ဦးတည်း အနေဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်စုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ခန့်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ နှင့် အီတလီ တို့က ထပ်မံ၍ ၁၅%ကို အသုံးပြုသည်ဟု ယူဆရသည်။
နေတိုးအဖွဲ့ဝင်များ နေတိုးအဖွဲ့ဝင် ၃၂ နိုင်ငံများမှာ- left|နက်ပြာရောင်သည်လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်များအပြာရောင်သည်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှုလုပ်ဆောင်ချက်အနီရောင်သည်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရန်မရည်ရွယ်မီးခိုးရောင်သည်ရည်ရွယ်ချက်ကိုမထုတ်ဖော်ထားအစိမ်းရောင်သည်ကတိပြုထားသည့်ဖိတ်ခေါ်မှု နေတိုးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပထမစတင်တည်ထောင်သည်မှ ခုနှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အဖွဲ့ဝင်သစ်များကို တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။
(နောက်ဆုံး နှစ်ဦးကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်) နေတိုးတွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၈ ဦး ပါဝင်သည်။
၎င်းတို့မှာ အယ်(လ်)ဘေးနီးယား၊ ဘယ်(လ်)ဂျီယံ၊ ဘူ(လ်)ဂေးရီးယား၊ ကနေဒါ၊ ခရိုအေးရှား၊ ချက်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံ၊ ဒိန်းမတ်၊ အက်စ်တိုးနီးယား၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဂရိ(စ်)၊ ဟန်ဂေရီ၊ အိုက်(စ်)လန်၊ အီတလီ၊ လတ်ဗီးယား၊ လစ်သူယေးနီးယား၊ လူဇင်ဘတ်(ဂ်)၊ နယ်သာလန်၊ နော်ဝေး၊ ပိုလန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ရိုမေးနီးယား၊ ဆလိုဗက်ကီးယား၊ ဆလိုဗေးနီးယား၊ စပိန်၊ တူရကီ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ နှင့် ယူနိုက်တက်စတိတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
၆ ‌ဇွန် ၂၀၁၇ တွင် ရုရှား၏ ဖိအားပေးမှု ရှိခဲ့သော်လည်း မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံသည် ၂၉ နိုင်ငံမြောက် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။
နေတိုးအင်အားချဲ့ထွင်မှု မဟာမိတ်အတွင်း အသစ်အဖွဲ့ဝင်များသည် များသောအားဖြင့် အရှေ့ဥရောပနှင့် ဘော်(လ်)ကန်ဒေသ တို့ ဖြစ်၍ ယခင် ဝါဆောအုပ်စုမှ အဖွဲ့ဝင်များလည်း ပါဝင်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဘူခါရက်(စ်)မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ သည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှ နိုင်ငံသုံးခုအား အနာဂတ်ဖိတ်ခေါ်ခြင်းအတွက် ကတိပြုခဲ့သည်။
မက်စီဒိုးနီးယား ရီပတ်ဘလစ်နိုင်ငံ၊ဂျော်ဂျီယာ နှင့် ယူကရိန်း တို့ဖြစ်သည်။
အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှုအတွက် လိုအပ်ချက်များ ပြည့်စုံပြီးဖြစ်သော်လည်း မက်စီဒိုးနီးယားအား လက်ခံရန်အတွက် ဂရိ(စ်)နိုင်ငံမှ ပိတ်ဆို့ထားသည်။
မက်စီဒိုးနီးယား အမည် အငြင်းပွားမှုအတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။
အလားတူ ပင် တူရကီနိုင်ငံမှလည်း ဆိုက်ပရပ်(စ်)၏ ကြိုးပမ်းမှုကို ပိတ်ဆို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ထားသည်။
[ ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်။
အခြားသော ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် လျှောက်ထားသော နိုင်ငံများတွင် မွန်တီနီဂရို နှင့် ဘော(စ်)နီးယား နှင့် ဟာဇီဂိုဗီနား နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သည်။
၎င်းတို့သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အေဒရီယတစ် ချာတာ၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အဖွဲ့ဝင်များဖြစ် လာခဲ့ကြသည်။
[45] ရုရှားသည် အထက်တွင် ဖော်ပြသကဲ့သို့ ထပ်မံတိုးချဲ့ခြင်းကို ဆက်လက်၍ ဆန့်ကျင်နေပါသည်။
ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဥရောပ-အတ္တလန်တစ် တွဲဖက်မှု နေတိုးအဖွဲ့ဝင် ၂၈ နိုင်ငံနှင့် “တွဲဖက်နိုင်ငံများ” ၂၂ နိုင်ငံတို့အကြား ဆက်လက်၍ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းကို ကူညီနိုင်ရန်အတွက် စည်းမျဉ်းဘောင်နှစ်ဆင့်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် တွဲဖက်မှု (PfP) အစီအစဉ်ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တွဲဖက်နိုင်ငံနှင့် နေတိုးတို့အကြား နှစ်ဦး နှစ်ဘက်နှင့်ဆိုင်သော ဆက်နွယ်မှုများအပေါ် အခြေခံ၍ ပြုစု ထူထောင်ထားခဲ့သည်။
နိုင်ငံတစ်ခုသည် ၎င်း၏ ပါဝင်မှုအတိုင်းအတာပမာဏကိုရွေးချယ်နိုင်သည်။
PfP အစီအစဉ်သည်ဥရောပအတ္တလန်တစ်၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုအတောင်ပံအဖြစ်တွေးခေါ်ယူဆကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်များသည် လက်ရှိနှင့် ယခင်က လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများပင် ဖြစ်သည်။
ဥရောပ-အတ္တလန်တစ် တွဲဖက်မှုကောင်စီ (EAPC) ကို ၁၉၉၇ ခု မေလ ၂၉ ရက်နေ့က ပထမ ထူထောင်ခဲ့၍ ပုံမှန်ညှိနှိုင်းစုစည်းခြင်း၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း နှင့် စကားပြောခြင်းများ ကို ပါဝင်သူ ၄၉ဦးအကြား အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ရုံးဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့သည်။
မက်ဒီတာရေးနီးယန်း ဒိုင်ယာလော့ ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်က အစ္စရေး(လ်)နှင့် မြောက်အာဖရိကရှိ နိုင်ငံများတို့ အလားတူနည်းလမ်းဖြင့် ညှိနှိုင်းစီစဉ်နိုင်ရန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အစ်စတန်ဘူ(လ်) အော်ပရေးရှင်း ကနဦးဆောင်ရွက်ချက် ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အလည်ပိုင်း အတွက် မက်ဒီတာရေးနီးယန်း ဒိုင်ယာလော့ နှင့် တူညီသည့် လိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် ဒိုင်ယာလော့ အခန်းကဏ္ဍရုံးခန်း တစ်ခုအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
သို့သော် အကောင်အထည်မဖော်ရသေးပါ။
အခြားသော တတိယနိုင်ငံများကလည်း အာဖဂန်နစ္စတန် ကဲ့သို့သော PfP အဖွဲ့အစည်း မူဘောင်၏ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်နိုင်ရန်အတွက် ဆက်သွယ်လာခဲ့ကြသည်။
မီခေး(လ်)ဂေါ်ဗာချက် နှင့် U.S. သမ္မတ ဂျော့အိတ်(ခ်ျ)ဒဗလျူဘွတ်(ရှ်) တို့၏ ငြိမ်းချမ်းသော ဂျာမနီ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး လိုက်လျောမှုအပေါ် နားလည်မှုများနှင့် မကိုက်ညီကြောင်းကို သိမြင်နေ၍ ဖြစ်သည်။
နေတိုး၏ တိုးချဲ့ခြင်း ပေါ်လစီကို မော်စကိုမှ ရုရှား အား ဝန်းရံ ထားရန်နှင့် သီးသန့်ထားရန်အတွက် စစ်အေးတိုက်ပွဲဆက်လက်စေရန် ကြိုးပမ်းခြင်းဟု မြင်နေပါ သည်။
အဆောက်အအုံများ အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်မည့် နေရာ၏ ရှေ့ဘက်တွင် နေတိုးဌာနချုပ်အသစ် မည်သို့ရှိမည်ကို ပြသသည့်ဆိုင်းဘုတ် 150px|၂၀၀၆ ခု၊ မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နေတိုးအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၊ ဂျပ်ဒီဟု(ပ်)ရှေဖာနှင့်ဂျော့(ခ်ျ) ဒဗလျူဘွတ်(ရှ်) တို့ တွေ့ဆုံခြင်း နေတိုး၏ ပင်မရုံးချုပ်များသည် ဘိုလဗ်ဗတ်လီယိုပိုး ၃, ဘီ-၁၁၁၀ ဘရပ်ဆယ်(လ်စ်)တွင် တည်ရှိခဲ့၍ ယင်းသည် ဘရပ်ဆယ်(လ်စ်)မြို့တော်၏ မြူနီစီပါယ် နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ဟေရန် တွင် ဖြစ်သည်။
ရုံးချုပ် အဆောက်အအုံအသစ်ကို ယင်းအဆောက်အအုံ၏ အနီးအနားတွင် လက်ရှိဆောက်လုပ်နေဆဲဖြစ်၍၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ရန် သတ်မှတ်လျာထား ထားသည်။
လက်ရှိဒီဇိုင်းပုံစံသည် မူရင်းဆုအောင်နိုင်ရေးစီမံကိန်းအဖြစ် လယ်ရီအော့တ်မန်း(စ်) နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ SOM တွင် ဒီဇိုင်းစပ်တူဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဒီဇိုင်း ပုံစံကို အလိုက်သင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။
နှစ်များစွာအတွင်း အစိုးရမဟုတ်သော နိုင်ငံသားများအုပ်စုတို့သည် နေတိုးကို ထောက်ခံရန် အတ္တလန်တစ် ကောင်စီ/အတ္တလန်တစ် သဘောတူစာချုပ် အဖွဲ့အစည်းလှုပ်ရှားမှု၏ အောင်လံတံခွန်အောက်တွင် ကျယ်ပြန့် စွာ ပေါ်ထွက်လာကြသည်။
အချို့သော သူတို့သည် နေတိုးရုံးချုပ် အဆောက်အအုံဧရိယာ၏ အနီးအနားတွင် ရုံးများဖွင့်လှစ်ထားရှိကြသည်။
ရုံးချုပ်များရှိ ဝန်ထမ်းများသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ အမျိုးသားရေးကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်ကြ၍၊ အရပ်သား များနှင့် စစ်ဘက်ဆက်သွယ်ရေးရုံးများနှင့် အရာရှိများ၊ သံတမန်အဖွဲ့များနှင့် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများမှ သံတမန် များလည်းပါဝင်ကြသည်။
အလားတူပင် နိုင်ငံတကာဝန်ထမ်းများနှင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ အဖွဲ့ဝင်လက်နက်ကိုင် အင်အားစုများဖြင့် ဖြည့်တင်းထားသည့် နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း များတို့လည်း ပါဝင်သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရန် နေတိုးမဟုတ် မဟာမိတ်နိုင်ငံကြီး နေတိုးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်ရာထူးများ အရှေ့တောင်အာရှ စစ်စာချုပ်အဖွဲ့ ဝါဆောစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ ကိုးကား Category:ပထဝီဝင် Category:နိုင်ငံများ ပေါင်းစုထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ Category:စစ်ရေး Category:စစ်အေးကာလ စာချုပ်များ Category:ဥရောပတိုက် Category:နေတိုး။
ချစ်ကြည်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အပြန်အလှန်ကူညီရေးစာချုပ်အဖွဲ့ () သည် အရှေ့ဥရောပနှင့် အလယ်ပိုင်းဥရောပမှ နိုင်ငံများ စုဖွဲ့ထားသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ဤစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် မေလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပိုလန်နိုင်ငံ၊ ဝါဆောမြို့၌ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသဖြင့် ဝါဆောစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ဟု လူသိများခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ အယ်လ်ဘေးနီးယား ဘူလ်ဂေးရီးယား ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား ဟန်ဂေရီ ပိုလန် ရိုမေးနီးယား ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ဂျာမဏီ မှတ်စု ကိုးကား Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ Category:စစ်အေးကာလ စာချုပ်များ။
250px | ဘာလင်တံတိုင်း၏ နံမည်ကျော် သေမင်းလမ်းကြား ဘာလင်တံတိုင်းသည် အနောက်ဂျာမဏီ နှင့် အရှေ့ဂျာမဏီကို ပိုင်းခြားထားခဲ့သည့် တံတိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။
နေတိုး စစ်အုပ်စု၏ အနောက်အုပ်စုနှင့် ဝါဆော တို့၏ အရှေ့အုပ်စုကို ပိုင်းခြားထားသည့် သံကန့်လန့်ကာ (Iron Curtain) ၏ ပြယုဂ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘာလင်တံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီကို ၁၉၆၁ ဩဂုတ် ၁၃ မှ ၁၉၈၉ နိုဝင်ဘာ ၉ ထိ ရာစုနှစ်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ကြာအောင် ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။
ထိုကာလအတွင်း တရားဝင် စာရင်းအရ အနောက်ဂျာမဏီသို့ ဖြတ်ကူးရန် ကြိုးပမ်းသည့် လူ (၉၈) ယောက်ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။
အရှေ့ဂျာမဏီ အစိုးရသည် ဘာလင်တံတိုင်းအား တရားမဝင် ဖြတ်ကျော်၍ အနောက်သို့ ကူးပြောင်းလိုသူတိုင်းအား ပစ်သတ်ရန် နယ်ခြားစောင့် တပ်များအား အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။
ဘာလင်တံတိုင်းနှင့် နယ်ခြားဂိတ်များ နောက်ခံသမိုင်း thumb|ဘာလင်မြို့ ကောင်းကင်မြေပုံ၊ တံတိုင်းကို အဝါရောင်ဖြင့် ပြသထားသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးနောက် နာဇီ ဂျာမဏီ၏ နယ်မြေများကို ပို့စ်ဒမ်သဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန် ၊ အင်္ဂလန် ၊ ပြင်သစ် နှင့် ဆိုဗီယက် တို့က အပိုင်း (၄) ပိုင်း ခွဲခြမ်းခဲ့ကြသည်။
ဂျာမဏီ၏ မြို့တော် ဘာလင်ကိုလည်း နိုင်ငံပေါင်းစုံ အဖွဲ့ကြီး၏ ရုံးဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။
စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည့် မဟာမိတ် စစ်တပ်များအနေဖြင့် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဂျာမဏီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ ပြင်သစ် ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ၁၉၄၉ တွင် အနောက်ဂျာမဏီကို ထူထောင်ပေးခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်တို့က အရှေ့ဂျာမဏီကို ထူထောင်ကာ စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလကို စတင်ခဲ့ကြသည်။
အနောက်ဂျာမဏီသည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်၍ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ အရှေ့ ဂျာမဏီသည် ဆိုဗီယက်ပုံစံ စီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်ကာ ဗဟိုအစိုးရစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီ၏ နယ်ခြားများကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကာ နယ်ခြားကာကွယ်ရေးကို တိုးမြှင့်ကြရန် သဘောတူညီ ခဲ့ကြသည်။
ဘာလင်တံတိုင်း ၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် နှစ်နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် အရှေ့နှင့် အနောက် ဂျာမဏီနှစ်နိုင်ငံအား သံဆူးကြိုးဖြင့် ကာရံခဲ့ကြသည်။
ဘာလင်မြို့တွင်းရှိ အရှေ့နှင့် အနောက် နယ်ခြားကို ဆက်လက် ဖွင့်ထားခဲ့သော်လည်း ဖြတ်သန်းခွင့်များကို တင်းကြပ်ခဲ့ကြသည်။
ရဟန်းခံပုံ အစီအစဉ် သာမဏေ၊ ရဟန်းဝတ်မည့်သူများ ဆံချနေပုံ ၁။
ရဟန်းလောင်း သာမဏေကို ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်ထံ ဥပဇ္ဈာယ်ယူစေရ၏၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာဟူသည် သာသနာတော်၌ မိဘပင်ဖြစ်၏၊ အစစအရာရာ တာဝန်ယူရသော တာဝန်ခံပုဂ္ဂိုလ်တည်း။
ဥပဇ္ဈာယ်ရှိသူကိုသာ ရဟန်းခံပေးနိုင်၏။
သပိတ် သင်္ကန်း ပြောကြားရ၏၊ ကိုယ်ပိုင် သပိတ် သင်္ကန်း ရှိသူကိုသာ ရဟန်းခံပေးနိုင်၍ ကိုယ်ပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းရှိကြောင်း ပြောကြားရခြင်း ဖြစ်သည်။
ရဟန်းလောင်းအား သံဃာ့အလယ်၌ မေးစိစစ်သောအခါ ဖြေဆိုနိုင်ရန် သမ္မုတိရ သံဃာတော်တပါးက သံဃာ့ပရိသတ်မှ နှစ်တောင့်ထွာ (ဟတ္တပါသ်) လွတ်ရာ တနေရာသို့ ထုတ်ဆောင်၍ သင်ပြပေးရ၏။
ထိုသို့ သွန်သင်ပြပေးပြီးနောက် သံဃာ့အလယ်သို့ ပြန်သွင်း ( ပြန်ခေါ်) ရ၏၊ ( အပြင်ထုတ်ခြင်း၊ အတွင်းသွင်းခြင်းတို့ကို ဝိနည်းကံအရ ဉတ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရ၏ )။
ရဟန်းလောင်းက မိမိအား ရဟန်းပြုပေးပါရန် သံဃံ ဘန္တေ-စသည် (ပါဠိ-မြန်မာ) ကို ဆို၍ သံဃာတော်အား လျှောက်ထားရ၏၊ မိမိဆန္ဒအလျောက် ရဟန်းပြုလိုသူကိုသာ ရဟန်းခံပေးနိုင်၍ ထိုသို့လျှောက်ထားရခြင်း ဖြစ်သည်။
သမ္မုတိရ သံဃာတော်ကပင် ရဟန်းလောင်းအား မေးစိစစ်ရ၏၊ ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါနှင့် ညီညွတ်သူကိုသာ ရဟန်းခံပေးနိုင်၍ ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါနှင့် ညီမညီ သိရှိနိုင်ရန် မေးစိစစ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
သံဃာတော်များက ဥတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာကို ရွတ်ဖတ်ကြရ၏၊ ဤဥတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မဝါစာသည် ရဟန်းအဖြစ်၌ အချုပ်အခြာ ပဓာနဖြစ်၏၊ ရွတ်ဖတ်ရာ၌ များသောအားဖြင့် တကြိမ် သုံးပါးနှုန်းဖြင့်၊ အမြဲနေမည့်ရဟန်း ဖြစ်လျှင် အနည်းဆုံး သုံးကြိမ်လောက် ရွတ်ဖတ်လေ့ရှိကြသည်။
ပထမအကြိမ်ကပင် နည်းလမ်းတကျ ရွတ်ဖတ်နိုင်လျှင် ထိုပထမအကြိမ် ကမ္မဝါစာအဆုံးမှာပင် ရဟန်းဖြစ်တော့၏။
တကြိမ်တည်းဖြင့် စိတ်မချရ၍လည်းကောင်း၊ ပိုမိုခိုင်မြဲစေလို၍လည်းကောင်း အကြိမ်ကြိမ် ဖတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်သည်နှင့်တပြိုင်နက် ရဟန်းသစ် သန္တာန်၌ လူတို့၏ သီလသိက္ခာထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော အဓိသီလသိက္ခာ တည်သွားသည်။
ရှောင်ကြဉ်လိုက်နာဖွယ် သိက္ခာအကျဉ်း(၂၂၇)သွယ်၊ အကျယ်ကုဋေကိုးထောင်ကျော် ရဟန်းကျင့်ဝတ် သိက္ခာပုဒ်များလည်း ရောက်လာတော့၏။
ထိုသိက္ခာပုဒ်များတည်းဟူသော ဥပဒေဘောင်အတွင်းက နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ရဟန်းဘဝကို ရှင်သန်စေရ၏။
ထိုဥပဒေများတွင် ၁။
မေထုန်မှီဝဲမှု ၂။
ပါရာဇိက ကျလောက်သော သူတပါးပစ္စည်း ခိုးမှု ၃။
လူသတ်မှု ၄။
မိမိမှာ တကယ်မရှိဘဲ ဈာန်မဂ်ဖိုလ်တရား ရှိကြောင်း ပြောဆိုမှု-တို့မှ ရှောင်ကြဉ်ရန် ပညတ်ထားသော ဥပဒေလေးမျိုးတို့ကို မကျူးလွန် မဖောက်ဖျက်သမျှ ရဟန်းစစ် ရဟန်းမှန်ပင်ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ရဟန်းဘဝ၌ နေသမျှ ထိုဥပဒေ လေးမျိုးတို့ကို မဖြစ်မနေ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရန် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်က မိမိတပည့် ရဟန်းသစ်အား သိမ်ထဲမှာပင် သွန်သင် ဆုံးမတော်မူ၏။
ရိုသေလေးစားရှိခိုးထိုက်သူ ရှိခိုးထိုက်သော အသွင်အပြင်အားဖြင့် (၂)မျိုးရှိသည်။
ရှိခိုးထိုက်သောဂုဏ်အရည်အချင်းအားဖြင့်အချက်ပေါင်း(၂၀)ရှိသည်။
အသွင်အပြင်အားဖြင့် (၂)မျိုး (၁) ဖန်ရည်ဆိုးသော သင်္ဃန်းကို ဝတ်ရုံခြင်း ၊(လှပတင့်တယ်သော အရောင်အဆင်းရှိတဲ့ အဝတ်အစား ကို ရှောင်ကြဉ်လိုက်ခြင်း၊ကာမဂုဏ်ကို အသွင်ဖြင့် သတ်ခြင်း ၊ (၂) ဦးခေါင်းကို ရိတ်တုံးထားခြင်း။
(ဦးခေါင်းတန်ဆာဆင်ခြင်း ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊နှုတ်ခမ်းမွှေး၊ မုတ်ဆိတ်မွှေးအလှအပထားခြင်း များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ၊ အိန္ဒိယမှာတော့ ဒါတော်တော်ကို စွန်ပတာတဲပ အစဉ်အလာလုပ်ရပ်လို့ဆိုပါတယ်။
သူတို့က ဆံပင်၊ နှုတ်ခမ်းမွှေး၊ မုတ်ဆိတ်မွှေးကို အရမ်းအလှဆင်တဲ့ တိုင်းပြည်ဖြစ်နေလို့တဲ့)မိလိန္ဒ ပညာ ရှိခိုးထိုက်သောဂုဏ်အရည်အချင်းအားဖြင့်အချက်ပေါင်း(၂၀) (၁) သေက္ခ ပုဂ္ဂိုလ် အသွင်ရှိခြင်း (၂)ရဟန္တာအသွင် ရှိခြင်း (၃) အရိယာနှင့်တူသော အကျင့်ရှိနေခြင်း (၄)တူသောနေထိုင်ခြင်းရှိကြခြင်း (၅)တူသောဣန္ဒြေ ရှိကြခြင်း (၆)တူသောဆင်းရဲခြင်းရှိခြင်း (၇)တူသောသည်းခံခြင်းရှိခြင်း (၈ )တစ်ကိုယ်ထီးတည်းကျင့်ကြံအားထုတ်နိုင်ခြင်း (၉) တစ်ကိုယ်ထီးတည်းမွေ့လျှော်ခြင်း (၁၀) တစ်ကိုယ်ထီးတည်းကျိန်းအောင်းခြင်း (၁၁)မကောင်းမှုမှရှက်ခြင်း (၁၂)မကောင်းမှုမှ လန့်ခြင်း (၁၃)သ ဓမ္မ အကျင့်ကို အားထုတ်ခြင်း (၁၄)ကုလိုလ်ကို မမေ့လျော့ခြင်း (၁၅)သုတ်လွှတ်ခြင်းကဲ့သို့သော ကာမဂုဏ်ကို ဖယ်ကြဉ်ခြင်း (၁၆)ပါဠိသင်ယူခြင်း (၁၇) အဋ္ဌကထာ ခေါ်အကျယ်အနက် သင်ယူခြင်း (၁၈ ) သီလ၊သမာဓိ ပညာဂုဏ်တို့တွင်မွေ့လျော်ခြင်း (၁၉)ကင်းသောတပ်မက်မှုရှိခြင်း (၂၀) ဘုရားရှင်သတ်မှတ်သော သိက္ခာပုဒ်များကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း ဗုဒ္ဓက မုနိ သုတ်တော် သိက္ခာတင်ခြင်း သိက္ခာတင်ခြင်းဆိုသည်မှာ ရဟန်းတော်များက သိမ်အတွင်း ရဟန်းလောင်းကို ဥတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာဖတ်၍ ရဟန်းခံပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သိက္ခာတင်ရာ အောက်ပါ အချက် (၅) ချက်နှင့် ပြည့်စုံရမည်၊ မပြည့်စုံပါက ရဟန်းမဖြစ်နိုင်ချေ။
၁.ရဟန်းလောင်းသည် လူသား ယောက်ျားစင်စစ် ဖြစ်ခြင်း၊ (နဂါး၊ ဂဠုံတို့က လူယောင်ဆောင်ထားသူ မဖြစ်စေရ)၊ (နပုံး ပဏ္ဍုက်နှင့် မိန်းမ မဖြစ်စေရ။
) ၂.သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သိမ်အတွင်း ရှိခြင်း၊ ၃.သီလစင်ကြယ်သော ရဟန်းကောင်း အနည်းဆုံး (၅) ပါး ရှိခြင်း၊ ၄.ဿတ်ဖတ်ကြားရာ ဋ္ဌာန်ကရိုဏ်း တိကျ မှန်ကန်ခြင်း၊ ၅.ကမ္မဝါစာ (၃) ကြိမ်ကို မှန်ကန်စွာ ဖတ်ရွတ်ပေးခြင်း။
သိက္ခာချခြင်း သိက္ခာချခြင်းဆိုသည်မှာ မိမိသည် ရဟန်းသီလကို ကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းမရှိတော့ပါ ကြောင်း ဖွင့်ဟပြောကြားခြင်းပင် ဖြစ်သည်၊ သိက္ခာချပြီးနောက်ပါရာဇိကအမှုများကို ကျူးလွန်ပါက ရဟန်းမဟုတ်တော့ပြီဖြစ်၍ ပါရာဇိကအာပတ်မသင့်တော့ပါ၊ ပါရာဇိကကျ ပြီးသော ရဟန်းမှာလည်း သီလသိက္ခာမရှိတော့ပြီဖြစ်၍ သိက္ခာချရန် မလိုတော့ပါ၊ သိက္ခာ ချရာ အောက်ပါအချက် (၆)ချက်နှင့် ပြည့်စုံရမည်။
အမှန်တကယ် ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် မနေလိုခြင်း(သိက္ခာချလိုစိတ်ရှိခြင်း ) ၂။
သတ်မှတ်ထားသည့် သိက္ခာချ စကားလုံး မှန်ကန်ခြင်း၊ ၃။
ပစ္စုပ္ပန်ကာလဖြင့် ပြောဆိုခြင်း၊ ၄။
နှုတ်ဖြင့် ပီသစွာဆိုခြင်း၊ (လက်ဟန်ပြခြင်း၊ စာရေးခြင်းဖြင့် သိက္ခာချ လျှင် သိက္ခာမကျချေ၊) ၅။
ထိုပြောဆိုသောစကားကို နားထောင်သူ (သိက္ခာချပေးသူ) မှာ လူသား စင်စစ်ဖြစ်ခြင်း၊ ၆။
နားထောင်သူက ချက်ချင်း နားလည်ခြင်း။
သိက္ခာချ စကားလုံး ၂၆-လုံး ဘုရားကို စွန့်ပါ၏။
(ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာမိ) တရားတော်ကို စွန့်ပါ၏။
(ဓမ္မံ ပစ္စက္ခာမိ) သံဃာတော်ကို စွန့်ပါ၏။
(သံဃံ ပစ္စက္ခာမိ) ရဟန်းသိက္ခာကို စွန့်ပါ၏။
(သိက္ခံ ပစ္စက္ခာမိ) ဝိနည်းတော်ကို စွန့်ပါ၏။
(ဝိနယံ ပစ္စက္ခာမိ) ပါတိမောက် (ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ် မာတိကာ) ကို စွန့်ပါ၏။
(ပါတိမောက္ခံ ပစ္စက္ခာမိ) ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ် အကျဉ်းချုပ်ကို စွန့်ပါ၏။
(ဥဒ္ဒေသံ ပစ္စက္ခာမိ) ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာကို စွန့်ပါ၏။
(ဥပဇ္ဈာယံ ပစ္စက္ခာမိ) ဆရာကို စွန့်ပါ၏။
(အာစရိယံ ပစ္စက္ခာမိ) အတူနေတပည့်ကို စွန့်ပါ၏။
(သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ ပစ္စက္ခာမိ) အနီးနေ တပည့်ကို စွန့်ပါ၏။
(အန္တေဝါသိကံ ပစ္စက္ခာမိ) ဥပဇ္ဈာယ်တူ ရဟန်းကို စွန့်ပါ၏။
(သမာနုပဇ္ဈာယကံ ပစ္စက္ခာမိ) ဆရာတူတပည့်ကို စွန့်ပါ၏။
(သမာနာစရိယံ ပစ္စက္ခာမိ) အတူနေ သီတင်းသုံးဖော်ကို စွန့်ပါ၏။
(သဗြဟ္မစာရိံ ပစ္စက္ခာမိ) အကျွန်ုပ်ကို လူဝတ်ကြောင်ဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(ဂိဟီတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို ဥပါသကာဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(ဥပါသကောတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို အရာမ်စောင့်၊ ကျောင်းစောင့်ဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(အာရာမိကောတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို ရှင်သာမဏေဟူ၍ မှတ်တော်မူပါလော့။
(သာမဏေရောတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို တိတ္ထိ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဆရာကြီး ) ဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(တိတ္ထိယောတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို တိတ္ထိတပည့်ဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(တိတ္ထိယသာဝကောတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို ရဟန်းမဟုတ်တော့ဟူ၍ မှတ်ပါလော့။
(အသမဏေတိ မံ ဓာရေဟိ) အကျွန်ုပ်ကို သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားသားတော်မဟုတ်ဟူ၍ မှတ်ပါလော့၊ (အသကျပုတ္တိယောတိ မံ ဓာရေဟိ) ဘုရားသည် ငါ့အတွက် အကျိုးမရှိ၊ တော်ပြီ၊ တန်ပြီ၊ (အလံ မေ ဗုဒ္ဓေန) ဘုရားသည် ငါ့အတွက် ဘာလုပ်ဖို့လဲ၊ (ကိံ နု မေ ဗုဒ္ဓေန) ငါသည် ဘုရားကို အလိုမရှိပြီ၊ ဘုရားသည် ငါ့အတွက်မလိုတော့ပြီ၊ (နအတ္ထော မေ ဗုဒ္ဓေန) ငါသည် ဘုရားလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ပြီ၊ (သုမုတ္တော ဟံ ဗုဒ္ဓေန) အထက်ဖော်ပြပါ သတ်မှတ်ထားသော သိက္ခာချ စကားလုံး ၂၆-လုံး တို့အနက် တစ်လုံးလုံးကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိနားလည်ရာအခြားဘာသာ စကားဖြင့်ဖြစ်စေ ရွတ်ဆိုခွင့်ရှိသည်။
ဘုရားကို စွန့်ခဲ့ပြီဟု အတိတ်ကာလဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဘုရားကို စွန့်တော့မည်ဟု အနာဂတ်ကာလဖြင့် လည်းကောင်း ပြောဆိုလျှင် သိက္ခာမကျချေ၊ စွန့်ပါ၏ဟု ပစ္စုပ္ပန်ကာလဖြင့် ပြောဆိုမှသာ သိက္ခာကျသည်။
သိက္ခာချရာ ယောက်ျား မိန်းမ မည်သူ့ထံ မဆိုသိက္ခာချနိုင်၏။
နားထောင်သူ အနေဖြင့် ဤရဟန်းသည် သိက္ခာ ချသည်ဟု ချက်ချင်းနားလည်ရမည်။
ထို့ကြောင့် ဝိနည်း နားလည်သူအထံ တွင်သာသိက္ခာချသင့်၏။
ဝိနည်းနားမလည်သူ ထံ သိက္ခာချလိုပါက သိက္ခာချခြင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကြိုတင်ရှင်းလင်း ပြောပြပြီး နောက်မှသာ သိက္ခာချသင့်သည်။
ဤခေတ် ဒုလ္လဘရဟန်းခံသူတို့သည် သိက္ခာကျအောင် သိက္ခာချဖို့ အရေးကြီး၏။
သိက္ခာမကျဘဲ လူဝတ်လဲ၍ မိမိအိမ်ပြန်လာပါက သင်္ကန်းဝတ်စဉ်က ပါရာဇိကမကျဘဲ ပုဆိုးဝတ်ပြီးမှ ပါရာဇိကကျမည်ကို သတိပြုသင့်ကြသည်။
ရဟန်း ရဟန်းဟူသည် - တရားကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း ၊ မှန်စွာကျင့်ခြင်း ၊ ကုသိုလ်ပြုခြင်းသည် ကောင်း၏၊ကောင်းမှုပြုခြင်းသည် ကောင်း၏၊ မညှင်းဆဲခြင်းသည်ကောင်း၏၊ သတ္တဝါတို့ကို သနားခြင်းသည် ကောင်း၏ ဟု နှလုံးသွင်း ကျင့်နေသူ ဖြစ်သည်။
ဒီဃနိကာယ် ၊မဟာဝဂ် ၊ မဟာပဒါနသုတ် သာမဏေရ ပဗ္ဗဇ္ဇ လို့ အခေါ်ပြောင်းလိုက်လျှင် - လွတ်မြောက်အောင်ကျင့်နေသူ ၊ အနှောင်အဖွဲ့ကင်းသူ၊ (တဏှာကင်းအောင် ကြိုးစားနေသူ ) ဖိအားကင်းအောင်နေသူ၊ ငြိမ်းချမ်းအောင်နေသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရဟန်း ၈-မျိုး သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းဘဝနှင့် စပ်၍ ရဟန်းရှစ်မျိုးရှိကြောင်းကို ဦးစွာသိအပ်ပေ၏။
ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ-ဗုဒ္ဓက ရဟန်း လာလော့-ဟုခေါ်ကာမျှဖြင့် ဖြစ်လာရသော ရဟန်း။
( အရှင်သာရိပုတ္တရာ စသည် ) ၂။
သရဏဂမနူပသမ္ပဒါ-သရဏဂုံ ဆောက်တည်ကာမျှဖြင့် ဖြစ်လာသောရဟန်း။
( ဘုရားဖြစ်ခါစ ရှေးပိုင်းရဟန်းများ ) ၃။
ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ-ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒကို ခံယူကာမျှဖြင့် ဖြစ်လာသော ရဟန်း။
( အရှင်မဟာကဿပ ) ၄။
ပဥှာဗျာကရဏူပသမ္ပဒါ-ပြဿနာ ဖြေဆိုကာမျှဖြင့်ဖြစ်လာသောရဟန်း။
( အရှင်သောပါက ) ၅။
အဋ္ဌဂရုဓမ္မ ပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ-ဂရုဓမ်ရှစ်ပါး ခံယူကာမျှဖြင့် ဖြစ်လာသော ရဟန်း။
( အရှင်မ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ) ၆။
ဒူတေနူပသမ္ပဒါ-တဆင့်ခံ တမန်ဖြစ်လာသော ရဟန်း။
( အရှင်မ အဍ္ဎကာသီ ) ၇။
အဋ္ဌဝါစီကူပသမ္ပဒါ-ရဟန်း၊ ရဟန်းမ၊ နှစ်ဖက်သံဃာမှ ဥတ္တိစတုတ္ထကံ နှစ်မျိုးဖြင့် ဖြစ်လာသော ရဟန်း။
( အခြားရဟန်းမများ ) ( ၈ ) ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မူပသမ္ပဒါ-ဉတ္တိစတုတ္ထကံဖြင့် ဖြစ်လာသော ရဟန်း။
( အရှင်ရာဓ-မှစ၍ မျက်မှောက်ခေတ်အထိ ရဟန်းများ ) ထို ၈-မျိုးတို့တွင် ၁၊ ၃ ၊ ၄၊ ၅ တို့သည် ဗုဒ္ဓကိုယ်တော်တိုင် ရဟန်းပြုပေးသော ရဟန်း အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။
၇-သည် ဗုဒ္ဓလက်ထက်တော်မှစ၍ ဘိက္ခူနီသာသနာမကွယ်မီ အချိန်အထိ ရှိသော ဘိက္ခူနီ ( ရဟန်းမ) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
၂-သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသောအချိန်မှစ၍ ထိုနှစ် တပေါင်းလ ( အရှင်ရာဓ ရဟန်းမပြုမီ အချိန် ) အထိ ခွင့်ပြုအပ်သော ရဟန်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
၈-သည် အရှင်ရာဓ ရဟန်းပြုချိန်မှစ၍ ယနေ့အထိ တည်ရှိနေသော ရဟန်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ယနေ့မျက်မှောက်ခေတ် သာသနာတော်၌ ဉတ္တိစတုတ္ထကံဖြင့်သာ ရဟန်းပြုခွင့် ရှိတော့၏။
ထို့ကြောင့် လက်ရှိရဟန်းတော်မှန်သမျှ အမှတ် ၈-အမျိုးအစား ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မူပသမ္ပဒါ ရဟန်းများချည်း ဖြစ်ကြသည်။
ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါ ရဟန်းတပါး ဖြစ်မြောက်ရန် ဉတ္တိစတုတ္ထကံကို နည်းလမ်းတကျ အောင်အောင်မြင်မြင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ လိုအပ်၏။
ယင်းသို့ ဉတ္တိစတုတ္ထကံ အောင်မြင်ရန်- ၁။
ဝတ္ထု-ရဟန်းလောင်း။
ဉတ္တိ-ဉတ်။
( ကမ္မဝါစာ နိဒါန်း ) ၃။
သီမာ-သိမ်။
အနုဿာဝန-ကမ္မဝါစာ။
ပရိသာ-ပရိသတ်။
( ကံဆောင်သံဃာ ) ( ဝတ်-ဉတ်-သိမ်-ကံ၊ ပရိသာ၊ ငါးဖြာ သမ္ပတ္တိ။
) ဟူသော အင်္ဂါငါးပါး ညီညွတ်ပြည့်စုံဖို့ လိုအပ်၏။
ယင်းငါးပါး ညီညွတ်ပြည့်စုံမှ ဥတ္တိစတုတ္ထကံ အောင်မြင်၍ ရဟန်းဖြစ်နိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ( သိက္ခာတင် ပဥ္စင်္ဂ ) ဟု ဆိုကြသည်။
သိက္ခာတင်-( ရဟန်းခံ) ရာ၌ အင်္ဂါငါးပါး ရှိ၏ဟု ဆိုလိုသည်။
ထိုတွင် ဝတ္ထုအရ ရဟန်းလောင်းသည် ယောက်ျားစစ် ဖြစ်ရခြင်း၊ အသက် ၂၀-ပြည့်ရခြင်း၊ တိတ္ထိ ( ဒိဋ္ဌိအယူရှိသူ ) မဟုတ်ရခြင်း၊ ပဥ္စာနန္တရိယ ကံကြီးများ ကျူးလွန်ထားသူ မဟုတ်ခြင်း-စသော အင်္ဂါတို့နှင့် ညီညွတ်သူ ဖြစ်ရ၏။
ဥတ္တိအနုဿာဝနတို့အရ ဥတ်ကမ္မဝါစာကို ဌာန်၊ ကရိုဏ်း၊ ပယတ်၊ သိထိလ၊ ဓနိတ ပီသစွာ မှန်မှန်ကန်ကန် ရွတ်ဖတ်နိုင်ရ၏။
သီမာ-အရ သိမ်သည် အောင်အောင်မြင်မြင် သမုတ်ခဲ့သော သိမ်ကောင်းဖြစ်ရ၏။
ပရိသာ-အရ ကံဆောင်သံဃာသည် အနည်းဆုံး ရဟန်းစစ်စစ် ငါးပါးရှိရ၏။
( မဇ္ဈိမဒေသဖြစ်လျှင် ၁၀-ပါးရှိရ၏။
ယင်းသံဃာတော်များက စုပေါင်းညီညာ ဆောင်ရွက်ကြရ၏။
) ရဟန်းမခံထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ် (သို့) ဈာန် မဂ်ဖိုလ်ကို မရထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ် (၁) ပုဏ္ဍုက်၊ (၂) ရှင်ရဟန်းအသွင်ကို ခိုးယူ၍ ရှင်ရဟန်းအစစ်တို့နှင့် ပေါင်းသင်းနေထိုင်သူ၊ (၃) တိတ္ထိ တို့ထံသို့ ရဟန်းဘောင်မှ ပယ်ခွာထားသူ၊ (၄) တိရစ္ဆာန်၊ (၅) အမိကို သတ်သူ၊ (၆) အဖကို သတ်သူ၊ (၇) ရဟန္တာကို သတ်သူ၊ (၈) ဘုရားအား သွေးစိမ်းတည်အောင် ပြုသူ၊ (၉) သံဃာကို ဂိုဏ်းခွဲသူ၊ (၁၀) ရဟန်းမိန်းမကို ဖျက်ဆီးသူ၊ (၁၁) နှစ် လိင်ရှိသူ။
ရှင်၊ ရဟန်းမပြုထိုက်သူ သုံးကျိပ်နှစ်ယောက် (၃၂ ယောက်) ၁။
လက်ပြတ်သောသူ၊ ၂။
ခြေပြတ်သောသူ၊ ၃။
လက်၊ ခြေပြတ်သောသူ၊ ၄။
နားပြတ်သောသူ၊ ၅။
နှာခေါင်းပြတ်သောသူ၊ ၆။
နား၊ နှာခေါင်းပြတ်သောသူ၊ ၇။
ခြေချောင်း၊ လက်ချောင်းပြတ်သောသူ၊ ၈။
ခြေမ၊ လက်မ ပြတ်သောသူ၊ ၉။
အကြောမ ပြတ်သောသူ၊ ၁၀။
ခြေချောင်း၊ လက်ချောင်း ပူးနေသောသူ၊ ၁၁။
ကုန်းသောသူ၊ ၁၂။
ပုကွသောသူ၊ ၁၃။