kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မိုလပ်စကား မျိုးပေါင်းစုတွင် ရေ၌ကျက်စားသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ အမျိုးအမည် အရေအတွက် အတော်များများ ပါဝင်သည်။
ခရုမျိုး အချို့က ရေငန်တွင် နေကြ၍ အချို့က ရေချိုတွင် နေကြပြီးလျှင် ကျန်အချို့မှာ စွတ်စိုသော ကုန်းပေါ်တွင် နေတတ်ကြသည်။
ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းသား ပျော့ပျောင်း၍ အချို့တွင်မာသော အခွံရှိပြီးလျှင်၊ အချို့တွင် အခွံကင်းမဲ့နေကြသည်။
ယင်းတို့အားလုံးတွင် ကိုယ်ဆစ်များကင်းမဲ့၍ အင်္ဂါအဖွဲ့များသည် မင်တယ်ခေါ် အမှေးဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
အချို့က ရေအောက် မြေကြီးထဲတွင် စုရုံးနေတတ်ကြ၍၊ အချို့က သစ်တုံး ကျောက်တုံးများကို တွယ်ကပ် နေကြပြီးလျှင်၊ အချို့က လွတ်လပ်စွာ ကူးခတ်နိုင်ကြသည်။
ခရု၊ ကြွေပုပ်၊ ယောက်သွား၊ ငို၊ ကပ်ကျိ၊ ကမာ၊ မုတ်ကောင်၊ ဘဝဲ၊ ကင်းမွန် စသည်တို့သည် မြန်မာ့ ပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် ဒီရေ ပုတ်ခတ်သည့် နေရာမှ အတော် နက်ရှိုင်းသော နေရာများအထိ နေထိုင်ကြသည်။
ယင်းတို့အားလုံးကို လူတို့စားသုံးကြသည်။
ပက်ကျိနှင့် ခရုပက်ကျိ ရေချို ခရုနှင့် ယောက်သွားများအနက် အချို့က လူတို့ကို အကျိုးပြု၍ အချို့က လူတို့အား အကျိုးမဲ့စေသည်။
ရေချိုခရုနှင့် ယောက်သွားများကို ကျေးရွာနေလူတို့ စားသုံးတတ်ကြသည်။
လင်မနီးယ အော်ရီ ကျူလာရီးယနှင့် လင်မနီးယ ဗီရီဒစ်ခေါ် ရေတိမ်ခရု မျိုးများသည် ကျွဲ နွားများတွင် အသည်းပုပ်စေသော ရောဂါဖြစ်ပေါ် စေတတ်သည်။
ခရုမျက်ပြဲတို့သည် စပါးညှောင့်များကို ကိုက်ဖြတ်တတ်သည်။
ရေငန် ခရု၊ ယောက်သွားတို့အနက် ဒီပိုးခေါ် ယောက်သွားငယ်မျိုးသည် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေ၊ သဘေသ္မာ၊တံတားနှင့် အခြားအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။
ယောက်သွားအကြီးစာများနှင့် မုတ်ကောင် အခွံများကို ကြယ်သီးများ၊ ဘီးများမှစ၍ အလှအပပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်ရသည်။
ပုလဲရသော မုတ်ကောင်များသည် မြိတ်ကျွန်းစု တစ်ဝိုက်တွင် ရှိကြ၍ ယခင်က ပုလဲငုပ်လုပ်ငန်းသည် အတော်အသင့် ဖြစ်ထွန်းသည်။
ယခုမူနိုင်ငံအစိုးရက မုတ်ကောင်များကို ပုလဲရအောင် စနစ်တကျ မွေးမြူနေသည်။
ရေချို ခရုနှင့် ယောက်သွားများကဲ့သို့ ပင်လယ်ခရုနှင့် ယောက်သွားများကိုလည်း စားရသည်။
အရသာကောင်းသဖြင့် ဈေးလည်း ကောင်း၏။
ရေတွင် ကူးခတ်နိုင်သော မိုလပ်စကားကောင်များကို မြိတ်စကားဖြင့် ကင်းမွန်ခေါ်၍ ရခိုင်စကားဖြင့် ရေကြက်ဟု ခေါ်သည်။
ကျောက်တုံးများတွင် တွယ်ကပ်၍ လွတ်လပ်လျင်မြန်စွာ သွားနိုင်သော မိုလပ်စကားကောင်များကို မြိတ်စကားဖြင့် ဘဝဲခေါ်၍၊ ရခိုင်စကားဖြင့် ရေမျောက်ဟုခေါ် ကြသည်။
ယင်းနှစ်မျိုးစလုံးကို အများအပြား ရှာဖွေဖမ်းယူ၍ အခြောက်လှန်း ပြီးလျှင် ပြေကြီးငါးဟု ခေါ်၍ တရုပ်တန်း ဈေးများတွင် ရောင်းချကြသည်။
အင်နီလီဒါ မျိုးပေါင်း စုတွင် တီ၊ ကျွတ်နှင့် မြှော့ကဲ့သို့ ကိုယ်ဆစ် ရှိပြီးလျှင် ပျော့ပျောင်းသော သတ္တဝါတို့ ပါဝင်ကြ၍၊ အချို့က ကုန်းပေါ်တွင် နေတတ်ကြသော်လည်း၊ အများစုသည် ရေချိုနှင့် ရေငန် အရပ်များတွင် နေကြသည်။
ရေနေ အင်နီလိပ်ကောင်များအနက် ရေချိုရပ်တွင် မြှော့များကို အများသိကြသည်။
သွေးစုတ်သတ္တဝါဖြစ်၍ ဦးခေါင်းပိုင်းရှိ ပါးစပ်တွင် ဓားကဲ့သို့ထက်သော သွားများရှိသည်။
ယင်းတို့၏တံထွေးသည် သွေးရည်ကို မခဲစေသော ဆေးဝါးပါရှိရာ ယင်းကို ဟီရူဒင်ဟုခေါ်သည်။
မြေ|ာ့အမျိုးမျိုးတို့သည် ကျွဲ နွားများကို တွယ်တတ်သည့် အပြင်၊ ကောက်စိုက်ချိန်တွင် ကောက်စိုက်သူများကိုလည်း တွယ်တတ်ကြလေသည်။
ထိုကြောင့် ကောက်စိုက်သူများသည် တွယ်သော မြှော့ပြုတ်ကျ စေနိုင်သော ထုံး၊ ငရုတ်၊ ဆေးရွက် စသည်တို့ကို ရောစပ်၍ထားသော မြှော့ဗူးများကိုဆောင်ထား ကြရသည်။
အချို့ဒေသတွင် မြှော့ကို အနာမှသွေးပုပ် စုတ်ထုတ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
မြှော့များသည် အင်း၊ အိုင်၊ ချောင်း၊ မြောင်းများနှင့် ရေလွှမ်းမိုး သောလယ်ကွက်နှင့် ကွင်းပြင်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။
အမျိုးအမည် အသင့်အတင့် ရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးကို စေ့စပ်စုံလင်စွာ မျိုးခွဲ၍ မှတ်တမ်း တင်မထားချေ။
ပင်လယ်တွင်နေသော အင်နီလိပ်ကောင်များကို လူသိမများ ကြချေ။
အချို့သည် ရွှံ့နွံများ၊ ကျောက်ကြို ကျောက်ကြား များတွင် နေတတ်၍ အချို့သည် သဲထဲတွင် တွင်းတူးနေတတ် ကြသည်။
အချို့ကလည်း မိမိတို့ကိုယ်မှ ထွက်သော အကျိအချွဲဖြင့် ပြွန်များပြုလုပ်ပြီး နေတတ်ကြသည်။
ပင်လယ် ဝမ်းကောင်များအနက် ထားဝယ်နှင့် မြိတ်အနီးရှိ သဲပလုပ်များကို ဖမ်းယူ စားတတ်ကြရာ အလွန် အရသာရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
များသောအားဖြင့် ရင့်သော အရောင်ရှိကြသော်လည်း အချို့သောပင်လယ်ဝမ်းကောင်များတွင် တောက်ပသော အရောင်အဆင်းရှိတတ်သဖြင့် ကြည့်ချင်စဖွယ် ဖြစ်သည်။
အာသရိုပိုးဒါး မျိုးပေါင်းစုတွင် အခွံမာ၍ ခြေအဆစ်ရှိသော ပုစွန်၊ ကနန်း၊ ကင်းခြေများ၊ ပိုးနသံကောင်၊ ပင့်ကူ၊ ကင်းမြီးကောက် စသည့် သတ္တဝါမျိုးတို့ ပါဝင်သည့်အနက် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ပုံပန်း သဏ္ဌာန်နှင့် ဂုဏ်အင်လက္ခဏာများ ကွာခြားကြသည့်အပြင် အရေအတွက်လည်း အလွန်များပြား ကြသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အုပ်စုလေးစုခွဲ၍ မျိုးပေါင်း လေးမျိုးတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
ယင်းမျိုးပေါင်းတို့မှာ ကရပ်စတေးရှား၊ အာရက်နီဒါး၊ ဒစ်ပလိုပိုးဒါးနှင့် အင်းဆက်တားတို့ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့အနက် ကရပ်စတေးရှား မျိုးပေါင်းတစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်သော အကောင်များမှာ ဗုစွန်၊ ကနန်း၊ ဝင်ကစွတ် စသည်တို့ဖြစ်၍ ရေထဲတွင် အမြဲတစေနေနိုင်ကြသည်။
ရေငန် ရေချို နှစ်ရပ်စလုံးတွင် ယင်းတို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
ရေထဲတွင် အမြဲနေနိုင်ရန်အတွက် ရေထဲမှ အောက်ဆီဂျင်ကို ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ပါးဟက်နှင့် ရေတွင် ကောင်းစွာ ကူးခပ် သွားလာနိုင်ရန် ကိုယ်နေ ဟန်ထားနှင့် ခြေလက်များလည်းရှိ ကြသည်။
ကျန်မျိုးပေါင်းများမှာ ကုန်းနေသတ္တဝါများ ဖြစ် ကြသည်။
သို့ရာတွင် အင်းဆက်ပိုး အနည်းငယ်တို့မှာ ရေတွင် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။
ဝါးတားစတြိုက်ဒါတို့မှာ ရေတွင် အမြဲနေကြသည်။
အင်းဆက်ပိုးတို့ဖြစ်သည့် ခြင်အမျိုးမျိုးနှင့် ပုစဉ်းအမျိုးမျိုး၏ သားလောင်းများလည်း အတောင်မပေါက်မီအတွင်း ရေထဲတွင် အတန်ကြာအောင် နေထိုင်ကြသည်။
အချို့တွင် ပါးဟက်သဖွယ် လေရှူအင်္ဂါများရှိ၍ အချို့က ရေမျက်နှာပြင်သို့တက်ပြီး လေကိုရှူရသည်။
ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုမှ ပရိုတို ကော်ဒယ်တာ မျိုးပေါင်းခွဲတွင် ပါဝင်သော မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါများမှာ လူသိမများချေ။
ယင်းတို့အနက် မျိုးပေါင်း ကျူနီကိတ်တာ (တနည်း) ယူရိုကော်ဒက်တာကို ကိုယ်စားပြုသော ကျူနီကိတ် ကောင်များသာလျှင် အချို့က သိကြသည်။
ယင်းကျူနီကိတ်ကောင်များကို တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်ရှိ ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်တုံးများပေါ် တွင်သော် လည်းကောင်း၊ ထိုကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်တုံးများအောက်တွင်သော် လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
ရခိုင်တိုင်းတွင် ယင်းကျူနီကိတ်ကောင်များကို ရေအိတ်ဟုခေါ် ကြသည်။
ယင်းအကောင်များသည် ဒီရေဖုံးသော ကျောက်ဆောင်ကျောက်တုံးများ အောက်ဘက်နှင့် အပေါ်ဘက်တွင် တွယ်ကပ်၍ နေတတ်ကြသည်။
ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အိတ်သဖွယ်ဖြစ်၍ အရွယ် အစားသည် ခြေမလောက်သာရှိသည်။
အကောင်၏ အပေါ်ဘက်တွင် အပေါက်ငယ် နှစ်ခုရှိ၍ ကျောက်များကို လှန်လိုက်သော အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ယင်းတို့ကို ကိုင်တွယ်လိုက်သော အခါတွင်ဖြစ်စေ အပေါက်ငယ်နှစ်ခုမှ ရေများပန်းထွက် လာသည်။
ပရိုတို ကော်ဒက်တာမျိုးပေါင်းစုတွင် သတ္တဝါအမျိုးအမည် အတော်များများ ပါဝင်ကြသည်။
ယင်းသတ္တဝါစု တို့သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းသတ္တဝါတို့သည် ကျော်ရိုးမဲ့ သတ္တဝါတို့၏ လက္ခဏာများ အသင့်အတင့် ပြသည့်အပြင် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတို့၏ လက္ခဏာများကိုလည်း ပြသော ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါတို့၏ လက္ခဏာများပါသောကြောင့် အဆင့်အတန်းနိမ့်သည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း အရေးပါသော ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါတို့၏ လက္ခဏာများလည်း ပါရှိပြန်သောကြောင့် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါ အုပ်စုနှင့်အတူ သတ္တဗေဒပညာရှင်များက ပူးတွဲထားလေ့ရှိသည်။
ယင်းအရေးပါသည့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါတို့၏ လက္ခဏာများမှာ ရေထဲတွင် အသက်ရှူနိုင်သော ပါးဟက်များ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို အလျားလိုက် ထိန်းထားသော နိုတိုကော့နှင့် အခေါင်းပါသော ဦးနှောက်နှင့် ကျောရိုးနဗ်ကြော မတို့ဖြစ်ကြသည်။
ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုတွင် မြန်မာ့ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါအုပ်စုကြီး ငါးစုပါဝင်သည်။
ယင်းအုပ်စု ငါးစုအနက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ဖြစ်သော ပိုက်ဆီမျိုးပေါင်းတွင် ငါးသတ္တဝါများ ပါဝင်ကြသည်။
ငါးဟူသော သတ္တဝါတို့သည် ရေတွင် ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူနိုင်၍ ရေယက်များဖြင့် ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ် သွားလာနိုင်သော ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်ကြသည် ရေချိုနှင့် ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည့် သတ္တဝါများဖြစ်သော ငါးတို့သည် အမျိုးအမည် အရေအတွက် အလွန် များပြားကြသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ယင်းတို့ကို ဖမ်းယူ စားသောက်ကြသော်လည်း အလွန်ပွားများသော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးမပြုတ်နိုင်ချေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောရိုးရှိ ရေသတ္တဝါတို့အနက် ယင်းတို့သည် အများဆုံး ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အစာဖူလုံမှုကို ရည်စူး၍ စည်းကမ်းစနစ်ဖြင့် ဖမ်းယူသင့်ပေသည်။
ရေချိုငါးများထက် ရေငန်ငါးများက အမျိုးအမည်အရေအတွက် ပိုမိုများပြားသည်။
အရွယ်အစားအားဖြင့် အကြီး ဆုံးသော ငါးများကို ရေငန်ပိုင်းတွင်သာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဈေးတွင် တင်ရောင်းသော ရေချိုငါးများမှာ ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးပနော်၊ ငါးပြေမ၊ ငါးကြင်း၊ ငါးသိုင်း၊ ငါးနက်ပြာ၊ ငါးမျက်ဆန်နီ၊ ငါးမြင်း၊ ငါးပတ်၊ ငါးသလောက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရေငန်ငါးများမှာ ငါးမုတ်၊ငါးဓားလွယ်၊ငါးကွန်းသျှပ်၊ ငါးဇဉ်းပြား၊ ငါးနီလေး၊ ကကူရန်၊ ကသပေါင်း၊ ငါးမန်း၊ ငါးလိပ်ကျောက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ ငါးအများအပြားတို့သည် ရေထဲတွင် နေတတ်ကြသော်လည်း အချို့တို့မှာ ရွံ့နွံထဲတွင် နေတတ်ကြ သေးသည်။
ယင်းတို့မှာ ငါးရှဉ့်၊ ငါးလင်ပန်း၊ ငါးမြွေထိုးနှင့် ငါးပျံများဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ရေချိုငါးများအနက် ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးရံ့ အမျိုးမျိုးနှင့် ငါးပြေမတို့သည် ရေတွင် အသက်ရှူနိုင်သည့်အပြင် ကုန်းပေါ်တွင်လည်း လေကို ရှူနိုင်သော ငါးများဖြစ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် ယင်းငါးအရှင်များကို ဈေးများတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရနိုင်သဖြင့် လတ်ဆက်စွာ စားသုံးနိုင်ကြသည်။
ယင်းကဲ့သို့ လေရှူနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ပါးဟက်အိမ် အပေါ်ပိုင်းတွင် လေထဲမှအောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်နုတ်ယူနိုင်သော အင်္ဂါရပ်များ ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယင်းအင်္ဂါရပ်များမှာ သွေးကြေားများဖြင့် ရှက်သန်းလျက်ရှိ၏။
မြန်မာ့ငါးများအနက် ရေချိုရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေသော ငါးပူတင်းများနှင့် ငါးဆတ်ခေါ် ငါးများ၏ အသားတွင် အဆိပ်ပါရှိသည်ဟုဆို၏။
ထိုကြောင့် ယင်းငါးများကိုလူတိုင်း မစားချေ။
ဤငါးများကို စားခဲ့လျှင် အဆိပ်စုသည့် အသည်း၊ သည်းချေ စသည်တို့ကို သတိနှင့် ဖယ်ရှား၍ ချက်စားတတ်ကြသည်။
ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးဇင်ရိုင်း၊ ငါးကြောင်း၊ ငါးအိုင့် စသည့် ငါးများ၏ ရေယက် ဆူးတောင်သည် စူးမိပါက အတော်ပင် နာကျင်တတ်သည်။
ငါးများသည်လည်း အခြားသတ္တဝါတို့ကဲ့သို့ အသားစား၊ အပင်စား၊ အစုံစား၊ အညစ်အကြေးစား ဟူ၍ မည်သည့် အစာစားသည်ကို လိုက်ပြီးသော် ခွဲခြား သတ်မှတ်နိုင်သည်။
ငါးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အုတတ်သော်လည်း၊ အချို့မှာ အကောင်ပေါက်ဖွား ကြသေးသည်။
ယင်းတို့အနက် ရေချိုပိုင်းနေ ငါးသောင်မြင်းနှင့် ရေငန်ပိုင်းနေ ငါးမန်းအချို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
အင်ဖီးဗီးယား မျိုးပေါင်းသည် ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးများထက် အဆင့်မြင့်၍ တွားသွား သတ္တဝါများထက်နိမ့်၏။
အင်းဖီဗီးယား ကောင်များကို ကုန်းနေ ရေသတ္တဝါဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သားလောင်းဘဝတွင် ရေထဲ၌ ကျက်စား၍ ငါးကဲ့သို့ ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူနိုင်သော်လည်း အရွယ်ရောက်သောအခါ အဆုတ်ဖြင့်လေရှူသော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့ မျိုးပွားရန်အတွက် ရေသည် အလွန်အရေးကြီးသဖြင့် မိုးဦးကျစအချိန်၌ ယင်းတို့ကို ရေအိုင်၊ ရေကန်များတွင် စုရုံးနေကြသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ရေထဲတွင် အမများက ဥအုချပြီးနောက် ဥများမှ ဖားလောင်း (ဖားတစ်ပိုင်း ငါးတပိုင်း)များ ဖြစ်လာကြသည်။
သားလောင်းများ အရွယ်ရောက်ခါနီး အဆုတ်များကိုယ်တွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာ၍ အမြီးတိုသွားပြီးလျှင် ကုန်းပေါ်သို့ တက်လာကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖား၊ ဖားပြုတ်၊ ဖားခုန်ညင်း၊ သစ်ပင်တက်ဖား စသည်ဖြင့် ဖားအမျိုးသုံး ဆယ်ကျော်ရှိသည့်အနက် ရေနှင့်အနီးကပ်ဆုံးနေသော ဖားများတွင် စွတ်စိုသော အရေခွံရှိပြီးလျှင်၊ ခြေချောင်းများမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရေပြားဖြင့် ဆက်စပ်နေ၍ ပေါင်တံရှည်များ ရှိသဖြင့် ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ ကူးသန်းနိုင် ငုပ်နိုင်ကြလေသည်။
ရာနာမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ဖားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အချို့ဒေသ၌ စားလေ့ရှိကြသည်။
ဖားအမျိုးမျိုးသည် အင်းဆက်ပိုင်းကောင် စားသော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသဖြင့် လူတို့အား အကျိုးပြုသော သတ္တဝါများဟု ဆိုရပေမည်။
ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုမှ ရက်ပတီးလျား မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သော တွားသွား သတ္တဝါများအနက် မြွေ၊ ဖွတ်၊ မိကျောင်းနှင့် လိပ်များသာ မြန်မာ့ ရေပြင်များတွင် ကျက်စားကြသည်။
ယင်းတို့အားလုံးပင် ရေထဲတွင် ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ်သွားလာနိုင်သော်လည်း လေရှူသတ္တဝါများဖြစ်ကြ၍ ရေအောက်တွင် အမြဲမနေနိုင် ကြချေ။
ထို့အပြင် မျိုးပွားရန်အတွက် ကုန်းပေါ်သို့ တက်လာ ကြရသေး၏။
မြန်မာ့ ရေချိုရပ်ဖြစ်သည့် အင်း၊ အိုင်၊ ချောင်း၊ မြောင်းများအတွင်းရှိ မြက်ပင်ဒိုက်ပင်တို့ကိုမှီခို၍ နေကြသော ရေမြွေ၊ ကနဂုတ်မြွေ၊ ဒိုက်မြွေတို့သည် ရေထဲရှိ ဖားငါးများကို အစာအလို့ငှာ ဖမ်းယူ စားသောက်ကြသည်။
ယင်းတို့တွင် အရောင်အဆင်း အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိကြ၍ အဆိပ်ကင်းမဲ့၏။
မြန်မာ့ ရေငန်ရပ်ဖြစ်သော တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်ရှိ ကျောက်တုံးကျောက်ဆောင် များကို အကွယ်အကာယူ၍ နေထိုင်ကြသော ဂျပ်မြွေခေါ် ပင်လယ်မြွေ အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။
ယင်းတို့တွင် ထောင်လိုက် ပြားသောအမြီးများရှိသဖြင့် အခြားရေမြွေများထက်ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ သွားလာနိုင်ကြသည်။
ဂျပ်မြွေမျိုးအားလုံး၌ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ရှိသဖြင့် ယင်းတို့သည် မြွေဆိုးစားရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
အရောင်အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးပင် ကြောင်ကျားသော အဆင်းရှိသည်။
အချို့မှာ ရေငန်ရောက်သော မြစ်များ ချောင်းများအထိ လာရောက် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။
ရေတွင် အမြဲကျက်စားသော အထက်ပါ မြွေအားလုံးပင် ကုန်းပေါ်၌ ကောင်းစွာ မရွေ့လျားနိုင်ကြချေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွတ်သုံးမျိုးနှင့် ဖွတ်မိကျောင်း တစ်မျိုးရှိသည်။
ဖွတ်ရိုးရိုးတို့မှာ အရောင်မွဲခြောက်ခြောက် ဖြူယော်ယော် ရှိနေ၍ အရွယ်အစား အသင့်အတင့် ကြီးမားသည်။
ဖွတ်မိကျောင်းမှာမူ ခုနစ်ပေအထိရှည်လျား၍ ရေတွင် ပိုမိုကျင်လျင်၏။
အရောင်အဆင်းမှာ အရွယ်ရောက် အကြီးဆုံးလျှင် မည်းနက်၍ ကျော်ဘက်တွင် အဝါကွက်များ ကန့်လန့်လိုက် စီနေ၏။
ဖွတ်နှင့် ဖွတ်မိကျောင်အသားကို စားကောင်းသည်ဟု အများက ယူဆကြသည်။
မြန်မာ့ရေပြင်တွင် တွေ့ရသော မိကျောင်း နှစ်မျိုးရှိသည်။
ကရော့ကို ဒီလပ်ပယ်လတ် စတြစ်ခေါ် မိကျောင်းမှာ မ္ဘက်တို၍ ယင်းကို သရက်မြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်းရပ်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ကရော့ကို ဒီလပ်ပေါ်ရိုဆပ်ခေါ် မိကျောင်းမှာ ဇက်သေးသွယ်၍ အကောင် ကြီးမားသည်။
အချို့မှာ ပေသုံးဆယ်အထိကြီးပြီးလျှင် လူနှင့် တိရစ္ဆာန်ကြီးများကိုပင် ခုခံတတ်ကြသောကြောင့် ကြောက်မက် ဖွယ်ရာကောင်း၏။
မိကျောင်းအသားကို အချို့စားတတ်ကြ သော်လည်း အများက မကြိုက်ချေ။
ရေချိုတွင် ကျက်စားသော မြန်မာရေလိပ်များမှာ အကောင် မကြီးမားလှချေ။
ကုန်းပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ရေထဲတွင်လည်းကောင်း ကောင်းစွာသွားလာနိုင်၍ ခြေချောင်း ကြားတွင် အရေပြားရှိကြသည်။
ရေချိုလိပ်အားလုံးပင် အပင်စား သတ္တဝါများဖြစ်ကြ၏။
မြန်မာ့ ပင်လယ်လိပ်များမှာမူ အကောင်ကြီးမားလှ၍ အချို့မှာ ငါးပေခွဲမှ ခြောက်ပေအထိ ရှည်သည်။
ပင်လယ်လိပ်တို့သည် ကုန်းသို့တက်၍ အုကြရာ၊ ယင်းတို့ ဥချသော သီးသန့်ထားသည့် ကမ်းခြေများတွင် ဥများကောက် သိမ်းရန်အတွက် အစိုးရထံ အခွန်ပေးရ၏။
အချို့သော မြန်မာ့ပင်လယ်လိပ်အခွံမှ အဖိုးတန် လိပ်ခွံဘီးများ ပြုလုပ်ရ၏။
လိပ်သားကို ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်သူအများပင် စားသောက်ကြ၏။
အေဗီမျိုးပေါင်းသည် ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ဒုတိယ အမြင့်ဆုံးဖြစ်၍ ငှက်များပါဝင်သည်။
ရေတွင် ကျင်လည်ကျက်စားသော မြန်မာ့ရေငှက် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးပင် အဆုတ်ဖြင့် လေရှူကြသဖြင့် ရေသတ္တဝါ စစ်စစ် မဟုတ်ကြချေ။
ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းနှင့် အလေ့အထကို ထောက်ရှု၍ မြန်မာ့ရေငှက်များကို သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြား ထားနိုင်သည်။
ပထမ အမျိုးအစားတွင် ခန္ဓာကိုယ် ပုဝိုင်း၍ ပြားသောနှုတ်သီး ရှိကြပြီးလျှင် ခြေချောင်းများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရေ ပြားဖြင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ထို့အပြင် ခြေထောက်များသည် တိုကြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ဘဲမျိုးဟုလည်း ခေါ်နိုင်ပေ သည်။
ရေဝမ်းဘဲ၊ ငှက်ကြီး ဝံပိုငှက်၊ စစ်စလီ၊ ကလကတ်၊ ဇင်ယော်၊ တင်ကျီးစသော ငှက်များ ဤအမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ရေထဲမှ ငါးများ ပိုးကောင်များကိုလည်းကောင်း၊ အမှုံကောင်များကိုလည်းကောင်း ဖမ်းယူးစားသောက်တတ်ကြသည်။
ရေတွင်ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ်နိုင်၊ ငုပ်နိုင်သော ငှက်မျိုးဖြစ်ကြသည်။
ဒုတိယ အမျိုးအစားကို ရှည်လျားသော နှုတ်သီး၊ ခြေထောက်၊ ခြေချောင်းများဖြင့် အလွယ်တကူ သိနိုင်သည်။
ရေစပ်၌ရှိသော မြက်တော၊ ဗွက်တောများတွင် လမ်းလျှောက်ကာ ပိုးကောင်၊ မွားကောင်းနှင့် ငါး၊ ဖားများကို ရှာဖွေ စားသုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်ကြသည်။
ဤအုပ်စုတွင် ဗျိုင်း၊ လင်းဝက်၊ ခရုစုတ်ငှက်၊ ငှက်ကျား၊ စနိုက်ငှက်၊ ကြိုးကြာ၊ ရေကြက်၊ ကြာဖက်နင်းငှက်နှင့် စိမ်း စသောငှက်တို့ ပါဝင် ကြသည်။
တတိယ ရေငှက်မျိုးတွင် ပိန်ညင်းငှက်နှင့် ပျံလွှားတို့ ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့ သည် မြင့်မားသော နေရာတွင် သစ်ကိုင်းများ၊ သံကြိုးတန်း များပေါ်၌ နားနေရန်အတွက် သင့်လျော်သော ခြေထောက်များ ရှိသည်။
ယင်းသို့ နားနေရာမှ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ တက်လာသော ငါးငယ်များ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို သုတ်ဖမ်းစားတတ်ကြသည်။
ပျံလွှားများမှာ ရေမျက်နှာပြင်အနီး လျင်မြန်စွာပျံဝဲပြီးမှ ရေထဲမှ ပိုးကောင်မွားကောင်များကို ကျင်လျင်စွာ ဖမ်းယူတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
ရေတွင် ကျက်စားပေါက်ပွားသော မြန်မာ့နို့တိုက် သတ္တဝါသုံးမျိုးခန့်ရှိရာ ယင်းတို့မှာ ဖျံမျိုး၊ လင်းပိုင်(လပိုင်) မျိုးနှင့် ဝေလငါးခေါ် ငဆင်မျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့အားလုံး၌ပင် လေရှူခြင်း၊ အကောင်လိုက် မွေးခြင်း၊ အမိက နို့တိုက်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်တွင် အမွေးရှိခြင်း စသည့်နို့တိုက် သတ္တဝါတို့၏ ဂုဏ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။
ရေတွင် ကျင်လည် ကျက်စားရန် သင့်လျော်သော ခန္ဓာကိုယ်အနေအထားရှိသဖြင့် ကုန်းနေနို့တိုက်သတ္တဝါတို့နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် အတော်ကွာခြားကြသည်။
ရေချိုရပ်၌ရှိသော အင်းအိုင်ချောင်းမြောင်းများတွင် ကျက်စားသည့် ဖျံနှစ်မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ယင်းနှစ်မျိုးလုံး၌ပင် ရှည်လျားသော ခန္ဓာကိုယ်၊ တိုသော ခြေလက်များအပြင် ပြားဝိုင်သော ခြေဖျားလက်ဖျားနှင့် အမြီးတို့ရှိကြသောကြောင့် ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ ကျက်စားနိုင် ကြသည်။
မြန်မာဖျံကြီးမျိုးသည် ကျောတွင် ညိုမောင်းသော အရောင်ရှိ၍ ဝမ်းဘက်တွင် အဖြူရောင်သန်းလျှက် ရှိတတ်သည်။
မြန်မာ ဖျံငယ်များမှာမူ နေထိုင်ကျက်စားရာ အရပ်ဒေသသို့ လိုက်၍ အရောင် ကွဲပြားပြီးလျှင် ဆယ်ကောင်၊ ဆယ့်နှစ်ကောင်ခန့်ထိ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
လင်းပိုင်း နှစ်မျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အနက် တစ်မျိုးသည် ရေငန်ရပ်တွင်သာ ကျက်စား၍၊ ကျန်တစ်မျိုး သည် ရေချိုရပ်အထိ လာရောက်နေထိုင် ကျက်စားသည်ဟု ဆိုသည်။
ယင်းတို့အနက် ဒုတိယမျိုးသည် ခုနစ်ပေခွဲခန့် အလျားရှိသည်ဟု ဒေါက်တာမေဆင်က ဆိုသည်။
ထိုလင်းပိုင်မျိုးသည် ကျောဘက်တွင် မဲနက်နက် အရောင်ရှိပြီးလျှင် ဝမ်းဘက်တွင် အရောင်ဖျော့သည်။
ပထမ အမျိုးကို နီကိုဗားကျွန်း တစ်ဝိုက်တွင် တွေ့ခဲ့သည်ဟု ဗလိုက်ဆိုသူက အရောင်း အဆင်းရှိကြောင်းကိုကား ဖော်မပြခဲ့ချေ။
လင်းပိုင်နှစ်မျိုးမှာ အော်ဆယ်လာ ဖလူဗီယေတီးလစ်နှင့် ဒဲလဖီနိုရင်းခပ် ရော့စတြေးတပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ ရေငန်ပိုင်နက်အတွင်း ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရသော ငဆင် ( ဝေလငါး ) နှစ်မျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ယင်းတို့မှာ ဗာလီးနော့ပတဲရာ အင်ဒိကာနှင့် ဗာလီးနော့ပတဲရာ အက်ဒနီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပထမ အမျိုးကို ရခိုင်ကမ်းရိုးခြေ တွင် အသေကောင် တွေ့ရှိခဲ့ဘူး၍ ဒုတိယ အမျိုးကို သဲဖြူချောင်း၏ သောင်ကမ်းစပ်တွင် တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။
အလွန် ကြီးမားသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ရံဖန်ရံခါသာလျှင် မြန်မာ့ရေငန်ပိုင်း၌ တွေ့ရသဖြင့် ယင်းတို့အကြောင်းကို ကောင်းစွာ မသိရသေးချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ Category:သတ္တဗေဒ ကဏ္ဍ:ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ရေနေ တိရစ္ဆာန်များ။
မြန်မာနိုင်ငံ ရေနံလုပ်ငန်း ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အင်အားကို အဓိကအားဖြင့် ဖြည့်တင်းပေးနေသော မြန်မာ့ထွက်ကုန် ပစ္စည်းသုံးမျိုးအနက် ရေနံသည် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်၍ အခြားနှစ်မျိုးမှာ ဆန်စပါးနှင့် သစ်မာ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက မြန်မာ့ရေနံသည် နိုင်ငံခြားငွေ ဒုတိယ အများဆုံး ရရှိစေခဲ့သော ထွက် ကုန်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ရေနံလုပ်ငန်းမှ ရရှိသော အကျိုးအမြတ်ကို ထိုစဉ်က နိုင်ငံခြားသား အရင်းရှင်များပိုင် ကုမ္ပဏီကြီး များကသာ ခံစားစံစားခဲ့ကြ၍ ရေနံကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ထုတ်လုပ်ပေးကြရသော တိုင်းရင်းသားများ အပါအဝင် ရေနံ လုပ်သားများမှာ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတို့၌ အလွန် အနှိမ်ခံရပြီးလျှင်၊ ဗလငါးတန်၌ ဗလာဖြစ်၍ လူတမ်းစေ့ မနေနိုင်အောင် လူလုံးမလှခဲ့ ဖြစ်ခဲ့ကြရပေသည်။
ယင်းတို့ကြောင့်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် အရင်းရှင် ကုမ္ပဏီကြီးများ၏ အာဏာပိုင်များ တုန်လှုပ်ချောက်ချားခဲ့ရသော မြန်မာ့ ရေနံမြေလုပ်သားများ၏ တော်လှန်ရေးကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေး အစိုးရက မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေး စနစ်နှင့်အညီ အရင်းရှင် ကုမ္ပဏီများ၏ ရေနံလုပ်ငန်း အရပ်ရပ်ကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ၊ ထိုနေ့ထိုရက်သည် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် မော်ကွန်းတင် ထိုက်သော နေ့ထူးရက်ထူး တစ်ရက်ဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။
စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားသော ခေတ်တွင် လေယာဉ်ဆီ၊ ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ ဓာတ်မြေဩဇာ၊ အဝတ်အထည် စသော ရေနံမှ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် လူသုံး၊ စက်သုံးကုန်ပစ္စည်းမြောက်မြားစွာတို့သည် လူနေမှု အဆင့်အတန်းကို အများဆုံး အကျိုးပြု နိုင်သဖြင့် ရေနံလုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အရေးပါသော စီးပွားရေး မဏ္ဍိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ အရေးပါးမှု ကြောင့် မြေဆီမှ ရွှေရည် ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသော အဖိုးတန်ရေနံကို နိုင်ငံခြားသား အရင်းရှင် ကုမ္ပဏီကြီးများက မြန်မာ့မြေဆီမှ ခေတ်အဆက်ဆက် ထုတ်ယူခဲ့၍ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ကုဋေကဋာ ချီပြီးလျှင် ရအပ်သော အကျိုးအမြတ်တို့ ကို အမြိုင့်သား စားကာ၊ ရေနံလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်တို့ကို ပြန်လည် ဆန်းစစ်ရသော် မြန်မာ့ ရေနံသမိုင်းကို လေ့လာရန် လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။
မြန်မာ့ရေနံ သမိုင်းအစ မြန်မာ့ရေနံသမိုင်းဟု ဆိုလျှင် ရေနံကို မည်သည့်ခေတ်ကာလက စတင်တွေ့ရှိကြ၍ မည်ကဲ့သို့ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက် ခဲ့ကြပုံကို ဖော်ပြရပေမည်။
ရာဇဝင် ကောက်နုတ်ချက်များ၊ ရေနံချောင်း သခေသ္မပ စာတမ်း စသည်တို့ကို ည|ိနှိုင်းတင်ပြရလျှင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေနံကို ပုဂံခေတ် စလေငခွေမင်း၏ လက်ထက်၌ စတင်တွေ့ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။
ထိုမင်းသည် ပုဂံပြည့် ရှင်မင်း၏ မိဖုရား တိမ်းရှောင် ထွက်ပြေးရာသို့ ပါခဲ့သူ မိဖုရား၏ နောက်ပါအဆွေအမျိုး အခြံအရံတို့အနက်မှ ၁၂ ဦးတို့ သည် ရေနံထွက်ရာ အရပ်ကို စတင်တွေ့ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို ၁၂ ဦးတို့သည် ထိုစဉ်က ဆိပ်သာကွန်းထောက်ဟု ခေါ်သောဒေသ ( နောင်အခါ ရေနံများ ချောင်းပေါက်အောင် ထွက်ရှိ၍ ရေနံချောင်းဟု ခေါ်တွင်လာသော ရေနံမြေဒေသ ) ဆိုင်ရာသူကြီးထံ မြေတိုင်းစာခံယူ၍ ထိုအရပ်၌ပင် နေထိုင်ပြီးလျှင် ရေနံတို့ကို ရောင်းချ စားသောက်နေခဲ့ကြ လေသည်။
ရေနံကို မင်းသုံးစိုးသုံးအဖြစ် စတင်ခဲ့သော ကာလသည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက် ဖြစ်ပေသည်။
သထုံပြည်မှ အနော်ရထားမင်း စစ်ခင်း၍ ရရှိခဲ့သော ပိဋကတ် ကျမ်းတို့ကို ခြ၊ ပရွက်ဆိတ်စသော ပိုးမွှားများ မဖျက်ဆီးနိုင်အောင် ရှင်အရဟံ၏ အကြံပေးချက်အရ ရေနံဖြင့် သုတ်လိမ်းရာမှ ဆက်သွင်းခဲ့သော မူလရေနံတွင်းရိုး အိမ်ထောင်စုတို့ကို ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးတို့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
တွင်းရိုး အိမ်ထောင်စုတို့သည် အခြားတစ်ပါးသော မျိုးရိုးတို့နှင့် မဆက်နွှယ်ဘဲ သီးသန့် နေထိုင်ကြ၍ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် တွင်းရိုး ၂၄ ဦး ရှိခဲ့လေသည်။
ထိုခေတ် ထိုအခမှစ၍ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တိုင်အောင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရေနံကို သစ်ဝါးစသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော အဆောက်အအုံနှင့် လူသုံးပစ္စည်းများ မဆွေးမမြေ့စေရန်၊ ပိုးကိုက် ခြစားခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်သာလျှင် အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ရေနံလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးပုဂံခေတ်တိုင်အောင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မရှိခဲ့လှချေ။
ရွှေဘိုမင်း ( သာယာဝတီမင်း ) ၏ လက်ထက်တွင်မူ ရေနံပိဿာချိန် တစ်ရာလျှင် ဒေါင်းဒဂသ္မါး တစ်ကျပ်ခွဲနှုန်းဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ သွင်းကြ၍၊ ရေနံအရောင်းအဝယ်သည် ဘုရင့်လွှတ်တော်က ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်မှု ခံရသည်။
ထိုအချိန် တွင် အနောက်နိုင်ငံသားတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ထွက်ရောင်းဝယ်မှု ရှိလာကြ၍ ရေနံလုပ်ငန်း၌လည်း စူးစမ်းလေ့လာ မှုများကို ပြုလာကြလေသည်။
ရွှေဘိုမင်း လက်ထက်၌ပင် ရေနံချောင်းမှ တွင်းရိုးအနွယ်များကို သူကောင်းပြုသဖြင့် ယင်းတို့ သည် ရွှေနန်းတော်၌ အဝင်အထွက်ရှိခဲ့ကြလေသည်။
တွင်းရိုးတွင်းစားဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ သားစဉ်မြေးဆက် ရေနံတွင်း များကို တစ်ဆင့်ဝယ်ယူ လုပ်ကိုင်သူများကို တွင်းစာဟု ခေါ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် ရေနံချောင်း မင်းကြီး၏ သမီး တွင်းရိုးအနွယ်ဖြစ်သူ မှန်နန်းအပျိုတော် ကြေးမြှင် တိုက်စားကို သုသီရိပဘာဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် မိဖုရား မြေ|ာက်သည်။
ပျဉ်းမနား မင်းသားကြီးသည် မင်းတရားကြီးနှင့် ထိုမိဖုရားတို့၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
ကြေးမြှင် မိဖုရားဟု လူသိများသော ထိုမိဖုရား၏ မိဘဘိုးဘွားပိုင် မြေကွက်များတွင် ရေနံတွင်း များ တူးဖော်စေရာ၊ တွင်းပေါင်း ၁၂ဝ ရှိ၍ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားပိုင် ဖြစ်သဖြင့် တော်တွင်းများဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃ ခုနှစ်ခန့်မှ စ၍ တွင်းရိုးတွင်းစားများပိုင် တွင်းကုန်း၊ ဘေးမဲ့ရှိ ရေနံတွင်းများမှထွက်သော ရေနံစိမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီ ကိုယ်စားလှယ်တို့ထံ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အရာထမ်း အမှုထမ်းတို့၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ရောင်းချစေသည်။
ထိုအချိန် ကာလသည် အာသံ၊ မဏိပူရ၊ ရခိုင်နှင့် အောက်မြန်မာပြည်တို့ အင်္ဂလိပ် လက်အောက်သို့ ကျရောက်ပြီးချိန်ဖြစ်၍ အမေရိကန် ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ရောင်းချသော ရေနံဆီကို အသုံးပြုနေကြ ပြီဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ခရစ် ၁၈၇၁ ခုနှစ် ( မြန်မာ ၁၂၂၃ ခုနှစ် ) ၌ အောက်မြန်မာပြည်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ သံလျက်စွန်းအနီး ဓနိတောအရပ်တွင် နိုင်ငံခြားသားပိုင် ရန်ကုန် ရေနံ ကုမ္ပဏီ ( အာအိုစီ ) က ရေနံချက် စက်ရုံတစ်ခုကို တည်ဆောက်၍ ရေနံမြေမှ ရေနံစိမ်းများကို ဝယ်ယူပြီးလျှင် ရေနံချက် လုပ်လေသည်။
ရေနံစိမ်းကို အနုတ်အသိမ်း များလာသဖြင့် အရောင်းအဝယ် သွက်လာသောကြောင့် တွင်းရိုးတွင်းစားများနှင့်တကွ ရေနံမြေရှိ အများပြည်သူတို့မှာ လုပ်ငန်းကိုင်ငန်းတိုးတက်၍ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
ထိုအခါ စီးပွားရေးသမား နိုင်ငံခြား သား တရုတ်ကုလားတို့ကလည်း ရေနံမြေသို့ ရောက်လာကြကာ၊ ရေနံလုပ်ငန်းတွင် မသိမသာ ဝင်ရောက် အရင်းအနှီး မြှုပ်နံ ကြလေသည်။
သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်လည်း ရေနံ အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။
သို့သော် ဓနိတော ရေနံချက် စက်ရုံသို့ ရေနံချောင်းမှ ရေနံစိမ်း မှန်မှန်မပို့နိုင်သဖြင့် ရေနံချက်လုပ်ငန်းကို မှန်မှန် မလုပ်နိုင်သောကြောင့် ကုမ္ပဏီကို ဖျက်သိမ်းလိုက် ရာ ထိုကုမ္ပဏီတွင် အစုရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဒေးဗစ်ဆိုင်းကာဂျီးက ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းကိစ္စ အဝဝကို ဝယ်ယူ၍ ရေနံလုပ်ငန်း ကို မိမိစွမ်းဆောင်နိုင်သမျှ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နေခဲ့သည်မှာ တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ မတိုက်မီကာလအထိ ဖြစ်ပေသည်။
==အရင်းရှင်ကုမ္ပဏီများ၏ စာကျက်ဖြစ်လာခြင်း== တတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ဒေးဗစ်ကာဂျီး သည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၌ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီကို ထူထောင်လိုက်၍ ရေနံလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ကို ချဲ့ထွင်သည်။
အခြားအကြံတူများ လက်မဦးမီ အစိုးရထံမှ ရေနံမြေ ရှာဖွေတူးဖော်ခွင့်ကိုလည်း အရယူလိုက်သည်။
ဓနိတော ရေနံချက်စက်ရုံကို ဖြန့်ချိရေးဌာနတစ်ခု အဖြစ်သုံး၍ သံလျင်ဘက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ရွာအနီး၌ ရေနံချက် စက်သစ်တလုံးကို တည်ဆောက်၍ ရေနံချက်လုပ်စေသည်။
ရေနံမြေတွင်လည်း တွင်းတူးစက်ကိရိယာများကိုသုံး၍ ရေနံတူးဖော်စေပြီးလျှင် ကျွမ်းကျင်သော အလုပ်သမားများကိုလည်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ခေါ်ယူအသုံးပြုလေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချုပ်အချာအာဏာကို သိမ်းယူပြီးနောက်တွင် တော်တွင်း ၁ဝ၂ နှင့် အခြား ပိုင်ရှင်မပေါ်သော တွင်း ၂၇ တွင်းကို သိမ်းယူပြီးလျှင် ဘီအိုစီသို့ အငှားစာချုပ် ပြုလုပ်၍ လွှဲအပ်လိုက်သည်။
တွင်းရိုး တွင်းစားများ အစဉ်အဆက် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော တွင်းကုန်းနှင့် ဘေးမဲ့အရပ်ရှိ ရေနံမြေများကိုလည်း နယ်နိမိတ်သတ်မှတ် အတည်ပြု၍ ရေနံတွင်းရာများကိုပါ တပါတည်းဂဏန်း ချစေပြီးလျှင် မှတ်တမ်းတင်စေသည်။
ထိုမှတ်တမ်းများအရ တွင်းကုန်း ရေနံမြေ၏ ဧရိယာသည် ၂၉၅ ဧကဖြစ်၍ လက်တွင်းပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ဘေးမဲ့ရေနံမြေသည် ဧရိယာ ၁၈၅ ဧက ဖြစ်၍ လက်တွင်း ၅ဝ ကျော်ရှိသည်။
တွင်းရာတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ပေ ၆ဝ ခန့်ခွာ၍ တူးဖော်နိုင်သည်။
တော်တွင်းများ အပါအဝင် ဘီအိုစီက တူးဖော်ခွင့် ရရှိသော ရေနံမြေ ဧရိယာသည် ၄…၉၄၄ ဧက ဖြစ်၍ သုံးစတုရန်းမိုင်ခန့် ရှိသည်။
တွင်းရိုး တွင်းစားတို့၏ တွင်းများသည် လက်တွင်းများဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ ဘီအိုစီသည် စက်ကိရိယာသုံးသော စက်တွင်းများဖြင့် ရေနံတူးဖော်ခြင်းကို စတင်လုပ်ကိုင်လေသည်။
ရေနံချောင်း၌ ဘီအိုစီသည် အခြေတည်မိပြီးသည့်နောက်တွင် တွင်းရိုး တွင်းစားများ၏ တွင်းရာများကိုလည်း အငှားယူ၍ တွင်းသစ်များ ဖောက်လုပ်ရေးသို့ ရှေးရှူခဲ့သည်။
အချို့တွင်းရာများကိုလည်း တိုက်ရိုက် ဝယ်ယူလိုက်သည်။
အငှားယူရာ၌လည်း အငှား စာချုပ်များကို တစ်ဖက်စောင်းနင်း ကျလှသော စည်းကမ်းချက်များဖြင့် ချုပ်ဆိုခဲ့ရာ၊ တွင်းရိုးတွင်း စားများမှာ တွင်းရာကို ငှားရလျှင်၊ ဆိုင်သာဆိုင်မပိုင်သော အဖြစ်သို့ ရောက်ကြရသည်။
ထိုသိ့ ပြုခြင်းမျိုးကို ဘီအိုစီသာမက နောင်ပေါ်ပေါက်လာသော အခြားနိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီကြီး များကလည်း ထိုလမ်းရိုးအတိုင်း လိုက်၍လျှောက်ကြသည်။
ဘီအိုစီသည် မြန်မာပြည်၌ လုပ်ငန်းစတင်စက အရင်းအနှီး စတာလင်ပေါင်တစ်သန်းခွဲဖြင့် လုပ်ငန်းတည်ခဲ့သည်။
နောင်အခါ စတာလင် ပေါင် ၁၈ သန်းအထိ တိုးတက်၍ အရင်းအနှီး မြှုပ်နှံခဲ့သည်။
ထိုကုမ္ပဏီသည် အိန္ဒိယပြည်၌သာမက ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားရေနံလုပ်ငန်း ကြီးများနှင့်လည်း အဆက်အသွယ်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် ရွိုင်ယယ်ဒပ်ချရှဲ ကုမ္ပဏီ၊ အင်္ဂလို -အီရေးနီးယန်း ရေနံကုမ္ပဏီကြီးတို့နှင့် ပို၍နီးစပ်စွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်။