kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တွေ့ရှိရသည့် အထောက်အထားများ 400px|ကျောက်ခေတ်လယ်မှ ရုပ်ကြွင်းဟု ယူဆရသော ဦးခေါင်းခွံ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဒေါ်ဒွန်းယ် ဒေသ (Dordonge)မှ ကရို-မဂ္ဂနွန် ဂူ နှင့် အီတလီနိုင်ငံ၊ မင်းတုန်းနေး ဒေသ(Mentone) ရှိ ဂရီမောလ်ဒီး ဂူတို့တွင် အလယ်ကျောက်ခေတ် လူသားတို့၏ အရိုးရုပ်ကြွင်းများကို အတော်ပင် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၎င်းတို့၏ အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော အပေါက်ဖောက်ထားသည့် ပင်လယ်ခရုခွံအချို့ကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။
ထိုသို့ ကွယ်လွန်သူနှင့်အတူ အသုံးအဆောင်များကိုပါ ထည့်သွင်းမြုပ်နှံသဖြင့် ထိုအချိန်မှ စတင်ကာ တမလွန်ဘဝကို ယုံကြည်မှုရှိခြင်း (ဘာသာတရား ကိုးကွယ်မှု) စတင်ပြီ ဟုဆိုနိုင်သည်။
အရိုးများနှင့် ဦးခေါင်းရိုးတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုလိုက်၍ ပုံဖော်ကြည့်ရာ အရပ်ရှည်၊ မျက်နှာပြန့်ကား ၍ နှာတံမြင့်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
ထူခြားချက်မှာ ဂရီမောလ်ဒီးဂူ မှတွေ့ရှိရသည့် အရိုးများမှာ လူမည်းပုံမျိုးဖြစ်သော်လည်း ဦးခေါင်းရိုး၊ လက်ရိုး၊ လည်ရိုးနှင့် သွားစသည့် လူအရိုးအစိတ်အပိုင်းများ အားလုံးမှာ အတူတူပင်ဖြစ်၍ ဟိုမိုစပီးယန်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် ပေကျင်းမြို့အနီးရှိ ဂူတစ်ခုတွင်လည်း လူခေါင်းခွံတစ်ခုကို ပုံမပျက်တူးဖော် ရရှိကာ တူးဖော်ရရှိသည့် ကျောက်လွှာ၏ ဘူမိသက်တမ်းအရ နှစ်ပေါင်း ငါးသိန်းမှ တစ်သန်းအတွင်းဟု ယူဆကြပြန်သည်။
အာဖရိကတိုက် တောင်ပိုင်းရှိ ရိုဒီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘရိုကင်းဟီ တောင်ကုန်းရှိ ဂူတစ်ခုအတွင်းမှ အောက်မေးရိုးမပါသည့် ဦးခေါင်းခွံတစ်ခုကို တူးဖော်တွေ့ရှိပြန်သည်။
ပညာရှင်တို့အနေဖြင့် အဆိုပါအရိုးများအပြင် အခြားအရိုးအမျိုးအစားများကိုလည်း တွေ့ရှိရန် ကျန်သေးသည်ဟု မျှော်လင့်ကြသည်။
ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ 400px|ကျောက်ခေတ် ကျောက်သွားလက်နက်များ အလယ်ကျောက်ခေတ် တွင် လူတို့သည် ကျောက်ပုဆိန်များကို အသုံးပြုကြခြင်း မရှိတော့ပေ။
ကျောက်ခေတ်ဟောင်းကာလများတွင် ကျောက်ပုဆိန်ပြုလုပ်ရာတွင် ကျောက်တုံးခြင်းထုဖဲ့ခြင်းဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည် ဖြစ်ရာ၊ ကျောက်ခေတ်လယ်တွင်မူ တစ်ဆင့်မြင့်လာပြီး ကျောက်ကို အရိုးမာဖြင့် ရွေပေါ်တိုက်သကဲ့သို့ ပွတ်တိုက်ခြင်းနည်းဖြင့် ပြုလုပ်လာကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။
အင်မတန် ထက်မြက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် ဆတ်ချို၊ ဆင်စွယ်စသည့် အမာထည်များကိုပင် ဖြတ်တောက်လာနိုင်သည်။
ထို့အပြင် စူးဆောက်၊ တူ စသည့်ကိရိယာတို့ကိုလည်း ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်လာတတ်ကြောင်း တွေ့ရပြန်သည်။
ထိုကိရိယာများမှ တစ်ဆင့် သစ်သားအရိုးရှည်များကို ဆင်စွယ်အသွားတပ်ဆင်ထားသည့် လှံ၊ ကျောက်ဓားမြှောင် စသည်တို့ကိုလည်း ပြုလုပ်သုံးစွဲကြသည်။
ထို့အပြင် ဆင်စွယ် အပ်များ၊ ဆင်စွယ် (သို့) ဆတ်ချို ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် လှံတံပစ် လက်ကိုက်ကိရိယာများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။
ယဉ်ကျေးမှု အရိုင်းသာသာ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသော်လည်း အထက်တွင် ဆိုခဲ့သကဲ့သို့ ဘာသာကိုးကွယ်မှုအစပြုလာသည့် အထောက်အထားများ၊ (ဆင်စွယ်အပ်ကြောင့်)အဝတ်ချုပ်လုပ်ဝတ်ဆင်သည့် အထောက်အထားများ အပြင်၊ ပန်းချီ ပညာရပ်ကိုလည်း အစပြုခဲ့သည့် အထောက်အထားများလည်း တွေ့ရသည်။
လက်ရာအားဖြင့် ကြမ်းတမ်းသော်လည်း ကျောက်ခေတ်လူတို့၏ လူနေမှုပုံစံတို့ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖော်ပြနိုင်သည်။
စပိန်နိုင်ငံ ရှိ ဂူတစ်ခုအတွင်း မျက်နှာကြက်တွင် ရေးဆွဲထားသော နွားရိုင်းပုံမှာ အထူးထင်ရှားသည်။
အလားတူ ပုံများကို ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။
အများဆုံးအနေဖြင့် အာဖရိတိုက် မြောက်ပိုင်း အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံမှ ဆဟာရ သဲကန္တာရကို ဖြတ်၍ နိုင်းမြစ် အထက်ပိုင်းထိတိုင် ထိုကဲ့သို့ ကျောက်ဂူအတွင်းမှ နံရံဆေးရေး အရုပ်များကို အရေအတွက်များစွာ တွေ့ရသည်။
အစားအစာများ ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် အိုးခွက်ပန်းကန်များတွေ့ရှိရခြင်း မရှိသည့်အတွက် အလယ်ကျောက်ခေတ်သည်လည်း မီးကင်၍လည်းကောင်း မကျက်တကျက်ကိုသော်လည်းကောင်း စာသုံးကြသေးသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
အလယ်ကျောက်ခေတ်၏ လူပုံပန်းသဏ္ဍန်အရ အမျိုးသမီးများသည် သေးသွယ်သည့် သဏ္ဍန်ရှိသည်။
အကြောင်းမှာ အသက်ငယ်ငယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်သားမွေးရခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆကြပြီး ခေတ်အနေအထားအရ ယောက်ျားများ ကြီးစိုးသည့် သက်သေဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အလယ်ကျောက်ခေတ် အနေဖြင့် မြင်းမှ လွဲ၍ အခြားအိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူသွားခဲ့သည့် အထောက်အထားမတွေ့ချေ။
ယုတ်စွအဆုံး ခွေး သည်ပင်လျှင် လူတို့၏ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် ရောက်မလာသေးဟု ဆိုကြသည်။
ထို့အပြင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသည့် အထောက်အထားများကိုမူ မတွေ့ရပေ။
မြန်မာဘာသာဖြင့် ဇာဂနာအား အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အောက်ပါတို့မှ နှစ်သက်ရာကို ရွေးချယ်ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
ဇာဂနာ(ကိရိယာ) ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)။
ဇာဂနာ အမျိုးမျိုး ဇာဂနာ(ကိရိယာ)သည် ၁၉၇၉-ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ်မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်၊ အတွဲ(၂) ဆ-န၊ စာမျက်နှာ-၄၅ တွင် ဇာဂဏာ ဟုရေးသည်။
ဇာဂနာသည် သေးငယ်သော ပစ္စည်းလေးများအား ညှပ်၍ ယူနိုင်ရန်အတွက် တီထွင်ထားသော ကိရိယာ အသေးစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
မွေးညှင်းများအား ညှပ်ယူနိုင်သောကြောင့် မွေးညှပ်ဟူ၍ လည်းကောင်း ၊ မြီးညှပ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဤပစ္စည်းကလေးသည် အလွန်သေးငယ်သော်လည်း အသုံးဝင်မှုများစွာ ရှိသည်။
သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများပါရှိသည့် စက်ပစ္စည်းများအား ပြုပြင်ရာ၌ လွန်စွာ အသုံးဝင်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာဘာသာ၌ ၎င်း ဇာဂနာ၏ အရေအတွက်အား ရေတွက်ရာတွင် ချောင်း သို့မဟုတ် ခု ဖြင့် ရေတွက်ကြရသည်။
http://www.mmspelling.info/?p=52521 ကိုးကား Category:ကိရိယာ။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ ထိုသို့ အထက်နှင့် အောက် အီဂျစ်နိုင်ငံနှစ်ခု၏ အားပြိုင်မှုတို့သည် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၄၃၀၀ခန့်အရောက်တွင် စစ်ဖြစ်ပွားကာ အောက်အီဂျစ်(မြောက်ပိုင်း)က တောင်ပိုင်း အထက်အီဂျစ်ကို အနိုင်ရသဖြင့် ပထမ အီဂျစ်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်နိုင်သည်။
ဘာသာကိုးကွယ်မှု ဘာသာကိုးကွယ်မှုအားဖြင့် တော်ဝင်မိသားစု၏ကိုးကွယ်မှုအား မှီတည်၍ နိုင်ငံတော်အဆင့် နတ်ဘုရားနှစ်ပါးအား ကိုးကွယ်ကြသည်။
ပထမ နတ်ဘုရားမှ ရေး( Ra/နေနတ်ဘုရား ) ဖြစ်ပြီး အပူနှင့် အလင်းကို ပေးသည့် နေနတ်ဘုရားဟု ယုံကြည်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး အုပ်ချုပ်ရေးအနေဖြင့် ဘုရင်များသည် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ကြပြီး အလွန်ဩဇာကြီးကြသည်။
ပြည်သူတို့က ၎င်းတို့ကို ဖာရိုး(Pharoah) ဟုခေါ်ကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် အိမ်ကြီး (သို့) နန်းတော် ဟုဆိုလိုသည်။
ဘုရင်များသည် ဘာသာရေးဆရာ(နတ်ဆရာ၊ ဝတ်ကျောင်းဘုန်းကြီး) များအားထောက်ပံ့၍ ပြည်သူများအား ယုံကြည်အောင် သိမ်းသွင်းနိုင်သဖြင့် မကြာသောကာလတွင်ပင် ဖာရိုးဘုရင်တို့သည်ရေး(နေနတ်ဘုရား)မှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသည့် သားတော်များဟု ယုံကြည်လာရာမှ ဘုရင်များသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအရသာမက ဘာသာရေးအရပါ အကြီးအကဲဖြစ်လာတော့သည်။
ထိုသို့ ထီးနန်းအာဏာ ခိုင်မြဲရေးနှင့် မြင့်မြတ်သော အနွယ်သွေးကို ထိန်းသိမ်းရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဘုရင်တို့သည် အပြင်မှ အရပ်သူအရပ်သားများနှင့် လက်ဆက်ခြင်းမှ ရှောင်ရှားကာ ဆွေမျိုးအချင်းချင်း အရင်းအခြာများပါမကျန် သွေးနီး၊သွေးဝေး အမျိုးအဆွေအချင်းချင်းသာ လက်ထပ်ကြတော့သည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အချိန်ကာလ ကြာသည်နှင့်အမျှ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် ဉာဏစွမ်းရည်နှိမ့်ပါးလာရသည်။
အဆိုပါ ဖေရိုးမင်းများ နောက် ဒုတိယနေရာမှ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးစိုးသူများမှာ မင်းညီမင်းသားများ ဖြစ်သည်။
ဖာရိုးမင်းများနည်းတူ လယ်ယာမြေပိုင်စိုးကြသဖြင့် ၎င်းတို့ကို နယ်စားများဟုလည်း သတ်မှတ်ကြသည်။
နယ်စားတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးအရ အရေးပါသည့် ရာထူးများကိုလည်း ရယူထားသေးသည်။
နယ်စားများ အောက်တစ်ဆင့် တန်ခိုးထွားသူတို့မှာ ဘာသာရေးဆရာ(နတ်ဆရာ၊ ဝတ်ကျောင်းဘုန်းကြီး)များဖြစ်ကြသည်။
ဘာသာရေးဆရာများ နောက်တွင်မှ မင်းမှုထမ်းများ၊ ထိုနောက်တွင်မှ စာရေးစာချီများ၊ ထိုနောက်မှ ထူချွန်သော လက်မှုပညာရှင်များ၊ ထိုနောက်မှ လယ်သမားများ စသဖြင့် အဆင့်ဆင့် အတန်းအစားခွဲခြားထားသည်။
တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ ပထမအီဂျစ်ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် တိုးတက်မှုများကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းအားဖြင့်လည်း ရေချိန်မြင့်မားသည့် အတွက် ထိုကဲ့သို့ တီထွင်မှုများပေါ်ထွန်းလာရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးရေး ရှေးခေတ်လူသားများမှ ယဉ်ကျေးလာသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဂျစ်တို့သည် နိုင်းမြစ်ကိုအခြေပြုကာ စိုက်ပျိုးရေးကို တွင်ကျယ်အောင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။
အစဦးတွင် လူကိုယ်တိုင် ထယ်ထိုးခြင်းနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသော်လည်း အင်မတန်ပင်ပန်းကာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုနည်းလှသည်။
မကြာမီပင် ထွန်ဖြင့် ထပ်ထိုးခြင်းနည်းကို အသုံးချကာ စိုက်ပျိုးလာကြသည်။
ဆည်မြောင်းတာတမံ လယ်ယာမြေများကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနိုင်ရန်အတွက် ရှေးအီဂျစ်တို့သည် ပထမပြည်ထောင်စုခေတ်ကပင် ဆည်မြောင်းတာတမံတို့ကို အစိုးရ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖော်ထုတ်တည်ဆောက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဖာရိုးမင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဆည်မြောင်းဗဟိုဌာန ဟူ၍ဖွဲ့စည်းပေးကာ ဆည်မြောင်းများအုပ်ချုပ်ရေးကို ကိုယ်တိုင်တာဝန်ယူသည်။
အခြေခံအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်တို့သည် ကာကွယ်ရေးနှင့် ငြိမ်ဝမ်ပိပြားရေးဆိုရာ ကိစ္စများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သဖြင့် စစ်ပွဲကာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကာလများတွင် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် မရှိသကဲ့သို့သော အခြေအနေတွင် ထိုကဲ့သို့ ဆည်မြောင်းတာတမံများအတွက် အုပ်ချုပ်မှုကို ဦးဆောင်ရသဖြင့် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး အရပ်ဖက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
ပြက္ခဒိန် စိုက်ပျိုးရေးကို အမှီပြုကာ အသက်မွေးကြသည့် ပထမအီဂျစ်ပြည်ထောင်စုအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူအဖြစ် ပြက္ခဒိန်ကိုလည်း တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ပြည်ထောင်စုခေတ် မစတင်မှီကပင် မြောက်ပိုင်းအီဂျစ်နိုင်ငံမှ လူတို့အနေဖြင့် တစ်နှစ်တွင် ၃၆၅ရက်ရှိသည်ကို တွက်ချက်မိပြီးဖြစ်ဟန်တူသည်။
စာပေအရေးအသား ပြက္ခဒိန်တီထွင်မှုအပြင် အီဂျစ်တို့သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး စာပေအရေးအသားကိုလည်း တီထွင်သွားကြသေးသည်။
တူနီးရှားနိုင်ငံကို ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် တူနီရှား သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး အာဖရိက တွင် မြောက်ဘက်အကျဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မာဂရပ် ဒေသအတွင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လစ်ဗျားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် မြေထဲပင်လယ်တို့က ဝန်းရံထားကြသည်။
ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄,၀၀၀ (၁၆၅,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ခန့် ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၀.၄ သန်းကျော် ရှိသည်။
နိုင်ငံ၏အမည်မှာ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော မြို့တော် တူနစ်မြို့ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
တူနီးရှားသည် အက်တလပ်စ် တောင်တန်းတလျှောက်တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံများတွင် အသေးငယ်ဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းတွင် ဆဟာရ သဲကန္တာရ ပါဝင်ပြီး ကျန်ရှိသော နေရာများတွင်မူ စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေနေရာများနှင့် မိုင်ပေါင်း ၈၁၀ (၁၃၀၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လားသော ကမ်းရိုးတန်း ပါဝင်သည်။
ထိုနှစ်ခုစလုံးသည် ရှေးခေတ်အခါက အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ပထမ တစ်ခု အနေနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှန်းတို့၏ မြို့တော် ကားသေ့မြို့ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အနေနှင့်မူ အာဖရိကရှိ ရောမနယ်မြေ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ရောမ၏ ပေါင်မုန့်ခြင်းတောင်း ဟူ၍ပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
နောက်အခါ အေဒီ ၅ ရာစုခန့်တွင် အဖျက်သမားများ၊ ၆ ရာစုတွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းများ နှင့် ၈ ရာစုတွင် အာရပ်တို့က ကျူးကျော်ဝင်ရောက် ခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံရေး တူနီးရှား သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ထိုအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့ကို သက်တမ်း ငါးနှစ်စီအတွက် တစ်ပြိုင်တည်း ပြည်သူလူထုက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။
သမ္မတရာထူးအတွက် ရာထူးသက်တမ်း သုံးကြိမ်ထက်ပို၍ အရွေးခံနိုင်ခွင့် မရှိပေ။
၁၉၅၉-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခဲ့ရာ နီယိုဒက်စတူး ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက အမတ်နေရာ (၉ဝ)လုံးတွင် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
ထိုနေ့တွင်ပင် အမ်ဟာဗစ် ဗူဂီးဗားကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်လေသည်။
အစိုးရအဖွဲ့ကို သမ္မတက ရွေးချယ်ခန့်ထား၍ 'သမ္မတအစိုးရ' ပုံစံမျိုးဖြစ်သဖြင့် အစိုးရဌာန ဆိုင်ရာတာဝန်ခံများကို နိုင်ငံတော်အတွင်းဝန်များဟု ခေါ်သည်။
သမ္မတသည်၎င်း၊ ယင်း၏အစိုးရအဖွဲ့သည်၎င်း အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ တာဝန်ခံခြင်းမရှိပေ။
၁၉၅၇ ခုနှစ်မှအစပြု၍ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သော အမ်ဟာဗစ် ဗူဂီးယားသည် အနောက်ယိမ်း နိုင်ငံခြားရေးဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ရန်သူများရှိလာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနှင့် အာရပ် ပြည်ထောင်စုအစိုးရတို့က သူ့အား မြှောက်ပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့လေသည်။
နောင်အခါ တူနီးရှား နိုင်ငံကို ဆန့်ကျင်သည့်နိုင်ငံများတွင် ဆီးရီးယားနိုင်ငံလည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။
တူနီးရှား နိုင်ငံသည် ၁၉၆၇-ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်-အစ္စရေး စစ်ပွဲအတွင်း၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အဆက်ဖြတ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည့်အပြင် အမေရိကန်သံရုံးနှင့် ဗြိတိသျှသံရုံးတို့ကို တိုက်ခိုက်ကာ၊ ရဟူဒီ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခုကို မီးရှို့ဆန္ဒပြ သူများကိုလည်း အပြင်းအထန် နှိပ်ကွပ်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ တူနီးရှားနိုင်ငံ အစိုးရ (တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်) ဘီဘီစီသတင်းဌာန၏ တူနီးရှားနိုင်ငံအကြောင်း Category:တူနီးရှားနိုင်ငံ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသော ဒေါက်တာ ဘာဂျစ်ရောက်ဆင်း သည် ဆွီဒင်လူမျိုး အနုပညာရေးရာ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲချို့တဲ့သူများကို ငွေကြေးဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့ ပေးသော ချမ်းသာ ကြွယ်ဝသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဂတ်ရောက်ဆင်း ၂၀⁠၀၀ ခုနှစ်တွင် ဆုံးပါးသွားပြီးနောက်ပိုင်း ကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်ပိုးပြင်ဆင်သော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည့် Tetra Laval ကိုအမွေ ဆက်ခံခဲ့ပြီး ကလေးသုံးယောက်နှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သူမ၏ ယောက္ခမ ဖြစ်သူက အချိုရည်နှင့် နွားနို့ကဲ့သို့ သော ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်ပိုး ပြင်ဆင်မှုကို တစ်ခေတ်ဆန်းသစ် စေသည့် Tetra pak ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။
Forbes မဂ္ဂဇင်း ၏ အဆိုအရ သူမသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၁၃ ဘီလျံ ဝန်းကျင်ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
အလုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ အလုံခရိုင် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
စုစုပေါင်း ရပ်ကွက် ၁၁ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
မြောက်ဘက်တွင် စမ်းချောင်းမြို့နယ် နှင့် ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ် အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ် နှင့် တောင်ဘက်တွင် လမ်းမတော်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း၆ ကျောင်း အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်း ၇ ကျောင်း ရှိသည်။
ကွင်းကျောင်း၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ ဇောတနာရာမကဲ့သို့ နာမည်ကျော် စာသင်တိုက်ကြီးများ အပါအဝင် စာသင်တိုက် (၈) ကျောင်းရှိသည်။
ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ ဗလီကျောင်း (၂) ကျောင်းနှင့် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃) ကျောင်း ရှိသည်။
အလုံမြို့နယ်ထဲတွင် သခင်မြပန်းခြံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ အလုံသင်္ဘောကျင်း၊ အလုံသစ်တောဝင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ အများစု နေထိုင်သည့် ကရင်ခြံရပ်ကွက်နှင့် ယခင်က ရှိခဲ့သော အလုံအမှိုက်ပုံတို့သည် လူသိများ ထင်ရှားသည်။
ထို့အပြင် အလုံမြို့နယ်သည် ယခင်က လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ရုံးစိုက်ရာမြို့နယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယနေ့တိုင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်း၏ ဌာနများ အလုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိနေသည်။
ရန်ကုန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အေးရှားဝေါ ဆိပ်ကမ်း နှင့် မြန်မာ့စက်မှု ဆိပ်ကမ်း စသည့်ဆိပ်ကမ်းများ တည်ရှိသည်။
သတ္တုတွင်း စီးပွားရေး ပထမပြည်ထောင်စုသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးစနစ်ပေါ်တွင် အခြေပြုကာ စည်ပင်ဖွံဖြိုးခြင်းကို ရရှိသကဲ့သို့ ဒုတိယပြည်ထောင်စုသည် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ရေး ကြောင့် သာယာဝပြောသည်။
ပထမပြည်ထောင်စုခေတ်က အစပြုရုံမျှသာ ပြုနိုင်ခဲ့သည့် သတ္တုတွင်းတူးဖော်ခြင်းသည် ဒုတိယပြည်ထောင်စုခေတ် အရောက်တွင် အကြီးအကျယ်ဖြစ်ထွန်းလာသည်။
အဓိကလုပ်ငန်းဒေသမှာ ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ် ဒေသဖြစ်ပြီး အဓိကသတ္တုမှာ ကြေးနီဖြစ်သည်။
ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဤခေတ်အစပိုင်းကပင် ယနေ့ဆီးရီးယားနိုင်ငံရှိရာ အရပ်သို့ ရေကြောင်းမှ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်ခဲ့သည့် အထောက်အထားများကို တွေ့ရသည်။
အဆိုပါဒေသမှ သစ်အမြောက်အမြားကို သယ်ယူကာ အီဂျစ်တို့ အိမ်ဆောက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ပရိဘောဂများအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဒုတိပြည်ထောင်စု၏ အစပိုင်းနှစ်လေးရာအတွင်းကပင် အီဂျစ်ဘုရင်တို့သည် အုတ်ဂူများပြုလုပ်ကာ သင်္ဂြိုဟ်ကြသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
ထိုအုတ်ဂူတို့မှ အုတ်များမှာ ရွှံများကို နေပူလှန်းကာ ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုမှ ဘီစီ ၃၀၀၀ခန့်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့် ဂူတစ်လုံးတွင်မူ ရှင်ဘုရင်၏ အလောင်းထားရှိရာ အခန်းအား သဲကျောက်အုတ်များဖြင့် ဆောက်လုပ်သည်ကို တွေ့ရပြန်သည်။
အကြောင်းအရင်းမှာ အဆိုပါသဲကျောက်များကို လိုသလို ဖြတ်တောက်နိုင်သည့် ကြေးနီဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကိရိယာ၊ တန်ဆာပလာတို့ ကောင်းစွာဖွံဖြိုးနေသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်။
ထိုနောက်ပိုင်းမှ စကာ အီဂျစ်တို့သည် မြောက်မြားလှစွာသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးကြီးများစွာကို ကျောက်သားဖြင့် တည်ဆောက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရှင်ဘုရင်တို့၏ ပိရမစ် အုတ်ဂူများ၊ ဝတ်ကျောင်းများ၊ နန်းတော်များ စသဖြင့် ယနေ့တိုင် ကြွင်းကျန်ရစ်သော ခမ်းနားကြီးကျယ်သည့် အဆောက်အဦးများကို ကျောက်ဖြင့်ပင်တည်ဆောက်လာကြသည်။
သို့ဖြင့် ဘီစီ ၃၀၀၀ မှ ဘီစီ ၂၅၀၀ကြား ကာလကို ပိရမစ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
မြို့တော်၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် နေအိမ်အများစုကို မြေအုတ်၊ သစ်သားများဖြင့် ဆောက်လုပ်သွားကြသောကြောင့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကျန်ရှိခြင်း မရှိတော့ပေ။
ပိရမစ်များနှင့် အခြား ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် အချို့သော အဆောက်အဦးများသာ ကျန်ရှိသည်။
ဂီဇဲဒေသ၏ အမြင့်ဆုံး ပိရမစ်အပေါ်မှ တောင်ဘက်တစ်လွှားတွင် အလျားမိုင်းခြောက်ဆယ်ကျော်ခန့် ရှိသော ပိရမစ်အုတ်ဂူတန်းကြီးကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ဝန်းကျင်မှ ကျောက်စာများမှ အရုပ်စာများကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် ဒုတိယပြည်ထောင်စုခေတ်အတွင်း နေထိုင်ကြသည့် အီဂျစ်များ၏ ဘဝကို ပုံဖော်နိုင်ကြသည်။
အခြေခံအားဖြင့် ဖာရိုးမင်းများသည် သေလွန်ပြီးနောက် တစ်ဖန်ပြန်လည်ရှင်သန်လာခြင်းမျိုးကို ယုံကြည်လိုလားသည်ဖြစ်၍ မိမိတို့ကွယ်လွန်လျှင် ကျန်ရစ်သောရုပ်အလောင်းမှ အူ၊အသဲ၊ဦးနှောက် စသည့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများထုတ်၍ ခန္ဓာကိုယ်အား ဆေးစိမ်ကျပ်စည်းခြင်းအားဖြင့် မပုပ်မသိုးဘဲ နောင်တစ်ချိန်တွင် ပြန်လည်ရှင်သန်မည်ဟူသော ယုံကြည်မှုမျိုးဖြင့် ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထုတ်ယူထားသော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို အိုးလွတ်တစ်ခုအတွင်းထည့်ကာ ချိတ်ပိတ်၍ အလောင်းအနားတွင် ထားလေ့ရှိသည်။
ထိုသို့ ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်နိုင်သည့်နောက်တွင် အီဂျစ်တို့၏ ဗိသုကာလက်ရာများမှာ အကြီးအကျယ်ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာကြသည်။
ပထမဆုံးသော ပိရမစ်ကို သဲပုံအားအုတ်ရံသည့် ပုံစံဖြင့်တည်ဆောက်နိုင်သည့်အချိန်မှ နှစ်ပေါင်း ၂၀အတွင်းတွင် ကျောက်များဖြင့်သာ သီးသန့်တည်ဆောက်ထားသည့် ပိရမစ်အုတ်ဂူများကို တည်ဆောက်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကာနက်စ်အရပ်မှ ဝတ်ကျောင်းကြီးနှင့် အခြားသော အရေးပါသည့် ကျောက်အဆောက်အဦးများမှာ ထင်ရှားသည့် လက်ရာမွန်များဖြစ်ကြသည်။
နိဂုံး ပိရမစ်များကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည့် နောက်ဆုံး ဖာရိုးမင်းဖြစ်သော ဒုတိယမြောက် ပက်ပီ (Pepi II) သည်အသက်အလွန်ရှည်သည်ဖြစ်၍ နန်းသက် ၉၄နှစ်ထိစိုးစံခဲ့သည်။
ဆာဗစ်ထရီဂျင်ဒယ်သည် အိန္ဒိယစတီးလုပ်ငန်း၏ ဩဇာတိက္ကမရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် အပြင် အိန္ဒိယတွင် အချမ်းသာဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင်လေးဆယ့်လေးယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးအမျိုးသမီးဖြစ်သည်။
သူမသည် Jinda Steel and Power Limited and JSW steel ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သော ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် Haryana Vidhan Sabha (ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့) MLA ၏အဖွဲ့ဝင် လည်းဖြစ်သည်။
Haryana အစိုးရအဖွဲ့တွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အိုပီ ဂျင်ဒယ် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရဟတ်ယာဉ် ပျက်ကျမှုတွင် ဆုံးပါးသွားခဲ့ပီး နောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူမသည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္ထမြောက် အချမ်းသာဆုံး မိခင် ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။
ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်သည့် မင်းဆက်ပျက်သုဉ်းသွားသည့် နောက်တွင် အီဂျစ်ပြည်သည် နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကြာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။
အရည်အချင်းပြည့်ဝပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ပြန်လည် တည်ထောင်စုစည်းနိုင်သည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းလည်း ပေါ်ထွက်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ထိုကာလများအတွင်း နယ်စားအသီးသီးက ဖာရိုးဘွဲ့အသီးသီးခံယူကာ ကိုယ့်နယ်ကိုယ့်မင်း ပုံစံဖြင့် တကွဲတပြား သီးခြားစီ အုပ်စိုးနေကြသည်။
နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာမှ ဖာရိုးတစ်ပါးသည် ကျန်ပြိုင်ဖက်များကို အနိုင်ယူကာ တိုင်းပြည်ကို ပြန်လည် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု နယ်စားခေတ်သည် ပိရမစ်များခေတ်ကဲ့သို့ အဆောက်အဦးကြီးများကို အားသွန်ခွန်စိုက် ဆောက်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည် မရှိတော့ပေ။
စာအုပ်များမှာ ယခုခေတ် စာအုပ်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ပပိုင်းရပ်စ်စက္ကူလိပ်ပေါ်တွင် လက်ရေးဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာအုပ်စာလိပ်မျိုးဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ပြည်သူလူထု၏ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများနှင့် အခက်အခဲများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့စာအုပ်များတွင်မူ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် မျှော်လင့်ထားကြသည့် မက်ဆိုင်းယား(Messiah) အကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့မျှော်လင့် ရေးသားထားသည်များ ဖြစ်ကြသည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အုပ်စိုးသူလူတန်းစား နှင့် ပြည်သူများအကြားတွင် နားလည်မှု၊ သဘောထားပျော့ပြောင်းညင်သာမှုနှင့် လွတ်လပ်ပွင့်လင်းမှုများ တိုးပွားစေပြီး အုပ်စိုးသူများ၏ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်ရေးကို ဖြစ်ထွန်းစေသည်။
ဘာသာရေးအားဖြင့် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်းကိုလည်း ကိုင်းရှိုင်းယုံကြည်လာကြသည်။
ထူးခြားချက်မှာ အချို့သော ဖာရိုးများသည့် အာဖရိကန်သွေးနှောနေခြင်းဖြစ်သည်။
ဟစ်ဆောများနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း နယ်စားများခေတ်တွင် အုပ်ချုပ်သူများသည် အမြော်အမြင်ရှိပြီး ကမ္ဘာတွင် ရှေ့တန်းနိုင်ငံ အဖြစ်သို့ရောက်အောင် တွန်းတင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဘီစီ ၁၈၀၀ခန့်တွင် အီဂျစ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများမှ အာရှအနွယ်ဝင် ဟစ်ဆော(Hyksos)လူရိုင်းများက ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ကြသည်။
ဟစ်ဆောများသည် စစ်မြင်းရထားများ၊ သံလက်နက်များကို အသုံးပြုကြသည်။
အီဂျစ်တို့အနေဖြင့် ထိုအချိန်အထိ မြင်း သတ္တဝါအား ကောင်းသွာ မရင်းနှီးသေးသဖြင့် စစ်ရေးစစ်ရာအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်သည့်တိုင် ဟစ်ဆောများ၏ လျင်မြန်မှုကို မယှဉ်နိုင်သဖြင့် အညံ့ခံလိုက်ရသည်။
သို့ဖြင့် လူရိုင်းဟစ်ဆောများသည် ဝတ်ကျောင်းများကိုဖျက်ဆီးခြင်း၊ ရွှေငွေ အဖိုးတန်များကို လုယူကြခြင်း စသည့်လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်လာကြသောအခါ အီဂျစ်အမျိုးသားတို့သည်လည်း ၎င်းတို့ကို တတ်စွမ်းသ၍ ခုခံတော်လှန်လာကြသည်။
ထိုသို့ တော်လှန်နေကြသည့်တိုင် ဟစ်ဆောများသည် သိုးကျောင်းသား ရှင်ဘုရင်များဟု အမည်ခံကာ အီဂျစ်နိုင်ငံကို နှစ် ၂၀၀နီးပါးမျှ အုပ်စိုးခဲ့သေးသည်။
ဘီစီ ၁၆၀၀ ခန့်ရောက်သော အခါမှ အေးမို့စ်(Amos) အမည်ရှိ အီဂျစ်အမျိုးသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးပေါ်ထွန်းလာပြီး အုပ်စိုးသူ ဟစ်ဆောတို့အား တိုက်ထုတ်လိုက်သဖြင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့ တစ်ဖန် လွတ်လပ်ကြသည်။
အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်(ဘီစီ၁၆၀၀-၁၂၀၀) အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်သည် ဟစ်ဆောလူရိုင်းများကို တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်လိုက်သည့် အေးမို့စ်(Amos) မှ စတင်ထူထောင်သော ခေတ်ဖြစ်သည်။
ဗဟိုဒေသမှာ ကိုင်ရိုမြို့တောင်ဘက် မိုင်၄၀၀ အကွာရှိ သီးဘီးစ်(Thebes)အရပ်ဖြစ်သည်။
နယ်ချဲ့ခေတ်တစ်လျှောက် တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြသည် အဆောက်အဦးများ၏ အကြွင်းအကျန်များကို ဤအရပ်တွင် တွေ့ရှိရသေးသည်။
ထိုသို့ ပျက်စီးနေသော အနေအထားအတိုင်းဖြင့်ပင် အတော်ကြီးမားသည့် အဆောက်အဦးများဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသဖြင့် တည်ဆောက်ပြီးစ အကောင်းပတိရှိနေချိန်တွင် မည်မျှကြီးမားကြောင်းကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
ကာနက်ခ် အရပ်မှ ဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးသည် အခမ်းနားဆုံး၊ အကြီးကျယ်ဆုံးသော အဆောက်အဦးဖြစ်ပေသည်။
ဝတ်ကျောင်းအများစုသည် ကိုးကွယ်ပူဇော်သည့် အမွန်ရေး (Amon Re) ခေါ် နေနတ်ဘုရားအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဤနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် တွေ့ရသော အုတ်ဂူများမှာ ပိရမစ်ခေတ်ကဲ့သို့ မဟုတ်တော့ဘဲ ကျောက်တောင်နံရံကမ်းပါးများတွင် ထွင်းထုမြုတ်နှံခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
အမြဲတမ်း စစ်တပ် အေးမို့စ် သည် ဟစ်ဆောများကို အနိုင်ရပြီးသည့်နောက်တွင်လည်း အခြားထီးပြိုင်နန်းပြိုင်အချို့နှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရသေးသည်။
နယ်ချဲ့များ၏ ကျူးကျော်ခံရခြင်းအား လေ့လာဆန်းစစ်ပြီးနောက်တွင် တိုင်းပြည်အား ကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်တပ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် လုံ့လပြုသည်။
အာရှမှ မြင်းနှင့် စစ်ရထားများ မှာယူကာမိမိ၏ စစ်တပ်တွင် အသုံးပြုသည်။
အားကိုးအားထားပြုရသည့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို မြောက်စားသည်။
သို့ဖြင့် အေမို့စ် ကွယ်လွန်၍ သားဖြစ်သူ ပထမ အမင်ဟိုးတပ်(Amenhotep I) နန်းတက်လျှင် ဆက်လက်၍ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်ရာ အီဂျစ်အင်ပါယာသည် နိုင်းမြစ်တောင်ဘက်ရှိ နျူးဘီးယား အရပ်မှသည် အရှေ့ဘက် ယူဖရေးတီးမြစ်ဝှမ်းထိ ကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထင်ရှားသည့် မင်းများ ထိုနောက် ဆက်ခံသည့် ပထမ တူးမော့စ်(Thumose I) လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာကာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။
ဖာရိုးမင်းတစ်ပါးအနေဖြင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးမှ သားတော်မထွန်းကားဘဲ မိဖုရားငယ်များတွင်သာ သားတော်ထွန်းကာရာ မိဖုရားငယ်များမှာ မွားမြင်သည့် မင်းသားငယ်များကို နန်းမတက်စေလိုသဖြင့် သမီးတော်ကြီး ဟတ်ရှပ်စု(Hatshepsut) အား အရိုက်အရာအက်နှင်းခဲ့သည်။
ဟတ်ရှပ်စု၏ ကြင်ယာတော်မှာ အဖေတူအမေကွဲမောင်နှမ တော်စပ်သူ တတိယမြောက် တုမို့စ် ဖြစ်ပြီး အရည်အချင်းပြည့်ဝကာ ဖာရိုးတစ်ပါးဖြစ်လိုသူလည်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် မိဖုရားငယ်မှ ဖွားမြင်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ကြောင့် ဖာရိုးဘွဲ့နှင့် ဝေးကာ ဘုရင်မကြင်ယာတော်သာဖြစ်ရသည်ကို လွန်စွာအမျက်ထွက်လေသည်။
ဘုရင်မ ဟတ်ရှပ်စု လက်ထက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားသည့် အဆောက်အဦးများစွာကို ဆက်လက်တည်ဆောက်သည်။
ဖခင်လက်ထက်က အပြီးမသတ်နိုင်သည့် ကာနက်အရပ်မှ ဝတ်ကျောင်းကို ဆက်လက်တည်ဆောက်၍ အပြီးသတ်စေသည်။
ထို့ပြင် နန်းသက်နှစ် ၁၅နှစ်မြောက်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျောက်တိုင်ကြီးနှစ်တိုင်ကို ကာနက်ကျောင်းတော်အတွင်း စိုက်ထူခဲ့သည်။
အဆိုပါ ကျောက်တိုင်ကြီးများမှာ တောင်နံရံမှ ထွင်းယူသော တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည့် ကျောက်တိုင်များဖြစ်ကာ သူ့လက်ထက်အတွင်း အောင်မြင်မှုများကို ရေးထွင်းခဲ့သည်။
အဆိုပါကျောက်တိုင်များကို နိုင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း သယ်ယူကာ ခြောက်လအတွင်းအပြီးစိုက်ထူရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟတ်ရှပ်စုကွယ်လွန်လျှင် ဖာရိုးဖြစ်လိုလှသည့် ၎င်း၏ကြင်ယာတော် တတိယမြောက် တုမို့စ် နန်းတက်သည်။
ကာလရှည်ကြာစွာ ဘုရင်မ၏ ဩဇာရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်ကို စိတ်နာသည့်အလျောက် ဘုရင်မ ဟတ်ရှပ်စု၏လက်ထက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် လက်ရာမှန်သမျှကို ဖျက်ဆီးစေသည်။
ကျောက်တိုင်ကြီးနှစ်တိုင်ပါ အောင်ခြင်းစာများကိုလည်း အင်္ဂတေဖြင့် မံကာပိတ်ပင်စေသည်။
ဝတ်ကျောင်းအတွင်းရှိ ဘုရင်မ၏ ရုပ်တုပေါင်းများစွာကိုလည်း ဖျက်ဆီးစေသည်။
သို့သော် ကာလရှည်ကြာသောအခါ အဆိုပါကျောက်တိုင်များထက်မှ အင်္ဂတေများ တဖန်ကွာကျသဖြင့် ဘုရင်မကြီး၏ အောင်မြင်မှုများကို လူတို့ ပြန်လည်အမှတ်ရကြသည်။
တတိယမြောက် တုမို့စ်သည် အရည်အချင်းဖြင့် ပြည့်စုံသူလည်းဖြစ်သည်။
ရှေးအီဂျစ်၏ နပိုလီယန် ဟုပင်တင်စားရလောက်အောင် စစ်ရေးစစ်ရာကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။
နန်းတက်စအချိန်မှစကာ ပါလက်စတိုင်းဒေသမှ ပုန်ကန်သည်ကို နှိမ်နှင်းပြီး နောက် နှစ်ပေါင်းသ၂၀ကျော်ကြာ ကာလတစ်လျှောက် အနောက်အာရှဒေသကို လွှမ်းမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ပြုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ တိုက်ပွဲများအကြောင်း ပါဝင်သည့် ၎င်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကာနက်ကျောင်းတော် နံရံများနှင့် ကလီယို ပါထရာကျောက်တိုင်တို့တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်။
သူ့လက်ထက်တွင် တည်ထောင်ပေးခဲ့သည့် ရေတပ်၏အစွမ်းကြောင့် အီဂျစ်၏ဩဇာမှာ အေဂျင်ပင်လယ် အထိပါပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးအနေဖြင့်လည်း တတိယမြောက် တုမို့စ်သည် လက်အောက်ခံ နယ်စား၊ ဘုရင်ခံများ၏ သားများကို အီဂျစ်သို့ခေါ်ဆောင်ကာ ပညာသင်ယူစေသည်။
မိမိ၏ သားသမီးများနှင့် အတူပြုစုပျိုးထောင်ပေးသည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံသည် လက်အောက်ခံများအား လွှမ်းမိုးနိုင်ပြီး ရည်ရှည်တည်တံ့လာသည်။
ဘာသာရေး အပြောင်းအလဲ အီဂျစ်နယ်မြေအတွင်းသာ အုပ်ချုပ်နေထိုင်စဉ်ကာလများက အီဂျစ်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်နတ်များကိုသာ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်ကာလအလိုက် ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကို အုပ်ချုပ်လာကြသော အခါတွင်မူ အမြင်ကျယ်လာပြီး အတွေးအခေါ်ပြောင်းလဲလာကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးအား အစိုးရသည့် နတ်မင်းကြီး အယူအဆတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်လာကြသည်။
အင်ပါယာခေတ် နှစ် ၂၀၀မျှ ကြာလာသော အခါတွင် ထိုအတွေးအခေါ်ကျယ်ပြန့်လာပြီး တတိယမြောက် အမင်ဟိုးတပ်စ်နောက် နန်းတက်သည့် သားတော် စတုတ္ထမြောက် အမင်ဟိုးတပ်စ် က တစ်ကမ္ဘာလုံးအား အုပ်စိုးသည့် တစ်ဆူတည်းသော နတ်မင်းကြီး အဖြစ် နေနတ်မင်း အတွန်(Aton) ကို သတ်မှတ်ကိုးကွယ်စေပြီး ကျန်နတ်ဘုရားများကို ပိတ်ပင်သည်။
အတွန်မှာ ရှေးဟောင်းအီဂျစ်စကားဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် မင်းအာဏာကို အသုံးပြုကာ ဘာသာသစ်တစ်ရပ်ကို အတင်းအကျပ်ထူထောင်ခြင်းကြောင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရသည်။
အထူးသဖြင့် ဘာသာဟောင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ကျောင်းများနှင့် ဘုန်းကြီးများအား ဖိနှိပ်မှုများကြောင့်ဖြစ်ရသည်။
အမင်ဟိုးတပ်စ် ဟူသည့် ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း ဘာသာဟောင်းမှ နေနတ် အမင်-ရေး(Amen Re/Ammon Re) ၏ အမည်ပါဝင်နေသည့်အတွက် အစ်ခနတွန် (Ikhnaton) အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "အတွန်နတ်မင်းအား အကျိုးပြုသော" ဟူသည့် ဘွဲ့အသစ်ကို ခံယူသည်။
ထိုသို့ ဘာသာအယူဝါဒ ပြုပြင်ရခြင်းမှာ အမင်ဟိုးတပ်စ်၏ မိခင်အရပ်သူ တီယီ(Tiyi)အား မိဖုရားမြောက်ခြင်းကို ဘာသာရေးအသိုင်းအဝန်းမှ ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်းအား အငြိုးထားခြင်းကြောင့်ဟုလည်း ဆိုသည်။
ထိုသို့ ဘာသာသစ်ထူထောင်ပြီးနောက် ဘာသာဟောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ကျောင်းဟောင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည့် မြို့တော်ကို စွန့်ခွာကာ တောင်ဘက်အရပ်တွင် အမားနား မြို့တော်သစ်ကို ထူထောင်သည်။
အစ်ခနတွန်တွင် သားတော်မထွန်းကားသဖြင့် သမီးတော် နှစ်ပါးအား တူတော်များနှင့် စုံဖက်စေပြီးနောက် သားမက်များအား နန်းလျာထားရန်ကြံသည်။
သားမက်အကြီး သေဆုံးသောကြောင့် သားမက်အငယ် တူတပ်ခတွန် (Tutenkhaton) တွဲဖက် ဖာရိုးဖြစ်လာသည်။
ထိုမှ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် အစ်ခနတွန် ကွယ်လွန်ကာ အသက် ၁၂နှစ်အရွယ်ရှိ တူတပ်ခတွန် နန်းတက်လာသည်။