kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အားကစား လောင်းကစားမှုတွင် လောင်းကြေးကို အကျောပေးကာ လောင်းလေ့ရှိကြသည်။
ဥပမာ တစ် ဒေါ်လာလောင်း၍နိုင်လျှင် ငါးဒေါ်လာ ပေးသည့်သဘောဖြစ်သည်။
အသင်း တစ်သင်းအတွက် ၁၂ မှတ်အကျော ပေးထားသည်ဆိုပါက ၁၂ မှတ်ကျော် မှသာ အနိုင်ရရှိမည့် အမှတ်ကျော ဖြင့်လည်း လောင်းကစားကြသေး သည်။
အကယ်၍ ငွေကျော၊ အမှတ် ကျောမပေးလျှင် တည့်လောင်းသည့် သဘောများလည်းရှိသည်။
ငါးဒေါ်လာ လောင်း၍နိုင်လျှင် ငါးဒေါ်လာသာ ရရှိ မည့် သဘောဖြစ်သည်။
အလောင်း အစားဆိုသည်မှာ နှစ်ဦးသဘောတူ အပေးအယူအမျိုးမျိုးရှိနိုင်ပါလိမ့်မည်။
တရားဝင် အားကစား လောင်း ကစားမှုများထဲမှ ထင်ရှားသည်မှာ မြင်း ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
မြို့ကြီးတိုင်းလိုလိုတွင် မြင်းပွဲကို သဲကြီးမဲကြီး လောင်းကစား ကြသည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အလွန်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် မြင်းပြိုင်ကွင်း ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်ရှိသည်။
မြင်း လောင်းခြင်းသည် ရရှိသည့်အမြတ်ကို ခွဲဝေပေးသည့်သဘောဖြစ်သည်။
ဥပမာ လောင်းကြေးငွေများကို ရသမျှ အလယ်ပုံထည့်ထားပြီးမှ နိုင်သူများကို ခွဲဝေပေးသည်။
အလေးပေး၊ အကျော ပေးခြင်းသည် လောင်းသည့်မြင်းအပေါ် တွင်မူတည်သည်။
အများဆုံးအလောင်း ခံရသည့်မြင်းသည် အကျောအနည်း ငယ်သာရရှိမည်ဖြစ်သည်။
အကျော နည်းသည့်မြင်းသည် နိုင်လျှင်လည်း လောင်းကြေးအရ နည်းမည်သာ ဖြစ် သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် မြင်းလောင်းသည့် ငွေကြေးပမာဏ သည် ဒေါ်လာ ၁၆ ဘီလီယံခန့်ရှိသည်။
ခွေးပြိုင်ပွဲသည်လည်း မြင်းပြိုင်ပွဲ ကဲ့သို့ နှစ်ဦးသဘောတူ လောင်းကြေး ထပ် ကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သို့သော် မြင်းပွဲလောက် ကျယ်ပြန့်မှု မရှိပေ။
အခြားတိရစ္ဆာန် ပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သည့် ကြက်တိုက်ပွဲ၊ နွားတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော ပြိုင်ပွဲများလည်း ရှိသေး သည်။
သို့သော် တိရစ္ဆာန်ညှင်းပမ်း နှိပ်စက်မှုကို တားမြစ်ထားသည့် ဥပဒေ များကြောင့် ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် သိပ် မလုပ်ဝံ့သည့် လောင်းကစားပွဲများ အဖြစ်သာရှိနေသည်။
တိရစ္ဆာန်များဖြင့် လောင်းကစားခြင်းကို အမေရိကန်တွင် တားမြစ်ထားသည့် ပြည်နယ်များရှိ သကဲ့သို့ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အရ ခွင့်မပြုသည့် နိုင်ငံအများအပြား ရှိသည်။
ထီ ထီဆိုသည်မှာ ဆုငွေအမြောက် အမြားပေးသည့် လောင်းကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ငွေသား ကိုသာ ဆုအဖြစ် ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။
ကံတရားကို ငွေဖြင့်ဝယ်ကာ ကစားကြ ရခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
ထီကိုလည်း လောင်းကစားနည်း တစ်နည်းအနေဖြင့် သာ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။
အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် ဆုတန်ဖိုးသည် ထီ လက်မှတ်ဝယ်ရသည့် တန်ဖိုးထက် အဆပေါင်းများစွာ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ထီပေါက်ရန် မည် သည့် ကြံရည်ဖန်ရည် ဉာဏ်ရည်မှ လည်း မလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထီသမိုင်း ထီကို ရှေးကာလကပင် လောင်း ကစားခဲ့ကြသည်။
ရောမဧကရာဇ်များ နှင့် ဥရောပမြေရှင်ပဒေသရာဇ် မင်းများ က ဖျော်ဖြေရေးအသွင်ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့ ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံ တော် ထီအဖြစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ၁၅၂၀ ပြည့်နှစ် လောက်ကတည်းက စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထီသည် တော်ဝင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့၏ ဝင်ငွေတစ်ခု အနေဖြင့် အရေးပါသည့်အခန်းမှ ရပ် တည်လာခဲ့သည်။
၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကထီ ပေါ်ထွန်းခဲ့သေးသော် လည်း တော်ဝင်မိသားစု ထီလုပ်ငန်းက နှိပ်ကွပ်လိုက်သောကြောင့် ကွယ်ပျောက် သွားခဲ့ရသည်။
အီတလီနိုင်ငံတွင် ထီ သည် ပေါ်ပြူလာဖြစ်လာရခြင်းမှာ ၁၅၃၀ နှောင်းပိုင်းမှဖြစ်သည်။
အီတလီ နိုင်ငံ ဖလောရင့်မြို့တွင် ဆုငွေကိုချီးမြှင့် သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ထီကို ၁၅၆၉ ခုနှစ်တွင် ပထမမြောက်အယ်လီဇဘက် ဘုရင်မကြီးကိုယ်တိုင် ချီးမြှင့်မှုဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ ကိုလို နီနယ်များတွင် ကိုလိုနီဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း ချက်ဖြင့် ပြည်နယ်များ ရန်ပုံငွေအတွက် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းကာ ထီလုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ယေးနှင့် ဟားဗတ် ကောလိပ်များ ထူထောင်ရန် အတွက် ၁၇၅၀ နှင့် ၁၇၇၂ ခုနှစ် တို့တွင် ထီဖွင့်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၇၇၇ ခုနှစ်တွင်လည်း တော်လှန်ရေး တပ်ကိုတည်ထောင်ရန် ကွန်ဂရက် သည် ထီဖြင့်ပင် ရန်ပုံငွေရှာခဲ့ရသည်။
၁၉ ရာစုတွင် ထီသည် အတော် လေး ကျဆင်းသွားခဲ့ရသည်။
ထီ၏ ဂယက်သည် ရိုက်ခတ်လွန်းလှသည် ဖြစ်သောကြောင့် နိုင်ငံအတော်များများ တွင် အစိုးရက ထိန်းချုပ်ကာ လုပ် ဆောင်ကြသည်က များသည်။
အစိုးက ချုပ်ကိုင်ထားခြင်း ကြောင့်သာ ပုဂ္ဂလိက ထီလုပ်ငန်းသည် တဖြည်းဖြည်းကျ ဆင်းသွားခဲ့ရသည်။
အစိုးရလုပ်ငန်းများ နှင့် များစွာဆက်စပ်နေသည် ဖြစ်သော ကြောင့် အစိုးရပိုင်းကလည်း ပုဂ္ဂလိက အသွင်မဆောင်စေရန် ကန့်သတ်ထိန်း ချုပ်ထားလေ့ရှိသေးသည်။
ဗြိတိန်သည် ၁၈၂၆ ခုနှစ်ကတည်းက ထီကို ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းအသွင်ဖြင့် ခွင့်ပြုခြင်း ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သည် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ထီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ထီသည် နိုင်ငံတော်ဝင်ငွေတိုးရေးလက်နက်လော ထီကို ၂၀ ရာစုတွင် အချို့သော အစိုးရပိုင်း၊ အလှူနှင့် ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ရန်ပုံငွေ တိုးတက်ရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြ သည်။
စပိန်၊ အီတလီနှင့် အချို့သော တိုင်းပြည်များက ထီကိုပုဂ္ဂလိကအသွင် ဖြင့် ဖွင့်လှစ်လုပ်ဆောင်ကြသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် သူ့နိုင်ငံတွင်ကျင်းပ သည့် နိုင်ငံတော်ထီကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ရသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဆိုဗီယက် ယူနီယံသည် စာချုပ်များရောင်းချ ခြင်းကို အကြီးအကျယ်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ထီလက်မှတ်မရောင်းဘဲ စာချုပ်ဖြင့် ထီကဲ့သို့ ကစားခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
မျက်မှောက်ကာလတွင် ပေါ်ပြူလာ အဖြစ်ဆုံးထီသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် လောက်ကတည်းက ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ သည့် အိုင်ယာလန်ထီဟူ၍ လူသိများ သော Irish Hospital's Sweepstakes ထီဖြစ်သည်။
ယင်းထီသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် မည်သို့တားမြစ် ပိတ်ပင်ထားသည်ဖြစ်စေ စာတိုက်မှပို့ သည့်စနစ်ဖြင့် ထီလက်မှတ်များဝယ်ကာ လောင်းကစားနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
အိုင်ယာလန်ထီကို အမေရိကန်နိုင်ငံ အတွင်း များစွာစိတ်ဝင်စားကာ ထိုးလာ ကြသဖြင့် ပြည်နယ်အတော်များများ တွင် အခွန်လည်းတိုး ပြည်သူတွေ လည်း ဝင်ငွေတိုးလာစေရန် ကြံဖန်လုပ် ဆောင်လာကြသည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် နယူးဟန့်ရှိုင်းယားပြည်နယ်က အမေရိ ကန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်ထီကို စတင်ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်နယ်ပေါင်း ၄၂ ပြည်နယ်နှင့် ကိုလံဘီယာဒေသအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၂၀ ကျော် ထီကို စတင်ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။
ကနေဒါတွင် ပြည်နယ် ဒေသတိုင်း ထီကိုအစိုးရက ကြီးမှူး ကျင်းပသည်။
ခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း များ၊ လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ ကုန် သည်အသင်းများ၊ ဆိုရှယ်ကလပ်များ တွင် ထင်ရှားသည့် ထီကစားသည့် နည်းသည် ကံစမ်းမဲဖောက်သည့် စနစ် ဖြစ်သည်။
အခြားသော ထီပုံစံစနစ်မှာ မြေအောက်ဂိုဏ်းများက ကြီးမှူးကျင်းပ သည့် တရားမဝင်ထီဖြစ်သည်။
မိမိ နှစ်သက်ရာ နံပါတ်ကိုရွေးထိုးနိုင်ပြီး နေ့စဉ် ငွေကြေးဈေးကွက် အတက် အကျ သို့မဟုတ် စတော့ရှယ်ယာဈေး အတက်အကျ ဂဏန်းဖြင့် ထီဆုကို ထုတ်ပေးသည့်သဘော ဖြစ်သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် နယူးဂျာစီပြည်နယ် သည် တရားမဝင်ထီလောင်းကစားမှု များကို ပပျောက်စေရန်အလို့ငှာ ပြည် နယ်အစိုးရကိုယ်တိုင် နံပါတ်လှည့်စနစ် ဖြင့် ထီဖွင့်ပေးခြင်းကို တရားဝင်ဖွင့်လှစ် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
လောင်းကစား အဆိုးလား အကောင်းလား လောင်းကစားခြင်းသည် သမိုင်း နှင့်ချီပြီး ရှိခဲ့သည်ဆိုစေ အကောင်း နှင့်အဆိုး ကြောင်းကျိုးပြ ငြင်းခုံစရာ တော့ဖြစ်သည်။
ဥပဒေဖြင့် အကာ အကွယ်ပေးထားသည့် လောင်းကစား ကို နှစ်သက်သူများက မတရားမှု အကြမ်းဖက်မှုများကို ရှောင်လွှဲစေနိုင် သဖြင့် နှစ်သက်သဘောကျသော် လည်း လူတိုင်း ကိုယ်ပိုင်ငွေကို စိတ် တိုင်းကျ လောင်းကစား လိုကြသည် ကတော့ သဘာ၀ဖြစ်သည်။
တရားဝင် လောင်းကစားခွင့်ပြုခြင်းသည် စီးပွား ရေးအရ အစိုးရကို အကျိုးအမြတ်ရှိ စေရုံမျှမက ဆင်းရဲသားများကိုလည်း အလုပ်ပိုလုပ်စေရန် ဆွဲဆောင်မှု ရှိစေ နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ပြည်နယ်နှင့် မြို့တော်အသီးသီးတွင် လောင်းကစား ကိုခွင့်ပြုထားခြင်းဖြင့် အခွန်ငွေကို တိုးပွား ရရှိစေနိုင်သလို ပညာရေး ထောက်ပံ့မှုကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်နိုင် စေသည်။
လောင်းကစားသည် နိုင်ငံ ခြားသား ဧည့်သည်များကို ဆွဲဆောင် ရာရောက်သည်ဟူ၍ ပြောကြသည်။
လောင်းကစားကိုခွင့်မပြုလျှင် တရား မဝင်သဘောဖြင့် လောင်းကစားကြ မည်။
သို့ဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ၏ဝင်ငွေသာ လျော့နည်းဖွယ်ရှိသောကြောင့် တရား ဝင် လောင်းကစားခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် ပြည် သူများလည်း စိတ်ပြေ နိုင်ငံလည်း ဝင်ငွေတိုးစေဆိုသည့်သဘောဖြင့် ခွင့်ပြု လုပ်ဆောင်နေကြသည်က များသည်။
လောင်းကစားမှုသည် အပြိုင် အဆိုင် သဲသဲမဲမဲ စွဲမြဲစွာလုပ်တတ်သည့် သဘောကြောင့် လူမှုရေး အရကြည့်လျှင် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းကြီး တစ်ခုလုံး အတွက် ဆုံးရှုံးနစ်နာဖွယ် ဖြစ်သည်။
စိတ်မထိန်းနိုင်သည်က များသော ကြောင့် ဘဝပျက်ကြရသည်က များ သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၁ ရာခိုင် နှုန်းမှ ၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပြည်သူ များသည် "လောင်းကစားပြဿနာ" နှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရသူများ ဖြစ်သည်။
နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများအနေဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကျဆင်းစေခြင်း၊ စိတ် ရောဂါဖြစ်ပြီး ကုသမှုခံကြရခြင်းများ အပြင် အခြားလူမှုရေးဆုံးရှုံးမှုများကိုပါ ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။
သုတေသနပြုချက်အရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံး လူ့ဘောင်တွင် လောင်းကစားလိုစိတ် အများဆုံးဖြစ် သည်ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုရှိ ဒေသခံတိုင်းရင်သားတို့အား လောင်းကစားခွင့်ကို သီးခြားပေးထား ရခြင်းမှာ ယင်းသဘောကြောင့် ဖြစ် သည်။
လောင်းကစားကို ဆင်းရဲလေ စွဲလေဖြစ်သောကြောင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်ပေါင်း ၃၀ လောက်အထိ လောင်းကစားကို တရား ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့ရခြင်းကို သုံးသပ်ကြည့်နိုင် သည်။
လောင်းကစားခြင်း၏ အခြား သော ပြဿနာတစ်ခုမှာ ရာဇဝတ်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေခြင်းဖြစ်သည်။
လောင်း ကစားကို တရားဝင်ခွင့်ပြုသည်ဆိုစေ ရာဇဝတ်မှုကတော့ ရှိနေသည်သာ ဖြစ်သည်။
လောင်းကစားသမား တစ်ဦး ချင်းတွင်လည်း ပြဿနာရှာတတ်သူများ ရှိနိုင်သောကြောင့် အကြမ်းဖက်ရာဇဝတ် မှုများ တိုးတက်များပြားဆဲ ဖြစ်နေရ သည်။
လောင်းကစားခြင်းနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသည့် ပြဿနာတစ်ရပ်မှာ ဝန်ထမ်းများ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဖြစ် သည်။
တရားဥပဒေကို ထိန်းသိမ်း လိုက်နာရသည် ဥပဒေဝန်ထမ်းများ၊ ရဲများပါမကျန် လောင်းကစားနှင့် ငွေ ကြေးမက်လုံးကြောင့် အကျင့်ပျက် လာဘ်စားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
သို့ဖြစ်ရာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေး တိုက်ပွဲ များတွင် လောင်းကစားခြင်းကို အသုံး ချပြီး စည်းရုံးကြရသည့် နိုင်ငံရေးသမား များလည်း ရှိလာသည်။
တိုင်းပြည် စီးပွားတိုးတက်ရေး အတွက် လောင်းကစားဖြင့် နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်များလာရောက်ရန် လုပ်ဆောင် နေကြသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း လောင်းကစားဖြင့် မဟုတ်ဘဲ အခြား ဖျော်ဖြေရေးပွဲများဖြင့် စည်းရုံး ဆွဲ ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းမှုများရှိပေသည်။
ထို့ပြင် လောင်းကစားမှရသည့် အခွန် အကောက်များဖြင့် တိုင်းပြည်ကြီးပွားရာ ကြီးပွားကြောင်းလုပ်မည့်အစား အခြား နည်းလမ်းများရှာပြီး လောင်းကစားကို လုံး၀ခွင့်မပြုရန် စေတနာထား တင်ပြ ချက်များ ရှိနေကြသော်လည်း လောင်း ကစားခြင်းသည်သာ ငွေရလွယ်သဖြင့် မျက်စိမှိတ်နေကြရသည့် အစိုးရလည်း များစွာရှိသည်။
အခွန်ကိုအခြားနေရာ များတွင် မည်သို့ တိုးမြှင့်ကောက်ခံ သည်ဖြစ်စေ ပြဿနာ ကင်းနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
အခွန်ဆောင်ပြည်သူများ အနေဖြင့် အခွန်တိုးနှုန်းကို ကန့်ကွက် ငြင်းဆန်ကြမည် ဖြစ်သော်လည်း ထီ လက်မှတ်တစ်စောင် ဈေးနှုန်းတက် သွားမှုကို ကန့်ကွက်စရာအကြောင်း မရှိပေ။
ထီကိုအခြေမခံဘဲ အခြား လောင်းကစားမှရသည့်ဝင်ငွေကို အခြေခံ ထား၍လည်းမဖြစ်ပေ။
အခြား လောင်း ကစားများသည် ထီလောင်းကစားရာမှ ရရှိသည့် အခွန်ဝင်ငွေလောက် တည် ငြိမ်မှုမရှိသဖြင့် အစိုးရတိုင်းလိုလို ထီကို မျက်စိကျရသည်မှာ သဘာဝကျပေ သည်။
လောင်းကစားသမိုင်း မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၏ လေ့ လာတွေ့ရှိချက်အရ လောင်းကစားမှု ဓလေ့သည် နှစ်ထောင်နှင့်ချီပြီး ရှိခဲ့ပြီ ဟုဆိုသည်။
အီဂျစ် ပိရမစ်များအတွင်း အံစာတုံးများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရသဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ကဟူ၍ ဆိုနိုင် သည်။
မြင်းပြိုင်ပွဲ အလေ့အထသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော် ကတည်းကရှိခဲ့သဖြင့် မြင်းလောင်း ဓလေ့သည်လည်း ထိုစဉ်လောက် ကတည်းက စွဲမြဲခဲ့လိမ့်မည်ဟု ယူဆ ရသည်။
ခရစ်ယာန်သမ္မာကျမ်းစာတွင် လောင်းကစားခြင်းနှင့်ဆိုင်သော အလေ့ အထများကိုတွေ့ရသည်။
ပထမဦးဆုံး ကာစီနိုလောင်းကစားဝိုင်းကို ရောမတို့ အခြေချသွားသည့် ရေပူစမ်းတစ်ခုအနီး တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အလယ်ခေတ် တွင် လောင်းကစားမှုသည် စစ်သား များ ကုန်သည်ကြီးများ ခရီးသွားလာ ကြသည့် လမ်းဘေး စားသောက်ဆိုင် ကြီးများတွင် ခေတ်စားလာသည်။
ပထမဦးဆုံး ထီလောင်းကစား ခြင်းနှင့် ထီလက်မှတ်ရောင်းချခြင်းကို ဥရောပတိုက်တွင် ၁၅၀၀ ခုနှစ်လောက် ကတည်းက ပြုလုပ်ခဲ့ကြကြောင်းတွေ့ ရသည်။
၁၉ ရာစုတွင် ကာစီနို လောင်းကစားဝိုင်းများ ဥရောပအနှံ့ ပျံ့နှံ့ သွားသည်။
အစောပိုင်းကာလကတည်း က ယနေ့တိုင် ထင်ရှားသည့် ကာစီနို ဝိုင်းများမှာ မွန်တီကာလိုနှင့် မိုနာကို ကစားဝိုင်းများ ဖြစ်သည်။
တရားမဝင် လောင်းကစားဝိုင်းများသည်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံ အရှေ့ကမ်းရိုးတန်း ဒေသမြို့ကြီးများတွင် ၁၉ ရာစုအတွင်း လောက်ကတည်းက တစ်ပြိုင်တည်း တိုးတက်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။
၂၁ ရာစုလောင်းကစား ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နီဗားဒါးပြည်နယ်သည် ပထမဦးဆုံး တရားဝင်လောင်းကစားခွင့်ရရှိသည့် ပြည်နယ်ဖြစ်လာသည်။
လာ့စ်ဗီးဂတ်စ် သည် ၂၀ ရာစုအလယ်လောက်မှ ကမ္ဘာ့လောင်းကစား မြို့ကြီးပမာဖြစ် လာခဲ့သည်။
နီဗားဒါးသည် ကာစီနို လောင်းကစားဝိုင်းများကို ၁၉၇၈ ခုနှစ် အထိ တစ်ဦးတည်း လက်ဝါးကြီးအုပ် ထားရာမှ နောက်ပိုင်း အတ္တလန္တိတ်နှင့် နယူးဂျာစီမြို့များကိုပါ ခွင့်ပြုမိန့်ရရှိ သဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရသည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် နယူးဟမ့်ရှိုင်းယားပြည်နယ် တွင် အစိုးရကိုင်သည့်ထီကို တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
၂၀ ရာစုအစောပိုင်းမှသည် အလယ်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံ ရာဇ ဝတ်မှုဌာနသည် လောင်းကစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ရသည့် တရားဝင်အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားခြင်းခံရ သည်။
ထိုအဖွဲ့သည် တရားမဝင်သည့် လောင်းကစားအဖွဲ့များကိုသာမက တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ထားသော နီဗားဒါးရှိ ကာစီနိုလောင်းကစားဝိုင်းများကိုပါ ထိန်းချုပ်ထားကြရသည်။
လောင်း ကစားခြင်းသည် အကျိုးအမြတ်များ စေသည် သာမက ငွေမည်း ငွေဖြူ လျှော်ဖွပ်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာဖြစ် လာသည့်အပြင် မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်း ဝယ်ဖောက်ကားမှုများနှင့်ပါ ပတ်သက် လာသောကြောင့် သတိထားလာကြရ ခြင်းဖြစ်သည်။
ရာဇဝတ်မှုများသည် လောင်းကစားဝိုင်းများနှင့် အများဆုံး ပတ်သက်နေပြီး တစ်ပြည်နယ်နှင့် တစ်ပြည်နယ်၊ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့ ပါဝင် ပတ်သက်မှုများရှိလာသည် ဖြစ်သော ကြောင့် ဂိုဏ်းဂဏများနှင့် အင်အားကြီး အဖွဲ့အစည်းကြီးများအဖြစ် တည် ဆောက်လာမှုများ ရှိလာကြသည်။
ရာဇဝတ်မှုဌာနသည် တရားမဝင် လောင်းကစားမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသအလိုက် ပြုပြင် ပြောင်းလဲ ထိန်းချုပ်နှိမ်နင်းရမှုများ ရှိလာသည်။
လောင်းကစားခြင်းဓလေ့ အကြီး အကျယ်တိုးတက်ထွန်းကားမှုသည် ၂၀ ရာစုကုန်ခါနီး နှစ်ပိုင်းများတွင်ဖြစ်သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။
တရားဝင် လောင်း ကစားခွင့်ကို ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ အား ၁၉၈၀ ခုနှစ်ပိုင်းတွင် ခွင့်ပြုလိုက် သည်နှင့်အမျှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ လောင်းကစားအတွက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံငွေသည် ဒေါ်လာ ၈ ဘီလီ ယံမှ ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံအထိ ခုန်တက်သွားသည်။
လောင်းကစားဖြင့် အကျိုးများမှုကို ဥပဒေအရခွင့်ပြုပေးရန် လိုသည်ဟု အခြားပြည်နယ်နှင့် စည်ပင် ဒေသများမှ မြင်လာသဖြင့် တရားဝင် လောင်းကစားခွင့်များကို တောင်းဆို လာကြသည်။
ယင်းလောင်းကစားမှု တွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ထီဖြစ်သည်။
ထီကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရောင်းချ လာကြရုံမျှမက ဆုကြေးငွေကိုပါ မက် လောက်အောင် ပေးလာသော်လည်း ထီပေါက်နိုင်ခွင့် အလွန်နည်းကြောင်း ကိုမူ အရူးအမူးဖြစ်နေသူတို့ သိပ်ပြီး သတိမမူခဲ့ကြပေ။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် လာ့စ်ဗီးဂတ်စ်၌ ကြီးမားခမ်းနားသည့် အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုကိုဆောက်လုပ် ခဲ့ကြသည်။
ထိုအဆောက်အအုံတွင် အခန်းပေါင်းများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး လောင်းကစားလိုသည့် ကစားပွဲမှန်သမျှ တစ်နေရာတည်း တစ်ထိုင်တည်းရစေ ရန် စီစဉ်ပေးကာ အကြီးအကျယ် လောင်းကစားမှုကို တရားဝင်ခွင့်ပြု လိုက်သည်။
ထိုကာလသည်ကား လောင်းကစားအဆောက်အအုံကြီးကို အဖွံ့ဖြိုးအစည်ပင်ဆုံးဖြစ်စေရန် တည် ဆောက်ပေးနေသည့် ကာလဖြစ်သည် ဆိုလျှင် တစ်ဆက်တည်း လူများ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည့် ကာလများဟု ဆိုနိုင်သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်လမ်းကြောင်း ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက လောင်းကစားမှုများတွင် နည်းပညာနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။
လောင်းကစားပွဲ များသည် အင်တာနက်ဆိုသည့် ဝေါ ဟာရ၏ စိန်ခေါ်မှုကိုလည်း ခံလိုက် ကြရသည်။
အင်တာနက်လောင်းကစား မှုများသည် အကြီးအကျယ်ထွန်းကား လာခဲ့သည်။
အင်တာနက်ထဲဝင်ကာ မိမိစိတ်ကြိုက် လောင်းကစားပွဲများကို ဆင်နွှဲနိုင်ခြင်းကို ကာစီနိုဝိုင်းများသို့ သွားရခြင်းထက် လူတွေက ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
အားကစားမှ သည် ဖဲဝိုင်းအဆုံး အင်တာနက်ကို ကြိုက်လာရခြင်းသည် အင်တာနက်က ပြည်တွင်းကိုသာမက ပြည်ပနိုင်ငံများ အထိခြေဆန့်ပြီး ကျယ်ပြန့်စွာ လောင်း ကစားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်းတွင်ဝင်ပြီး မိမိစိတ်ကြိုက် လောင်းကစားရခြင်းသည် ရရှိလာသည့် အကျိုးအမြတ်ကို အစိုးရထံ အခွန် ဆောင်ရန် မလိုသောကြောင့်လည်း လူတိုင်း စိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်းဂိမ်းကို မည်သို့မည်ပုံ တားဆီးနှိမ်နင်းမည်ဆိုစေ လက်ရှိ အနေအထားတွင် ထိရောက်စွာ လုပ် ဆောင်နှိမ်နင်းမှု မပြုနိုင်သေးပေ။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တစ်နှစ်တည်းတွင် ကမ္ဘာ တစ်ဝန်း အွန်လိုင်း လောင်းကစားမှု သည် ဒေါ်လာ ၁၁ ဘီလီယံရှိကြောင်း သိရသည်။
အနာဂတ်တွင် ပိုမိုလွတ် လပ်သော အွန်လိုင်းလောင်းကစား သည် ပိုမိုတိုးတက်ကြီးထွားလာစရာ အကြောင်းရှိပေသည်။
လောင်းကစားပွဲတိုင်း ရှင်သန်ခဲ့ သည်တော့ မဟုတ်ပေ။
မြင်းပြိုင်ပွဲ၊ ခွေးပြိုင်ပွဲကဲ့သို့သော လောင်းကစားပွဲ များသည် ကွင်းပိုင်ရှင်နှင့် ကစားသူများ အပြင် အစိုးရပိုင်းနှင့်ပါ ညှိနှိုင်းမှုများ အဆင်မပြေသောကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်လုနီးပါးဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
ပြည်နယ်နှင့်ဒေသအလိုက် ထီဆုငွေ ခွဲဝေပေးခြင်းကို မကျေနပ်ကြခြင်း ကြောင့်လည်း တရားဝင်ထီကို စိတ်ဝင် စားမှု နည်းလာကြပြန်သည်။
တရားဝင် ထီ၏ အားနည်းချက်များကို တရား မဝင်ထီ လောင်းကစားသူများကသိမြင် ပြီး နေ့ချင်းညချင်း သူဌေးဖြစ်မယောင် မက်လုံးတွေပေးလာကြသည်။
အစိုးရ ထီ၏ အားနည်းချက်တစ်ခုတွင် ကာလ ရှည်ကြာစွာ ထီဖွင့်ရက်ကို စောင့်ဆိုင်း ရခြင်းဖြစ်သည်။
လူတွေက တစ်နေ့ရှာ တစ်နေ့သုံး ရရစားစားဘဝကိုသာ နှစ်သက်သဘောကျပြီး ဒီနေ့ရ ဒီနေ့သုံး မနက်ဖြန်ဆိုသည့်အနာဂတ်ကို မျှော် လင့်ရခြင်းကို စိတ်ဘဝင်မကျကြပေ။
သူတို့ မျှော်လင့်ချက်သည် စွန့်စားမှု များနှင့်မကင်းပေ။
ငွေတစ်ထောင်ရလာ လျှင် မိသားစုထံသို့ တစ်ပြားမှ ပြန် မပါလာလျှင်လည်း ဂရုမစိုက်။
အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် မိသားစုအားလုံးလည်း သူ့နည်းတူ မျှော်လင့်ချက်များဖြင့် ရှိသမျှလေးတွေကို စွန့်စားနေကြရ သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
လောင်းကစား ဒိုင်များသည် တရားဝင်သည်ဖြစ်စေ တရားမဝင်သည် ဖြစ်စေ ဆက်လက်တည်မြဲနေနိုင်ကြဦး မည်ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူတွေ၏စိတ်နှင့် ထွက်ပေါက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
စိတ်ဆိုသည်မှာ လောဘ ကြောင့်ဖြစ်ပြီး ထွက်ပေါက်ရှာခြင်းသည် ထွက်ပေါက်မရှိခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ် နိုင်သလို ထွက်ပေါက် ပိတ်နေခြင်း ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
လောဘ စိတ်တွေကို လူသားမှန်လျှင် အတော သတ်နိုင်စိတ်တော့ ထားနိုင်ရန် လွန်စွာ ခက်ခဲပါလိမ့်မည်။
တစ်ရာရင်းပြီး တစ် ထောင်ရမည်ဆိုသည့် မက်လုံးကို လောလောဆယ် တစ်ရာဆုံးရှုံးခံလိုက် ရခြင်းသည် စွန့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုဆို၊ လူတွေက ငွေရလို့ ငရဲတွင်း ခုန်ဆင်းရမည်ပြောပြော "အခုလား" ဟူ၍ မေးမည့်သူချည်းသာ ဖြစ်နေပါ လိမ့်မည်။
ကိုးကား Ref : Gambling by William N. Thompson How Lotteries Work http://www.howstuffworks.com/lottery.htm http://www.naspl.org/ Maroney, Kevin (2001). "My Entire Waking Life". The Games Journal. Retrieved 17 August 2008. ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု။
မက်တယ်လစ်ကာ () အဖွဲ့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဟဲဗီးမက်တယ်လ် ဂီတအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တီးဝိုင်းကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့တွင် အဆိုရှင် ဂစ်တာသမား ဂျိမ်းစ်ဟက်ဖီးဒ် နှင့် ဒရမ်သမား လားစ် အူးရစ်ချ် တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့ကာ သက်တမ်းတလျှောက် အများအားဖြင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။
ဂီတအဖွဲ့၏ လျင်မြန်သော တန်ပိုများ၊ တူရိယာ တီးခတ်မှုများနှင့် ပြင်းထန်သော ဂီတသမားစိတ်တို့ကြောင့် သရက်ရှ် မက်တယ်လ် ၏ ဧရာမ ၄ ဖွဲ့တွင် မက်ဂါဒက်သ်၊ အန်းသရက်ရှ် နှင့် စလေယာ တို့နှင့် အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာ အဖွဲ့တွင် လက်ရှိ ပါဝင်သူများမှာ စတင်တည်ထောင်သူနှင့် တေးရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသော ဟက်ဖီးဒ် နှင့် အူးလ်ရစ်ချ်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပါဝင်ခဲ့သူ လိဒ်ဂစ်တာသမား ကတ်ခ်ဟမ်းမတ်၊ ဘေ့စ်ဂစ်တာသမား ရောဘတ် ထရူဂျီလို တို့ ဖြစ်သည်။
ယခင်က ပါဝင်ခဲ့သူများမှာ ဂစ်တာသမား ဒေ့ဗ် မတ်စတိန်း (မက်တယ်လစ်ကာမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး မက်ဂါဒက်သ် အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
)၊ ဘေ့စ်ဂစ်တာသမား ရွန် မက်ဂေါ့ဗနီ၊ ကလစ်ဖ် ဘာတွန် (၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်၌ ဘတ်စ်ကား မတော်တဆမှုဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
) နှင့် ဂျေဆန် နယူးစတက်ဒ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မက်တယ်လစ်ကာသည် အန်ဒါဂရောင်း ဂီတလောကတွင် ပရိသတ်များ များပြားလာခဲ့ပြီး သူ၏ ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ် ၅ ခုအတွက် ဂီတဝေဖန်သူများ၏ ချီးကျူးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
မက်တယ်လစ်ကာ၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော မာစတာ အော့ဖ် ပါပက် အယ်လ်ဘမ်သည် သရက်ရှ်မက်တယ် လောကတွင် အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံး အယ်လ်ဘမ် အဖြစ် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
အဖွဲ့၏ အမည်နှင့် ဆင်တူ ထုတ်ဝေသော ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထုတ် မက်တယ်လ်လစ်ကာ အမည်ရှိ အယ်လ်ဘမ်ကြောင့် မက်တယ်လ်လစ်ကာ အဖွဲ့သည် ဟဲဗီးမက်တယ်လောကတွင် ခိုင်မာစွာ နေရာယူနိုင်ခဲ့ပြီး သာမန် သူသူငါငါ ပရိသတ်များကို ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ကာ ယနေ့အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဓာတ်ပြားချပ်ရေ ၁၆ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသဖြင့် ဆောင်းစကန်ခေတ်၏ အရောင်းရဆုံး ဓာတ်ပြား ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂီတအမျိုးအစား အမျိုးမျိုးနှင့် ဦးတည်ရာ လမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုးကို နောက်ပိုင်းတွင် စမ်းသပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၉ ချပ်မြောက် အယ်လ်ဘမ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် "ဒက် မက်ဂနက်တစ်" (၂၀၀၈ခုနှစ်) အမည်ရသော အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် သရက်ရှ်မက်တယ်သို့ ပြန်သွားခဲ့ပြီး ထိုအယ်လ်ဘမ်သည်လည်း ပထမပိုင်း အယ်လ်ဘမ်များကဲ့သို့ ချီးကျူးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် အချင်းချင်း ဖိုင်ဝေမျှသည့် ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သော နက်ပ်စတာ အား ဦးဆောင် တရားစွဲခဲ့ပြီး ထိုတရားစွဲမှုတွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာနှင့် အခြားအနုပညာရှင်များက သူတို့၏ မူပိုင်ခွင့် သတ်မှတ်ထားသော အနုပညာပစ္စည်းများကို ခွင့်ပြုချက် မရှိဘဲ ဝေမျှခြင်း အတွက် တရားစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
တရားရုံးတွင် ဖြေရှင်းပြီးနောက် နက်ပ်စတာသည် ပိုက်ဆံပေး၍ အသုံးပြုရသော ဝန်ဆောင်မှု အဖြစ် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ချီးကျူးမှုများစွာ ရခဲ့သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် "မက်တယ်လ်လစ်ကာ။
မကောင်းဆိုးဝါးတစ်မျိုး" အမည်ရသည့် ရုပ်ရှင်ဖြင့် ချီးကျူးခြင်း ခံရပြီး ထိုရုပ်ရှင်မှာ ဂီတအဖွဲ့၏ အဋ္ဌမမြောက် ဒုက္ခများစွာရောက်ခဲ့ရသည် အယ်လ်ဘမ် "စိန့် အန်းဂါး" (၂၀၀၃) နှင့် ထိုစဉ်က ဂီတအဖွဲ့အတွင်း ပဋိပက္ခများကို ရိုက်ကူးတင်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ရော့ခ်အင်ရိုးလ် ကျော်ဇောသူ ခန်းမစာရင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ၂၀၁၃ တွင် အိုင်မက်စ် ၏ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ ရုပ်ရှင်ဖြစ်သော "မက်တယ်လ်လစ်ကာ။
သရူး သည် နဲဗား" အတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးသား သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုရုပ်ရှင်တွင် သရဲဇာတ်လမ်းနှင့် အတူ ဂီတအဖွဲ့မှ လိုက်ဗ် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် ၁၀ ခု၊ လိုက်ဗ် ဖျော်ဖြေမှု အယ်လ်ဘမ် ၄ ခု၊ ကာဗာ အယ်လ်ဘမ် ၁ ခု၊ သီချင်းတစ်ပုဒ်တည်း အယ်လ်ဘမ် ၃၇ ခု နှင့် ဂီတ ဗွီဒီယို ၃၉ ခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် ဂရမ်မီဆုအတွက် ၂၃ ကြိမ် လျာထားခြင်းခံရပြီး ဂရမ်မီဆု ၉ ကြိမ် ရရှိခဲ့ကာ မက်တယ်လ်လစ်ကာ အယ်လ်ဘမ်မှ အစပြု၍ နောက်ဆုံး အယ်လ်ဘမ် ၆ ခုသည် ဘီလ်ဘုတ် ၂၀၀ စာရင်းတွင် နံပါတ် ၁ အဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် အချိန်တိုင်းအတွက် စီးပွားရေးအရ အအောင်မြင်ဆုံး တီးဝိုင်းများထဲတွင် တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံး၌ အယ်လ်ဘမ်ပေါင်း ၁၂၅ သန်း ရောင်းချပြီး ဖြစ်သည်။
မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် "ရိုးလင်း စတုန်း" ကဲ့သို့သော မဂ္ဂဇင်းမျိုးတွင် အခမ်းနားဆုံး အနုပညာရှင် အဖြစ် စာရင်းသွင်းဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး ရိုးလင်းစတုန်း၏ အချိန်တိုင်းအတွက် အခမ်းနားဆုံး အနုပညာရှင် ၁၀၀ တွင် နံပါတ် ၆၁ အဆင့် သတ်မှတ်ခံရသည်။
နေးလ်ဆန် ဆောင်းစကန် မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စတင် ကောက်ယူခဲ့သော စာရင်းအရ မက်တယ်လ်လစ်ကာသည် တတိယမြောက် အရောင်းရဆုံး အနုပညာအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အယ်လ်ဘမ်ပေါင်း စုစုပေါင်း ၅၈ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်။
စကော့ပီယန် () သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟန်နိုဗာမြို့မှ ဟဲဗီးမက်တယ်လ်နှင့်ဟတ်ဒ်ရော့ခ် တီးဝိုင်းတခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာနှင့်တဝှမ်း ဓာတ်ပြားချပ်ရေ သန်းတရာကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်။
thumb|မော်ရီဟေး အူရ်ရှီးဘ၊ မွေးသက္ကရာဇ် = ဒီဇင်ဘာ ၁၄၊ ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဇာတိ = တာနာဘီ၊ ဝါကာယာမ၊ ဂျပန် မော်ရီဟေး အူရ်ရှီးဘ (植芝 盛平 Ueshiba Morihei, ဒီဇင်ဘာ ၁၄၊ ၁၈၈၃ ခုနှစ်မှ ဧပြီ ၂၆၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်ထိ) သည် အိုက်ကီဒို ဟုခေါ်သော ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်တစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ကိုယ်ခံပညာရှင်တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်။
သူ့အား "တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သူ" (Kaiso (開祖)) သို့မဟုတ် "အိုဆန်စေး" (Ōsensei (大先生/翁先生)) - အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် မြင့်မြတ်သောဆရာကြီး ဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
သဟာယ စာကြည့်တိုက်ကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်က မိုးကုတ်မြို့ အနောက်ပိုင်း ကျပ်ပြင်မြို့မရပ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီး၏ စည်းရုံးလှုံဆော်မှုနှင့် ကျပ်ပြင်မြို့မ လူမှုရေးအဖွဲ့ဝင်လူကြီးများဖြစ်သော ဦးနန်း၊ ဦးကျော်၊ ဦးသာရင်၊ ဦးချစ်စိန်တို့က စာကြည့်တိုက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
သဟာယ စာကြည့်တိုက် စတင်တည်ထောင်စဉ်က ဦးသာရင်၏ နေအိမ်ကို စာကြည့်တိုက်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် နေရာများပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့ရပြီး ယခုအခါ သဟာယ စာ ကြည့်တိုက်သည် ကျပ်ပြင်မြို့မ လူမှုရေးအဖွဲ့၊ ကျပ်ပြင်မြို့မရေကော်မတီ၊ သဟာယစာကြည့်တိုက်ရန်ပုံေငွများနှင့် ကျပ်ပြင်မြို့မရပ်၊ အမှတ်(မ/၁၆၆၊ မ/၁၆၇)ရှိ အဆောက်အအုံကို ဝယ်ယူဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
စာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်ဗီရို ၂၇ လုံး၊ သုတ၊ ရသစာအုပ်များ၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ လုံးချင်းစာအုပ်များ စုစုပေါင်း ၁၀၀၀၀ နီးပါး ဝယ်ယူစုဆောင်းထားပြီး စာဖတ်သူအသင်းဝင် ၅၀၀ ကျော်ရှိသည်။
သဟာယ စာကြည့်တိုက်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၇၅ နှစ်ပြည့်ခဲ့သည်။
ကိုးကား အလင်းတန်းဂျာနယ်အမှတ် ၆၄၄ (၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်) Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်များ။
တီမျိုးသည် ပါဏ‌ဗေဒပညာအလိုအရ တိရစ္ဆာန်‌လောကအတွင်းရှိ အနိမ့်တန်းစား သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။
သို့‌သော် ထိုသတ္တဝါမျိုးတွင် တီ‌ကောင်သည် အဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံးသတ္တဝါ ဖြစ်သည်။
အဘယ်‌ကြောင့်ဆို‌သော် ယင်းသည် ‘အန်နီလစ်ဒါ (Annelida)’ မျိုး‌ပေါင်းစုတွင် ပါဝင်၍၊ ကွင်းများဖြင့် ဆက်ထား‌သော ကိုယ်ရှိ‌နေခြင်း‌ကြောင့်ဖြစ်သည်။
တီမျိုးအစစ်၌ နိုးတို‌ကော့‌ခေါ် အမာခံအ‌မြှောင်း‌သော်လည်းကောင်း၊ ‌ကျောရိုး‌သော်လည်းကောင်း မရှိကြ‌ချေ။
အချို့တီမျိုး၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ အတွင်းပိုင်းအင်္ဂါများတည်ရာ အ‌ခေါင်းပါရှိသည်။
တုတ်ပြားကဲ့သို့‌သော အခြားတီမျိုးများတွင်မူ ‌လျော့လျည်း‌သော တစ်ရှူး(အသားမျှင်)အတွင်း၌ အင်္ဂါများတည်ရှိကြသည်။
ယင်းတီမျိုးတွင် ခရုပက်ကျိမှာကဲ့သို့ တွားသွားနိုင်‌သော ‌ခြေများသော်လည်းကောင်း၊ ပိုး‌ကောင်များမှာကဲ့သို့ အဆက်များရှိ‌သော ‌ခြေများ‌သော်လည်းကောင်း မရှိကြ‌ချေ။
တီမျိုးတွင် မှန်ဘီလူးနှင့်ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည့် အ‌ကောင်က‌လေးများမှ ‌ပေ‌ပေါင်း ၃၀ ရှိသည့် တုတ်ပြား‌ကောင်များအထိ အရွယ်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ပါဏ‌ဗေဒအမည်အားဖြင့် ‘နင်မဟုတ်’ဟု ‌ခေါ်‌သော သန်‌ကောင်မျိုးများသည် တီမျိုးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍၊ အ‌ရေအတွက်အများဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုတီများအနက် အချို့သည် မှန်ဘီလူးနှင့်ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်‌လောက်‌အောင် ‌သေးငယ်ကြသည်။
ထိုတီများသည် သန်းနှင့်ချီ၍ ‌ရေ၊ ‌မြေဆီလွှာ၊ ‌ဆွေးမြည့်‌နေသည့် အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်များတွင် ‌နေထိုင်ကြသည်။
တီမျိုးအ‌မြောက်အမြားသည် လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ အ‌ရေးကြီး‌သော ပါရာဆိုက်များဖြစ်သည်။
ပါရာဆိုက်တီမျိုးများတွင် တုတ်ပြား၊ ပင်းဝမ်း၊ ချိန်သန်၊ တြစ်ခိုင်းန၊ သန်‌ကောင်နှင့် ဖစ်လာရီတို့ ပါဝင်သည်။
ထိုတီမျိုးများ‌ကြောင့် လူ၌ ‌ရောဂါကြီး အ‌မြောက်အမြား စွဲကပ်တတ်သည်။
ပါဏ‌ဗေဒပညာရှင်များသည် တီမျိုးများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်‌ဖော်ပြ၍၊ အမျိုးခွဲခြားရာ၌ များစွာဒုက္ခခံကြရ‌လေသည်။
လင်နီးယပ်ဆိုသူကမူ ‌ကျောရိုးမဲ့တိရစ္ဆာန်များကို နှစ်မျိုးခွဲခြားခဲ့သည်။
ထိုနှစ်မျိုးမှာ အင်းဆက်ပိုး‌ကောင်နှင့် ဗားမီးတို့ဖြစ်သည်၊ ဗားမီးအုပ်စုတွင် တီမျိုးနှင့်တူသည့် အ‌ကောင်များ၊ ယင်းတို့ထက် ‌အောက်တန်းကျသည်တူသည့် အ‌ကောင်များ၊ ယင်းတို့ထက် ‌အောက်တန်းကျသည့် အ‌ကောင်များ အ‌မြောက်အမြား ပါဝင်သည်။
ယခုအခါ၌မူ သီးခြားတီမျိုးစုများရှိ‌နေ‌ပေပြီ။
တီမျိုးသည် အများအားဖြင့် မျိုး‌ပေါင်စု သုံးစုရှိသည့် အနက် တစ်စုစုတွင် ပါဝင်သည်။
ထိုသုံးမျိုးမှာ တုတ်ပြားမျိုး (ဝါ) ပလက်တီဟယ်လမင်သီး၊ သန်‌ကောင်လုံး (ဝါ) နက်မာသယ်မင်သီး၊ အစိတ်အပိုင်းများရှိ‌သော တီမျိုး (ဝါ) အန်နီလစ်ဒါတို့ဖြစ်သည်။
ထိုသုံးမျိုးအနက် အန်နီလစ်ဒါမျိုး မျိုး ‌ပေါင်းစုသည် အတန်းမြင့်ဆုံး တီမျိုးဖြစ်သည်။
ထိုတီမျိုးတွင် ‌မြှော့များနှင့်တီ‌ကောင်များ ပါဝင်သည်။
တီ‌ကောင်ကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ‌နွေး၍စိုထိုင်း‌သော ‌နေရာတိုင်းတွင်‌တွေ့နိုင်၏။
တီ‌ကောင်၌ အစိတ်အပိုင်း သို့မဟုတ် ကွင်းများရှိသည်။
အ‌ရောင်မှာ နီညို‌ရောင်ဖြစ်သည်။
တီ‌ကောင်၏ အရှည်သည် တစ်လက်မ၏ ၂၅ စိတ် တစ်စိတ်မှ ‌ပေများစွာအထိရှိနိုင်သည်။
ကိုယ်ထည်မှာ ‌သေးသွယ်၍ ကျိချွဲသည့်အရည်ဖြင့် စိုလျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်း‌ဒေသများတွင် တီ‌ကောင်အရှည်ဆုံးကို ‌တွေ့နိုင်သည်။
တီ‌ကောင်၌မျက်စိများမရှိ‌ချေ။
သို့‌သော် အစိတ်အပိုင်းတိုင်း၌ အလင်းကိုသိနိုင်‌သောအစက် တစုံစီရှိသည်။
တီ‌ကောင်၌ အမှင်‌လေးစုံရှိသည်။
‌အောက်ဘက်၌ နှစ်တန်း ရှိ၍၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် တတန်းစီရှိသည်။
ထိုအမှင်များက ကြွက်သားနှစ်မျိုးကို ကျုံ့ရာတွင် အကူအညီ‌ပေးကြသည်။
ကြွက်သားတစ်မျိုးက ခန္ဓာကိုယ်တွင် ပတ်လျက်တည်ရှိသည်။
‌မြေကြီးထဲသို့ တီ‌ကောင်‌ရွေ့ရှားရာ၌ တွင်းကိုဖြစ် ‌စေသည်။
‌မြေတွင်းတူးရာတွင် အသံတိုးတိုးပြုသည်ဟုဆိုသည်။