kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တောင်သူ လယ်သမား ဆင်းရဲသားတို့ကမူ နှီးကိုဖြာ၍ ရက်လုပ်ထားသည့် နှီးစားပျစ်နှင့်တစ်မျိုး၊ ဗန်း စကောကို သစ်ဆေးသုတ်နှင့်တစ်ဖုံ၊ စဉ့် သုတ်မထားသော မြေအိုး၊ မြေစလောင်းဖုံး၊ မြေပန်းကန်၊ မြေစလုံ သက်သက် တို့ဖြင့် တစ်လှည့် ထမင်းဟင်းလျာများကို ထည့်၍ စားသောက် ခဲ့ကြရလေသည်။
နောက်ပိုင်း ခေတ်များတွင် ချမ်းသာသူများ သုံးသည့် ကျွန်းသားကို တွင်ခဲထားသည့် ဗျပ်များပေါ်လာသည်။
(တွင်ခံသည် ဆိုသည်မှာ ပွတ်ခံထားခြင်းကို ဆိုလိုပေသည်။
) ဗျပ်ကို ပြုလုပ်ရာ၌ တစ်ထောင်၊ တစ်ထောင့်ထွာ၊ နှစ် တောင်ရှိသည့် ကျွန်းပင်ချောချော ပင်လုံးပင်တံတို့ကို ငမန်း လွှကြီးဖြင့် ငါးလက်မမှ ခြောက်လက်မအထိ တိတိကျကျ ပိုင်းဖြတ်ပြီးလျှင် ထိပ်တည့်တည့်မှ ပွတ်ခံပေးရသည်။
ထိုအခါ အလယ်ခွက်၍ နှစ်လက်မခွဲ သုံးလက်မခန့် စောက်ရှိသော ကျွန်းသားအဝိုင်း ဗျပ် ဖြစ်လာ၏။
ထိုဗျပ်ကို သစ်စေး၊ ဟင်္သ ပြဒါး သုတ်ထားသဖြင့် နီမြန်းရဲတောက်သော အသွေးအရောင် ရှိသည်။
ထိုဗျပ်နှင့် အိမ်သူအိမ်သား လေးငါးခြောက်ယောက် တို့သည် ထမင်း၏အလယ်ဗဟိုတွင် ဟင်းခွက်ကို တည်၍ စား ကြရသည်။
ထိုသို့ ရှေးမြန်မာများသည် ဗျပ်ဝိုင်း၊ ဒေါင်းလန်း၊ စားပျစ်၊ မြေစလုံ၊ အင်တုံ စဉ့်သုတ်တို့နှင့် အစားအသောက် များကို စားသောက်ခဲ့ကြရလေသည်။
အိုးသည် လူအဖို့ မရှိလျှင် မဖြစ်သော ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဒန်အိုး၊ သတ္တုအိုး စသည်တို့ ပေါများလာသည်မှာ မှန်ပေသည်။
သို့သော် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှသော မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မြေအိုးကို လက် မလွှတ်ကြသေးချေ။
ထိုအချက်မှာ ထမင်း၊ ဟင်း ချက်ခြင်း၊ ရေနွေးကျိုခြင်း ဟူသော မီးဖိုချောင်သုံး အတွက်ကိုသာ ဆိုလို ခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာလူမျိုးတိုင်း မြေအိုးမှ အပ အခြား ပစ္စည်းကို အစားထိုး၍ မသုံးစွဲသေးသော နေရာတစ်နေရာရှိ၏။
ယင်းမှာ သောက်ရေအိုး ဖြစ်လေသည်။
အချို့ နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များ၌ပင် သောက်ရေတည်ရန် မြေအိုးကို အသုံးပြု သည်ဟု သိရပေသည်။
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ် အဖြစ်ဖြင့် စေတီ၊ ပုထိုးများကို ရေချမ်းဆက်ကပ်သည့် နေရာတွင် မြန်မာလုပ် မြေအိုးသည် ပနံအရဆုံး ဖြစ်လေသည်။
သပြေပန်းထိုး၍ အောင်နိမိတ်ဆင် ကြသည့် ရေချမ်းအိုးမှာ မြေအိုးပင် ဖြစ်သည်။
နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော်၊ ကဆုန်ညောင်ရေသွန်းပွဲတော်စသော နေ့ထူး ရက်မြတ် အခါများတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးကလေးများ ကျောင်း ကန်ဘုရားများသို့ ရွက်သွားကြသော ရေအိုးများမှာ မြေအိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
တောလက်ကျေးရွာများ၌ နေဝင်ရိုးရီ အချိန်၌ တေးများ ကျူးရင့်၍ ရေခပ်ကြသော ကျေးတောသူ လုံမေတို့ အသုံးပြုကြသည့် ရေအိုးများမှာလည်း မြေအိုးများသာ ဖြစ်ကြ လေသည်။
လူသုံးပစ္စည်းတို့တွင် မရှိလျှင် မဖြစ်သလောက် အရေးပါ လှသော အိုးကို မည်သို့ မည်ပုံ ပြုလုပ်ပါသနည်း။
ပြုလုပ်ပုံမှာ ထုထောင်းပြီးသောမြေညက်များကို နူးနပ်၍ သမစေရန် ရေဖြင့် ဆွတ်လောင်းပြီးလျှင် အကြိမ်ကြိမ် မွှေနှောက်ပေးရသည်။
မြေညက်ဟု ဆိုရာတွင် တစ်နယ်မြေပေါ် မြေနက်တစ်ဆ၊ မြေနီ တစ်ဆခွဲ ရောစပ်ရသည်။
မြေနီက ကြမ်းနေလျှင် ဆတူ ရောစပ်ပေးရသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်စီရင်ပြီးသော မြေကြီးသည် အိုးလုပ်ရန် အသင့် ဖြစ်နေပေပြီ။
အိုးလုပ်ရန် လိုအပ်သော ကိရိယာတို့မှာ(၁)အိုးထိန်းစက် (အိုးတွင်းစက်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
) (၂) ပလာ (၃)လက်ခု တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အိုးထိန်းစက် ဆိုသည်မှာ အကျယ် တစ်တောင်ခန့် ရှိသော သစ်သားဝိုင်းတစ်ခုကို အလယ်တွင် ဝင်ရိုးတိုင်ကဲ့သို့ တိုင်တိုကလေးစိုက်ထား၍ ထိုတိုင်ငုတ်ကလေးတွင် အ ကျယ် တစ်တောင်ခန့်ရှိသော သစ်ပြား ဝိုင်းတစ်ခုကို ဆုံလည်ကဲ့သို့ စရွေးစွပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုသစ်ပြား ဝိုင်း၏ ဘေးနှစ်ဘက်တွင် လက်ကိုင်ရန် သစ်သားစွန်းက လေးနှစ်စ ပြုလုပ်ထားသည်၊ ထိုအစွန်းကလေးနှစ်စကို လက်နှင့်ကိုင်၍ လှည့်လျှင်သစ်ပြားဝိုင်းကလေးသည် အလွယ်တကူ လည်ပတ်နိုင်လေသည်။
ပလာဆိုသည်မှာ အရှည် တစ်ပေခန့်နှင့် ပြက် သုံး လက်မခန့် ရှိသော သစ်သားလက်ရိုက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ထိုပလာတွင် (က) ပြည် ပလာ (ခ) မော်လုံး ပလာ (ဂ)ပန်းပလာ ဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိပြန်သည်။
ပြည်ပလာကို အိုးအထူအပါး ညီစေရန် ညိ|ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
မော်လုံး ပလာကို အိုးအထူအပါး ညိ|ရာ၌ပင် အိုး၏ ဖင်ပိုင်းကဲ့သို့ ရွှံ့သား ထူသည့်နေရာမှ ရွှံ့သားပါးသည့် နေရာသို့ ဖြန့်ညိ| ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
ပန်းပလာကိုမူ အထူအပါးညိ|၍ စိတ်ကြိုက်ပုံစံသို့ ရောက်သည့်အခါ မှန်ကူကွက်ကလေး များ၊ ပန်းနွယ်ပန်းပွင့် ကလေးများ၊ ကျေးရုပ်ကလေးများ စသည်ဖြင့် အိုးကို အလှဖော်ရာ၌အသုံးပြုလေသည်။
လက်ခု ဆိုသည်မှာ မြေညက်ကို မီးဖုတ်ထားသောလက် သီးဆုပ် သာသာ အရွယ်ရှိသည့် ခုံးပြားပြား ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသော ကိရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
လက်ခုတွင် ခတ် လက်ခုနှင့် လုံးလက်ခုဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ခတ်လက်ခုကို အိုး၏အထူအပါးကို ညိ|ရာ၌ ပြည်ပလာ၊ ပန်းပလာတို့နှင့် တွဲဖက်၍အသုံးပြုသည်။
လုံး လက်ခုကိုမူ ရွှံ့သားထူသည့် နေရာမှ ရွှံ့သားပါးသည့် နေရာသို့ ဖြန့်ညိ|ရာ၌ မော်လုံး ပလာနှင့် တွဲဘက်၍ အသုံးပြုသည်။
ဖော်ပြပါ အိုးထိန်း စက်၊ ပလာ၊ လက်ခုတို့နှင့် ရွှံမြေညက်ကိရိယာများ ရှိနေ လျှင် အိုးကိုပြုလုပ်နိုင်ပေပြီ။
အိုးပုံ လောင်းရာ၌ လူနှစ်ယောက် လုပ်ကိုင်တတ်ကြသည်။
ပထမ လူတစ်ယောက်က အိုးထိန်းစက်ကို ချာချာလည် အောင်လှည့်ပေးရသည်။
ဒုတိယ လူတစ်ယောက်က အ သင့်ရှိပြီး ဖြစ်သော ရွှံ့မြေညက်ကိုလုံး၍ ချာချာလည်နေ သော အိုးထိန်းစက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ကာ လက် နှစ်ဘက်ဖြင့် အလိုရှိသော အိုးပုံစံသို့ ရောက်အောင် ပြုပြင် ပေးသည်။
ထိုသို့အိုးပုံလောင်းခြင်းသည် သုံးမိနစ်မျှကြာ လျှင် ပြီးစီးသည်။
အိုး၏အကြီးအငယ်ကိုလိုက်၍ ရွှံ့မြေကို မှန်းဆကာ ယူငင်ပြီးလျှင်ချာချာလည်နေသော အိုးထိန်းစက် ပေါ်သို့ တင်လိုက်ပုံသည်လည်းကောင်း၊ ထိုရွှံ့တုံးကို လက် နှစ်ဖက်ဖြင့် ပြုပြင်ပေးရုံမျှဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အိုးဖြစ်လာပုံ သည်လည်းကောင်း အလွန်ကြည့်၍ကောင်းပေသည်။
ထို လုပ်ငန်းကို အိုးထွင်းသည်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ထွင်းပြီး (ပုံလောင်းပြီး)သော အိုးကို အိုးခတ်မည့်သူထံပို့ရလေသည်။
အိုးခတ်သူသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော လက်ခုကို အိုး၏ အတွင်းဘက်မှ ခု၍ ခံ၍ အပြင်ဘက်မှ ပလာဖြင့် ခတ်၍ ပုတ်၍ အထူအပါးကို ညိ|ပေးသည်။
ထိုသို့ အထူ အပါးညိ|ရာ၌ မြေနက်၊ မြေနီ ရောစဉ်က အချိုးမကျခဲ့လျှင် ပလာတွင် ရွှံမြေညက်များကပ်၍ ပါလာတတ်သည်။
ထိုသို့ ဖြစ်လျှင်သဲကြမ်းကို ဖြူး၍ ပေးရသည်။
သဲကြမ်း အဖြူး များသော အိုးသည် နောင်အခါ၌ ရေစိမ့်များ၍ ရေအေး သည်။
ပြာသိုလတွင်ပြုလုပ်သည့် ရေအိုးသည် အေးသည် ဟု ဆို၍ သောက်ရေအိုးတည်ရန် ပြာသိုအိုးကို ရွေးချယ်၍ ဝယ်လေ့ရှိ ကြသည်။
အမှန်မှာ ပြာသိုလတွင် လုပ်သဖြင့် ရေအေးသည် မဟုတ် ပေ။
အိုးခတ်စဉ်က သဲကြမ်းများများ ဖြူးပေးခြင်းကြောင့် သာအေးခြင်းဖြစ်သည်။
အိုးခတ်၍ ၁၅ မိနစ်ခန့်ကြာသော အခါမှန်ကူကွက် စသော ပန်းပုံကလေးများ ဖော်ပြီးသည် အထိအိုးတစ်လုံးကို အချောကိုင်ပြီး ဖြစ်လေသည်။
အချော ကိုင်ပြီးလျှင် နေပူရာတွင်ဖြစ်စေ၊ လေသလပ်ရာတွင်ဖြစ်စေ ဖြန့်ချထားရသည်။
အချောကိုင်ပြီး သွေ့ခြောက်ပြီးသော အိုးများကို မီးဖုတ် ပေးရန် လိုသေးသည်။
မီးဖုတ်ရာ၌ အိုးပေါင်း ၃ဝဝ မှ ၅ဝဝ အထိ တစ်ပြိုင်တည်း မီးဖုတ်ပေးကြသည်။
အိုးဖုတ် ရန် မီးဖိုဟူ၍ အထူးအခြား မရှိချေ။
အိုးအနည်းအများ အလိုက် မြေနေရာကို သတ်မှတ်ပေးပြီးလျှင် ကောက်ရိုး၊ နွားချေး စသောလောင်စာများကို ခင်းထားကြသည်။
ထို နောက် လောင်စာများအပေါ်တွင် အိုးများကို ဆင့်ကာဆင့် ကာ စီ၍ တင်ထားပြီးသော် ယင်းအိုးများ၏ ဘေးပတ် လည်၌လည်းကောင်း၊ အပေါ်၌လည်းကောင်း လောင်စာ များကို ထည့်ပေးကြသည်။
မီးတောက်အရှိန်ညီစေရန် ပြင်ဆင်ပြီးသောအခါတွင် မီးရှို့ပေးသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်သည်ကို အိုးဖို သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အိုးဖုတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြ သည်။
နှစ်နာရီခန့် ကြာ၍ မီးအရှိန်ကျသွား သောအခါ အိုး၏နခမ်းကိုတီးခေါက်၍ ကြည့်လျှင် 'ဒေါင်၊ ဒေါင်၊ ဒေါင်၊ ဒေါင်'ဟူသောအသံ ထွက်ပေါ် လာသည်။
ထိုအခါ အိုးအဖြစ်သို့ အပြီးတိုင် ရောက်ရှိသွားလေပြီ။
ခြောက်သွေ့သော အိုးခွက်တို့ကို ဆေးဒန်းမှုန့် ဖျော်ထား သော ရေဖြင့် သုတ်လိမ်း၍ မီးဖုတ်လိုက်လျှင် စဉ့်ရည် သုတ်ပြီး နီဝါသဏ္ဌာန် အသွေးအရောင် ဖြစ်လာလေသည်။
ဆေးဒန်းမှုန့်အစား ကန့်မှုန့်၊ ဇဝက်သာမှုန့်၊ ဒုတ္တာမှုန့်များ ကိုလည်း သုတ်နိုင်ပေသည်။
စိန်နှင့် ဟင်းရိုင်းချော်များ သည် အနီရောင်ကိုပေးနိုင်သောကြောင့် သုတ်လိမ်းခြင်း နည်းပါးခဲ့သည်။
ထိုဓာတ်ဆေးမှုန့်ကို တမာစေးကျဲကျဲနှင့် ဖျော်၍ သုံးလျှင် အကျိုး ရှိနိုင်ပေသည်။
အိုးဆိုရာတွင် အိုးပုတ်မှ စ၍ ချိုးရုပ်၊ စလယ်ဝင်အိုး၊ ခွက်ဝင်အိုး၊ အိုးစရည်း၊ အိုးကြီးထုတ်များ အထိ ပုံစံအရွယ် အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။
အချို့အရပ်များတွင် သောက်ရေအိုး၊ ရေတကောင်း၊ လက်ဖက်ရည် ကရား စသည်တို့တွင် ကိန္နရာရုပ်၊ နဂါးရုပ်၊ ဘီလူးရုပ် စသည်ဖြင့် အနုပညာ လက်ရာများဖော်ထားသည်ကို တွေ့ရ လေသည်။
မြန်မာ ဘုရင်များ အုပ်စိုးစဉ်က အိုးလုပ်ငန်းကို အရေးတယူ အသားပေးခဲ့ကြသဖြင့်အိုးတော်ဆက် အမှုထမ်းများ နေထိုင် ရန် ရပ်ကွက်များကိုပင် သီးသန့်၍ ပေးခဲ့ကြလေသည်။
ထိုကြောင့် စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ မန္တလေး၊ ရွှေဘိုစသော ထီးစိုက်နန်းတည် မြို့ကြီးများ၌ ယခုတိုင် အိုးတော်ရပ် အိုးဖိုရပ်ဟူသော အမည် များဖြင့်ရပ်ကွက်များ တည်ရှိ နေကြသည်။
တွံ့တေးမြို့၊ မော်လမြိုင်မြို့တို့၌လည်း အိုးခွက် လုပ်သော လုပ်ငန်းများ ရှိကြသည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ခေတ်သစ် မြေထည်၊ ကြွေထည် လုပ်ငန်း လိုအပ်သည့်အတွက်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေထည်၊ ကြွေထည်လုပ်ငန်းများ၏ အဆင့်အတန်း တိုး တက်အောင် ပြုလုပ်ပေးရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်နှစ်ဦးပိုင်က ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လက်တွေ့သု တေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် မြေထည်ကြွေထည်လုပ်ငန်း သု တေသနဓာတ်စမ်းခန်းတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုသုတေသန ဓာတ်စမ်းခန်းကို တည်ဆောက်ရာတွင် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံကကုလသမဂ္ဂမှ တစ်ဆင့် အကူအညီ များစွာ ပေးခဲ့သဖြင့် ဓာတ်ခွဲခန်းရှိ ကိရိယာ တန်ဆာပလာအများ အပြားမှာ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံဖြစ်များ ဖြစ်ကြပေသည်။
ထို့ပြင် မြေအိုး၊ မြေခွက် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသား ပါရ ဂူတစ်ဦးကိုလည်း ကုလသမဂ္ဂမှ တစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့ပေသည်၊ ဓာတ်စမ်းခန်း ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် ၁၉၅၄ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းလောက်အချိန်မှ စ၍ မြန်မာရွှံမြေ များနှင့် အခြားမြေထည်ကြွေထည်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်း များကို စနစ်တကျစုဆောင်း စမ်းသပ် စစ်ဆေး လာခဲ့ကြ ပေသည်။
ယင်းသို့ စမ်းသပ်စစ်ဆေးရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ တွင်းရှိ မြေထည်လုပ်ငန်းများ၌ အသုံးပြုသော သဘာဝ ပစ္စည်းရိုင်းများကို ဓာတ်သဘောအရ စမ်းသပ်ခြင်း မြေထည်၊ ကြွေထည် ပစ္စည်းသစ်များတိုးတက်ဖြစ်မြောက် အောင် လုပ်ဆောင်ပေးခြင်း၊ ကြွေထည်ပစ္စည်းမျာ၊ မီးခံ အုတ်၊ နံရံကပ် ကြွေပြား နှင့်အိမ်တွင်း လက်မှု လုပ်ငန်းများအတွက် အုတ်ကြွပ်ပြားများ ဖြစ်မြောက်လာရေး အတွက် စမ်းသပ်မှု များ ပြုလုပ်ပေးခြင်း အစရှိသည်တို့ ပါရှိကြလေသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အိုးဖိုများအ တွက်မြေထည် ကြွေထည် ပြုလုပ်ရန် နည်းသစ်များကို စီမံပေးသော လုပ်ငန်းများလည်း ပါရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး။
မြန်မာအက္ခရာထုပ္ပတ် စာပေအက္ခရာ အထုပ္ပတ္ထိသည် စာပေလောကအတွင်း အရေးပါ အရာရောက်လာ ရသည်မှာ (ရှေးအရေးအသား)ကို သုတေသန နည်းဖြင့် စုံစမ်းရှာဖွေ၍ ရမှုကြောင့်ဟု ယူဆသင့်သည်။
အက္ခရာများကို စထွင်ရေးသားထား၍သာလျှင် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ဘာသာသာသနာ စာပေနှင့်တကွ ရည်မွန်မှု ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာရသည်မှာ ယုံမှားဖွယ်မရှိချေ။
ရည်မွန်မှုသည် သိမြင်နားလည်မှု၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်သဖွယ်ဖြစ်သည်ဟု ပညာကျော်များက ယူဆကြသည်။
ထိုနည်းတူစွာ စာပေအရေးအသားကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှု၏ သယ်ယူပို့ဆောင်သောယာဉ်ဟုလည်း ယူဆထိုက်ပေသည်။
အက္ခရာ ဗဟုသုတ(ဝါ) လိပျန္တရ ဗဟုသုတတည်းဟူသော အက္ခရာ အရေး အသား အကြားအမြင်များနှင့် ပြည့်စုံသာလျှင် ဘာသန္တရ ဗဟုသုတနှင့် ဒေသဗဟုသုတတို့၏ အထူးတလည် အထောက်အပံ့များ ရချေမည်။
ထိုမျှမကသေး၊ အက္ခရာများကို တီထွင်ရေးသားထား၍ သာလျှင် စာပေ အရေးအသား ပေါ်ရချေ၏။
စာပေ အရေး အသားပေါ်၍သာလျှင် အမျိုးဘာသာ သာသနာနှင့်တကွ ရည်မွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုတို့ တိုးတက်ကြီးပွားရ ချေ၏။
များသော အားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အလံတော်နောက်က ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်မှုသည် ထပ်ချပ်မကွာ လိုက်လာဘိသကဲ့သို့ ကိုးကွယ်သည့် အယူဝါဒနောက်သို့ အက္ခရာ အရေးအသားနှင့် တကွ ရည်မွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုများကို ခေတ်အလိုက် အသုံးပြုကြ ၏။
ရှေးခေတ် အက္ခရာများသည် ယခုခေတ် အက္ခရာများမှ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အက္ခရာပွားများသာလျှင် ဖြစ်ပေသည်။
သို့ဖြစ်လေရကား ယခုခေတ် အက္ခရာများကို ကျေးဇူး အထူးပြုပေဘူးသော ရှေးခေတ်အက္ခရာများ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပုံပျက်ပုံ အလုံးစုံကို ကုံလုံစေ့ငအောင် သုတေသနနည်းဖြင့် စုံစမ်း ရှာဖွေလျက်ပင် နေရချေသေးသည်။
ထိုအပြင် အက္ခရာထုပ္ပတ် စာပေဇာတ်ကို တခမ်းတနား စုံလင်စွာ ရေးသားနိုင်စေခြင်း အလို့ငှာ ကြိုးစားရှာဖွေ စုံစမ်းလျက်ပင် နေကြရသေးသည်မှာ သိသာထင်ရှားလေသည်။
အက္ခရာများကို မည်သည့်ခေတ်တွင်မဆို မှန်ကန်စွာ ဖတ်ရန်နှင့် ရေးသားရန် အထူးလိုလားအပ်သည်မှာလည်း ထင်ရှားလှ၏။
အက္ခရာပျက်ခဲ့လျှင် အနက်အဓိပ္ပာယ် အယူ အဆ လွဲရချေ၏။
အနက်အဓိပ္ပာယ်လွဲလျှင် လိုရာခရီးသို့ မရောက်သဖြင့် ဆင်းရဲကြီးစွာပင် ရချေသေး၏။
ထိုကြောင့် ပထမ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော်ဘုရားကြီးကလည်း အောက်ပါလင်္ကာကို ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့လေသည်။
အက္ခရာပျက်၊ ယွင်းသွေကွက်၊ အနက်ချွတ်တိမ်းရာ။
အနက်မဖြောင့်၊ နည်းယူမှောင့်၊ ယွင်းထောင့်ကျင့်မှုရာ။
အကျင့်ပေါက်ပြဲ၊ နိဗ္ဗာန်လွဲ၊ ငရဲလားဘို့သာ။
အက္ခရာမှန်၊ ယင်းအပြန်၊ နိဗ္ဗာန်မလွဲရာ။
ဟု မဓုသာရတ္ထသတ်ပုံကျမ်းတွင် ရေးထုံးမှန် အက္ခရာမှန် ရေးရန် လိုလားအပ်ကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရေးသား စပ်ဆိုတော်မူ ခဲ့၏။
အက္ခရာမှန် ရေးသား၍ ဖတ်ဆိုရန် လိုလားသည့်အတိုင်း အက္ခရာမှန်ဖြင့် ရေးသားမှတ်ထားရန်ကိုလည်း ရှေးသူဟောင်း တို့က နှုတ်တစ်ရာ စာတစ်လုံးဟု ဆိုထုံးရှိသည်ကိုလည်း အထူးမှတ်သား ဆင်ခြင်ရာ ကုန်၏။
အက္ခရာ အရေးအသားစောင့်နတ်များ လူမျိုးအမည် အက္ခရာတီထွင်သောနတ် (သို့) အက္ခရာနှင့် ပညာတိုးတက် ကြီးပွားမှုစောင့်နတ် အီဂျစ်လူမျိုး ထော့နှင့် အိုင်ဆစ် ဗက်ဗီလုံး နေဗိုယဟူဒီ မိုးဇက် (မောရှေ) ဂရိ ဟားမီး အိန္ဒိယတိုင်းသား ဗြဟ္မာကြီးအာရိယန်လူမျိုး (ဗြဟ္မီအက္ခရာကို ရေးသားတီထွင်သည်ဟု ရှေးအိန္ဒိယတိုင်းသားတို့ ယူဆကြ၏။
)ဟိန္ဒူ၊ ဇိန(ဂျိန်း)နှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ကိုးကွယ်သူများ သူရဿတီနတ်သမီး(စာပေနှင့် ပိဋကတ်သုံးပုံစောင့် နတ်သမီး) ထိုအတူ ရှေးတရုတ်နှင့် အခြားလူမျိုးတို့ကလည်း အက္ခရာနှင့် စာပေစောင့်နတ်များရှိသည်ဟု ယူဆကြပေ သေးသည်။
အက္ခရာများ၏ ဇာစ်မြစ်သမိုင်း အက္ခရာ အရေးအသား၏ ဇာစ်မြစ်သမိုင်းကို တာဝန်ခံ၍ ရေးသားသူသည်လည်း ကဗျာ၊ လင်္ကာဆရာ ကဲ့သို့ပင် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းနားတလျှောက် ပြေးလွှားနေသော ကလေး သူငယ်နှင့် တူပေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရှေးအက္ခရာ အရေးအသား၏ အထုပ္ပတ္ထိကို ယခုထက်တိုင် သုတေသန နည်းဖြင့် ရှာမှီး စုံစမ်းလျက်ပင် ရှိသေးသည်။
အောက်ပါ အချက်များကိုလည်း တိကျပြတ်သားစွာ သိရန် လိုသေးသည်ဟု လည်း ထင်မြင်ယူဆပေသည်။
(၁) အက္ခရာများကို တီထွင်ရေးသားသူတို့၏ အမည်များ။
(၂) အက္ခရာများကို စတင်ရေးသားသော ခုနှစ် သက္ကရာဇ်။
(၃) အက္ခရာများကို မည်သည့် အယူဝါဒနှင့်ဘာသာစကားအတွက် ရှေးဦးစွာ ရည်မှန်း၍ ရေးသားကြောင်း။
(၄) အက္ခရာများကို တလုံးမကျန် တိကျစွာ ဖော်ပြခြင်း။
အက္ခရာများကို မည်သည့်ရေးစရာ အရာဝတ္ထုများ ပေါ်တွင် စတင်ရေး၍ မည်သည့် အရပ်ဒေသမှ မည်သည့်အရပ် ဒေသသို့ အဆင့်ဆင့် ကူးပြောင်းယူဆောင်သွားကြသည့် ခုနှစ်၊ သက္ကရာဇ်မှန်နှင့် သမိုင်းမှန် စသည်တို့၏ ဖြစ်ပုံပျက်ပုံ အလုံးစုံ ကို ကုံလုံစေ့ငအောင် သိပ္ပံနည်းဖြင့် အမှန်အကန်ရသည်ထက် ရအောင် ကြိုးစား၍ စုံစမ်းလျက်ပင် ရှိချေသေးသည်။
ပုံစံဆိုသော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် 'ပျူ'စာကို ယခုထက်တိုင်အောင် လုံးစေ့ပါဌ်စေ့ အနက်အဓိပ္ပာယ် မဖော်ပြနိုင်သေးသည်မှာ ထင်ရှားသော အထောက်အထားတရပ်ပင် ဖြစ်ချေသည်။
ထိုအတူ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ရှေးအက္ခရာအရေးအသား တို့၏ အနက်ကို ကုန်စင်အောင် သိရန်အလို့ငှာ ကြိုးစားလျက်ပင် ရှိကြသေးသည်။
အက္ခရာသမိုင်း(ဝါ) အက္ခရာထုပ္ပတ်ကို အထူးဘာသာ တရပ်အဖြစ်နှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် မသင်ကြားကြသေးသော် လည်း ကျောက်စာအတတ်ပညာနှင့် ရှေးအက္ခရာ အရေးအသား အတတ်ပညာများကို များမကြာမီက တစတစ ဆည်းပူးလေ့လာကြသည်မှာ ထင်ရှားပေသည်။
ကမ္ပည်းကျောက်စာဆိုသည်မှာလည်း လက်တင်ကျောက်စာ၊ ဂရိကျောက်စာ၊ ဟီဗြူကျောက်စာ။
ဗြာဟ္မီ ကျောက်စာ အစရှိသည်ဖြင့် အများအပြားရှိသကဲ့သို့ ရှေးအရေးအသားများတွင်လည်း လက်တင် ရှေးအရေးအသားနှင့် ဗြာဟ္မီရှေးအရေးအသား စသည်ဖြင့် အများအပြားပင် ရှိကြချေသေးသည်။
အီဂျစ်ပြည်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင် အရေး အသား အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ရှိကြ၏။
ရှိကြသည့် အလျောက်လည်း ယင်းအရေးအသားတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ပုံ ယူဆရာ၌လည်း ဝါဒကွဲ များရှိချေသေး၏။
ဤအက္ခရာ ပုပ္ပတ်များတွင် များသောအား ဖြင့် ပညာကျော်တို့က ယူဆပုံ တူသည်ကို ရေးသားဖော်ပြမည့် အပြင်၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ကိုးကွယ်သည့် အယူ ဝါဒ၊ စာပေ အရေးအသား၊ ရည်မွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုစသည်တို့ ဆက်သွယ်သည့်အလျောက် အိန္ဒိယကျောက်စာအက္ခရာ အရေး အသားကိုသာ မူတည်ထား၍ အယူအဆနှင့် ဆင်ခြင်မှုတို့ကို ရေးသားမည်ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤအက္ခရာ ထုပ္ပတ်ရေးသားရာတွင် အာဖရိကတိုက်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းမှ တွေ့ရသော အက္ခရာအရေးအသားများနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရှေးဦးစွာ တွေ့ရသော ခရောသျှဠီနှင့် ဗြာဟ္မီအက္ခရာတို့ ဆက်သွယ်ပုံကို အတိအကျ မှန်ကန်စွာ မပြောနိုင် ကြသေးချေ။
ထိုပြင် အလွန်နက်နဲခက်ခဲလှသော ပြဿနာဖြစ်သဖြင့် ယင်းအက္ခရာတို့၏ အထုပ္ပတ္တိကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြရလျှင် ကျမ်းလေးရကျိုးနပ်မည် မဟုတ်သည့်အပြင် လိုရာခရီးပင် ရုတ်တရက်ရောက်နိုင်တော့မည် မဟုတ် ချေ။
ပုံစံဆိုသော် အီဂျစ်ပြည်၏ အရုပ်စာများ၊ အာရေဗျပြည်မှ ဆီးမိုက်လူမျိုးတို့၏ ဆီမစ်တစ်စာများ၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားပြည်မှ ဆူမားရီးယန်းလူမျိုးတို့၏ ကျူနီဖောင်းခေါ် မြားဦး အရေးအသားတို့ကို ဤအက္ခရာထုပ္ပတ်တွင် မူတည်ထား၍ ရေးသားမည့် ဗြာဟ္မီနှင့် ဗြာဟ္မီပွား အက္ခရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ပြရန် မလိုဟု ယူဆသည့်အလျောက် အနောက်ဘက်ရှိ အထက်ဖော်ပြပါ အက္ခရာများအကြောင်းကို လုံးဝချန်လှပ်၍ ထားမည် ဖြစ်ပေသည်။
ခရောသျှဠီ အက္ခရာသည် ပါးရှားပြည် ဗက်တြိယာခရိုင်ကို အစွဲပြု၍ ဗက်တြိယန်အက္ခရာဟုလည်း ခေါ်ကြ၏။
ယင်း အက္ခရာသည် ပါးရှားပြည် အရာမေအန် လူမျိုးတို့၏ အရာမေအစ် အက္ခရာမှ ဆင်းသက်ဟန် တူကြောင်း ပညာရှိအများ ယူဆကြ၏။
ယင်းအက္ခရာများသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ လေးရာစုနှစ်မှ သုံးရာစုနှစ်အထိ ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခဲ့၏။
ခရောသျှဠီ အက္ခရာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကား ကုလားအုဋ်(ကုလားအုပ်) နှုတ်ခမ်းသဖွယ် ကွေးကောက်နေသော ကမ္ပည်းစာဟု ဆိုလိုသည်။
ခရောသျှဠီ အရေးအသားသည် အာရိယန် အမျိုးသားတို့၏ အရေးအသား မဟုတ်ဘဲ အနရိယန် (ဆီမစ်တစ်) တို့၏ အရာမေအစ် အရေးအသားသာလျှင် ဖြစ်ကြောင်းကို အချို့ကျောက်စာ ပညာကျော်တို့က အတိအလင်း ရေးသားကြ၏။
အိန္ဒိယ တိုင်းရင်း ကျောက်စာကြီးများ အိန္ဒိယတိုင်းရင်း ကျောက်စာကြီးများအကြောင်းကို အကျဉ်း အားဖြင့် မဖော်ပြမီ အိန္ဒိယအမည်များကို သိသာဖော်ပြရန်ပေ ဦးမည်။
ပါသျှန် (ဖာရစီ)ကျောက်စာများတွင် ဟိန္ဒုဟု ရေးသား ထား၏။
ဂရိလူမျိုးတို့က အိန္ဒိယဟု ခေါ်ကြ၏။
ဝေဒ(ဗေဒ) ကျမ်းနှင့် ဝေဒန္ဒီဒဒ်ကျမ်းများတွင် သပ်ကသိန္ဓဝဟနှင့် ဟပ်တ ဟိန္ဒု အာရိယန်လူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံအမည် ခေါ်တွင်ချေ၏။
ရည်မွန်မှု ယဉ်ကျေးမှုတို့၏ မီးနေအိမ်သဖွယ်ဖြစ်သော အာရှ တိုက်ခွဲကို ဖြတ်သန်းစီးသွားသည့် သိန္ဓုမြစ်(ဣန္ဒု)မြစ်ကို အစွဲ ပြု၍ သိန္ဓု၊ ဟိန္ဒု၊ ဟိန္ဒ၊ ဟိညုစထာန် စသည်ဖြင့် အလယ် ပိုင်းခေတ် စာရေးဆရာများက ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဟိန္ဒုစထာန်ကို ပါဠိလို အက္ခရာဖလှယ်သော် စကို ချေ၊ ထဆင်ထူးကို ဌ ဝမ်းဘဲပြု၍ ဟိန္ဒုဌာန် (ဟိန္ဒုတို့၏ နေရာဌာန)ဟု သိရှိနိုင်၏။
အတိုချုံးရမည်ဆိုသော် ပါသျှန် ကျောက်စာ အရေးအသား ဟိန္ဒု (မြန်မာတို့ ယခုအခေါ်ဟိန္ဒူ) ကို ဂရိလူမျိုးများက အိန္ဒိယဟုခေါ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား ကျောက်စာကြီးများကာ ဂုတ္တလိပိ၊ ကုဋိလလိပိ၊ နာဂရီ၊ သျှရဒါနှင့် ဘင်္ဂလားများ ဖြစ်ကြ၏။
တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား ကျောက်စာကြီးများမှာ မစ္ဆိမီ၊ မဓျပြဒေသျှီ၊ တေလုဂု-ကနဍီ၊ ဂြန္ထလိပိ၊ ကလိင်္ဂလိပိ၊ တာမိဠလိမိနှင့် ဝေဓဠုတ္တုများ ဖြစ်ကြသည်။
လိပိသည် စာအရေးအ သားဟု မြန်မာလို အနက်ရ၏။
ဗြာဟ္မီ အရေးအသားသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်၏။
ခရစ်တော်မပေါ်မီ သုံးရာစုနှစ် တိုင်အောင် အသောက ကျောက်စာ အရေးအသားများကို တွေ့ကြရ၏။
သို့ရာတွင် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ငါးရာစု နှစ်အတွင်း ပိပြာဝါအရပ်ရှိ ထူပ (စေတီပုထိုး)နှင့် ဗရလိရွာတွင် အနည်းအကျဉ်း နှစ်နေရာ ရေးသားထားသည် ကို တွေ့ရ၏။
ဗြာဟ္မီအက္ခရာ စတင်ရေးသားသော ခုနှစ် သက္ကရာဇ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျောက်စာပညာ ကျော်များက ယခု ထက်တိုင် အတိအကျ ဆုံးဖြတ်ချက် မချနိုင်သေးသည့် အပြင် အခြားကျောက်စာများနှင့် ဆက်သွယ်ရေး မည်သို့မည်ပုံ ရှိ၊ မရှိလည်း ဝေဖန်စဉ်းစားကြလျက်ပင် ရှိသေး၏။
ကျောက်စာ လောကတွင် အံ့ဩဖွယ်ဆုံး အခန်းတရပ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်မြောက်တွင် ပန်ဂျပ်နယ်ရှိ ဟရပ္ပနှင့် သိန္ဓုနယ်ရှိ မိုဟိန်ဇိုဒရိုမြို့ကြီးနှစ်မြို့နှင့် သိန္ဓုနယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆနှုဒရို အစရှသော မြို့ငယ်ကလေးများနှင့် ရွာများမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပါင်း ၃ဝ ခန့်က တူးဖော်ရရှိသော ဣန္ဒုမြစ်ဝှမ်း ကျောက် စာအရေးအသားများပင် ဖြစ်၏။
ယင်းကျောက်စာများ တံဆိပ် တုံးများ အစရှိသည်တို့ကို တွေ့မြင်စုံစမ်း စစ်ဆေးကြည့်ရှုရခြင်း အားဖြင့် သမိုင်း ရာဇဝင်တွင် စာမတင်မီခေတ်က ရေးသားမှု၊ ရည်မွန်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့သည်ကား အံ့ဖွယ်ဘနန်းရှိချေ၏။
ယင်းအရေးအသားများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်၍ပင် မရသေးချေ။
ဤအရေးအသားများသည် အရုပ်စာများပင် ဖြစ်သည်ဟု သိရပေ၏။
ကျောက်စာ ရှေးအရေးအသား အမှတ်သင်္ကေတ လေ့လာ ဆည်းပူးရာ၌လည်း (၁) စိတ်ရှည်ရှည်ထားရသည့် သည်းခံမှု၊ တဖက်သတ် လိုရာသို့ မယိမ်းယိုင်မှု၊ (၃) သန့်ရှင်း တည်ကြည်၍ ပညာဉာဏ်ယှဉ်တွဲလျက် ဆုံးဖြတ်မှု အစရှိသော အချက်ကြီးသုံးချက်ကို အမြဲထာဝစဉ် ဂရုမှုရချေမည်။
ကျောက် စာပညာကျော် လင်ဒန်၊ ဟန်တာနှင့် ဗီ၊ ဟရိုဇနီးတို့ကလည်း အနည်းနည်းအဖုံဖုံ အိန္ဒိယအက္ခရာများ၏ ပုံစံရင်း မူလအခြေခံ ဖြစ်သော ဗြာဟ္မီအက္ခရာနှင့် ဆက်သွယ်ကြည့်ကြ၊ စိစစ်ကြ၊ အဓိပ္ပာယ် ကြံဆ၍ ဖော်ကြသော်လည်း ပညာရှင်တို့ သဘော ပေါက်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်သေးချေ။
မည်သို့ပင် ဖြစ်လင့်ကစား အစတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ရှေးအက္ခရာတို့၏ ဆက်သွယ်ပုံကို စုံလင်ကုံငအောင် ဝေဖန်နည်းများကို အကျယ်ရေးသားနေပါက လိုရာခရီး ဖြစ်သော အက္ခရာထုပ္ပတ် ပန်းတိုင် သို့ လွယ်လင့်တကူ မရောက်နိုင်မည့်အပြင် ကျောက်စာမဆည်းပူးသူတို့ အတွက် နားထွေးစရာ ဖြစ်မည်ကား မုချမလွဲတည်း။
ဗြာဟ္မီအက္ခရာမှ အိန္ဒိယ အက္ခရာများ၊ ဂြန္ထ၊ ပျူနှင့် မွန်အက္ခရာများ အဆင့်ဆင့် တိုးပွားဆင်းသက်လာသည့် သက်သေခံပစ္စည်းများကား ခိုင်လုံသည်ဟုသာ ပညာကျော်အများ ဆုံးဖြတ်ယူဆမှုရှိသည့်အလျောက် မွန် မြန်မာ အက္ခရာသည် ဗြာဟ္မီအက္ခရာပုံစံရင်းမှ မည်သို့ သက်ဆင်းဟန်တူကြောင်းကိုသာ မူတည်ထား၍ ရေးသားဖော်ပြ လိုပေသည်။
ဣန္ဒုမြစ်ဝှမ်း အရေးအသားနှင့် ဗြာဟ္မီအက္ခရာ ဆက်သွယ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တိကျခိုင်လုံစွာ မဖော်ပြနိုင်သေးသည်မှာ သိသာထင်ရှား၏။
ဗြာဟ္မီအဆရာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် စာမတင်မီခေတ်က ရှေးပင်ရင်း ဇာတိအက္ခရာ ဟောင်းများမှ ဆင်းသက်လာသည်။
သို့တည်း မဟုတ် ဗြာဟ္မီကို ဗြာဟ္မာကြီးက တီထွင်၍ထားသော အက္ခရာပင် ဖြစ်သည်ဟု အစရှိသည်ဖြင့် ယူဆမှုတို့ကို စွဲလမ်းနေသည်မှာ အယူဝါဒရေး စိတ်ဓာတ် ပယောဂနှင့် မကင်းသလို ဖြစ်နေ သည်ဟု ယူဆရပေသည်။
ပညာကျော်များက ဗြာဟ္မီအက္ခရာ သည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ရှစ်ရာစု၊ ခုနစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ပေါ်ဟန်တူသည်ဟု ယူဆကြ၏။
ထို့ပြင် တဝ အနောက် နိုင်ငံ ပညာရှင်များက တီထွင်မရေးသားဘဲ အခြားဒေသများမှ ရှေးအက္ခရာများကို အမှီသဟဲပြုရ ခြင်း ကင်းဟန်မတူဟု ယူဆ ကြသေး၏။
အိန္ဒိယအက္ခရာတို့သည် လုံးဝအက္ခရာစစ်မဟုတ်ဘဲ အက္ခရာဝက် အက္ခရာခြမ်းမျှသာ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆကြ သေး၏။
ဗြာဟ္မီအက္ခရာများမှ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနှင့် တောင် ပိုင်းအက္ခရာများ တိုးပွားထွန်းကားလာသည်ဟု ပညာရှင်အများ ယူဆကြ၏။
အလွန်ထင်ရှားသော အသောကမင်းတရား၏ ကျောက်စာ ပေါင်း ၃၅ ခုကို ခရစ်တော် မပေါ်မီ ၂၇၄ ခုနှစ်မှ ခရစ်တော် မပေါ်မီ ၂၃၇ ခုနှစ်တိုင်အောင် ကျောက်တုံးကြီးများ၊ ဂူနံရံများ နှင့်ကျောက်တိုင်များတွင် ဗြာဟ္မီအက္ခရာများဖြင့် ကျောက်ထက် အက္ခရာတင်ထားသဖြင့် အသောကမင်းတရားကြီး၏ အစိုးရအုပ်ချုပ်ပုံ နည်းစနစ်များ၊ အကျင့်စာရိတ္တ ပြုပြင်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော လောကနီတိကျမ်းများ၊ မိမိကိုယ်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာတမ်းများကို များစွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းအောင် စုံလင်စွာ ရေးသားထား၏။
ယင်းကျောက်စာများတွင် ထူးခြားသော အကြောင်းရပ်များ သီးခြားပါဝင်သည့်အပြင် နီတိကျမ်းများနှင့် အမိန့်တော် ပြန်တမ်းများလည်း မြောက်မြားစွာ ရေးသားထား၏။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် မည်သည့် ဧကရာဇ်မင်းများမှ ရှေးက ဤကဲ့သို့ စုံလင်စွာ ရေးသားမထားခဲ့ဘူးချေ။
အသောကမင်းတရား ကျောက်စာများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဘာသာစကားနှင့် စာပေအရေးအသား လောက၌ နေလသဖွယ် ရှိသည်မှာ ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။
အသောကကျောက်စာများသည် စာတတ်ပေတတ်များ အတွက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ စာပေများစွာ မတတ်သူတို့အတွက်ပါ ရည်စူးလျက် အကွင်းအကွက်ကျသော လမ်းမကြီးများနှင့် ဘုရားဖူးရန် အရပ်များမှာ စိုက်ထူထား၏။
ကျောက်စာများကို လူနည်းစုအတွက်သာ အကျိုးရှိသော စာသံပေသံ ပြောင်လှသော သင်္သကြိုက် ဘာသာဖြင့် (ပြာကရိတ-ပြကတိ၊ ရိုးရိုးနှင့် ထီးသံနန်းသံ မပါသော ကျေးလက်သုံး ဆင်းရဲသား ဘာသာစကား)ဖြင့်သာ ရေးသားထား၏။
အသောကကျောက်စာများကို စကားလုံး ထွားထွားနှင့် ခန့်ညားကြီးကျယ်စွာ မရေးသားထားချေ။
အသောကကျောက်စာများသည် ပါဠိဘာသာမှ မြန်မာဘာသာပြန် ဆရာတို့ နည်းယူ လောက်အောင် လူထုနားလည်မှုကို အရင်းခံထား၍ ပြာကြိုက်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့လေသည်။
ဤသို့ ရေးသားပြီးသကာလ သာသနာပြု၍သာလျှင် အသောကမင်းတရား၏ သာသနာ ဖြန့်ချိရေး လုပ်ငန်းတွင် ကျယ်မှု အကြောင်းကြီးတရပ် ဖြစ်ပေါ်လာချေသည်။
အသောကကျောက်စာများသည် ဗြာဟ္မီ အက္ခရာဖြင့် ရေးသား ထားသည်ကို ဟိမဝန္တာတောင်ခြေမှ မိုက်ဆိုနယ်အထိနှင့် ဘဂင်္လားအောက် ကမ်းခြေမှ အာရေဗျ ပင်လယ်ကမ်းခြေအထိ ထင်ရှားစွာ တွေ့ရ၏။
ထိုကျောက်စာများကို ရှေးအလွန်ကျသည့် ဗြာဟ္မီကြီး မဟုတ်သည့်တိုင်အောင် မောရယဝံသီ- နှောင်းဗြာဟ္မီ အက္ခရာဖြင့် ရေးသားထားသည်ဟု ဆိုရချေမည်။
မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယကျောက်စာ ဂုတ္တလိပိ-ဂုတ္တဝံသီ မင်းများ ခေတ်အခါတွင်အိန္ဒိယပြည် မြောက်ပိုင်း တစ်ပိုင်းလုံးတွင်ယင်းကျောက်စာအရေးအသားကို ခရစ်လေးရာစုနှစ်နှင့် ငါးရာစုနှစ်အကြားတွင် အသုံးပြုသဖြင့် ဂုတ္တလိပိဟု ခေါ်ဟန်တူသည်။
ကုဋိလလိပိ-ဤအက္ခရာများ ရေးသားရာ၌ ထူးခြား သော အချက်တစ်ရပ်မှာ သရများ၏ ရေးချ၊ လုံးကြီးတင်၊ ချောင်းငင်၊ သေးသေးတင်၊ ရေးချ စသောအမှတ်လက္ခဏာ တို့သည် အတွန့်တက်၊ အကောက်အကွေးပုံများ ရှိသဖြင့် ကုဋိလဟု အမည်နာမပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကုဋိလ အရေးအသားသည် ဂုတ္တိလိပိ အက္ခရာပွားဖြစ်၍ ခရစ်နှစ် ခြောက်ရာစု မှ ကိုးရာစုတိုင်အောင် အသုံးပြုသည့်အပြင် ယင်း အရေးအသားမှ တဖန် နဂရီနှင့် သျှရဒါအက္ခရာများ ထပ်ဆင့် တိုးပွား၍ ပေါ်လာပြန်ချေသည်။
နာဂရီ-ယင်းအက္ခရာသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း၌ ခရစ် ကိုးရာစုနှစ်ခန့်တွင် တွေ့ရ၏။
သို့ရာတွင် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း၌ကား ခရစ် ရှစ်ရာစုနှစ်မှ စ၍ အသုံးပြုကြ၏။
အကြောင်းမှာမူ တောင်ပိုင်းအရပ် ရဠကုဋဝံသီမင်း ပိုင်နယ်ရှိ၊ သာမနာဂဎနှင့် ကောလှာပုရဧကရာဇ်မင်း အုပ်ချုပ်နယ်တွင် သက္ကရာဇ် ၆၇၅ ခု သက သံဝတ်နှစ် (ခရစ်နှစ် ၇၅၄)၌ အလှူတော် ပေးလွှာများကို နာဂရီနှင့် ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ဆက်လက် အသုံးပြုပြီး သကာလ ခရစ် ၁၆ ရာစုနှစ် နောက် အသွင်တမျိုးဖြင့် ဤအက္ခရာများကို ရေးကြပြန်၏။
တောင်ပိုင်းအရပ်တွင် ဤအရေးအသားကို နန္ဒီနာဂရီခေါ်တွင်လေ၏။
ရှေးအရေးအသား နာဂရီမှ ရှေးကျသော ဘင်္ဂလား (ဘင်္ဂလီ) အရေအသား ပေါက်ပွားလာ၏။
နာဂရီ အရေးအသားမှ တဖန် ကဲတီ၊ မဟာဇနီ၊ ရာဇာ ထာနီနှင့် ဂုဇရာတီ အရေးအသားများ ပွားထွက်လာ၏။
အိန္ဒိယ အရေးအသားများအနက် အရေးအကြီးဆုံးဟု ယူဆကြသော နာဂရီ (ဝါ) ဒေဝနာဂရီသည် ဂျာမန်ကျောက်စာပညာကျော် ဗျူလား အမည်ပေးသော သိဒ္ဓမတြိက အက္ခရာမှ တစ်ဆင့်ရသော ဂုတ္တအက္ခရာ ပွားဟု ဆိုကြ၏။
နာဂရီ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်ကို တပ်အပ်သေချာစွာ မဖော်နိုင်ကြသေးသော်လည်း အချို့ ကျောက်စာ ပညာကျော်များက လလိတ ဝိတ္ထာရ ခေါ် ဗုဒ္ဓဝင်တွင် ရှေးဦးစွာ ရေးသားထားနော နာဂလိပိ (ဝါ) နာဂတို့၏ အရေးအသားဟု ယူဆကြ၏။
ဒေါက်တာ အယ်၊ ဒီ၊ မားနက်မူ နာဂလိပိနှင့် ဒေသနာဂရီ မည်သို့မျှ အဆက်အသွယ် မရှိဟု ယူဆ၏။
အချို့ အရပ်ခေါ်မှာ နာဂရ အရေးအသား (မြို့သုံးစာ) (ဝါ) နာဂရခေါ် ဂုဇရတ်ပုဏ္ဏားတို့၏ အရေးအသားဟု ယူဆ၏။
ယခုခေတ်တွင်လည်း နာဂရီကို 'နတ်စာ'၊ 'ပုဏ္ဏားစာ' (ဝါ) နန်းသုံးထီးသုံးစာဟု ဆိုလိုကြသေး၏။
သင်္သကြိုက်များကို များသောအားဖြင့် ရှေးအထက် ကျော်ကာရီက စ၍ ဒေဝနာဂရီ အက္ခရာဖြင့်သာ ရေးကြ၏။
သျှရဒါ-ဤအရေးအသားကို အိန္ဒိယ အနောက် မြောက်ပိုင်းရှိ ကသျှမီရနှင့် ပန်ဂျာဗ်နယ်တွင် အသုံးပြု၏။
ခရစ်ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် မေရုဝမ္မာမင်းလက်ထက်တွင် ဤကျောက် စာများကို အသုံးပြုကြသည့်အပြင် ထိုအချိန်အခါတွင် ကုဋိလ ကျောက်စာလည်း ပန်ဂျာဗ်နယ်တွင် ထေခတ်စားလျက်ပင် ရှိ သေး၏။
ထိုနောက် တစ်ဖန် ဤကုဋိလမှ သျှရဒါကို ဆက်လက် တိုးပွား ရေးသားကြ၏။
ယခုတွေ့ရသရွေ့မှာ ရှေးအကျဆုံး သျှရဒါ အရေးအသားများကို စဗ္ဗာဧကရာဇ် မင်းပိုင်နယ် သရဟန်အရပ်တွင် ကျောက်စာ၊ ကြေးပေလွှာ အစရှိသည်တို့တွင် ရေးသားထားကြောင်း တွေ့မြင်ရ၏။
ဤအရေးအသားကို ခရစ် ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ပေါက် ဟန်တူသည်ဟု ယူဆကြ၏။
ဤအရေးအသားမှ ရျေးကသျှမီရီ နှင့် ဋာကရီ အရေးအသားများ ပွားထွက်လာကြ၏။
ထိုပြင် ပန်ဂျာဗီခေါ် ဂုရုမုခီအက္ခရာလည်း ယင်းသျှရဒါမှ ပေါ်ထွက်လာ ရသော အကြောင်းရင်းခံချေ၏။
ဘင်္ဂလာ (ဘင်္ဂါလီ)-ဤအရေးအသားသည် ရှေး နာဂရီအက္ခရာမှ ခရစ် ၁ဝ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ပွားထွက်လာ၏။
ဗဒါလ ထမ္ဘ(ကျောက်တိုင်)ကို တူးဖော်ရရှိသောအခါ နာရာ ယဏပါလမင်း လက်ထက်တွင် ခရစ် ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလာ အက္ခရာဖြင့် ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
ယင်းဘင်္ဂလာ (မြန်မာခေါ် ဘင်္ဂါလီ) အက္ခရာမှ ခရစ် ၁၁ ရာစုနှစ်တွင် နေပါလအက္ခရာ ပွားထွက်လာ၏။
ထိုအတူ ယခုခေတ် သုံးဘင်္ဂါလီ၊ မဲထိလနှင့် ဥဍိယ အရေးအသားများ တစ်ဖန်ပွားထွက်လာပြန်၏။
တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယကျောက်စာများ တောင်ပိုင်းကျောက်စာများသည် ရှေးဗြာဟ္မီ အရေးအသားမှ ပုံအသွင် အဆင့်ဆင့် ပေါ်ထွန်းလာပြီး သကာလ ခတြပနှင့် အန္ဓရဝသီမင်းများ လက်ထက်သုံး အက္ခရာများဖြစ်ပွားကြ ပြန်၏။
ထိုနောက် များမကြာမီ ဒက္ခိဏကုန်းပြင်မြင့်ရှိ နာဆိက၊ ကာရလီ အစရှိသော ဂူများအတွင်း၌ ရေးသား ကုန်သော ကျောက်စာများ ဖြစ်ကြပြန်၏။