kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပကတူပနိဿယ ဧကန်မုချ အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေနိုင်လောက်အောင် ပြုအပ်ပြီးသော အားကြီးသော မှီရာအကြောင်းသည် ပကတူပနိဿယမည်၏။
အာရမ္မဏသတ္တိ အနန္တရသတ္တိနှင့် မရောနှောဘဲ ပင်ကိုသဘော အားဖြင့်ပင် အားကြီးသောအကြောင်းသည် ပကတူပနိဿယမည်၏။
ဥပမာ-ရှေးဥုးစွာ သဒ္ဓါတရားဖြစ်ပြီး နောက် ထိုသဒ္ဓါတရားကို အစွဲပြု၍ နောက်နောက်ကုသိုလ်ပွားရာ၌ ရှေးသဒ္ဓါတရားသည် အာရမ္မဏ အနန္တရ သတ္တိမရှိ၊ ပကတိနဂိုရ်အတိုင်းပင် နောက်နောက်ကုသိုလ်တရား ပွားများဘို့ရာ လွန်စွာကြီးမားသော အကြောင်း တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။
ဤ၌ အနန္တရ အာရမ္မဏသဘောနှင့် လုံးလုံးမရောရဟု မမှတ်နှင့်, အာရမ္မဏ အနန္တရသဘောနှင့် ရောနှောခြင်းမရှိ-ပကတိနဂိုရ်အားဖြင့်ပင် အာကြီးသောအကြောင်း ဖြစ်နိုင်ပြီ၊ အာရမ္မဏ အနန္တရသဘောနှင့် ရောပါမူ ဘာပြောဘွယ်ရာရှိတော့အံ့နည်းဟု မှတ်ပါ။
ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်ပစ္စနိက်ဗလဝဖြစ်သော ရှေးရှေးသော စိတ် ၈၉၊ စေ ၅၂၊ ရုပ် ၂၈၊ အချို့ပညတ်နောက်နောက်သော စိတ် ၈၉၊ စေ ၅၂၊ရုပ်အားလုံး မိမိကိုယ်အစွဲပြု၍ နောက်အခါ၌ စိတ်စေတသိက် ဖြစ်နိုင်လောက်ရုံမျှကို (ဗလဝ)အားရှိသည် ဟုမဆိုရ။
အတော့်ကို ထက်ထက်မြက်မြက် အားကောင်းမှသာ ဗလဝဟုဆိုရမည်။
ဥပမာ-ကံသည် ကံတစ်ပါး မနှောက်ယှက်လောက်အောင် အားကောင်းသောကံ, ကံတစ်ပါးက နှောက်ယှက်လျှင် ပျက်ပြယ်မည့်ကံဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။
ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် ဗလဝကံသာ ပကတူပနိဿယနှင့်ဆိုင်သည်။
ဒုဗ္ဗလကံ (အားမရှိသောကံ) ကား ဤ ပကတူပနိဿယနှင့်မဆိုင်။
အသုဘပညတ် ကသိုဏ်းပညတ် ကောဋ္ဌာသစသည့် ပညတ်တို့သည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်းမဖြစ်, ပုဂ္ဂိုလ် ကျောင်းစသော ပညတ်သည်သာ ပကတူပနိဿပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် “ပစ္စည်းထိုက်သော အချို့သောပညတ်”ဟုဆိုသည်။
သင်္ဂြိဟ်ကျမ်းအရ ပကတူပနိဿယ၏ အကြောင်းအကျိုး ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်ရာဂ ဒေါသ မောဟ မာန ဒိဋ္ဌိ ပတ္ထနာ သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာ ကာယိကသုခ ကာယိကဒုက္ခ ကလျာဏမိတ္တစသောပုဂ္ဂိုလ် စားစရာဘောဇဉ် အချမ်းအပူ ဥတု အိပ်ယာနေရာ ကျောင်းကုသိုလ်စိတ်+စေတသိက် အကုသိုလ်စိတ်+စေတသိက် ဝိပါက်စိတ်+စေတသိက် ကြိယာစိတ်+စေတသိက်ကုသိုလ်စိတ်+စေတသိက်ရှိကံ အကုသိုလ်စိတ်+စေတသိက်ရှိကံဝိပါက်စိတ်+စေတသိက် ရာဂစသည်ကြောင့် ကုသိုလ်စသည်ဖြစ်ပုံ ရှေးဦးစွာ ကာမဂုဏ်၌ တက်မက်မှုရာဂဖြစ်၏, ထိုရာဂကြောင့် ကာမဂုဏ်ခံစားဘို့ရန် လူပြည်နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်းကောင်းမှုကိုပြု၏, ထိုရာဂ ငြိမ်းဘို့ရန်ဖြစ်စေ ထိုရာဂကို အကြွင်းမဲ့ သတ်ဖြတ်ဘို့ရန်ဖြစ်စေ ဒါနသီလကိုပြု၏, သမထဝိပဿနာကို အားထုတ်၏, အားထုတ်၍ ဈာန်အဘိညာဉ်မဂ်ကိုရ၏။
ထိုကဲ့သို့ဖြစ်ရာ၌ ရာဂသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း, ပြခဲ့သော ကာမ မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာကုသိုလ်များသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း၏ ပစ္စယုပ္ပန်။
ရှေးဦးစွာရာဂဖြစ်၍ ထိုရာဂကြောင့် နောက်နောက်ရာဂတိုးပွားရာ ထိုရာဂကို အကြောင်းပြု၍ မိမိ အလိုမပါသူတို့ကို သတ်ဖြတ်မှု ဖျက်ဆီးမှု လုယက်မှုစသည်တို့ကို ပြုရာ၌ ရှေးရှေးရာဂသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း, နောက်နောက်အကုသိုလ်များသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း၏ ပစ္စယုပ္ပန်။
ထိုထိုရာဂကို အကြောင်းပြု၍ ကုသိုလ်အကုသိုလ်၏ အကျိုးဝိပါက်ကို ခံစားရာအခါ ရာဂကို အကြွင်းမဲ့သတ်ဘို့ မဂ်ကိုအားထုတ်၍ ဖိုလ်စိတ်ကြိယာစိတ်များ ဖြစ်ရာအခါတို့၌ ရာဂသည် ပစ္စည်း, ဝိပါက် ကြိယာ အဗျာကတသည် ပစ္စယုပ္ပန်၊ မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်သောရာဂကို တပါးသူတို့က ရွံမုန်းစက်ဆုပ်၍ ကုသိုလ်ပြုရာ, သို့မဟုတ် တယောက်၏ ရာဂကိုသိ၍ တယောက်၌ ရာဂစိတ်ဖြစ်ပြန်ရာ, သို့မဟုတ် ထိုရာဂကို အကြောင်းပြု၍ ကောင်းမကောင်းသော အကျိုးဝိပါက်ကြိယာတို့ကိုဖြစ်စေရာ၌ မိမိရာဂသည် ဗဟိဒ္ဓသူတပါး၌ဖြစ်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်အဗျာကတအား ကျေးဇူးပြုပြန်လေသည်။
ဤသို့လျှင် ရာဂသည် မိမိသန္တာန်၌လည်းကောင်း သူတပါးသန္တာန်၌လည်းကောင်း ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတအား ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်သည်။
ဒေါသစသည်တို့က ကျေးဇူးပြုပုံကိုလည်း ချဲ့ထွင်၍ ကြည့်ပါ။
သဒ္ဓါစသည်ကြောင့် ကုသိုလ်စသည်ဖြစ်ပုံ ရှေးဦးစွာ သဒ္ဓါဖြစ်၏။
ထိုသဒ္ဓါတရားကြောင့် ဒါနသီလ အစ မဂ်တိုင်အောင် ကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်အားထုတ်၏။
သဒ္ဓါသည် ပကတူပနိဿယပစ္စည်း, ဒါနစသော ကုသိုလ်ကား ပကတူပနိဿယပစ္စည်း ပစ္စယုပ္ပန်။
ထိုသဒ္ဓါတရားကို အကြောင်းပြု၍ ဒါနစသည်ပြုလေရာ (ဥပမာ-ကျောင်းဆောက်ပြီးလှူရာ၌ မတရားသောဘုန်းကြီးကို ကိုးကွယ်မိသဖြင့် “ဧးစေဘို့ တရားနာ, ပူဇာစ အကျိုး” ဆိုတာမျိုးကဲ့သို့) အကုသိုလ် တိုးပွားရလျင် သဒ္ဓါသည် ပစ္စည်း, အကုသိုလ်သည် ပစ္စယုပ္ပန်။
ထိုသဒ္ဓါကြောင့် ကုသိုလ်အကုသိုလ်ဖြစ်ပြီးနောက် ဆိုင်ရာဝိပါက်ကြိယာကို ရရာ၌ သဒ္ဓါသည်ပစ္စည်း, အဗျာကတ တရားစုသည် ပစ္စယုန်။
မိမိသဒ္ဓါတရားကို အကြောင်းပြု၍ သူတပါးအား ဟောပြောသဖြင့် သူတပါး၌ သဒ္ဓါတိုးပွားရာ, ဟောပြောသည်ကို မနာခံလိုသဖြင့် အကုသိုလ်တိုးပွားရာ, ကောင်းကျိုးမကောင်းကျိုးကို ရရာတို့၌ မိမိသဒ္ဓါက သူတပါး၏ ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတအား ပကတူပနိဿယပစ္စသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
ဤသို့လျင် သဒ္ဓါသည် မိမိသန္တာန်၌လည်းကောင်း သူတပါးသန္တာန်၌လည်းကောင်း ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတအား ကျေးဇူးပြုသည်။
သီလ, သုတစသည်တို့က ကျေးဇူးပြုပုံကိုလည်း ချဲ့ထွင်ကြည့်လေ။
သုခစသည်ကြောင့် ကုသိုလ်စသည်ဖြစ်ပုံ ခန္ဓာကိုယ် ချမ်းသာသုခရသည့်အခါ ထိုသုခကိုအကြောင်းပြု၍ အချို့က အဆက်ဆက်သုခပွားရန် ဒါနသီလစသော ကောင်းမှုကိုပြု၏။
အချို့ကား စည်းစိမ်ကိုခံစားလျက် အကုသိုလ်တိုးပွားစေ၏။
ထိုကောင်းမှုမကောင်းမှုအတွက် ပစ္စက္ခမှာဖြစ်စေ တမလွန်မှာဖြစ်စေ ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ခံစားရ၏။
ထို့ကြောင့် မိမိသုခသည် မိမိ၏ ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတအားကျေးဇူး ပြု၏။
လူတစ်ယောက် သုခခံစားရပုံကို မြင်ရကြားရ၍ အခြားသူတို့က ထိုသုခမျိုးရလိုသဖြင့် ကုသိုလ်စသည် ပြုရာ၌ အခြားသူတို့ ကုသိုလ်စသည်တို့အားလည်း ကျေးဇူးပြု၏။
ဒုက္ခခံစားနေရသည့်အခါ ထိုဒုက္ခမျိုးမှ ကင်းလွှတ်ဖို့ရာ ဒါနစသည်ပြုရာ၌ ဒုက္ခ,က ကုသိုလ်အားကျေးဇူးပြု၍, ဒုက္ခမှ သက်သာစေတော့အနေဖြင့် အကုသိုလ်ပြုရာ၌ အကုသိုလ်အားလည်းကောင်း, အကျိုးပေးသည့်အခါ အဗျာကတအားလည်းကောင်း ကျေးဇူးပြုသည်။
လူတစ်ယောက် ဒုက္ခကို မြင်ရကြားရ၍ ကုသိုလ်စသည်ပြုရာ၌ ထိုသူ့ဒုက္ခ,က သူတပါး၏ ကုသိုလ် စသည်အား ကျေးဇူးပြုသည်။
ကလျာဏမိတ္တ စသည်ကြောင့် ကုသိုလ်စသည်ဖြစ်ပုံ ကလျာဏမိတ္တပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီခိုရ၍ ကုသိုလ်ဖြစ်ရာ, ရဟန္တာဖြစ်အောင် အားထုတ်၍ အရတ္ထဖိုလ်ကြိယာဈာန်များကို ရရာ, ဘုရားသာသနာကိုမှီ၍ မတရားကြံသူ များကဲ့သို့ ကလျာဏမိတ္တကြောင့် အကုသိုလ်ဖြစ်ရာတို့၌ ကလျာဏမိတ္တပုဂ္ဂိုလ်က သူတပါး၏ ကုသိုလ် အဗျာကတ အကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြု၏။
အကလျာဏမိတ္တကြောင့် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ, “စိုင်ကော်၍ ချုံပေါ်ကျ ဆိုသလို” မသူတော်အတွက် သံဝေဂရ၍ ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ ဝိပါက်ကြိယာအဗျာကတဖြစ်ပုံကိုလည်း ကောင်း, လျောက်ပတ်သော ဥတု, လျောက်ပတ်သော အစာ အိပ်ရာ နေရာ ကျောင်းကို ရ၍ တရားအားထုတ်ကာ ကုသိုလ်အဗျာကတတိုးပွားပုံကိုလည်းကောင်း, “သူတောင်းစား ထမင်းဝသလို” အကောင်းအမွန်ကို တွေ့ကာမှ စိတ်နေစိတ်ထား ဟန်မကျ၍ အကုသိုလ်တိုးပွားရပုံကိုလည်းကောင်း ချဲ့ထွင်ကြည့်ပါ။
ဥပနိဿယပစ္စည်း၌အထူးမှတ်ဖွယ် ပစ္စည်းတရားဘက်၌ စိတ် စေတသိက် ရုပ် ပညတ် အားလုံးပါ၍ ပစ္စယုပ္ပန်ဘက်၌ စိတ် စေတသိက်သာ ပါ၏။
ရုပ်တရားများမပါ။
ဆိုလိုရင်းကား-ဤပစ္စည်းအရ နာမ်ရုပ်က နာမ်ကိုသာ ကျေးဇူးပြုသည်, ရုပ်ကို ကျေးဇူးမပြု။
အကြောင်းကား-ဥပနိဿယဟူသည် မှီဝဲဆည်းကပ်မှု ဖြစ်စေမှုတည်း။
မှီဝဲဆည်းကပ်မှု ဖြစ်စေမှုဟူသည် မှီဝဲတတ်ဖြစ်စေတတ်သော နာမ်တရားနှင့်သာ ဆိုင်၏။
မမှီဝဲတတ် မဖြစ်စေတတ်သော နာမ်တရားနှင့်မဆိုင်။
သို့ဖြစ်၍ “ကိုယ်လုပ်မှ ကိုယ်ရ” ဆိုတာလို ရာဂ, သဒ္ဓါစသည်ကို ဖြစ်စေခဲ့သော ပုဂ္ဂလစသည်ကိုမှီဝဲခဲ့သော နာမ်တရားအစဉ်သာလျှင် ရာဂ ပုဂ္ဂလစသည်၏ အကျိုးကို ခံစားခွင့်ရှိသည်။
သို့သော် “ အကျိုးတရားမှန်သမျှသည် အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်၏။
အကြောင်း မရှိလျှင် အကျိုးမဖြစ်”ဟူသော သုတ္တန်တရားတော်လာ ပကတူပနိဿယသတ္တိအားဖြင့်ကား ရုပ်တရားများလည်း ကျေးဇူးပြုခံရသည်သာ။
ထို့ကြောင့် စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, ပညတ်တို့က စိတ်စေတသိက်အား ကျေးဇူး ပြုရာ၌ အဘိဓမ္မာနည်း သုတ္တန်နည်း နှစ်မျိုးရ၍, ရုပ်အားကျေးဇူးပြုရာ၌ သုတ္တန်နည်းသာရသည်။
သုံးချက်စုဘာဋီ ၁၈၆-၁၉၄ ပုဂ္ဂိုလ်ကျောင်းက ကုသိုလ်စသည်ဖြစ်စေရာ၌ မှတ်ဖွယ် ပုဂ္ဂလသေနာသနတို့က ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတအား ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ပုဂ္ဂလသေနာသနဟူသော နာမည်ပညတ်က ကျေးဇူးပြုသည်မဟုတ် ပုဂ္ဂလဟူသော နာမည်ပညတ်၏စွဲမှီရာ ရုပ်နာမ်တရားတို့ကလည်းကောင်း, သေနာသနဟူသော နာမည်ပညတ်၏စွဲမှီရာ ရုပ်တရားတို့ကလည်းကောင်း ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
ထို့ကြောင့် ပုဂ္ဂလသေနာသနတို့က ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုသောစကားသည် ပရိယာယ်စကားဟု မှတ်ပါ။
(ပဋ္ဌာန်းဘာဋီ ၉၀) သဒ္ဓါစသည်ကြောင့် သဒ္ဓါစသည်ဖြစ်ပုံ မြေအောက်၌ ရေရှိသည်ဟု ယုံကြည်သူသည် ရေတွင်းတူးသလို ကံ, ကံအကျိုး, နောင်ဘဝ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါရှိသူသည် အလှူဒါနကို ပြု၏။
ထိုသို့ဖြစ်ရာ၌ သဒ္ဓါသည် ဒါနအား ပကတူပနိဿယဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
သီလရှိသူသည် သီလ၏အကျိုးကိုသိ၍ သီလရှိသူအား ပေးလှူ၏။
အထက်အထက် သီလကို ဆောက်တည်၏။
သီလပြည့်စုံခြင်းမှီ၍ ဈာန်ကို ဖြစ်စေ၏။
ဗဟုသုတရှိသူသည် ကုသိုလ်သည် ကောင်းကျိုးပေး၏ဟု သိပြီး အလှူပေး၏။
ဒါန(စာဂ)၌ ပျော်မွေ့သူသည် ဒါနကို ပြု၏။
သီလဆောက်တည်ပြီးလှူရင် ပို၍ အကျိုးကြီးကြောင်းသိ၍ သီလဆောက်တည်ပြီး လှူ၏။
ဥပုသ်စောင့်၏။
ထိုသို့ ပြု၍ စိတ်စင်ကြယ်ပြီး ဈာန်ရ၏။
ပညာရှိသူသည် ပစ္စုပ္ပန် တမလွန် ချမ်းသာဖို့, လောကမှ လွန်မြောက်ဖို့ ဒါနပြုဖို့သင့်သည်ဟု ဆင်ခြင်ပြီး အလှူပေး၏။
ထို့ပြင် ရှေ့သဒ္ဓါ, သီလ အစရှိသည်တို့သည် နောက်သဒ္ဓါ သီလ အစရှိသည်တို့အား ပကတူပ နိဿယစသည်တို့အား ကျေးဇူးပြုသည်။
ဤသည်ကိုပင် ဗုဒ္ဓက “ သဒ္ဓါ သီလံ သုတံ စာဂေါ ပညာ သဒ္ဓါယ သီလဿ သုတဿ စာဂဿ ပညာယ”ဟု ဟောသည်။
(ပဋ္ဌာန်းဘာဋီ ၂၄၉) ဒိဗ္ဗစက္ခု,က ဒိဗ္ဗသောတစသည်အား ကျေးဇူးပြုပုံ အဝေးက ရူပါရုံကို မြင်၍ ထိုရူပါရုံပိုင်ရှင်၏ အသံကို ကြားလိုသဖြင့် ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ် ဖြစ်စေရာ၌ ဒိဗ္ဗစက္ခုက ဒိဗ္ဗသောတအား ပကတူပဖြင့်ကျေးဇူးပြုသည်။
ရူပါရုံပိုင်ရှင်တို့၏ နေရာကို သွားလို၍ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ် ဖြစ်စေရာ၌ ဒိဗ္ဗစက္ခုက ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်အား ကျေးဇူးပြုသည်။
(ပဋ္ဌာန်းဘာဋီ ၂၄၉) မဂ်ကြောင့် သမာပတ်, ဝိပဿနာနှင့် ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ဖြစ်ပုံ မဂ်နှင့်ကိလေသာကို လျော့ချပြီး ပယ်သတ်ပြီး၍သာ ဖလသမာပတ်စသည်ကို ဝင်စားနိုင်ကုန်၏။
ထိုဖြစ်စဉ်တွင် မဂ်သည် သမာပတ်အား ပကတူပနိဿယဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
အထက်မဂ်ရဖို့ ဝိပဿနာရှုလျှင် ဝိပဿနာကုသိုလ်ကို ကျေးဇူးပြုသည်။
မဂ်ရပြီးမှသာ ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ဖြစ်နိုင်သဖြင့် မဂ်သည် ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်အား ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုသည်။
လောကုတ္တရာက အကုသိုလ်အား ကျေးဇူးပြုပုံ ငါတို့၏ ဆရာသည် ရဟန္တာဟု ချစ်မြတ်နိုးလျှင် ဆရာသန္တာန်ရှိ လောကုတ္တရာ,က တပည့်သန္တာန်ရှိ အကုသိုလ်တရားအား ပကတူပနိဿယဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
ပဌာန်းဘာဋီ ၉၁ အရှင်သုဒိန်သည် မယာဟောင်းနှင့် သားဖြစ်သူ ဗီဇကတို့ သာသနာတော်ဘောင်၌ ရဟန်းပြုကြသောအခါ အရဟတ္ထဖိုလ် မျက်မှောက်ပြုသွားကြသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ကုက္ကုစ္စ ဝိပ္ပဋိသာရ တရားများ ဖြစ်ပွာရလေရာ ထိုမယားဟောင်းနှင့်သားဗီဇကတို့ သန္တာန်၌ဖြစ်သော အရဟတ္ထဖိုလ်သည် အရှင်သုဒိန် သန္တာန်၌ဖြစ်သော ကုက္ကုစ္စ ဝိပ္ပဋိသာရ အကုသိုလ်အား ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
ပဋ္ဌာနသာရဝိဘာဝနီ ဒု-၂၈၁ အကုသိုလ်က ကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာအား ကျေးဇူးပြုပုံ အကုသိုလ်ကို ပယ်ခြင်းငှါ ကုသိုလ်ကို ပြုရာ၌ ကုသိုလ်အား ကျေးဇူပြု၏။
ကုသိုလ်က ပကတူပနိဿယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးအပြုခံရလျှင် ထိုကုသိုလ်၏ ဝိပါက်သည်လည်း ကျေးဇူးအပြုခံရသည်။
အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိသန္တာန်၌ရှိနေသော အကုသိုလ်ကို ပယ်ဖို့အားထုတ်ရာ၌ အရဟတ္ထမဂ် အရဟတ္ထဖိုလ် အားလည်း ကျေးဇူးပြု၏။
ရဟန္တာဖြစ်ပြီးမှ ရှေးအတိတ်ဘဝများကို မြင်ရန် ဈာန်အဘိညာဉ်ရဖို့ အားထုတ် လျှင် ကြိယာအားလည်း ကျေးဇူးပြု၏။
ပဌာန်းဘာဋီ ၉၂ သဒ္ဓါစသည့်ကုသိုလ်ကြောင့် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ ငါသာလျှင် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသူဟု ထောင်လွှားသူအား သဒ္ဓါတရားကြောင့် မာနဖြစ်၏။
သီလစသည်၌လည်း နည်းတူသိပါ။
သဒ္ဓါဆိုသည့် ယုံကြည်မှု သက်သက်က ပညာမပါရင် မှားနိုင်သည်။
ဒါနသာ နိဗ္ဗာန်ရောက်နိုင်သည်။
တခြားတရားမရောက်နိုင်ဟု လွဲမှားစွာယူလျှင် ဒိဋ္ဌိဖြစ်သည်။
သီလစောင့်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်က ဒါနတို့ ဝိပဿနာတို့က အပိုပဲ၊ သီလစောင့်ဖို့ကအရေးကြီးသည်ဟု ယူဆရင် ဒိဋ္ဌိဖြစ်သည်။
ဗဟုသုတများလာရင် ဟိုတွေးဒီတွေးနဲ့ အယူမှားပြီး ဒိဋ္ဌိဖြစ်နိုင်တယ်။
ပညာလွန်ရင်လည်း ဒိဋ္ဌိဖြစ်နိုင်သည်။
ငါသည် သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာ ဤတရားနှင့် ပြည့်စုံသူပေတည်းဟု ကိုယ့်ကိုကို ချီးမြောက်သောအခါ(အတ္တုက္ကံသန) ရာဂဖြစ်သည်။
သူများကို သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာတရားတို့နှင့် မပြည့်စုံဟု နှိမ်သောအခါ(ပရဝမ္ဘန) ဒေါသဖြစ်သည်။
ရာဂဒေါသဖြစ်ရင် မောဟပါပြီးသားဖြစ်၍ မောဟအား ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုသည်။
သဒ္ဓါ သီလ သုတ စာဂ ပညာတရားကို အကြောင်းပြု၍ ဆုတောင်းသည့်အခါ ပတ္ထနာ(လောဘ)အား ကျေးဇူးပြုသည်။
မဉ္ဇူသက-၁၄၀၊ ပဌာန်းဋ္ဌ-၄၄၅ ကုသိုလ်ကြောင့် အဗျာကတဖြစ်ပုံ ဒါန သီလစသည်က ကုသိုလ်, ဝိပါက်စိတ် ကြိယာစိတ်တွေက အဗျာကတဖြစ်သည်။
သဒ္ဓါတရားကြောင့် ဆွမ်းကျွေးချင်၍ လှုဘွယ်ရှာရသည့်အခါ သဒ္ဓါ,က အလှူဝတ္ထုရှာစဉ် ကာယိကဒုက္ခအား ကျေးဇူးပြုသည်။
အလှူလုပ်စဉ် စိတ်ချမ်းသာ၍ ကာယိကသုခ ဖြစ်သည့်အခါ ကာယိကသုခအား ကျေးဇူးပြုသည်။
ဆွမ်းလှူသည့် ကုသိုလ်စိတ်က လူ့ဘဝကို အကျိုးပေးသည့်အခါ ပဋိသန္ဓေစိတ် ဘဝင်စိတ်အား ကျေးဇူးပြုသည်။
ကုသိုလ် ကံကြောင့် ကောင်းတာ မြင်ရသည့်အခါ ကုသိုလ်က မြင်သိစိတ်(အဗျာကတ)အား ကျေးဇူးပြုသည်။
သဒ္ဓါ တရားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် အချမ်းအပူကို ဂရုမစိုက်ပဲ ကုသိုလ်ပြုရာတွင် သဒ္ဓါကြောင့် ကိုယ်ဆင်းရဲ၏။
သီလနှင့်ပြည့်စုံစေရန် လွင်တီးခေါင်း၌ နေရာ၌ သီလ,က ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်းကို ကျေးဇူးပြုသည်။
ပိဏ္ဍပါတ်ဓုတင်ဆောင် ရဟန်းအား ကုသိုလ်က ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
အကြားအမြင်များသူသည် အကြားအမြင်အရ ကုသိုလ်ပြုရာတွင် ကုသိုလ်က ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေသည်။
သူများစားရဖို့ ကိုယ့်စားစရာကို ခြိုးခြံချွေတာပြီး ဝေပေးရာ၌ စာဂ,က ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည်။
မိစ္ဆာဇီဝမှ ရှောင်ကြည်၍ သမ္မာအာဇီဝဖြင့် အသက်မွေးရာတွင် ကုသိုလ်က ရှာမှီခြင်းဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည်။
သဒ္ဓါစသည်ဖြင့် ပြည့်စုံ၍ နှလုံးကြည်ရွှင်ခြင်း ပီတိပါမောဇ္ဇ ဖြစ်ပြီး ကိုယ်ချမ်းသာသောအခါ ကုသိုလ်က ကိုယ်ချမ်းသာမှုကို ဖြစ်စေသည်။
ပဋ္ဌာန်းပါဠိနိဿယ-နန္ဒမေဓာ ၂၃၇ ရာဂဒေါသစသည့် အကုသိုလ်ကြောင့် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ ကြက်သားစားချင်၍ ကြက်သတ်သည့်အခါ လောဘ,က ဒေါသကို ကျေးဇူးပြုသည်။
လူတစ်ယောက်ကို မကျေနပ်၍ သတ်သည့်အခါ မကျေနပ်သည့်ဒေါသ,က သတ်သည့်ဒေါသအား ကျေးဇူးပြုသည်။
လောဘ, ဒေါသ, မာန, ဒိဋ္ဌိ အမှီပြုပြီး သတ်ခြင်း ခိုခြင်း သူပုန်ထခြင်း ဓားပြတိုက်ခြင်း ပြုရာ၌ အကုသိုလ်က အကုသိုလ်ကို ကျေးဇူးပြုသည်။
မဉ္ဇူသက-၁၄၅ လိုချင်စရာတစ်ခုကို လုယူကြရာတွင် ပြိုင်လုသူအား သတ်မိရာ၌ ရာဂအကုသိုလ်ကြောင့် ဒေါသအကုသိုလ် ဖြစ်ရသည်။
ဤသူသည် ငါ့ကို ဒုက္ခပေးသူဟု စဉ်းစားသည့်ဒေါသကို အကြောင်းပြု၍ သတ်မိရာ၌ ဒေါသ အကုသိုလ်က ဒေါသအကုသိုလ်ကို ဖြစ်စေသည်။
ငါ ဘာကြောင့် မသတ်နိုင်ရမှာလဲဟု စဉ်းစား၍ သတ်ရာတွင် မာနကြောင့် သတ်မှုဒေါသ ဖြစ်၏။
သူများက ကိုယ့်ကိုယ်မထီမဲ့မြင် နှိမ်ချပြောဆိုခံရ၍ မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ပြောသူကို သတ်မိရာတွင် သူများသန္တာန်ရှိမာနက ကိုယ့်သန္တာန်ရှိ ဒေါသအား ကျေးဇူးပြုသည်။
ဘုရားကြိုက်အောင် နတ်ကြိုက်အောင် ကြက်သတ်ပြီးပူဇော်ရမည်ဟု ယုံကြည်သူသည် ကြက်သတ်ပြီးပူဇော်ရာတွင် ဒိဋ္ဌိကြောင့် သတ်မှုဒေါသဖြစ်သည်။
စီးပွားတက်အောင် မ,စ ရင် အရှင်နတ်မင်အား ဝက်တစ်ကောင်ဖြင့် ပူဇော်ပါမည်ဟု ပြောပြီး ဝက်သတ်ပြီး ပူဇော်ရာ၌ ဆုတောင်းမှု(ပတ္ထနာ)က သတ်မှုဒေါသကို ဖြစ်စေသည်။
သူတပါး အမေသတ်သည်ကိုမြင်၍ မိမိ အမေကိုသတ်ခြင်း၊ တခုသောဘဝ၌ အမေသတ်ကိုသတ်၍ နောက်ဘဝတခုမှာလည်း အမေကိုသတ်ခြင်း၊ ဘဝတခုမှာပင် အမေကိုသတ်ဖို့ အခြားသူအား အဖန်တလဲ လဲခိုင်းခြင်း၊ အမေကို နှစ်ချက်ရိုက်၍ သတ်ခြင်းကို “ မာတုဃာတိကမ္မံ မာတုဃာတိကမ္မဿ ဥပနိဿယ ပစ္စယေန ပစ္စယောဟု ဟောတော်မူသည်။
ပဋ္ဌာနသာရဝိဘာဝနီ တတိယတွဲ-နှာ၄၂၃ အကုသိုလ်ကြောင့်ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ “ငါသည် စတုမဟာရာဇ်စသည့် နတ်ဘုံ၌ ဖြစ်ရပါမူ အော် ကောင်းလေစွ”ဟု စဉ်းစား၍ ဒါနပြုရာ၌ ရာဂအကုသိုလ်ကြောင့် ဒါနကုသိုလ်ဖြစ်သည်။
ရာဂကို ပယ်ခြင်းငှါ ဈာန်ကို ပွားရာ၌၎င်း, ရာဂကို ပယ်ခြင်းငှါ ဝိပဿနာကို ပွားရာ၌၎င်း, ရာဂကို အမြစ်ပြတ်ပယ်ခြင်းငှါ မဂ်ကို ဖြစ်စေရာ၌၎င်း ရာဂအကုသိုလ်ကြောင့် ဈာန်, ဝိပဿနာ, မဂ်, ကုသိုလ်များဖြစ်ကြသည်။
ပဋ္ဌာနသာရဝိဘာဝနီ တတိယတွဲ-နှာ၄၂၉ (ပါဏာတိပါတ)အကုသိုလ်ကြောင့် (အဒိန္နာဒါနစသည့်)အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ ဥစ္စာရှင်ကိုလည်းကောင်း, ဥစ္စာစောင့်ရှောက်သူကိုလည်းကောင်း သတ်၍ ဥစ္စာကို ယူဆောင်ရာ၌လည်း ကောင်း၊ လင်ကိုသတ်၍ မယားကို ကျူးလွန်းရာ၌လည်းကောင်း၊ ငါသည် မသတ်ပါဟု မုသားပြောရာ၌ လည်းကောင်း၊ လူသတ်မှုကို ဖုံးကွယ်ဖို့, လူသတ်မှု ပြုဖို့ ကုန်းတိုက်စကား, ကြမ်းတမ်းသောစကား, ပိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောရာ၌လည်းကောင်း၊ သူတပါးကို သတ်၍ အသတ်ခံရသူတန်ဖိုးထားသော ပစ္စည်းကို ယူဖို့ကြံစည်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အသတ်ခံရသူ၏ ဆွေမျိုးများ ဒုက္ခရောက်စေလိုရာ၌လည်းကောင်း၊ ဤသို့ ဤပုံ သတ်လျှင် ငါ၏ ပါဏာတိပါတသည် အကျိုးပေးလိမ့်မည်မဟုတ်ဟု မိစ္ဆာအယူကို ယူရာ၌ လည်းကောင်း အကုသိုလ်ကြောင့် အကုသိုလ် ဖြစ်သည်။
ကာယိကသုခ ကာယိကဒုက္ခ(အဗျာကတ)ကြောင့် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ စည်းစိမ်ချမ်းသာရှိသည်ဖြစ်၍ ကာယိကသုခနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ဤစည်းစိမ်ချမ်းသာတို့သည် မယုတ်စေသတည်းဟူ၍၎င်း, နောင်အခါ ဤသို့သဘောရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာသို့ ရောက်စေသတည်းဟူ၍ လည်းကောင်း အလှူပေး၏။
စည်းစိမ်ချမ်းသာမရှိသည်ဖြစ်၍ ကာယိကဒုက္ခနှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ဆင်းရဲခြင်းတို့သည် မဖြစ်စေသတည်းဟူ၍လည်းကောင်း နောင်အခါ ဤသို့သဘောရှိသော ဆင်းရဲတို့သည် မရောက်စေသတည်းဟူ၍လည်းကောင်း အလှူပေး၏။
(ပဋ္ဌာန်းအရကောက်-၄၂၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ထိန်ဝင်းဟူသော လူပုဂ္ဂိုလ်နာမည်များသည် အောက်ပါအနက် တခုခုဖြစ်နိုင်သည်- ထိန်ဝင်း၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်) - ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ထိန်ဝင်း၊ သခင် - လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်တွင်ထင်ရှားခဲ့သူ ထိန်ဝင်း - လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း (၁၉၆၉ ဖွား) သည် တပ်မတော်(ရေ) ၏ ၁၇ဦးမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက သူသည် ရန်ကုန်၊ သန်လျင် အခြေစိုက် အလယ်ပိုင်းရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ဌာနချုပ်မှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်သားဘဝ သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၂၉ ) ဆင်း ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်(ရေ) တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။
ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း တွင် ဗိုလ်ချုပ် အဆင့် တိုးမြင့်ခံရသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့ တွင် ပြုလုပ်သည့် တပ်မတော်(ရေ)၏ ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ်အပါအဝင် စစ်ရေယာဉ်များ၊ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် စစ်နည်းဗျူဟာအဆင့် ဝေဟင်၊ ရေပြင်၊ ရေအောက် စစ်ဆင်မှုနှင့် ပစ်ခတ်မှု လေ့ကျင့်ခန်း (Three-Dimensional Naval Exercise-Sea Shield 2020) တွင် လေ့ကျင့်ခန်းကြီးကြပ်ရေးမှူး တာဝန်ယူရသည်။
ယင်းနောက် အလယ်ပိုင်း ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ဌာနချုပ်မှူး ဖြစ်လာသည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇွဲဝင်းမြင့် နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် သူသည် နိုင်ငံ၏ ၁၇ ဦးမြောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာသည်။
အာသေဝနပစ္စယ (ပု) [အာသေဝန+ပစ္စယ] မိမိ၏ နောက်နောက် ဖြစ်သော–မိမိနှင့် လားတူသော-ဇောတို့ကို ထပ်ကာထပ်ကာ ဖြစ်စေတတ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးပြု တတ်သောတရား၊ အာသေဝနပစ္စည်းတရား။
(ကျမ်းဂန်ကို သင်ယူရာ၌ ရှေးရှေးသင်ယူလေ့ ကျက်မှုသည် နောက်နောက်သင်ယူလေ့ကျက်မှုအား လွယ်ကူအောင် အရှိန်အဟုန်ကောင်းအောင် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့လည်းကောင်း, နံ့သာလိမ်း ကျံရာ၌လည်း ရှေးရှေး လိမ်းကျံအပ်သော နံ့သာသည် နောက်နောက် လိမ်းကျံအပ်သော နံ့သာအား ပို၍အနံ့ထွက်အောင် ထုံမွှမ်းပေးသကဲ့သို့၎င်း ထို့အတူ မိမိနှင့် ကုသိုလ်ဇောချင်း, အကုသိုလ်ဇောချင်း, ကြိယာဇော ချင်းတူသော နောက်နောက်သော ဇာတ်တူ ဇောတို့ကို ထပ်ကာထပ်ကာ ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့် အရှိန်အဟုန် အင်အား ကောင်းအောင် ကျေးဇူးပြု ထုံမွှမ်းပေးတတ်သော (ဇာတ်တူ အဆုံးဇောမှ တစ်ပါးသော) ရှေးရှေးသော လောကီဇော သတ္တစတ္တာလီသတို့သည် အာသေဝန ပစ္စည်းတရားတို့ မည်၏။
) ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော၊ အာသေဝနပစ္စယော။
အာသေဝနပစ္စယောတိ ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။
အာသေဝနဋ္ဌေန အနန္တရာနံ ပဂုဏဗလဝဘာဝါယ ဥပကာရကော ဓမ္မော အာသေဝနပစ္စယော ဂန္တာဒီသု ပုရိမာပုရိမာဘိယောဂေါ ဝိယ။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၂။
မူလ၊ဋီ၊၁၊၁၂၉။
မူလဋီ၊၃၊၁၁၅။
အနု၊ဋီ၊၁၊၁၃၇။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၄ အပိုင်း-၁ အာသေဝနပစ္စည်း အာသေဝနပစ္စည်း (Āsevana Paccaya) သည် ပဋ္ဌာန်း ၂၄ ပစ္စည်းတွင် ဒွါဒသမမြောက် (၁၂ ခုမြောက်) ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
"အာသေဝန" ဟူသည် အဖန်ဖန် မှီဝဲခြင်း၊ အထပ်ထပ် ပြုကျင့်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ "ပစ္စည်း" ဟူသည် ကျေးဇူးပြုတတ်သော တရားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် အာသေဝနပစ္စည်းဟူသည် အဖန်ဖန် မှီဝဲခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသော တရားကို ဆိုလိုသည်။
ရိုးရိုးရှင်းရှင်းဆိုရလျှင် ရှေးရှေးသော စိတ်အစဉ်တို့သည် နောက်နောက်သော စိတ်အစဉ်တို့အတွက် အားပေးထောက်ပံ့ခြင်း၊ လမ်းကြောင်းပြခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်းကို အာသေဝနပစ္စည်းဟု ခေါ်သည်။
ဤနေရာတွင် ရှေးစိတ်သည် နောက်စိတ်အတွက် အားပေးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ပေးခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။
အာသေဝနပစ္စည်းသည် အကုသိုလ်စိတ်များ ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ကုသိုလ်စိတ်များ တိုးပွားခြင်းတို့တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဖန်ဖန် ပြုကျင့်ခြင်းဖြင့် အကျင့်သည် အလေ့အထ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ အဖန်ဖန် အာရုံပြုခြင်းဖြင့် စိတ်၏ သဘောသည် ထိုအာရုံသို့ လိုက်ပါလေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဥပမာများ **စာကျက်ခြင်း:** စာတစ်ကြောင်းကို အထပ်ထပ် ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် ထိုစာကြောင်းကို အလွတ်ရလာသည်။
ဤတွင် ရှေးရှေးသော ဖတ်ရှုမှုများသည် နောက်နောက်သော ဖတ်ရှုမှုများနှင့် မှတ်မိနိုင်စွမ်းအတွက် အာသေဝနပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
တရားအားထုတ်ခြင်း:** မေတ္တာဘာဝနာကို အဖန်ဖန် ပွားများခြင်းဖြင့် မေတ္တာစိတ်သည် တိုးပွားလာသည်။
ဤတွင် ရှေးရှေးသော မေတ္တာဘာဝနာများသည် နောက်နောက်သော မေတ္တာဘာဝနာများအတွက် အာသေဝနပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
အကုသိုလ်ပြုကျင့်ခြင်း:** မကောင်းမှုတစ်ခုကို အဖန်ဖန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ထိုမကောင်းမှုတွင် မွေ့လျော်လာသည်။
ဤတွင် ရှေးရှေးသော မကောင်းမှုများသည် နောက်နောက်သော မကောင်းမှုများအတွက် အာသေဝနပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
အာသေဝနပစ္စည်း၏ အဓိက လက္ခဏာများ **အဖန်ဖန် ပြုကျင့်ခြင်း (Repetition):** တရားတစ်ခုကို အထပ်ထပ် ပြုကျင့်ခြင်း၊ အာရုံပြုခြင်း။
အားပေးထောက်ပံ့ခြင်း (Reinforcement):** ရှေးရှေးသော စိတ်အစဉ်တို့သည် နောက်နောက်သော စိတ်အစဉ်တို့အတွက် အားပေးထောက်ပံ့ခြင်း၊ လမ်းကြောင်းပြခြင်း။
လေ့ကျင့်ပေးခြင်း (Habituation):** အဖန်ဖန် ပြုကျင့်ခြင်းဖြင့် အကျင့်သည် အလေ့အထ ဖြစ်လာခြင်း။
အချုပ်အားဖြင့် အာသေဝနပစ္စည်းသည် ရှေးရှေးသော စိတ်အစဉ်တို့သည် နောက်နောက်သော စိတ်အစဉ်တို့အတွက် အားပေးထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုပုံကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြသော အဘိဓမ္မာသဘောတရားတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အာသေဝနသတ္တိ တရားတမျိုးတည်းကိုပင် ထပ်၍ထပ်၍ ဖြစ်စေခြင်းကို အာသေဝနဟုဆိုသည်။
ထို့ကြောင့်“စက္ခု ဝိညာဏ်ပြီး သမ္ပဋိစ္ဆိုန်း, သမ္ပဋိစ္ဆိုန်းပြီး သန္တီရဏ”စသည်ဖြင့် မတူသော တရားများ တမျိုးပြီးတမျိုး ဖြစ်စေခြင်းသည် အာသေဝနမဟုတ်, ဇောတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် ထိုဇောမျိုးကိုပင် ထပ်၍ထပ်၍ ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းကို သာလျှင် အာသေဝန ဟု ဆိုသည်။
တနည်း-မိမိနှင့်အလားတူစွာ နောက်တရားတစ်ခု ထပ်မံဖြစ်ပေါ်လာအောင် မိမိ၏သတ္တိအရှိန်ကို ပေးခဲ့ခြင်း မိမိ၏သတ္တိကို ထုံမွှမ်းထားခဲ့ခြင်းသည် အာသေဝနမည်၏။
အလားတူတရားတစ်မျိုးကို ထပ်၍ထပ်၍ ဖြစ်စေခြင်း, အလားတူဖြစ်ရစ်အောင် မိမိသတ္တိ၏ အရှိန်ကို ထုံမွှမ်းပေးခြင်းကြောင့် နောက်နောက်ဖြစ်ရသောတရားတို့ ဆိုင်ရာကိစ္စ၌ အလေ့အလာ ရသဖြင့် အားရှိခြင်း အကျိုးရှိ၏။
ဥပမာ-ကျမ်းဂန်တစ်ခုကို သင်ယူရာ၌ သင်ခါစဝယ် ခက်ခဲသော်လည်း တဖြေးဖြေး အချိန်ရသည့်အခါ လွယ်ကူလာ၏။
ထိုသို့ဖြစ်ရာ ရှေးရှေးသင်ယူမှုက နောက်နောက်သင်ယူမှုအား လွယ်ကူအောင် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့တည်း။
ထို့ကြောင့် အခြားမဲ့၌ မိမိနှင့် အလားတူ တရားတစ်မျိုး အားရှိပါးရှိ ဖြစ်ရစ်အောင် ကျေးဇူးပြုနိုင်သော သတ္တိသည် အာသေဝနသတ္တိမည်၏-မှတ်။
ဇောမဟုတ်သောတရားနှင့် ဖိုလ်ဇောသည် အာသေဝနသတ္တိ မရှိဟု မှတ်ရမည်။
ဇောတို့သည် တမင်ဖြစ်အောင် ပြုအပ်သကဲ့သို့ ဝိပါက်တို့မှာ တမင်ဖြစ်အောင် မပြုအပ်ကြ၊ ကံအားလျော်စွာ ယခုဘဝ၌ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားများတည်း၊ အာဝဇ္ဇန်းများလည်း တမင်ပြုပြင်ရသော တရားများ မဟုတ်ချေ၊ ဇောတို့ကား မဖြစ်မှီ ရှေးအဘို့ကလည်း ဖြစ်စေဘို့ရန် ပယောဂစိုက်ရ၏, ဖြစ်သည့်အခါလည်း ထက်မြက်အောင် ပယောဂစိုက်၍ ရကောင်းသော တရားများဖြစ်ကြ၍ ဇောတို့သာ အာသေဝနသတ္တိရှိကြပြီး ဇောမဟုတ်သောတရားနှင့် ဖိုလ်ဇောသည်ကား အာသေဝနသတ္တိမရှိ။
ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်ပစ္စနိက်ဇာတ်တူအဆုံးကြဉ်သော ရှေးရှေး သော လောကီဇော ၄၇၊ စေ-၅၂ပထမဇော, ဖိုလ်ဇောကြဉ်သော နောက်နောက်သောဇော ၅၁၊စေ-၅၂ကာမဇော ၂၉၏ ပထမဇော၊ အာဝဇ္ဇန်း-၂၊ ဝိပါက်-၃၆၊ စေတသိက်-၅၂၊ ရုပ်-၂၈ အာသေဝနပစ္စည်း မတပ်သော ဇော ကုသိုလ်ဇာတ်ချင်း အကုသိုလ်ဇာတ်ချင်း ကြိယာဇာတ်ချင်းတူသောဇောတို့၏ အဆုံးဇောကို“ဇာတ်တူ အဆုံးဇော” ဟု ဆိုသည်။
၇ ကြိမ်စောရာ၌ သတ္တမဇော, ၅ ကြိမ်စောရာ၌ ပဉ္စမဇောနှင့် အဆုံးဇော ဖြစ်သော ဈာန်ဇောများတည်း။
ထိုဇောများနောင် နောက်ထပ်ဇောမရှိသောကြောင့် ထိုဇောများက အာသေဝနပစ္စည်း မတတ်ကြသဖြင့် ကြဉ်ရလေသည်။
ထင်ရှားစေအံ့-အသက်၇၀တန်း၌ လူတို့သည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကစ၍ တဖြေးဖြေး အင်အား တိုးတက် ကြီးမားလေရာ ၄၀ အရွယ်တိုင်အောင် အစွမ်းကုန် (ကံအရှိန်ရှိသမျှ) တိုးတက်၍ ထိုမှနောက်၌ တဖြေးဖြေးဆုတ်ယုတ်ပြီးလျင် (များသောအားဖြင့်) ၇၀အရွယ်မှာ နောက်ထပ်မဆက်နိုင်တော့ဘဲ ပျက် စီးရသကဲ့သို့လည်းကောင်း သစ်ပင်များလည်း ကြီးပွားသင့်သလောက် အစွမ်းကုန် ကြီးပွားပြီးသည့်အခါ နောက်ထပ်ရေလောင်းပေးသော်လည်း တိုးတက်ခြင်းမရှိ တဖြေးဖြေး ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးရသကဲ့သို့လည်း ကောင်း ထို့အတူ ၇ ကြိမ်စောရာ၌ ပဌမဇော၏ အရှိန်အငွေ့ကို ဒုတိယဇောကရ, ဒုတိယဇော၏ အရှိန်အငွေ့ကို တတိယဇောကရ၍ မှန်မှန်တိုးတက်လေရာ ၄ကြိမ်တိုင်အောင် အစွမ်းကုန် တိုးတက်ပြီးနောက် စတုတ္ထဇောက ပဉ္စမဇောအား အရှိအငွေ့ ထုံမွှမ်းပေးခဲ့သော်လည်း တဖြေးဖြေး အရှိန်သတ္တိ လျော့ပါးဆုတ်ယုတ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်၍ ၇ ကြိမ်စေ့သည့်အခါ နောက်ထပ် ဇောတစ်ခုဖြစ်စေနိုင်သော အရှိန်အငွေ့မရှိတော့သဖြင့် ဇောအစဉ်ပြတ် စဲရတော့၏။
ဤသို့ သတ္တမဇော၌ အရှိန်အငွေ့ အာသေဝနသတ္တိ ကုန်ခန်းပြီဖြစ်၍ အာသေဝနပစ္စည်း အဖြစ်မှ ကြဉ်ရလေသည်။
အခြားသော အဆုံးဇောများ၌လည်း ဤနည်းအတိုင်း အာသေဝနသတ္တိ မရှိကြောင်း သိပါလေ။
(ဤ သတ္တမဇောသည် အာသေဝနသတ္တိဖြင့် နောက်နောက်ဇောဖြစ်အောင် မတတ်နိုင်သော်လည်း တစ်စုံတစ်ခုသော ကံကိုပြုရာ၌ သတ္တမဇောကျမှ ကံအထမြောက်လေသည်။
) မဂ်ဇော၌ အာသေဝန ပစ္စည်း မထိုက် ပစ္စည်းတရား၌ လောကီဇောများသာ ပါဝင်နိုင်၏။
မဂ်ဇောတို့သည် တကြိမ်တည်းဖြင့် ကိလေသာ သတ်ခြင်းကိစ္စကို ပြီးပြတ်အောင်ဆောင်ရွက်ရကား မိမိတို့နောက်၌ မဂ်တစ်ခုဖြစ်ဘို့ရာ အရှိအငွေ့ပေးဘို့ ဗျာပါရမရှိကြ။
မိမိတို့နောက်၌ဖြစ်သော ဖိုလ်ဇောအားလည်း ကုသိုလ်ဇာတ်နှင့် အဗျာကတဇာတ်ဖြစ်၍ ဇာတ်ခြင်းမတူသောကြောင့် မိမိ၏သဘောသတ္တိငွေ့ကို မထုံမွမ်းနိုင်ချေ။
ထို့ကြောင့် မဂ်ဇော၌ အာသေဝနသတ္တိ မရှိ၊ ဖိုလ်တရားတို့ကား ကံအားလျော်စွာဖြစ်သော အကျိုးတရားမျှသာဖြစ်၍ အထူးပြုပြင်တတ်သော အရှိန်အငွေ့ သတ္တိမရှိကြ၊ ထို့ကြောင့် ဖိုလ်ဇောနှင့်တကွ ဝိပါက်ဟူသမျှတို့ အာသေဝနပစ္စည်းမထိုက်ရုံသာမက, ကံပစ်ချတိုင်း ဖြစ်ရသောတရားများဖြစ်သောကြောင့် သူတပါး၏ အထုံအငွေ့ကိုလည်း မယူနိုင်ကြသဖြင့် ပစ္စယုပ္ပန်တွင်လည်း မပါဝင်နိုင်ကြချေ၊ အာဝဇ္ဇန်းဒွေးတို့လည်း ထင်လာသောအာရုံကို ဆင်ခြင်ရုံမှတပါး အထုံအငွေ့ပေးနိုင်သော သတ္တိမရှိရကား ပစ္စည်းတရားတွင်မပါဝင်နိုင်၊ မိမိရှေ့ဘဝင်က အာသေဝနသတ္တိမရှိသဖြင့် အာဝဇ္ဇန်းတို့ ပစ္စယုပ္ပန်မထိုက်ကြောင်းမှာ ပြောဘွယ်မလို။
ပစ္စယုပ္ပန် ပစ္စယုပ္ပန်၌ ပထမဇောကြဉ်ရသည်မှာလည်း မိမိတို့ရှေ့၌ အာသေဝနသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်သည့်တရားမရှိသောကြောင့်တည်း။
ဤပထမဇောဟူသည်မှာလည်း ကာမဇောပင်ဖြစ်၏။
ဈာန်ဇောမဂ်ဇောဟူသမျှတို့မှာ မိမိတို့ရှေ့က ဂေါတြဘု ဝေါဒါန် ကိစ္စတပ်သော ကာမဇော၏ အာသေဝနအထုံကို အမြဲရကြသည်။
ထို့ကြောင့် ပစ္စနိက်၌ “ကာမဇောတစ်ခုယုတ်သုံးဆယ်၏ ပဌမဇော”ဟု ထုတ်ပြရလေသည်။
ဝီထိနှင့်သုံးချက်စု ဘာသာဋီကာ ၂၁၁-၂၁၄ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ပုရေဇာတပစ္စယ (ပု) [ပုရေဇာတ+ပစ္စယ] (၁) ပုရေဇာတပစ္စည်း။
(၁) ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဧတ္ထ ပုရေဇာတံ နာမ ယဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တတော ပုရိမတရံ ဇာတံ ဇာတိက္ခဏံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတိက္ခဏပတ္တံ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၇၁(၄၁၅။
) ဆ ဝတ္ထူနိ ဆ အာရမ္မဏာနိ စာတိ ဣမေ ပစ္စယုပ္ပန္နတော ပဌမံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တမာနဘာဝေန ဥပကာရကော ပုရေဇာတပစ္စယော။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၄၃။
(၂) ပုရေဇာတပစ္စည်း အရာ။
(၂) ပုရေဇာတပစ္စယေ(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၁၂)တိ ပုရေဇာတပစ္စယဝိသယေ။
ဝိမတိ၊၂၊၃၀၃။
(၃) ဦးစွာပဌမဖြစ်သောအကြောင်း တရား။
(ဝတ္ထုရုပ်(၆)ပါး အာရုံ(၆)ပါးတို့သည် ပစ္စယုပ္ပန်တို့မဖြစ် (မဥပါဒ်မီ) ရှေ့ဦးစွာဖြစ်(ဥပါဒ်)ကြ၍ ဖြစ်နေဆဲ အရှိတရား အနေဖြင့် ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ပုရေဇာတ ပစ္စည်းမည်၏။
ပဋိသန္ဓေအခါမရနိုင်၊ ပဝတ္တိ အခါ၌သာ ရနိုင်သည်။
ထိုသို့ကျေးဇူးပြုသောကြောင့် ၎င်းတို့၏ဋ္ဌီခဏ၌ ပစ္စယုပ္ပန် ဖြစ်သော နာမ်တရားတို့ဖြစ်ကြသည်။
) (၃) ပုရေဇာတပစ္စယေနာ (ဝိ၊၅၊၁၇၃)တိ ဣမိနာ ပဌမံ ဥပ္ပန္နဿ ပစ္စယဘာဝံ ပုစ္ဆတိ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၁၂။
(ပဌမန္တိ) ဣမိနာ ပုရေဇာတပစ္စယေနာတိ ဧတ္ထ ပုရေဇာတော ပဌမတ္တောတိ ဒဿေတိ။
၆၁၃။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း-၃ ပုရေဇာတပစ္စည်း ပုရေဇာတပစ္စည်း (Purejāta Paccaya) သည် ပဋ္ဌာန်း ၂၄ ပစ္စည်းတွင် ဒသမမြောက် (၁၀ခုမြောက်) ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
"ပုရေ" ဟူသည် ရှေးဦးစွာ၊ အရင်ဖြစ်သောဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ "ဇာတ" ဟူသည် ဖြစ်ပေါ်လာသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ပုရေဇာတပစ္စည်းဟူသည် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားက နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားကို ကျေးဇူးပြုခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရိုးရိုးရှင်းရှင်းဆိုရလျှင် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားသည် နောက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော နာမ်တရား (ဝိညာဏ်နှင့် စေတသိက်) တို့အတွက် အမှီပြုရာ အာရုံအဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်းကို ပုရေဇာတပစ္စည်းဟု ခေါ်သည်။
ဤနေရာတွင် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားသည် အာရမ္မဏပစ္စည်း (အာရုံအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်း) နှင့် နိဿယပစ္စည်း (မှီရာအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။