kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအုတ်ရိုးပေါ်တွင် ကင်းစောင့် စစ်သား၏နေရာနှင့် အလံတိုင်ရှိသည်။
ခံတပ်ပြီးစီးသည်နှင့် ကနောင်မင်းသားနှင့် ပြင်သစ်စစ်ဘက်အရာရှိတို့ ကြီးကြပ် သင်ကြားပေးသည့် တပ်မတော်မှ တပ်ခွဲအချို့သည် နယ်ခြား ကင်းတပ်ခွဲများအဖြစ် ခံတပ်သို့ရောက်ရှိ တာဝန်ယူခဲ့လေသည်။
မင်းလှခံတပ်တွင် အဝေးပစ်အမြောက်မြား ထားရှိ၏။
ခံတပ် ၂ ခုစလုံးကို တည်ဆောက်သည့်အတွက် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ကျပ်ပြားရေ ငွေတော် ၇ သိန်းကျော် ကုန်ကျသည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ် ကြီးမှူးသော အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် စစ်သင်္ဘောများဖြင့် ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့ အောက်ဘက် ၁၂ မိုင်ကွာရှိ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာနယ်ခြားဖြစ်သော ဒဂုံမော်ကျောက်တိုင်ကို ဖြတ် ကျော် ဝင်ရောက်လာသည်။
မြန်မာတို့က အခြားနေရာများတွင် ပြောပလောက်အောင် အင်္ဂလိပ်တို့အား မခုခံခဲ့သော်လည်း မင်းလှခံတပ်တွင် မြန်မာတို့က အတော် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ပင် ခုခံတိုက်ခိုက်လေသည်။
မင်းလှခံတပ်နှင့် ဓားလွယ်ခုတ် မြစ် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ဂွေးချောင်းခံတပ်မှလည်း ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။
လွှတ်တော်မှ အင်္ဂလိပ်ကိုခုခံလျှင် သူပုန်ဟူသော အမိန့်တော် ကိုပင် ဂရုမမူဘဲ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆက်လက်တိုက်ခဲ့သူများမှာ မြစ်စဉ်ဝန် ဗိုလ်ချုပ်မင်းကြီး မဟာသမိန်ဘရမ်း (မင်းလက်ဝါးကြီး)၊ မင်းလှခံတပ် ဦးစီးလက်ရွေးကြီးလှေသင်း ဗိုလ်မင်းထင် မင်းလှရဲခေါင် သူရိန်နှင့် ဂွေးချောင်းခံတပ် ဦးစီး ပြည်လုံးအံ့ လှေသင်းဗိုလ် မင်းကျော် သိဒ္ဓိရန်အောင်တို့ ဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ် တို့ဘက်မှ ကျဆုံးသော စစ်ဗိုလ်၏ ဂူ ယခုတိုင် မင်းလှတွင် ရှိသေးသည်။
မင်းလှခံတပ်ကို အင်္ဂလိပ်တို့က ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဈေးအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:သရက်ခရိုင် ကဏ္ဍ:စစ်ရေး ကဏ္ဍ:အဆောက်အအုံ။
မင်းလှမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် အကျုံးဝင်သော သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီနယ်တွင် ပါဝင်သည့် မင်းလှမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
သရက်ခရိုင်တွင် ရှိသော မင်းလှကို အထက်မင်းလှ ဟုခေါ်၍ သာယာဝတီခရိုင်ရှိ မင်းလှမြို့ကို အောက်မင်းလှ ဟုခေါ်သည်။
မင်းလှမြို့သည် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မင်းလှမြို့ ဘူတာရုံကို ခရစ် ၁၈၇၇ ခုနှစ်ကဖွင့်လှစ်ခဲ့၍ ပထမဆုံးဖွင့်သော ဘူတာရုံများအနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
မင်းလှမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက် ဘက် ၉၁ မိုင်နှင့် သာယာဝတီမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၃ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပြည်မြို့မှ တောင်ဘက် ရထားလမ်း အတိုင်း မိုင် ၇ဝ ကွာဝေးသည်။
ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်း သာလျှင် မင်းလှမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းမူကား မြို့နှင့် ၂ မိုင်ကွာရှိ ရှမ်းတောကို ဖြတ်သန်း သွားသည်။
ရှမ်းတောသို့ မော်တော်ကားလမ်းတို့ဖြင့် ဆက်ထားသည်။
မင်းလှမှ လက်ပံတန်းသို့ မော်တော်ကားလမ်းတစ်လမ်း ရှိသည်။
မီးရထားလမ်း၏ လက်ဝဲဘက်ကဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်းသည် မီးရထားလမ်း၏ လက်ယာဘက်က ဖြစ် သည်။
မင်းလှမြို့မှ မိုးညိုသို့ မော်တော်ကားလမ်း ပေါက်သည်။
မင်းလှမြို့၏အရှေ့ဘက် ၉မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသော မုက္ခာရေတံခွန်နှင့်ဆင်စခန်းသည်သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းလူသိများသည့်အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤဆင်စခန်းတွင်ဆင်များကိုအစာကျွေးနိုင်သလိုဆင်များစီး၍ဆည်ကျရေတံခွန်အနီးတစ်ဝိုက်လှည့်လည်ကြည့်ရှု့နိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မင်းလှမြို့နယ်ဖြစ်တည်ပုံရာဇဝင်နှင့်ပတ်သက်၍ အဆို (၂)ရပ်ရှိပါသည်။
ပထမအဆိုမှာ ပုဂံမင်းဆက် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် တရုတ်တို့ရန်ကြောင့် အောက်ပြည်သို့ တိမ်းရှောင်ရာတွင်တူတော်သုံးပါး ဖြစ်သည့် မောင်မောင်ကြီး (သတိုးနော်ရထာဘွဲ့ခံသာယာဝတီမြို့ဟောင်း အားတည်ထောင်ခဲ့သူ)မောင်မောင်လတ်နှင့်မောင်မောင်ငယ် တို့ပါဝင်ခဲ့ရာမင်းလှမြို့ကို မောင်မောင်လတ်(ခ) မင်းလတ်မှ တည်ထောင်ခဲ့သဖြင့် မင်းလတ်၏ အမည်ကိုစွဲမှတ်၍မင်းလတ် မြို့ နောင်အခါမင်းလှမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။
ဒုတိယအဆိုမှာ မင်းလှမြို့ခေါ်အကြေဒေသမင်းလှမြို့မှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင်ထွန်းပေါ်ခဲ့သော ကျစွာမင်း၏အနွယ်တော် နောင်တော် သတိုးအနော်ရထာမင်း၏စစ်သေနာပတိချုပ် သတိုးမင်းလတ်စံမြန်းရာဒေသ။
(ယခု ခေတ်ချိုကွင်းရွာ၊ မင်းလှကြီးရွာရှိ)ပဲခူးရိုးမတောင်ခြေမင်းလတ်ရွာ၊မင်းလတ်ချောင်းကိုအစွဲပြု၍ မင်းလှမြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပါသည်။
မူကွဲအားဖြင့် မင်းစသောအကြီးအကဲများကပင် ငေး၍ကြည့်ရလောက်အောင်လှသော မမင်းလှ၊သမိုင်းတွင်ထင်ရှားလှသော ကြေးနီရောင် ဆင်တော်လော်ရှိန်း(လောဟိတဟတ္ထိ)ကိုဖမ်းမိနိုင်ရေး အခါပေးဟောကြားသော လွန်စွာချောမော လှပသည့် အကြားအမြင်ရ မမင်းလှ(နတ်ဝင်သည်) နေထိုင်ရာအရပ်ကိုအစွဲပြု၍မင်းလှမြို့ခေါ်ကြောင်းသမိုင်းဟောင်းတို့တွင်လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
လူမှုစီးပွားရေး မင်းလှမြို့သည် ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရာတွင် ကြီးကျယ် ထင်ရှား၍ မြို့တွင် ဆန်စက်များရှိသည်။
ကြီးကျယ်သော အခြားလုပ်ငန်းမရှိသော်လည်း ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု မှာ မြို့နှင့်လိုက်အောင် အသင့်အတင့်ဖွံ့ဖြိုးလေသည်။
လူဦးရေ မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၇၁၉၆ ယောက် ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) သမိုင်းဖြစ်ရပ်ဆိုး ၁၉၅၆ ခု၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် စစ်ကွင်းတာဆုံနား၌ ပမညတအမတ်လောင်း သခင်လွင်အတွက် မဲဆွယ်ပေးနေသော ရဲဘော်ဘလှိုင်၊ ရဲဘော်ခင်မောင်ကြီး၊ ရဲဘော်တင်ဦး၊ ရဲဘော်ညိုအေးတို့ အသတ်ခံရသည်။
ပြူစောထီးများလက်ချက်ဟု ဆိုကြသည်။
တရားခံမပေါ်။
thumbမောင့်ဗက်တင်အော့(ဖ) ဗားမား (Lord Mountbatten of Burma) ဟု ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးစကာလက ကမ္ဘာ့အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဤဗြိတိသျှရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံမှ အမြင့်ဆုံး သင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သည့် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီး ဝိတိုရိယ၏ မြစ်တော်ဖြစ်သည်။
မိခင် ဝိတိုရိယမင်းသမီးမှာ ဘုရင်မကြီးဝိတိုရိယ၏ မြေးဖြစ်ပြီး ဖခင်မှာ ဗက်တင်ဗတ်မင်းသား လူဝီ အယ်လက်ဇန္ဒာ ဖြစ်သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် လူဝီ အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ဗက်တင်ဗတ်မင်းသားအဖြစ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ မောင့်ဗက်တင်ဟူသော အင်္ဂလိပ်ဆွေမျိုးအမည်ကို ခံယူခဲ့ပြီး မားကွစ်ဘွဲ့ခံ မီးလဖို့ဟေဗင်စား အဖြစ် သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် စစ်မှုထမ်းဘဝအစ မောင့်ဗက်တင်ကို ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ ဝင်ဆာမြို့၊ ဖရော့ဂမိုးအိမ်တော်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ လူဝီ ဖရန်းစစ် အဲလဗတ် ဗစ်တာ နစ်ကလတ် မောင့်ဗက်တင် (Louis Francis Albert Victor Nicholas Mountbatten) ဖြစ်သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်မတိုင်မီက ဖခင်ဖြစ်သူက မောင့်ဗက်တင်အမည်ကို မခံယူသေးသဖြင့် ဗက်တင်ဗတ်မင်းသား လူဝီ ဖရန်းစစ် ဟု တွင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က အော့စဗွန်းရေကြောင်းအတတ်သင်ကျောင်း၊ ဒါ့တမတ်ရေကြောင်းအတတ်သင်ကျောင်းနှင့် ခရိုက်ကောလိပ်ကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက လိုင်းယွန်းစစ်သင်္ဘောနှင့် ကွင်းအယ်လစ်ဇဗက်စစ်သင်္ဘောတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်အဆင့်သို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်းခံရပြီး ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရေတပ်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်ကျောင်းများတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားကာ ရေတပ်တွင် ရာထူးအမျိုးမျိုး၌ အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှစစ်သေနာပတိချုပ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် လူဝီမောင့်ဗက်တင်သည် အမှတ် ၅ ဖျက်သင်္ဘောတပ်ကို အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
သူ၏ သင်္ဘော ကယ်လီ (Kelly) မှာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တော်ပီဒိုထိမှန်ခဲ့ပြီး ကရိကျွန်းအနီးတိုက်ပွဲတွင် ဒုတိယအကြိမ်ထိသောအခါ နစ်မြုပ်သွားခဲ့ရာ မောင့်ဗက်တင်ကို ပင်လယ်ထဲမှ ဆယ်ယူကယ်တင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၌ စစ်သင်္ဘော အစ်လတ်စတြီးယတ်၏ ကပ္ပတိန်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ကရိကျွန်းအနီးတိုက်ပွဲများတွင် ရဲဝံ့စွာတိုက်ခိုက်ခဲ့သောကြောင့် ထူးချွန်သော အမှုထမ်းကောင်းဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကြည်း၊ လေ၊ ရေတပ်ပေါင်းစု စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ထိုအချိန်၌ မောင့်ဗက်တင်၏ ယာယီရာထူးအဆင့်အတန်းများမှာ ကြည်းတပ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ရေတပ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနှင့် လေတပ်တွင် လေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတို့ဖြစ်သည်။
သူသည် ဂျာမန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော ဥရောပတိုက်ကမ်းခြေသို့ လက်ရွေးစင် ကွန်မန်ဒိုတပ်များ စေလွှတ်တိုက်ခိုက်စေခဲ့ပြီး အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းတွင် မဟာမိတ်တို့ တက်ရောက်နိုင်ရန် ဗြိတိသျှတို့၏ အစီအစဉ်များကို ကျနအောင် ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
သူ၏ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဂျပန်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်နှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ဂျပန်တပ်များ လက်နက်ချအပ်သည်ကို စင်ကာပူမြို့တွင် မောင့်ဗက်တင်က လက်ခံခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ် ရာထူးများ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြေထဲပင်လယ်ရေတပ်မှ အမှတ် ၂ ကရူဇာသင်္ဘောတပ်ကို အုပ်ချုပ်ရသည့် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် စစ်ကြီးအတွင်း ထူးချွန်စွာ အမှုထမ်းခဲ့သောကြောင့် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်းခံရပြီး ဗိုင်းကောင့်မောင့်ဗက်တင် အော့(ဖ)ဗားမားဟူသော ဘွဲ့ကို ခံယူရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုင်းကောင့်ဝေဗယ်၏ နေရာတွင် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
မောင့်ဗက်တင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးပါတီကြီးများနှင့် နောင်ရေးအတွက် အဆင်ပြေအောင် စေ့စပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်တို့အား ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံများအဖြစ် အာဏာများ အသီးသီးလွှဲပြောင်းပေးပြီးသောအခါတွင် လူဝီမောင့်ဗက်တင်သည် အိန္ဒိယဒိုမီနီယန်နိုင်ငံသစ်၏ ပထမဆုံးဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်တွင်ပင် ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင်က မောင့်ဗက်တင်အား ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းကောင်းခဲ့သည့်အတွက် အားအဆင့်အတန်းဖြင့် သူကောင်းပြုခဲ့သည်။
ဗြိတိန်သို့ပြန်ခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးတာဝန်များ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင်က အိန္ဒိယကွန်ဂရက်ပါတီခေါင်းဆောင်ကြီး ရာဂျာဂိုပါလာချာရီအား အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားသဖြင့် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တာဝန်ဝတ္တရားများ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပြီး မောင့်ဗက်တင်လည်း ဗြိတိန်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မောင့်ဗက်တင်သည် မြေထဲပင်လယ်တပ်ဖွဲ့တွင် ပထမကရူဇာ (တိုက်သင်္ဘော) တပ်ကို အုပ်ချုပ်ရန် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှရေတပ်မတော်တွင် စတုတ္ထနာယကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ဦးစီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
ထိုနောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၌ မြေထဲပင်လယ်ဘက်တွင် စစ်သေနာပတိအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြေထဲပင်လယ်တွင်းရှိ မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု၏ စစ်သေနာပတိအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပထမနာယကနှင့် ရေတပ်မတော်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့မှစ၍ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ မောင့်ဗက်တင်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ စသော နိုင်ငံများမှ ဘွဲ့တံဆိပ်ဂုဏ်ထူးများအပြင် များစွာသော တက္ကသိုလ်များမှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များကို လက်ခံရရှိသူဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံကလည်း ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့၌ လွတ်လပ်ရေးနှစ်ပတ်လည် ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများ ချီးမြှင့်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော အားမောင့်ဗက်တင်ကို အမြင့်ဆုံး သင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကြေကွဲဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ် ကိုးကား Category:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ။
thumb|ဘားနတ် မောင်ဂိုမာရီ ပထမဗိုင်းကောင့်မောင်ဂိုမာရီဘွဲ့ခံ ဗြိတိသျှစစ်သူကြီး လော့ ဗားနတ်လော မောင်ဂိုမာရီသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း က ထင်ရှားခဲ့သူများတွင် ထိပ်တန်းမှနေခဲ့သူဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းတွင် အောင်ပွဲ အများဆုံး ဆွတ်ခူးခဲ့သူအဖြစ်လည်း ကျော်ကြားလေသည်။
မောင်ဂိုမာရီသည် ၁၈၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အိုင်ယာလန်ပြည် ဒိုနိုဂယ်ခရိုင်မိုဗေးမြို့၌ ဖွားမြင်လေသည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ရေဖျန်းဂိုဏ်းဝင် ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းကြီးဖြစ်၏။
ငယ်စဉ်က လန်ဒန်မြို့ရှိ စိန်ပေါအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ဆင်းဒဟတ် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ စစ်အတတ် သင်ကြားခဲ့ရလေသည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့် ဝါဝစ်ရှိုင်းယားတပ်၌ ဒုတိယဗိုလ် အဆင့်အတန်းကို ရရှိခဲ့၍ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားသောအခါ ပြင်သစ်စစ်မျက်နှာတွင် သွားရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရလေသည်။
စစ်ကြီးစတင်သည့် ၁၉၁၄ ခုနှစ်မှာပင် သူ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့် ထူးချွန်သည့် အမှုထမ်းဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
စစ်ကြီးအတွင်း နှစ်ကြိမ် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့၏။
ထို့ပြင် ရာထူး အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ခဲ့ရာ ယာယီအားဖြင့် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အတန်းသို့ပင် တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။
ထိုနောက်တွင် ရိုင်း နယ်မြေ၌ လည်း ကောင်း၊ အိုင်ယာလန်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယပြည်၌ လည်းကောင်း စစ်ဦးစီးအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရပြီး နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သွား၍ ပယ်လက်စတိုင်နှင့် ဂျော်ဒန်ပြည်များတွင် အမှုထမ်းခဲ့ရလေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်မောင်ဂိုမာရီသည် အမှတ် ၃ တပ်တော်ကို အုပ်ချုပ်လျက်ရှိနေ၍ ဗဲလဂျီယမ်နှင့် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တို့တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။
ဒန်းကတ်အရေး အပြီးတွင် အင်္ဂလန်ပြည် အရှေ့တောင်စစ်မျက်နှာ ကာကွယ်ရေးကို ကွပ်ကဲခဲ့ရလေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အီဂျစ်အနောက်ပိုင်း သဲကန္တာရအတွင်းရှိ အမှတ် ၈ တပ်မတော်အား ဦးစီးရေး တာဝန်ကို လွှဲပြောင်း၍ ယူခဲ့လေသည်။
ပထမတွင် ဂျာမန်နှင့် အီတာလျံ တပ်များ၏ အဖိခံခဲ့ရသော်လည်း အားလမိန်းအရပ်မှ နေ၍ ခုခံတွန်းလှန်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုးစစ်ဆင်ကာ ဂျာမန်နှင့် အီတာလျံတို့အား သဲကန္တာရကိုဖြတ်၍ တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်ခဲ့လေရာ ရက်သတ္တ ၁၃ ပတ်အကြာတွင် လုံးဝအောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
ထိုတိုက်ပွဲကား စစ်ပြီးသည်အထိ သေနာပတိ မောင်ဂိုမာရီ ခံယူခဲ့ရသော အောင်ပွဲတို့၏ အစပင်တည်း။
သူ၏ အောင်မြင်မှုမှာ ဂျာမန်တပ်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် အပြတ်အသတ် အောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေရာ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် ဆဋ္ဌဂျော့ဘုရင်က သူ့အား သူရဲကောင်းဘွဲ့နှင့် သူကောင်းပြုပြီးလျှင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့လေသည်။
ဂျာမန်၊ အီတာလျံတို့အား အီဂျစ်ပြည်မှ အပြင်းတိုက် ၍ မောင်းထုတ်ခဲ့ရင်း တျူနစ်ဇီးယားသို့ ရောက်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်မှူးအိုင်ဆင်ဟောင်းဝါး၏ တပ်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရာ ၁၉၄၃ ခုနှစ် မေလတွင် အာဖရိက မြောက်ပိုင်းတိုက်ပွဲများ အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးသွားလေသည်။
ထိုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အမှတ် ၈ တပ်မတော်ကို ဦးစီး၍ စစ္စလီ ကျွန်းပေါ်သို့တက်၍ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် နှစ်လအကြာတွင် အီတလီနိုင်ငံတွင်းသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ အီတလီနိုင်ငံတွင် အမှုထမ်းခဲ့ ပြီးသော် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပြန်ကာ ဗိုလ်ချုပ်မှူး အိုင်ဆင်ဟောင်းဝါး လက်အောက်ရှိ ကုန်းတပ်များကို အုပ်ချုပ်ပြီးလျှင် ပြင်သစ်နိုင်ငံကမ်းခြေ တက်ရောက်တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် စီမံ ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး မောင်ဂိုမာရီ၏ တပ်များသည် နော်မန်ဒီကမ်းခြေသို့ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန် ကြည်းတပ်များ ထပ်မံရောက်လာသဖြင့် တပ်ဖွဲ့များအုပ်ချုပ်ရေးကို ပြင်ဆင်လိုက်သောအခါ မောင်ဂိုမာရီသည် အမှတ် ၂၁ တပ်မကြီးကို အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်၌ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော စစ်သူကြီးအဆင့်အတန်းကို ရရှိခဲ့လေသည်။
ဒီဇင်ဘာလတွင် မြောက်ဘက် စစ်မျက်နှာ၌ အင်္ဂလိပ်အမေရိကန်တပ်များ၏ သေနာပတိအဖြစ် ယာယီအားဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရလေသည်။
နစ်ဂျမီဂျင်နှင့် အာနင်မြို့များကို လေထီးတပ်များဖြင့်တိုက်ခိုက်ရေးကို ဦးစီးကြိုးကိုင်ခဲ့၍ ျွအာဒင်းနစ်တွင် ဂျာမန်တို့၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်မှုကို တွန်း လှန်ရာတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့၏။
ရိုင်းမြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ခဲ့ပြီး နောက်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် ခုခံမှုမရှိဘဲ ချီတက်နိုင်ခဲ့ရာ လက်ဝဲဘက် စစ်ကြောင်းမှ မောင်ဂိုမာရီ၏ တပ်များသည် ဟော်လန်ကို ကယ်တင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ဗရီးမင်း၊ ဟန်နိုဗာနှင့် ဟမ်းဗတ်တို့ကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် အဲ့လဗက် ကမ်းခြေသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက် နေ့တွင် ဂျာမနီအနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ ဂျာမန်စစ်သား ၅ဝဝ,ဝဝဝ ၏ လက်နက်ချအပ်ခြင်းကို ခံယူ လေသည်။
ထိုနောက်တွင် ဂျာမနီပြည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးလျှင် မဟာမိတ် အုပ်ထိန်းရေး ကော်မရှင်တွင် ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်ကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြု ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် စစ်ဦးစီးချုပ် လော့အယ်လင်ဗရု၏နေရာ တွင် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံနှင့် ပယ်လက်စတိုင်၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်၊ စင်ကာပူ စသောအရပ်ဒေသများသို့ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့ သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံများမှ စစ်ဦးစီးချုပ်များနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများ၏ ညီလာခံသို့ တက်ရောက်၍ ကျူးကျော်ရန်စလာသူကို ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် အမြဲတမ်း စစ်ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားရှိရေးကို ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလတွင် အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံများ ကာကွယ်ရေး ကောင်စီတွင် စစ်သေနာပတိ ကော်မတီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။
ထိုအခါတွင် ဗြိတိသျှစစ်ဦးစီး ချုပ် ရာထူးကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရလေသည်။
များမကြာမီပင် ဥရောပတိုက်ရှိ မဟာမိတ်တို့၏ ဌာနချုပ်၏ ဒုတိယအကြီး အကဲအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။
မောင်းထောင်ဆရာတော်အမည်ဖြင့် ဆရာတော် ၃ ပါး ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ထိုဆရာတော်တို့မှာ- ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ဉာဏာ ဘိဝံသ။
ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ဥယျ။
တတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ပညာသာမိတို့ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၆၁ - ၁၂၂၇) သည် ကန္နီမြို့ကျေး၊ နတ်ရဲတောင်ရွာ၌ ဦးထွန်းဝါ၊ ဒေါ်ယာတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၁ ခုနှစ် ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင် သည်။
ငယ်မည် ဦးသံမှို ဖြစ်သည်။
၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများက ဦးရီးတော်ဖြစ်သော ရှင်ကလျာဏဝံသ၊ ရှင်ပုညဧသီ၊ ရှင်သာဧသီတို့ထံ အပ်နှင်း၍ ပညာသင်စေသည်။
၁၁၇၆ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ရှင်ဥယျဖြစ်သည်။
သာမဏေ ၅ ဝါ၊ အသက်စေ့သောအခါ ၁၁၈ဝ ပြည့်နှစ် ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက် နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ကန္နီမြို့ အနောက်တောင်ယွန်း တောင်ထိပ်ရှိ ရှေးမင်းတို့ ကောင်းမှုသိမ်၌ တောင်ပေါ်ကျောင်း ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ဥယျ ဖြစ်သည်။
၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့သို့ ရောက်၍ မဟာမုနိ ဘုရားရှင် အနောက် ရွှေရေးဆောင်ကျောင်းတိုက်၌ ဆရာတော်တို့ထံ ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာ စာပေသင်ကြား ပို့ချနေသည်။
၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆင်တဲကျောင်းတိုက်၌ ဆင်တဲဆရာတော်ထံ စာပေသင်ကြားနေသည်။
ထိုနှစ်ပင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ ရတနာပူရအင်းဝမြို့၊ သဲအင်းကျောင်းတိုက်၌ စာပေသင်ကြားနေသည်။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နယုန်လတွင် ဥယျေဓမ္မာလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဟူသောတံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရသည်။
ထိုနောက် အမရပူရမြို့ သို့ကြွ၍ မင်းအိုတိုက် အောင်မြေဘုံကျော် ကျောင်းတော်အတွင်း သာသနာပိုင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် စာပေသင်ကြားသည်။
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဥယျေ ဓမ္မာဘိဝံသ သိရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဓိ ရာဇဂုရု ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။
အမရပူရမြို့၊ အရှေ့မြောက်ယွန်းရှိ မဟာတုလွတ် ဘုံကျော်ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း မင်းဧကရာဇ်ကိုယ်တိုင် တင် လှူခြင်းကိုခံတော်မူရသသည်။
ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်ရောက်သောအခါ၌လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ဥယျေဓမ္မာဘိ မုနိဝရ ဉာဏ ကိတ္တိ သိရိဓဇ ဓမ္မသေနပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ ဒုတိယအကြိမ် သာသနာပိုင် ဖြစ်တော်မူသည်။
သာသနာပိုင် ဖြစ်သောအခါ သံဃာတော်များ အလယ်တွင် ဘုရားရှေ့၌ အဂတိသို့ မလိုက်ဘဲ တရားသဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်မည့်အကြောင်း အဓိဋ္ဌာန်ပြုတော်မူသည်။
မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင် မဟာဝိသုတာရာမတိုက် မဟာတုလွတ်ဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး တင်လှူခြင်းကို ခံရသည်။
ယင်းကျောင်းတိုက်၌ပင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်၊ သက်တော် ၆၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၆ ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများ စိတ္တနိဂ္ဂဟကျမ်း။
ဆောမြို့စားလျှောက်ထုံးအဖြေ။
ဇမ္ဗုဒီပသင်္ဃရာဇသန္ဒေသ ကထာပါဌ်။
ဓုရာရမ္ဘပဋိပဒါကျမ်း။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် အဋ္ဌ ကထာနိသျ။
မဟာနိဒ္ဒေသ စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာနိသျ။
မဂ္ဂပဋိပဒါကျမ်း။
ပဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော်နိသျ။
မဇ္ဈိမ ပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာနိသျ။
ဝိဝိဓဝိနိစ္ဆယကျမ်း။
သီမာ သန္ဒေသကထာပါဌ်။
သုရာဇမဂ္ဂဒီပနီကျမ်း။
သဗ္ဗာသဝ အဋ္ဌကထာ စုဒ်စောဒနာ စာစပ်ဝိဂြိုဟ်ကျမ်း။
ဥပရိပဏ္ဏသ ပါဠိတော်နိသျ။
ဥပရိပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာနိသျ။
အတ္တဃာတကဝိနိစ္ဆယကျမ်းတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ Category:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ။
ပထမ မောင်းထောင်းဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၁၅-၁၁၉၄) သည် အလုံမြို့ကျေး၊ မောင်းထောင်ရွာ၌ အဖ နတ်ရှင်ရိက္ခာ ဘွဲ့ခံ ဦးစံအူး၊ အမိ ရှင်ခွေးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
နံအင်္ဂါသား၊ ငယ်မည် ဦးမြတ်နေ ဖြစ်သည်။
၁ဝ နှစ်သားအရွယ် ကျောင်းနေ၍ ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေ ပြုသည်။
သာမဏေဘွဲ့ ရှင်ဉာဏ ဖြစ်သည်။
သာမဏေ ၇ ဝါရ၊ သက် တော်ပြည့်တွင် ရဟန်းပြုသည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ဉာဏဘိဝံသ ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဝါ ၆ ဝါအလွန် ၇ ဝါအဝင် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီး ပင့်ချက်အရ နောက်ပါစာသင်ရဟန်း ရှစ်ဆယ့်ငါးပါးနှင့်တကွ မောင်းထောင်ရွာမှ ရတနာပူရအင်းဝမြို့သို့ ကြွရောက်တော်မူသည်။
ဉာဏာဘိဝံသ သာသနဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဂုရုဟူသောတံဆိပ်တော်ကိုလည်း အလှူခံရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးက သာသနာပြု ဆရာတော်ကြီး လေးပါးအပြင် သာသနာပြု ဆရာတော်ငယ် ရှစ်ပါး ထပ်မံခန့်ထားတော်မူရာတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်၍ သာသနာတော်ကို သုတ်သင် ပြုစုတော်မူရသည်။
သက်တော် ၃၅၊ ဝါတော် ၁၅ ဝါ အရ သက္ကရာဇ် ၁၁၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။
ဉာဏာ ဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု ဟူသော တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံတော်မူရသည်။
မောင်းထောင်ဆရာတော်ဘုရားသည် သာသနာပိုင်ဖြစ်သောနေ့၌ပင် သံဃာတော်များ အလယ်တွင် ကျောင်းဦးဘုရားရှေ့၌ အောက်ပါအတိုင်း အဓိဋ္ဌာန် ပြုတော်မူသည်။
သာသနာရေး၊ သာသနာမှုနှင့် စပ်သမျှကို ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာမောဟာ အဂတိလေးပါးမလားဘဲ တရားရှိရာ ရွက်ဆောင်မည်။
အသက်ကိုသော်လည်း စွန့်မည်။
တရားကို မစွန့်ပြီ။
သာသနာ့ဒါယကာ တရားမင်းမြတ်က အမိန့်တော် အထူးပြန်သော်လည်း မှန်ရာကိုသာ လိုက်မည်။
တရားကိုစွန့်၍ မလိုက်ပြီ။
မနာခံသော် ခပ်မဆိတ်သာ နေမည်။
သာသနာပိုင် ဖြစ်ပြီးနောက် မဟာမုနိ ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက်ရှိ အသောကာရာမတိုက် ရတနာဘုံကျော် ကျောင်းတော်ကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ရေစက်သွန်းချ၍ မောင်းထောင်ဆရာတော်အား တင်လှူတော်မူသည်။
သာသနာပိုင် မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် သက်တော် ၅၉ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၄ ခုနှစ်တွင် လူထွက်သည်။
လူဖြစ်သောအခါ မဟာဓမ္မသင်္ကြံ ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် မင်းတိုင်ပင်အမတ်ကြီး ခန့်ခြင်းကို ခံရသည်။
ချည်ပါ တောင်ရွာ၊ မြောက်ရွာကိုလည်း စားရသည်။
ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့ အသက် ၇၉ နှစ် အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ကား ပဉ္စင်းငယ် အရွယ်ကပင် စာပေကျမ်းဂန်တတ်ကျွမ်းတော်မူသည်။
ဂန္ထန္တရနှံ့ စပ်လှသည်။
သက္ကတဘာသာလည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူသည်။
ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများ ကာမရတနဆေးကျမ်း၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဝတ္ထု၊ ဇောတိသုဇာတကနိသျ၊ တိဂုမ္ဘထောမနာ၊ တေသကုဏဇာတ်ဝတ္ထု၊ ဒြဗျဂုဏပြ ကာသဆေးကျမ်း၊ ဓာတုကထာဂဏ္ဌိ၊ ဓာတုပြသံသ နိသျ၊ ဓမ္မောပဒေသဝတ္ထု၊ နာနတ္ထဓွနီနိသျ၊ ပကိဏ္ဏကနိပါတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိသျ၊ ပေဋကာလင်္ကာရ မည်သောနေတ္တိမဟာဋီကာ၊ ဗာလပ္ပဗောဓနနိသျ၊ ဗြို့ဟဇ်နိသျ၊ ဘာသုတိကိန်းဆန်၊ ဘာသုတိ စကားပြေ၊ ဘာသုတိ ဗေဒင်ကျမ်းနိသျ၊ မဟာသကျသီဟ သမိုင်းပါဌ်အနက်၊ မာတိကာ ဂဏ္ဌိ၊ ရာဇာဘိသေကကျမ်းနိသျ၊ ရာဇမတ္တဏ် ဗေဒင်ကျမ်း၊ ရာဇောဝါဒဝဏ္ဏနာ၊ ရာဇိန္ဒရာဇ သုဓမ္မစာရဒီပနိ၊ လဃုသံဂြဟနိသျ၊ လက္ခဏာကျမ်းနိသျ၊ ဝုတ္တောဒယစာကိုယ်နိသျ၊ သရဒွေဗေဒင်ကျမ်း၊ သရ ရတုကထနနိသျ၊ သရသွတိဗျာကရုဏ်းနိသျ၊ သာမဏေကျော် လေးပါးဝတ္ထု၊ သာသနဝံသစာတမ်း၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ သာရကောမုဒိဆေး ကျမ်းနိသျ၊ သာရကောမုဒိ ဆေးကျမ်းအဖွင့်ဋီကာ၊ သီလက္ခန်ဋီကာသစ်၊ သုပိနာဓျာယ ဗေဒင်ကျမ်းနိသျ၊ သူရိယသိဒ္ဓန္တစာကိုယ်ဗေဒင်၊ အမရကောသအဘိဓာန် စာကိုယ်နိသျ၊ အမေးတော်အဖြေ၊ အရိယဝံသာ လင်္ကာရကျမ်း၊ ဧကက္ခရကောသစာကိုယ်နိသျ ဩသဓရတနာကရဆေးကျမ်းမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာကျမ်း၊ ပဉှက္ကမဒီပနီကျမ်း၊ မင်္ဂလာလူးတားမြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း ဒုတိယတွဲ၊ ၁၉၉၂ ခု၊ နှာ-၄၀၁တို့ဖြစ်သည်။
ဘင်္ဂလီနာဂရီဘာသာမှ ဓဂဓဘာသာပြန်ကျမ်းများ ၁ − ၁၉။
ကလာပ်သန္ဓိမူလ၊ ကလာပ်နာမ်မူလ၊ ကလာပ်ကာရကမူလ၊ ကလာပ်သမာသ်မူလ၊ ကလာပ်တဒ္ဓိမူလ၊ ကလာပ်အာချာတ်မူလ၊ ကလာပ်ကိတ်မူလ၊ ကလာပ်ဥဏာဒ်မူလ၊ ကလာပ်အာချာတ်မူလ (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ကိတ်မူလ (မူကွဲ)၊ ကလာပ်သန္ဓိပဉ္စိကာ၊ ကလာပ်ကိတ်ပဉ္စိကာ၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်သန္ဓိ၊ ကလာပ်တ်ဂေါပိနာတ်နာမ်၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်ကာရက၊ ကလပ်ဂေါပိနာတ်ကာရက (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်သမာသ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ် ပရေကေဋ်နာမ်။
၂၀ − ၃၉။
ကလာပ်ပရေကေဋ်သမာသ်၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်သန္ဓိ (မူကွဲ)၊ ကလပ်ပရေကေဋ်နာမ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်ကာရက (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်ကာရက၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်သမာသ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ဒီပနီသန္ဓိ၊ ကလာပ်ဒီပနီနာမ်၊ ကလာပ်ဒီပနီကာရက၊ ကလာပ်ဒီပနီသမာသ်၊ ကလာပ်ဒီပနီတဒ္ဓိတ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းသန္ဓိ၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းနာမ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းကာရက၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းသမာသ်၊ သွရသတိကဗျာရိုဏ်းတဒ္ဓိတ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းဥဏာဒ်၊ သွရသတိ ဒီပနီသမာသ်။
၄၀ − ၅၉။
စန်းသန္ဓိ၊ စန်းနာမ်၊ စန်းကာရက၊ စန်းသမာသ်၊ မုဒ္ဓဗောဓမူလ၊ မုဒ္ဓဗောဓမူလ (မူကွဲ)၊ မုဒ္ဓဗောဓဒီပနီ၊ ဓာတုမာလာ၊ ဓာတုမာလာတမူ၊ သုတ္တမာလာ၊ ဗာလဗုဒ္ဓိ၊ အက္ခရဗေဒ၊ ဓာတုလက္ခဏ၊ နညမသာသ်၊ ပါဏိန်ဗျာကရုဏ်းအချာတ်၊ ဒသဓာတု၊ မုဒ္ဓါမိကာရ၊ နညသမာသ်၊ ပါဏိန်ဗျာကရုဏ်းအချာတ်၊ ဒသဓာတု၊ မုဒ္ဓါဓိကာရ၊ ပေါဒါန္တပရိဘာသာ၊ ဒဗျာဘာသာ၊ ဂုဏာသိရောမဏိ။
၆၀ − ၇၉။
ဂဋဟတ္ထ၊ စူဠာမဏိ၊ သင်္ကရမိဿ၊ သူရိယသိဒ္ဓန္တငယ်၊ သူရိယသိဒ္ဓံန္တငယ် (မူကွဲ)၊ တိထိသရူပ၊ တိတိတတ္ထ၊ သင်္ကေတကောမုဒိ၊ အာယုဒါယ၊ အာယုဗေဒ၊ သရဒွေမူလ၊ သရဒွေဋ၊ သရဒွေဋီကာ၊ ဒိဗျစူဠမဏိ၊ ဒိဗျတတ္ထ၊ မလမာသတတ္ထ၊ သမိတိတတ္ထ၊ မလိမ္လုစုတတ္ထ၊သုပိနာဓျာယ၊ ဇောတိကတ္တ၊ ဇောတိကတတ္ထ (မူကွဲ)၊ ဇောတိဒီပိကာ၊ ဇောတိသာရသံဂြဟ၊ ဇောတိနိဏ္ဏယ၊ ဇောတိရတနာ၊ ဇောတကစန္ဒြိမာ၊ ဇာတကစန္ဒြိကာ၊ ဇာတကဏ္ဏဝ၊ ဇာတကယမတိ၊ ဒိနသံဂြဟ။
၈၀ − ၉၉။
ပြတျန္တရဒသပုံ၊ အန္တရဒသာဗလ၊ အန္တရယောဂ၊ သူရိယသိဒ္ဓိန္တကြီး၊ ဓဒျပုဇာ၊ ဆဋ္ဌပဉ္စာသိက၊ ဘာသုတိ၊ ဗြိသ္တိနိရူပ၊ ဒီပကဓင်္ဂြာ၊ သမယပြဒီပ၊ သိပါဇူ၊ ဂြဟ်သန္ဓိ၊ တန္တရသာရ၊ တန္တရသာရပုံ၊ ကေသယသဂ္ဂ၊ ဘာပြကရဏ၊ ပဉ္စပက္ခိ၊ တက္ကိကသိရောမဏိ၊ တတ္တစိန္တာမဏိ၊ ဇာကဒိသီရိတတ္ထစိန္တာမဏိ။
၁၀၀ − ၁၁၉။
ဇာဂဒိသိဒီပနီ၊ ဝါဒတဒီပနီ၊ တိထိဒီပနီ၊ ဗျာတိရေကဒီပနီ၊ ကေဝလဇဒီပနီ၊ ပရာမာဒိဒီပနီ၊ တိထိဒီပနီ၊ ဗျာတိရေကဒီပနီ၊ ကေဝလဇဒီပနီ၊ ပရာမာဒိဒီပနီ၊ ပက္ခာဇာတိဒီပနီ၊ ဥပါဒိဝါဒဒီပနီ၊ သာပဒျာဒီပနီ၊ ဗျတ္တိဂြဟောပါယဒီပနီ၊ ဗျတ္တိဒီပနီ၊ သိဒ္ဓန္တရဿ၊ ဇာဒိသဒီပနီ၊ ကပုရမဉ္စရီ၊ အနုမတိ၊ လိလာဝတီ၊ ဒဗျောပါယ၊ ဗျ − ဟရတတ္ထ၊ ဂြဒတတ္ထ၊ ဧကက္ခရကောသ။
၁၂၀ − ၁၃၉။
ရတနကောသ၊ နာနတ္ထမ္ပနီမဉ္စရီ၊ သိဝပုရာဏ်၊ ရာဇသံသဂ္ဂ၊ ဗြိသံသဂ္ဂ၊ ဗြဟ္မဝေဝတ္ထ၊ ပဉ္စကသတောတ္ထရ၊ ကုလဏ္ဏဝ၊ ဝါဒစန္ဒြိကာ၊ ကာလီဒါသမဟာကာဗျမူလ၊ ကာလီဒါသမဟာကဗျာဋီကာ၊ မမဂုယှမူလ၊ အမဂုယှဋီကာ၊ ကာဗျစန္ဒြိကာ၊ ကာဗျာပြဏဂြိကာ၊ ကာဗျာလင်္ကာရ၊ ကာဗျာလင်္ကာရ (မူကွဲ)၊ ဆန္ဒမဉ္စရီ၊ အဘိဓာန်မူလ၊ အဘိဓာန်မူလတမူ၊ အဘိဓာန်ဋီကာ။
၁၄၀ − ၁၅၉။
ရာဇနီတိ၊ ဒါယဘာဂဏ္ဏိယ၊ ဥဒဗာဟတတ္ထမူလ၊ ဥဒဗာဟတ၊ ဒါယတတ္ထ၊ ဒါယတတ္ထဋီကာ၊ ဒါယဘာဂတတ္ထ၊ ဒါယဓိကာရ၊ ဒါယဘာဂသိန္ဓန္တ၊ ဒြဗျဂုဏ်မူလ၊ ဒြဗျဂုဏ်ဒီပနီ၊ နာဂစုပရိစ္ဆေဒ၊ သရိရတုကထန၊ မဓုကောသ၊ အတိသာရ၊ အလင်္ကာဒီပနီ၊ ဆန္ဒာလင်္ကာရ၊ နာဍိပမိုချာ၊ ကုက္ကုစိန္တာမဏိ၊ မဓုကောရှမူလ။
၁၆၀ − ၁၇၆။
မဓုကောရှဒီပနီ၊ ပဉ္စတတ္ထဒီပနီ၊ ဩသဓရတနာကရမူလ၊ သာရကောမုဒိမူလအကျဉ်း၊ သာရကောမုဒိမူလအကျယ်၊ သာရကောမုဒိဒီပနီအကျဉ်း၊ ဗြို့ဟဇ်မူလ၊ ရာဇမတ္တဏ်မူလ၊ မဉ္စတတ္ထဒီပနီ၊ အဘိဓာန်ဒီပနီ၊ အဘိဓာန်ဒီပနီ (မူကွဲ)၊ အလင်္ကာဒီပနီ၊ အလင်္ကာဒီပနီ (မူကွဲ)၊ ဘာသွတိမူလ၊ ဘာသွတိဒီပနီ၊ဇောတိဒီပနီ၊ ကလာပ်သဒ္ဓိပြဒီပ။
လူဝတ်လဲပြီးနောက် ရေးသားသည်များ ဆရာတော်သည် လူဝတ်လဲပြီးနောက် “မဟာဓမ္မသင်္ကြန်” ဘွဲ့ဖြင့် ပြုစုရေးသားခဲ့သည့် စာပေများ ရှိ၏။
ယင်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည် − ၁။
ရတုများ၊ ၂။
မှန်နန်းရာဇဝင်၊ ၃။
ဓမ္မောပဒေသဝတ္ထု၊ ၄။
ပရမတ္ထရတနာဝဠိ၊ ၅။
ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇာနာကျမ်း။
တတိယမောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၃ဝ) သည် အလုံမြို့၊ မောင်းထောင်ကြီးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၈ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည် ဦးသော်၊ ဘွဲ့ရှင်ပညာသာမိ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ပညာသာမိသိရိ ကဝိဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရသည်။
မန္တလေးမြို့ [[အရှေ့ပြင် မင်္ဂလာရာမ ခေါ်သော မောင်းထောင်တိုက်၌ သက်တော် ၅၃ နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၃ဝ ပြည့်နှစ် တပို့တွဲလတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများ ကုသဇာတ်စကားပြေ (သာမဏေ ဘဝက ရေးသည်ဟူသတတ်)။
ကံ ဒွါရ အဆုံး အဖြတ်။
ဇာတ်ဋီကာသစ်ပါဌ်။
ဒေါသကထာကျမ်း။
နဝဗုဒ္ဓပူဇနကျမ်း။
နာဂရာဇုပ္ပတ္တိကထာပါဌ်။
နိရယ ကထာ ဒီပကကျမ်း။
ပေါရာဏာကထာ ၆၂ ဂါထာပါဌ် နိသျ။
မောင်းထောင်ဆရာတော်ဖြတ်ထုံး။