kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျောက်တော်ကြီးဘုရားသည် ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေတော်မူသော ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်၍၊ ဌာပနာပစ္စည်းများမှာ ရွှေဆင်းတု ၁၂ ဆူ၊ ငွေဆင်းတု ၃၅၈ ဆူ ဖြစ်သည်။
ဘုရားအတွင်း ဖိနပ်တော်နှင့်ကပ်လျက်ရှိသော တနင်္ဂနွေထောင့်၌ မဟာသကျရံသီဟူသော စာတမ်း ရေးထားသည့် ကျောက်ပြားတစ်ချပ်ရှိ၍ ဘုရား၏ တနင်္ဂနွေထောင့် တံတိုင်းအနီး၌မူ မဟာသကျရံသီ ဘရားသမိုင်း ရေးသားသော ကျောက်ပြားတစ်ချပ်ရှိ၏။
တံတိုင်းမြောက်ဘက်တွင်၊ အရှေ့အနောက် အတောင် ၂ဝ၊ တောင် မြောက် ၁ဝ တောင်ရှိသော ခြေတော်ရာ တိုက်ပျက်ရှိ၏။
ခြေတော်ရာမှာ ဘုရား၏ အာရုံခံ တနင်္ဂနွေထောင့်သို့ ပင့်ဆောင်ထားပြီးဖြစ်၏။
ဘုရားအာရုံခံအတွင်း ကျောဖက်တွင် ရဟန္တာရုပ်တုတော် ၈၈ ဆူ ရှိ၏။
ကျောက်တော်ကြီးဘုရားမှာ ပုဂံပြည်ရှိ အာနန္ဒာ ဘုရားပုံ သဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်၍ မြန်မာဗိသုကာများ၏ လက်ရာစစ်ဖြစ်၏။
စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသည်ကား၊ မုတ် ၄ မုတ်တို့တွင် ရေးခြယ်ထားသော ပန်းချီကားများ ဖြစ်လေသည်။
ထိုပန်းချီကားများသည် စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ အင်းဝ၊ ပုခန်းကြီး၊ ပြည်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များရှိ ပုဂံမင်း၏ ကောင်းမှုတော်များ ဖြစ်သော ပန်းချီကားများ ဖြစ်သည်။
ထူးခြားချက်မှာ အရှေ့မုခ်တွင် ရေးဆွဲထားသော ကောင်းကင်တမန်ပုံ ၂ ခုပင် ဖြစ်၏။
နက္ခတ်တာရာ ပုံများကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ထိုပန်းချီကားများမှာ ထိုခေတ်၏ အဝတ်အစားများကို ဖော်ပြထားသော ခေတ်ကြေးမုံများ ဖြစ်၍ တန်ဖိုးရှိလှပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)အပိုင်း(ခ) မန္တလေးတွင် အမည်တူနှင့် အတူ ကျောက်တော်ကြီး ဘုရားမှာ ပုဂံ၏အာနန္ဒာ (ဝေဇယန္တာ) ကျောင်းဘုရား၏ ပုံတူတစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
ယင်းကို ပုဂံဘုရင်က ၁၈၄၇ တွင် ဆောက်တည်ခဲ့သည်။
ဘုရား၏အပြင်သားက ပုဂံအာနန္ဒာဘုရား နှင့် ရုပ်ပွားကောင်းတစ်ခုဖြစ်လျက်နှင့် ယင်းအတွင်းသရုပ်သဏ္ဌာန်တို့မှာ မူရင်းကဆိုလိုရင်း တို့နှင့် လားလားမှ မတူသလိုတွေ့ရသည်။
သို့သော်လည်း ယင်းဘုရားမှာ အထင်ကြီးထိုက်သည့်သာသနာ့ အဆောက်အဦး တစ်ခု ဖြစ်ရသည်မှာ ယင်း၏အရှေ့နှင့် အနောက် အဝင်အထွက်စမုတ်တို့က နံရံရေးပန်းချီများဖြင့် ဘုရားတည်သည့်ကာလ နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝချယ်သဖော်ပြထားသည်။
ပုဂံမင်း(၁၈၄၆-၁၈၅၃)သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၌အရက်စက်ဆုံး ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သော်ငြားလည်း သူ့မင်းစံ တိုလှနှစ်သမယအတွင်း လူထောင်ချီကာသတ်ခဲ့ပါလည်း ထို ၇ နှစ်ကာလ ခြယ်ပြသမျှနံရံ ဆေးပန်းချီတို့က သူ့တိုင်းသူပြည်သားတို့အပေါ် မေတ္တာစေတနာ အဖြာဖြာ ကိုအထင်အရှားဖော်ကျူးထားသည့် အနှစ်သာရ ဆောင်လျက်ရှိပေသည်။
ကျောက်တော်ကြီးဘုရား၌ ၈၈ ပါးသော ကျောက်ဆင်းတုတော်များ စံပါယ်ထားလျှက်ယင်းတို့မှာ ဗုဒ္ဓဘုရား၏တပည့်သားတို့သာဖြစ်ကုန်ကြသည်။
လူတပိုင်း တိရစ္ဆာန် တဝက်နှင့် မနုသီဟ ခေါ် ဒဏ္ဍာရီဆန်လှသည့် ကျောက်သား ရုပ် ၁၂ ခုလည်းပါရှိသည်။
ပုဂံတွင် ဗုဒ္ဓရပ်တော်မူ ၄ ဆူပါသော အာနန္ဒာပုဂံဘုရားမှ လွဲ၍ စကျင်ကျောက်သားဖြင့်ထုထားသော ကျောက်စိမ်းရောင်ထွက် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက်နှင့် ဗုဒ္ဓကြီးတစ်ဆူလည်းပါပါသေးသည်။
ယင်းဘုရားကား ဦးပိန်တံတား၏ အရှေ့ဘက်တွင်တည်နေတော်မူသည်။
ဆက်စပ်သည်များ ကျောက်မော်မြို့ဟောင်း ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
ရာဇမဏိစူဠာ ကောင်းမှုတော်သည် စစ်ကိုင်း၏ အကျော်ကြားဆုံး အနက်တဆူဖြစ်၍ စစ်ကိုင်းမြို့ မြောက်ဘက် (၆) မိုင်ခန့်အကွာ၌ တည်ရှိပြီး ဘွဲ့အမည်မှာ ရာဇမဏိစူဠာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၉၉၈) ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၆၃၆)၊ တော်သလင်းလဆန်း (၁၀) ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် သတိုးဓမ္မရာဇာ ဘွဲ့ခံ သာလွန်မင်းတရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ထိုဒကာတော်မင်းသည် ပဲခူး ဟံသာဝတီ မြန်မာ နန်းမြို့တော်ကို ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနန်းစိုက်တော်မူရာ အင်းဝပြည် တည်ထောင်ရင်း ဒုတိယပြည်ထောင်စုအဖြစ် အမှတ်တရ သင်္ကေတပြုဖို့ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။
သို့သော် စေတီတော်အတွင်း၌ သီရိလင်္ကာ ကန္တီမှ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်အပွားတစ်ဆူ ဌာပနာတော်မူရန်နှင့် ဟံသာဝတီဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်း၏ တန်ခိုးပြဋိဟာပြ သပိတ်လည်း ပါရဖို့ ရှိခဲ့သည်။
ယင်းပစ္စည်းသည် မူလက ပဲခူးမဟာစေတီတွင် ကိန်းဝပ်ခဲ့ရသည်။
(ဓမ္မစေတီ ဘုရင်သည် ဘုန်းကြီးလူထွက် တဦးဖြစ်ရုံမျှမက ဟံသာဝတီ ရာဇဓိရာဇ်ဘုရင်၏ သမီးတော်၊ နောက်ပိုင်း ဘုရင်မ ရှင်စောပု ကိုးကွယ်သည့် ဆရာတော်နှစ်ပါး အနက်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်ဆရာမှာ ဓမ္မပါလ အမည်ရ၏။
ကောင်းမှု့တော်စေတီသည် ထူးခြားသည့်ပျူခေတ်လက်ရာ စပါးကျီသဏ္ဌာန် ထိပ်ဖူးခုံးခုံးမှာ အဝန်းအားဖြင့် ပေ ၉၀ဝ သို့မဟုတ် ၂၇၄ မီတာရှိပြီး ၁၅၁ ပေ သို့မဟုတ် ၄၆ မီတာမြင့်သည်။
ပစ္စယံ ၃ ဆင့် အလားတူ အဝိုင်းဆင့်ခံထား၍ စေတီရင်ပြင် ပရဝုဏ်ကား နတ်မင်း အပါး ၁၂ဝ အား ကိုယ်စီနတ်နန်ပေးကာ ထွင်း၍ထားပြီး စေတီတော်တဆူလုံးကို ၅ ပေ သို့မဟုတ် ၂.၅ မီတာဖြင့် ကျောက်ဆစ်ထု ကျောက်သားတိုင် အခိုင်အမာ ၈၁၂ ခု သော ကျောက်ဆီမီးတိုင် အကာအရံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထား၏။
သီတင်းကျွတ် အခါသမယ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ မြတ်စွာဘုရား လူ့ပြည်သို့အဆင်း ရည်မှန်း၍ မီးပူဇော်ကြရာဝယ် တနိုင်ငံလုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အားလုံး လာဖူးမြော်၍ ဝါတွင်းကာလ ကုန်ဆုံးရချိန်အဖြစ် လှစ်ကျူးကော်ရော် ပူဇော်ကြသည်မှာ ဆီမီးခွက် တို့ကို တရင်ပြင်လုံး အပြည့်ဖုံးမျှ ထွန်းညှိကြလေသည်။
ဘုရား၏ တဒေါင့်တွင် ၈ ပေခွဲ သို့မဟုတ် ၂ မီတာခွဲ စေတီရင်ပြင်ဝယ် စိုက်ထူထားသော ကျောက်တိုင်က ကောင်းမှု့တော် သမိုင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
ဘုရား၏ အနောက်ဘက် ကန် ၂ ကန်အနက် တကန်က မေတ္တာကန် ဟုအမည်ပေးထား၍ ကန်ဝန်းကျင်ရှိ မည်သည့် သစ်ပင်ကမှ အရွက်တခုတလေမှ ကန်မျက်နှာပြင် ကြွေကျသက်ဆင်းခြင်း မရှိဟုသိရသည်။
thumb|ကောင်းမှုတော် ဘုရားဝင်းအတွင်းရှိ သနပ်ခါးနှင့် ကျောက်ပြင်ကြီးများ ပုံသဏ္ဌာန် စေတီတော်ကို ပစ္စယံ သုံးဆင့်ခံထား၍ သပိတ်မှောက်ထားသကဲ့သို့ တည်ထားသည်။
ထိုကဲ့သို့ စပါးကျီပုံသဏ္ဌာန် စေတီများကို သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အတွေ့များလေသည်။
စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ (၁၀၁) တောင်၊ လုံးပတ် (၅၀၂ တောင် ၂ မိုက် ၄ သစ်) ရှိပြီး စေတီတော် တည်ထားရာတွင် အုပ်ချပ်ရေပေါင်း (၁၀၁၂၆၅၅၂ ) ဖြင့် တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
စေတီတော်ကို ကျောက်ဆီမီးတိုင် (၁၀၀၀) တိုင်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားလေသည်။
ကျိုက္ကလို့ () နှင့် ကျိုက္ကလဲ့စေတီ ()များသည် ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသော စေတီများဖြစ်သည်။
အသောကမင်း တရားကြီး လက်ထက် ၉တိုင်း ၉ဌာနသို့သို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာ မှ ရောက်ရှိလာသော ရှင်ယသ၊ ရှင်သောဏအမှူးရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့ သာသနာပြုရာမှ ဓာတ်တော်များကို သီဟဒီပက သာသနာ ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် တည်သော ဘုရားများဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၄၅-ခုနှစ်တွင် ဗညားနွဲ့က ပြုပြင်တည်ထား လေသည်။
ရုံးပိတ်ရက်၊ ကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် ကျိုက်ကလို့၊ ကျိုက်ကလဲ့ဘုရားစေတီများတွင် လူစည်ကားသည်။
ကျိုက္ကလော့(ကျိုက္ကလို့)စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ပြည်တော်သာရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။
စေတီတော်၏ သမိုင်းအရ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ ဓမ္မာသောကမင်းကို အမှီပြု၍ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏တပည့် အရှင်ယသ၊ အရှင်သောဏ၊ အရှင်သုစိ၊ အစရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့သည် ရာမညတိုင်းသို့ သာသနာတော်ပြုရန် ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ပင့်ဆောင်၍ကြွချီလာရာ ဓာတ်တွေမွေတော်များကို သီဟဒီပမင်းအား ပေးလေသည်။
သီဟဒီပမင်းသည် ကကုသန်ဘုရားရှင်လက်ထက်က မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် နတ်ဘီလူးမင်းတို့ ကိုယ်ဝှက်တမ်း တန်ခိုးပြိုင်ကြရာနေရာတွင် နတ်ဘီလူးရှုံး၍ ပန်းပေးသော တစ်နည်းအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်ထင်ပြသော နေရာတွင် ကျိုက်ဒေးကလော့ ခေါ် ကျိုက္ကလော့စေတီနှင့် ဘီလူးမင်းက မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှာဖွေ၍မရသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားပျောက်ကွယ်သည်ဟု ပြောဆိုသောနေရာ၌ ကျိုက်ဒေးကလဲ့ ခေါ် ကျိုက္ကလဲ့စေတီတို့ကို ဓာတ်တော်မွေတော်များဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
မွန်ဘာသာအရ ကျိုက် ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ဒေးကလော့မှာ နတ်ဘီလူးရှုံးသောနေရာ တစ်နည်းအားဖြင့် ဘုရားကိုယ်ထင်ပြသောနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကျိုက္ကလော့စေတီတော်ကြီးကို ရာဇာဓိရာဇ်မင်းကြီး လက်ထက်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု လက်ထက်တွင်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်မွမ်းမံတည်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၅၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆုတ် ၄ ရက်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၁.၁၂.၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကျိုက္ကလော့စေတီတော် ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းအဖွဲ့နှင့် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဝေယျာဝစ္စအသင်းသား အသင်းသူများစုပေါင်း၍ ကျိုက္ကလော့ကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘန္ဒန္တဥတ္တမသာရ၏ ဩဝါဒကိုခံယူ၍ ဉာဏ်တော်အမြင့် အထက်ပစ္စယံဖိနပ်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ပေပေါင်း ၁၁၈ ပေ ၇ လက်မရှိသော သမိုင်းဝင်ကျိုက္ကလော့စေတီတော်မြတ်ကြီးကို ပြန်လည်ပြုပြင် မွမ်းမံတည်ထားခဲ့သည်။
စေတီတော်ကြီးတွင် နှစ်စဉ် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲ၊ ပဌာန်းပွဲ၊ညောင်ရေသွန်းပွဲများ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ် ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်းမကြီး ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
မွန်ဘာသာအရ ကျိုက် ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ဒေးကလဲ့ သည် ပျောက်သောကုန်း၊ ဘုရားပျောက်သောကုန်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၇၄၅ ခုနှစ်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်မင်းမှ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။
ဓမ္မစေတီမင်းလက်ထက်တွင်လည်း သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ပင့်ဆောင်လာသော ရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူကို ဌာပနာ၍ ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန်အပိုင် စမ်းကြီးဝရွာသူကြီးနှင့် ဒါယကာများက စုပေါင်းပြင်ဆင်ကြ၍ ၁၂၆၄ ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးကာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် အုတ်ဖိုရွာ ဒေါ်ကျော့မှ ထီးတော်တင်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ခုနှစ်တွင် ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်ကြီးကို ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ရာ ယခုအခါ ဉာဏ်တော် ၉၆ ပေရှိသည့် စေတီတော်မြတ်ကြီးကို ကြည်ညိုသပ္ပာယ်စွာ ဖူးမြော်မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ။
ကြယ်တို့၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံ ဆိုသည်မှာ ကြယ်တို့ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲလာပုံကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြယ်တို့သည် သူတို့ စတင်မွေးဖွားသည့် အချိန်မှစ၍ စွမ်းအင် ကုန်ဆုံးသည့် အချိန်အတွင်းတွင် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။
ကြယ်တို့သည် အလင်း နှင့် အပူတို့ကို နှစ်ပေါင်း သန်းပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ထုတ်လွှတ်နိုင်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် သက်တမ်းအမျိုးမျိုးတွင် ရှိနေသော ကြယ်ပေါင်းများစွာကို ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် ကြယ်တို့ကို လေ့လာကြသည်။
ကြယ်၏ သက်တမ်းတလျှောက်တွင် ဖြတ်သန်းရသော အဆင့်များမှာ နက်ဗျူလာ ၊ ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ် ၊ ဧရာမ ကြယ်နီ ထိုမှတဆင့် ကြယ်ပုဖြူ ၊ ကြယ်ပုနက်၊ နယူထရွန်ကြယ် သို့မဟုတ် တွင်းမည်း စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။
center|နေ၏ ဘဝပြောင်းလဲပုံ ကြယ်မွေးဖွားခြင်း ကြယ်တို့သည် နက်ဗျူလာ ဟုခေါ်သော အမှုန်အမွှားနှင့် ဓာတ်ငွေ့တို့ စုစည်းထားသော အစုအဝေး အဖြစ် စတင်ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။
ထိုအမှုန်အမွှားတို့သည် ဆွဲငင်အားကြောင့် စုစည်းသွားကြပြီး အပူချိန် မြင့်တက်လာသည်။
ထို့နောက် စတင်လည်ပတ်လာပြီး ဘောလုံးနှင့် အလားသဏ္ဌန် တူလာသည်။
အပူချိန် အလုံအလောက် ရသော အခါတွင် နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်ခြင်း နည်းလမ်းဖြင့် စွမ်းအင်တို့ကို လွှတ်ထုတ်ပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင် တို့ကို ဟီလီယမ် အဖြစ် ပြောင်းလဲကြသည်။
ထို အဖြစ်အပျက်မှ တောက်ပသော အလင်းရောင် ထွက်ပေါ်လေ့ ရှိပြီး အာကာသ လေ့လာသူတို့က ထိုအချိန်ကို ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ် ဟု ခေါ်ကြသည်။
ကြယ်တို့သည် ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းတွင်ပင် ဆက်လက်ရှိနေကြပြီ နှစ် ဘီလီယံပေါင်း များစွာ ပုံစံမပြောင်းပဲ ရှိကြသည်။
ကြယ်သက်တမ်းရင့်လာခြင်း အချိန်ကြာမြင့်လာသော အခါတွင် ဗဟိုထုရှိ ဟိုက်ဒရိုဂျင် များအားလုံးလိုလို သည် ဟီလီယမ် အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။
ထိုအကြောင်းကြောင့် ကြယ်၏ အလယ်ဗဟိုရှိ နျူးကလီးယား ဓာတ်ပြုမှုများ ရပ်တန့်သွားပြီး ဗဟိုသည် ဆွဲငင်အားကြောင့် တဖြည်းဖြည်း သေးငယ်လာသည်။
ဗဟိုထု၏ ပြင်ပမှ အလွှာမှာမူ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ဟီလီယမ် အဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်ကို လွှတ်ထုတ် နေသေးသည်။
ကြယ်၏ ပြင်ပအလွှာသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးသည်ထက်ကြီးလာသည်။
ကြယ်တို့သည် အလင်းရောင် မြောက်မြားစွာကို လွှတ်ထုတ်ကြသည်။
တခါတရံတွင် အစ ပထမက လွှတ်ထုတ်ခဲ့သည့် အလင်းရောင်ထက် အဆ သောင်းဂဏန်းမျှ များပြားသော အလင်းရောင်ကို လွှတ်ထုတ် ကြသည်။
ကြယ်၏ မျက်နှာပြင်မှာ ကျယ်ပြန့်လာသဖြင့် စွမ်းအင်တို့မှာ ပိုမိုကြီးမားသော ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။
ထိုအကြောင်းကြောင့် မျက်နှာပြင်၏ အပူချိန်မှာ လျော့ကျသွားပြီး ကြယ်၏ အရောင်မှာ အနီရောင်မှ လိမ္မော်ရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ကြယ်သည် ဧရာမ ကြယ်နီ အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး ပတ်ပတ်လည်တွင် လှည့်ပတ်နေသော ဂြိုဟ်တို့ကို ထိုအချိန်တွင် ဝါးမြိုပစ်လိုက်သည်။
ကြယ်သေဆုံးခြင်း left|300px|ထုထည်သေးသော ကြယ်တို့၏ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု (ဘယ်ဘက်)၊ ထုထည်ကြီးကြယ်တို့၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲပုံ (ညာဘက်)။
အချိန်ကြာမြင့်လာသော အခါတွင် ကြယ်မှ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာသော ဧရာမ ကြယ်နီ သည် လောင်စာကုန် သွားသည်။
ထိုအခါတွင် ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်တို့ကို လွှတ်ထုတ်လိုက်ပြီး ကြယ်ဖြူပု ဟုခေါ်သော ကြယ်အသေးစားမှာ ကြွင်းကျန်ရစ်သည်။
ထိုမှ အချိန် ကြာမြင့်လာလေသာ အခါတွင် ကြယ်ဖြူပုမှာ အပူချိန် လျော့ကျလာပြီး ကြယ်ပုနက် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
သို့သော် ဧရာမ ကြယ်နီ တို့မှာ တခါတရံတွင် ပေါက်ကွဲခြင်း ဖြစ်တတ်ပြီး ထိုသို့ပေါက်ကွဲမှုမှာ အလွန်ပြင်းထန်ကာ ထိုအဖြစ်အပျက်ကို စူပါနိုဗာ ကြယ်ပေါက်ကွဲမှု ဟု ခေါ်ကြသည်။
ထိုသို့ ဖြစ်ပျက်ပါက ကြယ်ဖြူပုအဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ ပို၍ သေးငယ်သိပ်သည်းသော နယူထရွန်ကြယ် အဖြစ် ကြွင်းကျန်ရစ်သည်။
နယူထရွန်ကြယ် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ဆွဲငင်အား အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သော အက်တမ် တို့တွင် အဏုမြူဗဟို (Nucleus) ကို လှည့်ပတ်နေသော အီလက်ထရွန် မရှိတော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
လက်ဖက်ရည်ဇွန်းမျှ ရှိသော ဒြပ်ထုမှာပင် ကမ္ဘာ၏ အလေးချိန် နီးပါးမျှ ရှိသည်။
ထိုထက်မက ပို၍ ကြီးမားသော ဧရာမ ကြယ်နီတို့မှာ တွင်းမည်း များကို ချန်ရစ်ခဲ့သည်။
တွင်းမည်းဖြစ်ပေါ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ဆွဲငင်အား အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် ပရိုတွန် နှင့် နျူထရွန်များပင် သူတို့ဘာသာ ဝါးမျို ပစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
အလင်းရောင် ပင်လျှင် တွင်းမည်းမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ပေ။
အက်တမ်တို့၏ အဏုမြူဗဟို များ အချင်းချင်း ဆွဲငင်ထားသော အားမှာ လူသားတို့ သိသမျှ ထဲတွင် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သောကြောင့် အချို့သော ရူပဗေဒ ပညာရှင်တို့က တွင်းမည်းသည် သင်္ချာ အခေါ် singularity ဟုခေါ်သော တစ်ခုတည်း ကျန်သည်အထိ ပေါင်းစပ်သွားမည်ဟု ယူဆကြသည်။
ကဏ္ဍ:ကြယ်တို့၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု။
thumb|ဂူပြောက်ကြီးစေတီ thumb စေတီပုထိုးအမှတ် = ၁၃၂၃/၆၄၇ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် ဂူပြောက်ကြီး နှစ်ဆူရှိသည်။
ဝက်ကြီးအင်းအရပ်ရှိ ဂူဘုရားကို ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီး ဟုခေါ်ကြပြီး မြင်းကပါအရပ်ရှိ ဂူဘုရားကို မြင်းကပါဂူပြောက်ကြီး ဟု ခွဲခြားခေါ်ကြသည်။
သမိုင်း ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)သည် ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်နှစ်ဆင့်ဂူ ဘုရားဖြစ်ပြီး အေဒီ(၁၁၁၃) တွင် အမတ်ကြီး ရာဇကုမာရ်၊ ကျန်စစ်သားမင်းနှင့် သမ္ဘူလမိဖုရားတို့၏သားက တည်ခဲ့သည်။
ကျန်စစ်သားမင်းသည် အေဒီ (၁၀၈၄) တွင် ပုဂံထီးနန်းကို ရရှိခဲ့ပြီး နန်းစံနှစ် (၂၈) နှစ် အေဒီ (၁၁၁၃) အရောက်တွင် မကျန်းမမာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ကျန်စစ်သားနှင့် သမ္ဘူလမိဖုရားတို့မှ မွေးဖွားသည့် ရာဇကုမာရ်သည် ဖခင်၏ ကျေးဇူးကို အောင့်မေ့သတိရကာ ရွှေဆင်းတု တစ်ဆူ ပြုလုပ်၍ ဖခင် ကျန်စစ်သားမင်းထံ သွားရောက်ပြီး ဤဘုရားကို ဖခင်အတွက် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဖခင်ပေးထားသော ကျွန်သုံးရွာကိုလည်း ဤဘုရားအား လှူကြောင်း လျှောက်ထားခဲ့သည်။
ကျန်စစ်သားမင်းက ရာဇကုမာရ်၏ မိဘကျေးဇူး သိတတ်မှုအတွက် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်စွာနှင့် သာဓုခေါ်ကာ ရေစက်သွန်းခဲ့သည်။
ရာဇကုမာရ်သည် ထိုဘုရားကို ဌာပနာ၍ ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) ဘုရားကို တည်ခဲ့သည်။
မြစေတီကျောက်စာ (ယခု ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာ)တွင် ဘုရား၏ မူလဘွဲ့တော် မပါရှိသော်လည်း ဂူဘုရားသည် မြင်းကပါရွာတွင် တည်ရှိပြီး ဂူဘုရား အတွင်း အပြင် အပြောက်အပြိန်းတို့ဖြင့် မွမ်းမံ တန်ဆာဆင်ထား၍ ဂူပြောက်ကြီးဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ဗိသုကာ လက်ရာများ ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) တိုက်မအထက်တွင် ဆင်ခြေလျော အမိုး၊ ပစ္စယာများဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ကွမ်းတောင်ပေါက် ထားသည်။
ကွမ်းတောင် ပတ်လည် လေးမျက်နှာတွင် လေးထောင့် ဖောင်းပြားများ ဖော်၍ ကြက်လျာတွင် မုခ်ကပ်သုံးခု ပါရှိသည်။
နံရံဆေးရေး ပန်းချီကားများ၊ အင်္ဂတေ ပန်းတော့ လက်ရာများ၊ ကျောက်ဆစ် ပန်းတမော့ လက်ရာများ ရှိသည်။
အာရုံခံအမိုးတွင် ခြေတော်ရာပုံများကို ပန်းခက် ပန်းနွယ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
ဂန္ဓကုဋိဘုရားဆောင်အတွင်း ဆင်းတုပလ္လင် တစ်ဝိုက်တွင် မာရ်နတ်စစ်သည်ပုံများကို အဆန်းတကျယ် ရေးခြယ် ထားလေသည်။
ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) ဘုရားအတွင်း နံရံဆေးရေးပန်းချီများမှာ ဗုဒ္ဓဝင် ပန်းချီများဖြစ်သည့် မြတ်စွာဘုရား တာဝတိံသာမှ ဆင်းလာခန်း၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောခန်းနှင့် ဘုရား ဝေသာလီပြည်သို့ လှေဖြင့် သွားပုံ၊ ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်ကွက်များ၊ ကောသလမင်း အိပ်မက် (၁၆)ချက်၊ (၅၄၄)ဘီစီတွင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် အဇာတသတ်မင်း လက်ထက် ပထမသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲ၊ (၄၄၄)ဘီစီတွင် ဝေသာလီပြည် ကာဠာ သောကမင်းလက်ထက် ဒုတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲ၊ (၃၀၉) ဘီစီတွင် ပါဋလပုတ်ပြည် သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီး (အသောက) မင်းလက်ထက် တတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲ အပါအဝင် အခြား ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာ များဖြစ်သည့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ဧဠာရမင်းသည် နန်းတော်ရှေ့တွင် တရားခေါင်းလောင်း ချိတ်ဆွဲကာ တရားသဖြင့် အုပ်ချုပ်ပုံ၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ဒေဝါနံပီယမင်း နှင့် ရှင်မဟိန္ဒတို့ အမေးအဖြေခန်း ပန်းချီများ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် နတ်သား နတ်သမီးများ ကနေပုံ၊ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားများပုံ၊ ပုဂံခေတ် အမျိုးသား အမျိုးသမီးပုံ များလည်း ရှိသည်။
(၁၉၈၄) မှစ၍ ရှေးဟောင်း သုတေသနဦးစီးဌာန သည် ကုလသမဂ္ဂ အကူအညီဖြင့် ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) ဘုရား အတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများနှင့် မင်စာများကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြန်လည် ထင်ရှား ပေါ်လွင်လာအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် ဘုရားရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများ နှင့် ရှေးဟောင်း မွန်ဘာသာ ကမ္ပည်းစာများကို ဖတ်ရှု လေ့လာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ) ဘုရား၏ အပြင်မျက်နှာစာ များရှိ ဘီလူးပန်းဆွဲ၊ ထောင့်ဘောင်ပန်း အင်္ဂတေပန်း စသည့် အင်္ဂတေ၊ ပန်းတော့ လက်ရာများနှင့် ဘုရားရှိ ကျောက်လေသာ ပြတင်းပေါက်များ ဖောက်ထားပုံကို လေ့လာနိုင်သည်။
ဂူဘုရားရှိ အလယ်ဗဟို ဂန္ဓကုဋီတိုက် ပတ်လည်တွင် စင်္ကြပတ်လမ်းရှိပြီး စင်္ကြအတွင်း နံရံ မုခ်ကပ်များရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ကျောက်ဆစ် ပန်းတမော့ လက်ရာများကို လေ့လာနိုင်သည်။
ဦးမောင်မောင် - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၏ ပုဂံစေတီပုထိုးများ ဂူပြောက်ကြီး ကျောက်စာ လှူဒါန်းခဲ့သော ကောင်းမှု အစုစုကို ပျူ၊မွန်၊ ပါဠိ၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် လေးမျက်နှာပါ ကျောက်စာနှစ်တိုင်ကို ရေးထိုးခဲ့သည်။
ထို ကျောက်စာတိုင်များကို မြစေတီဘုရားအနီးမှာ တွေ့သဖြင့် ရှေးက မြစေတီကျောက်စာဟူ၍ တွင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ အချို့က ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာဟု လည်းကောင်း၊ ဂူပြောက်ကြီး ကျောက်စာ ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ကျောက်စာအငယ်တစ်တိုင်မှာ ပုဂံပြတိုက်တွင် ထားရှိ၍ အကြီးတစ်တိုင်မှာ ကျိုးပဲ့လျက်ရှိပြီး ဆက်စပ်ကာ မြစေတီဘုရားအနီး၌ စောင့်ရှောက်ထားလေသည်။
ဘာသာလေးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသဖြင့် စာပေနှင့် သမိုင်းအတွက် အထူးအရေးပါသည်။
ဤကျောက်စာပါ ပျုစာများသည် အရှည်ဆုံးဟု ဆိုရပေမည်။
ပျူစာကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော ဒေါက်တာ စီ၊ အို၊ ဗလက်ဒင်သည် ဤကျောက်စာ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖော်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ ကိုးကား Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ။
ထျဲန်းဟော် အမှတ် ၁ (TH-1) (တရုတ် - 天河一號) (နဂါးငွေ့တန်း အမှတ် ၁) တရုတ်နိုင်ငံ ထျဲန်းကျင်းမြို့၊ အမျိုးသား စူပါ ကွန်ပျူတာ စင်တာတွင် တည်ရှိသည့် စူပါ ကွန်ပျူတာ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထျဲန်းဟော် အမှတ် ၁ အေ (TH-1A)အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီးနောက် တွက်ချက်နှုန်း တစ်စက္ကန့်လျှင် 2.507 petaflops (ပီတာမှာ ၁၀ ၏ ၁၅ ထပ်ကိန်း ဖြစ်သည်) ရှိပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တင်နက်စီပြည်နယ် အုတ်ခ်ရစ်ဂျ်ရှိ ဂျက်ဂွါ (Jaguar) စူပါကွန်ပျူတာကို ကျော်လွှားကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တွက်ချက်နှုန်း အမြန်ဆုံး စူပါကွန်ပျူတာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မူလ TH-1 ရော TH-1A ပါ လင်းနစ်စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။
TH-1 ကို ရေနံရှာဖွေရေးနှင့် လေယာဉ်အမောင်းသင်စက်များတွင် အသုံးပြုသည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး (Harry Potter and the Philosopher's Stone) (အိန္ဒိယနှင့် အမေရိကန်တွင် Harry Potter and the Sorcerer's Stone အမည်ဖြင့် ဖြန့်ချိသည်။
) သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိသည့် ဒါရိုက်တာ ခရစ် ကိုလံဘတ်၏ လက်ရာ စိတ်ကူးယဉ် စွန့်စားခန်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။
ယင်းဇာတ်ကားမှာ စာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း၏ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး ဝတ္ထုကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းဇာတ်ကားသည်လည်း ဟယ်ရီပေါ်တာ ဇာတ်ကားစီးရီးများအနက် ပထမဦးဆုံး ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် သွေးနှောမင်းသားသည် စာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း၏ အမည်တူ ထူးခြာဆန်းကျယ် ဝတ္ထုကို ကျောရိုးခံကာ ဒါရိုက်တာ ဒေးဗစ် ရိတ်စ်က ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသသည့် ယင်းရုပ်ရှင်ကားသည် ဟယ်ရီပေါ်တာ ရုပ်ရှင်များအနက် ဆဋ္ဌမမြောက် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ယခင်ဇာတ်ကားများနည်းတူ ဟယ်ရီပေါ်တာအဖြစ် ဒန်နီယယ် ရဒ်ကလစ်ဖ်က သရုပ်ဆောင်ထားပြီး ရူးပတ် ဂရင့်နှင့် အမ်မာ ဝပ်ဆင်တို့က ဟယ်ရီ၏ အကောင်းဆုံး သူငယ်ချင်း ရွန်း ဝိစလီနှင့် ဟယ်မိုင်းနီ ဂရန်ဂါအဖြစ် ပါဝင် ရိုက်ကူးထားသည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မီးကလပ် (Harry Potter and the Goblet of Fire) သည် ဂျေ ကေ ရိုးလင်း၏ ထိုအမည်နှင့်ပင် ထုတ်ဝေသောဝတ္ထုကို အခြေခံကာ ဒါရိုက်တာ မိုက်ခ် နယူးဝဲလ်က ရိုက်ကူးထားသည့် စိတ်ကူးယဉ် စွန့်စားခန်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာ ရုပ်ရှင်စီးရီး၏ စတုတ္ထမြောက် ဇာတ်ကား ဖြစ်ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
thumb|မန္တလေးက ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဆရာစိမ့် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ - ၁၂၈၇)။
ဆိုင်းဆရာ ဆရာစိမ့်သည် စိန်ဗေဒါနှင့်အတူ ကျော်ကြားခဲ့သောမန္တလေးမှ ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဆိုင်းဆရာ ဆရာစိမ့် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ - ၁၂၈၇) - ၁၂၃၄ တွင် အဖ ဘုရင့် စိန်ဆိုင်းတော်တီး နေမျိုးကျော်စွာခေါင်ဘွဲ့ရ (မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်းတွင် 'နေမျိုးကျော်ခေါင်ဘွဲ့' ဟုသာ ရေးသား) ဆရာ ဖေကြီးနဲ့ အမိ ဒေါ်သစ်တို့က မဟာမုနိ အရှေ့ရွာသစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
- ရွာစားကြီး ဆရာဖေသည် သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် သိုင်း အလံ ၄ ချက်၊ 'ဘွဲ့ဖြူ' စိန်ဆိုင်းဝိုင်း တစုံနှင့် ဆိုင်းဝိုင်းအတွင်း တပ်ဆင်ရန် ဖန်အိုး (ဖန်ပန်းတိုင်) များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည့်။
'နေမျိုးကျော်စွာခေါင်ဘွဲ့' (မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်းတွင် 'နေမျိုးကျော်ခေါင်ဘွဲ့' ဟုသာ ရေးသား) ဖြင့် ပလိပ်မြို့ အနီးရှိ ဆီဆုံ ၁ဝ ရွာကို စားစေသည့် အပြင် မန္တလေးမြို့ရှိ (ယခု အမျိုးသားကျောင်းဝင်း တည်ရာ) မြေကွက်ကြီးတွင် နေထိုင်ခွင့် ပေးတော်မူသည်။
ယင်းသို့ ဆိုင်းဆရာ ဆရာဖေနှင့် တပည့်လက်သားတို့ နေထိုင်ခဲ့သည်ကို အစွဲပြု၍၊ ရှေးအခါကပင် ထိုနေရာကို 'ဆိုင်းဝင်း' ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
- ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့သော နှလုံးထားဖြင့် စိတ်ရှည်၍ ဇွဲကောင်းစာ ပညာကို လိုက်စားခဲ့သည်။
စာပေကို မြတ်နိုး၏။
- စောင်းအတတ်ကို ဣန္ဒာဒေဝနှင့် ဒေဝဣန္ဒာ မောင်မောင်ကြီးတို့ထံ၌ လည်းကောင်း၊ မိကျောင်းတီး အတတ်ကို ဆေးဆရာကြီး မိကျောင်းဝိဇ္ဇာ မောင်မောင်ကြီးထံ၌ လည်းကောင်း လေ့လာခဲ့သည်။
- ဆိုင်းတော်တို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ အရ၊ ပတ်စာတင်နည်းမှ စ၍ အစအဆုံး အဖထံတွင် လက်ပူးလက်ကြပ် သင်ယူခဲ့ခြင်းဖြင့် ဆိုင်းပညာကို ရခဲ့သည်။
- ဆရာ စိန်ဗေဒါနှင့် ဖအေတူ ညီအစ်ကိုရင်း ဖြစ်။
- ဆိုင်းဆရာ ဆရာစိမ့်သည် ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးဖိုးစိန်၊ ငွေနှဲကြီး ဦးဇေယျာတို့နှင့် နာမည်ကြီး ဇာတ်အဖွဲ့ကြီးကို တည်ထောင် ကပြခဲ့ကြသည်။
- ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးဖိုးစိန်၏ အစ်မ ဒေါ်စိန်မြိုင်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့၍ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးဘမောင်ကို မွေးဖွားခဲ့။
- ဆရာစိမ့်သည် မြန်မာမင်းလက်ထက် ရှေ့တော်ပြေး အိုးစည်ဝိုင်း မိန်းမ အဆိုကျော် ဒေါ်တိုးနှင့်လည်း အကြောင်း ပါခဲ့သေးရာ၊ သမီး မမကြီးကို မွေးဖွားခဲ့သေးသည်။
- မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၇ တွင် မန္တလေးမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ရှေးအစဉ်အလာ အဆောင်အယောင် အတိုင်း နှုတ်ခမ်း၊ ရင်ပတ်နှင့် လက်နှစ်ဖက်တို့တွင် ရွှေချသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ - ၄ (စောင်း - တူ)၊ အပိုင်း - က၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်း၊ စတုတ္တနှိပ်ခြင်း၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ [For Ever Space က eBook အဖြစ် ဖြန့်ချိတဲ့ အွန်လိုင်း PDF စာအုပ်]၊ စာမျက်နှာ ၈၇ - ၈၈။
မန္တလေး အဘိဓာန်၊ နေထွတ်၊ The Dream Crystals Publishing House၊ ၁၉၉၉။
မြို့မ ဆရာဟိန် (၁၉၀၅−၁၉၇၉) သည် မြန်မာ လူမျိုး ကျောင်းဆရာ၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသူနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး မြောင်းမြခရိုင်၊ ပြင်ရွာ၌ ဦးတတ်၊ ဒေါ်ဖုံရိမ် တို့က ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မွေးသည်။
မွေးချင်း လေးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ဟိန် ဖြစ်သည်။
၁၉၂၅ ခုတွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်သည်။
ကျောင်းဆရာ ဘဝ ၁၉၂၆ ခုတွင် ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
၁၉၂၇ ခုတွင် ရှေ့နေစာမေးပွဲ အောင်သဖြင့် ၁၉၂၈-၂၉ ခုများတွင် မြောင်းမြ၌ ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးသည်။
ရှေ့နေဘဝထက် ကျောင်းဆရာဘဝကို မြတ်နိုးသူဖြစ်၍ ၁၉၃ဝ ပြည့်တွင် မြို့မ အမျိုးသားကျောင်း၌ပင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ပြန်အမှုထမ်းသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မြို့မကျောင်း သာရေးနာရေးကိစ္စများ၊ ရန်ပုံငွေကပွဲများတွင် အားကြိုးမာန်တက် စွမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သဖြင့် မြို့မဆရာဟိန်ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
စစ်ပြီးစ ၁၉၄၆ ခုတွင် မြို့မကျောင်းကို ပြန်ထောင်ရာ ကျောင်းဆရာဘဝကို ခံယူခဲ့သေးသည်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြောင်းမြ၌ ပြန်နေရာ ဂျပန် ဝင်လာသောအချိန်တွင် မြောင်းမြမြို့ ယာယီငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ဝင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူးအဖြစ် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ် သတင်းစဉ် အမည်ဖြင့် အပတ်စဉ်ထုတ်သတင်းစာကို ကိုယ်တိုင် ကြီးမှူးထုတ်ဝေပြီး၊ ဝါဒဖြန့်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗမာလွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ဌာနချုပ်မှ ခေါ်ယူသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ အလံပြဘုရားလမ်းရှိ စစ်ဌာနချုပ်ရုံးတွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူးအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဗမာ့ခေတ် အစိုးရပညာရေးဌာနတွင် အထူးအရာရှိအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မဟာဗမာဌာနချုပ်တွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် ပြန်ဝင်လာသည်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
ဂျပန်ခေတ် အခမ်းအနားများ၌ အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် ဝင်မလာမီ ရှေ့တော်ပြေး အဖြစ် "တိတ်စေ" အော်ရသူ ဖြစ်သဖြင့် "တိတ်စေဆရာဟိန်" ဟုလည်း အမည်ရခဲ့သည်။
၁၉၃၆ တက္ကသိုလ် သပိတ်၊ ၁၉၃၈ ကျောင်းသားသပိတ်၊ ရေနံမြေသပိတ် စသော အရေးတော်ပုံများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်သံမဏိတပ် အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်များအား အကြံပေးခြင်း၊ အကူအညီပေးခြင်းများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူငယ် အသင်းကြီးကို စတင် တည်ထောင်သူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားအဝတ်များ မီးပုံရှို့ခြင်း၊ တိုင်းရင်းဖြစ် အထည်များ ဝတ်ဆင်ရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ စီးကရက်အစား ဆေးပေါ့လိပ်များ သောက်ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း စသော ဝံသာနု လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုတွင် အမေရိကန် အစိုးရပညာသည် ခေါင်းဆောင်ချင်းဖလှယ်ရေး စီမံကိန်းအရ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ (၃) လကြာ လေ့လာရေးခရီးသွားပြီး အပြန်၌ တရုတ်ပြည်၊ ဂျပန်ပြည်၊ စင်္ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သည်။
စာရေးဆရာ ဘဝ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၇) ရက်မှ စ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေ အသင်းတွင် ဖြန့်ချိရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အရစ်ကျအရောင်းဌာနမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ စာ စရေးရာ နယ်ဒေါင်းကလေး၊ မြို့မကျောင်း ပဂေး၊ မြို့မ ရဲခေါင်၊ ကမ္ဘာ့တက်လူ၊ ယထာဘူတ၊ ဟိံသက၊ မြို့မ ဆရာဟိန် စသော ကလောင်များဖြင့် စာစုံ ရေးသည်။
ရေးသားသော စာအုပ်များ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ပုံနှိပ်တိုက်မှတ်ချက်ကျွန်ုပ်နှင့် မိုက်ကယ်ကောလင်းနဂါးနီ စာအုပ်တိုက်ကျွန်ုပ်၏ စွန့်စားခြင်းနဂါးနီ စာအုပ်တိုက်အထူးသတင်းထောက်နဂါးနီ စာအုပ်တိုက်စစ်သူလျှိုများနဂါးနီ စာအုပ်တိုက်အိုင်းရစ် အရေးတော်ပုံနဂါးနီ စာအုပ်တိုက် ဘဝနိဂုံး ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၉) ရက်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးမှ ကြံတောသုသာန်သို့ ပို့ဆောင် မီးသဂြိုဟ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ဖြစ်ကြသော ဦးခင်မောင်ချို၊ ဒေါ်အေးမြင့်၊ ဦးကျော်ဇေယျ၊ ဒေါ်နန်းညွန့်နွယ်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
အားမာန်သစ် စာပေမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်သည့် သန်းဝင်လှိုင် ရေးသားပြုစုတဲ့ 'အကျော်ဇေယျ စာဆိုတော်များ' စာအုပ်မှ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၇၉ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင် (ခရစ် ၁၈၉၂ – ၁၉၅၂) သည် ဗြိတိသျှခေတ်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံခေတ် နှစ်ခေတ်စလုံးတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသူ ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှခေတ်က အစိုးရပိုင် သူကြီးဂေဇက်သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူးသောကြောင့်၊ သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်ဟု ပိုမို၍ လူသိများသည်။
သူကြီးဂေဇက် ဦးခင်မောင်သည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ကြံခင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အဘ အမည်မှာ ဦးစိုးဖေ(ပညာအုပ်) ဖြစ်ပြီး၊ အမိ နာမည်ကို မှတ်တမ်းတွင် မတွေ့ ရှိသေးပေ။
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာတွဲ ၂ တွင် ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ် မှ ဘီအေ အောင်မြင် ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က မည်သည့် ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည် ဟုလည်း အမှတ်အသား မရရှိ ခဲ့သေး။
ဘီအေ အောင်ပြီးနောက် ဆရာဖြစ် လက်မှတ်ရပြီး သထုံမြို့တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့သည်။
ဦးခင်မောင်သည် ကျောင်းဆရာ အလုပ်မှ ထွက်ပြီးလျှင် မြန်မာများ ထုတ်ဝေသော 'ဘားမား အော့(ဖ်)ဇားဗား' ခေါ် အင်္ဂလိပ် ဘာသာနှင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ထို သတင်းစာတိုက်တွင် သတင်းစာတိုက် ပိတ်လိုက်သည်အထိ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။