kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြားတံများကို သစ်သားအမျိုး မျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် မြားထိပ် များကိုမူ သံမဏိချွန်များဖြင့် တပ်ထားကြ သည်။
အချို့သော မြားများသည် ပေါ့ပါးသော ခေါင်းပွသံ များဖြစ်ကြ သည်။
ပစ်လိုက်သည့် မြားသည် ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်းသွားနိုင်ရန် အမြီး ဖျားတွင် ငှက်မွေးများတပ်ထားသည်။
မြားပစ်သည့်အခါ မြားသည် လေး ကြိုးထဲ၌ အံကျရှိနေစေရန် ငှက်မွေးတပ်ထားသော အမြီးဖျားပိုင်း၌ အနည်း ငယ်ဟိုက်ထားသည်။
မြားများထည့်သည့် မြားအိမ်ကား ရှည်ရှည်လုံးလုံး ဖြစ်၍ ပခုံးတွင် ကြိုးတပ်၍ လွယ်ထားရသည်။
လေးပစ်ခြင်းကို 0x100သစတြေး လီးယားတိုက်မှတစ်ပါး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းနိုင်ငံအသီးအသီးတို့တွင် တွေ့ရ သည်။
အချို့သော ဂူနံရံများတွင် ရှေးလေးသမားများ၏ပုံများကို တွေ့ရ သည်။
၁၅ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင်မှ စစ်တိုက်ကြရာတွင် လေးနှင့်မြား အစား မီးပေါက်လက်နက်များကို အသုံးပြုလာကြသည်။
သို့ရာတွင် ပြိုင်ပွဲ၌ ပစ်ကွင်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ပစ်ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ငယ်ကလေးများအား အမဲလိုက် ခြင်းတို့၌ လေးနှင့်မြားကို ယခုတိုင်အောင် အသုံးပြုလျက်ရှိရာ လူကြိုက် များသော ဖျော်ဖြေမှုတစ်ရပ်ဖြစ်နေပေသေးသည်။
အမေရိကန် အင်ဒီးယန်း တို့သည် စစ်တိုက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အမဲလိုက်ရာ၌လည်းကောင်း လေးနှင့် မြားကို အထူးအားကိုးအားထားပြုကြသည်။
တာတိုပစ်ရာ၌ ယင်းတို့သည် အထူးလက်ဖြောင့်ကြသော်လည်း သိပ္ပံနည်း မကျမှုကြောင့် ယခုခေတ် လေး သမားများ၏ လက်စွမ်းမှုကို လိုက်မမီနိုင်ကြချေ။
လေးအတတ်သည် သာသနာတော်ကျမ်းဂန်၊ လောကီကျမ်းဂန်တို့ ၌လာသော တစ်ဆယ့်ရှစ်ရပ်သော ပညာမျိုးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ ထိုထို ကျမ်းဂန်တို့ အလိုအားဖြင့် လေးအပြားသုံးပါးရှိ၏။
ယင်းတို့မှာ (၁) ပိုလ် နှစ်ထောင်နိုင်သော ဒဠ|ဓနုခေါ် လေးတစ်မျိုး။
ကျမ်းဂန်တို့တွင် ပိုလ်နှစ် ထောင်နိုင်သော ဒဠ|ဓနုလေးဟူသည်ကား ထန်းပင်အပေါ်သားကို လုပ်သော လေးတည်း။
ထိုလေးကို ညို့တင်ပြီးလျှင် ညို့အလယ်၌ ပိုလ်နှစ်ထောင်ရှိ သော (တပိုလ်လျှင် လေးကျပ်သားမျှရှိ၏။
) ဝန်ကိုချည်၍လေးကိုင်းကို ကိုင်ပြီး ချီကြွသောအခါ ပိုလ်နှစ်ထောင်ထုပ်မြေမှ လွတ်သည့်ကာလ လေး ကိုင်းနှင့် လေးညို့မြား တစ်ပြန်ခန့်ကွာလျှင် ပိုလ်နှစ်ထောင်နိုင်သော လေး မည်၏။
မြားတစ်ပြန်ထက်ကျယ်လျှင် လေးပျော့သည်။
ပိုလ်နှစ်ထောင်မနိုင်။
မြားတစ်ပြန်ရှိအောင်မကျယ်လျှင် လေးမာသည်ဟုသိရ၏။
(ဤထန်းသား လေးကား အနောက်တိုင်းပြည် မဇ္ဈိမဒေသများတွင် ရှေးအခါက အများသုံးစွဲ ကိုင်ဆောင်သော လေးဟုဆို၏။
) (၂) ဗိုလ်တစ်ထောင်တင်လေးခေါ် သဟဿထာမ လေးတစ်မျိုး။
ဇနကမင်းသား၊ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားတို့တင်၍ပစ် သော လေးမူကားလက်နက်ကိုင် ဗိုလ်ခြေယောက်ျားတစ်ထောင်တင်မှ ချမှရ သည်။
ထိုဗိုလ်တစ်ထောင်တင်မှ ရသောလေးဟုသိရာသည်။
(၃) သဟဿ ဗာဟု လေးခေါ် လက်မောင်းတစ်ထောင်၊ လက်နက်ကိုင်ငါးရာတင်လေး တစ်မျိုး။
ပဏ္ဍုမည်သော အိမ်ရှေ့မင်း၏ သားတော်ငါးယောက်တို့တွင် လေး အတတ်၌ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ရောက်သော အဇ္ဇုနမင်းသားကိုင်သော လေးကား လက်နက်ကိုင် လူငါးရာ လက်မောင်းတစ်ထောင်တင်မှ ချမှရသော သဟ ဿဗာဟု လေးဟူ၍ ဘူရိဒတ်ဇာတ်တော်တွင်ဆိုသည်။
ထို့ပြင် လေးပစ်အတတ် (ဝါ) မြားရေးတို့ကိုလည်း (၁) လျှပ် တစ်ပြက်ကို အချက်အသောင်း အသိန်းပစ်ခြင်းတည်းဟူသော အက္ခဏဝေဓိ အတတ်၊ (၂) ခါးရမ်သီးစသော အမှတ်ကို ချက်ရာမစပ်မှန်အောင်ပစ်ခြင်း၊ သားမြီးမွေးမျှင်ကိုလျက် ထက်ဝက်ထွင်းအောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော ဝါလ ဝေဓိအတတ်၊ (၃) ရှေ့ပစ်လိုက်သောမြားကို နောက်မြားဖြင့် မှန်အောင်ပစ် ခြင်းတည်းဟူသော သရဝေဓိအတတ်၊ (၄) မျက်စိဖြင့်မမြင်ဘဲ အသံကိုနား ထောင်၍ မှန်အောင်ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သဒ္ဒဝေဓိအတတ်ဟူ၍ မြားရေး ကြီးလေးပါး။
နွယ်တန်းကဲ့သို့ မြားတန်းမပြတ်အောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရလဋ္ဌိအတတ်၊ ကြိုးအစဉ်ကဲ့သို့ ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရရဇ္ဇုအတတ်၊ မြားပြာသာဒ်ဆင့် တက်အောင်ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရပါသာဒအတတ်၊ မြားစောင်းတန်းဆင့် တက်အောင်ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရသောပါန အတတ်၊ မြားကို မြားဖြင့်ဆီးကာအောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရပ္ပဋိ ဗာဟနအတတ်၊ မဏ္ဍပ်အုပ်သကဲ့သို့ ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရမဏ္ဍပ အတတ်၊ မြားတန်တိုင်းဝိုင်းအောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရပါကာရ အတတ်၊ လေးထောင့်ကန်ကဲ့သို့ တည်အောင်ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရ ပေါက္ခရဏီအတတ်၊ ပဒုမာပွင့်ချပ်ကဲ့သို့ မြားထပ်အဆိုင်ဆိုင်တက်အောင်ပစ် ခြင်းတည်းဟူသော သရပဒုမအတတ်၊ မြားမိုးရွာစေခြင်းတည်းဟူသော သရ ဝဿအတတ်၊ မြားစက်ဝန်းသွားအောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော စက္ကဝိဓံသန အတတ်၊ မြားရဟတ်လည်အောင် ပစ်ခြင်းတည်းဟူသော သရအဝဓအတတ် ဟူ၍ မြားရေးငယ် တစ်ဆယ့်နှစ်ပါး စသည်ဖြင့်ဖော်ပြထားလေသည်။
ပွင့်သည် မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီးတစ်ဦးနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာမင်းသမီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အ.ထ.က(၂)လသာ ကျောင်းသူဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးခဲ့သော အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများအမည်ရှိ ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ခင်ပွင့်ဖြူသိမ့်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ပွင့်သည် ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီးဖြစ်သည့် ဘေဘီပွင့် သီချင်းခွေကို ၂၀၁၈၊ ဇွန်လ (၁၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖြန့်ချိသည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၁၈.၆.၂၀၁၈၊ စာ-၅ ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
အကြောက်လွန်ခြင်းဆိုသည်မှာ လူအများစုအား စိုးရွံ့ထိန့်လန့်မှု မဖြစ်စေသော ပစ္စည်းတစ်ခု၊ လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်၊ အခြေအနေတစ်ရပ်စသည် တို့ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားမှု မရှိဘဲ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သာမန်ထက် အကြောက်လွန်သွားလျှင် သွေးအသွားအလာ ဖောက်ပြန်သည်အထိ သွေးပျက်ပြီး ရူးသွပ်သွားနိုင်သည်။
ယင်းဝေဒနာသည် လူအနည်းငယ်မျှကိုသာ စွဲကပ်တတ်ပြီး ဆန်းကြယ်၍ ကုသမရနိုင်ဟု ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယူဆလာခဲ့ကြသည်။
အကြောက်လွန်၍ ဝေဒနာစွဲနေသော်လည်း များသောအားဖြင့် မိသားစုအပေါ်ကောင်းမွန်သူများ၊ ဝန်ထမ်းကောင်းများနှင့် မိတ်ဆွေကောင်းများဖြစ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အချို့ကုထုံးပညာရှင်တို့က "အရည်အသွေးပြည့်သူတို့၏ဝေဒနာ" ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ကြောက်ရွံ့ခြင်းစိတ်ရောဂါ (phobic states) အကြောင်းရှင်းရလျှင် အကြောက်လွန်ခြင်းဆိုသည်မှာ အခြေအနေအပေါ်မူတည်ပြီး ကြောက်သင့်ကြောက်ထိုက်သည်ထက် လွန်ကဲစွာကြောက်ခြင်း၊ အများနားလည်အောင် အကျိုးအကြောင်းနှင့် မဖြေရှင်းနိုင်တော့ပဲ အဆမတန်ကြောက်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်၍မရလောက်အောင်ကြောက်ခြင်း၊ ကြောက်လန့်စရာဟုထင်သော အရာဝတ္ထု၊ အခြေအနေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်တွေ့လျှင် ရှောင်ရှားခြင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
တစ်နည်းဆိုရသော် မြွေကိုမြင်လျှင်၊ အမြင့်သို့တက်လျှင်၊ တစ်ကိုယ်တည်းနေလျှင်၊ စက်လှေကား/ဓာတ်လှေကားကိုစီးလျှင်၊ လေယာဉ်စီးလျှင် ကြောက်လန့်သူများကိုတွေ့ရတတ်သည်။
လူစုလူဝေး၊ မှောင်မည်းခြင်း၊ မိုးခြိမ်းခြင်း၊ လျှပ်စီးလက်ခြင်းတို့ကို ကြောက်လန့်တတ်သူများလည်းရှိသည်။
သုတေသနပညာရှင်တို့သည် ယင်းဝေဒနာ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားနေကြဆဲဖြစ်သည်။
မျိုးဗီဇအရ ဖြစ်လွယ်ခြင်းလော၊ ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့်လော၊ နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည့် ဘဝကြောင့်လော၊ ထိတ်လန့်စရာ ကြုံခဲ့ဖူး၍လော၊ စိတ်ဖိစီးခြင်းကြောင့်လော၊ ယင်းအကြောင်းတရားတို့ စုပေါင်းရိုက်ခတ်ခြင်းကြောင့်လောဟူ၍ တွေးဆနေကြဆဲဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကမ္ဘာပေါ်၌ စိတ်ဝေဒနာအားလုံးတို့တွင် အတွေ့ရအများဆုံး ဝေဒနာဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ယင်းဝေဒနာ စွဲကပ်သူ ၁၃ သန်းကျော် ရှိနေ၍ အရက်စွဲရောဂါပြီးလျှင် ဒုတိယအများဆုံး တွေ့ရသည့် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာဖြစ်သည်။
သို့သော် အကြောက်လွန်ဝေဒနာသည် ဆိုက်ကိုစစ် (psychosis) ဆန်သောစိတ်ရောဂါမျိုးကားမဟုတ်ပါ။
လူနေမှုဘဝအမှန်နှင့် အဆက်ပြတ်ကာ ဆေးရုံတင်၍ ကုသခံရမည့် အဆင့်မျိုးမဟုတ်ပါ။
အကြောက်လွန်ခြင်း လက္ခဏာများနှင့် ဖြေရှင်းချက် မည်သည်ကိုတွေ့တွေ့ “ဒုက္ခပဲ” ဟု ကြိုတွေးကာ အင်အားနုံးချိသည့်ပုံစံမျိုးသည် အကြောက်လွန်ခြင်းဝေဒနာတစ်ခုပေါ်လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
နမူနာတစ်ခုဆိုရသော် "ဆရာဝန်ရဲ့အခန်းက ပဉ္စမထပ်မှာ ဆိုရင်တော့ ဒုက္ခပဲ။
ဓာတ်လှေကားနဲ့ တက်ရတော့မယ်ဆိုတော့ ဓာတ်လှေကားသာ လမ်းမှာပျက်ရင် သွားပြီ။
" စသည်ဖြင့် မီးခိုးကြွက်လျှောက် စဉ်းစားမိတတ်သည်။
ထိုအခါ အကြောက်လွန်ခြင်း ရောဂါလက္ခဏာစုတို့ ပေါ်လာတော့သည်။
ကုထုံးပညာရှင်တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ အကြောက်လွန်ရောဂါ စွဲကပ်သူတို့သည် အလွန်အကြူး စိတ်ကူးယဉ်တတ်ကြောင်း၊ ခြောက်ပြစ်ကင်းသဲလဲစင် အခြေအနေမျိုးကို မျှော်မှန်းတတ်ကြောင်း၊ သာယာမှုကို မက်မောလွန်းကြောင်း၊ ဝေဖန်မှုကို ဆတ်ဆတ်ထိမခံတတ်ကြောင်း၊ တစ်ဖက်သား၏ ခံစားချက်များကို အထအနကောက်တက်ကြောင်းတို့ကို တွေ့ရှိရသည်။
အကြောက်လွန်ဝေဒနာရှိသူ အများအပြား၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများထဲတွင် အကြောက်လွန်ဝေဒနာစွဲသူ၊ စိတ်ကျရောဂါစွဲသူတို့ရှိတတ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
အကြောက်လွန်စေသော အခြေအနေနှင့် ကြုံသောအချိန် သို့မဟုတ်ကြုံရမည်ဟု မတွေးမိသော အချိန်တွင် စိတ်အခြေအနေသည် ပုံမှန်အတိုင်းပင် စီမံလျက်ရှိသည်။
အကြောက်လွန်စေသော အခြေအနေနှင့် ကြုံသည့် အချိန်အတွင်း ယင်းအခြေအနေမှာ လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း ကြိုးပမ်းခိုက်မှတစ်ပါး ဝေဒနာရှင်သည် ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သည်။
အတွေ့ရများသော စရိုက်လက္ခဏာမှာ ယင်းအခြေအနေသို့ မသက်ဆင်းမိအောင် တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အကြောက်လွန်ရောဂါသည် တို့သည် ယင်းဝေဒနာကြောင့် စိတ်ကျဉ်းကျပ်သည့်အခါ သူတို့ရှောင်လွှဲနိုင်ရေးအတွက် ဖုံးဖုံးဖိဖိပြောတတ်ကြသည်။
ဥပမာ- “စားသောက်ဆိုင်အတွင်းသို့ဝင်လျှင် ကြောက်စိတ်ဝင်ကာ မည်သူကိုမျှစကားမပြောနိုင်တော့ဘဲ မွမ်းကျပ်လာမည်ဖြစ်၍ မဝင်လိုပါ” ဟု ရင်ထဲမှာရှိသည့်အတိုင်း မပြောနိုင်ဘဲ “ထိုစားသောက်ဆိုင်ကို မကြိုက်ပါ” ဟူ၍ လွှဲပြောတတ်သည်။
အကြောက်လွန်ဝေဒနောကြောင့် ရှက်စိတ်ဝင်နေသည့်အပြင် အကြောင်းသင့် အကျိုးသင့် ရှင်းပြ၍ရသော ဝေဒနာမဟုတ်သဖြင့် အခြားသူများအား နားလည်အောင် ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိချေ။
သို့သော် အကြောက်လွန်ခြင်းဝေဒနာရှိသူတို့သည် ကျွမ်းကျင်သော စိတ်ရောဂါကုဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေး၍ ကုသမှုခံယူပါက လူမှုဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်တွင် မျှော်လင့်ချက်များရှင်သန်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။
အကြောက်လွန်ခြင်း အမျိုးအစားများ အကြောက်လွန်ဝေဒနာ များစွာရှိသည့်အနက် ခွဲခြားကြည့်လျှင် အဓိကအုပ်စုကြီး ငါးမျိုးကို တွေ့ရသည်။
အတွေ့ရ အများဆုံးမှာ သာမန်အကြောက်လွန်ခြင်း (specific phobia) ဖြစ်သည်။
အခြေအနေ သို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံတစ်မျိုး၊ နှစ်မျိုးကို ကြောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
အမြင့်မတက်ရဲခြင်းနှင့် စက်လှေကားကိုမစီးရဲခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အမြင့်ကြောက်သူများတချို့ လှေကားအထစ်ပေါ်များမှ အောက်သို့ငုံ့ကြည့်မိလျှင်ပင် ဒူးတုန်၊ ရင်ခုန်ဖြစ်ရသည့်အထိ ခံစားလာရသည်။
တချို့ဆို ရေပြင်ကျယ်ကိုကြောက်သဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ အပန်းဖြေခရီးထွက်သည့်မိသားစုနှင့်ပင် မလိုက်တော့ပဲ တစ်ယောက်တည်းကျန်ရစ်နေတတ်သည်။
တိရစ္ဆာန်အကြောက်လွန်ခြင်း (animal phobia) များသောအားဖြင့် မြွေနှင့်ပင့်ကူတို့ကို လန့်ကြသည်။
အချို့က ခွေး၊ ကြောင်နှင့် ငှက်ကိုပင် ကြောက်တတ်ကြသည်။
အချို့ဆို ပိုးဟပ်မြင်၍ မေ့လဲသွားသည်လည်းကောင်း၊ တီကောင်ကိုင်မိ၍ ဆွေ့ဆွေ့ခုန်နေသည်လည်းကောင်း ဖြစ်တတ်သည်။
တိရစ္ဆာန်အကြောက်လွန်ခြင်းမှာမူ ကလေးဘဝကပင် စွဲကပ်တတ်သည့် သဘောရှိသည်။
လူမှုရေးအကြောက်လွန်ခြင်း (social phobia) သည် စိတ်ကျဉ်းကျပ်ခြင်း၊ ရှက်ရွံ့ခြင်းတို့ကြောင့် ထိတ်လန့်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
လူအများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း (လူကြောက်ခြင်း)၊ ပရိသတ်ရှေ့၌ စကားမပြောရဲခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
အချို့က လူအများရှေ့၌ မစားရဲကြချေ။
အချို့ကမူ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ ရှေ့မှောက်၌ လက်မှတ်မထိုးရဲချေ။
ရောဂါကြောက်ခြင်း (illness phobia) ဆိုသည်မှာ ရောဂါတစ်ခုအကြောင်း သိမှတ်ဖတ်ရှုခြင်း များလာသောအခါ မိမိမှာ ထိုရောဂါရှိနေပြီလားဟူ၍ ရောဂါအကြောင်းတွေးရင်း အကြောက်လွန်သည်ကို ဆိုလိုသည်။
စွဲလမ်းလွန်ကြောက်ခြင်း (obsessional phobia) ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်း အရာဝတ္ထုကို တိုက်ရိုက်ကြောက်ရွံ့ခြင်းမဟုတ်ပဲ ၎င်းမှတစ်ဆင့် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်နိုင်သောအကျိုးဆက်ကိုသာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာတစ်ခုပြရသော် ခွေးကို မကြောက်လန့်ပဲ ခွေး (သို့မဟုတ်) ခွေးသွားရည်နှင့်ထိ၍ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်သည်ဟု တွေးရင်း ခွေးကိုရှောင်ကြဉ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။
သွေးထွက်သံယိုအကြောက်လွန်ခြင်းတွင် သွေးမြင်လျှင် လန့်ခြင်း၊ နာမည်ကိုတွေး၍ လန့်ခြင်း၊ ဆေးကုသခံရမည့်အရေး၊ ခံတွင်းနှင့်သွားဆရာဝန်ထံ ပြသရမည့်အရေးကို ထိတ်လန့်ခြင်းတို့ပါ အကျုံးဝင်သည်။
အရှုပ်အထွေးဆုံး ကြောက်လွန်ဝေဒနာပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည့် လေဟာကြောက်လွန်ခြင်း (agoraphobia) ဖြစ်သည်။
အန္တရာယ်မရှိသော လူတစ်ဦး (သို့မဟုတ်) နေရာတစ်နေရာမှ ခွဲခွာ၍သွားရမည်ကို စိုးရွံ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗလာဟင်းလင်းပြင်ကွက်လပ်ကြီးထဲတွင် ကြောက်လန့်နေတတ်သည်။
အချို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အိမ်တွင်းအောင်းနေတတ်သည်။
အချို့သည် ကျောင်းသို့ စတင်ပို့ခံရသည့် ပထမဆုံးနေ့က သူငယ်တန်းကလေးငယ်ပမာ ခင်ပွန်းသည်ကိုဖြစ်စေ၊ အားထားစရာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကိုဖြစ်စေ တွယ်ကပ်နေတတ်သည်။
အကြောက်လွန်ခြင်းအားလုံးတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဝေဒနာတစ်မျိုးမှာ ပိတ်လှောင်ကြောက်လွန်ခြင်းဖြစ်သည်။
လူမှုရေး အကြောက်လွန်ခြင်းမှအပ အခြားအကြောက်လွန် ဝေဒနာအားလုံးတို့သည် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုမိုစွဲကပ်တတ်သည်။
အကြောက်လွန်ဝေဒနာတို့သည် အရွယ်မရွေး စွဲကပ်တတ်သော်လည်း အများစုသည် အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၃ဝ ထိ အပိုင်းအခြား၌ စတင်စွဲကပ်တတ်သည်။
ကုသနည်းများ ယနေ့ခေတ်တွင် အကြောက်လွန်ခြင်းသည် ကုသနိုင်သော ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း သိရှိထားပေပြီ။
ကုထုံးသစ်များကိုလည်း တွေ့ထားပြီးဖြစ်သည်။
၇ဝ မှ ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
အထိရောက်ဆုံးသော ကုထုံး (behavior therapy) တချို့မှာ- ရင်ဆိုင်ထိတွေ့စေခြင်း (implosion (or) flooding) ကြောက်စိတ်လျှော့ပါးစေသော နည်းနာများကို လက်တွေ့အသုံးချလျက် ရင်ဆိုင်ကြည့်စေခြင်းဖြစ်သည်။
လူနာ ကြောက်လန့်နေသောပစ္စည်းအရာဝတ္ထု၊ အခြေအနေကို လက်တွေ့ဖြစ်စေ၊ စိတ်ကူးဖြင့်ဖြစ်စေ ထိတွေ့ခိုင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
// ကုထုံးယင်းကုထုံးတွင် အခြားသူများ၊ ကုထုံးပညာရှင်နှင့် အခြားလူနာများ၏ ဝိုင်းဝန်းပံ့ပိုးမှုဖြင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည်။
ပံ့ပိုးသူတို့သည် အကြောက်လွန်ခြင်း၏ သဘာဝကို နားလည်နေဖို့လိုသည်။
တကယ့်ဘဝအခြေအနေ အရပ်ရပ်တွင် အကြောက်လွန်ခြင်းကို ထိန်းနိုင်မည့် သီးခြားနည်းလမ်းများကို သိထားဖို့လည်း လိုသည်။
အကြောက်လွန်ခြင်းကိုဖြစ်စေသော အတွေ့အကြုံများကို ရင်ဆိုင်ဝံ့သည့် အစွမ်းသတ္တိဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် အကြောက်လွန်ဝေဒနာရှင်အချင်းချင်း ကူညီယိုင်းပင်းစေမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ အုပ်စုလိုက်လုပ်ဆောင်စေသော ကုထုံးအဆင့်သည် များသောအားဖြင့် နှစ်လမှ ခြောက်လအထိ ကြာတတ်သည်။
ထို့နောက် လူနာသည် ကုထုံးပညာရှင်ဖြစ်စေ၊ အခြားပံ့ပိုးကူညီသူဖြစ်စေ အတူလိုက်ပါလျက် တကယ့်ဘဝအကြောက်လွန်အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ကြည့်စေရမည်။
ထိုသို့ ရင်ဆိုင်နေချိန်တွင် လူနာသည် စိုးရိမ်စိတ်၊ ကြောက်ရွံ့စိတ် တိုးပွားလာမည်ဆိုသော်လည်း အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ရင်ဆိုင်ရသောအခါ ကြောက်ရွံ့စိတ်နည်းပါးလာပြီး မကြာမီ ကြောက်ရွံ့စိတ် ပျောက်ကင်းသွားမည်ဖြစ်သည်။
ရေရွတ်ခြင်း အကြောက်လွန်စရာကြုံနေခိုက် ၁ဝဝ မှ သုံးခုခြားစီ နောက်ပြန်ရေတွက်ခြင်းနည်း (သို့မဟုတ်) သီချင်းတစ်ပုဒ်ကိုဖြစ်စေ၊ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကိုဖြစ်စေ ပြန်လည်ရွတ်ဆိုကြည့်နေခြင်းနည်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
ကြောက်စိတ်ပျောက် ကွယ်သွားသည်အထိစောင့်ဆိုင်း၍ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေသောနည်း (အာရုံလွှဲနည်း) ဖြစ်သည်။
ကြောက်စိတ်ဖြေ ဆေးဝါးသုံးကုထုံး အထူးသဖြင့် စိတ်ကျဝေဒနာကိုဖြေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲ၍ ကုသခြင်းဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် အိပ်ရာဝင်ချိန်တွင် ယင်းဆေးဝါးကို တစ်နေ့လျှင် တစ်ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ၆ လမှ ၁၂ လ အထိ စွဲ၍ စားသုံးစေခြင်းဖြစ်သည်။
အကြောက်လွန်ဖွယ်အခြေအနေကိုကြုံရသည့်အခါ ယင်းဆေးဝါးအာနိသင်ကြောင့် ကြောက်စိတ်မရှိဘဲ 'ထင်သလောက် မဆိုးပါလား' ဟူသော အသိဝင်လာစေသည်။
ထိုသို့ကြုံပြီး လပေါင်းများစွာကြာသောအခါ လူနာ၏ အာရုံကြောစနစ်တွင်ကုသပျောက်ကင်းပြီးသော လက္ခဏာမျိုးပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။
ကြောက်စိတ်ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခြင်း မရှိတော့လျှင် ကြောက်စိတ်ဖြေဆေးဝါးသုံးစွဲမှုကို ရပ်ဆိုင်းနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ထပ်မံပေါ်ပေါက်လျှင် နောက်ထပ်စမ်းသပ်ကာလတစ်ရပ် သက်မှတ်၍ ယင်းဆေးဝါးကို သုံးစွဲစေရဦးမည်ဖြစ်သည်။
သို့မဟုတ် အချို့လူနာတို့အား စိုးရိမ်စိတ်လျှော့ပါးစေသော ဆေးဝါးပေး၍လည်း ကုသနိုင်သည်။
လူနာကြောက်ရွံ့သောအရာ၊ အခြေအနေနှင့် မတွေ့ကြုံမီ မိနစ် ၃၀ (သို့မဟုတ်) ၁ နာရီခန့် စိုးရိမ်စိတ်ပျောက်ဆေး ကြိုတင်သောက်ထားမည်ဆိုလျှင် ကြောက်ရွံ့စိတ်သက်သာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
လေဟာကြောက်လွန်ခြင်း လူနာများအတွက်ဆိုလျှင် စိတ်ကျပျောက်ဆေးများ သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ရောဂါသက်သာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
သီးခြားအကြောက်လွန်ခြင်းအမျိုးအစားဖြစ်သော လူအများရှေ့မှောက် စကားပြောဟောရမည်ကိုကြောက်ခြင်းနှင့် လေယာဉ်စီးရမည်ကိုကြောက်ခြင်းတို့ကိုမူ နှလုံးခုန်နှုန်းနှေးစေသော ဆေးဝါးဖြင့် သက်သာရာရစေနိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် ရင်ဆိုင်တွေ့ထိခြင်းကုထုံးက အကြောက်လွန်၍ နေ့စဉ်ဘဝကို ရှောင်လွှဲသည့် အခြေအနေ ဆိုက်ရောက်နေသူများအတွက် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဆေးဝါးသုံးကုထုံးမှာမူ အကြောက်လွန်အခြေအနေ မကြုံရဘဲ အလိုလိုတွေး၍ ကြောက်စိတ်ဝင်နေသူများအတွက် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အကြောက်လွန်ရောဂါ။
အခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲများကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပလာခဲ့ရာ အဆိုပါနှစ်တွင် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၊ ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲများ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၊ ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲ၊ ဘောလီဘောပြိုင်ပွဲ (အမျိုးသား/အမျိုးသမီး)၊ ဘတ်စကတ်ဘောပြိုင်ပွဲ (အမျိုးသား/အမျိုးသမီး)၊ ကြက်တောင်ရိုက်ပြိုင်ပွဲ(အမျိုးသား/အမျိုးသမီး) ဟူ၍ ပြိုင်ပွဲငါးမျိုးအထိ တိုးချဲ့ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ကျင်းပခဲ့ရာ ဖော်ပြပါ အားကစားငါးမျိုးကိုပင် ထည့်သွင်းကျင်းပ ပေးသကဲ့သို့ ၁၉၆၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည့် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌လည်း အဆိုပါ အားကစားပြိုင်ပွဲငါးမျိုးကိုပင် ကျင်းပပေးပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ ကျင်းပခဲ့ပြီးနောက် အခြေအနေ အမျိုးမျိုးကြောင့် အခြေခံပညာကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲများကို ဆက်လက်ကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်တော့ပဲ ခေတ္တရပ်ဆိုင်းခဲ့ရပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွ်င်မှသာ ဘောလုံး ပြိုင်ပွဲနှင့် ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် အခြေခံပညာကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်းနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းရှိ အားကစားကွင်းများတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းအလိုကရရှိခဲ့ကြသည့် ရမှတ်များနှင့်ဆုတံဆိပ်များ (အခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲ ၁၉၈၅) စဉ် ပြည်နယ်/ ရမှတ် ရရှိဆုတံဆိပ် တိုင်း အမျိုး အမျိုး စုစု ရွှေ ငွေ ေ0x100ကး သမီး သား ပေါင်း ၁။
ရန်ကုန် ၅ဝ့၅ ၄၇ ၉၇့၅ ၅ ၆ ၅ ၂။
မကွေး ၄၃့၅ ၄၉ ၉၂့၅ ၅ ၁ ၅ ၃။
ရှမ်း ၃၆ ၅၂ ၈၈ ၂ ၇ ၃ ၄။
စစ်ကိုင်း ၃ဝ ၅၇ ၈၇ ၇ ၃ ၄ ၅။
ပဲခူး ၁၃ ၆၂ ၇၅ ၆ ၃ ၁ ၆။
မန္တလေး ၂၅ ၄၃ ၆၈ ၂ ၂ ၆ ၇။
ဧရာဝတီ ၁၉ ၂၈ ၄၇ ၁ - ၂ ၈။
ကယား ၄၆ - ၄၆ ၃ ၃ ၁ ၉။
တနင်္သာရီ ၁၇ ၁၂ ၂၉ - ၂ ၁ ၁ဝ။
ရခိုင် ၁၇ ၉ ၂၆ - ၂ ၃ ၁၁။
ကချင် ၈ ၁၄ ၂၂ ၁ ၂ - ၁၂။
မွန် ၂ ၁၅ ၁၇ - ၁ ၁ ၁၃။
ကရင် - ၆ ၆ - - ၁ ၁၄။
ချင်း ၁ ၂ ၃ - - - ၁၉၈၅ ခုနှစ် အခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲသို့ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ၁၄ ခုတို့မှ ကြီးကြပ်သူ ၁၁ဝ ဦး၊ ဘောလုံးအားကစားသမား ၂၅၂ ဦး၊ ပြေးခုန်ပစ် အားကစား သမား အမျိုးသား ၁၅၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၁၇ ဦး၊ စုစုပေါင်းအားကစားအဖွဲ့ဝင် ၆၃ဝ ဦးတို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် အခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဒီဇင် ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ် ခဲ့ရာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး တက်ရောက်၍အခမ်းအနား ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ပထမအဆင့် အုပ်စုအမှတ်ပေးပြိုင်ပွဲများကို အုပ်စုလေးစုခွဲ၍ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ လှိုင်အား ကစားကွင်း၊ အင်းစိန်ကွင်း၊ သာကေတကွင်းနှင့် ကျိုက္ကဆံကွင်း များတွင် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှ ၂၄ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအဆင့် ရှုံးထွက်ပြိုင်ပွဲများကို ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင် ဝင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးဗိုလ်လုပွဲကို ဒီဇင် ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အားကစားပြိုင်ပွဲ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား နှင့်အတူ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ရာ မွန်ပြည်နယ်ကျောင်းသားလက်ရွေး စင်ဘောလုံးအသင်းက မန္တလေးတိုင်း ကျောင်းသားလက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းကို တစ်ဂိုး ဂိုးမရှိဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲသွားသည်။
ဒုတိယဆုကို မန္တလေးတိုင်းအသင်းက လည်းကောင်း၊ တတိယ ဆုများကို မကွေးတိုင်းနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းအသင်းတို့ကလည်း ကောင်း အသီးသီးရရှိကြသည်။
အသန့်ရှင်းဆုံးဘောလုံးအသင်း ဆုကို ကယားပြည်နယ်ဘောလုံးအသင်းကရရှိပြီး အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမားဆုကို မန္တလေးတိုင်းနောက်တန်းလူ အေးကိုက ရရှိသည်။
အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆုကို ကြည်ထွေး (မွန် ပြည်နယ်)က လည်းကောင်း၊ အကောင်းဆုံး နောက်တန်းလူဆု ကို အေးကို(မန္တလေးတိုင်း)ကလည်းကောင်း၊ အကောင်းဆုံး အလယ်တန်းဆုကို ကောင်းမြင့်(မွန်ပြည်နယ်)က လည်းကောင်း၊ အကောင်းဆုံး ရှေ့တန်းလူဆုကို မျိုးညွန့်(ဧရာဝတီတိုင်း)က လည်းကောင်း အသီးသီး ရရှိကြသည်။
ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့မှ ၃ဝ ရက် နေ့အထိ၊ အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး ပြိုင်ပွဲအပြီးတွင် အမျိုးသမီးပြိုင်ပွဲ၌ ရန်ကုန်တိုင်းက ၅ဝ ဒသမ ၅ မှတ်ဖြင့် ပထမ၊ ကယားပြည်နယ်က ၄၆ မှတ် ဖြင့် ဒုတိယ၊ မကွေးတိုင်းက ၄၃ ဒသမ ၅ မှတ်ဖြင့် တတိယ အသီးသီးရရှိကြပြီး အမျိုးသားပြိုင်ပွဲတွင် ပဲခူးတိုင်းက ၆၂ မှတ် ဖြင့် ပထမ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းက ၅၇ မှတ်ဖြင့် ဒုတိယ၊ ရှမ်းပြည် နယ်က ၅၂ မှတ်ဖြင့် တတိယအသီးသီး ရရှိသွားကြသည်။
အမျိုးသား အမျိုးသမီး တံခွန်စိုက် ဒိုင်းဆုကြီးကို ရန်ကုန် တိုင်းက စုစုပေါင်းရမှတ် ၉၇ ဒသမ ၅ မှတ်ဖြင့် ရရှိသွားပြီး မကွေးတိုင်းက ၉၂ ဒသမ ၅ မှတ်ဖြင့် ဒုတိယ၊ ရှမ်းပြည်နယ် က ၈၈ မှတ်ဖြင့် တတိယ ရရှိကြသည်။
ယခုနှစ် ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် အခြေခံပညာကျောင်းပေါင်း စုံ အားကစားပြိုင်ပွဲစံချိန်သစ် သုံးခုတင်နိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ပြေးခုန် ပစ်လောကအတွက် သွေးသစ်အားသစ်များ အလားအလာ ကောင်းများ ပေါ်ထွက်လာစေခဲ့သည်။
ခင်မောင်သောင်း (စစ် ကိုင်းတိုင်း)သည် မီတာ ၁၅ဝဝ နှင့် မီတာ ၅ဝဝဝ ပြိုင်ပွဲများ တွင်လည်းကောင်း၊ ဖိလစ်(ရန်ကုန်တိုင်း)သည် မီတာ ၁ဝဝဝဝ ပြိုင်ပွဲတွင် လည်းကောင်း စံချိန်သစ် တင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယခုနှစ် ပြေးခုန်ပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ထူးချွန်သူများအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ရမည့် ရွှေတံဆိပ်သုံးခုစီ ဆွတ်ခူးခဲ့ကြသော လူငယ်ပြေးခုန် ပစ်အားကစားသမား လေးဦးပေါ်ထွက်ခဲ့ရာ နော်လေးလေးဖော (ကယားပြည်နယ်) မီတာ ၁ဝဝ၊ ၂ဝဝနှင့် ၄ ထ ၄ဝဝ၊ လှလှဦး (ရန်ကုန်တိုင်း) မီတာ ၄ဝဝ၊ ၈ဝဝ နှင့် ၄ ထ ၁ဝဝ၊ ဇော်တင့် ခိုင်(ပဲခူး တိုင်း) မီတာ ၁ဝဝ၊ ၂ဝဝနှင့် ၄ ထ ၁ဝဝ၊ ဌေးအောင် (ပဲခူးတိုင်း) မီတာ ၄ဝဝ၊ ၈ဝဝ နှင့် ၄ ထ ၁ဝဝ တို့ဖြစ်ကြ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:၁၉၈၅ အားကစားများ။
အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အခြေခံအမှုန် (ခေါ်) အရင်းခံ စမွှား () ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းဖွဲ့စည်းပုံကို မသိရှိသော၊ ဤအကြောင်းကြောင့် အတွင်းပိုင်းတွင် မည်သည့် အမှုန်(အမှုန်)များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို မသိရှိသော အမှုန်(အမှုန်) လေးများကို ညွှန်းဆို၏၊ ဒြပ်သားသသဘော စမွှား(quantum) လေးများလည်း ဖြစ်နေနိုင်သကဲ့သို့၊ စွမ်းအင်သီးသန့် ဒြပ်မဲ့ စမွှား(quantum) သဘောလေးများလည်း ဖြစ်နေနိုင်၏။
ယနေ့ သိရှိထားကြသော အခြေခံအမှုန်(စမွှားလေး)များမှာ - ဖာမီယွန် အုပ်စုဝင် ဒြပ်ဆောင်အမှုန်များဖြစ်သည့် ကွာ့ခ်၊ လက်ပတွန်၊ လျှပ်ပြန် ကွာ့ခ် နှင့် လျှပ်ပြန် လပ်တွန် များ၊ ဖာမီယွန်ချင်း အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီးများကို ဖော်ဆောင်သည့် ဘိုဇွန် အုပ်စုဝင်၊ ဂလူယွန်ဟူသော ဘိုဇွန် နှင့် ဟစ်ဂ်စ် ဘိုဇွန်များ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အခြေခံအမှုန် နှစ်ခုနှင့်အထက် စုဖွဲ့၍ စမွှားတစ်ခုတည်းသဖွယ် ဖြစ်တည်သွားလာနေသည့် အစုအမွား တစ်ခုချင်းဆီကို စမွှားစု စမွှား ဟုခေါ်နိုင်သေးသည်။
နေ့စဉ်မြင်တွေ့နေရသော ရုပ်ဒြပ်များကို အက်တမ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တစ်ချိန်က အက်တမ်များကို အခြေခံအမှုန် (အရင်းခံ စမွှား) ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
နောင်အခါတွင် အက်တမ်ကို အခြားသော ပရိုတွန်၊ နျူထရွန်နှင့် အီလက်ထရွန် အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း သိရှိလာကြသည်။
ကွမ်တမ်သီအိုရီအရ နျူထရွန်နှင့် ပရိုတွန်များတွင် အပ်ကွာ့နှင့် ဒေါင်းကွာ့ဟူသော ကွာ့အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းကွာ့ အမှုန်များအား ယနေ့တွင် အခြေခံအမှုန်များအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။
မော်လီကျူးများတွင်းရှိသော အီလက်ထရွန်များတွင် ကွာစီအမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ယူဆနိုင်သော်လည်း လွတ်လပ်စွာ ရွေ့လျားနေသည့် အီလက်ထရွန်ကို ဖြိုခွဲ၍ မရနိုင်သော အခြေခံအမှုန်(စမွှား) တစ်မျိုးအပါအဝင်အဖြစ် ယူဆထားသည်။
ဒြပ်ပစ္စည်းများကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အသေးဆုံးအစိတ်ပိုင်းကို စမွှားဟူ၍ ခေါ်သည်။
ရောမခတ်မှစတင်၍ ဒြပ်ဝတ္ထုတစ်မျိုးစီ၏ အသေးငယ်ဆုံး ၎င်းစမွှား အစိတ်အပိုင်းလေးများကို အက်တမ် ဟု အမည်တပ်ပြီး ၎င်းသည် လောကအရင်းခံ စမွှားများ ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
အက်တမ်များသည် ရုပ်ဒြပ်တို့၏ အခြေခံအမှုန်များ ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော်မှ အစပြု ၍ လက်ခံလာခဲ့ကြရာမှ ၁၉ ရာစု အဆုံးသတ်ပိုင်း၌ အီလက်ထရွန်ကို တွေ့ရှိလိုက်သောအခါ အက်တမ်ကို စမွှားခံအဖြစ် သတ်မှတ်ချက်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရသည်။
အက်တမ်တွင် အီလက်ထရွန် ပါရှိ နေသည်။
ထို့ကြောင့် စမွှား မဖြစ်နိုင်။
အီလက်ထရွန်သည်သာ စမွှားတမျိုး ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
ယင်းသည် ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့သည့် စမွှား ဖြစ်သည်။
နှစ်ဆယ်ရာစုအစဦးပိုင်းတွင် ဖှိုတွန် (phton - "ဖို"ထက် နှာသံပါသော "ဖှို"တွန်) ကိုစတင်တွေ့ရှိသည်။
အလင်းနှင့် အခြား လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်မှုများ၌ လှိုင်းသဘာဝသာမက စမွှားသဘာဝလည်း ရှိကြောင်း၊ ဖြာထွက်မှုအပေါင်းတို့သည် ဖိုတွန်ခေါ် စွမ်းအင်သီးသန့်ကလေးများနှင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း အိုင်စတိုင်းက ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်၌ အဆိုပြု တင်ပြလာသည်။
အိုင်စတိုင်း၏ ဖှိုတွန်သီအိုရီ သည် လက်တွေ့ အောင်မြင်မှုများကို ဆက်တိုက် ရရှိလာသောအခါ ဖှိုတွန်ကို အခြေခံအမှုန်အဖြစ် လက်ခံလာကြသည်။
ဖှိုတွန်တွင် ထူးခြားသော သဘောသတ္တိများ ရှိနေသည်။
ယင်းသည် လျှပ်စစ်နှင့် ဒြပ်ထုမဲ့၍ အလင်း၏ အလျင်နှင့် ရွေ့လျားသည်။
ဖိုတွန်အသိပညာ ပေါ်ထွက်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပင် တတိယမြောက်အခြေခံ အမှုန်ကို တွေ့ရှိပြန်သည်။
ရူသာဖို့ဒ်၏ အယ်လ်ဖာမှုန် လွင့်စဉ်ခြင်းကို တွေ့ရှိမှုဖြစ်သည်။
ရူသာဖို့ဒ်၏ အယ်လ်ဖာမှုန် လွင့်စဉ်ခြင်း စမ်းသပ်ချက်အရ အက်တမ်၌ နျူကလိယပါရှိကြောင်း သိရှိ ရသည်။
အပေါ့ဆုံးအက်တမ်ဖြစ်သည့် ဟိုဒြိကဂျင် အက်တမ်၏ ဗဟိုဆံမှာ ပရိုတွန်ဟူသော အမှုန် တစ်ခုတည်းနှင့် ဖြစ်နေပြီး၊ ယင်းပရိုတွန်ကို တတိယမြောက် တွေ့သိရသည့် စမွှား ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ စမွှားခံစာရင်း တွင် ပိုစီထရွန်၊ နျူထရွန်နှင့် နျူထရီနိုဟူသော စမွှားသစ်များ တိုး၍လာသည်။
ပိုစီထရွန်မှာ အဖိုအီလက်ထရွန် ဖြစ်သည်။
ဤအမှုန်မျိုး ရှိရမည်ဟု သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများအရ ကြိုတင်ဟောကိန်းထုတ်ထားရာမှ များမကြာမီ အချိန်အတွင်း လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်ဖြင့် တိုင်းတာ တွေ့ရှိရသည်။
နျူထရွန်သည် လျှပ်စစ်မဲ့စမွှားဖြစ်၍ ယင်းသည် အမလျှပ်စစ်ဆောင် အီလက်ထရွန်ထက် အဆနှစ်ထောင်ခန့်လေးပြီး အဖိုလျှပ်စစ်ဆောင် ပရိုတွန်ထက် မဆိုစလောက် ပို၍လေးသည်။
နျူထရွန်ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်၌ ချက်ဒဝစ်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။
နျူထရီနိုမှာမူ လျှပ်စစ် နှင့် ဒြပ်ထုမဲ့သည်။
ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်ကို ပြေလည်စွာ ရှင်းပြနိုင်ရန် ပေါ်လီဆိုသူက သီအိုရီရှုထောင့်အရ အဆိုပြုထားသည့် အမှုန်ဖြစ်သည်။
လက်တွေ့တိုင်းတာချက်ဖြင့်ကား တိုင်းတာတွေ့ရှိခြင်း မရှိသေးချေ။
သီအိုရီပိုင်းဆိုင်ရာ မှန်းဆချက်သက်သက်သာ ဖြစ်သော်လည်း ခိုင်လုံသော အကြောင်းအရပ်များကြောင့် နျူထရီနို အမှန်တကယ် ရှိလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ် ရောက်သောအခါမှ နျူထရီနိုကို အောင်မြင်စွာ ထောက်လှမ်းတိုင်းတာမိလေသည်။
ယူကွန် သို့မဟုတ် ဂျပန်အီလက်ထရွန် သို့မဟုတ် မေဇွန် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ရောက်ရှိလုနီးလာသောအခါ နျူကလိယ (အက်တမ်၏ဝတ်ဆံ)အတွင်း စုစည်းမိနေကြသော နျူထရွန်များ အကြား၌လည်းကောင်း၊ ပရိုတွန်များအကြား၌လည်းကောင်း ပြန်လှန်သက်ရောက်နေသော အပြင်းစား နျူကလီးယားအားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် စမွှားတစ်မျိုး ရှိရလိမ့်မည်ဟု ဂျပန် ရူပဗေဒပညာရှင် ယူကာဝါက သီအိုရီဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ၏ ရလဒ်အပေါ် အခြေခံ၍ ဟောကိန်းတစ်ရပ် ထုတ်လိုက်သည်။
ဤစမွှားအသစ်၏ ဒြပ်ထုမှာ အီလက်ထြွန် ဒြပ်ထု၏ အဆနှစ်ရာ့ရှစ်ဆယ် နည်းပါးရှိရမည်ဟူ၍ တွက်ချက် ခန့်မှန်းထားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မတိုင်မီ ကော့စမစ်ရောင်ခြည်ဆိုင်ရာ စူးစမ်းချက်များမှ အီလက်ထရွန် ဒြပ်ထု အဆနှစ်ရာကျော်ရှိ အမှုန်သစ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိသောအခါ ယူကာဝါ ဟောကိန်းထုတ်ထားသည့်အမှုန်ကို တွေ့ရှိပေပြီဟု မှတ်ထင်ကြလေသည်။
ယင်းကို မယ်စွန်ဟု မှည့်ခေါ်သည်။
ဤမေဇွန်၌ ရှိရမည့် သဘောသတ္တိမျိုး မရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအမှုန်သည် အပြင်းစား ပြန်လှန်သက်ရောက်မှု၌ အကျုံးဝင်သည့် အမှုန်မျိုးမဟုတ်မူပဲ အပျော့စား ပြန်လှန် သက်ရောက်မှု၌သာ အကျုံးဝင်သည့်အမှုန်မျိုး ဖြစ်နေသည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းအမှုန်သည် ယူကာဝါအဆိုပြုထားသည့် အမှုန်မဖြစ်နိုင်ပေ။
ယင်းအမှုန်၏ ဒြပ်ထုသည် သီအိုရီမှ ဟောကိန်းအတိုင်း ဖြစ်နေပါလျက် ယင်း၏ပြုမူပုံမှာ သီအိုရီ၏ဟောကိန်းနှင့် ကွဲလွဲနေရခြင်းကို သုတေသီအပေါင်းတို့ နားမလည်နိုင်အောင် ဖြစ်နေကြသည်။
နောင်စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ပါဝဲနှင့် အပေါင်းပါတို့က ကော့စမစ်ရောင်ခြည်ဆိုင်ရာ သုတေသန ပြုချက်မှပင် အထက်ပါအမှုန်နှင့် ဒြပ်ထုမတိမ်းမယိမ်းရှိသည့် နောက် မယ်စွန်တစ်ခုကို တွေ့ရှိလိုက်သောအခါမှ ပြဿနာမှာ ရှင်းသွားလေသည်။
ဤမယ်စွန်အသစ်၏ ဂုဏ်သတ္တိအလုံးစုံသည် ယူကာဝါ၏ အမှုန်၌ ရှိအပ်သည့် ဂုဏ်သတ္တိများပင် ဖြစ်နေ၏။
ပထမတွေ့ရှိသည့် အမှုန်ကို မျူမယ်စွန်၊ နောက် တွေ့ရှိသည့် အမှုန်ကို ပိုင်မယ်စွန်ဟူ၍ ခွဲခြားအမည်ပေးလိုက်ကြသည်။
ပိုင်ယွန်နှင့် မျူယွန်ဟူ၍လည်း သတ်မုတ်သည်။
သာမန်ဒြပ်သားအတွက် စမွှားများ နှစ်ဆယ်ရာစု ပထမပိုင်း မကုန်ဆုံးမီ တွေ့သိပြီးသည့် အထက်ပါ အခြေခံအမှုန်များသည် သဘာဝမှ စမွှားအမျိုးအစား အကုန်အစင် နီးပါးဖြစ်မည်ဟု ထိုခေတ်ရူပဗေဒ ပညာရှင်အများစုက ထင်မြင်ယူဆကြသည်။
ခိုင်လုံသော အကြောင်းအချက်အပေါ် အခြေခံ၍ ဤသို့ ထင်မြင်ယူဆခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။