kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တံတားကြီးသည် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် ဖွင့်လှစ်သော ပေ ၁၈ဝ အထက် တံတားကြီးများအနက် ၃၉ စင်းမြောက် တံတားကြီး ဖြစ်သည်။
ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် ၁၄ စင်းမြောက် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည့် တံတားကြီးတစ်စင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း တံတားဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း အထူးအဖွဲ့(၁၄)က ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၆ ရက်မှ စတင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
အုတ်မြစ်နှင့် တံတားတိုင် လုပ်ငန်းများအားလုံး ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းကို ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃ဝ ရက်တွင် ကျောက်မြောင်းဘက်ကမ်းမှ စတင်တပ်ဆင် ခဲ့ရာ၊ RP2 တိုင်ကျော်လွန်ပြီး RP3 တိုင်ပေါ်သို့ရောက်ရန် ၁၆ မီတာအလို၌ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နံနက် ၇ နာရီ ၄၂ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အား ၆ ဒသမ ၈ ရစ်ချ်တာစကေးရှိသော အင်အားပြင်း ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် RP1 နှင့် RP2 ကြား တံတားသံပေါင် နှစ်ခန်းရေထဲသို့ ပြုတ်ကျပျက်စီး သွားခဲ့သည်။
တံတားသံပေါင် တပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မေ ၁၉ ရက် တွင် သံပေါင်ခြောက်ခန်း တပ်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ပြီးစီးခဲ့သည်။
တံတားအချက်အလက်များ တံတားကြီးမှာ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းတံတား ဖြစ်ပြီး တံတားပေါ်တွင် အကျယ် ၂၈ ပေရှိ နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်းနှင့် တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီရှိသည့် လူသွားလမ်းများ ပါသည်။
ပင်မတံတားအရှည် ၂၂၁၈ ပေ၊ ရွှေဘိုဘက်ကမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည် ၆၆ ပေနှင့် စဉ့်ကူးဘက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတား အရှည် ၁၉၆ ပေရှိပြီး စုစုပေါင်းတံတားအရှည်မှာ ပေ ၂၄၈ဝ ရှိသည်။
တံတားအောက် ရေလမ်းကင်းလွတ်နယ်မြေမှာ အကျယ်ပေ ၃၂ဝ နှင့် အမြင့် ၄၇ ပေ ရှိပြီး တံတားခံနိုင်ဝန်မှာ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ၇၅ တန် ဖြစ်သည်။
တံတားအောက်ထည်မှာ ၁ ဒသမ ၅ မီတာအချင်းရှိ သံကူကွန်ကရစ် လွန်တူးပိုင်တိုင်အုတ်မြစ်နှင့် သံကူကွန်ကရစ်တိုင် ကိုယ်ထည်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိ သံပေါင်နှင့် သံကူကွန်ကရစ် ကြမ်းခင်းဖြစ်သည်။
ဦးကျော်မင်းကို အဖ ဝဏ္ထကျော်ထင် ဦးဘကျော်(၁၉၂၀ ကျောင်းသားသပိတ်ခေါင်းဆောင်၊ အစိုးရပုံနှိပ်တိုက်ညွှန်ကြားရေးဝန်)၊ အမိ ဒေါ်အေးကြည်တို့မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၉)ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပညာရေး ငယ်စဉ်က ကျုံပျော်မြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့တို့တွင်ပညာသင်ကြားပြီး၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ တတိယနှစ် အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်း တက်ရောက်နေစဉ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ မက်ဆာချူးဆက် ပြည်နယ်စက်မှုတက္ကသိုလ်သို့ ပညာတော်သင်သွားရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်ကြားနေစဉ် ဘာသာရပ်အသီးသီးနှင့် သဟာယစာဖတ်အသင်းတို့တွင် အမှုဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အင်ဂျင်နီယာကျောင်းသားများသမဂ္ဂတွင် တွဲဖက်အတွင်းရေး မှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရင်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ် မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အင်ဂျင် နီယာမဟာဌာန၊ ပိသုကာဌာနတွင် လက်ထောက် ကထိက၊ ဌာနမှူးအဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အလုပ်မှနုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂူဗိမာန် ဗိသုကာ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဂူဗိမာန်ကို ကိုယ်တိုင်ပုံစံရေးဆွဲပြီး ကြီးကြပ်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ဂူဗိမာန်စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့တွင် အကြံပေးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ဈာပန ဗဟိုကော်မတီဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ရေး ဆပ်ကော်မတီ တွင်လည်းကောင်း၊ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပုံစံရေးဆွဲ ကြီးကြပ် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ဂူဗိမာန် ကြီးကြပ်စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့တွင်လည်း အကြံပေးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင်၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် စည်းရုံးဆက်သွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် တာဝန်တို့ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပုသိမ်အနောက်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂)တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ(၃၂၃၀၄)မဲ၊ စုစုပေါင်းမဲရာခိုင်နှုန်း(၆၈.၇၅)ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဂန္ဒီဆုံးဖြတ်ချက် အတိုင်း နဝတ က လွှတ်တော်ခေါ်မပေးလျှင် ဆောင်ရွက်ဖို့လိုသည့် နည်းလမ်းသုံးသွယ်စာတမ်း ပြုစုရာတွင် အတွင်းကျကျ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်၊ အရေးပေါ်စီမံမှု အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ (က) (ခ) (ည) အရ ပြစ်မှု ထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရ၍ ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁ (ည) နှင့်ငြိစွန်းသဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် မှပယ်ဖျက်ကြောင်း ကော်မရှင်က ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၉၈၄)ဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။
နောင်(၁၀)နှစ်အတွင်း ပြုလုပ်မည့်ရွေးကောက်ပွဲများ၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
နဝတ စစ်အုပ်စု၏ဖိအားပေးမှုကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၄)ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် မှ ထုတ်ပယ်ပေးခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ပဲခူးမြို့နေ (ဦးသင်းမောင်)-ဒေါ်စောရီတို့၏ သမီး ဒေါ်ဝင်းမြင့်မြင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁-၇-၉၉ ရက် (ကြာသပတေးနေ့) ညနေ ၅ နာရီ ၃၀ နာရီတွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
၃-၇-၉၉ ရက်နေ့တွင် ရေဝေး သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများနေ့ (International Day of Persons with Disabilities) ကို ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တိုင်း ကမ္ဘာတစ်ဝမ်းတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
“စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးအောင်၊ နည်းပညာစွမ်းအားရလဒ်ဆောင်” ပြင်ပလင့်ခ်များ IDPWD Website Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ Category:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
မြန်မာ့ရိုးရာလှေ ကို အမျိုးအစားအားဖြင့်အောက်ပါအတိုင်း ၄ မျိုးခွဲထားသည်။
ဘောက်တူ (ခေါ်) သမ္ဗာန် (ခေါ်) ငှက် လောင်းကိုယ် တပါ ပိန်းကော ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဒေးဒရဲတံတား သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဒေးဒရဲမြို့နယ် တို့ကို ဆယ်သွယ်ပေးထားသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား တစ်စင်းဖြစ်သည်။
ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စတင်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တံတားအရှည်မှာ ၄၀၈၈.၃ ပေ ဖြစ်ပြီး ၂၈ ပေ အကျယ်ရှိ နှစ်လမ်းသွားကားလမ်းနှင့် ၆ ပေစီကျယ်သော လူသွားလမ်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။
ရေလမ်းကင်းလွတ်အကျယ် ၃၅၀ ပေ၊ ရေလမ်း ကင်းလွတ်အမြင့် ၃၆ ပေရှိသည်။
ယာဉ်တစ်စီးချင်းခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ ၆၀ တန် ဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်မှာ ကျပ်သန်းပေါင်း ၃၅၅၀ နှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆ သန်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာဟောင်း ဟုခေါ်ဆိုကြသော အာဖရို-ယူရေးရှား (အေဖရိုယူရေးရှား၊ ယူရာဖရေးရှားFor example, Henry Field uses both terms in The University of California African Expedition: I, Egypt. American Anthropologist, New Series, Vol. 50, No. 3, Part 1 (Jul. - Sep., 1948), pp. 479-493. သို့ ယူဖရေးရှားVincent Capdepuy, 2011, Un espace : l'Eufrasie , M@ppemonde, N°104) သည် အရှေ့ကမ္ဘာခြမ်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးသော ကုန်းမြေဖြစ်သည်။
ဆူးအက်ကျွန်းဆက်ဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အာဖရိက နှင့် ယူရေးရှား (ဥရောပနှင့် အာရှ) နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။
စူပါတိုက် ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။
အာဖရို-ယူရေးရှား သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၈၄၉၈၀၅၃၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းကာ လူဦးရေ သန်း ၆ ထောင်ခန့် (ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၈၅% ခန့်) နေထိုင်ကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်း ကို အခြေခံထားသည်World Population Prospects: The 2006 Revision (Highlights). အမေရိက၊ အန္တာတိက နှင့် အိုရှန်းနီးယား တို့အား ကမ္ဘာသစ် ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ အာဖရို-ယူရေးရှား ကို ကမ္ဘာဟောင်း ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ဘူမိဗေဒအယူအဆ အာဖရိကနှင့် အာရှ တို့သည် ကုန်းမြေတံတားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
နောင်နှစ်ပေါင်း ၆ သိန်းကျော်ခန့်တွင် အာဖရိက သည် ဥရောပနှင့် အပြင်းအထန် တိုက်မိလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
ထိုသို့ တိုက်မိမှုကြောင့် ဂျီဘရော်လ်တာ ရေလက်ကြား ပိတ်သွားကာ မြေထဲပင်လယ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ မှ သီးခြားဖြစ်သွားပေလိမ့်မည်။
နောင်နှစ်ပေါင်း ၅ သန်းကျော်တွင်လည်း တောင်တန်းများလှုပ်ရှားခြင်းကြောင့် မြေထဲပင်လယ် ကွယ်ပျောက်သွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
Africa will collide with Europe and Asia, 50 Million years from now နယ်မြေအပိုင်းအခြား ယူရေးရှား (ဥရောပနှင့် အာရှ) နှင့် အာဖရိက တို့ကို ဆူးအက်တူးမြောင်းဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။
ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များအရ ယူရေးရှား−မြောက်အာဖရိက နှင့် အာဖရိက ဆာဟာရဒေသ ဟူ၍လည်း ခွဲခြားခေါ်ဆိုကြသည်။
ပထဝီဝင်အရ ဒေသများ အာဖရိက မြောက်အာဖရိက Maghreb ဆဟာရ သဲကန္တာရ Sahel အာဖရိက ဆာဟာရဒေသ အလယ်အာဖရိက ကွန်ဂိုချိုင့်ဝှမ်း အရှေ့အာဖရိက အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တောင်အာဖရိက အနောက်အာဖရိက ဆူဒန် (ဒေသ) ယူရေးရှား ဥရောပ အလယ်ဥရောပ အရှေ့ဥရောပ မြောက်ဥရောပ တောင်ဥရောပ အနောက်ဥရောပ အာရှ အရှေ့ဖျားဒေသ အရှေ့အာရှ အရှေ့တောင်အာရှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကြီး အလယ်အာရှ အနောက်အာရှ လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ Hilly Flanks အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ Near East မြောက်အာရှ ဆိုက်ဘေးရီးယား တောင်အာရှ အိန္ဒိယတိုက်ငယ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:စူပါတိုက်ကြီးများ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်၏ ပထဝီဝင်။
ဆီနာဘန်းမီးတောင် (Mount Sinabung) သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆူမတြာကျွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ပေါက်ကွဲမှုများ ၂၀၁၀ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဆူမတြားကျွန်းတောင်ပိုင်းရှိ ဆီနာဘန်းမီးတောင်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်ငြိမ်သက်နေပြီးနောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်နေ့တွင်လည်း ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံပေါက်ကွဲပြန်သည်။
ဒေသခံများမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။
စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တတိယအကြိမ် ထပ်မံပေါက်ကွဲခဲ့ရာ မီးတောင်ပြာပူများလေထုထဲသို့ သုံးကီလိုမီတာအမြင့်အထိ ပြင်းထန်စွာ မှုတ်ထုတ်ခဲ့သည်။
ရက်သတ္တတစ်ပတ်အတွင်းဆက်တိုက်ပေါက်ကွဲခဲ့သော မီးတောင်ကြီး၏အန္တရာယ်မှ လွတ်ကင်းရန် ဒေသခံပြည်သူများဝေးရာသို့ပြောင်းရွှေ့ကြရသည်။
မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ငါးမိုင်အကွာအဝေးအထိ မြေငလျင်တုန်ခါမှုဖြစ်သည်။
မီးတောင်အနီးရှိ ကျေးရွာမှ စိုက်ခင်းများ၊ လူနေအိမ်များပေါ်သို့ မီးတောင်ပြာများကျရောက်ဖုံးအုပ်ခဲ့သည်။
မီးတောင်မှ မှုတ်ထုတ်လိုက်သောအငွေ့များထဲရှိ ဆာလ်ဖာဓာတ်ငွေ့နံ့များကို ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရှူရှိုက်ခံစားကြရသည်။
သိပ်သည်းသော မီးခိုးလုံးများကြောင့် ကောင်းကင်၌ပင် မှုန်ဝါးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထိုဒေသတစ်ဝိုက်ရ ပြည်တွင်းလေကြောင်းပျံသန်းမှုအချို့ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ရကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အချိန်မရွေးပေါက်ကွဲနိုင်သော မီးတောင်များစွာရှိသေးသည်။
ယခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ကလည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဆူလောဝကျွန်းတန်းပေါ်ရှိ ကာရန်ဂျီတန်မီးတောင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။
ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ချော်ရည်များနှင့်ပြာပူများသည် မီးတောင်ဆင်ခြေလျှောတစ်လျှောက် ဒလဟောစီးဆင်းခဲ့သည်။
အနောက်ဘက်ဆင်ခြေလျှောရှိ ကျေးရွာမှ လူနေအိမ်ခုနစ်လုံးပျက်စီး၍ လူလေးဦးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အမျိုးသားသဘာဝဘေး စီမံခန့်ခွဲရေးအေဂျင်စီက ပြောကြားသည်။
ပေါက်ကွဲရခြင်း အကြောင်းရင်း ဤမီးတောင်ပေါက်ကွဲရခြင်းအကြောင်းကို ပညာရှင်များက ပြောကြားရာတွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် မီးတောင်ဝက ချော်ပိတ်မြေများ ရေနှင့်ပျော်ကာဖွင့်ဖောက်သကဲ့သို့ဖြစ်ပြီးပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ် ရသည်ဟုဆိုသည်။
မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်အပူချိန် ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ၁ç၁၁၀ ရှိသော ဓာတ်ငွေ့မီးတောင်ပြာများကို မှုတ်ထုတ်ခဲ့ပြီး တိမ်တိုက်ထဲသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြီးမားသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု မှတ်တမ်းများအရ အများဆုံး ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပေါ်သည့်နိုင်ငံဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
၁၇၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်မှအစပြု၍ ကြီးမားသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ၃၁ ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်အနက် အင်ဒိုနီးရှား၊ ချီလီ၊ အီတလီနှင့်မက္ကဆီကိုနိုင်ငံများတွင် သုံးကြိမ် စီဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် ၂၀၀၀ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း အများဆုံးမီးတောင်ပေါက်ကွဲသည့်နိုင်ငံ သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပင်ဖြစ်သည်။
၂၀၀၄၊ ၂၀၀၇နှင့် ၂၀၀၈ခုနှစ်တို့တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းနှင့်စာလျှင် ယခု၂၀၁၀ပြည့် နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများသည် ကြီးမားသည့် ပေါက်ကွဲမှုများဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း ဤသို့မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု အသေးစားများမှာလည်း အင်ဒိုနီးရှားက စံချိန်တင်ထားလေသည်။
ကမ္ဘာ့ပထဝီအနေအထားအရ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ကျွန်းများသည် ကမ္ဘာ့မီးတောင်များတန်းစီ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်လိုက်၍ ရေးဆွဲထားသော မီးအကွင်းလမ်းသည် ကမ္ဘာ့မြေပုံ၌ မြန်မာအက္ခရာ 'ဏ' ပုံစံနှင့်တူသည်။
တောင်အမေရိကတိုက် တောင်ဘက်အစွန်းဆုံးရှိ ချီလီနိုင်ငံ၏ တောင်စွန်းမှ စတင်သောအဆိုပါ မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းသည် တောင်အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ အပေါ်မြောက်ဘက်သို့တက်လာပြီး မြောက်အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေအတိုင်း တက်သွားသည်။
အလက်စကားကျွန်းဆွယ်မှ ဘားရင်းပင်လယ်ကိုဖြတ်ကျော်ပြီး အာရှတိုက် ကမ်ချတ်ကားကျွန်းဆွယ် အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေမှ ဂျပန်နိုင်ငံအတိုင်း ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ဆင်းကာ ဖိလစ်ပိုင်မှအောက်ပိုင်းရှိ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ နယူးဂီနီကိုကျော်ပြီး အရှေ့ဘက်ကွေ့ကာ နယူးဇီလန်နိုင်ငံသို့ ဆက်သွားသည်။
ထိုမှ အနောက်ဘက်ပြန်လာပြီး အင်ဒိုနီးရှားရှိ အင်ဒိုနီးရှား ဂျာဗား၊ ဆူမတြားကျွန်းများကိုဖြတ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ မုတ္တမပင်လယ်အော်မှ နိုင်ငံတွင်းကို စစ်ကိုင်းမြို့အနီးမှ ဖြတ်ကျော်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ဘက်မှ အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ဘက်ကိုဖြတ်၍ ကက်ရှမီးယားဒေသကိုကျော်ပြီး အာဖဂန်၊ အီရန်၊ တူရကီနိုင်ငံများမှ ဥရောပကိုဝင်သည်။
ထိုမှ အီတလီနိုင်ငံကို ဖြတ်ကာ စပိန်နိုင်ငံတောင်ဘက်စွန်း ကျွန်းဆွယ်ကမ်းခြေအရောက်တွင် ပြီးဆုံးသည်။
လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်း ၅၀၀ ကျော်မှစ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မီးတောင်ပေါင်း ၅၄၀ ခန့် ပေါက်ကွဲသည့်အနက် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အဆိုပါ မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိဒေသများက မီးတောင်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်ဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။
မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းရှိနေရာအတော်များများတွင် ရှေးကတည်းက ထင်ရှားကြီးမားသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် မီးငြိမ်းတောင်များအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ မပေါက်ကွဲတော့ဘဲ ငြိမ်သက်နေသည့် မီးတောင်များရှိသကဲ့သို့ မကြာမကြာထပေါက်နေသော သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်များလည်းရှိသည်။
မီးငြိမ်းတောင်အဖြစ် ထင်ရှားသော မီးတောင်များအနက် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဖူဂျီတောင်သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
မှတ်တမ်းများအရ ဖူဂျီတောင်သည် ၁၇၀၈ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးပေါက်ကွဲပြီးနောက် ယနေ့တိုင် ငြိမ်သက်နေသော မီးငြိမ်းတောင်ဖြစ်သည်။
မှတ်တမ်းမှတ်ရာအတိအကျမရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက ပေါက်ကွဲခဲ့ဖူးသည်ဟုယူဆကြသည်။
ပုပ္ပါးတောင် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးပင် တစ်ဆစ်ချိုးလမ်းကြောင်းပြောင်းချိုးကွေ့ခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
အလားတူမကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နဂါးပွက်တောင်မှာလည်း မီးငြိမ်းတောင်ဟု အထင်ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးအခါက မီးတောင်များပေါက်ကွဲခဲ့သည်မှာအမှန်ပင်ဖြစ်နိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ ရေးဆွဲထားသည့် ကမ္ဘာ့မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖြတ်သွားသည်ကို ဖော်ပြထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁) ကိုးကား Category:ဆူမတြာကျွန်းရှိ မီးတောင်များ Category:ဆူမတြာကျွန်းရှိ တောင်များ Category:၂၀၁၀ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ Category:၂၀၁၃ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ Category:၂၀၁၄ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ။
ယူရေးရှား (; ) သည် ဥရောပနှင့်အာရှ တိုက်နှစ်ခုတို့၏ ပေါင်းစည်းနေသည့် ကုန်းမြေကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ယူရေးရှားသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှင့် အရှေ့ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် တည်ရှိကာ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဘက်တွင် အာဖရိကတိုက်၊ မြေထဲပင်လယ်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ဥရောပနှင့် အာရှတိုက် တို့မှာ သဘာဝတရားအရ သီးခြားတိုက်နှစ်ခုအနေဖြင့် တိတိကျကျကွဲပြားမှုမရှိပဲ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရသာ ကွဲပြားနေသည့်အတွက် ယူရေးရှားကို ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီး ငါးတိုက် သို့ ခြောက်တိုက်အနက် အကြီးဆုံးအနေဖြင့်လည်း မှတ်ယူကြသည်။
အစဉ်အလာသဘောတူညီချက်များအရ တိုက်ကြီး ခုနစ်တိုက်မှာ- အာရှတိုက်, အာဖရိကတိုက်, မြောက်အမေရိကတိုက်, တောင်အမေရိကတိုက်, ဥရောပတိုက်, ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် အန္တာတိကတိုက် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အချို့သော ပထဝီဝင်ပညာရှင်များကမူ ဥရောပနှင့် အာရှကို ယူရေးရှား အဖြစ် တစ်ပေါင်းတည်း သတ်မှတ်ကာ တိုက်ကြီး ခြောက်တိုက်ဟု စာရင်းသွင်းကြသည်။
ကမ္ဘာ့အချို့နေရာများတွင် ယူရေးရှား၊ ဩစတြေးလျ၊ အာဖရိကနှင့် အမေရိက ဟူ၍ တိုက်ကြီးငါးတိုက် အနေဖြင့် ကျောင်းသင်ခန်းစာတွင် ထည့်သွင်းသင်ကြားသည်။
ယူရေးရှား၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂,၉၉၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၀,၄၆၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်)ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေစုစုပေါင်း၏ ၃၆.၂ % ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ညီမျှသော လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၄.၆ ထောင် သည် ယူရေးရှား၏ ကုန်းမြေတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
အာဖရိကမှ ယူရေးရှားသို့ ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ နှင့် ၁၂၅,၀၀၀ ခန့်က ဖြစ်သည်။
Paul Rincon Humans 'left Africa much earlier' ဘီဘီစီသတင်း၊ ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:စူပါတိုက်ကြီးများ။
ဆူးအက်ကျွန်းဆက် သည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော ၇၅ မိုင် (၁၂၅ ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည့် ကမ်းမြောင်ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆူးအက် တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ထားသည့် နေရာဖြစ်သည်။
"Suez Canal." Encyclopædia Britannica. Accessed April 2014. မြေထဲပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နီ အကြားတွင် တည်ရှိကာ အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက် နှစ်ခုကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ကုန်းမြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အလယ်အာရှ သည် အာရှတိုက်၏ ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသော နေရာဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ကက်စပီယံပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် မြောက်ဘက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ တို့အထိကျယ်ပြန့်သည်။
လက်ရှိအခြေအနေအရ အလယ်အာရှတွင် ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများမှာ ယခင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ကွဲထွက်လာသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သော ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ နှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရံဖန်ရံခါတွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံကိုလည်း ထည့်သွင်းရေတွက်သည်။
အလယ်အာရှသည် သမိုင်းကြောင်းများအရ နောမက် (ခေါ်) နေရာအတည်တကျမရှိ လှည့်လည်သွားလာနေသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြခြင်းနှင့် ပိုးလမ်းမကြီး တည်ရှိနေခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဥရောပ၊ အနောက်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့အာရှ ဒေသများ၏ ကုန်သွယ်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
အစ္စလမ်မတိုင်မီခေတ်နှင့် အစ္စလမ်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် အလယ်အာရှသည် အီရန်လူမျိုးများ ကြီးစိုးရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။
တားကစ်ခ်လူမျိုးများ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် အလယ်အာရှသည် ယင်းလူမျိုးတို့၏ အိမ်သဖွယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့အတွက်ကြောင့် အလယ်အာရှကို ရံဖန်ရံခါ တာကီစတန်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
Ferrand, Gabriel (1913), "Ibn Batūtā", Relations de voyages et textes géographiques arabes, persans et turks relatifs à l'Extrème-Orient du 8e au 18e siècles (Volumes 1 and 2) (in French), Paris: Ernest Laroux, pp. 426–458Andrea, Bernadette. “Ibn Fadlan’s Journey to Russia: A Tenth‐Century Traveler from Baghdad to the Volga River by Richard N. Frye: Review by Bernadette Andrea”. Middle East Studies Association Bulletin, Vol. 41, No. 2, 201-202. Middle East Studies Association of North America (MESA). ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှ ၂၀ ရာစုအကုန်အထိ အလယ်အာရှ၏ ဒေသအများစုမှာ ရုရှားအင်ပါယာ တွင်ပါဝင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။
နယ်မြေဒေသ အချက်အလက်များ နိုင်ငံဧရိယာkm²လူဦးရေ(၂၀၁၂)လူဦးရေသိပ်သည်းဆper km2Nominal GDPအမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း (၂၀၁၂) မြို့တော် ရုံးသုံးဘာသာစကား ၂,၇၂၄,၉၀၀ ၁၇,၉၄၈,၈၁၆ ၆.၃ ၁၉၆,၄၁၉ အက်စတာနာမြို့ ကာဇတ်ဘာသာ, ရုရှားဘာသာ ၁၉၉,၉၀၀ ၅,၆၀၄,၂၁၂ ၂၇.၈ ၆,၄၇၃ Bishkek ကာဂျစ်ဘာသာ၊ ရုရှားဘာသာ ၁၄၃,၁၀၀ ၈,၀၅၂,၅၁၂ ၅၅.၉ ၇,၅၉၂ ဒုရှန်ဗေမြို့ တာဂျစ်ဘာသာ၊ ရုရှားဘာသာ ၄၈၈,၁၀၀ ၅,၁၇၁,၉၄၃ ၁၀.၅ ၃၃,၆၇၉ အက်ရှ်ကဘက်မြို့ တာ့ခ်မန်ဘာသာ ၄၄၇,၄၀၀ ၃၀,၁၈၅,၀၀၀ ၆၇.၅ ၅၁,၁၆၈ တက်ရှကင့်မြို့ ဥဇဘက်ဘာသာ တစ်ခါတစ်ရံ ထည့်သွင်းရေတွက်သောနိုင်ငံများ နိုင်ငံဧရိယာkm²လူဦးရေ(၂၀၁၂)လူဦးရေသိပ်သည်းဆper km2မြို့တော် Official languages ၆၄၇,၅၀၀ ၃၁,၁၀၈,၀၇၇ ၄၈ ကဘူးလ်မြို့ ပက်ရှ်တိုဘာသာ၊ ဒါရီဘာသာ ကိုးကား Category:အာရှတိုက်၏ ဒေသများ။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေလွင်သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ်(၁၈) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အရာရှိငယ်ဘဝတွင် အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်တွင် စစ်ဦးစီးမှူး(တတိယတန်း)တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ် ဒုတိယကျောင်းအုပ်ကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး၊ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးနှင့် စစ်ထောက်ချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ဇော်ဦး (ကြည်း ၁၅၀၆၇)သည် ခရစ်နှစ် ၁၉၅၆ တွင် ဖွားမြင်ပြီး မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့ဇာတိဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒအဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း အမှတ်စဉ်(၅၆) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
အရာရှိငယ်ဘဝတွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဉာဏ်လင်း၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ အမှတ်(၅) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နည်းဗျူဟာမှူး၊ အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးနှင့် စစ်ရေးချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်ဆောင်ခဲ့​ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ဘက်တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့​​ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြ​​ည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး​ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မဟာသရေစည်သူ စိုးဝင်း (၁ မတ် ၁၉၆၀ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား၊ တပ်မတော်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) ရာထူးတာဝန်များအား ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။
စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဗိုလ်လောင်သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၂၂) ကျောင်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အမှတ်သည် ကြည်း/၁၆၄၈၉ ဖြစ်သည်။
ဗထူးတပ်မြို့ရှိ တပ်မတော်(ကြည်း)၊ တိုက်ခိုက်ရေးကျောင်း (ဗထူး)၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး စသည့် တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှစတင်ကာ "ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)" အဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းတွင် ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးချစ်စိန်နှင့် ဒေါ်ကြင်ထွေးတို့မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်မှ အပတ်စဉ် (၂၂)ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် ချင်းပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းများရှိ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးများကို ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။
ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အေ) အား တပ်မတော်၏ လက်အောက်ခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းရန် ဖိအားပေးခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ ၂၀၁၀ ဩဂုတ်လအတွင်း ကေအိုင်အေ ခေါင်းဆောင်များနှင့် အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်ပြောင်းလဲရေးအတွက် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စိုးဝင်းသည် အပြင်းအထန် ဒဏ်ရာရရှိသွားကြောင်း သတင်းများ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် စိုးဝင်းသည် လူမြင်ကွင်းမှ ရက်သတ္တပတ် နှစ်ပတ်ခန့် ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သီရိပျံချီ စိုးဝင်း သည် (၀၄-၀၁-၂၀၂၁) လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် “သီရိပျံချီ ”ဘွဲ့မှ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ ဖြစ်သော “သရေစည်သူ”သင်္ဂဟဘွဲ့သို့ တိုးမြှင့်၍ “နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁)” ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော “မဟာသရေစည်သူဘွဲ့” ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (ငြိမ်း) စည်သူ မြထွန်းဦး (၅ မေ ၁၉၆၁ မွေးဖွား)သည် ပို့ဆောင်ရေး နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ အိမ်စောင့်အစိုးရတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ယင်းအပြင် ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
တပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးမှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ်(၂၅) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းဆင်း အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်ရုံးနှင့် အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များ ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ရုံးနှင့် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးကွန်ယက် ပြန်လည်ထူထောင်ချိန်တွင် စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံးတွင် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ဘူးသည်။
အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)တွင် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် နှင့် အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး၊ ကြည်း​ရေ​လေ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲ​ရေးမှူး(ကြည်း/ ရေ / လေ) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်စေရန် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေးဟောင်း လော်ဘီကုမ္ပဏီကို ငှားရမ်းရာ၌ ဦးဆောင်ခဲ့သူဟု ဆိုကြသည်။
၂၀၂၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
အစိုးရအဖွဲ့တွင် ၎င်းအပါအဝင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် (၅)ဦးရှိလာခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်မှ ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိုးမြင့်ထွန်း တာဝန်ယူခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊နိုင်ငံခြားသုံးငွေကြီးကြပ်မှုကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များအား လွဲပြောင်းကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ၌ ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက် ခန့်ထားခံရသည်။
ထိုသို့ ခန့်ထားသည့်နေ့မှာပင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးမှနေ၍ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူ အမည်မှာ ဒေါ်သက်သက်အောင် ဖြစ်သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲ​ရေးမှူး(ကြည်း/ ရေ / လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦးကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ ဖြစ်သော “စည်သူဘွဲ့” ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လှဌေးဝင်း (၁၉၅၇ ဖွား)သည် တပ်မတော် တွင် နံပါတ်(၃) အဆင့် စစ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင် ယင်းရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ သို့ ဝင်ရောက်သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာသည်။
ပညာရေးနှင့် ရာထူးတာဝန် ၁၉၇၅ ခုနှစ် တွင်ဖွင့်လှစ်သည့် စစ်တက္ကသိုလ် ၏ ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၂၀) ကျောင်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်မှာ ကြည်း ၁၄၇၉၉ ဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် ကစပြီး တပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းသည်။
ယင်းနောက် စစ်ဦးစီး(ဗိုလ်မှူးကြီး) ၊ အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်၊ တပ်မတော်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။