kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နာဠာဂိရိ အဇာတသတ်နှင့် ပေါင်းမိသူ ဒေဝဒတ်က နာဠာဂိရိမည်သော ဆင်ပြောင်ကို အရက်တိုက်၍ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားကို သတ်ရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။
၎င်းသည် ဆင်ထိန်းအဖြစ်နှင့် ဆွမ်းခံကြွတော်မူနေသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်တစ်ပါးကို ဆင်ဖြင့် တိုက်ခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ခေါင်းကိုက် မြတ်စွာဘုရားသည် ရံဖန်ရံခါ ခေါင်းကိုက်ခြင်းဝေဒနာ ခံစားရသည်။
ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် တံငါသည်ရွာ၌ လူဖြစ်စဉ် တံငါသည်များ ငါးအစုအလိုက်အပြုံလိုက် သတ်နေသည်ကို ကြည့်၍ ဝမ်းသာအားရ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ထိုအကုသိုလ်ကြောင့်ပင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
ခါးကိုက် ယခင်ဘဝတစ်ခုတွင် ဘုရားလောင်းသည် အရပ်ပုခဲ့သော်လည်း လက်ဝှေ့ကျော်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒေသတစ်ခွင်လုံးကို အနိုင်ရပြီးနောက် ဘုရားလောင်းနေသော ရွာသို့ ရောက်လာသည့် လက်ဝှေ့ကျော်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ဘုရားလောင်းက ပြိုင်ဘက်၏ ခါးရိုးကျိုးသည်အထိ ထိုးသတ်ခဲ့သည်။
ထိုအကုသိုလ်ကြောင့် ဘုရားအဖြစ်၌ ရံဖန်ရံခါ ခါးကိုက်ပြီး တရားဟောနေစဉ် ပလ္လင်ပေါ်မှပင် ဆင်းကြွရသည်အထိ ခံစားခဲ့ရသည်။
မုယောဆွမ်း ဖုဿ မြတ်စွာဘုရား၏ သာဝကများကို "သလေးဆန်ဆွမ်းကို မစားကြနှင့်၊ မုယောဆန်ဆွမ်းကိုသာ စားကြ" ဟု ဆဲရေးခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ဝေရဉ္ဇာ ပုဏ္ဏား၏ ပင့်ဖိတ်မှုဖြင့် ဝေရဉ္ဇာမြို့အနီး တမာပင်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးစဉ် အစားအစာရှားပါးမှုနှင့် ကြုံတွေ့ရပြီး မြင်းစာအဖြစ် စီမံထားသော မုယောဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့ရသည်။
ဝမ်းသွေးသွန် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခါနီးအချိန်တွင် စုန္ဒ ရွှေပန်းထိမ်သည်ကပ်လှူသော သူကရမဒ္ဒဝ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ဝမ်းသွေးသွန်တော်မူခဲ့သည်။
၎င်းသည် ဆေးဆရာအဖြစ်နှင့် သူဌေးသားတစ်ဦးကို ဝမ်းလျှောဆေး တိုက်ကျွေးခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ခြောက်နှစ် ဂေါတမဘုရားလောင်းသည် လူသာမန်တို့ မကျင့်နိုင်သော ဒုက္ကရစရိယာကျင့်စဉ်ကို ခြောက်နှစ်ကြာမျှ ကျင့်ပြီးမှသာ ဘုရားဖြစ်ခဲ့သည်။
၎င်းမှာ ကဿပ ဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ပညာမာန်တက်နေသော ဇောတိပါလ လုလင်အဖြစ်နှင့် ဘုရားရှင်အား "ဦးပြည်းရဟန်းမှာ ဗောဓိဉာဏ် ဘယ်ရှိပါ့မလဲ၊ ဤဉာဏ်မျိုးဆိုသည်မှာ ရရန် အလွန်ခက်ခဲသည်" ဟု နှုတ်ကျွံခဲ့ဖူးသော အကုသိုလ်၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ပါဠိတော်လာ ဖော်ပြချက်များကို အဋ္ဌကထာနှင့် ညှိနှိုင်း၍ အကြောင်းအရာတစ်ခုစီ၏ ခေါင်းစဉ်နှင့် အကျဉ်းချုပ်ကိုသာ ဖော်ပြထားပါသည်။
ဓမ္မကထိက ဆရာတော်များနှင့် ဓမ္မစာရေးဆရာများ၏ ဟောကြားရေးသားမှုများကို ဆက်လက်ဖတ်ရှုပါက အကြောင်းအရာတစ်ခုစီ၏ အသေးစိတ်ကို ပိုမိုသိရှိနိုင်ပါသည်။
ဓမ္မအမေးအဖြေများ ပေါင်းချုပ် (အမှတ် ၄) - အရှင်ကေလာသ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A. (Philo) M.A. (Buddhism) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပြင်ပလင့်များ ဝိပါက်တော်-၁၂-ပါး ရှစ်လုံးဘွဲ့ ကဗျာများ ဝိပါက်တော် ၁၂-ပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဝိပါက် ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ စေတနာပါသော ကံတို့၏ အကျိုးဆက် သို့မဟုတ် ရင့်ကျက်လာသော အသီးအပွင့်ကို ခေါ်ဆိုသည်။
ကောင်းသောကံ (ကုသိုလ်ကံ) သည် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ဖြစ်စေပြီး၊ မကောင်းသောကံ (အကုသိုလ်ကံ) သည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဖြစ်စေသည်ဟူသော ကမ္မနိယာမ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။
ဝိပါက်သည် ကံတစ်ခု ပြုလုပ်ပြီးနောက် ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သကဲ့သို့၊ ဘဝများစွာခြားပြီးမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမျိုး ရှိသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် "ဝိပါက" ဟူသော ပါဠိစကားလုံးသည် "ဝိ" (ထူးခြားသော) နှင့် "ပါက" (ရင့်ကျက်ခြင်း၊ ချက်ပြုတ်ခြင်း) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဝိပါက်၏ တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်မှာ "အထူးရင့်ကျက်ခြင်း" ဖြစ်သည်။
ရှေးဆရာတို့က ဤသို့ ဖွင့်ဆိုကြသည်။
"ဝိပစ္စတိ ပရိဏတဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဝိပါကော" အနက်: ရင့်ကျက်တတ်၏၊ ရင့်မာသော အဖြစ်သို့ ရောက်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် ဝိပါက်မည်၏။
ပြုလုပ်လိုက်သောကံသည် ပြုလုပ်ပြီးသည်နှင့် ချုပ်ပျောက်သွားသော်လည်း၊ ထိုကံ၏ စွမ်းရည်သတ္တိသည် စိတ်အစဉ် (စိတ်သန္တာန်) တွင် "ဗီဇဘာဝ" (မျိုးစေ့သဘော) သို့မဟုတ် "အာဟိတဝိသေသ" (ထူးခြားသော စွမ်းအင်) အဖြစ် ကိန်းကျန်နေခဲ့သည်။
ထိုမျိုးစေ့သည် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှု မရှိသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး အကျိုးပေးအဖြစ် မပေါ်ပေါက်သေးဘဲ ငုပ်လျှိုးနေသည်။
သင့်လျော်သော အချိန်အခါနှင့် အခြေအနေများ ကြုံကြိုက်လာသောအခါမှသာ ထိုမျိုးစေ့သည် ရင့်ကျက်ပြီး ပရမတ္ထတရား အသီးအပွင့်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။
ထိုသို့ ပေါ်ထွက်လာသော အကျိုးတရားကို "ဝိပါက်" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာပုစ္ဆာအဖြေ- လယ်တီဆရာတော် တိပိဋကအဘိဓာန်အရ ဝိပါက်၏ အဓိပ္ပာယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
(ကံနှင့်) တူသောအကျိုး: ပြုလုပ်သောကံနှင့် သဘောသဘာဝတူသော အကျိုးတရား။
ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုး: အချင်းချင်း ထူးခြားသော ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံတို့၏ ရင့်ကျက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပါက်စိတ်၊ ဝိညာဉ်၊ နာမက္ခန္ဓာများ။
အကျိုးဖြစ်သော အရာများ: (က) အတ္တဘော (ဘဝခန္ဓာ)၊ (ခ) ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုခြင်း၊ (ဂ) ကောင်းခြင်း၊ မကောင်းခြင်းတရားများ၊ (ဃ) စိုးရိမ်ပူပန် ငိုကြွေးခြင်း၊ (င) နတ်၊ လူ၊ နိဗ္ဗာန် စည်းစိမ်များ။
ပြီးစီးခြင်း။
အကျိုးသုံးပါး: အကျိုးရင်း၊ အကျိုးဆက် နှင့် တူသောအကျိုး။
ဝိပါက (တိ) [ဝိ+ပစ+ဏ။
၅၂၉။
၅၈ဝ။
ဝိ+ပါက။
အညမညဝိသိဋ္ဌာနံ ကုသလာကုသလာနံ ပါကာတိ ဝိပါကာ။
ဝိသိဋ္ဌော ပါကောတိ ဝိပါကော။
အနုဋီ၊၁၊၄၁။
အညမညဝိရုဒ္ဓါနံ ကုသလာကုသလာနံ ပါကာတိ ဝိပါကာ။
မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၃၆။
ဝိပါက-သံ။
ဝိဝါဂ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။
] (၁) (ကံနှင့်) တူသောအကျိုး။
(၂) အချင်းချင်းထူးကုန်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုး၊ ဝိပါက်- စိတ်- ဝိညာဉ်- နာမက္ခန္ဓာ။
(၃) အကျိုးဖြစ်သော (က) အတ္တဘော၊ (ခ) ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုခြင်း၊ (ဂ) ကောင်း- မကောင်း-သော အရာ၊ (ဃ) စိုးရိမ်ပူပန်, ငိုကြွေး မြည်တမ်းခြင်းစသည်။
(င) နတ်- လူ-နိဗ္ဗာန်-၌ဖြစ်သောစည်းစိမ်။
(၄) ပြီးခြင်း။
(၅) အကျိုးရင်း, အကျိုးဆက်, တူသော အကျိုးဟုဆိုအပ်သော ၃-ပါးသော အကျိုး။
(၁) (ကံနှင့်) တူသောအကျိုး။
နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော။
ဒီ၊၁၊၅၁။
မ၊၁၊၃၅၆။
သံ၊၂၊၁၆၉။
ဝိပါကော (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၉။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၁။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄ ) တိ သဒိသဖလံ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၂၅။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၅။
မ၊ဋီ၊၂၊၂၅ဝ-၁။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၆၅။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၆။
(၂) အချင်းချင်း ထူးကုန်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုး၊ ဝိပါက်-စိတ်-ဝိညာဉ်-နာမက္ခန္ဓာ။
ဝိပါကာ ဓမ္မာ။
အညမညဝိသိဋ္ဌာနံ ကုသလာကုသလာနံ ပါကာတိ ဝိပါကာ၊ ဝိပက္ကဘာဝမာပန္နာနံ အရူပဓမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ။
(-မူလဋီ၊၁၊၃၈)။
(၃) အကျိုးဖြစ်သော (က) အတ္တဘော။
ကာမာနံ ဝိပါကော ဝေဒိတဗ္ဗာ။
အံ၊၂၊၃၅၈။
အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ကာမာနံ ဝိပါကော (အံ၊၂၊၃၆၀) တိ အယံ ဒုဝိဓောပိ အတ္တဘာဝေါ ကာမပတ္ထနံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နတ္တာ ကာမာနံ ဝိပါကောတိ ဝုစ္စတိ။
(ခ) ခေါ် ဝေါ်ပြောဆိုခြင်း။
သညာနံ ဝိပါကော ဝေဒိတဗ္ဗော။
အံ၊၂၊၁၃၈။
ကတမော စ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခဝေ သညာနံ ဝိပါကော ဝေါဟာရဝေပက္ကန္တိ ဘိက္ခဝေ သညံ ဝဒါမိ။
အံ၊၂၊၃၆၁။
အပိစေတ္ထ ဝေါဟာရဝေပက္ကန္တိ ဝေါဟာရဝိပါကံ။
ကထာသင်္ခါတော ဟိ ဝေါဟာရော သညာယ ဝိပါကော နာမ။
(ဂ) ကောင်း-မကောင်း-သော အရာ။
ကမ္မာနံ ဝိပါကော ဝေဒိတဗ္ဗော။
အံ၊၂၊၃၅၉။
(ဃ) စိုးရိမ် ပူပန်, ငိုကြွေး မြည်တမ်းခြင်း စသည်။
ဒုက္ခဿ ဝိပါကော ဝေဒိတဗ္ဗော။
(-၃၆၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၆)။
(င) နတ်-လူ-နိဗ္ဗာန်-၌ဖြစ်သော စည်းစိမ်။
အစိန္တိယေ ပသန္နာနံ၊ ဝိပါကော ဟောတိ အစိန္တိယော။
ပသန္နာနံ ဒေဝမနုဿာနံ ဝိပါကော ဒေဝမနုဿသမုတ္တိနိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိသင်္ခါတော စိန္တေတုံ အသက္ကုဏေယျော။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၈။
(၄) ပြီးစီးခြင်း။
ဘေသဇ္ဇဿေဝ ဝေဘင်္ဂေါ၊ ဝိပါကော ဟောတိ ပါပကော။
ဇာ၊၁၊၃၃၆။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၈၇။
ဝေဘင်္ဂေါတိ ဝိပတ္တိ၊ ဝိပါကောတိ နိပ္ဖတ္တိ။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၈၈။
(၅) အကျိုးရင်း, အကျိုးဆက်, တူသော အကျိုးဟုဆိုအပ်သော ၃-ပါးသောအကျိုး။
ဝိပါက (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၀) န္တိ စ အာနိသံသနိဿန္ဒဒိသဖလဝသေန တိဝိဓမ္ပိ ဝိပါကံ။
ကံ နှင့် ဝိပါက်၏ ဖြစ်စဉ် ကံတစ်ခုကို ပြုလုပ်လိုက်သည့်အခါ (ဥပမာ - ဒါနပြုခြင်း) ထိုစေတနာကံသည် ချုပ်ငြိမ်းသွားသော်လည်း ၎င်း၏ စွမ်းအင်ဖြစ်သော ဗီဇဓာတ်သည် စိတ်အစဉ်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။
ထိုဗီဇဓာတ်သည် အောက်ပါကဲ့သို့သော ကိစ္စများစွာကို ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဝိပါက်ဖြစ်ရန်ကိစ္စ: အကျိုးတရားကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း။
အာသေဝနကိစ္စ: အထုံ၊ ဝါသနာကို ဖြစ်စေခြင်း။
ဥပနိဿယကိစ္စ: အားကြီးသော အကြောင်းအဖြစ် ထောက်ပံ့ခြင်း။
အနုသယကိစ္စ: ကိလေသာများ ငုပ်လျှိုးကိန်းအောင်းစေခြင်း (အကုသိုလ်၌သာ)။
ပါရမီကိစ္စ: ပါရမီဖြည့်ကျင့်မှုကို အားပေးခြင်း (ကုသိုလ်၌သာ)။
ဤသို့ ကိန်းအောင်းနေသော ဗီဇဓာတ်သည် အချိန်အခါကျမှ အကျိုးပေးသဖြင့် ဓမ္မပဒတွင် ဤသို့ ဆိုထားသည်။
"န ဟိ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ၊ သဇ္ဇုခီရံဝ မုစ္စတိ။
ဒဟန္တံ ဗာလ မနွေတိ၊ ဘသ္မာ ဆန္နောဝ ပါဝကော။
" အနက်: ပြုလုပ်မိသော မကောင်းမှုကံသည် နွားနို့ကို ညှစ်ပြီးပြီခြင်း ခဲသွားသကဲ့သို့ ချက်ချင်းအကျိုးမပေး။
ပြာဖုံးနေသော မီးခဲကဲ့သို့ အချိန်အခါရောက်မှ ပြုလုပ်သူလူမိုက်အား လောင်ကျွမ်းစေတတ်သည်။
ဗီဇဓာတ်၏ အားရှိခြင်းနှင့် အားနည်းခြင်း ကံကိုပြုစဉ်အခါ စေတနာ၏ အားကောင်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်းအပေါ်မူတည်၍ စိတ်အစဉ်၌ ကိန်းသော ဗီဇဓာတ်သည်လည်း အားရှိခြင်း (ဗလဝ)၊ အားနည်းခြင်း (ဒုဗ္ဗလ) ဟူ၍ ကွဲပြားသည်။
အားရှိသော ဗီဇဓာတ်: ဤဓာတ်မှ ဝိပါက်အကျိုးပေးသောအခါ မြင့်မြတ်သောဘုံဘဝ၊ အရှိန်အဝါကြီးမားခြင်း၊ ဘဝခန္ဓာခိုင်ခံ့ခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပေါများခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အားနည်းသော ဗီဇဓာတ်: ဤဓာတ်မှ အကျိုးပေးသောအခါ နိမ့်ကျသော ဘုံဘဝ၊ အရှိန်အဝါသေးနုတ်ခြင်း၊ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ အသက်မွေးရခြင်း စသည့် အကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဝိပါက်၏ သဘောတရားကို ပိုမိုနားလည်လွယ်စေရန် ရှေးဆရာများက ဥပမာများဖြင့် ရှင်းပြလေ့ရှိသည်။
လေးပစ်ခြင်းနှင့် ကံ-ဝိပါက် ဖြစ်စဉ်ကို ဤသို့ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
+ ၁။
လေးနှင့်မြား ဥပမာ လေးဥပမာ ကံ-ဝိပါက် သဘောတရားလေးသမား (လူကိုယ်) ကံပြုသူလေးကိုင်း ကမ္မဒွါရ သုံးပါး (ကာယ၊ ဝစီ၊ မနော)လေးကြိုး ဇောစိတ် ၇ ကြိမ် (စေတနာ ၇ ချက်)မြား စိတ်သန္တာန် (စိတ်အစဉ်)မြားတွင်ပါသွားသော အဟုန် ဗီဇဓာတ် (ကံ၏ စွမ်းအင်)မြားကျရောက်ရာနေရာ ဝိပါက်အကျိုး လေးကြိုးဖြင့် တစ်ချက်ခတ်လိုက်သည်နှင့် လေးကြိုးသည် မြားနောက်သို့ လိုက်မသွားသော်လည်း ၎င်း၏ အဟုန်သည် မြားတွင်ပါသွားပြီး ခရီးအကွာအဝေးတစ်ခုအထိ ရောက်စေသည်။
ထိုနည်းတူ၊ ပြုလုပ်လိုက်သော စေတနာကံသည် ချုပ်ငြိမ်းသွားသော်လည်း ၎င်းမှဖြစ်သော ဗီဇဓာတ်အဟုန်သည် စိတ်အစဉ်တွင် လိုက်ပါပြီး ဘဝများစွာတိုင်အောင် အကျိုးပေးနိုင်သည်။
မီးခြစ်တံနှင့် ကံ-ဝိပါက် ဖြစ်စဉ်ကိုလည်း ဤသို့ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
+ ၂။
မီးခြစ် ဥပမာ မီးခြစ်ဥပမာ ကံ-ဝိပါက် သဘောတရား မီးခြစ်တံ (ယမ်းခေါင်း) စိတ်သန္တာန် (ကိန်းအောင်းနေသော ဗီဇဓာတ်) ကော်ပတ် (ခြစ်တိုက်ရာနေရာ) အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှု (အာရုံခြောက်ပါး) မီးတောက်လောင်ခြင်း ဝိပါက်အကျိုးတရား ပေါ်ထွက်လာခြင်း မီးခြစ်ဆံသည် ကော်ပတ်နှင့် မတိုက်မိသမျှ မီးမတောက်နိုင်သကဲ့သို့၊ ဗီဇဓာတ်သည်လည်း သင့်လျော်သော အကြောင်းတရားများနှင့် မကြုံကြိုက်မချင်း ဝိပါက်အကျိုးကို မပေးသေးဘဲ ငုပ်ကွယ်နေသည်။
အကြောင်းတိုက်ဆိုင်သည့်အခါမှသာ ဝိပါက်နာမ်ခန္ဓာအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာပြီး အကျိုးပေးလေသည်။
အကျိုးပေးပြီးသောအခါ ထိုကံ၏ ဗီဇဓာတ်သည် ကုန်ဆုံးသွားသည်။
ဝိပါက်စိတ်များ အဘိဓမ္မာတရားတော်အရ ဝိပါက်စိတ်များသည် အကျိုးတရားသက်သက်ဖြစ်၍ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ထပ်မံမဖြစ်ပွားစေတော့ပေ။
ဥပမာအားဖြင့် အကုသလဝိပါက်စိတ် (၇) ခု၊ အဟိတ်ကုသလဝိပါက်စိတ် (၈) ခု၊ မဟာဝိပါက်စိတ် (၈) ခု စသည်ဖြင့် အမျိုးအစားများစွာ ခွဲခြားထားသည်။
ဤဝိပါက်စိတ်များသည် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်း၊ ဘဝင်စိတ်အဖြစ် တည်ရှိခြင်း၊ စုတိစိတ်အဖြစ် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း နှင့် ပဝတ္တိအခါ၌ အာရုံကို မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း စသည့်ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်သည်။
ပရမတ္ထဒီပနီဋီကာပုစ္ဆာအဖြေ- လယ်တီဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝိပါက်စိတ် ဝိပါက်တော် ပြင်ပလင့်များ မဟာဝိပါက် ဝိပါက်မည်ခြင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဘိဓမ္မာတရားတော်တွင် ဝိပါက်စိတ် ဆိုသည်မှာ အတိတ်ဘဝများ သို့မဟုတ် ယခုဘဝ၏ အစောပိုင်းအချိန်များက ပြုလုပ်ခဲ့သော ကုသိုလ်ကံနှင့် အကုသိုလ်ကံတို့၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်အမျိုးအစားကို ခေါ်ဆိုသည်။
ဤစိတ်များသည် အကြောင်းတရားဖြစ်သော "ကံ" ၏ အကျိုးတရား သက်သက်သာဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကုသိုလ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ကံအသစ်ကို မဖြစ်ပွားစေနိုင်ပေ။
ဝိပါက်စိတ်သည် သတ္တဝါတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်တွင် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ပဋိသန္ဓေတည်နေခြင်း၊ ဘဝတစ်လျှောက် အာရုံများကို ခံစားသိရှိခြင်း၊ ဘဝအဆက်မပြတ် တည်ရှိနေခြင်း (ဘဝင်စိတ်) နှင့် ဘဝတစ်ခု၏ နိဂုံးချုပ်ခြင်း (စုတိစိတ်) တို့သည် ဝိပါက်စိတ်တို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ဖြစ်ကြသည်။
အဘိဓမ္မာအရ ဝိပါက်စိတ် စုစုပေါင်း (၃၆) ပါး ရှိသည်။
ဝိပါက်စိတ်များ၏ သဘောတရား ဝိပါက်စိတ်၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ "အကျိုးတရား" ဖြစ်ခြင်းပင်။
ကံကောင်းသူတို့သည် ကုသိုလ်ကံ၏အကျိုးကြောင့် ကောင်းမွန်သော ဝိပါက်စိတ်များ (ဥပမာ- လူ၊ နတ်ဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေစိတ်) ကို ရရှိပြီး၊ ကံညံ့သူတို့သည် အကုသိုလ်ကံ၏အကျိုးကြောင့် အနိဋ္ဌာရုံ ဝိပါက်စိတ်များ (ဥပမာ- အပါယ်ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေစိတ်) ကို ရရှိသည်။
ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ ဘဝအခြေအနေနှင့် ခံစားမှုများ ကွဲပြားခြားနားခြင်းသည် ဤဝိပါက်စိတ်များ ကွဲပြားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးဆယ်လ မြတ်ဗုဒ္ဓ ဝိပါက်စိတ်များ၏ အမျိုးအစားများ ဝိပါက်စိတ် (၃၆) ပါးကို အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာနိုင်သည်။
ကာမာဝစရ ဝိပါက်စိတ် (၂၃) ပါး ၂။
မဟဂ္ဂုတ် ဝိပါက်စိတ် (၉) ပါး ၃။
လောကုတ္တရာ ဝိပါက်စိတ် (၄) ပါးအဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၊စိတ်ပိုင်း။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၈၆။
) နနု အရဟာ ဝိပါကစိတ္တေ ဌိတော ပရိနိဗ္ဗာယတီတိ၊ အာမန္တာ။
(-အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၇၊ ၃၁၀-၁)။
ကာမာဝစရ ဝိပါက်စိတ် (၂၃) ပါး ကာမဘုံသားများ (လူ၊ နတ်၊ အပါယ်ဘုံသားများ) ၏ သန္တာန်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိသော ဝိပါက်စိတ်များဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို သုံးမျိုးထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။
(က) အဟိတ် အကုသလဝိပါက်စိတ် (၇) မျိုး အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဟိတ်သုံးပါး (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ) ကင်းမဲ့သော စိတ်များဖြစ်သည်။
မနှစ်မြို့ဖွယ် အာရုံ (အနိဋ္ဌာရုံ) များနှင့် တွေ့ကြုံသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် = မနှစ်မြို့ဖွယ်အဆင်းကို မြင်သိစိတ် ၂။
သောတဝိညာဏ်စိတ် = မနှစ်မြို့ဖွယ်အသံကို ကြားသိစိတ် ၃။
ဃာနဝိညာဏ်စိတ် = မနှစ်မြို့ဖွယ်အနံ့ကို နံသိစိတ် ၄။
ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ် = မနှစ်မြို့ဖွယ်အရသာကို သိစိတ် ၅။
ကာယဝိညာဏ်စိတ် = မနှစ်မြို့ဖွယ်အတွေ့အထိကို သိစိတ် (ဒုက္ခဝေဒနာ) ၆။
သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ် = ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်အာရုံကို လက်ခံသောစိတ် ၇။
သန္တီရဏစိတ် = ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်အာရုံကို စုံစမ်းသောစိတ် (ခ) အဟိတ် ကုသလဝိပါက်စိတ် (၈) မျိုး အားနည်းသော ကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဟိတ်သုံးပါးကင်းမဲ့သော စိတ်များဖြစ်သည်။
နှစ်သက်ဖွယ် အာရုံ (ဣဋ္ဌာရုံ) များနှင့် တွေ့ကြုံသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် = နှစ်သက်ဖွယ်အဆင်းကို မြင်သိစိတ် ၂။
သောတဝိညာဏ်စိတ် = နှစ်သက်ဖွယ်အသံကို ကြားသိစိတ် ၃။
ဃာနဝိညာဏ်စိတ် = နှစ်သက်ဖွယ်အနံ့ကို နံသိစိတ် ၄။
ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ် = နှစ်သက်ဖွယ်အရသာကို သိစိတ် ၅။
ကာယဝိညာဏ်စိတ် = နှစ်သက်ဖွယ်အတွေ့အထိကို သိစိတ် (သုခဝေဒနာ) ၆။
သမ္ပဋိစ္ဆိုင်းစိတ် = ထိုနှစ်သက်ဖွယ်အာရုံကို လက်ခံသောစိတ် ၇။
သန္တီရဏစိတ် (သောမနဿ) = ထိုနှစ်သက်ဖွယ်အာရုံကို ဝမ်းမြောက်စွာ စုံစမ်းသောစိတ် ၈။
သန္တီရဏစိတ် (ဥပေက္ခာ) = ထိုနှစ်သက်ဖွယ်အာရုံကို လျစ်လျူရှု၍ စုံစမ်းသောစိတ် (ဂ) မဟာဝိပါက်စိတ် (၈) မျိုး မဟာကုသိုလ်စိတ် (၈) ပါး၏ အကျိုးဆက်များဖြစ်ပြီး လူနှင့် နတ်တို့၏ ပဋိသန္ဓေ၊ ဘဝင်၊ စုတိကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်သည်။
ဉာဏ်နှင့်ယှဉ်ခြင်း၊ မယှဉ်ခြင်း၊ တိုက်တွန်းမှုပါခြင်း၊ မပါခြင်း စသည်ဖြင့် (၈) မျိုးကွဲပြားသည်။
မဟဂ္ဂုတ် ဝိပါက်စိတ် (၉) ပါး ရူပါဝစရ၊ အရူပါဝစရ ကုသိုလ်ကံများ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး ဗြဟ္မာဘုံများတွင် ပဋိသန္ဓေ၊ ဘဝင်၊ စုတိကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်သည်။
ရူပါဝစရ ဝိပါက်စိတ် (၅) ပါး: ပထမဈာန် မှ ပဉ္စမဈာန် အထိ ရူပါဝစရကုသိုလ် (၅) ပါး၏ အကျိုးဖြစ်သော စိတ်များ။
အရူပါဝစရ ဝိပါက်စိတ် (၄) ပါး: အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန် မှ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန် အထိ အရူပါဝစရကုသိုလ် (၄) ပါး၏ အကျိုးဖြစ်သော စိတ်များ။
လောကုတ္တရာ ဝိပါက်စိတ် (၄) ပါး ဤစိတ်များကို ဖိုလ်စိတ် ဟုလည်း ခေါ်သည်။
အရိယာမဂ်စိတ် (၄) ပါး၏ အကျိုးတရားများဖြစ်ပြီး မဂ်စိတ်ဖြစ်ပြီးနောက် ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်ကာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုသည်။
သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ် ၂။
သကဒါဂါမိဖိုလ်စိတ် ၃။
အနာဂါမိဖိုလ်စိတ် ၄။
အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် ဝိပါက်စိတ်တို့မှ ကောက်နုတ်ချက် ဝိပါက်စိတ်များသည် ဘဝဖြစ်စဉ်တွင် အောက်ပါ အဓိကလုပ်ငန်း (ကိစ္စ) များကို ဆောင်ရွက်သည်။
ပဋိသန္ဓေကိစ္စ ဘဝတစ်ခုကုန်ဆုံးပြီးနောက် နောက်ဘဝအသစ်ကို ဆက်စပ်ပေးသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။
ဝိပါက်စိတ် (၁၉) ပါး (အကုသလဝိပါက် သန္တီရဏစိတ် ၁၊ ကုသလဝိပါက် သန္တီရဏစိတ် ၁၊ မဟာဝိပါက် ၈၊ ရူပဝိပါက် ၅၊ အရူပဝိပါက် ၄) တို့သည် ပဋိသန္ဓေကိစ္စကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
ဘဝင်ကိစ္စ စိတ်ဝီထိများ (ဥပမာ- မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ်ဖြစ်စဉ်) မဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ (ဥပမာ- အိပ်မောကျနေချိန်) တွင် ဘဝအစဉ်ကို မပြတ်တောက်စေရန် ထိန်းသိမ်းပေးသော စိတ်ဖြစ်သည်။
ပဋိသန္ဓေစိတ်သည်ပင် ဘဝင်စိတ်အဖြစ် ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။
စုတိကိစ္စ ဘဝတစ်ခု၏ နောက်ဆုံးအချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်ဖြစ်သည်။
ထိုဘဝ၏ နောက်ဆုံးဘဝင်စိတ်ကိုပင် စုတိစိတ်ဟု ခေါ်သည်။
ဤစိတ်ချုပ်သည်နှင့် ဘဝတစ်ခု ကုန်ဆုံးသည်။
အာရုံခံစားမှု ကိစ္စများ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိဟူသော အာရုံငါးပါးကို ခံစားသိရှိခြင်း (ဒဿန၊ သဝန၊ ဃာယန၊ သာယန၊ ဖုသန)၊ ထိုအာရုံကို လက်ခံခြင်း (သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း)၊ စုံစမ်းခြင်း (သန္တီရဏ) နှင့် ဇောစိတ်တို့၏အာရုံကို မှတ်သားခြင်း (တဒါရုံ) ကိစ္စများကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာ ဝိပါက်စိတ်များက ဆောင်ရွက်သည်။
ဤသို့လျှင် ဝိပါက်စိတ်များသည် သံသရာတစ်လျှောက် သတ္တဝါတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ကံ၏အကျိုးပေးကို ဖော်ပြနေသော အဓိကကျသည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေခံတရားများပင် ဖြစ်ပေသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝိပါက် ဝိပါက်တော် ပြင်ပလင့်များ အဗျာကတစိတ် အဟိတ် အကုသလဝိပါက်စိတ် (၇) မျိုး အဟိတ် ကုသလဝိပါက်စိတ် (၈) မျိုး မဟာဝိပါက်စိတ် (၈) မျိုး ပဋိသန္ဓေကိစ္စ ဘဝင်ကိစ္စ စုတိကိစ္စ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
နအဲဘတောင် (苗場山, Naeba-san) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟွန်းရှူးကျွန်းအလယ်ပိုင်း၊ နီးဂတစီရင်စုနှင့် နဂနိုစီရင်စုတို့၏ နယ်နမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤတောင်သည် တိုကျိုမြို့မှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၄ မိုင်) ဝေးသည်။
ဤတောင်သည် နှစ် ၂ သိန်း နှင့် ၈ သိန်းအကြားကာလတွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် တောင် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည့်တောင်လည်း ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Naeba San - Geological Survey of Japan ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ။
သရက်တပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာ တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော် (လေ)မှ အရပ်သားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဤဖြစ်ရပ်တွင် ရွာရှိ ပညာပန်းခင်း ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း‌ပေါ် ဗုံးနှစ်လုံးကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည့်အတွက် ကျောင်းသားများ အများဆုံး သေဆုံးခဲ့ရသည်။
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်း ပြီးနောက်ပိုင်း ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးတိန်တွင်းရွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းကြောင့် ကျောင်းသား/သူများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရမှုပြီးလျှင်၊ယခုဖြစ်ရပ်သည် ကျောင်းသားများ အထိအခိုက်၊အသေအပျောက်ဒုတိယ အများဆုံး တိုက်ခိုက်ခံရမှု အဖြစ် မှတ်သားခံထားရသည်။
နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ၌ စတင်ခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး နှင့် တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း၊အာရက္ခတပ်တော် သည် နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် ၌ ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန်စစ်ပွဲ အား ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရခိုင်တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲ တစ်နှစ်ခွဲကျော်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့နယ် ၁၇ ခုထဲမှ ကျောက်ဖြူ၊ စစ်တွေ နှင့် မာန်အောင်ကျွန်း တို့မှလွဲ၍ မြို့ ၁၄ မြို့ အပြင်၊ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့နယ် တို့ကိုပါ အာရက္ခတပ်တော် သည် စစ်တပ် လက်ထဲမှ တိုက်ခိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက် တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့ အခြေစိုက် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ရပ် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်၊ နံနက် (၁) နာရီ (၀၅) မိနစ်ခန့်အချိန်တွင် စစ်ကော်မရှင် ၏ လေတပ် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ကျေးရွာ အတွင်းအား လေကြောင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ပေါင် (၅၀၀) ဗုံး နှစ်လုံး ကြဲချခဲ့ရာတွင် ဗုံးသည် သရက်တပင်ရွာအတွင်းရှိ ပညာပန်းခင်း ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ရှေ့တည့်တည့်သို့ ကျရောက်ထိမှန်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ပေါင် (၅၀၀) ဗုံး နှစ်လုံးကြောင့် ပညာပန်းခင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ရှိ ကျောင်းသူ/ ကျောင်းသားများနှင့် ၎င်းအနီးအနားမှ ကလေးငယ်တချို့အပါအဝင် စုစုပေါင်း (၁၈) ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် သေဆုံးကာ (၂၀) ကျော် ပြင်းထန် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)။
ဒေါ်လှမြင့် (၁၉၆၃ မွေးဖွား)သည် အမျိုးသမီးတရားသူကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊လက်ရှိတွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ဒေါ်လှမြင့် သည် ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၇ခုနှစ်တွင် တရားရေးအရာရှိအဆင့် (၄)အဖြစ် တရားရေးဌာနတွင် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ တရားရုံး အဆင့်ဆင့်တွင် တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် ရှေ့နေရှေ့ရပ် နှင့် စစ်ဆေးရေးဌာန၊ ပြည်ထောင်စု တရားစီရင်ရေး ကြီးကြပ်မှုရုံး၊ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ၌ ဒုညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းဘဝမှ အနားယူခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူ၏ ဝန်ထမ်းလုပ်သက်မှာ စုစုပေါင်းလုပ်သက် (၃၂)နှစ်ကျော် ရှိသည်။
တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီး မန္တလေးတိုင်း ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးအဖြစ် ၂၀၁၉ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၀ ရက် တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်အထူးအစည်းအဝေး၌ မန္တလေးတိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်က အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့ပြီး၊၂၀၁၉ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် လွှတ်တော်က အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦးဝင်းမြင့် က တိုင်းတရားလွှတ်တော်၏တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ပေးခဲ့သည်။
ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက် အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဒေါ်ခင်သင်းဝေ သည် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် သူသည် တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ် နေရာအား တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ဒေါ်လှမြင့်သည် အိမ်ထောင်မရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ() သို့မဟုတ် သုသီလာ ကာရကီ(အက္ခရာဖလှယ်ခြင်း: သုၐီလာ ကာရ်္ကီ, ၇ ဇွန် ၁၉၅၂ ~ )သည် နီပေါနိုင်ငံ၏ အငြိမ်းစား ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးတရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး၊ယခုအခါတွင် နီပေါနိုင်ငံ၌ ဖြစ်ပွားနေသည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး အရေးပေါ်နိုင်ငံရေး မငြိမ်သက်မှုအခြေအနေအတွင်း နိုင်ငံအား ယာယီဦးဆောင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ နီပေါ Gen Z ဆန္ဒပြပွဲများ ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကေပီ ရှာမာအိုလီ အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက်၊ ဆန္ဒပြလူငယ်များ၏ အကြံပြုမှုအရ၊၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ ယာယီဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
သူသည် နီပေါအစိုးရ၏ ပထမဆုံးအမျိုးသမီးခေါင်းဆောင် လည်း ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ သည် နီပေါနိုင်ငံ တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊မွေးချင်းမောင်နှမ ၇ ဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ပညာထူးချွန်သူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည့် ၎င်းသည် ဥပဒေပညာဘွဲ့ အား Tribhuvan University မှ ရရှိခဲ့သည်။
ဥပဒေသင်ကြားရေးနှင့် အလုပ်အကိုင် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Mahendra Multiple Campus, Dharan တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် နီပေါနိုင်ငံရေးအခြေအနေထဲ ပါဝင်စွက်ဖက်ခဲ့မှုများကြောင့် Biratnagar အကျဉ်းထောင်တွင် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။
သူသည် ထိုအတွေ့အကြုံကို အခြေခံပြီး Kara ဆိုသည့် ဝတ္ထုကိုရေးသားခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံအတွင်း ထင်ရှားသည့် ဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် နီပေါတရားလွှတ်တော် ၏ တရားသူကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နီပေါတရားရုံးချုပ် ၏ တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်ထားခံခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် နီပေါနိုင်ငံ သမ္မတ သည် ၎င်းအား နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးအမျိုးသမီး တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန် ၆ ရက် တွင် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်။
စာရေးဆရာမဘဝ သူမသည် Nyaya (2018) ဆိုသည့် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းစာအုပ် နှင့် Kara (2019) ဆိုသည့် ဝတ္ထုစာအုပ်ကိုရေးသားခဲ့ပြီး၊စာအုပ်တွင် တရားမျှတမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် နီပေါအမျိုးသမီးအတွေ့အကြုံများကို အဓိကဖော်ပြခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံ၏ အကြားကာလ ဝန်ကြီးချုပ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် တွင် နီပေါအစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်း သတင်းတုများဖြန့်ဝေခြင်း၊ အမုန်းစကားများပြန့်ပွားခြင်းတို့ကိုတိုက်ဖျက်ရန် အကြောင်းပြချက်ခေါင်းစဥ်ဖြင့် နီပေါနိုင်ငံတွင် WhatsApp၊ Facebook၊ Instagram၊ X၊ LinkedIn နှင့် YouTube အပါအဝင် ဆိုရှယ်မီဒီယာ ၂၆ မျိုးကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
သက်ရောက်မှုအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၈ ရက် နေ့တွင် နီပေါနိုင်ငံ၊ ခတ္တမန္ဒုမြို့၌ လူမှုကွန်ရက်များကိုပိတ်ပင်ခဲ့သည့် အစိုးရအား Gen Z များ ဦးဆောင်ပြီး ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြကြသည်။
ထိုဆန္ဒပြသူများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၉ ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ရာကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဆန္ဒပြကြမှုသည် လူမှုကွန်ရက်များပိတ်ပင်ခံရမှုမှ နီပေါအစိုးရ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအလွဲအမှားများ နှင့် အကျင့်ပြတ်ချစားမှုများအပေါ် အပြစ်တင်သည့် လူထုအုံကြွမှုအသွင်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီး၊ နီပေါလွှတ်တော် ကို စီးနင်းခြင်း၊အစိုးရအရာရှိများ၏ နေအိမ်များအပါအဝင် ရုံးဌာနများအား ဖျက်စီးခြင်းနှင့် နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းမတည်ငြိမ်မှုများ ဆိုးရွားသွားခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ် ကေပီ ရှာမာအိုလီ နှင့်အတူ အခြားသော အစိုးရဝန်ကြီး အများအပြားသည် ရာထူးမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ခဲ့ကြပြီး၊နီပေါအစိုးရပြုတ်ကျသွားခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက် နောက်ပိုင်းတွင် မတည်ငြိမ်သည့် နိုင်ငံအား ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဆန္ဒပြခေါင်းဆောင်များ၊ လူငယ်အဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူ့အသိုင်းအဝိုင်းသည် ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ အား နိုင်ငံ၏ကြားကာလ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။
ယင်းအတိုင်မီက ၁၅ ဦးမြောက် ခတ္တမန္ဒုမြို့ မြို့တော်ဝန် ရက်ပ်သီချင်းများသီဆိုသည့် ဘာလန်ဒရာရှားသည် ကြားဖြတ်အစိုးရတရပ်အား ကိုယ်စားပြုရန် လူငယ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သေးသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နီပေါ သမ္မတ Ram Chandra Poudel မှ ဆုရှီလာ ကာ့ရ်ကီ အား နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ကြားကာလ ဝန်ကြီးချုပ် (ယာယီဝန်ကြီးချုပ်) အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်တွင် ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးဆုံးပြီး တာဝန်လွှဲပြောင်းပြီးသည်အထိ ထမ်းဆောင်မည်ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
အီ (李) သည် ကိုးရီးယား မျိုးနွယ်အမည် ဖြစ်သည်။
အီ (李) မျိုးနွယ်သည် တောင်ကိုရီးယားတွင် ဒုတိယမြောက် အသုံးအများဆုံး မျိုးနွယ်ဖြစ်သည်။
နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် သည် နီပေါနိုင်ငံ (Federal Democratic Republic of Nepal) ၏ အစိုးရခေါင်းဆောင် (Head of Government) ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ (Council of Ministers) ကို ဦးဆောင်ကာ နိုင်ငံအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်ရေး (executive function) နှင့် မူဝါဒသတ်မှတ်ရေး (policy-making) ဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်ရှိတွင် ယာယီအစိုးရအဖြစ် ယခင် တရားသူကြီးချုပ် ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်မှစ၍ ယာယီ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။
သမိုင်းနောက်ခံ (History) နီပေါနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် အစပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်များ၊ မင်းသားများအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလအတွင်း နာမည်သာရှိခဲ့သည့် ရာထူးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၈ ရာစုတွင် ရှား မင်းဆက် အာဏာရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ပိုမိုအရေးပါလာခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ပါလီမန် အုပ်ချုပ်မှု စတင်ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်အဓိက အခန်းကဏ္ဍဖြစ်လာခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံသည် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ သမ္မတနိုင်ငံ (Federal Democratic Republic) အဖြစ် ကြေညာပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရခေါင်းဆောင် (head of government) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ တာဝန်အများကြီးကို ဆောင်ရွက်လာရသည်။
သမ္မတ (President) သည် တရားဝင်ခေါင်းဆောင် (ceremonial head of state) အဖြစ်သာ ဆောင်ရွက်ပြီး၊ အဓိက အစိုးရဆောင်ရွက်မှုများကို ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ (Council of Ministers) က လုပ်ဆောင်သည်။
အာဏာနှင့် တာဝန်များ (Powers and authority) နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် သည် အခြား သမ္မတနိုင်ငံများရှိ ဝန်ကြီးချုပ်များထက် ပိုမိုအရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍရှိသည်။
နီပေါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တွင် နိုင်ငံအကောင်အထည်ဖော်ရေးနှင့် စပ်လျဥ်း၍ သမ္မတ အစား ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ ဆောင်ရွက်ခွင့် ပေးအပ်ထားသည်။
Mount Myōkō (left) and Mount Hiuchi (right) from the Nozawa Onsen ski area မယောခိုးတောင် (妙高山, Myōkō-san) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတစီရင်စု၊ မယောခိုးမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤတောင်သည် ဟွန်းရှူးကျွန်းတွင်တည်ရှိသည့် လှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျောရှင်းနဲဆွတ်ခိုးဂန်းအမျိုးသားဥယျာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် တောင် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
နီးဂတစီရင်စု၏ ထင်ရှားသည့် တောင်တစ်ခုအဖြစ် သိကြသည်။
အမည် ဤတောင်ကို အဲချိဂေါ့ဖုဂျိ (越後富士) ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။