kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အာရေးဘီးယားနတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မူစလင်ရင်းမြစ်များတွင် Hisham ibn al-Kalbi ရေးသားသော ရှစ်ရာစု နတ်ရုပ်များ စာအုပ် (Book of Idols) ၊ ယီမင် သမိုင်းပညာရှင် al-Hasan al-Hamdani ၏ တောင်ပိုင်း အာရေးဘီးယား ဘာသာရေးယုံကြည်မှုများအကြောင်း စာပေများ ပါဝင်သည်။
Robin, Christian Julien, "South Arabia, Religions in Pre-Islamic", in နတ်ရုပ်တုများ စာအုပ်ကို ဖရန့်စစ် အက်ဝဒ် ပီတာစ်က အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်ခင် အာရေးဘီးယားဒေသ၏ ဘာသာရေးကျင့်ထုံးများနှင့်ပတ်သက်၍ အရေးကြီးဆုံးသော ဆွေးနွေး ကိုင်တွယ်ရမည့်အရာဟူ၍ ငြင်းခုံပြောဆိုသည်။
နတ်ရုပ်တုများ စာအုပ်အရ အေဘရာဟမ်၏သား အစ်ရှ်မေးယာ (Ishmael) မှဆင်းသက်လာသူများသည် မက္ကာမြို့တွင် အခြေချခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းအခြားဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ကာ့ဘာမှ မြင့်မြတ်သည့် ကျောက်တုံးများကို သယ်ဆောင်ယူသွားခဲ့ကြ၍ လှည့်လည်သွားလာရင်း ထိုကျောက်တုံးများကို ကာ့ဘာတွင်ကဲ့သို့ စိုက်ထူခဲ့ကြသည်။
အယ်လ်-ကာဘီ (al-Kalbi) ၏အဆိုအရ ဤအချက်သည် နတ်(များ)ကိုးကွယ်မှုကို ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့သည်။
ဤအချက်ကိုအခြေခံ၍ အာရပ်တို့သည် မူလက ကျောက်တုံးများကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်ပနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်၌ နတ်ရုပ်တုများအား လက်ခံကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်မှာ ဖြစ်တန်ရာရှိသည်။
၎င်း၏ ဖော်ပြချက်အဖြစ် နတ်နှင့် ကျောက်တုံးကြားက ဆက်နွယ်မှုကို တတိယရာစုလက်ရာဖြစ်သည့် ဆီးရီးယားဘာသာဖြင့် Pseudo-Meliton ဘာသာရေးဆိုင်ရာကျမ်းမှ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်၍ ထိုစာအုပ်တွင် အယ်လ်-ကာဘီက မြောက်မက်ဆိုပိုတေးမီးယားရှိ ဆီးရီးယားဘာသာစကားပြောသူများ၏ ရိုးရာဘာသာယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထိုသူအများစုမှာ အာရပ်များဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကွယ်မှု နတ်များ thumb|ရှေးဟောင်း အာရပ်မျိုးနွယ်တစ်မျိုးဖြစ်သော နဲဘာတီးယန်တို့၏ (ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်မှာ) နတ်ဘုရားမ အက်လာဆာကို အကြမ်းသဘော ထွင်းထုထားခြင်း အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီ အာရေးဘီယား ဘာသာတရားများသည် ထင်ရှားသော နတ်များစွာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဖြစ်သည်။
သမားရိုးကျ ပုံမှန်ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော နတ်များစွာသည် မြို့ပြနိုင်ငံများအဆင့်မှသည် မျိုးနွယ်အုပ်စုများအထိ ရှိသော အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးရှိသည့် တိုင်းပြည်များ၌ ပို၍ကျော်ကြားသည်။
Robin, Christian Julien, "South Arabia, Religions in Pre-Islamic", in မျိုးနွယ်စုများ၊ မြို့များ၊ မိသားစုကြီးများ အစရှိသည်တို့တွင် ဆိုင်ရာပိုင်ရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများရှိကြသည်။
ခရစ်ရှန် ဂျူးလီယန် ရောဘင်က ဤအထွတ်အမြတ်ထားရာနယ်ပယ်လောက၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံသည် ထိုခေတ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းကို ရောင်ပြန်ဟပ်ညွှန်းဆိုနိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
မြောက်မြားစွာသော နတ်များတွင် ဆိုင်ရာ အမည်များမရှိဘဲ ၎င်းတို့၏ ဂုဏ်ရည်၊ မိသားစုပတ်သက်မှု၊ စတင်ဖြစ်ပေါ်ရာဒေသအရှေ့မှ "...တဲ့ နတ်မင်း/သား" (သို့) "...တဲ့ နတ်သမီး" (he who or she who) စသဖြင့် အသီးသီးမှည့်ခေါ်ကြသည်။
ခြေဦးတည့်ရာလှည့်လည်သွာလာနေကြသော ဘဒ်ဒွတ်ယင် အာရပ်မျိုးနွယ်တစ်စု၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်နှင့် အလေ့အထများသည် မက္ကာကဲ့သို့သော မျိုးနွယ်စုအခြေချရာ မြို့များ၏ ယုံကြည်မှု၊ ကျင့်ထုံးများနှင့် သိသာကွာခြားသည်။
ထိုသိုခြေဦးတည့်ရာလှည့်လည်နေထိုင်တတ်သူများ၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်နှင့် အလေ့အထများ၌ တစ်ခုခုတွင် နတ်ဝင်သည်ဟူသောအယူအဆဖြင့် ကိုးကွယ်ခြင်း(fetishism)၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်၏ ရုပ်တု (သို့) သဘာဝအရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို ပူဇော်ပသခြင်း (totemism)၊ သေလွန်ပြီးသူများကို ပူဇော်ပသခြင်းများပါဝင်သည်။
သို့သော် သေလွန်ပြီး တမလွန်နှင့်ပတ်သက်သော ဒဿနပိုင်းဆိုင်ရာ မေးခွန်းများအား များများစားစားစဉ်းစားခြင်း မရှိဘဲ ၎င်းတို၏ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၌ လတ်တလော စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ ပြဿနာများကိုသာ အဓိကအားဖြင့် အလေးထားကြသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ မြို့ပြအခြေချနေထိုင်သာအာရပ်များ၌ ပို၍ရှုပ်ထွေးသော နတ်များကိုးကွယ်သည့် ယုံကြည်မှုရှိသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
မက္ကာနှင့် ဟစ်ဂျဲဇ်မြို့တို့၌ နေထိုင်သူများသည် မြို့များ၊ ရေပူဆန်းများတွင် အခိုင်အခန့်ရှိသော နတ်ကွန်များတွင် နတ်များကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ကြ၍ ဘဒ်ဒွတ်ယင်မျိုးမှာ ၎င်းတို့၏ဘာသာရေးကို လှည့်လည်သွားလာကြရင်း ကျင့်သုံးကြသည်။
အငယ်စားနတ်ဝိဉာဉ်များ ​အာရေးဘီးယားတောင်ပိုင်းတွင် mndh’t သည် ထိုလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အမည်မသိ နတ်(ဝိဉာဉ်)များဖြစ်ကာ မိသားစုရှေးဘိုးဘေးများလည်းဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့ကို မိသားစုဘိုးဘေးများ၏ နေမင်းများ (shms) ဟူ၍ အသိများသည်။
မြောက်အာရေးဘီးယား၌ ginnaye များကို ပါးလ်မိုင်ယာမြို့ ကျောက်စာထွင်းထုမှုများမှ ကောင်းသောနတ်များ၊ ဆုလာဒ်ပေးသောနတ်များအဖြစ် သိရှိကြရကာ အာရေးဘီးယား အလယ်ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းရှိ ဂျင် (သို့) ဂျီးန်နီ နတ်ဝိဉာဉ်များနှင့် ပတ်သက်နိုင်ခြေရှိသည်။
ဂျင်များနှင့်မတူဘဲ ginnaye များသည် လူသားများအား အန္တရာယ်မပေး၊ ဝင်ပူးကပ်ခြင်းမရှိဘဲ ရောမဘာသာတရားမှ အစောင့်နတ်များနှင့် ပို၍ ခပ်ဆင်ဆင်တူညီသည်။
အာရေးဘီးယား ယုံကြည်မှုများအရ အနာဂတ်ဟောသူများ၊ အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီ ဒဿနပညာရှင်များ၊ ကဗျာဆရာများကို ဂျင် များက စေ့ဆော်ပေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ဂျင်များကို ကြောက်ရွံ့ကြကာ ၎င်းတို့သည် အမျိုးမျိုးသော ရောဂါများ၊ စိတ်ရောဂါများကို ဖြစ်စေတတ်သည့် အစွမ်းရှိသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
ရက်စက်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ (မိစ္ဆာများ) ကြင်နာတတ်သော နတ်များ၊ ဝိဉာဉ်လောကသားများအပြင် မကောင်းသော၊ ရက်စက်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များလည်းရှိကြသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် ရှေးဟောင်းကျောက်စာထွင်းထုမှု မှတ်တမ်းများ၌ ပါဝင်ခြင်းမရှိသော်လည်း အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်ခင်က ကဗျာလင်္ကာများ၌ ခိုင်းနှိုင်းမှုသဘောတွေ့ရကာ ၎င်းတို့၏ ရာဇဝင်ပုံပြင်များကို နောက်ပိုင်း မူစလင်စာရေးဆရာများက ပြုစု စုဆောင်းခဲ့သည်။
အဓိကဖော်ပြထားသည်မှာ မကောင်းသည့်သရဲတစ္ဆေ ဂူးလ် (ghoul) များဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်စကားလုံး ghoul သည် အာရပ်၏ ghala (ဖမ်းဆုပ်ခြင်း)၊ ထိုမှတဆင့် ghul၊ ဤ ghul စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကာ ဆူမားရီးယားတို့၏ gallu နှင့်ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ထိုဂူးလ်များ၌ ပုန်းဝှက်တတ်သော အသွင်ရှိ၍ မြည်းကဲ့သို့သော ခြေထောက်များရှိသည်။
အာရပ်များသည် ထိုဂူးလ်ကို တွေ့ကြုံဆုံမိပါက ဤသို့ (စာလုံးရေညီ၊ ကာရန်တူ)ကဗျာပါဒကို ရွတ်ဆိုကြလေသည်။
"အို... အမောင် မြည်းခြေထောက်ရှင်, ခပ်ဝေးဝေးမှာ သွား၍ သွား၍ ဟီလိုက်ပါ၊ တို့များမောင် ကန္တာရလွင်ပြင်, ဘယ်အဝေးမှ မသွား မသွား လိုကြပါ။
" ခရစ်ရှန် ဂျူးလီယန် ရောဘင်က သိရှိသမျှသော တောင်အာရေးဘီးယားနတ်အပေါင်းသည် ကောင်းမှုသဘောဆောင်ကာ ကာကွယ်တတ်သည်။
မိစ္ဆာနတ်ဆိုးများမှာ တင်စားချက်သာရှိ၍ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ခိုင်းနှိုင်းတင်စားခြင်းမရှိခဲ့ပေ ဟူ၍ မှတ်ချက်ပြုသည်။
Robin, Christian Julien, "South Arabia, Religions in Pre-Islamic", in နတ်များ၏ အခန်းကဏ္ဍ အလ္လာ၏ အခန်းကဏ္ဍ အချို့သော ပညာရှင်များက ဆွေးနွေးသုံးသပ်ရာ၌ အခြေခံဖြစ်မည့် အဆိုတစ်ခုကိုပေးကြသည်။
ထိုအဆိုမှာ မက္ကာမြို့အပါအဝင် အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီ အာရေးဘီးယား၌ အလ္လာကို နတ်တစ်ပါး၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်မှာ ဖန်ဆင်းခြင်းကိုပြုသော နတ်ဘုရား (သို့) နတ်ဘုရားတို့၏ အချုပ် အဖြစ် နတ်များစွာကိုးကွယ်သော ဘာသာတရား၌ ဤသို့ယူဆကြသည်။
အလ္လာ (Allah) စကားလုံးသည် အာရေးဗျစကားလုံး al-ilah မှဖြစ်၍ နတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အမည်နာမထက် ဂုဏ်သဘောအဖြစ် တင်စားသုံးစွဲခြင်းရှိနိုင်ခဲ့သည်။
အလ္လာနှင့်ပတ်သက်သောအယူအဆသည် မက္ကာဘာသာရေး၌ ထင်ရှားသဲကွဲခြင်းမရှိနိုင်ခဲ့ပေ။
အစ္စလာမ်ရင်းမြစ်များအရ မက္ကာမြို့သားများနှင့် ၎င်းတို့၏မြို့နီးချုပ်စပ်မှသူများသည် နတ်သမီး အာလတ် (Al-lāt)၊ အတ်လာဆာ (Al-‘Uzzá)၊ မန်နတ် (Manāt)တို့သည် အလ္လာ၏ သမီးများဟုယုံကြည်ကြသည်။
အလ္လာ စကားလုံး၏ ဒေသသုံးမူကွဲများကို ရိုးရာဘာသာတရားနှင့် အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီ ခရစ်ယာန် ကျောက်စာများ၌ တွေ့ရသည်။
တမန်တော် မိုဟာမက်မတိုင်ခင် မျိုးဆက်တစ်ခု၌ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အာရပ်ကဗျာဆရာ Zuhayr bin Abi Sulma ၏ကဗျာများနှင့် အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်မီ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ အမည်များတွင် အလ္လာနှင့်ပတ်သက်သော ကိုးကားထောက်ထားများကို တွေ့နိုင်သည်။
မိုဟာမက်၏ ဖခင်အမည်မှာ Abdullah ibn Abdul-Muttalib (သို့) ʿAbd-Allāh ဖြစ်ကာ အနက်မှာ အလ္လာ၏ အစေခံ ဖြစ်သည်။
Böwering, Gerhard, "God and his Attributes", in ချားလ်စ် ရဆဲလ် ကိုးလ်တာနှင့် ပက်ထရစ်ရှာ တားန်နာတို့က စဉ်းစားယူဆသည်မှာ အလ္လာ၏အမည်သည် အစ္စလာမ်ခေတ်မတိုင်ခင် နတ်တစ်ပါးဖြစ်သော Ailiah မှဆင်းသက်လာနိုင်ပြီး El ၊ Il ၊ Ilah နှင့် ဂျစ်ဟိုးဗား (ယေဟောဝါ) တို့နှင့်ဆင်တူနိုင်သည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ ဂုဏ်အရည်အချင်းအချို့သည် လနတ်သား/သမီးများဖြစ်သော Almaqah ၊ Kahl ၊ Shaker ၊ Wadd နှင့် Warakh တို့အပေါ် အခြေခံသည့်ဟန်ဖြစ်ကြောင်းလည်း တွေးမြင်ယူဆကြသည်။
Alfred Guillaume က စကားလုံး အလ္လာ ဖြစ်လာခဲ့သော အီလာ (Ilah) နှင့် ရှေးဟောင်း ဘာဘီလုံစကားလုံး အီလ် (Il) သို့ ရှေးဟောင်း အစ္စရေးတို့၏ အယ်လ် (El) တို့အကြား ဆက်စပ်ချက်သည် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိဟု ဆိုသည်။
Wellhausen က အလ္လာကို ဂျူး၊ ခရစ်ယာန်ရင်းမြစ်များမှတစ်ဆင့် သိရှိခဲ့၍ ထိုအမည်သည် အာရပ်ရိုးရာဘာသာတွင် နတ်တို့၏ အချုပ်အဖြစ် သိရှိလာခဲ့ကြသည်ဟု ပြောကြားသည်။
Winfried Corduan က အစ္စလာမ်တို့၏ အလ္လာနှင့် လနတ်ဘုရားတို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို သံသယရှိ၍ အလ္လာ ဝေါဟာရသည် စင်နတ်မင်း (Sin) အတွက် ခေါင်းစဉ်အဖြစ်သုံးသော El-Elyon ဝေါဟာရကဲ့သို့ ယေဘူယျအမည်(ဝေါဟာရ)တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။
ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးတို့၏ အရှင်အဖြစ် မဟာဂရုဏာရှင် ရာမန် (ရာမန်နန်)(Rahman) ဟုခေါ်သော တစ်ဆူတည်းသော ယုံကြည်မှုရှိသည့် ဘုရားကို စတုတ္ထရာစုမှ တောင်အာရေးဘီးယားကျောက်စာများက ရည်ညွှန်းကိုးကားဖော်ပြသည်။
အဲရန် ဒဗလျူ ဟျူးချ်စ်က အလ္လာသည် ရှေးခေတ်နတ်များစွာကိုးကွယ်သော ဝါဒစနစ် သို့ ဂျူး၊ ခရစ်ယာန်လူမှုအသိုင်းဝိုင်းများ၏ လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိခြင်းတို့ကြောင့်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပေါ်မလာခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပညာရှင်များမှာ သဲသဲကွဲကွဲမသိရှိဟုဆို၍ အလ္လာနှင့် ရာမန်ကို ဆက်စပ်ဖော်ပြရန်လည်း ခက်ခဲသည်ဟုဆိုသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ Maxime Rodinson က အလ္လာ၏အမည်များထဲက အာရ်ရာမန် (Ar-Rahman) ကို အစောပိုင်းတွင် ရာမန်နန်ပုံစံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း ယူဆသည်။
ဒဏ္ဍာရီ ဖရန့်စစ် အဒ်ဝပ် ပီတာစ်အရ အာရပ်ရိုးရာဘာသာတရား၏ လက္ခဏာများအနက်တစ်ခုသည် နတ်ဘုရားများ၊ နတ်များ၏ မူလဇာစ်မြစ် သမိုင်းကြောင်းကို ရှင်းပြပေးနိုင်မည့် ရိုးရာစဉ်ဆက်ဇာတ်လမ်းများဖြစ်သည့် ဒဏ္ဍာရီမဲ့နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
များစွာသော နတ်ဒေဝါများတွင် ဂုဏ်ပုဒ်များရှိသော်လည်း ထိုဂုဏ်ပုဒ်များကို အနက်ကောက်ရန် ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၊ ဒဏ္ဍာရီများ မရှိချေ။
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့အကြောင်းကို ယေဘူယျသဘောမျှ ဖော်ပြရန်မစွမ်းသာချေ။
ကိုးကား ကိုးကားအညွှန်းများ ရင်းမြစ်ကိုးကားချက်များ ကဏ္ဍ:အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု။
အီသန် လူမျိုး ( , , ; ) သို့မဟုတ် အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်း မျိုးနွယ်- ဒေသဆိုင်ရာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး အီသန် လူမျိုးများသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂၂သန်းခန့်ရှိသည်။
ဤမျိုးနွယ်များကို အခြားအသုံးအနှုန်းများအနေဖြင့် တိုင်အီသန်၊ ထိုင်း - လာအို ၊ လာအို အီသန်၊ သို့မဟုတ် အီသန်လာအိုဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ထိုင်းလူမျိုး (ထိုင်းနိုင်ငံ၏) နှင့် လာအိုတို့ကဲ့သို့ပင် သူတို့သည် တိုင် လူမျိုးအနွယ်များ ဖြစ်သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရလျှင်ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပြည်နယ် ၂၀ မှလာသူတိုင်းကို ခွန်အီဆန် ဟုခေါ်နိုင်သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရဆိုလျှင်ဒေသအများစုတွင်လူ ဦး ရေအများဆုံးဖြစ်သော လာအိုလူမျိုးများ ကိုသာရည်ညွှန်းသည်။
သမိုင်းလာအိုနိုငျငံသညျ, ထိုင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံပြည်နယ်သို့ယင်း၏ပေါင်းစည်းမှုနှင့် "၏ဗဟိုအစိုးရရဲ့မူဝါဒမှ ISAN ၏ခွဲခြာအောက်ပါ Thaification " သူတို့လာအိုနှင့်ဗဟိုထိုင်း၏ထိုင်းလူမျိုးတို့၏လာအိုကနေနှစ်ဦးစလုံးမတူတစ်ကွဲပြားဒေသဆိုင်ရာဝိသေသလက္ခဏာဖွံ့ဖြိုးပြီးပါပြီ။
ဤလက္ခဏာကိုထိုင်းနိုင်ငံ၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာအဖြစ်ပေါင်းစည်းခြင်းသည် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင်စတင်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ခေတ်တွင် အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။
စစ်အေးတိုက်ပွဲတွင်ပြင်းထန်စွာလိုက်စားခဲ့သည်၊ ယနေ့ ၂၀၁၁ တွင်ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့်လာအိုနိုင်ငံကိုကုလသမဂ္ဂသို့တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုသည်။
စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း၌ပင်ဤပေါင်းစည်းမှုအဆင့်သည်အလွန်မြင့်မားခဲ့သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒ၏ဖော်ပြချက်အရတိုင်းတာသည်။
ယနေ့အချိန်၌ပင် Isan လူမျိုးများသည်ထိုင်းနိုင်ငံတွင်အမျိုးသားရေးအရအများဆုံးဖြစ်သည်။
သူတို့ဟာထိုင်းအလယ်ပိုင်းထက်အမျိုးသားရေးဝါဒီတွေပိုများတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ရောင်စုံစစ်ပွဲများဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း Isan အခြေစိုက် ရှပ်နီ များသည်ခွဲထွက်ရေးဝါဒကိုတောင်းဆိုရန်မဟုတ်ဘဲဒီမိုကရေစီသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိရန်ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဒေသ၌နေထိုင်သူအားလုံးနီးပါးသည်ထိုင်းနိုင်ငံသားများဖြစ်ကြသည်။
သို့သျောလညျးသူတို့ထဲကအများစု (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 80%) Grabowsky: The Isan up to its Integration into the Siamese State. In: Regions and National Integration in Thailand. 1995, S. 108. လူမျိုးစုလာအိုဖြစ်ကြောင်းနှင့်တစ်မူကွဲမပြောတတ် လာအိုဘာသာစကား အိမ်မှာ (အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်းနိုင်ငံတွင်ပြောပြီသုံးခုအဓိကလာအိုတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများအဖြစ်အကျဉ်းချုပ်ကြသောအခါ ISAN ဘာသာစကား )။
လာအိုစကားပြောသူများနှင့်ဆက်နွယ်သည့်ယုတ်ညံ့သည့်ပုံစံများနှင့်အမြင်များကိုမခံရရန်အများစုမှာသူတို့ကိုယ်သူတို့ khon isan ဟုခေါ်ကြသည်။
ထိုင်းရဲ့ကာလကြာရှည်မူဝါဒ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ထိုင်းနိုင်ငံနေထိုင်အားလုံး Tai အုပ်စုများစဉ်းစား၏နိယာမအပေါ်အခြေခံသီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ် ISAN မှတ်ရန်မဟုတ်ခဲ့ ထိုင်းကလူ။
ဤသည်ကိုအောင်မြင်စွာအများစုလာအိုလူမျိုး downplayed နှင့်တစ်ဦးကွဲပြားဒေသဆိုင်ရာ ISAN ဝိသေသလက္ခဏာ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကိုဦးဆောင် , မည်သို့ပင်ဆိုစေ, Multi တိုင်းရင်းသားဖြစ်၏။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ထိုင်းနိုင်ငံသည်၎င်း၏လူမျိုးရေးဘာသာရေးလက္ခဏာများအားလုံးနီးပါးကိုအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည်တရားဝင်တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအုပ်စုများကိုဖော်ပြထားသည်။
အဆိုပါအရင်းအမြစ်, အရန် 2011 ခုနှစ်တိုင်းပြည်အစီရင်ခံစာ အူပည်ူပည်ဆိုင်ရာလူမျိုးရေးခွဲခြားဆက်ဆံမှုအားလုံးပုံစံပပျောက်ရေးတို့အတွက်ကွန်ဗင်းရှင်း အရှိဆုံးအရှေ့မြောက်ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်လူဦးရေနံပါတ်များကိုထောက်ပံ့ပေးသောထိုင်းဒေတာ (1997) ၏အသုံးပြုမှုပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော, (2004) Mahidol တက္ကသိုလ် Ethnolinguistic မြေပုံများ, တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ။
ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဒေသရှိလူမျိုးစုများကိုဘာသာစကားမိသားစုအလိုက်စီစဉ်ထားရှိခြင်း ဘာသာစကားမိသားစု တိုင်းရင်းသားအုပ်စု လူပုဂ္ဂိုလ်များ တိုင် လာအိုအီသန်/ ထိုင်းလာအို ၁၃,၀၀၀,၀၀၀ တိုင် အလယ်ပိုင်းထိုင်း ၈၀၀,ဝဝဝ တိုင် Thai Khorat / Tai Beung / Tai Deung ၆၀၀,ဝဝဝ တိုင် ထိုင်း -Loei ၅၀၀,၀၀၀ တိုင် ဖူထိုင်း ၅၀၀,ဝဝဝ တိုင် Nyaw 500,000 တိုင် Kaleung 200,000 တိုင် ဟေ့ တိုင် Phuan တိုင် Tai-Dam (သီချင်း) (မသတ်မှတ်ထားပါ) တိုင် စုစုပေါင်း 16,103,000 Austroasiatic Thailand ခမာ / မြောက်ပိုင်းခမာအဘိဓာန်အွန်လိုင်း 1,400,000 Austroasiatic Kuy / Kuay 400,000 Austroasiatic ဒီတော့ 70,000 Austroasiatic Bru Austroasiatic ဗီယက်နမ်လူမျိုး ၂၀၀၀၀ Austroasiatic Ngeu 10,000 Austroasiatic Ngah Kur / Chao Bon / Khon Dong ၇၀၀၀ Austroasiatic So (သောင်း) 1,500 Austroasiatic မွန် ၁၀၀၀ Austroasiatic စုစုပေါင်း 1,909,000 လူမျိုးစုနှင့်ပမာဏကို ခွဲခြား၍ မရပါ 3,288,000 စုစုပေါင်း စုစုပေါင်း ၂၁,၃၀၀,၀၀၀ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တိုင်းရင်းသားအလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး (၂၀၁၅-၂၀၁၇) အတွက် ၂၀၁၅ခုနှစ် Master Plan ကိုရေးဆွဲထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အီသန်တို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ထိုင်းလာအိုအုပ်စုအဖြစ်သာ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့၏ 'အီသန်' လူမျိုးစုလက္ခဏာကိုအသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေ။
လူမျိုးစု ခွန်အစ္စလာမ် ၏ကွဲပြားခြားနားမှုအားဖြင့်ဒေသဆိုင်ရာလူမျိုးစုအားမည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီးလေ့လာသောပထမဆုံးအနောက်တိုင်းပညာရှင်မှာအမေရိကန်မနု rop ဗေဒပညာရှင် Charles F. Keyes ဖြစ်သည်။
cited in သူကသူတို့ကို " လူနည်းစုလူမျိုးစု အစားလူမျိုးစုဒေသဆိုင်ရာ" အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ်ခွဲခြားရန်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူတို့၏ယဉ်ကျေးမှုကွဲပြားခြားနားမှုများသည်ထူးခြားသောလူမျိုးများထက်တိုင်းပြည်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု၏လက္ခဏာဖြစ်သည်ဟုယူမှတ်ကြသည်။
သူကသူတို့ကိုတချိန်တည်းတွင် လာအိုလူမျိုးစုများမှ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။
၈၈ ရာခိုင်နှုန်းသောလူများသည်အိမ်တွင် Isan ဘာသာစကားကိုပြောဆိုလေ့ရှိပြီး ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းကမူ Isan နှင့်အလယ်ပိုင်းထိုင်းနှစ်မျိုးစလုံးကိုတစ် ဦး နှင့်တစ် ဦး ပြောဆိုကြပြီး ၁% သာအလယ်ပိုင်းထိုင်းကိုသီးသန့်ပြောဆိုကြသည်။
"Isan", "လာအို" နှင့် "ထိုင်း" ဘာသာစကားများသည်အ ဆက်ပြတ်စဉ်ဆက်မပြတ်ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။
အများအားဖြင့်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများသည်ပထဝီအနေအထားနှင့်နိုင်ငံရေးနယ်နိမိတ်များနှင့်မကိုက်ညီပါ။
ရည်မှန်းချက်အရဤ "ဘာသာစကား" သုံးမျိုးအားအဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆို၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။
မတူညီသောဝေါဟာရများကိုနိုင်ငံရေးနှင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းပြချက်များအတွက်အသုံးပြုသည်။
တရား ၀ င်အနေအထားများအပြင်ကျောင်းနှင့်တက္ကသိုလ်အတန်းများတွင် Standard Thai ကိုသာခွင့်ပြုသည်။
Isan တွင်သတင်းမီဒီယာများထုတ်လွှင့်ခြင်းသို့မဟုတ်ထုတ်လွှင့်ခြင်းလုံးဝမရှိသလောက်ဖြစ်သည်။
Isan လူမျိုးများ၊ အထူးသဖြင့်လူငယ်များနှင့်ပညာတတ်များသာမကမြို့ကြီးများသို့မဟုတ်၎င်းတို့၏ဇာတိဒေသပြင်ပတွင်နေထိုင်သောလူများသည်ထိုင်းအဆင့်ကိုမိခင်ဘာသာစကား (သို့) ဇာတိနီးပါးအဆင့်တွင်ကျွမ်းကျင်ကြသည်။
သူတို့ထဲကတချို့ကပင်မိမိတို့မိဘများနှင့်အတူ၎င်းတို့၏မူရင်းဘာသာစကားပြောဆိုရန်ရှက်နေကြတယ် နှင့်အများပြည်သူအတွက်သို့မဟုတ်အခြားဒေသများထံမှထိုင်းလူမျိုးတို့၏မျက်မှောက်၌ နိမ့်လူမှုရေးကြောင့် ဂုဏ်သိက္ခာ။
ထိုင်းလူမျိုးများအလယ်သာမကအချို့သော Isan စကားပြောသူများသည် Isan ဘာသာစကားအားပညာမတတ်၊ နောက်ပြန်ထားခြင်းနှင့်ဆက်စပ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့်များစွာသော Isan diglossia လေ့ကျင့် (ဆိုလိုသည်မှာ Isan သည်အများနှင့်ပုံမှန်မဟုတ်သောအခင်းအကျင်းများ၊ ထိုင်းနှင့်အများဆိုင်အဆင့်တွင်တရားဝင်ဖြစ်ခြင်း။
သို့မဟုတ်၎င်းတို့၏နေ့စဉ်ဘ ၀ များတွင် ကုဒ်ပြောင်းခြင်း။
ထိထိရောက်ရောက်အရာရှိတဦးဟောပြောချက်ထဲမှာပိတ်ပင်ထားခံရနေသော်လည်းအနည်းဆုံး 1997 ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကတည်းက, ISAN သင်သည်ဘာသာစကား Thai ဟောပြောချက်များ, ဆက်သွယ်ခြင်းများအတွက်အရှေ့မြောက်အတွင်းလူသိရှင်ကြားသုံးခဲ့သည် နိုင်ငံရေး, ဟောပြောချက်များအပါအဝင် နှင့်အခိုင်အမာအတွက်မကြာသေးမီတစ်ကျော့ပြန်လာရှိခဲ့သည် ဘာသာစကားအပါအဝင်လာအိုဝိသေသလက္ခဏာ၏။
သန်းနှင့်ချီသောလူများသည် Isan မှ ဘန်ကောက်ရှိ လုပ်ငန်း စု ကြီးများသို့အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရန်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြပြီးမြို့တော်လူ ဦး ရေ၏အနည်းဆုံးလေးပုံတစ်ပုံရှိသည်။
Isan မှ ၈၀၀၀ ခန့်သည်ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မဲခေါင်မြစ် ၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိလာအိုတွင်နေထိုင်ကြသည်။
အခြားသူများမှာမလေးရှား၊ စင်္ကာပူနှင့်ဩစတြေးလျနှင့်အမေရိကန်စသောအနောက်နိုင်ငံများသို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။
အီသန် # လူ ဦး ရေအချိုးအစား လာအို။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာလာအို အီသန် ၏သမိုင်း နောက်ထပ်ဖတ်ရန် David Brown (1994). "Internal colonialism and ethnic rebellion in Thailand". အရှေ့တောင်အာရှရှိပြည်နယ်နှင့်တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေး။
လမ်းတံတား။
စစ။
109-142။
Volker Grabowsky, ed. (1995). "The Northeast (Isan)". ဒေသများနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံရှိအမျိုးသားပေါင်းစည်းရေး၊ ၁၈၉၂-၁၉၉၂။
Harrassowitz Verlag။
105-192။
Charles F. Keyes (2014). သူတို့၏အသံကိုရှာဖွေခြင်း - အရှေ့မြောက်ပိုင်းရွာသားများနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံ။
ပိုးထည်စာအုပ်များ။
Duncan McCargo ; Krisadawan Hongladarom (ဇွန်လ 2004)။
"ယှဉ်ပြိုင်မှု Isan-ness: ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိနိုင်ငံရေးနှင့်အထောက်အထားဆိုင်ရာဟောပြောချက်များ" (PDF)။
အာရှလူမျိုးစု။
5 (2): 219-234။
Doi : 10.1080 / 1463136042000221898။
ကိုးကားချက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ။
ပေဖြစ်လျှင်ခံ တူဖြစ်လျှင်နှံသည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် သံတုံးသည် ပေဖြစ်သောအခါ အထုခံရသော အရာဖြစ်ပြီး တူဖြစ်သောအခါ ထုနှက်သောအရာဖြစ်သကဲ့သို့ အလှည့်မသာသည့်အခိုက် ငုံ့ခံရပြီး အလှည့်သာသည့်အခိုက် အနိုင်အထက် ပြုခွင့်ရသည်။
ပေ ဆိုသည်မှာ ပန်းပဲ၊ ပန်းတိမ် စသည့်လုပ်ငန်း၌ သုံးသော ထုရိုက်ရာတွင် အောက်ခံသံထည်သံတုံးဖြစ်၏။
ဘာဂါဟတ် ဗလီမြို့တော် သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဘာဂါဟတ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာတွင် ၁၅ ရာစုအတွင်း ဘင်္ဂလား စူလတန် ဘုရင်တို့မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗလီအချို့ပါဝင်ပြီး အမိုးခုံး ခြောက်ဆယ် ဗလီ မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အခြားသော ဗလီများတွင် ဆင်းအဲယား ဗလီ၊ အမိုးခုံး ကိုးခု ဗလီ၊ ခန်ဂျာဟန်၏ ဂူသင်္ချိုင်း၊ ဘီဘီ ဘက်ဂ်နီ ဗလီ နှင့် ရွန်ဗီဂျွိုင်းပူရ် ဗလီတို့ ပါဝင်သည်။
ထိုဗလီများမှာ စူလတန်ဘုရင် ဘင်္ဂလား၏ မာမွတ်ရှား မှ ဆန်ဒါဗန်တွင် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်သော တာ့ခ် စစ်ဖက်အရာရှိ အူလူး ခန် ဂျာဟန် နန်းရင်းဝန် ဖြစ်နေစဉ် အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာသည် ဘင်္ဂလားစူလတန်ပြည်၏ ဒင်္ဂါးသွန်းရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘာဂါဟတ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ စူလတန်ခန်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗလီများ အသိပ်သည်းဆုံး စုဝေးတည်ရှိရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖော်ဘီ မဂ္ဂဇင်းမှ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပျောက်ဆုံးနေသာ မြို့တော် ၁၅ ခုတွင် တစ်ခု အဖြစ် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသော သမိုင်းဝင်မြို့မှာ အင်ဒို-အစ္စလာမ်ဗိသုကာပညာကို အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလား စူလတန်ပြည် စတိုင်လ် တည်ဆောက်ထားသော အဆောက်အဦး ၅၀ ကျော် ရှိသည်။
ဘာဂါဟတ်ရှိ ဗလီများသည် ဘင်္ဂလားစူလတန်ပြည်ရှိ တည်ဆောက်ပုံများတွင် ခန်းဂျာဟန် စတိုင်လ်မူကွဲကို ဖော်ပြနေကြသည်။
၎င်းတို့အား ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဖုံးလွှမ်း၍ မပီမပြင် ဖြစ်နေစေသော ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများကို ရှင်းထုတ်ရာမှ ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာအား ယူနက်စကို မှ ၁၉၈၃ တွင် သတ်မှတ်ချက် စံနှုန်း နံပါတ် (၄) အရ "လူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းရှိ ထင်ရှားသော ခေတ်တစ်ခုကို ဖော်ပြနေသော ပြောင်မြောက်သော ဗိသုကာလက်ရာ အစုအဝေး" အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့ထဲတွင် အမိုးခုံး ၆၀ အမည်ရသော်လည်း တိုင်အလုံး ၆၀ နှင့် အမိုးခုံး ၇၇ ခုရှိသော ဗလီမှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
ထိုဗလီများတွင် ရွှံ့စေးအနုပညာလက်ရာများနှင့် အာရာဘတ်စ်ခေါ် ကနုတ်ပန်းထွင်း လက်ရာများသည် ထူးခြားသည်။
​သောမပူရ မဟာဝိဟာရ သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နောင်ဂေါင်းပြည်နယ် ဘတ်ဒယ်လ်ဂတ်ချီ ဥပါဇိလ ရှိ ပဟာပူရ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ လူသိအများဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ၏ အရေးအပါဆုံး ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာသည် ဘင်္ဂလားတို့၏ အစောဆုံး နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဆိုင်ရာ ရုပ်တု အမြောက်အမြားကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုနေရာသည် အနီးအနားရှိ ဒင်နက်ပူပြည်နယ် နာဝပ်ဂန် ဥပါဇိလရှိ ဟာလုဍ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်း နှင့် သီတာ​ကောဋ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းတို့နှင့် ခေတ်တစ်ခေတ်တည်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
thumb|အဘိုးမေး တော်ဝင်နန်းတော်Royal Palace of Abomey အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များ သည် ဘီနင်နိုင်ငံ အဘိုးမေးမြို့ အလယ်ခေါင်ရှိ မျှ ကျယ်ဝန်းသော မြေနေရာပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေသော နန်းတော် ၁၂ ခု ဖြစ်ပြီး ယခင်က အနောက်အာဖရိကရှိ ဒါဟိုမေးတိုင်းပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်။
ထိုတိုင်းပြည်အား ၁၆၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖုံလူမျိုးများမှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သူတို့မှ အလွန်အားကောင်းသော စစ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုအထိ သူတို့၏ စစ်အတွင်း ဖမ်းမိသော သုံ့ပန်းများကို ကျွန်အဖြစ်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကျွန်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ဥရောပ ကျွန်ကုန်သည်များနှင့် ကုန်သွယ်မှုကို ကြီးစိုးခဲ့သည်။
Royal Palaces of Abomey, Benin Save Our History The History Channel. Accessed 14 January 2008 အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်က ထိုနန်းတော်များတွင် လူ ၈,၀၀၀ နေထိုင်နိုင်သည် အထိ ကျယ်ဝန်းခဲ့သည်။
ဘုရင်၏ နန်းတော်တွင် ကောင်းရီဟောက်စ် သို့မဟုတ် အကူဟူး ဟု ခေါ်သော နှစ်ထပ်အဆောက်အဦး ပါဝင်သည်။
၁၆၂၅ ခုနှစ် မှ ၁၉၀၀ အထိ ထီးနန်း စိုးစံခဲ့သော ဘုရင် ၁၂ ဦး ၏ လက်အောက်တွင် တိုင်းပြည်သည် အာဖရိက၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် အဖြစ် ရောက်ရှိအောင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ယူနက်စကို မှ နန်းတော်များအား အာဖရိကရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်၌ လေဆင်နှာမောင်း တိုက်ခတ် ခံရပြီး တော်ဝင်နန်းတော်ဝင်းနှင့် ပြတိုက်များ အထူးသဖြင့် ဂူဇိုပေါ်တီကိုဘုရင်၊ အာဆင်ခန်းမများ၊ ဘုရင်၏ ဂူသင်္ချိုင်း နှင့် ရတနာခန်းတို့ ပျက်စီးခဲ့ပြီးနောက် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းအချို့၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်ထားသိုခြင်း နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
ထိုပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောက်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို ရရှိပြီးနောက် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူနက်စကိုမှ အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များအား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
ယနေ့တွင် ထိုနန်းတော်များတွင် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။
ဂဲဇိုဘုရင်နန်းတော်၊ ဂလဲလေဘုရင် နန်းတော် နှင့် အဘိုးမေးသမိုင်းဝင်ပြတိုက်တို့မှာ တိုင်းပြည်၏ သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည့်အပြင် လွတ်လပ်လိုသော ဆန္ဒ၊ တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ကိုလိုနီ ကျူးကျော်မှုအတွက် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့၏ ပြယုဂ် အဖြစ် ရှိနေသည်။
ကဝိ (သို့) ရှေးဂျာဗားသည် ဂျာဗားဘာသာစကား၏ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
၎င်းကိုယခု ဂျာဗားအလယ်ပိုင်း နှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့ဂျာဗား တစ်ခုလုံး၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
စာပေဘာသာစကားအနေနှင့် ကဝိသည် ဂျာဗားတစ်လျှောက်နှင့် Madura ကျွန်း၊ ဘာလီ နှင့် Lombok ကျွန်းများပေါ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထိုကဝိသည် သင်္သကရိုက် ဘာသာမှမွေးစားထားသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးမှု မရှိတော့ပေ။
ဤစာပေသည် ခေတ်သစ်ဂျာဗားစကားကို အထောက်အကူ ပြုပါသည်။
နာမည် သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ“ ကဝိ” ( ဘာၑါကဝိ) ဟူသောအမည်များကိုकवि ကဝိ "ကဗျာ" နှင့် 'ရှေးဂျာဗား' ကိုအပြန်အလှန်လဲလှယ်အသုံးပြုသည်။
သို့သော်တစ်ခါတစ်ရံ 'ရှေးဂျာဗား' ကိုခေတ်သစ်ဂျာဗားလူမျိုးတို့၏မျိုးရိုးမှဆင်းသက်လာသောသမိုင်းကြောင်းအရ ပြောဆိုခဲ့သည့် ဘာသာစကား အဖြစ် အသိမှတ်ပြု သုံးစွဲသည်။
ကဝိဟူသောအမည်ကို စံသတ်မှတ်ထားသည့် "ရှေးဂျာဗား"ဟူသည် အရေးအသား ပုံစံဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသဖြင့် အချို့ စာပေများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ကြည့်ရှုပါ Bhinneka Tunggal Ika Johan Hendrik Caspar Kern Eugenius Marius Uhlenbeck ပီတရက်စ် ဂျိုးဇက်ဖ် ဇူးအက်မာလတာရ် ရှေးမလေး ကိုးကားချက်များ ကျမ်းကိုးစာရင်း de Casparis, ဂျေ။
, အင်ဒိုနီးရှား Palaeography အင်ဒိုနီးရှား၌အစကတည်းကမှ c အထိ။
အေဒီ 1500, Leiden / Koln, 1975 ဖလော်ရီဒါ၊ နန်စီကေ၊ ဆူရာကာတာရှိဂျာဗားစာပေစာတမ်းများ - ကရာတိုတန်ဆူရာကာတာ၏နိဒါန်းနှင့်လက်ရေးမူ များ၊ အရှေ့တောင်အာရှကော်နဲလ် Univ၊ ၁၉၉၃ Wilhelm von Humboldt ၏ "Über die Kawi-Sprache ((Kawi Language On))" - ၁၈၃၆ အတွဲ ၁၊ အတွဲ ၂၊ အတွဲ ၃။
Poerbatjaraka dan Tardjan Hadiwidjaja, 1952, KepustWiki Djawa '။
ဂျေကာတာ / အမ်စတာဒမ်။
Avenir Stepanovich Teselkin၊ ဂျာဗားအို (Kawi) Ithaca, NY၊ Modern Indonesia Project, အရှေ့တောင်အာရှအစီအစဉ်၊ Cornell University, 1972 Teeuw, အေ နှင့် SO ရော့ဘ်ဆန်။
2005 Bhomāntaka edited နှင့်ဘာသာပြန်ထားသော : Bhoma Leiden သေဆုံးခြင်း : KITLV Press, Series: Bibliotheca Indonesia; ၃၂။
ISBN 90-6718-253-2 EM Uhlenbeck, 1964, di dalam bukunya : "ဂျာဗားနှင့်မာဒူရာဘာသာစကားများအားလေ့လာခြင်းဆိုင်ရာလေ့လာမှုတစ်ခု"၊ The Hague: Martinus Nijhoff Mary S. Zurbuchen၊ ဂျာဗားနီးယားဘာသာစကားနှင့်စာပေနိဒါန်း - Kawi Prose Anthology မီချီဂန်တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၇၆ PJ Zoetmulder, SO Robson, Darusuprapta, ၁၉၉၅၊ Kamus Jawa Kuna - အင်ဒိုနီးရှား ၊ ဂျကာတာ - Gramedia dan Instituut voor Taal, Land- en Volkenkunde (KITLV)။
SO Robson Bekerja sama dengan Penerjemah: Darusuprapta နှင့် Sumarti Suprayitna။
ISBN 979-605-347-0 1992-1993, Bahasa parwa : Tatabahasa Jawa Kuna: Yogyakarta: Gadjah Mada University Press။
Bekerja sama dengan IJ Poedjawijatna။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်တတိယအကြိမ်မြောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည် Petrus Josephus Zoetmulder, 1950, De Taal van het Adiparwa, Bandung - Nix Petrus Josephus Zoetmulder, 1982, Old Javanese - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် ၊ The Hague: Martinus Nijhoff။
2 v။
(xxxi, 2368 p။
SO Robson နှင့် ပူးပေါင်း၍)။
ISBN 90-247-6178-6 Petrus Josephus Zoetmulder၊ ၁၉၉၅၊ Kamus Jawa Kuna - အင်ဒိုနီးရှား SO Robson နှင့်ပူးပေါင်းသည်။
ဘာသာပြန်သူများ၊ Darusuprapta, Sumarti Suprayitna။
ဂျကာတာ: ရလဒ် Kerja sama Perwakilan Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde dengan Penerbit PT Gramedia Pustaka Utama, 1995. 2 v။
1. A-0, 2. PY။
ပြင်ပလင့်များ lontar (palmleaf စာမူများ) အကြောင်း။
Old Javanese ၏ Zoetmulder အဘိဓာန်အဘိဓာန် ( SEAlang စာကြည့်တိုက် ) ဂျာဗား နီးယားကမ္ ပည်း စာများ ( SEAlang စာကြည့်တိုက် ) တိုကျိုနိုင်ငံခြားလေ့လာရေးတက္ကသိုလ်မှ ဂျာဗားနီးယား နိုင်ငံ၏ နိဒါန်း (ဝဘ်စာမျက်နှာသည်ဂျပန်ဘာသာဖြင့် pdf အင်္ဂလိပ်စာဖြင့်ရေးသည်)။