kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြေမျက်နှာ သွင်ပြင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၅၃၇ ပေတွင် တည်ရှိသည်။
သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် တောင်ကြားလွင်ပြင်များတွင်သာ မြေညီမြေပြန့်ရှိပြီး ကျန်ဒေသများမှာ တောင်ကုန်း တောင်တန်း တောင်စွယ်များနှင့် ချောက်ကမ်းပါးများ ဖြစ်သည်။
အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ မော်ချီးကျေးရွာနှင့် ၇ မိုင်အကွာရှိ နတ်တောင်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၈၆၀၇ ပေ ရှိသည်။
ရေဆင်း ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် တောင်ကျချောင်း ၉ ချောင်း စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ သံလွင်မြစ်ဖြစ်၍ ဖားဆောင်းမြို့ကို ဖြတ်သန်း၍ ကရင်ပြည်နယ်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၄၀.၀၂ လက်မ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ဖား​ဆောင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ဗမာ၊ရှမ်း၊ကယား၊ရခိုင်၊မွန်၊ချင်းနှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်နှင့် ဟိန္ဒူကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၃၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေရှ့်၊အိန္ဒိယ၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြား စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ စာရင်းများအရ လူဦးရေမှာ ၂၂,၈၆၈ ဦး ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏ အဓိက ထွက်ကုန်မှာ ခဲ၊ သတ္တုဖြစ်ကာ အစိုးရ၏ သတ္တုတွင်းဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနသို့ တင်ပို့​ရောင်းချသည်။
မြို့နယ်အတွင်း အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၅ခုတည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် လွိုင်ကော်-ဖားဆောင်း-မော်ချီး၊ မယ်စဲ့-ဖားဆောင်း-လွိုင်ကော် လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သည်။
ပညာရေး အ​ခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည်။
အထက ဖား​ဆောင်း အထက ​မော်ချီး အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ခဲမဖြူ အလက (ထ(ခွဲ)) လိုခါးလို အလက နန်းကစ် အမက မူလတန်း ၂၂ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၈ ခု ရှိသည်။
အဓိက ဖြစ်ရပ်များ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၄ - ကရင်နီပြည်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁၇ - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။
​ တပ်မတော် (လေ) ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အအုံများလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
​ ကိုးကား Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ။
ဖားဆောင်းမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ဘော်လခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလစာရင်းများအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၃,၃၇၆ ဦး ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ ဖားဆောင်းရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Satellite map at Maplandia.com MSN Encarta Atlas Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မယ်စဲ့မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မယ်စဲ့မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မယ်စဲ့မြို့နယ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် မယ်ဆည်နမ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မယ်ဆည်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်စဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုဂျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ နန်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဒေါကဒွီးကျေးရွာအုပ်စု၊ သာယာကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ဝမ်လွဲ့ကျေးရွာအုပ်စုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ နယ်မြေတာဝန်ခံ ခေါင်းဆောင်သည့်အဖွဲ့မှ ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်၍ ဘော်လခဲမြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်များတွင် တပ်မတော်က ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မယ်စဲ့ဒေသအား ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင်းသို့ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းကာလတွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၂၅၀ ခြေလျင်တပ်ရင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ဝန်ထမ်းများကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမှတ် ၁၀၂ ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ကို မြို့ ၁ မြို့၊ ရပ်ကွက် ၂ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ ခုနှင့် ကျေးရွာ ၁၂ တို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား တည်နေရာအကျယ်အဝန်း မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈ ဒီဂရီ ၂၉ မိနစ်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၀ မိနစ်အကြား အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၁၉ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၄၆ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် မယ်စဲ့မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ရှားတောမြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် တောင်ကုန်း တောင်တန်းများ ပေါများပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင် နည်းပါးကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် အမြင့် ၁၂၀၄ ပေ တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်ဧရိယာ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ သစ်တောဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ တောင်လှတောင်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၁၄၅၀ ပေ ရှိသည်။
ရေဆင်း မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းနည်းပါးပြီး ထင်ရှားသောချောင်းများမှာ မယ်ပိုင်ချောင်း၊ မယ်ဖချောင်း၊ မယ်စဲ့ချောင်း၊ မယ်တနွယ်ချောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မယ်ပိုင်ချောင်းသည် မယ်စဲ့မြို့နှင့် အလှမ်းဝေး၍ သုံးစွဲမှုမရှိဘဲ ကျန်ချောင်းများကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေနှင့် သောက်သုံးရေ အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
နွေရာသီတွင် ချောင်းရေနည်းပါးမှုများကြောင့် စိုက်ပျိုးရေသုံးစွဲနိုင်ခြင်း မရှိပေ။
ရာသီဥတု မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ပူအိုက်စိုစွတ်ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၄၃.၀၄ လက်မ ရှိသည်။
လူဦးရေ မယ်စဲ့မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ကရင်၊ကယား၊ဗမာ၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်၊ကချင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အားနည်းသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်သွယ်ရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများလည်း အနည်းငယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်၏အဓိက ထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ငရုတ်တို့ ဖြစ်ကာ ပြည်တွင်းသို့ အများဆုံးတင်ပို့​​ရောင်းချပြီး ကြက်သွန်နှင့် ငရုတ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အနည်းငယ် တင်ပို့​ရောင်းချသည်။
လွိုင်​ကော်​ဒေသမှ အစားအ​သောက်များ တင်သွင်းပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ လူ့သုံးကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းသည်။
မြို့နယ်အတွင်း အလုပ်ရုံ၁ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၁၅ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ဖားဆောင်း၊ ဘော်လခဲနှင့် လွိုင်ကော်မြို့များသို့ ကုန်းလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
မယ်စဲ့မြို့ပေါ်တွင် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။
အထက မယ်စဲ့ အထက ဟိုစဲ့ အထက(ခွဲ)/အလက အလက ပန်တိန်း အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မယ်စဲ့မြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၈ ခု တည်ရှိသည်။
​ဆေးရုံများ မယ်စဲ့ မြို့နယ်​ဆေးရုံ ပန်တိန်း တိုက်နယ်​ဆေးရုံ ထင်ရှားသည့် နေရာများ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ ထင်ရှားသည့် နေရာများမှာ မယ်စဲ့မြို့ရှိ ရတနာရန်အောင်စေတီ၊ ဓာတုဇယဓာတ်ပေါင်းစေတီနှင့် နန်းဟူးကျေးရွာရှိ ကျိုက်ထီးရိုးစေတီ တို့ ဖြစ်သည်။
မယ်စဲ့မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့ခရိုင်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကျိုက်မရောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျိုက်မရောမြို့ ဖြစ်သည်။
ချောင်းဆုံမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ချောင်းဆုံမြို့ ဖြစ်သည်။
ရေပတ်လည်ဝန်းရံနေသော ကျွန်းဒေသဖြစ်သည်။
အဓိကကုန်းမြေမှာ ဘီလူးကျွန်းဖြစ်ပြီး အခြားကျွန်းများလည်း ရှိသည်။
မော်လမြိုင်မြို့ကို သံလွင်မြစ်ကူးတံတား(ချောင်းဆုံ)(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား)ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ရိုးရာဆေးတံလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သော ရွာလွတ်ရွာမှာ ထင်ရှားသည်။
သံဖြူဇရပ်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သံဖြူဇရပ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဖောက်လုပ်ခဲ့သော သေမင်းတမန် ရထားလမ်းနှင့် သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်းသည် သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
မုဒုံမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မုဒုံမြို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သူ မင်းကိုနိုင်၏ မွေးရပ်ဇာတိမြို့ ဖြစ်သည်။
ရေးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ရေးမြို့နယ်တွင် ရေးမြို့၊ လမိုင်းမြို့နှင့် ခေါဇာမြို့ တို့ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရေးမြို့ ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော နေရာများ စေတီပုထိုးများ ရွှေဆံတော်နှင့် စကားတောင်စေတီတော် (မြို့တွင်း) သာသနာ ၂၅၀၀ စေတီတော် ရေလယ်ဘုရား (မြို့တွင်း) တစ်ပလ္လင်နှစ်ဆူစေတီတော် (မြို့တွင်း) မြို့တော်ဦးစေတီတော်(မြို့တွင်း) ကိုးနဝင်းကျိုက်ဖုစေတီ (မြို့တွင်း) ကျိုက်ဝယ်ဂလယ်စေတီ/ ကျိုက်ဂေါခေတ္တာစေတီ/ ထန်းခြောက်ပင်ဘုရား (မြို့တွင်း) ဝဲဂလိစေတီ (အောင်မေတ္တာရပ်ကွက်) ကျိုက်ကေလာသဆံတော်ရှင်စေတီတော်(လမိုင်းမြို့) ကျိုက်မင်းပလော့ဆံတော်ရှင်စေတီတော် (ဟံဂံကျေးရွာ၊ မင်းပလော့တောင်) ကျိုက်ဒေတမော့ဗရတ်ဆံတော်ရှင်စေတီ(ပုပ္ပဝတီကျေးရွာ၊ ဦးဇင်းလေးသာသနာပြုနယ်မြေ) ရာမညအတုလလေးဆူထိုင်တော်မူဘုရားကြီး(ပုပ္ပဝတီကျေးရွာ၊ ဦးဇင်းလေးသာသနာပြုနယ်မြေ) (ဉာဏ်တော်အမြင့် ၈၆ တောင်၊ ပလ္လင်အောက်ခြေမှ အထွတ်စေတီစိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၄၅ တောင်ရှိကာ ပလ္လင်အောက်ခြေမှ စိန်ဖူးတော်အထိ ၁၄၅ တောင်ရှိသည်) အလျားတော် ၂၂၇ တောင်ရှိ လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (ပုပ္ပဝတီကျေးရွာ၊ ဦးဇင်းလေးသာသနာပြုနယ်မြေ) နန်းတော်ဦးစေတီ (ချောင်းတောင်ကျေးရွာ) ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးပိဋကတ်တိုက်စေတီ (ပုပ္ပဝတီကျေးရွာ၊ ဦးဇင်းလေးသာသနာပြုနယ်မြေ) ဒူးယားဘုရားတောင်စေတီ (ဒူးယားကျေးရွာ) ဖာလိန်တောင်စေတီ (အစင်ကျေးရွာ၊ ဖာလိန်တောင်) ကလိန်စေ့တောင်စေတီ (ကလိန်စေ့တောင်၊ သီရိဇေယျာရပ်ကွက် ) ပင်လယ်ဝဘုရားတောင်စေတီ (ဆိပ်ကလေးရွာ) ချောင်းနှစ်ခွရေလယ်ဘုရား (ကျောင်းရွာကျေးရွာ) ကော့ဒွတ်ပင်လယ်ဝဆံတော်ရှင်စေတီ (ကော့ဒွတ်ကျေးရွာ) ပေါ်တော်မူဘုရား(ဓမင်းဆိပ်ကျေးရွာ) ကျာ်ဒ်ုဝါဗြ (ကော့လှိုင်ကျေးရွာ) ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ + ရေးမြို့မှ ထင်ရှားသော‌ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် ဆရာတော်သံဃာတော်များကျောင်းတိုက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ရပ်ကွက်/ကျေးရွာနေလကမ္ဘာကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တဥဂ္ဂါသေနသီရိဇေယျာရပ်ကွက်ရွှေကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တမာဃိန္ဒ သီရိနန္ဒာရပ်ကွက်ပစ္ဆိမာရုံကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တသီဟ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်သာသနာပြုကျောင်း ဘဒ္ဒန္တခန္တီ ကျောင်းရွာကျေးရွာဓမ္မဃောသက စွန်းလွန်းဂူဓမ္မအေးရိပ်သာ ဘဒ္ဒန္တတိလောက အစင်ကျေးရွာသာသနာ့ပါလရန်ကင်းကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တခေမာစာရရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်စကားတောင်ကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တသုမန ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်ဖာလဇေတဝန်ကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တစန္ဒသီရိနန္ဒာရပ်ကွက် မရမ်းကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တပညာဇောတ ရန်မျိုးအောင်ရပ်ကွက်တောင်စွန်းပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ဘဒ္ဒန္တဉာဏဝရသာမိ အစင်ကျေးရွာဂေါခေတ္တာကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တပုပ္ပရမ္မ အောင်သုခရပ်ကွက်သီရိရတနာကျောင်းတိုက်ဘဒ္ဒန္တတေဇောဘာသ သီရိဇေယျာရပ်ကွက်ဖားဂလဲ့တောရ(ဘာသုခကာရီ) ဖားဂလဲ့ဆရာတော် - အောင်မင်္ဂလာကျောင်းတိုက် ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ လမိုင်းမြို့ကျိုက်ဒေတမော့ဗရတ်သာသနာပြုစခန်းဘဒ္ဒန္တပုပ္ဖရမ္မပုပ္ဖဝတီကျေးရွာကသိုင်ဘေးမဲ့တောရဘဒ္ဒန္တပညာသာမိတူးမြောင်းအုပ်စု ကမ်းခြေများ ကဗျာဝကမ်းခြေ ကဗျာဝကမ်းခြေသည် ရေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ရေးမြို့မှ မိုင် ၂၀ အကွာ ( မော်တော်ကားဖြင့် သွားပါက ၄၅ မိနစ်ခရီး)တွင် တည်ရှိသည်။
ကမ်းခြေသည် အနောက်ဘက်ယွန်းယွန်းရှိ ပင်လယ်ကို ဦးတည်ထားပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်းတစ်ခု အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလာသည်။
ဘုရားတောင်ပင်လယ်ဝကမ်းခြေ ရေးမြို့၏ အနောက်ဘက် ၉ မိုင်ခန့် (မော်တော်ကားဖြင့် ၂၅ မိနစ်ခရီး) သွားရသော ရေးမြို့၏ အနောက်ဘက် ဆိပ်ကလေးကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။
ရေးမြစ်မှ ပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သော နေရာတစ်ခု အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ပင်လယ်ကို ဦးတည်ထားပြီး ဂငယ်ကွေ့ သဏ္ဌာန် ကမ်းခြေငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကမ်းခြေအငူရှိ တောင်ပေါ်တွင် ဘုရားစေတီတစ်ဆူတည်ရှိပြီး ယင်းတောင်ကို အမှီပြု၍ ဘုရားတောင်ပင်လယ်ဝဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
အနောက်ပင်လယ်ကမ်းခြေ အနောက်ပင်လယ်ကမ်းခြေသည် ဆိပ်ကလေးကျေးရွာတွင် တည်ရှိပြီး ဘုရားတောင်ပင်လယ်ဝကမ်းခြေနှင့်တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည်။
ကမ်းခြေသည် အနည်းငယ်မတ်စောက်ဟန် ရှိသဖြင့် ရေကူးအပန်းဖြေရန် သင့်လျော်မှုမရှိပေ။
သို့သော် အနောက်စူးစူးအရပ်သို့ ဦးတည်ထားသည့်အတွက် ကမ်းခြေရှိ စားသောက်ဆိုင်များတွင် ညစာသုံးဆောင်ရင်း ညနေ ဆည်းဆာကို ခံစားအပန်းဖြေနိုင်သော ကမ်းခြေတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကော့ဒွတ်ပင်လယ်ဝကမ်းခြေ ရေးမြို့မှ မိုင် ၃၀ ခန့်( မော်တော်ကားဖြင့် တစ်နာရီခန့်) သွားရသော ရေးမြို့နယ်မြောက်ပိုင်း ကော့ဒွတ်ကျေးရွာအနီးတွင် ရှိသည်။
မော်လမြိုင်-ရေးကားလမ်းပေါ်ရှိ မော့ကနင်ကျေးရွာမှတဆင့် မော့ကနင်- လမိုင်းမြို့- ကော့ဒွတ်ကျေးရွာ လမ်းအတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းခြေသည် အခြားကမ်းခြေများကဲ့သို့ သဲသောင်ပြင်ချည်းတည် ရှိနေသည်မဟုတ်ဘဲ ဂဝံကျောက်သားကမ်းခြေအဖြစ်တည်ရှိနေသည်။
ကမ်းခြေမှ မီတာ ၁၀၀၀ ခန့်အကွာ ပင်လယ်ပြင်ရှိ ကုန်းကမူပေါ်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်ဓာတ်ကိန်းဝပ်သော ကျိုက်မင်ဝစေတီရေလယ်ဘုရား တည်ရှိပြီး ပင်လယ်ဒီရေကျဆင်းချိန်တွင် မော်တော်ကားဖြင့် စေတီအရောက်သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ချောင်းနှစ်ခွအပန်းဖြေစခန်း ရေးမြို့မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ခန့် (မော်တော်ကားဖြင့် ၃၅ မိနစ်ခန့်) သွားရသော ရေးမြို့နယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ ကျောင်းရွာကျေးရွာတွင် ရှိသည်။
ရေးမြစ်၏ မြစ်ဖျားပိုင်း(ချောင်းဖျား) ရေကူးအပန်းဖြေနိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။
ယင်းအပန်းဖြေစခန်းဘက်မှ မြစ်အထက်ပိုင်းအတိုင်း နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် မင်းလှချောင်းကြီးနှင့် ရေးမြစ်ဆုံရာနေရာရှိပြီး ယင်းနေရာတွင် ရေလယ်ဘုရား၊ ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော် ကိန်းဝပ်စံပယ်သည်။
ယင်းဘုရားသို့လည်း ချောင်းနှစ်ခွအပန်းဖြေစခန်းမှ သမ္ဗာန်စက်လှေများဖြင့် အလွယ်တကူ သွားရောက် ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ "Ye TownshipMon State" map, 4 August 2010, Myanmar Information Management Unit Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ။
သထုံမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သထုံမြို့ ဖြစ်သည်။
ပေါင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပေါင်မြို့နှင့် ဇင်းကျိုက်မြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပေါင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပေါင်မြို့နယ်တွင် ဇင်းကျိုက်တောင်ဆံတော်ရှင်စေတီနှင့် နွားလပို့တောင်ဆံတော်ရှင်၊ ကျိုက်ပေါင်းဆံတော်ရှင်စသည့် စေတီပုထိုးများစွာ ကိန်းဝပ်လျက်ရှိသည်။
ဘားအံမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘားအံမြို့ ဖြစ်သည်။
http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf ကိုးကား Category:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ။
လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တွင် လှိုင်းဘွဲ့မြို့၊ ပိုင်ကျုံမြို့၊ နှင့် ရှမ်းရွာသစ်မြို့ တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လှိုင်းဘွဲ့မြို့ ဖြစ်သည်။
ဖာပွန်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်တွင် ဖာပွန်မြို့နှင့် ကမမောင်းမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖာပွန်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ် ရွှေလီမြစ်ကမ်းတလျောက်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ယခင်က ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ဖာပွန်ခရိုင် အဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ တွင် အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလား (၊၊ ;)သည် ဆွစ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ယုတ္တိဗေဒ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တို့ကို တတ်ကျွမ်းသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် သူ၏ ဂရပ်သီအိုရီနှင့် ကဲကုလသင်္ချာဘာသာရပ်တို့တွင် ထုတ်ဖော်ခဲ့သော သီအိုရီတို့သည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော ကြီးကျယ်သော သီအိုရီများဖြစ်ကြသည်။
ထိုမျှမကသေး သူသည် ကိန်းသီအိုရီနှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီအစရှိသော ဘာသာရပ်တို့တွင်လည်း များစွာသော ဥပဒေသတို့ကို တွက်ထုတ်ခဲ့သေးသည်။
ယနေ့ခေတ် သင်္ချာပညာရပ်၏ ဝေါဟာရဗေဒနှင့် သင်္ကေတများစွာတို့ကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးခဲ့သေးသည်။
သူ၏ ရှေးရိုးစွဲရူပဗေဒ၊ အလင်းသီအိုရီ၊ ဖလူးဝစ် ဒိုင်းနမစ် (Fluid Dynamics)၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဂီတသီဝရီတို့တွင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများသည်လည်း ထင်ရှားလှသည်။
အွိုင်းလားသည် ၁၈ ရာစု၌ ပြောစမှတ်တွင်လောက်သော သင်္ချာပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ယခုချိန်တိုင်အောင် သင်္ချာပညာရပ်တွင် စာမှတ်တမ်းတင်ရေးမှု အများဆုံးသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ စာအုပ်များသည် အတွဲ ၆၀ မှ ၈၀ အတွဲထိရှိခဲ့သည်။
(ထိုစာအုပ်များကို ရှေးယခင်က စာအုပ်ချုပ်သည့် အရွယ်အစားဖြင့် ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် ခန့်မှန်း A6 ရှိသည့် အရွယ်အစားပုံစံဖြစ်သည်။
) သူ၏ လူငယ်ဘဝကို ရုရှားနိုင်ငံ၊ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ပရပ်ရှားနိုင်ငံ မြို့တော် ဘာလင်မြို့တို့တွင် ကုန်းဆုံးခဲ့သည်က များသည်။
"အွိုင်းလားစာတွေကို ဖတ်ပါ။
သူက ငါတို့အားလုံးရဲ့ ဆရာပဲ"ဟူသော Pierre-Simon Laplace ၏စကားရပ်သည် အွိုင်းလား၏ သင်္ချာပညာတွင် မည်မျှလွှမ်းမိုးနိုင်မှု ဖော်ပြနေသော စကားသာ ဖြစ်သည်။
" ဘဝထွေထွေ ဘဝအစပိုင်း လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလားကို ၁၅ ရက် ဧပြီလ ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ရိုင်းမြစ်ကမ်းပေါ်မှ ဘာဆဲလ်မြို့တွင် ပရိုတက်စတင့်ဘုရားကျောင်းမှ သင်းအုပ်ဆရာ ပေါလ် အွိုင်လာနှင့် မာဂူရီတီ နီး ဘရုစ်ကာ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အန်နာ မာရီယာနှင့် မာရီယာ မာဂ်ဒါလန်နာ ဆိုသော ညီမငယ် နှစ်ဦးရှိသည်. လီယွန်ဟတ်မွေးပြီး များမကြာမီတွင် အွိုင်းလားမိသားစုသသည် ဘာဆဲလ်မြို့မှ ရီဟန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့သွားခဲ့သည်။
လီယွန်ဟတ်၏ ငယ်ဘဝတော်တော်များများသည် ထိုဒေသတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
ပေါလ်အွိုင်လာ သည် နောက်တွင် ဥရောပတွင် အထင်ရှားဆုံးသင်္ချာပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်လာမည့် ဘာနောလီ မိသားစုမှ ယိုဟန် ဘာနောလိနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်လာသောအခါ ငယ်ရွယ်သူ လီယွန်ဟတ်အတွက် ယိုဟန် ဘာနောလီဟာ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးလာတဲ့ လေးစားရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အွိုင်းလားဟာ ဘာဆဲလ်မြို့တွင် အမိဘက်မှတော်စပ်သော အဘွားနှင့် အတူနေ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၇၂၀ ခုနှစ် သူ့အသက် ၁၃ နှစ်တွင် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၂၃ နှစ်အရွယ် ၁၇၂၃ ခုနှစ် မဟာဒဿနိကဘွဲ့ကို ကျမ်းပြုစု၍ ရရှိခဲ့သည်။
ထိုကျမ်းသည် နယူတန်နှင့် ဒေကားတို့၏ ကျမ်းများနှင့် ယှဉ်၍ရသော ကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာသည် သင်္ချာဉာဏ်ထက်သန်သူ တပည့်တို့ကို တပည့်မွေးတော်သူ ဂျိုဟန် ဘာနောလိ၏ စနေနေ့ နေ့ခင်းပိုင်း သင်ခန်းစာ ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။
ဒါအပြင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်စေချင်သော ဖခင်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ဘုရားသခင်နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်၊ ဂရိဘာသာနှင့် ဟီဘရူးဘာသာတို့ကို လေ့လာနေခဲ့သေးသည်။
သိုပေမယ့် ဘာနောလိမှ လီယွန်ဟတ်သည် သင်္ချာပညာရှင်ဖြစ်နိုင်သော ဉာဏ်ရှိသည်ဟူဆိုကာ သူ့ဖခင် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းနေခဲ့သည်။
၁၇၂၆ ခုနှစ် တွင် De Sono ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အသံ၏အလျင်ကို ကျမ်းပြုစုပြီးခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်တွင် အလုပ်ရရန် ကြိုးပမ်းမှု မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၁၇၂၇ ခုနှစ်တွင် ပဲရစ်အကယ်ဒမီမှ ကျင်းပသော အကောင်းဆုံးပြဿနာဖြေရှင်းမှုဆိုင်ရာပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ထိုနှစ်က ပုစ္ဆာမှာ သင်္ဘောတွင် ရွက်တိုင်ထားရန် အကောင်းဆုံးနေရာဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထိုပွဲတွင် နောက်တွင် ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှုဗိသုကာပညာ၏ ဖခင်ဟုဖြစ်လာမည့် Pierre Bouguer ဆိုသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှ ပထမဆုရရှိခဲ့ပြီး အွိုင်းလားက ဒုတိယရရှိခဲ့သည်။
နောက်တွင် အွိုင်လာသည် ထိုပြိုင်ပွဲကို နှစ်စဉ် ၁၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဆုရရှိခဲ့သည်။
စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ ထိုအအချိန်ဝန်းကျင်တွင် ယိုဟန်ဘာနောလိ၏ သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သော ဒန်နီယယ်နှင့် နီကိုလပ်စ်တို့သည် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင်ရှိသော ရုရှားအင်ပါယာသိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည်။
၁၇၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့ ရုရှားနိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်လောက်နေပြီးသည့်အချိန်တွင် နီကိုလပ်စ် ဘာနောလိသည် အူအတက်ရောင်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
Ronald Calinger. Leonhard Euler: The First St. Petersburg Years (1727-1741). Historia Mathematica 23, 2 (1996), 121-166, read online ညီဖြစ်သူ နီကိုလပ်စ်နေရာတွင် ဒန်နီယယ်မှာ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနမှ သူနေရာတွင် သူ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ အွိုင်းလားကို အစားထိုးခဲ့သည်။
ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်တွင် ရူပဗေဒပါမောက္ခရာထူးအတွက် လျှောက်ထားရန် မအောင်မြင်ချိန် ၁၇၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုအခွင့်အရေးကို စိတ်အားထက်သန်စွာ အွိုင်းလားမှ လက်ခံခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလား၏ နှစ် ၂၅၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆိုဗီယက်ယူနီယံမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော တံဆိပ်ခေါင်း။
ပီတာစဘတ်သို့ ၁၇၂၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အွိုင်းလားရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဆေးပညာဌာန အငယ်တန်းနေရာမှ သင်္ချာဌာနသို့ ရာထူးတိုးခဲ့သည်။
တခါတရံ အလုပ်တွဲလုပ်လေ့ရှိသူ ဒန်နီယယ်ဘာနောလိ နှင့်အတူ အခန်းငှားနေခဲ့သည်။
အွိုင်လာသည် ရုရှားဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်တက်မြောက်လာခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်တွင် နေရသောဘဝကို အသားကျလာခဲ့သည်။
သူသည် ရုရှားရေတပ်မတော်တွင် ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း အပိုအလုပ်လုပ်ခဲ့သေးသည်။
ကြီးမြတ်သော ပီတာဘုရင်သည် ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီကို ပညာရေးမြှင့်တင်ရန်နှင့် အနောက်ဥရောပနှင့် ကွာခြားနေသော သိပ္ပံပညာကွာဟမှုကို နည်းပါးလာစေရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအချက်များကြောင့် အွိုင်လာကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်များအတွက် စိတ်ကျေနယ်ဖွယ်ရှိစေရန် ဆွဲဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
အကယ်ဒမီတွင် များစွာသော ရန်ပုံငွေများကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ပီတာဘုရင်ကိုယ်တိုင်နှင့် သူ့၏မှူးကြီးမတ်ရာတို့မှာ လှူဒါန်းထားသော ကြီးမားခန့်ထည်သော စာကြည့်တိုက်ကြီးလည်း ရှိနေသည်။
အကယ်ဒမီ၌ ကျောင်းသားအနည်းငယ်ကိုသာ လက်ခံပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အသားပေးလုပ်ဆောင်နေသည်။
အွိုင်လာ ပီတာစဘတ်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ကတ်သရင်း-၁ ဘုရင်မကြီးမှ ကံကုန်ခဲ့သော ခင်ပွန်းသည် ပီတာဘုရင်၏ လမ်းစဉ်မူဝါဒများအတိုင်း ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်နေချိန် ဖြစ်သည်။
ရုရှားမှူးမတ်တို့သည် ၁၂ နှစ်သာရှိသော ပီတာ-၂ ဘုရင်လေးအပေါ် ဩဇာညောင်းကာ အာဏာရလာခဲ့ကြ သည်။
မှူးမတ်တို့သည် သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ နိုင်ငံခြားသား သိပ္ပံပညာရှင်များအပေါ်တွင် သံသယရှိလာကြပြီး လစာငွေများ ဖြတ်တောက်ခဲ့ကြခြင်းကြောင့် အွိုင်းလားနှင့် သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ ဒုက္ခတွေ့ခဲ့ကြသည်။
ပီတာ-၂ ဘုရင် ကံကုန်သွားပြီးနောက် အခြေအနေများ တဖြည်းဖြည်းကောင်းမွန်လာကာ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာပင် ရူပပေဒပါမောက္ခ အဖြစ် ၁၇၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဒန်နီယယ်ဘာနောလိသည် စိတ်ကုန် စိတ်ပျက်ခြင်း၊ ဒေါသရမ္မက်တို့ဖြင့် ဘာဆဲလ်မြို့သို့ ထွက်သွားခဲ့သည်။
၁၇၃၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်အကယ်ဒမီမှာ ပန်းချီဆရာ ဂျော့ဂျ် ဂဇယ်၏သမီးဖြစ်သူ ကတ်သရင်းနာ ဂဇယ်(၁၇၀၇-၁၇၇၃)နှင့် လတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ငယ်ရွယ်နုပျိုသော ဇနီးမောင်နှံသည် ညဲဗာမြစ်ကမ်းနံဘေးတွင် အိမ်ဝယ်၍ နေထိုင်ကြသည်။
သာသမီး ၁၃ ဦး မွေးဖွားခဲ့ရာ ၅ ဦး အဖတ်တင်ခဲ့သည်။
ဘာလင် ရုရှားတွင်ကြုံတွေရသော ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် စိုးရိမ်ပူရသည်ဖြစ်ကာ အွိုင်းလားသည် ၁၉ ဇွန် ၁၇၄၁ တွင် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့မှ ထွက်လာခဲ့ပြီး ပရပ်ရှား သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် မဟာ ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်(Frederick the Great of Prussia)ကမ်းလှမ်းသော ရာထူးကို လက်ခံခဲ့သည်။
သူသည် ဘာလင်တွင် ၂၅ နှစ်မျှနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဆောင်းပါး ၃၈၀ ကျော်မျှ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘာလင်တွင် အွိုင်လာထုတ်ဝေသော ဆောင်းပါးများထဲမှ သူ့အား ကျော်ကြားစေခဲ့သော ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ရှိကာ ၎င်းတို့မှာ ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော အနန္တကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနိဒါန်း(Introductio in analysin infinitorum) နှင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလ(Differential calculus) အကြောင်းရေးသားထားသည့် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ဒစ်ဖရန်ရှယ်ကဲကုလ အခြေခံများ(Institutiones calculi differentialis) တို့ဖြစ်သည်။
၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် သူအား တော်ဝင်ဆွီဒင်သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ အဝေးရောက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အွိုင်းလားသည် မင်းသမီး Friederike Charlotte of Brandenburg-Schwedtနှင့် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်၏ တူများအတွက် အလွတ်သင်ဆရာအဖြစ် ကမ်းလှမ်းခံခဲ့ရသည်။
အွိုင်းလားသည် ၁၇၆၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် မင်းသမီးထံသို့ စာအစောင့် ၂၀၀ ကျော် ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။
နောင်တွင် ထိုစာလွှာများ ဂျာမန်မင်းသမီးထံသို့ ပေးစားများ ( Letters of Euler on different Subjects in Natural Philosophy Addressed to a German Princess) အဖြစ် စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့ရာ အရောင်းရဆုံးသော စာစုများဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုစာလွှာများထဲတွင် အွိုင်းလား၏ သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒနှင့် ဆက်ဆိုင်သော ဖွင့်ဆိုချက်များ၊ အွိုင်းလား၏ ပုဂ္ဂလအမြင်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်သည် သူ၏ သင်္ချာဆိုင်ရာစာအုပ်များထက်ပင် ဖတ်ရှုသူ ပိုမိုများပြားခဲ့ပြီး ဥရောပနှင့် အမေရိကန်တွင်ပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကျော်ကြားလှသော ထိုစာလွှာများသည် အွိုင်းလား၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို သာမန်လူသို့ နားလည်စေရန် ချဉ်းကပ်နိုင်သည့် စွမ်းဆောင်မှုကို တွေမြင်ရပြီး ထင်ရှားသော သုတေသနသိပ္ပံပညာရှင်များတွင် တွေ့ရခဲ့သော ပုံစံဖြစ်သည်။
အွိုင်းလား၏ ကြီးစွာသော စွမ်းဆောင်မှုဖြင့် အကယ်ဒမီ၏ ဂုဏ်ကို စွမ်းဆောင်ခဲ့ငြား နောက်ဆုံးတွင် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်၏ အမျက်ဒေါသသင့်ကာ ဘာလင်မှ ထွက်ခွာလာခဲ့ရသည်။
အမြင်အာရုံယိုယွင်းခြင်း အွိုင်းလား၏ အမြင်အာရုံသည် သူ၏သင်္ချာပညာရှင်ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပိုမိုဆိုးရွာလာခဲ့သည်။
သုံးနှစ်လောက် သေလုနီးပါးဖျားနာခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၃၈ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလား၏ညာဘက်မျက်လုံးသည် ကန်းလုနီးနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။
သိုပေမယ့် အွိုင်လာသည် စိန်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီအတွက် မြေပုံဆွဲပညာကို အပတ်တကုတ် အပင်ပန်းခံလုပ်နေရသောကြောင့်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ထိုမျက်လုံးသည် အွိုင်းလား ဂျာမနီတွင် နေထိုင်စဉ်တလျှောက်လုံး ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး ထိုသည်ကြောင့် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်က သူကို "ဆိုက်ကလော့"ဟု ဆိုခဲ့သည်။
၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလားသည် ဘယ်ဘက်မျက်လုံးတွင်လည်း အတွင်းတိမ်တိုးလာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုသို့တွေ့ရှိပြီး ၃ ပတ်အကြာတွင် သူမျက်လုံးများ ကန်းလုနီးပါးဖြစ်သွားစေခဲ့သည်။
အွိုင်းလားသည် မျက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံးအမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းသွားမှုကို "အခု ကျနော်စိတ် အခြားမပျံ့တာပေါ့ဗျာ" ဟုဆိုခဲ့သည်။
Euler's Gem: The Polyhedron Formula and the Birth of Topology - David S. Richeson - Google Books ဥပမာအားဖြင့် အွိုင်းလားသည် ဗာဂျီ ၏ Aeneid ဆိုသည့် လင်္ကာရှည်ကြီးကို အစမှအဆုံး ထစ်ငေါ့ခြင်း မရှိပဲ ထပ်ကာထပ်ကာ ရွတ်ဆိုနိုင်သည်။
ထို့ပြင် ထို့ပြင်ဆင်ထားသည်မူတွင် အွိုင်းလာ'သည် စာမျက်နှာတိုင်း၌ မည်သည့်စာကြောင်းကစပြီး မည်သည့်စာကြောင်း၌ ဆုံးသည်ကို ပြောပြနိုင်သည်။
အွိုင်းလားသည် သူ၏စာကူးသမားအကူအညီဖြင့် လေ့လာမှုနယ်ပယ်အများအပြားတွင် ထုတ်ဝေမှုတို့သည် အမှန်တကယ်ပင် တိုးတက်လာခဲ့သည်။
သူသည် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တနှစ်လုံး ပျမ်းမျှအားဖြင့် တပါတ်လျှင် သင်္ချာစာတမ်းငယ်တစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရုရှားသို့ ပြန်လာခြင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း ခုနှစ်နှစ်စစ်ပွဲပြင်းထန်လာသည်နှင့်အတူ ၁၇၆၀ တွင် ချာလော့တန်ဘာ့ခ်မြို့(Charlottenburg)ရှိ အွိုင်းလား၏ လယ်တောကို ရုရှားစစ်တပ်များ၏ မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးမှုဒဏ်ကို ခံလိုက်ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ် အီဗန် ပီသရိုဗစ်ချ် ဆာသီးကော့ဗ် (General Ivan Petrovich Saltykov)သည် အွိုင်လာ၏အိမ်ရာ ပျက်ဆီးဆုံးရှုံးမှုအတွက် လျော်ကြေးငွေပေးအပ်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရုရှားဧကရီ အဲလီဇဘတ်က နောက်ထပ်နစ်နာကြေးအဖြစ် ရူဘယ် ၄၀၀၀ ထပ်တိုးပေးခဲ့ရာ ထိုခေတ်ကာလ၌ မတန်တဆများပြားသော နစ်နာကြေးဖြစ်ခဲ့သည်။
Gindikin, S.G., Гиндикин С. Г., МЦНМО, НМУ, 2001, с. 217. မဟာကတ်သရင်းဘုရင်မကြီးနန်းတက်ပြီးသောအခါ ရုရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးမှာလည်း တည်ငြိမ်လာပြီဖြစ်ရာ စိန့်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီမှာ ပြန်လာရန် ကမ်းလှမ်းမှုကို လက်ခံခဲ့သည်။