kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဘီစီ ၅ဝဝ လောက်တွင် အိုးခွက်တို့ကို ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးပြုလုပ်၍ မီးဖုတ်ပြီးမှ တစ်ဖန် စဉ့် သို့မဟုတ် ဖျော် ရည်များကို သုတ်လိမ်းကာ ထပ်မံမီးဖုတ်ပေးပြန်လေသည်။
ဤသို့ အားဖြင့် တောက်ပပြောင်လက်သော အိုးခွက်ပန်းကန် တို့ကို လုပ်ကိုင်ဖြစ်မြောက်လာကြလေသည်။
ဘီစီ ၂ဝဝ ခန့် တွင် အိုးခွက်ပန်းကန်တို့၏ဘေးတွင် အလှအပအချွန်အတက် အရုပ်ပုံသဏ္ဌန်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်မွမ်းမံကာ တန်ဆာဆင်ကြပြန် လေသည်။
ပျော့ပျောင်းသည့်ရွှံ့စေးကို သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်သည့် ပစ္စည်းများနှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအိုးခွက်ပန်းကန်လုပ်ငန်းတွင် ဂရိတို့သည်ပုံသဏ္ဌာန် အချိုးအစားကျနအောင်ပြုလုပ်နိုင်၍ အီဂျစ်လူမျိုးတို့မှာ စဉ့် အရောင်အမျိုးမျိုးတင်ရာ၌ အထူးကျွမ်းကျင်ကြပြီးလျှင် အလွန် တရာတောက်ပြောင်သော စဉ့်မျိုးကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြ သည်။
ရောမလူမျိုးများကလည်း ယင်းတို့၏ မြေထည်ပစ္စည်း များကို တစ်ပြည်လုံး သုံးစွဲနိုင်အောင် ဖြန့်ဖြူးခဲ့လေသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော ဘက်ဘီလုံး၊ အဆီရီးယားနှင့် ကဲလဒီးယားစသည့် တိုင်းပြည်များကလည်း အီဂျစ်ပြည်မှ အတုယူ၍ဖြစ်စေ၊ သူတို့ဘာသာ ဉာာဏ်ထွင်၍ဖြစ် စေ ထိုမြေစေးဖြင့် အိုးခွက်ပန်းကန်များ လုပ်ကိုင်တတ်မြောက် ကြ၍ အဆောက်အဦးများအတွင်း၌ပင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို စဉ့်ရုပ်လုံးများဖော်ကာ ပြုလုပ်ထားကြလေသည်။
ပါးရှင်းလူမျိုးတို့ကား အိုးခွက်လုပ်ငန်းတွင် အလွန် အဖိုးထိုက်တန်သော ရွှေရောင်ပေါက်သည့် စဉ့်ရည်အရောင်တင် ဖြင့်လုပ်ကိုင်နိုင်ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့် ပါးရှင်းအိုးခွက် ပန်းကန်ပစ္စည်းများမှာ လှပပြောင်လက်ကာ ရောင်စုံထွက်နေလေ သည်။
ခရစ် ၇၁၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံသို့ မွတ်ဆလင်လူမျိုး များရောက်သွားကြရာ အိုးခွက်ပန်းကန်ပညာရပ်သည်လည်း သူ တို့နှင့်အတူတကွပါသွား၍ ထိုဒေသတွင်များစွာ တိုးတက်ခဲ့လေ သည်။
ထိုနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အီတလီနိုင်ငံသို့လည်း ပျံနှံ့လေရာ မဂျော်လီကာ ခေါ် အီတလီနိုင်ငံလုပ် ပန်းကန်ခွက်ယောက် များမှာ အလှအပတွင်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလေသည်။
အီတလီ နိုင်ငံလုပ် ပန်းကန်ခွက်ယောက်တို့မှာ အလှအပထားရန်အတွက် ပြုလုပ်သည်သာများလေသည်။
ဖာယန်းခေါ် အရောင်မျိုးစုံဖြင့် ဆေးရေးထားသော ပန်းကန်ခွက်ယောက် စသည်တို့မှာ လက် ရွေးစင်အမျိုးအစားထဲမှဖြစ်၍ အီတလီနိုင်ငံ ဖာအင်ဇာမြို့တွင်ပြု လုပ်လေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌လည်း ထိုပန်းကန်ခွက်ယောက် မျိုးကို လုပ်ကိုင်ကြရာ အတော်ပင်ကောင်းမွန်လှလေသည်။
၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒပ်ချလူမျိုးတို့သည် တောက် ပြောင်သော အဖြူရောင်စဉ့်ရည်တစ်မျိုးဖြင့် ပန်းကန်များကို အရောင်တင်၍ အပြာရောင်ဆေးခြယ်ထားသော ပန်းကန်များကို လုပ်ကိုင်အောင်မြင်ကြရာ ထိုအမျိုးအစားကို ဒဲ့ ဟုခေါ်လေ သည်။
အိုးခွက်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်အောင်မြင်သော မြို့အမည် များကိုစွဲ၍ အမည်မှည့်ခေါ်လေသည်။
ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို တောက်ပပြောင်လက် သော အသွေးအရောင်ရရှိစေသည့် စဉ့်ရည်ကို တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်နိုင်ကြသဖြင့် ပန်းကန်ခွက် ယောက်တို့မှာ ကြွေရောင်တောက်ကာ ပြောင်လက်နေလေသည်။
၁၈ ရာစုနှစ်တိုင်အောင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် ကြွေစစ်ပန်းကန် များကို လုပ်ကိုင်တတ်မြောက်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ဖော်ပြခဲ့သော မြေထည်များကို စဉ့်ရည်ဖြင့် ကြွေရောင်တောက်အောင်သာ ပြု လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။
ကြွေစစ်ပန်းကန်ထည်များကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် နှစ် ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်ကတည်းက စတင်လုပ်ကိုင်၍ အသုံးပြု ခဲ့လေသည်။
တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ထိုပညာရပ် ပျံ့နှံသွားမည် ကိုစိုးရိမ်သဖြင့် ထိုကြွေပန်းကန် စသည်တို့ကို နိုင်ငံခြားသား များအား ရောင်းချသုံးစွဲခြင်းမပြုစေပဲ မိမိတို့အမျိုးသားများကို သာလျှင် နိုင်ငံတွင်း၌ သုံးစွဲစေခဲ့သည်။
ထိုကြွေပန်းကန်များကို လုပ်ကိုင်သည့် အတတ်ပညာကိုလည်း အထူးလျှို့ဝှက်ခဲ့လေ သည်။
အေဒီ ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ကျော်ခန့်တွင်မှ နိုင်ငံခြားသား များသို့ ရောင်းချခြင်းပြုခဲ့ရာ ထိုကြွေထည်များကို အဖိုးကြီးစွာ ပေး၍ အလွန်တရာ နှစ်သက်မြတ်နိုး တန်ဖိုးထားကာ သုံးစွဲကြ လေသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်၊ မင်းညီမင်းသား၊ သူဌေးသူကြွယ် များပင် ထိုကြွေစစ်ပန်းကန်ထည်များ သုံးစွဲနိုင်မှုကို ဂုဏ်ယူကြ လေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် မြေထည်လုပ်ငန်းလည်း တိုးတက် လျက်ရှိလေသည်။
သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ကြွေ ထည်လုပ်ငန်းကို ပထမဦးဆုံးတီထွင်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာ့အလယ် တွင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် ရှိခဲ့သည်။
ဥရောပနိုင်ငံများသည် ထိုအမျိုးကောင်း အဆင်းသန့် ကျက်သရေရှိလှသော ကြွေပန်းကန်မျိုး လုပ်ကိုင်နည်းကို တရုတ်လူမျိုးတို့ထံမှရရှိရန် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ကြိုးစားကာ နှစ် ပေါင်းများစွာ စမ်းသပ်ကြံစည် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း အောင်မြင်ဖြစ်မြောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
တရုတ်နိုင်ငံ၌ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ခန့်ကစ၍ ကြွေ ထည်လုပ်ငန်းရှိခဲ့သော်လည်း မင် မင်းများ လက်ထက် ခရစ် နှစ် ၁၃ဝဝ ကျော်ရောက်မှ အထူးချောမောသော ကြွေထည် များကိုတွင်ကျယ်စွာ အလုပ်များခေတ်စားလာခဲ့သည်။
ဂျန်ဆီနယ်ရှိ ဂျင်ဒုဂျွန်မြို့ကို ကြွေထည်မြို့တော်ဟုပင် ခေါ်ရ၏။
ယနေ့တိုင် ဂျင်ဒုဂျွန်ကြွေထည်ကို မီသောကြွေထည် မရှိဟု သိရသည်။
ကြွေထည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပုံ တိုပါဌ်စအမျိုးမျိုးရှိရာ ပုံဝတ္ထုတစ်ခုမှာ အလွန်တရာအံ့ဩဖွယ် ကောင်းလေသည်။
တရုတ်ဧကရာဇ် ဘုရင်တစ်ပါးသည် သူ၏ကြင်ယာ လောင်းထံ လက်ဆောင်ပေးရန်အတွက် အိုးလုပ်ကျွမ်းကျင်သူ အရာရှိအား သုံးလအတွင်း အလွန်တရာဖြူစင်သန့်ရှင်းသည့် ပန်းအိုးကြီးတစ်လုံး ပြုလုပ်ပေးရန် အမိန့်တော်ချမှတ်သည်ဟု အဆိုရှိ၏။
အိုးလုပ်သူသည် ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း လုပ်ကိုင်သော် လည်း မအောင်မြင်ဘဲရှိနေသဖြင့် အလွန်တရာ စိတ်ပျက်လာ လေသည်။
နောက်ဆုံးတွင်မူ သူသည် ဘုရင်၏ဆန္ဒပြည့်ဝစေ ရန်အတွက် သူ့ကိုယ်ဖြင့် မီးနတ်ကိုပူဇော်ပြီးလျှင် လိုအပ်သည့် ပန်းအိုးကို ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
သူသည်မသေမီအတွင်း သူ၏လက်ထောက်အရာရှိများ အား ပန်းအိုးကိုမည်သို့ ပြုလုပ်ရမည်ကို သေချာစွာမှာကြား လေသည်။
သူသည်မီးဖိုအတွင်းသို့ ခုန်ချမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သူ့ ကိုယ်မှရရှိသော အရိုးပြာများနှင့် မြေဖြူမှုန့်တို့ကိုရောစပ်ပြီးလျှင် ပန်းအိုးကိုပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သဖြင့်သူ၏တပည့် များက ဆရာမှာသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်သောအခါတွင် ဘုရင်က မျှော်မှန်းထားသည်ထက် ကောင်းမွန်သောပန်းအိုးကြီးကို ထူး ဆန်းစွာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ကိုအကြောင်းပြု၍ ကြွေပန်းအိုးကို တရုတ်ပြည်အရိုးဟု ခေါ်စမှတ်ပြုခဲ့လေသည်။
ကြွေထည်မှာ အလွန်တရာခိုင်မာသဖြင့် ကြာရှည်စွာ အသုံးခံ လေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင်ကြွေထည်များကို အကြီးအကျယ်လုပ် ကိုင်နိုင်သည့် အကြောင်းတစ်ရပ်မှာ မြေဖြူမှုန့် ပေါများခြင်း ဖြစ်လေသည်။
မြေဖြူသည် ကြွေထည်လုပ်ကိုင်ရာ၍ အဓိကလို အပ်သည့် ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
၁၇ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်လူမျိုး ယိုဟန်းဖရက်ဒရစ် ဗော့ဂျာဆိုသူသည် တရုတ်တို့ ကြွေထည် ပန်းကန်များပြုလုပ် သည့် မြေစေးအမျိုးအစားကို ဥရောပတိုက်၌ စတင်တွေ့ရှိလေ သည်။
ထိုမြေစေး အမျိုးအစားမှာ ကေအိုလင်နှင့် ပီတန်ဇီခေါ် မြေစေးအမျိုးအစားဖြစ်လေသည်။
ထိုမြေစေးဖြင့် ပန်းကန်များ ကို စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်ကြည့်သောအခါ တရုတ်ပြည်ဖြစ်ကြွေ ပန်းကန်ကဲ့သို့ ထမြောက်အောင်မြင်လေသည်။
ဆက်ဆွန်နီပြည့် ရှင်ပထမ ဖရက်ဒရစ်0x100သဂတ်စတပ် ဘုရင်သည် ဗော့ဂျာနှင့် သူ့ တပည့်အလုပ်သမားတို့ကို ကြွေထည်များပြုလုပ်နိုင်သည့်သတင်း ပေါက်ကြားသွားမည်စိုး၍ ရဲတိုက်တစ်ခုအတွင်း၌ အကျဉ်းချ ထားပြီးလျှင် ကြွေပန်းကန်များကို လုပ်ကိုင်စေသည်။
အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် ထိုခေတ်က ကြွေပန်းကန်များ လုပ်ကိုင်နိုင် လျှင် မြေကြီးမှရွှေသီးသောကြောင့်တည်း။
မိမိတစ်ဦးတည်းကြီး ပွားချမ်းသာလိုသောလောဘကြောင့် ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ပန်းကန် စက်တစ်ခုကို တည်လေသည်။
ထိုစက်ရုံမှလုပ်သော ကြွေ ပန်းကန်များကို ဒရက်ဇဒင်ကြွေထည်ဟု ခေါ်သည်။
ဗော့ဂျာကို အကျဉ်းချထား၍ လုပ်ကိုင်စေရုံသာမက ထိုပန်းကန်စက်တွင် လုပ်ကိုင်သူ အလုပ်သမားများအား ကြွေထည်များလုပ်ကိုင်နိုင် သည့်၊မြေစေးအမျိုးအစားတွေ့ရှိပုံ စသည့်သတင်းများကို ပေါက် ကြားအောင်ပြုလုပ်ပြောဆိုလျှင် သေဒဏ်ပေးမည်ဟု အမိန့်ချ မှတ်ထားလေသည်။
၁၄ နှစ်မျှ ဗော့ဂျာနှင့် တပည့်များမှာ အကျဉ်းခံနေခဲ့ရပြီးမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားရာ လျှို့ဝှက် ထားခဲ့သောသတင်းများလည်း ဥရောပတစ်တိုက်လုံးသို့ ပေါက် ကြားပျံ့နှံ့သွားလေသည်။
ကေအိုလင်ခေါ် မြေစေးဖြင့် ကြွေပန်းကန်များ လုပ် ကိုင်အောင်မြင်သည့်သတင်း ပျံ့နှံ့သွားသော်လည်း ထိုမြေစေးမျိုး မှာ နေရာတိုင်းတွင်မရှိချေ။
သို့ရာတွင် ဥရောပ၌ကြွေပန်းကန် များလုပ်ကိုင်လာနိုင်သဖြင့် အခြားနိုင်ငံမှလာသော ပန်းကန်များ မှာတဖြည်းဖြည်း ခေတ်တိမ်စပြုလာသည်။
ထို့ကြောင့် အတိုင်း တိုင်းအပြည်ပြည်တို့သည် ကြွေထည်များလုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မိမိတို့ တိုင်းပြည်အတွင်း၌ ကေအိုလင် မြေမျိုးကို ရှာဖွေကြလေသည်။
၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း လီမိုးခေါ် ဒေသ၌ ထိုမြေမျိုးကိုတွေ့ရှိသဖြင့် ကြွေပန်းကန်များ လုပ်ကိုင် နိုင်ကြ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ကြွေထည်များကို ဆဲဗားဟုခေါ်လေ သည်။
ထိုဆဲဗားကြွေပန်းကန်မျိုးကား ကမ္ဘာပေါ်ရှိအကောင်းဆုံး ကြွေပန်းကန် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်လေသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ကေအိုလင်မြေစေးမျိုးဖြင့် ကြွေပန်းကန် များလုပ်ကိုင်ဖြစ်မြောက်ကြောင်း သတင်းကိုကြားရသောအခါ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်လည်း ထိုမြေမျိုးကိုလိုက်လံရှာဖွေရာ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဝေါနယ်တွင် တွေ့ရှိသဖြင့် ကောင်းမွန်လှပသော ကြွေပန်းကန်များလုပ်ကိုင်နိုင်လေသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံဖြစ် ကြွေ ပန်းကန်များကို တရုတ်ပန်းကန်များဟုခေါ်လေသည်။
အင်္ဂလိပ် ကြွေပန်းကန်ထည် လုပ်သူများထဲတွင် ဂျိုဆီယာဝက်ဂျဝုသည် ထင်ရှားကျော်ကြားလှလေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ထူးခြား သောပန်းကန်များကို လုပ်ကိုင်နိုင်သူဖြစ်၍ ကြွေထည်များကို မပြုလုပ်ပဲ ကြွေရည်စိမ် လှပဆန်းကြယ်သော မြေပန်းကန်ခွက် ယောက်များကို ပြုလုပ်လေသည်။
တစ်ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ် အလယ်လောက်တွင် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ၌ အရိုးမှုန့်ကြွေထည်များကို လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ထို ပန်းကန်မျိုးပြုလုပ်ရာတွင် ကြွေရည်ထဲ၌ အရိုးမှုန့်များကိုထည့်၍ လုပ်ကိုင်လေရာ ကြွေထည်များမှာ ဖြူစင်ကြည်လင်၍ ချောမွေ့ ခိုင်မာပြီးလျှင် ဈေးပေါပေါနှင့်လည်း ရောင်းချနိုင်၍ ကမ္ဘာပေါ် ရှိကြွေထည်များတွင် တန်ဖိုးအထားရဆုံး ကြွေထည်တစ်မျိုးဖြစ် လေသည်။
ထိုပန်းကန်ခွက်ယောက် လုပ်ငန်းမှာ အင်္ဂလန်နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့၌ အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ရှေးအခါက လက်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ယခုအခါ စက်ဖြင့်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်ကြီးပွားလျက်ရှိလေသည်။
ရှေးအခါကလုပ်ကိုင်ပုံမှာ မြေစေးကိုအမှိုက်သရိုက်များ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းအောင်ပြု၍ စေးပိုင် သည့်တို်င်အောင်နယ်ပြီး လျှင် လည်လျက်ရှိသော အိုးထိန်းစက်ပေါ်သို့ တင်လိုက်လေ သည်။
အိုးထိန်းစက် ဆိုသည်မှာ ပျဉ်ပြားအဝိုင်းကလေးတစ်ခု ကိုလည်လျက်ရှိသော မဏ္ဍိုင်ထိပ်ပေါ်တွင် တပ်ထားခြင်းဖြစ်လေ သည်။
ထိုပျဉ်ချပ်ကလေး လည်ပတ်နေသည်ကို အိုးထိန်းသည် ကအိုးလုပ်ရင်း အနှေးအမြန် လိုသလို ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်။
မဏ္ဍိုင်လည်စေရန် အိုးထိန်းသည်က သာမန်နည်းအရ လက်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးတို့နည်းအရ ခြေနင်းစက်ဖြင့် လည်းကောင်း လှည့်ပတ်ပေးရလေသည်။
ထိုသို့ လည်လျက်ရှိစဉ် ပျဉ်ချပ်ပေါ်တွင်တင်လိုက် သောမြေစေးခဲကို အလိုရှိရာပုံဖြစ်အောင် အောက်ခြေမှ အပေါ် သို့မြှင့်တင်ကာ လက်ဖြင့်ပုံသွင်းသွားရသည်။
မိမိလုပ်သော ပစ္စည်းနှင့် ပေးထားသောပုံစံ တူမတူကိုလည်း မကြာခဏ နှိုင်းယှဉ်၍ လုပ်ကိုင်ရလေသည်။
ကိုင်း၊ လက်ကိုင်၊ နှုတ်သီး စသည်တို့ကို တစ်ခြား သပ်သပ်ပုံသွင်းပြုလုပ်ပြီးမှ မြေစေးရည် ဖြင့် ကော်ကပ်သကဲ့သို့ ဆက်ပေးရလေသည်။
မိမိ ပြုလုပ်ရ မည့်ပစ္စည်းပြီးသွားလျှင် အိုးထိန်းစက်ကိုရပ်၍ သေးမျှင်သော ချည်မျှင်တစ်ချောင်းဖြင့် မိမိ ပြုလုပ်ပြီးစီးသည့်ပစ္စည်းကို ပျဉ် ချပ်နှင့်ကပ်လျက် ဖြတ်ယူရလေသည်။
ကျင့်သားရပြီးသူများအဖို့ အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ကြ လေသည်။
ထိုလုပ်ကိုင်ပုံထက် ပိုမိုလျင်မြန်သောနည်းမှာ ပုံသွင်း လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရုပ်လုံးသဏ္ဌာန်များ ပြုလုပ်ရသော ပန်းကန်ခွက်ယောက် အသုံးအဆောင်များကို ပြုလုပ်သူမှာ ရုပ် လုံးထုဆရာများသာ ဖြစ်ကြလေသည်။
ပုံသွင်းပြုလုပ်ပုံမှာ မြေစေးကို ခပ်ပျစ်ပျစ်အရည်ဖျော်၍ ပုံစံခွက်များထဲသို့ လောင်း ထည့်ရလေသည်။
သို့ လောင်းထည့်ရာတွင် အရည်မှာ အောက် သို့စီးထွက်သွားသော်လည်း ပုံစံခွက်နံရံတွင် အလွှာ ကပ်ကျန်ခဲ့ သည်။
အလွှာမှာ အနည်းငယ်တင်းမာလာလျှင် ပုံစံခွက်ကိုဖွင့်၍ အထဲမှပန်းကန်ပုံကိုယူရလေသည်။
ထို့နောက် ထိုပန်းကန်ပုံ၏ အလွှာကို လက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တွင်စက်ဖြင့်သော် လည်းကောင်း အထူအပါးညီညာစေရန် ည|ိပေးရလေသည်။
ထို့နောက် မီးခံနိုင်သောသံဗန်း သို့မဟုတ် အိုးကြီး များထဲတွင် ပုံစံခွက်မှထုတ်ယူထားသော ပန်းကန်ထည်များကို ထည့်၍ မီးဖုတ်သောဖိုကြီးများထဲတွင် ဖုတ်ရလေသည်။
ထိုဖို ကြီးများမှာ ရှေးတရုတ် နှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့ ပြုလုပ်ထားခဲ့ သောပုံစံအတိုင်းပင် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက် ရှိသေး၏။
ပန်းကန်များထည့်သော သံဗန်းကြီးများသည် ရဲရဲတောက်ပူပြင်း သော်လည်း ပုံပန်းပျက်သွားခြင်း မရှိသည့်ပြင် အထဲတွင်ထည့် ထားသော နုနယ်လှသည့် ပန်းကန်ခွက်ယောက်တို့၏ ပုံပန်း အချိုးအစား ပျက်ပြားမသွားအောင်လည်း ကာကွယ်ပေးလေ သည်။
သံဗန်းကြီးများသည် အဝိုင်းကြီးဖြစ်၍ စောက်မနက်လှပဲ ယင်းတို့ကို မီးဖိုကြီးထဲတွင် ဆင့်ကာဆင့်ကာ တင်ထားလေ သည်။
ထို့နောက် မီးဖိုပေါက်ကိုပိတ်၍ မီးထည့်ပေးရသည်။
အချိန်ပြည့်သောအခါ မီးကိုလျှော့လိုက်၍ နာရီပေါင်း ၆ဝ မျှ အပူရှိန်အေးသွားအောင် ထားပြီးလျှင် မီးဖိုမှထုတ်ယူရ သည်။
အချို့သော အိုးလုပ်စက်ရုံများကမူ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း ကဲ့သို့ ရှည်လျားသည့် ဖိုမျိုးကို တစ်ဖက်မှအခြားတစ်ဖက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားသွားစေခြင်းအားဖြင့် အပူချိန်ကိုမြှင့်တင် ပေးနိုင်အောင် စီမံထားလေသည်။
မီးဖုတ်ပြီးသောအခါ ပန်းကန်ခွက်ယောက်များမှာ အနည်းငယ်ကျုံ့သွားသည်ကို တွေ့ရ၏။
ထို့နောက် အဖြူထည် ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို ကြွေရည်စိမ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အလှ အပခြယ်ခြင်း ပြုလုပ်ရလေသည်။
အချို့မှာ ကြွေအရောင်တင် ရန်၊ ခြယ်လှယ်ရန်ပင်မလိုပဲ လှပကောင်းမွန်လှ၍ အဖြူထည် အတိုင်းပင် ရောင်းချရလေသည်။
ကြွေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပြောင်လာစေရန် စဉ့်ရည်ဖြင့် သုတ်လိမ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ပက်ဖျန်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထိုအရည်ထဲတွင် နှစ်၍သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ကြရလေ သည်။
ထိုကဲသို့ ကြွေရည်တင်ရာတွင် ညီညာစေရန် ကျွမ်းကျင် မှု အတော်ပင်လိုလေသည်။
စဉ့်ရည်မှာ ခပ်ကျဲကျဲ ရှိစေရ၍ အချို့မှာ ကျောက်ဖြူရောင်၊ အချို့မှာ ကြည်လင်တောက်ပြောင် ၍ အချို့မှာ ဓာတ်သတ္တုတို့ရောစပ်ထားကာ အရောင်အသွေး အမျိုး မျိုးဖြစ်လေသည်။
မြေထည်ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို ကြွေ ရောင်တင်သည့်အခါ ဆား၊ လက်ချား သို့မဟုတ် ပိုတက်အမှုန့် များ ထည့်ပေးရလေသည်။
ထိုကြွေရောင်တင်ပြီး ပန်းကန်ထည် များကို တစ်ဖန် မီးဖိုကြီးထဲသို့ထည့်ကာ မီးပေးရပြန်လေသည်။
မီးပေးလိုက်သည့်အခါ အသွေးအရောင် မှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြောင်း သွားတတ်သည်။
ရွှေရောင်ကို မီးဖုတ်လိုက်သောအခါ ညိုမှိုင်းမှိုင်းအရောင်ပြောင်းသွား၍ အပြာရောင်မှာ အနက်ဖြစ်သွားလေသည်။
အချို့ပန်းကန်များကို အလိုရှိသည့်အရောင်မျိုးရရှိရန် အထူးပြုပြင်စီမံထားသော မီးဖိုထဲတွင် ရှစ်ကြိမ်၊ ကိုးကြိမ်မျှ ထည့်သွင်းမီးပေးရလေသည်။
အဆင်ပန်းများခြယ်နည်း ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို ပန်းချီဆရာများက အလှ အပခြယ်လှယ် မွမ်းမံပေးလေသည်။
ထိုသို့ ခြယ်လှယ်ရာ၌ကြွေ ရည်မတင်မီခြယ်လှယ်ခြင်းနှင့် ကြွေရည်သုတ်ပြီးမှ ခြယ်လှယ် ခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။
ခြယ်လှယ်ရာတွင်လည်း အချို့မှာ ပန်းကန်ခွက်ယောက်များပေါ်တွင် စုတ်တံဖြင့်ဆေးခြယ်၍ အချို့ မှာ အဆင်ပုံစံရိုက်ထားသော ဝါးတားပစ်ချာခေါ် ရေစိမ်၍ကပ်ရ သောစက္ကူများမှ ပန်းနွယ်ပန်းခက် စသည်တို့ကို ကူပြောင်းကပ် ယူကြလေသည်။
ကြွေရည်မတင်မီ ခြယ်လှယ်သောနည်းမှာ ခြယ်လှယ်ပြီးလျှင် သံအိုး များတွင်ထည့်၍ မီပြင်းပြင်းပေးရ၏။
ကြွေရည်တင်ပြီးမှ ခြယ်လှယ်သောနည်းမှာကား မီးခပ်မျှင်းမျှင်း ကလေးထပ်ပေးရပြန်၍ ဤနည်းဖြင့်ပြုလုပ်လျှင် စုစုပေါင်း မီး သုံးကြိမ်မျှပေးရသည်။
ကြွေရည်တင်ပြီးမှ အဆင်ပန်းများခြယ် သောနည်းမှာ အရောင်မမြဲတတ်ချေ။
ပန်းကန်ခွက်ယောက်များမှာ အိမ်ထောင်တိုင်းအိမ် ထောင်တိုင်း၌ နေ့စဉ်သုံးစွဲနေရ၍ အိမ်ရှင်မများ၏ မရှိမဖြစ် သောလက်စွဲ အသုံးအဆောင်ဖြစ်လေသည်။
စားသောက်သုံး ဆောင်မှုအတွက် မရှိလျှင်မဖြစ်သော ထိုပစ္စည်းများကား ယခု အခါမှသာမဟုတ် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လူတို့သုံးစွဲလာခဲ့ ကြလေသည်။
ထိုပစ္စည်းများကို လုပ်ကိုင်သည့်ပညာရပ်မှာလည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူမျိုးတိုင်း တတ်မြောက်ကြသော ပညာဖြစ်၍ ပြု ပြင်တိုးတက်မှု၌သာ ကွာခြားလေသည်။
မယဉ်ကျေးသောလူမျိုး တို့လည်း မယဉ်ကျေးသည့်အလျောက်၊ ယဉ်ကျေးသည့်လူမျိုး များလည်း ယဉ်ကျေးသည့်အလိုက် တိုးတက်ချဲ့ထွင်ပြုလုပ်သွား ကြရာ ယခုအခါ ခမ်းနားပြောင်လက်သော စားပွဲပေါ်တွင် ပါး လှပ်ကြည်လင် တောက်ပြောင်၍ လှလှရွရွကလေး နေသည့် ပန်းကန်စုံများ၏ အရင်းမူလမှာ မြက်ပင်ကြိုးကြိမ်တို့ကို ရက် လုပ်၍ ရွှံ့စေးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံမွမ်းမံကာ မီးဖုတ်ထားသော အိုး ခွက်တို့ပင်ဖြစ်ပေသည်။
လက်မှုစက်မှုပညာ တိုးတက်သည်နှင့် အမျှ တိုးတက်ကောင်းမွန် လှပပြောင်လက်အရောင်ထွက်နေ သည့် ပန်းကန်ခွက်ယောက် စသည်တို့ကား အိမ်ရှင်မတို့၏စိတ် ကြည်နူးစရာ ဂုဏ်ယူစရာပစ္စည်းများလည်း ဖြစ်ကြပေသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြေထည်ကြွေထည် အကြီး အကျယ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည့် နိုင်ငံကြီးများမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမန်ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အီ တလီနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာအိုးခွက်လုပ်ငန်းမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:သမိုင်းမတင်မီခေတ်။
ဘာသာစကားတစ်ရပ်ကိုရေးသားရန် အသုံးပြုသောစာလုံး များကို အက္ခရာဟုခေါ်သည်။
အီဂျစ်နှင့်ပယ်လက်စတိုင်းအကြား ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်တွင် ရှေးကနေထိုင်ခဲ့သော ဆီးရတိ လူမျိုးတို့က အက္ခရာကိုစတင်တည်ထွင်ခဲ့၍ ယင်းတို့မှ လူအမျိုးမျိုးသို့ ဆင့်ပွားပျံ့နှံ့သွားသည်ဟု ဆိုသည်။
ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာ၊ ရှမ်းနှင့်ကရင်တို့၏ အက္ခရာများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသောကမင်းတရားကြီး၏ အရေးအသားမှမူရင်းခံ၍ ပေါ် ထွန်းလာလေသည်။
အက္ခရာ(စဉ်)ဟူသည် အက္ခရာဟူသော မဂဓ စကားသည် မကုန် ခန်းနိုင်ဟူသော အနက်ကိုဟော၏။
အဘယ်သို့ မကုန်ခန်းသ နည်းဟူမူ သတ္တဝါဟူသမျှတို့ ပြောဆိုသောစကားများကိုဖြစ်စေ၊ လောက၌ရှိရှိသမျှသော အရာဝတ္ထုအစုစုတို့ကိုဖြစ်စေ ထိုဆိုအပ် ခဲ့ပြီးသော အက္ခရာတို့ဖြင့် ရေးမှတ်သော်လည်း မကုန်နိုင်မခန်း နိုင်ဖြစ်သောကြာင့် အက္ခရာမည်သည်ဟု ဆိုသည်။
တစ်နည်း ကား ပိဋကတ်သုံးပုံသို့ ရောက်သော်လည်း မကုန်နိုင်သော ကြောင့်အက္ခရာမည်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်မူ ကြမ်းတမ်းခြင်း မရှိသော ကြောင့် အက္ခရာမည်သည်ဟု ကျမ်းဂန်၌လာရှိသည်။
ဘာသာစကားတစ်ရပ်ကို ရေးသားရန်အသုံးပြုသော စာ လုံးများကို အက္ခရာဟုခေါ်သည်။
ယင်းအက္ခရာများကို အစဉ် လိုက်စီစဉ်ထားသည်ကို အက္ခရာစဉ်ဟုခေါ်သည်။
အက္ခရာစဉ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အယ်လဖာဗက်ဟုခေါ်သည်။
အယ်လဖာ ဗက်ဟူသောစကားသည် ဂရိလူမျိုးတို့၏ ပထမဆုံး စာလုံး နှစ်လုံးဖြစ်သော အယ်လဖာနှင့်ဘီတာတို့မှ ဆင်းသက်လာလေ သည်။
ရှေးလူတို့သည်တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး လက်ဟန် ခြေဟန်ပြ ခြင်း စကားပြောခြင်းတို့ဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့၏။
စာရေး သားတတ်ခြင်းလည်း မရှိသည့်အပြင် အက္ခရာများကိုလည်း နား မလည်ကြသေးပေ။
သို့သော် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အချို့သော အဖြစ်အပျက်များကို မှတ်မိနိုင်ရေးအတွက် မှတ်တမ်းများထား ရန်လိုအပ်လာခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် ရပ်ဝေးနေသူ တို့အားလည်း သတင်းစကားမှာထားပေးပို့ရန် လိုလာပြန်၏။
ထို့ကြောင့်ပင် အရုပ်များနှင့်မှတ်တမ်းတင်သောစနစ်တစ်ခုသည် ပေါ်ပေါက်လာ ရလေသည်။
လူဟုပြောလိုလျှင် အချောင်းကလေးများဖြင့်( ) ဤကဲ့သို့ ရေးဆွဲပြကြရ၏။
နေဟုပြောလိုလျှင် အဝိုင်းကလေး ဆွဲ၍ ( ဝ ) ဤကဲ့သို့ ရေးပြကြသည်။
ပထမ၌ အရုပ်စာ သည် ရေးသူ၏စိတ်ကူးကိုသာ သရုပ်ဖော်၏။
ပမာအားဖြင့် ဆိုသော် ပျားတစ်ကောင်၏ ပုံသည် ပိုးမွှား၊ နကျယ်ကောင်၊ ပျားစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးဖြစ်နိုင်ပေသည်။
ကာလကြာသော် ပုံ များကို နည်းတစ်နည်းတည်း ဆွဲလာကြ၏။
ရုပ်ပုံတစ်ပုံစီသည် စာလုံးတစ်လုံးစီ၏ အသံထွက်ကို ဆောင်လာလေသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပျားတစ်ကောင်၏ ရုပ်ပုံသည် အင်္ဂလိပ်လိုအခေါ် ဗီးဟူသော အသံထွက်နှင့်သာ ဆိုင်လေတော့သည်။
သစ်ရွက် ကို အင်္ဂလိပ်လို လိ ဟု ခေါ်၏။
ထို့ကြောင့် ပျားပုံနှင့် သစ်ရွက်ပုံ နှစ်ခုပေါင်းရေးလျှင် ဗီးလိ ဟူသောအသံနှစ်ခုတွဲ စကားလုံးရလေသည်။
ဤသည်ကား ပုံတစ်ခုစီသည် အသံ တစ်သံစီထွက်နိုင်သည့် အသံထွက်ရေးနည်းဖြစ်လေသည်။
ထို့ နောက်တဖြည်းဖြည်း အရုပ်တစ်ခုသည် စကားလုံးတစ်လုံး၏ ပထမအသံကိုသာ ဆိုလိုသောနည်းနှင့် ရေးသားလာကြ၏။
ပုံစံ အားဖြင့်ပြရသော် ဗီး ခေါ် ပျားတစ်ကောင်၏ပုံသည် ဗီ ဖြစ်လာ၍ လိ ခေါ် သစ်ရွက်တစ်ရွက်၏ပုံသည် အယ်လ ဖြစ်လာသည့် အတိုင်းပင်တည်း။
အနေအထိုင်အသုံးအဆောင်များ၌ စည်းကမ်းတကျနေ ထိုင်သောလူမျိုးသည် စာပေအက္ခရာကိုထွင်ရန် မခဲယဉ်းချေ။
ဦးစွာယဉ်ကျေးခဲ့ကြသော တရုတ်နှင့်အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ရုပ်ပုံ နှင့်စာရေးနည်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။
ယင်းတို့၏ရုပ်ပုံများအနက် အချို့မှာ စိတ်ကူးကိုသရုပ်ဖော်၍ အချို့သည် စကားလုံး၊ သို့မ ဟုတ် အသံထွက်ကို သရုပ်ဖော်ပြီးလျှင် အချို့သည်ကား စာလုံး တစ်လုံးစီကို သရုပ်ဖော်လေသည်။
အီဂျစ်နှင့်ပယ်လက်စတိုင်းအကြား ဆိုင်နိုင်းကျွန်းဆွယ် တွင်နေထိုင်ခဲ့သော ဆီးရတိလူမျိုးသည် အက္ခရာကို စတင် တီထွင်သူများဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
သူတို့သည် အီဂျစ်စာရေးနည်းကိုလေ့လာ၍ အရုပ်များကို စာလုံးအသံထွက် အတွက်သာ အသုံးပြုသည့်သဘောကို လက်ခံအသုံးပြုခဲ့လေ သည်။
ဆီးရတိတို့သည် ဆီးမစ်တစ်ဘာသာစကားတစ်မျိုးကို ပြောဆိုကြ၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ဆီးရတိတို့သည် သူတို့၏စာရေး နည်းကို အခြားဆီးရတိအနွယ်ဝင်လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သော ဖီနီရှန် တို့ထံသို့လက်ဆင့်ကမ်းခဲ့သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆရလေသည်။
နောင်အခါတွင် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ဖီနိရှန်လူမျိုးတို့နှင့် ဆက် သွယ်မိသောအခါ သူတို့သည် အက္ခရာများနှင့် စာရေးနေကြပြီ ကိုတွေ့ရှိရလေသည်။
ဂရိတို့သည် မဆိုင်းမတွပင် ထိုစာရေး နည်းကိုအတုခိုး၍ မိမိတို့စကားနှင့် ဆီလျော်အောင် ပြုပြင် အသုံးပြုကြ လေတော့သည်။
ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့သည် စာလုံးများကို ဗျည်းများအတွက် သာအသုံးပြုရေးသား၏။
သရများကိုမူ မရေးသားပေ။
ဂရိတို့ သည် ဖီနီရှန်တို့၏ အက္ခရာများကို အတုယူရေးသားသောအခါ ဗျည်းအတွက် သုံးရန်မလိုသော အက္ခရာများကို သရအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရေးသား၏။
ဤသို့လျှင်ဂရိတို့သည် အက္ခရာစဉ် ပြည့် စုံအောင် ဖန်တီးခဲ့ပေသည်။
ဖီနီရှန်တို့ခေါ်သော အက္ခရာစဉ် အမည်များကိုလည်း ဂရိတို့ဆက်လက်ခေါ်၏။
ဖီနီရှန်တို့၏ ပထမဆုံးအက္ခရာစဉ်ဖြစ်သော နွားထီးဟု အနက်ရသည့် အေး လက်ဖ ခေါ် စာလုံးသည် ဂရိစာပေ ပထမအက္ခရာစဉ် အယ်လဖာ ဖြစ်လာ၍ ဒုတိယအက္ခရာစဉ်ဖြစ်သော အိမ် ဟုအနက်ရသည့် ဗက် ခေါ် စာလုံးသည် ဂရိတို့၏ ဒုတိယ အက္ခရာစဉ် ဗီတာ ဖြစ်လာသည်။
အီထရပ်စကန်ဟူသော လူမျိုးတစ်မျိုးသည် မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ အီတလီ ကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြသောအခါ ဂရိ အက္ခရာစဉ်များကို သူတို့နှင့်အတူယူဆောင်သွားကြသည်။
သူတို့ ထံမှ ရောမလူမျိုးတို့ကတစ်ဆင့် အတုခိုး၍ ယခုတိုင်အသုံးပြု နေသော ရောအက္ခရာစဉ်ဟုခေါ်သည့် အက္ခရာစဉ်ကို ဖန်တီးခဲ့ လေသည်။
ပထမ၌ ရောမတို့အသုံးပြုသော အက္ခရာစဉ်တွင် စာလုံးကြီးများသာရှိ၏။
နောက် ပေါ့ပေါ့ဆဆနှင့် လျင်မြန်စွာ ရေးရာမှ စာလုံးကလေးများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာစဉ်သည် မပြည့်စုံချေ။
အသံထွက်ဟူ သမျှကို ရေးရန်အက္ခရာမရှိပေ။
အသံတူသော အက္ခရာအချို့ လည်းပါဝင်နေ၏။
ဤသို့လျှင် အေ သည် အသံခြောက်သံ ထွက်နိုင်၍ အိတ်(ကစ) မှာ ကေနှင့် အက်(စ) ပေါင်း၍ရေး သောအသံနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်၏။
သိပ္ပံပညာရှင်များသုံးရန် တီထွင်ထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသံထွက်အက္ခရာစဉ် ကားအသံထွက်စုံလုမတတ်ဖြစ်၏။
ပြောသမျှအသံ ကိုရေးနိုင် သောအက္ခရာစဉ်များပါဝင်၏။
သို့သော်လည်း အက္ခရာစဉ် ၈၃ လုံးပါဝင်သဖြင့် နေ့စဉ်သုံးရန် မလွယ်ကူပေ။
အာရေဗစ်၊ သင်္သကရိုက်နှင့် အခြားအိန္ဒိယနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် အသုံးပြုနေ သည့်များစွာသော အက္ခရာစဉ်များသည် ဖီနီရှန်အက္ခရာနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အာရမေအစ် အက္ခရာစဉ်မှ ဆင်းသက်လာ လေသည်။
ဂရိအက္ခရာစဉ်မှ ရုရှနှင့် အခြားဆလားဗစ် အက္ခရာ စဉ်များပေါ်ပေါက်လာ၏။
သို့သော်လည်း မည်သည့်အက္ခရာစဉ် မျှရောမအက္ခရာစဉ်လောက် အသုံးမများပေ။
တူရကီလူမျိုးတို့ သည် စာလုံး ၁ဝဝ နီးပါးခန့်ပါသော အာရေဗစ်အက္ခရာစဉ်ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် စွန့်လွှတ်၍ ယင်းအစား စာလုံး ၂၆ လုံးသာ ပါဝင်သော ရောမအက္ခရာစဉ်ကို အသုံးပြုခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အက္ခရာများစွာရှိသည်။
ပျူအက္ခရာသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
အခြား အရေးအသားများသည် မွန်၊ မြန်မာ၊ ရှမ်းနှင့်ကရင်တို့၏ အက္ခရာများဖြစ်သည်။
သာသနာ တော်နှစ် ၃ဝဝ (ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ၂၅ဝ) ခန့်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးနီးနီး အုပ်စိုးတော်မူသော အသောကမင်းတရားကြီး ၏အရေးအသားမှ ယင်းအရေးအသားအားလုံးသည် မူရင်းခံ၍ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
အသောကမင်း အက္ခရာကို ဗြဟ္မီအက္ခရာ၊ မောရိယခေတ်အက္ခရာ ဟုလည်းခေါ်သည်။
အသောကမင်း တရားကြီးထားခဲ့သော ကျောက်စာများ၏ အရေးအသားများ သည် အတူတူလိုပင်ဖြစ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဒေသအလိုက် mon ရေးသားပုံ အနည်းငယ်ကွဲကြ၏။
မြန်မာအက္ခရာထုပ္ပတ် အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရမူ မြန်မာအက္ခရာစဉ်သည် ငါးရာစု နှစ် ဂုတ္တခေတ်သုံးအက္ခရာကို အခြေခံ၍ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် မွန်နယ်များမှတစ်ဆင့် ပုဂံပြည်သို့ရောက်လာသော စာလုကျန် အရှေ့ပိုင်းနယ်သုံး အက္ခရာတို့က အတော်အတန်ပြုပြင်လိုက် သောမြန်မာအက္ခရာသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းမှရသော သာသနာ နှင့်အတူပါလာသည့် အာရိယန်စံနစ်၊ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှရသော ဒြာဗီဒီယန်စံနစ်တို့ဖြင့် ပုဂံတွင်ရောစပ် မွှေနှောက်ပြီး အတည် တကျဖြစ်ထွန်းလာသော အက္ခရာစဉ်ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းမြန် မာအက္ခရာ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ပုံစံ (စာမျက်နှာ ၁၃၄·၁၃၅) တွင် လေ့လာက ပိုမိုရှင်းလင်းပေလိမ့်မည်။
ပျူအက္ခရာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အစောဆုံးပေါ်သော အက္ခရာဖြစ်လင့်ကစား ပျူနှင့်မြန်မာတို့သည် နှစ်ရှည်လများ ရောပြွမ်းနေထိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း မြန်မာအက္ခရာသည် ပျူ အက္ခရာနှင့် မတူကွာခြားလျက်ရှိသည်။
မြန်မာတို့သည် ရှိပြီး သောပျူစာတို့ကို လေ့လာခြင်းမပြုပဲ ပါဠိကိုအလေးပြု၍ မွန် အက္ခရာသို့ဖလှယ်ပြီးလျှင် မြန်မာစာပေအက္ခရာတို့ကို တီထွင် ကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာအက္ခရာသည် ပါဠိ၊ မွန်အက္ခရာတို့နှင့် အရေး အသားတူသည်။
အနော်ရထာမင်း၏ ပါဠိဘာသာနှင့် လက်ရေး စာသည်လည်းကောင်း၊ ကျန်စစ်သားမင်း၏ ကျောက်စာသည် လည်းကောင်း၊ မြစေတီကျောက်စာ၌လည်းကောင်း ယခုခေတ် အထိ မြန်မာနိုင်ငံမင်းသုံး ရုံးသုံး၊ နိုင်ငံနှင့်အမျှသုံးသော ပါဠိ မွန် မြန်မာအက္ခရာတို့သည် တစ်မျိုးတည်းသာ တွေ့ရသည်။
မြန်မာအက္ခရာမှာ အနော်ရထာမင်းလက်ထက် ထက်စော၍ (သက္ကရာဇ် ၄ဝ၆-၄၃၉) မြန်မာပြည်တွင် မတွေ့ရသေးချေ။
မွန် အက္ခရာလည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆို သော် မြစေတီကျောက်စာမှအစ ယနေ့အထိ မွန်အက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို ခွဲခြားရေးသားပြုလုပ်ခြင်း မရှိချေ။
မွန်တို့ ၏သာသနာ ဘာသာရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စာပေအက္ခရာ အရေး အသားတို့မှာ မြန်မာတို့ထက် ရှေးကျသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ထိုသို့ရေးသားသော အက္ခရာတို့မှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း အရှေ့ ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌ ရှေးအခါက ထင်ရှားကျော် စောလျက်ရှိသော အန္ဒြ-ပလ္လဝမင်းတို့လက်ထက်၌ ရေးမှတ်ကြ သည့် စာပေအက္ခရာတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပါဠိအက္ခရာဟူ၍ကား တသီးတခြားမရှိချေ။
ပျူအက္ခရာကိုမူ သရေခေတ္တရာ ထွန်းကားစဉ်ကပင်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ယင်း သည်အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ရှေးဟောင်း အက္ခရာမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
ပါဠိ၊ မွန်၊ မြန်မာအက္ခရာဆိုသည်မှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပျူ အက္ခရာကဲ့သို့ ခွဲခြားခေါ်ဆိုခြင်း မပြုနိုင်၊ အက္ခရာအလိုအားဖြင့် ပါဠိလည်းမွန်၊ မွန်လည်းမြန်မာ၊ မြန်မာလည်းပါဠိ ဖြစ်နေခြင်း ကိုတွေ့ရသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ပါဠိ၊ မွန်၊ မြန်မာ တို့ကို အသီးသီးဘာသာအလျောက် အက္ခရာတစ်မျိုးတည်းနှင့် ရေးမှတ်ထားလျက်ရှိသည်။
အနော်ရထာမင်းလက်ထက်မှအစ ကျန်စစ်သားမင်း လက်ထက်အထိသုံးသော အက္ခရာစာလုံးများသည် ခပ်ခုံးခုံး ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းဖြစ်၍ အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက် သုံးသော အက္ခရာသည် လေးထောင့်ခပ်စပ်စပ် ထောင့်ချိုးဖြစ်လာသည်။
အ အက္ခရာတစ်လုံးတည်းနှင့်ပင် ခေတ်ကာလအပိုင်းအခြား ကိုမှန်းဆနိုင်သည်။
အနော်ရထာမင်းနှင့် ကျန်စစ်သားမင်းလက် ထက်တို့က အသည် ရှေးကမြင်းကုန်းနှီးပုံ သဏ္ဌာန်( ) နှင့်တူသည်။
ထို အသည်ပင် အလောင်းစည်သူမင်းလက် ထက်ရောက်သောအခါ ရှေ့က ဒကို အလယ်တည့်တည့် လောက်က အမြီးတပ်၍ (၃ ) နောက်က မျဉ်းဖြောင့်ကလေးကို ထောင်ကာ ပိတ်လိုက်လျှင် (၃ ) ဖြစ်လာလေသည်။
ယင်းမှပင် မကြာမီ ယခုခေတ်သုံး အ ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိတိုင်းရင်းသားများ၏ အက္ခရာများမှာ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာမှ တီထွင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အချို့မှာ မြန်မာအက္ခရာကို အခြေခံ ထား၍လည်းကောင်း၊ အချို့မှာ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာကို အခြေခံ ထား၍လည်းကောင်း တီထွင်ထားသည်။
ရှမ်း၊ ကရင်အက္ခရာ များကို မြန်မာအက္ခရာဖြင့်အခြေတည်၍ ကချင်၊ ချင်း အက္ခရာ တို့ကို အင်္ဂလိပ်အက္ခရာဖြင့် အခြေတည်ထားသည်။
မြန်မာအက္ခရာတို့သည် ပါဠိဘာသာကျမ်း၌ ဗျည်းအက္ခရာ ၃၃ လုံး၊ သရအက္ခရာ ၈ လုံး အားဖြင့် ပေါင်း ၄၁ လုံးရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း မြန်မာမှု၌ကား ခေါ်ဝေါ်ပြော ဆိုနေကြသည့် အသံတို့ကို မီစေခြင်းအလို့ငှာ ဗျည်းအက္ခရာ ၃၅ လုံး၊ သရအက္ခရာ ၁၁ လုံးအားဖြင့် ပေါင်း ၄၆ လုံးရှိ သည်။
ဗျည်းဟူသည်ကား အနက်ကိုပြတတ်သောကြောင့် ပါဠိ ဘာသာ၌ ဗျဉ္ဇန ဟုခေါ်သည်ကို မြန်မာလို ဗျည်းဟုဆို ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗျည်း ၃၅ လုံးဟူသည် ကကြီးမှအ အထိ ၃၃ လုံးနှင့် အံ့အား နှစ်လုံးပေါင်း ၃၅ လုံးဖြစ်သည်။
ဗျည်းဟူ သည် သရကို မှီရလေသည်။
သရမရှိဘဲ ဗျည်းသက်သက် အသံမထွက်နိုင်ချေ။
ဗျည်းကို အသံဖြစ်စေလိုသော် သရ နှင့် ယှဉ်ကပ်ပေးရသည်။
သရ ဟူသည်ကား အသံကိုဖြစ်စေတတ် ခြင်းကြောင့်ခေါ်သည်။
သရ ၁၁ လုံးမှာ အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ဧ၊ အဲ၊ ဩ၊ ဩော်၊ အို ဟူ၍ဖြစ်သည်။