kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
​ ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
ဒေါက်တာအေးချမ်း သည် မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သင်ကြားလေ့လာရေး ကန်ဒါ တက္ကသိုလ်(Kanda University of International Studies, Japan ) တွင်သမိုင်းပါမောက္ခ ဖြစ်သည်။
ဆရာဒေါက်တာ အေးချမ်း သည် ရခိုင်လူမျိုး သမိုင်းဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများနှင့်သုတေသန ပြုလုပ်မှုပေါင်းများစွာ၊ စာတမ်းနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ စာပေများစွာကိုဟောပြောရေးသားပြုစုသူတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
ကိုးကား အခြားကြည့်ရန် ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Dr.Aye Chan's Seminar On The History Of Arakan" ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Dr.Aye Chan's Seminar at MICT Park, Myanmar (Part 1) " ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Arakan from Cross-the-border Migration to Ethnic Violence" ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Open Letter Of Dr.Aye Chan to BBC Burmese" ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Dr.Aye Chan's Seminar On The History Of Arakan" ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Dr.Aye Chan's Seminar On The History Of Arakan" ဒေါက်တာ အေးချမ်း ၏ "Dr.Aye Chan's Seminar On The History Of Arakan" Category:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
ဦးအေးသာအောင်သည် ရခိုင်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
အစာပိုင်းဘဝ ဦးအေးသာအောင်သည် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြေပုံမြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပဉ္စမတန်းထိ (မြေပုံမြို့) အ.ထ.ကကျောင်း၊ ဆဋ္ဌမတန်းမှ High School Final(အောင်)ထိ ဗဟိုစံပြ အထက်တန်းကျောင်း၊ လသာ အမှတ်(၁) ရန်ကုန် တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ယခင်က မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် အရာခံဗိုလ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး၌ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မြေအောက်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် တပ်မှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီး မန္တလေးထောင်တွင် အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ ဦးအေးသာအောင်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ လက်တွဲလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သူသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPP) အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ယင်းကော်မတီကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရသူများဖြင့် လွှတ်တော်တစ်ရပ်ခေါ်ယူနိုင်ရန် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးသမားများက ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးအေးသာအောင်ကို စစ်ထောက်လှမ်းရေးက ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေမှုဆိုင်ရာ ဥပဒေများနှင့် အရေးပေါ်ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂၁ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
ထောင်တွင်း၌ ပြင်းထန်သော စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများ ခံခဲ့ရသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ကျန်းမာရေးပြဿနာအမျိုးမျိုး ခံစားခဲ့ရကာ လည်ပင်းခွဲစိတ်မှုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
ဦးအေးသာအောင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရခိုင်လူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးများကို အားကောင်းစွာ ကာကွယ်သူဖြစ်သော်လည်း ပါတီခေါင်းဆောင် ဦးအေးမောင်လောက် ပြင်းထန်သော အမျိုးသားရေးဝါဒီတစ်ဦးအဖြစ် ရှုမြင်ခံရခြင်းမရှိပေ။
သူသည် ယခင်က ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (ANP) ကို ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (ALD) နှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ (RNDP) တို့ ပေါင်းစည်းခဲ့စဉ်က ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဦးအေးသာအောင်သည် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ၏ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နိုင်ငံရေးမိတ်ဆွေဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးအေးသာအောင်ကို တပ်မတော်က နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သောသူများ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ရာ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၂/၂၀၂၂ ဖြင့် ဦးအေးသာမောင်ကို စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဖြစ်သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၃။
) ၁၃၇၅ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁ ရက် (၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်) ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း လိုက်သည်။
အခန်း (၁) အမည်၊ စတင်အာဏာတည်ခြင်း၊ သက်ဆိုင်ခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြချက်များ ၁။
(က)ဤဥပဒေကို အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
( ခ )ဤဥပဒေသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန် သတ်မှတ်သည့် နေ့ရက်မှစတင်၍ အာဏာ တည်စေရမည်။
ဤဥပဒေအရ အရေးယူနိုင်သော ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ပြည်တွင်းတွင် မည်သူမဆို ကျူးလွန်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပတွင် မြန်မာနိုင်ငံသား သို့မဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြဲတမ်းအခြေစိုက်နေထိုင်သူက ကျူးလွန်လျှင်ဖြစ်စေ ဤဥပဒေနှင့် သက်ဆိုင် စေရမည်။
ဤဥပဒေတွင်ပါရှိသော အောက်ပါ စကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါ အတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်စေရမည် - (က)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဆိုသည်မှာ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ ရှိသူက ရာထူး တာဝန်ကို အလွဲသုံးစားပြု၍ တစ်စုံတစ်ရာကို ပြုလုပ်ရန်၊ ဥပဒေနှင့်အညီ ပြုလုပ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ဥပဒေနှင့်အညီ ရထိုက်သော အခွင့်အရေးပေးရန် သို့မဟုတ် ဥပဒေနှင့်အညီ ရထိုက်သော အခွင့်အရေးကို မမှန်မကန် ပိတ်ပင်ရန် သော်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်သူထံမှ တံစိုးလက်ဆောင်ကို မိမိအတွက်သော် လည်းကောင်း၊ အခြားသူ တစ်ဦးဦးအတွက် သော်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့အစည်း အတွက်သော် လည်းကောင်း၊ ပေးခြင်း၊ လက်ခံခြင်း၊ ရယူခြင်း၊ ရယူရန် အားထုတ်ခြင်း၊ ကမ်းလှမ်းခြင်း၊ ကတိပြုခြင်း သို့မဟုတ် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ဆွေးနွေး ခြင်းအား တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ခြင်းကို ဆိုသည်။
( ခ )တံစိုးလက်ဆောင်ဆိုရာတွင် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု အလို့ငှာ အဖိုးစားနား သို့မဟုတ် ထိုက်သင့်သည့် တန်ဖိုးမပေးဘဲ လက်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ပေးခြင်းပြုသော ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း၊ လက်ဆောင်၊ ဝန်ဆောင်ခ၊ ဧည့်ခံ ပြုစုခြင်းနှင့် တရားမဝင်သော အခြားအကျိုး ခံစားခွင့်များလည်း ပါဝင်သည်။
( ဂ )လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝ ချမ်းသာလာခြင်း ဆိုသည်မှာ ရာထူး ဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်များ ကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ရာမှ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုဖြင့် ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများ တိုးပွားရရှိ လာခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ ပေးရန်တာဝန်များ လျှော့ချခြင်းကြောင့်သော် လည်းကောင်း၊ ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများကို မတရားရယူခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း ကြွယ်ဝ ချမ်းသာလာခြင်းကို ဆိုသည်။
(ဃ)အများပြည်သူဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် သို့မဟုတ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ရပ်ကို သော်လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ အများပြည်သူ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ရပ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကုမ္ပဏီများ အက်ဥပဒေအရဖွဲ့စည်းသည့် အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ တစ်ခုခုကိုသော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။
( င )ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဆိုသည်မှာ ခန့်အပ်ခံရသည်ဖြစ်စေ၊ ရွေးချယ်ခံရ သည်ဖြစ်စေ၊ လစာ၊ စရိတ်နှင့် ချီးမြှင့်ငွေ ရသည်ဖြစ်စေ၊ မရသည်ဖြစ်စေ၊ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ရာထူး တစ်ခုခုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သော အမြဲတမ်း သို့မဟုတ် ယာယီ ဝန်ထမ်းကို လည်းကောင်း၊ အများ ပြည်သူဆိုင်ရာ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း၊ လုပ်ငန်း အပါအဝင် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွင် ပါဝင် လုပ်ကိုင်နေသူကို လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်းဟု သတ်မှတ်ထား သူကို လည်းကောင်း ဆိုသည်။
( စ )ပြည်ပပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ဆိုသည်မှာ ပြည်ပနိုင်ငံတစ်ခုခု၏ ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသော သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသော ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး သို့မဟုတ် တရားစီရင်ရေးအရာရှိ၊ ပြည်ပနိုင်ငံတစ်ခု၏ လုပ်ငန်း တာဝန် တစ်ခုကို ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ဘုတ်အဖွဲ့၊ ကော်မရှင်၊ ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် အခြား အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အာဏာပိုင် ထံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူနှင့် အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းက ယင်း၏ ကိုယ်စားလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရန် အခွင့်အာဏာ ပေးအပ် ထားသူကို ဆိုသည်။
(ဆ)နိုင်ငံရေးရာထူးလက်ရှိဖြစ်သူ ဆိုသည်မှာ ကော်မရှင်က ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် နိုင်ငံရေး ရာထူး လက်ရှိဖြစ်သူဟု အခါ အားလျော်စွာ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ကြေညာခြင်း ခံရသူကို ဆိုသည်။
(ဇ)အဆင့်မြင့်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့ အစည်း၏ ဝန်ထမ်း အကြီးအမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး သို့မဟုတ် ယင်းနှင့်အလားတူ ရာထူးအဆင့် ရှိသူကိုသော် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ပိုင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်နှင့် ပုဂ္ဂလိကဖက်စပ်ပိုင် ကုမ္ပဏီ၊ ဘုတ်အဖွဲ့၊ ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခု၏ ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်၊ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်၊ ကော်မတီဝင် သို့မဟုတ် ယင်းနှင့် အလားတူ ရာထူး အဆင့်ရှိသူကို သော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။
ယင်းစကားရပ်တွင် အဆိုပါ ရာထူး တစ်ခုခု၌ ခေတ္တတာဝန်ထမ်းဆောင် သူလည်း ပါဝင်သည်။
(ဈ)လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသူ ဆိုသည်မှာ ရာထူးတာဝန်အရ ဖြစ်စေ၊ စီရင်ပိုင်ခွင့် သို့မဟုတ် စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့် အရဖြစ်စေ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိသော ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်း၊ ပြည်ပ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း၊ နိုင်ငံရေးရာထူး လက်ရှိ ဖြစ်သူ၊ အဆင့်မြင့် အရာရှိ သို့မဟုတ် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခု၏ စီမံခန့်ခွဲ ပိုင်ခွင့်ရှိသူ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ် ကို ဆိုသည်။
(ည)ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ ဆိုသည်မှာ ငွေချေးလုပ်ငန်းများ၊ ချေးငွေနှင့် ပြည်သူ့ ကြွေးမြီဆိုင်ရာ စာချုပ်စာတမ်းများ၊ ငွေချေးသက်သေခံ လက်မှတ်များ သို့မဟုတ် အခြားခွင့်ပြုထားသည့် ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ယင်းအဖွဲ့အစည်းက ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုပြုရန် ငွေရေး ကြေးရေး အရင်းအမြစ်များကိုအခြား ပုဂ္ဂိုလ်များထံမှစုစည်းလျက် ငွေကြေး သို့မဟုတ် အရင်းအနှီး ဈေးကွက်များတွင် ကြားဝင်ပေါင်းစပ်ဆောင်ရွက် ပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ငွေရေး ကြေးရေး အဖွဲ့ အစည်းများ ဥပဒေအရဖြစ်စေ၊ အခြားတည်ဆဲ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ် အရ ဖြစ်စေ နိုင်ငံတော် အတွင်း တည်ထောင်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို ဆိုသည်။
(ဋ)ဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းဆိုရာတွင် ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများတွင် အသုံးပြုသော လယ်ဂျာ၊ ဘဏ်နေ့စဉ်လုပ်ငန်းစာအုပ်၊ ရငွေစာအုပ်၊ စာရင်းစာအုပ်နှင့်ဘဏ်လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုသော အခြား စာအုပ်နှင့် စာတမ်း အမှတ်အသားများ၊ ကွန်ပျူတာ စာရင်းအင်း မှတ်တမ်း များ ပါဝင်သည်။
(ဌ)ငွေကြေးဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ဝေထားသည့် တရားဝင်ငွေဒင်္ဂါး၊ ငွေအကြွေနှင့် ငွေစက္ကူများ၊ လွှဲပြောင်းနိုင်သော စာချုပ်စာတမ်းများ ဖြစ်သည့် ငွေပေးကတိစာချုပ်များ၊ ငွေလွှဲ လက်မှတ်များ၊ ချက်လက်မှတ်များ၊ ငွေချေးစာချုပ်များ၊ ငွေတိုက် စာချုပ်များ၊ ကြွေးမြီအာမခံ စာချုပ် များနှင့် နိုင်ငံခြားသုံးငွေများ၊ နိုင်ငံခြားသုံးငွေများနှင့် ဆက်စပ်နေသော စာချုပ် စာတမ်းတစ်မျိုးမျိုး သို့မဟုတ် လက်မှတ်များကို ဆိုသည်။
( ဍ )ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်ပုံစံဖြင့်မဆို ဒြပ်ရှိသည် ဖြစ်စေ၊ မရှိသည် ဖြစ်စေ၊ ထိတွေ့၍ ရနိုင်သည် ဖြစ်စေ၊ မရနိုင် သည်ဖြစ်စေ ရွေ့ပြောင်း နိုင်သည့် ပစ္စည်းကိုသော် လည်းကောင်း၊ မရွေ့မပြောင်းနိုင်သည့် ပစ္စည်းကိုသော် လည်းကောင်း ဆိုသည်။
ယင်းစကားရပ်တွင် ပစ္စည်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အကျိုးအမြတ်၊ အခွင့်အရေးနှင့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များလည်း ပါဝင်သည်။
(ဎ)ကိုယ်စားလှယ်ဆိုသည်မှာ အခြားသူ တစ်ဦးဦးအတွက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ပေးသူ သို့မဟုတ် ဆောင်ရွက် ပေးသူကို ဆိုသည်။
(ဏ)နစ်နာသူဆိုသည်မှာ သူတစ်ဦးဦးက လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကျူးလွန်ခြင်း ကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာသူကို ဆိုသည်။
(တ)ကော်မရှင်ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ပပျောက်ရေး ကော်မရှင်ကို ဆိုသည်။
(ထ)ကော်မရှင်ရုံးဆိုသည်မှာ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ပပျောက်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က ဤ ဥပဒေအရ သတ်မှတ် ဖွဲ့စည်းသောရုံးကို ဆိုသည်။
(ဒ)ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝ ချမ်းသာ လာမှုကြောင့် တိုးပွား လာသည့် ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရေးယူရာတွင် လည်းကောင်း၊ ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်း များကို ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာအဖြစ် သိမ်းဆည်းနိုင်ရေးအတွက်သာ ပဏာမစစ်ဆေးပြီး တင်ပြစေရန် ကော်မရှင် က ဖွဲ့စည်းပေးသည့်အဖွဲ့ကို ဆိုသည်။
(ဓ)စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ဆိုသည်မှာကော်မရှင်က ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော သက်ဆိုင်ရာ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှု စုံစမ်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တို့ကို ဆိုသည်။
( န )စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်ဆိုသည်မှာ ကော်မရှင်ရုံး၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကို ဆိုသည်။
(ပ)စစ်ဆေးရေးမှူး ဆိုသည်မှာ ကော်မရှင်ရုံး၊ စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၏ လက်အောက်ရှိ တာဝန်ခံပြည်သူ့ ဝန်ထမ်း အဆင့်ဆင့်ကို ဆိုသည်။
(ဖ)ဤဥပဒေအရ ပြစ်မှုဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ပြစ်မှု တစ်ခုခုကို ကျူးလွန်၍ တစ်စုံတစ်ရာ ပူးပေါင်း ကြံစည်မှု သို့တည်း မဟုတ် အားထုတ်မှု သို့တည်း မဟုတ် အားပေးကူညီမှုများ ပါဝင်သည်။
အခန်း (၂)ရည်ရွယ်ချက်များ ၄။
ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- (က)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုပပျောက်ရေးကို အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန်၊ ( ခ )သန့်ရှင်းသောအစိုးရနှင့် ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်ထွန်းစေရန်၊ (ဂ)အများပြည်သူဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တာဝန်ယူနိုင်မှု မြင့်မားတိုးတက်လာစေရန်၊ (ဃ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် နိုင်ငံတော်ပိုင် ပစ္စည်းများ၊ လူ့အဖွဲ့ အစည်းနှင့် နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားများကို ထိခိုက်မှု မရှိစေရေးအတွက် အကာအကွယ်ပေးရန်၊ ( င )လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကျူးလွန်သူများအား ထိရောက်စွာ အရေးယူရန်၊ (စ)တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍများ၌ ပိုမို ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိပြီး ပြည်တွင်း ပြည်ပရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုများဖြင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာစေရန်။
အခန်း (၃)ကော်မရှင်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ကော်မရှင်ဖွဲ့စည်းခြင်း ၅။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသည့် အဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးစီကို ရွေးချယ်ရမည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌတို့သည် ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ မိမိတို့ ရွေးချယ် ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များ၏ အမည်စာရင်းကို နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ ပေးပို့ရမည်။
(က)နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ ရွေးချယ်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်စုစုပေါင်း ၁၅ဦး၏ အမည်စာရင်းကိုလည်းကောင်း၊ ထိုအဖွဲ့ဝင် များထဲမှ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရန် အဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး၏ အမည်များကိုလည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် သို့တင်သွင်းပြီး သဘော တူညီချက်ရယူ၍ ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းရမည်။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၏ အရည်အချင်းများနှင့် မပြည့်စုံ ကြောင်း အထင်အရှား မပြနိုင်ပါက ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမည်စာရင်း တင်သွင်းသည့် ပုဂ္ဂိုလ်အား ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ငြင်းပယ်ခွင့်မရှိစေရ။
(ခ)ကော်မရှင်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတကို တာဝန်ခံရမည်။
(က)ကော်မရှင်နှင့် ကော်မရှင်၏ သက်တမ်းသည် သာမန်အား ဖြင့် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ သက်တမ်းအတိုင်း ဖြစ်သည်။
(ခ)ကော်မရှင်သည် ကော်မရှင်အဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခန့်အပ် တာဝန်ပေးပြီး သည့် အချိန်အထိ မိမိ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်။
(ဂ)ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များသည် သက်တမ်းနှစ်ခုထက် ပိုမိုတာဝန်ထမ်းဆောင် ခွင့်မရှိစေရ။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် အသီးသီးသည် အောက်ပါအရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံရမည် - (က)မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်သူ၊ ( ခ )အသက် ၄၅ နှစ်ပြည့်ပြီး အသက် ၇ဝ နှစ်ထက်မကြီးသူ၊ (ဂ)နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌက မိမိရွေးချယ် ပေးခွင့် ရှိသူများသည် တည်ကြည် ဖြောင့်မတ်ပြီး သမာသမတ်ရှိသူ အဖြစ် ယူဆခြင်းခံရသူ။
အောက်ပါအချက် တစ်ရပ်ရပ်နှင့် အကျုံးဝင်သူအား ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း မပြုရ- (က)ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန် ထမ်းဆောင် နေသူဖြစ်ခြင်း၊ ( ခ )တည်ဆဲဥပဒေတစ်ခုခုအရ စိတ်ပေါ့သွပ်သူဟု သတ်မှတ် ခံရခြင်း၊ ( ဂ )သာသနာ့ဝန်ထမ်းဖြစ်ခြင်း၊ (ဃ)တရားရုံးတစ်ရုံးရုံး၏ အမိန့်အရ ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရသူ ဖြစ်ခြင်း၊ (င)ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ဆန္ဒမဲပေးခွင့်နှင့် ရွေးချယ် ခံပိုင်ခွင့် မရှိသူဟု သတ်မှတ်ခံ ထားရသူဖြစ်ခြင်း၊ (စ)လူမွဲအဖြစ် ဆုံးဖြတ်ကြေညာခြင်းခံထားရသူ ဖြစ်ခြင်း၊ (ဆ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် အရေးယူခံရခြင်း သို့မဟုတ် ရာထူးတစ်ခုခုမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရာထူး တစ်ခုခုမှ ထုတ်ပစ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်ခြင်း။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူသည် - (က)အစိုးရလစာ၊ စရိတ်နှင့် ချီးမြှင့်ငွေတစ်မျိုးမျိုးရရှိသည့် ရာထူး သို့မဟုတ် တာဝန်တစ်ခုခုတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင် နေသူ မဖြစ်စေရ၊ ( ခ )အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း၊ အစိုးရ၏စီးပွားရေး လုပ်ငန်း၊ ဘုတ်၊ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ အရာထမ်း၊ အမှုထမ်း မဖြစ်စေရ၊ (ဂ)အစုစပ်လုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတွင် အကျိုးအမြတ် သို့မဟုတ် ဝင်ငွေခွဲဝေရယူရန် လုပ်ကိုင်ခြင်း မပြုရ သို့မဟုတ် တစ်စုံ တစ်ဦး၏ဝန်ထမ်း မဖြစ်စေရ။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးသည် အောက်ပါအကြောင်းအရာ တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်သည့် အခါ ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲစေရမည် - (က)ကွယ်လွန်ခြင်း၊ ( ခ )ကော်မရှင်၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခြင်း၊ ( ဂ )မိမိ၏ ဆန္ဒအလျောက် နုတ်ထွက်ခြင်း၊ (ဃ)ပုဒ်မ ၁ဝ နှင့် ပုဒ်မ ၁၁ ပါ အချက်တစ်ရပ်ရပ်နှင့် အကျုံးဝင်ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ ( င )ဥပဒေအရ သတ်မှတ်သော ဆေးအဖွဲ့၏ စစ်ဆေးချက်အရ ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါး အနက် တစ်ပါးပါးသည် ထာဝစဉ် ချို့ယွင်းသွားခြင်းကြောင့် တာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် သင့်လျော်မှုမရှိကြောင်း တွေ့ရခြင်း၊ ( စ )တရားရုံး တစ်ရုံးရုံး၏ အမိန့်အရ ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်း။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များသည် ကော်မရှင်တွင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် အခါတွင် မိမိတို့ဦးစီးသည့် တစ်စီးပွား တည်းဖြစ်သော မိသားစုပိုင် ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း၊ ပေးရန် တာဝန်နှင့် ရရန်ပိုင်ခွင့်များကို တန်ဖိုးနှင့်တကွ စာရင်းပြုစုပြီး နိုင်ငံတော် သမ္မတထံ ပေးပို့ရမည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၊ ပဏာမစိစစ်ရေး အဖွဲ့ဝင်များ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့ဝင်များ၏ ချီးမြှင့်ငွေ၊ စရိတ်နှင့် ခံစားခွင့်များကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း ပြုနိုင်သည်။
တာဝန်မှရပ်စဲခြင်း ၁၅။
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးက တာဝန် ထမ်းဆောင်ရာတွင် ဥပဒေနှင့်မညီဘဲ ဆောင်ရွက် ကြောင်း တွေ့ရှိလျှင် ဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ သို့မဟုတ် တည်ဆဲ ဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်ကို ချိုးဖောက်ကြောင်းတွေ့ရှိလျှင်ဖြစ်စေ၊ ကော်မရှင်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေသော အခြေအနေ တစ်ရပ်ရပ်ရှိလျှင်ဖြစ်စေ ယင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်ကို ရွေးချယ်ပေးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် တာဝန်မှ ရပ်စဲနိုင်သည်။
ကော်မရှင်၏တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ၁၆။
ကော်မရှင်၏လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- (က)ပဏာမ စိစစ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့များကို လိုအပ်သလို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခြင်း၊ ယင်း အဖွဲ့များအား လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့် ကြီးကြပ် ကွပ်ကဲခြင်း၊ (ခ)ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လုပ်ငန်း ကော်မတီများ၊ လုပ်ငန်းအဖွဲ့များကို လိုအပ်သလို ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်း တာဝန်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ လိုအပ်ပါက အဆိုပါလုပ်ငန်း ကော်မတီနှင့်အဖွဲ့တစ်ခုခုကို ကော်မရှင်၏ လုပ်ငန်း တာဝန်များ လွှဲအပ် တာဝန်ပေးခြင်း၊ ယင်းလုပ်ငန်းကော်မတီနှင့် လုပ်ငန်း အဖွဲ့များအား လမ်းညွှန်ခြင်းနှင့်ကြီးကြပ် ကွပ်ကဲ ခြင်း၊ ( ဂ )စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ် ခန့်အပ်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ အကြံပြုတင်ပြခြင်း၊ (ဃ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးဖော်ထုတ်ရန် ကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့တို့အား စုံစမ်းစစ်ဆေး စေပြီး တွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာကို တင်ပြစေခြင်း၊ (င)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်နာယက၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌတို့ထံ တင်ပြခြင်း၊ (စ)ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း၊ ပေးရန်တာဝန်နှင့် ရရန်ပိုင်ခွင့်များ စာရင်းပြုစုတင်ပြရမည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိသူ အမျိုးအစားနှင့် ရာထူး၊ တာဝန်အဆင့် သတ်မှတ် ခြင်း၊ (ဆ)လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိသူက တင်ပြသော ငွေကြေး၊ ပစ္စည်း၊ ပေးရန်တာဝန်နှင့် ရရန်ပိုင်ခွင့်များ မှန်ကန်မှု ရှိ/မရှိ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် စုံစမ်း စစ်ဆေးစေခြင်း၊ (ဇ)နှစ်ပတ်လည် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု အစီရင်ခံစာကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌတို့ထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ တင်ပြခြင်း၊ (ဈ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ပပျောက်ရေးအတွက် အစိုးရဌာန၊ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းနှင့် အစိုးရစီးပွားရေး လုပ်ငန်း အဖွဲ့အစည်းများက လုပ်ငန်းအစီ အစဉ်များ၊ စီမံချက်များ ရေးဆွဲရာတွင် အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း၊ (ည)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသူ များ၏ ရိုးသားဖြောင့်မတ်သည့် စိတ်ဓာတ်ကို ပိုမိုမြှင့်တင်ရေးနှင့် လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှု ပပျောက်ရေးတို့တွင် ပြည်သူအများ ပါဝင်နိုင်ရေး အတွက် သင့်လျော်သော အစီအမံများချမှတ်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဋ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုပပျောက်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အရာထမ်း၊ အမှုထမ်း များအား ကော်မရှင်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို လိုအပ်ပါက သက်ဆိုင်ရာ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တာဝန်ပေး ဆောင်ရွက်စေခြင်း၊ (ဌ)တိုင်ကြားစာများကို စိစစ်၍လက်ခံခြင်း၊ မမှန်မကန် တိုင်ကြားကြောင်း စိစစ်တွေ့ရှိသည့် တိုင်ကြားစာ များကို ပယ်ချခြင်းနှင့် မမှန်မကန် တိုင်ကြား သူကို ဥပဒေအရ အရေးယူခြင်း၊ (ဍ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဆောက်အအုံ နေရာတစ်ခုခု အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် ကြည့်ရှု စစ်ဆေးခြင်း၊ ရှာဖွေခြင်း၊ သက်သေခံ ပစ္စည်းအဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်းတို့ကို သတ်မှတ်ချက်များ နှင့်အညီ ဆောင်ရွက် ရန် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှူးများအား တာဝန်ပေး အပ်ခြင်း၊ (ဎ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ပပျောက်ရေးတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း များ၊ ပြည်ပနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဏ)နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အမျိုးသား လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌတို့ကပေးအပ်သည့် အခြား တာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခြင်း။
ကော်မရှင်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - (က)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာမှု သို့မဟုတ် လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းတစ်စုံတစ်ရာကို သက်သေခံပစ္စည်းအဖြစ် သိမ်းဆည်းရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊ သိမ်းဆည်း ထားသော သက်သေခံ ပစ္စည်းကို ခံဝန်ချုပ်ဖြင့် ပြန်လည်ပေးအပ်ထားရန် ခွင့်ပြု သည့် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း၊ ခွင့်ပြုချက်ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ ( ခ )စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့က သက်ဆိုင်ရာဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများရှိ စုံစမ်းစစ်ဆေး သောကိစ္စနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများကို သက်သေခံ ပစ္စည်းအဖြစ် ရှာဖွေသိမ်းဆည်းခွင့်၊ ငွေရေး ကြေးရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ စစ်ဆေးကြည့်ရှုခွင့်၊ မိတ္တူကူးယူခွင့်၊ လိုအပ်ပါက သက်သေခံ ပစ္စည်းအဖြစ် ရှာဖွေသိမ်းဆည်း ခွင့်ပြုရန် ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ တာဝန်ရှိသူ များအား အမိန့်ထုတ် ဆင့်ခြင်း၊ (ဂ)ဤဥပဒေအရ စုံစမ်းစစ်ဆေးနေသည့် ကာလအတွင်း သက်သေခံအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည့် ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်း များကိုပြောင်းလဲခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်း၊ ဖုံးကွယ်ခြင်း၊ ဖျောက်ဖျက်ခြင်း၊ အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း မပြုရန် သက်ဆိုင်ရာ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား တားမြစ် မိန့်ထုတ်ဆင့်ခြင်း၊ ချိပ်ပိတ် ထားရန် ညွှန်ကြားခြင်း၊ (ဃ)ပုဒ်မခွဲ(ခ)အရ ထုတ်ဆင့်သည့် အမိန့်ကိုလည်းကောင်း၊ ပုဒ်မခွဲ(ဂ)အရ ထုတ်ဆင့်သည့် တားမြစ်မိန့်နှင့် ချိပ်ပိတ်ထားရန် ညွှန်ကြားချက်တို့ကို လည်းကောင်း ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ (င)ဤဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သည့် အကူအညီများကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သင့်လျော်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ထံမှ ရယူ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ( စ )ဤဥပဒေအရဖွဲ့စည်းသည့် ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့၊ လုပ်ငန်း ကော်မတီ၊ လုပ်ငန်းအဖွဲ့နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့များက ဆင့်ဆို၍ လာရောက်သည့် သက်သေများအတွက် သက်သေစရိတ်နှင့် ခရီးစရိတ်တို့ကို တည်ဆဲဥပဒေ နှင့်အညီ ထုတ်ပေးခြင်း၊ (ဆ)စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ သို့မဟုတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှူးအား - (၁)ဤဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ခုခုကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ ရှိသူက ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ပါက ထိုသူအား သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တရား လွှတ်တော်တွင် တရားစွဲဆိုစေခြင်း၊ (၂)ဤဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ခုခုကို လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာ ရှိသူမှအပ အခြားသူတစ်ဦးဦးက ကျူးလွန် ခြင်း ဖြစ်ပါက ထိုသူအား သက်ဆိုင်ရာ စီရင်ပိုင်ခွင့် ရှိသည့် တရားရုံးတွင် တရားစွဲဆိုစေခြင်း။
( ဇ )ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့၏ တင်ပြချက်ကို ထပ်မံစိစစ်ပြီးနောက် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသူ တစ်ဦးဦး၏ ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများမှာ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ မှုဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်း သာလာမှုဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက ထိုသူပိုင်ဆိုင်သော ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာအဖြစ် သိမ်းဆည်းသည့် အမိန့် ချမှတ်ခြင်း၊ (ဈ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားဖြင့် သတင်းပေးသည့်အတွက် ဖော်ထုတ် အရေးယူ နိုင်သည့် ကိစ္စတွင် သတင်းပေး သူအား လိုအပ်သော အကာအကွယ်ပေးခြင်းနှင့် သတ်မှတ် သော ဆုငွေ ချီးမြှင့်ခြင်း။
တရားစွဲဆိုခြင်း ၁၈။
ကော်မရှင်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာအရဖြစ်စေ၊ ရရှိသော အခြားခိုင်လုံသည့် သတင်းအချက် အလက် အရဖြစ်စေ - (က)လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသူတစ်ဦးဦးက လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကျူးလွန် ကြောင်း တွေ့ရှိသည့်အခါ ထို သူအား တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်သို့ တရားစွဲဆိုနိုင်ရေးအတွက် စုံစမ်း စစ်ဆေးရေး အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်အား ညွှန်ကြားရမည်။
(ခ)လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသူတစ်ဦးဦးမှအပ အခြားသူ တစ်ဦးဦးက လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကျူးလွန်ကြောင်း တွေ့ရှိသည့်အခါ ထိုသူအား သက်ဆိုင်ရာ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသော တရားရုံးသို့ တရားစွဲဆိုနိုင်ရေးအတွက် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်အား ညွှန်ကြားရမည်။
အခန်း (၄) လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာမှုကြောင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ငွေကြေး၊ ပစ္စည်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်း၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ၁၉။
ကော်မရှင်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာ အရဖြစ်စေ၊ အခြား သတင်း အချက်အလက် အရဖြစ်စေ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာလာမှုကြောင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ငွေကြေး၊ ပစ္စည်းများ မှန်ကန်ကြောင်း ခိုင်လုံသည့် အထောက်အထား ရရှိပါက သိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိစစ်တင်ပြ နိုင်ရေးအတွက် သင့်လျော်သော ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သည့် ပဏာမ စိစစ်ရေး အဖွဲ့ကို ကိစ္စရပ်အလိုက် ဖွဲ့စည်းရမည်။
ပဏာမစိစစ်ရေးအဖွဲ့သည်- (က)ကော်မရှင်၏ တာဝန်ပေးအပ်ချက်အရ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း ခံရသူအား အကြောင်းကြားပြီး ကိုယ်တိုင် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်စားလှယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ခုခံချေပခွင့် ပေးရမည်။
(ခ)ငွေကြေး၊ ပစ္စည်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လိုအပ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ဆင့်ဆို စစ်ဆေး၍ လိုအပ်သည့် ထွက်ဆို ချက်နှင့် သက်သေခံချက်များ ရယူနိုင်သည်။
(ဂ)စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာ သို့မဟုတ် ကော်မရှင်က ရရှိသော သတင်း အချက်အလက်နှင့် ခုခံ ချေပချက်တို့ကို သုံးသပ်ပြီး မိမိ၏တွေ့ရှိချက်၊ သုံးသပ်ချက်၊ သဘော ထား မှတ်ချက်များနှင့် အတူ စိစစ်တွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာကို ကော်မရှင်သို့ တင်ပြရမည်။
(ဃ)စိစစ်ချက်နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် ကိစ္စရပ်အသီးသီးကို လျှို့ဝှက်ထား ရှိရမည်။
အခန်း (၅)စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်း၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ ၂၁။
ကော်မရှင်သည် အောက်ပါကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တရားဥပဒေအရ အရေးယူနိုင်ရန် စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးစေခြင်း ပြုနိုင်သည် - (က)နိုင်ငံတော်သမ္မတက စုံစမ်းစစ်ဆေးတင်ပြရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း၊ (ခ)ပုဒ်မ ၄၃၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)အရ နိုင်ငံရေးရာထူး လက်ရှိဖြစ်သူ တစ်ဦးကို အရေးယူပေးရန် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များက ဥပဒေနှင့်အညီ အဆိုတင်သွင်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌက စုံစမ်း စစ်ဆေးတင်ပြရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း၊ (ဂ)လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကျူးလွန်သူအပေါ် ဥပဒေအရ အရေးယူ ပေးပါရန် နစ်နာသူက - (၁)ကော်မရှင်သို့ တိုင်ကြားခြင်း၊ (၂)ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော လုပ်ငန်းကော်မတီ၊ လုပ်ငန်းအဖွဲ့၊ ပဏာမ စိစစ်ရေးအဖွဲ့နှင့် စုံစမ်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ တစ်ခုခုသို့ တိုင်ကြား ခြင်း၊ (၃)သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုသို့ တိုင်ကြား ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဆိုပါ တိုင်ကြားချက်ကို ကော်မရှင်သို့ လွှဲပြောင်း ပေးပို့ခြင်း။
ကော်မရှင်သည် အောက်ပါကိစ္စများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းမပြုရ- (က)တိုင်ကြားသည့် ကိစ္စသည် ကော်မရှင်က စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီးသော ကိစ္စ ဖြစ်ခြင်း၊ (ခ)တိုင်ကြားမှုတွင် အရေးကြီးသည့် သက်သေခံချက်များ မပါရှိခြင်း၊ (ဂ)ထပ်မံတိုင်ကြားမှုတွင် အရေးကြီးသည့် သက်သေခံချက်အသစ် မပါရှိခြင်း။