kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမဖျက် ပြည်ပျက်” ဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။
အမျိုးသမီးများ၏ ဖြားယောင်းသွေးထိုးမှုကြောင့် လူအချင်းချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကာ ထိုမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်ပျက်စီးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်အရ အမျိုးသမီးများသည် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပျက်ပြားစေနိုင်သော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
တန်ခိုးအာဏာရှိသော တိုင်းပြည်ခေါင်းဆောင်ကို အရည်အသွေးမရှိသော ဇနီးမယားက လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ပါက တိုင်းပြည်ပျက်စီးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်အရ အာဏာရှိသူများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် ၎င်းတို့၏ အနီးကပ်ဆုံးသူများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် မှားယွင်းနိုင်ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် တိုင်းပြည်အတွက် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးများကို အပြစ်တင်လိုသော သဘောထက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပဋိပက္ခများနှင့် လွှမ်းမိုးမှုများ၏ အန္တရာယ်ကို သတိပေးလိုသော သဘောကို ပိုမိုဆောင်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမဖျက်က၊ ပြည်ပျက်တတ်စွာ၊ ဆိုရိုးမှာရှင့်၊" [၁၂၆၆] မဃ ၃၀၈။
"မိန်းမဖျက်က ပြည်ပျက်သည်ဟူသောစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို စဉ်းစားသော် လက်ရုံးအားကို မဆိုလို၊ မာယာလက်နက်ကို သုံး၍ နှလုံးရည်သက်သက်နှင့် လိုရာကိစ္စကို ဆောင်ရွက်အောင်မြင်နိုင်ကြောင်းကို ပြလေသည်။
"[၁၂၉၇-ခန့်]မိန်း။
မိန်းမဗွေကြမ်း၊ သန်းဥစမ်း၊ ယောက်ျားဗွေဆိုး လက်ကိုချိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမဗွေကြမ်း သန်းဥစမ်း၊ ယောက်ျားဗွေဆိုး လက်ကိုချိုး” ဆိုသည်မှာ စရိုက်ဆိုးသော သို့မဟုတ် အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းသော အမျိုးသမီးနှင့် အမျိုးသားတို့၏ အပြုအမူကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဗွေကြမ်း” ဆိုသည်မှာ စရိုက်ကြမ်းတမ်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
“သန်းဥစမ်း” ဆိုသည်မှာ သန်းရှာခြင်း သို့မဟုတ် သန်းကိုက်ခြင်းကြောင့် ယားယံခြင်းကို သက်သာစေရန် ပြုလုပ်သော အပြုအမူကို ဆိုလိုပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်မရှည်ခြင်း၊ စိတ်တိုခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။
“ဗွေဆိုး” ဆိုသည်မှာ စရိုက်ဆိုးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
“လက်ကိုချိုး” ဆိုသည်မှာ ဒေါသထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်တိုခြင်းကြောင့် လက်ကို ဆုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် တင်းတင်းဆုပ်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စရိုက်ကြမ်းသော အမျိုးသမီးများသည် စိတ်တိုလွယ်ပြီး စရိုက်ဆိုးသော အမျိုးသားများသည် ဒေါသကြီးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမဗွေကြမ်း သန်းဥစမ်း၊ ယောက်ျားဗွေဆိုး လက်ကိုချိုးလို့ ရှေးလူကြီးများ ပြောလေ့ရှိပေတယ်။
" [၁၂၉၆] မဉ္ဇရီ၊ စ။
မိန်းမမာယာ သဲကိုးဖျာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမမာယာ သဲကိုးဖျာ” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတို့၏ “မာယာ” (ပရိယာယ်၊ လှည့်ကွက်) သည် အလွန်များပြားလှကြောင်းကို ပမာပြု၍ ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သဲကိုးဖျာ” ဆိုသည်မှာ ဖျာကိုးချပ်ပေါ်တွင် ရှိသော သဲပွင့်အရေအတွက် အတိုင်း များပြားလွန်းသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဖျာကိုးချပ်ပေါ်ရှိ သဲပွင့်အရေအတွက်ကို ရေတွက်ရန် မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အမျိုးသမီးတို့၏ မာယာကိုလည်း အတိအကျ ဖော်ပြရန် မဖြစ်နိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးတို့၏ ပရိယာယ်ကြွယ်ဝမှုကို ချီးကျူးသော သဘော သို့မဟုတ် သတိပေးသော သဘောဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမတို့… ဇာတ်သဘာဝအလျောက် အလိုလို တတ်မြောက်လာသော မာယာကား အကျဉ်းအားဖြင့် လေးဆယ်၊ အကျယ်အပွားကိုဆိုသော် မရေမတွက်နိုင်။
ထို့ကြောင့် မိန်းမမာယာ သဲကိုးဖျာ ဟူ၍ ပြောစမှတ်ပြုကြကုန်၏။
"မစားချင်တဲ့လူ နေကြဟု စားရအောင် ခေါ်ခြင်းသည်ပင် ရှေးလူကြီး တွေပြောတဲ့ မိန်းမမာယာ သဲကိုးဖျာ ဆိုတာထဲက တစ်ခုဖြစ်မှာပဲဟု တွက်ဆကာ ကျွန်တော့်မှာ ပညာရလိုက်ပါသည်။
" [၁၃၁၆] မြဝတီ၊ ၂၊ ၄။
မိန်းမမှာ မီး၊ ယောက်ျားမှာ ဆီး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမမှာ မီး၊ ယောက်ျားမှာ ဆီး” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးများတွင် “မီး” (မီးယပ်ရောဂါ) သည် အဖြစ်များပြီး ဒုက္ခပေးတတ်သော ရောဂါဖြစ်သကဲ့သို့ အမျိုးသားများတွင် “ဆီး” (ဆီးရောဂါ) သည် အဖြစ်များပြီး ဒုက္ခပေးတတ်သော ရောဂါဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးနှင့် အမျိုးသားတို့တွင် အဖြစ်များသော ရောဂါများကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ကိုးကားချက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဆီးရောဂါသည် ကျား၊ မ မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမမှာ မီး၊ ယောက်ျားမှာ ဆီး ဟု ဆိုရိုးစကားများ ရှိပင်ရှိသော်လည်း ဆီးရောဂါမှာ ကျား မ မရွေး နှိပ်စက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်ကြောင်းကို ကောင်းကောင်းကြီး သိ၍ထားသင့်လှပေသတည်း။
" [၁၃၁၇] တိစက်၊ ပ။
ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှု သည် နိုင်ငံများ၊ အမျိုးမျိုးသော အဖွဲ့အစည်းများ၊ အုပ်စုများ မှ ကွန်ပျူတာများ၏ သတင်းအချက်အလက်များ၊ စက်ပစ္စည်းများ၊ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များ၊ တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာများ (personal computers) ကို ပစ်မှတ်ထားကာ စော်ကားတိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။
ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုများကို အန္တရာယ်ရှိ၍ သိရှိနိုင်မှုမရှိသော အဖျက်လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် စတင်ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များသည် ပစ်မှတ်များအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ ခိုးယူခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်းများကို ဟက်ကင်း (hacking) ဖြင့် လုံခြုံမှုမရှိသောစနစ်အတွင်း၌ လုပ်ဆောင်သည်။
ဤကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်မှုများကို ဆိုက်ဘာတိုက်ပွဲများ ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုများသည် spyware များကို ကွန်ပျူတာများအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းကာ အချက်အလက်များကို ဖျက်ဆီးရန် ကြိုးပမ်းမှု ဖြစ်သည်။
ဗိုင်းရပ်(Virus) ဗိုင်းရပ်သည် မိမိကိုယ်တိုင်ပုံတူပွားနိုင်သည့် ပရိုဂရမ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုဗိုင်းရပ်ပရိုဂရမ်ကိုသည် အခြားသော ပရိုဂရမ်များ၊ ဖိုင်များတွင် တွဲကာ ပျံ့နှံ့ကြသည်။
Worms Worm သည် ကိုယ်တိုင်ပုံတူကူးရန် အခြားသော ပရိုဂရမ်၊ ဖိုင်များ၏ အကူအညီကို မလိုအပ်ပေ။
Worm သည် ကွန်ရက်ပေါ်တွင် ပြန့်ပွားစေရန် protocols များကို အသုံးပြုကြသည်။
ခုဇ္ဇုတ္တရာ သည် လွန်ခဲ့ပြီးသော ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက် ပဒုမုတ္တရ ဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ဟံသာဝတီပြည်၌ အမျိုးမြတ်သော အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့၏။
ဘုရားသခင်၏ တရားတော်များကို ကြား၍ သဒ္ဓါတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာကာ ဘုရားသခင်ကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်တော် မူခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တွင် ဗဟုသုတအရာ၌ ဧတဒဂ်ရ အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သာမာဝတီမိဖုရားကြီး၏ အထိန်းတော်လည်း ဖြစ်သည်။
ခါးကုန်းကာ အကျည်းတန်ရုပ်ဆိုးသဖြင့် ငယ်မည် ဥတ္တရာ ပျောက်ကာ ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။
သောတာပန်ဖြစ်ခြင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် ကောသမ္ဗီပြည်၏ မိဖုရားကြီး သာမာဝတီထံပါးတွင် အလုပ်အကျွေး ဖြစ်လေရာ မနက်တိုင်း ပန်းဆက်သရသည်။
ထိုအခါ သာမာဝတီ မိဖုရားကြီးအတွက် ပန်းဝယ်ရန် ကောသမ္ဗီပြည့်ရှင် မဟာရာဇာက အသပြာရှစ်ကျပ်ကို နေ့တိုင်းပေး၏။
ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် လေးကျပ်ဖိုးသာ ဝယ်၍ လေးကျပ်ကို ယူထားလေသည်။
တစ်နေ့သောအခါ ပန်းဝယ်ရန် သွားလေရာ ပန်းသည်ကြီးသုမန၏ အိမ်တွင် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းတော်တို့အား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးသည်နှင့် ကြုံကြိုက်လေ၏။
ပန်းမှာလည်း မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ရန်အတွက်ဖြစ်သည့်အတွက် ရောင်းရန်မရှိပေ။
သုမနက ဘုရားရှင်အား ကပ်လှူ၍ ပိုသည့်အခါမှ ရောင်းမည်ဖြစ်၍ တရားနာယူပါရန် ပြော၏။
ထိုအခါ ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြှော်ရလေ၏။
ထိုသို့ ဖူးတွေ့ရသောအခါ မြတ်စွာဘုရားဟောကြားသော တရားတော်တို့ကိုလည်း မှတ်မိ၏။
မြတ်စွာဘုရားဟောကြားသော တရားတော်ကိုနာကြား၍ သောတာပန်ဖြစ်လေ၏။
နောင်အခါများတွင် ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရား၏တရားတော်များကို မှတ်သားနာယူကာ သာမာဝတီမဖုရားကြီးအား ပြန်လည်ဟောပြရသည့် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရလေသည်။
သာမာဝတီနှင့် သတို့သမီးငါးရာ သောတာပန်ဖြစ်ပုံ တရားနာပြီးသော် သာမာဝတီမိဖုရားထံသို့ ရောက်လေ၏။
ထို့နောက် မိဖုရားအား "ဘုရားသခင် ဟောကြားသော တရားတော်ကို နာကြားရ၍ အမြိုက်အရာကို ငါသောက်ရပြီ" ဟုပြော၏။
မိဖုရားလည်း "မိမိလည်း အမြိုက်အရသာကို သောက်ပါရစေ" ဟု တောင်းပန်လေ၏။
ဥတ္တရာမိန်းမမြတ်လည်း သာမာဝတီမိဖုရားအား တရားတော်ကို ပြောပြလေသည်။
သာမာဝတီမိဖုရားသည် ဥတ္တရာကို တစ်ဆယ့်ခြောက်လုံးသော ရေနံ့သာ မြူတာအိုးတို့ဖြင့် ရေမိုးသပ္ပာယ်၏။
ထို့နောက် သန့်ပြန့်စွာ ဆင်ယင်စေ၍ တင့်တယ်လျောက်ပတ်သော နေရာတွင် နေစေကာ ဟောပြော၏။
မိဖုရားနှင့် သတို့သမီး ငါးရာတို့သည် အနိမ့်တွင် နေ၍ တရားကို နာ၏။
ဥတ္တရာလည်း ဘုရားဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း ဟောကြားလေသည်။
တရားတော်ကို နာကြားရလျှင် သာမာဝတီနှင့် ငါးရာသော အမျိုးသမီးတို့လည်း သောတာပန် ဖြစ်ကုန်၏။
ထို့နောက် ဥတ္တရာ၏ ကျေးဇူးကို အထူးသိကာ ရှိခိုးဝန္ဒနာပြုကာ မြတ်သောဆရာအဖြစ် ထား၏။
ထို့နောက်ဘုရားရှင် ဟောကြားသည့် တရားတော်များကို နာကြားကာ မိမိတို့အား ပြန်လည်ဟောကြားပါဟု ပြောကြားလေသည်။
ဥတ္တရာလည်း ဝန်ခံ၍ တရားတော်တို့ကို နာကြားရသည့်အတိုင်း ပြန်လည်ဟောပြလေ၏။
နိယတဗျာဒိတ်ရခြင်း တစ်ခါသော် ပဒုမုတ္တရဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် အကြားအမြင်အရာတွင် ဧတဒဂ်ရသည့် အမျိုးသမီးကို မြင်၏။
ထို့နောက် အလှူကြီးပေးကာ "ထိုသို့အကြားအမြင်များသော ဧတဒဂ် အရာ၌ နောင်အခါ ဘုရားသခင်တို့ လက်ထက်တွင် ဖြစ်ချင်ပါ၏" ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။
အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့၍ သေလွန်သည့်အခါ ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး သူဌေးသမီးအဖြစ် လူ့ပြည်၊ နတ်ပြည် စသည့် ကာမသုဂတိဘုံတို့၌သာ ကျင်လည်ခဲ့ရသည်။
ဝဋ်ကြွေးများ ခုဇ္ဇုတ္တရာသည် ပဒုမုတ္တဘုရားလက်ထက် အလှူပေး၍ ဆုတောင်းစဉ်အခါက အဆင်းအဝါ လှပတင့်တယ်ခြင်းကိုလည်း ဆုမတောင်းခဲ့ပေ။
ထို့ပြင် သူတစ်ပါး၏ အစေအပါး အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ရန်ကိုလည်း ဆုမတောင်းခဲ့မိပေ။
အစေအပါးဖြစ်ရခြင်း ယခုဘဝသို့ မရောက်မီ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ဗာရာဏသီပြည်တွင် သူဋ္ဌေးသမီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုသူဋ္ဌေးသမီးသည် ခင်မင်ရင်းနှီးသော ရဟန္တာထရီတစ်ယောက်ရောက်လာသည်ကို "သေတ္တာကမ်းပါ" ဟု အကမ်းစေမိသည်။
ထိုရဟန္တာထေရီလည်း မယူပေးပါက စိတ်ဆိုးကာ ငရဲရောက်မည်ဖြစ်ပြီး ယူပေးပါက သူတစ်ပါး၏ အခိုင်းအစေ ဖြစ်မည် ဖြစ်သည်။
ရဟန္တာထေရီလည်း အပါယ်ကျတာထက်စာရင် ကျွန်ဖြစ်ခြင်းသည် တော်သေးသည်ဟု တွေးကာ ယူပေးလေသည်။
ထိုသို့အကမ်းစေခဲ့မိသောကြောင့်ယခုဘဝအထိတိုင် ဘဝငါးရာလုံးလုံးတွင် သူ့အစေအပါး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ယခုဘဝတွင် ဥတေနမင်းကြီး၏ မယားဖြစ်သူ သာမာဝတီမိဖုရား၏ အစေအပါး ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ခါးကုန်းရခြင်း ထို့ပြင် ကဿပမြတ်စွာဘုရားနှင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကြားတွင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်တစ်ယောက်ကို ကျောတော်ခပ်ကိုင်းကိုင်းရှိသည်ဟု မိန်းမအချင်းချင်းပြောကာ ရယ်ခဲ့မိသောကြောင့် ယခုဘတွင် ကိုယ်၏ အဆင်းအဝါ ချို့တဲ့၏။
ထို့ကြောင့် အမည်သည် ဥတ္တရာ ဟု မည်၏။
ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဟု တွင်လေသည်။
ဧတဒဂ်ပေးခြင်း သာမာဝတီမိဖုရားအား ပြန်လည်ဟောပြသည့် တရားတော်သည် (၁၁၂) သုတ် ရှိပြီး သင်္ဂါယနာတင်ရာတွင် ဣတိဝုတ္တပါဠိတော်အမည်ဖြင့် ပါဝင်လေသည်။
ထိုသို့ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ဥတ္တရာလည်း နာကြားရဖန်များသော် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ဆောင်နိုင်လေသည်။
ဘုရားသာသနာတွင် ဒါယိကာမိန်းမမြတ်အဖြစ် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ဆောင်နိုင်၍ အကြားအမြင်များသည့်နေရာတွင် ဥတ္တရာနှင့် တူသည့်သူ မရှိ။
ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဥတ္တရာအား အကြားအမြင်များသော အရာ၌ ဧတဒဂ်ပေးတော်မူခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ခုဇ္ဇတ္တရာနှင့် သာမာဝတီတို့ အကြောင်း ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
၂၀၁၇ ချီယာပတ်စ် ငလျင် သည် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်အနီး မက္ကဆီကိုကမ်းရိုးတမ်းတောင်ပိုင်း၌ ၂၃:၄၉ CDT အချိန်တွင် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
ငလျင်သည် ပြင်းအား ၈.၁ Mw ရှိပြီး Mercalli intensity အမြင့်ဆုံးအဆင့် IX (Violent) ဖြစ်ကာ ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်အနီး၊ တီဟွမ်တီပတ်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ပီဂျီဂျီယာပန်မြို့၏ တောင်ဘက် အကွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ငလျင်ကြောင့် မက္ကဆီကိုစီးတီးရှိ အဆောက်အဦအချို့ တုန်ခါခဲ့ပြီး လူအများအပြား အဆောက်အဦများမှ စွန့်ခွာစေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ငလျင်ကြောင့် ရှိ ဆူနာမီလှိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဆူနာမီ သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။
ရာစုနှစ်အတွင်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအတွက် အပြင်းထန်ဆုံး ငလျင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ကြောင်း မက္ကဆီကိုသမ္မတက ပြောကြားခဲ့သည်။
ယင်းငလျင်သည် ပြင်းအားပမာဏ ၈.၆ ရှိ ၁၇၈၇ ငလျင်ပြီးနောက် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယအပြင်းထန်ဆုံး ငလျင် အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အကြီးမားဆုံးငလျင် ဖြစ်သည်။
တက်တိုးနစ် အပြင်အဆင် ကိုကိုးကျောက်ထုလွှာသည် မြောက်အမေရိက ကျောက်ထုလွှာအောက်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၆.၄ စင်တီမီတာနှုန်း (၂.၅ လက်မ/နှစ်) ဖြင့် နစ်ဝင်နေသော အနားတလျောက်ပေါ်တွင် တီဟွမ်တီပတ်ပင်လယ်ကွေ့ တည်ရှိသည်။
နောက်ခံ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မက္ကဆီကိုစီးတီးမြို့တစ်ဝှမ်း၌ ငလျင်သတိပေးချက်များ မှားယွင်းစွာ ထုတ်ပြန်မိခဲ့ရာ အဆောက်အဦများမှ ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်။
ဤမတော်တဆမှုသည် စနစ်အား ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
ငလျင် thumb|ငလျင်လှုပ်ပြီး မိနစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် မက္ကဆီကိုရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုရှေ့တွင် စုဝေးနေကြသူများ မက္ကဆီကို အမျိုးသား ငလျင်တိုင်းတာရေး အဖွဲ့ (SSN) က ငလျင်ဗဟိုချက်သည် ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်၊ တိုနာလာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် အကွာ တီဟွမ်တီပတ်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းတွင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဘူမိဗေဒ မြေတိုင်းအဖွဲ့ (USGS) က ငလျင်ဗဟိုချက်သည် ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်၊ ပီဂျီဂျီယာပန်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် အကွာတွင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ငလျင်ပြင်းအားပမာဏမှာ SSN က M ၈.၂ ဟု လည်းကောင်း၊ USGS က အစောပိုင်းတွင် M ၈.၀ ဟု ဖော်ပြခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် M ၈.၁ ဟုလည်းကောင်း အသီးသီး ဖော်ပြခဲ့သည်။
ငလျင်ကြောင့် ကိုကိုးစ်နှင့် မြောက်အမေရိက ကျောက်ထုလွှာများအကြားရှိ ပြတ်ရွေ့ကို ခန့် မြင့်တက်စေခဲ့သည်။
ငလျင်သည် ၁၉၈၅ မက္ကဆီကိုစီးတီး ငလျင်ပြီးနောက် မက္ကဆီကိုတွင် အင်အားအကြီးဆုံး ငလျင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၂ ဂျာလီစကို ငလျင်နှင့် မတိမ်းမယိမ်း ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကို သမ္မတ အင်းနရစ် ပီညာ နီတိုက "ရာစုနှစ်အတွင်း အကြီးမားဆုံး ငလျင်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး လူပေါင်း သန်း ၅၀ ခန့် ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆူနာမီ ငလျင်ကြောင့် နှင့်အထက်ရှိ ဆူနာမီလှိုင်းများကို ဆလီနာခရုဇ်မြို့တွင် လည်းကောင်း၊ ရှိ ဆူနာမီလှိုင်းကို ချီယာပတ်စ်တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ပစိဖိတ် ဆူနာမီ သတိပေးစင်တာက ဗဟိုအမေရိကရှိ ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတမ်းတလျောက်နှင့် အီကွေဒေါနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတို့တွင် ဆူနာမီ သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။
နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ငလျင်လှုပ်ပြီးနောက် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ အနည်းဆုံး ၁၂ ကြိမ်ကို USGS က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာ ၁၄ UTC အချိန် ၀၀:၃၀ အထိ National Seismological Service (SSN) က နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ အနည်းဆုံး ၁,၈၀၆ ခုနှင့် ပြင်းအား ၆.၁ မဂ္ဂနီကျူဒ်အထိ ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
CDT အချိန် ငလျင်ဗဟို အနီးအနားရှိ အထင်ကရနေရာများ အနက် ပင်မ ၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 23:49:21 ပီဂျီဂျီယာပန်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၈.၁ ၁ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:01:38 ပါရီဒွန်၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၇ ၂ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:17:42 ဆန်ဖရန်စစ္စကိုဒယ်မာ၏ တောင်-အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၄ ၃ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:24:40 ပါရီဒွန်၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၂ ၄ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:33:38 ပါရီဒွန်၏ တောင်-အနောက်တောင်ဘက် ၅.၂ ၅ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:44:29 ဆန်ဖရန်စစ္စကိုဒယ်မာ၏ တောင်ဘက် ၄.၉ ၆ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:57:00 တိုနာလာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၁ ၇ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 1:08:47 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၈ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 2:38:38 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၃ ၉ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 2:59:57 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၂ ၁၀ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 3:34:34 တိုနာလာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၉ ၁၁ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 6:25:56 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၁၂ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 6:43:07 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၂ ၁၃ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 9:45:00 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၅ ၁၄ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 12:02:55 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၁၅ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 13:24:14 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၁ ၁၆ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 13:57:23 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၂ ၁၇ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 21:32:07 တိုနာလာမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၄ ၁၈ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 22:08:14 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၃ ၁၉ ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 23:54:48 ပီဂျီဂျီယာပန်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၆ ၂၀ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:22:16 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၂ ၂၁ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊1:24:20 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၂၂ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 7:17:40 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၄ ၂၃ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 10:30:09 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၂၄ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊15:26:16 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၂၅ ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 22:07:21 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၈ ၂၆ ၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 10:28:50 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ၂၇ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 9:55:58 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၂ ၂၈ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 16:09:13 တိုနာလာမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၂ ၂၉ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 20:12:31 တိုနာလာမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၆ ၃၀ ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 0:08:45 ပီဂျီဂျီယာပန်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၅.၃ ၃၁ ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 4:20:01 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ တောင်ဘက် ၅.၀ ၃၂ ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇၊ 15:07:30 ဆလီနာခရုဇ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅.၀ ပျက်စီးမှုများ ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်အတွင်းတွင် လူပေါင်း ၁.၅ သန်းခန့် ငလျင်ဒဏ်ခံခဲ့ရပြီး နေအိမ်ပေါင်း ၄၁,၀၀၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး ဂျိုဆေး ကယ်ဇာဒါ က ငလျင်ကြောင့် အနည်းဆုံး လူ ၉၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အော့ဆာကားပြည်နယ်တွင် ၇၈ ဦး၊ ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်တွင် ၁၆ ဦးနှင့် တာဘာစကိုပြည်နယ်တွင် ၄ ဦး ဖြစ်သည်။
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးက ချီယာပတ်စ်ပြည်နယ်ရှိ ၁၂၂ မြို့ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့ပြီး မက္ကဆီကိုစစ်တပ်က သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အကူအညီများ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး စစ်ဆေးနိုင်ရန်အတွက် ပြည်နယ် ၁၁ ခုရှိ ကျောင်းများကို စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ပိတ်ထားခဲ့သည်။
ဗယ်ရာခရုဇ်ပြည်နယ်တွင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ယင်းပြည်နယ်သည် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် ကာတီရာ ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်း ဝင်ရောက်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
အော့ဆာကာပြည်နယ်ရှိ ဂျူချီတန်ဒီဇာရာဂိုဇာမြို့သည် ငလျင်ဗဟိုနှင့် အနီးဆုံးဖြစ်ပြီး "အုတ်ပုံဘဝ ရောက်သွားကြောင်း" မြို့တော်ဝန်က ဆိုသည်။
ငလျင်ကြောင့် မက္ကဆီကိုစီးတီးရှိ အဆောက်အဦများ ယိမ်းခါခဲ့ပြီး မီးပျက်တောက်သွားမှုကြောင့် လူ ၁.၈ သန်းခန့် အမှောင်ကျခဲ့သည်။
မက္ကဆီကိုစီးတီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင်လည်း မှန်များ ကွဲကြေခဲ့သည် ငလျင်ဗဟိုသည် မက္ကဆီကို-ဂွါတီမာလာ နယ်နမိတ်အနီးတွင် ဖြစ်သည့်အတွက် ငလျင်လှုပ်ခါမှုကို ဂွါတီမာလာစီးတီးတွင်လည်း ခံစားခဲ့ရကာ နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် အဆောက်အဦများ ပျက်စီးမှုရှိခဲ့သည်ဟု သဘာဝဘေးအန္တရာယ် လျှော့ချရေး အမျိုးသား ပေါင်းစည်းညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ (CONRED) ကဆိုသည်။
သမ္မတ ဂျင်မီ မိုရေး က ဂွါတီမာလာနိုင်ငံသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်မှုများ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဟာဗေး ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းဒဏ်ခံဒေသများတွင် ကူညီရန် စေလွှတ်ထားသော မက္ကဆီကိုအဖွဲ့များကို ငလျင်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတွင် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့က ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
မြန်မာအစ တကောင်းက သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြန်မာအစ တကောင်းက” ဆိုသည်မှာ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် “တကောင်း” ဒေသမှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးဟောင်းရာဇဝင်များအရ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ပထမဆုံး မင်းနေပြည်တော်ကို တကောင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တကောင်း၏ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အာဒိစ္စဝံသ သာကိယအနွယ်တော်လျှင် အမွန်ရှိသော မြန်မာမင်း တို့၏ တည်ရင်းအစ ပထမဖြစ်သော တကောင်းပြည်ကြီးကို အစမူသဖြင့်…၊" [၁၁၉၁] မှန်၊ ပ။
"မြန်မာအစ တကောင်းကဟု ပြောဆိုကြခြင်းမှာ မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီးအရ…အဘိရာဇာမည်သော သကျသာကီဝင်မင်းသည်… တကောင်း ပြည်ကြီးကို တည်ထောင်စံနေတော်မူ၏ဟု…၊" [၁၃၂၃] ပုဂံဟော။
မြန်မာမှန် ပုဂံ ရောက်ဖူးရမည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြန်မာမှန် ပုဂံ ရောက်ဖူးရမည်” ဆိုသည်မှာ စစ်မှန်သော “မြန်မာ” တစ်ဦးဖြစ်လျှင် ရှေးဟောင်းမြို့တော်ဖြစ်သော “ပုဂံ” သို့ တစ်ကြိမ်မဟုတ်တစ်ကြိမ် ရောက်ဖူးသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပုဂံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံးမြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ၊ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်များစွာ တည်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပုဂံ၏ သမိုင်းဝင် အရေးပါမှုနှင့် မြန်မာလူမျိုးများအတွက် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးကို ဖော်ပြသည်။
“မြန်မာမှန်လျှင် ပုဂံရောက်ဖူးသင့်လှသည်၊ ပုဂံရောက်လျှင် အာနန္ဒာရောက်မှ ပုဂံရောက်သည်မည်၏” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြန်မာမှန် ပုဂံသို့ရောက်ဖူးရမည် ဆိုသော ဆိုရိုးစကားအတိုင်း မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုစုတည်ရာ(ဝါ) မြန်မာ့ကျက်သရေအပေါင်းတို့ ခညောင်းရာဖြစ်သော ပုဂံမြို့သို့ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို သွားရောက်လေ့လာလိုကြသော သုတေသီများအတွက်… စီစဉ်ပေးခဲ့လေသည်။
"မြန်မာမှန်လျှင် ပုဂံရောက်ဖူးသင့်လှသည်၊ ပုဂံရောက်လျှင် အာနန္ဒာရောက်မှ ပုဂံရောက်သည်မည်၏ဟူသော စကားတစ်ခု ရှိသည်။
" [၁၃၅၆] ပုဂံဘုရား။
မြတ်စွာဘုရားသော်မှ နို့တစ်လုံးဖိုးသာကျေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြတ်စွာဘုရားသော်မှ နို့တစ်လုံးဖိုးသာကျေ” ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားကဲ့သို့ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြီးမားသော ပုဂ္ဂိုလ်ပင်လျှင် မိခင်၏ “နို့တစ်လုံးဖိုး” (နို့တစ်ကြိမ်စာ) ကျေးဇူးကိုသာ အပြည့်အဝ ဆပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုရလောက်အောင် မိခင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးသည် အလွန်ကြီးမားသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိခင်၏ မေတ္တာနှင့် ကျေးဇူးကို အလေးအနက်ထား ဖော်ပြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆအရ မိဘကျေးဇူးသည် အလွန်လေးနက်ပြီး မည်သည့်အရာနှင့်မျှ နှိုင်းယှဉ်၍မရနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မှတ်ချက် မြတ်စွာဘုရားသည် မိဘကျေးဇူးကို အကုန်ကျေအောင် ဆပ်နိုင်ခဲ့သည်။
"နို့တစ်လုံးဖိုးသာ ကျေအောင်ဆပ်နိုင်ခဲ့သည်" ဆိုသည်မှာ အရပ်စကား၊ ဇာတ်စကားသာ ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်းမိုရ်တောင်ဦး၊ မကကျူးသည့်၊ ကျေးဇူးတော်အရှင်၊ မွေးမိခင်လို့ ခဏခဏကြားဖူးနေရတော့ ဘုရားသော်မှ မိခင်ကျေးဇူးကို ဆပ်တာ နို့တစ်လုံးဖိုး ပဲ ကျေတယ်ဆိုတာကို လက်ခံချင်ပါတယ်။
" [၁၃၄၅-ခန့်] ဓမ္မကထာ။
မြစ်ရေဖွေးဖွေး ကိုင်းဖွေးဖွေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြစ်ရေဖွေးဖွေး ကိုင်းဖွေးဖွေး” ဆိုသည်မှာ မိုးရာသီတွင် “မြစ်ရေ” များ ပြည့်လျှံလာသောအခါ “ကိုင်း” (မြစ်ကမ်းဘေးတွင် ပေါက်သော အပင်တစ်မျိုး) ပင်များတွင် အဖြူရောင်အပွင့်များ ဖုံးလွှမ်း၍ လှပနေသည်ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိုးရာသီ၏ သဘာဝအလှကို ပုံဖော်ထားသည်။
အထူးသဖြင့် ဝါဆိုလနှင့် ဝါခေါင်လများတွင် မိုးရေများသောကြောင့် မြစ်ရေများ တိုးလာပြီး ကိုင်းပင်များလည်း ပွင့်လန်းကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြစ်ရေဖွေးဖွေး ကိုင်းဖွေးဖွေး ဟု အဆိုရှိကြောင်း ပြောပြကြသည်။
ဝါဆို၊ ဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင် အချိန်ရောက်လျှင် ကိုင်းတို့ပွင့်၍ ဖွေးဖွေးဖြူ နေကြလိမ့်မည်။
" [၁၃၂၅] မြန်မြောက်ဖျား။
၅၀၂။
မြင်း အုန်းခွံ၊ ကျွန် ကုလား၊ မယား တောသူ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်း အုန်းခွံ၊ ကျွန် ကုလား၊ မယား တောသူ” ဆိုသည်မှာ အမျိုးအစားတူ အရာများထဲမှ အကောင်းဆုံး သို့မဟုတ် အထူးခြားဆုံးကို ရွေးချယ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“မြင်း အုန်းခွံ” ဆိုသည်မှာ မြင်းများထဲတွင် “အုန်းခွံ” (အုန်းသီးအခွံကဲ့သို့ အညိုရောင်) ရောင်ရှိသော မြင်းသည် အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
“ကျွန် ကုလား” ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ်က ကျွန်များထဲတွင် “ကုလား” (အိန္ဒိယလူမျိုး) သည် အစေခံကောင်းပြီး အကျိုးအများဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
သို့သော် ဤအသုံးအနှုန်းသည် ခေတ်နှင့်မညီတော့ဘဲ ခွဲခြားဆက်ဆံသော သဘောသက်ရောက်သောကြောင့် ယခုအခါ အသုံးနည်းသွားပြီဖြစ်သည်။
“မယား တောသူ” ဆိုသည်မှာ ဇနီးမယားများထဲတွင် “တောသူ” (ကျေးလက်ဒေသမှ အမျိုးသမီး) သည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်ပြီး အိမ်မှုကိစ္စ ကျွမ်းကျင်သောကြောင့် အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တန်ဖိုးထားမှုများနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
“မြင်းမှာ အုန်းခွံ၊ ကျွန်မှာ ကုလား၊ ဓားမှာ မိုးကြိုး၊ ယွန်း ပုဆိုး” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်း အုန်းခွံ၊ ကျွန် ကုလား၊ မယား တောသူ။
၁၃၈။
မြင်းမှာ အုန်းခွံ၊ ကျွန်မှာ ကုလား၊ ဓားမှာ မိုးကြိုး၊ ယွန်း ပုဆိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်းမှာ အုန်းခွံ၊ ကျွန်မှာ ကုလား၊ ဓားမှာ မိုးကြိုး၊ ယွန်း ပုဆိုး” ဆိုသည်မှာ အမျိုးအစားတူ အရာဝတ္ထုများထဲမှ အကောင်းဆုံး သို့မဟုတ် အထူးခြားဆုံးကို ရွေးချယ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“မြင်းမှာ အုန်းခွံ” ဆိုသည်မှာ မြင်းများထဲတွင် “အုန်းခွံ” (အုန်းသီးအခွံကဲ့သို့ အညိုရောင်) ရောင်ရှိသော မြင်းသည် အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
“ကျွန်မှာ ကုလား” ဆိုသည်မှာ ကျွန်များထဲတွင် “ကုလား” (အိန္ဒိယလူမျိုး) သည် အစေခံကောင်းပြီး အကျိုးအများဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
“ဓားမှာ မိုးကြိုး” ဆိုသည်မှာ ဓားများထဲတွင် “မိုးကြိုး” (မိုးကြိုးထိမှန်ထားသော သတ္တု) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဓားသည် အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
မိုးကြိုးထိမှန်ထားသော သတ္တုသည် အထူးအစွမ်းထက်သည်ဟု ရှေးယုံကြည်မှုများ ရှိခဲ့သည်။
“ယွန်း ပုဆိုး” ဆိုသည်မှာ ပုဆိုးများထဲတွင် “ယွန်း” ထည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ပုဆိုးသည် အကောင်းဆုံးဟု ယူဆကြသည်။
ယွန်းထည်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော အထည်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
“မြင်း အုန်းခွံ၊ ကျွန် ကုလား၊ မယား တောသူ” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်းမှာ အုန်းခွံ၊ ကျွန်မှာ ကုလား၊ ဓားမှာ မိုးကြိုး၊ ယွန်း ပုဆိုးနှင့်၊ အိုးစားဖက်စုံ၊ စစ်သည်ပုံမှာ၊ ကျွန်ယုံစားမို့၊ မောင်ကလေးငယ် မောင်သာလိုက်တယ်၊" [၉၀၀-ခန့်] အိုင်စု။
မြင်းမစီးတတ်တော့ အုံးပေါက်၊ ကွမ်းမစားတတ်တော့ ထုံးပေါက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်းမစီးတတ်တော့ အုံးပေါက်၊ ကွမ်းမစားတတ်တော့ ထုံးပေါက်” ဆိုသည်မှာ အရာတစ်ခုကို မကျွမ်းကျင်ဘဲ ပြုလုပ်ပါက မလိုလားအပ်သော ပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မြင်းမစီးတတ်တော့ အုံးပေါက်” ဆိုသည်မှာ “မြင်း” ကို မစီးတတ်ဘဲ စီးပါက “အုံး” (မြင်းကုန်းနှီး) နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် ပွန်းပဲ့နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အသားပေါက်ခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“ကွမ်းမစားတတ်တော့ ထုံးပေါက်” ဆိုသည်မှာ “ကွမ်း” ကို စနစ်တကျ မစားတတ်ပါက “ထုံး” (ကွမ်းယာတွင် ထည့်သော ထုံး) လွန်ကဲ၍ အာခေါင်တွင် ပူလောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျိန်းစပ်ခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မကျွမ်းကျင်သောအရာကို မပြုလုပ်သင့်ကြောင်း သို့မဟုတ် ပြုလုပ်ပါက သတိထားသင့်ကြောင်းကို သတိပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်းမစီးတတ်တော့ အုံးပေါက်၊ ကွမ်းမစားတတ်တော့ ထုံးပေါက်ဟုတောင်သူကြီးတို့ ရှေးစကားရှိသည်။
ထုံးသည် ငန်သော အရသာ မရှိပေမည့် ကွမ်းတစ်ယာ၏ အလေးအပေါ့ဆိုသောနေရာတွင် ထုံးကို လိုတိုး ပိုလျှော့ပြုရ၏။
" [၁၃၃၅] ရှေ့သို့၊ ၂၃၊ ၄။
"ကွမ်းမစားဖူးဘဲ စားတော့ ထုံးပေါက်သည်၊ မြင်းမစီးဖူးဘဲ စီးတော့ကုန်းပေါက်သည် ထုံးလွန်ကဲသွားသော် ကွမ်းစားလေ့မရှိသူအဖို့ အာခေါင်တွင် ထုံးပေါက်ပြီး ကျိန်းစပ်နေတတ်သည်။
မြင်းကိုလည်း စီးပုံစီးနည်း စနစ်တကျနှင့် စီးတတ်ရ၏။
အရမ်းမဲ့စီးသော် ကုန်းနှီး (မြင်းကျောပေါ်တွင် လူထိုင်ရန်အဝတ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအရာ) ဒဏ်ကြောင့် အသားများပေါက်ပြဲ၍ နာကျင်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရတတ်သည်။
" [၁၃၄၅] ကားပုံဖွင့်။
မြင်းပိန်တော့ ကျိုး၊ ခွေးပိန်တော့ ခိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်းပိန်တော့ ကျိုး၊ ခွေးပိန်တော့ ခိုး” ဆိုသည်မှာ အားနည်းသော သို့မဟုတ် ချို့တဲ့သော အခြေအနေတွင် မတူညီသော သက်ရှိများသည် မတူညီသော တုံ့ပြန်မှုများ ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မြင်းပိန်တော့ ကျိုး” ဆိုသည်မှာ ပိန်ချုံးချိနဲ့နေသော “မြင်း” သည် အားနည်းသောကြောင့် ကောင်းစွာ မလှုပ်ရှားနိုင်ဘဲ “ကျိုး” (ထော့ကျိုးထော့ကျိုး) သွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“ခွေးပိန်တော့ ခိုး” ဆိုသည်မှာ ပိန်ချုံးချိနဲ့နေသော “ခွေး” သည် အစာရှာမရသောကြောင့် “ခိုး” စားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် မတူညီသော သက်ရှိများသည် မတူညီသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုတတ်သည်ကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်းပိန်တော့ ကျိုး၊ ခွေးပိန်တော့ ခိုး။
မြင်းကို နိုင်လိုက ဇက်၊ သစ်ဝါးကို နိုင်လိုက အမျက်၊ လူကို နိုင်လိုက ချက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်းကို နိုင်လိုက ဇက်၊ သစ်ဝါးကို နိုင်လိုက အမျက်၊ လူကို နိုင်လိုက ချက်” ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မြင်းကို နိုင်လိုက ဇက်” ဆိုသည်မှာ မြင်းကို ထိန်းချုပ်လိုပါက “ဇက်” (မြင်းဇက်ကြိုး) ကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မြင်းဇက်ကြိုးသည် မြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် အဓိကကိရိယာဖြစ်သည်။
“သစ်ဝါးကို နိုင်လိုက အမျက်” ဆိုသည်မှာ သစ်ဝါးကို လိုသလို ပုံသွင်းလိုပါက “အမျက်” (အဆစ်) ၏ သဘောကို သိရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သစ်ဝါး၏ အဆစ်များကို သိရှိမှသာ လိုသလို ခွဲစိတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
“လူကို နိုင်လိုက ချက်” ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို မိမိအလိုသို့ လိုက်ပါစေရန် ဆွဲဆောင်လိုပါက “ချက်” (အားနည်းချက် သို့မဟုတ် အဓိကအကြောင်းရင်း) ကို သိရှိရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူတစ်ဦး၏ အားနည်းချက် သို့မဟုတ် အဓိက လိုအပ်ချက်ကို သိရှိမှသာ ထိရောက်စွာ ဆွဲဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို ထိန်းချုပ်ရန် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပညာရှိစကားရှိသည်မှာ မြင်းကို နိုင်လိုက ဇက်၊ သစ်ဝါးကို နိုင်လိုက အမျက်၊ လူကို နိုင်လိုက ချက်ဆိုတဲ့စကား ရှိပေသည်။
သို့ဖြစ်သောကြောင့် အချက်ကို ကြည့်ရှု၍ အမှုကို ဆောင်ရာသည်။
မြင်းကို နိုင်လို ဇက်ကိုဆွဲ၊ လှေကို နိုင်လို တက်ကိုဆွဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။