kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာဖတ်ဝါသနာပါသဖြင့်ဂျွန်ဗန်ညန်၏ပီးလဂရင်းပရိုဂရတ် ရှိတ်စပီးယား၏ပြဇာတ်များ၊ မီလတန်၏ကဗျာများကို အထူးဖတ်ရှုလေ့လာသည်။
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင်ဟောသွန်းသည်မိန်းပြည်နယ်ရှိ ဗိုးဒွိုင်းကောလိပ်ကျောင်းသို့တက်ရောက်၍ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ၊ ၁၈၂၅ ခုနှစ်၌ကျောင်းထွက်ခဲ့သည်။
ကောလိပ်ကျောင်းတွင်နာမည်ကျော်ကဗျာစာဆို အိပ်ဒဗျူလောင်းဖဲလိုးနှင့်လည်းကောင်း၊နောင်အခါ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏သမတဖြစ်မည့် ဖရန်ကလင်ပီးယား (စ)နှင့်လည်းကောင်းမိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဟောသွန်းသည် ကျောင်းထွက်ပြီးနောက် ၁ဝနှစ်ကျော်မျှ ပြင်ပလောကနှင့် အဆက်အဆံကင်းလျက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
ထိုကာလအတွင်းစာအမြောက်အမြားရေးသားခဲ့သော်လည်း မည်မည်ရရဟူ၍ပုံတိုများစာအုပ် (၁၈၃၇) ကိုသာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့လေသည်။
ဟောသွန်းသည် ၁၈၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၁ ခုနှစ် အထိဗော့စတန်မြို့ရှိအကောက်ရုံးတွင်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
ထိုနောက်နယူအင်္ဂလန်မှဒဿနိကဗေဒပညာရှင်တစ်စုနှင့် အတူဗရွတ်ဖမ်းခေါ်အရပ်တွင် စုပေါင်းနေထိုင်မှုစံနစ်ကို တစ်နှစ်ခန့်လက်တွေ့စမ်းသပ်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဖီယာပီးဗော်ဒီဆိုသူနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပြီးလျှင် မတ်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ကွန်းကော့မြို့တွင် အိုးမန့်(စ) အမည်ရှိအိမ်၌နေထိုင်လေသည်။
ထိုအိမ်၌နေထိုင်စဉ် စာအုပ်များကိုရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော်လည်းစီးပွားရေး မချောင်လည်သဖြင့်ဆေးလမ်းမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် အကောက်ရုံး၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရလေသည်။
ဟောသွန်းသည် ပျူရီတန် ဩဇာအောက်တွင် ကြီးပြင်း ရသူဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော သည်စကားလက် လက်တားခေါ် ဝတ္ထုစာအုပ်တွင်လူ့လောကအဖြစ်အပျက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ မိမိ၏အယူအဆကို ပွင့်လင်းပြတ်သားစွာ ထုတ်ဖော်ရေးသားခဲ့ လေသည်။
ထိုဝတ္ထုသည်ဟောသွန်း၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာဖြစ်၍ ထိုစာအုပ်ဖြင့်ပင်နာမည်ထင်ရှားလာလေသည်။
ထိုနောက်မြင်းမိုရ်ခုနစ်ဖက်ပိတ်အိမ်၊တင်းဂဲဝုပုံပြင်များ အစရှိသောထင်ရှားသည့်စာအုပ်များကိုဆက်လက်ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၈၅၃ခုနှစ်တွင် သမတပီးယား(စ)ကဟောသွန်းကို ကောင်စစ်ဝန်ခန့်၍အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊လီဗာ ပူးမြို့သို့စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုရာထူးတွင်လေးနှစ်အမှုထမ်းပြီးနောက် ဣတလီနိုင်ငံ၌ တစ်နှစ်ကျော်မျှ နေထိုင်သည်။
၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ပြန်လာသည်။
ထိုနောက်ကျန်းမာရေး ချွတ်ယွင်းလာရာ နသန္နီယယ်ဟောသွန်းသည် ၁၈၆၄ခုနှစ်မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နယူးဟမ္ပရှိုင်းယားပြည်နယ်၊ ပလင်းမတ်မြို့၌ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ။
မွှေးကြိုင်သည့်အဖြူ၊ပန်းရောင် သို့မဟုတ်အနီရောင်ပန်းပွင့်များပွင့်လေ့ရှိသောဟောသွန်းပင်သည် ဆူးရှိသောချုံပင်၊ သို့မဟုတ် သစ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်ဟောသွန်းပင်ရိုးရိုးသည် ခြံစည်းရိုးအလုပ်များသည့် အပင်ငယ်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မေလ၌ဟောသွန်း ပင်များပန်းပွင့်ကြသဖြင့် လှပသောကြောင့် လူကြိုက်များသည်။
မြို့ကြီးများရှိ ဆင်ခြေဖုံးရပ် ကွက်များသည်ထိုအချိန်၌ ဟောသွန်းပန်းပွင့်များကြောင့် ဖြူဖွေးလျက်ရှိတတ်လေသည်။
မေလအ တွက်ဟောသွန်းပန်းပွင့်များသည် အထူးပန်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ စာဆိုတော်ကြီး များကဟောသွန်းပင်ကိုအမျိုးမျိုးစာဖွဲ့ကြလေသည်။
ဥရောပတိုက်တစ်တိုက်လုံး၊အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့်အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတို့တွင်ဟောသွန်းပင်များ သည်အလေ့ကျပေါက်လေ့ရှိကြလေသည်။
ထိုအပင်သည် များသောအားဖြင့် ၂၅ ပေအထိမမြင့်တတ်သဖြင့် သစ်ပင် ကြီးထက်ချုံပင်နှင့်ပို၍နွယ်လေသည်။
လှပသည့်အရွက်များ ထူထပ်စွာပေါက်လေ့ရှိပြီးလျှင် နွေကူးရာသီစောစောပိုင်း၌ မွှေးကြိုင်သည့်ပန်းပွင့်များကို ပွင့်လေ့ရှိကြသည်။
များသော အားဖြင့် အဖြူရောင်ဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပန်းရောင်သန်းနေသည်ကိုတွေ့ရတတ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဟောသွန်းပင်မှ ဆောင်းကူးရာသီ၌ များသောအားဖြင့် အနီရောင်ရှိသော အသီးများသီးလျက်ရှိသည်မှာ ကြည့်ရှု၍ ကောင်းလေသည်။
အသီးများတွင်အ စေ့မာများရှိကြလေသည်။
ပန်းများကမူ နွေကူးရာသီတွင်သာပွင့်ကြသည်။
အလေ့ကျပေါက် သော ဟောသွန်းပင်များအပြင် ဥယျာဉ်များတွင် စိုက်ပျိုးယူသည့် ဟောသွန်းပင်များလည်းရှိသေးသည်။
ထိုအပင်များသည် ခရစ္စမတ်(နာတာလူး)ပွဲတော်အချိန်တွင် ပန်းများပွင့်လေ့ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဟောသွန်းပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိရာ မျိုးစိတ်တစ်ခုမှာလှပသည့် မွေးနုများရှိသော ဟောသွန်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအပင်သည် အပင်ငယ်ဖြစ်ပြီးလျှင်ယင်း၌ကွေ့ကောက်ကာဖြာထွက်နေသည့် အကိုင်းများရှိသည်။
ပန်းပွင့်တို့၏ အရောင်မှာအဖြူ ရောင်ဖြစ်သည်။
အသီးများ၏အရောင်မှာတောက်ပသည့် လိမ်မော်ရောင်သန်းနေသော အနီရောင်ဖြစ်သည်။
နွေရာသီနောက်ပိုင်းတွင်အသီးမှည့်ကြပြီးလျှင်စက်တင်ဘာလတွင် အောက်သို့ကြွေကျကုန်ကြသည်။
ထိုအသီးများတွင် ကောင်းမွန်သည့် အနံ့အရသာရှိကြသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ ထိုအသီး များကိုယိုထိုးရာတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။
ထိုအပင်မျိုးသည် ပိုးကောင်တို့၏ဖျက်ဆီးခြင်းကို ရုတ်တရက်မခံရသည့်အပြင် လှပသည့်အပွင့်များ၊ အရွက်များနှင့်အသီးများရှိသဖြင့်မြက်ခင်းများတွင် စိုက်ပျိုးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပေါက်ရောက်သည့် အခြားဟောသွန်းပင်တစ်မျိုးမှာ ကော့စပါး၊ သို့မဟုတ် ကော့စပါးသွန်းဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုအပင်သည် ၂၅ပေမြင့်တက်ပြီးလျှင်ယင်း၌ရှည်ပြီးလျှင်ဖြောင့်သည့် ဆူးများရှိလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအရှေ့ဘက် ပိုင်းနှင့်ဥရောပတိုက်တို့တွင် ဟောသွန်းပင်မျိုးကို အလှအပစိုက်ပျိုးကြသည်။
ဟောသွန်းပင်သည် ရိုဇေးစီအီးခေါ် နှင်းဆီမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သည့်ဟောသွန်းပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ကရေတီးဂပ်အောက်ဆိယကန်သာ ဟုခေါ် ၍မွေးနုများရှိသော ဟောသွန်းပင်မျိုးကိုမူကရေတီးဂပ်မောလစ္စဟုခေါ်သည်။
ကော့စပါးဟောသွန်းမျိုးကိုမူကရပ်ဂယ်လီဟူ၍ခေါ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပန်းပွင့်သောအပင် မျိုးစုများ ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
right|ཧོ་ནོ་ལུ་ལུ། ဟိုနိုလူလူမြို့ ဟိုနိုလူလူမြို့သည် ဟာဝိုင်ယီကျွန်းစု၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ထိုကျွန်းစုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော အိုအားဟူးကျွန်း အနောက်တောင်ဘက် ကမ်းခြေ၌တည်ရှိသည်။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်တွင် ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိသော သင်္ဘောအားလုံးနီပါးမျှ ဟိုနိုလူလူဆိပ်ကမ်း၌ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ်ကြသည် ဖြစ်သောကြောင့် ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။
သိုနိုလူလူမြို့အနောက်ဘက် ခြောက်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အမေရိကန်ရေတပ်စခန်း တည်ရာဖြစ်သော ပုလဲဆိပ်ကမ်း(ပါးလ်ဟာဗာ) ရှိသည်။
ဟိုနိုလူလူမြို့သည် အမေရိကတိုက်ရှိ မြို့ကြီးများနှင့်မခြား ခေတ်မီအဆောက်အအုံများ၊လမ်းမကျယ်များ၊ သပ်ရပ်သောလူနေရပ်ကွက်များဖြင့် စည်ကားသောမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။
ရေကြောင်းခရီးနှင့်လေကြောင်းခရီးဆုံရာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်လူအမျိုးမျိုးကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် သဘာဝရှုခင်းသာယာ၍ ရာသီဥတုသင့်တင့်ကောင်းမွန်သော မြို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံအများမှဧည့်သည်များလာရောက် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
ဝိုင်ကီကီကမ်းခြေသောင်ပြင်သည် ထင်ရှားသောအပန်းဖြေစခန်းဖြစ်သည်။
ထိုကမ်းခြေတွင်ရေကူးခြင်း၊ ရေလွှာပြင်လျှောစီးခြင်းစသော ရေပြင်ကစားနည်းတို့ကိုလေ့ကျင့်ကစားကြသည်။
ဧည့်သည်များ တည်းခိုရန်အတွက် ခေတ်မီဟိုတယ်ပေါင်းများစွာရှိသည်။
ဟာဝိုင်ယီကျွန်စု၏ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သော သကြားနှင့်နာနတ်သီးတို့ကိုဟိုနိုလူလူ ဆိပ်ကမ်းမှ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။
မြို့တွင်း၌လည်း သကြားစက်နှင့် နာနတ်သီးစည်သွပ်စက်ရုံများရှိသည်။
ရှေးအခါက ဟာဝိုင်ယီ ကျွန်းစုကို တိုင်းရင်းသားဘုရင်တို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၉၈ခုနှစ်မှစ၍အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၍ဘုရင်ခံတစ်ဦးကအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။
သိုနိုလူလူမြို့တွင် လူဦးရေ ၂၉၄၁၉၄ ယောက်(၁၉၆ဝ)တွင်ရှိသည်။
( ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစု•။
)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ဓာတ်ပုံ ကိုးကား Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ။
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည်ရုပ်ပြောင်ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း၌လက်စွမ်း ထက်သော အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ပန်းချီကျော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင်ဟိုးဂတ်သည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ချွတ်ယွင်းချက်ကို ချဲ့ထွင်၍ သီးခြားထုတ်ဖော်ခြင်းမပြုဘဲ လူလောကတစ်ခုလုံး၏အပြစ်အနာအဆာကို ပန်းချီကားပေါ်တွင် ဖော်ကာသရော်တတ်လေသည်။
ထို့ကြောင့်အလှအပနှင့် ခံ့ညားထယ်ဝါမှုကို အားပေးသောထိုခေတ်တွင် သူ၏ပန်းချီကားများကိုရုန့်ကြမ်းသည်ဟူ၍ အများက ဝေဖန်ခဲ့ကြ၏။
ယခုအခါတွင်မူကား အင်္ဂလိပ်ပန်းချီပညာသမိုင်းတွင်ဟိုးဂတ်၏လက်စွမ်းကို ချီးကျူးဖော်ပြထားကြသည်။
အထူးသဖြင့် လူ၏မျက်နှာထားကို သရုပ်ဖော်ရာ၌ ထူးချွန် ပြောင်မြောက်သူဖြစ်ပေသည်။
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် ၁၆၉ရ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင်လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကတည်းက ပုံဆွဲပညာတွင်ထူးချွန်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်တွင်ငွေပန်းထိန်ဆရာတစ်ဦးထံ၌ အလုပ်ပညာသင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
အသက် ၂၂ နှစ်တွင်ကိုယ်ပိုင် ပန်းထိမ်လုပ်ငန်းကိုတည်ထောင်သောအခါစိတ်ကူးပုံစံထုတ်သူ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပုံထွင်းသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နာမည်ထွက်ပေါ်လာလေသည်။
ထိုနောက်စာအုပ်များတွင် သရုပ်ပြပုံများရေးဆွဲသည်။
လူပုံတူ များကိုလည်း ရေးဆွဲသည်။
၁၇၂၉ ခုနှစ်တွင်ဟိုးဂတ်သည် နာမည်ကျော်ပန်းချီဆရာကြီး ဆာဂျိန်းသွန်းဟီး၏သမီးဂျိန်းနှင့်တိတ်တဆိတ် ထွက်ပြေးပြီးနောက် လက်ထပ်၍ပေါင်းသင်းနေထိုင်သည်။
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် လူ့လောကတွင်တွေ့ကြုံရသော ဟန်ဆောင်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ အသုံး အဖြုန်းလွန်ကဲမှု၊ တိရစ္ဆာန်ညှဉ်းပန်းမှု အစရှိသည့် မကောင်းမှုတို့ကို မကြိုက်နှစ်သက်သူဖြစ်သည့်အလျောက် ပန်းချီကားများဖြင့် ထိုမကောင်းမှုများကိုသရုပ်ဖော်ခဲ့လေသည်။
သူသည်လူ့ လောက အဖြစ်အပျက် ဇာတ်လမ်းကိုပန်းချီကားအချပ်ချပ်တို့ဖြင့် ပေါ်လွင်စေခဲ့သူဖြစ်ရာ လန်ဒန် မြို့ တိတ်အနုပညာပြတိုက်ရှိ အထက်တန်းစားတို့၏ အိမ်ထောင်ရေး ပန်းချီကားများသည် ၁၈ ရာစုခေတ် လူမှုရေးစံနစ်ကို သရော်ထားသော ပုံများပင်ဖြစ်သည်။
ဟိုးဂတ်သည် ရှေးပန်းချီကျော်တို့၏စံနစ်ကို အတုမယူဘဲ မိမိ၏ထိုးထွင်းဉာာဏ်ဖြင့် စံနစ်သစ်ထွင်၍ ပုံများကိုသဘာဝကျကျရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုကြောင့်သူရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများတွင်အသက်ဝင်လျက်ရှိပေသည်။
ဟိုးဂတ်သည် မိမိရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများမှတစ်ဆင့် ပုံထွင်းထုလုပ် လေ့ရှိသည်။
ပုံတူပန်းချီကားများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဟိုးဂတ်ရေးဆွဲခဲ့သော မိမိ၏ပုံတူပန်း ချီလက်ရာများအနက် လန်ဒန်မြို့ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်တွင်ရှိသော ပုံတူပန်းချီကားသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ ဖြစ်ပေသည်။
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် ၁၇၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
သူ၏လက်ရာ ပန်းချီကားများကို လန်ဒန်မြို့ရှိဆုန်းပြတိုက်၊ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ နေရှင်နယ်ပုံတူ ပန်းချီပြတိုက်၊ တိတ်အနုပညာပြတိုက်၊ ဝင်ဆာရဲတိုက်၊ လမ်းဗက်နန်းတော်တို့တွင်တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
ဟက်စ်, ရူးဒေါ့ (ခရစ်၁၈၉၄ -ဖွား၊ ခရစ်၁၉၈၇ သေ) ရူးဒေါ့ဟက်စ်၏ဖခင်သည် ဘာဗေးရီးယန်းလူမျိုးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သက်စ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံအယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့၌၁၈၉၄ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်တွင်ဟက်စ်သည် ဘာဗေးရီးယန်းစစ်တပ်၏ ခြေလျင်တပ်တွင်ဗိုလ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့၍ နောင်တွင်လေတပ်သို့ ကူးပြောင်းကာ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။
စစ်ပြီးသောအခါဟက်စ်သည်နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ကူးပြောင်းပြီးလျှင် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ပါတီသို့ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မြူးနစ်မြို့၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူပူမှုတွင်ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ဟစ်တလာနှင့်အတူအကျဉ်းချထားခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။
ထိုစဉ်ကသူသည် ဟစ်တလာ၏အတွင်းဝန်လည်းဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရံတော်လည်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးဌာနမှူးဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရအဖွဲ့၌ ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၌ စစ်ဖြစ်လာသော အခါတွင် ဟက်စ်သည် ဟစ်တလာအား ဆက်ခံမည့်သူအဖြစ်ကျေညာခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင်ဟက်စ်သည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အချက်အလက်များကိုယူဆောင်ပြီးလျှင်မေလအတွင်း၌ စကော့တလန်ပြည်သို့လေကြောင်းဖြင့်သွားခဲ့သော်လည်း ဟစ်တလာကမူဟက်စ် ထိုသို့သွားခြင်းသည် သူ၏အမိန့်အရသွားခြင်းမဟုတ်ဟုဆိုလေသည်။
ဗြိတိသျှတို့ကလည်းဟက်စ်၏ပြောဆိုချက်များကိုနားမထောင်ဘဲ စစ်အကျဉ်းသားအဖြစ်ချုပ်ထားလိုက်ကြလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဟက်စ်သည်ရူးဟန်ဆောင်နေခဲ့သည်။
သို့သော ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သူ့အား ရာဇဝတ်သားအဖြစ် နျူးရမ်းဗပ်(နုရင်ဘတ်) မြို့၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကစစ်ဆေးသောအခါ ထိုအချိန်က ရူးဟန် ဆောင်ခဲ့ကြောင်းဝန်ခံခဲ့လေသည်။
ထိုခုံရုံးကသူ့တွင် အပြစ်ရှိကြောင်းထင်ရှားသဖြင့်ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တကျွန်း အပြစ်ပေးလိုက်လေသည်။
ဘယ်လင်မြို့ (လိပ်-ဘာလင်မြို့ ) သျှပန်းဒေါင်းရပ် မဟာမိတ်တို့၏ ထောင်၌ ခရစ်နှစ် ၁၉၈၇ ဩဂုတ်၁၇ ရက်တွင်မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ‎။
thumb|ဟိန်းနရစ်ချ် ရူးဒေါ့ဖ် ဟတ်ဇ် နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ် အတွင်းတွင် လူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာလျက်နှင့် ဝိုင်ယာလက်ဖြင့် ဆက်သွယ်စကားပြောနိုင်ခြင်းမှာ ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်းက သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ အသစ်တွေ့ရှိခြင်းများကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ထိုသိပ္ပံပညာရှင်များတွင် ဟိုင်းနရစ်ရူးဒေါ့ဟက်ဇလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဟက်ဇသည် ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာကျော်တစ်ဦးဖြစ်၍ သူသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ ၁၈၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်ဖွားမြင်သည်။
သူသည် ကျောင်းမှထွက်သောအခါအင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို လေ့လာဆည်းပူးသည်။
သို့သော် သူစိတ်ထက်သန်သော ပညာရပ်မှာ သိပ္ပံပညာရပ် ဖြစ်သဖြင့် အင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်လေသည်။
ထိုနောက် ဟက်ဇသည် မျူးနစ် တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒပါရဂူကြီး ဟင်းမတိုး၏ လက်အောက်၌ ရူပဗေဒပညာရပ်များကို သင်ကြားသည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ကီးအရပ်သို့ သွားရောက်ကာ မက္ကဆွဲ၏ လျှပ်စစ်အားနှင့် သံလိုက်အားတို့ ဆက်သွယ်ပုံကို လက်တွေ့စမ်းသပ် လေ့လာကြည့်သည်။
ထိုအခါ သူသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများနှင့် သဘောချင်းအတူတူပင် ဖြစ်ကြောင်းကို လက်တွေ့ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
ဟက်ဇသည် အဆိုပါ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏သဘောနှင့် ယင်းတို့တည်ရှိပုံကို သိပ္ပံလောကသို့ တင်ပြလိုက်သဖြင့် သူ၏နာမည်ကိုအစွဲပြု၍ ထိုလှိုင်းများကို ဟက်ဇီးယန်လှိုင်းများဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြလေသည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို အခြေပြု၍ ဝိုင်ယာလက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
အီသာထဲ၌ အလင်းလှိုင်းများရှိနေသကဲ့သို့ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများလည်း ရှိသေးကြောင်းကို လက်တွေ့ပြသလိုက်သောအချိန်၌ ဟက်ဇမှာ အသက် ၃ဝ မျှသာရှိသေး၏။
ဟက်ဇသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ အရှည်နှင့်အမြန်ကို တိုင်းတာနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုလှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများကဲ့သို့ တစ်က္ကန့်တွင် မိုင်ပေါင်း ၁၈၆ဝဝဝ သွားနိုင်ကြောင်း ပြနိုင်လေသည်။
ထို့ပြင် ထိုလှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများနည်းတူ လှိုင်းပြန်ခြင်း၊ လှိုင်းယိုင်ခြင်းများ ရှိပုံတို့ကိုပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဟက်ဇတွေ့ရှိခဲ့သော ရူပဗေဒပညာသစ်အားဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ သတင်းစုံကို စက္ကန့်ပိုင်းလောက်ခြား၍ ရေဒီယို၊ ဝိုင်ယာလက်တို့ဖြင့်ကြား နိုင်ကြ၏။
သတင်းပို့နိုင်ကြ၏။
သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဟက်ဇသည် သက်ဆိုးမရှည်ဘဲ နာတာရှည်ရောဂါဖြင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ရေဒီယို စွန့်ဦးတီထွင်သူများ Category:ဂျာမန် တီထွင်သူများ Category:ဂျာမန် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ Category:ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင်များ။
ဟက်ဒဂ် သည် ရေငန်ငါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါသည်။
မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်သောပင်လယ်များတွင် တွေ့ရပြီး ငါးလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသော ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် အစိမ်းကိုဖြစ်စေ၊ ရေခဲရိုက်၍ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တင်၍ဖြစ်စေ ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့၏။
ဟက်ဒဂ်ငါး ဟင်းလျာအဖြစ်အရေးကြီးသော ငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟက်ဒဂ်ငါးသည် ကော့ဒငါးပါဝင်သည့် ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်း၌ပင်ပါဝင်သည်။
ထိုငါး အမြောက်အမြားကို ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုတစ်ဝိုက်နှင့် မြောက်ပင်လယ်အတွင်း၌တွေ့နိုင်၍ နွေအခါတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမက်ဆချူး ဆက် ပြည်နယ်၏ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် နှစ်ပေပင်မပြည့် တတ်သော်လည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် သုံးပေအထိကြီးသော ဟက်ဒဂ်ငါးများကိုတွေ့ရတတ်သည်။
ဟက်ဒဂ်ငါးနှင့်ကော့ဒငါးတို့ခြားနားခြင်းမှာ ဟက်ဒဂ်ငါး၌ ထူးခြားသည့်အမည်းစင်းတစ်စင်းသည် ဦးခေါင်းမှ အမြီးတိုင်အောင်ရှိနေခြင်း၊ ပါးစပ်သေးငယ်ခြင်းနှင့် ကျောပေါ်ရှိ ပထမငါးဆူး တောင်ပို၍ရှည်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဟက်ဒဂ်ငါးများသည် အုပ်ဖွဲ့၍ ရွှံ့နွံ၊ သို့မဟုတ် သဲထူထပ်သော ပင်လယ်အောက်ခြေတွင်နေထိုင်တတ်ကြသည်။
အစာကိုပင်လယ်၏အောက်ခြေ၌စားသောက်ကြသည်။
ဟက်ဒဂ်ငါးကိုပါဏဗေဒအလိုအရမီလန်နိုဂရမ်မပ်အီးဂလီဖီနပ် ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:စီးပွားဖြစ်ငါး Category:ဥရောပတိုက်တွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ငါး။
လေထု၏ စိုထိုင်းမှုတိုင်း ကိရိယာ လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို တိုင်းတာသော ကိရိယာမျိုးဖြစ်သည့် ဟိုက်ဂရိုမီတာသည် ဆိုက်ကရိုမီတာ၊ ကက်ဘာသာမီမိုတာ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး အစားစားရှိသည်။
အောက်ပါ အကြောင်းရပ်တွင် ဟိုက်ဂရိုမီတာ အစားစားရှိပုံနှင့် ယင်းတို့ကို မည်သို့ အသုံးပြုရပုံကို ဖော်ပြထားသည်။
ဟိုက်ဂရိုမီတာ လေထု၏ စိုထိုင်းမှုအဆကို သိလိုသောအခါ ဟိုက်ဂရိုမီတာခေါ် ကိရိယာတစ်မျိုးကို အသုံးပြုကြလေသည်။
စိုထိုင်းမှု (လေထု၏ ရေငွေ့ပမာဏ)သည် မိုးလေဝသဌာနမှ မိုးလေဝသ အခြေအနေ ကို ကြိုတင်၍ ခန့်မှန်းရာ၌ အရေးကြီး သော အကြောင်းတရပ် ဖြစ်လေသည်။
ဟိုက်ဂရိုမီတာ အမျိုးမျိုးရှိရာ အသုံးအများဆုံး ဟိုက်ဂရို မီတာမျိုးမှာ ဆိုက်ကရိုမီတာ၊ သို့မဟုတ် အစိုနှင့် အခြောက် ဖန်သီးဟိုက်ဂရိုမီတာ ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဂရိုမီတာမျိုးတွင် သာမို မီတာနှစ်ခုကို အတံတစ်ခုတွင် တစ်ဘက်တစ်ချက်စီ ဆင်ထား သည်။
ထိုသာမိုမီတာနှစ်ခုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တသွေမတိမ်း တူသော်လည်း သာမိုမီတာတစ်ခု၏ ဖန်သီးကို ပိတ်ပါးစိုဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားလေသည်။
ထိုနောက် သာမိုမီတာများကို ဝှေ့ယမ်း ပေးသည်။
သို့မဟုတ် လေယပ်ပေးသည်။
ပိတ်ပါးရှိ ရေငွေ့များ အငွေ့ပျံသွားသောအခါ ဖန်သီးအစိုရှိသော သာမိုမီတာ၏ အပူချိန်ဒီဂရီသည် ကျသွားလေသည်။
ထိုသို့ အပူချိန်ကျရာ တွင် ထိုနေ့သည် သွေ့ခြောက်နေလျှင် အပူချိန်ကျခြင်း လျင်မြန်၍ ထိုနေ့သည် စိုထိုင်းထိုင်း ဖြစ်နေလျှင် အပူချိန် ကျခြင်း နည်းပါးလေသည်။
ဖန်သီးအခြောက်ရှိသော သာမို မီတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် လေထု၏ အပူချိန် အစစ်အမှန်ကို သိနိုင်လေသည်။
ထိုသာမိုမီတာနှစ်ခုရှိ အပူချိန်များကို နှိုင်းယှဉ် ၍ ကြည့်ခြင်းဖြင့် လေထု၏ စိုထိုင်းမှုအဆကို သိနိုင်လေသည်။
ထိုသို့ သိနိုင်ရန် အသင့်တွက်ချက်ထားသည့် ဇယားတစ်ခု ရှိလေသည်။
ဇီဝကိစ္စဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော အဂ‡လိပ်လူမျိုး ဆာ လီယိုနတ်ဟီးဆိုသူ (၁၈၆၆ ခုနှစ်ဖွား) တီထွင်ခဲ့သည့် ကက် တာသာမိုမီတာလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုသာမိုမီတာဖြင့် စိုထိုင်းမှု ကို တိုင်းတာနိုင်ပေသည်။
ထိုသာမိုမီတာတွင် သာမန် သာမို မီတာများ၌ ရှိလေ့ရှိသော ဖန်သီးထက် ပို၍ကြီးသော ဖန်သီး ရှိသည်။
ထိုသာမို မီတာကို ရေနွေးတွင် ၉၈ံ ဖာရင်ဟိုက်သို့ အပူချိန်တက်လာသည်အထိ ထားပြီးနောက် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေက ယင်း၏ အပူချိန်ကို ကျစေသည့်အချိန်ကို မှတ်သားရ သည်။
ထိုနောက် ပိုးစဖြင့် ဖန်သီးကို အုပ်၍ ဖန်သီးအစို အမှတ်အသားများကို ပြုလုပ်ရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ပိုးစကို ရေဆွတ်ပြီးလျှင် လေယပ် ပေးခြင်းဖြင့် ရရှိသည့် အပူချိန်ကို မှတ်သားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအမှတ်အသားများနှင့် အချိန် မှတ် သားချက်များမှ လေအေးလာသည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
အထည်လုပ်ငန်း၊ စီးကရက်နှင့် ဆေးတန်သောက်ဆေး လုပ်ငန်းကြီးများအတွက် လေထု၏ စိုထိုင်းမှုကို သိရှိ မှတ်သား ထားရန် အထူးလိုအပ်သဖြင့် ထိုလုပ်ငန်းကြီးများရှိရာ စက်ရုံ အလုပ်ရုံကြီးများနှင့် ကျောင်းများ၊ ရုံးများစသည့် အဆောက် အအုံများတွင် ဟိုက်ဂရိုမီတာကို တပ်ဆင်ထားရှိကြသည်။
ဤသို့အားဖြင့် အပူလွန်၍ လေသွေ့ခြောက်လွန်းနေသောအခါ များတွင် လေထု စိုထိုင်းမှုအဆကို လိုအပ်သလို ပြုပြင်ပေးနိုင် ရန် အလို့ငှာ ရေငွေ့များကို သွင်းပေးနိုင်လေသည်။
ဟိုက်ဒရဗတ်နယ် () သည် ယခင်က အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား စော်ဘွားပိုင်နယ်များတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အကြွယ်ဝဆုံးနိုင်ငံဖြစ်၍ မဒရပ်နှင့် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တို့၏ စပ်ကြား ဒက္ခိဏကုန်းမြေမြင့် အလယ်ပိုင်းရှိ နယ်ဖြစ်လေ သည်။
ထိုစဉ်က အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားမှာ နီဇမ်ဟု ခေါ်တွင် ၍ ဟိုက်ဒရဗတ် နယ်ကို မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့လေသည်။
သူပိုင်ဆိုင်သော ရွှေ၊ ငွေ၊ ပုလဲ စသည့် ကျောက်သံပတ္တမြား တို့မှာ မည်မျှလောက် အဖိုးထိုက်တန်သည်ကို မပြောနိုင်ခဲ့ချေ။
ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်သည် လယ်ယာလုပ်ငန်းတွင် ကောင်းစွာ ကောင်းမြင်၍ ကျောက်မီးသွေးလည်း ထွက်၏။
ဆည်မြောင်း များ ဖောက်လုပ်ထားခြင်း၊ မီးရထားလမ်းများ ဆက်သွယ်ထား ခြင်းတို့ကြောင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိ၏။
ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ပေ ၁၂ဝဝ ခန့်မြင့်သော ကုန်းမြေမြင်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ၈၂၆၉၈ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းပြီးလျှင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေမှာ ၁၈၆၅၅၁ဝ၈ ရှိ၏။
လူး၊ ဆပ်၊ ဆန်စပါး၊ ဂျုံ၊ ဆီထွက်သော အစေ့များ၊ ဝါဂွမ်း၊ ဆေးရွက်၊ သကြား၊ ချိတ်၊ တပ်ဆိုပိုးစသော ပစ္စည်းများထွက်သဖြင့် အတော်ပင် ကုံလုံကြွယ်ဝသောနယ် ဖြစ်လေသည်။
ဒေလီမြို့တွင် မဂိုဘုရင်များ နန်းစံစဉ်က ဟိုက်ဒရဗတ်နယ် သည် မဂိုအင်ပါယာတွင် ပါဝင်ခဲ့ဘူးသော် လည်း ၁၈ ရာစုနှစ် တွင် မဂိုအင်ပါယာကြီး ပြိုကွဲသွားသောအခါ နီဇမ်စော်ဘွား သည် လွတ်လပ်သော ဘုရင်တပါး ဖြစ်လာ၏။
နီဇမ်စော်ဘွား များမှာ မွတ်စလင်များသာ ဖြစ်ကြ၏။
သို့ရာတွင် နယ်သူ နယ်သားများမှာ များသောအားဖြင့် ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ သည်။
၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယစစ်သူပုန်အရေး ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ် က နီဇမ်စော်ဘွားသည် ဗြိတိသျှတို့အား သစ္စာစောင့်သိခဲ့၏။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် နိုင်ငံဟူ၍ ခွဲလိုက်သောအခါ ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်၏ နီဇမ်စော်ဘွားသည် အိန္ဒိယ လက်အောက်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ပါကစ္စတန် လက်အောက်တွင် သော်လည်းကောင်း မနေလိုဘဲ လွတ်လပ်စွာ သီးခြားနေမည်ဟု ကြေညာခဲ့၏။
သို့သော် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယအစိုးရ တိုက်ခိုက် သိမ်းယူလိုက် လေသည်။
ထိုနောက် စစ်အုပ်ချုပ် ရေးအောက်တွင် ခေတ္တထား ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ ပြည်နယ်များကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ဟိုက်ဒရဗတ်ပြည် နယ်တွင် ပါဝင်သော တေလိဂ‡နဒေသနှင့် အန္ဓရနယ်တို့ကို ပူးပေါင်းကာ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
( အန္ဓရဒေသပြည်နယ်လည်း-။
) ဟိုက်ဒရဗတ်မြို့ကို ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်ထား ရှိလေသည်။
ဟိုက်ဒရဗတ်မြို့ ကို ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိလေသည်။
ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ သော အဇန္တနှင့် အယ်လိုရာ လိုဏ်ဂူများမှာ ကျောက်တောင်ကြီး များကို ထွင်းဖောက်ပြီးလျှင် ဆန်းပြားသော ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ရုပ်လုံး ပန်းပြောက်စသည် တို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာ ထုလုပ်ထား ရကား အလွန်အံ့ဩဖွယ်ရာ ကောင်းသဖြင့် ခရီးသည်များ သွား ရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာများဖြစ်၏။
အယ်လိုရာရှိ ကေလာ သတောင်ယံမှာ ကျောက်တောင်ကို အောက်မှ ထွင်းဖောက်ကာ တိုင်လုံးကြီးများ၊ ပလ္လင်များနှင့် နံရံရှိ ပန်းခက် ပန်းဆိုင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို ဆန်းကြယ်စွာ ထုလုပ်ထား၏။
မျက်နှာကြက် ကို ညီညာစွာ ပြုလုပ်လျက် ပန်းများပင် ထွင်းထားခဲ့ရာ ကမ္ဘာ ပေါ်ရှိ အံ့ဖွယ် အကောင်းဆုံးသော အရာများတွင် တစ်ခု အပါ အဝင် ဖြစ်လေသည်။
( အဇန္တလိုဏ်ဂူ။
အယ်လိုရာလိုဏ်ဂူ။
) ဟိုက်ဒရဗတ်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သော ဟိုက်ဒရဗတ်မြို့ သည် ကစ္စနားမြစ်၏ လက်တက်ဖြစ်သော မူစီမြစ်ပေါ်၌ တည် ရှိပြီးလျှင် နီဇမ်စော်ဘွား၏ နန်းတော် အဆောက်အအုံများရှိ သဖြင့် ထင်ရှားလေသည်။
ထိုမြို့သည် ပင်လယ်မျက်နှာပြင် ထက် ပေပေါင်း ၁၆၇၂ မြင့်၍ ဘုံဘိုင်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၄ဝဝ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုမြို့နှစ်မြို့ကို မီးရထား လမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။
အူရဒူဘာသာဖြင့် စာပေ သင်ကြားပို့ချရာတွင် အဆင့်အတန်း အမြင့်ဆုံး ပညာရေးဌာန ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် အော့စမန်နီယာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ထိုမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုက်ဒရဗတ်မြို့၏ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၈၉၁ဝ ယောက် ရှိ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်၏ ပုံသေရေးနည်းမှာ HCL ဖြစ်သည်။
အက်ဆစ် များရှိသည့်အနက် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်သည် အပြင်းဆုံး အက်ဆစ်တစ်ခုဖြစ်၍ စက်မှုလုပ်ငန်းတွင်လည်း အရေးကြီးဆုံး အက်ဆစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရေတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလိုရိုက် ဓာတ်ငွေ့ ပျော်ဝင်သွားသောအခါ ဟိုက်ဒရိုလောရစ်အက်ဆစ် ဖြစ်လာသည်။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကို မျူရီအက်တစ် အက်ဆစ်ဟူ၍လည်း ခေါ်လေသည်။
ဒြပ်ပေါင်း အမြောက်အမြားရှိသည့်အနက် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ကလိုရိုက်တစ်မျိုးတည်း ပါရှိလေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင် ကလို ရိုက် ဓာတ်ငွေ့သည် အနံ့ပြင်းပြီးလျှင် ယင်း၌ အရောင်မရှိချေ။
အခိုးလွန်စွာပေါများသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့ သည် လေထက်ငါးဆပို၍ လေးသည်။
အဆိုပါဓာတ်ငွေ့သည် ရေ၌ လွယ်ကူစွာ ပျော်ဝင်နိုင်ရာ ရေတကုဗစင်တီမီတာတွင် ကုဗစင်တီမီတာပေါင်း ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလိုရိုက် ဓာတ်ငွေ့ ပျော်ဝင်နိုင်လေသည်။
မီးတောင်များ၏ ဓာတ်ငွေ့များနှင့် မီးတောင်များရှိရာ ဒေသ များကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းလာကြသော မြစ်ရေများအတွင်း၌ ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ပါရှိသည်။
မူမှန်အတိုင်းဖြစ်လျှင် အစာအိမ်ရည် အတွင်း၌လည်း ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက် ဆစ်သည် ရာခိုင်နှုန်း ဝ.၂ မှ ဝ.၄ အထိ ပါရှိလေသည်။
ထိုအက်ဆစ် ပါရှိခြင်းကြောင့် လူတို့ စားသောက်သည့် အစာ တွင် ပါရှိသော ဓာတ်သတ္တုပစ္စည်းများကို ကြေစေနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုမျှမကသေး ထိုအက်ဆစ်သည် အပုပ်နိုင်ဆေး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက် ပေးသေးသည်။
အစာအိမ်ရည်အတွင်း ၌ ထိုအက်ဆစ် နည်းပါးသဖြင့် အစာမကြေသူများကို ဆရာဝန် များက ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်ပါသော ဆေးများကို ပေးလေ့ရှိကြသည်။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကို ရောင်းကုန်ပစ္စည်းအဖြစ် ထုတ်လုပ်သောအခါတွင် ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်နှင့် ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုခေါ် ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားကို အသုံးပြုကြလေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ကလိုရင်း တိုက်ရိုက် ပူးပေါင်းသောနည်း ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကို အက်ဆစ်များတွင် အပြင်းဆုံးအက်ဆစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ပြောခြင်းမှာ ထို အက်ဆစ်သည် အထကြွဆုံး အက်ဆစ်တစ်ခု ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
သတ္တုအများအပြားကို ထိုအက်ဆစ်က သက်ဆိုင်ရာ သတ္တုကလိုရိုက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို လွတ်ထွက်စေသည်။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်သုံးဆနှင့် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ် တဆရောလိုက်သောအခါ အက်ကွာရီးဂျား ဖြစ်လာပြီးလျှင် ထိုအက်ဆစ်သည် ရွှေနှင့်ပလက်တီနမ်များကို ပင်လျှင် ပျော်ဝင်စေနိုင်သည်။
ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်သည် ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်နောက်တွင် ဈေးအပေါဆုံး ဖြစ်သည်။
အခြား ဓာတ် ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကို အနှံ့အပြား အသုံးပြုကြသည်။
သံရည်၊ သို့မဟုတ် သွပ်ရည် စိမ်လိုသော သံထည်နှင့် သံမဏိထည်ပစ္စည်းများကို ပထမ ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်ဖြင့် စင်ကျယ်သွားအောင် ဆေးကြောပေးကြရသည်။
စတာ့(ကစီ)မှ ဂလူးကို့ ပြုလုပ် ရာတွင်လည်း ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်ကိုပင် အသုံးပြု ကြရလေသည်။
ဆေးဆိုးရာနှင့် ဆိုးဆေးလုပ်ရာများတွင်လည်း ထိုအက်ဆစ်ကို အသုံးပြုကြရလေသည်။
အရိုးများမှကော်များ ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ထိုအက်ဆစ်ကိုပင် အသုံးပြုကြလေသည်။
ရှေးအခါက ဆိုဒါစက်ရုံကြီးများမှ ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားနှင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်များဖြင့် ဆိုဒီယမ်ဆာလ ဖိတ်များကို ပြုလုပ်သောအခါ ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ် ဓာတ်ငွေ့များ ကို လွတ်ထွက်ကုန်ခြင်းကြောင့် အနီးအနားရှိ ဟင်းသီး ဟင်းရွက်များကို ပျက်စီးစေသည့်အပြင် လူများကိုလည်း အနှောက်အယှက် ဖြစ်စေသဖြင့် ခေါင်းတိုင်မြင့်မြင့်ကြီးများကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ထိုခေါင်းတိုင်မြင့်မြင့်များမှ ဓာတ်ငွေ့များကို ထွက်စေခဲ့ကြလေသည်။
သို့သော် ထိုနည်းသည်လည်း အဝေးရှိ စိုက်ခင်းများကို ပျက်စီးစေသောကြောင့် ထိုသို့ ဖြစ်ပေါ်လာ သော ဓာတ်ငွေ့များကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေပြီးလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာ သည့် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်များကို နီးရာမြစ်အတွင်း သို့ စွန့်ပစ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုနည်းသည်လည်း မြစ်အတွင်းရှိ ငါးများကို သေကြေကုန်စေသဖြင့် အကန့်ကွက်ခံကြရပြန်သည်။
မကြာမီအတွင် ပုံနှိပ်သည့်ဘက်တွင် ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာ သဖြင့် စက္ကူကိုပို၍ လိုလာကြလေသည်။
စက္ကူပြုလုပ်ရန် အရောင်ချွန်ပြီး သစ်သားပျော့ဖတ် ကုန်ကြမ်းများ လိုလာလေ သည်။
ကလိုရင်းသည် အရောင်ချွတ်ရာ၌ အလွန်ကောင်းမွန် မှန်းကို သိကြရလေသည်။
ဆိုဒါလုပ်ငန်းကြီးများတွင် ဟိုက်ဒရို ကလောရစ် အက်ဆစ်မှ ကလိုရင်းဒြဗ်စင်ကို ထုတ်ယူရန် ကြိုးပမ်းကြရာ မကြာမီအတွင်း၌ ကလိုရင်းကို ထုတ်ယူနိုင် သည့် စရိတ်မကုန်သောနည်းကို တွေ့လာကြသဖြင့် ဟိုက်ဒရို ကလောရစ် အက်ဆစ်၏ပြဿနာသည် ဖြေရှင်း၍ သွားလေ တော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အက်ဆစ်များ။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ဖရန်စစ်ဝီလျံ အက်စတန်က ဟိုက်ဒရိုဂျင် အက်တမ်မှ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်သည် လွန်စွာ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့လေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်များသာ အကယ်၍ ပေါက်ကွဲပါက ကွင်းဆက် တုန့်ကန်မှုများဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ကမ္ဘာကြီးကိုပင် ပျက်စီးသွားစေလိမ့်မည်ဖြစ်၍ စိုးရိမ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
သို့သော် ထိုကိစ္စသည်ဖြစ်နိုင်ရန် လွန်စွာခဲယဉ်းလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော သဘာဝအလျောက် တွေ့ရှိရသော သာမန် ဟိုက်ဒရိုဂျင်မျိုးသည် ထိုကဲ့သို့သာ တုံ့ကန်မှုမျိုးကို မဖြစ်စေနိုင်ချေ။
ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရန်အတွက် တုံ့ကန်မှုသည်လျင်မြန်ရပေမည်။
တုံ့ကန်မှု လျင်မြန်ရန်မှာလည်း ဟိုက်ဒရိုဂျင်၏ လေးသော အိုက်ဆိုတုပ်များကို အသုံးပြုမှသာဖြစ်နိုင်စရာအကြောင်း ရှိပေသည်။
အိုက်ဆိုတုပ်ဆိုသည်မှာ ဒြဗ်စင်တစ်မျိုးတည်း၏ အလေးချိန်တွင် ကွဲလွဲသောအက်တမ်များ ဖြစ်သည်။
အလျူမီနီယမ်၊ ဖော့စဖောရပ်နှင့် ရွှေကဲ့သို့သော ဒြဗစ်များတွင် အလေးချိန် တစ်မျိုးတည်းသာရှိသော အက်တမ်များရှိသည်။
ထိုဒြဗ်စင်များ၌သဘာဝ အိုက်ဆိုတုပ် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်တွင်မူ သဘာဝ အိုက်ဆိုတုပ်နှစ်မျိုးရှိသည်။