kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဖိုတိုဆင်းသဆစ်သည် ကမ္ဘာ့လေထုရှိ အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှုကို အဓိကဖြစ်စေတည်စေသော အကြောင်းခံဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့၏ အဓိကလိုအပ်သောစွမ်းအင်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။
Bryant DA, Frigaard NU (Nov 2006). "Prokaryotic photosynthesis and phototrophy illuminated". Trends in Microbiology. 14 (11): 488–496. ကိုးကား ကဏ္ဍ:အပင် ဇီဝကမ္မဗေဒ ကဏ္ဍ:ဇီဝဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များ ကဏ္ဍ:အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း။
အသားအရောင်ခွဲခြားမှု ဟူသည် စနစ်တခုအဖြစ်ကျင့်သုံးသော လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဖြစ်ပြီး တောင်အာဖရိကနှင့် အနောက် တောင်အာဖရိက (ယခု နမီးဘီးယား) တို့တွင် ၁၉၄၈ ခုမှ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအထိ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
သခင်ခေါ် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားကို အခြေခံကာ အာဏာရှင်နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုအရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်၏။
တောင်အာဖရိကတွင် နိုင်ငံရေးအရ၎င်း၊ လူမှုရေးအရ၎င်း၊ စီးပွားရေးအရ၎င်း နိုင်ငံ၏လူနည်းစုဖြစ်သော လူဖြူတို့က လွှမ်းမိုးထားသည်။
ထိုစနစ်အရ လူဖြူတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော လူတန်းစားအခွင့်အရေးကို ရပြီး၊ ယင်းနောက်တွင် လူဝါခေါ်သော အာရှသားများ ရှိသည်။
လူမဲခေါ်သော အာဖရိသားတို့ကား နောက်ဆုံးမှ တန်းစီရသည်။
Mayne, Alan (1999). From Politics Past to Politics Future: An Integrated Analysis of Current and Emergent Paradigms. Westport, Connecticut: Praeger. p. 52. စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများတွင် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုသည် ယနေ့အထိ ရှိနေမြဲပင်။
Leander (15 June 2015). "Despite the 1994 political victory against apartheid, its economic legacy persists by Haydn Cornish-Jenkins". South African History Online. Archived from the original on 2 May 2018. "'Apartheid legacy haunts SA economy' – SABC News – Breaking news, special reports, world, business, sport coverage of all South African current events. Africa's news leader". www.sabcnews.com."Ramaphosa's tough job on fixing Apartheid legacy". 6 April 2018. Archived from the original on 23 June 2018. အကျယ်ချဲ့ပါမူ အများပိုင်အဆောက်အဦများကို မသုံးစွဲရခြင်း၊ လူမှုပွဲလမ်းတို့ကို မတက်ရောက်ရခြင်း စသော မြင်သာသည့်ခွဲခြားမှုနှင့် အိမ်ရာရပိုင်နေပိုင်ခွင့် မရှိခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း ဆုံးရှုံးခြင်း စသော မမြင်သာသည့်ခွဲခြားမှုဟူ၍ ပိုင်းနိုင်သေးသည်။
Crompton, Samuel Willard (2007). Desmond Tutu: Fighting Apartheid. New York: Chelsea House, Publishers. pp. 34–35 ဥပဒေအရ အသားအရောင်ခွဲခြားမှုမှာ ၁၉၄၉ တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့် သွေးနှောလက်ထပ်မှုတားမြစ်ရေးဥပဒေ (Prohibition of Mixed Marriages Act) ဖြစ်သည်။
နောက်တနှစ် ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် ပိုမိုမြင်သာသည့် တောင်အာဖရိကသားတို့ အခြားသူတို့အား လက်ထပ်ခြင်း၊ လက်ထပ်ရန်သွေးဆောင်ခြင်းကို ပိတ်ပင်သည့် လူမဆန်မှုအားဖြည့်စွက်သည့်ဥပဒေ (Immortality Amendment Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။
လူဦးရေမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ (Population Registration Act) အရလည်း လူဖြူ၊ လူဝါ၊ လူနီ၊ လူမဲဟူ၍ ခွဲခြားထားပြီး အိုးအိမ်ရပိုင်ခွင့်ကို အထက်ပါအုပ်စု ၄ ခုအရ ခွဲခြားဆက်ဆံသည်။
Baldwin-Ragaven, Laurel; London, Lesley; du Gruchy, Jeanelle (1999). An ambulance of the wrong colour: health professionals, human rights and ethics in South Africa. Juta and Company Limited. p. 18 ၁၉၆၀-၈၃ ကာလတွင် အာဖရိကသား လူမဲ ၃.၅ သန်းကို နေအိမ်မှဖယ်ရှားကာ တူရာတူရာပတ်ဝန်းကျင်ထံ အထက်ပါဥပဒေအရ ရွေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်။
"South Africa – Overcoming Apartheid". African Studies Center of Michigan State University. Archived from the original on 14 December 2013. အိုးအိမ်ဖယ်ရှားမှုအများစုမှာ လူမဲတို့ကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ထားသော လူမျိုးစုအမိမြေ (tribal homeland) ခေါ်သော နေရာများသို့ ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ကို ဘန်တူစတန်မြေများ (bantustans) ဟု လူသိများသည်။
၎င်းမြေတို့အနက် ၄ ခုမှာ လွတ်လပ်ရေးရသော နိုင်ငံများအဖြစ် နောင်တွင် ပြောင်းလဲသွားသည်။
Walton, F. Carl; Udayakumar, S.P.; Muck, William; McIlwain, Charlton; Kramer, Eric; Jensen, Robert; Ibrahim, Vivian; Caliendo, Stephen Maynard; Asher, Nhia (2011). The Routledge Companion to Race and Ethnicity. New York: Routledge Books. pp. 103–105. အစိုးရက ဘန်တူစတန်ရောက်သူတို့သည် တောင်အာဖရိကသားဖြစ်မှု ဆုံးရှုံးကာ ဘန်တူစတန်သားအဖြစ်သာ အသိအမှတ်ပြုမည်ဟု ကြေညာသည်။
၁၉၈၇-၉၃ ကာလများတွင် အမျိုးသားပါတီသည် အာဖရိကသားအမျိုးသားကွန်ဂရက်နှင့် နှစ်ဘက်သဘောတူမှုယူကာ လူမျိုးရေးခွဲခြားခြင်းရပ်ဆိုင်းရေးနှင့် လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ဦးတည်သည့် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုဆန့်ကျင်သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားခြင်းများ ဆောင်ရွက်သည်။
Thomas, Scott (1995). The Diplomacy of Liberation: The Foreign Relations of the ANC Since 1960. London: Tauris Academic Studies. pp. 202–210."De Klerk dismantles apartheid in South Africa". BBC News. 2 February 1990. Archived from the original on 15 February 2009. ၁၉၉၀ ပြည့်တွင် လူသိများသော အာဖရိကသားအမျိုးသားကွန်ဂရက်မှ နယ်လဆင် မန်ဒဲလားသည် ထောင်မှ လွတ်လာ၏။
Alex Duval Smith (31 January 2010). "Why FW de Klerk let Nelson Mandela out of prison". The Guardian. အသားအရောင်ခွဲခြားမှုတားမြစ်ရေးကို ဥပဒေကြောင်းအရ ဆောင်ရွက်ခြင်းကို ၁၉၉၁ ခု၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်တွင် စတင်ကာ လူမျိုးစုံပါဝင်သော အရွယ်ရောက်သူတိုင်း မဲပေးနိုင်သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၉၄ ခု၊ ဧပြီလတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
Myre, Greg (18 June 1991). "South Africa ends racial classifications". Cape Girardeau: Southeast Missourian. Associated Press. Mitchell, Thomas (2008). Native vs Settler: Ethnic Conflict in Israel/Palestine, Northern Ireland and South Africa. Westport: Greenwood Publishing Group. p. 8. ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသားအရောင်ခွဲခြားမှု။
thumb| ပျားရည် သည် ချို၍ ခပ်ချွဲချွဲဖြစ်နေသော စားစရာတမျိုးဖြစ်ပြီး ဝတ်ရည်စုပ်ပျားနှင့် အလားတူပျား (ဥပမာ ညှောင့်မဲ့ပျား) တို့မှ ရသည်။
Crane E (1990). "Honey from honeybees and other insects". Ethology Ecology & Evolution. 3 (sup1): 100–105. Grüter, Christoph (2020). Stingless Bees: Their Behaviour, Ecology and Evolution. Fascinating Life Sciences. Springer New York. ပျားတို့သည် အပင်တို့မှ သကြားဓာတ်ပါသော ဝတ်ရည် (nectar) ကို၎င်း၊ အခြားဝတ်ရည်စုပ်ကောင်တို့မှရသော အရည် (honeydew) ကို၎င်း၊ ရေငွေ့ထုတ်ကာ ၎င်းတို့ကိုယ်မှထွက်သည့် ဓာတ်ကူပစ္စည်း (အန်ဇွိုင်း) တို့ဖြင့် ပျားရည်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးသည်။
ဝတ်ရည်စုပ်ပျား (honey bee) တို့သည် ပျားရည်ကို ဆဋ္ဌဂံပုံ ဖယောင်းကွက်အတွင်း သိမ်းပြီး ယင်းအဆောက်အဦကို ပျားသလက် ခေါ်သည်။
ညှောင့်မဲ့ပျား (stingless bee) တို့မူကား ချွဲ (resin) နှင့် ဖယောင်းတို့ဖြင့် လုပ်သည့် အိုးအတွင်း သိမ်းသည်။
Crane, E., Walker, P., & Day, R. (1984). Directory of important world honey sources. International Bee Research Association. အက်ပစ်မျိုးစု (Apis) တွင်ပါသော ဝတ်ရည်စုပ်ပျားတို့မှထုတ်သော ပျားရည်မှာ လူတို့စားသုံးသည်အတွက်၎င်း၊ စီးပွားဖြစ်ထုတ်သည်အတွက်၎င်း လူသိများသည်။
Crane, Ethel Eva (1999). The World History of Beekeeping and Honey Hunting. Routledge. ပျားရည်ကို အလေ့ကျဖြစ်သော ပျားအုံများမှ ရနိုင်သကဲ့သို့ လူလုပ်ပျားအိမ်များမှလည်း ရသည်။
ပျားအိမ်များဖြင့် မွေးသည်ကို ပျားမွေးမြူရေး ခေါ်သည်။
တိမူး ( ၊ ၁၃၃၆ ဧပြီ ၉ - ၁၄၀၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉) နောက် တိမူး ဂါခါနီ () အမည်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားသူသည် တာကို-မွန်ဂိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး တိမူရစ်အင်ပါယာကို ယနေ့ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အီရန်နှင့် ဗဟိုအာရှဒေသဖြစ်လာမည့် မြေအဝန်းအဝိုင်းတွင် ထူထောင်ကာ တိမူရစ်မင်းဆက်၏ ပထမဆုံး မင်းဆက်ထောင်မင်း ဖြစ်လာသည်။
Heissig, Walther; Sagaster, Klaus (1989). Gedanke und Wirkung: Festschrift zum 90. Geburtstag von Nikolaus Poppe. p. 115. တကြိမ်မှမရှုံးဖူးသဖြင့် သူ့ကို အကြီးကျယ်ဆုံးသော စစ်ခေါင်းဆောင်၊ ဗျူဟာရှင်များအနက် တဦးအဝင်အပါအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
Josef W. Meri (2005). Medieval Islamic Civilization. Routledge. p. 812. တိမူးသည် အနုပညာဘက်တွင်လည်း ထူးချွန်မည့်သူဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
အကြောင်းမှာ အီဘင် ခါလဒွန် (ခါတွန်၏သား) နှင့် ဟာဖစ်ဇီ အာဘရူကဲ့သို့သော အသိပညာရှင်များနှင့် ပေါင်းသင်းကာ တိမူရစ်ရီနေဆန်းကို သူ၏အင်ပါယာအတွင်း မိတ်ဆက်ပေးခြင်းကြောင့်တည်း။
Marozzi, Justin (2004). Tamerlane: Sword of Islam, conqueror of the world. HarperCollins. ကိုးကား။
ချာဂတိုင် (چغتای) သည် တာကီ ဟုလည်းကောင်း၊ ချာဂတေ တာကီစီ ဟုလည်းကောင်း၊ သိကြသော ပျောက်ကွယ်သွားပြီဖြစ်သည့် တာကစ်ဘာသာစကားတမျိုး ဖြစ်သည်။
János Eckmann (1966). "Chagatay Manual". In Thomas A. Sebeok (ed.). Uralic and Altaic Series. 60. Indiana University Publications. p. 4.Paul Bergne (29 June 2007). Birth of Tajikistan: National Identity and the Origins of the Republic. I.B.Tauris. pp. 24, 137. ယခင်က ဗဟိုအာရှတွင် အသုံးများခဲ့ပြီး ၎င်း၏အက္ခရာနှင့်စာပေတို့ကို ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။
ချာဂတိုင်စာပေသည် ဥဇဘက်နှင့် ဝီဂါဟူသော ခေတ်သစ် ကာလက် ဘာသာစကားကိုင်းခွဲ၏ အရင်းတည်ရာလည်း ဟူ၏။
L.A. Grenoble (11 April 2006). Language Policy in the Soviet Union. Springer Science & Business Media. ကိုးကား Category:အာရှတိုက်၏ ပျောက်ကွယ်သွားသော ဘာသာစကားများ။
ဘားရာ (သို့) ဘားရိုး () ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ နယ်မြေခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
မူအားဖြင့် ဤဝေါဟာရသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို ရည်ရွယ်သော်လည်း လက်တွေ့အားဖြင့် ဤဝေါဟာရ၏ တရားဝင်အသုံးသည် အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
သမိုင်း thumb|"ဘေးယာဝုဖ်"ကဗျာ၌ပါသော ဘားဂ်နယ်မြေ အလယ်ခေတ်တွင် ဘားရာများဆိုသည်မှာ အင်္ဂလန်တွင် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ (သို့) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုထိပေးထားသော နေထိုင်အခြေချရာနေရာများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
"burgs" သည် စကော့တလန်အသုံးဖြစ်၏။
အလယ်ခေတ် အင်္ဂလန်၌ ဘားရာများသည် ပါလီမန်အတွက် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ရန် အခွင့်ရှိကြသည်။
မဟာ အဲလ်ဖရစ်ဒ်၏ ဘားဂယ်လ်စနစ် (burghal) မှ ဘားရာဆိုသည့် အသုံး ဆင်းသက်လာပုံရသည်။
အဲလ်ဖရစ်ဒ်သည် ခုခံကာကွယ်ရေးအတွက် ဘားခ် (Burh) ခံတပ်များထားသည့်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကာ ထိုခံတပ်နယ်များအား တစ်စုံတစ်ရာသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးခဲ့လေသည်။
နော်မန်တို့ အင်္ဂလန်ကိုအောင်မြင်ပြီးနောက် မြို့အချို့ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးသောအခါ ဘားခ်/ဘားရာ အယူအဆသည် "ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နယ်မြေ" ဟူသော အနက်ဖြင့် ပြန်လည်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာတလွှား၌ ဘားရာနှင့်ပတ်သက်သော အယူအဆများမှာ မတူညီကြပေ။
များသောအားဖြင့် ဘားရာ(တစ်ခု)သည် ကိုယ်ပိုင်၊ ဒေသခံအစိုးရရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။
သို့သော် အချို့မြို့များ၌ (ဥပမာ - နယူးယောက်၊ လန်ဒန်၊ မွန်းထရီးအော) မြို့၏ အခွဲနယ်မြေ(မြို့နယ်) များဖြစ်ကြသည်။
ဤအခြေအနေမျိုးတွင် ဘားရာသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အခွင့်အာဏာလုံးဝမရှိ (သို့) မြို့တော် အစိုးရအဖွဲ့၏ အောက်၌သာ တည်ရှိရသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အလက်စကာပြည်နယ်ကဲ့သို့သော အခြားနေရာများတွင် ဘားရာသည် ကျယ်ပြန့်သောနယ်မြေတစ်ခုကို ရည်ရွယ်သတ်မှတ်ကြလေရာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့်ပင် ယှဉ်နိုင်သည်။
သို့ရာ၌ လူဦးရေသည်ကား အင်္ဂလန်ရှိ ဆဝေါနစ်ချ်မြို့၏ လူဦးရေ ၉,၆၀၀ ထက် နည်းသေးသည်။
ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင် ဘားရာသည် တစ်ချိန်က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြို့ငယ်တစ်ခုကို ဆိုလိုခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ထိုအသုံးပျောက်သွား၍ ကွီးန်ဇ်ကလစ်ဖ် ဘားရာတစ်ခုသာ ကျန်တော့လေသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာနယ်မြေများအဖြစ် ဘားရာများကို အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့တွင် တွေ့နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အင်္ဂလန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်တို့တွင် ဖြစ်သည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ကွီဗက်ပြည်နယ်နှင့် အွန်တေးရီးယိုးပြည်နယ်တွင် ရှေးယခင်ကနေရာများ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အချို့၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်၏ ရှေးယခင်ကနေရာများနှင့် ဩစတေးလျတွင် နေရာတစ်ခု စသည်တို့၌ တည်ရှိကြသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ် borough စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ် burg, burh တို့မှ ဆင်းသက်လာ၍ ခံတပ်နယ်မြေဟု အနက်ရသည်။
ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်တွင်"bury" ၊ -brough ဖြစ်လာ၍ စကော့စကား၌ 'burgh ဖြစ်ကာThe American Heritage Dictionary of the English Language: Fourth Edition (2000) စကန်ဒီနေးဗီးယားစကားများ၌ borg ၊ ဂျာမန်တွင် Burg တို့ဖြစ်ကြသည်။
အခြားဥရောပဘာသာစကားများစွာတွင် အလယ်ခေတ်ကာလများအတွင် ဂျာမန်နစ်စကားများမှ ချေးယူခဲ့ကြသော အနက်တူစကားလုံးများရှိကြရာ ၎င်းတို့မှာ အိုင်းရစ်စကားမှ brog၊ ဝေလစကားမှ bwr သို့ bwrc ၊ ပြင်သစ်စကားမှ "bourg" ၊ ကတ်တလန်စကားမှ "Burg" ၊ ပေါ်တူဂီစကားမှ "burgo" ၊ ပိုလန်စကားမှ "-bork" ၊ စလိုဗေးနီးယားစကားမှ -bor" တို့ဖြစ်ကြသည်။
"burg" ၏ အခြေခံအနက်သည် ရဲတိုက်၊ ခံတပ် ဖြစ်၍ ရံခါတွင် တောင်၊ တောင်ကုန်း အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "berg" နှင့် ရောထွေးတတ်သည်။
(ဥပမာ - iceberg ၊ inselberg ) အသံထွက် အင်္ဂလန်ရှိ များစွာသောနယ်မြေများတွင် "borough" ကို အဖြစ် ထွက်ရှိကြ၍ နေရာအမည်တစ်ခု တွဲဆက်လာလျှင် အသံပျော့၍ ဟု ထွက်ကြသည်။
ရံခါ၌ နောက်ဆက်ပုဒ်အဖြစ် "-brough" ဟူ၍လည်း သုံးစွဲကြသည်။
အမေရိကန်တို့က ဤစာလုံးကို (ဘားရိုး) ဟူ၍ ထွက်ကြကာ အချို့နေရာအမည်များ၌ နောက်ဆက်ပုဒ်အဖြစ် "-burg(h)" ကဲ့သို့ ရေးသားကြပြီး (ဘားဂ်) ဟု အသံထွက်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ Category:အင်္ဂလိပ် စကားလုံးများ။
300px|အက်စ်တိုးနီးယားရှိ ကောင်တီများ ကောင်တီ ( သည် အချို့သော ခေတ်သစ်နိုင်ငံများတွင် အုပ်ချုပ်ရေး (သို့) ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုခုအတွက် အသုံးပြုသော ပထဝီဆိုင်ရာနယ်မြေတစ်ခုကို ဆိုလိုသည်။
Chambers Dictionary, L. Brookes (ed.), 2005, Chambers Harrap Publishers Ltd, Edinburgh ဤဝေါဟာရသည် ရှေးဟောင်းပြင်သစ်စကား (သို့) မှ ဆင်းသက်လာပြီး မြို့စား၊ နယ်စား (count, earl, viscount) တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာအောက်ရှိ စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်ကို ညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်၏။
The Oxford Dictionary of English Etymology, C. W. Onions (Ed.), 1966, Oxford University Press အခြားဘာသာစကားများတွင် တိုက်ရိုက်အနက်တူစာလုံးများသည် , , , , , , နှင့် စလဗ်ဘာသာစကားတွင် "zhupa" တို့ဖြစ်ကြပြီး ယခုတွင် အသုံးနည်းပြီဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ်စကားရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများဖြစ်သော မြူနီစပယ် (municipality) ၊ စီရင်စု/ခရိုင် (district) ၊ ဆားကစ်တ် (circuit) ၊ ကွန်မြူး/ကွန်မြူနတီ (commune/community) တို့ကို ကောင်တီအစား များသောအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
အင်္ဂလန်ကို နော်မန်တို့ သိမ်းပိုက်အောင်မြင်ခဲ့သောအခါ ဤဝေါဟာရကို ၎င်းတို့နှင့်အတူ ယူဆောင်လာကာ ဆက်ခ်ဆန် (Saxons) မျိုးနွယ်များသည် အင်္ဂလန်၏ သမိုင်းဝင် ကောင်တီများဖြစ်ခဲ့ကြသော စီရင်စုနယ်မြေများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ရှိုင်းယား (shire) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
Vision of Britain — Type details for ancient county. Retrieved 31 March 2012 ရုံးစိုက်ရာမြို့ (county seat) အမည်မှ ဆင်းသက်လာသော ကောင်တီအမည်များကို ရှိုင်းယား စကားလုံးပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းပြီး ဂလော့စတာရှီးယား (Gloucestershire) ၊ ဝတ်စတာရှီးယား (Worcestershire) ဖြစ်လာကြသည်။
နော်မန်တို့လက်ထက်တွင် အန်ဂလို-ဆက်ခ်ဆန် ဝေါဟာရဖြစ်သည့် earl နှင့် earldom (မြို့စား) ကို ဥရောပတိုက်၏ ဝေါဟာရ "count" နှင့် "county" တို့၏ အနက်တူစာလုံးအဖြစ် ယူခဲ့ကြသည်။
အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ထိုနှစ်မျိုးသည် ပေါင်းစပ်သွား၍ တူညီသွား၏။
ထို့အပြင် နောက်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်လာသော (ကောင်တီ)ဝေါဟာရသည် ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်စာလုံး () (သို့) ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စာလုံး shire တို့အတွက် ကြောင်းတူသံကွဲဖြစ်လာခဲ့ကာ "ဘုရင့်တိုင်းပြည်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေခွဲ" ဆိုသည်နှင့် ညီမျှလေသည်။
ဤဝေါဟာရပေါ်ထွက်လာရာ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် တပေါင်းတစည်းတည်း အုပ်ချုပ်သောနိုင်ငံရေးစနစ် (unitary၊ federal (ပြည်ထောင်စုစနစ်မဟုတ်)) အတွင်း နိုင်ငံတော်/ဗဟိုအစိုးရ အောက်ရှိ တိုက်ရိုက်သစ္စာခံသော ဒေသဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ပြည်ထောင်စုစနစ်အုပ်ချုပ်ရေးအချို့၌လည်း ကောင်တီကို မတူညီစွာဖြင့် သုံးစွဲကြပြီး အမေရိက၌ စတိတ် (state) ၊ ကနေဒါ၌ ပရိုဗင့်စ် (province) တို့ကဲ့သို့ ပထမတန်းအဆင့်ရှိ တိုင်း/ပြည်နယ် ထက်နိမ့်သော ဒေသဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေခွဲကို ဆိုလိုသည်။
ဤနိုင်ငံများတွင် ကောင်တီသည် အဆင့်အတန်း (၃) ရှိသော နယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။
ကောင်တီနယ်မြေတစ်ခုကို စီရင်စု (district) ၊ ရာပြုမြို့ (hundred) ၊ မြို့နယ် (township) (သို့) အခြားအုပ်ချုပ်စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်မြေများအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် ကောင်တီတွင် မြို့တော်၊ မြို့၊ မြို့နယ်၊ ရွာနှင့် အခြားမြူနီစပယ်နယ်မြေများပါဝင်နိုင်ပြီး ထိုနယ်မြေအသေးများသည် ကောင်တီအစိုးရများ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။
နိုင်ငံ၊ မြူနီစပယ်၊ ပထဝီနယ်မြေများ အပေါ်မူတည်၍ မြူနီစပယ်နယ်မြေများသည် ကောင်တီအစိုးရအောက် တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ဆင့်ခံသော်လည်းကောင်း ရှိချင်ရှိနိုင်သလို ရှိချင်မှလည်းရှိမည်။
ဥပမာအားဖြင့် လူဦးရေအလွန်ထူထပ်သောနယ်မြေများတွင် ကောင်တီ၊ မြူနီစပယ် နှစ်ခုစလုံးသည် မြို့တော်အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းသို့ ကျစ်လျစ်စွာ ပေါင်းစည်းသွားသည်လည်းရှိ၏။
အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများ၏ ပြင်ပ၌ ကောင်တီနှင့် တူညီသော ဝေါဟာရ(တစ်ခု)ကို "စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်မြေခွဲ" (subnational jurisdictions) များအား ဖော်ပြရန်အတွက် သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
ထိုနယ်မြေများသည် တည်ဆောက်ပုံအရ "ဗဟိုအစိုးရနှင့် ပတ်သက်ဆက်သွယ်သော ကောင်တီများ"နှင့် တူညီသော်လည်း" အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာအရ အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများရှိ ကောင်တီများနှင့် တူချင်မှတူနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:ကောင်တီများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ။
ရှင်ဘား သည် ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၄၈ သူမသည် ကျော်စွာဘုရင်၏ မယ်တော်ဖြစ်ပြီး ပင်းယဥဇနာဘုရင်နှင့် စစ်ကိုင်းစောနှောင်းမိဖုရားတို့၏ ဖခင်ဖက်မှ အဘွားတော်စပ်သူဖြစ်သည်။
ဥဇနာဘုရင်မှ တောင်ငူဘုရင်များဖြစ်သော မင်းကြီးညို၊ တပင်ရွှေထီးနှင့် နန္ဒဘုရင်တို့ ဆင်းသက်ကြပြီး မိဖုရားစောနှောင်းမှတဆင့် စစ်ကိုင်းဘုရင်များဖြစ်သော ကျစွာဘုရင်မှ တရဖျားမင်းတို့အပြင် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းဖျားတို့ ဆင်းသက်သည်။
ကိုးကား ကျမ်းကိုးစာရင်း Category:ပုဂံခေတ် မိဖုရားများ။
မြို့နယ် () သည် နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများထဲက တစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံအမျိုးမျိုး၌ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့နှင့် ကျေးရွာအုပ်စုများ ပေါင်းစုထားသော အုပ်ချုပ်ရေးဒေသ အပိုင်းအခြားဟု ဖွင့်ဆိုသည်။
Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993. ဤဝေါဟာရသည် ရံခါတွင် မြို့ပြနယ်မြေနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုလည်းရှိကာ တစ်ဖက်တွင် ခြွင်းချက်များလည်းရှိနိုင်သည်။
ဩစတေးလျ၊ ကနေဒါ၊ စကော့တလန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အစိတ်အပိုင်းများတွင် မြို့နယ်ဆိုသည်မှာ အလွန်သေးငယ်သော နယ်မြေ၊ မြို့ပြနှင့်ဆက်နွှယ်သော နယ်မြေအဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။
တောင်အာဖရိက၌မူ လူမည်းများနေထိုင်ရာ ဆင်ခြေဖုံး၊ မြို့ဖြစ်သည်။
Oxford English Dictionary ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ။
စောထွတ်သည် ၁၃၄၀ ခုနှစ်မှ ၁၃၄၄ ခုနှစ်အထိ ပင်းယစည်သူ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။
သန်းထွန်း ၁၉၅၉၊ စာ ၁၂၄ သူမ၏ ခင်ပွန်းကို မည်သည့် တော်ဝင်ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင်မှ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။
ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများတွင်သာ "ဘုရင်" မြင်စိုင်းစည်သူ ဟု တွေ့ရသည်။
ကျောက်စာအရ ဥဇနာမင်း၏ ဆက်ခံသူဖြစ်သည်။
သူတို့၏ အကြီးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်သူ စောကြီးသည် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကျမ်းကိုးစာရင်း Category:ပင်းယခေတ် မိဖုရားများ Category:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ။
အတုလ စန္ဒာဒေဝီ () သည် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။
မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃။
စာ ၃၈၀ မိဖုရား၏ ငယ်မည်မှာ "နန်းလုံးမယ်" ဖြစ်ပြီး ပုဂံဘုရင် ကျော်စွာ၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။
သူမသည် ပင်းယခေတ်နောက်ဆုံး မင်းသုံးပါးဖြစ်သော ဥဇနာပြောင်၊ လေးစီးရှင် ကျော်စွာ နှင့် မောပါနရသူတို့၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကျမ်းကိုးစာရင်း Category:ပုဂံခေတ် Category:ပင်းယခေတ် မိဖုရားများ Category:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ။
စောဥမ္မာ အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ စောဥမ္မာ (ပင်းယ) - ပင်းယနှင့် အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင် (၁၃၅၀–၆၇) စောဥမ္မာ (စစ်ကိုင်း) - အင်းဝခေတ် မိဖုရား (၁၃၆၇–၁၄၀၀)။
ရှိုင်းယား () သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် အင်္ဂလိပ်စကားပြော နိုင်ငံအချို့၌တွေ့ရသော ပထဝီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်တီ၏ ကြောင်းတူသံကွဲဖြစ်သည်။
အန်ဂလို-ဆက်ဆန် အခြေချနေထိုင်မှုစတင်ခဲ့ရာမှ ဝက်စ်ဆစ်(ခ်စ်) (Wessex) တွင် ပထမဆုံး စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၀ ရာစုတွင် အင်္ဂလန်တစ်ဝှမ်းသို့ ထိုအသုံးပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။
ဩစတေးလျ၏ အချို့ကျေးလက်နယ်များ၌ ရှိုင်းယား(တစ်နယ်)ဆိုသည်မှာ ဒေသခံအစိုးရနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်၍ ယင်း၌ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေခွဲဖြစ်သည့် ကောင်တီ အယူအဆနှင့်မတူညီချေ။
ဝေါဟာရရင်းမြစ် ရှိုင်းယား ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ် မှဆင်းသက်ပြီး တဖန်ထိုရှေးစကားလုံးသည် ရှေးဦးဂျာမန်နွယ် ( မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြန်သည်။
အရာရှိတစ်ဦး၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးအောက်ရှိ စီရင်စု/ခရိုင် နှင့် စောင့်ရှောက်မှုတစ်ခု ဟု ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
ယူကေ၌ ရှိုင်းယားသည် ကောင်တီနှင့် ကြောင်းတူသံကွဲ စကားလုံးဖြစ်ကာ ကောင်တီသည် ၁၁ ရာစုနှောင်း နော်မန်တို့ အင်္ဂလန်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဆိုင်ရာ ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
ခေတ်ပေါ်ဗြိတိသျှအသုံး၌ ကောင်တီများသည် ရှိုင်းယားများကို ရည်ညွှန်းပြီး အထူးသဖြင့် ကောင်တီဟောလ် (ဒေသခံအစိုးရစိုက်ရာမြို့၏ ရုံး/အဆောက်အဦ) ကဲ့သို့သော နေရာများဖြစ်ကြသည်။
The Oxford Dictionary of English Etymology (1991) C.T. Onions, Ed., p. 821. 'r' ('ရ') သံပါအောင် ထွက်ကြသော နယ်မြေများ (ဥပမာ-စကော့တလန်) တွင် "shire" ကို ရှိုင်းယားရ် () ၊ 'ရ' သံထွက်လေ့မရှိသောနေရာများတွင် နောက်ဆုံး 'r' ၏ နောက်က သရသံတစ်ခုခုမရှိလျှင် 'r' သံကို မထွက်ကြပေ။
အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလတို့၌ "shire" ကို နေရာအမည်နှင့် တွဲဖက်သုံးစွဲပါက သရကို အသံဖျော့၍ အတိုကောက် 'ရှာ(ရ်)' () ၊ ရှီယာ(ရ်) () ဟုထွက်ရှိကာ နောက်ပိတ် 'ရ' သံသည် နေရာပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားစွာထွက်ကြသည်။
သရသံကို လျှော့ချ၍ လုံးချင်းသရဖြစ်သည့် မတြာဝက်သရ ' ရွှား' (schwa) သံဖြင့်ထွက်ကြသည့်နေရာများမှာ 'လက်စ်တာရှာ' (Leicestershire, ) နှင့် 'ဘားခ်ရှာ' (Berkshire, ) တို့ဖြစ်ကြ၏။
The Oxford Dictionary of English Etymology (1991) C.T. Onions, Ed., p. 821. ဇာစ်မြစ် ဤစနစ်ကို အန်ဂလို-ဆက်ဆန်တို့ အခြေချရာနယ်မြေစတင်ခဲ့သည့် ဝက်စ်ဆစ်တိုင်းပြည် (Wessex) တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး အင်္ဂလန်တလွှားသို့ ထိုအသုံး ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိသွားသည်မှာ ၁၀ ရာစုခန့်ကဖြစ်၏။
၁၀၈၆ တွင် ဝီလျံဘုရင်ပြုစုခိုင်းသည့် နယ်မြေများ လက်ရေးမူမှတ်တမ်း "Domesday" ကျမ်း၌ ယော့ခ်မြို့တော်ကို ရှိုင်းယားများအဖြစ် ပိုင်းခြားထားကြောင်း တွေ့ရပေသည်။
Gareth Dean, Medieval York 2008:21. ၉ ရာစုနှစ်က စကော့နယ်စပ်ဒေသများနှင့် လို့သီယန် (Lothian) ကဲ့သို့သော အင်္ဂလိပ်အခြေချရာနေရာများ၌ စကော့တလန်၏ ပထမဆုံးရှိုင်းယားနယ်မြေများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
ဒေးဗစ်ဘုရင်သည် ရှိုင်းယားနယ်မြေများကို လိုက်ဖက်အောင် ဖန်တီးခဲ့၍ စကော့တလန် အနိမ့်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ နယ်မြေများ၌ ဘုရင်ကိုယ်စားပြု အရာရှိများ (sheriff) ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်းလည်း တွေ့ရလေသည်။
ထိုအစောပိုင်းကာလများတွင် ရှိုင်းယားကို အောလ်ဒါမန် (ealdorman) ခေါ်သည့် အဆင့်မြင့်အရာရှိများက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ နှောင်းပိုင်း အန်ဂလို-ဆက်ဆန်ခေတ်တွင် ရှိုင်းယား ရီးဗ် (reeve) (သို့) ရှဲရစ် (sheriff) ခေါ် ဘုရင်ကိုယ်စားပြု အရာရှိများက တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
ရှိုင်းယားဒေသများကို ရာပြုမြို့ (hundred) (သို့) ဝေါ့ပန်တိတ်ခ် (Wapentake) များအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ကြ၏။
ရှိုင်းယား၏ အခြားသောအမည်မှာ ရှဲရစ်ဖ်ဒန် (sheriffdom) ဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရှဲရစ်ဖ်ရုံးတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများက ထိုအသုံးနှစ်မျိုးကို ကွဲပြားစေခဲ့လေသည်။
"ရှိုင်းယား ကောင်တီ" ဆိုသောစကားစုသည် အင်္ဂလန်ရှိ မြို့ပြနယ်မြေမဟုတ်သောကောင်တီများကို တရားဝင်နည်းမဟုတ်ဘဲ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
စကော့တလန်တွင် ရှိုင်းယားနေရာ၌ ကောင်တီဟူသော အသုံးကို ကျင့်သုံးမှုမရှိချေ။
အများစုသောအခြေအနေ၌ ရှိုင်းယားမြို့ ဆိုသည်မှာ ရှိုင်းယားအစိုးရအဖွဲ့ရုံးစိုက်ရာမြို့ကို ခေါ်ခြင်း (သို့) သမိုင်းအရ ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရံခါတွင် ကောင်တီကို ရှိုင်းယားနေရာ၌ အသုံးပြုကြသည့် အမည်ပေးစနစ်တည်ရှိရာ၊ ဥပမာအနေဖြင့် ကနေဒါ၊ နိုဗာ စကောရှား စီရင်စုပိုင်နက်နယ်မြေရှိ ကန့်ဗစ်လ်မြို့ (Kentville) သည် ကောင်တီရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ။
thumb|မိန်ခွန်း စကားပြောကြားနေသည့် အစ်စမိုင် ဆာဘရီ ယာကိုးဘ် သတိုးသီရိ အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့ (၁၉၆၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ဘွား) သည် မလေးရှားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ (၉) ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
"Ismail Sabri appointed 9th prime minister". Malaysiakini. 20 August 2021. ဘီရာဒိစတြိတ်မှ ရွေးကောက်ခံအမတ်အဖြစ် ပါလီမန်တွင် ၂၀၀၄ ခုကပင် နေရာရခဲ့၏။
ဒိစတြိတ်အဆင့် ပါတီ ၂ ခုကို ပေါင်းထားသည့် စည်းလုံးသောမလေးသားများအမျိုးသားအဖွဲ့ (United Malays National Organization) ပါတီ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လမှ ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လအထိ (၁၃) ယောက်မြောက် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ရက် ၄၀ အကြာတွင် ယခုသို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
ဖန်စီဒိုင်း ( ) သည် ပတ်ဝန်းကျင်မှကင်းကွာစေသော စိတ်ကစင့်ကလျားဖြစ်စေသည့် ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးစာရင်းတွင် ပါသည်။
"PCP Fast Facts ". National Drug Intelligence Center. 2003.Giannini AJ (1998). "Chapter 35: Phencyclidine". In Tarter RE, Ammerman R, Ott PJ (eds.). Handbook of Substance Abuse: Neurobehavioral Pharmacology. New York: Plenum Publishing Corporation. pp. 579–587. ဦးနှောက်ရှိ အာရုံကြောစနစ်ကို နှောင့်ယှက်ကာ ခံစားချက်၊ အမူအကျင့်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အားဆက်ဆံပုံတို့ကို ပုံမမှန်ဖြစ်စေသည်။
Bush DM (2013). "Emergency Department Visits Involving Phencyclidine (PCP)". The CBHSQ Report. Rockville (MD): Substance Abuse and Mental Health Services Administration (US). PMID 27656747. PCP can lead to hostile behavior that may result in episodes of extreme violence"Hallucinogens". National Institute on Drug Abuse. January 2016. ဦးနှောက်မှထုတ်သော ဓါတုပစ္စည်းအချို့ကိုလည်း ပိတ်ပင်ကြောင်း ပညာရှင်တို့က ယူဆသည်။
တရားမဝင်ဆေးဝါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ကုန်ကြမ်းသည် အဖြူရောင်အဖြစ် လာသည်။
ယင်းကို ရေ သို့တည်းမဟုတ် အရက်တွင် ရောကာ သုံးစွဲကြသည်။
အမှုန့်ကို နှာခေါင်းဖြင့် ရှူသွင်း၍၎င်း၊ မီးရှို့ကာ အငွေ့ရှူ၍၎င်း၊ လျက်၍၎င်း သုံးစွဲသည့်နည်းတူ ရေဖြင့်ဖျော်ကာ သွေးကြောထဲ ထိုး၍ သုံးတတ်သေးသည်။
Substance use - phencyclidine (PCP). U.S. National Library of Medicine. ဆေးခြောက် သို့ ဆေးရွက်ကြီးတွင်ထည့်ကာ သောက်သည်လည်း ရှိ၏။
နတ်ဆေးမှုန့်၊ ငြိမ်ဆေး၊ ဒုံးပျံ၊ ကျား စသည့် လမ်းဘေးအမည်များ ရှိသည်။
ဆိုးကျိုးများမှာ နှလုံးခုန်ရပ်ခြင်း၊ ကိုမာ (coma) ဝင်ခြင်း၊ ဆေးစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်မည်ပြုသည်လည်း များ၏။
ဆေးဖြတ်ပါကလည်း နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရသေးသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် ထုံဆေး၊ စိတ်ငြိမ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုတတ်သည်။
ဖန်စီဒိုင်းကို ၁၉၂၆ ခုတွင် စတင်ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ၁၉၅၀ ကာလများတွင် ထုံဆေးအဖြစ် သုံးခဲ့သည်။
အမေရိကန်၌ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများခြင်းကြောင့် လူနာတို့တွင် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၆၅ ခုမှစ၍ ပိတ်ပင်သည်။
တိရစ္ဆာန်တို့၌ သုံးခြင်းကို ၁၉၇၈ ခုမှစ၍ ခွင့်မပြုတော့။
Zedeck BE, Zedeck MS (2007). Forensic Pharmacology. Infobase Publishing. p. 97.Tasman A, Kay J, Lieberman JA, First MB, Riba M (2015). Psychiatry, 2 Volume Set. John Wiley & Sons. p. 4943. ထို့အပြင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းသော ကတ္တမင်းကို တွေ့ရာ အစားထိုးစရာ ဖြစ်လာသည်။
ဖန်စီဒိုင်းမျိုးကွဲများကို အမေရိကန်၌ စိတ်ဖြေဆေးအတွက်၎င်း၊ ရောဂါအတွက်မဟုတ်သောဆေးအဖြစ်၎င်း ရောင်းချသုံးစွဲလျက် ရှိသည်။
Morris H, Wallach J (2014). "From PCP to MXE: a comprehensive review of the non-medical use of dissociative drugs". Drug Testing and Analysis. 6 (7–8): 614–32. ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကာယအားသုံးရသော အလုပ်သမားများအနေဖြင့် တနေ့တာပင်ပန်းမှု ပပျောက်စေရန် ဤဆေးကို သုံးစွဲတတ်သည်။
အောင်ထွန်းလင်း။
"ကျားစီးမလား၊ ငါးစီးမလား (သို့) ဖန်စီဒိုင်း"။
မြန်မာသံတော်ဆင့်။
၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၆။
မီဒီယာများတွင် ပါဝင်မှု ၁၉၉၁ ခုတွင် ဖြန့်သည့် မှားနေလား တိတ်ခွေစီးရီးတွင် စောဘွဲ့မှူးရေးသော သွားတော့ဖန်စီဒိုင်း ဟူသည့် သီချင်းမှာ လူသိများခဲ့သည်။
သွားတော့ဖန်စီဒိုင်း အိုင်းရွန်းခရော့အဖွဲ့သားများဖြစ်သည့် ခရစ္စတိုဖာ၊ လေးဖြူ၊ ဖြူဖြူကျော်သိန်းတို့ ထိုသီချင်းကို ပြန်ဆိုဖူးသည်။
မှတ်ချက် ဖန်စီဒိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရမှ ယူသည်မဟုတ်။
ဈေးကွက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး အမည်ခံတံဆိပ် ဖန်စီဒိုင်း (Phensedyl) မှ ယူခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ။