kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နတ်များအကြောင်း၊ ဆက်စပ်ဒဏ္ဍာရီ၊ ရာဇဝင်များသည် ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကွာခြားနိုင်၍ ဂွားရာနီးယုံကြည်မှုစနစ်တွင် သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသော နတ်ဘုရားတစ်ပါး၏ ပါဝင်သောအခန်းကဏ္ဍကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုရသည်အထိ ထိုဒေသတွင်း ကွာခြားမှုများသည် အလွန်တရာ ကြီးမားလှသည်။
မူရင်းနေထိုင်သူ ဂွားရာနီးလူမျိုးများစွာသည် ခေတ်သစ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းထဲသို့ အဓိကအားဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကြ၍ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒသို့ ပြောင်းလဲသွားကြသော်လည်း ဂွားရာနီးဒေသ၏ ကျေးလက်နေသူများစွာတွင် ထိုအဓိကယုံကြည်မှုအချို့ ဆက်လက်တည်ရှိကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ဤဒဏ္ဍာရီ၊ ရာဇဝင်များသည် ယနေ့ခေတ်အထိ ဆက်လက် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
ဂွားရာနီး ဖန်တီးခြင်း ဒဏ္ဍာရီ ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာဒဏ္ဍာရီများစွာတွင် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်မှာ 'တူးပ' (Tupã) ခေါ်တွင်သော နတ်ဘုရားအချုပ်ဖြစ်သည်။
လနတ်သမီး 'အရာစီ'၏ အကူအညီဖြင့် 'တူးပ'သည် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာရဲ့ဂွာဒေသမှ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်သို့ ဆင်းသက်လာသည်။
ထိုနေရာမှနေ၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ တွေ့ရသမျှအရာရာကို ဖန်ဆင်းသည်။
သမုဒ္ဒရာ၊ တောတောင်၊ တိရစ္ဆာန်များ အစရှိသဖြင့် ပါဝင်သည်။
ကြယ်များကို ထိုနေရာရှိ ကောင်းကင်ယံ၌ တည်စေသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
တူးပသည် ထို့နောက် လူသားများကို ဖန်တီးရာ ဂွားရာနီးတို့မှာ ပထမဆုံးမျိုးနွယ်ဖြစ်၏ဟူ၍ ထိုဒဏ္ဍာရီများက ဆို၏။
ထို့နောက်မှ အခြားလူ့ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဂွားရာနီးတို့မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဖန်တီးရာ၌ အသေးစိတ်ပြုပြင်စီရင်သည့် အနေအထားဖြင့် လူသားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးရွှံ့ရုပ်တုများပြုလုပ်၍ သဘာဝတရား၏ အခြေခံအခြင်းအရာများစွာကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းသည်။
လူသား(ရုပ်တု)ပုံစံများထဲသို့ 'အသက်' မှုတ်သွင်းလိုက်ပြီးနောက် ထိုသူများထံတွင် 'အကောင်း၊ အဆိုး' ဝိဉာဉ်များ ထား၍ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကန် ဒဏ္ဍာရီ။
right|thumb| ချုလာအို ဝတ်ထားသည့်လာအိုအမျိုးသမီးများ။
ချုလာအို ( ဗမာ လာအိုဝတ်စုံ ၊ ) သည်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးနှင့်ကလေးများဝတ်သော လာအို အမျိုးသားဝတ်စုံ ဖြစ်သည်။
"ချုလာအို" စာသားသည် "လာအိုအဝတ်အစား"ကို ဆိုလိုသည်။
ရိုးရာအဝတ်တန်ဆာ ချုလာအိုကို ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အမျိုးသား၊အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားပါသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးသားများသည် အပေါ်ဝတ် အဖြူရောင်ပိုးထည် နေရူး-စတိုင်ဂျာကင်အင်္ကျီနှင့် ဖ ဟင်ဟုခေါ်သည့် အဖြူရောင်ခြေအိတ်ရှည်များ၊ ရှူးဖိနပ်များနှင့်အတူ တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ထို့ပြင် လက်ဝဲဘက် ပခုံးပေါ်တွင် အဆင်းကွက်ပုံစံရှိသည့်ဖ ဘျင် ဟု ခေါ်သည့် ပခုံးတင်ပုဝါကိုလည်း ဆင်ယင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးများသည် ပုဝါကို သိုင်း၍ ပခုံးပုဝါတင်သဏ္ဌာန်ဝတ်ဆင်ကြပြီးဆင်ဟ်ဟုခေါ်ရာထိုပုဝါကို ဖ ဘျင် နှင့် ပိုးထည် ဆူးအားပတ် တို့နှ၏ အရောင်နှင့် တွဲဖက်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ການນຸ່ງຖືຂອງແມ່ຍິງລາວກັບງານປະເພນີ ("Lao clothing in ceremonial events" in Lao) ကိုးကားချက်များ နောက်ထပ်ဖတ်ရန် ပြင်ပလင့်များ ဆင် (လာအိုစကတ်ထည်) ဆင် ဖ ဘျင် ဆူအား ပတ် ချုထိုင်း ရာဇ ပုံစံ ဖ ဟင်။
ဆင်ဟာလီ ( ဆင်ဟာလာဂျာတိယ သို့ ဟေဠ ဟုလည်းလူသိများပြီး ) သီရိလင်္ကာ ကျွန်းတွင်နေထိုင်သည့် အင်ဒို- အာရီယန် စကားပြောသည့် လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် သီရိလင်္ကာလူဦးရေ၏ ၇၅% ခန့်ရှိပြီး လူဦးရေအားဖြင့် ၁၆.၂ သန်ကျော်ရှိသည်။
ဆင်ဟာလီလူမျိုးလက္ခဏာသည် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းအမွေအနှစ်နှင့်ဘာသာတရားအပေါ်အခြေခံသည်။
ဆင်ဟာလီလူမျိုးများသည် အင်ဒို- အာရီယန်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြပြီး လူအများစုမှာ ဖြစ် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ,ဝင်များဖြစ်ပါ သည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် နည်းပါးသည်။
ဆင်ဟာလီများသည် နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းအလယ်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့်အနောက်သီရိလင်္ကာတို့တွင်အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
၅ရာစု၌ မော်ကွန်းကဗျာ မဟာဝံသ နှင့် ဒီပဝံသ ၊ တတိယ - ၅ ရာစု သီရိလင်္ကာ ရှိအ နူရာဒထာပူရာမဟာ ဗြဟ္မာ ၏ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးများကပါ ပါဠိ ၌ရေးသားခဲ့သောရာစုနှစ်စာချုပ်သည် ဆင်္ဂ လီလူမျိုးများသည် ၅၄၃ တွင်ကျွန်းသို့ရောက်ရှိလာသော အင်ဒိုအာရိယန် အခြေချသူများမှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းသားဗီဂျေယာ ဦး ဆောင်သောအိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟ မှ ဘီ။
ဖီဖသည် ဗျပ်စောင်းဂစ်တာဖြစ်ပြီး ကြိုးလေးချောင်းတပ်ဆင်ထားသည့် တရုတ် ဂီတ တူရိယာ ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင်တရုတ် ဂစ်တာ ဟုခေါ်သည်။
တူရိယာတွင် သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောသစ်သားကိုယ်ထည်တစ်ခုရှိပြီး ၁၂ ခုမှ ၂၆ အထိ ကြိုးတပ်ဆင်မှုပုံစံ ရှိသည်။
တရုတ်တူရိယာများ၌ နောက်ထပ် ကြိုးလေးကြိုးတပ်ဆင်ထားသည့် တူရိယာသည် သေးငယ်သည့် ဖီဖ ပုံစံနှင့်တူသည် လျူကျင် ဖြစ်သည်။
သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်တူရိယာသည် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ဟန်မင်းဆက် အစောပိုင်းကတည်းက တည်ရှိခဲ့ပုံပေါ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ ဖီဖ ဟူသောစကားလုံးသည် တစ်ချိန်က အမျိုးမျိုးသော ကြိုးတပ်တူရိယာများကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
ဆောင် မင်းဆက် မှ စ၍ သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်ကိုသာလျှင် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
ဖီဖသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူကြိုက်အများဆုံး တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး တည်ရှိခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်နီးပါး ရှိသည်။
အရှေ့ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကြိုးတပ်ပစ္စည်းများ အမြောက်အမြားကို ဖီဖ မှရရှိသည်။
ယင်းတို့တွင် ဂျပန် ဘီဝ ၊ ဗီယက်နမ် ààtỳbà နှင့် ကိုရီးယား ဘီပ တို့ ပါဝင်သည်။
ကိုရီးယားတူရိယာသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခြင်းမရှိသည့် တူရိယာသုံးမျိုးအနက် တစ်ခုသာဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားတူရိယာပြန်လည်ရှင်သန်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့်ပြတိုက်များ၌ သာဓကများ ကျန်ခဲ့သည်။
သမိုင်း left|thumb| ပရဒိသုမှဂီတသမား Yulin Cave 25, ထန် မင်းဆက် ကိုးကား Category:ကြိုးတပ် တူရိယာများ။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ နတ်ကိုးကွယ်မှုဓလေ့ ဟာ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကတည်းက ရှိခဲ့ပြီး တောစောင့် တောင်စောင့်နတ်တွေကို ကိုးကွယ်တာက စတယ်လို့ မနုဿဗေဒပညာရှင်တွေက ယူဆပါတယ်။
ကမ်ဘာတလွှားမှာလည်း ဘာသာယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု အစမှာ ဒီလို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ပူဇော်တာတွေကနေ စခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ပုပ္ပါးတောင်က နတ်ကြီးကို မဟာဂီရိအဖြစ် ကိုးကွယ်တာကို ပုဂံခေတ်ကတည်းက စတယ်လို့ မြန်မာရာဇဝင်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။
ပုဂံခေတ်မှာ အိန္ဒိယနဲ့ အဆက်အဆံပိုများလာတဲ့အတွက် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းတွေ ပိုတွေ့လာရသလို ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားတွေမှာလည်း ဟိန္ဒူနတ်ရုပ်တွေ ထားတာ၊ ပုံဖော်တာတွေ တွေ့လာရပါတယ်။
နတ်လှောင်ကျောင်းခေါ် ပုဂံက နတ်ဘုရားကျောင်းဟာ နတ်လျောင်းကျောင်းက လာတယ်လို့လည်း ယူဆကြပါတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံက နတ်ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု အနော်ရထာလက်ထက်မှာ နတ်ကိုးကွယ်မှုကို ကန့်သတ်တယ် ဆိုပေမယ့် ကျန်စစ်သားလက်ထက် နန်းတည်မင်္ဂလာမှာ ဟိန္ဒူအယူအဆတွေနဲ့ စီရင်တာတွေ တွေ့ရပြီး နောက်ခေတ်အဆက်ဆက်မှာလည်း ဗလိနတ်စာကျွေးတာ အပါအဝင် နတ်တွေကို ပူဇော်ပသတာတွေကို ဦးနုခေတ်ထိ ဆက်ပြီး ဆောင်ရွက်တာ တွေ့ရပါတယ်။
နတ်တွေက ဘုရင်ဘက်က ဝင်ပြီး တိုက်ခိုက်ပေးတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းမျိုးတွေလည်း မြန်မာရာဇဝင်တွေမှာ ရေးတတ်ကြပြီး ဂရိနဲ့ ရောမက နတ်ပုံပြင်တွေနဲ့ အလားတူ နတ်တွေက လူတွေရဲ့ ဘဝမှာ ပတ်သက်နေကြတာပါ။
ပုဂံမြို့ ရွှေစည်းခုံဘုရားတံတိုင်း အတွင်းမှာ ထားတဲ့ နတ်ရုပ်တွေကို အတွင်း ၃၇ မင်း၊ အပြင်မှာ ထားတဲ့အရုပ်တွေကို အပြင် ၃၇ မင်း အဖြစ် သတ်မှတ်ပူဇော်ရာကနေ ၃၇ မင်း နတ်ရယ်လို့ ဖြစ်လာတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဘီလူးဖမ်းစားတာက ကာကွယ်ပေးတဲ့ ဘုရားဟောသုတ်တော်လာ အထက် နတ်မင်းကြီးတွေကို အတွင်း ၃၇ မင်းခေါ်ပြီး ရိုးရာနတ်တွေကိုတော့ အပြင် ၃၇ မင်းလို့ ခွဲခြားထားတာပါ။
အနော်ရထာလက်ထက်မှာ မဟာဂီရိကို နတ်အကြီးအကဲနေရာ မပေးချင်လို့ သိကြားမင်းကို ထားတယ်လို့လည်း စွယ်စုံကျမ်းက ဖော်ပြပါတယ်။
ဘုရင့်နောင် လက်ထက်မှာတော့ ညောင်ဦး တူရွင်းတိုင် စတဲ့ နယ်တွေမှာ မဟာဂီရိနတ်ကို ကျွဲနွားတွေ သတ်ပြီး ပသတာကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နတ်အုန်းဆွဲတဲ့ ဓလေ့ကတော့ ခုထိ ရှိနေပါတယ်။
ပုဂံပြည် တောင်သူကြီးမင်းလက်ထက်မှာ နဂါးကိုးကွယ်တာ ရှိခဲ့တယ် ဆိုပေမယ့် နဂါးပူးတဲ့ ဓလေ့ကို မျက်မှောက်ခေတ်မှာ ပိုတွေ့လာရပါတယ်။
၃၇ မင်းနတ်တွေထဲမှာ အထင်ရှားဆုံးက တောင်ပြုံး မင်းညီနောင်နဲ့ ပုခန်းဦးမင်းကျော် ခေါ် မင်းကျော်စွာနတ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘဲဥနဲ့ ပသရတဲ့ မနှဲလေးနတ်နဲ့ ရွှေနဘေစတဲ့ အမျိုးသမီးနတ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
ဘုရင်ထဲက နတ်ဖြစ်နေတဲ့ မင်းစည်သူနတ်၊ ငါးစီးရှင်ကျော်စွာနတ်၊ တပင်ရွှေထီးနတ်စတဲ့ နတ်ဘုရင် ကိုးပါး ရှိပြီး မိဖုရားနတ်က လေးပါး ရှိတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
ဒီလို နတ်စာရင်းမှာ မပါပေမယ့် နေရာအလိုက် ထင်ရှားတဲ့ နတ်တွေလည်း ရှိပါတယ်။
မုံရွာဘက်မှာ အမေရေယဉ်၊ တံတားဦးက အမေဂျမ်းနဲ့ ရှမ်းပြည်ဘက်က ကိုးမြို့ရှင်၊ ပုလဲယဉ် စတဲ့နတ်တွေ အပြင် အောက်မြန်မာပြည်က နံကရိုင်းမယ်တော်နဲ့ ဦးရှင်ကြီးနတ်တွေအပြင် ရခိုင်၊ မွန်၊ ကရင်ဘက်က နတ်တွေနဲ့ ကချင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ နာဂစတဲ့ တောင်ပေါ်နယ်တွေက ရိုးရာနတ် တွေလည်း အမျိုးစုံ ရှိကြပါတယ်။
အမျိုးသမီးတွေကြား လူသိများတာကတော့ ဖျာလိပ်နတ်နဲ့ လေချွန်နတ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
တောင်သူလယ်သမားတွေအတွက် တပေါင်းလ ကောက်သစ်ပေါ်ချိန်မှာ ပုန်းမကြည်ရှင်မကို ပူဇော်ပသတာကလည်း ပုဗ္ဗကြယ်၊ အမိကမ်ဘာမြေနတ်၊ စပါးစောင့်လိပ်ပြာတွေ ကို ပူဇော်တဲ့ ဓလေ့က ဆင်းသက်တယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။
ဘီလူးမ လက်စားချေဖမ်းစားမှုက ဘေးလွတ်အောင် ပူဇော်တယ်ဆိုတဲ့ ဓမ္မပဒလာ ဝတၳုကြောင့် ပုန်းမကြည်ကို အမျိုးသမီးနတ်အဖြစ် မုန့်ဆီကြော်နဲ့ အခါတင် ပသရပါတယ်။
ခေတ်ဟောင်း လူသားတွေမှာ သဘာဝကို ရင်ဆိုင်ဖို့အတွက် နတ်တွေကို ကိုးတယ် ဆိုပေမယ့် ခေတ်သစ်မှာလည်း နတ်တွေကို ဆက်ပြီး ပသကြပါတယ်။
စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး အရေးပေါင်းစုံနဲ့ နတ်၊ ဗေဒင်၊ ယတြာစတာတွေကို လုပ်နေကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။
နတ်မကြိုက်တဲ့ အဝတ်၊ အစားအသောက်တွေ ရှောင်တာ၊ နတ်ကြိုက်တဲ့ အရာနဲ့ ပူဇော်တာတွေကိုလည်း တွေ့ရပြီး အရက်၊ ကြက်ကြော် စတဲ့ စားဖွယ်တွေနဲ့ ပသရတာကို တွေ့ပါတယ်။
မန္တလေးနားမှာတော့ ကိတ်မုန့်နဲ့ ပူဇော်ရတဲ့ နတ်ပွဲတခု ရှိပါတယ်။
နတ်ကတော် နတ်ပွဲတွေမှာ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်က လာကိုးကွယ်တဲ့သူတွေနဲ့ နတ်ဝင်သည် နတ်ကတော်တွေကြားက ဆက်ဆံရေးကို အခြေခံပြီး ရေးတဲ့ ဝတၳုတွေလည်း ပျို့တောင်ပြုံး ကနေ ပြုံး၍လည်း ကန်တော့ခံပါ၊ ရယ်၍လည်း ကန်တော့ခံပါ အထိ တွေ့ရပါတယ်။
နတ်ကိုးကွယ်မှုကို ရှုတ်ချတဲ့ စာပေတွေကိုလည်း ဒုတိယကမ်ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီကနေ နောက်ပိုင်းခေတ်တွေအထိ တွေ့နေရပါတယ်။
စစ်အစိုးရ လက်ထက်မှာ စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုကြောင့် နတ်ပွဲတွေ ပိုစည်လာတယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
နတ်ကတော် အဖြစ် အမျိုးသမီးတွေ ရှိခဲ့ရာက ၁၉၆ဝ နောက်ပိုင်းမှာ အမျိုးသား နတ်ကတော်တွေ ရှိလာပါတယ်။
နတ်ပသရင်း ပျော်ကြသူတွေနောက် နတ်ပွဲတွေဟာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူတွေအတွက် ပူဇော်ပသရာအပြင် စီးပွားဖလှယ်ရာ၊ အပန်းဖြေရာ ပွဲတော်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။
တောင်ပြုံးပွဲမှာ အဆဲကြမ်းတဲ့ဓလေ့၊ လွတ်လွတ်လပ်လပ် စနောက်ကြတဲ့ဓလေ့နဲ့ နတ်ပွဲတွေမှာ သောက်စားမူးယစ်ကြတဲ့ ဓလေ့တွေကလည်း ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားစက ခုန်ပေါက် မူးယစ်ကြတဲ့ ဓလေ့တွေ ကျန်ရစ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို ရိုးရာ ဓလေ့တွေ ကျန်နေတဲ့အတွက် နတ်ပွဲတွေကို မနုဿဗေဒပညာရှင်တွေက စိတ်ဝင်တစား လေ့လာကြတာပါ။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆) ကဏ္ဍ:ကိုးကွယ်မှု။
အရှင် သီလာနန္ဒာဘိဝံသ () သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်၍ မြန်မာပြည်မှ ထင်ရှားသော သာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်ဖြစ်ကာ အမေရိက ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း၏ ဩဝါဒစရိယ ဆရာတော်လည်းဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်စာတမ်းများစွာပြုစုခဲ့သည်။
ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်း ငယ်စဉ်ဘဝ ဆရာတော် အလောင်းလျာကို ဦးဆိုင်နှင့် ဒေါ်မုန်းတို့က မန္တလေးမြို့တွင် ၁၉၂၇၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၆၌ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဗိသုကာပညာရှင်ဖြစ်၍ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခြင်းခံရသော သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့ရှိ အမေရိကန် နှစ်ချင်း သာသနာပြုကျောင်း (အမျိုးသား) ဖြစ်သော ကက်လီ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာဆည်းပူးသည်။
အသက် (၁၆)နှစ်အရွယ် ၁၉၄၄ ဧပြီ ၁၄တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး မဟာဝိဇ္ဇောဒယချောင်တွင် ဆရာတော် ဦးပညာဝန္တကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေဖြစ်သည်။
သီလာနန္ဒ ဘွဲ့အမည်ရရှိသည်။
၁၉၄၆၊ ၁၉၄၇၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တို့၌ ပထမငယ်၊ လတ်၊ ကြီး စသည်တို့ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရဟန်းဖြစ်ခြင်း ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၂ တွင် ဆရာတော် ဦးပညာဝန္တထံ၌ပင် ရဟန်းဖြစ်တော်မူသည်။
၁၉၅၀တွင် သာသနဓဇ သိရိပုဗ္ဗာရ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့၊ ၁၉၅၄တွင် ထိုစဉ် မြန်မာပြည်၌ အခက်ခဲဆုံးစာမေးပွဲဖြစ်သော မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနဟိတအဖွဲ့ကြီး၏ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို ရရှိသောကြောင့် သီလာနန္ဒာဘိဝံသ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၄တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးရာ ထို၌ GCE အဆင့်မြင့်တန်းကို ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခေတ္တပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး မဟာစည်နည်းနာ ဝိပဿနာကျင့်ကြံသည်။
၁၉၆၀တွင် မဟာဝိဇ္ဇောဒယချောင်တွင် ကျောင်းထိုင်ဖြစ်လာကာ ၁၉၆၈တွင် မန္တလေးမြို့၊ အဘယာရာမ ရွှေဂူတိုက်တွင် ကျောင်းထိုင်သည်။
ဆောင်ရွက်ချက်များ ပြည်တွင်း စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ အတိသုဒ္ဓါရုံ ပါဠိတက္ကသိုလ်၌ နည်းပြဆရာအဖြစ်၊ မန္တလေးရှိ အဘယာရာမ ရွှေကူတိုက်တွင် ဗုဒ္ဓကျမ်းစာ၊ ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ ပရားခရစ် (Prakit) ဘာသာစကားများကို သင်ကြားပေးကာ မန္တလေးတက္ကသိုလ် (ယခင် : မန္တလေး ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်) အရှေ့တိုင်းဘာသာစကားဌာန၏ ပြင်ပစာစစ်သူအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် တိပိဋက ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန်၏ အဓိကပြုစုသူသူလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၄ မှ ၁၉၅၆ အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပါဠိကျမ်းစာနှင့် ဆက်စပ်ရှင်းလင်းချက် မှတ်ချက်များကို တည်းဖြတ်သူအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးနှင့် မင်းကွန်း တိပိဋက ဆရာတော်ကြီး တို့အတွက် အလုပ်တာဝန်များဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ရွှေကျင်နိကာယ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၉၉၃တွင် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း၏ ဩဝါဒစရိယ ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
မှော်ဘီ သာသနာတော် သန့်ရှင်းရေး အစည်းအဝေးကြီး၌လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃တွင် မဟာစည်ဝိပဿနာရိပ်သာများ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းနည်းပြဆရာများအဖွဲ့၏ ဩဝါဒစရိယအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်ရန် သီတဂူဆရာတော်ကြီး၏ တောင်းဆိုပင့်ဖိတ်ပေးမှုဖြင့် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်ပ အာရှနှင့် ဥရောပနိုင်ငံအများအပြားသို့ ကြွရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉၌ မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး၊ အခြားဆရာတော်များနှင့်အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာလီဖိုးနီးယား ဆန်ဖရန်စ္စကိုသို့ ကြွရောက်၍ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် အမေရိကရောက် မြန်မာ့လူမျိုးများ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်ဖြင့် အရှင် သီလာနန္ဒနှင့် အရှင် ကေလာသတို့သည် အမေရိက၌ မဟာစည်ဆရာတော်၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် သီတင်းသုံး သာသနာပြုခဲ့သည်။
အမေရိက၌သီတင်းသုံးစဉ် အဘိဓမ္မာတရားအပါအဝင် စာပေများကို သင်ကြား၍ သမထ၊ ဝိပဿနာတို့ကို နည်းပြသင်ကြားသည်။
သင်ကြားရာတွင် သာမန်လူများကို ပါဠိစကားလုံးများ အသုံးပြုခြင်းမရှိဘဲ နေ့စဉ်သုံးဝေါဟာရများဖြင့်သာ သင်ကြားပေးသည်။
အမေရိက ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း(the Theravada Buddhist Society of America) ၌ ဩဝါဒစရိယဆရာတော် အဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ ထိုအဖွဲ့၏ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဓမ္မနန္ဒ ဝိဟာကျောင်းတွင် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဤသို့ဖြင့် သာသနာတာဝန်များ ထမ်းဆောင်နေစဉ် သက်တော် (၇၈)နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ဘွဲ့တံဆိပ်များ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှစ်ခုလုံးကို အောင်မြင် ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်မှ ၁၉၉၃တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်၊ ၁၉၉၉ တွင် အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှလည်း ဆရာတော်အား ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၌ စာပေပါရဂူဘွဲ့(D.Litt) ကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် စာအုပ်များ မြန်မာဘာသာစကား ဆဋ္ဌသင်္ဂီတိပုစ္ဆက မဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယ ကမ္ဘာ့သာသနာပြု ကျေးဇူးတော်ရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ထေရုပ္ပတ္တိ တရားဦး အခြေခံ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု သိမ်သင်တန်း ဖန်တီးရှင် (သို့မဟုတ်) ကမ္မ အဘိဓမ္မာသင်တန်း ပို့ချချက်များ (အတွဲ ၁ မှ အတွဲ ၅)(ဆရာတော် အရှင်သီလာနန္ဒဘိဝံသ၏ စာအုပ်အချို့ စာရင်း)Myanmar Online sales တိပိဋက ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန် (ဦးဆောင်ပြုစုသူ) ဆရာတော် ဦးနာရဒ (မန္တလေး)၏ ထေရုပ္ပတ္တိ မြန်မာဗိသုကာပညာရှင်ဆရာဆိုင်TAB bookcentre အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား The Four Foundations of Mindfulness An Introduction to the Law of Kamma Thoughts for the Occasion (Some Sayings of Lord Buddha on Death) An Introduction to the Doctrine of Anatta (No-Soul) Meditation Instructions Paritta Pāḷi & Protective Verses: A Collection of Eleven Protective Suttas Dependent Origination (Paticca-samuppada): The Wheel of Life Handbook of Abhidhamma Studies (Vol. 1, 2, 3)Pustaka Nalanda, Library & Reading lounge ကိုးကား ယေဘုယျ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ။
မြိုကရာမာ ဘာသာ သည် မြိုလူမျိုးတို့၏ ပင်ကိုဘာသာတရားဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်တွင်" မြို"တိုင်းရင်းသားထု အတွင်း သို့ကရာမာ ခေါ် ကြမ္မာဘာသာရေး ကို စတင်မျိုးစေ့ချပေး သူမှာ `မေလုံ`ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မေလုံသည် ၁၉၈၇ ခန့်တွင်ဘင်္ဂလး ဒေရ့်နယ် ဘက် သို့ မန်လေ နှင့် တွေ့ဆုံပြီးနောက် ရောက်ရှိလာပြီး မြို ကျေးရွာများသို့ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်ကာ ကရာမာဘာသာ အား ပြန့်ပွားစေခဲ့ သည်။
ကြမ္မာ ဟူ့သောစကားလုံး ကို မြို တို့၏ အသံဖြင့် ကရာမာဟု အသံထွက်သည်။
ထို့ကြောင့် ကရာမာ ဘာသာ ဟုခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ် သည်။
ကရာမာ အယူအဆမှာ ကောင်းတာလုပ်လျှင် ကောင်းတာရမည် ဟူသော ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးနှင့် ကံကြမ္မာကို ယုံကြည်လက်ခံသည့် အယူအဆဖြစ်သည်။
နောင်လာလတ္တံ့တွင် ပွင့်တော်မူမည့် အရိမတ္တေယျ မြတ်စွာ ဘုရားရှင်သည် ယင်းတို့၏ ဘုရားရှင် အစစ်အမှန်ဖြစ် သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုအဆိုအရ အရိမတ္တေယျ မြတ်စွာဘုရားအား မြို တို့ဖူးမြော်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ကရာမာ ဘာသာအား ယုံကြည်ကိုး ကွယ်ကြရန်ရည်ရွယ် ၍ သိကြားမင်းက မန်လေ ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား တမန်တော်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထို ဘာသာနှင့် အတူ မြိုစာ ပေ ကိုပါ တီထွင်ပေးလိုက်လေသည်။
ထိုကဲ့သို့တမန်တော် မန်လေ အား ကရာမာဘာသာ နှင့် စာပေကို သိကြားမင်းကပေးခဲ့သော နေ့သည် ကြာသပတေး နေ့ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
တစ်ဖန် တမန်တော် မန်လေ သည် တနင်္ဂနွေနေ့တွင်ဖွားမြင်ခဲ့သူဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် အဆိုပါနေ့ကို ရက်ကောင်း ရက်မြတ်နေ့အဖြစ် ယူဆကာ ဥပုသ်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဝတ်ပြု ကိုးကွယ်ခြင်း ရွာထိပ်တွင် ဘုရားကျောင်းကို တည်ဆောက် ပြီး ဝတ်ပြုဆုတောင်းလေ့ရှိသည်။
ကြာသပတေးနေ့ နံနက် ၉း၀၀ နာရီခန့် ၌ တစ်ကြိမ်၊ ညနေ ၄း၀၀ နာရီခန့်တွင် တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်ဝတ် ပြုရသည်။
တနင်္ဂနွေနေ့၌ နံန်က် ၉း၀၀ နာရီတွင် တစ်ကြိမ်၊နေ့လယ် ၁၂း၀၀ နာရီ ခန့်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ညနေ ၄း၀၀ နာရီခန့်တွင် တစ်ကြိမ် ပေါင်း သုံးကြိမ် ဝတ်ပြု လေ့ရှိသည်။
ဘုရားဝတ်ပြုမည့်အချိန်ကျရောက်လျှင် ဘုရားကျောင်းမှ ဘာသာရေးဆရာတို့က သံချောင်းခေါက် အချက်ပြုလေ့ရှိသည်။
ဘုရားကျောင်းကို ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တောင်ကုန်းနေရာ သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းကောင်း မွန်သည်ဟု ထင်ရသော နေရာ တို့တွင်တည်ဆောက်လေ့ရှိသည်။
ဘုရားကျောင်းသို့မဝင်မီ ဝတ်ပြုမည့် သူအားလုံးတို့သည် ခြေလက်သန့်စင်ကြရသည်။
ကျောင်းထဲတွင် အမျိုးသားဝတ်ပြုရန်နေရာ၊အမျိုးသမီးဝတ်ပြုရန်နေရာဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
ထို့ပြင် သက်ကြီးရွယ်အို၊လူငယ်၊ကလေး ဝတ်ပြု ရန် နေရာစသည်ဖြင့် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထား၏။
ရွာတိုင်းတွင် ကရာမာဘာသာရေး ဆရာ တစ်ယောက် သို့မဟုတ် နှစ်ယောက် ရှိတတ်သည်။
ဘာသာရေးဆရာသည် ဝတ်ပြုသူများအား ဆုမွန်ကောင်း ပေးသည့်အခါ အမျိုးသားများအတွက် ညာဘက်လက်ဖဝါး ကို ထောင်၍ လည်း ကောင်း၊အမျိုးသမီးများအတွက်မူ ဘယ်ဘက်လက်ဖဝါး ကို ထောင်၍ လည်းကောင်း၊ ဆုတောင်းပေးလေ့ရှိသည်။
လူသားအားလုံးတွက် ဆုတောင်းပေးလိုပါက လက်နှစ်ဖက်လုံးထောင်၍ ဆုတောင်းပေးကြသည်။
ဘုရားကျောင်းထဲတွင် ရွှံ့ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော စေတီငယ်လေး များကို တွေ့ရသည်။
ထို စေတီငယ်ကလေးများပြုလုပ်သည့်အခါ အထဲတွင် နာရီ၊ ဒင်္ဂါးပြားစသည့် ဌာပနာသဘောမျိုးထည့်သွင်းကြသည်။
စေတီတွင် ငါးပါးသီလစေတီ နှင့် ရှစ်ပါးသီလစေတီဟူ၍ နှစ်မျိုးတွေ့ရှိရသည်။
ကရာမာဘာသာ ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခြင်းအားဖြင့် “ မြို” တိုင်းရင်းသား အပေါင်းတို့သည် ယခုဘဝ တွင် ပင်ပန်း ဆင်းရဲစွာ နေကြရသော်လည်း နောင်ဘဝ တွင် ကောင်းမွန်ချမ်းသာ စွာ နေကြရမည်။
တစ်နေ့တွင် ပဒေသာပင်မြေက ပေါက်လာမည် ဟု ဆိုသည်။
လူသည် ဇမ္ဗူဒီပါဟူသော ကျွန်းတွင်နေထိုင်ပြီး သေလွန်ပါက ကောင်းကျိုးအလျောက် ပုပ္ပဝတီန၊ အမရဂုဏ်ရည်၊ နဂါးဘုံ နှင့် ဝတိ ံဂတုတ်ဟူသော ကျွန်းကြီးလေး ကျွန်းတွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ကြရလိမ့် ဟု ဆိုသည်။
Family planning knowledge and current use of contraception among the Mru indigenous women in Bangladesh: a multivariate analysis ကြာမာ’’ဘာသာ သာသနာ၏ အနက် အဓိပ္ပာယ် (ကြာမာဒီး) ကရာမာဒီး” Krama De” ဟူသော အနက် အဓိပ္ပာယ်မှာ ကောင်းကင်တမန်တော်ဖြစ်သည်။
ထိုကောင်းတမန်တော်ကို မြိုဘာသာဖြင့် (Krama Mu Mang )ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
“Krama De “ဘာသာကို ရခိုင်၊ ဗမာတို့က သာမာဓိ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ် သမုတ်ကြသည်။
မြိုဘာသာသာသနာတော် ဂါထာမန္တာန် “ဘာရ ကရာမ” သိကြားမင်းမှပေးသော ကရာမာဘာသာ “ရမိဘုရား” တို့ဘုရားပါ “ဆိပ်ကာရာဝေး ” လက်မှတ်ရထားပါတယ် “ကရောင်မိဖဟော်” ငါကတရားဟောပေးတာ “ဆရာ ရိရာ” ဆရာ့အမည်ရိရာ “ဧကရိလာ” အရင်တုန်းက ရေးထားပြီးသားပါ။
“လုံဆွိုင်လာမိုင်” နောက်ဆုံးပွင့်မဲ့ငါ “ပလောင်ကောဆောင်ငေါ” မသိတဲ့လူကို အမှန်တရားပြောဖို့လာကာ “ဆအုံးမရာဟို” ယုံကြည်စိတ်ချပါတယ် “ဘရကဘုရား” သိကြားမင်းဘုရား “မရိုင်မာခတ်” ဗြဟ္မာမင်းက သူ့ကို ချစ်ပါတယ် “နသကရာမ” နတ်မင်း “တတောင်းမောင်းကွိုင့်” အချိန်ကျရောက်ပြီ “လိုင်ဆုံဆိုင်ကရာ” ဆုတောင်းကြစို့ “စိုလိုင်လိုက်ပရဲ” တောင်းတဲ့ဆု ပြည့်စုံပါစေ။
ကိုးကား မယ်ယုတောင်စွယ်ကြားမှ သွေးချင်းမောင်မယ်များ(သျှင်ထွေးယဉ်) စာမျက်နှာ (၇၃) "MRO- CHA"- A HUB FOR MRU INDIGENOUS PEOPLE PROMOTING THE “MRU”; RETAINING THEIR ETHNICITY P,34. ကဏ္ဍ:ကိုးကွယ်မှု။
ကူကျင်း ထူရှူ ကျိချန် မှ ဥပမာအဖြစ် ပြသထားသည့် ယု ပုံ၂ ပုံ (၁၇၀၀-၂၅ရာစုနှစ်) ယု ( ; pinyin : yú) သည်ရှေးဟောင်း တရုတ်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော တစ်ပင်တိုင်အသုံးပြုရသည့် ကျူပင်တပ်ဆင်ထားသည့် လေမှုတ်ကိရိယာ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ရှန် တူရိယာနှင့် ဆင်တူသည်။
ဝါး၊ သစ်သို့မဟုတ် ဘူးသီးခြောက် တို့ကို လေအိမ်ပြုလုပ်ထားပြီး ထိုလေအိမ်၌ ဝါး ပိုက်များစွာတပ်ထားသည်။
ပိုက်တစ်ခုစီတွင် ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ကျူပင်များ ပါဝင်သည်။
ရှန် သည် (စတုတ္ထနှင့်ပဉ္စမတွင်) သဟဇာတဖြစ်စေသော တေးသီချင်းမျ တီးခတ်ရာ၌ အသုံးပြုသော်လည်း ယုတူရိယာကို သာမန် တေးသီချင်းများတွင် တီးမှုတ်ကြသည်။
ကိရိယာတန်ဆာပလာများကိုများသောအားဖြင့်ရှေးတရုတ်နိုင်ငံ၏တရားရုံးသံစုံတီးဝိုင်းများတွင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး (ကိုရီးယားနှင့်ဂျပန်သို့လည်းတင်ပို့သည်) သို့သော်အသုံးမပြုကြတော့ပေ။
သမိုင်းကြောင်း ယု တူရိယာကို ယခုခေတ်၌ မသုံးကြသော်လည်း တရုတ်တို့ပြောလေ့ရှိသည်မှာ တရုတ်စကားဖြင့် “ Lànyúchōngshù” ( ), အဓိပ္ပာယ်မှာ "လိုအပ်သောအရည်အချင်းများမရှိသော်ငြား အနေအထားအရ ပြန်လည် ဖြည့်သွင်း အသုံးပြုရမည်"ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အဆိုပါစကားသည်ချီပြည်နယ် ( ရှန်ဒေါင်းစီရင်စုပြည်နယ်)၏ ဘုရင် ရွမ် (ဘီစီ ၃၁၉ ဘီစီ - ဘီစီ ၃၀) တော်ဝင်နန်းတော်သံစုံတီးဝိုငရှိ့ယုတူရိယာမှုတ်သမား နန်ကူအိုဆိုသည့် ်မျိုးသား၏်ရာဇဝင်အကြောင်း း ပြောဆိုခဲ့ရာ ထိုထုားကး ဖြစ်ပေါ်သည်လညထိုသူသည် ည် ဤတူရိယာကိုမည်သို့မည်ပုံကစားရ အမှန်တကယ်ိခဲ့သော်လည်းသံစုံတီးဝိုတီးဝိုင်းတီးမှုတ်သမားတ၃၀၀ခန့် ရှိသဖြင့် ဟန်ဆောင်တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုကိုလူလည်သည် တော်ဝင်တီးဝိုင်းဂီတပညာရှင်များကို ပေးအပ်သည့် လစာကို စိတ်ချလက်ချ ရရှိခဲ့သည်။
ဘုရင်နတ်ပြည်စံ၍ ဆက်ခံသည့် သားတော်မင်းမြတ်လက်ထက်၌ လိမ်လည်မှုထင်ရှားလာသည်။
်( (။
အး။
၃၈၃ ဘီ ီစီ )၌ အယောင်ဆောင်တီးမှုတ်သူအဖြစ်သိရှိလာခဲ့ကြပြီး တစ်ဦးချင်းစီတီးမှုတ်ရန် ပညာရှင်များက တောင်းဆိုကြသည်ညနန်ကူအို သ သူတီးမှုတ်ရမည့်ညတွင် ည်နန်းတော်မှထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ "အာရှအခမဲ့-ရိဒ်တူရိယာ" အားဖြင့် ဟင်နရီ Doktorski "ဒီတရုတ်လူမျိုး Sheng" ဟု The Classical အခမဲ့-ရိဒ်ကနေ, Classical Music ကိုအတွက်အခမဲ့-ရိဒ်တူရိယာ၏ Inc မှ .: သမိုင်း: အပိုင်းတစ်ခုမှာ ရိုးရာတရုတ်ဂီတတူရိယာ Sheng (တူရိယာ) Lusheng Mangtong Category:လေမှုတ် တူရိယာများ။
ရှဲ သည် ဒေါင်လိုက်ပိုက်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထား သည့် လွင့်မျောသည့် ကြိုးစပါသည့်တစ်ပင်တိုင် ကျူပင် တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။
၎င်းသည် တစ်ပြိုင်နက်အသံများစွာထွက်သည့် တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ကိုယ်တော်တူရိယာအဖြစ်လူကြိုက်များလာသည်။
သမိုင်းကြောင်း thumb| ယုလင် လှိုဏ်ဂူ မှ ထန်မင်းဆက်ခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာအနုပညာသည် များ၏ပုံနှင့် တီးမှုတ်နေသည့် ရှဲတူရိယာအပါအဝင်တူရိယာအမျိုးမျိုးကို ပြသသည် တရုတ်တစ်ပင်တိုင် ကျူပင်လေမှုတ်တူရိယာ၏အမည်မှာ ဟီဖြစ်ပြီး ယုတူရိယာကို ဘီစီ ၁၄- ၁၂,ရာစုနှစ် အရိုးစာရေးသားချက်ကျမ်း၏ နောက်ပိုင်းထဲ၌ ရှဲအမျိုးအစားများအကြောင်း ဖော်ထုတ်ထားခဲ့ကြသည်။
"ရှဲ" အဆိုပါစကားလုံး၏ ပထမဦးဆုံးအသွင်အပြင်ကို ကဗျာအချို့၌ (အိုဒေးသ၏စာအုပ်) ဖော်ပြထားသည်။
ဘီစီ ၇ ရာစုခုခေတ်။
ဝါး သို့မဟုတ် သတ္တုကျူလုံးများဖြင့် အမျိုးမျိုးသော ဂေါ်ဖလေပူခန်းများ၊ အမျိုးမျိုးသောပိုက်များပါဝင်သည့် ရှေးဟောင်းကိရိယာများကို မျက်မှောက်ခေတ် ဟူဘေးပြည်နယ်ရှိ Marquis ယိ ၏ဂူ (ဘီစီ ၄၃၃ ခန့်) ၏ သင်္ချိုင်း နှင့် ဟူနန်ပြည်နယ်ရှိ (ဘီစီ၂ရာစုခေတ်) မာဝင်ဒူအီဟန်သင်္ချိုင်း များတွင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ရိုးရာ ရှဲတူရိယာ thumb| ရှဲ - ဝါဆော ရှိအာရှနှင့်ပစိဖိတ်ပြတိုက် တရုတ်မြောက်ပိုင်းထုံးတမ်းစဉ်လာဂီတ၊ kunqu နှင့် Jiangnan sizhu ensembles များတွင်အသုံးပြုခဲ့သည့်ရိုးရာ sheng ( iny 笙, pinyin : chuántǒngshēng ) သည်ယေဘုယျအားဖြင့်ပိုက် ၁၇ ခုရှိသော်လည်း ၁၃ သို့မဟုတ် ၁၄ သံသာရှိသောပိုက်များရှိသည်။
၎င်း၏စကေးမှာအဓိကအားဖြင့် diatonic ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် Jiangnan sizhu တွင်အသုံးပြုသော ၁၇- ပိုက် (၄ ခုအသံတိတ်အလှဆင်သည့်ပိုက်များဖြစ်သည်) ညှိသည်။
Witzleben, J. Lawrence (1995). ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင်တရုတ်ပြည်တွင်ဂီတ တေးသံများ တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှရှန်သည်၎င်း၏ကျယ်ပြန့်မှုနှင့်အသံပမာဏကိုပြောင်းလဲရန်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
Guoyue sheng တွင်၎င်း၏ပိုက် ၁၇ ခုလုံးတွင်ကျူပင်များတပ်ဆင်ထားပြီး၊ ထို့နောက်ပိုက်အရေအတွက်မှာ ၂၁ အထိတိုးလာပြီးအသံကိုပိုမိုကျယ်ပြန့်စေရန်ဝါးပိုက်များနှင့်သတ္တုပြွန်များကိုတွဲထားသည်။
အခြားအပြောင်းအလဲနှိပ်ပါ Sheng ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင်ရိုးရာ sheng သည်တစ်ကိုယ်တော် repertoire အတွက်သာအသုံးပြုသည်။
၄ င်းတို့သည်အပြည့်အ ၀ chromatic မဟုတ်သောကြောင့် (အချို့သောနည်းစနစ်များ - glissandi ကဲ့သို့သောရိုးရာ sheng တွင်သာရရှိနိုင်သည်)။
သံစုံတီးဝိုင်း setting တွင် key sheng များသည် chromatic အပြည့်အ ၀ ရရှိရန်ပိုမိုနှစ်သက်လေ့ရှိသည်။
မှတ်သားထိုက်သည်မှာခေတ်သစ်ရိုးရာရိုးတံများ၌လွယ်ကူစွာကိုင်တွယ်နိုင်ရန်သော့အချို့နှင့်ပါလာသည်။
အပြည့်အဝ chromatic ရိုးရာ shengs လည်းရှိပါတယ်။
၎င်းတို့သည်ရိုးရာ sheng ကဲ့သို့လက်ချောင်းများကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့်၎င်းအားရိုးရာ sheng ဟူသောစောင်ဝေါဟာရအားဖြင့်လူသိများသည်။
ထို့အပြင်ရိုးရာ sheng များသည်များသောအားဖြင့်ကစားသောအခါသူ၏လက်၌ကိုင်ထားလေ့ရှိပြီး ၃၇ ကျူလုံးအပြည့်အ ၀ chromatic ရိုးရာ sheng သည်ရှည်လျားသောဖျော်ဖြေမှုများအတွက်အလွန်လေးလွန်းလေ့ရှိသည်။
ရှဲတီးမှုတ်စရာပုံစံအသစ် alt=| ကျူပင်၃၆ပေါက်ပါသည့် ဆောပရန်နို ရှဲ တူရိယာ ကျူပင်ပေါက် ၂၄ခုမှ ၂၆ခု တစ်ဆက်တည်းပါသည့် ရှဲများသည် ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ထိုကဲ့သို့ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း လက်ရှိ ပုံစံသစ်များတွင် ကျူလး ၃၂ မှ ၃၈ အထိရှိသည်။
ဆောပရန်နို၊ အာတို၊ တေနော နှင့် ဘက်စ် စသည်တို့ကိုအဓိကဖွဲ့စည်းထားသော ကီးရှဲသည် လေးခုရှိသည်။
အားလုံးသည်သူတို့အကွာအဝေညီမျှ၍ တစ်လျှောက်လုံး တစ်ဆက်တည်း ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့သည်သူတို့၏ရိုးရာတီးမှုတ်ပုံများနှင့် ကွဲပြားခြားနားစွာဒီဇိုင်းပုံစံပြောင်းလဲထားခြင်းကြောင့် လက်ချောင်းများမပါဘဲပြောင်းလဲမှုများကိုရနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည်ဂီတပညာရှင်၏ပေါင်ပေါ်၌ တီးမှုတ်နေစဉ်သို့မဟုတ်ရပ်တည်ချက်တွင်ထားလေ့ရှိသည်ဟူသောအချက်နှင့်၎င်းတို့၏ရိုးရာတီးမှုတ်ပုံများနှင့်ကွဲပြားခြားနားသည်။
thumb| အာလ်တို ရှဲတူရိယာပုံစံ အာလ်တိုရှဲ ( 中 音 笙, Pinyin Zhōngyīn Sheng) 5 မှ C3 ၏ အာလ်တို အကွာအဝေးနဲ့ 36-ကျူပင်ပေါက် ၃၆ခုရှိသည့် ရှဲတူရိယာဖြစ်သည်။
ထိုတူရိယာသည် ဆောပရန်နို ရှဲတူရိယာအောက် ကျုပင်ပေါက် ၅ခုလျော့နည်းသည်။
၄ င်းတို့တွင်နောက်ထပ်အနက်ရောင်ခလုတ် ၁၂ ခုပါ ၀ င်သည်။
၎င်းသည်အောက်တိုဘာအမျိုးမျိုးတွင်တူညီသောမှတ်စုနှင့်သက်ဆိုင်သောပိုက် ၃ လုံးလုံးကိုဖွင့်နိုင်သည် (ဥပမာ -“ C” အနက်ရောင်ကိုနှိပ်ခြင်းဖြင့်မှတ်စုများ C3, C4 နှင့် C5 ကိုတစ်ပြိုင်တည်းမြည်စေသည်။
၎င်းသည်အဓိကအားဖြင့် treble (octave down) နှင့် alto clefs (၂ ဝ ၁ ဝပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းများ၌ဖြစ်လေ့မရှိသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် စင်ကာပူတရုတ်သံစုံတီးဝိုင်းသည် Alble Sheng ရမှတ်များကိုထရီဘယ်လ်၌တွေ့ရှိရန်ဆုံးဖြတ်ခြင်း) ကိုအသုံးပြုသည်။
Alto အမျိုးအစားများသည် Soprano Sheng ထက်အနည်းငယ်ပိုမိုသော metallic sound ထက်ပိုမိုနူးညံ့သော timbre ရှိသည်။
ဒေသတွင်းကွဲပြားခြားနားမှုများကိုသတိပြုသင့်သည် - နိုင်ငံများစွာတွင် C3 မှ B5 အထိ Alto Sheng များရှိကြသော်လည်းအချို့ဒေသဆိုင်ရာမူကွဲများသည် G2 မှ F # 5 (ဆိုလိုသည်မှာ Tenor Sheng ၏အကွာအဝေး) ရှိသည်။
ကွဲပြားခြားနားသောအမျိုးအစားများရှိ ထိုင်ဝမ် မှ Sheng ကစားသမားများ ယု (လေမှုတ်တူရိယာ) တရုတ်ဂီတ Saenghwang Shō ရိုးရာတရုတ်ဂီတတူရိယာ Lusheng Mangtong လှိုင် မှတ်စုများ ကိုးကားချက်များ Alan R. Thrasher၊ Sheng ဆောင်းပါး၊ Grove ဂီတအွန်လိုင်း၊ အောက်စ်ဖို့ဂီတအွန်လိုင်း။