kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအချိန်တွင် ကြင်ဖက်တော် ဖရန်စစ် သည်လည်း ပထမ ဖရန်စစ်ဘွဲ့ဖြင့် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် ဧကရာဇ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ၏။
သို့သော် နိုင်ငံ၏ အရေးကိစ္စအားလုံးလိုလိုကို မရီးယာတရီးဇားသည်ပင်လျှင် ကြိုးကိုင်ခဲ့လေသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မရီးယာတရီးဇားသည် အဆုံး ရှုံးခံလိုက်ရသော နယ်မြေများကို နှမြေတသလျက် ယင်းတို့ကို ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် အမြဲကြံစည် တွေးတောလျက် ရှိလေ ၏။
ထိုသို့ကြံစည်ခဲ့ရာတွင် ဩစတြီးယားဝန်ကြီးချုပ် ဖွန်ကောင်းနစ်သည် မရီးယာတရီးဇား အားကိုးအားထား ပြုရသူဖြစ်၏။
ပြည်ရေးပြည်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာလှသော ကောင်းနစ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်ကစ၍ ရန်ဖက်ဖြစ်ခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် မရီးယာတရီးဇားတို့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် ရွှေလမ်းငွေလမ်း ဖောက် နိုင်စေရန် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရာ၊ ၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင် ခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဩစတြီးယား နှင့် မဟာမိတ်အဖြစ်မှ ရပ်စဲ၍ ပရပ်ရှားနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့လေ သည်။
မရီးယာတရီးဇားသည် ပြင်သစ်နှင့် မဟာမိတ်အဖြစ် ခိုင်မြဲသည်ထက် ခိုင်မြဲစေရန် ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သမီးတော် မာရီ အန်တွိုင်းနတ်ကို ပြင်သစ်အိမ်ရှေ့မင်းသား လူဝီ၊ နောင်အခါ လူဝီ (၁၆) အဖြစ် နန်းတက်သူနှင့် လက်ဆက်ခဲ့လေသည်။
သူ့တွင် သားတော် ၅ ပါးနှင့် သမီးတော် ၁၁ ပါးထွန်းကား ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မရီးယာတရီးဇားသည် ရုရှားနှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ရာတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ပါး ဆွီဒင် နိုင်ငံနှင့် ဆက္ဗဆွန်နီနယ်တို့၏ အကူအညီကို ရလေသောကြောင့် ပရပ်ရှားကို တိုက်ရန် ကြံစည်နေဆဲတွင် ပရပ်ရှားက အကြံ ဦးသွားကာ စတင်တိုက်ခိုက်လေသည်။
သို့ဖြင့် ၁၇၅၆ ခုနှစ် တွင် ခုနှစ်နှစ်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရလေသည်။
ရုရှား၏ အကူအညီကို ရသောကြောင့် အခြေအနေ သာလျက်ရှိသော မရီးယာတရီးဇားသည် ဆိုင်လီးရှားနယ်ကို ပြန်လည်ရရှိရန် အစွမ်းကုန်ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင် ခဲ့ချေ။
ဆိုင်လီးရှားတွင် ပရပ်ရှားတို့ခြေကုပ်မြဲလျက်ပင် ရှိခဲ့လေသည်။
၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ကြင်ဖက်တော် ကွယ်လွန်၍သူ၏ သားတော်အကြီးဆုံးက ဒုတိယ ဂျိုးဇက် အမည်ဖြင့် ဆက်ခံလေသည်။
သို့သော် မရီးယာတရီးဇားသည် ဂျိုးဇက်ဘုရင်အား စစ်မှုရေး ရာကို ကြိုးကိုင်စေခဲ့သည်။
ပိုလန်ပြည်ကို ၁၇၇၂ ခုနှစ်တွင် ခွဲဝေယူကြရာ၌ ရုရှားနိုင်ငံ ပရပ်ရှားနိုင်ငံတို့နှင့်အတူ ဝေစုရခဲ့လေသည်။
မရီးယာတရီးဇားသည် လိမ္မာရေးခြားစွာ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့၏။
နိုင်ငံခြားရေးတွင်လည်း နိုင်နိုင်နင်းနင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၇၈ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဩစတြီးယားနိုင်ငံ Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ။
မရန်းပင်သည် ဆယ့်နှစ်ရာသီ စိမ်းလန်းသော အပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၄ဝ ထိရှိသည်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဗိုအီ အိုပေါဇီတီဖိုလီယာဟုခေါ်၍ အန်နကာ ဒီအေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တနင်္သာရီ တိုင်းနှင့် ကပ္ပလီကျွန်းစုတွင် အလွန်ပေါများသည်။
မိုးအလွန် ပါးသော မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဒေသများမှတစ်ပါး အခြား အပိုင်းများ၌ မရန်းခြံများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အကိုင်းကူး စိုက်နည်းဖြင့် အပင်သစ်များ ပွားလာအောင် ပြုလုပ်နိုင်သော အပင်မျိုးပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစေ့ပျိုး၍သာ မရန်းပင် စိုက်လေ့ ရှိကြသည်။
အပင်မကြီးလွယ်ချေ။
မရန်းပင်များသည် ထူထပ်သိပ်သည်းသော အရွက် တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက်ဝေဆာလျက်ရှိရာ အလွန်လှပသော အပင် မျိုးဖြစ်သည်။
လှပတင့်တယ်၍ အရိပ်အာဝါသကောင်း ရရှိသော သစ်ပင်များဖြစ်သည့်အလျောက် ထိုအပင်ကို လူတို့ အလွန်နှစ်သက်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တောလက်ကျေးရွာများနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းများ ၌ မရန်းပင်များကို စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။
မရန်းရွက်များသည် လှံသွားပုံရှိ၍ ၄ လက်မခန့် ရှည်သည်။
ပြောင်လက်၍ ချောနေသည်။
အခေါက်တွင် ပတ်သေး ပတ်ကြောင်းများ ခပ်စိပ်စိပ်ရှိ၍ မွဲပြာညစ်ညစ် အရောင်ရှိသည်။
မရန်းပွင့်များမှာ သေးငယ်သော်လည်း ၃ လက်မခန့်ရှည်သော အခိုင်များဖြင့် ပွင့်ကြသည်။
နတ်တော်လနှင့် ပြာသိုလများတွင် အပွင့်များပွင့်၍ တန်ခူးလနှင့် ကဆုန်လများတွင် မှည့်ကြသည်။
အသီးချဉ်မျိုးနှင့် အသီးချိုမျိုးဟူ၍ မရန်းပင်နှစ်မျိုး နှစ်စားရှိသည်။
အချဉ်ပင်၏ အသီးမှည့်များသည် လိမ္မော်ရင့်ရောင်ရှိ၍ အချိုသီးထက် အလုံးကြီးသည်။
မရန်းချိုသီးမှည့်သည့် အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၍ အရသာမှာ ချဉ်ဖြုံးဖြုံးရှိသည်။
မရန်းပင်များကို အသီးအလို့ငှာ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မရန်းသီးကို အကင်းမှအစ အသီးမှည့်သည်အထိ အမျိုးမျိုး ပြုပြင်စီမံ၍ စားလေ့ရှိကြသည်။
မရန်းသီးဆားစိမ်၊ မရန်းသီးသနပ်၊ မရန်းယို၊ မရန်းပြား စသည်ဖြင့် မရန်းသီးကို ကြာရှည်ခံအောင် ဖွယ်ဖွယ်ရာရာ စီမံ၍ စားသုံးတတ်ကြသည်။
မရန်းပင်ကို အချို့ဒေသများတွင် မရင်းပင်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
မွန်ဘာသာဖြင့် မရန်းပင်ကို ဘရန်း၊ သို့မဟုတ် ဘရိုင်းဟူ၍ ခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ။
မလယထေရ် (ရှင်မာလဲ) မလိယမဟာဒေဝ မဟာထေရ် ကိုပင် ရှင်မလယဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရှင်မာလဲဟူ၍ လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။
မလိယမဟာ ဒေဝထေရ်သည် စူဠကလ္လရွာသား ဥပါသကာ တစ်ယောက်ကို ခေါ်၍ စူဠာမဏိစေတီတော်ကို ဖူးမြော်ရန် ကြွတော်မူရာတွင် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်၌ မေတ္တေယျ အလောင်းတော် နတ်သား နှင့် တွေ့၍ အလောင်းတော် နတ်သားက ထိုဥပါသကာအား နတ်ပုဆိုးတစ်စုံ ပေးလိုက်သည်ဟုဆိုသည်။
ဝတ္ထုစဉ်ကား ဤသို့တည်း။
လင်္ကာဒီပဟု ဆိုအပ်သော သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အဇ္ဇရအမည် ရှိသော မြစ်၏ အနီး၌ စူဠကဏ္ဍက အမည်ရှိသော မဟာဝိ ဟာရ ကျောင်းရပ်ကြီးသည် ရှိ၏။
ထိုကျောင်းရပ်ကြီးသည်ကား အရာမက များစွာသော ရဟန်းတို့ဖြင့်လည်း ပြည့်ကုန်၏။
သဒ္ဓါကြည်ညိုသော လူတို့ဖြင့်လည်း ရောပြွမ်းကုန်၏။
ထိုစူဠ ကလ္လရွာ၌ တစ်ယောက်သော ဥပါသကာဖြစ်သော ဒါယကာ သည် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏။
ရတနာသုံးပါး၌လည်း ဆည်းကပ်ကိုးကွယ် ကြည်ညိုမြတ်နိုးခြင်းရှိ၏။
ထို့ကြောင့် ယင်းဥပါသကာသည် ရဟန်းတို့၏ တည်းခိုရာ အရိပ်အာဝါသ တို့ကို ကောင်းမွန်စွာ စီမံဆောက်လုပ်၍ လှပတင့်တယ်စွာ တန်ဆာဆင်ယင်ပြီးမှ သောက်ရေတို့ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ တည်ထား၍ လျောင်းရာ အိပ်ရာနေရာတို့ကို ခင်းထား၏။
ကိုယ်မကျန်းသော ရဟန်းတို့အလို့ငှာ ရေပူရေချမ်းကို လည်းကောင်း၊ ဆေးယာဂုအစရှိသည်တို့ကို လည်းကောင်း ကပ်ဆက်သူ အလုပ်အကျွေးနှင့်တကွထား၏။
ထိုအခါ မလိယမဟဒေဝထေရ်သည် ဝေရိယဝိဟာရ ကျောင်းကမ္မဋ္ဌာန်း အုံ၌ နေတော်မူ၏။
ထိုမထေရ်မြတ်သည် များစွာသော လူအပေါင်းတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကို ရွက်ဆောင်တော်မူလေ့ရှိ ၏။
တစ်နေ့သ၌ ညဉ့်အခါ ထိုအရှင် မြတ်အား ဝမ်းလေ အနာသည် ကပ်ရောက်လေ၏။
ရှေးကာလ၌ ဤကဲ့သို့ ရောဂါဝေဒနာ ကပ်ရောက်သောအခါ တစ်ဆယ့်တစ်ပါးသော ဆေးယာဂုကို သုံးဆောင်ရသဖြင့် ထိုအနာမျိုးသည် ငြိမ်းဘူး ၏။
ထို့ကြောင့် ယခုလေနာ ထသောအခါ ထိုဆေးယာဂုကို အဘယ်မှာ ရပါလတ္တံ့နည်းဟူ၍ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဖြင့် ကြည့် ရှုသည်ရှိသော် စူဠကလ္လရွာနေ ဥပါသကာဖြစ်သော ဒါကကာ တစ်ယောက်၏ အထံ၌ ရလတ္တံ့သည်ကို မြစ်တော်မူ၏။
ထိုအခါ အရှင်မြတ်သည် နံနက်စောစော ထတော်မူ၍ ကိုယ်လက်သုတ်သင်ပြီးလျှင် စေတီအပြင် အစရှိသည်တို့၌ ပြုအပ်သော ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကို ပြည့်စုံစေ၍ သပိတ် သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ရုံလျက် ကောင်းကင်သို့ပျံတက်၍ ထိုဒါယ ကာနေသော စူဠကလ္လရွာတံခါး၌ သက်ဆင်းတော်မူပြီးလျှင် သပိတ်ကိုပိုက်၍ ရွာသို့ဝင်တော်မူ၏။
အိမ်စဉ်အတိုင်း ဆွမ်းခံရပ်လျက် ထိုဥပါသကာ၏ စရပ်သို့ဝင်လေ၏။
ဥပါသကာလည်း အရှင်မြတ်ကို မြင်လေသော် ဖိတ်မန်၍ နေရာထိုင်ခင်း ပေးပြီးလျှင် ဤသို့လျှောက်၏။
အရှင်ဘုရား၊ အရှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်ကို အနာရောဂါ နှိပ်စက် ဘိသလော၊ ကျန်းမာချမ်းသာပါ၏လောဟု မေးလျှောက်၏။
မထေရ်မြတ်လည်း မိမိ၌ လေနာရှိချေသော အဖြစ်ကို ကြားပေ၏။
ဒါယကာက၊ အရှင်ဘုရား၊ ထိုလေနာအား တစ်ဆယ့်တစ်ပါးသော ဆေးတို့ဖြင့် ခပ်ချက်သော အကျွနု်ပ်၏ ဆေးယာဂုသည် ဤလေနာမျိုးကို ရုတ်တရက် ချမ်းသာရာကို ရနိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဆေးကို စုရုံးစုံဘက်ပါချေအံ့။
အချိန်အနည်းငယ်မျှ ဤအရပ်၌ ငံ့နေတော်မူစေချင်ပါသည် လျှောက်ခဲ့၍ မိမိအိမ်သို့သွားလေ၏။
ဒါယကာလည်း မိမိ အိမ်သို့ရောက်သောအခါ ဆေးအလို့ငှာ အလုံးစုံသော ဆေး ဘက်တို့ကို ပြည့်စုံစေလျက် ထောင်းထုအမှုန့်ပြု၍ ညက်စွာ ဆင့်၍ ကောင်းမွန်စွာ ချက်ပြုတ်သော ယာဂုတွင် ခပ်ရမည်ဟု ချက်ပြုတ်သူတို့အား မှာဆိုအပ်နှင်းခဲ့ပြီးလျှင် မထေရ်မြတ်၏ အထံသို့ပြန်လာ၍ ရိုသေစွာ ရှိခိုးလျက် ပြောဟော၍နေ၏။
ထိုအခါ မလိမယမထေရ်မြတ်သည် ဤသို့ကြံတော် မူ၏။
ဤဒါယကာကား ဟုတ်ဟုတ်ညားညားသော သတ္တဝါ မဟုတ်ပေ။
လာလတ္တံ့သောအဖြစ်၌ မဟေသကဟု ဆိုအပ်သော တန်ခိုးကြီးသည့် နတ်ဖြစ်လတ္တံ့သော သူပေတည်းဟု ကြံသိ တော်မူ၍ ဤသို့ဆို၏။
ဒါယကာ၊ အချိန်အနည်းငယ်မျှ၊ ဤအရပ်၌ ငံ့နေတော်မူချိန်တွင် ငါသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည် သို့သွား၍ စူဠာမဏိ စေတီတော်ကို ရှိခိုး၍ ပြန်လာခဲ့အံ့၊ ငါနှင့် အတူတကွ လိုက်လှည့်ဟု ဆိုတော်မူ၏။
ဒါယကာသည် စူဠာမဏိ စေတီတော်ကို ဖူးမြင်ချင်သော်လည်း ရောက်နိုင်စွမ်း သော တန်ခိုးမရှိ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါ မရှင်မြတ်က ငါ၏ တန်ခိုးအစွမ်းဖြင့် သင့်ကို သာဝတိံသာ နတ်ပြည် စူဠာမဏိ စေတီတော်သို့ဆောင်ယူအံ့၊ ငါနှင့်အတူ လိုက်ခဲ့လောဟု ဆိုပြီးလျှင် မိမိ၏ သားရေနယ်ကို ဒါယကာ၏ ပခုံး၌ တင်၍ ဤဒါယကာသည် ငါနှင့်အတူ ပါစေသတည်းဟု ဓိဋ္ဌာန်တော်မူ လျက် ကောင်းကင်သို့ပျံတက်၍ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ရောက်လေ၏။
ထိုအခါ စူဠာမဏိ စေတီတော်၏ အရံဖြစ်သော ခုနစ်ပါးသော ရတနာဖြင့်ပြီးသည့် တံခါးမုခ်ဝယ် ရပ်နေသော ခဏ၌ ဖြည့်အပ်ပြီးသော ပါရမီရှိသော မေတ္တေယျ ဘုရား အလောင်းတော်သည် နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တို့၌ များပြားလှစွာ သော နတ်ပရိသတ် အပေါင်း ခြံရံလျက် စူဠာမဏိ စေတီတော် ကို ရှိခိုးအံ့သောငှာ တုသိတာနတ်ပြည်မှ လာလတ်၏။
ဥပါ သကာဖြစ်သော ဒါယကာသည် ထိုမေတ္တေယျ ဘုရားအလောင်း နတ်သားအား မြင်လတ်သော် အတိုင်းထက်အလွန် ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာဖြစ်၍ အရှင်မလိယမထေရ်မြတ်ကို မေးရာ အလောင်း တော် နတ်သားဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုလေသည်။
အရှင်မလိယခထေရ်မြတ်နှင့် ဥပါသကာဖြစ်သော ဒါယကာတို့စကားပြောဆိုကြစဉ်လျှင် ဘုရားအလောင်း တော်သည် ရောက်လာလတ်သဖြင့် ရထားဗိမာန်မှ သက်လတ်၍ အရှင်မလိယ မထေရ်မြတ်သို့ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ပဉ္စပတိဋ္ဌိတ ဖြစ်သော ငါးပါးသော တည်ကြည်ခြင်းဖြင့် ရှိခိုး၍ နေပြီးလျှင် အရှင်ဘုရား ဤတာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့အဘယ်အကျိုးငှာ လာတော်မူပါသနည်းဟု လျှောက်၏။
အရှင်မြတ်လည်း အကြောင်းကို ပြန်ပေ၏။
ထိုသို့ပြန်ကြားပြီးမှ ဒါယကာသည် မေတ္တေယျ ဘုရားလောင်းနတ်သားကို ရှိခိုး၏။
အလောင်းတော် နတ်သားက ဤငါ့ကို ရှိခိုးသောသူသည် အဘယ်သို့သော သူနည်းဟု မေးသည်ရှိသော် အရှင်မလိယမထေရ်မြတ်က ဤဒါယကာသည် စူဠကလ္လရွာ၌နေသော သီလအကျင့်နှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာပေတည်း၊ သဒ္ဓါသီလတည်းဟူသော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော သူတည်းဆို၏။
မေတ္တေယျ အလောင်း တော် နတ်သားသည် ထိုစူဠကလ္လ ဥပါသကာအား ထိုက် လျောက်ရာ သင့်တင့်လျော်ကန်သော ဒှိူသာတကယုဂဖြစ်သော နတ်ပုဆိုး တစ်စုံကိုပေး၍ အလှူပေးခြင်း သီလဆောက်တည် ခြင်းမှ မမေ့မလျော့စေနှင့် ဆုံးမ၏။
ထိုဥပါသကာသည် အရှင်မလိယ မထေရ်မြတ်နှင့်တကွ စူဠာ မဏိစေတီတော်ကို ရှိခိုး၍ (ဒါယကာနှင့်တကွ) စူဠကလ္လရွာသို့ ပြန်ရောက် သော်၊ မထေရ်မြတ်သည် ဆွမ်းစားစရပ်၌နေလျက် ဒါယကာ လှူအပ်သော ဆေးယာဂုကို သောက်တော်မူ၏။
လေအနာ ငြိမ်းပြီးသည်ဖြစ်၍ အရှင် မလိယမထေရ်မြတ်သည် နေတော် မူရာ ဝေရိယဝိဟာရကျောင်းသို့ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ပျံကြွ တော်မူလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆယ့်နှစ်လ ဆယ်နှစ်လရာသီအတွက် အမျိုးသားပွဲတော် ဆယ့်နှစ်မျိုး ဆယ့်နှစ်စား ရှိလေသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလ ဗြိစ္ဆာရာသီတွင် ကထိန်သင်္ကန်း ကပ်လှူပွဲ၊ ဆီမီးတန်ဆောင် ထွန်းည|ိပွဲ၊ မသိုးသင်္ကန်း ရက်လုပ်ပွဲတို့အပြင် ရှင်မာလဲပွဲကိုလည်း ကျင်းပတတ်သေးကြောင်းဖြင့် ပုဂံ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင် က မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း ပဉ္စမအုပ် မျက်နှာ ၂၃၈ တွင် ကာကသတ္တဝါ၊ တာရာ ထိန်ဆဲ၊ ကထိန်ပွဲလျင်၊ သျှင်မာလွဲပွဲ၊ တန်ဆောင်ပွဲက၊ ပွဲကြီး သုံးဖြာ၊ ကြုံကြိုက်ပါလိမ့် ဟု ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
ရှင်မာလဲပွဲ သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ကုရောဒဇနပုဒ်တွင် သီတင်းသုံးသော ရှင်မာလဲမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ပေါရာဏဒီပနီကျမ်း ဒုတိယတွဲတွင် ပါရှိလေသည်။
တစ်ခါသော် ရှင်မာလဲ မထေရ်သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည် စူဠာမဏိစေတီတော်ကို အဖူးအမြော် သွားရာတွင် အရိမေတ္တေ ယျ အလောင်းတော် နတ်သားနှင့် ဆုံမိသည်။
ထိုအခါ အလောင်းတော် နတ်သားက တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်တိုင် ရောက်သည့် အခါတိုင်း၊ ဝေဿန္တရာ ဇာတ်တော်ကို လူအပေါင်းတို့အား ဟောကြားပါရန် လျှောက်ထားတောင်း ပန်လိုက်သဖြင့် ရှင်မာလဲမထေရ်သည် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့တို့တွင် ဝေဿန္တရာ ဇာတ်တော်ကြီးကို ဟောပြော ရသည်။
လှော်ကားတော်ပုံပြု၍ လှော်ကားထက်တွင် အသီးတစ်ထောင်၊ အပွင့်တစ်ထောင်၊ ထမင်းဆုပ်တစ်ထောင်၊ ဆီမီးတစ်ထောင် စသည်တို့ကို လှူဒါန်းပူဇော်ရလေသည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ဖျာပုံမြို့တွင် နှစ်စဉ် တော်သလင်း၌ ရှင်မာလဲ ထောင်ပြည့်ပွဲတော် ဟူ၍ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။
ရှင်မာလဲပွဲတော် ကျင်းပသည့်အခါ လှော်ကားကြီးသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ကာ သစ်သီး၊ မုန့်၊ တံခွန် တိုင်စသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုတို့ကို ထောင်နှင့်ချီ၍ ဆွမ်းတော်ကြီး တင်ကြသည်။
ထိုပွဲတော်မှာ မလိယထေရ် (ဝါ) ရှင်မာလဲ၏ ဩဝါ ဒဖြင့် လှူဒါန်းခြင်းဖြစ်၍ ရှင်မာလဲပွဲတော်၊ မဂ္ဂင်ဖောင်ကြီး၊ တက်၍စီးက၊ ပြည်ကြီးခေမံ၊ မြတ်နိဗ္ဗာန်သို့ အမှန်ထုတ် ခြောက်၊ ခရီးပေါက်၏ ဟူသည့်အတိုင်း မိမိတို့စေတနာ ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို ရည်သန်ပြီးလျှင် မဂ္ဂင်ဖောင်ဖြင့် ကူးတော့မည် အဓိဋ္ဌာန်အလျောက် မဂ္ဂင်ဖောင်ပျံ၏ သရုပ်ကို လှော်ကားဖြင့် တင်စား၍ လှော်ကားပေါ်တွင် အလှူဝတ္ထုများတင်ပြီး ပူဇော် သည့်အတွက် လှော်ကားပွဲတော်၊ ယင်းလှော်ကားပွဲ အလှူတွင် သစ်သီး၊ မုန့်၊ တံခွန်တိုင်စသော လှူဖွယ်သတ္ထုတို့ကို ၁ဝဝဝ စီ၊ ၁ဝဝဝ စီသာ လှူဒါန်းရန် စီမံထားခြင်းကြောင့် ထော်ပြည့် ပွဲတော် စသည်ဖြင့် အသီးအသီး ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
မလေးရိုးရာသတိုးသမီးဝတ်စုံနှင့် မလေးလုံမပျို။
မလေးလူမျိုးသည် မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်နှင့် မလ္လာယုကျွန်းစုတို့တွင် နေထိုင်သော မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုး တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မလေးလူမျိုးကို မြန်မာတို့က ပသျှူး လူမျိုးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
စင်စစ်သော်ကား မလေးလူမျိုး ဟူသည့်အမည်မှာ ထိုမလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်နှင့် မလ္လာယု ကျွန်းစုတို့တွင် လူများစုဖြစ်လျက် မိမိတို့ကိုယ်ကို အော်ရန် မလ္လာယုဟု ခေါ်ကြသူများကို ဥရောပတိုက်သားတို့က ပေးထားသော အမည်လည်းဖြစ်၏။
မျိုးနွယ်နှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု မလေးလူမျိုးစင်စစ်မှာ ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး၊ မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုးတို့နှင့် လူမျိုးအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘာသာစကားအားဖြင့် လည်းကောင်း ဆက်နွှယ်နေကြသူများ ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် ဆူမတြားကျွန်းရှိ ရှေးဦး မလေးလူမျိုးစုမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားလာကြသည်။
ထိုရှေးဦး မလေးလူမျိုးစုသည် အေဒီ ၄ဝဝ ခန့်မှ စတင်၍ ဟိန္ဒူသွေးနှောကာ၊ ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမျိုးခြင်း ခံခဲ့ရပြီး နောက်တွင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်သို့ရောက်လာပြီးလျှင် ၁၁၆ဝခန့်တွင် စင်္ကာပူကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းတို့သည် ဂျားဗားကျွန်းသို့လည်း ပြန့်နှံ့သွားခဲ့၍၊ အခြား ပင်လယ် ကမ်းခြေ ဒေသများသို့လည်း ပင်လယ်ကြောင်း ကုန်သွယ်ယင်း၊ လုယက် တိုက်ခိုက်ယင်း ရောက်ရှိသွားခဲ့ရာ၊ ပမာအားဖြင့် ဘော်နီယိုကျွန်းတွင် ရှိယင်းတိုင်းဦးသားတို့ကို ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများမှ အတွင်းဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများသို့မောင်းထုတ်ခဲ့လေသည်။
မလေးလူမျိုးများသည် ၁၄ ရာစုနှစ်တွင် မလက္ကာနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့၍၊ ထိုနောက်တွင် ဆန်ဒါကျွန်းများ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများ၊ မိုလပ်ကပ် ကျွန်းများနှင့် ဩစတြေးလျတိုက်အနီးအပါးရှိ ကျွန်းစုအချို့ကိုပင် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်။
ကြင်အင်လက္ခဏာများ မလေးလူမျိုးသည် ကိုယ်လုံး အဆစ်အပေါက်ကျသည်။
သို့သော် ကိုယ်နေခပ်ပါးပါး၊ ညိုညစ်ညစ် အရောင်ရှိ၍ အရပ် ပုသည်။
လက်များသေးကာ၊ အထူးသဖြင့် လက်ဆစ် ခြေဆစ် များ အလွန်သေးငယ်၏။
မျက်နှာဝိုင်း၏။
နှာခေါင်းသေး၍ တို၏။
မျက်လုံးမျက်ဖန်ကောင်း၍ မည်းသည်။
ပါးရိုးများ ပေါ်လွင် ထင်ရှားသော်လည်း မျက်နှာ ခပ်ပြားပြားဖြစ်သည်။
ဆံပင်ဖြောင့်တန်း၍ မည်းနက်၏။
ယင်းတို့သည် မိမိတို့ နှင့်ဆိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်း၍ ဘာသိဘာသာ နေတတ်သည်။
သို့သော် ချက်ချက်ချာချာ ရှိသည်။
ဉာဏ်ထက်မြက်သည်။
အာရပ်တို့နှင့် ဆက်ဆံမိပြီးသည့်နောက်တွင် မလေးလူမျိုးသည် ၁၃ ရာစုနှစ်မှ ၁၅ ရာစုနှစ်အထိ နှစ်များ အတွင်း အယူဝါဒရေးတွင် လည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုတွင် လည်းကောင်း အာရပ်တို့ကို စံနမူနာထားလျက် မွတ်စလင်များ လုံးဝဖြစ်သွားလေတော့သည်။
သို့သော် မလေးလူမျိုးတို့သည် စုံးနတ်အစွဲကား ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်၏။
ယင်းတို့သည် ကြက်တိုက်ခြင်းကို လည်းကောင်း၊ ကံစမ်းကစားနည်းများကို လည်းကောင်း ဝါသနာထုံသည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှု မလေး အမျိုးသားတို့သည် ပေါင်လယ်ထိရောက်သော အင်္ကျီရှည် ဖားဖားနှင့် ဘောင်းဘီတို့ကိုဝတ်၍ ဦးခေါင်းတွင် ဦးထုပ်ကိုသော်လည်း ဆောင်းထားတတ်၍၊ ခေါင်းစည်း ပုဝါကိုသော်လည်း စည်းထားတတ်၏။
ခါးတွင် ဘောင်းဘီ ပေါ်မှ ပိုး၊ သို့မဟုတ် ချည်လုံကွင်းကို စည်းပတ်ဝတ်တတ် သည်။
လုံကွင်းကို ဝတ်ရာတွင် အမျိုးသမီးအဖို့ခြေဆစ်အထိ ရောက်သော်လည်း အမျိုးသားများမှာမူ လုံကွင်းကို ခေါက်တင် ထားတတ်ရာ၊ ဒူးဆစ်အထိလောက်ရောက်သည်။
ဓားမြှောင် တို့ကို ကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။
ဘောင်းဘီမှာလည်း အတန်တို၍ ပုံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ရောင်စုံကန့်လန့်အစင်းများ ပါရှိတတ်၏။
အမျိုးသမီးများသည် ညိုဖျော့ဖျော့ အရောင် ရှိ၍၊ ပိုးဖဲ အထူးသဖြင့် ပါတိတ် လုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြ သည်။
ကောင်းမွန်သပ်ရပ်စွာ ဝတ်၍ အနေအထိုင် တတ်သည်။
ခေတ်ကာလ အလျောက် မလေးလူမျိုးတို့သည် ခေတ်မီလာကြ ကာ အနောက်တိုင်း အဝတ်အစား အသုံးအဆောင် ယဉ်ကျေးမှု တို့ကို လက်ခံသုံးစွဲကြသည်။
ဘာသာစကား မလေးဘာသာစကားမှာ ဩစတြစ်ဘာသာစကားမျိုးရင်း မှ ဩစတြိုနီးရှင်း ဘာသာစကား မျိုးခွဲတွင် ပါဝင်သည့် ဘာသာစကားမျိုး စိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မလေးစာမှာ အာရဘစ်အက္ခရာတို့ကို အသုံးပြု၍ ရေးသားထားသော စာဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏ စာပေတွင် ကဗျာလင်္ကာများလည်း ပါဝင်၍ စကားပြေများလည်း ပါဝင်၏။
စကားပြေများမှာ အာရပ်၊ သို့မဟုတ် ပါးရှန်းစာပေတို့ကို မှီသည်က များလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:လူမျိုး Category:မလေးရှားနိုင်ငံ။
မလှိုင်မြို့သည် မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မလှိုင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ သာစည်-မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းနှင့် မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံ ကားလမ်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မီးရထားလမ်းအတိုင်း မိတ္ထီလာမှ ၂၂ မိုင်ဝေးသည်။
မလှိုင်မြို့နယ်သည် ၄၃၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
သူကြီးပိုင် ၅၄ ခုရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ၈၉၁၇ဝ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
မလှုင်မြို့တွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ သမဝါယမရုံးများနှင့် ရဲဌာနတို့ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် အစိုးရစိုက်ပျိုးရေး ဥယျာဉ် ရှိသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နေ လူဦးရေမှာ ၆၅၄၃ ယောက်ခန့်ဖြစ်၏။
မလှုင်မြို့သည် မီးရထားလမ်း ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်နှင့်အညီ အရောင်းအဝယ် ကောင်းမွန်သည်။
မလှိုင်တွင် ၅ ရက်တစ်ဈေး ရှိလျက် အနီးအပါး ရွာများမှ လာရောက် ရောင်းဝယ် ကုန်သွယ်ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ဝါဂွမ်းကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည့် မြို့ဖြစ်၍ ဝါဂွမ်း စက်ရုံများရှိသည်။
မလှိုင်တွင် ဆီစက်များလည်း ရှိသည်။
မြေအိုးမြေခွက်များကိုလည်း အနည်းငယ် ပြုလုပ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူ များပေး၏။
မလှိုင်မြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော် ဖြစ်လျက် နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲ ကျင်းပသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရှေးအခါက မလှိုင်မြို့သည် နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ခဲ့ဖူးလေသည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တော် ကမူ မလှိုင်မြို့ကို ဝန်နှင့်စစ်ကဲ့တို့က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် မင်းသားများ အရေးတော် ပေါ်ခဲ့စဉ်က မလှိုင်မြို့သူကြီး မောင်ချစ်စရာသည် မင်းတုန်းမင်းအား ခြားနားပုန်ကန်ခဲ့ရာ သီပေါမင်းက အသက်ဘေးမှ ကယ်တင် သူကောင်းပြုခဲ့သော်လည်း အဆုံးတွင် ကွပ်မျက်ခံရလေသည်။
ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်စဉ်က အင်္ဂလိပ်တို့သည် မလှိုင်သို့ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်၍ မလှိုင်မှ တစ်ဆင့် မိတ္ထီလာသို့ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။
အမည်ခေါ်ဆိုပုံ မလှိုင်ဟူသော အမည်သည် ပန်းလှိုင်ဟူသော အမည်မှ စကားရွေ့လျောလာသည် ဆိုသည်။
သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် စေတီပေါင်း ၈၄ဝဝဝ တည်ရာ၌ မလှိုင်မြို့ရွှေမုဋ္ဌောလည်း တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထိုရွှေမုဋ္ဌောဘုရား အနီးတစ်ဝိုက်တွင် လည်းကောင်း၊ ထိုဘုရားအား ကပ်လှူပူဇော်ထားသော ပန်းများကြောင့် လည်းကောင်းပန်းများ လှိုင်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ ပန်းလှိုင်ဟူ၍ အမည်ပေး ပညတ်ခဲ့ရာမှ မလှိုင်ဖြစ်လာသည် ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
မလွှပင် မလွှပင်သည် ဖက်သန်းပင်၊ သခွတ်ဖိုပင်တို့နှင့် အတူ ဗစ်နိုးနီအေးစီအီး(Bignoniaceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို ဒေါ်လီချန်ဒရုန်း စတီပျူလာတာ(Dolichandrone stipulata; ယခုအခါတွင် Markhamia stipulataUlloa, C, Govaerts, R., & Lohmann, L.G. (2020). World Checklist of Bignoniaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet; http://wcsp.science.kew.org/ Retrieved 27 February 2020)ဟု ခေါ်သည်။
မလွှပင်သည် အပင်လတ်မျိုး ဖြစ်၍ ယင်း၏ အပွင့်သည် ခရာပုံဖြစ်၍ အရောင်မှာ အဝါရောင် ဖျော့ဖျော့ ဖြစ်သည်။
မလွှပွင့်နှင့် မလွှသီးတို့သည် အဖိုးတန် အသီး အပွင့်များ မဟုတ်ကြသော်လည်း တောလက်ကျေးရွာများတွင် ထိုအပွင့်နှင့် အသီးတို့ကို ဟင်းချက်စားကြသည်။
တို့စရာ ကောင်းအဖြစ်ဖြင့်လည်း စားသုံးကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း၊ မျိုးပါးသော အရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ မြေပြင်အမြင့်ပေပေါင်း ၂ဝဝဝ အထိ ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရှိ ခြံဥယျာဉ်များတွင် မလွှပင်ကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရှိရသည်။
မလွှသား၏ အရောင်မှာ လိမ္မော်ရောင်ကဲ့သို့ရှိ၍ လှပသော အစက်အပြောက်များ ပါရှိသည်။
အသားကျစ်၍ မာသောကြောင့် အိမ်တိုင်များ၊ လေးကိုင်းများ၊ လှံရိုးများ၊ လှော်တက်များ၊ ခတ်တက်များနှင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
မသိုးစာ အစားအစာများကို မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည် ခံအောင် စီမံထားသည့် အလေ့အထသည် ရှေးဂူနေ လူများ ခေတ်မှအစပြု လုပ်လာကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
ထိုဂူနေ လူများသည် တောတွင်း၌ မိမိတို့လိုက်လံ ရှာဖွေရရှိခဲ့သော သားငါးများကို စားမကုန်သည့်အခါ ကျပ်တင်ထားလေ့ ရှိကြ သည်။
သားငါးများ အလွယ်တကူ ရှာမရသည့် အခါတွင် လည်း ထိုကျပ်တင်သားများကိုသာ စားကြရသည်။
ရှေးအခါက အရှေ့တိုင်းသားများသည် အစားအစာ များကို သကြား၊ ဆား၊ အမွှေးအကြိုင်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ သဖန်းသီး ဆီးသီးစသော သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ ဖြစ်စေ မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည်ခံအောင် စီမံပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့စီမံပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း တိုးတက်မှုများစွာ မရှိခဲ့ချေ။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ လောက် ကျမှသာ မသိုးစာ စီမံ သည့်နည်းများကို ကောင်းစွာ သိရှိနားလည်လာကြပြီးလျှင် ထိုမှအစ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့လေသည်။
၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ပေါင်မုန့်ဖုတ်သူ နစ်ကလပ် အက်ပါး ဆိုသူသည် အစားအစာများကို စည်သွတ်၍ မပုပ် မသိုးဘဲ ကြာရှည်ခံအောင် စီမံပြုလုပ်သည့်နည်းကို ပထမဆုံး စတင် တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
ထိုမှအစ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စည်သွတ်လုပ်ငန်းစက်ရုံများ အမြောက်အမြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် စည်သွတ် လုပ်ငန်းများ သိပ္ပံနည်းကျကျ မရှိသေးရကား ချက်ချင်းဖွံ့ဖြိုး လာသည် မဟုတ်ပေ။
ယခုအခါတွင် စည်သွတ်လုပ်ငန်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျကျ လုပ်ကိုင်လာနိုင်သဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် သံနှင့် သံမဏိလုပ်ငန်းများမှလွဲလျှင် ဒုတိယအကြီးကျယ်ဆုံး လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာလေသည်။
အစားအစာများ ပုပ်သိုးသွားရခြင်းမှာ အကြောင်း နှစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ပထမ အကြောင်းရပ်မှာ ပိုက္ကရုပ် ပိုးကလေးများကြောင့် ဖြစ်၍၊ ဒုတိယ အကြောင်းရပ်မှာ ဓာတ်ပြောင်းမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။
အသားနှင့် ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ကဲ့သို့သော အစားအစာများ အားလုံးတွင် မိုက္က ရုပ်ပိုးကလေးများ ပါရှိ၏။
ထိုပိုးကလေးများသည် အလွန့် အလွန် သေးငယ်ရကား ပကတိ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ဘဲ အထူးအားကောင်းသည့် မှန်ဘီလူးနှင့် ကြည့်မှသာ မြင်နိုင် သည်။
ယင်းပိုးကလေးများမှာ များသောအားဖြင့် ဗက်တီး ရီးယား၊ မီုနှင့် တဆေးတို့ဖြစ်ကြသည်။
မိုက္ကရုပ်ပိုး အားလုံးသည် စားအစာများကို ပုပ်သိုးစေသည်မဟုတ်။
အသုံးကျသော မိုက္ကရုပ် ပိုးများလည်းရှိ၏။
သို့သော် များသောအားဖြင့်ကား အစားအစာကို ပုပ်သိုးပျက်စီးစေ လေသည်။
ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အစားအစာ ပုပ်သိုးသွားရ ခြင်းမှာ အင်ဇိုင်းဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အစာစိမ်း များတွင် အင်ဇိုင်းဓာတ်များ ပါရှိ၏။
သစ်သီးများ စိမ်းရာမှ မှည့်လာ ခြင်းမှာ အင်ဇိုင်းဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အင်ဇိုင်း ကား ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ပြောင်းသွားသည် မဟုတ်ဘဲ၊ သစ်သီး ကိုသာ မှည့်အောင် ဆောင်ရွက်သွားလေသည်။
သစ်သီးကို အပင်မှ ခူးလိုက်သော်လည်း သစ်သီးအတွင်းရှိ အင်ဇိုင်းများက ယင်းတို့၏ အလုပ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အကယ်၍ ထိုဆောင်ရွက်မှုများကို မဟန့်တားနိုင်ပါက သစ်သီး မှာ နောက်ဆုံး ပုပ်သွားတော့၏။
အပူသည် အင်ဇိုင်းများ၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပျက်စီးစေသည်၊ သို့မဟုတ် ရပ်တန့် စေသည်။
အစားအစာများ မပုပ်သိုးအောင် စီမံရာ၌ လေလုံသော သံဘူး၊ သံခွက်၊ ဖန်ဘူးတွင်ထည့်၍ ပိတ်လိုက်ရသည်။
စည်သွတ်ရာ၌ အချက်ကြီးနှစ်ချက်ရှိ၏။
ပထမ အချက်မှာ အစားအစာကို ပုပ်သိုးစေသည့် မိုက္ကရုပ် ပိုးကလေးများနှင့် အင်ဇိုင်းများ ပျက်စီးသွားအောင် ချက်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ ဒုတိယ အချက်မှာ ထိုချက်ပြီး အစား အစာထဲသို့ပိုးကလေးများ နောက်ထပ် မဝင်လာနိုင်ရန် လေလုံအောင် ပိတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စည်သွတ်နည်းမှာ ဤနှစ်ချက်မျှသာ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လုပ်ကိုင်ရာ၌ အခက်အခဲ များစွာရှိ၏။
စည်သွတ် မည့် သစ်သီး၊ သားငါး စသည့် ပစ္စည်းများသည် လတ်ဆတ်၍ အရင့်မှန်ရသည့်ပြင် ထည့်သွင်းသည့်အခါ၌ အစစ အရာရာ သန့်ရှင်း စင်ကြယ်စွာ ရှိစေရန် သန့်ပြန့်စွာ ဆေးကြောပြီးမှ ထည့်ရသည်။
အင်ဇိုင်းများ သေကြေပျက်စီးခြင်း ရှိမရှိ၊ နောက်ထပ် ဝင်မဝင်၊ ခွန်အားဖြစ်စေသည့် ဗီတာမင်ဓာတ်များ ပါမပါ စသည်တို့ကို အသေအချာ တာဝန်ခံ၍ စစ်ဆေးကြည့် ရသည်။
သန့်ရှင်းရေး၌လည်း အထူးကြပ်မ၍ စောင့်ရှောက် ပေးရလေသည်။
စည်သွတ်ရာ၌ ကျက်အောင် ချက်ပြီးမှ စည်သွတ် နည်းနှင့် အစိမ်းလိုက် စည်သွတ်နည်းဟူ၍ အဓိက နည်းကြီး နှစ်နည်းရှိ၏။
ကျက်အောင် ချက်ပြီးမှ စည်သွတ်သည့်နည်း တွင် အစားအစာများကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အိုးကြီးထဲ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁ဝံ ထိအောင်ထား၍ မိုက္ကရုပ်ပိုးကလေး များနှင့် အင်ဇိုင်းများ ပျက်စီး သွားသည့်တိုင်အောင် အတန် ကြာ ချက်ထားသည်။
အခြားအိုးတစ်ခုတွင် သံဘူးနှင့် အဖုံး များကို ပိုးများသေသည့် တိုင်အောင် ပြုတ်ထားရသည်။
ထိုနောက် ချက်ထားသည့် ပစ္စည်းကို သံဘူးတွင်ထည့်၍ လေလုံအောင် ပိတ်လိုက်လေသည်။
ဤနည်းတွင် သံဘူးကို မပိတ်မီ ပိုက္ကရုပ်ပိုးများ ဝင်ရောက်နိုင်သောကြောင့် အမြဲတမ်း အောင်မြင်သည် မရှိချေ။
အစိမ်းလိုက် စည်သွတ်နည်းတွင် အစားအစာများကို သံဘူးတွင် ပထမ အစိမ်းလိုက်စီထည့်၍ ပိတ်ပြီးလျှင် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၂၅ဝံ ထိ အပူတိုက်ပေးကာ သံဘူးအတွင်းရှိ အစာကိုကျက်အောင် ချက်ပေးသည်။
ဤနည်း တွင် ပြင်ပမှ နောက်ထပ် မိုက္ကရုပ်ပိုးများ၊ မဝင်လာနိုင်သောကြောင့် ကျက် အောင် ချက်ပြီးမှ စည်သွတ်သည့် နည်းထက် ကောင်းသဖြင့် ဤနည်းကိုသာ အသုံးများကြသည်။
နွားနို့ကို အခြားအစားအသောက်များထက် ပို၍ စည်သွတ်ရောင်းချကြသည်။
နို့ဆီ၊ နို့စိမ်း၊ နို့မှုန့်များသည် စည်သွတ်နို့များ ဖြစ်ကြရာ မိခင်နှင့် ကလေးများအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ရလေသည်။
မကြာသေးမီက နို့ဆီနှင့် နို့စိမ်းများကို စည်မသွတ်မီ ခရမ်းဘေး ရောင်ခြည်များတွင် အတန်ကြာအောင် ပြပြီးမှ စည်သွတ်ကြသည်။
ယင်းသို့ ခရမ်းဘေး ရောင်ခြည်များတွင် ပြလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဗီတာမင် ဒီ ဓာတ် ပါဝင်လာသည်။
အသားနှင့် ပင်လယ်ငါးများ ကိုလည်း အကြီးအကျယ် စည်သွတ်၍ ရောင်းချကြရာ အတော်ပင် ခေတ်စား၍ လာပေသည်။
အထူးသဖြင့် စည်သွတ် အမဲသားများသည် စစ်တပ်များအဖို့အလွန် အသုံးဝင်သော ရိက္ခာများ ဖြစ်ကြသည်။
စည်သွတ် အသားများကို အချိန်အခါ ရာသီမရွေး စားနိုင်သည့်ပြင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရာ၌လည်း များစွာ လွယ်ကူသည်။
ထို့ ကြောင့် စစ်ဖြစ်ပွားသည့်အခါတိုင်း စည်သွတ် အသား လုပ်ငန်းမှာ အထူး တိုးတက်ဖွံဖြိုးလာ လေသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း၌ ဆိုလျှင် အသားများကို အမြောက် အမြား စည်သွတ်၍ စစ်မျက်နှာ အမျိုးမျိုးသို့ပို့ခဲ့ရလေသည်။
အစားအစာများကို အအေးခံထားခြင်း အားဖြင့်လည်း မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည်စွာ ထားနိုင်သည်။
အစား အစာတွင် ရှိသော မိုက္ကရုပ်ပိုးကလေးများနှင့် အင်ဇိုင်းများသည် အအေး ဒဏ်ကို ခံရသောအခါ မလှုပ်မရှားနိုင် ဖြစ်သွားသောကြောင့် အစာများမှာ လတ်ဆတ်၍နေတော့၏။
ထို့ကြောင့် သားငါး၊ အသီးအရွက်များကို အအေး သိုလှောင်ခန်းတွင်ထား၍ စားသုံး ကြသည်။
အအေးသိုလှောင်ခန်း၏ အပူချိန်မှာ ဖာရင်ဟိုက် ၃၃ံ မှ ၄၅ံ အထိ ထားရှိသည်။
အအေးသိုလှောင်ခန်းတွင် သားငါးများကို မပုပ်မသိုးဘဲ ၈ လမှ ၁ဝ လထိအောင် သိုလှောင်ထားနိုင်သည်။
ဤနည်းသည် မသိုးစာ စီမံရာ၌ ခေတ်အမီဆုံး နည်းတစ်နည်း ဖြစ်ပေသည်။
အခြောက်လှန်းခြင်းသည်လည်း မသိုးစာ စီမံရာ၌ ငွေကြေးအကုန်အကျနည်းပြီး ခရီးရောက်သောနည်း တစ်နည်း ဖြစ်သည်။
အခြောက် လှန်းလိုက်သောအခါ အစားအစာများ ထဲမှ ရေများ ခန်းခြောက်သွားသောကြောင့် မိုက္ကရုပ် ပိုးကလေး များနှင့် အင်ဇိုင်းများ သေကြေပျက်စီးကုန်ကြရကား မပုပ်မသိုး နိုင်တော့ပေ။
အစားအစာ အခြောက်များကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်းက အမြောက်အမြား လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင် စစ်သည် တော်များအတွက် စစ်မျက်နှာ အမျိုးမျိုးသို့တင်ပို့ခဲ့ကြလေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:အစားအစာ။
thumb|ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်ကြီးတွင် (၂၇)ကြိမ်မြောက် မသိုးသင်္ကန်း ရက်လုပ်ကပ်လှူပူဇော်ပွဲ (၂၀၁၁) တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မြတ်စွာဘုရားအား ရည်စူး၍ မသိုးသင်္ကန်း ကပ်လှူပွဲများ ကျင်းပကြသည်။
မသိုးသင်္ကန်းဆိုသည်မှာ နောက်တစ်နေ့သို့ကူးမသွားစေဘဲ အရုဏ်မတက်မီ နေ့ချင်းပြီး ပြုလုပ်လှူဒါန်းသော သင်္ကန်းကိုဆိုသည်။
ယင်းမသိုးသင်္ကန်းကား ကထိန်သင်္ကန်းကို အတုယူ၍ ပြုလုပ်ဟန်တူသည်။
အကြောင်းကား ကထိန်ခင်းရာ၌ ကထိန်ပြီးမြောက်ကြောင်း အင်္ဂါရပ်အများရှိရာ အသန္နိဓိကတေန၊ မသိုးသောသင်္ကန်းဖြင့်။
ကထိနံ၊ ကထိန်သည်။
အတ္ထတံ၊ အခင်းမည်သည်။