kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကဏ္ဍ:မြန်မာ မှူးမတ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဦးထွန်းစိန် B.Sc, B.L.. (၁၉၃၁ - ၃၂) ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည် သံတွဲမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် စတင် ပညာ ဆည်းပူး၍၊ ၁၉၂၈ ခုတွင် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူး ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၁ - ၃၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ပညာ များကို လေ့လာ ဆည်းပူး နေစဉ်၊ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ သမားများ ဘုန်းမီး နေလ တောက်ပသည့် ကာလ ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး ပွဲများတွင်၊ ဂျော့ဘုရင် မင်းမြတ်၏ ဘုန်းတော် ဘွဲ့များကို သီဆိုကာအစည်းအဝေး ဖွင့်လှစ် ခဲ့ကြ ရ၏။
ဦးထွန်းစိန် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော အခါ၊ ဂျော့ဘုရင် ဘုန်းတော်ဘွဲ့ အစား တို့ဗမာ အမျိုးသား သီချင်း ဖြင့်ဖွင့်လှစ် ခဲ့လေသည်။
တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်း သဘင် ခန်းမသည် မြန်မာမဆန်၊ တရုပ် ဘုရား ကျောင်းနှင့် တူနေ၍ မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ် ပေါ်စေရန် ခြင်္သေ့ ရုပ်များ ထားရန် တောင်းဆို ခဲ့၏။
တက္ကသိုလ် အဆောက်အဦ များတွင် အင်္ဂလန် ပြည်လုပ် သံတံခါး များကို သုံးမည့် အစား၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် သစ်သား တံခါး များကို အသုံး ပြုရန်လည်းတောင်းဆို ခဲ့သည်။
၁၉၃၁ခုတွင် အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ စတင် ကျင်းပရာ၊အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့တွင် ဒေါင်းလံ (ခွပ်ဒေါင်းလံ မဟုတ်) ကို သမဂ္ဂမှ စတင် အသုံး ပြုခဲ့၏။
စီးကရက် သပိတ် မှောက်ရေးတွင်၊ သမဂ္ဂသည် ဗမာ နိုင်ငံ လူငယ်များ အစည်းအရုံး (ယခု ဗလစ မဟုတ်)၊ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး တို့နှင့်ပူးတွဲ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
ဦးထွန်းစိန်သည် သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သက်တမ်း မကုန်မီ နုတ်ထွက် သွားခဲ့သည်။
တကသမှ ထွက်ပြီးနောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေ မေးပွဲ အောင်မြင် ပြီးနောက်၊ ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
ဂျပန် ခေတ်တွင် ခရိုင်ဝန်အဖြစ် နိုင်ငံ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး၊ အင်္ဂလိပ်များ ပြန်ဝင် လာသော အခါ ဦးထွန်းစိန်အား ထောင်ဒဏ် ၂၅နှစ် အပြစ် ပေးခဲ့၏။
၉ လနှင့် ၄ ရက် အကြာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ယခု ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီး တဦး အဖြစ်ဆောက်ရွက်လျက် ရှိသည်။
အိုးဝေ နှစ်လည်စာစောင်၊ ၁၉၆ဝ က 'ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ တကသ ဥက္ကဋ္ဌများ' အတ္ထုပ္ပတ္တိကနေ တကသရဲ့ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ "ဦးထွန်းစိန် B.Sc, B.L..(၁၉၃၁ - ၃၂)" အကြောင်း ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာမွတ်စလင်များ။
ဝမ်းအိုဝမ်း ကျော်ဝင်းမောင်ကို အဖ ဦးဟာနစ်၊ အမိ ဒေါ်စိန်ညွန့်တို့မှ ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့ တွင် (၁၂၈၁)ခု တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၁၃)ရက်၊ (၁၆၊ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၁၉၂၀)တွင် မွေးဖွားသည်။
၃ လသားအရွယ်တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်သည်။
(၃)နှစ် သားအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သည်။
မောင်နှမ (၂) ယောက်ကျန်ရစ်သည်။
ဦးလေးလုပ်သူ ဦးအီဘရာဟင်က ကောက်ယူ မွေးစားခဲ့သည်။
အစ်မလုပ်သူသည် (၁၁)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားပြန်သည်။
ဗန်းမော်မြို့၊မိုးကုတ်၊ ကသာမြို့များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာရာ ကျောင်းများပိတ်လိုက်သဖြင့် (၁၀)တန်းအထိသာ ပညာသင်ယူခဲ့ရသည်။
(၁၉၄၃)ခု ဩဂုတ်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) သို့ဝင်ခဲ့သည်။
ရေနံချောင်း လေယာဉ်ပစ် အမြောက်ကြီး တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ် မင်္ဂလာဒုံစစ်တက္ကသိုလ် ဗိုလ်သင်တန်း တတိယအပတ်ကို တက်ခဲ့သည်။
ကျောင်းဆင်းခါနီးတွင် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်း၏ လျှို့ဝှက်တာဝန်ပေးချက်အရ မဟာမိတ်တပ်များနှင့် သွားရောက် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။
ယင်းတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရာတွင် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊မင်းကွန်းရွာတွင် ဂျပန်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရသည်။
အသတ်ခံရမည့်ဆဲဆဲတွင် ဂျပန်တော်လှန်ရေး ရဲဘော်များ၏ အကူအညီနှင့် အချူပ်မှဖောက်၍ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ဖဆပလ၊ ဗမာမွတ်စလင်မ် ကွန်ဂရက်(ဗမက)၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
(၁၉၄၆) ခု ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အလံနီဖြစ်လာသည်။
(၁၉၄၈)ခုနှစ်တွင် အလံနီအဖြစ်တောခိုခဲ့သည်။
(၁၉၅၄-၅၅) ခုနှစ်တွင် အလံနီတွင် အယူအဆတိုက်ပွဲဖြစ်ရာ ပါတီမှ အထုတ်ခံရသည်။
အထုတ်ခံရသည့် ရဲဘော်များစုပေါင်း၍ အလုပ်သမားညီညွတ်ရေး ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ရာတွင် (၁၉၄၆)ခုနှစ် ကသာခရိုင် လူထုတိုက်ပွဲတွင် အသေခံဗိုလ်အဖြစ် ခေါင်းဆောင်ခဲ့ရာတွင် အဖမ်းခံရပြီး ထောင်ထဲတွင် ရှစ်လ ခန့်နေခဲ့ရသည်။
(၁၉၆၂) ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စလာရင်း အဖမ်းခံရပြီး မန္တလေး၊ ရန်ကုန်တွင် အချုပ်ခံခဲ့ရသည်။
(၁၉၆၂)ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဥပဒေတွင်း ဝင်ခဲ့သည်။
ဥပဒေအတွင်းရောက်လာပြီး အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မကြာမီ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ စွန့်လွှတ်က သမိုင်းပေးတာများရှိသည့်အတွက် ကလောင်ကိုင်ခဲ့သည်။
“ဝမ်းအိုဝမ်းနှင့် ဗမာ့မြေအောက်တော်လှန်ရေး" အမည်ရှိ စာအုပ်ပြုစုရင်း စာပေနယ်ထဲသို့ ဝင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်၊ဝတ္ထု၊ ဇာတ်ညွှန်း၊ ဆောင်းပါးများနှင့် သုတေသနစာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည်။
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအဆင့်ဆင့်တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၇၂၊မတ်လ၊၂၇ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဒုတိယအဆင့်နှင့် (၁၉၈၀)ခု မေလ(၂၈)ရက်တွင် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ဒုတိယအဆင့်တို့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ မှ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကန်တော့ခံ သက်ကြီးစာဆိုပညာရှင် အဖြစ်နှင့် ယနေ့တိုင် သမိုင်းဝင်စာပေများကို အဓိက ရေးသားပြုစုလျက်ရှိနေပါသည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်အချို့ ဆရာကြီးဦးရာဇတ်(ပထမပိုင်း)၊ ဂျပန်သုံ့ပန်း မဂိုကပြားမလေး၊ နွေဦးရဲ့ သတို့သမီးပျို၊ မေတ္တာလက်တစ်လှမ်း၊ ဘီဒီအေ လေယာဉ်ပစ် အမြှောက်ကြီးတပ် မန္တလေး ၁၃၀ဝ ပြည့်အရေးတော်ပုံမှ သည် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသို့၊ နယ်ချဲ့ကို ဒူးမထောက်တဲ့ သခင်နက်ဖေ (၁၉၉၉)၊ ဂျပန်ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး လေထီးသမားများ(၁၉၉၉) မြန်မာအာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ဦးရာဇတ် (ထွန်းဖောင်ဒေရှင်း စာပေဆုကော်မတီမှ အတ္ထုပတ္တိစာပေဆုရ စာအုပ် ) ကိုးကား ဘီဒီအေ လေယာဉ်ပစ် အမြှောက်ကြီးတပ် စာအုပ်မှ စာရေးသူကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်ရေးအကျဉ်း ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလထုတ် ကန့်တော့ခံ သက်ကြီးစာပေပညာရှင်များ၏ အတ္ထုပတ္တိအကျဉ်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မောင်သော်က (ခေါ်) ဗိုလ်မှူး ဘသော် (၁၉၂၈ - ၁၉၉၁) သည် မြန်မာ့တပ်မတော် (ရေ) အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးနှင့် စာရေးဆရာ ကဗျာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်မှူးအဆင့်ထိ တပ်မတော် (ရေ)တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ စစ်ရေယာဉ် (မေယု) ကို အင်္ဂလိပ် အစိုးရထံမှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်တိုင် လွှဲယူခဲ့စဉ်က ဗိုလ်ဘသော်သည် သင်္ဘောပေါ်တွင် အလံတင်သည့် ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ဘသော် (ရေတပ်)၊ မောင်သော်က အမည်များဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများ၊ ဝတ္ထုများ များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) စတင် ထူထောင်ခဲ့စဉ်က ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
https://www.bbc.com/burmese/burma-40648431 အစောပိုင်းဘဝ ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ရွှေဘိုမြို့တွင် အဖ ဦးမှန်ကြီး၊ အမိ ဒေါ်မြိုင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
မြန်မာမွတ်စလင် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး သားသမီး ၄ ယောက် အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
အခြားအမည်ကတော့ နူးရ်မာမက်ဖြစ်သည်။
https://burma.irrawaddy.com/news/2014/03/10/55985.html ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်ခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်တွင်ပင် ဗမာ့ရေတပ်မတော်သို့ တပ်သားအဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ မြန်မာ့တပ်မတော် (ရေ) တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မှူးဘသော်ဟု လူသိများသည်။
စစ်ရေယာဉ် (မေယု) ကို အင်္ဂလိပ် အစိုးရထံမှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်တိုင် လွှဲယူခဲ့စဉ်က ဗိုလ်ဘသော်သည် သင်္ဘောပေါ်တွင် အလံတင်သည့် ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ရေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသော တိုက်ရေယာဉ် ၁၀၃ သည် မဟာမိတ် ကျွန်းစုများတဝိုက် ငါးဖမ်း သင်္ဘောများကို လိုက်လံ နိုမ်နင်းရေး တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ် မုန်တိုင်းမိကာ ပင်လယ်ပြင်တွင် မျောနေခဲ့သည်။
ဗိုလ်ကြီးဘသော် နှင့် ရဲဘော် ၁ဝ ဦးတို့သည် အသက်ကယ်ဖောင်ဖြင့် ၁၃ ရက်ကြာမျှ ပင်လယ်ပြင်တွင် မျောနေရာမှ ဂျပန် ကုန်တင်သင်္ဘောတစီးက တွေ့ရှိ ဆယ်ယူခဲ့၍ အသက်မသေ ကျန်ရစ်သူ ၁ဝ ဦးတွင် ပါဝင်သည်။
တပ်မတော် (ရေ) တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မှ အငြိမ်းစားယူကာ ရှေ့သို့၊ ဖော်ဝပ်၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်စောင်စလုံးတွင် စာတည်းချုပ်အဖြစ် တိုင်းပြည် တာဝန်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ thumb|စစ်ရေယာဉ် (မေယု)စာပေရေးသားခြင်းကို ကျောင်းသားဘဝမှ စတင်၍ စစ်ပြန်၊ ပဒေသာ မဂ္ဂဇင်း၊ စစ်နှလုံး ဂျာနယ်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီတို့၌ ဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုများ များစွာ ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။
ရေကြောင်းစွန့်စားခန်းဝတ္ထုများ ရေးသားရာတွင် ဗိုလ်ဘသော် (ရေတပ်) ဟု ကလောင် အမည်သုံးသည်။
မောင်သော်က အမည်ဖြင့် စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မောင်သော်ကသည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာလုံးဖြင့် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများကို ပိုင်နိုင်စွာ ရေးသားနိုင်သူဖြစ်ကာ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၌ အချိန်အားလျော်စွာ ရေးသားခဲ့သော မောင်သော်က၏ ဆောင်းပါးများမှာ သတင်းစာဖတ် ပရိသတ်ကို အထူးနှစ်ချိုက်စွာဖြင့် စောင့်မျှော်ဖတ်ကြရသည့် ဆောင်းပါးများ ဖြစ်သည်။
"တိုက်ရေယာဉ် ၁၀၃" အမည်ရှိ ဝတ္ထုဟန် ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းမှာ လူကြိုက်များထင်ရှားသည်။
အထူးသဖြင့် သရော်စာရေးရာတွင် နာမည်ကြီးသူတဦး ဖြစ်သည်။
မဆလခေတ်တလျှောက် ခေတ်စနစ်နှင့် လူထုဘဝကို ထင်ဟပ်၍ ထိထိမိမိ ဖွင့်ချရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူသည် ကမ္ဘာ့စာပေထဲမှ အမြောက်အမြားကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ၊ စကား သင်ကြားပို့ချခြင်း၊ ရေကြောင်းသိပ္ပံ အတတ်ပညာများကို နိုင်ငံခြားသွား သင်္ဘောသားများအား သင်ကြား ပို့ချပေးခြင်း၊ စာပေကဗျာ ရေးသားခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ၁၉၈၈ခု ရှစ်လေးလုံးဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံတွင် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် စာနယ်ဇင်းသမဂ္ဂတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၌ ဆက်လက်ပါဝင်သည်။
ဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း စည်းရုံးရေး တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ အရေးပေါ် စီမံမှု အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ (က)၊ ၅ (ခ) တို့ဖြင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၂ဝ ချမှတ်ခံရသည်။
မောင်သော်က၏ လှောင်ပြောင် သရော်သော မိန့်ခွန်းများ၊ ကဗျာများနှင့် ဆောင်းပါးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နာမည်ကြီး လူကြိုက်များလှသည်။
"သူ့ စာပေက ပြည်သူတွေကို ရယ်စေတယ်။
တချိန်တည်းမှာ ဒေါသနဲ့ နာကြည်းမှုတွေကိုလည်း လှုံ့ဆော်ပေးတယ်" ဟု သူ့ မိတ်ဆွေတဦးက ပြောပြသည်။
သူ့အား ဖမ်းဆီးထောင်ချထားစဉ် ကာလမှာပင်လျှင် သူသည် ကဗျာများကို လျှို့ဝှက် ရေးခဲ့သေးသည်။
ဘဝနိဂုံး အဖမ်းမခံရခင်ကတည်းက ဆရာမောင်သော်ကတွင် ကုသ၍ မရသော အကြောသေရောဂါ ရှိသည်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့ အင်းစိန်ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြစဉ် ရိုက်နှက်ခံရပြီးနောက် သမံတလင်းပေါ်တွင် မည်သည့် အခင်းမှမပါဘဲ အိပ်ခဲ့ရသဖြင့် လေဖြတ်သွားသည်။
ထောင်ဆရာဝန်၏ သာမန်ကုသမှုကို အနည်းငယ် ရရှိခဲ့သည်။
အထူးကု ဆရာဝန်များဖြင့် ကုသရန် တင်ပြသော်လည်း အာဏာပိုင်များက ခွင့်မပြုခဲ့ပါ။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖောက်လာသဖြင့် အာဏာပိုင်များက ဦးဘသော်အား ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ပို့ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သုံးရက်အကြာ၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးအချုပ်ခန်းအတွင်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၅ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ကန်တော်ကလေးစွန်နီ မွတ်စလင်မ် သုသာန်တွင် မြှုပ်နှံသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
မောင်သော်က၏ ကဗျာ ဇာတ်ဆရာ ငါ့ဇာတ်စင်ငါထိုး ဇာတ်ပိုးတော့ ထပြီလေ။
မကတတ် ကတတ် ငါ့ဇာတ် ငါခင်း ငါမင်း ငါဘုရင်ပေါ့ ထင်ချင်ရာ ထင်ပါဘိ မင်း မကြည့်ချင်နေ။
စင်ပေါ်မှာ ကျွမ်းထိုးလို့ စင်ကျိုးပြီး သေပေစေ နေသာသပ လေညာက။
စည်းမမှန် ဝါးမမှန် ကကြိုးတွေ မဟန်လို့ တပ်လန်ကာ ကြည့်သူပြောပြန်တော့ ရုံကြေးတွေ အကုန် ဒါမှ ငါပ။
(မီးခြစ်တဆံ) ထင်ရှားသော စာအုပ်များ ပို့သခဲ့သော မေတ္တာများ … ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ။
နှစ်သစ်ဦး ချစ်ဦးလက်ဆောင် … ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ။
ရှိတ်စပီးယား၏ လက်ရွေးစင် ဆွန်းနက်ကဗျာများ … ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ။
နှစ်သုံးရာမှ ပဲ့တင်သံ အသံလှိုင်း ကဗျာများ … ၁၉၈ဝ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ။
တိုက်ရေယာဉ် ၁၀၃ (အခန်းဆက် အဖြစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ပြီး စာအုပ်အဖြစ် ၁၉၈၅ ခန့်တွင် ထုတ်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းမိပါသည်)။
ယာမကာလုလင် ၁၉၈၁-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဆရာချယ်ကို အဘဦးပု၊ အမိဒေါ်ဂွမ်းပုံတို့က ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဝက်တိုးကျေးရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။
ဆရာချယ်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ရေဦးမြို့မူလတန်း ဆရာ ဖြစ်သင်တန်းကျောင်းမှ ဆရာဖြစ်စာမေးပွဲအောင်မြင်ပြီး ရွှေဘိုမြို့နယ် ကန်သာကုန်းကျေးရွာ ဆရာဦးညွန့်၏ကျောင်းတွင် လက်ထောက်ဆရာအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီ တိုင်းရင်းသား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအား စုစည်းကာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် လက်တွဲလျက် အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေးကို ဆောင်ရွက်သည်။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက် ရေးကာလတွင် အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များ အစည်းအရုံးခွဲ၏ အစုအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရင်း ဗိုလ်မှူးဗထူးဦးစီးသော ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ A.F.O ရွှေဘိုခရိုင်တွင် လူထုစည်းရုံးရေးမှူးနှင့် ထောက်လှမ်းရေးမှူးအဖြစ်ပါဝင်ဆောင်ရွက် သည်။
ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့ချုပ်၏ရွှေဘိုခရိုင်ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့တည်ထောင်ရာတွင်ပါဝင်သည်။
ရွှေဘိုခရိုင် ကျောင်းဆရာ များအဖွဲ့ချုပ်၊ ရွှေဘိုမြို့မကျောင်းဆရာများအသင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင် တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးတို့ကို တည်ထောင်ဆောင် ရွက်သည်။
အလုပ်သမားအစည်းအရုံး များအဖွဲ့ချုပ် (ဗမာနိုင်ငံ) တွင် အတွင်းရေးမှူး တာဝန်အထိဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင်ဗမာ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗမာမွတ်စလင်ကွန်ဂရက် (ဗ.မ.က) စတင် တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ခုနှစ်အထိ ဗ.မ.က ဌာနချုပ် ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံများတွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် နှစ်စဉ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
ဆရာချယ်သည် ဖ.ဆ.ပ.လ အစိုးရလက်ထက်၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းတောင်ပိုင်း လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေး ကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။
တော်လှန်ရေးအစိုးရလက်ထက်တွင် ဗဟိုကုန်သွယ်ရေး၌ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁ဝ နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက်သည်။
နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်း ကြားဖြတ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကျင်းပရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ရန်ကုန်တိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်သည်။
တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက် ပွဲတွင်ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၂ မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
စတုတ္ထအကြိမ်ပြည်သူ့ လွှတ်တော်က ဆရာချယ်အားပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်တာဝန် ပေးအပ်သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှူတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အစိုးရလက်ထက်တွင်ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ရာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာချယ်သည် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်မဖြစ်မီက ‘‘ရွှေဉာဏ်ချယ် ” ကလောင် အမည်ဖြင့်ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗမာ မွတ်စလင်တို့၏ ရှေးဟောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် တရုတ်ပြည်မှတိုင်းပြည်၏ အရှင်သခင်များ စာအုပ်၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ဥပဒေဘာသာပြန်စာအုပ်၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားသမဂ္ဂ သမိုင်းစာအုပ်၊ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီးသို့ စာအုပ်တို့ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။
ဆရာချယ်သည် နိုင်ငံတော်ကပေးအပ်သည့်တာဝန်များ ကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်ကချီးမြှင့်သည့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ကို ရရှိသည်။
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရရှိသော ဆရာချယ်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ်လွန်သည်။
ဆရာချယ်အား ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကလေးရှိ မွတ်စလင် သင်္ချိုင်းတွင် မြှုပ်နှံထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း စီဒီရွမ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မော်ပီဆရာသိန်း 150px|မော်ပီဆရာသိန်း မွေးသက္ကရာဇ် ၁၈၆၂-၁၉၄၂ နိုင်ငံ 25px မြန်မာအလုပ်အကိုင် မြန်မာစာပေပညာရှင်ဆောင်ရွက်ချက်များရှေးဟောင်း ရာဇဝင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ၊ ပြဇတ်၊ ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ကိုယ်တိုင်လည်း မြန်မာမှုကို နှစ်သက်၏။
မော်ပီ ဆရာသိန်းကား ပဲခူးတိုင်း ဟံသာဝတီ စီရင်စု မော်ပီမြို့ အပိုင် မော်ပီမြို့နှင့် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ မင်းရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူး လဆန်း ၂ ရက် တနင်္လာနေ့ ဖွားမြင် ခဲ့လေသည်။
အဖမှာ ဦးရွှေကြူး၊ အမိမှာ ဒေါ်ငွေတို့ ဖြစ်ပါ၏။
ဦးရွှေကြူးသည် အင်းစိန် ခရိုင် လှည်းကူးမြို့နယ် ဒရယ်ဘို ရွာသား တောင်သူ လယ်သမား ရိုးရိုးပင် ဖြစ်၍၊ အမိသည် တောင်တွင်းကြီး မြို့ဝန် ဇေယျမင်းခေါင်၏ မြေးအရင်း ဖြစ်ပေသည်။
သားချင်း လေးယောက် ရှိသည့် အနက် ဆရာသိန်းမှာ ဒုတိယ မြောက်သား ဖြစ်၍ ငယ်မည် မောင်ဖိုးသိန်း ခေါ်သည်။
အစ်ကိုအကြီး ဦးဖိုးငြိမ်းမှာ တွံတေးမြို့တွင် အမိန့်တော်ရ ဖြစ်ပြီး တွံတေးမြို့ တွင်ပင် ကွယ်လွန် ခဲ့လေသည်။
ညီဖြစ်သူ ဦးပန်းဦးမှာ ယစ်မျိုးဆိုင်ရာ အရာရှိ ဖြစ်၍ မော်ပီမြို့ တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပါ၏။
နှမငယ် ဒေါ်အုန်းပွင့်မှာ မူကား စောစောကပင် မော်ပီမြို့၌ ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ဆရာသိန်းကို မိသားတစ်စုမှာ အလွန်ပင်ပန်း ဆင်းရဲလှ သဖြင့် မင်းရွာတွင် နေထိုင်လျက် အဖ ဖြစ်သူက တောင်သူ လယ်လုပ်ဖြင့် ဇနီး၊ သားသမီး တို့အား ပြုစု စောင့်ရှောက်ရ ရှာသည်။
ငယ်စဉ် ကပင် သားအကြီး မောင်ဖိုးငြိမ်းနှင့် သားအငယ် မောင်ဖိုးသိန်း တို့အား မင်းရွာ ကန်ကုန်းကျောင်း ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏထံ အပ်နှံ၍ တောသူ တောင်သား ဘာဝ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ နမက္ကာရ၊ အတွင်းအောင်ခြင်း၊ အပြင်အောင်ခြင်း၊ ပရိတ်ကြီး စသည် တို့ကို သင်ကြား စေသည်။
ဤကဲ့သို့ ပညာရှာ ရင်းလည်း ဆင်းရဲ နွမ်းပါး လှသော ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်သည် အမိ အဖ တို့ကို ကူညီသော အားဖြင့် မင်းရွာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကွမ်းခြံကုန်း၊ ညောင်တုန်း၊ မဌေးအစု၊ ဗုံလုံဆိပ်၊ မရမ်းဆယ်၊ ငစင်ရိုင်း၊ တလိုင်းကုန်း၊ ဖက်တန်း အစရှိသော ကရင် ရွာကလေးများသို့ နွားကျောင်း၊ ထမင်းပို့ အလုပ်ကို လူငှားခ - စပါးပေးဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြ ရှာသေးသည်။
သို့ရာတွင် ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် စလုံးပင် စာပေ မြတ်နိုးသူများ ဖြစ်ကြသည့် အလျောက် ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏ ထံ၌ ဆည်းကပ် ရချိန်တွင် လည်းကောင်း၊ ဝမ်းရေး အတွက် နွားကျောင်း ရချိန်တွင် လည်းကောင်း ရသမျှသော စအုပ် စာတမ်း များကို လေ့လာ ဖတ်မှတ် ကြကုန်သည်။
မောင်ဖိုးသိန်း အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ရရှိသည့် လူငှားခ စပါး၊ အဖ ဦးရွှေကြူး ရရှိသည့် လူငှားခ စပါး တို့ကို စုပေါင်း ရောင်းချ၍ ဆရာတော်ကြီး ဦးဝဏ္ဏ၏ အကူအညီဖြင့် ထိုညီအစ်ကို နှစ်ယောက်အား သာသနာ့ ဘောင်သို့ သွတ်သွင်း ရပေသည်။
ထိုမှ ဆက်၍ မောင်ဖိုးသိန်းသည် သင်္ကန်း တဝါ ဝတ်ကာ ဆရာတော့် ထံ၌ပင် စာပေ ဗဟုသုတ များကို ကြိုးကြိုးကုတ်ကုတ် အားထုတ် လေ့လာ ပေသေးသည်။
သို့ တဝါမျှ အားထုတ် လေ့လာပြီး သည့်နောက် တဖန် လယ်သူရင်းငှား ဘဝသို့ ရောက်ရ ပြန်လေသည်။
အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်လျှင် ပဲခူး ဟံသာဝတီ ကြေးတိုင်ရုံးတွင် မောင်ဖိုးသိန်းသည် အစ ဦးစွာ စာရင်းရေး၊ စာရင်းစစ်၊ စာရေးအရာ ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် လေတော့သည်။
ထိုမှတဆင့် အသက် ၂၃ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ် အတွင်း မော်ပီမြို့တွင် ရုံးစိုက် လာသော မြို့အုပ်ရုံး၌ မြို့စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် ထမ်းရွက်၏။
ထိုမှတတန် အသက် ၃၄ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြို့အုပ်ရုံးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့စာရေး အရာနှင့်ပင် ဆက်လက် ထမ်းဆောင်သည်။
ဦးဖိုးသိန်းသည် အထုံ ဝါသနာ အလျောက် ပညာရှိ ရဟန်း ရှင်လူ အများ ထံမှ မိမိ မှတ်သား ဆည်းပူး ခဲ့ရသမျှ တို့ ကို ဖြန့်ဖြူး ဝေငှ လိုသဖြင့် "... မော်ပီ မြို့အုပ်မင်း ရုံးတွင် မြို့စာရေး အလုပ် ဝတ္တရားနှင့် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက် နေစဉ် ကပင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် တော်သလင်း လဆန်း ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့က အစပြု၍ ... 'ပေါရာဏ ဒီပနီ' အမည်ရှိသော ကျမ်းကို ရေးသား ပြုစုရာ ကွမ်းခြံကုန်း မြို့အုပ်မင်း ရုံးတော်တွင် မြို့စာရေး အလုပ် ဝတ္တရားနှင့် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက် လုပ်ကိုင်ဆဲ အခါ သက္ဗရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် တပို့တွဲ လဆန်း ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းတည့် ... အချိန်တွင် ...အောင်မြင် ပြီးစီးခြင်းသို့ " ရောက်ခဲ့သည်။
ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြို့အုပ်ရုံးတွင် လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက် နေစဉ် 'ပေါရာဏ ဒီပနီ' ကျမ်းကို ကြိုးပမ်း ပြီးစီးသည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် အတွင်း မှာပင် အလုပ်အကိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ညစ်ညူး စရာ ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။
ဆရာသိန်းကြီး၏ ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်း၊ ဒုတိယတွဲ၊ ကျမ်းပြီး နိဂုံးလာ ဆရာသိန်းကြီး၏ စကားများ အရပင် "... အစိုးရမင်း အမှုထမ်း လောက အဖြစ်မှ ရာဇတောဝါ ဘေးဖြင့် ရွေ့လျော ကွေကွင်း ရသည့်နောက် ကိုယ်စိတ် နှစ်ပါး ချမ်းသာသော အခွင့်ကို ရရှိသည့် အခါ သာသနာ လင်္ကာရ စာတမ်း အဆို မိလိန္ဒ မင်းကြီး စံနေသော သာဂလ ပြည်သည် ဇင်းမယ်မြို့ဟု ညွှန်ပြ သည်ကို အမှန်အကန် သိလိုရင်း ဆန္ဒ ရှိသဖြင့် သက္ဗရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယ တိုင်းပြည် ရဟိုင်းမြို့၊ လကွန်းမြို့၊ လပုံးမြို့၊ ဇင်းမယ်မြို့၊ မုံးနန်းမြို့၊ မုံးတစ်မြို့၊ ၎င်း ယွန်း ၅ မြို့နယ်သို့ ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ အဖြစ်ဖြင့် သွားရောက် စုံစမ်း လှည့်ပတ် " နေခဲ့သည်။
ဆရာ သိန်းကြီးကား 'ရာဇတောဝါဘေး' ကြောင့် အလုပ် နုတ်ထွက် လိုက်ချိန် တွင်မှ ပညာ ဗဟုသုတ ပြည့်ဝ သည်ထက် ပြည့်ဝ နိုင်စေရန် ဟိုမှ သည်မှ လှည့်လည် သွားလာသည် မဟုတ်။
ရှေးမဆွကပင် အားလပ်ခွင့် ရတိုင်း အနယ်နယ် အရပ်ရပ်သို့ မပြတ်မလပ် သွားလာ ခဲ့သေးသည်။
သို့ကြောင့် လျှင်လည်း အသက် ၃ဝ ခန့် အရွယ် ဘောလယ်ကျွန်းဘက်သို့ ပညာရှာ ထွက်ရာ ဘောလယ်ကျွန်း ကျွန်းဦး တိုက်သူကြီး ဦးသိုင်း - ဒေါ်လင်း တို့၏ ပထမ သမီး ဒေါ်ငွေနှစ်နှင့် အကြောင်း ပါခဲ့သည်။
သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကား ခဲ့ပါ၏။
ဤကဲ့သို့ ပညာ ဗဟုသုတ စုရ ဆောင်းရသည့် အရာတွင် မော်ပီ ဆရာ သိန်းကြီးသည် အထူး အထုံ ဝါသနာ ပါကြောင်း နှင့်လည်း ဆရာကြီးအား လေးစား မြတ်နိုးသူ တဦးက အောက်ပါ လေးချိုးဖြင့် ဂုဏ်ပြု ချီးကျူး ထားပေသည်။
"ချည်ပုဆိုး၊ ပိုးပေါက်က နီနီ၊ မြိတ်၊ သျှီလင် သျှောင်ထုံးနဲ့၊ ဖော့လုံးဆင် လက်ဟောင်း၊ ပေါင်းပြန်ခဲ့ပြီ၊ ပျို့၊ ကဗျာ သာရတုရယ်နဲ့၊ ကဗျာမှု အတော်မှီ မော်ပီက ဆရာသိန်း၊ နည်းထုံးကိုရှာ၊ စည်းထုံးသံစာစာနဲ့၊ မြို့ရွယ်လည်ကာ လျှောက်ပါလို့၊ မွှေနှောက်ကာ စာကို ကူးတယ်၊ ထူးမြတ်တဲ့ ကိန်း။
" သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် အတွင်း အစိုးရ လခစား အလုပ်မှ နုတ်ထွက် လိုက်၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် အတွင်း ဇင်းမယ်မြို့ ဘက်သို့ ထွက်ခွာ မသွား သေးမီလည်း ဆရာ သိန်းကြီးသည် ဇနီး ဒေါ်ငွေနှစ်နှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့် ဖြစ်ခဲ့ ကြသည်မှ အစ ကွာစာ ရှင်းစာ တို့ဖြင့် သံယောဇဉ် ဖြတ်ခြင်းကြီး ဖြတ်ခဲ့ ပေသေးသည်။
သို့နှင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ပုံနှိပ်တိုက်တွင် စာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်သည်။
နောက်နှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော အခါ မြန်မာ နိုင်ငံတော် ကမ္ပည်း ကျောက်စာ ရုံးတွင် ကမ္ပည်း ကျောက်စာ အဖတ် အပြန် အရေးအသား တို့ကို ခေတ္တ ခဏမျှ ဝင်ရောက် သင်ကြား ပေးသေး၏။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနား မြို့သို့ လွှစက် တည်ရန် သူဌေး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင် ပြန်လေသည်။
သို့ရာတွင် လွှစက် အလုပ် လုပ်ကိုင်ရင်း အချိန်ကို အလဟဿ မဖြစ်စေဘဲ ပညာ ဗဟုသုတ များကို ရနိုင် သလောက် ထောက်လှမ်း စုံစမ်း ရှာဖွေ မှတ်သားလျက် ရှိပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၂ ခုနှစ် အတွင်း ဇာတ် ရုပ်စုံ သဘင် ပညာသည် တို့အား ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ထုပ် စသော ကဗျာ သီချင်း များကို စာရေး စာဆို ဆရာ အဖြစ်နှင့် အစမ်း လုပ်ကိုင် ပြန်သေး၏။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ၌ မူကား ပညာ ဗဟုသုတ ထပ်မံ ရှာမှီးရေး အတွက် အထက် မြန်မာနိုင်ငံမှ မိတ္ထိလာနယ်၊ ကျောက်ဆည်နယ်၊ ရမည်းသင်း - ပျော်ဘွယ်နယ်၊ မြင်းခြံနယ်၊ နတ်မောက်နယ်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်၊ မြစ်ကွေးနယ်၊ မင်းဘူးနယ်၊ မန္ဈလေးမြို့၊ ရွှေဘိုနယ်၊ အလုံနယ်၊ မောင်းထောင်နယ်၊ မုံရွေး၊ မုံရွာ၊ ကျောက်ကာ၊ သာစည်၊ ရေစကြို၊ ပခန်းနယ်၊ စစ်ကိုင်းနယ်၊ ဟင်္သာတနယ်၊ မော်လမြိုင်၊ ကော့ကရိတ်၊ မုတ္တမ၊ သထုံ နယ်များကို ရှေးစာဟောင်း စာတမ်းများ၊ ပျို့လင်္ကာ၊ ရာဇဝင် သမိုင်းများ၊ ကျောက်စာ မော်ကွန်း အမှတ်အသား များနှင့် ရှေးပညာရှိ တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကို လှည့်လည် ရှာဖွေ စုဆောင်း ရေးသား ပြီးလျှင် အင်းစိန်မြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
အင်းစိန် မြို့တွင်လည်း အချည်းနှီး မနေ။
ငယ်ဆရာ တဦး ဖြစ်ပေသော အင်းစိန် ရွာမ ကျောင်းမှ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးနာရဒထံ ချဉ်းကပ်ကာ အလို ရှိသော ပညာ ဗဟုသုတ တို့ကို လေ့လာ သင်ကြား အားထုတ် ပြန်လေသည်။
ထိုဘုန်းတော်ကြီး ဦးနာရဒကား ဆရာ သိန်းကြီး၏ အထူး ဆည်းကပ် အားထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ပေါရာဏဒီပနီကျမ်း ဒုတိယတွဲ နိဂုံး၏ နောက်ဆုံး စာပုဒ်တွင် ဆရာ သိန်းကြီးက ကိုယ်တိုင် "... အင်းစိန် ရွာမ ကျောင်းကြီး၌ သီတင်း သုံးတော်မူသော အရှင် ဘုန်းမြတ်ကြီး ဥိးနာရဒ၏ ခြေတော်ရင်းသို့ ပညာ ဗဟုသုတ အတွက် အဆည်းအကပ် အများဆုံး ဖြစ်သတည်း " ဟု ဝန်ခံထားပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၄ ခုနှစ်တွင် မဟာဗောဓိ သတင်းစာကို အစ အဦး ဖွင့်သော အခါ စာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ် မှသည် ၁၂၆၇ ခုနှစ် အထိ ဧရာဝတီ စာပုံနှိပ် တိုက်တွင် တိုက်အုပ် အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက် ပြန်သည်။
နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ပုံနှိပ်တိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်ကိုင် ပြန်ဘိသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၉ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ၌မူ ဆရာရင်း ဖြစ်သော အင်းစိန် ရွာမကျောင်း ဦးနာရဒထံ ပြန်လည် ဆည်းကပ်ရင်း မော်ပီမြို့ ရွှေမော်တင် စေတီတော်မြတ် တည်ရန် ဂေါပက လူကြီးတို့ လက်အောက်တွင် စာရင်းကိုင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရ ပေသည်။
သက္ဗရာဇ် ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း၌မူ လက်ထပ် မင်္ဂလာ၊ နားထွင်း မင်္ဂလာ၊ ရှင်ပြု မင်္ဂလာ စသည် တို့တွင် ပုဏ္ဏား များနှင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ ဆရာ တဦး ဖြစ်သော အငြိမ်းစား တိုက်သူကြီး ဦးဆိုင်နှင့် ဖြစ်စေ၊ အခမ်းအနား များကို ခင်းကျင်း စီမံလျက် ဩဘာစာတမ်း၊ ရတု ပိုဒ်စုံများကို ရေးသား ဖတ်ဆို ကူညီသည်။
သိမ်အောင်စာ၊ ဘုရားတည် ကျောက်စာ၊ သမိုင်း၊ မော်ကွန်းများ ကိုလည်း ထိုနည်း အတိုင်း ပြုပေသည်။
ထိုနှစ် အတွင်း မှာပင် အင်းစိန်မြို့ မိတ်ဆွေရင်း ဖြစ်သူ အမိန့်တော်ရမင်း ဦးသူတော်က စပ်လျဉ်း ပေးသောကြောင့် နယ်ပိုင် ဝန်ထောက် မစ္စတာ စတူးဝပ်နှင့် သိကျွမ်း ခင်မင်ကာ မြန်မာမှု အနုပညာ တရပ် ဖြစ်သော ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရာဇဝင်၊ စာဟောင်း၊ စာတမ်း များကို သင်ကြား ပို့ချ ပေးရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ် အတွင်း မစ္စတာ စတူးဝပ်က ခွင့်နှင့် မိမိရပ်ဌာန် စကော့တလန် ပြည်သို့ ပြန်နေစဉ် ဟံသာဝတီ အရေးပိုင် အဖြစ်မှ ပဲခူး ဝန်ရှင်တော် အဖြစ် တိုင်အောင် ဆောင်ရွက် ရသော မစ္စတာ လီဘီဆင်အား မစ္စတာ စတူးဝပ် နည်းတူ မြန်မာ စာပေ ဗဟုသုတ အများကို သင်ကြား ပို့ချ ပေးပြန်သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာ သုတေသန အသင်းတွင် အသင်းသို့ စာဟောင်း၊ စာတမ်းများ ကူညီ မစသည့် ဘက်မှ အသင်းဝင် တဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ရသေးသည်။
ဤသို့ အားဖြင့် ပညာ လိုလား အမျိုးသား အပေါင်း တို့အား ပညာ ဗဟုသုတ ဖြန့်ဖြူးရင်း၊ မိမိ ကိုင်တိုင်လည်း စုဆောင်းရင်းဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်း၊ ဒုတိယ တွဲကို ပြီးစီး ထုတ်ဝေ လိုက်ပြန်သည်။
ထိုအခါတွင် ဆရာ သိန်းကြီးသည် အသက်အရွယ် အားဖြင့် ငါးဆယ်သာသာ ရှိပေပြီ။
အသက်အရွယ် ကြီးလာပြီ ဖြစ်သည့် အလျောက်လည်း စားမှုသောက်မှု၊ နေမှုထိုင်မှု တို့တွင် ခက်ခဲ လာခဲ့သည်။
သို့နှင့် ဆရာကြီးသည် မော်ပီမြို့မှ အမည်ကျော် ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာချိန်၏ အစ်မ အသက် ၃၂ နှစ်ရှိ ဒေါ်စိုးကြွယ် ဆိုသူနှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင် ပြုပြန်သည်။
သား ၂ ယောက်နှင့် သမီး တယောက် ထွန်းကား လာပြန်၏။
သို့ရာတွင် ပထမ အိမ်ထောင် နည်းတူ ဒုတိယ အိမ်ထောင် သည်လည်း မသာမယာ ဖြစ်ပြန်သည်။
ထိုသား သမီးများကား သဘင်သည် အနွယ်အဆက်မှ ဆင်းသက် လာခဲ့ ကြသည့် အလျောက် အတီးအမှုတ်၊ အကအခုန် သဘင် ပညာကို အထူး ဝါသနာ ထုံကြလျက် သဘင် ဘက်သို့ချည်း ခြေစုံပစ်၍ ဝင်ကြသည်။
ဆရာကြီးကား တားဆီး ပါ၏။
ထို့ကြောင့် ပင်လျှင်လည်း ဇနီး၊ သား သမီး များနှင့် ကတောက်ကဆ ဖြစ်ပြန်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ခွဲခွာ ကြရသည့် အခြေသို့ပင် ရောက်သွားသည်။
ဤသို့သော စိတ်ဆင်းရဲမှုများ အကြား မှပင် ဆရာကြီးသည် မှတ်တမ်းမှတ်စု ပညာ ဗဟုသုတ များဖြင့် အထူး ပြည့်စုံသော ကျမ်းပေါင်း များစွာကို ရေးသား ပြုစု ခဲ့ပေ သေး၏။
ထိုကျမ်းပေါင်း များစွာ တို့တွင် ... နတ်လမ်းညွှန် စာတမ်း၊ မုခ်အမျိုးမျိုး ပုံပြင် စာတမ်း၊ ပေါရဏဒီပနီ ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ၊ မင်းသမီးနှင့် ဒွန်းစဏ္ဍား ညားပုံ၊ ယျလေးလုံး ပုံပြင် စာတမ်း၊ ဗျိုင်းနားမင်္ဂလာ စတမ်း၊ ပစပ်ရာဇဝင် ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ ၊ ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ် စာတမ်း၊ ရှေးဖြစ် စာတမ်း၊ နှောင်းဖြစ် စာတမ်း၊ မင်္ဂလာဆယ်ရပ်၊ ဟင်းလေးအိုး၊ တောသား မယားပျောက် ရှာပုံနှင့် တောသူ လင်ပျောက် ရှာပုံ၊ စကားပဒေသာတို့ ပါဝင် ခဲ့ပေသည်။
ဆရာသိန်း၏ စတိုင် လူပုံပန်းမှာ ပိန်ပိန်ရှည်ရှည် မျက်နှာပေါက်ပေါ်ပေါ် ပါးချိုင့်ချိုင့် ဖြစ်လေသည်။
ခေါင်းတွင် ကွမ်းသီးလုံးခန့် ယောင်ကလေးကို ပတ်၍ နှစ်စထောင့် ခေါင်းပေါင်းဖြူ ဖော့လုံး ပေါင်းထားသည်။
အင်္ကျီမှာ ပိတ်ဖြူတိုကျပ်ကျပ် ကြယ်သီးစုံတပ်ထားသည်။
ပုဆိုးမှာ ချည်ထည်၊ အနက်စင်း အဖြူခံဖြစ်သည်။
မြန်မာဆန်လှသော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။
ဆရာသိန်းသည် အိမ်တွင်နေသောအခါ ချည်ဖြူနံငယ် ဝတ်နေလေ့ရှိသည်။
စားသောက်သည့် အခါတွင်လည်း ယွန်းဒေါင်းလန်းကြီးတွင် ဟင်းခွက်များကို ထည့်၊ ဒေါင်းလန်းငယ်တွင် ထမင်းထည့်၍ စားတတ်လေသည်။
ရေသောက်ရန် အတွက်မူ အုန်းမှုတ်ကို အချောပြုလုပ်၍ လက်ကိုင်ကြေးကွင်း တပ်ထားသော ရေသောက်ခွက်ကို သုံးလေသည်။