kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တောင်ခွင်သာသနာပိုင် ရှင်ဝိသုဒ္ဓါ သီလာစာရ၏ ‘ရာမညရဋ္ဌ ဝိနယဓရ သာသနာပြုဆရာတော်” ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ဂျပန်ခေတ် (၁၉၄၂-၄၅)တွင် ရှင်ဣန္ဒာစာရသည် တပည့် စာသင် သားအချို့နှင့်အတူ ဝမ်းဘဲအင်းရွာပြောင်း၍ ခေတ္တယာယီကျောင်းတည်ပြီး စာကြည့် ကျမ်းပြုခဲ့သည်။
ပဲခူးမြို့ပေါ်ရှိ မြို့မစာသင်တိုက်ကိုလည်း အခြေ အနေအရ စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ဝိနည်းစာမေးပွဲများကျင်းပရာ စာစစ်ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉-ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ညောင်ဝိုင်းတိုက် ဂရန်ပိုင် ဘုန်းကြီး ရှင်သုမက စာချဆရာတော် ရှင်ဣန္ဒာစာရအား မြို့မ စာသင်တိုက် တိုက်ပိုင်အဖြစ် အပြီးအပြတ် လွှဲအပ်ပေးခဲ့သည်။
စစ်ပြီး မြို့မစာသင်တိုက်ကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်နေစဉ် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅-ရက်တွင် ပဲခူးမြို့နယ် သုဓမ္မာ ဂိုဏ်းလုံးဆိုင်ရာ သံဃအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့သည်။
ထိုအစည်းအဝေးတွင် ရှင်ဣန္ဒာစာရသည် အခမ်းအနားမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အစည်းအဝေးက အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့နယ် ဝိနိစ္ဆယ ဌာန ဝိနည်းဓိုရ်၊ ပဲခူးခရိုင် ဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ် ထပ်မံ တာဝန်ပေးအပ် ခံရသည်။
၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓောစေတီ ပြန်လည် တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဩဝါဒါစရိယအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာသဘင်၌ ပါဠိဝိသောဓကအဖွဲ့ဝင်၊ ပဲခူးမြို့နယ် သုဓမ္မာနိကာယ ပါဠိဝိသောဓကအဖွဲ့ အကျိုးဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
ဝိသောဓကအဖွဲ့နှင့်အတူ ဘူရိဒတ္ထ၊ စန္ဒကုမာရ၊ မဟာ နာရဒ၊ ဝိဓူရ၊ ဝေဿန္တရာဇာတ် အဋ္ဌကထာ ပါဠိနိဿယ၊ ဇာတ်ပါဠိတော်၊ ပါဌဇာတ်ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့ကို သုတ်သင်တည်းဖြတ်ပေး ခဲ့သည်။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ အလှည့်ကျ သိင်္ဂီတိကာရ ဘဏကဆရာတော် အဖြစ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်မှ မေလ ၂၇-ရက်အထိ ကျင်းပသော ပဉ္စမ သန္နိပါတတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇-ရက်မှ ၁၉-ရက်အထိ မှော်ဘီမြို့တွင် ကျင်းပသော ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃအစည်းအဝေးကြီး၌ သုဓမ္မာနိကာယမှ ပဲခူးခရိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် မစိုးရိမ်ဆရာတော် ရှင်သူရိယာဘိဝံသ၏ လမ်းညွှန်မှု၊ တိုက်တွန်းမှုအရ ပဲခူးနယ်တွင် နိကာယ်စာမေးပွဲများ ကျင်းပရန် တာဝန်ယူ၍ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပဲခူးမြို့မစာသင်တိုက်၌ စာမေးပွဲများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။
နိကာယ်သာသနာပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့ ပဓာန နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၄-ရက်မှ ၂၇-ရက်အထိ ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ မဟာပါသာဏလိုဏ်ဂူတော်၌ ကျင်းပသော ဂိုဏ်း ပေါင်းစုံ သံဃအဖွဲ့အစည်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃဝန်ဆောင် အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခံရသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ပျံလွန်သည့်တိုင် သံဃအဖွဲ့အစည်း များ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် လေးနိုင်ငံဘုရားဖူး (ထိုင်း၊ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ သီရိလင်္ကာ)၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ငါးနိုင်ငံ ပရိယတ္တိပညာသင်ကြားမှု လေ့လာရေး (နီပေါ၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဂျပန်၊ ထိုင်း) ခရီးများ ကြွရောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်က အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ (၁၉၈၀)၊ အဘိဓဇ မဟာရဋ္ဌဂုရုဘွဲ့ (၁၉၈၃)၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမဇောတိကဘွဲ့ (၁၉၉၁)တို့ ဆက်ကပ်ခံရသည်။
ပြုစုခဲ့သော စာပေကျမ်းများမှာ ပိဋကတ်ကြေးမုံ၊ ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယ၊ ဖက်ပင်အိုင်နိယံအဖြေခေါ် ဝါကျအခြေပြုကျမ်း၊ ဋီကာကျော်ဂဏ္ဌိသစ်၊ ဝိသုဂါမဝိနိစ္ဆယစာတမ်း၊ ဝါစနက္ကမဒီပနီ၊ ပဋ္ဌာန်းညဝါကြေးမုံကျမ်း၊ ဝါကျ နယူပဒေသ၊ မာတိကာ ညဝါကြေးမုံ နိဒါန်းအဖွင့်နှင့် ဓာတုကထာ နယ လက္ခဏာ စသော ၃၆ ကျမ်း ရှိသည်။
အများစုမှာ လက်ရေးမူအဖြစ်သာ ကျန်ရစ်သည်။
ပုံနှိပ်မူသို့ မရောက်သေးချေ။
သက်တော် ၉၇ သိက္ခာ ၇၇ ဝါအရ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈-ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး၌ ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန် ခဲ့ပါသည်။
စလင်းကန်လယ်ဆရာတော် ရှင်ဝဇီရာဝုဓ-(၁၉၀၁ – ၁၉၈၉) မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိသာသနာဝင်တွင် သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်ကပင် ရဟန္တာဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့ အနောက်ပြင် ဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက် စည်ရှင်ဆရာတော် (နောင် ရွှေကျင်နိကာယ ဒုတိယသာသနာပိုင် ရှင်ကောသလ္လာဘိဝံသ)၏ အနီးနေတပည့်အဖြစ် ရဟန်း ၃ ဝါရသည့် တိုင် ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူခဲ့သည်။
ထိုစဉ်ကပင် သီတင်းသုံးဖော် စာလိုက်ဖက် ရှင်သုမင်္ဂလ (နောင် ဇာလီတောင်ဆရာတော်)၊ မစိုးရိမ် တိုက်မှ ရှင်ပဏ္ဍိတ (နောင် ပဋိပတ္တိအကျော် မင်းဘူးကျောက်မဲတောင် ဆရာတော်)တို့နှင့် ရဟန်း ၅ ဝါရက တောထွက် ပဋိပတ္တိ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန် ကတိကဝတ်ထားခဲ့သည်။
ရဟန်း ၄ ဝါအရတွင် ဦးလေးတော် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာက ကျောင်းအပ်သည်ကို ငြင်းပယ်၍ တစ်ပါးတည်း တောထွက် ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
နိုင်ငံအနှံ့ တောအရပ်ရပ်တွင် ဓုတင် ၁၀ ပါး၊ ရံခါ ၁၃-ပါးဆောင်၍ ပဋိပတ္တိကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
စစ်ပြီးနောက် စလင်းမြို့ ကန်လယ်ကုန်း၌ သီတင်းသုံးရာမှ စလင်းကန်လယ် ဆရာတော်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ဇာလီတောင်ဆရာတော်က “စလင်းက ဓာတ်တော်လိုင်း၊ ကျောက်မဲက ပြာလိုင်း၊တို့က ပါရမီလိုင်း”လို့ မိန့်ဆို ခဲ့သည်။
ခန္ဓာဝန်ချပြီးနောက် ပုပ်ခြင်း၊ နံခြင်း မရှိ၊ ပကတိ ကြည်လင်လျက်၊ ကန်မှာလည်း အချိန်အခါမဟုတ် ရေများ ပြည့်လျှံလာသည့်အပြင် အရိုးမှာ ချိတ်ဆက် ဓာတ်တော်များ ကျသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ရစ်ခဲ့သည်။
ဝဇီရာဝုဓ၊ ရှင်၊ စလင်းကန်လယ်ဆရာတော် ၁၉၀၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄-ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပခုက္ကူခရိုင် ရေစကြိုမြို့ အရှေ့မြောက် ၈ မိုင်ကွာ မအူလေးရွာအဝင် အလယ်ရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖ ဦးစံအုပ်၊ အမိ ဒေါ်ဆယ် ဖြစ်သည်။
စတုတ္ထမြောက် သားဖြစ်၍ အမည် မောင်စိန်ကဲ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ပဋိသန္ဓေစိတ် ထူးခြားသည်။
တဘက်စောင်ကို ဘုန်းကြီးသင်္ကန်းကဲ့သို့ ဝတ်လေ့ရှိသည်။
ပွဲလမ်းသဘင် ခေါ်မရ။
၅-နှစ် အရွယ်တွင် မအူအလယ်ရွာကျောင်း ရှင်သောမထံ စတင် ပညာသင်သည်။
ရှင်သောမမှာ ဦးလေးတော်စပ်သည်။
၁၀ နှစ်တွင် မိဘနှစ်ပါးက ရှင်ဒါယကာ ခံ၍ သာမဏေပြုပေးသည်။
ဘွဲ့ ရှင်ဝဇီရာဝုဓ ဖြစ်သည်။
ဥပဇ္ဈာယ်မှာ ရှင်သောမ ဖြစ်သည်။
သာမဏေဝတ်ဖြင့် ရွာကျောင်းမှာပင် ပရိယတ္တိ စာပေ ဆက်လက်သင်ယူသည်။
သာမဏေ ၆ ဝါရ၌ မော်လမြိုင် တောင်ဝိုင်းကြီး ရွှေကျင်တိုက်၊ ၇ ဝါရ၌ တောင်ဝိုင်းကလေး ပဓာနိကာရုံ ရွှေကျင်တိုက်များကို ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်၏။
ရွှေကျင်နိကာယ မော်လမြိုင် ဝိနည်းစာပြန်ပွဲ၌ ပထမကျော် အောင်သည်။
အင်္ဂလိပ်စာကို လေ့လာ သင်ယူသည်။
မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ် နဝမမြောက် မန္တလေး ဂျီစီဘီအေကွန်ဖရင့်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
မန္တလေးမှ ဇာတိ ရေစကြိုနယ် မအူရွာ ဦးလေး ရှင်သောမထံ ပြန်၍ သီတင်းသုံးသည်။
မိဘများက လူဝတ်လဲ၍ အိမ်ထောင်ချပေးရန် စီမံသည်ကို ငြင်းပယ်သည်။
အသက် ၂၀တွင် ရဟန်းဖြစ်သည်။
ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာမှာ ရှင်သောမ၊ ပထမကမ္မဝါစာဆရာ အလုံဆရာတော် ရှင်တိဿ (နောင် စတုတ္ထမြောက် ရွှေကျင်သာသနာပိုင်)၊ တတိယ ကမ္မဝါစာဆရာ တတိယရွှေကျင်သာသနာပိုင် ဒီပဲရင်းဆရာတော် (ဒုတိယဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော်ဟုလည်း ထင်ရှားသည်) တတိယကမ္မဝါစာဆရာမှာ ဝိဇ္ဇာ လင်္ကာရဆရာတော်တို့ ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး မန္တလေး အနောက်ပြင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်ပြောင်း၍ ပညာဆည်းပူးသည်။
နောင် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာမည့် စည်ရှင်ဆရာတော် ရှင်ကောသလ္လာဘိဝံသ (၁၈၈၈-၁၉၄၉)၏ အတွင်းနေ တပည့်အဖြစ် နေသည်။
ထိုစဉ်က ရွှေကျင်တိုက် ပညာသင်ဖက်အချို့မှာ ရှင်အာနန္ဒာပဏ္ဍိတ (နောင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ပြည် ဗာရာဏသီဆရာတော်)၊ ရှင်ပဏ္ဍိတ (နောင် ဓမ္မကထိကအကျော် အနီးစခန်းဆရာတော်)၊ ရှင်သုမင်္ဂလ (နောင် သရက်ဇာလီတောင် ဆရာတော်)တို့ ဖြစ်သည်။
ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူနေစသ် အင်္ဂလိပ်စာကိုလည်း ဆက်လက်လေ့လာသည်။
ရဟန်း ၃ ဝါတွင် ပဋိပတ္တိ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန် စိတ်ညွတ်၍ သီတင်းသုံးဖော် ရှင်သုမင်္ဂလ၊ မစိုးရိမ်တိုက်မှ ရှင်ပဏ္ဍိတ (နောင်တွင် ပဋိပတ္တိအကျော် မင်းဘူး ကျောက်မဲတောင်ဆရာတော်)တို့နှင့် ရဟန်း ၅ ဝါတွင် တောထွက်ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန် ကတိကဝတ် ပြုခဲ့ကြသည်။
ရဟန်း ၄ ဝါရ၌ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ပျံလွန်၏။
ပျံလွန်ပြီး ၇-ရက် မြောက်တွင် တောထွက်ခဲ့သည်။
ပထမဦးစွာ မအူရွာ မြောက်ဘက် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းအနီး သပြေပင်မောင်နှမဂူ၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
ဤဂူသည် အန္တရာယ်များသည်။
တောကြမ်းသည်။
မိဘဆွေမျိုးများက လိုက်ပါတားမြစ်သော်လည်း တရားထူးရရန် အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ခုတင် ၁၀ ပါး ဆောက်တည်အားထုတ်သည်။
အနှောင့်အယှက် ခြောက်လှန့်မှုများ မျိုးစုံ ကြုံတွေ့ရသော်လည်း ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး အဓိဋ္ဌာန်မပျက် ကျင့်ကြံ အားထုတ်ခဲ့သည်။
ဂူအမည်ကိုလည်း ‘သောတာပန်ဂူ’ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
ဝါကျွတ်သော် မိခင်တောင်းပန်၍ မအူရွာမြောက်ဘက် ပေါ်တော်မူကုန်းကို ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။
ဝိပဿနာတရားကိုလည်း ပြသသည်။
လူပရိသတ် စည်ကားလာသည်နှင့်အမျှ ကျင့်ကြံအားထုတ်ရန် အနှောင့် အယှက်ဖြစ်လာရာ တစ်နှစ်ခန့်အကြာ မြင်းခြံခရိုင် နွားထိုးကြီးမြို့နယ် တလုပ်မြို့ သုသာန်ကို ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် စင်္ကြံ တောင်ဂူ၌ ဝါဆိုသည်။
ဂူမှာ ဆားပေါက်ဂူဖြစ်၍ ကိုယ်ရောင်ရောဂါ စွဲကပ် လာသည်။
ဝါကျွတ်လျှင် ဆေးဝါးကုသရန် အနောက်ဘက်ကမ်း ရှင်မတောင် ကူး၍ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
ရှင်မတောင်တွင် သီတင်းသုံးနေစဉ် ရောဂါပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် မိခင်လိုက်လာ၏။
မိခင်က ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရာ သီတင်း သုံးသည်။
ထိုစဉ် ပလိဗေဓ တွယ်တာမှုကို သံဝေဂရကာ ညအချိန်တွင် ကျောင်းကို စွန့်ခဲ့သည်။
မြိုင်မြို့နယ် သနပ်ခါးတောများ၌ လှည့်လည် သီတင်းသုံးသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် စေတုတ္တရာ၊ နွားမတောင်၊ ပဒါန်း၊ ရွှေစက်တော် အထက်ခြေတော်ရာအနီး ဓုတင် ၁၀ ပါး၊ ဝါတွင်း၌ ဓုတင် ၁၃-ပါး ဆောက်တည် ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
ရွှေစက်တော်တွင် ၂ ဝါဆို သီတင်းသုံးနေစသ် ငယ်စဉ်က ကတိကဝတ်ထားခဲ့သော ရှင်သုမင်္ဂလ၊ ရှင်ပဏ္ဍိတတို့နှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံသည်။
ရွှေစက်တော်မှ ကျောင်းတော်ရာ၊ စလင်း အောင်နိုင်ကုန်း၊ တောင်တောရကြီးများသို့ လှည့်လည် သီတင်း သုံးသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ငယ်စဉ် တောမထွက်မီက စီရင်ခဲ့သော စက္ခု အလင်းသံခိပ်ကျမ်းကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။
အောင်နိုင်ကုန်းမှတစ်ဖန် ပွင့်ဖြူမြို့နယ် မုန်းချောင်းကမ်းဘေး လွန်းတောင်၊ မကွေး မြသလွန်စေတီ အရှေ့ဘက်ရှိ ကုမာရချောင်း၊ ပန်းရစ်တောင်၊ ချောင်းကိုးကွေ့ဂူ စသည်တို့တွင် လှည့်လည် သီတင်းသုံးသည်။
၁၉၃၆ ခုတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဇ္ဈိမဒေသ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများသို့ ကြွရောက်သည်။
အိန္ဒိယမှအပြန် ဗောဓိမျိုးစေ့ ယူဆောင်၍ စလင်း ကန်လယ်နှင့် ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားတောင်ဘက်တွင် ဗောဓိပင်များ စိုက်ပျိုးသည်။
စစ်အတွင်း မင်းဘူး စက္ကိန္နဲဘုရားအနီး သီတင်းသုံးသည်။
ထိုသို့ သီတင်းသုံးနေစဉ် မဟာမိတ်လေယာဉ်များ၏ ဗုံးဒဏ်ခံရသော လူနာများကို ကယ်ဆယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ဇာလီတောင် ဆရာတော် ရှင်သုမင်္ဂလကို ဂျပန် ကင်ပေတိုင်က ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ ရန်ကုန် လိုက်၍ ဗန္ဓုလဦးစိန် အကူအညီဖြင့် လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်။
စစ်ပြီးနောက် ရွှေစက်တော်မှ စလင်းကန်လယ်ကို ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးရာ စလင်းကန်လယ်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှား၏။
လွတ်လပ်ရေး ခေတ်ဦး နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပင့်လျှောက်ချက်အရ ရန်ကုန် သမ္မတ အိမ်တော်ကြွ၍ ပရိတ်တော်များ ချီးမြှင့်သည်။
ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ရန် လိုဏ်ဂူဆောက်လုပ်မည့်နေရာကိုလည်း ပရိတ်အရံအတားများ ချီးမြှင့်သည်။
ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ ရန်ကုန် မဟာစည် သာသနာ့ရိပ်သာ၌ တရားဟော၏။
ရန်ကုန်မြို့၌ သီတင်းသုံးရန် လျှောက်ထားသော်လည်း ငြင်းပယ်၍ စလင်းကန်လယ်၌ ပဋိပတ္တိတရား ကျင့်ကြံ အားထုတ်ခဲ့သည်။
သက်တော် ၈၄-နှစ်အရွယ်တိုင် ကျန်းမာရေးကို မငဲ့ကွက်ဘဲ နယ်ထွက် တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ရဟန္တာဟု ထင်ရှားသော တောင်ပုလုတောရ ကမ္ဘာအေးဆရာတော် ရှင်နန္ဒိယ (၁၈၉၇— ၁၉၈၆) စလင်းကို ကြွရောက်လာရာ စလင်းကန်လယ်ဆရာတော်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။
သက်တော် ၈၈ သိက္ခာ ၆၈ ဝါရ ၁၉၈၉ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၄-ရက်နေ့တွင် စလင်းမြို့ ကန်လယ်ကျောင်းတိုက်၌ ခန္ဓာဝန်ချခဲ့ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၀၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၉ ကွယ်လွန်သူများ။
ညောင်တုန်း ရွှေဟင်္သာတောရဆရာတော် ရှင်ဝိမလ (၁၉၀၅ – ၁၉၈၈) ညောင်တုန်း ရွှေဟင်္သာတောရ ပထမစံကျောင်းဆရာတော်နှင့် ဒုတိယစံကျောင်းဆရာတော်တို့၏ အားထားရာ ရွှေကျင်နိကာယ ဂုဏ်ဆောင် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်၏။
ပရိယတ္တိစာပေ ထက်မြက်သည် နှင့်အမျှ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ရဟန်းပီသသော ရဟန်းတစ်ပါးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ရဟန်းလေးဝါရတွင် ပခုက္ကူအရှေ့တိုက် ခေါ် မဟာဝိဇယာရာမ ဆရာတော် ရှင်ဇဝနထံ ပညာသင်အပ်နှံစဉ် ပထမစံကျောင်းဆရာတော်က ‘တပည့်တော်များ၏ တပည့်ဖြစ်သူ ဝိမလသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့ပါသည်။
ထက်မြက်နက်သန်သော ဉာဏ်ရည်လည်း ရှိပါသည်။
ကြီးသူများကို လေးစားတတ်၍ ခက်ထန်မှုလည်း ကင်းပါသည်။
ဒေါသနည်းပါး၍ နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ဆိုတတ်ပါသည်။
ဝိမလသည် တပည့်တော်အား နေ့ည မဟူ အနီးကပ် လုပ်ကျွေးသူဖြစ်ပါ၏။
အများနှင့် သင့်မြတ်သူလည်း ဖြစ်ပါသည်။
နှုတ်ချိုသည်သာမကဘဲ အကျင့်သီလလည်းကောင်းမွန်ပါ၏။
အရှင်ဘုရားက ဝိမလအား သားကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်တော်မူပါ။
ပညာလည်း ပေးတော်မူပါ။
အဆုံးအမများလည်း နေ့စဉ် ပေးသနားတော်မူပါ’ဟု ယုံကြည်ကိုးစားစွာ အပ်နှံခဲ့သည်။
စံကျောင်းဆရာတော် ယုံကြည် ခဲ့သည့်အတိုင်း နောင်အခါ ရွှေဟင်္သာတောရ စတုတ္ထစံကျောင်းဆရာတော် အမည်ဖြင့် ရွှေကျင်နိကာယ ဒုတိယသာသနာပိုင်၊ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ ဝန်ဆောင်အဖွဲ့က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ၁ တာဝန်များ ပေးအပ် ချီးမြှင့်ခံရပါသည်။
ဝိမလ၊ ရှင်၊ ရွှေဟင်္သာတောရ စတုတ္ထစံကျောင်းဆရာတော် ၁၉၀၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆-ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်တော်ကူးကြီးရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖ ဦးဘိုးထုံး၊ အမိ ဒေါ်နှင်းအိ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းလေးယောက်တွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
အမည် မောင်အုံ ဖြစ်သည်။
ငါးနှစ်အရွယ်တွင်တော်ကူးကြီးရွာ အနောက်ပိုင်း ဆရာလေး ဦးသာလွန်း၏ မူလတန်းကျောင်း၌ စတင် ပညာဆည်းပူးသည်။
၁၀ နှစ် အရွယ် စတုတ္ထတန်းအရောက်တော်ကူးကြီးရွာ လယ်ပေါ် ကျောင်းဘုန်းကြီး ရှင်ဝိသုဒ္ဓထံ ပြောင်း၍ လောကုတ္တရာစာပေ သင်ယူသည်။
ရှင်ဝိသုဒ္ဓမှာ မြစ်ကွေ့ ဆရာတော် ရှင်ကေတုမာလာ၏ တပည့်ရင်းဖြစ်၍ ရွှေကျင်စိတ် ထက်သန်သည်။
စည်းကမ်းကြီးသည်။
၁၂-နှစ်တွင် မိဘနှစ်ပါးက ရှင်ဒါယကာခံ၍ သာမဏေဖြစ်၏။
ဘွဲ့ ရှင်ရာဇိန္ဒ။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ ရှင်ဝိသုဒ္ဓ ဖြစ်သည်။
သာမဏေ တစ်ဝါရတွင် ရှင်လိင်ပြန်၍ ကျောင်းသား အဖြစ် ပရိယတ္တိစာပေ ဆက်လက်သင်ယူသည်။
ဆယ့်သုံးနှစ်အရွယ်၌ ဦးလေးငယ် ရှင်သိရီသီလဝံသ (၁၈၈၅— ၁၉၄၆) နှင့် အတူလိုက်ပါ၍ ရန်ကုန် ကျိုက်ဝိုင်းရိုးကြီးကျောင်း၌ သာမဏေ ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ရှင်ဝိမလ ဟု ပြင်ပေးသည်။
ဝမ်းကိုက်ရောဂါကြောင့် ရှင်လိင်ပြန်၍ ဦးလေး ရှင်သိရီသုမန (၁၈၈၅—၁၉၅၀) နှင့် ရှင်သိရီသီလဝံသ တို့နှင့်အတူ စစ်ကိုင်းတောင် သုမနာရာမချောင် လိုက်ပါပြီး သာမဏေ ဝတ်သည်။
သာမဏေဝတ်ဖြင့် သုမနာရာမချောင်နှင့် သုနန္ဒာရာမချောင် ဦးလေးနှစ်ပါး၊ အရှေ့မှန်ကျောင်း စာချ ရှင်ပဏ္ဍဝထံ စာလိုက်သည်။
၁၄-နှစ်အရွယ်တွင် ပထမပြန်စာမေးပွဲ ပထမငယ်တန်း အောင်သည်။
စာချ ရှင်ပဏ္ဍဝံသမှာ ဉာဏ်ထက်မြက်၍ တစ်နေ့ အဘိဓာန်ဂါထာ ၅၀ အလွယ်နှင့် အာဂုံရ၍ စစ်ကိုင်း မဟာဂန္ဓာရုံ ဝိနည်းစာပြန်ပွဲ ပထမကျော် အောင်သည်။
ဦးလေး ရှင်သိရီသုမနနှင့် သိရီသီလဝံသ နှစ်ပါးမှာ ပါဠိ၊ သက္ကတ၊ သီဟိုဠ်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသန္တရ ကျွမ်းကျင်၍ သီဟိုဠ်ပြန်ဆရာတော်များအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
စစ်ကိုင်းတောင်တွင် ခေတ္တသီတင်းသုံးနေသော ရှင်ဉာနာ ဘိဝံသထံ ရူပသိဒ္ဓိစာဝါ သင်ယူခဲ့၏။
ရှင်ဉာနာဘိဝံသမှာ နောင်အခါ ရွှေကျင်သာသနာပိုင် မြောင်းမြဆရာတော်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
သာမဏေ နှစ်ဝါရတွင် ညောင်တုန်း ရွှေဟင်္သာတောရ စာသင်တိုက် ပြောင်း၍ ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူသည်။
ရွှေဟင်္သာတောရ ပထမစံကျောင်း ဆရာတော် ရှင်ဝါယမ (၁၈၇၄-၁၉၄၇)မှာ ဦးလေးနှစ်ပါး၏ ဆရာဖြစ်၏။
စံကျောင်းဆရာတော် သီတင်းသုံးရာ မင်းကျောင်း၌နေ၍ ပထမလတ်တန်း စာဝါများ သင်ယူသည်။
ထိုစဉ်က ရွှေဟင်္သာတောရတွင် သံဃာ ၁၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။
သာမဏေ ၂ ဝါရမှာပင် ပထမလတ်တန်း အောင်သည်။
၃ ဝါရ ပထမကြီးတန်း ဖြေဆိုနေစဉ် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်း၍ စာမေးပွဲ ကျရှုံးခဲ့သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ညောင်တုန်းမြို့ ပရိယတ္တိစာမေးပွဲ အကြီးတန်းကို တတိယအဆင့်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄-ရက် စနေနေ့တွင် ရွှေဟင်္သာတောရ ကျောင်းတိုက် ကျောင်းတော်ရာဆရာတော် ရှင်သာသန (၁၈၄၃-၁၉၂၅) ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ရှင်ဝိမလ ဖြစ်သည်။
ရဟန်း ဒါယကာမှာ ညောင်တုန်းမြို့ သမာဓိမြို့ဝန် ကုန်သည်ဦးဘိုးဆင့်၊ ဒေါ်လေး ဖြစ်သည်။
ရဟန်းခံပွဲကို စံကျောင်းဆရာတော်နှစ်ပါးက အထူးဝါယမ စိုက်ထုတ် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ရဟန်းခံပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ ကျောင်းတော်ရာ ဆရာတော်က ရဟန်းဒါယကာများအား မောင်ဘိုးဆင့်၊ မိလေးတို့ကတို့ကို ငွေတစ်ထောင် ပေးလှူပါမယ်ဆိုတာတောင် ဒီအသက်အရွယ် ဒီကျန်းမာ ရေးနဲ့ တို့မလာဘူး။
ဒီစံကျောင်းဆရာတော်၊ တိုက်အုပ်ဆရာတော်တို့က ဒီကိုရင်ဟာ ဆရာတော်ပြုစုထားတဲ့ သာသနာကို စောင့်ရှောက်နိုင်ပါလိမ့်မယ်လို့ လျှောက်လို့သာ သာသနာတော်ကြီး အားပေးတဲ့အနေနဲ့လာတာ ဟု မိန့်ကြားခဲ့သည်။
ရဟန်း ၁ ဝါရ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ ပထမပြန် ပထမကြီးတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရွှေဟင်္သာတောရမှ လေးပါးအောင်မြင်ခဲ့ရာ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အောင်ချက်အကောင်းဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပထမကြီးအောင်ပြီး ရဟန်းပထမဝါမှာပင် ‘သာသနပါလ တိုက်ကျောင်းဘုန်းကြီး” ခန့်အပ်ခံရသည်။
သံဃာသုံးဆယ်ခန့်ကို အုပ်ချုပ်၍ စာပေပို့ချရသည်။
စံကျောင်း ဆရာတော်ထံ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာကို ဆိုဝါ၊ တိုက်အုပ်ဆရာတော်ထံ သင်ရိုး သုတ္တန်အဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌကထာများကို ဆိုဝါဖြင့် သင်ယူခဲ့သည်။
တိုက်အုပ်ဆရာတော်မှာ ပထမပြန်စာမေးပွဲကို အားပေးရာ ရှင်ဝိမလသည် ပထမကြီးတန်း စာမေးပွဲကို သုံးကြိမ်ဖြေ၍ သုံးကြိမ်လုံး အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရဟန်း ၂ ဝါရတွင် ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်တည် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ကျောင်းတော်ရာဆရာတော် ပျံလွန်ခဲ့၏။
စံကျောင်းဆရာတော်၏ အမိန့် အရ ကျောင်းတော်ရာ ထေရုပ္ပတ္တိကထာကျမ်း ရေးသားပူဇော်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ရဟန်း ၄ ဝါရတွင် ရဟန်းဒါယကာမကြီး ဆန္ဒအရ ပခုက္ကူအရှေ့တိုက်ခေါ် မဟာဝိဇယာရာမတိုက်ဆရာတော် ရှင်ဇဝနထံ ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာများ သင်ယူသည်။
အလယ်တိုက်ခေါ် မဟာဝိသုတာရာမတိုက် ဆရာတော် ရှင်ပညာထံ သီလက္ခန်ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ၊ စာချ ရှင်အဂ္ဂဝံသထံ ဋီကာကျော် သင်ယူ၏။
ဝါကျွတ်လျှင် စံကျောင်းဆရာတော်၏ အမိန့် အရ ညောင်တုန်း ရွှေဟင်္သာတောရပြန်၍ စာပေပို့ချသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဒါယကာများ၏ ဝံသာနုတိုက် ခေါ် သာသနဝံသာရက္ခ တိုက်ကျောင်းပြောင်း၍ ကျောင်းတိုက်တာဝန်များ ခွဲဝေထမ်းဆောင်သည်။
ဦးဝန်(မင်းသုဝဏ်) မှတစ်ဆင့် ပညာတံခွန်အသင်း အဘိဓာန်ဌာန လိုအပ်သော စာပေအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုတွင် ပထမစံကျောင်းဆရာတော် ပျံလွန်၍ တိုက်ကြပ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
တိုက်ကြပ်တာဝန်အပြင် တိုက်အုပ်တာဝန်များကိုလည်း ပူးတွဲတာဝန်ယူရသည်။
တိုက်အုပ်ဆရာတော် ရှင်ဇာဂရမှာ အလွန် သဘောကောင်း၍ အေးအေးနေလေ့ရှိသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ စံကျောင်းဆရာတော် ရှင်ကလျာဏ (၁၈၈၃—၁၉၅၁) ပျံလွန်၍ တိုက်အုပ် ဆရာတော်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပါဠိဘာသာ ပညာရေး အဖွဲ့ နာယကအဖွဲ့ဝင်၊ အက်ဥပဒေရေးဆွဲရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ပါဠိတက္ကသိုလ် ဗဟိုအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
၁၉၅၂ ခုတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကြင်၏ ပင့်ဖိတ် ချက်အရ အိန္ဒိယ ဗုဒ္ဓဂယာဘုရားဖူး ကြွခဲ့သည်။
၁၉၅၄-၅၆ ခု ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ပဋိဝိသောဓကအဖွဲ့ဝင်၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် ပါဠိတော် ဘာဏကအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့၏။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် ပါဠိတော်ကိုလည်း တာဝန်ယူတည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ် မှော်ဘီ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံအစည်းအဝေးတွင် ရွှေကျင်နိကာယကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ညောင်တုန်း ရွှေဟင်္သာ တောရ စာသင်တိုက်ကြီး၏ စတုတ္ထမြောက် တိုက်ပိုင်ဆရာတော် ဖြစ်လာ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေး ကိုယ်စားလှယ်၊ ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ၆၆-ပါး အဖွဲ့ဝင်၊ အခြေခံ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်၊ အဆိုစိစစ်ရေးအဖွဲ့ခေါင်း ဆောင်၊ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ၁ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရ၏။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် တောင်ငူတွင်ကျင်းပသော ၁၂-ကြိမ်မြောက် ရွှေကျင်နိကာယ အစည်းအဝေးကြီးတွင် တွဲဖက်သာသနာ ပိုင်(ဥပဥက္ကဋ္ဌ လေးပါးအဖွဲ့ဝင်) အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၈ ဝါရက “ကင်္ခါမေးခွန်းနှင့်အဖြေ ၂ တွဲ။
ဩဝါဒ၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ လေးချိုး၊ တေးထပ်၊ ရတု၊ ရှစ်လုံးဘွဲ့၊ ဂါထာဗန္ဓ အမြောက်အမြား ရေးဖွဲ့၍ အချို့ကိုစုစည်း၍ ဩဝါဒရတနာ သုတပဒေသာအဖြစ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇ မဟာရဋ္ဌဂုရုဘွဲ့တံဆိပ်များ ဆက်ကပ်ခံရသည်။
သက်တော် ၈၄ သိက္ခာ ၆၅ ဝါရ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆-ရက် နံနက် ၈း၂၀ နာရီတွင် ညောင်တုန်းမြို့ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်၌ တစ်ဘဝ တစ်ခန္ဓာ ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ ကွယ်လွန်သူများ။
thumb|Heart Sutra being recited at the temple ရှင်းရှောဂိုခုရခုဂျိ (真正極楽寺) သို့မဟုတ် ရှင်းနယောဒိုး (真如堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် တန်းဒိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို အေဒီ ၉၈၄ တွင် ရဟန်းတော် ခိုင်းဆန်း (Kaisan) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
Garden and building ရှိဆန်းဒိုး (詩仙堂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဆိုးတိုးဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၆၄၁ ခုနှစ်တွင် Ishikawa Jōzan (1583–1672) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ Shisen-dō Homepage Photos of Shisen-dō ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ရှောရန်းအင်း သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကျောင်းတော်ကို ၁၃ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်ဝင်းအတွင်းတွင် နှစ်ရှစ်ရာသက်တမ်းရှိ ကြီးမားသည့် ခုဆုနိုခိ (kutsunoki) အပင်များ ရှိသည်။
ထို့အပြင် ဥယျာဉ်၌ ကျောက်တုံးများ ဖြည့်ထားသည့် ကန်တစ်ခုရှိကာ ထိုကန်အတွင်းသို့ ရေတံခွန်ငယ်တစ်ခုကို စီးဝင်စေလျက်ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ Shorenin Official website(Japanese) Shorenin Official website(English) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
အင်းလေး သာလေးတောင်ကျောင်းဆရာတော် ရှင်နေမိန္ဒ (၁၉၀၆ – ၁၉၆၅) ကိုလိုနီခေတ်ဦး မြန်မာနိုင်ငံ ပရိယတ္တိစာပေလောကတွင် ထင်ရှား လှသော မန္တလေးမြို့ ပရိယတ္တိသာသနာ့ဟိတအသင်း စာမေးပွဲ (သကျ သီဟ) စာသင်တန်းနှင့် စာချတန်းတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ် သံဃာများထဲက ပထမဦးဆုံး အောင်မြင်ခဲ့သူ။
ရဟန်းပျို စာသင်သားဘဝက မန္တလေးမြို့ ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက် စာချအကျော် ဇောတိကာရုံ အုတ်ကျောင်း ဆရာတော် ရှင်နာရဒ၏ လက်ရုံးတပည့်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ရဟန်း ၅ ဝါရတွင် သကျသီဟ စာမေးပွဲအောင်သည်။
၈ ဝါရတွင် ဇာတိရပ်ရွာ ညောင်ရွှေ နယ် အင်းလေးဒေသ သာလေးတောင်ကျောင်းကို ပရိယတ္တိစာသင်တိုက် တည်ပြီး ပရိယတ္တိစာပေ ပို့ချသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ ပျံလွန်သည်ထိ ၃၂-နှစ်တိုင်တိုင် ရှမ်းပြည်နယ်လုံးဆိုင်ရာ ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ စာပြန်ပွဲကြီး၏ အကျိုးဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ် အင်းတိမ်ဂိုဏ်း ထောက်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ညောင်ရွှေနယ်လေးရပ်ဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရ၏။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် ဝန်ဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် အင်းလေးကန် သမိုင်းဝင် တန်ခိုးကြီး ဖောင်တော်ဦးရုပ်ပွားတော်များစံရာ ဖောင်တော်ဦး ကျောင်းတော်ကြီး အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး တာဝန်ပေးအပ်ခံရ၍ အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
နေမိန္ဒ၊ ရှင်၊ သာလေးတောင်ကျောင်းဆရာတော် ၁၉၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆-ရက် စနေနေ့တွင် အင်းလေး ဒေသ သာလေးရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖ ကုန်သည် ဦးဘိုလုံ၊ အမိ ဒေါ်ဝေါ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း ၈-ယောက်တွင် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည် မောင်သန်းတင် ဖြစ်သည်။
၇-နှစ်အရွယ်တွင် သာလေးရွာ မူလတန်းကျောင်း၌ စတင် ပညာ သင်သည်။
ထို့နောက် သာလေးရွာ တောင်ကျောင်း ရှင်ကေသရထံ ပြောင်း၍ ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူသည်။
၁၄-နှစ်တွင် ရှင်ဖြစ်သည်။
သာမဏေဘွဲ့ ရှင်နေမိန္ဒ။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ ရှင်ကေသရ။
သာမဏေဝတ်ဖြင့် ကစ္စည်းသဒ္ဒါ၊ ပုစ်စစ်၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း)၊ အဘိဓာန်ကျမ်းများ သင်ယူခဲ့သည်။
ဉာဏ်ထက်မြက်၍ သင်္ဂြိုဟ်တစ်ပိုင်းကို နှစ်ရက်ဖြင့် အာဂုံရသည်။
သာမဏေ ၂ ဝါရ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဟဲယာရွာမ၌ ကျင်းပသော စာပြန်ပွဲ (ပထမဆင့်) အောင်မြင်သည်။
ပထမဆင့်တွင် ပါတိမောက်၊ ကစ္စည်းသဒ္ဒါ၊ ပုဒ်စစ်၊ သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်းများ အာဂုံပြန်ဆိုရသည်။
သာမဏေ ၃ ဝါရ ၁၉၂၃ ခုနှစ် သာလေးရွာ၌ ကျင်းပသော စာပြန်ပွဲ ဒုတိယဆင့် ဋီကာကျော် အာဂုံပြန်တွင် ရဟန်း ၄-ပါးနှင့်အတူ ဝင်ရောက်ပြန်ဆိုရာ အကောင်းဆုံး ပြန်ဆိုနိုင်၍ သာမဏေကျော်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။
စာပြန်ပွဲပြီးနောက် ရန်အောင်ခေါ် ရနောင်မြို့ ဇေယု တောရကျောင်း ပိဋကတ်အကျော် ရှင်ခန္တီဝရ (၁၈၇၀-၁၉၄၇)ထံ ပြောင်း၍ ပိဋကတ်စာပေများ သင်ယူသည်။
ရှင်ခန္တီဝရမှာ မန္တလေးမြို့ ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက် ပင်းသာကျောင်းဆရာတော် ဖြစ်သည်။
၂-နှစ်ခန့်အကြာ မန္တလေးမြို့ ဘုရားကြီးတိုက် ပြန်လည်သီတင်းသုံးရာ ရှင်ခန္တီဝရနှင့်အတူ လိုက်ပါခဲ့၏။
မန္တလေးမြို့ ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက် ပင်းသာကျောင်း ဆရာတော် ရှင်ခန္တီဝရနှင့် တပည့်ကြီး သာသနဇောတိကာရုံ အုတ်ကျောင်း ဆရာတော် ရှင်နာရဒ (၁၈၈၈-၁၉၆၅)ထံ သာမဏေဝတ်ဖြင့် ပိဋကတ် စာပေ ဆက်လက်သင်ယူသည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁-ရက် တနင်္လာနေ့တွင် မန္တလေးမြို့ ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက်သိမ်၌ ရဟန်းဖြစ်သည်။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ ရွှေရေး ဆောင်တိုက်နာယက ရှင်အာဒိစ္စရံသီ (ဦးကြည် ၁၈၅၇-၁၉၁၅) ဖြစ်သည်။
ဆရာရင်း ရှင်ခန္တီဝရ၊ ညောင်ကန်တိုက်အုပ် ရှင်က္ကန္ဒာဘိဝံသ၊ ဇောတိကာရုံ အုတ်ကျောင်းဆရာတော် ရှင်နာရဒတို့က ကမ္မဝါစာဆရာပြုသည်။
ရဟန်း ဒါယကာမှာ အင်းလေးကန် သာလေးရွာ ဘုရားဒါယကာ သူဌေး ဦးကြုတ်၊ ဒေါ်အိမ် မိသားစုဖြစ်သည်။
ရဟန်းဘွဲ့မှာ ရှင်နေမိန္ဒ ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး ပင်းသာဆရာတော်၊ ဇောတိကာရုံ အုတ်ကျောင်း ဆရာတော်၊ ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော်၊ ညောင်ကန်တိုက်အုပ်ဆရာတော်၊ မိုးကောင်းတိုက် ညောင်ရမ်းဆရာတော် ရှင်ရေဝတ၊ မစိုးရိမ် နာယက ဆရာတော်၊ စံကျောင်း ရှင်စန္ဒိမာနှင့် ဘုရားကြီးတိုက် စတုတ္ထဆရာတော် ရှင်အာစရ၊ ရှင်ဇာဂရ၊ ရှင်ဝိစာရ (ဦးပခန်း)၊ ဆဋ္ဌမ သံဃာ့နာယက ရှင်ဥက္ကံသမာလာ (ဦးငြိမ်း)၊ ရှင်သံဝရ၊ ရှင်နန္ဒိယ (ကဗျာနန်)၊ ဟံသာဝတီ ဆရာတော် ရှင်ဣန္ဒာသဘ၊ ရွှေဘုန်းရှိန်ဆရာတော် (ဦးကြယ်)တို့ထံ နည်းခံ သင်ယူ၍ ရဟန်း ၁ ဝါရတွင် အစိုးရ ပထမပြန်စာမေးပွဲ ပထမလတ်တန်း၊ ရဟန်း ၂ ဝါရတွင် သကျသီဟစာမေးပွဲ စာသင်တန်း၊ ရဟန်း ၅ ဝါရတွင် သကျသီဟ စာမေးပွဲစာချတန်းကို ပထမဆင့်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အလွန် ခက်ခဲ၍ အောင်ချက်နည်းလှသော သကျသီဟစာမေးပွဲစာသင်တန်း၊ စာချ တန်းများကို ရှမ်းပြည်နယ် သံဃာများထဲက ပထမဦးဆုံး အောင်မြင်ခဲ့သူ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။
သကျသီဟ စာမေးပွဲပြီးနောက် ပင်းသာဆရာတော်နှင့် အုတ်ကျောင်း ဆရာတော်တို့က စာချတာဝန်ပေးအပ်၍ ပရိယတ္တိစာပေ ပြန်လည်ပို့ချသည်။
အရပ်ရပ်မှ မေးလျှောက်သော ပုစ္ဆာများ၊ ဝိနိစ္ဆယများကို ဆရာတော် နှစ်ပါးကိုယ်စား ဖြေဆိုရသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် ၈ ဝါရတွင် ရဟန်းဒါယကာ များ၏ ဆန္ဒ၊ ဆရာနှစ်ပါး၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အင်းလေးဒေသ သာလေးတောင်ကျောင်း၌ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ဖွင့်လှစ်သည်။
ရှင်မေဓာဝီ၊ ရှင်ကဝိန္ဒတို့နှင့်အတူ တစ်နှစ်ခန့် စာသင်တိုက်ဖွင့်လှစ်ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဘုရားကြီးတိုက် ဆရာတော်နှစ်ပါးထံ ပြန်လည် သီတင်းသုံး စာပေပို့ချသည်။
ထိုသို့ စာပေပို့ချနေစဉ် ညောင်ရွှေနယ် ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ အာဂုံစာပြန်ပွဲကြီး၏ အဝေးရောက် အကျိုးတော် ဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော်နှစ်ပါး၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် အင်းလေးကန် သာလေးတောင်ကျောင်းပြန်၍ သီတင်းသုံးသည်။
စစ်အတွင်းမှာပင် နောက်ပါသံဃာများကို ပရိယတ္တိ စာပေပို့ချသည်။
ဂျပန်ခေတ် ဂျပန်အာဏာပိုင်များ၏ ဆန္ဒအရ ညောင်ရွှေ စော်ဘွားကြီး ဦးဆောင်၍ ရှမ်းပြည်နယ် သံဃာများ တစ်ဂိုဏ်းတစ်ဖွဲ့တည်း ဖြစ်မြောက်ရေး၊ ဝိနည်းတရားနှင့်အညီ ကျင့်ကြံသီတင်းသုံးနိုင်ရေး လုပ်ငန်း များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ညောင်ရွှေမြို့ ရန်ကုန်ကျောင်း သာသနဝိဇ္ဇောဒယ စာသင်တိုက်တွင် ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော်ကို ပို့ချခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ် သံဃာများ တစ်ဖွဲ့တည်းဖြစ်မြောက်ရေး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သဒ္ဓမ္မဌိတိခဏ္ဍသိမ် သမုတ်ရာတွင် ဦးဆောင်တာဝန်ယူရန် ညောင်ရွှေနယ်လေးရပ်လုံးဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းချုပ် လင်းကင်းဆရာတော်၏ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိ သိမ်နှင့် အခြားသိမ်ပေါင်း ၂၀ကို တာဝန်ယူ သမုတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် သာလေးတောင်ကျောင်း၌ စာချတာဝန်အဖြစ် သီတင်းသုံးနေရာစဉ် ကျောင်းထိုင် ရှင်မေဓာဝီက သာလေးတောင်ကျောင်းကို ရှင်နေမိန္ဒအား နှစ်ဦးပိုင် ဒွိသန္တက လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်မေဓာဝီ သာသနာ့ဘောင်မှ လူ့ဘောင်သို့ ကူးပြောင်းသွားရာ သာလေး တောင်ကျောင်း ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဖြစ်လာသည်။
သာလေးတောင် ကျောင်း၌ စာသင်သံဃာ ၄၀ ကျော်ရှိ၍ နေ့ဝါ ညဝါများကို တစ်ပါးတည်း တာဝန်ယူ ပို့ချခဲ့သည်။
စာပေပို့ချရုံမျှမက စာသင်သားများတွက် ရည်ရွယ်၍ ကစ္စာယနဓာတုမဉ္ဇူသာ နိဿယသစ်ကျမ်း၊ ဒါယကာ ဒါယိကာမများအတွက် သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် ဆောင်ပုဒ်လင်္ကာ အဓိပ္ပာယ်ကျမ်းတို့ ပြုစု ခဲ့သည်။
ယင်းကျမ်း ၂ ကျမ်းသည် ညောင်ရွှေမြို့ ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ စာပြန်ပွဲအတွက် ပြဋ္ဌာန်းခံရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉-ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ညောင်ရွှေ နယ်လေးရပ်လုံးဆိုင်ရာ သံဃရာဇာ (ဂိုဏ်းချုပ်) ရွှေဂူဆရာတော်နှင့် သာသနာ့ဒါယကာ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးတို့၏ အင်းတိမ်ဂိုဏ်းထောက်အဖြစ် စာချွန်တော် ဆက်ကပ်ခံရသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အင်းလေးကန် ဖောင်တော်ဦးကျောင်းတော်ကြီး အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် အဖွဲ့ သဘာပတိ မိုင်းပျိုးဆရာတော်၏ တာဝန်လွှဲအပ်ခံရ၍ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာသဘင်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ ပါဠိဝိသောဓက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော် သုတ်သင်တည်းဖြတ်ရေး၊ ပဋိဝိသော ဓက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သံယုတ်ပါဠိတော် သုတ်သင်တည်းဖြတ်ရေး၊ ဆဋ္ဌ သင်္ဂါယနာ ဝန်ဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ညောင်ရွှေစာပြန်ပွဲ ကျင်းပနေစဉ် ဂိုဏ်းအုပ်၊ ဂိုဏ်းထောက် ဆရာတော်များ စည်းဝေး၍ သာလေးတောင်ကျောင်း ဆရာတော်အား ညောင်ရွှေနယ် လေးရပ်လုံးဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ဆန္ဒပြုကြသည်။
သာလေးတောင်ကျောင်းဆရာတော်က အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြ၍ သက်တော်၊ ဝါတော်ကြီးသော မိုင်းပျိုးဂိုဏ်းထောက်ဆရာတော်အား သံဃသမ္မုတိ ဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် တင်မြှောက်စေခဲ့သည်။