kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဘုံဘဝမှာဖြင့်၊ ထပ်ကြပ်မကွာ စာအုပ်တွေမှာ အင်္ဂလိပ်ခေတ်၊ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလတွေကို ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သလို ယခုထွက်ရှိတဲ့ စာအုပ် အမှားနဲ့ အမှန်မှာတော့ စာရေးသူ သခင်တင်မြက ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၈ ခုဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့ လွတ်လပ်ရေးရသည့်နေ့အထိ ၃နှစ် ၄ လနှင့် ၅ ရက်တာကာလကို ဖြစ်စဉ်အလိုက် စီစဉ်ပြီး ဖော်ပြထားပါတယ်။
ယခင်စာအုပ်နှစ်အုပ်လို ကိုယ်တိုင် အတွေ့အကြုံ အပေါ်မူတည်ပြီး ရေးသားတာတွေ့ရပြီး ယခုစာအုပ်က ကိုယ်တိုင် အတွေ့အကြုံထက် အခြားသူတွေရဲ့ သမိုင်းအဖြစ်အပျက်မှတ်တမ်း စာအုပ်တွေကိုပါ ကိုးကားဖြည့်စွက်ပြီး ရေးသားထားတာပါ။
ဥပမာ သိန်းဖမြေင့်ရဲ့ စစ်အတွင်း ခရီးသည်၊ လူဝီအယ်လန်ရဲ့ စစ်တောင်း တိုက်ပွဲ၊ ရဲဘော်မြရဲ့ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ရဲခေါင်ပြောက်ကျား၊ တက္ကသိုလ် နေဝင်းရဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ စည်းရုံးရေး ကြိုးပမ်းမှု၊ မောင်မြဟန်ရဲ့ မြန်မာ့သမိုင်း အဘိဓာန် စတဲ့စာအုပ်တွေကို ကိုးကားထားတာ တွေ့ရ ပါတယ်။
ယခုစာအုပ် စာမျက်နှာ ၂၀ တွင် ဂျပန်ကို တိုက်ထုတ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ပြန်အဝင် ရန်ကုန်သိမ်းသည့် ကြေညာချက်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး နေဝင်းနာမည်နှင့် ကြေညာချက်ရေဒီယိုမှ ကြေညာရာတွင် စစ်ဦးစီးချုပ် မဟုတ်ပဲ စစ်ဦးစီးချုပ်ဟု အမည်တပ်ကြေညာခဲ့သည့် ကိစ္စကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ထိုသို့ကြေညာခြင်းသည် တာဝန်မဲ့လုပ်ရပ် ဟုပြောပြီး ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်းကို တပ်ကထွက်ခိုင်းသည့် အဖြစ်ကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ထိုကြေညာချက်ကို ဗိုလ်မှူးကြီး နေဝင်း မသိပဲ ဗိုလ်အောင်ကြီးက သူ့သဘောနှင့် သူကြေညာခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ထိုအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သခင်ဗဟိန်းကို ကာနယ် (ဗိုလ်မှူးကြီး ) ခန့်သည့်အမိန့်ထုတ်ပြီး နောက်တနေ့တွင် စစ်ရုံးလာ သတင်းပို့ရန်ပါ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုအချိန်တွင် သခင်ဗဟိန်းမှာ ငှက်ဖျားမိနပြေီး အမိန့်စာကို အံ့အားသင့်ကာ သခင်သန်းထွန်းထံ အကြောင်းကြားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
သခင်သန်းထွန်းက ဗိုလ်ချုပ်ထံ ချက်ချင်း သွားတွေ့ပြီး သခင်ဗဟိန်းကို ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ မပေးနိုင်ကြောင်း၊ နေလည်းမကောင်းသဖြင့် ပါတီမှ ခွင့်ပေးထားရသည့် အကြောင်း ပြောသည်လို့ ယခုစာအုပ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
သခင်စိုးရဲ့ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲခြင်း၊ ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးမှ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ထုတ်ပစ်ခံရခြင်း ကိစ္စရပ်များ အသေးစိတ်ကို သမိုင်းစာအုပ် ကိုယ်တွေ့အဖြစ်အပျက်များနှင့် တွဲဖက်ပြီး ရေးသားထားသည်ကို ယခုစာအုပ်တွင် ဖတ်ရှုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ယခုစာအုပ်တွင် အချို့သောသမိုင်းအဖြစ်အပျက်များနှင့် အတူ ထိုအဖြစ်အပျက်တွင် စာရေးသူအနဖြေင့် မည်သို့မှားခဲ့သည်ဆိုသည့်အချက်ကိုလည်း သုံးသပ်ဖော်ပြထားတာကို ဖတ်ရှုရမှာပါ။
စာရေးသူ သခင်တင်မြက ယခုစာအုပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စတင်ရေးသားပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်မတ်လတွင် ပြီးစီးတယ်လို့ ရေးသားထားပါတယ်။
စာအုပ်တန်ဖိုးကတော့ ကျပ်ရှစ်ထောင်ဖြစ်တာကြောင့် စာပေချစ်သူတိုင်း လက်လှမ်းမှီတဲ့ ဈေးနှုန်းတော့မဟုတ်သေးပါဘူး။
ကျိန်းယာနီ (တရုတ် - 曾雅妮) သည် ထိုင်ဝမ်ဖွား ကြေးစား ဂေါက်သီးရိုက် အားကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမေရိကန် အခြေစိုက် LPGA အမျိုးသမီး နယ်လှည့်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။
သူမသည် မေဂျာ ချံပီယံဆုကြီး ၅ ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည့် အသက်အငယ်ဆုံး ဂေါက်သီးသမားဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တကမ္ဘာလုံး၌ နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရှိသည်။
OS X Mountain Lion (အိုအက်စ် ထန်း မောင်တိန် လိုင်းယန်း) (ဗားရှင်း ၁၀.၈) သည် Mac OS X ၏ ကိုးခုမြောက်ဖြစ်လာမည့် ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော မက်ကင်တို့ရှ် (Macintosh) ကွန်ပြူတာ၏ စားပွဲတင်ကွန်ပြူတာနှင့် ဆာဗာ အိုပရေးတင်း စစ်စတမ်သစ်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် OS X Mountain Lion ကို ၂၀၁၂ခုနှစ် နွေရာသီ (အနောက်နိုင်ငံ) တွင် ထုတ်လုပ်မည်ဟု စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
၎င်းသည် iOS မှထပ်ဆောင်း feature များပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှ အချို့သည် OS X Lion ကတည်းက မိတ်ဆက်ပြီးဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း အက်ပဲလ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ရက်နေ့၌ ၎င်းတို့၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် OS X Mountain Lion ကို Mac OS X 10.7 Lion ၏ ဆက်ခံမည့် ဗားရှင်းဟု ကြေညာခဲ့သည်။
၎င်းသည် လက်ရှိတွင် စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ်မှ စမ်းသပ်ဗားရှင်းအား အက်ပဲလ် အခကြေးငွေပေး Developer (နည်းပညာချဲ့ထွင်သူ) များသို့ အခမဲ့ ဒေါင်းလုပ်ခွင့်ပေးထားသည်။
စစ်စတမ် ကိုက်ညီမှုရှိရမည်များ ဒီပလိုပါ နမူနာ ၁ အရ Mountain Lion သည် Lion ကဲ့သို့ တူညီသည့် ဟက်ဒ်ဝဲလ်များစွာနှင့် ကိုက်ညီသည်။
x86-64 CPU (Intel Core 2 Duo၊ i3၊ i5၊ i7 (သို့) Xeon ပရိဆက်ဆာများ ပါရှိသည့် မက်ခ်များ) EFI64 အခြေခံ စနစ် (iMac (၂၀၀၇ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Mac mini (၂၀၀၉ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Mac Pro (၂၀၀၈ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook (၂၀၀၈ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Xserve (၂၀၀၉ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook Pro (၂၀၀၇ အလယ် သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook Air (၂၀၀၈ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)) လွတ်နေရမည့် ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ဗ်နေရာ အနည်းဆုံး ၈ ဂစ်ဘ် OS X Mountain Lion သည် ATI's Mobility Radeon X1600 သို့ Radeon X1900၊ Intel's GMA 950 သို့ GMA X3100၊ သို့ NVIDIA's GeForce 7300 graphics processors များနှင့် မကိုက်ညီတော့ပေ။
OS X Mountain Lion Drops Support for Many 2006-2008 Macs with Integrated Graphics - MacRumors.com အသစ် (သို့) ပြောင်းလဲသွားသော feature များ ပိုနက်ရှိုင်းသော iCloud integration။
iWork တွင်းရှိ ဒေါ့ကူမန့်များကို iCloud ဖြင့် အလိုအလျှောက်ပြောင်းလဲပေးခြင်း။
Messages သည် iChat အစားပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး iMessage ပါသုံးလို့ရသည်။
Reminders –Calendar မှ ခွဲထွက်သွားသော လုပ်ရန်စာရင်း အက်ပ်၊ အိုင်အိုအက်စ်တွင်လည်း ပါဝင်သည်။
Notes – အိုင်အိုအက်စ်တွင် ပါဝင်၍ သီးသန့် အက်ပ်အနေဖြင့် မေးလ်မှ ခွဲထွက်သွားသည်။
Share Sheets – Safari နှင့် အခြား အက်ပလီကေးရှင်းများတွင် "Share" ခလုတ်နှင့် dialog box ပါဝင်သည်။
Game Center – အိုင်အိုအက်စ်မှ ယူ၍ ထည့်သွင်းသည်။
AirPlay Mirroring – Gatekeeper တွစ်တာ Notification Center – အိုင်အိုအက်စ် ၅ တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည် နှင့် တူညီသော ဒက်စတော့ ဗားရှင်း၊ ပေါ်ပေါ်လာသော အက်ပလီကေးရှင်းများ အား မျက်နှာပြင်ထောင့်တွင် တစ်စုတည်း ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အလယ်ကို စကရင် ညာဘက်မှ ဆွဲမည်ဖြစ်သည်။
More Chinese features – တရုတ်ပြည်မှ သုံးသူများအတွက် များစွာသော ထပ်ဆောင်း feature များ။
{cn|date=February 2012}} နာမည်ပြောင်းလိုက်သော အပလီကေးရှင်းများ iCal သည် "Calendar" ဟု ပြောင်းသွားမည်။
Address Book သည် "Contacts" ဟုပြောင်းသွားမည်။
iChat သည် ပိုမိုကောင်းမွန်၍ Messages ဟု နာမည်ပြောင်းသွားမည်။
(see above) ဖြုတ်လိုက်သော feature များ Mail နှင့် Safari တို့မှ RSS သည် မပါဝင်တော့ပေ။
Software Update သည် Mac App Store သို့ ပေါင်းစပ်သွားမည်။
X11.app – အသုံးပြုသည်များသည် open source XQuartz project ကိုသာ ဦးတည်သွားမည်။
ကျမ်းကိုး Category:Mac OS X Category:X86-64 operating systems။
အိုင်းပတ် (The new iPad ဟု ကြေညာခဲ့၍ လူအများမှ iPad 3 သို့ iPad HD ဟု သိကြသည်။
) သည် အိုင်ပတ်၏ တတိယမြောက်နှင့် လက်ရှိမျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ်မှ ရေးဆွဲ၊ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော တက်ဘလတ်ကွန်ပျူတာ အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မီဒီယာ၊ စာအုပ်၊ ရုပ်ရှင်၊ သီချင်း၊ ဂိမ်း၊ အစီအစဉ်တင်ဆက်မှုများနှင့် ဝက်ဘ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
၎င်းသည် အဖြူ၊ အနက်နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး အိုင်းပက် ၂ အတွက် စမတ်အဖုံးနှင့် ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။
အက်ပဲလ်သည် ကွန်ပျူတာများကို အစားထိုးရန်အတွက် ပုံနှင့် ဗီဒီယို အဲဒစ်တင်း နှင့် ဂိမ်းများ အတွက် ဂရပ်ဖ်ဖစ်များ ပါဝင်သော အိုင်းပတ်ကို ထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
သမိုင်း ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် အက်ပဲလ်သည် မတ်လ ၇ရက်နေ့အတွက် မီဒီယာပွဲတစ်ခုကို ဖိတ်ကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဖိတ်ကြားချက်သည် ‘‘ကျွန်ုပ်တို့တွင် သင်တို့ကြည့်ရ ထိရမည့်အရာတစ်ခုရှိသည်။
’’ ဖြစ်သည်။
အက်ပဲလ် စီအီးအို တင်မ်ကွတ်ခ်သည် စက်ကို မတ်လ ၇ရက်၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ယာဘား ဘူနာ အနုပညာစင်တာ၌ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
အက်ပဲလ်သည် စက်များကို မတ်လ ၁၆ရက်နေ့၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် စတင်ရောင်းချမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် အချို့နိုင်ငံများတွင်မူ မတ်လ ၂၃၊ ၂၀၁၂ရောက်သည်အထိ ထွက်ရှိဦးမည် မဟုတ်ပေ။
ဆော့ဖ်ဝဲလ် အိုင်းပက်အသစ်သည် မတ်လ ၇ရက်၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော အိုင်အိုအက်စ် ၅.၁ ကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
ဟက်ဒ်ဝဲလ် 114px|Apple A5X chip အိုင်ပက်အသစ်၏ မော်ဒယ်များသည် ဆယ်လူလာ နက်ဝေါ့ခ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောနှင့်၊ မရှိသောဟူ၍ နှစ်မျိုး ထုတ်လုပ်ထားသည်။
မော်ဒယ်အားလုံးသည် ဝိုင်ယာလက်စ် အယ်လ်အေအန်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အိုင်ပတ်သစ်တွင် ၁၀နာရီအထိခံသော lithium-ion polymer ဓာတ်ခဲ၊ Apple A5X ဒူရယ်ကော ပရိုဆက်ဆာ၊ PowerVR SGX543MP4 ဂရပ်ဖစ် ပရိုဆက်ဆာ၊ ၅ megapixel နှင့် ၁၀၈၀p ဗီဒီယို ရိုက်ကူးနိုင်သော အနောက်ကင်မရာ နှင့် ဖေ့စ်တိုင်းအတွက် VGA အရှေ့ဗီဒီယိုဖုန်းကင်မရာ တို့ပါဝင်သည်။
ပုံထွက်သည် 2048×1536 (QXGA)&mdash ရှိ၍ အိုင်းပက် ၂ တွင်ရှိသော pixels ထက် လေးဆပိုများသည်။
အိုင်းပက်သစ်သည် အိုင်းပတ်၂ ထက် အနည်းငယ် (၀.၆မီလီမီတာ) ပိုထူလာ၍ ၄၉ ဂရမ်ပိုလေးသွားသည်။
References External links iPad subsite at Apple iPad launch event video at Yerba Buena Center for the Arts. 3rd generation Category:Apple Inc. hardware Category:Apple personal digital assistants Category:IOS (Apple) Category:ITunes Category:Multi-touch Category:Products introduced in 2012 Category:Tablet computers Category:Touchscreen portable media players။
ကူဂါ () ဆိုသည်မှာ ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သားရဲတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကတိုက်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်။
ကူဂါကြောင်ကြီးများသည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ မည်သည့် ကုန်းနေ နို့တိုက်သတ္တဝါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ထက်မဆို အများဆုံးပျံ့နှံ့နေထိုင်သည့် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ယူးကွန်းနယ်ဒေသမှ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း၏ တောင်ပိုင်းဒေသများအထိ ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသည်။
အင်္ဂလိပ် ဝီကီပီးဒီးယား၏ "Cougar" ဆောင်းပါး ဂူဂါသည် သစ်ကျုတ်၊ လျင့်ဇ် ကြောင်မြီးတို၊ အိမ်ကြောင်၊ သစ်ကြောင်၊ ကရကယ် တောကြောင်တို့နှင့်အတူ မျိုးရင်းခွဲ "ဖယ်လီနီ (Felinae)" ထဲတွင်ပါဝင်ပြီး၊ မျိုးစုအမည် "ပူမာ (Puma)" နှင့် မျိုးစိတ်အမည်မှာ "ပူမာ ကွန်ကာလာ (P. concolor)" ဖြစ်သည်။
ကူဂါသည် နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ကျက်စားသောကြောင့် နေရာဒေသအသီးသီးမှ ၎င်းအား "ပူမာ (Puma)၊ တောင်ခြင်္သေ့ (Moutain lion)၊ တောင်ကြောင် (Catamount)၊ ပန်သာ (Panther) နှင့် ပိန့်သာ (Painter)" စသဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ။
thumb|အော်လီယန်းမြို့မှာ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးအတွက် ကျော်ကြားလှသည်။
အော်လီယန်းမြို့သည် (ပြင်သစ်: Orléans) ပြင်သစ် နိုင်ငံ လွှားရားခရိုင်၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။
လွှားမြစ် လက်ယာ ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပါရစ်မြို့မှအနောက်တောင်ဘက် ၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။
အော်လီယန်းမြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ရှေးမြို့ဟောင်းဖြစ်သည့် အပြင် ထိုမြို့တွင် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး များလည်းရှိသည်။
အထူးသဖြင့် အော်လီယန်းမြို့၏ လုံမပျို ဟုအမည်တွင်သော ပြင်သစ်အမျိုးသမီး အာဇာနည် ဂျုန်းအော့အတ် အကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သမိုင်း၌ထင်ရှားသောမြို့ ဖြစ်သည်။
အော်လီယန်းမြို့ တည်ရှိရာအရပ်တွင် ရှေးအခါက ဂေါလလူမျိုးတို့၏ ဂျီနီဗမ်မြို့ရှိသည်။
ဘီစီ ၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂေါလလူမျိုးတို့သည် ဂျူးလယပ်ဆီဇာကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကြ သဖြင့် ရောမတို့က ထိုမြို့ကိုဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရောမ တို့သည် ထိုနေရာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ဧကရာဇ်ဩရီလီယန်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩရီလီယာနမ်ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
အော်လီယန်းဟူသည်မှာ ထိုရောမအမည်မှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ပင်ဖြစ်သည်။
ဖရန့်လူမျိုးများကောင်းစားစဉ်အခါက အော်လီယန်းမြို့ သည် ထင်ရှားသောမြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၃ဝ၉ ခုနှစ် ကတည်ထောင်ခဲ့သော အော်လီယန်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ရောမတရားဥပဒေနှင့် ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံခေတ်ပညာများ ဆည်းပူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဖြစ်ပွားကြသော နှစ် ၁ဝဝ စစ်ပွဲအတွင်း ၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်များက အော်လီယန်းမြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ကြစဉ် ဂျုန်းအော့အတ်သည်ပြင်သစ်တပ်ကို ဦးစီးလျက် ရန်သူကိုတိုက် ထုတ်၍ မြို့ကိုကယ်ခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် သူရဲကောင်း အမျိုးသမီးဂျုန်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုကို ထုလုပ်ထားရှိ ၍ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်နှင့် ပရပ်ရှားစစ်ပွဲအတွင်းက အော်လီယန်းမြို့သည် ရန်သူ့လက်တွင်း သို့ ကျရာက်ခဲ့ရသေးသည်။
တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၄ ခုနှစ်သို့ရောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ အော်လီယန်းမြို့သည် စည်ကားတိုးတက် လျက်ရှိ၍ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးထည်လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ် ကိုင်သည်။
မီးရထားလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သောကြောင့် ကုန်စည် ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။
၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် အသစ်ပြန်၍ ဆောက်ခဲ့သော ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ၁၄၄၂ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်၍ ယခုပြတိုက်အဖြစ် အသုံးချလျက်ရှိသော မြို့တော်ခန်းမ၊ ဂျုန်းအော့အတ် တည်းခိုခဲ့ဖူးသောအိမ် စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသောအဆောက်အဦးများဖြစ်သည်။
အော်လီယန်း မြို့ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၅,၈၂၈ ယောက်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံးသောမြစ်တစ်မြစ် ဖြစ်သည်။
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့်ဘရာဇီးနယ်စပ်ရှိ ပါရီမာတောင်တန်းများကို မြစ်ဖျားခံ၍ ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်ပြီးလျှင်၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်သည်။
သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေသို့ မရောက်မီ မိုင် ၁၁ဝ ခန့်တွင် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် ချောင်းပေါင်း ၅ဝ ကျော်တို့ဖြင့်ဖြာထွက်၍ စတုရန်းမိုင် ၅ယဝဝဝ ခန့်ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း သည်။
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အလျားမိုင် ၁၄၈ဝ ခန့်ရှိ၍ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝမှ အထက်မိ်ုင် ၆၂ဝ တွင် တည်ရှိသော စယူဒတ်ဗိုးလီးဗားမြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။
မြစ်ညာဘက်၌ရှိသော မိုင်းပူးရီးနှင့် အတူးရီးခေါ် ရေမှော်များ ရှိသောကြောင့် အထက်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း သင်္ဘောများ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် ခုတ်မောင်းသွားလာနိုင်သည်။
မြစ်ဖျားမှအောက်ဘက် မိုင် ၁၅ဝ အကွာတွင် အော်ရင်းနိုးကိုး မြစ်မှ ခွဲထွက်စီးဆင်းသော ကက်စီကွီအာရီမြစ်သည် အမေဇုန် မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ရီအိုးနီဂရိုးမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။
ထို့ကြောင့် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အမေဇုန်မြစ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ထင်ရှားသော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ယာဘက်မှစီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှ ဗင်တူအာရီမြစ်၊ ကောရာမြစ်၊ ကရိုနီမြစ်တို့နှင့် လက်ဝဲဘက်မှစီးဝင်သော ဂွာဗီအာရီမြစ်၊ မီတာမြစ်၊ အပူးရီးမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံရှိ မြစ်များ Category:ကိုလမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ မြစ်များ။
ဆာကလော့ဂျွန်အဲယား အောကင်လက် (၁၈၈၄ ဖွား) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သေနာပတိအဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။
ဘုရင့်အမြောက်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျွန်ကလော့ အောကင်လက်၏ သားဖြစ်၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂၁ ရက် နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောလဒါရှော့ အရပ်၌ဖွားမြင်သည်။
ဗတ်ရှိုင်းယာခရိုင်၊ ဝယ်လင်တန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်ဆင်းဟတ် စစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းထွက်သောအခါ အိန္ဒိယတပ်မတော် အမှတ် ၆၂ ပန်ဂျပ် တပ်တွင် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် အီဂျစ်၊ အေဒင်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အရပ်ဒေသတို့၌ ထူးချွန်စွာ စစ်မှုထမ်းခဲ့သဖြင့် ဒီ၊ အက်စ၊ အို အို၊ ဗီ၊ အီးနှင့် ပြင်သစ် ကရွားဒါ ဂါးစသောဘွဲ့ တံဆိပ်တော်များ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် အိန္ဒိယ တပ်မတော်တွင် ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၃၆-၃၈ ခုနှစ် ၌ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗိုလ်ချုပ် အောကင်လက်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခေါ်၍ တောင်ပိုင်းတိုင်း တပ်မှူးချုပ်တာဝန်ကို ပေးအပ်သည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ တွင် ဂျာမန်တပ်များက နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်းသို့ ကျူးကျော် တိုက်ခိုက်လာသောအခါ နားဗစ်မြို့ရှိ မဟာမိတ်တပ်များကို အုပ်ချုပ်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်။
သို့ရာတွင် ရန်သူတို့နှင့် အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် မဟာမိတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ သေနာပတိအဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယတပ်မတော်၌ တပ်ရင်းသစ်လေးခုကိုဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ သို့ရောက်သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်း သေနာပတိရာထူးကို ဆက်ခံရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်သည် အာဖရိက မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် တင့်ကား စသောလက်နက် အင်အားသာလွန်သည့် ဂျာမန်ဗိုလ်ချုပ် ရွမ်းမဲ၏တပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။
ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မတော်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ အယ် အားလမိန်း အရပ်တွင် ရန်သူတပ်များ ရှေ့မတိုးနိုင်အောင် တားဆီးနိုင်ခဲ့သဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ ရန်သူ့ လက်သို့ ကျမည့်ဘေးမှ လွတ်ကင်းရလေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက် သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်းသေနာပတိ တာဝန်ကို ဗိုလ်ချုပ်အယ်လက်ဇန္ဒာသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် အနားယူခဲ့လေသည်။
တစ်ဖန် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်သဖြင့် ဘုရင်ခံချုပ် လော့ဝေဗယ်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးကို လည်း ကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်တပ်များအား စစ်ဆင်တိုက်ခိုက် ရေးကိုလည်းကောင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့ရလေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စစ်သူကြီး(ဖီးမာရှယ်) ရာထူးသို့ တိုးတက် ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် နိုင်ငံဟူ၍ ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံသစ်နှစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၌ ဖီးမာရှယ် အောကင်လက်ကို သေနာပတိချုပ်ခန့်၍ အိန္ဒိယ တပ်မတော်ကို ခွဲခြမ်းပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့လေ သည်။
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့သည်ပူးပေါင်း၍ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဩစထရို-ဟန်ဂေရီယန်ဧကရာဇ်နိုင်ငံ (အင်ပါယာ) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအခါက ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် ဘိုဟီးမီးယားနယ်ပါဝင်၍ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ခရိုအေးရှားနယ်နှင့် ဆလဗိုးနီးယားနယ်တို့ ပါဝင်သည်။
တစ်ဖန် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အော့တိုမန် လက်အောက်ခံဖြစ်သော ဘော့စနီးယားနှင့် ဟားဇီဂိုဗီးနားနယ်များကို သိမ်းယူရရှိခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဩစတီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၄၂၀၄ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေအားဖြင့် ၅၁ သန်းကျော် နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဥရောပတိုက်တွင် ရုရှနိုင်ငံမှလွဲလျှင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် နိုင်ငံအတွင်း၌ နေထိုင်သူများမှာ ဂျာမန်လူမျိုး၊ ဆဘ့်လူမျိုး၊ မက်ဂျာလူမျိုး၊ ချက်လူမျိုး၊ ပိုးလူမျိုး၊ ရုသီးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ဆလဗ်လူမျိုးဟူ၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိရာ ထိုလူမျိုးအသီးသီးတို့သည် နိုင်ငံကြီးတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးထက် မိမိတို့နှင့် သက်ဆိုင်ရာနယ် လွပ်လပ်ရေးအတွက်သာ ပို၍အားထုတ် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။
လူမျိုးအလိုက် ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြသည်ဖြစ်ရာ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိလေသည်။
ဩစတြီးယား- ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဧကရာဇ်ဘုရင်များမှာ ဖရန့်ဇ် ဂျိုးဆပ် (၁၈၆၇-၁၉၁၈) နှင့် ချားဘုရင်(ခရစ် ၁၉၁၆-၁၈) တို့ဖြစ်သည်။
ထိုဧကရာဇ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ နှစ်ခုကို စည်းလုံးညီညွတ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြချေ။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံက တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားသည်။
ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကလည်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ်ကို ရလိုသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် နိုင်ငံတွင်း၌ မကျေနပ်မှုများ ပေါ် ပေါက်လာ၍ အချင်းချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြလေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ အိမ်ရှေ့စံ ဖာဒီနန်နှင့် ကြင်ယာတော်တို့ကို ဆဘ့်အမျိုးသားတစ်ဦးက ဘော့စနီးယားနယ်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ထိုအရေးအခင်းကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်(၁၉၁၄-၁၈) စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံလည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် -ဟန်ဂေရီနိုင်ငံဟူ၍ သီးခြားနိုင်ငံနှစ်ခု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ယခင်က ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်ပါဝင်သော ဘိုဟီးမီးယား၊ မိုရေးဗီးယား၊ ရုသီးနီးယားနှင့် ဆလိုဗားကီးယားနယ်များကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံနှင့် ဆားဗီးယားနှင့် မွန်တီနီးဂရိုးနယ်များကို စုပေါင်းဖွဲ့ စည်းထားသော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသစ်နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)။
မြောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယပြည်နယ်များဆိုင်ရာ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သောနယ်ဖြစ်သည်။
နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂ဝ,၂၈ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၄၃,၇ဝဝ ခန့်နေထိုင်သည်။
ထိုလူဦးရေ အနက် ၆၈.၄% မှာ လူဖြူများ ဖြစ်ကြပြီး ၃၂.၅ % မှာ ဩစတြေးလျ တိုင်းဦးသားများ ဖြစ်ကြကာ ကျန် ၁.၉% မှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်သည် များသောအား ဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ ကျရောက်လျက် ရှိခြင်းကြောင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုမျိုးရှိသည်။
နွေရာသီတွင်မိုးရွာသည်။
တောင် ပိုင်းသည် ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းသဲကန္တာရ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် ခြောက်သွေ့သည်။
ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်တွင် နွား၊ မြင်း၊ သိုးမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
အခြား ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းများမှာ ပုလဲငုပ်ခြင်းနှင့် သတ္တုတူးဖော် ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ရွှေ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ဝူးဖရမ်၊ တန်းတလမ်၊ လချေး၊ ယူရေးနီယမ်၊ ဗောက်ဆိုက် စသောတွင်းထွက်များကို တူးဖော်ရရှိနိုင်သော်လည်း အစာရေစာ၊ ပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲ တို့ကြောင့် သတ်တ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၌ တိုးတက်မှုနှောင့်နှေး လျက်ရှိလေသည်။
တိရစ္ဆာန်စားကျက်ပေါသော မြောက်ပိုင်း၌ လူအများနေထိုင်ကြသည်။
ဒါဝင်မြို့သည် မြို့တော် ဖြစ်သည်။
နယ်တွင် အကြီးဆုံးသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်၊ လေကြောင်းစခန်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလီးယားမြောက်ပိုင်းနယ်ကို ကန်းဗရားမြို့ရှိဗဟိုအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်က အုပ်ချုပ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် မှစ၍ နယ်သားတို့သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်သော ဥပဒေပြု အဖွဲ့သို့ ကိုယ်စားလှယ်ခြောက်ဦး ရွေးကောက်တင်မြှောက်စေလွှတ်ခွင့်ကိုရရှိခဲ့ကြသည်။
ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော် သို့ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး စေလွှတ်ခွင့်ကိုလည်း ရရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ။
ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ် ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးမျှရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ် အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၉၇၅၉၂ဝ ရှိပြီးလျှင် လူဦးရေ ၁ဝ၅၉ဝဝဝ (၁၉၇၁) နေထိုင်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းရိုး တန်း တစ်လျှောက်ရှိ ကမ်းမြောင်ဒေသအနိမ့်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၁၃ဝဝ ရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။
တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိသည်။
ပြည်နည်အလယ်ပိုင်း ကုန်းတွင်းကျသောဒေသမှာ သဲ ကန်တာရဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဂရိတ် သဲကန်တာရတည်ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် ဩစတြေးလီးယား တောင်ပိုင်းပြည်နယ်မှ အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော ဂရိတ်ဝိတိုရိယ သဲကန်တာရတည်ရှိလေသည်။
ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ ဖစ်ဇရွိုင်မြစ်၊ ဖော်တက်စကျူ မြစ်၊ မာချီဆန်မြစ်နှင့် ဆွမ်းမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ်ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ။
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမျှတ၍ မိုးအသင့် အတင့်ရွာသဖြင့် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
သိုး နွားတို့ကိုလည်းမွေးမြူသည်။
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ။
ရွှေတူးဖော်သည့်လုပ်ငန်းသည် ပြည်နယ်တွင် အကြီး ဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ကာလဂူလီ နှင့် ကူလဂါဒီ ရွှေတွင်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
ထိုရွှေတွင်းများကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
သံ၊ ငွေ၊ သံဖြူ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ စိန်သတ္တုတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်။
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းသည် မြေဩဇာထက်သန် ၍၊ မိုးအတော်အသင့်ရွာသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူ ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ထိုဒေသ၌လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဂျုံ၊ မုယော၊ မြင်းစားဂျုံ၊ အာလူးနှင့် ပန်းသီးတို့ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး သည်။
သိုးနှင့်နွားကို အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက် ပိုင်းဒေသများတွင် မွေးမြူကြသည်။
ပုလဲငုပ်သည့် လုပ်ငန်း သည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
သစ်တောများမှ သစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
သစ်တောများမှလည်း အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်။
ဤပြည်နယ်မှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ သိုးမွေး၊ သစ်၊ အမဲ၊ ထောပတ်နှင့်သစ်သီး၊ ရွှေ၊ ပုလဲနှင့် မုတ်ခွံ တို့ဖြစ်သည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ဘက်ပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။
စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၉၈,၃၈၁ ကျယ်ဝန်း၍ မြောက်ဘက်တွင် ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် အိုင်ဒါဟိုပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်နှင့် နီဗားဒါးပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ အသီးသီး တည်ရှိကြသည်။
လူဦးရေ ၃,၈၉၉,၃၅၃ (၂၀၁၂ ခန့်မှန်း) ခန့်နေထိုင်သည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တွင် တောင်တန်းများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များရှိသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်မှာ မညီညာချေ။
ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ကို့စရိန်းခေါ် ကမ်းရိုးတန်းတောင်များ က ကမ်းမြောင်ဒေသကို အတွင်းပိုင်းဒေသနှင့် ခြားနားထားလေသည်။
ကမ်းရိုးတန်းတောင်များအရှေ့ဘက်တွင် မြေဩဇာ ထက်သန်သော ဝီလာမက်မြစ်ဝှမ်းနှင့် အမ်မကွားမြစ်ဝှမ်းတို့ တည်ရှိသည်။
ထိုမြစ်ဝှမ်းများ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ကက်စကိတ်တောင်တန်းသည် ကမ်းရိုးတန်းတောင်တန်းထက်မြင့်သည်။
ကက်စကိတ်တောင်တန်း အရှေ့ဘက်သည် များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ ဖြစ်သည်။
ကိုလမ်ဗီးယားမြစ်သည် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်၏ အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။
ကိုလမ်ဗီးယားမြစ်နှင့် ယင်း၏ မြစ်လက်တက်တို့မှ စိုက်ပျိုးရာမြေအတွက် ရေကိုလည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုလည်းကောင်း ရရှိလေသည်။
ကိုလမ်ဗီးယားမြစ်နှင့် လက်တက်ဖြစ်သော ဝီလာမက်မြစ်တို့သည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် အသုံးဝင်သည်။
ပြည်နယ်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် စနိတ်မြစ်နှင့် ယင်း၏ မြစ်လက်တက်တို့ကြောင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
ကိုလမ်ဗီးယားမြစ်တွင်းမှ ဆာမန်ငါး အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရရှိလေသည်။
ကက်စကိတ်တောင်တန်းရှိ ကရေတာအိုင်နှင့် အပ်ပါးကလာမပ်အိုင်တို့သည် ရှုခင်းသာယာထင်ရှားသည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တွင် ကက်စကိတ်တောင်တန်း အနောက်ဘက်၌ ဂျပန်ရေစီးကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ဘက်မှတိုက်ခတ်သော လေကြောင့်လည်းကောင်း ရာသီဥတုမှာ မျှတညီညွတ်သည်။
ကမ်းရိုးတန်းတွင် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် ၇၅ လက်မမှ ၁၃၈ လက်မအထိ ရွာသွန်းသည်။
တောင်တန်းအရှေ့ဘက် အချို့ဒေသများတွင် နွေအခါအပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၁ဝံ အထိတက်၍ ဆောင်းအခါ ၄ဝံ အထိကျဆင်းသည်။
တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၁၇ လက်မခန့်မျှသာ ရရှိသည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တွင် နွားနှင့်သိုးကို အကြီးအကျယ် မွေးမြူကြသည်။
ပြည်နယ်အနောက်မြောက်ပိုင်း၌ နွားနို့ထွက် ပစ္စည်းလုပ်ငန်းနှင့် ကြက်ငှက်မွေးမြူခြင်းတို့ကိုလုပ်ကိုင်သည်။
ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဘီသွာလျှော်၊ အယ်လဖားဖားပင်နှင့် အခြား တိရစ်ဆာန်အစာပင်များ၊ ဟော့ပင်တို့ကိုစိုက်ပျိုးသည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်သည် သစ်သီးမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးသောပြည်နယ်ဖြစ်၍ ပန်းသီးများမှာ ထင်ရှားသည်။
သစ်တောများမှ ဖား ထင်းရှူးသစ်၊ ပိုင်း ထင်းရူးသစ်၊ စပရုထင်းရူးသစ် စသောအဖိုးတန်သစ်များ ရရှိသဖြင့် သစ်လုပ်ငန်းသည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ရွှေ၊ ပြဒါး၊ ပလက်တီနမ်၊ ငွေ နှင့် ကြေးနီတို့ကို တူးဖော်ရရှိသည်။
ပြည်နယ်တွင်း၌ ရေအားကိုအသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို စရိတ်သက်သာစွာ ရနိုင်သောကြောင့် စက်ကူလုပ်ငန်း၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ အစားအစာ စည်သွတ်လုပ်ငန်းတို့မှာ ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
အာရှနိုင်ငံများနှင့်လည်း ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ကုန်ကူးသန်းမှုရှိသည်။
ပြည်နယ်တွင်း လေဆိပ် ၁ဝဝ ကျော်ခန့်ရှိသည်။
အိုရီဂွန်ပြည်နယ်သည် မူလက တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းတို့ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။
ရှေးက ဗီဗာဖျံသားမွေးမြောက်မြားစွာ ထွက်သောဒေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်ကို ဗီဗာပြည်နယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
၁၈၅၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုထဲသို့ ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
ဆာလမ်မြို့သည် ပြည်နယ်၏မြို့တော်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၆၈၈၅၆ ယောက်(၁၉၇ဝ) ရှိသည်။
သို့ရာတွင် လူဦးရေ ၃၈ဝ၅၅၅ ယောက် ရှိသော ပို့တလန်ဆိပ်ကမ်းမြို့သည် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာ မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ ယူဂျင်းမြို့၊ အက်စတိုးရီးယားမြို့၊ အက်ဒဖို့မြို့နှင့် ကိုဗားလစ်မြို့များဖြစ်သည်။
ဩရိဿပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဗင်္ဂလားနှင့် ဗီဟားပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် အန္ဓရ ဒေသပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်။
ယခင်က ဩရိဿနယ်သည် ဗီဟားနယ်နှင့်တွဲလျက် ဗီဟားနှင့်ဩရိဿပြည်နယ်တွင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဗီဟားပြည်နယ်နှင့် ဩရိဿပြည်နယ်တို့ကို သီးခြားပြည်နယ် များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တောင်ဘက်တွင်ပြည်နယ်အကျယ်မှာမိုင် ၂ဝ မျှသာရှိ၍ နယ်နိမိတ်သည် ပင်လယ်ကမ်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ထိုးဝင်လျက် ရှိသည်။