kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အသွင် (တွဲ ၂/မှတ် ၈)၊ ကိုလွမ်းဝေ (တွဲ ၃/ မှတ် ၁၈)၊ အမှောင်ရိပ်ဝယ် (တွဲ ၃/မှတ် ၁၉)၊ နော်ရာ (တွဲ ၃/မှတ် ၂ဝ)၊ လူ့ရိပ်မြုံ (တွဲ ၃/ မှတ် ၂၁)၊ လွတ်ရိပ်သံ (တွဲ၃/ မှတ် ၂၃)၊ ညို (တွဲ ၄/ မှတ် ၂၄)၊ မေတ္တာချစ် (တွဲ ၄/ မှတ် ၂၅)နှင့် မုန်တိုင်းနှင့် ဖန်ပေါင်းချောင် (ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် နှစ်လည် စာစောင်၊ ၁၉၅၁ - ၅၂) စသည့် ဝတ္ထုတိုများ၊ ဂေါ်ကီ၏ လီနင်နှင့် နေခဲ့စဉ်က (တွဲ ၃/ မှတ် ၁၉)၊ ဂေါ်ကီ၏ 'အမေ' ဝတ္ထုနှင့် ပါးလ်ဘတ်၏ 'အမေ' ဝတ္ထု နှိုင်းယှဉ် ဝေဖန်ချက် (တွဲ ၃/ မှတ် ၁၈)၊ သခင် မော်တင်၏ တစေ့တစောင်း ရုပ်ပုံလွှာ (တွဲ ၃/ မှတ် ၂၁)၊ တက္ကသိုလ် နန္ဒမိတ် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို ငါ့အား ပေးလာ့ [တစေ့တစောင်း ရုပ်ပုံလွှာ] (၁၉၅ဝ တက္ဗသိုလ်နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း) စသည့် ဆောင်းပါးများ ရေးသား ခဲ့သည်။
'ကိုလွမ်းဝေ' နှင့် 'လွတ်ရိပ်သံ' ဝတ္ထုတို များမှာ ထင်ရှားသည်။
"အဘိဓမ္မာ ဆန်ဆန် ရေးတတ်သူ" ဟု ဒဂုန် တာရာက သုံးသပ်သည်။
"သူ ရေးသော ဝတ္ထုတို ထဲမှ ရှေ့ပိုင်း အဦး လောက်တွင် ရေးသော ဝတ္ထု များမှာ အောက်တန်း အလွှာကို သရုပ် ဖော်သည်။
'အပေါင်ဆိုင် ခင်စိန်' တို့မှ စ၍ တဖြည်းဖြည်း ဘဝနှင့် ဝေးကွာ လာခဲ့သည်။
သူ၏ ဝတ္ထု 'ကိုလွမ်းဝေ' သည် သရုပ်ဖော် စာပေမှ အပြင်သို့ ခုန်ထွက် လိုက်သော ဝတ္ထု တပုဒ်ပင် ဖြစ်သည်" ဟူ၍ အောင်လင်းက ဆိုခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
(စံပြ တင်ဦး၏ မြန်မာ စာရေး ဆရာ အဘိဓာန်တွင်မူ "၁၉၅၃ ခု ဩဂုတ်လတွင် ကွယ်လွန်သည်" ဟု ဖော်ပြသည်။
) စာညွှန်း စံပြ တင်ဦး။
စာ ရ၉ - ၈ဝ။
တက်တိုး။
ဒဂုန် တာရာ၊ ပဒေသာ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၈)။
စာ ၃၅ - ၃၆။
အောင်လင်း။
ဒဂုန် တာရာ၏ စာပေသစ်၊ ပဒေသာ (ဩဂုတ် ၁၉၄၉)။
စာ ၃ဝ - ၃၄။
မောင်ကြည်လင်။
ယနေ့ မြန်မာ စာပေ။
ပဒေသာ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၉)။
စာ ၂၇ - ၃၂။
မောင်ကြည်လင်၊ ပဒေသာ (မတ် ၁၉၅ဝ)။
စာ ၁၃ - ၁၆။
သခင် မော်တင်။
တာရာ (တွဲ ၃၊ မှတ် ၂၁)။
စာပေသစ် ပြဿနာ၊ ရှုမဝ (မတ် ၁၉၅၁)။
စာ ၁၃ နှင့် ၁၁ဝ - ၁၁၁။
တက္ကသိုလ် နန္ဒမိတ်နှင့် ကျွန်တော်၊ တက္ကသိုလ် နန္ဒမိတ် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို တောင်းခံသူ (၂ဝဝ၄)။
စာ ၁၇ - ၂၂။
မုန်တိုင်းနှင့် ဖန်ပေါင်းချောင်၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် နှစ်လည် စာစောင် (၁၉၅၁ - ၅၂)။
စာ ၉၁ - ၉၅။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်''၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
တလိုင်း (Oxford English Dictionary) ဝေါဟာရသည် ဘာသာစကားနှစ်ခုကြား အငြင်းပွားဖွယ် စကားလုံးဖြစ်သည်။
မြန်မာစကားဖြင့် မွန် ဟုဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း မွန်စကားအနေဖြင့်မူ မိဘမျိုးရိုးမစစ် (မိဘအားဖျက်စီးသော သားသမီး)ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုဝေါဟာရကို အသုံးမပြုရန် မွန်လူမျိုးများက အစဉ်အဆက် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် စာပေ ရေးသားရာတွင်သော်လည်းကောင်း၊ စကားပြောဆိုရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ တလိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးမပြုရန် နိုင်ငံတော်အစိုးရများက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်တွင် တလိုင်းဟူသော ဝေါဟာရအစား မွန်ဟူ၍သာ ရေးသားပြောဆိုလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးမရမီ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်တွင် မွန်တို့အား ရည်ညွှန်း၍ တလိုင်းဟု ခေါ်ဆိုရေးသားပြောဆိုမှုများ အား လုံးဝ(လုံးဝ) မပြုလုပ်ရန် အမိန့်ပြန်တမ်းများထုတ်ပြီး ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ခဲ့သည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်နှင့် သုံးစွဲခဲ့မှုများ တလိုင်း ဝေါဟာရဇာစ်မြစ် မည်သို့စတင်ဖြစ်လာကြောင်း နှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများစွာရှိခဲ့သည်။
မည်သည့်ဘာသားစကားတွင်မျှ ထိုဝေါဟာရံ စတင်သုံးစွဲပေါ်ပေါက်လာသည်ကို တိတိကျကျ သိရှိနိုင်ခြင်း မရှိပေ​။
အောက်ပါတို့တွင် ဤဝေါဟာရဇာစ်မြစ်နှင့် သုံးစွဲမှုတို့ကို ဖော်ပြထား၏။
မဇ္ဈိမဒေသ တေလိင်္ဂနတိုင်းမှ လူမျိုးခြားတို့သည် သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြရာ ကာလကြာသော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် သွေးရောစပ်လျက် မွေးဖွားလာကြသော လူမျိုးတို့အား မူရင်းနေရပ် တေလိင်္ဂအမည်ကို အစွဲပြု၍ တေလိင်္ဂလူမျိုးဟု ခေါ်ဆိုရာမှ ကာလကြာသော် တလိုင်းဟူသော အမည်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ရာဇဝင်ဟောင်းကျမ်းတစ်ခု၌ အဆိုရှိသည်။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၄၃၉ ခုနှစ် ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် တိဿမင်းလက်ထက်တွင် ဒွန်းစဏ္ဍားတို့က သာသနာကို နှောက်ယှက်ဖျက်ဆီးသောကြောင့် ထိုဒွန်းစဏ္ဍားတို့ကို ဖမ်းဆီးကာ သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်။
ကျန်ရစ်သော ဒွန်းစဏ္ဍားတို့သည်လည်း ချောင်းတစ်ခုတွင် သတ်သေကုန်ကြရာ မွန်ဘာသာဖြင့် တီလိုင်ချောင်း ဟု ခေါ်ကြကုန်သည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ထိုချောင်းကို တီလိုင်ချောင်း၊ ချောင်းအနီးအနားအရပ်ဒေသကို တီလိုင်ရပ် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာမှ ကာလကြာသော် တီလိုင် မှ တလိုင်းဟူသော ဝေါဟာရ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းတစ်ကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
အေဒီ ၁၇၀၀ ဝန်းကျင် ဟံသာဝတီကို မြန်မာမင်းများ မသိမ်းမီကတည်းက တလိုင်းဟူသော ဝေါဟာရသည် တည်ရှိနေပြီးဖြစ်၍ အေဒီ ၁၀၀၀ နှစ်များက အနော်ရထာမင်းအုပ်စိုးစဉ် ထွင်းထုခဲ့သော ကျောက်စာများတွင် တလိုင်းဝေါဟာရပါရှိသည်ဟုဆိုကြသည်။
၁၄၆၈ မှ ၁၅၃၀ အတွင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆိုတော် မွန်လူမျိုးဖြစ်သည့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ရေးဖွဲ့သော ကိုးခန်းပျို့၏ နိဂုံးပိုဒ်ရေ-၁၃၊ အပိုဒ် (၂) တွင် မိမိသည် ဘုရင်မ ရှင်စောပု၊ ပုသိမ်မြို့စား ဗညာအိမ်တို့၏ မျိုးဆက်ဖြစ်ကြောင်းကို ဟူ၍ ရေးသားထားမှုရှိသည်။
တလိုင်း ဝေါဟာရကို သူ့သျှင်တကာရွတ်ပိ၊ တပင်ရွှေထီး ဘုရင့်နောင်စစ်ပွဲ နောက်ပိုင်း နောက်ဆုံး ဟံသာဝတီမင်းခေတ်နှင့် အင်းဝခေတ်တို့တွင်သာ သုံးစွဲမှုရှိခဲ့သည်ဟု မွန်သမိုင်းသုတေသနအဖွဲ့က ဆိုသည်။
တလိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အလောင်းမင်းတရား ဦးအောင်ဇေယျက တီထွင်သုံးစွဲခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။
အေဒီ ၁၈၅၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၁ ရက်) တွင် ချုပ်ဆိုသော အင်းဝဘုရင်နှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့အကြား ချုပ်ဆိုသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်တွင် Province of Pegu ကို တလိုင်းနိုင်ငံ၊ တလိုင်းပြည် ဟု ဖော်ပြသုံးစွဲခဲ့သည်။
ကွေ့ကရင် တလိုင်း မွန်ရာဇဝင်ချုပ်ကြီးပေမူ၌ ၁၂ ရာစုဦး မွန်-ဗမာတိုက်ပွဲများတွင် "ကွေ့ကရင် တလိုင်းတပ်သားတို့" ဟု အသုံးပါကြောင်း ကရင်ရာဇဝင်ကဖော်ပြထားသည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ အယ်လ်ဘေးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသည် ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌ တည်ရှိသော နိုင်ငံ တခုဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၈၇၄၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ (၁၁၁၀၀) စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။
ကျဉ်းမြောင်းသော ပင်လယ်ကမ်းမြောင်ဒေသမှလွဲ၍ နိုင်ငံတစ်ခုလုံးသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေပေါင်း ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ကုန်းထူထပ်သည့်ဒေသဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံသားတို့သည် အသွားအလာခဲယဉ်းသော တောင်တန်းများတွင် မိမိတို့စပ်ဆိုင်ရာ မျိုးတူစုများဖွဲ့၍ တသီးတခြားစီ နေထိုင်ကြသည်။
ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရာ၌ နွားဖြင့်ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးလျက်ပင်ရှိ၍ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ သွားလာသည့်အခါ၌လည်း နွားလှည်း၊ ဝန်တင်မြင်းနှင့် မြည်း တို့ကိုပင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် ခေတ်မှီတိုးတက်မှု၌ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသေးသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၂၃၅ဝဝဝ (၁၉၇၃ ခန့်မှန်းခြေ) ယောက်ရှိရာ ၉ဝ ရာနှုန်းမျှသော လူဦးရေ သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဆေး၊ နှံစားပြောင်း၊ ဂျုံနှင့် ပြောင်းဖူး တို့ကိုစိုက်ပျိုး၍ သိုး၊ ဆိတ်၊ နွား တို့ကို မွေးမြူသည်။
တောင်တန်းဒေသတွင် ရေနံဆီ၊ ကြေးနီ၊ ဆား၊ ကတ္တရာနှင့်သံရိုင်းစသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကို တူးဖော်ရရှိနိုင်သော်လည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ခက်ခဲခြင်းကြောင့် သတ္တုတူးဖော်သည့်လုပ်ငန်းမှာ မတိုးတက်ခဲ့ချေ။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်မှ အယ်လဗားဆန်နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဒူးရပ်ဇိုမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်သည့် မီးရထားလမ်းကို စတင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်တေရားနားမှ အနောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော ဒူးရပ်ဇိုမြို့သို့ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ပြန်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံတွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၆ဝ ခန့် ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းသွားလာရေးအတွက် လေ ကြောင်းခရီးကို တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုကြသည်။
အခြားထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကွားချေမြို့နှင့် ရှကိုးဒါးမြို့များ ဖြစ်သည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံတွင် အခမဲ့ပညာရေးစံနစ်ဖြင့် အသက် ၆ နှစ်နှင့် ၁၃ နှစ်အရွယ်ကြားရှိကလေးများ မူလတန်း ပညာကို မသင်မနေရဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
လူဦးရေ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များဖြစ်၍ ကျန်ရှိသူတို့ သည် ဂရိအသင်းတော်နှင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် ခရစ်ယာန်များ ဖြစ်သည်။
အယ်လဗေးနီးယန်းလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် ရှေးအကျဆုံးလူမျိုးဖြစ်သော အီလီယန်တို့မှ ပေါက်ဖွားလာကြသူများဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် နောင်အခါ၌ ဆလဗလူမျိုးနှင့် တူရကီလူမျိုးတို့ တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ထိုလူမျိုးများနှင့် သွေးစပ်ပေါက်ဖွားလာကြသူများ ဖြစ်လာလေသည်။
ဘီစီ ၂ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ သည် ရောမအင်ပိုင်ယာအတွင်း ကျရောက်ခဲ့သည်။
ရောမအင်ပိုင်ယာ ပြိုကွဲကျဆုံးပြီးနောက် အိမ်နီးနားခြင်းနိုင်ငံတို့သည် အယ်လဗေးနီးယားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန်အတွက် ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
အလယ်ခေတ်အတွင်း ဆလဗလူမျိုးတို့က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကြသည်။
၁၄၃၅ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့သည် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံကို ကျူးကျော် ထိပါးလာကြရာ စကင်ဒါဗက် (ခရစ် ၁၄ဝ၃-၁၄၇၆) ဆိုသူခေါင်းဆောင်သော အယ်လဗေးနီးယန်း အမျိုးသားတို့က ရန်သူများကို ၂၅ နှစ် နီးပါးမျှ ရဲဝံ့စွာ ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် စကင်ဒါဗက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အမျိုးသားညီညွတ်မှုလည်း ကျဆုံးသဖြင့် ၁၄၇၈ ခုနှစ်၌ အယ်လဗေးနီးယား နိုင်ငံသည် တူရကီတို့၏ အာဏာစက်အောက်သို့ လုံးလုံးကျရောက်ခဲ့လေသည်။
တူရကီတို့သည် အယ်လဗေးနီးယား နိုင်ငံကို ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ ၄၃၄ နှစ်မျှ အုပ်စိုးခဲ့လေသည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် အယ်လဗေးနီးယန်းတို့သည် တူရကီတို့ကိုတော်လှန်တိုက်ခိုက်၍ နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကို အရယူခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ဂျာမန်မင်းသား ဝီလျံဆိုသူကို နိုင်ငံသို့ဖိတ်ခေါ်၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ မင်းသားသည် ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ပြန်သွားသဖြင့် အယ်လဗေးနီးယားသည်လည်း မင်းမဲ့တိုင်းပြည်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။
ထို့နောက် အီတာလျံလူမျိုး၊ ဂရိလူမျိုး၊ ဆဗ်လူမျိုး၊ ဗူလဂေးရီးယန်းလူမျိုးစသော လူမျိုးအသီးသီးတို့က နိုင်ငံကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ကြပြီး နောက်၊ နောက်ဆုံး၌ အီတလီနိုင်ငံ၏ အအုပ်အချုပ်အောက်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အီတလီအစိုးရက အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရာ ၁၉၂၅ ခုနှစ်၌ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာလေသည်။
၁၉၂၈ ခုတွင် သမ္မတ အာမက်ဇိုးဂုသည် ပထမဇိုးဂု ဘုရင်ဘွဲ့ကို ခံယူ၍ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၌ ဘုရင်စံနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အီတာလျံတပ်များသည် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ကြသဖြင့် ဇိုးဂုဘုရင်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံသို့ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် အီတာလျံတပ်များသည် မဟာမိတ် တို့ထံ၌ လက်နက်ချအညံ့ခံကြသည်။
ထိုအခါ ဂျာမန်တပ်များက အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၌ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ၍၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အင်ဗာဟိုဇာ ခေါင်းဆောင်သော သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ထို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကုသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် လျှောက်ထားသည်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့က ကန့်ကွက် ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခွင့်ရခဲ့၏။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဝါစောစာချုပ်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၏ဝါဒမှာ စတာလင်ကိုလိုလား၍ ကရူးရှက်ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီး၍ တီးတိုး၏ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ရန်သူပမာ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံသည် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အဆက်အသွယ် ဖြတ်ခဲ့၍ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံအားလည်း ဝါဆောစာချုပ်အဖွဲ့အစည်းအဝေးများတက်ရောက်ခြင်း မပြုနိုင်အောင် ဟန့်တားပိတ်ပင်ခဲ့၏။
သို့ဖြစ်၍ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသည် ထိုစာချုပ်အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသည် အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သေးသည်။
သို့သော် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များနှင့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များအတွက် ကွန်မြူနစ် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် စက်လက်မှုလုပ်ငန်းများ ထူထောင်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတွင် ခေတ်မီအောင်ပြုပြင်ရေးအတွက် အပူတပြင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ အစပြု၍ အမျိုးသားဝင်ငွေ ခုနှစ်ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
အသစ်တည်ထောင်ခဲ့သော စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ဓာတ်မြေဩဇာလုပ်ငန်း၊ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြိုးလုပ်ငန်းနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
အဓိကထုတ်ကုန်များမှာ ရေနံ၊ ဗစ်တျူမင်၊ ခရုမ်း၊ သံနှင့်ကြေးနီ၊ ချည်ထည်များ၊ သစ်သားထည်များနှင့် ဆေးရွက်စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်မှု ထက်ဝက်ကျော်မှာ ကွန်မြူနစ် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင်ကုန်သွယ်မှုကို တိုးချဲ့ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသို့ ငွေကြေး တိုးတက်ချေးငှားရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ စာချုပ်အသစ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုခဲ့၏။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံသည် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ ဂရိနိုင်ငံတို့နှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ် ပြန်လည်ပြုလုပ်ခဲ့၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်း ဘော်လ်ကန်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဂရိနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
အနောက်ဘက်တွင် အေဒရီယက်တက်ပင်လယ် (Adriatic Sea)၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အိုင်ယွန်းနီးယန်းပင်လယ် (Ionian Sea) တို့ရှိသည်။
အီတလီနိုင်ငံသို့ အေဒရီယက်တက်ပင်လယ်နှင့် အိုင်ယွန်းနီးယန်း ပင်လယ်တို့ကြားရှိ အိုထရန်တိုရေလက်ကြား (Strait of Otranto) ဖြင့် (၇၂)ကီလိုမီတာ (၄၅မိုင်) သာကွာခြားသည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယားသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ နေတိုး (NATO)၊ ဥရောပလုံခြုံရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (Organization for Security and Co-operation in Europe)၊ ဥရောပကောင်စီ (Council of Europe)၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (World Trade Organisation)ၾ၊ အစ္စလမ္မစ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ (Organisation of the Islamic Conference) နှင့် မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ (Union for the Mediterranean) ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union) သို့ ဝင်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၀၃ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ လေ့လာသူအဖြစ် တက်ရောက်ကာ ကြိုးစားခဲ့သည်။
၂၀၀၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၈)ရက်နေ့တွင် တရားဝင်လျှောက်ထားခဲ့သည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယားသည် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့်transition economy စီးပွားရေးစနစ်တို့ကို ကျင့်သုံးသည်။
မြို့တော်မှာ တီရာနာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၃.၂သန်းရှိသော အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ (၆)သိန်းကျော်နေထိုင်သော စီးပွားရေးနိုင်ငံရေး မြို့တော်ကြီးဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် စွမ်းအင်နှင့် ပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍများတွင် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် လွတ်လပ်သောဈေးကွက် စီးပွားရေးစနစ်ကို ဖော်ဆောင်သည်။
Reports: Poverty Decreases In Albania After Years Of Growth.Dow Jones Newswires, 201-938-5500. Nasdaq.comAlbania plans to build three hydropower plants.People's DailyStrong GDP growth reduces poverty in Albania-study. Reuters. Forbes.com ဝေါဟာရရင်းမြစ် ပထဝီဝင်အနေအထား ရာသီဥတု သမိုင်းကြောင်း ပြည်နယ်များ အစိုးရအဖွဲ့ နိုင်ငံရေး နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး စစ်တပ် စီးပွားရေး ကျန်းမာရေး 0.99 ပညာရေး လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ ယဉ်ကျေးမှု ကိုးကား Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
Pluvialis fulva တလိုင်းကောင်ဟုခေါ်သော နှုတ်သီးတိုငှက်ကို ပါဏဗေဒ အလိုအရ 'ပလူဗီအေးလစ် ဒိုမင်နီက' ဟု ခေါ်သည်။
'ကယ်ရာ ဒရိုင်အီဒီး' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
အလျား ၁ဝ လက်မရှိ၏။
ပျံသန်းသည့်အခါ အမြီးပိုင်းသည် မည်းနေသည်ဟု ထင်ရသည်။
မေလအစ သားပေါက်ချိန်တွင် အမွှေးများသည် ပို၍မည်းလာ၏။
ထို့ပြင် ဦးခေါင်ထိပ်ရှိ အမွှေးဖြူများသည်လည်း ပို၍ကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထိုအမွှေးဖြူများသည် မျက်စိအထက်မှ မျက်ခုံးမွှေးထူထူကဲ့သို့ နောက်ဖက်သို့ ရှည်ထွက်၍လည်ပင်းနှင့် ရင်အုပ်ထိ ရောက်လာသည်။
ကိုယ်အောက်ပိုင်းသည် မည်းနက်၍၊ ကျောဖက်ရှိ ရွှေရောင်တောက်နေသည့် အပြောက်များသည် ပို၍ထင်ရှားလေသည်။
တလိုင်းကောင်ငှက်များကို အုပ်လိုက်တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ထိုငှက်များသည် ခရီးဝေးပျံသန်း၍ ဒေသပြောင်းခြင်းမှာ အထူးအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။
အမေရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းတွင် ပေါက်ပွားကြသောတလိုင်းကောင်များသည် ထိုဒေသ၌ ဆောင်းဥတုဝင်လာသောအခါ၊ တောင်အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံထိ မိုင်ပေါင်း ၂၄ဝဝ မျှရှိသော ခရီးကို သမုဒ္ဒရာပေါ်မှ ဖြတ်၍ ပျံသန်းကြသည်။
ထိုဒေသတွင် ဆောင်းဥတု၌ ကျက်စားကြပြီးလျှင် နွေဥတုရောက်သောအခါ မြောက်ဘက်နေရင်းဒေသများသို့ ပျံသန်းကြပြန်သည်။
အပြန်တွင် အလာလမ်းအတိုင်းမပျံကြဘဲ၊ ကုန်းမြေများပေါ်မှဖြတ်၍ ပျံသန်းကြခြင်းသည် ထိုငှက်များ၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့လည်း ဆောင်းဥတုတွင် တလိုင်းကောင်ငှက် အမြောက်အမြား ပျံသန်းလာတတ်ကြပြီးလျှင်၊ မေလလယ်လောက်တွင် ပြန်သွားတတ်ကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တလိုင်းကောင် ငှက်မျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိလေသည်။
တလိုင်းကောင်ငှက်၏ အော်သံသည် စူးရှသော်လည်း၊ နားထောင်ကောင်းသော နှစ်ဆင့် လေချွန်သံမျိုး ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် နွားစားကျက်နှင့် ကမ်းခြေရှိ ရွံ့ညွှန်များတွင် ကျက်စားလေ့ရှိကြ၏။
ထွန်ပြီးစ လယ်ကွက်၊ စွတ်စိုသော မြက်ခင်းနှင့် ရိုးပြတ်တောများတွင် ကျက်စားရန်ကိုလည်း နှစ်သက်ကြသည်။
ပျံသန်းရာ၌ အတောင်ကို မှန်မှန်ခတ်၍ စုစုရုံးရုံး စည်းကမ်းသေဝပ်စွာ ပျံသန်းတတ်သည်။
မြေပေါ်တွင် ခေါင်းကို ဟန်တစ်မျိုးဖြင့် ညိတ်၍ ညိတ်၍ ပြေးရင်းအစာများကို လိုက်လံရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။
ထို့ပြင် လျှောက်ပြေးရာတွင် ကိုယ်ကို မြေပြင်နှင့်ညိလုမတတ် ထားတတ်ကြသည်။
သို့သော် ရပ်နားသောအခါတွင်မူ ကိုယ်ကို ပို၍တည့်မတ်စွာ ထားသည်။
အထူးသဖြင့် သူတို့အဖို့ ဘေးရန်ရှိမည်ဟု စိုးရိမ်ရသောအခါများတွင် ကိုယ်ကိုတည့်မတ်စွာ ထားတတ်ကြသည်။
တလိုင်းကောင်၏အစာများမှာ ပိုးမွှားကောင်များ၊ သစ်ပင် အစို့အညောင့်နှင့် ဗယ်ရီသီးများဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းနား၌ ကျက်စားသောအခါတွင်မူ၊ ခရု၊ ပက်ကျိ၊ ကနန်းမှစ၍ ပင်လယ်ပိုးကောင်းများကို ရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာတိတ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ။
အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်မင်း (၁၈၉၉- ၁၉၈၅) thumb|အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်မင်း (၁၈၉၉- ၁၉၈၅) "အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး နယ်ပယ်တွင် ထင်ရှားသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ နာမည်ကြီးဆုံးသော အီတန်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ယှဉ်ပြိုင်ဖြေဆိုရသော အိန္ဒိယပဋိညာဉ်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းစာမေးပွဲတွင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဆုံးအောင်မြင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေးတွင် မြန်မာတိုင်းရင်းသား ဝန်ကြီးချုပ် (၄)ဦးစလုံး၏ အတွင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ကမ္ဘာနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်သည့် ထူးချွန်ထက်မြက်သောနိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
" ငယ်ဘဝ ၁၈၉၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စစ်တွေမြို့၌ ဖွားသည်။
အဖ ဦးထွန်းချန်၊ အမိ ဒေါ်မဦး ဖြစ်သည်။
သားသုံးယောက်တွင် အလတ် ဖြစ်သည်။
အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ ဆင်းမလား စစ်ပြေး ဒေါ်မန်စမစ် အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍရေးဝန်ကြီး ဆာထွန်းအောင်ကျော် ဖြစ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးထွန်းချန်မှာ ဘီအေ၊ ဘီအယ်လ်ဘွဲ့ရ မြေပိုင်ရှင် ဝတ်လုံတော်ရ ဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရခိုင် ရက်စွဲပါ 'ထွန်းချန် ပြက္ခဒိန်' ကို ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စစ်တွေ စိန့်အယ်နီကွန်ဗင့် သာသနာပြုကျောင်းတွင် စတင် ပညာသင်သည်။
၁၉၁ဝ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တား စိန့်ဇာဗီးယား ကောလိပ်သို့ ပြောင်း၍ ပညာသင်သည်။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် လိုကယ်စာမေးပွဲကို ပထမအဆင့်မှ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သည်။
ပထမကမာ္ဘစစ် အတွင်း ကမာ္ဘကို ပတ်၍ ဗဟုသုတ ရှာမှီးကာ ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လန်ဒန်သို့ ပြန်ရောက်သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အယ်အယ်လ်ဘီဘွဲ့များ ရသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ယှဉ်ပြိုင် ဖြေဆိုရသည့် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ အုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်း စာမေးပွဲ (အိုင်စီအက်စ်) ကို မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဦးဆုံး အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ကာလကတ္တားနှင့် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝတွင် အားကစား၌ ထူးချွန် ထင်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍရေးဌာန အတွင်းဝန်၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဌာန ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၃၇-၄၁ ခုနှစ်တွင် သစ်တောဌာန အတွင်းဝန်၊ ဟံသာဝတီ ခရိုင်ဝန် အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမာ္ဘစစ် အတွင်း အင်္ဂလိပ် စစ်ပြေးအစိုးရနှင့် အတူလိုက်ပါ၍ ဆင်းမလားတွင် ရုံးစိုက်သည့် စစ်ပြေးအစိုးရ အဖွဲ့၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။
စစ်ပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းအရေးပိုင်၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း အရေးပိုင်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍရေးဌာန မင်းကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ဝန်ထမ်း ဘဝမှ အငြိမ်းစားယူ၍ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၅ဝ မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အထိ စစ်တွေ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရ၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ရခိုင်ပါလီမန်အုပ်စုနှင့် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရအဖွဲ့ ဘဏ္ဍရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ကမာ္ဘ့တဝန်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခရီးသွားလာခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းတွင်လည်း ခရီးအနှံ့ သွားသည်။
တိုင်းပြည်နှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသန္တရဗဟုသုတ များပြားသူ၊ ကမာ္ဘအမြင်ရှိသူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ထူးချွန် ထက်မြက်သော နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း တဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား ကွန့်ဖရင့်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကွန်ဖရင့်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်၌ ကျင်းပသည့် ကမာ္ဘ့ရော်ဘာ ကွန်ဖရင့်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုနှင့် ပီကင်း၌ ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေး ကွန်ဖရင့်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်နန်းတက်ပွဲ အခမ်းအနား၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့၌ ကျင်းပသည့် ကမာ္ဘ့ဘဏ် အစည်းအဝေးများကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
အားကစား ထူးချွန်သူ တဦးအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်အသင်း၊ ဂေါက်သီးအသင်းများကို ဦးဆောင်၍ ဂျပန်၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့ရသည်။
ဦးကျော်မင်းသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ထူးချွန်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် 'The Burma We Love' 'ကျွန်ုပ်တို့ချစ်သော ပြည်မြန်မာ' (၁၉၄၅)၊ 'Through the Iron Curtain via the BacK Door' 'သံကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ ဆိုဗီယက်' (၁၉၅၂)၊ 'Preliminary Report on New Industries for Burma' 'မြန်မာပြည်အတွက် စက်မှုလုပ်ငန်းသစ်များ ပဏာမရီပို့' (၁၉၄၇)၊ 'Mein Kampf ā La Kyaw Min' 'မိန်းကင့် အလာ့ ကျော်မင်း' (၁၉၄၇)၊ 'Introducing Buddhist Abhidhamma Meditation and Concentration' 'ဗုဒ္ဓ အဘိဓမ္မာ နိဒါန်း' (၁၉၇၉) စာအုပ်များကို ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်မှာ ပါလီမန်တွင် ပြောကြားခဲ့သည့် ရခိုင်ပြည်နယ် ကိစ္စများဖြစ်သော 'ရခိုင်ပြည်နယ်' (၁၉၆၁) ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်မင်းသည် ဇနီး ဒေါ်စိန်သာနှင့် သမီး ဒေါ်မင်းစိန်ဦး (မစ္စက် ရစ်ချတ်ပေါ်ဦး)၊ သား ဦးမင်းစိန် (ဘာရစ်စတာ ဝတ်လုံဘွဲ့) တို့ ထွန်းကားသည်။
ဇနီး ဒေါ်စိန်သာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဒေါ်လှဝင်းနှင့် နောက်အိမ်ထောင် ပြုသည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ကောင်စီက နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ပထမအဆင့်) ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်မင်းသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ဝ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀၊ မတ်လမှာ UNITY စာပေမှ ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတဲ့ မောင်ဇေယျာ ရေးသားတဲ့ 'မြန်မာလူကျော် ၁၀ဝ (ပထမအုပ်)' စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ‎ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
တလည်းပင်သည် 'ပျူနီကာစီအီး'မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍၊ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပျူနီကာ ဂရာနေတမ်'ဖြစ်သည်။
တလည်းပင်ကို ချုံပင်အနေနှင့်လည်းကောင်း၊ အပင်အနေနှင့်လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။
တလည်းပင်သည် ရာသီလိုက် အရွက်ကြွေသောအပင်သို့မဟုတ် ချုံပင်ဖြစ်သည်။
အမြင့် ၁၅ ပေမှ ၂၅ ပေထိရှိသည်။
အရွက်သည် ချောမွှတ်၍ စိမ်းလဲ့လဲ့ အရောင်ရှိသည့်ပြင်၊ ဘဲဥပုံမှ လှံသွားပုံထိ ပုံအဝိုင်း အချွန်း အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်။
အလျား ၃ လက်မခန့်ရှိသည်။
အကိုင်းများတွင်ဆူးရှိသည်။
အခက်ကလေးတို့၏ အစွန်းတွင် လိမ်မော်ရောင် သန်းနေသည့် အနီရောင်ပန်း ပွင့်များ ပွင့်သည်။
အချို့အပင်တွင် အဖြူရောင်အပွင့်လည်း ပွင့်တတ်သည်။
တလည်းသီးသည် အရွယ်အားဖြင့် လိမ်မော်သီးမျှ ရှိသည်။
သို့သော် လိမ်မော်သီးထက် အလုံးထွားသည်ကိုသာ အများအားဖြင့် တွေ့ရသည်။
အချင်း ၃ လက်မမှ ၄ လက်မ ထိရှိ၍၊ ယောင်ယောင်မျှသာ ထင်ရှားသောအမြှောင်း ခြောက်မြှောင်းရှိသည်။
အခွံသည်မာ၍ ချောမွှတ်သည့်အပြင် အဝါ၊ အနီနှင့် ရွှေဖလားရောင်ဟူ၍ အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
တလည်းသီးအတွင်း၌ အခန်းအများရှိသည်။
ထိုအခန်းများ၌ အနားများရှိသည့် ရှည်လျားလျားအစေ့များစွာ ပါရှိသည်။
ထိုအစေ့များကို ဖုံးနေသော အနီရောင်ရှိသည့် အပေါ်ယံအသားသည် အရည်ရွှမ်း၍ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ချည်ပြုံးပြုံး အရသာနှင့်လည်း ပြည့်စုံသည်။
ထိုအပေါ်ယံအသား၏ အရောင်မှာ အဖြူလည်းဖြစ်နိုင်သည်။
တလည်းပင်သည် ပါးရှားနိုင်ငံ၊ အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်း နှင့် အိန္ဒိယအနာက်မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် မူလပေါက်ရောက် သော အပင်ဖြစ်သည်။
ပါးရှားနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အရှေ့ဘက်သို့ တရုတ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်သို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်သို့ ဂရိတိုင်းပြည်၊ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း၊ စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီ သို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ကက်စပျန်ပင်လယ် အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသ၊ အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံ တို့တွင် အလေ့ကျပေါက်သည်။
တလည်းပင်သည် မူလက ချုံပင်မျှသာ ဖြစ်သော်လည်း၊ လူတို့ပြုပြင် စိုက်ပျိုးသဖြင့် ၁၅ ပေမှ ၂၅ ပေထိ မြင့်သောအပင် ဖြစ်လာသည်။
အပူပိုင်းဒေသ နှင့် အပူလျော့ပိုင်းဒေသရှိ တိုင်းနိုင်ငံ၌လည်း တလည်းပင်ကို စိုက်ပျိုးသည်။
နုံးမြေထူထပ်သည့် မြေဆီလွှာတွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တလည်းပင်ကို အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ပြန့်ပွားလာရာ၊ မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်း၊ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ အချို့ဒေသတွင် ခြံဥယျာဉ်၌ စိုက်ပျိုးသည်။
အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် ရှေးအခါကစ၍ တလည်းသီးသည် စပျစ်သီး၊ သဖန်းသီးကဲ့သို့ပင် အရေးပါခဲ့သည်။
စပိန် လူမျိုးများက တလည်းပင်ကို ကမ္ဘာသစ်သို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြဟန်ရှိသည်။
ဥရောပတိုက်၌ ရှောက်သီးနှင့် လိမ်မော်သီးများမပေါ် သေးမီက ရောမလူမျိုးတို့နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် တလည်းသီးကို အလွန် နှစ်သက်ကြသည်။
အဆီးရီးယန်းလူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုး တို့ ကောင်းစားကြစဉ်အခါကလည်း တလည်းသီးသည် လှပ တင့်တယ်ခြင်းကို သရုပ်ဆောင်သည့် အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူတို့၏စာပေများတွင် လှပသောတလည်းပွင့်များနှင့် တလည်းသီးများအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည့်အပြင် ပန်းပုထုလုပ်ရာ ၌လည်း တလည်းပန်း တလည်းသီးကို အထူးမွမ်းမံ ထုလုပ်ကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် တလညင်းသီးသည် ဖွံ့ဖြိုးထွန်းကား ခြင်းကို သရုပ်ဆောင်သော အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂရိ လူမျိုးတို့တွင် တလည်းစေ့သည် မှောင်မိုက်ခြင်း၏ စွမ်းရည်ကို သရုပ်ဆောင်သော အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သည်။
တလည်းသီးတွင်ပါရှိသည့် အစေ့များကို ဖုံးအုပ်နေသော အပေါ်ယံအသားသည် အရသာရှိသော်လည်း၊ ပါးလွှာသောကြောင့် ယခုအခါ တလည်းသီးကို အသီးမှည့်အတိုင်း စားသုံး ခြင်းနည်းပါးလာသည်။
မက္ကဆီကို နှင့် ပါးရှားနိုင်ငံတို့တွင် တလည်းသီးမှအရည်ကို ညှစ်ယူ၍ ဖျော်ရည်ပြုလုပ်ကြသည်။
အီရန်နိုင်ငံတွင် ထိုအပေါ်ယံအသားကို ဝိုင်အရက်ချက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
တလည်းသီးခွံ၊ အပင်၏ အခေါက်နှင့် အမြစ်တို့မှ သားရေနယ်ရာ၌ အသုံးချနိုင်သော ဖန်ရည်ကို ထုတ်ယူကြသည်။
ထိုဖန်ရည်ကို ဘယဆေးဖော် စပ်ရာ၌လည်း အသုံးချသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းမှ အကပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ရ ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) ကို ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဘုရားဒါယကာ သဘင့် ဦးသျှောင် ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဦးတသက်စိန်သည် စစ်ကြိုခေတ်တွင် Diocesan Boys High School ကျောင်းတွင်ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးဂျပန်ခေတ်တွင် ဥတ္တမဂျပန်စာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာကို ခင်ခရုခမ် အဆင့် အောင်မြင် သည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်၌ တီတီစီကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် ဦးတသက်စိန်သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအခန်းနှင့် လိုအပ်သော ဇာတ်ကောင် နေရာများ၌ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ခန့်က သူငယ်ချင်း တစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆောက်ဟမ်တန် (အေအက်စ်တီ) ကျောင်းတွင် လေယာဉ်မောင်း သင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။