kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဣဋ္ဌာရုံ: ဧကန်အားဖြင့် ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္မဇရုပ် နှင့် ကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သော ဝိပါက်နာမ်တရားစုတို့သည် ဣဋ္ဌာရုံမည်၏။
(ကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်၌ အနိဋ္ဌာရုံ မရှိပေ။
) ၎င်းအာရုံသည် ကုသလဝိပါက်စိတ် (ကောင်းကျိုးဖြစ်သော ဝိပါက်စိတ်၊ ဥပမာ- ကောင်းသောအဆင်းကိုမြင်သည့် သုခသဟဂုတ်စက္ခုဝိညာဏ်) ကို ဖြစ်စေသည်။
လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် သင်ခန်းစာ: မိမိတို့ ကြုံတွေ့ရသော မနှစ်မြို့ဖွယ် အနိဋ္ဌာရုံများသည် မိမိ၏အတိတ်အကုသိုလ်ကံကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် "ဘယ်သူမပြု မိမိမှု" ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းသည် ယောနိသောမနသိကာရ (မှန်ကန်သောနှလုံးသွင်းမှု) ဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်တင်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေသည်။
ထိုအနိဋ္ဌာရုံကိုပင် ဝိပဿနာရှုနိုင်ပါက အကောင်းဆုံး ယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်သည်။
မူလဋီကာ၏ ကမ္မဇရုပ်ဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက် တိရစ္ဆာန်တို့၏ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်သည် ၎င်းတို့၏ အကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်၍ အနိဋ္ဌာရုံဖြစ်သည်။
သို့သော် ပဝတ္တိအခါ (ကြီးပြင်းလာသောအခါ) ၌ အချို့တိရစ္ဆာန်များ (ဥပမာ- မင်္ဂလာဆင်တော်) တွင် တင့်တယ်သောရုပ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ အခြားသော ကုသိုလ်ကံများက အကျိုးပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဤကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်တို့သည် ဣဋ္ဌာရုံဖြစ်သည်။
လူတို့က ဤဣဋ္ဌာရုံကို မြင်တွေ့ခံစားရခြင်းသည် လူတို့၏ ကုသိုလ်ကံကြောင့် ကုသလဝိပါက်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်အလိုက် အမြင် နှင့် ဇောအဆင့် တုံ့ပြန်မှု အာရုံတစ်ခုသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပေါ်၌ ဣဋ္ဌ သို့မဟုတ် အနိဋ္ဌ ဖြစ်ပုံ ကွဲပြားနိုင်သည်ကို အောက်ပါအမြင်များဖြင့် တွေ့ရသည်- ဝိတဏ္ဍဝါဒီ: အနိစ္စ၊ ဣဋ္ဌဟု သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော အာရုံမရှိ၊ တစ်ဦးချင်း၏ နှစ်သက်မှု (ရုစိ) အပေါ်မူတည်၍သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဥပမာ- တီကောင်ကို တောသူတောင်သားတို့က ဣဋ္ဌာရုံအဖြစ် နှစ်သက်သော်လည်း၊ မြို့သားတို့က စက်ဆုပ်သည်။
အဋ္ဌကထာမှ ချေပချက်: နိဗ္ဗာန်သည် ဧကန်စင်စစ် ဣဋ္ဌာရုံသာဖြစ်သည်။
အချို့သူတို့ နိဗ္ဗာန်ကို မနှစ်သက်ခြင်းမှာ ကာမဂုဏ်၌တွယ်တာသော လောဘနှင့် အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ) ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အာရုံ၏ ပင်ကိုယ်သဘောနှင့် လူ၏အမှတ်မှားမှုကို ခွဲခြားသိရမည်။
ဝိပလ္လာသတရားသုံးပါး: အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ၊ အသုဘ ဖြစ်သောတရားတို့၌ နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ၊ သုဘဟု (၁) အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ)၊ (၂) အသိမှားမှု (စိတ္တဝိပလ္လာသ)၊ (၃) အယူမှားမှု (ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသ) တို့ဖြစ်သည်။
ပေါရာဏအဋ္ဌကထာဆရာတို့၏ ဝါဒ (ဇောအဆင့်ဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်း): ဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌကို အလယ်အလတ်တန်းစားလူ (မဇ္ဈိမကသတ္တ) တို့၏ အလိုဆန္ဒဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။
ဣဋ္ဌာရုံ: အလယ်အလတ်တန်းစား လူတို့နှစ်သက်သော အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံများ။
အတိဣဋ္ဌာရုံ: အလွန်အမင်း နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယတော်၊ အသံတော်၊ အလွန်လှပသော လူ၊ နတ်တို့၏ အဆင်းအသံများ။
အနိဋ္ဌာရုံ: မစင်၊ အသုဘ၊ ဆိုးဝါးသော အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိများ။
ဤခွဲခြားမှုသည် ဇောစိတ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို အဓိကထားသည်။
အခြားသော အကြောင်းတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှု ဣဋ္ဌကို အနိဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌကို ဣဋ္ဌဟု ထင်မြင်စေသော အကြောင်းများမှာ သညာဝိပလ္လာသအပြင်- ဓာတုက္ခောဘ (ဓာတ်ချောက်ချားခြင်း): ဥပမာ- နွေအခါ ရေအေးသည် ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ကောင်းသောအတွေ့) ဖြစ်သော်လည်း၊ ဆောင်းအခါ အလွန်အေးချိန်၌ အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်တတ်သည်။
ဣန္ဒြေချို့တဲ့ခြင်း (ဣန္ဒြေတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်း): မျက်စိမှုန်ခြင်း၊ နားထိုင်းခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အာရုံကို မှန်ကန်စွာ မခံစားနိုင်ခြင်း။
ဥပမာ- နူးညံ့သောလဲဝါဂွမ်းသည် အနာမရှိသူအတွက် ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဖြစ်သော်လည်း၊ အနာရှိသူအတွက် အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်တတ်သည်။
ဒွါရအလိုက် ဣဋ္ဌ-အနိဋ္ဌ ကွဲပြားပုံ အာရုံတစ်ခုသည် ဒွါရတစ်ခု၌ ဣဋ္ဌဖြစ်သော်လည်း အခြားဒွါရတစ်ခု၌ အနိဋ္ဌဖြစ်နိုင်သည်။
ဥပမာ- ပျော့ပျောင်းသောအတွေ့ရှိသော မစင်သည် စက္ခုဒွါရ (မျက်စိ)၊ ဃာနဒွါရ (နှာခေါင်း) တို့၌ အနိဋ္ဌာရုံဖြစ်သော်လည်း၊ ကာယဒွါရ (ကိုယ်) ၌ ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်နိုင်သည်။
အချုပ် နှင့် အဆုံးအဖြတ် ဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့ကို ခွဲခြားရာ၌ အဓိကအကျဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးမှာ ဝိပါက်စိတ်၏အစွမ်းဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်း (ဝိပါကဝသေန) ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝိပါက်စိတ်ကို လှည့်စား၍မရ ("န ဟိ သက္ကာ ဝိပါကစိတ္တံ ဝေဉ္စတုံ")။
အာရုံတစ်ခုသည် အကယ်၍ ဣဋ္ဌာရုံစစ်ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းကို အာရုံပြုသော ဝိပါက်စိတ်များ (ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ) သည် ကုသလဝိပါက်သာ ဖြစ်ရမည်။
(ဇောအဆင့်၌မူ အမှတ်မှား၍ ဒေါသဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်)။
အာရုံတစ်ခုသည် အကယ်၍ အနိဋ္ဌာရုံစစ်ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းကို အာရုံပြုသော ဝိပါက်စိတ်များသည် အကုသလဝိပါက်သာ ဖြစ်ရမည်။
(ဇောအဆင့်၌မူ အမှတ်မှား၍ လောဘဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်)။
ဤသဘောကို "ဝိပါက်အမှန်၊ ဇောအပြန်" ဟု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အာရုံတစ်ခု၏ ပင်ကိုယ် ဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌ သဘာဝအရ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပါက်စိတ်သည် မှန်ကန်တိကျသော်လည်း၊ ဇောစိတ်၏တုံ့ပြန်မှုမှာမူ အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ)၊ အကြိုက် (ရုစိ) စသည်တို့ကြောင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့ကို နားလည်ရာတွင် ကံ၊ ဝိပါက်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း၏ အမြင်နှင့် နှလုံးသွင်းမှု၊ အခြားသောအကြောင်းတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။
စတုသစ္စသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဆိုသည်မှာ သစ္စာလေးပါးတရားတော်မြတ်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ၊ မှန်ကန်သောအမြင် ဖြစ်ပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် (မ၊၁၊၈၈) တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့သည်- "ရဟန်းတို့၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသည် အဘယ်နည်း။
ရဟန်းတို့၊ ဒုက္ခ၌ ဉာဏ်၊ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ကြောင်း (သမုဒယ) ၌ ဉာဏ်၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ (နိရောဓ) ၌ ဉာဏ်၊ ဒုက္ခချုပ်ရာသို့ရောက်ကြောင်းအကျင့် (မဂ္ဂ) ၌ ဉာဏ်၊ ဤသည်ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဟု ဆိုအပ်၏။
"* ဤသမ္မာဒိဋ္ဌိကို ပညိန္ဒြေ (ပညာဟူသောဣန္ဒြေ)၊ ပညာ၊ အမောဟ (မတွေဝေခြင်း)၊ ဓမ္မဝိစယ (တရားသဘောကို စူးစမ်းဆင်ခြင်သောဉာဏ်) ဟူ၍လည်း ပရိယာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြပြီး၊ တရားကိုယ်အားဖြင့် ပညိန္ဒြေစေတသိက် (ပညာစေတသိက်) ပင် ဖြစ်ပါသည်။
ဒုက္ခသစ္စာကို သိသောဉာဏ် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)၊ အပြင် (ဗဟိဒ္ဓ)၊ အကြမ်း (ဩဠာရိက)၊ အနု (သုခုမ)၊ အယုတ် (ဟီန)၊ အမြတ် (ပဏီတ)၊ အဝေး (ဒူရ)၊ အနီး (သန္တိက) ဟူသော (၁၁) မျိုးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅) ပါး (စွဲလမ်းမှုရှိသော ခန္ဓာငါးပါး) တည်းဟူသော ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသောဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
ဤဒုက္ခသစ္စာတရားစုတွင် စျာန်တရားများလည်း အကျုံးဝင်ပါသည်။
သမုဒယသစ္စာကို သိသောဉာဏ် အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်မှု (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) သဘောတရားတို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပုံအခြင်းအရာကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသောဉာဏ်သည် သမုဒယသစ္စာကိုသိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
ဤအပိုင်း၌ ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်သော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ သည် အဆင့်အမြင့်ဆုံး ဒီဂရီအပြည့် ပါဝင်သည်။
သူတစ်ပါးပြော၍ သိရုံမျှမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင်ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကြောင့် အဆင့်အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ပရမတ္ထသဘောကို ဉာဏ်အမြင်မဆိုက်သေးသော ပုထုဇဉ်တို့အဖို့ ဆရာသမားတို့၏ ဆိုဆုံးမမှုကို အခြေခံ၍ အနုမာနဉာဏ် (မှန်းဆသိသောဉာဏ်) ဖြင့် ကံ-ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်မှုသည်လည်း ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ဤအနိမ့်ဆုံးအဆင့်မျှသော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိမျှ မရှိဘဲ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်ကံသည် ဉာဏ်မပါသော (ဉာဏဝိပ္ပယုတ်) ကံဖြစ်၍ အကျိုးပေးသောအခါ ဉာဏ်နုံ့သူ၊ ထိုင်းသူ၊ အသူ ဖြစ်တတ်သည်။
နိရောဓသစ္စာကို သိသောဉာဏ် သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်းသဘော (ဘင်္ဂ) ကို ထိုးထွင်းသိသော ဝိပဿနာဉာဏ်။
သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့၏ အပြီးတိုင်ချုပ်ရာ အသင်္ခတဓာတ်၊ အငြိမ်းဓာတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော နိရောဓသစ္စာကို ထွင်းဖောက်သိမြင်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်။
(ဝိပဿနာဉာဏ်သည် လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်ပြီး၊ အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် လောကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်။
) မဂ္ဂသစ္စာကို သိသောဉာဏ် ဒုက္ခချုပ်ရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ဖြစ်သော လောကီမဂ္ဂသစ္စာ (ဝိပဿနာမဂ်အဆင့်) နှင့် လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာ (အရိယမဂ်စိတ်နှင့်ယှဉ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) တရားတို့ကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
သမ္မာဒိဋ္ဌိအမျိုးအစားများ (စတုသစ္စသမ္မာဒိဋ္ဌိ၌ အကျုံးဝင်မှု) သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသမျှသည် ဤစတုသစ္စသမ္မာဒိဋ္ဌိ၌ အကျုံးဝင်ပြီး၊ ၎င်းကို ဦးတည်လျက်ရှိကြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို အောက်ပါအတိုင်း (၅) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်- ၁။
ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ကံသာလျှင် မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာဖြစ်သည်ဟု သိသောဉာဏ်။
(က) ဆရာသမားတို့၏ ဆိုဆုံးမမှုဖြင့် အနုမာနဉာဏ်ဖြင့် ယုံကြည်ခြင်း။
(ခ) နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်တို့ဖြင့် အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်မှုကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် သိမြင်ခြင်း။
စျာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ: စျာန်သမာဓိနှင့် ယှဉ်သောဉာဏ် (ဒုက္ခသစ္စာသိမှုတွင် အကျုံးဝင်သည်)။
ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တလက္ခဏာကို ထိုးထွင်းသိသောဉာဏ်။
မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ: အရိယမဂ်နှင့် ယှဉ်သောဉာဏ်။
ဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ: အရိယဖိုလ်နှင့် ယှဉ်သောဉာဏ်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၏ အရေးပါပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး အနိမ့်ဆုံးအဆင့်: ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုရာ၌ အနည်းဆုံး အနုမာနအဆင့်ရှိ ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိသင့်သည်။
သို့မဟုတ်ပါက ပြုသမျှကုသိုလ်သည် ဉာဏ်မယှဉ်သော (ဉာဏဝိပ္ပယုတ်) ကုသိုလ်ဖြစ်၍ လူဖျင်း၊ လူအ၊ လူန၊ နလပိန်းတုံးဘဝသို့ ရောက်စေနိုင်သည်။
အဆင့်မြင့်ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ: နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်တို့ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်သိမြင်သော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ပြုသောကုသိုလ်သည် အကျိုးပေးသောအခါ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
စျာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ဤဉာဏ်နှင့်ယှဉ်သော စျာနကုသိုလ်သည် အဆင့်မြင့်ဗြဟ္မာဘုံသို့ ပို့ဆောင်နိုင်သည် (စျာန်မလျောကျလျှင်)။
ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ: ဤဉာဏ်များခြံရံ၍ ပြုသောကုသိုလ်သည် လူတွင်လူမြတ်၊ နတ်ထက်နတ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဤသို့ဖြစ်ရန် ရုပ်နာမ်ပရမတ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထွင်းဖောက်သိမြင်ရန် လိုအပ်သည်။
ဥပမာ - ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ဒါနပြုခြင်း: အလှူပေးသူ မိမိ၏ ရုပ်နာမ်ပရမတ်ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုမှတ်ခြင်း။
အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်၏ ရုပ်နာမ်ပရမတ်ကို အလားတူ ရှုမှတ်ခြင်း။
လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ဓာတ်ခွဲ၍ ဩဇဋ္ဌမကရုပ်တို့ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုမှတ်ခြင်း။
ပေးလှူကြောင်း ကုသိုလ်စေတနာနှင့် ယှဉ်သော မနောဒွါရိကဇောဝီထိ နာမ်တရားစုကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုမှတ်ခြင်း။
ဤသို့ပြုသော ဒါနကံသည် အလွန်ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သောတာနုဂတသုတ္တန်လာ သာဓက: ဝိပဿနာအားထုတ်ဖူးသော ရဟန်း ပုထုဇဉ်ဘဝဖြင့် ကွယ်လွန်၍ နတ်ပြည်ရောက်သော်၊ ရှေးက ပွားများခဲ့သော ဝိပဿနာအရှိန်ကြောင့် ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတရားတို့သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်နေပြီး၊ သတိဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်မှု အနည်းငယ်နှောင့်နှေးသော်လည်း လျင်မြန်စွာပင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
အကြောင်းမှာ ထိုရဟန်းသည် လူ့ဘဝကပင် ရုပ်နာမ်နှင့် ယင်းတို့၏အကြောင်းတရားတို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သတိပြုရန်အချက် ပရမတ္ထရုပ်နာမ်ကို အမှန်တကယ် မမြင်ဘဲ ပါးစပ်က အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ဆိုရုံမျှဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်အစစ် မဖြစ်နိုင်ပါ။
ဝိပဿနာဉာဏ်အတုဖြင့် ပြုသောကံသည် ဝိပဿနာဉာဏ်အစစ်ဖြင့် ပြုသောကံကဲ့သို့ ကြီးမားသောဉာဏ်ပညာကို မပေးနိုင်ပါ။
ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် "ပရဒတ္တ" (သူတစ်ပါးတို့ ပေးလှူအပ်သော) + "ဥပဇီဝီ" (အမှီပြု၍ အသက်မွေးသော) + "ပေတ" (ပြိတ္တာ) ဟူသော စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ "သူတစ်ပါးတို့ ပေးကမ်းစွန့်ကြဲအပ်သော အလှူပစ္စည်းကို အမှီပြု၍ အသက်မွေးလေ့ရှိသော ပြိတ္တာတစ်မျိုး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
ပရဒတ္တူပဇီဝိပေတ (ပု) [ပရဒတ္တူပဇီဝီ+ပေတ] သူတစ်ပါးတို့-ပေးကမ်း-စွန့်ကြဲ-အပ်သော ပစ္စည်းကို အမှီပြု၍ အသက် မွေးလေ့ရှိသော ပြိတ္တာ။
မယံ ဟိ ဗြာဟ္မဏ ပရဒတ္တူပဇီဝိပေတသဒိသာ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၈။
ဤပြိတ္တာအမျိုးအစားသည် အခြားပြိတ္တာများနှင့်မတူဘဲ၊ လူ့ဘဝမှ ကျန်ရစ်သူ ဆွေမျိုးသားချင်း၊ မိတ်သင်္ဂဟများက ၎င်းတို့အား ရည်စူး၍ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု (အထူးသဖြင့် အလှူဒါန) ၏ အဖို့ဘာဂကို အမျှပေးဝေရာ၌ သာဓုခေါ်ဆိုခြင်းဖြင့် ချမ်းသာခွင့်၊ သက်သာခွင့် ရရှိနိုင်သော ပြိတ္တာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ဇာဏုသောဏိသုတ္တန်လာ ရှင်းလင်းချက် ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာတို့၏ သဘောသဘာဝကို နားလည်ရန် ဇာဏုသောဏိသုတ္တန် (အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဒသကနိပါတ်)လာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဟောကြားချက်သည် အလွန်အရေးပါပါသည်။
ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏားကြီးက ကွယ်လွန်သွားသော ဆွေမျိုးများအတွက် ရည်စူး၍ လှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်လျှင် ထိုအလှူသည် ကွယ်လွန်သူတို့ထံ ရောက်ပါသလား၊ သူတို့ သုံးဆောင်ခွင့် ရပါသလားဟု မြတ်စွာဘုရားအား မေးမြန်းလျှောက်ထားခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားက ဤသို့ ဖြေကြားတော်မူခဲ့သည်- ၁။
အလှူ မရောက်နိုင်သော ဘုံဘဝများ (အဋ္ဌာန): ငရဲဘုံ: ငရဲသားများသည် ၎င်းတို့၏ ငရဲဘုံ၌ဖြစ်စေသော ကံ၏အကျိုးကိုသာ ခံစားရပြီး၊ လူ့ဘဝမှ အလှူသည် မရောက်နိုင်ပါ။
တိရစ္ဆာန်ဘုံ: တိရစ္ဆာန်များသည် ၎င်းတို့၏ သဘာဝအစာ (မြက်၊ သစ်ရွက် စသည်) ဖြင့်သာ မျှတရပြီး၊ လူ့ဘဝမှ အလှူသည် မရောက်နိုင်ပါ။
လူ့ဘုံ: လူ့ဘုံ၌ ပြန်လည်မွေးဖွားသူသည် လူ့အစာအာဟာရဖြင့်သာ မျှတရပြီး၊ ကွယ်လွန်သူအတွက်ရည်စူးသော အလှူသည် ဤသို့ တိုက်ရိုက်မရောက်နိုင်ပါ။
နတ်ဘုံ: နတ်များသည် နတ်သုဒ္ဓါဖြင့်သာ မျှတရပြီး၊ လူ့ဘဝမှ အလှူသည် မရောက်နိုင်ပါ။
အလှူ ရောက်နိုင်သော ဘုံဘဝ (ဌာန): ပြိတ္တာဘုံ: ဤဘုံဘဝသည် ကွယ်လွန်သူအတွက် ရည်စူးပြုလုပ်သော အလှူဒါန ရောက်ရှိနိုင်သော "မှန်ကန်သောအရပ်" (ဌာန) ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ကွယ်လွန်သူသည် ပြိတ္တာဘုံ၌ ဖြစ်လျှင်၊ ၎င်းသည် ပြိတ္တာတို့၏ သာမန်အစာ (တံတွေး၊ နှပ် စသည်) ဖြင့် မျှတရသကဲ့သို့၊ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟတို့က ရည်စူး၍ လှူဒါန်းသော အလှူကို အမှီပြု၍လည်း မျှတနိုင်သည်။
အရေးကြီးသော အဋ္ဌကထာ ရှင်းလင်းချက်: ပြိတ္တာတိုင်းသည် ဤသို့ အလှူကို မရနိုင်ပါ။
ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာ အမျိုးအစား ဖြစ်မှသာ သူတစ်ပါးတို့၏ အလှူကို အမှီပြု၍ အသက်ရှင်နိုင်သည်၊ ခံစားနိုင်သည်ဟု အဋ္ဌကထာ (အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈-၃၃၉) က ရှင်းလင်းထားပါသည်။
အခြား နိဇ္ဈာမတဏှိကပြိတ္တာ (အမြဲမွတ်သိပ်ဆာလောင်နေသော ပြိတ္တာ) စသည့် ပြိတ္တာမျိုးတို့မှာ ဤအလှူကို မခံစားနိုင်ကြပေ။
အခြားသိမှတ်ဖွယ်ရာများ ရည်စူးသူ ပြိတ္တာဘုံမရောက်လျှင်: မိမိရည်စူးလိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာဘုံသို့ မရောက်ရှိသော်လည်း၊ အခြားသော ဘဝအဆက်ဆက်က တော်စပ်ခဲ့သည့် ဆွေမျိုးပြိတ္တာများထဲမှ ထိုဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိနေသူများက ထိုအလှူ၏ အဖို့ဘာဂကို ရရှိခံစားနိုင်ပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားက ရှည်လျားလှသော သံသရာ၌ ဆွေမျိုးပြိတ္တာမှ ကင်းလွတ်သော ဘုံဌာနဟူ၍ မရှိနိုင်ကြောင်း မိန့်ကြားခဲ့သည်။
အလှူရှင်၏ အကျိုး: မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ကွယ်လွန်သူထံ အလှူရောက်သည်ဖြစ်စေ၊ မရောက်သည်ဖြစ်စေ အလှူရှင်သည် ဒါန၏အကျိုးကို အမြဲရရှိသည်သာ ဖြစ်သည်။
အလှူရှင်အတွက် အကျိုးမဲ့မဖြစ်ပါ။
"ပရဒတ္တူပဇီဝီ" ဟူသော အသုံးအနှုန်း: ဤဝေါဟာရသည် ရသေ့ရဟန်းများ၊ သူတောင်းစားများကဲ့သို့ သူတစ်ပါး၏ ပေးကမ်းမှုအပေါ် မှီခိုအသက်မွေးသူများကိုလည်း သုံးနှုန်းနိုင်သော်လည်း၊ "ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာ" ဟု ဆိုလိုက်လျှင် အထက်တွင် ရှင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း သီးခြား ပြိတ္တာအမျိုးအစားကိုသာ ရည်ညွှန်းပါသည်။
ပရဒတ္တူပဇီဝီ (တိ) [ပရဒတ္တ+ဥပ+ဇီဝ+ဏီ] သူ တစ်ပါးတို့-ပေးလှူ-စွန့်ကြဲ-အပ်သော ပစ္စည်းကို အမှီပြု၍ အသက်မွေးလေ့ရှိသော၊ သူ။
(က) ရသေ့, ရဟန်း။
(ခ) သူတောင်းစာ, သူတောင်းစားမ။
(ဂ) ပြိတ္တာ။
(က) ယဒဂ္ဂတော မဇ္ဈတော သေသတော ဝါ၊ ပိဏ္ဍံ လဘေထ ပရဒတ္တူပဇီဝီ။
သုတ္တနိ၊၃၁၀။
ပရဒတ္တူပဇီဝီတိ ပဗ္ဗဇိတော။
သော ဟိ ဥဒကဒန္တပေါဏံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ပရေနေဝ ဒတ္တံ ဥပဇီဝတိ၊ တသ္မာ “ပရဒတ္တူပဇီဝီ”တိ ဝုစ္စတိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၈။
(ထေရီ၊၄၁၁။
ဇာ၊၁၊၃၀၉။
၂၂၃-၅။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၃၈၀။
) (ခ) အထက်ပုဒ်ကြည့်။
(ဂ) လဘန္တိ ပေတာ ပရဒတ္တူပဇီဝိနော။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၃။
) နိဂုံးချုပ် ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာဆိုသည်မှာ လူ့ပြည်မှ ဆွေမျိုးများက ၎င်းတို့အားရည်စူး၍ ပြုလုပ်သော ကုသိုလ် (အထူးသဖြင့် ဒါန) ၏ အကျိုးကို ခံစားခွင့်ရှိသော၊ ထိုအလှူကို အမှီပြု၍ အသက်ရှင်သန်နိုင်သော ပြိတ္တာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့အတွက် အမျှအတမ်းဝေခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ဒုက္ခကို သက်သာစေနိုင်ပြီး၊ အလှူရှင်အတွက်လည်း ကုသိုလ်တိုးပွားစေပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကျမ်းကိုး Category:၃၁-ဘုံ Category:အပါယ် လေးဘုံ ပြင်ပလင့်များ။
ဥဿဒ ကိတ္တန ကထာဆိုသည်မှာ အလောဘ (မတပ်မက်ခြင်း)၊ အဒေါသ (အမျက်မထွက်ခြင်း)၊ အမောဟ (မတွေဝေခြင်း) စသော ဂုဏ်အရည်အသွေးများနှင့် လောဘ (တပ်မက်ခြင်း)၊ ဒေါသ (အမျက်ထွက်ခြင်း)၊ မောဟ (တွေဝေခြင်း) စသော အပြစ်တို့၏ ပမာဏ၊ ၎င်းတို့ များပြားရခြင်း၏ အကြောင်းတရားများကို ရှင်းလင်းတင်ပြသော ဒေသနာစဉ် ဖြစ်ပါသည်။
ဤကထာသည် သံသရာဝဲဂယက်မှ မလွတ်မြောက်သေးသူများအဖို့ ဘဝလွတ်မြောက်ရေး၊ အဆင့်မြင့်ဘဝရရှိရေး၊ စိတ်ဓာတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေးတို့အတွက် အလွန်အကျိုးများသော ပညာပေးကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။
ကိတ္တန ကထာ၏ အနှစ်ချုပ် သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တရားတို့ များပြားနိုင်သကဲ့သို့ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ တရားတို့လည်း များပြားနိုင်ပါသည်။
ထိုသို့ များပြားမှုကို ဖြစ်စေသောအဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပုဗ္ဗေဟေတု ခေါ် ရှေးအတိတ်ဘဝက ပြုခဲ့သော ကံများပင် ဖြစ်သည်။
ကံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့စဉ် (ကမ္မာယူဟနက္ခဏေ) ကပင် ထိုကံနှင့်ယှဉ်သော စေတသိက်များ (လောဘ၊ အလောဘ စသည်)၏ အားကောင်းမှု၊ အားနည်းမှုတို့သည် ကွဲပြားခြားနားခဲ့ကြသည်။
ထိုကံတို့၏ အကျိုးပေးကြောင့် ယခုဘဝတွင် သက်ဆိုင်ရာ စိတ်ဓာတ်အခြေခံများ အားသာသူ၊ အားနည်းသူဟူ၍ ဖြစ်လာရသည်။
"မီးများလျှင်မီးနိုင်၊ ရေများလျှင်ရေနိုင်" ဟူသော သဘောတရားအတိုင်း အားကြီးသောဓာတ်က အားနည်းသောဓာတ်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးအစားများနှင့် ကံ၏စီမံပုံ အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးအစားများကို ဥပမာများဖြင့် ရှင်းပြထားပါသည်- အမှတ် (၁) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: လောဘအားကြီး၊ အလောဘအားနည်း။
အဒေါသ (မေတ္တာ) နှင့် အမောဟ (ပညာ) အားကြီး၊ ဒေါသနှင့် မောဟအားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘကြီးသူ၊ စိတ်ချမ်းသာစွာနေရလေ့ရှိပြီး ဒေါသမကြီးသူ၊ ထက်မြက်သော ပညာရှိသူ။
ဥပမာ: ဇောတိကသူဌေးအလောင်း ညီနောင်ဇာတ် (အကျယ်ကို အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့ပြီး)။
အမှတ် (၂) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: လောဘနှင့် ဒေါသအားကြီး၊ အလောဘနှင့် အဒေါသအားနည်း။
အမောဟ (ပညာ) အားကြီး၊ မောဟအားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘကြီးသူ၊ ဒေါသကြီးသူ ဖြစ်သော်လည်း ဒတ္တာဘယမထေရ်ကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ပညာရှိသူ ဖြစ်ရ၏။
အမှတ် (၃) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: လောဘ၊ အဒေါသ (မေတ္တာ) နှင့် မောဟအားကြီး။
အလောဘ၊ ဒေါသနှင့် အမောဟ (ပညာ) အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘကြီးသူ၊ ဉာဏ်ပညာနုံ့သူ/ထိုင်းသူ/အသူ၊ သို့သော် စိတ်ချမ်းသာစွာနေရလေ့ရှိပြီး ဒေါသမကြီးသူ။
အမှတ် (၄) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ သုံးမျိုးလုံး အားကြီး။
အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ သုံးမျိုးလုံး အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘရမ္မက်ကြီးသူ၊ ဒေါသကြီးသူ၊ မောဟအားကြီးသူ (လူဖျင်း၊ လူအ၊ လူန၊ နလပိန်းတုံး) ဖြစ်ရ၏။
အားနည်းသော အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟတို့က အားကြီးသော လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ကို အနိုင်မယူနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ ကံများ: ချဲဂဏန်းရလို၍ ချဲဂဏန်းပေးသူကို လှူဒါန်းခြင်း၊ ဗေဒင်ဆရာညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ယတြာချေသောအနေဖြင့် ဘုရား၌ ပန်းသက်စေ့၊ ဆီမီးသက်စေ့လှူခြင်း၊ ဘိုးဘိုးကြီးနတ်ကို ပူဇော်ခြင်းတို့သည် လောဘ၊ ဒေါသ (လိုချင်စိတ်၊ ကြောက်စိတ်)၊ မောဟ (အမှန်တရားကိုမသိမှု) အားကောင်းပြီး အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ အားနည်းသောကံများ ဖြစ်သည်။
စဉ်းစားဖွယ်: ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကဲ့သို့သော နေရာများတွင် ရာဟုထောင့်၊ စနေထောင့်တို့၌ ရေသပ္ပါယ်ခံရန်ထားသော ဆင်းတုတော်များကို သက်စေ့ရေသပ္ပါယ်ခြင်းသည် မိမိတို့၏ ယတြာချေမှု (လောဘ၊ မောဟ) ကိုသာ ဦးစားပေးနေပြီး၊ ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်ကို အာရုံမပြုနိုင်လျှင်၊ ဘုရားရှင်အပေါ် ငဲ့ညှာမှု (အဒေါသ=မေတ္တာ)၊ အမှန်ကိုသိသောဉာဏ် (အမောဟ) တို့ အလွန်အားနည်းနေသည်။
ထိုသို့သောကံသည် လောဘကြီးသူ၊ ဒေါသကြီးသူ၊ ဉာဏ်ပညာနည်းပါးသူ ဖြစ်စေတတ်သည်။
အမှတ် (၅) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: အလောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့ အားကောင်း။
လောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟတို့ အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: ကိလေသာနည်းပါးသူ (နတ်စည်းစိမ်တွေ့သော်လည်း မတုန်လှုပ်၊ အလောဘအားကြီး၍)၊ သို့သော် ဒေါသကြီးပြီး ဉာဏ်ပညာနုံ့သူ/ထိုင်းသူ (အားနည်းသော အဒေါသ၊ အမောဟတို့က ဒေါသ၊ မောဟကို မနိုင်၍)။
အမှတ် (၆) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: အလောဘ၊ အဒေါသ၊ မောဟတို့ အားကောင်း။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ အမောဟတို့ အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘမကြီးသူ၊ စိတ်ချမ်းသာစွာနေရလေ့ရှိပြီး ဒေါသမကြီးသူ/မေတ္တာဓာတ်ကြီးမားသူ (အလောဘ၊ အဒေါသ အားကြီး၍)။
သို့သော် ဉာဏ်ပညာနုံ့သူ/ထုံထိုင်းသူ (အားနည်းသော အမောဟက မောဟကို မနိုင်၍)။
အမှတ် (၇) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး: အတိတ်ကံ: အလောဘ၊ ဒေါသ၊ အမောဟတို့ အားကောင်း။
လောဘ၊ အဒေါသ၊ မောဟတို့ အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘမကြီးသူ၊ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ (ဥပမာ- နိဗ္ဗာန်ကိုဆုတောင်း၍ ဝိပဿနာဉာဏ်များဖြင့် ကံပြုခဲ့သူ)။
သို့သော် ဒေါသကြီးသူ၊ အမျက်ထွက်လွယ်သူ၊ သူတစ်ပါးကို ဖျက်ဆီးလိုစိတ်ရှိသူ (အားကြီးသော ဒေါသကို အားနည်းသော အဒေါသက မနိုင်၍)။
အမှတ် (၈) ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး (မဟာသံဃရက္ခိတမထေရ်ကဲ့သို့): အတိတ်ကံ: အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ သုံးပါးလုံး အားကောင်း။
လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ သုံးပါးလုံး အားနည်း။
ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး: လောဘမကြီးသူ၊ တွယ်တာမှုနည်းပြီး လွယ်လွယ်စွန့်လွှတ်နိုင်သူ (အလောဘ၏ စွမ်းအား)။
သတ္တဝါတို့အပေါ် မေတ္တာဓာတ်ကြီးမားသူ၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသောစိတ်ထားရှိသူ (အဒေါသ၏ စွမ်းအား)။
ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ (ဝိပဿနာဉာဏ်စသည့် အမောဟ၏ စွမ်းအား)။
ဤပုဂ္ဂိုလ်မျိုးသည် နိဗ္ဗာန်ကိုသာ လိုလားတောင့်တ၍ မေတ္တာဈာန်ကိုအခြေခံကာ ဝိပဿနာပွားများလေ့ရှိသူများ ဖြစ်သည်။
ကံ၏ အကျိုးပေးနှင့် ဝိပဿနာ၏ စွမ်းပကား ကံတစ်ခုသည် ကံအရာတည်သွားပါက အကျိုးပေးမည်မှာ မလွဲပေ။
သို့သော် အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်သည်အထိ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်နိုင်ပါက အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီးနောက် အကျိုးပေးမည့် ကံအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ပစ္စုပ္ပန်ကံပြုမှု၏ အရေးကြီးပုံ ရှေးကံက ပစ္စုပ္ပန်ကို စီမံသကဲ့သို့ ပစ္စုပ္ပန်တွင် ပြုလုပ်သောကံများက အနာဂတ်ကို စီမံပါမည်။
ထို့ကြောင့် ကံတစ်ခုကိုပြုလုပ်ရာတွင် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မာန်မာန၊ ဣဿာ၊ မစ္ဆရိယ စသော ယုတ်ညံ့သည့်စိတ်ဓာတ်များ မပါဝင်စေဘဲ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ အသိဉာဏ်ပညာစသော မွန်မြတ်သည့်စိတ်ဓာတ်များဖြင့် ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးသည်။
အဆင့်မြင့်စိတ်ဓာတ်များ မွေးမြူခြင်း: မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ ဟူသော ဗြဟ္မစိုရ်တရားများကို သမာဓိကျင့်စဉ်များဖြင့် ပွားများပါက အဆင့်မြင့်စိတ်ဓာတ်များ ကိန်းဝပ်ပြီး၊ ထိုစိတ်ဓာတ်ဖြင့်ပြုသောကံသည် အနာဂတ်ဘဝတွင် ထိုမွန်မြတ်သော စိတ်ဓာတ်များကြီးမားသူ ဖြစ်စေပါမည်။
အဆင့်မြင့်ပညာဉာဏ်များ မွေးမြူခြင်း: ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၊ ဝိပဿနာကျင့်စဉ်များဖြင့် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်များ ရရှိအောင် ကျင့်ကြံခြင်းသည် အမြင့်မားဆုံးသော ပညာဉာဏ်များ ဖြစ်သည်။
ဤဉာဏ်ပညာများဖြင့် ပြုလုပ်သောကံသည် အပါယ်ဘေး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေနိုင်ပြီး၊ သံသရာမဆုံးသေးလျှင်လည်း အသိပညာဉာဏ်ကြီးမားသူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
ကောင်းမှုပြုရာတွင် ဉာဏ်ပညာ၏ အရေးပါပုံ (အမောဟ) သတိပြုရန်: ဉာဏ်ပညာ (အမောဟ) မပါဘဲ ကောင်းမှုပြုပါက (အမှတ် ၄ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥပမာများကဲ့သို့) ထိုကံ၏အကျိုးပေးကြောင့် လူဖျင်း၊ လူအ၊ လူန၊ နလပိန်းတုံး ဖြစ်တတ်သည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သောအမြင်/ပညာ): (ယခင်ရှင်းလင်းချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ သစ္စာလေးပါးကို သိသောဉာဏ်)။
ကောင်းမှုပြုတိုင်း အနည်းဆုံးရှိသင့်သောဉာဏ်: ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်နားလည်သော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိရမည်။
အဆင့်မြင့်ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းမှုပြုခြင်း: (ယခင်ရှင်းလင်းချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၊ ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ကောင်းမှုပြုခြင်း)။
ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ထူးခြားသောအကျိုး (သောတာနုဂတသုတ္တန်): ဝိပဿနာပွားသူရဟန်း ပုထုဇဉ်ဘဝဖြင့်ကွယ်လွန်၍ နတ်ပြည်ရောက်သော် လျင်မြန်စွာ တရားထူးရနိုင်ပုံ။
အရေးကြီးသော သတိပေးချက်: ပရမတ္ထရုပ်နာမ်ကို အမှန်တကယ်မမြင်ဘဲ ပါးစပ်က "အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ" ဟု ရွတ်ဆိုရုံမျှဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်အစစ်မဖြစ်ပါ။
မကောင်းသောဓာတ်များဖြင့် ကံပြုမိခြင်း၏ အကျိုးဆက်များ (ယခင်ရှင်းလင်းချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း တွယ်တာမှု၊ မကျေနပ်မှု၊ ကြွားဝါလိုစိတ်၊ မနာလိုစိတ်၊ နှမြောတွန့်တိုစိတ်တို့ဖြင့် ကံပြုခြင်း၏ အကျိုးဆက်များ)။
သာသနာတော်နှင့် ကြုံကြိုက်ရခြင်း အခွင့်ကောင်းကြီး ယခု ဗုဒ္ဓသာသနာတော်မြတ်နှင့် ကြုံတွေ့နေရချိန်သည် အလွန်တရာမှ အခွင့်ကောင်းကြီး ဖြစ်ပါသည်- သံသရာမှလွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်တရားတော် အမှန်တကယ်ရှိကြောင်း ကြားသိခွင့်။
နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး အကျင့်မြတ်တရားများကို ကြားသိခွင့်၊ ကျင့်နိုင်ခွင့်။
အာနာပါနဈာန်၊ မေတ္တာဈာန်စသော သမထကျင့်စဉ်များ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဝိပဿနာသို့ကူးပြောင်းကျင့်ကြံနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ ပွင့်လန်းနေသည်။
ဤအခွင့်အရေးကို လက်မလွတ်စေဘဲ မဟာသံဃရက္ခိတမထေရ်ကဲ့သို့ လောဘမကြီးသူ၊ ဒေါသမကြီးသူ၊ ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ (အမှတ် ၈ ပုဂ္ဂိုလ်) ဖြစ်အောင် ကြိုးစားရန်မှာ မိမိတို့၏ တာဝန်သာဖြစ်သည်။
ကြီးမားသော ဉာဏ်ပညာဟူသည် ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူခဲ့သော အသိဉာဏ်ပညာများသည် သာသနာပတွင် မရနိုင်သော၊ အခြားမည်သည့် ဆရာ၊ ဒဿန၊ သိပ္ပံပညာကမှ မပေးနိုင်သော အလွန်ကြီးမားသည့် ဉာဏ်ပညာများ ဖြစ်သည်- ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ: ခန္ဓာကိုယ်ကိုဖွဲ့စည်းထားသော ရုပ်ကလာပ်များ၊ ၎င်းတို့အတွင်းရှိ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော စသော ရုပ်ပရမတ် (၈)မျိုး၊ (၉)မျိုး၊ (၁၀)မျိုးတို့ကို သိမြင်နိုင်ခြင်း။
နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ: စိတ်၊ စေတသိက် စသော နာမ်တရားတို့ကို ပရမတ်သို့ဆိုက်အောင် ပိုင်းခြားသိမြင်နိုင်ခြင်း။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ: အကြောင်းအကျိုးဆက်နွယ်မှု သဘောတရားများကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်နိုင်ခြင်း။
ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ: (၃၁) ဘုံရှိ ရုပ်တရား၊ နာမ်တရား၊ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး၊ အကြောင်းတရား၊ အကျိုးတရားဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဖြစ်ပြီးပျက်ခြင်း)၊ ဒုက္ခ (ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်း)၊ အနတ္တ (အတ္တမဟုတ်ခြင်း) သဘောကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း။
မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်: နိဗ္ဗာန်ကို ထွင်းဖောက်သိမြင်သော အထွတ်အထိပ်ဉာဏ်ပညာများ။
ဤသို့သော ကြီးမားသည့် ဉာဏ်ပညာများ ခြံရံလျက် ကံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ပါက အကျိုးပေးဘဝတွင် ဉာဏ်ပညာကြီးမားသူ ဖြစ်ရမည်မှာ ကုသိုလ်ဓမ္မတို့၏ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်။
နိဂုံး ထို့ကြောင့် ဥဿဒ ကိတ္တန ကထာသည် မိမိတို့၏စိတ်ဓာတ်ကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ မြှင့်တင်ရန် လမ်းညွှန်ပေးသော ဒေသနာဖြစ်ပါသည်။
နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေသော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတိုင်းတွင် မကောင်းသောဓာတ်များ မပါဝင်စေဘဲ၊ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာတည်းဟူသော အကောင်းဓာတ်များဖြင့် ထုံမွှမ်းကာ သမထ-ဝိပဿနာ ဘာဝနာများကို အားထုတ်ခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ဘဝကို အဆင့်အတန်းမြင့်မားအောင်၊ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းသင့်ကြောင်း ဤကထာက ညွှန်ပြနေပါသည်။
ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ၏ ဤပညာပေးစနစ်များကို အလေးအနက်ထား လေ့လာကျင့်ကြံသင့်ပေသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြင်ပလင့်များ။
သောတာနုဂတသုတ်တော်သည် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ စတုက္ကနိပါတ်တွင် ပါရှိသော သုတ္တန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရဟန်းတစ်ပါးသည် တရားတော်တို့ကို ကောင်းစွာသင်ယူ၊ လေ့ကျက်၊ နှလုံးသွင်း၊ ထိုးထွင်းသိမြင်ပါက ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူး လေးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့် သုတ္တန်ဖြစ်ပါသည်။
တရားတော်ကို ကောင်းစွာ သင်ယူလေ့ကျက် ထိုးထွင်းသိမြင်သော ရဟန်း၏ အရည်အသွေးများ ဤသုတ္တန်တွင် ဖော်ပြထားသော ရဟန်းသည် အောက်ပါအရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည်- အင်္ဂါ (၉)တန်နှင့် ပြည့်စုံသော တရားတော်ကို သင်ယူခြင်း: သုတ္တ (သုတ္တန်)၊ ဂေယျ (ဂါထာနှင့် စကားပြေရောသော တရား)၊ ဝေယျာကရဏ (စကားပြေသက်သက်)၊ ဂါထာ (ဂါထာသက်သက်)၊ ဥဒါန (ဝမ်းမြောက်စွာ ကျူးရင့်သောတရား)၊ ဣတိဝုတ္တက (ဤသို့ ဘုရားဟောတော်မူ၏ အစချီသောတရား)၊ ဇာတက (ဇာတ်တော်)၊ အဗ္ဘုတဓမ္မ (အံ့ဖွယ်တရား)၊ ဝေဒလ္လ (အမေးအဖြေဖြင့် သိမှု၊ ဝမ်းမြောက်မှုဖြစ်စေသော တရား) တို့ကို သင်ယူသည်။
ပသာဒသောတသို့ သက်ဝင်ခြင်း: နားဖြင့် ကောင်းစွာ ကြားနာမှတ်သားသည်။
ဉာဏသောတဖြင့် ပိုင်းခြားမှတ်သားခြင်း: ပညာဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာ ပိုင်းခြားဝေဖန်၍ နားလည်သည်။
နှုတ်ဖြင့် အလွတ်ရအောင် လေ့ကျက်ခြင်း: နှုတ်တက်အာဂုံဆောင်ထားသည်။
စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် စေ့စေ့ငုငု ကြည့်ရှုဆင်ခြင် သုံးသပ်ခြင်း: သင်ယူထားသော တရားတို့ကို စိတ်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ဆင်ခြင်သုံးသပ်သည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း: တရား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် (ပရမတ္ထတရား လေးပါး- စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်) နှင့် အကြောင်းတရား (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) တို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်သည်။
ဤသည်မှာ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်မှစ၍ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်တိုင်အောင် ဝိပဿနာဉာဏ်များ ပြည့်စုံအောင် အားထုတ်ခြင်း (ဉာတပရိညာ၊ တီရဏပရိညာ၊ ပဟာနပရိညာ) ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အာဂမသုတ (သင်ယူမှုမှရသော အသိ) နှင့် အဓိဂမသုတ (ထိုးထွင်းသိမှုမှရသော အသိ) နှစ်မျိုးလုံးနှင့် ပြည့်စုံခြင်းဖြစ်သည်။