kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သီဟာသနပလ္လင်ကို မြေနန်းတော် (နန်းဦး ပြာသာဒ်ဆောင်)၌သာ ထားသည်မဟုတ်သေး၊ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တော်တိုင် လွှတ်တက်သည့်အခါ၌လည်း စြံမန်းရန် လွှတ်တော်တွင် ထားရသည်။
ထို့ကြောင့် ပလ္လင်ရှစ်ခန်း၊ ရွှေနန်းကိုးဆောင်ဟူသော ဝေါဟာရ ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
” [၁၃၂၅] စွယ်ကျမ်း၊ ၇။
ပျားကိုပုံပြု၊ ခြတိုတု၊ ရမူဥစ္စာရတတနာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျားကိုပုံပြု၊ ခြကိုတု၊ ရမှုဥစ္စာရတနာ” ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို စုဆောင်းရှာဖွေရာတွင် ပျားနှင့် ခြတို့၏ အလေ့အထကို အတုယူသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပျားများသည် ပန်းဝတ်ရည်များကို တစ်မှုန်ချင်း စုဆောင်း၍ ပျားရည်အဖြစ် ပြောင်းလဲသကဲ့သို့ ခြများသည်လည်း မြေမှုန်များကို စုဆောင်း၍ အိမ်အဖြစ် တည်ဆောက်ကြသည်။
ထို့အတူ လူသားများလည်း လုံ့လဝီရိယနှင့် စနစ်တကျ စုဆောင်းပါက ကြီးမားသော စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက သွန်သင်သည်။
အနည်းငယ်ကို လျှော့မတွက်ဘဲ စနစ်တကျ စုဆောင်းခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ “ခြကို ပမာထား၊ ပျားကိုတဲ့ ပုံဆောင်။
တရွေ့ရွေ့ငယ်နှင်၊့ သိမ်မွေ့ ဥစ္စာနည်း၊ ဆည်းလော့ အခေါင်။
” [၁၁၄၅] ဟံချုပ်။
“ဓနဥစ္စာ၊ ပညာကုသိုလ်၊ ပွားစလိုက၊ ခြကိုပုံထား၊ ပျားကိုပုံပြု၊ ရရာစု လော့၊” [၁၂၆၆] မဃ ၃၂၁။
“ပျားကိုပုံပြု၊ ခြကိုတု၊ ရမှုဥစ္စာရတနာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သင်ကြားပညာ၊ ပစ္စည်းရှာ၊ ပမာပျားသဏ္ဌာန်- ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရိုးရှိခဲ့ သည်။
ပျားဖွပ် သားထိုး၊ မယားခိုး၊ မုဆိုး တံငါ၊ ပါယ်လေးရွာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျားဖွပ် သားထိုး၊ မယားခိုး၊ မုဆိုး တံငါ၊ ပါယ်လေးရွာ” ဆိုသည်မှာ ပျားဖွပ်သမား၊ သားသတ်သမား၊ မယားခိုးသူ၊ မုဆိုးနှင့် တံငါတို့သည် အကုသိုလ်များ ပြုလုပ်လေ့ရှိသောကြောင့် သေလွန်သောအခါ အပါယ်လေးဘုံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုသူတို့၏ လုပ်ရပ်များသည် အပြစ်ကြီးလေးသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ အကုသိုလ်များ ပြုလုပ်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသူတို့၏ လုပ်ငန်းသဘာဝအရ သက်ရှိသတ္တဝါများကို သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း စသည့် အကုသိုလ်များနှင့် ပိုမိုသက်ဆိုင်သောကြောင့် ထိုသို့ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
မည်သူမဆို အကုသိုလ်များ ရှောင်ရှားပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက သွန်သင်သည်။
ကိုးကားချက်များ “ပျားဖွပ် သားထိုး၊ မယားခိုး၊ မုဆိုး တံငါ၊ ပါယ်လေးရွာ ဟူသော စကားအရ မည်သူမျှ အလိုမရှိသော အပါယ်လေးဘုံလုံးသည်ပင် ကိုယ်ကျင့်သီလ ပျက်စီးသူ တို့၏ မကောင်းကျိုးခံရာ သံသရာနှောင်အိမ်ကြီးပေတည်း၊” [၁၃၁၄] မင်မြု။
ပျော်ပျော်နေ သေခဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျော်ပျော်နေ သေခဲ” ဆိုသည်မှာ စိတ်လက်ပေါ့ပါးစွာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်တတ်သူများသည် စိတ်ဖိစီးမှုနည်းပါးပြီး ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ကာ အသက်ရှည်ရှည် နေထိုင်ရတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
စိတ်၏ ကျန်းမာခြင်းသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာခြင်းကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက ဖော်ပြသည်။
ပျော်ရွှင်သော စိတ်ထားသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေပြီး ရောဂါများကို ခုခံနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။
ထို့အပြင် ပျော်ရွှင်သူများသည် အပြုသဘောဆောင်သော အတွေးအခေါ်များ ရှိတတ်သောကြောင့် ဘဝကို ပိုမိုအကောင်းမြင်ပြီး စိတ်ဖိစီးမှုများကိုလည်း ကောင်းစွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ခြင်းသည် အသက်ရှည်ခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ “ရတနာပုံ မန်းမြေမှာ ထန်းရည်နှင့်ပျော်မယ်။
ပျော်ပျော်နေ သေခဲသတဲ့။
” [၁၂၇၇] မောင်ပုံ၊ ဒု။
“ပျော်ပျော်နေ သေခဲဆိုတာလည်း တော်တော် အမှန်သားကလား။
ယခု လူဖြစ်တဲ့ ဘဝမှာ အသက်ရှည်ခြင်းထက် မြတ်တာ မရှိပါဘူး။
” [၁၂၉၀] သန်းသန်း၊ ပ။
ပျော်ရာမှာ မနေရ၊ တော်ရာမှာ နေရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျော်ရာမှာ မနေရ၊ တော်ရာမှာ နေရ” ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ ပျော်ရွှင်မှုကိုသာ အဓိကမထားဘဲ မိမိဘဝ တိုးတက်ကြီးပွားနိုင်မည့် နေရာဒေသတွင် နေထိုင်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူတစ်ဦးသည် မိမိနှစ်သက်သော နေရာတွင် နေထိုင်ခြင်းဖြင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ခံစားရနိုင်သော်လည်း ဘဝတိုးတက်မှုနှင့် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းများ နည်းပါးပါက ရေရှည်တွင် အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ဘဝအောင်မြင်မှုနှင့် တိုးတက်မှုကို လိုလားပါက မိမိ၏ ပျော်ရွှင်မှုထက် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိနိုင်မည့် နေရာကို ရွေးချယ်သင့်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက သွန်သင်သည်။
ရေရှည်အကျိုးစီးပွားကို မျှော်ကိုး၍ လက်ရှိအခြေအနေတွင် နှစ်သက်မှု အချို့ကို စွန့်လွှတ်ရဲသည့် သဘောကိုလည်း ဖော်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပညာဥစ္စာ၊ ရကြောင်းရှာ၍၊ ပျော်ရာမနေ၊ တော်ရာနေမှ၊ အခြေရပြီး၊ ခိုင်ပွားဖြီးလိမ့်၊” [၁၂၆၆] မဃ ၂၄၂။
“ပျော်ရာမှာ မနေနှင့်၊ တော်ရာမှာ နေရမည်ဟု ဆိုရိုးစကားရှိသည်နှင့်အညီ တော်သင့်ရာနေပြီး တောမှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကလေးများ ဆွတ်ခူးရောင်းချလို့ အသက်မွေးနေရတယ်။
” [၁၂၆၈] နော၊ ပ။
“ပေပင်ကန်သည် ဒေသအလိုက် နေချင့်စဖွယ်ကောင်းသော ရွာကြီး တစ်ရွာ ဖြစ်လေသည်။
သို့သော် ပျော်ရာမှာ မနေရ၊ တော်ရာမှာ နေရသည် ဆိုသော စကားရှိလေသည်။
” [၁၃၃၀] ရင်ခတ်။
ပျက်အစဉ် ပြင်ခဏ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျက်အစဉ် ပြင်ခဏ” ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးနေသောအရာတစ်ခုကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု မရှိဘဲ ပစ်ထားပါက ဆက်လက်၍ ပျက်စီးနေမည်သာ ဖြစ်ပြီး ပြုပြင်လိုက်ပါက မကြာမီ အချိန်အတွင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မည်သည့်အရာမဆို ပျက်စီးယိုယွင်းမှုများ ကြုံတွေ့နိုင်သော်လည်း မှန်ကန်စွာ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းကို သွန်သင်သည်။
လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး စသည့် ဘယ်နယ်ပယ်တွင်မဆို အမှားအယွင်းများ၊ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့လာပါက လက်လျှော့အရှုံးမပေးဘဲ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ကြိုးစားသင့်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ညွှန်းသည်။
“ပျက်စီးသည်” ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများသာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုများကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မိမိကိုယ်တိုင်၏ အားနည်းချက်များ၊ အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ လိုအပ်ချက်များကို သုံးသပ်ပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် တိုးတက်မှုရရှိအောင် လုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပျက်လျှင်အစဉ် ပြင်ခဏဟူသော စကားသည် ကြီးပွားခြင်းနှင့် အများကြီးဆိုင်သော စကား ဖြစ်လေသည်။
” [၁၃၁၇] ကြီးအောင်။
“သံသရာစက်မှာ၊ အခက်နှင့်ကြုံ၊ တို့ဖြစ်ပုံကို၊ လုံးစြုံကည့်ရှု၊ သတိပြု၍၊ ဒု-ကိုပယ်ဖြတ်၊ သု-ကိုကပ်မှ၊ အောင်ရပ်မဂ္ဂင်၊ တက်လမ်းမြင်မည်၊ ပျက်အစဉ် ပြင်ခဏ ဆိုထုံးသောဝ်။
” [၁၃၁၇] ညေယျ။
ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့၊ သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့၊ သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့” ဆိုသည်မှာ ပျောက်ဆုံးသွားသူကို ကြိုးစားရှာဖွေပါက ပြန်လည်တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း သေဆုံးသွားသူကို အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း မေ့လျော့သွားတတ်သည်မှာ သဘာဝဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ စိတ်သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ပျောက်ဆုံးသွားသူကို မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ရှာဖွေနိုင်သော်လည်း သေဆုံးသွားသူနှင့် ပတ်သက်၍ မျှော်လင့်ချက် မရှိတော့သည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဝမ်းနည်းမှုသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့ပါးသွားတတ်သည်။
သို့သော် လုံးဝမေ့လျော့သွားခြင်းဟု မဆိုလိုဘဲ အမှတ်တရများအဖြစ် ကျန်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆုံးရှုံးမှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသူများအား သဘာဝ၏ ဖြစ်စဉ်ကို လက်ခံနိုင်ရန်နှင့် စိတ်သက်သာရာ ရရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပျောက်တဲ့သူရှာလျှင် တွေ့သတဲ့၊ သေတဲ့လူ ကြာလျှင်မေ့ကြပါသည်။
သည်ကနေ့မုချ ညာဘက်မျက်ခုံးလှုပ်သောကြောင့် အဟုတ်ပင် တွေ့ရပါလိမ့်မည်။
” [၁၂၆၆] သန်းမေ၊ ဒု။
“ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့၊ သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့ ဆိုသည့်အတိုင်း ခင်ခင်မှာ မိခင်ဆုံး၍ လေးလခန့်ကြာလျှင် တရားနှင့်သူမို့ တဖြည်းဖြည်း ပျောက်လာရာ…၊” [၁၂၈၅] ဒဂုန်၊ ၃၊ ၃၅။
ပြဒါးသေ တစ်ဆွေဝ၊ သံသေ တစ်ပြည်ဝ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြဒါးသေ တစ်ဆွေဝ၊ သံသေ တစ်ပြည်ဝ” ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ် အယူအဆအရ ပြဒါးကို သေအောင် ပြုလုပ်နိုင်ပါက (ဆိုလိုသည်မှာ ပြဒါးကို အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းတစ်မျိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါက) တစ်ဆွေမျိုးလုံး ချမ်းသာကြွယ်ဝနိုင်ပြီး သံကို သေအောင် ပြုလုပ်နိုင်ပါက (သံကို တန်ဖိုးမြင့် ပစ္စည်းတစ်မျိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ပါက) တစ်ပြည်လုံး ချမ်းသာကြွယ်ဝနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆများနှင့် တန်ဖိုးမြင့်ပစ္စည်းများ ဖန်တီးနိုင်ရေးကို အလေးထားမှုတို့ကို ဖော်ပြသည်။
ထို့အပြင် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စွမ်းဆောင်မှုသည် မိသားစု သို့မဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးကို အကျိုးပြုနိုင်ကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ ဤဆိုရိုးစကားကို ဥပမာအဖြစ် သုံးနှုန်းကာ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ထူးချွန်ထက်မြက်မှု သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကို အကျိုးသက်ရောက်စေနိုင်ကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပြဒါးသေလျှင်တစ်ဆွေဝ၊ သံသေလျှင်တစ်ပြည်ဝ၊ ခဲကျိုးတစ်ပဲ၊ ငွေ တစ်လှည်း၊ ဘယ်နည်းနဲ့ ဘယ့်နှယ်လုပ်၊” [၁၂၂၅-ခန့်] ပုည။
“ပြဒါးသေလျှင် တစ်ဆွေဝသည်၊ သံသေလျှင် တစ်ပြည်ဝသည်ဟူသော အရ အမျိုးဘာသာသာသနာနှင့် ပညာအလှူ ဖြစ်စေဟူ၍၊” [၁၂၉၇] ဟံ၊ ၁၊ ၅။
၄၂၃။
ပြာသိုချမ်းပြင်း၊ ဆီးနှင်းရောယှက်၊ နှမ်းပုံပျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ပြာသိုအတွင်း၊ မိုးညင်းညင်း၊ ဆီးနှင်းရောယှက်၊ နှမ်းထောင်ပျက် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြာသိုချမ်းပြင်း၊ ဆီးနှင်းရောယှက်၊ နှမ်းပုံဖျက်” ဆိုသည်မှာ မြန်မာလများတွင် ပြာသိုလသည် အအေးဓာတ်အပြင်းထန်ဆုံးလဖြစ်ပြီး ထိုလတွင် ဆီးနှင်းများ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။
ထိုသို့ ဆီးနှင်းများနှင့် ရောယှက်၍ ရွာသွန်းသော မိုးကြောင့် ရိတ်သိမ်းပြီး စုပုံထားသော နှမ်းများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာသီဥတု၏ ပြောင်းလဲမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သောကြောင့် ရာသီဥတု၏ အရေးပါမှုကို အလေးထားဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ပြာသိုလ၏ အေးစိမ့်သော ရာသီဥတုနှင့် နှမ်းခင်းများအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပြာသိုချမ်းပြင်း၊ ဆီးနှင်းရောယှက်၊ နှမ်းပုံဖျက်။
” [၁၁၉၅] မုံမှတ်။
“ပြာသိုအတွင်း၊ မိုးညင်းညင်း၊ ဆီးနှင်းရောယှက်၊ နှမ်းထောင်ပျက်။
မိုးငယ် မိုးသေးနှင့် နှင်းရော၍ ရွာသောကြောင့် ပြာသိုလအတွင်း ရိတ်သိမ်းစုပုံထားသော နှမ်းထောင်များ ပျက်လေ့ရှိသည်ကို ဆိုလိုသည်။
ပြာသိုလမိုက်၊ ကဏန်းတိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြာသိုလမိုက် ကဏန်းတိုက်” ဆိုသည်မှာ ပြာသိုလ၏ လဆုတ်ရက်များတွင် ကဏန်းများ အထူးပေါများသောကြောင့် ကဏန်းရှာသူများအတွက် ကဏန်းဖမ်းရန် အကောင်းဆုံးအချိန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပြာသိုလသည် မြန်မာလများတွင် ဆောင်းရာသီဖြစ်ပြီး အေးမြသော ရာသီဥတုတွင် ကဏန်းများ အများအပြား ထွက်ရှိခြင်းကြောင့် ကဏန်းရှာဖွေသူများအတွက် အထူးသင့်လျော်သော အချိန်အခါဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည့်အပြင် ဒေသခံများ၏ အတွေ့အကြုံနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပြာသိုလမိုက် ကဏန်းတိုက် ဟူသော ပင်လယ်သားတို့ ဆိုရိုးစကားအတိုင်း ပြာသိုလသည် ကဏန်းအလွန်ပေါသော လ ဖြစ်ပါသည်။
” [၁၃၄၂] စန္ဒာ၊ ၁၄၁။
“ပြာသိုလမိုက် ကဏန်းတိုက်ဟူသော အဆိုအရ ပြာသိုလတွင် ကဏန်း အမိများကြောင်း သိရပါသည်။
” [၁၃၄၆] ရှေ့သို့၊ ၄၁၃။
ပြာသိုတစ်ချက် တလင်းဖျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြာသိုတစ်ချက် တလင်းဖျက်” ဆိုသည်မှာ ပြာသိုလတွင် ရွာသောမိုးသည် တလင်းတွင် လှန်းထားသော စပါး သို့မဟုတ် အခြား သီးနှံများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပြာသိုလသည် မြန်မာလများတွင် ဆောင်းရာသီဖြစ်ပြီး မိုးရွာခဲသော လတစ်လဖြစ်သည်။
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ မမျှော်လင့်ဘဲ မိုးရွာပါက ရိတ်သိမ်းပြီး တလင်းတွင် လှန်းထားသော သီးနှံများကို ရေစိုပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် လယ်သမားများသည် ပြာသိုလတွင် မိုးရွာမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်တတ်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာသီဥတု၏ မတည်ငြိမ်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပြာသိုတစ်ချက် တလင်းဖျက်ဟူသော စကားနှင့်အညီ ပြာသိုလဆီ၌ မိုးကြွင်း မိုးကျန်များ ရွာလိမ့်မည်လားဟု တလင်းဆင်းနေဆဲ(ဝါ) မြေပဲရိုက် နေဆဲ၊ လှေ့ဆဲ ယာသမားတို့ စိတ်ပူတတ်ကြရသည်။
” [၁၃၂၅] တောတောင်။
ပြုလျှင်အသစ်၊ ဖြစ်လျှင်အဟောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
(ပြုကအသစ်၊ ဖြစ်ကအဟောင်း။
ပြုသူအသစ်၊ ဖြစ်သူအဟောင်း-ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိသည်။
) အဓိပ္ပာယ် “ပြုလျှင်အသစ်၊ ဖြစ်လျှင်အဟောင်း” ဆိုသည်မှာ ယခုလက်ရှိ ပြုလုပ်နေသော ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုများသည် နောင်ဘဝ သို့မဟုတ် နောင်တွင် ခံစားရမည့် အကျိုးဆက်များအတွက် အကြောင်းရင်းများဖြစ်ပြီး ယခု ခံစားနေရသော ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးများသည် အတိတ်ဘဝ သို့မဟုတ် အတိတ်ကာလက ပြုခဲ့သော ကံအကျိုးများ၏ အကျိုးဆက်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံနှင့် ကံ၏ အကျိုးပေးအကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက ဖော်ပြသည်။
ကောင်းသော အပြုအမူသည် ကောင်းသော အကျိုးဆက်ကို ဖြစ်စေပြီး မကောင်းသော အပြုအမူသည် မကောင်းသော အကျိုးဆက်ကို ဖြစ်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် လူတို့သည် ကောင်းမှုကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်ပြီး မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်သည်။
အတိတ်ကံကြောင့် ယခုဘဝတွင် ဆင်းရဲဒုက္ခ ခံစားနေရသူများအနေဖြင့်လည်း ယခုဘဝတွင် ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နောင်ဘဝတွင် ကောင်းကျိုးခံစားရမည်ဟု မျှော်လင့်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ “ခပင်းလောက၊ လူထိုမျှကား၊ ပြုကအသ်စ၊ ဖြစ်ကအဟောင်း၊ ကျိုးနှင့် ကြောင်းတည့်၊” [၁၂၆၆] မဃ ၂၂၆။
“နောက်နောက်သော ဘဝက သူက ညည်းအပေါ် ဆိုးခဲ့လို့ ခုဘဝမှာ ညည်းက သူ့အပေါ် ဆိုးရတာကလား၊ ပြုလျှင်အသစ်၊ ဖြစ်လျှင်အဟောင်းတဲ့၊” [၁၂၇၇] မောင်ပုံ။
“ပြုသူအသစ်၊ ဖြစ်သူအဟောင်းဆိုတဲ့ စကားလို… ခု ဆဲလိုက် သူကတော့ အသစ်ဖြစ်နေတာမို့ ဒီလို ဆဲတဲ့ အကျိုးကို ခံရဦးမှာပဲ၊” [၁၃၄၂] ပုံပြကြီးပွား။
ပြောဖန်များ မယားစကားအောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြောဖန်များ မယားစကားအောင်” ဆိုသည်မှာ ဇနီးသည်က တစ်စုံတစ်ရာကို အကြိမ်ကြိမ် တိုက်တွန်းပြောဆိုပါက ခင်ပွန်းသည်သည် နောက်ဆုံးတွင် ဇနီးသည်၏ စကားအတိုင်း လိုက်လုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေးဆက်ဆံမှုတွင် ဇနီးသည်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဖော်ပြသည်။
ဇနီးသည်၏ ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုမှုသည် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ကြောင်းကို ဤစကားပုံက ထင်ရှားစေသည်။
အထူးသဖြင့် အရေးကြီးသော ကိစ္စများတွင် ဇနီးသည်၏ အကြံဉာဏ်နှင့် တိုက်တွန်းမှုသည် ခင်ပွန်းသည်အတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ “ဖေဖေကလည်း ကြာတော့ ပြောဖန်များ မယားစကားအောင် ဆိုသလို ဘယ်တော့ကမှ ရိုက်ဖို့မပြောနဲ့၊ ငေါက်တောင်မငေါက်ဖူးတဲ့ ဖေဖေဟာ ခုတော့ ကြိမ်းမောင်းရုံတင် မကဘူး၊ (ကျွန်မ) မကြာမကြာ ရိုက်ခံထိတယ်။
” [၁၃၁၀] ဒဂုန်၊ ၂၂၊ ၆။
ပြောမယုံ ကြုံဖူးမှသိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြောမယုံ ကြုံဖူးမှသိ” ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါးက ပြောပြသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ကိုယ်တိုင် မကြုံတွေ့မချင်း မယုံကြည်နိုင်ဘဲ ကိုယ်တွေ့ကြုံတွေ့လာမှသာ ယုံကြည်လက်ခံလာရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူအများစုသည် မိမိကိုယ်တိုင် မကြုံတွေ့ဖူးသော အရာများအပေါ် သံသယရှိတတ်ကြပြီး ကိုယ်တွေ့ကြုံမှသာ အမှန်တရားကို သိရှိနားလည်နိုင်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ အတွေ့အကြုံနှင့် သင်ယူလေ့လာပုံကို ဖော်ပြသည့်အပြင် အတွေ့အကြုံ၏ အရေးပါမှုကိုလည်း ထင်ရှားစေသည်။
အခြားသူများ၏ ပြောဆိုချက်များထက် ကိုယ်တွေ့အတွေ့အကြုံသည် ပိုမိုခိုင်မာသော ယုံကြည်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ “ပြောမယုံ ကြုံဖူးမှသိဆိုတဲ့ စကားလို… ခင်မြင့်ကြီး ချောတယ်ဆိုတာ အပြောနှင့်သာ လွမ်းတယ်၊ ယခု ကိုယ်တိုင်ဒိဋ္ဌ တွေ့မြင်ရတော့ အပြောလောက်မက အချောအလှက ပိုမို၍ နေပါသေးကလား။
” [၁၂၇၆] မြင့်၊ ပ။
“ပြောမယုံ ကြုံဖူးမှသိဆိုတဲ့ စကားလို လောကမှာ လင်ပူဟာ သို့ကလောက် လောင်ကျွမ်းတယ်ဆိုတာ ခုမှ သိတော့တာပဲ။
” [၁၃၀၂] ဒီး ဒုတ်၊ ၁၇၊ ၃၀။
ပြောလေကဲလေ မန်းလေပြဲလေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြောလေကဲလေ မန်းလေပြဲလေ” ဆိုသည်မှာ စကားများများပြောဆိုလေ အခြေအနေပိုမိုဆိုးရွားလေဟု ဆိုလိုသည်။
အချို့ကိစ္စများတွင် တိတ်ဆိတ်စွာနေခြင်းသည် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အလွန်အကျွံပြောဆိုခြင်းသည် ပြဿနာကို ပိုမိုကြီးထွားစေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်ရန်နှင့် အခြေအနေကို သေချာစွာဆန်းစစ်ပြီးမှ ပြောဆိုသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်သည်။
မလိုအပ်သော စကားများပြောဆိုခြင်းသည် အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများ၊ ရန်ငြိုးများ တိုးပွားစေနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ညွှန်းသည်။
“ဂါထာဖြင့် မန်းလေ အနာပိုပြဲလေ” ဟူသော ဆိုရိုးနှင့် အလားတူပင်ဖြစ်ပြီး မန်းမှုတ်ခြင်းဖြင့် အနာကို ပိုဆိုးစေသကဲ့သို့ မဆင်မခြင် ပြောဆိုခြင်းသည်လည်း အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်ကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပြောလေကဲလေ မန်းလေပြဲလေ သဘောထားနှင့် မေမေ အထင်မှားသထက် မှားလေအောင် အနေအထိုင်အပြုအမူတို့တွင် ထူးထူးခြားခြားပြောင်းလဲ ပစ်လိုက်ပါသည်။
"[ ၁၃၀၂] သူရိယ၊ ၂၊ ၁၁။
ပြည်ညှင်းလျှင် မင်းမခံနိုင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြည်ညှဉ်းလျှင် မင်းမခံနိုင်” ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ ပြည်သူများကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ကာ အုပ်ချုပ်သော မင်းသည် ရာထူးတွင် ကြာရှည်စွာ တည်မြဲနိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပြည်သူတို့၏ ဆင်းရဲဒုက္ခနှင့် မကျေနပ်မှုများသည် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများအထိ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် မင်း၏ အာဏာကို ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အုပ်ချုပ်သူများအနေဖြင့် ပြည်သူများ၏ အရေးကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် တရားမျှတစွာ အုပ်ချုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွန်သင်သည်။
ပြည်သူနှင့် မင်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် အပြန်အလှန် မှီခိုနေကြောင်းနှင့် ပြည်သူကို ညှဉ်းဆဲပါက မင်းကိုယ်တိုင်လည်း တည်မြဲနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ "တိုင်းသားပြည်သူကို ပူသော နေမင်းကဲ့သို့ ကျင့်ဖန်များလျှင် မုန်းထား ရန်ငြိုးနှင့် ဘုန်းတန်ခိုးအညွန့် ကြွေတတ်သတဲ့၊ပြည်ညှဉ်းလျှင် မင်းမခံနိုင်ဆိုတဲ့ ထုံးပုံစကားများလည်း ရှိပေတယ်။
" [၁၂၈၁] နောင်ဝတ်။
၅၅၈။
ပြည်တဲရေးထက် ဝမ်းရေးခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြည်တဲရေးထက်၊ ဝမ်းရေးခက်” ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် အခြားအရေးကိစ္စများထက် မိမိတို့၏ ဝမ်းစာဖူလုံရေးသည် ပို၍ အရေးကြီးပြီး ခက်ခဲကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သော စားဝတ်နေရေးသည် အခြားအရာများထက် ဦးစားပေးရမည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။
ဝမ်းစာမဖူလုံပါက မည်သည့်အရာကိုမျှ စဉ်းစားနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည့်အပြင် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်တွင် အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးကို အဓိကထားရမည်ဟူသော အချက်ကိုလည်း ထင်ရှားစေသည်။
နိုင်ငံရေးအခြေအနေ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေစေရန် အရေးကြီးကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်သည်။
“ပြည်တဲရေးနှင့်၊ ဝမ်းရေးတို့ထက်၊ လွမ်းရေးခက်” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "ယခု ငါတို့တွင်လည်း မျိုးရိက္ခာ ပြတ်ချေပြီ၊…ပြည်တဲရေးထက်၊ ဝမ်းရေးခက်သောဟူ၏သို့ တပ်တွင်းဝယ် ငတ်၍ သေရသည်ထက် အရေးဆို၍ ထွက်မည်။
" [၁၂၆၇] ကုန်း၊ ပ။
ပြည်ထဲရေးနှင့်၊ ဝမ်းရေးတို့ထက်၊ လွမ်းရေးခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
“ပြည်တဲရေးထက်၊ ဝမ်းရေးခက်” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြည်တဲရေးနှင့်၊ ဝမ်းရေးတို့ထက်၊ လွမ်းရေးခက်” ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် တိုင်းပြည်အရေးကိစ္စများထက် မိမိ၏ ဝမ်းစာဖူလုံရေးသည် ပို၍ ခက်ခဲပြီး ဝမ်းစာဖူလုံရေးထက် ချစ်ခင်မြတ်နိုးရသူကို လွမ်းဆွတ်တမ်းတနေရခြင်းသည် ပို၍ ခံစားရခက်ခဲသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူ့ဘဝတွင် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရနိုင်သော အခက်အခဲများကို အဆင့်ဆင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက်ဖြစ်သော စားဝတ်နေရေးသည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သော်လည်း လူသားတို့၏ စိတ်ခံစားမှုနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ထိုထက်ပင် အရေးပါနိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက ဖော်ညွှန်းသည်။
ချစ်ခင်သူနှင့် ဝေးကွာနေရခြင်း၏ ဝေဒနာသည် အခြားသော အခက်အခဲများထက် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ခံစားရနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပြည်တဲရေးနှင့်၊ ဝမ်းရေးတို့ထက်၊ လွမ်းရေးခက်၏၊ ထို့ထက်မှာမူ၊ ချစ်ခင်သူနှင့်၊ အတူတကွ၊ မပေါင်းရဘဲ၊ လွမ်းတပူဆွေး၊ သူနှင့်ဝေးသော်၊ ပြည်တဲရေးနှင့်၊ ဝမ်းရေးတို့ထက်၊ လွမ်းရေးခက်၏။
" [၁၂၁၀] ဥမ္မာ ၂၁။
"ပြည်တဲရေးထက် ဝမ်းရေးခက်၍ ဝမ်းရေးထက် လွမ်းရေးကခက်သည်ဟု ပြောဆိုကြခြင်းသည် စာဆိုတို့၏ စိတ်ကူးယဉ်မှုသာလျှင် ဖြစ်၏။
" [၁၃၂၄] ရှေ့သို့၊ ၅၊ ၁၁။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပြည်ထဲရေးထက် ဝမ်းရေးခက် ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ပြည်တဲအရေး၊ ပေါက်နှင့်ကျေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြည်တဲအရေး ပေါက်နှင့်ကျေး” ဆိုသည်မှာ ပေါက်ပင်၏ အပွင့်နှင့် ကြက်တူရွေး၏ နှုတ်သီးအရောင်၊ ပေါက်ရွက်နှင့် ကြက်တူရွေး၏ ကိုယ်အရောင်တို့ တူညီနေသဖြင့် ပေါက်ပင်ပေါ်တွင် နားနေသော ကြက်တူရွေးကို ခွဲခြားသိရန် ခက်ခဲသကဲ့သို့ တိုင်းပြည်အရေးအရာများကိုလည်း ခွဲခြားနားလည်ရန် ခက်ခဲသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
တိုင်းပြည်အရေးကိစ္စများသည် ရှုပ်ထွေးနက်နဲပြီး အပေါ်ယံကြည့်ရုံဖြင့် အမှန်တရားကို မသိနိုင်ကြောင်းကို သဘာဝဥပမာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
အရာရာကို သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသင့်ကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်သည်။
ကိုးကားချက်များ "ပြည်တဲအရေး၊ ပေါက်နှင့်ကျေးသို့၊ ကြံတွေးလှည့်ကာ၊ မသိသာလည်း၊ ရေးရာမြင်မြင်၊ မဖြစ်ခင်က၊ တိုင်ပင်မပြတ်၊ ကျွန်မှူးမတ်နှင့်၊" [၈၆၅] လောသာ ၂၆။
"တွင်းပြင်နီး ဝေး၊ လွန်ရှုပ်ထွေးခဲ့၊ ပြည်ရေးမင်းရေး၊ ပေါက်နှင့်ကျေးတည်၊့ ကျေးလည်းစိမ်းစိမ်း၊ ပေါက်စိမ်းစိမ်းသို့၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၂၈။
ပြိတ္တာတို့ဘောင် ဥစ္စာဆောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပြိတ္တာတို့ဘောင် ဥစ္စာဆောင်” ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို အလွန်အမင်း စွဲလမ်းတပ်မက်မှုသည် သေလွန်သောအခါ ပြိတ္တာဘဝသို့ ရောက်ရှိစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆအရ ပြိတ္တာဘုံသည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှု၊ မပြည့်စုံမှု ဝေဒနာများကို အပြင်းအထန် ခံစားရသော ဘုံဘဝတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဥစ္စာပစ္စည်းကိုသာ အဓိကထားပြီး လောဘဇောဖြင့် ပြုမူနေထိုင်သူများသည် သေလွန်သောအခါ ထိုကဲ့သို့ မပြည့်စုံသော ဝေဒနာကို ခံစားရသည့် ပြိတ္တာဘဝသို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက သွန်သင်သည်။
ပစ္စည်းဥစ္စာသည် ဘဝ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မဟုတ်ဘဲ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ စိတ်၏ ချမ်းသာမှုကို ရှာဖွေခြင်းသည်သာ အဓိကဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ "ခန္ဓာ ကွယ်လည်း၊ အပါယ်တို့ရွာ၊ မွတ်သိပ်စွာသား၊ ပြိတ္တာတို့ဘောင်၊ ဥစ္စာဆောင်၏။
" [၈၈၅] ကိုး ၃၅။
"ပြိတ္တာတို့ဘောင် ဥစ္စာဆောင်ဆိုတဲ့ ပေါရာဏစကား ရှိတဲ့အတိုင်း ဥစ္စာတွေကို မက်မောပြီး သေပြန်မြှဖင့်လည်း ပြိတ္တာ ဘဝနှင့် မလွဲဘူး။
၂၂၃။
ပွေး ပေါင်က၊ မိုး တောင်က သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပွေး ပေါင်က၊ မိုး တောင်က” ဆိုသည်မှာ ပွေးရောဂါသည် များသောအားဖြင့် ပေါင်မှ စတင်ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး မိုးတိမ်တောင်များသည် တောင်အရပ်မှ စတင်ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်နှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပွေးရောဂါသည် စိုစွတ်ပြီး ပူနွေးသောနေရာများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသောကြောင့် ပေါင်ကဲ့သို့ နေရာတွင် အဖြစ်များသည်။
ထို့အတူ မိုးတိမ်များသည်လည်း အပူချိန်နှင့် အစိုဓာတ်တို့ကြောင့် တောင်တန်းများပေါ်တွင် စတင်ဖွဲ့တည်လေ့ရှိသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်များကို လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံထားပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားပုံနှင့် ရာသီဥတုဖြစ်ပေါ်ပုံတို့ကို ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပွေး ပေါင်က၊ မိုး တောင်က စသည်ဖြင့် အသုံးပြုထားလေသည်။
" [ ၁၃၁၇] ပုံပြဆေး၊ ဆ၊ ဒု။
ပွဲသွား ကြော့ကြော့၊ ပွဲပြန် မော့မော့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပွဲသွား ကြော့ကြော့၊ ပွဲပြန် မော့မော့” ဆိုသည်မှာ ပွဲသို့ သွားရောက်ချိန်တွင် လူအများစုသည် တက်ကြွရွှင်လန်းစွာ၊ ဝတ်ကောင်းစားလှများဖြင့် သွားရောက်ကြသော်လည်း ပွဲပြီး၍ ပြန်ချိန်တွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကြောင့် ငေးငေးမောမော ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများသို့ သွားရောက်ချိန်တွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုများကြောင့် တက်ကြွလန်းဆန်းနေတတ်ကြပြီး ပွဲပြီးချိန်တွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့်အတူ စိတ်အခြေအနေသည်လည်း ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေတို့သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ပျော်ရွှင်မှု၏ နောက်ကွယ်တွင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ရှိနိုင်ကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပွဲသွား ကြော့ကြော့၊ ပွဲပြန် မော့မော့ဟု စကားပုံတစ်ခု ရှိသည်။
လူတို့ သည် ပွဲကြည့်ရန်သွားသောအခါ ကြော့ကြော့ရော့ရော့နှင့် သွားနိုင်ကြသော်လည်း ပွဲက ပြန်လာသောအခါ မော့ပြီးပြန်ခဲ့ရသည်၊ မောလာကြသည်။
" [၁၃၂၃] နဝဒေး၊ ၁၊ ၈။
ပွက်စိပ် တစ်တောင် ရေသုံးတောင်၊ ပွက်စိပ် သုံးတောင် ရေကိုးထောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ပွက်စိပ် တစ်တောင် ရေသုံးတောင်၊ ပွက်စိပ် သုံးတောင် ရေကိုးတောင်” ဆိုသည်မှာ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ရေပွက်၏ အရွယ်အစားကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ရေအနက်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ရေပွက်၏ အချင်းသည် တစ်တောင်အကျယ်ရှိပါက ရေအနက်သည် သုံးတောင်ခန့်ရှိပြီး ရေပွက်၏ အချင်းသည် သုံးတောင်အကျယ်ရှိပါက ရေအနက်သည် ကိုးတောင်ခန့်ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် လှေသမားများ၊ တက်သမားများ ရေကြောင်းသွားလာရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အတွေ့အကြုံနှင့် ဗဟုသုတကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ရေ၏ အတိမ်အနက်ကို တိုင်းတာရန် ခေတ်မီကိရိယာများ မရှိသေးသော အချိန်က ရေပွက်ကို ကြည့်၍ ရေအနက်ကို ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။
ရေစီးသန်သော နေရာများတွင် ရေအောက်ရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် ရေစီးတိုက်ခတ်မှုကြောင့် ရေပွက်များ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထိုရေပွက်၏ အရွယ်အစားသည် ရေအနက်နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်းကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "လှေသမား တက်သမားသည် စည်းတိမ်၊ သောင်တိမ်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ပွက်ကို အဝေးအလှမ်းမှနေ၍ ကြည့်ပြီး ရေအတိမ်အနက်ကို ချင့်တွက်သည်။
ပွက်စိပ် တစ်တောင် ရေသုံးတောင်၊ ပွက်စိပ် သုံးတောင်ရေကိုးတောင် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
" [၁၃၃၄] ငွေတာရီ၊ ၁၄၂။
ပွက်= ရေအောက်တွင်ရှိသောသောင်၊ ကျောက်ဆောင်၊ လှေပျက် စသည် တစ်ခုခုနှင့် ရေစီး အဟုန်တို့ တိုးမိတိုက်မိရာမှ ရေမျက်နှာပြင်ထက်၌ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အဝန်းအဝိုင်း။
ရေပွက်။
ဂရင်းကင်ညွန် အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော နေရာများတွင် ၁၅ ခုမြောက် ဖြစ်သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရပြီး အရီဇိုးနားပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသည်။
၎င်းဥယျာဉ်၏ အဓိက နေရာမှာ ကော်လိုရာဒိုမြစ်၏ ချောက်ကမ်းပါးတစ်ခု ဖြစ်သော ဂရင်းကင်ညွန် ချောက်ကမ်းပါး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ တွင် အပါအဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသော နေရာ ဖြစ်သည်။
ထိုဥယျာဉ်သည် ၁,၂၁၇,၂၆၂ ဧက (၁,၉၀၁.၉၇၂ စတုရန်းမိုင် ၊ ၄၉၂,၆၀၈ ဟက်တာ၊ ၄၉၂၆.၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး ကိုကိုနီနို ကောင်တီ နှင့် မိုဟေ့ဗ်ကောင်တီတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသ မဟုတ်သော နယ်မြေများပါဝင်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အပန်းဖြေ လာရောက်သူ ၆ သန်းခန့် ရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်များတွင် ဂရိတ်စမုတ်ကီတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လာရောက်သူ အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ဖုန်းတုန်း လုံးတုန်း တန်ဆောင်မုန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
(အဖုံး အလုံး တန်ဆောင်မုန်း- ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
) အဓိပ္ပာယ် “ဖုံးတုန်း လုံးတုန်း တန်ဆောင်မုန်း” ဆိုသည်မှာ တန်ဆောင်မုန်းလသည် စပါးပင်များ အနှံထွက်ခါစ (အဖုံး) နှင့် စပါးအနှံများ တင်းလုံးလာချိန် (အလုံး) ဖြစ်သောကြောင့် စပါးစိုက်ပျိုးသူများအတွက် အရေးကြီးသော လတစ်လဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလသည် မိုးကုန်ခါစ ဆောင်းအဝင်ကာလဖြစ်ပြီး စပါးပင်များ အနှံထွက်ရန်နှင့် အသီးအနှံများ တင်းရင်းပြည့်ဖြိုးရန် အရေးကြီးသော အချိန်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရာသီဥတု၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည့်အပြင် တောင်သူလယ်သမားများ၏ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံနှင့် ဗဟုသုတကိုလည်း ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ "အဖုံး အလုံး တန်ဆောင်မုန်းဟုဆိုထားသဖြင့် တန်ဆောင်မုန်းမိုးကလေး တစ်ပြိုက်နှစ်ပြိုက်မှာ လယ်အတွင်း အနှံတွေ မြိုင်လျက်ရှိသော စပါးပင်များ အဖို့ အရေးတကြီး လိုနေပြန်လေ၏။
" [၁၃၀၃] ဘဝ။
"ဖုံးတုန်း လုံးတုန်း တန်ဆောင်မုန်း စကားပုံကလေးမှာ တန်ဆောင်မုန်းလ၌ စပါးခင်းများ ပွင့်ဖို့အတွက် အားယူတုန်းအချိန်၊ ပင်ပိုင်းကြီးထွားမှုအတွက် အားအကောင်းဆုံး အားအလိုဆုံးအချိန် ဖြစ်ကြောင်း တောသူ့အမှတ်အသား ဖြစ်၏။
" [၁၃၃၀] မြဝတီ၊ ၁၆၊ ၁၂။
အခြားအသုံးအနှုန်း အဖုံး အလုံး၊ တန်ဆောင်မုန်း ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
ဖြူရတွင် ဖွပ်လျှင်ဖွေး၊ ထူရာတွင် ထပ်လျှင်လေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဖြူရာတွင် ဖွပ်လျှင်ဖွေး၊ ထူရာတွင် ထပ်လျှင်လေး” ဆိုသည်မှာ ဖြူစင်နေသော အဝတ်ကို ထပ်၍ လျှော်ဖွတ်လိုက်လျှင် ပို၍ ဖြူစင်သွားသကဲ့သို့ မူလကပင် ထူထဲလေးလံနေသော အရာတစ်ခုကို ထပ်၍ ပေါင်းထည့်လိုက်ပါက ပို၍ လေးလံသွားမည်ဟု ဆိုလိုသည်။