kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ငြိမ်းချမ်းရေးရယူရန် တင်ပြထားမှုကို ပြန်ကြားချက်မရရှိသေးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြန်ကြားချက်ကိုမစောင့်ဘဲ ဆေးထင် ဦးစီး၍ တပ်မဟာ(၁)တပ်မဟာမှူး ယားပေ၊ တပ်မဟာ(၃)တပ်မဟာမှူး ကိုင်ဖတို့နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း၊ အစည်းအဝေးမှ SSA အဖွဲ့အား တပ်မတော်နှင့် စစ်ရပ်စဲခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နယ်မြေဖွံ့ဖြိုးရေးများလုပ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြောင်း၊ သို့အတွက် အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုပါကြောင်း ပါရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှစ၍ တပ်မတော်နှင့် ဆေးထင်အဖွဲ့တို့အား ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေး မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ပန်ဆန်း၌ မဒတ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ရန် ရောက်ရှိနေသော SSPP ဥက္ကဋ္ဌ စိုင်းလိတ်(ကုလား)မှ အစိုးရနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်မှုကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ဆေးထင်အဖွဲ့အား သစ္စာဖောက်အဖြစ်သတ်မှတ်ကာ တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရန် SSA တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ညွှန်ကြားခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့ပါ။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့ တွင် ဆေးထင်ဦးစီးသော SSPP ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး(၁)တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး ခဲ့ပြီး SSA အဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးရယူကာ တရားဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
SSA အဖွဲ့အား ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃)အဖြစ် သတ်မှတ်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် လက်တွဲကာ ဒေသဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စစ်ရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု။
ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့၏ စစ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- (က) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လူ ၂,၁၃ဝ ဦး၊ လက်နက် ၁,၃၄ဝ လက် ဖြင့် ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး လက်ရှိအခြေအနေမှာ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေတွင် လူ ၁,၃၁၄ ဦး၊ လက်နက် ၁,၃၆၇ လက်ဖြင့် ဗဟိုဌာနချုပ်အား စိန်ကြော့တွင်အခြေပြုလျက် နယ်မြေ လုံခြုံရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
(ခ) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် ဦးဆေးထင်ထိန်းချုပ်ခံရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဦးလွယ်မောင်းမှ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း အဓိက အားဖြင့် တပ်မဟာ(၁)တပ်မမှူး ပန်ဖ မှ ဩဇာသက်ရောက်မှုအရှိဆုံးဖြစ်ပြီး သဘောထား တင်းမာသူဖြစ်ရာ လဲချား၊ ကျေးသီး၊ မိုင်းကိုင်ဒေသများမှ ကျွန်းသစ်များ တရားမဝင်ခိုးထုတ်ကာ တာပန်မူ၊ တာပိန်းပိကူးတို့ဆိပ်မှတစ်ဆင့် ဝ အဖွဲ့သို့ဆက်သွယ်ပေးပို့ခြင်းများပြုလုပ်ပြီး သစ်ဖိုးငွေများအစား လက်နက်များ ပြန်လည်တင်သွင်းခြင်းကို ပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ပန်ဖ၏ ဝမ်ဟိုင်းဒေသများ တည်ဆောက်ထားမှု အနေအထားအရ ဝမ်မိုင်ကျေးရွာတွင် အင်အားရာဂဏန်းဖြင့်ထားရှိသော်လည်း လက်နက်ကိုင်အင်အားအများစုအား ဝမ်ဟိန်း ဝန်းကျင်တွင် ဖြန့်ခွဲထားရှိပြီး ၅၇ မီလီမီတာ ဘဇူကာ၊ ၁၂ဝ မီလီမီတာနောက်ပွင့်လက်နက်ကြီး များပါ တပ်ဆင်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃)၏ စစ်ရေး ဆိုင်ရာကိစ္စအားလုံးကို ပန်ဖကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်မှုရှိနေသဖြင့် လွယ်မောင်းမှရောင်ပြအုပ်ချုပ် သည့်အနေအထားတွင်ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
(ဂ) တပ်မဟာ(၁)တပ်မဟာမှူး ပန်ဖအနေဖြင့် ၎င်း၏နယ်မြေအတွင်း ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လထိ အင်အား ၂ဝဝ ဦးဖြင့် တပ်သားသစ်သင်တန်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
SSA တပ်မဟာ (၁)အဖွဲ့သည် ဝမ်ဟိုင်းပတ်ဝန်းကျင်ရွာများမှ လူသစ်စုဆောင်းခြင်း၊ စစ်သင်တန်းပေးခြင်းများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည့်အပြင် ပန်ဖ၏ တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း M-22 လက်နက်ငယ်များ အစား ဖိုက်ဘာခေါက်ဒင်ဖြင့် လက်နက်ငယ်ပုံစံအသစ်များကို ပြောင်းလဲကိုင်ဆောင်နေကြောင်း၊ ၎င်းအပြင် တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း လိုင်စင်မဲ့ယာဉ်ငယ် ၁ဝဝ စီး၊ ဘီ ၆ဝဝ အမျိုးအစား ယာဉ် ၄ဝ စီးခန့်တို့ဖြင့် ၎င်းတို့အဖွဲ့၏ ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတည်ဆောက်နေကြောင်း၊ ပန်ဖအနေဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံပြီးစီး၍ လက်နက် စွန်လွှတ်ရန်ရှိလာပါက အဆင်မပြေလျင်တော့ တောပြန်ခိုမည်၊ ဘယ်တော့မှလက်နက်ချမည် မဟုတ်ဟူသည့် သဘောထားကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
(ဃ) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃)၊ SSA အဖွဲ့၏ လက်ရှိဖြန့်ခွဲလှုပ်ရှားမှုမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်- (၁) ဗဟိုဌာနချုပ်အား စိန်ကြော့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလွယ်မောင်းဦးစီး၍ အင်အား ၆၉ ဦးဖြင့် အခြေပြုလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
(၂) တပ်မဟာ(၁)အား ဝမ်ဟိုင်းတွင် တပ်မဟာမှူး ပန်ဖဦးစီး၍ အင်အား ၇၆ဝ ဦးဖြင့် အခြေပြုလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
(၃) တပ်မဟာ(၃)အား လွယ်ခေးတွင် တပ်မဟာမှူးလှမြင့်ဦးစီး၍ အင်အား ၂၁၁ ဦးဖြင့် အခြေပြုလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
(၄) တပ်မဟာ(၁၆)အား နေရာစိစစ်ဆဲတွင် တပ်မဟာမှူး ပင်းခေးဦးစီး၍ အင်အား ၂၁၈ ဦး ဖြင့် အခြေပြုလှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု။
ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့၏ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- (က) ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် SSA ၊ SSNA ၊ SNLD နှင့် ရှမ်းယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့များပူးပေါင်း၍ ရှမ်းပြည်ပညာရှင်များ အတိုင်ပင်ခံကော်မတီ ကိုဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ကိစ္စများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းတွင်ရှိသည့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၉ ရွာ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၆ ရွာ၊ စုစုပေါင်း ၃၅ ရွာအား အခြေခံ၍ စတင်ဖွဲ့စည်း၍ မြို့နယ် ၄ ခု၊ တိုက်နယ် ၈ ခု သတ်မှတ်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီကို အောက်ပါ ကော်မတီဝင် ၁၁ ဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး စုစုပေါင်းအင်အား ၁၈ဝ ကျော်ခန့်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်- (၁) ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ခမ်းဆွဲ့ စစ်ရေးတာဝန်ခံ ကောင်းနားရွာ။
(၂) ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ခွန်နုံ စီးပွားရေးတာဝန်ခံ ရွှေလီမြို့။
(၃) ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ရွက်မောင်း ဆက်သွယ်ရေးတာဝန်ခံ ရွှေလီမြို့။
(၄) ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ မောင်အောင် အတွင်းရေးမှူး တိန်းခမ်းရွာ။
(၅) ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ လျန်းဆိုင် ဒုစစ်ရေးတာဝန်ခံ ကျိန်ဆယ်ရွာ။
(၆) ဒုဗိုလ်အဆင့်ရှိ မောင်လျန်း နောင်မဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး တိန်းခမ်းရွာ။
(၇) တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်ရှိ စံလင်း နမ့်တီးဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး တာဝန်ရွာ။
(၈) တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်ရှိ လောဝ်ဟိန်း မူဆယ်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး နောင်တောင်ရွာ။
(၉) တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဆမ်ငို့ မူဆယ်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး နောင်ဆယ်ရွာ။
(၁ဝ) တပ်ကြပ်အဆင့်ရှိ စံသောင်း မန်လိုက်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး နော်တောင်ရွာ။
(၁၁) တပ်ကြပ်အဆင့်ရှိ စိုင်းဆိုင် ဆယ်လန့်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးမှူး တိန်းခမ်းရွာ။
(ခ) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် SDU ၊ SNLD အဖွဲ့များ၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို ထောက်ခံပြီး ရှမ်းလူမျိုးနှင့် အစွန်းရောက် စိတ်ဓာတ်များကို ရှေ့တန်း တင်ကာ ပြည်ပ ပယောဂများကြောင့် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်လိုခြင်း မရှိသေး ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ပန်ဖသည် ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့၏ တပ်မဟာ(၃)အား အူမူစခန်းမှ ဗဟိုဌာနချုပ်အနီး လွယ်ခေးဘက်သို့ ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်အတွင်း ပြောင်းရွှေ့စေခဲ့ပြီးနောက် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိ စဝ်မွန်တုံးမှ တာဝန်ခံအဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ မြန်မာ-တရုတ်နယ်စပ်ရှိ မူဆယ်-နမ့်ခမ်းကြားဒေသအား စိုးမိုးရန်အတွက် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၉ ရွာ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၆ ရွာ၊ စုစုပေါင်း ၃၅ ရွာအားအခြေခံ၍ မြို့နယ် ၄ ခု၊ တိုက်နယ် ၈ ခုပါဝင်သည့် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီကို ကော်မတီဝင် ၁၁ ဦးဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြောင်း၊ အဆိုပါရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီသည် ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် SDU နှင့် Shan National Organization Committee - SNOC တို့ဖြင့်ဆက်သွယ်ကာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရှိရသည်။
(ဂ) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ ဦးစဝ်ကိုင်ဖသည် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တိန်ခမ်းလုံရွာရှိ SSA အဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ မောင်အောင် ၏နေအိမ်သို့ သွားရောက်ခဲ့၍ ၎င်းတို့ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီအား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးစဝ်ကိုင်ဖမှ တာဝန်ခံ ကြီးကြပ်ကာ အောက်ပါအဖွဲ့များနှင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်- (၁) ယိုးဒယားနိုင်ငံအခြေစိုက် ရှမ်းအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် SDU/SNOC အဖွဲ့များမှ ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီဝင်များထံ ဖက်စ်ဖြင့်ပေးပို့လာသည့် သတင်းများအား SSA ဗဟိုဌာနချုပ် စိန်ကြော့သို့ ဆက်သွယ်ပေးပို့ခြင်း။
(၂) SSA ဗဟိုဌာနချုပ် စိန်ကြော့မှပေးပို့လာသည့် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို SDU/SNOC အဖွဲ့များထံပေးပို့ခြင်း။
(၃) SSA ဗဟိုဌာနချုပ် စိန်ကြော့၏လိုလားချက်များ၊ ဆောင်ရွက်လိုသောအချက်များအား SDU/SNOC အဖွဲ့များထံပေးပို့ခြင်း။
(ဃ) ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းကော်မတီဖွဲ့စည်းရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း ဒေသကို အမာခံနယ်မြေအဖြစ် စည်းရုံးထားရှိရန်၊ ကော်မတီမှ တစ်ဆင့် ပြည်ပရောက် ရှမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၊ အခြားဆန့်ကျင်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဆက်သွယ်ရန် ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပြီး ဒေသခံရှမ်းလူမျိုးများ အား စည်းရုံးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် SSA အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုင်ဖသည် လားရှိုးမှ မူဆယ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံဝင်ပေါက်ဖြစ်သည့် မန်ဝိန်းပေါက်မှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကျိန်ခန်းလုံရွာသို့ရောက်ရှိကာ SSA အဖွဲ့မှ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိ စိုင်းခမ်းဆွဲ့၊ ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ရှိ ကောက်ဟိန်း၊ တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်ရှိ စိုင်းစံပန်၊ အမည်စိစစ်ဆဲ ၃ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၇ ဦးတို့နှင့်တွေဆုံ၍ တံခါးပိတ် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်းနောက် ကျိန်ခမ်းလုံရွာမှရွှေလီသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းတိုးတက်ရေးတာဝန်ခံ၊ ရှမ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ဝင်၊ ကျေးလက်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များထမ်းဆောင်နေသူ စိုင်းအိုက်ပန်း၊ SSA အဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ဦးခွန်နော်တို့နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး မူဆယ်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
(င) ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မူဆယ်မှလားရှိုးသို့ ကားဖြင့်ပြန်လာစဉ် မူဆယ်အထွက် အေးရှားဝေါလ်ဂိတ်အနီးတွင် ပူးပေါင်းအဖွဲ့ဖြင့် ရပ်တန့်စစ်ဆေးခဲ့ရာ ၎င်းနှင့်အတူပါလာသော တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးတို့နှင့်အတူ ၉ မမပစ္စတို ၃ လက်၊ ပွိုင့် ၃၂ ပစ္စတို ၁ လက်၊ အူဇီ ၁ လက်၊ စုစုပေါင်း ၅ လက်တို့အား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။
ရွက်ဆစ်ဦးစီးသောSSA(S) အဖွဲ့မှ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ရှိ ရှောက်ဟန်ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၇ဝ၁)မြောက်ပိုင်းလှုပ်ရှားအဖွဲ့ သည် ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း မူဆယ်-နမ့်ခမ်းဒေသရှိ ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသသို့ စတင် ဝင်ရောက်၍ ဒေသခံပြည်သူလူထုအား စည်းရုံးကာ လူသစ်စုဆောင်းပြီး SSA(S) ဌာနချုပ်၊ လွယ်တိုင်းလျံသို့ဆက်သွယ်ရန် အောက်ပါအချက်များ ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်- (၁) SSA မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို SSA(S) အဖွဲ့မှ စည်းရုံးခေါ်ဆောင်မှုများ မပြုလုပ်ရန်။
(၂) SSA မြောက်ပိုင်းအဖွဲ့နှင့် SSA(S) အဖွဲ့တို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)နှင့် မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်၌ အချင်းချင်း ရံဖန်ရံခါ ပစ်ခတ်မှုများ မရှိစေရန်။
(စ) SSA(S) အဖွဲ့၏ သဘောထားပြန်ကြားချက်မှာ SSA မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကွဲပြားမှု မရှိကြောင်း၊ SSA/RCSS ဟူ၍ တစ်ဖွဲ့တည်းသာ ရှိကြောင်း၊ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် သတင်းဖလှယ်ရေးတို့အတွက် အတိုင်ပင်ခံကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သတင်းရရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှု။
ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် အောက်ပါစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်- (က) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ ဦးယားပေမှ စီးပွားရေးဌာနတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် ၍ လက်ရှိဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ သကြားစက်လုပ်ငန်း၊ ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၊ ခနောက်စိမ်းလုပ်ငန်း၊ မိုင်းရှူးကျောက်မျက်လုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေး စသည့်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ထို့ပြင် အဖွဲ့ပိုင် အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ လွိုင်ခုံးအထွေထွေကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကုမ္ပဏီ၊ မန္တလေးမြို့ရှိ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ရှမ်းလင်းရောင်ခြည်ကုမ္ပဏီ၊ တောင်ကြီးမြို့ရှိ လွိုင်ခုံး ကျောက်မျက်/ ဓာတ်သတ္တု/ရွှေတူးဖော်ရောင်းဝယ်ရေးကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး တပ်မဟာအနေဖြင့် ကျွန်းသစ်ထုတ်လုပ် ခြင်းလုပ်ငန်း၊ ရှမ္မရူးချက်အရက်လိုင်စင်လုပ်ငန်း၊ ဝက်သားသတ်လိုင်စင်လုပ်ငန်း၊ ခနောက်စိမ်း လုပ်ငန်း မိုင်းရှူးကုမ္ပဏီလီမိတက်တို့ဖြစ်သည်။
တပ်မဟာ(၇)လုပ်ငန်းများမှာ မိုင်းရှူး ကျောက်မျက်တူးဖော်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ တောင်ကြီး လွိုင်ခုံးသောက်ရေသန့်စက်ရုံလုပ်ငန်း၊ ကွန်ဟိန်း သားသတ်လိုင်စင်နှင့် အရက်လိုင်စင်လုပ်ငန်း၊ မိုင်းရှူးခနောက်စိမ်းလုပ်ငန်း၊ လိမ္မော်၊ သရက်၊ နာနတ်၊ မြေပဲ၊ ကြက်ဆူ၊ လယ်ယာ၊ တောင်ယာလုပ်ငန်း၊ ငါးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၊ နွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းနှင့် ဝက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
(ခ) ထို့ပြင် ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် လဲချား၊ မိုင်းကိုင်ဒေသ များတွင် ကျွန်းသစ်များအား တရားမဝင်ခိုးထုတ်ကာ တာဝန်မူ၊ တာပိန်းပိကူးတို့ဆိပ်မှတစ်ဆင့် ဝအဖွဲ့သို့ဆက်သွယ်ပေးပို့ခြင်း၊ WY ရူးသွပ်ဆေးပြားများအား လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
(ဂ) ၂ဝဝ၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် KIA သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့မှ ဘရမ်စိုင်း၏ညီ အမည်(စိစစ်ဆဲ)ခေါင်းဆောင်၍ အင်အား ၅ ဦးခန့်သည် ဝမ်ဟိုင်း ခန့်မှန်းမြေပုံညွှန်း (အိပ်ချ်- ၈၈၅၅၃၉)သို့ ရောက်ရှိလာပြီး လက်နက်၊ ခဲယမ်းများဝယ်ယူရန် ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် SSA တပ်မဟာ(၁)နှင့် လာရောက်ဆက်သွယ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရှိ ရသည်။
SSA တပ်မဟာ(၁)အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းရှိ ကျေးရွာများမှ တစ်ရွာလျှင် ဘိန်း ၅ဝ ကျပ်သားစီ အခွန်အဖြစ်ကောက်ခံလျက်ရှိကြောင်း၊ ဘိန်းစိုက်ပျိုးသူများထံမှ ဘိန်းတစ်ပိဿာလျှင် ငွေကျပ် ၅ သိန်းနှုန်းဖြင့် ဝယ်ယူစုဆောင်းလျက် ရှိကြောင်း၊ ရရှိသော ဘိန်းများအား ဝမ်ဟိုင်း တွင်သိုလှောင်ထားရှိသည်။
WY စာတမ်းပါ စိတ်ကြွရူးသွပ် ဆေးပြားများကိုလည်း ထုတ်လုပ်လျက်ရှိကြောင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးချက်လုပ်နိုင်ရန် တရုတ် ပညာရှင် ၂ ဦးအား ငှားရမ်းထားပြီး ဝမ်ဟိုင်း၌ နေထိုင်စေလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
(ဃ) ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝ၄ဝဝ နာရီချိန်တွင် သတင်းအရ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်းကျေးရွာနေ SSA ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ တပ်မဟာ (၁)မှ စီးပွားရေးအဖွဲ့ဝင် ဦးကောစလ ၏နေအိမ်သို့ ဝင်ရောက်ရှာဖွေရာ နေအိမ်အတွင်းတွင် မည်သည့်မူးယစ်ဆေးဝါးမျှ မတွေ့ရ သော်လည်း ဦးကောစလ စိုက်ပျိုး ထားသည့် ဘိန်းခင်း ၄ ဧကအတွက် ဘိန်းစိုက်ပျိုးခွင့်ပြုကဒ် အခွန်အဖြစ် ဘိန်း ၃ဝ ကျပ်သားအား လွန်ခဲ့သော ၁ဝ ရက်ခန့်က ပုံစံကျေးရွာနေ SSA ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ တပ်မဟာ(၁) ဒုတိယစီးပွားရေးအဖွဲ့ဝင် နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဆင့်ရှိ တပ်ကြပ်ကြီး အောင်ညွန့်ထံ သွားရောက်ပို့အပ်ခဲ့ကြောင်း ထွက်ဆို ခဲ့သဖြင့် တပ်ကြပ်ကြီး အောင်ညွန့်နေအိမ်သို့ ဝ၅ဝဝ နာရီချိန်တွင် ဝင်ရောက်ရှာဖွေရာ နေအိမ်ဈေးဆိုင်အတွင်းရှိ တိုင်ကြားတွင် ပလပ်စတစ်အဖြူရောင်ဖြင့် ထုတ်ထားသည့် ဘိန်းစိမ်းတစ်ထုတ် အလေးချိန် ဝ.ဝဝ၈ ကီလိုခန့်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နေအိမ်အိပ်ခန်းခေါင်းရင်းအထက်တွင် တံဆိပ်မပါ တရုတ်နိုင်ငံလုပ် ၉ မမ ပစ္စတို ၁ လက်၊ ၎င်းကျည်ကဒ် ၃ ခု၊ ကျည် ၆ တောင့်၊ လက်ကိုင် စကားပြောစက်တစ်လုံး၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသယ်ဆောင်ရာတွင်အသုံးပြုသည့် လိုင်စင်မဲ့ဆိုင်ကယ် တစ်စီးတို့အား ရှာဖွေတွေ့ရှိသဖြင့် မူးယစ်အထူးအဖွဲ့မှ သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။
SSA တပ်မဟာ(၁) မှ တပ်ကြပ်ကြီး အောင်ညွန့်အား စစ်ဆေးမေးမြန်းရာ လွန်ခဲ့သည့် ၅ နှစ်ခန့်က SSA ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်မဟာ(၁) စီးပွားရေးတာဝန်ခံဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ချင်းပီးမှ ၉ မမပစ္စတိုအား ထုတ်ပေးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသေနတ်အား တရားမဝင် ကိုင်ဆောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည့်အပြင် ၂ဝဝ၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့၌ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ နန်းမွန်းရွာ ဘိန်းချက်စခန်းနေ SSA ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်မဟာ(၁) အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူး အဆင့်ရှိ ထွန်းလင်း၏ ညွှန်ကြားချက်အရ နမ့်တောင်းကျေးရွာ အုပ်စုအတွင်းရှိ ကျေးရွာများနေ ဘိန်းစိုက်ပျိုးသည့် ရွာသူရွာသားများထံမှ တစ်အိမ်လျှင် ဘိန်းစိမ်း ၆ ကျပ်သားနှုန်း၊ တစ်ရွာလုံး အတွက် ဘိန်းစိမ်း ၁ ပိဿာ ၈၉ ကျပ်သားခန့်အား မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့ ၁၄ဝဝ နာရီချိန်တွင် နမ့်မွန်းရွာဘိန်းချက်စခန်းနေ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ထွန်းလင်းထံသို့ သွားရောက်အပ်နှံခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးများအားသယ်ဆောင်၊ လွှဲပြောင်း၊ လက်ဝယ်ထားရှိသူ အောင်ညွန့် ပုံစံကျေးရွာနေသူနှင့် ကောစလတို့နှစ်ဦးအား လွိုင်ဆောင်ထောက် ရဲစခန်းမှ မူးယစ် ဆေးဝါးနှင့်စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ပုဒ်မ ၁၅/၁၆(ဂ)/၂၁/၂၂ ဖြင့် အမှုဖွင့်အရေးယူဆောင် ရွက်ထားရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှု။
ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ (၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း မဟာမိတ် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုများဖြစ်သည်- (က) ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့အနေဖြင့် SSNA ၊ SNLD၊ SSA(S) ရွက်ဆစ်အဖွဲ့များနှင့်ပူးပေါင်း၍ ရှမ်းအမျိုးသားများကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုများရှိကြောင်း၊ တစ်ဖက်မှလည်း ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို အမာခံနယ်မြေ အဖြစ် စုစည်း ထားရှိပြီး၊ ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင်လည်း SSA(S) အဖွဲ့များမှ တပ်ရင်း(၇ဝ၁) မြောက်ပိုင်းလှုပ်ရှားအဖွဲ့များအား ဝင်ရောက်၍လူသစ်စုဆောင်းခြင်း၊ လွယ်တိုင်းလျှံ သို့ ပို့ဆောင်၍ စစ်သင်တန်းများပို့ချလျက်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူး ဒေသ(၃)အဖွဲ့အနေဖြင့် SSA(S) အဖွဲ့များနှင့် စစ်ရေးအရ မဟာမိတ်ဆက်သွယ်မှုများ ရှိနိုင်ကြောင်း ယူဆရသည်။
(ခ) ထို့ပြင် ရှမ်းပြည်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃) SSA အဖွဲ့သည် လဲချား၊ မိုင်းကိုင်ဒေသများမှ တရားမဝင်ကျွန်းသစ်များနှင့် WY စိတ်ကြွရူးသွပ် ဆေးပြားများအား ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၂)အဖွဲ့များသို့ ဆက်သွယ်ပို့ဆောင်လဲလှယ်ခြင်းများ၊ မူယစ်ဆေးဝါးရောင်းချရရှိ သည့်ငွေအစား လက်နက်များ ကို တင်သွင်းခြင်းများ စသည့်သတင်းများ ရရှိထားခြင်းတို့ကြောင့် SSA အဖွဲ့သည် အထူးဒေသ(၂) ဝအဖွဲ့နှင့် လက်နက်မှောင်ခိုမှု/ မူးယစ် ဆေးဝါး ရောင်းဝယ် မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် တရားမဝင်စီးပွားရေးအရ မဟာမိတ်ဆက်သွယ်မှုများရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
နိဂုံး ၃၂။
ဦးဆေးထင် ထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက်တွင် ဦးလွယ်မောင်းမှ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက်ခေါင်းဆောင်ခဲ့ သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် တပ်မဟာ(၁)တပ်မဟာမှူး ပန်ဖမှ ဩဇာသက်ရောက်မှု အရှိဆုံးဖြစ်သည်။
ပန်ဖသည် သဘောထားတင်းမာသူဖြစ်ပြီး လဲချား၊ ကျေးသီး၊ မိုင်းကိုင်ဒေသများမှ ကျွန်းသစ်များတရားမဝင် ခိုးထုတ်ကာ တာပန်မူကူးတို့ဆိပ်များမှတစ်ဆင့်ဝ အဖွဲ့သို့ ဆက်သွယ်ပို့ဆောင်ခြင်း၊ သစ်ဖိုးငွေများအစား လက်နက်များပြန်လည်တင်သွင်းခြင်း၊ WY ဆေးပြားများဖြင့် လဲလှယ်တင်သွင်းခြင်းများပြုလုပ်လျက်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ပန်ဖ၏ ဝမ်ဟိုင်းဒေသ အင်အားဖြန့်ခွဲမှုအရ ဝမ်ဟိုင်းကျေးရွာတွင် အင်အား ၁ဝဝ ခန့်သာ ထားရှိသော်လည်း အင်အားအများစုအား ဝမ်ဟိုင်းဝန်းကျင်တွင် ဖြန့်ခွဲထားရှိပြီး ၅၇ မီလီမီတာ ဘဇူကာ၊ ၁၂ဝ မီလီမီတာ စိန်ပြောင်းများနှင့်၊ နောက်ပွင့် လက်နက်ကြီးများပါ တပ်ဆင်ပေးထားကြောင်း သိရှိရသည်။
ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ(၃)၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စအားလုံးကို ပန်ဖမှ ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်မှု ရှိနေပြီး ဥက္ကဋ္ဌ လွယ်မောင်းမှ ရုပ်ပြအုပ်ချုပ်သည့် အနေအထားတွင်ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
လက်ရှိ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ စဝ်ကိုင်ဖသည် SDU ၊ SNLD အဖွဲ့များ၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို ထောက်ခံပြီး ရှမ်းလူမျိုးနှင့် အစွန်းရောက်စိတ်ဓာတ်များကို ရှေ့တန်းတင်ကာ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ် လိုခြင်းမရှိသေးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
၎င်းသည် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းဒေသရှိ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၉ ရွာ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ ရှမ်းရွာ ၁၆ ရွာ၊ စုစုပေါင်း ၃၅ ရွာအား အခြေခံ၍ မြို့နယ် ၄ ခုနှင့် တိုက်နယ် ၈ ခုပါဝင်သည့် ကော်မတီဝင် ၁၁ ဦးဖြင့် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်း ကော်မတီကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် SDU နှင့် Shan National Organization Committee-SNOC တို့ဖြင့် ဆက်သွယ်ကာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရှိရသည်။
၎င်းအပြင် ပန်ဖ၏ တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လထိ အင်အား ၂ဝဝ ဖြင့် တပ်သားသစ်သင်တန်းဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တပ်မဟာ(၁)နယ်မြေအတွင်း အမ်(၂၂) လက်နက်ငယ်များအစား ဖိုင်ဘာခေါက်ဒင်ဖြင့် လက်နက်ငယ်ပုံစံသစ်များကို ပြောင်းလဲကိုင်ဆောင်နေကြောင်း သိရှိရသည်။
၎င်းအပြင် တပ်မဟာ(၁) နယ်မြေ အတွင်း လိုင်စင်မဲ့ယာဉ်ငယ် ၁ဝဝ စီးခန့်နှင့် တီ-၆ဝဝ အမျိုး အစားယာဉ် ၄ဝ စီးခန့်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ပန်ဖသည် အမျိုးသားညီလာခံပြီးစီး၍ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ လက်နက်စွန့်လွှတ်ရန်ရှိလာပါက သဘောထား တင်းမာသူတစ်ဦးဖြစ်လာနိုင်ပြီး အဆင်ပြေလျင် ပြေသလိုနေမည်၊ အဆင်မပြေလျင်တောပြန်ခိုမည်၊ ဘယ်တော့မှ လက်နက်ချမည်မဟုတ် ဟူသည့် သဘောထားကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကားစာအုပ်စာစောင်များ ၁။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၁)၊ (လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလများ)။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၂)၊ (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများ)။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၃)၊ (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများ)။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၄)၊ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိကာလများ)။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူသမိုင်း၊ အပိုင်း(၅)၊ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိကာလများ)။
မြတ်စွာဘုရား တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှာ နိမ္မိတ ရုပ်ပွားတော်ကိုယ်စား ထားခဲ့ပြီး အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကျယ်ကို ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး ဟောကြားတော်မူပြီး တရားစစ်သူကြီး ရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးကို စန္ဒကူးတော၌ အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကျဉ်းချုပ်ကို တချိန်တည်းမှာ ဟောကြားသင်ပြတော်မူသည်။
ထို့နောက် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ တွင် လူ့ပြည်သို့ ပြန်ဆင်းခဲ့သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာက တပည့်ငါးရာတို့အား အဘိဓမ္မာဒေသနာကို မကျဉ်းမကျယ် အလယ်အလတ် ဟောကြားပြီးဆုံးသော နေ့သည်လည်း သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ပင် ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရင်း ဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ်(၁၀၉)ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ညနေချမ်း၌ သာဝတ္ထိပြည်အနီး ကောသလမင်း၏ ဥယျာဉ်မှူးကဏ္ဍသည် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားချက်အတိုင်း စိုက်ပျိုးအပ်သော ကဏ္ဍမ္ဗသရက်ဖြူပင်အနီးတွင် တိတ္ထိတို့ကို နိမ်နင်းပြီး ရေမီးအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ ပြပွဲကြီးကို အဆန်းတကြယ် ဖန်ဆင်းပြတော်မူသည်။
ထိုပွဲအပြီးတွင် မယ်တော်ဟောင်းနတ်သားအား အဘိဓမ္မာဒေသနာဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်ရန် ခြေလှမ်းနှစ်လှမ်းဖြင့် သာတာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ကြွသွားတော်မူသည်။
ပရိသတ်က ဘုရားရှင်ကိုမမြင်တွေ့တော့၍ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်အား မေးမြန်းရာ မထေရ်မြတ် ရှင်းပြမှ အကြောင်းစုံသိကြရသည်။
ပရိသတ်ကြီးသည် ဘုရားရှင်ကို မဖူးရဘဲ မပြန်ဟုတိုင်ပင်ကြကာ ထိုနေရာမှာပဲ ယာယီတဲနန်းထိုးကာ နေကြလေသည်။
သီတင်းကျွတ် ခါနီးမှ ရှင်မဟာမောဂ္ဂလန်ထံမှတစ်ဆင့် ဘုရားရှင် သင်္ကဿမြို့သို့ကြွဆင်းတော်မူမည့် အကြောင်းသိရသဖြင့် သင်္ကဿမြို့ကနေသွားရောက်ကြိုဆိုကြသည်။
အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကျယ်ဟာ အလွန် ရှည်လျား များပြားတဲ့ အတွက် ဝါတွင်း သုံးလ ပတ်လုံး မရပ်မနား ဟော ကြားမှ ပြီးပြည့်စုံ အောင် ဟောကြား နိုင်မှာ ဖြစ်လို့ လူ့ပြည်မှာ တထိုင် တည်း တနေရာတည်း ဆက်တိုက် နာကြား နိုင်တဲ့သူ မရှိသည် ဖြစ်၍ နတ်ပြည်တွင် နိမ္မိတ ရုပ်ပွားတော် ကိုယ်စားထား ဟောကြားပြီး လူသား စင်စစ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ကိုယ်တော်တိုင်သည် လူ့ပြည်ဆင်းပြီး က္ကရိယာပုဒ် လေးပါး ညီညွတ် မျှတအောင် စပ္ပါယ်ရင်း တရား စစ်သူကြီး ဖြစ်ရုံမက အဘိဓမ္မာ တရားတော်မှာ အထုံ ပါရမီ ပါသူ လက်ယာတော်ရံ ရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော် မြတ်ကြီးကို အဘိဓမ္မာ တရားတော် အကျဉ်းချုပ်ကို ဟောပြတော် မူလေသည်။
ရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တော် မြတ်ကြီးသည် တခြား သာ၀က ငါးရာကို မကျဉ်း မကျယ် ပြန်လည် ဟောပြ သင်ကြား ပေးခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဘုရားရှင်သည် တာဝတိံသာပြည် မဏ္ဍုကမ္ဗလာ မြကျောက်ဖျာ၌မယ်တော်ဟောင်း သန္တုသိတအမှူးရှိသော နတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဝါတွင်းသုံးလနေ့ညမစဲ အဘိဓမ္မာတရားကို ဟောကြားတော်မူရာ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ ပြီးဆုံးလေသည်။
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့၌ သိကြားမင်းအား လူ့ပြည်ပြန်တော့မည့် အကြောင်း နှုတ်ဆက်စကား မိန့်ကြားရာ သိကြားမင်းက ရွှေစောင်တန်း၊ ငွေစောင်းတန်း၊ ပတ္တမြား စောင်းတန်း၊စောင်းတန်းသုံးသွယ်တို့ကို ဖန်တီးပေးသည်။
လက်ျာဘက်ရွှေစောင်းတန်းက နတ်များအဖို့ရည်ရွယ်သည်။
လက်ဝဲဘက်ငွေစောင်းတန်းက ဗြဟ္မာများအတွက် ရည်ရွယ်သည်။
ပတ္တမြားစောင်းတန်းက ဘုရားရှင်အတွက် ရည်ရွယ်သည်။
စောင်းတန်းတို့၏ မုခ်ဦးကမြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်မှာ ရှိ၍ အခြေကသင်္ကဿမြို့တံခါးဝတွင် ရှိသည်။
ကျမ်းများ ဘုရားရှင်သည်လူ့ပြည်ဆင်းခါနီး မြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်တွင်ရပ်လျက်ရေအစုံမီးအစုံတန်ခိုးပြာဋိဟာတို့ကို ပြတော်မူ၍ ထက်ကောင်းကင်သို့ကြည့်တော်မူသောအခါ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာပြည်တိုင်အောင်အဆီးအတားမရှိ ဟင်းလင်းဖြစ်သွားတော့၏။
အောက်ကိုကြည့်သောအခါအဝီစိငရဲတိုင်အောင်အပိတ်အပင်အတားအဆီးမရှိ ဟင်းလင်းပြင် ဖြစ်သွားတော့၏။
ယင်းအဘိဓမ္မာသည် ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ဝိဘင်း၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂ္ဂလပညတ်၊ ကထာဝတ္ထု၊ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်းဟူ၍ ခုနစ်ကျမ်းရှိသည့် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်စသောတရားတို့ကို အကျဉ်းချုပ် အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသော ကျမ်းကို "ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း"ဟုခေါ်သည်။
ခန္ဓာစသောတရားတို့ကိုသုတ္တ တန်နည်း၊ အဘိဓမ္မာနည်းတို့ဖြင့် အမေးအဖြေပြုလုပ်ကာအကျယ် ဝေဖန်ဟောကြားသောကျမ်းကို "ဝိဘင်းကျမ်း" ဟုခေါ်သည်။
ဓာတ်အမျိုးမျိုး ဟောကြားသောကျမ်းကို "ဓာတုကထာ" ဟုခေါ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ် အမျိုးတို့ကို ခွဲခြားသတ် မှတ်အမည်တပ်၍ဟောကြားသောကျမ်းကို "ပုဂ္ဂလပညတ်" ဟုခေါ်သည်။
အယူဝါဒနှင့်ဆိုင်သောစကားတို့ ၏တည်ရာဖြစ်၍ အဘိဓမ္မာ အနှစ်သာရတို့နှင့်ပြည့်စုံသောကျမ်းကို "ကထာဝတ္ထု"ဟုခေါ်သည်။
အနုလုံနှင့် ပဋိလုံ၊ ပုစာၦနှင့်ဝိသဇ္ဇာနာ၊ သန္နိဋ္ဌာန်နှင့်သံသယအစုံစုံပြု၍ဟောကြားတော်မူသောကျမ်းကို "ယမိုက်ကျမ်း" ဟုခေါ်သည်။
အကြောင်းအမျိုးမျိုးကို ဟောတော်မူသောကျမ်း၊ ကုသိုလ်စသောတရားတို့ကို နှစ်ဆယ်လေး ပစ္စည်းဖြင့် ဝေဖန်သော ကျမ်း၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၏ ကျက်စားရာဖြစ်သော ကျမ်းကို "ပဋ္ဌာန်းကျမ်း"ဟု ခေါ်သည်။
အဘိဓမ္မာတရားသည် အမိကျေးဇူးဆပ်တရားဖြစ်ခြင်း၊ နတ်ပြည်၌ဟောကြားခြင်း၊သုံးလကြာမျှဟောရ ခြင်း၊ ပကတိဘုရားနှင့် နိမ္မိတဘုရားတို့ တစ်လှည့်စီဟောကြားခြင်းဟု ထူးခြားချက်လေးမျိုးနှင့်ပြည့်စုံသော တရားဖြစ်သည်။
ပါဠိ၏ နက်နဲခြင်း၊ သဘောအဓိပ္ပာယ်၏ နက်နဲခြင်း၊ ဟောကြားပုံအစီအစဉ်၏ နက်နဲခြင်း၊ ဉာဏ်တော်၏ နက်နဲခြင်းစသော ဂမ္ဘီရလေးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသောတရားဖြစ်သည်။
အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို သင်ယူခြင်း၊ ကြားနာခြင်း၊ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခြင်းကြောင့် လင်းနို့သား ရဟန်း ငါးရာကဲ့သို့ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် ရင့်သန်ခြင်း၊ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ရရန် အကြောင်း အထောက်အပံ့ ကောင်းဖြစ်ခြင်း၊ ဘေးဥပါဒ်အန္တရာယ်ကင်းဝေးခြင်း၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာ အဖြာဖြာနှင့်ပြည့်စုံခြင်း ဟူသော အကျိုးထူးတရားများ ရရှိနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သီးတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ရောက်တိုင်း ပဝါရဏာပွဲ နင့် မီးမြင်းမိုရ်ပွဲ ဟူ၍ ပွဲတော်များကို ကျင်းပကြသည်။
ပဝါရဏာပွဲ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဖိတ်ကြားခြင်း၊ တိုက်တွန်းခြင်း၊ တောင်းပန်ခြင်း တို့ ဖြစ်လေသည်။
သာသနာ့ဝန်ဆောင် ရဟန်းတော် များသည် ဝါကျွတ်သည်နှင့် သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့တွင် “အရှင် ဘုရားတို့။
တပည့်တော်သည် သံဃာကို ဖိတ်ကြား ပါ၏။
တပည့်တော်၏ အပြစ်ကို မြင်သော်လည်းကောင်း၊ ကြားသော် လည်းကောင်း၊ သံသယ ရှိလျှင် သော်လည်း ကောင်း တပည့်တော်အား သနားသော အားဖြင့် ပြောဆို သတိ ပေးကြပါ။
အပြစ်ကို ကုစား ပါ မည်" ဟု ဖိတ်ကြား တိုက်တွန်း ပြီး ရဟန်းများက မိမိ၏ အပြစ်များကို အခြား တစ်ပါး ထံမှာ မိမိ ရဲ့ သဘောဆန္ဒ အလျောက် ဖွင့်ဟ ပြောဆိုပြီး ဝန်ချ တောင်းပန် ကြသလို သာသနာတော် သန့်ရှင်း တိုးတက် ရေးအတွက် အပြုသဘော ဆောင်ပြီး ဝေဖန် သုံးသပ် ကြသည့် ပွဲလဲ ဖြစ် ပေသည်။
အလွန်ပင် ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်း ကျ၍ စည်းစနစ် ကောင်းလှသော ပွဲဖြစ်သည်။
မီးမြင်းမိုရ်ပွဲ သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့ ညနေ၌ နတ်ပြည် မှ လူ့ပြည်ကို ဆင်းအ လာ လပြည့်ဝန်း နဲ့အတူ ကောင်းကင်မှာ တင့်တယ်စွာ ဖူးမြင်ရသည် မြတ်စွာဘုရားကို နတ်လူ အများက ပူဇော်သည့်အနေဖြင့် ဆီမီးများ၊ အိမ်၊ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်း များမှာ ဆီမီး၊ မီးပုံးများ ထွန်းညှိ ပူဇော်ကြသလို ဘုရားစေတီ များမှာလဲ ပွဲများ ပြုလုပ်ပြီး မီးမြင်းမိုရ်ပွဲများ ပြုလုပ် ကြသည်။
ပုဂံမြို့ မြင်းကပါ ဂူပြောက်ကြီး ဘုရားက ပန်းချီ ကား တွင် ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာ ဘုရား တာဝတိံသာမှ သင်္ကသနဂိုရ်ပြည်သို့ သက်ဆင်းပုံ ပန်းချီကို တွေ့ရသည့် အတွက် မီးမြင်းမိုရ်ပွဲကို ပုဂံခေတ် တည်းက ကျင်းပခဲ့သည်ဟု ယူဆ နိုင်ပေသည်။
ဘုရားပွဲတော်၊ နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲတော်များ၊ သက်ကြီး ပူဇော်ပွဲနှင့် ဆရာကန်တော့ပွဲများ စသည်တို့ ကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံ တဝှမ်း ကျင်းပလေ့ ရှိကြ သည်မှာ ယနေ့တိုင် ဖြစ်လေသည်။
သီတင်းကျွတ် လကို တူရာသီဟု ခေါ်ပြီး ချိန်ခွင်ရုပ်သဏ္ဌာန် နက္ခတ် ထွန်းပ လေသည်။
ထိုမျှ မက ၁၂လ ရာသီတွင် နေ့တာနဲ့ ညတာ တူညီသော တခုတည်းသော လလဲ ဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့် ကင်းဝန် မင်းကြီးက “ သီတင်းကျွတ်ပြီ တူရာသီ အာသဝဏီ ရှိန်ဝါရွန်း၊ ကြာမျိုးလည်းစို မီးမြင်းမိုရ် ဗဟိုအချာထွန်း” ဟု ဖွဲ့ဆို ခဲ့လေသည်။
အခြားနိုင်ငံများ အခြား ဗုဒ္ဓဘာသာ နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအိုနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများတွင်လည်း ဆီမီးများ မျှောခြင်း၊ နံသာ ဆီမီးများဖြင့် ပူဇော်ခြင်း၊ မီးပုံးပျံများ လွှတ်ခြင်းဖြင့် ပူဇော်ကြလေသည်။