kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
90 Stat. 823, 108 Stat. 4299 လက်ရှိဘာသာစကားများ အမေရိကန် အသံ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၌ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းထုတ်လွှင့်မှု၊ အင်္ဂလိပ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဇင်ဘာဘွေနှင့် တိဘက် စသည့် ထုတ်လွှင့်မှုများအား စတင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဗွီအိုအေဝက်ဘ်ဆိုဒ်၌ နိုင်ငံခြားဘာသာစကား ၄၆ မျိုးဖြင့်လည်း ထုတ်လွှင့်ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည်။
(အောက်ပါ စာရင်းတွင် ရေဒီယိုအစီအစဉ်များကို ကြယ်ပွင့် အမှတ်သင်္ကေတပြုထားပြီး ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်များကို အပေါင်းသင်္ကေတနှင့်တီဗီအိုင်ကွန် ပြုထားသည်။
) 20px): အာပန်အိုးရိုးမို * အယ်လ်ဘေးနီးယန်း * +20px အမ်ဟာရစ် *20px အာမေနီယန် +20px အဇာဘိုင်ဂျန် +20px ဘန်ဘာရာ *20px ဘန်ဂလာ * +20px ဘော့ဈနီးယား +20px ဗမာ * +20px ကွမ်းတုံ * +20px ကန် * +20px ဒါရီပါရှန်း * +20px ဖိလစ်ပိုင် *20px ပြင်သစ် * +20px ဂျော်ဂျီယာ *20px ဟေတီ *20px ဟာဆာ * အင်ဒိုနီးရှား * +20px ခမာ * +20px ကင်ညာရဝမ်ဒါ * ကီရွန်ဒီ * ကိုရီးယားဟန်းမျိုးနွယ် * ကူရှစ် * လော * လင်ဂါလာ * မာစီးတိုနီ +20px အင်ဒီဘယ် * ပါရှ်တို +20px ပါရှန်း * +20px ပေါ်တူဂီ * ရိုဟင်ဂျာ * ရုရှား +20px စန်ဂို * ဆားဗီးယား +20px ချိုးနာ * ဆိုမာလီ * စပိန် * +20px ဆွာဟီလီ * ထိုင်း * တိဘက် * +20px တီဂျီနာ * တူရကီ +20px ယူကရိန်း +20px အူဒူ * +20px အုစပင့် * +20px ဗီယက်နမ် * +20px ဝူလိုဖ် အင်္ဂလိပ် * +20px ပြင်ပလင့်များ ကိုးကား Category:အမေရိကန်အသံ။
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို ယခင်က ဇိုင်ယာနိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဘက်တွင် ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ကမ်းရိုးတန်း ၃၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
၎င်းသည် အာဖရိကတိုက်တွင် ဧရိယာအကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင်မူ (၁၂)ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
လူဦးရေမှာ (၇၁)သန်းကျော်ရှိသည်။
လူဦးရေအနည်းအများအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ်(၁၈)မြောက် အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
အာဖရိကတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ရုံးသုံးဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံများ တွင် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ရှိသော အိမ်နီးချင်း ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကွဲပြားမှု ရှိစေရန် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို DR Congo (သို့မဟုတ်) DROC (သို့မဟုတ်) DRC (သို့မဟုတ်) RDC (သို့မဟုတ်) မြို့တော်အမည်နှင့်တွဲလျှက် ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား) ဟုခေါ်ဆိုသည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနှင့် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ထို့အပြင် အရှေ့ဘက်တွင် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် တန်ဂန်ညီကာရေကန် ကြီးခြားလျှက် တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနေဖြင့် မွမ်ဒါမြို့တွင် (၉)ကီလိုမီတာအကျယ်ရှိသော ကွန်ဂိုမြစ်ဝ အပါအဝင် ၄၀ကီလိုမီတာနီးပါး ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း ဖြင့် ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ ဘက်သို့ ထွက်ပေါက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် လွတ်လပ်သောကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကွန်ဂို၊ ကွန်ဂိုလီယိုပိုဗီးလ် (Congo-Léopoldville)၊ ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား)၊ ဇိုင်ယာ ဟု အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိနေသော်လည်း စီးပွားရေးနှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကိစ္စများတွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့်သာ ပူးပေါင်းပြီး တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၈တွင် စတင်ခဲ့သော ဒုတိယကွန်ဂိုစစ်ပွဲကြောင့် တိုင်းပြည်သည် တော်တော်အထိနာပျက်စီးခဲ့သည်။
ယင်းစစ်ပွဲတွင် နိုင်ငံပေါင်း (၉)ခုမှ စစ်တပ်များပါဝင်ဆင်နွှဲကြသဖြင့် အာဖရိကကမ္ဘာစစ် ဟုပင် တင်စားပြောဆိုကြသည်။
See "Rumblings of war in heart of Africa" by Abraham McLaughlin and Duncan Woodside The Christian Science Monitor 23 June 2004 and "World War Three" by Chris Bowers My Direct Democracy 24 July 2006 ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသေးသည်။
ဤစစ်ပွဲသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးနောက်တွင် အသေအပျောက် အများဆုံးသော စစ်ပွဲကြီးဖြစ်သည်။
လူပေါင်း ၅.၄သန်းခန့် သေကြေ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် လူတစ်ဦးချင်းဝင်ငွေအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်လည်းဖြစ်သလို၊ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးတိုင်းပြည်လည်း ဖြစ်သည်။
"List of poorest countries in the world." Aneki.Com. Retrieved 2010-10-06. သမိုင်းကြောင်း မှတ်စု ကိုးကား Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံကို ကွန်ဂို(ဘရာဇာဗီးလ်) (Congo-Brazzaville) ဟုလည်းကောင်း၊ လစ်တဲလ်ကွန်ဂို ဟုလည်းကောင်း၊ ကွန်ဂိုနိုင်ငံ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အာဖရိကအလယ်ပိုင်းရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂါဘွန်နိုင်ငံ၊ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ကဗင်ဒါပြည်နယ်၊ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိနေသည်။
ကွန်ဂိုမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ကိုင်ကြသော ဘန်တူလူမျိုးစုများက အများစုဖြစ်သည်။
ယခင်က ပြင်သစ်ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀တွင် လွတ်လပ်ရေးလာပြီးနောက် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာသည်။
ယင်းနောက် ၁၉၇၀မှ ၁၉၉၁အထိ မာ့ခ်စ်-လီနင်ဝါဒီ တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် ကွန်ဂိုပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၂မှစပြီး ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၉၇တွင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားပြီး ဒီမိုကရေစီအစိုးရအဖွဲ့မှာ အာဏာသိမ်းခြင်းခံရသေးသည်။
သမိုင်းကြောင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
ကော့စတာရီကာ (Costa Rica) နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကော့စတာရီကာသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ဗဟိုအမေရိကတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ပနားမားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
ချမ်းသာသောကမ်းရိုးတန်း ဟုအမည်ရသော ကောစတာရီကာသည် ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၁၉၄၉ မှစ၍ တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ရှေးဦးဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ(၂၂)နိုင်ငံစာရင်း တွင်ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသော လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။
လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း ပုံမှန်မြင့်မားသောတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
ယူအင်န်ဒီပီ ၏ ၂၀၁၀ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာ့အဆင့် (၆၂)ဖြစ်သည်။
pp. 5, 49 and 144 ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှုညွှန်းကိန်းအဆင့် အနေဖြင့် ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ အဆင့်(၃)၊ အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့်(၁) ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ကော့စတာရီကာအစိုးရက ၂၀၂၁ခုနှစ်အရောက်တွင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ကာဗွန်မဲ့တိုင်းပြည် အဖြစ် ဖြစ်လာရန် အစီအစဉ်ချမှတ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
နယူးအီကော်နောမစ် ဖောင်ဒေးရှင်း ၏ အဆိုအရ ကော့စတာရီကာသည် ပျော်ရွင်မှုညွှန်းကိန်း အရ အဆင့်(၁) ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု အကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များသည် ကော်စတာရီကာရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများကို Mesoamerican နှင့် Andean ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုခြင်းထိစပ်နေသည့် အလယ်အလတ်ဒေသတွင် အချင်းချင်းလူမျိုးစုခြင်းသက်ဆိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။
မကြာသေးမီက ကိုလံဘီယာမတိုင်မီ ကော်စတာရီကာကိုလည်း Isthmo-Colombian ဧရိယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကော့စတာရီကာတွင် လူသားများ နေထိုင်အခြေချမှု၏ ရှေးအကျဆုံး အထောက်အထားဖြစ်သော ကျောက်တုံးကိရိယာများသည် ဘီစီအီး ၁၀,၀၀၀ မှ ၇,၀၀၀ ခန့်ကြားတွင် မုဆိုးလူမျိုးစု အုပ်စုများ ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
တောင်အမေရိကမှ Clovis ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးအစား လှံခေါင်းများနှင့် မြှားများ တွေ့ရှိခြင်းသည် ဤဧရိယာတွင် မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုနှစ်ခု အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်တည်ရှိခဲ့သည့်ဖြစ်နိုင်ခြေကို လှစ်ဟသိရှိစေသည်။
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ခန့်က Costa Rica တွင်နေထိုင်သောလူများတွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် ထင်ရှားကာအဓီကဖြစ်၏။
၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ဥများနှင့် အမြစ်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဘီစီ.အီး. ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယထောင်စုနှစ်များတွင် လယ်ယာလုပ်ငန်းအခြေချနေထိုင်သည့်အသိုင်းအဝိုင်းများ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်ကျင်းထိန်းသိမ်းစုဆောင်းခြင်းမှ စိုက်ပျိုးရေးသို့ ကူးပြောင်းသည့်အချိန်ကို မသိရသေးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် သေးငယ်ပြီး ပြန့်ကျဲနေပါသည်။
မြေအိုးကို အစောဆုံးအသုံးပြုမှုမှာ ဘီစီ.အီး. ၂,၀၀၀ မှ ၃,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အိုးကွဲများ၊ ကျည်အိမ်များ၊ လင်ပန်းများ၊ ဘူးသီးများနှင့် အခြားပုံစံများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ပန်းအိုးပုံစံများနှင့် အချို့သော တိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရှိရသည်။
ခေတ်မီကော်စတာရီကန်ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ သက်ရောက်မှုသည် ခိုင်မာအားကောင်းသော ဇာတိယဉ်ကျေးမှုမရှိသောကြောင့် အခြားလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါမမာဏအတော်လေးနည်းပါးပါသည်။
ဒေသခံလူမျိုးအနည်းငယ်မှလွဲ၍ အချို့သောလူမျိုးများမှလွဲ၍ ကျန်လူမျိုးအများစုမှာ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ Cordillera de Talamanca တောင်များတွင် နေထိုင်ကြသော Bribri နှင့် Boruca မျိုးနွယ်စုများမှ ဒေသခံအများစု၏စပိန်စကားပြောကိုလိုနီဘာသာစကားကိုအသုံးပြုလျှက်လူ့ဘောင်အတွင်း စိမ့်ဝင်စေခဲ့သည်။
ပနားမားနှင့် နယ်နိမိတ်အနီးချင်းနီးကပ်နေပြီ ကော်စတာရီကာ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခဲ့ဟန်တူသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
အိုင်ဗရီကို့စ်ထ်ဘုရင့်နိုင်ငံ ၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Ivory Coast ဖြစ်သည်။
အာဖရိက အနောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။
Its government officially discourages this usage, preferring the French name to be used in all languages. ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း (၃၂၂,၄၆၂) ရှိသည်။
အိမ်နီးချင်း နယ်မြေထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂီနီနိုင်ငံ၊ မာလီနိုင်ငံ၊ ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ နှင့် ဂါနာနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ (Gulf of Guinea) ကမ်းရိုးတန်း ရှိသည်။
၁၉၉၈ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၅,၃၆၆,၆၇၂ ရှိသည်။
၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ၂၀,၆၁၇,၀၆၈ ယောက် ရှိသည်။
. ဥရောပသားတို့၏ ကိုလိုနီဘဝမကျရောက်ခင်အထိ အိုင်ဗရီကို့စ်ထ်သည် ဂျားမန်း (Gyaaman)၊ ကောင်းအင်ပါယာ (Kong Empire)၊ ဘောင်းလေ (Baoulé) စသော နိုင်ငံများ တည်ရှိခဲ့သည်။
ပြင်သစ်ကိုလိုနီဘဝတွင်ရော လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင်ပါ အင်ဒေညေ (Indénié) နှင့် ဆန်ဝီ (Sanwi'') ဟူသော အန်ညီဘုရင့်နိုင်ငံ (Anyi kingdoms) နှစ်ခုသည် သီးခြားစီရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
၁၈၄၄တွင် ပြင်သစ်အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ (protectorate) ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ၁၈၉၃တွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။
၁၉၆၀မှ ၁၉၉၃အထိ တိုင်းပြည်ကို Félix Houphouët-Boigny မှ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
အိမ်နီးချင်း အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးတွင် နီးကပ်စွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။
အခြားတစ်ဘက်တွင်လည်း ပြင်သစ်လို ဥရောပနိုင်ငံများနှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
Félix Houphouët-Boigny အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီးနောက်တွင် ၁၉၉၉ နှင့် ၂၀၀၁ တွင် အာဏာသိမ်းမှု (၂)ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ပြည်တွင်းစစ်လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သေးသည်။
. ရွေးကောက်ပွဲနှင့် . နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကြောင့် အစိုးရနှင့် သူပုန်များကြား ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိခဲ့သည်။
အိုင်ဗရီကို့စ်ထ်သည် ဘုရင်တွင် အာဏာအပြည့်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ ယာမူဆူကရို (Yamoussoukro) ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော အဘိဂျန် (Abidjan) ဖြစ်သည်။
တိုင်းဒေသ (Regions) ၁၉ခုနှင့် ဌာန (departments) (၈၁)ခု အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အစ္စလမ္မစ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ (Organisation of the Islamic Conference)၊ အာဖရိကသမဂ္ဂ၊ La Francophonie၊ Latin Union နှင့် အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (Economic Community of West African States) နှင့် တောင်အတ္တလန္တိတ်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဇုန် (South Atlantic Peace and Cooperation Zone) တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား မှာ ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
အခြားဘာသာစကားများမှာ Baoulé language၊ Dioula language၊ Dan language၊ Anyin language နှင့် Senari languages တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘာသာရေးအနေဖြင့် အစ္စလမ်ဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ (ရိုမန်ကက်သလစ်အများစု) နှင့် အခြား ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများဖြစ်သည်။
ကော်ဖီနှင့် ကိုကိုး ထုတ်လုပ်မှုတွင် ၁၉၆၀၊ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း အနောက်အာဖရိကတစ်လွှားတွင် စီးပွားအဖြစ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အိုင်ဗရီကို့စ်ထ်သည် ၁၉၈၀တွင် စီးပွားပျက်ကပ်ကြုံခဲ့ရသည်။
၂၁ရာစုတွင် အိုင်ဗရီကို့စ်ထ်၏ စီးပွားရေးစနစ်မှာ ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် နှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းက အဓိက ဖြစ်လာသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ် ကိုးကား * Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ (Radio Free Asia, RFA) သည် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က ထူထောင်ပြီး ဖက်ဒရယ်အစိုးရက ပံ့ပိုးထားသည့် အသံလွှင့်ဌာန တစ်ခုဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် အာရှ ၆ နိုင်ငံမှ ဘာသာစကား ၉ မျိုးဖြင့် ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။
အာအက်ဖ်အေ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဒေသတွင်းရှိနိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် သတင်းအမှောင်ချခံရသည့် နိုင်ငံများအတွင်း ဖြစ်ပွားနေသည့် သတင်းများကို အမှန်ဆုံးနှင့် အမြန်ဆုံး ထုတ်လွှင့်ပေးရေး ဖြစ်သည်။
ဘာသာစကားများ Broadcasting Information ဘာသာစကား စတင်ထုတ်လွှင့်သည့်နေ့ နေ့စဉ် ထုတ်လွှင့်သည့် အချိန် မြန်မာ February 1997 4 Hours ကွမ်းတုန် May 1998 2 Hours ခမာ September 1997 2 Hours ကိုရီးယား March 1997 5 Hours လာအို August 1997 2 Hours တရုတ် September 1996 12 Hours တိဘက် December 1996 10 Hours ဝီဂါ December 1998 2 Hours ဗီယက်နမ် February 1997 8 Hours ပြင်ပလင့်ခ်များ လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ (MY) လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ (EN) Category:နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာ။
Mukesh Dhirubhai Ambani ( ၁၉၅၇ ဧပြီ ၁၉ တွင်မွေးဖွားသူ ) သည် အလွန် ချမ်းသာကြွယ်ဝ၍ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော အိန္ဒိယ အမျိုးသားစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိကပိုင်လုပ်ငန်းစုကြီးများ (Fortune 500 အုပ်စု) တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းစုဖြစ်သော Reliance Industries ၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။
သူ၏ တစ်ဦးတည်းပိုင် အစုရှယ်ယာမှာ Industries တစ်ခုလုံး၏ ၄၈ % ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ဇူလိုင်တွင် သူသည် ပိုင်ဆိုင်မှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၉ ဘီလီယံ ဖြင့် အာရှမှာ အချမ်းသာဆုံး နှင့် ကမ္ဘာ့စတုတ္ထမြောက် အချမ်းသာဆုံး နေရာတွင် ရပ်တည် နေသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အပြင်းအထန် ပြန်လည်ထူမတ်လာသော အစုရှယ်ယာ ဈေးကွက်နှင့် အိန္ဒိယ ရူပီးငွေ တန်ဖိုး သိသာထင်ရှားစွာ မြင့်တက်လာမှုတို့ကြောင့် Reliance Industries အုပ်စုကြီး၏ ဈေးကွက် အခွင့်အလမ်းများ မြင့်တက်လာပြီး၊ Mukesh အား အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှု ၆၃.၂ ဘီလီယံဖြင့် ဘီလ်ဂိတ် ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ၅၆ ဘီလီယံ ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ချက်ချင်းလက်ငင်းပင် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနေရာ သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။
Forbes မဂ္ဂဇင်း ၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ ၂၀၁၄ တွင် Mukesh သည် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနေရာကို ပြန်လည် ရယူနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
မိသားစုနှင့် အစောပိုင်းဘဝ Mukesh သည် Reliance Industries ကို ဆက်ခံသူ Dhirubhai Ambani ၏ အကြီးဆုံးသားဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူ Anil နှင့် ညီမနှစ်ယောက်ရှိသည်။
Ambani မိသားစုသည် မွန်ဘိုင်း မြို့၊ Bhuleshwar ရှိ အိပ်ခန်း နှစ်ခန်းပါသော တိုက်ခန်းတွင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
Dhirubhai Ambani သည် Colaba ရပ်ကွက်ရှိ Sea wind အမည်ရှိ ၁၄ ထပ်အဆောင်အအုံကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် Anil နှင့် သူ၏ မိသားစု၊ Mukesh နှင့် သူ၏ မိသားစု တို့မှာ တစ်ထပ်စီ သီးသန့်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
Anil Ambani မှာလည်း သန်းကြွယ်သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး Reliance Anil Dhirubhai Ambani Group ဟူသော ပြိုင်ဘက် Company တစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်သည် လုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ အချင်းများခဲ့ရသည်များ ရှိကြသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အထ္ထုပ္ပတ္တိ Mukesh သည် Nita Ambani နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ Akash, Anant နှင့် Isha အမည်ရှိ ကလေးသုံးယောက် ရခဲ့သည်။
သူသည် Mumbai Indians အမည်ရှိ အိန္ဒိယ ပရီမီးယား လိဂ် ဘောလုံး အသင်းအား ပိုင်ဆိုင်သည်။
သူတို့ မိသားစုသည် မွန်ဘိုင်း၌ Antilia အမည်ရှိ ၂၇ ထပ် ပါသော ကိုယ်ပိုင် အဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ထို အဆောက်အအုံအတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၀၀ မှ ရ၀၀ မီလီယံ အထိ ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသော်လည်း မြေဈေးတက်မှုကြောင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ကျော် အထိ တန်ဖိုးတက်သွားခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဈေးအကြီးဆုံးအိမ်အဖြစ် ကြေညာခြင်း ခံရသည်။
အလုပ်အကိုင် Mukesh သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် Reliance Industries သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
Reliance's ၏ ခေတ်နောက်ဆွဲ နေသော အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းများအား polyester ချည်မျှင်များ နှင့် တွဲဖက် ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ဆင့်တက်၍ ရေနံ ဓာတုထွက်ကုန်များ အပြင် လမ်းသစ်ဖောက်၍ ရေနံ ချက်လုပ်ခြင်း၊ ရေနံ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ များရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကိုပါ ပေါင်းစည်း၍ ခရီးသစ် စတင်ခဲ့သည်။
Ambani သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးနှင့်ဆက်သွယ်မှုနည်းပညာအစုံလင်ဆုံး ကုပ္မဏီကြီးများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာကြီးအား ဆက်သွယ်မှုနည်းပညာများနှင့် စတင်မိတ်ဆက် ပေးနိုင်ခဲ့သော Reliance Infocomm Limited ကို လည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
(ယခုအခါ Reliance Communications Limited ဟု ပြောင်းလဲပြီး) Ambani သည် ရေနံဓာတုပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုများ၊ ဆိပ်ကမ်းနှင့် အခြား အခြေခံ အဆောက်အအုံများ ပါဝင်သော ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး အောက်ခြေ လူတန်းစားများ ဦးဆောင်သည့် ရေနံသန့်စင်စက်ရုံ ကို အန္ဒိယနိုင်ငံ Jamnagar မြို့တွင် ဦးဆောင် တည်ထောင် ပေးခဲ့ပြီး ထိုစက်ရုံမှ ယခုအချိန်တွင် တစ်နေ့လျှင် ရေနံ စည်ပေါင်း ၆၆၀,၀၀၀ (တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း ၃၃ မီလီယံ) ထုတ်လုပ်နိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၀ တွင် School of Engineering and Applied Science of the University of Pennsylvania ၏ ပါမောက္ခ မှ Mukesh အား ဂုဏ်ထူးဆောင် ဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
NDTV မှ ပြုလုပ်သော လူထု စစ်တမ်းများမှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၏ အအောင်မြင်ဆုံး လုပ်ငန်းရှင် အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Washington ၌ United States-India Business Council (USIBC) မှ leadership award for "Global Vision" 2007 ကို ချီးမြှင့် ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ တွင် Pricewaterhouse Coopers မှ ပြုလုပ်သော စစ်တမ်း များအရ ထူးခြားထင်ရှားသော အိန္ဒိယလူမျိုး CEO လေးဦးအနက် ဒုတိယမြောက်နှင့် ကမ္ဘာ့အလေးစားရဆုံး စီးပွားရေး ခေါင်းဆောင်များအနက် ၄၂ ယောက်မြောက် နေရာတို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကို ၂၀၀၄ နိုဝင်ဘာ တွင် London ၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော Financial Times တွင် ဖော်ပြခံရသည်။
၂၀၀၄ အောက်တိုဘာတွင် Total Telecom မှ ၂၀၀၄ အတွက် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာနယ်ပယ်တွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ် အတွက် ချီးမြှင့်သော World Communication Award ကို ရရှိသည်။
စက်တင်ဘာ ၂၀၀၉ တွင် Voice and Data magazine မှ Telecom’ Man of the Year 2009’ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
အာရှတိုက်၏ စွမ်းဆောင်ရေ အမြင့်ဆုံး ၂၅ ယောက်တွင် နံပါတ် ၁၃ ချိတ်ခဲ့သည်။
Gujarat Chief Minister Narendra Modi မှ "Chitralekha Person of the Year Award -- 2007" ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
Indian Institute of Management Bangalore(IIM-B) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဟောင်းဖြစ်သည်။
ငါးလုပ်ငန်းသံတမန် လည်း ဖြစ်သည်။
the Institution of Chemical Engineers ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် အဖွဲ့ဝင် ပုဂ္ဂိုလ် ၂၀၁၀ တွင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ယခုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာတစ်လွှား စွမ်းဆောင်ရည် အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များ မည်သူမဆို ပေးအပ်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင် များ၏ စာရင်းအရ ၆၈ ယောက်တွင် အမည်စာရင်းပါဝင်ခဲ့။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ think tank ကောင်စီ၏ နိုင်ငံတကာဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ခရစ်စတီ ရုသ် ဝေါလ်တန် သည် ဂျွန် တီ ဝေါလ်တန်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။
ဇွန်လ ၂၀၀၅ တွင် ဂျွန် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူမသည် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး စာရင်းဝင်သည့် စည်းစိမ်ချမ်းသာများ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၅.၇ ဘီလီယံ) ကို အမွေဆက်ခံရရှိခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာ ၂၀၁၀တွင် သူမသည် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ၂၄ ဘီလီယံ ရှိနေပြီဖြစ်ရာ Forbes မှပြုစုထားသော စာရင်းများအရ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု တစ်ခုလုံး၏ အချမ်းသာဆုံးသူ ၄၀၀ အနက် နံပါတ် ၄ နေရာ နှင့် ကမ္ဘာ့ အချမ်းသာဆုံးစာရင်း တွင် နံပါတ် ၁၂နေရာ တို့၌ ရှိနေခဲ့သည်။
( Wal-Mart နှင့် First Solar မှ သတင်းအချက်အလက်များ ရရှိ ) သူမသည် လက်ရှိတွင် lukas ဟုခေါ်သော သားတစ်ယောက် နှင့်အတူ Jackson, Wyoming အရပ်၌ နေထိုင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် မွေးဖွားသော ကားလ် ဟန်းစ် အယ်လ်ဘရက်ချ် သည် ဂျာမန် စွန့်ဦး စီးပွားတီထွင် သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ Aldi ခေါ် လျှော့ဈေးဖြင့်ရောင်းချသော စူပါမားကတ် ဆိုင်ခွဲများ ကို အစ်ကို ဖြစ်သူ သီရို (Theo) နှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကားလ် နှင့် သီရို သည် ဂျာမနီ နိုင်ငံ၊ အီဆန်မြို့ရှိ သာမန် အလယ် အလတ်တန်းစား မိသားစုမှ ကြီးပြင်းခဲ့ကြသည်။
သူတို့၏ ဖခင်မှာ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေး အလုပ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ နောင်တွင် မုန့်ဖုတ်အကူ ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။
မိခင်လုပ်သူမှာ အီဆန်မြို့စွန် အလုပ်သမား လူတန်းစားများရပ်ကွက် (quarter of Schonnebeck) အတွင်း၌ အိမ်သုံးပစ္စည်း နှင့် စားသောက်ကုန်များ ရောင်းချသော ဆိုင်ငယ်လေး တစ်ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
သီရို သည် ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများအကြောင်းကို သူ့အမေ ၏ ဆိုင်ကလေးမှ လက်တွေ့ သင်ယူလေ့လာခဲ့ပြီး၊ ကားလ် မှာ ရယ်ဒီမိတ် အစားအသောက်များ ရောင်းချသော ဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကားလ်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာ စစ်အတွင်း၌ ဂျာမနီ စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။
စစ်ကြီးပြီးသွားသောအခါ မိခင်၏ လုပ်ငန်းကို ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် လွှဲပြောင်းရယူ လိုက်ကြသည်။
ပထမဆုံး Aldi ခေါ် ( အလ်ဘရက်ချ် လျှော့ဈေး ) ကို ၁၉၆၁ တွင် စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Aldi လုပ်ငန်းများကို ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ခွဲဝေ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကားလ် ကအမြတ် ပိုရနိုင်သည့် Aldi Süd(South) အလ်ဒီ တောင်ပိုင်း အခြမ်း နှင့် သီရို က Aldi Nord (North).မြောက်ပိုင်းအခြမ်းကို တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ကားလ်သည် လူသိများထင်ရှားသော ဘဝကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သောကြောင့် လူအနည်းငယ်သာလျှင် သူ၏ အကြောင်းကို သိပြီး၊ Forbes မဂ္ဂဇင်းမှ ကားလ်၌ သားသမီးနှစ်ယောက်ရှိကြောင်း နှင့် နှစ်ယောက်လုံး Aldi လုပ်ငန်း ၌ မပါဝင်ကြကြောင်း ကို ဖော်ပြပေးခဲ့သည်။
ကြားသိရသော သတင်းများအရ အစ်ကိုဖြစ်သူ သီအို ကွယ်လွန်သည့် အချိန်အထိ နေထိုင်သွားခဲ့သော အီဆန် မြို့၌ပင် ကားလ် သည် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
သူသည် ဂေါက်သီးရိုက် ဝါသနာ ပါပြီး၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကားလ် ကိုယ်ပိုင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော Öschberghof အမည်ရှိ ဂေါက်ကွင်း၌ပင် အမြဲ ကစားတတ်သည်။
ကားလ်သည် သစ်ခွများလည်း စိုက်ပျိုးတတ်သေးသည်။
လက်နှိပ်စက် အဟောင်းများ စုဆောင်းတတ်သည် ဟု ကောလာဟလ သတင်းများအရလည်း သိရှိရသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကားလ် အာလ်ဘရက်ချ် သည် Aldi Süd ၏ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းများမှ ရပ်နားပြီး၊ အုပ်ချူပ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ နေရာ၌သာ နေတော့သည်။
၂၀၀၂ အစပိုင်းတွင် သူ၏ နေရာမှ နုတ်ထွက်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်း၏ အုပ်ချူပ်ရေးမှ အပြီးအပိုင် စွန့်ခွာခဲ့သည်။
ယနေ့အချိန်တွင် Aldi လုပ်ငန်းသည် ကားလ် မိသားစု၏ လုပ်ငန်း မဟုတ်တော့ပေ။
အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ Forbes topic page on Karl Albrecht Category:ဂျာမန် သန်းကြွယ်သူဌေးများ။
ပရမ်ဂျီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ တတိယအကြီးဆုံး ဆောဖ့်ဝဲလ် ကုမ္ပဏီ Wipro (ဝိုင်ပရို) တက္ကနိုလိုဂျီအပါအဝင် ဝိုင်ပရို ကုမ္ပဏီအုပ်စုကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အိန္ဒိယထိပ်သီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူ၏ သဒ္ဓါတရားအလွန်ထက်သန်ပြီး ပရဟိတလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်သူအဖြစ်လည်း လူသိများသည်။
Forbes ဖော့်ဘ်စ် စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းမှ ဖော်ပြချက်များအရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သူ၏ပိုင်ဆိုင်မှုစုစုပေါင်းမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၁၇)သန်းခန့်ရှိပြီး တတိယမြောက်အချမ်းသာဆုံး အိန္ဒိယစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာသည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Asiaweek (အေးရှားဝီးခ်) မဂ္ဂဇင်းမှ ရွေးချယ်သော ကမ္ဘာ့ဩဇာအရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ၂၀ စာရင်းတွင်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
Forbes ဖော့်ဘ်စ်စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းမှပင် ၂၀၀၁ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃ခုနှစ်အတွင်း အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ၅၀ ကိုဖော်ပြခဲ့ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် Times တိုင်းမ်းစ်မဂ္ဂဇင်းမှ ကမ္ဘာ့ဩဇာအညောင်းဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ စာရင်း တွင်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဝိုင်ပရိုကုမ္ပဏီတွင် ပရမ်ဂျီ၏ပိုင်ဆိုင်မှု ရ၄% ရှိပြီး သူ၏ ဦးဆောင်မှု အောက်တွင် ဝိုင်ပရို ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၅သန်းခန့်တန်ဖိုးရှိသော သာမန်ကုမ္ပဏီလေးအဖြစ်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၄ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိသော ဧရာမကုမ္ပဏီကြီး အဖြစ်သို့လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ဝိုင်ပရိုကုမ္ပဏီသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြင့် ပြုပြင်ထားသော စားသုံးဆီများကို ထုတ်လုပ်နေရာမှ ယခုအခါတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးဆော့ဖ်ဝဲလ်ကုမ္ပဏီများထဲတွင် ပါဝင်သော ဝိုင်ပရို တက္ကနိုလိုဂျီကို ပိုင်ဆိုင်ထား ပြီဖြစ်သည်။
ဝိုင်ပရို တက္ကနိုလိုဂျီသည် ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းတက္ကနိုလိုဂျီ ကုမ္ပဏီ ၁၀၀ စာရင်းဝင်လည်းဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း ပရမ်ဂျီကို ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကာရာချီမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
Gujarati Khoja( ဂူဂျာရာတီ ခိုဂျာ), Shia Ismaili Muslim Family (ရှိယာ အစ္စမလီ မွတ်စလင် မိသားစု) ဝင်ဖြစ်ပြီး သူ၏ဖခင်မှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီနှင့် အဆီခဲများထုတ်လုပ်သော Western India PROducts (နောင်တွင် Wipro ကုမ္ပဏီဖြစ်လာ) ၏ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။
သူ၏အဖိုးမှာမူ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန်ဈေးကွက်၏ ဘုရင်တစ်ဆူဖြစ်ခဲ့သည်။
သူ၏ဖခင်သည် Muhammed Ali Jinnah ၏ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့လာရောက်ရန် ဖိတ်ကြားချက်ကို ငြင်းဆန်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်သာ အခြေချခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ပရမ်ဂျီ၏ဖခင်မှာရုတ်တရက်ဆုံးပါးသွားခဲ့ပြီး သူသည်မိသားစုလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ စတန်းဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် သင်ယူမည့်အစီအစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ပရမ်ဂျီသည် အသက် ၂၁နှစ်သာရှိသေးပြီး မွန်ဘိုင်းရှိ စိန့်မေရီကျောင်းမှ အခြေခံပညာရေး ပြီးကာစဖြစ်သည်။
သူသည် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘွဲ့ကို နောင်နှစ်ပေါင်း၃၀ကြာပြီးနောက်မှ ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ပရမ်ဂျီသည် ဖခင်နေရာကို ဆက်ခံပြီးနောက် ဝိုင်ပရိုကုမ္ပဏီသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အဆီခဲများ ထုတ်လုပ်ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် မုန့်ဖုတ်ရာတွင်သုံးသည့် အဆီခဲများ၊ တိုင်းရင်းပစ္စည်းများကိုအခြေခံသည့် ရေချိုးခန်းသုံးပစ္စည်းများ၊ ဆံပင်အလှ ထိန်းသိမ်းရေး ပစ္စည်းများ၊ ကလေးရေချိုးခန်းသုံးပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ်မီးသီးများနှင့် ဟိုက်ဒရောလစ် ဆလင်ဒါများကို တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင်မူပရမ်ဂျီသည် ဆပ်ပြာထုတ်လုပ်ခြင်းမှ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များထုတ်လုပ်ခြင်း သို့စနစ်တကျ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
Amalner ကိုအခြေခံသော vanapati ထုတ်လုပ်သော Western India PROducts ကုမ္ပဏီမှ ဝိုင်ပရို ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများလီမိတက်(Wipro Products Ltd)၊ ဝိုင်ပရို တက္ကနိုလိုဂျီ (Wipro Technologies) နှင့် ဝိုင်ပရို ကော်ပိုရေးရှင်း (Wipro Corporation) ဟူသော လုပ်ငန်းစုကြီးများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
ပရမ်ဂျီ၏ မြင့်မားသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဝိုင်ပရိုသည် အဆမတန် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။
ဝိုင်ပရိုသည် General Electric နှင့် ပူးပေါင်း၍ လျှပ်စစ်မီးသီးများထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အခြားလူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ Wipro Fluid Power စီးပွားရေးအုပ်စုမှ ဟိုက်ဒရောလစ်ဆလင်ဒါများနှင့် (tipper) တစ်ပ်ပါထရပ်ကားများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ပရမ်ဂျီ၏ မြင့်မားသောရည်ရွယ်ချက်များမှာ ဤနေရာတွင်ရပ်တန့်မနေပဲ ၁၉၈၀ခုနှစ်တွင် အိုင်ဘီအမ်ကုမ္ပဏီ အိုင်တီစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှထွက်သွားခြင်းကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ အိုင်တီဈေးကွက်တွင် ဝင်ရောက်နေရာယူနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် Santinel မှ ပေးသော အထူးလိုင်စင်ဖြင့် ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲလ်များ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်များနှင်း ဆက်စပ်စ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
အကျိုးရလဒ်အဖြစ် ဒေါ်လာ ၁.၅သန်းတန် ဟိုက်ဒရိုဂျင်စားသုံးဆီနှင့်အဆီခဲများ ထုတ်လုပ်သော ကုမ္ပဏီလေးသည် ကမ္ဘာအနှ့ံအပြားတွင် အခြေစိုက်ရုံးများရှိသော ဒေါ်လာ ၆၆၂သန်းတန် ကုမ္ပဏီအုပ်စုကြီးဖြစ်လာပြီး ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းစနစ်များ၊ တက္ကနိုလိုဂျီ(နည်းပညာ)သုံးထုတ်ကုန်များ နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို ကမ္ဘာတဝှမ်း ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည်။
ကုမ္ပဏီ၏ အိုင်တီလုပ်ငန်းဌာနသည် နောက်ဆုံးပေါ်အရည်အသွေးစံနှုန်းအတွက် ချီးမြှင့်သော SEI CMM အဆင့် ၅နှင့် PCMM အဆင့်၅ ဆုများကို ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးအနေဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
နှစ်စဉ် ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းအရ ကုမ္ပဏီ၏ ဝင်ငွေရာခိုင်နှုန်း အများဆုံးကို အိုင်တီလုပ်ငန်းမှ ရရှိသည် ဟုဆိုသည်။