kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
-သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၄) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၄) လုံး၊ ပေါက်တူးရိုး သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တိကျမ်း (၄) လုံး၊ ထယ်သွား သဏ္ဌာန် -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၅) လုံး၊ စစ်လက်နက် သဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၄) လုံး၊ ခက်ရင်း သဏ္ဌာန် -သိင်္ဃ-ဗောဓကျမ်း (၆) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၅) လုံး၊ ခက်ရင်းခွ သဏ္ဌာန် -ပုရပိုက်ဖြူတော် (၄) လုံး၊ ခြင်းအင်္ဂါဇာတ်သဏ္ဌာန် ထိုနတ်က္ခကို ဖဏိမည်သော မြွေနတ်မင်း ́ အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ပြဆိုပါသည်။
ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ “ပိတုဒေဝေါ မာဃောနိစ္စံ” ဟူ၍ မာဃနက္ခတ် ပရိယာယ် (၃) ပုဒ်ပြပါသည်။
အဘိဓာန် ဋီကာ၌မူ “ကာရိယတ္တိကေဟိ၊ အကျိုးစီးပွားမှု ပြုလိုသော သူတို့သည်။
မဟိယတေ၊ ပူဇော်အပ်၏။
မာဃော၊ မာဃနက္ခတ်မည်၏” ဟူ၍ ဝိဂြိုဟ်ပြု အနက် ဖွင့်ဆိုပါသည်။
အကျိုးစီးပွားမှု ပြုလိုသောသူတို့၏ ပူဇော်ရာဟု မြန်မာလို အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာ၊ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို ကျမ်း အချို့က အောက်ပါအတိုင်း ပြဆိုပါသည်။
ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၄) လုံး၊ ထွန်တုံးသဏ္ဌာန် ဂြဟသျှန္တီကျမ်း (၄) လုံး၊ ထမ်းပိုးသဏ္ဌာန် လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (ပူးသည့်နက္ခတ် ၁-လုံးအပါ-(၅) လုံး၊ အိမ်သဏ္ဌာန် အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၄) လုံး၊ သံကောက်သဏ္ဌာန် ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၄) လုံး၊ သံကောက်သဏ္ဌာန် ရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ၊ (၄) လုံး၊ မျောက်ရုပ်သဏ္ဌာန် သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၅) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ မာဃနက္ခတ်၏ တောင်စွန်ကြယ်အနီးတွင် ကြယ်ငယ် (၁) လုံးကို ထည့်သွင်း၍ အထက်ပါကျမ်း (၂) ကျမ်းက ကြယ် (၅) လုံးဟု ယူဆခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနက္ခတ်ကို ပိတရာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ် ကျမ်းက မိန့်ဆိုပါသည်။
ပြုဗ္ဗာဘရဂုဏီနက္ခတ် မှာ ဥတ္တရာ ဘရဂုဏီနက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို ယောနိနတ်အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်။
ဤနက္ခတ်သည် ချိန်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၁။
ပုဗ္ဗဖဂ္ဂုနီ = ပြုဗ္ဗဖလဂုနိနက္ခတ် မိန်းမတို့၏ ယောနိဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည့် နက္ခတ်ပရိယာယ် (၈) ပုဒ်ကို ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက “ဘဂါချာပုဗ္ဗဖဂ္ဂုနီ အစချီပြဆို၍ အဘိဓာန်ဋီကာဆရာကမူ “ဖလံ၊ အကျိုးစီးပွားကို။
ဂဏှာပေတိ၊ ယူစေတတ်၏။
ဖဂ္ဂုနီ၊ ဖဂ္ဂုနီနက္ခတ်မည်၏”ဟူ၍ ပြဆိုပေသည်။
ဥတ္တရာဖဂ္ဂုနီ-ဥတ္တရဖလဂုနီနက္ခတ် အထက်ပါ ဖဂ္ဂုနီနက္ခတ် (၂) လုံး၏ အဆင်းသဏ္ဌာန် လုံးရေသင်္ချာအား (အနည်းငယ်လွဲသည်မှအပ) စုပေါင်းပြဆို ထားသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
ဟေသျှန္တိကျမ်းနက္ခတ်တစ်လုံး၊ ကြယ်နှစ်လုံး၊ နက္ခတ်နှစ်လုံး၊ ကြယ် လေးလုံးပေါင်း ညောင်စောင်းခြေ(၄) ခုသဏ္ဌာန်ပေါတ္တရသာဒိကျမ်းလဃုသင်္ဂြဟကျမ်းအာကာသသျှတ္တရကျမ်းသိဃဗောဓကျမ်း ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်းနက္ခတ်နှစ်လုံး ပေါင်းမှ ကြယ်လေးလုံး၊ လှည်းဦးကင်းသဏ္ဌာန်နက္ခတ်လင်္ကာ ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူပြုဗ္ဗာဖလဂုနီနက္ခတ် (၂) လုံး၊ နွားမသဏ္ဌာန် ဥတ္တရာဖလဂုနီနက္ခတ်(၂) လုံး၊ နွားလားသဏ္ဌာန် သဏ္ဌာန်မပါသေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း ပြုဗ္ဗာဖလဂုနီနက္ခတ် (၂) လုံး၊ နွားမသဏ္ဌာန် ဥတ္တရာဖလဂုနီနက္ခတ်(၂) လုံး၊ နွားလားသဏ္ဌာန် သဏ္ဌာန်မပါ ပုဗ္ဗဖဂ္ဂုနီနက္ခတ်ကို ယောနိနတ်စောင့်၍ ဥတ္တရာဖဂ္ဂုနီ နက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ပြဆိုပါသည်။
ဥတ္တရာဘရဂုဏီနက္ခတ် မှာ ပြုဗ္ဗာဘရဏီ နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ ညောင်စောင်းသဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို အယမနတ် အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုသည်။
ပုဗ္ဗဖဂ္ဂုနီ = ပြုဗ္ဗဖလဂုနိနက္ခတ် ၁၂။
ဟဿဒနက္ခတ် မှာ လက်ဝါးနှင့် တူ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
လက်ငါးချောင်းသဏ္ဌာန် ငါးလုံးရှိကြောင်းဆိုသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်း ဆိုလေသည်။
ဤနက္ခတ်သည် ဆံကျင်တရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၃။
ဟတ္တ = ဟဿတနက္ခတ် ဟဿတနက္ခတ်ကို နှစ်ဂါထာနှင့်တစ်ဝက်၊ ပရိယာယ် (၂၄)ပုဒ်ဖြင့် ပြပါသည်။
ပရိယာယ်ပုဒ်အားလုံး “နေ”ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
ဟတ္တဟူသော မဂဓကို သက္ကဋရော၍ ဟဿတဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဟတ္ထဟူသည် လက်ကို ဟော၏၊ ထို့ ကြောင့်လျှင် အဘိဓာန်ဋီကာဆရာက “ဟတ္ထသဏ္ဌာနတာယ၊ လက်နှင့်တူသော သဏ္ဌာန်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဟတ္တော၊ ဟဿတနက္ခတ် မည်၏”ဟူ၍မိန့်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာလို လက်ဝါးနှင့် တူသည့် နက္ခတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို နက္ခတ်ကျမ်း များက အောက်ပါအတိုင်း ပြဆိုထားပါသည်။
ပါတ္တရသာဒိကျမ်းလက်ဝါး လက်ချောင်း သဏ္ဌာန်၊ (၅) လုံးကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်းလဃုသင်္ဂြဟကျမ်းအာကာသသျှတ္တရကျမ်း ဂြဟသျှန္တိကျမ်း(၅) လုံး၊ အဆင်း-သဏ္ဌာန် မပါ၊သိင်္ဃဗောဓကျမ်းသေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်းရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ၅ လုံး၊ ဆင်ဦးခေါင်း သဏ္ဌာန်၊ ထိုနက္ခတ်ကို နေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပါသည်။
စိတြနက္ခတ်မှာ ပုလဲသဏ္ဌာန်တစ်လုံးရှိသည်။
တနည်း တစ်လုံး ပတ္တမြားအရည်နှင့် တူ၏။
ထိုနက္ခတ်ကို တမ္ဗနတ် အစိုးရသည်ဟု ဆိုသည်။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၄။
စိတ္တ = စိတြနက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတွင် “တုဋ္ဌော၊ စိတြနက္ခတ်။
စိတ္တော၊ စိတြနက္ခတ်။
ဝါတာချော၊ စိတြနက္ခတ်” ဟူ၍ ပရိယာယ်သုံး ပုဒ်ပြပါသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ ၌ကား “တစ္ဆေက သဒိသတ္တာ၊ သစ်ရွှေသမား လက်သမားနှင့် တူသည်ဖြစ်၍။
ဝိစိတ္တံ၊ အထူးသဖြင့် ဆန်းကြယ်သော။
ဖလံ၊ အကျိုးစီးပွားကို။
ဒဒါတိ၊ ပေးတတ်၏။
စိတ္တာ၊ စိတြနက္ခတ် မည်၏” ဟူ၍ ပြဆိုပေသည်။
ဆန်းကြယ်သော အကျိုးစီးပွားကို ပေးတတ်သော နက္ခတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
လုံးရေသင်္ချာ၊ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
-ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၁) လုံး၊ နှလုံး သဏ္ဌာန် -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၁) လုံး၊ ပုလဲတစ်လုံး သဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၁) လုံး၊ ပတ္တမြား သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တိ၊ သိင်္ဃဗောဓကျမ်း(၁) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၁) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာ ဝတ္ထုကျမ်း (၁) လုံး၊ မှန်ကူသီး သဏ္ဌာန် -ရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ (၁) လုံး၊ တောကျား သဏ္ဌာန် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း နှင့် ဂြဟသျှန္တီကျမ်းတွင် စိတြနက္ခတ်ကို တုဋ္ဌနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ပြဆို၍ ရာဇမတ္တဏ် နိဿယဟောင်း၌မူ တမ္ပမ္ပနတ် အစိုးရကြောင်း ပြဆိုပေသည်။
သွာတိနက္ခတ် မှာ ကသစ်ပွင့်သဏ္ဌာန် နှစ်လုံးရှိသည်။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၅။
သွာတိ = သွာတိနက္ခတ် လေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် သွာတိနက္ခတ်ပရိယာယ် (၇) ပုဒ်ကို ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ တွေ့ရပေသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ၌မူ “အဿ၊ ထိုနက္ခတ်အား။
သောဘဏာ၊ တင့်တယ်ခြင်းသည်။
သွာတိ၊ သွာတိနက္ခတ် မည်၏။
ဝါ၊ တစ်နည်းကား။
သုဘာသုဘဖလဒါနတော၊ ကောင်းကျိုး, မကောင်းကျိုးကို ပေးတတ်သောကြောင့်။
သွာတိ၊ သွာတိနက္ခတ် မည်၏” ဟူ၍ အနက်ဝိဂြိုဟ် ဆိုပေသည်။
သွာတိနက္ခတ်၏ အဆင်းသဏ္ဌာန် လုံးရေသင်္ချာကို ကျမ်း အစောင်စောင်တို့၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၁) လုံး၊ ပတ္တမြား သဏ္ဌာန် ဂြဟသျှန္တိကျမ်း (၁) လုံး၊ နီသောအဆင်း လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၁) လုံး၊ သန္တာကျောက် သဏ္ဌာန် အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၂) လုံး၊ ကသစ်ပွင့် သဏ္ဌာန် သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၁) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၁) လုံး၊ မှန်ကူသီး သဏ္ဌာန် ပုရပိုက်ဖြူ (၃) လုံး၊ စပါးကြီးမြွေ သဏ္ဌာန် နက္ခတ်လင်္ကာ (စာငယ်) လုံးရေ မပြ။
ကျေးဦး ခေါင်းသဏ္ဌာန် သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ သွာတိနက္ခတ်ကို ပဝနမည်သော လေနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပါသည်။
အနုရာဓနက္ခတ် မှာ နဂါးလည်ဆစ်သဏ္ဌာန် (၁၅) လုံး ရှိသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို မိတ္တမည်သောနတ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်။
ဤနက္ခတ်သည် တံငါတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၇။
အနုရာဓ = အနုရာဓနက္ခတ် အနုရာဓော၊ မေတြော၊ ဝိသာခဿာနုဇော-ဟူ၍ အရာခ နက္ခတ် ပရိယာယ် သုံးပုဒ်ကို ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ တွေ့ရသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာတွင် “ဧတာယ၊ ဤအနုရာဓနက္ခတ်ဖြင့်။
သုဘာသုဘဖလံ၊ ကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုးသည်။
အနုရာဓယတိသံသိဇ္ဈတိ၊ ကောင်းစွာပြီးစီး၏။
အနုရာဓာ၊ အနုရာဓနက္ခတ်မည်၏” ဟူ၍ ပြဆိုထားသည်။
အနုရာဓနက္ခတ်သည် ကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုးတို့ကို ပြီးစေတတ်သည့် အနက်အဓိပ္ပာယ် ရပေသည်။
ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းအလို မိတ္တနတ် အစိုးရသော အနုရာဓ နက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာ အဆင်းသဏ္ဌာန်တို့ကို ကျမ်းအချို့တွင် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရသည်။
ပါတ္တရသာဒိကျမ်း၊ လုံးရေမပါ၊ ထန်းပင်သဏ္ဌာန် ဂြာဟသျှန္တီကျမ်း (၆) လုံး၊ ကောက်သော ပုတီးသဏ္ဌာန် လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၄) လုံး၊ ပတ္တမြား သဏ္ဌာန် အာကာသျှတ္တရကျမ်း (၁၅) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန် မပါ ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၄) လုံး၊ နဂါးလည်ဆစ် သဏ္ဌာန် ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူ (၁၅) လုံး၊ ဥဒေါင်းငှက် သဏ္ဌာန် နက္ခတ်လင်္ကာ (၁၅) လုံး၊ နဂါးလည်ဆစ် သဏ္ဌာန် သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ နက္ခတ်တာရာသိမှတ်စရာ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ အရှင်အာလောက (မုံရွာ) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ နက္ခတ်များ။
ဇေဋ္ဌနက္ခတ် မှာ နဂါးချက်မဟုခေါ်၍ (၅) လုံးရှိ၏။
တနည်း ၅ လုံး၊ ၂ လုံး ကျောက်ပြင် (ပယောနဂါးချက်) နှင့် တူ၏။
ထိုနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရကြောင်းဆိုသည်။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၈။
ဇေဋ္ဌ = ဇေဋ္ဌနက္ခတ် “ဇဋ္ဌော သူရာဓိပေါသက္ကော” အစရှိသည်ဖြင့် သိကြားမင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဇေဋ္ဌနက္ခတ်၏ ပရိယာယ်ကို ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတွင် (၉) ပုဒ် ပြဆိုပါသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ ၌မူ-“သဗ္ဗသံ၊ ခပ်သိမ်းသော နက္ခတ်တို့ထက်။
ဂုဏောဟိ၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ဖြင့်။
ဝုဍ္ဎတ္တာ၊ကြီးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။
ဇေဋ္ဌော၊ ဇေဋ္ဌမည်၏”ဟု တွေ့ရပေသည်။
ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်၌ ဇေဋ္ဌနက္ခတ်ကို သိကြားမင်း အစိုးရသည် စောင့်သည်ဆိုပေရာ ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန် ကျမ်းဂန်အချို့တွင် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
-ပေါတ္ထရသာဒိကျမ်း လုံးရေမပါ၊ ဒေါင်းရင်ဘတ်သဏ္ဌာန်။
ဆီးစောင်း လက်ပတ်မြစ်သဏ္ဌာန်။
-ဂြဟသျှန္တီ၊ လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၃) လုံး၊ နားတောင်းသဏ္ဌာန်။
-အာကာသသုတ္တရကျမ်း (၂) လုံး၊ ကျောက်ပျဉ် သဏ္ဌာန်။
-သိင်္ဃဗေဒကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ။
-သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၃) လုံး၊ သဏ္ဌာန် မပါ။
-ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၂) လုံး၊ မုယော သဏ္ဌာန်။
-ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူ (၅) လုံး၊ ဆိတ်ရုပ် သဏ္ဌာန်။
ဓမ္မတာမော်ကွန်း၊ မိုးလယ်လျံပတ်နှင့် မြင်းမိုရ်လက်တွင်ချီနက္ခတ် လင်္ကာတွင် နဂါးချက်မနှင့်တူကြောင်း ပြဆိုထားပါသည်။
မူလနက္ခတ်မှာ လေးလုံးရှိ၍ နဂါးအမြီးဟုခေါ်သည်။
တနည်း ၄ လုံး၊ ၇ လုံး ကင်းမြီးကောက်နှင့် တူ၏။
ထိုနက္ခတ်ကို နိရတိရက္ခိုသ် အစိုးရကြောင်းဆိုသည်။
ဤနက္ခတ်သည် ဆင်တာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၁၉။
မူလာ= မူလနက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတွင် “ရက္ခသော နိရတိမူလာ” ဟူ၍ မူလနက္ခတ် ပရိယာယ် (၃) ပုဒ်ပါသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ၌မူ “ဧတ္ထ၊ ဤနက္ခတ်၌။
မူလတိ ပတိဋ္ဌာတိ၊ တည်တတ်၏။
မူလာ၊ မူလနက္ခတ်မည်၏” ဟူ၍ ပြဆိုပါသည်။
မူလာဟူသော မာဂဓဘာသာမှ အာသရအချကို သိမ်း၍ မူလနက္ခတ်ဟူ၍ မြန်မာမှုပြုထားသည့် ထိုနက္ခတ်ကို ဒိသာပါလ အနောက်တောင်အရပ်ကို အစိုးရသူ နိရတိရေစောင့်ရက္ခိုသ်က အစိုးရကြောင်း အမရကောသနှင့်ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတို့တွင် ပြဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို အချို့က အောက်ပါအတိုင်း ပြဆိုပါကြပါသည်။
-သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၂) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း လုံးရေမပါ၊ ကြာရိုးသဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တီကျမ်း (၉) လုံး၊ တိရစ္ဆာန် သဏ္ဌာန် -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၁၁) လုံး၊ ခြင်္သေ့မြီး သဏ္ဌာန် -အကာသသျှတ္တရကျမ်း (၄) လုံး၊ ကျောက်သား သဏ္ဌာန် -သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၁၁) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၇) လုံး၊ ကင်းမြီးကောက် သဏ္ဌာန် -ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူ (၄) လုံး၊ ကြောင်ရုပ် သဏ္ဌာန် -နက္ခတ်လင်္ကာ လုံးရေမပါ၊ နဂါးအမြီး သဏ္ဌာန်နက္ခတ်တာရာသိမှတ်စရာ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ အရှင်အာလောက (မုံရွာ) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ နက္ခတ်များ။
ပြုဗ္ဗာသဠ်နက္ခတ် မှာ ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ ဆင်မလှမ်းဟန် လေးလုံးရှိကြောင်းဆိုသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို တောယရေနတ် အစိုးရကြောင်းလည်းဆိုသည်။
ပုဗ္ဗသဠ-ပြုဗ္ဗာသာဠ်နက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ “ပုဗ္ဗာသဠှော၊ ပြုဗ္ဗာသာဠ်။
ဇလဝယော၊ ပြုဗ္ဗာသာဠ်”ဟူ၍ ပရိယာယ်နှစ်ပုဒ်ပြုပြီး အဘိဓာန် ဋီကာ၌မူ “ဘတီနံ၊ သူရင်းငှား ကိုယ်ခစားတို့၏။
ဒဏ္ဍော၊ တုတ်တောင်ဝှေးသည်။
အာသဠှောနာမ၊ အာသဠှ မည်၏။
တံသဏ္ဌာနတ္တာ၊ ထိုသူရင်းငှား ကိုယ်ခစား နွားကျောင်းသားတို့၏ တုတ်တောင်ဝှေး သဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့်။
အာသဠှာနာမ၊ အာသဠှနက္ခတ်မည်၏”ဟူ၍ တွေ့ရပေသည်။
အမရကောသ-သက္ကဋအဘိဓာန်၌လည်း “ဖလာဂေါ၊ ပေါက်သားဖြင့် ပြုအပ်သော။
ဗြတေ၊ ရသေ့ ရဟန်းတို့၏။
ဒဏ္ဍ၊ တောင်ဝှေးသည်။
အာပါလော၊ အာပါလမည်၏”ဟု ပြုဗ္ဗာသာဠ် နက္ခတ်ကို ပြဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏လုံးရေနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
-ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း ပြုဗ္ဗာသာဠ်၊ ဥတ္တရာသာဠ် နှစ်လုံးမှ ကြယ် (၄) လုံး၊ ဗိတာန်သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တီကျမ်း (၂) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၂) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၂) လုံး၊ ဆင်စွယ်သဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း(ပြုဗ္ဗာသာဠ် ဥတ္တရာသာဠ် နက္ခတ်နှစ်လုံး ပေါင်း (၄) လုံး၊ ဆင်မလှမ်းဟန် -သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၄) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (ပြုဗ္ဗာသာဠ် ဥတ္တရာသာဠ် နက္ခတ်နှစ်လုံးပေါင်း (၄) လုံး၊ ဆင်ခြေလက်သဏ္ဌာန် -ရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ (၂) လုံး၊ ခြင်္သေ့ဖိုသဏ္ဌာန် -နက္ခတ်လင်္ကာ လုံးရေမပါ၊ ဆင်မလှမ်းဟန် မိုးတွင်းကာလ ခါသမယ၌ ထိုနက္ခတ်နှင့် စန်းယှဉ်လျှင် ထိုနေ့ မိုးကြိမ်းတည်း။
မလွဲမုချ မိုးရွာတတ်၍။
ပြုဗ္ဗာသာဠ် ဆင်ထိုက်ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုရိုးပြုသည်။
ပြုဗ္ဗာသာဠ်နက္ခတ်ကို တောယမည်သော ရေနတ် အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပါသည်။
ဥတ္တရာသဠ်နက္ခတ် မှာ ပြုဗ္ဗသဠ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ ဆင်မလှမ်းဟန်လေးလုံးရှိကြောင်းဆိုသည်။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၂၁။
ဥတ္တရာသဠ = ဥတ္တရာသာဠ်နက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ “ဝိသာချော၊ ဥတ္တရာသဠှော၊ ဝိသုဒေဝေါ”ဟူ၍ ဥတ္တရာသာဠ် နက္ခတ်ပရိယာယ် (၃) ပုဒ်ပြပါသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ၌ကား ဥတ္တရာသာဠ် နက္ခတ်၏ပရိယာယ်ကို အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့် ပြုဗ္ဗာသာဠ် နက္ခတ်ကဲ့သို့ပင် ပြဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏လုံးရေ သင်္ချာနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို ကျမ်း အချို့၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
(တစ်နည်း) ပြုဗ္ဗာသာဠ်, နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ အဓိပ္ပာယ်၊ လုံးရေ ပြဆိုလေ့ရှိသည်။
-ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၂) လုံး၊ ဗိတာန် ခြေ သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တီကျမ်း (၂) လုံး၊ အသွင်သဏ္ဌာန် မပါ -သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၂) လုံး၊ အသွင်သဏ္ဌာန်မပါ -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၂) လုံး၊ ညောင်စောင်းခြေသဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၂) လုံး၊ ဆင်မလှမ်းဟန် -သိင်္ဃဗောဓကျမ်း (၄) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း (၂) လုံး၊ ဆင်လက်သဏ္ဌာန် -ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူ (၂) လုံး၊ ခြင်္သေ့မသဏ္ဌာန် -နက္ခတ်လင်္ကာ ဆင်မလှမ်းဟန် ထိုနက္ခတ်ကို အဿိဒေဝနတ်စောင့်၍ အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပါသည်။
ဓနသိဒ္ဓိနက္ခတ် မှာ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိသည်။
တနည်း ရွှေထီးအရှည်နှင့် တူ၏။
ထိုနက္ခတ်ကို ဝသုနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းဆိုသည်။
ဤနက္ခတ်သည် မြင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၂၃။
ဓနိဋ္ဌ = ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ “ဓနိဋ္ဌ၊ ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်”ဟု ပြဆို၍အဘိဓာန်ဋီကာတွင် “ဧတ္ထ၊ ဤနက္ခတ်၌။
ဓနံ၊ ဥစ္စာကို။
ဧသန္တိ၊ ရှာကြကုန်၏။
ဓနိဋ္ဌာ၊ ဓနိသိဒ္ဓ နက္ခတ် မည်၏”ဟူ၍လည်းကောင်း။
(တစ်နည်း) “ဓနဝတီ၊ ဥစ္စာရှိသော သူတို့သည်။
ဝိဘူဘိနိဓာနံ၊ ဥစ္စာသိုမှီး မြှုပ်နှံထားခြင်းကို။
ကရောန္တိ၊ ပြုကြကုန်၏။
ဓနိဋ္ဌာ၊ ဓနသိဒ္ဓ နက္ခတ်မည်၏” အနက်ဝိဂြိုဟ် ဖွင့်ဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေ သင်္ချ၁ အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို ကျမ်းဂန် အချို့က အောက်ပါအတိုင်း မိန့်ဆိုပါသည်။
-ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း (၄) လုံး၊ လက်ဖွဲ့သဏ္ဌာန် ငှက်ဦးခေါင်း သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တီကျမ်း (၂) လုံး၊ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန် -လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း (၄) လုံး၊ မုရိုးစည် သဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း (၄) လုံး၊ ထီးသဏ္ဌာန် -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း -နက္ခတ်လင်္ကာ (၄) လုံး၊ အင်ကြင်းသီးသဏ္ဌာန် -သိင်္ဃာဗောဓကျမ်း (၄) လုံး၊ အဆင်း သဏ္ဌာန်မပါ -ရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ (၄) လုံး၊ တံငါရုပ်သဏ္ဌာန် -သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း (၄) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ ဓနသိဒ္ဓ နက္ခတ်ကိုဝသုနတ်မင်း စောင့်ကြောင်း၊ အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတွင် တွေ့ရပေသည်။
သတ္တဘိသျှနက္ခတ် မှာ ဆုံကြီးသဏ္ဌာန် ခြောက်လုံးရှိသည်။
တနည်း မှန်ကူနှင့် တူ၏။
ထိုနက္ခတ်ကို ဝရုဏာနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆိုသည်။
သတဘိသ=သတဘိသျှနက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ ဝရုဏနတ်မင်း အစိုးရသည် ဆိုသော သတဘိသျှနက္ခတ်ကို ဝါရုဏော၊ ဝါရုဏချာတော၊ သတဘိသော” ဟူ၍ ပရိယာယ် (၃) ပုဒ် ပြဆိုပါသည်။
အဘိဓာန် ဋီကာတွင်ကား “ဧတ္ထ၊ ဤနက္ခတ်၌။
သတံ၊ များစွာသော။
ဘိသဇာ၊ ဆေးတို့သည်။
သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။
သတဘိသဇော၊ သတဘိသဇမည်၏။
(တစ်နည်းကား) သတဘိသဇာနံ၊ များစွာသော ဆေးတို့ကို။
အဓိပတိ၊ အစိုးရသည်တည်း။
သတဘိသဇော၊ သတဘိသျှနက္ခတ် မည်၏” ဟူ၍ တွေ့ရသည်။
ဤနက္ခတ်ကား ဆေးဝါးရှိသည်။
ဆေးဝါးတို့ ဝါးတို့ကို အစိုးရသည်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရပေသည်။
သတဘိသျှနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာ အဆင်း သဏ္ဌာန်ကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
-သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း(၄) လုံး၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း၊ လုံးရေမပါ၊ ဆန်ကွဲ ကြဲသကဲ့သို့ သဏ္ဌာန် -ဂြဟသျှန္တိကျမ်း၊ လုံးရေ (၁၀၀)၊ ပန်းခိုင် သဏ္ဌာန် -လဃုင်္ဂြသဟကျမ်း၊ လုံးရေများစွာ၊ ပန်းဝတ်မှုန် ဝတ်ဆန်သဏ္ဌာန် -အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ (၆) လုံး၊ ဆီပွတ်ဆုံ သဏ္ဌာန် -သိင်္ဃဗောဓကျမ်း၊ လုံးရေ (၁၀၀)၊ သဏ္ဌာန်မပါ -ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း၊ (၁) လုံး၊ မှန်ကူသီးသဏ္ဌာန် -ရွှေမင်ရေး ပုရပိုက်ဖြူ (၆) လုံး၊ စိုင်သတ္တဝါ သဏ္ဌာန် -နက္ခတ်လင်္ကာ (၄) လုံး၊ ကျောက်ပျဉ်သဏ္ဌာန် ခက်ရင်းသဏ္ဌာန်နက္ခတ်တာရာသိမှတ်စရာ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ အရှင်အာလောက (မုံရွာ) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ နက္ခတ်များ။
ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ် မှာ နွားခြေနွားလက်နှင့် တူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
တနည်း ၄ လုံး၊ ၂ လုံးစီ ခြေဖဝါးနှင့် တူ၏။
ဥတ္တရာ ပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ဗျိုင်းတာရာနှင့် ယှဉ်၍ သွား၏။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၂၅။
ပုဗ္ဗဘဒ္ဒပဒါ = ပြုဗ္ဗဘဒြပိုက်နက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းတွင် “အဇေကာပါဒါ၊ ပုဗ္ဗဘဒ္ဒပဒါ” ဟူ၍ ပရိယာယ် နှစ်ပုဒ် ပြပါသည်။
အဘိဓာန်ဋီကာ၌မူ “ဂေါ၊ နွားကို။
ဘဒ္ဒေါ၊ ဘဒ္ဒဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။
တဿေဝ၊ ထိုနွား၏လျှင်။
ပဒါနိ၊ ခြေနှင့် တူကုန်သော။
ပဒါ၊ ခြေတို့သည်။
အသံ၊ ထိုနက္ခတ်အား။
ဘဒ္ဒပဒါ၊ ဘဒ္ဒပဒ မည်၏။
ပုဗ္ဗဘဒ္ဒပါ၊ ပြုဗ္ဗဘဒြပိုဒ်သည်။
ဒွေ၊ နှစ်လုံး။
ဥတ္တရ ဘဒ္ဒပဒါ၊ ဥတ္တရဘဒြပိုဒ်သည်။
ဒွေးနှစ်လုံးတည်း”ဟူ၍ အနက်ဝိဂြိုဟ် ပြဆိုပါသည်။
“နွားခြေ နွားလက်”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ထိုနက္ခတ်ကို ခေါ်ရာ၌ အခက်အခဲရှိသောကြောင့် “ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်”ဟု လွယ်ကူစွာ ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
“ယွန်း ပဏ္ဏာသသုတ္တမိတ္တဇာတ်”အား သုမ္ဘမိတ်ဟု ခေါ်ရမည့်အစား သမပိုက်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသကဲ့သို့တည်းဟု ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီကျမ်းက ဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏အဆင်းသဏ္ဌာန်၊ လုံးရေသင်္ချာကို ဥတ္တရာဘဒြာပိုဒ်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်းလျက် ကျမ်းအချို့၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပေသည်။
-ပေါတ္တရသာဒိကျမ်း၊ ပြုဗ္ဗ ဥတ္တရနက္ခတ် နှစ်လုံး ပေါင်း (၄) လုံး၊ လေးထောင့်သဏ္ဌာန်။
-ဂြဟသျှန္တီကျမ်း၊ (၂) လုံးစီ၊ သဏ္ဌာန်မပါ။
-လဃုသင်္ဂြဟကျမ်း၊ နက္ခတ် (၂) လုံးပေါင်း ရလဒ် ကြယ် (၄) လုံး။
-အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ ညောင်စောင်းခြေ သဏ္ဌာန်။
-သိင်္ဃဗောဓကျမ်း၊ နှစ်လုံးစီ၊ သဏ္ဌာန်မပါ။
-သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း၊ နှစ်လုံးစီ၊ သဏ္ဌာန်မပါ။
-ကပ္ပဝဏ္ဏနာကျမ်း နှစ်လုံးပေါင်း၊ ခြေဖဝါး နှစ်ဖက်သဏ္ဌာန်။
-ရွှေမင်ရေးပုရပိုက်ဖြူ၊ ကြံ့ဖိုသဏ္ဌာန်။
-နက္ခတ်လင်္ကာ၊ ဘဏ္ဍိုင်ခြေသဏ္ဌာန်။
ပြုဗ္ဗဘဒြပိုဒ်နက္ခတ်ကို အဇဒေဝနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပါသည်။
ဥတ္တရာပုရပိုက်နက္ခတ်မှာ ၄ လုံး၊ ၂ လုံးစီ ခြေဖဝါးနှင့် တူ၏။
ပြုဗ္ဗာပုရပိုက်နက္ခတ်နှင့် ပေါင်း၍ အင်းပျဉ်သဏ္ဌာန် လေးလုံးရှိကြောင်း ဆိုသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြနနတ်မင်း၊ သို့မဟုတ် အဟိဗုဓနတ်မင်း အစိုးရကြောင်းလည်းဆိုသည်။
http://martikar.pikay.org/2012/10/blog-post_5851.html ၂၆။
ဥတ္တရဘဒ္ဒပဒါ = ဥတ္တရဘဒြပိုဒ်နက္ခတ် ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း၌ “ဥတ္တရဘဒ္ဒပဒါ၊ အဟိပြုနော”ဟူ၍ နက္ခတ်ပရိယာယ် နှစ်ပုဒ်ပြဆိုပြီး အဘိဓာန်ဋီကာ၌ကား ပြုဗ္ဗာဒြပိုက်နက္ခတ်နှင့်အတူ ရောနှောလျက် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်၏ လုံးရေသင်္ချာနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန်ကို နက္ခတ် ကျမ်းများက ပြုဗ္ဗဘဒြပိုဒ်နက္ခတ်၏ လုံးရေနှင့် သဏ္ဌာန် အတိုင်း ပြဆိုပါသည်။
ထိုနက္ခတ်ကို အဟိပြန နတ်မင်းက အစိုးရကြောင်း ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်းက ဆိုပြီး ဂြဟသျှန္တီကျမ်း ကမူ အဟိဗုဇနတ် မင်းက ပိုင်ဆိုင်ကြောင်း ပြဆိုပေသည်။
ရေဝတီနက္ခတ်ရေဝတီနက္ခတ္တ (န) [ရေဝတီ+နက္ခတ္တ] ရေဝတီ နက္ခတ်။
ရေဝတီနက္ခတ္တေန ဇာတတ္တာ “ရေဝတော”တိ လဒ္ဓနာမော... ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိတိ အတ္ထော။
သည်-အဿဝဏီနက္ခတ်မှ စ၍ ရေတွက်သော် ၂၇-လုံးမြောက် နောက်ဆုံးနက္ခတ်ဖြစ်သည်၊ ၎င်းရေဝတီနက္ခတ်သည် မိဿရာသီဦးမှ ၃၅၉-အံသာ ၅၀-လိတ္တာတွင် တည်၏၊ တောင်မြောက်အားဖြင့်ကား ကြန္တီမျဉ်း ဓုဝဌာန၏ အလယ် တည့်တည့် အံသာ-ဝ-တွင်တည်၏ဟု သူရိယသိဒ္ဓန္တနှင့် သိဒ္ဓန္တတတွဝိဝေကကျမ်းတို့၌ ဆိုသည်။
(မဟာသိဒ္ဓန္တ, သိဒ္ဓန္တသေခရ, သိဒ္ဓန္တသိရောမဏိ, ဂြဟလာဃဝ ကျမ်းတို့၌ကား)မိဿရာသီဦးမှ ၃၆၀-အံသာတွင်တည်၏၊ တောင်မြောက်အားဖြင့်ကား ကြန္တီမျဉ်း ဓူဝဌာန၏ အလယ်တည့်တည့် အံသာ-၀-တွင် တည်၏ဟု ဆိုသည်၊ သိဒ္ဓန္တအချင်းချင်း ရာသီဦးမှစ၍ ရေတွက်အပ်သော အံသာ၌ ၁၀-လိတ္တာမျှကွာသည်။
မြန်မာသူရိယသိဒ္ဓန္တ ကျမ်း၌ကား ရေဝတီနက္ခတ်၏ အနောက်ဘက်စွန်းသည် မိဿရာသီဦးမှ-၃၄၇-အံသာနှင့် ၈-လိတ္တာတွင်တည်၏၊ တောင်မြောက်အားဖြင့်ကား မဇ္ဈလေခခေါ်သော ဝိသုဝ (= အီကွေတာ) လမ်းကြောင်းမှ မြောက်ဘက် ၁၄-အံသာနှင့် ၃၂-လိတ္တာတွင်တည်၏။
မြောက်ဘက် စွန်းသည် မိဿရာသီဦးမှ ၃၄၇-အံသာနှင့် ၈-လိတ္တာ၊ မဇ္ဈလေခါမှ မြောက်ဘက် ၄၁-အံသာနှင့် ၃၂-လိတ္တာတွင် တည်၏၊ အလယ်မြှုံးသည် မိဿရာသီဦးမှ ၃၄၉-အံသာနှင့် ၁၇-လိတ္တာတွင် မဇ္ဈလေခါမှ မြောက်ဘက် ၂၈-အံသာနှင့် ၃၂-လိတ္တာတွင် တည်၏၊ တောင်အစွန်း ၂-လုံးသည် မိဿရာသီ ဦးမှ ၃၅၄-အံသာနှင့် ၁၀-လိတ္တာ၊ မဇ္ဈလေခါမှ ၂၀-အံသာနှင့် ၃၂-လိတ္တာတွင်တည်၏ဟု (၄) ပိုင်းပိုင်း၍ ပြဆို၏။
ရေဝတီနက္ခတ်လုံးရေကို ကပ္ပဒုမ, ရတ္တိလဂ္ဂနိရူပန, သူရိယသိဒ္ဓန္တ, တတွာမတဋီကာ ဆရာတို့က ၃၂ လုံးဟုဆိုကြ၏၊ မြန်မာနက္ခတ် သံပေါက်နှင့် အာကာသသျှတ္တရကျမ်းတို့က ပြီသထင်ရှားသော အလုံးတို့ကိုသာယူပြီး ၉ လုံးဟုဆိုကြ၏၊ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုလည်း “မြှုံးသဏ္ဌာန်”ဟုဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် ရေဝတီ ၉-လုံး၊ သဏ္ဌာန်မြှုံး၊ အဆုံးဗျိုင်းတာရာ (နက္ခတ်သံပေါက်)။
မှတ်လော့စဉ်စီ၊ ရေဝတီဟု၊ ပြီပြီသသ၊ ဂဏန်းချလျှင်၊ နဝ ၉-လုံး၊ ရေသူသုံးသည်၊ ငါးမြှုံးတူစွာ (အာကာသသျှတ္တရ)။
(နက္ခတ်တို့၏ တောင်မြောက် ဝိက္ခေပတိုင်းရာ၌ သိဒ္ဓန္တကျမ်းရင်းတို့က ကြန္တီစက်ဝန်းမှ တိုင်းတာကြ၍ မြန်မာ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းက မဇ္ဈလေခါခေါ်သော ဝိသုဝ (= အီကွေတာ) စက်ဝန်းမှ တိုင်းတာ ကြသည်)။
ရေဝတီနက္ခတ်နှင့် စန်းယှဉ်၍ မွေးဖွားသောသူသည် လိမ္မာပါးနပ်အံ့။
စည်းစိမ်ဥစ္စာ ကြွယ်ဝအံ့။
ငြိမ်သက်တည်ကြည်သော ဣန္ဒြေရှိအံ့၊ အေးချမ်းသာယာစွာနေရအံ့။
မင်းဖြစ်အံ့ (ကောဋ္ဌိပဒီပ)။
တစ်နည်း ပေါင်၌ စာအမှတ်ပါရှိအံ့၊ ကာမစိတ်ဓာတ်တက်ကြွ ပြင်းထန်လွန်ကဲအံ့၊ မှူးမတ်အရာရှိ အမှုထမ်း အရာထမ်းဖြစ်အံ့၊ သားသ္မီးကောင်း မယားကောင်း မိတ်ဆွေကောင်းတို့နှင့် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရအံ့၊ သမာဓိရှိအံ့၊ အလှအပ အတင့် အတယ် ကြိုက်တတ်အံ့ (ဇာတကပါရိဇာတက)။
တစ်နည်း-ရေဝတီနှင့်၊ တူညီမပြောင်း၊ ဖျားတုံရှောင်းက၊ ကြည်းကြောင်းရေနီး၊ ခရီးလမ်းမြေ၊ သေတတ်ချေစွ (အာကာသသျှတ္တရ)။
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်သည် အဿဝဏီ, သတ္တဘိသျှ, မူလ, ရေဝတီနက္ခတ်တို့ကို ဖေါက်ထွင်းမှု-ကုန်သည်, ဆေးသမား, လှေသင်္ဘောဖြင့် စီးပွားရှာ၍ အသက်မွေးသူ။
ရေထွက်ပစ္စည်း, မြင်းတို့ပျက်စီးအံ့။
သောကြာဂြိုဟ်သည် ဓနသိဒ္ဓနက္ခတ်မှစ၍ ရေဝတီတိုင်အောင် နက္ခတ်ငါးလုံးတို့တွင် တစ်လုံးလုံးနှင့်ယှဉ်၍ ဝင်သော်လည်းကောင်း, ထွက်သော်လည်းကောင်း ရွှေငွေရတနာ, ဆန်ရေ စပါး, ကျွဲနွားပေါများ ကြွယ်ဝအံ့။
အချို့အချို့သော အရပ်ဒေသ၌ကား ဘေး ဥပါဒ်အန္တရာယ် အနည်းငယ်ရှိအံ့(ဗြိဟတ်သံဟိတာ)။
ရေဝတီနက္ခတ်ကို သောကြာဂြိုဟ် ဖောက်ထွင်းမူ မင်းနှင့် ခရီးသွားတို့ ဘေး ဥပါဒ်ကြီးစွာဖြစ်အံ့ (ကဿပသံဟိတာ, ဗြိဟတ်သံဟိတာ) စနေဂြိုဟ်သည် ရေဝတီနက္ခတ်နှင့်ယှဉ်မူ မင်းခစား, ကောဉ္ဇကျွန်းသား သဗရလူမျိုး ယဝနလူမျိုးတို့ ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်အံ့၊ သရဒဥတု၌ စိုက်သော စပါး စသော အသီးအနှံ ဖျင်းအံ့ နာအံ့ (ဗြိဟတ်သံဟိတာ)။
ဘရဏီ, ကြတ္တိကာ, မာဃ, ပြုဗ္ဗာဖလဂုနီ, ပြုဗ္ဗဘဒြပိုဒ်, ဖုသျှနက္ခတ် ၆-လုံးကား တေဇောဓာတ်။
ဟဿတ, အဿဝဏီ, မိဂသီ, စိတြ, သာတိ, ဥတ္တရာဖလဂုနီ နက္ခတ် ၆-လုံးကား ဝါယောဓာတ်။
သတ္တဘိသျှ,အဒြ, အဿလိဿ, မူလ, ရေဝတီ, ပြုဗ္ဗာသဠ် နက္ခတ် ၆-လုံးကား အာပေါဓာတ်။
ရောဟိဏီ, ဓနသိဒ္ဓ, အနုရာဓ, ဝိသာခါ, ဥတ္တရာသဠ်, သရဝဏ်နက္ခတ် ၆-လုံးကား ပထဝီဓာတ်တည်း။
တေဇောဓာတ် နက္ခတ်ကား ဆင်းရဲသား-ဝါယောဓာတ် နက္ခတ်ကား ကုန်သည်-အာပေါဓာတ် နက္ခတ်ကား ရဟန်း ပုဏ္ဏား-ပထဝီဓာတ် နက္ခတ်ကား မင်း-ကို အစိုးရ၏၊ ထိုထိုဓာတ် နက္ခတ်တို့ အရောင်အဆင်း ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲခဲ့သော် အခိုးထွက်ခဲ့သော် ထိုနက္ခတ်နှင့်ဆိုင်ရာ ဆင်းရဲသား ကုန်သည် စသည်တို့ ဘေးဥပါဒ် ဖြစ်အံ့-ဟု ဆိုသောကြောင့် ရေဝတီနက္ခတ်၏ အရောင် အဆင်း ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲခဲ့သော် အခိုး ထွက်ခဲ့သော် ရဟန်း ပုဏ္ဏားတို့ ဘေးဥပါဒ် ဖြစ်အံ့။
သတ္တဝီသာ၊ သင်္ချာဖွဲ့နွဲ့၊ ...ပိုင်းဖြတ်ခဲ့ရာ၊ တေဇောဓာတ်ကား၊ လေးဖြာရောနှော၊ ဆင်းရဲသားတည့်၊ အခြားဝါယော၊ ကုန်သည် ဟော၏၊ အာပေါမူကား၊ ပုဏ္ဏားရဟန်း၊ တစ်ခန်းပထဝီ၊ မင်းနှင့်သီလိမ့်၊ အနီခြောက်စို၊ အညိုစိမ်းပြာ၊ အဝါလျှံပတ်၊ အခိုးလွှတ်အံ့၊ဥပဒ္ဒဝေါ၊ ပြန့်ပြောထူးလည်၊ ဖြစ်တတ်သည်ဟု၊ အရှည်မြင်သိ၊ ပညာရှိတို့၊ ကဝိလက္ခဏာ၊ မိန့်ခဲ့မှာသည်၊ ရွှေစာဉာဏာရီတည်း (အာကာသသျှတ္တရ)။
ဗျဂ္ဃစာ သီဟစာ (ဝကြစာ သီဃစာ) သွားသော အင်္ဂါ စနေတို့သည် ပုဏ္ဏဖုသျှ, မာဃ, အဿလိဿ, ရေဝတီ, နက္ခတ်တို့ကို သော်လည်းကောင်း၊ လကိုသော်လည်းကောင်း ဖောက်ထွင်းကျော်နင်း ဖြတ်သန်းသွားမူ-မင်းနှင့်မှူးမတ်တို့သေကျေ ပျက်စီးအံ့။
အင်္ဂါစနေ၊ နှစ်ထွေခေါ်ထ၊ နတ်ဒေဝတို့၊ ဗျဂ္ဃစရိယာ၊ သီဟစာသွား၊ အစွမ်းအားဖြင့်၊ တခြားမာဃ၊ ပုဏ္ဏဖုသျှ၊ ခေါ်မှုအဿလိသ်၊ ဖိတ်ဖိတ်ရဲနီ၊ ရေဝတီစိမ်းမြ၊ ဟဿတနှင့်၊ လထက်ချဉ်းနင်း၊ တိုက်ကြလျင်းအံ့၊ စိုးမင်း မှူးမတ်၊ စဲပြတ်ခန္ဓာ၊ ပြောင်းကြွခါချိန် (အာကာသသျှတ္တရ)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ နက္ခတ်များ။
စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန () သည် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော မြန်မာအစိုးရဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း လွတ်လပ်ရေးရပြီးစအချိန်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနတို့သည် သီးခြားတည်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးစအချိန်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် စက်မှုလက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၇၂ခုနှစ်မှစ၍ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနကို အမှတ်(၁)နှင့် အမှတ်(၂)ဟူ၍ ခွဲခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် တစ်ခုတည်းထား၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဖြစ်လာသော ဦးခင်မောင်ချိုလက်ထက်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဘီပီအိုင်ဆေးဝါးစက်ရုံကိစ္စနှင့် လူနာတင်ယာဉ်ကိစ္စများကြောင့် ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးဖြစ်သူ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးမှ ပူးတွဲကိုင်တွယ်ခဲ့ရသည်။
၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနတို့အား ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန် လွှတ်တော်သို့ တင်ပြလာခဲ့ရာ လွှတ်တော်မှ သဘောတူခဲ့သည်။
၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးဌာနဖျက်သိမ်းခြင်း ၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတက်လာသော တပ်မတော်အစိုးရသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြန်လည်ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးများ ဦးစိုးဝင်း - (၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁) ဦးဝင်းရှိန် - (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃ မေ ၂၀၂၁) ဒုတိယဝန်ကြီးများ စဉ်ပုံအမည်တာဝန်သက်တမ်းပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအစိုးရရင်းမြစ်၁။
ဦးမောင်မောင်ဝင်း၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၃ မေ ၂၀၂၁ဦးဝင်းရှိန်မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ၂။
ဒေါ်သန်းသန်းလင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ။
Adventure Time Cartoon Network အတွက် Daniel Chong က ဖန်တီးထားတဲ့ အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်မြင်သံကြား စီးရီးတစ်ခုပါ။
မှတ်စုများ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်။
ဦးသိန်းဆွေ သည် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်မတိုင်မီက တပ်မတော်အစိုးရတွင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဝန်ကြီးတာဝန်မှ အနားပေးခံခဲ့ရသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးသိန်းဆွေကို ၁၉၄၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၆၇ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ်မှ B.Sc (DSA) ဘွဲ့၊ Honorary Academic Doctorate(Japan International Marine Science & Technology Federation-JIMSTEF)၊ Fellow of the Royal Institution of Naval Architects (UK) တို့ရရှိခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၁၃)မှ ဆင်းပြီးနောက် ၁၉၇၁ခုနှစ် ဧပြီလမှ ၁၉၈၈ခုနှစ်အထိ ဒုဗိုလ်အဆင့်မှ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။