kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စင်ကာပူတွင် ၁၉၅၉-ခုနှစ်၌ လီကွမ်ယု တည်ထောင်ခဲ့သော PAP ပါတီကသာ အာဏာရရှိနေသည်။
နိုင်ငံရေးအရ အစဉ်တစိုက် စည်းလုံးညီညွတ်မှုရရှိရေးကို အထူးအလေးထားသည်။
ခြုံ၍ သုံးသပ်ရလျှင် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အံ့ဘနန်းတိုးတက်အောင်မြင်မှုများတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဖခင်ကြီးဟု ဆိုင်နိုင်သော ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဝါရင့်ဝန်ကြီး လီကွမ်ယု၏ အမြော်အမြင် ကြီးမှု၊ ဇွဲလုံ့လထက်သန်မှု၊ စည်းကမ်းစနစ်ကြီးမှု၊ ပညာအရည်အချင်း ပြည့်ဝမှုနှင့် အတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်မှုစသော အဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ခေါင်းဆောင်မှုအရည်အသွေးများက အရေးပါသောအကြောင်းရင်း တရပ်အဖြစ် ပါဝင်နေသည်ကား မည်သို့မျှ မငြင်းနိုင်သော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဦးမြင့်စော-(သမိုင်းပါမောက္ခ၊ ပုသိမ်တက္ကသိုလ်) မိသားစုဘဝ ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် ရှေ့နေ ကွာဂေါက်စေ့နှင့် လက်ထပ်ရာ လီရှန်လုံး၊ လီရှန်ယန်း၊ လီဝေလင်း ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက် ရသည်။
ကွယ်လွန် ၂၀၁၅ ခု၊ မတ်လ ၂၃ ရက်၊ နံနက် ၃ နာရီ ၁၈ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
အဆုတ်ရောင်ရောဂါဖြင့် စင်္ကာပူအထွေထွေဆေးရုံကြီးတွင် ကာလရှည်ကြာ ကုသနေစဉ် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်သမ္မတ၊ ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အပါအဝင် နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်တွေက ဝမ်းနည်းကြောင်းသဝဏ်လွှာပေးပို့ခဲ့ကြသည်။
ကွယ်လွန်သည့်နေမှစ၍ တပတ်အကြာအထိ နိုင်ငံတော် ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံတော်အဆင့် ဈာပနအခမ်းအနားကို မတ် ၂၉ ရက်တွင် ပြုလုပ်သည်။
လီသီယမ် () သည် နူးညံ့ပေါ့ပါး၍ ငွေရောင် ရှိသော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
လီသီယမ် (symbol Li) ဒြပ်စင်သည် periodic table တွင် ပထမဆုံးသော အယ်လ်ကာလီ အုပ်စု (group IA တွင်ပါဝင် ) ဖြစ်ပြီး၊ သဘာဝတွင် isotopes Li-6 and Li-7 များအနေဖြင့်တွေ့ရှိနိုင်သည်။
နူးညံ့ပေါ့ပါးပြီး ငွေရောင် ရှိသော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး နိမ့်ကျသော အရည်ပျော်မှတ် နှင့်အတူ ဓာတ်ပြုလွယ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
၎င်းဒြပ်စင်၏ များပြားလှစွာသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှင့် ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများသည်လည်း periodic table ရှိ group IIA ရှိ alkaline earth metals များနှင့်လည်း ပိုတူညီကြသည်။
လီသီယမ် ဂုဏ်သတ္တိများသည် ကယ်လိုရီနှင့် ဆင်တူသည်။
လီသီယမ်တွင်မြင့်မားသော အပူလျှပ်ကူးနိုင်စွမ်း နှင့် အလွန်နိမ့်ကျသော သိပ်သည်းဆများရှိပါတယ်။
လီသီယမ် သတ္တုများ သည် aliphatic amines အုပ်စုများတွင် ပျော်ဝင်ပြီး ethylamine အုပ်စုများနှင့်လည်း ဆင်တူပါတယ်။
သို့သော်လည်း hydrocarbon အုပ်စုများထဲတွင် ပျော်ဝင်ခြင်းမရှိပါ။
လီသီယမ်ဓာတ်ခဲများသည်မည်သို့အလုပ်လုပ်သနည်း။
လီသီယမ်သည် ဇီဝဆိုင်ရာ ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများ ၊ ဇီဝမဟုတ်သော ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
လီသီယမ်သည် monoxide နှင့် peroxide ဖြစ်ပေါ်ရန် အောက်စီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုပါသည်။
လီသီယမ်သည် နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် အခန်းတွင်းအပူအချိန် တွင်ဓာတ်ပြုပြီး black nitrure ဟုခေါ်သော သတ္တုတစ်မျိုးကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။
black nitrure သည် 500 °C (930 °F) အပူအချိန် မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် အလွယ်တကူ ဓာတ်ပြုပြီး lithium hydride (LiH)ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
လီသီယမ်သတ္တုသည် ရေနှင့်ဓာတ်ပြုရန် ခက်ခဲပါသည်။
ကာဗွန်နှင့် တိုက်ရိုက် ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး carbure (carbide) ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။
carbure သည် ဟေလိုဂျင်များ နှင့် လွယ်ကူ စွာ ပေါင်းစပ်ပြီး halogenures ကိုဖြစ်ပေါ်စေကာ အလင်းကို ထုတ်လွှတ် ပေးပါသည်။
အသုံးပြုခြင်း အဓိက လီသီယမ် ဒြပ်ပေါင်းမှာ lithium hydroxide ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အဖြူရောင် ပေါင်ဒါမှုန့်အသွင်ရှိပြီး monohydrate lithium hydroxide ကိုထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။
carbonate အား မြေအိုး (ကြွေအိုး အစရှိသောအိုးများ) ထုတ်လုပ်မှုတွင် အသုံးပြုနိူင်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသရေးလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
romine နှင့် lithium chloride တို့အာ ပြင်းအားကောင်းသော ဆားရည် (ပင်လယ်ရေ) မှရရှိပြီး ၊(၎င်း ဆားရည်သည် ရှည်လျှားသော အပူချိန် ထောက်ပံ့မှုအောက်တွင် စိုးထိုင်းခြင်းကို စုပ်ယူနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။
အဓိကစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော လီသီယမ်မှာ အရည်ခွံထူ တိရစ္ဆာန် များမှရရှိသော အမဲဆီ (ချောဆီ) ပဲဖြစ်ပါတယ်။
အခြားအရေးပါသော လီသီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများအား ဘထ္တရီအိုး များ၏ alkaline များ သိုလှောင်မှု သက်တမ်းကျယ်ပြန့်စေရန်အတွက်လည်း ထပ်ပေါင်း အသုံးပြုပါသည်။
လီသီယမ်သတ္တုစပ်များအား အလူမီနီယမ်၊ ကတ်ထ်မီယမ်၊ ကြေးနီ နှင့် မန်းဂနိစ် တို့နှင့်အတူကြီးမားသော လေယဉ်အစိတ်အပိုင်း တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုပါသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများကဲ့သို့ လီသီယမ်တို့သည် ရေထဲတွင် အလွယ်တကူပဲ ဓာတ်ပြုနိုင်သော်လည်း သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ တည်မြဲခြင်းမရှိပေ။
လီသီယမ်သည် အသင့်အတင့် ပေါများကြွယ်ဝသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် 65 ppm (parts per million) ခန့် တွေ့ရှိရသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လီသီယမ်ကို နီဗားဒါးရှိ ပင်လယ်ရေအိုင် (ဆားရည်အိုင်) များမှ ပြန်လည်ထုတ်ယူသည်ကို တွေ့ရသည်။
ချီလီနိုင်ငံရှိ ဆားရည်အိုင် အရင်းအမြစ်များမှ လည်း စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နေကြသည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် (လီသီယမ် သတ္တုရိုင်းများနှင့် ဆားရည်အိုင်များမှ) တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန်ပေါင်း (၄၀) တန်ခန့် ထုတ်လုပ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
သစ်ပင်များသည် လီသီယမ်ကို အလွယ်တကူစုပ်ယူနိုင်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ လောင်ကျွမ်းလွယ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်၍ မီးလောင်ခြင်းနှင့် ပေါက်ကွဲခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
မီးလောင်ခြင်းမှ အဆိပ်သင့်စေသော ဓာတ်ငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။
လောင်ကျွမ်းမှု မှရသော အငွေ့ကို ရှူရှိုက်မိသောအခါ ချောင်းဆိုးစေခြင်း၊ အသက်ရှူကြပ်ခြင်း နှင့် လည်းချောင်း နာခြင်းစသည့် သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပွားစေသည်။
အရေပြားများနီခြင်း၊ အရည်ပြား လောင်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း ၊အရည်ကြည်ဖုများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည့်အပြင် မျက်လုံးများ နီမြန်းခြင်း ၊ မျက်စိနာခြင်း၊ မျက်စိအတွင်း နက်နဲစွာ ပူခြင်း ဖြစ်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဝမ်းဗိုက်ကြွက်သားများတက်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက် ပူလောင်မှုခံစားရခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း ၊ စိတ်ချောက်ချားခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း နှင့် အားနည်းခြင်းများမှာလည်း လီသီယမ် အဆိပ်ငွေ့၏ သက်ရောက်မှုကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်စင်ကို ရှူရှိုက်ရာမှ အဆုတ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ဓာတ်ငွေ့ကို မရှူရှိုက်မိစေရန် လိုအပ်သည့် စပရေးဘူးများ စီမံထားရှိရန် လိုအပ်လှပါသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သတ်ရောက်မှုများ လီသီယမ်သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ရှူရှိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
အပူချိန် ၂၀ ဒီဂရီဆဲဆီးယက်အောက်တွင် အငွေ့ပျံမှုမှာ ပမာဏမများပြားသော်လည်း အမှုန်များသည် လေထဲတွင် အရပ်မျက်နှာ အသီးသီးသို့ ပျံ့နှံ့ သွားသော အခါ လျင်မြန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
လီသီယမ်ဟာ လေနှင့်ထိ တွေ့သောအခါ အလိုအလျှောက် လောင်ကျွမ်းပြီး အရပ်မျက်နှာ အသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့သွားသည်။
အားကောင်းသော ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့်အပြင် အက်ဆစ်များ ၊ တစ်ခြားသော ဒြပ်ပေါင်းများဖြစ်သည့် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ၊ သဲများ နှင့်အတူ ဓာတ်ပြုပါကလည်း မီးလောင်ခြင်း၊ ပေါက်ကွဲခြင်း အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သည်။
ရေ နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်းတွင် လောင်ကျွမ်းနိုင်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှင့် လီသီယမ် ဟိုက်ဒရောဆိုဒ်အဆိပ်ငွေ့ များကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။
လီသီယမ်သည် နိုက်ထရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့နှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုသည့်အခါ ရေခိုးရေငွေ့များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထို့ကြောင့် လီသီယမ်၏ မျက်နှာပြင်အား အခြားလီသီယမ်အရောနှောများ(LiOH, Li2CO3 ,Li3N) တို့နှင့် ရောနှောဖုန်းအုပ်ထားတတ်ကြသည်။
လီသီယမ်ဟိုက်ဒရောဆိုဒ် အန္တရာယ် အပေးနိုင်ဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရေသတ္တဝါများကို ပိုမိုထိခိုက်စေနိုင်သည်။
thumb|ရှမ်းခေါက်ဆွဲ ရှမ်းခေါက်ဆွဲသည် ရှမ်းရိုးရာ အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ရှမ်းခေါက်ဆွဲတွင် ခေါက်ဆွဲဖတ်ကို မူတည်၍ အမျိုးအစားကွဲပြားသည်။
ဆန်စီး၊ ဆန်ဖွယ်(ရေစိမ်)၊ တိုဟူးပျော့ ဟူ၍ကွဲပြားပြီး အသုပ်၊ အရည်ဖျော်ဟူ၍ ကြိုက်နှစ်သက်သလို သုံးဆောင်ကြသည်။
ရှမ်းခေါက်ဆွဲကို ကြက်သား၊ ဝက်သားနှင့် သက်သတ်လွတ် အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။
သက်သတ်လွတ် ရှမ်းခေါက်ဆွဲ ပြုလုပ်နည်း ပါဝင်သော ပစ္စည်းများမှာ ဆန်ခေါက်ဆွဲ (Kway Teow)၊ ပဲငါးပိ (Chilli bean sauce)၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်နီ၊ ပဲပြားနှင့် ကြက်သွန်ဖြူဆီတို့ ဖြစ်သည်။
ကြက်သွန်ဖြူဆီ လုပ်ရန် ဆီပူတွင် ကြက်သွန်ဖြူ လှီးပြီးသား များကို ထည့်ကြော်၍ ကြက်သွန်ဖြူဆီချက်လုပ်ပါ။
ကြက်သွန်ဖြူ ရွှေဝါရောင် သန်းလာလျှင် မီးဖိုမှ ချပြီး ဆီထဲသို့ ငရုတ်ကောင်းမှုန့် (Black Pepper) အနည်းငယ်ထည့်ထားပါ။
ခေါက်ဆွဲ အနှစ်ချက်နည်း ဆီပူလာလျှင် လှီးထားသော ကြက်သွန်နီကို ကြော်ပါ။
ကြက်သွန် နွမ်းသွားလျှင် ခရမ်းချဉ်သီး ထည့်ကြော်ပါ။
ပဲငါးပိ စတီးဇွန်း ၂ဇွန်းခန့်၊ ဆား၊ အချိုမှုန့်ထည့်ပြီး ရေအနည်းငယ် ရော၍ ခဏအဖုံးအုပ်ထားပါ။
ခရမ်းချဉ်သီး ကြေသွားလျှင် လှီးထားသော ပဲပြား အတုံးလေးများကို ရောလိုက်ပါ။
ဆီပြန်လာလျှင် ရသည်။
ခေါက်ဆွဲ ပြင်နည်း ခေါက်ဆွဲ ကို တစ်ပွဲစာ ထည့်ပါ။
ဆား၊ အချိုမှုန့်၊ ပဲငံပြာရည် (ကြာညို့) အနည်းငယ် ထည့်ပါ။
ကြက်သွန်ဖြူဆီ ထည့်ပါ။
ခေါက်ဆွဲအနှစ် ထည့်ပါ။
နောက်ဆုံးတွင် ထောင်းထားသော မြေပဲဆံ ဖြူးပြီး နယ်စားနိုင်သည်။
မုန်ညင်းချဉ် ထည့်၍ စားသုံးနိုင်ပေသည်။
thumb|ဒိုင်းနမိုက်ပုံ Sawdust (or any other type of absorbent material) soaked in nitroglycerin. Protective coating surrounding the explosive material. Blasting cap. Electrical cable (or fuse) connected to the blasting cap. ယခုခေတ်၌ အင်ဂျင်နီယာကြီးများသည် ကျောက်ဆောင် မြေထုကို ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့်ဖြိုခွဲ၍ တူးမြောင်းများ၊ လှိုဏ်ခေါင်းများ ဖောက်လုပ်ကြသည်။
ဒိုင်းနမိုက်သည် သေးငယ်သော်လည်း၊ ပေါက်ကွဲရာ၌ အလွန်ပြင်းထန်သည်။
ဒိုင်းနမိုက် အားလုံးလိုလိုတွင် အဓိကအားဖြင့် နိုင်ထရိုဂလစ်ဆရင်းပါဝင်သည်။
နိုက်ထရို ဂလစ်ဆရင်းကို ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် အီတာလျံ အမျိုးသား အားစကားညို ဆိုဗရဲရိုးဆိုသူက ဖော်စပ်ခဲ့လေသည်။
နိုက်ထရို ဂလစ်ဆရင်းမှာ ဂလစ်ဆရင်းကို နိုက်တရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်တို့နှင့် ရောစပ်ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
နိုက်ထရိုဂလစ်ဆရင်းမှ ဒိုင်းနမိုက်ဖြစ်အောင် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်အမျိုးသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် အဲလ်ဖရက် နိုဘယ်ဆိုသူက ကြံစည်ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
နိုဘယ်မှာ နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုကို တီထွင်သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏။
ဒိုင်းနမိုက်ပြုလုပ်ရာ၌ နိုက်ထရို ဂလစ်ဆရင်းကို လွယ်ကူစွာ မပေါက်ကွဲစေရန် ဓာတ်ပြုမှုကင်းသော နိုက်ထရို ဂလစ် ဆရင်းစုတ် ပစ္စည်းများတွင် စုတ်ဝင်နေစေသည်။
နိုဘယ်အသုံးပြုခဲ့သည့် နိုက်ထရိုဂလစ်ဆရင်း စုတ်ပစ္စည်းမှာ ကီဇယ်ဂူးခေါ် မြေစေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
နောင်အခါတွင် ထိုမြေစေးမျိုးအစား သစ်သားပျော့ဖတ် မြေဖြူ၊ မီးသွေး စသည်တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။
ဒိုင်းနမိုက်တွင် နိုက်ထရိုဂလစ်ဆရင်း ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကီဇယ်ဂူး ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
၁၈၇၅ ခုနှစ်၌ နိုဘယ်သည် ယခင်ကထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဒိုင်းနမိုက် ဂျယ်လတင်ကို တီထွင်ပြန်သည်။
ထိုဒိုင်းနမိုက်တွင် နိုက်ထရို ဂလစ်ဆရင်း ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ နိုက်ထရိုဆဲလျူလို့ ၆ ရာခိုင် နှုန်း၊ ပိုတက်ဆီယမ် နိုက်ထရိတ် ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သစ်သား ပျော့ဖတ်၊ မြေဖြူတို့ကို အနည်းငယ်စီ ပါဝင်လေသည်။
ရိုးရိုးဒိုင်းနမိုက်သည် များသောအားဖြင့် တုတ်ချောင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အရှည် ၈ လက်မခန့်ရှိ၍၊ အချင်း ၂ လက်မခန့်ရှိ၏။
ရေငွေ့မဝင်နိုင်အောင် ဒိုင်းနမိုက်ကို ဖယောင်းသုတ်ထားသော စက္ကူအညိုရောင်ဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။
ဒိုင်းနမိုက်ကို ဖောက်ခွဲလိုသည့်အခါ မီးရှို့ပေးရသည်။
မီးစွဲလောင် နေစဉ် ဒိုင်းနမိုက်ကို အနည်းငယ်ရိုက်ခပ်လိုက်လျှင် ထိပ်ဖုံးက ယမ်းအိမ်ပွင့်၍ ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲသွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:လက်နက်။
ကွာလာလမ်ပူ မြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၉၄ စတုရန်းမိုင် (၂၄၃ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁.၆ သန်းမျှ ရှိသည်။
ဂရိတ်တား ကွာလာလမ်ပူ ဒေသတွင်မူ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နေထိုင်သူ လူဦးရေ ၇.၅ သန်းမျှ ရှိသည်။
အရှေ့တောင်အာရှတွင် လူဦးရေ နှင့် စီးပွားရေး အရ အလျှင်အမြန်ဆုံး ကြီးထွားနေသည့် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။
ကွာလာလမ်ပူမြို့သည် မလေးရှားပါလီမန် တည်ရှိရာ မြို့ဖြစ်သည်။
ယခင်က ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ တရားစီရင်ရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနများ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၉ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ထိုဌာနများ ပူထရာဂျာယားသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။
တရားစီရင်ရေး ဌာန၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများမှာမူ ယနေ့ထက်တိုင် ကွာလာလမ်ပူတွင် တည်ရှိနေသေးသည်။
မလေးရှား ဘုရင်၏ တရားဝင်အိမ်တော်ဖြစ်သော အစ်စတန်းနား နီဂရာသည်လည်း ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို ကမ္ဘာ့အယ်လ်ဖာ မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ထားပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ အတွင်း မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အချက်အချာ ကျသော မြို့တော်လည်း ဖြစ်သောကြောင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုဌာန တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖောရင်းပေါ်လစီ မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၄၈ နေရာ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး 2thinknow ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်၏ ၏ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အသစ်တီထွင်ဖန်တီးသည့် မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်းတွင် စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ အသစ်တီထွင်ကြံဆသော ကမ္ဘာ့မြို့တော်များထဲ၌ အဆင့် ၆၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ကွာလာလမ်ပူမြို့သည် ကွာလာလမ်ပူ ဖက်ဒရယ် နယ်မြေ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ ၃ ခု တွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Jeong Chun Hai @Ibrahim, & Nor Fadzlina Nawi. (2007). Principles of Public Administration: An Introduction. Kuala Lumpur: Karisma Publications. ISBN 978-983-195-253-5 မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်း ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဆလန်ဂေါပြည်နယ် မှ ဝိုင်းပတ်ကာရံ ထားသော ဒေသတစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ ကွာလာလမ်ပူသည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ အားကစားပွဲနှင့် ဂရန်းပရီ ဖော်မြူလာဝမ်း အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲ၊ နိုင်ငံရေး ပွဲ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုပွဲ အမြောက်အမြားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦး နှစ်ခုတွဲ ဖြစ်သော ပီထရိုနပ်စ် တွင်တာဝါ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်ပြီး ထိုအဆောက်အဦးများမှာ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်တိုးတက်မှု အတွက် ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း 200px|ဂုန်ဘတ်မြစ် (ဝဲ) နှင့် ကလန်းမြစ် (ယာတို့) ပေါင်းဆုံရာ နေရာတွင် ရှိသော ဂျာမက် ဗလီ။
ကွာလာလမ်ပူတွင် အစောဆုံး အခြေချ နေထိုင်ခြင်းမှာ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပြီး ဤဓာတ်ပုံ၏ ညာဘက် အခြမ်း ဖြစ်သည်။
ကွာလာလမ်ပူ ဆိုသော အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရွှံ့ထူသော မြစ်ဆုံ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း တခြားသော အမှတ်မရနိုင်သော အမည်တစ်ခုခုမှ ရွေ့လျားဆင်းသက်လာသော အမည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
နဂိုမူလက ဆူနိုင်းဂုမ်ဘတ် မြစ် (ယခင်အမည် ဆူနိုင်းလမ်ပူမြစ်) နှင့် ဆူနိုင်းကလန်း (ကလန်းမြစ်) တို့ ပေါင်းဆုံသော မြစ်ဆုံနေရာတွင် အိမ်ခြေ အနည်းငယ်မျှဖြင့် အခြေချ နေထိုင်ကြရာ နေရာ ဖြစ်လေသည်။
ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကလန်းပြည်နယ်၏ မလေးခေါင်းဆောင် ရာဂျာ ဂျာဖာ၏သား ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာ မှ သူ၏ ညီအစ်ကိုတော်သူ လူကွတ်နယ်မှ ရာဂျာ ဂျူမတ်၏ အကူအညီဖြင့် လူကွတ်မှ တရုတ်သတ္တုတွင်းတူး သူများကို ငှားရမ်း၍ ခဲမဖြူသတ္တုတွင်းကို အစပျိုးရန် အရင်းအနှီးမတည်ခဲ့ခြင်း မှ အစပြုသည်။
သတ္တုတွင်း သမားများသည် ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာမှ ခြေလျင်ခရီးဖြင့် အမ်ပန်း အရပ်သို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာခဲ့ကြကာ ထိုနေရာတွင် ပထမဆုံး သတ္တုတွင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။
ကွာလာလမ်ပူသည် ကလန်းမြစ် အတွင်း အဝေးဆုံး ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာဖြစ်ပြီး ထိုနေရာသို့ ရိက္ခာပစ္စည်းများ လှေဖြင့် သယ်ယူနိုင်ရန် အဆင်ပြေဆုံး နေရာ ဖြစ်၍ ခဲမဖြူ သတ္တုတွင်းများသို့ ပစ္စည်းပို့ရန် နှင့် ပစ္စည်း ပြန်သယ်ရန် အတွက် ဆုံစည်းရာ နေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကွာလာလမ်ပူမြို့ကို တည်ထောင်သူမှာ မည်သူဖြစ်သည်ကို အတိအကျ မပြောဆိုနိုင်ပေ။
ရာဂျာ ဂျာဖာ၏သား ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာနှင့် ၎င်း မြို့ကို တည်ခြင်းမှာ ဆလန်ဂေါ၏ သမိုင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။
Abdul Samad Ahmad, Pesaka Selangor, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur, (1937 edisi Jawi), 1966. အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း မန်ဒိုင်လင်း လူမျိုး၊ ဆူမာတြားမြောက်ပိုင်း၊ မန်ဒိုင်လင်းနယ် အထက်ပိုင်းရှိ တိုဘာမှ လူဘစ်လူမျိုးစုမှ သူကောင်းမျိုး ဆူတန် ပွာဆာ သည် ဆလန်ဂေါနယ်သို့ ၁၈၃၀ တွင် စတင် ပြောင်းရွှေ့ အခြေချခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူသို့ ၁၈၅၀ မတိုင်မီက ရောက်ရှိခဲ့သည်။
Abdul-Razzaq Lubis, 'Sutan Puasa: The Founder of Kuala Lumpur', Journal of Southeast Asian Architecture (12), National University of Singapore, September 2013. ရာဂျာ အဗ္ဗဒူလာသည် ၁၈၅၇ တွင်မှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူကို တည်ထောင်သူဟု သိကြသော ယပ်အာလွိုင်သည်လည်း ၁၈၆၂ တွင်မှ ကွာလာလမ်ပူသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ရာဂျာအဗ္ဗဒူလာ၏ လက်အောက်တွင် အလုပ်လုပ်ကြသော တရုတ် အလုပ်သမားများသည် ကုန်းမကြီးမှ ၆၄ ကီလိုမီတာမျှ ကွာဝေးသော အမ်ပန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကြသည်။
Middlebrook & Gullick,op. cit., 1983: 18. ထိုအချိန်တွင်ပင် ထိရောက်သော ရေပေးဝေရေး နှင့် ဆည်မြောင်းစနစ်များကို နည်းပညာအားဖြင့် ရှေ့ရောက်သော မန်ဒိုင်လင်း လူမျိုးများက ကွာလာလမ်ပူတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး သတ္တုတွင်း ကဏ္ဍကို တိုးတက်စေခဲ့သည်။
၁၈၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် သံဖြူဈေးကောင်းလာ၍ ကွာလာလမ်ပူသည်လည်း ရွာကြီးတရွာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး တရုတ်တွေလည်း ထောင်နှင့် ချီပြီးရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။
မလေးလူမျိုးက လူနည်းစုသာ ရှိပြီး တရုတ်များကဘဲ ကြီးစိုးထားခဲ့သည်။
ထို့နောက် သတ္တုတွင်းသမား၊ ကုန်သည်၊ ဈေးရောင်းသူများ စည်ကားလာပြီး ပြည့်တန်စာ အိမ်တွေ၊ လောင်းကစားရုံတွေ၊ ဒုစရိုက်ဂိုဏ်းတွေ ပြည့်လာခဲ့သည်။
ကွာလာလမ်ပူသည် ဆီလန်ဂေါ ပြည်နယ်ထဲမှာ ရှိ၍ ထိုပြည်နယ်ကို အုပ်ချုပ်သော မလေးဘုရင်က ကွာလာလမ်ပူ အုပ်ချူပ်ရေးကို တရုတ် အကြီးအကဲများနှင့် လွှဲထားပြီး အခွန်လောက်ဘဲ ကောက်ခဲ့သည်။
ထိုအကြီးအကဲတွေထဲက ၁၈၆၈ ကနေ ၁၈၈၅ ထိအုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့ တရုတ်ကြီး ယက်(ပ)အလွိုင် က ကွာလာလမ်ပူ ကိုမြို့ကြီးတမြို့ဖြစ်အောင် ထူထောင်ခဲ့ သူတဦး ဖြစ်သည်။
၁၈၆၇ မှာတော့ အခွန်ငွေ အကြီးအကျယ်ရနေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူကို မလေးဘုရင်တွေ အချင်းချင်း လုရာက စစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
အဲဒီစစ်ပွဲ မှာ ယက်(ပ)အလွိုင် က ဆီ လန်ဂေါဘုရင်ခံ တဲန်ကူးကူးဒင် ကိုထောက်ခံခဲ့သော်လဲ ၁၈၇၂ စစ်အပြီးမှာ အရေးနိမ့်သွားတဲ့ အတွက် ကွာလာလမ်ပူဟာ ပြာပုံအတိဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
ဒါပေမယ့် ၁၈၇၃ မှာ စစ်ရှုံးဘုရင်ခံ တဲန်ကူးကူဒင် က ပါဟမ်းစူလတန် ရဲ့အကူအညီနဲ့ပြန်လည် သိမ်းပိုက် ပြီး ယက်(ပ)အလွိုင် ကိုပြန်လည် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။
ပြာပုံ ဖြစ်နေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူက နေထွက်ပြေးတော့မယ့် တရုတ်တွေကို ပြန်လည် စည်းရုံးပြီး မြို့ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။
နောက် ငါးနှစ် အကြာမှာတော့ သံဖြူဈေးတွေ တက်လာခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူ ဟာ အရင်လို ပြန်လည်စည်ကား လာခဲ့သည်။
၁၈၇၉ မှာ ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ် သံအဖွဲ့ အခြေချ ခဲ့ရာက နေ ၁၈၈ဝ မှာ ဆီလန်ဂေါပြည်နယ်ရဲ့ မြို့တော် ဖြစ် လာခဲ့သည်။
ကွာလာလမ်ပူကို တိုးတက်စေခဲ့တဲ့နောက်တဦး ကတော့ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဖရန့်ဆွပ်တင်းဟန်း ( Frank Swettenham ) ဖြစ်ပါတယ်။
တဲတွေက နေတိုက်တာ အဆောက်အဦးတွေနဲ့ အစား ထိုးပေး ခဲ့ပြီး ကလန်း- ကွာလာလမ်ပူ ရထားလမ်းကိုဆောက်လုပ်စေခြင်း ဖြင့်ရေကြောင်းသွားလာမှုကို အဓိကထားနေတာ ကိုရှော့ချပေးကာ ဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်စေခဲ့ ပါတယ်။
အခု KL လို့ မလေးတွေ ချစ်စနိုးခေါ်နေတဲ့ ကွာလာလမ်ပူဟာ ၁၈၉၆ မှ မလေးပြည်ထောင်စုရဲ့ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့ ပြီး၊ ကမ္ဘာစစ် နှစ်ကြိမ်ရဲ့ ရန်ကလဲ လွတ်ခဲ့ ပါတယ်။
၁၉၅၇ မှာမလေး ပြည်ထောင်စုရဲ့ အဓိကမြို့တော်အဆင့် ရခဲ့ကာ ၁၉၆၃ မှာတော့ လွတ်လပ်သော မလေးရှားပြည်ထောင်စုရဲ့ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပထဝီဝင် မြို့မြင်ကွင်း အစိုးရ စီးပွားရေး လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ ပညာရေး ယဉ်ကျေးမှု သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကိုးကား Category:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်က တိုင်းရင်းသားပြည်သူလူထုအတွင်း စည်းရုံးလှုံ့ဆော် ဟောပြောနေစဉ်|thumbပင်လုံစာချုပ်သည် ဖဆပလဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှမြန်မာပြည်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ချင်း၊ ကချင်နှင့် ရှမ်းမျိုးနွယ်စုခေါင်းဆောင်များအကြား ၁၉၄၇ခုနှစ် ဖေ‌ေဖာ်ဝါရီလ၁၂ရက် ချုပ်ဆိုခဲ့သော သဘောတူညီချက်ဖြစ်သည်။
ပင်လုံစာချုပ်သည် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ၄ရက်နေ့တွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာအစိုးရက အစောပိုင်းတွင် ပင်လုံစာချုပ်ပါအချက်ကို လိုက်နာခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင်စာချုပ်ပါအချက်အလက်များကို ဖောက်ဖျက်ကာ စော်ဘွားများအား အတင်းအဓမ္မ အာဏာစွန့်လွှတ်စေခဲ့သည်။
၁၉၆၂တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ စစ်အာဏာသိမ်းသောအခါ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အတူ ပင်လုံစာချုပ်ကိုပါဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ တည်ရှိခဲ့သော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများ၏ ပဒေသရာဇ်စနစ် အဆုံးသတ်သွားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး (ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းအားလုံး)ကို မြန်မာအစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်မှာ ယနေ့ထိတိုင်အောင်ပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာအစိုးရအာဘော် ပင်လုံသမိုင်း ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဒြပ်ကို ထည်ဝါခန့်ညားစေခဲ့သည် သာမက တိုင်းရင်းသားတို့သွေးစည်းညီညွတ်ခြင်း၏ ကွယ်ဝှက်၍ မရသော အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။
အချိန်ကား လွန်ခဲ့သော ၇၀ နှစ်တာကာလ။
အတိအကျဆိုရသော ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ။
နေရာမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းလဲချားစော်ဘွားအပိုင် နယ်အတွင်းရှိ ပင်လုံမြို့ကလေးတွင် ဖြစ်၏။
စင်စစ်ပင်လုံဟု နှုတ်ကျိုးခေါ်ဝေါ်နေ သော်လည်း ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ‘ပန်လုံ’ ဟု ခေါ်၍ ‘လွင်ပြင်ကြီး’ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ပန်လုံ ခေါ် ပင်လုံ သည် လွင်ပြင်မြို့ ဟု အနက်ပေးသော်ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော ဆာမောင်ကြီး၊ ဦးတင်ထွဋ်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၊ သခင်ဝတင်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ်မင်းလွင်၊ ဦးကိုကိုလေး၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ ဒေါက်တာ စိန်မြမောင်၊ ဗိုလ်သိမ်းဆွေ၊ ဦးတင်ညွန့်၊ ဦးမောင်မောင် စသော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်များသည် လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသလို ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ဒိုမီနီယန်အတွင်း ဝန်ကလေး ဘော့တွမ်လေ၊ မစ္စတာ လက်ဝဒ်ချ် (Mr. W.B.T.Leduidge)၊ ဇွန်လေဒင် အမှူးသော အရာရှိကြီးများနှင့် တောင်တန်းဒေသ မင်းကြီး မစ္စတာ စတီဗင်ဆင်တို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) အဖွဲ့မှ ဖဒိုဝိရီကျော်၊ သထုံဦးလှဖေ၊ စောစံကေးနှင့် ဦးချစ်တီး တို့လည်းလေ့လာသူအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့၏ ခြေထိုးသွေးခွဲမှုများကြောင့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှာ လိပ်ခဲတင်းလင်းဖြစ်နေသော်လည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀နာရီအချိန်တွင် သမိုင်းဝင်ပင်လုံစာချုပ်ကြီးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကချင်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ရှမ်းစော်ဘွားကိုယ်စားလှယ်များ၊ ရှမ်းပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ချင်းကိုယ်စားလှယ်တို့သည် သဘောတူညီလက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈၁၉၈၀မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီမှ အဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့် စဝ်ဖများအားလုံးတို့အပြင် ရှမ်းပြည် နယ်များ၊ ကချင်တောင်တန်းဒေသများနှင့် ချင်းတောင်တန်းဒေသတို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များတို့ တက်ရောက်ကြသော ပင်လုံမြို့တွင်ကျင်းပသည့် အစည်းအဝေးကြီးတရပ်တွင် ကြားဖြတ်မြန်မာအစိုးရနှင့် ချက်ချင်းပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့် ရှမ်း၊ ကချင်နှင့် ချင်းတို့သည်လွတ်လပ်ရေးကို ပိုမို၍ လျင်မြန်စွာ ရရှိလိမ့်မည်ဟု အစည်းအဝေးတက်ရောက်သူ အဖွဲ့ဝင်တို့သည် ကန့်ကွက်သူမရှိဘဲ အောက်ပါအတိုင်း သဘောတူညီကြလေသည်။
ပင်လုံစာချုပ် (၁၉၄၇) (၁) တောင်တန်းသားများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (တစညဖ) ၏ ကြိုးကိုင်အဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ထောက်ခံချက်အရ တောင်တန်းသားများ၏ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ဘုရင်ခံကရွေးချယ်၍ နယ်စပ်ဒေသများကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ခန့်ထားရမည်။
(၂) ဤအတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ကို ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီတွင် ဌာနလက်ကိုင်မရှိ ကောင်စီဝင်တစ်ဦးအဖြစ်ခန့်ထား၍ ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြည်ပကိစ္စရပ်များတွင် ထုံးနည်းဥပဒေအရ အမှုဆောင် ကောင်စီ၏ အာဏာလက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသည့်နည်းတူ နယ်စပ်ဒေသကိစ္စများကိုလည်း အမှုဆောင်ကောင်စီ၏ အာဏာအောက်သို့ ရောက်ရှိစေရမည်။
ဤနည်းလမ်းများအတိုင်း နယ်စပ် ဒေသဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်အား အုပ်ချုပ်ခွင့်အာဏာကို ပေးအပ်ရမည်။
(၃) အဆိုပါ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ကို ၎င်းနှင့်လူမျိုးချင်းမတူသော ဒုတိယအတိုင်ပင်ခံနှစ်ဦးက ကူညီစေရမည်။
ရှေးဦးစွာ ဒုတိယအတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့သည် ၎င်းတို့အသီးသီးသက်ဆိုင်သည့်နယ်များ၏ ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်၍ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်မှာ အခြား နယ်စပ်ဒေသအားလုံးတို့၏ ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်စေရန်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် ထုံးနည်းဥပဒေအရ တွဲဖက်တာဝန် ယူရသည့်မူအတိုင်း ရွက်ဆောင်စေရမည်။
(၄) အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်သည် အမှုဆောင်ကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအနေဖြင့် နယ်စပ်ဒေသများ၏ တဦးတည်းသော ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သော်လည်း ဒုတိယအတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် နယ်စပ်ဒေသများနှင့် သက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးကြသည့်အခါ အမှုဆောင်ကောင်စီတွင် တက်ရောက်နိုင်ခွင့်ရှိစေရမည်။
(၅) အထက်တွင် သဘောတူညီသည့်အတိုင်း ဘုရင်ခံ၏အမှုဆောင်ကောင်စီကို တိုးချဲ့မည်ဖြ စ်သော်လည်း နယ်စပ်ဒေသများ၏ နယ်တွင်းအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ယခုခံစားနေရသော ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ ်ရေးကို မည်သည့် နည်းနှင့်မဆို တစုံတရာလက်လွတ်စေရန် အဆိုပါကောင်စီက ပြုလုပ်ခြင်းမရှိစေရ။
နယ်စပ်ဒေသများအတွက်နယ်တွင်းအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရာခိုင်နှုန်း အပြည့် ရှိစေရမည်ဟူသောမူကို သဘောတူညီကြသည်။
(၆) ပူးပေါင်းထားပြီးသည့် မြန်မာပြည်အတွင်း သီးသန့် ကချင်ပြည်နယ်တခုနယ်နိမိတ်သတ်မှတ်၍ တည်ထောင်ရန် ပြဿနာမှာ တိုင်းပြု၊ ပြည်ပြုလွှတ်တော်က ဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သော်လည်း ဤကဲ့သို့ သီးခြားပြည်နယ်တခု ထားရှိသင့်ကြောင်းကို သဘောတူညီကြသည်။
ဤရည်ရွယ်ချက် အထမြောက်ရန်အလို့ငှာ ပထမခြေလှမ်းအနေဖြင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအက်ဥပဒေအရ နောက်ဆက်တွဲစာရင်းပါ အပိုင်း (၂) ဒေသများကဲ့သို့ မြစ်ကြီးနားနှင့်ဗန်းမော်ခရိုင်တို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးတွင်နယ်စပ်ဒေသ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဒုတိယအတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်အားဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရမည်။
(၇) နယ်စပ်ဒေသများ၏ နယ်သူနယ်သားတို့သည် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် အခြေခံများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော အခွင့်အရေးများတို့ကို ခံစားနိုင်ခွင့်ရှိစေရမည်။
(၈) ဤစာချုပ်တွင် သဘောတူကြသည့် အစီအစဉ်မှာ ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ် နယ်မြေစုတွင် ယခု အပ်နှင်းထားပြီးသော ဘဏ္ဍာရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ထိခိုက်ခြင်း မရှိစေရန်။
(၉) ဤစာချုပ်တွင်သဘောတူညီကြသည့်အစီအစဉ်မှာမြန်မာပြည်အခွန်တော်ငွေများမှကချင် တောင်တန်းနယ်များနှင့် ချင်းတောင်တန်းနယ်များက ရသင့်ရထိုက်သောဘဏ္ဍာရေးအကူအညီကို ထိခိုက်ခြင်းမရှိစေရ၊ မြန်မာပြည်နှင့် ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်မြေစု၏ ဘဏ္ဍာရေးအစီအစဉ်များကဲ့သို့ ကချင်တောင်တန်းနှင့် ချင်းတောင်တန်းများအတွက် အလားတူအစီအစဉ်များကို ထားရှိ ကျင့်သုံးရန် ဖြစ်နိုင်မည်၊ မဖြစ်နိုင်မည်ကို ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီက နယ်စပ်ဒေသများ၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဒုတိယအတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့်အတူ စစ်ဆေးကြည့်ရှုရမည်။
လက်မှတ်များ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အောင်ဆန်း ၁၂-၂-၄၇ ကချင်ကော်မတီ ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင် မြစ်ကြီးနား ဇော်ရစ် မြစ်ကြီးနား ဒိန်ရတန် မြစ်ကြီးနား ဇော်လ ဗန်းမော် ဇော်လွန်း ဗန်းမော် လဗန်းဂရောင်း ဗန်းမော် ချင်းကော်မတီ ဦးလွှာမှုန်း အေတီအမ်။
အိုင်တီအက်(စ်)အမ်၊ ဖလမ်း။
ဦးသောင်ဇာခပ် အေတီအမ်၊ တီးတိန်။
ဦးကီယိုမန်း အေတီအမ်၊ ဟားခါး။
ရှမ်းကော်မတီ ခွန်ပန်းစိန် တောင်ပိုင်စဝ်ဖလုံ စဝ်ရွှေသိုက် ညောင်ရွှေစဝ်ဖလုံ စဝ်ဟုံဖ မြောက်ပိုင်းသိန္နီစဝ်ဖလုံ စဝ်နွံ လဲချားစဝ်ဖလုံ စဝ်စံထွန်း မိုင်းပွန်စဝ်ဖလုံ စဝ်ထန်းအေး သာမိုင်းခမ်းစဝ်ဖလုံ ဦးဖြူ သထုံစဝ်ဖလုံ၏ ကိုယ်စားလှယ် ခွန်းဖုံး မြောက်ပိုင်းသိန္နီ ဦးတင်ဧ ဦးထွန်းမြင့် ဦးကြာပု ဦးခွန်စော စဝ်ရစ်ဖ ဦးခွန်ထီး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ။
အဗာတာ () ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသသည့် ဒါရိုက်တာ ဂျိမ်းစ် ကင်မရွန်၏ လက်ရာ သိပ္ပံခေတ်လွန် အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။
၎င်း၏ဇာတ်အိမ်မှာ ၂၁၅၄ ခုနှစ် အယ်လဖာ စင်တောရိ (Alpha Centauri) ကြယ်အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ ပန်ဒိုရာ အရံဂြိုဟ်ကို နောက်ခံပြု၍ ရိုက်ကူးထားသည်။
လူသား (ကမ္ဘာဂြိုဟ်သား) များသည် ပန်ဒိုရာဂြိုဟ်မှ ယူနော့ဘ်တေနီယမ် (Unobtanium) ခေါ် အဖိုးတန် (ရုပ်ရှင်ထဲတွင် ဖော်ပြချက်အရ ၁ ကီလိုလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀ တန်သည်။
) တွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်မျိုးကို သွားရောက် တူးဖော်ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ တူးဖော်ခြင်းသည် ပန်ဒိုရာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူပုံပေါက်သော ပန်ဒိုရာဂြိုဟ်သား နာဗီ (Na'vi) တို့ ဆက်လက် ရှင်သန်ရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် နာဗီလူမျိုးများက ကျူးကျော် နယ်ချဲ့လာသူ ကမ္ဘာဂြိုဟ်သားများကို ခုခံကာကွယ်ကြသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
အဗာတာ ဆိုသည့် ရုပ်ရှင်အမည်မှာ ကမ္ဘာဂြိုဟ်သားများက နာဗီတို့နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရာတွင် အသုံးပြုရန် မျိုးဗီဇအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် ကိုယ်ပွားများကို ညွှန်းဆိုသည်။
အဗာတာဇာတ်ကားအတွက် စိတ်ကူးများကို ဂျိမ်းစ် ကင်မရွန်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စတင် ပုံကြမ်းရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဒိုင်ယာလော့များမှာ စာမျက်နှာ ၈၀ ခန့်ရှိခဲ့သည်။
အဗာတာအား ရိုက်ကူးမှု လုပ်ငန်းများကို မူလက တိုင်တဲနစ်ဇာတ်ကား (၁၉၉၇) အပြီးတွင် စတင်ကာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့သည်။