kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သိဒ္ဓိအမျိုးမျိုး သျှိုအမျိုးမျိုး အပါးသုံးဆယ်ပြီးပြည့်လိုသော် ဝဇီရာဟုင်္ကရမုဒြာဖြင့် ရုပ်ပွားဆင်းတုကို စီရင်၍ ကိုးကွယ်ရမည်ဟူ၍ ဝဇီရာယကျမ်းဂန်များ၌ တိကျပြတ်သားစွာ မိန့်ကြား ထားလေသည်။
ဩဇာအာဏာ ထက်မြက်ခြင်း, ဘုန်းတန်ခိုးကြီးထွားခြင်း, လာဘ်သပ်ပကာ ပေါများခြင်း, ရန်သူကို ချေမှုန်းနိုင်ခြင်း, နတ်ဆိုး ပြိတ္တာ နတ်ယုတ်မာတို့၏ရန်ကို ချဖျက် နှိမ်နင်းနိုင်ခြင်း, စုံး တစ္ဆေ ကဝေ မင်စာ စသည့် အောက်တန်းစား အနှောက်အယှက် အနှောင့်အမည်းများကို နှင်မောင်းဟန့် တားနိုင်ခြင်း, ဆုံးမဒဏ်ခတ်နိုင်ခြင်း စသော သတ္တိအကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်စေကြောင်း ဝဇီရာယာန ကျမ်းများက ပြဆိုထားသည်။
VAJRĀHUMKARA MUDRĀ (Buddha Supreme and Eternal) IBI. p.440, 43. Tibetan Collections vol.i. p.25. Ic-T.L. p.22. Mudra, Saunders. p.114. (Basaraunhongo-in) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb thumb thumb ရှိခိုး ဖူးမြော်ဟန် ဖြစ်သည်။
အဉ္ဇလီမုဒြာ, နမက္ကာရမုဒြာတို့နှင့် တူသည်။
ယင်း ပုဒ်များကို ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်တို့တွင် အချို့ ပဋိမာသိပ္ပံ ပညာရှင်များ၏ အဆိုအမိန့်အရ အဉ္ဇလီနှင့် နမက္ကာရတို့မှာ တစုံတရာ မမြွက်ဆိုဘဲ လက်ယှက်ရှိခိုးရုံမျှ ဟန်ဖြစ်၍ ဝန္ဒနီမှာမူ နှုတ်ကလည်း မြွက်ဟရွတ်ဆိုပြီးလျှင် လက်ကလည်းရှိခိုးဟန် ဖြစ်သည်ဟု လေ့လာသိရှိရပါသည်။
မြန်မာဝေါဟာရတွင်လည်းလည်း နမက္ကာရကို ရှိခိုးသည်။
အဉ္ဇလီကို လက်အုပ်ချီသည်။
ဝန္ဒနာကို ဖူးမြော်သည်ဟုလည်း ခွဲခြားကြသေးသည်။
သို့သော် နမက္ကာရ ဘုရားရှိခိုးကျမ်း ဗုဒ္ဓဝန္ဒနာကျမ်းများမှာ ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ်ရမည့် ဘုရားရှိခိုးများကို ရေးသားပြုစုထားခြင်း, အဉ္ဇလိကျမ်းဟူ၌ မယ်မယ်ရရ မတွေ့ရှိရသေးခြင်းများကြောင့် အထက်ပါ ဝိဝါဒကွဲပြားမှုများမှာ လေးလေးနက်နက် မရှိလှဟု ယူမိပါသည်။
သာမညအားဖြင့် အဉ္ဇလိ = နမက္ကာရ = ဝန္ဒနာတို့မှာ သဘောသဘာဝခြင်း တူညီကြသည်ဟု ယူဆလိုပါသည်။
VANDANI MUDRĀ (see also Añjali me ra and Namazkira Mudrā) DIII. p.251. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb ဝရမုဒြာ-ဝရဒမုဒြာ ကောင်းချီးပေးဟန်, ဆုပေးဟန်ဟု ခေါ်သည်။
ဝရမုဒြာ, ဝရဒမုဒြာ, ဒါနမုဒြာ, ဝရဒဟတ္ထဟူ၍ ပရိယာယ်ပုဒ် အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်တတ် ကြသည်။
ပါဋိဟာရိယ-ဝရဒမုဒြာမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
လက်ျာဘက်လက်ကို အောက်သို့ချကာ လက်ဝါးကို အပြင်ဘက်လှည့်ပြီး လက်ချောင်းများကို ဖြန့်ချထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။
တခါတရံ လက်နှင့် လက်ချောင်းကလေးများကို ခပ်ကွေး ကွေးထားပြီးလျှင် ဖူးမြင်လာသူအား တစုံတခု ပေးတော့မည်ဟန် ပြင်ထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
လက်ဝဲလက်ကို ပေါင်ခွင်ပေါ်တွင် တင်ထားသည်။
လိုသောဆုများနှင့် တလုံးဝတည်း ပြည့်စုံကြပါစေဟု ဆိုလိုသော အနက်သဘောကို ဆောင်ပေသည်။
ထို့ကြောင့် ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားများတွင် ဤ ဝရဒမုဒြာမျိုးကို တွေ့ရတတ်သည်။
သားဆုတောင်းလျှင် ရရှိနိုင်သည်ဟု ကိုးကွယ်ယုံကြည် ထားကြသော နတ်များ ဘုရားများ, သိကြားမင်းစသည်များ၏ ရုပ်ပွါးဆင်းတုတို့တွင် ဤမုဒြာကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ပါဋိဟာရိယမုဒြာတွင် လက်မနှင့် လက်ညှိုးကြား၌ ဇမ္ဗုသပြေသီး သျှစ်သျှားသီး, ဖန်းခါးသီး, သရက်သီး ကသစ်ပွင့် တခုခုကို ကိုင်ထားသည်။
တခါတရံ လက်မနှင့်လက်ညှိုးကြားတွင် ရတနာ တခုခုကို ထည့်ပေးထားတတ်သည်။
ဤပုံမှာ ရတနသမ္ဘဝဘုရားပုံဖြစ်သည်။
ခဒိရဝဏီ၏ မဟောဗပုံတွင် ဤမုဒြာကို တွေ့ရတတ်သည်။
ရတနသံယုတ္တ ဝရဒမုဒြာဟု အထူး ဝိသေသအားဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
တခါတရံ လက်ဝဲလက်ဝါးကို ဖူးမြင်သူအား လှန်ပြကာ အောက်သို့ ချ၍ လက်ချောင်းများကို ဖြန့်ချပြထား တတ်ပေသည်။
လက်ဝဲတွင် ဘာမျှ မပါဘဲလျက်၎င်း, တစုံတခုကို ဆုအဖြစ် ကိုင်တွယ်လျက်၎င်း ပြထားတတ်သည်။
ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ မင်္ဂလာ, ဒါန မင်္ဂလာ, ဉာတကာနံ သင်္ဂဟ မင်္ဂလာ, ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ကရုဏာရသ, ဟဿရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ဒါနပါရမီ, မေတ္တာပါရမီ စခန်းများသို့ ရည်ညွှန်းထားလေသည်။
ဝရဒမုဒြာကို ဂေါတမဗုဒ္ဓဆင်းတုများ, မန်လရုပ်ဟု, ကရာဖြူ တာရာစိမ်း ဆင်းတုရုပ်ပွါး များတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ဝရဒမုဒြာပါရှိသော ရုပ်ပွါးဆင်းတုများကို ကိုးကွယ်ပူဇော်သူသည် ကောင်းချီးမင်္ဂလာဆု လာဘ်များကို ရရှိခြင်းဆုတောင်းပြည့်ခြင်း, ဆန္ဒအတိုင်း ကိစ္စပြီးမြောက်ခြင်း, လိုအင်ဆန္ဒတလုံး တဝတည်းပြီးပြည့်စုံခြင်း, သားဆုကို ရရှိခြင်း, သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ပြုရာ၌ ထိရောက်ခြင်း, ဓာတ်သက်ဝင်ခြင်း, ဓာတ် စည်းခြင်း, ရာထူးဌာနန္တရ တိုးတက်ခြင်း, စည်းစိမ် တိုးပွါးခြင်း, ကုန်ရောင်း ကုန်ဝယ် မြတ်စွန်းခြင်း, ကစား လောင်းကစားရာ၌ ဆောင်နိုင်ခြင်း, စစ်ချီ စစ်တက်ရာ၌ အောင်မြင်ခြင်း, ပူဇော်သက္ကာရကို ရရှိခြင်း, လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ ခွန်တုပ်များ ရရှိခြင်း, ခြွေရံသင်းပင်း ပေါများကြွယ်ဝခြင်း စသော အကျိုးထူးများကို ရနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်းဂန်များ၌ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
VARA MUDRĀ-VARADA MUDRĀ (see also Varada Hasta, Dāna Mudrā) IBI. p.441. DHI. p.251., Tibetan Collections vol.i. p.24. IBBS. pp.57, 116, 18, 48, ; EHI. i.i. p.14.; ITL. p.22. Mudra, Saunders. p.51. (Segan-in) ဝိနယမဟာဝဂ္ဂပါဠိ-နှာ-၂၉-(ပါဋိဟာရိယ, ဝရဒမုဒြာမျိုး) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb ကြံစည်ဟန်, ဆွေးနွေးဟန်ဖြစ်သည်။
ဤဝိတက္ကမုဒြာသည် စိန္တမုဒြာ, ဈာနမုဒြာ, သမာဟိတမုဒြာတို့နှင့် မျိုးတူဖြစ်သော်လည်း ယင်းတို့၏အခြေခံပါဒ အနုစားသဘောမျှသာ ရှိသည်ဟု မိန့်ဆိုကြသည်။
လက်ျာလက်မောင်းကို ကွေး၍ လက်ဝါးကို ပြင်ဘက်သို့ လှန်ပြထားကာ လက်ညှိုးနှင့်လက် သူကြွယ်တချောင်း ချောင်းကို လက်မထိပ်နှင့် ထိထားသည်။
ကျန် လက်ချောင်းများကို အပေါ်သို့ ထောင်ထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။
တြိပတက ဟတ္ထပုံတွင် လက်သူကြွယ်ကို လက်မဖြင့်ဖိထား၍ ကျန်သုံးချောင်းကို ထောင်ပြထားသည်ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သင့်သည်။
သာဓနမာလာကျမ်းတွင် ဤမုဒြာကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိရကား နောက်မှ ပေါ်ပေါက်တီထွင် မုဒြာဖြစ်ဟန် တူပေသည်။
တိဗက် ရုပ်ပွားဆင်းတု ပဋိမာသိပ္ပံ လွှမ်းမိုးသော ဟန်မျိုးဖြစ်ပေသည်။
ဓမ္မေသု အပ္ပမာဒမင်္ဂလ, ဓမ္မသာကစ္ဆာ မင်္ဂလာများကို သရုပ်ပြထားသည်။
အဗ္ဘုတရသ, သန္တရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ဈာနပါရမီ, ပညာပါရမီ စခန်းများသို့ ညွှန်ပြ ရည်ဆောင်ပေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓ, မေတ္တေယျ, တာရာ, ခေတ္တိဂဗ္ဘ, အာကာသဂဗ္ဘ စသောရုပ်ပွားဆင်းတု များတွင် ဤမုဒြာပုံကို တွေ့ရသည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေး ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ပြတိုက်တွင် ဝိတက္ကမုဒြာဖြင့် ဆင်းတုတော်တဆူကို ပြသထားပါသည်။
ပုဂံမြို့၊ အာနန္ဒာစေတီ၊ အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူဘုရားများ အတွင်းရှိ ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်နှင့် ဆေးရေးပန်းချီများတွင် ဝိတက္ကမုဒြာဟန်ကိုတွေ့ရှိရပါသည်။
ဝိတက္ကမုဒြာ ပုံဟန်ဖြင့် ရုပ်ပွားဆင်းတုများကို ထုလုပ်စီရင် ကိုးကွယ်သောသူသည် အကြံအစည် ထိုးထွင်းအောင်မြင်ခြင်း, စိတ်ကူးဉာဏ် ဆန်းသစ်ပွင့်လင်းခြင်း, အဘိဓမ္မာ သဘာဝတရားကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပေါက်ရောက်သိမြင်ခြင်း, ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝခြင်း, ဉာဏ်ပညာထက်မြက်ခြင်း, သမာဓိဈာန် အဘိညာဉ်ရရှိခြင်း, အယူဝါဒထူးခြား ဆန်းပြားချက်များကို သိရှိနားလည်ခြင်း, တီထွင်မှု အောင်မြင်ခြင်း စသော အကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်သည်ဟူ၍၎င်း, ဤမုဒြာဖြင့် ရုပ်ပွားတော်ရှိသော ရပ်ရွာဒေသပြည်နယ်တွင် ပညာရှိသူတော်စင်များ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားတတ်သည် ဟူ၍၎င်း, ပဋိမာ သိပ္ပံကျမ်းများ၌ မြွက်ဆိုဖော်ပြ ထားလေသည်။
VITARKA MUDRĀ (sec also Cin Mudra, Dhyāna Mudrā, Samāhita Mudrā) Tibetan Collections vol.i. p.25; Reflection ITL. p.22.; IBI. p.441.; Dill. pp.254, 260. Mudra, Saunders. p.66 (An.i-in) အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူဘုရား ဦးမြ-နှာ-၁၅၉ OBEP. Ananda. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb ဝိမှယဟတ္ထဟုလည်း ခေါ်သည်။
အံ့ဩနေပုံ, ရင်သပ်ရှုမော ဖြစ်နေပုံ, အထိတ်တလန့်ဖြစ်နေပုံ, မဖြစ်ဘူးမြဲအံ့ဩဘွယ် အထူး အဆန်းဖြစ်နေပုံများ၏ သဘောအနက် အဓိပ္ပါယ်ကို သရုပ်ဆောင်နေသည့် ဟန်မျိုးဖြစ်ပေသည်။
လက်မောင်းကို မြှောက်ချီ၍ လက်ဝါးကို နောက်သို့ လှန်ပြီးလျှင် လက်ချောင်းများကို ကားဖြန့်၍ ထောင်ပြထားသော ဟန်ဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် လက်ဝါးသည် ပခုံးထက် မြင့်နေတတ်ပေသည်။
တခါတရံ လက်ကိုမြှောက်၍ လက်ဝါးကို နောက်သို့လှန်ပြီးလျှင် လက်ညှိုးနှင့် လက်ခလယ်နှစ်ချောင်းကို မေးစေ့တွင် ထောင်ပြထားသည်။
မျက်လုံးများကို အပေါ်သို့ လှန်ပြထား၍ မျက်နှာ အမူအရာကိုလည်း အံ့ဩနေပုံဆောင်စေသည်။
ဤလက်ဟန်ကိုလည်း ဝိမှယမုဒြာ သို့မဟုတ် ဝိမှယဟတ္ထမျိုး ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင် သုတေသီများက အဆုံးအဖြတ် ပေးသားကြသည်။
အစ္ဆရိယဓမ္မ, အဗ္ဗုတဓမ္မ, မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေသည်။
အဗ္ဘုတရသကို ပေါ်လွင် ထင်ရှားစေသည်။
သစ္စာပါရမီ, အဓိဋ္ဌာနပါရမီ စခန်းများသို့ ရည်ညွှန်းပြသည်။
ပုံစံအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ တန်းခိုးပြဋိဟာရိယ ပြတော်မူခန်း ရုပ်တုများတွင်၎င်း, တရား ဓမ္မ ဟောပြနေပုံများတွင်၎င်း, ရဟန္တာများနှင့် မာရ်နတ်စသည်တို့ တန်းခိုးပြိုင်ကြသော အခန်းများတွင်၎င်း, ဤမုဒြာကို တွေ့ရှိရတတ်သည်။
ဝိမှယဟတ္ထ, သို့မဟုတ် အစ္ဆရိယမုဒြာ သို့မဟုတ် အဗ္ဘုတမုဒြာ ပုံဟန်ဖြင့် ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို ထုလုပ်စီရင် ကိုးကွယ်သော သူတို့သည် တန်းခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း, အံ့ဘွယ်သရဲ လူရှင်ရဟန်းတို့၏ ချီးမွမ်းထောမနာခြင်းကို ခံရခြင်း, တန်းခိုးကြီးခြင်း, သစ္စာဓိဋ္ဌာန်ပြုရာ၌ လေးနက် အောင်မြင်ခြင်း, အစွမ်းသတ္တိ ထက်မြက်ခြင်း စသော အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိနိုင်ကြောင်း ပဋိမာသိပ္ပံ ပညာဆိုင်ရာကျမ်းများ၌ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
VISMAYA-MUDRĀ(VISMAYA HASTA) Astonishment and Wonder, Awe. Icons in Bronze p.29. EHL.ii. p. 16. DHI. p.250. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb ဆင်မင်းဟန်ဖြစ်သည်။
ဝိနာယကဗြဟ္မာမင်း၏ ဆင်ဦးခေါင်းမှ နှာမောင်းကို ထောင်ထားသည့်သဏ္ဌာန်ကို ပုံဆောင် ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဟိန္ဒူ ဘာသာအယူဝါဒနှီးနွယ်သော ရုပ်ပွားဆင်းတုမျိုး ဖြစ်ပေသည်။
တန္တရာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ရုပ်ပွားများ၌ တခါတရံသာ တွေ့ရတတ်သည်။
အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူဘုရား, နန်းဘုရား စသည့်ပုဂံဒေသရှိ စေတီဘုရားများအတွင်းတွင် ရုပ်ပွား ဆင်းတုနှင့် ဆေးရေးပန်းချီများကို ဤမုဒြာဖြင့် အနည်းအကျဉ်းမျှ တွေ့ရှိရပါသည်။
ဝီရရသကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ဝီရိယပါရမီ စခန်းသို့ ညွှန်ပြလိုရင်းဖြစ်သည်။
ဝေနာယကိမုဒြာကို ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏဘာသာဝင်တို့က အလေးအမြတ်ပြု၍ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
နောက် နှောင်းခေတ်တွင်မှ တန္တရာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ရုပ်ပွားတော်များကို အတုလိုက်၍ ထုလုပ် ကိုးကွယ်လာသည်။
ကိုးကွယ်သူများသည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း, ဗြဟ္မာမင်း၏ဓာတ်ကို ရရှိခြင်း, ထာမ ဗလ သတ္တိကို ရရှိခြင်း, တိုးပွားစေနိုင်ခြင်း, အကျိုးများကို ရရှိစေနိုင်သည် ဟူ၍ အရိပ်အမြွက်မျှ ဖော်ပြထားပါသည်။
VAINAYAKI MUDRĀ DIII. p.249. အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူ ဘုရား-ဦးမြ။
thumb ငြိမ်းချမ်းသာယာမှုကို ပေးဟန်ဖြစ်သည်။
အဘယမုဒြာနှင့်တူသည်။
လက်ကို ဖူးမြင်သူ၏ဘက်သို့ (ရှေ့သို့) လှန်ပြကာ လက်ချောင်းများကို အပေါ်သို့ ထောင်ထားသော လက်ဟန်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ကူသျှန်ခေတ် မထူရာ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကိုကြည့်ပါက ဤသန္တိဒမုဒြာဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
မန္တလေးတောင်ပေါ်တွင် ဤမုဒြာဖြင့် ရုပ်ပွားတော်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။
ပုဂံခေတ် ဆင်းတုများနှင့် ဆေးရေးပန်းချီများတွင်လည်း ဤသန္တိဒမုဒြာကို လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။
အသောက ဝိရာ ခေမမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ဝီရရသနှင့် သန္တရသတို့ကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ဝီရိယပါရမီ, ခန္တီပါရမီ, ဥပေက္ခာပါရမီ, မေတ္တာပါရမီစခန်းများသို့ ရည်ညွှန်း ပုံဆောင်ပြထား ခြင်းဖြစ်ပါသည်။
ဤသန္တိဒမုဒြာပါရှိသော ရုပ်ပွားဆင်းတုကို ကိုးကွယ်လျှင် ဘေးရန်ကင်းခြင်း, ငြိမ်းချမ်းသာယာခြင်း, စည်းစိမ်ကျက်သရေတိုးပွားခြင်း, ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ကျန်းမာချမ်းသာခြင်း, တရားထူးကိုရရှိခြင်း, သိဒ္ဓိပေါက်ခြင်း, ဆုတောင်းပြည့်ခြင်း, အကျိုးထူးများကို ရရှိနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာန ကျမ်း ဂန်များ၌ာပြဆိုထားပါသည်။
SANTIDA MUDRĀ (see also Abhaya Mudrā) DHI. .250. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb တပည့်များအား စာပေပို့ချဟန်ဖြစ်သည်။
လက်ဝဲလက်ကို ဒူးပေါ်တင်ထားလျှက် လက်ျာလက်ကိုမူ ရင်ဘတ်ဆီသို့ မြှင့်တင်ထားကာ လက်မနှင့် လက်ညှိုးတို့ကို ပြင်ဘက်သို့ ဖြန့်ပြထားပြီးလျှင် ကျန်လက်ချောင်းများကို အတွင်းဘက်သို့ ကွေးထားသောဟန်ဖြစ်သည်။
လက်မနှင့် လက်ညှိုးတို့မှာ မထိထားချေ။
စိန္တမုဒြာနှင့် ဉာဏမုဒြာ, ဗျာချာန မုဒြာတို့နှင့် ပုံတူသည်။
ဗာဟုသစ္စမင်္ဂလာ, သိပ္ပမင်္ဂလာ, ဝိနယသုသိက္ခိတမင်္ဂလာ, ပဏ္ဍိတာနံ သေဝနမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဝီရရသ, ကရုဏာရသ, သန္တရသများကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ပညာပါရမီစခန်းသို့ ရည်ဆောင်ညွှန်ပြသည်။
ပုဂံမြို့ အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူ ဘုရားစသည်တို့တွင် ဆေးရေးပန်းချီပုံများ အချို့ကို သန္ဒဿန မုဒြာဟန်ဖြင့်တွေ့ရှိရပါသည်။
တခါတရံလက်နှစ်ဖက်စလုံး သန္ဒဿနမုဒြာဖြင့် ပြထားသောပုံများကိုလည်း တွေ့ရှိရတတ်ပါသည် ဤမုဒြာပါသော ရုပ်တုကို ကိုးကွယ်သူသည် ကျမ်းဂန်စာပေ တတ်မြောက်ခြင်း, အမှားကို ကျော်လွန်၍ အမှန်ကို သိမြင်နိုင်ခြင်း, အမြင်ပေါက်ခြင်း, ရဲရင့်ခြင်းစသော အကျိုးတရားများကို ရရှိနိုင်သည်ဟု တန္တရာယာနဂိုဏ်းဝင်များက ယုံကြည်ကြလေသည်။
SANDARSANA MUDRĀ DHI. p.255. (see also Cin, Jñana, and Vyākhyāna mudrās) အပယ်ရတနာလိုဏ်ဂူဘုရား-ဦးမြ။
thumb သိဝ-ရုဒြနတ်မင်းကြီးဟန်ဖြစ်သည်။
အဉ္ဇလီမုဒြာဘုံမျိုးဖြစ်သည်။
သီဝ-ရူဒြနတ်၏ အမည်ကို သဗ္ဗရာဇ, သို့မဟုတ် သဗ္ဗရာဇိန္ဒြဟု ခေါ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ယင်း ရူဒြနတ်၏ လက်ဟန်ပုံကိုပင် အမည်အစွဲပြု၍ သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာဟု ပဋိမာသိပ္ပံ ပညာရှင်များက ယူဆ ကြသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ရုပ်ပွားများတွင် အလွန်ရှားပါးသည့် ဟိန္ဒူ ဆန်သော ဆေးရေးပန်းချီများ၌သာ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏဘာသာတွင် ဤရုပ်တုမျိုးကို ကိုးကွယ်သူသည် မင်းအပေါင်းတို့၏ ရိုသေလေးစားမှုကို ခံရခြင်း, ရန်အပေါင်းကိုနိုင်ခြင်း, စစ်မက်ရေးရာတွင် မိမိကသာ အောင်နိုင်ခြင်း, ကျက်သရေ မင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံခြင်းစသော အကျိုးများကို ရရှိသည်ဟု မြွက်ဆိုထားပါသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာ ဆိုင်ရာ ပဋိမာသိပ္ပံကျမ်းများတွင် ဤမုဒြာအကြောင်းကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း မတွေ့ရသေးပါ။
သို့သော် ဆေးရေးပန်းချီများ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သော မုဒြာတမျိုးဖြစ်ကြောင်း သုတေသနပြုစုလေ့လာခဲ့ရဘူးပါသည်။
အထူးသဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းကြီး၏ ပုံများကို ဤ သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာဖြင့် ထုလုပ်ရေးဆွဲလေ့ရှိကြပါသည်။
SARVARĀJENDRA MUDRĀ DHI. p.449, n.((see also Añjali Mudrā) Saunders, Mudrā. OBEP. plate 416 a.b.c. Brahma stone images Sabbarajendra mudrā IBI. p.435. Tibetan Collection vol.i. p.25. IBBS. p. 42, 18. DHI. p.252. Samādhi Mudrā OBEP. Ananda: Sabbaññu. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb သမာဓိမုဒြာ = သမာဟိတမုဒြာ ယောဂမုဒြာ, ဈာနမုဒြာနှင့် တူသည်။
စိတ်တည်ငြိမ်၍ သမာဓိရနေဟန် ဖြစ်သည်။
ခြေနှစ်ဖက်ကို ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေထိုင်ကာ ဖနောင့်နှစ်ခု အပေါ်သို့ ခြေဖဝါးလှန်ကာထိုင်၍ လက်ဝါး နှစ်ခုကိုလှန်ပြီး ခြေဖဝါးပေါ် တင်ထားသည်။
တခါတရံ လက်ျာလက်ခါးကို လက်ဝဲလက်ဝါးပေါ် ထပ်၍ လက်မချင်းထိကာ၎င်း, တခါတရံ လက်ညှိုးနှစ်ခုကို ကွေး၍ လက်မနှင့်ထိကာ တေ့ဆိုင်လျက်၎င်း ထားသော ဟန်မျိုးဖြစ်သည်။
ပုဂံမြို့၊ အာနန္ဒာဘုရား သဗ္ဗညုဘုရားများတွင် သမာဓိမုဒြာ ပုံတော်များကို ဖူးတွေ့ရပါသည်။
ဂျပန်ပြည်ရှိ ဒိုင်ဗုစု ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ ပုံတော်မျိုးဖြစ်သည်။
အမိတာဘာဘုရား ရုပ်ပွားတော်ကိုလည်း ဤမုဒြာဖြင့် တွေ့ရသည်။
အပ္ပမာဒမင်္ဂလာ, တပေါစမင်္ဂလာ, ဗြဟ္မစရိယမင်္ဂလာ, အရိယသစ္စာန ဒဿနမင်္ဂလာ, နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယမင်္ဂလာများကို သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ပညာပါရမီ, ဈာနပါရမီ, နိက္ခမပါရမီ, ဝီရိယပါရမီ, အဓိဋ္ဌာနပါရမီ စခန်းများသို့ ညွှန်ပြလျက် ရှိပေသည်။
သမာဓိမုဒြာ, ယောဂမုဒြာ, ဈာနမုဒြာပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုကို ကိုးကွယ်သူသည် တည်ကြည် ငြိမ်သက်ခြင်း, ဓာတ်အပြည့်အဝရခြင်း, စိတ်ဝေဒနာကင်းခြင်း, သောကပရိဒေဝငြိမ်းအေးခြင်း, ဉာဏ်ပညာတိုးခြင်း, သမထပေါက်ခြင်း, သိဒ္ဓိပြီးခြင်းစသော ကောင်းကျိုးချမ်းသာများကို ရရှိနိုင်ကြောင်း တန္တရာယာန ဂိုဏ်းဝင် ကျမ်းများ၌ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။
thumb ခြင်္သေ့နားပုံသဏ္ဌာန် လက်ကွင်းဟန်ဖြစ်သည်။
ကဋကဟတ္ထဟုလည်း တခါတရံခေါ်သည်။
လက်ချောင်း ထိပ်ဖျားများကို လက်မနှင့်ထိကာ ခြင်္သေ့၏နားရွက် ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ လက်ကွင်း၍ ပြထားသော ဟန်မျိုးဖြစ်သည်။
ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာတော်ကြီး (၃၂)ရပ်ကို ရည်ညွှန်းဟန် တူသည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။
ဝီရိယပါရမီကို ညွှန်ပြသည်။
သီဟကဏ္ဏမုဒြာပုံပါသော ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များကို စီရင်ထုလုပ် ကိုးကွယ်သူများသည် ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ရဲရင့်ခြင်း, သတ္တိကို ရသည်။
ရန်အပေါင်းကို အောင်မြင်သည်။
ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ်ကို ရစေနိုင်သည်။
သူတပါး ပြောဆိုသမျှကို မည်မျှပင် ဝေးလံသော်လည်း ကြားနိုင်သည်။
စစ်မက် ရေးရာတွင် တဖက်ရန်သူကို ချေမှုန်းအောင်မြင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
အစိမ်းသားရဲ သင်းကွဲပြိတ္တာ နတ် မိစ္ဆာများကို နှင်ထုတ်နှိမ်နင်းနိုင်သည် စသည်ဖြင့် အကျိုးများစွာရရှိနိုင်ကြောင်း ပဋိမာသိပ္ပံကျမ်း များ၌ မြွက်ဆိုဖွင့်ဟထားပါသည်။
DHI. p.258 Kataka or Simhakarna-hasta EHI. ii. p.15. ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb အပ်စိုက်ပြဟန်ဖြစ်သည်၊ သူစိဟတ္ထဟုလည်း ခေါ်သည်။
တဇ္ဇနီဟတ္ထဟန်နှင့် လက်ညှိုးညွှန်ပုံ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။
သူစိမုဒြာ၌ လက်ျာလက်ညှိုးကို အောက်သို့စိုက်၍ ညွှန်ပြနေဟန် ဖြစ်သည်။
အပ်နှင့်စိုက်ပြသည့် ဟန်မျိုးဖြစ်၍သာ သူစိဟတ္ထ = သူစိမုဒြာဟူ၍ ခေါ်သည်။
အပ်ကို ကိုင်ဆောင်ထား၍ကား မဟုတ်ချေ။
များသောအားဖြင့် ကနေသော ရုပ်ပွား ရုပ်လုံးများတွင် တွေ့ရသည့် လက်ချောင်းကလေးများကို အဖျားထိပ်တွင်စု၌ ဆန့်ထားသဖြင့် အပ်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်နေ၍ သူစိမုဒြာဟု ခေါ်သည်ဟုလည်း အချို့ သုတေသီများက ယူဆကြသည်။
ကရုဏာရသကို ပေါ်လွင်စေသည်။
ပညာပါရမီ, မေတ္တာပါရမီစခန်းသို့ ရည်ညွှန်းထားပေသည်။
အချို့အယူအဆအရ ငရဲပြည်သို့ ညွှန်ပြ၍ သတိပေး ဆုံးမနေဟန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
လက်တဖက် က ကောင်းကင်သို့ ညွှန်ပြ၍ လက်တဖက်က မြေကြီးအောက်သို့ စိုက်ပြထားပါက ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ် တရား နှစ်ပါးကို ခွဲခြား ဟောပြနေဟန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မကောင်းမှုပြုသူ အပါယ် လားလိမ့်မည်ဟု ဆိုဟန်ရှိပါသည်။
ဤရုပ်ပွားတော်မျိုးကို ကိုးကွယ်ပါက ကုသိုလ် အကုသိုလ်အမှုကို ခွဲခြားနိုင်စွမ်းရှိခြင်း, တရားမှန် တရားမှားများကို အဟုတ်တကယ် ခွဲခြားသိရှိခြင်း, လူဆိုးလူကောင်း ခွဲခြားနိုင်ခြင်း, ရန်သူ မိတ်ဆွေ ခွဲခြားသိနိုင်ခြင်း, ပညာထူးချွန်ခြင်း, တည်ကြည်ခြင်း, သမထပေါက်မြောက်ခြင်း စသည့် အကျိုးများကို ရရှိကြောင်း မိန့်ဆိုကြပါသည်။
အချို့ သုတေသီများက ဤပုံမှာ ဘုရားလောင်းဖွားမြင်တော်မူစဉ်ပုံ ဖြစ်သည်ဟု အမြွက်မျှ ကောက်ချက်ချထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရပါသည်။
IBI. p.439. DHI. p.259. EHI.ii., p.15 Suci Mudră DHI. p.263-264, and plate V. Mudra, Saunders, p.102 (Chi Ken-in). ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဋိကိယတိ ဇာနိယတိ သံဝဏ္ဏနာယ အတ္ထော ဧတာယာတိ ဋီကာ။
နီတိ၊ဓာ၊၁၇။
ဋီကိယတိ ဇာနိယတိ အဋ္ဌကထာယတ္ထော ဧတာယာတိ ဋီကာ။
ဓာထွတ္ထ။
]ဋီကာကျမ်း၊ အဋ္ဌကထာ၏အနက် အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ပြသောကျမ်း။
နိကာယ် ၅-ရပ် ပိဋကတ် ၃-သွယ်ဟူသော ဘုရားဟောဖေါ် ပါဠိတော်တို့၏ လျှို့ဝှက်ခဲကပ် အသိကြပ်သည့် ပါဠိပုဒ် တခုတခုစီ၏ အသီးအသီးသော ဟောနက်နှင့် ဒေသနာ ရှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဟောကြား လိုရင်း နှလုံးသွင်း အာဘောဂတို့ကို အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ-စသော ရှေးမထေရ်ကြီးများက အဋ္ဌကထာဟု မှည့်ခေါ်ပညတ် ကမ္ပည်း တပ်ထားသည့် အဖွင့်ကျမ်းများဖြင့် ဖွင့်ဆို ရေးသားတော်မူခဲ့ကြသည်၊ ယင်းသို့ဘုရားရှင့် အလိုပေါ်အောင် ဖွင့်ဖော် ပြသထားသည့် အဋ္ဌကထာကျမ်းကြီးများ၌ပင် နောက်သားတို့ မသိမမြင်နိုင်ဖွယ်အချက် ခက်ခဲသော အနက်အဓိပ္ပါယ်များ ပါရှိပြန်လေရာ အရှင်အာနန္ဒာ-စသော မထေရ်ကြီးများက ဋီကာ ခေါ် အဖွင့်ကျမ်းများဖြင့် အဋ္ဌကထာ၏ အခက်အခဲတို့ကို ဖျက်ခွဲ ဖွင့်ဆိုတော်မူခဲ့ကြ ပြန်သည်၊ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်နှင့်တကွ ထိုဋီကာကျမ်းတို့ကို ယင်းတို့၏ ဂန္ထာရမ္ဘအခန်း, ကျမ်းပြီးနိဂုံးလာ စကားရပ်တို့နှင့် ဂန္ထဝံသပါဌ် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း, သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာ, ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတို့၏ အဆိုကို ညှိနှိုင်း၍ ဖေါ်ပြပါအံ့။
ဝိနည်းဋီကာကြီး ၃ ကျမ်း ဝိနည်း ၅-ကျမ်းပါဠိတော်ကို ဖွင့်ဆိုသည့် သမန္တပါသာဒိကာအဋ္ဌကထာကြီး (၄-တွဲ)၏ အဖွင့်ဋီကာကား ၃-စောင်ရှိလေသည်၊ ယင်း တို့ကား ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာ, သာရတ္ထဒီပနီဋီကာနှင့် ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာတို့ဖြစ်သည်၊ ထိုတွင် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည့် ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာကို ဝဇိရဗုဒ္ဓိ မည်သော မထေရ်တပါးက ရေးသား စီရင်တော် မူခဲ့သည်၊ ထိုဋီကာကို ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့် တတွဲတည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်၊ ထိုနောက် သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကို သာသနာတော် ၁၆၉၆-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သော မဟာပရက္ကမဗာဟု မင်းလက်ထက် ထိုမင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သော ပုလတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်နေ အရှင်သာရိပုတြာထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ထိုဋီကာကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၃-တွဲရှိသည်၊ ထိုနောက်တဖန် ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲရှိသည့် ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာကို သီဟိုဠ်ကျွန်းအဝင် စောဠတိုင်းနေ အရှင်ကဿပထေရ်က ရေး သား စီရင်တော်မူခဲ့ပြန်သည်၊ ဤဋီကာ ၃-ကျမ်းကို ဝိနည်းဋီကာကြီး ၃-ကျမ်းဟု ခေါ်သည်။
ဒွေမာတိကာ ဋီကာ၂-ကျမ်း ဒွေမာတိကာခေါ် ပါတိမောက်ပါဠိတော်ကို ဖွင့်ဆိုသည့် ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာကျမ်း၏ အဖွင့်ဋီကာကား ၂-စောင်ရှိသည်၊ ထိုတွင် ကင်္ခါဝိတရဏီဋီကာဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ အမည်မသိထေရ် ပြုသည်ဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာမည်သော ကင်္ခါဝိတရဏီ ဋီကာသစ်ကို သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏တပည့် အရှင်ဗုဒ္ဓနာဂထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်း ဋီကာ ၂-စောင်ကို တွဲ၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် တတွဲတည်းအပြီး ပုံနှိပ်ထားသည်။
ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ သုတ္တန်ပိဋက ဒီဃနိကာယ်ပါဠိတော် ၃-ကျမ်း၏အဖွင့် သုမင်္ဂလဝိလာသိနီအဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ (၃-တွဲ)ကို အိန္ဒိယပြည်တောင်ပိုင်း နာဂဋ္ဋန် (သင်္ဘောဆိပ်) မြို့၌ သိရီဓမ္မာသောကမင်းကြီး ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော ဗဒရတိတ္ထ (ဆီးပင်ဆိပ်) ကျောင်းနေ အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ထိုမထေရ်ကား သာသနာတော် ၁၁, ၁၂-ရာစုခန့်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သော အရှင်မြတ်ဟု ပညာရှင်များ ခန့် မှန်းကြသည်။
ထို့နောက် ဂေါစာသကရာဇ် ၁၁၄၃-ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သော အမရပုရ ပဌမမြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်း တရားကြီးလက်ထက် ဉာဏာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ သာသနာပိုင်မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် သာဓုဝိလာသိနီမည်သော သီ-လက္ခန်ဋီကာသစ် (၂-တွဲ)ကို ရေးသားစီရင်တော် မူခဲ့ပြန်သည်။
မဇ္ဈိမနှင့်သံယုတ္တနိကာယ်ဋီကာ မဇ္ဈိမနိကာယ်ပါဠိတော် ၃-ကျမ်း၏အဖွင့် ပပဉ္စသူဒနီအဋ္ဌကထာကြီး (၄-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော မဇ္ဈိမ-နိကာယ်ဋီကာ (၃-တွဲ)ကို၎င်း, သံယုတ္တနိကာယ်ပါဠိတော် ၅-ကျမ်း၏အဖွင့် သာရတ္ထပ္ပပကာသိနီအဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီပင် မည်သောသံယုတ် ဋီကာ (၂-တွဲ)ကို၎င်း ဒီယံနိကာယ်ဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော် မူခဲ့သည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်ဋီကာ အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် ၁၁-ကျမ်း၏ အဖွင့် မနောရထပူရဏီ အဋ္ဌကထာကြီး (၃-တွဲ)ကို ဖွင့်ဆိုသည့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီမည်သော အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာဟောင်းကို ဒီဃ, မဇ္ဈိမ, သံယုတ္တနိကာယ် ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလ ထေရ် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ထိုတွင် ဧကက, ဒုက, တိက နိပါတ် ၃-ကျမ်း အဖွင့်ဋီကာသာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ရှိ၍ ကျန် ၈-ကျမ်း၏ အဖွင့်ဋီကာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မရှိဟု ပိဋကတ်တော် သမိုင်း၌ ဆိုသည်။
သာရတ္ထမဉ္ဇူသာ မည်သော အင်္ဂုတ္တိုရ် ၁၁-ကျမ်းအဖွင့်ဋီကာသစ်ကို သာရတ္ထဒီပနီ ဝိနည်းဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာသည် ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံနှိပ်ထားရာ အတွဲ ၃-တွဲ ရှိလေသည်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ ဒီဃ, မဇ္ဈိမ, သံယုတ္တ, အင်္ဂုတ္တရ-ဟူသော နိကာယ် လေး-ဝ သုတ္တန်ပိဋကကို အထူးအားဖြင့် မှီငြမ်းဖွင့်ဆိုသည့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ ကြီး (၂-တွဲ)၏ အဖွင့် ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာ မည်သော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ (၂-တွဲ)ကို ဒီဃနိကာယ် ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလ ထေရ် စီရင်တော်မူသည်။
အဘိဓမ္မာဋီကာများ အဘိဓမ္မာပါဠိတော် ၇-ကျမ်းကို ဖွင့်ဆိုသည့် အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာကြီး(၃-ကျမ်း)၏ အဖွင့်ဋီကာကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ရေး သားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာကို အလုံးစုံသော ဋီကာတို့၏ အရင်းမူလ ပဌမဖြစ်သောကြောင့် မူလဋီကာ ဟု မှည့်ခေါ်ကြသည်၊ ထိုမူလဋီကာကျမ်းပြု အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည် သာသနာတော်နှစ် ၁၀, ၁၁-ရာစုခန့်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များ ခန့် မှန်းကြသည်၊ ထို့နောက် ယင်းမူလဋီကာ၏ လျှို့ဝှက်ခဲကပ် အသိကြပ်သော ပုဒ်တို့ကို ဖွင့် ဆိုသည့် ဋီကာကျမ်းကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် ရေးသားစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာသည် မူလဋီကာတွင် မထင်မလွယ်သည်ကို ထင်လွယ်သိသာ အောင် တဖန်ထပ်ဆင့် ဖွင့်ပြသောကြောင့် အနုဋီကာ ဟု အမည်တွင်သည်၊ ယင်း မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာတို့ကို ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့် ပုံနှိပ်ရာတွင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ ပဌမတွဲအဖြစ်ဖြင့်၎င်း ဝိဘင်းမူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ ဒုတိယတွဲအဖြစ်ဖြင့်၎င်း, ပဉ္စမကြိုဏ်မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို တွဲဖက်၍ တတိယ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ပုံနှိပ်ထားသည်။
ယင်းသို့ မူလဋီကာ၏ အခက်အခဲတို့ကို အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်က အနုဋီကာကျမ်းဖြင့် ဖျက်ခွဲဖွင့်ဆိုပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာပြည်ဖွား ဆရာတော်ကြီး ၂-ပါးက မဏိဒီပဋီကာ, မဓုဋီကာတို့ဖြင့် ထိုမူလဋီကာကိုပင် တန်းဆာဆင်ကာ ဖွင့်ဆိုတော်မူကြပြန်သည်၊ ထိုတွင် မဏိဒီပဋီကာကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၈၀၄-ခုတွင် နန်းတက်သော စစ်ကိုင်းမြို့ ထူပါရုံစေတီ ဒါယကာ နရပတိကြီးမင်း လက်ထက် ပင်းယမြို့တောင် စကားအင်းရွာ ဇာတိ အရှင်အရိယဝံသ ဓမ္မသေနာပတိထေရ် စီရင်တော်မူသည်။
မဓုဋီကာ ခေါ် မဓုသာရတ္ထဒီပနီဋီကာကို ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရား လက်ထက် သကရာဇ် ၉၂၄-၉၃၂ ခုတွင် အရှင်မဟာနန္ဒထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူခဲ့သည်။
ယင်း မဏိဒီပဋီကာနှင့် မဓုဋီကာကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံနှိပ်ရခြင်းမရှိသေးပေ။
ကျန် ခုဒ္ဒကနိကာယ်ဋီကာများ ပရမတ္ထဇောတိကာမည်သော ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် ပရမတ္ထသူဒနီ မည်သော ခုဒ္ဒကပါဌဋီကာကို ကုန်းဘောင်ဆက် ရတနာပုရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် ဘကြီးတော် မင်းတရား လက်ထက်တွင် ထင်ရှားကျော်စောသည့် ပဌမငါးခုန်ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသထေရ် ရေးသား စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ပေမူအဖြစ်ဖြင့်သာ တည်ရှိ နေပေသေးသည်။
ဓမ္မပဒတ္ထဒီပနီ (ဓမ္မပဒ ဋီကာဟောင်း)မှာ သီဟိုဠ်ကျွန်းဖြစ် ကျမ်း ဖြစ်၍ ကျမ်းပြုဆရာအမည်မသိဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဓမ္မပဒဋီကာသစ်ကို ပုခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု ရေစကြိုဇာတိ အရှင်ဝရသမ္ဗောဓိထေရ် ပြုစုတော်မူသည်၊ ယင်း ဓမ္မ ပဒဋီကာ ၂-စောင်ကို ဆဋ္ဌမူဖြင့် ပုံမနှိပ်ရသေးပေ။
ပါဌဇာတ် အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် လီနတ္ထုပ္ပကာသိနီ မည်သော ဇာတ်ဋီကာဟောင်းကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်ဓမ္မပါလထေရ် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ဆိုသည်၊ ဒီပနီပေါင်းများစွာကို ရေးသား ပြုစုတော်မူသည့် မုံရွာမြို့ လယ်တီ ဆရာတော်ဘုရားကြီးကမူ ပါဌဇာတ်ဋီကာကို အရှင်ဓမ္မပါလဆရာ စီရင်သည် ဟူကြကုန်၏၊ ရေးပုံသားပုံ စာနေစာသွား အခြင်းအရာ အလုံးစုံကို ထောက်သော် ထိုဆရာ၏ အခြင်းအရာစင်စစ်မဟုတ်ဟု သိသာသည် ဟူ၍ ပါရမီဒီပနီ၌ မိန့်ဆိုတော်မူသည်၊ ပါဌဇာတ်ဋီကာသစ်ပါဌ်ကို မန္တလေးရတနာပုံ ခေတ်မောင်းထောင် ဆရာတော် အရှင်ပညာသာမိထေရ် ပြုစုတော်မူသည်၊ ယင်းဇာတ် ဋီကာ ၂-စောင်လည်း ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်း မရှိသေးပေ။
နေတ္တိအဋ္ဌကထာ၏ အဖွင့် နေတ္တိ ဋီကာဟောင်းပါဌ်ကို ဒီဃနိကာယ်ဋီကာစသော ဋီကာပေါင်းများစွာနှင့် နေတ္တိအဋ္ဌကထာကျမ်းကို ပြုစုတော်မူသည့် အရှင်ဓမ္မပါလထေရ်ပင် စီရင်သည်ဟု ဂန္ထဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ဂန္ထာရမ္ဘနှင့် ကျမ်းပြီးနိဂုံးမပါရှိ၍ အတိအကျ မသိရပေ။
ထိုအရှင်ဓမ္မပါလထေရ်သည် နေတ္တိအဋ္ဌကထာ အပြင် ဥဒါန်း, ဣတိဝုတ်, ဝိမာနဝတ္ထု, ပေတဝတ္ထု, ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာ, စရိယာပိဋကပါဠိတော်တို့၏အဖွင့် အဋ္ဌကထာများကိုလည်း ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့သည်၊ နေတ္တိ ဝိဘာဝိနီဋီကာကို သဒ္ဓမ္မပါလသိရိမဟာဓမ္မရာဇဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်သည် သကရာဇ် ၉၂၆-ခုနှစ်တွင် အပြီးစီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းဋီကာ ၂-ကျမ်းကို တွဲ၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့်တအုပ်တည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်။
ထို့နောက်တဖန် ပေဋကာလင်္ကာရ ခေါ် နေတ္တိ မဟာဋီကာသစ်ကျမ်းကို သီလက္ခန်ဋီကာသစ် ကျမ်းပြုဉာဏာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်က ပြုစုတော်မူပြန်သည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ဥဒါန်းဋီကာ, ဣတိဝုတ်ဋီကာ, သုတ္တနိပါတ် ဋီကာ, ဝိမာနဝတ္ထုဋီကာ, ပေတဝတ္ထုဋီကာ, ထေရဂါထာဋီကာ, ထေရီဂါထာဋီကာ, ထေရာပဒါန်ဋီကာ, ဗုဒ္ဓဝင်ဋီကာ, စရိယာပိဋကဋီကာ, မဟာနိဒ္ဒေသဋီကာတို့ကား သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ မရောက်လှာဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ဆိုသည်။
လက်သန်းဋီကာ လက်ညှိုး လက်မအလား ကြီးမားသည့် ထောက်၍ အကျဉ်း အဋ္ဌကထာများကို အမြွက်မျှဆိုသည့် အဋ္ဌကထာကျမ်းငယ်များကို လက်သန်းအဋ္ဌကထာဟု ခေါ်သည်၊ ထိုလက်သန်း အဋ္ဌကထာသည် ဝိနည်းလက်သန်းအဋ္ဌကထာ, အဘိဓမ္မာလက်သန်း အဋ္ဌကထာဟူ၍ ၂-မျိုးပြားပြန်ရာ ယင်း၏အဖွင့် ဋီကာလည်း ဝိနည်းလက်သန်းဋီကာ အဘိဓမ္မာလက်သန်းဋီကာ ဟူ၍ ၂-မျိုး ပြားလေသည်။
ဝိနည်းလက်သန်းဋီကာ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာထေရ်စီရင်အပ်သည့် ဝိနယသင်္ဂဟလက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် ဝိနယသင်္ဂဟဋီကာ ဟောင်းကို ထိုအရှင်သာရိပုတြာထေရ်ပင် စီရင်သည်ဟု ဂန္တဝံသနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် ပုံနှိပ်ရခြင်း မရှိသေးပေ။
ဝိနယာလင်္ကာရဋီကာခေါ် ဝိနယသင်္ဂဟဋီကာသစ်ကို ညောင်ရမ်း ၁၀-ဆက် သာလွန်မင်းတရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၉-ခုနှစ်တွင် စလင်းမြို့ဇာတိ တိပိဋကာလင်္ကာရဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ တောင်ဖီလာဆရာတော် စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲရှိသည်။