kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ခရိုအေးရှားအစိုးရသည် ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသူတို့အား ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာမှစတင်၍ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသူနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ရုံး(Office of Displaced Persons and Refugees)မှတဆင့် လူမှုလုံခြုံရေးစနစ်ဖြင့် စောင့်ရှောက်မှု ပေးခဲ့သည်။
အချို့သော ရွေ့ပြောင်းသူများသည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်သို့ ပြန်ချိန်၌ ခရို‌အေးရှား လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲများအတွင်း စွန့်ပစ်ခဲ့ရသော နေရာဒေသအများစုကို ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနားမှ ခရော့ထ်ဒုက္ခသည်များမှ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပြီး ထိုဒေသများသည် ဘော့စနီးယားကနေဆိုလျှင် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဒေသများဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာအရ ခရိုအေးရှားလူဦးရေ၏ ၁၇.၆% သည် နိုင်ငံခြားဖွား ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၌ အဓိကနေထိုင်သူများမှာ ခရော့ထ်(Croats)(၉၀.၄%)၊ ၎င်းနောက်တွင် ဆာ့ဘ်(၄.၄%)၊ ဘော့စနီးခ် (၀.၇၃%), အီတလီ (၀.၄၂%), အာဗေးနီးယား (၀.၄၁%, ရိုးမား (၀.၄၀%), ဟန်ဂေရီ (၀.၃၃%), ဆလိုဗန်နီး (၀.၂၅%), ချက် (၀.၂၂%), မွန်တီနီဂရင်း (၀.၁၁%), ဆလိုဗက် (၀.၁၁%), မက်ဆီဒိုးနီးယား (၀.၁၀%)နှင့် အခြားလူမျိုး (၂.၁၂%) ရှိသည်။
ခရော့ထ် ၄ မီလီယံနီးပါးသည် တိုင်းတစ်ပါးတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဘာသာရေး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် ရှီဘီနစ်မြို့ရှိ စိန့်ဂျိမ်း ကာသီဒရယ် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံတွင် တရားဝင်နိုင်ငံတော်ဘာသာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။
ဘာသာရေးလွပ်လပ်ခွင့်ကို အခြေခံဥပဒေ၌ ဖော်ပြထားပြီး ဥပဒေ၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် တူညီမှုရှိပြီး နိုင်ငံတော်နှင့် သီးခြားစီ တည်ရှိသည်။
Croatian Constitution, Article 41 ၂၀၁၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသား ၉၁.၃၆%သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြပြီး ထိုအထဲမှ ကက်သလစ်ဘာသာသည် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၈၆.၂၈% ရှိပြီး ၎င်းနောက်တွင် အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါ့(၄.၄၄%)၊ ပရိုတက်စတင့်(၀.၃၄%)နှင့် အခြားသော ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းခွဲ(၀.၃၀%)တို့ အသီးသီး ရှိကြသည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာပြီးလျှင် ကိုးကွယ်မှုအများဆုံးမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာ(၁.၄၇%) ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ ၄.၅၇%သည် ဘာသာရေးယုံကြည်မှု မရှိသူများအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။
Croatian Census 2011| ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Eurostat Eurobarometer Poll တွင် ခရိုအေးရှား လူဦးရေ၏ ၆၉% သည် "ဘုရားသခင်ရှိသည်ကို ယုံကြည်သည်" ဟူဖြေဆိုထားကြသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် Gallup poll တွင် "သင်၏နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဘာသာရေးသည် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သလား" မေးခွန်းကို ၇၀% သည် မှန်ပါသည်ဟု ဖြေဆိုထားကြသည်။
သို့ပေမယ့်လည်း လူဦးရေ၏ ၂၄%သာ ဘုရားကျောင်းတက်ခြင်း ပုံမှန်ပြုလုပ်ကြသည်။
ဘာသာစကား ပညာရေး ကျန်းမာရေး ယဉ်ကျေးမှု စာပေနှင့် အနုပညာ သတင်းမီဒီယာ အစားအစာ Teran wine from Istria County ခရိုအေးရှား ရိုးရာအစားအစာများသည် ဒေသတစ်ခုမှတစ်ခု ကွဲပြားကြသည်။
Dalmatia နှင့် Istria တို့တွင် ဟင်းချက်နည်းများသည် အမယ်ကြီးများဖြစ်သော ပင်လယ်စာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ချက်များနှင့် ပါစတာ တို့အပြင် ဟင်းခတ်သော သံလွင်ဆီနှင့် ကြက်သွန်ဖြူတို့အပါအဝင် အီတလီနှင့် အခြား မြေထဲပင်လယ်ဟင်းလျာများပေါ်တွင် အရင်းခံသည်။
ဥရောပဟင်းလျာများသည် ဩစတီးယား၊ ဟန်ဂေရီနှင့် တူရကီ ဟင်းချက်နည်းပုံစံများ များစွာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။
ထိုဒေသတွင် အသား၊ ရေချိုငါးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဟင်းလျာများကို အဓိကစားသုံးကြသည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၌ ဝိုင်ထုတ်လုပ်သည့် ဒေသ နှစ်ခုရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကုန်းမကြီးဒေသ၊ အထူးသဖြင့် စလိုဗေးနီးယားတွင် အကောင်းစားဝိုင်များ (အထူးသဖြင့် ဝိုင်ဖြူ)ကို ထုတ်လုပ်သည်။
မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် Istrian နှင့် Krk ဝိုင်များသည် အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော အီတလီဝိုင်များနှင့် တူပြီး တောင်ပိုင်းရှိ Dalmatia တွင် မြေထဲပင်လယ်ပုံစံ ဝိုင်နီများသည်စံတစ်ခုအနေဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသည်။
နှစ်စဉ် ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၄၀ မီလီယံလီတာ နီးပါး ပိုလျှံသည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ဝိုင်တစ်မျိုးတည်းနီးပါး သောက်သုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်မှာ ဘီယာသောက်သုံးခြင်းနှင့် အများအပြားထုတ်လုပ်ခြင်း စတင်ခဲ့သော ၁၈ ရာစု မတိုင်မီအထိဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ် ဘီယာသောက်သုံးမှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသားတစ်ဦးလျှင် ၈၃.၃ လီတာရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားတွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ ဘီယာသောက်သုံးမှုသည် အမှတ်စဉ် ၁၅ နေရာကို ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။
အားကစား ခရိုအေးရှားနိုင်ငံတွင် အားကစားတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၄၀၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ထိုကိန်းဂဏန်းများအပြင် ၂၇၇,၀၀၀ ဦးသည် အားကစားအဖွဲ့အစည်းများမှ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ၄,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တုရင်နှင့် Contract bridge association တို့၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဘောလုံးအားကစားသည် နာမည်အကြီးဆုံးအားကစားဖြစ်ပြီး ခရိုအေးရှား ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ()တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော အားကစားသမားပေါင်း ၁၁၈,၀၀၀ ဦးရှိရာ နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး အားကစားအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ခရိုအေးရှား ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်(Prva HNL)သည် နိုင်ငံတွင်း အခြားသော အားကစားလိဂ်များထက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပရိသတ်စိတ်ဝင်စားမှု အများဆုံးသော လိဂ်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀-၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် ၄၅၈,၇၄၆ ဦး ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။
. ခရိုအေးရှား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဒုတိယနေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိကတည်းက ခရိုအေးရှားအားကစားသမားများသည် နိုင်ငံတကာအားကစားပြိုင်ပွဲများကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြရာ အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ် ၄၄ ခုရရှိခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၅ ခုပါဝင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၆ နှင့် ၂၀၀၄ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် handball အားကစားမှ၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဝိတ်မ အားကစားမှ၊ ၂၀၀၂ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် alpine skiing အားကစားမှ၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် discus throw၊ trap shooting နှင့် water polo အားကစားပြိုင်ပွဲမှ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် shooting၊ rowing၊ discus throw၊ sailing နှင့် javelin throw အားကစားများမှ ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားအားကစားသမားများသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၆ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ထိုသည်တို့မှာ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော World Championship in Athletics တွင် ၄ ခု၊ 2003 World Men's Handball Championship တွင် handball အားကစားမှ ၁ ခု၊ 2007 World Aquatics Championships နှင့် 2017 World Aquatics Championships တွင် ဝါးတားပိုလိုအားကစားတွင် ၂ ခု၊ 2010 World Rowing Championships တွင် ၁ ခု၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော FIS Alpine World Ski Championships တွင် Alpine skiing အားကစားမှ ၆ ခု၊ ၂၀၁၁ ခုနှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကမ္ဘာ့တိုက်ကွမ်ဒို ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ၂ ခု ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားကစားသမားများသည် ၂၀၀၅ နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Davis Cup ကိုလည်း အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ခရိုအေးရှား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် တတိယနှင့် ၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် များစွာသော အားကစားပြိုင်ပွဲကြီးများကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့သည်။
ထို့အထဲတွင် 2009 World Men's Handball Championship၊ 2007 World Table Tennis Championships၊ 2000 World Rowing Championships၊ 1987 Summer Universiade၊ 1979 Mediterranean Games နှင့် များစွာသော ဥရောပချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲများတို့ ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံ၏ အားကစားနှင့်သက်ဆိုင်သော အစိုးရအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းမှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ခရိုအေးရှား အိုလံပစ်ကော်မတီ()ဖြစ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ၁၉၉၂ နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရရှိခဲ့ကာ ထို့သို့ ခွင့်ပြုခဲ့သည်နောက်တွင် အယ်ဘတ်ဗယ်လီ(Albertville)တွင် ကျင်းပခဲ့သော ၁၉၉၂ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသော နိုင်ငံသစ်ကို အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။
Notes ကိုးကား Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ ဒေသအတွင်းရှိ ဂရိတ်တားအန်တေးလ်ကျွန်းစုများထဲမှ ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်းပေါ်တွင် ရှိသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ကျွန်း၏ အနောက်ပိုင်း ၃ ပုံ၁ပုံမှာ ဟေတီနိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်းသည် ကာရစ်ဘီယံဒေသအတွင်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ မျှဝေပိုင်ဆိုင်သော ကျွန်းနှစ်ကျွန်းထဲမှ တစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။
လူဦးရေနှင့် အကျယ်အဝန်းအရ ဒိုမီနီကန် သမ္မတနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ နိုင်ငံများတွင် ကျူးဘားနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၄၈,၄၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၈,၇၀၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၀ သန်းခန့်မျှ ရှိသည်။
မှတ်စုများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီကွေဒေါသမ္မတနိုင်ငံ) သည် အီကွေတာ သမ္မတနိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသော တောင်အမေရိကရှိ ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပီရူးနိုင်ငံ နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ တို့ ရှိကြသည်။
ထိုနိုင်ငံ နှင့် ချီလီနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံသာလျှင် တောင်အမေရိတွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်မနေပဲ ရှိသည်။
ကုန်းမကြီး၏ အနောက်ဘက် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ခန့် (၆၂၀ မိုင်ခန့်) အကွာတွင် တည်ရှိသောသော ဂါလာပါဂိုး ကျွန်းများသည်လည်း နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။
အီကွေတာသည် ထိုနိုင်ငံကို ဖြတ်သွားခြင်းကြောင့် စပိန်လူမျိုးတို့က ထိုအမည်ကို ပေးထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁ဝ၅၆၈၅ ခန့်ရှိ၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၆၇၃ဝဝဝဝ ယောက်ဖြစ်လေသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဂွာယာကီးမြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ မီးရထားဖြင့် ခရီးမိုင်ပေါင်း ၂၈၇ မိုင်သွားလိုက်လျှင် ထိုနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ကွီတိုမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။
ထိုမြို့သည် အန်းဒီးတောင်တန်း၌ ပေ ၉ဝဝဝ အမြင့်တွင်တည်ရှိသည်။
အီကွေတာနှင့် ၁၅မိုင်ပင် မဝေးသော်လည်း တောင်မြင့်ပေါ်တွင်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုမြို့သည် နွေကူးရာသီဥတုမျိုးကို အစဉ်ရရှိသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံကို ပထဝီဝင်သဘောအရ သုံးပိုင်းခွဲခြားနိုင်ရာ၊ (၁) ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်း၊ (၂) အန်းဒီးကုန်းမြင့်များနှင့် (၃) အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းတို့ဖြစ်သည်။
ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် စိမ့်မြေအမြောက်အမြားနှင့် တောင်ကုန်းနိမ့်များရှိသည်။
ထိုမြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းသို့စီးဝင်သည့် မြစ်သုံးသွယ်ရှိရာ ဂွာယားမြစ်သည် အရေးအပါဆုံးမြစ် ဖြစ်လေသည်။
အင်ဒီးကုန်းပြင်မြင့်သည် အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိ၏။
အန်ဒီးတောင်တန်း နှစ်သွယ်ရှိရာ အရှေ့နှင့်အနောက်ဘက်တို့တွင် တောင်နှင့်မြောက်ယှဉ်ပြိုင်သွယ်တန်း တည်ရှိ၍ ထိုတောင်တန်းနှစ်သွယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် တောင်ရိုးများတွင် မြေဩဇာကောင်းသော ချိုင့်ဝှမ်းများရှိသည်။
အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းသည် အန်ဒီးတောင်တန်း၏ တောင်ခြေများဖြစ်သည်။
ထိုမြေနိမ့်ပိုင်းတွင် မြစ်ချောင်း အမြောက်အမြားရှိ၍ ယင်းတို့သည် အမေဇုံမြစ်ကြီးအတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ မြေဆီလွှာသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် သင့်လျော်သည်။
နိုင်ငံ၏အဓိကလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
သို့သော် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၏ ငါးဆယ်ရာခိုင်နှုန်း လျော့လျော့တွင်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လေသည်။
မြေဩဇာကောင်းမွန်သော ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန်အတွက် ကကေးအိုး၊ ကော်ဖီ၊ ကြံ၊ ဝါဂွမ်း၊ ငှက်ပျောနှင့်စပါး စသည်တို့ စိုက်ပျိုးသည်။
ပြည်တွင်းသုံးအတွက် ကောက်သီးကောက်နှံများကိုလည်း ထိုကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း၊ အန်းဒီးကုန်းပြင်မြင့်တွင်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရာ ယင်းတို့အထဲတွင် ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ပြောင်း၊ မုယော၊ အာလူးနှင့် အခြားဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ပါဝင်လေသည်။
အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများမှထွက်သော ပစ္စည်းများတွင် ဖော့အမြောက်အမြား၊ ကြက်ပါင်စေး၊ စင်ကိုးနား သစ်ခေါက်စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။
သို့သော်လည်း စနစ်တကျထုတ်လုပ်ခြင်း မပြုနိုင်သေးချေ။
အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် ရွှေ၊ ရေနံ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကန့် နှင့် ခဲ စသောတွင်းထွက်သတ္တု အခြေအမြစ်များရှိသည်။
သို့သော် ရွှေနှင့် ရေနံတို့ကိုသာ အတော်အသင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
သတ္တုတူးဖော်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ကို တိုးချဲ့မလုပ်ကိုင်နိုင်သေးခြင်းမှာ ကူသန်းသွားလာရေးတွင် ခက်ခဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံလုံးတွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၈ဝဝကျော်နှင့် လမ်းကောင်းမိုင်ပေါင်း ၁၅ဝဝ ခန့်သာရှိသည်။
သို့ဖြစ်လေရာ အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း အနည်းငယ်သာ ရှိလေသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်များမှာ ကိုကိုး၊ ကော်ဖီ၊ ဆန်စပါး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ပနားမား ဦးထုပ်နှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ စသည်တို့ဖြစ်၍ သွင်းကုန်များမှာ စက်ကရိယာ၊ မော်တော်ယာဉ်များ၊ အထည်အလိပ်နှင့် စက္ကူတို့ဖြစ်လေသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် အသက် ၆ နှစ်နှင့် ၁၂ နှစ်အကြားရှိသောကလေးများကို မသင်မနေရစနစ်ဖြင့် ပညာကိုအခမဲ့ သင်ကြားပေးရန် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
သို့သော် အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏လူဦးရေ ထက်ဝက်ခန့်သည် စာရေးစာဖတ်မတတ် ကြချေ။
ကွီတို၊ ဂွာယာကီး၊ ကွင်ကားနှင့် လိုဂျာမြို့များတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းများရှိသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံသားများသည် များသောအားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းအယူဝါဒတွင် သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။
ယခု အီကွေဒေါနိုင်ငံ တည်ရှိရာ နယ်ပယ်ဒေသတွင် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း အတော်အတန်မြင့်မားသော လူမျိုး တစ်မျိုးတိုင်း နိုင်ငံတည်ထောင်ကာ နေထိုင်သွားခဲ့ဖူးသည်။
ထိုရှေးဟောင်းနိုင်ငံကို အင်ကားလူမျိုးတို့သည် ၁၄၇ဝ ပြည့်နှစ်ခန့် ကတိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ရာ ထိုအချိန်တွင် ထိုနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ပြီဟု ဆိုလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၅၃၃ ခုနှစ်တွင် အင်းကားအင်ပိုင်ယာကို ဖရန်စစ္စကို ပီဇာရို ခေါင်းဆောင်သော စပိန်စစ်တပ်က တိုက်ခိုက်သိမ်းယူလိုက်သောအခါတွင် ထိုနယ်သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင်စပိန်တို့၏ အရေးပါသော ပိုင်နက်နယ်ပယ် ဖြစ်လာလေသည်။
အီကွေဒေါသည် စပိန်တို့၏ လက်အောက်တွင် တိုးတက်ကြီးပွားခဲ့၏။
အီကွေဒေါရှိ အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့လည်း ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီများဖြစ်လာ၍ ဂျုံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ကျွဲနွားဝက်မွေးမြူခြင်း တို့ကိုလည်း တတ်သိနားလည်လာခဲ့ကြ၏။
၁၈ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၂ ခုနှစ်များ အတွင်းတွင် အီကွေဒေါပြည်သားများက စပိန်လူမျိုးတို့၏ အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြ လေသည်။
၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်ကို ကယ်တင်ခဲ့သော ဆိုင်မွန်ဗိုလစ်ဗား၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆန်တိုနီဟိုဇေးဆူကရေးက အီကွေဒေါပြည်ကို လွတ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့၏။
ဦးစွာ၌ အီကွေဒေါသည် ယခုအခါ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ကိုလံဘီယာ ဟုတွင်သော တိုင်းပြည်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၍ ထို၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် မဟာကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးလျှင် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်သည့် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဟွမ် ဟိုဇေးဖလိုရီးမှာ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်သည်။
ကွီတိုမြို့မှာ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကွင်ကား၊ ဂွာယာကီးနှင့် ရီးအိုးဗန်ဗာမြို့များ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီကွေဒေါနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ။
အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီကွေတာ ဂီနီ သမ္မတနိုင်ငံ) သည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၈,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသဖြင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ အသေးဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တစိတ်တစ်ပိုင်း အတွင်းတွင်သာရှိပြီး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပြည်သူတို့မှာ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆင်းရဲခြင်း သတ်မှတ်ချက် တစ်ရက်လျှင် ၂ ဒေါ်လာ အောက် ဝင်ငွေဖြင့် နေထိုင်နေကြသည်။
လူဦးရေ ၆၅၀,၇၀၂ ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်၌တည်ရှိသော မြောက်ဘက်တွင်ကင်မရွန်းနိုင်ငံ နှင့်တောင်ဘက်တွင် ဂါဘွန်နိုင်ငံတို့တည် ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁ဝ၈၃၂ စတုရန်းမိုင်ပေါင်းရှိပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၃၁ဝဝဝဝ ရှိသည်။
မြို့တော်မှာမာလာဘိုမြို့ ဖြစ်လေသည်။
နိုင်ငံ၏လူဦးရေအများစုမှာ ဗရင်ဂျီဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။
စပိန်ဘာသာကို ရုံးသုံးဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်းလူအများစုက အာဖရိကဘာသာစကားကိုသုံးစွဲကြသည်။
အဓိကပြင်ပတင်ပို့ကုန်များမှာ ကိုကိုးနှင့် အထပ်သားအတွက်သစ်များ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စပိန်လက်အောက်မှ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဒေသအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကိုတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ရွေး ကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူ မာဆီနဂွီးမာဗိုင်ယိုဂိုအား ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရာသက်ပန် သမ္မတအဖြစ်ခန့် အပ်သည်။
နယ်စပ် ပြဿနာကြောင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံတိုနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ ခပ်တန်းတန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ရုရှ၊တရုတ်၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်ဆံလျက်ရှိသည်။
အီကွေတာဂီနီ နိုင်ငံသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၁၂၆ နိုင်ငံမြောက် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်၍ အာဖရိကညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
အနက်အဓိပ္ပယ်ဖွင့်ဆိုချက် သမိုင်းအရ စွဲလမ်းခြင်းကို သုံးစွဲလိုက်သည်နှင့် ဦးနှောက်နှင့်သွေးတို့အကြားအဆီးအတား (blood-brain barrier)ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဦးနှောက်၏ဓာတုပစ္စည်းအခြေအနေကို ခေတ္တ ပြောင်းလဲစေသော စိတ်ဓာတ်ရေးရာတက်ကြွစေသည့် အရာဝတ္တုများ (ဥပမာအားဖြင့် အရက်၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ ဘိန်းဖြူနှင့် အခြား မူးယစ်စေတတ်သော ဆေးဝါးများ)အပေါ်တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်းအဖြစ် အနက်ဖွင့်ထားသည်။
အရာဝတ္တုတစ်ခုနှင့် နှီးနွယ်ဆက်စပ်ပြီး မကောင်းသောအကျိုးဆက်များ ရှိနေသော်ငြားလည်း ထိုအရာတစ်ခု သို့မဟုတ် ပြုမူလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအား စွဲစွဲမြဲမြဲ ပါဝင်ပတ်သက်နေခြင်းကို စွဲလမ်းခြင်ဟုလည်း သုံးသပ်ရှုမြင်ကြသည်။
သာယာမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ကနဦးကရှာဖွေခဲ့သော်လည်း၊ အချိန်ကာလတစ်ခုကြာလာသောအခါ ပုံမှန်အခြေအနေဟု ခံစားနိုင်ရန်အတွက် အရာဝတ္တု သို့မဟုတ် ပြုမူလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမှာ လိုအပ်လာသည်။
ယခုအခါတွင်၊ စိတ်ပညာ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင် အချို့တို့နှင့် မကျွမ်းကျင်သူ ပုဂ္ဂိုလ်အများအပြားတို့က ပုံမှန်မဟုတ်သော စိတ်ပိုင်းဆိုင် ရာ စွဲလမ်းခြင်းများဖြစ်သော လောင်းကစားခြင်း၊ အစားအသောက်၊ လိင်၊ ညစ်ညမ်းစာပေ၊ ကွန်ပျူတာများ၊ အင်တာနက်၊ အလုပ်၊ လေ့ကျင့်ခန်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိုးကွယ်ခြင်း၊ တီဗွီ သို့မဟုတ် ညစ်ညမ်းမှုမရှိသော ဗီဒီယိုအမျိုးအစားတစ်ခုခု ကြည့်ခြင်း၊ ဝိညာဉ်ရေးရာ စွဲလမ်းခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ နာကျင်အောင်လုပ်ခြင်းနှင့် ဈေးဝယ်ခြင်းတို့အပေါ်တွင် စွဲလမ်းခြင်းများကိုပါ ‘စွဲလမ်းခြင်း’ တွင်ထည့်ရန် ကြံရွယ်ကြသည်။
အရက်၏ကုသမှု: အရက်ကိုမှီခိုခြင်းနှင့်အရက်ကိုမည်သို့ဆက်ဆံရမည်နည်း https://luxury.rehabs.com/luxury-rehab-facilities/ စွဲလမ်းခြင်းရောဂါအကြောင်းသိကောင်းစရာ စွဲလမ်းခြင်းရောဂါကုသသည့်အတတ်ပညာဆိုင်ရာ အမေရိကန်အသင်း (American Society of Addiction Medicine)တွင် စွဲလမ်းခြင်းအတွက် ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ရှိသည် - စွဲလမ်းခြင်းသည် အဓိကအားဖြင့် ဦးနှောက် အကျိုးတုံ့ပြန်ခြင်း၊ လှုံ့ဆော် ခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ် နှင့် လှည့်ပတ်သွားလာမှုစနစ်တို့ နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသောနာတာရှည် ရောဂါဖြစ်သည်။
ဤလှည့်ပတ်သွားလာသည့် လမ်းကြောင်းများ အလုပ်ကောင်းစွာမလုပ်ခြင်းသည် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေးနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာတို့နှင့်ဆိုင်သော ထူးခြားသည့် လက္ခဏာ များ ဖြစ်ပေါ်ရန် ဦးတည်နေပါသည်။
ယင်းသည် သီးသန့်လိုက်စား လိုသည့် အကျိုးရလဒ် တစ်ခုချင်းစီအပေါ်တွင် ထင်ဟပ်လျက် ရှိပြီး/သို့မဟုတ် အရာဝတ္တုသုံးစွဲခြင်းနှင့် အခြား ပြုမူလုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် သက်သာရာ ရစေသည်။
အပြုအမူဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုယုတ်လျော့ခြင်း၊ အာသာဆန္ဒပြင်းပြခြင်း၊ တသမတ်ထဲ ရှောင်ရှားရန် မတတ်နိုင်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အပြုအမူများနှင့် အခြားသူများနှင့်ဆက်ဆံရေးများတွင် သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာများကို အသိအမှတ်ပြုဖို့ရာ အားနည်းခြင်း တို့ဖြင့် စွဲလမ်းခြင်းကို လက္ခဏာခွဲခြားထားသည်။
စွဲလမ်းခြင်းသည် အခြားသော နာတာရှည်ရောဂါများ ကဲ့သို့ မူလရောဂါအခြေအနေဆိုးသို့ ပြန်ရောက်ရှိ ခြင်းနှင့် ရောဂါသက်သာ ခြင်း စက်ဝန်းများ ပါဝင်နေပါသည်။
ရောဂါကုသခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ကျန်းမာလာရန် လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ မရှိပါက စွဲလမ်းခြင်းမှာ တစ်စတစ်စတိုးတက်လာပြီး ဒုက္ခိတဘဝ သို့မဟုတ် အရွယ်မတိုင်မီ သေဆုံးခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်း မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်းအား “ထပ်တလဲလဲ မူးယစ်ဆေးဝါးရှာဖွေပြီး မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲသော အပြုအမူများဟု ခွဲခြားဖော်ပြထားသော နာတာရှည် ရောဂါဟောင်းပြန်ထတတ်သောကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်း”ဟု အလွယ်တကူပင် အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။
အရာဝတ္တုအပေါ်စွဲလမ်းခြင်း အမေရိကန် စိတ်ရောဂါဆိုင်ရာ အသင်း (The American Psychiatric Association)၏ လက်ရှိ စိတ်နှင့်ဆိုင်သော ကစဉ့်ကလျားဖြင်ခြင်းဆိုင်ရာ ရောဂါဗေဒနှင့် ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ လက်စွဲ(Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-IV))က အရာဝတ္တုများအပေါ်စွဲလမ်းခြင်းအား အောက်ပါအတိုင်း အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည် - “ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်က အရက်သို့မဟုတ် အခြားမူးယစ်ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ယင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလာသော်လည်း မဆုတ်မနစ်ဘဲဆက်လက် အသုံးပြုသောအခါတွင် အရာဝတ္တုများအပေါ် စွဲလမ်းခြင်းအဖြစ် ရောဂါရှာဖွေဖော်ပြနိုင်သည်။
အာသာဆန္ဒမထိန်းနိုင်သော၊ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်သော သုံးစွဲခြင်းသည် ထိုဆေးဝါး၏ သက်ရောက်မှုအပေါ် ခံနိုင်ရည်ရှိလာပြီး သုံးစွဲမှုကို လျှော့လိုက်သည့်အခါသို့မဟုတ် ရပ်တန့်လိုက်သည့်အခါ ယင်းထခြင်းခံစားရသကဲ့သို့ ဆေးပြတ်သည့်လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အရာဝတ္တုအလွဲသုံးစား ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အတူ ယင်းကို အရာဝတ္တအသုံးပြုမှု ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်းများအဖြစ် မှတ်ယူရသည် …” အရာဝတ္တုအပေါ်စွဲလမ်းခြင်းကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်းဖြစ်သော ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးပြတ်သည့်လက္ခဏာများတို့ဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်းမပါဘဲလျက် သော်လည်းကောင်း ရောဂါအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။
အပြုအမူဆိုင်ရာစွဲလမ်းခြင်း စွဲလမ်းခြင်း ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အရာဝတ္တုပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်ခြင်းမရှိသည့် အာသာဆန္ဒမထိန်းနိုင်သော ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း၊ လိင်မှုဆိုင်ရာ စွဲလမ်းခြင်း/အာသာဆန္ဒ မထိန်းနိုင်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ အလွန်အကျွံ စားခြင်း၊ လောင်းကစားခြင်း ပြဿနာနှင့် ကွန်ပျူတာစွဲလမ်းခြင်းတို့ကဲ့သို့ မလုပ်မဖြစ်အောင် တွင်တွင်စေ့ဆော်မှုများနှင့်လည်း သက်ဆိုင်ပေသည်။
ဤကဲ့သို့ အများအားဖြင့် အသုံးအနှုန်းမျိုးများထဲတွင်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ကျန်းမာရေး၊ စိတ်အခြေအနေ၊ သို့မဟုတ် လူမှုဆက်ဆံရေးဘဝတို့တွင် အသုံးပြုသူကိုယ်တိုင် အသိအမှတ်ပြုထားသကဲ့သို့ ထိခိုက်စေသည့်အန္တရာယ် အကျိုးဆက်များရှိသော်ငြားလည်း အချို့သော သတ်သတ်မှတ်မှတ်ဖြစ်သော လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်နေခြင်းဖြင့် ထပ်ပြန်တလဲလဲ မလုပ်မဖြစ်အောင် တွင်တွင်စေ့ဆော်ခြင်းကို စွဲလမ်းခြင်း ဟူသော အသုံးအနှုန်းတွင် သုံးသည်။
ကင်ဆာရောဂါ () (ဆေးပညာ ဝေါဟာရ: ကင်ဆာအကျိတ် - malignant neoplasm) သည် ရောဂါအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းတွင် ထိန်းချုပ်၍မရသော ကြီးထွားလာမှု၊ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ကာ နီးစပ်ရာ တစ်ရှူးများကို ဖျက်ဆီးသည့် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှင့် တစ်ခါတရံတွင် အခြားကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းသို့ ကင်ဆာဆဲ(လ်) ပြန့်ပွားခြင်း၊ သို့မဟုတ် သွေးပြန်ရည်(လင့်ဖ်) သို့မဟုတ် သွေးမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အခြားနေရာများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည့် ဆဲ(လ်)အုပ်စု တစ်ခုပါရှိသည်။
ဤ ကင်ဆာရောဂါ၏ အန္တရာယ်ပေးသော ကင်ဆာဂုဏ်သတ္တိ သုံးမျိုးသည် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာဆဲ(လ်)ပြန့်ပွားခြင်းမရှိသော ကင်ဆာမဟုတ်သည့် အကျိတ်များနှင့် ကွဲပြားခြားနားပါသည်။
တနည်းဆိုရသော် ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်း အမျိုးမျိုးတွင် ဘေးအန္တရာယ် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသော ကြီးပွားခြင်း တစ်မျိုးကို ခြုံ၍ခေါ်ဆိုသည်။
ထိုကြီးပွားမှုမှာ ခန္ဓာကိုယ်ကို လောင်ကျွမ်း ပြုန်းတီးစေရန်သာ ဖြစ်၍ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စားသွားတတ်သည်။
အရေပြား၊ အကြိတ်နှင့် အတွင်းအင်္ဂါ အပေါ်ယံအမြေးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကြွက်သား၊ အရိုးနှင့် အသားအမျှင်များတွင်လည်ကောင်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ညောင်မြစ်သဖွယ်တွယ်၍ သွေးသားခန္ဓာကို ဖျက်စီးစားသောက်သော မှိုတက်နာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အစိတ်အပိုင်းအလိုက် အနာပဆုပ်၊ အနာဖက်ခွက် စသည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ကြသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်းအကြောင်းများ သုတေသီများက ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းများကို အုပ်စု နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်- ပတ်ဝန်းကျင် စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်း ဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းနှင့် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဗီဇ အကြောင်းရင်းတို့ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုးဗီဇသည် အချို့ ကင်ဆာများ ဖြစ်ပွားမှု အန္တရာယ်ကို လွှမ်းမိုးသက်ရောက်စေသော်လည်း ကင်ဆာသည် အဓိကအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါ ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင် စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ခြင်းဆိုင်ရာအချက်များတွင်ဆေးရွက်ကြီး၊စားနေကျအစားအစာနှင့်အဝလွန်ခြင်း၊ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းများ၊ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်ခြင်း၊ ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဤသို့သော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်များသည် ဆဲ(လ်)များ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အရာများတွင် မူမမှန်မှုများကို ဖြစ်စေသည် သို့မဟုတ် တိုးပွားစေသည်။
ဆဲ(လ်) မျိုးပွားခြင်းသည် ကင်ဆာဖြစ်ပွားစေနိုင်သောမျိုးရိုးဗီဇများနှင့် အဖုအကျိတ်ကို နှိမ်နင်းသော မျိုးရိုးဗီဇများ အပါအဝင် မျိုးရိုးဗီဇ အတန်းအစားအမျိုးအမျိုးတို့ဖြင့် ပုံမှန်အားဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အလွန်အမင်း ရှုပ်ထွေးသည့် လုပ်ငန်းစဉ် တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဤထိန်းချုပ် မျိုးရိုးဗီဇတွင် မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် နောက်မှရလာသော မူမမှန်မှုများသည် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ဦးတည်နိုင်သည်။
ကင်ဆာ၏ ခန့်မှန်းခြေ ငါးရာခိုင်နှုန်းမှ ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းသော အချိုးအစားအနည်းငယ်မှာ လုံးလုံးလျားလျား မျိုးရိုးလိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ရောဂါလက္ခဏာများ၏ အခြေခံ သို့မဟုတ် ဓာတ်မှန်ပညာဖြင့် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များကို ကြည့်၍ အရိပ်အမြွက်သိရှိနိုင်သည်။
သို့သော် ပြီးပြည့်စုံသော ကင်ဆာရောဂါ ရှိမရှိကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် နမူနာ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။
ကင်ဆာရောဂါ အများစုမှာ ကုသနိုင်သည်။
ဖြစ်နိုင်သော ဆေးကုသခြင်းများတွင် ကင်ဆာဆေးသွင်းပြီး ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးကုသခြင်းနှင့် ခွဲစိတ် ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အတိမ်အနက်ပေါ် မူတည်ပြီး ရောဂါအခြေအနေကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် ပေးနိုင်သည်။
ကင်ဆာရောဂါသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အနည်းငယ်သော ကင်ဆာရောဂါ အမျိုးအစားများမှာ ကလေးများတွင် ပိုမိုဖြစ်တတ်ပြီး ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ယေဘုယျ အန္တရာယ်မှာ အသက်ကြီးသည်နှင့်အမျှ တိုးလာသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ လူသားများ သေဆုံးသည့် အကြောင်းရင်းများထဲမှ ၁၃% (လူသန်းပေါင်း ရ.၉သန်း)မှာ ကင်ဆာရောဂါကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများတွင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သည်အထိ နေထိုင်သောသူ ပိုမိုများပြားလာပြီး နေထိုင်မှုပုံစံများ ပြောင်းလဲလာသောကြောင့် ဖြစ်ပွားနှုန်းများမှာ မြင့်တက်လာလျက် ရှိသည်။
အမျိုးအစား အကျိတ်နှင့်တူသော ဆဲ(လ်) အမျိုးအစားအရ ကင်ဆာရောဂါများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားထားသည်။
ထို့ကြောင့် အကျိတ်ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။
ဤအမျိုးအစားများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်- ကာစီနိုမာ- အပေါ်ယံလွှာ (အပီသီလီရယ်)ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာ။
ဤအုပ်စုတွင် ရင်သား၊ ဆီးကြိတ်၊ အဆုတ်နှင့် အူမကြီး ကင်ဆာရောဂါများအပါအဝင် အဖြစ်များသော ကင်ဆာ အများစု ပါဝင်သည်။
ဆာကိုမာ- တွယ်ဆက်တစ်ရှူး သို့မဟုတ် မက်ဆန်ခိုင်မဲလ် ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ။
တက်စေ့ကင်ဆာ နှင့် သွေးကင်ဆာ- ရိုးတွင်းချဉ်ဆီများကို ထုတ်လုပ်သော (သွေး-တည်ဆောက်မှု) ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ။
မျိုးပွားအင်္ဂါဆဲ(လ်)မှ ဖြစ်သော အကျိတ်- ပလူရီပိုတန့် ဆဲ(လ်)များမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာရောဂါ။
၎င်းတို့ကို အရွယ်ရောက်ပြီး သူများ၌ ဝှေးစေ့ သို့မဟုတ် သားဥအိမ် များတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသော်လည်း မွေးကင်းစကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ပိုမို အဖြစ်များသည်။
ဘလက်(စ်)တိုမာ- မဖွံ့ဖြိုးသေးသော “ရှေ့ပြေး” သို့မဟုတ် သန္ဓေအစဖြစ်သော တစ်ရှူးမှ အရင်းခံသော ကင်ဆာ။
ဤကင်ဆာများသည် ကလေးများတွင် အဖြစ်အများဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။