kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြောက်ကိုရီးယားစံဘာသာစကား (မွန်ဟွာအော) နှင့် မတူဘဲ၊ တောင်ကိုးရီးယားစံဘာသာစကားတွင် တရုတ်မှ အငှားစကားလုံးများစွာအပြင် အင်္ဂလိပ်နှင့် အခြားဥရောပဘာသာစကားများမှ အချို့သော စကားများလည်း ပါဝင်သည်။
သမိုင်း ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ဂျပန်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိစဉ် ကိုရီးယားဘာသာစကားအသုံးပြုမှုကို ဂျပန်အစိုးရက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ဂျပန်အာဏာပိုင်များ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန်အတွက် ကိုရီးယားဘာသာစကားအသင်းသည် ကိုရီးယားနိုင်ငံတစ်ဝန်းမှ ဒေသိယစကားဒေတာများကို စတင်စုဆောင်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်စံဗားရှင်းဖြစ်သော ဖျိုဂျွန်အော၏ ကိုရီးယားစာလုံးပေါင်းများပေါင်းစည်းခြင်းကို ဖန်တီးခဲ့သည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် မြောက်ကိုရီးယားစံဘာသာစကား ကိုရီးယားဘာသာစကား ဟန်ဂုလ် ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား။
မဟာဆယ်ဂျုံး (ကိုရီးယား- 세종대왕၊ ဟန်ဂျာ- 世宗大王 ) ဟူ၍ လူသိများသော ဂျိုဆွန်း၏ ဆယ်ဂျုံး (၁၅ မေ ၁၃၉၇ – ၈ ဧပြီ ၁၄၅၀)၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအမည် အီဒို (ကိုရိးယား- 이도၊ ဟန်ဂျာ- 李祹 ) ၊ သည် ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်၏ စတုတ္ထမြောက် အုပ်ချုပ်သူဖြစ်သည်။
မူလက ချွန်နျောင်း၏ မဟာမင်းသား (ကိုးရီးယား- 충녕대군၊ ဟန်ဂျာ- 忠寧大君 ) ဟူ၍၊ ဘုရင်ထယ်ဂျောင်းနှင့် မိဖုရားဝန်ဂယောင်တို့၏ တတိယသားတော်အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၄၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ အစ်ကိုအကြီးဆုံး အိမ်ရှေ့မင်းသား ယီဂျယ်အား ရာထူးမှဖြုတ်ချပြီးနောက် အမွေဆက်ခံ သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် ဘုရင် ဆယ်ဂျုံးကို ကိုရီးယားသမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။
ဟန်ဂုလ် right| Hunminjeongeum King Sejong သည် ကိုးရီးယားဘာသာစကား အတွက် မူရင်းအသံထွက်ရေးစနစ်ဖြစ်သော hangul ကို ဖန်တီးခြင်းနှင့် နိဒါန်းပျိုးခြင်းဖြင့် ကိုရီးယား၏သမိုင်းကို လေးနက်စွာထိခိုက်စေခဲ့သည်။
Kim Jeong Su(1990), >(History and Future of Hangul) ဇာတ်ညွှန်းကို တီထွင်ဖို့ Hall of Worthies ကို အမိန့်ပေးခဲ့တယ်လို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆထားပေမယ့်၊ ဘုရင် Sejong ရဲ့ Veritable Records နဲ့ Hunminjeongeum Haerye ရဲ့ နိမိတ်ပုံတွေဖြစ်တဲ့ ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းတွေဖြစ်တဲ့ Sejong ဟာ သူ့ကိုယ်သူ တီထွင်ခဲ့တာကို အလေးပေးဖော်ပြထားပါတယ်။
စာလုံးအသစ်မဖန်တီးမီက idu, hyangchal, gugyeol, နှင့် gakpil စသည့် တရုတ်အက္ခရာများကို အခြေခံ၍ နှစ်ရာနှင့်ချီသော တရုတ်အက္ခရာများကို အခြေခံ၍ ဂန္ထဝင်တရုတ်ဘာသာစကားကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရေးသားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ကိုရီးယားနှင့် တရုတ်ဘာသာစကားများအကြား အခြေခံကွဲပြားမှုများကြောင့် Hunmin Jeongeum Haerye, postface of Jeong Inji, p. 27a, translation from Gari K. Ledyard, The Korean Language Reform of 1446, p. 258 နှင့် လေ့လာရန် လိုအပ်သော စာလုံးအရေအတွက် အများအပြားကြောင့် ပညာရေး အခွင့်ထူးမရကြသော အောက်တန်းစားများသည် စာရေးနည်းကို သင်ယူရာတွင် အခက်အခဲများစွာရှိခဲ့သည်။
ဤပြဿနာကိုဖြေရှင်းရန်အတွက် King Sejong သည် သာမန်လူများအကြား စာတတ်မြောက်လာစေရန်အတွက် ဤထူးခြားသောအက္ခရာကို ဖန်တီးခဲ့သည်။
ဗျည်းအက္ခရာတစ်ခုစီသည် လူ့စကားပြောအင်္ဂါများ (ပါးစပ်၊ လျှာနှင့် သွားများ) ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ရိုးရှင်းသောပုံစံများကို အခြေခံ၍ စာလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သောအသံကိုထုတ်ပေးချိန်တွင် သရများကို ကောင်းကင်ကိုကိုယ်စားပြုသည့် အစက်များနှင့်မျဉ်းကြောင်းများပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည် (စက်ဝိုင်း၊ အစက်)၊ မြေကြီး (အလျားလိုက်မျဉ်း) နှင့် လူသားမျိုးနွယ် (ဒေါင်လိုက်မျဉ်း)။
Morphemes သည် syllabic blocks များတွင် စာလုံးများကို ရေးသားခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။
ထို့နောက် အက္ခရာ တုံး များကို မျဉ်းဖြောင့်ဖြင့် စည်းထားသည်။
Hangul သည် 1443 ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့ပြီး 1446 ခုနှစ်တွင် Hunminjeongeum ဟုအမည်ပေးထားသော 33 မျက်နှာပါလက်စွဲစာအုပ်နှင့်အတူ၎င်းတို့၏နောက်ကွယ်ရှိဒဿနသီအိုရီများနှင့်စေ့ဆော်ချက်များကိုရှင်းပြထားသည်။
Korean Spirit and Culture Promotion Project. Fifty Wonders of Korea Volume I: Culture and Art. 2nd ed. Seoul: Samjung Munhwasa, 2009. 28-35. ရက်အနည်းငယ်အတွင်း မည်သူမဆို အက္ခရာကို လေ့လာနိုင်ကြောင်း လက်စွဲစာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ယခင်က ၎င်းနှင့် မရင်းနှီးသောသူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် လေ့လာမှု နာရီအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ကိုရီးယားစကားလုံးများကို တိကျစွာ အသံထွက်နိုင်သည်။
King Sejong သည် ဘုံအရေးအသားစနစ်၏ အယူအဆကို လူအများက သဘောမတူသောကြောင့် မြင့်မြတ်သော လူတန်းစား ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ခံခဲ့ရပြီး အချို့က ၎င်း၏ ဖန်တီးမှုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။
တောင်သူလယ်သမားများကို ရေးတတ်ဖတ်နိုင်စွမ်း ပေးခြင်းသည် ဥပဒေအတွင်း အဟန့်အတားများကို ရှာဖွေပြီး အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်စေသည်ဟု အထက်တန်းစားအတွင်းမှ အများအပြားက ယုံကြည်ကြသည်။
အချို့သူများသည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၏ ကြီးမားသောရေကန်ကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် တရားရုံးတွင် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ၏ ရာထူးနေရာကို ခြိမ်းခြောက်မည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။
ဂျိုဆွန်အထက်တန်းလွှာများသည် Sejong သေဆုံးပြီးနောက် ကာလအတန်ကြာ တရုတ် ဟန်ဂျာ ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
Hangul သည် အာဏာရှိသူများ၏ မကြာခဏ မထီမဲ့မြင်ပြုမှုဖြင့် ဆက်ဆံ ခံရပြီး eonmun ("အောက်တန်းကျသော ဇာတ်ညွှန်း")၊ amkeul ("အမျိုးသမီးဇာတ်ညွှန်း") နှင့် ahaekkeul ("ကလေးများ ဇာတ်ညွှန်း") အပါအဝင် နာမည်ပြောင်ပုံစံဖြင့် ဝေဖန်မှုခံရသည်။
ယင်းစနစ်သည် အမျိုးသမီးများနှင့် စိတ်ကူးယဉ်စာရေးဆရာများကြားတွင် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။
1504 ခုနှစ်တွင် Yeonsangun မှ hangul ကို လေ့လာခြင်းနှင့် ထုတ်ဝေခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။
ယင်း၏ပြန့်ပွားမှုနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုသည် အမျိုးသမီးများအတွက် ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများ၏ အသုံးပြုမှု၊ နှင့် 1602 ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခြင်း စသည့်အချက်သုံးချက်ကြောင့် ကြီးမားစွာ ယူဆနိုင်သည်။
စာပေနှင့် ကဗျာ ခေတ်ဆန်းမှုကြောင့် ၁၆ ရာစုတွင် ဟန်ဂေးလ်ကို ပင်မယဉ်ကျေးမှုသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
၎င်းသည် 17 ရာစုအထိ ရေပန်းစားလာခဲ့ပြီး 19 ရာစုတွင် အမျိုးသားရေးဝါဒကာလတစ်ခုအပြီးတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုလာခဲ့သည်။
1849 ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးစာရေးစနစ်အဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပြီး တရားဝင်အစိုးရစာရွက်စာတမ်းများတွင် ၎င်း၏ပထမဆုံးအသုံးပြုမှုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
1910 စာချုပ် ပြီးနောက်၊ hangul သည် ကိုရီးယားလွတ်မြောက်ပြီး 1945 ခုနှစ်အထိ တဖန်ဥပဒေမဲ့ ခံခဲ့ရသည်။
ကဏ္ဍ:စာရေးနည်းစနစ် ဖန်တီးသူများ ကဏ္ဍ:၁၄၅၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၃၉၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၉) ရက်ညတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့၊ အီထယ်ဝန်ရပ်ကွက် ဟောလိုဝင်းပွဲတော်အတွင်း လူပိမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အနည်းဆုံး လူ (၁၅၈) ဦး သေဆုံးပြီး (၁၉၆) ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
သေဆုံးသူအများစုမှာ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများဖြစ်သည်။
လူစုလူဝေး နှိပ်စက်ခြင်း သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် MV Sewol နစ်မြုပ်ခြင်းပြီးနောက်ပိုင်း တောင်ကိုရီးယားတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး ကပ်ဘေးဖြစ်ပြီး ဆိုးလ်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဆမ်ဖွန်းကုန်တိုက် ပြိုကျခြင်း ပြီးနောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး အသေအပျောက်ဒဏ်ရာရမှု ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဘူဆန်မြူနီစီပယ်အားကစားကွင်းတွင် လူပေါင်း (၆၇) ဦး သေဆုံးခဲ့သည့် ၁၉၅၉ ဖြစ်ရပ်ထက် နိုင်ငံ၏ လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လူစုလူဝေး နှိပ်စက်မှုဖြစ်သည်။
လူပိမှု right|thumb| ရက်သတ္တပတ်ကြာ နိုင်ငံတော် ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီထယ်ဝန်လမ်းကြား။
လူပိမှု ဖြစ်ပွားမီတွင် ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ပွဲတော်အတွင်း လူစုလူဝေးကို ထိန်းချုပ်ရန် အခက်အခဲရှိခဲ့သည်။
ဟာမီလ်တန်ဟိုတယ်အနီးရှိ ကျဉ်းမြောင်းသော တောင်ဆင်းလမ်းများ အပါအဝင် လမ်းများတွင် ပါတီပွဲကျင်းပသူများဖြင့် ပြည့်ကျပ်နေကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများက ပြောသည်။
ဒေသစံတော်ချိန် ၁၉ ၀၀ တွင် မနေ့ညက ရောက်ရှိလာသူ တစ်ဦးက လူများသောကြောင့် အီထယ်ဝန်ဘူတာမှ တစ်မိနစ်ခန့် တွေ့ဆုံရန် ၁၀ မိနစ်ကျော် အချိန်ယူခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။
၁၈ ၀၀ နှင့် ၂၂ ၀၀ ကြားတွင် အရေးပေါ်ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အနည်းဆုံး ခုနစ်ဆယ့်ကိုးခုကို 112 သို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ပထမအကြိမ် ၁၈ ၃၄ တွင်လူပိခြင်းမဖြစ်မီ၊ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုတွင်၊ ဟာမီလ်တန်ဟိုတယ်ဘေးရှိ လမ်းကြားတစ်ခုသည် အလွန်လူစည်ကားပြီး အန္တရာယ်ဖြစ်လာကြောင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုသူမှ ပြောကြားခဲ့သည်။
တစ်စုံတစ်ဦး ပြုတ်ကျပါက ကြီးမားသော မတော်တဆမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက အကြောင်းကြားပြီးနောက် ခေါ်ဆိုသူမှ ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
လူစုလူဝေးပိမှုမှာ ဒေသစံတော်ချိန် ၂၂ ၂၀ အချိန်တွင် အီထယ်ဝန်ဘူတာရုံ ထွက်ပေါက်အမှတ် (၁) နှင့် ဟယ်မီလ်တန်ဟိုတယ်အနီးရှိ လမ်းကြားတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မျက်မြင်သက်သေများ၏ ဗွီဒီယိုများတွင် လူပေါင်း ရာနှင့်ချီသော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းကြားတွင် လူငါးဦး သို့မဟုတ် ခြောက်ဦး အနက်မှ ထုထည်ကြီးမားသော အလောင်းများအဖြစ်သို့ ဖိသိပ်ခံခဲ့ရကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူအချို့က အလုပ်ချိန်ကုန်သွားသောကြောင့် အနှိပ်စက်ခံရမှုမှလွတ်မြောက်ရန် အနီးနားရှိစက်ရုံများမှ လူများဝင်ရောက်ခြင်းမပြုရန် ပိတ်ဆို့ထားသည်ဟုဆိုသည်။
လူအချို့သည် ပါတီပွဲကျင်းပပြီး လူနာတင်ယာဉ်များ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ မရောက်ရှိအောင် တားဆီးထားသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်တစ်ခု အွန်လိုင်းပေါ်တွင် ဒေါသများထွက်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ထိုညတွင် မည်သည့်ရာဇဝတ်မှုများအတွက်မဆို တုံ့ပြန်ရန် စောင့်ဆိုင်းရန် ညွှန်ကြားထားသည့် အရာရှိတစ်ဦးသည် ထိုညတွင် လူစုလူဝေးကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် ဟယ်လိုလိုကိုတက်မည့်နေ့ရက်များကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
လမ်းကြားအနီးတွင် မသင်္ကာဖွယ် ရန်ဖြစ်မှုတစ်ခုအား တုံ့ပြန်စဉ် နှိပ်စက်ခြင်းကို သတိပြုမိခဲ့ပြီး လမ်းကြားထိပ်သို့ လူများဝင်ရောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်ခြင်းဖြင့် လူများစီးဆင်းမှုကို သက်သာစေရန် ကြိုးပမ်းမှုအား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ခံရသူများ +သေဆုံးကြောင်း အတည်ပြုခြင်း (၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်နေ့ အထိ) နိုင်ငံသား သေဆုံးမှုများ တောင်ကိုရီးယား အီရန် တရုတ် ရုရှား ဂျပန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဩစတြေးလျ ဩစတြီးယား ပြင်သစ် ကာဇက်စတန် နော်ဝေး သီရိလင်္ကာ ယိုးဒယား ဥဇဘက္ကစ္စတန် ဗီယက်နမ် စုစုပေါင်း သေဆုံးသွားသူအများစုမှာ အမျိုးသမီးများဖြစ်သည်။
ဆွန်းရှီးလ် ဆိုက်ဘာ တက္ကသိုလ်မှ မီးဘေးနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး ပါမောက္ခတစ်ဦး၏ အဆိုအရ အမျိုးသမီးများ၏ ခန္ဓာကိုယ်များသည် အမျိုးသားများထက် ဖိအားဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်နည်းပါသည်။
သို့သော်လည်း University of Suffolk မှ လူစုလူဝေးသိပ္ပံ ပါမောက္ခ က အမျိုးသမီးများသည် Compressive asphyxia ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံခြင်း မရှိဟု ဆိုပါသည်။
အမျိုးသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ ရင်ဘတ်အပေါ်ပိုင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်း ကြံ့ခိုင်မှုနည်းသော အမျိုးသားများထက် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ပိုနည်းသော အမျိုးသမီးများထက် သာမန်အားဖြင့် ပိုနည်းသည်ဟု သူက ညွှန်းဆိုခဲ့သည်။
ဘူဆန်မြို့၊ ဒယ်ဂူးမြို့နှင့် အင်ချွန်းမြို့အပါအဝင် မြို့ပေါင်း (၁၇) မြို့၌ အောက်မေ့ဖွယ် အထိမ်းအမှတ်များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ) က ဆိုးလ်မြို့ရှိ အောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားများတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်ပေးသည့် ပြခန်းများတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးအပ်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီများကိုလည်း ဒုက္ခသည်များ ပညာသင်ကြားနေသည့် ကျောင်းများတွင်လည်း ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် အီထယ်ဝန် ဘူတာရုံထွက်ပေါက် အမှတ် (၁) အနီးတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သောပထမဆုံးအောက်မေ့ဖွယ်အမှတ်အသားကိုဘူတာရုံမှစင်္ကြံမှ (၂၀) မီတာခန့်အကွာတွင်သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်လမ်းကြားအဝင်ပေါက်အထိဖုံးလွှမ်းရန်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
အမည်မသိ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အများအပြားသည် အခမ်းအနား စားပွဲတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ကွယ်လွန်သူအား ဆွမ်းတော် နှင့် အချိုရည်များ ချန်ထားခဲ့သကဲ့သို့ အမှိုက်ပုံး သို့မဟုတ် ပုပ်နေသော အစားအစာများ ကင်းစင်စေရန် အထိမ်းအမှတ် လက်ရာကောင်းများ ထားရှိရန် အတူတကွ လုပ်ဆောင်ကြသည်။
ယုံဆန်းခရိုင်အရာရှိများ၏အကူအညီဖြင့် ၎င်းတို့သည် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နှင့် ပူဇော်သက္ကာများကို မိုးရွာခြင်း သို့မဟုတ် အခြားရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
နိုဝင်ဘာလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ယုံဆန်းရဲစခန်းမှ ရဲအရာရှိတစ်ဦး မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။
အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှု၊ အထောက်အထားများ ဖျက်ဆီးမှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပေါ့ဆမှုတို့ကြောင့် အီထယ်ဝန်တွင် လူစုလူဝေးများစုဝေးမှု အန္တရာယ်ဆိုင်ရာ သတိပေးချက်အတွင်း ထောက်လှမ်းရေးအစီရင်ခံစာကို ဖျက်ပစ်ရန် အမိန့်ပေးမှုဖြင့် သူ့ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။
ထိုနေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့တော် အစိုးရ လုံခြုံရေး ထောက်ပံ့ရေး ဌာနမှ အကြီးတန်း အရာရှိ တစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသည်ဟု ယူဆရသော ကြောင့် သေဆုံး သွားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သူသည် ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအစီအမံများနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးအစီအစဉ်များဆိုင်ရာ အရေးပေါ်စစ်ဆေးမှုများအတွက် စာရွက်စာတမ်းများ၏ နောက်ဆုံးအတည်ပြုသူဖြစ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာနေရာ၌ အလုပ်မလုပ်ခဲ့ဘဲ ရဲတပ်ဖွဲ့မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းမပြုခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်မှု ပြည်တွင်း တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ယွန်းဆော့ခ်ယောလ်သည် အရေးပေါ် ရှင်းလင်းပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဒဏ်ရာရသူများကို အမြန်ကုသရန်နှင့် ပွဲတော်နေရာများ၏ လုံခြုံရေးကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အကြံပြုခဲ့သည်။
မနက်တွင် သူသည် လူမျိုးကို မိန့်ခွန်းပြောပြီး အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာကို သွားရောက်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်အထိ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဝမ်းနည်းခြင်း တစ်ပတ်ကို သမ္မတ ယွန်းက ကြေညာခဲ့ပြီး အစိုးရ အဆောက်အအုံများနှင့် အများပြည်သူရုံးများတွင် အလံများကို တိုင်တစ်ဝက် တွင် လွှင့်တင်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
အခင်းဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဥရောပသို့ ခရီးထွက်နေသည့် ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန် အိုဆယ်ဟွန်း သည် ဆိုးလ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
အနှိပ်စက်ခံရပြီးနောက် ရက်ပိုင်းအတွင်း အခမ်းအနားစီမံခန့်ခွဲမှုအပေါ် ဝေဖန်မှုများ တိုးပွားလာကာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ) လီဆန်မင်က တရားဝင် တောင်းပန်စကား ပြောကြားခဲ့ပြီး အမျိုးသားရဲချုပ် ယွန်ဟီးကွင်က “ရဲတပ်ဖွဲ့ကို တိုင်ကြားမှု အများအပြား ရှိခဲ့ပါတယ်။
အခင်းဖြစ်ပွားသည့်နေရာ၌ လူအုပ်ကြီး စုရုံးရောက်ရှိလာပြီး အန္တရာယ်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေကို ညွှန်ပြနေကြောင်းသိရသည်။
သို့သော်လည်း သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲမှု မလုံလောက်သဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ထံမှ လုံလောက်သော တုံ့ပြန်မှု မရှိခဲ့ပါ။
" ယွန်းက ဦးညွှတ်တောင်းပန်လိုက်သည်။
နိုင်ငံတကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် အကူအညီပေးမှုများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အများအပြားက တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုးဘိုင်ဒင် က “ကျွန်တော်တို့ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံနဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲရပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေအားလုံးကို အမြန်ပြန်ကောင်းလာစေဖို့ ကျွန်တော်တို့ အကောင်းဆုံးဆုမွန်ကောင်း တောင်းလိုက်ပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖူမီယို ကီရှီဒါက “တန်ဖိုးကြီးတဲ့ အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးလိုက်ရတဲ့အတွက် တုန်လှုပ်ခြောက်ခြား ဝမ်းနည်းမိပါတယ်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်သည် သေဆုံးသူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း စာတစ်စောင်ပေးပို့ခဲ့သည်။
ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ရီရှီ ဆူးနက်ခ်က "ကျွန်ုပ်တို့၏ အတွေးအမြင်များအားလုံးသည် ယခုအချိန်တွင် တုံ့ပြန်သူများနှင့် တောင်ကိုးရီးယားအားလုံးသည် ဤအလွန်စိတ်ပျက်စရာကောင်းသောအချိန်တွင် ရှိနေသည်" ဟု တွစ်တာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။
. ရုရှား၊ နော်ဝေး၊ ကနေဒါ၊ ဗာတီကန်နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့အပါအဝင် အခြားခေါင်းဆောင်များသည် တောင်ကိုရီးယားပြည်သူများကို စာနာကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
အိန္ဒိယ၊ မလေးရှား၊ နှင့် ဗီယက်နမ် ခေါင်းဆောင်များက ဝမ်းနည်းကြောင်း ပေးပို့ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဟောလိုဝင်း ဖြစ်ရပ်များ။
မုန့်လက်ဆောင်းပင် (Sedum morganianum) သည် ပန်းပွင့်သောအပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
နွေရာသီတွင် အနီရောင်ပန်းပွင့်များ ပွင့်လေ့ရှိသည်။
' ကိုးကား ကဏ္ဍ:အိမ်စိုက်ပင်များ ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ။
သစ်မင်းဖိုပင် (Podocarpus neriifolius)သည် ကိုနီဖာ မျိုးစိတ် အပင်တမျိုးဖြစ်ပြီး ၁၀-၁၅ မီတာအထိ ကြီးထွားတတ်သည်။
အမြင့် ၆၅၀ မီတာမှ ၁၆၀၀ မီတာရှိ စိုစွတ်သောဒေသများတွင် ပိုမိုရှည်လျားသည်။
Dy Phon Pauline, 2000, Plants Used In Cambodia, printed by Imprimiere Olympic, Phnom Penh သစ်မင်းဖိုအား မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေခ်ျနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ရေထင်းရူး၊ ဂျပန်သစ်မင်း ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။
သစ်‌ပြောက်ပင် (Falconeria) သည် မျိုးရင်း Euphorbiaceae ရှိ အပင် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။
ယင်းအား ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် မျိုးစုအဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
Royle, John Forbes. 1839. Illustrations of the botany and other branches of the natural history of the Himalayan Mountains :and of the flora of Cashmere 354. descriptionis in Latin, commentary in EnglishTropicos Falconeria Royle ယင်းအား အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မလေးကျွန်းဆွယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေခ်ျနိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
Kew World Checklist of Selected Plant FamiliesFlora of China Vol. 11 Page 283 异序乌桕属 yi xu wu jiu shu Falconeria Royle, Ill. Bot. Himal. Mts. 354. 1839. ကိုးကား Category:အပင် မျိုးစုများ။
ရေပိတောက်ပင် သည် အပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ ပိုလီနီးရှား၊ မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ဩစတျေးလျတိုက်အထိ ပေါက်ရောက်သည်။
ရေပိတောက်ပင်ကို ကျားများက ယင်းတို့၏ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရာတွင် ခြစ်ရာဖြင့် မှတ်သား၍ အသုံးပြုသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်ဝမ်ရှိ ဒေသခံလူမျိုးများက ရေပိတောက်ပင်ကို မြင့်မြတ်သောအပင်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
တောသစ်ကြားပင် (Aleurites moluccanus) သည် ပန်းပွင့်သော အပင် တမျိုးဖြစ်ပြီး ၃၀ မီတာထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
အရွက်များသည် စိမ်းဖျော့ဖျော့ရှိပြီး မိုးသစ်တောများတွင် အလွန်ကြီးထွားမြန်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ကိုမြအေး( ၁၀ မတ် ၁၉၆၆ ဖွား) သည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူဖြစ်ပြီး ၈၈၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကိုမြအေးသည် မင်းကိုနိုင် ဦးဆောင်သည့် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းတွင် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၆ တွင် လွတ်မြောက်လာပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် ဆက်လက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ရွှေဝါရောင် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၆၅ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
၎င်း၏သမီးမှာ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်မြောက်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဝေနှင်းပွင့်သုန် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မင်းကိုနိုင်၊ နီလာသိန်းနှင့် ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားများ အပါအဝင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် တစိတ်တပိုင်းအဖြစ် ကိုမြအေးကို ပြန်လွတ်လာသည်။
ထောင်မှပြန်လွတ်လာပြီးနောက် ဖြတ်သန်းမှုများ ၈၈မျိုးဆက် ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ပွင့်လင်း လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တိုင်းရင်းသားရေးရာကဏ္ဍ တွင် အင်တိုက်အားတိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။
လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ခရီးလှည့်လည် တွေ့ဆုံမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ ငြိမ်းချမ်းရေးတာဝန်ခံတဦးအဖြစ် တစ်တပ်တစ်အားလှုပ်ရှားပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်း သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက် မနက်ပိုင်းမှာပင် ကိုမြအေး သည် ဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
ယင်းနောက် သမ္မတဦးသိန်းစိန် အစိုးရ လက်ထက်၂၀၁၄ ခုနှစ်က တရုတ်နိုင်ငံသားဖြစ်သူ မင်းသိမ်း ဆိုသူနှင့် အီးမေးလ် (E-mail) က တဆင့် ဆက်သွယ် ပြောဆိုခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ရန်ကုန် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ် ဒုရဲမှူး ဇော်မင်းသူက တရားလိုလုပ်၍ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀၅- ဂ အမှုဖြင့် တရားစွဲသည်။
ကိုမြအေးက စွပ်စွဲချက်များအား တစ်နိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) အချက်အလက်များအား သက်သေထားကာ ၎င်းတွင် အပြစ်မရှိကြောင်း ထုချေခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ မတ်လ ၁၀ရက်တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်သည်။
၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက်တွင် ကိုမြအေးသည် အခြားသော နိုင်ငံရေးတက်ကြွသူအချို့နှင့်အတူ ထောင်မှ လွတ်ငြိမ်းဖြင့်ပြန်လွတ်လာကာ မြန်မာ ပြည်သူများနှင့် အမြဲအတူတူရှိကြောင်း ပြောခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ ကိုမြအေးသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်ကာ ဝေနှင်းပွင့်သုန် နှင့် ဝတ်ရည်ရနံ့ ဆိုသည့် သမီးနှစ်ဦးရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
Excoecaria agallocha in flower က‌ယောပင် (Excoecaria agallocha) သည် လမုပင် မျိုးစိတ် အပင်ဖြစ်သည်။
လူသုံးများသော အမည်များစွာရှိပြီး blind-your-eye mangrove, blinding tree, buta buta tree, milky mangrove, poisonfish tree နှင့် river poison tree တို့ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းအမည်များသည် အပင်၏အစေးနှင့် မျက်စိ ထိမိပါက မျက်စိကွယ်သွားနိုင်သည်ကိုဖော်ပြသော အမည်များဖြစ်သည်။
ဆားငန်ရေနှင့် ရေငန်တပိုင်းရေချိုတပိုင်း ရောက်ရှိသော ကမ်းစပ်များတွင် ကြီးထွားနိုင်သည်။
တန်းဆီပင် (Vernicia fordii) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် သဘာဝအလျောက် တွေ့ရသော သစ်ပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
အလယ်အလတ်တန်းစား အပင်မျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀ မီတာအထိ ကြီးထွားတတ်သည်။
တောသီတင်းပင် (Mallotus philippensis) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ တောင်အာရှ၊ အာဖာဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဩစတျေးလျနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ။
ကျည်းပင် (fish poison tree, putat သို့မဟုတ် sea poison tree) သည် လမုတောများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသော အပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ပုန်းမဲစာပင် (Albizia chinensis) သည် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသမျိုးရင်း အပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအထိ တွေ့ရသည်။
သစ်မန်ကျည်း (Albizia odoratissima) သည် Fabaceae မျိုးရင်းဝင် သစ်ပင်ဖြစ်သည်။
အကြီးမြန်သော အပင်ဖြစ်ပြီး အမြင့် နှင့် လုံးပတ် အချင်း , ထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေသရင်းဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
"Albizia odoratissima (L.f.) Benth. by M.K. HOSSAIN and T.K. NATH, Institute of Forestry and Environmental Sciences, Chittagong University, Bangladesh ပြခန်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
ကိုးရီးယားလူမျိုး (တောင်ကိုးရီးယား : ၊ မြောက်ကိုရီးယား : ) သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် မွေးဖွားသော အရှေ့အာရှ လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားလူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံနှစ်ခု တွင် နေထိုင်ကြသည်- မြောက်ကိုရီးယား နှင့် တောင်ကိုရီးယား (စုပေါင်း၍ ရိုးရိုး ကိုရီးယားဟု ခေါ်ဆိုသည်)။
၎င်းတို့သည် အခြား အာရှနိုင်ငံများ တွင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစုများဖြစ်သည်။
၂၀ ရာစုတစ်လျှောက်တွင် ကိုရီးယားအသိုင်းအဝိုင်းများသည် အမေရိကတိုက် (အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကနေဒါ တို့တွင်) နှင့် အိုရှန်းနီးယား တို့တွင်လည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်စာရင်းအရ ကိုရီးယားနိုင်ငံပြင်ပတွင် နေထိုင်သည့် ကိုရီးယားလူမျိုး ခန့်မှန်းခြေ ၇.၃ သန်းရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားလူမျိုး။
ဂျူချဲ ( ၊ )၊ တရားဝင်အားဖြင့် ဂျူချဲဝါဒီ (ကိုရီးယား- 주체사상) သည် မြောက်ကိုရီးယား၏ နိုင်ငံတော် အတွေးအခေါ်နှင့် ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ တရားဝင် အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်။
မြောက်ကိုရီးယား သတင်းရင်းမြစ်များက ၎င်း၏ အယူအဆကို နိုင်ငံ၏ တည်ထောင်သူနှင့် ပထမဆုံးခေါင်းဆောင် ကင်အီဆွန်းမှ ရည်ညွှန်းပြောဆိုသည်။
ဂျူချဲ ကို မူလက မာ့က်စ်ဝါဒ-လီနင်ဝါဒ ၏ မူကွဲတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူထားပြီး ကင်ဂျုံအီ၏သား ကင်အီဆွန်း၏သားနှင့် ဆက်ခံသူ ကင်ဂျုံအီက ၎င်းအား ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ကွဲပြားသော အယူဝါဒအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ကင်ဂျုံအီသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအတွင်း ဂျူချဲကို မာ့က်စ်ဝါဒ--လီနင်ဝါဒမှ ခွဲထွက်ပြီး သူ့ဖခင်၏ အတွေးအခေါ်များ အရေးပါမှုကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်းဖြင့် ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး သီအိုရီများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် အမျိုးသားရေးဝါဒ။
မြအေး အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ မြအေး (နိုင်ငံရေးသမား) - ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားဟောင်း နိုင်ငံရေးသမား (၁၉၆၆ မွေးဖွား) မြအေး (ဝန်ကြီး) - ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီး (၂၀၁၃ ကွယ်လွန်) မြအေး (တရားသူကြီး) - ရခိုင်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော် ၏ တတိယမြောက်တရားသူကြီးချုပ်။
right| ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း။
အနားတစ်ဖက်အလျား ရှိသော စတုရန်းတစ်ခု၏ ဧရိယာသည် ဖြစ်သည်။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် စတုရန်းတစ်ခု၏ ဧရိယာသည် ဖြစ်လျှင် ယင်း စတုရန်း၏ အနားတစ်ဖက်သည် ရှိ၏။
ဤတွင် တစ်ဖက်အလျား သည် ဧရိယာ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖြစ်သည်။
Gel'fand, p. 120 ကိုးကား ကဏ္ဍ:အခြေခံ သင်္ချာ။
ဂရင်းနစ် မွန်းတည့်မျဉ်း၏ အရှေ့ဘက်ရှိ လောင်ဂျီတွဒ်များကို အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ်များဟုခေါ်၍ အနောက်ဘက်ရှိ လောင်ဂျီတွဒ်များကို အနောက်လောင်ဂျီတွဒ်များဟုခေါ်ရန် သတ်မှတ်ကြသည်။
ထိုလောင်ဂျီတွဒ်များကို မြောက်နှင့်တောင် ဝင်ရိုးစွန်းများအား ဖြတ်၍ဆွဲထားကြသဖြင့် အီကွေတာဒေသရှိ လောင်ဂျီတွဒ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု၏ အကွာအဝေးသည် ကျယ်ဝန်း၍ မြောက်နှင့်တောင်ဘက်များရှိ နေရာများသည် ဝင်ရိုးစွန်းများနှင့် နီးကပ်သွားလေလေ တစ်ခုနှင့်တစ်ခုပို၍ နီးကပ်သွားလေလေဖြစ်သည်။
လောင်ဂျီတွဒ် တစ်ခုနှစ်တစ်ခု၏ အကွာအဝေးကို တစ်ဒီဂရီစီ ခြားထားသဖြင့် ရင်းနစ် မွန်းတည့်မျဉ်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကပ်လျက်ရှိသော လောင်ဂျီတွဒ်သည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် တစ်ဒီဂရီဖြစ်၍ မွန်းတည့်မျဉ်း၏ အနောက်ဘက်တွင် ကပ်လျက်ရှိသော လောင်ဂျီတွဒ်သည် အနောက်လောင်ဂျီတွဒ် တစ်ဒီဂရီဖြစ်လေသည်။
ကမ္ဘာကြီးသည် ၂၄ နာရီတွင် တစ်ပတ်၊ သို့မဟုတ် ၃၆ဝ° ပတ် လျက်ရှိသဖြင့် တစ်နာရီတွင်(၃၆ဝ/၂၄) = ၁၅° ဖြတ်သန်းသွားလာလျက် ရှိလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတစ်ဦးကမူ နေက ဖြတ်သွားသည်ဟု ထင်မြင်ပေလိမ့်မည်။
ထိုကြောင့် ၁ နာရီသည် ၁၅° လောင်ဂျီတွဒ်နှင့် တူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
တစ်ဖန် တစ်ဒီဂရီကို မိနစ် ၆ဝ(၆ဝ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တစ်မိနစ်ကို စက္ကန့်၆ဝ(၆ဝ)အဖြစ်လည်းကောင်း ခွဲခြားထားကြပြန်သည်။
ထိုမိနစ်နှင့် စက္ကန့်တို့မှာ အကွာအဝေးများသာဖြစ်ကြ၍ အချိန်များ မဟုတ်ကြ ချေ။
အချိန်တစ်မိနစ်နှင့် တစ်စက္ကန့်ကိုလည်း လောင်ဂျီတွဒ် မိနစ်နှင့် စက္ကန့်တို့နှင့် မည်သို့ဆက်သွယ်တူညီပုံကို ပြနိုင်ပေသည်။
၂၄ နာရီအချိန်သည် ၃၆ဝ° လောင်ဂျီတွဒ်နှင့် တူညီသဖြင့် တစ်နာရီအချိန်သည် = ၁၅° လောင်ဂျီတွဒ် လေးမိနစ်သည် = ၁°။
တစ်မိနစ်သည် = ၁၅°။
တစ်စက္ကန့်သည် = ၁၅°။
ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သွားလာရေး ထိန်းချုပ်ခြင်း။
ဂျီ ၂၀သည် နိုင်ငံပေါင်း (၁၉) နိုင်ငံနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ (EU) တို့ပါဝင်သည့် အစိုးရဆိုင်ရာ ဖိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှု ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု လျှော့ချရေး နှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စသည့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး နှင့်ပတ်သက်သည့် အဓိကပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် လုပ်ဆောင်သည်။
ဂျီ ၂၀သည် စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စီးပွားရေး၊ ကမ္ဘာ့စုစုပေါင်း ထုတ်ကုန် (GWP) ၏ ၈၀% ခန့်၊ နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှု၏ ၅၉ ၇၇%၊ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ၊နှင့် ကမ္ဘာ့မြေဧရိယာ၏ ၆၀% ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
G20 သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းများကို တုံ့ပြန်ရန် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ အစိုးရအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ ၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နှင့် အခြားအဆင့်မြင့်အရာရှိများပါဝင်သည့် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးများနှင့်အတူ အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။
အီးယူကို ဥရောပကော်မရှင် နှင့် ဥရောပဗဟိုဘဏ် တို့က ကိုယ်စားပြုသည်။
"Past Summits" အခြားနိုင်ငံများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအား ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခံရပြီး အချို့ကို အမြဲတမ်းအခြေခံဖြင့် တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားထားသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေး တွင် ဂျီ ၂၀ သည် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် အဓိကနေရာအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းဆယ်စုနှစ်များအတွင်း အဖွဲ့၏ ရာထူးသည် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို သိသိသာသာ ကျင့်သုံးခြင်းအဖြစ် အကဲခတ်သူများက အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
၎င်း၏ ကန့်သတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှု၊ ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အာဏာမရှိခြင်း၊ နှင့် လက်ရှိနိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများကို အားနည်းစေသည်ဟုလည်း စွပ်စွဲထားသည်။