kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) ဥပဇ္ဈာယ်ကုဋီမှ မထွက်မီ နေရာထိုင်ရာများကို ခင်းထားရခြင်း၊ ကိုယ်လက်သုတ်သင်ခြင်း ကိစ္စပြီး၍ ခင်းထားသောနေရာ၌နေသော ဥပဇ္ဈာယ်အား ယာဂု ရှိအံ့၊ ခွက်ကို စင်ကြယ်အောင်ဆေး၍ ယာဂုကပ်ရခြင်း၊ ယာဂုဘုဉ်းပေးပြီး ဉပဇ္ဈာယ်အား ရေပေးရခြင်း၊ ယာဂုခွက်ကို ကောင်းမွန် ရိုသေစွာ မထိခိုက်စေပဲ ဆေးကြေ သိမ်းထားရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ် နေရာမှ ထသည် ရှိသော် နေရာကို ခေါက်သိမ်းရခြင်း၊ ထိုအရပ်၌ အမှိုက်သရိုက်တို့ ရှိအံ့၊ တံမြက်လှည်းရခြင်း၊ (အမှိုက်မရှိ ရေပေါက်, ရေစက်တို့သာရှိအံ့၊ လက်ဖြင့် ပွတ်တိုက်ရခြင်း) ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ရွာသို့ ကြွလိုသည်ဖြစ်အံ့ ရွာဝတ်သင်းပိုင် ပေးရခြင်း၊ ကျောင်းဝတ်သင်းပိုင်ကို ယူရခြင်း၊ ခါးပန်း ပေးရခြင်း၊ အထပ်ပြု၍ ကိုယ်ရုံ ဒုကုဋ်တို့ကို ပေးရခြင်း၊ ဆေးကြော၍ ရေနှင့်တကွ သပိတ်ကို ပေးရခြင်း၊ (ဤ၌ သပိတ်တွင် ဆွမ်းမကပ်စေခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ ရွာတွင်း၌ ရေငုံလိုက ငုံစေခြင်းငှာလည်းကောင်း ရေထည့်၍ ပေးရမည်။
) ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် နောက်ပါ အလိုရှိခဲ့အံ့၊ ဥပဇ္ဈာယ်နည်း အတိုင်း ပြုလုပ်၍ နောက်လိုက်ပြုရခြင်း၊ မဝေးလွန်း မနီးလွန်း လိုက်ရခြင်း၊ (နောက်ပြန်ကြည့်သော ဥပဇ္ဈာယ်ကို ခြေတလှမ်း နှစ်လှမ်းဖြင့် မှီနိုင်သော လိုက်ပါ သွားလာခြင်းသည် မဝေးလွန်း မနီးလွန်း လိုက်သည်ဟု မှတ်။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ယာဂုဆွမ်းတို့ကိုရ၍ သပိတ်ပူခြင်း၊ လေးခြင်းရှိခဲ့သော် မိမိသပိတ်ပေး၍ လဲယူရခြင်း ဥပဇ္ဈာယ်စကားပြောစဉ် ဝင်၍မပြောရခြင်း၊ အာပတ် နီးကပ်လာသော ဥပဇ္ဈာယ်စကားကို တားမြစ် ပိတ်ပင် ရခြင်း၊ (တားမြစ်ဆိုသော်လဲ ဤစကား ဆိုသင့်သလော, အာပတ် မသင့်သလောစသည်ဖြင့် မေးသည့်အနေဖြင့် မြစ်အပ်၏။
အဖိုးအို... သည်စကားမပြောနှင့် စသည် ရိုင်းပြသောစကားမျိုးဖြင့် မတားမြစ် အပ်၊) နီးခဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ကျောင်း၌ ဂိလာနရှိခဲ့သော်လည်းကောင်း ရှေးဦးစွာ ပြန်လာရခြင်း၊ ရွာဝေးခဲ့အံ့၊ ဥပဇ္ဈာယ်နှင့်အတူ ပြန်သူမရှိခဲ့သော် ဥပဇ္ဈာယ်နှင့်အတူ ရွာမှ ထွက်ရခြင်း၊ ကျောင်းနီးသောအခါ ရှေးဦးရောက်အောင်ပြန်လာ၍ နေရာခင်းခြင်း၊ ခြေဆေးရေ, ခြေဆေးအင်းပျဉ်, ခြေပွတ်အိုးခြမ်းတို့ကိုထားခြင်း၊ ခရီးဦးကြိုဆို၍ သပိတ် သင်္ကန်းလှမ်းယူခြင်း၊ ကျောင်းဝတ်သင်းပိုင်ကိုပေးခြင်း၊ ရွာဝတ်သင်းပိုင် ယူသိမ်းခြင်း၊ သင်္ကန်းချွေးစိုအံ့၊ ခေတ္တနေလှန်းရခြင်း၊ (ကြာကြာသင်္ကန်း နေမလှန်းအပ်၊) သင်္ကန်းများကို ခေါက်ရခြင်း၊ အလယ်ကျိုးမဖြစ်ရန် နှလုံးပြု၍ လက်လေးသစ်မျှသော အနားကိုချန်၍ သင်္ကန်းခေါက်သင့်၏။
အညီပြု၍ ခေါက်ခဲ့အံ့၊ အလယ်၌ (ကျီး)ချိုးသည်ဖြစ်၍ နေ့စဉ် အမြဲ ချိုးခဲ့သောချိုးရာ၌ အားနည်း၍ ဆွေးမြေ့ခဲ့ရာ၏၊ ထိုအပြစ်ကို တားမြစ်ခြင်းငှာ လက်လေးသစ် ရှား၍ခေါက် ဟူသော စကားကို မိန့်သည်။
ထို့ကြောင့် ယနေ့ ခေါက်ချိုးသောနေရာ၌ နက်ဖန်ခေါက်လျှင် မကျိုးစိမ့်သောငှာ မကျိုးရအောင် နေ့တိုင်း နေ့တိုင်း လက်လေးသစ် ရှား၍ ရွေ့၍ ခေါက်သင့်၏၊ သင်္ကန်းခွေထဲ၌ ခါးပန်းကြိုးထည့်ရခြင်း၊ ဆွမ်း ရှိ၍ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ဘုဉ်းပေးလိုသည်ဖြစ်အံ့၊ ရေနှင့် ဆွမ်းကပ်ခြင်းကို ပြုရခြင်း၊ ရေဘုဉ်းပေးလိုသလားဟု သုံးကြိမ်တိုင် မေးမြန်းရခြင်း၊ နေမလွဲသေးပဲ အချိန်ရပါသေးလျှင် ဥပဇ္ဈာယ် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးမှ မိမိဆွမ်းစားရခြင်း၊ အချိန်နီးကပ်နေအံ့၊ သောက်ရေကို ဥပဇ္ဈာယ်၏ အနီး၌ထား၍ ဆွမ်းစားရခြင်း၊ ဆွမ်းစားပြီးသော ဥပဇ္ဈာယ်အား ရေကိုပေးရခြင်း၊ သပိတ်ယူ၍ ရိုသေကောင်းမွန်စွာ မထိခိုက်ရအောင် ဆေးကြောပြီး ရေမရှိအောင်ပြု၍ တခဏမျှ နေပူလှန်းရခြင်း၊ (နေပူ၌ သပိတ် ကြာရှည်မလှန်းရခြင်း၊) သပိတ် သင်္ကန်းကို နေရာချထားရခြင်း၊ (သပိတ်, သင်္ကန်းထားသင့် မသင့် အစီအရင်ကို သေနာသနဝတ်၌ ဆိုခဲ့ပြီ၊) ဥပဇ္ဈာယ် ထခဲ့သည်ရှိသော် နေရာစသည် သိမ်းရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ် ရေချိုးလိုအံ့၊ ရေနွေး, ရေအေး လိုလိုရာရာ စီရင်ရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ် ချွေးဇရုံးအိမ်သို့ ဝင်လိုအံ့၊ ရေချိုးကသယ်မှုန့်ကို လုံးရခြင်း၊ မြေညက်ကို ရေဆွတ်ရခြင်း၊ ဇရုံးအိမ် အင်းပျဉ်ကို ယူ၍ ဥပဇ္ဈာယ်နောက်မှ လိုက်ပါ။
သွား၍ ဇရုံးအိမ် အင်းပျဉ်ကို ပေးရခြင်း၊ သင်္ကန်းကို ယူ၍ သင့်တော်ရာ မီးခိုးပြာ မရှိသောနေရာ၌ ထားရခြင်း၊ ရေချိုးကသယ်မှုန့် မြေညက်တို့ကို ပေးရခြင်း၊ စွမ်းနိုင်အံ့ ဇရုံးအိမ်သို့ ဝင်ရခြင်း၊ (ဇရုံးအိမ် ဝင်ပုံ ပြုကျင့်ပုံ ဝတ်တို့ကို ဇန္တာဃရဝတ်၌ ဆိုခဲ့ပြီ။
) ဥပဇ္ဈာယ်အား ရုံးအိမ်အတွင်း၌ ချေးတွန်းခြင်း စသောအမှု၊ နောင် ရေချိုးသောအခါ၌ ချေးတွန်းခြင်းစသော အမှုများပြုရခြင်း၊ မိမိကိုယ်ပါ ရေချိုးအံ့၊ ရှေးဦးစွာ တက်၍ မိမိကိုယ်ကို ရေမရှိအောင်ပြုခြင်း၊ သင်းပိုင်ဝတ်၍ ဥပဇ္ဈာယ်၏ ကိုယ်မှ ရေကို သုတ်ခြင်း သင်းပိုင်, ကိုယ်ရုံ, ဒုကုဋ် ပေးခြင်း၊ ဇရုံးအင်းပျဉ် ယူ၍ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ ရှေးဦးပြန်လာလျက် နေရာခင်းခြင်း စသည်ပြုပြင်ခြင်း၊ ဇရုံးအိမ်၌ မီးပူသောကြောင့် ရေတ်သိပ်ခြင်းဖြစ်တတ်ရကား ဥပဇ္ဈာယ်အား သောက်ရေဖြင့်မေးမြန်း ရခြင်း၊ ဆက်ကပ်ရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာနေသော ကျောင်း၌ အမှိုက်ရှိအံ့၊ တံမြက်လှည်းရခြင်း၊ အနာရောဂါ မနှိပ်စက်သဖြင့် စွမ်းနိုင်ခဲ့အံ့၊ ဥပဇ္ဈာယ် နေသောကျောင်းကို သုတ်သင်အပ်၏၊ (ကျောင်းသုတ်သင်ပုံ စုံစုံစေ့စေ့ သေနာသနဝတ်၌ရေးခဲ့ပြီ၊ သန့်သက်ရေအိုး၌ ရေထည့်ရခြင်းတိုင် သိလေ) ဥပဇ္ဈာယ်သာသနာ၌ မမွေ့မပျော်သည် ဖြစ်အံ့၊ ကလျာဏမိတ္တ စသည် ပြည့်စုံသော သင့်ရာအခြားအရပ်သို့ခေါ်ဆောင်သွားရခြင်း၊ သူတပါးကိုမူလည်း ခိုင်းရခြင်း၊ တရားစကားကိုမူလည်း ဟောရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ် ကုက္က္ကုစ္စ အလို့လို့ ဖြစ်အံ့၊ မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပယ်ဖျောက်ခြင်း၊ သူတပါးကိုမူလည်း ပယ်ဖျောက်စေရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဒိဋ္ဌိအယူဖြစ်နေအံ့၊ မိမိကိုယ်တိုင် စွန့်လွှတ်အောင်ပြုရခြင်း၊ သူတပါးကိုလည်း ခိုင်းရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ်သော သံဃာဒိသိသ်သို့ရောက်ခဲ့သော် သံဃာဒိသိသ်လွတ်ငြိမ်းရေး အားထုတ်ရခြင်း၊ တဇ္ဇနီယကံစသည် အပြုခံရရေးနှင့် စပ်၍ ပေါ့လျော့လွတ်ငြိမ်းခွင့်ရအောင် အားထုတ်ရခြင်း၊ ဥပဇ္ဈာယ်သင်္ကန်းဖွပ်လို, ချုပ်လို, ဆိုးရေချက်လို, ဆိုးရေ ဆိုးလိုအံ့ မိမိက အားလုံးပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ အလိုပြည့်အောင်လည်း လုံ့လ ပြုခြင်း၊ သင်္ကန်းဆိုးသူသည် ကောင်းစွာ သင်္ကန်းကို ပြန်လှန် ပြန်လှန်၍ ဆိုးရခြင်း၊ လှန်းသောသင်္ကန်းဆိုးရည်ကျ မပြတ်သေးမီ ဖဲမသွားရခြင်း၊ (ဤဝတ်တိုင် မှတ်ခဲ့ပါ။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၏ မကြီးပွား မထွန်းကားခြင်းကို အလိုရှိသော ဥပဇ္ဈာယ်၏ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂိုလ်အား ဥပဇ္ဈာယ် မပန်ကြားပဲ သပိတ်စသော ပရိက္ခရာ မပေးရခြင်း၊ မိမိကလဲ မယူရခြင်း၊ ဆံရိတ်ချေးတွန်းခြင်းစသော ဝေယျာဝစ္စတို့ကို ဥပဇ္ဈာယ် မပန်ကြားပဲ ပြုမပေးရခြင်း၊ မိမိအားလည်း မပြုလုပ်စေရခြင်း၊ နောက်လိုက်ရဟန်းမလုပ်ရခြင်း၊ ဆွမ်းဆောင် မပေးရခြင်း၊ မိမိအတွက်လည်း မလုပ်စေရ၊ ဥပဇ္ဈာယ် အလဇ္ဇီ ဖြစ်လျှင် သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်က ဆုံးမဟောပြောရမည်၊ မရလျှင် ဥပဇ္ဈာယ်၏ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂိုလ် လဇ္ဇီနှင့် သမ္ဘောဂဆက်ဆံနိုင်၏၊ ဥပဇ္ဈာယ် အဖြစ် ပမာဏမဟုတ်ဟု ဝိမတိဆိုသည်၊ ဥပဇ္ဈာယ်မပန်ကြားပဲ ရွာမဝင်ရ။
သုသာန် မသွားရ၊ အရပ်တပါး မဖဲရ၊ ဖဲလိုလျှင် ဥပဇ္ဈာယ်အား သုံးကြိမ်တိုင် လျှောက်ကြားရမည်၊ ရလျှင် သွားကောင်း၏။
ခွင့်မရပဲ ဥပဇ္ဈာယ်နှင့် နေသော်လဲ စာသင်မှု ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းမှုကို မပြည့်စုံပဲ ဥပဇ္ဈာယ်ကလည်း ဗာလဖြစ်လျှင် ခွင့်မရသော်လဲ သွားကောင်း၏၊ ဥပဇ္ဈာယ် မကျန်းမာလျှင် အသက်ထက်ဆုံး ဥပဇ္ဈာယ် ကျန်းမာအောင် လုပ်ကျွေး ငံ့လင့် စောင့်ဆိုင်းရ၏၊ လုပ်ကျွေးမည့်သူရှိအံ့ ဆေးများရှာပေး၍ ဤသူသည် အရှင်မြတ်အား လုပ်ကျွေးလတ္တံ့ ဟုဆို၍ ဖဲသွားနိုင်၏။
သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့် မကျန်းမာခဲ့သော် ဝါ-၆၀ ရှိသော်လည်း ဥပဇ္ဈာယ ဝတ်ကို ပြုထိုက်၏၊ မရိုသေ၍မပြုခဲ့လျှင် အပြစ်မလွတ်ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်။
ဥပဇ္ဈာယဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီးပြီ။
ဥပဇ္ဈာယ်ယူထားသော တပည့်ကို သဒ္ဓိဝိဟာရိက အတူနေ တပည့်ဟု ခေါ်သည်။
(သဒ္ဓိ=အတူ+ဝိဟာရိက=နေလေ့ရှိသူ) ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ အပေါ်၌ တပည့်ကသာ ဝတ်ပြုရသည် မဟုတ်သေး၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ကလည်း သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်များ အပေါ်၌ ပြုရသေးသည်။
ထိုသို့ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်၌ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် ပြုအပ်သော ဝတ်ဖြစ်သောကြောင့် သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ်ဟု ဆိုရသည်။
သဒ္ဓိဝိဟာရိက ဝတ်များ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာသည် သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်အား စာချပေးရခြင်း၊ ဆုံးမဩဝါဒ ပေးရခြင်း၊ မသင့်တော်ရာ၌ ကံမြစ်ခြင်းတို့ဖြင့် ချီးမြှောက် ထောက်ပံ့ရခြင်း၊ သပိတ်, သင်္ကန်းစသော ပရိက္ခရာမရှိခဲ့လျှင် ဥပဇ္ဈာယ်က ပေးသောအားဖြင့် ချီးမြှောက်ရခြင်း၊ ပေးစရာ အပိုမရှိလျှင် ဘယ်လို နည်းဖြင့် ငါ့တပည့် သပိတ်, သင်္ကန်း စသည် ရှိပါအံ့နည်းဟု ကြောင့်ကြ အားထုတ်ရခြင်း၊ တပည့် မကျန်းမာ ဖျားနာသောအခါ၌ တံပူပေး ရခြင်း၊ မျက်နှာသစ်ရေ ပေးရခြင်း၊ ယာဂုပေးရခြင်း၊ တပည့်နေရာ အမှိုက်ရှုပ်လျှင် လှည်းရခြင်းစသောဝတ်များကို တပည့်က ဆရာအပေါ်၌ အမြဲပြုရသကဲ့သို့ ဆရာကလည်း တပည့်အပေါ်မှာ ပြုရပေသည်။
အမှာ ဥပဇ္ဈာယဝတ်၌ တံပူပေးရခြင်းမှစ ရေမရှိလျှင် သန့်သက်ရေအိုး၌ ထည့်ရခြင်းတိုင်အောင် ဥပဇ္ဈာယ်က ပြန်ပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့် သာသနာတော်၌ မမွေ့လျော်ခ် လည်းကောင်း၊ ကုက္ကုစ္စဖြစ်ခဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ဒိဋ္ဌိအယူ ယူသော်လည်းကောင်း (တပည့်က ပယ်ဖျောက်ပုံ နည်းအတိုင်း) ဥပဇ္ဈာယ်က အခါမရွေး ပယ်ဖျောက်ရခြင်း၊ သံဃာဒိသိသ်သို့ ရောက်ခြင်းနှင့် စပ်သော ကိစ္စ, တဇ္ဇနီယ စသော ကံပြုရေးနှင့် စပ်သောကိစ္စ အဝဝတို့၌ လွတ်ငြိမ်း ပေါ့လျော့ ချမ်းသာမှု ရအောင် အားထုတ်ပြုလုပ်ရခြင်း၊ သင်္ကန်းဖွပ်ပုံ, ချုပ်ပုံ, ဆိုးပုံတို့ကို ညွှန်ပြသင်ပေးရခြင်း သူတပါးအား ညွှန်ပြစေရခြင်း၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့် မကျန်းမာခဲ့သော် အသက်ထက်ဆုံး ဥပဇ္ဈာယ်က လုပ်ကျွေးပြုစုရခြင်း၊ ငံ့လင့်၍ အခြားမသွားရခြင်း၊ ပြုစုသူရှိအံ့၊ ဆေးရှာပေး၍ သင့်အား ထိုသူပြုလတ္တံ့ဟု ဆို၍ ဖဲသွားနိုင်၏။
သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီးပြီ။
အနီးနေ အန္တေဝါသိက တပည့်တို့သည် လွန်စွာ လုပ်ကျွေးအပ်သောကြောင့် ဆရာလေးပါးကို အာစရိယဟုခေါ်သည် (အာ= အလွန်+ စရိယ = လုပ်ကျွေးအပ် - လုပ်ကျွေးထိုက်သူ) ထို ဆရာလေးပါးတို့၌ တပည့် လေးပါးတို့က ပြုကျင့်အပ်သောဝတ် ဖြစ်လေသောကြောင့် အာစရိယဝတ်ဟုဆိုသည်။
ထိုအာစရိယဝတ် ပြုကျင့်ပုံ အမျိုးမျိုးသည် ဥပဇ္ဈာယဝတ်တို့၌ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ် တပည့်တို့က ပြုကျင့်ပုံ အမျိုးမျိုးနှင့် ထပ်တူ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။
အမည်မျှ ထူးသည်။
“နာမမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ နာနံ”(ဝိနယသင်္ဂဟ-ထာ) သို့သော် အဋ္ဌကထာ၌ နိဿယည်းလွတ်သော တပည့်, မလွတ်သော တပည့်ဟု နှစ်မျိုးခွဲခြား၍ မလွတ်သော တပည့်တို့သာ ဆရာတို့နှင့် ဝိသဘာဂ သဘောမတူဘဲ သူအား ဆရာမပန်ကြားပဲ သပိတ်ပေးခြင်း စသည်ကိုပြုလျှင် အာပတ် သင့်၍ နိဿယည်းလွတ်သူတို့ အာပတ်မသင့်ဟု ဆို၏။
ဧကစ္စဿ ပတ္တဒါနတော ပဋ္ဌာယ အမုတ္တနိဿယဿေဝ အာပတ္တိ။
(ဝိနယသင်္ဂဟ-ထာ) အစမှစ၍ သင်္ကန်းဆိုးခန်း တိုင်အောင် ဝတ်ကို နိဿယည်း လွတ်မလွတ် အားလုံး တပည့်လေးပါး မပြုကျင့်လျှင် အာပတ်, ဒဏ်သင့် သည်ဟု အဋ္ဌကထာဆိုသည်၊ ဆရာလေးပါးနှင့် တပည့်လေးပါးနောက်၌ တွဲ၍ ပြအံ့။
အာစရိယဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီး၏။
ဆရာတို့၏ အနီးနေ တပည့်များကို အန္တေဝါသိကဟု ခေါ်သည်။
(အန္တေ=အနီး၌+ဝါသိက =နေသူ) ဆရာ၌သာ တပည့်တို့က ပြုစုရသော ဝတ်ရှိသည် မဟုတ်သေး၊ တပည့်တို့၌လည်း ဆရာတို့က ပြုစုရသောဝတ် ရှိသည်သာ၊ ထိုသို့အန္တေဝါသိက တပည့်လေးပါးတို့၌ ဆရာလေးပါးတို့က ပြုရသော ဝတ်ဖြစ်သောကြောင့် အန္တေဝါသိကဝတ်ဟု ဆိုသည်။
ထို အန္တေဝါသိက ဝတ်ပြုပုံတို့မှာ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်၌ ဥပဇ္ဈာယ်က ပြုရသော သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ်ပြုပုံအတိုင်း ဘုရားရှင် ဟောထားလေသည်။
ဆရာလေးပါးအစဉ် ၁။
နိဿယာစရိယ=နိဿယည်းပေးဆရာ။
ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယ=သရဏဂုံပေး၍ ရှင်ပြုပေးဆရာ။
ဥပသမ္ပဒါစရိယ=ကမ္မဝါစာဖတ်၍ ပဉ္စင်းပြုပေးတဲ့ဆရာ။
ဓမ္မာစရိယ=စာချပေးဆရာ။
တပည့်လေးပါးအစဉ် ၁။
နိဿယန္တေဝါသိက=နိဿယည်းယူတပည့်။
ပဗ္ဗဇ္ဇန္တေဝါသိက=ရှင်ပြုပေးအပ်တဲ့တပည့်။
ဥပသမ္ပဒန္တေဝါသိက=ပဉ္စင်းပြုပေးအပ်တဲ့တပည့်။
ဓမ္မန္တေဝါသိက=စာသင်ယူတပည့်။
ဆရာတပည့်အစဉ်ဟပ်ယူ ၁။
နိဿယာစရိယ-နိဿယည်းဆရာနှင့် နိဿယန္တေဝါသိကတပည့်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဓမ္မာစရိယ=စာချဆရာနှင့် ဓမ္မန္တေဝါသိက စာသင် တပည့်တို့သည်လည်းကောင်း၊ (အနီးနေသောအခါ၌သာလျှင် အချင်းချင်း ဝတ်ပြုကြရမည်၊ မနေလျှင် မပြု၍ အပြစ်မရှိ။
ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယ= ရှင်ပြုဆရာနှင့် ပဗ္ဗဇ္ဇန္တေဝါသိက တပည့်တို့သည်လည်းကောင်း။
ဥပသမ္ပဒါစရိယ=ပဉ္စင်းပြုပေးဆရာနှင့် ဥပသမ္ပဒန္တေဝါသိကတပည့်တို့သည်လည်းကောင်း တသက်ပတ်လုံး ဝတ်ပြုတာဝန် ရှိကြသည်ဟု မှတ်။
ဆရာလေးပါးနှင့် တပည့်လေးပါးတို့၌ တဦးနှင့်တဦး ဝတ်မပြုပဲနေမိက အပြစ်လွတ်အောင် ဘယ်သို့ပြုသင့်သလဲ? ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာနှင့် သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်တို့နည်းတူ အချင်းချင်း ခွင့်လွှတ်ထားပါက ဝတ်မပြုမိ၍ အပြစ်မရောက်နိုင်ပါ၊ (ဥပဇ္ဈာယ်ယူခန်းကို ပြန်ရှု။
) ဧတာနိ စ သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗဒါ စ ယထာရဟံ စရိတဗ္ဗာနိ-ဟူသော ဝတ်ပိုင်းစကား၏ အဓိပ္ပာယ် ဘယ်လိုလဲ? ဆိုခဲ့သော ဝတ်တဆယ့်လေးပါးတို့ကို ရဟန်း, သာမဏေ အားလုံးတို့သည် အခါခပ်သိမ်း အချိန်မရွေး ထိုက်သင့်လျော်သလို ကျင့်ထိုက်သည်။
ကျင့်ရမည်၊ ကျင့်ပါလေဟု ဆိုလိုသည်၊ ဤ၌ သဗ္ဗဒါ ပုဒ်ဖြင့် ထိုဝတ်တို့ကို အချိန်ကာလရွေးမနေရဟု ပြသည်။
၈၂-ပါးသော မဟာဝတ်တို့ကား တဇ္ဇနီယကံပြုသောအခါ စသည်မျိုး၌သာ ပြုရသည်၊ အခါရွေးရ သေးသည်။
ဒွေ အသီတိ မဟာဝတ္တာနိ ပန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာဒိကာလေယေဝ စရိတဗ္ဗာနိ၊ န သဗ္ဗဒါ။
(ဝိ-ဋီ) ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ။
သဒ္ဓိဝိဟာရိက စသော ရဟန်း, သာမဏေတို့သည် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ စသည်တို့၌ ဖြစ်စေအပ်သောကြောင့် (ဝတ္တ) ဝတ်ဟု ခေါ်ပါသည်။
ဝတ္တေတဗ္ဗံ ပဝတ္တေတဗ္ဗန္တိ ဝတ္တံ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီဟိ ဥပဇ္ဈာယာဒီသု ပဝတ္တေတဗ္ဗံ အာဘိသမာစာရိကသီလံ။
(ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ) ဝတ်ဆိုတာဘာလဲ-ဘာကို ဝတ်ဟု ယူရမလဲ ? သဒ္ဓိဝိဟာရိကစသည်တို့က ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာစသည်တို့၌ ပြုစုခြင်းစသော အာဘိသမာစာရိက သီလ ကျင့်ဝတ်မျိုးကို ဝတ်ဟု ယူပါ။
ခန္ဓကဝတ္တပရိယာပန္နံ အာဘိသမာစာရိကံ။
(ဝိသုဒ္ဓိမဂ်) သင်္ကန်းပေး စသည်၌ လာသော ဝဋ်နှင့် ဤ ဝတ်ပိုင်းလာ ဝတ်တို့ ဘယ်လို ထူးသလဲ ? အဖန်ဖန်လည်လိမ့်နေတဲ့ ဘုံသုံးပါး ရုပ်နာမ်တရားကို ဝဋ်ဟုဆိုသည်။
ထူးမြတ်ကောင်းမွန်သော အာဘိသမာစာရိကသီလကို ဝတ်ဟုအထူးမှတ်။
ဝတ် ဘယ်လောက် ရှိသလဲ ? စူဠဝါပါဠိတော် ဝတ္တက္ခန္ဓကလာ ဤ၌ပြဆိုသည့်ဝတ်တို့ကား ၁၄-ပါး ရှိပါသည်၊ ပြဆိုခဲ့ပြီးသော သေခိယ ၇၅-ပါးတို့သည်လည်း ဝတ်ပင် မည်၏၊ ပရိဝါ၌ ၈၂-ပါးသော မဟာဝတ်ကိုလည်း ရှိပါသေးသည်။
ရှင့်ကျင့်ဝတ်၌ စုဒ္ဒသ ခန္ဓကဝတ္တာနိ နာမ-ကစ စရိတဗ္ဗာနိတိုင်အောင် စကားစဉ်ကား ဘယ်က ထုတ်ထားတာလဲ? ဝိမတိဋီကာ ပထမပါရာဇိကအဖွင့်၌ဆိုသော စကားကိုမှီ၍ ရှေးဆရာတို့ ထည့်ထားဟန်တူသည်၊ ဝိမတိ၌ “ဝတ္တက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနိ”ဟု လာ၏၊ ပါဠိတော်၌ကား ဝတ်တပါး တပါးစီ ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဝတ္တံ အပရိပူရေန္တော စသော ဂါထာတို့ကား ဘယ်က ယူထားပါသလဲ ? စူဠဝါ ဝတ္တက္ခန္ဓက ပါဠိတော်မှ ထုတ်ထားပါသည်။
ခန္ဓကဝတ္တာနိ ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် ဘယ်လိုလဲ ? စူဠဝါ ခန္ဓက, မဟာဝါ ခန္ဓက ပါဠိတော်တို့၌ ဟောကြားအပ်သော ဝတ်တို့ဖြစ်၍ ခန္ဓကဝတ်တို့ဟု ဆိုရပါသည်၊ မဟာဝါ၌ ၄-ပါးမျှ ဟောပါသည်၊ စူဠဝါ၌ ၁၄-ပါးစလုံးသည်၊ ထို့ကြောင့် “ခန္ဓကေ ဝုတ္တာနိ” ဟု ဆိုပါသည်။
အာဂန္တုကဝတ္တဉ္စ၊ အရံတွင်းသို့ မဝင်မီ ဘိနပ်ချွတ်ခြင်း, ထီးရုပ်ခြင်း, ဦးခေါင်းခြုံကို ဖွင့်ခြင်း, ဦးခေါင်း၌ တင်သော သင်္ကန်းကို ပခုံးသို့ချခြင်း အာဝါသိက ရဟန်းကြီးကို ရှိခိုးခြင်းစသော အာဂန္တုက ရဟန်း, သာမဏေတို့ ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
အာဝါသိကဝတ္တဉ္စ၊ အာဂန္တုကရဟန်းကြီးကို မြင်လျှင် ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း, သပိတ်သင်္ကန်းကို လှမ်းယူခြင်း, အာဂန္တုကရဟန်းကြီးကို ရှိခိုးခြင်း, ခြေဆေးရေ ခြေဆေးအင်းပျဉ် စသည်ကို အနီး၌ ထားခြင်းစသော အာဝါသိက ရဟန်း, သာမဏေတို့ ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
ဂမိကဝတ္တဉ္စ၊ သစ်ဘဏ္ဍာ, မြေဘဏ္ဍာ စသည်တို့ကို သိုမှိးခြင်း, တံခါးမ, လေသာတံခါးတို့ကို ပိတ်ခြင်း, ပန်ပြော၍ သွားခြင်းစသော ခရီးသွားအံ့သော ရဟန်း, သာမဏေတို့ ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
အနုမောဒနဝတ္တဉ္စ၊ မထေရ်ကြီး တရားဟောခြင်း, မထေရ်ကြီးက တိုက်တွန်းမှ ဟောခြင်း, ပန်လျှောက်၍ ဟောခြင်းစသော တရားဟောရာ၌ ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တဉ္စ၊ တရားဟောခြင်း, ရဟန်းကြီးကို တိုးဝှေ့၍ မနေမထိုင်ခြင်း, ရဟန်းငယ်တို့အား နေရာဖြင့် မမြစ်ခြင်းစသော ဆွမ်း စားဇရပ်၌ ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တဉ္စ၊ သစ်ဘဏ္ဍာ, မြေဘဏ္ဍာ စသည်တို့ကို သိုမှီးခြင်း, သပိတ်ကို ရေကျင်းခြင်း, ခါးပန်းကို ဖွဲ့ခြင်း, သင်းပိုင် သင်္ကန်းတို့ကို အဝန်းညီစွာ ဝတ်ရုံခြင်း, သေခိယနှင့်အညီ သွားခြင်း, မနှေးမလျင် ရွာတွင်းသို့ ဝင်ခြင်း, မရှည်မကြာ ရပ်ခြင်း စသော ဆွမ်းခံ ရဟန်း, သာမဏေတို့ ပြုရာသော ဝတ်လည်ကောင်း။
အာရညကဝတ္တဉ္စ၊ သောက်ရေ, သုံးဆောင်ရေ တည်ထားခြင်း, မီးပွတ်ခုံ ပွတ်ကျည် တောင်ဝှေးထားခြင်း, အရပ်လေးမျက်နှာ တာရာနက္ခတ်တို့ကို မှတ်သားခြင်း စသော တောနေ ရဟန်း, သာမဏေတို့ ပြုရာသော ဝတ်လည်ကောင်း။
သေနာသနဝတ္တဉ္စ၊ ညောင်စောင်း, အင်းပျဉ်, အိပ်ရာ နေရာ တို့ကို သုတ်သင်ခြင်း, နေလှန်းခြင်း, ပရိဝုဏ်, ရေချိုးအိမ်, ဝစ္စကုဋိ စသည်တို့ကို တံမြက်လှည်းခြင်းစသော ကျောင်း၌ ပြုရာသောဝတ်လည်ကောင်း။
ဇန္တာဃရဝတ္တဉ္စ၊ ပြာကိုစွန့်ခြင်း, တံမြက်လှည်းခြင်း စသော ချွေးဇရုံးအိမ်၌ ပြုရာသော ဝတ်လည်‌ကောင်း။
ဝစ္စကုဋိဝတ္တဉ္စ၊ ချောင်းဟန့်ခြင်း, သင်္ကန်းတန်း၌ သင်္ကန်းကို တင်၍ မနှေးမလျင်ဝင်ခြင်း, သင်းပိုင်ကို ပင့်၍ မဝင်ခြင်း, နင်းခုံ၌ နင်းမိမှ သင်းပိုင်ကို ပင့်ခြင်း, ကြမ်းသော ကနုတံစသည်ဖြင့် မသုတ်ခြင်း, သန့်သက်ရေဆေးခြင်း, နင်းခုံ၌ နင်းလျက် သင်းပိုင်ကို ဖုံးလွှမ်းခြင်း စသော ကျင်ကြီးအိမ်၌ ပြုရာသော ဝတ်၎င်း။
ဥပဇ္ဈာယဝတ္တဉ္စ၊ နံနက်စောစောထ၍ ကိုယ်ဝတ်ကို လက်ကတော့တင်၍ မျက်သစ်ရေ တံပူကပ်ခြင်း, ယာဂုဆွမ်းကပ်ခြင်း, သပိတ်ခွက်ဆေးခြင်း, ကျောင်းအိပ်ရာ, နေရာတို့ကို သုတ်သင်ခြင်း, နေလှန်းခြင်း, တံမြက်လှည်းခြင်း, နေရာခင်းခြင်း စသည်ဖြင့် ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာ၌ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့်တို့က ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
သဒ္ဓိဝိဟာရိကဝတ္တဉ္စ၊ သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပင့် ချီးမြှင့်ခြင်းစသည်တို့ဖြင့် သဒ္ဓိဝိဟာရိကတပည့်တို့၌ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာက ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
အာစရိယဝတ္တဉ္စ၊ နံနက်စောစောထ၍ ကိုယ်ဝတ်ကို လက်ကတော့တင်၍ မျက်သစ်ရေ တံပူကပ်ခြင်း, ယာဂုဆွမ်းကပ်ခြင်း, သပိတ်ခွက်ဆေးခြင်း, ကျောင်းအိပ်ရာ, နေရာတို့ကို သုတ်သင်ခြင်း, နေလှန်းခြင်း, တံမြက်လှည်းခြင်း, နေရာခင်းခြင်း စသည်ဖြင့် ဆရာလေးပါးတို့၌ တပည့်လေးပါးတို့က ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
အန္တေဝါသိကဝတ္တဉ္စ၊ သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပင့် ချီးမြှင့်ခြင်း စသည်ဖြင့် တပည့်လေးပါးတို့၌ ဆရာလေးပါးတို့က ပြုရာသော ဝတ်လည်းကောင်း။
ဦးမင်းနောင် သည် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၏ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဖြစ်သည်။
နစကက ၎င်း ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဦးမင်းနောင်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ဖွဲ့(ယူတီစီ) တပ်ဖွဲ့ဝင်ကျောင်းသားဟောင်းတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(ဗထူး)၊ အပတ်စဉ်(၆၆)သို့တက်ရောက်သည်။
ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ရာထူးဖြင့် တပ်မ ၅၅ တွင် နည်းဗျူဟာမှူး၊၂၀၁၀ ဩဂုတ်လတွင် အမှတ် ၁၀၁ တပ်မမှူး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးတိုးခဲ့ကာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ အနောက် မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ဩဂုတ်လတွင် အမှတ်-၄ စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၆ မတ်လ နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဖြစ်ရာထူးတိုးကာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ် နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အမှတ်- ၅ စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး တာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အရန်အင်အားဖြင့် ထိုရာထူးတာဝန်များမှနေ၍ အနားယူကာ တပ်မတော်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုကော်မတီဝင် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် တပ်မတော်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုကော်မတီဝင်အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ပေးခံရပြီးနောက်ပိုင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ တွင် အတွင်းရေးမှူးတာဝန်ပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်တွင် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ပေးခံရသည်။
အပ်နှင်းခံရသည့် ဘွဲ့များ ၂၀၁၆ မတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ၊ ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၇ တွင် စည်သူဘွဲ့ များအပ်နှင်းခံရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)။
ချင်းအမျိုးသားနေ့ သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ချင်းအမျိုးသားများက ကျင်းပလေ့ရှိသည် နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်တွင် ချင်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် ဦးဝမ္မသူးမောင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မင်းတပ်နယ်၊ နော်ချောင်းဒေသရှိ မသုံဒုံကျေးရွာတွင် ချင်းအမျိုးသား ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့၏ ဒုတိယညီလာခံတွင် ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ချင်းတောင်တန်းအား ထည့်သွင်းပေးရန် အပါအဝင် တောင်းဆိုချက်ကိုးချက်ကို တောင်းဆိုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ယင်းသည် ချင်းအမျိုးသားနေ့ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အစပျိုးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် ညီလာခံကို ဝမ္မသူးကျေးရွာ၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး တောင်းဆိုချက်ကိုးချက်ကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်စေလွှတ် တောင်းဆိုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြန်သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရနှင့် ချင်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့တို့ ကန်ပက်လက်မြို့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြရာ လူထုကိုယ်စားလှယ် သုံးထောင်ကျော် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆွေးနွေးပွဲတွင် မကွေးခရိုင် ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မက္ကရီကင်းက တောင်းဆိုချက်ကိုးချက်ကို ပယ်ချခဲ့ပြီး ချင်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာကာ ခေါင်းဆောင်ကိုးဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
ထိုလုပ်ရပ်ကြောင့် ချင်းလူထုတစ်ရပ်လုံး မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ တိုက်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ ၃၆ ဦးတို့သည် ရာထူး ခန့်စာများကို နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ထံ ပြန်လည်အပ်နှံကာ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် အခွန်မဆောင်ခြင်း၊ အစိုးရအမှုမထမ်းခြင်း၊ အစိုးရနှင့်အဆက်အသွယ် ဖြတ်ခြင်းစသည့် ပြည်သူ့အင်အားဖြင့် ဆန္ဒပြ သပိတ်မှောက်မှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ကာ လွတ်လပ်ရေးအတွက်လည်း အရေးပါလာခဲ့သည်။
ချင်းအမျိုးသားညီလာခံ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဦးဝမ္မသူးမောင်သည် ချင်းရေးရာဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးသော်လည်း ချင်းဝိသေသတိုင်းတွင် နယ်ချဲ့လက်အောက်ခံ တိုက်သူကြီးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ရှိနေသေးသောကြောင့် ထိုစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းရန် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်မှ ၂၂ ရက်အထိ ချင်းအမျိုးသားညီလာခံကို ဖလမ်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ယင်းညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ချင်းတိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ် ၅,၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် ကျင်းပသော ညီလာခံ၏ ဒုတိယနေ့ အစည်းအဝေး၌ တိုက်သူကြီးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းကာ ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် အစားထိုးရန် တက်ရောက်လာသော ကိုယ်စားလှယ်အားလုံး၏ ဆန္ဒအရ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ဤညီလာခံတွင် ချင်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်များ၏ လွတ်မြောက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြခဲ့မှုနှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖလမ်းညီလာခံတွင် တိုက်သူကြီးအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းကာ ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို စတင်ဖော်ဆောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင်နေ့ဖြစ်သော ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ကို ချင်းအမျိုးသားနေ့ အဖြစ် တညီတညွတ်တည်း သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် နေ့ထူးနေ့မြတ် ဤနေ့သည် တိုက်သူကြီးအုပ်ချုပ်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် လူထုကိုယ်စားလှယ်များ စည်းလုံးညီညွတ်သောနေ့၊ နယ်ချဲ့ဩဇာခံကို တွန်းလှန်သောနေ့၊ ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေးကို လူထုလက်သို့ စတင်အပ်နှင်းပေးသောနေ့ စသည့် နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်သည့်အပြင် ချင်းအမျိုးသားနေ့ကို မွေးဖွားပေးခဲ့သော နေ့ထူးနေ့မြတ်ပင်ဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်ကို ချင်းအမျိုးသားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် ဦးဝမ္မသူးမောင် မွေးဖွားရာဒေသကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မင်းတပ်မြို့မ အားကစားကွင်း၌ အခမ်းအနားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။
ထိုအခမ်းအနားတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက်၏ သဝဏ်လွှာကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက ဖတ်ကြားခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးများ၏ သဝဏ်လွှာကို ကချင်ရေးရာဝန်ကြီး ဆမားဒူးဝါးဆင်ဝါနောင်က ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ချင်း ယဉ်ကျေးမှု။
ဧကကနိပါတ် - အပဏ္ဏကဝဂ် -၁-အပဏ္ဏကဇာတ်။
ချို့ယွင်းစွာအယူမှားသဖြင့် ဘီလူးတို့ ကန္တာရ၌ ပျက်စီးရသော ကုန်သည်မိုက်အကြောင်း ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု တိတ္ထိတို့အားခေါ်ဆောင်သွား နတ်လူတို့ ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီးတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေးသည်အဆွေခင်ပွန်း ဖြစ်သော တိတ္ထိတပည့်ငါးရာတို့ကို ခေါ်ဆောင်လျက် အထူးထူးသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုတို့ကိုစီမံကာ မြတ်စွာဘုရားအထံတော်သို့ သွား၍ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ သံဃာတော်တို့အားရှိခိုးပူဇော်ပြီးလျှင် လျောက်ပတ်သောအရပ်၍ နေကြကုန်၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည်အနာထပိဏ်သူဌေးနှင့် တိတ္ထိတပည့် ငါးရာတို့အား လျောက်ပတ်သော တရားတော်ကိုဟောကြားတော်မူသည်။
သရဏဂုံသုံးလီ ယူဆောက်တည် ထိုအခါ တိတ္ထိတပည့် ငါးရာတို့သည်ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါး၌ အလွန်ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ မိမိတို့ကိုးကွယ်ရင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့ သရဏဂုံကို ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ရတနာသုံးပါး၌ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြကုန်၏။
ထိုနေ့မှစ၍ အနာထပိဏ်သူဌေးနှင့်အတူမြတ်စွာဘုရားထံ မပြတ် မပြတ် ဆည်းကပ်ကာ တရားတော်ကို နာယူ၍ သီတင်းသီလ ဆောက်ကြကုန်၏။
သရဏဂုံသုံးတန် ဖျက်ကြပြန် အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည်သာဝတ္ထိပြည်မှ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွ၍ ရှစ်လ သီတင်းသုံးတော်မူခိုက် တိတ္ထိတပည့်ငါးရာတို့သည် တိတ္ထိတို့ထံ ဆည်းကပ်ပြန်၍ ရတနာသုံးပါး၌ ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံကိုဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ယူမြဲတိုင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြပြန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ပြန်ကြွလာတော်မူသောအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ထိုတိတ္ထိတပည့် ငါးရာတို့ကို ခေါ်ဆောင်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ပြီးလျှင်“တိတ္ထိတပည့်ငါးရာတို့ မြတ်စွာဘုရား မရှိခိုက် ယူမြဲတိုင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြပြန်ကြောင်း” လျှောက်ထားလေ၏။
တရားပြသ ဆိုဆုံးမ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည်ရတနာသုံးပါး၌ ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံ၏ အကျိုးကြီးမြတ်ပုံကိုဟောကြားဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် - သီတင်းသည်တို့ .... ရှေ့အခါ၌လည်းလူတို့သည် ကိုးကွယ်ရာ မဟုတ်သည်ကို ကိုးကွယ်ရာဟု ကြံဆကာ ချို့ယွင်းသော အကြောင်းကိုယူမိကြသဖြင့် ဘီလူးတို့ သိမ်းဆည်းသော ကန္တရခရီးဝယ် ဘီလူးတို့ အစာဖြစ်၍ မရှုမလှပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြလေပြီ - ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။
ကုန်သွယ်သွားမှု စီစဉ်ပြု လွန်လေပြီးသောအခါ ကာသိတိုင်းဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုစဉ်အခါ ဘုရားအလောင်းသည် လှည်းကုန်သည်အမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် လှည်းမှူးပြုလျက် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့်အရပ်လေးမျက်နှာသို့ လှည့်လည်သွားလာကာ ရောင်းဝယ်၍ အသက်မွေးလေ၏။
ထိုဗာရာဏသီပြည်မှာပင်လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် ရောင်းဝယ်၍ အသက်မွေးသော လှည်းမှူးမိုက် တစ်ယောက်လည်း ရှိလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးသည်အရပ်တစ်ပါးသို့သွားရန် ဗာရာဏသီပြည်မှ အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်သော ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကိုလှည်းငါးရာ၌တင်ကာ အသင့်စီစဉ်ထားလေ၏။
လှည်းမှူးမိုက်လည်းဘုရားအလောင်းလှည်းမှူး သွားမည့်အရပ်သို့ပင်သွားရန် ဗာရာဏသီပြည်မှအဖိုးများစွာထိုက်တန်သော ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို လှည်းငါးရာ၌တင်ကာ အသင့်စီစဉ်ထားလေ၏။
နှစ်ဦးနှစ်ဝ တိုင်ပင်ကြ ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးသည်ထိုအကြောင်းကသိလျှင် “ဤလှည်းမှူးမိုက်နှင့် တစ်ပေါင်းတည်း သွားလျှင် လှည်းတစ်ထောင်ဖြစ်နေသဖြင့် ခရီးလမ်းလည်း ဆံ့နိုင်မည် မဟုတ်၊ ထင်း၊ ရေ မြက်မှစ၍ အစာရေစာလည်းရရှိရန် ခဲယဉ်းမည်၊ သို့အတွက် တစ်ဦးက အလျင်သွားနှင့်၍ တစ်ဦးက နောက်မှသွားလျှင် ကောင်းလိမ့်မည်” ဟုကြံစည်ပြီးလျှင် လှည်းမှူးမိုက်ကို ခေါ်စေ၍ “ အဆွေ ... အဆွေ အလျင်သွားနှင့်မည်လော၊သို့မဟုတ် နောက်မှ သွားမည်လော” ဟု မေးလေ၏။
လှည်းမှူးမိုက်လည်း “ငါ အလျင်သွားသော်မပျက်မစီးသေးသော လမ်း၌ သွားရမည်၊ နွားများလည်း မြက်ဦးကို စားရမည်၊ လူများလည်းဟင်းရွက်ဦးကို စားရမည်၊ ရေကြည်ကို သောက်ရမည်၊ လိုသမျှ အဖိုးထား၍ ရောင်းရမည်” ဟုအလျင်သွားသူတို့ရရှိမည် အကျိုးတို့ကို မြော်မြင်ကာ “အဆွေ ... ငါ အလျင်သွားမည်” ဟုပြောကြားလေ၏။
နောက်မှလိုက်ရ အကြိုက်ကျ ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးလည်းလှည်းမှူးမိုက်စကားကို ကြားလျှင် “ငါ နောက်မှသွားလျှင် မညီညွတ်သော နေရာ၌ပြင်ဆင်ပြီးဖြစ်၍ ညီညွတ်သောလမ်း၌ သွားရမည်၊ နွားများလည်း မြက်ဟောင်း ကုန်၍မြက်သစ်မြင်နုကို စားရမည်၊ လူများလည်း ဟင်းရွက်ဟောင်း ကုန်၍ ဟင်းရွက်သစ်ဟင်းရွက်နုကို စားရမည်၊ ရေမရှိသောအရပ်၌ ရေတွင်းတူးပြီး ဖြစ်၍ ရေအသင့်ရှိရမည်၊သူတစ်ပါးတို့ သတ်မှတ်ထားပြိး အဆုံးနှုန်းဖြင့် ရောင်းရ၍ လွယ်ကူမည်” ဟု နောက်မှသွားသူတို့ ရရှိမည့် အကျိုးထူးကို မြော်မြင်ကာ “အဆွေ ... အဆွေ အလျင်သွားနှင့်ပါ၊ငါတို့ နောက်မှ သွားပါမည်” ဟု ပြောကြားပြီးလျှင် နောက်မှသွားရန် စီစဉ်လေ၏။
လှည်းမှူးမိုက်လည်း လှည်းငါးရာတို့ဖြင့်ယူဇနာခြောက်ဆယ် ရှိသော ခရီးလမ်းကို အစဉ်အတိုင်း သွားလတ်သော် လူတို့နေရာကိုကျော်လွန်၍ ရေမရှိသည့် “အမနုဿ ကန္တာရ” အလယ်သို့ ရောက်လေ၏။
လူယောင်ဖန်ဆင်း ဘီလူးသင်း ထိုအခါ ဘီလူးတို့သည်လှည်းကုန်သည်တို့ ယူဆောင်လာသော ရေကို စွန့်ပစ်စေ၍ အားနည်းသောအခါ စားမည်ဟုကြံစည်လျက် တစ်ကိုယ်လုံး ရေစိုစွတ်စေ၍ ကြာပန်းတို့ကို ပန်ဆင်ကာ ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို စားလျက် လှည်းဘီးတို့၌ ရွံ့ညွန်အလိမ်းအလိမ်း ကပ်စေပြီးလျှင်မိုးရွာသောဟန်ပန် ဖန်ဆင်းကုန်လျက် ရှေ့တူရူမှ လှည်းတို့ကို မောင်နှင်ကာ လာကြကုန်၏။
လှည်းမှူးမိုက်သည် လှည်းသမားဟန်တောင်ကာ ရှေ့တူရူမှ မောင်နှင်လာသောဘီလူးတို့ကို မြင်လျှင် “အမောင်တို့ အဘယ်အရပ်မှ လာကြသနည်း၊ လာခဲ့သော လမ်းခရီးမှာရေရှိသလော” စသည်ဖြင့် မေးမြန်းသောအခါ ဘီလူးတို့သည် “ အဆွေ ... အသို့ ဆိုသနည်း၊ဤအရပ်မှ မြင်ရသော တောအုပ်ကြီးဝယ် မပြတ် မိုးရွာသည်၊ အင်းအိုင် ချောက်တို့၌ရေပြည့်လျက်ရှိသည်၊ ရေကို ယူဆောင်သွားရန် မလို” စသည်ဖြင့် လှည့်ဖြား၍ ပြောဆိုကာဖဲသွားပျောက်ကွယ်လျက် ဘီလူးတို့ရွာသို့ ဝင်ကြကုန်၏။