kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့အပြင် ပုဒ်မ ၈၈-က အဖြစ် အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားရာတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းလျှောက်လွှာ သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းအတုများ တင်သွင်းခြင်းပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါက ဥပဒေကြောင်းအရ တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရာ၊ ၎င်းဥပဒေသည် အချိုးကျကိုယ်စားပြု (PR) စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ (FPTP) စနစ်တို့ကို ပူးတွဲကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ မပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက်မူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ တစ်ခုစီကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကျန်ရှိသောမဲဆန္ဒနယ်များကို မြို့နယ်များ စုစည်း၍ FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၈ (က) အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု သို့မဟုတ် အဂတိလိုက်စားမှုစသည့် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် မည်သည့်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရှိတော့ဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၈ (ခ) အရ ကော်မရှင်က တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းမှ တာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်။
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် "ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ" ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းကာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ပြားအောင် ပြောဆိုသူများကို ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ် ကျူးလွန်ရာတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို သေဆုံးမှုဖြစ်စေပါက ပါဝင်သူအားလုံးကို သေဒဏ် ချမှတ်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တားမြစ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၆ တွင် မည်သူမျှ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပျက်ပြားစေရန် ဟောပြောခြင်း၊ ပြောဆိုခြင်း၊ စည်းရုံးခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဆန္ဒပြခြင်း သို့မဟုတ် စာရေးသားဖြန့်ချိခြင်းတို့ကို မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။
ယင်းတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၇ နှစ်အထိ ချမှတ်မည်ဖြစ်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။
လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။
ပုဒ်မ ၁၇ တွင် မဲဆန္ဒရှင်ကို မဲမပေးနိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ မလျော်ဩဇာသုံးခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များအတွက်လည်း ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ပုဒ်မ ၁၈၊ ၁၉ နှင့် ၂၀ တို့တွင်လည်း မဲရုံမှူး၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်းတို့ မပြုလုပ်ရန် တားမြစ်ထားသည်။
အဆိုပါ ပုဒ်မများပါ တားမြစ်ချက်များကို ကျူးလွန်ပါက ငွေဒဏ်အပြင် ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၂၀ နှစ်အထိ၊ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး တစ်သက်အထိ ပြစ်ဒဏ်များ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
ထို့အပြင် မဲလက်မှတ်၊ မဲပုံး၊ မဲပေးစက်၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး သို့မဟုတ် မဲရုံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးစေပါကလည်း ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အပြင် ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်မည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီများကိုလည်း ဗဟို၊​ ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်သော တိုင်း၊ ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့် စသဖြင့် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းယူခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်းများပါ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီ ပထမဆုံး အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကို မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှိ အရိန္ဒမာခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးသို့ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်အပါအဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူ ၄၀ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦးတို့သည် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ဖြင့် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။
အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ ကယား၊ ကချင်၊ ရခိုင်၊ ချင်း၊ ရှမ်း (မြောက်ပိုင်း) နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ်အများစုသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။
တပ်မတော်မှ ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသများနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည့် ဒေသများကိုလည်း မဲဆန္ဒနယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
စဉ်လွှတ်တော်များမဲပေးစနစ်မဲဆန္ဒနယ်များလွှတ်တော်နေရာFPTPPRစုစုပေါင်းရွေးကောက်ခံတပ်မတော်စုစုပေါင်း၁။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP)၃၃၀၀၃၃၀၃၃၀ (၇၅%)၁၁၀ (၂၅%)၄၄၀၂။
အမျိုးသားလွှတ်တော်ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ် (MMP)၈၄၂၆၁၁၀၁၁၀ (၇၄.၃%)၃၈ (၂၅.၄%)၁၄၈၃။
တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ် (MMP)၃၂၂၄၂၃၆၄၃၆၄ (၇၄.၆%)၁၂၄ (၂၅.၇%)၄၈၈၄။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP)၂၉၀၃၆၄၂၉၀၂၉ ဩဂုတ် ၃၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပြင်ဆင်ချက်တွင် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) အဖြစ် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ တံတားဦးခရိုင်၊မြင်း ခြံခရိုင် တစ်ခုလုံးပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂) ဦး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မဟာအောင်မြေခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ အမရပူရခရိုင်၊ အောင်မြေသာစံ ခရိုင်တစ်ခုလုံး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)အဖြစ် မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး ပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦး ဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များ စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် (၅၆) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။
​ မှတ်ပုံတင်ထားသည့်ပါတီများ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ (၂၀၂၃ ခုနှစ်) နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ (၂၀၂၄ ခုနှစ်) အရ မှတ်ပုံတင်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများသည် အောက်ပါအတိုင်း​ ရှိပါသည်။
စဉ် နိုင်ငံရေးပါတီအမည် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်ရက်/အမှတ်စဉ် ကြေညာချက်အမှတ်မှတ်ချက် ၁ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၀-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁) ၆/၂၀၂၃ ၂ မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (MPD) ၂၄-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂) ၇/၂၀၂၃ ၃ ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်) ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃) ၈/၂၀၂၃ ၄ ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄) ၉/၂၀၂၃ ၅ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၅) ၁၀/၂၀၂၃ ၆ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ (AFP) ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၆) ၁၁/၂၀၂၃ ၇ တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (T.N.D.P) ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၇) ၁၂/၂၀၂၃ ၈ ရှမ်းနီ (တိုင်းလျန်) သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (S.S.P) ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၈) ၁၃/၂၀၂၃ ၉ ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၉) ၁၄/၂၀၂၃ ၁၀ ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပါတီ ၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၀) ၁၅/၂၀၂၃ ၁၁ မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ ၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၁) ၁၆/၂၀၂၃၂၂-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။
၁၂ လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (L.N.D.P) ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၂) ၁၇/၂၀၂၃ ၁၃ ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၃) ၁၈/၂၀၂၃ ၁၄ အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၈-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၄) ၁၉/၂၀၂၃ ၁၅ အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (Inn National League Party) ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၅) ၂၀/၂၀၂၃ ၁၆ ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ (KKDUP) ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၆) ၂၁/၂၀၂၃ ၁၇ ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Karen National Democratic Party) ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၇) ၂၂/၂၀၂၃ ၁၈ ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ (KPP) ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၈) ၂၃/၂၀၂၃ ၁၉ ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၉) ၂၄/၂၀၂၃၂၀-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။
၂၀ နာဂအမျိုးသားပါတီ (NNP) ၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၀) ၂၅/၂၀၂၃ ၂၁ ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၁) ၂၆/၂၀၂၃ ၂၂ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၂) ၂၇/၂၀၂၃ ၂၃ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (DNP) ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၃) ၂၈/၂၀၂၃၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။
၂၄ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၄) ၂၉/၂၀၂၃ ၂၅ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၅) ၃၀/၂၀၂၃ ၂၆ ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၆) ၃၁/၂၀၂၃ ၂၇ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၇) ၃၂/၂၀၂၃ ၂၈ ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၈) ၃၃/၂၀၂၃ ၂၉ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၉) ၃၄/၂၀၂၃ ၃၀ ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၀) ၃၅/၂၀၂၃ ၃၁ အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်) ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၁) ၃၆/၂၀၂၃၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။
၃၂ မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (MRO National Development Party) ၃-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၂) ၃၇/၂၀၂၃ ၃၃ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (New National Democracy Party) ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၃) ၃၈/၂၀၂၃ ၃၄ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ (NIDP) ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၄) ၃၉/၂၀၂၃ ၃၅ “ဝ” အမျိုးသားပါတီ (WA National Party) ၂၇-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၅) ၄၀/၂၀၂၃ ၃၆ ခူမီးအမျိုးသားပါတီ ၁၁-၈-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၆) ၄၁/၂၀၂၃ ၃၇ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ ၁၅-၉-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၇) ၄၂/၂၀၂၃ ၃၈ ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၈) ၄၃/၂၀၂၃ ၃၉ ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၉) ၄၄/၂၀၂၃ ၄၀ မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ ၁၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၀) ၄၅/၂၀၂၃ ၄၁ ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ (Modern People Party) ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၁) ၄၆/၂၀၂၃ ၄၂ လေဘာပါတီ (Labour Party) ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၂) ၄၇/၂၀၂၃ ၄၃ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ (NDF) ၂၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၃) ၅၀/၂၀၂၃၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။
၄၄ ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များပါတီ ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၄) ၅၁/၂၀၂၃ ၄၅ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၅) ၅၂/၂၀၂၃ ၄၆ လူထုပါတီ (The Party for People) ၂၁-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၆) ၅၃/၂၀၂၃ ၄၇ ပြည်သူ့ပါတီ (People’s Party) ၂၉-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၇) ၅၄/၂၀၂၃ ၄၈ မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ ၁-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၈) ၁/၂၀၂၄ ၄၉ ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ ၂၅-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၉) ၂/၂၀၂၄ ၅၀ မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ ၁၅-၇-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၀) ၃/၂၀၂၄ ၅၁ ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ (KSPP) ၁၉-၈-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၁) ၄/၂၀၂၄ ၅၂ မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (Mon Unity Party) ၉-၉-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၂) ၅/၂၀၂၄ ၅၃ ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ ၁၂-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၃) ၆/၂၀၂၄၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။
၅၄ လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ ၁၈-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၄) ၇/၂၀၂၄ ၅၅ ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (UADP) ၂-၁၂-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၅) ၈/၂၀၂၄ ၅၆ ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ (KySPP) ၂၀-၂-၂၀၂၅ / အမှတ်စဉ် (၅၆) ၁/၂၀၂၅၅၇ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ (NCC)၁၀-၇-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၇)၂/၂၀၂၅၅၈ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ (Rakhine Nationalities Party)၄-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၈)၄၁/၂၀၂၅၅၉ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ (Zomi National Party)၇-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉)၄၂/၂၀၂၅၆၀ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ၈-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉)၄၇/၂၀၂၅၆၁မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၁)၅၈/၂၀၂၅၆၂ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၂)၅၉/၂၀၂၅၆၃ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၃)၆၀/၂၀၂၅ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးစည်း ရုံးမည့် ပါတီများ ကျားဖြူပါတီ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ပြည်ထောင်စု ကြံခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ပြည်သူ့ပါတီ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီ (ပါတီဖျက်သိမ်း) အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ပါတီဖျက်သိမ်း) အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်) (ပါတီဖျက်သိမ်း) ငြင်းပယ်သည့် ပါတီများ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ပါတီဆက်လက်တည်ထောင် မှတ်ပုံတင်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- စဉ်ပါတီအမည်ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲအကြောင်းအရာရင်းမြစ်၁။
ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၇ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၂။
ကချင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၈နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၃။
ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးပါတီနိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၄။
ပြည်သူ့အင်အားပါတီ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၂၂နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၅။
လူ့ဘောင်သစ်ပါတီ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၅နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၆။
ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ၇။
ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများပါတီ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၈နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်လိုသူများသည် ၎င်းတို့ တည်ထောင်လိုသော ပါတီအမည်ကို ဖော်ပြ၍ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ကော်မရှင်၏ စိစစ်ချက်အရ တည်ထောင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- စဉ်ပါတီအမည်ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲအကြောင်းအရာရင်းမြစ်၁။
ဝံသာနုပါတီ ၂၀၂၃ မေ ၁၀နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၂။
ဒီမိုကရေစီပါတီ၂၀၂၄ မေ ၇နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၃။
ချင်းပြည်သူ့ပါတီ ၂၀၂၄ မေ ၁၄နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၄။
ပြည်ထောင်စုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၀၂၄ မေ ၂၁နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၅။
ပြည်သူ့အင်အားဒီမိုကရေစီပါတီ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း၆။
လီရှောအမျိုးသားပါတီ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်မည့် ပါတီအလိုက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးရေစာရင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် စတင်ကျင်းပမည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည့် နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ၎င်းတို့၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်းခြင်းကို ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့အထိ သက်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၆ ပါတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - စဉ် ပါတီ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမျိုးသားလွှတ်တော် တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး စုစုပေါင်း ၁ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂၆၅ ၁၅၆ ၅၆၉ ၂၈ ၁,၀၁၈ ၂ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ၁၈၂ ၁၁၁ ၃၈၇ ၁၄ ၆၉၄ ၃ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ၁၉၃ ၁၄၅ ၃၂၀ ၁၄ ၆၇၂ ၄ မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၁၂၅ ၅၅ ၂၄၃ ၅ ၄၂၈ ၅ ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) ၁၅၉ ၇၆ ၃၄၁ ၈ ၅၈၄ ၆ ပြည်သူ့ပါတီ ၁၅၂ ၇၃ ၂၇၈ ၉ ၅၁၂ ၇ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီ ၂၀၃ ၂၁၃ ၅၂၅ ၁၉ ၉၆၀ ၈ တစ်သီးပုဂ္ဂလ ၅၁ ၃ ၃၃ ၈ ၉၅ စုစုပေါင်း ၁,၃၃၀ ၈၃၂ ၂,၆၉၆ ၁၀၅ ၄,၉၆၃ တုံ့ပြန်မှုများ နိုင်ငံရေးပါတီများ ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီးက Myanmar Hard Talk မီဒီယာနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် “ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဟာ လက်ရှိအာဏာရယူထားတဲ့ တပ်မတော်နဲ့ ထိပ်တိုက်ပဋိပက္ခဖြစ်မယ့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်လို့မရဘူး။
ဒီပြဿနာဟာ တပ်မတော်နဲ့လက်တွဲပြီးဖြေရှင်းရမယ့်ပြဿနာဖြစ်တယ်” ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်များ မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် ကွာလာလမ်ပူ၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။
နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။
နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခံထားရသူ ဆမ်ကိုတာရို အိုနေးက အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ကောင်စီအား ထိုင်းနိုင်ငံက တရားဝင်မှု မပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက စစ်ကောင်စီ၏ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို အားမပေးကြောင်းလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။
"အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အများစု ထောင်ကျနေချိန်မှာ တိုင်းပြည်ရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ မကျင်းပနိုင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောဆိုသည်။
တော်လှန်ရေး စစ်ပြိုင် အစုအဖွဲ့များ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် "နိုင်ငံရေး ပါတီများအား အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလတွင် အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်သွားမည်" ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးနေဘုန်းလတ်က ပြောသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကျင်းပခွင့်ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ ပဒိုစောကွယ်ထူးဝင်းက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကရင်အမျိုးသားအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား၌ ပြောကြားသည့် လူထုမေတ္တာရပ်ခံစာရုပ်သံတွင် စစ်တပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်မှုသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် အဆုံးမသတ်နိုင်သော စစ်အာဏာတည်မြဲခြင်းတို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်မှာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုရရှိရန် အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုမှ ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းသည် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် “ စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲ” ဖြစ်သည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲသာဖြစ်ကြောာင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီများက အဆိုပါ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲ တွင်ပါဝင်ခြင်းသည် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်ဆောက်မှုအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်ဟု ကေအဲန်ယူဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်ကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးသည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကပန်းတိုင်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများအား ရှောင်လွှဲရန် ရည်ရွယ်သည့် မည်သည့်ရွေးကောက်ပွဲကိုမဆို တရားမဝင်သော ရွေးကောက်ပွဲအတုများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (NUCC) က ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။
ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ။
အနိုင်ရသူ အကုန်ယူ ရွေးကောက်ပွဲစနစ် () တွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် မိမိတို့နှစ်သက်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးကို မဲပေးရွေးချယ်ကြပြီး မဲအများဆုံးရရှိသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် အနိုင်ရရှိမည်။
မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရစနစ် (First-past-the-post - FPTP သို့မဟုတ် winner-take-it-all, နိုင်ရသူ အကုန်ယူ) ကို "choose-one - တစ်ခု ရွေးပါ"၊ "first-preference plurality, အကြိုက်နှစ်သက်ဆုံးကို ရွေးချယ်ခြင်း" (FPP) သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ "မဲအများဆုံး" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
၎င်းသည် တစ်ဦးတည်းအနိုင်ရသည့် မဲပေးစနစ်ဖြစ်သည်။
ဤစနစ်တွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် ၎င်းတို့နှစ်သက်ဆုံး ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကိုသာ မဲပေးရသည်။
မဲအများဆုံးရရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ်သည် မဲစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော် (majority) မရရှိခဲ့သည့်တိုင် အခြားကိုယ်စားလှယ်များထက် မဲပိုရလျှင်ပင် အနိုင်ရသည်။
FPTP သည် အများစု ကိုယ်စားပြုသည့်နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးတည်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို အသုံးပြုသည့် စနစ်များတွင် အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။
FPTP ကို ​​ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်တွင် ဥပဒေပြုရွေးကောက်ပွဲများအတွက် ထိုင်ခုံနေရာများ ခွဲဝေပေးရာတွင် အဓိကပုံစံအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး အများစုမှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောကမ္ဘာတွင် ဖြစ်သည်။
ဤ "first-past-the-post" အင်္ဂလိပ်စကားစုသည် အပြီးသတ်စည်းမျဉ်းတွင် ပို့စ်တစ်ခုပါရှိနေသည့် ဗြိတိသျှမြင်းပြိုင်ခြင်း၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရစနစ် (First-past-the-post - FPTP) ကို ဗြိတိန်ပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော် (British House of Commons) အတွက် အလယ်ခေတ်ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ်တစ်လျှောက်တွင် FPTP ကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံများစွာသည် ဩစတေးလျနိုင်ငံနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော ဗြိတိသျှကိုလိုနီဟောင်းများအပါအဝင် အခြားသော ရွေးကောက်ပွဲစနစ်များကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်အများစုတွင် ရွေးကောက်ပွဲအများစုအတွက် FPTP ကို တရားဝင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
သို့သော် ပါတီနှစ်ရပ်စနစ်နှင့် ပါတီတွင်း ပါတီအဆင့် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးကောက်ပွဲများ (partisan primaries) ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲ အများစုသည် နှစ်ကြိမ်မဲပေးစနစ် (two-round systems) နှင့် ဆင်တူနေသည်။
ပထမအကြိမ်တွင် အဓိကပြိုင်ဘက်နှစ်ဦးကို ရွေးချယ်ပြီး ယင်းနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးသည် နောက်ဆုံးတွင် မဲအများစုရရှိကာ အနိုင်ရရှိသည်။
နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန် ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ် အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ် ကဏ္ဍ:ရွေးကောက်ပွဲ စနစ်များ။
ကင်ဘာရာမြို့(; )သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ () သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လူသားလူ့အဖွဲ့အစည်းများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခံယူထားသော တွေးခေါ်နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒသည် သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများအပေါ် အခြေခံ၍ လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမှတစ်ဆင့် လူ့အခြေအနေတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဤအတွေးအမြင်ကို လိုက်နာသူများသည် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒတွင် လူတိုင်းအကျုံးဝင်သော အသုံးချမှုရှိကြောင်းနှင့် ဤအယူအဆကို လူ့အသိုင်းအဝိုင်းနေရာတိုင်းသို့ ဖြန့်ကြက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်ဟု စွဲမှတ်ကြသည်။
လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် လက်တွေ့ကျသော အသိပညာအသစ်ကို အသုံးချခြင်းကြောင့် ဥရောပရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တိုးတက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ချက်ကြောင့် ဉာဏ်အလင်းပွင့်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ကြိုက်နှစ်သက်မှုဦးစားပေး ဆန္ဒမဲပေးစနစ် (သို့) လက်ငင်းတကျော့ပြန်မဲပေးစနစ်သည် အဆင့်ရွေးချယ်မဲပေးခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် မဲပေးစနစ်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် IRV (Instant-runoff voting)၊ သို့မဟုတ် Preferential Voting ဟု လူသိများသည်။
IRV ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ဦးစားပေးအဆင့်ဖြင့် အဆင့်သတ်မှတ်သည်။
မဲများကို မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးစီ၏ ထိပ်တန်းရွေးချယ်မှုအတွက် ကနဦးရေတွက်သည်။
အကယ်၍ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် အနိုင်ရသော ပထမရွေးချယ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်ရှိသည်။
မဟုတ်ပါက မဲနည်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို ပယ်ဖျက်ပြီး ပထမရွေးချယ်မှုအဖြစ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို မဲဆန္ဒရှင်များက ၎င်းတို့၏ နောက်ရွေးချယ်မှု၏ စုစုပေါင်းတွင် မဲထည့်ရမည်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည်အထိ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါသည်။
နယ်ပယ်နှစ်ခုကို လျှော့ချလိုက်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ထိပ်တန်းကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦး၏ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကို နှိုင်းယှဉ်ခွင့်ပြုသည့် "ချက်ခြင်းပြေးခြင်း" ဖြစ်လာသည်။
IRV သည် အချိုးကျမဲပေးခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသူ တစ်ဦးတည်း (မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခုတွေ) ကိုသာ ရွေးချယ်သောကြောင့် "အနိုင်ရသူအားလုံးကို ရယူသည်" နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ နန်စီ ပလိုစီသည် ထိုင်ဝမ် ခေါ် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ အာရှခရီးစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံများသို့ လည်ပတ်၍အပြီးတွင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အမေရိကန်အိမ်ဖြူတော်သည် ထိုခရီးစဉ်ကိုတရားဝင်ထောက်ပံ့ခြင်းမရှိဟုဆိုခဲ့သည်။