kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လူဝံသည် မျောက်ဝံလေးမျိုးတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
အကြီးဆုံးနှင့်ကြမ်းကြုတ်ခတ်ထန်ပြီး အသန်စွမ်းဆုံး မျောက်ဝံမျိုးမှာ ဂေါ်ရီလာမျောက်ဝံဖြစ်၍ အခြားမျောက်ဝံမျိုးမှာ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံနှင့် မျောက်လွှဲကျော်တို့ဖြစ်ကြသည်။
လူဝံသည် ဂေါ်ရီလာမျောက်ဝံနှင့် ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့ကဲ့သို့ လူနှင့်အလွန်တူသည်။
လူဝံအထီးကြီးသည် တစ်ခါတစ်ရံ လေးပေခွဲမှ ငါးပေအထိမြင့်သည်။
ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်တုတ်ခိုင်၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် နီညို ညိုအမွှေးရှည်များ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
ခြေထောက်များမှာတို၍ လက်တံများက ခြေထောက်ထက်ပိုရှည်ရာ လက်နှစ်ဖက်ကို ဆန့်လိုက်သည့်အခါ ခုနစ်ပေထိပင်ရှည်သည်။
လူဝံသည် မတ်မတ်ရပ်လိုက်သည့်အခါ လက်တံ များသည် ခြေမျက်စိထိမှီကြသည်။
မြေကြီးပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်သည့်အခါ လက်ခေါက်ဆစ်များကို အသာအသာဖိ၍ လျှောက်တတ်ကြသည်။
လူဝံတို့၏ ဇာတိနေရပ်မှာ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗော်နီယိုကျွန်း နှင့် ဆူမတြားကျွန်း စိမ့်တောများဖြစ်ကြသည်။
လူဝံများသည် မြေကြီးပေါ် တွင် မတ်မတ်ရပ်၍ လမ်းလျှောက်ရာ၌ ကိုးရိုးကားယား နိုင်လှသော်လည်း သစ်ပင်များပေါ်၌ကား အလွန်ကျင်လျှင်၏။
တောထဲရှိ သစ်ပင်တစ်ပင်မှတစ်ပင်သို့၊ သစ်ကိုင်းတစ်ကိုင်းမှတစ်ကိုင်းသို့ လွှဲ၍လွှဲ၍ ခုန်သွားလေ့ရှိကြသည်။
သစ်သီးဝလံများနှင့် အရည်ရွှမ်းသောသစ်ဥသစ်ဖုများကို စားသောက်ကြသည်။
လူဝံများသည် အထီး အမ နှစ်ကောင်တွဲသော်လည်းကောင်း၊ သားငယ် သမီးငယ် နှစ်ကောင် သုံးကောင်ပါသော မိသားစုကလေးဖြင့်သာသော်လည်းကောင်း နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
အုပ်စုဖွဲ့၍ သွားလာနေထိုင်လေ့မရှိချေ။
လူဝံများသည် အမြီးမရှိ။
မျောက်ကဲ့သို့ ပါးစောင်အိတ်လည်းမရှိချေ။
လူဝံများသည် အေးချမ်းစွာနေထိုင်ကြသည်။
သို့သော် ရန်စခံရ သောအခါမျိုးတွင် ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည်ရန်မူတတ်သည်။
နေဝင်ချိန်တွင် သစ်ပင်များပေါ်၌ ပြုလုပ်ထားသော အသိုက်များထဲ၌ အိပ်စက်ကြသည်။
ဖမ်းဆီးရမိထားသော လူဝံများကို အလွယ်တကူနှင့် သင်ကြားယူနိုင်သည်။
လူတို့ပြုလုပ်သမျှကို အတုခိုး၍ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ တို့လောက် အသိဉာဏ်မကောင်းသော်လည်း ယင်းတို့၏ မျက်နှာအမူအရာ အနေအထားကို ပြောင်းလဲတတ်သောကြေင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပေ သည်။
လူဝံသည် ပါဏဗေဒအလိုအရ ပရိုင်းမိတ်မျိုးစဉ်တွင် ဆီမိုင်အီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်သည်။
ဂေါ်ရီလား မျောက်ဝံမျိုးလောက် ကြမ်းကြုတ်ခက်ထန် ခြင်းမရှိချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မျောက်ဝံ Category:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
thumb|မာတင်လူသာ (၁၄၈၃-၁၅၄၆) မာတင်လူသာ(Martin Luther)(၁၄၈၃-၁၅၄၆)သည် ခရစ်ယာန်ကျောင်းတော်ကို ဆန့်ကျင်ပြီး ပရိုတက်စတင့်တော်လှန်ရေးကို အစပျိုးပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူ၏ တော်လှန်ရေးကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုသာမက ကမ္ဘာ့သမိုင်း၏ စာမျက်နှာများပါ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ရသည်။
ဘဝအစ မာတင်လူသာအား ဂျာမနီနိုင်ငံ၊အိုင်လဲဗန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်၏တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ဥပဒေပညာကို သင်ယူခဲ့ဖူးသည်။
သို့သော် ပညာကုန်မသင်ဘဲ ဩဂတ်စတီးနီးယား ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ၁၅၁၂တွင် ပါရဂူဘွဲ့ ကို ဝတ်တင်ဘာ့ခ်တက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။
နောက် ထိုတက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝန်းတွင် ပင်ပျော်ရွင်စွာနေထိုင်နေခဲ့သည်။
ဘာသာရေးအရ အလွန်ယုံကြည်သူ မာတင်လူသာသည် ခရစ်ယာန်ကျမ်းစာပါ လမ်းစဉ်များအတိုင်း လိုက်နာကျင့်သုံးနေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မိမိကဲ့သို့ သာမန် ကျောင်းတော်ဂိုဏ်းအုပ်ကလေးသည်ပင်လျှင် ဤမျှ ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းနေလျှင် အထက်နေရာတွင်ရှိကြသည့် ရောမမှဂိုဏ်းချုပ်၊ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော်ကြီးများ ဆိုလျှင် သူတော်စင်ကြီးများသဖွယ် နေထိုင်ကြမည်ဟု ရိုးသားစွာယုံကြည်ခဲ့သည်။
သို့သော် ကျောင်းတော်မှ ဆောင်ရွက်ပုံ၊ အမိန့်ချပုံတို့ကို မူ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိသည့် အခြားသူများနည်းတူ မကျေနပ်သော်လည်း တော်လှန်ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဘာသာရေးတော်လှန်မှုစတင်ခြင်း သို့သော် ၁၅၁၀တွင် ရောမသို့သွားရောက်ခဲ့သောအခါ မိမိအထင်နှင့် အမြင်မှာတစ်ခြားစီဖြစ်နေသည်ကိုတွေ့ရတော့သည်။
ဘုန်းတော်ကြီးများအနေဖြင့် ဘာသာရေးကျင့်ဝတ်များကို လှစ်လျှူရှုကာ လူဝတ်ကြောင်များကဲ့သို့ပင် ပေါ့ပျက်ဆိုးသွမ်းနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ပြီးနောက် မာတင်လူသာအနေဖြင့် များစွာတုန်လှုပ်မိခဲ့ရှာသည်။
သို့သော် အမှန်တကယ် တော်လှန်ခြင်းအမှုကို ပြုသည်မှာ ကျောင်းတော်မှ အပြစ်လွှတ်လွှာများရောင်းချရာမှ အစပြုသည်။
ဗဟိုအဆင့်မှ ဂိုဏ်းအုပ်များ သုံးဖြုန်းပျော်ပါးရန် ငွေလိုသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ ငွေရလမ်းရှာခြင်းဖြစ်သည်။
(အမှန်တွင် ခရစ်ယာန် ဘာသာအပြင် အခြားသော ထာ၀ရဘုရား အယူဝါဒများတွင် လူသားတို့တွင်ရှိသည့် အပြစ်မှာ ဘုရားသခင်နှင့်သာ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်မှုရှိသည်။
ဘုရားသာလျှင် အပြစ်ပေးခွင့်၊အပြစ်မှနုတ်ခွင့်ရှိသည်။
) upright| ၁၅၁၇၊အောက်တိုဘာ၊၁၅တွင် မာတင်လူသာသည် စွဲချက် ၉၅ချက်ပါသည့် ကြေညာစာတမ်း(စွပ်စွဲချက်စာတမ်း)ကို ဝတ်တင်ဘာ့ခ်ကျောင်းတော် အဝင်တံခါးတွင် ချိတ်စွဲထားခဲ့သည်။
ထိုစွပ်စွဲချက်များတွင် ဂိုဏ်းအထက်ပိုင်းမှ အကျင့်ပျက်ပုံကို တိတိကျကျ စွပ်စွဲပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ အပြစ်လွှတ်လွှာများရောင်းချသည်ကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရှုံ့ချထားသည်။
မိတ္တူတစ်စောင်ကို သာသနာပိုင်ထံသို့ ပို့ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းသို့လည်း ပုံနှိပ်ပြီး ဖြန့်ဝေပေးသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဝတ်ကျောင်းငယ်လေးမှ စတင်လိုက်သည့် မာတင်လူသာ၏ တော်လှန်ရေးသည် လျင်မြန်စွာပင် ပြန့်နှံ့သွားပြီး မကြာမီ အချိန်အတွင်းမှာပင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဩဇာကိုမခံတော့ဟု လူအများက အတိအလင်းပြောဆိုရဲလာသည်အထိပင် ဖြစ်လာတော့သည်။
ထို့ပြင် ကျောင်းတော်မှ ကောင်စီချုပ်များကိုလည်း မလေးစားနိုင်ကြောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာကိုသာ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ အဖြစ်သုံးစွဲတော့မည့်အကြောင်း၊ သာမန်လူတို့၏ အတွေးမျိုးဖြင့်သာ ဘာသာရေးကို ယုံကြည်လိုက်နာတော့မည့် အကြောင်းများကိုပါ ထင်ထင်ရှားရှားပင် သဘောထားများကို ပြသလာကြသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်မျိုးကို ကျောင်းတော်အနေဖြင့် မည်သို့မျှ လက်ခံနိုင်စရာမရှိသဖြင့် မာတင်လူသာအား ကျောင်းတော်အရာရှိများ ရှေ့မှောက်သို့ အစစ်ဆေးခံရန် ဆင့်ခေါ်သည်။
အကြိမ်ကြိမ် စစ်ဆေးပြီးနောက် ဘာသာစွန့်စေသည်။
နောက် ၁၅၂၁တွင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအဖြစ် စွပ်စွဲပြီး မာတင်လူသာရေးခဲ့သမျှ စာတို့ကို မီးတိုက်ဖျက်ဆီးစေသည်။
ထိုခေတ်ကာလက ကျောင်းတော်၏ ဥပဒေများအရ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟု အစွပ်စွဲခံရလျှင် ထိုသူမှာ ကားစင်တင်မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခံရမည် သာဖြစ်သည်။
သို့သော် မာတင်လူသာကို ဂျာမနီတစ်ဝန်းရှိ ပြည်သူတို့ကသာမက၊ ခရစ်ကျောင်းတော်မှ ဂိုဏ်းအုပ်များ၏ နိုင်ငံရေးဩဇာကိုပါ ပယ်လှန်လိုကြသည့် ဂျာမန်မင်းဆွေစိုးမျိုးတို့ကပါ ဝိုင်းဝန်းထောက်ခံကြသဖြင့် အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပေ။
မာတင်လူသာမှာမူ တစ်နှစ်မျှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေခဲ့ရသေးသည်။
ဘာသာရေးရှေ့ဆောင်အဖြစ် ဇာတိဖြစ်သည့် အိုင်လဲဗန်တွင် နေထိုင်သွားပြီး ၁၅၄၆တွင် ကွယ်လွန်သည်။
စွမ်းဆောင်ချက်များ မာတင်လူသာ၏ ဘာသာရေးတော်လှန်မှုကြောင့် သိသာထင်ရှားသည့် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။
ပရိုတက်စတင့်တော်လှန်ရေးကြောင့် နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၅၀အတွင်းတွင် ထိုပရိုတက်စတင့်ဝါဒကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံများမှ ထူးချွန်သူ လူစွမ်းကောင်း အများအပြားပေါ်ပေါက်လာရသည်။
တစ်နည်းဆိုရလျှင် ကျောင်းတော်၏ မျက်စိပိတ်၊ နားပိတ်ထားစေမှုကို ပယ်လှန်ပြီး အသစ်အဆန်းများဖန်တီးနိုင်သည့် အတွေးအခေါ်တို့ကို အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ဥရောပတစ်လွှားတွင် ဘာသာရေးစစ်ပွဲများ ရာစုနှစ်နှင့်ချီကာ တိုက်ခိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမနီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နှစ်သုံးဆယ်စစ်မျိုးမှာ အင်မတန် ရိုင်းစိုင်းကြမ်းကြုပ်သည့် စစ်ပွဲဟု အများကအသိအမှတ်ပြုကြရသည်။
အကြီးဆုံးသောဘာသာမှ အကြီးဆုံးသော ဂိုဏ်းကွဲမှုကိုဖြစ်စေသော်လည်း ဘာသာဝင်တို့၏ ယုံကြည်ချက်ကိုမူ မပြောင်းလဲစေခဲ့ပေ။
ကျော်စွာ၁၀၀-ဒေါက်တာသန်းထွန်း လူသာ၊ မာတင်(ခရစ် ၁၄၈၃-၁၅၄၆) မာတင်လူသာသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် ဂျာမနီ၌ ခေါင်းဆောင်တော်လှန်သူဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း တစ်ခုဖြစ်သောပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းကို စတင်တည်ထောင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သူ လည်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် သမ္မာကျမ်းကို အများပြည်သူတို့ နားလည်နိုင်စိမ့် သောငှာ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဂျာမန်ဘာသာကိုမြှင့်တင် ခဲ့သည်။
မာတင်လူသာသည် ဆက်ဆွန်နီနယ် အိုက်စလေးဗင်မြို့တွင် ခရစ် ၁၄၈၃ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်မှာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ မဟုတ် သော်လည်း သားဖြစ်သူအားပညာတတ်စေလိုသဖြင့် မက်ဂဒီဗတ်နှင့် အိုင်းဇနတ်မြို့များရှိ စာသင်ကျောင်းများသို့ပို့၍ သင်ကြားစေသည်။
လူသာသည် ထိုကျောင်းများတွင် စာသင်နေခိုက် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဓမ္မတီး ဝိုင်း၌ သီချင်းဆိုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြေးရတတ်များ၏ အိမ်ရှေ့တွင် ဓမ္မ သီချင်းများကို သိဆိုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ကျောင်းစရိတ် အထောက်အပံ့ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။
လူသာသည် ၁၅ဝ၁ ခုနှစ်တွင် အားဖတ် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား၍ ၁၅ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိသည်။
ဦးစွာ၌ လူသာသည် ရှေ့နေလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော် လည်း တက္ကသိုလ်သင်တန်း နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် စိတ်ပြောင်းသွားခဲ့လေသည်။
ထို အချိန်တွင် အနောက်ဥရောပတိုက်၌ သာသနာရေး လှုပ်ရှားနေချိန်ဖြစ်ရာ ထို အရေးတွင် စိတ်ပါဝင်စားပြီးလျှင် ၁၅ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင် ရောက်ခဲ့သည်။
၁၅ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။
၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် လူသာသည် ရောမမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၅၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗြဟဒေဝဗေဒ ဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကိုရရှိပြီးလျှင် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဗြဟဒေဝဗေဒ ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။
ထိုအခါ သမ္မာ ကျမ်းစာ သင်တန်းတစ်ရပ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့ရာ လူသာသည် ဆရာတစ်ဦး အဖြစ် နာမည် ရခဲ့သည်။
သာသနာနယ်ဆိုင်ရာ ဘုန်းကြီးအဖြစ်နှင့်လည်း မိမိသာသနာနယ် ဆိုင်ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ နေ့စဉ်တရားဟောခဲ့သည်။
ထိုအချိန်အခါက ခရစ်ယန်အယူဝါဒီတို့သည် မိမိတို့၏ အပြစ် တို့မှ လွတ်မြောက်ရာ လွတ်မြောက်ကြောင်းအတွက် ခရစ်ယာန် သာသနာ့ အဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဒဏ်ခံခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ အာဟာရ ဖြတ်ခြင်း၊ အလှူပေးခြင်း စသောအာပတ်ဖြေနည်းများကို လိုက်စားနေကြ၏။
ထိုအဖြစ် ကို လူသာ တွေ့ရှိသောအခါ များစွာစိတ်မချမ်းမသာဖြစ်ရ၏။
လူသာကမူ ခရစ်တော်၏တပည့်ကြီး စိန့်ပေါ၏ တရားစာများနှင့် စိန့်အော်ဂတ်စတင်း ၏ကျမ်းများကို ဖတ်ရှုခဲ့သူဖြစ်ပေရာ အထက်ပါနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်း ဖြင့် အပြစ်ဒဏ်မှ မလွတ်မြောက်နိုင်။
ခရစ်တော်ကို အကြွင်းမဲ့ယုံကြည်ကိုး စားခြင်းဖြင့်သာ အပြစ်မှ လွတ်မြောက်နိုင်မည်ဟု သဘောပေါက်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ်က ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒသမ လီယိုသည် ယိုဟန်းတက်ဇယ် အမည်ရှိသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား အာပတ်ဖြေ ခွင့်လွှတ်နိုင်ရန် အာဏာပေး၍ ခွင့်ပြုထားသည့်အလျောက် တက်ဇယ်သည် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ် အနီး တစ်ဝိုက်၌လာရောက်၍ ဟောပြောခဲ့သည်။
ရောမမြို့၌ ဆောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သော စိန့်ပေါကသီးဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသို့ အလှူငွေထည့်ဝင်သူ များကိုလည်း အာပတ်ဖြေပေးလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဘုန်းကြီးရဟန်းများက ဆင်းရဲသားတို့ထံမှ ဖြား ယောင်းငွေညှစ်နေသည့်အဖြစ်ကို လူသာတွေ့ရှိသောအခါ လူအပေါင်းတို့အဖို့ အကျိုးယုတ်သည့်အပြင် သာသနာ၏ အဆုံးအမနှင့်လည်း ဆန့် ကျင်သည် ဟု သဘောရကာ ဝေဖန်ရှုတ်ချသော စာတန်းကို လူသာကိုယ်တိုင်ရေး၍ ဗစ်တင်ဗတ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ တံခါးဝတွင် ကပ်ထားခဲ့လေ သည်။
ယင်းသည် အချက်ကြီး ၉၅ ချက် ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန် မှစ၍ လူသာနှင့် ခရစ်ယာန်သံဃာအဖွဲ့သည် ပဋိပက္ခဖြစ်လာသည်။
ဤ ပဋိပက္ခအတွင်း လူသာ၏ အယူအဆများမှာ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွား ခဲ့သည်။
လူသာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုကိုပယ်သည်။
ခရစ် ယာန်ဘုန်းကြီးများသည် သာမန်လူထက် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ် ရှိသည်ဟူသော အစွဲကို ချွတ်သည်။
ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်တို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြု သော အလုပ်သည် အလဟဿ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
အဆုံး၌ ခရစ်ယာန်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများသည်ပင် မလိုဟုပယ်လေသည်။
ထိုအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းက လူသာအား ခရစ်ယာန်သာသနာမှ ကြဉ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ခြိမ်းခြောက်ပေးပို့ခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်စာချွန်ကို လူသာသည် လူ အများရှေ့တွင် မီးတင်ရှို့လိုက်လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် လူသာအား ထောက် ခံသူများစွာရှိလေသည်။
အမှန်သော်ကား လူသာသည် ရောမ ကက်သလစ် အသင်းတော်(ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း)ကို တော်လှန်ရန် မရည်ရွယ်ခဲ့စေကာမူ သာသနာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်း ပေါ်ပေါက်လာအောင် ဖန်တီး ရာရောက်သွားခဲ့လေသည်။
လူသာ၏ အချက်ကြီး ၉၅ ချက်ကို ဂျာမန်ဘာ သာနှင့် အခြားဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုခဲ့၏။
ပုံနှိပ်စက်များ ပေါ်ခါစအချိန် ဖြစ်သောကြောင့် အဆိုပါအကြောင်းအရာတို့သည် ဥရောပ တစ်တိုက်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။
ထို့နောက် လူသာကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် ပါဝင်ဆောင် ရွက်ခြင်းမပြုရဟု ပုပ်ရဟန်းမင်းက တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၅၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဗန်းမြို့၌ ကျင်းပမည်ဖြစ်သော နိုင်ငံတော် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်၍ အစစ်ခံရမည်ဟု ဆင့်ခေါ်ခြင်း ခံရလေသည်။
ထိုလွှတ်တော် ကိုဆင့်ခေါ်သူမှာ ဧကရာဇ် ဘုရင်သစ် ပဉ္စမချား ဖြစ်၍ ထိုစဉ် အခါက ဩဇာကိတ္တိကြီးသော ဂျာမန်မင်းညီမင်းသား မှူးမတ်များ နှင့် သာသနာ့အဖွဲ့ဝင်များ တက်ရောက်ကြလေသည်။
လူသာသည် မိတ်ဆွေများက တားမြစ်သော်လည်း ဆင့်ခေါ်သည့် အတိုင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအစည်းအဝေးက သူဟောပြော ရေးသားခဲ့ သမျှကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရမည်ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သော်လည်း လူသာ ကမူ မရုပ်သိမ်းသည့်အပြင် သူ၏အယူအဆများ၌ ပိုမိုစွဲမြဲနေခဲ့သည်။
လူသာက သူမှားကြောင်း ကျမ်းဂန်အထောက်အထားနှင် မပြနိုင်သမျှ မရုပ်သိမ်းနိုင်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုအခါ ဧကရာဇ်ဘုရင်က လူသာ၏ စာအုပ်မှန်သမျှကို မီးတိုက်ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့်အပြင် လူသာသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ် ကြောင်းကိုလည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့၏။
သို့သော် ဆက်ဆွန်နီနယ်စားကြီး ဖရက်ဒရစ်အား ပေးထားသည့်ကတိကြောင့် အိမ်သို့ပြန်ခွင့်ပြု လိုက်သည်။
အပြန်ခရီးတွင် လူသာသည် လူဆိုးများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရ၏။
အမှန်မှာ ဆက်ဆွန်နီနယ်စားကြီး၏ တပည့်များက လူသာအား တစ်ဖက် လှည့်ဖြင့် ဗတ်ဆုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ပြုရ ခြင်းမှာ လူသာအား အကာအကွယ်ပေးလိုသော်လည်း လူသိရှင်ကြား ပွင့်လင်းစွာ အကာအကွယ် မပေးဝံ့သောကြောင့်ဖြစ်၏။
လူသာသည် ဗတ်ဗုရဲတိုက်၌ ၁ဝ လမျှ နေထိုင်ခဲ့သည့်အတောအတွင်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို မူရင်းဂရိဘာသာ မှ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့၏။
မာတင်လူသာသည် ရှေးဟောင်းအယူဝါဒများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန် ဆက်လက်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၅၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ တွင် လူသာ သည် ဗစ်တင်ဗတ်သို့ပြန်ကာ ခရစ်ယာန် အသင်းတော်သစ် ထူထောင်ရေးကို လုံးပမ်းခဲ့လေသည်။
အသင်းတော်သစ်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းဥပဒေ များကိုလည်း ရေးဆွဲပေးခဲ့၏။
သာမန်လူများနားလည်အောင် အမေးအဖြေစာ များကို ရေး သား၍ တရားနာပရိသတ် အစုအဝေးအလိုက် ဓမ္မသီချင်းရင့်ကျူးခြင်းကို တီ ထွင်ခဲ့၏။
ဓမ္မသီချင်းများကိုလည်း စပ်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဘုန်းကြီးများ အိမ်ထောင်ပြုခွင့်ရှိကြောင်းကိုလည်း ဟောပြောခဲ့၍ မိမိကိုယ်တိုင် သီလရှင် လူထွက်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့လေသည်။
လူသာ၏ အိမ်ထောင်ရေးမှာ သာတောင့်သာယာရှိလေသည်။
လူသာသည် ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကို ဂျာမန်ဘာ သာသို့ပြန်ဆိုခဲ့ရာ ထိုစဉ်က ကျန်းမာရေးချို့တဲ့နေသည့်အတွက် ပင်ပန်းကြီး စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
စုစုပေါင်း စာအုပ်စာတန်းကြီးငယ် ၄ဝဝ ကျော် ပြုစုခဲ့သောဟူ၏။
မာတင်လူသာသည် ၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားရာဇာတိဖြစ် သော အိုက်စလေးဗင်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ Category:နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ‎ Category:ဂျာမနီနိုင်ငံ။
ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော်က ၁ဝ၄၉ဝ၆၂၄ (၁၉ဝ၁)သာရှိခဲ့ရာမှ ယခုအခါတွင် နှစ်ဆခွဲကျော် ၂၇၅၈၄ဝဝဝ (၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်) ရှိနေလေပြီ။
ကမ္ဘာ၏လူဦးရေမှာလည်း ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ သန်းပေါင်း ၇ဝဝ မျှရှိနေရာမှ ယခုအခါ သန်းပေါင်း ၂.၄၃ ထောင် (၁၉၆၇ ခုနှစ်)အထိ တိုးတက်လာလေရာ ယခုလည်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်၍လာရန်ရှိသဖြင့် ခရစ် ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် သန်းပေါင်း ၇.၄၁ ထောင် အထိ တိုးတက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းလေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် လူဦးရေတိုးတက်သည့် ရာနှုန်းသည် အများဆုံးဖြစ်သော်လည်း အာရှတိုက်ရှိ လူဦးရေမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျန်နိုင်ငံ အားလုံး၏ လူဦးရေနှင့် အညီအမျှခန့်ပင် ရှိလေသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အာရှလူဦးရေမှာ ၁၉ဝရ သန်းဖြစ်၏။
ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး တိုင်း ပြည်များမှာ တရုတ်နိုင်ငံ သန်းပေါင်း ၇၃ဝ (၁၉၆၈ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေ)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၅၂၄ သန်း၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယန် ၂၃၈ သန်း၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ၂ဝ၆ သန်းဖြစ်ရာ ယင်းသည့်လေးနိုင်ငံပေါင်း၏ လူဦးရေ သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ထက်ဝက်ခန့်ရှိ၏။
ထိုနိုင်ငံများအောက် လူဦးရေထူထပ်သော တိုင်းပြည်များမှာ အင်ဒိုနီးရှား ၁၁၃ သန်း၊ ပါကစ္စတန် ၁ဝ၉ သန်း၊ ဂျပန် ၁ဝ၁ သန်း၊ ဗရာဇီး ၈၈ သန်း၊ နိုင်ဂျီးရီးယား ၆၂ သန်း၊ အနောက်ဂျာမနီ ၅၈ သန်း၊ ဗြိတိန် ၅၅ သန်းနှင့် အီတလီ ၅၂ သန်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ၏ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဥရောပတိုက်တွင် ရှိ၏။
အမေရိကတိုက်များ၏ လူဦးရေသည် ဥရောပတိုက်၏ လူဦးရေနှင့် ညီမျှလေသည်။
သို့ရာတွင် စတုရန်းတစ်မိုင်အတွင်းရှိ ပျမ်းမျှခြင်း လူဦး ရေ၌ ဥရောပတိုက်တွင် အာရှတိုက်၏ နှစ်ဆခန့်ရှိလေသည်။
အဂ‡လန်ပြည်တွင ်မူ ကား စတုရန်းတစ်မိုင်လျှင် လူဦးရေ ၇ဝဝ ကျော်ခန့်ရှိရာ အရှေ့ဘက်နိုင်ငံ တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးဖြစ်သော ဂျားဗားကျွန်းမျှလောက်ပင် လူဦးရေ ထူထပ်လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နေ့တခြား လူဦးရေ တိုးပွားလာသည်ဟုဆိုရာ ၌ ဤကဲ့သို့ တိုးတက်ရသည့်အကြောင်းရင်းမှာလည်း သိပ္ပံပညာရပ်များ တိုးတက်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ဤသို့ တိုးတက်၍လာသော သိပ္ပံ ပညာ၏ အစွမ်းအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းအတတ်၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူ ခြင်း အတတ်တို့သည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာ ကမ္ဘာ၏ စားရေရိက္ခာကို တိုး တက်ကောင်းမွန်၍လာစေ၏။
ထို့ပြင် ရေနွေးငွေ့အားကို အသုံးပြုနိုင်လာ ပြန် သောအခါ လူအားသက်သက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြုလုပ်ရသော အလုပ်များ ထက် အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်အောင်မြင်လာပြန်လေသည်။
မီးရထား၊ မီးသဘေ‡ာတို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပနှင့်တကွ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရပ်ရပ်သို့ စရိတ်ကုန်သက်သာစွာ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ထိုထက် လျင်မြန်စွာ သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ရိက္ခာအစားအစာများကို နေရာအနှံ့အပြား၌ ဖြန့်ဖြူးဝေငှနိုင်လေသည်။
အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း လူအမြောက်အမြားကို သေစေနိုင်သည့် ကူးစက်ပြန့်ပွားစေတတ်သော ရောဂါဆိုးကြီးများကိုလည်း သိပ္ပံပညာ ကြီး ပွားထွန်းကားလာသည့်အလျောက် ကင်းပျောက်လျော့ပါးအောင် ဖန်တီး စွမ်း ဆောင်နိုင်ပြန်လေသည်။
လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးကို အကျိုးမဲ့ သတ်ဖြတ် လေ့ ရှိသော လူရိုင်းတို့၏ ဓလေ့ဆိုးမှာလည်း သိပ္ပံပညာတိုးပွားကာ ယဉ် ကျေးမှု တိုးတက်သည်နှင့်အမျှ ကွယ်ပလျော့နည်းသွားပြန်လေသည်။
ဤသို့အား ဖြင့် ယဉ်ကျေးသော နိုင်ငံကြီးများ၏ လူအသေ အပျောက်နှုန်းမှာ တဖြည်း ဖြည်း လျော့ပေါ့၍လာလေသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာမှာလည်း များစွာ တိုး တက်၍လာပြန်ရာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေသည် ရှေးယခင်ကထက် အဆ ပေါင်းများစွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြန်လေသည်။
ဥရောပတိုက် အမေရိကတိုက်စသော တိုးတက်သောနိုင်ငံများတွင် အတိအကျ တွက်စစ်ယူရသော စာရင်းအရ မိန်းမကလေးထက် ယောက်ျား ကလေးများကို ပိုမိုမွေးဖွားကြောင်းသိရ၏။
သို့ရာတွင် နို့စို့သူငယ ်ယောက်ျား ကလေးများက မိန်းကလေးများထက် ပို၍အသေအပျောက်များ၏။
ထို့အတူ ယောက်ျားကြီးများ၏ အသေနှုန်းမှာလည်း မိန်းမကြီးများ၏ အသေနှုန်း ထက်ပိုလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ယဉ်ကျေးသောနိုင်ငံများတွင် မိန်းမဦးရေက ယောက်ျားဦးရေထက် ပိုမို၍နေခြင်းမှာ ဤအကြောင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်လေ သည်။
အာရှတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်တွင်မူကား မိန်းမများသည် ကြမ်း တမ်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်ကြရသောကြောင့် ယောက်ျားများထက် မိန်းမများ ၏ အသေးနှုန်းများလေသည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးကိုခြုံ၍ကြည့်လျှင် မိန်းမ အရေ အတွက်ထက် ယောက်ျားအရေအတွက်က အနည်းငယ်ပို၍များကြောင်း တွေ့ ရသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် မည်သည့်အခါမျှ ယုတ်လျော့ ခြင်းမရှိဘဲ အစဉ် တိုးတက်လျက်ရှိနေပေရာ ယခု ရာစုနှစ်အကုန်တွင် လက်တင်အမေရိကန်နိုင်ငံများ၌ ယနေ့ လူဦးရေထက် ၃.၆ ဆ၊ အာဖရိက တိုက်နှင့် အာရှတောင်ပိုင်း နိုင်ငံများတါင် ၃ ဆ၊ အာရှအရှေ့ပိုင်း နိုင်ငံ များတွင် ၂.၃ ဆ၊ မြောက်အမေရိက၊ ဆိုဗီယက်နှင့် ပင်လယ်တွင်းရှိ နိုင်ငံများ၌ ၂ ဆ၊ ဥရောပတိက်တွင် သုံးပုံတစ်ပုံ အသီးအသီးတိုးပွားလာ မည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် လူဦးရေ နှစ်စဉ် ၁.၉ ရာခိုင်နှုန်းတိုးပွား ရာ၌ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ လူဦးရေတိုးတက်မှုထက်ပိုသည်။
ပမာအားဖြင့် ကူဝိတ် နိုင်ငံကလေးတွင် လူဦးရေ တိုးနှုန်းသည် ၁ဝ.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၍ ဥရောပ တိုက် လူဦးရေတိုးနှုန်းသည် ဝ.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့မှာ တိုကျိုမြို့ဖြစ်၏။
လူ ဦးရေ ကိုးသန်းရှိသည်။
ဒုတိယလူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့မှာ လူဦးရေ ရှစ်သန်းရှိ နယူးယော့မြို့ဖြစ်၍ တတိယလူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့မှာ လူဦးရေ ခုနစ်သန်းရှိ ရှန်ဟိုင်းမြို့ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လူဦးရေ။
လူးနှင့်ဆပ် လူးနှင့်ဆပ်တို့သည် နှံစားပြောင်းမျိုးထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်းတွင် သုံးလေ့သုံးထရှိသော အသီးအနှံမျိုးဖြစ်သည်။
အပင်များကို ညံ့ဖျင်းသော ယာမြေများဖြစ်သည့် သဲမြေပွများတွင်သာ စိုက်ပျိုးကြ၏။
သို့သော် ဆပ်ကို လူးလောက် အစိုက်အပျိုး မများကြပေ။
လူးခင်း၊ဆပ်ခင်းများကို ဆန်ပြောင်းခွံပြောင်းများ စိုက်ခင်းမြေကို ပေါင်းပင်၊ ခြုံပင်စသည်တို့မှကင်းစင်အေင် ရှင်းလင်းထားပြီးလျှင် မိုးစ၍ရွာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထွန်တစ်စပ်နှစ်စပ်ထွန်ပေးရသည်။
သဲ မြေပွများတွင်သာ များသောအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသဖြင့် ထယ်ကိုသုံးလေ့သုံးထ မရှိကြချေ။
ဝါဆိုလလောက်၌ ထွန်ရေးညက်သည်တိုင်အောင် ထွန်ဖြင့် လေး ငါးကြိမ် အပြီးသတ်ထွန်ယက်ပြီးမှ ဝါခေါင်လလောက်တွင် မျိုးစေ့များကို ကြဲပက်စိုက်ပျိုးကြသည်။
တစ်ဧကလျှင် မျိုးစေ့ နှစ်ပြည်ခန့် ကြဲပက်စိုက်ပျိုးကြသည်။
မိုးလူး သို့မဟုတ် လူးဦးကို နယုန်လလောက်တွင် စိုက်ပျိုးကြ၍ သီတင်းကျွတ်လူးကို သီတင်းကျွတ်လ ကျမှပင်စိုက်ပျိုးကြသည်။
စိုက်ပျိုးပြီး၍ သုံးလခွဲခန့်ကြာလျှင် လူးပင်များကို ရိတ်သိမ်းကြရသည်။
ထို့နောက် နွားနှင့်နယ်၍ အစေ့များကို ချွေယူကြသည်။
မြေကိုလိုက်၍ တစ်ဧကလျှင် ၁ဝ တင်းအထိ ထွက်လေ့ရှိသည်။
ဆန်ရှားသောဒေသများတွင် ဆန်ကို မစားနိုင်ကြသောအခါမျိုးတွင် လူးကိုအစားထိုး၍ စားကြရသည်။
ရုက္ခဗေဒအလိုအရ လူးကို ပန်နီကမ် မီလီယာစီယမ်ဟုခေါ်၍ ဆပ်ကိုမူ ဆီတေးရီးယားအိတလိကဟု ခေါ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အစားအစာ။
လူးတား၏ အဓိပ္ပာယ် လူးတား ဟူသော စကား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို နှစ်မျိုး ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။
ဦးဖေမောင်တင်၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ ၂၀၀၃ ခု၊ နှာ - ၁၈၅ ၁။
မြန်မာဘာသာ ပေါရာဏသက်သက်ဖြစ်သော "လူးတား" ဟူသည့် စကား။
သက္ကတဘာသာ ပ္လုတ၊ ပါဠိဘာသာ ပလုတ မှ ရွေ့လျောလာ၍ မြန်မာဘာသာ ဖြစ်လာသော စကား။
မြန်မာပေါရာဏ "လူးတား" မြန်မာဘာသာပေါရာဏ လူးတား၏အဓိပ္ပာယ်မှာ အဆုံးမှတစ်ဖန် အစပြန်၍ ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေသမား၊ ဖောင်သမားများသည် ရေစီးသန်သည့် မြစ်ညာသို့ ဆန်တက်ရသည့် အခါများတွင် လှေနှင့် အတန်ကွာ ရေညာအရပ်တွင် ချည်သာ ချိတ်သာရှိမည့် နေရာ၌ လှေဦးမှ ကြိုးစကို ချည်ထား၍ လှေသို့ပြန်လာကာ ထိုကြိုးစကို အမှီတကဲ ဆွဲငင် ဆန်တက်ကြပြီးလျှင် တစ်ဖန် ကြိုးစဆုံးပြန်က အထက်နည်းတူ ပြုလုပ်ကာ ဆန်တက်ကြသည်ကို ယခုတိုင် လူးတားပေါက်သည်ဟု ခေါ်၏။
လူးတား ဟူသော ကဗျာမှာလည်း အဆုံးစကားများကို အစထား၍ ပြန်လည်စပ်ဆို ရေးသားကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် စိန္တကျော်သူ ဆို ကုန်းဘောင်မင်္ဂလာလူးတားတွင် ပထမအပိုဒ်၌ ဘုန်းပဒေသာ၊ ခက်ဖြာဆင့်စ၊ ပွင့်စလေ ဟု အစချီ၍ အာဟိန္ဒကျီး၊ ပွင့်နီးနီး ဟု အဆုံးသတ်သည်။
ဤ ပထမအပိုဒ်၏ အဆုံးစကားကိုပင် ဒုတိယအပိုဒ်၌ အာဟိန္ဒကျီး၊ ပွင့်နီးမှန်လှ၊ ကန်လှလေ ဟု အစချီ၍ စပ်ပြန်၏။
ကျန်နောက်အပိုဒ်များကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်း စပ်ဆိုထား၏။
ထို့ကြောင့် လူးတားကဗျာ စပ်ထုံးမှာ လှေသမား ဖောင်သမားများ လူးတားပေါက်သကဲ့သို့ အဆုံးမှတစ်ဖန် အစပြန်လည် ကောက်ငင်စပ်ဆိုရသဖြင့် လူတားဟု ခေါ်ဟန်တူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) သက္ကတဘာသာ "ပ္လုတ"၊ မာဂဓဘာသာ "ပလုတ" သက္ကတဘာသာ ပ္လုတမှာ "ပ" နှင့် "လ" ကို ဆင့်၍ ပါဠိဘာသာအလိုမှာ မဆင့်ဘဲ ထားခြင်းမျှသာ ထူး၏။
ပါဌ်ဆင့်အတိုင်း ပ္လုတ ဟူ၍လည်း ပါဠိစာပေတွင် အသုံးရှိသည်။
ပါဠိဘာသာ ပလုတ မှ လူးတားဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုရာ၌ ပလုတ မှ ပြုတ ဖြစ်လာ၍ ထိုတွင် "ပ" ကျေ၍ လုတ ဖြစ်သည်။
ထိုလုတကိုပင် ဦဒီဃ အာဒီဃပြုရာ လူးတားဖြစ်လာသည်။
အဓိပ္ပာယ်ကား ရှည်လျားစွာဆွဲငင်၍ ဆိုအပ်သော အသံဟု ဖြစ်၏။
ပလုတသံမှာ မျက်စိသုံးမှိတ်၊ လျှပ်သုံးပြတ်ခန့် ကာလထက် ရှည်လျားစွာ ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုအပ်သော အသံဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် လူးတားဟူသော ကဗျာမှာ ရှည်လျားစွာ ဆွဲငင်ရွတ်ဆိုအပ်သော ကဗျာတစ်မျိုးဟု ယူဆအပ်၏။
ဖွဲ့ဆိုသည့် အကြောင်းအရာ လူးတားဟူသည် စင်စစ်အားဖြင့် နန်းတွင်း၌ သီဆိုအပ်သော နန်းဘွဲ့သီချင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်ပေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဟူမူ ဤလူးတားအဖွဲ့ ကဗျာမျိုးကို မည်သည့်အခါမျှ တောရွာ အခြေအနေအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စပ်ဖွဲ့ခြင်း မပြုဘဲ၊ ရာဇကြောင်းဖြစ်သော မြင်းခင်း၊ ဓားရေး၊ တက်ရေး၊ ဘောင်တော်စုံဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့ အစရှိသော မင်္ဂလာရှိသည့် အကြောင်းအရာများနှင့် ပတ်သက်၍သာ စပ်ဖွဲ့လေ့ရှိသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ဝက်မစွပ်ဝန်ထောက်မင်း ရေးသားဆက်သွ၍်းသော သမီးတော်မြတ်ဧချင်းတွင် - "ရွှေမဏ္ဍာပြွန်၊ ထွေထွေသွန်သို့၊ ဖန်ဖန်ကြူးသီ၊ ပြုတာဂီဖြင့်၊ သံပြီသံဝါ၊ နန်းချင်းငြာသည်။
" ဟူ၍ ပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း နန်းတော်တွင် ဖြစ်ပျက်သည့် အကြောင်းအခြင်းအရာကို သီချင်းပြု၍ ဖွဲ့ဆိုသည့် ကဗျာတစ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပေသည်။
ဦးချမ်းမြ၊ ဦးယာ ဆယ့်နှစ်ရာသီဘွဲ့ လူးတာ၊ ဟံသာဝတီတိုက်၊ ၁၉၆၃ ခု လူးတားအမည်စာရင်း စာဆိုသူ လူးတားအမည် စာဆိုသည့်ခေတ် ဆီသည်ရွာစား ဦးအောင်ကြီး အဝမြို့ဘွဲ့ ၁၂ ရာသီလူးတား ဟံသာဝတီပါမင်း စိန္တကျော်သူ ဦးဩ အလောင်းမင်းတရား ယိုးဒယားချီလူးတား အလောင်းဘုရား ပျံချီရွှေတောင် ရတနာရွှေဘောင်တော်ဘွဲ့ လူးတား ဆင်ဖြူရှင်မင်း ပျံချီရွှေတောင် သိင်္ဂုတ္တရစုံဘောင်တော်ဘွဲ့ လူးတား ဆင်ဖြူရှင်မင်း ဦးယာ အမရပူရမြို့ဘွဲ့ လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား ရွှေကျောင်းဦးပု အလောင်းစည်သူလူးတား စဉ့်ကူးမင်း တွင်းသင်းတိုက်ဝန် တောကစားထွက်လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား တွင်းသင်းတိုက်ဝန် တက်ရေး ၃၇-ချင်း လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား တွင်းသင်းတိုက်ဝန် ဓားရေး ၃၇-ချင်း လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား နန္ဒမိတ် ဓားရေး ၃၇-ချင်း လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား ဝက်မစွပ် ဒုတိယနဝဒေး ဓားရေး ၃၇-ချင်း လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား ဦးပေါ်ဦး ရေသဘင်ပွဲတော် တရားပြ လူးတား ဘိုးတော်ဘုရား (အမည်မသိ) ရာဇဝင်လူးတား (မသိ) ရွှေယင်းမာရွာစား မင်္ဂလာလူးတား (မသိ) (အမည်မသိ) ဝဋ်တော်ခန်းလူးတား (မသိ) (အမည်မသိ) ဝေသာလီချီလူးတား (မသိ) (အမည်မသိ) အောင်မျှို့မင်္ဂလာချီ လူးတား (မသိ) မဟာဓမ္မသင်္ကြံ အဲမောင် ၃၇-ချင်း လူးတား ဘကြီးတော် ကင်းဝန်မင်းကြီး သမီးတော် နားထွင်းမင်္ဂလာ လူးတား သီပေါမင်း ဝက်မစွပ်ဝန်ထောက် သမီးတော် နားထွင်းမင်္ဂလာ လူးတား သီပေါမင်း ကိုးကား Category:မြန်မာ ကဗျာအမျိုးအစားများ။
thumb|Composition of Earth's atmosphere by volume. The lower pie represents the trace gases that together compose about 0.038% of the atmosphere (0.043% with CO2 at 2014 concentration). The numbers are from a variety of years (mainly 1987, with and methane from 2009) and do not represent any single source. ထမင်းအသက်ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက်တစ်မနက်ဟူ၍ ရှေးလူကြီး များဆိုရိုးစကား ရှိခဲ့သော်လည်း အမှန်စင်စစ် လေသာမရှိပါက သတ္တဝါ အများစုသည် သုံးမိနစ်မျှပင် အသက်ရှင်နိုင်ရန်လမ်းမရှိပေ။
ကျွန်ုပ်တို့သည် နေ့စဉ်အမြဲလေနှင့်ထိတွေ့နေရ၏။
လေကိုရှူရှိုက်နေရ၏။
လေမှသက်ရောက်လာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားနေရ၏။
ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်အတွင်း၌ လည်း လေသည် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။
ထိုမျှသာမဟုတ်သေး၊ ပေါင်ချိန်အားဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာလေးသည့် လေထုသည် ကျွန်ုပ်တို့ အပေါ်တွင် အချိန်မလပ်ဖိနှိပ်လျက်ရှိ၏။
သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် လေကို မမြင်ရသည့်အတွက် များသောအားဖြင့် လေရှိသည်ဟူ၍ အမှတ်မထင် ဂရု မပြုမိဘဲ နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
လေသည် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက် အောင် ဝိုင်းရံလွှမ်းခြုံထားရာ ထိုလွှမ်းခြုံထားသော လေသမုဒ္ဒရာကြီးကို လေထုဟု ခေါ်လေသည်။
ဤလေထုမည်မျှလောက် ထူမည်ကိုမည်သူမျှ အသေအချာမသိကြပေ။
မိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိထူမည်ဟူ၍သာ ခန့်မှန်းရပေသည်။
သို့ရာတွင် လေထု၌ တိကျသောအဆုံးသတ်မရှိ။
လေထု၏ အစွန်းအဖျားသည် မြေပြင်မှအထက်သို့ မိုင်ပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် ၂ဝဝဝ ထိအောင်ပင် တစ်စွန်းတစ်စပျံ့နှံ့ကာ အာကာသ လဟာပြင်ကြီးနှင့် တဖြည်းဖြည်း ထိစပ်ပျောက်ကွယ်သွားစရာရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။
လေရှိပေ၍သာ ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာကြီးမှာ သက်ရှိသတ္တဝါ၊ သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ ဖြင့် ပြည့်စုံဝေဆာ၍ကမ္ဘာကြီးသည် အသက်ရှင်နေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
လကဲ့သို့ လေထုကင်းမဲ့သော အခြားဂြိုဟ်၊ သို့မဟုတ် ဂြိုဟ်ရံများမှာမူ သက်ရှိ သတ္တဝါနှင့် အပင်ဆို၍ လုံးဝဆိတ်သုဉ်းလျက်ရှိကြပေသည်။
လေသည် လူတိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်တို့ကို အသက်ဆက်ပေးရုံ သာမက အသက်ရှင်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြေအနေများကိုလည်း ပြု ပြင်ဖန်တီးပေးလျက်ရှိသည်။
နွေ၊ မိုး၊ဆောင်းနှင့်တကွ နေပူခြင်း၊ မိုးရွာ ခြင်း၊ နှင်းကျခြင်း၊ လေတိုက်ခြင်း၊ ပူအိုက်ခြင်း၊ ချမ်းအေးခြင်း စသော ရာသီဥတုတို့ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာနှင့် နေတို့၏အကွာအဝေး ပြောင်းလွဲမှုကိုလိုက်၍ လေတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှုပ်ရှားမှု အပူအအေး ပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။
လေသည် အရာဝတ္ထုသန့်သန့်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပေ။
လေသည် ဒြဗ်ရောဖြစ်၍ လေတွင် အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ အားဂွန်၊ ဇီနွန်၊ နီယွန်၊ ဟီလီယမ်၊ ကရစ် ရစ်ပတမ် ဓာတ်ငွေ့များအပြင် ရေခိုးရေငွေ့၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ဖုန်မှုန့်များ ပါဝင်ကြောင်းသိရှိရသည်။
လေတွင်ပါဝင်သည့် အချိုးအစားများမှာ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင် ၇၈၊ အောက်ဆီဂျင် ၂၁ ဖြစ်၍ ကျန် ၁ ရာခိုင်နှုန်းတွင် အားဂွန်ဓာတ်ငွေ့ အများဆုံးပါဝင်ပြီးလျှင် နီယွန်၊ ဇီနွန်၊ ဟီလီယမ်၊ ကရစ်ပတွန်ခေါ် ရှားပါးသည့်ဓာတ်ငွေ့များ အနည်းအကျဉ်းနှင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ မဆိုစလောက်မျှပါဝင်သည်။