kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဦးခင်ဇော်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အထူးကျွမ်းကျင်သည့် အလျောက် မြန်မာ့ဝတ္ထု ဆောင်းပါးများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပေးခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင် ရေးသား ပြုစုသည့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု (Myanmar Culture) စာအုပ်ကို ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဦးခင်ဇော်သည် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန အနုပညာဦးစီးဌာန ဂီတအထူးအကြံပေး အရာရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးခင်ဇော်သည် ဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ) နှင့်အတူ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့၌ ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ ရာမာယန စာတမ်းဖတ်ပွဲသို့ တက်ရောက် စာတမ်း ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ဦးခင်ဇော်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ စက်တင်ဘာမှာ ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတဲ့ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့က စုဆောင်းပြုစုတဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)' ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်အချို့ မြန်မာဂီတကနဦးလေ့လာချက်စာတမ်း မြန်မာ့နက္ခတ်တာရာများစာတမ်း မြန်မာ့သစ်ပင်များစာတမ်း လက်ဝဲသုန္ဒရ၏ မဲဇာတောင်ခြေရတုစာတမ်း မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုစာတမ်း မြန်မာရာမစာတမ်းနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သို့ ပြန်ဆို ထုတ်ဝေသော စာအုပ်အချို့ မင်းသုဝဏ်၏ မောင်ခွေးဖို့ကဗျာများ (၁၉၄၀) ဦးနု၏ လူထုအောင်သံ (၁၉၅၃) ဦးနု၏ ရက်စက်ပါပေ့ကွယ် (၁၉၅၄) မြန်မာ့ဓလေ့ပုံပြင်များ (၁၉၇၂) မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု (၁၉၈၁) တို့ ဖြစ်သည်။
ပါဝင်ရေးသားခဲ့သော ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းဂျာနယ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း Forward The Guardian Magazine The New Time of Burma Open Mind Working People's Daily တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံစာကြည့်တိုက်ပညာရှင်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ပြုစုသူ မဖြူဖြူအောင် သိပ္ပံဘွဲ့ (ရူပဗေဒ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
တာဘီယမ် (Terbium)သည် Lanthanide အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ပျော့ပြောင်း ပုံသွင်းရလွယ်ကူပြီး ငွေရောင် ဖျော့ဖျော့ ရှိ သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
၎င်းသည် လေထုထဲတွင် တည်ငြိမ်စွာ တည်ရှိနေနိုင်သော်လည်း အောက်စီဂျင်နှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုပြီး ရေနှင့်လည်း ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။
၎င်းဒြဗ်စင်များကို ရှားပါးသော ဒြဗ်စင်များဟု ခေါ်ကြသော်လည်း၊ စင်စစ်အားဖြင့် အားလုံးရှားပါးကြသည် မဟုတ်ချေ။
အချို့ကို ခဲကဲ့သို့ ကမ္ဘာမြေလွှာတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။
ရှားပါးသော ဓာတ်မြေပါရှိသည့် တွင်းထွက် ပစ္စည်းများတွင် အခြားဒြဗ်စင်များအပြင် ရေဒီယမ်သတ္တုရှိသည့် သိုရီယမ်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
အသုံးပြုခြင်း တာဘီယမ်သည် ရှားပါးပြီး ဈေကြီးသောကြောင့် စီးပွားရေးအရ အသုံးပြုမှု နည်းပါသည်။
ရှားပါးသော ဓာတ်မြေများကို ထုတ်ယူရာတွင် ပထမ ဦးစွာ၌ ထိုဓာတ်မြေများတစ်စုလုံးကို တွင်းထွက်ပစ္စည်းတွင် ပါသည့်အခြားသော ဒြဗ်စင်များမှ ခွဲထုတ်ယူရသည်။
ထိုသို့ ထုတ်ယူပြီးသော အခါမှ ရှားပါးသော ဓာတ်မြေများကို တစ်ခုစီ တစ်ပင်တစ်ပန်းထုတ်ယူရသည်။
ဒြဗ်စင်တို့သည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အလွန်တူသဖြင့် ပျော်ဝင်သောနေရာတွင် အနည်းငယ်စီ ခြားနားချက်ကို အသုံးချပြီးလျှင် ခွဲထုတ်ယူရသည်။
ဒြဗ်စင် တစ်ခုစီ၏ ဒြဗ်ပေါင်းကိုရရှိအောင် အကြိမ်ပေါင်း ထောင်ချီ၍ သလင်းပွင့်ခံယူရသည်။
ရှားပါးသော ဓာတ်မြေများကို ခွဲထုတ် ယူရန် သတ္တုကျောက်ရိုင်း အမြောက်အမြားကို အသုံးပြုမှသာ အလိုရှိသော ဓာတ်မြေအနည်းငယ်ခန့်ကို ရနိုင်သည်။
ရှားပါး သော ဓာတ်မြေများကို ရှေးဦးစွာ ဆီးရီးယမ်ဓာတ်မြေ၊ တာဘီယမ်ဓာတ်မြေ၊ အစ်တဘီယမ်ဓာတ်မြေဟု အစုကြီးသုံးစုခွဲယူပြီး မှသာ ဆိုင်ရာဒြဗ်စင်အသီးသီးကို ထုတ်ယူသည်။
ရှားပါးသော ဒြဗ်မြေများတွင် အဖြူရောင်သို့မဟုတ် အဝါရောင်ရှိ၍၊ သတ္တု ရောင်တောက်နေသည်။
ဂုဏ်သတ္တိများမှာ ကယ်လဆီယမ်နှင့် ဆင်တူသည်။
လေသလပ်ခံထားသောအခါ အရောင်မှိန်သွား သည်။
ရေနှင့် ဖြည်းညှင်းစွာ ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို စွန့်ထုတ်ပေးသည်။
များစွာသော ဒြဗ်စင်တို့ တွင် အိုင်းယန်းနှင့်ကိုဗော့ကဲ့သို့ သံလိုက်ဂုဏ်များရှိကြသည့် အပြင်၊ အရောင်ရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဖြစ်စေသည်။
အတွေ့ရများဆုံးဖြစ်သော ဆီးရီးယမ်ကို မီးစာများပြုလုပ် ကြ၍၊ ထိုဒြဗ်စင်၏ ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆေးထိုးရာတွင် အသုံး ပြုသည်။
ထိုဓာတ်မြေများကို သံနှင့်ရောပေးသောအခါ၊ မစ်ရှသတ္တုခေါ် သတ္တုစပ်တစ်မျိုးကို ရသည်။
ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် ဓာတ်မီးခြစ်များတွင် အသုံးပြုရန် မီးခြစ်ကျောက်ပြုလုပ်ယူသည်။
အသေးအဖွဲ အသုံးပြုမှု အနေဖြင့် လေဆာများတွင် လည်းကောင်း၊ တစ်ပိုင်း လျှပ်ကူးပစ္စည်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှားပါးသော ဓာတ်မြေများသည် အလွန်တောက်ပ သည့် အလင်းရောင်ကိုပေးနိုင်စွမ်းရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြာစက်များတွင် မီးစုန်းဓာတ်အတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။
၎င်း ကို Solid State Device များဖြစ်သည့် transistors, microprocessor chips, and DRAM များတွင်လည်းကောင်း၊ မြင့်မားသော အပူချိန်တွင် လည်ပတ် လုပ်ဆောင် နိုင်သော လောင်စာ ဆဲလ် Stabilizers များအဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သေးသည်။
left|ဇီနိုတိုင်း တာဘီယမ် အောက်ဆလိတ် သို့မဟုတ် ဆာလဖိတ်ကို မီးရှို့လျှင် ပါရောက်ဆိုက်အမည်ဖြစ်လာသည်။
ထို ပါရောက် ဆိုက်ကို တွင်းထွက်အက်ဆစ်များနှင့်ရော၍၊ အပူတိုက်ပေးလျှင် အရောင်မရှိသလောက်ဖြစ်သော ပျော်ဝင်ရည်များဖြစ်လာသည်။
ထိုပျော်ဝင်ရည်များသည် စပက်ထရမ်(ရောင်စဉ်)တွင် အပြာ ရောင်နေရာ၌ အနည်းငယ်အရောင်မှိန်ခြင်းကြောင့်ထူးခြားသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ အက်တမ် နံပါတ် ၅၇ မှ ၇၁ အထိရှိ သော ဒြဗ်စင် ၁၅ မျိုးမှာ ရှားပါးသော ဓာတ်မြေပင်ဖြစ်သည်၊ အခြားသော ဒြဗ်စင်အစုများထက် ယင်းတို့သည်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်တူသောကြောင့် ဇယားကွက်တွင် နေရာလွတ်တစ်ခုတည်း ၌ ထည့်သွင်းထား ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖင်းလူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂတ်ဒို လင်ဆိုသူသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံမှရသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်မျိုး တွင် ဒြဗ်စင်အသစ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိရသည်ဟု ထင်မှတ်လေ သည်။
စင်စစ်အားဖြင့် ထိုတွင်းထွက်ပစ္စည်းတွင် ဒြဗ်စင်တစ်မျိုး တည်းမဟုတ်ဘဲ၊ ဒြဗ်စင်တဒါဇင်ကျော် ပါဝင်သည်။
ထိုဒြဗ်စင် များသည် တစ်ခုနှင်တစ်ခု အလွန်တူကြသဖြင့် ဒြဗ်စင်တစ်မျိုး တည်းဟု ထင်မှတ်ရပေသည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဒြဗ်ပေါင်း ၁၅ မျိုးခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့သည့်အနက် ၁၄ ခုမြောက် ဒြဗ်စင်ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၅ ခုမြောက်ဒြဗ်စင်ကိုမူ ရှားပါးသော ဓာတ်မြေပါရှိသည့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ မတွေ့ရှိဘဲ၊ ယူရေး နီးယမ်း ကွဲထွက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဒြဗ်စင်များတွင်သာ တွေ့ ရှိခဲ့သည်။
Tb သည် ငွေထက် နှစ်ဆ များသော်လည်း ရှားပါးဒြပ်စင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်း သည် များစွာသော သတ္တု အရင်းအမြစ်များတွင် ပါဝင်နေသော်လည်း သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာမတွေ့ရှိနိုင်ပါ။
အဓိက သတ္တုရိုင်းများမှာ Monatize, Bastnasite and Cerite တို့ဖြစ်သည်။
အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် ဩစတြေးလျ တို့ဖြစ်သည်။
ထုတ်လုပ်ပြီး Tb ပမာဏမှာ တန်ပေါင်း ၃၀၀ ၀၀၀ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု နှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ တန်ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးသက်ရောက်မှုများ အချို့သောရှားပါးသည့် ဓာတ်မြေများနှင့် ခြားနားချက်တချက်မှာ ဒြဗ်စင်၏ဒြဗ်ပေါင်းများတွင် အရောင်ကင်းမဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
တာဘီယမ်ဟူသော အမည်သည် ရှားပါးသည့်ဓာတ်မြေများကို ပထမဦးဆုံးတွေ့ရှိခဲ့ရာ ဆွီဒင်နိုင်ငံရှိ အစ်တာဘီရွာကို အစွဲပြု ၍မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
တာဘီယမ်သည် ဇီဝဗေဒ အခန်းကဏ္ဍ တွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။
၎င်းကို ကိုယ်ခန္ဓာအတွင် ရောက်ရှိပါက အနည်းငယ် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Tb အမှုန့် နှင် ဓာတ်ပေါင်းတို့သည် အရေပြား နှင့် မျက်လုံးတို့ကို ထိတွေ့မိပါက အလွန် နာကျင် ကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်။
၎င်း၏ အဆိပ်အတောက် ပမာဏကို အသေးစိတ် လေ့လာဆဲ ဖြစ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ Tb သည် အပင်များနှင် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမှ မဖြစ်စေပါ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း အမရပူရ မြို့၌ အဖ ဦးမြမောင်၊ အမိ ဒေါ်မြခင် တို့မှ မွေးဖွား ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း စိုးဝင်း၊ ငယ်စဉ်က အမရပူရမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဆေး တက္ဗသိုလ်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် သဘင် မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘အမော ဘယ်ခါ ပြေပါ့မယ်’ ဝတ္ထုတို စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
ပေဖူးလွှာ၊ မဟေသီ၊ ဟန်သစ်၊ စပယ်ဖြူ၊ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဝတ္ထုတို ဆရာ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ‘အလင်းအမှောင် နှောင်ကြိုးနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ’ လုံးချင်း စာအုပ်နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ‘နာရီထဲက သံလျှပ် များနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ’ လုံးချင်း စာအုပ် ကို၎င်း ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
ဝတ္ထုတို များအပြင် ဆောင်ပါး များလည်း ရေးသားလျက် ရှိသည်။
၁၉၁၂ခုနှစ် ထင်းရူးပင်မှ တာပင်တိုင်ဆီ ထုတ်ယူနေပုံကိုပြသော ပို့စ်ကတ်ဒ် တာပင်တိုင်ခေါ် တာရပင်ဆီကို ထင်ရှူးပင်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သော ကတော့ပုံ အသီးသီးသည့် အပင်အမျိုးမျိုးမှ ရနိုင် သည်။
တာရပင်ဆီ အမျိုးမျိုးရှိရာ၊ ထွက်သော တိုင်းပြည်ကို လိုက်၍ ပြင်သစ်တာရပင်ဆီ၊ ရုရှတာရပင်ဆီ၊ ပါလက်စတိုင်း တာရပင်ဆီ၊ ဗင်းနစ်တာရပင်ဆီစသည်ဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြလေသည်။
ထိုအပင်အမျိုးမျိုးမှ ထုတ်ယူရရှိသောအဆီမှာ အဝါရောင် တာရပင်ဆီအရိုင်းဖြစ်၍ ထိုအဆီကို ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် တာရပင် ဆီကိုရနိုင်သည်။
ထိုအပင်တို့၏ သစ်သားကို ပြုတ်၍ပေါင်းခံ ခြင်းဖြင့်လည်း တာရပင်ဆီကို ရနိုင်သည်။
တာရပင်ဆီသည် အရောင်ကင်း၍ မီးလောင်လွယ်သည်။
ပူသောအရသာရှိလျက် အနံ့မှာသင်းသည် ကန့်၊ ဖေါ့စဖေါရပ်၊ ထင်းရှူးဆီကဲ့သို့သော သစ်အဆီ၊ ကြက်ပေါင်စေးကဲ့သို့သော သစ်အစေးတို့သည် တာရပင်ဆီတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
တာရပင်ဆီသည် ခြောက် လွယ်သည့်အတွက် ထွက်သမျှ တာရပင်ဆီ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်း ကို ခြယ်ဆေးနှင့်အရောင်တင်ဆီများတွင် သုံးကြသည်။
ခြယ်ဆေးများပြစ်နေလျှင် တာရပင်ဆီနှင့် အရည်သွက်လာအောင် လုပ်ယူနိုင်သည်။
အဝတ်ပေါ်၌ ခြယ်ဆေးများပေကျံနေလျှင်လည်း ချွတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ထိုပြင် ဘယဆေးနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများတွင် ထည့်၍လည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) Category:စက္ကူလုပ်ငန်း။
ဇော်ဝမ်းသည် မြန်မာရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၇)ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ တိုင်းချစ်သခင်သိန်းဖေ + အမိဒေါ်မြမြတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိပြီး ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ သောင်းဒန် ဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ အတာ ဖြစ်သည်။
အပေါင်းအသင်းများက ကိုတာ၊ ဖိုးတာကြီးဟု ခေါ်သည်။
ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦး၏ ညီဖြစ်သည်။
ညီမမှာ ဒေါ်ဆွေဆွေဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့ တိုင်းချစ်ကျောင်းတွင် ၁ဝ-တန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ကျောင်းကပွဲများ၊ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဓာတုဗေဒ အဓိကနှင့် တက္ကသိုလ် ပထမနှစ်တက်ပြီး ဆက်မတက်တော့ပဲ အနုပညာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသူ ဖြစ်သည်။
`မိုးကေသီ´အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဦးဘိုခင်ထံတွင် အဆို၊ အတီး ပညာများ လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။
ထိုတီးဝိုင်း၏ ပင်တိုင်အဆိုတော် သန်းလွင် အမည်အဖြစ် နာမည်ရခဲ့သည်။
ဇော်ဝမ်းဆိုသောအမည်ကို ဘုန်းကြီးက ပေးထားသည်ဟု သိရသည်။
အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ သွားရောက်ကာ ရှုမဝဦးကျော်ထံတွင် သရုပ်ဆောင်ပညာ သင်ယူလေ့လာခဲ့သည်။
ဇော်ဝမ်းသည် ရှုမဝ ဦးကျော် ရုပ်ရှင်သင်တန်းမှ အစ်ကိုဖြစ်သူ မောင်တင်ဦးနှင့်အတူ ပေါ်လာသည့် အနုပညာရှင်တဦး ဖြစ်ကြောင်း ရုပ်ရှင်လောကအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လူသိများသည်။
ရှုမဝဦးကျော်၏ `ချွေးကလေးစိုစို´ဇာတ်ကား တွင် ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခန်း ပထမဆုံးပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး မိဘများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် စေလိုရာစေ ဇာတ်ကားကို ပွဲဦးထွက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် လင်းထင်၊ ဆွေဇင်ထိုက်တို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ကာ နာမည်ကျာ်ကြားခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် `ကျောက်ခဲ´သီချင်းကို ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သည်။
ဇာတ်ကားမထွက်ခင် ပြည်ထောင်စုပွဲ၌ ဇော်ဝမ်းအမည်ဖြင့် ကျောက်ခဲသီချင်း သီဆိုခဲ့ရာမှာလည်း အောင်မြင်ပြီး ဇာတ်ကားထွက်သည့်အခါ လူပိုသိသွားပေတော့သည်။
မမုန်းလေနဲ့ ငပလီ၊ လူ့မနော၊ နေထွက်သောည၊ မေတ္တာဘုံသို့ နှစ်ခေါက်လေ၊ ပလက်ဖောင်းမင်းသား၊ ကြမ္မာရဟတ်၊ သံသရာလည်သရွေ့၊ ရွှေသမက်ငွေသမက်၊ ကျွန်တော်နှင့် ကိုဘကျော်၊ တို့နှစ်ယောက်နှင့် မိငြိမ်းချမ်း၊ ပုစ္ဆာဆန်သောမိန်းကလေး၊ ဘယ်သူပြိုင်လို့ လှပါတော့နိုင်၊ သင်္ကြန်မိုး စသည့်ဇာတ်ကားများတွင် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
သည်အထဲတွင် `နွေရူပ´ဇာတ်ကားသည် အကယ်ဒမီရမည်ဟုပင် မှန်းထားသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်စိန်စိန်ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၃ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အောင်မြင်နေသောအချိန်တွင် ဇနီးသည်က ဖော်ကောင်လုပ်သောကြောင့် မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ထောင်ကျသွားခဲ့ရသည်။
ထောင်မှ ထွက်လာပြီးသည့်နောက် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
နှစ်အတန်ကြာပြီးနောက် ၁၉၈၇-ခုနှစ်တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦး စီစဉ်သည့် နာမည်ကျော်`သင်္ကြန်မိုး´ ဇာတ်ကားဖြင့် လူသိပြန်များလာခဲ့သည်။
နေထွတ် ပြုစုသည့် မန္တလေးအဘိဓာန်၊ စာ (၁ဝ၅) ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဟိန်းနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ပြီး အဆိုအရာတွင် ဇော်ဝမ်းက သာပေသည်။
“ဘယ်ပန်းချီရေးလို့မမီ”၊ “မိစိမ်းကားကြီး” သီချင်းတွင်လည်း သီဆိုမှု ကောင်းသည်။
မန္တလေးသင်္ကြန်တွင် ဝင်းဦးမရှိတော့သည့် နောက်ပိုင်း ဇော်ဝမ်းသီချင်းများ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
မြို့မ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့နှင့်လည်း ဇော်ဝမ်းသည် အတွဲမိပေသည်။
မြနန္ဒာအပါအဝင် သင်္ကြန်သီချင်းများ ဖြစ်သည့် နွေမ၊ ရှာပုံတော် မင်းသားကြီး၊ ရွှေမန်းမာလာ စသည့် မရိုးနိုင်ဖွယ်ရာ သီချင်းများ သီဆိုခဲ့ပြီး (သင်္ကြန်မင်းသား)ဟု နာမည်ကြီးသည်။
သင်္ကြန်တွင် သူ၏သီချင်း မပါလျှင် မပြီးဘူး ဆိုရလောက်အောင် နာမည်ကြီးပေသည်။
နောက်ဆုံးသီချင်းအနေဖြင့် မြို့မအဖွဲ့၏`အသက်ကလေးရယ်တဲ့ ရှည်စမ်းချင်´တေးစီးရီးတွင် `ရတနာပုံ နှစ်၁၅၀´သီချင်းကို တစ်ဦးတည်း သီဆိုခဲ့သည်။
သီချင်းအပုဒ် တစ်ထောင်ကျော် သီဆိုခဲ့သည်ဟု သိရလေသည်။
၁၉၇၃-ခုနှစ် အကယ်ဒမီရရှိသွားသော `ဘယ်သူပြိုင်လို့လှပါတော့နိုင်´ဇာတ်ကားတွင်လည်း ခေတ်လူငယ်အသွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၇-ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီရရှိသည့် မောင်ယဉ်အောင်(မြို့တော်) ရိုက်ကူးသော `ကိုးဆယ်ဆ သာလိမ့်မယ်´ဇာတ်ကားတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ စင်္ကာပူသင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် မျိုးကျော့မြိုင်၊ ဆောင်းဦးလှိုင်၊ စည်သူလွင်၊ ရဲလေး၊ ရှင်ဖုန်း၊ ဖြူဖြူကျော်သိန်း တို့နှင့်အတူ သွားရောက် သီဆိုခဲ့သေးသည်။
၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ နှစ်(၁၅၀)ပြည့် မန္တလေး လှုံ့ဆော်တေးများကို ရိုက်ကူးရာမှာ ပါဝင်ပြီး သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာအဖြစ်ဆောင်ရွက်သွားခဲ့သည်။
ဇော်ဝမ်းသည် ယခုနောက်ပိုင်း သရုပ်ဆောင်မှုအခန်းများ၌ ဇာတ်ကောင်စရိုက် ပိုမိုပီပြင်လာခဲ့ပေသည်။
နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ `ဟော့ရှော့(၃)´ ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးရိုက်ခဲ့သော ဗီဒီယိုဇာတ်ကားမှာ `မျက်ဝန်းလိပ်ပြာ´ဖြစ်သည်။
ဇော်ဝမ်းသည် ၁၉၇ဝ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဘဝတ‌လျှောက်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ခန့် ရိုက်ကူး သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု မရရှိခဲ့ပေ။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်းကလည်း အစာအိမ်သွေးကြောပေါက်ကာ သွေးအန်၍ ရန်ကုန် ဗဟိုစည် ဆေးတိုက်၌ ဆေးသုသမှု ခံယူရသေးသည်။
၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၂)ရက်နေ့ ည(၈:၃၀)အချိန်၌ အသည်းရောဂါနှင့် အင်းစိန်မြို့နယ် သီရိစန္ဒာဆေးခန်းတွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၄-နှစ်ရှိပြီ အစ်ကိုဖြစ်သူ မောင်တင်ဦး၏ လက်ပေါ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
သေဆုံးချိန်တွင် ဒုတိယဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန့်ရွှေစင်ဝင်းနှင့် (၆)နှစ်အရွယ်သား ဖြိုးသိင်္ခဇော်ဝမ်း တို့ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဦးဇော်ဝမ်း ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး လေးယောက်၊ မြေးကိုးယောက် ရှိသည်။
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ် (၁၄.၈.၂၀၀၉) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် မြို့၌ မွေးဖွား ခဲ့သည်။
ပြင်ဦးလွင်၊ ပုသိမ်၊ မန္တလေးမြို့ များတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
မန္တလေး ဆေး တက္ကသိုလ်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်။
ယခု အခါ ဆေးခန်း ဖွင့်၍ အခြား တဘက်တွင် ကဗျာ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
စုထားသည် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း (၁၉၇၉) တွင် ‘အမှောင် ကမ္ဘာထဲမှ ဝိညာဉ်’ ဝတ္ထုတို စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။
နောက် မဂ္ဂဇင်း စာမျက်နှာ များတွင် ဆက်လက် ရေးသား လာသည်။
‘အဆိပ်နိုင်’ လုံးချင်း ဝတ္ထု ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
အခြား စုပေါင်း ထုတ်ဝေသော ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်များ တွင်လည်း ပါဝင် ခဲ့သည်။
တာရာကြီးကိုးလုံးဆိုသည်မှာ အဿဝဏီအစ ရေဝတီ အဆုံးရှိသော နက္ခတ် ၂၇ လုံး နှင့်အစဉ်အလိုက်ယှဉ်သည့် အဓိက ကျီးတာရာ၊ ဟံသ ဟင်္သာတာရာ၊ ကက္ကဋာ ပုဇွန်တာ ရာ၊ တူလာ ချိန်တာ ရာ၊ စူဠာ ဆံကျင်တာရာ၊ ကေဝဓ တံငါတာရာ၊ ဟတ္ထိ ဆင်တာရာ၊ အဿ မြင်းတာရာ၊ ဗကော ဗျိုင်းတာ ရာဟူ၍ အာကာသသျှတ္တရစသော လောကီစာငယ် များမှာ တာရာဟူ၍အခြားမဆို။
နက္ခတ်နှင့် တာရာကား ပရိယာယ် အလဲအလှယ်ပင်တည်းဟူ၍ ဆိုသည်။
ပါဠိအဘိဓာန်များ၌ တာရာကို တာရက ကူးဖြတ်၍သွား သော ကြယ်တာရာဟု အနက်ပေးသည်။
မိမိ သွားလမ်းကို မစွန့်သောကြောင့် တာရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ အဖန်တလဲလဲ တက်သည် ဖြစ်၍ မကုန်နိုင်သောကြောင့် နက္ခတ်ဟူ၍လည်းကောင်း တာရာနှင့် နက္ခတ်ကို ခွဲခြား၍ပြသည်။
လောကဒီပနီ၊ သာရတ္ထဒီပနီ၊ စန္ဒ သူရိယဂတိ ဒီပနီ စသော ကျမ်းတို့၌ နက္ခတ်တာရာတို့သည် မ္ဿိ၊ ပြ္ဿိစသော တဆယ့်နှစ်ရာသီစက်ဝန်းကို မလွန်မူ၍၊ နှစ်လုံးတပါဒ်တည်းဟူသော ကိုးနဝင်းစီ အရေအတွက်အရ၊ တရာ့ရှစ်နဝင်းနှင့် နှစ်ဆယ့်ခုနစ်လုံးသော နက္ခတ်တို့သည် ကိုယ်မှီသောစက်တွင်းကသာနေ၍၊ ယုဂန္ဓုရ်တောင်ထိပ်၏ အစွန်းနှင့်အမျှတွင် မြင့်မိုရ်တောင်ကို လက်ျာရစ်၊ လျွှာိနာရီ ခြောက်ဆယ်ဖြင့် တအင်္သာအရှိ၍ ပတ်မိစေလျက် လှည့်ကြ ကုန်သည်ဟုဆို၏။
တစ်ဖန် မဟာသုတကာရီ မဃဒေဝလင်္ကာ သစ်တွင် 'အသီးအသီး၊ ရောင်ညီးညီးဖြင့်၊ ကျီးနှင့်ဟလင်္ကာ၊ ကက္ကဋာက၊ တူလာစူဠာ၊ တံငါ ဆင်မြင်း၊ ဗျိုင်းမယွင်းသား၊ ကိုးသင်းမဟာ၊ တွင်းတာရာတို့၊ နောက်ပါအညီ၊ သာဝဏီက၊ သုံးစီနက္ခတ်၊ ပါဒ်တရာ့ရှစ်၊ နဝင်းစစ်၍၊ ဝန်းရစ်လက်ျာ၊ လန္ဒာကို၊ ကမ္ဘာကျွန်းအောင်၊ ရံထွန်းပြောင်သို့' ဟူ၍ဆိုလေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:နက္ခတ္တဗေဒ။
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် (၁၉၁၃- ၁၉၄၉)သည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကို ကြိုးပမ်းရာ၌လည်ကောင်း၊ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရန်ဆူးရန်ငြောင့်များကို ဖယ်ရှားရာ၌လည်ကောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏တာဝန်ကို အရေးပါစွာထမ်းရွက်ခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတိုင်းပြည်အတွက် အသက်ကိုပင်စွန့်လွှတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် သာယာဝတီ ခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့ အပိုင် ဆိုင်းစုရွာတွင် အဘ ဦးသင်၊ အမိ ဒေါ်နှစ်ဖူး တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သားသမီး ၄ ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ငယ်စဉ် အခါက သုံးဆယ်မြို့ အာ၊ စီ၊ အမ် (ရိုမန်ကက်သလစ် မစ်ရှင်) ကျောင်းနှင့် အေ၊ ဘီ၊ အမ် ကရင် အထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
သာယာဝတီမြို့ အရေးပိုင်ရုံးတွင် ရုံးစာရေး အဖြစ်ဖြင့် အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ရုံးစာရေး အဖြစ် အမှုထမ်း နေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး မှ သခင်မြ နှင့် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၈ - ၃၉ ခုနှစ်လောက်တွင် အဆက်အသွယ် ရခဲ့၍ နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်ထဲသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် အင်္ဂလိပ်ကို စစ်ကြေညာသော အခါ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင် သခင်များအား ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးရန် စီစဉ်သည်ကို တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သို့ သတင်းပို့ပေးခဲ့သည်။
ယင်းသို့ သတင်း ပို့ပေးမှုကြောင့် သာယာဝတီ ခရိုင်မှ သခင် ခေါင်းဆောင်များ အချိန်မီ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် ခဲ့ရသည်။
ထိုသတင်း ပေါက်ကြားမှု အတွက် ရုံးစာရေး ကိုစိန်မှန်သည် ရာဇဝတ်ဘေးမှ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။
မြန်မာ့ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီ-အိုင်-အေ) ကို ဦးစီး ခေါင်းဆောင်ပြု၍ ရန်ကုန်မြို့ အရောက် တက်ရောက် ချီတက် သိမ်းပိုက်သော အခါ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကိုစိန်မှန်သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူး ကျော်ဇော(သခင်ရွှေ)ဦးစီးသည့် ပထမပတ် ဗိုလ်သင်တန်း ကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စစ်ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းသည့် အခါ တပ်ရင်း ၃၊ တပ်ခွဲ ၁ တွင် ဒုဗိုလ် အဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပျဉ်းမနား စခန်းတွင် လေ့ကျင့်ရေးတပ် ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ် စစ်ဌာနချုပ်၌ ရုံးအုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ပျဉ်းမနား၊ ပဲခူးနှင့် အာလံမြို့ (ယခု အောင်လံမြို့) အနီး ရွှေညောင်ပင် စခန်းများ၌ အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ဌာနချုပ်ကို အနောက်တိုင်း ဌာနချုပ် အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သော အခါ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် ရုံးအုပ် တာဝန်ကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး ဗိုလ်ကြီးစိန်မှန် သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက်(၇)နာရီခန့်တွင် သရက်မြို့ အစွန်ရှိ တပ်ရင်း(၆) စစ်ဌာနချုပ် တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူးအောင်(သခင်စံလှိုင်)၊ ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း(နောင်တွင် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်)၊ တပ်ရင်း(၂)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်စန်းယု တို့နှင့်အတူ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ည၌ ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့အား စတင်တော်လှန်မည့် အစီအစဉ် နှင့် တပ်ရင်း/တပ်ခွဲများ ချီတက်ကြမည့်အစီအစဉ်၊ တပ်ချထားမည့် စခန်းများ နှင့် တိုက်ပွဲများ စတင်သည့် အစီအစဉ် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တပ်ရင်းများအဆက်အသွယ်မပြတ်ရေး ရန်သူ့သတင်းများ အလျင်အမြန်ပို့ရေး နှင့် ပြည်သူလူထု အား ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး နှင့် ပတ်သတ်၍ ဝါဒဖြန့်ချိ လှုံ့ဆော်ရေး အစီအစဉ်များ၊ ရပ်ရွာကာကွယ်ရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး ဖြစ်လာ၍ ဂျပန် တော်လှန်ရေး၌ ဒုတိယ တိုင်းမှူး အဖြစ်ဖြင့် တိုင်းအမှတ် (၇) တွင် တော်လှန်ရေး ပြီးသည်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ဂျပန် တော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးချိန်တွင် ကန္ဒီစာချုပ် အရ အသစ်တဖန် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသော တပ်မတော်၌ ဘားမား ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်း (၃) တွင် ဒုဗိုလ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ထိုမှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်ကြီး အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခြင်း ခံရသည်။
ထိုစဉ်က ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း သည် ဗြိတိသျှ လက်အောက်မှ မြန်မာပြည် လွတ်မြောက်ရေး အတွက် နိုင်ငံရေး အရ တိုက်ပွဲ ဆင်နေသည့် အခါ ဖြစ်သောကြောင့် ဗိုလ်ကြီး စိန်မှန်သည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် စစ်ဘက်မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဆန်းတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ဤသို့ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့ သို့ ဝင်ရောက်ကာ ဌာနချုပ် အထွေထွေ ဌာနမှူး အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဖဆပလ အစိုးရအဖွဲ့ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ရေးဆွဲရမည့် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော်အတွက် ပြည့်သူ့ ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ရန် ရွေးချယ်ပွဲ ကျင်းပသော အခါ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် သာယာဝတီ တောင်းပိုင်း ကိုယ်စားလှယ် ဖဆပလ အမတ် အဖြစ်ဖြင့် လွှတ်တော်သို့ တက်လာခဲ့သည်။
ထိုရွေးကောက်ပွဲ၌ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့က အစိုးရ အဖွဲ့ကို ဖွဲ့သောအခါ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ လုပ်ကြံ ခံရပြီးနောက် ဖဆပလ အဖွဲ့မှ နှစ်ခြမ်း မကွဲမီ သခင်နု ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့သည့် အခါတွင် ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်သည် ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီး အဖြစ် တိုင်းပြည် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဤတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်း၌ ပုန်ကန် သောင်းကျန်းမှု အရပ်ရပ်တို့ ပေါ်ပါက် လာခဲ့သည်။
ရဲဘော်ဖြူ - ဝါ၊ အလံနီ ကွန်မြူနစ် စနစ်နှင့် သိန်းသန်း ကွန်မြူနစ်၊ ကရင်တောခို၊ တပ်ရင်း (၁) တောခို၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ ရှမ်း စသည်ဖြင့် သောင်းကျန်းမှု အရပ်ရပ်တို့ ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် ကြိုးပမ်းမှု ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်၍၊ သောင်းကျန်းမှုတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်အလို့ငှာ အထူးမင်းကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လေသည်။
သရက်မြို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ၁ သည် ထိုနှစ် တွင် အစိုးရအား ပုန်ကန်ခြားနားလျက် ရန်ကုန်မြို့ဘက်သို့ ချီတက်လာရာ၊ ဗိုလ်စိန်မှန်သည် သာယာဝတီနှင့် လက်ပံတန်း ကြားရှိ ကျွန်းကလေးချောင်းကူး တံတားမှနေ၍ ခုခံတိုက်ဖျက် ရာ၌ အောင်မြင်လေသည်။
ထိုကျွန်းကလေးတိုက်ပွဲကား ပြည် ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကြီး တစ်ခုလုံးပြိုကွဲအံ့သော ဘေးအန္တရာယ် ကိုချေမှုန်းတိုက်ဖျက်လိုက်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သောကြောင့် ဗိုလ် စိန်မှန်၏ အမည်သည် ထင်ရှား၍လာခဲ့လေသည်။
ဗိုလ်စိန်မှန် သည် အထူးစစ်မင်းကြီးရာထူးခန့်အပ်ခြင်းကိုခံရ၍၊ ဗိုလ်မှူးဖြစ် လာလေသည်။
ထို့နောက် သောင်းကျန်းသူတို့ကို နှိမ်နင်းတိုက် ခိုက်ရသော တာဝန်ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရာ၊ ပြင်းထန်လှ သော ဝက်ကော်၊ ဘိုးသာအောင်ကုန်းနှင့် လက်ဆက်တံတား တိုက်ပွဲ တို့တွင် ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်သည် အောင်မြင်စွာ ဆင်နွဲခဲ့ လေသည်။
ဘဝနိဂုံး ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ၁၉၄၉ - ခုနှစ် (၁၃၁ဝ - ပြည့်နှစ်)၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန် ပုန်ကန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားရာ သာယာဝတီ မြို့ကို လေကြောင်းမှ စင်ဆင်ရာတွင် ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် လိုက်ပါသွားစဉ် လေယာဉ် ပေါ်တွင် ရန်သူ့ကျည် သင့်ခဲ့၍ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံ၌ ကုသရာ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် သွားရှာသည်။
ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်၏အလောင်းကို အခမ်းအနားဖြင့် အာဇာနည်ကုန်း၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်။
ယခုအခါ အာဇာနည် ဗိမာန်၌ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် အုတ်ဂူကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အေးကြည်နှင့် သမီးတယောက် သားတယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ် စပယ်ဦး စာပေ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (တတိယ အကြိမ်) ဂုဏ်ပြုခြင်း ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်ကို အောက်မေ့သတိရဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် "ဗိုလ်စိန်မှန် ရပ်ကွက်" "ဗိုလ်စိန်မှန်လမ်း" ဟု အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြု အမည်ပေးထားသည်။
တိုင်ချွန်းလူမျိုး သို့မဟုတ် တာရွှန်းလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
အလယ်ပိုင်း ချင်းလူမျိုးများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော တိုင်ချွန်းလူမျိုးသည် ရှေးအခါက ချင်းလူမျိုးများထဲတွင် အင်အား အကြီးမားဆုံးနှင့် အာဏာအရှိဆုံး အုပ်စုတစ်စုဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ယင်းတို့၏ မူလဒေသမှာရွှန်ကလဖြစ်၏။
ရွာအမည်ကို အစွဲပြု၍၊ ရွှန်ကလလူမျိုးဟုလည်း ထင်ရှားသည်။
ယင်းတို့၏ ဖိုးဖွားဘီဘင်များသည် ထိုရွာ၏ကျောက်တုံး ကြီးတစ်ခုထဲမှ ပေါက်ဖွားလာကြသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု အစဉ်အလာ အယူရှိကြ၏။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလတ်သော် တိုင်ချွန်းလူမျိုး အချို့တို့သည် ဖလမ်းမြို့ အနောက်ဘက်တွင် ကလရွှန်းရွာကို တည်ထောင်၍ နေကြပြန်သည်။
ရွာအမည်က လရွှန်းမှ တာရွှန်းဟူသောအမည် ဆင်းသက်လာသည်ဟုဆို၏။
များမကြာမီ ကလရွှန်းရွာကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့်၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဟားခါးချင်းများ လက်အောက်တွင် သုံ့ပန်းများအဖြစ် နေခဲ့ရပြီးနောက်၊ ယင်းတို့နှင့် စေ့စပ်ကျေအေးကာ ဖလမ်းရွာကို တည်ထောင်နေထိုင် ခဲ့ကြပြန်သည်။
ထို့နောက် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများကိုသာမက အခြားလူမျိုးတို့ကိုပါ ခေါ်ဆောင်၍ ဖလမ်း၌နေထိုင် စေ၏။
သို့သော် တာရွှန်း(ရွှန်ကလ)လူမျိုး အချို့တို့သည် ဖလမ်းသို့ လိုက်မပါလာဘဲ၊ အခြားအရပ်၌ သီးခြား နေထိုင်ကြသည်။
တာရွှန်းလူမျိုးစုတွင် ရွှန်ကလ၊ ဇဟောင်၊ တလော်ဇမ်၊ ခွာလဆီးနှင့် ဝှန်လငိုဟူ၍ ငါးမျိုးပါဝင်သည်။
ရွှန်ကလလူမျိုးများအနက် ဖမ်းရွာ၊ ဇောင်းတဲရွာ၊ ဆွန်းဟင်းရွာနှင့် ဇာမွယ်ရွာတို့တွင် နေသူများ (မူလ ရွှန်ကလ) နှင့်သီးခြားရွှန်ကလများ ဟူ၍ နှစ်မျိုးကွဲသွားပြန်၏။
ဇဟောင်လူမျိုးများလည်း ဤကဲ့သို့ပင် နှစ်မျိုးကွဲ၏။
ဇဟောင်လူမျိုးများလည်း ဤကဲ့သို့ပင်နှစ်မျိုးကွဲ၏။
ယင်းတို့အပြင် ကွန်လီ၊ ငွန်နှင့် မင်းလယ်တောင်အုပ်စု ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။
အုပ်ချုပ်ရာ၌ အကြီးအကဲ ငါးဦးပါဝင်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရှိ၏။
အဖွဲ့ဝင်လူကြီးများကို ရွာများမှ မဲဆန္ဒဖြင့် တင်မြှောက်ရ၏။
သို့သော် များသောအားဖြင့် ဖလမ်းရွာမှပင် ရွေးကောက်ခံရသူများ၏ အဖွဲ့ဝင်များသည် နေ့စဉ် နံနက်တိုင်း စုဝေး၍ ရပ်ရွာအမှုအခင်းများကို စီရင်ရ၏။
အဖွဲ့မှကြီးမှူး၍ ရွာများအပေါ်တွင် အခွန်အကောက်များ စည်းကြပ်တောင်းခံ၏။
တခါသော် အခွန်အကောက်များကြီး လေးသဖြင့် သီးခြားရွှန်ကလအပါအဝင် အချို့ရွာများသည် တော်လှန်ရန် စုဝေးကြလေ သည်။
သို့သော် ဖလမ်းခေါင်းဆောင်များသည် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ငွန်လူမျိုး၊ မင်လယ်တောင်ရှိ ထောလူမျိုးနှင့် ခွာလဆီးလူမျိုးများကို မိမိတို့ဖက်ပါအောင် သွေးဆောင်၍ ကူညီစေသည်။
အင်အားချင်းမမျှသောကြောင့် တော်လှန်လိုသော ရွာအားလုံးပင် ဖလမ်းလက်အောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သို့ အခွန်ဆက်လာရလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် တာရွှန်းလူမျိုးများသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အခြားရွာများကို သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
ယင်းတို့သည် မြန်မာတို့နှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။
ကွန်းကြီးခေါ် မြန်မာရွာကလေးကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် တာရွှန်းတို့သည် ဟားခါးရွာကလေး တစ်ရွာကို ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာပြည်မကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက်တွင် အင်အားကြီးမားနေသော တာရွှန်းတို့အား အလွယ်တကူ မအောင်မြင်ဘဲရှိခဲ့၏။
၁၈၉၁-၉၂ ခုနှစ် ရောက်မှသာလျှင် ဖလမ်းကို သိမ်းယူနိုင်လေသည်။
၁၈၉၅-၉၆ ခုနှစ်တွင်ကား တာရွှန်းလူမျိုးများ လက်နက်ချရပြီးနောက်၊ ဗြိတိသျှတို့သည် ယင်းတို့ ၏အင်အားနှင့် စည်းရုံးမှုကို ဖြိုခွင်းခဲ့လေရာ၊ ယခုအခါသာမန်ချင်းလူမျိုး အုပ်စုကလေးတစ်ခု အနေမျှသာကျန်ရှိ၍ တာရွှန်းရွာကလေးတွင်ပင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။
ရှေးကထက် ပိုမိုယဉ်ကျေးလာ၏။
လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁၉၈၇ ယောက်ရှိ၏။
အထင်ကရ တာရွှန်းမျိုးနွယ်စုဝင် ဗိုလ်ဆွန်ပက် ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန် Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ရှားလ် မိုရီးစ် ဒါ တာလေရန်း ပေရီဂေါ (ပြင်သစ်။