kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့နောက် ထိုသူသည် ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လတ္တံ့။
ထို လယ်သမားယောက်ျားတစ်ဖြစ်လည်း ထိုရဟန်း၏ နေထိုင်စားသောက်ပုံနှင့် တည်ငြိမ်အေးချမ်းစွာဖြင့် တရားဓမ္မများ ကျင့်ကြံနေမှုကို သင်၏ မင်းချင်းယောက်ျား၊မင်းအမှုထမ်းအမတ်များသည် သင့်အား မြတ်သောမင်းကြီး သိတော်မူစေရန်အလို့ငှာ ဤသတင်းစကားအား လျှောက်တင်ပါ၏။
ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏ စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် အရှင့်၏လက်အောက်ရှိ လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်သည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့ကို ပယ်ရှင်းပြီး ဖန်ရည်ဆိုးသော ဝတ်သင်္ကန်းတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး လူ့ဘောင်ကို ပယ်ခွာကာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ပြောင်း ပြီး ရဟန်း၏ အခြေခံစည်းကမ်းဖြစ်သည့် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့အား စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရသလောက်သော အစာရေစာအဝတ်တို့ဖြင့် ခြိုးခြံချွေတာစွာ ရောင့်ရဲကာ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်သောနေရာ၌ တရားဓမ္မဖြင့် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နေပါ၏ ဘုရား ဟု လျှောက်တင်ကြလတ္တံ့။
ဤတိုင်းပြည်၏အခွန်ကိုလည်း အမြဲပေးဆောင်တတ်သော တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာနှင့် မိမိ၏စီးပွားဥစ္စာတို့ကို တိုးတက်ပွားများစေတတ်သော အိမ်ပိုင်ရာပိုင်ရှိသည့် လယ်သမားယောက်ျားတစ်ယောက်အဖြစ် ငါ၏အခွန်များအား တစ်ဖန်ပြန်၍ ထမ်းဆောင်စေလော့ ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်မည်လော” ဟု မေးတော်မူ၏။
ထိုအခါ အဇာတသတ်က-“ဤသို့ မမိန့်သင့်ပါ အရှင်ဘုရား၊ အမှန်တကယ်အားဖြင့် အကျွန်ုပ်တို့ကပင် ထိုသူ့အား ရှိခိုးလည်းရှိခိုးရမည်။
ထို့အပြင် ထိုသူအား သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်းတို့နှင့် မနာမကျန်းဖြစ်ပါကလည်း ဆေးအသုံးအဆောင်များ အလိုရှိပါကလည်း အကျွန်ုပ်တို့အား အလှူခံပါရန်လည်း ဖိတ်ရမည့်အပြင် ထိုသူအား တရားဥပဒေနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုပေးပြီး ထိုသူ၏ လုံခြုံရေးကိုလည်းစီမံပေးရမည် ဖြစ်ပါ၏”ဟု လျှောက်တင်၏။
ထိုသို့လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး သင်ဆိုခဲ့သောစကားကို အဘယ်သို့ထင်မြင်သနည်း။
ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးသည် အကျိုးရှိသလော၊ အကျိုးမရှိသလော” ဟုပြန်မေးမိန့်၏။
အဇာတသတ်မင်း-“ဤသို့ဖြစ်လျှင် ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးသည် ဧကန်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည့်အပြင် တပည့်တော်သည်လည်း ချက်ချင်း နားလည်သဘောပေါက်ပါ၏ ဘုရား”ဟု လျှောက်တင်၏။
ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ ဤသည်ကား ငါ သင့်အား နှစ်ကြိမ်မြောက် ဟောပြသော မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
သာလွန်မြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး(သီလကဏ္ဍ + သမာဓိကဏ္ဍ + ပညာကဏ္ဍ) ထို့နောက် အဇာတသတ်မင်းက-“အရှင်ဘုရား၊ ဆိုအပ်ခဲ့သော ကိုယ်တိုင်သိမြင်ရသော ဤရဟန်းဖြစ်ကျိုးနှစ်ပါးထက် သာ၍နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်း၍မွန်မြတ်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုး ရှိပါသေးလျှင်လည်း အကျွန်ုပ်အား ထပ်မံ၍ဟောပြရန် တတ်နိုင်ပါသေးသလာ” ဟု မေးလေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး၊ အကျွန်ုပ်တတ်နိုင်ပါ၏။
ဤသို့ဆိုလျှင် ကောင်းစွာနှလုံးသွင်း၍ နာကြားပါလေ။
အကျွန်ုပ် ဟောကြားပါအံ့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် မဂဓတိုင်းအရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်လည်း-“ကောင်းပါပေ၏ အရှင်ဘုရား” ဟု လက်ခံလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည်-“မင်းကြီး၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသောတရားအပေါင်းတို့ကို သိမြင်တော်မူသော၊ ကောင်းမွန်သော အသိဉာဏ်နှင့် ကောင်းမွန်သော ကျင့်ကြံခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ ကောင်းသောစကားကို အမြဲဆိုတော်မူသော၊ လောကသုံးပါး၏ တည်နေရာအသီးသီးတို့ကို သိတော်မူသော၊ ဆုံးမထိုက်သူကို ဆုံးမရာ၌လည်း အတော်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော၊ နတ်လူတို့၏ဆရာဖြစ်တော်မူသော၊ သစ္စာလေးပါးမြတ်တရားတို့ကို သတ္တဝါအများသိစေရန်အတွက် ဟောပြတော်မူသော၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတော်မူသော ဟူသော ဂုဏ်အရည်အချင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤလောက၌ ပွင့်တော်မူလေပြီ။
ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာ၊ မာရ်နတ်နှင့် နတ်နှင့်တကွသော လောကတို့နှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ၊ မင်းနှင့်လူတို့အမှူးပြုသော သတ္တဝါတို့အား ကိုယ်တိုင်ရရှိသော ဉာဏ်အထူးဖြင့် သိတော်မူသော တရားတော်များဖြင့် တရားထူးရစေ၍ ဘဝဩဃသံသရာမှ လွတ်မြောက်စေ၏။
ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းမွန်သော အစ၊ အလယ်၊ အဆုံးတို့ဖြင့် ပြီးပြည့်စုံသော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ ယုံကြည်အားရစရာသည်လည်းကောင်းမွန်သည့် အဆုံးအမတရားအားလည်း ဟောတော်မူခဲ့သလို အလုံးစုံသော ပြီးပြည့်စုံမှုတို့နှင့်ပြည့်စုံသော စင်ကြယ်ကောင်းမွန်သည့် အကျင့်မြတ်ထူးကိုလည်း သင်ပြတော်မူ၏။
ထိုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမနှင့် အကျင့်မြတ်တရားတော်တို့ကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်၏ သားသည်လည်းကောင်း၊ အခြားသော အဆင့်အတန်းဇာတ်အသီးသီးမှ သူတို့သည်လည်းကောင်း ကြားနာပေလတ္တံ့။
ထိုသူသည် တရားတော်တို့ကို ကြားနာသောအခါ မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်လေးစားကြည်ညိုကာ မြတ်စွာဘုရားအားလည်း ယုံကြည်သက်ဝင်မှုရှိလေကာ- အိပ်၊ စား၊ ကာမနှင့် အလုပ်လုပ်ရခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော လူတို့၏ဘောင်နှင့် လူတို့နေထိုင်မှုပုံစံတို့သည် ကျဉ်းမြောင်းကျဉ်းကျပ်လှ၏။
ကိလေသာမြူများဆိုင်းနေသဖြင့် တရားထူးကို မရနိုင်သော နေရာလည်းဖြစ်၏။
လူ့ဘောင်၌နေသူသည် ခရုသင်းကဲ့သို့ စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသည့် မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအကျင့်မြတ်တို့အားကျင့်ကြံရန်မလွယ်ကူပေ။
ထို့ကြောင့် ငါသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ရမူ ကောင်းလေစွ ဟု ဆင်ခြင်ပြီး ထိုသူသည် ဆံပင်၊ မုတ်ဆိတ်တို့အားပယ်ပြီးလျှင် ဖန်ရည်ဆိုးအဝတ်သင်္ကန်းတို့ကို ဝတ်ဆင်ကာ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ဆွေမျိုးအနည်းအများတို့ကို ပယ်စွန့်၍ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝတ်ကာ ပါတိမောက္ခသံဝရမည်သော ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော ရဟန်းတို့၏အကျင့်သီလကို စောင့်ထိန်းပြီး ကောင်းမြတ်သောအကျင့်နှင့် ကောင်းသောနေရာတို့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ပြည့်စုံတော်မူ၏။
အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်ကိုလည်း ဘေးအန္တရာယ်အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ကာ သိက္ခာပုဒ်သီလတို့အား ဆောက်တည်ကျင့်ကြံ၏။
ကောင်းသောအလုပ်၊ ကောင်းမွန်သည့်အပြောနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ကောင်းမွန်စင်ကြယ်သော အသက်မွေးမှုအားလည်း ကျင့်ကြံပြီးသားဖြစ်၏။
ကောင်းမွန်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံ၏။
စေ့ပိတ်ထားသော တံခါးကဲ့သို့ ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ်တို့ကိုလည်း အမြဲဆင်ခြင်၍ ထိန်းသိမ်း၏။
အစားအသောက် စားသောက်ရာ၌လည်း အတိုင်းအတာနှင့်သာ စားသောက်၏။
ရသမျှ အစားအဝတ်နှင့်သာ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်၏။
တရားကို အမြဲအောက်မေ့ကာသတိတရားထား၍ အမြဲဆင်ခြင်လေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
သီလကဏ္ဍ ထိုဥပမာပြုသောရဟန်း၏ အခြေခံအဆင့်သီလ(စူဠသီလ) မြတ်စွာဘုရားရှင်-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။
အခြေခံသီလဟူသည် အဘယ်သီလတို့နည်း ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ရဟန်းတို့သည် အသက်သတ်ခြင်းကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ တုတ်ဓားလက်နက်တို့ကို ကိုင်ဆောင်ရန် ရှက်ကြောက်ရွံ့ပြီး သနားသောကြောင့် မကိုင်ဆောင်ဘဲ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားကို အလိုရှိခြင်းသည်မှာလည်း ရဟန်းတို့၏အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မပေးသောပစ္စည်းကို ယူခြင်းအကျင့်ကို ပယ်ခွာရှောင်ကြဉ်၍ ပေးသောပစ္စည်းကိုသာ ယူ၍ ပေးလှူသောပစ္စည်းကိုသာ အလိုရှိ၏။
မိမိကိုယ်အား မခိုးမဝှက်၊ စင်ကြယ်သော သီလဖြင့် ပြည့်စုံ၏။
၎င်းလည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
မမြတ်သောအကျင့်အား မကျင့်ဘဲ မြတ်သော အကျင့်အားကျင့်၏။
ယုတ်၍မကောင်းသော မေထုန်အကျင့်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
မှားသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ မှန်သောစကားကိုသာ အမြဲဆို၏။
တည်ကြည်၍ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားကိုသာ ဆို၏။
လောကကို လှည့်စားမှုမပြုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ကုန်းတိုက်သောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သူခပ်သိမ်းတို့အား စိတ်ဝမ်းကွဲပြားစေခြင်းမပြုဘဲ ညီညွတ်ရေးစကားကိုသာ အမြဲဆိုပြီး စိတ်ဝမ်းကွဲသူတို့ကိုလည်း ပြန်လည်ညီညွတ် စေ့စပ်တတ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ အပြစ်ကင်း၍ နားချမ်းသာကာ နှစ်သက်ဖွယ်၊ ယဉ်ကျေးဖွယ်၊ အများကလည်း နှစ်သက်သည့် စကားကိုသာဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
အကျိုးမရှိသည့်စကားကို ရှောင်ကြဉ်၍ သင့်တော်သောအခါ၌ အကျိုးရှိပြီး ဟုတ်မှန်၍ တရားနှင့် အဆုံးအမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကားကိုသာ ဆိုခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
မျိုးစေ့အပေါင်း၊ အပင်အပေါင်းကို ချိုးယူဖျက်ဆီးခြင်းအား ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ဆွမ်းတစ်နပ်သာ စားလေ့ရှိပြီး ညစာစားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်ဖြစ်သော ပွဲကြည့်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာရည်လိမ်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
မြင့်မြတ်သောနေရာကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး နိမ့်သော သင့်တော်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်းသည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလဖြစ်၏။
ရွှေငွေကို ခံယူခြင်း၊ ပြင်ဆင်ဖြတ်တောက်ခြင်းမပြုရသေးသော အစေ့အဆန်ကို ခံယူခြင်း၊ ခုတ်ထစ်ချက်ပြုတ်ထားခြင်းမရှိသည့် အသားစိမ်းကို ခံယူခြင်း၊ မိန်းမအို, မိန်းမပျိုတို့ကို အလှူခံခြင်း၊ ကျွန်မိန်းမ, ကျွန်ယောက်ျားကို ခံယူခြင်း၊ ဆိတ်နှင့် သိုးကို ခံယူခြင်း၊ ကြက်၊ ဝက်ကို ခံယူခြင်း၊ ဆင်၊ နွား၊ မြင်း၊ မြည်းကို ခံယူခြင်း၊ လယ်နှင့် ယာကို ခံယူခြင်း တို့အား မပြုလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏။
သံတမန်ပြုခြင်း၊ သူတစ်ပါးခိုင်းသော အမှုကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ မလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ချိန်ခွင်တိုင်းတာရာတွင်လည်း လီဆယ်ခြင်းနှင့် ငွေအသပြာ လိမ်ယူသွားခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ လက်ဆောင်ယူခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်း၊ အတုပြု၍ လိမ်ခြင်းတည်းဟူသော ကောက်ကျစ်ခြင်းအမှုတို့ကို ပြုခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ခရီးသွားကုန်သည်များကို ဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ကာ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ရွာနှင့်မြို့အား ဝင်စီးကာ လုယူဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ဓားပြတိုက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရဟန်းတို့၏ အခြေခံသီလများဖြစ်၏” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ထိုရဟန်း၏ အလယ်တန်းအဆင့်သီလ(မဇ္ဈိမသီလ) မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ဤသို့သော ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလတို့ဖြင့်ပြည့်စုံတော်မူ၏။
အလယ်တန်းအဆင့်သီလဟူသည် အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်းနှင့် အပင်အပေါင်းကို ဖျက်ဆီးကြ၏။
ရဟန်းတို့သည်ကား ထိုအမြစ်မျိုးစေ့၊ ပင်စည်မျိုးစေ့၊ အဆစ်မျိုးစေ့၊ အညွန့်မျိုးစေ့၊ ငါးခုမြောက် အစေ့မျိုးစေ့တို့တည်းဟူသော မျိုးစေ့အပေါင်း နှင့် အပင်အပေါင်းတို့ကို ဖျက်ဆီးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဆွမ်းကို သိုမှီးခြင်း၊ အဖျော်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အဝတ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ ယာဉ်ကို သိုမှီးခြင်း၊ အိပ်ရာကို သိုမှီးခြင်း၊ နံ့သာကို သိုမှီးခြင်း၊ (အခြား) စားသုံးဖွယ်ကို သိုမှီးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည်ကား ဆွမ်း၊ အဖျော်၊ အဝတ်၊ ယာဉ်၊ အိပ်ရာ၊ နံ့သာနှင့် အခြားသရေစာတို့ကို သိုမှီး သုံးဆောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့်အဟန့်အတားဖြစ်သော ကခြင်း၊ သီဆိုခြင်းနှင့် တီးမှုတ်ခြင်းသဘင်ပွဲ၊ စာပေဟောပြောပွဲ၊ လက်ဝါးတီးပွဲ၊ ကြေးနင်း ခွက်ခွင်းစသည့် တူရိယာများ တီးပွဲ၊ စည်တီးပွဲ၊ ပန်းချီပြပွဲ၊ သံလုံးပစ်အားကစားပွဲ၊ ဝါးထောင်၍ ကစားရသော ကစားပွဲ၊ အရိုးဆေးပွဲ၊ ဆင်တိုက်ပွဲ၊ မြင်းတိုက်ပွဲ၊ ကျွဲတိုက်ပွဲ၊ နွားတိုက်ပွဲ၊ ဆိတ်တိုက်ပွဲ၊ သိုးတိုက်ပွဲ၊ ကြက်တိုက်ပွဲ၊ ငုံးတိုက်ပွဲ၊ တုတ်သိုင်းပွဲ၊ လက်ဝှေ့ထိုးပွဲ၊ လက်ပမ်းလုံးပွဲ၊ စီးချင်းထိုးပွဲ၊ စစ်သည်များအား စစ်ဆေးပွဲ၊ စစ်တိုက်ပွဲ၊ စစ်အခမ်းအနားပွဲသဘင်များ စသော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ရှု၍ အချိန်ကုန်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတား ဖြစ်သော ပွဲအမျိုးမျိုးတို့ကို ကြည့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရားများကို မေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော ရှစ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ဆယ်ကွက်ကျားကစားနည်း၊ ကောင်းကင်ကျားကစားနည်း၊ ဖိုးလမင်းကျားကစားနည်း၊ ဇယ်တောက်ကစားနည်း၊ ကြွေအန်ကစားနည်း၊ ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်း၊ စုတ်ခတ်ရေးကစားနည်း၊ ဂေါ်လီကစားနည်း၊ ပီပီမှုတ်ကစားနည်း၊ ထွန်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ကျွမ်းထိုးကစားနည်း၊ စကြာဖြင့် ကစားနည်း၊ ခြင်ခွက်ငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ ရထားငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ လေးငယ်ဖြင့် ကစားနည်း၊ အက္ခရာဝှက်ကစားနည်း၊ စိတ်အကြံဖော်တမ်းကစားနည်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခု ကျိုးယောင် ကန်းယောင်ပြု၍ ကစားနည်း အစရှိသော လောင်းကစားခြင်း နည်းအမျိုးမျိုးအား ကစားခြင်း၊ လောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား၏ ဆူးငြောင့် အဟန့်အတားဖြစ်သော အလောင်းကစားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကစားခြင်းမပြုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ လက်တော်ပမာဏ ရှစ်သစ်အထက် မြင့်လွန်းသောနေရာနှင့် ပလ္လင်၊ နူးညံ့သည့် အမွေးရှည်ကော်ဇောကြီး၊ ဆန်းကြယ်၍ ထူးဆန်းသော သားမွေးအခင်း၊ လွန်စွာဖြူဆွတ်သောသားမွေးအခင်း၊ ပန်းပြောက်များခြယ်သထားသော သားမွေးအခင်း၊ လဲသွတ်အခင်း၊ ရုပ်ပုံခြယ်သားမွေးအခင်း၊ နှစ်ဖက်စလုံးအသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ တစ်ဖက်တည်းသားမွေးရှိသည့် အခင်း၊ ရွှေချည်ထိုးသောအခင်း၊ ပိုးချည်သားအခင်း၊ သားမွေးခင်းကြီး၊ ဆင်ကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ မြင်းကျောကုန်းပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ရထားပေါ်၌ ခင်းသောအနှီး၊ ကျားသစ်နက်ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်း၊ ဝက်ဝံ့ရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအခင်းမြတ်၊ နီသောအရောင်ဖြင့်ခြယ်သထားသော မျက်နှာကျက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိနေရာ အစရှိသော မြင့်သော၊ မြတ်သောနေရာများ၌ နေထိုင်ကြပေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ထိုမြင့်မြတ်၍ နှစ်သက်ဖွယ်သော နေရာများ၌ နေထိုင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် နံ့သာဖြင့် လိမ်းကျံပွတ်သပ်ခြင်း၊ ဆီဖြင့် နှိပ်နယ်၍ဆုပ်နယ်ခြင်း၊ နံ့သာရေဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊ လက်ရုံးကြီးထွားရန် ကစားထုရိုက်ခြင်း၊ မှန်ကြည့်ခြင်း၊ မျက်လုံးလှရန် မျက်စဉ်းဆေးခြယ်ခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း၊ နံ့သာခြယ်ခြင်း၊ နံ့သာပျောင်းလိမ်းကျံခြင်း၊ မျက်နှာကို ခြယ်ခြင်း၊ မျက်နှာကို လိမ်းကျံခြင်း၊ လက်ဝတ်တန်ဆာဆင်ခြင်း၊ သျှောင်ထုံးခြင်း၊ လက်ကိုင်တုတ် ဆောင်ခြင်း၊ ကျည်တောက်လွယ်ခြင်း၊ သန်လျက်ဆောင်ခြင်း၊ ဆန်းကြယ်လှပသော ထီးကို ဆောင်းခြင်း၊ ဆန်းကြယ်လှပသော ဖိနပ်ကိုစီးခြင်း၊ ဦးခေါင်း၌ အဆင်တန်ဆာ သင်းကျစ်ဖွဲ့ခြင်း၊ ပတ္တမြားဆံကျင်ထိုးခြင်း၊ သားမြီးယပ် ကိုင်ဆောင်ခြင်း၊ အစအမြိတ်ရှည်သည့် အဝတ်ဖြူတို့ကို ဝတ်ခြင်း အစရှိသည့် မိမိခန္ဓာကိုယ်အား လှပစေကြောင်း အရာများဖြင့် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် မိမိကိုယ်ကို လှပအောင် ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ခိုးသူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အမတ်ကြီးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စစ်သည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြောက်စရာကောင်းသောစကား၊ စစ်ထိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ စားသောက်ဖွယ်တို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အဝတ်အထည်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အိပ်ရာအခင်းအကျင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ပန်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နံ့သာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယာဉ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရွာနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နိဂုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မြို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ နယ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ မိန်းမတို့နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ယောက်ျားနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သူရဲကောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လမ်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ရေခပ်ဆိပ်နှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သေလွန်သူနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ အထွေထွေနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ လောကအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ သမုဒ္ဒရာအကြောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား၊ ကြီးပွားခြင်း၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစကား တို့တည်းဟူသော တရားနှင့်မသက်မဆိုင် ဆန့်ကျင်သောစကားကို ပြော၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ တရားကိုလည်းဆန့်ကျင်သော စကားကို မပြောမဆိုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြ၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် အချင်းချင်း သင်သည် ဤဓမ္မဝိနယကို မသိ၊ ငါသည် ဤဓမ္မဝိနယကို သိ၏၊ သင်သည် ဤဓမ္မနှင့် ဝိနယတို့ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်မည်နည်း၊ သင်သည် မှားသောအကျင့်အားကျင့်သူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် မှန်သောအကျင့်ကျင့် သူဖြစ်၏၊ ငါ၏ စကားသည် စေ့စပ် မှန်ကန်၏၊ သင်၏ စကားသည် မစေ့စပ် မှန်ကန်ခြင်းမရှိ၊ သင်သည် အရင်ပြောသင့်သည်ကို နောက်မှပြော၏၊ နောက်မှ ပြောသင့်သည်ကို အရင်မှပြော၏၊ သင်၏ ကြာမြင့်စွာ လေ့လာထားသော စကားသည် သင့်အား ပြန်လည်ပတ်ရှုပ်နေလေပြီ၊ သင့်အယူ၌ရှိသော အပြစ်ကို ငါ တင်ပြပြီ၊ သင်အရေးနိမ့်ပြီ၊ ငါ တင်ပြသော အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ရှာကြံချေဦးလော့၊ အကယ်၍စွမ်းနိုင်လျှင်လည်း ယခုပင်ချက်ချင်း ဖြေရှင်းလော့ ဟူ၍ အတိုက်အခံ အငြင်းစကားကို ဆိုကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် အတိုက်အခံအငြင်းစကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် ဘုရင်၊ ဘုရင့်အမျိုး၊ အမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ်အမျိုးများနှင့် တိုင်းပြည်၏ သံတမန်အလုပ်၊ သူတစ်ပါး၏ အခိုင်းအစေအလုပ်ကို ထမ်းဆောင်ပြီး ထိုသူတို့၏ ဤအရပ်မှ (ထိုအရပ်သို့) သွားလော့၊ ထိုအရပ်မှ (ဤအရပ်သို့) လာလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ဤအရပ်မှ ဆောင်သွားလော့၊ ဤပစ္စည်းကို ထိုအရပ်မှ ဆောင်ခဲ့လော့'' ဟူသော အမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်၍ ဝန်ဆောင်မှုပေးကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် ဤသို့ သံတမန်အခိုင်းအစေအား မလုပ်မကိုင်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။
အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် အများက ယုံကြည်၍လှူသော သုံးဆောင်ဖွယ်တို့ကို သုံးဆောင်ကြပြီးလျှင် မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အံ့ဖွယ်သောအရာအား ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းကုန်ကြ၏။
မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် မြှောက်ပင့်၍လည်း ပြောကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်လာဘချမ်းသာအတွက် အရိပ်အခြည်လည်း ပြကုန်၏၊ မိမိ၏ လာဘ်ချမ်းသာအတွက် အနိုင်ကျင့်၍ အတင်းအကျပ်လည်း ပြုကုန်၏၊ အရောင်းအဝယ်ဖြင့်လည်း မိမိ၏လာဘ်ကိုလည်း ရှာမှီးကုန်၏ ဟူ၍ မိမိ လာဘ်လာဘရရှိစေရန် ဤသို့ကြံရွယ်ကာ ပြုလုပ်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် မိမိ၏လာဘ်လာဘအတွက် နည်းလမ်းမျိုးစုံကို မသုံးဘဲ ကြည်ညိုသောကြောင့် လှူသည့်ပစ္စည်းကိုသာ လက်ခံခြင်းဖြင့် ရှောင်ကြဉ်၏။
ဤသည်ကား ရဟန်းတို့၏ အလယ်တန်းအဆင့်ရှိသော သီလပေတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူလေ၏။
အလယ်တန်းအဆင့်ရဟန်းသီလသည်ပြီး၏။
ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလ(မဟာသီလ) မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး၊ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ မြင့်မြတ်ဆုံးသောအဆင့်ရှိသည့် သီလတို့ဖြင့်လည်း ပြည့်စုံတော်မူ၏။
ရဟန်းတို့သည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောအတတ်ပညာတို့ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်းမရှိဘဲ ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။
ဤသည်မှာ ရဟန်းတို့၏ အထက်တန်းအဆင့်သီလပင်ဖြစ်၏။
”ဟူ၍ မိန့်တော်မူပြီးနောက် သီလအဆင့်သုံးဆင့်အားကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းရရှိအပ်သော အကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။
ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သီလအဆင့်သုံးဆင့်အား စောင့်ထိန်းအောင်မြင်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရန်သူများအားနှိမ်နင်းအောင်မြင်ပြီးသည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ဘိသိက်ရေအစုံသွန်းလောင်းအပူဇော်ခံရသော မင်းအား မည်သို့သော ရန်သူများက မရင်ဆိုင်ရဲသကဲ့သို့ သီလစောင့်ထိန်းခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ထိုရဟန်းသည် မည်သို့သော ဘေးအန္တရာယ်မှ မကျရောက်မမြင်မတွေ့နိုင်သည့်အပြင် မိမိစိတ်နှလုံးသန္တာန်၌လည်း အပြစ်ကင်းနေသောမိမိ၏ဖြစ်အင်အား ကျေနပ်အားရ၍ဝမ်းသာခြင်းတည်းဟူသော ပီတီချမ်းသာအားလည်းခံစားရ၏။
မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ဤသို့သော အဆင့်သုံးဆင့်ရှိသောသီလတို့အား ကျင့်ကြံအောင်မြင်ပြီးပြည့်စုံနေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ရဟန်းတို့၏အထက်တန်းအဆင့်သီလကဏ္ဍပြီးဆုံး၏။
သမာဓိကဏ္ဍ(ဣန္ဒြေ+သတိသမ္ဗဇဉ်+ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း) ဣန္ဒြေကို စောင့်စည်းခြင်း မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး ထိုရဟန်းသည် ပိတ်ထားသော တံခါးသကဲ့သို့ ကိုယ်စိတ်နှလုံးတည်းဟူသော ဣန္ဒြေတို့ကို စောင့်စည်းသနည်း ဟုဆိုလျှင် ဤလောက၌ ရဟန်းတို့သည် မျက်စိဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ ရုပ်အဆင်း 'ရူပါရုံ' ကိုမြင်လျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော သဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာကြည့်ရှု၍တွေးခြင်းမရှိ၊ လက်ခြေစသော အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးဟန်ရယ်ဟန်စသော အမူအရာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ အမြင်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာကြည့်ရှုမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အမြင်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
စောင့်စည်းလည်းစောင့်စည်းနိုင်၏။
စောင့်စည်းခြင်းအားလည်း ပြည့်စုံခိုင်မြဲနိုင်အောင်လည်း စောင့်စည်း၏။
နားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အသံ ကို ကြားလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အသံနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ ပြုံးသံရယ်သံစသော အသံ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ အသံအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အသံအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
နှာခေါင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏အနံ့ ကို ရှုမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အနံ့နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အနံ့ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ အနံ့အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အနံ့အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
လျှာဖြင့် အစားအစာ၏ အရသာ ကို လျက်မိလျှင် ထိုအစားအစာ၏ အရသာနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုအစားအစာ၏ အရသာအမှတ်လက္ခဏာ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ အရသာအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အရသာအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
ကိုယ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ အတွေ့အထိကို ထိမိလျှင် မိန်းမ ယောက်ျားစသော အတွေ့အထိနိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတွေ့အထိ အမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ အတွေ့အထိအာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာဆန်းစစ်မိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏အတွေအထိအာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
စိတ်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်စုံတစ်ရာ၏ သဘောထား ကို သိသော် မိန်းမ ယောက်ျားစသော ပုံသဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို သေချာတွေးခြင်းမရှိ၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာ၏ စိတ်သဘောအမှတ်လက္ခဏာကို သေချာကြည့်ရှုကာဆန်းစစ်ခြင်းမရှိပေ။
အကယ်၍ စိတ်အာရုံကို မစောင့်စည်းဘဲသေချာတွေးမိလေ လျှင် မက်မောလိုချင်ခြင်း၊ လွန်စွာလိုချင်သဖြင့် နှလုံး မသာခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ထိုမစောင့်စည်းသူ၏ စိတ်နှလုံးကိုလိုက်၍ ပင်ပန်းအောင် နှိပ်စက် ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏စိတ်အာရုံကို စောင့်စည်းရန်အတွက် ကြိုးစား၏။
”ဟုမိန့်တော်မူ၏။
ထိုရဟန်း၏ကိုယ်၊စိတ်နှလုံးတို့အားတည်ငြိမ်စွာစောင့်ထိန်းခြင်းရရှိသောအကျိုးကျေးဇူး မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။
ထိုရဟန်းသည် ဤဆိုခဲ့ပြီးသော အလွန်မြင့်မြတ်သည့် အမြင်၊အကြား၊အနံ့အရသာ၊အတွေ့အထိနှင့်စိတ်တို့အား စောင့်ထိန်းခြင်းတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ မိမိ၏စိတ်နှလုံးသဘောထားအတွင်း၌ ကိလေသာတရားမနှောင့်ယှက်မပါဝင်မရောနှောသော ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှုအားခံစားရ၏။
ထိုရဟန်း၌ ပိတ်ထားသောတံခါးတို့ကဲ့သို့ လုံခြုံတည်ငြိမ်၍ ပြည့်စုံသော ကိုယ်စိတ်နှလုံးအား စောင့်ထိန်းမှုကို စောင့်ထိန်းနေလျက်ရှိပေ၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
အောက်မေ့ခြင်းနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်း(သတိနှင့်သမ္ဗဇဉ်) မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။
ထိုရဟန်းသည် တရားအား အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်၏။
အဘယ်သို့ရှုမှတ်လေသနည်းဟုဆိုလေလျှင် ဤသာသနာ၌ ရဟန်းတို့သည် ခြေဖြင့် ရှေ့သို့လှမ်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ နောက်သို့ဆုတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ရှေ့သို့တည့်တည့်ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘေးသို့ကြည့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အကွေ့အဆန့်ပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့၏ သင်းပိုင် သပိတ် သင်္ကန်းတို့ကို ဆောင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စားသောက်ခြင်းပြုရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား ဝါးရာတွင်လည်းကောင်း၊ အစားအစာအား လျက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သွားလေရာအရပ်၊ ရပ်သောနေရာ၊ ထိုင်သောနေရာ၊ အိပ်သောနေရာ၊ နိုးသောနေရာ၊ ပြောဆိုသောနေရာ၊ တိတ်ဆိတ်သောနေရာတို့တွင်လည်းကောင်း မည်သည့်နေရာ၌မဆိုတရားအား နှလုံးသွင်း၍ အောက်မေ့ဆင်ခြင်မှုနှင့်ပြည့်စုံစွာရှုမှတ်ခြင်းပင်ဖြစ်ပေ၏” ဟုမိန့်တော်မူ၏။
ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။
ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် သင်္ကန်း၊ ဝမ်းကိုမျှတစေနိုင်ရုံသာရှိသည့် ဆွမ်းတို့ဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏၊ အတောင်ရှိသော ငှက်သည် ပျံလေရာရာသို့ မိမိအတောင်သာဝန်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာပျံနိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူ ထို ရဟန်းသည်လည်း ကိုယ်ကို မျှတစေနိုင်ရုံသော သင်္ကန်းဖြင့် ဝမ်းကို မျှတစေနိုင်ရုံသော ဆွမ်းဖြင့် ရောင့်ရဲ၏၊ ထိုရဟန်းသည် သွားလေရာရာသို့ သွားရာ၌ သယ်စရာ ပရိက္ခရာမျှသာ ရှိသဖြင့်တစ်ပါတည်း အတူယူပြီးဖြစ်၍ ပေါ့ပါးစွာသွားရုံပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။
သမာဓိကဏ္ဍပြီး၏။
ပညာကဏ္ဍ(ဈာန်ဉာဏ်+ဝိပဿနာဉာဏ်+ဝိဇ္ဇာဉာဏ်) နီဝရဏတရားများကင်းစင်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။
ထိုရဟန်းသည် ဆိုအပ်ပြီးသော မြင့်မြတ်သည့် သီလများ၊ ဣန္ဒြေများ၊ သတိသမ္ဗဇဉ်၊ ရောင့်ရဲခြင်း တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ဆိတ်ငြိမ်သော ကျောင်း၊အိပ်ရာ၊ တော၊သစ်ပင်ရင်း၊ တောင်၊ ချောက်၊ တောင်ခေါင်း၊ သချိုင်း၊ တောအုပ်၊ လွင်ပြင် နှင့် ကောက်ရိုးပုံ တို့ကို မှီဝဲ၍နေထိုင်၏။
ထိုရဟန်းသည် ဆွမ်းခံရာမှ ပြန်ခဲ့၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ထယ်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မွန္စွာ ထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေးရှူ သေချာသတိထားလျက် တရားကို ဆင်ခြင်ကာ အဘိဇ္ဈာတည်းဟူသောလောကအား တပ်မက်ခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်း ကင်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါသတည်းဟူသော ပျက်စီးခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍သတ္တဝါတို့၏ကောင်းကျိုးကိုလိုလားသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိနမိဒ္ဓတည်းဟူသော လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကိုပယ်၍တက်ကြွသောစိတ်ကိုဖြစ်စေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဥဒ္ဓစ္စတည်းဟူသောပျံ့လွင်ခြင်းကိုပယ်၍ တည်ကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင့်လည်းကောင်း၊ ကုက္ကုစ္စတည်းဟူသောနောင်တဖြစ်၍ တစ်ဖန်ပူပန်ခြင်းကိုပယ်၍အေးချမ်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝိစိကိစ္စာတည်းဟူသော ကုသိုလ်တရားများ၌ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်းကိုပယ်၍ ကုသိုလ်တရားအားယုံကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အေးချမ်းစင်ကြယ်စွာထား၏။
အရင်းအနှီးမရှိ၍အကြွေးယူကာအလုပ်လုပ်ပြီး သားမယားတို့အား ထောက်ပံ့ရသောယောက်ျားသည် သူ၏အကြွေးများ အားကုန်ဆုံးအောင်ဆပ်ပြီး၍ ချမ်းသာသော အခါ “ငါ့တွင်ကြွေးမြီးများကုန်ဆုံးလေပြီ”၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
အနာရောဂါနှိပ်စက်သောကြောင့် ထမင်းမစားနိုင်။
ထမင်းမစားနိုင်သောကြောင့်အားမရှိ၍ မကျန်းမမာဖြစ်နေသောသူသည် အနာရောဂါပျောက်ကင်းကာထမင်းစားပြီးပြန်လည်ကျန်းမာသောအခါ “ငါသည်ကျန်းမာလေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
အချုပ်ခန်း၌အချုပ်ခံရသောယောက်ျားသည် အချုပ်ခန်းမှ အန္တရာယ်ကင်းကင်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်သောစည်းစိမ်အနည်းငယ်မျှလည်း ပျက်စီးခြင်းမရှိဘဲ ချမ်းသာစွာလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်အချုပ်မှလွတ်မြောက်လေပြီ”ဟူ၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
မိမိကိုယ်ကို မိမိမပိုင်သော သူတစ်ပါး၏ကျွန်ယောက်ျားသည် ကျွန်အဖြစ်မှလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်မိမိကိုယ်ကိုပိုင်သောသူဖြစ်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
အစာရေစာရှားပါးသည့်ခရီးလမ်းကို ပင်ပန်းစွာဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကိုသယ်ပိုး၍ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာဖြတ်သန်းရသော ယောက်ျားသည် အေးချမ်း၍ အစာရေစာပေါများသောရွာတစ်ရွာကိုရောက်သောအခါ “ငါသည်အေးချမ်းသောနေရာသို့ရောက်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောယောက်ျားများကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း အကြွေးကဲ့သို့ အနာရောဂါကဲ့သို့ အချုပ်ခန်းကဲ့သို့ ကျွန်ဘဝကဲ့သို့ ရှည်ဝေးခက်ခဲသောခရီးကဲ့သို့ ဆင်းရဲခြင်းပေးသော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့အား သိ၍ပယ်ရှားပြီးလေသောအခါ ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်မှုဖြစ်ခြင်းနှင့်အတူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည်လည်းတည်ငြိမ်အေးချမ်းကာချမ်းသာနေ၏။
”ဟူ၍မိန့်တော်မူ၏။
နီဝရဏတရားများကင်းစင်ပြီးနောက် ပဌမဈာန်အားရရှိသွားသော ရဟန်း၏အကျိုး မြတ်စွာဘုရား-ထို ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရားတို့နှင့်အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းကွာသွားသောကြောင့် တွေးတောကြံဆခြင်း(ဝိတက်)၊ဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိစာရ)၊နှစ်သက်ဝမ်းသာခြင်း(ပီတိ)၊ချမ်းသာအေးချမ်းခြင်း(သုခ) တည်းဟူသော ဂုဏ်ရည်တို့ဖြင့်ပြည့်စုံသည့် ပဌမဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။