kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအကြောင်း ဘုရားရှင် မြင်တော်မူ၍ ပုဏ္ဏား မသိနိုင်အောင် ပြု မပြု အကြောင်း ၂-ပါးကြောင့် ငရဲရောက်သည်ဟု မိန့်တော်မူလိုက်သည်။
ပြု မပြု အကြောင်း ၂-ပါးကြောင့် ငရဲရောက်သည်ဟူသော စကားကိုပင် ဉာဏ်မမီနိုင်သော ပုဏ္ဏားသည် ဤမျှဖြင့် ရပ်နေလျှင် ပုဏ္ဏားများအလယ်မှာ “သင်မာန်ထောင်လွန်းသည်၊ စကား တခွန်းမျှဖြင့် ဘာမှမဆိုနိုင်”ဟု အပြစ်တင်စရာဖြစ်နေမည်၊ ထို့ကြောင့် ရှုံးသော်လည်း မရှုံးသလိုလို တဖန် နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်း ထပ်မေးလျှောက်သည်။
ဒုတိယပုစ္ဆာဖြင့် ပထမ ပုစ္ဆာကို သိလိမ့်မည်၊ ပ-ဖြင့် ဒုကိုလည်း သိလိမ့်မည်ဟု ထင်နေသည်။
ဘုရားရှင်ကလည်း ပုဏ္ဏားမသိနိုင်အောင်ပင် ပြုမပြုကြောင့်ပင် နတ်ပြည် ရောက်သည်ဟု ဖြေလိုက်ပြန်ရာ ဉာဏ်မမီသော ပုဏ္ဏားသည် “ဤယောက်ျားမြတ်ထံ ရောက်လျက် မသိပဲ ပြန်မသွားသင့်၊ မိမိအယူပယ်ကာ ရဟန်းဂေါတမ နောက်လိုက်ပြီး အကျိုးစီးပွား ရှာမှီးကာ ဘဝလမ်းကြောင်း သုတ်သင်မည်”ဟု ကြံပြီး အကျယ်ဟောတော်မူပါ ဟု လက်မြှောက်အရှုံးပေးတော့သည်။
ဘုရားထံမှောက်ရောက်လာသော အာနန္ဒာကို ဘုရားရှင်က “ကိုယ် နှုတ် စိတ် ပြစ်မှု ၃-ခုကို မပြုအပ်”ဟု ဟောတော်မူလိုက်သည်။
“ပြုလျှင် ဘယ်အပြစ်ပုံသေပါနည်း” ဟုလျှောက်ရာ “ပြုလျင် မိမိကိုယ်ကို မိမိစွပ်စဲခြင်း၊ ပညာရှိများ သိမြင်လျင် ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ မကောင်းသတင်း ဖြစ်ခြင်း၊ တွေဝေ၍ သေရခြင်း၊ သေလျှင်ငရဲရောက်ရခြင်း အပြစ် ၅-မျိုး ပုံသေဖြစ်မည်”ဟု ဟောတော်မူသည်။
ကိုယ် နှုတ် စိတ် ကောင်းမှု ၃-ခုကို ပြုသင့်ကြောင်း၊ ပြုလျှင် အပြန်အားဖြင့် အကျိုး ၅-မျိုး၊ သေလျှင် နတ်ပြည်ရောက်သည်အထိ ရမည်ဖြစ်ကြောင်းမိန့်သည်။
ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်များကို အကုသိုလ်ပယ်ကြ၊ သင်တို့ ပယ်စွမ်းနိုင် ကြသည်၊ မစွမ်းနိုင်လျှင် ပယ်ကြဟု ငါမဟော၊ စွမ်းနိုင်သေးကြောင့်သာ ပယ်ကြဟု ငါဟောသည်။
အကုသိုလ်ကိုပယ်ခြင်းသည် စီးပွားမဲ့ဖို့ ဆင်းရဲဖို့ဖြစ်လျှင် ပယ်ကြဟု ငါမဟော၊ စီးပွားရှိဖို့ ချမ်းသာဖို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာ ပယ်ကြဟု ငါဟောသည်။
ကုသိုလ်ကို ပွားကြ၊ သင်တို့ ပွားစွမ်းနိုင်ကြသည်၊ မစ္စမ်းနိုင်လျှင် ပွားကြဟူ ငါ မဟော၊ စွမ်းနိုင်သောကြောင့်သာ ပွားကြဟု ငါဟောသည်၊ ကုသိုလ်ကိုပွားခြင်းသည် စီးပွားမဲ့ဖို့ ဆင်းရဲဖို့ဖြစ်လျှင် ပွားကြဟု ငါမဟော၊ စီးပွားရှိဖို့ ချမ်းသာဖို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာ ပွားကြဟု ငါဟောသည်ဟု မိန့်သည်။
သာသနာတော် ပျက်စီးကွယ်ပျောက်ကြောင်း တရား ၂-မျိုးမှာ -မကောင်းသဖြင့် ထားအပ်သောပုဒ်ဗျည်း၊ မကောင်းသဖြင့် သိအပ်သော အနက်တို့ဖြစ်၍ သာသနာတော် တည်တံ့ကြောင်း မပျက်စီး မကွယ်ပျောက်ကြောင်း တရား ၂-မျိုးမှာ ကောင်းစွာထားအပ်သော ပုဒ်ဗျည်း၊ ကောင်းစွာသိအပ်သော အနက်တို့ ပင်ဖြစ်သည်ဟု အပြန်အားဖြင့် မိန့်သည်။
အင်္ဂုတ္တိုရ်ဒုကနိပါတ် ပဌမပဏ္ဏာသက ဗာလဝဂ် ၌ အဗ္ဘာစိက္ခနသုတ် သုံးသုတ်ရှိပါသည်။
လူမိုက် ၂-မျိုးမှာ- မိမိအပြစ်ကို အပြစ်ဟု မရှုသူ၊ တောင်းပန်ဝန်ချသူ၏ အပြစ်ကို တရားသဘောအတိုင်း လက်မခံသူတို့ ဖြစ်သည်၊ အပြစ်ဟုရှုသူ လက်ခံသူ ဟု ပညာရှိ ၂-မျိုးကိုလည်း အပြန်အားဖြင့် မိန့်သည်။
ဘုရားရှင်ကို မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုစွပ်စွဲတတ်သူ ၂-မျိုးမှာ- ဒေါသကိန်း၍ ဒေါသသည် ဖျက်ဆီးအပ်သူ၊ မကောင်းသောယူခြင်းဖြင့်ယူသော သဒ္ဓါလွန်ကဲ သူတို့ဖြစ်သည်၊ ပထမပုဂ္ဂိုလ်မှာ “ရဟန်းဂေါတမအား တရားထူးမရှိ” စသည်ပြောဆိုသော သုနက္ခတ်လို အစားဖြစ်သည်၊ ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဉာဏ်မပါ သဒ္ဓါသာလွန်သူ ဖြစ်၍ ဘုရားရှင်သည် အားလုံး လောကုတ္တရာဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆံစသော ၃၂-ပါးသော ကာယလည်း လောကုတ္တရာသာ စသည်ဖြင့် အမှားယူ၍ ဘုရားကို စွပ်စွဲ တတ်သည်။
ဘုရားရှင် မဟောပြောအပ်သည်ကို ဟောပြောအပ်သည်ဟုပြသူ၊ ဟောပြောအပ်သည်ကို မဟောပြောအပ်ဟုပြသူ ၂-မျိုးတို့သည်လည်း မဟုတ်မမှန် ပြောဆို စွပ်စွဲတတ်သူများဖြစ်၍ ဘုရားရှင် မဟောပြောအပ်သည်ကို မဟောပြောအပ်၊ ဟော ပြောအပ်သည်ကို ဟောပြောအပ်ဟု ပြသူ ၂-မျိုးမှာ မစွပ်စွဲတတ်သူများဖြစ်သည်။
ဆောင်၍သိအပ်သော အနက်ရှိသော နေယျတ္ထသုတ်ကို တိုက်ရိုက်သိအပ်သော အနက်ရှိသော နီတတ္ထသုတ်ဟုပြသူ၊ နီတတ္ထသုတ်ကို နေယျတ္ထသုတ်ဟုပြသူ ၂-မျိုးတို့သည်လည်း စွပ်စွဲတတ်သူများဖြစ်၍ နေယျတ္ထကို နေယျတ္ထ၊ နီတတ္ထကို နီတတ္ထ ဟု ပြသူ ၂-မျိုးမှာ မစွပ်စွဲတတ်သူများဖြစ်သည်။
နီတတ္ထ နေယျတ္ထ၌မှတ်ဖွယ် “ချစ်သားတို့၊ ၄-ယောက်ကုန်သော ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့ သည်”-စသော သုတ္တန်များကား နေယျတ္ထမည်သည်။
မှန်၏၊ ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်ဟု ဘုရားရှင်မိန့်သော်လည်း ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်မည်သည် မရှိရကား ဆောင်သိအပ်သော အနက်ရှိသော နေယျတ္ထသုတ်မည်သည်၊ ဤလူမိုက်ကား နီတတ္ထဟုပြသည်။
လူမိုက်ယူဆပုံမှာ ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်မရှိလျှင် “ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်”စသော စကား ဘုရားမဟောရာ၊ ယခုကား ဟောထားသောကြောင့် ပရမတ္ထအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ် ရှိသည်ဟု ယူသည်။
နီတတ္ထဟူသည် အနိစ္စ ဒုက္ခဟု ဟောရာ၌ အနိစ္စသာ ဒုက္ခသာဟု တိုက်ရိုက်နက် မှတ်ရမည်၊ လူမိုက်ကား နေယျတ္ထဟု ကြံကာ နိစ္စမည်သည် ရှိသေးသည်၊ သုခမည်သည် ရှိသေးသည်ဟု ယူသည်။
ဖုံးလွှမ်းအပ်သော မကောင်းမှုရှိသူအတွက် -ငရဲ တိရစ္ဆာန် ဂတိ ၂-မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးပုံသေ၊ မကောင်းမှု မရှိသူအတွက် နတ် လူ ဂတိ ၂-မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးပုံသေသည်၊ ထို့အတူ အမြင်မှား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူရှိသူအတွက် ငရဲတိရစ္ဆာန်၊ အမြင်မှန် သမ္မာဒိဋ္ဌိအယူရှိသူအတွက် နတ် လူ ဂတိ ၂-မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးပုံသေသည် မိန့်သည်။
သီလမရှိသူအား ငရဲတိရစ္ဆာန်၊ သီလရှိသူအား နတ် လူ ဂတိ ၂-မျိုးစီတို့ကို ခံယူအပ်ကုန်သည် မိန့်သည်။
လီဇလီဟော်လ်ဒရစ်ဂျ် မွေးဖွား လီဇလီရန်းစလေယာဟော်လ်ဒရစ်ဂျ် ၂၉ရက်၊ စက်တင်ဘာလ ၊ ၁၉၀၇ခုနှစ် Ledyard၊ Connecticut ကွယ်လွန် ၁၉ ရက် ၊ ဇွန်လ ၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်(အသက် ၉၁) အီစတန်၊ မေရီလန်း လူမျိုးစု အမေရိကန် နိုင်ငံသား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မိခင်ကျောင်း HBS in Forestry, University of Maine, 1931, ဘွဲ့လွန်။
၊ 1931-32 ဂေဟဗေဒ ဆိုင်ရာ MS ၊ University of Michigan ၊ 1946၊ Ph.D. ၊ 1947။
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း သက်ရှိဇုန် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု ပုံကြမ်း။
၎င်း၏ကျော်ကြားသော ၁၉၄၇ ခုနှစ် စာတမ်းတွင်၊ သူသည် အညွှန်းသုံးခုကို အသုံးပြု၍ "ဘဝဇုန်များ" ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်- ပျမ်းမျှနှစ်စဉ်ဇီဝအပူချိန် (ဒေတာတန်ဖိုးများ အောက်ပြီးနောက် ပျမ်းမျှအပူချိန် ၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် "0°C" သို့မဟုတ် "30°C" ၃၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထက်ကို ဖယ်ရှားလိုက်ပါပြီ) နှစ်စဉ် စုစုပေါင်း မိုးရွာသွန်းမှု ပျမ်းမျှနှစ်စဉ် ရေငွေ့ပျံခြင်း ၏ အချိုးသည် စုစုပေါင်း နှစ်စဉ်မိုးရွာသွန်းမှုကို ဆိုလိုသည်။
Holdridge, L.R. (1947). "Determination of world plant formations from simple climatic data". Science. 105 (2727): 367–8. Bibcode:1947Sci...105..367H. doi:10.1126/science.105.2727.367. PMID 17800882. ဟော်လ်ဒရစ်ဂျ် သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း quinine ၏ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ရှာဖွေရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သော Cinchona မစ်ရှင်များ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
Steere, W. (1945). The Cinchona-Bark Industry of South America. The Scientific Monthly, 61(2), 114-126. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/18623 ကိုယ်ပိုင်ဘဝ သူသည် တေးရေးဆရာ လီဟော်လ်ဒရစ်ဂျ် ၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် လီဇလီအေဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ လော်ရီနာဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ မာဘယ်လာဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ မယ်ရီဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ မာရီစလာဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ တာနီယာဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်, ဂျွန်ဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်, အီဒါဟော်လ်ဒရစ်ဂျ်၊ Reuseland Holdridge၊ Leythy j. Holdridge နှင့် သားငယ် ဂယ်ရီဂိုရီဟော်လ်ဒရစ်ဂျ် တို့၏ ဖခင်လည်းဖြစ်သည်။
[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] ကြည့်ပါ။
ရာသီဥတု ခွဲခြားခြင်း။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၇ မွေးဖွားသူများ။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော ဆန္ဒပြပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက ဦးဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အစပိုင်းတွင် အစိုးရအလုပ်ခေါ်ယူမှုအတွက် ကိုတာအခြေခံစနစ်များကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်သားများ၊ အများစုမှာ ကျောင်းသားများဖြစ်ကြသည့် ဇူလိုင်လူသတ်ပွဲကို ကျူးလွန်ခဲ့သောအခါတွင် အများအမြင်၌ အာဏာရှင်ဆန်သည်ဟု ယူဆရသော အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။
ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင်တော်လှန်ရေးဟု သိကြသည့် အပြည့်အဝပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
ဆန္ဒပြပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်သူများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များအတွက် ၃၀% ကိုတာ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တရားရုံးချုပ်က အမိန့်ချခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားများသည် အရည်အချင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အခွင့်အလမ်းများ ကန့်သတ်ခံရသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။
အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော အစိုးရအပေါ် လူထုမကျေနပ်မှုများ တိုးလာခြင်းကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
အစိုးရ၏ ကြာရှည်စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းမရှိခြင်း၊ ခြစားမှုများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ အများအပြားရှိနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခြင်း၊ နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ရန် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းများ မရှိခြင်းစသည့် အခြားလက်ရှိပြဿနာများစွာကြောင့် အခြေအနေမှာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။
အစိုးရသည် ဆန္ဒပြပွဲများကို နှိမ်နင်းရန် ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ဖြစ်သော Chhatra League ကို အာဝါမီလိဂ်ပါတီ၏ အခြားအဖွဲ့ခွဲများနှင့်အတူ ဖြန့်ကျက်ချထားခဲ့သည်။
ဤအဖွဲ့များသည် ဆန္ဒပြသူများကို သေနတ်နှင့် ချွန်ထက်သောလက်နက်များ အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် အစိုးရသည် ရဲတပ်ဖွဲ့၊ RAB (အမြန်တုံ့ပြန်တပ်ရင်း)၊ BGB (နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့) နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ချထားခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပစ်သတ်ခွင့်ရှိသော ညမထွက်ရအမိန့်ကို ကြေညာခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အစိုးရ၏ အမိန့်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အင်တာနက်နှင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ချိတ်ဆက်မှုများ မကြုံစဖူး ဖြတ်တောက်ခဲ့ရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် ကမ္ဘာ့အခြားနိုင်ငံများနှင့် ထိတွေ့မှုမှ လုံးဝပြတ်တောက်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ လူမှုမီဒီယာများကိုပါ ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။
အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့တော် ဒါကာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပိတ်ဆို့ကာ ရပ်ကွက်လိုက် ဝင်ရောက်ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြပွဲနှင့် ဆက်နွှယ်သည်ဟု သံသယရှိသူများကို ကျပန်း ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ မြို့နေလူထုကြားတွင် ကြောက်ရွံ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့အထိ သေဆုံးသူ ၂၁၅ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၂၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၁,၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။
တရားဝင်မဟုတ်သော သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၃၀၀ မှ ၅၀၀ အကြား ရှိခဲ့သည်။
ယူနီဆက် (UNICEF) က ဇူလိုင်လ ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ကလေးသူငယ် ၃၂ ဦး အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ပြီး များစွာသော ကလေးများ ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဆေးရုံများမှ မီဒီယာသို့ သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းကို အစိုးရက ကန့်သတ်ထားကြောင်း၊ ဆေးရုံ CCTV မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ကြောင်း၊ နှင့် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးသူ အများအပြားကို မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခြင်းမရှိဘဲ မြှုပ်နှံခဲ့ကြောင်း သတင်းများအရ သေဆုံးသူအရေအတွက် အတိအကျကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ ဦးဆောင်သော အာဝါမီလိဂ်အစိုးရက နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဆန္ဒပြပွဲကို အသုံးချခဲ့သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။
ညမထွက်ရအမိန့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း အကြမ်းဖက်မှုအတွက် တာဝန်ခံမှု၊ အစိုးရ၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ Chhatra League ကို ပိတ်ပင်ရန်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဟာဆီနာ၏ နုတ်ထွက်ရေးအပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့၏ နုတ်ထွက်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုမှုများ တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အစိုးရ၏ ပြည်သူလူထုအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုမှုကြောင့် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲသည် အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုဟု လူသိများသော ပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ။
(ဉာတပရိညာ (ထီ) [ဉာတ+ပရိညာ] ဉာတပရိညာ။
သိသာ ထင်ရှားပြီးသော ရုပ်နာမ် ဓမ္မတို့ကို အထူးထူး အပြားပြား ပိုင်းခြား သိမြင်တတ်သောဉာဏ်, တေဘူမကရုပ်နာမ် ဓမ္မတို့ကို သာမည, ဝိသေသ, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ လက္ခဏရသပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန် စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် အထူးထူး အပြားပြား ပိုင်းခြား သိမြင်သောဉာဏ်ကို “ဉာတပရိညာ”ဟု ခေါ်သည်၊ ယင်း ဉာတပရိညာသည် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ, ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိအရာ၌ တည်သည်။
မဟာနိ၊၄၃၊ ၃၃၆-၇။
စူဠနိ၊၁၂၁-၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀-၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၁-၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၈၊ ၂၄၁၊ ၃၃၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၁။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၇၀-၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၅၅။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၀-၁။
မ၊ဋီ၊၁၊၇၆။
မူလဋီ၊၁၊၂၃၅။
) ဖဿံ ပရိညာယာတိ ဖဿံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ ဉာတပရိညာယ တီရဏပရိညာယ ပဟာနပရိညာယ။
(ပေဋကော၊၂၄၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၅။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၉၊ ၂၄၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၈၊ ၂၄၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၊ ၁၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁၆။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၊ ၆၀-၂၊ ၉၂၊ ၁၀၁-၈၊ ၂၇၆။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၇၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၊ ၁၇၄။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၄။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၉၅။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၇၇။
ဝဇိရ၊၁၅၄။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၅၁။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊ ၂၁၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၄၃၊ ၁၀၄၊ ၃၇၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၆၂၊ ၃၀၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၈၉။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၉၀။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၇၉။
မ၊ဋီ၊၁၊၃၃၊ ၁၃၁၊ ၁၆၀။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၉၊ ၃၂၆။
သံ၊ဋီ၊၂၊၆၅၊ ၁၀၃၊ ၁၁၄၊ ၂၁၅၊ ၂၅၇၊ ၂၉၁-၃။
အံ၊ဋီ၊၁၊၃၂၊ ၁၂၉။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၇၄။
အံ၊ဋီ၊၃၊၃၈။
မူလဋီ၊၃၊၁၃၀။
အနုဋီ၊၂၊၂၆၊ ၁၇၁။
အနုဋီ၊၃၊၁၆၀။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၅၄၊ ၆၂။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ လောကီပရိညာ (၃)ပါး အကြောင်း၌ ဉာတပရိညာကို ဖားအောက်ဆရာတော်က ဤသို့ ရှင်းပြထားတော်မူ၏။
(ပဋိသံ၊၅၅၊ စာပိုဒ်၊၅၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၁၊ စာပိုဒ်၊၆၉၃။
) တီရဏပရိညာ, ပဟာနပရိညာကို ကြည့်ပါ။
ဉာတပရိညာ ရုပ်တရားတို့၏ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော ရုပ္ပနလက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ နာမ်တရားတို့၏ မိမိတို့၏ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာအာရုံသို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းတတ်သော နမနလက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ ရုပ်တရားအသီးအသီး၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာ နာမ်တရားအသီးအသီး၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာကိုလည်းကောင်း၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါ (၁၂)ရပ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးကိုလည်းကောင်း ထိုးထွင်းသိမြင်တတ်သော ဉာဏ်ပညာသည် ဉာတပရိညာ မည်၏၊ ထို ဉာတပရိညာပညာသို့ ဆိုက်ရောက်ရေးအတွက် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် လက္ခဏ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန် ပဒဋ္ဌာန်နည်းအားဖြင့် ရုပ်တရား နာမ်တရား အသီးအသီးကိုလည်းကောင်း, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါရပ်တို့ကို လည်းကောင်း ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူရမည် သိမ်းဆည်းရှုပွားရမည် ဖြစ်ပေသည်။
ဉာဏ်စဉ်နည်းအားဖြင့် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် နှစ်ပါးတို့သည် ဉာတပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိကြပေသည်။
သိသင့် သိထိုက်သည့် ရုပ်နာမ်ပရမတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာ အသီးအသီးကိုလည်းကောင်း အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့ကိုလည်းကောင်း ပိုင်းပိုင်းခြာခြား သိသောကြောင့် ဤ ဉာဏ် နှစ်ပါးတို့သည် ဉာတပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိကြပေသည်။
(၁)တီရဏပရိညာ (ထီ) [တီရဏ +ပရိညာ] (က) စူးစမ်း–ဆင်ခြင်–သုံးသပ်–ခြင်းအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍သိခြင်း။
(ခ) ဆုံးဖြတ် ခြင်းအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍ သိခြင်း။
(၁) လက္ခဏာရမ္မဏိကဝိပဿနာပညာ တီရဏပရိညာ နာမ။
...ကလာပသမ္မသနတော ပန ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာ တီရဏပရိညာယ ဘူမိ။
(၂) (က) စူးစမ်း–ဆင်ခြင်- သုံးသပ်-ခြင်းအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍ သိ-တတ်-ကြောင်းဖြစ်-သော။
(၂) (က) တီရဏပရိညာ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀)တိ တီရဏဝသေန ပရိဇာနနကပညာ။
သာ ဟိ ... တီရဏဝသေန သမ္မသနဝသေန တံ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဇာနာတိ။
(ခ) ဆုံးဖြတ်ခြင်းအားဖြင့် ပိုင်းခြား၍ သိ-တတ်-ကြောင်းဖြစ်–သော (ဉာဏ် =ပညာ)။
(ခ) ကိစ္စသမာပနဋ္ဌေန တီရဏပရိညာ ဝုတ္တာ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၈။
(သင်္ခါရ-တို့ကို အနိစ္စ-စသော ၄၂-ပါးသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားဆုံးဖြတ် သုံးသပ်-ဆင်ခြင်တတ်သော သမ္မသနဉာဏ်မှ စ၍ အနုလောမတိုင်အောင်သော ဉာဏ်သည် တီရဏပရိညာ-မည်၏။
) တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနေယျ (ပရိဇာနိတွာ) ဉာတပရိညာယ တီရဏပရိညာယ ပဟာနပရိညာယ။
မဟာနိ၊၃၃၆။
စူဠနိ၊၁၂၁။
(မဟာနိ၊၄၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၇၊ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၇။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၃၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၉၊ ၅၀၊ ၁၁၅၊ ၃၄၇။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၆၈၊ ၇၀-၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၂၊ ၁၀၁-၂၊ ၁၉၆။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊၄၂။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၂၁၁။
မ၊ဋီ၊၂၊၂၁၈။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၅၇၊ ၂၉၄။
အနုဋီ၊၃၊၁၆၈။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၉ ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ လောကီပရိညာ (၃)ပါး အကြောင်း၌ တီရဏပရိညာကို ဖားအောက်ဆရာတော်က ဤသို့ ရှင်းပြထားတော်မူ၏။
) ဉာတပရိညာ, ပဟာနပရိညာလည်း ကြည့်ပါ။
တီရဏပရိညာ ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို ပေါင်းစုခြုံငုံကာ အုပ်စုအလိုက် လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုလည်းကောင်း, အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို ပေါင်းစုခြုံငုံလျက် လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုလည်းကောင်း ကလာပသမ္မသနဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
ယင်းကလာပသမ္မသနဉာဏ်မှစ၍ အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖြစ်မှု-ပျက်မှုကို ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့ ဆိုက်သည့်တိုင်အောင် ထိုးထွင်းသိမြင်လျက် လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်သို့တိုင်အောင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ကို တီရဏပရိညာဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
ယင်းသမ္မသနဉာဏ်နှင့် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် နှစ်မျိုးတို့သည် သိသင့်သိထိုက်သော သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာတို့ကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်လျက် ယင်းသင်္ခါရ တရားတို့ကို အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု စူးစမ်းဆင်ခြင် ဆုံးဖြတ်ချက် ချနိုင်သော ဉာဏ်များ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တီရဏပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိကြပေသည်။
ပယ်လျက်ပဟာနပရိညာ (ထီ) [ပဟာန+ပရိညာ] ပိုင်းခြားသိတတ်သော ဉာဏ်ပညာ။
(အကြွင်းပယ်ခြင်းကို ပြုတတ်သောပညာ ကို ပဟာနပရိညာဟုခေါ်သည်။
) ကတမာ ပဟာနပရိညာ? ဧဝံ တီရယိတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂေန ပထဝီဓာတုယာ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ၊ အယံ ပဟာနပရိညာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁။
အရိယမဂ္ဂေဉာဏံ ပဟာနပရိညာ။
ဥဘယထာပိ ဟိ သမုစ္ဆာဒပဟာနကာရီ ဧဝ ပညာ နိပ္ပရိယာယေန ပဟာနပရိညာတိ ဒဿေတိ။
ဥဒဗ္ဗယာနုပဿနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ မဂ္ဂါ ပဟာနပရိညာ။
မူလဋီ၊၂၊၂၃၅။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း-၃ ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ လောကီပရိညာ (၃)ပါး အကြောင်း၌ ပဟာနပရိညာကို ဖားအောက်ဆရာတော်က ဤသို့ ရှင်းပြထားတော်မူ၏။
) ဉာတပရိညာ, တီရဏပရိညာလည်း ကြည့်ပါ။
ပဋိဝေဓဉာဏ်လည်း ဖတ်ပါ။
ပဟာန ပရိညာ သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်သက်သက်ကိုသာ ရှုမြင်၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ တွင်တွင်ကြီး ဝိပဿနာရှုနေသော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်မှစ၍ အထက်ပိုင်း ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံးတို့ကို ပဟာန ပရိညာဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်သက်သက်ကို အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော, အနိစ္စအခြင်းအရာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်နေသော အနိစ္စာနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရတို့၌ နိစ္စဟု စွဲယူသော နိစ္စသညာကို ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ အလားတူပင် ယင်း သင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ ဒုက္ခဟု ရှုပွားသုံးသပ် တတ်သော, ဒုက္ခအခြင်းအရာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်နေသော ဒုက္ခာနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရတို့၌ သုခဟု စွဲယူသော သုခသညာကို ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ အလားတူပင် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနတ္တဟု ရှုပွားသုံးသပ်တတ်သော, အနတ္တအခြင်းအရာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်နေသော အနတ္တာနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရတို့၌ အတ္တဟု စွဲယူသော အတ္တသညာကို ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ အလားတူပင် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့်အတွက် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ ငြီးငွေ့မှု နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်သည် ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ ငြီးငွေ့ဖွယ်အဖြစ် ရှုမြင်တတ်သော ယင်းနိဗ္ဗိဒါနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရ တရားတို့အပေါ်၌ နှစ်သက်မှု နန္ဒီတရားကို ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ အလားတူပင် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့်အတွက် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ ငြီးငွေ့ဖွယ်အဖြစ် ရှုမြင်ကာ ယင်းသင်္ခါရ တရားတို့၌ တပ်မက်မှု တဏှာသည် ကင်းပြတ်သွား၏၊ ယင်းသို့ တပ်မက်မှု တဏှာ ကင်းပြတ်စေသည့်, အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဝိရာဂါနုပဿနာ ဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်းဝိရာဂါနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ တွယ်တာမက်မောနေသည့် ရာဂကို ပယ်စွန့်လိုက်ခြင်း ဖြစ်၏၊ အလားတူပင် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့်အတွက် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၌ တပ်မက်မှု တဏှာသည် ချုပ်ငြိမ်းသွား၏၊ ယင်းတဏှာကား ဒုက္ခသစ္စာအမည်ရသည့် သင်္ခါရတရားတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည့် အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပေသည်။
ယင်းသမုဒယကို ချုပ်ငြိမ်းစေတတ်သော, သင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို နိရောဓာနုပဿနာဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်းနိရောဓာနုပဿနာဉာဏ်က သမုဒယကို ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ အလားတူပင် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အပျက်ကိုပင် အာရုံယူကာ အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပွားသုံးသပ်နေသည့် ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၌ ငါ ငါ့ဥစ္စာစသည်ဖြင့် စွဲယူတတ်သော အာဒါနတရားကို ပယ်စွန့်လျက် ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ဘက်သို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော အားဖြင့် ပြေးသွားသက်ဝင်နေ၏၊ ယင်းဝိပဿနာဉာဏ်ကို ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်း ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာဉာဏ်က သင်္ခါရတရားတို့၌ ငါ ငါ့ဥစ္စာစသည်ဖြင့် စွဲယူတတ်သော အာဒါနတရားကို ပယ်စွန့်လိုက်ပေသည်။
ဤကဲ့သို့ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်စသော အထက်ပိုင်း ဝိပဿနာဉာဏ်များက ကိလေသာတို့ကို ပယ်စွန့်ရာ၌ တဒင်္ဂအားဖြင့်သာ = ဝိပဿနာဉာဏ် အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေခိုက်၌သာ ပယ်စွန့်နိုင်၏၊ ထိုသို့ ကိလေသာတို့ကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်စွန့်လျက် .. သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်သက်သက်ကို အာရုံယူကာ သိသင့်သိထိုက်သည့် ယင်းသင်္ခါရတို့၏ အနိစ္စအခြင်းအရာ ဒုက္ခအခြင်းအရာ အနတ္တအခြင်းအရာတို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်နေသောကြောင့် ယင်းဝိပဿနာဉာဏ်တို့သည် ပဟာနပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိကြပေသည်။
“အနုဗောဓဉာဏ်” သည် ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ဖွဲ့စည်းမှုမှာ အနုဗောဓ + ဉာဏ ဖြစ်သည်။
“အနု” ဆိုသည်မှာ အဖန်ဖန် သို့မဟုတ် အစဉ်လျှောက်၊ “ဗောဓ” ဆိုသည်မှာ သိခြင်း၊ “ဉာဏ” ဆိုသည်မှာ ပညာ သို့မဟုတ် ဉာဏ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် “အနုဗောဓဉာဏ်” ဟူသည် အဖန်ဖန်သိခြင်းဉာဏ် သို့မဟုတ် အစဉ်လျှောက် မှန်းဆ၍ သိခြင်းဉာဏ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၏ သစ္စာဉာဏ် နှစ်မျိုး သစ္စဉာဏ် (သစ္စာတရားကို သိသော ဉာဏ်ပညာ) အမျိုးအစား နှစ်မျိုးကို ဖော်ပြထားပါသည်။
ယင်းတို့မှာ - လောကီသစ္စဉာဏ် (လောကီရေးရာနှင့် သက်ဆိုင်သော သစ္စဉာဏ်) လောကုတ္တရာသစ္စဉာဏ် (လောကကို လွန်မြောက်သော နိဗ္ဗာန်နှင့် သက်ဆိုင်သော သစ္စဉာဏ်) လောကီသစ္စဉာဏ် ကိုလည်း နှစ်မျိုးခွဲခြားထားပါသည်။
အနုဗောဓဉာဏ် (အဖန်ဖန် သိခြင်းဉာဏ်) ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ် (ပြန်လည် ဆင်ခြင်ခြင်းဉာဏ်) အနုဗောဓဉာဏ် သည် ရှေးဦးစွာ တရားအားထုတ်စ ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် အဓိက ဖြစ်ပါသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်) နှင့် မဂ္ဂသစ္စာ (နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး) တို့ကို တိုက်ရိုက် မသိနိုင်သေးပါ။
ထို့ကြောင့် ကြားနာရသော တရားတော်များ၊ ဆရာသမားများ၏ အဆုံးအမများ၊ မှန်းဆမှု၊ ဆင်ခြင်သုံးသပ်မှုများဖြင့် နားလည်အောင် ကြိုးစားရပါသည်။
ထိုသို့ ကြိုးစားအားထုတ်မှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်ကို အနုဗောဓဉာဏ် ဟု ခေါ်ပါသည်။
အနုဗောဓဉာဏ်သည် ဒုက္ခသစ္စာ (ဆင်းရဲခြင်းသစ္စာ) နှင့် သမုဒယသစ္စာ (ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းသစ္စာ) တို့ကိုလည်း အာရမ္မဏကရဏဝသေန (အာရုံပြုခြင်းအားဖြင့်) သိမြင်နိုင်ပါသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဒုက္ခနှင့် သမုဒယတို့ကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့်လည်း အနုဗောဓဉာဏ်ကို ရရှိနိုင်ပါသည်။
ပဋိဝေဓဉာဏ်သည် လောကုတ္တရာသစ္စဉာဏ် (မဂ်ဉာဏ်)ဖြစ်ပါသည်။
အနုဗောဓဉာဏ်သည် ပဋိဝေဓဉာဏ်ကဲ့သို့ တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် သိခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အဖန်ဖန် သိမြင်လာမှုမှ ရရှိသောဉာဏ်ဖြစ်သည်။
ဒုဝိဓဥှိ သစ္စဉာဏံ အနုဗောဓဉာဏဉ္စ ပဋိဝေဓဉာဏဉ္စ။
တတ္ထ အနုဗောဓဉာဏံ လောကိယံ အနုဿဝါဒိဝသေန နိရောဓေ မဂ္ဂေ စ ပဝတ္တတိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၂။
န ပဋိဝေဓဉာဏံ ဝိယ သကိံဒေဝ ဗုဇ္ဈတိ၊ အထ ခေါ (ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတာ အနု အနုဗောဓော၊ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ) အနု အနု ဗုဇ္ဈနတော အနုဗောဓော၊ အနုဿဝါကာရပရိဝိတက္ကဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိအနုဂတော ဝါ ဗောဓော အနု ဗောဓော။
(တဒေဝ ဉာဏန္တိ အနုဗောဓဉာဏံ၊ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ) န ဟိ သော (တံ) ပစ္စက္ခတော ဗုဒ္ဓတိ၊ အနုဿဝါဒိဝသေန ပန ကပ္ပတ္တာ ဂဏှာတိ (ကပ္ပနမုခေန ဗုဇ္ဈတိ၊ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ)။
မူလဋီ၊၂၊၅၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၁၆။
ဒုဝိဓံ ဟိ သစ္စဉာဏံ လောကိယံ လောကုတ္တရဉ္စ။
လောကိယံ ဒုဝိဓံ အနုဗောဓဉာဏံ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏဉ္စ။
အနုဗောဓဉာဏံ အာဒိကမ္မိကဿ အနုဿဝါဒိဝသေန နိရောဓေ မဂ္ဂေ စ ပဝတ္တတိ။
ဒုက္ခေ သမုဒယေ စ အာရမ္မဏကရဏဝသေန။
အနုဗောဓဉာဏ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဉာဏ်နှစ်မျိုး အနုဗောဓဉာဏ်နှင့် သက်ဆိုင်သော အဓိက ဉာဏ်ပညာ (၂) မျိုးရှိပါသည်။
ယင်းတို့မှာ - နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိရမည့် ရုပ်တရား နာမ်တရား၊ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိရမည့် အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ကြောင်း-ကျိုး-ဆက်နွယ်ပုံ သဘောတရား - တို့ဖြစ်ကြသည်။
အနုဗောဓသိ = ဉာတပရိညာသိ ဤသဘောတရား နှစ်မျိုးတို့ကား အနု အနု ဗုဇ္ဈနေန (= ဗုဇ္ဈနဋ္ဌေန) အနုဗောဓော - ဟူသော သုတ်မဟာဝါဋီကာအနနုဗောဓာတိ ဉာတပရိညာဝသေန အနနုဗုဇ္ဈနာ။
အပ္ပဋိဝေဓာတိ တီရဏပ္ပဟာနပရိညာဝသေန အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနာ။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၅၊၊) နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ, တဿ စ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟော န ပဌမာဘိနိဝေသမတ္တေန ဟောတိ၊ အထ ခေါ တတ္ထ အပရာပရံ ဉာဏုပ္ပတ္တိသညိတေန အနု အနု ဗုဇ္ဈနေန၊ တဒုဘယာဘာဝံ ပန ဒေဿန္တော ဉာတပရိညာဝသေန အနနုဗုဇ္ဈနာတိ အာဟ။
နိစ္စသညာဒီနံ ပဇဟနဝသေန ဝတ္တမာနာ ဝိပဿနာ ဓမ္မေ စ ပဋိဝိဇ္ဈန္တီ ဧဝ နာမ ဟောတိ ပဋိပက္ခဝိက္ခမ္ဘနေန တိက္ခဝိသဒဘာဝါပတ္တိတော၊ တဒဓိဋ္ဌာနဘူတာ စ တီရဏပရိညာ၊ အရိယမဂ္ဂေါ စ ပရိညာပဟာနာဘိသမယဝသေန ပဝတ္တိယာ တီရဏပဟာနပရိညာသင်္ဂဟော စာတိ တဒုဘယပဋိဝေဓာဘာဝံ ဒေဿန္တော တီရဏ။
အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနာတိ အာဟ။
(ဒီ၊ဋီ၊၂၊၈၉-၉၀။
)၏ ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုသည့်အတိုင်း တစ်ကြိမ်တစ်ခါ သိရုံမျှဖြင့် လိုရင်းကိစ္စ မပြီးနိုင်ဘဲ ကြိမ်ဖန်များစွာ ထပ်ခါထပ်ခါ သိပါမှ လိုရင်းကိစ္စ ပြီးစီးနိုင်သော ကြောင့် ယင်းနာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် နှစ်ပါးကို အနုဗောဓဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆို၏၊ ယင်းအနုဗောဓ ဉာဏ်ဖြင့် သိမှုကို အနုဗောဓသိဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဉာတပရိညာသိတည်း။
ပဋိဝေဓဉာဏ်လည်း ကြည့်ပါ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အနုဗောဓဉာဏ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ပဋိဝေဓဉာဏ်သည် လောကကို လွန်မြောက်သော လောကုတ္တရာဉာဏ် (မဂ်ဉာဏ်) ဖြစ်ပါသည်။
လောကီဉာဏ်ကဲ့သို့ မှန်းဆခြင်း၊ ဆင်ခြင်ခြင်းများ မပါဝင်ဘဲ တိုက်ရိုက် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်သော ဉာဏ်ပညာဖြစ်သည်။
ပဋိဝေဓဉာဏ်သည် နိရောဓ (နိဗ္ဗာန် = ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာ) ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာန်ကို တိုက်ရိုက် မျက်မှောက်ပြု၍ သိမြင်သော ဉာဏ်ဖြစ်သည်။
ကိစ္စသိဒ္ဓိအားဖြင့် ပဋိဝေဓဉာဏ်သည် သစ္စာလေးပါး ကို တစ်ပြိုင်နက် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်ပါသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်သောအခါ ဒုက္ခ၊ သမုဒယ၊ နိရောဓ၊ မဂ္ဂ ဟူသော သစ္စာလေးပါးကိုလည်း တစ်ပေါင်းတည်း ထိုးထွင်းသိမြင်သွားပါသည်။
ပဋိဝေဓဉာဏံ လောကုတ္တရံ နိရောဓာရမ္မဏံ ကတွာ ကိစ္စတော စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ။
ပဋိဝေဓဉာဏ (န) [ပဋိဝေဓ+ဉာဏ] (သစ္စာလေးပါးကို) ထိုးထွင်းသိမြင်-တတ်-ကြောင်း ဖြစ်-သော မဂ်ဉာဏ်။
ပဋိဝေဓဉာဏံ နာမ ယေန ဉာဏေန ဗောဓိပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော စတ္တာရိ သစ္စာနိ သောဠသဟာကာရေဟိ သန္တိယာ စ စ နယသဟဿေဟိ ပဋိဝိဇ္ဈိ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၆။
ပဋိဝေဓဉာဏ (သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂)န္တိ အသမ္မောဟတော ပဋိဝိဇ္ဈနဉာဏံ။
သံ၊ဋီ၊၂၊၇၈။
သဗ္ဗဓမ္မာနဉှိ ပဋိဝေဓဉာဏံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ အဟောသိ။
မဂ္ဂဉာဏမေဝ ဟိ တန္တိ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၀၊ ၃၂၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၆၊ ၂၉၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၂၊ ၁၀၉၊ ၃၀၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၂၊ ၃၄၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၃။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၈၈။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂။
ဝဇိရ၊၄၀၅။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၈၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၃၇၊ ၁၉၃။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၈၁၊ ၃၄၄။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၈၄။
မ၊ဋီ၊၂၊၂၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၃၅၊ ၄၀၀၊ ၅၃၅၊ ၅၄၁။
အံ၊ဋီ၊၁၊၁၄၂။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၇။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၄၀၊ ၃၁၄။
မူလဋီ၊၁၊၁၈။
အနုဋီ၊၁၊၂၀၃။
အနုဋီ၊၂၊၈၆၂၊ ၂၀၄။
အနုဋီ၊၃၊၁၂၇။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၉၃၊ ၂၁၆။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၅။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄- အပိုင်း-၁ အကြောင်းပရိယာယ်အားဖြင့် ပရိညာသိ တီရဏပရိညာ ပဟာနပရိညာ ပညာတို့ဖြင့် သိမှုကို ပဋိဝေဓသိဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။
ဝိပဿနာဉာဏ် တို့ကား နိစ္စသညာစသည့် ကိလေသာတို့ကို တဒင်္ဂအားဖြင့်သာ ပယ်စွန့်နိုင်၍ အပြီးတိုင် အမြစ်ပြတ် သမုစ္ဆေဒအားဖြင့် မပယ်စွန့်နိုင်သောကြောင့် ဤသို့ တဒင်္ဂပယ်စွန့်နိုင်ခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းပရိယာယ်အားဖြင့်သာလျှင် ပဟာနပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိကြသည်။
အလားတူပင် အရိယမဂ်တရားသည်လည်း အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘော အားဖြင့်သာလျှင် ယင်းရုပ်-နာမ်-ကြောင်း-ကျိုး = သင်္ခါရတရား (= ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာတရား) တို့ကို လည်းကောင်း, ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စအချက် ဒုက္ခအချက် အနတ္တအချက်တို့ကိုလည်းကောင်း ထိုးထွင်း သိသောကြောင့် ဤသို့ အသမ္မောဟပဋိဝေဓသဘောအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းပရိယာယ်အားဖြင့် သာလျှင် ဉာတပရိညာ တီရဏပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိပေသည်။
မုချအားဖြင့် ပဋိဝေဓသိ အရိယမဂ်တရားသည် သာလျှင် ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ အမြစ်ပြတ် သမုစ္ဆေဒအားဖြင့် ပယ်စွန့်နိုင်သောကြောင့် ပဟာနပရိညာဟူသော အမည်ကို ရရှိပေသည်။
ထို့ကြောင့် ဒုက္ခသစ္စာ အမည်ရသည့် ရုပ်တရား နာမ်တရား၊ သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် ကြောင်း-ကျိုး-ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတို့ကို တီရဏပရိညာ ပဟာနပရိညာ ပညာတို့ဖြင့် မဂ်ဆိုက် ဖိုလ်ဆိုက်သည့်တိုင်အောင် ကမ်းကုန်အောင် ထွင်းဖောက်သိမြင်မှုကို ပဋိဝေဓသိဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။