kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝိပဿနာ ရှုရမည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါး သံသရာဝဋ် ဆင်းရဲဒုက္ခတရားများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော လောကီ စိတ်-စေတသိက်-ရုပ်တို့ကိုသာ အာရုံ ပြု၍ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပါမှသာလျှင် အနိစ္စ-ဒုက္ခ-အနတ္တသဘောတို့လည်း ပေါလောကြီး ထင်နိုင်မည်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ အမည်ရသည့် ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါးတို့၌ လှလှကြီး ဝဝကြီး ငြီးငွေ့သည့် နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်များလည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြမည်။
ထိုကြောင့် ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာန်း ရှုသည့်အခါ လောကီခန္ဓာများကို သာလျှင် ရှုရလေသည်။
ဤသို့လျှင် ဝိပဿနာရှုဖို့ရန် ရည်သန်တော်မူ၍ လောကီသက်သက် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒေသနာတော်ကို တစ်ဖန် ဟောတော်မူရပြန်သည်။
ခန္ဓာနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၌ အကျုံးဝင်သောတရားများ ရုပ်တရားသည် အပေါင်းအစုဟူသော အနက်သဘောကြောင့် ခန္ဓာတို့၌လည်း အကျုံးဝင်၏။
အာသဝေါ တရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော အပေါင်းအစုဟူသော အနက်သဘောကြောင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၌လည်း အကျုံး ဝင်၏။
ဝေဒနာစသည့် နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးတို့သည်ကား အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော ခန္ဓာတို့လည်း ရှိကုန် ၏၊ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ မဟုတ်ကုန်သော ခန္ဓာတို့လည်း ရှိကုန်၏။
နာမ်ခန္ဓာ (၄)ပါးတို့ကား အပေါင်း အစုဟူသော အနက်သဘောကြောင့် ခန္ဓာတို့၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။
ယင်းခန္ဓာ (၄)ပါး၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော လောကီ စိတ်-စေတသိက်တို့ကား အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်ကြ၏။
လောကုတ္တရာ စိတ်-စေတသိက်တို့ ကား အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ မဟုတ်ကြကုန်။
ကာမ-ရူပ-အရူပ တည်းဟူသော ဘုံသုံးပါး အတွင်း၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော လောကီ စိတ်-စေတသိက် ဖြစ်ကြကုန်သော --- ဝေဒနာ-သညာ-သင်္ခါရ-ဝိညာဏ်တို့ကား အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်ခြင်းဟူသော အနက်သဘောကြောင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။
ထိုဘုံသုံးပါး အတွင်း၌ အကျုံးဝင်ကြကုန်သော လောကီ စိတ်-စေတသိက်-ရုပ်တရားတို့တွင် --- ၁။
ရုပ် (၂၈)ပါးသည် ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ မည်၏။
ဝေဒနာစေတသိက်သည် ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ မည်၏။
သညာစေတသိက်သည် သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ မည်၏။
ကျန် စေတသိက် (၅၀)သည် သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ မည်၏။
အသိစိတ် အားလုံးသည် ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာ မည်၏။
[မှတ်ချက် --- ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာ (၅)ပါးကို တစ်ခါတစ်ရံ ခေါ်ဝေါ်လွယ်ကူစေရန် ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာဟုလည်းကောင်း, ရုပ်-ဝေဒနာ-သညာ-သင်္ခါရ-ဝိညာဏ်ဟု လည်းကောင်း အသီးအသီး ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပါသည်။
ထိုသို့ အသုံးအနှုန်းများကို တွေ့ရှိပါက ဝိပဿနာ ဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံဖြစ်ကြသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့ကိုသာ ဆိုလိုသည်ဟု မှတ်ပါ။
တစ်ဖန် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၌ လောကီစိတ်ဟု ဆိုထားသော်လည်း အသင်သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ခွင့်ရှိသော လောကီစိတ်များ ကိုသာ ဆိုလိုပေသည်၊ စေတသိက်တို့မှာလည်း ယင်းစိတ်တို့နှင့် ယှဉ်သော စေတသိက်တို့ကိုသာ ဆိုလိုသည် ဟုလည်း မှတ်သားပါလေ။
]နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဂျော်လာတောင်တိုင်း()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျော်လာတောင်တိုင်းခန်းမ ဂွမ်းဂျူမြို့ကြီးကို ဝန်းရံထားပြီး အနောက်ဘက် တွင် ပင်လယ်ဝါ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆိုဘက်တောင်တန်း၏ ဂျီရီတောင်၊ ဆောမ်ဂျင်းမြစ်နှင့် ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း၊ တောင်ဘက်တွင် တောင်ပင်လယ်နှင့် ဂျဲဂျူအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတို့ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျော်လာတောင်တိုင်း။
ကိုလိုနီခေတ်က အင်ဂျင်နီယာ Keighly ကို အကြောင်းပြုလို့ ကီလီလမ်းလို့ ခေါ်ခဲ့သည်၊၊ တစ်ခါတစ်ရံ ရန်ပုံကွင်းဝါးတန်းကြီးဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
၄-၉-၁၉၅၆ တွင် ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်မှ ဝါးတန်းကြီးလမ်းဟု အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့၏။
မဆလ ခေတ်တွင် ယင်းကီလီလမ်းတွင် ကုန်စိမ်းဈေးကြီးတစ်ခုပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ကီလီဈေးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ကီလီကုန်စိမ်းဈေးကြီးကို ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်အတွင်း သီရိမင်္ဂလာဈေးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
(၁) နတ္ထိကအယူနတ္ထိကဝါဒ (ပု) [နတ္ထိက+ဝါဒ။
(နာသ္တိက-ဝါဒ-သံ၊ ဏတ္ထိအဝါယပြာ)] ၊ တမလွန်လောက စသည် မရှိ ဟူသော အယူ။
(၁) နတ္ထိ ပရောလောကောတိ အာဒိဝစနတော နတ္ထိကဝါဒေါ ဥစ္ဆေဒဝါဒေါ အန္တောဂဓော။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၇၈။
(သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၅၄။
မ၊ဋီ၊၃၊၅၂။
) (တိ)(၂) နတ္ထိကအယူရှိသော၊ (တိ) (၂) ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နတ္ထိကဝါဒေါ။
မ၊၂၊၆၅။
အလာဘီ စ ကော ပရလောကံ န ဇာနာတီတိ နတ္ထိကဝါဒဝသေန။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၇၄။
(သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၄၆။
) (က) တမလွန်လောက စသည် မရှိ ဟူသော (ဥစ္ဆေဒ) အယူရှိသော၊ သူ။
(ခ) ဒါန စေတနာ၏ အကျိုးစသည် မရှိဟူသော အယူ ရှိသော၊ သူ။
(ခ) ယေပိ တေ ဘိက္ခဝေ အဟေသုံ...နတ္ထိကဝါဒါ။
မ၊၃၊၁၂၁။
သံ၊၂၊၆၁။
အဘိ၊က၊၁၁၃။
နတ္ထိကဝါဒါတိ “နတ္ထိ ဒိန္န”န္တိ အာဒိဝါဒိနော။
“နတ္ထိ ဒိန္န န္တိ အာဒိဂဟဏတော နတ္ထိကဝါဒါ။
“နတ္ထိ ဒိန္နကဝေမာဒိကော နတ္ထိဝါဒေါ။
မူလဋီ၊၁၊၁၆၄။
နတ္ထိကဝါဒေါ (ပု၊ ပ၊ဧ)–မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၈၈။
နတ္ထိကဝါဒါ(ပု၊ ပ၊ ဗ)—မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၅။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၇၈။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ အဇိတကေသကမ္ဗလ အဟေတုကဝါဒ အကိရိယဝါဒလည်း ကြည့်ပါ။
နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ “နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ”သည် “အကျိုးကို လက်မခံသောအယူ” ဖြစ်သည်။
ကုသိုလ်ပင်ဖြစ်စေ၊ အကုသိုလ်ပင် ဖြစ်စေ ဘာပဲ လုပ်လုပ် ထိုအကျိုးမရှိဟုလက်ခံသည့်အယူဖြစ်သည်။
ကောင်းတာလုပ်လည်း ကောင်းကျိုးဆိုတာမရှိဘူး၊ မကောင်းတာလုပ်လည်း အပြစ် မရှိဘူး ဟု ခံယူ စွဲမှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
“ကုသိုလ် စေတနာ၏ အကျိုးသည် မရှိသလို အကုသိုလ် စေတနာ၏ အကျိုးသည်လည်း မရှိ ” ဟု အယူမှား၊ အမြင်မှားအား အယူမှန်၊ အမြင်မှန် ဟု လက်ခံထားသည်။
နတ္ထိကဝါဒီ “နတ္ထိကဒိဋ္ဌိဝါဒနတ္ထိကဝါဒီ (တိ) [နတ္ထိက+ဝဒ+ဏီ။
(နာသ္တိကဝါဒိန်-သံ၊ ဏတ္ထိကအာဝါဒိ, ဏတ္ထိအဝါဣ-ပြာ။
)] နတ္ထိကအယူရှိသော၊ ဒါနစေတနာ၏ အကျိုး မရှိ စသော အယူကို—ပြောဆို—တတ်-လေ့ရှိ-သောသူ။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ နတ္ထိကဝါဒီ အဟေတုကဝါဒီ အကိရိယဝါဒီ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၇။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅။
သာရတ္ထ၊၃၊၃၇၇။
(ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၅၄။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၀၇။
)” ကို လက်ခံထားသူများအား နတ္ထိကဝါဒီများဟု ခေါ်သည်။
ထိုသူတို့သည် နောင်ဘဝ မရှိ ဟု ယုံကြည်ထားသူများ ဖြစ်သည်။
နောင်ဘဝမရှိ ဟု ယုံကြည်ထားသဖြင့် ဒီဘဝတွင် ကိုယ်ကြိုက်ရာ ကိုယ်လုပ်နိုင်သည် ဟူသော အယူဖြစ်သွားပေသည်။
ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးအတွက် နောင်ဘ၀ မရှိ ဟု ယူဆထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပုထုဇဉ် မှန်သမျှ ကိုယ်ကြိုက်ရာ ကိုယ်လုပ်ကြ ဟု ဆိုရင် အကုသိုလ်များကို သာ လုပ်ရန် ဆန္ဒမဲသာနေပေသည်။
ကုသိုလ်ရေးတွင် ဆန္ဒမဲပေးရန် ဝန်လေးနေတတ်သည်။
ထိုနတ္ထိကဝါဒီ တို့သည် မိဘကျေးဇူးကိုလည်း မသိတတ်၊ မိဘတို့သည် အချင်းချင်း ချစ်ကြိုက်ပြီးမိမိတို့ကို မွေးဖွားလာခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ကျေးဇူးတင်ရန် မလို ဟု စွဲမှတ်ထားကြသည်။
ထိုကြောင့် မိဘကျေးဇူးပင် မသိတတ်လျှင်တော့ တခြားပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ကျေးဇူးတရားများ အတွက်ဆိုလျှင်လည်း မည်သို့မျှ သိတတ်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အယူဝါဒကို အကျဉ်းချုံး သုံးသပ် စိစစ်လိုက်လျှင် ကောင်းတာလုပ်သော်လည်းကောင်းကျိုးမရှိ၊ မကောင်းတာ လုပ်သော်လည်း အပြစ် မရှိ ဟုပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် နတ္ထိကဒိဋ္ဌိသည် လောကကို ဖျက်ဆီးတတ်သည့် ဒိဋ္ဌိများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
အရှင်ဉာဏဒီပ (ဓမ္မရတနာ)ဒေလီတက္ကသိုလ်၊ အိန္ဒိယ နတ္ထိက ဝါဒ ၁။
)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ လားရာဂတိ (ငရဲနှင့် တိရစ္ဆာန်) နှစ်မျိုးသာရှိကြောင်း ပဏ်-၂-ပါ-၅၀၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၇၁။
ပဏ်-၁-ပါ-၉၆၊ ပဏ်-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၂၀။
ပဌမသီလသုတ်၊ ဣတိ-ပါ-၂၁၃၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၉၈။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်၊ ဣတိ-ပါ-၂၃၅၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၀၇၊ ဂါထာများပါ၏။
သဠာ-သံ-ပါ-၄၉၅၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၄၀၊ ဂါမဏိသံယုတ္တ၌ များစွာပါ၏။
ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၅၇။
ပဋိသံ-ပါ-၁၃၄၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၈။
မဟာနိ-ပါ-၆၈၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၇၆၊ ၁၈၉။
အံ-၂-ဋ္ဌ-၁၆၂။
ဧကဓမ္မပါဠိ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ အံ-၁-ပါ-၃၂၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၃၆၈၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့၏ အပြစ်များကို ဟောထား၏။
ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၀၀။
ဒီဃ-၁-ပါ-၂၁၇၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၃၂၈၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ ခံရသောငရဲ၊ ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၉၅၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ဆ-အုပ်-၁၄၅၊ ၎င်းတို့အကျင့်မှာ ငရဲသို့ ကျရောက်စေတတ်ကြောင်း၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၂၈၇၊ ဒီဃ-၁-ပါ-၂၁၇၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၃၂၈၊ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့မှာ ဧကန်မုချငရဲကျရောက်၍ ကျန်မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့မှာ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ရတတ်ကြောင်း၊ အပါယ်လေးပါးတွင် တပါးပါး၌ ဖြစ်စေတတ်ကြောင်း၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၀၀၊ ဒီဃ-၁-ပါ-၁၆။
ပါထိကသုတ္တ၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၆၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၅။
ပြိတ္တာဖြစ်ပုံ၊ ပေတ-ပါ-၁၅၁၊ ပေတ-ဋ္ဌ-၉၄၊ နတ္ထိက ဝါဒ အယူရှိသော ဓနပါလသေဌေး၊ ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု၊ ကုသိုလ်၏ အကျိုးသည် မရှိဟု ယူမှားထားပုံ။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့၏ အပြစ်ကို ဟောထားသော ဗီဇသုတ်၊ အံ-၁၀-ပါ-၄၂၈၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၃၄။
နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ (ပေးလှူခြင်း၌ အကျိုးမရှိ)ဟု အယူရှိသော နန္ဒကစစ်သူကြီးသေ၍ ပြိတ္တာ ဖြစ်ရပုံ၊ နန္ဒကပေတဝတ္ထု၊ ပေတ-ပါ-၂၀၁၊ ပေတ-ဋ္ဌ-၂၂၇၊ ၎င်းပြိတ္တာက မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အယူရှိသော ပိင်္ဂလဘုရင်အား (သူ့ကို ဥပမာထား၍၎င်းအယူ မှားမှ ကင်းလွတ်စေရန်) တရားဟောကြားပုံ။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/250] ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်း()၊ အတိုကောက်အားဖြင့် ဂယောင်းမြောက်()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်းရုံး အရှေ့ဘက်တွင် အရှေ့ပင်လယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ချုံးချောင်းမြောက်တိုင်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဒယ်ဂူမြို့ကြီးကို ဝန်းရံထား၍ အူလ်ဆန်မြို့ကြီးနှင့် ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်းတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဂံဝန်းအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်း။
(၁) အဟေတုကဝါဒအဟေတုကဝါဒ (ပု) [အဟေတုက+ဝါဒ]၊ အကြောင်းကံတရားမရှိ–သတ္တဝါတို့သည် အကြောင်းကံတရား မရှိပဲ ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုးကို ခံစံကြရသည်–ဟု ယူဆသော (မှားယွင်းသော) အယူဝါဒ (အဟေတုကဒိဋ္ဌိ မည်သော နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ)။
(၁) ဧကန္တေနေဝ ကာဠကေဟိ နတ္ထိကဝါဒ အဟေတုကဝါဒ, အကိရိယဝါဒသင်္ခါတေဟိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မေဟိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၁။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၅၄။
(–ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၅၄။
အနုဋီ၊၁၊၁၇၈။
အနုဋီ၊၃၊၆၇။
) (တိ) (၂) အဟေတုကဝါဒ ရှိသော၊ သတ္တဝါတို့သည် အကြောင်းကံ တရားမရှိပဲ ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုးကို ခံစံ ကြရသည်ဟု ယူဆပြောဆိုသော၊ သူ။
(တိ)(၂) အဟေတုကဝါဒါ-(သံ၊၂၊၆၀။
အဘိ၊က၊၁၁၃)-တိ “နတ္ထိ ဟေတု၊ နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ”တိ ဧဝမာဒိဝါဒိနော။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၊ ၈၇။
မ၊ဋီ၊၃၊၅၅။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၃ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ အကြောင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်သည် ဟု ဗုဒ္ဓသည် ဟောကြားထားသော်လည်း အဟေတုကဒိဋ္ဌိသည် “အကြောင်းကို ပယ်သော ဝါဒ”ပင်ဖြစ်သည်။
လူဖြစ်လာရသည်မှာ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သောကြောင့် လူများကို မွေးဖွားလာရသည်။
ချမ်းသာသည်၊ဆင်းရဲသည်မှာလည်း အတိတ်မှ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကြောင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ လက်ရှိအခြေအနေ ကြိုးစားမှုကြောင့်သာ ဖြစ်သည် ဟု အဟေတုကဝါဒီ လူများက မှတ်ယူထားကြသည်။
“ကံ၊ ဉာဏ်၊ ဝီရိယ” သုံးခုတွင် အတိတ်နှင့် ပစ္စုပ္ပန်တွင် ပြုလုပ်ထားသော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကိုကား ထည့်တွက် စဉ်းစားထားခြင်း မရှိပေ။
ဉာဏ်နှင့် ဝီရိယကြောင့်သာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အတိတ်မှ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တို့ကို မယုံကြည်ခြင်းသည် “အဟေတုကဒိဋ္ဌိ” အုပ်စုတွင် ပါဝင်သွားပေသည်။
အကြောင်းကို ပယ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
“အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရား” တွင် အကြောင်းကို ပယ်လိုက်ပြီ ဖြစ်သည့်အတွက် အကျိုးတရားပါ ပယ်ပြီးသား ဖြစ်သွားပေတော့သည်။
“အကြောင်းကံတရား” မရှိဘဲ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးများကို ခံကြ၊ စံကြရသည် ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆမိခြင်းကြောင်း “အဟေတုကဒိဋ္ဌိ”ဟု ခေါ်ဆိုကြပေသည်။
အရှင်ဉာဏဒီပ (ဓမ္မရတနာ)ဒေလီတက္ကသိုလ်၊ အိန္ဒိယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သုံးမျိုး (နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ၊ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ၊ အကိရိယဒိဋ္ဌိ သုံးမျိုးကို အကျယ်ဟောထားသော အပဏ္ဏကသုတ်)၊ ပဏ်-၂-ပါ-၆၂၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၈၁။
နိရုတ္တိပထသုတ်၊ ခန္ဓ-သံ-ပါ-၅၉၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၅၇။
ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၅၀၊ ဒီဃ-၁-ပါ-၅၁။
ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၉၆၊ ပဏ်-၃-ပါ-၁၂၁။
အံ-၄-ပါ-၃၄၀၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၂၈၉။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနိဒ္ဒေသ၊ ပဋိသံ-ပါ-၁၄၆၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၅၆။
(ဆိုလတ္တံ့သော အရာများ၌လည်း တွဲလျက်ပြထားတတ်၏)၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလေးမျိုး (သဿတ၊ ဥစ္ဆေဒ၊ ဧကစ္စသဿတ၊ အမရာဝိက္ခေပ)ကို ဟောသော မဟာကောဋ္ဌိကသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၈၀၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၅၁။
သဿတောလောကော၊ အသဿတောလောကော စသည်ကို ပြဆိုခဏ်း၊ ပဋိသံ-ပါ-၁၁၈၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၊ ၆။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/247] ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မက္ခလိဂေါသာလ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
(၁) ကံကို မပြုအပ်-ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း–ပြုသည်မမည်–ပြုရာမရောက်-ဟူ- သော အယူ။
အကိရိယဒိဋ္ဌိအကိရိယဝါဒ ၁ (ပု) [အကိရိယ + ဝါဒ]။
ပုရိမပုရိမပစ္စယဝသေန ဟိ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေသု ဓမ္မေသု ကုတော ဥစ္ဆေဒေါ နတ္ထိကာကိရိယဝါဒါစ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၃။
(၂) ကာယဒုစရိုက်စသည်ကို မပြုအပ် ဟူသော အယူ။
တသ္မာ တံ အကိရိယဝါဒ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၅။
(၁) အကိရိယဝါဒ ၂ (တိ) [အကိရိယ+ဝါဒ။
အကိရိယ+ဝဒ+ဏ] အကိရိယမိစ္ဆာ အယူသော၊သူ၊သည်။
ကောင်းမှု မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း-ပြုသည်မမည်–ပြုရာမရောက် = ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသည့် မိစ္ဆာအယူရှိသော၊သူ၊သည်။
ယေပိ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ အဟေသုံ ဩက္ကလာ ဝဿဘညာ အဟေတုကဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ။
သံ၊၂၊၆၀။
အကိရိယဝါဒါတိ ကရောတော န ကရီယတိ ပါပန္တိ ဧဝံ ကိရိယပဋိက္ခေပဝါဒိနော။
(၂) ရှိခိုးခြင်းစသည်ကို မပြုအပ်ဟု အယူရှိသော၊သူ၊သည်။
အကိရိယဝါဒေါ ဘဝံဂေါတမော။
ဝိ၊၁၊၂။
ယံ လောကေ ဝယောဝုဍ္ဎာနံ အဘိဝါဒနာဒိကုလသမုဒါစာရကမ္မံ လောကိယာ ကရောန္တိ၊ တဿ အကိရိယံ သမ္မဿမာနော ဘဂဝန္တံ အကိရိယဝါဒေါတိ အာဟ။
(၃) ကာယ ဒုစရိုက်စသည်ကို မပြုအပ်ဟု ဟောပြောလေ့ရှိသော၊သူ၊သည်။
အဟံ ဟိ ဗြာဟ္မဏ အကိရိယံ ဝဒါမိ ... အကိရိယဝါဒေါ သမဏော ဂေါတမော။
ဘဂဝါ ပန ယသ္မာ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနီ အကိရိယံ ဝဒတိ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ အကိရိယဒိဋ္ဌိ “အကိရိယဒိဋ္ဌိ ” သည် “ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် ဆိုသည်မှာ လုံး၀ မရှိ ” ဟုယူခြင်း ဖြစ်သည်။
ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ တို့သည် မရှိ ဟု အယူစွဲလိုက်သည်နှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးလည်း လုံး၀ မရှိတော့ပေ။
အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့တွင် နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ သည် အကျိုးတရားကို ပယ်သည်။
အဟေတုကဒိဋ္ဌိ သည် အကြောင်းတရားကို ပယ်သည်။
အကိရိယဒိဋ္ဌိ သည် ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း ပြုသည်မမည်၊ ပြုရာမရောက်ဟု မှားယွင်းစွာ စွဲမြင်သော အယူ တစ်မျိုး ဖြစ်သွားသည်။
အကိရိယဒိဋ္ဌိဝါဒီ လူများသည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ကံကို ပယ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများ ဖြစ်သည်။
လောကတွင် ရရှိလာသော ကာမဂုဏ်များဖြင့် ပျော်အောင်သာ နေကြမည် ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်များကို ထည့်တွက် စဉ်းစားခြင်း မရှိဘဲ လုပ်ချင်ရာသာ လုပ်နေကြတော့သည်။
အရှင်ဉာဏဒီပ (ဓမ္မရတနာ)ဒေလီတက္ကသိုလ်၊ အိန္ဒိယ ဘုရားရှင် ယူသော အယူဝါဒ ၂ မျိုး ၁။
များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြုအပ်၏ဟူ၍ ယူသော ကိရိယဝါဒ၊ ၂။
များစွာသော ယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မပြုအပ်ဟူ၍ ယူသော အကိရိယဝါဒ။
(အံ၊၁၊၆၃။
)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် သီဟသေနာပတိဝတ္ထု သီဟသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၂၄၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၀၈၊ ဘုရားရှင်ထံသွားရန် သီဟစစ်သူကြီးက မူလသူ၏ ဆရာများဖြစ်ကြသော နိဂဏ္ဌများထံ အကြိမ်ကြိမ်ခွင့်တောင်းသော်လည်း မရခြင်းကြောင့် လေးကြိမ်မြောက်တွင် ဇွတ်အတင်း ဘုရားရှင်ထံသွား၍ အကိရိယဝါဒ ရှိ-မရှိ စသည် မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူသည်ကို နှစ်သက် ကျေနပ်လှသဖြင့် ဥပါသကာအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့ပုံ၊ အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ သီဟ ကရောဟိ အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတိဟု ဘုရားရှင်က သတိပေးတော်မူသေးပုံ။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/567]܀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
တီရာအတွက် တိုက်ပွဲ () သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန် ကွန်ပြူတာ-အန်နီမေးရှင်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။
Snoot Toons နှင့် အိုင်အမ် ဂလိုဘယ်လ်မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ Aristomenis Tsirbas မှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ မာလာ (Mala) အဖြစ် အီဗန် ရေချယ်လ် ဝုဒ် ဂျိမ်းစ် "ဂျင်" စတန်တန် (James "Jim" Stanton) အဖြစ် လုခ် ဝီလ်ဆင် ဗိုလ်ချုပ်ဟေမာ (General Hemmer) အဖြစ် ဘရိုင်ယန် ကော့ ဒိုရွန် (Doron) အဖြစ် ဂျိမ်းစ် ဂါနာ စတျူးဝပ် စတန်တန် (Stewart Stanton) အဖြစ် ခရစ်အီဗန် သမ္မတချန် (President Chen) အဖြစ် ဒန်နီ ဂလိုဗာ မာရီယာ မွန်တက်ဇ် (Maria Montez) အဖြစ် Amanda Peet ဂီဒီ (Giddy) အဖြစ် ဒေးဗစ် ခရော့စ် ဆန် (Senn) အဖြစ် ဂျပ်စတင် လောင် ရိုဗင် (Roven) အဖြစ် Dennis Quaid အသက်ကြီး အော်ရင် (Elder Orin) အဖြစ် မာ့ခ် ဟာမေး Singer Soloist အဖြစ် Tiffany Brevard အသက်ကြီး ဘီရူမ် (Elder Berum) အဖြစ် ဒန်နီ ထရီဟို အထည်အလိပ်ကုန်သည် (Fabric Merchant) အဖြစ် ဖိုင်လ် လာမာ ကစားစရာကုန်သည် (Toy Merchant) အဖြစ် လရိန်း နယူးမင်း အသက်ကြီး ဗိုရင် (Elder Vorin) အဖြစ် Ron Perlman ဝေဖန်တုံ့ပြန်မှု +သုံးသပ်ချက်ရမှတ်များဝက်ဘ်ဆိုဒ်ရမှတ်Rotten Tomatoes၄၉% (သုံးသပ်သူ ၉၄ ဦး)Metacritic၅၄/၁၀၀ (သုံးသပ်သူ ၁၉ ဦး)FilmAffinity၆.၀/၁၀ (သုံးသပ်သူ ၆၄၅ ဦး)CineMagia၇.၅/၁၀ဒေါ်ဘန်၇.၀/၁၀ (သုံးသပ်သူ ၆.၉၆၉ ဦး)အဒိုရိုစီနီမာ၃.၃/၅AlloCiné၃.၂/၅ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ။
အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကို အတူကဲ့သို့တင်စား၍ ပြောဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် ဥပမာအလင်္ကာ, ရူပကအလင်္ကာရူပက (န) [ရူပ+အက၊ ရူပ+က။
ရူပယတီတိ ရူပကံ။
ရူပယတိ အတြာတိ ရူပကံ၊ ရူပမေ ဝါ ရူပကံ၊ ရူပံ အာ အတ္တီတိ ဝါ ရူပကံ။
ရူပက-သံ။
ရူပဂ၊ ရူယဂ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။
(၁) အရုပ်။
(၂) ရုပ်တူ၊ ရုပ်တု။
(၃) တူသော(ဝိဘတ္တိနိဒ္ဒေသ)။
(၄) (အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကို အတူကဲ့သို့ တင်စား၍ ပြောဆိုအပ်သော) ရူပကအလင်္ကာ။
(၁) တံ ရူပကံ ဝတ္ထုပုပ္ပါလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကရိတွာ ...ဧကမန္တေ တိဋ္ဌန္တိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၃၀၁။
(၂) ရဇတဗိမ္ဗကန္တိ ရူပိယမယံ ရူပကံ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၈၈။
(၃) ဧဝဉ္စ ကတွာတိအာဒိနာ ယထာ ဝုတ္တအတ္ထဝဏ္ဏနာယ ပါဠိယံ ဝိဘတ္တိနိဒ္ဒေသဿ ရူပကဘာဝမာဟ။
အနုဋီ၊၃၊၂၅၁။
(၄) ဥပမာနောပမေယျာနံ အဘေဒဿ နိရူပနာ။
ဥပမာဝ တိရောဘူတ၊ ဘေဒါ ရူပမုစ္စတေ။
-ဟူ၍ နှစ်ပါးရှိ၏။
ထိုတွင် ဥပမာအလင်္ကာ၌ ဥပမာန, ဥပမေယျတို့သည် ဂုဏ်သာတူ၍ ဒြပ်ကားမတူကြချေ။
ရူပကအလင်္ကာ၌ ဥပမာန, ဥပမေယျတို့သည် ဂုဏ်လည်းတူ ဒြပ်လည်းတူကြသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ဥပမာအလင်္ကာ နှင့် ရူပကအလင်္ကာတို့ မတူကွဲပြားပုံ ရူပကအလင်္ကာပုံစံ-သဒ္ဓါ ဗီဇံ (သျ။
၂၁၄)တည်း။
ဤ၌ မျိုးစေ့ကားဥပမာန, သဒ္ဓါ တရားကား ဥပမေယျ။
ထိုဥပမာန, ဥပမေယျ တို့သည် ပေါက်ရောက်တတ်သည်၏ အဖြစ်တည်းဟူသော ဂုဏ်ချင်းလည်းတူကြ၍ ဗီဇ ဟူသော ဥပမာနပုဒ်၏အရလည်း သဒ္ဓါ တရားဒြပ်, သဒ္ဓါဟူသော ဥပမေယျပုဒ်၏အရလည်း သဒ္ဓါတရားဒြပ်ပင်ဖြစ်၍ ဒြပ်ချင်းလည်း အရတူကြသောကြောင့် ရူပအလင်္ကာ မည်၏။
တစ်နည်း-ဥပမာအလင်္ကာ၌ ဥပမာန ဥပမေယျတို့၏အရသည်မတူ ကွဲပြားခြားနားကြ၍ ရူပကအလင်္ကာ၌ကား ကွဲပြားခြား နားမှုမရှိ အရတူသည်။
ရူပကအလင်္ကာပုံစံ-အင်္ဂုလိ ဒလသံသောဘိံ။
(အလင်္ကာ။
)တည်း။
ဤ၌ ဒလဟူသော ဥပမာနပုဒ်၏အရလည်း ခြေချောင်းတော်, အင်္ဂုလိဟူသော ဥပမေယျပုဒ်၏ အရလည်း ခြေချောင်းတော်ပင်ဖြစ်၍ဥပမာန, ဥပမေယျတို့၏ အရတူသောကြောင့် ရူပကအလင်္ကာ မည်၏။
တစ်နည်း-ဥပမာအလင်္ကာ၌ ဥပမာနပုဒ်၏ အရဖြစ်သော ဒြပ်ရှိ၍ ရူပက အလင်္ကာ၌ ဥပမာနပုဒ်၏ အရဖြစ်သော ဒြပ် မရှိချေ။
ရူပကအလင်္ကာပုံစံ = ဝိလာသ ဟာသ ကုသုမ။
ဤ၌ ကုသုမ ဟူသော ဥပမာနသဒ္ဒါသည် မိမိ၏ဟောရင်း ဖြစ်သော ပန်းဟူသော အနက်ကို မဟော၊ တင့်တယ်စံပယ်စွာ ပြုံးရယ်ခြင်း ဟူသော ဥပမေယျပုဒ်၏ အနက်ကိုပင် ဟောသည်ဖြစ်၍ ဥပမာနပုဒ်အရ ဒြပ်မရှိသောကြောင့် ရူပကအလင်္ကာမည်၏။
ရူပကအလင်္ကာ (၆)ပါး ရူပကအလင်္ကာသည်-(၁) အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသရူပက။
(၂) အသေသဝတ္ထုဝိသယ အသမာသရူပက။
(၃)အသေသဝတ္ထု ဝိသယသမာသာသမာသရူပက (၄) ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသရူပက။
(၅) ဧကေဒေသဝိသုတ္တိအသမာသရူပက။
(၆) ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသာသမာသရူပက-ဟူ၍ (၆)ပါးအပြားရှိ၏။
အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသရူပက (၁) ထိုတွင်ံ အကြွင်းမရှိသောဝတ္ထုလျှင် အရာရှိသည်ဖြစ်၍ ဥပမေယျ ပုဒ်၌ ရှိသမျှ ဥပမေယျပုဒ်၌ အရာဝတ္ထုတို့ကို သမာသ်တွဲစပ်၍ ဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသရူပကအလင်္ကာမည်၏။
ပုံစံကား-အင်္ဂုလိ ဒလသံသောဘိံ၊ နခဒီဓိတိကေသရံ။
သိရသာ န ပိလန္ဓန္တိ၊ တေ မုနိန္ဒ ပဒမ္ဗုဇံ။
(အလင်္ကာရ။
ဤ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တည်းဟူသော ... ဥပမေယျ၌ရှိသော ခြေချောင်းတော်, ခြေသည်းတော်တည်းဟူသော အရာ ဝတ္ထုအားလုံးတို့ကို အကုန်အစင် သမာသ် တွဲစပ်၍ ဖွဲ့ဆိုအပ်သောကြောင့် “အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသရူပကအလင်္ကာ”မည်၏။
အသေသဝတ္ထုဝိသယ အသမာသရူပက (၂) အကြွင်းမရှိသော ဝတ္ထုလျှင် အရာရှိသည် ဖြစ်၍ ဥပမေယျပုဒ်၌ ရှိသမျှအရာဝတ္ထုတို့ကို ဝါကျဖြင့် ဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် “အသေသဝတ္ထု ဝိသယအသမာသ ရူပကအလင်္ကာ”မည်၏။
ပုံစံကား-ရတနာနိ ဂုဏာဘူရီ၊ ကရုဏာသီတလံ ဇလံ။
ဂမ္ဘီရတ္တ မဂါဓတ္တံ၊ ပစ္စက္ခော’ ယံ ဇိနော’မ္ဗုဓိ။
), တည်း။
ဤ၌မြတ်စွာဘုရားကို သမုဒ္ဒရာသဖွယ် ဖွဲ့ဆိုစီကုံးထား၍ မြတ်စွာဘုရားတည်းဟူသော ဥပမေယျပုဒ်၌ ရှိသမျှ ဂုဏ်တော်, ကရုဏာတော်နက်နဲသော သဘောတော်ဟုဆိုအပ်သော အရာဝတ္ထု အားလုံးတို့ကို အကြွင်းအကျန်မရှိအောင် ဝါကျဖြင့် စီကုံး ဖွဲ့ဆိုအပ်သောကြောင့် “အသေသဝတ္ထု ဝိသယအသမာသ ရူပကအလင်္ကာ” မည်၏။
အသေသဝတ္ထု ဝိသယသမာသာသမာသရူပက (၃) အကြွင်းမရှိသော ဝတ္ထုလျှင်အရာရှိ သည်ဖြစ်၍ ဥပမေယျ၌ ရှိသမျှအရာဝတ္ထုတို့ကို အကုန်အစင် သမာတချို့ဝါကျ တချို့အားဖြင့် ဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် “အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသာသမာ သရူပကအလင်္ကာ” မည်၏။
ပုံစံကား-စန္ဒိကာ မန္ဒတာသာ‌ တေ၊ မုနိန္ဒ ဝဒနိ’န္ဒုနော။
ပဗောဓယျ’ယံ သာဓု၊ မနော ကုမုဒကာနနံ။
၂၁၆)တည်း။
ဤ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ နှုတ်ခမ်းတော်ကို လ-နှင့် နှိုင်းယှဉ်ထား၍ နှုတ်ခမ်းတော်တည်းဟူသော ဥပမေယျ၌ရှိသော ညှင်းညှင်း သာသာ ပြုံးရယ်တော် မူခြင်း ဟူသော အရာဝတ္ထုအားလုံးကို သမာသ်တချို့, ဝါကျ တချို့အားဖြင့် စီကုံးဖွဲ့ဆို အသောကြောင့် “အသေသဝတ္ထု ဝိသယသမာသာသမာသရူပကအလင်္ကာ” မည်၏။
ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသရူပက (၄) ဥပမေယျ၌ရှိသော အရာဝတ္ထု တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသာ သမာသ်တွဲစပ်၍ အတူပြီး စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် “ဧကဒေသဝိဝုတ္တိ သမာသ ရူပက အလင်္ကာ” မည်၏။
ပုံစံကား-ဝိလာသ ဟာသ ကုသုမံ၊ ရုစိရာ’ဓရပလ္လဝံ။
သုခံ ကေ ဝါ န ဝိန္ဒန္တိ၊ ပဿန္တာ မုနိနော မုခံ။
ဤ၌မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်တည်းဟူသော ဥပမေယျ၌ ရှိသမျှ အရာဝတ္ထုတို့ကို အကုန်အစင် မဖွဲ့ဆိုမူ၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုတို့ကိုသာ သမာသ်တွဲ စပ်၍ အတူပြုပြီး စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သောကြောင့် “ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသရူပက အလင်္ကာ” မည်၏။
ဧကေဒေသဝိသုတ္တိအသမာသရူပက (၅) ဥပမေယျ၌ရှိသော အရာဝတ္ထုတစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုသာ ဝါကျအားဖြင့် အတူပြု၍ စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် “ဧက ဒေသဝိဝုတ္တိ အသမာသရူပက မည်၏၊ ပုံစံကား-အလင်္ကာ- ပါဒဒွန္ဒံ မုနိန္ဒဿ၊ ဒဒါဟု ဝိဇယံ တဝ။
နခရံသီ ပရံ ကန္တာ၊ ယဿ ပါပဇယဒ္ဓဇာ။
(အလင်္ကာ၊ ၂၁၉)တည်း။
ဤ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ အစုံတည်းဟူသော ခြေတော် ဥပမေယျ၌ ရှိသမျှ အရာဝတ္ထုတို့ကို အကုန်အစင် မဖွဲ့ဆိုမူ၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုတို့ကိုသာ အတူပြု၍ ဝါကျအားဖြင့် စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သောကြောင့် “ဧကဒေသ ဝိဝုတ္တိအသမာသရူပက အလင်္ကာ” မည်၏။
ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသာသမာသရူပက (၆) ဥပမေယျ၌ရှိသော အရာဝတ္ထုတစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုသာ သမာသ်တချို့ ဝါကျတချို့အားဖြင့် အတူပြု၍ စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သော အလင်္ကာသည် “ဧကဒေသဝိဝုတ္တိ သမာသာသမာသရူပက အလင်္ကာ” မည်၏။
ပုံစံကား- သုနိမ္မလကပေါလဿ၊ မုနိန္ဒဝဒနိန္ဒု‌နော။
သာဓုပ္ပဗုဒ္ဓဟဒယံ၊ ဇာတံ ကေရဝကာနနံ။
ဤ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်တည်းဟူသော ဥပမေယျ၌ ရှိသမျှ အရာဝတ္ထုတို့ကို အကုန်အစင် မဖွဲ့ဆိုမူ၍တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော အရာဝတ္ထုတို့ကိုသာ သမာသ်တချို့ ဝါကျတချို့အားဖြင့် အတူပြု၍ စီကုံးဖွဲ့ဆိုအပ်သောကြောင့် “ဧကဒေသဝိဝုတ္တိသမာသာသမာသရူပက အလင်္ကာ” မည်၏။
အခြား ရူပကအလင်္ကာများ ယခုပြဆိုခဲ့ပြီးသော ရူပကအလင်္ကာ (၆) မျိုးအပြင် ယုတ္တရူပက, အယုတ္တရူပက, ဝိသမရူပက, သဝိသေသရူပက, ဝိရုဒ္ဓရူပက, ဟေတုရူပက, သိလိဋ္ဌရူပက, ဥပမာရူပက, ဗျတ္တိရေကရူပက, အာပေက္ခပရူပက, သမာဓာနရူပက, တတွာပတ္နဝရူပက-ဟူ၍ ရူပက အလင်္ကာပေါင်း များစွာပင် ကျန်ရှိသေး၏။
ထိုသို့ပင်များသော်လည်း ရူပကအလင်္ကာ အားလုံးကို အကျဉ်းချုံးလိုက်လျှင် ယခု ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ရူပကအလင်္ကာ (၆) မျိုးတို့၌ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ပါဝင်ကြပြီး ဖြစ်၏။
အဘိဓမ္မပိဋက၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ၊ ၂-ကဏ္ဍသည် ရုပ်တို့ကို ဧကဝိဓအစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်ပြသော-အခန်း-အပိုင်း-ရူပကဏ္ဍရူပကဏ္ဍ (ပု၊ န) [ရူပ+ကဏ္ဍ]ဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဓ၊၁၄၅။
တဒနန္တရံ “ဧကဝိဓေန ဒုဝိဓေနာ” တိ အာဒိနာနယေန မာတိကံ ဌပေတွာ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာ ရူပဝိဘတ္တိနာမ။
ရူပကဏ္ဍန္တိပိ ဧတေဿေဝ နာမံ၊ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၅။
မူလဋီ၊၁၊၁၃၉။
အနုဋီ၊၁၊၁၄၆)။
(ရူပကဏ္ဍသည် စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ, ရူပကဏ္ဍ, နိက္ခေပကဏ္ဍ, အဋ္ဌကထာကဏ္ဍဟူ၍ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်၌ လာသော အပိုင်းကြီး လေးရပ်တို့တွင် ဒုတိယပိုင်းကဏ္ဍ ဖြစ်ပေသည်။
ထိုရူပကဏ္ဍကို ရုပ်တို့ကိုအကျယ်အားဖြင့်ပြရာ အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် “ရူပကဏ္ဍ” ဟူ၍ လည်းကောင်း ရုပ်တို့ကိ အကျယ်အားဖြင့် ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ပြရာဖြစ်သောကြောင့် “ရူပဝိဘတ္တိ” ဟူ၍ လည်းကောင်း အမည်နှစ်မျိုးဖြင့် ခေါ်ဆိုရလေသည်။
ထိုရူပကဏ္ဍသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ် ပို့ချပေးသော အစဉ်အားဖြင့် ၂-ဘာဏဝါရ {ဂါထာ-၅၀၀ = စာလုံးရေ ၁၆၀၀၀) ကျော်ခန့် အဝိုင်းအရှည်ရှိ၍ မြတ်စွာဘုရားသခင် ဟောကြားတော်မူသော အစဉ်အားဖြင့်ကား မရေမတွက်နိုင်လောက်‌အောင် ကျယ်ဝန်းများပြားပေသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
စိတ်, စေတသိက်တို့၏-အပိုင်း–အခန်း-ကဏ္ဍ၊ စိတ်, စေတသိက်တို့ကို အကျယ်ဝေဖန် ဟောပြရာ–အပိုင်း-အခန်း–ကဏ္ဍ။
(စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ (ပု၊ န) [စိတ္တုပ္ပါဒ + ကဏ္ဍ] သည် စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန် ဟူသော ပရမတ္ထ သဘာဝတရားတို့ကို အပြည့်အစုံ ရေတွက်ဟောပြရာ “ဓမ္မသင်္ဂဏီ” ကျမ်း၏ အပိုင်းကဏ္ဍကြီး ၄-ခုတို့တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်၊ ဘုရားရှင်သည် ဤစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ၌ စိတ်, စေတသိက် ပရမတ္ထ သဘာဝ ၂-ပါးကို အကျဉ်း = မာတိကာ, အကျယ် = ပဒဘာဇနီအားဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်၍ ဟောပြတော်မူသည်၊ လင်းနို့သားငါးရာ ဖြစ်ဖူးသော တပည့်ရဟန်း ငါးရာတို့အား အရှင်သာရိပုတြာ ပို့ချသင်ပြအပ်သော အစဉ်အားဖြင့် ၆-ဘာဏဝါရ (ဂါထာ အတိုင်းအရှည်အားဖြင့် တထောင့်ငါးရာ) ကျော်ကျော်ရှိသည်၊ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ မယ်တော် ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည့် သန္တုသိတနတ်သား အမှူးရှိသော နတ်, ဗြဟ္မာ အပေါင်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သည့်အတိုင်း အကျယ်ချဲ့အပ်သည်ရှိသော် အဆုံး အပိုင်း အခြားမရှိပေ၊ ဤစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍကိုပင် အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ “စိတ္တဝိဘတ္တိ, စိတ္တုပ္ပါဒကထာ, စိတ္တုပ္ပါဒဒေသနာ”ဟူ၍လည်း သုံးနှုန်းကြသည်။
) ဧကူနနဝုတိ စိတ္တာနိ စိတ္တဝိဘတ္တိ နာမ။
စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍန္တိပိ ဧတဿေဝ နာမံ။
တံ ဝါစနာမဂ္ဂတော အတိရေကဆဘာဏဝါရံ၊ ဝိတ္ထာရိယမာနံ ပန အနန္တမပရိမာဏံ ဟောတိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆။
ကဏ္ဍိယတိ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ကဏ္ဍံ၊ စိတ္တုပ္ပါဒဿ ကဏ္ဍံ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍံ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၉၊ ၃၇၉။
မူလဋီ၊၁၊၁၇။
အနုဋီ၊၁၊၁၈။
အနုဋီ၊၂၊၂။
) မြို့ပြင်ကြီး အဋ္ဌသာလိနီဂဏ္ဌိ။
နှာ-၁၁၁-လည်း ကြည့်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
အကျယ်ဆုံးနည်းကို ဖယ်ရှားလျက်-အကျဉ်းနည်း၌ အကျယ်နည်းကို ထည့်သွင်းလျက်–အကျဉ်းမကျယ်နည်းကို-ဟောကြားရာ–အပိုင်း-အခန်း၊ နိက္ခေပကဏ္ဍနိက္ခေပကဏ္ဍ (ပု၊ န) [နိက္ခေပ + ကဏ္ဍ] နိက္ခေပကဏ္ဍ၊ဟူသည် ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်လာ ၄- ကဏ္ဍရှိသည့်အနက် ၃-ခုမြောက် ကဏ္ဍဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဓ၊၂၀၅၊ ၂၆၅။
ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း မာတိကာခေါင်းစဉ်ကား တိက် ၂၂-နှင့် ဒုက် ၁၄၂-တည်း။
ယင်း တိက်, ဒုက်တို့တွင် ဘုရားရှင်သည် စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ, ရူပကဏ္ဍ-တို့ဖြင့် ကုသလတိက် တစ်တိက်ကိုသာ အကျယ်ပြတော်မူ၏၊ ကျန်တိက်, ဒုက်တို့ကို အကျယ်ပြတော်မမူ၊ သို့ဖြစ်သော်လည်း အကျယ်ပြလိုသော် ကုသလတိက်ကဲ့သို့ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ, ရူပကဏ္ဍ-တို့ဖြင့် ပြရမည်ဖြစ်၏၊ ယင်းသို့ အကျယ်ပြရမည့် ဝိတ္ထာရဒေသနာကို စွန့်၍ မကျဉ်း မကျယ် အလယ်အလတ်အားဖြင့် တိက်, ဒုက်တို့ကို ဖွင့်ပြတော်မူလိုသော ဘုရားရှင်သည် နိက္ခေပကဏ္ဍကို ဆက်လက်၍ ဟောတော်မူသည်။
ယင်း နိက္ခေပကဏ္ဍသည် တိက်, ဒုက် အားလုံးကို ပြည့်စုံစွာဖွင့်ပြ ဟောဆိုသည့် ကဏ္ဍဖြစ်သည်။
ရှင်းရှင်းဆိုရသော် နိက္ခေပကဏ္ဍသည် တိက်, ဒုက် အလုံးစုံကို မူလ, ခန္ဓာ, ဒွါရ, ဘုံ, အတ္ထ, ဓမ္မ, နာမ, လိင်အားဖြင့် အကျဉ်းချုံးပြသော ကဏ္ဍဟုဆိုနိုင်ပေသည်။
နိက္ခေပကဏ္ဍသည် အောက်စိတ္တုပ္ပါဒကို ထောက်စာလျှင် ဒေသနာကျဉ်းဖြစ်၍ အထက်အဋ္ဌကထာကဏ္ဍကို ထောက်စာလျှင် ဒေသနာအကျယ် ဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၉။
နိက္ခေပကဏ္ဍသည် သင်ရိုးသင်စဉ်အားဖြင့် ၃-ဘာဏဝါရခန့်ရှိသည်။
အကျယ်ချဲ့လျှင်ကား အဆုံးမရှိ ကျယ်ဝန်းသည်။
တိက်၂၂, အဘိဓမ္မာဒုက် ၁၀၀, သုတ္တန္တိကဒုက် ၄၂-တို့ကို ဤနိက္ခေပကဏ္ဍ၌သာလျှင် အကျယ်ဝေဖန်နည်းကို ရနိုင်၍ အခြားစိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍတို့၌ သုတ္တန္တိကဒုက် ၄၂-တို့ကို အကျယ်ဝေဖန်နည်း မရနိုင်။
နိက္ခေပကဏ္ဍ၏ အမည်ရင်းမှာ နိက္ခေပရာသိ ဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇။
တံ ဝိတ္ထာရဒေသနံ နိက္ခိပိတွာ အညေန နာတိသင်္ခေပနာတိဝိတ္ထာရနယေန သဗ္ဗတိကဒုကဓမ္မဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ “ကတမေ ဓမ္မာ ကုသလာ” တိ နိက္ခေပကဏ္ဍံ အာရဒ္ဓံ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆။
ဝိမတိ၊၁၊၂၃။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၁၅။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၃၄၊ ၃၂၇။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၅၅။
မူလဋီ၊၁၊၄၆၊ ၅၅၊ ၁၅၉။
အနုဋီ၊၁၊၁၄၇၊ ၁၇၂။
အနုဋီ၊၃၊၁၀၅။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၂ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်းခန်းမ တောင်ဘက်တွင် တောင်ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘူဆန်မြို့ကြီးနှင့် အူလ်ဆန်မြို့ကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂျော်လာတောင်တိုင်းနှင့် ဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒယ်ဂူမြို့ကြီးနှင့် ဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်းတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်း။
မျောက်ကျောက် ရောဂါ (Mpox) သည် မျောက်များမှတဆင့် စတင် တွေ့ရှိရပြီး လူသို့ ကူးစက်တတ်သည့် ရှားပါးကူးစက် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ဖြစ်သည်။
မူလက Monkey Pox ရောဂါဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း စောဒကတက်မှုများကြောင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် အကုန်တွင် Mpox သို့ ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုကြသည်။