kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ရာတွင် အပင်များ တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာသည့်အခါ မလိုသော အပင်သေး၊ အပင်လှီများကို နှုတ်ပယ်ပေးခြင်းဖြင့် ကျန်နေသောအပင်များ ကြီးပွားလာနိုင်ရန် နေရာကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်း ရှိစေရပေမည်။
ဥယျာဉ်များကို ပန်းပင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်သည့်အခါ၌ တစ်နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်သာ အပွင့်များပွင့်သော ပန်းပင်တို့နှင့် အမြဲတမ်းပွင့်သော ပန်းပင်များကို ရော၍စိုက်ပျိုးထားရသည်။
ဂမုန်းကဲ့သို့ ပန်းပင်ငယ်ကလေးများကို ပန်းခြံပင်တို့နှင့် ရောယှက်၍ဖြစ်စေ၊ ပန်းစိုက်ကွက်၏ အနားတလျောက်တွင်ဖြစ်စေ စိုက်ပျိုးထားလျှင် ဥယျာဉ်ကို ပိုမိုတင့်တယ်လာစေမည် ဖြစ်သည်။
မြေယာကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်း ရှိပါက လူသွားမြက်ခင်းကလေးကို သပ်ရပ်စွာဖောက်လုပ်ထား၍ ထိုလမ်း၏တဖက်တချက်တွင် ပန်းပင်ငယ်များကို စီတန်းလျက် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
အိမ်ရာကွက်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်၊ သစ်ပင်၊ ပန်းပင် အစရှိသည် တို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးပြုစုခြင်းမပြုလုပ်မီ မည်သည့်နေရာတွင် မည် သည့်အပင်မျိုးကိုစိုက်မည်၊ လူသွားလမ်းကို မည်သည့်နေရာမှ ဖောက်လုပ်မည်စသဖြင့် နေအိမ်နှင့်ပနံရအောင် အသေးစိတ်စီစဉ်မှုကို စုံလင်နိုင်သမျှ စုံလင်စေရန် ကြိုတင်စီစဉ်မှုရှိရပေမည်။
သို့မှသာလျှင် သစ်ပင်ချုံပင်တို့ကြောင့် နေအိမ်၏ ရုပ်လုံးကို ဖုံးကွယ်ခြင်းမဖြစ်စေဘဲ ပို၍ပေါ်လွင် ထင်ရှားလာစေနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
အိမ်ရှေ့ဘက်နှင့် အိမ်နောက်ဘက်တွင် မြက်ခင်းများရှိလျှင် ထိုမြက်ခင်းတို့ကိုဖျက်၍ ပန်းပင်များ စိုက်ပျိုးခြင်း မပြုလုပ်ဘဲ နဂိုအတိုင်းထားလျက် မြေမညီလျှင် ညီအောင်ညှိပေးခြင်း၊ မြက်ပင်များရှည်လာလျှင် ညှပ်ပေးခြင်း၊ စိမ်းစိမ်းစိုစိုရှိအောင် ရေဖြန်းပေးခြင်း စသည်တို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ခြံ၏ကျက်သရေကို ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အိမ်၏ဆင်ဝင်ခန်းရှေ့ဘက်နှင့် ပြတင်းပေါက်များအောက်တွင် ခြုံပင်ငယ်များကိုစိုက်ထား၍ အိမ်ဘေးတဖက်တချက်၌ ခြုံပင်ကြီးများကို စိုက်ထားသင့်သည်။
အိမ်မြေယာကွက်ပုံစံကိုရေးဆွဲ၍ နေအိမ်နှင့် အခြား အဆောက်အဦးများရှိလျှင် ထိုပုံစံတွင်ထည့်ထားရမည်။
နေအိမ်၏ ဆင်ဝင်ခန်းဆောင် တံခါး၊ ပြတင်းပေါက်များမှ ခြံစည်းရိုး အထိ သစ်ပင်ရိပ်လမ်းကြားများ ဖောက်လုပ်သည့်အနေနှင့် မျဉ်းကြောင်းများဆွဲရသည်။
ထိုသစ်ပင်ရိပ် လမ်းကြားအကြောင်းများကို အလွတ်ထား၍ ကျန်အကွက်များတွင် စက်ဝိုင်းရှည်ပုံများကို ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် ပန်းပင် စိုက်ပျိုးမည့် နေရာများကို အကွက်ချစီစဉ်နိုင်ပေမည်။
လူသွားလမ်းများကို တတ်နိုင်လျှင် ဖြောင့်ဖြောင့်တန်းတန်း ဖောက်လုပ်ထားသင့်သည်။
ထိုလမ်းများကို ကျောက်ပြား၊ အုပ်ချပ်၊ ကျောက်စရစ်ခဲ တစ်မျိုးမျိုး ခင်းထားနိုင်သည်။
ဥယျာဉ်ခြံကို အုတ်တံတိုင်း နှင့်ဖြစ်စေ၊ ခြံစည်းရိုးပြုလုပ်၍ဖြစ်စေ ကာရံထားသင့်သည်။
ခြံစည်းရိုးတလျှောက်တွင် တရုတ်မန်ကျည်းပင်မျိုးကို စိုက်ပျိုးထား၍ အကိုင်းအခက်များ အပေါ်နှင့်ဘေးဘက်သို့ ပြန့်မထွက်ရအောင် မကြာခဏချိုင်ပေးရမည်။
အဆင်မတတ်လျှင် ဆန်းလျှက်နှင့်မလှဟု ဆိုဘိသကဲ့သို့ ဥယျာဉ်ကို နဂိုအနေအထား ပျက်ပြားသွားသည့်တိုင်အောင်တန်ဆာဆင်လွန်းလျှင်လည်း အကျိုးမဲ့ဖြစ်တတ်သည်ကို အထူးသတိပြုရပေမည်။
အချို့ဥယျာဉ်များတွင် ကျောက်ခဲ၊ကျောက်တုံးတို့ဖြင့် ကျောက်ဥယျာဉ်တုကလေးများ ပြုလုပ်ထားတတ်ကြသည်။
နေနာရီများ၊ ရေအိုင်များ၊ ကျေးငှက်များ ရေဆင်းချိုးရန် ရေအင်တုံများ၊ ကျောက်ရုပ်၊ ကြေးရုပ်များ၊ ခိုအိမ်များ၊ လူများထိုင်ဖို့ ခုံတန်းကလေးများ အစရှိသည်တို့ဖြင့် ဥယျာဉ်ကို ဆင်ပြင်ထားလေ့ ရှိကြသည်။
ကျောက်ဥယျာဉ်တုကလေးများ ပြုလုပ်သည့်အခါ၌ ဥယျာဉ်ထောင့်တနေရာရာတွင် သဘာဝ ကျကျ စီမံထားရန်သင့်ပေသည်။
ဟောင်းနွမ်းနေသည့် ကျောက်တုံး ကျောက်ခဲ တမျိုးတစားတည်းကိုသာ ရွေးချယ်လျက် တောင်ကုန်းကလေးသဖွယ် မြေဖို့ထားသောနေရာတွင် ထိုကျောက်တုံးများကို မြှုပ်နှံထားရသည်။
ကျောက်တုံးများကို အလျားလိုက် အဆင့်ဆင့်ခင်းထား၍ ပန်းပင်များကို ထိုကျောက်တုံးများအကြားမှ ထွက်လာဘိသကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးထားရမည်။
မိုးရွာသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ရေလောင်းပေးသည့်အခါဖြစ်စေ အပင်များ၏အရင်းသို့ ရေစီးသွားနိုင်ရန် ကျောက်တုံးများကို အတွင်းဘက်သို့ အနည်းငယ် ရွှေ့စောင်း၍ထားရမည်။
ရေအိုင်ကလေးများ ပြုလုပ်ထားလျှင်လည်း သဘာဝကျနိုင်သမျှကျရအောင် အိုင်ဘောင်ကို မညီမညာပြုလုပ်၍ မြက်ပင်၊ ပန်းပင်များ စိုက်ပျိုးထားရမည်။
ရေထဲ၌လည်း ကြာပင်များကို စိုက်ပျိုးထားရမည်။
ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များကိုဖြစ်စေ၊ ပန်းပင်များကိုဖြစ်စေ ဥယျာဉ်ထဲတွင် စိုက်ပျိုးထားပြီးလျှင် ပေါင်းပင်များကို ရှင်းဖို့လိုပေမည်။
သစ်ပင်များကို ကိုက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးကောင်များနှင့် မှိုရောဂါများ၏ အဖျက်အဆီးကိုလည်း ကာကွယ် ပေးရမည်။
စိုက်ပျိုးထားသော အပင်များအကြား၌ရှိသော မြေကို ထွန်တိုကလေး(ကြားတိုက်ထွန်) မကြာခဏအသုံးပြုခြင်းဖြင့် မွလာစေနိုင်သည့်ပြင် ပေါင်းပင်များ ကင်းရှင်းစေနိုင်လေသည်။
အပင်များကိုဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးမွှားများနှင့်မှိုရောဂါတို့ကို အချိန်မီကာကွယ်ပေးမှသာ စိုက်ပျိုးပင်များ ကြီးထွားသန်စွမ်းလာမည်ဖြစ်၏။
အချို့ပိုးကောင်များသည် အပင်၏အရွက်များကို ကိုက်ဖြတ် ဖျက်ဆီးတတ်သည်။
ခူကောင်နှင့် ပိုးကျိုင်းကောင်များသည် အတွေ့ရများသော ရွက်ဖြတ်ပိုးများဖြစ်သည်။
ထိုပိုးကောင်များ ဥယျာဉ်ထဲရှိအပင်များပေါ်တွင် စ၍တွေ့လျှင်တွေ့ခြင်း ဆေးဆိုင်၌ဖော်စပ်ရောင်းချသော ပိုးမွှားသတ်ဆေးရည် ဆေးမှုန့်တို့ကိုဝယ်၍ ပက်ဖျန်းရမည်။
ထို့အတူ အပင်တို့၏ အရွက်နု၊ အကိုင်းနုနှင့် အညွန့်များပေါ်တွင် တစ်ချိန်တည်း အကောင်ပေါင်းများစွာ စွဲကပ်ကျရောက်တတ်သော ပျပိုးကဲ့သို့ သစ်ရည်စုတ်ပိုးမွှားများကို တွေ့ရှိလျှင်လည်း အရွက်၊ အကိုင်း၊ အညွန့်တို့ကိုဖြတ်၍ မီးရှို့ပစ်ရသည်။
အခြားလွယ်ကူသော နည်းတစ်ခုမှာ ကျိုချက်ထားသော ဆပ်ပြာရည်အေးဖြင့် ပက်ဖျန်းပေး ခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ပိုးကောင်ကလေးများကို အဆိပ်ရည်ဖြင့် သတ်ပစ်ရသည်။
အကိုင်း၊ အခက်၊ အမြစ်များကို ထိုးဖောက်ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးများလည်းရှိသေးသည်။
ကာကွယ်နည်းမှာ ထိုပိုးများ ထိုးဖောက်ဖျက်ဆီးထားသော အကိုင်းအခက် စသည်တို့ကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခြင်း၊ သံချိတ်ဖြင့် ပိုးကောင်များကို ဆွဲထုတ်ပစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
အဆိုပါပိုးမွှားတို့၏ အဖျက်အဆီးများအပြင် အပင်တို့၌ ဖြစ်တတ်သော ရောဂါများကြောင့်လည်း အပင်များ ပျက်စီးတတ်ကြသည်။
ထိုရောဂါများအနက် မှိုရောဂါကို ဆေးရည်ပက်ဖျန်းပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်တားဆီးနိုင်ပေသည်။
ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးပြုစုသူတို့တွင် အဆိုပါအနှောင့်အယှက်များကို တွေ့ကြုံရစမြဲဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးထားသောအပင်များကို အခါမလပ် စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြင့် ပိုးမွှားများ ဖျက်ဆီးခြင်းဘေးနှင့် ရောဂါများစွဲကပ်သည့် ဘေးအပေါင်းတို့ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဥယျာဉ်မှူးတို့အား အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အထောက်အပံ့ကိုဖြစ်စေသည့် ပိုးကောင်များနှင့် ငှက်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
ထိုပိုးကောင်များ၊ ငှက်များကို ဥယျာဉ်မှူးတို့၏ အကောင်းဆုံးမိတ်ဆွေများဟု ဆိုရပေမည်။
ငှက်တော်၊ စွေ့၊ ဆက်ရက်အစရှိသော ငှက်များသည် ဥယျာဉ်များ၊ ဝင်းခြံများ အတွင်း၌ ပိုးကောင်၊ မွှားကောင်များကို လိုက်လံရှာဖွေလျက် တွေ့ရှိသည့်အခါ ဖမ်းယူစားပစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် ပျား၊ ပိတုန်း၊ လိပ်ပြာစသည့် ပိုးကောင်တို့ကလည်း ပန်းဝတ်မှုန်၊ ဝတ်ဆံတို့ကို ပန်းတစ်ပင်မှတစ်ပင်သို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် ပန်းပွင့်များ မျိုးအောင်လာကြရလေသည်။
ဥယျာဉ်ပြုစုသူတို့၏ အခြားလုပ်ငန်းများမှာ သစ်ပင်၊ ပန်းပင်များကို မြေတောင်မြှောက်ခြင်း၊ ရေလောင်းပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ရာသီဥတု မြေ၏အနေအထားနှင့်သင့်တော်မည့် သစ်ပင်ပန်းပင်များကိုသာ ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးထားသင့်ပေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး။
ဥရုဝေလ ကဿပထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် အယူအကျင့်လွဲမှားသော ရသေ့တို့၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
နောင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ တရားတော်ကို နာကြားပြီးနောက် အကျွတ်တရားရသည်။
ဥရုဝေလကဿပသည် နဒီကဿပ၊ ဂယာကဿပဟူသော ညီနှစ်ယောက်နှင့်အတူ ဥရုဝေလတော၌ ရသေ့ပြု၍နေသည်။
ဥရုဝေလကဿပတွင် တပည့်ရသေ့ငါးရာ၊ နဒီကဿပတွင် တပည့်ရသေ့သုံးရာ၊ ဂယာကဿပတွင် တပည့်ရသေ့ နှစ်ရာ ရှိလေသည်။
ဥရုဝေလကဿပသည် အခြွေအရံ တပည့်များနှင့်အတူ တော၌ ရဟန္တာဖြစ်ရန်ကျင့်ကြံသည်။
သူ၏ကျင့်ကြံပုံမှာ ကိလေသာခန်းခြောက်အောင် ပင်ပန်းစွာကစားသည်။
နေမထွက်မီ ရေ၌ဆင်း၍ ကစားပြီးလျှင် ဆွမ်းစားချိန်မှဆွမ်းစားသည်။
ပြီးသော် ကျည်းသားရိုက်ခြင်း၊ ဇယ်ခတ်ခြင်း၊ ကြိုးခုန်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြု၍ ကိုယ်ကိုမီးကင်ပြီးမှ ကိလေသာကို ရေ၌မျောရန် ရေထဲတွင် ဆင်း၍ငုပ်သည်။
အိပ်ချိန်တိုင်မှ ပြန်တက်သည်။
ဤသို့အားဖြင့် နေ့စဉ်ကျင့်ကြံသည်။
ဤကိုအစွဲပြု၍ ရေငုပ်၊ မီးလှုံ၊ ကြိုးခုန်၊ ဇယ်ခတ် ဟူသော တိတ္တိတို့၏ ကျင့်ဝတ်စကားဖြစ်လာသည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ပထမဝါအကုန်တွင် ရသေ့တို့ထံသို့ တရားဟောရန်ရောက်ရှိတော်မူရာ ဥရုဝေလကဿပ၏ ကျောင်းအနီးမီးဖိုတွင် ခေတ္တတည်းခိုခွင့်တောင်းသည်။
ရသေ့က မီးဖိုအနီးတွင် နဂါးကြီးတစ်ကောင်ရှိ၍ မနေသင့်ကြောင်းပြောဆိုရာ မြတ်စွာဘုရားက နေခွင့်သာပြုပါဟု ခွင့်တောင်းလျက် တစ်ညဉ့်နေတော်မူသည်။
ထိုညဉ့်တွင် မာန်စွယ်ပြင်းသောနဂါးကို တန်ခိုးတော်ဖြင့် နှိမ်နင်း ဆုံးမတော်မူ၍ နံနက်လင်းသောအခါ နဂါးကို သပိတ်တော်၌ထည့်ပြီးလျှင် ဥရုဝေလရသေ့တို့အား ပြသည်။
ထိုအခါ ရသေ့တို့သည် အံ့ဩကြလျက် ကြည်ညိုစွာဖြင့် မိမိတို့နှင့်အတူနေရန် လျှောက်ထားသည်။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ဝန်ခံ၍နေတော်မူသည်။
ညဉ့်အခါ စတုမဟာရာဇ် နတ်မင်းကြီးလေးပါး လာရောက်ဖူးမြော်သည်။
နံနက်လင်းသော် ရသေ့တို့မေးမြန်းသိရှိရ၍ အတိုင်းထက်အလွန် ကြည်ညိုသည်။
ထိုနည်းဖြင့် နောက်နေ့များတွင် သိကြားမင်း၊ ဗြဟ္မာမင်းတို့ လာရောက်ဖူးမြော်သည်ကို ရသေ့တို့တွေ့မြင်ကြသည်။
တစ်နေ့သော် မာဂဓတိုင်း အင်္ဂတိုင်းတို့မှ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ရသေ့တို့ကိုပူဇော်မြဲအတိုင်း ပူဇော်ကြရန် စီမံကြသည်။
ထိုအခါ ရသေ့တို့က မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိတို့ထက် တန်ခိုးကြီးသဖြင့် ပြည်သူပြည်သားတို့ တွေ့မြင်လျှင် မိမိတို့ကို မကြည်ညိုဘဲရှိမည်ဟု တွေးကြံလျှက် မြတ်စွာဘုရား မကြွလာစေရန် အကြံပြုသည်။
မြတ်စွာဘုရားကလည်း ရသေ့တို့၏အလိုကိုသိ၍ မလာဘဲနေ၏။
ရသေ့တို့ အကြောင်းကိုသိရသော် မိမိတို့ကြံစည်ရုံမျှဖြင့်ပင် သိပေသည်ဟု အံ့ဩကြပြန်သည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် တန်ခိုးတော်အတန်တန် ပြတော်မူသော်လည်း ဥရုဝေလကဿပနှင့် အသင်းအပင်းတို့သည် မိမိတို့ကဲ့သို့ ရဟန္တာမဟုတ် ဟူ၍သာမှတ်ယူကြသည်။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက နှုတ်ဖြင့် ဖွင့်ဟ၍ ရှင်းလင်းဟောကြားရာတွင် ဘုရားဖြစ်မှန်းသိ၍ မိမိတို့မာနကိုစွန့်ပယ်ကာ ရဟန်းပြုကြသည်။
ညီတော်နဒီကဿပနှင့် တပည့်တို့လည်း နောင်တော်နှင့် နောင်တော်၏တပည့်တို့ ရဟန်းပြုမှန်းသိ၍ ရဟန်းပြုကြပြန်သည်။
ညီတော်ဂယာကဿပနှင့် တပည့်တို့လည်း ထိုနည်းတူ ရဟန်းပြု၍ ရဟန်းပေါင်း ၁ဝဝဝ ဖြစ်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းပေါင်းတစ်ထောင်နှင့်အတူ ဥရုဝေလတောမှထွက်ကြွ၍ ဂယာသီသသို့ ရောက်လျှင် အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်ကို ဟောတော်မူသည်။
ထိုအခါ ဥရုဝေလကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ညီနောင်နှင့် တပည့်ရဟန်းပေါင်း တစ်ထောင်တို့သည် တရားတော်၏အဆုံး၌ ဧဟိဘိက္ခုရဟန္တာ ချည်း ဖြစ်ကြကုန်သည်။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပ အစရှိသော ရဟန္တာအပေါင်းတို့ ခြံရံလျက် ဂယာသီသမှ ကြွတော်မူ၍ ရာဇဂဂြိုဟ်ပြည်မှ သုံးဂါဝုတ်ကွာသော လဋ္ဌိဝန ဥယျာဉ်၌ နေတော်မူ၏။
ထိုအကြောင်းကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးကြားသိလျှင် တစ်သိန်း နှစ်သောင်းကုန်သော ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့ဖြင့် ခြံရံလျက် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ကပ်၍ ရိုသေစွာရှိခိုး၍နေ၏။
ထိုအခါ တစ်သိန်း နှစ်သောင်းကုန်သော လူတို့တွင် ရှေးက ဥရုဝေလကဿပတို့ကို ကိုးကွယ်သူများပါလေရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ တွေ့ရှိသောအခါ မည်သူကဆရာ မည်သူကတပည့်ဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာမသိနိုင်ကြ သဖြင့် ဥရုဝေလကဿပ စသောသူများက မိမိတို့သည်သာလျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကများဖြစ်ကြောင်းကို သိရှိစေသည်။
ထိုအခါ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဥရုဝေလကဿပကို ဆုံးမတော်မူနိုင်သဖြင့် ရဟန်းပြုရပေသည်ဟု ချီးမွမ်းကြရာ၊ မြတ်စွာဘုရားက ဥရုဝေလကဿပကို ယခုသာ ငါဆုံးမသည် မဟုတ်သေး၊ ရှေးကလည်း ဆုံးမဖူးပြီဟု မိန့်တော်မူပြီးနောက် အတိတ်ကိုဆောင်၍ မဟာနာရဒဇာတ်ကို ဟောတော်မူလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဗေဒင်ဆရာသည် လူ၏ ဇာတာကို ကြည့်၍ ဗေဒင်ဟောသည်။
အင်္ဂဝိဇ္ဇာဆရာသည် လူ၏ အင်္ဂါရုပ်ကို ကြည့်၍ ဟောသည်။
လက္ခဏာဆရာသည် လူ၏ လက်ကို ကြည့်၍ ဟောသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဟောကြားနိုင်ကြရာတွင် လူ၏ ဦးခေါင်းတွင် ပေါ်ထွက်နေသော အဖုများကို ကြည့်၍ ထိုသူ၏ ဉာဏ်ပညာနှင့် အကျင့်စာရိတ္တကို ဟောသော အတတ်ကိုလည်း ထူးဆန်းစွာ ကြံဆလာကြလေသည်။
ဤအတတ်ကို ဦးခေါင်း အမှတ်ပညာဟု ခေါ်သည်။
ထိုအတတ်ပညာကို ပထမဆုံး ကြံဆတီထွင်သူမှာ ဂျာမန်ဆေးဆရာကြီး ဖရန့်ဂျိုးဇက်ဂေါ (၁၇၅၈-၁၈၂၈) ဖြစ် သည်။
၁၈ဝ၇ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ နပိုလီယန်အာဏာသိမ်း၍ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်နေစဉ် ဂေါသည် သူ၏ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးကရိယာများကိုပိုက်၍ ပဲရစ်မြို့တော်သို့ ထွက်လာလေသည်။
ထွက်လာသည့် အကြောင်းမှာ ပဲရစ်မြို့သည် ထိုအချိန်က အတတ်ပညာပေါင်းစုံတို့ ပေါ်ထွန်း၍ ထင်ရှားသော ဗဟို ဌာနချုပ် ဖြစ်ခဲ့လေရာ ဂေါသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြံဆ လေ့လာ၍ တွေ့ရှိခဲ့ရသော သူ၏ သိပ္ပံပညာသစ်တစ်ခုကို သင်ကြားပေးမည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် ဂေါသည် လူများ၏ ဦးခေါင်း နေပုံ သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို လေ့လာခဲ့သည်။
သူ့မိတ်ဆွေများ၏ ဦးခေါင်းသဏ္ဌာန်ကို လေ့လာဖူးသည်။
အကျဉ်းထောင်များ၊ အရူးထောင်များသို့လည်း သွားရောက်၍ သူခိုး၊ ဓားပြ၊ သူသတ်သမား၊ အောက်တန်းစား လူအမျိုးမျိုးတို့နှင့်ပေါင်းသင်းကာ သူတို့၏ဦးခေါင်းများကို လေ့လာကြည့်ရှုသည်။
ထိုသို့ လေ့လာရာ၌ လူအမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းတွင် အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားသော အဖုအထစ်များ ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ဂေါသည် သူလေ့လာတွေ့ရှိရသော အချက်များကိုအခြေခံ ထားကာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများသည် ဦးနှောက်နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်ဟူသော အယူအဆသစ်တစ်ခုကို ထုတ်ဖော်လေသည်။
ဂေါသည် ဦးနှောက်ကို ၂၆ ခန်းတိတိ ခွဲခြား၍ တစ်ခန်းတစ်ခန်းလျှင် စွမ်းရည်သတ္တိတစ်ခုခု၊ သို့မဟုတ် စိတ် သဘောထား တစ်မျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။
လူ၏ ဦးခေါင်း၌ တွေ့ရှိရသော အဖုအထစ်များမှာ ထို စွမ်းရည်သတ္တိ၊ သို့မဟုတ် စိတ်သဘောထား တစ်မျိုးမျိုးကို သိုလှောင်ထားသော ဦးနှောက်ခန်းများဟု ယူဆလေသည်။
သို့ဖြစ်လေရာ ဦးခေါင်း ကို တိုင်းတာပြီးလျှင် ဦးခေါင်း၌ရှိသော အဖုအထစ်များ အပိန် အချိုင့်များကို ဇယားချ၍တွက်ကြည့်ပါက ထိုသူ၌ စွမ်းရည် သတ္တိအမျိုးမျိုး မည်မျှလောက်ရှိသည်ကို သိရှိနိုင်လေသည်။
သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တကိုလည်း သိနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုသို့ ဂေါထွင်ခဲ့သော သိပ္ပံပညာသစ်ကို ဦးခေါင်းအမှတ်ပညာ ဟု ခေါ်လေသည်။
ပဲရစ်မြို့တွင် ဂေါ၏ပညာကို ယုံကြည်လိုက်စားကြသူ များမှာ မနည်းပေ။
သူ၏အယူအဆများကို မယုံကြည်ဘဲ ရှုတ်ချ ပြောဆိုသူများစွာလည်း ရှိသည်။
နောက်ဆရာတို့သည် ဂေါ အခြေခံထွင်ခဲ့သော နည်းစနစ်ကို ချဲ့ထွင်လာခဲ့ရာ ဦးခေါင်းဖုများမှ စွမ်းရည်သတ္တိ ၄၃ မျိုးကို တွေ့ရှိလာကြသည်။
ဂေါ၏ နောက်လိုက်တပည့်များထဲတွင် ထင်ရှားသူများ ကား ယိုဟန်းစပါဇိုင်း နှင့် ဂျော့ကုမ်းတို့ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုပညာ လေ့လာလိုက်စားကြသူများသည် စာအုပ်စာတမ်း မြောက်မြားစွာကို ရေးသားထားခဲ့ကြ၏။
ယခုအခါ ဦးနှောက်၏ တစိတ်တဒေသသည် စွမ်းရည် သတ္တိမျိုးအချို့နှင့် ဆက်စပ်ကြောင်းကို လက်ခံသော်လည်း လူ၏ အကျင့်စာရိတ္တနှင့် ဉာဏ်စွမ်းကို ဦးခေါင်းဖုများက ဖော်ပြသည်ဟူသည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ကား လုံလောက်သော သက်သေ အထောက်အထား တစ်ခုမျှ မရရှိသေးချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဗေဒင်။
တူရိယာ တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းထိပ်မှ ချွန်ထွက်နေသော လက်နက်သဖွယ်အရာများကို ဦးချိုဟုခေါ်၏။
ထိုဦးချိုများမှာ တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြဘဲ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဦးချိုဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင်သော်လည်းကောင်း အနည်းနှင့်အများ ကွဲပြားကြလေသည်။
အချို့သောဦးချိုများမှာ အတွင်း၌ခေါင်းပွဖြစ်၍ အချို့မှာခေါင်းပိတ်ဖြစ်၏။
သမင်တို့၏ အခက်၊ အလက်၊ အတက်များပါသော ဦးချိုများသည် ခေါင်းပိတ်ဖြစ်၍ ဒရယ်၊ သိုး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်သတ္တဝါများ၏ ဦးချိုများသည် ခေါင်းပွဖြစ်၏။
တိရစ္ဆာန် ဦးချိုများမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိ၏။
တစ်မျိုးမှာ ကိုယ်တွင်းမှအပြင်သို့ ထွက်လာသော အရိုးဆက်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ မာကျော သောအပြင်ခေါက် သို့မဟုတ် အရေပါးဖြစ်၏။
ဒုတိယ ဦးချိုအမျိုးအစားကိုသာ ဦးချိုစစ်ဟု ခေါ်နိုင်၏။
မြင်းခွာ၊ ငှက်နှုတ်သီး၊ သိုးဦးချို၊ မြွေနှင့် အိမ်မြှောင်တို့၏ အကြေးခွံ၊ လိပ်ခွံ၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်းများ စသည်တို့မှာ ခန္ဓကိုယ်တွင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရေပါးအခေါက်တို့ တစ်ဖြည်းဖြည်း မာကျောလာကြခြင်းပင်ဖြစ်၏။
သို့ဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရေမာများကို ဦးချိုစစ်ဟုဆိုရပေမည်။
သမင်၏ဦးချိုကိုကား ဦးချိုစစ်ဟုမခေါ်နိုင်၊ သမင်ဦးချိုသည် အရေပါးများ မာကျောလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တွင်းမှ ပြင်ပသို့ဆက်ထွက်လာသော အရိုးဆက်သာဖြစ်၏။
သမင်ဦးချို ထွက်ကာစ၌ အလွန်ပါး၍ အမွေးနုများဖုံးနေသော အရေပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်နေ၏။
အတန်ကြာသောအခါ ထိုကတ္တီပါသားနှင့် တူသော အရေပြားကွာကျသွားပြီးနောက် မာကျောသော ခေါင်းပိတ် ဦးချိုကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
သမင်ဦးချိုကဲ့သို့ ဦးချိုများသည် တစ်နှစ်တစ်ခါ အပေါ်ယံအရေခွံလဲ၏။
ကျွဲ၊ နွား၊ သိုးနှင့် ဒရယ်များ၏ ဦးချိုစစ်အပေါ်ဖုံးအောက်တွင် ဦးခေါင်း၏ ရှေ့ရိုးစွန်းကို အလယ်၌ တွေ့ရှိရ၏။
သစ်ကုလားအုပ်နှင့် ကြံ့တို့၏ ဦးချိုများမှာကား ဦးခေါင်းရှေ့ရိုး၏အဆက် မဟုတ်ဘဲ သီးခြားထွက်နေသော အရိုးဖြစ်၍ မွေးညင်းများထူထပ်သောအရေပြားထူနှင့်ဖုံးအုပ်နေလေသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ဒရယ်ချိုများသာ အပေါ်ယံအရေခွံလဲလေ့ရှိသည်။
ဦးချိုများတွင် ခေါင်းပွနှင့် ခေါင်းပိတ် နှစ်မျိုးရှိရာ၌ တိရစ္ဆာန်အမတို့၏ ဦးချိုများမှာ များသောအားဖြင့် ခေါင်းပွဖြစ်ကြသည်။
သို့သော် ခေါင်းပွဦးချိုရှိသော တိရစ္ဆာန်ကြီးများလည်းရှိကြသည်။
တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများဖြင့် ဘီး၊ ကြယ်သီး၊ လက်ကိုင်တုတ်ရိုး၊ ထီးရိုး၊ ဓားရိုး၊ ဇွန်းအမျိုးမျိုး၊ သောက်ရေခွက်စသည့် လူ့အသုံးအဆောင်များကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ရှေးခေတ်လူများသည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများကို လက်နက်များ၊ ယမ်းမှုန့်ကျည်ထောက်များနှင့် ခရာများအဖြစ် အသုံးချခဲ့ကြသည်။
ဦးချိုအစစ်သည် အရိုးမဟုတ်သောကြောင့် လိုသလိုကွေးလွယ် ကောက်လွယ်နိုင်သဖြင့် လူတို့၏ အသုံးအဆောင်များနှင့် အလှအပထားရန် ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြုလုပ်ရရှိနိုင်လေသည်။
ဦးချိုများကို အလွန်အဖိုးတန်သော လိပ်ခွံများကဲ့သို့ အကွက်ကလေးများပေါ်လာအောင် ဆိုးဆေးများဖြင့် အရောင်ချယ်ကာ အကွက်ဖော်ပေးနိုင်သည်။
ရှေးက ပြတင်းပေါက်ရွက်များ၌ဖြစ်စေ၊ လက်ဆွဲမီးအိမ်များ၌ဖြစ်စေ၊ ဦးချိုပြားပါးပါးတို့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဦးချိုဖြင့် ပြုလုပ်ရရှိသော အခြားပစ္စည်းအမျိုးမျိုးများလည်း ရှိလေသည်။
ယခုအခါတွင် ပလတ်စတစ်များကို ပြုလုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည့်အပြင် အရောင်များကိုလည်း လိုသလိုဆိုးနိုင်ပြီဖြစ်သဖြင့် ထိုပစ္စည်းများကို ဦးချိုဖြင့်ပြုလုပ်မည့်အစား ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:တိရစ္ဆာန် ခန္ဓာဗေဒ။
thumb ဦးထုပ်သည် ဦးခေါင်း၏ အကာအကွယ်အတွွွက် ဖြစ်စေ၊ အလှအပအတွက်ဖြစ်စေ ဦးခေါင်းတွင် ဆင်မြန်းသော တန်ဆာဖြစ်သည်။
ဦးထုပ် မည်သို့စတင်၍ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဆိုသည်ကို မပြောနိုင်ချေ။
သို့သော် ရှေးကမ္ဘာဦးလူများသည် မြက်၊ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် သားရေများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဦးထုပ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
အေးမြသော ကမ္ဘာ့ မြောက်ပိုင်းနေ လူများသည် သားရေဖြင့်ပြုလုပ်သော ဦးထုပ် များကို အသုံးပြုခဲ့ကောင်း ပြုခဲ့ကြပေမည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့တောင်ပိုင်းနေ ရှေးအီဂျစ် လူမျိုးတို့သည် မြက်ဦးထုပ်များ ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အဂ‡လန်ပြည်သို့ ၁၂ ရာစုအတွင်းခန့် က ဦးထုပ်များ စတင်ရောက်ရှိလာသည်ဟု သိရသည်။
ပထမ တွင် ရာသီဥတု၏ဒဏ်ကို ခံနိုင်စေရန် ဦးထုပ်များကို အသုံးပြု ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သော်လည်း တဖြည်းဖြည်း အလှအပအတွက် ဖြစ်လာလေသည်။
တစ်ဆယ့်လေးနှင့် တစ်ဆယ်ငါး ရာစုနှစ်များအတွင်း တွင် ဦးထုပ်များ၌ အထူးပုံသဏ္ဌာန်များ ပြုလုပ်လာကြပြီးလျှင် ယင်းတို့ကို ပညာရှင်အလုပ်သမားများက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပညာရှင်အလုပ်သမားများသည် များသော အားဖြင့် ကြိတ်သက္ကလတ်ဖြင့်ပြုလုပ်သော အနားလန်ဦးထုပ် မြင့်မြင့်များကို ဆောင်းခဲ့ကြသည်။
စစ်သည်များအသုံးပြုသော ဟဲလမက်ခေါ် ဦးထုပ် တစ်မျိုးရှိသေးသည်။
ရှေးက ထိုဦးထုပ်မျိုးကို ဆောင်းကြခြင်း မှာ ဓားနှင့်မြားများ၏ဒဏ်ကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက်ဖြစ်၍ ဦးထုပ်ကို သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည်။
ဦးထုပ်ပုံသဏ္ဌာန်များ မှာလည်း ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းရာ၊ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကြောက်လန့်စေရန် ဖြစ်လေသည်။
ရှေးအခါက စစ်အသုံး အဆောင် ဦးထုပ်များကို လူမျိုးတိုင်းကပင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန် တိုင်းရင်းသားများကမူ သူတို့၏ဆံပင်များကို အနည်းငယ်မျှသာ ချန်လှပ်ပြီးလျှင် အကုန်ရိတ်ပစ်လေ့ရှိခဲ့ကြ၍ ကျန်ရှိသည့်ဆံပင်တွင် ဘေးရန်ကင်းစေမည့် အဆောင်များကို တပ်ဆင်ထား လေ့ရှိကြသည်။
ထိုကဲ့သို့သော စစ်အသုံး အဆောင် ဦးခေါင်းတန်ဆာပလာများအပြင် လူတစ်မျိုးစီ၌ အလှအပအတွက်နှင့် အခမ်းအနားအတွက် အသုံးပြုသော ဦးခေါင်းတန်ဆာပလာတစ်မျိုးစီ ရှိကြလေသည်။
အာရှတိုက်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတစ်ခွင်သို့ သံပရာခွံ ဦးထုပ်တစ်မျိုးသည် ရောက်ရှိလာ၏။
ထိုဦးထုပ်မျိုး၏အရောင် မှာ များသောအားဖြင့် အနီရောင်ဖြစ်သည်။
အယူဝါဒရေးရာ (ရဟန်းနှင့်သီလရှင်များ) ဦးထုပ်မျိုးများကို အချို့နိုင်ငံများတွင် ယခုတိုင် အသီးသီးအသုံးပြုလျက် ရှိကြသေးသည်။
အာရပ် လူမျိုးများ အသုံးပြုကြသော ဗောင်းထုပ်သည်လည်း ဦးထုပ် တစ်မျိုးပင် ဖြစ်လေသည်။
အထိမ်းအမှတ် တစ်မျိုးမျိုးကိုသာ ထိုဦးထုပ်မျိုးတွင်တပ်ထားလျှင် ထိုသူ၏အဆင့်အတန်းကို သိ နိုင်လေသည်။
ဘုရင်များ၏ သရဖူများတွင် အထိမ်းအမှတ် အမျိုးမျိုးကို တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိကြရာ၊ ရှေးတရုတ်ဘုရင်များ၏ သရဖူများတွင် နေနှင့်လတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်များကို တပ်ဆင်ထား လေ့ရှိကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်းငါးရာ၊ ခြောက်ရာခန့်က ဦးထုပ်လုပ်ငန်း သည် စက်မှုလုပ်ငန်း ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ပထမတွင် ဦးထုပ် ပြုလုပ်သော ကြိတ်သက္ကလတ်ကို သိုးမွေးမှ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အမေရိကတိုက်နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပွင့်သွားသောအခါ တွင်မူ သိုးမွေးအစား ဗီဗာဖျံ၏သားမွေးများဖြင့် ပြုလုပ်ယူလေ သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် တူရကီလူမျိုး တို့၏ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမသမ္မတဖြစ်သော ကီမားအတာတပ်က တူရကီလူမျိုး အားလုံးအား သံပရာခွံဦးထုပ်မျိုးကို စွန့်လွှတ်ကြရန် အမိန့် တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ တူရကီတို့သည် ကြိတ် သက္ကလတ်ဖြင့် ပြုလုပ်သော သက္ကလတ်ဦးထုပ်မျိုးကို နယူး ယောက်နှင့်လန်ဒန်မြို့များတွင် လူကြိုက်များသကဲ့သို့ အစ္စတန်ဗူ နှင့် အန်ကာရာမြို့များတွင် အသုံးပြုများနေကြသည်။
ကြိတ်သက္ကလတ်ဖြင့်ပြုလုပ်သော သက္ကလတ်ဦးထုပ် များကို ခရစ် ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကစတင်၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အစဉ်အလာအရယုံကြည်ချက်မှာ ကြိတ်သက္ကလတ် ပြုလုပ်သည့် အတတ်ကိုအမှတ်တမဲ့ တွေ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
တိဗက်ပြည်မှ ရဟန်းတစ်ပါးသည် တစ်နေရာမှ သူ၏ကျောင်း သို့ အပြန်တွင် သူ၏လွှာဖိနပ်၌ရှိသောအပေါက်ကို လမ်းတွင် တွေ့သော တွင်းယုန်၏အမွေးများဖြင့် ပိတ်ဆို့၍ ပြန်လာခဲ့ သည်။
ကျောင်းသို့အရောက်တွင် ထိုအမွေးများကို ဆွဲထုတ် လိုက်သောအခါ အပူဓာတ်၊ ရေငွေ့နှင့် လမ်းလျှောက်လာခဲ့သော လှုပ်ရှားမှုတို့ကြောင့် ထိုအမွေးများသည် ရက်ထည်သဖွယ် ဖြစ် နေသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ကြိတ်သက္ကလတ်ပြုလုပ်ရာတွင် ရေပူနှင့် ဖိအားပါသော လှုပ်ရှားမှုများသည် ယခုအခါ၌လည်း အရေးကြီးသော အချက်များပင်ဖြစ်သည်။
ခေတ်အမျိုးမျိုးတွင် ထိုကြိတ်သက္ကလတ်မျိုးဖြင့်ပင် များသောအားဖြင့် ဦးထုပ်များကို ပြုလုပ်ယူခဲ့ကြလေသည်။
) ကြိတ်သက္ကလတ်ကို အသုံးများကြခြင်းမှာ တွေ့ရသမျှသော ပစ္စည်းမျိုးများအနက် ထိုပစ္စည်းသည် တာရှည် အခံဆုံးနှင့် မချုပ်ဘဲနှင့် လိုသလိုပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ် ယူနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
သက္ကလတ်ဦးထုပ်ကိုပြုလုပ်ပုံမှာ ရှေးဦးစွာ သားမွေး သို့မဟုတ် သိုးမွေးအမျှင်များကို ကတော့ပုံရှိသော စည်တစ်ခု ပေါ်သို့မှုတ်၍ပို့ပေးသည်။
စည်သည် နှစ်ပေခွဲခန့်မြင့်၍ ထိုပုံ သဏ္ဌာန်သည် သက္ကလတ် ဦးထုပ်အဖို့ ပထမအဆင့်ဖြစ်သည်။
ထိုစည်သည် တဖြည်းဖြည်းလည်လျက်ရှိသည်။
အမွေးအမျှ၍် ကလေးများသည် စွတ်စိုလျက်ရှိသော စည်ပေါ်၌ လေစုတ်ပြွန် များအားဖြင့် ကပ်၍နေသည်။
လိုသောအထူရသည်အထိ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးရသည်။
ထိုပုံသဏ္ဌာန်ကို မာကြောစေပြီးလျှင် စည်မှသတိဖြင့် ချွတ်လိုက်ပြီးနောက် အရွယ်ကိုရှုံ့စေခြင်းဖြင့် သေး၍သွားစေ သည်။
ထိုအခါ ကြိတ်သက္ကလတ်သည် ပို၍ခိုင်မာသွားသည်။
ထိုအကြမ်းထည်ကို ဦးထုပ်ပြုလုပ်သူများက တစ်ဖန် ပို၍ရှုံ့စေ ပြီးလျှင် လိုအပ်သလိုပုံသွင်းခြင်း၊ ဆေးဆိုးခြင်း၊ အချောကိုင် ခြင်း၊ အနားသတ်ခြင်းစသည်များဖြင့် ဦးထုပ်များကို လုပ်ယူကြ လေသည်။
မြက်ခြောက်များကို ရက်ပြီးလျှင် လုပ်ယူသော ဦးထုပ် မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ကောက်ရိုးများကိုလည်း ဖွတ်မြီးထိုး ပြီးလျှင် စက်ဖြင့်ဦးထုပ်ဖြစ်အောင် ချုပ်ယူကြသည်။
ထိုဦးထုပ် မျိုးကို မာစေရန် ကော်တစ်မျိုးထည့်၍ပေးကြသည်။
ကောက်ရိုး ဦးထုပ်များအနက်အကောင်းဆုံးမှာ ပနာမာ ဦးထုပ်ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ၌ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ဦးထုပ်များ သည် ပုံသဏ္ဌာန်တွင် မကြာခဏပြောင်းလဲလေ့ ရှိကြသည်။
သို့သော် ပြုလုပ်သည့်ပစ္စည်းတွင်မူ ပြောင်းလဲခဲသည်။
အမျိုး သမီးများအဖို့ ဦးထုပ်လုပ်ရာတွင် အသုံးများသော ပစ္စည်းများ မှာ ကောက်ရိုး၊ ကြိတ်သက္ကလတ်၊ သားမွေးနှင့် ချည်ထည်တို့ ဖြစ်ကြ သည်။
ဦးထုပ်များတွင် တစ်ဖန် ပန်းပွင့်ပုံ၊ သစ်သီးပုံ၊ ငှက်ကလေးပုံ စသည်များကို အလှအပအဖြစ် တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြားမှဦးထုပ်များ မရောက်လာမီ အခါကပင် ဝါးခမောက်၊ ဖက်ခမောက်၊ မြက်ခမောက် စသည် များကို ခေါင်းဆောင်းတန်ဆာပလာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
နောင်သော် ဦးထုပ်ကို အတုယူပြုလုပ်ထားသော ဝါးပတ်ဦးထုပ် များလည်း ပေါ်လာသည်။
ဝါးခမောက်ကို ဝါးပတ်ဖြင့် ပြုလုပ် ထားသည်။
ဖက်ခမောက်ကို အင်ဖက်၊ နှီး စသည်တို့ဖြင့် ပြု လုပ်ထားသည်။
မြက်ခမောက်ကို မြက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထား၍ ရှမ်းခမောက်ဟုလည်းခေါ်သည်။
ထိုခမောက်များမှာ အလွန် ပေါ့ပါး၍ နွေရော မိုးပါ ကောင်းစွာအသုံးခံသဖြင့်မြန်မာနိုင်ငံ ကျေးလက်တောရွာများတွင် အထူးသဖြင့်တောင်သူလယ်သမား များ အသုံးများကြသည်။
ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်က ဦးခေါင်းအတွက် တန်ဆာပလာများကို အထူးစီမံ ဖန်တီးယူကြသည်။
အခမ်း အနားများတွင် ဆီလျော်သလိုသုံးနိုင်ရန်အတွက် ပေါင်းတော် အမျိုးမျိုးကို ထားရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုပေါင်းတော်များကို ပေါင်း တော်ဆောင်တွင်ထားရာ အထွတ်အမြတ်အဦးဖြစ်၍ ပေါင်းတော် ဆောင်ကို နန်းမနန်းဦးတည့်တည့်၌ ဆောက်လုပ်ထားသည်။
ပေါင်းတော်၊ သရဖူတော်၊ မကိုဋ်တော်၊ ပတ္တမြားပေါင်းတော်၊ နဝရတ်ပေါင်းတော်၊ ရွှေသားပေါင်းတော်၊ ငွေသားပေါင်းတော်၊ ပကတိပေါင်းတော်တွင် ရွှေသားရွှေတွန့်ပေါင်းတော်၊ စိန်တွယ် ပေါင်းတော်၊ မြတွယ်ပေါင်းတော်များကို ခေါက်တုံ့ပြင်ဆင် ထားရာဖြစ်၍ ပေါင်းတော်ဆောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အသုံးအဆောင်။
အေဒီယာနိုပယ်မြို့သည် တူရကီ နိုင်ငံ၊ အစ္စတန်ဗူမြို့၏ အနောက်မြောက် မိုင် ၁၃ဝ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ယခုအခါ ထိုမြို့ကို အီဒါးနီမြို့ဟုခေါ်တွင်၍ လူဦးရေ ၃ဝ,၈၆၅ ယောက် နေထိုင်သည်။
ထိုမြို့အမည်သည် ရောမဧကရာဇ် ဟယ်ဒြီယန် (အေဒီ ၁၁၇-၁၃၈) ကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက အေဒီယာနိုပယ်မြို့သည် စစ်ရေးစစ်ရာ အတွက် အနေအထားကောင်းသောကြောင့် ဗော်လကန်နိုင်ငံများ နှင့်ဆိုင်သောသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောမြို့ဖြစ်သည်။
မြို့အနီး၌ လည်းကောင်း၊ မြို့တွင်း၌လည်းကောင်း ထင်ရှားသောစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အေဒီ ၃၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗီစီဂေါ့သလူမျိုးတို့ သည် ထိုမြို့အနီး၌ ရောမဧကရာဇ်ဗေးလင့်ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သည်မှ အစပြု၍ ရောမအင်ပိုင်ယာနိုင်ငြံကီးလည်း စတင်ယိုယွင်း ကျဆင်းလာခဲ့လေသည်။
၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တူရကီတို့က အေဒီယာနိုပယ်မြို့ကို သိမ်းယူရာ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာနီးပါးမျှ မြို့တော်အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်၊ မြို့အမည်ကို လည်း အီဒါးနီမြို့ဟူ၍ ပြောင်းခေါ်ခဲ့ကြသည်။
တစ်ဆယ့်ကိုးရာစုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ရုရှနှင့်တူရကီ တို့၏ စစ်ပွဲများအတွင်းက ရုရှတို့သည် ထိုမြို့ကို နှစ်ကြိမ်မျှ သိမ်းပိုက်မိခဲ့ကြသည်။
တစ်ဖန် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဘူလဂေးရီး ယားနိုင်ငံက ထိုမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်အရ တူရကီတို့၏လက်သို့ ပြန်၍ပေးအပ် ရသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) ပြီးဆုံးသောအခါ ဂရိ တို့က အီဒါးနီမြို့ကို ရရှိလေသည်။
ထို့နောက် ၁၉၂ဝ-၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဂရိနှင့်တူရကီတို့စစ်ပွဲ၌ ဂရိတို့အရေး နိမ့်သဖြင့် အီဒါးနီမြို့ကို တူရကီသို့ ပြန်၍ပေးအပ်ခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:တူရကီနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်သည် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်ရှိ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံတို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အလျားမိုင် ၄၅ဝ ခန့်နှင့် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် အနံ ၁၁ဝ ခန့် ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၅၂ယဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
ထိုပင်လယ်သည် မြေထဲပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လည်းဖြစ်ရာ ပင်လယ်နှစ်ခုတို့သည် ၄၄ မိုင်ခန့် ကျယ်သော အိုထရန်တို ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ပင်လယ်၏ အနောက်မြောက်တွင် ဗင်းနစ်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ၍ အရှေ့မြောက်တွင် ထရီးယက်ပင်လယ်ကွေ့ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းများစွာရှိသည်။
အာဒီဂျေမြစ်နှင့် ပိုးမြစ်တို့သည် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။
ယင်းမြစ်နှစ်သွယ်အပြင် အခြားကြီးကျယ်သော မြစ်များဟူ၍ မရှိချေ။
ထို့ကြောင့် ပင်လယ်ရေသည် အလွန်ငံသည်။
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်တွင် အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီ၌ လေပြင်းကျရောက်လေ့ရှိသောကြောင့် ပင်လယ်ကြောင်း ခရီးသွားလာခြင်း၌ ဘေးအန္တရာယ်များသည်။
အလယ်ခေတ်အတွင်းက ထိုပင်လယ်သည် ဗင်းနစ်မြို့နှင့် အရှေ့ဘက်ရှိနိုင်ငံတို့ ကုန်စည်ကူးသန်းရာလမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်အထိ ဗင်းနစ်မြို့စားတို့သည် ထိုပင်လယ်ကို မိမိတို့က ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းပြလို၍ နှစ်စဉ် လက်စွပ်တစ်ကွင်းကို ပင်လယ် ထဲသို့ ပစ်ချလေ့ရှိကြသည်။
အေဒြီယက်တစ်ဟူသော အမည်သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ အာဒြီယားမြို့ကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက အာဒြီယားမြို့သည် စည်ကားသော ရောမ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
အခုအခါ အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ဗင်းနစ်မြို့၊ ထရီယက်မြို့၊ ဖျူးမားမြို့၊ အန်ကိုးနားမြို့နှင့် ဗရင်ဒီဇီမြို့များဖြစ် ကြသည်။
ဘင်္ဂလားဆီးသီးကို အင်္ဂလိပ်လို အေပရီ ကော့ဟု ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သိရှိကြသည်။