kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုလေးနှစ်ကျော် ကာလအတွင်း၌ ဆဲလကတ်သည် ကျွန်း ကလေးအနီးမှ သင်္ဘောများ မကြာခဏ ဖြတ်သန်းသွားသည်ကို လှမ်း၍ မြင်ရသော်လည်း၊ ထိုသင်္ဘောများပေါ်မှ လူများ ကြား သိအောင် အော်ဟစ် ခေါ်ငင်ရန် မတတ်နိုင်သဖြင့် သောင်တင် လျက် နေခဲ့၏။
တစ်ခါ၌ကား သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ကျွန်း ကလေး၏ ကမ်းခြေသို့ အလွန်နီးကပ်စွာ ဆိုက်ကပ်လာသည် တွင်၊ ဆဲလကတ်သည် ဝမ်းသာအားရ ပြေး၍ကြည့် လိုက်ရာ ရန်သူစပိန်နိုင်ငံမှ သင်္ဘောဖြစ်နေသောကြောင့်၊ အကူအညီ မတောင်းဝံ့ရုံ သာမက သင်္ဘောသားများ သူ့ကို မမြင်စေရန် သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ပေါ်သို့ပင် တက်၍ ပုန်အောင်း၍ နေခဲ့ရဘူး လေသည်။
တစ်နေ့သော် 'ဒျု' အမည်ရှိ ဗြိတိသျှ ရွက်သင်္ဘော တစ်စင်းသည် ကံအားလျော်စွာ ထိုကျွန်းအနီးသို့ ရောက်ရှိလာ ပြီးနောက် ကပ္ပီတန်က သင်္ဘောသားအချို့ကို သောက်ရေရှာ ရန် အလို့ငှါ ကျွန်းပေါ်သို့ စေလွှတ်လိုက်ရာ သင်္ဘောသားများ သည် ထိုကျွန်းပေါ်၌ သားရေများကို ဆင်မြန်းထားသော လူရိုင်းတစ်ယောက်ကို တွေ့မြင်ကြရလေသည်။
ထိုလူရိုင်းကား ဆဲလကတ်ပင်ဖြစ်၏။
သင်္ဘော ကပ္ပီတန်ဝုရော့ဂျားသည် ဆဲ လကတ်၏အဖြစ်သနစ် အလုံးစုံကို မေးမြန်းစုံစမ်း၍ မှတ်တမ်း တင်ထားပြီးနောက် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ 'ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခဲ့ခြင်း' ခေါ် စာအုပ်တွင် ဆဲကလတ်အကြောင်းကို ထည့်သွင်း ရေးသားခဲ့လေသည်။
ဆဲကလတ်သည် ကျွန်းပေါ်၌ တစ်ကိုယ်တည်း ကျန်ရစ်ခဲ့စဉ် သူ့တွင်ရှိသောပစ္စည်းများမှာ သူ၏ အဝတ်အစားများ၊ အိပ်ရာ လိပ် တစ်ခု၊ တူမီးသေနတ်တစ်လက်၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်နှင့် ဆေးရွက်အနည်းငယ်၊ ပုဆိန် တစ်လက်၊ မောင်းချဓား တစ် ချောင်း၊ လက်ဖက်ရည်ကရား တစ်လုံး၊ ကျမ်းစာအုပ်နှင့်အခြား သေးနုပ်သော ပစ္စည်း အနည်းငယ်ဖြစ်၏။
အဆိုပါ ပစ္စည်း များတွင် အတိုင်းအတာ အတွက်အချက်ဆိုင်ရာ တန်ဆာပလာ များနှင့် စာအုပ်အချို့လည်း ပါသေးရာ ထိုစာအုပ်များကို ဖတ်ရှု ယင်းဖြင့် ပျင်းရိအားငယ်မှုကို ဖြေဖျောက် ခဲ့ရလေသည်။
ဆဲ လကတ်သည် နေထိုင်ရန် တဲငယ်တစ်ခုကို ပါလာသော ကရိယာ တန်ဆာပလာတို့ဖြင့် မဖြစ်ဖြစ်အောင် ဆောက်လုပ်၍ အမိုးကို မြက်ခြောက်များဖြင့် မိုးသည်။
ကျွန်းပေါ်တွင် ရိက္ခာ ဟူ၍ မရှိသဖြင့် တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်များကို ပစ်ခတ်ဖမ်းယူ၍ မီးကင် စားသောက်ရ၏။
ဤသို့ဖြင့် နေထိုင်လာခဲ့ရာ အနည်းငယ်မျှသာ ပါလာသော ယမ်းများလည်း ကုန်ခန်းခဲ့လေပြီ။
ထိုအခါ တိရစ္ဆာန်များကို အလွယ်တကူ ပစ်ခတ်ဖမ်းယူခြင်း မပြုနိုင်ရုံမျှမက မီးအလို့ငှါ ပင်လျှင် သစ်သားနှစ်ချောင်းကို တပင်တပန်း ပွတ်တိုက် ယူရ လေသည်။
သားကောင်များကို တစ်နေကုန် တစ်နေခန်း ချောင်းမြောင်း ဖမ်းယူမှသာ တစ်ရက်စာ နှစ်ရက်စာ လုံလောက်ရုံမျှ ရရှိသည်။
သို့ဖြစ်၍ ယခင်ကကဲ့သို့ အဝ မစားနိုင်တော့ဘဲ အလွန်တရာ ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှသာ စား ရတော့သည်။
ငါးများကိုမူ လိုသလောက် ဖမ်းယူရရှိနိုင်၏။
သို့ရာတွင် ရက်ကြာရှည်ခံအောင် ဆားနယ်ထားရန် ဆားမရှိ သောကြောင့် ငါးအစားပုဇွန်တုပ်များကိုသာ ဖမ်းယူလေတော့ သည်။
ဆဲလကတ်သည် နေသားကျလာသောအခါ ပင်လယ်လိပ် များကို ရှာဖွေ၍ စားသောက်သည့်ပြင် တော ဆိတ်များကို နောက်မှ အတင်းပြေးလိုက်၍ ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်နိုင်သည်အထိ ဖျတ်လတ် လျင်မြန်လာသည်။
ပါလာသော အဝတ်အစားများကို နေ့စဉ် ဝတ်ဆင်နေရသော ကြောင့် မကြာမီပင် ဟောင်းနွမ်း စုတ်ပြတ်ကြသည်တွင် ပစ်ခတ်ဖမ်းယူရရှိသော တောဆိတ်ရိုင်းများ၏ သားရေဖြင့် အင်္ကျီဘောင်းဘီနှင့်ဦးထုပ်များ ချုပ် လုပ်သည်။
ထိုသားရေများ ကို ချုပ်လုပ်ရာ၌ အဝတ်အစားဟောင်းများမှ ရရှိသောချည်ပင် တို့ဖြင့်၎င်း၊ ခြေအိတ် ဟောင်းများမှ ရရှိသော သိုးမွေးချည်ပင် တို့ဖြင့်၎င်း၊ အပ်မပါဘဲ ခဲယဉ်းစွာ ချုပ်လုပ်ရ၏။
ရော်ဗင်ဆန်ကရူးဆိုး ဝတ္ထုတွင် စာရေးဆရာ ဒီဖိုးက ကရူးဆိုးသည် ကြက်တူရွေးကလေးများနှင့် ဆိတ်ကလေးများကို အဖော်အလို့ငှါ ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူထားသည်ဟု ဆိုလေ သည်။
ဆဲလကတ်မှာမူကား သူနေထိုင်သော ကျွန်းကလေး တွင် ကြွက်များသောင်းကျန်းလှသဖြင့် ကြောင်များ မွေးမြူ၍ ထိုကြွက်တို့၏ရန်ကို သုတ်သင်ရသည်ဟုဆို၏။
ထိုကြောင် များမှာ ယခင်က ထိုကျွန်းကလေးသို့ တစ်ခါတစ်ရံ ဆိုက်ကပ် လာတတ်သော သင်္ဘောများမှ ကျန်ရစ်ခဲ့ဟန်ရှိသည့် ကြောင် များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာ၍ လူနှင့်အနေ ဝေးသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း တောစိတ်ဝင်သွားသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဆဲလကတ်သည် ပျင်းရိသောအခါများ၌ သူမွေးမြူထားသော ကြောင်များဆိတ်ငယ်ကလေးများနှင့်ပင် ကစားပျော်ပါးရလေ သည်။
ရော်ဗင်ဆန် ကရူးဆိုး ဝတ္ထု၌ ပါရှိသကဲ့သို့ ထိုကျွန်း ပေါ်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ လူသားစား လူရိုင်းများ လာရောက် တတ်ကြောင်း၊ 'ဖိုးသောကြာ' ခေါ် တပည့်ကျော်ရှိကြောင်း စသည်တို့ကား ဆဲလကတ်၏ တကယ့်အဖြစ်အပျက် စွန့်စားမှု များတွင် မပါဝင်ခဲ့ကြချေ။
ဆဲလကတ်သည် ယဉ်ကျေးသော လူလောကကြီးနှင့် နှစ် အတန်ကြာမျှ အဆက်ပြတ်နေခဲ့သဖြင့် သူ့အား ကယ်ဆယ်သော သင်္ဘောသားများနှင့် တွေ့သောအခါ မိမိ၏ဘာသာရင်းစကားကို နားမလည်သလောက် ဖြစ်နေ၏။
အစားအသောက်တို့ကိုလည်း မစားတတ် သလောက် ဖြစ်နေတော့သည်။
ဆဲလကတ်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက်၊ ၁၇၁၁ ခုနှစ် အထိ ကပ္ပီတန်ရော့ဂျား လက်အောက်တွင်ပင် အမှုထမ်းခဲ့၏။
ထိုနောက် သင်္ဘောတစ်စင်းတွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းယင်းပင် ၁၇၂၁ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၇၁၉ စာအုပ်များ။
thumb|နီကီတာ ကရုရှော့ နီကီတာကရုရှော့ကို ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရုရှနိုင်ငံ ယူကရိန်းပြည်နယ် ကူးစခရိုင်ရှိ ကာလင့်နော့ကာ ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။
ကရုရှော့၏ ဖခင်မှာ သတ္တုတွင်း လုပ်သားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကရုရှော့သည် ဆင်းရဲလွန်းလှသဖြင့် ငယ်စဉ်က ပညာ ထိထိရောက်ရောက် မသင်ခဲ့ရဘဲ သိုးကျောင်းသား ဘဝဖြင့်သာ ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။
အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်ထိ အရေးအဖတ် ကိုပင် ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် မတတ်မြောက်သေးဟု အဆို ရှိသည်။
ကရုရှော့ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် ရောက်သောအခါ ယိုဇော့ကာမြို့မှ ဗိုးစစက်ရုံတွင် သတ္တုတပ်ဆင်ရေး သက်မွေး ပညာကို နှစ်နှစ်တာမျှ သင်ယူခဲ့သည်။
နောင်အခါ ထိုပညာဖြင့် ပြင်သစ်ပိုင် သတ္တုတွင်းများတွင် တပ်ဆင်ရေးလုပ်သားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ချိန်တွင် ကရုရှော့သည် ရုရှ တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းသည်။
စစ်ကြီး ပြီးသော အခါ သိုးကျောင်းသားဘဝနှင့် သော့ပြင်သမား ဘဝဖြင့် သက်မွေး ဝမ်းကျောင်းခဲ့ရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ် ပြည်တွင်းစစ် ကာလတွင် ကရုရှော့သည် တပ်နီတော်ရိုင်ဖယ် တပ်သားတစ်ဦး အဖြစ် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူသည် ယိုဇော့ကာပါတီ စည်းရုံးရေးအဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်၍ ပါတီတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။
ပါတီ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေရာမှ ခွင့်ပြုချက်တောင်း၍ ယိုဇော့ကာ အလုပ်သမားကျောင်းသို့ တက်ရောက် ပညာသင် သည်။
ကျောင်းမှဆင်းပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ယိုဇော့ကာ ပါတီ စည်းရုံးရေး တာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မောစကိုမြို့၌ ကျင်းပသော ၁၄ ကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင်စုပါတီ ကွန်ဂရက်နှင့် ၁၅ ကြိမ်မြောက် ပါတီကွန်ဂရက်သို့ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။
ထိုကွန်ဂရက်မှ ကရုရှော့အား လက်ရှိတာဝန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားသော ပါတီတာဝန်များကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။
ပါတီတာဝန်များကို မအားမလပ် ထမ်းဆောင်နေရသည့် ကြားမှပင် အထက်လူကြီး များထံမှ ခွင့်ပြုချက်တောင်း၍ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မောစကိုမြို့ရှိ စတာလင် စက်မှုသိပ္ပံကျောင်းသို့ တက်ရောက် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်ဝန်းကျင်တွင် နိုင်ငံရေးလောက၌ ကရုရှော့၏ နာမည်မှာ တစ်ဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗောမင်ခရိုင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ပါတီတာဝန် အပ်နှင်းခံရသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စက်မှုသိပ္ပံကျောင်းမှ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် မောစကိုမြို့တော်ကို ပါတီကော်မတီ၏ ဒုတိယ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကာဂါနိုဗစ် လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းရသည်။
၁၉၃၂-၃၃ ခုနှစ်များတွင် မောစကိုမြို့တော် ပြန်လည် တည်ဆောက်ရေးနှင့် မြေအောက် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး တာဝန်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်မူ ၁၇ ကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင်စုပါတီ ကွန်ဂရက်မှ ကရုရှော့အား ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် တွင် ကရုရှော့သည် မောစကိုမြို့တော် ကော်မတီနှင့် ဒေသ ပါတီအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သူသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပေါ်လစ်ဗြူရို အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ကရုရှော့သည် ယူကရိန်းပြည်နယ်၏ ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
တစ်ချိန်တည်းတွင် ရုရှတပ်မတော်တွင်လည်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် ဂုဏ်ထူးဆောင် တာဝန်ကို ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ရသည်။
သူသည် စစ်ကြီးအတွင်း၌ စတာလင်ဂရက်ခံစစ်နှင့် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးများတွင် ရှေ့တန်းမှ တက်ကြွစွာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးသောအခါ ယူကရိန်းပြည်နယ် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၎င်း၊ မောစကို ပါတီအကြီးအကဲအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ရသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ပေါ်လစ်ဗြူရိုအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီ အဖွဲ့များတွင် အမြဲတမ်း ကော်မတီဝင်အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်စတာလင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကရုရှော့သည် ရုရှ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
ထိုနှစ်တွင် ကေဂျီဘီ (ရုရှလျှို့ဝှက်ရဲအဖွဲ့) ၏ အကြီးအကဲ ဗဲရီးယားအား ကရုရော့က ဦးဆောင်ကာ ရုံးတင်စစ်ဆေး၍ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် အကြိမ် ၂ဝ မြောက် ပါတီကွန်ဂရက်တွင် ကရုရှော့က ကွယ်လွန်သူ စတာလင်၏ ပြစ်ချက်များကို ထုတ်ဖော် ဝေဖန်လိုက်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မာလင်ကော့၊ မိုလိုတော့၊ ကာဂါနိုဗစ်နှင့် အပေါင်းပါတို့အား ပါတီဆန့်ကျင်ရေး အဖျက်သမားများအဖြစ် ကရုရှော့က နှိမ်နင်းလိုက်သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ဗူဂနင်လက်မှ ကရုရှော့ ဆက်ခံရယူလိုက်သည်။
တစ်ဖက်မှလည်း ကွန်မြူနစ် ပါတီ အတွင်းရေးမှူး ရာထူးကို ဆက်လက် ရယူထားသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပါတီ အတွင်းရေးမှူးရာထူး နှစ်ရပ်ကို ချုပ်ကိုင် ၍ ကရုရှော့သည် သူ၏ ဝန်ကြီးဘဝ ခြောက်နှစ်တာတွင် ရုရှနိုင်ငံကို စိတ်ကြိုက် အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကရုရှော့သည် ရုရှကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးများမှ နုတ်ထွက်လိုက်ရသည်။
ကရုရှော့၏ နေရာတွင် လီယိုနစ် ဗရက်ဇညက်ကကွန် မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ အလက်ဆီ ကိုဆီဂင်က ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်၎င်း ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။
ကရုရှော့သည် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ကာလရှည်ကြာ မကျန်းမမာ ဖြစ်နေခဲ့ရာမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မော်စကိုမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေတွင်း၌ မြုပ်ထားရသည့် သစ်သားကိုဖြစ်စေ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ ထားရသည့် သစ်သားကို ဖြစ်စေ၊ ကြာရှည်ခံအောင် ရေနံ သုတ်လိမ်းထားတတ်သည့် နည်းတူ၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင် သစ်နှင့်ကျောက်မီးသွေးမှ ထုတ်ယူရရှိသော ကရီအိုစုတ်ဆီဖြင့် သစ်သားများကို သုတ် လိမ်းတတ်ကြ၏။
အထူးသဖြင့် မီးရထားသံလမ်းအောက်ခံ ဇလီဖားတုံးများမှာ အပူအအေးဒဏ်ကို အမြဲခံနေရသည့်အပြင်၊ နေ့စဉ်ခုတ်မောင်း လျက်ရှိသော မီးရထားတွဲများ၏ အလေးချိန်အားကြောင့် ဆွေးမြည့် ပျက်စီးလွယ်တတ်၏။
သို့ဖြစ်၍ ဇလီဖားတုံးများ ကြာရှည်ခံအောင် ကရီအိုစုတ်ဆီဖြင့် သုတ်လိမ်းထားလေ့ ရှိသည်။
ဓာတ်မီးတိုင်ကြေးနန်းတိုင် စသည်များကိုလည်း ထိုဆီဖြင့် သုတ်လိမ်းထားလေ့ရှိကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးမှဖြစ်စေ၊ သစ်သားမှဖြစ်စေ၊ ထုတ်ယူပြီးခါစ ၌ ကရီအိုစုတ်ဆီသည် အရောင်အဆင်း မရှိချေ။
သို့ရာတွင် အချိန်အတန်ကြာလာသည့်အခါ ညိုသွားသည်။
ထိုဆီ၏ အနံ့ မှာ အလွန်စူးရှ၏။
သင်းဝင်သားမှ ထုတ်ယူရရှိသည့် ကရီအိုစုတ်ဆီမှာ အနာ ခွဲစိတ်ရာ၌ ဖြစ်စေ၊ သွားများ ကုသရာ၌ဖြစ်စေ၊ အလွန် အသုံး ဝင်သော အန်တီဆက်ပတစ်(အပုပ်နိုင်ဆေး၊ အနာမယဉ်းဆေး) ဖြစ်ပေသည်။
ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာမှ ထုတ်ယူရရှိသော ကရီအိုစုတ်ဆီ မှာ အရည်ပျစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်နှောများ။
ကရီးဆပ်ဘုရင်(ဘီစီ ၅၆ဝ-၅၄၆) ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် အီးဂျီးယန်းပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ အနောက်ပိုင်း အာရှမိုင်းနားတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော လစ်ဒီးယားနိုင်ငံကို နောက်ဆုံးစိုးစံခဲ့သည့် ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ် အခါက ချမ်းသာကြွယ်ဝဆုံးသော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့၍၊ သူ၏ဂုဏ်သတင်းမှာ အဝေးအနီး ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
လစ်ဒီးယား ရွှေတွင်းများမှ ရွှေအမြောက်အမြား ရသည့်ပြင်၊ ပက်တိုးလပ်မြစ်အတွင်းရှိ သဲများကို ကျင်ယူ ခြင်းဖြင့်လည်း ရွှေအများအပြား ရရှိသည့်အတွက် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာတော်တိုက်မှာ ရွှေများဖြင့်ပြည့်လျမ်းနေခဲ့သည်။
အလွန်ကြွယ်ဝသည့်အဖြစ်ကို ဖော်ပြလိုသည့်အခါ'ဇောတိကသဌေး'နှင့် ခိုင်းနှိုင်း၍ မြန်မာများ ပြောလေ့ပြောထရှိသကဲ့သို့၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း 'ကရီးဆပ်လို ချမ်းသာလေရဲ့'ဟု တင်စားပြောလေ့ ရှိကြ၏။
အာရှမိုင်းနား ကမ်းခြေတလျှာက်တွင်ရှိသော ဂရိမြို့များကို စိုးမိုးရသဖြင့်၎င်း၊ ဂရိနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ် ခဲ့ရသဖြင့် ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဂရိတို့နှင့်အတူ ရင်းနှီးခဲ့၏။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ထွန်းကားခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်စည်ပင်သာယာရှိခဲ့သည့်ပြင်၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့လည်း ချမ်းသာတိုးတက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေဒင်္ဂါးနှင့်ငွေဒင်္ဂါးများကို ပထမဆုံး သွန်းလုပ် သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။
လစ်ဒီးယားနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ဆာဒစ်မြို့တွင် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ခမ်းနားလှသော နန်းတော်ကြီး ရှိရာ၊ ကျော်ကြား လှသဖြင့် ရပ်ဝေးဒေသတို့မှ လူအများ လာရောက်ကြည့်ရှု ကြလေသည်။
ထိုသို့ လာရောက် ကြည့်ရှုသူများထဲတွင် ဂရိလူမျိုးဥပဒေပြု ပညာရှိကြီး ဆိုလွန်လည်း ပါဝင်၏။
ပညာရှိအပေါင်းနှင့် ငြိမ့်ငြောင်းသာယာစွာနေလိုသော ကရီးဆပ်သည် တစ်နေ့သော် ပါရှားဘုရင်ဆိုင်းရပ်၏ နယ်ချဲ့စက်ကွင်းအတွင်း ကျဆင်းခဲ့ရလေသည်။
စစ်ရိပ်စစ်ငွေ့များ သန်းလာသောအခါ ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ နတ်ကွန်းသို့ စစ်တိုက်သင့် မတိုက်သင့် ဟော ကိန်းထုတ်ပေးရန် စေတမန်လွှတ်၍ မေးမြန်းလိုက်၏။
ရရှိလာသောအဖြေမှာ ကရီးဆပ် စစ်တိုက်ခဲ့သော် တန်ခိုးကြီးသော နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးလတ္တံ့ဟု ဖြစ်သဖြင့်၊ ကရီးဆပ်သည် ရန်သူ ပါရှားနိုင်ငံအား ချေမှုန်းနိုင်မည်ဟု အထင်ရောက်ခဲ့ လေသည်။
သို့ရာတွင် ဆာဒစ်စစ်ပွဲ၌ ပါးရှင်းတို့က အနိုင်ရလိုက်သဖြင့် သူ၏နိုင်ငံကြီးသာ ပျက်စီးသွားရရှာ လေသည်။
ပါးရှားဘုရင် ဆိုင်းရပ်သည် ကရီးဆပ်အား အရှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်ရန် အမိန့်ချမှတ်လိုက်၏။
မီးစင်ပေါ်သို့ ရောက်နေသော ကရီးဆပ်သည် မီးတောက်မီးလျှံ ကြီး၍ကြီး၍လာသည်တွင်၊ ဆိုလွန်၏အမည်ကို သုံးကြိမ်သုံးခါ မြည်တမ်းလိုက်လေသည်။
ထိုအခါ ဆိုင်းရပ်ဘုရင်သည် ကရီးဆပ်အား သေအံ့ဆဲဆဲမှ အဘယ်ကြောင့် ဆိုလွန်ကို တမ်းတရသနည်းဟုမေး၏။
ကရီးဆပ်က သူသည် သူ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်း စိတ်ပျော်ရွှင်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုလွန်အား ကြွားဝါခဲ့ဘူးကြောင်း၊ ဆိုလွန်က ကံကြမ္မာတို့မှာ ဆန်းကျယ်လှသဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား သေလွန်မှသာ ပျော်ရွှင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ချီးမွမ်းနိုင်မည်ဟု ပြန်လည် ချေပဘူးကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖြေကြားလေသည်။
ဆိုင်းရပ်ဘုရင်လည်း အဖြေကို ကြားသည့်အခါ စိတ်တွင် ထိခိုက်သွားရကား၊ ကရီးဆပ်အား သေဒဏ်မှလွှတ်၍ သူ၏နန်းတော်တွင် ကောင်းစွာ ပြုစုထားခဲ့လေသည်။
thumb|ကရီယန်ဆတ် ချိုမာနန်ကို ၁၉၇၈တွင် ရိုက်ကူးထားသောပုံ ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၇၉ ခုနှစ် ပိုင်းအထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကရီယန်ဆတ်ချိုမာနန် () သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။
ထိုင်း စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းတော်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ် များတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးနှင့် ကိုးရီးယားစစ်ပွဲတွင် ပါဝင်အမှု ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိထိုင်း နိုင်ငံ စစ်ဌာနချုပ်တွင် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄-၇၆ ခုနှစ်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးတွင် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆-၇၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်တပ်မတော်၌ ဒုတိယ စစ်သေနာပတိချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ် သည်။
ထို့နောက် ၁၉၇၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ အမျိုးသား အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ကောင်စီတွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့လေသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့တွင် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှနိုဝင်ဘာ လအထိ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင့်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရပြီး ဗီယက်နမ်၊ ကမ်ပူးချား၊ အရှေ့တောင်အာရှ အသင်းစသည် နိုင်ငံတကာ အရေးအခင်းများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သူ ကရီယန်ဆတ် ချိုမာနန်သည် အမျိုးသားစည်း လုံးညီညွတ်ရေး ကိစ္စများကို အလေးထားဆောင်ရွက်ရင်း စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို ကာကွယ်ကာ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများနှင့်ပါ ရင်းနှီးချစ်ကြည်စွာဆက်ဆံခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထိုင်းအစိုးရက ကုန်ဈေးနှုန်းများကို အများအပြား မြှင့်တင်လိုက်သောအခါ ကရီယန်ဆတ်ဆန့်ကျင် ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးကရီယန်ဆတ်အား ရာထူးမှဖယ်ရှား ပေးရန် အတိုက်အခံနိုင်ငံ ရေးသမားများနှင့် ကျောင်းသားများက တောင်းဆိုခဲ့ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
သျှင် ကရဝိကသည် ညောင်ရမ်းခေတ် သက္ကရာဇ် ၉၉၁ ခုနှစ် အင်းဝမြို့၌ နန်းတက် တော်မူသော သာလွန်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသော စာဆို တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဇာတိမှာ ပုခန်းကြီးမြို့ ကျေးပိုင်သင်ရွာ ဖြစ်သည်။
သျှင်ကရဝိကသည် ပထမကျော်အောင်စံထား ဆရာ တော်၏ တပည့်တစ်ဦး ဖြစ်၏။
သက္ကရာဇ် ၉၉၆ ခုနှစ်တွင် 'တက်ထွန်းလျှံဝါ' ချီရတုပိုဒ်စုံ သုံးပိုဒ်ကို သွင်းသည်။
ယင်းရတုကို ဘုရင်က နှစ်သက်တော် မူ၍၊ ရွှေကျည်တောက်တွင် သွင်းနှံသိမ်းဆည်းကာ အလိုက်ရတု များကို ရေးသား လေ့ကျက်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဤစာဆိုသည် နရပတိရေလား ရတုပိုဒ်စုံကိုလည်း ရေး သည်။
ပုဂံမြို့ဘွဲ့ လူးတားကိုလည်း ရေးသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုလူးတားစာမူကို မတွေ့ရသေးသော်လည်း လူးတား ရေးခဲ့ရိုး မှန်လျှင် အဟောင်းဆုံးလူးတား ဖြစ်ပေမည်။
စာဆိုသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရားဟော ဝိသတိနိပါတ်လာ ဘလ္လာတိယ ဇာတ်တော် ကိုမှီး၍ 'ညွန်ဖူးဝေဝေ၊ ကျွန်းသပြေ၏' အစချီသော မင်းလှယဉ်နုပျို့ကိုဖွဲ့ဆိုသည်။
ထိုပျို့တွင်- သော်ကထွတ်ထွက်၊ ဖက်ဆွတ်လတ်လတ်၊ ရင်ခတ်ရွှေရွှေ၊ မိုးစွေနီနီ၊ သရဖီထပ်ထပ်၊ ဇလပ်မွှေးမွှေး၊ မုလေး ဆင့်ဆင့်၊ ကြကြာပွင့်ဝါဝါ၊ မုလေး ဆင့်ဆင့်၊ ကြ ယင်းမာလန်းလန်း၊ အနန်းရှားရှား၊ စကားဝင်းဝင်း၊ အင်ကြင်းရွှင်ရွှင်၊ သဇင်လူလူ၊ မဉ္ဇူ လှိုင်လှိုင်၊ ပန်းခိုင်ခိုင်နှင့်၊ စသည်ဖြင့် စကားလုံးများကို ဝေဆာနိုင်နင်းစွာ ဖွဲ့နွဲ့ထားသည်။
စကားလုံးကြွယ်ဝ၍ စကားတန်ဆာ ဆင်နိုင်စွမ်း ရှိလှသည်။
စာဆိုသည် မင်းရဲကျော်စွာ လေးထပ်ကျောင်းတည် မော်ကွန်းများနှင့် ရတုများကိုလည်း စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ကရဝေးပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ ပေါက်သော်လည်း တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းတွင်သာ အမြောက် အမြား တွေ့ရသည်။
ဤအပင်သည် သစ်ကြမ်းပိုးမျိုးဝင် အပင် တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ သစ်ကြမ်းပိုးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။
အမြင့်မှာ ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိ ရှိ၏။
အထက်မြန်မာပြည် တောင်ကုန်းဒေသများတွင် ဆင်ဘန်း ကရဝေးဟု ခေါ်သော ကရဝေးပင်တစ်မျိုး ပေါက်သည်။
ကရဝေးရွက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လှံသွားပုံရှိ၍ ကြွပ်ဆတ်သည်။
ကရဝေးပင်ကို လူတိုင်း မြင်ဖူးကြမည် မဟုတ်ချေ။
သို့သော် ကရဝေးရွက် အခြောက်များကိုမူ လူတိုင်း တွေ့မြင် ဖူးရုံ မက၊ မည်သို့ အသုံးချနိုင်ပုံကို သိကြပေသည်။
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များတွင် ကရဝေးရွက် ပါဝင်သည်။
ထောပတ် ထမင်း၊ ဒန်ပေါက်ထမင်းစသည်တို့တွင် ကရဝေးရွက် မပါလျှင် မပြီးချေ။
ဘယဆေး ဖော်ရာ၌လည်း ကရဝေးရွက် ပါဝင်သည်။
ကရဝေးသား၏ အရောင်မှာ လိမ်မော်ညိုရောင် ဖြစ်၍ စမုန်စပါးနံ့ သင်းလျက်ရှိသည်။
လှပ၍ အသင့်အတင့် မာ သဖြင့် အိမ်ဆောက်ရန်အပြင်၊ ပျဉ်အုတ်ကြွပ်နှင့် ဘီရိုစသော အိမ်အသုံးအဆောင်များ ပြုလုပ် နိုင်သည်။
ကရဝေးသားကို အသားသေအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ အသုံးချသင့်သည်။
သို့သော် သာမန် အခြောက်ခံ နည်းဖြင့် အသားသေအောင် ပြုလုပ်ပါက ကောက်ကွေး ကွဲအက်တတ်သောကြောင့်၊ ပေါင်းတင် အခြောက် ခံနည်းကိုသာ အသုံးပြုသင့်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:အပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ pl:Wawrzyn szlachetny#Zastosowanie။
ကဗင်ထရီမြို့ ကဗင်ထရီမြို့သည် အင်္ဂလန်ပြည် ဝါဝစ်ရှိုင် ယာနယ်တွင် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။
ဗာမင်ဂမ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၈ မိုင်ခန့်အကွာ ရှာဗွန်းမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ သည်။
ယခင်က သိုးမွေးထည်များ ရက်လုပ်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် ခေတ်သစ်စက်မှုလုပ်ငန်း နှင့် လျှပ်စစ်အလုပ်ရုံကြီး များ ဖွံ့ဖြိုးနေလေသည်။
ထင်ရှား သော ထွက်ကုန်များမှာ မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ၊ စက်ဘီး၊ အပ်ချုပ်စက်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးကရိယာ၊ ရေတပ်အသုံးအဆောင်၊ နာရီ၊ ပိုးတုနှင့် ကော်ဇောစသော ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်၏။
ကဗင်ထရီမြို့သည် ရှေးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၍ ယခင်က မြို့ရိုး များပင် ရှိခဲ့လေသည်။
သမိုင်းပုံပြင်များနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည့်ပြင်၊ ရှေးကျသော အဆောက်အအုံများလည်း ပေါများ သည်။
၁၁ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဗင်နီဒစ်တင်း ဘုန်းကြီးကျောင်း ကို အားလီယိုဖရစ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့်အချိန်ကပင် ထိုမြို့ကို တည်ခဲ့လေသည်။
ရှေးဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ အနက် ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော စိန်မိုက်ကယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ အထူးထင်ရှား၏။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း၌ ဂျာမန်တို့ ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်သဖြင့် မြို့လယ် ပိုင်းမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားရာ ထိုစိန်မိုက်ကယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာလည်း များစွာ ထိခိုက်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါတွင် အမိုးချွန်နှင့် မျှော်စင်ကြီးသာလျှင် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိတော့သည်။
၁၇ ရာစုအတွင်း အင်္ဂလန်ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများအား ထိုမြို့၌ အချုပ်ချ ထားခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ 'ကဗင်ထရီသို့ ပို့သည်'ဟူသော စကားကို မြန်မာလူမျိုးတို့၏ 'မဲဇာကို ပို့သည်' ဟူသောပညတ်စကား ကဲ့သို့ပင် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူကာ သုံးစွဲလျက် ရှိကြလေသည်။
ကဗယ်ထရီမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၄ဝဝဝဝ ခန့် ရှိ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မြို့များ Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ကရင်ဩသံ ကရင်ဩသံမှာ ကရင်လူမျိုးတို့၏ ဘာသာ ဘာဝ ပြောဆိုဟစ်ကြွေးသော အသံများကိုမှီ၍ သာယာဖွယ် ဖြစ်အောင် ရေးဖွဲ့ထားသော မြန်မာသီချင်းကြီး အဖွဲ့အနွဲ့တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ထိုသီချင်းမျိုးကို ဇာတ်သဘင်များတွင် ကရင် လူမျိုးများအကြောင်းကို ကပြရာ၌ ထည့်သွင်း တီးမှုတ် လေ့ရှိသည်။
အဖွဲ့အနွဲ့ စာသားမှာလည်း ကရင်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်စပ်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများသာ အများဆုံး ပါဝင်သည်။
မြန်မာသီချင်းကြီးများတွင် အသံကို ရှည်ကြာစွာ ဆွဲငင်၍ သီဆိုရသော သိင်္ဂါသံ၊ အလောင်းပိုက်၊ တပ်ပို့၊ စသော သီချင်း များနှင့် သီဆိုပုံချင်း အနည်းငယ် ဆင်တူသော်လည်း၊ ကရင် ဩသံတွင် တီးကွက် အသစ်အဆန်းများ ဖွဲ့သွင်းပါရှိသဖြင့် အသံရှည်သီချင်းသစ် တစ်မျိုးဖွယ် ဖြစ်နေလေသည်။
ကရင်ဩ သံကို မြင်စိုင်း သို့မဟုတ် ငါးပေါက်သံထီးသံစဉ်ဖြင့် သီဆို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။
ကရင်ဩသံများသည် ကုန်းဘောင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေသည်။
မဟာဂီတကျမ်းများတွင် ရှေးဟောင်းခေတ်များက ကရင်ဩသံများကို မတွေ့ရှိရပေ။
ကုန်းဘောင်ခေတ်မင်းလက်ထက် သာယာဝတီဦးဝိုင်းရေး ကရင်ဩသံ အချို့ကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။
ထိုကရင်ဩသံများကို တောလား၊ ကရင်ဩလွမ်းသံဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုလေသည်။
ဩသံမှာ အသံဩ၍ သီဆိုရခြင်းကြောင့်ပင် ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်၏။
တောလားဟု ဆိုရလောက်အောင်ပင် တောသဘာဝများကို သရုပ်ဖော်ထားကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
တွေ့ရှိရသမျှ ကရင်ဩသံများမှာ 'တကျောမှုံပြာ'အစချီ ဩသံနှင့်၊ 'မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး' အစချီဩသံ များပင် ဖြစ်သည်။
ထိုဩသံများကို မသီဆိုမီ ခြေဆင်းနိဒါန်းသဖွယ် ရှေးဦးစွာ သီဆိုလေ့ရှိသော 'တောင်ယာတောလယ်'အစချီ ခွန်းထောက်သဖြန်တစ်ပုဒ်လည်းရှိ၍ ကရင်သဘာဝဘွဲ့ပင် ဖြစ်ပေသည်။
ဇာတ်သဘင်များတွင် သီဆိုတီးမှုတ်ဖန်များ၍ အများနှုတ်ငုံ ရမတတ် ရှိနေသော မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး အစချီဩသံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။
ထိုဩသံမှ အသံဩဆိုရသော 'အေ'ကာရန် စကားလုံးများနှင့် ကရင်လူမျိုးတို့၏ သဘာဝကို သတိပြု မှတ်သားသင့်ပေသည်။
ဩသံအားလုံး၏ မူသေတေး သွားကား မရှိပေ။
တစ်ပုဒ်လျှင်တစ်မျိုးစီ အသံမှတ်၍၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယားတို့ကဲ့သို့ တီးမှုတ်ရလေသည်။
မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး၊ မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး။
တောင်သေလာကျော၊ လွမ်းဘွယ်တော၊ သာခွားပေါ။
တို့တောင်ယာတောမှာ၊ လွမ်းဘွယ်တွေ ပေါလှပါသလေး။
အဝေး။
ဟော်နန်းဗွေငူ၊ တို့တောင်သူလေ။
ဝေ-စုလို့ရုံး။
(ဘာသာထုံး၊ ခေါင်ရေသုံး)၂။
တို့တောင်ယာကုန်း မှာ-လေ။
(တုံးကျည်ပွေ့ကို အခါခါ၊ ခုန်ကြတို့ဘာသာ-သာ)၂။
(ပျော်စရာလေခင်းခင်း၊ လာဟေ့သူငယ်ချင်းချင်း)၂။
(သိုင်းနင်းလေဟန်ချီ၊ ပျော်တဲ့နန်းဖော့ရီ)၂။
(ကြွေ တွေစီ၊ ဝတ်အင်္ကျီ၊ ဆင်ဆင်သည်၊ ယဉ်ယဉ်သည်)၂။
တွဲဘက်လို့ တို့နှလုံးမှာ -ဝေ။
ခုန်အုန်းမည်လေး၊ သူငယ်ချင်းတို့ရေ-အဝေး။
ရှို့မီးထိန်လွင်လေး။
ကွင်းပြင်လယ်ကွင်း၊ ပျိုးစရာရှင်း။
ရိုးတာကန်သင်း။
တို့တောသူလေလေ-တောင်သူ၊ တိုတောင်သူ ချင်းရယ်လေ-အဝေး။
ရောင်သင်းမြေကြူလေလေး၊ ရိုးကမူတန်း၊ တဲရာစခန်း၊ လှဲတာလမ်း၊ လုပ်ကိုင်ရာ၊ တလင်းပြန့် ညီစွာ၊လှေ့စင်မှာ၊ သုံးချောင်းဆိုင်ကာ၊ မျိုးရိက္ခာလှမ်းတယ်လေ-အဝေး။
တောတန်းတောင်ခြေလေး။
ဝါကြိမ်တွေနှော၊ သခွားဖရုံပေါ၊ စားမကုန်ပေါ၊ အိုလွန်သာမောဘွယ်လေး- အဝေး။
ဖော်နှောစုံလင်လေး။
နှစ်စဉ်ပျော်မြဲ၊ ရိုးကောက်ပွဲ၊ ဖြိုးမောက်ကဲ၊ ခြိမ့်ခြိမ့်သဲလို့ ဆူဆူငြာငြာ။
ခေါင်ရေအိုးနှင့် တောင်ရိုးသာသာ၊ အစာရေစာပေါပေါ၊ တို့ဆီလွန်ဝပြောပြော၊ အိုယာတောလယ်လေ-အဝေး။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:မြန်မာ သီချင်းအမျိုးအစားများ။
အနုမြူဗုံး ပေါက်ကွဲရာ၌ ပြင်းထန်သည့် အပူချိန်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့ အေးမြလှသည့် အအေးချိန်မျိုးဖြစ်အောင် သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖန်တီးယူ ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ အအေးချိန်မျိုး ဖြစ်အောင် ဖန်တီးယူသည့် ပညာကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဟု ခေါ်သည်။
ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ဆိုသည်မှာ ရေခဲကဲ့သို့ အေးမြအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဒါကအအေးဖန်သားပြင်နဲ့ ပစ္စည်းကရိယာတွေလိုတဲ့အနီအောက်ရောင်ခြည်သုံးအာကာသတယ်လီစကုပ်ရဲ့ပုံပါပဲ။
တူရိယာတစ်ခုသည် ပို၍ ပင်အေးရန်လိုအပ်သည်၊ ၎င်းတွင်ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ရှိသည်။
အဆိုပါတူရိယာ၁ခုနှင့်၎င်းရဲ့ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်အနွေးအတွက်ဒေသ၃နေရာတည်ရှိတယ်။
(ကြည့်ပါ အလယ်အလတ် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်တူရိယာ) သို့မဟုတ် ဂျိမ်းဝက်ဘ်အာကာသအဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း thumb|အလယ်အလတ်တန်းစားယိုဂျင်းကိုပိုမိုကြီးမားသောအအေးခံသိုလှောင်ကန်တစ်ခုမှနိုက်ထရိုဂျင်အရည်ဖြင့်ပြည့်နေသည်။
အအေးပိုက်ကိုဖုံးနေသောရေခဲကိုသတိပြုပါ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်လေသည်စူပါပိုလီမာသတ္တုပိုက်များသို့လေထဲကိုအေးခဲစေပြီးခဲနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်သော အလွန်အေးသည့် အခြေအနေမျိုးမှာ အပူချိန်တိုင်း ကိရိယာအရ ရေခဲအမှတ်အောက် ၁၂၆.၉ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်သာ ရှိသည်။
အဆိုပါ အအေးချိန်မျိုးမှာလည်း ဝင်ရိုးစွန်းကဲ့သို့သော ဒေသများ၌သာ ရှိတတ်သည်။
ထိုကဲ့သို့သော အအေးချိန်မျိုးသည် လူအများအတွက် အလွန် အေးမြလှသည်ဟု ယူဆရမည် ဖြစ်သော်လည်း လွန်ကဲသော အအေးဓာတ် ရမှုအတွက် စူးစမ်းမှု ပြုနေသော သိပ္ပံပညာရှင် များအဖို့မူ အပူချိန် အတော်အတန် ရှိနေသေးသည်။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်တစ်ရာခန့်ကပင် သိပ္ပံပညာဖြင့် လွန်ကဲသောအအေးဓာတ်ကိုဖန်တီးယူနိုင်ကြောင်း ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာရှင် လော့ကယ်လဗင်က လက်တွေ့ စမ်းသပ် ပြသခဲ့ဖူးသည်။
အဆိုပါ အအေးဓာတ်၏ အအေးချိန်အမှတ်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိ အအေးချိန် အမှတ်ထက် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ တစ်ရာ ပို၍အေးမြပြီး ပကတိ သုည အမှတ်ဟူ၍ တင်စားခေါ်ဝေါ်ထားသည်။
လော့ကယ်လဗင်သည် မိမိ၏ စမ်းစစ်ချက်ကို ဤသို့ရှင်းလင်း ပြောပြခဲ့သည်။
ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုသည် အအေးချိန် စင်တီဂရိတ် သုညဒီဂရီအောက် တစ်ဒီဂရီ ကျဆင်းတိုင်း မိမိ မူလထုထည် ကုဗ၏ ၂၇၃ ပုံအနက်တစ်ပုံ ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ ဤသို့အားဖြင့် အအေးချိန် သုညဒီဂရီအောက် ၂၇၃ ဒီဂရီ အထိ ကျဆင်းသွားမည် ဆိုလျှင် အဆိုပါ ဓာတ်ငွေ့မှာ မိမိထုထည် ကုဗအားလုံးနှင့် စွမ်းအင်အားလုံးပါ ဆုံးရှုံးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ထက်လည်း ပို၍ အေးမြနိုင်စရာ မရှိကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အအေးချိန် သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အောက် ၂၇၃ ဒီဂရီသည် ပကတိ သုညအမှတ် ဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းပကတိ သုညအမှတ် အခြေအနေမျိုးတွင် အရာဝတ္ထုများ၏ မော်လီကျူးများမှာလည်း လှုပ်ရှားမှု ရှိတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း လော့ကယ်လဗင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ပကတိ သုညအမှတ်၏ ကိန်းဂဏန်း တန်ဖိုးကို - ၂၇၃.၅ ဒီဂရီ ဟူ၍ ပုံသေ ယူဆပြီး အအေးချိန် အမှတ်ကို တွက်ချက်လေ့ရှိသည်။
အဆိုပါ အအေးချိန် အမှတ်ကိုလည်း သုညဒီဂရီ ကယ်လဗင်၊ သို့မဟုတ် သုညဒီဂရီကေ (0K) ဟူ၍လည်း အတိုကောက် ခေါ်လေ့ရှိသည်။
ဖာရင်ဟိုက် စကေးအရ ဆိုလျှင် ပကတိ သုညအမှတ်သည် - ၄၅၉.၇ ဒီဂရီ ဖြစ်သည်။
၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင် ဂျိမ်းဒီးဝါးသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့ကိုလည်း - ၂၄ဝ ဒီဂရီ ၌ အရည် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း လက်တွေ့ ပြသခဲ့သည်။
ထိုနှစ်အတွင်း၌ပင် အခြားသိပ္ပံပညာရှင် တစ်စုလည်း လေအပါအဝင် အခြားဓာတ်ငွေ့ အချို့ကို အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး စူးစမ်းမှုများကိုလည်း ဆက်လက်လုပ် ဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် ဒတ်ချ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဟိုက်ကာမာ လင်အုန်း ဆိုသူသည် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့ကို ပကတိ သုညအမှတ် မရောက်မီ ၄.၂ ဒီဂရီ အလိုတွင် အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဟိုက်ကာမာ လင်အုန်းသည် လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ပြဒါး ကဲ့သို့သော သတ္တုများ၌ ပကတိ သုညဒီဂရီ အအေးချိန် ရောက်လုနီး တစ်ဒီဂရီအလို၌ ဖြစ်ပေါ်တက်သော ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို အံ့ဖွယ်ရာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယင်းတွေ့ရှိချက်ကို အခြေခံ၍ အခြား သိပ္ပံပညာရှင် များက လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ကြရာ၌ ခဲသတ္တုသည် ပကတိ သုညဒီဂရီ မရောက်မီ ၇.၂၂ ဒီဂရီ အလို၌ ၎င်း၊ ခဲမဖြူသည် ပကတိ သုညဒီဂရီမရောက်မီ ၃.၇၃ ဒီဂရီ အလို၌၎င်း ထူးကဲဓာတ်ကူးပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သွားသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။