kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အမျိုးအစား သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်ပြီး သင်တန်းသား လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်သည့် ဗီဒီယို သင်ခန်းစာများ သင်တန်းသားအနေဖြင့် အပြန်အလှန် စမ်းသပ် လေ့လာနိုင်သောပြီး ရလဒ်ကို ပြန်ကြည့်နိုင်သည့် on-screen instruction နှင့် software များ webinars များဖြင့် ပါဝင်သူများအား real time lectures များပြုလုပ်သင်ကြားခြင်း၊ online tutoring ပြုလုပ်ပေးခြင်း နှင့် web conferencing software များ အသုံးပြု၍ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ခရိုင် () ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံအချို့ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရအဖွဲ့က စီမံအုပ်ချုပ်သည်။
နိုင်ငံအလိုက် အသုံးများ အာဖဂန်နစ္စတန် အာဖဂန်နစ္စတန်၌ ဒိစိတြိတ်သည် ပြည်နယ် (province) များ၏ အုပ်ချုပ်မှုလက်ခွဲ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအတွင်း ဒိစတြိတ် ၄၀၀ မျှ ရှိ၏။
ဘင်္ဂလားဒေ့ ဘင်္ဂလားဒေ့တွင်မူ ဒိစတြိတ်သည် အကြီးဆုံးသော နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးများ ဖြစ်သည်။
ဒိစတြိတ် ၆၄ ခုရှိပြီး နယ်မြေကျယ်သော ဒိစတြိတ်ကြီး ၂၁ ခု အောက်တွင် ဆပ်ဒီဗီရှင်း ခေါ် ခရိုင်ခွဲများ ထားသည်။
၁၉၈၄ ခုရောက်သော် ယင်းခရိုင်ခွဲတို့ကို ဒိစတြိတ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်၏။
ဒိစတြိတ်အောက်တွင် ဥပဇီလာ ခေါ် ဆပ်ဒိစတြိတ်များ ထားသည်။
ဥပဇီလာပေါင်း ၄၉၃ ခု ရှိသည်။
တောင်ကိုရီးယား တောင်ကိုရီးယား၌ ဒိစတြိတ်သည် မြို့ကြီးတို့၏အခွဲများ ဖြစ်သည်။
ဆိုးနှင့် အခြားမြို့ပြကြီး ၆ ခုတွင် ဒိစတြိတ်များ ရှိပြီး သာမန်မြို့များတွင် ဒိစတြိတ်ဟူ၍ ထပ်မခွဲ။
နိုင်ငံအလိုက် ခရိုင်များ မြန်မာ အင်္ဂလိပ်တို့အုပ်ချုပ်သော ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဒီဗီရှင်း (division) အောက်တွင် ဒိစတြိတ်များခွဲ၍ အုပ်ချုပ်သည်။
ဒီဗီရှင်းကို ကော်မစ်ရှင်နာ (commissioner) က အုပ်ချုပ်ပြီး ဒိစတြိတ်တို့ကို အရေးပိုင်များက စီရင်သည်။
နောက် မြန်မာဘာသာဖြင့် သုံးစွဲရန် စီစဉ်သည်နောက် ဒီဗီရှင်းသည် ခရိုင်၊ ဒိစတြိတ်သည် စီရင်စုဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ဒေါ်ကြန်။
"တိုင်းနှင့်ခရိုင်"။
စစ်ပြန်မဂ္ဂဇင်း။
အတွဲ ၇၁။
၁၉၈၄၊ ဩဂုတ်။
ခရိုင်ကို ရှေးမြန်မာစာ၌ ခရိုန်ဟု နသတ်နှင့် ရေးမြဲဖြစ်၏။
ဦးဝန်၏ တက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန်၌ ခရိုင်ကို ထီးတွင် ထီးကိုင်းကို ထောက်ကန်ထားသော ထီးလက်များစုဝေးရာ လှည်းပုံ တောင်သဏ္ဌာန်အဆောက်အဦ မြို့ သို့မဟုတ် ရွာနှင့် ယင်းတို့အုပ်ချုပ်သော လက်အောက်ခံနယ်မြေ အပိုင်းအခြား၊ ရွာအများ၊ မြို့အများကို စုပေါင်း၍ ဝန်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်ရသော နယ်မြေအပိုင်းအခြားဟု အဓိပ္ပာယ်ပေး၏။
ခရိုင်ဆိုသည်မှာ နီးစပ်ရာ မြို့နယ်များကို စုပေါင်းပြီး ခရိုင်ဟု သတ်မှတ်သည်။
ရှေးက ခရိုင်ကို ခရိုန်ဟု ရေးကြသည်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ နဝရတ်ကိုးသွယ်စာအုပ်၊ စာ ၄၀၅ တွင် "ခရိုန်ဟူသည် မြန်မာအဆန်ဆုံးဖြစ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံမှာလည်း အခြားအရပ်များမှာထက် ပို၍ စနစ်ကြ သေသပ်ထူးခြားလျက် စပါးစိုက်သောဒေသ ဖြစ်သည်။
"ဟု ဖော်ပြထားသည်။
စာ ၃၀၀ တွင်လည်း ခရိုန်ကို ရှေးမြန်မာစာ၌ နသတ်နှင့် ရေးမြဲဖြစ်၏။
သင်တောင်းကြီးရွာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ယခုလက်ရှိ သင်တောင်းကြီးရွာကား အနော်ရထာမင်းကြီး တည်ဆောက်စဉ်က သင်တောင်းကြီးရွာ မဟုတ်ပါ။
မင်းကြီးတည်ဆောက်ခဲ့သော သင်တောင်းကြီးရွာ၏ အနောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်ဝေးသော ရေလွတ်ရာဒေသတွင် တည်ရှိ၍ ရွှေသိမ်တော်မြတ်စွာဘုရား ခြေတော်ရင်းသို့ ပိုမိုနီးကပ်လာပါသည်။
ယခင် သင်တောင်းကြီးရွာမှာ သင်တောင်းအင်းအတွင်း တည်ရှိ၍ ရွာပတ်လည်တွင် အင်းရေများ ဝိုင်းနေပါသည်။
ကျုံးတူးစရာမလိုအောင် ရေဝိုင်းနေသော ကုန်းမြေပေါ်ရှိ ရွာပျက်နှင့် မဝေးသော အရပ်မှာ ရှိသည်။
ရှေးအခါက ရွာဟောင်းနှင့် ယခုရွာသစ်မှာ လှေနှင့်ကူး၍၎င်း၊ လက်ပစ်ကူး၍၎င်း သွားကြရသည်ဟု ဆိုသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်ထက်ရောက်မှ အင်းကို လယ်များအဖြစ်တည်ကာ အင်းကို ဖျက်ပစ်သောအခါ ရွာဟောင်းနှင့် ရွာသစ်တို့မှာ ရေမကူးရတော့ပဲ သွားလာနိုင်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင် သင်တောင်းကြီးရွာ ရှိသကဲ့သို့ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တွင် သင်တောင်းငယ်ရွာလည်း ရှိသေးသည်။
သင်တောင်းငယ်ရွာမှာ သင်တောင်းကြီးရွာ၏ အနောက်မြောက် ယွန်းယွန်း သုံးမိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
(Crow fly (or) Cross Section ခေါ် ထောင့်ဖြတ်မျဉ်းအားဖြင့် သုံးမိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။
) ပထမတည်သောရွာကို ကြီးထည့်၍ နောက်တည်သောရွာကို ငယ် ထည့်ခေါ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အနော်ရထာမင်း တည်သော သင်တောင်းရွာကို သင်တောင်းကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်။
သင်တောင်းအင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်တွင် အစွန်ဆုံး အင်းကြီး ဖြစ်သည်။
ယနေ့တိုင် ရှိနေသော စွန်ရဲအင်း၊ ပလိပ်အင်းစသော အင်းတို့ထက် ကြီးသည်။
တောင်မြောက်ရှည်လျားကာ အရှေ့အနောက် ကျဉ်းသည်။
အရှည်ဆုံးနေရာမှာ ၈-မိုင်ခန့် ရှိ၍ အနံမှာ ၆-မိုင်ခန့် ရှိပြီး ကျဉ်းသောနေရာမှာ ၅-မိုင်ခန့် ရှိသည်။
ခန့်မှန်းဧရိယာ ၄၈-စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။
အခေါ်အဝေါ် ပြောင်းလာပုံ ရှေးအခါက ကြာများ အမြောက်အမြား ပွင့်သောကြောင့် ကုမုဒအင်းဟု ခေါ်တွင်ကြောင်း။
သင်တောင်းကြီးရွာကိုလည်း ကုမုဒရွာဟု ခေါ်ကြောင်း ပြောကြသည်။
ဥတေနမင်းက စောင်းတီး၍ ဂါထာရွတ်ရာမှာ ဆင်များလာရာ အင်းအတွင်း ဆင်များတောင့်နေသောကြောင့် ကုမုဒအင်းမှ ဆင်တောင့်အင်းဟု ပြောင်းလာရာ ရွာမှာလည်း ဆင်တောင့်ရွာ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
နောင် ကာလရွေ့လာသောအခါ ဆင်တောင့်အင်းမှ သင်တောင်းအင်းဟု အမည်ပြောင်းလာသော အခါ ဆင့်တောင့်ရွာမှ သင်တောင်းရွာဟု ပြောင်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပတ်ဝန်းကျင် အင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ကင်းရွာခေါ် နဘဲပင်ရွာ၊ ရှမ်းခံရွာ၊ ရွာသစ်ရွာနှင့် စွန်ရဲရွာတို့ ရှိကြသည်။
အင်း၏ အနောက်ဘက်တွင် တောင်ဦးရွာ၊ ဘယ်လင်းရွာ၊ တောင်လွှဲရွာ၊ တောင်နောက်ရွာ၊ သင်တောင်းကြီးရွာ၊ အင်ဒိုင်းရွာတို့ ရှိကြသည်။
ရွှေတောင် ထီးတောင်နှင့် မင်းမွေးတောင်တို့လည်း ရှိကြသည်။
အင်း၏ တောင်ဘက်တွင် အရှေ့အနောက် သွယ်တန်းနေသော ရွှေသာလျောင်းတောင်တန်း ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း၏ အခြေ ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် စွန်ရဲအင်း တည်ရှိသည်။
ဘယ်လင်းရွာ၏ တောင်ဘက်တွင် အင်းဘက်သို့ မျက်နှာမူနေသော ရှင်ပင် အင်းရှုဘုရား ရှိသည်။
အရှေ့ငယ်တိုးရွာ (ငယ်တိုးလေး)၏ အရှေ့ဘက် မြသိမ်တောင်၊ တောင်၏အရှေ့ဘက်တွင် အင်းစပ်ကုန်း ရွာပျက်ဟောင်း ရှိသည်။
ကျောက်ဆည်မြို့ ဝေဘူဆရာတော် ဘုရားကြီး သီတင်းသုံးတော်မူသွားသော ဝေဘူချောင်၏ အနောက်ဘက်၊ ကုန်းမြင့်သာကျောင်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ရှိသည်။
ဖောင်တော်ဦးဘုရား မြောက်ဘက်တွင် ဖောင်တော်သားများ နေသောဖောင်ရွာ ရှိသည်။
အင်းဆုတ်သွားသောအခါ ဖောင်တော်ဦးဘုရားနှင့် ဖောင်ရွာမှာ ကုန်းပေါ်တွင် ကျန်ရစ်သည်။
ငှက်ခတ်တောင်ရွာအနီးမှ ငှက်ခတ်တောင်အင်းမှာလည်း သင်တောင်းအင်း လက်ကျန်ဟု ပြောကြသည်။
မင်းမွေးတောင်၏ တောင်ဘက် တောင်ခြေရင်းတွင် အင်ဒိုင်းရွာ ရှိသည်။
ယခင်က အင်းဒိုင်နေထိုင်ရာ ရွာဖြစ်သောကြောင့် အင်းဒိုင်ရွာဟု ခေါ်သည်။
အင်းပျောက်သွားခြင်း။
ကာလရွေ့လျောလာခြင်းတို့ကြောင့် အင်းဒိုင်ရွာမှ အင်ဒိုင်းရွာအဖြစ် ပြောင်းလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အင်းကို လယ်မြေတည်ခြင်း အင်္ဂလိပ် လက်အောက်ကျရောက်သောအခါ အင်းကြီးကို ဖျက်ကာ လယ်များတည်ခဲ့သည်။
သင်တောင်းမြောင်း(အရပ်အခေါ် ထမ်းစင်တော်ရွာမြောင်း) ငလုံးပန်းရိုး၊ ငလုံးပန်း ရေယူမြောင်း(သင်းတွဲတူးမြောင်း၏ လက်တံရေယူမြောင်း) အင်းမခေါင်ကြောင်းရိုးတို့မှာ သင်တောင်းအင်းအတွင်း ရှိသည်။
သင်တောင်းကြီးရွာ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ယင်းရိုးများ ၊ တူးမြောင်းများပေါင်းကာ အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။
ရိုးပေါင်းစုံ၊ မြောင်းပေါင်းစုံမှ ရေဆိုးများမှာ မင်းရဲမြောင်း အောက်မှ၎င်း၊ ရန်ကုန်မန္တလေး ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်း အောက်မှ၎င်း ငုံ့ကာ ဇော်ဂျီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။
ယင်းကို အရပ်က လွှဲကြီးဘောင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
လွှဲကြီးဘောင်မှာ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်နှင့် စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားအဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။
မင်းမွေးတောင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်တောင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ယခင်က ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိပြီး ယခုအခါ မြို့နှင့် တစ်ဆက်တည်း ရှိနေပါသည်။
ဥတေနမင်း မွေးဖွားရာ တောင်ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီ မဇ္ဈိမဒေသ ကောသမ္ဗီပြည်ကို အစိုးရသော ပူရန္တပ္ပမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ကိုယ်ဝန်အရင့်အမာနှင့် နန်းရင်ပြင်မှာ ကမ္ဗလာနီခြုံကာ နေပူစာလှုံနေခိုက် (ဟတ္ထိလိင်္ဂသကုဏ) ငှက်ဆင်ကြီးက သားတစ်မှတ်ကာ သုတ်ချီလာသည်။
မိဖုရားကြီးမှာ သတိရှိသူဖြစ်၍ အသံမပြုဘဲ ငြိမ်သက်စွာ လိုက်ပါလာသည်။
အလ္လကပ္ပတောင်ခြေရှိ အစားစားနေကျ ညောင်ပင်သို့ ရောက်သောအခါ ငှက်ဆင်ကြီးက အစာချပါသည်။
ငှက်တို့၏ သဘာဝအရ လာရာလမ်းကို ပြန်ကြည့်ခိုက် မိဖုရားကြီးက ခြောက်လှန့်သောကြောင့် ငှက်ဆင်ကြီး လန့်၍ ပျံသွားသည်။
ငှက်ဆင်ကြီး သွားပြီး မကြာမီ နေဝင်သွားသည်။
မိဖုရားကြီးမှာလည်း ကမ္မဇလေ လှုတ်လာသည်။
ခပ်သိမ်းသော အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့မှ မိုးကြီးထစ်ချုန်းလျှက် မဲမှောင်ကာ နေတော့၏။
တောကြီးမျက်မဲတွင် ညအခါ မအိပ်ဝံ့ဘဲ မျက်စိသူငယ်နှင့် မိုးလင်းလာသည်။
အလ္လကပ္ပတောင်ကို အမှီပြုနေသော အလ္လကပ္ပရသေ့ကြီးသည် မိုးလင်းသောအခါ မိုးကြီးသောနေ့များတွင် သစ်သီးဝလံ မရှာဘဲ၊ ငှက်ဆင်ကြီး၏ စားကြွင်းစားကျန် အရိုးများကို လာကောက်လေ့ရှိသည်။
ထိုအရိုးများကို ထုကာပြုတ်၍သောက်သည်ဟု ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာက ဆိုထားသည်။
နံနက်လင်းသောအခါ မိုးအခါဖြစ့်သည့်အားလျှော်စွာ ရသေ့ကြီး အရိုးကောက်လာသည်။
လူသံကြား၍ အမေးအ​ဖြေပြုကာ မိဖုရားကြီးနှင့် ကလေးကို ကယ်ဆယ်သွားသည်။
မင်းမွေးတောင်၏ မြောက်ဘက် အနည်းငယ်မြင့်သောနေရာတွင် ဂူတစ်ခု ရှိသည်။
ထိုဂူကို ယနေ့အထိ မင်းမွေးဂူဟု ခေါ်ကြသည်။
(ကျောက်ဆည်သားတချို့ သိထား၊ ယုံကြည်ထားသကဲ့သို့ မင်းမွေးဂူတွင် မွေးဖွားသည် မဟုတ်ဘဲ နေထိုင်ကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
) မွေးဖွားလာသော မင်းသားအား ဥတေနဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။
အလ္လကပ္ပရသေ့ကို အစွဲပြု၍ အလ္လကပ္ပတောင်ဟု ခေါ်တွင်လာရာမှ မင်းသားမွေးသောကြောင့် မင်းမွေးတောင်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်လာသည်။
ညောင်ပင်ကိုလည်း ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
မင်းသား အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ရသေ့ကြီးက မင်းသားတို့ တတ်အပ်သော အဋ္ဌာရသ ၁၈ ရပ်ကို သင်ပေးသည်။
စောင်းတီး၍ ဆင်ကို လာစေ သွားစေသော ဂါထာကိုလည်း သင်ပေးသည်။
ဆင်လာစေသော ဂါထာကို ရွတ်၍ စောင်းတီးလျှင် ဆင်များလာကြသည်မှာ အင်းပြင်ပြည့်၍ ဖြစ်သည်။
ဆင်များ ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ ပြည့်ကာတောင့်နေသောကြောင့် ကုမုဒအင်းမှ ဆင်တောင့်အင်းဟု ခေါ်တွင်လာသည်။
ကာလရွေ့လာသောအခါ ဆင်တောင့်အင်းမှ သင်တောင်းအင်းအဖြစ် ပြောင်းလွဲလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဥတေန ညောင်ပင် မင်းမွေးတောင်ရှိ ညောင်ပင်ကြီးကို ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ညောင်ပင်မှာ လူ ၇ ယောက်ဖက်ခန့် ကြီးမားလေသည်။
သစ်ဆွဲဆင်များ ကျောက်ဆည်မြို့ကို တောင်ဘက်မှ၎င်း၊ မြောက်ဘက်မှ၎င်း ဖြတ်သွားသောအခါ ဥတေနညောင်ပင်ကို ဝင်၍ ကန်တော့ကြသည်။
၁၉၆၆-ခုနှစ်က ထိုညောင်ပင်သည် အလိုအလျောက် ၁၄ ပေအမြင့်လောက်က ကျိုးပဲ့လဲကျသွားသည်။
ယခုအခါ ညောင်ငုတ်တိုကြီးသာ ကျန်တော့သည်။
သခင်ဝတင် (၁၉၀၉–၁၉၈၉) သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမအဆင့်)ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သခင်ဝတင်ကို ပဲခူးတိုင်း၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ဆင်မြီးဆွဲရွာ၌ ၁၉၀၉-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၄)ရက်တွင် အဖ ဦးဘိုးဆင့်၊ အမိ ဒေါ်ဝန်ပိုတို့က မွေးဖွားသည်။
ငယ်ဘဝ ဆင်မြီးဆွဲရွာမတွင် လေးတန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်၍ ဆယ်တန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ထို့နောက် ၁၉၃၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်သည်။
၁၉၃၅-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ရေနံချောင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ရေနံချောင်း၊ ပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ ပြည်ခရိုင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုညီလာခံသို့ ပုတီးကုန်းသခင်ပု၊ သခင်ညီ၊ သခင်ထွန်းခင် (ခေါ်) ဗိုလ်မြင့်ဆွေ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)တို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၆-ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြင်းခြံတွင်ပြုလုပ်သော မြင်းခြံပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ ပုတီးကုန်းသခင်ပု၊ သခင်ညီ၊ သခင်ထွန်းခင်၊ သခင်မကြီး ဒေါ်သိန်းတင်၊ သခင်မကြီး ဒေါ်ခင်ခင်တို့နှင့်အတူ ပြည်ခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ပြန်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၈-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပြည်မြို့တွင်ပြုလုပ်သော ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် သခင်ညီနှင့်အတူ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တရားဟောပြောခဲ့သောကြောင့် ပြည်ခရိုင်ဝန် ဂရေစီ၏ရုံးတွင် တရားစွဲခံရသည်။
ထောင်တစ်နှစ် ချခံရသည်။
၁၉၃၈-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၃၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ အင်းစိန်ထောင်တွင် နေရသည်။
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပုတီးကုန်းမြို့၌ ပြုလုပ်သော ပြည်ခရိုင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ထို့ပြင် သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် ဦးဆောင်သော တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဌာနချုပ် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထိုနှစ် မတ်လတွင် ဖျာပုံမြို့၌ ပြုလုပ်သော ပြည်လုံးကျွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် စည်းရုံးရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ ပြည်ခရိုင် တာဝန်ခံအဖြစ်၎င်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ဖျာပုံခရိုင်၊ သလိပ်ကြီးရွာတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တရားဟောမှုဖြင့် တရားစွဲခံရပြီး နယ်ချဲ့အစိုးရက ထောင်တစ်နှစ်ချသည်။
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မေလမှ ၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ မေလအထိ အင်းစိန်ထောင်၌ အချခံရသည်။
ထောင်မှူးဝင်လာသည်ကို မတ်တတ်မရပ်သဖြင့် တစ်နှစ်လုံး တိုက်ပိတ်ခံရသည်။
၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉-ရက်နေ့တွင် အဖမ်းခံရပြန်သည်။
ပြည်မြို့ထောင်တွင် ထောင်ကျခံရသည်။
အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဂျပန်၊ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန် စစ်ဖြစ်နေချိန် နယ်ချဲ့အစိုးရအား ပုန်ကန်ခြားနားမည့်သူများကို ဖမ်းခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သာယာဝတီထောင်၊ ပုသိမ်ထောင်၊ တောင်ငူထောင်၊ ဟင်္သာတထောင်၊ ပြည်ထောင်၊ ရန်ကုန်ထောင်ကြီးတို့မှ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ အားလုံးကို စုပေါင်း၍ ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မန္တလေးထောင်သို့ ပို့ရာ သခင်ဝတင်လည်း ပါသွားသည်။
၁၉၄၂-ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် မန္တလေးထောင်မှ လွတ်သည်။
ရန်ကုန်သို့ပြန်လာပြီး ဂျပန်ခေတ်တွင် သခင်နှစ်ခြမ်းကွဲအုပ်စုနှင့် မျိုးချစ်အဖွဲ့၊ ဒေါက်တာဘမော် အဖွဲ့ပေါင်း၍ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးဖွဲ့ရာတွင် သခင်ဝတင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတိုင်းကို တာဝန်ယူရသည်။
ပြည်ပခရီး ၁၉၄၃-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရက ဖိတ်ကြားသော ဧည့်သည်တော် (၂၅)ယောက်တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နှစ်လ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်္ကာပူ၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် ထိုင်း(ယိုးဒယား)တု့တွင် နှစ်လခန့် ကြာခဲ့သည်။
၁၉၄၄-ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေး အစပျိုးသောအခါ သခင်တင်ဝသည် မြေအောက်တော်လှန်ရေး လုပ်ခဲ့သည်။
ကရင်ဗမာ ချစ်ကြည်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ၁၉၄၃၊ ၁၉၄၄နှင့် ၁၉၄၅-ခုနှစ်များအတွင်း ခြောက်ကြိမ်သွားရောက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ တစ်ကြိမ်၊ မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်းတိုင်းသို့ တစ်ကြိမ် စစ်သားစုဆောင်းရေး အရာရှိအဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၄၅-ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေး ကာလတွင် ရန်ကုန်တွင် တာဝန်ကျခဲ့သည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင်သန်းထွန်းက အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ သခင်ဝတင်က အတွင်းရေးမှူး(စည်းရုံးရေး)၊ သခင်ချစ်က အတွင်းရေးမှူး(အုပ်ချုပ်ရေး) အဖြစ် အသီးသီးတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ် မြန်မာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို တည်ထောင်ရာ သခင်ဝတင်သည် အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ အမျိုးသားနေ့၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ တိုက်ကြီးမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောခဲ့ပြီး ထိုနှစ်မှာပင် ဖဆပလအဖွဲ့၏ နေသူရိန် လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေး၊ ရွှေတိဂုံ အလယ်ပစ္စယံ လူထုအင်အားပြ အစည်းအဝေးတို့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဖဆပလ၏ ပထမအကြိမ် ညီလာခံတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ၏ နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံ ကျင်းပသောအခါတွင်လည်း အမှုဆောင် တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ ပုလိပ်သပိတ် ဖြစ်မြောက်ရန် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စည်းရုံးခဲ့ပြီး ၁၉၄၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၅)ရက်နေ့တွင် ရွှေတိဂုံကုန်းတော်ပေါ်တွင် ပုလိပ်သပိတ် မှောက်ခဲ့သည်။
၎င်းနေ့မှ စ၍ လူထုပုလိပ်၊ လူထုရဲဟု စတင်ခေါ်တွင်လာကြသည်။
ပင်လုံညီလာခံ သခင်ဝတင်သည် ၁၉၄၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပင်လုံညီလာခံသို့ တက်ခဲ့သည်။
ဖဆပလအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရေး၊ လူငယ်အဖွဲ့ အားလုံးကို ခေါင်းဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်သို့ ချင်းဗမာ စည်းရုံးရေး၊ ချစ်ကြည်ရေးအတွက် ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း ညီလာခံ (ထီးလင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည်။
)သို့ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုနှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
သခင်ဝတင်သည် ဖဆပလ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဖဆပလအစိုးရ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ၁၀၁-ဦး ကော်မတီတွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကျဆုံးသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၄၈-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသောအခါ ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဦးစီးဌာနတွင် အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉-ခု။
ဇန်နဝါရီလတွင် ပြန်ကြားရေးဌာနမှထွက်၍ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဒုတိယ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တစ်ချိန်ထည်းမှာပင် ရန်ကုန်ခရိုင်၊ ဖဆပလဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် ၁၉၅၁-ခု ပြည်လုံးကျွတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့သော် မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင် အရွေးမခံခဲ့ချေ။
သခင်ဝတင်သည် ၁၉၅၁ ပြည်လုံးကျွတ် ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး မတ်လ (၂)ရက်တွင် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ အနားယူခဲ့သည်။
စာပေရေးရာ သခင်ဝတင်သည် စာအုပ်စာပေများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သူဖြစ်ရာ ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်အချို့မှာ အတုနှင့် အစစ်(၁၉၄၆) ဒို့ဘာဖြစ်နေကြသလဲ(၁၉၅၀) လောကနှင့်လူသား(၁၉၈၄) စသော စာအုပ်များဖြစ်၍ သခင်ဝတင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ပါရမီ ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၀-၆၁ အတွင်း ထွန်းနေ့စဉ်သတင်းစာ၌ ဗမာပြည် ကျေးဇူးရှင်များ၏ အတွေ့အကြုံ အတွေးအခေါ်များ အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
လူမှုရေး သခင်ဝတင်သည် လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရန်ပုံငွေ၊ စကောလားရှစ်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်လူကြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း နာယက။
ကလေးများရိပ်သာ အကြံပေးကော်မတီဝင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန၊ မဟာဝိဇ္ဇာကျမ်းပြု နှုတ်ဖြေစာမေးပွဲ ပြင်ပစာစစ်မှူး စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု သခင်ဝတင်သည် ၁၉၈၀-ပြည့်နှစ်တွင် အစိုးရ အမိန့်အမှတ် ၅၁/၈၀ ဖြင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့(ပထမဆင့်)ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်။
နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ချီးမြှင့်ငွေ၊ တစ်လုံးတစ်ခဲတည်း ချီးမြှင့်ငွေနှင့် လစဉ်ချီးမြှင့်ငွေတို့ကို ငွေစုဘဏ်၌ ပြန်လည်စုဆောင်းထားပြီး မိမိဇာတိ သဲကုန်းမြို့နယ်ရှိ မူလတန်း ကျောင်းကလေးများ၊ ရန်ကုန်ရှိ ချို့တဲ့သော မူလတန်းကျောင်းကလေးများအတွက် စာအုပ်နှင့် စာရေးကိရိယာများ နှစ်စဉ်ဝယ်ယူ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ငွေကို ပြည်ခရိုင်အသင်း(ခေတ္တရာအသင်း)၊ သဲကုန်းမြို့နယ်အသင်းတို့၏ ပညာရေးရန်ပုံငွေအတွက်လည်း ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မိမိအတွက် ထုတ်ယူသုံးစွဲခြင်း မပြုချေ။
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့အဖြစ် ချီးမြှင့်သော ခံစားခွင့်ပြုသည့် ရုပ်မြင်သံကြားစက် ဝယ်ယူခွင့်၊ မော်တော်ကား ဝယ်ယူခွင့်တို့ကိုလည်း မခံစားခဲ့ချေ။
မိသားစု သခင်ဝတင်သည် ဒေါ်ဒွန်းမေနှင့် အကြောင်းပါခဲ့ပြီး သားသမီး ငါးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒေါ်ဒွန်းမေ ဆုံးပါးသွားခဲ့ရာ ၁၉၄၈-ခုတွင် ဒေါ်ခင်နန်းမြနှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီး သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ရ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အကျိုးကို တစ်တတ်တစ်အား စွမ်းဆောင်သယ်ပိုးခဲ့သော သခင်ဝတင်သည် ၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၅)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈၀) ရှိပြီး ဇနီးဒေါ်ခင်နန်းမြနှင့် သားသမီး မြေးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင် ခရစ်(၁၀၄၄−၁၀၇၇)ထိ နန်းစံသွားသော အနိရုဒ္ဓဒေဝ ခေါ် အနော်ရထာမင်းကြီး တည်ထောင်သွားသော လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုန် (ခရိုင်) ဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့၏ စပါးကျီတည်ရှိရာ ဒေသဖြစ်သော အနော်ရထာမင်းစော တည်ထောင်ပြုစုခဲ့သည့် လယ်တွင်း(၁၁)ရွာတို့သည် မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပေသည်။
မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ် ၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းနှင့် စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။
တောင်ဘက်ဆုံး ပြက္ခရွေတောင်ခြေရင်းမှ မြောက်ဘက် ဒုတ္ထာဝတီခေါ်သော မြစ်ငယ်မြစ်အဆုံးတိုင်၊ အရှေ့ဘက်ရှမ်းရိုးမတောင်ခြေရင်းမှ အနောက်သို့ စမုံမြစ်အထိ ကျယ်ဝန်းသော ဒေသကြီးဖြစ်သည်။
မြောက် ၂၁ဒီဂရီ ၁၇'မှ ၂၁ဒီဂရီ၄၇' အထိ အရှေ့ ၉၆ဒီဂရီ၀၁' မှ ၉၆ဒီဂရီ၁၀' အတွင်း တည်ရှိပြီး မြေပုံအညွှန်း ၉၃ စီ/၁ - စီ/၂ - စီ/၃တို့တွင် ပါဝင်သည်။
လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ခရိုင်မှာ − ပင်လယ်၊ ပြည်မနား(မြစ်မနား) မြစ်သား၊ မြင်းခုံတိုင်၊ ယမုံး၊ ပနံ၊ မက္ခရာ၊ တပြတ်သာ၊ သင်တောင်း၊ တမုတ်၊ ခံလူး တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရှေးက လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ရွာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ထိုအချိန်က ခရိုန်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ဤသည်ကို ထောက်၍ ရွာနှင့် ခရိုန်မှာ အဆင့်တူဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်အခါကြမှာ ရွာက အဆင့်နိမ့်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
မဟာရွှေသိမ်တော် ဘုရားသမိုင်း စာအုပ်မှ လယ်တွင်းကိုးခရိုင် ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင် တစ်ခုလုံးကို ကိုးခရိုင် ဖွဲ့စည်းတော်မူ၍ ကိုးခရိုင် ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၉) စာ ၄၄၀ ယခုအခါ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ကို လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်ကို ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မြစ်သားမြို့နယ်တို့နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့၏ တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၉၄ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ပါဝင်သည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် မြေပုံ ပညာရေး ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စာသင်ကျောင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အံ့ကျော် (၁၉၃၇ – ၂၀၀၇) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးမြင့်ဝေ (ခေါ်) သရုပ်ဆောင် ဦးအံ့ကျော်ကို ဖခင် ဦးတင်အောင်(မီးရထား-ငြိမ်း)၊ မိခင် ဒေါ်ကြူကြူတို့က ၁၉၃၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၆)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
သားနှစ်ဦးထွန်းကားသည့်အနက် သရုပ်ဆောင် ဦးအံ့ကျော်မှာ အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့ရှိ ဖားသားလဖုန်းကျောင်း၌ ဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၎င်းနောက် ပြည်သူပိုင်မသိမ်းခင် အဒေါ်ဖြစ်သူ၏ နဂါးတိုက် နာရီဆိုင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
အလုပ်ကို ကြိုးစားလုပ်ကိုင်နေရင်း ရုပ်ရှင်ကို စိတ်ဝင်စားလွန်းသဖြင့် မှန်ထိုး မီးထိုး ဘဝဖြင့် ရုပ်ရှင်လောသို့ စတင်ရောက်ရှိသည်။
ထိုမှတဆင့် တဖြည်းဖြည်း လူကြမ်းမင်းသားအခန်းများတွင် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရခဲ့သည်။
လူကြမ်းမင်းသား အံ့ကျော်ဟုဆိုလျှင် မသိသူ ရှားသည်။
ကလေးကအစ သိသည်။
သဏ္ဌာန်လုပ် သရုပ်ပါသဖြင့် မင်းသားအံ့ကျော်မှာ နာမည်ကြီးသည်။
ရုပ်ရှင်လောက ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါ သူ၏ မိဘသဖွယ် လက်ဦးဆရာများမှာ ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်၊ ဒါရိုက်တာ ဦးတင်ယုနှင့် ဒါရိုက်တာ ဦးမောင်မောင်မြင့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးအံ့ကျော်သည် ၎င်းဒါရိုက်တာကြီးများ၏ ညွှန်ကြားပြသ ပြောဆိုမှုများကို စိတ်ရှည်လက်ရှည်ဖြင့် တစ်သဝေမတိမ်း လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။
သူသည် လူကြမ်းမင်းသားခန်းများတွင် သရုပ်ဆောင်ရသော်လည်း ပင်ကိုစရိုက်မှာ ပျော်ပျော်နေတတ်သည်။
၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် ဒေါ်နှင်းရည်အောင်(ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန-ငြိမ်း)နှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီး သမီးတစ်ယောက်၊ သားတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆုရ မင်းကျော်၏ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းပါ အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်ကို ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ ရိုက်ကူးသော ဘယ်သူပြိုင်လို့ လှပါတော့နိုင် ဇာတ်ကားတွင် ဇာတ်ပို့ဆုဖြင့် အကယ်ဒမီဆုကို ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရရှိခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် စာမတတ် ပေမတတ် ထန်းတက်သမား ကိုချစ်စရာအဖြစ် ရိုးသားနုံအသော တောသားတစ်ယောက်၏ သဘောသဘာဝကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သရုပ်ဆောင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
လူကြမ်းခန်းများတွင်သာ အများအားဖြင့် သရုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည့် ဦးအံ့ကျော်သည် ဘယ်သူပြိုင်လို့ လှပါတော့နိုင် ဇာတ်ကားတွင် ဇာတ်လမ်းအရ သနားစဖွယ် ကောင်းသော လူတစ်ယောက် အဖြစ် ဇာတ်ပို့ တစ်ဦးအနေဖြင့် ထူးခြားစွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၎င်းအနေဖြင့် မကွယ်လွန်မီ အချိန်ထိ ရုပ်ရှင်ကားကြီး၊ ဗီဒီယို ဇာတ်ကားပေါင်း ၃၀၀-ခန့် သရုပ်ဆောင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခါနီးတွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားမှ ဘာသာရေး နေ့ထူးနေ့မြတ်များတွင် ထုတ်လွှင့်သော ဘာသာရေးဇာတ်လမ်းများ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဦးမြင့်ဝေ (ခေါ်) သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဦးအံ့ကျော်သည် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁)ရက် နေ့တွင် လေငန်းရောဂါဖြင့် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ ၄၉ ရပ်ကွက်၊ အမှတ် ၁၀၆၄၊ ဒူးယား (၆)လမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၇၀) ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ အောင်ဝင်းဟု အမည်ခံယူသော ဦးကျော်ဝင်းကို အဘ ဦးခင်၊ အမိ ဒေါ်ကြော့တို့က ၁၉၁၆−ခုနှစ်၌ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ မွေးချင်းညီအစ်ကို မောင်နှမ ကိုးယောက်အနက် ခုနှစ်ယောက်မြောက် သားဖြစ်သည်။
ဦးကျော်ဝင်းသည် ၁၉၄၇-ခုနှစ်က မွေးချင်းညီအစ်ကို ဖြစ်ကြသည့် ဦးကျော်မင်း၊ ဦးစိန်ဝင်းတို့နှင့် အတူ ဝင်းမင်းဝင်းဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီ ထူထောင်၍ မန္တလေးမြို့၌ ဝင်းလိုက်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မြို့ဂုဏ်ရောင်ရုပ်ရှင်ရုံနှင့် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားလမ်းပေါ်တွင် ဂလုပ် (နောင် ဂုဏ်)ရုပ်ရှင်ရုံများ တည်ထောင်ပြသခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ပြင်ဦးလွင် အနီးစခန်း လေဆိပ်တွင် ဗမာပြည် နိုင်ငံတော်လေကြောင်းလိုင်း UBA ၌ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းကိုပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဝင်းမင်းဝင်းဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးကျော်ဝင်း၊ ဦးကျော်မင်း၊ ဦးစိန်ဝင်းတို့သည် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ဒါးတန်းဦးသန့်၊ ကာယဗလဦးနေဝင်း၊ ကုန်သည်ဦးအေးမောင်(ဝါးတန်း)၊ ဦးအေးမောင် (ရတနာပုံဆီစက်)၊ ဦးဆန်းရွှေ၊ ဦးမောင်ကို (ရွှေမန်းဆီစက်)၊ ရွှေမန်းဦးတင်မောင်တို့နှင့်အတူ မန္တလေးရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီလီမီတက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၆-ခုနှစ်မှစတင်ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် အထူးထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သော ဘဝသံသရာ၊ ဤလူ့ဘောင်တွင်၊ ရေမြေဆုံးတိုင်၊ ပတ္တမြားမယ်၊ ကံ၊ မောင်တို့ချယ်ရီမြေ၊ ဘုရားမှာတစ်ခါဆုံမယ်၊ ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ၊ လမ်းပေါ်ကချစ်သူ၊ ချစ်တဲ့စိတ်ဟာ ဆန်းကြယ်၊ ကျောက်ဘီလူးနဲ့ပပဝင်း၊ မောင့်မူပိုင်ရှင်၊ သစ္စာမိုးဦး အစရှိသော ရုပ်ရှင်ကားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဦးကျော်ဝင်းသည် ကိုယ်တိုင်လည်း ဒါရိုက်တာအောင်ဝင်း အမည်ဖြင့် ကျောက်ဘီလူးနှင့်ပပဝင်း၊ သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်၊ မောင့်မူပိုင်ရှင် ရုပ်ရှင်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ရုပ်ရှင်လောက၌ အောင်မြင်မှုများများရရှိခဲ့သည်။
ဦးကျော်ဝင်းသည် မွေးချင်းကိုးယောက်အနက် နောက်ဆုံးကွယ်လွန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
မကွယ်လွန်မီတွင် မန္တလေးရုပ်ရှင်ခေတ်က စုဆောင်းထားသည့် ဖလင်များ၊ ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းများ၊ စာအုပ်များ၊ ဓာတ်ပုံများနှင့် အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်တုများသည် မန္တလေး၌ ၁၉၈၄-ခုနှစ်က လောင်သည့်မီးကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အတွက် ဦးကျော်ဝင်းသည် နှမြောတသမဆုံးဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ကျန်ရစ်သူသားသမီးများက ကြေကွဲဝမ်းနည်းစွာ ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
ဦးကျော်ဝင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အသက် ၇၈-နှစ်အရွယ်ရှိ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ခင်ဦး၊ သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည့် ဒေါ်စီစီဝင်း၊ ဦးအောင်အောင်၊ ဒေါ်သဲသဲဦးနှင့် မြေးငါးယောက်၊ မြစ်သုံးယောက် ကျန်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး မန္တလေးရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဝင်းမင်းဝင်း ဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီထူထောင်ခဲ့သည့် ဦးကျော်ဝင်း(ဒါရိုက်တာ-အောင်ဝင်း)၊ အသက် (၉၆)နှစ်သည် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၉)ရက်၊ ည (၁၂)နာရီက ၉၆-ပါးသော ရောဂါဝေဒနာဖြင့် နေထိုင်ရာ မန္တလေးမြို့ ၃၂-လမ်းနှင့် ၈၃-လမ်းထောင့်၊ အမှတ်(၂၆၁)နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၀၈) ကိုးကား Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ။
ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ သည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဝါခေါင်လအတွင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ကြသော ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ ရိုးရာဓလေ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဘိုးဘွား အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ချည်ဖြူဖွဲ့ခြင်းဆိုသည်မှာ လက်ကို ချည်ဖြူဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ရစ်ပတ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ အခမ်းအနား၌ လက်ကောက်ဝတ်ကို ချည်ဖြူဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ရစ်ပတ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ရှေးလူကြီးများ၏ ပြောဆိုချက်အရ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့သည် တိဗက်-တရုတ်ဒေသတို့တွင် စတင်နေထိုင်ရာမှ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်ရင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာရာတွင် မြောက်ဘက်အရပ်မှ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုလူစုကို "ဖူ့ထော်မဲပါ"ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်က ဦးဆောင်၍ ထွက်ခွါလာခဲ့ကြသည်။
မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်လာမည်ပြုသောအခါ လူစုခွဲပြီး ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ နေရာကောင်းများကို ရွေးချယ်ပြီး သွားရောက်နေထိုင်ကြရန် လူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များက တညီတညွှတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။