kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အဓိပ္ပာယ် “သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သား” ဆိုသည်မှာ “သူ့လူ” (အခြားသူတစ်ဦး၏ လူ၊ အပေါင်းအပါ) သည် တကယ်တမ်းတွင် “ကိုယ့်ဘက်သား” (မိမိဘက်မှ လူ) ဖြစ်နေတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူတစ်ဦး၏ အပေါင်းအပါ သို့မဟုတ် နောက်လိုက်ဟု ထင်မှတ်ထားသူသည် တကယ်တမ်းတွင် မိမိဘက်မှ သစ္စာခံဖြစ်နေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် ရှုပ်ထွေးနိုင်ပြီး မထင်မှတ်ထားသော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
“ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုတို့၏ မတည်မြဲမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူလျှိုတို့ထုံးစံအတိုင်း သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သားလုပ်ပေါင်းလို့ ဒီကမောင်မောင်ပုတို့က တစ်ကြိမ် အထင်လွဲခဲ့ပါပြီ။
" [၁၂၉၅] အထောက်တော်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
သူ့သဘောကို လိုက်လျောညီထွေ ကျင့်တတ်စေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူ့သဘောကို၊ လိုက်လျောညီထွေ၊ ကျင့်တတ်စေ” ဆိုသည်မှာ “သူ့သဘောကို” (အခြားသူတစ်ဦး၏ စိတ်နေသဘောထား၊ အကျင့်စရိုက်) နှင့် “လိုက်လျောညီထွေ” (ကိုက်ညီစွာ၊ လိုက်လျောညီထွေစွာ) “ကျင့်တတ်စေ” (ပြုမူကျင့်ကြံပါ) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိနှင့် ဆက်ဆံရသူများ၏ စိတ်နေသဘောထား၊ အကျင့်စရိုက်ကို နားလည်ပြီး ထိုသူနှင့် အဆင်ပြေစေရန် လိုက်လျောညီထွေစွာ ပြောဆိုပြုမူသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အခြားသူများ၏ သဘောထားကို လိုက်လျောခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်နိုင်ပြီး မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်ကိုလည်း အောင်မြင်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“သူ့စရိုက်နှင့်၊ လိုက်လျောညီထွေ၊ ကျင့်တတ်စေ” ဟုလည်း အသုံးပြုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "စရိုက်သုံးလတ်၊ ကျင့်ဝတ်ထူးခြား၊ လူသုံးပါးနှင့်၊ မပြားရောပြွမ်း၊ ပေါင်းဖက်ကျွမ်းလည်း၊ မဝှမ်းမကော၊ သူ့သဘောကို၊ လိုက်လျောညီထွေ၊ ကျင့်တတ်စေ။
" [၈၅၀-ခန့်] ဂမ္ဘီ ၁။
"သူ့စရိုက်နှင့်၊ လိုက်လျောညီထွေ၊ ကျင့်တတ်စေ ဟူသော ရှေးသူကြီးတို့၏ စကားအတိုင်း အလိုကြီးသောသူကို ပစ္စည်းလက်ဆောင်ပေး၍ စရိုက်နှင့် လျော်စွာ ကျင့်လျှင် ထိုသူသည် မိမိဘက်သို့ ကိုင်းညွတ်၍ ပါလာမြဲဓမ္မတာ ဖြစ်၏။
" [၁၂၇၅] စာဏကျ၊ ပ။
သူ့အကျိုးဆောင် ကိုယ့်အကျိုးအောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူ့အကျိုးဆောင် ကိုယ့်အကျိုးအောင်” ဆိုသည်မှာ “သူ့အကျိုးဆောင်” (အခြားသူတစ်ဦး၏ အကျိုးစီးပွားကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း) သည် နောက်ဆုံးတွင် “ကိုယ့်အကျိုးအောင်” (မိမိကိုယ်တိုင်၏ အကျိုးစီးပွားကိုလည်း ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်စေသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူတစ်ဦးကို စိတ်ရင်းစေတနာဖြင့် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်းသည် နောက်ဆုံးတွင် မိမိကိုယ်တိုင်အတွက်လည်း ကောင်းကျိုးများ ရရှိစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အခြားသူများ၏ ယုံကြည်ကိုးစားမှုကို ရရှိခြင်း၊ ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးများ တည်ဆောက်နိုင်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ရရှိခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အတ္တနှင့် ပရဟိတ သဘောတရားများ ဆက်စပ်နေပုံကို ဖော်ပြပြီး သူတစ်ပါးကို ကူညီခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာနိုင်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူ့အကျိုးဆောင်က ကိုယ့်အကျိုးအောင်သည်ဆိုသော စကားပုံကဲ့သို့ သူ၏အကျိုးကို ဆောင်ရုံမျှနှင့် အသင်လိုအပ်သော အရာများသည် အလိုလို ပြည့်လာသည်ကို အသင်တွေ့ရပေမည်။
" [၁၃၁၃] လူလုံး၊ ပ။
သေကံမရောက် သက်မပျောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေကံမရောက် သက်မပျောက်” ဆိုသည်မှာ “သေကံမရောက်” (သေဆုံးရန် ကံ မရောက်သေးလျှင်) “သက်မပျောက်” (အသက် မဆုံးရှုံးနိုင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သေဆုံးချိန် မတန်သေးပါက မည်မျှပင် အန္တရာယ်များသော အခြေအနေနှင့် ကြုံတွေ့ရစေကာမူ အသက်မသေနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံနှင့် ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားနှင့် ဆက်စပ်သော ယုံကြည်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့အား ကြုံတွေ့လာနိုင်သော အခက်အခဲများနှင့် အန္တရာယ်များကို ရဲရဲရင်ဆိုင်ရန် အားပေးသည့် သဘောလည်း သက်ရောက်သည်။
ကိုးကားချက်များ "သေကံမရောက် သက်မပျောက်ဆိုတာလို ဘယ်လိုပဲ ကြံကြံ ကံကုသိုလ် ကောင်းတော့ မသေနိုင်ဘူးပ။
"သေကံမရောက်သက်မပျောက်ဆိုသော စကားကဲ့သို့ သေချိန်မရောက်လျှင် အသက်ပျောက်ဆုံးခြင်း မရှိနိုင်ချေ။
သေချာမှ ရေရာသည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေချာမှ ရေရာ” ဆိုသည်မှာ ကိစ္စတစ်ခုကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရာတွင် “သေချာမှ” (စေ့စပ်သေချာမှု ရှိမှ) “ရေရာ” (ခိုင်ခိုင်မာမာ ဖြစ်သည်၊ အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ကိစ္စတစ်ခုကို မစတင်မီ သေချာစွာ စိစစ်ခြင်း၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မသေချာဘဲ အလျင်စလို ပြုလုပ်ပါက အမှားအယွင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး အောင်မြင်မှု မရရှိနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စေ့စပ်သေချာမှု၊ သတိဝီရိယနှင့် ပြင်ဆင်မှုတို့၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သေချာမှ ရေရာ။
သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့” ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ မလွဲမသွေ ဖြစ်ပျက်ရမည့် သဘာဝကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သေတစ်နေ့” (တစ်နေ့တွင် သေဆုံးရမည်) နှင့် “မွေးတစ်နေ့” (တစ်နေ့တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မည်သူမဆို မွေးဖွားလာသည်နှင့်အမျှ တစ်နေ့တွင် သေဆုံးရမည်ဖြစ်သောကြောင့် သေဆုံးခြင်းကို အထူးတလည် စိုးရိမ်ပူပန်နေရန် မလိုကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သေခြင်းတရားသည် သဘာဝ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သေခြင်းတရားကို သဘာဝကျကျ လက်ခံရန်နှင့် လက်ရှိဘဝကို တန်ဖိုးထားရန် တိုက်တွန်းအားပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့၊ လူသည် သေမျိုးဖြစ်၏။
သေနေ့စေ့လျှင် အဘယ်မှာပင် နေစေကာမူ သေမှာပဲ၊" [၁၂၉၀-ခန့်] ထူး။
"လူဟာ သေနေ့စေ့မှ သေတာပါ အမေရာ၊ သေတစ်နေ့ မွေးတစ်နေ့ပေါ့၊" [၁၃၃၂] မြဝတီ၊ ၁၈၊ ၉။
သေပြီစင်းစင်း ခါးပုံတွင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေပြီစင်းစင်း ခါးပုံတွင်း” ဆိုသည်မှာ ခါးအောက်ပိုင်း (ချက်နှင့် တည့်တည့်နေရာ) တွင် ထိုးကွင်းထိုးသည့်အခါ အလွန်အမင်း နာကျင်ခြင်းကို ပုံဖော်သော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သေပြီစင်းစင်း” ဆိုသည်မှာ အလွန်အမင်း နာကျင်မှုကြောင့် သေလုမတတ် ခံစားရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
“ခါးပုံတွင်း” ဆိုသည်မှာ ခါးအောက်ပိုင်း၊ ချက်နှင့် တည့်တည့်နေရာကို ရည်ညွှန်းသည်။
ထိုနေရာသည် အာရုံကြောများ စုဝေးရာဖြစ်သောကြောင့် ထိုးကွင်းထိုးသည့်အခါ အခြားနေရာများထက် ပို၍ နာကျင်သည်ဟု ယူဆရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ခါးအောက်ပိုင်းတွင် ထိုးကွင်းထိုးသည့်အခါ အလွန်အမင်း နာကျင်ပြီး သေလုမတတ် ခံစားရကြောင်းကို ပုံဖော်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုးကွင်းထိုးခြင်း၏ နာကျင်မှုကို တင်စားဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "သေပြီစင်းစင်း ခါးပုံတွင်း။
နေရာအားဖြင့် ချက်နှင့်တည့်တည့်နေရာ ဖြစ်၏။
ထိုခါးပုံစအောက်ရှိ နေရာသည် ခါးပုံတွင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာကို စုတ်ချက်ရောက်၍ နာကျင်ပုံမှာကား တွန့်လိမ်၍ပင် မနေနိုင်၊ စင်းစင်းသေပြီဟု ထင်ရ၏။
သေသူကို ရှင်သူတ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေသူကို ရှင်သူတ” ဆိုသည်မှာ လက်ရှိကာလ၏ အခြေအနေသည် အလွန်ကောင်းမွန်နေသောကြောင့် အတိတ်ကာလက သေဆုံးသွားသူများသာ ရှိနေပါက ယခုလို ကောင်းမွန်သော အချိန်အခါကို ကြုံတွေ့ရမည် မဟုတ်ဟု တမ်းတခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ယခုအချိန်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော အချိန်ဖြစ်သောကြောင့် အတိတ်ကာလက သေဆုံးသွားသူများကိုယ်တိုင် ရှိနေပါက ဝမ်းသာကြည်နူးကြမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်ရှိအချိန်၏ ကောင်းမွန်မှုကို ချီးကျူးတင်စားသော စကားတစ်ခွန်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "သေသူကို ရှင်သူတရအောင်ပင် စွမ်းဆောင်သော သူရဲကောင်းကို လက်ရွေးစင်ခန့်လိုက်လေပြီဖြစ်ရာ…၊" [၁၃၁၅] မြဝတီ၊ ၂၊ ၁။
"သေသူကို ရှင်သူတရရိုးအတိုင်း ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ရေတိမ်တွင် နစ်၍ ကျဆုံးသွားရသည့်နောက် မြန်ပြည်တစ်လွှားဝယ် မြို့တိုင်းရွာတိုင်း ဆွမ်းသွတ်အမျှဝေခြင်း၊ ချီးကျူးပွဲများ ကျင်းပခြင်းပြုကြသည်မှာ…၊" [၁၃၂၁] မြဝတီ၊ ၇၊ ၉။
သေသူပေးက ရှင်သူရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
“သေသူပေးက ရှင်သူရ” ဆိုသည်မှာ “သေသူပေးက” (သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို) “ရှင်သူရ” (ရှင်ကျန်ရစ်သူက ရရှိသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မကျန်းမာသူကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးသူ သို့မဟုတ် သေဆုံးသူကို သင်္ဂြိုဟ်ပေးသူသည် သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အထူးသဖြင့် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သူများကြားတွင် ယင်းသို့ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
မကျန်းမာစဉ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးပြီးနောက် သင်္ဂြိုဟ်ပေးခြင်းသည် ကျေးဇူးပြုခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုကျေးဇူး၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရရှိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှေးမြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျေးဇူးသိတတ်မှုနှင့် ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဥပမာအနေဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရဟန်းတစ်ပါးသည် အခြားရဟန်းတစ်ပါးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ပြီး ထိုရဟန်း သေဆုံးသွားသောအခါ ကျန်ရစ်သော ပစ္စည်းကို ရရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဤအကြောင်းအရာသည် “သေသူပေးက ရှင်သူရ” ဟူသော ဆိုရိုးစကားကို ထောက်ခံသော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "အကောင်ချီပိုး၊ အမျိုးမတူ၊ သေသူပေးက၊ ရှင်သူရ၏။
" [၁၁၄၅] သာဓိ ၃၆။
"သေသူပေးက ရှင်သူရ၏ဆိုသောစကား၊" [၁၂၃၁] အဍ္ဍသံ။
ဘုရားလက်ထက်တော်တွင် သူဌေးသားတစ်ယောက်သည် ရဟန်းခံ၍ သင်္ကန်းအနားပတ်အတွင်း တစ်သိန်းတန်လက်စွပ်ကို မြှုပ်လျက် အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားရာ တစ်ဦးသော ရဟန်း၏ ကျောင်း၌ တည်းနေ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းနာဖျားမကျန်းရှိရာ ကျောင်းရှင်ရဟန်းလည်း ကောင်းစွာ ကုမပေ၏။
ကံကြမ္မာအလျောက် သေလွန်လျှင် ထိုတစ်သိန်းတန်လက်စွပ်ကို ရ၍ ကျောင်းရှင်ရဟန်းယူထားပြီးမှ ကောင်းမွန်သင်္ဂြိုဟ်ပေ၏။
အဖသူဌေးလိုက်လာ၍ အလုံးစုံကို ပြန်ပြောပေ၏။
အဖသူဌေးလည်း လက်စွပ်ကို ရထိုက်ကြောင်းနှင့် တောင်းကာလ မြတ်စွာဘုရားသခင်ခြေတော်ရင်းသို့ ဝပ်စင်းလျှောက်ထားကြရာ နာစဉ်ကုမ၍ သေလျှင် အရိုးမြေကျသင်္ဂြိုဟ်သူ ရထိုက်ကြောင်း ဟောတော်မူချေသောကြောင့် ကုသသင်္ဂြိုဟ်သူတို့ခံစားသော တရားလမ်းဖြစ်သည်။
သမူဟ ဝိစ္ဆေဒနီဓမ္မသတ်ချုပ်။
၁၂၀ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့၊ ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့၊ ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့” ဆိုသည်မှာ သေဆုံးသွားသောသူကို အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း မေ့လျော့သွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဝမ်းနည်းမှုနှင့် အမှတ်တရများသည် အချိန်နှင့်အမျှ မှေးမှိန်သွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့” ဆိုသည်မှာ ပျောက်ဆုံးသွားသောသူကို ကြိုးစားရှာဖွေပါက တစ်ချိန်ချိန်တွင် ပြန်လည်တွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မျှော်လင့်ချက်နှင့် ကြိုးစားမှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သေဆုံးခြင်းနှင့် ပျောက်ဆုံးခြင်းတို့သည် မတူညီသော အတွေ့အကြုံများဖြစ်ပြီး လူတို့၏ တုံ့ပြန်မှုသည်လည်း မတူညီနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သေဆုံးခြင်းသည် ပြန်လည်ဆုံတွေ့နိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မေ့လျော့သွားတတ်သော်လည်း ပျောက်ဆုံးခြင်းသည် ပြန်လည်တွေ့ရှိနိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ကြိုးစားရှာဖွေသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူ့သဘာဝ၏ မတည်မြဲမှုနှင့် မျှော်လင့်ချက်တို့အကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
“ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့၊ သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဘယ်လို ပုန်း၍ပင် နေသော်လည်း… ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့ ဆိုသလို အတန်ကြာတော့ ရှာလို့ တွေ့စမြဲပေါ့။
" [၁၂၇၆] မြင့်၊ မ။
"သေသောသူ ကြာလျှင်မေ့၊ ပျောက်သောသူ ရှာလျှင်တွေ့ဟူသော စကားပုံ ရှိသော်လည်း…အကြည်မှာ ကိုကြီးအောင်ကို ရှာ၍ပင် မတွေ့နိုင်သေးပေ။
" [၁၃၁၆] မြဝတီ၊ ၂၊ ၃။
"သေသောသူ ကြာလျှှင်မေ့ရသည်မှာ သဘာဝတရားပင် ဖြစ်သော်ငြားလည်း မာ့အဖို့တော့ ဗိုလ်မြင့်လွင်ကို ဘယ်နည်းနှင့်မျှ မေ့၍ မရနိုင်ရှာခဲ့ပေ။
သောကြာရေကြောင်း မသွားကောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သောကြာရေကြောင်း မသွားကောင်း” ဆိုသည်မှာ “သောကြာ” (သောကြာနေ့) တွင် “ရေကြောင်း” (ရေလမ်းခရီး) “မသွားကောင်း” (မသွားသင့်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သောကြာနေ့တွင် ရေကြောင်းခရီးသွားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ကြောင်း ရှေးယခင်က ယုံကြည်ကြသည်။
ဤအယူအဆသည် ဗေဒင်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး သောကြာနေ့သည် ရေနှင့် သင့်မြတ်မှု မရှိဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သောကြာနေ့တွင် ရေကြောင်းခရီးသွားပါက အန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
“လှည်းမှာစနေ၊ သောကြာလှေ၊ သွားလေနေ့မသင့်” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
စနေနေ့တွင် လှည်းဖြင့် ခရီးသွားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သကဲ့သို့ သောကြာနေ့တွင်လည်း လှေဖြင့် ခရီးသွားခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ခရီးသွားခြင်း၏ အန္တရာယ်သည် နေ့ရက်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မူတည်သည်ဟု မယုံကြည်ကြပါ။
ကိုးကားချက်များ "လှည်းမှာစနေ၊ သောကြာလှေ၊ သွားလေနေ့မသင့်။
"သောကြာနေ့နှင့် ပတ်သက်သည့် အယူသီး မှုတစ်ခုကို… ဖော်ပြရမည်ဆိုသော် သောကြာရေကြောင်း မသွားကောင်းဟူသော စာဆိုပင်တည်း။
" [၁၃၁၈] စာဗိမာန်၊ ၅၊ ၅။
သောကြာလူမျိုး စကားအိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သောကြာလူမျိုး စကားအိုး” ဆိုသည်မှာ “သောကြာလူမျိုး” (သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသူ) သည် “စကားအိုး” (စကားများများ ပြောတတ်သူ) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသူများသည် စကားပြောဆိုရာတွင် အလွန်များပြားတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤအယူအဆသည် ဗေဒင်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး သောကြာဂြိုဟ်၏ လွှမ်းမိုးမှုသည် လူတစ်ဦး၏ စရိုက်လက္ခဏာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
“သောကြာလေမျိုး စကားအိုး” ဟုလည်း အသုံးပြုသည်။
သို့သော် ဤအယူအဆကို ခေတ်သစ်လူအများစုက အထွေထွေအားဖြင့် လက်မခံကြပါ။
လူတစ်ဦး၏ စကားပြောဆိုမှုသည် မွေးနေ့တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မူတည်သည်ဟု မယုံကြည်ကြပါ။
ပတ်ဝန်းကျင်၊ ပြုစုပျိုးထောင်မှုနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး စသည့် အခြားအကြောင်းအရာများလည်း အရေးပါသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သောကြာသားဖြစ်သော မောင်အောင်သည် သောကြာလူမျိုး စကားအိုး ဆိုသည်နှင့်အညီ…စကားများတတ်သော အကျင့်စရိုက်ရှိသည်တစ်ကြောင်း…၊" [၁၃၀၀] ဇေယျ။
သံချပ်အစ မိုးလေက သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သံချပ်အစ မိုးလေက” ဆိုသည်မှာ သံချပ်ထိုးရာတွင် အသုံးပြုသော စကားအစကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သံချပ်အစ” (သံချပ်၏ အစ) သည် “မိုးလေက” (မိုးနှင့် လေကို ရည်ညွှန်းသော စကားလုံးများ) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သံချပ်ထိုးသည့်အခါ “မိုး မိုး မိုးလားမောင်ရို့၊ လေ လေ လေလားမောင်ရို့” ဟူသော စကားဖြင့် စတင်လေ့ရှိသည်။
ဤစကားများသည် သံချပ်၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ အသုံးပြုသော စကားများဖြစ်ပြီး သံချပ်၏ အစကို မှတ်သားစေရန် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သံချပ်၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အိုးစည်ဆရာ၊ ဒိုးပတ်ဆရာ အနုပညာသည်များကလည်း မိမိတို့ လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ သံချပ်အစ၊ မိုးလေကဟု ဆိုကြသည်။
မိုး မိုး မိုးလား မောင်ရို့၊ လေ လေ လေလား မောင်ရို့ဆိုသော သံချပ်ကို ကျွန်တော်တို့ ကြားဖူးကြသည်၊ ဆိုဖူးကြသည် မဟုတ်ပါလား၊" [၁၃၃၆] ငွေတာရီ၊ ၁၆၇။
သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သံဃာဖက်တော့ အခက်ဝေ” ဆိုသည်မှာ “သံဃာဖက်တော့” (သံဃာတော်များကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ပါက) “အခက်ဝေ” (ဘဝတွင် ချမ်းသာကြီးပွားခြင်း၊ တိုးတက်စည်ပင်ခြင်းများ ရရှိနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းသံဃာတော်များကို ရိုသေစွာ ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ခြင်း၊ လှူဒါန်းပူဇော်ခြင်း စသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဘဝတွင် ချမ်းသာသုခ၊ တိုးတက်စည်ပင်မှုများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် သံဃာတော်များ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြပြီး သံဃာတော်များကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သော ကောင်းကျိုးများကို ဖော်ပြသည်။
“ဘုရားဖက်တော့ အသက်ရှည်၊ တရားဖက်တော့ အမျက်ပြေ” ဟူသော ဆိုရိုးစကားများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ဘုရားကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် အသက်ရှည်ခြင်း၊ တရားကို ဆည်းကပ်ခြင်းဖြင့် အမျက်ပြေခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "သံဃာဖက်ကအခက်ဝေ ဆိုသည့်အတိုင်း အရိယာသံဃာနွယ်ဝင် ရှင်သီဝလိရဟန္တာမြတ်ကြီးကို ပူဇော်ကြသူ ခပ်သိမ်းလူတို့သည် အခက်အလက် ဝေဆာစွာဖြင့် ဘဝပင်စည်ကြီး လှပတင့်မောနိုင်ကြပါစေ၊" [၁၃၅၅] နက္ခတ္တ၊ ၈၈။
သံပေါက်မနိုင် တေးမကိုင်နှင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သံပေါက်မနိုင် တေးမကိုင်နှင့်” ဆိုသည်မှာ “သံပေါက်မနိုင်” (သံပေါက်ကဗျာကိုပင် ကောင်းစွာ မရေးစပ်နိုင်ပါက) “တေးမကိုင်နှင့်” (တေးသီချင်းကို မရေးစပ်နှင့်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ကဗျာအရေးအသား အခြေခံ အားနည်းပါက တေးသီချင်းကဲ့သို့ ပိုမိုခက်ခဲသော စာပေအရေးအသားကို မကြိုးစားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သံပေါက်သည် မြန်မာကဗျာအမျိုးအစားများထဲမှ အခြေခံအကျဆုံး တစ်ခုဖြစ်ပြီး သံပေါက်ကိုပင် ကောင်းစွာ မရေးစပ်နိုင်ပါက တေးသီချင်း၏ စာသားများကို ကောင်းစွာ ရေးစပ်နိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ အရည်အချင်းကို သိရှိပြီးမှ မိမိနှင့် သင့်လျော်သော အရာကို ရွေးချယ်သင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ရှေးက ဆိုရိုးစကားမှာ…သံပေါက်မနိုင် တေးမကိုင်နှင့် …ဟူ၍ ရှိခဲ့လေ သည်။
" [၁၃၁၄] မြဝတီ၊ ၁၊ ၃။
သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြား” ဆိုသည်မှာ “သက်ကြီးစကား” (အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူတို့၏ ပြောဆိုဆုံးမစကား) ကို “သက်ငယ်ကြား” (အသက်အရွယ်ငယ်ရွယ်သူတို့က နာခံမှတ်သားရမည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အသက်ကြီးသူများ၏ အတွေ့အကြုံ၊ ဗဟုသုတနှင့် ပညာဉာဏ်များမှတစ်ဆင့် ပြောဆိုဆုံးမသော စကားများကို ငယ်ရွယ်သူများက လေးစားစွာ နာခံမှတ်သားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွင်း သက်ကြီးသူများကို ရိုသေလေးစားမှုနှင့် မျိုးဆက်တစ်ခုမှ တစ်ဆက်သို့ အသိပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ လက်ဆင့်ကမ်းပို့ချခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သက်ကြီးစကား၊ သက်ငယ်ကြားဖြင့်၊ မှတ်သားဝေါဟာ၊" [၁၂၃၇] အဍ္ဍလင်။
"ဤအကြောင်းမှာ ရာဇဝင်တွင် မပါသော်လည်း သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြားဆိုသော စကားအစဉ်အလာ ရှိရုံမက၊" [၁၂၈၅] ချုပ်ပုံ၊ တ။
သက်ရှိအရင်း သက်ကင်းအဖျား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သက်ရှိ အရင်း၊ သက်ကင်း အဖျား” ဆိုသည်မှာ အမည်တစ်ခု၏ နေ့နံကို တွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်ခုကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သက်ရှိ အရင်း” ဆိုသည်မှာ အမည်သည် သက်ရှိအရာ (ဥပမာ-လူ၊ တိရစ္ဆာန်) ကို ရည်ညွှန်းပါက ထိုအမည်၏ “အရင်း” (အစစာလုံး) ကို ယူရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“သက်ကင်း အဖျား” ဆိုသည်မှာ အမည်သည် သက်မဲ့အရာ (ဥပမာ-အရာဝတ္ထု၊ နေရာ) ကို ရည်ညွှန်းပါက ထိုအမည်၏ “အဖျား” (အဆုံးစာလုံး) ကို ယူရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အမည်တစ်ခု၏ နေ့နံကို တွက်ချက်ရာတွင် ထိုအမည်သည် သက်ရှိကို ရည်ညွှန်းပါက အစစာလုံးကို အသုံးပြုပြီး သက်မဲ့ကို ရည်ညွှန်းပါက အဆုံးစာလုံးကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်တွင် ဥပမာများဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။
“တံခွန်” သည် သက်မဲ့ဖြစ်သောကြောင့် အဆုံးစာလုံး “ခွန်” ကိုယူပြီး တနင်္လာနေ့၏ နံဖြစ်သော “ခ” နှင့် တူညီသောကြောင့် တံခွန်သည် တနင်္လာနံဖြစ်သည်။
“ဇီးကွက်” သည် သက်ရှိဖြစ်သောကြောင့် အစစာလုံး “ဇီး” ကိုယူပြီး အင်္ဂါနေ့၏ နံဖြစ်သော “ဇ” နှင့် တူညီသောကြောင့် ဇီးကွက်သည် အင်္ဂါနံဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ အမည်များနှင့် နေ့နံများကို ဆက်စပ်တွက်ချက်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မောင်နိုင်ဝင်းဆိုသူသည်သ်ကရှိ အရင်းဟူသောဝေဒစည်းကမ်းအရနိုင် ဟူသော ပထမစာလုံးကိုသာ ယူရပါမည်။
…ရန်ကုန်သည ်သက်ကင်းအဖျား ဟူသော ဝေဒစည်းကမ်းအရ နောက်ဆုံးစာလုံးဖြစ်သော ကုန် ကို ယူရပါမည်။
" [၁၃၄၇] ဝေဒ၊ ၆။
သက်သေပင် ကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သက်သေပင် ကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ” ဆိုသည်မှာ “သက်သေပင် ကြီးသော်လည်း” (သက်သေသည် မည်မျှပင် ခိုင်လုံအားကောင်းနေပါစေ) “မထီးစေရာ” (တစ်ခုတည်းကိုသာ အတည်မယူသင့်၊ အခြားအချက်အလက်များနှင့်လည်း ချိန်ဆသုံးသပ်သင့်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သက်သေအထောက်အထား တစ်ခုတည်းကိုသာ အဓိက မထားဘဲ အခြားအခြေအနေများ၊ အကြောင်းအရာများနှင့်လည်း ချိန်ဆသုံးသပ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သက်သေတစ်ခုသည် အရေးပါသော်လည်း အမှုတစ်ခုကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အလုံးစုံသော အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်မှုနှင့် သုံးသပ်ဆင်ခြင်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
“သက်သေကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ” ဟုလည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "သက်သေပင်ကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ။
" [၁၂၂၇] ကဝိဒီ။
"သက်သေကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ။
"သက်သေပင်ကြီးသော်လည်း မထီးစေရာ။
သက်သေသက္ခိ၊ မရှိစကား၊ တရားမအောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သက်သေမညီ၊ ကိုယ်စီစကား၊ တရားမအောင်” ဆိုသည်မှာ “သက်သေမညီ” (သက်သေအထောက်အထားများ ညီညွတ်မှုမရှိခြင်း)၊ “ကိုယ်စီစကား” (သက်သေများက တစ်ဦးတစ်မျိုးစီ ထွက်ဆိုခြင်း) ကြောင့် “တရားမအောင်” (တရားရှုံးခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အမှုတစ်ခုတွင် သက်သေအထောက်အထားများနှင့် သက်သေများ၏ ထွက်ဆိုချက်များသည် ကိုက်ညီမှုမရှိဘဲ ကွဲလွဲနေပါက တရားရှုံးနိုင်ခြေများကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
တရားစီရင်ရေးတွင် ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများနှင့် သက်သေများ၏ တသမတ်တည်း ထွက်ဆိုချက်များသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
“သက်သေမညီ၊ ကိုယ်စီတရား၊ စကားကိုလည်း၊ တရားမအောင်စေရာ” ဟုလည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပင်လယ်ဖားရုပ်၊ လက်ခုပ်တွင်ရေ၊ သက်သေမညီ၊ ကိုယ်စီစကား၊ တရားမအောင်၊" [၁၁၄၅] သာဓိ ၃၆။
"သက်သေမညီ၊ ကိုယ်စီတရား၊ စကားကိုလည်း၊ တရားမအောင်စေရာ။
" [၁၂၅၇] ပေါဒီ၊ ပ။
၅၃၅။
သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ၊ ကာမေငါးသင်း သည်ဆားတွင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ၊ ကာမေငါးသင်း သည်ဆားတွင်း” ဆိုသည်မှာ “သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ” (ဆားငံရည်ကို သောက်လေလေ ရေငတ်လေလေ ဖြစ်သကဲ့သို့) “ကာမေငါးသင်း သည်ဆားတွင်း” (ကာမဂုဏ်ငါးပါးသည် ဆားတွင်းနှင့် တူသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ကာမဂုဏ်ငါးပါး (ရူပါရုံ၊ သဒ္ဒါရုံ၊ ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) တို့ကို မည်မျှပင် ခံစားပါစေ ကျေနပ်တင်းတိမ်မှု မရှိဘဲ ပို၍ ပို၍ ခံစားလိုစိတ်သာ တိုးပွားလာကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဆားငံရည်ကို သောက်ခြင်းဖြင့် ရေငတ်ပြေမည့်အစား ပို၍ ရေငတ်သကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်များကို ခံစားခြင်းသည်လည်း တဏှာရာဂကို ပို၍ တိုးပွားစေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကာမဂုဏ်တို့၏ မပြည့်စုံနိုင်သော သဘောကို ဖော်ပြပြီး တဏှာရာဂကို လျှော့ချရန် တိုက်တွန်းအားပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "ငါးပါးကာမာ၊ ဝဋ်ချမ်းသာ၏၊ နစ်ကာပူလော၊ မြစ်သဘောကား၊…၊ သောက်လေသောက်လေ၊ ငတ်မပြေတည့်၊ ကျတ်ရေအနည်၊ ဆားငန်ရည်နှင့်၊ မည်သည်မထူး၊" [၈၅၃] ပါမီ ၇၇။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကာမဂုဏ်ငါးပါး ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ၊ ထန်းရည်သုံးမျိုး ရသာအိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ၊ ထန်းရည်သုံးမျိုး ရသာအိုး” ဆိုသည်မှာ “သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ” (မည်မျှပင် သောက်သောက် တင်းတိမ်ရောင့်ရဲခြင်း မရှိ) သော “ထန်းရည်သုံးမျိုး” (ထန်းရည် သုံးမျိုး) သည် “ရသာအိုး” (အလွန်အရသာရှိသော အရာ) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အလွန်အရသာရှိသော ထန်းရည် သုံးမျိုးကို မည်မျှပင် သောက်စေကာမူ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲခြင်း မရှိဘဲ ဆက်လက်သောက်သုံးလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ထိုထန်းရည် သုံးမျိုးမှာ “ရဟန်းကြီးကြိုက်” (ရဟန်းတော်များ သောက်သုံးသော ထန်းရည်)၊ “အပျော်သောက်” (ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများတွင် သောက်သုံးသော ထန်းရည်) နှင့် “ထန်းရည်ခါး” (ခါးသက်သော အရသာရှိသော ထန်းရည်) တို့ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ထန်းရည်၏ အရသာထူးခြားမှုနှင့် လူတို့၏ သောက်သုံးလိုစိတ်ကို ပုံဖော်သည်။
ကိုးကားချက်များ "သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ၊ ထန်းရည်သုံးမျိုး ရသာအိုးလို့ စာချိုးခဲ့ကြတယ်။
ထန်းရည်သုံးမျိုးဆိုတာက ရဟန်းကြီးသောက်ကတစ်မျိုး၊ အပျော်သောက်ကတစ်မျိုး၊ ထန်းရည်ချိုးကပ်တို့ သောက်တဲ့ ထန်းရည်ခါးက တစ်မျိုး၊ အဲဒီလို သုံးမျိုးရှိတယ်။
ရဟန်းကြီးသောက်ဆိုတာက ပုဂံခေတ်က သမထီးဂိုဏ်းဝင် ခင်ကြီးတို့ ကြိုက်တဲ့ ပင်ကျရည်နုနုကို ခေါ်တယ်။
သိပ်မပြင်းလှဘူးပေါ့၊" [၁၃၀၀] ပါနောက်။
သိုက်စာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ၊ ဥစ္စာရနိုးနိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သိုက်စာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ၊ ဥစ္စာရနိုးနိုး” ဆိုသည်မှာ “သိုက်စာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ” (သိုက်စာဖတ်နေသည်ကို နားထောင်မိပါက) “ဥစ္စာရနိုးနိုး” (ထိုသိုက်တွင်ရှိသော ဥစ္စာများကို မိမိကိုယ်တိုင် ရရှိတော့မယောင် ထင်မှတ်မျှော်လင့်မိတတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သိုက်စာဖတ်သံကို ကြားရုံမျှဖြင့် ထိုသိုက်မှ ရတနာပစ္စည်းများကို မိမိရရှိတော့မည်ဟု အချို့သူများက အလွယ်တကူ မျှော်လင့်တတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အလွယ်တကူ မျှော်လင့်ခြင်း သို့မဟုတ် မဖြစ်နိုင်သောအရာကို မျှော်လင့်ခြင်း၏ မိုက်မဲမှုကို သတိပေးသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
တကယ့်လက်တွေ့တွင် ဥစ္စာရရှိရန်အတွက် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ လုံ့လဝီရိယရှိမှုသည် အရေးကြီးကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သိုက်စာဖတ်ရာ၊နားထောင်ပါသည်၊ ဥစ္စာရရေး၊ မျှော်မိတွေးသို့၊" [၁၁၈၉] ကုသ ၃၆၅။
"ဒါကြောင့်သိုက်စာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ၊ ဥစ္စာ ရနိုးနိုးလို့ ရှေးလူကြီး များဆိုထားကြတာပေါ့။
" [၁၂၉၀] သန်းသန်း၊ ပ။
"သိုက်စာဖတ်ရာ နားထောင်ကာ၊ ဥစ္စာရနိုးနိုး ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့တော့ လောကမှာ မရဘူး၊ လုံ့လဝီရိယဆိုတဲ့ ပယောဂသမ္ပတ္တိရှိမှလည်း ကုသိုလ်ကံ အကျိုးပေးခွင့် ရှိတယ်။
သင်္ကန်းမှာ ကထိန်၊ ကျောင်းမှာ သိမ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သင်္ကန်းမှာ ကထိန်၊ ကျောင်းမှာ သိမ်” ဆိုသည်မှာ အလှူဒါနများတွင် အမြတ်ဆုံးသော အလှူဒါန နှစ်မျိုးကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သင်္ကန်းမှာ ကထိန်” ဆိုသည်မှာ သင်္ကန်းအလှူများတွင် “ကထိန်” သင်္ကန်းအလှူသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကထိန်သင်္ကန်းသည် ဝါတွင်းကာလ၌ ရဟန်းတော်များအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အထူးသင်္ကန်းဖြစ်ပြီး အကျိုးအာနိသင် အလွန်ကြီးမားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
“ကျောင်းမှာ သိမ်” ဆိုသည်မှာ ကျောင်းအလှူများတွင် “သိမ်” (သိမ်ကျောင်း) ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။
သိမ်သည် ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံး စည်းဝေးကာ ဝိနည်းကံများ ဆောင်ရွက်သော နေရာဖြစ်သောကြောင့် အလွန်အရေးပါသော နေရာဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သင်္ကန်းအလှူများတွင် ကထိန်သင်္ကန်းအလှူသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ ကျောင်းအလှူများတွင် သိမ်ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကထိန်သင်္ကန်းအလှူနှင့် သိမ်ကျောင်းအလှူတို့၏ အရေးပါမှုနှင့် အကျိုးအာနိသင်ကို ဖော်ပြသည်။
အခြားအချက်အလက်များ ကထိန်သင်္ကန်းအကြောင်း ပိုမိုသိရှိလိုပါက ကထိန် ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
သိမ်အကြောင်း ပိုမိုသိရှိလိုပါက သိမ် ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
ဤအချက်အလက်များသည် ဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမိုနားလည်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။
သင်္ဂြိုဟ်ဝိုးဝါး အပါယ်လား၊ ရှေ့နေဝိုးဝါး အရှုံးများ၊ သမားဝိုးဝါး အသေများ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သင်္ဂြိုဟ်ဝိုးဝါး အပါယ်လား၊ ရှေ့နေဝိုးဝါး အရှုံးများ၊ သမားဝိုးဝါး အသေများ” ဆိုသည်မှာ အတတ်ပညာ သို့မဟုတ် အလုပ်တစ်ခုကို တိကျသေချာစွာ မတတ်ကျွမ်းပါက ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သင်္ဂြိုဟ်ဝိုးဝါး အပါယ်လား” ဆိုသည်မှာ “သင်္ဂြိုဟ်” (အဘိဓမ္မာ သင်္ချာကျမ်း) ကို “ဝိုးဝါး” (မကျွမ်းကျင်စွာ၊ သေချာစွာ မသိနားမလည်ဘဲ) လေ့လာပါက အယူအဆမှားယွင်းပြီး “အပါယ်လား” (အပါယ်သို့ ရောက်နိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
“ရှေ့နေဝိုးဝါး အရှုံးများ” ဆိုသည်မှာ “ရှေ့နေ” (အမှုလိုက်ရှေ့နေ) သည် အမှုကို “ဝိုးဝါး” (ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် မကိုင်တွယ်ပါက) “အရှုံးများ” (အမှုရှုံးနိုင်ခြေများသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
“သမားဝိုးဝါး အသေများ” ဆိုသည်မှာ “သမား” (ဆရာဝန်) သည် ဆေးကုသရာတွင် “ဝိုးဝါး” (ကျွမ်းကျင်မှု မရှိပါက) “အသေများ” (လူနာ သေဆုံးနိုင်ခြေများသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အဘိဓမ္မာကို သေချာစွာ မလေ့လာပါက အယူအဆမှားယွင်းပြီး အပါယ်သို့ ရောက်နိုင်သကဲ့သို့ ရှေ့နေသည် အမှုကို ကျွမ်းကျင်စွာ မကိုင်တွယ်ပါက အမှုရှုံးနိုင်ပြီး ဆရာဝန်သည် ဆေးကုသရာတွင် ကျွမ်းကျင်မှု မရှိပါက လူနာသေဆုံးနိုင်ခြေများကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အတတ်ပညာတစ်ခုကို တိကျစွာ လေ့လာသင်ယူရန်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှုရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "လူ့သဘာဝကို လေ့လာဆန်းစစ်၍ ဝေဖန်တတ်သော ပညာရှင်ကမူ သင်္ဂြိုဟ်ဝိုးဝါး အပါယ်လား၊ ရှေ့နေဝိုးဝါး အရှုံးများ၊ သမားဝိုးဝါး အသေများ ဟုဆိုလေသည်။
သင်းဝင်လည်းပွင့် ယင်လည်းဝင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သင်းဝင်လည်းပွင့် ယင်လည်းဝင့်” ဆိုသည်မှာ “သင်းဝင်လည်းပွင့်” (သင်းဝင်ပင်၏ အပွင့်များ ပွင့်သောအခါ) “ယင်လည်းဝင့်” (ယင်ကောင်များလည်း အလွန်အမင်း ပေါများလာသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သင်းဝင်ပင်များ ပွင့်ချိန်တွင် ထွက်ပေါ်လာသော အနံ့ကြောင့် ယင်ကောင်များ အများအပြား လာရောက်ကြကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။