kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) ပြင်ပလင့်ခ်များ http://www.facebook.com/pages/U-Tint-Swe-1906-1953/256655187787580 ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
သဟာယဆရာတင်သည် ဂီတမျိုးရိုး မဟုတ်ပါပဲလျက် ဂီတဘက်တွင် ထူးချွန်‌ပေါက်‌ရောက်ခဲ့‌သော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဆရာတင်(ခေါ်) ‌မောင်တင်သည် ပြည်မြို့ ပွဲစားတန်းရပ် ပွဲစားကြီး ဦးဘိုးလူနှင့် ပွဲက‌တော် ‌ဒေါ်‌ဒေါ်အုံးတို့၏ သားသမီး ‌ခြောက်‌ယောက်အနက် တတိယသား ဖြစ်သည်။
‌မောင်တင်ကို သက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ ခု ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်‌နေ့ (၁၉၁၀ ခုနှစ်)တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့အစိုးရ ဟိုက်စကူး‌ကျောင်းတွင် ‌ကျောင်းနေခဲ့ရာ ခုနစ်တန်း ‌အောင်မြင်ခဲ့၏။
‌ကျောင်း‌နေစဉ်ကပင် ‌မောင်တင်သည် တူရိယာဂီတ အကအခုန်ဘက်တွင် အထူးတလည် ဝါသနာပါခဲ့၍ အ‌ပျော်တမ်း မင်းသားလုပ်ကာ ကခုန်ခဲ့သည်။
‌မောင်တင်သည် အတီးပညာကို ‌လေ့လာ‌သော်လည်း ဟုတ်တိပတ်တိကား မတတ်‌ပေ။
မင်ဒိုလင်ကို အသံရှာနိုင်ရုံလောက်မျှသာ တီးနိုင်‌ပေသည်။
‌မောင်တင်သည် ဤသို့ ဇာတ်သဘင်ဘက်တွင် ဝါသနာထုံ‌နေသည့်အဖြစ်ကို မိဘများက မနှစ်သက်‌သော‌ကြောင့် အိမ်‌ပြေး‌ကျောင်း‌ပြေးဘဝသို့ ‌ရောက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့သို့ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ‌ကျောင်းပိတ်ရက်တွင် အလည်သွားရင်း အိမ်မပြန်‌တော့ဘဲ ကိုယ်‌ရောင်ဖျောက်‌နေခဲ့ရာ သုံးနှစ်မျှ ရှာမ‌တွေ့ဖြစ်ကာ မိဘများသည်လည်း ပူပင်‌သောကဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
ထို‌နောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ‌ကျောင်းပြန်‌နေခဲ့စဉ်တွင် ရန်ကုန်အ‌ရှေ့ပိုင်း ရေကျော်ရပ်ရှိ လူငယ်များစု‌ပေါင်း ဖွဲ့စည်းထားသည့် လူငယ်များမြှင့်တင်‌ရေး သဟာယအသင်းတွင် အ‌ရေးပါ‌သော သူတစ်‌ယောက် ဖြစ်လာခဲ့‌ပေသည်။
တစ်ခါ‌သော် ထိုအသင်းက ကစားခုန်စားပွဲတွင် အနိုင်ရ၍ ‌အောင်ပွဲခံသည့် အ‌နေနှင့် ယူနီဗာစီတီသည် မြသန်းကြည်အငြိမ့်ကို ငှားရမ်းကပြခဲ့ရာ ‌မောင်တင်သည် အ‌ကြောင်းအား‌လျော်စွာ အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအ‌ကြောင်း ပါဝင်ခဲ့‌သော သီချင်းတပုဒ်ကို မြသန်းကြည်အတွက် ‌ရေး‌ပေးခဲ့ရသည်။
မြသန်းကြည်သည် ထို‌ခေတ်က ထိပ်တန်းအငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်‌နေရာ ‌မောင်တင်၏သီချင်းစာကိုဆိုရသည်ဟူ‌သောအ‌ကြောင်းမှာ ‌မောင်တင်အဖို့ အခွင့်ထူးကြီးပင်ဖြစ်၍ အ‌တော်ပင်‌ကျေနပ် နှစ်သိမ့်လျက် သီချင်း‌ရေးဆရာလုပ်‌တော့အံ့ဟု ‌ကျောင်ဆက်မ‌နေပဲ တူရိယာ ဂီတ‌လောကသို့ ကူး‌ပြောင်းသွား‌လေသည်။
ထို့ပြင် ‌မောင်တင်အား ‌မြေ‌တောင်‌မြှောက်‌ပေးသည်မှာ သဟာယအသင်းဖြစ်၍ ထိုအသင်းကို ‌ခြေကုပ်ယူကာ သီချင်းများကို စတင်‌ရေးသားခဲ့ရသော‌ကြောင့် က‌လောင်အမည် ‌ရွေးရာတွင် အသင်းအမည် ‌ရှေ့ကထားပြီးလျှင် သဟာယ မောင်တင် ဟု ကင်ပွန်းတပ် လိုက်‌လေသည်။
‌မောင်တင်သည် မြသန်းကြည်နှင့် မိတ်‌ဆွေဖြစ်ကြသည်မှစ၍ ‌နောင်တွင်လည်း ယူနီဗာစီတီမြသန်းကြည်၊ ချင်းမက‌လေး အောင်စိန်၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သိမ်းတင်၊ ဘားမား‌ဒေးဩဘာကြည်၊ တလိုင်းမ မမြကြင်၊ နဂရာညွန့်၊ ဥဩမယ်တင် စသည့်အငြိမ့်မင်းသမီးများအတွက် သီချင်းများ ၂၀၀ ‌ကျော်‌ရေးသား‌ပေးခဲ့ရ လေသည်။
‌ခေတ်မှီ အင်္ဂလိပ်‌ကျောင်းသားဖြစ်သဖြင့် အငြိမ့် လောကဂီတ‌လောကမှ ‌မောင်တင်အား အ‌ရေးထား ‌လေးစားလာ၍ သဟာယ‌မောင်တင်အဖြစ် အ‌တော်နာမည်ရလာခဲ့၏။
များမကြာမီ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်သွယ်မိ၍ ‌ခွေး တံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၊ အမွှာညီ‌နောင် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် အိုဒီအုံးဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့အတွက် သီချင်းများ‌ရေးသား ‌ပေးခဲ့ရပြန်‌လေသည်။
နာမည်ရလာသဖြင့် ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့အတွက် သီချင်းပုဒ်ရေ (၅၀)ကျော်ရေး၍ ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ တူရိယာဆိုင်ရာဘက်တွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဝင်‌ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ကြယ်တာရာ၊ စိမ်းရွှေရွှေ၊ တောင်ညိုညို၊ ဖူး၊ ဒွေးညီနောင် စသည့် အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားများအတွက် နောက်ခံတေးသီချင်းများ ရေးသားခဲ့သည်။
အသံထွက်ရုပ်ရှင်ခေတ် ရောက်သည့်အခါ အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးသော ချစ်စနိုး၊ မြှားနတ်မောင်၊ တစ်လိမ်နှစ်လိမ်၊ ချစ်ရေစင်၊ ချစ်အမျှ၊ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားများအတွက် ဇာတ်ဝင်တေးသီချင်းများ တာဝန်ယူရေးခဲ့ရသည်။
အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ၌ သဟာယဆရာတင်၏ သီချင်းအပုဒ် (၃၀)ကျော် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရသည်။
သဟာယဆရာတင် သီချင်းများတွင် မလှရွှေ၏ စန္ဒကိန္နရီ၊ မေရှင်၏ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး၊ ရွှေပြောင်ပြောင်၊ ချစ်ရေစင်၊ ချစ်ပွဲဝင်၊ မဲဇာမြိုင်၊ ရှေးဘုရင်၊ ပြည်လှဖေ၏ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ဖုတ်သွင်းရထား၊ မောင်တင်မောင်၏ ဘုန်းမောင့်သက်လှယ်၊ မေမြင့်၏ ကလေးစိတ်၊ တင်တင်အေး၏ ပျို့ဆုတောင်း စသည့် သီချင်းများမှာ ကျော်ကြားသည်။
ရုပ်ရှင်ပညာကိုလည်း အစအဆုံး ‌အောက်‌ခြေသိမ်းနားလည် ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည်။
‌အေဝမ်းဖလင်ကုမ္ပဏီ ‌ရောက်မှပင်လျှင် သဟာယ ‌မောင်တင် မှသည် သဟာယ ဆရာတင် ဟု ဆရာအတန်း၌ ထားလာကြသည်။
သဟာယဆရာတင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီးများအတွက် သီချင်းပုဒ်‌ရေ ၂၀၀ ‌ကျော်‌ရေး‌ပေးခဲ့ရာ အငြိမ့်‌လောကတွင်‌အောင်မြင်သည်ဟုဆိုရသော်လည်း အထွတ်အထိတ်သို့ မ‌ရောက်ခဲ့‌ပေ။
ထို့ပြင် သဟာယဆရာတင် သည် ရုပ်ရှင်သီချင်း အများဆုံး‌ရေးသားခဲ့၍ ထိုပညာဘက်တွင် သူမတူ‌အောင် ကျွမ်းကျင်ခဲ့‌လေသည်။
သီချင်း‌ရေးရာတွင် မင်ဒိုလင်က‌လေး တစ်လုံးရလျှင် ခဏချင်းနှင့် သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။
ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ကြိုးပမ်း‌နေစရာမလို၊ အသံများလည်း လွယ်ကူ၍ ‌ချော‌မွေ့‌ပြေပြစ်သည်၊ စကားလုံးက‌လေးများမှာလည်း ချစ်စဖွယ်ရှိလှသည်၊ အ‌ထောင့်အ‌ကွေ့ အဖုအထစ်မရှိ‌ပေ။
လူတိုင်းသီဆိုနိုင်သည့် အသွားမျိုးဖြစ်သည်။
သို့‌သော် ‌အေဝမ်းဓာတ်ပြား‌ခေတ်‌ရောက်မှပင်လျှင် သဟာယဆရာတင်၏ ‌အောင်မြင်မှုသည် အထွတ်အထိတ်သို့ ‌ရောက်ခဲ့‌လေသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် သဟာယဆရာတင်သည် အငြိမ့်အဆို‌တော်၊ ဇာတ် အဆို‌တော်များနှင့် များစွာမဟပ်မိဘဲ အရပ်သားအဆို‌တော်များနှင့်ကျခါမှ အဆင်‌ပြေခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သဟာယဆရာတင်သည်‌အေဝမ်း(သဘင်ဝန်တံဆိပ်) ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၏ လူထုအသဲစွဲအဆို‌တော်များဖြစ်ကြသည့် ပြည်လှ‌ဖေ၊ ‌မေရှင်၊ မလှ‌ရွှေတို့အတွက် သီချင်းများကို‌ ရေး‌ပေးခဲ့ရလေသည်။
‌အေဝမ်းဓာတ်ပြား‌ခေတ် တွင်သဟာယဆရာတင် ရေးသားခဲ့သည့် သီချင်းများအနက် စာသားချည်းသက်သက် ဖတ်လျှင်လည်း အဓိပ္ပာယ်အဆက်အစပ်‌ကောင်းမွန်၍ လှပ‌သော စကားလုံး‌လေးများ၊ ကဗျာစပ် ကာရန်ယူထား‌သောစကားစု က‌လေးများကို ‌တွေ့နိုင်သည့်အပြင် အသံအခက်အခဲ၊ အသွားအခက်အခဲမရှိ၊ လွယ်ကူ‌ချော‌မွေ့‌ပြေပြစ်ကာ လူတိုင်းပါးစပ်ဖျားတွင် လွယ်လွယ်ကူကူ သီဆို၍ရသော အသံမျိုးဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် ‘‘အောင်ခြင်းရှစ်ပါး’’သီချင်းနှင့် မည်သည့်ရှု‌ထောင့် ကပင်ကြည့်ကြည့် အဘက်ဘက်မှ ပညာသားပါ၍ အနှစ်သာရ နှင့် ပြည့်ဝ‌လေးနက်‌သော ‘‘စန္ဒကိန္နရီ’’ သီချင်းနှစ်ပုဒ်နှင့်ပင် သဟာယဆရာတင်အား ဂီတစာဆိုများ၏ ထိပ်ဆုံးတန်းသို့ ပို့နိုင်သည်ဟု ဆိုကြ‌လေသည်။
ထိုမှတစ်ပါး သဟာယဆရာတင် ရေးသားခဲ့သည့် ချစ်‌ရေစင်၊ ချစ်ပွဲဝင်၊ ‌ရွှေ‌ပြောင်‌ပြောင်၊ ဂုဏ်မြင့်သူစသည့် အချစ်သီချင်းများသည်လည်း ထို‌ခေတ်က လူငယ်လူရွယ်များ၏ ပါးစပ်ဖျားတွင် ထပ်မနားရစ်ဝဲခဲ့သည့် သီချင်းများ ဖြစ်‌လေသည်။
‌ရှေးဘုရင်၊ ‌ရွှေနန်းတက်ပွဲ၊ ‌ခေတ်‌ပြောင်းချိန်၊ ဖုတ်သွင်းရထား၊ ဗိုလ်‌အောင်‌ကျော်၊ အာရှတိုက်သား၊ ဗမာ့သူရဲ‌ကောင်း၊ အာရှလူငယ်၊ ဥဒါန်းမ‌ကြေ၊ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း စသည့်နိုင်ငံ‌ရေးသီချင်းများကား ‌ခေတ်နှင့်‌လျော်စွာ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ထက်သန်‌ရေးအတွက် သဟာယဆရာတင် ရေးစီခဲ့‌သော ‌တေးဂီတများဖြစ်သည်။
သဟာယဆရာတင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး‌ခေတ်တွင်မူ လခစားမလုပ်‌တော့ပဲ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများမှ ရိုက်ထုတ်လိုက်‌သော ဇာတ်ကားများအတွက် သီချင်းများကို ကန်ထရိုက်စနစ် များနှင့် ‌ရေးသား‌ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ကျဆုံးခဲ့စဉ်က ဗမာ့သား‌ကောင်းသီချင်းနှင့် လွမ်းမ‌ပြေတဲ့ပန်း‌ခွေ သီချင်းနှစ်ပုဒ်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
သဟာယဆရာတင်သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ် ‌နှောင်းတန်ခူး လဆန်း ၂ ရက်‌နေ့ ( ၁၉၄၈ ခုနှစ်)တွင် ဝမ်းကိုက်‌ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရာ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၃၈)နှစ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
သခင်တင်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ‌ပျော်ဘွယ်မြို့၌ အဘ ရာဇဝတ်ဝန် ဦးမြတ်သာ၊ ‌ဒေါ်‌အေးမြတို့မှ ‌မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်းနှစ်‌ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က လက်ပံတန်းမြို့နယ် မဟာ‌ပေါင်းရွာ၌ မူလတန်းပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဖြူးမြို့တွင် ကြီးပြင်းလာရပြီး ‌ပေါင်းတည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို‌နောက် ‌ရှေ့‌နေစာ‌မေးပွဲ‌အောင်မြင်၍ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီခရိုင်၌ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဆရာစံသူပုန်များဘက်မှ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်။
သခင်တင်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လက်ပံတန်းမြို့နယ် ခွဲခွာ‌ရေးအသင်းသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်။
ခွဲခွာ‌ရေး အသင်းဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်‌ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်‌သော အသင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သုံးဆယ်မြို့၌ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး တည်‌ထောင်‌သောအခါ သခင်တင်သည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်တင်သည် သခင်အမည်ကို ခံယူ၍ နိုင်ငံရေး ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ကွင်း၌ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံကြီး ကျင်းပခဲ့ရာ သခင်တင်သည် သာယာဝတီခရိုင် ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်အမှု‌ဆောင်လည်း ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ပဲခူးညီလာခံကြီးတွင် သခင်မြက ဗမာ နိုင်ငံ‌ရေးဆိုင်ရာ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ၍ သခင်တင်က ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးတပ်မ‌တော် (ဘီအိုင်အေ) ‌ခေတ်တွင် သခင်တင်သည် ဗိုလ်မှူးဖြစ်ပြီး ‌မြေ‌အောက် ‌တော်လှန်‌ရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ တာဝန်ခံတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်၌ သခင်တင်သည် အဓိပတိ‌ဒေါက်တာဗ‌မော်၏ နိုင်ငံရေးရာ အတွင်းဝန်နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝါဒဖြန့်ချိ‌ရေးမှူး အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်‌ရေး နှင့် ပြည့်သူ့လွတ်လပ်‌ရေး)တပ်ဦး ဖွဲ့စည်းရာတွင် သခင်တင် သည် ဌာနချုပ်အလုပ်အမှု‌ဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။
‌အောင်ဆန်းအက်တလီစာချုပ် မချုပ်ဆိုနိုင်‌သေးမီ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို ဆက်လက်‌တော်လှန်ရန် စီစဉ်ကြရာတွင် သခင်တင်ကို အထက်ဗမာပြည် ဖဆပလတိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်‌ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ‌ဟော်လန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပ‌သော ကမ္ဘာ့ တောင်သူလယ်သမားများ ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တက်‌ရောက်ခဲ့သည်။
သခင်တင်သည် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ်ဝါးခယ်မ (မြောင်းမြအ‌ရှေ့ပိုင်း) မဲဆန္ဒနယ်မှ အ‌ရွေးခံခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ် ‌အောင်ဆန်း နှင့် အာဇာနည်များ ကျဆုံးပြီး‌နောက် အ‌ရေး‌ပေါ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း‌သော ဖဆပလအစိုးရလက်ထက်တွင် သခင်တင် သည် လယ်ယာနှင့် သစ်‌တောဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်‌ဆောင်ရွက်ရသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့‌သော အာရှ ဆိုရှယ်လစ် ကွန်ဖရင့်တွင် စီးပွား‌ရေးဆိုင်ရာ ‌ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြူးမဲဆန္ဒနယ်မှလည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သိမ်ဖြူမဲဆန္ဒနယ်မှ လည်း‌ကောင်း ပြည်သူ့လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ‌ရွေး‌ကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန ဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်(လူမှု‌ရေး) စသည်ဖြင့် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
‌တော်လှန်‌ရေး‌ကော်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်တွင်း ညီညွတ်‌ရေးအကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦး၌ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒို့‌လောက၊ ဗမာ့အ‌ခြေခံစီးပွား‌ရေး၊ တိုးတက်‌သော ဆိုရှယ်လစ်စနစ် (ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာနှင့် ‌လောကဓာတ်ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံပညာ) (ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာနှ့င့် ဟဒယဝတ္ထုပြဿနာ)စာအုပ်များ ‌ရေးသားခဲ့သည်။
သခင်တင်သည် လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့်နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ပထမဆင့် ဘွဲ့ထူးများဖြင့် ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခံရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သခင်တင်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သခင်တင်၌ ဇနီး ‌ဒေါ်မြ‌ရွှေနှင့် သား၊ သမီးနှစ်‌ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ။
တင်ငွေကွ.... တင်ငွေ၊ တင်ငွေဆိုလျှင် နင်သေသေ၊ ငါသေသေ၊ အရိုးကြေကြေ....အရေခမ်းခမ်း ဆိုတာလို စတန့်ဇာတ်လမ်းများတွင် စွန့်စားသရုပ်ဆောင်ခဲ့သော စစ်ကြိုခေတ်က စတန့်မင်းသား တင်ငွေပင်ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ တစ်‌ခေတ်က ရုပ်ရှင်‌လောကတွင် စတန့်မင်းသားအဖြစ်ကျော်ကြားခဲ့‌သော ဦးတင်‌ငွေကို ဖျာပုံခရိုင် သမိန်‌ထောရွာ၌ အဖ ‌မြေတိုင်းအင်စပက်‌တော် ဦးဆင်၊ အမိ ‌ဒေါ်မြတို့က ၁၉၀၈ ခုနှစ် ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်‌နေ့တွင် ‌မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း‌လေး‌ယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ အမည်ရင်း မောင်သာ‌ဝေ ဖြစ်သည်။
ပညာသင်ဘဝ သားကြီးဖြစ်သောကြောင့် မိဘများက ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်‌ပေါ​​​အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။
ကျောင်းနေစဉ်ကပင် အားကစားကို ဝါသနာပါခဲ့သည့်အလျှောက် လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။
ရှစ်တန်း‌အောင်ပြီး‌နောက် သမိန်‌ထော ရွာသူကြီးသမီး မတင်နှင့် အိမ်‌ထောင်ကျခဲ့သည်။
စိန်ပေါကျောင်းတွင် ၉-တန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၂၇-ခုနှစ်၌ ကျောင်းထွက်ကာ နေရင်းဇာတိ ဖျာပုံမြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
ရွှေလေးမောင် ရေး၊ ပြည်သူတွေချစ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်ပညာသည်ကြီးများ၊ စာ-၂၇ ရုပ်ရှင်လောက ထို့‌နောက် စတန့်ဇာတ်ကြမ်းကားများ ရိုက်ကူး ရန်အတွက် ‌မော်‌တော်ကား၊ မော်‌တော်ဆိုင်ကယ်များ ငှား‌သောအခါ ဦးတင်‌ငွေ၏တက္ကဆီကားကို ငှား‌လေ့ရှိ‌သော‌ကြောင့် ဦးတင်‌ငွေသည် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကွင်းများသို့ မကြာခဏ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာဦး‌အောင်မြတ်၏ "သူခိုးကြီး"ဇာတ်ကား ရိုက်ကွင်းတစ်ခု၌ မင်းသား‌မောင်‌မောင်‌အေးသည် ‌ပေအစိတ်ခန့်ကျယ်သော ‌ချောက်ကမ်းပါးကို နွယ်ကြိုးနှင့်မကူးဝံ့သဖြင့် ဦးတင်‌ငွေက လူစားထိုးဝင် လုပ်‌ပေးရာမှ ရုပ်ရှင်နယ်ထဲ‌ရောက်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံးပါဝင်ခဲ့ရသော ဇာတ်ကားမှာ "ဝရမ်း‌ပြေး"ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး "ဒုတိယ‌ခေါင်း‌ဆောင်" ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီးခင်စန်းနှင့်တွဲ၍ ‌ခေါင်း‌ဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။
ဦးတင်‌ငွေသည် စတန့်ဇာတ်ကြမ်းကားများကို ပါဝင်ရိုက်ကူးရာတွင် ကင်မရာလှည့်စားချက်မပါ၊ လူစားမထိုးဘဲ စွန့်စွန့်စားစား သရုပ်‌ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၅ ‌ပေခန့် ‌ချောက်ကြီးကို မော်‌တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် ဖြတ်‌ကျော်ခြင်း၊ မီးပုံကြားမှ ‌မော်‌တော်ဆိုင်ကယ်ကိုအတင်းဖြတ်‌မောင်းခြင်း၊ ခုတ်‌မောင်းလာ‌သော မီးရထား‌ခေါင်းတွဲ‌ရှေ့မှ မလွတ်တလွတ် ဒိုင်ဗင်ထိုးဖြတ်ကူးခြင်း၊ ‌လေယာဉ်‌မောင်း၍ အစွမ်းပြခြင်း စသည်ဖြင့် စွန့်စွန့်စားစား သရုပ်‌ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်‌ခေတ်အတွင်း ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်း‌နေချိန်၌ ဦးတင်‌ငွေသည် ‌ခြေမြန်ရဲမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့‌နောက် စစ်ပြီး‌ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိပြီး ဗမာ့‌သွေး၊ ‌သွေးညီ‌နောင်၊ သူနဲ့သူ၊ ‌သွေးနဲ့‌သွေး၊ ကြယ်သုံးပွင့်၊ ‌ထောင်မင်းသားစ‌သော စတန့်ကားများတွင် ‌ခေါင်း‌ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်‌ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို‌နောက် ရုပ်ရှင်‌လောကမှ ထွက်၍ ‌ရေတပ်မ‌တော်တွင် ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဦးတင်‌ငွေသည် ပထမအိမ်‌ထောင်ဖက် ကွယ်လွန်ပြီး‌နောက် ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး ‌ဒေါ်သီတာခင်‌ထွေးနှင့် အိမ်‌ထောင်ပြုခဲ့သည်။
‌ဒေါ်သီတာခင်‌ထွေးသည် ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးတင်‌ငွေသည် ဝရမ်း‌ပြေး၊ ‌ယောက်ျားမ၊ နယ်ခြားမြိုင်၊ တိုင်းလုံး‌ကျော်၊ ရုပ်ရှင်သူခိုး၊ တို့မိခင်၊ မယ့်သတ္တိ၊ တို့‌ကျေးရွာစသည်ဖြင့် ဇာတ်ကား‌ပေါင်းများစွာ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦးတင်‌ငွေ ‌နောက်ဆုံးပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့‌သော ရုပ်ရှင်ကားမှာ ၁၉၈၆-ခုနှစ်အတွင်း ရိုက်ကူးလျက်ရှိ‌သော ဒါရိုက်တာပြည့်စုံ၏ ညတိုက်ပွဲ ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး အသက်အရွယ်ကြီးရင့်‌သောအရွယ် ‌ရောက်‌နေသော်လည်း ထိုဇာတ်ကားတွင် စွန့်စားခန်းများကို လူစားမထိုးဘဲ သရုပ်‌ဆောင် သွားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ရုပ်ရှင်စတန့်မင်းသားကြီး ဦးတင်‌ငွေသည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁)ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
လွတ်လပ်‌ရေး ‌မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့်နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ရ၊ အငြိမ်းစား အလုပ်သမား ဝန်ကြီး ဦးတင်ညွန့်ကို ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းရှိ ‌ချောင်ဝိုင်းကြီး ‌ကျေးရွာ၌ အဖဦးစံမြင့်၊ အမိ‌ဒေါ်ဖွားခင်တို့က ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌မွေးဖွားခဲ့ သည်။
‌မွေးချင်း‌လေး‌ယောက်အနက်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ဦးတင်ညွန့်သည် ဖျာပုံမြို့အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ် တွင် ၁၀ တန်း‌အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌လောကသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အာရှလူငယ်များအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်၏ ရန်ကုန် ‌နေပြည်‌တော် စည်းရုံး‌ရေး တာဝန်ခံ အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ People'sRevolutionary Party ( ပီ၊ အာရ် ပီ) ‌ခေါ် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီတွင် ‌မြေ‌အောက် ‌တော်လှန်‌ရေးတာဝန်ခံ တစ်ဦးအဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ‌ကေဘိုတိုင် (Kei-botai)ခေါ် မြို့ပြကာကွယ်‌ရေး တပ်တွင် ဒုအရာရှိချုပ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း တာဝန်ယူ ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်‌နေ့မှဧပြီလ ၂၄ ရက်‌နေ့အထိ ဂျပန်တို့၏ ဖမ်းဆီးချုပ်‌နှောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ၌ အလုပ်အမှု‌ဆောင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အ‌ခြေခံဥပ‌ဒေ‌ရေးဆွဲ‌ရေး ‌ကော်မတီ၌အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်‌တော် အမတ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်တီယူစီဘီ အဖွဲ့ချုပ်၌ အ‌ထွေ‌ထွေအတွင်း‌ရေးမှူးအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၌ အတွင်းဝန်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်ဇွန်လ ၁၂ ရက်‌နေ့မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်‌နေ့အထိ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန၌ အလုပ်သမားဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း‌ကောင်းတာဝန် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ် ဂျီနီဗာမြို့၌ကျင်းပ‌သော အိုင်အယ်လ်အိုအဖွဲ့ချုပ် ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့‌ခေါင်း‌ဆောင်အဖြစ် အစည်းအ‌ဝေးတက်‌ရောက်ခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်လည်း အလုပ်သမား‌ရေးရာဌာနများကို ဝင်‌ရောက်‌လေ့လာခဲ့သည်။
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်‌ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၂၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌တော်လှန်‌ရေးအစိုးရက ဖိတ်ကြားခဲ့‌သော ပြည်တွင်းညီညွတ်‌ရေး အကြံ ‌ပေးအဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦးတွင် နိုင်ငံ‌ရေး‌ခေါင်း‌ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဦးတင်ညွန့်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉ရ၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပ‌ရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပ‌သော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော်နှင့် ပြည်သူ့‌ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်‌ရွေးချယ် တင်‌မြှောက်ပွဲကျင်းပ‌ရေး ဗဟို‌ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကိုရရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရ အငြိမ်းစားအလုပ် သမားဝန်ကြီးဦးတင်ညွန့်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် ‌မေလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ် လွန်ချိန်တွင် သားသမီးငါး‌ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ Category:၁၉၁၈ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ။
thumb|အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ် (၁၈၉၅-၁၉၄၈) တင်ထွဋ် (၁၈၉၅-၁၉၄၈)သည် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံဝန်ထမ်း (အိုင်စီအက်စ်) အဖြစ် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခန့်ထားခဲ့ရသူ ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေး‌နွေးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် အဖ အရေးပိုင် ဦးဖိန်း (ကေအက်စ်အမ်၊ အေတီအမ်)နှင့် အမိ ဒေါ်မိမိ တို့မှ မြင်းခြံမြို့တွင် ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်ရှိပြီး ဦးတင်ထွဋ် (b. ၁၈၉၅ - d. ၁၉၄၈)၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး ဦးကျော်မြင့်၊ တရားဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်သိန်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာထင်အောင် ( b. ၁၉၀၉ - d. ၁၉၇၈) တို့ဖြစ်ပြီး ညီအစ်ကို ၄ ဦးစလုံးမှာ အင်္ဂလန်မှ ဘားအက်လော (Bar-at-Law) ဝတ်လုံဘွဲ့များရ၍ ထူးချွန်ထက်မြက် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ညီမသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံး ဒေါ်မြမူမှာ မြန်မာစာပါမောက္ခ ဦးဧမောင်၏ဇနီး ဖြစ်၍ အလတ် ဒေါ်ခင်စောမူမှာ အိုင်စီအက်စ် ဦးဘတင့်၏ဇနီး ဖြစ်သည်။
ပညာရေး နှင့် အားကစား thumb ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ စိန်ပေါအထက်တန်းကျောင်း၊ ပဲခူးမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် လပိုင်းမျှသာ နေ၍ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန် ဂျူးဝစ် ကောလိပ်၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် ကွင်းန်ကောလိပ်၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန် ဒဗ္ဗလင် ထရီနတီ ကောလိပ်တို့တွင် ဆက်လက် ပညာသင်သည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် မက်ခ်သစ်ထရစ်ပို စာမေးပွဲ၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အီကောနောမစ်ထရစ်ပို စာမေးပွဲများ အောင်သည်။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အက်ဆေးပြိုင်ပွဲ၌ ဟူးစ်ပရိုက်ဆု ရသည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို သင်္ချာ၊ ဘောဂဗေဒ ဂုဏ်ထူးတို့ဖြင့် ရရှိသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဗ္ဗလင် ထရီနတီကောလိပ်မှ ဘီအေ (တီ၊ စီ၊ ဒီ) နှင့် အမ်အေဘွဲ့များ ရသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန် မစ်ဒယ်တန်ပယ်လ် ဥပဒေကျောင်းမှ ဘရစ်စတာ (Barrister at Law) ဝတ်လုံဘွဲ့ ရသည်။
အင်္ဂလန်တွင် ပညာ သင်ကြားနေစဉ် အားကစား၌ ထူးချွန် ထင်ရှားသည်။
ဂျူးဝစ်ကောလိပ် ရတ်ဘီ အားကစား လက်ရွေးစင်၊ ပတ်ဘလစ်စကူး လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံ၊ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် ရတ်ဘီ ခေါင်းဆောင်နှင့် လှေလှော်အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ အိန္ဒိယ စစ်တပ် ကော်မရှင် အရာရှိ ၄ ဦးတွင် တစ်ဦး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဆုံး အိုင်စီအက်စ် ဝန်ထမ်း အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ၁၉၁၉-၂၁ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၌ အလုပ်သင် အဖြစ် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်း ကမာစဲမှ ဦးဘိုးမင်း၏ သမီး မသန်းတင်နှင့် လက်ထပ်သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးဝန်ထောက်၊ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် သစ်တောဌာန အတွင်းဝန်ထောက်၊ သစ်တော ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်များရုံး ဘဏ္ဍာ‌ရေးဌာန၌ အတွင်းဝန်ထောက်၊ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အခွန်တော်နှင့် သဿမေဓ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သမဝါယမ တွဲဖက် ရီဇစ္စတြာ ဝန်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက် အထိ ဒေလီမြို့နှင့် ဆင်းမလားမြို့တို့တွင် အိန္ဒိယ အစိုးရ စက်မှုနှင့် အလုပ်သမားဌာန အတွင်းဝန်ထောက်၊ ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ တွဲဖက်အတွင်းဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်အရေးပိုင်၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အတွင်းဝန်ရုံး ဘဏ္ဍာရေးဌာန ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အတွင်းဝန် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အဓိပတိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဒိုမေနီယန် အုပ်ချုပ်ရေး တောင်းရန် အင်္ဂလန်သို့ သွားသည့် နန်းရင်းဝန် ဦးစော၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဦး‌စောသည် မြန်မာပြည်သို့ အပြန်ခရီး၌ ပါလက်စတိုင်း (အစ္စရေး)တွင် အဖမ်းခံရသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဆင်းမလားရှိ မြန်မာပြည်စစ်ပြေး ဒေါ်မန်စမစ် အစိုးရ၏ ပြန်လည်ထူ‌ထောင်‌ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအရာရှိ အဖြစ် စစ်ပြီးသည်အထိ ပို့ထားခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ကန္နီဆွေးနွေးပွဲ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အော်ဒါအော့ဖ် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာဘွဲ့ (အိုဘီအီး) ချီးမြှင့်ခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေး thumb|(ဝဲမှ ယာသို့) ဦးဘဖေ၊ ကလီမန့် အက်တလီ၊ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၊ ဦးတင်ထွဋ်နှင့် လော့ဒ်ပီသစ်လောရင့်။
ဦးတင်ထွဋ်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းရာထူးမှ ပင်စင်ယူပြီးနောက် ဖ-ဆ-ပ-လအဖွဲ့သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်၍ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာန ဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၄ရ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မြန်မာပြည် သို့အာဏာများ လွှဲပြောင်းပေးရေးအတွက် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ဆွေးနွေးရာတွင် ဦးတင်ထွဋ်သည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဦးတင်ထွဋ် သည် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုရေး မြန်မာကိုယ်စားလှယ်၊ ရီးဝီလျံ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သော နယ်ခြားဒေသ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ဝတင်နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈ ၁၉၈၀မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း ၁၉၄ရ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ရွေး ကောက်ပွဲများ ကျင်းပသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဟင်္သာတ မြို့မ မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်၊ အခြေခံဥပဒေ အချောကိုင် ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး အတွက်ဆွေးနွေးရန် ဝန်ကြီးချုပ် သခင်နုခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ၌လည်း ဦးတင်ထွဋ်သည်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် နှစ်ကြိမ်လုံး ပါဝင်ခဲ့ရာ၌ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများတွင် အကူအညီ များစွာပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် လန်ဒန် မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နာ မင်းကြီး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဖ-ဆ-ပ-လအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်၍ မြန်မာ့ အရန်တပ်မတော် တပ်မင်းကြီး တာဝန်ကို ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) လုပ်ကြံခံရ ထိုသို့ တာဝန်ယူနေစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် နယူတိုင်းမ်အော့ဖ် ဘာမား သတင်းစာတိုက်မှ နေအိမ်အပြန် ကားပေါ်အတက်တွင် ဗုံးခွဲ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅) သို့သော် ယနေ့ထိ လက်သည် မပေါ်ခဲ့ပေ။
အခြား ထုတ်ဝေသူ နှင့် အထူးသတင်းထောက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ် ဝန်ထမ်းဘဝမှ နုတ်ထွက်၍ The Burmese Review (သည်ဘားမိစ် ရီဗျူး)၊ New Time of Burma (နယူးတိုင်းမ်အော့ဖ် ဘားမား) သတင်းစာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လန်ဒန်တိုင်း သတင်းစာ၏ အထူးသတင်းထောက် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်၍ မြန်မာပြည်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စစ်အခမ်းအနားနဲ့ဂုဏ်ပြုပြီး မိသားစုဝင်တွေရဲ့ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သူကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို အနီးဆုံးမြစ်ထဲကို မျှောခဲ့ကြသည်။
မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်မရှိ၍ ကြံတောသုသန်ထဲတွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်လေးတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
မိသားစု အနေနှင့် ဂူလုပ်ဖို့ အစီအစဉ်မရှိခဲ့သော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်(ဦးနု)မှ နှောင်းလူတွေအမှတ်ရစေရန်အတွက် အာဇာနည်ကုန်းတွင် အုတ်ဂူတည်ဆောက်စေခဲ့သည်။
အခေါင်းလွတ်တစ်ခုထဲမှာ ဦးတင်ထွဋ်ရဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝတ်စုံ( အရပ်သားထဲမှာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရသူ)ထည့်ပြီး ဂူသွင်းခဲ့သည်။
အခေါင်းလွတ်ကိုဂူသွင်းခဲ့တာမို့ မိသားစုဝင်တွေက ဦးတင်ထွဋ်သေဆုံးတဲ့နှစ်ပတ်လည်တွေမှာ အုတ်ဂူကို မသွားခဲ့ကြပေ။
မြောက်ကိုးရီးယားဗုန်းခွဲမှုအပြီး အာဇာနည်ဗိမာန်မှာ အာဇာနည်တွေကိုပဲ ထားရှိဖို့အတွက် ဦးတင်ထွဋ်ဂူနဲ့ ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်တို့ရဲ့ဂူတွေကို ကြံတောကိုရွှေ့ပြီး အုတ်ဂူနှစ်လုံးတည်ဆောက်ပေးမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ကြသဖြင့် အခေါင်းတစ်ခုနဲ့ ဦးတင်ထွဋ်ရဲ့ မိတ္တူဓာတ်ပုံကြီးဟာ အသုဘယာဉ်နဲ့အတူ ကြံတောဆီကို သွားခဲ့ရပြန်တယ်။
ခေါင်းအထဲမှာတော့ ဘာမှမပါခဲ့ပေ။
ဘ၀နိဂုံး အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ်သည် ဗုံးဒဏ်ရာဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက် ည ၇ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်သန်းတင်နှင့် သမီး ၃ ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
၂၀၁၀၊ မတ်လမှာ UNITY စာပေမှ ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတဲ့ မောင်ဇေယျာ ရေးသားတဲ့ 'မြန်မာလူကျော် ၁၀၀ (ပထမအုပ်)' စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:ပထမ မြန်မာများ Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ။
အဲဖရက် လော့ဒ် တင်နီဆန် တင်နီဆန်သည်ကား အင်္ဂလိပ်စာ‌ပေသမိုင်းအရ ဝိတိုရိယ ခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့‌သော ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၈၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်‌နေ့တွင် လင်ကွန်းရှိုင်းယာနယ် ဆိုမာစဗီမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဂျော့ချ်နှင့် အဲလစ်ဇဘတ် တင်နီဆင်တို့၏ သားသမီး ၁၂ ယောက်အနက် လေးယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။
ဖခင်သည် စာ‌ပေကျမ်းဂန် တတ်‌မြောက်‌သော အင်္ဂလိပ်ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။
အသက် ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ‌လောက်သမြို့ရှိ စာသင်‌ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားရ၏။
ထို‌ကျောင်းတွင် ၄ နှစ်ခန့်‌နေပြီး‌နောက် သူ၏ဖခင်က အိမ်၌ပင် သင်ကြားပြသ‌ပေး‌လေသည်။
၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
တင်နီဆန်သည် ကဗျာ အရာ၌ ပါရမီထက်သန်သူဖြစ်ရကား အသက် ၁၈ နှစ်သား အရွယ်ကတည်းကပင် ကဗျာလင်္ကာ စီကုံးဖွဲ့နွဲ့မှုကို‌လေ့လာလိုက် စားခဲ့သည်။