kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Militias in Myanmar. John Buchanan. July 2016. The Asia Foundation ကရင်ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ ၁၉၉၇-၂၀၁၀ ၂၁-၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ ကော့ကရိတ်မြို့ ၁၀၂၃ ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၏ တပ်မဟာအဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။
ယခင် နယ်ခြားစောင့်တပ်များ အမည် သက်တမ်း ကူးပြောင်းရက်စွဲ နုတ်ထွက်ရက်စွဲ ဌာနချုပ် မြို့နယ် ယခင် နယ်ခြားစောင့်တပ် အမှတ်စဉ် မှတ်ချက် ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး ၁၉၇၈-၂၀၀၉၊ ၂၀၀၃-လက်ရှိ ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ လွိုင်ကော်မြို့ ၁၀၀၄-၁၀၀၅ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (BGF-faction) ၁၉၈၉-၂၀၀၉ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၉ ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ လောက်ကိုင်မြို့ ၁၀၀၆ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် (ယခင် ဒီကေဘီအေ) ၁၉၉၄-၂၀၁၀၊ ၂၀၀၄-လက်ရှိ ၁၈-၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ မြဝတီမြို့ ၁၀၁၁-၁၀၂၂ ရာထူးအဆင့်များ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ 50px 50px 50px 50px 50px 50px ဗိုလ်မှူးကြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဗိုလ်မှူး ဗိုလ်ကြီး ဗိုလ် ဒုတိယဗိုလ် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ 70px 50px 50px 50px 50px 50px No insignia အရာခံဗိုလ် ဒုအရာခံဗိုလ် တပ်ခွဲတပ်ကြပ်ကြီး တပ်ကြပ်ကြီး တပ်ကြပ် ဒုတပ်ကြပ် တပ်သား ကိုးကား ကဏ္ဍ:နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့။
လူတို့ အချင်းချင်း ပြောဆိုရေးသား ဆက်သွယ်ရာ၌ သုံးသော ဘာသာစကား () တခုခု ဆိုသည်မှာ - ထိုလူများ ညှိနှိုင်းသတ်မှတ်ထားသော ဝေါဟာရထု (စကားလုံးများ ကိုယ်တိုင်) နှင့် ဆိုင်ရာ သဒ္ဒါ (အဆိုပါ စကားလုံးများကို တွဲစပ်နည်းများ)၊ ဤသည်တို့ကို ပေါင်းစည်းခြုံငုံ၍ ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းတလျှောက်မှ လူသားတို့က အချက်အလက်များ၊ အခြင်းအရာများ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်စဉ်များကို တစ်ဦးထံမှ တစ်ဦးထံသို့ သိရှိရေး (ဆက်သွယ်ရေး)အတွက်၊ ပတ်ဝန်းကျင်မှ အခြင်းအရာမျိုးမျိုးကို မည်သည့် အသံထွက်ကိုယ်စီဖြင့် ညွှန်းဆိုကြမည်ဟု ညှိုနှိုင်းသတ်မှတ်၍ စကားလုံးများ ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုစကားလုံးများကို အဓိပ္ပါယ် အခြေအနေ အမျိုးမျိုးအတွက် စီစဉ်တွဲစပ်နည်း အမျိုးမျိုး (သဒ္ဒါ) ကိုလည်း ဆက်လက်တီထွင်လာကြသဖြင့်၊ ဘာသာစကားများ ဖြစ်လာကြသည်။
အရပ်သုံး ဘာသာစကား (natural language) နှင့် စည်းချပ် ဘာသာစကား (formal language) ဟု ၂မျိုး ခွဲနိုင်ပြီး လူအများကြား နေ့တဓူဝသုံးနှုန်းနေကြသည်မှာ အရပ်သုံး ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။
ဘာသာစကား နှင့် အသံ အစောပိုင်းကာလများက ဘာသာစကားတွင် အသံထွက်ပြောဆိုသောဘာသာစကား နှင့် လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ပြောဆိုသော ဘာသာစကား တို့သည် ဖွဲ့တည်ပုံအရလည်းကောင်း၊ အသုံးချပုံအရလည်းကောင်း လုံးဝကွဲပြားခြားနားသည်ဟုယူဆပြီး သုတေသနလေ့လာမှုများကို သီးခြားစီသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ယခုနောက်ပိုင်းကာလများတွင် လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ပြောဆိုခြင်းဆိုသည့်အတိုင်း ဘာသာစကား တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အသံထွက်ပြောဆိုသော ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် တည်ဆောက်ပုံ အသွင်သဏ္ဍန်နှင့် သုံးစွဲသည့် ဝေါဟာရတို့ကို ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ယခုခေတ် ဘာသာဗေဒ သုတေသနစာတန်းဖတ်ပွဲများတွင် လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့်ပြောသော ဘာသာစကားကိုပါ အသံထွက်ဘာသာစကားနှင့်အတူ ကျင်းပသည့် အစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲလာကြပြီဖြစ်သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာရှင်းလင်းပါက ဘော်ဒီလန်းဂွေ့ချ် ကိုယ်အမူအရာဖြင့်ပြသသောဘာသာစကား ဟုခေါ်သော ကိုယ်အမူအရာဖြင့်ပြသသော ဘာသာစကားကိုလည်း၊ အချင်းချင်းဆက်သွယ်မှု အတွက် အသုံးပြုနိုင်ပါက ဘာသာစကားအဖြစ် ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
လက်ယပ်ခေါ်ခြင်း။
ခေါင်းခါခြင်း၊ ခါးညွှတ်၍ လူရှေ့ကိုဖြတ်သန်းခြင်း။
လူတို့၏ ဘာသာစကား နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ဘာသာစကား တိရစ္ဆာန်လောကတွင်လည်း အချင်းချင်းပြာဆိုဆက်သွယ်ကြသည့် ဘာသာစကားရှိနေပေသည်။
ဥပမာ၊ ပျားကောင်ကလေးများသည် ပျားရည်ရှိရာအရပ်ကို လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုဖြင့် ပျားကောင်ကလေးများအချင်းချင်း အသိပေးလေ့ရှိကြသည်။
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည့် အချက်မှာ လူသားတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက၊ လူသားတို့ကဲ့သို့ ပန်းသီးကို တွေ့ပါက အမြဲတစေ ပန်းသီးဟု သော အသံထွက်ဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်သော အာရုံဖြင့်ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်းအာရုံဖြင့်ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း စွမ်းရည် နည်းပါးသော်လည်း ကျင်လည်ကျက်စားရာပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အရိုင်းသက်သက် ရှိသောသူတို့၏ ဦးနှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ထင်ဟပ်သည့် အတန်အသင့် မြင့်မားသောအဆင့်ရှိ သင်ကြားစရာမလိုပဲ တတ်သော ထုတ်ဖော်ပြသတတ်မှု ပညာဖြင့် ဆက်သွယ်မှုပိုများကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
(သွားဖြီးပြခြင်း၊ အမြှီးနှံ့ခြင်းတို့ဖြင့် ရန်သူမိတ်ဆွေအဖြစ်ခွဲခြားပြသည်)။
ဤအခြင်းအရာသည် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက် မဟုတ်သော်လည်း ယေဘူယျဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်ဆိုသောအချက်က အဓိပါယ်နက်နဲလှသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် စကားအဖြစ်ပြောသည့် ဘာသာစကားပေါင်း ၇၀၀၀ ကျော်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
www.bbc.co.uk/languages/guide/languages.shtml ဘာသာစကား၏ရာဇဝင် ဘာသာစကား၏ မူလအစ ဘာသာစကား သည် မည်သို့မည်ပုံပေါ်ပေါက်၍ ပေါ်ပေါက်သည့် နေရာသည် ကမ္ဘာ၏နေရာတစ်နေရာမှသော်လည်းကောင်း၊ နေရာများစွာတို့မှလည်းကောင်း စတင်ခဲ့သည်တို့ကို အမျိုးမျိုး ယူဆသတ်မှတ်လျက် ရှိကြသည်။
၎င်းတို့ထဲမှ ဒိန်းမတ်လူမျိုးဘာသာဗေဒပညာရှင် “အုတ်တို ဂျက်စ်ပါစင်” Jens Otto Harry Jespersen၏တင်ပြချက်ကို အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရှိနိုင်သည်။
"Pooh-pooh Theory" အမှတ်မထင် ထွက်လာသော အသံမှ ခံစားချက်ကိုဆက်သွယ်သော စကားလုံးများဖြစ်ပေါ်ခြင်း။
ဥပမာ- ဟား၊ ဟားကမှ ဟီသည် မှ ရီသည် ကဲ့သို့သော စကားလုံးများ။
（Laugh) "Bow Bow Theory" အော်သံမှ တိရစ္ဆာန်တို့၏အမည် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း။
ဥပမာ- တစ်တီတူး။
ဝူး--- မှ ဝံပုလွေ။
( Wolf) "Ding-dong Theory" ပဲ့တင်သံ ရိုက်ခတ်သံတို့မှ စကားလုံးပေါ်ပေါက်လာခြင်း။
ဥပမာ- ဖြူးဖြူး မှ လေတဖြူးဖြူး။
ဂျုံးဂျုံး မှ မိုးထစ်ချုန်း၊ (Thunder) "Yo-he-yo Theory" အချင်းချင်း ငြာသံပေး ခြင်းမှ စကားလုံးပေါ်ပေါက်လာခြင်း။
ဥပမာ- ဟေးလား ဟေးလား မှ လုပ်၊ အလုပ်၊ အလုပ်လုပ်။
(Work) ထိုစကားလုံးနှင့်ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ အုပ်စုအဖွဲ့နှင့် လှုပ်ရှားကြရာတွင် ငြာသံပေး သီဆိုသော တေးသီချင်းများ တွင် အဓိပ္ပာယ် အတိအကျမရှိသောစကားလုံးများကို ဆက်လက်သုံးစွဲလျက် ရှိသည်ကိုလည်း နောက်ခံသမိုင်းများအဖြစ် တွေ့ရှိလေ့လာနိုင်သည်။
ဇီဝသိပ္ပံ ပညာရှုထောင့်မှသုံးသပ်ပါကလည်း သုတေသနစမ်းသပ်မှုဖြင့် ဘာသာစကား ၏ ရင်းမြစ်ကို လေ့လာနိုင်သည်။
ယခုခေတ် “မော်လီကျူး ဇီဝပညာ” Molecular biology သုတေသနအရ FOXP2ဟုခေါ်သော မျိုးရိုးဗီဇ ၏အမျိုးအစား ခြားနားမှု နှင့်လိုက်၍ ဘာသာစကား သင်ယူတတ်ကျွမ်းမှု စွမ်းရည် ကွာခြားမှု တို့ ဆက်စပ်မှု ရှိနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
ထိုခြားနားခြင်းသည် ယနေ့မျက်မှောက်လူသားနှင့် ကမ္ဘာဦးလူသား Homo neanderthalensis က လွန်ခဲ့သော နှစ်၃၀၊၄၀လောက်မှစ၍ တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့ပုံကို သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။
ယခုခေတ်လူသားများအဖြစ်စတင်ချိန်တွင်မူ ဘာသာစကားသည် လူသားတို့တွင် မွေးရာပါအဖြစ်အသုံးပြုလာနိုင်နေသည်ဟု ထင်မြင်ယူဆနိုင်သည်။
သို့သော် FOXP2 သည် ဘာသာစကား သင်ယူတတ်စွမ်းမှု မရှိသည့် တိရစ္ဆာန်များ အများစုတွင် လည်းရှိနေသည့် အတွက်ကြောင့်၊ FOXP2ခြားနားမှု သည် ဘာသာစကား သင်ယူတတ်စွမ်းမှုနိုင်မှု အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အခြေအနေဖြစ်သည်ဟု အတိအကျ ပြောဆိုနိုင်ရန်အတွက်မူ ရှင်းလင်းသက်သေပြမှုများ မရှိသေးသဖြင့် ထိုအချက်အတွက် စောင့်ကြည့်ရန်လိုသေးသည်။
လူသားတို့၏ဘာသာစကား မိသားစုများ ကိုးကား ဂျပန်ဝီကီhttp://ja.wikipedia.org/wiki/%E8%A8%80%E8%AA%9E.com Category:ဘာသာစကား ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ။
တရုတ်ဟင်းလျာများ (中國菜 ၊ 中華料理 ၊ 中國料理) သည် တရုတ်ပြည်မှ အစပြုကာ အာရှမှတဆင့် အမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျ၊ အနောက်ဥရောပနှင့် တောင်အာဖရိက စသည့် ကမ္ဘာ့နေရာအသီးသီးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
ယနေ့တွင် အရှေ့ဥရောပနှင့် တောင်အာရှ ဒေသများတွင်လည်း တရုတ်ဟင်းလျာများကို နှစ်သက်သူများ ရှိလာပြီဖြစ်သည်။
အမေရိကန် တရုတ်ဟင်းလျာနှင့် အိန္ဒိယ တရုတ်ဟင်းလျာတို့သည် ဒေသခံများ၏အကြိုက်နှင့် အစပ်အဟပ်တည့်အောင် ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ထားသည့် တရုတ်ဟင်းလျာများဖြစ်သည်။
ယင်းဟင်းလျာများ၏ အရသာမှာ မူလတရုတ်ဟင်းလျာများ၏ အရသာနှင့် ကွာဟချက်များရှိသည်။
ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှု စုန့်မင်းဆက်တွင် ပြန်လည် မွမ်းမံထားသည့် ထန်မင်းဆက်ခေတ်မှ ညစာစားပွဲ တည်ခင်းနေပုံ ပန်းချီကား P တရုတ်ပြည်တွင်း၌ပင် ဒေသအလိုက် ချက်နည်းပြုတ်နည်း မတူကြပေ။
ထို့ကြောင့် တရုတ်ပြည် တလွှားတွင် မတူသည့် ဟင်းလျာများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး အဓိကအားဖြင့် ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုး (八大菜系) အဖြစ်ခွဲခြားနိုင်သည်။
၎င်းတို့မှာ အန်းဟွေးဟင်းလျာ (徽菜)၊ ကွမ်တုန်းဟင်းလျာ (粵菜)၊ ဖူကျန့်ဟင်းလျာ (閩菜)၊ ဟူနန်ဟင်းလျာ (湘菜)၊ ကျန်းစူးဟင်းလျာ (蘇菜)၊ ဆန်းတုန်းဟင်းလျာ (魯菜)၊ စိချွမ်းဟင်းလျာ (川菜) နှင့် ကျဲ့ကျန်းဟင်းလျာ (浙菜) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အချို့မှာလည်း တရုတ်ဟင်းလျာများကို အကျမ်းအားဖြင့် ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုး (四大菜系) အဖြစ်သာ ခွဲခြားတတ်ကြသည်။
အဓိကအားဖြင့် ပထဝီအနေအထားအလိုက် စစ်ချွမ်း (အနောက်ပိုင်း)၊ ကွမ်သုန်း (တောင်ပိုင်း)၊ ဆန်းသုန်း (မြောက်ပိုင်း) နှင့် ဟွေ့ယန်ဟင်းလျာ (淮揚菜) (အရှေ့ပိုင်း) ဟူ၍ ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအဖြစ် လူသိများကြသည်။
ယခုခေတ်တွင် ပေကျင်းဟင်းလျာ (京菜) နှင့် ရှန်ဟိုင်းဟင်းလျာ (滬菜) ကိုလည်း အလေးထားလာကြပြီး သမားရိုးကျ ဟင်းလျာ ၈ မျိုးတွင် ပေါင်းထည့်ကာ တရုတ်ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုး (十大菜系) ဟုလည်း ဖော်ပြလာကြသည်။
ထို့အပြင် တရုတ်ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ချက်ပြုတ်သုံးဆောင်ကြသည့် သက်သတ်လွတ် ဟင်းလျာ (齋菜) များသည်လည်း လူသိများသည့် တရုတ်ဟင်းလျာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်တွင် လူသိများသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ ကော်ရည်ခေါက်ဆွဲ ပေါက်စီ ခုနစ်လွှာပေါက်စီ အီကြာ‌ကွေး ပီကင်းဘဲကင် ဖက်ထုပ် ဖက်ထုပ်ကျော် ကော်ပြန့်ကျော် ကော်ပြန့်စိမ်း တိုဖူးနွေး တိုဖူးချဉ် စွမ်ထန် မုန်ညှင်းချဉ် ဝက်အူချောင်း ဘဲဥငန် ကောက်ညှင်းထုပ် ကစော် မုန့်လုံးရေပေါ် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Times Online Ching He Huang 10 basic ingredients for Chinese cooking BBC TWO Chinese food made easy Chinese Food Flavor Map Regional chinese cuisines, edu site Chinese Restaurants Are Adding Herbs for Flavor and Health - The New York Times * Category:တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု။
တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်ပြောင်းကောက်ရမည်ဆိုလျှင် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀၀၀ ခန့်က ပီကင်းလူသား မီးကို စတင်အသုံးပြုချိန်နှင့် "ဟင်းလျာ"အား စတင် တီထွင်ခဲ့ချိန်ဖြစ်သည်။
ပညာရှင်တချို့ကမူ တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်း အထောက်အထားများအရ တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲထုတ်လုပ်မှု စတင်ခဲ့သည့် ကျောက်ခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထမင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲတို့မှာ ယနေ့ခေတ် တရုတ်လူမျိုးများ အဓိက စားသောက်ကြသည့် အစားအစာများ ဖြစ်သည်။
ချက်နည်းပြုတ်နည်း ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာအတွင်း အစားအသောက်အသစ်များကို တွေ့ရှိလာသည့်အလျောက်၊ ချက်ပြုတ်နည်းအသစ်များကို တီထွင်လာသည့်အလျောက် တရုတ်ဟင်းလျာများလည်း ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
တရုတ်တို့ စားသောက်ပုံ ဓလေ့များအနက် ထူးခြားတစ်ရပ်မှာ တူဖြင့် စားသောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်တို့သည် တူကို ကျိုးမင်းဆက် (ဘီစီ ၁၀၄၅ - ဘီစီ ၂၅၆) မှ စတင် အသုံးပြုလာသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ နီပါးရှိနေပြီဖြစ်သည်။
မီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်သည့် ဟင်းလျာများမှာလည်း ထန်မင်းဆက် (အေဒီ ၆၁၈ - ၉၀၇) မှစကာ လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။
မီးမီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်ခြင်းမှာ ရှားပါးသည့် လောင်စာ သက်သာစေရန် တီထွင်ထားသည့် ချက်ပြုတ်နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
တရုတ်ဟင်းလျာ အမျိုးအစား ချင်မင်းဆက်နှင့် ဟန်မင်းဆက် ခေတ်ကာလများအတွင်း တရုတ်အင်ပါယာကြီး တိုးချဲ့ပြီး များမကြာမီတွင် တရုတ်ပြည်တလွှား ဒေသအသီးသီးမှ ချက်နည်းပြုတ်နည်းများ ကွဲပြားသည်ကို တရုတ် စာရေးဆရာများ သတိပြုမိလာကြသည်။
ဤသို့ကွဲပြားရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် နေရာအလိုက် ရာသီဥတု ကွဲပြားခြင်း၊ ဖြစ်ထွန်းသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ကွဲပြားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
တောင်နှင့် မြောက် တောင်နှင့်မြောက် ဒေသနှစ်ခုအကြား ချက်ပြုတ်နည်း ကွာဟချက်သည် အများက အစောဆုံး သတိပြုမိသည့် ကွာဟချက် ဖြစ်သည်။
အသိသာ အထင်ရှားဆုံးအချက်မှာ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ဂျုံကို အဓိက စားသုံးကြပြီး တောင်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများက ဆန်ကို အဓိကထား စားသုံးကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အများသိကြသည့် ခေါက်ဆွဲ၊ ပေါက်စီ၊ ဖက်ထုပ် စသည်တို့မှာ မြောက်ပိုင်းသားများထံမှ ဆင်းသက်လာသည့် တရုတ်ရိုးရာ အစားအစာများ ဖြစ်သည်။
regional cuisines ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုး တရုတ်ဟင်းလျာ အများစုကို လူ၊ ယန်၊ ချွမ်း နှင့် ယွဲ့ ဆိုသည့် ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။
ဤဟင်းလျာ အမျိုးအစား အမည်များမှာ နေရာဒေသ၏ တရုတ်အမည် အတိုကောက်များ ဖြစ်ကြသည်။
လူ မှာ ဆန်းတုန်းပြည်နယ်၊ ယန်မှာ ကျန်းစူးပြည်နယ် ယန်ကျိုးဒေသ၊ ချွမ်းမှာ စိချွမ်းပြည်နယ်နှင့် ယွဲ့မှာ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆန်းတုန်းဟင်းလျာ၊ ဟွိုင်ယန်ဟင်းလျာ၊ စိချွန်းဟင်းလျာ၊ ကွမ်တုန်းဟင်းလျာဟုခေါ်ကြသည်။
ဤဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအနက် လူဟင်းလျာသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည့်အတွက် အမျိုးအမယ်လည်း အများဆုံးဖြစ်သည်။
ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုး ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုးတွင် အထက်ဖော်ပြပါ သမားရိုးကျ ၄ မျိုးအပြင် ဟူနန်ဟင်းလျာ၊ ဖူကျန့်ဟင်းလျာ၊ အန်းဟွေးဟင်းလျာ နှင့် ဂျဲ့ကျန်းဟင်းလျာတို့ ပါဝင်သည်။
ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုး နောက်ပိုင်းတွင် ပေကျင်းဟင်းလျာနှင့် ရှန်ဟိုင်းဟင်းလျာတို့ကိုပါ အလေးထားလာပြီး အထက်မှ ဟင်းကြီး ၈ မျိုးတွင် ပေါင်းထည့်ကာ ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုးဟု ပြောစမှတ်ပြုလာကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း Category:တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု။
လျှပ်စစ်သိပ္ပံတီထွင်သူ မိုက်ကယ် ဖာရာဒေး (Michael Faraday) သည် ဗြိတိသျှလူမျိုး ဓာတုဗေဒနှင့် ရူပဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သည်။
လျှပ်ကူးပစ္စည်းဝန်းကျင်ရှိ တိုက်ရိုက်လျှပ်စီးကို သယ်ဆောင်ထားသော လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်း သဘောတရားကို သုတေသနပြုသူ၊ ရူပဗေဒနယ်ပယ်တွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်း အယူအဆကို ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့သူမှာ ဖာရာဒေးဖြစ်သည်။
the 1911 Encyclopædia Britannica. ဖာရာဒေးကို ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆာရေးနယ် နယူအင်တန်ဗတ်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ ဂျိမ်း ဖာရာဒေးသည် ပန်းပဲဆရာ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အလုပ်အကိုင် မကောင်းသဖြင့် မိုက်ကယ်တို့ မိသားစုသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးစွာ နေထိုင်ကြရသည်။
အသက် ၅ နှစ်သားတွင် မိုက်ကယ်အား ကျောင်းထားသော်လည်း ကျောင်းမကောင်းသဖြင့် ၁၃ နှစ်သား အရွယ်တွင် ကျောင်းထွက်လိုက်သည်။
ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက် မိုက်ကယ် ဖာရာဒေးသည် ရီဗောဆိုသူ စာအုပ်ရောင်းသမားထံ အလုပ်သင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
အလုပ်သင်ဘဝတွင် သိပ္ပံစာပေများကို ဖတ်ရှုယင်း သူသည် လျှပ်စစ်အကြောင်းကို မှတ်သားထားသည်။
တဖြည်းဖြည်း စာပေအခြေခံ ရင့်သန်လာသောအခါ လက်ရှိအလုပ်သည် တစ်ကိုယ်ကောင်း အလုပ်သာဖြစ်သည်။
အများကောင်းဖို့နှင့် လွတ်လွတ်လပ်လပ် လုပ်ကိုင်ရသော အလုပ်ကို လိုက်စား လုပ်ကိုင်တော့မည်ဟု စိတ်ပြဋ္ဌာန်းကာ ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိ အလုပ်ကိုစွန့်၍ ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဆာဟန်နရီ ဒေဗီထံ၌ အလုပ်လျှောက်သည်။
ဆာဒေဗီ၏ ဟောပြောပွဲများ တက်ရောက်နားထောင်နေစဉ်က ရေးယူထားသော မှတ်စုများနှင့်အတူ အလုပ်လျှောက်လွှာ ပို့လိုက်သောအခါ ဆာဒေဗီက ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် သူ့လက်အောက်၌ ရက်သတ္တတစ်ပတ်လျှင် ၂၅ သျှီလင်ပေး၍ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းတွင် လက်ထောက်အဖြစ် ခန့်ထားသည်။
ဒေဗီနှင့် ဖာရာဒေးတို့သည် လူကို ဥပါဒ်ဖြစ်စေသော ကလိုရင်း ဓာတ်ငွေ့ကို ဖော်ယူစမ်းသပ် ကြည့်ကြသည်။
၁၈၁၃ - ၁၈၁၅ ခုနှစ်အတွင်း ဖာရာဒေးသည် ဒေဗီဇနီးမောင်နှံနှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ သွားရောက် လည်ပတ်လေ့လာသည်။
ပြန်လာသောအခါ တော်ဝင်အသင်း၌ အလုပ်ရသဖြင့် သိပ္ပံနည်းသစ်များကို ရှာဖွေစမ်းသပ်ယင်း အတွေ့သစ် အမြင်သစ်များကို တစတစ တွေ့မြင်လာသည်။
ကလိုရင်း စသော ဓာတ်ငွေ့များကို ဓာတ်ရည်ပြုလုပ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ကာဗွန်နှင့် ကလိုရင်းဓာတ် ပေါင်းစပ်သော ပစ္စည်း ၂ မျိုးကိုလည်း တွေ့သေးသည်။
သံမဏိလောဟာများကို စမ်းသပ်ကြည့်သည့်အပြင် မျက်မှန်သုံးမှန် အသစ်အဆန်းများကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖာရာဒေးသည် တော်ဝင်အသင်းဝင် ဖြစ်လာသည်။
၁၈၂၅ ခုနှစ်၌ ယင်းအသင်းတွင် လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာ၍ ၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒ ပါမောက္ခဖြစ်လာသည်။
ဖာရာဒေး၏ ဓာတုဗေဒ တွေ့ရှိမှုကြီးမျာကို မကြာမီ လျှပ်စစ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော တွေ့ရှိမှုကြီးများက ဆောင်လာလေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော စမ်းသပ်မှုများကို စတင်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် ၁၀ နှစ်အကြာ ၁၈၃၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် သူ၏ အထင်ရှားဆုံး တွေ့ရှိချက်ဖြစ်သည့် လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ညှို့ခြင်းကို အောင်မြင်စွာ တွေ့ရှိသည်။
လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ညှို့ခြင်းကို အခြေခံ၍ တယ်လီဖုန်း၊ ဓာတ်မီးနှင့် သံကြိုးရိုက်ခြင်းများ ပေါ်လာသည်။
သံလိုက်၏ ဝင်ရိုးနှစ်ခုကြားတွင် ချပ်ဝိုင်းကို လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်နည်းကိုမှီး၍ ဒိုင်နမိုကို တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဖာရာဒေးသည် သိပ္ပံဆရာကြီးများ တွေ့ရှိခဲ့သော လျှပ်စစ်ဓာတ် အမျိုးမျိုးသည် တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများပြနိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဓာတုလျှပ်စစ်ပြိုကွဲခြင်း အချိုးတူညီပုံကို စမ်းသပ်တွေ့ရှိသည်။
၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ငြိမ်ညှို့ခြင်းကို တွေ့ရှိ၍ လျှပ်စစ်နှင့် သံလိုက်ဓာတ်အားတို့ ဆက်သွယ်ပုံကို ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။
ဖာရာဒေးသည် အလုပ်လုပ်ရာတွင် စိတ်ထက်သန်စွာ ဇွဲကောင်းကောင်းနှင့် လုပ်တတ်သည်။
နှစ်အနည်းငယ် အတွင်း၌ပင် သိပ္ပံနည်းပညာနှင့် သက်ဆိုင်သော စာတမ်းပေါင်း ၁၅၇ စောင် ရေးသားခဲ့၍ စမ်းသပ်မှုပေါင်း ၁၆၀၄၁ မျိုး ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဖာရာဒေးသည် စီးပွားဖြစ် အလုပ်လုပ်သူမျိုး မဟုတ်သဖြင့် ငွေကြေးကြပ်တည်း ချို့တဲ့စွာ နေထိုင်ရသည်။
၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဖာရာဒေးအား တစ်နှစ်လျှင် ပေါင် ၃၀၀ ကျ ဆုအဖြစ် အသက်ထက်ဆုံး ချီးမြှင့်သည်။
၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီးက ဟမ်ပက်တန်ကုတ်ရပ်ကွက်တွင် အိမ်တစ်လုံးပေးရာ ၁၈၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ယင်းအိမ်၌ပင် ကွယ်လွန်သည်အထိ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။
320px|thumb|ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ရုံး ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (အတိုကောက် - ဖဆပလ)သည် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော အင်အားကြီးနိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးရချိန် ၁၉၄၈ခုနှစ်မှ ပါတီပြိုကွဲချိန် ၁၉၅၈ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ထားသော ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ဖိနှိပ်ရက်စက်မှုမှ တွန်းလှန်လိုသူတစ်စုသည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင်သန်းထွန်းအား အတွင်းရေးမှူး တင်မြှောက်၍ လျှို့ဝှက်စွာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
အဖွဲ့ကြီး၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမက ဖက်ဆစ်၏ မူရင်းဒေသများ၌ပါ အမြစ်ပြုတ်အောင် တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ပြည်သူလူထုက မျှော်မှန်းတမ်းတခဲ့ကြသည့် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိအောင် မနားမနေကြိုးပမ်းရန် တို့ဖြစ်သည်။
ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုအဖွဲ့ကို ပထမတွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ဟု ခေါ်တွင်သည်။
အတိုကောက်အားဖြင့် ဖတပလဟု ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးနောက်တွင်မှ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဗမာ့တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ကို ဦးစီးခဲ့၍ မကြာမီ ရခိုင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်၊ အရှေ့အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံး၊ မျိုးချစ်အဖွဲ့နှင့် မဟာဗမာအဖွဲ့တို့မှ ခေါင်းဆောင်အချို့ ပါဝင်လာကြသည်။
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ယင်းသို့ဖွဲ့စည်းပြီးသည်နှင့် ဂျပန်တို့၏ ရေလမ်း၊ ကြည်းလမ်း အဆက်အသွယ်များကို ဖြတ်တောက်ဖျက်ဆီး၍ မီးရှို့ပစ်ခြင်း၊ ဂျပန်တို့ချွေးတပ်ဆွဲသည်ကို လူထုက ရှောင်ရှားနေကာ လူစု၍ အကူအညီမပေးပဲနေခြင်း၊ လှေလှည်းနွား စသည်တို့ကို သိုဝှက်၍ အကူအညီ မပေးပဲနေခြင်း၊ ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံသစ္စာဖောက်များအား သုတ်သင်ပစ်ခြင်း၊ ဗမာ့တပ်မတော်က ပြောက်ကျားစနစ်သုံးကာ ဂျပန်တို့အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ တော်လှန်ရာ၌ အခြေအနေအရ သတင်းမှန်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့သို့ လာရောက်ပေးပို့ပြီးလျှင် သတင်းမှားများကို ရန်သူ့နားသို့ရောက်အောင် ပေးခြင်း၊ မြို့နယ်ရွာများတွင် ဖဆပလအဖွဲ့ခွဲများ၊ ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် အလုပ်သမား သမဂ္ဂများကို ဖွဲ့စည်းခြင်း စသည်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်က ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း တော်လှန်ရေး လမ်းစဉ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာသွားနှင့်ပြီဖြစ်သော ရဲဘော် ၇၀ ကျော်မှတဆင့် မဟာမိတ်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုသည်။
မဟာမိတ်တို့က လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်၊ အဝတ်အစား အသုံးအဆောင်များဖြင့် အကူအညီပေး၍ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကလည်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များအား မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မောင်းထုတ်ရာတွင် မဟာမိတ်တပ်အား အစွမ်းကုန် အကူအညီပေးမှုကြောင့် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းသည် မျှော်လင့်သည်ထက် ထူးကဲစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အရှေ့တောင်အာရှအတွက် မဟာမိတ် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် လော့မောင့် ဗက်တန်ကပင် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် ဂျပန်ကို တော်လှန်သော အင်အားစုမျှသာမက အမျိုးသားတပ်ဦးကြီးတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေကြောင်း ယင်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်၍ ထထကြွကြွဆောင်ရွက်နိုင်သူများဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဖဆပလမှ ကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းသင့်ကြောင်း လန်ဒန်မြို့ရှိ မဟာမိတ်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့သို့ အကြံပေးခဲ့သည်အထိ ဖဆပလ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပျံ့သင်းကျော်စောခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ကြည် (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဒေါ်ခင်ကြည်ကိုဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြမြို့၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဘိုးငြိမ်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။
"ဖဆပလ သတင်းစဉ်"၊ အတွဲ (၁) အမှတ် (၃၇)။
၁၉၄၇ ခု၊ ဩဂုတ် ၂၃။
မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် သခင်သန်းထွန်း၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။
(၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။
ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ စကော့လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။
မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။
၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ ကာလကတ္တားသို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။
150px|ဒေါ်ခင်ကြည် ငယ်ရွယ်စဉ်က တွေ့ရစဉ်၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ ဒေါက်တာဘသန်း (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ယောက္ခမ) ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။
ထိုဘီဒီအေဆေးရုံတွင် အစ်မဖြစ်သူဒေါ်ခင်ကြီးနှင့်အတူ သူနာပြုအဖြစ် အစောဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ကြီးမှာ စစ်မဖြစ်မီ သူနာပြု ၂၄၆ သင်တန်းဆင်းဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ဖြစ်လာသည်။
ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဒေါက်တာလှရွှေ (ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဗိုလ်လက်ျာ၏ညီ၊ ၁၉၃၈ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်) ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး) တို့နှင့်အတူ သူနာပြုချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကတော် thumb|လက်ထပ်ထိမ်းမြားစဉ် ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။
၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
သားကြီး အောင်ဆန်းဦးနှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။
အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။
သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ... "ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။
အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။
လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။
သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။
သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။
ဂဠုန်ဦးစောသည် ကြိုးမိန့်ကျပြီးနောက် ကျဆုံးခဲ့ရသော အာဇာနည်ကိုးဦးအား အသက် လျော်ကြေးပေးရန် ၎င်းပိုင် လက်ဝတ်ရတနာများ ကိုရောင်းချ၍ ရရှိငွေကို အညီအမျှခွဲဝေပေးရန် ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်သန်းခင်အား ထောင်တွင်းမှ မှာကြားခဲ့သည်။
ဒေါ်သန်းခင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစော၏ဆန္ဒအတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရှစ်ဦးအား လိုက်လံပေးပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်အား အကျိုးအကြောင်းပြောပြီး အသက်လျော်ကြေးပေးရသောအခါ ဒေါ်ခင်ကြည်က "ရှင့်ယောက်ျား ကျမယောက်ျားကိုလုပ်ကြံလို့ ကျမမုဆိုးမဘဝရောက်ခဲ့ရပါပြီ။
ရှင်လည်း မကြာမီ မုဆိုးမဖြစ်တော့မှာမို့ မုဆိုးမဘဝတူချင်းမို့ အဲ့ဒီလျော်ကြေးငွေကိုမယူပါရစေနဲ့။
ဦးစောအတွက်သာ ဘဝကူးကောင်းအောင် ကုသိုလ်ဒါန တစ်ခုခုပြုလုပ်ပေးပါ" ဟုပြောကြားခဲ့ကြောင်း သိရပေသည်။
နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
thumb|ဒေါ်ခင်ကြည် အမျိုးသမီးဆေးရုံ၊ ဗဟန်းဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။
ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။