kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၈၉၉ ခုနှစ်က ချောက်ရေနံမြေတွင် တာဝန်ကျသော ဂျာမန်လူမျိုး ထိုမန်( Th H Thoman ) နှင့် Dr Fritz Von Noetlin ဆိုသူနှစ်ယောက် တို့ ဝက်ကြီးအင်းဂူပြောက်ကြီးဘုရား၌ သုတေသနပြုလုပ်ရန် အကြောင်းပြကာ နံရံပန်းချီရေးဆွဲထားသော အင်္ဂတေကို အကွက်ချပြီးလွှ ဖြင့်တိုက်၍ ခိုးယူသွားခဲ့သည်။
ဖွားစောရွာ သူကြီး ဦးထွန်းက နွားပျောက်၍လိုက်ရှာစဉ် လွှသံကြား၍ ဝင်ကြည့်ရာမှ ၎င်းအားတားမြစ်သည်။
ဖြတ်လက်စတန်းလန်းကို သတင်းစာ ကပ်လျက် ၁၈၊ ၉၊ ၁၈၉၉ နေ့စွဲပါ ဂျာမာန်သတင်းစာ ( Evening Time Glascow ) ကပ်လျက် ကျန်ခဲ့သည်။
၎င်းခိုးယူ သွားပါကြောင်းကို ခေမင်္ဂဘုရားစု ဘုရားအမှတ်(1844) တွင် ခံဝန်လက်မှတ်ထိုး သွားခဲ့ဖူးသည်။
ထိုခိုးယူမှုအတွက် ဖွားစောရွာသူကြီး မှ ပခုက္ကူအရေးပိုင် Mr. Scovell အား တိုင်တန်းခဲ့သည်။
ထို့ကြော င့်အင်္ဂလိပ်တို့က ထိုမန်အား ပြည်ဝင်ခွင့်ပိတ်ကာ နိုင်ငံသားကခိုးယူလျှင် ထောင်ဒဏ် ( ၃) လ ချမှတ်သည့် ဥပဒေကို ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။
နံရံပန်းချီအပျက်စီးများကို မည်သို့ကာကွယ်ရမည်နည်း အက်ကွဲကာ အတွင်းတွင် လေခိုနေသော နံရံကို ရေဖြင့် အခေါင်းပေါက် အတွင်းဆေးချရသည်။
ထိုအတွင်းသို့ ကော်ဖြင့် ထိုးထည့်ကာ လေဟာနယ်ကို ထိန်းသိမ်းနိူင်မည်။
အပေါ်ယံ အညစ်ကြေးများကို သန့်စင်ရာတွင် ရေ( ၁ ) လီတာအား Ammonia Carbon 4% , Indanol 1 % တို့ဖြင့်ရောကာ ဂျပန်စက္ကူတွင် စွတ်ပြီး ၂ မိနစ်ခန့်ကပ်ကာ ဝါဂွမ်းဖြင့် ပြန်လည် ဆွတ်ယူ ရသည်။
ထို့အပြင်နောက်ထပ်ပြန်မရနိူင်တော့သည့် နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ခန့်ရှိလေပြီဖြစ်သော ဤနံရံပန်းချီတို့ မပျောက်ပျက်ရလေအောင် လက်တွေ့တွင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ကာ မှင်ဖျက်ဆေး နှင့်ရေးခြင်းကို မြင်တွေ့ပါက တားမြစ်ကြပါ။
သုခုမအလင်းတန်းများ ပုရပိုက်ပန်းချီလေ့လာချက် - မောင်မောင်သိန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပန်းချီ။
ဘုန်းကြီးပျံပန်းချီမှ ဧည့်ခန်းပန်းချီအထိ တက်လှမ်းခဲ့သူ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးထွန်းလှ(သို့မဟုတ်) M.T Hla ရန်ကုန်မြို့ အလုံတဖက်ကမ်းမှ တောင်စူးစူး ခရီးတထိုင်ခန့်အကွာတွင် စေတီဖြူဖြူ၊ ကျောင်း၊ ဇရပ်၊ ပြာသာဒ်များနှင့် ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာကို လှမ်းမြင်ရသည်။
ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာသည်လယ်ကွင်းများနှင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။
ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာ၏ အနောက်ဘက် မှုန်ပျပျသစ်ပင်အုပ်တွင် မငေးကျေးရွာရှိသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်က ချောင်ဝိုင်းကြီးကျေးရွာတွင် အဘ ဦးဆိုးဖေ၊ အမိ ဒေါ်မိတို့မှ နောင်အခါ မြန်မာများက ပန်းချီဆရာကြီး ဦးထွန်းလှဟုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားများက အမ်တီလှဟုလည်းကောင်း အသိများ ကျော်ကြားလာမည့် မောင်ထွန်းလှကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်က အရုပ်ရေးဝါသနာပါသော မောင်ထွန်းလှအဖို့ အရုပ်များကိုကြည့်၍ လေ့လာနိုင်သောနေရာမှာ ဘုန်းကြီးပျံများတွင်သာ ဖြစ်သည်။
ဘုန်းကြီးပျံများတွင် လောင်တိုက်တလား၊ပြာသာဒ်များကို ရောင်စုံခြယ်၍ အဆန်းတကြယ် ပြုလုပ်ကြသည်။
လောင်တိုက် တလားပတ်လည်တွင် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲပြသထားသည်။
ဘုန်းကြီးပျံလောင်တိုက်တလား၊ ပြာသာဒ်နှင့် ပန်းချီကားများမှာ မောင်ထွန်းလှအဖို့ စိတ်ဝင်စားစရာ အကောင်းဆုံးအရာများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းအပ်ရန် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ မိဘများက မောင်ထွန်းလှကို မငေးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် အပ်နှံခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က မငေးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှာ ကလေးသူငယ်များ ပညာသင်ကြားရန်အတွက် နာမည်ကျော် ဌာနကြီးတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
တော်ရုံမိဘများ မိမိသားငယ်များကို မငေးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ မထားနိုင်ကြပေ။
မောင်ထွန်းလှသည် မငေးရွာမှ မြန်မာစာသင်ရိုးများကို သင်ယူခဲ့သည်။
မငေးရွာမ၌ပင် ဘုန်းကြီးပျံပန်းချီ အပါအဝင်ဖြစ်သော စပ်ပန်းချီပညာ အခြေခံများ တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
မငေးရွာမှ မစိန်အမည်ရှိသော အမျိုးသမီးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
ထိုမငေးရွမှပင် နောင်အခါ ပန်းချီ‌ကျော်တဦးဖြစ်လာမည့် မောင်ဘလုံအည်ရှိ တပည့်တယောက် ရခဲ့သည်။
မောင်ဘလုံမှာ မစိန်၏မောင်ဝမ်းကွဲ တော်သူဖြစ်သည်။
ကိုထွန်းလှ၏ အဓိက အသက်မွေးဝမ်း‌ကျောင်း ပညာမှာ စပ်ပန်းချီပညာသာ ဖြစ်သည်။
“ဘုန်းကြီးပျံရှိမှ ထမင်းစားရတဲ့ပညာ” ဟု ဆိုစမှတ်ပြုသော ကာလဖြစ်သည့်အလျောက် ဘုန်းကြီးပျံပွဲများ မရှိသောအခါတွင် ကိုထွန်းလှ ဝမ်းရေးမှာ အကျပ်အတည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကိုထွန်းလှတွင် စာပေဝါသနာပါသည့်အလျောက် ကွက်စိပ်ဟောခြင်း၊ အလှူမင်္ဂလာ ဘိတ်သိက်သွန်းခြင်း စသော အတတ်ပညာများကိုလည်း ဆည်းပူးခဲ့သည်။
လက်သမားအတတ်လည်း တတ်ကျွမ်းသည်။
အခက်အခဲများကြားမှ ပန်းချီပညာကိုလည်း တိုးတက်လိုက်စားသည်။
ကိုထွန်းလှ၏ ဖခင်မှာ ဇနီးနှင့်ကွဲပြီး မော်လမြိုင်ဘက်တွင် သွားနေသည်။
ကိုထွန်းလှလည်း လုပ်ငန်းကိုင်ငန်းအတွက် မော်လမြိုင်ဘက်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်ဘက်တွင် ပန်းချီလုပ်ငန်း မကောင်းသည့်အခါ ကျောက်ပန်းပုထု၍ အလုပ်ဝင်ငွေ ရှာခဲ့သည်ဟုလည်း မှတ်သားရသည်။
တချိန်က ကိုထွန်းလှသည် ရွှေတိဂုံတောင်ဘက် စောင်းတန်း၌ မှန်ကားပန်းချီဆိုင်ဖွင့်၍ စီးပွားရှာခဲ့သည်။
ပန်းပညာလိုက်စားမှုကား မလျော့ခဲ့ပေ။
ရေဆေး၊ ဆီဆေး၊ ရှုခင်း၊ လူပုံတူ အစုံ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
တနေ့တွင် ရွှေညောင်စော်ဘွားကြီး၏ ဓာတ်ပုံ သတင်းစာထဲပါလာရာ ဦးထွန်းလှသည် စော်ဘွားပုံတူရေးဆွဲပြီး ပို့လိုက်သည်။
ဆာ-စောမောင်မှာ ပန်းချီကားကို လေးစားသော ဘိလပ်ပြန် ခေတ်ပညာတတ် တယောက်ဖြစ်ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ ဦးထွန်းလှ၏ မိတ်ဆွေကောင်းတယောက် ဖြစ်သွားသည်။
ရွှေညောင်စော်ဘွားကြီးပုံတူ ရေးဆွဲပြီးချိန်မှစ၍ ဆရာကြီး ဦးထွန်းလှ၏ ပန်းချီလုပ်ငန်းများ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
စီးပွားရေးသည်လည်း ဖြောင့်ဖြူးလျက်ရှိသည်။
ကွယ်လွန်သူ ပန်းချီဝါသနာရှင် ဂျီ-လှမောင်က သူ့အား ပန်းချီကျော် ဦးဘလုံ ပြောပြပုံကို ဤသို့ မှတ်တမ်းတင် ရေးသားခဲ့သည်။
“ဒီတုန်းက ဆရာကြီးဦးထွန်းလှကလည်း သားဦးမွေးစဆိုတော့ စာအုပ်ဆိုင် (စမတ်အင်မူကာဒမ်) က စရံယူပြီး မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း ခရီးစတော့တာပဲ။
ကျုပ်လည်း ဆင်ထားတာ ကြည့်ပါဦး။
ဗန်ကောက်လုံချည်၊ မာစရိုက်ရှပ်၊ နက်ပြာရောင် သက္ကလပ်။
ဆရာကြီးကိုလည်း ကြည့်ပါဦး။
တောင်ရှည်ပုဆိုး၊ သားမွေးအင်္ကျီ၊ ရင်ဘတ်မှာလည်း ရွှေကြိုးဒေါ်လာပြားနဲ့ နာရီကြီးနဲ့ ပေါ့။
ခရီးသွားရင်လည်း ရထားလုံးနဲ့။
လက်ကို ကြည့်ပါဦး။
ပတ္တမြားလက်စွပ်နဲ့ စီးကရက်နဲ့။
ဆရာကြီးဟာ ခရီးသွားရင် ငွေဖလားစုံကွမ်းအစ်၊ နောက်ပြီး တယောက်ထိုင် ကော်ဇော ကတ္တီပါမှီအုံးကလေး၊ ခြင်တို့ယင်တို့ခတ်ဖို့ မြင်းမြီး၊ ရေတကောင်း ရေသောက်ဖလား၊ ကျောက်ကာလေးဆင့်ယွန်းထမင်းချိုင့် စတိုင်ကတော့ ဖြောင့်လှပေါ့။
မီးရထားစီးတော့ ဒုတိယတန်း”ဆရာကြီးဦးထွန်းလှ စီးပွားဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းမှာ တပင်တပန်း လေ့လာလိုက်စားခဲ့သော ပန်းချီပညာပင် ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး၏ စီးပွားရေးတွင် စမတ်အင် မူကာဒမ် စာအုပ်ဆိုင်သည်လည်း များစွာ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
စမတ်အင် မူကာဒမ် စာအုပ်ဆိုင်မှာ ရန်ကုန်တွင် အစောဆုံးဖွင့်လှစ်သော နိုင်ငံခြား စာအုပ်ဆိုင် ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရသည်။
အနောက်တိုင်းရင်းသား စမတ်နှင့် အိန္ဒိယတိုင်းသား မူကာဒမ်တို့ ပူးပေါင်းထူထောင်သော ဆိုင်ဟုလည်း သိရသည်။
စာအုပ်ဆိုင်ကို ဘားလမ်းတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်၍ နောင်တွင် ပန်းဆိုးတန်းလမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းထောင့်ရှိ ယခု ကုန်သွယ်ရေး (၉) စာအုပ်ဆိုင်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နောက်ဆုံး ဆူးလေဘုရားလမ်း ဂုဏ်ရုပ်ရှင်ရုံတောင်ဘက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
စာအုပ်ဆိုင်မှာ ကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်ခေတ်က ဘုရင်ခံပင် လာရောက် ကြည့်ရှုခဲ့ရာ ဘုရင်ခံထိုင်ရန် အထူးကုလားထိုင် စီမံ၍ ဧည့်ခံရသည်။
စမတ်အင်မူကာဒမ် စာအုပ်ဆိုင်တွင် မြန်မာပန်းချီဆရာများ၏ ပန်းချီကားများကိုသာ တင်ပြရောင်းချသည်။
ဆရာကြီး ဦးထွန်းလှသည် ရေဆေးရှုခင်းကားများ၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပုံများ၊ ခရစ်စမတ်နှစ်သစ်ကူးကတ်များ၊ မွေးနေ့လကဆောင်ကတ်များကို ယင်းဆိုင်သို့ တင်သွင်းရောင်းချသည်။
ဆရာကြီး၏ ပန်းချီကားကို နိုင်ငံခြားသားများက နှစ်သက်ဝယ်ယူကြရာ နေ့ရောညပါ လက်မလည်အောင် ရေးဆွဲပေးသွင်းရသည်။
ဆရာကြီးရေးဆွဲသော ရှုခင်းကားများတွင် မန္တလေးမြို့ကား၊ ကန်တော်ကြီး၊ ရွှေတိဂုံကား၊ စိန်ပန်းနှင့် အညာလှေကား၊ အင်းလေးရှုခင်းကား၊ ပုဂံဗူးဘုရားကား၊ အာနန္ဒာကားများကို နိုင်ငံခြားသားများ အထူးနှစ်သက်ကြသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုံကားများတွင် နာဂ၊ ပဒေါင်းနှင့် ကချင်တိုင်းရင်းသားကားများကို အတွင်ကျယ်ဆုံးရောင်းကြရသည်။
ယင်းသို့သော ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲနိုင်ရန် ဆရာကြီးသည် အထက်အောက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းပြည်အနှံ့ ခရီးသွားလာ လေ့လာခဲ့သည်။
ဘထွေး - ပန်းချီပန်းပုမှတ်တမ်း ကိုးကား။
thumb|Frigg sits enthroned and facing the spear-wielding goddess Gná, flanked by two goddesses, one of whom (Fulla) carries her eski, a wooden box. Illustrated (1882) by Carl Emil Doepler. ဖရစ်နတ်ဘုရားမ ( ရှေးဟောင်းနော့စ် : Frigg, ရှေးဟောင်းဂျာမန် : Frija, ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ် : Frīg ) သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အိုးဒင်နတ်ဘုရား၏ ဇနီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းဂျာမန်စာ နှင့် ရှေးစောင်းနော့စ်စာ ရင်းမြစ်များတွင် သူမသည် ဖူလာနတ်ဘုရားမနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်ရက်သတ္တပတ် သောကြောနေ့ (Friday, ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ် : Frīgedæg) သည် သူမကိုအစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်၏။
ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးကျသည့် အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော နော့စ်ဒဏ္ဍာရီတွင် ဖရစ်အား ကြိုတင်သိမြင်နိုင်မှု၊ အသိဉာဏ်ပညာနှင့်ပတ်သက်သူဟူ၍ ဖော်ပြသည်။
ဖန်းဆဲလိယာ စိမ့်တောမြေခန်းမများ၌ နေထိုင်၍ ကြိုတင်သိမြသ်နိုင်သည့်စွမ်းအားကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
Fulla ၊ Lofn ၊ Hlín ၊ Gná စသည့်နတ်ဘုရားမများနှင့် ဆက်စပ်သည်။
ကမ္ဘာမြေနှင့်လည်း ရောရောထွေးထွေး ပတ်သက်သူလည်းဖြစ်သည် (သို့) ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘာသာစကား ကမ္ဘာမြေအဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် သီးခြားပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ယော့သ် (Jörð) အဖြစ်တင်စားခိုင်းနှိုင်းကြသည်။
ဖရစ်နှင့် အိုးဒင်၏ သားသမီးများတွင် ရွှေရောင်အဆင်းရှိသော ဘောလ်သရာနတ်ဘုရား ပါဝင်သည်။
အရေးကြီးသော အကြောင်းရာပိုင်း ထပ်တူညီသောကြောင့် ဖရစ်ကို ဖရွိုင်းယာနတ်ဘုရားမနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်နိုင်သည်ဟု ပညာရှင်များကအဆိုပြုပြောဆိုကြသည်။
ခရစ်ယာန်အယူပြောင်းလဲခံယူခြင်း(ဖြစ်စဉ်) ပြီးနောက် ဖရစ်နှင့်ပတ်သက်သော ဖော်ပြမှုများသာ် စကန်ဒီနေးဗီးယား ရိုးရာအစဉ်လာပုံပြင်များ၌ ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ခေတ်သစ်ကာလများအတွင်း ဖရစ်သည် လူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်များ၌ ပါဝင်ခဲ့ကာ အနုပညာနယ်၌ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်ဂျာမန်နစ်ရိုးရာဘာသာတရားတွင် ၎င်းကို အလေးထားပူဇော်မှုများလည်းရှိသည်။
thumb|Skadi Hunting in the Mountains (1901) by H. L. M. စကားသီနတ်ဘုရားမ (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Skaði) သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ ယော့တန်မျိုးနွယ်တစ်ဦး၊ အိုင်းဆစ်ယာအုပ်စု နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
လေးမြားဖြင့်အမဲလိုက်ခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း၊ ဆောင်းရာသီ၊ တောင်တန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
စကားသီသည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေ၊ ဟိမ်းစ်ခရင်လာ နှင့် စကောလ်ဒ်ကဗျာလက်ရာများတွင် ထင်ထင်ရှားရှားပါဝင်သည်။
စကားသီသည် သေဆုံးသွားသူ သယဲ့ဆီ (Þjazi)၏ သမီးဖြစ်ကာ နျော့သယာနှင့်အိမ်ထောင်ပြုသည်။
နတ်ဘုရားများက ၎င်းဖခင်ကို သေစေခဲ့သည့်အတွက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလျှော်ကြေးအဖြစ် လက်ထပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
ဟိမ်းစ်ခရင်လာတွင် စကားသီကို နျော့သယာနှင့် အိမ်ထောင်ကွဲ၍ နောက်ပိုင်းတွင် အိုးဒင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုထားသည်။
ထိုနှစ်ဦးဖြင့် ကလေးများစွာ ဖွားမြင်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြသည်။
အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာနှင့် စကားပြေတို့တွင် စကားသီသည် ချည်နှောင်ခြင်းခံရသော လိုကီ အပေါ်သို့ အဆိပ်ရည်များ ကျစေသည့် မြွေကြီးကိုထားသည့်တာဝန် ကိုဆောင်ရွက်သည်။
စကားသီကို ရှေးဟောင်းနော့စ် ကောင်းကင်နတ်ဘုရား Öndurguð နှင့် ကောင်းကင်နတ်ဘုရားမ Öndurdís အဖြစ်လည်း အခြားနည်းအားဖြင့် တစ်မျိုးတစ်မည်ရည်ညွှန်းဖော်ပြကြသည်။
စကားသီ (Skaði) အမည်ရင်းမြစ်မှာ မသေချာသော်လည်း စကန်ဒီနေးဗီးယား မူလပုံစံနှင့် ဆက်နွယ်ပက်သတ်မှုရှိနိုင်သည်။
စကန်ဒီနေးဗီးယားဒေသရှိ အချို့သောနေရာများသည် စကားသီကို ရည်ညွှန်းကိုးကားပြုထားကြ၏။
စကားသီ နှင့် ယူးလာနတ်ဘုရား (Ullr)ကြား ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကောင်း၏ဟု ပညာရှင်များကယူဆကြသညါ။
ယူးလာသည် နှင်းလျောစီးခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော သူဖြစ်သည်။
စကားသီသည် ယော့တန်တစ်ဦးဖြစ်သော လိုကီနှင့် အထူးတလည်ဆက်ဆံမှုရှိကာ ဤ စကန်ဒီနေးဗီးယား သည် စကားသီအမည်နာမနှင့် ပတ်သက်နိုင်၏ (ဖြစ်နိုင်ချေအရ စကားသီကျွန်း ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်) (သို့) စကားစီအမည်သည် ရှေးဟောင်းနော့စ် နာမ်ပုဒ်ဖြစ်နိုင်၍ အန္တရာယ် ဟုအနက်ထွက်သည်။
စကားသီသည် များစွာသော အနုပညာလက်ရာများကို စေ့ဆော်နိုင်ခဲ့လေသည်။
(ထိုလက်ရာများစွာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:နော့စ်နတ်ဘုရားများ။
right|Njörd's desire of the Sea (1908) by W. G. Collingwood ​နျော့သရာနတ်ဘုရား (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Njörðr) သည်နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ ဗားနစ်ယာအုပ်စု နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဖရဲ့ယာနတ်ဘုရားနှင့် ဖရွိုင်းယာနတ်ဘုရားမတို့၏ ဖခင်ဖြစ်၍ ၎င်း၏ အမည်မသိ ညီအမတော်စပ်သူ ဇနီးနှင့် မွေးဖွား၏။
၎င်းသည် စကားသီနတ်ဘုရားမနှင့် ကံမကောင်းသောအိမ်ထောင်ရေးရှိရာ ဖြစ်ပုံမှာ စကားသီသည် Nóatún တောင်းတန်း၌ နေထိုင်ပြီး နျော့သယာသည် ပင်လယ်၊ ပင်လယ်ပြင်ခရီးသွားလာခြင်း၊ လေတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ကောက်ပဲသီးနှံများနှင့် ဆက်စပ်သော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။
နျော့သယာသည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေတို့၌ ပါဝင်၍ ဟိမ်းစ်ခရင်လာ၌ ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ ရှေးကျ၍ လူအများနှစ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်တစ်ပါးတစ်ဦးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသော ယူဟီးမရဝါဒပုံစံဖြစ်သည်။
(၁၄)ရာစု အိုက်စလန်လက်ရေးမူ Hauksbók ၏ ring oath ဟုခေါ်သော ဝတ်ဆင်သည့်ပစ္စည်းတမျိုး၌ သစ္စာပြုတိုင်တည်သော နတ်ဘုရားသုံးပါးအနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
နျော့သယာကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ခြင်းများသည် နော်ဝေးကျေးလက်လုပ်ဆောင်မှုအနေဖြင့် (၁၈-၁၉)ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့ကာ ထို၌ ဤနတ်ဘုရားကို Njor နျော် ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ငါးအမြောက်အမြားဖမ်းမိခြင်းအတွက် ကျေးဇူးတင်ကြပေသည်။
နျော့သယာသည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရေးသားဟောပြောမှု၊ သဘောတရားများစွာ၏ အဓိကအကြောင်းအရာဖြစ်သည်။
ပို၍စောစွာ သက်သေထင်ရှားရှိသော ဂျာမန်နစ်နတ်ဘုရားမ နားသပ်စ်၊ သူရဲကောင်း ဟတ်ဒင်းဂပ်စ် တို့နှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။
နေရာဒေသများစွာတွင် ၎င်းအမည်ပါရှိသောကြောင့် နော့စ်ရိုးရာဘာသာတရားတွင် ၎င်းသည် ယခင်ကပို၍ အရေးပါသော အနေအထားရှိသည်ဟုယူဆကြသည်။
နျော့သယာကို အင်္ဂလိပ်မှုပြ၍ Njord ၊ Njoerd (သို့) Njorth''' ဟူ၍ ရေးသားကြသည်။
thumb|"The Ash Yggdrasil" (1886) by Friedrich Wilhelm Heine အစ်ဂ်ဒြာဆီ သစ်ပင် (, ရှေးဟောင်းနော့စ် : Yggdrasill ) သည် ဒဏ္ဍာရီလာ အလွန်ကြီးမားသော သစ်ပင်တစ်ပင်ဖြစ်၍ နော့စ် စကြဝဠာသဘောတရား၌ အဓိကကဏ္ဍအဖြစ်ပါဝင်သည်။
အဆိုပါသစ်ပင်ကြီးသည် ကမ္ဘာကိုးခုကို ဆက်သွယ်ပေးထား၏။
အစ်ဂ်ဒြာဆီသည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေ တို့၌ ထင်ရှားစွာပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုရင်းမြစ်နှစ်ခုလုံးတွင် ဤသစ်ပင်သည် အလွန်အမင်းကြီးမား၍ အသားမာသစ်ပင်တစ်မျိုး (ash tree) ဖြစ်၍ စကြဝဠာအလယ်တွင်ရှိကာ အလွန်မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
အိုင်းဆစ်ယာနတ်ဘုရားများသည် ထိုသစ်ပင်သို့ နေ့စဉ်သွားလာကြပြီး စုဝေးညီလာခံထိုင်ကြသည်။
အစ်ဂ်ဒြာဆီအပင်၏ ကိုင်းများသည် ကောင်းကင်ဘုံအထိ ရှည်လျှားကာ အပင်ကို အခြားဒေသများအထိရောက်ရှိသော အမြစ်သုံးကြောင်းမှ ထောက်ပေးထားသည်။
ကောင်းကင်ဘုံများရှိ Urðarbrunnr ရေကန်သို့ အမြစ်တစ်ကြောင်း၊ Hvergelmir စမ်းကြောင်းဆီသို့ အမြစ်တစ်ကြောင်း၊ နောင်ဆုံးအမြစ်တစ်ကြောင်းမှာ Mímisbrunnr ရေကန်သို့ဖြစ်သည်။
ဤသစ်ပင်တွင် နီဟော့ဂရာ နဂါး၊ ဗက်သရာဖိုးနီယာ သိမ်းငှက်နှင့် အခြားသိမ်းငှင်တစ်ကောင် (အမည်မသိ)၊ သမင်ဖိုလေးကောင် ဒိန်၊ ဒွာလင်၊ ဒွန်နရယ်၊ ဒြူရာသရော် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဤသစ်ပင်၏ အခြားအမည်များမှာ Hoddmímis holt ၊ Mímameiðr ၊ Læraðr တို့ဖြစ်သည်ဟူ၍ ပညာရှင်များက ယေဘုယျသဘော ယူဆကြသည်။
ဂျာမန်နစ်ရိုးရာဘာသာတရားနှင့် ဒဏ္ဍာရီတို့၌ ဤသစ်ပင်သည် မြင့်မြတ်သော သစ်ပင်များ၊ တောအုပ်တို့၏ နမူနာဖြစ်ကာ ဂျာမန်နစ်ဝေါဟာရဗေဒနယ်ပယ်၏ အစောပိုင်းကာလမှစ၍ အစ်ဂ်ဒြာဆီသစ်ပင်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများအကြောင်းကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ။
ရက်နရော့ခ် (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Ragnarok ) သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီတွင် အတွဲလိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ကာ ကြီးမားသည့်တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခုပါဝင်သည်။
အဆိုပါတိုက်ပွဲကြီးကို ကြိုတင်ဖော်ပြထားမှုရှိ၍ ထို၌ အိုးဒင်၊ သော်၊ တစ်ယာ၊ ဖရဲ့ယာ၊ ဟိမ်းဒါလာနှင့် လိုကီ စသည့်နတ်ဘုရားများ သေကျေကြမည်ဖြစ်သည်။
သဘာဝဘေးကပ်ဆိုးများ၊ ကမ္ဘာကိုရေလွှမ်းမိုးခြင်းတို့လည်းဖြစ်ပျက်မည်။
ဤအဖြစ်ပျက်များပြီးသည့်နောက် ကမ္ဘာသည် အသစ်တစ်ဖန်ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ပြီး မြေဆီဩဇာများ ဖြစ်ထွန်း၍ ရှင်သန်ကျန်ရစ်မည့် လိဖ်နှင့် လိဖ်သရာဆာ လူသားနှစ်ဦးက ကမ္ဘာကို လူဦးရေတိုးပွားစေမည်ဖြစ်သည်။
နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ၌ ရက်နရော့ခ်သည် အရေးကြီးသော အဖြစ်ပျက်တစ်ခုဖြစ်ကာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဟောပြောရေးသားခြင်း၊ ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီပညာရပ်များ၏ သမိုင်းသဘောတရားဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။
ဤအဖြစ်အပျက်သည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေများ၌ ထင်ရှားစွာရှိသည်။
အက်ဒါ စကားပြေ နှင့် အက်ဒါကဗျာလင်္ကာမှ ကဗျာတစ်ပုဒ်က ဤအဖြစ်အပျက်ကို (သို့) ( ရှေးဟောင်းနော့စ် : "နတ်ဘုရားတို့၏ ကံကြမ္မာ" နှင့် "နတ်ဘုရားတို့၏ နေညိုချိန်" ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်သည်။
) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်။
(၁၉)ရာစု တေးရေးသူ ရစ်ချက် ဗန်းဂါက ၎င်း၏ Der Ring des Nibelungen အော်ပရာဇာတ်များ၏ နောက်ဆုံးခေါင်းစဉ်နှင့်အတူ ကျော်ကြားခဲ့သော အသုံးအနှုန်းလည်းဖြစ်သည်။
ဂျာမန်ဘာသာစကားအရ Götterdämmerung (၁၈၇၆) ဖြစ်ကာ အနက်မှာ နတ်ဘုရားတို့၏ နေညိုချိန် ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ။
ပင်လယ်အနီမိုနီ (Sea anemone) ဆိုသည်မှာ ပင်လယ်ခူအမျိုးအစား(Cnidarian animals)တွင် ပါဝင်သည့် အရောင်စုံကာ ပန်းများနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည့် ရေနေသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
Polyps ဟုခေါ်သည့် မျိုးပေါင်းစုတွင် အခြေခံအကျဆုံးမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် အမြဲဆာလောင်နေတတ်သော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်ပြီး ၎င်းတို့၏ နီမတိုဆိုက်(nematocysts) အဆိပ်ရှိသောဆူးချွန်ငယ်လေးများဖြင့်ထိုးသွင်း၍ ကာပွန်းနှင့်တူအောင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် နီယိုတိုးစင့်(Neurotoxin)များ ပို့ဆောင်ကာ မီးကဲ့သို့လောင်ကျွမ်းစေပြီး သားကောင်ကား သွက်ချာပါဒ အဆိပ်သင့်ကာရူးသွပ်စေခြင်းနည်းဖြင့် အစာရှာကြသည်။
ငါး သို့မဟုတ် ပင်လယ်သတ္တဝါများအား စားသုံးရာတွင် ၎င်းတို့ အမဲလိုက်ရရှိထားသည့် သားကောင်ကို သူ၏ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အစာအိမ်အတွင်းသို့ရောက်ရှိစေပြီး ဖြေးညှင်းစွာအစာခြေဖျက်ခြင်းဖြင့် စားသုံးကြသည်။
ကလုန်းငါးနှင့်တွေ့ရသည့် ပင်လယ် အနီမိုနီ အနီမိုနီများသည် မလုပ်ရှားပဲ မာကြောသော ပင်လယ်ရေအောက် ကျောက်တန်းများအား တွယ်ကပ်နေတတ်သည့် သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏အောက်ခြေအားအသုံးပြု၍ ဖြေးညှင်းစွာရွေ့လျားနိုင်သည်။
အခြားမျိုးစိတ်များမှာ နေရာသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နိုင်ပြီး ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအား ချိုးကွေးသွားခြင်း အား အသုံးပြုသည်။
ပြောင်းရွှေ့ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်များမှာ လုံခြုံရေးအရသော်လည်းကောင်း(အခြားအမဲလိုက်ကောင်များ၏အန္တရာယ်)သို့မဟုတ် ခြောက်သွေ့သော ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားအရသော် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။
အနီမိုနီတစ်ခု၏ ကိုယ်ခန္ဓာထိပ်ပိုင်းတွင် နှုတ်သီးချပ်ပြား တစ်ခုပါဝင်သည်။
ပါးစပ်နှင့် အူများသည် ယင်းနှုတ်သီးချပ်ပြား အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
၎င်း၏ အာရုံခံအစာရှာသည့် လက်ချောင်းကွင်း များသည် နှုတ်သီးချပ်ပြား ပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသည်။
ခြေနင်းချပ်ပြားသည် ပင်လယ်အနီမိုနီ၏ အောက်ခြေတွင်ရှိသည်။
အချို့သော အနီမိုနီပန်းများသည် အခြားရေသတ္တဝါများနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာနေထိုင်တတ်ကြသည်။
အလုန်းငါး၊ အင်ကော့နီတိုဂိုဘီ နှင့်အခြား မြားကဏန်းများသည် အနီမိုနီ၏အာရုံခံလက်ချောင်းကွင်းများအားရှာဖွေ၍ ၎င်းတို့၏ တည်းခိုရာအကာအကွယ်ပြုလုပ်နေထိုင်ကြသည်။
ဝင်ကစို့ကောင်များ ဝင်ရောက်နေထိုင်တတ်သော အခွံများတွင် အနီမိုနီကောင်များ ကပ်ပါလာတတ်သည်ကိုတွေ့ရတတ်သည်။
အချို့အနီမိုနီများ၏ အတွင်းပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေညှိအမျိုးအစားအချို့ကိုတွေ့ရပြီး ယင်းတို့နှင့်လိုက်ရောညီထွေစွာနေထိုတတ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
ယင်းသည်ပင်အခြား သန္တာကျောက်များ၏ ပြုမူပုံနှင့်ဆင်တူသည်။
ဒိုင်နိုဖလက်ဂယ်လိတ် ရေညှိသည် နေရောင်ခြည်အားအစာချက်လုပ်ရန်အသုံးပြုပြီး ချက်လုပ်ပြီးသောအစာအချို့ကို အနီမိုနီပန်းက စားသုံးခြင်းဖြင့်လည်းနေထိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ကဏ္ဍ:ရေသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ။
ပါလာရှို ဒီ ဂျင်နရာလီဖီ သည် အယ်-အန်ဒါးလပ်စ်ရှိ ဂရန်းနားဒါ စော်ဘွားနယ်မြေ အတွင်းရှိသော နာဆရစ်စော်ဘွားတို့၏ နွေရာသီနန်းတော်နှင့် ကျေးလက်စံအိမ် ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ စပိန်နိုင်ငံ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အတွင်းရှိ ဂရန်းနားဒါမြို့၏ နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
အယ်လ်ဘိုင်ဖင်း အား မွတ်စလင်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်က အယ်လ်ဘေးဇင်း ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး စပိန်နိုင်ငံ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ ဂရန်းနေဒါ၏ စီရင်စု တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂရန်းနေဒါသည် နာဆရစ်တိုင်းပြည်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့စဉ်အချိန်ကရှိခဲ့သော အလယ်ခေတ် မိုးရ်လူမျိုးတို့၏ အတိတ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းသွယ်ကလေးများမှာ နဂိုအတိုင်း ရှိနေသေးသည်။
၎င်းအား အယ်လ်ဟမ်းဘရာနှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ဘူးရိုးဟာ့စ် စိန့်မေရီ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း သည် မယ်တော်မာရီကို ရည်စူးသော ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ ဘူးရိုးဟာ့စ်မြို့ သမိုင်းဝင်ဌာန အတွင်း တည်ရှိသည်။
တရားဝင်အမည်မှာ ဆန်တာ အစ်ဂလဲရှား ကက်တီဒါရယ် ဘာဆေးလစ်ကာ မက်ထရိုပိုလီတာနာ ဒီ စန်တာ မာရီယာ ဒီ ဘူးရိုးဟာ့စ် ဖြစ်သည်။
တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ၁၂၂၁ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး လက်တင် လက်ဝါးကပ်တိုင်ပုံစံကို ပြင်သစ် ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
နှစ် ၂၀၀ ကျော်မျှ ရပ်တန့်ထားပြီးနောက် ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစု အတွင်းတွင် အဓိကမျက်နှာစာ၏ ခေါင်ချွန်း၊ ကွန်စတေဘယ်လ်၏ ဝတ်ပြုဆောင် နှင့် ဖြတ်မင်းလမ်း၏ အမိုးခုံး တို့ကို အကြီးအကျယ် မွမ်းမံ အလှဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကြောင့် ကက်သီဒရယ်အား မမှားနိုင်သော ပုံစံ ရှိစေသည်။
နောက်ဆုံး အရေးပါသော ဖန်တီးမှု အနေနှင့် စိန့်သက်ဆလာဝတ်ပြုဆောင် သို့ ဝတ်ပြုပစ္စည်းများ ထားရာအခန်းကို ၁၈ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ပင်မဆောင် မျက်နှာစာ၏ ဂေါသစ်အဝင်ဝများကိုလည်း ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ စတိုင်လ်မှာ ဂေါသစ်စတိုင်လ် ဖြစ်သော်လည်း ရီနေဆွန်းစတိုင်လ် နှင့် ဘာရော့ခ် အစိတ်အပိုင်းများလည်း ပါဝင်နေသည်။
တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးများကို အနီးအနားရှိ မြို့ဖြစ်သော ဟွန်တိုရီးယား ဒီ လာ ကန်တဲရာ ရှိ ကျောက်ကျင်းမှ ထုတ်ယူထားသော ထုံးကျောက်တုံးများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအတွင်း အလွန်ထူးကဲသော အနုပညာရှင်များ၏ လက်ရာအများအပြားကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ Gallery ကိုးကား Category:စပိန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
-အံ၊၂၊၄၀၀။
အံ၊မြန်၊၂၊၅၀၆။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၅။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ သတ္တကနိပါတ၊ ၁-ဓနဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
ပဿနဒီကောသလဘုရင်၏ အမတ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သော ဥဂ္ဂအမတ်ကြီးက ရွှေရတနာပစ္စည်း သိန်းပေါင်းတရာ, ငွေအသပြာမရေမတွက်နိုင်အောင် ကြွယ်ဝသော ရောဟဏသူဌေး၏ မြေးဖြစ်သော မိဂါရသူဌေးအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်၊ ဘုရားရှင်က “ယင်းပစ္စည်းများသည် ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့နှင့် ဆက်ဆံနေသော ပစ္စည်းဥစ္စာများဖြစ်ပုံကို” မိန့်ကြားတော်မူပြီး ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်း အလျင်းမရှိသော “သဒ္ဓါ, သီလ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, သုတ, စာဂ, ပညာ”ဟူသော သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ခုနစ်ဖြာကို ဟောတော်မူပါသည်။
-အံ၊၃၊၄၇-၅၀။
အံ၊မြန်၊၃၊၄၇-၅၀။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၁-၂။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ အဋ္ဌကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
ဘုရားရှင်၏မိန့်ကြားတော်မူအပ်သောစကားတော်အရ မေးမြန်းလာသော အညတရ ရဟန်းအား ဝေသာလီမြို့သား ဥဂ္ဂသူကြွယ်က မိမိ၏အရည်အချင်း ၈-မျိုးကို ဟောကြားသည့်သုတ်။
-အံ၊၃၊၅၀-၃။
အံ၊မြန်၊၃၊၅၀-၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၂။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ... ဒုတိယသုတ်။
ဘုရားရှင်မိန့်ကြားတော်မူအပ်သောစကားတော်အရ မေးမြန်းလာသော အညတရ ရဟန်းအား ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဟတ္ထိရွာသား ဥဂ္ဂသူကြွယ်က မိမိ အရည်အချင်း ၈-မျိုးတို့ကို ဟောကြားသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဥဂ္ဂဟသုတ်သည် ဂေါတမြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ခုနစ်မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ ကသေနဒိကောသလမင်းကြီး၏ အမတ်ကြီးဖြစ်သူ ဥဂ္ဂအမတ်အား ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
တရားဟောကြားတော်မူခြင်း တစ်ခုသောအခါတွင် ကောသလမင်းကြီး၏ အမတ်ကြီးဖြစ်သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရောဟဏသူဌေး၏ မြေးဖြစ်သူ မိဂါရသူဌေးသည် များစွာသော ဥစ္စာ၊ အသုံးအဆောင်တို့သည် ရှိသည်ဟု လျှောက်ထား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ထိုသူဌေးသည် အဘယ်မျှ ကြွယ်ဝကြောင်းကို မေးမြန်း၏။
အမတ်ကြီးက ထိုသူဌေးတွင် ရွှေတို့သည်ပင် သိန်းပေါင်းတစ်ရာ ရှိပါ၏၊ ငွေအရေအတွက်အားဖြင့်ကား ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိပါဟု ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ထိုရွှေငွေစသည့် ဥစ္စာသည် လောကတွင် ရှိ၏၊ ထိုဥစ္စာတို့သည် မရှိဟု ငါမဆို၊ ထိုဥစ္စာတို့သည် မီး၊ ရေ၊ မင်း၊ သူခိုး၊ မချစ်မနှစ်သက်သော အမွေခံတို့နှင့် ဆက်ဆံကုန်၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ဤဥစ္စာ ခုနစ်မျိုးသည် မီး၊ ရေ၊ မင်း၊ သူခိုး၊ မချစ်မနှစ်သက်သော အမွေခံတို့နှင့် မဆက်ဆံကြကုန်။
ထိုခုနစ်မျိုးတို့သည် ယုံကြည်မှု ‘သဒ္ဓါ’ ဥစ္စာ၊ စောင့်ထိန်းမှု ‘သီလ’ ဥစ္စာ၊ ရှက်မှု ‘ဟိရီ’ ဥစ္စာ၊ ကြောက်လန့်မှု ‘ဩတ္တပ္ပ’ ဥစ္စာ၊ အကြားအမြင် ‘သုတ’ ဥစ္စာ၊ စွန့်ကြဲမှု ‘စာဂ’ ဥစ္စာ၊ သိမှု ‘ပညာ’ ဥစ္စာ စသည်တို့ ဖြစ်သည်ဟု ဟောကြားတော်မူ၏။
ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူတော်ကောင်းဦစ္စာခုနစ်ပါး ရှိသည့် မိန်းမ၊ ယောက်ျားအား မဆင်းရဲသောသူဟု ပညာရှိတို့သည် ဆိုကုန်၏။
ထိုသူတို့၏ အသက်ရှင်ခြင်းသည်လည်း အချည်းနှီး မဟုတ်ဟု ဆိုကြကုန်၏။
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ဘုရားသျှင်၏ အဆုံးအမတော်ကို အောက်မေ့လျက် ကြည်လင်စေတတ်သော သဒ္ဓါတရားကိုလည်းကောင်း၊ သစ္စာလေးပါးတရားကို မြင်ကြောင်းဖြစ်သော သီလကိုလည်းကောင်း အဖန်ဖန်အားထုတ်ရာ၏။
ဟီရိဂါရဝသုတ်သည် ရဟန်းတို့အား မဆုတ်ယုတ်စေသည့် တရားခုနစ်မျိုးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ်ဖြစ်သည်။
တရားဟောကြားတော်မူခြင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား ညဉ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော (သန်းခေါင်ယံ) အချိန်တွင် နတ်သားတစ်ပါးသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ကို ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါဖြင့် တောက်ပစေလျက် မိမိထံသို့ ချည်းကပ်လာ၏။
ထိုနတ်သားသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်ကာ ငါ့အား “အသျှင်ဘုရာ ဤတရားခုနစ်မျိုးတို့သည် ရဟန်းအား မဆုတ်ယုတ်ရန် ဖြစ်ပါကုန်၏။
အဘယ်တရားခုနစ်မျိုးတို့နည်းဟူမူ - မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေမှု၊ တရား၌ ရိုသေမှု၊ သံဃာ၌ ရိုသေမှု၊ အကျင့်သိက္ခာ၌ ရိုသေမှု သမာဓိ၌ ရိုသေမှု၊ (မကောင်းမှုမှ) ရှက်ခြင်းမှ ရိုသေမှု၊ (မကောင်းမှုမှ) ကြောက်ခြင်း၌ ရိုသေမှုတို့ ဖြစ်ပါကုန်၏” ဟု လျှောက်ထားကာ ငါ့ကို ရှိခိုးလျက် အရိုအသေပြုပြီးနောက် ထိုအရပ်၌ပင် ပျောက်ကွယ်သွား၏။
ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် လုံ့လရှိသော ရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေ၏၊ တရား၌ ရိုသေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ထက်သန်သော ရိုသေမှု ရှိ၏၊ သမာဓိ၌လည်း ရိုသေ၏၊ သိက္ခာ၌လည်း ထက်သန်သော ရိုသေမှု ရှိ၏၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပနှင် ပြည့်စုံ၏၊ တုပ်ဝပ်မှု အလေးအမြတ် ပြုမှုရှိ၏။
(ထိုရဟန်းသည်) ဆုတ်ယုတ်ရန် မထိုက်၊ နိဗ္ဗာန်နှင့် နီးသည်သာလျှင် ဖြစ်၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အောလစ်ဗ် ဘရေး၏ ရက်ဂျီးရက်စ် လက်ရေးမူ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန် စာအုပ်။
အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာဟူ၍ ခေါင်းစဉ်တပ်ထားကာ အဖုံးတွင် အစ်ဂ်ဒြာစီသစ်ပင်နှင့် ထိုအပင်တွင် နေထိုင်သူများအား W. G. Collingwood၏ သရုပ်ဖော်ပုံ။
(၁၉၀၈) အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ () သည် အမည်မသိရှေးစာဆိုများ၏ ရှေးဟောင်းနော့စ် ကဗျာများအား အမည်တပ်ထားခြင်းမရှိသည့် (ကဗျာ)အစုအဝေးတစ်ခုအတွက် ခေတ်သစ်သဘော မှတ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။
အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာသည် စနော်ရီ စတားလဆန် ရေးသားသော အက်ဒါ စကားပြေနှင့် ကွာခြားသည်။
ကဗျာ (၃၁)ပုဒ်ပါဝင်သော တော်ဝင် စာအုပ် (သို့) ဘုရင့် စာအုပ် အနက်ရှိသော ကိုးဒက်ခ်စ် ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ် (Codex Regius) ဟုအသိများသော အိုက်စလန် အလယ်ခေတ် လက်ရေးမူမှ မူလအနေဖြင့်အခြေခံသော အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာမူအချို့ရှိသည်။
ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ်သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ နှင့် ဂျာမန်နစ် သူရဲကောင်းရာဇဝင်များအပေါ် အငြင်းပွားနိုင်လောက်သည်အထိ ရှင်သန်လျက် ရှိသောအရေးပါဆုံး ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။
(၁၉)ရာစုအစောပိုင်းမှစတင်ကာ ယခုထိတိုင် နောက်ပိုင်းစကန်ဒီနေးဗီးယား စာပေများအပေါ် ကြီးကြီးမားမား ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။
ထိုသို့လွှမ်းမိုးရာတွင် ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များမှတစ်ဆင့်သာမက ကဗျာများစွာ၏ ဇာတ်လမ်းသဘော အရည်အသွေးနှင့် စိတ်ကူးကောင်းသောအားတစ်ရပ်မှတစ်ဆင့်ပါ ထိုစာပေများအပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည်ဖြစ်၏။
ရက်ဂျီးယက်စ်သည် အထူးသဖြင့် နော်ဒစ်ဘာသာစကားများရှိ ကဗျာမတြာချိုးတွင် နောက်ပိုင်းတီထွင်မှုများစွာ၏ စေ့ဆော်နိုင်သော စံပြပုံစံဖြစ်လာသည်။
တိုတိုပြတ်ပြတ်နှင့် ဖိရွတ်ရသော မတြာစည်းဝါးအစီအစဉ်၏ နမူနာများစွာကို ထောက်ပံ့ထားကာ ထိုနမူနာများတွင် နောက်ဆုံးစာလုံး(များ) ကာရံမယူသော်လည်း ထိုအစား အသံတူအစ အက္ခရာသုံးရေးဖွဲ့ခြင်းပုံစံများကို အသုံးပြုသည်ဖြစ်ရာ နိမိတ်သဏ္ဌာန်ပေါ်စေခြင်းကို နက်နက်နဲနဲအလေးထား၏။
ဤရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူကို ကျေးဇူးတင်ဥပကာရပြုသော ကဗျာဆရာများ၌ ဗီလ်ဟိမ်း အက်ကီလွန် (Vilhelm Ekelund)၊ ဩဂတ်စ်တ် စထရင်းဘားဂ် (August Strindberg)၊ ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်၊ အက်ဇရာ ပေါင်း (Ezra Pound)၊ ယောချ် လူဝစ် ဘောဂျယက်စ် (Jorge Luis Borges) နှင့် ခါးရင် ဘော့ယက် (Karin Boye) တို့ပါဝင်သည်။
ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ်ကို (၁၃)ရာစုအတွင်းက ရေးသားခဲ့သော်လည်း (၁၆၄၃)အထိ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော ဇာစ်မြစ်နေရာကို မသိရှိခဲ့ကြပါ။
ထိုခုနှစ်ရောက်သောအခါမှ စကားဟို့လ်ဒေသက ဘုန်းတော်ကြီး Brynjólfur Sveinsson ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်လာခဲ့သည်။