kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့ အစိုးမရသော အနတ္တဖြစ်သည့် သင်္ခါရတရားတို့ကိုပင် အတ္တဟု စွဲယူနေခြင်းသည် အမှားသာဖြစ်သည်။
ဥဒါန်းပါဠိတော်လာ မေဃိယသုတ်အဋ္ဌကထာ (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၄) ၌ "အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတီတိ အသာရကတော အဝသဝတ္တနတော ပရတော ရိတ္တတော တုစ္ဆတော သုညတော စ 'သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ' တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ အနတ္တာနုပဿနာသင်္ခါတာ အနတ္တသညာ စိတ္တေ သဏ္ဌာတိ" ဟု ဖွင့်ဆိုထားရာ၊ အနတ္တသညာ (အနတ္တာနုပဿနာ) သည် တရားအားလုံးကို အနှစ်သာရမရှိခြင်း (အသာရကတော)၊ အစိုးမရခြင်း (အဝသဝတ္တနတော)၊ သူတစ်ပါးအလိုသို့လိုက်ရခြင်း (ပရတော)၊ အချည်းနှီးသက်သက်ဖြစ်ခြင်း (ရိတ္တတော၊ တုစ္ဆတော၊ သုညတော) ဟူသောအကြောင်းတို့ကြောင့် အတ္တမဟုတ်ဟု ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အနတ္တသညာ(ထီ) [အနတ္တ + သညာ] အနတ္တ-ဟုဖြစ်သော သညာ၊ ထိုသညာ အဦးရှိသော ဝိပဿနာ၊ အနတ္တာနုပဿနာ။
အနတ္တသညံ ဘာဝေဿန္တိ။
ဒီ၊၂၊၆၇။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၁။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၃၀-တို့ ကြည့်)။
ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ။
ဒီ၊၃၊၂၀၁။
အံ၊၂၊၂၉၄။
ဒုက္ခေ အနတ္တသညာတိ အနတ္တာနုပဿနာဉာဏေ ဥပ္ပန္နသညာ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၆။
ဒုက္ခေ အနတ္တသညံ ဘာဝေတိ။
ဒုက္ခေ အနတ္တသညံ ဘာဝေတီတိ ပဋိပီဠနဋ္ဌေန ဒုက္ခေ ခန္ဓပဉ္စကေ အဝသဝတ္တနာကာရသင်္ခါတအနတ္တလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကံ အနတ္တာတိ ဥပ္ပဇ္ဇနကသညံ ဘာဝေတိ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၀၉။
ယံ ဒုက္ခံ၊ တံ အဝသဝတ္တနာကာရေန အနတ္တာတိ ဥပ္ပဇ္ဇနကသညာ။
အနိစ္စသညိနော ဟိ မေဃိယ အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ။
ဥဒါန၊၁၂၀။
အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတီတိ အသာရကတော အဝသဝတ္တနတော ပရတော ရိတ္တတော တုစ္ဆတောသုညတောစ “သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ” တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ အနတ္တာနုပဿနာသင်္ခါတာ အနတ္တသညာ စိတ္တေ သဏ္ဌာတိ၊ အတိဒဠှံ ပတိဋ္ဌာတိ။
အနိစ္စသညာ-လည်းကြည့်။
အနတ္တာနုပဿနာ၏ အကျိုးကျေးဇူး (ဒိဋ္ဌိကို ပယ်ခွာခြင်း) အနတ္တာနုပဿနာကို ပွားများခြင်း၏ အဓိကအကျိုးကျေးဇူးမှာ "အတ္တသညာ" (အတ္တဟု အမှတ်မှားသောသညာ) ကို ပယ်ခွာနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အတ္တသညာကို ပယ်ခွာနိုင်သောကြောင့် အတ္တဒိဋ္ဌိ အစရှိသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအားလုံးကို အမြစ်ပြတ် ပယ်သတ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟူသမျှသည် အတ္တဝါဒ၊ အတ္တဒိဋ္ဌိကို အခြေခံ၍သာ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်တည်း။
အနတ္တာနုပဿနာသည် ထိုအတ္တဒိဋ္ဌိ၏ တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။
အနိစ္စာနုပဿနာ၊ ဒုက္ခာနုပဿနာတို့နှင့် ပေါင်းစပ်ရှုမြင်ခြင်း၏ အရေးပါပုံ သင်္ခါရတရားတို့ကို အနတ္တဟု ရှုမြင်ရာ၌ ၎င်းတို့၏ အခြားသော လက္ခဏာနှစ်ပါးဖြစ်သည့် အနိစ္စ (မမြဲခြင်း) နှင့် ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း) သဘောတို့ကိုပါ ပူးတွဲရှုမြင်ရန် အရေးကြီးသည်။
အနိစ္စ: သင်္ခါရတရားတို့သည် ရှေးကမရှိဘဲ ယခုမှ ရုတ်ခြည်းဖြစ်ပေါ်လာပြီး ချက်ချင်းပင် ပျက်စီးသွားတတ်သောကြောင့် မမြဲသော အနိစ္စသဘောရှိသည်။
ဒုက္ခ: ထိုသို့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်း ဒဏ်ချက်ဖြင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခံနေရသောကြောင့် ဆင်းရဲသော ဒုက္ခသဘောရှိသည်။
ဤသို့ အနတ္တ၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ လက္ခဏာရေးသုံးတန်လုံးကို တင်၍ရှုမြင်မှသာ ဒိဋ္ဌိကို ပယ်ခွာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကျမ်းဂန်များက အနုပဿနာဉာဏ်တစ်ခုသည် အခြားအနုပဿနာဉာဏ်နှစ်ခုတို့၏ အားကြီးသော မှီရာဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် အားပေးထောက်ပံ့မှသာလျှင် သက်ဆိုင်ရာ ကိလေသာကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ခွာနိုင်၊ ပယ်နိုင်သည်ဟု ညွှန်ပြထားသည်။
အနတ္တာနုပဿနာဉာဏ် သည် ထက်မြက်စူးရှလာ၍ အနိစ္စာနုပဿနာဉာဏ် နှင့် ဒုက္ခာနုပဿနာဉာဏ်တို့က အစဉ်တစိုက်လိုက်ပါ အားဖြည့်သောအခါ ဒိဋ္ဌိ ကို ပယ်ခွာနိုင်သည်။
အနိစ္စာနုပဿနာဉာဏ် သည် ထက်မြက်စူးရှလာ၍ ဒုက္ခာနုပဿနာဉာဏ် နှင့် အနတ္တာနုပဿနာဉာဏ်တို့က အစဉ်တစိုက်လိုက်ပါ အားဖြည့်သောအခါ မာန ကို ပယ်ခွာနိုင်သည်။
ဒုက္ခာနုပဿနာဉာဏ် သည် ထက်မြက်စူးရှလာ၍ အနိစ္စာနုပဿနာဉာဏ် နှင့် အနတ္တာနုပဿနာဉာဏ်တို့က အစဉ်တစိုက်လိုက်ပါ အားဖြည့်သောအခါ တဏှာ (နိကန္တိ) ကို ကုန်ခန်းစေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် လက္ခဏာရေးသုံးတန်လုံးကို ညီညွတ်မျှတစွာ ပွားများအားထုတ်မှသာ တဏှာစွဲ၊ မာနစွဲ၊ ဒိဋ္ဌိစွဲဟူသော အစွဲသုံးမျိုးလုံးကို အပြီးတိုင် ပယ်ခွာနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ခြင်း အနတ္တာနုပဿနာသည် သုညတာနုပဿနာအမည်ဖြင့် မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် နံပါတ် (၁၃) အဖြစ် ပါဝင်ပြီး၊ သင်္ခါရတရားတို့၌ အတ္တဟု မှားသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း (အတ္တာဘိနိဝေသ) ကို ပယ်ခွာသည်။
အချုပ်အားဖြင့် အနတ္တာနုပဿနာသည် သင်္ခါရတရားတို့၌ အစိုးမရသောသဘော၊ အနှစ်သာရမရှိသောသဘော၊ အတ္တမဟုတ်သောသဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်၍ အတ္တဟုစွဲလမ်းသော အမြင်မှား (ဒိဋ္ဌိ) ကို အဓိကပယ်ခွာသော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤဉာဏ်သည် အနိစ္စာနုပဿနာနှင့် ဒုက္ခာနုပဿနာတို့၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် ပိုမိုစွမ်းအားထက်မြက်လာပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အဝသဝတ္တနဋ္ဌေန အနတ္တာ မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုး (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၄။
ကျမ်းဂန်များ၌ "ပစ္စုပ္ပန်" ကို အဓိပ္ပါယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုထားပြီး၊ ယင်းတို့ကို နားလည်ခြင်းသည် ဝိပဿနာရှုရာ၌ အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ပစ္စုပ္ပန် သုံးမျိုး ခဏပစ္စုပ္ပန်: ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် (ဖြစ်-တည်-ပျက်) ဟူသော ခဏငယ်သုံးပါးသို့ ရောက်ဆဲဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားကို ခေါ်သည်။
ဤသည်မှာ ပရမတ္ထသဘောအရ အမှန်ကန်ဆုံးဖြစ်သော အဘိဓမ္မာနိဒ္ဒေသနည်းအရ "ပစ္စုပ္ပန်" ဖြစ်ပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အဓိက အရှုခံအာရုံဖြစ်သည်။
ဉာဏ်နုသေးသော ယောဂီများအတွက် ခဏပစ္စုပ္ပန်ကို မမြင်မီ ရှေးဦးစွာ ဤသန္တတိပစ္စုပ္ပန်ကို အားပြု၍ ရှုမှတ်ရသည်။
အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်: တစ်ဘဝတာ ကာလကို ဆိုလိုသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၅) ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်မှ ပစ္စုပ္ပန် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တန်များ၌ ဆိုလိုသော ပစ္စုပ္ပန်မှာ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်သည်။
အကြောင်းမှာ တဏှာ၊ ဒိဋ္ဌိတို့သည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်နေသော ခဏပစ္စုပ္ပန်တရားတို့အပေါ်၌ ဖြစ်ပွားရန် ခဲယဉ်းပြီး၊ "ငါ၊ ငါ့ခန္ဓာ" ဟု တစ်ဘဝတာလုံးကို ခြုံငုံစွဲလမ်းသော အယူအဆ (အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်) အပေါ်၌သာ အဖြစ်များသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် သတ်မှတ်ပုံ နှစ်နည်း ၁။
သုတ္တန္တပရိယာယနည်း (ဘဝဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်း): အတိတ်: ယခုဘဝ ပဋိသန္ဓေမှ အထက်၊ လွန်လေပြီးသော ဘဝများက ရုပ်နာမ်အားလုံး။
ပစ္စုပ္ပန်: ယခုဘဝ ပဋိသန္ဓေနှင့် စုတိအကြား ဖြစ်သမျှသော ရုပ်နာမ်အားလုံး (အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်)။
အနာဂတ်: ယခုဘဝ စုတိจิตမှ နောက်၊ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့သော ဘဝများက ရုပ်နာမ်အားလုံး။
အဘိဓမ္မနိဒ္ဒေသနည်း (ခဏဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်း): အတိတ်: ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်ရှိပြီး ချုပ်ပျောက်သွားသော ရုပ်နာမ်အားလုံး။
ပစ္စုပ္ပန်: ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်ရှိနေဆဲ ရုပ်နာမ်အားလုံး (ခဏပစ္စုပ္ပန်)။
အနာဂတ်: ခဏသုံးပါးသို့ မရောက်ရှိသေးသော၊ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့သော ရုပ်နာမ်အားလုံး။
သိသင့်သောအချက်: ဝိဘင်းပါဠိတော် စသည်တို့၌ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကို အဘိဓမ္မာနိဒ္ဒေသနည်းဖြစ်သော ခဏအားဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်းသည်သာ ပရိယာယ်မဟုတ် မုချ (တိုက်ရိုက်အမှန်) ဖြစ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာများက ရှင်းလင်းဆုံးဖြတ်ထားပါသည်။
ဝိပဿနာဘာဝနာ၏ ပဓာန ရည်မှန်းချက်မှာ ဤ ခဏပစ္စုပ္ပန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် ဖြစ်သည်။
နောက်တစ်နည်း ဖွင့်ဆိုပုံ (လေးမျိုးခွဲခြားခြင်း) အဋ္ဌကထာများက ပိုမိုအသေးစိတ်သော ခွဲခြားနည်းကိုလည်း ပြဆိုထားပါသည်- ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို အဒ္ဓါ (ဘဝကာလ)၊ သန္တတိ (အစဉ်)၊ သမယ (အချိန်အခါ၊ ဥပမာ- နံနက်၊ ညနေ)၊ ခဏ (ဖြစ်တည်ပျက်) ဟူသော အစွမ်းလေးမျိုးဖြင့် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် ခွဲခြားနိုင်သည်။
ဤလေးမျိုးတွင် ခဏ နှင့် ကိစ္စ (မိမိ၏အလုပ်ကို ပြုဆဲခဏ) ၏ အစွမ်းဖြင့် ခွဲခြားခြင်းသည်သာ နိပ္ပရိယာယ (မုချ) ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်နည်းလမ်းများမှာ သပရိယာယ (ပရိယာယ်) ဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရမည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် တိပိဋကအဘိဓာန်မှ ပစ္စုပ္ပန် ပစ္စုပ္ပန္န (တိ) [ပတိ+ဥပ္ပန္န။
တံ တံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နောတိ ပစ္စုပ္ပန္နော။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၈။
) တံ တံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပါဒါဒိဥဒ္ဓံ ပန္နာဂတာ ပဝတ္တာတိ ပစ္စုပ္ပန္နော။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈။
) တံ တံ ကာရဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နော ပစ္စုပ္ပန္နော၊ ပဋိလဒ္ဓသဘာဝေါ န တာဝ အတီတောတိ အတ္ထော။
(ရူ၊၄၂၈။
) (ပြတျတျန္န-သံ)](ထိုထို အကြောင်းကို) စွဲ၍ ဖြစ်ဆဲသော၊ (ထိုထိုအကြောင်းကို) စွဲ၍ (ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ဟူသော) အထက်၌ ရောက်-ဖြစ်-ဆဲသော (တရား, ကာလ)၊ ပစ္စုပ္ပန်။
ယင်းပစ္စုပ္ပန်ကို “ဝတ္တမာန်”ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ပစ္စုပ္ပန်သည် ခဏပစ္စုပ္ပန်၊ သန္တတိပစ္စုပ္ပန်၊ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်ဟု ၃-မျိုးရှိသည်။
ထိုတွင် ဖြစ်-တည်-ပျက်ဟူသော ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် “ခဏ ၃-ပါး”သို့ ဆိုက်ရောက် ဖြစ်ပေါ် နေဆဲ ရုပ်နာမ်တရားကို “ခဏပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
သန္တတိပစ္စုပ္ပန် တစ်ခုသော အစဉ် “သန္တတိ”၌ ပါဝင်သော တရားအပေါင်းကို “သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
ယင်းကို ပိဋကအာဂုံပြန် “ဘာဏက” ထေရ်တို့က အမျိုးမျိုး မိန့်ဆိုကြသည်။
အမှောင်တွင်း၌ နေပြီးနောက် အလင်းရောင်ရှိရာသို့ ထွက်လာသော သူအား အလင်းရောင်အတွင်းရှိ အာရုံများ ရုတ်တရက် မထင်လာသေးဘဲ အတန်ကြာမှ ထင်လာသည်။
ထို့အတူ အလင်းရောင်ရှိရာ၌ လှည့်လည်ပြီးနောက် တိုက်ခန်းတွင်းသို့ ဝင်လာသောသူအားလည်း အခန်းတွင်းရှိ အာရုံများ အတန်ကြာမှ ထင်လာသည်။
ဤ၌ အတွင်းအပြင်သို့ ဝင်ထွက်ပြီးနောက် အာရုံ ထင်လာသည့်တိုင်အောင် ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်အစဉ်ကို “သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
ထို့ပြင် အဝေး၌ အဝတ်ဖွပ်လျှော်နေသောသူ၏ ထုရိုက်လှုပ်ရှားနေပုံကို မြင်ရပြီးနောက် အနည်းငယ်ကြာမှ ထုရိုက်သံကို ကြားရရာ မြင်သည်မှ ကြားသည်အတွင်း၌ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်အစဉ်ကိုလည်း “သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
ဤကား မဇ္ဈိမဘာဏကထေရ်တို့အလိုတည်း။
သံယုတ္တဘာဏကထေရ်တို့ကား ရုပ်၏ သန္တတိ၊ နာမ်၏ သန္တတိဟု ၂-မျိုးခွဲပြီးလျှင် ဤသို့ မိန့်ဆိုကြသည်။
တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူက ကမ်းနားရှိ ရေကို နင်းသွားရာများ နောက်ကျသွားပြီးနောက် ပြန်လည်မကြည်လင်မီအတွင်း၌၎င်း၊ အဓွန့်ရှည်သော ခရီးမှ ပြန်လာ၍ (အရိပ်၌) နားနေသော သူအား အပူငွေ့မငြိမ်းအေးမီအတွင်း၌၎င်း၊ နေပူမှလာ၍ တိုက်ခန်းသို့ ဝင်သောသူအား မျက်စိပြာဝေမှု မပျောက်ကင်းမီအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ နေ့အခါ တိုက်ခန်းတွင်း၌ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ပြီးနောက် လေသောက်ပြူတင်းကို ဖွင့်ကြည့်သောယောဂီအား မျက်စိတုန်လှုပ်မှု မပျောက်ကင်းမီအတွင်း၌၎င်း ဖြစ်သော ရုပ်တို့၏အစဉ်ကို “ရုပ်သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
လောဘဇော၊ ဒေါသဇော စသော ကာမဇောဝီထိတို့ ၂-ကြိမ် ၃-ကြိမ်မျှ ဆက်လက် ဖြစ်နေသော နာမ်တို့၏ အစဉ်ကို “နာမ်သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
ခုဒ္ဒကဘာဏကထေရ်တို့ကမူ သဘောတူ ကာမဇောဝီထိတို့ ၇-ကြိမ်၊ ၈-ကြိမ်မျှ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသော နာမ်တို့၏အစဉ်ကို “နာမ်သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ဟု မိန့်ဆိုပြီးလျှင် ကျန် “ရုပ်သန္တတိပစ္စုပ္ပန်”ကိုကား သံယုတ္တဘာဏကထေရ်တို့အတိုင်းပင် မိန့်ဆိုကြသည်။
အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန် ပဋိသန္ဓေမှ စုတိတိုင်အောင် ဖြစ်ဆဲဘဝဖြင့် ပိုင်းခြားအပ်သော ရုပ်နာမ်အပေါင်းကို “အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်”ဟု ခေါ်သည်။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၆၁-၂။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၅၄-၅။
) ဤပစ္စုပ္ပန် ၃-မျိုးတွင် “အတီတာ ဓမ္မာ၊ အနာဂတာ ဓမ္မာ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာ ဓမ္မာ” (အဘိ၊ဓ၊၃။
) စသော အဘိဓမ္မာပါဠိတော်တို့၌ ခဏပစ္စုပ္ပန်ကို ဟော၍ ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် (မ၊၃၊၂-၇။
) စသော သုတ္တန်ပါဠိတော်တို့၌ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်ကို ဟောတော်မူသည်။
သန္တတိပစ္စုပ္ပန်ကား မဟာအဋ္ဌကထာတို့၌ လာသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၆၂။
) ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုရာတွင် “အတိတ်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည် အတိတ်ဘဝ၌သာ ချုပ်ပျောက်ခဲ့ကြသည်။
ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝသို့ မလိုက်ပါကြ။
ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားတို့သည်လည်း ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌သာ ချုပ်ပျောက်ကြသည်။
နောင် အနာဂတ်ဘဝသို့ မလိုက်ပါကြ” ဤသို့ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်-အနာဂတ်အားဖြင့် ရှုရသည်။
ထို့အတူ သန္တတိပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်-အနာဂတ်အားဖြင့်၎င်း၊ ခဏပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်-အနာဂတ်အားဖြင့်၎င်း ရှုရသည်။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၉-၂၃၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၂။
သင်္ဂဟ၊၁၅၉။
ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ၊၂၊၅၅၃။
) ပစ္စုပ္ပန်ကို အာရုံပြုသော စိတ်တို့တွင် စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သောစိတ်တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ခဏပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သည့် ရူပ၊ သဒ္ဒ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗအာရုံတို့ကို အာရုံပြုကြသည်။
မနောဒွါရ၌ ဖြစ်သောစိတ်တို့ ပစ္စုပ္ပန်ရုပ်တရားကို အာရုံပြုရာ၌ ခဏ၊ သန္တတိ၊ အဒ္ဓါဟူသော ပစ္စုပ္ပန် ၃-မျိုး ထိုက်သင့်သလို ဖြစ်သည်။
ပစ္စုပ္ပန်နာမ်တရားကို အာရုံပြုရာ၌ကား အယူဝါဒ ကွဲပြားကြသည်။
စေတောပရိယအဘိညာဉ်ဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်စိတ်ကို အာရုံပြုရာ၌ ကေစိဆရာတို့က ခဏပစ္စုပ္ပန်ကို အာရုံပြုသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အဋ္ဌကထာဆရာတို့က ထိုဝါဒကို ပယ်ပြီးလျှင် သန္တတိပစ္စုပ္ပန်နှင့် အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်ကိုသာ အာရုံပြုသည်ဟု မိန့်ဆိုကြသည်။
အကျယ်ကို အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့၌ ကြည့်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၄၆။
မူလဋီ၊၁၊၁၉၄-၁၉၈။
အနုဋီ၊၁၊၂၁၄-၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၆၆–၇၀။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၄၀၀။
) သူတစ်ပါး၏ အသက်ကို သတ်ဖြတ်ချခွင်းရာ၌ သန္တတိ၊ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ဇီဝိတကိုသာ ချခွင်းနိုင်သည်၊ ခဏပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဇီဝိတကို မချခွင်းနိုင်။
) တစ်နည်း— ပစ္စုပ္ပန် ၄-မျိုး ပစ္စုပ္ပန်သည် အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်၊ သန္တတိပစ္စုပ္ပန်၊ သမယပစ္စုပ္ပန်၊ ခဏပစ္စုပ္ပန်ဟု ၄-မျိုးရှိသည်။
ထိုတွင် အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်နှင့် ခဏပစ္စုပ္ပန်တို့သည် အောက်၌ ဖော်ပြပြီးသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
အအေးအပူစသော အစဉ် “သန္တတိ”အားဖြင့် ရှေ့နောက်ဆက်ကာ ဖြစ်ပျက်နေသော သဘောတူ ဥတုဇရုပ်အပေါင်းသည်၎င်း၊ တစ်ခုသော အာဟာရကြောင့် ရှေ့နောက်ဆက်ကာ ဖြစ်ပျက်နေသော အာဟာရဇရုပ်အပေါင်းသည်၎င်း၊ တစ်ခုသော ပဉ္စဒွါရဝီထိ၊ တစ်ခုသော မနောဒွါရဝီထိ၊ တစ်ခုသော သမာပတ်ကြောင့်ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်အပေါင်းသည်၎င်း “သန္တတိပစ္စုပ္ပန်” မည်၏။
(ကမ္မဇရုပ်အတွက် သန္တတိအားဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်၊ အနာဂတ် ခွဲခြားချက်မရှိ။
) လက်ဖျစ်တစ်ချက် တီးလိုက်သော အချိန်ကာလကို “တမုဟုတ်”ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ထိုတမုဟုတ်အတွင်း၌ ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်အပေါင်းကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ အများ သတ်မှတ်ထားသည့် နံနက်အခါ၊ ညနေချမ်းအခါ၊ ညဉ့်အခါ၊ နေ့အခါတို့၌ အစဉ်အားဖြင့် ဖြစ်ပွားနေသော ရုပ်နာမ်အပေါင်းကို၎င်း “သမယပစ္စုပ္ပန်” ဟု ခေါ်သည်။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇-၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၀၀။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၈၅-၆။
) ဝတ္တမာန် (ပစ္စုပ္ပန်၏ အခြားအမည်) ၄-မျိုး ပစ္စုပ္ပန်ကို သဒ္ဒါကျမ်းတို့၌ “ဝတ္တမာန်” အမည်ဖြင့် လဲလှယ်သုံးစွဲ၍ ဝတ္တမာန် ၄-မျိုး ခွဲပြကြသည်။
ယင်းတို့ကား— ဖြစ်ပြီးနောက် ရှောင်ကြဉ်သမျှတည်းသော “ပဝတ္တုပရတဝတ္တမာန်” ဖြစ်ပြီးနောက် မရှောင်ကြဉ်သမျှ တည်သော “ပဝတ္တာဝိရတဝတ္တမာန်” အမြဲဖြစ်နေသော “နိစ္စပဝတ္တိဝတ္တမာန်” အနီး၌ဖြစ်သော “သမီးပျဝတ္တမာန်” တို့ ဖြစ်သည်။
(မုဒ္ဓဗောဓဋီကာ၊၉၃၃။
ကာရိကာ၊၁၊၄၆၇။
ဇာလိနီ၊၁၀၈။
ဗျာကရဏသစ်၊၄၁၄။
သပြေကန်၊ဩ၊၂၊၄၁၄-သုတ်။
)ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနံ အဇ္ဈတ္တံ ကထံ ကထီ ဟောတိ “အဟံ နု ခေါသ္မိ၊ နော နု ခေါသ္မိံ၊ ကိံ နု ခေါသ္မိ၊ ကထံ နု ခေါသ္မိ၊ အယံ နု ခေါ သတ္တော ကုတော အာဂတော၊ သော ကုဟိ ဂါမီ ဘဝိဿတိ”တိ။
(မ၊၁၊၁၀။
မောနိ၊၃၂၉။
) ကတမေ ဓမ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နာ။
ယေ ဓမ္မာ ဇာတာ ဘူတာ သဉ္စာတာ...ပစ္စုပ္ပန္နံသေန သင်္ဂဟိတာ ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ။
ဣမေ ဓမ္မာ ပစ္စုပ္ပန္နာ။
(အဘိ၊ဓ၊၂၁၃။
) ဧတရဟိ ဝါ ပစ္စုပ္ပန္နမဒ္ဓါနန္တိ ဣဒါနိ ဝါ ပဋိသန္ဓိံ အာဒိ ကတွာ စုတိပရိယန္တံ သဗ္ဗမ္ပိ ဝတ္တမာနကာလံ ဂဟေတွာ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၀။
ဒီ၊၃၊၁၁၁။
မ၊၃၊၂၂၆-၇-၈-၉၊ ၂၃၀-၁-၃။
သံ၊၁၊၅၊ ၄၇၀။
သံ၊၂၊၁၇-၈၊ ၇၂-၃။
အံ၊၁၊၁၉၇။
အဘိ၊ဓ၊၁၊၁၈။
အဘိ၊က၊၉၆-၇။
ပဋိသံ၊၁၊၅၂၊ ၃၆၀။
မဟာနိ၊၉၀။
ဇာ၊၁၊၂၄၅။
နေတ္တိ၊၁၆၊ ၂၇။
ပေဋကော၊၁၉၃။
မိလိန္ဒ၊၄၉၊ ၃၁၉။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၆။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၄-၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၇၊ ၁၈၄။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၀-၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၆-၇။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၊ ၂၅၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၈၁။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၂၀။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၁။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၉၅။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၆၇။
)ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် သတ်မှတ်ပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ချင်းရိုင်ခရိုင်(จังหวัดเชียงราย, Changwat Chiang Rai) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် အစွန်ဆုံးတည်ရှိသော ကျန်ဝတ် (ခရိုင်) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အရ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ဖယောင်ခရိုင်နှင့် လမ်ပန်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းမိုင်ခရိုင်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ချင်းရိုင်ခရိုင်ကို အမ်ဖေါ (မြို့နယ်) ၁၈ ခုဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးအရ ပိုင်းခြားထားသည်။
သမိုင်း ချင်းရိုင်ခရိုင်သည် ရှေးယခင်ကတည်းက ယွန်း (ရှမ်းမျိုးနွယ်စု) လူမျိုး တို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သည်။
သမိုင်းတွင် အရေးပါသောမြို့များဖြစ်သည့် ဟိရန်နခွန် ငွန်ယန် ချင်းဆဲန် (Hirannakhon Ngoenyang Chiang Saen) နှင့် ဇင်းမယ်ပြည် ခေါ် လန်နားတိုင်းပြည် (Lanna Kingdom) တည်ထောင်စ ကာလများကတည်းကပင် အရေးပါခဲ့သည်။
ကော့မြစ်၊ မဲနမ့်အင်၊ မဲနမ့်ရွက်နှင့် မဲခေါင်မြစ်တို့သည် အရေးပါသော မြစ်များဖြစ်သည်။
နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဖြစ်သည့် ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ လာအိုတို့၏ နယ်စပ်ဆုံမှတ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ရွှေတြိဂံနယ်မြေ ဟု လူသိများပြီး၊ ယခင်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးပါသော ဘိန်းထုတ်လုပ်ရာနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ချင်းရိုင်ခရိုင် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ခရီးသွားလာရေးနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ချင်းမိုင်ခရိုင်ပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ဒုတိယအများဆုံး ခရီးသွားဧည့်သည် ၃.၆ သန်းခန့် လာရောက်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံခြားသား ၆၂၀,၀၀၀ ခန့် ပါဝင်သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ ဘတ်ငွေ ၂၈,၅၀၀ သန်းခန့် ဝင်ငွေရရှိခဲ့သည်။
မယ်ဖာလောင် (Mae Fah Luang) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် သည် ချင်းရိုင်ခရိုင်၏ လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးအရ အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်တောရေးနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းတို့အပေါ် မူတည်ပြီး စုစုပေါင်း ဘတ်ငွေ ၃၂,၅၀၀ သန်းကျော် ရရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ။
အိုဆာကာခရိုင် ()သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်း ကန်းဆိုင်းဒေသ အလယ်ပိုင်း၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။
Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Osaka-fu" in ; "Kansai" in နေထိုင်သူ လူဦးရေ(ညအချိန်)သည် တိုကျိုမြို့နှင့် ကာနာဂါဝါခရိုင် ပြီးလျှင် တတိယ အများဆုံးဖြစ်ပြီး နေ့အချိန် လူဦးရေသည် ယခုထိ တိုကျိုပြီးလျှင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယ အများဆုံး ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
‌ကဲအိဟန်းရှင်း၏ ဗဟို ဒေသဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် နရခရိုင်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဟျိုးဂိုခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဝါခယာမခရိုင်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကျိုတိုခရိုင်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
ခရိုင်မြို့တော်ဖြစ်သော အိုဆာကာမြို့အပြင် အခြား မြို့ကြီး အများအပြားလည်း ရှိသေးသည်။
ကိုးကား * ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ (คณะรัฐมนตรี, ပါဠိမူရင်း - ဂဏ.ရဋ္ဌ.မန္တီ, Khana Rattha Montri) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍကို ဆောင်ရွက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
အစိုးရအဖွဲ့သည် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဌာနဆိုင်ရာများကို ဦးဆောင်မောင်းနှင်သည့် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်အုပ်စုဖြစ်သည်။
အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို ဝန်ကြီးချုပ် က အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ထိုင်းဘုရင်မင်းမြတ် က တရားဝင် ခန့်အပ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အမျိုးမျိုးသော ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ဝန်ကြီးများ ပါဝင်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဒီမိုကရေစီသို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက်၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ် စယာမ်နိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေး ယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမဆုံးအကြိမ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ၎င်းကို ပြည်သူ့ကော်မတီ (คณะกรรมการราษฎร) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်မှသာ အစိုးရအဖွဲ့ (คณะรัฐมนตรี) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ ထိုအမည်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
ဝန်ကြီးအရေအတွက်သည် ထိုစဉ်က ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဖြစ်သည်။
လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ၂၀၁၇ ခုနှစ် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အရ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီး (၃၅) ဦးထက် မပိုစေရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ဝန်ကြီးချုပ် (၁) ဦးပါ ထည့်တွက်လျှင် စုစုပေါင်း (၃၆) ဦး ရှိသည်။
လက်ရှိ ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းမြတ် ဝါချီရာလောင်ကွန်းသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ် (Paetongtarn Shinawatra) ဦးဆောင်သော လက်ရှိ ဝန်ကြီး (၃၅) ဦးပါဝင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့အား အတည်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
. 50x50px ပေထုံတန်၏ ကက်ဘိနက်အဖွဲ့ဝင်များအမည်/နိုင်ငံရေးပါတီဌာနဝန်ကြီးဌာနတာဝန်ချိန်alt=|125x125pxPaetongtarn Shinawatraထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးalt=|125x125pxPhumtham Wechayachaiဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxSuriya Juangroongruangkitဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxAnutin Charnvirakulဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPirapan Salirathavibhagaဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဝန်ကြီးချုပ်ရုံး စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPichai Chunhavajiraဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPrasert Jantararuangtongဒုဝန်ကြီးဒီဂျီတယ်စီးပွားရေးနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝန်းalt=|125x125pxChousak Sirinilဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၏ ဝန်ကြီးများဝန်ကြီးချုပ်ရုံးalt=|125x125pxJiraporn Sindhuprai125x125pxJulapun Amornvivatဒုဝန်ကြီးဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန125x125pxPaophum Rojanasakulalt=|125x125pxMaris Sangiampongsaနိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးနိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxSorawong Thienthongဝန်ကြီးခရီးသွားလာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxVarawut Silpa-archaဝန်ကြီးလူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူသားဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနfSalt=|125x125pxSupamas Isarabhakdiဝန်ကြီးအဆင့်မြင့်ပညာရေး၊ သိပ္ပံ၊ သုတေသနနှင့် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုဝန်ကြီးဌာန125x125pxNarumon Pinyosinwatဝန်ကြီးစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန122x122pxItthi Sirilathayakornဒုဝန်ကြီး122x122pxAkara Prompaoalt=|125x125pxMonporn Charoensriဒုဝန်ကြီးပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxSurapong Piyachotalt=|112x112pxChalermchai Sri-onဝန်ကြီးသယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPichai Naripthaphanဝန်ကြီးကူးသန်ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxNapinthorn Srisanpangဒုဝန်ကြီးalt=|125x125pxSuchart Chomklinalt=|125x125pxTheerarat Samrejvanichဒုဝန်ကြီးပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxSongsak Thongsri125x125pxCahda Thaisedalt=|125x125pxPolice Colonel Tawee Sodsongဝန်ကြီးတရားရေးရာဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPhipat Ratchakitprakarnဝန်ကြီးအလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာalt=|125x125pxSudawan Wangsuphakijkosolဝန်ကြီးယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxPolice General Permpoon Chidchobဝန်ကြီးပညာရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxSurasak Phancharoenworakulဒုဝန်ကြီးalt=|125x125pxSomsak Thepsutinဝန်ကြီးပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနalt=|125x125pxDech-it Khaothongဒုဝန်ကြီးalt=|125x125pxAkanat Promphanဝန်ကြီးစက်မှုဝန်ကြီးဌာန ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
မူးဘန် (အင်္ဂလိပ်: Mu Ban, ထိုင်း- หมู่บ้าน, မြန်မာအသံထွက်- မူးဘန်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတွင် အခြေခံအကျဆုံး အုပ်ချုပ်မှုယူနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျေးရွာ ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြဒေသများရှိ လူမှုအသိုက်အဝန်းများကို စုစည်းထားသည့် အငယ်ဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေအပိုင်းအခြားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး အဆင့်အတန်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွင် မူးဘန်သည် တမ်ဘွန် (ตำบล - မြို့နယ်ခွဲ/ကျေးရွာအုပ်စု) အောက်တွင် တည်ရှိသည်။
တမ်ဘွန်တစ်ခုတွင် မူးဘန် ခေါ် ကျေးရွာများစွာ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အဆင့်မြင့် အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်များ ကျန်ဝတ် ခေါ် ခရိုင် (จังหวัด - Changwat) အမ်ဖေါ ခေါ် မြို့နယ် (อำเภอ - Amphoe) တမ်ဘွန် ခေါ် မြို့နယ်ခွဲ/ကျေးရွာအုပ်စု (ตำบล - Tambon) ကျေးရွာ (หมู่บ้าน - Mu Ban) အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တာဝန်ရှိသူများ မူးဘန်တစ်ခုစီကို ဖူယိုင်ဘန် (ผู้ใหญ่บ้าน - Phu Yai Ban) ဟုခေါ်သော ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး က ဦးဆောင်သည်။
ဖူယိုင်ဘန်ကို အဆိုပါမူးဘန်ရှိ အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ပြည်သူများက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြသည်။
ဖူယိုင်ဘန်၏ အဓိကတာဝန်များမှာ- ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း။
တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။
ပြည်သူများနှင့် အစိုးရအကြား ဆက်သွယ်ပေးခြင်း။
ဒေသတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း။
လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အခန်းကဏ္ဍ မူးဘန်များသည် ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အဓိကကျောရိုးဖြစ်ပြီး ဒေသခံပြည်သူများ၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအတွက် အချက်အချာကျသောနေရာများ ဖြစ်သည်။
မူးဘန်တစ်ခုစီတွင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ ဘာသာရေးပွဲတော်များနှင့် ရပ်ရွာအခြေပြု လှုပ်ရှားမှုများ ရှိတတ်သည်။
ခေတ်မီ မူးဘန်များ ခေတ်မီ ထိုင်းလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် "မူးဘန်" ဟူသော ဝေါဟာရကို "အိမ်ရာစီမံကိန်း" သို့မဟုတ် "ခြံစည်းရိုးကာထားသော ရပ်ကွက် (gated community)" များကို ရည်ညွှန်းရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။
၎င်းတို့ကို ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့် "မူးဘန်ချတ်ဆန် (หมู่บ้านจัดสรร - Mu Ban Chat San)" ဟု အပြည့်အစုံ ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဤမူးဘန်ချတ်ဆန်များသည် မြို့ပြဒေသများတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရပြီး၊ သမားရိုးကျ ကျေးရွာများ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် ကွဲပြားသည်။
ကိုးကားချက် ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ။
ဦးချိုထွန်းအောင် (၅ မေ ၁၉၅၈ - ၂၂ မေ ၂၀၂၅) သည် အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ် နှင့် မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် ၏ စာပေပညာရပ်ဆိုင်ရာ အချိန်ပိုင်းသင်တန်းနည်းပြတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း သေနတ်သမားအချို့၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အသက်ဆုံးခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဖခင်ဖြစ်သူ ပညာဝန် ဦးတင်အေး နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်အေးရှင် တို့က ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၈ရက် နေ့တွင် ၎င်းအား မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း၆ ဦးရှိသည့်အနက် စတုတ္ထမြောက် သား ဖြစ်သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ငယ်စဉ်ကတည်းက ပညာရေးတွင် ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။
ဆယ်တန်းအောင် ဘွဲ့ရပြီးနောက် တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း သို့တက်ရောက်သည်။
အမှတ်စဉ် (၅) သင်တန်းဆင်းပြီးနောက် ၁၉၇၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းကစ၍ တပ်မတော်တွင် စတင်စစ်မှုထမ်းသည်။
သူ၏ ပြန်တမ်းဝင်စစ်မှုထမ်းအမှတ်မှာ ကြည်း ၁၄၈၈၁ ဖြစ်သည်။
သူသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှစ်ကုန်အထိ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် မွန်ပြည်နယ် ၊ ရေးမြို့အခြေ စိုက် အမှတ် (၁၉) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် မှူး တာဝန်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် အရပ်ဘက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အေး ချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ က ၎င်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင် ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်အထိ ထိုတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် မှ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ်သို့ ဦးသိန်းစိန် က ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် တာဝန်ပေးသည်။
သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်၊သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် လက်ထက်အထိ ထိုတာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် သက်ပြည့်အငြိမ်းစား ယူသည်။
၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းကာလ သူသည် အငြိမ်းစားစစ်မှုထမ်း တစ်ဦး နှင့် အငြိမ်းစားသံအမတ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် က သင်တန်းများပို့ချပေးရန် ကမ်းလှမ်းခြင်းကို ခံရသည်။
သူက လက်ခံပြီး နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး အပါအဝင် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး တို့ကို သင်ကြားပေးသည်။
ယင်းအပြင် သူအငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်း တပ်မတော်နေ့ အခမ်းအနားများသို့ နောက်ဆုံးစစ်မှုထမ်းခဲ့စဉ်က ရာထူးအတိုင်း စစ်ဝတ်စုံဝတ်၍ တက်ရောက်ခွင့်လည်း ရခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း ဦးချိုထွန်းအောင်ကို တပ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကိုယ်တိုင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ရွှေအချိန် ၅ ကျပ် သားကိုပါ ဂုဏ်ပြုဆုအဖြစ် တစ်ပါတည်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
လုပ်ကြံခံရခြင်း သူ့ကို မြို့ပြတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည့် Golden Valley Warriors အဖွဲ့က စစ်ကောင်စီအား အထောက်အကူပြုနေသူတစ်ဦးအဖြစ် စွပ်စွဲပြီး စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်​ မေလ ၂၂ရက် နံနက် ၉း၀၀နာရီ ခန့် အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မရမ်းကုန်းရှိ နေအိမ်ရှေ့တွင် သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်လုပ်ကြံကြသည်။
ထိုသို့ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ထိုနေ့မှာပင် ကွယ်လွန်သည်။
သူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့က ရန်ကုန်ရှိ မြို့ပြပျောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် အင်းလျားမြို့ပြပျောက်ကျားအဖွဲ့ Inya Urban Force က စစ်တပ်အရာရှိဟောင်း နှင့် သံအမတ်ကြီးဟောင်း ဦးအုန်းသွင် ကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ထပ်မံလုပ်ကြံခံရသည့် ဒုတိယမြောက် အငြိမ်းစား စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ လုပ်ကြံမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် မေလ ၂၃ ရက်မှ ၂၉ ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုပ်ကြံမှုနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု သံသယရှိသူ ၁၆ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးခံရသူများတွင် သေနတ်သမား မြတ်ကိုကို၊ ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များ၊ ၎င်းကို ဆေးကုသပေးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော ဆေးရုံပိုင်ရှင်နှင့် လုပ်ကြံမှုကို ထောက်ပံ့ကူညီမှု သို့မဟုတ် ဖုံးကွယ်မှုတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ရပ်ရွာနေထိုင်သူများ ပါဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။
အဆိုပါဖမ်းဆီးခံရသူများထဲတွင် အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦးလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများက ဖော်ပြသည်။