kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗြိတိသျှလေတပ်သည် နေရာအနှံ့အပြားကို ဗုံးကြဲခြင်းမပြုဘဲ အရေးကြီးသော နေရာတစ်ခုတည်းကိုသာ ဖိ၍ ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးသဖြင့် အထူးအောင်မြင်လေသည်။
၁၉၄၂ ခု မေလတွင် ဆင်နွှဲသော ဗြိတိသျှလေတပ်ကြီး၏ ထိုးစစ်သည်ကား အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပေသည်။
လေယာဉ်ပျံ ၁၀၀၀ ကျော်သည် ဗုံးတန်ချိန် ၃၀၀၀ ကျော်ကို ကိုလုန်းမြို့ပေါ်သို့ ကြဲချခဲ့သည်။
ကရွပ်လက်နက်အလုပ်ရုံများရှိရာ အက်ဆင်မြို့ကိုလည်း လေယာဉ်ပျံ ၁၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမေရိကန်လေတပ်ပါ ဝင်ရောက်လာသောအခါ မဟာမိတ်တို့၏ လေတပ်အင်အားမှာ ဂျာမန်တို့ထက် အဆများစွာ သာသွားလေတော့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် အင်္ဂလန်တွင် စခန်းချ၍ ဥရောပရှိရန်သူစစ်စခန်းများ၊ စက်ရုံများ၊ လက်နက်ရုံများ၊ သင်္ဘောဆိပ်များ၊ ဘူတာရုံများနှင့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာနေရာဌာနများကို အကြီးအကျယ် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးကြသည်။
နေ့ရော ညရောလိုလိုပင် လေယာဉ်ပျံ အစင်းပေါင်း ၇၀၀ ကျော်သည် အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီးကို ဖြတ်ကျော်ပျံသန်း၍ နာဇီ စစ်အချက်အချာ နေရာများကို မှုန့်မှုန့်ညက်ညက် ချေမှုန်းလေသည်။
စစ်ဖြစ်စတွင် အင်အားကြီးမား၍ အလွန်ပင်အရေးပါခဲ့သော ဂျာမန်လေတပ်မှာ မဟာမိတ်တပ်ဒဏ်ကို အနိုင်နိုင် ခုခံရလေတော့သည်။
190px|ဂျာမန်တို့ ဗွီဝမ်းဒုံးပျံကြီးအား ဆွဲထုတ်သယ်ဆောင်လာစဉ် အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၏ ဗုံးဒဏ်ကို အပြင်းအထန်ခံရသော နေရာမှာ နာဇီစက်မှုလက်မှုဌာနချုပ် ဖြစ်သော ရူးဝါးမြစ်ဝှမ်းဖြစ်သည်။
အက်ဆင်အရပ်ရှိ ကရွပ်လက်နက်ရုံများ၊ ကိုလုန်မြို့၊ ဟမ်းဗက်မြို့နှင့် အခြားသော စစ်နှင့်ဆိုင်သော အရေးပါသည့် မြို့များမှာလည်း ဗုံးဒဏ်ကို မချိမဆံ့ခံရလေသည်။
စစ်ဖြစ်စတွင် လန်ဒန်မြို့တော်သည် ဂျာမန်ဗုံးဒဏ်ကို အများဆုံး ခံရသကဲ့သို့ ယခုအချိန်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘာလင်မြို့သည် မဟာမိတ်လေတပ်၏ ဖိထောင်းခြင်းကို ခံရလေသည်။
အမေရိကန် လေတပ်မှ မိုးပျံခံတပ်ခေါ် (B17 Flying Fortress)​ဗုံးကြဲ​လေယာဉ်ကြီးများမှာ ဗုံးကြဲရာ၌ များစွာခရီးရောက်လေသည်။
ဂျာမန်တို့လည်း မဟာမိတ်လေကြောင်းရန်ကို တတ်နိုင်သလောက် ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားကြ၏။
၁၉၄၄-၁၉၄၅ ခုနှစ်များတွင်ကား ဂျာမနီသို့ လာရောက် ဗုံးကြဲသော မိုးပျံခံတပ်များမှာ တစ်ကြိမ်လျှင် ၁၃၀၀ ထက်မနည်းပေ။
ဂျာမန်တို့ကလည်း လက်နက်ဆန်းများကို ထွင်၍ ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်ကြသည်။
လန်ဒန်မြို့တော်အား ဗွီဝမ်း၊ ဗွီတူး စသော ဒုံးပျံ လက်နက်ဆန်းများဖြင့် အဝေးမှပစ်ခွင်းကြသည်။
သို့ရာတွင် လူများကိုသာ ထိမှန်၍ စစ်ရေးတွင် အရာမရောက်လှချေ။
မည်သို့ပင် ဆန်းပြားသော လက်နက်မျိုးကို တီထွင်အသုံးပြုသော်လည်း ဂျာမန်လေတပ်အင်အားသည် မဟာမိတ်လေတပ်အင်အားကို မလိုက်နိုင်တော့ချေ။
ဤသို့ဖြင့် လေကြောင်းစစ်တွင် ဂျာမန်တို့ အရေးနိမ့်ရလေသည်။
မြေထဲပင်လယ် စစ်မျက်နှာ(၁၉၄၂)-(၁၉၄၅) ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည်အထိ မြေထဲပင်လယ်အတွင်းနှင့် အနီးနားတဝိုက်ရှိနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် အီဂျစ်နိုင်ငံကိုပင် အောင်နိုင်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။
အာဖရိကမြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် ဂျာမန်စစ်သူကြီး မာရှယ်ရွမ်းမဲသည် အထူးပင် စစ်ရေးသာခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတပ်များသည် အီဂျစ်နယ်စပ်တလျှောက်ရှိ အယ် အားလမိန်း အထိ ဆုတ်ပေးရသည်။
သို့ရာတွင် ရွမ်းမဲသည် ဆူးအပ်တူးမြောင်းသို့ အရောက်ချီတက်ရန် အားခဲထားခြင်းကို လက်လျှော့ရတော့သည်။
ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မဟာ၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်ဂိုမာရီသည် မိမိ၏ တပ်မကြီးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း၍ ဂျာမန်တို့အားတန်ပြန် ထိုးစစ် ဆင်လေရာ ဂျာမန်တို့ နောက်ဆုတ်ပေးရသည်။
ထို့နောက် အမေရိကန် စစ်ဗိုလ်ချုပ်အိုင်ဆင်ဟောင်းဝါးအုပ်ချုပ်သော မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများသည် မိုရိုကိုနှင့် အယ်လ်ဂျီးယားကမ်းခြေသို့ တက်၍ တျူနစ်ဇီးယားသို့ အပြင်းချီတက်သွားသည်။
ဂျာမန်တို့လည်း နှစ်ဖက်ညှပ်မိ၍ လက်နက်ချရသည်။
အာဖရိကတိုက်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အီတလီပိုင် စစ္စလီကဒန်းပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များတက်ရောက်ကြသည်။
အီတလီတပ်များပြိုကွဲ၍ မူဆိုလီနီလည်း ရာထူးမှကျလေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်တွင်ကား အီတလီ မြောက်ပိုင်းရှိ ဂျာမန်နှင့် အီတလီတပ်များ လက်နက်ချရလေသည်။
ဒုတိယ စစ်မျက်နှာ left|alt=နောမန်ဒီ ကမ်းခြေသို့ တက်ရောက်လာသော မဟာမိတ်တပ်များ|နောမန်ဒီ ကမ်းခြေသို့ တက်ရောက်လာသော မဟာမိတ်တပ်များ၁၉၄၂-၁၉၄၃ ခုနှစ်များတွင် ဟစ်တလာသည် ဆိုဗီယက်ရုရှားကိုသာ ဖိတိုက်နေသဖြင့် ဆိုဗီယက် အစိုးရက အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့အား ဥရောပအနောက်ပိုင်း၌ ဒုတိယ စစ်မျက်နှာတစ်ခုဖွင့်ရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်။
အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့မှာ ဆိုဗီယက်အစိုးရ၏ တောင်းခံချက်အတိုင်း ဒုတိယစစ်မျက်နှာကို ဖွင့်လိုသော်လည်း လုပ်ရမည့် လုပ်ငန်းမှာ ကြီးကျယ်ခက်ခဲလှသဖြင့် ရုတ်တရက် ထိုးစစ်မဆင်နိုင်သေးဘဲ ဥရောပတိုက်ကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်နိုင်ရေးအတွက် အစီအစဉ်များကို အပူတပြင်း လုပ်ကိုင်နေကြရသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင်ကား ဗိုလ်ချုပ်အိုင်ဆင်ဟောင်းဝါး အုပ်ချုပ်သော မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ နော်မန်ဒီ ကမ်းခြေမှ ဥရောပတိုက်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ကြသည်။
ထို့နေ့ကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ဒီ-ဒေး (D-Day)ထင်ရှားလေသည်။
ဤတွင်မှသာ ဆိုဗီယက်တို့ တောင်းတလျက်ရှိသော ဒုတိယ စစ်မျက်နှာ ပေါ်ပေါက်လာတော့သည်။
စိန်လိုးမြို့ကျဆုံးပြီးသည့်နောက် ဂျာမန်တပ်များမှာ နောက်သို့ တဆုတ်တည်း ဆုတ်နေကြရသည်။
နောက်သုံးပတ်မျှ ကြာသောအခါ အမေရိကန်နှင့် ပြင်သစ်တပ်များသည် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေမှနေ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံပေါ်သို့ တက်ရောက်ကြပြီးလျှင် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်မြို့တော် ပါရီမြို့ကို သိမ်းပိုက်မိကြသည်။
မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုသည် ဆုတ်ခံလျက်ရှိသော ဂျာမန်တပ်များကို လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရင်း ရှေ့သို့ တွင်တွင်ကြီး ချီတက်လျက် ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ လပ်ဇင်ဗတ်နှင့် ဟော်လန် စသောနိုင်ငံများကို ဂျာမန်တို့လက်မှ ကယ်တင်လိုက်သည်။
အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီးကိုလည်း ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်လေသည်။
ဂျာမန်တပ်များမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ တဖြည်းဖြည်း မောင်းထုတ်ခြင်း ခံရလေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၉၄၄ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ၁၆ရက်တွင် ဂျာမန်တို့ကကျန်ရှိသမျှအင်အားများကိုစုလိုက်ပြီးနယ်သာလန်နိုင်ငံတွင်းထိ ဆုံမှတ်ဖြစ်သောတန်ပြန်ထိုးစစ်ကြီးကိုဆင်လေသည်။
အင်အားမှာ ၃သိန်းအထက်ရှိပြီးအနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာ၏နောက်ဆုံးဂျာမန်တပ်ပေါင်းချုပ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်မန်းတွစ်ဖယ်၏အမှတ်(၅)ပန်ဇာစစ်တပ်Fifth Panzer Armyမှာ တန်ပြန်စစ်ကြီး၏ထိပ်ဦးတပ်မကြီးဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းတွင်ဂျာမန်တို့က အင်အားသာသော်လည်း မဟာမိတ်တပ်ကူများအရောက်နှင့်ဂျာမန်တို့မမျှော်မှန်းထားသောရာသီဥတုအခြေအနေများကြောင့်တန်ပြန်ထိုးစစ်မှာရှုံးနိမ့်သွားပြီး ဂျာမန်တို့လည်းတပ်ပျက်သွားခဲ့လေသည်။
ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင်တော့ဂျာမန် အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာ၏စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေါလ်တာမိုဒယ်​ Walter Model ၏တပ်မဟာကြီးမှာမဟာမိတ်တပ်များ၏နှစ်ဖက်ခွတိုက်ခိုက်ခြင်းကိုခံရပြီး ဂျာမန်တပ်အင်အား၃၀၀,၀၀၀ ခန့် မဟာမိတ်များလက်ထဲသို့ကျရောက်သွားသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မိုဒယ်မှာလည်းမိမိကိုယ်ကိုအဆုံးစီရင်ပြီး အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာဂျာမန်စစ်တပ်မှာ မျှော်လင့်ချက်လုံးဝမရှိတော့ပေ။
ဂျာမန်အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာ၏ ပင်မစစ်တပ်ကြီးတစ်တပ်လုံးကျသွားသကဲ့သို့ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ဆန်းတွင် ဆိုဗီယက်တပ်များကလည်း ပိုလန်နှင့် ဗောလတစ်နိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ဂျာမန်လက်တွင်း ကျရောက်နေသော ရူးမေးနီးယား၊ ဘူလဂေးရီးယား၊ ဖင်လန် စသောနိုင်ငံများလည်း ဆိုဗီယက်တို့အား လက်နက်ချကာ အရှုံးပေးကြရသည်။
တူရကီကလည်း ဂျာမနီနှင့် အဆက်အသွယ် ဖြတ်လိုက်လေသည်။
ယခင်က ဂျာမနီ၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများကပင် ဂျာမနီအား စစ်ကြေညာ၍ ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ယူဂိုဆလားဗီးယားတွင်ကား မာရှယ်တီးတိုးခေါင်းဆောင်သော ပြောက်ကျားတော်လှန်ရေး တပ်သားများသည် ဖက်ဆစ်တို့ကိုတွန်းလှန်လျက်ရှိလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဥရောပတွင် ဂျာမနီတစ်ဦးတည်းသာလျှင် ကျန်ရှိလေတော့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် နွေဦးတွင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုသည် ဂျာမနီတွင် အပြင်းထိုးစစ်ဆင်ကာ ရိုင်းမြစ်ကို ဖြတ်ကူ၍ ဂျာမန်မြို့ကြီးများကို သိမ်းယူလေသည်။
ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အရှေ့ဘက်မှ အောင်ပွဲဆင်လျက်ရှိသည့် ဆိုဗီယက်တပ်နီတော်သည် ဘာလင်မြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဟစ်တလာကား လက်မလျော့သေးပေ။
ကြွင်းကျန်နေသော အင်အားစုနှင့်ပင် ခုခံလျက်ရှိသေးသည်။
အရှေ့ဘက်မှ ချီတက်လာသော ဆိုဗီယက်တပ်များနှင့် အနောက်ဘက်မှ ချီတက်လျက်ရှိသော အမေရိကန်တပ်များလာသော တွေ့ဆုံမိသောအခါ ဂျာမနီသည် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားလေသည်။
ဂျာမန်စစ်တပ်များလည်း တဖွဲဖွဲ လက်နက်ချလျက်ရှိသည်။
စစ်ကြီးကား ပြီးလုနီးလေပြီ။
အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်တို့ အယ်ဘီမြစ်အနီးတွေ့ဆုံကြစဉ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အီတလီ ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေးသမားများက အာဏာရူး မူဆိုလီနီအား သုတ်သင်လိုက်ကြသည်။
မေလ ၁ ရက်နေ့တွင်မူ ဟစ်တလာ သေဆုံးပြီဆိုသော သတင်းကို ဂျာမန်ရေဒီယိုက ကျေညာသည်။
နောက်တစ်နေ့တွင် ရုရှားတပ်နီတော်က ဘာလင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
ထိုနောက် ငါးရက်မျှအကြာ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီက ချွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချလေသည်။
သို့ဖြင့် ဥရောပ စစ်ပွဲကြီးကား ပြီးဆုံးသွားလေပြီ။
အရှေ့ဖျား စစ်မျက်နှာ အဆုံးသတ် ဥရောပစစ်မျက်နှာတွင် ဂျာမန်နှင့် အခြားဖက်ဆစ် အင်အားစုများ အရေးနိမ့်လျက်ရှိစဉ် ကမ္ဘာအရှေ့ဖျားစစ်မျက်နှာတွင်လည်း ဂျပန်တို့ တဖြည်းဖြည်း အင်အားဆုတ်ယုတ်လျက် သိမ်းပိုက်ပြီး နယ်မြေများမှ ဆုတ်ခွာနေကြရသည်။
ပစိဖိတ်စစ်မျက်နှာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တာဝန်ယူ၍ အခြားမဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် အတူတိုက်နေရသည်။
ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အမေရိကန်ရေကြောင်းဗိုလ်နီမစ်က အုပ်ချုပ်၍ ပစိဖိတ် အနောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်အာသာက အုပ်ချုပ်ပြီးလျှင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်မူ ဗြိတိသျှရေကြောင်းဗိုလ်ချူပ် မောင့်ဘက်တန်က တာဝန်ယူရသည်။
တရုတ်စစ်တပ်များကို ချန်ကေရှိတ်က ဦးစီးလျက်ရှိသည်။
right|alt=ဂျပန်-အမေရိကန်တိုက်ပွဲဝင် အမေရိကန်လေယာဉ်ပျံများ|ဂျပန်-အမေရိကန်တိုက်ပွဲဝင် အမေရိကန် လေယာဉ်ပျံများ မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများ၏ လူအင်အားလက်နက်အင်အား စစ်ပစ္စည်းအင်အားမှာ ဂျပန်တို့ထက် များစွာသာလွန်သော်လည်း ဂျပန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်သိမ်းပိုက်ရန် လုပ်ငန်းမှာ မလွယ်ကူလှချေ။
အထူးလေ့ကျင့်ထားသော ဂျပန်စစ်သားများမှာလည်း အသက်နှင့်လဲ၍ ခုခံကာကွယ်လျက်ရှိသည်။
သို့ဖြစ်လေရာ ပထဝီ အနေအထားနှင့် ဂျပန်စစ်သားများ၏ အရှုံးမပေးလိုသော စိတ်ဓာတ်ကြောင့် အမေရိကန်တပ်များသည် ကျွန်းတစ်ကျွန်းကို သိမ်းယူရန်အတွက် အသက်ပေါင်းများစွာ စွန့်လွတ်ကာ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲရလေသည်။
ပစိဖိတ်အလယ်ပိုင်းတွင် ရေကြောင်းဗိုလ်ချူပ် နီမစ်သည် ဂျပန်ကျွန်းမကြီးများကို တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်စခန်းများရရှိရန် ဂီးလဘတ်ကဒန်း၊ မာရှယ်ကဒန်း၊ ဆိုင်ပန်ကဒန်း၊ မယ်ရီယန္နားကဒန်းများနှင့် ပါလောင်ကျွန်းများကို တိုက်ခိုက် သိမ်းယူလေရာ ဂျပန်စစ်သားများကလည်း စွန့်စွန့်စားစား ပြန်လှန်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျအဆုံးမှာ ကြောက်ခမန်းလိလိဖြစ်တော့သည်။
အလယ်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် နီမစ်၏ တပ်များက ကျွန်းကလေးများကို ဤသို့တိုက်ခိုက်နေစဉ် မက်အာသာ၏ တပ်များသည် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုရှိလေးတီးကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်ကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လူဇုန်ကျွန်းထက်သို့ တက်ရောက်ကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မနီလာမြို့တော်ကို သိမ်းယူရရှိသည်။
ဇူလိုင်လ လောက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်မိလေသည်။
alt=နာဂစကီမြို့၌ အနုမြူဗုံးပေါက်ကွဲစဉ်|နာဂစကီမြို့၌ အနုမြူဗုံးပေါက်ကွဲစဉ် အရှေ့ဖျားစစ်မျက်နှာတွင် အရေးကြီးသော စစ်မျက်နှာတစ်ခုမှာ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ နယ်စပ်တွင် ဖြစ်သည်။
ဂျပန်တို့သည် အာသံကိုဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန်ပြင်ဆင်နေကြသည်။
အာသံကို သိမ်းယူရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အမေရိကန်တို့ကလည်း မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်သိမ်းယူရန် ကြိုးစားကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဂိတ်၏ လေထီးတပ်သားများကို အထက်မြန်မာပြည်သို့ ချပေးကား ပြောက်ကျားစစ်ဆင်နွှဲစေခဲ့သည်။
left|alt=မဟာမိတ်တပ်များ မိတ္ထီလာမြို့သို့ ချီတက်စဉ်|မဟာမိတ်တပ်များ မိတ္ထီလာမြို့သို့ ချီတက်စဉ် ၁၉၄၅ ခု မတ်လတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ မန္တလေးကို ပြန်လည်သိမ်းယူသည်။
ထိုမတ်လအတွင်း၌ပင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားတို့သည် ဂျပန်ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း မဟာမိတ်တို့က မြန်မာပြည်ကို လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကြီးမှူးသော ဗမာ့တပ်မတော်သားများသည် မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးအား ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို တော်လှန်ရာ၌ ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးကလည်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရှေ့ဆောင်ရာသို မသွေမဖီဘဲလိုက်ခဲ့၍ ဂျပန်များကို မြန်မာပြည်မှ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပေသည်။
left|ရန်ကုန်မြို့အတွင်းသို့ ချီတက်လာသော တင့်ကား တစ်စီး မဟာမိတ်တပ်များသည် ဂျပန်ကျွန်းကြီးများနှင့် မလှမ်းမကမ်းရှိသော ကျွန်းများကို တုက်ခိုက်ကြရာ ၁၉၄၅ ခု မတ်လတွင် အီဝိုဂျီးမားကျွန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဧပြီလတွင် အိုကီနာဝါးကျွန်းကိုလည်းကောင်း အကျအဆုံးများစွာနှင့် သိမ်းယူရရှိသည်။
အမေရိကန် တပ်များလည်း ဂျပန်ကျွန်းမကြီးပေါ်သို့တက်ရောက်နိုင်ရန် အကြီးအကျယ် ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်။
Left|alt=အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းမှ ဗြိတိသျှစစ်သားများတိုက်ပွဲဝင်စဉ်|အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းမှ ဗြိတိသျှစစ်သားများတိုက်ပွဲဝင်စဉ် ထိုသို့ ဂျပန်တို့၏အချက်အချာ ကျွန်းမကြီးကို တိုက်ခိုက်ရန်စီစည်နေခိုက် မမျှော်လင့်သော အဖြစ်အပျက်များ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် မူလစစ်အခြေအနေမှာ လုံးဝပြောင်းလဲသွားလေတော့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုးရှီးမားမြို့ပေါ်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် အနုမြူဗုံးတစ်လုံး ကြဲချလိုက်သည်။
ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှားက ဂျပန်အား စစ်ကျေညာပြီးလျှင် မန်ချူးရီးယားကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။
ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ် အနုမြူဗုံးတစ်လုံးကို ဂျပန်နိုင်ငံ နာဂစကီမြို့ပေါ်သို့ ကြဲချလိုက်ပြန်သည်။
အနုမြူဗုံးကား သာမန်ဗုံးများထက် အဆပေါင်းများစွာ အင်အားကြီးမား၍ အထိရောက်ဆုံးသော လက်နက်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ သုံးသိန်းကျော်စီရှိသော ထိုမြို့ကြီး နှစ်မြို့မှာ သုံးပုံ နှစ်ပုံခန့် ပြာအတိဖြစ်သွားသည်။
ထောင်ပေါင်းများစွာသော လူ၊ တိရစ္ဆာန်၊ အဆောက်အအုံများ သေကြေပျက်စီး၍ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဒဏ်ရာရရှိကြသည်။
ဂျပန်တို့ တာရှည်မခံနိုင်တော့ဘဲ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ချကာ အရှုံးပေးလေသည်။
လက်နက်ချသော စာချုပ်ကို စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အစိုးရက လက်မှတ်ရေးထိုးလေသည်။
ဤတွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသော ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးမှာ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်လေတော့သည်။
စစ်သုံ့ပန်းများ နိုင်ငံအရေအတွက်၄ သန်း မှ ၅.၇ သန်းထိ (ဂျာမန်တို့ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရခြင်း)25px ဂျာမဏီ(၁၁) သန်းခန့် (၁.၈) သန်း (၆၇၅၀ဝ၀) ခန့် ဗြိတိသျှနှစ်သန်း ခန့် တစ်သိန်း သုံးသောင်းခန့် သေကြေ ပျက်စီးမှုများ 500px ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း နာဇီဂျာမနီတို့အသုံးပြုခဲ့သော V1 ဒုံးပျံ 300px|center|thumb|V-1 ဒုံးပျံ စစ်ပြီးနောက် အကျိုးဆက်များ လူသားများ မှီတင်းနေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာကြီးသည် နှစ်ငါးဆယ်အတွင်း၌ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကမ္ဘာစစ်ကြီး နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၁၄ - ၁၉၁၈ ခုနှစ် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများသည် စစ်၏ဆိုးရွားပုံနှင့် အဖျက်သဘောတရားများကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ကြရသဖြင့် နောက်ထပ် စစ်ဖြစ်မည်ကို အထူးစိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ စစ်နောက်ထပ် မဖြစ်ပွားစေရန် နည်းလမ်းများကို ရှာကြံရာမှ နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဤအသင်းကြီးမှာ မူလရည်ရွယ်ချက်များ မွန်မြတ်သလောက် လုပ်ငန်းကို ထိထိရောက်ရောက် မလုပ်နိုင်သဖြင့် ကမ္ဘာ့အခြေအနေမှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သည့်အခြေတိုင်အောင် တစတစ ဆိုးရွားလာခဲ့သည်။
၁၉၃၉ - ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်သည် လူတိုင်းသိရှိသည့်အတိုင်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်ထက် အစစအရာရာတွင် ကြီးကျယ်ပေသည်။
ကမ္ဘာ့လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာသည်နှင့်အမျှ သိပ္ပံပညာလည်း ထွန်းကားလာသဖြင့် စစ်လက်နက်များ၊ စစ်တပ်ကြီးများလည်း ကြီးကျယ်ဆန်းပြားလာသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အပျက်အစီးများမှာ ယခင်စစ်များမှထက် အဆပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပိုမိုခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးစီးသွားသောအခါ လူများသည် စစ်ကို အထူးမုန်းတီး ရွံရှာလာ၍ စစ်ကိုတားဆီးနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ကြံဆကြပြန်သည်။
ဤသို့ဖြင့် ယခင် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးကို မူသစ်ဖြင့် ပြန်လည် အသက်သွင်းပေးကာ ကုလသမဂ္ဂဟူသော အမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။
ကုလသမဂ္ဂသည် နောက်ထပ်ကမ္ဘာစစ်ကြီးကို မဖြစ်စေရန် တားဆီးနိုင်မည်လော၊ သို့တည်းမဟုတ် နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ နမူနာအတိုင်းပင် ဖြစ်သွားဦးမည်လော ဆိုသည်ကို အချိန်ကသာ သက်သေခံပေမည်။
စစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အခြေအနေ မည်သည့်နိုင်ငံ မည်သည့်အရပ်ဒေသတွင် ဖြစ်စေ စစ်ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက် အခြေအနေ အရပ်ရပ်မှာ နဲများမဆို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသွားသည်မှာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ပြည်ထောင် အချင်းချင်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး စသည်တို့မှာ ဆုတ်ယုတ်သွားသည်လည်း ရှိသည်။
တိုးတက်လာသည်လည်း ရှိသည်။
လက်အောက်ခံ နိုင်ငံကလေးများအနက် အချို့မှာ သခင်အပြောင်းအလဲ ရှိကြ၍ အချို့မှာ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသွားကြသည်။
စစ်ရှုံးသော နိုင်ငံများကို စစ်နိုင်သော နိုင်ငံကြီးများက ခွဲခြမ်းအုပ်ချုပ်ကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံသစ်လေးများလည်း ဖြစ်ထွန်းလာတတ်သည်။
ယင်းသို့ ယေဘုယျ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားပုံကို ပထမ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် တွေ့ကြုံရသကဲ့သို့ ယခု ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင်လည်း တွေ့မြင်ရပြန်သည်။
ကြီးသုံးကြီး ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် အောင်ပန်းဆွတ်ခူးခဲ့သော မဟာမိတ်နိုင်ငံများအနက် ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှတို့ကို ကြီးသုံးကြီးဟူ၍ ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။
ယင်းနိုင်ငံကြီး သုံးနိုင်ငံမှာ လက်နက်အင်အားနှင့် စက်မှုလက်မှုအင်အားတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံများ ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
စစ်နိုင်ခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း စစ်အတွင်း အပျက်အစီး အဆုံးအရှုံးမှာ ကြောက်ခမန်းလိလိ ဖြစ်တော့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စစ်မဖြစ်မီက ပထမတန်းစား နိုင်ငံကြီးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးချိန်တွင် တတိယတန်းစား နိုင်ငံဘဝသို့ လျှောကျသွားသည်။
စစ်ပြီးခေတ် စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုကြောင့် ဗြိတိန်တစ်မျိုးသားလုံး ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သုံးနေကြရသည်။
စစ်တွင်းက ခေါင်းဆောင်ခဲ့သော ချာချီအစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ အက်တလီ ဦးစီးသော အလုပ်သမား အစိုးရ တက်လာသည်။
ယခင်က နေမဝင်သော ဗြိတိသျှအင်ပါယာကြီးမှာလည်း တစတစနှင့် ပြိုကွဲလျက် ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့သည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဇွဲကောင်းကောင်းနှင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
ကြီးသုံးကြီးတွင် ပါဝင်သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်တွင် အမြတ်အထွက်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အမေရိကန်မြေပေါ်သို့ ရန်သူများ လာရောက်ဗုံးမကြဲနိုင်သဖြင့် အပျက်အစီးဟူ၍ လုံးဝမရှိသလောက်ပါ။
သဘာဝ သယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသည့်အပြင် စက်မှုလက်မှု အလုပ်ရုံများ ပေါများသဖြင့် လက်နက်များကို အခြားနိုင်ငံများသို့ပင် တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုမြူဗုံးကို ရှေးဦးစွာ အသုံးပြုသော နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး အခြားနိုင်ငံများသို့ ငွေကြေး အထောက်အပံ့များ ပေးလျက်ရှိရာ ယခုအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ အထောက်အပံ့ကို မယူသောနိုင်ငံဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဆိုဗီယက်ရုရှမှာလည်း ကြီးသုံးကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကို အများဆုံးခံရသော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂျာမနီတို့ကို ပြန်လည်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မဟာမိတ်တို့ ဂျာမနီကို အောင်နိုင်ခြင်းမှာ ဆိုဗီယက်ရုရှကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုက မှားမည်မဟုတ်ချေ။
စစ်ပြီးနောက် ဆိုဗီယက်ပြိုကွဲသည်အထိ အမေရိကန်နှင့် ရင်ဘောင်တန်းနိုင်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာတွင်လည်း ဆိုဗီယက်တို့၏ ဩဇာ ပြန့်နှံ့လာသည်။
ဥရောပ အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများမှာ ဆိုဗီယက်နှင့် များစွာသင့်မြတ်ကြသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကြီးပင် ဆိုဗီယက်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်လာခဲ့သဖြင့် ဆိုဗီယက်တို့၏ အင်အားမှာ များစွာ တောင့်တင်းလာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့အနောက်ပိုင်း ဥရောပတိုက်သည် ၁၉၃၉ ခုနှစ် စစ်ဖြစ်သည့်အချိန်မှ အစပြု၍ ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချသည့်အချိန်အထိ စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့ရာ အပျက်အစီး အသေအပျောက် များလှသည်။
ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဟော်လန်စသော နိုင်ငံများမှာ နာဇီလက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။
မြို့ရွာများစွာတို့မှာလည်း ပြာပုံအတိဖြစ်ခဲ့ရပြီး လူများမှာ ရှားပါးငတ်မွတ်ခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
စစ်ရှုံးသော ဂျာမနီနိုင်ငံမှာလည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံကို လေးပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ဦးလျှင် တစ်ပိုင်းစီ အုပ်ချုပ်ကြသည်။
မြို့တော်ဘာလင်အား အရှေ့ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ခွဲထားပြီး အရှေ့ပိုင်းကို ဆိုဗီယက်ကလည်းကောင်း၊ အနောက်ပိုင်းကို အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်တို့ကလည်းကောင်း အုပ်ချုပ်သည်။
နာဇီလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သော ဥရောပနိုင်ငံများမှာ ယခုအခါ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်များမှာကား စစ်၏ဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မခံရသဖြင့် အပျက်အစီး မရှိချေ။
ပထဝီဝင် အနေအထားကြောင့် သက်သာရာရခဲ့သည်။
ကမ္ဘာအရှေ့ပိုင်း ဥရောပတိုက်နှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံတွင် စစ်အတွင်းက ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားသော်လည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကို ခံရလေသည်။
ယဟူဒီတို့အား ပါလက်စတိုင်းတွင် နေရာချထားသည်ကို အာရပ်နိုင်ငံများက ကန့်ကွက်လျက်ရှိသည်။
နောက်ဆုံးတွင် အာရပ်နှင့် ယဟူဒီတို့ လက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ယခုအခါတွင် ယဟူဒီတို့သည် အစ္စရေးနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသစ် ထူထောင်လိုက်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အပြောင်းအလဲ အများဆုံးမှာ အရှေ့ဖျား နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယပြည်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဗြိတိသျှလက်အောက်တွင် နေခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အဖွဲ့အတွင်း ဒိုမီနီယန် အဆင့်အတန်းကို ရလေသည်။
သို့ရာတွင် ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းသည်မှာ အိန္ဒိယပြည်ကြီးသည် ရှေးယခင်ကဲ့သို့ တလုံးတစည်းတည်း မဟုတ်တော့ပဲ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟူ၍ နိုင်ငံနှစ်ခု ဖြစ်သွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော မြန်မာပြည်သည်ကား နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်၏ဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံခဲ့ရသဖြင့် မြန်မာ့စီးပွားရေး အခြေအနေမှာ များစွာပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့သည်။
စီးပွားရေးအားဖြင့် ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးအပိုင်းတွင် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးရှိသော ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာလူထု၏ နိုးကြားလာမှုကြောင့်လည်းကောင်း ဗြိတိသျှလက်အောက်တွင် နှစ်တစ်ရာကျော် ကျရောက်ခဲ့ရသော မြန်မာပြည်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှစ၍ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံတော်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာလေသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အရှေ့အာရှနိုင်ငံများ၌ အမျိုးသားရေး နိုးကြားထကြွမှုများ အနှံ့အပြား ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အင်ဒိုနီးရှား၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ မြန်မာနိုင်ငံ စသည်တို့တွင် လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲကြသည်။
ယင်းနိုင်ငံများအနက် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည်လည်း ဒပ်ချ်တို့နှင့် အရေးဆိုပြီးနောက် လွတ်လပ်သော အင်ဒိုနီးရှား ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများအနက် အကျယ်ဝန်းဆုံးနှင့် လူဦးရေအမျာဆုံး တရုတ်နိုင်ငံကြီးမှာ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်မှစ၍ ချန်ကေရှိတ်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်များသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ချန်ကေရှိတ်အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။
ဂျပန် အရေးနှိမ့်သွားသောအခါ ချန်ကေရှိတ်အစိုးရနှင့် ကွန်မြူနစ်များမှာ ရန်သူပြန်ဖြစ်မြဲ ဖြစ်ပြီးလျှင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီးကို ဆင်နွှဲကြသည်။
တရုတ်ကွန်မြူနစ်များ၏ ခေါင်းဆောင်မှာ မော်စီတုန်းဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ချန်ကေရှိတ်အစိုးရ၏ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်များ၏ ဇွဲသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း ချန်ကေရှိတ်တပ်များ တဖြည်းဖြည်း အရေးနှိမ့်ပြီး ပြည်မကြီးကို စွန့်ခွာ၍ ဖော်မိုဆာခေါ် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ နိုင်ငံရေးရာ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မော်စီတုံးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသစ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံမှာကား စစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်တပ်များ၏ သိမ်းပိုက်ထားခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဂျပန်စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလရောက်မှ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်တို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့သည် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်တွင် ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ယခုတွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အင်အားကြီး နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။
ပါဒခြေတော်ရာ(ရသေ့တောင်) 180px|centerတည်နေရာရခိုင်ပြည်နယ် ရသေ့တောင်မြို့နယ်ကျော်ကြားမှု ပါဒခြေတော်ရာ ပါဒခြေတော်ရာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် ရသေ့တောင်မြို့နယ်တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။
နတ်နဂါးများနှစ်စဉ်လာရောက်ဖူးမြော်သည်ဟု ဒေသခံများယုံကြည်ကြသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၏အထင်ရှားဆုံးပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည့် ရသေ့တောင်မြို့ နယ် မုန်စဲကျွန်းရှိ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ပါဒခြေတော်ရာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပူဇော်ပွဲကို ၁၃၇ဝပြည့်နှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၄ရက်မှ လပြည့်နေ့အထိ (၂၀၀၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ရက်မှ ၁ဝရက်ထိ)ကျင်းပခဲ့ရာ ယခုပွဲတော်ရက်တွင်လည်း ယခင်နှစ်များကဲ့သို့ နတ်နဂါးများလာရောက်ပူဇော်သည့် ထူးခြားမှုကို ပွဲတော်လာသူများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
ဒေသခံအများစုမှာ ထိုကဲ့သို့ပင်နှစ်တိုင်းပွဲတော်ရက်များအတွင်း ထူးခြားမှုများရှိသည်။
ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး ``နှစ်တိုင်းပဲအဲလိုမျိုး နတ်နဂါးတွေ လာဖူးမြော်တာကို ကြုံတွေ့ရသလိုပဲ။
ကင်းမလက်မည်းတွေလာဖူးတာကိုလည်း တွေ့ရတယ်။
အဲလိုပဲ မြွေရဲ့ခေါင်းပေါ်မှာ ဖားကရောက်ပြီး လာဖူးမြော်တာကိုလည်း တွေ့ရတယ်၊ လူတွေကို ဘာမှအန္တရာယ်မပြုဘူး´´ ပါဒခြေတော်ရာပွဲတော်တွင် ပြည်တွင်းပြည်ပသာသနာပြု အလိုတော်ပြည့် ကျောင်းတိုက်များ၏ အဓိပတိ အလိုတော်ပြည့်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအရိယဝံသ ဦးစီးဆောင်ရွက်ပြီး သံဝေဇနိယလေးဌာနဖွင့်ပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓပါဒ(ခြေတော်ရာ) ဂန္ဓကုဋိကျောင်း တော်ပေါ်၌ တင်လှူပူဇော်မည့် ရွှေထီးတော် ငှက်မြတ်နားတော် စိန်ဖူးတော်များတင်လှူပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ထူးဆန်းအံ့ဖွယ်များ သမုဒ္ဒရာပင်လယ်မှလာသော လှိုင်းတံပိုးများသည် ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းကြောင့် ကြီးစွာသော လှိုင်းလုံးများ ရိုက်ခတ်ငြားသော်လည်းခြေတော်ပေါ်သို့ ကျော်လွန်၍မသွားခြင်း၊ လေမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်၍ လှိုင်းတံပိုး သည်းထန်ဖြစ်သော်လည်း ခြေတော်ရာအနီး ၌ ၎င်းလှိုင်းတံပိုးများသည် ရေပန်းများအသွင် ပါဒခြေတော်ရာကို ဖူးမြော်ခြင်း၊ မကြာခဏအဆိပ်ပြင်းထန်သော နီသောအဆင်းရှိသော မြွေကြီးများ ခြေတော်ရာသို့ လာရောက်ပတ်ခွေကာ အထင်အရှားဖူးမြော်ခြင်းကိုတွေ့ရခြင်း၊ ပင်လယ်မှ စက်လှေသင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းသွားသည့်အခါ ရေများကွဲပြီး လှိုင်းတံပိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ခြေတော်ရာအနီး ၌ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သုံးနှစ်တစ်ကြိမ်ရေနဂါးများ မြူးထူးပျော်ပါးသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်း၊ မိမိ၏ခိုင်မြဲစိတ်ကြံ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့်ယုံကြည်ချက်တစ်ခုကို အဓိဌာန်ပြုပါက အောင်မြင်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မုန်စဲကျွန်းပါဒခြေတော်ရာသို့ သင်္ဘောဖြင့် စစ်တွေမှ ရသေ့တောင် (၃နာရီဝန်းကျင်) ရသေ့တောင်မှတဆင့် မုန်စဲကျွန်းသို့ (သင်္ဘောဖြင့် တစ်နာရီကျော်) သွားနိုင်ကြောင်း၊ စစ်တွေ-ရသေ့တောင်ခရီစဉ်မှာ နေ့စဉ်ရှိသောလည်း ရသေ့တောင်-မုန်စဲကျွန်းသင်္ဘောမှာ စနေနှင့် တနင်္ဂနွေသာပြေးဆွဲပြီး ထိုရက်တွင် စစ်တွေမှတဆင့် နေ့ချင်းပြန်ဖူးမြော်နိုင်ကြောင်းသိရသည်။
alodawpyi ကိုးကား Category:ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
ပို့ဆောင်ရေး ဦးစီးဌာနအမှတ်တံဆိပ်|thumb ပို့ဆောင်ရေး ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးဝင်းဖေ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ယခင် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအား ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနများ အဖြစ်ဝန်ကြီးဌာန (၃) ခုသို့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၁၉၉၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ (၅) ရက် နေ့စွဲပါ စာအမှတ် ၃၅၂ - ပဆ/ခွဲ (၂) ၉၂ ဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ (၉) ရက်တွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမူတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃၆/၉၂) မှ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ပို့ဆောင်ရေး ဦးစီးဌာနအား ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပို့ဆောင်ရေးဦးစီးဌာနအား စီမံကိန်းနှင့်ဘတ်ဂျက်ဌာနခွဲ၊ စီမံရေးရာ၊ လေ့ကျင့်ရေးနှင့် မှတ်တမ်းဌာနခွဲအဖြစ် ဌာနခွဲ (၂) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အာဆီယံ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ငယ်အား ၁၉၉ရခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဝန်ကြီးဥက္ကဋ္ဌဖြင့် ဤဦးစီးဌာနတွင် တွဲဘက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ File:Orgchart_l_m.gif လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးမှ ရေးဆွဲတင်ပြလာသော နှစ်တို၊ နှစ်ရှည် စီမံကိန်းများ အရ နှစ်စဉ်စီမံကိန်းအလိုက် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ရငွေ၊ သုံးငွေ လျာထားချက်များအပေါ် အမှန် ဆောင်ရွက်နိုင်မူများနှင့် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုအသုံးစရိတ်များကို စိစစ်စုစည်းခြင်း၊ ရည်မှန်းချက်များအကောင်အထည် ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်မှုများကို အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း။
နှစ်စဉ်နိုင်ငံတော်မှ လျာထားသတ်မှတ်သော ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အသားတင်ဝန်ဆောင်မူတန်ဖိုး (GDP) တိုးတက်မူ အခြေအနေအား လစဉ် စိစစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း။
ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းအသီးသီး၏ နိုင်ငံခြားဝင်ငွေရရှိမူ အခြေအနေများနှင့် ချေးငွေဖြင့် ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်းစီမံကိန်းများအလိုက် ကြွေးမြီပေးဆပ်မူ အခြေအနေများစိစစ်ခြင်း။