kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) MPU ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ကတော့ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ရရှိရေး၊ လူ့အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ ရရှိရေးနဲ့ စစ်မှန်သော ပြည်ထောင်စု တရပ် ပြန်လည် ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆိုတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
MPU ဟာ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများ နဲ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ကာ နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်းများ မှာပါဝင်ခဲ့သလို ပြည်ပနိုင်င်ငံများရှိ ပါလီမန်လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့များ၊ နိုင်ငံရေးပါတီ အသင်းအဖွဲ့များ၊ ပါလီမန်အမတ်များ၊ သံတမန်များနဲ့လဲဆက်သွယ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ ရရှိရေး အတွက် အဓိက အခန်းကနေ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာ-၄ ရက်နေ့မှာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ဒဗ်ဗလင်မြို့ မှာ MPU အစည်းအဝေး တရပ် ကျင်းပခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှာ သုံးပွင့်ဆိုင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲ ပေါ်ပေါက်စေရေး၊ နိုင်ငံရေးအာဏာ ကို ပြည်သူထံ လွှဲပြောင်း ပေးရန် အတွက် စစ်အစိုးရကို ပြည်ပနိုင်ငံများအဖွဲ့အစည်းများမှ နည်းလမ်းပေါင်းစုံ ဖြင့် ပိတ်ဆို့ အရေးယူ ဆောင်ရွက်ပေးစေရေးနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို ငြင်းပယ်ကာ အာဏာကို ဆက်လက် ချုပ်ကိုင် ထားတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အစိုးရရဲ့ လူ့ အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဒီမိုကရေစီရေး ဖြိုဖျက်မှုများ အပါအဝင် တိုင်းပြည် ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းတွေကို စဉ်ဆက်မပြတ် ဖော်ထုတ်ဖွင့်ချ သတင်းမှန် ပေးရေး စတဲ့လုပ်ငန်းတွေကို MPU ရဲ့ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ ထဲမှာ ထည့်သွင်း ချမှတ် ခဲ့ကြပါတယ်။
MPU ဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်-ရွေးကောက်ပွဲမှာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် နဲ့ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစု ပါတီ များက ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသူ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ တသီးပုဂ္ဂလ အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ်များ အပါ၊ ပြည်ပရောက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကစပြီး နိုင်ငံတကာ ပါလီမန်များ သမဂ္ဂ (IPU) ရဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖွဲ့အစည်းတခုအဖြစ်နဲ့လဲ ဆက်သွယ် ရပ်တည်လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။
MPU ဟာ မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းတွဖြေစ်တဲ့ Euro-Burma Office ၊ Burma Fund နဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့တာတွေ ရှိခဲ့သလို Inter-Parliamentary Union ၊ Socialist International ၊ Liberal International နဲ့ Christian Democrat International တို့လို အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တချို့နဲ့လဲ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ (NCUB) ထဲမှာ အရေးပါတဲ့ နေရာကနေ ပါဝင်ခဲ့သလို NCGUB စင်ပြိုင် အစိုးရ နဲ့လဲ အနီးဆုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေရတဲ့အဖွဲ့ အစည်းတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
စင်ပြိုင် အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရာမှာ MPU ကို အခြေုပပြီး ဖွဲ့စည်းရမှာဖြစ်ပြီး အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ (စင်ပြိုင် အစိုးရ) ရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို MPU ကနေ ရွေးချယ်တင်မြှောက် ပေးဖို့ကိုလဲ တရားဝင် သတ်မှတ် ထားပါတယ်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ MPU ညီလာခံမှာတော့ စင်ပြိုင် အစိုးရ (NCGUB) ကို တိုင်းရင်းသားခေါင်း ဆောင်တွေနဲ့ပါ ထည့်သွင်း အားဖြည့် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းရေး ကို လုပ်ဆောင်သွားဖို့ ချမှတ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါတယ်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်-ဇန်နဝါရီမှာ ကျင်းပတဲ့ MPU ရဲ့ ဒဗ်ဗလင် ညီလာခံ မှာတော့ စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့ကို ဝန်ကြီး (၅) ဦးပဲရှိရာမှ (ရ) ဦးအထိ (၂) ဦးတိုးကာ တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း လိုက်နိုင်ပေမဲ့ ကုလသမဂ္ဂမှာ နအဖ စစ်အစိုးရရဲ့ သံအမတ် ဖြုတ်ချရေး လုပ်ဆောင်ရန်ကိစ္စမှာ သဘောတူညီမှု မရဘဲ (၁၈) မဲ (၁၅) မဲနဲ့ ပယ်ချ အဆုံးသတ် သွားခဲ့ ရတဲ့အပြင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမတ် အချင်းချင်း ကြား စကားများ ရန်ဖြစ်ခဲ့ကြတဲ့အထိ ကျော် မကောင်း ကြားမကောင်းတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့ရပါတယ်။
MPU အဖွဲ့ကြီးရဲ့ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌကတော့ ဦးတယ်ဒီဘူးရီ ဖြစ်ပြီး၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌကတော့ ဒေါ်စန်းစန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ။
ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်း ဖြစ်သည်။
လက်အောက်ခံ တပ်များ မြဝတီတပ်မတော်အသံလွင့်ဌာန မြဝတီစာပေတိုက် အမှတ်(၁)တပ်မတော်ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်‌ရေးတပ် တပ်မတော်ပညာရေးကျောင်းများ နယ်လှည့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး တပ်ခွဲများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် ပြည်ထဲရေး နှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနထားရှိသည်။
လက်ရှိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်အောက်ပါ ဦးစီးဌာနများကို ထပ်မံခွဲထားသည်။
၎င်းဦးစီးဌာနများမှာ မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန အကျဉ်းဦးစီးဌာန မီးသတ်ဦးစီးဌာန တို့ဖြစ်သည်။
ယခင်က အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့​သော်လည်း ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်သို့ ​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။
စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၆-၁၁-၉၉နေ့စွဲပါ အမိန့်အမှတ်(၁၀^၉၉)အရ ပုံမှန်ကုန်သွယ်မှုနည်းလမ်းဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း (overseas Trade) မှတစ်ဆင့် တင်ပို့ခွင့်မပြုသည့် ပစ္စည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
လယ်ယာကိုင်းကျွန်းထွက်ပစ္စည်းများ (က) ဆန်နှင့်ဆန်ထွက်ပစ္စည်း (ဆန်၊ ဆန်ကွဲ၊ ဆန်ကြာဇံ၊ ဖွဲနုစသည် များ) (ခ ) သကြားဖြူ၊ သကြားနီ၊ သကြားညို (ဂ ) မြေပဲ၊ မြေပဲဆီ (ဃ) နှမ်း၊ နှမ်းဆီ (င ) ပဲနှမ်း၊ ပန်းနှမ်းဆီ (စ ) မုံညင်း၊ မုံညင်းဆီ (ဆ) နေကြာ၊ နေကြာဆီ (ဇ ) ဆီကြိတ်ဖတ်အားလုံး (ဈ ) ဝါနှင့်ဝါထွက်ပစ္စည်း (ဝါဂွမ်း၊ ချည်မျှင်) တွင်းထွက်ပစ္စည်းနှင့်ဓာတ်သတ္တုပစ္စည်းများ (က) ရေနံ (ခ ) ကျောက်မျက်ရတနာ (ဂ ) ရွှေ (ဃ) ကျောက်စိမ်း (င ) ပုလဲ (စ ) စိန် (ဆ) ခဲ (ဇ ) ခဲမဖြူ (ဈ ) အဖြိုက်နက် (ည) ခဲမဖြူရှီးလိုက်ရောရာ (ဋ ) ငွေ (ဌ ) ကြေးနီ (ဍ ) သွပ် (ဎ ) ကျောက်မီးသွေး (ဏ) အခြားသတ္တုအမျိုးမျိုး တိရစ္ဆာန်နှင့်တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ (က) ဆင်စွယ် (ခ ) ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြင်းနှင့် ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များ (ဂ ) သားရေ ရေထွက်ပစ္စည်းများ (က) ပုဇွန်ဖွဲ အထွေထွေကုန်ပစ္စည်းများ (က) လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် (ခ ) ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ (က) ရာဘာ အထက်ဖော်ပြပါ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ တွင်းထွက်နှင့်ဓာတ်သတ္တု ပစ္စည်းများ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ၊ ရေထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်တော ထွက်ပစ္စည်းများအား တားမြစ်ထားသော်လည်း ကိစ္စရပ် တစ်ခုချင်းအလိုက် စိစစ်ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိသည်။
Myanmar TradeNet ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ။
ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး ဌေးနိုင် ဖြစ်သည်။
thumb|ဒေါ်အမာနှင့် နေထွတ် နေထွတ် နေထွတ်သည် ‘မန္တလေးအဘိဓာန်’ စာအုပ်အား ရေးသားပြုစုသူ စာရေးဆရာဖြစ်သည်။
စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ နေထွတ်၏ အမည်ရင်းမှာ ကျော်မင်းထွန်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ စနေနေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ယင်းမာပင်မြို့နယ် လက်ပန်တောရွာ တွင်မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ၈ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်ဖြစ်ပြီး လက်ပန်တောဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ကံသာအစိုးရမူလတန်းကျောင်း၊ မောက်သရက်တွဲဘက်အလယ်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ တွင် ယင်းမာပင်မြို့ အထက်ကျောင်းမှ ၉ တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ တွင် မန္တလေး အမှတ် ၁၃ အထက်တန်း ကျောင်းမှ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄-၉၆ တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဓာတုဗေဒ အဓိကဖြင့် တက်ရောက်ပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ နိုဝင်ဘာတွင် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၆ တွင် Companion Media တွင် မန်နေဂျာ၊ ၁၉၉၈ တွင် Dream Crystals မီဒီယာနှင့်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းကို မိတ်ဆွေများနှင့် အတူ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စာပေ၊ စာအုပ်နှင့်ကြော်ငြာလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ မှ ၂ဝဝ၂ အထိ မြန်မာသစ် အပတ်စဉ် သတင်းဂျာနယ် the New Myanmar Journal ကို အယ်ဒီတာအဖြစ် ဦးဆောင်တည်ထောင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၁ မှ ၂ဝဝ၂ အထိ People မဂ္ဂဇင်းကို ဦးဆောင်တည်ထောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ဇူလိုင်လထုတ် ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်းပါ “အိပ်မက်ပုံဆောင်ခဲ”ဝတ္ထုတို့ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်စဉ် မန္တလေးအဘိဓာန် (၂ဝဝဝ)၊ အန်ကောဝပ်၊ ဖနွမ်းပင်နန်းတော်နှင့် ခမာတို့တိုင်းပြည် (၂ဝဝ၂)၊ မိုက်ကရိုအိုင်-မိမိကိုယ်ကိုတည်ဆောက်ခြင်း (၂ဝဝ၂) စာအုပ်များရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်အတွင်း ရွှေအမြုတေ၊ ပန်းဝေသီ၊ မဟေသီ၊ မြန်မာ့ဓန၊ ဟန်သစ်၊ သင့်ဘဝ စသည့်မဂ္ဂဇင်းများနှင့် အပတ်စဉ်ထုတ် ဂျာနယ်များတွင် ဝတ္ထုတို၊ဆောင်းပါး ၂ဝဝ ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။
၂ဝဝ၃ မှ ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ရှိ ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်တွင် ပြည်သူ့ရေးရာနဲ့ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်ဖြင့် တက်ရောက် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့တော်ရှိ လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ Radio Free Asia (RFA) တွင် အသံလွှင့် သတင်းထောက် အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး RFA ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်သံအစီအစဉ်များတွင် “မျက်မှောက်မြန်မာ့နိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဝေါဟာရများ”၊ “မြန်မာအစိုးရသတင်းစာများကောက်နှုတ်ဝေဖန်ချက်”၊ “မှတ်မှတ်သားသားစကားများ” အစီအစဉ်များကို ရေးသားတည်းဖြတ်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
နေထွတ်၏ ဝါရှင်တန်မှ အလွမ်းစာများ စာအုပ် (၂ဝ၁၉) နေထွတ်၏ ထင်ရှားသည့် စာပေလက်ရာမှာ မန္တလေးအဘိဓာန်စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်သည် ကျမ်းကိုးစာအုပ် ၇၀ ကျော်ကို ကိုင်စွဲပြီး လူပေါင်းရာချီ မေးမြန်းမှတ်သားရင်း နေထွတ်သည် မန္တလေးအဘိဓာန်ကို ရေးသားသည်။
´ thumb|‘မန္တလေးအဘိဓာန်’ မန္တလေးအဘိဓာန်ပြုစုခဲ့ရာတွင် အဓိက အချက်အလက်တွေ အနေနဲ့ (၇) ခုရှိသည်။
သမိုင်းဝင်နေရာများ (Historical Sites) ထင်ရှားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များ (Famous Persons) ထင်ရှားခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းများ (Historic Organizations) အထင်ကရ သမိုင်းဝင် အဖြစ်ပျက်များ (Historic Events) မန္တလေးနဲ့ မန္တလေးဝန်ကျင် အထင်ကရ နေရာ၊ မြို့ နယ်၊ ရပ်ကွက်တွေရဲ့ သမိုင်းနှင့် တည်နေရာများ (Historical and Geographical Background of Urban Places) ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ (Publications) နှင့် မန္တလေးသုံး မန္တလေးစကား ဒေသန္တရသုံး ဝေါဟာရများ (Mandalayan Burmese Words and their Usages) တို့ ဖြစ်သည်။
လူထုဒေါ်အမာ၏ အမှာ၊ မန္တလေးအဘိဓာန် (၁၉၉၉) ၂ဝ၁၉ ဧပြီလတွင် "ဝါရှင်တန်မှ အလွမ်းစာများ" စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယခု လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ (အာအက်ဖ်အေ)မှာ အမှုထမ်းနေသည်။
https://www.facebook.com/NayHtut.Writer/ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစုသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အမည်ရင်း - ဦးတင်မြင့် မိဘအမည် - ကုန်သည် ဦးဘဆန့် + ဒေါ်အေးကြွယ် မွေးသက္ကရာဇ် - ၁ဝ၊ ၁၊ ၄၃ စနေနေ့ မွေးဖွားရာ ဒေသ - အောင်နန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့၊ ပခုက္ကူမြို့ ကလောင် အမည်ခွဲများ - တင်မြင့် ကိုယ်ရေး ဖြစ်စဉ် ငယ်စဉ်က ရွာငယ်ရွာ(ခ)အောင်နန်းရွာ အောင်သာကျောင်း ဆရာတော် ဦးနန္ဒထံတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ပြည်တွင်းစစ် ကာလတွင် မိဘများနှင့် အတူ ပခုက္ကူ မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့ရပြီး၊ ရွှေကူ အမက ဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်သိန်း ကျောင်းတွင် တတိယ တန်းမှ စတင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။
စတုတ္ထတန်းတွင် စကောလားရှစ် စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ပြီး နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ အလယ်တန်း ပညာ သင်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်မှာပင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဥပစာတန်း အောင်မြင်၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ပညာရေး မဟာ ဌာနသို့ တက်ရောက်ကာ (B.A, ED.) ဘွဲ့ကို ရယူခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မြင်းမူမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်း၌ အလယ်တန်းပြ ဆရာ အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပြ ဆရာမ ဒေါ်ခင်ရီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး စစ်ကိုင်တိုင်း မြင်းမူ မြို့မှာပင် အခြေချ နေထိုင် ခဲ့သည်။
သားသမီး သုံးယောက် ထွန်းကား ခဲ့သည်။
သမီး မခင်အေးမြင့်မွန်၊ မခင်တာရာမြင့်နှင့် သား မောင်မျိုးမင်းသန့်တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉ရဝ ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ လုပ်သား ပြည့်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ကြေးမုံ သတင်းစာ တို့တွင် တင်မြင့် အမည်ဖြင့် သတင်း ဆောင်းပါးများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ ရှုမဝ၊ သင့်ဘဝ မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် မြန်မာမှု၊ သုတေသနနှင့် ယဉ်းကျေးမှု ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နေမျိုးသန့် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတို များကို ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ စပယ်ဦး မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ရေးသားသည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး အဖြစ် စင်တောင် သတ္တုတွင်း၊ ရွာသစ်ကြီး ချည်မျှင်စက် ကျောင်းတို့တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ စ၍ အထက်တန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး အဖြစ် ပုလဲမြို့နယ် မင်းတိုင်ပင် ရွာနှင့် မြင်းမူမြို့ အခြေခံ ပညာ အထက်တန်း ကျောင်းများတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တင်မြင့် အမည်ဖြင့် ရေးသားသော ပုံတောင်ပုံညာ ခရီးသည် ဖြင့် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ပထမဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဗန့်ကျီကို လှမ်းပါလို့ ပခန်းကို ဝင်ခဲ့တယ် စာမူဖြင့် စာပဒေသာ ပထမဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အဂ္ဂံတောင်က မောင်သန့် ထခဲ့ စာမူဖြင့် စာပဒေသာ ပထမဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပျော်ပုံက သစ်သနှင့် ငယ်ချစ်ကယ် လိုက်ခဲ့တော့ စာမူဖြင့် စာပဒေသာ ဒုတိယဆုကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးသန့် ကလောင် အမည်ဖြင့် ခရောင်းမြေမှာ ပန်းတွေကမွှေး ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် စာမူဖြင့် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေစာပေ ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။
ခရောင်းမြေမှာ ပန်းတွေကမွှေး ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ်ကို စာပေဗိမာန်က စာအုပ် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်မှာပင် အနှစ်တရာ မေတ္တာ ကိုယ်စား နှင်းသူရယ် ဝတ္ထုကို ရွေးထုတ် ဘာသာပြန်၍ ASEAN နိုင်ငံနှင့် စာပေများ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေး အစီအစဉ် မှ စာအုပ် ထုတ်ဝေဖြန့်ဝေခြင်းကို ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ အထက် မြန်မာပြည် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်) မန္ဈလေးမြို့တွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း စာပေများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အထိ ဆောင်းပါး ပုဒ်ရေ (၂ဝဝ)၊ ဝတ္ထုတို (၁၅ဝ)၊ ဝတ္ထုရှည် (၇)ပုဒ်၊ ကဗျာ (၅ဝ)၊ စာအုပ် (၇) အုပ် ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း မြင်းမူမြို့ ဘုရင့်နောင်ရပ်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီ၊ သားသမီး သုံးဦးတို့နှင့် အခြေချ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ဝင် အမှတ်မှာ ၁၅၉ဝ ဖြစ်သည်။
ဆရာ ဦးတင်မြင့် (နေမျိုးသန့်) ပြုစု ထုတ်ဝေ ခဲ့သော စာအုပ်များ ခရောင်းမြေမှာ ပန်းတွေက မွှေး - ၁၉၉၈ ခုနှစ် (၁၉၉၇ ခုနှစ် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ပထမဆု)(၁၉၉၈ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်) ဆရာဖိုး၏ ဘဝနှင့် စာပေ - ၁၉၉၇ ခုနှစ် (၁၉၉၄ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ဒုတိယဆု) နွေကန္တာနှင့် ထနောင်းစိမ်း ပုံတောင်ပုံညာ ခရီးသည် - ၁၉၉၂ ခုနှစ် (၁၉၈၉ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ပထမဆု) ပျော်ပုံက သစ်သနှင့် ငယ်ချစ်ကယ် လိုက်ခဲ့တော့ - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် (၁၉၉၇ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ဒုတိယဆု) ဗန့်ကျီကို လှမ်းပါလို့ ပခန်းကို ဝင်ခဲ့တယ် - ၁၉၉၃ ခုနှစ် (၁၉၉၁ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ပထမဆု) အဂ္ဂံတောင်က မောင်သန့်ထခဲ့ - ၁၉၉၅ ခုနှစ် (၁၉၉၃ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ ပထမဆု)(ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်)၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(ပထမ အကြိမ်) ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့က စုဆောင်း ပြုစုတဲ့ 'နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း' စာအုပ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မကွေး ခရိုင် မြို့သစ် မြို့နယ် ဂွေးချိုရွာ (မလိခက နတ်မောက်မြို့နယ် ဂွေးချိုးရွာ၊ ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့ ကမူ နတ်မောက်မြို့နယ် ရှောက်ပင်ရွာ ဟု ဖော်ပြ ကြသည်) တွင် အဖ ဦးကြည်သာ၊ အမိ ဒေါ်သိုင်း (ဒေါ်သိုင်း) တို့က ၁၉၁၂ ခု ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်သားတွင် ဖခင် ဆုံးသောကြောင့် မိခင်၏ရွာ ရှောက်ပင်ခြံ ရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က ချောင်ဖြူကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးနန္ဒဝန် ထံ၌ စတင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
၁၉၃၃ - ၃၄ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ အမျိုးသား ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။
ထိုကျောင်းမှ ခုနှစ်တန်း အောင်ပြီးနောက် ကျောင်းထွက် ခဲ့သည်။
နတ်မောက်နယ် ပင်းကျောင်း မီးရထား ရုံပိုင် (အစ်ကိုတော်သူ) နှင့် အလုပ် ကူညီ၍ လုပ်ခဲ့သည်။
တဖန် တောင်တွင်းကြီး မြို့၌ ပြန်နေထိုင် ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုတွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။
အလုပ် အမျိုးမျိုး လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။
ပုံတူဆွဲ ပန်းချီ ပညာကို လေ့လာ ခဲ့သည်။
စစ် အတွင်း ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်တွင် ဝင်ရောက်၍ ရခိုင် ပြည်နယ် သံတွဲ မြို့နှင့် အထက် မြန်မာနိုင်ငံ တလျှောက် လိုက်ပါ ချီတက် ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တပ်မှ ထွက်၍ ဂျပန် ခေတ်တွင် ရန်ကုန် ခရိုင် အရေးပိုင် ရုံး၌ စာရေး အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်မှာ အလုပ်မှ နုတ်ထွက် ခဲ့သည့် ၁၉၅၃ ခု အထိ ဖြစ်သည်။
အိုးဝေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပေဖူးလွှာ၊ နဝဒေး၊ သင့်ဘဝ စသည့် စာနယ်ဇင်း များတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် ခန့်တွင် စာ စရေး ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် ဈေးနှုန်း သတင်းစာ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ၌ ဆု ရခဲ့သည်။
ဆုမှာ သုံးကျပ် ဖြစ်သည်။
ကလောင် အမည်မှာ "တောင်တွင်းကြီး သတိုးစိန်" ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၆ - ၃၇ တွင် ဒီးဒုတ် ဂျာနယ်၌ "ရွှေတွင်းစိန်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတို သုံးလေးပုဒ်ခန့် ရေးခဲ့ ဖူးသည်။
"ငွေလင်း" အမည်နှင့် ပထမဆုံး ရေးသား သည်မှာ "ဤယမုန်" ဝတ္ထု ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် စာအုပ်များမှာ ဤယမုန် (၁၉၅၃)၊ ပင်းမြို့သူ (၁၉၆၅)၊ မြို့လုလင်မှ ပုန်ကန်ခြင်း (၁၉၆၆)၊ ရန်ကုန် စစ်တလင်း (၁၉၆၈)၊ သူရဲ တထောင် (?) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
"ဤယမုန်" ဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ရှုမဝ တထောင်ဆု၊ "ပင်းမြို့သူ" ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု ဝတ္ထုရှည် တတိယဆု တို့ကို ရရှိ ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် တတိယဆင့် ရရှိ ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂၀ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁၀၀ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်(၂၀၀၅ ခု၊ ဇူလိုင်) အမျိုးသားစာပေဆုနှင့် ရှုမဝတစ်ထောင်ဆုရ စာရေးဆရာငွေလင်းကို မကွေးတိုင်း၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ဂွေးချိုရွာ၌ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် အဖ ဦးကြည်သာ၊ အမိဒေါ်သိုင်းတို့က မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်း ဦးစိန်ခို ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ခြောက်ပင်ခြံကျေးရွာရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်တို့ကို သင်ယူခဲ့ပြီး နာက် တောင်တွင်းကြီးမြို့ ဆရာတော် ဦးဥက္ကဋ္ဌ၏ အဂ‡လိပ်-မြန်မာ နှစ် ဘာသာသင်ကျောင်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်သည်။
ထိုကျောင်းမှ ခုနစ်တန်း အောင်ခဲ့သည်။
ငွေလင်းသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှစ၍ စာစရေးခဲ့သည်။
ထို နှစ်တွင်ပင် ဈေးနှုန်းသတင်းစာက ကြီးပွားချမ်းသာရေး ခေါင်းစဉ်နှင့် ဆောင်းပါးပြိုင်ပွဲ ပြုလုပ်ရာ ငွေလင်းသည်အဆိုပါ ဆောင်းပါးပြိုင်ပွဲတွင် ဆုရရှိခဲ့ဖူးသည်။
ငွေလင်းသည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
ထိုစဉ်က ငွေလင်း၏ ကလောင်အမည်မှာ တောင်တွင်းကြီး သတိုးစိန် ဖြစ်သည်။
ရွှေတွင်းစိန် ကလောင်အမည်နှင့်လည်း ၁၉၃၆-၃၇ခုနှစ်တွင် ဒီးဒုတ် ဂျာနယ်၌ ဝတ္ထုတိုသုံးလေး ပုဒ် ရေးခဲ့ဖူးသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအ တွင်းတွင် ငွေလင်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့်အထက် မြန်မာနိုင်ငံဒေသများ၌တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တပ်မှထွက်ခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်ကုန်ခရိုင် အရေးပိုင်ရုံး၌ စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဤယမုန် ဝတ္ထုဖြင့် ရှုမဝတစ်ထောင်ဆုကို ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် စာရေးအမှုထမ်းအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ဤယမုန်ဝတ္ထုတွင် ငွေလင်း ကလောင်အမည်ကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ငွေလင်းသည် ဤ ယမုန်ဝတ္ထုကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပျို့မောင်ကြီးဝတ္ထုအမည်နှင့် စတင်ရေး သားခဲ့သည်။
၎င်း၏ ဝတ္ထုကို သခင်ဘသောင်း၊ ရွှေဒုံးဘီအောင်၊ တက်တိုးတို့အား ပေးဖတ်ပြီးဝေဖန်မှု ခံယူခဲ့သည်။
ငွေလင်းသည် ၎င်း၏ ဝတ္ထုကို စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ သော်လည်း ကလောင်သစ်ဖြစ်၍ ထုတ်ဝေမည့်သူ မရှိခဲ့ချေ။
ရှုမဝတစ် ထောင်ဆု ပေါ်လာသောအခါ ဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့၏ စာမျက်နှာသတ်မှတ် ချက်နှင့်ညီညွတ်စေရန် ဖြည့်စွက်ချဲ့ထွင် ရေးသားပြီး ဝတ္ထုအမည်ကို လည်း ဤယမုန်ဟူ၍ ပြောင်းခဲ့သည်။
ငွေလင်း၏ ဤယမုန် ဝတ္ထုသည် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
ငွေလင်းသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ အိုးဝေသတင်းစာ၊ယဉ်ကျေးမှုစာစောင်၊ ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်း၊ နဝဒေးမဂ္ဂဇင်းနှင့် သင့်ဘဝမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အယ်ဒီတာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။
ငွေလင်းသည် ရှုမဝတစ်ထောင်ဆုအပြင် ၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် ပင်းမြို့သူဝတ္ထုဖြင့် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်တတိယဆု ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ငွေလင်းသည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးဝတ္ထု များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ရာ မြို့လုလင်မှ ပုန်ကန်ခြင်း(၁၉၆၆)၊ ရန်ကုန်စစ်တလင်း(၁၉၆၈)နှင့် သူရဲတစ်ထောင် စသောဝတ္ထု များ ဖြစ်သည်။
ငွေလင်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၌ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းလျက် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်ခန်း တစ်ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် တတိယဆင့် ရရှိခဲ့သည်။
အမျိုးသားစာပေဆုနှင့် ရှုမဝတစ်ထောင်ဆုရ စာရေးဆရာ ငွေလင်းသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့ ပင်းမြို့သူ(စာပေဆုရ) မြို့လုလင်မှပုန်ကန်ခြင်း သူရဲတစ်ထောင် ဤယမုံ(ရှုမဝထောင်ဆုရ) မြင်လှဲ့ပါကြင်ဖော် ရန်ကုန်စစ်တလင်း စားသုံးဆီ စာညွှန်း ဒဂုန်ရွှေမျှား။
စာ ၂၀၀ - ၂၀၁။
မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၁)။
စာ ၂၉၀ - ၂၉၁။
မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၃)၊ ၁၇၃ - ၁၈၄။
စာ ၂၂၃ - ၂၂၄။
၁၃၁၅ ခု ရှုမဝ ၁၀၀၀ ဆုနှင့် "ဤယမုန်"၊ ရှုမဝ (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၃)။
စာ ၃၇ - ၄၀။
နတ်မောက် လှမြင့်။
ဦးကြီး ဦးငွေလင်း ထံမှ လွမ်းစာများ၊ ရှုမဝ (မေ ၁၉၉၀)။
စာ ၁၂၃ - ၁၂၆။
right|thumb|မြန်မာ့ရိုးရာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာတစ်ခု ယောက်ျားလေး တစ်ယောက်နှင့် မိန်းကလေး တစ်ယောက် အချိန်တန် အရွယ်ရောက်၍ လူလား မြောက်သောအခါတွင် အိမ်ထောင် ပြုကြသည်မှာ လောကဓမ္မတာ တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အရွယ်ရောက်သော ယောက်ျား တစ်ယောက်နှင့် အရွယ်ရောက်သော မိန်းကလေး တစ်ယောက် အိမ်ထောင် ပြုသည်ကို မြန်မာတို့က ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင်သည်ဟု ခေါ်ဝေါ် သမုတ်ကြ လေ့ရှိသည်။
ထိုအခါ မျိုးများတွင်လည်း မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပ လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ အခမ်းအနားများ thumb|မြန်မာကျေးရွာတစ်ခုရှိ လက်ထပ်ပွဲ မြန်မာနိုင်ငံကား ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာ ကတည်းကပင် တစ်လင်တစ်မယား စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ထို့အတွက် မြန်မာ့ လူမှုနယ်ပါယ်တွင် ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင်ခြင်း ကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ "တစ်သက်မှာ တစ်မင်္ဂလာ" ဟူသော စကားတစ်ခုသည် အထူးပင် ရေပန်းစား ခဲ့လေသည်။
အဆိုပါ စကားကို မြန်မာ အမျိုးသားများ အနေဖြင့် ဥပက္ခာပြု မထားကြသည့်တိုင် မြန်မာ အမျိုးသမီးများကမူ ထိုစကားအပေါ် အထူးသဖြင့် ပို၍ အလေးထားကြ ဟန်ရှိသည်။
ထို့အတွက်လည်း အမျိုးသမီးများ အနေဖြင့် မင်္ဂလာအခမ်းအနား ကျင်းပခြင်းကို အမျိုးသားများထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက် ကြခြင်းလည်း ဖြစ်ပုံရသည်။
မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ကျင်းပ ရာတွင်လည်း အမျိုးသမီးများက အမျိုးသားများထက် ပို၍ ပြင်ဆင် ခြယ်သ ကြလေ့ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ၎င်းတို့၏ ဝတ်စား ဆင်ယင် ပုံများကတော့ ရှေးမြန်မာ့ ရိုးရာများ အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က နန်းတွင်းသူများ ဝတ်သည့် ပုံစံအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
တင်ပါး အထိဖုံးသော ခါးထောင် အကျႌနှင့် ထိုင်မသိမ်း ပင်ဖြစ်သည်။
အရောင်အသွေး ၊ ပိတ်စ အမျိုးအစားနှင့် ခေတ်အလျောက် ဒီဇိုင်း အနည်းငယ် ပြောင်းလဲမှု ရှိသည့်တိုင် အခြေခံပုံစံ ကတော့ ဆိုခဲ့ပြီးသလို ရှေးမြန်မာ နန်းတွင်းသူတွေ အတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။
အလားတူပင် မြန်မာ အမျိုးသားများ မှာလည်း မင်္ဂလာ အခမ်းအနားတွင် ရိုးရာ အဝတ် အထည်များ ကိုသာ ဝတ်ဆင် ကြသည်။
မင်္ဂလာဆောင်မည့် အမျိုးသား (သတို့သား) အတွက် အဓိကျသည့် ဝတ်စုံမှာ ခေါင်းပေါင်း ၊ ကော်လံကတုံး ရှပ်အင်္ကျီ အဖြူ ၊ တိုက်ပုံ နှင့် သာမန် လုံချည်များထက် နှစ်ဆနီးပါးမျှ ပို၍ရှည် လျားသော (တောင်ရှည်) ပုဆိုးတို့ ဖြစ်သည်။
ထိုဝတ်စုံနှင့် လိုက်ဖက် ညီအောင်လည်း သတို့သားမှာ ကတ္တီပါ (သို့မဟုတ်) သားရေ ညှပ်ဖိနပ်ကိုသာ စီးနင်းကြလေ့ ရှိသည်။
အခမ်းအနား အများအပြားတွင် အခမ်းအနားမှူး (Master of Ceremony) ရှိလေ့ ရှိကြသည့် အတိုင်း မြန်မာ့ မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများတွင် လည်းအခမ်းအနားမှူး လုပ်သူများပါရှိ လေ့ရှိကြသည်။
ထိုသူကို မြန်မာမှု အခေါ်အဝေါ်အရ ဘိသိက်ဆရာ ဟုခေါ်လေ့ရှိသည်။
ထိုဘိသိက်ဆရာက မင်္ဂလာ အခမ်းအနား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင် ကျင်းပပေးရသလို မင်္ဂလာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီး အပါအဝင် နှစ်ဖက်သော မိဘဆွေမျိုး အသိုင်းအဝိုင်းအား ချီးမွမ်းခန်း နှင့် မင်္ဂလာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ ရွှေလက်မြဲမြဲ တွဲနိုင်ပါစေကြောင်း ဆုတောင်းခန်း တစ်ခုပါရှိသည့် ကဗျာရှည် တစ်ပိုဒ်ကို အထူး ရေးသားကာ ဖတ်ကြားပေးရသည်။
ဤသို့ ဖတ်ကြားပေးခြင်းကို ဘိသက် မြောက်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။
ဩဘာ စာဖတ်သည်ဟုလည်း သုံးနှုန်းကြသည်။
သို့ရာတွင် အဆိုပါ ဘိသိက်ဆရာမှာ မင်္ဂလာ အခမ်းအနား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင် ကျင်းပ ပေးရသူဖြစ်သည့်တိုင် အခမ်းအနား ထွက်ရာတွင် မင်္ဂလာမောင်နှံရှေ့မှ ဦးဆောင် ခွင့်ရသူမဟုတ်ပေ။
မင်္ဂလာမောင်နှံရှေ့မှ ဦးဆောင် ထွက်ခွင့် ရသူမှာတော့ ပန်းကြဲသည့် မိန်းမပျိုသာဖြစ်သည်။
ထိုမိန်းမပျိုက မင်္ဂလာမောင်နှံ ရှေ့မှ ဦးဆောင်ကာ မင်္ဂလာ မောင်နှံလာမည့် လမ်းတစ်လျှောက် (စတိသဘော) ပန်းကြဲ ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ပန်းကြဲခြင်းမှာ မြန်မာ့ရိုးရာ ရှေးရိုး အစဉ်အလာ တစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး မင်္ဂလာမောင်နှံ၏ ဘဝခရီး တစ်လျှောက် ပန်းခင်းသော လမ်းတွင် လျှောက်ရ ပါစေကြောင်း အတိတ်နိမိတ်ကို ဆောင်ကျဉ်းခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ပန်းကြဲသော မိန်းမပျို၏ နောက်တွင် မင်္ဂလာမောင်နှံက နေရာယူကြရသည်။
၎င်းတို့၏ နောက်တွင်မှ သတို့သား ၊ သတို့သမီး အရံများ ၊ မင်္ဂလာမောင်နှံ၏ နှစ်ဘက်သော မိဘများက တန်းစီလိုက်ပါကာ အခမ်းအနား ထွက်ကြရသည်။
(သို့ရာတွင် အချို့သော မင်္ဂလာဆောင်များ တွင်မူ ပန်းကြဲသည့် မိန်းမပျိုနှင့် မင်္ဂလာ မောင်နှံကြားတွင် မင်္ဂလာလက်စွပ် ဗန်းကိုင်များ ၊ မင်္ဂလာ ပန်းကုံးကိုင်များကို တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလို ထည့်သွင်း ကြလျက်ရှိသည်။
) မင်္ဂလာ အခမ်းအနားသို့ ကြွရောက်လာသော ပရိသတ်များမှာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီး ၊ နှစ်ဖက်သော အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဆွေမျိုးများ ၊ မိတ်ဆွေ သင်္ဂဟများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိဘများ၏ မိတ်ဆွေ သင်္ဂဟများ ၊ အိမ်နီးချင်းများသာ ဖြစ်လေ့ရှိကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုသို့ မင်္ဂလာ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက် လာကြသူများမှာ မင်္ဂလာ မောင်နှံအတွက် လက်ဆောင်များ ကိုယ်စီ ပါးလေ့ရှိကြသည်။
ဤသည်ကို မြန်မာမှု နယ်ပယ်တွင် မင်္ဂလာလက်ဖွဲ့ သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုလေ့ ရှိကြသည်။
အိမ်ထောင်တစ်ခုကို စတင် တည်ထောင်မည့်သူ နှစ်ဦးအား မိမိတို့ တတ်နိုင် သလောက် ဝိုင်းဝန်း ထောက်ပံ့ကြသည့် သဘောဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့သော မင်္ဂလာ အခမ်းအနားတစ်ခု၏ ကြာမြင့်ချိန်သည် တစ်နာရီခွဲမှ သုံးနာရီ အထိကြာ မြင့်လေ့ရှိသည်။
သို့ရာတွင် မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ပြီးသည့်တိုင် သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ မပြီးဆုံးသေးပေ။
အိမ်ပြန်ပြီး ဘုရားရှိခိုး ကြရသည်။
နှစ်ဖက်သော မိဘများကို ကန်တော့ကြရသည်။
ပြီးမှ မိမိတို့ နေထိုင်မည့် အိမ် (သို့မဟုတ်) အခန်းကို ဝင်ကြရသည်။
ဤနေရာတွင် မြန်မာတို့၏ ချစ်စရာ လူမှု ဓလေ့တစ်ခုကို တွေ့နိုင်သည်။
အခန်းတွင်း ဝင်မည့် မင်္ဂလာမည့် မောင်နှံကို ရွှေကြိုး ၊ ငွေကြိုး များတား၍ ခဲဘိုးတောင်း ကြခြင်းပင်။
ခြိမ်းခြောက်ခြင်း ၊ အနုကြမ်းစီးခြင်း ကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ အပျော်သဘော လာဘ်တောင်း ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အထက်ပါ ကဲ့သို့သော မင်္ဂလာဆောင်မှု မျိုးမဟုတ်သော ဓလေ့မျိုးကိုလည်း မြန်မာမှု နယ်ပယ်တွင် ရှိနေသေးပါသည်။
ထိုအရာများကား မင်္ဂလာ ဆွမ်းကပ်ခြင်းနှင့် ရုံးတက် လက်မှတ်ထိုးခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
မင်္ဂလာဆွမ်းကပ်ခြင်း သံဃာတော် များအား ပင့်ဖိတ်ကာ ဆွမ်းနှင့်တကွ လှူဘွယ်ဝတ္ထု အစုစုတို့ကို လှူးဒါန်း ဆက်ကပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓအလိုကျ လက်ထပ်နည်း ဖြစ်ပြီး ဧည့်ပရိသတ် များလည်း ဖိတ်ကြားကျွေးမွေး နိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် သီးသန့်မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ကျင်းပသည် ဖြစ်စေ ၊ မကျင်းပသည်ဖြစ်စေ မင်္ဂလာဦးအလှူ အဖြစ်ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
ရုံးတက်လက်ထပ်ခြင်း ဥပဒေအရ လက်ထပ်သည့် လက်ထပ်နည်း ဖြစ်သည်။
တရားရုံး တစ်ခုခုတွင် ဂျူဒီလူကြီးရှေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုပြီး လက်ထပ် စာချူပ်ပေါ်တွင် သတိုးသားရော သတိုးသမီးပါ လက်မှတ် ရေးထိုးကာ လက်ထပ်ရသည့် နည်းဖြစ်သည်။
တရားရုံးတွင် လက်ထပ်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဧည့်ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို ဖိတ်ကြား၍ မရသကဲ့သို့ အသိသက်သေဖြစ် လက်မှတ် ထိုးပေးရမည့်သူ နှစ်ဦးလည်း ရှိရသည်။
သို့မှသာ လက်ထပ် စာချုပ်ပေါ်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခွင့် ရှိပြီး ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
ယခုကာလတွင် ငွေကြေး တတ်နိုင်သူရော ၊ မတတ်နိုင်သူများပါ ရုံးတက် လက်မှတ်ထိုးသည့် အလုပ်ကို အိမ်ထောင်မှု၏ အခန်းကဏ္ဍ တစ်ရပ်အဖြစ် ပြုလုပ်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဥပဒေအရ တရားဝင်အောင် ပြုလုပ်သည့် သဘောဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် မင်္ဂလာအခမ်းအနား မကျင်းပမီ တရာရုံးသို့ သွား၍ လက်မှတ် ထိုးကြလေ့ရှိသည်။
ညစာစားပွဲများ မြန်မာ့ရိုးရာ ဓလေ့မဟုတ်ဘဲ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုကူးစက်မှု တစ်ရပ်သာဖြစ်၍ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးကဲ့သို့ မြို့ကြီးများရှိ ငွေကြေး တတ်နိုင်သူများသာ ကျင်းပလေ့ရှိသော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ ဓလေ့မဟုတ်သဖြင့် သတ်မှတ်ပုံစံ မရှိသလို သတ်မှတ် ထားသော အဝတ်အစားများလည်း သီးသန့်ရှိမနေပါ။
ပေါ့ပေါ့ ပါးပါး အဝတ်အစားများကိုသာ ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသလို မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းများနှင့် သီးသန့် ပျော်ပါးသည့် ပွဲမျိုးသာဖြစ်သည်။