kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လန်သနမ်ပါဝင်သော ပစ္စည်းကိရိယားများအား စွန့်ပစ်ကြသော အခါတွင်လည်း လန်သနမ်သည် လူ့ပတ်ဝန်းကျင်ထဲသို့ ပြန်၍ဝင်လာနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် လန်သနမ်(Lanthanum)သည် ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံမြေဆီလွှာနှင့် ရေအောက်လွှာထဲတွင် တစ်စထက်တစ်စ တဖြည်းဖြည်းစုပုံမိလာကြသည်။
ရေနှင့်အတူပါလာသော လန်သနမ်သည် ရေသတ္တဝါများ၏ ကလက်စီးဆဲလ်များနှင့် အမှေးပါးများပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
၎င်းသည် အာရုံကြောဖွဲစည်းမှုအပိုင်းနှင့် မျိုးပွားခြင်းတို့အပေါ်တွင် ထိခိုက်မှုရှိစေနိုင်သည်။
လန်သနမ်သည် ကြွက်သားများ ထဲတွင်လွယ်ကူခိုင်မြဲစွာ ခိုအောင်းနေနိုင်သည်။
ဘေရီယမ် () သည် ငွေဖြူရောင်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သဘာဝအလျောက် တည်ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
၎င်းဒြပ်စင်သည် ဆာလဖာ (sulfur)၊ ကာဗွန် (carbon) သို့မဟုတ် အောက်ဆီဂျင် (oxygen) ကဲ့သို့ အခြားသော ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ (chemicals)ဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်ဖြစ်တည် နေသည်။
၎င်းသည် အလွန်ပေါ့ပြီး၊ ၎င်း၏ သိပ်သည်းခြင်းမှာ သံ၏ တစ်ဝက်မျှသာရှိသည်။
လေထဲတွင် ဘေရီယမ်သည် အောက်ဆီဂျင်နှင့်ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။
ရေနှင့်လျင်မြန်စွာ ဓာတ်ပြု၍ ဟိုက်ဒရောဆိုဒ်နှင့် လွတ်လပ်သောဟိုက်ဒရိုဂျင် ပုံစံများကိုပေါ်ပေါက်စေသည်။
ဘေရီယမ်သည် non-metals အားလုံးနီးပါးနှင့် ဓာတ်ပြုပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ အဆိပ် အတောက်ပုံစံ ဒြပ်ပေါင်းများကို ပေါ်ပေါက်စေသည်။
အသုံးပြုခြင်း left|အမီးဘိုင်အိုဆစ်အားဖော်ပြထားသည့် ဘေရီယမ်အရောင်ဖြည့်ထားသော ရေဒီယိုဂရပ်ဖစ်အပိုင်းတစ်ခု ဘေရီယမ်ကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဘေရီယမ်-နီကယ် သတ္တုစပ်များအဖြစ်ပြုလုပ်၍ ခြောက်သွေ့ပြီး အောက်ဆီဂျင်ဖယ်ရှားထားသော လေဟာနယ် ပြွန်အတွင်း လျှပ်စစ်အဖို၊အမစွန်း ပလက်ခေါင်းတိုင်းများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
၎င်းကို တောက်ပသော မီးချောင်းများတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
(မသန့်စင်သော ဗေရီယမ်ဆာလဖိုက် ဖော့စဖာရစ်(စ်)(barium sulfide phosphoresces) နှင့်ထိတွေ့ပြီးနောက် အလင်းရောင်ထွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
) ဘာရိတ် ဘေရီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆီနှင့် ဓာတ်ငွေ့လောင်စာများကို စက်မှုလယ်ယာလုပ်ငန်းများတွင် လောင်စာဆီများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
ထွန်စက်များ၏ အသွားများမွတ်ညက်အောင် ၎င်းဆီထည့်ခြင်းဖြင့် ကျောက်တုံးများကိုဖြတ်ပြီး ထွန်ယက်ရာတွင် လွယ်စေသည်။
ဘေရီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများသည် သုတ်ဆေးများ၊ အုတ်ခဲများ၊ အုပ်ကြွပ်များ၊ ဖန်ထည်များနှင့် ခဲဖျက်များပြုလုပ်ရာတွင် လည်း အသုံးပြုပါသည်။
ဘေရီယမ် နိုက်ထရိတ်(Barium nitrate) နှင့် ကလိုရိတ်(chlorate)သည် အစိမ်းရောင် မီးရှူးမီးပန်း များကို ထုတ်ပေးပါသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ ဘေရီယမ်သည် ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံမြေလွှာတွင် အံဩစရာကောင်းလောက်အောင် အလျှံပယ်ပေါများသော ၁၄ ခုမြောက် အပေါများဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
ဘေရီယမ်အမြင့်ဆုံးပါဝင်မှု ပမာဏကို အစားအစာများ နှင့်မြေလွှာများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
(ဥပမာ- အခွံမာသောအသီးများ၊ ပင်လယ်ရေညှိများ၊ ကျောက်ပွင့် များ၊ ငါးများနှင့် အချို့သောအပင်များ) စက်ရုံများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ဘေရီယမ် ရောက်ရှိမှု ပမာဏ များပြားလာသည်။
ထိုသို့ရောက်ရှိခြင်းကြောင့် ၎င်းဝန်းကျင် လေထု၊ ရေထုနှင့် မြေထုထဲရှိ ဘေရီယမ်ပြင်းအားမှာ အခြားနေရာရှိ ဘေရီယမ် များ၏ ပြင်းအားထက် ပိုများနိုင်သည်။
ဘေရီယမ် (Ba)သည် ဓာတ်သတ္တု တူးဖော်နေစဉ်အတွင်း၊ ဓာတ်သတ္တု သန့်စင်နေစဉ်အတွင်းနှင့် ဘေရီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများ ထုတ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း လေထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာသည်။
၎င်းသည် ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံလောင်ကျွမ်းနေစဉ် အတွင်းတွင်လည်း လေထဲသို့ဝင်လာနိုင်သည်။
အဓိက အရေးပါသော သတ္တုရိုင်းကို ဘေရိုက် (barite (BaSO4)) မှရရှိပြီး၊ Witherite (BaCO3) မှလည်း ရရှိနိုင်သည်။
အဓိကဘေရီယမ် (Barium) ကိုတူးဖော်သော နိုင်ငံများသည် အင်္ဂလန်(UK)၊ အီတလီ(Italy)၊ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ(Czech republic)၊ အမေရိကန်(USA) နှင့် ဂျာမနီ (Germany) နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ် တန်ပေါင်း ၆ သန်းခန့် ထုတ်လုပ်လျက် ရှိပြီး၊ တန်ပေါင်း သန်း ၄၀၀ ထက်ပိုပြီး သိုလှောင်ရန် မျှော်လင့်ကြသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ အစားအသောက်နှင့် ရေထဲတွင် ဘေရီယမ် ပါဝင်မှုပမာဏသည် ကျန်းမာရေးအတွက် စိုးရိမ်နိုင်စရာ မရှိသေးပေ။
လူသားများသည် ဘေရီယမ် စက်ရုံများတွင် ကြီးမားသော ဘေးအန္တရာယ်များနှင့်အတူ ဘေရီယမ်ကို ထိတွေ့လုပ်ဆောင် နေကြရသည်။
ကျန်းမာရေးအတွက် ဘေးအန္တရာယ် အများဆုံးဖြစ်စေနိုင်သော အချက်မှာ အသက်ရှူခြင်းဖြင့် ဘေရီယမ် ဆာလဖိတ်(Barium sulphate) နှင့် ဘေရီယမ်ကာဗွန်နိုတ်(Barium carbonate) များ ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အန္တရာယ်ရှိသော စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စုပုံသော နေရာများတွင် အချို့သော ဘေရီယမ်များ ပါဝင်နေသည်။
ထိုဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သော လူများသည် ၎င်းတို့နှင့် ထိတွေ့နိုင်သောကြောင့် အန္တရာယ် ရှိသော အဆင့်တွင် ရောက်ရှိနေပေသည်။
ဘေရီယမ် ပါဝင်သည့် ညစ်ညမ်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဖုန်များရှူမိခြင်း၊ မြေလွှာ နှင့် အပင်များ စားသုံးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရေသောက်ခြင်းဖြင့် ဘေရီယမ် နှင့် ထိတွေ့နိုင်သည်။
အရေပြားမှ တစ်ဆင့်လည်း ထိတွေ့နိုင်သည်။
ဘေရီယမ်၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် ၎င်းဒြပ်ပေါင်းများ၏ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင်မှုအပေါ် မူတည်နေသည်။
၎င်းဒြပ်ပေါင်းများ ရေထဲတွင်ပျော်ဝင်နေခြင်းသည် လူသားများ အတွက် ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အလွန်ကြီးမားသော ဘေရီယမ်ပမာဏသည် ရေထဲတွင် ပါဝင် နေခြင်းကြောင့် သွပ်ချာပါဒရောဂါများ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ သေဆုံးနိုင်သည်အထိ အန္တရာယ်ကြီးမားပါသည်။
ရေထဲတွင် ဘေရီယမ်အနည်းငယ် ပါဝင်နေခြင်းသည် လူသားများအား အသက်ရှူကြပ်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်တက်လာခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်းများ ပြောင်းလဲခြင်း၊ အစာအိမ်များကျိန်းစပ်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ အားနည်းစေခြင်း၊ အာရုံတုံ့ပြန်မှုများ ပြောင်းလဲခြင်း၊ အသည်းနှင့် ဦးနှောက်များရောင်ရမ်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ်နှင့် နှလုံးအားပျက်စီးစေခြင်း စသည့်ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဘေရီယမ် နှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် လူသားများတွင် ကင်ဆာရောဂါ မဖြစ်ပွားခြင်း မတွေ့ရသော်လည်း၊ မြုံခြင်း သို့မဟုတ် မျိုးပွားမှု ကျဆင်းခြင်း တို့အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်ခြင်း ရှိမရှိကို တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
left|အစိမ်းရောင် ဘေရီယမ် မီးရှုးတစ်ခု ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ စက်ရုံများတွင် အချို့သောဘေရီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် ရေထဲ၌ လွယ်ကူစွာပျော်ဝင်ပြီး၊ ကန်များ၊ ချောင်းများ၊ မြစ်များတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။
ထိုသို့တွေ့ရသောပျော်ရည်များကြောင့် ဗေရီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဝေးကွာသော နေရာများထိ ပြန့်နှံ့နိုင်သည်။
ငါးနှင့် အခြားရေအောက်သတ္တဝါများသည် ဘေရီယမ်ဓာတ်ပေါင်းများကို အလွယ်တကူစုပ်ယူမိသောအခါ၊ ဘေရီယမ်(Ba)သည် ထိုသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဒာထဲတွင် စုပုံနေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ကာဗွန်နိတ် နှင့် ဆာလဖိတ် ကဲ့သို့ မပျော်ဝင်နိုင်သော ဆားအဖြစ်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အစိတ်အပိုင်းအများစုတွင် တည်ရှိနိုင်သည်။
ဘေရီယမ်ဓာတ်ပေါင်းများသည် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်တွင် သို့မဟုတ် ရေအနည်အနှစ်များပါဝင်သော မြေဆီလွှာတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခိုင်မာစွာ ကျန်ရှိနေသည်။
ကုန်းတွင်းပိုင်း ကျသော ဒေသများတွင် ဘေရီယမ်(Ba) ပါဝင်မှု ပမာဏ အနည်းဆုံးကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ထိုပမာဏသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စုပုံသော နေရာရှိ ဘေရီယမ် ပါဝင်မှုထက် ပိုများပေသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း သည် မြို့တော်ဟောင်း များဖြစ်သည့် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ တို့ကို ဆက်ပေးသော ကန့်လန့်ဖြတ်လမ်းမရှိ အမြန်လမ်းမကြီး ဖြစ်သည်။
ဤအမြန်လမ်း ကို ဒီဇင်ဘာ၂၀၁၁ကုန် တွင် မဟာရန်ကုန် နှင့် မန္တလေးမြို့အကြား စတင် ဖွင့်လှစ်အသုံး ပြုသည်။
ဤအမြန်လမ်းကြောင့် ပြည်ထောင်စုလမ်းဖြင့် ၁၆နာရီ ၊ ရထားလမ်းဖြင့် ၁၃နာရီ ၊ ကြာသောခရီးသည် ၇နာရီ ဖြင့် လိုရာဤခရီးသို့ လျင်မြန်စွာ သွားလာနိုင်သည်။
right|thumb|ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း၊ မိုင်တိုင် ၂၃ သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံသမိုင်း ၁၉၅၀ စုနှစ်များ အကုန်တွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့်မန္တလေးမြို့ ကိုဆက်သွယ် မည့် အမြန်လမ်းမကြီးတခု ဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်း လျာထား ခဲ့သည်။
ပထမ အားထုတ်မှု မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် ၁၉၇၀ စုနှစ်များ အလယ် တွင် အမြန်လမ်းမကြီးစီမံကိန်းကို ပြန်လည်အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
လမ်းအူကြောင်းရှာရန်၊ တောရှင်းရန်၊ လမ်းခင်းကျောက်ထုပ်လုပ်ရန် အကျဉ်းသားများကို အသုံးပြု ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ငှက်အော်စမ်း ရဲဘက်စခန်းမှာ နာမည်ဆိုးဖြင့် ကြော်ကြား ခဲ့သည်။
လမ်းခင်းရန်လိုအပ်သော ဘိလပ်မြေ ရရှိရန် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကူအညီဖြင့် ကြံခင်းဘိလပ်မြေစက်ရုံကို တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် ယိုယွင်းလာမှုကြောင့် လိုအပ်သော နိုင်ငံခြားငွေကို ဖြည့်ဆည်းရန် ထိုစက်ရုံမှထွက်သော ဘိလပ်မြေကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသဖြင့် အမြန်လမ်းမကြီး ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများမှာ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။
လက်တွေ့ဆောင်မှု ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒုတိယ တပ်မတော်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးနောက်ပိုင်း စီးပွားရေး မူဝါဒသစ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘိလပ်မြေစက်ရုံသစ်များ ( ၁၄ ခု ၊ ၂၀၁၁-ခု အခြေအနေ ) တည်ရှိလာခြင်း၊ လမ်းမကြီးတလျောက်ရှိ တံတားဆောက်ရန်လိုအပ်သော သံဘောင်နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးသုံးသံချောင်းများ ထုပ်လုပ်နိုင်သည့် သံမဏိစက်ရုံသစ်များ ( ကျောက်ဆွဲကြိုး၊ ပင်းပက်၊ မြောင်းတကာ၊ မြင်းခြံ ) ပေါ်ထွန်းလာခြင်း တို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) စစ်အစိုးရသည် အမြန်လမ်းမကြီးစီမံကိန်းကို အောက်တိုဘာ၂၀၀၅-ခုနှစ်တွင် စတင်လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ရာ ဒီဇင်ဘာ၂၀၁၀-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးအဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အိမ်နီးချင်းထိုင်းနိုင်ငံသို့ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့ရောင်းချရာမှ နိုင်ငံခြားငွေ ရရှိမှုသည် စီမံကိန်းအကောင်အထည်ဖော်ရန် ဘဏ္ဏာရေးလိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟုယူဆနိုင်မည်။
ဆောက်လုပ်ရေးအဆင့် ဤလမ်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် လူ့လုပ်အား သာမက စက်ယန္တယားများပါ ထည့်သွင်း အသုံးချ ခဲ့သည်။
ဂျာမန် ပထမရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ် (ARD) ၊ ကမ္ဘာ့ကြေးမှုံ ကဏ္ဏ ( Weltspiegel ) (ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁) အဆိုအရ အလုပ်ကြမ်းသမား ၁၅၀၀၀ ခန့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြောင်း သိရသည်။
ဤလမ်း ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း နေစဉ်အချိန်အတွင်း ရိုက်ယူခဲ့သော ဓာတ်ပုံများအရ လုပ်ငန်းခွင်၌ လမ်းဆောက်လုပ်ရေးအခြေခံစက်ယန္တယားများ ( မြေတူးစက်၊ မြေကော်စက်၊ မြေသယ်ယာဉ်၊ မြေမျက်နှာပြင်ညှိစက်၊ မြေဖိဒလိမ့်စက်၊ မြေဖိဘီးစုံစက် ) သာမက ကွန်ကရစ်လမ်းလွှာအတွက် ရွေ့လျှားအင်္ဂတေခင်းညှိစက် များကိုပါအသုံးပြုကြောင်း တွေ့နိုင်သည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း ( ၅၈၁,၅ ကီလိုမီတာ၊ ၃၆၅,၅ မိုင်) ကို ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း လမ်းတံတားအဖွဲ့ သာမက တပ်မတော် အင်ဂျင်နီယာတပ် ကပါ ပူးပေါင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်-နေပြည်တော် right|ညဘက်မြင်ကွင်း ယခုတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော အမြန်လမ်းမကြီးတွင် လမ်းလယ်ကျွန်းဖြင့် ခွဲခြားထားသော ယာဉ်ကြောကြီး နှစ်ကြော ရှိသည်။
ယာဉ်ကြောကြီး တစ်ကြောစီ၌ ယာဉ်မောင်းလိုင်း နှစ်လိုင်း ရှိသည်။
ယာဉ်မောင်းလိုင်း လေးလိုင်းရှိ အမြန်လမ်းမကြီးအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
အကျယ် ၉.၁၄မီတာ(ပေ၃၀)လမ်းလယ်ကျွန်း ဖြင့် ခွဲခြားထားသော ယာဉ်ကြောကြီး တစ်ကြောစီအကျယ်မှာ ၇.၆၂ မီတာ (၂၅ပေ) ရှိရာ ယာဉ်မောင်းလိုင်း တစ်လိုင်းအကျယ်မှာ ၃.၈၁ မီတာ(၁၂.၅ပေ) ဖြစ်သည်။
ဆောက်လုပ်ဆဲ မန္တလေးစကားအင်း-မန္တလေးတံခွန်တိုင် ထပ်ဆက်လမ်း တွင်မူ ယာဉ်ကြောကြီး တစ်ကြောစီ၌ ယာဉ်မောင်းလိုင်း လေးလိုင်း ရှိရာ စုစုပေါင်း ယာဉ်မောင်းလိုင်း ရှစ်လိုင်းရှိ အမြန်လမ်းမကြီးအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
၂၅ပေအကျယ်ယာဉ်ကြောကြီး၏ ထု ၃၀ စင်တီမီတာ (၁ ပေ) ကြိုတင်အားဖြည့်ကွန်ကရစ် အပေါ်လွှာ ကို အောက်တွင် အကျယ် ၂၇ပေ ထု ၁၅ စင်တီမီတာ (၆ လက်မ) ထူသော အခြေခံ ကွန်ကရစ်လွှာ ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် လမ်းလယ်ကျွန်းမိုးရေစုရေထုပ်ကန် ၈၄၂ ခု၊ တံတားစုစုပေါင်း ၁၃၉၆စင်း၊ အမြန်လမ်းမကြီးအောက်ဖြတ်သန်းလိုဏ်ကြောင်း ၁၁၆ခု ရှိသည်။
အမြန်လမ်းမကြီး၏ ဝန်ခံနိုင်အားမှာ တန်၈၀ ဖြစ်ပြီး၊ တစ်နာရီ ကီလိုမီတာ ၁၀၀ (မိုင် ၆၀ နှုန်း) ဖြင့်မောင်းနှင်ရန် တွက်ချက်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် လက်ဝဲစွန်း လက်ယာစွန်း(လမ်းလယ်ကျွန်းဘက်မဟုတ်) အရံယာဉ်မောင်းလိုင်း တနည်းဆိုသော် အရေးပေါ်ယာဉ်ရပ်လိုင်း နှင့် ဝင်ထွက်လမ်းအနီး ယာဉ်အရှိန်လျှော့လိုင်း၊ ယာဉ်အရှိန်ယူလိုင်း များလုံးဝမတည်ဆောက်ထားပါ။
thumb| ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး၊ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းညွှန်မှု ဤ အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် အသုံးပြုသော ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းညွှန်သက္ကေတနှင့်အက္ခရာများမှာ နိုင်ငံတကာစံချိန်စံညွှန်း များနှင့်မကိုက်ညီသေးပါ။
လမ်းကွေ့များရှိ ကန့်လန့်ဖြတ်အမြင် အစောင်းဒီဂရီမှာ နည်းပါးသောကြောင့် လမ်းအပြင်သို့ ချော်ထွက်နိုင်ကြောင်း ဝေဖန်မှုများ ရှိသော်လည်း သတ်မှတ်ထားသော အမြန်နှုန်း (တစ်နာရီ ကီလိုမီတာ ၁၀၀ သို့မဟုတ် မိုင် ၆၀) ဖြင့်သာမောင်းနှင်လျှင် ဘေးအန္တရာယ် အလွန်နည်းပါးသည်။
အဝင် အထွက်လမ်းများအတွက် အမြန်လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ တတိယ ယာဉ်မောင်းလိုင်းမှာ အလွန်တိုသောကြောင့် အရှိန်လျော့ အရှိန်ယူရန် မလုံလောက်ပေ။
ဆောက်လုပ်ထားသော အနားယူစခန်း၊ ရဲစခန်း၊ စက်ဆီဆိုင် တို့မှာ နည်းပါးကာ နိုင်ငံတကာအဆင့်မှီရန် လိုအပ်ပေသေးသည်။
ညပိုင်း အမှောင်တွင် မောင်းနှင်ရန် ယာဉ်မောင်းလိုင်း နှစ်လိုင်းအကြား အင်္ဂတေမြှုပ် အလင်းပြန်မှန်ငယ်များသည် ဦးတည်ချက်ပြအဖြစ် အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် တည်ရှိသည်။
ဤ အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် လမ်းလယ်ကျွန်းမဲ့ အရေးပေါ်လေယာဉ်ပြေးလမ်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်မည့် လမ်းအပိုင်း မတည်ဆောက်ထားပါ။
မန္တလေးစကားအင်း-မန္တလေးတံခွန်တိုင် အပိုင်း သည် အမြန်လမ်းမကြီးစံချိန်စံညွှန်းနှင့်မကိုက်ညီပါ။
အ ကြောင်းမှာ မန္တလေးနိုင်ငံတကာလေဆိပ်သွားအမြန်လမ်းမကြီးနှင့် မျက်နှာပြင်ညီ ကန့်လ့န် ဖြတ်သန်းခြင်း၊ တံတားဦး ဆက်လမ်း၊ အင်းဝတံတားဆက်လမ်း များ ကိုအဝင် အထွက်လမ်းများ ဖြင့်မတည်ဆောက်ပဲ အမြန်လမ်းမကြီးနှင့် မျက်နှာပြင်ညီ အဝိုင်းကြီးများ ဖြင့်ဆက်စပ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
လမ်းအသုံးပြုခ right|thumb| ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး၊ အသုံးပြုခကောက်ခံဂိတ် ဤ အမြန်လမ်းမကြီးတလျှောက် လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံဂိတ်များ သည် ရန်ကုန်၊ ဖြူး၊ နေပြည်တော်၊ မိတ္ထီလာနှင့် မန္တလေး တွင်တည်ရှိသည်။
လမ်းအသုံးပြုခများမှာ ရန်ကုန်မှမန္တလေး တစ်တန်အောက်ယာဉ် ကျပ် ၄၅၀၀၊ ဘတ်စကားနှင့် ၁၀ တန်အောက်ယာဉ် ကျပ်၂၂၅၀၀ (၂၀၁၁ နှုန်းထား) ကုန်ကျသည်။
ဤ အမြန်လမ်းမကြီးကို ကုန်တင်ယာဉ်များ မောင်းနှင်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားသည်။
ကိုးကားချက် Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လမ်းမကြီးများ Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး Category:နေပြည်တော်။
ဂျွန် ဂျိမ်း ဩဒူဘွန် ဂျွန် ဂျမ်း ဩဒူဘွန်(John James Audubon) (ဧပြီ ၂၆၊ ၁၇၈၅-ဇန်နဝါရီ ၂၇၊ ၁၈၅၁) သည် ပြင်သစ်-အမေရိကန် လူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူသည် ငှက်များအကြောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် လေ့လာသူနှင့် ပန်းချီသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် အမေရိကမြောက်ပိုင်းရှိ ငှက်များအကြောင်းများကို ပုံများရေးဆွဲ၊ မှတ်သားဖော်ပြထားခဲ့သည်။
သူအား ပြင်သစ်ကိုလိုနီပိုင် စိန့်ဒိုမန်ဂွေ့(ယခု-ဟိုင်တီ) တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်အချိန်များအား ပြင်သစ်တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် သူသည် အမေရိကကို ချစ်မြတ်နိုး၍ ၎င်းအတွက် ကြီးမားသော အလုပ်ကို လုပ်ခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ်အမေရိကန် လူမျိုးများအတွက် ပြသပေးခဲ့သည်။
သူ၏ အမည်ရင်မှား ဂျင်း ရောဘင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ၁၈၀၃ ခုနှစ်၊ အမေရိကန်သို့ မှတ်ပုံတင်ရန်အတွက် သင်္ဘောပျဉ်ခင်းနေစဉ်၊ ၎င်း၏အသက် ၁၈နှစ်ကျော်ပြီးနောက်တွင် သူ့အမည်အား ပြောင်းလဲ့ခဲ့သည်။
ဆယ်ရီယမ် (Cerium)(Ce) သည် မီးခိုးရောင်ရှိ ပြော့ပြောင်းပြီး အလွယ်တကူ ကွေးညွှတ်နိုင်သော သတ္တု တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံသွင်းရလွယ်ကူပြီး ခဲထက် အနည်းငယ်သာလျှင် မာကျော ပါသည်။
၎င်း သတ္တုသည် ဓာတ်ပြုမှုအလွန် လွယ်ကူသည်။
လေထုထဲ၌ ရှိနေပါက အလွယ်အတကူ လျင်မြန်စွာ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုပြီး အမည်းရောင် အဖြစ်ပြောင်းသွားသည်။
ရေအေးထဲတွင် ထားပါက အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုနှုန်း နှေးပြီး ရေပူထဲတွင် ဓာတ်ပြုနှုန်း ပိုမြန်သည်။
၎င်းသတ္တုသည် အက်ဆစ်များ ထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
အသုံးပြုခြင်း ဆယ်ရီယမ်(Cerium) ကို arc lamps ခေါ် မီးချောင်းတွေရဲ့ အလင်းရောင် ဖြာထွက်ဖို့ အတွက် ကာဗွန် လျှပ်ခေါင်းများတွင် အတွင်း အူတိုင် ချောင်းအဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။
ဆယ်ရီယမ်(Cerium) ကို အလူမီနီယမ် နှင့် သံသတ္တု စပ်များတွင် သံလိုက် ဖြစ်ဖို့အတွက် အသုံးပြုပါသည်။
နောက်ထပ် သံမဏိ များတွင် မာကြောပြီး အကြမ်းခံဖို့ အတွက် အကူပစ္စည်း အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။
ဆယ်ရီယမ်(Cerium) အောက်ဆိုဒ် ကို စက်များ၏ မီးခိုးထွက်ပိုက်များကို သန့်စင်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ကူပစ္စည်း များတွင်ထည့်သွင်း အသုံးပြုပါသည်။
ပြီးတော့ နိုက်ဒြို ဂျင် အောက်ဆိုဒ် ကို နိုက်ဒြိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ် ဓာတ်လျှော့ ရန်အတွက် ဓာတ်ကူပစ္စည်း အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
ယခု လက်ရှိ နောက်ထုတ် အားလုံးသော မော်တော်ကားများတွင် အင်ဂျင်မှ ထွက်သည့် အဆိပ် အတောက် ဖြစ်စေသော ဓာတ်ငွေ့ ပမာဏ ကိုလျှော့ချပေး စေရန်အတွက် catalytic converters များကိုအသုံးပြုသည်။
၎င်း Converter များတွင် ကြွေထည်ပစ္စည်း သို့မဟုတ် ဆယ်ရီယမ်(Cerium) အောက်ဆိုဒ် နှင့် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည့် အညစ်အကြေးများကို ထိန်းသိမ်းထား နိုင်သော Platinum သို့မဟုတ် Rhodium သတ္တု အလွှာပါးများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
ကုန်စည် သေတ္တာများ၊ အရုပ်များ၊ အိမ်းသုံးပစ္စည်းများ နှင့် ဖာသေတ္တာများတွင် အနီရောင် ဆိုးဆေး အတွက် အသုံးပြုသော Cadmium သည် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်မှ အလိုမရှိသော သတ္တုပစ္စည်း အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် အတွက် ၎င်းအစား Cerium Sulphide (Ce2S3) ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဆယ်ရီယမ်(Cerium)၏ အခြားသော အသုံးပြုမှုများမှာ Flat Screen Television များတွင် စွမ်းအင် သက်သာသော မီးလုံးများ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Chromium ပြားများတွင် magnetic optic CD ပြားများ အဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်။
ယ္ခု လက်ရှိအခြေအနေတွင် Ce သည် ဓာတ်ကူ ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးဝင်မှုနှင့် ဖန်ထည်များကို ပိုမို တောက်ပြောင်လာအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်မှု တို့ကြောင့် အသုံးပြုမှု ပိုမိုများပြားလာသည်။
Cerium(IV) sulfate သဘာဝတွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ ဆယ်ရီယမ်(Cerium) သည် ရှားပါးဒြပ်စင် များထဲတွင် မှ အပေါများဆုံး ဒြပ်စင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းဒြပ်စင်သည် အလေးချိန်အားဖြင့် ကမ္ဘာ့ မျက်နှာပြင်လွှာ၏ ၀.၀၀၄၆% ထိရှိသည်။
အဓိက အားဖြင့် ဆယ်ရီယမ်(Cerium) သည် Lanthanide သတ္တုရိုင်းများတွင် အများဆုံး ရရှိပြီး တချို့ကို perovskite( yellow, brown, or black mineral consisting largely of calcium titanate), နှင့် အလားအလာ ရှိသော အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်လာနိုင်သော titanium mineral and allanite တို့မှရရှိသည်။
ကမ္ဘာ့ ဆယ်ရီယမ်(Cerium) ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏ သည် တစ်နှစ်လျှင် ၂၃ တန် ရှိသည်။
သို့သော် ၎င်း ပမာဏသည် ယ္ခုချိန်တွင် ပိုမိုသုံးစွဲလာကြသော ပမာဏ နှင့် တူညီနေပါသည်။
Allanite ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှု ဆယ်ရီယမ်(Cerium) သည် အိမ်သုံးပစ္စည်းများ ဖြစ်သည့် ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြားပြစက်များ အလင်းဖျာထွက်သော ဖန်မီးချောင်းများ စွမ်းအင်သက်သာသော မီးလုံးများ နှင့် ဖန်ထည်များတွင် အသုံးပြုနေသော ရှားပါး ဓာတုပစ္စည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
အားလုံးသော ရှားပါး ဓာတုဒြပ်စင် များတွင် ကွဲပြားသော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။
ဆယ်ရီယမ်(Cerium)ကို လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အသုံးပြုရာ၌ ပတ်ဝန်းကျင်ကို စိုထိုင်းစေပြီး ၎င်းဓာတ်ငွေ့သည် လေနှင့်အတူ ပေါင်းစပ် ရှုရှိုက် မိနိုင်သောကြောင့် အတော်လေး အန္တရာယ်ရှိသည်။
ရှုရှိုက်မိသောအခါတွင် လူခန္ဓာကိုယ်ရှိ အဆုတ်ကို အန္တရာယ်ပြုပြီး သွေးကြောတွေကို ပိတ်သွားစေသည်။
အထူးသဖြင့် ကြာရှည်စွာ ရှုရှိုက်မိချိန်များတွင် ပိုမိုပြင်းထန်စွာ ဖြစ်စေသည်။
Ce ဒြပ်စင်များသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲ၌ များစွာ စုမိလာသည့်အခါ အသည်းကို အန္တရာယ် ပေးပါသည်။
Ce ကို ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ကဏ္ဍ အတွက် မရှိသေးသော်လည်း ဆယ်ရီယမ်(Cerium)ဆားများသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အတွင် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဇီဝ ဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံဆော်ကူညီ ပေးနိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သက်ရောက်မှု ဆယ်ရီယမ်သည် ပတ်ဝန်းကျင် နေရာအမျိုးမျိုးတွင် စုနေတတ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် လောင်စာဆီ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ထို့ပြင် အိမ်သုံးပစ္စည်းများ စွန့်ပစ်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဆယ်ရီယမ်(Cerium)သည် ကုန်တွင်းနှင့် ရေအောက်ပိုင်း မြေဆီလွှာများတွင် ဖြည်းဖြည်းချင်း စုပုံနေပြီး ၎င်းမှတစ်ဆင့် လူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် သဘာဝမြေဆီများတွင် ပါဝင်မှု တိုးပွားလာသည်။
မျိုးပွားမှုနှင့် အာရုံကြော စနစ် လုပ်ဆောင်မှုအပေါ်ကို ပျက်စီးစေသည့် သက်ရောက်မှုရှိသော ရေသတ္တဝါများ၏ ဆဲလ်အမြှေးပါးများကို ဆယ်ရီယမ်(Cerium) က ပျက်စီးစေသည်။
Catalytic Converter များတွင် Ce ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် မြို့၏ ညစ်ညမ်းသော လေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြေညှင်းစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဒီဇယ် စက်များ၏ ညစ်ညမ်းမှုကို လျော့ကျစေသည်။
ဒီဇယ် စက်များသည် မြောက်မြားစွာသော ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် ကာဗွန်တို့ကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။
၎င်း ဓာတ်ပစ္စည်းများကို သန့်စင်ရန် နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဇကာစစ် များသုံး၍ လောင်ကျွမ်းပျောက်ကွယ် စေသောနည်း ဖြစ်သည်။
နောက်ထပ် နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ ဆယ်ရီယမ်(Cerium)အောက်ဆိုဒ် အနည်းငယ်ကို လောင်စာထဲသို့ ပေါင်းထည့်ထားပါက ၎င်း အောက်ဆိုဒ်သည် မြောက်မြားစွာသော ဓာတ်ပစ္စည်းများ လောင်ကျွမ်းမှုကို ဓာတ်လျှော့လိုက်ပြီး ကျန်သည်များကို ဖယ်ထုတ်ခြင်းဖြင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို လျော့ကျစေသည်။
right|လျှပ်စစ်ကားနှစ်စီး လမ်းပေါ်တွင် အားသွင်းနေစဉ် လျှပ်စစ်ကားသည် လောင်စာစွမ်းအင်ကို ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်၊ ဓာတ်ငွေ့များ အသုံးမပြုပဲ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကိုသာ အသုံးပြုပြီး မောင်းနှင်ရသော မော်တော်ကားကို ခေါ်ဆိုသည်။
ယခုအခါ လျှပ်စစ်ကားကို ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
လျှပ်စစ်ကားသည် အိပ်ဇောပိုက်မှ မီးခိုးမထွက်ပေ၊ မီးခိုးမထွက်ခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။
thumb | right | ဝါရှာအမျိုးမျိုးဝါရှာ ဆိုသည်မှာ အပေါက်ပါသော အပြားငယ်ဖြစ်ပြီး အရစ်ပါတွဲဆက်ကိရိယာတို့ရှိ ဝန်အားကို ဖြန့်ခွဲပေးရန် သုံးသည်။
အဝိုင်းပြားမှာ အသုံးတွင်ကျယ်ပြီး လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ လေးထောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ဘိုးတိုင် (မူလ) နှင့် နပ် (မူလီ) အတွဲအတွက် အသုံးများသည်။
ကြားခံပြား၊ စပရိန် (ဘယ်လီဗေးဝါရှာ၊ လှိုင်းဝါရှာ)၊ အစားခံပြား၊ စဦးဝန်တိုင်းပစ္စည်း၊ အကြပ်ပစ္စည်း၊ အတုန်လျှော့ပစ္စည်း (ရော်ဘာဝါရှာ) စသဖြင့် အခြားအသုံးများလည်း ရှိသေးသည်။
အများအားဖြင့် အပြင်အချင်းကို အတွင်းအချင်း၏ ၂ ဆအချိုးဖြင့် ထားလေ့ရှိသည်။
သို့သော် စံမဟုတ်။
ကွဲပြားနိုင်သေးသည်။
သတ္တုနှင့် ပလတ်စတစ်ကို ဝါရှာလုပ်ရန် အသုံးများသည်။
အရည်အသွေးမြင့် ဘိုးဆက်တို့၌ လိမ်အားသွင်းပြီးနောက် စဦးဝန် လျော့မသွားရန် အမာတင်ပြီး သံဝါရှာ လိုသည်။
မူလီတို့၌ ဓာတ်ကြေးတက်ခြင်းမဖြစ်စေရန် ဝါရှာကို အလူမီနီယမ်စိမ်၍လည်း သုံးတတ်သေးသည်။
ဝေါဟာရပေါ်လာပုံကို အတိအကျမသိရသေး။
ပထမဆုံး ဝါရှာအသုံးကို ၁၃၄၆ ကဟု မှတ်တမ်းရှိသည်။
သို့သော် ဝေါဟာရကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ ၁၆၁၁ ခုကပင် တွေ့ရချေပြီ။
ဝါရှာခံခြင်းအားဖြင့် နပ် ပြန်လည်ဖြုတ်သောအခါတွင် လွယ်ကူစွာဖြုတ်နိုင်သည်။
အောက်ခံပစ္စည်းအားလည်း အထိအခိုက်နည်းပါးစေ၏။
ဝါရှာပြားများသည် နပ်တိုင်ပေါ်မူတည်ကာ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။
အသုံးပြုသည့် စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းကိုလည်း လိုက်၍ အမျိုးအစားကွဲပြားတတ်သည်။
ထို့ပြင် ဝါရှာများကို ဆီ၊လေ၊ရေ စသည့်တို့အား လုံခြုံစေရန်အတွက်လည်း အသံပြုတတ်ကြသည်။
(ဥပမာ-ကြေးဝါရှာသည် ဆီ၊ ရေ လုံသည်။
) Category:ကိရိယာ။
ရီပစ်ပုံ ရီပစ် (Rivet)ဆိုသည်မှာ သံထည်၊ အလူမီနီယမ်တို့ကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွဲသောအခါ အပေါက်ဖောက်ပြီး ရီပစ်နှင့် တွဲရသည်။
ရီပစ်ချောင်းကို ထည့်ကာ ရီပစ်ဂမ်းနှင့်ဆွဲပြီး ညှစ်ရိုက်ရသည်။
ရီပစ်သည် သံချောင်းနှင့် အလူမီနီယံ တွဲပြီး ပြုလုပ်ထားသည်။
ရီပစ်များသည် သံထည်၊ အလူမီနီယံ အထူအပါးကို လိုက်ပြီး အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးနှင့် အသုံးပြုရသည်။
ရီပစ်တစ်ဘူးတွင် အလုံးတစ်ထောင် ပါရှိသည်။
ရီပစ်ဂမ်း (Rivet Gun)သည် သံထည်၊ အလူမီနီယမ်တို့ကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွဲရာ ရီပစ်ထည့်ကာ ဆွဲညှစ်ရိုက်ရသော အလူမီနီယံလုပ်ငန်းသုံး ကိရိယာဖြစ်သည်။
ယခင်က တံတားများတည်ဆောက်ရာတွင် တံတားသံပေါင်များ၏ ဆွဲအားကျုံ့အားများကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက်လည်း ရီပစ်ဖြင့် ရိုက်ထည့်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါသည် ဖြစ်ပွားပါက ကူးစက်မြန်သည်။
ပြင်းထန်သည်။
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းများ၌ ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး နှာရည်၊ တံတွေး၊ ဆီး၊ ကျင်ကြီးနှင့် သုတ်ပိုးတို့မှတဆင့်ကူးစက်ပျံ့နှံ့စေနိုင်သည်။
ဝက်အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း၅၀%မှ ၁၀၀ % အထိ ရှိသည်။
နို့စို့ ဝက်ငယ်နှင့် ဝက်ငယ်ကလေးများတွင် သေပျောက်နှုန်းပိုမိုများပြားသည်။
မျိုးဝက်မကြီးများတွင် ကူးစက်ဖြစ်ပွားပါကသားလျှောခြင်း၊ အသေမွေးခြင်းများ ဖြစ်ပွားစေသဖြင့် ဆုံးရှုံးမှု များပြားစေပြီး ဂရုစိုက်သင့်သော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါကို PRRS (Porcine Reproductive and Respiratory Symdrome) ဟု ခေါ်သည်။
ရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်မှာ RNA ဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ဥရောပမျိုးကွဲနှင့် မြောက်အမေရိကမျိုးကွဲဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
အာရှနိုင်ငံအများစုတွင် မြောက်အမေရိက မျိုးကွဲ၌ ပါဝင်သည့် တရုတ်မျိုးစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဇာစ်မြစ် ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများတွင် ၁၉⁠၉၀ နှင့် ၁၉⁠၉၅ ခုနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ရောဂါဖြစ်သည့် ဝက်အချို့၏နားရွက်မှာ အပြာရောင် ဖြစ်လာသဖြင့် ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
အာရှနိုင်င့များဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၇ ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀⁠၀၈ ခုနှစ်၊ ကမ္ဘောဒီယားနိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းပိုင်းအတွင် မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာ ရောဂါဖြစ်ပွားသော ဝက်သည် အစာစားပျက်သည်၊ ဖျားနာသည်၊ ကိုယ်အပူချိန် ၄၀ မှ ၄၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိရှိလာမည်။
နှာရည်ယိုသည်။
နှာချေသည်၊ အသက်ရှူ ကျပ်ပြီး မျက်မြှေးရောင်ခြင်း၊ မျက်စိနှာခြင်းဖြစ်သည်။
အရေပြားများ နီလာသည်။
နားရွက်၊ဝမ်းဗိုက်နှင့် အမ တန်ဆာများ အနီရင့်ရောင်၊ အပြာရောင်အကွက်များ ဖြစ်လာသည်။
ဝမ်းလျှောတတ်သည်၊ ခန္ဓာကိုယ် ဒယီးဒယိုင်ဖြစ်၍ နောက်ပိုင်း မသန်ချည့်နဲ့လာသည်။
ဝက်မကြီးများတွင် သားလျှောခြင်း၊ သားပျက်ခြင်း၊ အသေမွေးခြင်း၊ အင်အားချည့်နဲ့သော ဝက်ကလေးများမွေးခြင်း၊ အသေအခြောက်ကလေးများ မွေးတတ်သည်။
ကာကွယ်ခြင်း နှင့် ကုသခြင်း ကုသခြင်း ဝက်နားရွက်ပြာရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်၍ ကုသရန်ဆေးမရှိပါ။
ဆေးကုသ၍ မရပါ။
အခြားနောက်ဆက်တွဲ ရောဂါများ မဖြစ်ပွားအောင်သာ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း၊ အဟာရပြည့်ဝသည့် အစာ၊ ရေကျွေးမွေးခြင်းဖြင့် ဆုံးရှုံးမှု လျော့ပါးစေနိုင်သည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားသည့် ဝက်နှင့် ၎င်းဝက်၏ အညစ်အကြေးများ၊ အစာကြွင်း အစာကျန်များတွင် ရောဂါပိုး ပါရှိနိုင်သဖြင့် ၎င်းပစ္စည်းများ အညစ်အကြေးများကို စနစ်တကျ သုတ်သင်ရှင်းလင်းနိုင်ရန် လိုအပ်သည်။
ကာကွယ်ခြင်း ရောဂါဖြစ်ပွားသော ဝက်ကို နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်းမပြုဘဲ အတူနေ ကျန်းမာသည့် ဝက်များသာ ရွှေ့ပြောင်းမွေးမြူရမည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားသော ခြံနေရာနှင့် ပတ်လည်တွင် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ မွေးမြူရေးခြံသုံး ပိုးသတ်ဆေးဖျန်းခြင်း ပြုလုပ်ရမည်။
ရောဂါဖြစ်၍ သေဆုံးသော ဝက်ကို ပိုးသတ်ဆေးဖျန်း၍ ခြောက်ပေအနက် ကျင်းတူ၍ မြှုပ်ရမည်။
၊ ဖြစ်နိုင်ပါကမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
တစ်ပိုင်တစ်နိုင် ဝက်မွေးမြူသူများသည် ခြံလှောင်မွေးမြူခြင်းထက် လွှတ်ကျောင်း၍ မွေးတတ်သည်။
မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မကွေးမြို့များ၌ ဝက်နားရွက်ပြာ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများတွင် ခြံလှောင်၍ စနစ်တကျ မွေးမြူသော ခြံများတွင် ဖြစ်ပွားမှုနည်းသည်။
လွှတ်ကျောင်းမွေးသူများတွင် အများဆုံး ဖြစ်ပွားကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဝက်စာကို စနစ်တကျစပ်၍ ကျွေးသူများတွင် ဖြစ်ပွားမှုနည်းသည်။
စားသောက်ဆိုင်များမှ အစာကျန်များစု၍ ကျွေးသူများတွင် ပိုမိုများပြားသည်။
ဖြစ်နိုင်က အစာကျန်များကို ပွတ်⁠ပွတ်ဆူအောင် ပြုတ်၍ အအေးခံပြီးမှ ကျွေးလျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု လျော့ကျစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကာကွယ်ဆေး ဝက်နားရွက်ပြာ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် ပက်သတ်၍ ကာကွယ်ဆေး ထိုး၍ ရသည်။
သို့သော် ကာကွယ်ဆေးသည် ဖော်စပ်ထားသည့် ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ တစ်ခုတည်းကိုသာ ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး ပိုမျိုးကွဲဝင်ရောက်လာပါက ကာကွယ်မှု မပေးနိုင်ပါ။
၎င်းပြင် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး ရရှိသည့် ရောဂါတုံ့ပြန်မှုသည် (၂-၃)လသာ ရောဂါကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
ပိုးအရှင်သုံး ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသည့် ဝက်များသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အရှင်များ ပြန်လည် စွန့်ထုတ်တတ်သည်။
ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်းဖြင့် မျိုးဝက်များတွင် သားလျှောတတ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ကာကွယ်ဆေး အသုံးပြုမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ဆဲ ဖြစ်သည်။
သန့်ရှင်းရေး ဝက်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း အပါအဝင် မည်သည့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတွင်မဆို စနစ်တကျ သင့်လျော်သည့် ခြံဆောက်၍ မွေးမြူရန်လိုအပ်သည်။
ပြည်သူလူထု၏ ကျန်းမာရေးသည် တိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ကူးစက်ရောဂါကင်းရှင်းရေးအပေါ်တွင် များစွာ မူတည်နေသည်။
လူတွင် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါများ၏၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် တိရစ္ဆာန်ရောဂါများမှ တစ်ဆင့် ကူးစသ်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (OIE) က တင်ပြထားသည်။
သို့ဖြစ်၍ စနစ်တကျ ခြံဆောက်၍ မွေးရန် လိုအပ်ပေသည်။
ခြံများကိုသန့်ရှင်းရေး စနစ်တကျလုပ်၍ ခြံဖျန်းပိုးသတ်ဆေး ဖျန်းသင့်သည်။
အဟာရ ပြည့်ဝသည့် အစာ၊ သန့်ရှင်းသည့် သောက်ရေ တိုက်ကျွေးရန် လိုအပ်သည်။
သို့မှသာ မွေးမြူရေးဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်မည် ဖြစ်သကဲ့သို့ လူသားများအတွက် အစာအန္တရာယ် ကင်းရှင်းသည့် အစာ( Safe Food) ထုတ်လုပ်သော မွန်မြတ်သည့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ(၁၂ ရက်၊ ဧပြီလ၊ ၂၀၁၁၊ ဆောင်းပါးရှင်-မောင်အောင်) ကိုးကား Category:ကူးစက်ရောဂါများ။