kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သစ်တောများ ထူထောင်သည့်နည်းများ လူတို့ မရောက်ရှိနိုင်သော သစ်တောများ၌ အချို့သစ်ပင်တို့သည် အိုမင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ မီး၊ လေ တို့ကြောင့် သော်လည်းကောင်း သေကြေ ပျက်စီးကြကုန်သည်ရှိသော် ယင်းတို့အောက်၌ရှိသော အစေ့များမှ အပင်ထါက်၍ သော်လည်း ကောင်း၊ လက်ရှိ အောက်ခံပင်ကလေးများ ကြီပြင်း၍သော်လည်းကောင်း ထိုသေကြေကုန်သော သစ်ပင်ကြီးအစား ပြန်လည် ဖြစ်ထွန်းလာရပေသည်။
ဤကဲ့သို့ သစ်ပင်များ အသစ်တဖန် ပေါက်ရောက်လာရခြင်းသည် အလွန်နှောင့်နှေးခြင်းကြောင့် လူတို့အစဉ်အပြတ် ခုတ်ယူ သုံးစွဲ၍ ကုန်ခန်းသော သစ်ပင်များကို အစားထိုးရန် မလွယ်ကူပေ။
ထိုကြောင့် သစ်တောများ တဖန်ပြန်လည် ဖြစ်ထွန်းရန် နည်းကောင်းများကို ရှာကြံကြရပေသည်။
သစ်တောများ မျိုးဆက်ထူထောင်ရန်အတွက် နည်းနှစ်မျိုးရှိသည်။
ယင်းတို့ကား (၁) ဓမ္မတာမျိုးဆက် ထူထောင် နည်းနှင့် (၂) ပဝတ္တိမျိုးဆက် ထူထောင်နည်းတို့ပေတည်း။
ဓမ္မတာသဘာဝအလျောက် ကြွေကျလျက်ရှိကြသော မျိုးစေ့များ၊ ငုတ်တက်များ၊ အမြစ်များမှ သစ်ပင်များ တဖန် ဖြစ်ပွားလာရန် ပြုပြင်ပေးနည်းကို ဓမ္မတာမျိုးဆက် ထူထောင် နည်းဟုခေါ်သည်။
အစေ့များကိုကောက်ယူ၍ တဖန် ကြဲဖြန့် စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း အပင်ငယ်များနှင့် ငုတ်တက်များတို့ကို စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း ပြုပြင်ပေးနည်းကို ပဝတ္တိမျိုးဆက် ထူထောင်နည်းဟုခေါ်သည်။
ဓမ္မတာ မျိုးဆက် ထူထောင်နည်းကို တဖန် (၁) အပြောင်ခုတ်လှဲ၍ ထူထောင်နည်း၊ (၂) လောင်းရိပ်ခံ၍ ထူထောင်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားထားပေသည်။
ပထမနည်းအရ သစ်တောကို အပြောင်ခုတ်လှဲ၍ ထိုနေရာမြေပေါ်ရှိ သစ်စေ့များမှသော်လည်းကောင်း၊ အနီးအနားရှိ သစ်ပင်များမှ လေဖြင့် လွင့်ပါလာသော သစ်စေ့များမှ သော်လည်းကောင်း အပင်ကလေးများ ပေါက်ရောက်၍ တဖြည်းဖြည်း ကြီးပွားဖြစ်ထွန်းလာစေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဤနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်လေ့မရှိကြပေ။
ပြလုပ်ကလည်း တောများကို မြောင်းတန် ကျဉ်းများ ခုန်ထွင် ပြုလုပ်ကြပေသည်။
ဤနည်းသည် လင်းလုပင်များအတွက်သာ သင့်လျော်ပေသည်။
များသောအားဖြင့် သစ်ပင်ကလေးများ မပေါက်ရောက်နိုင်လျှင် သစ်စေ့ကြဲခြင်း၊ အပင်ငယ် ပျိုးစိုက်ခြင်း၊ မြေကြီးကို ထွန်ယက်ပေးခြင်း စသော ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ပေးကြရပေသည်။
ဒုတိယ နည်းအရ သစ်တောကို ခုတ်ယူရာ၌ အပြောင်မခုတ်ပဲ မျိုးပင်များ ချန်လှပ်ထား၍ ထိုမျိုးပင်များ၏ သစ်စေ့မှထွက်လာသော သစ်ပင်ငယ်တို့သည် မျိုးပင်များ၏ လောင်းရိပ်ကို မှီခို၍ ကြီးပြင်းလာကြပေသည်။
ထိုသစ်ပင် ငယ်များ ကြီးပွားလာကြသည့်အခါ အထက်ရှိမျိုးပင်များကို တဖြည်းဖြည်း ခုတ်၍ လင်းဖွင့်ပေးရပေသည်။
ဤနည်းနှင့်တူစွာ ဥရောပတိုက်ရှိ တိုင်းနိုင်ငံများတို့၌ ပြုလေ့ရှိသော နည်းသစ်အမျိုးမျိုးရှိပေသည်။
ရွေးချယ်ခုတ်ယူ တည်ထောင်နည်းသည်လည်း အထက်ပါ ဒုတိယနည်းအထဲတွင် ပါရှိပေသည်။
ထိုနည်းအရ သစ်တောတစ်ခုလုံးကို လိုက်လံရှာဖွေ၍ သစ်ပင်များ မျိုးဆက်ပေါက်ပွားခြင်းကို အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ထားပြီးလျှင် သင့်တော် လျောက်ပတ်သော သစ်ပင်များကို ခုတ်ယူရန် သစ်တောပညာ၌ လိမ်မာကျွမ်းကျင်သော အရာရှိများသည် မှတ်သားပေးရ ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဤနည်းအရ ရိုးမတောင်များရှိ ကျွန်းတောများကို တည်ထောင် ပြုပြင်ပေးသည်။
သို့သော်လည်း တတောလုံးကို မလှည့်လည်နိုင်၍ တောများကို သစ်တောအုပ်ချုပ်နည်းများအရ အကွက်ငယ်ကလေးများ ပိုင်းစိတ် ထားရှိပေသည်။
တစ်နှစ်အတွင်း ခုတ်လုပ်ရန် အကွက်ငယ်ကလေးများ၏ အရေအတွက်ကို သတ်မှတ်ပေးထားသည်။
ထို့အပြင်လည်း သစ်ပင်များကို ခုတ်ယူရန် မှတ်သားရာ၌ သစ်စေ့များမှ အပင်ကလေးများကို မပြုလုပ်ပေ။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဤကဲ့သို့ ပြုလုပ်ပေးလျှင် ထိုနေရာများသို့ တစ်နှစ်တကြိမ်သော် လည်းကောင်း၊ အနည်းဆုံး သုံးနှစ်တကြိမ်း သော်လည်းကောင်း တဖန် ထိုလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ရန် လာရောက်ရပေမည်။
ထိုကဲ့သို့ မရောက်ရှိနိုင်လျှင် မိမိတို့ ကူညီ ထောက်ပံ့ခဲ့သော သစ်ပင်ငယ်များကို အခြားအကြီး မြန်သော သစ်ပင်ရိုင်းများနှင့် ပေါင်းပင်များက ဖိနှိပ် အုပ်မိုးဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ သစ်တောများ ကျယ်ဝန်း၌ လူအင်အား မမျှသောကြောင့် ဤကဲ့သို့ အကြိမ်ကြိမ် အလီလီ မပြုလုပ်ကြပေ ထို့အပြင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တောများသည် ဥရောပတိုက်ရှိ သစ်တောများနှင့် မတူညီပဲ အသုံးမဝင်သည့် သစ်ပင်ရိုင်းများ အလွန်ပေါများလျက် ရှိပေသည်။
ပဝတ္တိမျိုးဆက် ထူထောင်နည်းအရ ပြုလုပ်လေ့ ရှိသောနည်းများမှာ (၁) မျိုးစေ့များကို တကွက်လုံး၌ သော်လည်းကောင်း၊ မြောင်းတန်းကျဉ်းများ အလိုက်သော်လည်းကောင်း၊ ပနက်တွင် သော်လည်းကောင်း ဖြန့်ကြဲ၍ စိုက်ပျိုးခြင်း။
(၂) ပျိုးခင်း၌ စိုက်ပျိုးပြီးလျှင် သစ်ပင်ငယ်များကို တစ်ဆင့် နုတ်ယူ၍ တော၌ တဖန် စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်ယာ သမားတို့၏ အကူအညီဖြင့် ကျွန်းပျိုးခင်းများ ပြုလုပ်၍ ကျွန်းပင်ငယ်များအစား ကျွန်း ငုတ်တက်ငယ်များကို တောင်ယာသမားများ၏ အသီးအနှံများနှင့် ရောနှောစိုက်ပျိုး ရာ၌ ငွေအကုန်အကျ အလွန်သက်သာ သဖြင့် သစ်တောအရာရှိတိုင်း အလွန်စိတ်ဝင်စား၍ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် လုပ်ငန်းများ ပျိုးထောင်ရန် ရည်ရွယ်ငြားသော်လည်း ၁၉၂၈ - ၂၉ ခုနှစ် တို့မှစ၍ ကမ္ဘာ့သစ်ဈေးများ နိမ့်ကျလာသည်တကြောင်း၊ ထို့အပြင် ဤကဲ့သို့ စိုက်ပျိုး၍ ဖြစ်မြော်ကသော ကျွန်းခင်းများသည် ဓမ္မတာသဘာဝ မကျပဲ ပင်ခြေကျဉ်း၍ မြေကြီးများ ရေစားခြင်း၊ ကျွန်းဖောက်ပိုးများ ပွားများလာခြင်း စသော အန္တရာယ်မျိုးတို့ကြောင့်တကြောင်း ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အထက်ပါ တောင်ယာဖြင့် ကျွန်းခင်း ထူထောင်နည်းတို့ကို ပြည်တွင်းသုံးရန်မှတစ်ပါး နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန် အလို့ငှာ မစိုက်ပျိုးတော့ချေ။
ပြည်တွင်းသုံးရန်အတွက် စိုက်ပျိုး ခြင်းများကိုလည်း ယခုအခါ တိုင်းပြည်ဆူပူမှုနှင့် ကြေးငွေကျပ်တည်းမှု တို့ကြောင့် ရပ်စဲထားရပေသည်။
အမြဲတစေကျွန်းတောများ မျိုးဆက် ထူထောင်နိုင်သောနည်းတစ်မျိုးကို အထူးလိုအပ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိတောများ၌ အသုံးမဝင်သည့် သစ်ပင်များ၏ နှောင့်ရှက်မှုများကြောင့် အသုံးဝင်သည့် သစ်ပင်များမျိုး ဆက်ဖြစ်ထွန်းနိုင်ရန် အခက်အခဲ များစွာတို့နှင့် တွေ့ကြုံကြရသည်။
ထိုနည်းမျိုးတစ်မျိုး အောင်မြင်စွာ ရရှိရန်အတွက် သစ်တောပြုစုပျိုးထောင်သည့် သုတေသန လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိရပေသည်။
သစ်တောလုပ်ငန်းများ စနစ်တကျ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းလာရန်အတွက် သင်ကြားရသော ပညာမှာ သစ်တော အုပ်ချုပ်ခြင်းပညာ ဖြစ်ပေသည်။
ထို့အပြင်လည်း သစ်များကို အသုံးချသည့် ပညာ၊ သစ်သားများ အလျင်အမြန် အသား သေစေနိုင်သည့်အပညာ စသောပညာ အရပ်ရပ်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် သဘာဝ သတ္တု ရတနာမျိုးစုံ ကြွယ်ဝသည့် အလျောက်၊ သတ္တုရှာဖွေ တူးဖော်သော လုပ်ကွက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိလေသည်။
သတ္တုရတနာ တူးဖော် လုပ်ကိုင် ရောင်းဝယ်သော ဓလေ့သည် ရှေးမြန်မာဘုရင် များလက်ထက်ကပင် ထွန်းကားလာခဲ့လေသည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာ့မြေတွင် သတ္တုရတနာ မည်မျှလောက် ကြွယ်ဝသည်ကို သေချာစွာ ရှာဖွေ စူးစမ်းခြင်း မပြုရသေးပေ။
သတ္တုတွင်း တူးသည့် လုပ်ငန်းမှာ တူးဖော်မည့် မြေနေရာကွက်တွင် သဘာဝ သတ္တုရတနာ မည်မျှရှိမည်ကို သေချာစွာ စူးစမ်းတိုင်းထွာ၍ ခန့်မှန်းချေ သိရှိပြီးမှ သာလျှင် သတ္တုတူးဖော်မှုကို စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ရသည် ဖြစ်ရကား၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့အထိ စနစ်တကျ တူးဖော်သော သတ္တုတွင်း အနည်းငယ်သာ ရှိသေးသည်။
သို့သော် မိရိုးဖလာနည်းအတိုင်း စက်ကိရိယာကို အသုံးမပြုပဲ၊ ပေါက်ပြား၊ ပေါက်ချွန်း၊ တူးရွင်း၊ ယင်းခွက် စသည်တို့ဖြင့် သတ္တုရှာဖွေ တူးဖော်လုပ် ကိုင်သော လုပ်ကွက်ပေါင်း အတော်များများပင် ရှိလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ကရ ကျော်ကြားနေသော ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံရှိ သတ္တုတွင်းများမှာ ဘော်တွင်း၊ ဟိန္ဒား၊ မော်ချီ၊ ကံပေါက်၊၊ ရတနာပုံ၊ တောင်သုံးလုံး၊ ဟာမြင်းကြီး၊ ကလေးဝ၊ မိုးကုတ် ပတ္တမြားတွင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့် ကျောက်စိမ်းတွင်းများပင် ဖြစ်သည်။
ဘော်တွင်း ဘော်တွင်းတွင် အသားကောင်းသော ငွေ၊ ခဲ၊ သွပ်နှင့် ကြေးနီ ထွက်သည်။
၁၅ ရာစုခေတ်တွင် တရုတ်များ စတင် တူးဖော်၍ ထိုလုပ်ငန်းအတွက် မြန်မာဘုရင်များအား အခွန်အနည်းငယ် ဆက်ခဲ့ကြသည်။
တရုတ်တို့သည် သဘာဝ သတ္တုကို တူးဖော် ကျိုချက်၍ ရွှေအနည်းငယ် ပါသော ငွေကိုသာ ယူပြီးလျှင် ကျန်သတ္တုများပါသော ချော်တုံးများကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည်။
နှစ်ဆယ်ရာစုခေတ်ဦးတွင် ထိုချော်တုံးများကို အင်္ဂလိပ်များ တွေရှိ၍ ခဲ၊ သွပ်နှင့် ကြေးနီးများကို ကျိုချက် ခွဲထုတ် ရောင်းချကာ၊ ရသောငွေကို အရင်း မတည်၍ စနစ်တကျ ဆက်လက် တူးဖော်ကြသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက ထိုအင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီနှင့် ဘက်စပ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူပိုင် အဖြစ်လွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်။
ဘော်တွင်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျောက်မဲ ခရိုင်တွင်ရှိသည်။
ဘော်တွင်းသို့ သွားရန်ခရီးစဉ်မှာ လားရှိုးမြို့မှ ဖြစ်စေ၊ သီပေါမြို့မှ ဖြစ်စေ မော်တော်ကားဖြင့် သွားသော် နမ္မတူမြို့သို့ ရောက်သည်။
(နမ္မတူမြို့တွင် ဘော်တွင်းမှ ထွက်သော သဘာဝသတ္တုများကို ကျိုချက် ခွဲထုတ်သော စက်ရုံကြီ းများနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ရုံးရှိသည်။
) နမ္မတူမြို့မှ ကုမ္ပဏီမီးရထားဖြင့် သွားသော် ကျားစခန်းကို လွန်ပြီး ဘော်တွင်းသို့ ရောက်သည်။
သတ္တုတွင်းကြီးထဲသို့ ဝင်ရန် လိုဏ်ဂူများစွာ ရှိသည်။
သို့သော် လည်း အရေးကြီးသော အပေါက်များမှာ …မားမယွန်းရှပ်ခေါ် စိုက်တွင်းကြီးနှင့် …ကျားစခန်း လိုဏ်ဂူ တို့ပင် ဖြစ်သည်။
မားမယွန်းရှပ်သည် အချင်း ၁၄ ပေ၊ အနက် ၁၄၅ဝပေရှိသော စိုက်တွင်းဝိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။
မားမယွန်းရှပ်ထဲရှိ ဓာတ်လှေကား သုံးခုဖြင့် မြေအောက် သတ္တုတူးသမားများ၊ ပစ္စည်းကိရိယာများနှင့် သဘာဝ သတ္တုများကို လုပ်ငန်းအထပ် ၁၂ ထပ်တွင် အတင် အချပြုသည်။
လုပ်ငန်းအထပ်များသည် နိမ့်မြင့်ပေ ၁ဝဝ ခန့်စီ ပို၍ နက်ဆင်းသွား ကြသည်။
မားမယွန်းရှပ်မှတစ်ပါး မြေအောက် လှေကားများမှလည်း တထပ်မှ တထပ်သို့ ဆက်သွယ် သွားလာနိုင် ပေသည်။
အထပ်တိုင်းတွင် လုပ်ကွက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။
လုပ်ကွက်တကွက်လျှင် မြေအောက် သတ္တုတူးသမား ငါးယောက်ခန့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အထပ်ထပ်မှ တူးဖော်ပြီးသော သဘာဝ သတ္တုများကို အမှတ် ၆ အထပ်သို့ ပြောင်းရွေ့ သယ်ဆောင်၍ မြေအောက် ဓာတ်ရထားများဖြင့် သယ်ယူကာ ကျားစခန်းလိုဏ်ဂူမှ ထုတ်ယူရသည်။
ကျားစခန်းရှိ သတ္တုသို လှောင်အိမ်ကြီးများမှ တစ်ဆင့် မီးရထားဖြင့် နမ္မတူမြို့ရှိ စက်ရုံကြီးသို့ တင်ပို့ရသည်။
ဘော်တွင်းတွင် မြေအောက် သတ္တု တူးသမား ၃ဝဝဝ ခန့်သည် ရှစ်နာရီစီ အသုတ် သုံးသုတ်ခွဲ၍ ၂၄ နာရီပတ်လုံး လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရသည်။
မြေအောက် လုပ်ခွင်တွင် အလင်းရောင်ရစေရန်၊ မြေအောက် သတ္တုတူးသမားတိုင်း ကာဗိုက်မီးခွက်တစ်ခုစီကို ကိုင်ဆောင်ရသည်။
လေစုပ် ပန်ကာလေးလုံးဖြင့် မြေအောက် သတ္တုတူးသမားများအား သန့်စင်သော လေကိုပေးရသည်။
ဘော်တွင်းသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော မြေအောက်တ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။
ဟိန္ဒား ဟိန္ဒားတွင် အလွန် အသားကောင်းသော ခဲမဖြူထွက်သည်။
အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်မတိုင်မီကပင် ကရင်များသည် ဤဒေသတွင် သတ္တု တူးဖော်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလို ဘားမားတင်း မိုင်းကုမ္ပဏီအဖြစ် တူးဖော်ခဲ့ရာမှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရသည် ထိုအင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီနှင့် ဘက်စပ်၍ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူပိုင် အဖြစ် လွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်။
ဟိန္ဒားတွင်းသည် ထားဝယ်ခရိုင်တွင် ရှိပြီးလျှင် ထားဝယ်မြို့မှ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
သတ္တုတူးပုံမှာ တောင်ထိပ်နှင့် တောင်စောင်းကို ဖိနှိပ်အားပြင်းသော ရေပန်းကြီးများဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြေတွန်းယာဉ်ကြီးများဖြင့် လည်းကောင်း ဖြိုချတိုက်ဖျက်၍၊ ယင်းမြောင်းများတွင် သတ္တု … ဖမ်းရသည်။
ဟိန္ဒားတွင် သတ္တုတူးသမား ၄ဝဝ မှ ၆ဝဝ ခန့်သည် ရှစ်နာရီစီ အသုတ်သုံးသုတ်ခွဲ၍ ၂၄ နာရီပတ်လုံး မြေပေါ်လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဤသတ္တုတွင်းသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဖိုးတန်ဆုံးသော ခဲမဖြူသတ္တုတွင်းပင် ဖြစ်သည်။
မော်ချီ မော်ချီတွင်းတွင် အဖြိုက်နက်နှင့် ခဲမဖြူ ရောနှော၍ ထွက်သည်။
၁၅ရာစုခေတ်မှစ၍ ဤဒေသတွင် ကယားများ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၂ဝ ရာစု ခေတ်ဦးတွင် အင်္ဂလိပ်များ စနစ်တကျ စတင် တူးဖော်ကြသည်။
၁၉၅ရ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက ထိုအင်္ဂလိပ် ကုမ္ပဏီနှင့် ဘက်စပ်၍ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်သည်။
မော်ချီသည် ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် ရှိပြီးလျှင် တောင်ငူမြို့မှဖြစ်စေ၊ လွိုင်ကော်မြို့မှဖြစ်စေ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
သတ္တုတူးဖော်ပုံမှာ စောင်းနက်သော တောင်ကြီးများ ကို လုပ်ငန်း အထပ် ငါးထပ်ဖောက်၍ တူးဖော်ရသည်။
တူးဖော်ပြီးသော သတ္တုများကို တောင်ပေါ်မှ တောင်ခြေသို့ ကောင်းကင်ကြိုးတန်းဖြင့် ပိုချရသည်။
တောင်ခြေတွင် သတ္တု သန့်စင်စေသည့် စက်ရုံရှိသည်။
မော်ချီတွင် မြေအောက် သတ္တုတူးသမား ၆ဝဝ ခန့်သည် ရှစ်နာရီကြာသော အသုတ် သုံးသုတ်ခွဲ၍ ၂၄ နာရီပတ်လုံး သတ္တုတူးရသည်။
မော်ချီတွင်းသည် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်က ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဖြိုက်နက်သတ္တု အများဆုံး ထွက်သော သတ္တုတွင်းဖြစ်သည်။
ကံပေါက် ကံပေါက်တွင်းတွင် အဖြိုက်နက်နှင့် ခဲမဖြူ ရောနှော၍ ထွက်သည်။
ကံပေါက်တွင်းကို ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်များ စနစ်တကျ စတင်တူးဖော်သည်။
ထိုနောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများ အုပ်ချုပ် လုပ်ကိုင်သည်။
ကံပေါက်တွင်းသည် ထားဝယ်ခရိုင်တွင်တည်ရှိ၍ ထားဝယ်မြို့မှ ဖြစ်စေ၊ ရေးမြို့မှ ဖြစ်စေ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
ကံပေါက်တွင်းတွင် အသုံးပြုသော သတ္တုတူးဖော်နည်းများမှာ မြေပေါ်လုပ်ငန်း၊ မြေပြန့်လုပ်ငန်းနှင့် မြေအောက်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
မိုးရာသီတွင် တောင်ထိပ် တောင်စောင်းနှင့် မြေပြန့် များတါင် ဖိနှိပ်အား ပြင်းသော ရေပန်းကြီးများဖြင့် ဖြိုချ တူးဖော်ပြီးလျှင် ယင်းမြောင်းများထဲတွင် သတ္တု …ဖမ်းရသည်။
နွေရာသီတွင် တောင်စောင်း၌ ဆောက်ဖြင့် လိုဏ်ဂူများ တူးဖောက်၍ သတ္တုရှာဖွေရသည်။
သတ္တုကြောကို တွေ့သောအခါ ယမ်းဘီလူးများဖြင့် ဖောက်ခွဲ တူးဖော်ရသည်။
ကံပေါက်တွင်းတွင် သတ္တုသမား ၃ဝဝ မှ ၆ဝဝ ထိ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
…ဖမ်းရာမှ စွန့်ပစ်လိုက်သော ရေနောက်ထဲရှိ သတ္တုမှုန့်ခဲကလေးများကို ရွာသူရွာသားများက ယင်းခွက်ဖြင့် ကျင်ယူကြသည်။
ရတနာပုံ ရတနာပုံ တွင်းတွင် ခဲမဖြူနှင့် အဖြိုက်နက်ရောနှော၍ ထွက်သည်။
ဤတွင်းကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင် တူးဖော်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဓာတ်သတ္တုပင်ရင်း အခြေအမြစ်များ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းက ဦးစီးလုပ်ကိုင်သည်။
ဤတွင်းသည် မြိတ်ခရိုင်၊ တောတောင် ထူထပ်၍ လမ်းပန်း ခက်ခဲသော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
ဤတွင်းသို့ သွားရန် ခရီးစဉ်မှာ မြိတ်မြို့မှ ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်စခန်းသို့ စက်လှေဖြင့် သွား၍၊ ထိုမျတဖန် သတ္တုတွင်းသို့ မော်တော်ကားဖြင့် သွားရသည်။
သတ္တုတူးဖော်ပုံမှာ စောင်းနက်သော တောင်ကြီး များကို ဖိနှိပ်အားပြင်းသော ရေပန်းကြီးများ ဖြင့်ဖြိုချ တူးဖော်ပြီးလျှင် ယင်းမြောင်းများထဲတွင် သတ္တု …ဖမ်းရသည်။
သတ္တုတွင်း တူးသမား ၃ဝဝ ခန့် အလုပ် လုပ်ကိုင် ကြသည်။
တောင်သုံးလုံး တောင်သုံးလုံးတွင်းမှ ခဲမဖြူထွက်သည် ဤဒေသတွင် ရှေးအခါကပင် မြန်မာများ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီးလျှင် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ အင်္ဂလိပ် ကုမ္ပဏီ တစ်ခုက …ခဲခုပ်သင်္ဘောဖြင့် သတ္တုတူးဖော်သည်။
တောင်သုံးလုံးတွင်းကို ထားဝယ်မြို့မှ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
သတ္တုတူးဖော်ပုံမှာ တောင်သုံးလုံးရွာအနီး ဟင်ဒုချောင်းထွဲတွင် ခဲသင်္ဘောကြီးကို တည်ထား၍ ချောင်းရိုးတစ်လျှောက်ရှိ ခဲမဖြူပါသော မြေကြီးများကို ခဲသင်္ဘောကြီးတွင် တပ်ဆင်ထားသော သံခွက်ကြီများဖြင့် စနစ်တကျ စုန်ချည်ဆန်ချည် ခပ်ဖဲ့ တင်ဆောင်၍၊ ခဲသင်္ဘောကြီးပေါ်တွင်ပင် စနစ်တကျ သတ္တု …ဖမ်းလေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကျောက်မဲတော်င သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းအဖြစ် ဆက်လက် လုပ်ကိုင် လျက်ရှိသည်။
ဟာမြင်းကြီး ဟာမြင်းကြီးတွင်းတွင် အဖြိုက်နက်နှင့် ခဲမဖြူရောနှော၍ ထွက်သည်။
ဤသတ္တုတွင်းသည် တကြိမ်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးနှင့် အဖိုးတန်ဆုံးသော အဖြိုက်နက်သတ္တုတွင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါ ကပင် ဤဒေသ၌ မြန်မာများ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၁ ခုနှစ် တွင် အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုက စနစ်တကျ တူးဖော်လုပ်ကိုင်သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဤသတ္တုတွင်းကို မြန်မာများ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ထားဝယ်မြို့မှ ဟာမြင်းကြီးတွင်းသို့ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
ဤတွင်းတွင် သတ္တုတူးဖော်ပုံမှာကျောက်တောင်ကြီးများတွင် လိုဏ်ဂူများ ဖောက်ထွင်း၍ အဖြိုက်နက်အကြော များကို လိုက်လံဖောက်ခွဲပြီးသော် တွန်းလှည်းကလေးများထဲ ထည့်ကာ အပြင်ဘက်တွန်းယူရသည်။
အပြင်ရောက်သော်စက်ကြီး များဖြင့် ကြိတ်ချေကာ သတ္တုများကို ခွဲထုတ်ယူရသည်။
ကျောက်တောင်ကြီးများအကြားတွင် ရှိသော ချောင်းရိုးတစ်လျှောက် တွင်လည်း ယင်းခွက်ဖြင့် ကျင်ယူ၍ သတ္တု … ဖမ်းÚရသည်။
ဤသတ္တုတွင်းတွင် မြေအောက်နှင့် မြေပေါ်သတ္တု တူးသမားပေါင်း ၃ဝဝ ခန့် ရှိလေသည်။
ကလေးဝ ကလေးဝတွင်းတွင် ကျောက်မီးသွေး ထွက်သည်။
၁၉ ရာစုခေတ်ဦး က ကလေးဝဒေသတွင် အင်္ဂလိပ်များ နှစ်အနည်းငယ်မျှ စမ်းသပ်တူးဖော်ခဲ့ဘူးသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သတ္တုတွင်းဌာနမှ ဤကလေးဝ ကျောက်မီးသွေးတွင်းကို သတ္တုတွင်းဌာနမှ က္ကကလေးဝကျောက်မီးသွေးတွင်းကို စနစ်တကျ စတင်တူးဖော် ဆောင်ရွက်၍၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွ် ဓာတ်သတ္တု ပင်ရင်းအခြေအမြစ်များ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းက တာဝန်လွှဲယူ၍ ဦးစီလုပ်ကိုင်သည်။
ဤကျောက်မီးသွေးတွင်းသည် အထက် ချင်းတွင်းခရိုင် (ယခုမော်လိုက်ခရိုင်) ကလေးဝမြို့နယ်တွင် ရှိပြီးလျှင် ကေးလဝမြိုမှ ဖြစ်စေ၊ ကလေးမြို့မှဖြစ်စေ မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်သည်။
မြေအောက် ကျောက်မီးသွေးတူးသမားများ လေကောင်း လေသန့်ရရှိစေရန် လေစုပ်ပန်ကာကြီးတစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည်။
ဤတွင်းတွင် မြေအောက်ကျောက်မီးသွေး တူးသမား ၃ဝဝ လုပ်ကို်နေသည်။
ပတ္တမြားတွင်း ပတ္တမြား၊ ကျောက်နီ၊ မြ၊ နီလာ၊ ဥဿဖယား အစရှိသော ကျောက်မျက်ရတနာများ တူးဖော်ခြင်းကို ခြောက်ရာစုခေတ်မှစ၍ ရှမ်းများ လုပ်ကိုင်ပြီးလျှင်၊ မြန်မာဘုရင်များအား အခွန်ဆက်ရသည်။
၁၅၉ရ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာ ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်လုပ်ကိုင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဖိုးတန်ဆုံး ပတ္တမြားလုံးဖြစ်သော ရတီချိန် ၉ဝ ကျော်ရှိသည့် နန်းစဉ် ငမောက် ပတ္တမြားလုံးကြီးသည် အင်းဝဘုရင် ပြည်မင်း လက်ထက်တွင် ထွက်ခဲ့၍၊ လှော်ကားတင်ကြီး၊ လှော်ကား တင်ကလေး စသည့် အခြားပတ္တမြားလုံးကောင်းများလည်း ကုန်းဘောင်မင်းလက်ထက်က ထွက်ခဲ့သည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၅ခုနှစ်ထိ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုက စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ပတ္တမြားတွင်းများသည် မန္တလေးခရိုင်ရှိ မိုးကုတ်၊ သပိတ်ကျင်း၊ ကျတ်ပြင်၊ ကသည်းအစရှိသော …ရတနာမြေÚများတွင် ရှိသည်။
ထိုရတနာမြေများသို့ သွားရန် ခရီးစဉ်မှာ မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်အတိုင်း သပိတ်ကျင်းမြို့သို့ သင်္ဘောဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မိုးကုတ်မြို့သို့ မော်တော်ကားဖြင့် ဖြစ်စေ သွားရောက်နိုင်သည်။
ကျောက်မျက်ရတနာ တူးဖော်နည်း လေးမျိုးရှိပေသည်။
ထိုနည်းများမှာ မျောတွင်း၊ တွင်းလုံး၊ လူးတွင်းနှင့် အင်းတွင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။
မျောတွင်းနည်းမှာ ရတနာ ပါရှိပုံရသော တောင်စောင်းမှ မြေကို တူးဆွမျှောချ ပြီးလျှင်၊ ယင်းမြောင်းထဲတွင် ဗြုံးမြေ ဖမ်းကာ ဗြုံးမြေထဲတွင် ရတနာရှာရသည်။
ဤတူးနည်းတွင် သတ္တုတူးသမား သုံးယောက်မှ ငါးယောက်ထိလိုသည်။
တွင်းလုံးနည်းမှာ နွေရာသီတွင် လူကိုယ် လှည့်သာရုံမျှသာ ကျယ်ဝန်သော စိုက်တွင်း ငယ်တူး၍ မြေအောက်သို့ ဆင်းပြီးလျှင်၊ ဗြုံးမြေများ တွေ့ရှိသည့်အခါ အလျားလိုက် တူး၍ ခွက်ထဲထည့်ကာ ကြိုးဖြင့် အပေါ်သို့ ဆွဲတင်ပြီးနောက်၊ ရေဆေး၍ ရတနာ ရှာရသည်။
ဤတူးနည်းတွင် သတ္တုတူးသမား သုံးယောက်ခန့်လိုသည်။
လူးတွင်းနည်းမှာ ထုံးကျောက်အကြားတွင်ရှိသော ဗြုံးမြေမှ ရတနာရှာရသောကြောင့် ယမ်းဘီလူးများကို အသုံးပြုရသည်။
ထုံးကျောက်ကို ဆောက်ဖြင့် လိုဏ်ဂူတူး၍ဖြစ်စေ၊ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော ထုံးကျောက် ပပ်ကြားအက်များ၌ ဖြစ်စေ ဗြုံးမြေရှာ ရသည်။
ဤတူးနည်းတွင် မြေပြင်တွင် ချိုင့်ကြီးများ တူ၍၊ ထိုမှတဖန် ယင်းမြောင်းထဲသို့ ရေစုပ်စက်ကြီး များဖြင့် စုပ်တင်ယူပြီးလျှင် ဗြုံးမြေထဲမှ ရတနာရှာရသည်။
ဤတူးနည်းတွင် သတ္တုတူးသမား ခုနစ်ယောက်ထက်မနည်း လိုပေသည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုအခါ ပတ္တမြားတွင်းပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ကျောက်စိမ်းတွင်း (မှော်) ကျောက်စိမ်းတွင်း လုပ်ငန်းကို ရှေးအခါက ကချင်(ကံစီ ဒူးဝါး)များ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အခွန်တော်ငွေကို မိုးကောင်း မှော်စားက ကောက်ခံရသည်။
ရရှိသော အခွန်တော်ငွေကို ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်းလက်ထက် မှစ၍ မြန်မာမင်း အဆက်ဆက်အားတင ်ဆက်ရသည်။
ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင်းရှိ ဖားကန်မှော်၊ လုံးခင်းမှော်၊ ဝှေးခါးမှော်၊ မှော်ကြီး၊ ကံစီမှော်အစရှိသော မှော်များတွင် ကျောက်စိမ်းများ ထွက်သည်။
ကျောက်စိမ်းတွင်းများသို့သွားရန် ခရီးစဉ်မှာ မိုးကောင်းမြို့မှ ကားမိုင်မြို့၊ လုံးခင်မြို့သို့ မော်တော ကားဖြင့်သွား၍ ထိုမျတစ်ဆင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မှော်များသို့ နွေရာသီတွင် မော်တော်ကားဖြင့် သွားနိုင်၍၊ မိုးရာသီတွင် မြည်းလမ်းအတိုင်း သွားနိုင်သည်။
အချို့မှော်များမှာ တောင်စောင်း တွင် ထွက်ပေါ်နေသော ကျောက်စိမ်းအကြောကြီးများကို လိုက်တူး၍ တဖြည်းဖြည်း တောင်ကိုထွင်း၍ တူးဖော်ရသည်။
ယမ်းဘီဘူး အသုံးပြုသောအခါ လိုဏ်ဂူပြိုကျဖွယ်ရာရှိလျှင် ဆောက်ဖြင့်သာ ထွင်းရသည်။
အခြားမှော်များတွင် ပတ္တမြားတွင်းကဲ့သို့ စိုက်တွင်းများ၊ မျောတွင်းများပြု၍ တူးဖော်ရှာဖွေရသည်။
လေးလံသော ကျောက်တုံး ကြီးများကို ကျောက်မီးသွေးဖြင့် မီးပူပေး၍ ရေဖျန်းခြင်းအားဖြင့် ခွဲရသည်။
မှော်တွင်း နက်သည်ထက် နက်လာသောအခါ ရေများ ထွက်လာလေ့ရှိသောကြောင့် ရေစုပ်စပ်ကို အသုံးပြုရသည်။
ဆောင်းရာသီပေါက်သည့်အခါ ရှေးဦးစွာ မှော်ထဲရှိ ရေများကို စုပ်တင်ရသည်။
ထိုနောက် ရွံ့များကို ဖယ်ရှားပစ်ရသည်။
နွေရာသီရောက်မှသာ မှော်တူးသည့် လုပ်ငန်းကို စလေ့ရှိသည်။
မှော်တွင်းတစ်ခုလျှင် သတ္တုတူးသမား ငါးယောက်ခန့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မှော်တွင်းပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံသည် သယံဇာတ သဘာဝသတ္တု ရတနာ၊ ကျောက်မျက် ရတနာ အဖိုးတန်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝလှပေသည်။
ချောင်းရိုး မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် စက်ကိရိယာမသုံးဘဲ ယင်းခွက်ဖြင့် ကျင်ယူရုံမျှဖြင့် ရွှေမှုန့်ကလေးများ ရနိုင်သည်။
တောင်စောင်း တောင်ကြီးများကို ဖြိုချ တူးဖော်လျှင်၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံ၊ ကြေးနီ၊ သွပ်၊ ဝူဖရန်၊ ခဲမဖြူ၊ ခနောက်စိမ်း အစရှိသော သတ္တုမျိုးစုံရနိုင်သည်။
ထိုတောတောင်ကြီးများအကြားရှီ မြေပြန့်လွင်ပြင် တစ်လွှားတွင်လည်း အဖြိုက်နက်၊ ခဲမဖြူ၊ ကျောက်စိမ်း၊ ပတ္တမြား အစရှိသော သတ္တု ရတနာမျိုးစုံ ရနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဧရာဝတီ မြစ်ရိုးတလျောက်တွင် ရေနံများစွာ ရရှိနိုင်သည်။
ဤကဲ့သို့ သဘာဝသတ္တုရတနာမျိုးစုံ ကြွယ်ဝနေသော်လည်း မြန်မာလူမျိုးတို့သည် သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းတွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသည့်နောက်မှသာ တစ်စတစ်စ စိတ်ဝင်စား၍ ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် ကြသောကြောင့် ယခုတိုင် ခေတ်မီနည်းဖြင့် တူးဖော်သော သတ္တုတွင်း အလွန်ပင် နည်းပါးလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုးတက်နေသော နိုင်ငံတိုင်းတွင် သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော စီးပွားရေး တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရက အရေးကြီးသော သတ္တုတွင်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်၍ လုပ်ကိုင်နေသည်။
သတ္တုတွင်းဌာနမှ သတ္တုတွင်းညွှန်ကြားရေးဝန်က သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနအား သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီမံကိန်းများတွင် အကြံဉာဏ်ပေးရသည်။
သတ္တုတွင်းစစ်ဆေးရေး ဝန်များကလည်း ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားသို့ ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ သွားရောက်၍၊ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း တိုးတက်စေရန်နှင့် သတ္တုတွင်း တူးသမားများ ဘေးရန်ကင်းရှင်း၍ ကျန်းမာစေရန် ညွှန်ပြ ကြပ်မပေးရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ သတ္တုတွင်းများ။
မြန်မာပုရပိုက် ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ သက္ကတ စကား …… ပရိဗန၊ မှ ယွင်းယိမ်ကာ ……ပရိဗÚÚဟု ပြောင်းပြီးလျှင် …… ပုရပိုက်ဟု နောက်ဆုံး ခေါ်တွင်ဟန်ရှိသည်။
(သက္ကတ၊ ပရိဗန၊န္ထပရိန္ထပုရပိုက်) ပုရပိုက်ဆိုသည်မှာ ပေစာကဲ့သို့ပင် ရှေးခေတ်က မြန်မာလူမျိုးတို့ စာရေး ရာ၌အသုံးပြုခဲ့သည်။
လက်ရေးစာဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်ပေါ် စက္ကူအမျိုး အစား တမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
လက်ဖြင့် လုပ်သော စက္ကူဖြစ်သည်။
များသော အားဖြင့် အယူဝါဒနှင့် သက်ဆိုင်သော စာပေ အားလုံးသည် ပေစာဖြင့် ရေးသားထားပြီးရှိသကဲ့ သို့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စစ်တမ်း မှတ်တမ်း ဆုံးဖြတ် ချက်အားလုံးသည် ပုရပိုက်ပေါ်တွင် ရေးသား ထားကြလေ့ရှိသည်။
ပုရပိုက် ပုရပိုက်သည် ယခုခေတ် စာအုပ်များကဲ့သို့ စာရေး ရသော ပြည်တွင်းဖြစ် စက္ကူဖြစ်သည်။
ပုရပိုက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် အမြင်အားဖြင့် ယခုခေတ် စာရင်း စာအုပ်ရှည်နှင့် တူ၍ ဖတ်သည့်အခါ စာရွက်ကဲ့သို့ တလွှာချင်းလည်း ဖတ်ရသည်။
ဘာဂျာသဏ္ဌာန် ဆွဲဆန့်ဖတ်၍လည်းရနိုင်သည်။
ဝေါဟာရ ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ပုရပိုက်ပြုလုပ်ပုံ၊ ပုရပိုက် အမျိုးမျိုး၊ အသုံးချပုံ အဖုံဖုံတို့သည် မှတ်သားစရာ အလွန်ကောင်းသည်။
ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရသည် မည်သည့်ခေတ်က စပေါ်၍ မည်သည့်ဘာသာက ဆင်းသက်လာ ကြောင်းကို အတိအကျ ပြောနိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
ပုရပိုက်အသုံးကို ရာဇဝင်အထောက်အထားနှင့် ပြရလျှင်ကား၊ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ သထုံပြည်ကို ပုဂံပြည်ကို ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း မသိမ်းပိုက်မီ (ခရစ် ဆယ်ရာစုနှစ်) ပုဂံပြည်ကြီး၌ အရည်းကြီး တို့သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အကြည်ညိုကို ခံလိုကြသည်။
ထိုကြောင့် မိမိတို့ဖာသာ ကြေးန‌ီပုရပိုက်တွင် စာရေးပြီးသော် သခွတ်ပင်ထဲ ထွင်းထည့်ထားကာ အများပြည်သူတို့ကို အိပ်မက်အရ တူးဖော်ရကြောင်းနှင့် သူတို့အယူသာလျှင်မှန်ကန် ကြောင်း ရေးထားသော ပုရပိုက်ကိုပြသည်။
ထိုအချက်ကို အထောက်အထားပြု၍ ပုရပိုက်အရေး အသားသည် ပုဂံခေတ်ကတည်း ကပင် ရှိနေခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်သည်။
ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက် မတိုင်မီ စဉ့်ကွင်းစဉ့်ပုံများတွင် သက္ကတဘာသာ အရေးအသားများကိ တွေ့ရသည်။
အနော်ရထာမင်းစော သထုံပြည်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရသည် သက္ကတနှင့် မွန်ဘာသာ နှစ်ထွေရောပြီး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
သက္ကတဘာသာ ပရိဗနကို မြန်မာဘာသာ ပရိဗဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပရိဗမှ ပုရပိုက်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ခေါ်ဝေါ်ကြ ဟန်ရှိသည်။
ပုံပမာသစ္စကပရဿာဇကကို သစ္စကပရိဗိုဇ်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဇနပဒကို ဇနပုဒ်ဟူ၍ လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ ခေါ်သည့် ထုံးရှိသည်။
မွန်ဘာသာ ဗေ့ယပေါကို ……ဗုယပိုက်ဟု ပြောင်းဟန် သင့်တော်ငြားလည်း မူလရှိရင်း သက္ကတဘာသာ ပရိဗန၊နှင့် ရောပြီး ခေါ်ကြဟန်ရှိသည်။
အချို့ ပညာရှိများကလည်း ပုရပိုက်ဟူသော ပါ။
ိဘာသာ ပုရနှင့် ပတ္တ ပေါင်းထားရာမှ ပုရပိုက် ခေါ်သည်ဟု အမိန့်ရှိကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ပုရ=ရှေး ၊ ပတ္တ=ကျရောက်သည်။
စာနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်လျှင် ရှေးဦးစွာ ပေပေါ် မတင်မီ ရေးသားသည့်စာဟု ဆိုလိုသည်။
ကျောက်စာ ဝန်ဟောင်း တော်စိန်ခို၏ အယူအဆမှာ ပုရပိုက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သုံးလေ့သုံးထမရှိ။
တရုပ်နိုင်ငံ တွင်သာ မိုင်းကိုင်စက္ကူဖြင့် ပြုလုပ်သော ပုရပိုက်ဖြူ များပေါ်၌ ရေးလေ့ရှိသည်။
တရုပ်များသည် ရှေးက စာကို ပိုးဖျင်ပေါ် တွင်လည်းကောင်း၊ ချည်ဖျင် စပေါ်တွင် လည်းကောင်း ရေးသည်။
ထိုဖျင်များကို တရုပ်ဘာသာဖြင့် ပုပိုက်ဟုခေါ်သည်။
ရှမ်းဘာသာ ဖြင့် စာအုပ်ကို …လိဂ်Úဟုခေါ်သည်။
အက္ခရာ အပြောင်းအလွှဲအရ ထိုတရုပ်ဘာသာ စကားနှင့် ရှမ်းဘာသာစကား ရောနှောပြီးလျှင် ပုပိုက်လိဂ်မှ ပုလိဂ်ပိုက်၊ ထိုမှ ပုရပိုက် ခေါ်ဝေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။
စာအုပ်တွင် စာအုပ်တအုပ်၊ ပေစာတွင် ပေစာတထုပ် သုံးသကဲ့သို့ပုရပိုက်တွင်လည်း ပုရပိုက် တဆူ၊ နှစ်ဆူ စသည်ဖြင့် သုံးသည်။
ဆူဆိုသော စကားမှာ တရုပ်ဘာသာအားဖြင့် စာအုပ်ကို …ရှူးခေါ်ရာမှ ဆူဖြစ်လာကြောင်းဆိုသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အတိုင်း ပုရပိုက်သော ဝေါဟာရသည် မည်သည့်ဘာသာ မည်သည့် ဝေါဟာရက ဆင်းသက်လာသနည်းဟူသည်ကို အမျိုးမျိုး ထင်မြင် ယူဆကြသည်။
သို့ရာတွင် ပုရပိုက်ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ပုဂံခေတ်ကပင် ရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ပုရပိုက်ပြုလုပ်ပုံနှင့် အမျိုးအစား ပုရပိုက်ကို ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သားရေ၊ သစ်ပင်၊ ဝါးနှင့် ကောက်ရိုးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ပုရပိုက်များကို ဘုရားဌာပနာသွင်းရာ၌ ပြုလုပ်ကြောင်း သိရသည်။
သားရေ ပုရပိုက်ကိုကား စာများထဲတွင်သာ တွေ့မြင် ဖတ်မှတ်ရခြင်းရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
စက္ကူပုရပိုက်သည် အများသုံး ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
သစ်ပင် ဝါးပင်၏ အခေါက်ဖြင့် စက္ကူပုရပိုက်ပြုလုပ်ရသည်။
ပုရပိုက်တွင် ပုရပိုက်အဖြူ၊ ပုရပိုက်အနက်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပုရပိုက်အဖြူဟု ခေါ်ရသော်လည်း အမှန်မှာ ဝါကျင့်ကျင့် ရှိ၍ ကြာရှည်ခံသည်။
ပုရပိုက်နက်သည် ပုရပိုက်ဖြူကဲ့သို့ တန်ဖိုးမကြီး၊ ရေးရာ၌ လွယ်ကူပြီးလျှင် ဖျက်ရန်၊ ပြင်ရန် လွယ်သည်။
ကျောက်သင်ပုန်းပမာ ဖျက်ပြီးသော် အသစ်ထပ်မံရေးလျှင် ရသည်။
သို့သော် ပုရပိုက် အခြေအနေ ကောင်းမှသာလျှင် ရသည်။
ပုရပိုက်ဖြူတွင် အမျိုးအစား မရှိသော်လည်း ပုရပိုက် နက်ကား လေးမျိုးရှိသည်။
(၁) ရှမ်းပုရပိုက်၊ ရှမ်းစက္ကူဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
ကြာရှည်ခံသည်။
(၂) သရက်ချဉ် ပုရပိုက်၊ ရွာအမည်ကို အစွဲပြု၍ခေါ်သည်။
အမျိုးသားစာပေဆုရ အောင်စိုး (တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်) (သရက်ချဉ်ပုရပိုက် အခေါ်အဝေါ်) ရှမ်းပုရပိုက်ကဲ့သို့ ကြာရှည်မခံချေ။
(၃) ဝါးရှာထိုး ပုရပိုက်၊ ဝါးမှ ပြုလုပ်၍ ရသော ပုရပိုက်ဖြစ်သည်။
ဝါးရိုးရိုးကို ပြုလုပ်ခြင်းထက် ပိုခိုင်သည်။
သာ၍ ချောသည်။
ခုန်ညင်းနှင့် သေသေချာချာ ချောမွတ်အောင် တိုက်၍ မျက်နှာဖုံးအလွှာ နှစ်ထပ်ကို သပ်သပ် ရပ်ရပ် အလယ်က အကြောင်း ကလေးခံပြီး ပြုလုပ်သည်။
(၄) ဝါးရိုးရိုး ပုရပိုက်၊ကြမ်း၍ လက်ခံစာကြမ်း ရေးရာတွင်သာ အသုံးပြုသည်။
ရှမ်းပုရပိုက်မှာ ရှမ်းလူမျိုးစက္ကူဖြင့်လုပ်သည်ကို အစွဲပြု၍ခေါ်သည်။
ယင်းပုရပိုက်ကို ထမင်းရည်၊ မီးသွေး မှုန့်များရော၍ သုတ်လိမ်းခြင်းဖြင့် ပုရပိုက်နက်ကို ရနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ပုရပိုက်နက်၏ စက္ကူသားမှာ ပုရပိုက် ဖြူကဲ့သို့ နူးညံ့ခြင်း၊ ရောထွေးခြင်းမရှိနိုင်ပေ။
ရှမ်းပုရပိုက်၊ ဝါးရှာထိုးပုရပိုက်၊ ဝါးရိုးရိုးပုရပိုက် တို့သည် အသွင်ကွဲပြားခြင်း ထူးခြားမှုမရှိပါ။
ဝါးနှင့် ကောက်ရိုးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည့်ပုရပိုက်များ ဖြစ်၍ ခြားနားခြင်းမရှိပါ။
ရှမ်းလူမျိုး၊ မြန်မာလူမျိုးတို့ ပြုလုပ် တတ်ကြသည်။
ကုန်ကြမ်းပြုလုပ်သည့် နည်းပညာပိုင်း အဆင့်ဆင့်တို့တွင် အနုစိတ် အသေးစိတ်မပြုလုပ်သဖြင့် ပုရပိုက်ဖြူ၊ ပုရပိုက်နက်တို့မှာ အရည်အသွေးအားဖြင့် ကွဲပြားသွားရခြင်း ဖြစ်သည်။