kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ငှက်ညိုလည်ပြောက် (Gypsophila brevicaudata) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ငှက်ညိုပြောက် (spotted wren-babbler) (Elachura formosa) ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ။
ငှက်ညိုလည်ဖြူ (Spelaeornis reptatus) အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ငှက်ဝါဗိုက်မွဲ (Cyanoderma ruficeps) ဟိမဝန္တာ၊ ထိုင်ဝမ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ငှက်ဝါထိပ်နီ (Cyanoderma rufifrons) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဤမျိုးရင်း တွင် ငှက်တိုက်၊ ကြက်တိုက်ခြင်းမျိုးတွင် လူကြိုက်များသော ငှက်မျိုး အများအပြားပါဝင်သည်။
မျိုးရင်းဝင် ငှက်မျိုးစုအရေအတွက်သည် များပြားလှပြီး ယခင်က မျိုးရင်းအဆင့် အုပ်စုနှစ်ခုအဖြစ် ရစ်၊ ဒေါင်းနှင့် ကြက်များပါဝင်သော ရစ်ငှက် (Phasianinae) နှင့် ခါနှင့် ငုံး(ကမ္ဘာဟောင်း)များပါဝင်သော (Perdicinae) ဟူ၍ အုပ်စုခွဲနှစ်ခုခွဲခဲ့သည်။
သို့သော် ဤခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုသည် မကြာသေးမီက သိပ္ပံနည်းကျဆန်းစစ်မှု အထောက်အထားများတွင် မျိုးရိုးဗီဇတူများ အကုန် မပါဝင်သော မူမမှန်သည့် မျိုးတူစုဖွဲ့မှု (Paraphyletic) သာ ဖြစ်နေသည်ကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုကြောင့် ယင်းဆန်းစစ်မှုရလဒ်အရ ရစ်မျိုးရင်း အောက်တွင် မျိုးရင်းခွဲ (ခေါ်) မျိုးရင်းသေး (Subfamily) များအဖြစ် တောင်ခါနှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ (Rollulinae)၊ ရစ်နှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ (Phasianinae)၊ ဒေါင်းနှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ (Pavoninae) ဟူ၍ ခွဲထုတ်ထားသည်။
အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယား၏ List of Galliformes စာရင်း ဆောင်းပါးမှ "Family Phasianidae Horsfield, 1821" စာပိုဒ်အား ကောက်နှုတ်ထားသည်။
(၂၈-၁၀-၂၀၂၁) ယခင် သတ်မှတ်မှု ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းကာလများအထိ မျိုးရင်း၏ အောက်တွင် မျိုးရင်းခွဲနှစ်ခုအဖြစ်- ရစ်ငှက်များအပါအဝင် တောကြက်များ(အိမ်ကြက် အပါအဝင်)၊ ဒေါင်းများကို စုဖွဲ့၍ မျိုးရင်းခွဲ 'Phasianinae နှင့် ခါငှက်များ၊ ငုံး(ကမ္ဘာဟောင်း) များကို စုဖွဲ့၍ မျိုးရင်းခွဲ 'Perdicinae' ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ယင်းခွဲခြမ်းမှုသည် မှားယွင်းနေကာ ဒေါင်း၊ ကြက်များသည် ရစ်ငှက်များထက် ခါ နှင့် ငုံး(ကမ္ဘာဟောင်း) များနှင့် ပိုမိုအမျိုးရိုးနီးစပ်သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
လက်ရှိသတ်မှတ်မှု အောက်ပါအတိုင်း မျိုးရင်းခွဲ (၃) ခုဖြင့် ခွဲခြားထားသည် - မျိုးရင်းခွဲ။
Rollulinae (တောင်ခါငှက်များ) မျိုးစု။
Xenoperdix Dinesen et al. 1994 (forest partridges) မျိုးစု။
Caloperdix Blyth 1861 (တောင်ခါနီ) မျိုးစု။
Rollulus Bonnaterre 1791 (အမောက်ပါတောင်ခါ) မျိုးစု။
Melanoperdix Jerdon 1864 (black partridge) မျိုးစု။
Arborophila Hodgson 1837 (hill partridges) မျိုးရင်းခွဲ။
Phasianinae (ရစ်နှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ) မျိုးနွယ်စု။
Lerwini - (နှင်းခါငှက်) မျိုးစု။
Lerwa - (နှင်းခါငှက်) (မျိုးနွယ်စုအောက်တွင် မျိုးစု ၁ ခုသာရှိသည်။
) မျိုးနွယ်စု။
Ithaginini - (ရစ်နီ) မျိုးစု။
Ithaginis - (ရစ်နီ) (မျိုးနွယ်စုအောက်တွင် မျိုးစု ၁ ခုသာရှိသည်။
Lophophorini မျိုးစု။
Tragopan - (ဇာမဏီ) မျိုးစု။
Tetraophasis - (မိုးနဲရစ်) မျိုးစု။
Lophophorus - (မိုနဲ ၊ အမောက်ရှည်မိုနဲ) မျိုးနွယ်စု။
Pucrasiini မျိုးစု။
Pucrasia - (koklass pheasant) မျိုးနွယ်စု။
Meleagridini မျိုးစု။
Meleagris - (ကြက်ဆင်) မျိုးနွယ်စု။
Tetraonini မျိုးစု။
Bonasa Stephens 1819 (ruffed grouse) မျိုးစု။
Tetrastes Keyserling & Blasius 1840 (hazel grouse) မျိုးစု။
Centrocercus Swainson 1832 (sage-grouse) မျိုးစု။
Dendragapus Elliot 1864 (blue grouse) မျိုးစု။
Tympanuchus Gloger 1841 (prairie-chickens and sharp-tailed grouse) မျိုးစု။
Lagopus Brisson 1760 (ptarmigans) မျိုးစု။
Falcipennis Elliot 1864 (Siberian grouse) မျိုးစု။
Canachites Stejneger, 1885 (spruce grouse) မျိုးစု။
Tetrao Linnaeus 1758 (capercaillies) မျိုးစု။
Lyrurus Swainson 1832 (black grouse) မျိုးနွယ်စု။
Rhizotherini မျိုးစု။
Rhizothera - (နှုတ်သီးရှည် တောင်ခါ) မျိုးနွယ်စု။
Phasianini - (ရစ်မျိုး) မျိုးစု။
Perdix - (true partridges) မျိုးစု။
Syrmaticus - (ရစ်မြီးရှည်) မျိုးစု။
Chrysolophus - (ruffed pheasants) မျိုးစု။
Phasianus -(ရစ်ငှက်) မျိုးစု။
Catreus - (cheer pheasant) မျိုးစု။
Crossoptilon - (eared pheasants) မျိုးစု။
Lophura - (မြန်မာငွေရောင်ရစ်)မျိုးရင်းခွဲ။
Pavoninae - (ဒေါင်း/တောကြက်/ငုံး) မျိုးနွယ်စု။
Pavonini - (ဒေါင်းမျိုးနွယ်) မျိုးစု။
Rheinardia - (crested arguses) မျိုးစု။
Argusianus - (မင်းဒေါင်း) မျိုးစု။
Afropavo - (African peafowl) မျိုးစု။
Pavo - (ဥဒေါင်း၊ အိန္ဒိယဒေါင်း) မျိုးစု။
Tropicoperdix - (တောင်ခါလည်ပြောက်) မျိုးနွယ်စု။
Polyplectronini (ဒေါင်းမင်းမျိုးနွယ်စု) မျိုးစု။
Haematortyx Sharpe 1879 (crimson-headed partridge) မျိုးစု။
Galloperdix Blyth 1845 (Indian spurfowls) မျိုးစု။
Polyplectron Temminck 1807 (ဒေါင်းမင်း) မျိုးနွယ်စု။
Gallini (ကြက်မျိုးနွယ်စု) မျိုးစု။
Bambusicola Gould 1863 (bamboo partridges) မျိုးစု။
Gallus Brisson 1760 (တောကြက်၊ အိမ်ကြက်) မျိုးစု။
Peliperdix Bonaparte 1856 (Latham's francolin) မျိုးစု။
Ortygornis Reichenbach, 1852 မျိုးစု။
Francolinus Stephens 1819 မျိုးစု။
Campocolinus Crowe et al 2020 မျိုးစု။
Scleroptila Blyth 1852 မျိုးနွယ်စု။
Coturnicini''' (ငုံးမျိုးနွယ်စု) မျိုးစု။
Tetraogallus Gray 1832 (snowcocks) မျိုးစု။
Ammoperdix Gould 1851 (see-see and sand partridges) မျိုးစု။
Synoicus Bosc 1792 မျိုးစု။
Margaroperdix Reichenbach 1853 မျိုးစု။
Coturnix Garsault 1764 (typical Old World quails) မျိုးစု။
Alectoris Kaup 1829 (rock partridges) မျိုးစု။
Perdicula Hodgson 1837 (bush-quails) မျိုးစု။
Ophrysia Bonaparte 1856 (Himalayan quail) မျိုးစု။
Pternistis'' Wagler 1832 (partridge-francolins; African spurfowls) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ။
ချုံတိုးငှက်ဗိုက်ဝါ (Mixornis gularis) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှနှင့်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ချုံတိုးငှက်ဗိုက်ဖြူ (Pellorneum tickelli) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ချုံတိုးငှက်ခေါင်းမဲ (Pellorneum capistratum) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည့် ဌာနေငှက်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ချုံတိုးငှက်ရင်ပြောက် (Pellorneum ruficeps) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ပါဝင်သော မျိုးစိတ်များ ဓာတ်ပုံမျိုးစုရှင်သန်ဆဲ မျိုးစိတ်များXenoperdix Rubeho forest partridge, Xenoperdix obscuratus Udzungwa forest partridge, Xenoperdix udzungwensislink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ferruginous_Partridge_Caloperdix_oculeus.jpg|frameless|220x220pxတောင်ခါနီ မျိုးစု တောင်ခါနီ Caloperdix oculeuslink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Rollulus_rouloul_qtl2.jpg|frameless|220x220pxအမောက်ပါ တောင်ခါ (မျိုးရင်းခွဲ၏ အဓိက မျိုးစု) အမောက်ပါ တောင်ခါ, Rollulus rouloullink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Naturalis_Biodiversity_Center_-_ZMA.AVES.25872_-_Melanoperdix_niger_niger_Vigors,_1829_-_Phasianidae_-_skin_specimen.jpeg|frameless|220x220pxMelanoperdix Black partridge, Melanoperdix nigerlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arborophila_rubrirostris_59388896.jpg|frameless|220x220pxArborophila တောင်ခါ (Arborophila torqueola) Sichuan partridge (Arborophila rufipectus) Chestnut-breasted partridge (Arborophila mandellii) White-necklaced (or collared) partridge (Arborophila gingica) လည်နီတောင်ခါ (Arborophila rufogularis) Red-billed partridge (Arborophila rubrirostris) Siamese partridge (Arborophila diversa) Chestnut-headed partridge (Arborophila cambodiana) Hainan partridge (Arborophila ardens) Taiwan partridge (Arborophila crudigularis) ပါးဖြူတောင်ခါ (Arborophila atrogularis) တောင်ခါ (ရင်ညို) (Arborophila brunneopectus) Orange-necked partridge (Arborophila davidi) Red-breasted (or Bornean) partridge (Arborophila hyperythra) Malayan partridge (Arborophila campbelli) Roll's partridge (Arborophila rolli) Sumatran partridge (Arborophila sumatrana) Chestnut-bellied partridge (Arborophila javanica) Grey-breasted (or white-faced) partridge (Arborophila orientalis) ကိုးကား။
ငှက်လည်ရစ် (Actinodura strigula) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မလေးရှားနိုင်ငံအထိ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းမှ ပြုစုသည့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော မျိုးစိတ်များဆိုင်ရာ အနီရောင်စာရင်း () ဆိုသည်မှာ ဇီဝမျိုးစိတ်များအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး လိုအပ်နေမှုကို အဆင့်အတန်း သတ်မှတ်ပေးထားသည့် ဖော်ပြချက်များဖြင့် ပြုစုထားသော ကမ္ဘာ့အပြီးပြည့်စုံဆုံး စာရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤအဖွဲ့အစည်းအား IUCN မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းစာရင်းသည် မျိုးစိတ်နှင့် မျိုးစိတ်ခွဲ ထောင်ပေါင်းများစွာ၏ မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်မှုအား တိကျသော စံသတ်မှတ်ချက်များကို အသုံးပြုကာ တွက်ချက်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ဤစာရင်းရှိ အဆင့်အတန်း သတ်မှတ်မှုများသည် မျိုးစိတ်အားလုံးအတွက်ရော ကမ္ဘာ့ဒေသအသီးသီးနှင့်ပါ သက်ဆိုင်သည်။
IUCN အနီရောင်စာရင်းသည် ခိုင်မာသော သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာဆန်းစစ်မှုကို အခြေခံထားသည့်အတွက်ကြောင့် ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ အခြေအနေအတွက် မူဘောင်အဝင်ဆုံး လမ်းညွှန်အဖြစ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံထားရပါသည်။
ဒေသအသီးသီးမှ မိမိ၏ဒေသန္တရဆိုင်ရာ အနီရောင်စာရင်းများကိုမူ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလိုက် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေး အစိတ်အပိုင်းများမှ မူဝါဒချမှတ် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းသာဖြစ်သည်။
IUCN Red List ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်ပြဿနာများကို အများပြည်သူနှင့် မူဝါဒချမှတ်သူများထံ တင်ပြရန်နှင့် ဇီဝမျိုးစိတ်များ မျိုးသုဉ်းမှုကို လျော့ပါးစေရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းသို့ ကူညီမှုပေးရန်ဖြစ်သည်။
IUCN ၏ တရားဝင်ဖော်ပြထားမှုအရ အနီရောင်စာရင်း၏ ရည်မှန်းထားသောကိစ္စရပ်များမှာ ဇီဝမျိုးစိတ်များ အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ သိပ္ပံနည်းကျ သတင်းအချက်အလက်များကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအဆင့် သိရှိနိုင်စေရေး၊ ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ ကျရောက်နေသော အန္တရာယ်အတိုင်းအတာနှင့် အရေးပါမှုအပေါ် အာရုံစိုက်ရန်၊ အမျိုးသားရေးနှင့် နိုင်ငံတကာ မူဝါဒဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် လွှမ်းမိုးရန်၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ဆောင်ချက်များကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ရန်နှင့် အချက်အလက်များ ပံ့ပိုးပေးရန် ဟူ၍ဖြစ်သည်။
CITES (Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora), Joint Meeting of the Animals and Plants Committees, Shepherdstown (United States of America), 7–9 December 2000, retrieved 14 November 2012 ဇီဝမျိုးစိတ်များ၏ အခြေအနေများအပေါ် အဓိက အကဲဖြတ်မှုများတွင် BirdLife International ၊ Institute of Zoology ၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး စင်တာနှင့် IUCN ဇီဝမျိုးစိတ်များရှင်သန်ရေး ကော်မရှင် (SSC) အတွင်းရှိ အထူးပြုအဖွဲ့များပါဝင်သည်။
သမိုင်း အန္တရာယ်ကျရောက်နေသော မျိုးစိတ်များဆိုင်ရာ IUCN အနီရောင်စာရင်း ထုတ်ဝေခဲ့မှု သမိုင်းကြောင်း ဖြစ်သည်။
lang=my|စာရင်းသွင်းထားသောအုပ်စုအလိုက် မျိုးစိတ်များရာခိုင်နှုန်း အန္တရာယ်ရှိ၊ အန္တရာယ်ရှိနိုင်၊ (သို့) ၂၀၀၇ အနီရောင်စာရင်းမှ အန္တရာယ်ရှိနိုင်မှုသတ်မှတ်ချက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်ထုတ်ဝေမှု ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ IUCN ၏ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော အပင်များနှင့်သက်ဆိုင်သော အနီရောင်စာရင်းသည် ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော အကဲဖြတ်စနစ်အဟောင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် စာရင်းသွင်းထားသော အပင်များသည် လက်ရှိ Red List တွင် မပါနိုင်တော့ပါ။
IUCN သည် ကအွန်လိုင်းမှ အနီရောင်စာရင်းနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် အပင်များ အနီရောင်စာရင်းထုတ်ဝေမှုနှစ်ခုလုံးကို စစ်ဆေးကြည့်ခြင်းသာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်းအကြံပြုထားသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်ထုတ်ဝေမှု ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိသော ၂၀၀၆ ခုနှစ် အနီရောင်များစာရင်း၌ တစ်ပြင်လုံးကို ထပ်ဖြည့်ပေးထားသည့် မျိုးစိတ် ၂၁၆၀ မျိုးအပါအဝင် မျိုးစိတ်အရေအတွက် စုစုပေါင်း ၄၀,၁၆၈ ကို သုံးသပ် အကဲဖြတ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ထုတ်ဝေမှု နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၏ အနီရောင်စာရင်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဤထုတ်ဝေမှုတွင် အီဘိုလာရောဂါကူးစက်မှုကြောင့် ဒေသရင်းတွင် မျိုးသုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ကျရောက်လာနိုင်ချေရှိသော ဂေါ်ရီလာမျိုးစိတ် (Gorilla gorilla gorilla ) နှင့် (Gorilla gorilla diehli ) မျိုးစိတ် (၂) ခုကို မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိအဆင့်မှ မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်လိုက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ထုတ်ဝေမှု ၂၀၀၈ ခုနှစ်၏ အနီရောင်စာရင်းအား ဘာစီလိုနာမြို့တွင် ကျင်းပသော IUCN World Conservation Congress တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့၌ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး "နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်များတွင် လေးဦးလျှင် တစ်ဦးနှုန်းနီးပါး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်ရှိနေကြောင်း" အတည်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ထုတ်ဝေမှု ၂၀၁၂ ခုနှစ်၏ အနီရောင်စာရင်းအား ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် "Rio+20 Earth Summit" တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး စူးစမ်းရှာဖွေမှု ပြန်လည်ပြုလုပ်ရမည့် မျိုးစိတ် (၂) ခု အပါအဝင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၀၀၀ နီးပါးကို ထပ်မှန်ဖြည့်ထည့်ခဲ့သည်။
အဆင့်အတန်း သတ်မှတ်မှုများ IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် မျိုးစိတ်များကို အုပ်စု (၉) ခုဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါသည်။
ကျဆင်းမှုနှုန်း၊ လူဦးရေ အရွယ်အစား၊ ပထဝီဝင် ဖြန့်ဖြူးမှု ဧရိယာ၊ ဦးရေ ပမာဏနှင့် ပြန့်နှံ့တွေ့ရှိရမှု စသော ကွဲပြားသည့် စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။
frameless|32x32px (Extinct)။
သုတေသနဌာနများ၊ တိရစ္ဆာန်ဉယျာဉ်များ စသည့်နေရာများ၌ ဖမ်းဆီးမွေးမြူထားမှုသာကျန်ရှိပြီး၊ ဒေသရင်းနယ်မြေများတွင် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားသော မျိုးစိတ်။
frameless|32x32px (Critically Endangered)။
မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသည့် မျိုးစိတ်။
မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသည့် မျိုးစိတ်။
မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်သည့် မျိုးစိတ်။
frameless|32x32px (Near Threatened)။
မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ကျရောက်လုနီးပါးဖြစ်နေသည့် မျိုးစိတ်။
မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသည့် မျိုးစိတ်။
frameless|32x32px (Data Deficient)။
အမျိုးအစားခွဲခြားရန် စံသတ်မှတ်ထားသော ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အချက်များ အထက်ပါ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းအတွက် စံနှုန်းသတ်မှတ်ရာတွင် အောက်ပါအချက် (၁၂)ချက်အပေါ် မူတည်၍ သတ်မှတ်ပါသည် - မျိုးစိတ်တစ်ခုလုံး၏ အရေအတွက် နှင့် ဦးရေပမာဏ။
(Criteria- A, C and D) မျိုးစိတ်ခွဲ အကောင်အရေအတွက်။
(Criteria B and C) အရွယ်ရောက်ပြီးအရေအတွက်။
(Criteria A, B, C and D) မျိုးစဉ်မျိုးဆက်။
(Criteria A, C and E) ကောင်ရေလျော့နည်းကျဆင်းမှု။
(Criteria A) ကောင်ရေဆက်တိုက်လျော့နည်းကျဆင်းမှု။
(Criteria B and C) ကြီးမားကျယ်ပြန့်စွာ အကောင်အရေအတွက် ပြောင်းလဲမှု။
(Criteria B and C) ဦးရေနည်းပါးစွာ ပြန့်ကျဲနေထိုင်မှု။
(Criteria B) ကျက်စားရာဒေသ တိုးချဲ့မှု။
(Criteria A and B) ကျက်စားရာဒေသ အကျယ်အဝန်း။
(Criteria A, B and D) တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် တည်နေရာ။
(Criteria B and D) ကောင်ရေတွက်ချက်ဆန်းစစ်မှု။
(Criteria E) သတ်မှတ်ချက်မူကွဲပုံစံများ (Versions) IUCN Red List မှ သတ်မှတ်ထားသော ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်းအလိုက် မျိုးစိတ်အရေအတွက် နှိုင်းယှဉ်မှု။
၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် သတ်မှတ်ချက်ပုံစံ မူကွဲများစွာ ရှိသည်- မူကွဲ ၁.၀ (V 1.0) - ၁၉၉၁ မူကွဲ ၂.၀ (V 2.0) - ၁၉၉၂ မူကွဲ ၂.၁ (V 2.1) - ၁၉၉၃ မူကွဲ ၂.၂ (V 2.2) - ၁၉၉၄ မူကွဲ ၂.၃ (V 2.3) - ၁၉၉၄ မူကွဲ ၃.၀ (V 3.0) - ၁၉၉၉ မူကွဲ ၃.၁ (V 3.1) - ၂၀၀၁ မူကွဲ ၄.၀ (V 4.0) - ၂၀၁၅ ဝေဖန်ခံရမှုများ alt=Icons for Red List categories|thumb| ၁၉၉၄ IUCN အနီရောင်စာရင်း၏ သတ်မှတ်မှု အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစ၍ (V2.3) အား ပြန်လည် အကဲဖြတ်ခြင်း မပြုသည့် မျိုးစိတ်များအတွက်သာ အသုံးပြုသည်။
|400x400px ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် IUCN Red List သည် ၎င်း၏ အချက်အလက်များ၏ ရင်းမြစ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လျှို့ဝှက်မှု (သို့) စာရွက်စာတမ်းပြုစုမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းကြောင့် ဝေဖန်ခံခဲ့ရဖူးသည်။
ထိုဝေဖန်မှုများသည် IUCN အား ၎င်း၏ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ဒေတာအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အနီရောင်စာရင်းတွင် တက်ဆွန်ဆိုင်ရာ တန်းတူသုံးသပ်ချက်များ ပါဝင်လာစေရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
စာရွက်စာတမ်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ၎င်း၏ အမျိုးအစား ခွဲခြားမှုကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးရန် အသနားခံစာများ လက်ခံသည့် စာရင်းကိုလည်း ဖွင့်ပေးထားသည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန် CITES ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း အနီရောင်စာရင်း အညွှန်းကိန်းများ ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း ကဏ္ဍ:IUCN အနီရောင်စာရင်း။
ကသဖိုး (ကသဘိုး ဟုလည်းခေါ်) (Glossogobius giuris) () သည် ပင်လယ်နီ၊ အာဖရိကအရှေ့ပိုင်း၊ တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ကျွန်းများ၏ ရေချို၊ ရေငန်စပ်တွင် နေထိုင်သည့် ငါးမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အညိုရောင်နှင့် အညိုနုရောင်ရှိပြီး အနက်ပြောက်များရှိကာ အများဆုံး ၄၀ မှ ၅၀ စင်တီမီတာ (၁၆ မှ ၂၀ လက်မ) ခန့် ရှိသည်။
ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ဤမျိုးရင်းခွဲတွင် ဒေါင်းများ၊ ရစ်ဒေါင်းများ၊ တောကြက်များ(အိမ်ကြက် အပါအဝင်)၊ နှင့် ငုံး(ကမ္ဘာဟောင်း)များ ပါဝင်သည်။
မျိုးနွယ်စု (tribe) အလိုက် ပါဝင်သော မျိုးစုများ ပုံ မျိုးနွယ်စု (သို့) မျိုးဇာတ် ပါဝင်သော မျိုးစုများlink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Paonroue.JPG|220x220pxPavonini (ဒေါင်းမျိုးနွယ်စု) Rhinardia (အမောက်ပါ မင်းဒေါင်း) Argusianus (မင်းဒေါင်း) Afropavo (အာဖရိကဒေါင်း) Pavo (ဒေါင်း) Tropicoperdix (နားနီတောင်ခါ/တောင်ခါလည်ပြောက်)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Polyplectron_malacense_-captive_-male-8a.jpg|220x220px Polyplectronini (ရစ်ဒေါင်း မျိုးနွယ်စု peacock-pheasants) Haematortyx (crimson-headed partridge) Galloperdix (Asian spurfowl) Polyplectron (peacock-pheasants)link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flickr_-_Rainbirder_-_Ceylon_Junglefowl_(Gallus_lafayetii)_Male.jpg|220x220px Gallini (ကြက် မျိုးနွယ်စု) Bamboo partridge (bamboo partridges) Gallus (အိမ်ကြက်အပါအဝင်၊ တောကြက် မျိုးစု)၊ Peliperdix (ဖရန်ကိုလင် ခါငှက်) Ortygornis Francolinus Campocolinus Scleroptilalink=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Excalfactoria_chinensis_(aka).jpg|frameless|220x220px Coturnicini (ငုံးနှင့် ခါ အချို့ပါဝင်သောမျိုးနွယ်စု) Tetraogallus (snowcocks) Ammoperdix (see-see and sand partridges) Synoicus Margaroperdix (Madagascar partridge) Coturnix (typical Old World quails) Alectoris (rock partridges) Perdicula (bush-quails) Ophrysia (Himalayan quail) Pternistis (partridge-francolins; African spurfowls) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းခွဲများ။
လင်းတကျောဖြူ (Gyps bengalensis) သည် ကမ္ဘာဟောင်းလင်းတ ဖြစ်ပြီး တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဌာနေငှက်များဖြစ်သည်။
ယင်းငှက်သည် ကောင်ရေ လျောနည်းလာမှုကြောင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက IUCN အနီရောင်စာရင်း၏ မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်စာရင်းတွင် စာရင်းသွင်းခံထားရသည်။
လင်းတကျောဖြူများသည် အဆိပ်ချသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးကာ သေဆုံးကြရသည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် လင်းတကျောဖြူများသည် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကောင်ရေ သန်းချီရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းအချိန်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပေါများဆုံး သားကောင်ဖမ်းငှက်ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ယုံမှတ်ရသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ကောင်ရေ ၁၀,၀၀၀ အောက်သာ ရှိတော့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:လင်းတများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ။
မြစ်တွေးရင်မဲ (Sterna acuticauda) သည် မြစ်တွေးငှက်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ မြစ်ကြီးများအနီးတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
မြစ်တွေးရင်မဲငှက်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံအထိ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။
ယင်းငှက်တို့နေထိုင်ကျက်စားရာနယ်မြေ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် ကောင်ရေရှားပါးလာသောကြောင့် နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းမှ မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
မျက်ခုံးဖြူငှက်ပြာခြောက် (Sitta victoriae) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင် ငှက် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာ တွေ့ရသည့် ဌာနေငှက်ဖြစ်သည်။
မျိုးသုဉ်းရန် အန္တရာယ်ရှိသော မျက်ခုံးဖြူငှက်ပြာခြောက်ငှက်သည် ချင်းပြည်နယ်၊ နတ်မတောင်တွင် တွေ့ရှိရပြီး ငှက်ကောင်ရေ ထောင်ဂဏန်းရှိရာမှ ဆုတ်ယုတ်လျော့နည်းလျက် ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ဌာနေရင်းငှက်များ။
ဝင်ရိုးစွန်းဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်- တိရစ္ဆာန် ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ ပထဝီဝင် တောင်ဝင်ရိုးစွန်း မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း ဝင်ရိုးစွန်းစက်ဝိုင်း ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ဝင်ရိုးစွန်း :en:Geographical pole ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသများ :en:Polar regions။
ရေသောက်မြစ်ရှိသော အပင် (Vascular plant) ဆိုသည်မှာ အပင်အတွက်လိုအပ်သော ရေနှင့် mineral များကို စုပ်ယူရန် လစ်နင် (Lignin) တစ်ရှူးများဖြင့် အသုံးပြုသည့် မြေပေါက်ပင်များ (Land plant) ဟု သတ်မှတ်သည်။
ရေသောက်မြစ်ရှိသော အပင်များသည် ဖိုတိုစင်းသစ်စစ်ဖြင့် ရရှိလာသောထုတ်ကုန်များကိုအသုံးပြုရန် လင်နစ် တစ်ရှူးမဟုတ်သော phloem ကို အသုံးချရာ၌လည်း ကျွမ်းကျင်ကြသည်။
ယင်းအပင်များသည် ကြီးမားသောအပင်အုပ်စုဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိကြသည်။
ရေသောက်မြစ်ရှိသော အပင်များတွင် ပန်းပွင့်သော အပင်များ၊ (angiosperms) အစေ့ရှိအပင်များ၊ (gymnosperms) ဒရင်ကောက်ပင်များ၊ (ferns) မြင်းမြီးနှင့်တူသောအပင်၊ (horsetail) နှင့် Clubmoss များပါဝင်သည်။
အုပ်စုအတွက် သိပ္ပံအမည်မှာ Tracheophyta, Tracheobionta နှင့် Equisetopsida sensu lato တို့ဖြစ်ကြသည်။
အစောပိုင်းကာလ အချို့သော မြေပေါက်ပင်များသည် ရေသောက်မြစ် တစ်ရှူး ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။
အခြားသော ရေသောက်မြစ်ပါသော အပင်များအားလုံးကို eutracheophyte ဟု သုံးနှုန်းသည်။
"Metaverse " ဟူသော စကားလုံးကို ကျော်လွန်၍ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော meta နှင့် စကြဝဠာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော Universe မှ verse ဟူသော စကာလုံးနှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါအသုံးအနှုန်းကို သုံးဖက်မြင် အသွင်ယောင်ပကတိ နေရာလပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အင်တာနက် အသုံးပြုသူများအတွက် လက်တွေ့တွင် ရုပ်အားဖြင့် မတည်ရှိနေသော အနာဂတ်ကာလ၏ လူနေမှုပုံစံတစ်ခု ဟူသော သဘောတရားကို ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
Metaverse သည် အသွင်ယောင် ပကတိ နေရာလပ်များကိုသာမက augmented reality နှင့် ဆက်စပ်နယ်ပယ်တစ်ခုလုံး အပါအဝင် အင်တာနက်တစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း Metaverse ဝေါဟာရကို နေး စတီဖန်ဆန်၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ထုတ် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထု Snow Crash တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အဆိုပါဝတ္ထုတွင် လူသားများသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပွားအဗတာများအဖြစ် လက်တွေ့ကမ္ဘာ၏ အလင်္ကာကို အသုံးပြုထားသည့် သုံးဖက်မြင် အသွင်ယောင်ပကတိတွင် အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ထိတွေ့ဆက်ဆံကြသည်။
များစွာသော အွန်လိုင်းဂိမ်းများတွင် Metaverse ၏အင်္ဂါရပ်များကိုမျှဝေအသုံးပြုထားသော်လည်း မမြဲသောဖြစ်ရပ်များကိုသာ ဝင်ရောက်ခွင့်ပေးထားသောကြောင့် Multiverse အသွင်ယောင် ဂိမ်းများ အနေဖြင့်သာရှိနေပြီး အမှန်တကယ် Metaverse နှင့်ကွဲပြားနေခဲ့သည်။
Metaverse ၏ အခရာများ Metaverse ၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် "ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်၊ Minecraft သို့မဟုတ် Roblox ကဲ့သို့သော ဂိမ်းများ၊ cryptocurrency ငွေကြေး၊ အီးမေးလ်၊ အသွင်ယောင်ပကတိ၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာနှင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခြင်း" တို့ ပါဝင်သည်။
ချဲ့ထွင်ထားသောပကတိ၊ လူသားနှင့် ဉွန်ပြူတာအကြား ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု၊ မှတ်ဉာဏ်တု၊ ဘလော့ချိန်း၊ ကွန်ပြူတာမြင်ကွင်း၊ edge computing နှင့် တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ၊ အနာဂတ်မိုဘိုင်းကွန်ရက်များ စသည်တို့မှာ နည်းပညာများသည် လက်ရှိအင်တာနက်မှ metaverse အဖြစ်သို့ အသွင်ကူးပြောင်းမှုကို တွန်းအားပေးသည့် ပံ့ပိုးပေးသူများ ဖြစ်ကြသည်။
မှတ်သားစရာကောင်းသည်မှာ metaverse ၏ ဖွဲ့တည်မှုစနစ်သည် အသုံးပြုသူလူသားများကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် တည်တံ့ခိုင်မြဲပြီး မျှဝေသုံးစွဲနိုင်သော နယ်ပယ်တစ်ခုအတွင်း နေထိုင်ကစားနိုင်စေသည်။
ထို့ကြောင့်၊ metaverse ၏ ဖွဲ့တည်မှုစနစ်သည် ကိုယ်ပွားအဗတာ၊ content ဖန်တီးခြင်း၊ အသွင်ယောင်စီးပွားရေး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအားဖြင့် လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိခြင်း၊ လုံခြုံရေး၊ privacy နှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရမှု၊ တာဝန်ခံမှု အပါအဝင် အသုံးပြုသူဗဟိုပြု အစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် အသွင်ယောင် ပကတိ ကိုးကားချက် ကဏ္ဍ:အသွင်ယောင် ပကတိ။
အာရဗီလက်ရေးလှ၊ အစ္စလာမ့်လက်ရေးလှရေးနည်းသည် လက်ရေးလှရေးခြင်းအနုပညာဖြစ်သည်။
အဓိကအသုံးအနှုန်းမှာ အာရဗီအက္ခရာဖြစ်ပြီး အာရဗီ၊ ဒါရီ၊ ပါရှတို၊ ပါရှန်း၊ ဝီဂါ၊ အူရဒူနှင့် အခြားဘာသာစကားအချို့တွင် အသုံးပြုသည့် အမြင်အနုပညာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၊ တမန်တော်မုဟမ္မဒ်နှင့် ယေဘူယျအားဖြင့် သက်ရှိသတ္တဝါများ (အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ပုံသဏ္ဌာန်) ကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းကြောင့် အစ္စလာမ့်ယဉ်ကျေးမှုတွင် အာရဗီလက်ရေးလှရေးသည် အထူးသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
ဟဒီးစ်များအနက်မှတစ်ခုအရ မွတ်စလင်များအတွက် လက်ရေးလှရေးခြင်းသည် "အသိပညာ၏တစ်ဝက်" ဖြစ်ပြီး "စာရေးခြင်း၏အလှ" ကို ကျွမ်းကျင်စေသည်။
အာရဗီ လက်ရေးလှရေးမူ၏ နိယာမသည် ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန်ကို ဖတ်ရှုခြင်း၏ ရှင်းလင်းသော အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရေးသားထားသော စကားလုံး၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သည်။