kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရှေးအခါက လူအများသည် ငွေပိုငွေလျှံများကို စဉ့်အိုး၌ဖြစ်စေ၊ ဝါးကျည်တောက်၊ သေတ္တာ၊ ဘူး၊ ခွက်၊ ကြုတ် စသည်တို့၌ဖြစ်စေ၊ ကျစ်ကျစ်ပါအောင်ထည့်၍ လူသူလေးပါး မသွားလာသည့် ချောင်ကျကျနေရာတွင် မြှုပ်နှံသိုမှီး ထားတတ်ကြလေသည်။
သို့မဟုတ်ခဲ့လျှင်လည်း ထိုငွေပိုငွေလျှံကို အသိမ်းရလွယ်ကူ၍ ငွေပြန်ပေါ် လွယ်သော ရွှေများ၊ ကျောက်မျက်ရတနာများဖြင့် ဖလှယ်ကာ လုံခြုံမည် ထင်ကြသည့် စိတ်ချရသော သေတ္တာတွင်း၌ လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးမထင်စားသည့် တိုင်ခေါင် နံရံခေါင်းများ၌ လည်းကောင်း သိုဝှက်သိမ်းဆည်းထားလေ့ ရှိကြလေသည်။
ဤအလေ့အထမျိုးကို နယ်စွန်နယ်ဖျားကျသည့် တောလက် ကျေးရွာများ၌ ယခုတိုင်အောင် ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရ၏။
ယခုခေတ်တွင်ကား မြို့ကြီးများ၌ နေထိုင်သူများသည် မိမိတို့၏ ငွေပိုငွေလျှံများကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် မသိမ်းထားဘဲ ဘဏ်များသို့လွှဲအပ်ကာ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်စေကြ လေသည်။
ဘဏ်၌ ငွေအပ်ငွေထုတ် ပြုလုပ်သည့် စံနစ်ကို အောက်တွင် ပုံစံတစ်ခုအနေဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
ဦးမူ ဆိုသူ၌ ငွေဒင်္ဂါး၊ ငွေစက္ကူမှစ၍ ငွေပိုလငွေလျှံများစွာ ရှိရာတွင် ထိုငွေများကို တစ်နေရာရာ၌ သိုဝှက် သိမ်းဆည်း ထားရန်လည်း စိတ်မချနိုင်၊ သွားလေရာရာသို့မိမိနှင့် တစ်ပါးတည်း ယူဆောင်ရန်လည်း မလိုလားသဖြင့် ဦးမူသည် ယင်းငွေများကို ဘဏ်သို့ယူသွားပြီးလျှင် ဘဏ်မန်နေဂျာအား သိမ်းဆည်းထားရန် အပ်နှံလိုက်၏။
ထိုအခါ ဘဏ်မန်နေဂျာ သည် ဦးမူလိုသည့်အခါ၌ ထိုအပ်ငွေ၏ တစ်ချိုးတစ်ဝက်ကို ဖြစ်စေ၊ အားလုံးကိုဖြစ်စေ ပြန်လည် ထုတ်ပေးမည်ဟူသော ကတိဝန်ခံချက်ဖြင့် ဦးမူအပ်လာသော ငွေများကို လက်ခံလျက် အပ်ငွေစာရင်းကို ဖွင့်ပြီးလျှင် ဦးမူအား ချက်လက်မှတ် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ထုတ်ပေးလိုက်လေသည်။
ငွေအပ်ခြင်း နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိသည်။
ဦးမူအပ်သကဲ့သို့ ငွေရှင်၏ သဘောအလျောက် အလိုရှိသည့်အခါ လိုသမျှငွေကို ထုတ်ယူနိုင်သည့် စည်းကမ်းချက်ဖြင့် အပ်နှံခြင်းကို စာရင်း ရှင် ငွေအပ်နှံခြင်းဟု ခေါ်သည်။
စာရင်းရှင် အပ်ငွေများကို အချိန်မရွေး ထုတ်ပေးရသည့် စည်းကမ်းချက်ကြောင့် ဘဏ် သည် (ငွေကို) လှည့်၍ သုံးစွဲရန် အခွင့်အလမ်း နည်းပါး သည်ဖြစ်ရာ အချို့ဘဏ်များက ထိုသို့သော အပ်ငွေများအတွက် အတိုးမပေးကြချေ။
အချို့ဘဏ်များကမူ စတိသဘောမျိုးဖြင့် အနည်းငယ် ပေးလေ့ရှိကြသည်။
အခြားအပ်နှံခြင်း တစ်မျိုး ကား ငွေရှင်သည် ဘဏ်နှင့် သဘောတူညီထားသော အချိန် စေ့မှသာလျှင် မိမိ၏ ငွေကို ထုတ်ယူရမည်။
ထိုအတော အတွင်း၌ မထုတ်ယူရဟူ၍ စည်းကမ်းသတ်ထားသော အပ်နှံခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့အပ်နှံခြင်းကို စာရင်းသေ ငွေအပ်ခြင်း (ဝါ) အပ်ငွေစာရင်းဖွင့်ခြင်း ဟုခေါ်သည်။
အချိန် သတ်မှတ်ထားသည့် အလျောက် ဘဏ်များသည် ထိုသို့သော အပ်ငွေမျိုးကို ခြားလုပ်ငန်းတို့၌ လှည့်၍ အသုံးပြုနိုင်ကြသည် ဖြစ်ရာ၊ စာရင်းသေ အပ်ငွေများ အတွက် အတိုးငွေ ခပ်များများပေးလေ့ရှိကြသည်။
ဦးမူသည် ချက်လက်မှတ် စာအုပ်ရသောအခါ မိမိ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်ပုံစံကို ရေးထိုး၍ ဘဏ်သို့ပေးအပ် ခဲ့ရပေ သည်။
ငွေထုတ်လိုသည့်အခါ ချက်လက်မှတ်တွင် မည်သူ မည်ဝါအား ငွေမည်မျှ ပေးပါဟု ညွှန်ကြားဖော်ပြလျှက် ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ရေးထိုးပေးရ၏။
ချက်လက်မှတ် ရသူက ဘဏ်သို့တစ်ဆင့် ပို့ရပြန်၏။
ထိုအခါ ဘဏ်တိုက်က ဦးမူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ယခင်က ထားခဲ့သော ပုံစံနှင့် တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးပြီးနောက် မှန်ကန် သည်ဟု ကျေနပ်လျှင် ချက် လက်မှတ်တွင် ဖော်ပြထားသော ငွေကို ထုတ်ပေးရလေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ဦးမူသည် ကုန်စုံဆိုင်ရှင် ဦးထွန်းအား ကုန်ဖိုးငွေသော် လည်းကောင်း၊ အကြွေးကိုသော် လည်းကောင်း ပေးဆပ်ရန် ငွေလိုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။
ထိုအခါ ဦးမူသည် ဘဏ်သို့ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီးလျှင် မိမိ၏ စာရင်းရှင် အပ်ငွေများမှ လိုသမျှသောငွေကို ထုတ်ယူလျက် ဦးထွန်းအား လက်ထိလက်ရောက် ရှင်းလင်း ပေးဆပ်မည် ဆိုက ကိုယ်တိုင် ပေးဆပ်နိုင်လေသည်။
ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တိုင် ဒုက္ခမခံလို သော် ချက်လက်မှတ် တွင် ဦးထွန်းအား ပေးရန်ရှိသော ငွေကို အတိအကျဖော်ပြပြီးလျှင် ဦးထွန်းအား၊ သို့မဟုတ် ဦးထွန်းက စေလွှတ် လိုက်သော သူအား ထုတ်ပေးရန် ညွှန်ကြား၍ မိမိထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ရေးထိုးပြီးနောက် ထိုချက်လက်မှတ်ကို ဦးထွန်းအား ပေးလိုက်နိုင်သည်။
ဦးထွန်းသည် ချက်လက်မှတ် ကို ရရှိသောအခါ ချက်လက်မှတ်၏ ကျောဘက်တွင် မိမိ၏ နာမည်ကို ထပ်မံရေးထိုးလျက် ဘဏ်သို့မိမိကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို စေလွှတ်၍ဖြစ်စေ အဆိုပါ ချက် လက်မှတ်ပြပြီးသော် ငွေထုတ်ယူနိုင်၏။
အကယ်၍ ဦးထွန်း သည် ဘဏ်၌ အပ်ငွေရှိက ဦးမူထံမှရသော ထိုငွေကို ထုတ် မယူဘဲ မိမိ၏ အပ်ငွေစာရင်း၌ လွှဲပြောင်း ထည့်သွင်းနိုင် သည်။
အကယ်၍ ဦးမူအပ်ငွေရှိသော ဘဏ်သည် ဦးထွန်း အပ်ငွေရှိသော ဘဏ်နှင့် မတူလျှင် ဦးမူထံမှရရှိသော ချက် လက်မှတ်ကို ဦးထွန်းသည် မိမိအပ်ငွေရှိသော ဘဏ်သို့ပင် ပေးပို့ကာ ထိုဘဏ်မှတစ်ဆင့် ဦးမူအပ်ငွေရှိသော ဘဏ်နှင့် အပြန်အလှန် စာရင်းရှင်းယူနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ဘဏ်ပိတ် ချိန် ရောက်သည့်အခါ ဘဏ်တိုက်ခွဲတို့၌ လက်ခံရရှိသမျှသော ချက်လက်မှတ်ကို ဗဟိုဘဏ်တိုက်ကြီးသို့ပို့ကြရသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် အခြားဘဏ်များနှင့် ဆိုင်သော ချက်လက်မှတ် များကို ဘဏ်စာရင်းရှင်ရုံးသို့ပို့လျက် မိမိနှင့် ဆိုင်သော ချက်လက်မှတ်များနှင့် အပြန် အလှန် စာရင်းရှင်း၍ ငွေထုတ် ယူကြရလေသည်။
ဘဏ်စာရင်းရှင်ရုံး ဆိုသည်မှာ အဖွဲ့ဝင် ဘဏ်တိုက်ကြီးများ၏ ချက်လက်မှတ်ပေါင်း များစွာတို့ကို နေ့စဉ် အပြန်အလှန် စာရင်းရှင်းပေးရာ ဌာနဖြစ်သည်။
ချက်လက်မှတ်များကို အပြန်အလှန် စာရင်းရှင်းပြီးသည့်နောက် အဖွဲ့ဝင် ဘဏ်တစ်ခုသည် အခြားအဖွဲ့ဝင် ဘဏ်တစ်ခုပေါ်၌ ငွေရရှိရန် နေသေးလျှင် ဗဟိုဘဏ်တိုက်ချုပ်မှ တစ်ဆင့် ငွေထုတ်ယူရ၏။
သို့မဟုတ် စာရင်းလွှဲပြောင်းယူရ၏။
လုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးထွန်းကားသည့် မြို့ကြီးများတွင် အပြန်အလှန် စာရင်းရှင်းသော အလုပ်ကို နေ့စဉ် နှစ်ကြိမ်မျှ ဘဏ်စာရင်း ရင်းရုံးက ဆောင်ရွက်ပေးရလေသည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နိုင်ငံတွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတော်ဘဏ်သည် ဘဏ်တကာတို့၏ ဗဟို ဘဏ်တိုက်ချုပ်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အိန္ဒိယရီဇတ်ဘဏ် ( အိန္ဒိယ သိးသန့်ဘဏ် ) သည် အခြားဘဏ်များ၏ ဗဟိုဘဏ်တိုက် ချုပ်ပင် ဖြစ်၏။
အိန္ဒိယရီဇတ်ဘဏ်၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ရန်ကုန် ဘဏ်စာရင်းရှင်ရုံးသည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချက်လက်မှတ်ပေါင်း ၈၈၆၅ဝ၂ စောင်၊ သင့်ငွေပေါင်း ၁ဝ၈၆၈၂၇၁၂၃ ကျပ်မျှကို စာရင်းရှင်ပေး ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ၌ကား ဗဟိုဘဏ်တိုက်ချုပ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ်ဖြစ်၍ ယခင်က အိန္ဒိယ ရီဇတ်ဘဏ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိလေသည်။
ဗဟိုဘဏ်တိုက်ချုပ်သည် ငွေလွှဲစာချုပ်များ အတွက် ဘဏ်နှုန်းမျးကို သီတင်းစဉ် သတ်မှတ် ကြေညာလေ့ရှိသည်။
ဘဏ်နှုန်းဆိုသည်မှာ ငွေလွှဲစာချုပ်များကို ဝယ်ယူ၍ ငွေချေ ရာတွင် စာချုပ်တန်ဖိုးမှ ဘဏ်က နုတ်ယူ လိုက်သည့် အနည်းဆုံးသော လျှော့ငွေပင်ဖြစ်သည်။
ဗဟိုဘဏ်တိုက်ချုပ်မှ ကြေညာသော ဘဏ်နှုန်းကို အမှီပြု၍ သာလျှင် အခြားသော ဘဏ်များသည် မိမိတို့ထံ အပ်နှံထားသော အပ်ငွေများအတွက် အတိုးနှုန်းထားကို သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။
ငွေလွှဲစာချုပ်ဟူရာ၌ လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ လည်းကောင်း၊ ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့လည်းကောင်းဖော်ပြ ပါငွေကို သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ကာလတွင် ပေးရန် ကတိပြုချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ်စာတမ်းကို ဆိုလို လေသည်။
ကုန်သည်တစ်ဦးသည် အခြားတစ်နိုင်ငံမှ ကုန်သည်တစ်ဦးအား ကုန်များ ရောင်းချလိုက်သည်တွင် ကျသင့်သော ကုန်ဖိုးငွေကို ဖော်ပြပြီးနောက် ၃ လဆိုင်း၊ ၄ လဆိုင်းစသည်ဖြင့် အချိန် ကာလကို သတ်မှတ်ပြီးလျှင် စာချုပ်တစ်ခုပြုလုပ်၍ ကုန်ဝယ် သူထံ ပို့လိုက်၏။
ကုန်ဝယ်သူသည် စာချုပ်ပါ စည်းကမ်း ချက်များကို သဘောတူခဲ့သော် စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ကုန်ရောင်းသူထံသို့ပြန်ပို့ရ၏။
ထိုစာချုပ်မှာ ငွေလွှဲစာချုပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ကုန်ရောင်းသူသည် စာချုပ်ပါငွေကို ထုတ်ယူ မည့်သူဖြစ်၍ ကုန်ဝယ်သူသည် စာချုပ်ကို ဝန်ခံသူ ဖြစ်လေ သည်။
စာချုပ်ဝန်ခံသူသည် အခြေခိုင်လုံ၍ နာမည်ကောင်း ရှိသောသူ ဖြစ်မှသာလျှင် စာချုပ်၏ တန်ဖိုးမှာ ကောင်း၍၊ ရောင်းရာ၌ လျှော့နှုန်းသက်သာလေသည်။
ငွေလွှဲစာချုပ်များမှာ လက်ပြောင်းရောင်းချနိုင်သော စာချုပ်များ ဖြစ်ကြ၏။
စုရိုးစုစဉ် ငွေစုသောသူများအတွက် ငွေစုဘဏ်များ လည်း ရှိကြသေးသည်။
ယင်းတို့မှာ အစုစပ်ဘဏ်များ (ရင်းဖက်စုဖက် ဘဏ်များ) နှင့် စာတိုက်ငွေစုဘဏ်များ ဖြစ် ကြ၏။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အစုစပ်ဘဏ်များမှာ ကြီး ၅ ကြီး ဟုခေါ်လေ့ ခေါ်ထရှိသော ဘဏ်တိုက်ကြီး ၅ ခုတို့၏ ဘဏ် တိုက်ခွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ကြီး ၅ ကြီးကား ဗာကလေး၊ လွိုက်၊ မစ်ဒလန်၊ နေရှင်နယ်ပရောဗင်ရှယ်နှင့် ဝက်စမင် စတာဘဏ် လီမိတက်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုသို့စုဆောင်း အပ်နှံထားသော ငွေများအတွက် ဘဏ်များက အတိုးအနည်း ငယ် ပေးကြသည်။
စာတိုက်ငွေစုဘဏ်သည် စုငွေတစ်ရာ အတွက် တစ်နှစ်လျှင် ၂ ၁/၂ ရာခိုင်နှုန်း အတိုးပေးလေသည်။
ဘဏ်လုပ်ငန်း၏ ဇာစ်မြစ်ကို ပြန်ပြောင်းလေ့လာသော် အလယ်ခေတ်တွင် ထွန်းကားခေတ်စားခဲ့သော အီတလီနိုင်ငံရှိ ငွေလဲစားသူများနှင့် သူတို့၏ လုပ်ငန်းများမှ တစ်ဆင့် တိုးတက်ကြီးပွား ပေါ်ပေါက်လာသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုငွေလဲစားသူများသည် အီတလီနိုင်ငံရှိ မြို့အသီးအသီးတို့တွင် လမ်းဘေး၌ ခုံတန်းလျားများ တည်ခင်း၍ ငွေလဲလှယ်သော အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ကြရာမှ စုပေါင်းဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ကိုင်သော ဘဏ်လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့ကြလေသည်။
( ခုံတန်းလျားကို အီတာလျံ ဘာသာဖြင့် ဗန်ကဟုခေါ်၍ ထိုစကားမှ ယခုခေတ် သုံးသော ဘဏ်ဟူသော ဝေါဟာရ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
) သို့အားဖြင့် ပထမဆုံး ဖြစ်သော ကုန်သွယ်ရေး ဆိုင်ရာဘဏ်ကို ၁၅၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗင်းနစ်မြို့၌ တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုဘဏ်ကား ဗန်ကို ဒယ်လာ ပီအာဇာ ဒယ်ရီ အယ်လတိုပင်ဖြစ်၏။
အီတလီနိုင်ငံ၌ အမြစ်တွယ်ခဲ့ သော ဘဏ်လုပ်ငန်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့၁၃ ရာစုနှစ်တွင် မျိုးပြန့်ခဲ့သည်။
အီတလီနိုင်ငံမှ လောင်းဗတ်လူမျိုးတို့သည် အစပထမ၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးအတွက် အခွန်ဘဏ္ဍာ ကောက်ခံ ရန် ကိုယ်စားလှယ်တော်များအဖြစ်ဖြင့် ၁၃ ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ရောက်ရှိလာကြ၏။
လောင်းဗတ်တို့သည် ဇာတိမျိုးရိုးအားဖြင့် ရွှေပန်းတိမ်သည်များ ဖြစ်ကြသည်။
သူတို့သည် လန်ဒန်မြို့တစ်နေရာတွင် နေထိုင်ကြလျက် နေသားထိုင်သား ကျလာသောအခါ သူတို့၏ လာရင်းလုပ်ငန်း ပြင်၊ သူတို့၏ မိရိုးဖလာလုပ်ငန်းဖြစ်သော ငွေချေးငှားခြင်း၊ အပ်ငွေလက်ခံခြင်း၊ ငွေလဲလှယ်ခြင်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြ သည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်လျက် ဘဏ် လုပ်ငန်းသည် ပေါ်ထွက်ပွင့်ကားလာသည်။
၁၆၉၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ဘဏ်ကို အစိုးရအကူညီအနှင့် တည်ထောင်ခဲ့၏။
လောင်းဗတ်တို့နှင့် သူတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာတို့ကို အမှတ်တရ ဖြစ်စိမ့်သောငှာ ယင်းတို့မူလ အခြေတည်ရာ နေရာကို လောင်းဗတ်လမ်းဟု ခေါ်ခဲ့ကြ၏။
ယခုအခါ လောင်းဗတ်လမ်းသည် လန်ဒန်မြို့၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဆိုင်ရာ အချက်အချာ နေရာဖြစ်သည့်ပြင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ယန္တရားများဖြစ်သော အလုပ်တိုက်နှင့် ဘဏ်တိုက်များ တည်ရှိ ရာ ဗဟိုရပ်ကွက်ကြီးလည်း ဖြစ်နေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဘဏ္ဍာရေး Category:ဘောဂဗေဒ။
ဘန်းယဉ်နယ် ဘန်းယဉ်နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ တောင်ကြီး ခရိုင် အတွင်း၌ ပါဝင်၏။
ဘန်းယဉ်နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့်မြောက်ဘက် တွင် နောင်မွန်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းပွန်နယ်၊တောင်ဘက် တွင် သထုံနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ရွှေနယ်တို့ဖြင့် ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၁၄၉ ရွာ ပါဝင်၍ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၁ဝ၂၃၈ ယောက်ရှိသည်။
ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော ဘန်းယဉ်မြို့သည် နယ်၏မြောက်ဘက် စိုစွတ်သော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
ဘန်းယဉ်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ များသောအားဖြင့် သစ်ပင်ကင်းမဲ့သော ကုန်းမြင့်ပြန့်များသာ ဖြစ်သည်။
နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းမြင့် တစ်ခု ဖီလာသန်းလျက်ရှိကာ အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်ဖြစ်သော လွယ်မောတောင်သည် ၈ဝ၉၉ ပေမျှမြင့်သည်။
ဘန်းယဉ်နယ်အတွင်း တံဖက် ( တံပက် )၊ နမ့်လွတ်၊ နမ့်တံနှင့် နမ့် ဝန်ချောင်းများ စီးဆင်းသည်။
စင်စစ်သော်ကား ဘန်းယဉ်နယ်သည် တံဖတ်ချောင်း ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်း၌ တည်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
ဘန်းယဉ်နယ်တွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသော ကောက်သီး ကောက်နှံမှာ စပါးဖြစ်သည်။
ဆည်မြောင်းအားဖြင့် ရေသွယ် ယူစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်လည်း တော်တော်များများပင် ထွက်သည်။
ကုန်းမြင့်တွင် တည်ရှိသော နေဆန်တိုက် နယ်တွင် တောင်စောင်းများကို လှေကားထစ်သဖွယ် ပြုလုပ်စိုက်ပျိုးသည်။
လွယ်ဟွမ်တွင် သနပ်ဖက် အများအပြား စိုက်ပျိုးသည်။
ရှေးအခါက မဲနယ် စိုက်ပျိုးခဲ့သော်လည်း ထိုလုပ်ငန်းကို ယခုခါ မလုပ်ကိုင်တော့ပြီ။
ဆန်စပါးအပြင် မည်သည့်ပစ္စည်းမျှ တင်ပို့ရောင်းချခြင်း မရှိချေ။
ဘန်းယဉ်နယ်တွင် သစ်တောဟူ၍ မရှိပေ။
ဘန်းယဉ်နယ်တွင် နေထိုင်သူအများစုမှာ တောင်သူ( ပအိုဝ်း ) များဖြစ်၏။
ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် အင်းသားတို့လည်း နေထိုင်ကြ သည်။
တောင်သူ( ပအိုဝ်း )တို့သည် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် မနေကြပေ။
ရှမ်းများသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် မြေပြန့် အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။
အင်းသားများသည် ပြည်နယ် အတွင်း ချောင်းရိုးများတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြလေသည်။
ဘိင်္ဂပင်သည် ရူဗီအေစီအီး မျိုးရိုးတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် စတက်ဖီဂျင်နီ ဒိုင်ဗာစီ ဖိုလီယာဟုခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တလျှောက်တွင် မြောက်ဘက် အထက်ချင်းတွင်းအရပ်မှ တောင်ဘက် ထားဝယ် နယ်အထိ မြေညီသစ်တောများ၌ ဘိင်္ဂပင်များကို တွေ့နိုင်သည်။
ဘိင်္ဂပင်နှင့် နှောဘိင်္ဂပင်၊ နှောသိမ်ပင်တို့မှာ အပင်တူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဘိင်္ဂပင်တို့သည် တောသစ်ပင် အလတ်စားများ က၍ အမြင့်ပေ ၅ဝ အထိ ရှိကြသည်။
ပင်စည်လုံးပတ် မှာ ၆ ပေအထိရှိသည်။
ဘိင်္ဂသားသည် ဝါကြန်ကြန်အရောင်ရှိ၍ အတော် အသင့်မာသည်။
အသားပြင်မှာ ညက်ညော၍ ပြုပြင်ရန် လွယ်ကူသည့်ပြင် အသားသေလွယ်သည်။
နိုင်ငံခြားမှလာသော ဗတ် (ချ) ခေါ် ဘုဇပတ် သစ်သားအစား အသားသေပြီးသော ဘိင်္ဂသားကို ဓာတ်ပုံဘလောက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြ သည်။
တံစည်း၊ စို့ဆောက်စသော လက်နက်ကိရိယာများ၏ လက်ကိုင်ရိုးများ၊ သစ်သား ပွတ်တိုင်စင်များ၊ စားပွဲ၊ သေတ္တာမှ စ၍ အိမ်အသုံးအဆောင်များကို ဘိင်္ဂသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
ဘိင်္ဂသား မီးသွေးမှာ အိမ်သုံး အတွက် အကောင်းဆုံး မီးသွေး ဖြစ်သည်။
သာယာဝတီနယ်နှင့် ပဲခူးနယ်တွင်းရှိ မြေညီသစ်တော များ၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ဖယောင်းပင်မှ သစ်သားသည် ပြုပြင်ရ လွယ်ကူသလိုရှိ၍ အတော်အတန် ခိုင်ခံ့သဖြင့် ဘိင်္ဂသားကို အသုံးချသည့် နေရာများတွင် ထိုသစ်သားကို အသုံးပြုနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။
ဘိင်္ဂပင်ကို ကရင် အမျိုးသားတို့က ကဘောဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရှမ်းအမျိုးသားတို့က မဲ့နောဟူ၍ လည်းကောင်း အသီးအသီး ခေါ်ကြသည်။
ဘိန်းပင်သည် ဥယျာဉ်များထဲတွင် အလှစိုက်ပျိုးသော ပန်းပင်မျိုးဖြစ်၍ အမျိုးပေါင်း ၅ဝ ခန့်မျှ ရှိသည်။
ပန်းပွင့်များမှာ အပင်အမျိုးကိုလိုက်၍ အဖြူ၊ အနီး၊ ပန်းရောင်၊ အဝါ၊ လိမ္မော်၊ ကြက်သွေး စသည်ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။
ငိုက်နေသော အဖူးများ၊ လှပစွာ အစွမ်းကုန် ပွင့်နေကြသော အပွင့်များနှင့် ပိုးရောင်တောက်နေသည့် ပွင့်ချပ်များကို တွေ့ရသည်မှာ စိတ်ကိုများစွာ ပျော်ရွှင်စေလေသည်။
ဤဥယျာဉ်စိုက် ဘိန်းပင်များကို ဘိန်းပင်အရိုင်း အမျိုးမျိုးတို့မှ ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ မျိုးစပ် ယူခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုဘိန်းပင် အရိုင်းများထဲတွင် ရုက္ခဗေဒ အမည်အားဖြင့် ပါမေးဗား ဆွမ်နီဖာရမ်ဟုခေါ်သော ဘိန်းထွက်သည့် ရှေးအကျဆုံး ဘိန်းပင်မျိုးသည် အရင်းခံပင်မ ဖြစ်သည်။
ဥရောပတောင်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်း ဒေသများသည် ဤဘိန်းထွက်သော ဘိန်းပင်များ မူလပေါက်ရာ အရပ်များဖြစ်သော်လည်း ဘိန်း ရရှိရေးအတွက် အီရန်၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများတွင် အကြီးကျယ် စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဘိန်းသီး အခွံပေါ်ရှိ ခြစ်ကြောင်းကလေးများမှထွက်သော အစေးသည် တဖြည်းဖြည်း ခြောက်လာ၍ နောက်တွင် ဘိန်းအကြမ်းစား ဖြစ်လာလေသည်။
သီးတောင့်ထဲရှိ အစေ့များမှ ရောင်စုံ ဆေးခြယ်ရာတွင် သုံးသော ဆီဆေးနှင့် စားသုံးဆီများကို ရနိုင်သည်။
ကြက်သွေးရောင် ပွင့်သော ဘိန်းပင်များသည် ဂရိတ် ဗြိတိန်ရှိ ဂျုံခင်းများနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ကြသည်။
သို့သော် တောင်သူလယ်သမားများအဖို့ကား ပေါင်းပင်များသာ ဖြစ်၍ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ပေသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဖလန်းဒါးနယ် စစ်မြေပြင်များတွင် ပေါက်သော ဘိန်းပင်များသည် ဤကြက်သွေးရောင် ဘိန်းပင်များပင် ဖြစ်ကြသဖြင့် ပေါ်ပီနေ့ ဟူသော အမည်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။
တစ်ခါ စိုက်ထားလျှင် ပြန်စိုက်ရန်မလိုဘဲ နှစ်တိုင်း အစေ့များကျ၍ ပြန်ပေါက်ကြသည်။
အဝါရောင်ပွင့်သော ဘိန်းပင်များသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်၍ အခြား တစ်မျိုးမှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်တွင် ပေါက်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဘိန်း Category:မူးယစ်ဆေးဝါး Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ဘုန်းကြီးနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာတည်းဟူသော ရတနာသုံးပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည့် ရဟန်းသံဃာတော်များကား၊ လူ့လောကတွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးတစ်ပါးဟု အသိ အမှတ်ပြု ကြသည်။
ရခဲသော ဒုလ္လဘတရားငါးပါးတွင် မနုဿတ္တဘာဝ ဒုလ္လဘ လူ၏အဖြစ်ကို ရနိုင်ခဲသည်ထက် လူဖြစ်လာသော် လည်း ပဗ္ဗဇ္ဇိတဘာဝဒုလ္လဘ ဘုရား သာသနာတွင်း၌ ရဟန်းသာမဏေ၏ အဖြစ်ကို ရနိုင်ခြင်းက အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်ခဲယဉ်းသည် ဖြစ်သောကြောင့် ပါရမီထူးချွန်၍ ရဟန်း ဘဝကို ရရှိကြသူများအား လူသာမန်တို့က အထူးပင် ရိုသေ ကိုင်းရှိုင်းကြလေသည်။
ရဟန်း နှစ်မျိုး ရဟန်းဟူသည်မှာ ကိလေသာ ကာမဂုဏ်ဟူသမျှကို စွန့်ပယ်၍ သူတစ်ပါး ပေးလှူအပ်သော သင်္ကန်း ပစ္စည်း၊ ဆွမ်းပစ္စည်း၊ ဆေးပစ္စည်းနှင့် ကျောင်းပစ္စည်း တည်းဟူသော ပစ္စည်းလေးပါးတို့နှင့်သာ ရောင့်ရဲတင်းတိမ် ပြီးလျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားသခင် ချမှတ်တော်မူခဲ့သည့် ဝိနည်း သိက္ခာ ပုဒ်များကို တရိုတသေ စောင့်ထိန်းကာ တရားအားထုတ်လျက် လောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားကို ရှာကြံသော သူတော်သူမြတ် ဖြစ်လေသည်။
ဇာတ်အားဖြင့် သံဃာတော် နှစ်မျိုးရှိ၏။
(၁) အရိယာ သံဃာ (ဝါ) ပရမတ္ထသံဃာတော် ခေါ်အာသဝေါကင်း သည့် အရိယာဇာတ်ဝင် သူတော်စင်များ၊ (၂) ထိုအရိယာ သံဃာ အနွယ်တော်မှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသည့် သံဃာ တော်ဟု အသိအမှတ် ပြုခံရသော ပုထုဇဉ်သံဃာတော်များ ဖြစ်လေသည်။
ရဟန်းနှင့် သာမဏေ သံဃာ့ဘောင်တွင် သာမဏေနှင့် ရဟန်းဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စားရှိ၏။
သာမဏေမှာ သံဃာဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးပင် ဖြစ်သော် လည်း ရဟန်းနှင့်စာသော် အဆင့်အတန်းနိမ့်၏။
သို့ရာတွင် ရှင်သာမဏေများသည် ဆယ်ပါးသီလနှင့် လိင်ဆယ်ပါး၊ ဒဏ်ဆယ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည့် ၇၅ ပါးသော သာမဏေ သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ရိုသေစွာ လိုက်နာ စောင့်ထိန်းကြရလေသည်။
ဗုဒ္ဓဝါဒီ ယောက်ျားမှန်လျှင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်ဖြင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ဝင်ရသော အစဉ်အလာရှိ၏။
ယင်းသို့ ဝင်ခြင်းကို ရှင်ပြုသည်ဟုခေါ်သည်။
ရှင်ပြုသည့် အရွယ်မှာ အများအားဖြင့် လူပျိုဖော် မဝင်တဝင်နှင့် ဝင်စအရွယ် ဖြစ်သော်လည်း သရဏဂုံကို ဌာန်ကရိုဏ်းကျန ပီသစွာ ရွတ်ဆိုနိုင်သော အရွယ်မှစ၍ အထက်သို့အသက်အပိုင်း အခြားမရှိ ရှင်ပြုနိုင်လေသည်။
ရှင်ပြုရာတွင် ငွေကြေး တတ်နိုင်သူများသည် ငွေအမြောက်မြား အကုန်အကျခံလျက် ကြီးကျယ်သော မင်္ဂလာ အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ကြ၏။
ရဟန်းဝတ်သည့် ဓလေ့ သို့ရာတွင် မည်သည့်ဆင်းရဲနွမ်းပါး သူမဆို ပရိက္ခရာရှစ်ပါး ပြည့်စုံခဲ့လျှင် ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါးပါးထံတွင် အကျဉ်းရုံး၍ ရှင်ပြုနိုင်လေသည်။
ရှင်သာမဏေဘဝတွင် အနည်းဆုံး ၇ ရက်လည်သည်တိုင်အောင် နေလေ့ရှိကြသော်လည်း နေရမည့် ရက်ကို ပုံသေ ကားကျ ပိုင်းဖြတ်သတ်မှတ်ထားခြင်းကား မရှိချေ။
ရှင်ကျင့်ဝတ်သိက္ခာကို လုံခြုံအောင် စောင့်ထိန်း၍ နေနိုင်သမျှ နေခွင့်ရှိကြသည်။
ရှင်သာမဏေသာမှ လူမထွက်ဘဲ ပဉ္စင်းအဖြစ်သို့ဆက်လက်ကူးပြောင်းပြီးလျှင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် အရိုးထုတ်သွားသူများလည်း ရှိသည်။
အိမ်ထောင် မပြုသေးမီ ရှင်သာမဏေအဖြစ် ခံယူ၍ ထိုဘဝမှ ရဟန်းဘဝသို့ကူးပြောင်း ကာ တစ်သက်ပတ်ဘုံး ရဟန်းအဖြစ် နေထိုင်သွားသူကို ငယ်ဖြူက ခေါ်၏။
အိမ်ထောင်ပြုပြီးမှ ရဟန်းဝတ်သူကိုကား တောထွက်ဟု ခေါ်လေသည်။
၇ ရက်၊ တစ်လစသော အချိန် ကာလ အပိုင်းအခြားအားဖြင့် ခေတ္တရဟန်းဝတ်ခြင်းကို ဒုလ္လဘ ရဟန်းခံသည်ဟု ခေါ်သည်။
ရဟန်းဝတ်ရာတွင် လိုအပ်ချက်များ ရှင်ပြုသကဲ့သို့ပင် ရဟန်းခံရာ၊ သို့မဟုတ် ပဉ္စင်းခံရာ ၌လည်း အချို့ကြီးကျယ်စွာ အခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်ကြ၍ အချို့မှာ သင့်လျော်သလိုပင် သိမ်ဝင်ကာ ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူကြလေသည်။
ရဟန်းဖြစ်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော အရည်အချင်းများမှာ ရဟန်းလောင်းသည် မိဘနှစ်ပါး၏ တရားဝင်သော သားဖြစ်ခြင်း၊ ကြွေးမြီးကင်းရှင်းခြင်း၊ မင်းပြစ်မင်းဒဏ် လွတ်ကင်းခြင်း၊ မိဘများ၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်ရခြင်း၊ အနည်းဆုံး သက်တစ်ဆယ့် ကိုးနှစ်နှင့် နှစ်လပြည့်ပြီးဖြစ်ခြင်း၊ အနာရောဂါ ကင်းရှင်း၍ ကိုယ်လက် အင်္ဂါ ပြည့်စုံခြင်းနှင့် ပရိက္ခရာ ၈ ပါး ပြည့်စုံစွာ ရှိခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
ပရိက္ခရာ ၈ ပါးကား (၁) ဒုကုဋ်ထ်ခေါ် ကိုယ်ရုံ သင်္ကန်းကြီး (၂) ကိုယ်ဝတ်-ဧကသီ (၃) သင်းပိုင် (၄)သပိတ် (၅) ခါးပန်းကြိုး (၆) ပဲခွပ် သို့မဟုတ် သင်ဓုန်းဓား (၇)အပ် (၈) ရေစစ်တို့ဖြစ်ကြ၏။
ထိုပစ္စည်းများမှာ ကိုယ်နှင့် ထပ်ကြပ် မကွာ ယူဆောင်သွားရသော ရဟန်း၏ ကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်းများ ဖြစ်လေသည်။
လိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းနှင့် ပါရာဇိက ရဟန်းများသည် ၂၂၇ ပါးသော သိက္ခာပုဒ်ကို လုံခြုံ စွာ စောင့်ထိန်းကြရ၏။
ထိုတွင် ရဟန်းတော်များ အထူးရှောင် ကြဉ်အပ်သော အဓိက အပြစ်ကြီး ၄ ခုရှိသေးသည်။
ယင်းတို့ မှာ အဗြဟ္မစရိယ အမှုဖြစ်သော မေထုန်မှီဝဲခြင်း၊ တစ်မတ်၊ သို့မဟုတ် တစ်မတ်ထက် ပိုလွန်သော သူတစ်ပါး၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်း၊ လူဇာတ် ဖြစ်သူကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ဈာန်မရဘဲ ဈာန်ရ၏ဟု ပြောဆိုဝန်ခံခြင်းတို့ပင် ဖြစ်၏။
သံဃာဂိုဏ်းဝင် ရဟန်း တော်တစ်ပါးသည် အခြားသော အပြစ်များကို ကျူးလွန်ခဲ့သော် အာပတ်ဖြေခြင်း၊ ဝတ်စောင့် ခြင်း၊ ကံဆောင်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ဒဏ်ခံ၍ သုဒ္ဓိဖြစ်စေ နိုင်သေး၏။
ဆိုခဲ့ပြီးသော အဓိက အပြစ်ကြီး ၄ ခုကို ကျူးလွန် ခဲ့သော်ကား ရဟန်းအဖြစ်တွင် တစ်ခဏမျှပင် မနေနိုင်တော့ပြီ။
ပါရာဇိက ကျရချေတော့၏။
အကြင်ရဟန်းတစ်ပါးသည် အဆို ပါ အပြစ်ကြီး လေးခုတွင် အပြစ်တစ်ခုကိုသော် လည်းကောင်း၊ အပြစ်အားလုံးကိုသော် လည်းကောင်း ကျူးလွန် ခဲ့ပြီးသော် လည်း ထိုအကြောင်းကို သူတစ်ပါးအား ဖွင့်ဟ၍လည်း မပြော၊ ရဟန်းအဖြစ်မှလည်း မထွက်ဘဲ နေလျှင်၊ ထိုရဟန်းသည် သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံထားသော်လည်း ရဟန်းကား မဟုတ်တော့ပြီ။
သီလစင်ကြယ်သော အခြား ရဟန်းများနှင့် အတူတကွရောနှော နေထိုင် စားသောက်နိုင်ခွင့်လည်း မရှိတော့ပြီ။
ထိုရဟန်းနှင့် အတူနေထိုင် မိသော အခြားရဟန်းတို့လည်း အပြစ်ရကြ လေတော့၏။
ထိုသို့နေသူကား မိမိနှင့်တကွ သူတစ်ထူးအား လိမ်လည် လှည့်ဖြား အပြစ်ပြုနေသူသာဖြစ်၍ သံသရာဝန် လေးလှပေသည်။
ရဟန်းဂုဏ်အရည်အချင်း အမျိုးမျိုး လူတို့တွင် အသက်အရွယ်နှင့် ဂုဏ်အဆင့်တန်း အကြီးအငယ်ကိုလိုက်၍ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြရသကဲ့သို့ရဟန်း သံဃာအချင်းချင်းလည်း ဝါကြီးဝါငယ်အလိုက် ရိုသေမှု ပြုကြ ရ၏။
ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များလက်ထက်က သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းတော်များကို အဆင့်အတန်း အမျိုးမျိုး ခွဲခြားထား၏။
ယင်းတို့မှာ ၁၊ ရှင်သာမဏေ။
၂၊ ပဉ္စင်း၊ ၃၊ ခန်းနေဘုန်း ကြီး။
၄၊ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး။
၅၊ ဂိုဏ်းထောက်။
၆၊ ဂိုဏ်းအုပ်၊ ၇၊ ဂိုဏ်းချုပ်။
၈၊ သာသနာပိုင်ဟူ၍ ဖြစ်၏။
ဤသို့အဆင့်အတန်း အမျိုးမျိုး ခွဲခြားထားသော်လည်း သံဃာတော်များ စောင့်ထိန်းအပ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကို ရှင်သာမဏေများမှတစ်ပါး အားလုံး အတူတူပင် စောင့်ထိန်း ကြရ လေသည်။
ပိန္ထကတ်သုံးပုံကို အာဂုံဆောင်နိုင်သော ဆရာတော်ကြီးများပင်၊ သာမဏေ၊ ပဉ္စင်းငယ်များနည်းတူ အရပ်တကာလှည့်၍ ဆွမ်းခံရ၏။
သို့ရာတွင် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်၍ ဖျတ်လတ်ပေါ့ပါးစွာ မသွားလာနိုင်သည့် အခါ တွင်ကား မိမိ၏ ကျောင်းသင်္ခမ်းအတွင်း၌ပင် တပည့်သာမဏေ ရဟန်းများ၏ အလုပ်အကျွေးကို ခံယူလျက် သီတင်းသုံး နေထိုင်လေ့ ရှိကြလေသည်။
ဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်များတွင် အကြီးအကဲမှာ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
တပည့်တပန်းများအား စာပေပို့ချခြင်းနှင့် ကျောင်းတိုက်အတွင်းရှိ သံဃာများ၏ စည်းကမ်းသေဝပ်မှုအတွက် တစ်လလျှင် ၄ ကြိမ်မျှ ဆုံးမဩ ဝါဒပေးခြင်းတို့မှာ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်၏ ဝတ္တရားများ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ အကြီးဆုံးမှာ တိုက်အုပ် ဆရာတော်ဖြစ်၏။
တာဝန်ဝတ္တရားများ တိုက်အုပ်ဆရာတော်သည် ကျောင်းတိုက်ရှိ သံဃာများ စည်းကမ်းသေဝပ်မှုအတွက် ကျောင်း ထိုင်ဆရာတော်ထံ တာဝန်ခံရသည့်ပြင် ကျောင်းတိုက်တစ်ခုလုံး၏ သန့်ရှင်းရေး ကိုလည်း ကြည့်ရှုထိန်းသိမ်းရလေ သည်။
တိုက်အုပ် ဆရာတော်အား အလုပ်ဝတ္တရားများတွင် ကူညီရန် တိုက်ကြပ် ဆရာတော် တစ်ပါးလည်း ထားရှိကြသေး၏။
ထို့ပြင် ဆွမ်းစား ကျောင်း ဘုန်းကြီးဟူ၍ သီးသန့်ထားရှိကြသည်။
ထိုဆွမ်းစား ကျောင်း ဘုန်းကြီးသည် ကျောင်းတိုက်ရှိ သံဃာတော်တို့ အတွက် ဆွမ်းကိစ္စကို စီမံဆောင်ရွက်ရသည့်ပြင် ကျောင်းတိုက် ဆိုင်ရာ ပစ္စည်း ဘဏ္ဍာများကိုလည်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရ လေသည်။
ကျန်သံဃာတော်တို့ကား နံနက်ပိုင်းတွင် ဆွမ်းခံ ရခြင်း၊ ထိုနောက် နေ့ဝါ ညဝါလိုက်ခြင်း၊ သာရေးနာရေး သာသနာရေးကိစ္စစသည့် အမှုတို့ကို ကျေပွန်စွာ ဆောင်ရွက် ကြရခြင်းတို့ဖြစ်လေသည်။
ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးများ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းဖွင့်၍ ဘုန်း ကြီးလုပ်သော စနစ်ကို ခရစ်တော် မပေါ်မီကပင် ယဟူဒီ လူမျိုးများ လိုက်နာကျင့်သုံးခဲ့ကြလေသည်။
ထိုစနစ်ပေါ်ပေါက် ထွန်းကားရာ ဒေသတို့ကား ဂျူဒီယားနှင့် အလက်ဇန္ဒြီးယားတို့ ဖြစ်ကြ၏။
ခရစ်တော် ပေါ်ပြီးနောက် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒ ပြန့်ပွားခါစ အချိန်တွင် အရညဝါသီ တောမှီကာ တရား ဆောက်တည်သည့် ဓလေ့သည် ပေါ်ပေါက်ခေတ်စားလာခဲ့၏။
တောမှီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ကျင့်စဉ်မှာ အိမ်ထောင် မပြုခြင်း၊ အသားမစားခြင်း၊ မူးယစ်စေသော သေရည် သေရက်တို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ဘုရားဝတ်တက်ခြင်း၊ တရားတော်များကို ဆည်းပူးအားထုတ်ခြင်း၊ ပေးကမ်း စွန့်ကြဲခြင်း စသည်တို့ပင် ဖြစ်ကြလေသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် အေဒီ ၃ ရာစု နှစ်အလယ်လောက်၌ ထိုသို့သော သူတော်စင်တို့သည် မြို့ရွာများနှင့် မလှမ်းမကမ်း နေရာတို့တွင် ကျောင်းသင်္ခမ်း ဆောက်လုပ်လျက် တောရ ဆောက်တည် နေခဲ့ကြ၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် စိန်အန်ထော်နီ၏ ဩဝါဒ စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာလေးစားခဲ့ကြသည်။
ခြိုးခြံစွာ နေထိုင်ကျင့်ကြံခြင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာကို ဖတ်ရှုခြင်း၊ ဘုရား ဝတ်ပြုခြင်းတို့မှာ အဓိက လိုက်နာကြရသော စည်းမျဉ်းများ ဖြစ်၏။
စိန်အန်ထော်နီ ကြီးမှူးသော တောရဆောက်တည်ရေး ဂိုဏ်းသည် ပထမဦးဆုံးသော ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီး အဖွဲ့ အစည်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ထိုဂိုဏ်းသည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ၅ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်အထိ ထွန်းကား ခဲ့၏။
အနောက်နိုင်ငံ ဘုန်းကြီးကျောင်း တည်ထောင်ရေး သမိုင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ နာရှားနယ်မှ စိန်ဗင်နီဒစ်ဖြစ်၏။
သူ၏ မွေးဖွားခုနှစ်မှာ ခရ်စနှစ် ၄၈ဝ ပြည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
စိန်ဗင်နီဒစ်၏ အယူအဆကား အယူဝါဒရေး လုပ်ငန်းတွင် လူမှုရေးရာ လုပ်ငန်းများလည်း အကျုံးဝင် နေသည့်အတွက် ဘုန်းကြီး များသည် ဘုရားဝတ်ပြုခြင်း၊ တရားအားထုတ်ခြင်းစသော အလုပ်တို့ကို နေ့စဉ် လူမှုရေးရာ တာဝန်တရားတို့နှင့် အလှည့် ကျထားကာ လုပ်ကိုင်သွားကြရမည်ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
စိန်ဗင်နီဒစ်၏ ဩဝါဒမှာ လိုက်နာလေးစားသူ များသည့် အလျောက် အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံများတွင် ပြိုင်ဘက်ကင်းစွာ ထွန်းကားခဲ့လေသည်။
ဗင်နီဒစ် ဩဝါဒခံ ဘုန်းကြီးများသည် မည်းနက်သော ဝတ်ရုံကို ဝတ်ဆင်ကြသည့်အတွက် ဘုန်းကြီး မည်းဂိုဏ်း ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ ကြ၏။
ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်းများသည် ပင်ကို ဖူလုံမှုရှိသော အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ကြ၏။
ကျောင်းတိုက် တွင်းရှိ ဘုန်းကြီးအပေါင်းကို ကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီးက အုပ်ချုပ်၍ ထိုဘုန်းတော်ကြီး၏ အစီအမံတို့ကို တိုက် အုပ်ဘုန်းကြီးနှင့် တိုက်ကြပ် ဘုန်းကြီးတို့က ကူညီဆောင်ရွက် ကြရ၏။
ကျောင်းတိုက်၏ အလယ်တွင် ဘုရားဝတ်ကျောင်း ကို ဆောက်လေ့ရှိကြ၍ ဝတ်ကျောင်းတွင် အောက်ပါ အချက် တို့ဖြင့် ပြည့်စုံအောင် စီမံထားကြရလေသည်။
ယင်းတို့မှာ (၁) ဘုန်းကြီးများ ဓမ္မသီချင်းသီဆို၍ ဘုရားကြည်ညိုရာ နေရာ၊ (၂) ဘုရား ဆွမ်းကပ် သီဆို၍ ဘုရားကြည်ညိုရာ နေရာ၊ (၂) ဘုရားအား ဆွမ်းကပ်ပူဇော်ရာ ပင်အချို့နှင့် (၃) တနင်္ဂနွေနေ့များတွင် စင်္ကြံလျှောက်ရန် နေရာများ ဖြစ်ကြ ၏။
စိန်အန်ထော်နီ ဂိုဏ်းဝင် သူတော်စင်တို့သည် သီးခြား ကျောင်းသင်္ခမ်း တဲငယ်တို့၌သာ နေထိုင်ကြသည်။
ကျောင်း သင်္ခမ်းတို့၌ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း နေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီး ကျောင်း စနစ်ကိုမူ အေဒီ ၃၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စိန်ပါခိုမိယက စတင်စီမံခဲ့လေသည်။
စိန်ပါခိုမိယသည် ၃၄၆ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်၏။
မပျံလွန်မီအတွင်း ထိုအရှင်သည် ဘုန်းကြီးကျောင်း ၉ ကျောင်းနှင့် သီလရှင် ကျောင်းတစ်ကျောင်းကို ဆောက်နိုင်ခဲ့ လေသည်။
စိန်ပါခိုမိယ ဂိုဏ်းဝင်များ လိုက်နာကြရသည့် စည်းမျဉ်းတို့မှာ စုဝေး၍ ဘုရားဝတ်တက်ခြင်း၊ စုဝေး၍ အစာစားခြင်း၊ ကျောင်း ပရဝုဏ်တွင် အလုပ်ကြမ်းလုပ်ရ ခြင်းတို့ဖြစ်၏။
၄ ရာစုနှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ဘုန်းကြီးကျောင် စနစ်သည် အာရှမိုင်းနာနှင့် ဆီးရီးယားတို့သို့ပြန့်ပွား သွားလေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ပါးရှား၊ ဗက်ဗီလုံးနှင့် အာရေဗျနိုင်ငံတို့သို့ကူးစက်ရောက်ရှိသွားလေသည်။
ထင်ရှားသော ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင်မှာ စိန်ဗားဆီးဖြစ်၏။
ခရစ်နှစ် ၃၆ဝ ပြည့်ခန့်တွင် ပွန်တပ်ပြည်ရှိ နီယိုကေဆရီ ယားမြို့အနီးတွင် စိန်ဗားဆီးသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းကြီး တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့၏။
ထိုဂိုဏ်းက အဓိက ထားသော စည်းမျဉ်းမှာ ဘုန်းကြီးများသည် ကိုယ့်အကျိုးစီးပွားထက် လူသတ္တဝါအများ၏ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်ကြရမည်ဟူ၍ ဖြစ်၏။
သို့အားလျော်စွာ စိန်ဗားဆီးဂိုဏ်း ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ အနီးတွင် ဘုန်းကြီးများကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်လုပ်ကိုင်သော ဆေးရုံများ၊ တည်းခိုရန် စရပ်များ၊ မိဘမဲ့ ကျောင်းများကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံများသို့ဘုန်းကြီးကျောင်း စနစ် သွတ်သွင်းပေးသူမှာ စိန်အသနေးယှပ် ဖြစ်၏။
ခရစ်နှစ် ၃၄ဝ ပြည့်တွင် စိန်အသနေးယှပ်သည် အခြားဘုန်းကြီး နှစ်ပါးနှင့်အတူ အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့တော်သို့ရောက်လာပြီး လျှင် ဘုန်းကြီးကျောင်း စံနစ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်လိုက်လေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် အခြားအနောက် နိုင်ငံများသို့ပြန့်ပွားသွား ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် အရေးကြီးသော အဆောက်အအုံမှာ တောရ ကျောင်းဖြစ်သည်။
ထိုကျောင်းတွင် ဘုန်းကြီး အိုကြီးများသည် ကျမ်းပြုခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဘုန်းကြီး ပျိုများသည် စာသင်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း အချိန်ကို ကုန်လွန်စေကြရ၏။
ဘုရားဝတ်ကျောင်းနှင့် မလှမ်းမကမ်း နေရာတွင် ဘုန်းကြီးများ ဆွမ်းစားခန်း ထားရှိလေသည်။
ဆွမ်းစားခန်း၏ ကြမ်းပြင်မှာ ကောက်ရိုးခင်း၊ သို့မဟုတ် ကျူရိုးခင်းဖြစ်လျက် တစ်နှစ်လျှင် သုံးလေးကြိမ်မျှ လဲလှယ်ပေးကြရသည်။