kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် အိမ်ထောင်ဖက်ကို ရွေးချယ်ရာတွင် မှားယွင်းပါက တစ်သက်လုံး ဒုက္ခနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေး၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ညွှန်းပြီး အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း သွန်သင်ဆုံးမထားသည်။
ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်ခေါက် ဆိုသည်မှာ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းတွင် အရှုံးပေါ်ပါက ငွေကြေးသာ ဆုံးရှုံးခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားသော ဘဝ၏ အရေးပါသော အရာများကို မထိခိုက်နိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ထို့အပြင် နောက်တစ်ကြိမ်တွင် ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ပါက ဆုံးရှုံးသွားသော ငွေကြေးကို ပြန်လည်ရရှိနိုင်သေးသည်။
လင်ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်သက်လုံးမှောက် ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ဖက်ကို မှားယွင်းစွာ ရွေးချယ်ပါက တစ်သက်တာလုံး စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ ဒုက္ခရောက်ခြင်း၊ ဘဝပျက်စီးခြင်းများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အိမ်ထောင်ရေးသည် လူတစ်ဦး၏ ဘဝတွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မှားယွင်းသော ရွေးချယ်မှုသည် တစ်သက်လုံး နာကျင်ခံစားရနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ မိန်းမတို့ဆိုသည်မှာ ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်ခေါက်၊ လင်ကုန်ရှုံးက တစ်သက် လုံးမှောက်တတ်ပါတယ်။
သို့ဖြစ်၍ အလွန် စိုးရိမ်လှပါတယ်။
[၁၂၆၈] နော၊ ပ။
ထို့ကြောင့်ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်ခေါက်၊ လင်ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်သက်လုံးမှောက်သည်ဟူ၍ ပညာရှိများ ဆိုရိုးစကားရှိပါသည်။
[၁၂၇၉] စံသိုက်။
အိုးအိမ်တည်ထောင်မှုအရေးကိစ္စတွင် ကုန်ရှုံးလျှင် တစ်ခေါက်၊ လင်ကုန် ရှုံးလျှင်တစ်သက်လုံးမှောက် ဆိုသည့်စကားအတိုင်း ယောကျာ်းများထက် မိန်းမ များမှာ ဆင်ခြင်တုံဉာဏ်သွားနှင့် ပိုမို၍ စဉ်းစားပြီး ပြုသင့်လေ၏။
[၁၂၉၅] ဒဂုန်၊ ၁၊ ၁၅၀။
ကုန်းနေ ကိုးကုဋေ၊ ရေနေ ဆယ်ကုဋေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကုန်းနေ ကိုးကုဋေ၊ ရေနေ ဆယ်ကုဋေ ဆိုသည်မှာ ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါများသည် များပြားလှသကဲ့သို့ ရေထဲတွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါများသည် ထိုထက်ပင် များပြားသေးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကုဋေ ဟူသော ဝေါဟာရသည် အလွန်များပြားသော အရေအတွက်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိများ၏ ကြီးမားသော ပမာဏနှင့် သဘာဝတရား၏ ကြွယ်ဝမှုကို ဖော်ပြသည်။
အထူးသဖြင့် ရေနေသတ္တဝါများ၏ မရေမတွက်နိုင်သော ပမာဏကို အလေးအနက်ထား ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ဒသကောဋိ ဒကဇာစ- ရေနေ ဆယ်ကုဋေသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ထလဇာ နဝကောဋိယော-ကုန်းနေ ကိုးကုဋေသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း… ဒီဃာယုကာ- အသက်ရှည်ကြကုန်သည်၊ ဘဝန္တု-ဖြစ်ပါစေကုန်သတည်း။
[၁၃၁၂] သီရိမင်။
ဘ။
ကျွနု်ပ်တို့ မြန်မာစကားတွင် ကုန်းနေ ကိုးကုဋေ၊ရေနေ ဆယ်ကုဋေဆိုသည့်အတိုင်း အပြောကျယ်လှစွာသော သမုဒ္ဒရာအဏ္ဏဝါအတွင်း၌ ကျွန်ုပ်တို့ မမြင်ဖူး မကြားဖူးသော ထူးဆန်းသော သတ္တဝါကြီးများ ရှိနေ၏။
[၁၃၂၁] သွေးသောက်၊ ၁၅၈။
ကုန်းမှာ မြွေငန်း၊ ရေမှာ ရေတန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကုန်းမှာ မြွေငန်း၊ ရေမှာ ရေတန်း ဆိုသည်မှာ ကုန်းပေါ်တွင် မြွေငန်းသည် အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တဝါဖြစ်သကဲ့သို့ ရေထဲတွင် ရေတန်း (ငါးဖန်ခွက်) သည်လည်း အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တဝါဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှစ်ခုတွင် အန္တရာယ်ရှိသော သတ္တဝါများ ရှိကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကုန်းမှာ မြွေငန်း ဆိုသည်မှာ မြွေငန်းသည် အဆိပ်ပြင်းသော မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး လူကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်ကြောင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ရေမှာ ရေတန်း ဆိုသည်မှာ ရေတန်း (သို့မဟုတ်) ငါးဖန်ခွက်သည် အဆိပ်ရှိသော ရေနေသတ္တဝါဖြစ်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဤနေရာတွင် ရေတန်းဟု ဆိုသော်လည်း အချို့ဒေသများတွင် ဂျယ်လီငါး ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဆိုလိုရင်းမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း၊ သတိထားသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သတိပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ကုန်းမှာ မြွေငန်း၊ ရေမှာ ရေတန်းဟူသတည်း။
ဆိုလိုရင်းမှာ ကုန်းပေါ်တွင် မြွေငန်းသည် လူကို ကောင်းကောင်းကြီး အန္တရာယ် ပေးနိုင်သကဲ့သို့ပင်လယ် ရေပြင်တွင်လည်း ရေတန်းသည် လူကိုကောင်းကောင်းကြီး အန္တရာယ်ပေးနိုင် သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
[၁၃၃၂] မြဝတီ၊ ၁၈၊ ၁၁။
ကုန်းမှာ မြွေပွေး၊ ရေမှာ ငါးရွေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကုန်းမှာ မြွေပွေး၊ ရေမှာ ငါးရွေး ဆိုသည်မှာ ကုန်းသတ္တဝါတို့တွင် မြွေပွေးသည် အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ရေသတ္တဝါတို့တွင် ငါးရွေးသည် အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပတ်ဝန်းကျင်နှစ်ခု (ကုန်းနှင့် ရေ) တွင် အန္တရာယ်ရှိသော သတ္တဝါများ ရှိကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကုန်းမှာ မြွေပွေး ဆိုသည်မှာ မြွေပွေးသည် အဆိပ်ပြင်းသော မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး လူကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်ကြောင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ရေမှာ ငါးရွေး ဆိုသည်မှာ ငါးရွေးသည် အဆိပ်ရှိသော ရေနေသတ္တဝါဖြစ်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ငါးရွေးသည် အများအားဖြင့် ငါးခူမျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အဆိပ်သည် အလွန်ပြင်းထန်နိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ ငါးရွေးစသော ငါးတို့သည် ကုန်းမှာ မြွေပွေး၊ ရေမှာ ငါးရွေးဟူသော ဆိုရိုးစကားအရ ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ မြေတွင် အောင်းကြကုန်၏။
(ကျောက်ဆောင်တွင် အောင်းကြကုန်၏။
) လွန်စွာလည်း ကြီးကြကုန်၏။
အဆိပ်လည်း လွန်စွာ ပြင်းကုန်၏။
[၁၃၁၇] ပုံပြဆေး၊ မ၊ ပ။
ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဥဒါန်းမကျေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာကြေလည်း မကျေဥဒါန်း ဟုလည်း ပြောစမှတ်ရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဥဒါန်းမကျေ ဟူသော ဆိုရိုးစကားသည် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးဖြင့် အသုံးပြုသည်။
ကမ္ဘာကြီး ပျက်သုဉ်းသွားသည့်တိုင်အောင် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ကောင်းသော လုပ်ဆောင်ချက်နှင့် ကောင်းသော ဂုဏ်သတင်းတို့မှာကား ပျောက်ကွယ်မသွားဘဲ ဥဒါန်းတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် ကောင်းသောအမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပါက ထိုသူ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးသွားသည့်တိုင်အောင် လူအများ၏ အမှတ်ရမှုတွင် တည်ရှိနေမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်အရ ဥဒါန်းဆိုသည်မှာ သမိုင်းတွင် ကျန်ရစ်ခဲ့သော မှတ်တမ်း၊ ဂုဏ်သတင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
တစ်ဦးဦးအပေါ် တစ်သက်လုံး အခဲမကျေနိုင် ဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် အခြားသူတစ်ဦးအပေါ် မကျေနပ်မှု၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု ရှိပါက ထိုသူ၏ ရန်ငြိုးသည် မည်သည့်အခါမှ ပြေပျောက်သွားမည် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်အရ ဥဒါန်းဆိုသည်မှာ အခဲမကျေနိုင်သော စိတ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကမ္ဘာကြေလည်း မကျေဥဒါန်း ဟုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ကိုးကားချက်များ မိမိကိုယ်သော်ကား အသက်တစ်ရာနေ၍ မတော်မမှန် ကျင့်သဖြင့် ဆုံးခဲ့အံ့၊ မိမိကိုယ်ခန္ဓာကို မှီ၍ ဖြစ်သော မကောင်းသော စကားတို့သည်ကား အဆက်ဆက် သားမြေးမြစ်တိုင်အောင် ပြောပရစ်စရာ ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာကြေသော်ငြားလည်း ဥဒါန်းမကျေ ဖြစ်သည်။
[၁၁၄၃] ဏိပုံ။
ဖီလာစက်ဝန်း၊ ကမ္ဘာကျွန်းလည်း၊ ဥဒါန်းမကျေ၊ ထွန်းရစ်စေလိမ့်၊ ကမ္ဘာကြေလည်း၊ မကျေဥဒါန်း၊ [၁၂၁၀] ဥမ္မာ ၄၂။
ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဥဒါန်းမကျေ ဖြစ်လောက်ဖွယ်ရာပင်၊ အသက်နှင့် ကိုယ် မြဲနေသမျှကာလပတ်လုံး နာကြည်းခြင်းကား ဖျောက်ဖျက်၍ ရရှာတော့မည် မဟုတ်ကြောင်းကိုတွေးမိပါသည်။
[၁၃၀၂] ဒဂုန်၊ ၂၀၊၂၃၉။
ဗိုလ်နဂါး၊ ဗိုလ်နဂါး၊ ကမ္ဘာသာကြေမယ် ဥဒါန်းမကျေ ဘူးဟေ့၊ လက်စားမချေရသမျှ ဘယ်တော့မှ မအေးဘူးမှတ်၊ [၁၃၁၉] နဂါး။
ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇ္ဇတိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇ္ဇတိ ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့သည် ကံစီမံသည့်အတိုင်း ဖြစ်ကြရ၏ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
(ကမ္မံ - ကံသည်၊ သတ္တေ - သတ္တဝါတို့ကို၊ ဝိဘဇ္ဇတိ - မတူကွဲပြားအောင် ခွဲခြားပေး၏။
) ဤစကားရပ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးပေးတရားကို အခြေခံထားသည်။
လူသားတို့၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများ၊ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ အောင်မြင်မှု ကျရှုံးမှုများသည် အတိတ်ဘဝများတွင် ပြုခဲ့သော ကံများ၏ အကျိုးဆက်များဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကံသည် သတ္တဝါတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကို မတူကွဲပြားသော ဘဝအခြေအနေများသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ အိပ်မက်တွေ ထူးထူးခြားခြားနှင့် ဘာတွေများ ဖြစ်ချင်လို့လည်းမသိပါဘူးနော်၊ ဟယ် တတ်နိုင်ပါဘူး၊ ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇ္ဇတိ တဲ့၊ ကံသာလျှင်အဖ၊ ကံသာလျှင်အမိ၊ [၁၃၂၅] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၄၊ ၁။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်ကသွေး ဘေးကိုပြု၊ တောကဆေး ဘေးကိုကု သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်ကသွေး ဘေးကိုပြု၊ တောကဆေး ဘေးကိုကု ဆိုသည်မှာ ကိုယ်တွင်းမှ သွေးသည် ဖောက်ပြန်ကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုပင် ပြန်လည်၍ ဘေးဖြစ်စေတတ်သည်။
ပြင်ပဖြစ်သော တောအရပ်မှ ဆေးဖက်ဝင် အရွက်၊ အမြစ်စသည်တို့ကမူ ကိုယ်၌ ဖြစ်သော ရောဂါကို ကုစားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းရင်းနှင့် ကုသနည်းတို့ကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကိုယ်ကသွေး ဘေးကိုပြု ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ သွေးသည် မညီမျှခြင်း၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ပါက ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာ့ဆေးပညာအယူအဆအရ သွေးသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သွေး၏ မညီမျှမှုသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
တောကဆေး ဘေးကိုကု ဆိုသည်မှာ တောတောင်များတွင် ပေါက်ရောက်သော ဆေးဖက်ဝင် အပင်များမှ ရရှိသော အမြစ်၊ အခေါက်၊ အရွက်များသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါများကို ကုသနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာ့ဆေးပညာတွင် သဘာဝအပင်များမှ ရရှိသော ဆေးဝါးများကို အဓိက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဆိုလိုရင်းမှာ ရောဂါသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှပင် စတင်ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း သဘာဝတရားမှ ရရှိသော ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တောထဲက ဆေးလည်း သေဘေးကို တားပေသည်။
ကိုယ်ထဲကသွေးလည်း သေဘေးကို ပွားစေသည်။
[၁၂၂၅-ခန့်] ပုည။
မကောင်းလျှင်မူ၊ ကိုယ်တွင်ဖြစ်ပွား၊သွေးနှင့်သားလည်း၊ ကြီးမားစင်စစ်၊ ရန်သူဖြစ်၏၊ အမြစ်အဥ၊ ဆေးအစုကား၊ တစ်ခုသော်မျှ၊ ကိုယ်ကမပါ၊ တောကလာလျက်၊ ချမ်းသာဆောင်တတ်၊ ကျိုးရှိမြတ်၏။
[၁၂၆၆] မဃ ၂၂၀။
ကိုယ်ကသွေး ဘေးကိုပြု၊ တောကဆေး ဘေးကိုကုဟု ဆိုရိုးစကား ရှိခဲ့ပါသည်။
…သွေးဖောက်ပြန်သောကြောင့် ဘေးရောဂါ ကပ်ရောက်ရပါသည်။
ကပ်ရောက်လာသော ထိုဘေးရောဂါကို တောမှ ထွက်သော အမြစ်၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ ဓာတ်သတ္တု စသည်တို့ဖြင့် ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါသည်။
[၁၃၄၅] မြန်ဆေးပင်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်ကောင်းလျှင် ကိုယ်စံ၊ ကိုယ်မကောင်းလျှင် ကိုယ်ခံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်ကောင်းလျှင် ကိုယ်စံ၊ ကိုယ်မကောင်းလျှင် ကိုယ်ခံ ဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင် ကောင်းသော အပြုအမူများ ပြုလုပ်ပါက ကောင်းကျိုးကို မိမိကိုယ်တိုင် ခံစားရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မကောင်းသော အပြုအမူများ ပြုလုပ်ပါက ဆိုးကျိုးကိုလည်း မိမိကိုယ်တိုင် ခံစားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံ၊ ကံ၏ အကျိုးပေးတရားကို ထင်ဟပ်စေပြီး မိမိ၏ လုပ်ရပ်များအတွက် မိမိကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူရမည်ဟူသော အယူအဆကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
စံ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ခံစားရခြင်း၊ ရရှိခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ခံ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံစားရခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်ကောင်းလျှင် ကိုယ်စံ၊ ကိုယ်မကောင်းလျှင် ကိုယ်ခံ ဆိုတာကို များစွာ သဘောကျဖို့ ကောင်းပါတယ်။
[၁၂၉၆] မဉ္ဇရီ၊ ဒု။
၁၇၀။
ကိုယ်ချစ်ကို မရှာနှင့်၊ သူချစ်ကို ရှာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်ချစ်ကိုမရှာနှင့် သူချစ်ကိုရှာ ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ရာတွင် မိမိက ချစ်ရသူကို ဦးစားမပေးဘဲ မိမိကို ချစ်မြတ်နိုးသူကိုသာ ရွေးချယ်သင့်ကြောင်း အကြံပေးသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပြန်အလှန် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ညွှန်းသည်။
မိမိချစ်သောသူသည် မိမိကို ပြန်လည်မချစ်ပါက ထိုဆက်ဆံရေးသည် ရေရှည်တွင် အဆင်မပြေနိုင်ဘဲ နာကျင်ခံစားရမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
တစ်ဖက်တွင် မိမိကို ချစ်မြတ်နိုးသူကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် အပြန်အလှန် လေးစားမှု၊ ဂရုစိုက်မှုနှင့် ချစ်ခင်မှုတို့ကို ရရှိနိုင်ပြီး ပျော်ရွှင်သော အိမ်ထောင်ရေးကို တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်ချစ်ကို မရှာနှင့် သူချစ်ကိုရှာ ဆိုတဲ့ ဩဝါဒကို ရှေးက လူကြီး သူမတွေက မိန်းမတို့ကို ပေးတာပဲ ဖြစ်ရမယ်။
[၁၃၅၂] ချစ်စိတ်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်း ဆိုသည်မှာ အရာရာတွင် ကိုယ်ချင်းစာတရားကို လက်ကိုင်ထားသင့်ကြောင်း၊ သူတစ်ပါးကို မိမိကိုယ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ စဉ်းစားသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
သူတစ်ပါး၏ ခံစားချက်၊ အခြေအနေ၊ အခက်အခဲများကို မိမိကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့ရသကဲ့သို့ စဉ်းစားပေးခြင်းဖြင့် နားလည်မှု၊ စာနာထောက်ထားမှုနှင့် သည်းခံခွင့်လွှတ်မှုတို့ကို တိုးပွားစေနိုင်သည်။
အရာရာတွင် ကိုယ်ချင်းစာတရား လက်ကိုင်ထားနိုင်လျှင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် မိမိကိုယ်တိုင် ထိုအခြေအနေတွင် ရောက်ရှိနေပါက မည်သို့ခံစားရမည်ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သူတစ်ပါးကို ကိုယ်နှင့် နှိုင်းစာ၍ ရှုမြင်တတ်ကြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရာတွင် မိမိကိုယ်ကို ဗဟိုမထားဘဲ သူတစ်ပါး၏ အမြင်၊ ခံစားချက်ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။
လူဆိုတာမျိုးဟာ ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်းဘူးတဲ့ ဟူသော စကားအရ လူတိုင်းသည် မတူညီသော အတွေ့အကြုံများ၊ ခံစားချက်များ ရှိနိုင်ကြောင်းကို နားလည်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ငါကဲ့သို့အစမှအဆုံးတိုင် အလုံးစုံ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်ကြီး သိချင်ရှာမယ်လို့ ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်း ဆိုတဲ့ ရှေးလူကြီးများစကားအတိုင်းပေါ့ရှင်၊ [၁၂၉၆] ဒဂုန်၊ ၁၄၊ ၁၆၇။
လူဆိုတာမျိုးဟာ ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်းဘူးတဲ့၊ ရှင့်သဘောလိုချည်း မမှတ်နဲ့၊ လူချင်းတူပေမဲ့ အသက်ရှူချင်း ကွဲသေးတယ်။
[၁၂၇၇] မောင်ပုံ။
၁၇၆။
ဒီလို ဝိပဿနာယောင်ယောင်လုပ်နေပြီး တကုပ်ကုပ်နေတာဟာ တစ်စုံ တစ်ခု စိတ်ရှုပ်စရာရှိတဲ့လူတွေ နေမှာပဲထင်ပါရဲ့။
ကိုယ်နှင့်နှိုင်း မရိုင်းဆိုသလို တွေးရတာပဲ။
[၁၃၀၀] ဒဂုန်၊ ၂၁၃။
ကိုယ်ရေးကြုံက သက်လုံကောင်းခဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်ရေးကြုံက သက်လုံကောင်းခဲ ဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ သွေးသားတော်စပ်သော ဆွေမျိုးများနှင့် ဖြစ်စေ ပတ်သက်သည့် အရေးကြီးကိစ္စ ကြုံတွေ့လာပါက စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ မထားနိုင်ဘဲ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သက်လုံကောင်းခဲ ဆိုသည်မှာ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထားနိုင်မှု အားနည်းခြင်း၊ ခေါင်းအေးအေးနှင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်မှု အားနည်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
လူတို့သည် သူတစ်ပါး၏ ကိစ္စများကို အေးဆေးစွာ စဉ်းစားသုံးသပ်နိုင်သော်လည်း မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် သက်ဆိုင်လာပါက စိတ်ခံစားမှုများ ပါဝင်လာသောကြောင့် မှန်ကန်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်မှု အားနည်းသွားတတ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ဆရာသည် သူတကာအရေးကို ရှေ့ပြေးရှေ့ဆောင် အောင်မြင်အောင် စီမံတတ်သော်လည်း ကိုယ်ရေးကြုံက သက်လုံကောင်းခဲသည် ဟူဘိသကဲ့သို့ အကြံအစည် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်အား မသွားနိုင်အောင်ပင် ရှိတော့သည်။
[၁၂၇၉] ဓမ္မစေတီ။
ရှေးပညာရှိကြီးများက ကိုယ်ရေးကြုံလျှင် သက်လုံကောင်းခဲသည် ဟု ဆိုလေ့ရှိ၏။
[၁၂၉၇] တိုးတက်ရေး။
ကိုယ်ရေးကြုံ သက်လုံကောင်းမြဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်ရေးကြုံ သက်လုံကောင်းမြဲ ဆိုသည်မှာ အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်တစ်ခုကို မိမိကိုယ်တိုင် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့လာရသည့်အခါ ပုံမှန်အချိန်များထက် ပိုမို၍ ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်း ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သက်လုံကောင်းမြဲ ဆိုသည်မှာ စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာခြင်း၊ ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ အခက်အခဲများကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်နိုင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
လူတို့သည် သာမန်အချိန်များတွင် အားနည်းနေသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ် အရေးကြုံလာပါက မထင်မှတ်လောက်အောင် ခွန်အားဗလနှင့် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာမှုတို့ကို ပြသနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ်ရေးကြုံတော့ သက်လုံကောင်းမြဲ ဟူသော စကားကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်သည် အသက်ဘေးအတွက် ခေတ္တခဏပဲ သက်သာရာရစေတော့ဟူ၍ အောက်မေ့ကာ ရွက်တိုင်အဖျားသို့တက်သည်တွင်…၊ [၁၂၈၅] မောင်စွန့်။
ယခုကဲ့သို့ အရေးကြီးပေါ်လာသောအခါ ကိုယ်ရေးကြုံ သက်လုံကောင်း ဆိုသောစကားကဲ့သို့ သက်လုံကောင်း၍ လာကာ ရုတ်တရက် ဆေးမစားဘဲ အားပြည့်၍ လာသကဲ့သို့ ရှိ၏။
[၁၂၉၃] ဒဂုန်၊ ၁၁၊ ၁၃၁။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ဟုလည်း ဆိုရိုးစကား ရှိသည်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ခုနစ်ပါး ဆိုရိုးစကားကိုလည်း ရှုပါ။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ အကြောင်းအရာ၊ အရည်အချင်း၊ ဂုဏ်သတင်းတို့ကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖော်ထုတ်၍ ဝင့်ကြွားပြောဆိုသူသည် သူတော်ကောင်း မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် နှိမ့်ချမှု၊ တရားသဖြင့် ပြောဆိုမှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ညွှန်းသည်။
လူတစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို ချီးမြှောက်ပြောဆိုခြင်းသည် မောက်မာခြင်း၊ ထောင်လွှားခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး လူအများ၏ လေးစားမှုကို မရရှိနိုင်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိ၏ အောင်မြင်မှု သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတင်းကို သူတစ်ပါးက ပြောဆိုမှသာ တန်ဖိုးရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိရာ အဓိပ္ပာယ်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖော် မသူတော်ဟုဆိုစမှတ်ရှိသောကြောင့် ကိုယ့်အကြောင်းကို ကိုယ်တိုင်မရေးသားသင့်ဟူ၍ ထင်မှတ်လေ့ရှိသောကြောင့်တည်း။
[၁၂၉၁] မောင်ဝကျေး။
မြန်မာလူမျိုးသည် ကိုယ့်အကြောင်းကို ကိုယ်တိုင် ဖော်ကောင်မလုပ်ချင်သော နိဝါတတရားအရ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် နှိမ့်ချဖုံးကွယ်လိုသော လူမျိုးဖြစ်လေသည်။
ကိုယ့်ဂုဏ်ကိုယ်ဖော် မသူတော် ဟူသော မြန်မာဆိုရိုးစကားသည်ဤအဆိုကို ထောက်ခံသော ဆိုရိုးစကားတစ်ခုပင်ဖြစ်ပေသည်။
[၁၃၂၆] ငွေတာရီ၊ ၄၄။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖျက် ကိုယ်လျှင်ပျက်၊ သံကိုသံဖျက် သံချေးတက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
သံကို သံဖျက်၊ သံချေးတက် ဟူသော စကားပုံလည်း ရှိသည်။
ကိုယ့်ကိုယ် ကိုယ်ဖျက်၊ သံချေးတက် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
သံကိုသံဖျက် သံချေးတက် စကားပုံကိုလည်း ရှုပါ။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖျက် ကိုယ်လျှင်ပျက်၊ သံကိုသံဖျက် သံချေးတက် ဆိုသည်မှာ သံကို သံချေးကပင် ဖျက်ဆီးတတ်သကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကို မိမိကပင် ဖျက်ဆီးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ မကောင်းသော အပြုအမူများ၊ အကျင့်စရိုက်များ၊ အတွေးအမြင်များ စသည်တို့သည် မိမိကိုယ်တိုင်ကိုပင် ပြန်လည် ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။
သံကိုသံဖျက် သံချေးတက် ဆိုသည်မှာ သံသည် အခြားအရာတစ်ခုခုကြောင့် ပျက်စီးခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ သံကိုယ်တိုင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော သံချေးကပင် သံကို တဖြည်းဖြည်း စားသွားစေပြီး ပျက်စီးစေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖျက် ကိုယ်လျှင်ပျက် ဆိုသည်မှာလည်း ထိုနည်းတူစွာပင် လူတစ်ဦးသည် ပြင်ပအကြောင်းအရာများကြောင့်သာ ပျက်စီးသည်မဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်၏ မကောင်းသော အကျင့်အကြံများ၊ အတွေးအခေါ်များကြောင့်လည်း ပျက်စီးနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဥပမာအားဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း၊ လောင်းကစားခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း စသည့် အပြုအမူများသည် မိမိ၏ ကျန်းမာရေး၊ စိတ်ဓာတ်နှင့် ဘဝကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖျက်၊ သံချေးတက်ဆိုတာ အရှိသားကပဲ၊ ကျွန်တော်သည်လိုပြောပေမဲ့ သတိတရားရပြီလို့ဆိုရတော့မလား၊ [၁၂၈၄] ဒဂုန်၊ ၄၊ ၃၈။
ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်ဖျက်၊ သံချေးတက်ဆိုသကဲ့သို့ သူတို့၏ မလိမ္မာမှုသည် သူတို့အကျိုးယုတ်ဖွယ် သက်သက်သာ ဖြစ်ချေသည်။
[၁၃၂၉] ဗမာ။
၄၁၄။
ကိုယ့်စေတနာ ကိုယ့်အကျိုးပေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်စေတနာ ကိုယ့်အကျိုးပေး ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ စေတနာအတိုင်း ကောင်းလျှင် ကောင်းသည့်အလျောက်၊ မကောင်းလျှင် မကောင်းသည့်အလျောက် အကျိုးပေးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
စေတနာသည် ကံ၏ အရင်းခံဖြစ်သောကြောင့် ကောင်းသော စေတနာဖြင့် ပြုလုပ်သော အမှုကိစ္စများသည် ကောင်းကျိုးကို ပေးပြီး မကောင်းသော စေတနာဖြင့် ပြုလုပ်သော အမှုကိစ္စများသည် မကောင်းကျိုးကို ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ လုပ်ရပ်များ၏ အကျိုးဆက်သည် မိမိ၏ စေတနာပေါ်တွင် မူတည်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ့်စေတနာ ကိုယ်အ့ကျိုးပေး ဆိုတဲ့အတိုင်း စေတနာကောင်းရင် ကောင်းကျိုးရပါတယ်။
[၁၃၃၄] အမေ။
ကိုယ့်တရား ကိုယ်စီရင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဘယ်သူမပြု မိမိမှု နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်တရား ကိုယ်စီရင် ဆိုသည်မှာ မိမိပြုခဲ့သော မကောင်းမှု၏ ဆိုးကျိုးကို မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ခံစားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူတစ်ဦးသည် ကောင်းမှုပြုလျှင် ကောင်းကျိုးကို ခံစားရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မကောင်းမှုပြုလျှင် ဆိုးကျိုးကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
မည်သူကမှ မိမိ၏ ကံကို ဖန်တီးပေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်၏ ပြုမူလုပ်ဆောင်ချက်များက မိမိ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
စီရင် ဟူသော ဝေါဟာရသည် တရားစီရင်ခြင်း၊ အပြစ်ပေးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မိမိ၏ လုပ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူရမည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို သက်ရောက်စေသည်။
ဘယ်သူမပြု မိမိမှု ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး မိမိ၏ ကံကြမ္မာကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖန်တီးသည်ဟူသော အယူအဆကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ အဆုံးကျတော့ ကိုယ့်တရား ကိုယ်စီရင်ပြီး သွားကြရမှာပဲ။
[၁၂၉၅] ဒဂုန်၊ ၁၅၈။
ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို ဆိုသည်မှာ လူ့သဘောသည် မိမိထက် သာလွန်သူကို မနာလို မရှုဆိတ် ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်သဘောကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
လူအများစုသည် မိမိတို့ထက် ဂုဏ်၊ ဥစ္စာ၊ ပညာ စသည်တို့တွင် သာလွန်သူများကို တွေ့မြင်သောအခါ မနာလိုခြင်း၊ ငြူစူခြင်း၊ မလိုလားခြင်း စသည့် စိတ်ခံစားမှုများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ဤသည်မှာ လူ့သဘာဝ၏ အားနည်းချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မနာလိုခြင်းသည် မကောင်းသော အကျင့်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သွန်သင်ဆုံးမထားသည်။
ကိုးကားချက်များ လူဆိုတာဟေ့ကိုယ့်ထက်သာ မနာလိုဘူးတဲ့။
အခြားသော မှူးမတ်တွေက ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ပေါ့လေ။
[၁၂၉၂] ကဝိမှန်၊ ၄၊ ၅။
၂၇၆။
ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို၊ အကြံတူရန်သူ၊ အလုပ်တူငြူစူဟု ဆိုရိုးရှိ သည့်အတိုင်း…၊ [၁၃၁၄] ကိုယ်ကျင့်။
ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သား နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား ဆိုသည်မှာ မိမိဘက်သားဟု ထင်မှတ်ထားသူ (သို့) ယုံကြည်အားကိုးထားသူသည် တကယ်တမ်းတွင် အခြားတစ်ဖက်သား၏ လူဖြစ်နေတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သစ္စာဖောက်ခြင်း၊ ကျောနောက်ဓားထိုးခြင်း၊ မိမိအားကိုးရသူကပင် မိမိကို ဒုက္ခပေးခြင်း စသည့် အခြေအနေများကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း၊ အပေါ်ယံအားဖြင့် ယုံကြည်ရသူဟု ထင်ရသော်လည်း အတွင်းစိတ်သဘောထားကို အတိအကျ မသိနိုင်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သတိပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။
နှိုင်းယှဉ်ချက် သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သား ဟူသော ဆိုရိုးစကားသည် ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သား ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါး၏ လူဟု ထင်မှတ်ထားသူသည် တကယ်တမ်းတွင် မိမိဘက်သား ဖြစ်နေတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မထင်မှတ်ထားသော နေရာမှ အကူအညီ သို့မဟုတ် အကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် ရှုပ်ထွေးနက်နဲပြီး အပေါ်ယံအမြင်ဖြင့် အကဲဖြတ်ရန် ခက်ခဲကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ကိုယ့်တပ်က ကိုယ့်ပြန်တိုက် ဆိုသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကိုယ့်လူ သူ့ ဘက်သားဆိုသကဲ့သို့လည်းကောင်း ဖြစ်နေကြသောကြောင့်…၊ [၁၂၇၅] စာဏကျ၊ ပ။
ကိုယ့်လူ သူ့ဘက်သား ဆိုတာလို ကိုယ်အားကိုးထားတဲ့သူက ဟိုဘက်ကို ပင်းတဲ့ စကားတွေကို ပြောပြန်ပြီ။
[၁၂၈၂] ဝေဝေ။
ကိုယ့်လင်ကလွဲ ဖွဲနှင့်ဆန်ကွဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်လင်ကလွဲ ဖွဲနှင့်ဆန်ကွဲ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လင်ယောက်ျားမှတစ်ပါး အခြားယောက်ျားများကို တန်ဖိုးမထားခြင်း၊ စိတ်မဝင်စားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်အပေါ် သစ္စာရှိမှု၊ တစ်လင်တစ်မယားစနစ်ကို အလေးထားမှု စသည့် အယူအဆများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ဖွဲနှင့်ဆန်ကွဲ ဆိုသည်မှာ တန်ဖိုးမရှိသော ဖွဲနှင့် တန်ဖိုးရှိသော ဆန်ကို နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
မိမိ၏ လင်ယောက်ျားသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးဖြစ်ပြီး အခြားသူများသည် တန်ဖိုးမရှိသော ဖွဲနှင့်သာ တူသည်ဟု တင်စားပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားကို အများအားဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ အိမ်ထောင်အပေါ် သစ္စာရှိမှုကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကားချက်များ ဗြဟ္မဒတ်မင်းဆိုးက အတွင်းမရိုးသော စိတ်ထားဖြင့် ချစ်စကား ကြိုက်စကား ပြောဆိုလာပြန်ရာ ကိုယ့်လင်ကလွဲ ဖွဲနှင့်ဆန်ကွဲလိုအောက်မေ့လျက်ရှိသော ထိုကိန္နရီမလေးက ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏အလိုသို့ မလိုက်လျောဘဲ…၊ [၁၃၁၄] မင်မြု။
ကိုယ့်လိပ်ပြာ ကိုယ်ရှက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်လိပ်ပြာ ကိုယ်ရှက် ဆိုသည်မှာ သိက္ခာမရှိသော အမှုကို ပြုမိလျှင် မိမိကိုယ်ကို စိတ်မလုံဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လိပ်ပြာ ဟူသော ဝေါဟာရသည် စိတ်၏ အတွင်းပိုင်း၊ ခံစားချက်၊ အသိစိတ် စသည်တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
မကောင်းသော အမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်မိပါက ထိုအမှုသည် မိမိ၏ စိတ်ထဲတွင် စွဲကျန်ရစ်ပြီး စိတ်မလုံခြုံခြင်း၊ အပြစ်ရှိသည်ဟု ခံစားရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
သူတစ်ပါး မသိလျှင်ပင် မိမိကိုယ်တိုင်၏ စိတ်ထဲတွင် ရှက်ရွံ့နေခြင်းကို ကိုယ့်လိပ်ပြာ ကိုယ်ရှက် ဟု တင်စားပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကောင်းသောအမှု ပြုလုပ်ရန်၊ မကောင်းမှုမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် သွန်သင်ဆုံးမထားသည်။
ကိုးကားချက်များ အသံလုပ် တရားဟောရာ၌ ကိုယ့်လိပ်ပြာ ကိုယ်ရှက်ဆိုသလို ရှက်ဖွယ် ကောင်းလှ၏။
[၁၃၁၄] ကိုယ်ကျင့်။
ကိုယ့်ဥမှ ဥထင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကိုယ့်ဥမှ ဥထင် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ သားသမီးကိုသာ အကောင်းဆုံး၊ အမြတ်နိုးဆုံးဟု ထင်မြင်ယူဆခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘမေတ္တာ၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသည်။
မိဘများသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို အခြားသူများ၏ သားသမီးများထက် ပိုမို၍ ချစ်ခင်မြတ်နိုးတတ်ကြသည်။
မိမိရင်သွေးကို အကောင်းဆုံးဟု မြင်ခြင်း၊ အပြစ်အနာအဆာများကို ဖုံးကွယ်လိုခြင်း၊ အကာအကွယ်ပေးလိုခြင်း စသည့် သဘောသဘာဝများသည် မိဘတိုင်းတွင် ရှိတတ်သည်။
ဥ ဟူသော ဝေါဟာရသည် အစဦးအစကို ရည်ညွှန်းပြီး မိမိမှ မွေးဖွားလာသော သားသမီးသည် မိမိ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကဲ့သို့ ခံစားရသောကြောင့် အထူးတလည် မြတ်နိုးခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ မိဘတို့မည်သည်ကိုယ့်ဥမှ ဥထင် ဆိုသည့်အတိုင်း သူတို့၏ သားသမီးများကိုသာလျှင် သူများထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုပြီး ချစ်ကြည် မြတ်နိုးရမည်မှာ လောကဓမ္မတာပင် ဖြစ်လေသည်။
[၁၃၁၄] မင်မြု။
၂၂၅။
ကျားမရဲ တစ်၊ လူမရဲ ဟစ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကျားမရဲ တစ်၊ လူမရဲ ဟစ် ဆိုသည်မှာ ကြောက်လန့်သော ကျားသည် အသံပြုတတ်သကဲ့သို့ သတ္တိမရှိသောသူသည်လည်း အော်ဟစ်ဝါကြွား ကြုံးဝါးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပြင်ပန်းတွင် အော်ဟစ်ခြိမ်းခြောက်နေသော်လည်း အတွင်းစိတ်တွင် ကြောက်ရွံ့နေသူများအကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
တကယ့် ရဲရင့်သူများသည် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ မိမိ၏ လုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပြီး သတ္တိမရှိသူများသာ အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် ကြုံးဝါးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
တစ် ဟူသော ဝေါဟာရသည် ကျား၏ အသံကို ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဟစ် ဟူသော ဝေါဟာရသည် လူ၏ အော်ဟစ်သံကို ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တကယ်ရဲရင့်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ကျားမရဲ တစ်၊ လူမရဲ ဟစ် သဘောမျိုး လေကျယ်နေလျှင် အသံကြောင့် ဖားသေသလို ဒုက္ခရောက်မည်သာ ဖြစ်သည်။
[၁၃၂၈] ရှေ့သို့၊ ၈၊ ၇။
ကျီးဖြူရောက်က စစ်မက်ထ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကျီးဖြူရောက်က စစ်မက်ထ ဆိုသည်မှာ ကျီးဖြူ ရောက်ရှိပါက စစ် ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးယခင်က ကျီးဖြူသည် မကောင်းသော နိမိတ်အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ကျီးဖြူတွေ့ပါက စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အကြောင်းအရာတစ်ခု၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ် သို့မဟုတ် လက္ခဏာကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ ဤယုံကြည်မှုသည် ခေတ်မမီတော့သော်လည်း ဆိုရိုးစကားအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
ရုပ်ဝါသွင်မူ၊ အမြင်တူလည်း၊ ကျီးဖြူဆင်ဖြူ၊ ဂုဏ်မတူဘူး ဟူသော စာပိုဒ်နှင့် တွဲဖက်၍လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အသွင်အပြင် တူညီသော်လည်း ဂုဏ်သတ္တိ မတူညီနိုင်ကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ရုပ်ဝါသွင်မူ၊ အမြင်တူလည်း၊ ကျီးဖြူဆင်ဖြူ၊ ဂုဏ်မတူဘူး၊ ကျီးဖြူ ရောက်က၊ စစ်မက်ထ၏၊ [၁၂၆၆] မဃ ၂၀၁။
ကျူးလာမိုးသက် ပျိုးကြဲရက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကျူးလာမိုးသက် ပျိုးကြဲရက် ဆိုသည်မှာ တနင်္လာနေ့၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ ကြာသပတေးနေ့နှင့် သောကြာနေ့တို့သည် ပျိုးကြဲရန် သင့်လျော်သော ရက်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားတွင် ရက်များကို အလွယ်တကူ မှတ်မိစေရန် စကားလုံးများဖြင့် စီထားသည်။
ကျူး = တနင်္လာနေ့ လာ = ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မိုး = ကြာသပတေးနေ့ သက် = သောကြာနေ့ ရှေးယခင်က လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် ရက်ကောင်းရက်မြတ်ကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် အရေးပါသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ပျိုးကြဲရန် သင့်လျော်သော ရက်များကို ဤဆိုရိုးစကားဖြင့် မှတ်သားခဲ့ကြသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ သိပ္ပံနည်းကျ လယ်ယာစိုက်ပျိုးနည်းများကို အသုံးပြုလာကြသောကြောင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် ယခင်ကလောက် အသုံးမများတော့သော်လည်း ရိုးရာအစဉ်အလာကို ထိန်းသိမ်းသောအားဖြင့် ဆက်လက် ပြောဆိုနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ထိုသို့ ထွန်ရာ၌ ကျူးလာမိုးသက် ပျိုးကြဲရက်ဟူသည့်အတိုင်း တနင်္လာ နေ့၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ ကြာသပတေးနေ့၊ သောကြာနေ့တို့မှာ ပျိုးကြဲရက်များပင် ဖြစ်သော်လည်း မိမိ၏ စန်းလဂ်အနေ ကောင်း မကောင်းကိုလည်း ကြည့်၍ ကြဲရသည်။
[၁၃၂၉] မြန်ယဉ်လယ်။
တီးရေးမူးရေး ဘာကာယိုကို (; ၁၇ ဩဂုတ် ၁၉၉၄ မွေးဖွား) သည် ပြင်သစ်ကြေးစားဘောလုံးသမားဖြစ်ပြီး လက်ရှိ အဆင့်မြင့်တန်း ချဲလ်ဆီးအသင်းနှင့် ပြင်သစ်လက်ရွေးစင်အသင်းတွင် ကစားနေသည်။
သူ၏ ကစားကွက် ကို ဟန့်တားဖျက်ဆီးနိုင်စွမ်းကြောင့် ကွင်းလယ်ခံစစ်မှူးအဖြစ် ကစားလေ့ရှိသော်လည်း ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် လှုပ်ရှားနိုင်မှုတို့ကြောင့် ပြင်သစ်လက်ရွေးစင်အသင်း မန်နေဂျာ ဒီဒီယာ ဒက်စ်ချမ့်ပ် က သူကို "ပြီးပြည့်စုံသော ကွင်းလယ်ကစားသမား"အဖြစ် တင်စားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က ခြေထောက်ကျိုးခဲ့ပြီးနောက် ဘာကာယိုကိုသည် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ရိုမ်းဘောလုံး အကယ်ဒမီတွင် လူငယ်ကစားသမားအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။