kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သူ့စာအုပ် မောင်ငယ်ငယ်က ခရေဦးနှင့် ရသစာတမ်းများ (You Were My First Star Flower When I Was Young & Other Fictional Essays) သည် ၂၀၀၈ ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆုကို ရရှိသည်။
ရေးသောစာအုပ်များ ဂုဏ်သိက္ခာတရားခွင် အမေကတဘက် ကမ္ဘာကြီးကတဘက် နွေနှောင်းညတည၌ လရောင်နှင့်လေညှင်းကို တွေ့ရှိခြင်း ဆင်တကောင်၏အသက်ကို အရှက်နှင့်လဲခဲ့ခြင်း ပျားရည်လိမ်းသော သစ်ရွက်တရွက် ပို၍မြင့်သော တောင်တန်းများ မောင်ငယ်ငယ်က ခရေဦး ဝန်ချတောင်နှင့် အခြားအက်ဆေးများ (၂၀၂၀) ကိုးကား ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)။
မြေခွေးနှင့် အမဲလိုက်ခွေး ၂ () သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန် အန်နီမေရှင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ။
ဘမ်ဘီ ၂ () သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန် အန်နီမေရှင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
တင်းဝါး (Cephalostachyum) အာရှတိုက်နှင့် မဒါဂါစကာတွင်ပေါက်ရောက်သည့် မြက်မျိုးရင်း ဝါးပင်မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။
Munro, William. 1868. Transactions of the Linnean Society of London 26(1): 138-141 descriptions in Latin, commentary in English အခြားဝါးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျင် အသေးမှ အလတ်အရွယ်အစားရှိကြသည်။
တောင်ပေါ်ဒေသနှင့် မြေနိမ့်ပိုင်းသစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
Flora of China Vol. 22 Page 54 空竹属 kong zhu shu Cephalostachyum Munro, Trans. Linn. Soc. London. 26: 138. 1868. ကိုးကား Category:ဝါး။
သိုက်ဝါး (Bambusa tulda) (Indian timber bamboo) (Bengal bamboo) သည်Monaco Nature Encyclopedia) သည် ဝါးမျိုးစိတ်များထဲတွင် အသုံးဝင်ဆုံး မျိုးစိတ်တခုဟု ဆိုနိုင်သည်။
အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ တိဗက်၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ပေါ်တိုရီကိုနိုင်ငံနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်၏အချို့နေရာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
Kew World Checklist of Selected Plant FamiliesFlora of China Vol. 22 Page 21, 俯竹 fu zhu, Bambusa tulda Roxburgh, Fl. Ind., ed. 1832. 2: 193. 1832. Bor, N.L. (1968). Flora of Iraq 9: 1–588. Ministry of Agriculture & Agrarian Reform, Baghdad.Karthikeyan, S., Jain, S.K., Nayar, M.P. & Sanjappa, M. (1989). Florae Indicae Enumeratio: Monocotyledonae: 1–435. Botanical Survey of India, Calcutta.Jørgensen, P.M. & León-Yánez, S. (eds.) (1999). Catalogue of the Vascular Plants of Ecuador. Monographs in Systematic Botany from the Missouri Botanical Garden 75: i–viii, 1–1181.Press, J.R. et al. (2000). Annotated Checklist of the Flowering Plants of Nepal: i–x, 1–430. Natural History Museum, London.Noltie, H.J. (2000). Flora of Bhutan 3(2): 457–883. Royal Botanic Gardens, Edinburgh.Kress, W.J., DeFilipps, R.A., Farr, E. & Kyi, D.Y.Y. (2003). A Checklist of the Trees, Shrubs, Herbs and Climbers of Myanmar. Contributions from the United States National Herbarium 45: 1–590.Clayton, W.D., Harman, K.T. & Williamson, H. (2006). World Grass Species – Synonymy database. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew.Wu, Z. & Raven, P.H. (eds.) (2006). Poaceae. Flora of China 22: 1–733. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis.Newman, M., Ketphanh, S., Svengsuksa, B., Thomas, P., Sengdala, K., Lamxay, V. & Armstrong, K. (2007). A checklist of the vascular plants of Lao PDR: 1–394. Royal Botanic Gardens, Edinburgh.Ahmed, Z.U. (ed.) (2008). Encyclopedia of Flora and Fauna of Bangladesh 12: 1–505. Asiatic Society of Bangladesh.Lepcha, S.R., Sharma, T.P. & Das, A.P. (2009). Diversity and distribution of Bamboos in Pangolakha wildlife sanctuary in Sikkim, India. Pleione 3(1): 13–17.Giraldo-Cañas, D. (2011). Catálogo de la familia Poaceae en Colombia. Darwiniana 49: 139–247.Acevedo-Rodríguez, P. & Strong, M.T. (2012). Catalogue of seed plants of the West Indies. Smithsonian Contributions to Botany 98: 1–1192. သိုက်ဝါးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စက္ကူပြုလုပ်ရန် ကုန်ကြမ်းအဖြစ်ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချသည်။
ယင်းဝါးသည် အမြင့် ၁၅ မီတာ၊ အထူ ၈ စင်တာမီတာ အထိ ကြီးထွားနိုင်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင်လည်း တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
Bambusa tulda , OzBamboo; Retrieved: 2007-12-19 ကိုးကား Category:ဝါး။
ဝါးကြီး (Bambusa copelandii) သည် ဝါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဒေသရင်းဝါးပင်ဖြစ်သည်။
အမြင့် ၁,၅၀၀ မှ ၂,၀၀၀၊ အထူ ၁၅-၂၀ စင်တာမီတာအထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ဝါးပင် ဝါးပိုး (Dendrocalamus giganteus) (giant bamboo) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဝါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
ယင်းဝါးသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံး ဝါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် မီတာ ၃၀ အထိ ကြီးထွားနိုင်ပြီး အခြေနေပေးသည့်အချိန်တွင် တရက်လျင် ၄၀ စင်တီမီတာနှုန်း ကြီးထွားနိုင်သည်။
ဝါးပိုးဝါးမှထွက်သော မျှစ်ကို စားသုံးနိုင်သည်။
ဂေါ်ရခါးပင် (Chayote) (Sechium edule) သည် စားသုံးနိုင်သောအပင်ဖြစ်ပြီး သခွားမျိုးရင်းဝင်နွယ်ပင်ဖြစ်သည်။
ဂေါ်ရခါးသီးကို မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဟွန်းဒရပ်နိုင်ငံကြား မီဆိုမေရိကဒေသတွင် ပထမဆုံး စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
အပင်သည် လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများတွင် အစားအစာတမျိုးဖြစ်ခဲ့သည်။
အသီးအား များသောအားဖြင့် ချက်၍ စားကြသည်။
ဂေါ်ရခါးသီးတွင် ဗီတာမင်စီ ပါဝင်သည်။
အသီးသာမက အမြစ်၊ ပင်စည်နှင့် အရွက်များကိုလည်း စားသုံးနိုင်သည်။
အာရှတိုက်တွင် အညွှန့်များကို ဆလပ်ရွက်ကဲ့သို့ စားသုံးကြသည်။
ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ဂေါ်ရခါးများသည် နီပေါနိုင်ငံမှ စစ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။
ဂေါ်ရခါး သို့ ဂေါ်ရခါးလီ ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်- လူမျိုး နီပေါလူမျိုး အိန္ဒိယ ဂေါ်ရခါး ဗမာ ဂေါ်ရခါး အပင် ဂေါ်ရခါးပင်။
ဝံပိုင့် () ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်အရွယ် အငယ်စားနှင့် အလတ်စား အမျိုးမျိုးရှိကြသော ဇီဝမျိုးတူ နို့တိုက်သတ္တဝါများ မျိုးရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သိပ္ပံအမည်ဖြင့် "ဗီဗာရီဒီး"ဟု ခေါ်လေသည်။
ဝံပိုင့်များ၏ ပုံပန်းသွင်ပြင်သည် ကြောင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း ဗီဇမျိုးရိုး၊ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အသေးစိတ် ဖွဲ့စည်းပုံများမှာမူ အတန်ပင်ကွဲပြား၏။
ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဝံပိုင့်) ဗီဗာရီဒီး မျိုးရင်းသည် ဖီးလစ်ဒီး(ကြောင်မျိုးရင်း)၊ ဟိုင်အီးနီဒီး(ဟိုင်အီးနား)၊ ဟာပတ် စတီဒီး(မြွေပါ)၊ ပရီအိုနိုဒွန်တီဒီး(လင်စိုင်) စသည့် တိရစ္ဆာန်မျိုးရင်း တို့နှင့်အတူ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစဉ်ခွဲ "ဖဲလစ်ဖော်မီယာ ()" ထဲ၌ ပါဝင်သည်။
ဝံပိုင့်မျိုးရင်းအား မျိုးစိတ် (၃၃) မျိုးပါဝင်သော မျိုးစု (၁၅) စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Wozencraft, W. C. (2005). "Order Carnivora" . In Wilson, D. E.; Reeder, D. M (eds.). Mammal Species of the World (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. pp. 548–559. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494.CS1 maint: ref=harv () တွေ့ရှိရသော ဒေသများ ဝံပိုင့်များသည် အရှေ့တိုင်းဒေသများဖြစ်သော အာရှတိုက်တခုလုံး၊ အာဖရိကတိုက်တစ်ဝှမ်းလုံးနှင့် ဥရောပတိုက်၏ တောင်ပိုင်းဒေသတို့တွင် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။
မဒါဂတ်စကားကျွန်းနှင့် ဆူလာဝေစီကျွန်း များတွင်လည်း ကျက်စားကြပြီး၊ ကမ္ဘာ့ဟောင်းဟုခေါ်သော အရှေ့တိုင်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့်အပြင် အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသရှိ Wallace မျဉ်းဟုခေါ်သော အာရှနှင့် ဩစတြေးလျကြားရှိ ဇီဝမျိုးကွဲရပ်ဝန်း အပိုင်းအခြားကို ကျော်လွန်၍ ကျက်စားကြသည်ကိုလည်းတွေ့ရသည်။
မျိုးရင်းဝင်အများစုသည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများတွင် ပိုမိုနေထိုင်ကျက်စားကြသော်လည်း အချို့ဝံပိုင့်မျိုးနွယ်များမှာ တောအုပ်များ၊ ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။
"ကြောင်ကတိုး/ကြောင်နံ့သာ" ဝံပိုင့် မျိုးရင်းဝင်အများစုသည် ကြောင်ကတိုး (ဝါ) ကြောင်နံ့သာ ဟုခေါ်သည့် ခန္ဓာကိုယ်မှ ရနံ့တစ်ခုထုတ်သည့် ကြောင်အသွင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြလေ၏။
၎င်းရနံ့ထုတ်နိုင်သော ဝံပိုင့်အများစုမှာ "ဗီဗားရာ၊ စီဗက်တစ္စတစ်၊ ဗီဗားကျူလာ " မျိုးစုများမှ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ ရနံ့ထွက်ခြင်းမှာ ၎င်းမျိုးစုဝံပိုင့်များ၏ ဒွါရနားတွင် ရနံ့ထုတ်ဂလင်းတစ်ခုပါရှိသောကြောင့် ဖြစ်လေ၏။
သို့ရာတွင် ၎င်းတို့အားလုံး၏ ရနံ့တိုင်းသည် "ကတိုး" ဟူသော နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းနေခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ တချို့သောဝံပိုင့်များ၏ ရနံ့မှာ မခံမရပ်နိုင်လောက်ပင် ပြင်းထန်သည်ဟုသိရသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ ၎င်း "ကတိုး" ဟူသောအသုံးအနှုန်းသည်လည်း တခါတရံတွင် နှစ်လိုဖွယ်မကောင်းသော ရနံ့များကို ရည်ညွှန်းရာ၌လည်း လူတချို့ သုံးလေ့ရှိကြလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ။
ကြောင်ပျံ (ခေါ်) ကြောင်အူ (အင်္ဂလိပ်: Ferret-badgers) ဆိုသည်မှာ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစုတစ်စုဖြစ်ပြီး "ဝံပုလွေ/ ခွေးအသွင်ရှိသတ္တဝါ" ကာနီဖော်မီယာ (Caniformia) မျိုးစဉ်ငယ်ထဲမှ ဖြစ်သည်။
ကြောင်ပျံ၏ သိပ္ပံအမည်မှာ "မဲလိုဂေလ် (Melogale)" ဖြစ်ပြီး Mustelidae ၏ မျိုးရင်းခွဲ Helictidinae မှတစ်ခုတည်းသော မျိုးစုလည်းဖြစ်သည်။
၎င်းမျိုးစုတွင် အောက်ပါအတိုင်း မျိုးကွဲ မျိုးစိတ် (၆)ခုရှိသည် - ဘော်နီယိုကြောင်ပျံ ကြောင်အူငယ် (သို့) တရုတ်ကြောင်ပျံ ဖော်မိုဆာကြောင်ပျံ ဂျာဗားကြောင်ပျံ ( Melogale orientalis ) ကြောင်အူကြီး (သို့) ကြောင်ပျံ (မြန်မာကြောင်ပျံ) ဗီယက်နမ် ကြောင်ပျံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဝီဇယ်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ။
ဘလိုင် ဖားပါးစပ်ငှက် (Batrachostomus affinis) သည် မျိုးရင်း Podargidae ရှိငှက်ဖြစ်သည်။
ယင်းငှက်အား မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဖားပါးစပ်ငှက်များသည် ညဘက်တွင် သွားလာလှုပ်ရှားတတ်သော မြေဝပ်ငှက်အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။
နေ့ခင်းဘက်တွင် ကိုယ်ရောင်ဖျောက်ကာ အပင်များကြားတွင် နားနေလေ့ရှိသည်။
ဖားနှင့် ကြွက်အသေးစားများကို ဖမ်းယူစားသောက်ကြသည်။
ယင်းသားကောင်များကို မမျိုချခင် ကျောက်ခဲများဖြင့် ထုခြေရိုက်နက်တတ်ကြသည်။
အဖြူရောင် ဥ ၃ လုံးခန့်ကို ဥတတ်ပြီး ဥပေါက်ရန် ညဘက်တွင် ငှက်အမက ဝပ်၍ နေ့ခင်းဘက်တွင် ငှက်ဖိုက ဝပ်သည်။
မျိုးစိတ် A pair of tawny frogmouths resting in a tree fork during the day မျိုးစု Podargus :en:Tawny frogmouth, Podargus strigoides :en:Marbled frogmouth, Podargus ocellatus :en:Papuan frogmouth, Podargus papuensis မျိုးစု Batrachostomus :en:Large frogmouth, Batrachostomus auritus :en:Dulit frogmouth, Batrachostomus harterti :en:Philippine frogmouth, Batrachostomus septimus :en:Gould's frogmouth, Batrachostomus stellatus :en:Sri Lanka frogmouth, Batrachostomus moniliger :en:Hodgson's frogmouth, Batrachostomus hodgsoni :en:Short-tailed frogmouth, Batrachostomus poliolophus :en:Javan frogmouth, Batrachostomus javensis ဘလိုင် ဖားပါးစပ်ငှက်, Batrachostomus affinis :en:Sunda frogmouth, Batrachostomus cornutus မျိုးစု Rigidipenna :en:Solomons frogmouth, Rigidipenna inexpectata ကိုးကား Category:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ကုတ်ကလောင်လေး (Psilopogon cyanotis) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသည့် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာနေထိုင်ကျက်စားပြီး တည်ငြိမ်သောငှက်ကောင်ရေ ရှိသောကြောင့် IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ် မစိုးရိမ်ရသည့်ငှက်မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
thumb|တွယ်တက်တတ်သော နွယ်ပင်တမျိုးဖြစ်သည့် ကွမ်းရွက်ပင် နွယ်ပင် (Vine) ဆိုသည်မှာ ပင်စည် တွယ်၍ကြီးထွားသော အပင်များကို ခေါ်ဆိုသည်။
အချို့အပင်များသည် အချိန်အတိုင်းအတာတခုထိသာ နွယ်ပင်ပုံစံမျိုး ကြီးထွားသည်။
နွယ်ပင်များသည် လောင်းရိပ်ရှိသောနေရာနှင့် နေရောင်ခြည်အပြည့်ရသောနေရာများတွင်လည်း ကောင်းမွန်စွာ ရှင်သန်ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။
နွယ်ပင်နမူနာအပင်များမှာ သခွားပင်၊ သပွတ်ပင်၊ ဘူးပင်၊ ကြက်ဟင်းခါးပင်၊ ဂေါ်ရခါးပင်များဖြစ်ကြသည်။
နွယ်ပင်အချို့သည် မိမိဘာသာ တွယ်တက်နိုင်သော်လည်း အချို့နွယ်ပင်များမှာ မြန်ဆန်စွာကြီးထွားရန်အတွက် လေ့ကျင့်ရန် လိုအပ်သည်။
ဥပမာ နွယ်ပင်များအတွက် ဝါးလုံးတိုင်များ၊ စင်များထိုးပေးခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
နွယ်ပင်များသည် အခြားအပင်များပေါ်တွင်လည်း တွယ်တက်၍ ကြီးထွားနိုင်စွမ်း ရှိသည်။
နွယ်ပင်အများစုသည် ပန်းပွင့်သော အပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နွယ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အပင်ရုပ်သွင်ဗေဒ။
ဆတ်ဗျိုင်းမဲ (Ixobrychus flavicollis) သည် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩစတျေးလျနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အလျား ရှိပြီး သစ်ပင်များ၊ ချုံပုတ်များပေါ်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ဥကို ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ ဥတတ်သည်။
အင်းဆက်များ၊ ငါးများနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို ရှာဖွေစားသုံးသည်။
ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရေတိမ်နေငှက်များ ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ရေအေးရွာ ()သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ရေအေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေအေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၀၂၉ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၁၈၁၉ ဦး၊ မ ၂၀၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ရှားတောရွာ ()သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၄၅၀ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၂၇၇၅ ဦး၊ မ ၃၁၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၆၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ထန်းတောကြီးရွာ ()သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ထန်းတောကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းတောကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၃၄၆ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၂၄၇၇ ဦး၊ မ ၂၉၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆတ်ဗျိုင်းကြီး (Botaurus stellaris) သည် ရေတိမ်နေ၊ ဗျိုင်းမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့တွင် သားပေါက်သည်။
ယင်းငှက်တို့သည် လျှို့ဝှက်စွာနေတတ်ကြပြီး ကွင်းပြင်များတွင် မြင်ရခဲသည်။
သားပေါက်ကာလ နွေဦးရာသီတွင် ယင်းငှက်တို့ခေါ်သံကို ကြားရတတ်သည်။
အင်းဆက်များ၊ ငါးများနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို စားသောက်တတ်သည်။
အသိုက်ကို ရေနှင့်နီးသောကမ်းပါးများတွင် ဆောက်လေ့ရှိပြီး သားပေါက်ကလေးများကို ခြောက်ပတ်ကာလအထိ ပြုစုစောင့်ရှောက်ကြသည်။
ဆတ်ဗျိုင်းကြီးကို နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်းက မျိုးသုဉ်း အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရမှုအနည်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ပေးသော်လည်း အချို့သောနေရာများတွင် ငှက်ကောင်ရေ သိသိသာသာ ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ယင်းငှက်သည် ငှက်များအားလုံးထဲတွင် မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်ခံရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ညောင်တုံးအိုင်ရွာ ()သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ညောင်တုံးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်တုံးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၈၁၁ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၁၅၄၂ ဦး၊ မ ၁၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ခရမ်းစပ်ကုန်းရွာ ()သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ခရမ်းစပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရမ်းစပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၅၅၀ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၂၉၉၁ ဦး၊ မ ၃၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ပင်လယ်ဖျံ (Pinniped or Seal) သည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် နေထိုင်သော အသားစားသတ္တဝါတမျိုးဖြစ်ပြီး ရေယက်ပါခြေထောက်များရှိသည်။
ကုန်းနေရေနေ ရေငန်နေ နို့တိုက်သတ္တဝါလည်း ဖြစ်သည်။
အစွယ်ရှည်ဖျံ၊ နားရွက်ရှည်ဖျံ၊ နားရွက်တိုဖျံဟူ၍ အသွင်အပြင်အရခွဲနိုင်သော မျိုးကွဲ ၃ ခု ရှိသည်။
အသေးစိတ်ထပ်ခွဲပါက ၃၃ မျိုးရှိပြီး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများအရ အမျိုး ၅၀ အထိ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ဖျံတို့မှာ မူလမျိုးရင်း ၂ ခုမှ ကွဲပြားပေါက်ဖွားလာကြောင်း သမိုင်းစဉ်ဆက် ထင်မြင်ခဲ့ကြသော်လည်း မော်လီကျူးမှပြသော သက်သေတို့အရ အသားစား နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုး မူစတယ်လွိုက်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သိရသည်။
ယင်းမျိုးစုမှ လွန်ခဲ့သော နှစ် သန်း ၅၀၀ ခန့်က ကွဲထွက်လာခြင်းတည်း။
ဖျံတို့သည် အလျား ၁ မီတာ (၃ ပေ ၃ လက်မ)၊ အလေးချိန် ၄၅ ကီလို (၉၉ ပေါင်) ရှိသော ဘိုင်ကယ်ဖျံတို့မှသည် အလျား ၅ မီတာ (၁၆ ပေ)၊ အလေးချိန် ၃၂၀၀ ကီလို (ပေါင် ၇၁၀၀) ရှိသည့် တောင်ပိုင်းဆင်ဖျံအထီးတို့အထိ အစားစားရှိ၏။
ဖျံမျိုးစိတ်အားလုံး ဖိုမသဏ္ဌာန်ကွဲသည်။
ခပ်စင်းစင်းကိုယ်ရှိပြီး ခြေ ၄ ဘက်ဖြင့် အလျားလိုက်ကူးနိုင်အောင် ပြုပြင်ထားသည်။
ရေထဲတွင် လင်းပိုင်မျှ မမြန်သော်လည်း အတော်ပင် သက်လုံကောင်းကောင်းနှင့် ဖျတ်ဖျတ်လတ်လတ်ကူးနိုင်သည်။
နားရွက်ရှည်ဖျံတို့မှာ ရှေ့ခြေဖြင့် အဓိကယက်သည်။
ကျန် ၂ မျိုးတို့က နောက်ခြေကို အားပြုသည်။
အစွယ်ရှည်ဖျံနှင့် နားရွက်ရှည်ဖျံတို့သည် ကုန်းပေါ်တက်ပါက နောက်ခြေကို ကိုယ်အောက်၌ထည့်ကာ ကုန်းနေသတ္တဝါများ ခြေလှမ်းသကဲ့သို့ သွားတတ်သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ယှဉ်ကြည့်ပါက နားရွက်တိုဖျံတို့ ကုန်း၌ လမ်းလျှောက်လျှင် ကြည့်ရဆိုးသည်။
နားရွက်ရှည်ဖျံတမျိုးသာ မြင်သာသောနားရွက်ရှိသည်။
ဖျံတို့သည် အာရုံခံကောင်းပြီး အမြင်အကြားအာရုံမှာ လေထဲတွင်ဖြစ်စေ ရေထဲတွင်ဖြစ်စေ စွမ်းသည်။
နှုတ်သီး၌ အဆင့်မြင့်သော အနံ့ခံစနစ် ပါသည်။
အချို့မျိုးစိတ်တို့မှာ ရေနက်ထဲနေနိုင်အောင် ပြုပြင်ယူထားသည်။
အဆီပြင်ထူထူ သို့ ဝမ်းရှေ့အဆီပြင်ဖြင့် ကိုယ်ကို နွေးစေရန် လုပ်တတ်၏။
အစွယ်ရှည်ဖျံမှလွဲ၍ ကျန်ဖျံမျိုးစိတ်တို့မှာ သားမွှေးရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ။
ဖျံ (Otter) ပင်လယ်ဖျံ (Seal) ဝါးလရပ်ဖျံ (Walruse) ပင်လယ်ခြင်္သေ့ဖျံ (Seal Lion) ဖျံ (ဘဲလက်) (Smooth-coated otter)။
ငါးစင်ရိုင်း (Mystus vittatus) သည် ရေချိုရေငန်စပ်ဒေသ၊ ရေကန်များတွင် နေထိုင်သည့် ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
ယင်းငါးအား အာရှတိုက်နိုင်ငံများဖြစ်သော ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ငါးစင်ရိုင်းသည် အများဆုံး၂၁ စင်တီမီတာထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ဖမ်းဆီးမှုများနှင့် နေထိုင်ရာစားကျက်များ ပျက်စီးမှုများကြောင့် ငါးကောင်ရေသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။
ကျိုက်ကေလာသဆံတော်ရှင်စေတီသည် မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့နယ်၊လမိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်တွင် မဇ္ဈိမဒေသသို့ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်သွားကြသော ဥက္ကလာပမြို့သား တဖုဿနှင့် ဘလ္လိကညီနောင် နှစ်ယောက်တို့သည် ပွင့်တော်မူစ မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော်ရှစ်ဆူ ချီးမြှောက်ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်ကို ခံယူခဲ့ချိန်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိနယ်မှ မုနိပါလရသေ့သည်လည်း ထိုညီနောင် နည်းတူ ဆံတော်ရှစ်ဆူကို တစ်ချိန်တည်း ချီးမြှောက်ပေးသနားတော်မူပြီး မုနိပါလရသေ့ရရှိသော ဆံတော်ဓာတ် ရှစ်ဆူကို ဌာပနာပြုထားသော စေတီ ဖြစ်ကြောင်း ဘုရားသမိုင်းအရ ဆိုသည်။
သို့သော် စေတီသမိုင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရှေးစာပေများအရ မူကွဲများ ရှိသည်။
အချို့စာပေများတွင်မူ ဤစေတီတော်ရှိ ဌာပနာထားသော ဆံတော်ဓာတ်သည် မြတ်စွာဘုရား ဝါတော် ရှစ်ဝါအရ သုဝဏ္ဏဘူမိဒေသသို့ ကြွရောက်လာစဉ် ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားကြသည်။
စေတီတော်သည် ရေးမြို့နယ်၊ လမိုင်းမြို့ကို ဗဟိုပြု၍ ဒေသ၊ကျေးရွာများ၏ ကျက်သရေဆောင် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ထွန်းကားရာ ဗဟိုချက်မဖြစ်​သဖြင့် ထင်ရှားလှသည်။
စေ​တီတော်သည် မြေပြင်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော် အတောင် ၈၀ (ပေ ၁၂၀)ရှိသည်။
ကိုးကား ကျိုက်ကေလာသဆံတော်ရှင်စေတီသမိုင်း ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ။
ပုံတွင်ပြထားသည့် အစဉ်လိုက်အဆင့်အတိုင်း မျိုးပေါင်းစု နှင့် မျိုးပေါင်း ကြားတွင် မျိုးပေါင်းစုငယ် ရှိမည်ဖြစ်သည်။
မျိုးပေါင်းစုငယ် (Subphylum) ဆိုသည်မှာ လင်းနီးယပ်၏ ဇီဝမျိုးတူအုပ်စုများဆိုင်ရာ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းစနစ်ဖြင့် မျိုးဆက်တစ်ဆက်အပေါ် သတ်မှတ်သော အဆင့် သညာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
သာမန်အားဖြင့် မျိုးရိုးတစ်ခု၏ မျိုးဆက်အဆက်ဆက်အား တစ်ခုချင်း အဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် "နယ်ပယ် > လောက > မျိုးပေါင်းစု > မျိုးပေါင်း > မျိုးစဉ် > မျိုးရင်း > မျိုးစု > မျိုးစိတ် ဟူ၍ အစဉ်အတိုင်းသတ်မှတ်ထားသော အဆင့်များမှ တစ်ခုအဖြစ်ခွဲခြားကြသည်။
သို့ရာတွင် တစ်ခါတစ်ရံ၌ ရှုပ်ထွေးသော မျိုးရိုးဆင်းသက်မှုရှိသည့် (သို့) အဖြေရှာမရသေးသည့် သတ္တဝါ(တိရစ္ဆာန်) မျိုးရိုးဆင်းသက်မှုများအတွက် ကြားအဆင့်များ သတ်မှတ်ပေးရန် လိုအပ်လေသည်။
မှတ်သားသင့်သည်မှာ ပုံမှန်သတ်မှတ်ထားသော အဆင့်သညာများတွင် "ခွဲ" ပါသည့် အဆင့်သည် မူလအဆင့်၏ အောက်တွင်ရှိသော "အဆင့်" ဖြစ်သည်။
မျိုးပေါင်းစုကြီး > မျိုးပေါင်းစု > မျိုးပေါင်းစုငယ် > မျိုးပေါင်းကြီး > မျိုးပေါင်း > မျိုးပေါင်းငယ် > မျိုးစဉ်ကြီး > မျိုးစဉ် > မျိုးစဉ်ငယ် > မျိုးရင်းကြီး > မျိုးရင်း) ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)။
လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့် (Electrophorus) သည် မျိုးရင်း Gymnotidae ရှိ ရေချိုနေ ငါးရှဉ့် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် သားကောင်များကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် မေ့မြောစေကာ ဖမ်းယူနိုင်သည့်အစွမ်း ရှိကြသည်။
ယင်းတို့၏အမည်တွင် ငါးရှဉ့်ဟူသော အမည်ပါရှိသော်လည်း သိပ္ပံနည်းကျ မျိုးရိုးခွဲခြားမှုအရ စစ်မှန်သော ငါးရှဉ့်များနှင့် နီးစပ်မှုမရှိပေ။
လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များသည် Gymnotiformes မျိုးစဉ်ရှိ catfish များနှင့် ပို၍ နီးစပ်ကြသည်။
လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်သည် မျိုးစိတ်တခုတည်းသာရှိသည်ဟု ရာစုနှစ် ၂ ခုစာ ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မျိုးစိတ် ၂ ခု ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မျိုးစိတ် right| Electrophorus မျိုးစိတ် ၃ ခုအား နှိုင်းယှဉ်ခြင်း လက်ရှိတွင် မျိုးစိတ် ၃ ခု ရှိသည်- Electrophorus electricus Electrophorus varii Electrophorus voltai ဤမျိုးစိတ်သည် ဇီဝလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် သက်ရှိများထဲတွင် အားအပြင်းဆုံးမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး ဗို့အား ၈၆၀ ထုတ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။
အပြုအမူ ယခင်က လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များသည် တကောင်တည်းနေတတ်သော တိရစ္ဆာန်များဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် လေ့လာချက်အရ အမေဇုန်မြစ်ရှိ Volta electric eel (Electrophorus voltai) ဆိုသော ငါးရှဉ့်မျိုးစိတ်သည် စွမ်းအားအကြီးမားဆုံးမျိုးစိတ်ဖြစ်ကာ အုပ်စုလိုက်ဖွဲ၍ အမဲလိုက်တတ်သည်ဟုဆိုသည်။
ငါးကလေးများကို အုပ်စုဖွဲ၍ ပူးပေါင်းဖမ်းဆီးကြသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
Bastos, et al. (2021). တိရစ္ဆာန်ဥယျဉ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်စုဆောင်းထားမှုများ လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များကို တိရစ္ဆာန်ဖမ်းဆီးစုဆောင်းသူအချို့မှ ရောင်းကြသည်။
သို့သော် ယင်းတို့၏လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကြောင့် ဖမ်းဆီးရန် ခက်ခဲသည်။
ယုတ္တိရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော ရွေးချယ်စရာမှာ လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များအား မနားတမ်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ရန် ပြုလုပ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ပျက်ပြယ်စေပြီးမှ ဖမ်းဆီးရန်ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏လျှပ်စစ် ကိုယ်အင်္ဂါများ လျှပ်စစ်ဓာတ် လုံးဝပြယ်သွားပြီဆိုပါက လုံခြုံစိတ်ချစွာ ဖမ်းဆီးနိုင်သည်။
Piper, Ross (2007), Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals, Greenwood Press. လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များကို လှောင်အိမ်ထဲတွင် ထိန်းသိမ်းရန် ခက်ခဲလှသည်။
သို့သော် အချို့ ဝါသနာရှင်များက အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် မွေးမြူကြသည်။
လူသားများအပေါ် လျှပ်စစ်ငါးရှဉ့်များ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်မှုသည် သေဆုံးစေနိုင်သည်အထိဖြစ်စဉ် ရှားပါးသည်။
သို့သော် လျှပ်စစ်ခြံစည်းရိုးကို ထိကိုင်မိသကဲ့သို့ စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ်ရာ ခံစားရနိုင်သည်။
ကြောင်ဝံပိုက် (Asian Palm Civet) သည် ဝံပိုင့်မျိုးရင်းဝင် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး ပါဏဗေဒအရ (Paradoxurus hermaphroditus) ဟုခေါ်၏။
ကြောင်ဝံပိုက်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှတို့၏ ဒေသရင်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်လည်းဖြစ်သည်။
ကြောင်ဝံပိုက်သည် ဒွါရနားရှိ ဂလင်းမှ အနံ့ထုတ်နိုင်သော "ကြောင်ကတိုး" တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။
ကနဦးအစက ဝံပိုင့် (သို့) ကြောင်နံသာ ဟူသော အမည်နာမသည် ကြောင်ဝံပိုက်များကိုသာ ခေါ်သော နာမည်လည်းဖြစ်လေ၏။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ကြောင်ဝံပိုက်များ အရေအတွက်သည် ပေါများစွာတွေ့ရှိရသဖြင့် IUCN မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကတည်းက အန္တရာယ်မကျရောက်နိုင် အဆင့်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။
Duckworth, J.W.; Timmins, R.J.; Choudhury, A.; Chutipong, W.; Willcox, D.H.A.; Mudappa, D.; Rahman, H.; Widmann, P.; Wilting, A. & Xu, W. (2016). "Paradoxurus hermaphroditus". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T41693A45217835. သို့ရာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ရှိသော ကြောင်ဝံပိုက်များမှာမူ ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှု တိုးမြင့်ဖို့ရန်အတွက် အမဲလိုက်ခံရခြင်းနှင့် တရားမဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခံနေရခြင်းတို့ကြောင့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေနှင့် ကြုံတွေ့လျက် ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ Khao Yai အမျိုးသားဥယျာဉ် ရှိ ကြောင်ဝံပိုက် တစ်ကောင် အရွယ်မရောက်သေးသော ကြောင်ဝံပိုက် တစ်ကောင် right|thumb| Kopi luwak ဟုခေါ်သော ကြောင်ကတိုးကော်ဖီ ထုတ်လုပ်ရန် ဖမ်းဆီးခံထားရသော ကြောင်ဝံပိုက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဝံပိုင့်များ။
ချုံတိုးဗျိုင်း (Ixobrychus sinensis) သည် ဗျိုင်းမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ် မြောက်ပိုင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ငှက်အသေးစားဖြစ်ပြီး အလျား ရှိပြီး လည်ပင်တိုကာ နှုတ်သီးရှည်သည်။
အင်းဆက်၊ ငါးနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို စားသောက်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ချုံတိုးဗျိုင်းညို (Ixobrychus eurhythmus) သည် အသေးစား ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အလျား ရှိပြီး လည်ပင်တိုကာ ခြောက်ထောက်မှာ အဝါရောင်ဖြစ်သည်။
လင်စိုင် (Linsang)သည် ကြောင်နှင့်အလွန်တူသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။
အသားစားနို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ပြီး သစ်ပင်ပေါ်တွင်နေလေ့ရှိကာ မြွေ၊ ကြွက်နှင့် ငှက်ကလေးများကို အစာအတွက်အမဲလိုက်သော သားရဲတိရစ္ဆာန်အငယ်စားဖြစ်၏။
လင်စိုင်များသည် ပရီအွန်နိုဒွန်တီဒီး မျိုးရင်း၏ တစ်ခုတည်းသော ပရီအွန်နိုဒွန် မျိုးစုမှဖြစ်ပြီး ၎င်းမျိုးစုတွင် သိပ္ပံအမည် ပရီအွန်နိုဒွန် ပါဒီကာလာ ဟုခေါ်သော "လင်စိုင်ပြောက်" နှင့် ပရီအွန်နိုဒွန် လင်ဆန် ဟုခေါ်သော "လင်စိုင်ကြား" ဟူ၍ မျိုးစိတ်နှစ်မျိုးသာရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၎င်းမျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံး၏ ဒေသရင်း နယ်မြေများထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေ၏။
တွေ့ရှိရသောဒေသများ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင်နှင့် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသနိုင်ငံများသည် လင်စိုင်များ၏ ဒေသရင်းနယ်မြေများဖြစ်လေသည်။
"လင်စိုင်ပြောက်" များကို မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်အောက်ပိုင်းနှင့် ၎င်းနယ်မြေတို့နှင့် ထိစပ်နေသော တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး၊ "လင်စိုင်ကြား"များကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း လင်စိုင်များသည် ကြောင်နှင့်လွန်စွာတူသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်လင့်ကစား ကြောင်မျိုးရင်းဝင် မဟုတ်ဘဲ သီးသန့် လင်စိုင်မျိုးရင်းဝင်သာ ဖြစ်လေ၏။
သို့ရာတွင် လင်စိုင်မျိုးရင်း ပရီအွန်နိုဒွန်တီဒီး နှင့် ကြောင်မျိုးရင်း ဖဲလစ်ဒီး တို့အား သိပ္ပံနည်းကျ မျိုးရိုးဗီဇဆန်းစစ်ရာတွင် များစွာမကွဲပြားပဲ မျိုးစဉ်တူ အခြားမျိုးရင်းများထက် မျိုးရိုးအနီးစပ်ဆုံး ညီအစ်မမျိုးရင်းများ ဖြစ်ကြသည်ဟုသိရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ။
ကြောင်အသွင်ရှိတိရစ္ဆာန်များ ဆိုသည်မှာ () ဟူ၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ ပြန်ဆိုထားသော စကားလုံးဖြစ်ပြီး ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားမှုအရ မျိုးစဉ်ခွဲ (Suborder) အဆင့်အဖြစ် စုဖွဲ့ထားသော နို့တိုက်သတ္တဝါများအုပ်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းတိရစ္ဆာန်များသည် အမည်နှင့်လိုက်အောင်ပင် ကြောင်နှင့် အသွင်တူသည့်အပြင် ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးရိုးမှာလည်း နီးစပ်ကြသည်။
ဤမျိုးစဉ်ခွဲတွင် - ကြောင်မျိုးရင်း (Felidae)၊ ဟိုင်အီးနားများ (Hyaenidae)၊ ဝံပိုင့်များ (Viverridae)၊ မြွေပါများ (Herpestinae)၊ ဖော့ဆာများ (Eupleridae)၊ လင်စိုင်များ (Prionodontidae)၊ အာဖရိကဝံပိုင့်များ (Nandiniidae)၊ ဟူသည့် မျိုးရင်း (၇) ခုပါဝင်သည်။