kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မာအ်ဝေယာ သည်ဟိဂျ်ရီ ၆၀ ခုနှစ်တွင်သေခဲ့ပြီးသူ၏သား ယဇီးဒ် (မလ်အူန်) ခေ လာဖှသ် ကိုရယူခဲ့သည်။
ယဇီးဒ် ၏ ခေလာဖှသ် ကာလတွင်အလွန်ခါးသီးသောလုပ်ရပ်များကိုလုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ၊ ဟိုစိုင်နိဗ်နေအလီ(အစ) ကိုသတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်း ၊ မဒီနာရှိ မွတ်စလင်မ် တို့၏အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို ဖျက်ဆီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်း ၊ ကာအ်ဘာ ကျောင်းတော်ကိုတိုက်ခိုက်(မီးရှို့) ဖျက်ဆီးခြင်းများလုပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နာမည်ဆိုးနှင့် ကျော်ကြားသော ခလီဖှာ (မလ်အူန်) ဖြစ်သည်။
. မရ်ဝါနီယါးန် ဇိုဘိုင်ရီယါးန် မွခ်သားရ် မွခ်သားရ် သည် ဟိဂျ်ရီ ၁ ခုနှစ်တွင် မဒီနာ မြို့၌မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ၏ဖခင်သည် အီရန် ကိုအောင်နိုင်ခဲ့ချိန်ကပ ထမ ဆုံးဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားနိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲတစ်ခုတွင်ကျဆုံးခဲ့သည်။
မွခ်သားရ် သည်ငယ်စဉ်က အလီ (အစ) ၏ နောက်လိုက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးလေးဖြစ်သည့် စအီးဒ် ၏ထိန်းကျောင်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
စအီးဒ် သည် အလီ(အစ) ၏ခေလာဖှသ် ကာလတွင် မဒါယိန် မြို့စားအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) အား ကူဖှာ သားတို့ကဖိတ်ကြားသောအခါအေမာမ်(အစ) သည်မိမိ၏ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်သူ မွတ်စလင်မ်ဘင်န် အကီးလ် ကိုအခြေအနေအားလေ့လာရန်စေလွှတ်လိုက်ချိန်၌ အေမာမ် (အစ) အားကူညီရန်ပထမဆုံး ဘိုင်အသ် လုပ်ခဲ့သူမှာ မွခ်သားရ် ဖြစ်သည်။
ဟဇရသ်မွတ်စလင်မ် ရှဟီးဒ် ဖြစ်ပြီးနောက် မွခ်သားရ် ကို ဟဇရသ်မွတ်စလင်မ် အားကူညီသောပုဒ်မဖြင့်ထောင်ချခဲ့သည်၊ ရေဝါယသ် တစ်ခုအရ ကဲရ်ဘလာ စစ်ပွဲဖြစ်ချိန်၌ မွခ်သားရ် သည်ထောင် ထဲ၌ရှိနေခဲ့သည်။
မွခ်သားရ် သည်မိမိနှစ်မ အမျိုးသားနှင့်ပတ်သက်နေခြင်းကြောင့်ထောင်မှလွတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဟေဂျာဇ် သို့သွား၍ အဗ်ဒွလ္လာ အိဗ်နေဇိုဘိုင်းရ် နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်၊ ထိုအခြေအနေမှာပင် အဟ်လေဘိုက်သ် နှင့်အ မြဲအဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည် အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) ၏ညီဖြစ်သူ မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံအကြိမ်ပေါင်းမနည်း သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
မွခ်သားရ်သည် အေမာမ်စပ်ဂျားဒ်(အစ) ထံ ကဲရ်ဘလာ ၏သွေးကြွေးကိုရယူရန်တိုက် ခိုက်လက်စားချေခွင့်ပေးပါရန် ကြိမ်ဖန်များစွာခွင့်တောင်းသည့်စာများပေးပို့ခဲ့သည်။
သို့သော် အေမာမ် ကခွင့်မပြုခဲ့ ပါ ၊ ထို့နောက် မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံသွားရောက်ခွင့်တောင်းပြန်သည်။
ဟနဖှီယာ ကလည်းတိုက်ရိုက်ခွင့်ပြူခဲ့ ခြင်းမျိုးမရှိခဲ့ပေ။
သုံးနှစ်ပြည့်ပြီးနောက် ကူဖှာ သို့ မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံမှခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီဟူသည့်ကြွေးကျော် ချက်ဖြင့်ပြန်ရောက်လာခဲ့ပြီး ရှီအာ များအားမိမိကို ဘိုင်အသ် လုပ်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်၊ဟနဖှီယာ ထံမှစာတစ်ဆောင် ကိုလည်းမိမိ၏နောက်လိုက်များအားပြသခဲ့သည်။
အချို့သော မွခ်သားရ် ၏နောက်လိုက်များကစာနှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိခဲ့ပြီး စာကိုအတုဟုမှတ်ယူခဲ့ကြသည်။
သို့ပါ၍ မဒီနာ မြို့အေမာမ်စပ်ဂျာဒ် (အစ) ထံသို့သွားရောက်ခဲ့ကြ သည် ၊ ထိုအခါ အေမာမ်(အစ) က ကယာမ်-လက်စားချေရန်ထကြွမည့်ကိစ္စ- နှင့်ပတ်သက်ပြီးမိမိ၏ဦးရီးတော် ဟန ဖှီယာ ဆီသို့သာဆက်သွယ်ကြပါရန်မိန့်ကြားလိုက်လေသည်။
မွခ်သားရ် ၏နောက်လိုက်ထိုအုပ်စုသည် မကာ မြို့ သို့သွားရောက်ကြသောအခါ မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ က မွခ်သားရ် အားကူညီကြရန်မှာကြားလေသည်။
မွခ်သားရ်အိဗ်နေအဗူအိုဘိုင်ဒ်စကဖှီ သည် ကဲရ်ဘလာဝါကေယာ ၏သွေးကြွေးကိုရယူသည့်ကယာမ် များ၌စတ္တုထ မြောက်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
ဟိဂျ်ရီ ၆၆ ခုနှစ်တွင် အိဗ်ရာဟီမ်အရှ်သဲရ် ၏အကူအညီဖြင့် ကူဖှာ ကိုသိမ်းပိုက်နိုင် ခဲ့သည်။
အိဗ်ရာဟီမ်အရှ်သဲရ် သည် မွခ်သားရ် စစ်တပ်တစ်ခုလုံး၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်ခဲ့ပြီးသူ၏အမိန့်ဖြင့် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ ကိုတိုက်ရန်လာခဲ့သည် ၊ အိုဘိုင်ဒွလ္လာဟိဗ်နေဇေယာဒ် သည်သူ၏ကြီးမားသောစစ်တပ်ဖြင့် စီးရီးယား မှ အီရတ် သို့ ချီတက်လာချိန်တွင် အရှ်သရ် သည် ကူဖှာမှထွက်ခွါလာခဲ့သည် ၊ မွခ်သားရ် ၏ရန်သူများကလည်းထိုအခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ကူဖှာ ကိုဝိုင်းလိုက်ကြသည် မွခ်သားရ် တော့အညံ့ခံရတော့မည်ဟုသွေးအေးနေကြချိန်တွင် အိ ဗ်ရာဟီမ်အရှ်သရ် သည် ကူဖှာ သို့ပြန်လှည့်လာပြီး ရန်သူများကိုချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။
အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) ကိုစစ် ခင်းခဲ့သည့် ထောင်ပေါင်းများစွာသောရန်သူတို့သည် ကူဖှာ မြို့အတွင်းသေပွဲဝင်ခဲ့ရသည်။
ကဲရ်ဘလာတွင်ရှိခဲ့သည့် ရန်သူမှန်သမျှအသတ်ခံရပြီးကျန်အတော်များများကိုလည်းသုံ့ပန်းအဖြစ်ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။
ရန်သူများကိုတိုက်ခိုက် ချေမှုန်းပြီးနောက် အရှ်သရ် သည် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ အားတိုက်ခိုက်ရန်ပြန်ထွက်လာခဲ့သည် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ သည်လည်း ကူဖှာ နားသို့အလွန်နီးကပ်စွာရောက်ရှိနေပြီဖြစ်၏ ကြီးမားသော ရှားမ်၏စစ်တပ်ကြီးကိုအနိုင်ရခဲ့ပြီးအိဗ်နေဇေယာဒ် ၏ခေါင်းကို မွခ်သားရ် အတွက်ပေးပို့ခဲ့သည်။
ရှာမ် စစ်တပ်ကြီးကိုအောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းသည် အီရတ် ကိုအုပ်ချုပ်သိမ်း ရန် မွခ်သားရ် အတွက်အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးဖြစ်ခဲ့သည်။
ဟေဂျားဇ် မြို့စား အဗ်ဒွလ္လာဟိဗ်နေဇိုဘိုင်းရ် ကမိမိ အတွက် မွခ်သားရ် သည်ကြီးမားသောအန ္တရာယ်ဟုယုံကြည်ထားသည် သို့ပါ၍မိမိ၏ညီအစ်ကိုတော်သူ မွတ်စ်အဗ် အား ကူဖှာ ကိုတိုက်ခိုက်ရန်စေလွှတ်လိုက်သည်။
အရှ်သရ် သည် အိဗ်နေဇေယားဒ်အားကွပ်မျက်ပြီးနောက် မူဆိလ် တွင် မြို့စားအဖြစ်ရှိနေခဲ့ခြင်းကြောင့် မွခ်သားရ် ကိုကူညီဖို့ရာနှောင့်နှေးခဲ့သည် ၊ မွတ်စ်အဗ် သည် ကူဖှာ ကိုသိမ်း ပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ကူဖှာ၏နန်းကိုရက်လေးဆယ်ကြာဝိုင်းရံခဲ့သည် နောက်ဆုံး မွခ်သားရ်သည်နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါအနည်း ငယ်ဖြင့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရာအင်အားမမျှသဖြင့် မွခ်သားရ် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။
အဘ္ဘာစီ ဆိုသည်မှာတမန်တော်မြတ်(ဆွ)၏ဦးလေး အဘ္ဘာစ် မှဆင်းသက်လာသည့်မျိုးနွယ်ကိုခေါ်သည်၊အေမာမ် ဟိုစိုင်န်(အစ) ရှဟီးဒ် ဖြစ်ပြီးနောက် ရှီအာ များထဲမှအုပ်စုတစ်စုသည် မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ကိုမိမိတို့၏အေမာမ် အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည် ၊ ထိုအုပ်စုကို ကိုင်စာနီယာ ဟုခေါ်သည်။
ဟနဖှီယာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်သူ၏သားဖြစ် သူ ဟာရှင်မ် ကိုအေမာမ် အဖြစ်ယုံကြည်ခဲ့ကြပြန်သည် ၊ ဟာရှင်မ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်အေမာမ် သတ်မှတ်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီးပဋိပက္ခများပေါ်ပေါက်ခဲ့ကာနောက်ဆုံးတွင် မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေအလီယိဗ်နေအဘာစ် အားအေမာမ် အဖြစ် ခန့်အပ်ကြေညာခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် အဘာစီ တို့သည် ခေလာဖှသ် လောကထဲသို့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။
မဲရ်ဝါနီယါးန် ၏အုပ်ချုပ်ရေးအနှောင်းပိုင်းကာလကတည်းက အဘာစီ တို့သည်နေရာဒေသအသီးသီး၌မိမိတို့မျိုး နွယ်အတွက်ကောင်းစွာမဲစွယ်လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည် အထူးသဖြင့် ခိုရာစါန် တွင် အရ်ရေသွာမင်န်အာလေ မိုဟမ္မဒ် ဆိုသည့် ကြွေးကျော်သံဖြင့်တောင့်တင်းခိုင်မာသောအင်အားစုကြီးတစ်စုကို မရ်ဝါနီယါးန် နှင့်ရှင်ပြိုင်နိုင်ရန် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။
၁၃၂ ခုနှစ်တွင် မရ်ဝါနီယါးန် တို့၏အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကျဆုံးခဲ့ပြီး စဖှာဟ် သည်ပထမဆုံး အဘာစီ ခလီဖှာ အဖြစ်နေရာယူခဲ့သည်။
၎င်း၏နောက်ပိုင်းတွင် မန်စူရ် မှခေလာဖှသ် ကိုရယူခဲ့သည် သူသည်အင် ကြီးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီးပုန်ကန်ထကြွမှုများကိုကောင်းစွာနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည်။
အလဝီ များကလည်းအလွန်လျင်မြန်စွာ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မန်စူရ် သည်နန်းစိုက်ရာမြို့တော်ကို ဘဂ်ဒါဒ် သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ဟာရူန်ရရှီးဒ် သည်အဘာစီ ခလီဖှာ များအကြားအင်အားအကြီးမားဆုံး ခလီဖှာ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ခေတ်ကာလတွင် အဘာစီ မင်းဆက်အုပ်ချုပ်ရေးသည်အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်ခဲ့သည်၊ သို့သော် ဟာရူန် သေပြီးနောက်ဒေသအသီး သီး၌ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ရေးများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ပမာအားဖြင့် မာအ်မူန် ၏ခေလာဖှသ် ကာလတွင် ခိုရာစာန် ၌ သူ့သားဖြစ်သူ၏ သွာဟီရ်ရီယားန် အုပ်ချုပ်ရေးပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အဘာစီ တို့သည်နှစ်ငါးရာကျော် စိုးစံခဲ့ပြီး ၎င်း တို့၏အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာတွင်အနိမ့်အမြင့်များရှိခဲ့သည် ၊ ၁၂ ပါးအေမာမ်ကိုလက်ခံသောရှီအာများလည်းဖြစ်သည့် အာလေဘိုဝိုင်း ၏ခေတ်တွင်ထိန်းချုပ်မှုများအကြားရှိနေခဲ့ပြီးအားနည်းခဲ့သည် ၊ ဟာရူန်ရရှီးဒ် ၏ခေတ်တွင်အုပ်ချုပ် ရေးအာဏာသည်အလွန်အားကောင်းခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး ၆၅၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုလ် များက ဘဂ်ဒါဒ် ကိုချီတက်တိုက် ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ရာ အဘာစီ မင်းဆက်တို့၏ ခေလာဖှသ် လည်းအဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။
. အစ္စလာမ် ပြန့်ပွားခဲ့ခြင်း နှင့် အစ္စလာမ့်အုပ်ချုပ်ရေးများ ခလီဖှာ များ၏ခေတ်ကာလ မိုဟမ္မဒ်(ဆွ) လက်ထက် အစ္စလာမ် ပြန့်ပွားမှု ၆၂၂-၆၃၂ ခိုလဖှာယေရာရှေဒီးန် လက်ထက် အစ္စလာမ် ပြန့်ပွားမှု ၆၃၂-၆၆၁ ခိုလဖှာယေ အိုမိုင်ယာ လက်ထက် အစ္စလာမ် ပြန့်ပွားမှု ၆၆၁-၇၅၀ အစ္စလာမ့်တမန်တော်မြတ်ကြီး (ဆွ) သည် မကာမှ မဒီနာ သို့ ဟိဂျ်ရသ် ပြုခြင်းဖြင့် အစ္စလာမ့်နိုင်ငံရေးကိုအုပ်မြစ် ချနိုင်ခဲ့သည်။
မိမိ၏ရန်သူများမှခုခံကာကွယ်ခြင်း အထူးသဖြင့် မကာဟ် မြို့၏ရန်သူများရှေ့တွင်မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
အစ္စလာမ် ၏ပညတ်တော်များကိုထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် အတွက်စစ်ပွဲများလည်းဆင်နွဲခဲ့ရ သည်၊ မကာဟ် သားတို့နှင့် ဟိုဒိုင်ဗီယာငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်၏နောက်ဆက်တွဲတွင် မကာဟ် မြို့အားသွေးစွန်းခြင်းမ ရှိဘဲအောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်အိမ်နီးချင်း အင်ပါယာ များသို့စာများပေးပို့ပြီးအစ္စလာမ် သို့ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။
တမန် တော်မြတ်(ဆွ) ဝဖှားသ် ဖြစ်ပြီးနောက်ပထမ ခလီဖှာ သည် တမန်တော်ကြွေးကျော်မှုများနှင့်ပတ်သက် ၍စစ်ပွဲများခင်းခဲ့သည်။
သူ၏လက်ထက်တွင် ရောမ၊စီးရီးယားကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် ပါလစ်္စတိုင်း ကိုလည်းမွတ်စလင် တို့လက်ဝယ်သိမ်းပိုက်နိုင်မှုများရှိခဲ့သည်။
ဒုတိယ ခလီဖှာ လက်ထက်တွင် ဒမရှ်က် နှင့် ယဲရ်မူက် ကိုအောင်နိုင်ခဲ့ သည်။
ဟဲရ်ကီလ် သည် ဒမရှ်က် ကိုလွှတ်၍ အစ္စသာန်ဘူးလ် သို့တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးခဲ့သည် ၊ တဖြေးဖြေးနှင့် ရှာမ် တစ်ခုလုံး မွတ်စလင်မ် တို့လက်ဝယ်ကျရောက်လာခဲ့သည်။
ဘိုက်သွလ်မိုကဒပ်္စ သည်ထိုအချိန်က (အီလီယာအ်) အမည်ရှိခဲ့သည်၊ အွမ်မရ် သည် ရှာမ် သို့ခရီးထွက်ချိန် မစီးဟီးအကြီးအကဲခေါင်းဆောင်မှ လွှဲအပ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့ နောက် အွမ်မရ် သည် အီဂျိဘ် နှင့် အာဖရီးကားမြောက်ပိုင်းဘက်သို့နယ်ချဲ့ခဲ့သည်။
တမန်တော်မြတ်ကြီး(ဆွ)လက် ထက်တွင်အနောက် အရဗ် ကျွန်းစွယ်တစ်ခုလုံး မွတ်စလင်မ် တို့လက်ဝယ်ကျရောက်ခဲ့သည်။
အဘူဘက်ရ် ခေတ် တွင် ကျွန်းစွယ်တစ်ခုလုံးကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
အွမ်မရ် ၏လက်ထက်တွင် မာဝရာအွန်နဟ်ရ် မြောက်ပိုင်းပင်လယ် အီရန်၊ အီရတ်၊ စီးရီးယား၊ အီဂျိဘ်၊ လီဘီး တို့ကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
အွတ်စမါန် ၏ခေတ်တွင် အာရာမြစ်ငယ် ကာစဘီးန် မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်မှ ပင်လယ်နက် အထိ၊အာစဝါန် အနောက်ပိုင်း၊လီဘီး ၏ကျယ်ဝန်းသောမြစ်ကမ်း ဒေသများကိုသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
اطلس تاریخ اسلام، صادق آیینه وند، انتشارات مدرسه (۱۳۷۸). အစ္စလာမ်မစ် အင်ပါယာသည်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် စီးစ်သားန် နှင့် ခိုရာစါန် အထိ၊ အီရန် အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် အာဇရ်ဘိုင်ဂျာန်နှင့်အရ်မနစ်္စသာန် အပါအဝင်၊ အနောက်ပိုင်းတွင် ရှာမားသ် ဟုအမည်တွင်သော ဆိုလိုသည်မှာ ဂျော်ဒန်၊ စီးရီးယား၊ ပါလစ်္စတိုင်း၊ လက်ဘနွန်၊ အီဂျိဘ် အထိရှိခဲ့သည်။
ဤနေရာဒေသ များသည်အရင်က မြောက်ပိုင်းရောမ တို့အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။
၎င်းနေရာဒေသရှိလူတို့သည်အချို့မှာ အရဗ် ဖြစ်ပြီးအချို့မှာ ရောမလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
အစ္စလာမ် စိုးမိုးပြီးနောက်ပိုင်းထိုနေရာဒေသများ၌ အရဗ်ယဉ်ကျေးမှုများလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
အိုမိုင်ယာ တို့၏ခေတ်တွင်အာဖရီးကားမြောက်ပိုင်းတွင်အနောက်ဘက်အထိ အန်ဒလီးစ်ကိုပါ သိမ်းပိုက်စိုးမိုးနိုင်ခဲသည်။
. အစ္စပါနီယား အာဖရီးကားမြောက်ပိုင်း ယီမင် နှင့် ဟေဂျားဇ် အီဂျိဘ် နှင့် စီးရီးယား အဘူအိုဘိုင်ဒါဂျရ်ရာဟ် သည်ခလီဖှာ ၏စေလွှတ်မှုဖြင့် စီးရီးယား ကိုအောင်နိုင်ခဲ့သည်။
အဘူဘက်ရ် သည်ကာ လအတန်ကြာပြီးနောက် ခါလိဒ်ဒိဗ်နေဝလီးဒ် ကို အဘူစိုဖှီယါန် သူ၏သာများဖြစ်သော ယဇီးဒ် နှင့် မအာဝေယာ၊ဆွ ဟာဘာ အချို့တို့နှင့်အတူအကူအညီပေးရန်အတွက်စေလွှတ်လိုက်သည်။
နောက်ဆုံး ၅၁၃ ခုနှစ်တွင် ယရ်မူက် စစ် ပွဲ၌ ရောမ စစ်သားများ မွတ်စလင်မ် တို့အားစစ်ရှုံးပြီး ရောမ ၏စည်ကားသောမြို့ရိုးတံခါးကြီးများ မွတ်စလင်မ် တို့ အတွက်ပွင့်ခဲ့သည်။
အွမ်မရ် ၏ခေလာဖှသ် နောက်ဆုံးအချိန်တွင် အမ်ရိုအားစ် ၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် အီဂျိဘ် ကိုသိမ်း ပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
. အစ္စလာမ် လွှမ်းမိုးလာပြီးနောက် အီရန် စါစါနီယါးန် တို့၏ခေတ်ကာလတွင် အီရန် ၏အခြေအနေသည်များစွာမတည်ငြိမ်မှုများရှိခဲ့သည်။
ခွပ်စရိုပရ်ဝီးဇ် ၏ လုပ်ရပ်များကြောင့်ပို၍မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည် ၊ ဟိုင်ရာ ၏အာဏာပိုင်အသတ်ခံရခြင်း ဟိုင်ရာတံတိုင်းပြို ပျက်ခြင်းများသည် အရဗ် တို့ကိုထိုးစစ်ဆင်ရန်လှုပ်ဆော်ပေးလိုက်သလိုဖြစ်သွားခဲ့သည်။
ဟိဂျ်ရီ ၁၂ ခုနှစ်တွင် မွတ် စန်နာဘင်န်မခ်ရဘာရှိုင်ဘာနီ က အီရန် ကိုစတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၎င်းနောက် အဘူအိုဘိုင်ဒိဗ်နေစကဖှီ ကစစ် ပွဲကိုဦးဆောင်ခဲ့သည်၊ သူသည်လည်း ဂျပ်စ်ရ် စစ်ပွဲ၌ကျခဲ့သည်၊၎င်းနောက် စအဒ်ဒိဗ်နေအဗီဝကားစ် သည် အီရန် ကိုဆက်တိုက်ရန်အတွက်တာဝန်ယူခဲ့သည်။
စအဒ် သည် ဟိဂျ်ရီ ၁၆ ခုနှစ်တွင် အီရန် အထင်ကရစစ်ဗိုလ်ကြီး ရွတ်စ်သမ် ကိုချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။
နောအ်မါန်နိဗ်နေမက်္ကရန် ၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဟိဂျ်ရီ ၂၁ ခုနှစ်တွင် အီရန် ကိုအပြီး တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဟိဂျ်ရီ ၃၁ ခုနှစ်တွင် ယဇ်ဒ်ဂရ် သေဆုံးပြီးနောက် အီရန် သည် အရဗ် တို့၏လက် အောက်သို့အပြီးအပိုင်ကျရောက်သွားခဲ့သည်။
. ဆက်နွယ်သောအကြောင်းအရာများ ကိုးကား။
ဝင်းမြင့် ဆိုသည်မှာ ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ) ဝင်းမြင့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး) ဝင်းမြင့် (ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်) ဝင်းမြင့် (ဝန်ကြီးဟောင်း) ဝင်းမြင့် (တရားသူကြီး) စိုင်းဝင်းမြင့် နေဝင်းမြင့် ဝင်းဝင်းမြင့် (နန်းတော်ရှေ့) မကွေးဝင်းမြင့် ကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ဦးတီခွန်မြတ် (၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား၊ ကချင်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှေ့နေနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှမ်းပြည်နယ် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအဖြစ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လစ်လပ်သွားသော ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌရာထူးအတွက် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
အစောပိုင်းဘဝ နှင့် ပညာရေး ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သင်ရှေ့နေအဖြစ် လက်တွေ့သင်ကြားပြီး ၁၉၇၆ မတ်လတွင် ဥပဒေဝန်ထမ်းအဆင့် ၄၊ ၁၉၈၁ မှ ၁၉၈၄ ထိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကောင်စီအလုပ်အမှုဆောင်၊ ၁၉၈၅ မှ ၁၉၈၈ ထိ တောင်ငူမြို့နယ် ဥပဒေရုံးတွင် ဥပဒေဝန်ထမ်းအဆင့် ၃၊ ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၀ ထိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မဝတ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၉၀ မှ ၂၀၁၀ ဇူလိုင်လ ထိ ရှေ့နေချုပ်ရုံး ဥပဒေညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တွဲဖက်ထားပြီး အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုကိုခံယူ၍ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်(ဌာနေ)၊ တိုက်ခိုက်ရေးရဲတပ်ဖွဲ့၊ တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၎င်းအပြင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မရှင်တွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်တွင်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) ပြည်နယ်အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ် (တိုက်ခိုက်ရေးရဲတပ်ဖွဲ့) တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွတ်ခိုင်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်ခိုင်ဖြိုး ပါတီကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံရပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ကွတ်ခိုင်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်မှာပင် သူရဦးရွှေမန်းနှင့်အတူ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝင်းမြင့် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဦးတီခွန်မြတ်အား ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌသစ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းကာလများ ၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီး​နောက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေ ပုဒ်မ (၄၂၄)၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ (၁၇) တို့ အရ ဦးတီခွန်မြတ်သည် လွှတ်​တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။
ဦးတီခွန်မြတ်သည် ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်က ခေတ္တထိန်းသိမ်းခံရသည်။
ထိုနေ့က နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်သည့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ ဦးဆောင်ကျင်းပသည့် စစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များသို့ အာဏာလွှဲမှုတွင် သူ မပါခဲ့ပေ။
သို့သော် အရေးပေါ်အခြေအနေကို နောက်ထပ် ခြောက်လစီ သက်တမ်းတိုးသော ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်က ကျင်းပသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး(၁/၂၀၂၂) ၊ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ရက်က ကျင်းပသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး(၂/၂၀၂၂) ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်က ကျင်းပသည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံ‌ရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၃) ၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ရက်က ကျင်းပသည့် အမျိုးသား ကာကွယ်‌ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး (၂/၂၀၂၃) များသို့ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တက်ရောက်သည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးပြဿနာများ ဦးတီခွန်မြတ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်ခြင်းနှင့် ငွေကြေးခဝါချခြင်းတို့တွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ငွေကြေးခဝါချခြင်းများကြောင့် ဖျက်သိမ်းသွားခဲ့ပြီးဖြစ်သော မြန်မာမေဖလားဝါးဘဏ်တွင် ရှယ်ယာဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ခြင်းများတွင် ပါဝင်မှုမရှိကြောင်း ဦးတီခွန်မြတ်က ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ ရဲသူရတံဆိပ် (၁၉၈၉)၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးတံဆိပ် (၁၉၈၉)၊ ဝန်ထမ်းကောင်းဆု(၁၉၈၉)၊ ရှေ့နေချုပ်ဒုတိယအဆင့် (၁၉၉၀)၊ ရဲချုပ်ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ် (၁၉၉၃)၊ စီမံထူးချွန်တံဆိပ် တတိယအဆင့်(၂၀၀၂)၊ စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ဒုတိယအဆင့်) (၂၀၀၄)၊ ရှေ့နေချုပ်ပထမအဆင့်(၂၀၀၅) တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက်တွင် ၎င်းကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/ ၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် သီရိပျံချီ ဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည်။
ဦးနန္ဒကျော်စွာ (၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လွှတ်တော်အခွင့်အရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူ၏ ဖခင်မှာ အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် စည်သူတင်ဖေ ဖြစ်သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သောသူများ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ရာ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၂/၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဖြစ်သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
thumb| M1911A1 ပစ္စတို ပစ္စတို သည် လက်ဖြင့်ထိန်း၍ ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပြောင်းတိုသေနတ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ထည်နှင့် ပြောင်းကို ပေါင်းစည်းထားပြီး အခြားပြောင်းတိုသေနတ်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် ခြောက်လုံးပြူးမှာမူ ကိုယ်ထည်နှင့် ပြောင်းအကြားတွင် ကျည်ဆလင်ဒါဖြင့် ခြားထားသည်။
နောက်ခံသမိုင်း ပစ္စတိုများကို (၁၆) ရာစုတွင် ဥရောပ၌ စတင်ထုတ်လုပ်သည်။
ပစ္စတိုဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို (၁၅၇၀) ဝန်းကျင်၌ ပြင်သစ်စကား ပစ္စတိုလက် မှ မွေးစားယူသည်။
အမျိုးအစားများ ပစ္စတိုအား တစ်တောင့်ချင်း ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုနှင့် အတွဲလိုက်ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
တစ်တောင့်ချင်း ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို ဤသို့ပစ်ခတ်နိုင်သည့် သေနတ်မျိုးကို ပြောင်းချိုးသေနတ်နှင့် ပြောင်းချောသေနတ်များ အသုံးများသည့် ကာလတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ပြောင်းအတွင်းသို့ ခဲသီးထည့်ကာ မီးခွက်ကိုရိုက်ပြီး ပစ်ခတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
အမဲလိုက်တမ်း ကစားရာ၌ ဤသေနတ်မျိုးကို ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေသေးသည်။
ဆီမီးအော်တို ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို ဤသေနတ်မျိုးတွင် ပြောင်းဝသို့ မောင်းရိုက်ချိန်၌ မောင်းပြန်စပရင် ခံထားကာ စပရင်၏နောက်ကန်အားဖြင့် မောင်းပြန်တင်စေသည်။
ထို့ကြောင့် ကျည်ကတ်မှ တက်လာသောကျည်ဆန်ကို နောက်တကြိမ် မောင်းတင်ရန်မလိုဘဲ မောင်းခလုတ်ဆွဲ၍ ပစ်ခတ်ရန်သာ လိုတော့သည်။
အော်တို ပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတို လုပ်ဆောင်ပုံမှာ ဆီမီးအော်တိုပစ်ခတ်နိုင်သည့် ပစ္စတိုနှင့် ပုံစံတူပင် ဖြစ်သည်။
ကွဲပြားချက်မှာ မောင်းတင်သည့်မက္ကနစ်ဇင် ဖြစ်ပြီး မောင်းခလုတ်အား လက်လွှတ်မချင်း ပစ်ခတ်နိုင်ရန် စီမံထားသည်။
ကျည်ကုန်မြန်သည့်အတွက် အတောင့်ရေ အများအပြားဆန့်သည့် ကျည်ကတ်များ၊ ကျည်ဒရမ်များဖြင့် တွဲဖက်အသုံးပြုရသည်။
မှီငြမ်း Category:ပစ္စတိုများ။
ဦးသောင်းအေး (၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့တပ်မတော် အရာရှိဟောင်း၊ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စ၍ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း ခံရသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးသောင်းအေးကို ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ကဝမြို့နယ်၊ ခနာကျေးရွာတွင် ဖခင် ဦးဝိုင်းနှင့် မိခင် ဒေါ်သန်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အခြေခံပညာကို မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ အ.လ.က ၅ နှင့် အ.ထ.က ၁၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အ.ထ.က ၄ တို့တွင် သင်ယူခဲ့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၂၀) က ဖြစ်သလို ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှာ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နဲ့ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ စစ်တက္ကသိုလ်တို့ကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့နဲ့ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ) တို့ကို ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်တန်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး မြင်းခြံ၊ ရွှေကူ၊ ပဲခူး၊ သထုံ၊ ကလေး၊ မှော်ဘီ၊ ဖူးကြီး၊ ရန်ကုန်၊ လွိုင်လင်၊ မိုင်းနောင်၊ တောင်ကြီး၊ အမ်း၊ စစ်တွေမြို့များတွင် တပ်မတော် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်တို့မှာ တိုင်းမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်နဲ့ အနားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ အထိလည်းကောင်း ပြည်နယ် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ/တိုင်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာအတွက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားပြု၍ မန္တလေးတိုင်း၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ ဦးဝင်းမြင့် နုတ်ထွက်သွားသည့်အတွက် ဥက္ကဋ္ဌသစ်နေရာအတွက် အစားထိုးရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဦးသောင်းအေးနှင့် ဦးတီခွန်မြတ် (ကွတ်ခိုင်မဲဆန္ဒနယ်) တို့ကို အမည်စာရင်း တင်သွင်းခဲ့ပြီး ဦးတီခွန်မြတ်က ထောက်ခံမဲအများဆုံးဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌသစ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာတော့ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြန်လည်ဝင်ပြိုင်ခဲ့ရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ရှုံးနိမ့်ရခြင်းမှာ NLD ပါတီဘက်မှ မဲမသမာမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၎င်း၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေအတွင်းရှိ မဲစာရင်းများကို စစ်တပ်အား ခေါ်ယူစစ်ဆေးစေခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် "အဓမ္မ အားကြီးလာရင် ပိုကြီးတာနဲ့ နှိမ်နင်းရမယ်" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်က ကျင်းပသည့် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် ညီလာခံအပြီး တွင် လစ်လပ်နေသည့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနေရာများအတွက် ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဗဟိုကော်မတီဝင် ဦးသောင်းအေးကို ခန့်အပ်သည်။
မိသားစု ဦးသောင်းအေးသည် ဒေါ်သင်းမျိုးမျိုးအောင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး သုံးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ နာယက ဖြစ်သည်။
thumb|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးကျင်းပနေစဉ်တွေ့ရသော လွှတ်တော်နာယက ရွေးကောက်ခြင်း အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ပြီးဆုံးချိန်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ စတင်ကျင်းပပြီး ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများကို အသီးသီး ရွေးချယ်သည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော် သက်တမ်းတစ်ခု စတင်သည့် နေ့ရက်မှ လပေါင်း ၃၀ ပြည့်မြောက်သည့် နေ့ရက်အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကနှင့် ဒုတိယနာယက တာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ရသည်။
ကျန်သက်တမ်းကာလ အတွက် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကနှင့် ဒုတိယနာယက တာဝန်ကိုပါ ထမ်းဆောင်ရသည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကသည် နာယကတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိသည့်အခါ ဒုတိယနာယကသည် နာယကတာဝန်ကို ယာယီ ထမ်းဆောင်ရသည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယကများ စာရင်း № ပုံ အမည်(မွေးဖွား-ကွယ်လွန်) သက်တမ်း နိုင်ငံရေးပါတီ လွှတ်တော်Chamberစတင်ပြီးဆုံးရက်ပေါင်း ၁ 90px ဦးခင်အောင်မြင့် (၁၉၄၅-) ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ USDPပထမအကြိမ်အမျိုးသားလွှတ်တော် ၂ 90px ဦးရွှေမန်း (၁၉၄၇-) ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ USDPပြည်သူ့လွှတ်တော် ၃ 90px မန်းဝင်းခိုင်သန်း (၁၉၅၂-) ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ NLDဒုတိယအကြိမ်အမျိုးသားလွှတ်တော် ၄ 90px ဦးတီခွန်မြတ် (၁၉၅၀-) ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ တစ်သီးပုဂ္ဂလပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်။
နယူးယောက်မြို့တော် မြေအောက်ရထား သည်အ လျင်အမြန်ကူးအပြောင်း စနစ်ဖြင့် မြို့နယူးယောက် နှင့်ငှားရန် နယူးယောက်စီးတီးအကူးဏာ၊ လက်အောက်ခံအေဂျင်စီများ၏အစဥ္အ မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဏာပိုင္ (MTA)။
တွင်ဖွင့်လှစ် ၁၉၀၄၊နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အသက်အကြီးဆုံးအများပြည်သူအကူးအနိုင်ငံများ၏ကမ္ဘာ့အသုံးအများဆုံးနိုင်ငံများနှိုင်းယှဉ်၊နှင့်မြေစနစ်နှင့်အတူအများစု။
ကကမ်းလှမ်းဝန်ဆောင်မှု ၂၄ တစ်နေ့လျှင်နာရီအပေါ်နေ့တိုင်း၏အနှစ်။
နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်အကြီးဆုံးအ လျင်အမြန်ကူးအပြောင်းစနစ် အတွက်ကမ္ဘာအရေအတွက်အားဖြင့်ဘူတာရုံနှင့်အတူ၊ ၄၇၂ ဘူတာ၌စစ်ဆင်ရေး (၄၂၄ လျှင်ဘူတာတော်အားဖြင့်လွှဲပြောင်းအဖြစ်တစ်ခုတည်းဘူတာရုံ)။
ဘူတာတည်ရှိတစ်လျှောက်လုံးအစီရင္စု၏ မန်ဟက်တန်၊ စာပေ၊ မိဖုရား၊ အသီးေ။
ထို Staten ကျွန်းရထားလမ်း သည်မတရားစဉ်းစား၏အစိတ်အပိုင်းရထားအဖြစ်၊ဒါကြောင့်ကင်းမဲ့တဲ့ရထားနှင့်အတူရထားစနစ်၊ဒီတော့ခရီးသည်ခရီးသွားလာရန်အခြားရင္စုယူ ကူး သို့မဟုတ် ဘတ်စ်ကား;သို့သော်၊အခမဲ့လွှဲပြောင်းခွင့်ပြုနယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားနှင့် MTA ရဲ့ဘတ်စ်ကားစနစ်။
ထို ဆိပ္ကမ္းအာဏာအဟဒ် မှာမန်ဟက်တန်နှင့် နယူးဂျာစီပြည်နယ် နှင့်အ AirTrain တိုင်း မှာမိဖုရား နှစ်ဦးစလုံးလက်ခံရထားရဲ့ MetroCard ဒါပေမယ့်ဖြင့်လည်ပတ်ကြသည်မဟုတ်သောအ MTA နှင့်ခွင့်မပြုပါအခမဲ့လွှဲပြောင်း။
သို့သော်၊အ စဗဲ့ကျွန်းလွတ်လပ်ရေးကြေညာ ခွင့်ပြုအခမဲ့လွှဲပြောင်းဖို့အ MTA နှင့်ဘတ်စ်ကားစနစ်များ၊အပင်သော်လည်း၊ဒါကြောင့်လည်းမက MTA။
အဆိုပါစနစ်ဟာလည်းကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး။
ခြုံကြည့်၊အဆိုပါစနစ်ပါရှိသည် ၏လမ်းကြောင်း၊ သို့ဘာသာပြန်ဆို ၏ဝင်ငွေကိုခြေရာခံ; နှင့်စုစုပေါင်း အပါအဝင် မဟုတ်သော-အခွန် trackage။
အားဖြင့်နှစ်စဉ် ridership၊နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်အများဆုံးလျင်မြန်စွာကူးရထားလမ်းစနစ်နှစ်ခုစလုံးအတွက်အ နောက်ခြမ်း နှင့်အ နောက်ကမ္ဘာအဖြစ် သတ္တမအလုပ်အများဆုံးလျင်မြန်စွာကူးရထားလမ်းစနစ် အတွက်ကမ္ဘာ;သာအမြေ(ရထား)စနစ်များအတွက် ဘေဂျင်း၊ ရှန်ဟိုင်း၊ ဆိုးလ်မြို့၊ တိုကျို၊ ကို၊ မော် စံချိန်ပိုမိုမြင့်မားသည်နှစ်စဉ် ridership။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊အောက်ရထားအပ် ၁။
၇၆ ဘီစီး၊ပျမ်းမျှခန့်မှန်းခြေ ၅။
၇ သန်းနေ့စဉ်စီးအရပ်မှာတစ်ပေါင်း ၅။
၉ သန်းစီးတိုင်းတနင်္ဂနွေ(၃။
၃ သန်းအပေါ်စနေနေ့;၂။
၇ ရေသန်းအပေါ်တနင်္ဂနွေ)။
Ridership ဆက်လက်တိုးမြှင့်ရန်၊နှင့်အပေါ်စက်တင်ဘာလ ၂၃၊၂၀၁၄၊ထက်ပိုပြီး ၆။
၁ သန်းလျက်အောက်ရထားစနစ်၊အမြင့်ဆုံးတစ်ခုတည်းနေ့ ridership ကတည်းက ridership ခဲ့မှန်မှန်စောင့်ကြည့် ၁၉၈၅။
Highest daily ridership since public takeover. In the first half of the 20th century, ridership was significantly higher. စနစ်ရဲ့ ၂၅ ဝန္ေဆာင္မႈ၊ ၂၂ ရှောက်သွားမန်ဟက်တန်၊အချွင်းချက်ဖြစ်ခြင်း ဂရမ် ရထား၊အ ရန်ကသိုလ္ရိပ္သာပးဆြဲေ၊ Rockaway ပန်းခြံပးဆြဲေ။
ကြီးမားတဲ့ဝေမျှ၏ရထားအပြင်ဘက်မန်ဟက်တန်များမှာမြင့်မားသော၊ ပဲခူး၊သို့မဟုတ်အတွက်အ ဖွင့်လျှော့ချ၊အနည်းငယ်ဆန့်၏လမ်းကြောင်းပြေးမြေပြင်အဆင့်မှာ။
စုစုပေါင်း၊၄၀%လမ်းကြောင်း၏အအထက်တွင်မြေပြင်နေသော်လည်း"ရထား"moniker။
များအပြားလိုင်းများနှင့်ဘူတာနှစ်ခုလုံးရှိသည်သော အမြန်ရထား နှင့်ဒေသခံသည္။
ဤလိုင်းများများသုံးလေးပုဒ်။
သာမန်အားဖြင့်၊အပြင်နှစ်ခုအတွက်အသုံးပြုကြသည်ဒေသခံရထား၊စဉ်အတွင်းတစ်ဦးသို့မဟုတ်နှစ်ခုအတွက်အသုံးပြုကြသည်အမြန်ရထား။
ဘူတာမည့်အမြန်ရထားများမှာပုံမှန်အားဖြင့်အဓိကအချက်များလွှဲပြောင်းသို့မဟုတ်ခရီးစဉ်ဒေသ။
သမိုင္း left|thumb|အဆိုပါ မြို့တော်ခန်းမဘူတာရုံ ၏အ IRT ဂိုသိုလ္ရိပ္သာလိုင်း ဖွင့်လှစ်အပေါ်အောက်တိုဘာလ ၂၇၊၁၉၀၄ မြို့တော်သဲသောင်ပြင် များကိုတည်ဆောက်ခဲ့သောပထမဦးဆုံးဆန္ဒပြပွဲများအတွက်မြေအကူးစနစ်အတွက်နယူးယောက်စီးတီး ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်၌ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၀။
သူ၏ ကမ်းခြေသုံးကူး သာတိုးချဲ့ အောက်မှာ နိဒါန်း အတွက် အနိမ့်မန်ဟက်တန် လည်ပတ်ကနေထိုမ်လမ္းအလက်လမ္း နှင့်ပြသသူများအတွက်စိတ်ကူးတစ်ခုရထားမောင်းနှင် သုံးပြွန်။
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဘယ်တော့မှမကြီးတိုးချဲ့အတွက်နိုင်ငံရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးအကြောင်းပြချက်များ၊extensions ခဲ့စီစဉ်ထားအယူအဥမင်လိုဏ်ခေါင်းခဲ့ရဖို့ ဘက်ထရီ နှင့်မူလေနရာအ Harlem မြစ်။
(extract from Scientific American March 5, 1870) (၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင်အလုပ်သမားနိူင်ဆုံးများနိူင်သမျှအဘို့အပစ္စုပ္ပန်ရက်ကြာ BMT နိဒါန်းလိုင်း တူးသို့အဟောင်းကမ်းခြေဥမင်လိုဏ်ခေါင်း;ယနေ့အချိန်တွင်၊အဘယ်သူမျှမရဲ့အစိတ်အပိုင်းဤအကြောင်းဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်လုံးဝအတွင်းကန့်သတ်မှုအပြင် မြို့တော်ခန်းမစခန်း အောက်ရှိနိဒါန်း။