kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တစ်ဖက် ၇-ပေရှိသည်။
အမြင့် တစ်ရာပေမြင့်သည်။
ပစ္စယံလေးဆင့်သည်လည်း လေးထောင့် စတုရန်းပုံဖြစ်သည်။
အောက်ဆုံးအဆင့် ပစ္စယံတွင် ထောင့်လေးထောင့်၌ ဦးခေါင်းတစ်ခု ခန္ဓာနှစ်ခုရှိသော ပူးမင်းရုပ်များ ရှိသည်။
အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာမူထားသော တစ်ဖက် နှစ်ရုပ်စီ ရှစ်ရုပ်ရှိသည်။
ဒုတိယပစ္စယံမှ စတုတ္ထပစ္စယံထိ ထောင့်များတွင် အဝိုင်းစေတီတစ်ဆူကျရှိသည်။
တစ်ဆင့်လျှင်လေးဆူ အားလုံးသုံးဆင့်တွင် ၁၂-ဆူရှိသည်။
ထိုပစ္စယံများ၏ အလယ်ခေါင် တည့်တည့်တွင် အရပ်လေးမျက်နှာ အသီးသီးသို့ လှည့်နေသော မုခ်ဂိတ်ဂူငယ် တစ်ခုစီရှိသည်။
စုစုပေါင်း ၁၂-ခုရှိသည်။
ထိုဂူများထဲတွင် ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားဆင်းတု တစ်ဆူရှိသည်။
၎င်းဂူငယ်များ၏ မျက်နှာစာတွင် လောင်ဗန်းပြောက် စေတီတော်ကဲ့သို့ ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။
ခေါင်းလောင်းမှောက်အဆင့်မှ စတင်၍ အပေါ်ပိုင်း ဖောင်းရစ် ငှက်ပျောဖူးထီးတော်အထိ စက်ဝိုင်းပုံဖြင့် တက်သွားသည်။
စေတီတော်၏အရှေ့ဘက်တွင် အာရုံခံသိမ်တော်နှင့် တန်ဆောင်းရှိသည်။
၎င်းတန်ဆောင်းမှ တဆင့် စေတီတော်ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ပေရှိ ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုလုပ်ထားသော ထိုင်တော်မူရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူရှိသည်။
ဂူ၏မျက်နှာစာတွင် ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။
စေတီတော်ကြီးနှင့် သိမ်တော်အား မီးတားတံတိုင်းဖြင့် ကာရံထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီကို အေဒီ(၁၆၅၈) ခုနှစ်တွင် စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတို့နှင့် အတူ တစ်ပြိုင်တည်းထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လောကသုံးပါးဖြစ်သော သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောကတို့မှ မြတ်စွာဘုရားသည် လွတ်မြောက် အောင်မြင်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လောကမာရ်အောင်စေတီဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
thumb မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတော်သည် မြောက်ဦးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်။
ရတနာသိင်္ဃစေတီတော်မှ အရှေ့ဘက်ကိုက် အနည်းငယ်အကွာတွင် ရတနာ့မာရ်အောင် စေတီတော်ကြီးတည်ရှိသည်။
စေတီမှာ ကျောက်သားပကတိဖြင့် ထုလုံးပုံတည်ဆောက်ထားသည်။
အောက်ခြေမှထိပ်ထိ ရှစ်မြှောင့်ပုံရှိသည်။
အရပ်ရှစ်မျက်နှာနှင့် မဂ္ဂရှစ်ပါးကို ညွှန်းသည်။
ပစ္စယံကိုးဆင့် ရှိသည်။
ခေါင်းလောင်း၊ ရင်ဖွဲ့၊ သပိတ်မှောက်၊ ဖောင်းရစ်၊ ကြာမှောက်၊ ရွေးလုံး(ပုတီးစေ့)၊ ကြာလန်၊ ငှက်ပေျာဖူး၊ သံထီး၊ ငှက်မြတ်နား၊ စိန်ဖူးတော်စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် အင်္ဂါစုံတည်ဆောက်ထားသည်။
စေတီလုံးပတ် (၃၅၅)ပေရှိပြီး ဉာဏ်တော်(၁၈၀)ပေခန့် ရှိသည်။
ဂူပေါက်များမရှိခေျ။
စေတီတော်မြောက်ဘက်နားတွင် အလျား ၅၄ ပေ၊ အကျယ် ၁၃ ပေ၊ အမြင့် ၁၀ ပေရှိသော ဘုရင်၏ဥပုသ်ဆောင်ရှိသည်။
ဂူဖြူဟုခေါ်သည်။
ဘုရားရင်ပြင်တော်တွင် ရှေးအခါက စေတီပုထိုးများ၊ ဘုရားများ၏ အပျက်အစီး အဟောင်းရာများကို တွေ့ရသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ကျောက်ဂူတစ်ခုနှင့် ဂူထဲတွင် ကျောင်းဆင်းတုတော်များရှိသည်။
ဂူ၏အရှေ့တွင် သိမ်တော်ဟောင်းတစ်ခုရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီတော်ကို ခရစ်နှစ်(၁၆၅၂)ခုနှစ်တွင် မြောက်ဦးရွှေနန်းရှင် ဘုရင်စန္ဒသုဓမ္မက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့လေသည်။
ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်ခြင်းရှိရာ အမျိုးစဉ်ဆက်အောင်မြင်မှု ရှိခဲ့ကြသည်ကို သိရှိစေရန် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စေတီတော်ကို ရတနာ့မာရ်အောင်ဟု ခေါ်တွင်စေသည်။
စေတီတော်မြောက်ဘက်နားရှိ ဂူဖြူတွင် သီတင်းသုံးနေခဲ့သူ ဂူဖြူဆရာတော်သည် (၁၆၉၇)ခုနှစ်တွင် မာရုမ္ပိယအမည်ဖြင့် တစ်နှစ်နန်းစံခဲ့သည်။
အဆိုပါကွင်းပြင်တွင် ရှေးအခါက လေးသည်တော်များ၏ ပညာယှဉ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။
မြောက်ဦးခေတ်အခါက ပြာသိုလတွင် မြင်းခင်းသဘင်၊ ဆင်ခင်းသဘင်၊ လေးခင်းသဘင်တို့ကို ကျင်းပခဲ့ရာ ဤကွင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ယခုခေတ် ပွဲကြည့်စင် သဘောမျိုး ကျောက်တုံး အဆင့်ဆင့်စီကာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ယခုတိုင် အထင်အရှားတွေ့နိုင်ပေသည်။
ပွဲကြည့်စင်၏ တောင်ဘက်တွင် အိုင်ဝန်းကန်ကျုံးကို တွေ့ရသည်။
လူတို့၏လုပ်အားဖြင့် စနစ်တကျ ဆည်ဖို့ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤကျုံးတော်မှရေကို ဘုရင်ဘိသိက် သွန်းလောင်းရာတွင် အသုံးပြုကြောင်း သိရှိရလေသည်။
ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတော်၏ တောင်ဘက်နားတွင် အိုင်ဝန်းကျုံးကို မျက်နှာမူလျက် ဇုန္ဓတ်တောင်ကုန်းရှိသည်။
ဤတောင်ကုန်းသည် ပေ၁၅၀ခန့် မြင့်ပြီး ဘုရင့်၏ အနီးကပ်လုံခြုံရေးကို ဆောင်ရွက်ရသည့် ဇုန္ဒတ်(စစ်သူကြီး)များ နေထိုင်ရာ တောင်ကုန်းဖြစ်၍ ဇုန္ဒတ်ကုန်းဟု ခေါ်သည်။
thumb|မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် မင်္ဂလာ မာရ်အောင်စေတီတော်သည် မြောက်ဦးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်။
မြောက်ဦးမြို့ နန်းရာကုန်းမှ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ခြင်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်မှ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ တည်ရှိသည်။
စေတီတော်မှာ လုံးပတ်ထုချွန်ပုံ ဖြစ်သည်။
အောက်ခြေမှာ ရှစ်မြှောင့်ပုံဖြစ်သည်။
အပေါ်ပစ္စယံနှစ်ဆင့်တွင် မုခ်ငယ်ရှစ်ခုနှင့် ဆင်းတုတော်များ ရှိသည်။
ကျောက်တံတိုင်း လေးဘက်ကာရံထားပြီး တစ်ဘက်စီတွင် ဝင်ပေါက်များရှိသည်။
နောက်ပိုင်း ပြုပြင်ခဲ့၍ ခေတ်သစ်ပုံစံဖြစ်နေသည်။
အောက်ခြေပတ်လည် (၁၄၀)ပေရှိပြီး အမြင့် ၈၀ ပေရှိသည်။
အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဆီမီးခွက်များတင်၍ ထွန်းညှိပူဇော်ရန် တိုင်ကြီးများရှိသည်။
စေတီ၏ အရှေ့ဘက်တွင် သမုခ်သိမ်ကြီး တစ်ခုရှိသည်။
အဆိုပါပစ္စည်းများမှာ မူလလက်ရာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း ပြုပြင်သူတို့က စွန့်ပစ်ထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
စေတီတော်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တေဇရာမစေတီနှင့် အတော်ပင်တူသည်။
စေတီတော်၏တောင်ဘက် မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိခဲ့သည်။
တစ်ချပ်မှာ ပျက်စီးပြီး ဖြစ်သော်လည်း ကျန်သုံးချပ်မှာ ဖတ်၍ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီတော်ကြီးကို ခရစ်သက္ကရာဇ်(၁၆၃၀) ခုနှစ်နှင့် (၁၆၄၅)အကြားတွင် မြောက်ဦးဘုရင် နရပတိကြီးက တည်ထားခဲ့သည်ဟု အချို့ကပြောသည်။
အခြားသော မှတ်တမ်းများအရမူ စန္ဒသုဓကမ္မရာဇာ၏ သားတော်ဥဂ္ဂါဗလသည် မြောက်ဦးထီးနန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၆၇၄ခုနှစ်တွင် နန်းစံခဲ့ရာ နန်းစံပြီး၍ ၁၁နှစ်အကြာ (၁၆၈၅)တွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီကို တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။
ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော (၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားကို အစဉ်တစိုက် မပျက်မကွက် အောင်မြင်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြု၍ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီဟု ခေါ်တွင်စေသည်။
စေတီတော်၏တောင်ဘက်မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိသည်။
ကျောက်စာအရ စန္ဒဝိဇယဘုရင်သည် ဘုရားကို ပြုပြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
သူသည် ဤစေတီ၏ မူလကုသိုလ်ရှင် နရပတိကြီး၏ မြေးတော်အရင်း နွယ်တော် အစစ်ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။
link=Special:FilePath/Shinbyu.JPG ကွမ်းတောင် သည် ရှင်ပြုနားသ အခမ်းအနားတို့တွင် အလှူ့တန်ဆာအဖြစ် ပါဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ကွမ်းတောင်သယ်သူကို ကွမ်းတောင်ကိုင်ဟု ခေါ်၏။
ယနေ့ခေတ်၌ ယွန်းရွှေချ အခက်အလက်များ၊ မှန်စီရွှေချ ကလပ်များဖြင့် ကွမ်းတောင်ကို တန်ဆာဆင်လာသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဘုတလင်မြို့နယ်အပါအဝင် အခြား မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းဒေသတို့တွင် ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်၊ မြဖက်ကွမ်းတောင်၊ မြစိမ်းကွမ်းတောင်တို့ကို သုံးစွဲမြဲ ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနှင့် လာအိုတို့တွင် မီးခွက်မျှော၊ ဘိုးဘေးကန်တော့၊ ရဟန်းခံရှင်ပြု၌ အရွက်အပွင့်တို့ဖြင့် ခွက်ထိုးခြင်း၊ တန်ဆာဆင်ခြင်းများ ရှိသေးသော်လည်း ကွမ်းတောင်သယ်လေ့မူကား ပျောက်ချေပြီ။
အီလဲဗင်း ရုပ်သံ (၂၀၁၈ မတ် ၂၀) "စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးကလေးဝမြို့နယ် အတွင်း မြန်မာဓလေ့" မိစုံဘစုံ အပျိုရွယ်သာ ကွမ်းတောင်ကိုင်ရသည်။
စာရေးဆရာမ ခင်ခင်ထူးက ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်အကြောင်းကို မအိမ်ကံ ဝတ္ထု၌ အကျယ်တလင်း ဖော်ပြဖူးသည်။
ခင်ခင်ထူး (၂၀၀?) "မအိမ်ကံ"။
ဥဒယကျေးရွာ စာပေ။
ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ ကွမ်းတောင်တခုတွင် အောက်ပါအစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည် ဆင်ဖြူကျွန်း အောင်သိန်း (၁၉၉၀) "ကျေးလက်ရိုးရာ မြန်မာမှုဓလေ့များ"။
- ကလပ် ကလပ်ကြာ ကွေးထောက်ကုံး ဆိုင်းကြိုး စိန်တောင်ကြမ်း ကြာသီး (ကြာဖူး) စိန်တောင်နု ကတော့ ပိန္နဲတိုင် ပန်းလည်တိုင် ကြာပတ် ထီး ကြက်တူရွေး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု။
မောင်အုန်းသောင်း(မကွေး)သည် ကဗျာဆရာ နှင့် စာရေးဆရာ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ပြည်မြန်မာဂျာနယ် တွင် "အရိုးဆုံးဟာသများ" နှင့် "ပြောစမှတ်တွင်ရစ်တာလေးတွေ" တို့ကို ပင်တိုင်ရေးသားခဲ့သည်။
သုတစွယ်စုံမဂ္ဂဇင်း၊ အာရောဂျံမဂ္ဂဇင်း၊ တို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ကလောင်အမည်ခွဲမှာ အုန်းခြိမ့်သောင်း ဖြစ်သည်။
alt=|frame ရရှိခဲ့သောစာပေဆုများ ၁။
"ပန်းတစ်ထောင်ရဲ့ဝတ်ရည်အိမ်ကဗျာများ" ဖြင့် ၁၉၉၈ စာပေဗိမာန်စာမူဆု ကဗျာပေါင်းချုပ် တတိယဆု ၂။
"ပန်းတွေဝှက်တဲ့အိပ်မက်အိမ်ကဗျာများ" ဖြင့် ၂၀၀၆ စာပေဗိမာန်စာမူဆု ကဗျာပေါင်းချုပ် ဒုတိယဆု ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ငွန်းလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး ၈ မျိုးအနက် ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
ငွန်းလူမျိုးများသည် တိဘက်မှ ပုပ္ပါး၊ ပုဂံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းမှ ချင်းတောင်တန်းသို့ ငွန်းမျိုးနွယ်စု အချို့သည် ကောလ်နီးဒေသနှင့် ကျိမ်နွဲ့ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။
ဆလိုင်းလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ဆလိုင်းလူမျိုးများသည် သရက်ခရိုင်၊ပြည်ခရိုင်၊ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့နှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းအတွင်းပိုင်းတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
အိုက်ဆွယ်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး ၈ မျိုးအနက် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
အိုက်ဆွယ်လူမျိုးများသည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း ဝနယ်၊ မိုင်းမောမြို့အနီးတဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တရုတ်နီ နယ်စပ်တွင် ပိုမိုများပြားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု။
မောရှမ်းလူမျိုး (သို့မဟုတ်) တိုင်းမောဝ်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
မောရှမ်းလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မြောက်သိန္နီ၊ တောင်သိန္နီ၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ လားရှိုးနှင့် အရှေ့မြောက်နယ်စပ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
သမိုင်းအကျဉ်း မောရှမ်းများသည် နိုင်ငံတော်တချို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်များကတည်းက နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ပြည်မမှကုန်းဘောင်မင်းများသည် တရုတ်နှင့်ရှမ်းနယ်မြေများအကြားတွင် လုံခြုံရေးနှင့် ထိန်းချုပ်မှုရရှိရန် မောရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ဆက်ဆံမှုများရှိခဲ့သည်။
နိင်ငံရေးတိုးချဲ့မှုများအတွင်း၌ မောရှမ်းနယ်မြေများကို လက်အောက်ခံအဖြစ်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ မောရှမ်းစော်ဘွားများသည် ကုန်းဘောင်မင်းများ၏ ညှိနှိုင်းရေးရာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
Daniels, Christian. “The Tai of Yunnan: Ethnohistory and Historical Ethnolinguistics.” In *Tai Culture*, vol. 2, no. 1, 1997. Scott, J.G. (1901). Gazetteer of Upper Burma and the Shan States. Rangoon: Government Printing. Daniels, Christian (2012). "Scripts and literacy in the history of Tai people". In Daniels, Christian; Watson Andaya, Leonard Y. (eds.). Challenging the historiography of Southeast Asia. University of Tokyo. မျိုးရိုးဗီဇ မောရှမ်း (Tai Mao) လူမျိုးများမှာ အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခရာ-ဒိုင်မျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသည်။
မောရှမ်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တိုင်းရင်းသား တိုင်လူမျိုးစုများနှင့်အတူ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ တွင် တွေ့ရသည်။
မျိုးဗီဇပံ့ပိုးမှုအရ၊ မောရှမ်းလူမျိုးများသည် D-M174 နှင့် O-M122 haplogroupများနှင့်ဆက်နွယ်ကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်များကသက်သေပြထားသည်။
Li, H. et al. (2020). "Y-Chromosome Evidence for a Northward Migration of Tai People". *Human Genetics*. 139(4): 423–435. ထို haplogroup များမှာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းမြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာအုပ်စု နှင့် တိုင်လူမျိုးများ တွေ့နိုင်သည်။
တချို့ဒေသများရှိ မောရှမ်းလူမျိုးများတွင် တရုတ်လူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောမှုများရှိနေပြီး ယင်းသည်၎င်းတို့၏ မျိုးဗီဇပုံစံကို အခြားတိုင်လူမျိုးစုများနှင်အနည်းငယ်ကွဲပြားစေသည်။
Sun, J. & Chen, L. (2008). "Genetic markers in Tai populations in Myanmar and China". *Asian Journal of Genetics*. 12(3): 201–215. ဘာသာစကား မောရှမ်းလူမျိုးသည် ခရာ-တိုင်ဘာသာစကားအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော တိုင်မောဝ်ဘာသာစကားကို ပြောကြသည်။
တိုင်ဘာသာစကားမျိုးစုအတွင်း တစ်ခုတည်းသောအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ မူလအခြေခံသံများနှင့် အသံဖွဲ့စည်းပုံများမှာ ရှမ်းကြီး(တိုင်းလုံ) နှင့် တိုင်းလေ(တိုင်းနေ) တို့နှင့်ဆင်တူသော်လည်း၊ တချို့သော သရုပ်ဖော်မှုများ၊အသံဖွဲ့စည်းပုံများအနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။
Edmondson, Jerold A., and David B. Solnit, eds. *Comparative Tai: Linguistic Studies in Tonal Features, Lexical Borrowing, and Genetic Classification.* Summer Institute of Linguistics and the University of Texas at Arlington, 1988. နာမည်၏အဓိပ္ပါယ် “မော” (Mao) ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသရှိ ရွှေလီမြစ်အမည်ဖြစ်သည်။
မောရှမ်းဆိုသည်မှာ “မောမြစ်ဘေးတွင်နေထိုင်သော တိုင်လူမျိုး” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
ထိုနာမည်သည် တရုတ်အထွေထွေသုံးစကားလုံး “茂” (Mào) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်သည်ဟုသတ်မှတ်ရသည်။
Chamberlain, James R. "The Origin of the Tai Peoples." *Journal of the Siam Society* 98 (2010): 27-48. ယဉ်ကျေးမှု မောရှမ်းများသည်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး သံဃာတော်များကို အထူးလေးစားကြသည်။
ဘုန်းကြီးကျောင်းသည် ရွာစွန်းယဉ်ကျေးမှု၏ အခြေခံကျသောအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
မောရှမ်းရိုးရာအစားအစာများတွင် ချဉ်ရည်၊ ဆားတင်မှုနှင့် သံပုယျအမွှေးအကြိုင်အပင်များ အဓိကပါဝင်သည်။
မောရှမ်းများသည် ရိုးရာစကားလုံးများ၊ ရှမ်းစာအက္ခရာ ကို အသုံးပြုကြသည်။
ရိုးရာဂီတ၊ ကပွဲများကို ထိန်းသိမ်းကြပြီးတော်သလင်းလပြည့်နေ့က ဗုဒ္ဓနေ့ (Poi Lu Fha) နှင့် ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော် (Poi Sang Long) တို့ကို အထူးအရေးပေးကြသည်။
မောရှမ်းသည် ရှမ်းရိုးရာဝတ်စုံဖြင့် ထင်ရှားပြီး အမျိုးသမီးများသည် ထမီလျှပ်လျှပ် ဝတ်ဆင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု ရင်းမြစ်။
အမှတ် (၁) သံမဏိစက်ရုံ (မြင်းခြံ) သည် အမှတ်(၁) အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း၊ စက်မှုဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ အစိုးရလက်အောက်ခံ စက်ရုံဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်-မြင်းခြံကားလမ်း မိုင်တိုင် ၄၅၀ ၏ အနောက်ဘက် ၃ မိုင်ခွဲခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။
နောက်ခံသမိုင်း ၂၀၀၄ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အီတလီကုမ္ပဏီ (Danienli Co. Ltd.) နှင့် မြန်မာမှ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းတို့ ပူပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြသည်။
အီတလီဘက်မှ နည်းပညာစိုက်ပြီး မြန်မာဘက်မှ အရင်းစိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အရင်းအတွက် တရုပ်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (China Development Bank) မှ ယူရို သန်း ၁၁၀၀ ချေးသည်။
စက်ရုံဧရိယာမှာ ၅၇၄.၂ ဧက ဖြစ်သည်။
၂၁-၃-၂၀၁၀ နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး(၁) စစ်ထောက်ချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသီဟသူရတင်အောင်မြင့်ဦး တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သံမဏိစက်ရုံလုပ်ငန်းများ တည်ထောင်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ လွတ်လပ်ရေးမရမီ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးစီးသော ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဆိုရန်တိုဗီလာအမျိုးသားစီမံကိန်း ရေးဆွဲစဉ်ကတည်းကပင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သံနှင့်သံမဏိလုပ်ငန်းများ ထူထောင်ရေး ရေရှည်မျှော်မှန်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်တွင်းတူးဖော်ရရှိနိုင်သည့် တွင်းထွက်သယံဇာတ ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းများကို အခြေခံ၍ သံနှင့်သံမဏိလုပ်ငန်းများ တည်ထောင်ရန် အစီအစဉ်များ ချမှတ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တွင်းထွက်သယံဇာတ စူးစမ်းလေ့လာမှုကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အဓိကကုန်ကြမ်းဖြစ်သည့် သံသတ္တုရိုင်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးအား အရည်အသွေးနှင့် ပမာဏဦးစားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အနောက်ဂျာမဏီအစိုးရ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ၁၉၅၈-၁၉၅၉ ခုနှစ်များတွင် ပဏာမဘူမိဗေဒလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁-၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဂျာမဏီမှ Krupp Co.,Ltd နှင့် မြန်မာနိုင်ငံဘူမိဗေဒဌာနတို့ ပူးပေါင်းပြီး အသေးစိတ် ဘူမိဗေဒတိုင်းတာမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ပင်းပက်သံသတ္တုရိုင်းနှင့် ကလေးဝကျောက်မီးသွေးကို အခြေခံပြီး အကြီးစားသံမဏိစက်ရုံတစ်ခုကို မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံမြို့အနီး ဆီမီးခုံတွင် တည်ဆောက်အကောင်အထည်ဖော်ရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုငွေကြေးများပြားခြင်း၊ ကုန်ကြမ်းများ၏ တည်နေရာအရ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲရှိခြင်းတို့ကြောင့် ရေရှည်မျှော်မှန်းချက်အဖြစ်သာ ထားရှိနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သံရိုင်းများကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် သတ္တုသိုက် သုံးခုရှိသည်။
ပထမတစ်ခုမှာ ပြင်ဦးလွင် (ကျားတွင်းရေ) ဒေသမှ သံရိုင်းတန်ချိန် သုံးသန်းခန့်ရှိသော သတ္တုသိုက်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် သံမဏိစက်ရုံ (ပြင်ဦးလွင်)ကို တည်ဆောက်ပြီး ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ဒုတိယတစ်ခုမှာ တောင်ကြီးမြို့နယ်နှင့် ဟိုပုံးမြို့နယ်အစပ်မှ ပင်းပက်ဒေသ၌ သံရိုင်းတန်ချိန်သန်း ၇၀ ခန့်ရှိပြီး အမှတ် (၂) သံမဏိစက်ရုံ (ပင်းပက်)ကို တည်ဆောက်နေပြီး ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ဆောက်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တတိယတစ်ခုမှာ ဖားကန့်မြို့နယ် ကသိုဏ်းတောင်ဒေသ၌ လေ့လာတိုင်းထွာမှုများအရ သံရိုင်းတန်ချိန်သန်း ၂၃၀ ခန့်ရှိသည်။
https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/DocsMirror/Mirror2010-03-22.pdf အမှတ်(၁) သံမဏိစက်ရုံ(မြင်းခြံ)အတွက် လိုအပ်သော ကုန်ကြမ်းများအဖြစ် အမှတ် (၂) သံမဏိစက်ရုံ (ပင်းပက်)မှ ထုတ်လုပ်သော သံစိမ်း (Pig Iron) များ၊ သင်္ဘောဖျက်စက်ရုံ(သီလဝါ)မှ ပေးပို့သော သံထည်ပျက် (Scrap)များနှင့် အရည်ကြိုကားဟောင်း သံထည်ပျက်များကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
ရရှိလာသော ကုန်ကြမ်းများကို သံမဏိချောင်းကြီးများ (Billet)အဖြစ် ထပ်ဆင့်ထုတ်လုပ်ပြီး သံမဏိစက်ရုံ(ကျောက်စွယ်ကျိုး)ကို ပေးပို့မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ သံမဏိပြား (Slab)များအဖြစ်ထုတ်လုပ်ပြီး သံမဏိစက်ရုံ (မြောင်းတကာ)သို့ ပေးပို့သွားမည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ကုန်ကြမ်း/ကုန်ချောများကို သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ရထားလမ်းများကို စက်ရုံများအရောက် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ထားပြီး မြန်မာ့မီးရထားက သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးသွားမည်ဖြစ်သည်။
(လမ်းအရှည် ၁၅ မိုင်ခန့်ရှိပင်းပက်-နောင်ကား ရထားလမ်းစီမံကိန်းကို ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် စတင်ဖောက်လုပ်နေသည်။
) စက်ရုံမှ တစ်နှစ်လျှင် Steel Billets တန်ချိန် နှစ်သိန်းနှင့် Steel Slabs တန်ချိန် ငါးသောင်းတို့ကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
သံမဏိချောင်း Billet နှင့် သံမဏိပြား Slab ထုတ်လုပ်ရုံသာမကဘဲ သံမဏိပြား Slab မှ ထပ်မံပြီး Finished Products များအဖြစ် Hot Roll Sheet, Cold Roll Sheet, Colour Sheet အရွယ်အစားမျိုးစုံနှင့် သွပ်ရည်စိမ် သွပ်ပြားများ၊ ရထားသံလမ်းများအထိ ထုတ်လုပ်သွားရန်အတွက် စက်ရုံကို ထပ်မံတိုးချဲ့တည်ဆောက်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
နောင်တွင် ကသိုဏ်းတောင်မှရသည့် သံရိုင်းများကို သံစိမ်း Pig Iron များအဖြစ် ထုတ်လုပ်ပြီးနောက် သံမဏိစက်ရုံ (မြင်းခြံ)ကို နှစ်စဉ်တန်ချိန်နှစ်သိန်း ထုတ်လုပ်ရာမှ တန်ချိန်လေးသိန်းမှ ငါးသိန်းအထိ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်သွားနိုင်အောင် ဆက်လက်တိုးချဲ့သွားမည်ဖြစ်သည်။
https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/DocsMirror/Mirror2010-03-22.pdf စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနှင့် ပစ္စည်းတင်သွင်းရေးအတွက် အာရှမတ္တယ် (Asia Metal)၊ အေးရှားဝေါ၊ ကေတီကေ (KTK)၊ အမ်စီအမ် (Myanmar Chemical & Machinery Co.) နှင့် မြန်မာမဟာထွန်း ကုမ္ပဏီ ၅ ခုကို လုပ်စေသည်။
၂၀၁၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်တွင် စက်မှု (၁) လက်အောက်သို့ ရောက်လာသည်။
ရောက်လာသည်နှင့် သံမဏိစက်ရုံ ၂ ရုံအတွက် သန်း ၅၀၀၀၀၀ လိုကြောင်း ရန်ပုံငွေ တောင်းသည်။
(၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၆) "သံမဏိစက်ရုံ ၂ ရုံအတွက် ကျပ် ဘီလီယံ ၅၀၀ လိုငွေတောင်း"။
လွတ်လပ်တဲ့ အာရှအသံ။
ရပ်သင့်လား ဆက်သင့်လား အခြင်းများရခြင်း ၂၀၁၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် အရှုံးပေါ်နေသော အစိုးရလုပ်ငန်းများကို ရပ်ရန်ဆုံးဖြတ်ရာ မြင်းခြံ သံမဏိစက်ရုံပါ ပါလေသည်။
သို့သော် နောက်နှစ်ရန်ပုံငွေအတွက် စက်စမ်းစရိတ်ဟူ၍ သန်း ၄၃၀၀ ခန့် တောင်းလာသည်။
ရပ်ခိုင်းပါလျက် စက်စမ်းစရိတ်မှာ အခြေအမြစ်မရှိကြောင်း ဆွေးနွေးရာ လျှပ်စစ်ဝန်ကြီးဌာနသို့ ပေးရန် ဓာတ်အားခကြွေးနှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနသို့ပေးရန် ဓာတ်ငွေ့ဖိုးကြွေးများဖြစ်ကြောင်း စက်မှုဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ချိုက ရှင်းသည်။
(၂၀၁၇ နို ၁၀) "ကြွေးကျန်များပေးရန် တောင်းခံခြင်းဖြစ်ကြောင်း စက်မှုဝန်ကြီး ရှင်းလင်း"။
News Eleven။
သို့သော် လွှတ်တော်က မပေး။
စွမ်းရဲထွဋ် (၂၀၁၇ နို ၁၁) "သံမဏိစက်ရုံ (မြင်းခြံ) စမ်းသပ်လည်ပတ်ရန် စရိတ်တောင်းခံမှု ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ငြင်းပယ် "။
ငွေ သန်း ၅၅၃၀၀၀ ကျော် ရင်းထားပြီး အဆင့် ၂ အထိ ရောက်ပြီဖြစ်၍ ဆက်လုပ်သင့်ကြောင်း စက်မှုဝန်ကြီးက ဆိုသည်။
မိုးမိုး (၂၀၁၈ မတ် ၂၂) "မြင်းခြံ သံမဏိစက်ရုံ ရပ်ထားပါက သမိုင်းမှတ်တမ်း အဖြစ် ကျန်ရစ်မည်ဟု စက်မှုဝန်ကြီးပြော"။
၂၀၁၉ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် သန်း ၉၅၀၀ ကျော် တောင်းပြန်သည်။
၂၀၁၆ ခုက မြန်မာကုမ္ပဏီများအား ပေးရမည့်အကြွေးဖြစ်ကြောင်း ခေါင်းစဉ်ပြသည်။
ထက်နိုင်ဇော် (၂၀၁၉ စက် ၂) "၉၅၀၉ သန်းကို ပေးရန် ရန်ပုံငွေစိစစ်ရေးက ခွင့်ပြု၍ အငြင်းပွားကြ"။
အဆိုပါကြွေးမှာ တင်ဒါဝင်ကုမ္ပဏီများအတွက်သာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းကို ပေးရမည့် သန်း ၉၀၀၀ ကို စက်မှုဝန်ကြီးဌာနက တမင်ချန်ထားကြောင်း မင်းကင်းအမတ် ဦးမောင်မြင့်က ထောက်ပြသည်။
(၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၃) "ရပ်ဆိုင်းလိုက်သော အစိုးရသံမဏိစက်ရုံထံမှ စစ်တပ် MEC က ကျပ် ၉ ဘီလီယံ ရရန်ရှိဟုဆိုကာ လွှတ်တော်တွင် USDP အမတ်က အကြွေးတောင်း"။
ရန်ကုန် ခေတ်သစ် မီဒီယာ။
၂၀၁၆ ခုကပင် ရန်ပုံငွေမလောက်ဟူ၍ ကုမ္ပဏီများကို စိုက်လုပ်ခိုင်းထားကြောင်း တင်ဒါဝင်ကုမ္ပဏီများအနက် တခုဖြစ်သော မြန်မာမဟာထွန်းမှ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဝဏ္ဏထွန်းက ဖွင့်ဟသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီး ဒေါက်တာ မင်းရဲပိုင်ဟိန်းကို ဥက္ကဋ္ဌခန့်ကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မတီဖွဲ့ကာ စက်ရုံအား ဆက်လည်ရန်သင့်မသင့် စစ်နေသည်။
ဧပြီလမတိုင်မီ အဆုံးအဖြတ်ရရန် ရည်မှန်းကြောင်း ဥက္ကဋ္ဌက ဆိုသည်။
စည်သူ (၂၀၂၀ ဇန် ၁၁) "မြင်းခြံနှင့်ပင်းပက် သံမဏိစက်ရုံလုပ်ငန်းနှစ်ခုတွင် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ရန် နိုင်ငံတော်သမ္မတကဖွဲ့စည်းထားသည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ကော်မတီအနေဖြင့် ဧပြီမတိုင်မီ လုပ်ငန်းများ ပြီးစီးအောင်ဆောင်ရွက်ရန် ရည်မှန်းထားဟုဆို"။
ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် စက်ရုံရှိ အစိတ်အပိုင်းများကို ရောင်းရန် တင်ဒါခေါ်သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တရုပ်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်သို့ ပြန်ဆပ်ရမည်မှာ အတိုးပါထည့်တွက်လျှင် ယူရို သန်း ၁၆၀၀ ခန့် ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခု၊ စက်တင်ဘာလအထိ ပေးထားသော တိုးရင်းပေါင်းမှာ ယူရို ၁၃၇ သန်းသာ ရှိသေးသဖြင့် စက်ရုံ လည်သည်ဖြစ်စေ၊ မလည်သည်ဖြစ်စေ တရုပ်ဘဏ်အား တရက်လျှင် သိန်း ၅၀၀၀ ခန့် ပေးနေရခြင်းပင် ဖြစ်ကြောင်း မန္တလေးတိုင်း စက်မှုဝန်ကြီး ဦးဇာနည်အောင်က ဆိုသည်။
သို့ဖြင့် ဝေဖန်သံများ ညံလာသည်။
ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည် ဝန်ထမ်းအင်အား ၆၆၄ ဦး (အရာထမ်း ၃၀၊ အမှုထမ်း ၆၃၄) ဖြင့် လည်ပတ်နေသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ဥက္ကဋ္ဌမြို့ သုဘဂတောအုပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေ စဉ် တစ်ချိန်က ဗကဗြဟ္မာ သဿတမိစ္ဆာအယူဝါဒဖြစ်နေပုံကို ဘုရားရှင် သိမြင်တော်မူသဖြင့် ဗြဟ္မာပြည်သို့ကြွတော်မူပါသည်။
ဗြဟ္မာပြည်သို့ ရောက်တော်မူသည့်အခါ ဗကဗြဟ္မာက ခရီးဦးကြိုဆို နှုတ်ဆက် စကားလျှောက်ထားပြီး မိမိ၏ သဿတမိစ္ဆာအယူဝါဒကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က ဗကဗြဟ္မာအား-ဗကဗြဟ္မာ၏ မိုက်မဲလှပုံ “မမြဲသောသဘော ရှိသော ဗြဟ္မာလောကကို မြဲ၏၊ မခိုင်ခံ့သောသဘောရှိသော ဗြဟ္မာလောကကို ခိုင်ခံ့၏၊ မတည်တံ့သော သဘောရှိသော ဗြဟ္မာလောကကို တည်တံ့၏။
သီးသန့် မဟုတ်သော ဗြဟ္မာလောကကို သီးသန့်ဖြစ်၏။
ရွေ့လျောခြင်းသဘောရှိသော ဗြဟ္မာလောကကို ရွေ့လျော်ခြင်းသဘောမရှိ၊ ပဋိသန္ဓေနေရာ, အိုရာ, သေရာ, ရွေ့လျောရာ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကပ်ရောက်ရာဖြစ်သော ဗြဟ္မာလောကကို ပဋိသန္ဓေမနေ၊ မအို၊ မသေ၊ မရွေ့လျော (ပဋိသန္ဓေအားဖြင့်) မကပ်ရောက်ရာ၊ ဗြဟ္မာလောကမှတစ်ပါး လွန်မြတ်သော ထွက်မြောက်ရာရှိလျက် ဗြဟ္မာလောကမှတစ်ပါး လွန်မြတ်သော ထွက်မြောက်ရာမရှိဟု ပြောဆိုဘိ၏ဟု ကဲ့ရဲ့တော်မူပါသည်။
ထိုအခါ မာရ်နတ်သည် ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဗြဟ္မာကို ပူးကပ်ပြီးလျှင် ဗကဗြဟ္မာ၏ ဂုဏ်ပုဒ်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပြီး သတ္တဝါ နတ် မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာ မဟာဘုတ် လေးပါးကို စက်ဆုပ်တတ်ကုန်သော သင့်ထက်ရှေးကျသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ယုတ်ညံ့သောဘုံဘဝ၌ ဖြစ်ကြရကုန်၏။
မဟာဘုတ်လေးပါး၊ သတ္တဝါ၊ နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာကို ချီးမွမ်းတတ် အလွန်နှစ်သက်တတ်ကုန်သော သင့်ထက်ရှေးကျသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မြတ်သောဘုံဘဝ၌ ဖြစ်ကြရကုန်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ပြောဆိုပြီး ဘုရားရှင်ကို ဗြဟ္မာပရိသတ်ဖြစ်အောင် ဆောင်ပါသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “မာရ်ယုတ်၊ သင့်ကို ငါဘုရားသိ၏။
သင်သည် ငါဘုရားကို မသိဟု မမှတ်လင့်၊ ဗြဟ္မာ ဗြဟ္မာပရိသတ်၊ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇ ဗြဟ္မာ အလုံးစုံသော သူတို့သည် သင့်လက်သို့ရောက်ကုန်၏။
သင့်အလိုသို့ လိုက်ကြကုန်၏။
ဤရဟန်းသည်လည်း ငါ့လက်ရောက်သူ၊ ငါ့အလိုသို့လိုက်သူ ဖြစ်ရာ၏။
သင့်အကြံအစည်ဖြစ်၏။
မာရ်ယုတ်၊ ငါဘုရားကား သင့်လက်ရောက်သူ၊ သင့်အလိုသို့ ရောက်သူမဟုတ်”ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။
ထိုအခါ ဗကဗြဟ္မာက ဘုရားရှင်အား သူ၏အယူဝါဒ မှန်ကန်ကြောင်း၊ သင့်ထက်ရှေးကျသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ ကျင့်ကြံမှုသည် သင်၏အသက်မျှပင် ဖြစ်ပေ၏။
ဗြဟ္မာလောကမှတစ်ပါး လွန်မြတ်သော ထွက်မြောက်ရာမရှိပုံ၊ လွန်မြောက်သော ထွက်မြောက်ရာကို တွေ့မြင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ ပင်ပန်းရုံ ဆင်းရဲရုံသာဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
မဟာဘုတ်ကို စွဲလမ်းသူသည် ငါ၏အနီး၌ဖြစ်သူ၊ ငါ၏တည်ရာဖြစ်သူ၊ အလိုရှိတိုင်းပြုနိုင်သည့် လက်အောက်လူသာဖြစ်လိမ့်မည်ဟု အကျယ်တဝင့် ပြောပြလေသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “မဟာဘုတ်၊ သတ္တဝါ၊ နတ်၊ မာရ်နတ်၊ ဗြဟ္မာကို စွဲလမ်းသူသည် သင်ပြောသည့်အတိုင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
ဗကဗြဟ္မာ၏ တန်ခိုးကြီးပုံ အစွမ်းသတ္တိကို ငါသိ၏”ဟု မိန့်တော်မူသောအခါ ဗကဗြဟ္မာက မေးမြန်းခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင်က ဗကဗြဟ္မာတန်ခိုးကြီးပုံ၊ အာနုဘော်ကြီးမားပုံ မိန့်ကြားတော်မူပြီး သင်သည် အာဘဿရာဘုံမှ စုတေလာပြီး ဤပထမဈာန် မဟာဗြဟ္မာဘုံ၌ဖြစ် နေပုံ၊ သတိမေ့နေပုံ၊ သုဘကိဏှာဘုံ၊ ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံ၊ အဘိဘူမည်သော ဘုံဘဝတို့ ရှိသေးပုံ၊ ယင်းတို့ကို သင် မသိပုံ၊ ငါဘုရားသည် ဤသို့သိသောကြောင့် သင်နှင့် တူမျှသူမဟုတ်၊ သင့်အောက်နိမ့်ကျသူမဟုတ်၊ စင်စစ် ငါဘုရားသည် သင်ဗြဟ္မာထက် လွန်ကဲသူဖြစ်ပုံ၊ ငါဘုရားသည် မဟာဘုတ်လေးပါး၊ သတ္တဝါ, နတ်, မာရ်နတ်, ဗြဟ္မာ, အာဘဿရာဗြဟ္မာ, ဝေဟပ္ဖိုလ်ဗြဟ္မာ, အဘိဘူဗြဟ္မာတို့ကို မစွဲယူ၊ အလုံးစုံ (ဘုံသုံးပါးတရား)ကို အလုံးစုံအားဖြင့်သိ၍ အလုံးစုံဟူသမျှ၏ အလုံးစုံသောအားဖြင့် မရောက်ရာသည့် နိဗ္ဗာန်ကို သိမြင်တော်မူ၍ အလုံးစုံတို့ကို မစွဲယူ၊ အလုံးစုံ၌ မစွဲယူ၊ အလုံးစုံအားဖြင့် မစွဲယူ၊ အလုံးစုံကို ငါပိုင်ဥစ္စာဟု မစွဲယူ၊ ဤသို့ ငါဘုရားသိတော်မူသောကြောင့် ငါဘုရားသည် သင်နှင့်တူသူလည်းမဟုတ်၊ သင်အောက် အလွန် နိမ့်ကျသူလည်းမဟုတ်၊ စင်စစ်မှာမူ ငါဘုရားသည် သင်ထက်သာလွန်၏ဟု မိန့်တော်မူသည်။
ထိုအခါ ဗကဗြဟ္မာက အလုံးစုံ၏ အလုံးစုံသဘောအားဖြင့် မရောက်အပ်ပုံ အကျယ်ကိုလျှောက်ထားပြီး အရှင်မြတ်ရှုလော့။
ယခု သင်၏မျက်မှောက်၌ ကွယ်လိုက်မည်ဟု ပြောဆိုပါသည်။
ဘုရားရှင်က ကွယ်လိုက်ဟု မိန့်တော်မူသော်လည်း ဘုရားရှင်၏မျက်မှောက်၌ “ကွယ်ရန်မစွမ်းနိုင်ပါ။
အရှင်မြတ် စွမ်းနိုင်လျှင် ကျွန်ုပ်၏မျက်မှောက်၌ကွယ်ပါဟု ဗကဗြဟ္မာက လျှောက်လေသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ဗြဟ္မာဟူသမျှ၊ ဗြဟ္မာပရိသတ်ဟူသမျှ၊ ဗြဟ္မာအလုပ်အကျွေးဟူသမျှ အသံကိုသာကြား၍ ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယကို မမြင် နိုင်အောင် တန်ခိုးဖန်ဆင်းတော်မူပြီး “ဘဝေဝါဟံ အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော် မူပါသည်။
ထိုအခါ ဗြဟ္မာ၊ ဗြဟ္မာပရိသတ်၊ ဗြဟ္မာအလုပ်အကျွေးတို့သည် ဘုရားရှင်ကို ချီးကျူးအံ့ဩကြပြီး ဗြဟ္မာတစ်သောင်းတို့ မဂ်ဖိုလ်ရေစင်သောက်ကြပြီး ကျွတ်တမ်း ဝင်သွားကြလေသည်။
ထိုအခါ မာရ်နတ်က ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဗြဟ္မာကိုယ်၌ ပူးဝင်ပြီး ဘုရားရှင်က သာဝကတို့အား မဆုံးမရန်၊ တရားမဟောရန်၊ မဂ်ဖိုလ်ချမ်းသာဖြင့် ချမ်းသာစွာနေရန် သာဝကတို့ကို ဆုံးမ၊ တရားဟောကြသော သင့်ထက်ရှေးကျသော သမဏဗြဟ္မဏတို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ယုတ်ညံ့သောဘဝ၌ဖြစ်ကြပုံ၊ မဆုံးမ၊ တရားမဟောသော သင့်ထက်ရှေးကျသော သမဏ ဗြဟ္မဏတို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ မြင့်မြတ်သော ဘဝ၌ ဖြစ်ရပုံကို အကျယ်တဝင့် ပြောဆိုလေသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က မာရ်နတ် သင့်ကို ငါဘုရားသိတော်မူပုံ၊ သင်သည် သင့်ကို ငါဘုရားမသိဟု မှတ်ထင်ပုံမှစ၍ ဘုရားအတု၊ ဘုရားအစစ်တို့ ကွာခြားပုံ၊ သင်သည် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသူမဟုတ်ပုံ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝကတို့အား ဆုံးမပုံ တရားတော်ကို ဟောတော်မူပုံ၊ သင်သည် အာသဝေါတရား အစရှိသည်ကို မပယ်နိုင်သေးပုံ မြတ်စွာဘုရားသည် အာသဝအစရှိသော ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ပြီးပုံ၊ နောက်ထပ်တစ်ဖန် ယင်းအာသဝ အစရှိသောတရားတို့ မြတ်စွာဘုရား၌ မဖြစ်နိုင်တော့ပုံတို့ကို ဥပမာတို့ဖြင့် တကယ်တဝင့် နှိုင်းယှဉ်၍ မိန့်ကြားတော်မူလေသည်။
ဤသို့လျှင် ဤစကားကို မာရ်နတ်အား စကားမပြောဆိုနိုင်စေခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာအား အထူးသိစေခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း ဗြဟ္မနိမန္တနိက ဟူ၍ ဤသုတ်၏အမည်သည် ဖြစ်၏။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဗကဗြဟ္မ၏ ဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်စေသော လူ့ဘဝ ကောင်းမှုအမျိုးမျိုးနှင့် အထက်ဗြဟ္မာဘဝတို့ကို ပြန်လည်သတိရစေပုံ အစရှိသော ထူးခြားသောမှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-မ၊၁၊၄၀၁-၇။
မ၊မြန်၊၁၊၄၁၄-၄၂၀။
မ၊ဋီ၊၁၊၃၁၁-၉။
-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၅-စူဠယမကဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
ဦးမောင်မြင့် (၂၁ မေ ၁၉၅၈ မွေးဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။