kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆယ်လဇာကိုပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၊ အင်ဗရာနယ်၊ ဆန်တာ ကွန်ဗာ ဒါအို မြို့တွင် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့၌ တောင်သူလယ်သမား မိဘများမှ မွေးဖွားခဲ့လေသည်။
သူ၏နာမည်အပြည့် အစုံမှာ အန်ထော်နျူသီ အိုလီဗေအီရာ ဆယ်လဇာဖြစ်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်က ဘုန်းကြီးလုပ်ရန်အကြံဖြင့် ကျမ်းစာသင်ကျောင်း တစ်ကျောင်းတွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့ဘူး၏။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင်ကိုအင်ဗရာတက္ကသိုလ်၌ ဘောဂဗေဒပါမောက္ခ ဖြစ်လာ၏။
ကိုအင်ဗရာ တက္ကသိုလ်တွင် အမှုထမ်းနေစဉ်၊ ဘဏ္ဍာရေးတွင် ပါရဂူမြောက် ကျွမ်းကျင်သူဟု နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အစိုးရအာဏာကို သိမ်းယူပြီး နောက်များမကြာမီ သူ့အား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးရာထူးကို သမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကာမိုနာက ပေးအပ်ခဲ့လေသည်၊ သို့သော် သူအလိုရှိသော အာဏာများ အပြည့်အစုံမရရှိသဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့၏။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေမှာ အတော်ဆိုးနေခဲ့သောကြောင့် အစိုးရက ဆယ်လဇာ၏ တောင်း ဆိုချက်များကို လိုက်လျောခဲ့ရလေသည်၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ရရှိခဲ့သော အာဏာများဖြင့် သူသည်တစ်ဖြည်းဖြည်း အစိုး ရအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံးကို ကြိုးကိုင်ခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ် တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာ၍၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင်ကား၊ အခြေခံ ဥပဒေသစ်တစ်ရပ် ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာလျက် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ၏ အချုပ်အချာအာဏာကို သိမ်းယူကာ၊ အာဏာရှင်အနေဖြင့် ဖက်ဆစ်နည်းအတိုင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ ၁၉၄၅ခုနှစ်တိုင်အောင် သူတည်ထောင်ခဲ့သော 'အမျိုးသား အစည်းအရုံး'ခေါ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းကိုသာ တရားဝင် သော အသင်းအဖွဲ့တစ်ခုအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုထားခဲ့၏။
၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ သူသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင် ရွက်လျက်၊ ထိုနှစ်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တိုင်အောင် စစ်ဝန်ကြီးရာထူး ကိုလည်း ယူထားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ သူသည် ကြားနေရေးဝါဒကို လက်ကိုထားလျက် မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများပါ နှစ်ဖက်စလုံးကို ဝင်ထွက်ခွင့်ပြုထား၏။
သို့သော် ဗြိတိန် နိုင်ငံနှင့် အစဉ်အဆက်ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆက်သွယ်မှုများကိုလည်း မပျက်ကွက် စေဘဲ၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၌ ပေါ်တူဂီပိုင် အဇိုးကျွန်းများ တွင်ရှိသော ရေတပ်နှင့်လေတပ် အခြေခံစခန်းများကို အသုံးပြု ခွင့်ပေးခဲ့၏။
စစ်ပြီးကာလတွင် ဆယ်လဇာသည် သူ၏အာဏာ ရှင်ဆန်သော အချုပ်အချာများကို လျှော့ပေးရန် ကြံစည်ခဲ့သော် လည်း၊ အတိုက်အခံဖက်မှ လွန်စွာအားကောင်းနေသဖြင့်၊ ယခင် အတိုင်းပင် ကျင့်သုံးချက် နေခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ‎။
အလယ်ခေတ်က ပါလက်စတိုင်းပြည်၌ ဖြစ်ပွားကြသော ကရူးဆိတ် စစ်ပွဲများအနက်၊ တတိယစစ်ပွဲ၌ အလွန်ထင်ရှား ကျော်ကြားသော မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်ဘုရင်တစ်ဦးကား ဆဲလဒင်ဖြစ်၏။
တရားနှင့်အညီ မင်းပြုသဖြင့် မွတ်စလင်တို့က အထူးချစ်ခင် လေးစားကြည်ညိုကြသည်။
ရန်သူများအပေါ်တွင်လည်း ကြင်နာစွာ ပြုမူဆက်ဆံတတ်သဖြင့် ခရစ်ယန်တို့ကပင် ဆဲလဒင်မှာ သဘောထားမြင့်မြတ်သူဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံကြသည်။
ဆဲလဒင်၏ အမည်ရင်းမှာ ယူစွပ် အစ်ဗင် အိုင်ယွတ် ဖြစ်သည်။
စစ်မက်ရေးတွင် ဝါသနာထုံ၍၊ စွမ်းရည်သတ္တိ ထူးချွန်သော အာရှမိုင်းနားပြည်နယ်ဘက်မှ ကုဒ (Kurd) လူမျိုးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူ၏ခမည်းတော်မှာ ဆဲလဂျွတ်တစ်ရက် (Seljuk Turks) လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်ခံ၊ အာမီးနီးယားပြည်ရှိ နယ်တနယ်၏ ဘုရင်ခံ ဖြစ်လေသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက ဆီးရီးယားပြည်ဘုရင်ဖြစ်သော နူးရက်ဒင်း၏ လက်အောက်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့၏။
၁၁၆၇-၆၈ ခုနှစ်များတွင် နူးရက်ဒင်း၏ အမိန့်အရ အီဂျစ်ပြည်သို့ချီတက်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်တပ်ကို ဦးစီးခဲ့ရသည်။
အီဂျစ်အရေးကို အောင်မြင်သောအခါ နူးရက်ဒင်းက ဆဲလဒင် အား အီဂျစ်ပြည်အမတ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လေသည်။
အီဂျစ်ပြည်မှ ကေးလစ်ဘုရင် ကွယ်လွန်သောအခါ ဆဲလဒင်မှာ အချုပ်အချာအာဏာပိုင် ဖြစ်လာလေ၏။
ထို့နောက် ဆီးရီးယား ဘုရင် နူးရက်ဒင်း ကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏နေရာကို ဆက်ခံ သူနန်းလျာကို ငယ်ရွယ်၍ မလေးမစားပုန်ကန်ကြသဖြင့် ဆဲလ ဒင်ကဝင်၍ ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲကာ ဆီးရီးယားပြည်ကို သိမ်းပိုက် လိုက်လေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဆဲလဒင်သည် အီဂျစ်နှင့် ဆီးရီး ယားပြည် နှစ်ပြည်တို့၏ စူလတန်ဘုရင်အဖြစ် ခံယူလေရာ၊ ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်မှ ကေးလစ်ဘုရင်က အသိအမှတ်ပြုလေသည်။
ထိုခေတ်အခါတွင် မွတ်စလင်တို့သည် လူမျိုးရေးအရ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မညီညွှတ်နိုင်ကြသဖြင့် အင်အားဆုတ်ယုတ် နည်းပါးနေလေသည်။
ဆဲလဒင်သည် စူလတန်ဘုရင်အဖြစ်ကို ရရှိသောအခါ၊ မွတ်စလင်တို့၏ စည်းရုံးညီညာမှုကို ပြန်လည် တောင့်တင်းတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်လေ၏။
ကရူးဆိတ် စစ်ပွဲများကြောင့် ခရစ်ယန်များလက်ထဲသို့ ကျရောက်သွားသော ပါလက်စတိုင်းပြည်ရှိ မြို့နယ်များကို သူ့လက်ထက်တွင် ပြန် လည်သိမ်းပိုက်လေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် စူလတန်အဖြစ်ကို ခံယူပြီးနောက်တွင် ဆဲလ ဒင်သည် ခရစ်ယန်တို့နှင့် စစ်ခင်း၍သာနေရလေ၏။
၁၁၈၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယပ်အနီးတွင် ခရစ်ယာန်တို့အား အပြီး အပိုင်နှိမ်နင်းလိုက်၍၊ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ခရစ်ယာန် တို့ အထွတ်အမြတ်ပြုရာ သာသနာမြေဖြစ်သည့် ဂျေရုဆလင်မြို့ ကို သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂလန်ပြည်ဘုရင်ပထမရစ်ချတ်နှင့် ပြင်သစ် ပြည်ဘုရင် ဖိလစ်တို့က ခေါင်းဆောင်ကာ၊ တတိယ ကရူးဆိပ် စစ်တပ်ကြီးချီလာ၍ ဆဲလဒင်နှင့်တိုက်ခိုက်လေသည်။
ရစ်ချတ်ဘုရင်များ ရစ်ချတ်ဘုရင်နှင့် ဖိလစ်ဘုရင်တို့သည် ၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် ဧကမြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့၏။
ထို့နောက်တွင် ရစ်ချတ်နှင့် ဖိလစ်အစရှိသော အခြားခရစ်ယန်ခေါင်းဆောင်တို့ သဘောကွဲ လွဲကြ၍၊ ပြည်တော်သို့ပြန်သွားကြသဖြင့်၊ ရစ်ချတ်တစ်ဦးတည်း ခေါင်းဆောင်ကာ၊ ဆဲလဒင်နှင့်တိုက်ခိုက်နေလေ၏။
ထိုအတောအတွင်း အင်္ဂလန်ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ဖြစ်လာ၍၊ ရစ်ချတ် သည် အင်္ဂလန်သို့ပြန်ရန်ကိစ္စ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဆဲလဒင်နှင့် သုံးနှစ်စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ချုပ်ဆိုရန် စေ့စပ်ရလေ သည်။
ဆဲလဒင်ကလည်း ရစ်ချတ်၏စွမ်းရည်ကို သိထားသဖြင့် စေ့စပ်ချက်ကို လက်ခံကာ ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြေငြိမ်းလိုက် လေ၏။
ယင်းသို့ဖြင့် သုံးနှစ်အတွင်း ဂျေရုဆလင်မြို့သို့ ဘုရားဖူး လာသူခရစ်ယန်များအား နှောင့်ရှက်ခြင်းမပြုရန် သဘောတူခွင့် ပြုလိုက်လေသည်။
ဆဲလဒင်ကား မိမိ၏ အယူဝါဒကို လွန်စွာ ကြည်ညိုလေးစားကာ၊ အယူဝါဒတရား၏ ကျင့်စဉ်အတိုင်း ရိုသေစွာလိုက်နာကျင့်သုံးသူ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် အယူဝါဒရေး၏ ကျက်သရေဆောင်အဖြစ် 'ဆဲလဒင်'ဟူသော ဘွဲ့ကိုခံယူရရှိခြင်းဖြစ်လေသည်။
ဆဲလဒင်၏ စိတ်ထားမြင့်မြတ်ပုံမှာ ရန်သူဖြစ်သော ရစ်ချတ်ဘုရင် စစ်တိုက် နေခိုက်တွင် ဖျားနာစဉ်က၊ စားဖွယ်လက်ဆောင်များ ပေးပို့ခဲ့ ခြင်းဖြင့် သိသာနိုင်၍၊ ရစ်ချတ်၏စွမ်းရည်ကို သူရဲကောင်းပီပီ များစွာချီးကျူးခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပေသည်။
၁၁၉၃ ခုနှစ်တွင် ဆဲလဒင်သည် ဒမက်စကပ်မြို့၌ ဖျားနာ၍ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ Category:အစ္စလာမ်ဘာသာ။
ဆဲလျူလို့ (Cellulose)သည် အပင်ဆဲများ၏ နံရံတွင်ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ထိုပစ္စည်းသည် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ဖြစ်၍ ယင်း၌ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့ ပါဝင်သည်။
ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာဖြင့် ဟု ဖော်ပြသည်။
ဆဲလျူလို့သည် ကစီ၊ သကြားတို့နှင့် နီးစပ်၏။
အပင်အားလုံးတွင် ဆဲလျူလို့ ရာခိုင်နှုန်း ၃ဝ ကျော် ပါရှိသည်။
အပင်စိမ်းမှန်သမျှသည် ဆဲလျူလို့ကိုလုပ်ယူနိုင်၏။
အပင်သည် "ဖိုတို ဆင်သဆစ် (Photosynthesis)" နည်းဖြင့် သကြားကို လုပ်ယူပြီးလျှင် သကြားအချို့ အဝက်ကို ဆဲလျူလို့အဖြစ် ပြောင်းပစ်သည်။
ဆဲနံရံများ၌ရှိသော ဆဲလျူလို့သည်အပင်၏အမြစ်နှင့် ပင်စည်တို့ကို တောင့်တင်းခိုင်မာစေသည်။
ဆဲလျူလို့နှင့် ကစီသည် ဓာတ်သဘောအရ ဖွဲ့စည်းပုံချင်း ဆင်တူသည်။
သို့ရာတွင် ကစီသည် ဆဲလျူလို့ထက် ကြေလွယ်သည်။
သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဆဲလျူလို့ပါရှိသည်။
အစာချေရာ၌ ဆဲလျူလို့သည် များစွာ အရေးပါအရာရောက်သည်။
အစာ၌ ဆဲလျူလို့ များများပါလျှင် အစာ မြန်မြန်ကြေ၍ ဝမ်းမချုပ်နိုင်ပေ။
ဆဲလျူလို့သည် ရေစိုသောအခါ ပွထသည်။
ရေထဲတွင် မပျော်ဝင်နိုင်ပေ။
ပစ္စည်းအနည်းငယ်လောက်နှင့်သာ ဓာတ်ဖက် ခြင်းရှိ၍ ဓာတ်ခန်းများတွင် ဆဲလျူလို့ကို အရည်စစ်စက္ကူ လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
စက္ကူ၌ ဆဲလျူလို့အပြည့်နီးပါးမျှ ပါရှိ၏။
သစ်သား၌လည်း ဆဲလျူလို့ အပြည်နီးပါး ပါရှိသည်။
ဝါဂွမ်းထဲက ဆဲလျူလို့ကို နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်တို့နှင့် ရောစပ်ယူလျှင် နိုက်ထရိုဆဲလျူလို့ခေါ်သော ပစ္စည်းကို ရရှိသည်။
ထိုပစ္စည်းဖြင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။
ဆဲလျူလို့၊ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်တို့ကိုပင် အချိုး တစ်မျိုးဖြင့်ရောစပ်၍ အရောင်တင်ဆေး၊ ချိပ်ဆေး၊ ဆဲလျူ လွိုက် စသည်တို့ကို ဖော်စပ်ယူနိုင်သေးသည်။
ထိုဆဲလျူလို့ နိုက်ထရိတ်ကို ပိုင်ရော့ဆလင်ဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ။
ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ၉.၅မီလီမီတာ ရုပ်ရှင်သုံးဖလင် ရှေးအခါက ဘီး၊ ကြယ်သီး၊ ဓားရိုး၊ ထီးရိုး၊ ပေါင်ဒါဗူး၊ ဆံပင်ည|ပ်ကလစ်၊ ဆေးလိပ်စွပ်တံ၊ ဗိလယက်ဘောလုံး၊ ကစား စရာအရုပ်စသော လူတို့၏ အလှအပအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ ကို ဆင်စွယ်၊ ပယင်း၊ လိပ်ခွံစသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။
ထိုပစ္စည်းများမှာ သဘာဝပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်ဖြစ်၍ ဈေးကြီးသည်။
သို့ရာတွင် ဆဲလျူလွိုက်ဟုခေါ်သော ပစ္စည်း တစ်မျိုးကို လူတို့ပြုလုပ်လာနိုင်သည့် အချိန်မှစ၍ ထိုပစ္စည်းမျိုး တို့ကို ဈေးနှုန်းချိုသာစွာနှင့် အမြောက်အမြား ပြုလုပ်ရောင်းချ နိုင်ခဲ့လေသည်။
ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် ဆင်စွယ်၊ ပယင်းနှင့် လိပ်ခွံများကိုသာ တုနိုင်သည်မဟုတ်၊ မဟူရာ၊ အက်ဗနီသစ်နက်သား အပြင် အခြားသဘာဝပစ္စည်းအများကိုလည်း တုနိုင်သဖြင့် ယခု အခါ ဆဲလျူလွိုက်ကို ကမ္ဘာအနှံ့မှာပင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြု လျက်ရှိနေပြီ။
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အလှအပ အသုံး အဆောင်ပစ္စည်းများကိုသာမက ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် စန္ဒားခလုတ်၊ စကားပြောကြေးနန်းနားထောင်ခွက်၊ မော်တော်ကား တံခါး ဘောင်၊ ဗက်ထရီဓာတ်အိုးခွံ၊ အလင်းပေါက်သည့်ကားချပ်မှစ၍ အခြားအသုံးအဆောင် ကရိယာအများအပြားကိုလည်း ပြုလုပ် နိုင်လေသည်။
ဆဲလျူလွိုက်သည် ပလပ်စတစ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပတ် နှင့် စပီးဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကခရစ်၁၈၅၅ခုနှစ်နှင့် ၁၈၆၈ ခုနှစ်များတွင် ဆဲလျူလွိုက်နှင့် ဆင်တူယိုးမှားပစ္စည်းများကို အသီးသီး စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ယခုအခါ ဆဲလျူလွိုက် ဟု ခေါ်တွင်လျက်ရှိသော ပစ္စည်းကိုမူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ နယူးဂျာစီပြည်နယ်၊ နျူးအတ်မြို့မှ ဂျွန်ဝက်စလီ ဟိုင်းယက်ဆို သူ ပုံနှိပ်ဆရာတစ်ဦးက ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်စွာစမ်း သပ်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
နိုက်ထရိတ်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားသော ဆဲလှူလို့သည် ပရုတ်ထဲ၌ ပျော်ဝင်နိုင်သည့် သတ္တိရှိသည်။
ဆဲလျူလွိုက်ပြုလုပ် သည့်နည်းမှာ ထိုသတ္တိကို အခြေခံသောနည်းဖြစ်၏။
ရှေးဦးစွာ စက္ကူ၊ ဝါဂွမ်း၊ သစ်သား စသော ဆဲလျူလို့ပါဝင်သည့် ပစ္စည်း များကို နိုက်ထရ်စနှစ် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် အပြင်းရည်နှစ်မျိုး ရောစပ်ထားသော အက်ဆစ်ရည်တွင် နှစ်ပေးသောအခါ နိုက် ထရစ်ဖြစ်လာသည်။
ထိုနိုက်ထရိတ်ကိုဆေးကြော အခြောက် လှန်းပြီးနောက် ပရုတ်နှင့် အယ်လကိုဟောတို့ဖြင့် ရောပေးသော အခါ ကော်ရည်ကဲ့သို့သော ဆဲလျူလွိုက်ဖြစ်လာသည်။
ထို အဆင့်တွင် ပျော့ပျောင်းစေရန်အတွက် သင့်တော်သောဆီများနှင့် အလိုရှိသော အရောင်ဆေးများကို ရောစပ်ပေးပြီးနောက် အပူ တိုက်ထား၍ ပြုပြင်ပေးနိုင်သည့် ဒလိမ့်တုံးများနှင့် ကြိတ်ပေး သောအခါ ဆဲလျူလွိုက်ကော်ပြားများကိုရသည်။
ထိုကော်ပြား များကို ဖိစက်ဖြင့် ဖိပေးပြီးနောက် အငွေ့ပျံသည့် ပစ္စည်းများ ထွက်သွားအောင် အခြောက်ခံပေးရပြန်သည်။
ဤနည်းမှာ အခြေခံမူလနည်းပင် ဖြစ်သည်။
ဆဲလျူလွိုက်၌ အရောင်မရှိချေ။
အကယ်၍ ရှိပြန်လျှင် လည်း အဝါရောင်အနည်းငယ်မျှသာရှိသည်။
ပါးလွှာစွာပြုလုပ် ထားလျှင် ထုတ်ချင်းပေါက် မြင်နိုင်သည်။
အရောင်ဆေးထည့် ပေးသောအခါ တစ်ညီတစ်ညာ ပျံ့နှံ့၍သွားနိုင်သည်။
ပရုတ်နံ့ အနည်းငယ်ရှိသည်။
ရေ၌ဖြစ်စေ၊ အက်ဆစ်အပျော့ရည်များ၌ ဖြစ်စေ ပျော်ဝင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
တစ်ခုသတိပြုရန်မှာ ဆဲလျူ လွိုက်သည် အလွန်မီးလောင်လွယ်သည်။
ထို့ကြောင့် သိပ္ပံဆရာ အသီးသီးတို့သည် မီးမလောင်နိုင်သော သို့မဟုတ် မီးအလောင် နည်းသော ဆဲလျူလွိုက်ပြုလုပ်နည်းကို အမျိုး မျိုးရှာကြံရပြန် သည်။
ရေဆူဆူတွင် သို့မဟုတ် ဆူချိန်နီးနေသော ရေထဲတွင် ဆဲလျူလွိုက်ကို နှစ်ပေးသောအခါ ပုံအမျိုးမျိုး ပြုလုပ်နိုင်အောင် ပျော့ပျောင်းလာသည်။
ထိုအချိန်မျိုးတွင် ဆဲလျူလွိုက်တို့ကို လူ၏ အသုံးအဆောင်နှင့် အလှအပပစ္စည်း အမျိုးမျိုးအတွက် ပုံသွန်းပြုလုပ်နိုင်သည်။
သာမန်အချိန်တွင်လည်း ဆဲလျူလွိုက် ကို လိုသလို လှီးဖြတ်ဖောက်ထွင်းနိုင်ပေသည်၊ ဆဲလျူလွိုက် သည် အခိုင်အမာဆုံးသော လက်လုပ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရော်ဗာစေးကဲ့သို့ ကျုံ့နိုင် ကန်နိုင်သောသတ္တိရှိ၍ အလွန်ပါး လွှာသည့် ဖလင်ကော်ပြားများဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
မီးမလောင်နိုင်သည့် ဆဲလျူလွိုက် ပြုလုပ်နည်းကို ရှာကြံ ခဲ့ကြရာတွင် အချို့က ဆဲလျူလွိုက်ထဲ၌ ကလို ရိုက်တစ်မျိုးကို ဖြစ်စေ၊ ဗရိုမိတ်တစ်မျိုးကိုဖြစ်စေ သို့မဟုတ် မီးကို ငြိမ်းသတ် နိုင်သော ဓာတ်ငွေးများကို ထုတ်ပေးနိုင်သည့် အခြားပစ္စည်း တစ်မျိုးမျိုးကိုဖြစ်စေ ထည့်ပေးလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) အသုံးပြုမှုများ ရုပ်ရှင်နှင့် ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်းတို့တွင် ၁၉၅၀ ဆယ်စုနှစ်ကာလများ၌ ဆဲလျူလို့စ်အက်ဆီတိတ်ဖလင်များကို စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။
ဤသို့ အသုံးမပြုမီအချိန်အထိ ဆဲလျူလွိုက် ဖလင်များကို အရင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
alt=|right|upright|ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကစားစရာအရုပ်ဆဲလျူလွိုက်သည် မီးလောင်လွယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထုတ်လုပ်ရန် ခက်ခဲပြီး ဈေးကြီးခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း ယခုအခါ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးမပြုတော့ပေ။
လက်ရှိကာလတွင် အသုံးများဆုံးနေရာများမှာ စားပွဲတင်တင်းနစ်ဘောလုံးများထုတ်လုပ်ခြင်း၊ တူရိယာပစ္စည်းအချို့နှင့် ဂီတာလက်ခတ်(guitar picks)ပြုလုပ်ခြင်းများတွင်သာသုံးတော့သည်။
Andrea Picks: The Saga of Cellulose ၄၀မီလီမီတာ စားပွဲတင်တင်းနစ်ဘောလုံးthumb|ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် မီးတောက်ပုံစံဖော်ထားသော အကော်ဒီယံ ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ။
ဆော်ဗန်း ဆော်ဗန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့တော်ရှိကျော်ကြား ထင်ရှားလှသော ပညာဗိမာန် ကောလိပ်ကျောင်းတော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အလယ်ခေတ်ကမူ၊ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ၏ အရေးပါ သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ကောလိပ်ကျောင်းကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၅၃ ခုနှစ် ၌ နဝမလူဝီဘုရင်၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သော ရောဗတ် ဒီဆော် ဗန်းဆိုသူက စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။
မူလက စာပေ ပို့ချသော ကျောင်းအဆောက်အအုံအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရန် ရည် ရွယ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ချေ။
ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ကို သင်ယူ သော ဆင်းရဲသည့်ကျောင်းသားများ နေထိုင်ရန်အတွက် ကျောင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်လေ သည်။
သို့သော် တစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ဥရောပတွင် ခရစ်ယန် ဗြဟဒေဝဗေဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အထင်ရှားဆုံးကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖြစ်လာလေသည်။
၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူး သည် ထိုကျောင်းအဆောက်အအုံကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည် ဆောက်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ကျောင်းသားများအတွက်လည်း ခန့်ညားထည်ဝါလှသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကိုပါ ထည့်သွင်း ဆောက်လုပ် ပေးလေသည်။
၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်းကို အမိန့်အရ ဖျက်သိမ်းလိုက်ရ၏။
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင်မှ ဆော်ဗန်း ကောလိပ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ၊ သိပ္ပံပညာ နှင့် စာပေအတွက် မဟာဌာန ၃ ခု ကိုထားရှိခဲ့၏။
၁၈၅၂ ခုနှစ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပါရစ်မြို့တော်သို့ လွှဲအပ်ပေးခဲ့ သည်တွင်၊ ပါရစ်တက္ကသိုလ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပူးတွဲထား ရှိခဲ့လေသည်။
အနှစ် ၂ဝ ခန့်ကြာလတ်သော်၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ မဟာဌာနကို လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
ဤတွင် နှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများအား အယူဝါဒနှင့် ပတ်သက်သော အတွေးအခေါ် အသိဉာာဏ်ရင့်သန်စေရန် ဦးဆောင်လာခဲ့သည့် ဆော်ဗန်းကောလိပ်သည် သာသနာရေး လောင်းရိပ်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍၊ လောကီရေးရာနှင့် သိပ္ပံရေးရာ ဘာသာရပ်များ ကိုသာ သင်ကြားပို့ချပေးသော ကျောင်းဖြစ်လာလေတော့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အအုံများကို အသစ်ထပ်မံ ဆောက်လုပ်သော 'ဆော်ဗန်းကောလိပ်သစ်'ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့လေ သည်။
၁၇ ရာစုနှစ်မှ အဆောက်အအုံဆိုလျှင် ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကြီးသာ ရှိတော့၏။
ဆော်ဗန်းကောလိပ် အဆောက်အအုံများမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အလှပဆုံးတက္ကသိုလ်အဆောက်အအုံများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
ဆော်ဗန်းကောလိပ်တွင် အနုစာပေမဟာဌာနနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနတို့ကို ထားရှိလျက်၊ ခေတ်မီဓာတ်ခွဲခန်းများ ဟောပြောခန်းများနှင့် စာကြည့်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိလေသည်။
ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှ ထိုကောလိပ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား ကြသော ကျောင်းသူကျောင်းသားပေါင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ၁၃ဝဝဝ နီးပါးမျှရှိခဲ့လေသည်၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပါရစ်တက္ကသိုလ်ကိုပင် ဆော်ဗန်းဟု ခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုတတ်ကြ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ။
ဆောဖကလီ။
ဆောဖာကလီးဇ် (; ) (ဘီစီ ၄၉၆-၄ဝ၆) သည် ဂရိလူမျိုး နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာဖြစ်သည်။
အေသင်မြို့ဆင်ခြေဖုံးဒေသတွင် မွေးဖွားခဲ့၍၊ မိဘများမှာ ကုံလုံကြွယ်ဝသူများဖြစ်၏။
ပဲရီကလီးခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဂရိနိုင်ငံငယ်များ တန်ခိုးထွန်းတောက်စဉ်အခါက သူ၏ပြဇာတ်များ ခေတ်စားခဲ့သည်။
ဆောဖကလီသည် အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ်တွင် မိမိထက်အသက် ၃ဝ မျှကြီးသော နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ဆရာ အက်စကိလပ်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ပထမဆုကို ရရှိခဲ့လေသည်။
ဘီစီ ၄၄၁ ခုနှစ်တွင် ယူရစ်ပီးဒီးအမည်ရှိ ပြဇာတ်ဆရာပေါ်ပေါက်လာပြန်သောအခါသူ၏နာမည်သည် မှိန်သွားသည်။
သို့ရာတွင်နောက်တစ်နှစ်၌ အန်ထစ်ဂိုနီအမည်ရှိ ပြဇာတ်ကြောင့် တစ်ဖန် ကျော်ကြားလာပြန်သည်။
ထို့နောက်တွင် ပြဇာတ်၌ ပထမဆုများကို အကြိမ် ၂ဝ မျှဆက်လက်ရရှိခဲ့လေသည်။
မူလက ပြဇာတ်ပေါင်း ၁၂ဝ ကျော်ရေးသားခဲ့ရာ ယခုအခါ သူ၏ပြဇာတ် ၇ ခုမျှသာ ကျန်တော့သည်။
ဆောဖကလီကား ပြဇာတ်တွင် ဇာတ်ကောင် သုံးယောက်မျှပါဝင်၍ ဟန်ပြပြောဆိုရန် ထွင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူ၏ပြဇာတ်များ ထင်ရှားကျော်ကြား လူကြိုက်များရခြင်းမှာ ဆောဖကလီသည် လူ့သဘောကိုနားလည်ကာ လူ့သဘာဝကျအောင် ရေးသားထားခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာ၊ အနုပညာဆရာကြီးသည် အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဂရိခေါင်းဆောင် ပဲရီကလီးနှင့်အတူ ဆေးမီးယန်းစစ်ပွဲ (ဘီစီ ၄၄ဝ)တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦးအဖြစ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ဘူးလေ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဂရိ စာရေးဆရာများ Category:ဂရိနိုင်ငံ Category:ဂရိ ကဗျာဆရာများ။
ဆောဖလိုင်းပိုးကောင် (Sawfly) သည် ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ နကျယ်ကောင်တို့နှင့်အတူ ‘ဟိုင်မင်နော့တာရာ’ မျိုးစဉ်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ခူ ဘဝမှ တဆင့်ကြီးရသော အကောင်မျိုးဖြစ်သည်။
ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ နကျယ်ကောင်တို့ကဲ့သို့ ခါးမသေးပေ။
ယင်း၌ အလင်းပေါက်သော အတောင်ပံ ၄ ခုရှိသည်။
အတောင်ပံများတွင် ထူးခြားသော အမှတ်အသားများမပါချေ။
ဥအုသောအင်္ဂါတွင် လွှသွားကဲ့သို့ထက်သော အစိတ်အပိုင်းများရှိသည်။
ထိုအစိတ်အပိုင်းဖြင့် သစ်ရွက်၊ ပင်စည်တို့တွင် ရှရာပေး၍ ဥများကိုထည့်ထားတတ်သည်။
၎င်းပိုးကောင်များသည် သစ်ပင်၊ ချုံပင်တို့ကို အကြီးအကျယ်ဖျက်ဆီးတတ်သည်။
ယင်းတို့ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင်တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ။
ဆောမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏ ကျယ်ဝန်းသောအပိုင်းမှာ ယောချောင်းမြစ်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိ၏။
ဆောမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ အများအားဖြင့်ယောလူမျိုးများဖြစ်ကြသော်လည်း၊ ချင်းပုံလူမျိုး နှင့် တောင်သားလူမျိုးများကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မူလက မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာဌာန မဟုတ်ဘဲ၊ လောင်းရှည်မြို့နယ်၏ ရွာကလေးတစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်၏။
လောင်းရှည်မြို့သည် ဆောမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ရှိ၏။
၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် ကန်ပက်လက်ခရိုင်တို့ကိုစုစည်း၍ ချင်းတောင်စည်းမျဉ်းဥပဒေ ဖြင့်အုပ်ချုပ်သည်။
ဆောမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော ဆိပ်ဖြူမြို့ နှင့် ပခုက္ကူမြို့သို့ ယခင်က နွေရာသီတွင်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပြီး ယခု တစ်နှစ်ပါတ်လုံးမော်တော်ကားဖြင့်သွားလာနိုင်သည်။
၁၂မိုင် ခန့်ကွာဝေးသည့် ချင်းပြည်နယ်ရှိ ကန်ပက်လက်မြို့သို့လည်း ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သောလမ်းရှိသည်။
ဆောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၂ဝဝ မျှရှိ၍၊ မြို့၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ၁၂၇၇ ယောက်မျှ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ဆောမြို့၏လူဦးရေမှာ ၄၈၆၂ ဦး (ကျား-၂၂၂၆, မ-၂၆၃၆) ရှိသည်။
ဆောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းကီလိုမီတာ-၁၀၆၈.၁ (စတုရန်းမိုင်-၄၁၂.၄၀) ကျယ်ဝန်းသည်။
တမြို့နယ်လုံး၏ လူဦးရေမှာ ၃၅၈၃၂ ဦး (ကျား-၁၇၂၀၉, မ-၁၈၆၂၃) ရှိသည်။
2014 Census Report (Saw Township) သမိုင်းကြောင်း ဆောမြို့ကို ဘီစီ ၁၇၄ တွင် ပူရန္တပ္ပမင်းနေပြည်တော်မှ ထွက်ခွာလာသူ မင်းသား မင်းရှင်စောက စတင်တည်ထောင်ပြီး စမ္ပာနဂရဟု အမည်ပေးကြောင်း၊ နောက်ပိုင်း တည်ထောင်သူကို အစွဲပြု၍ စောမြို့ဟု ခေါ်ရာမှ ဆောမြို့ ဖြစ်လာကြောင်း ဆိုသည်။
မြန်မာမင်းလက်ထက် တလျှောက်တွင် ဆောမြို့၌ မြို့သူကြီး ရာထူး ထားရှိသည်။
ထင်ရှားသော အစောပိုင်းကာလ ဆောမြို့သူကြီး အဆက်ဆက်မှာ ဦးရွှေခိုင် သား ဦးသက်ခိုင် သား ဦးစံလှ သား ဦးစာ သား ဦးပေသီး သား ဦးရွှေသိမ်း ညီ ဦးရွှေမင်း တူ ဦးလှမိုး ညီ ဦးကျော်ညွန့် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၄ တွင် ဆောမြို့စစ်တမ်းကို မြို့သူကြီး ဦးစာ(၄၀ နှစ်)က ဆက်သွင်းပြီး ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်ကပင် ဆောမြို့သူကြီး ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၈၀၂ ဒုတိယအကြိမ် စစ်‌တမ်း ကောက်ယူချိန်၌လည်း ဦးစာပင် ဆက်သွင်းသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဆောမြို့သူကြီး ရာထူး အရှုပ်အထွေး ပေါ်သည်။
ဦးစာ၏ မြစ်တော်သူ ဦးလှမိုးက မိမိဖခင် ဦးရွှေသိမ်းထံမှ ဘထွေး ဦးရွှေမင်းက အမိန့်တော် ခံလျက် ကြီးစိုးခဲ့ကြောင်း၊ မိမိသာလျှင် အရိုးသားမြေး မှန်ကန်ပါကြောင်း လွှတ်တော်သို့ တင်ပြ လျှောက်ထားရာ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၀ တွင် ဦးလှမိုး ဆောမြို့သူကြီး ဖြစ်လာသည်။
၎င်းသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း နာမကျန်း ဖြစ် ကွယ်လွန်သည်။
သားသမီး မရှိ၍ တူဖြစ်သူ ဦးကျော်ညွန့် ဆက်ခံကာ မြန်မာဘုရင်လက်ထက် ခန့်အပ်ခံရသူ နောက်ဆုံးသော ဆောမြို့သူကြီး ဖြစ်သည်။
အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် စာရေးဆရာ ယောနက ဘိုးထောင် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဂန့်ဂေါခရိုင်။
ဆော်လမွန် (; (အင်္ဂလိပ်အသံထွက် /စောလမန်/, ဟီဘရူးအသံထွက် /ရှောမော/ ) သည် ဟီဘရူးကျမ်းစာ၊ ခရစ်ယာန်ဓမ္မကျမ်းဟောင်း၊ ကိုရမ်ကျမ်း၊ ဟဲဒိ(သ်)ကျမ်းများတွင် ပါဝင်၍ အလွန်ချမ်းသာကြွယ်ဝကာ ဉာဏ်ပညာရှိသော ဘုရင်အဖြစ် အစ္စရေးပေါင်းစည်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဆောလမွန်ဘုရင် (ဘီစီ ၉၈၆-ဘီစီ ၉၃၃) မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ပညာရှိသောသူကို မဟောသဓာ နှင့်နှိုင်းခိုင်းသကဲ့သို့ ဥရောပနိုင်ငံသားတို့သည်လည်း ပညာ ဉာဏ်ကြီးကျယ်သူကို ဆောလမွန်ဘုရင်နှင့် နှိုင်းခိုင်းကြ၏။
ဆောလမွန် (ရှောလမုန်) ဘုရင်ကား ရှေးဟောင်းအဇ္ဇလီယယ် (ဣသရေလ) ပြည်ကို အုပ်စိုး သောဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဆောလ မွန်မှာ ခမည်းတော်ဒေဗစ် (ဒါဝိဒ်) နတ်ရွာစံ၍ နန်းတက်သော အခါ အရွယ်ရောက်ခါစ မျှသာရှိသည်။
သို့ရာတွင် သူ၏ပညာ ဉာဏ်ကား ကြီးကျယ်လှ၏။
အမှုအခင်းများကို စီရင်ရာတွင် တရားနည်းလမ်းကျ၍ အမှန်ရောက် အောင် စီရင်ဆုံးဖြတ်တတ်သဖြင့် ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။
ဆောလမွန်ဘုရင်ကြီး အကြောင်းကို ခရစ်ယန် သမ္မာ ကျမ်းစာတွင်ပါဝင်သော ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည့် အပြင်၊ သူစီကုံးရေးသားခဲ့သော သုတ္တံ(နယပုံပြင်)ကျမ်း၊ ဒေသ နာ (အာစရိယောဝါဒ)ကျမ်းနှင့် ရှောလမုန်သီချင်း (ဂီတမေဒဏီ ကျမ်း)များကိုပါ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဆောလမွန်ဘုရင်၏ တိုင်းသူပြည်သားများကသာ မက၊ နိုင်ငံခြားမှဘုရင်များပင် သူ၏ပညာဉာဏ် ကြီးကျယ် ကြောင်းကိုသိကြသဖြင့် သူ၏ အကြံဉာဏ်နှင့် အဆုံးအဖြတ် ကိုယူရန် လာကြရ၏။
အာရေဗျပြည်မှ ရှီးဗါးဘုရင်မသည် ဆောလမွန်ဘုရင်အား ပြဿနာများမေးရန် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ များယူဆောင်၍ အခြွေ အရံများစွာနှင့် မိုင်ပေါင်း ၁၅ဝဝ ရှိသော ခရီးဖြင့် သူ့ထံလာလေသည်။
ဆောလမွန်ဘုရင်က ဘုရင်မ၏ ပြဿနာအားလုံးကို ကျေနပ်လောက်အောင် ဖြေနိုင် သောအခါ ဘုရင်မမှာ များစွာအံ့ဩလေ၏။
ဆောလမွန်ဘုရင်ကား လှပခန်းနားမှုနှင့် စည်းစိမ်ခံစားမှု တို့ကို နှစ်သက်မြတ်နိုးသူဖြစ်သည်။
သူ၏ ကြီးကျယ်သော ဉာဏ်ပညာကြောင့် အပြည်ပြည်မှ မင်းညီမင်းသားတို့က မိတ်ဖွဲ့ ကာ၊ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများပို့ကြရာ၊ ထူးထွေဆန်းပြားသော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးနှင့် သမီးကညာများကို လက်ခံရရှိလေသည်။
ထို့ပြင် ဘုရင်ကြီးသည် ဖီနီရှန်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ကုန်သွယ် ခြင်းကိုပြုလုပ်ရာ လွန်စွာကြွယ်ဝချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်လေ ၏။
ဆောလမွန်ဘုရင်သည် အဇ္ဇရီယယ်ပြည်မှ အလွန်ခရီးကွာ ဝေးသောဒေသများနှင့် ပထမဆုံးရောင်းဝယ် ဆက်ဆံမှုကို ပြုသူ ဖြစ်လေသည်။
ထိုမင်း၏ လက်ထက်တွင် အဇ္ဇရီးယယ်ပြည်မှာ လွန်စွာချမ်းသာကြွယ်ဝ၍၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ခံစားစံစားမှုအမျိုးမျိုး နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။
ဆောလမွန်ဘုရင် လက်ထက်တွင် စစ်မက်များ နည်းပါး လေရာ၊ သူသည် ဂျရူးဆလမ်းမြို့တော်ကြီး၌ ဘုရားတန်ဆောင်း ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်လေသည်။
ထိုတန်ဆောင်းတော်ကြီး (ဝါ) ဗိမာန်တော်ကား လွန်စွာခန်းနားလှ၍၊ လက်ဗနွန်မှ သစ် ကောင်းများဖြင့် ဆောက်လုပ်ထား၏။
ရွှေ၊ ငွေ၊ ဆင်စွယ်တို့ ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှယ်ထားသဖြင့် တဖိတ်ဖိတ်တောက်ပနေ၏။
ဆောလမွန်သည် မိမိ၏ နန်းတော်ကြီးကိုလည်း ဤသို့ပင် ခန်း နားလှပအောင် ဆောက်လုပ်၍နေထိုင်လေသည်။
ဆောလမွန်ဘုရင်သည် ဉာာဏ်ပညာကြီးမားမှုနှင့် ချမ်းသာ ကြွယ်ဝမှုကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သော်လည်း အနှစ် ၄ဝ ခန့်မျှ ရှည်လျားသော နန်းသက်တွင် တစ်စတစ်စ အာဏာကို ပြင်းထန်စွာ သုံးစွဲလာခြင်း၊ ဘာသာအယူဝါဒ ကိုးကွယ်ရေးတွင် ပေါ့ဆလာခြင်းတို့ကြောင့် ပြည်သူလူထုမှာ မကျေနပ်ဖြစ်လာ လေသည်။
ထို့ပြင် ဆောလမွန်ဘုရင်ကြီးသည် ဤသို့ စည်းစိမ် ချမ်းသာကြီးစွာဖြင့် နေခြင်းကို အခြားပြည်မှ မင်းများကလည်း မလိုလား မရှုစိမ့်ဖြစ်လာကြလေ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆောလမွန် နတ်ရွာမစံမီနှစ်များတွင် အဇ္ဇရီယယ်ပြည် အခြေအနေမှာ လှုပ် ရှားလာ၍၊ သူ၏သားတော်လက်ထက်တွင်ကား၊ ထိုပြည်မှာ နှစ်ပိုင်းကွဲသွားလေတော့သည်။
ဆောလမွန်ဘုရင်ကြီးသည် ဘီစီ ၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍၊ ဘီစီ ၉၃၃ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံ သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ။
ဆိုဒီယမ်ပါသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် လေ့ရှိသည်။
ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုက်ဟု ခေါ်သော ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားမှ ထုတ်ယူကြသည်။
လူသိများသော ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်း တစ်ခုမှာ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဖြစ်သည်။
ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ကို ဝါရှင်ဆိုဒါ (အဝတ်လျှော်ဆော်ဒါ) ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်သည် ပုံဆောင်ခဲ ကဲ့သို့၎င်း၊ အဖြူရောင်အမှုန့် ကဲ့သို့၎င်း ရှိသည်။
အယ်လကာလီသတ္တိ ထက်မြက်သည်။
အက်ဆစ်တန်ခိုး ပြယ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ်ကို ဖန်ထည်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။
ထို့ပြင် ပိုးသတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း၊ ချေးချွတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
လူသုံးများသော အခြားဆိုဒါတစ်မျိုးမှာ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ဖြစ်သည်။
ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်သည် အစားအသောက် စီမံရာ၌ ၎င်း၊ ဆေးဝါး ဖော်စပ်ရာ၌ ၎င်း အသုံးပြုကြသည်။
အထူးအားဖြင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ်စသော မုန့်များ ဖုတ်ရာ၌ အသုံးပြုရသော မုန့်ဖုတ်ပေါင်ဒါထဲ၌ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသည်။
ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသောကြောင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ် ဖုတ်ရာ၌ မုန့်သည် ပွတက်လာခြင်း ဖြစ် သည်။
ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်ကို ဝမ်းသတ်ဆေး ဖော်စပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ထိုဆေးသည် အစာအိမ်အတွင်း၌ အက်ဆစ်လွန်ကဲခြင်းကို သက်သာစေနိုင်သည်။
ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက်ခေါ် ဆိုဒါတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးရာ၊ ထိုဆိုဒါကို ကော့စတစ်ဆိုဒါဟု အများအားဖြင့် ခေါ်သည်။
ကော့စတစ်ဆိုဒါကို ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ ဒန်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ပိုးတုလုပ်ငန်း၊ ဆိုဆေးလုပ်ငန်း၊ အရောင်ချွတ်ဆေးလုပ်ငန်း၊ ရေနံချက်လုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးချကြသည်။
ထိုဆိုဒါများအပြင် အရပ်အခေါ်အားဖြင့် ဆိုဒါရေဟူ၍ လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဆိုဒါရေထဲ၌ ဆိုဒါပါ၍ ဆိုဒါဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမဟုတ်ပေ။
ထိုဆိုဒါရေကို စတင်စီမံစဉ်က ဆိုဒီ ယမ် ကာဗွန်နိတ်နှင့် အက်ဆစ်တို့မှ ထုတ်ယူသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြင့် စီမံရသောကြောင့် ဆိုဒါရေဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆိုဒါရေသည် ဖိအားဖြင့် ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ ထည့်သွင်းထားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ပါရှိသောကြောင့် ဆိုဒါရေသည် ဆူတက်တတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
အောင်သော်၊ ဦး (ခရစ် ၁၉၂၂ - ၁၉၉၅) ဦးအောင်သော်ကို ၁ဝ-၁၂-၁၉၂၂ခု နေ့တွင်ကျိုက်ထိုမြို့ ၌ မွေးဖွားသည်။
မိဘများမှာ ဦးကျော်ဇော၊ ဒေါ်တင်မြတို့ဖြစ်ကြ သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့ အစိုးရအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဒသမတန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်အတွင်း မန္တလေးမြို့ကျောက်စာဌာနပြ တိုက်တွင် ယာယီပြတိုက်မှူးအဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးအတွင်း၌ ကျောက်စာဝန်နှင့်အတူ ပုဂံမြို့တွင် သုံးနှစ်မျှနေ ထိုင်၍ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံနှင့် ကျောက်စာများကိုလက် တွေ့လေ့လာသည်။
၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိအထက် မြန်မာ နိုင်ငံပြန်ကြားရေးဌာနခွဲတွင် လက်ထောက် ပြန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်အရာရှိ အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး၁၉၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့် အခါ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဝန်ထောက်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ စီမံကိန်းအရ မြန်မာပြည် အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေစုဆောင်းရန်ယူနက် စကိုအကူအညီဖြင့် စီစဉ်သည့်အလျောက် ယူနက်စကိုကျွမ်းကျင်မှု အရာရှိအဖြစ် ၁၉၅၇ ခု၊ မေလမှစ၍ ၆ လတာမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်။
ပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေမှတ်တမ်းတင်သည့် လုပ်ငန်းကို ဦးမင်းနိုင်နှင့် တွဲဖက်ဆောင်ရွက်၍ အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်ပြုစုခဲ့ သည်။
၁၉၅၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကိုလံဘိုစီမံကိန်းပညာသင် အဖြစ် အိန္ဒိယပြည်ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာ နတွင်တစ်နှစ်တာမျှ လက်တွေ့ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခု၊ ဇွန်လမှစ၍ သိပ္ပံနည်းဖြင့် တူးဖော်စူးစမ်းမှုလုပ်ငန်းကို ဗိဿနိုးတွင်စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သိပ္ပံနည်းကျတူးဖော်စူးစမ်းမှု လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ပျူခေတ်ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်များကို ထုတ်ဖော် တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။