kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြို့သည် လမ်းလျှောက်၍ရသော လမ်းကျဉ်းများနှင့် စည်ကားသော ညဘက်ဘဝဖြင့်လည်း လူသိများပြီး၊ ဖန်ငူလား ရပ်ကွက် (Phạm Ngũ Lão Ward) နှင့် ၎င်းရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ဘွီဗီယန်လမ်း (Bùi Viện street) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
လက်ရှိတွင် ဟိုချီမင်းမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်မှုနှင့် ရေကြီးမှုများအပြင် အများပြည်သူသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများအပေါ် ပြင်းထန်သော ဖိစီးမှုများကဲ့သို့သော ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ဟိုချီမင်းစီးတီး (အင်္ဂလိပ်: Ho Chi Minh City) သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဆိုင်ဂုံမြို့ဟု ခေါ်ဝေါ်သောမြို့ဖြစ်သည်။
တစ်ချိန်က ပရေးနော်ကာဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ခမာလူမျိုးတို့၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဆိုင်ဂုံဆိုသော အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်ကိုလိုနီ ကိုချင်ချိုင်းနား၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် အထိ တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်ဂုံအား အနီးရှိ ဂိုင်းဒင်းဒေသနှင့် ပေါင်းစပ်၍ ဟိုချီမင်းစီးတီးဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
တရုတ် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ၃၄ မိုင်မျှသာကွာဝေး၍ ဆိုင်ဂုံမြစ် ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အချက် အခြာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမြဲပင်ဆက်သွယ် လျက်ရှိ၏။
ပြင်သစ်တို့မသိမ်းပိုက်မီအချိန်က ဆိုင်ဂုံမှာ 'ဂိုင်ဒင်သန်' ဟု ခေါ်တွင်၍ ကိုချင်ချိုင်းနားပြည် အောက်ပိုင်းမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ သည်။
၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့သိမ်းယူခြင်းခံခဲ့ရ၏။
ဆိုင်ဂုံနှင့်အနီးရှိ ရှော်လွန်မြို့တို့မှာ မီးရထား၊ ဓာတ်ရထား၊ မော်တော်ကားလမ်းနှင့် တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ သဖြင့် တစ်ဆက်တည်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေ၏။
ယင်းနှစ်မြို့တွင် ဆန်စက်၊ ဆပ်ပြာစက်၊ စီးကရက်စက်ရုံ၊ သစ်စက်၊ တိုင်ယာ စက်ရုံနှင့် သစ်သီးစည်သွတ်စက်ရုံ အမြောက်အမြားရှိသည်။
ဆိုင်ဂုံမြို့သည် ခေတ်မီမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍ ပြင်သစ်တို့ အခြေစိုက်ခဲ့သဖြင့် အရိပ်အာဝါသကောင်းသောလမ်းကျယ်ကြီး များနှင့် ပြင်သစ်ဆန်၍ လှပသောတိုက်တာအဆောက်အအုံကြီး များစွာရှိ၏။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၈၉,၇၅ဝ ယောက်ရှိသည့်အနက် ပြင်သစ်နှင့် ဥရောပတိုက် သားများ တစ်သောင်းကျော်ခန့်ရှိလေသည်။
အင်ဒိုချိုင်းနား၏ ထွက်ကုန်ဝင်ကုန် ထက်ဝက်ခန့်မျှကို ဆိုင်ဂွန်မြို့ဆိပ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် သယ်ယူပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကြီးကျယ်သော ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ ပြောင်း၊ ကျွန်းသစ်၊ သံဖြူ၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ ငရုတ်ကောင်း နှင့် သားရေစိမ်းများဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ဝင်ကုန်များမှာ အများအားဖြင့် ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ကုန်စည်များသာဖြစ်သော အထည်အလိပ်၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ၊ ဝါဂွမ်း၊ သံနှင့် သံမဏိစက် ကရိယာ၊ စက္ကူအစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြ၏။
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ စင်္ကာပူ၊ ဂျာဗားကျွန်းနှင့်လည်း ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်ဖောက် ကားလျက်ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ။
ဖနွမ်းပင်မြို့သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
မဲခေါင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီနယ် အဖြစ် ရှိနေစဉ်ကတည်းက မြို့တော်အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။
ဆီယမ်ရိမြို့၊ ဆီယက်နွတ်ဗေးလ် တို့နှင့် အတူ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်လုပ်ငန်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
စစ်တောင်း ဆိုသည်မှာ စစ်တောင်းမြို့ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင် စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း စစ်တောင်းမြစ် စစ်တောင်း စက္ကူစက် ကို ဆိုလိုပါသည်။
thumb|ပီနန်မြို့မြင်ကွင်း ပီနန်မြို့ဟု ခေါ်ဆိုကြသော မြို့၏ အမည်မှာ ဂျော့ချ်တောင်း ဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ပီနန်ပြည်နယ် ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန် ဘုရင် ဂျော့ချ် ၃ ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပီနန်ကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဂျော့ချ်တောင်း မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသသည် လူဦးရေ ၁,၂၅၃,၇၄၈ ရှိသဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ဒူဘိုင်း (/duːˈbaɪ/ doo-BY; အာရဗီ- دبي) သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (ယူအေအီး) တွင် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
တံငါရွာငယ်လေးအဖြစ် ၁၈ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြို့တော်သည် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှုကို အဓိကထားကာ ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းတွင် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။
ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျော်ကြားဆုံး ခရီးသွားနေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းကို ဒူဘိုင်း၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူနေမှုပုံစံနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများ ရောနှောကာ မြို့တော်၏ ကမ္ဘာ့ဒုတိယ ကြယ်ငါးပွင့်ဟိုတယ်များ နှင့် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦးဖြစ်သည့် Burj Khalifa တို့ကို အသိအမှတ်ပြုနိုင်ပါသည်။
လာမည့် ပြိုင်ဆိုင်မှု နှင့် အခြားအကြောင်းများကြောင့်၊ ထိုခေါင်းစဉ်ကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ပိုမိုမြင့်မားသော Creek Tower ကို တည်ဆောက်နေပါသည်။
ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ဒူဘိုင်းသည် အနောက်အာရှ၏ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော နေရာဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းထားသည်။
၎င်းသည် ခရီးသည်များနှင့် ကုန်တင်ကုန်ချများအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟိုချက်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ရေနံမှရရှိသောဝင်ငွေသည် အဓိကကုန်သွယ်မှုအချက်အချာဖြစ်နေပြီဖြစ်သည့် မြို့၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အရှိန်မြှင့်ပေးခဲ့သည်။
၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုအတွက် အချက်အချာဖြစ်သည့် ဒူဘိုင်း၏စီးပွားရေးသည် ကုန်သွယ်မှု၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ လေကြောင်း၊ အိမ်ခြံမြေနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုများမှ ဝင်ငွေများအပေါ် မှီခိုနေပါသည်။
ရေနံထုတ်လုပ်မှုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ GDP ၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရင်းမြစ်ဗေဒ "ဒူဘိုင်း" ဟူသော စကားလုံး၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ သီအိုရီများစွာကို အဆိုပြုထားသည်။
သီအိုရီတစ်ခုက Ba တွင် souq ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော စကားလုံးကို အကြံပြုထားသည်။
အာရဗီစကားပုံတစ်ခုက "Daba Dubai" (Arabic: دبا دبي) က "သူတို့က ပိုက်ဆံအများကြီးနဲ့ ရောက်လာတယ်။
" daba (အာရဗီ- دبا) (ယဒ်ု (အာရဘစ်- يدب) ဟူသော စကားလုံး၏ အတိတ်ကာလ ဆင်းသက်လာခြင်း)၊ ဒူဘိုင်းချောင်း၏ ကုန်းတွင်းပိုင်းစီးဆင်းမှု နှေးကွေးခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကဗျာဆရာနှင့် ပညာရှင် Ahmad Mohammad Obaid က ၎င်းကို တူညီသော စကားလုံးအဖြစ် ခြေရာခံထားသော်လည်း မအခြေချမီ ဧရိယာတွင် ကျိုင်းကောင်များ ပေါများခြင်းကြောင့် "ကျိုင်းကောင်" (Arabic: جراد) ၏ အခြားအဓိပ္ပါယ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ဥတုရာသီ ဒူဘိုင်းတွင် ပူပြင်းသော ကန္တာရရာသီဥတု (Köppen BWh) ရှိသည်။
ဒူဘိုင်းရှိ နွေရာသီသည် အလွန်ပူပြင်းသည်၊ ကြာရှည်သည်၊ လေထန်ပြီး စိုစွတ်နေကာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၄၀°C (၁၀၄°F) ဝန်းကျင်နှင့် ဩဂုတ်လတွင် 30°C (86°F) ဝန်းကျင်တွင် ညတွင်းချင်းနိမ့်ကျသည်။
နေ့ရက်အများစုသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နေသာသည်။
ဆောင်းရာသီသည် အေးမြသော်လည်း ပူနွေးသော်လည်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် 24°C (75°F) နှင့် ဇန်နဝါရီလတွင် ညတွင်းချင်းအနိမ့်ဆုံး 14°C (57°F) ရှိသည့် အအေးဆုံးလဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း တစ်နှစ်လျှင် 110.7 မီလီမီတာ (4.36 လက်မ) အထိ စုပြုံရွာသွန်းမှုနှင့်အတူ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း မိုးရွာသွန်းမှု တိုးလာခဲ့သည်။
[66] ဒူဘိုင်းနွေရာသီသည် အလွန်မြင့်မားသော စိုထိုင်းဆအဆင့်အတွက် လူသိများပြီး နွေရာသီတွင် အထူးမြင့်မားသော နှင်းကျသောနေရာများရှိ လူများစွာအတွက် လွန်စွာ စိတ်မသက်မသာဖြစ်စေနိုင်သည်။
အပူအညွှန်းကိန်းတန်ဖိုးများသည် နွေရာသီ၏အမြင့်တွင် 60°C (140°F) အထက်သို့ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။
[67] ဒူဘိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးစံချိန်တင် အပူချိန်မှာ 48.8°C (119.8°F) ဖြစ်သည်။
လေဆိပ် ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု Category:အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb ဗင်းနစ်မြို့သည် အီတလီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အလှအပများ၊ ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် အနုပညာ လက်ရာများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဗီနက်တို ဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
thumb ရော်တာဒမ်မြို့(, , ; အနက်. "ရော့မြစ်ထက်မှ ဆည်")သည် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဥရောပတွင် အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
ရော်တီ မြစ်ထက်မှ ဆည်တစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့သော ရော်တာဒမ်မြို့သည် ယခုအခါတွင် ဥရောပ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဌာန တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။
မြောက်ပင်လယ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ မဟာဗျူဟာ ကျသော ဒေသတွင် တည်ရှိသည့်အပြင် ကားလမ်း၊ ရထားလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်း၊ ကုန်တွင်းရေကြောင်းလမ်းများ အများအပြား ဆုံရာ ဒေသတွင် ရှိသဖြင့် ရော်တာဒမ်မြို့ကို ဥရောပ၏ တံခါးပေါက်ဟုပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ရော်တာဒမ်ဟူသော အမည်မှာ ရော့မြစ်၏ ရေကာတာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရော်တာဒမ်မြို့သည် မားစမြစ်ကမ်းနှစ်ဘက်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ အမ်စတာဒမ်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၄၄ မိုင်ခန့် ကွာဝေး သည်။
နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်၏။
ပင်လယ်မှ ၁၅ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော်လည်း မြစ်ရေ နက်၍ ဒီရေမြင့်သဖြင့် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဝင်ရောက် ဆိုက်ကပ်နိုင်သည်။
ရော်တာဒမ်မြို့သည် မြောက်ပင်လယ်နှင့် ၁၇ မိုင်ခန့် ရှည်သော တူးမြောင်းဖြင့် ဆက်လျက်ရှိသည်။
ရော်တာဒမ်မြို့တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်သည့်လုပ်ငန်းမှာ အရေးအကြီးဆုံး စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ဆေးလိပ်၊ သုတ်ဆေး၊ အရက်၊ သကြားနှင့် ဓာတုဗေဒပစ္စည်း ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံ များလည်း ရှိသည်။
မြို့တွင်း၌ ဒပ်ချ်အမျိုးသားပန်းချီကျော်တို့၏ လက်ရာ များကို ပြသထားသည့် ပြတိုက်မှာ ထင်ရှားသည်။
တိရစ္ဆာန် ဥယျာဉ်နှင့် ရုက္ခဗေဒဥယာဉ်များလည်း ရှိသည်။
၁၄ ရာစုနှစ် အတွင်းက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သော ဂေါ့သပုံစံ စိန်လောရင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သည့် ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်လေတပ် သည် ရော်တာဒမ်မြို့လယ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးခဲ့ကြ၏။
ထိုနေ့ညနေတွင် နယ်သာလန်တပ်များသည် ဂျာမန်တို့ ထံ လက်နက်ချ အညံ့ခံကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ရော်တာဒမ် မြို့သည် ဂျာမန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
လူဦးရေ ၇၃၁၅၆၄ ယောက်(၁၉၆၅)ရှိသည်။
ကိုးကား အောက်ခြေမှတ်စု မှတ်စုများ Category:နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
တပ်ကုန်းမြို့ (/'tæt koʊn/) သည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဥတ္တရခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် တပ်ကုန်းမြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
"တပ်ကုန်း"အမည်ဖြင့် အမည်တူမြို့ မရှိသော်လည်း ရပ်ကွက်နှင့်ကျေးရွာအမည်တူများရှိသောကြောင့် နေပြည်တော်တပ်ကုန်းမြို့ဟု ခေါ်ကြသည်။
ပထမဆုံးမြို့ပိုင်မှာ ဦးထွန်းမောင် ဖြစ်ပြီး ၁၃၁၃ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၉)ရက်နေ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ဆင်ကျုံးဆရာတော် ရေးသားပြုစုသည့်၊ ရမည်းသင်းခရိုင်သမိုင်းနှင့် ရမည်းသင်း ရာဇဝင်၊ ဒုကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀၁၀ ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပ်ကုန်းမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄၁၆၈၃ ဦးဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ လူဦးရေနှင့်အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်အစီရင်ခံစာ နောက်ခံသမိုင်း ၁၁၄၆ ခုနှစ် ဘိုးတော်ဘုရားစစ်တမ်းအရ "တလိုင်းသေရွာ" ၏ နယ်မြေမှာ အရှေ့ဘက် နဝင်းချောင်းအထိ၊ အရှေ့တောင်ဘက် ဆင်သေ-နဝင်းချောင်းဆုံအထိ၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆင်သေချောင်းအထိ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆင်သေချောင်း မြောက်မြိုက်ချောင်းဝအထိ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကြို့ပင်သာအထိ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကြုတ်ပင် နဝင်းချောင်းအထိဟု ဆိုထားသဖြင့် ယနေ့ခေတ် တပ်ကုန်းမြို့သည် တလိုင်းသေရွာနယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
သောင်းကေတု၊ တောင်ငူ(၅၂)မြို့ ရှာပုံတော် အလောင်းဘုရားလက်ထက် မွန်တို့နှင့်ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် အများအပြား သေဆုံးကြသည်ကို အစွဲပြုပြီး "တလိုင်းသေ" ဟု တွင်ကြောင်း ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
​ မဆလခေတ်အစီရင်ခံစာများတွင် တလိုင်းသေဆည်ဟူသည့် အမည်ကိုတွေ့ရပြီး ခရမ်းစပ်ကုန်းအုပ်စု၊ ပေတောရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း တပ်ကုန်းသည် ကိုလိုနီခေတ်မတိုင်ခင် မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်က ရွာငယ်ဇနပုဒ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ တပ်ကုန်းအရှေ့ ဘော်(အောင်မြေရိပ်သာ)ရွာနှင့် တပ်ကုန်းအနောက် ခရမ်းစပ်ကုန်းရွာကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် လှည်းလမ်းမျှသာ ဖြစ်သည်။
အရေးကြီးက စစ်ချီလမ်းများလည်း ဖြစ်သည်။
တပ်ကုန်းသည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရအုပ်ချုပ်သည့်အချိန်ထိ ခရမ်းစပ်ကုန်း ဒိုင်သူကြီး ဦးမေဒါ၏ လက်အောက်ခံရွာငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ်ဦး ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းများ ဖောက်လုပ်သည့်အခါ အဆိုပါလမ်းများ အနီးမှဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အခြာကျလာပြီး တပ်ကုန်းမှာ ထင်ရှားလာသည်။
ယခင် တပ်ကုန်း၏တည်နေရာသည် မိုးကောင်းဘုရားအရှေ့ဘက်ကုန်းပေါ် ရှိ ရွာမ(ယခု ဘုရင့်နောင်ရပ်ကွက်)တွင်တည်ရှိပြီး တပ်ကုန်းဘူတာဆောက်လုပ်ပြီးနောက် ဘူတာအနောက်ဘက်တွင် ဘူတာရွာ(ယခု ဆရာစံရပ်ကွက်)ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘူတာအရှေ့ဘက်တွင် မြို့ကုန်း (ယခု ဗိုလ်မင်းရောင်ရပ်ကွက်၊ အောင်ဇေယျရပ်ကွက်နှင့် မြဝတီရပ်ကွက်)ဟူ၍လည်းကောင်း တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
မြို့ဦးစာသင်တိုက်နှင့် မြို့လယ်စာသင်တိုက်တို့သည် ထိုအချိန်က ရွာဦးနှင့် ရွာလယ်ဖြစ်သည်ဟု အမှတ်အသားပြုကြသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရအုပ်ချုပ်နေသည့် ၁၉၀၄-၁၉၄၂ ခုနှစ်ထိ သူကြီးဦးပု အုပ်ချုပ်သော အိမ်ခြေ ၅၀၀ ကျော်၊ လူဦးရေ ၂၀၀၀ ခန့်ရှိသည့် ဒိုင်နယ်ရွာတစ်ရွာအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ညောင်ကိုင်းရွာတွင် အခြေစိုက်ထားသည့် ရဲစခန်းကို တပ်ကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၅၁ တွင် ပထမဆုံးမြို့ပိုင်အဖြစ် ဦးထွန်းမောင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်ကုန်းမြို့နယ်ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ တပ်ကုန်းမြို့သည် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ် ပထဝီအနေအထား တပ်ကုန်းမြို့သည် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း၏ မြောက်ဖျားပိုင်း ဆင်သေချောင်းနှင့် နဝင်းချောင်းဆုံရာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မြို့အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများနှင့် မြို့အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးရိုးမကုန်းတန်းများ ရှိနေသော်လည်း တပ်ကုန်းမြို့တည်ရှိရာနေရာမှသည် တောင်-မြောက်တလျောက် ညီညာပြန့်ပြူးသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေ ၅၀၀ ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။
ဘူမိအခြေအနေ တပ်ကုန်းမြို့တည်ရှိရာမြေသည် Holocene သက်နုနုန်းမြေအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့သည် တပ်ကုန်းမြို့၏အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ ဖိုးဇောင်းတောင်ခြေတလျောက် ဖြတ်သန်းသွားသည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း တပ်ကုန်းမြို့သည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၀ဒီဂရီ ၈မိနစ် နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၆ဒီဂရီ ၁၂မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမှတ် ၁၂ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး နှင့် ရန်ကုန်-တောင်ငူ-မန္တလေးမီးရထားလမ်းများသည် တပ်ကုန်းမြို့လယ်မှ ဖြစ်သန်းလျက်ရှိပြီး ကားလမ်းအတိုင်း ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၇၇ မိုင်၊ မန္တလေးမြို့မှ ၁၅၆မိုင် ကွာဝေးသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ရမည်းသင်းမြို့နှင့် တောင်ဘက်တွင် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဥတ္တရသီရိမြို့၊ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နှင့် ဇေယျာသီရိမြို့တို့ တည်ရှိသည်။
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ စာရင်းအရ တပ်ကုန်းမြို့၏ဧရိယာမှာ ၁.၈၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သော်လည်း မြို့နှင့်တဆက်တစပ်တည်းလူနေထိုင်သည့်ဧရိယာမှာ ထိုထက် နှစ်ဆမကပိုမိုများပြားသည်။
ရာသီဥတု တပ်ကုန်းမြို့သည် ပူနွေးစွတ်စိုသောရာသီဥတု ရှိသည်။
ဇန်နဝါရီလသည် အအေးဆုံးလဖြစ်ပြီး မေလတွင် အပူဆုံးဖြစ်လေ့ရှိသည်။
မိုးရွာသွန်းမှုမှာ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အနည်းဆုံးဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလတွင် အများဆုံးဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး တပ်ကုန်းမြို့ကို ဘုရင့်နောင်၊ အောင်ဇေယျ၊ ဗိုလ်မင်းရောင်၊ မြဝတီ၊ ဆရာစံနှင့် အနော်ရထာဟူ၍ ရပ်ကွက် ၆ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အနော်ရထာရပ်ကွက်သည် မူလ နောင်သင်္ခါနှင့် ရွာသစ်ကျေးရွာတို့ကို ပေါင်း၍ အသစ်ဖွဲ့စည်းထည့်သွင်းထားသည့် ရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၁၆၈၃ ဦးရှိပြီး အောင်ဇေယျရပ်ကွက်မှာ ၃၆၈၇ ဦးဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်ပြီး အနော်ရထာရပ်ကွက်မှာ ၈၃၃၅ဦးဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး တပ်ကုန်းမြို့နယ်သည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည့်အတွက် ယင်းကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုထားသည့် တပ်ကုန်းမြို့သည် ၎င်းတို့နှင့်ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် ဆန်စက်၊ ဆီစက် နှင့် ကုန်သည်ပွဲရုံပွဲစားလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတော်များ၊ စာပေဟောပြောပွဲများ၊ တရားပွဲများ၊ အလှူအတန်းပွဲများဖြင့် မပြတ်စည်ကားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတော်များအနက် တပ်ကုန်းမြို့တွင် အထူးတလည်ကျင်းပကျသည့် ပွဲတော်မှာ တန်ဆောင်တိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
​ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၁ ရက်မှ လပြည့်နေ့အထိ ၅ ရက်တိုင် ကျင်းပသည့် ထိုပွဲတော်ကာလတွင် ဆယ့်နှစ်ပွဲဈေးသည်များ၊ အငြိမ့်နှင့်ဇာတ်သဘင်များ၊ အပျော်တမ်းကစားကွင်းများ၊ အဆိုတော်များ၏ သီဆိုဖျော်ဖြေမှုများဖြင့် စည်စည်ကားကားကျင်းပလေ့ရှိပြီး မြို့နယ်တဝှမ်းမှ အားထားကြသည့် ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းမှ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဌာနဆိုင်ရာများ၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှ အလှူပဒေသာပင်များ ဆင်ယင်၍ မြို့တွင်းလှည့်လည်ကာ မြို့နယ်သာသနာ့ဗိမာန်သို့ ပို့ဆောင်လှူဒါန်းလေ့ရှိကြသည်။
လှူဒါန်းလာသမျှ ပဒေသာပင်များကို မြို့နယ်တွင်းရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများအားလုံးသို့ ပြန်လည်ခွဲဝေလှူဒါန်းသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပညာရေး ကျန်းမာရေး အားကစားနှင့်ဖျော်ဖြေရေး အထင်ကရနေရာများ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ Category:နေပြည်တော်။
right|အော့စလိုမြို့ အော့စလိုမြို့သည် နော်ဝေနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
၁၈၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြူနီစပယ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၀၄၈ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေဘုရင်ဟာရဲက တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၆၂၄ ခုနှစ် မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် မြို့အတွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
အော့စလိုမြို့သည် နော်ဝေးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
နော်ဝေးနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အော့စလို ဖီအော့ထိပ်တွင်တည်ရှိ၍ ယခင်က ခရစ္စတီယန်းနီးယားမြို့ဟု ခေါ်တွင်သည်။
၁ဝ၄၈ ခုနှစ်တွင် ဟဲရိုးဆစ်ဂတ်ဆန်ဘုရင်သည် ထိုမြို့နေရာ၌ ရှေးအော့စလိုမြို့ဟောင်းကို တည်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် နော်ဝေးနိုင်ငံကို ဒိန်းမတ်ဘုရင်များ ကြီးစိုးစဉ်က ယင်းမြို့ဟောင်းသည် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။
ဒိန်းမတ် နှင့် နော်ဝေဘုရင် စတုတ္ထခရစ္စတီယန် လက်ထက် ၁၆၂၄ ခုနှစ် တွင် ထိုနေရာ၌ မြို့သစ်တည်၍ ခရစ္စတီယန်းနီးယားဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။
တစ်ဖန် ၁၉၂၅ ခု ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် နေ့တွင် အော့စလိုဟု ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
အော့စလိုမြို့သို့ ပင်လယ်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာသောအခါ လက်ျာဘက်ရှိ ကျောက်တောင်အမြင့်စွန်းပေါ်တွင် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သော အေကာရှုခံတပ် ဟောင်းကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
မြို့အနောက်မြောက်ဘက် တောင် ကုန်းပေါ်တွင် ဘုရင်၏နန်းတော်တည်ရှိသည်။
မြို့ပတ်ဝန်း ကျင်တွင် တောင်တန်းများဝန်းရံလျက်ရှိရာ မြို့သူမြို့သားတို့ သည် ထိုအရပ်ဒေသသို့ နွေအခါ၌ အပန်းဖြေ ခရီးထွက်ခြင်း၊ ဆောင်းအခါ၌ ရေခဲလျှောစီးခြင်း အစရှိသော ပျော်ရွှင်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။
မြို့တွင်း၌ စတော်တင် ပါလီမန်အဆောက်အအုံ၊ အမျိုးသားဇာတ်ရုံနှင့် အော့စလိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းတို့ တည်ရှိ သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းအနီးတွင် အနုပညာပြတိုက်နှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာပြတိုက်တို့လည်းရှိသည်။
မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် အလွန်ရှေးကျသော ဗိုက်ကင်းသင်္ဘောသုံးစင်း ထားရှိရာပြတိုက် ရှိသည်။
အော့စလိုမြို့သည် ခေတ်မီမြို့ကြီးတစ်မြို့အဖြစ်သို့ တိုး တက်လျက်ရှိသည်။
သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်းသည် အဓိက စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်၍ မီးခြစ်စက်၊ သားရေလုပ်စက်၊ စက္ကူစက် တို့သည်လည်း ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
သစ်သား၊ ငါး၊ နို့ဆီ၊ ထောပတ်နှင့် သားရေစိမ်းတို့ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်တပ်များသည် အော့စလိုမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် နော်ဝေးဘုရင်နှင့်တကွ အစိုးရ အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်ပြည်မှနေ၍ ဂျာမန်တို့ကို ဆက်လက်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်၌ ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချ အညံ့ခံကြရလေသည်။
အော့စလိုမြို့လူဦးရေမှာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၃၉၆ဝ,ဝဝဝ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:နော်ဝေနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့ () သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နီဗားဒါးပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ကလပ် ကောင်တီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ဖြစ်သည်။
လောင်းကစားခြင်း၊ ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း၊ စားသောက်ဆိုင် အကောင်းစားများရှိခြင်း တို့အတွက် ကမ္ဘာနှင့် အဝှမ်းကျော်ကြားသော မြို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ အပန်းဖြေရေး မြို့တော်ဟု အမည်တွင်သော လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့သည် ကက်စီနို ကစားခြင်းနှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော အပန်းဖြေမှုများကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ၂၈ ခုမြောက် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် လူဦးရေစာရင်း ဗျူရို၏ စာရင်းဇယား အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၅၈၃,၇၅၆ ဦး ရှိသည်။
လပ်ဗီးဂပ် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတစ်ခုလုံးတွင်မူ ၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၉၅၁,၂၆၉ ဦး ရှိသည်။
thumb|ကင်းဂရူးပွိုင့်မှ မြင်ရသော ဘရစ်စဘိန်းမြို့ ရှုခင်း ဘရစ်စဘိန်းမြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
thumb|ပါ့သ်မြို့ မြင်ကွင်းများ ပါ့သ်မြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အနောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ် ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
ပါ့သ်မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် လူဦးရေ ၁သန်း ၇ သိန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
thumb|မဲလ်ဘုန်းမြို့မြင်ကွင်း မဲလ်ဘုန်းမြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဗစ်တိုးရီးယား ပြည်နယ်၏ မြို့တော် နှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင်လည်း ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
ဗစ်တိုးရီးယား ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ယာရာယာရာမြစ်၏ မြစ်ဝ၊ ပို့ဖိလစ် ပင်လယ်အော်၏ ကမ်းခြေပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၇၁၄ စတုရန်းမိုင် ရှိ၏။
ပို့ဖိလစ် ပင်လယ်အော်သည် ပုံသဏ္ဌာန် အားဖြင့် အချိုးအစားကျ၏။
ကမ်းရိုးသည် တစ်ဖက်တွင် ၃၁ မိုင် ရှည်လျား၍ တစ်ဖက်တွင် မိုင် ၂ဝ ရှိ၏။
သို့ရာတွင် မဲလဗုန်းကမ်းခြေသည် ဆစ်ဒနီကမ်းခြေကဲ့သို့ သဘာဝ ရှုခင်းသာယာလှပခြင်း မရှိချေ။
ဆစ်ဒနီဆိပ်ကမ်းကဲ့သို့ သဘာဝအားဖြင့် ကောင်းမွန်သော ဆိပ်ကမ်း မဟုတ်ဘဲ ပြုပြင်ထားရသော ဆိပ်ကမ်းဖြစ်၏။
ယခုအခါတွင် မဲလ်ဘုန်းဆိပ်ကမ်းသည် ပေ ၆၂, ဝဝဝ မျှရှည်လျားကျယ်ပြန့်ကာ သင်္ဘောအဝင် အထွက်များရှိ၍ သင်္ဘောများစွာ ဆိုက်ကပ် နိုင်သည်။
ပင်လယ်ရပ်ခြားသို့ လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ် အချင်းချင်းသို့ လည်းကောင်း ကုန်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်ပို့ချခြင်းကို မဲလ်ဘုန်းဆိပ်ကမ်းတွင် အများဆုံး ပြုလုပ်သောကြောင့် မဲလ်ဘုန်း ဆိပ်ကမ်းသည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ အဓိကဆိပ်ကမ်း ဖြစ်၏။
မဲလ်ဘုန်းမြို့သည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁ဝဝ ကျော်ကမှသာ တည်ထောင်သော မြို့ဖြစ်ရကား အလွန်ခေတ်မှီပေသည်။
လမ်းများကို မြို့တည်စကတည်းက စံနစ်တကျ အကွက်ကျကျဖြစ်အောင် စီမံထားလေသည်။
လမ်းများသည် ၉၉ ပေ ကျယ်လျက် ကိုက် ၂၂ဝခြားလျှင် တစ်လမ်းချိုးသည်။
မြို့တွင်းရှိ လမ်းများမှာ စတုဂံကွက်များ ဖြစ်၏။
လမ်းအမည်များ ပေးရာ၌ မြို့တည်ရေးတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အမည်များကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထား လေသည်။
လမ်းကျယ်များ ကြားတွင်လည်း ဆိုင်များ ရုံးများ ရှိသည့်လမ်းကျဉ်းများလည်း ရှိ၏။
တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် သစ်ပင်များ အစီအရီ ပေါက်လျက်ပ ပေ ၂ဝဝ မျှ ကျယ်သော လမ်းကြီးများလည်းရှိပေသည်။
မြို့ကြီးဖြစ်သည်နှင့် အညီ အစိုးရ ရုံးကြီးများ၊ ဆိုင်ကြီးများ၊ ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများ၊ ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းများ၊ ပြတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်၊ ဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံများ အစရှိသည့် ထပ်ဝါ ခန့်ညားသော တိုက်တာ အဆောက်အအုံများလည်း အမြောက်အမြားရှိသည်။
လက်ရှိ ရာစု နှစ်ဦးပိုင်းက မဲလ်ဘုန်းမြို့တွင် အဆောက်အအုံများကို ၁၃၂ ပေ အမြင့် အထိသာ ဆောက်လုပ်ရမည်ဟု ကန့်သတ်ချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်လယ် လောက်ကမူ ပေ ၂၃ဝ အမြင့်ရှိသော အစိုးရရုံးကို အရှေ့ဘက် မဲလ်ဘုန်းတွင်ဆောက်လုပ်ရန် စီမံ စိုင်းပြင်းပြီးလျှင် စိန်ကီလဒါ၌ ပေ ၂၅ဝ အမြင့် ဆောင်သော မိုးမျှော်တိုက် နှစ်ဆောင်တွဲကို ဆောက်လုပ်ခြင်းဖြစ်ဖြင့် ကန့်သတ်ချက်ကို ပြင်ဆင်လိုက်ပေသည်။
တိုက်တာ အဆောက် အအုံများ အပြင် မြို့တွင်ဝယ် ဥယျာဉ်ပန်းခြံ ကစားကွင်းများစွာလည်းရှိပေသည်။
မဲလ်ဘုန်းမြို့သည် ကမ္ဘာစစ်များ၏ ဒဏ်ကို မခံခဲ့ရချေ။
ဤသို့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော မဲလ်ဘုန်းမြို့သည် စီးပွားရေးအားဖြင့်လည်း ဖွံ့ဖြိုး၍ စည်ကားပေ၏။
စက်မှုလက်မှုထွန်းကားသော မြို့ဖြစ်၏။
မဲလ်ဘုန်းမြို့၌ အထည်ကြီးစက်ပစ္စည်းများနှင့် လယ်ယာထွက်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည်။
စက်ပစ္စည်းတွင် မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ၊ မီးရထားပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တန်ဆာ ပလာများ၊ သံမဏိထည်များ၊ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ကိရိယာများ၊ မြေသယ်စက်၊ မြေတူးစက်၊ ဓာတ်ပစ္စည်း ကိရိယာများ အစရှိသည့် အထည်ကြီး စက်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။
ထို့ပြင် ဂျုံ၊ဂျုံမှုန့်၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်သီးသစ်နှံ၊ နွားမှ ရရှိသော ပစ္စည်းများ၊ သိုးမွေး၊ အထည်အလိပ်၊ စက္ကူ အစရှိသော ပစ္စည်းအမျိုးစုံလည်းထွက်သည်။
မဲလဗုန်းမြို့၏ မြို့လယ်မှာ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းအဝဝ စုဝေရာဌာနဖြစ်၍ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသော လုပ်ငန်းများ၏ တည်ရာဌာနဖြစ်၏။
မဲလဗုန်းမှ စက်မှုလက်မှုပစ္စည်းတို့သည် ဗစ်တိုးရီးယားပြည်နယ်ထွက် ပစ္စည်းအနက် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်လျက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်မှ စက်မှုလက်မှု ပစ္စည်းအနက် ၂၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပေသည်။
မဲလ်ဘုန်းမြို့သည် သယ်ယူပို့ဆောင် ရေးတွင် အချက်အချာဌာနဖြစ်၏။
မြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် ကီလမိုတောင်ကြားသည် အရှေ့နှင့် အနောက် ကုန်းပြင်မြင့်များကို ခြားထား၍ ဝိတိုရိယ မြောက်ပိုင်းနှင့် နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ် များသို့ ပေါက်ရောက်သည့် မီးရထားလမ်းနှင့်မော်တော်ကားလမ်း များ၏ တည်ရာဖြစ်လေသည်။
ပြည်တွင်းပြည်ပကုန်ပစ္စည်း များကို မဲလဗုန်းဆိပ်ကမ်းမှ တင်ချပို့ဆောင်ရသဖြင့် အရေးပါသော မြို့ဖြစ်၏။
မဲလ်ဘုန်းမြို့ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တည်ထောင်ရာ၌ ဩစတြေးလျတိုက်မှ အခြားမြို့ကြီးများကဲ့သို့အစိုးရက ကမကထပြု၍ တည်ထောင်ခြင်းကာ မဟုတ်ချေ။
တက်စမေးနီးယားကျွန်းတွင် ရောက်ရှိနေသူတို့သည် နွား စားကျက်များရှာဖွေရန်အတွက် ဗတ်စ ရေလက်ကြားကို ကူးသန်းကျော်ဖြတ်လာကာ မဲလ်ဘုန်းတည်ရှိရာသို့ ရောက်ရှိလာကြ၏။
ထိုသို့ ကူးသန်းလာသူများကို ခေါင်းဆောင်သူမှာ ဂျွန်ဗက်စမန်ဖြစ်၍ ယင်းတို့သည် ၁၈၃၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဆိုက်ရောက်ကြ၏။
သူတို့သည် တိုင်းရင်းသားများ ထံမှ မြေဧက ၆ဝဝ,ဝဝဝ ကို စောင်များ၊ ရဲတင်း၊ ပုဆိန်၊ ဂျုံနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများပေး၍ လဲလှယ်ခြင်းဖြင့် ဝယ်ယူလေသည်။
ဦးစွာ၌ အစိုးရ ဗက်စမန်တို့ လူစကို အစိုးရ အမိန့်မရဘဲ အစိုးရမြေကို ကျူးကျော်ကြောင်းစွပ်စွဲသော်လည်း နောင်သော် အသိအမှတ်ပြု၍ အခွင့်ပြုရလေ၏။
ထိုသို့ဖြင့် လူအများ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်လာကြ ကာ အိမ်ရာ တည်ထောင်ခြင်းဖြင့် မဲလ်ဘုန်းမြို့ကြီးဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
မဲလဗုန်းဟူသော အမည်မှာ မြိ့တည်ထောင်စဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကို ခေါင်းဆောင်သည့် နန်းရင်းဝန်လော့ဒ်မဲလ်ဘုန်း ကိုဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်၏။
ရှေးဦးကာလကမူ မြို့သစ်ကို ဗက်တမေးနီးယားဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဂလဲနဲ့ဟူ၍ လည်းကောင်း၊တိုင်းရင်းသားတို့၏ အခေါ် ဗာရာရင်း၊ ဗဲရင်းကို မူတည်၍ ဗဲယားဟိ၊ ဗဲယားပို့၊ ဗဲယားဗရပ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့၏။
မဲလ်ဘုန်းတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ ၁၉၅၈ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁,၇၂၆,၁ဝဝ ဖြစ်၏။
ယင်းသည် ဝိတိုရိယပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၆ဝ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb|အက်ဒလိတ်မြို့ မြင်ကွင်း အက်ဒလိတ်မြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တောင်ဩစတြေးလျပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး စိန့်ဗင်ဆင့်ပင်လယ်ကွေ့အနီး၌ တည်ရှိ လေသည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံအတွင်း ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ မြို့တွင်းရှိလူဦးရေမှာ ၁,၂၀၃,၈၇၃ ဦး ဖြစ်လေသည်။
သင်္ဘောဆိပ်သည် မြို့နှင့် ခုနှစ်မိုင်ကွာတွင်တည်ရှိသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စတုတ္ထဝီလျံဘုရင်၏ မိဖုရား အက်ဒလိတ်၏အမည်ကို အစွဲပြုကာ ထိုမြို့ကို အက်ဒလိတ်ဟု အမည် ပေးခဲ့လေသည်။
ထိုနယ်၌ အမှုထမ်းခဲ့သူ မြေတိုင်းအရာရှိကြီး ဝီလျံလိုက်ဆိုသူက စနစ်တကျတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့ကြီးဖြစ် လေသည်။
ရှေးဦးစွာကပင် မြေပြင်ကျယ်ပြန့်သော နေရာ ကောင်းတွင် တည်ထားသဖြင့် ရှည်လျားကျယ်ပြန့်သော လမ်းမ ကြီးငယ်တို့မှာ ဖြောင့်တန်းညီညာလျက်ရှိသည်။
ဩစတြေးလျတိုက်၏ အတွင်းပိုင်းသည် ရာသီ ဥတုညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် လူနေအိမ်ခြေ အလွန်နည်းပါးလျက် ရာသီဥတု မျှတကောင်းမွန်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက် ၌သာလျှင် လူနေအိမ်ခြေ စည်ကားပြီးလျှင် အရေးကြီးသောမြို့ ကြီးများမှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌သာ များသောအားဖြင့် တည်ရှိကြသည်။
အက်ဒလိတ်မြို့သည် သာယာသော တောင်ကုန်းများ အနီးတွင် တည်ရှိသဖြင့် မြို့အနေအထားလှပပြီးလျှင် တောင် ခြေ၌ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်ရှိကာ သိုက်မြိုက်တင့်တယ် နေချင် စဖွယ်သော တိုက်အိမ်တို့မှာ ဥယျာဉ်ပန်းမာလ် ခြံကြီးခြံငယ် တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိကုန်၏။
အက်ဒလိတ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။
သတ္တုတွင်းအတတ် နှင့် စက်မှုအတတ်များကို သင်ကြားပေးသော ကျောင်းတစ် ကျောင်း မြို့အတွင်း၌ရှိသည်။
အက်ဒလိတ်မြို့သည် မီးရထားလမ်းများဆုံရာအရောင်း အဝယ်ဗဟိုဌာနဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ကြေးနီ နှင့် သိုးမွေးများကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ချိတင်ပို့၏။
ဒိန်ခဲ၊ အသား၊ ထောပတ် နှင့် သစ်သီးများ ထွက်သည့်အပြင် မော်တော်ကား အပိုပစ္စည်း များနှင့် ကိုယ်ထည်လုပ်ငန်းများလည်း ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်။
ထိုမြို့ရှိ ရာသီဥတုမှာ နွေအခါ၌လွန်စွာပူ၍ ဆောင်း အခါအေးသဖြင့် လူများကို တောင့်တင်းခိုင်မာစေသည်။
ကုန်း နှင့်ပင်လယ်မှ လေပြည်များတိုက်ခတ်သဖြင့် လူများကို လန်း ဆန်းစေသည်။