kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
""အမှန်မှာ သည်ဥပဒေကြမ်းမှာပါတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်များအတိုင်း စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဆိုလျှင် လူနည်းစုပြဿနာနှင့်တကွ၊ လူမျိုးစုပြဿနာပါ ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မည်။
လူနည်းစုတစ်စုအတွက်ဖြစ်စေ၊ လူမျိုးစုတစ်စု အတွက်ဖြစ်စေ၊ အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ အထူးဥပဒေများဖြင့် စီမံရခြင်းမျိုးဟာ နိုင်ငံရေး ဆေးမြီးတိုမျှသာ ဖြစ်တယ်။
သည်လိုဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ဖန်တီးတည်ထောင်ခြင်းမှာ အခိုက်အတန့်နိုင်ငံရေးအရ တီထွင်တဲ့ဆေးမြီးတိုမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရာမှာ ထာဝရအကျိုးခံစားစေမည့် လက်သုံးနည်းမှန် ဖြစ်တယ်။
သက်ဆိုင်ရာဒေသမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းဟာ အဲသည်ဒေသနှင့် ပတ်သက်သမျှကိစ္စအဝဝတို့မှာ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါဝင်ပြီး ဩဇာပေးနိုင်ခြင်း၊ လှုံ့ဆော်နိုင်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း စတဲ့ အခွင့်အရေးများကို ရရှိလိမ့်မယ်။
" ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေ ၁၉၄၉ ခုနှစ်က တင်ပြခဲ့သည့် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေမှာ မပြည့်စုံသဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက် (မြန်မာနှစ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက်) နေ့အထိ ပြင်ဆင်ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေ (၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၈) အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး နည်းဥပဒေများကိုလည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၈ ရက် (မြန်မာနှစ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁ ရက်) နေ့အထိ ပြင်ဆင်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
အများပြည်သူ သိရှိစေရန်အတွက် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာရေးကိရိယာဌာနက စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပြဋ္ဌာန်းရခြင်း အကြောင်းရင်းများ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၈ တွင် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းရခြင်း အကြောင်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားသည်- အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူတို့တွင် တည်သည်ဟု ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၃) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့်။
ထိုအချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူတို့ထံမှ ခံယူ၍ ဥပဒေအရ တည်ထောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့က၊ ပြည်သူတို့၏ ကိုယ်စား သုံးစွဲဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၄) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့်။
ဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်၊ ဒီမိုကရေစီ သဘောတရားကို အခြေခံ၍ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေး ကိစ္စများအတွက် သက်ဆိုင်ရာဒေသ၏ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအဖွဲ့များသို့ တရားဥပဒေဖြင့် အာဏာများကို လွှဲအပ်နိုင်စေရန် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၉၁) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့်။
ပြည်သူတို့အတွက်နှင့် ပြည်သူတို့အား တာဝန်ခံယူ၍ ပြည်သူတို့၏ ကြီးပွားချမ်းသာရေး ကိစ္စအဝဝတို့ကို ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည့် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တာဝန်ခံအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်ခြင်းကြောင့်။
ဥပဒေ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေတွင် အခန်းပေါင်း ၈ ခန်း ပါရှိပြီး အပိုင်း ၃ ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။
အပိုင်း ၁: စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး အပိုင်း ၂: ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အပိုင်း ၃: အရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အခန်းလိုက် ခေါင်းစဉ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- အခန်း ၁: အမည်၊ အာဏာတည်သည့်နေ့၊ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်များ။
အခန်း ၂: ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခြင်း။
အခန်း ၃: တာဝန်ဝတ္တရားများနှင့် အခွင့်အာဏာများ။
အခန်း ၄: လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် ဌာနများ ဖွဲ့စည်းခြင်း။
အခန်း ၅: ကျေးရွာလုံခြုံရေး။
အခန်း ၆: ကျေးရွာတရားရုံး။
အခန်း ၇: ဒေသန္တရအဖွဲ့များကို ကြီးကြပ်ခြင်း။
အခန်း ၈: အကူးအပြောင်းကာလ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ။
ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေတွင် ပုဒ်မပေါင်း ၈၅ ခုဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေး နည်းဥပဒေများ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး နည်းဥပဒေများကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၃) ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
နည်းဥပဒေများတွင် အခန်းပေါင်း ၂၀ ပါဝင်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- အခန်း ၁: စကားချီး အခန်း ၂: ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ရာထမ်းများ အခန်း ၃: မဲစာရင်း အခန်း ၄: ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြေညာခြင်းနှင့် အမည်တင်သွင်းခြင်း အခန်း ၅: မဲပေးခြင်း အခန်း ၆: ကန့်ကွက်ခြင်း၊ တရားမဲ့ ပြုကျင့်ခြင်းများ အခန်း ၇: တိုက်နယ် ဖွဲ့စည်းခြင်း အခန်း ၈: ဒေသန္တရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း အခန်း ၉: ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ခြင်း အခန်း ၁၀: ဒေသန္တရအဖွဲ့၏ သာမန်အစည်းအဝေးများ အခန်း ၁၁: ဌာန ဖွဲ့စည်းခြင်း အခန်း ၁၂: ရာထမ်းမှုထမ်းများ အခန်း ၁၃: တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် အခွင့်အာဏာများ အခန်း ၁၄: ဒေသန္တရ ရန်ပုံငွေ အခန်း ၁၆: အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း အခန်း ၁၇: ဒေသန္တရအဖွဲ့များ ကြီးကြပ်ခြင်း အခန်း ၁၈: ဝတ်တရား ပျက်ကွက်မှုများ အခန်း ၁၉: ကျေးရွာရဲအဖွဲ့နှင့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ အခန်း ၂၀: ကျေးရွာတရားရုံး၊ ရာဇဝတ်မှု စစ်ဆေးခြင်း၊ တရားမမှု စစ်ဆေးခြင်း ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး နည်းဥပဒေများကို ပုဒ်မပေါင်း ၂၁၁ ခုဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အက်ဥပဒေ၏ ထူးခြားချက်များ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်မှာ ဤဥပဒေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတက နည်းဥပဒေတစ်ခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်ဒေသတွင်၊ မည်သည့်နေ့ရက်၌ အတည်ဖြစ်စေရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ပြန် သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်တိုင် အမိန့်ထုတ်ပြန် ကြေညာရသည့် ဥပဒေဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အရ ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့မ၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင်ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး မိမိတို့ ကောင်စီအလိုက် သီးခြားစီမံ အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိကြသည်။
ဖွဲ့စည်းခွင့်ရှိသော ဌာနများ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ခရိုင်ကောင်စီ သို့မဟုတ် မြို့နယ်ကောင်စီများသည် မိမိတို့ဒေသအလိုက် အောက်ပါဌာနများကို ဖွဲ့စည်းထားခွင့်ရှိသည်- ဗဟိုဌာန အထွေထွေဌာန တရားဌာန ပြန်ကြားရေးဌာန ဘဏ္ဍာရေးဌာန အခွန်တော်ဌာန လမ်းလုပ်ငန်းဌာန အဆောက်အဦဌာန ကာကွယ်ရေးဌာန ရဲဌာန မီးသတ်ဌာန ပညာရေးဌာန ဆေးကုဌာန ကျန်းမာရေးဌာန သန့်ရှင်းရေးဌာန သစ်တောဌာန လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဌာန မြေစာရင်းဌာန ဆည်မြောင်းတာတမံဌာန သမဝါယမဌာန တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဌာန ရာထမ်းမှုထမ်းနှင့် အခွန်စည်းကြပ်ခွင့် နည်းဥပဒေ ပုဒ်မ (၇၈) တွင် အာဏာတည်ချိန်မှစ၍ မိမိတို့ ကောင်စီအလိုက် ရာထမ်းမှုထမ်းများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ကောင်စီတိုင်းသည် မိမိတို့ ခန့်ထားသည့် ရာထမ်းမှုထမ်းအသီးသီး၏ အရည်အချင်းနှင့် လစာများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခန့်ထားသည့် ရာထမ်းမှုထမ်းအသီးသီးအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အရည်အချင်းထက် မလျော့သော အရည်အချင်းနှင့်၊ မပိုသော လစာကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။
(ပုဒ်မ-၈၁)။
ထို့ပြင် မိမိတို့ ကောင်စီအလိုက် အခွန်စည်းကြပ်ပိုင်ခွင့်များကို အခန်း ၁၆၊ ပုဒ်မ ၁၀၉ တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ အခွန်များကို စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ရန်လည်း သတ်မှတ်ထားသည်။
ကျေးရွာရဲအဖွဲ့နှင့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ကျေးရွာရဲအဖွဲ့နှင့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားပိုင်ခွင့် ဖြစ်သည်။
ပုဒ်မ-၁၇၃ တွင် ကျေးရွာတိုင်း၌ အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ-၄၃ အရ ဖွဲ့စည်းသည့် "ကျေးရွာရဲအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ရှိရမည်" ဟူ၍ ပါရှိသည်။
ထိုရဲအဖွဲ့တွင် ကျေးရွာရဲမှုထမ်းတစ်ဦးအပြင် ရွာခေါင်းများ ပါဝင်စေရမည်ဟု ဆိုထားပြီး ပုဒ်မ ၁၇၃၊ အပိုဒ် ၄ တွင် "ကျေးရွာရဲအဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရရဲအဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ဘဲ သီးခြားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖြစ်ရမည်" ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၂၀) တွင် ကျေးရွာတရားရုံးများ ဖွင့်လှစ်ပြီး အမှုစစ်ဆေးပိုင်ခွင့်များအား သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးထားကြောင်းလည်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်မှု ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစီမံကိန်းသည် ကိုလိုနီခေတ် လက်ကျန် ဗျူရိုကရေစီ ယန္တရားနေရာတွင် ဒီမိုကရေစီ ယန္တရားဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းကို စတင်ဆောင်ရွက် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
ထိုစီမံကိန်းတွင် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစီမံကိန်းလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေသည် အင်းစိန်ခရိုင်၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တို့တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စတင် အာဏာတည်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကို ကုလသမဂ္ဂ အကူအညီဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
စနစ်၏ အားနည်းချက်နှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်ချက် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် မူအားဖြင့် ကောင်းမွန်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိုစဉ်က ပကတိအနေအထားအရ စည်းကမ်းတကျ အကောင်အထည်ဖော်ရန် အချိန်စောလွန်းသေးသဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ဟု ဆိုရပေမည်။
အုပ်ချုပ်ရေးအရ ကိုယ့်ရပ်၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဒေသအလိုက် ကောင်စီအသီးသီးဖွဲ့ပြီး ရပ်ကျိုး၊ ရွာကျိုး၊ ဒေသအကျိုး ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ လှုပ်ရှားစည်းရုံးမှုများ၊ ခြေထိုးမှုများကြားတွင် ဂိုဏ်းဂဏ ကွဲခြင်း၊ အုပ်စု ကွဲခြင်းတို့ဖြင့်သာ အဖတ်တင်ခဲ့ရသည်။
ကျေးရွာကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးကောက်ပွဲများ၊ မြူနီစီပယ် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရပ်ကျိုး၊ ရွာကျိုး ဆောင်ရွက်လိုသူများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရမည့်အစား နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် ဆက်နွှယ်နေသူများ ဝင်ရောက် ခြေရှုပ်ခဲ့ကြသည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး မကင်းသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ ဖြစ်လာသဖြင့် ပြည်သူလူထု လူတန်းစားများနှင့် ကင်းကွာကာ နိုင်ငံရေးပါတီများ အားပြိုင်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်တလင်း အသွင်ဆောင်လာခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ "တို့ပြည်ထောင်မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ" တွင် ဝေဖန်သုံးသပ်ထားသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-"အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် အုပ်ချုပ်ဖို့ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ ဘောလုံးပွဲ ကစားဖို့၊ ကန်ကျောက်ဖို့ ဘောလုံးမဟုတ်။
အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် တိုင်းပြည်အတွက်ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ငွေဖြင့် တည်ဆောက်ခုတ်မောင်းရသော ယန္တရားဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအတွက် မဟုတ်။
မည်သည့်လူတစ်စုအတွက်မျှ မဟုတ်။
ပြည်သူအားလုံးအတွက် အသုံးတော်ခံရမည်။
အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ သံယောဇဉ် မရှိရ။
တိုင်းပြည်အပေါ်တွင်သာလျှင် မြဲမြံစွာ သစ္စာထားရမည်။
အခါအားလျော်စွာ ပြည်သူတို့က ရွေးကောက်တင်မြှောက်သဖြင့် တက်ရောက်၍ အစိုးရ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို မသွေမဖီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။
ပြည်သူတို့က တင်မြှောက်သော အစိုးရအဖွဲ့က လမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ပေး၍၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားက ထိုလမ်းစဉ်အတိုင်း ခုတ်မောင်းသွားရသည်။
ထိုကဲ့သို့ သူ့နေရာနှင့်သူ့နေရာ၊ သူ့တာဝန်နှင့် သူ့တာဝန် စနစ်တကျ ခွဲခြားထား၍ စည်းကမ်းရှိရှိ စောင့်ထိန်းခြင်းမပြုဘဲ၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ဝင်၍ မွှေနှောက်၊ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကလည်း ပါတီနိုင်ငံရေးတွင် စွက်ဖက်ပါဝင်ကြလျှင် ဖရိုဖရဲ ဖြစ်တတ်သည်။
တိုင်းပြည် ပျက်တတ်သည်"ဤသုံးသပ်ချက်သည် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကြာခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း ယနေ့တိုင် ပြန်လည်သုံးသပ်နိုင်သေးသည့် နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်နိုင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ။
ခေတ်သစ်ဒီမိုကရေစီတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံအမျိုးမျိုးကို လူတို့တီထွင်ကြံဆလာကြသည်။
အီလက်ထရောနစ်ခေတ် အီးခေတ်ဟူ၍ နည်းပညာကို အားကိုးလာကြ သည့်ခေတ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုပုံစံကိုလည်း အတိကျဆုံး၊ အမှန်ကန်ဆုံး၊ အမြန်ဆန်ဆုံးဖြစ်စေရန် လူတို့တီထွင်ကြံဆကြသည်။
သို့သော် နည်းပညာသည် ထင်သလောက် ဒီမိုကရေစီရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို အထောက် အကူပြုနိုင် ပါသလော။
အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့် မဲပေး၊ မဲရွေးသည့်စနစ်ကို Electronic Voting သို့မဟုတ် e-Voting ဟုခေါ်ကြသည်။
လူတို့သည် နိုင်ငံရေးကို စိတ်မဝင်စားပါဟု မည်မျှဆိုစေ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ရလဒ်ကိုတော့ ချက်ချင်းလက်ငင်း သိလိုကြသည်။
သို့သော် စက်ကိုအားကိုးပြီး လုပ်ဆောင်ရသည်လုပ်ငန်းများတွင် လိမ်လည်မှုများရှိနေသောကြောင့် အမေရိကန်လိုနိုင်ငံမှာပင် DRE ခေါ် Direct-recording Electronic နည်းဖြင့် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ခြင်းကို မယုံကြည်ကြ ကြောင်းသိရသည်။
ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲနှင့် အစိုးရရွေးကောက်တင်မြှောက်ပွဲများကို အင်တာနက်မှ တစ်ဆင့် မဲပေးသည့်စနစ်ကို အများဆုံး အသုံးပြု စမ်းသပ်ကြည့်ကြသည့် နိုင်ငံများတွင် ဗြိတိန်၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့သည်ထင်ရှားသည်။
အမေရိကန်နှင့် ပြင်သစ်တို့တွင်မူ ပထမအဆင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း အတွက်သာ အသုံးပြုကြသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည့် စက်ပစ္စည်းများ အသုံးပြုခွင့် ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၌ DRE စနစ်ဖြင့် မဲပေးသူများမှာ ၂၈.၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း အီလက်ထရောနစ်ကိုအသုံးပြုပြီး မဲပေးရခြင်းသည် အမှားများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ၊ စိတ်ချလုံခြုံမှုအပြည့် မရဆိုသည့် မှတ်ချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။
အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသည် e-Voting စနစ်ကိုအသုံးအပြုဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားတိုင်း ကမ္ဘာ့မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်သည် ဖြစ်စေ အင်တာနက်မှတစ်ဆင့်လှမ်းပြီးမဲပေးနိုင်ရမည်ဟုဆိုထားသည်။
သို့သော် အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် အကြိုမဲပေးကာလတွင်သာ e-Voting စနစ်ကို အသုံးပြုကြပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပွဲနေ့တွင် မဲရုံသို့သာ တိုက်ရိုက်ဆန္ဒမဲ သွားပေးကြကြောင်း သိရသည်။
အာဏာသည်အတိုင်းအတာတစ်ခုအတွင်းသာ ထိန်းထားနိုင်သည်။
အာဏာကို ထိန်းရာတွင် ခေတ်မီနည်းစနစ်ဆိုသည်မှာ လိမ်လည် လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။
လိမ်သည်ကို လိမ်မှန်းမသိလျှင် ပြည်သူတွေကဆက်ပြီးသဘောကျလိမ့်မည်။
သဘောကျလျှင် ဆက်ပြီးသုံးကြလိမ့်မည်။
ဆက်ပြီးသုံးနေလျှင် ဒီမိုကရေစီ ဆိတ်သုဉ်းလိမ့်မည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူတွေက ရွေးကောက်တင်မြှောက် ရခြင်းအပေါ် သဘောတွေ့နေကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရာစုနှစ် နှစ်စုကျော်ကျော်ခန့် အနောက်တိုင်းဒီမိုကရေစီတွင် စက္ကူမဲဖြင့် လျှို့ဝှက် ဆန္ဒမဲပေးကာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြပြီး ပြဿနာလည်း ပြောပလောက် အောင်မရှိခဲ့ဟုဆိုရမည်။
ဒီမိုကရေစီနည်းဖြင့် ပါလီမန်ကိုလည်းကောင်း၊ အစိုးရကို လည်းကောင်း တည်ဆောက်သည်ဆိုရာတွင် စက္ကူမဲသည်သာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ရသည်။
ခေတ်ပြောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့်ဆော့ဖ်ဝဲတီထွင်သူများကလည်း စက္ကူမဲ အစား၊ ခလုတ်တစ်ချက်နှိပ်ရုံဖြင့် ချက်ချင်း အဖြေထွက်နိုင်သည့် အီလက်ထရောနစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့်စနစ်ကို မကြာခဏပွဲထုတ်လာကြသည်။
လူတွေက စက်ပစ္စည်း၏တိကျမှုကို ဘဏ်စနစ်၊ အလိုအလျောက်ငွေထုတ်စနစ်တို့ဖြင့် သိမ်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။
စက်ပစ္စည်း၏ အမှားကင်းမှုအပေါ် လူတွေယုံကြည်လာသည် နှင့်အမျှ အီလက်ထရောနစ်ရွေးကောက်မှုစနစ်အပေါ် စိတ်ချလာကြလိမ့်မည်ဟု လည်း ခန့်မှန်းကြသည်။
မိမိတို့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ရွေးကောက် တင်မြှောက်လိုက်ရခြင်းသည် ခရက်ဒစ်ကတ်တစ်ကတ်ကို သုံးလိုက်ရသကဲ့သို့ မထူးခြားသည့်အသွင်ဆောင်ရန်အားထုတ်ကြည့်ကြသည်။
သို့သော် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆန္ဒမဲပေးခြင်းဆိုသည်မှာ ဘဏ်တွင် ငွေထုတ် ငွေသွင်းခြင်းနှင့် လုံးဝမတူပေ။
ဘဏ်စနစ်ရော၊ မဲပေးခြင်းပါ လျှို့ဝှက်သည့်အသွင် ဆောင်သော်လည်း ခံစားမှုချင်း တော့တူညီမည်မဟုတ်ပေ။
အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒပေးစနစ်သည် နိုင်ငံရေးအတွက် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ရာတွင် အဆင်ပြေလိမ့်ဦးမည် မဟုတ်ပေ။
မည်သည့်နည်းပညာကမှ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်သေး ကြောင်း လတ်တလော ဆန်းစစ်ချက်များက ဖော်ပြနေသည်။
အီလက်ထရောနစ်ဆန္ဒမဲပေးစနစ်သည်အဘယ်ကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းနှင့် သဟဇာတ မဖြစ်ရသနည်းဆိုသော် (က) ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင် အစိုးရအာဏာသည် ရွေးကောက်ပွဲကာလ လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲကို ရေတွက်ရခြင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသည်။
ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်သည် တရားမျှတခြင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်ခြင်းတို့နှင့် ရာနှုန်းပြည့်ပတ်သက်နေသည်။
သံသယသည် အနိုင်ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးဘဝကိုသေစေရုံမျှမက နိုင်ငံ မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ဆူပူအုံကြွခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သည်။
(ခ) ဆန္ဒမဲဆိုသည်မှာ လျှို့ဝှက်ရသည်ကိုသာ လူတွေကကြိုက်သည်။
လျှို့ဝှက်နည်းဖြင့်သာရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုကြသည်။
မည်သူမျှ ဖိအား ပေးခြင်း၊ လွှမ်းမိုးခြင်း၊ ချုပ်ကိုင်ခြင်း၊ အာဏာပြခြင်းတို့ဖြင့် ဆန္ဒမဲမပေးလိုကြပေ။
အစိုးရကဖြစ်စေ၊ ပါတီနိုင်ငံရေးသမားများကဖြစ်စေ ပြည်သူကို အတင်းအကျပ် ပြုကာ ဆန္ဒမဲပေးခိုင်းခြင်းသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းသာဖြစ်သည်။
(ဂ) ရွေးကောက်ပွဲဆိုသည်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့်ဆိုင်သည့် အမျိုးသားရေးကိစ္စ အသွင်ဆောင်သည်။
နိုင်ငံတော်ကကြီးမှူးလုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ကုမ္ပဏီ အဖွဲ့အစည်းကြီးများ၏အထောက်အပံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းလည်းဖြစ်နိုင်သည်။
(ဃ) လူအများစု သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းအချို့က မှန်ကန်သည့် ရလဒ်ဆိုခြင်းထက် မှားယွင်းသည့်ရလဒ်အပေါ်တွင်သာ စိတ်ဝင်စားကြသည်။
ပြည်တွင်း ပြည်ပ ဖျက်လိုဖျက်ဆီးလုပ်လိုသူများကလည်း လူအား၊ ငွေအား၊ သတင်းအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အပေါ် ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်ရန် လှုံ့ဆော်တတ်ကြသည်။
(င) လက်ရှိအစိုးရသည် တရားမျှတမှု၊ လျှို့ဝှက်လုံခြုံမှုရှိသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခုဖြစ်ရန် မည်မျှအာမခံချက်ပေးသည်ဆိုစေ ထင်ယောင်ထင်မှား အတိုက်အခိုက် များကို ခံကြရသည်သာဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုလုံးကို တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အောင်မြင်ငြိမ်းချမ်းစွာ ကျင်းပပေးနိုင်ခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးတင်ရမည့်အစား၊ ရွေးကောက်ပွဲအမှားများကိုသာ လိုက်ထောက်မည့်သူများနှင့် ရင်ဆိုင်ရခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီ၏ သဘောသဘာဝကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။
အထက်ပါအချက်များသည် ဒီမိုကရေစီနည်းနှင့် အီလက်ထရောနစ်နည်းတို့ သဟဇာတ မဖြစ်စေသည့် အကြောင်းတရားများ ဖြစ်သည်။
အခြားဆက်စပ် စဉ်းစားသင့်သည့် အကြောင်းတရားများမှာ ၁။
လူတိုင်းလျှို့ဝှက်နည်းဖြင့်မဲပေးခြင်းကိုသာ နှစ်သက်ကြသည်။
မည်သူက မည်သူ့ကိုဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမှန်လား၊ အမှားလားဆိုသည့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ချက်ကိုလည်းကောင်း မည်သူ့ကိုမျှ သိစေလိုသည့် ဆန္ဒမရှိပေ။
မည်မျှလျှို့ဝှက်သည်ဆိုစေ ထိုလျှို့ဝှက်ခြင်းကြောင့်လည်း အမှန်ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မည်။
မဲပေးရာတွင် အမှားလည်းရှိနိုင်သည်၊ မတရားလည်း ရှိနိုင်သည်။
မဲပေးပြီး လျှင် မိမိတို့တာဝန်ပြီးဆုံးသွားသလိုဖြစ်နေသော်လည်း၊ မည်သူမျှ မိမိတို့ထင်သလို မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်နိုင်ပေ။
ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားမျှတမှုအတွက် အာမခံချက်ပေးနိုင်ရန် နည်းလမ်း တစ်လမ်းသာရှိသည်။
ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေသာဖြစ်သည်။
ရွေးကောက် သူများကိုလည်းကောင်း၊ အရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်းကောင်း အမှန်တကယ် ကိုယ်စားပြုသည့် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေသည်သာလျှင် ပြည်သူကို အမှန်တကယ်အာမခံချက်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အပိုဒ် (ဃ) နှင့် (င) တို့အလိုအရ မည်သူ့ကိုမျှ ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး အရမ်းကာရော မယုံရသည့်သဘောဖြစ်နေသည်။
ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေအတိုင်းသာ ဖြစ် မဖြစ်ကို ပြည်သူတို့ စောင့်ကြည့်နိုင်သည့် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ပိုင်းဖြတ်နိုင်သည့် အသိပညာသာလျှင် အရေးကြီးသည်။
ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားမျှတခြင်းဆိုသည်မှာ အာမခံချက် အပြည့်အဝ ပေးနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။
အာမခံချက် အပြည့်ပေးနိုင်သလို ပြည်သူကိုလည်း လွတ်လပ်ပွင့်လင်းစွာ စစ်ဆေးပိုင်ခွင့်လည်းပေးထားရမည်။
သို့မှသာလျှင် ဒီမိုကရေစီ နည်းကျကျ ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
(ဤအဆင့်တွင် စက္ကူမဲဆန္ဒနှင့် အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒကိုနှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရမည် ဖြစ်သည်။
စက္ကူမဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ထိန်းချုပ်မှုများကို ပေးနိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စက္ကုမဲကို လူတွေက စစ်ဆေးနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
စက္ကူမဲသည် မြင်နိုင်ရုံမျှမက လက်ဆုပ်လက်ကိုင် ပြနိုင်သည့် အနေအထားတွင်ရှိသည်။
သို့သော်စက္ကူမဲသည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ သည်ဟု ပုံသေမပြောနိုင်ပေ။
နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ ရောက်နေသူများ၊ အကြမ်းဖက်သမားအုပ်စု၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးအာဏာကြီးလွန်းသူတို့ထံမှ အပြည့်အဝစက္ကူမဲတို့ရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်နိုင်ပေ။
အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့် မဲဆန္ဒပေးခြင်းတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ထိန်းချုပ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်ပေ။
ကွန်ပျူတာမဲစနစ်ကို လူသားဖြင့် မစစ်ဆေးနိုင်ပေ။
စက်ပစ္စည်း၏ အဆုံးအဖြတ်အတိုင်းသာ ခံကြရမည်ဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာဆိုသည်မှာ လူသားကဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထား သည့် ဆော့ဖ်ဝဲအတိုင်းသာ အဖြေထုတ်ပေးလိမ့်မည်ဆိုစေ၊ မည်မျှသော အတိုင်းအတာအထိ ပြီးပြည့်စုံမှုရှိကြောင်းကိုကား မည်သူမျှအာမခံနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
လူသားဆန္ဒအရ လူဖြင့်စစ်ဆေးရခြင်းအပေါ်တွင် အပြည့်အဝ ယုံကြည့်စိတ်ချနေသမျှ အီလက်ထရောနစ်နည်းသည် ခေတ်စားလာဦးမည် မဟုတ်ပေ။
နည်းပညာသည်လူသားတို့ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့်အနေအထားသို့ မရောက် သမျှ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်ဖြင့် ရလာသည့် ရလဒ်ကို လက်ခံကြမည် မဟုတ်ပေ။
အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒပြုခြင်းကို ပြည်သူတို့လက်ခံလာရန်မှာ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် (လူ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ၊ ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် Network ) တို့ကိုလုံခြုံစိတ်ချရမှု၊ မှန်ကန်တိကျမှုတို့အား အခိုင်အမာ တည်ဆောက် ပြနိုင်မှ ရပေလိမ့်မည်။
ဤသည်မှာလည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။
အစိုးရအနေဖြင့်လည်း အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်သည် တိကျမှန်ကန် ကြောင်း ယနေ့တိုင် သက်သေမပြနိုင်သေးပေ။
အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့်မဲပေးခြင်းသည် အကြမ်းဖက်သမားတို့အတွက် ပစ်မှတ်ဖြစ်ကာတိုက်ခိုက်နိုင်သည်။
Network Infrastructure နှင့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားလိုင်းအပြင်၊ ကွန်ပျူတာ Center တို့ကိုပါ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်လျှင် ဆိုသည့် အဆင့်အထိ ထည့်သွင်းစဉ်းစား လိုက်လျှင် မလုံခြုံမှုကိုသိနိုင်ပေလိမ့်မည်။
ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း စိတ်ချယုံကြည်ရသည်ဟု မပြောနိုင်ပေ။
တစ်ခါတစ်ရံ အမှားကို မဲပေးပြီး၊ အမှားကိုရွေးချယ်တတ်သည်မှာလည်း ဒီမိုကရေစီ၏သဘော သဘာဝဟု ပြောရမည်။
အထူးသဖြင့် နည်းပညာဖြင့် စက်ကိရိယာများကိုသုံးပြီး ရွေးကောက် ရခြင်းသည် အန္တရာယ်ကြီးသောစွန့်စားမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။
စက်ကိရိယာဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံကြီးတွင် မဲပေးစနစ်ကို စမ်းသပ်ခဲ့ဖူး သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၂၀၀၄ ရွေးကောက် ပွဲကာလအတွင်း စက်ကိရိယာများဖြင့် မဲပေးခဲ့ကြသည်။
စက်ကိရိယာများချွတ်ယွင်းမှုကြောင့် အတော်လေးပြဿနာတက်ခဲ့ရသည်။
အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်တွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေရသည့်ပစ္စည်းတစ်ခုမှာ ကွန်ပျူတာဖြစ်သည်။
ဆော့ဖ်ဝဲ သို့မဟုတ် ပရိုဂရမ်ကိုသုံးပြီး run ရသဖြင့် စက်ကိုအားကိုးနေရခြင်းကို ပညာရှင်အများစုက ယုံကြည်စိတ်ချမှုသိပ်မရှိပေ။
DRE စနစ်တွင်လည်း ဆန္ဒမဲပြားဖြင့် စက်ကိုအသုံးပြုကာမဲပေးရသည်ဆိုစေ မည်သို့ လုပ်ဆောင်ထားကြောင်း အများပြည်သူသို့ နည်းပညာသဘောတရားကို ပွင့်လင်းစွာ ထုတ်ပြန်ထားမှုမရှိခြင်းက မယုံသင်္ကာမှုကို တိုးပွားစေခဲ့သည်။
ကွန်ပျူတာနှင့် စက်ပစ္စည်းများအပေါ် အပြည့်အဝ လူတို့ယုံကြည်စိတ်ချမှုမရှိနိုင်သရွေ့ အီလက် ထရောနစ်မဲပေးစနစ်သည် အောင်မြင်ကိုးစားမှုရနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။
ကဏ္ဍ:ဒီမိုကရေစီ အမျိုးအစားများ။
၁၉၄၂ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ တွင် မွေးဖွားသော Michael Rubens ဘလွန်းဘက်ဂ် သည်လက်ရှိ နယူးယောက် မြို့တော်၏ မြို့တော်ဝန် ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၁ဝ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
၂၀၁ဝ တွင် သူ၏ အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုပေါင်းမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံ ရှိသည်။
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းများနှင့် အချက်အလက်များကို မီဒီယာဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် ဘလွန်းဘက်ဂ် L.P ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ ၈၈% ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း မခံရသေးမီက ရာသက်ပန် ဒီမိုကရက် တစ်ယောက် ဖြစ်သော ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ၂၀⁠၀၁ တွင် ရီပတ်ပလင်ကန် တစ်ယောက် အဖြစ်အမည်စာရင်း တင်သွင်း ပြီး မြို့တော်ဝန်ရာထူးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ၂၀⁠၀၁ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၂၀⁠၀၅ တွင် ဒုတိယ သက်တမ်းအတွက်ပါ အောင်မြင်မှုရခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀⁠၀၈ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲသို့ တသီးပုဂ္ဂလ ရွေးကောက်ခံရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း မကြာခဏ ပြောဆိုခံရပြီး ၂၀⁠၀၇ ဇွန်လတွင် ရီပတ်ပလင်ကန် ပါတီမှ ထွက်ခွာ၍ တသီးပုဂ္ဂလ တစ်ယောက်ဖြစ်လာသောအခါ အဆိုပါထင်မြင်ချက်ကို အားဖြည့်ပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည်။
သူသည် ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လိမ့်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းကြသည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် မည်သည့် ရာထူးအတွက်မျှ မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း အခြားသော သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲဝင်သူများ အတွက်မူ ယှဉ်ပြိုင်ဘက် တစ်ယောက်အဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀⁠၀၈ ဆောင်းဦးတွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် နယူယောက် မြို့တော်၏ သက်တမ်းကန့်သတ်ချက် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်မှုပြုရန် လှုံ့ဆော်ရာတွင် အောင်မြင်မှု ရခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ၂၀⁠၀၉ တွင် သူ့အတွက် တတိယ အကြိမ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့ကြသည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ၂၀⁠၀၉ နိုဝင်ဘာ ၃ တွင် မြို့တော်ဝန် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရခဲ့သည်။
နယူးယောက် မြို့တော်၏ Bronx စီရင်စု/ ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ဟောင်း Fernando Ferrer သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် ကို အတိုက်အခံအဖြစ် ဒီမိုကရက်တစ်ဘက်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး အနိုင်ရခဲ့သည်။
ရီပတ်ပလင်ကန် ပါတီ၏ အဓိက ရွေးကောက်ပွဲတွင် Thomas Ognibene သည် ဘလွန်းဘက်ဂ် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံရသည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် ၏ လတ်မှတ်ရေးထိုးအဆိုပြု လှုံဆော် တိုက်ပွဲဝင်မှု တစ်ခုမှာ Ognibene ကို စိန်ခေါ်နိုင်ခဲ့သည်။
ကော်မရှင်တွင် ရီပတ်ပလင်ကန်ပါတီ အဓိကရွေးကောက်ပွဲ အတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် Ognibene ကို အဆိုတင်သွင်းခံရသည်။
၎င်းအစား Ognibene သည် ကွန်ဆာဗေးတစ် ပါတီ Conservative Party ဘက်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရသည်။
Ognibene သည် အခြားသူများ၏ သံယောင်လိုက်ပြီး ဘလွန်းဘက်ဂ် အား ရီပတ်ပလင်ကန် ပါတီ၏ စံနှုန်းများကို သစ္စာဖောက်သူ အဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် John Roberts အား အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ရန် အတည်ပြုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ရီပတ်ပလင်ကန်တစ်ယောက်ဖြစ်သော်လည်း ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ကိုယ်ဝန် (ပဋိသန္ဓေ) ဖျက်ချခွင့်ကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး Roe v. Wade ကိုထိန်းသိမ်းထားရန် Roberts ၏ ပြောဆိုချက်ကို အယုံအကြည် မရှိခဲ့ပေ။
ရီပတ်ပလင်ကန်ပါတီ၏ အထောက်ကအပံ့ကို ရရှိရမည့် အစား ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ဒီမိုကရက် လိုလားသူများစွာ၏ ထောက်ခံမှုများကို ရရှိခဲ့သည်။
၎င်းတို့မှာ ဒီမိုကရက်တစ်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း ဖြစ်သူ Ed Koch၊ ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်နယ်အုပ်ချူပ်ရေးမှူး ဟောင်း Hugh Carey မြို့တော်အုပ်ချူပ်ရေး ကော်မတီ ပြောရေးဆိုခွင့် ရှိသူဟောင်း ဒီမိုကရက်တစ် တစ်ဦးဖြစ်သူ Peter Vallone နှင့် သူ၏ သားဖြစ်သူ ကောင်စီဝင် Peter Vallone ဂျူနီယာ၊ ယခင် ဒီမိုကရက်တစ် အထက်လွှတ်တော် အမတ်ဟောင်း Floyd Flake ( ၂၀⁠၀၁ ကတည်းက ဘလွန်းဘက်ဂ် အားထောက်ခံခဲ့သူ )၊ Bronx စီရင်စု/ ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ ဟောင်း Fernando Ferrer တို့ ဖြစ်သည်။
၂၀⁠၀၈ အောက်တိုဘာ ၂ နေ့တွင် မြို့တော်သက်တမ်း ကန့်သတ်ချက်ဥပဒေကို တိုးချဲ့ရန် ကြိုးပမ်းမည်ဖြစ်ကြောင်း နှင့် နယူးယောက်မြို့ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းတွင် သူ၏ ဒေသအတွက် လိုအပ်သည့်ခေါင်းဆောင် တယောက် အဖြစ်ရည်ညွန်းပြီး ၂၀⁠၀၉ တတိယမြို့တော်ဝန်သက်တမ်းအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ ခဲ့သည်။
“ လိုအပ်သည့် အကူအညီများကိုအားဖြည့်ခြင်းဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်းကို ကိုင်တွယ်ခြင်းသည် ငါတာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ချင်တဲ့ စိန်ခေါ်မှုတခုပဲ “ ဟု သတင်းအစည်းအဝေးပွဲတခုတွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် က ပြောကြားခဲ့သည်။
“ အဲဒါကြောင့် မြို့တော်ကောင်စီအနေနှင့် သက်တမ်းကန့်သက်ချက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ဖို့ အတွက်ထောက်ခံအားပေး သင့်တယ်။
နယူးယောက်ပြည်သူတွေကိုလည်း ငါ့လုပ်ခဲ့တဲ့ ချုပ်ချယ်မှုကင်းတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုမှတ်တမ်းတွေကို ကြည့် ပြီးမှ ငါ့ကို နောက်ထပ်သက်တမ်းတခုအတွက် မဲပေးဖို့ရာဆုံးဖြတ်ချက်ချဖို့ပြောချင်တယ်။
” ၂၀⁠၀၈ အောက်တိုဘာ ၂၃ နေ့တွင် မြို့တော်ကောင်စီမှ သက်တမ်းကန့်သက်ချက် ဥပဒေကို ၄ နှစ်သက်တမ်း ၃ ကြိမ် ဆက်တိုက်အထိ တိုးမြှင့်ပေးဖို့ ၂၉-၂၂ မဲဖြင့် သဘောတူဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ဘလွန်းဘက်ဂ် အားမြို့တောဝန်ရာထူးအတွက် နောက်တကြိမ်ထပ်မံယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။
လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂ ရက်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၃ နေ့ တွင် ဘလွန်းဘက်ဂ် မှ ဥပဒေမှုကြမ်းကိုလက်မှတ်ရေးထိုးအတည်ပြုပေးခဲ့သည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် ၏ ပြိုင်ဘက်မှာ Democratic and Working Families Party မှ အဆိုပြုခြင်းခံရသူ Bill Thompson ဖြစ်သည်။
Bill Thompson သည် နယူးယောက်မြို့တော် ထိမ်းသိမ်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် လွန်ခဲ့သော ရှစ်နှစ် ကတည်းက တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုမတိုင်ခင်က နယူးယောက်မြို့တော်၏ ပညာရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ပက်သက်ပြီး စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်သည့် အဖွဲ့အစည်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဘလွန်းဘက်ဂ် သည် ၅၀.၆ % မဲ ရရှိခဲ့ပြီး Thompson က ၄၆ % မဲ ရရှိခဲ့သဖြင့် ဘလွန်းဘက်ဂ် က မဲအသာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
တသီးပုဂ္ဂလပါတီကို ၂၀၁ဝ ဇန်နဝါရီတွင် ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းခဲ့ပြီးနောက် ၂၀⁠၀၉ အောက်တိုဘာ ၃ဝနှင့် ၂၀⁠၀၉ နိုဝင်ဘာ ၂ နေ့များတွင် သူကိုယ်ပိုင်ငွေကြေးများထဲမှ ဒေါ်လာ ၆၀၀,၀⁠၀ဝ ကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထောက်ပံ့ကူညီခဲ့ ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
တသီးပုဂ္ဂလပါတီသည် ထိုထောက်ပံ့ကူညီခဲ့သည့်ငွေထဲမှ ဒေါ်လာ ၇၅၀⁠၀၀ဝ ကို ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီမှ နိုင်ငံရေးသမား ဂျွန် ဟက်ဂါတီ ဂျူနီယာ ကို ပေးခဲ့သည်။
နယူးယောက်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ရှေ့နေချုပ် Cyrus Vance Jr. မှ ထိုကိစ္စနှင့်ပက်သက်ပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် မရိုးသားမှုများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ၂၀၁ဝ ဖေဖော်ဝါရီလအစပိုင်းတွင် စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
(၆၄) တသီးပုဂ္ဂလပါတီသည် Haggerty အား ရွေးကောက်ပွဲစောင့်ကြည့်သူများထံသို့ထိုပိုက်ဆံများကို မည်သို ပေးအပ်ခဲ့ သနည်းဟု စုံစမ်းမေးမြန်းခဲ့သည်။