kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသည်မှစ၍ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဝတ္တုရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ ညဉ့်ဦးယံ၊ ချစ်စနိုး၊ ခိုင်သစ္စာ၊ နှမလေး၊ မြိုင်ယံဘွားဝတ္တု တို့ကို မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းဖလင်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများအဖြစ် ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့ လေသည်။
‘တမြေစံ’၊ ‘နှမလေး’ ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
‘မြိုင်ယံဘွား’ ဝတ္ထုရေးပြီးသည့်အခါ အဘိုးဖြစ်သူကို ဝေဖန်ပေးပါရန်ပြလိုက်သည်။
ငါ့မြေး အရေးအသားတော်ပါပေသည်ဆိုမှပဲ သူ့မှာဘဝင် ကျခဲ့ရသည်။
ထိုဝတ္တုမှာ နန်းတွင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် တောတွင်းလူရိုင်းတစ်ဦးကို ရောမွှေထားသောဇာတ်လမ်းဖြစ်ရာ အေဝမ်းကရိုက်ကူး၍ ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ‘စာဆိုတော်’ ဝတ္ထုပထမတွဲကို စတင်ရေးသားသည်။
စာဆိုတော်ဝတ္ထုမှာ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် မြန်မာ့ နန်းတွင်း အဖြစ် အပျက်များကို စေ့စေ့ငုငု သုတေသနပြု၍ ရေးသားထားသော ဂန္ထဝင်မြောက်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်၏။
တော်လှန်ရေးဝတ္တု ‘ရွှေစွန်ညို’ ကို ရေးသား ခဲ့သည်။
ယင်းဝတ္တုကို ‘ရည်းစားဓားပြ’ အမည်ဖြင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက် ‘တိုင်းပြု ပြည်ပြု’ ပုံနှိပ်တိုက်ကိုတည်ထောင်ပြီး ဝတ္ထုရှည် (၃ဝ) ပုဒ်ခန့် ရေး သားထုတ်ဝေသည်။
‘စာဆိုတော်’ (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယတွဲ) မှာ သူ၏ထင်ရှားသောရာဇဝင်နောက်ခံ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ‘ကျွန်း ဦးတည့် သန်လျက်ခုံ’ ရာဇဝင်နောက်ခံ ခရီးသွားစာပေကို ရေးသားခဲ့သည်။
စာပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာ သည်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ပြန်ဝင်သည်အထိ ရွှေဂုံ တိုင်လမ်းတွင် ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် ဝတ္ထုအုပ်တိုက်ပြန်ဖွင့်သည်။
ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း အဝဝ၊ စာပေအမျိုးမျိုး ရိုက်နှိပ်ပေးသည်။
ကိုယ်တိုင်ရေးစာပေ များလည်း ထုတ်ဝေသည်။
‘သဝဏ်လွှာ’ စသော ဝတ္တုများကိုလည်း ဆက်လက်ရေးသား ထုတ်ဝေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်အတွင်းတွင် နာဇီဝါဒဆိုးဝါးပုံဝတ္တုဖြစ်သော ‘စစ် ရောင်ခြည်’ နှင့် ‘ကမ္ကာ့ရန်သူ’ ကိုထုတ်ဝေရာ အုပ်ရေ တစ်သိန်းခန့် ရောင်းချခဲ့သည်။
အဆိုပါစာအုပ်များမှာ နာဇီဝါဒ၏ ကြောက်စရာကောင်းလှပုံကို ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ပြထား သဖြင့် အစတွင် လူထုငြိုငြင်မှုကိုခံခဲ့ရသည်ဟု ကြားသိရသည်။
ထိုစဉ်က မြန်မာလူထုသည် ဂျာမန်ကို အထင်ကြီးနေချိန် ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်ပြီး လူထုသည် ဖက်ဆစ်၏ဒဏ်ကို ခံကြရခါမှ စာအုပ်၏တန်ဖိုးနှင့် စာရေးသူ၏ စေတနာကို သိရှိလာတော့သည်။
သူ့စာပေတိုက်မှ ဦးနုရေးသားသော ‘ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်’ ဝတ္တုကိုလည်း ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။
ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ ရတနာသိုက်၊ ဆော်လမွန်သိုက်များကိုလည်း ရိုက်နှိပ်ပေး ရ၏။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျီစီဘီအေ ခေတ်ကပင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများရေးပြီး လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။
ထိုခေတ်က ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လျှင် ငွေငါးထောင်ရခြင်းမှာ နည်းနည်း နောနောမဟုတ်။
ထို့နောက် စစ်ဂျာနယ်တွင်လည်း ထုတ်ဝေသူအဖြစ် ကူညီလိုက်ရသေးသည်။
တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ပြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များ ဆက်တိုက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပထမဆုံးထွက်သော ဝတ္ထုရှည်မှာ ဂုဏ်မြင့်သူ ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပြားသီချင်းပင် ထိုအမည်နှင့် အလွန်ခေတ်စားခဲ့၏။
ထိုဝတ္ထုမှာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြန်လည်ရိုက် နှိပ်ခဲ့ရသည်။
ဒေါ်ခင်ခင်လေး၏ လုံးချင်းများဖြစ်သော ဆရာမ၊ မြမြဝင်း၊ တစ်သက်လျာ၊ ငယ်ကျွမ်းခင်၊ ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညို၊ မေ့သည်းချာ၊ မိန်းမဘဝ၊ ကျွန်းဘိုညိုနှင့် သဝဏ်လွှာတို့မှာ ဖတ်ချင်စဖွယ် မျက်နှာဖုံးလှလှကလေးများနှင့် ရိုက်နှိပ်ထားသည်။
ဒဂုန် ခင်ခင် လေးသည် အင်္ဂလိပ်ကား၊ ကုလားကားများမှ ဇာတ်လမ်းအချို့ကို မြန်မာလိုဆီလျော်အောင် ရေးရာတွင်ထိုကားများပြနေခိုက် သူ့ဝတ္တုက အချိန်မီပေါ်လာအောင် ရေးနိုင်ခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။
‘ဝါတာလူးတံတား’ ရုံတင်နေချိန်မှာ သူ၏ ဂုဏ်နိမ့်သူ ပေါ်လာ နိုင်ပြီး‘ခါဆန်ချီ’ ပြနေခိုက်တွင် မေ့သည်းချာဝတ္တုပေါ် လာခဲ့သည်။
ပရိသတ်များမှာဇာတ်လမ်းရော ဝတ္တုကိုပါ နှစ်ခြိုက်စွာလက်ခံလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ချစ်အဏ္ဏဝါနှင့် သမုဒယလည်း အင်္ဂလိပ်ဝတ္တုကို မှီးထားသည်။
မည်သို့ဖြစ်စေ တစ်မဟုတ်ချင်း ဗမာ့ဟန်နှင့် ရေးနိုင်ပုံကိုကား လူတိုင်း လိုက်တု၍မဖြစ်နိုင်ပါ။
သူ့ပါရမီထူးချွန်ပုံကား အံ့ဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်၌ စစ်ဘက်မှအသုံးချ သော ပိုစတာများ၊ အစိုးရစာတမ်းများကို ရိုက်နှိပ်ပေးခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီဂျာနယ်ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကိုလည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် အမျိုးသမီးလေးများ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်တစ်ခုစီရကြသည်။
စာစီ၊ စာခေါက်၊ စာအုပ်ချုပ်လုပ်ငန်းများနှင့် အမျိုးသမီးပန်းချီဆရာကိုပင် အားပေးချီးမြှင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။
သင်္ကြန်ရေသဘင်ကိုလည်း ကလောင်ရှင် မဏ္ဍပ်ကြီးမှ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းတူရိယာဖြင့် ကပြဧည့်ခံကာ ရိုးရာဆုများချီးမြင့်ပြီး နေ့စဉ်စတုဒီသာ ကျွေးမွေးလာခဲ့သည်။
တစ်ပြည်လုံးအတွက် စာပေပြိုင်ပွဲ၊ အလှမယ်၊ အားကစားမယ်၊ မယ်ပြိုင်ပွဲ များကိုလည်း အားပေးခဲ့သည်။
စာဆိုတော်နေ့ ကလောင်ရှင်ပြ ဇာတ်များကိုလည်း ဇာတ်ညွန်ရေး ဒါရိုက်တာလုပ်ပေးရုံမက သူကိုယ်တိုင်လည်း ဝန်ကြီးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးတစ်ရာကျော်နှင့် ‘ပန်သစ္စာ’၊ ‘ရာဇဓာတုကလျာ’၊ ‘မုဒုလက္ခဏာ’၊ ‘ရတနာ့ဂုဏ်ရည်’၊ ‘မြေကြီးမှ ရွှေသီး’ ပြဇာတ်ကြီးများတွင် ကြေးစားအနုပညာသည်များထက် အဆင့်အတန်း မနိမ့်အောင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကြီးကြပ်ပေးခဲ့သည်။
အဆိုပါပြဇာတ်များသည် ရန်ပုံငွေ အမြောက်အမြားရရှိခဲ့ရာ အသင်း ပိုင်မြေတစ်ကွက်ကို ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းပေါ်၌ စာပေမိခင်ကြီးကိုယ်တိုင် အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။
အသက်လေးဆယ်ကျော်ခန့်တွင် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ မိမိစရိတ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာသို့ ၂ ကြိမ် လှည့်လည်လေ့လာခဲ့သည်။
ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗာလီကျွန်း စသည်တို့ကို တစ်ဦးတည်း သွားရောက်လှည့်လည်ခဲ့ပြီးနောက် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ကမ္ဘာလှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ပြည်တွင်း ဆောင်းပါးရှည်၊ အရပ်ရပ်ဆောင်းပါးစု၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ (အတ္ထုပ္ပတ္တိ)၊ ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၅ဝဝ ကျော်နှင့် ရှေးမြန်မာယဉ်ကျေးမှုစာပေဆိုင်ရာ တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။
အသက် ၇ဝ ကျော်တွင် ‘ရတနာပုံနိဒါန်းနှင့် နိဂုံး’ ကို ရေးသားထားခဲ့သည်။
မောင်ဖြစ်သူ မောင်မောင်မှာလည်း အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ ဓာတ်ပြားသွင်း ခြင်း၊ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့တွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှုတ်သူအဖြစ် ဝါသနာ ကြီးစွာဖြင့် ဂီတတွင်ပျော်ရွှင်နေရာမှ မြောင်းမြမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့တော့သည်။
မေတ္တာဘွဲ့၊ ကာလပေါ်ဝတ္ထုတွေရေးခဲ့သော စာရေးဆရာမ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် လူငယ်ဘဝ ဟိုက်စကူးကျောင်းသားတစ်ဦးနှင့် မေတ္တာ သက်ဝင် ချစ်ခင်ခဲ့ကြသည်။
နှစ်ဖက်သောလူကြီးမိဘတို့၏ သဘောတူညီချက်အရ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် ချစ်ဦးသူတို့က ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဘိုး ဝက်မစွက်မြိုစားဟောင်းကြီးကိုယ်တိုင် လက်ထပ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး တို့ဇနီးမောင်နှံသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရုံးစာ ရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ နှစ်ကိုယ်တူချစ်ခရီးလမ်းကို လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြ သည်။
သို့သော် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့၏ အိမ်ထောင်သက်တစ်နှစ်ကျော်ကြာလာသည့်အခါ သဘောထားချင်းမတိုက်ဆိုင်တော့သဖြင့် နှစ်ဦးသဘော တူ ကွာရှင်းလိုက်ကြသည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် တစ်ဦးတည်းနေထိုင်ကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအတွက် ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ မြန်မာ အဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ အေးချမ်းစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသို့ အသင်းဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်သည်။
ယင်းစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နဂါးနီးစာအုပ်အသင်းဝင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းမန်နေဂျာဖြစ်သော ဦးအုန်းခင်တို့သည် တစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး ခင်မင်ရင်းနှီးရာမှ အကြောင်းဆက်ပေါင်းဖက်ကြရန် ဖန်လာခဲ့ကြသည်။
သို့ဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သံယောဇဉ်ငြိကာ ၁၉၄ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့ဇနီးမောင်နှံသည် ဂျပန်ခေတ်တွင် ပုံနှိပ်တိုက်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေဂုံတိုင်လမ်း၊ အမှတ် ၂၂၁ တွင် ဖွင့်လှစ် သည်။
စာအုပ်များလည်း ဆက်လက်ထုတ်ဝေသည်။
ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရလက်ထက် ပြန်ကြားရေး ဌာနမှ ၁၉၄၂ ခု၊ အောက် တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ထုတ်ဝေသော ‘ဗမာ့ခေတ်’ သတင်းစာကို အငှားရိုက်စနစ်ဖြင့် ပုံနှိပ်ပေးသည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန် ရေးပြီးစီး၍ အဆိုပါ သတင်းစာကို ဆိုင်ရာမှ ဆက်လက်မထုတ်ဝေသောအခါ ၁၉၄၅ ခု၊ မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ဗမာ့ ခေတ်သတင်းစာကို ဒဂုန်ခင်ခင် လေးတို့မောင်နှံက ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဒဂုန်ခင်ခင် လေး၏ခင်ပွန်း ဦးအုန်းခင်သည်လည်း ဗမာ့ခေတ်ဦးအုန်းခင်ဖြစ် လာကာ မိုးကြိုးအမည်ဖြင့် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ၁၉၄၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ တစ်လလေးကြိမ်ထုတ် အမျိုးသမီးများအတွက်‘ယုဝတီဂျာနယ်’ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အမျိုးသမီး အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာများ၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာများ ထားရှိသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် ‘ယုဝတီ လေနီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ဟိုအရေး ဒီအရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းခရီးသွားဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေးသားသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီးကလောင်သစ်များကို စင်တင်ပေး၍ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုတို (၁ဝ) ပုဒ်ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့၊ ဝတ္ထုတို (၂၅) ပုဒ် ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီဘွဲ့များကိုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်မှာ ၁၉၄၆ ခုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ ယုဝတီနှင့် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့ရ စာရေးဆရာမ (၅ဝ) ကျော်ကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ၁၉၄၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်၍ အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက် ပန်းသစ္စာ၊ ဓာတုကလျာ၊ မုဒုလက္ခဏာ၊ ရတနာ့ဂုဏ်ရည်၊ မြေကြီးမှရွှေသီး၊ ရတနာမြေမှ ပညာအမွေပြဇာတ်တို့ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။
ပန်သစ္စာ နှင့်ဓာတုကလျာပြဇာတ်များကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်။
အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက်တင်ဆက်ခဲ့သည့်ပြဇာတ် များအားလုံးအတွက်အဖွဲ့၏ နာယကဒဂုန်ခင်ခင်လေးမှာ ဇာတ်တိုက်သည်မှအစ ကာဌေးရုံ တွင် စင်တင်ကပြသည်အထိ နေ့စဉ်အကျွေးအမွေး၊ အကြိုအပို့၊ ထီးမူနန်းရာအသုံးအနှုန်း၊ ညွန်ကြားပြသမှုများပါမကျန် နှစ်စဉ်တာဝန် ယူခဲ့သည်။
ပြဇာတ်များက ရရှိသောဝင်ငွေဖြင့် ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းတွင် အသင်းအတွက် တိုက်မြေနေရာ ဝယ်ယူ ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ကလောင်အဖွဲ့ (၁၉၄၇ – ၆၂) မှ ကလောင်ရှင်ဂျာနယ်ထုတ်ဝခြေင်း၊ ဝတ္ထုတိုဆောင်းပါး၊ ကဗျာပြိုင်ပွဲကျင်းပခြင်း၊ ဒေသန္တရ လေ့ လာရေးခရီးထွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့မောင်နှံသည် ဗဟန်းမြို့နယ် ဘောင်ဒရီလမ်း (ဓမ္မစေတီလမ်း)၊ အမှတ် ၂၅၃ ရှိ သုံးဧကကျယ်ဝန်းသော မြေကွက်ပေါ်ရှိ နှစ်ထပ်တိုက်အိမ်ကြီးကိုဝယ်ယူ၍ ‘ဗမာ့ခေတ်’ ဗိမာန်သစ်ကြီးတို့ကို ထူထောင်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် မိုးကြိုးဦးအုန်းခင်တို့သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် စိတ်သဘောထားခြင်း မတိုက်ဆိုင်ကြတော့သဖြင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာကို ၁၉၆၁ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတိုက်ကို ၁၉၆၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပိတ်လိုက်ရသောအခါ အမှတ် ၃၊ ကိုယ့်မင်း ကိုယ်ချင်းလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် ၁၉၆၁ ခု၊ မေလ (၁) ရက်နေ့၌ ယုဝတီသတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။
ယုဝတီသတင်းစာတွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများရေးသည်။
ယင်းသတင်းစာ၌ပင် ‘နှစ်ပေါင်း ၆ဝ’ ကိုယ်ရေး အတ္တုပ္ပတ္တိကို အခန်းဆက်ရေး၍ ‘အာကောင်နီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆောင်းပါးများကို ပင်တိုင်ရေးသား ခဲ့သည်။
ယုဝတီသတင်းစာသည် ကုန်ကျစရိတ်စက များပြားလွန်းလှသောကြောင့် ယုဝတီသတင်းစာကို ၁၉၆၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပိတ် လိုက်ရလေသည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၉ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တစ်လ (၂) ကြိမ်ထုတ် (Bi-Weekly) ‘ယုဝတီဂျာနယ်’ ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
(ယုဝတီဂျာနယ်ကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် တူမဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်မက ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ထုတ်ဝေသည်။
) ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မြန်မာစာအဖွဲ့တွင်လည်း တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်ပသာမက ပြည်တွင်း၊ နယ်ခြားဒေသမကျန် ကလောင်ရှင်အများနှင့် ဒေသန္တရဗဟုသုတအတွက် လှည့်လည်ပြီး ဆောင်းပါးအစောင်စောင် ရေးသား ခဲ့သည်။
ရောက်ရာအရပ်၌ ဘုရား၊ ပုထိုး၊ ကျောင်းဇရပ်၊ ဓာတ်မီး၊ အင်ဂျင် ရေစုပ်စက များလှူခြင်း၊ ရှင်အပါးတစ်ရာပြုခြင်း စသောကုသိုလ်ဒါနများ ပြုခဲ့ပေသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် သူ၏လက်ဝတ်ရတနာများကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် ငှက်မြတ်နားပေါ်တွင် ရတနာပန်းခိုင်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အမရပူရ ပုထိုးတော်ကြီး၊ မန္တလေး ကျောက်တော်ကြီးနှင့် ပေါင်းတည် ရွှေကျောင်းဆောင်စေတီ၊ ပြည်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၏ ထီးတော်များလည်း တင်လှူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
လိပ်ကျွန်းနှင့် ငပလီ၌လည်း စေတီတည်ခဲ့ပြီး မုံရွာ၊ ပြည်၊ ပျဉ်း မနား၊ ပုပ္ပါး၊ ဇင်းကျိုက်၊ သထုံ၌ ဓာတ်မီးစက်များလည်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရွှေတိဂုံရှိ မဟာဗောဓိတန်ဆောင်းနှင့် ဓာတ်လှေကားကိုလည်း ရက်ရက်ရောရောလှူခဲ့သည်။
ငပလီ ခရုမျိုးစုံကို ပုလဲရည်သုတ်၍ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ဘုရားကျောင်းဆောင်အဖြစ် ပထမဦးဆုံး ခြယ်လှယ်တီ ထွင်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်၍ စာအုပ်များ ထုတ်ဝေသည်။
ပထမ အိမ်ထောင်နှင့် စိတ်သဘောချင်း မတိုက်ဆိုင်၍ ကွာရှင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် မန်နေဂျာ ဦးအုန်းခင်နှင့် လက်ထပ်သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက် တည်ထောင်ပြီး၊ ဝတ္ထုများ အဆက်မပြတ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် စစ်ကာလ အတွင်းတွင် 'စစ်ရောင်ခြည်' ဝတ္ထုနှင့် 'ကမ္ဘာ့ရန်သူ' ဝတ္ထုတို့ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် အစိုးရက ထုတ်ဝေသော ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို လက်ခံ ပုံနှိပ်ပေးရာမှ၊ စစ်ပြီးသော အခါ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို မိမိ၏ တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက်က ပခုံးပြောင်းယူပြီး ကိုယ်ပိုင် သတင်းစာ အဖြစ် ဆက်လက် ထုတ်ဝေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် 'ယုဝတီဂျာနယ်' ကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတွင်လည်း ယုဝတီဂျာနယ် ကဏ္ဍ ဖွင့်လှစ်ကာ အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင်များကို 'ယုဝတီ ကလောင်ရှင်' ဘွဲ့၊ 'ယုဝတီ' ဘွဲ့များ ပေးအပ် ချီးမြှင့် မြေတောင် မြှောက်ပေးခဲ့သည်။
အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင် အဖွဲ့ကို တည်ထောင်၍ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် အပြင် စာရေးဆရာ အသင်း၏ အမှုဆောင် အဖြစ်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ယုဝတီ သတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကမ္ဘာလှည့် ခရီးကိုလည်း သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္ထုရှည် သုံးဆယ်ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ငါးဆယ်ကျော်၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ခရီးသွား ဆောင်းပါးများနှင့် အထွေထွေ ဆောင်းပါး အမြောက်အမြား ရေးခဲ့သည်။
ရွှေစွန်ညို၊ သား ရွှေစွန်ညို၊ စာဆိုတော်၊ တသက်လျာ၊ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ဂုဏ်နိမ့်သူ၊ မြိုင်ယံဘွား၊ ကျွန်းညိုညို၊ စစ်ရောင်ခြည်၊ ကမ္ဘာ့ရန်သူ စသည့် ဝတ္ထုများ ထင်ရှားသည်။
အထူးသဖြင့် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး ဝတ္ထုတပုဒ် ဖြစ်သော ရွှေစွန်ညို ဝတ္ထု (၁၉၃၃)နှင့် သီပေါမင်း လက်ထက် နန်းတွင်းသရုပ်ကို နောက်ခံပြု ရေးဖွဲ့သော စာဆိုတော် ဝတ္ထု (၁၉၅၁) တို့ ထင်ရှားသည်။
ရွှေစွန်ညိုကို မူလက ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညိုဟု နှစ်တွဲခွဲ၍ ထုတ်ခဲ့ပြီး၊ မူလက ရွှေစွန်ညို ဇာတ်လမ်းကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ် ရိုက်ကူးစဉ်က သီပေါမင်း ပါတော်မူခန်း ထည့်သွင်း ရိုက်ကူးသည်ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ခွင့်မပြုခဲ့ဟု သိရသည်။
ထိုဇာတ်ကားကို စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။
ရွှေစွန်ညိုနှင့် သားရွှေစွန်ညိုကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) အမည်ဖြင့်ပင် စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။
စာဆိုတော် ဝတ္ထုမှာမူ မူလက ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများ သဖွယ် အခန်းဆက် ရေးခဲ့ပြီး အဆုံးမသတ်ခဲ့သည်ကို အဆုံးသတ်၍ သုံးတွဲခွဲ ထုတ်ဝေသော ဝတ္ထုရှည်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ဝတ္ထုအများမှာ မှီငြမ်းပြု ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။
ပါးလ်ဘတ် (Pearl S.Buck) ၏ Good Earth ဝတ္ထုကိုလည်း 'မြေပဒေသာ' အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။
'နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်' ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် 'ကမ္ဘာ့လှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်'၊ 'ကျွန်းဦးတည့်သံလျက်ခုံ' ဟူသော ခရီးသွား ဆောင်းပါး စာအုပ်များ၊ ဝတ္ထုတို ညွန့်ပေါင်း စာအုပ်များလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမှတ် ၁၁၉၊ သိမ်ဖြူလမ်းတွင် မြေးများနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ညနေ ၆ နာရီ မိနစ် ၃၀ တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။
မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်တဲ့ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂၀၀၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေမိခင်ကြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္တုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္တုတို ၇ဝဝ ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်း ၁ဝ ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပေသည်။
ထင်ရှားသော စာအုပ်အချို့ စာဆိုတော် ဝတ္ထုကြီး(၃)တွဲ (၁၉၅၂) ရွှေစွန်ညို သားရွှေစွန်ညို နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်(ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ကမ္ဘာလှည့်ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ကျွန်းဦးတည့် သန်လျက်ခုံ( ခရီးသွားဆောင်းပါးများ)(၁၉၇၂)၊ (၁၉၇၇)-ခုနှစ်။
မြေပဒေသာ (ဘာသာပြန်) မြိုင်ယံဘွား ဂုဏ်မြင့်သူ ဂုဏ်နိမ့်သူ ကျွန်းညိုညို စစ်ရောင်ခြည် ကမ္ဘာ့ရန်သူ ဝတ္ထုတိုညွန့်ပေါင်းများ မှော်ဆရာမှတ်တမ်းများ၊ ဝတ္ထု (၁၅) အုပ်၊( ကိုကိုလေး-အမည်ဖြင့်) ရတနာပုံ၏ နိဒါန်းနှင့် နိဂုံး(၁၉၇၉) မြဝတီစာစုနှင့် သီချင်းစု (၁၉၇၅)၊ ဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် စာပေများ (၁၉၇၅)၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၁၉၆၁)၊ ပြည်တွင်းဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် (၄) တွဲ (၁၉၅၅) ကမ္ဘာလှည့်ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် (၄) တွဲ (၁၉၅၄)၊ အမျိုးသမီး အနုပညာရှင်များ (၁၉၄၈)၊ ကိုးကား ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ (၁၉၆၁)။
မင်းယုဝေ၊ “ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့်စာဆိုတော်”၊ စပယ်ဖြူမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၈၅ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ။
ကျော်သန်းမြင့် (ဗန်းမော်)၊ “သမိုင်းဖြစ်စဉ်ထဲက ဒဂုန်ခင်ခင်လေး”၊ရနံ့သစ်မဂ္ဂဇင်း၊ ၂ဝဝ၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ။
စောမုံညင်း၊ “ကလောင်မိခင်ကြီး၏ နောက်ဆုံးခရီး”၊ ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်း(၁၉၈၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ) စာ ၆၁ – ၆၄။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉ - ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇) သည် အမျိုးသားစာပေဆုရ မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်ကို ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကမာစဲကျေးရွာတွင် အဖ ဦးအောင်သန်းခင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းကြည်တို့၏ တဦးတည်းသော သားအဖြစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်အမည်မှာ ဝင်းဆွေ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဝင်းမြင့် ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမာစဲကျေးရွာရှိ မူလတန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်းထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၀-၅၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း၌ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အပိုင်း (ခ) ၌ မြန်မာစာ အမှတ် အများဆုံး ရရှိသဖြင့် သာဒိုးအောင် ငွေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း မြန်မာစာပေကို လေ့လာ လိုက်စား၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သော ပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား၊ လူငယ်၊ လူရွယ်များအား ဗဟုသုတ ရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ မြန်မာစာပေများ၊ ကလေးပုံပြင်များ၊ မြန်မာကဗျာ စကားပြေများ၊ ကျောင်းသင်ခန်းစာ ပို့ချချက်များကို အဓိကထား ရေးသားခဲ့သည်။
အသက်နှစ်ဆယ် အရွယ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မေလထုတ် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်ဝင်းဆွေ အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော "ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် ဝဏ္ဏပဘာ" ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် စာပေ ရေးသားရာတွင် မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများကို တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး အခြား ကမ္ဘာ့ဝတ္ထု၊ စာရေး ဆရာကြီးများ၏ ဂန္ထဝင် ဝတ္ထုများ၊ စွန့်စားခန်း ဝတ္ထုများကို အောင်ခန့် အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန် ရေးသားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ခေတ်သစ်ကဗျာ မိတ်ဖွဲ့ စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေ (စာပဒေသာ) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
အောင်ခန့် ကလောင် အမည်ခွဲဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လူ့သဘော လူ့သဘာဝ Question Durward ဝတ္ထုကို ရဲသွေးနီနီ အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာ အမျိုးသားစာပေ (ဘာသာပြန်) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်၏ ထွက်ရှိသမျှ ဝတ္ထုများကို ရဲသွေးနီနီ၊ ရမက်ဧကရီ၊ ပညာရှင်သခင်၊ နေဘုရားသားတော်၊ အနာဂတ်မျက်လုံးရှင်နှင့် ဟူးဟူးသတ္တဝါကြီး တို့မှာ စာဖတ် ပရိသတ်များကြား ထင်ရှားသည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ ရွေးချယ် စေလွှတ်ချက် အရ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့တော် နိုင်ငံခြားဘာသာ သိပ္ပံကျောင်း၌ မြန်မာစာပေ ပညာရှင် (ဧည့်ပါမောက္ခ) အဖြစ် နှစ်နှစ် သွားရောက် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၊မြန်မာစာဌာန ၏ တွဲဖက် ပါမောက္ခ (ဌာနမှူး) အဖြစ်မှ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာစာ ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ မြန်မာစာ ပါရဂူ သင်တန်းသားများအား စာပေ ပို့ချခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်အထိပင် ​ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး၏ လုံးချင်း ဝတ္ထုများသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းမှ စ၍ အသစ်ထွက်ရှိခြင်း မရှိဘဲ ထွက်ပြီးသား စာအုပ်များကိုသာ ယနေ့ အချိန်ထိ ပြန်လည် ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။
ဖရားအဘယမဏိ(ယိုးဒယားနန်းတွင်းဝတ္ထု)၊နိုင်သူ နှင့် ရှုံးသူ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များသည် ပြန်လည်ထွက်ရှိသမျှ ဆရာကြီး၏ ဘာသာပြန်စာအုပ်များအနက် ထင်ရှားသည်။
ရရှိသော ဆုများ တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုကိုရရှိခဲ့သည်။
အမျိုးသားစာပေဆုရစာအုပ်စာရင်း(၁၉၆၂-၂၀၁၉) မိသားစု ဆရာကြီးသည် ဇနီး ဒေါ်စန်းလွင်၊ သားလေးယောက်၊ သမီး တယောက်တို့နှင့် အတူ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ လူ့သဘော လူ့သဘာဝ ၁၉၆၅ ကလေးမျက်ရှု ပုံပြင်များ ၁၉၆၆ ရမက်ဧကရီ ၁၉၆၆ တိုင်းညွန့်ပြည်ဖူး ပုံပြင်များ ၁၉၆၇ အာရှပုံပြင်များ ၁၉၆၇ ပညာရှင်သခင်မ ၁၉၆၇ ခေတ်သစ်ကဗျာမိတ်ဖွဲ့ ၁၉၆၈ ရဲသွေးနီနီ ၁၉၆၉ နေဘုရားသားတော် ၁၉၇၅ လောကပါလဓားသမား ၁၉၇၇ ရာဂမာယာ ၁၉၇၇ ဝတ္ထုရှည် စာတမ်းများ (ဒု-တွဲ) ၁၉၈၁ မြတ်မင်္ဂလာ ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ၁၉၈၇၊ ၁၉၈၉ အနာဂတ်မျက်လုံးရှင် ၂၀၀၃ ဟူးဟူး သတ္တဝါကြီး ကံကော်မြိုင်စာတန်း (စုပေါင်းရေး) အမျိုးသားပညာဝန်ဦးဖိုးကျား ၏ဘဝနှင့်စာပေ ၂၀၂၀(မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ယူစာတမ်း)ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်၏ ​​ငွေရတု အထိမ်းအမှတ်ထုတ် (ပထမအကြိမ်မူ) အလန်နှင့် ရှေးဘဝ ကာလီဒေဝီ နှလုံးမည်းနှင့် နှလုံးဖြူ စပါတာ ခြသေ့်ကြီး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ။
ပထမကျော် လယ်တီ ရှင်ကောဝိဒ (၁၉၀၇ – ၁၉၄၅) ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်သည် ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ် ရသေ့တောင်ရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ဦးကြာခိုင်၊ ဒေါ်အုန်းရီတို့၏ သားဖြစ်သည်။
၁၂၆၉ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၅ ရက် (၁၉၀၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ပညာ ဆည်းပူးချိန်တွင် ရသေ့တောင်ရွာမှ တည်ပင်တဲရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဦးရီးတော်သူ ဆရာတော် ဦးကေသေရ ထံ၌ စတင် ပညာသင်သည်။
ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်တွင် သာမဏေပြုရာ ရှင်ကောသလ္လဟု တွင်သည်။
ဆယ့်သုံးနှစ်သား အရွယ်တွင် ပထမ လယ်တီ ဆရာတော်နှင့် ဒုတိယ လယ်တီဆရာတော်တို့ ထံ၌ ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးသည်။
ဘွဲ့မည်မှာလည်း ရှင်ကောဝိဒ ဖြစ်သွားသည်။
အသက် နှစ်ဆယ်တွင် ရဟန်းခံပြီးနောက် အမရပူရ တူးမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးပညာနှင့် ဦးနန္ဒဝံသတို့ထံတွင် ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးသည်။
အရှင် ကောဝိဒသည် အသက် ၂၂ နှစ်တွင် ပထမပြန် စာမေးပွဲ အကြီးတန်းကို လည်းကောင်း၊ အသက် ၂၃ နှစ်တွင် အမျိုးသား ပရိယတ္တိ ပထမကျော် စာမေးပွဲကို လည်းကောင်း၊ အသက် ၂၅ နှစ်တွင် အစိုးရ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ ပထမကျော်ကို လည်းကောင်း ကောင်းစွာ ပေါက်မြောက် အောင်မြင်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ စကုကျောင်းတိုက်၌ စာချဆရာတော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
အသက် ၂၆ နှစ်တွင် မန္တလေး ပရိယတ္တိ သာသနဟိတ အသင်း ဆက်ကပ်သော ဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် အစိုးရက ဆက်ကပ်သော ပထမကျော်ဘွဲ့တို့ကို ရရှိသည်။
ထို့နောက် မုံရွာ လယ်တီ ကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်ရောက်ပြီး စာပေ ပို့ချပေးသည်။
လယ်တီ ဦးကောဝိဒ ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။
အရှင် ကောဝိဒသည် ပခုက္ကူ၌ သီတင်းသုံးစဉ် ပါဠိဂဝေသီ အသင်းကို လည်းကောင်း၊ မန္တလေးနှင့် မုံရွာတို့၌ သီတင်းသုံးစဉ် ပါဠိဘာဏီ အသင်းကို လည်းကောင်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မန္တလေး စကုတိုက်၌ သီတင်းသုံးစဉ် ကဗျာသင်တန်း ဖွင့်ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် အရှင် ကောဝိဒသည် 'ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်' အမည်ဖြင့် ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
အယ်ဒီတာချုပ် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်က အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် လယ်တီ ဦးကောဝိဒ အမည်ဖြင့် လောကီလောကုတ္တရာ အကျိုးပြု ဆောင်းပါးများကို လည်းကောင်း၊ ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင် အမည်ဖြင့် ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ၊ ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများကို လည်းကောင်း၊ မန္တလေး မောင်သန်းမြ အမည်ဖြင့် မိဖုရားစော ရာဇဝင်ဝတ္ထုကို လည်းကောင်း၊ သလ္လာဝတီတင်အုံ အမည်ဖြင့် ယုဝတီ မာလာခန်း ဆောင်းပါးများကို လည်းကောင်း၊ တခါတရံ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ နီတိမာခန်း၊ ထေရာထေရီ ဘာသာပြန်ခန်းတို့တွင် ဝင်ရေးရသည်။
အရှင် ကောဝိဒသည် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်နှင့် စာရေးသည့် ကိစ္စများကို မုံရွာမြို့မှာ သီတင်းသုံးရင်း ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ခေါင်းကြီးပိုင်းနှင့် လိုအပ်သော စာများကို မုံရွာမှ ရေးပို့သည်။
စာများ အချိန်မီ မရောက်လျှင် ဒဂုန် ဦးစန်းငွေ (ဒဂုန် မောင်စံသူ) က တာဝန်ယူ ရေးသား ပေးရသည်ဟု သိရသည်။
အရှင်ကောဝိဒ ပြုစုသော စာပေများတွင် ကဗျာ့ မျက်လုံး ဗျာကရုဏ်း ခေါ် ကဝိဘာရတီကျမ်း၊ ကာဗျဘာရတီကျမ်း (မပြီးဆုံး)၊ လယ်တီ ပဒမာလာ၊ ဆန္ဒောဘာရတီ စသည့် ကျမ်းများ ထင်ရှားသည်။
၁၉၄၁ ခု၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားချိန်တွင် လယ်တီကျောင်းတိုက်ကို မီးသင့်သည့် အတွက် အရှင် ကောဝိဒသည် မုံရွာအနီး ခိုးသန်းရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးရသည်။
ထို့နောက် စစ်ကိုင်း လေးကျွန်းမြေအုပ်ကျောင်း၊ ပုဂံမြင်းကပါ မနူဟာကျောင်း၊ တည်ပင်တဲရွာတို့သို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။
တည်ပင်တဲရွာ အနီး ရသေ့တောင် တောရတွင် စံကျောင်းဆောက်၍ ဧကစာ သီတင်းသုံးသည်။
"ပုညကာရီ" ဓမ္မာရုံတွင် အရှင်ကောဝိဒ၏ တရားပွဲများ ကျင်းပသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ ဆွေနီးမျိုးစပ် အမျိုးသမီး တဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
၁၃၀၈ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၆ ရက် (၁၉၄၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်) တွင် မိမိကို ရန်ငြိုးဖွဲ့နေသော လူဆိုး ဓားပြများ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်။
ကျမ်းကိုး (၁) ပုပ္ပားဦးကျော်ရင်။
ကဗျာ့ မျက်လုံး ဗျာကရုဏ်း ခေါ် ကဝိဘရတီကျမ်း၊ ပ၊ ဒု။
(၂) ငွေဥဒေါင်း။
သီးခြား စာဝင်္ကပါ။
စာ ၃၃၈ - ၃၄၅။
(၃) မလိခ။
မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် ၃။
(၄) မလိခ။
စာ ၁၂၆ - ၁၂၈။
မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ�္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်တဲ့ ပဥ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂၀၀၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
စန်းဦး (M.S.O.)သည် စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။
ကဗျာများနှင့် စာအုပ် မျက်နှာဖုံး ဒီဇိုင်းများ ဖန်တီးသူ အဖြစ် လူသိများရာက ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ပန်းချီ တကိုယ်တော် ပြပွဲကြီး တပွဲ ရန်ကုန်မြို့လယ်မှာ ခင်းကျင်း ပြသကာ မြန်မာ အနုပညာ နယ်ပယ်က အံ့အားသင့် အသိအမှတ် ပြု ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
စန်းဦး (M.S.O.) သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြန်အောင်မြို့နယ်၊ ကနောင်မြို့၌ အဖ ဦးကျောက်၊ အမိ ဒေါ်အေးစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
တဦးတည်းသောသား၊ အမည်ရင်း စန်းဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ကနောင်မြို့၊ မူလတန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ စတုတ္ထတန်း အထိ လည်းကောင်း၊ ကနောင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ်၊ နောက် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ B.Econ. (Eco.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ ၁၉၈ဝ ဝန်းကျင်တွင် ဆရာ ဦးလွန်းကယ်ထံမှ ပန်းချီပညာ သင်ယူဖူးပြီး၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်တွေမှာ ၁၉၈၁ လောက်ကတည်းက သရုပ်ဖော် ပန်းချီ စတင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ကျောင်းသား ဘဝကတည်းက စုပေါင်း ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာနှင့် ကံ့ကော်ရွာ ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာတွင် ပါဝင် ပြသခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။
ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် ကျောင်းသား ဘဝမှာပင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်ထုတ် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်းတွင် 'အချစ်နောက်ဆက်တွဲ ခြားနားချက် ဒိုင်ယာရီ စာမျက်နှာများ' ဝတ္ထုတိုကို စတင်ရေးသား ဖော်ပြခံရသည်။
နောက် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၊ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၊ ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်း၊ ရသအောင်မြေ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။
မိုးဝေ စာပေမဂ္ဂဇင်းမှ 'ရောဂါသည် မုန်တိုင်း' ဟီရိုရှီးမား အမှတ်တရ ကဗျာရှည်သည် လည်းကောင်း၊ သရဖူ မဂ္ဂဇင်းမှ 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်သည် လည်းကောင်း ထင်ရှား အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ကဗျာ စာအုပ်အဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် 'မိုးရာသီဆက်တင် ကဗျာစီစဉ်မှု' ကဗျာစာအုပ်၊ ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' (ဝတ္ထုလတ်)၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် 'ပန်းခြံပြဇာတ်၊ ဖဲချပ်နဲ့ ဘူးခွံ' (ဝတ္ထုလုံးချင်း) များ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အခြား ကဗျာဆရာများနှင့် တွဲဖက်၍ ကဗျာ စာအုပ်များလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။