kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့ နောက် စပ်ကြောင်းများကို အပင်မှရရှိသော သစ်စေးများဖြင့် ဖာထေးယူ သည်။
အပင်မှ အခေါက်ကို နွေကူးရာသီ၌ ခွာယူကြရ၍ ထိုသို့ခွာယူစဉ် မပျက်မစီးဘဲ ရရှိစေရန်များစွာ ကျွမ်းကျင်ဖို့လိုပေသည်။
ဤလှေမျိုးကို များ သောအားဖြင့် မိန်းမများသာ ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။
လူတစ်ယောက် တည်း ထမ်းယူနိုင်လောက်အောင် ပေါ့ပါး၍ ဝန်ကို အသင့်အတင့် တင် ဆောင်နိုင်သည်။
အမေရိကတိုက်သို့ ပထမဦးဆုံးရောက်ရှိခဲ့သော မျက်နှာဖြူ လူမျိုးများသည် ဤလှေများကို ခရီးသွားလာရာ၌ များစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြ ရလေသည်။
တိုင်းဂရစ်နှင့် ယူဖရေးတီးမြစ်များတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည့် ဂူးဖားခေါ် လှေတစ်မျိုးမှာ ရေဖလားပုံကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းဖြစ်သည်။
ဤလှေမျိုး သည် အသွားနှေး၏။
သို့သော် မှောက်ရန်အလွန်ခဲယဉ်းသည်။
ဂူးဖားကို မိုးမခခက်များဖြင့်ယက်လုပ်၍ ရေလုံစေရန် ကတ္တရာစေးသုတ်ပေးထားသည်။
ရောမလူမျိုးတို့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်ထားစဉ်က ဂူးဖားပုံမျိုး ရှိသည့် လှေတစ်မျိုးကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ထိုလှေမှာ ကော်ရာကယ်ခေါ် တစ်ယောက်စီးလှေဖြစ်၍ ထိုလှေမျိုးကို ယခုတိုင်အောင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံနှင့် ဝေလနယ်များတွင် တံငါလုပ်ငန်း၌ အသုံးပြုလျက်ရှိ ကြသည်။
ထိုလှေတွင် ကိုယ်ထည်ကို ပါးလွှာသည့် ပျဉ်ပြားငယ်များဖြင့် ပြုလုပ်ရ၍ အပြင်မှ သားရေ သို့မဟုတ် ဆီစိမ်အဝတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားလေ သည်။
တဟီတီကျွန်းကဲ့သို့သော ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာရှိ ကျွန်းစုများတွင် ကက်တာမာရန်ခေါ် လှေငယ်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသည်။
ကက်တာမာရန်ဟူ သော ဝေါဟာရမှာ တမီလ်ဝေါဟာရဖြစ်၍ ချည်နှောင်ထားသော သစ်ပင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဤလှေမျိုးတွင် သစ်တုံးတစ်တုံးကို လှေနံဘေးတွင် အနည်းငယ်ခွာ၍ အထိန်းအနေဖြင့် ဆွဲထားသည်။
လှိုင်းလေကြီးသော ပင်လယ်ရေပြင်များမှာပင် တိမ်းမှောက်သွားခြင်း မရှိနိုင်ချေ။
လှေမတိမ်း မှောက်ရအောင် အလားတူ အထိန်းများ တပ်ဆင်ပါရှိသော အခြားလှေမျိုး ကိုလည်း ကက်တာမာရန်ဟူ၍ပင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
လှေတွင် လှော်တက်ကိုဖြစ်စေ၊ ခတ်တက်ကိုဖြစ်စေအသုံးပြုကြ သည်။
ခတ်တက်မှာ အများသိကြသည့်အတိုင်း လှော်တက်ထက်ရှည်၍ အပြားကြီးပြီးလျှင် များသောအားဖြင့်လည်း ခတ်တက်နှစ်ချောင်းကို အစုံ လိုက် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
သို့ရာတွင် ခတ်တက်ကို အသုံးပြုပုံမှာ ဒေသအလိုက် ခြားနားတတ်ပြန်သည်။
အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် လှေများ၌ ခတ်တက်ကိုင်သူသည် လှေ ဦးဘက်သို့ မျက်နှာမူသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင်မူ လှေပဲ့ဘက်သို့ မျက် နှာမူ၍ မိမိသွားလိုရာဘက်သို့ကျောခိုင်းကာ ထိုင်လေ့ရှိလေသည်။
ခတ်တက် များကို အစုံလိုက် အသုံးများကြသည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း အနောက် နိုင်ငံသုံး ပြိုင်လှေများတွင် လူတစ်ကိုယ်လျှင် တစ်ချောင်းချင်းအသုံးပြုကြ ပြန်သည်။
ပြိုင်လှေများ၌ သာမန်လှေများထက် ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ခတ် တက်ကို အလှမ်းကျဲကျဲ ဆွဲနိုင်စေခြင်းငှာ လှော်ခတ်သည့်အခါတိုင်း ဖင် နေရာရွေ့စေရန် ထိုင်ခုံအောက်၌ ဘီးကလေးများ တပ်ဆင်ပေးထားသည်။
ပြိုင်လှေများမှာ တစ်ယောက်စီး၊ လေးယောက်စီး၊ ရှစ်ယောက်စီးဟူ၍ အသီးအသီး ရှိကြလေသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများရှိစဉ်က တော်သလင်းလတွင် မိုးလေကင်းရှင်း ၍ လှိုင်းလေများ ငြိမ်သက်ပြီးလျှင် မြစ်တွင်းပျံ့ပျူးသောကြောင့် လှေပြိုင်ပွဲ များ ဆင်ယင်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
လှေပြိုင်ပွဲများကို အရှေ့နိုင်ငံများတွင်သာ လူကြိုက်များသည် မဟုတ်၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း အခါရာသီအလိုက် တခမ်းတနား ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော အောက် စဖို့နှင့် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် လှေသင်းနှစ်သင်း၏ ပြိုင်ပွဲများမှာ ကမ္ဘာ၌ အထင်ရှား အကျော်ကြားဆုံးပင်ဖြစ်၏။
ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် လှေသမားတို့သည် လှေကိုသာ မြန်ရှိန်ကောင်းသည်ထက်ကောင်းအောင် ပြုပြင်ရသည်မဟုတ်၊ မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ကျန်းမာသန်စွမ်း၍ အမောခံနိုင်အောင်အပြင် အချိန် မှန်မှန် တက်ချက်ညီညီ ဆွဲနိုင်ရအောင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ကုန်းရော ရေတွင် ပါ လေ့ကျင့်ထားကြရပေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် အလွန်ခေတ်စားသော အခြားလှေပြိုင်ပွဲ တစ်မျိုးမှာ ရွက်လှေပြိုင်ပွဲဖြစ်၏၊ ပြိုင်ရွက်လှေများမှာ ရိုးရိုးရွက်လှေများ ကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ အလွန်သေးသွယ်သော ပုံသဏ္ဌာန်များရှိကြ၍ ရွက်များမှာ လည်း ပြိုင် လှေမျိုးကိုလိုက်ပြီးလျှင် အရေအတွက်အားဖြင့် အနည်းအများရှိ ကြသည်။
လှေ၏အရွယ်မှာမူ ၁၅ ပေမှ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ကျော်ဖြတ်နိုင်လောက် အောင် ကြီးမားသော ပြိုင်ရွက်လှေကြီးများအထိ အရွယ်အမျိုးမျိုး ရှိပေသည်။
ရွက်လှေပြိုင်ပွဲများအနက် ကမ္ဘာတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၈၅၁ ခုနှစ်က အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ဦးစီးကျင်းပသောပြိုင်ပွဲ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယော့ရွက်လှေအသင်းမှ အနိုင်ယူခဲ့သော ဖလားပွဲပင်ဖြစ်၏။
အမေရိကန်မှ အမေရိကဟု အမည်ပေးထားသော ရွက်လှေဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်၍ အနိုင်ဆွတ်ခူးခဲ့သော ဖလားကြီးမှာ ယခုအခါ 'အမေရိကဖလားကြီး'ဟု အမည်တွင်လျက်ရှိလေသည်။
ထိုဖလားကြီးကို ပြန်လည်ခူးဆွတ်ရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများက ၁၆ ကြိမ်၊ ကနေဒီယန် လူမျိုးများက တစ်ကြိမ်၊ ပေါင်း ၁၇ ကြိမ် ကြိုးစားခဲ့ကြ၏။
သို့သော် ကြိုးစားသမျှ အချည်းနှီးသာ ဖြစ်ခဲ့၍ ထိုဖလားကြီးမှာ ယနေ့တိုင်အောင် အမေရိကန်တို့လက်ထဲတွင် ရှိနေလေသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာပင် ရွက်လှေအသင်းများ မြောက်မြားစွာရှိ၍ နှစ်စဉ်လည်း ရာသီအလိုက် ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလျက်ရှိ၏။
သို့ရာတွင် ပြိုင်ရွက်လှေစီးသူတို့သည် လှေနှင့်ရေအကြောင်းကို နားလည်ရုံနှင့်မပြီးချေ။
လေအကြောင်းနှင့် ရွက်အကြောင်းကိုလည်း ကောင်းစွာနားလည်၍ ရွက်လှေ ကို လေစုန်လေဆန်မရွေး အလွန်ကျွမ်းကျင်စွာ ကစားတတ်ရန်လိုပေသည်။
မော်တော်ဗုတ်ဆိုသည်မှာ မော်တော်အင်ဂျင်စက်ဖြင့် မောင်းနှင်ရ သော လှေမျိုးကိုခေါ်သည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ဓာတ်လှေတော်ဟု ခေါ်၏။
မော်တော်ဗုတ်များကို မြစ်ချောင်းများတွင် အသုံးပြုရန် အလွန်သင့် တော်သည်။
ရာသီဥတုမရွေးဘဲ လွယ်လင့်တကူ မောင်းနှင်စီးနင်းနိုင်သည့် အတွက်လည်း ယခုအခါ မော်တော်ဗုတ်များကို အမြောက်အမြား အသုံးပြု လျက်ရှိကြသည်။
မော်တော်ဗုတ်အကြီးစားများတွင် အင်ဂျင်စက်ကို ဝမ်း လယ်တွင် ထိုင်လေ့ရှိ၍ ထိုလှေမျိုးသည် သာမန်သင်္ဘောများကဲ့သို့ ရေထဲ၌ ဦးစိုက်နေတတ်သည်။
အပျော်စီးမော်တော်ဗုတ် အငယ်စားများတွင်မူ ပဲ့ချိတ် စက်ကို ပဲ့ပိုင်း၌တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ရှိကြ၏။
ထိုအခါ စက်အလေးကြောင့် လှေသည် ဦးမော့မော့ဖြစ်နေတတ်၍ အသွားလည်းမြန်လေသည်။
ပဲ့ချိတ်စက်များသည် ပေါ့ပါး၍ ရေတိမ်တွင် သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့် အလွန်ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
ယခင်က ပဲ့ချိတ်စက်တစ်ခုသည် ပေါင် ၄ဝ ခန့်မျှသာ လေး၍ မြင်းအားတစ်ကောင်ခွဲမှ နှစ်ကောင်အထိသာရှိသည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ပဲ့ချိတ်စက်တစ်မျိုးမှာ ပေါင် ၁၅ဝ ခန့် လေးပြီးလျှင် မြင်းကောင်ရေအား ၆ဝ မျှရှိလေသည်။
သို့သော် စက်အလေး ကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ ပန်ကာလည်ရှိန်ကြောင့်တစ်ကြောင်း လှေ၏ပဲ့ပိုင်းကို နစ်စေတတ်သဖြင့် ဤစက်မျိုးကို လှေကြီးများ၌ တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ မရှိ ကြပေ။
နောက်ဆုံးပေါ် အပျော်စီးလှေတစ်မျိုးမှာ ခေါက်လှေဟုတွင်သော လှေမျိုးဖြစ်၏။
ထိုလှေမှာ အလွန်ပေါ့ပါးစွာ ဆောက်လုပ်ထား၍ အသုံး မလိုသည့်အခါ လှေကို ခေါက်ပြီးသိမ်းဆည်းထားနိုင်လေသည်။
ရွှေဘုံ နိဒါန်းတွင် လှေစုအခန်း၌ လှေအမျိုးမျိုးအကြောင်းကိုဖော်ပြထားသည်။
သထုံမင်းတို့လက်ထက် သထုံပြည် တောအရပ်၌ သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်သည် (ထိုသစ်ပင်ကို ပိန္နဲမပင်ဟု ဆိုကြသည်။
) လုံးပတ်ညီ ညွတ်သည်။
ခက်မလေးဖြာရှိသည့်အကြောင်းကို ကြည့်ရှုစေသည်တွင် တစ် ကိုင်း၌ သာလိကာနား၍ အသံသာယာစွာ ကြွေးကြော်သည်။
တစ်ကိုင်း၌ ရှူးပျံနားလျက်ရှိသည်။
တစ်ကိုင်း၌ ကင်းကြီးကန့်လန့်ရှိသည်။
တစ်ကိုင်း၌ သစ်ကြောအဆင့်ဆင့်ရှိသည်။
ထိုလေးကိုင်း လေးခက်တို့ကို လှေလေးစင်း လုပ်သည်။
သစ်ကြောအဆင့်ဆင့်ရှိသည့် အကိုင်းကို လုပ်ဆောင်လျှင် အနှစ် အကြောသည် ဘုံဗိမာကဲ့သို့ ထူးဆန်းတင့်တယ်သည်ကို အစွဲပြု၍ 'သာရ ဗိမာန်' ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လေသည်။
ရှူးပျံနားလျက်ရှိသည့်အကိုင်းကို ရာမညတိုင်းသားတို့ လုပ် ဆောင်ရ၍ ထိုလှေကို 'ကမကော်' ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လေသည်။
ရှူးပျံကို ရာမညတိုင်းသားတို့က ကမကော်(ကမကရ်)ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
ကျားမျက်နှာ နှင့်တူသည့် သတ္တဝါဆိုလိုသည်။
တစ်နည်းလည်း ထိုအကိုင်းတွင် ငါးကြီးရသည်ဖြစ်၍ က၊ မကော် (က = ငါး+မကော် = ကမ္ဘာ) ကမ္ဘာငါးကြီးဟု ဆိုလိုသည်။
သုရာငါးကြင်းရုပ် လှေတော်လည်းရှိသည်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာငါးကြီးဆိုသည့်စကား နှင့်ညီလျော်သည်။
သာလိကာနားသည့်အကိုင်းကို လှေလုပ်သည်မှာ သိကြားဗြဟ္မာ တို့ သာလိကာငှက်အယောင် ဖန်ဆင်းပြ၍ ကြွေးကြော်သည်ဟု ဟူးရားဖြူ ဟူးရားညိုတို့ ဟောပြောသည်ကို ထောက်သဖြင့် သာလိကာသမုတ်သည်။
ရှည်လျား၍ စကားရွေ့လေလျှင် 'သရကာ' ခေါ်ဝေါ်လေသည်။
သိကြား ဗြဟ္မာတို့ ငှက်အယောင်ပြသည့် နိမိတ်ကိုလိုက်၍ ဦးကားသိကြား ခရုသင်း ကိုင်လျက် ရေဖျန်းဟန်၊ ပဲ့ကား ဗြဟ္မာရုပ်ဗိမာန် ကပ်လျက်ထုလုပ်လေ သည်။
ကင်းကြီးကန့်လန့်နေသည့်အကိုင်းကို ရာမညတိုင်းသားတို့ လုပ် ဆောင်၍ ထိုလှေကို 'အကင်'ဟု သုတ်ခေါ်ဝေါ်လေသည်။
ကင်းကို ရာမည တိုင်းသားတို့က အကင်ဟုခေါ်ဝေါ်သည်။
ကာလရှည်လျားလေလျှင် 'အီကင်း' ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြန်လေသည်။
ပင်စည်ကို ကြီးမားထူထဲလှသည်ဖြစ်၍ ဝန်တင်ရန်လှေလုပ်သည်၊ မင်းလှေသမုတ်ရာ ကာလရှည်လျားလျှင် 'မင်းစီးလှေ' ခေါ်ဝေါ်ပြန်လေ သည်။
ထိုမှတစ်ဖန် ကာလရှည်လျားလေသောကြောင့် စကားရွေ့လျှင် နန်း စဉ်လှေ ခေါ်ဝေါ်ပြန်သည်။
ဇမ္ဗူအံ့လှေပင်ဖြစ်၏။
'သုံးလူ့ပူဇော်လှေ' မှာ ဝေသာလီပြည်ဝယ် ဘေးသုံးပါးရောက် လေလျှင် သိကြားနတ်တို့ ဖန်ဆင်းသည့်လှေဖြင့် ဘုရားသခင် ရေကြောင်း ကြွတော်မူသည်။
လူနတ်ဗြဟ္မာတို့ ရှိခိုးပူဇော် ကန်တော့ခြင်းကို ပြုလေ သောကြောင့် ထိုလှေကို ဥပစအားဖြင့် 'သုံးလူ့ပူဇော်လှေ' သမုတ်ခေါ်ဝေါ် သည်ဆိုသည်။
ထိုလှေသည်ကား လူမင်း၊ သိကြားမင်း၊ ဗြဟ္မာမင်းပေါင်း သရဖူမကိုဋ်ဆင်လျက် နောက်ပဲ့မြီး ထီးသုံးစင်းစိုက်၍ လုပ်ဆောင်သည် ဆိုသည်။
'သုံးလူ့တောက်ပလှေ'သည် သုံးလူပူဇော်လှေပင်ဖြစ်သည်ဆိုသည်။
'ပြည်ကြီးမွန်လှေ' မှာ မြန်မာမင်းကို တစ်ရာသောမင်းမျိုးတို့ ဦးညွတ်ဟန်၊ ဦးကကို လျှောက်၍ ပဲ့ကုန်အောင် လက်ဝဲကအရုပ် ၅ဝ၊ လက်ယာကအရုပ် ၅ဝ ထုလုပ်သည့်လှေ ဖြစ်သည်ဆိုသည်။
ရေကြောင်း ထွက်တော်မူကြီး ထွက်တော်မူလျှင် ဖောင်တော်ရှေ့က ပြည်ကြီးမွန်လှေ ခင်း ကျင်းရသည်။
'နဝရာလှေ'မှာ 'နဝရူပလှေ'ပင် ဖြစ်သည်ဆို၏။
အချို့လည်း နဝရာလှေသည် နဝရာဇာ(နဝရာဇာ = မင်းကိုးပါး) ဆိုလိုသည်။
မင်းကိုး ပါးဆိုကြောင်းလည်း ကမ္ဘာတည်ဦးဗြဟ္မာကိုးယောက်ကို အစွဲပြု၍ ကမ္ဘာ၏ နိမိတ်ထင်စေခြင်းငှာ ထိုဖောင်လှေသည် ဦးကားဗြဟ္မာ ငါးရုပ်၊ ပဲ့ကား ဗြဟ္မာလေးရုပ်တုလုပ်၍ မဟာသမ္မတမင်းကစ၍ သုံးဆောင်သည်ဆိုသည်။
'သင်္ကန်းနက်လှေ'မှာ သင်္ကန်းနက်သစ်ပင်ကို လုပ်သည်ဖြစ်၍ သင်္ကန်းနက်လှေခေါ်ဝေါ်သည်။
စကားရွေ့လေလျှင် သင်းကနက်ခေါ်ပြန် သည်။
'လင်းဇင်းလှေ'မှာ 'လာဇာလှေ' ဆိုလိုသည်။
လာဇာလှေဆိုသည် မှာ မဂဓဘာသာ၌ ပေါက်ပေါက်ဆိုသည်။
ပေါက်ပေါက်ပွင့်ကဲ့သို့ အလွန့် အလိမ်ဦးနိမ့်ပဲ့မြင့် လုပ်သည့်လှေဆိုလိုသည်။
ထိုလှေကို လဝရဋ္ဌတိုင်း လင်း ဇင်းမင်းတို့ အသုံးပြုသောကြောင့် လင်းဇင်းလှေခေါ်ဝေါ်သည်။
'ပသုံလှေ' မှာ ဗြသုံဖြစ်၏။
မုတ္တမမင်းတို့လက်ထက် မြစ်ကြီး ငါးသွယ်မှစီးဝင်သည့် ရေဖြစ်သည်ကို နိမိတ်အမှတ်ပြု၍ ပွန်စလိုင်မြစ်မှ သင်္ကြန်ရေ သောက်ရေတို့ကို ခပ်ရသည်။
ရံဖန်ရံခါ မှူးမတ်ဗိုလ်ပါတို့နှင့် ပွန်စလိုင်သို့ ကူး၍ပွဲသဘင်ခံသည်။
ဗြင်းနတ်ဘုရားတည်ရာ တောင် (ဇင်းကျိုက်တောင်)သည် ဘီလူး တို့နေရာဟောင်းတောင်ဖြစ်၍ ဘီလူးတို့ အဿမုခီကို ကြောက်ရွံ့သည်ကို အစွဲပြု၍ ပွဲသဘင်ခံမည်။
ပွန်စလိုင်ရကို သုံးဆောင်မည်ကူးသွားသည်ကာလ အဿမုခီရုပ်လုပ်သည့်လှေကို မင်းတို့စီးနင်းသည်ဆိုသည်။
ထိုလှေသည် ဦးကာအဿမုခီရုပ်၊ ပဲ့ကား မင်းစီးလေဖြစ်သောကြောင့် လှော်ကားပဲ့ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သည် ယူရန်ရှိသည်။
ဘုန်းရှိသောမင်းတို့ ထိုရေကိုသောက်သည်။
ထိုရေဖြင့် ကူးသန်း သွားလာသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဗြသုံလှေခေါ်ဝေါ်သမုတ်သည်။
ဗြဆို သည်မှာ ဘုန်းတန်ခိုးကြိးသည်။
သုံဆိုသည်မှာ သောက်သည်ဆိုသည်။
ကာလရှည်လျားသဖြင့် စကားရွေ့လေလျှင် ပသုံဟု ရေးသားခေါ်ဝေါ် လေသည်။
'ပြည်ကုံးလှေ'မှာ ပြည်သူတိုင်းသားတို့ ရှိခိုးတင်လျှောက်ရာ လှေကိုဆိုလိုသည်။
ပြည်သူတိုင်းသား အများလူတကာတို့ ရှိခိုးဦးတင်ရာ ဆို သည်ကိုထောက်လျှင် ကမ္ဘာဦးသူတို့ ရှိခိုးတောင်းတပြုသဖြင့် နေလပေါ်ခြင်း နိမိတ်ကိုထောက်၍ ဦးကားလဗိမာန် လနတ်ရုပ်၊ ပဲ့ကား နေဗိမာန် နေနတ် ရုပ်လုပ်သည့် လှေဖြစ်သည်။
'သရဘူလှေ'မှာ ကာလရှည်လျား၍ အရေးအသား အခေါ်အဝေါ် ရွေ့သောကြောင့် သရဘခေါ်ဝေါ်သည်။
ဦးကား သရဘူကဲ့သို့အနိမ့်၊ ပဲ့ကား သရဘူကဲ့သို့ အမြင့်လုပ်သည့်လှေဖြစ်သည်။
အချို့လည်း သရပတ်လှေဖြစ် သည်ဆိုသည်။
'လောကဗိမာန်လှေ' မှာ လူမင်းဗိမာန်ကိုဆိုလိုသည်။
လူမင်း ဗိမာန်ဆိုလိုသည်ကိုထောက်လျှင် ဦးကလည်းဗိမာန်၊ ပဲ့ကလည်းဗိမာန် လုပ် ဆောင်သည့်လှေ ဖြစ်သည်ယူရန်ရှိသည်။
'ဒွါလောင်းလှေ' မှာ ဦးနှစ်မြွာ၊ ပဲ့နှစ်မြွာလုပ်သည့်လှေဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်၊ 'သုဝလှေ' မှာ ကြက်တူရွေး ကျေးလှေဖြစ်သည်။
'သံသုမာရ လှေ'မှာ မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော မိချောင်းလှေကို ဆိုလိုသည်။
'မနုသီဟလှေ'မှာ လူ့မျက်နှာ လူ့လက်ခြင်္သေ့ ကိုယ်နှစ်မြွာ ခြင်္သေ့ခြေနှစ်ဖက်ဖြစ်သည်တွင် လက်နှစ်ဖက်ထိသည်၊ ရင်အုပ်နှင့် လက်ထိ သည်၊ ပေါင်နှင့်ကိုယ်ထိသည်ဖြစ်၍ ထိသုံးပါးဆိုသည်။
မနုသီဟရုပ် လှေ ပင်ဖြစ်သည်။
'နာဂဒေဝလှေ' မှာ ဦးကနတ်ရုပ်တွင် ထိပ်၌နဂါးရုပ်တပ်၍ လုပ်သည့်လှေဖြစ်သည်ယူရသည်။
လှော်ကား၏အကြောင်းမှာ အလောင်းစည်သူမင်းသည် သက‡န်း နက် ဖောင်နှင့်ဇမ္ဗူလှည့်သည့် ကာလကျွန်းကြီးတစ်ခု၌ ကင်းကြီးတစ်ခုသည် ဆင်ကိုသတ်၍ ဆင်စွယ်ကို အသိုက်ပြုလျက်နေ၏။
ကင်းကြီးအစာရှာ သွားသည့်အခိုက် ကင်းသိုက်ကိုတွေ့၍ ဆင်စွယ်တို့ကို ယူဆောင်ခဲ့၏။
ကင်းကြီးလည်း အစာရှာရာကရောက်၍ အသိုက်ပျက်သည်ကိုမြင်လျှင် သမုဒ္ဒရာကိုကူး၍လိုက်၏။
အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် သဲသဲရုတ်ရုတ်မျှရှိသော အသံကို အလောင်းစည်သူမင်းကြားလျှင် အကြောင်းကိုမေးသော် မှူးမတ် တို့က ကင်းကြီးလိုက်လာကြောင်းကို လျှောက်ကြ၏။
ဘုန်းအာနုဘော် ကြောင့် မမီနိုင်လျှင် သမီးလှ၊ ရည်ရ၊ ပင်ထွက်ခန့်ရှိသော ထန်းတစ်ရပ်မျှ ခေါင်းအမြီးထောင်လျက် ခြေလက်ကားကား ကြည့်မျှော်လိုက်၏။
အလောင်း စည်သူမင်းလည်း 'သင်းမျှသတ္တဝါသည် လှော်ယက်၍ ကားကားခေါင်းအမြီး ထောင်လျက်ပြဝံ့သည်' ဆိုလေလျှင် ဟူးရားညို၊ ဟူးရားဖြူ မှူးမတ်တို့က 'ကင်း၏သဏ္ဌာန်လှေလုပ်၍ စီးတော်မူစေလိုသောကြောင့် ပြခြင်းအကြောင်း ဖြစ်သည်' လျှောက်ကြလျှင် ထိုကင်း၏သဏ္ဌာန် လှေလုပ်သည်။
လှော် ယက်၍ ကားကားခေါင်းအမြီးထောင်လျက် ပြဝံ့သည် ဆိုရင်းနိမိတ်ကို အစွဲ ပြု၍ ထိုလှေကို လှော်ကားသမုတ် ခေါ်ဝေါ်လေသည်။
'သမ္ဗန်လှေ'မှာ ပဋိက္ကယားမင်းကို ကျည်းကုလားတို့က ဆက် သည့်လှေဆိုသည်။
အဖိုးပေး၍ ဝယ်လိုသည်လည်းဆိုသည်။
သမ္ဗန်ခေါ်ဝေါ် ခြင်းသည် မာဂဓဘာသာဖြစ်၏။
မြန်မာပြန်လျှင် စပ်သည် ဆိုလိုသည်။
မိဖုရားမင်း ကိုယ်လုပ်တို့နှင့် စပ်သည့်လှေဆိုသည်။
တစ်ကြောင်းမှာလည်း တစ်လိမ်းမထေး၊ သစ်စေးမထည့်၊ အုန်းဆံမရိုက်၊ ပျဉ်ကို ပျဉ်ချင်းစူးရဲသပ် နှက်၍ စေ့စပ်အောင်လုပ်သည့်လှေဖြစ်၍ ထိုလှေကို သမ္ဗန်ခေါ်ဝေါ်သည် လည်းဆိုသည်။
'သကဒါန်'လှေမှာ မလ္လာယုကျွန်းသို့ရောက်လျှင် အလောင်းစည် သူမင်းအား သိကြားပေး၍ရသည့် သစ်ပင်ကို ထိုသစ်ပင်၌ အကိုင်း အညှောက်ပေါ် စရွက်နုသဏ္ဌာန်ဦးလုပ်သည်။
ရွက်နုရင့်သဏ္ဌာန်ပဲ့လုပ်သည်။
ထိုသို့သိကြားပေး၍ ရသည့်သစ်ကို လှေလုပ်လေသောကြောင့် ထိုလှေကို သက္ကဒါန် (သက္ကဒါန = သိကြားပေးသည်) သမုတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။
'ကူရွပ်လှေ'မှာ ရာမညတိုင်းသားတို့ ဘာသာခေါ်ဝေးခြင်းဖြစ် သည်။
ပန်းကန်လုံးကိုခရွပ်(ခရော်) ခေါ်ဝေါ်သည်။
ပန်းကန်လုံးကဲ့သို့ ဦးက အနိမ့်၊ ပန်းကန်လုံးကဲ့သို့ ပဲ့အမြင့်လုပ်သည့် လှေဖြစ်သည်။
ကာလရှည် လျား၍ စကားရွေ့လေလျှင် ကူရွပ် ခေါ်ဝေါ်ရေးသားလေသည်။
'ဇလာကပင်လှေ' မှာ ရာမညတိုင်းသားတို့အခေါ်ဖြစ်သည်။
သေတ္တာကို ဇလာ၊ သင်္ဘောကို ကပင်ခေါ်သည်။
သင်္ဘောသေတ္တာ တစ်ဖက် ရပ်ကဲ့သို့ ဦးကား သင်္ဘောသေတ္တာတစ်ဖက်ရပ်သဏ္ဌာန်အနိမ့်၊ ပဲ့ကား သင်္ဘောသေတ္တာ တစ်ဖက်သဏ္ဌာန်အမြင့်လုပ်သည့်လှေ ဆိုလိုသည်။
'ရဲလှေ' မှာ ဦးကား ဂန္ဓမာဒနတောင်ညွန့် သဏ္ဌာန်လှေကို ဖန် ဆင်း၍ ခမည်းတော်နေမင်းက သားတော်ပြူစောထီးအား ပေးအပ်သည့်လှေ ဖြစ်သည်။
ထိုလှေကို စီး၍ ရဲရင့်ခြင်းရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ရဲလှေဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လေသည်။
'လွမ်းကြင်'လှေမှာ ပုဂံပြည်ဝယ် မင်းယဉ်နရသိင်္ခသည် ဝေဠုဝတီ ယူလို၍ညီတော် နရပတိစည်သူကို ငဆောင်ချမ်းအရပ်မှာ စစ်ပေါ်သည် ခန့်၍ ချီသွားရသည့်အခိုက် မိုးကောင်းမိုးည|င်းက လွမ်းကြင်ငှက်ဖိုမ ဆက် လာသည်ကို လှေနှင့်လုံခြုံကောင်းမွန်အောင် ယူခဲ့သည့်ကာလ ရံဖန်ရံခါ ကြည့်ရှုတော်မူလိုလျှင် လွမ်းကြင်လှေကို ခေါ်၍ကြည့်ရသည်။
လွမ်းကြင် ငှက်ရှိစဉ်ကပင် လွမ်းကြင်လှေခေါ်တွင်လေသည်၊ လွမ်းကြင်ငှက်မ ငှက်ဖို၏ နိမိတ်ကို ဖတ်ယူသည့်အတိုင်းလည်း ဝေဠုဝတီနှင့် တွေ့ကြုံရပြန်သည်။
လွမ်းကြင်ငှက်ဖိုမ မရှိသည့်နောက် ထိုနိမိတ်ကိုထောက်၍ မပျောက်ပျက် မတိမ်မြုပ်စေခြင်းငှာ ဦးကားလွမ်းကြင် ငှက်ဖိုမသဏ္ဌာန် ခြေနှစ်ဖက်၊ ပဲ့ကား လွမ်းကြက်ငှက်အမြီးယှက်လျက် လုပ်ဆောင်လေသည်ဟူ၍ အစဉ် ပြောဆိုကြသည်။
တစ်ကြောင်းလည်း အလောင်းစည်သူမင်းသည် ဇမ္ဗူလှည့်လည် သည့်ကာလ နံ့သာကျွန်းတွင် လွမ်းကြင်ငှက် ဖိုမကိုရ၍ တိရစ္ဆာန် သတ္တဝါတို့တွင် ထိုငှက်ကဲ့သို့မရှိ။
လည်ချင်းယှက်နေသည်ကို စုံမက်တော်မူ ၍ ထိုငှက်သဏ္ဌာန်လှေလုပ်သည်။
ထိုလှေကို မနာပလှေ သမုတ်သည်ဟူ၍ ပြောကြကုန်သည်။
'ကတ္တုလှေ'မှာ ခတုလှေဟူ၍ဆိုသည်။
ရာမညတိုင်သားတို့ ဘာသာ လကို ခတုဟုခေါ်သည်။
လဆန်းဖြစ်သော လ၏သဏ္ဌာန် ဦးပဲ့ လုပ်သည့်လှေဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ယာဉ် Category:အမျိုးအစားလိုက် ယာဉ်များ Category:ရေယာဉ်။
လှိုင်းဘွဲ့မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ဘားအံမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၄ မိုင်အကွာတွင်ရှိသော ဂျိုင်းမြစ်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် လှိုင်းဘွဲ့ချောင်း၏ ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ အရှေ့နှင့်အနောက် လေးဖာလုံနှင့် တောင်နှင့်မြောက် ခြောက်ဖာလုံ ရှိသည်။
လူမှုပထဝီဝင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်းဘွဲ့မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၁,၅၁၁ ဦး ဖြစ်သည်။
လှိုင်းဘွဲ့မြို့နေ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ခရစ်ယာန်၊ မွတ်စလင်နှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများလည်း အသီးသီး ရှိကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့တည်ရာနှင့် တစ်မိုင်ကျော်ခန့် ဝေးကွာသောနေရာတွင် ပန်ကရန်တုန်မြို့ဟုခေါ်သော မြို့ဟောင်းတစ်ခုရှိခဲ့ဖူးသည်။
ထိုအခါက နယ်ခြားဒေသများတွင် အားကောင်းသူက အားနည်းသူအား အစဉ်တစိုက် နိုင်လေ့ရှိသည့်အတိုင်း ပန်ကရန်တုန်မြို့ကို ယိုးဒယားဘုရင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် ယိုးဒယားနယ်မြေ အတွင်းသို့ ပန်ကရန်တုန်မြို့မှ လူအားလုံးကို ခေါ်ဆောင်သွားသည်။
ထို့နောက် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသော သုံ့ပန်းများကို ယိုးဒယားလက်အောက်ခံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု၍ ပြန်လွှတ်လိုက်လေသည်။
ထိုအခါ လွတ်မြောက်လာသူများသည် ပန်ကရန်တုန်မြို့ဟောင်းနေရာတွင် ပြန်လည်၍ မတည်ထောင်ကြတော့ဘဲ ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့တည်ရာအရပ်တွင် စုရုံးကာ မြို့ပြတည်ထောင်၍ နေထိုင်ကြလေသည်။
အမည်ရင်းမြစ် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့၌ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ ကရင်နှင့် မွန်လူမျိုးများသာ ဖြစ်ကြသဖြင့် ပြန်လည်၍ မြို့တည်သော ယခု လှိုင်းဘွဲ့မြို့နေရာကို မွန်ဘာသာဖြင့် လိုင်းပလွဲ ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြရာ ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ လိုပလွဲ ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် လိုင်ပလွှဲ၊ လိုင်ပွဲ၊ လှိုင်းပွဲ၊ လှိုင်းဘွဲ့ ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲခေါ်လာကြသည်ဟု သက်ကြီးစကားများအရ သိရသည်။
စီးပွားရေး လှိုင်းဘွဲမြို့သူမြို့သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ သစ်များကို လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှမျှော၍ ကျုံဒိုးချောင်းမှတစ်ဆင့် မော်လမြိုင်သို့ သွားရောက် ရောင်းချခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ကိုင်းသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းများဖြစ်သည်။
လှိုင်းဘွဲ့မှထွက်သော ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဆေး၊ ငရုတ်၊ ကြံသကာ၊ အုန်း၊ ကွမ်းပေါင်း၊ တိမ်ညင်းနှင့် ပျားရည်များဖြစ်သည်။
မိုးတွင်းအခါ၌ လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှ သစ်များနှင့် စပါး၊ ကြံသကာ၊ မြေပဲတို့ကို ယူဆောင်၍ မော်လမြိုင်မြို့တွင် ရောင်းချကြသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လှိုင်းဘွဲ့မြို့မှ မော်လမြိုင်မြို့အထိ ရေလမ်းခရီးဖြင့် မိုင် ၈ဝ ဝေးသည်။
သို့သော် တိုက်ရိုက်သွား၍ကားမရချေ။
လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှ ကျုံဒိုးချောင်းသို့ ပထမသွား၍ ထိုမှတစ်ဆင့် မော်လမြိုင်မြို့သို့ သွားရသည်။
လှေနှင့် သမ္ဗာန်များကိုသာ အသုံးပြုနိုင်သည်။
သင်္ဘောများ မသွားနိုင်ချေ။
ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် လှိုင်းဘွဲ့မြို့မှ ဖားအံမြို့အထိ မော်တော်ကားလမ်း၂၄ မိုင် ရှိ၍ ရွှေဂွန်းမြို့သို့ ၁၄ မိုင်၊ ပိုင်ကျုံရွာသို့ ၁၂ မိုင်၊ ထီလုံရွာသို့ ၁၁ မိုင် အသီးအသီးရှိလေသည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ လှိုင်းဘွဲမြို့နယ်အတွင်း၌ ဝူဖရမ်(အဖြိုက်နက်)၊ အန်တီမိုနီ (ခနောက်စိမ်း)၊ ခဲ၊ ဒန်၊ သွပ် စသည့် ပစ္စည်းများထွက်သည့် ဒေါနတောင်ရှိသည်။
လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တွင် ကျိုက်မုရောဘုရား၊ ကော့ဝန်းရွာအနီး၌ ကျိုက်မုထော်ဘုရားနှင့် ဝင်းစိန်ရွာအနီး၌ ကျိုက်မုဆွေ့ဘုရား ဟူ၍ သမိုင်းဝင်စေတီညီ‌နောင်သုံးဆူ ရှိကြ၍ နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျိုက်မုရောဘုရားပွဲတော်ကို ကျင်းပကြလေသည်။
thumb|A Haitian hand cart. လှည်းသည် ရှေးခတ်မှစ၍ အသုံးပြုခဲ့သော နှစ်ဘီးတပ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်တစ်မျိုးဖြစ်၏။
နွား၊ မြင်း စသော တိရစ္ဆာန် အမျိုးမျိုးဖြင့်ဆွဲရသော လှည်းများရှိသကဲ့သို့ လူဆွဲ လူတွန်းရသော လှည်း မျိုးလည်းရှိသည်။
လူဆွဲလူတွန်းလှည်း၏ ထင်ရှားသောပုံစံမှာ လန်ခြား ဖြစ်သည်။
အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် နွားဆွဲလှည်း (ဝါ) နွားလှည်းများကို ယခုတိုင်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများတွင် ယခုအခါ စက်မောင်းယာဉ်များကို အသုံးများလျက်ရှိကြပြီဖြစ်သော်လည်း တောလက်ကျေးရွာများ၌ လှည်းများ ကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြသေးချေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ခေတ်က လှည်းကို အရေးပါသော လူသုံးပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့ကြရလေသည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌လည်းကောင်း၊ ဘုရားပွဲ ဘုန်းကြီးပြန်ပွဲ စသောပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌လည်းကောင်း လှည်း သည် မရှိလျှင်မဖြစ်ပေ။
မြန်မာ့ကျေးလက်တောရွာ မင်္ဂလာဆောင်များ၌ လက်ဖွဲ့ရာတွင် 'လယ်တစ်ပွဲ၊ လှည်းတစ်စီး၊ နွားတစ်ရှဉ်း' စသည်တို့ပါလာခြင်းကိုထောက် ခြင်းဖြင့် မြန်မာလူမျိုးများ လှည်းကိုတန်ဖိုးထားကြပုံကို သိသာနိုင်ပေသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့ အစဉ်အဆက်အသုံးပြုခဲ့ကြသောလှည်းများတွင် (၁) လှည်းယာဉ်၊ (၂) ခြံအိမ်လှည်း၊ (၃) ပေါင်းမိုးလှည်း၊ (၄) လှည်းမြီး တို၊ (၅) ရေစည်လှည်း၊ (၆) ဘုံလျှိုလှည်းနှင့် (၇) မယားကန်လှည်းဟူ၍ အသုံးပြုပုံကိုလိုက်၍ အကြမ်းအားဖြင့် ခုနစ်မျိုးရှိလေသည်။
(၁) လှည်းယာဉ်ဆိုသည်မှာ ခြောက်စထောင်၊ ပွတ်လုံးရံတိုင် ကဲ့သို့ လှည်းအိမ်ကို အလှအပ ပြင်ဆင်မွမ်းမံထားသော အလှစီးလှည်းမျိုး ဖြစ်သည်။
(၂) ခြံအိမ်လှည်းဆိုသည်မှာ လှည်းကြမ်းဖြစ်၍ စပါး၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ထင်း စသော ကုန်များတင်သည့် လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
(၃) ပေါင်းမိုးလှည်းဆိုသည်မှာ တစ်ရပ်တစ်ရွာသို့ ပွဲလိုက်ရာ၌ ဖြစ်စေ၊ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် သွားရာ၌ဖြစ်စေ နေမိုးဒဏ်ကိုကာကွယ်ရန် အမိုးတင်ထားသည့် လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
(၄) လှည်းမြီးတိုဆိုသည်မှာ လှည်းအိမ်မပါဘဲ လှည်းအိမ်အား တိုင်ငုတ်များ စိုက်ထူထား၍ သစ်တုံးများ၊ ကျောက်တုံးကြီးများ၊ ဝါးစည်း များတင်ဆောင်ရန် အသုံးပြုသည့် လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
(၅) ရေစည်လှည်းဆိုသည်မှာ လှည်းအိမ်နေရာတွင် ရေစည်လုံး ကြီးတင်နိုင်ရန် သစ်သားဘောင်ခတ်လျက် ရေသယ်ရာ၌ အသုံးပြုသည့် လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
(၆) ဘုံလျှိုလှည်းဆိုသည်မှာ လှည်းအိမ်ကို အမြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး လျှင် အတွင်းဘက်၌ အံဖုံးထားရှိသော လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
ထိုလှည်းမျိုးကို လူကုံထံများနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ အသုံးပြုလေ့ရှိရာ အံဖုံးအတွင်း၌ ခရီး ဆောင်ပစ္စည်းများနှင့် ငှက်ပျောသီး၊ အုန်းသီး စသောပစ္စည်းများကို ထည့် ယူလေ့ရှိကြသည်။
(၇) မယားကန်လှည်းဆိုသည်မှာ လှည်းအိမ်ကို ရှေ့နိမ့် နောက် မြင့် စီစဉ်ထားကာ ရှေ့သို့နိမ့်လျှောနေသော လှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
လင်နှင့် မယား တစ်ရပ်တစ်ကျေးသို့ ခရီးသွားသောအခါ နောက်ပိုင်းတွင်လိုက်ပါ လာသူ မယားကရှေ့ပိုင်းတွင် လှည်းမောင်းလျက်ရှိသူလင်ကို ခြေဖြင့်ကန် ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသဖြင့် မယားကန်လှည်းဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချို့ဒေသများတွင် အထက်ပါလှည်းမျိုးများအပြင် ပြိုင်လှည်း သို့မဟုတ် ဒုန်းလှည်းဟုခေါ်သည့် လှည်းတစ်မျိုးလည်းရှိသေး သည်။
ထိုပြိုင်လှည်း သို့မဟုတ် ဒုန်းလှည်းသည် လှည်းများတွင် အသေး ငယ်ဆုံးနှင့် အပေါ့ဆုံးလှည်းမျိုးဖြစ်သည်။
လှည်းမောင်းသူတစ်ဦးသာ ချောင် ချောင်ချိချိထိုင်၍ လိုက်ပါနိုင်လေသည်။
ထိုလှည်းမျိုးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ 'လှည်း စက္ကူ၊ လူသိကြား' ဆိုသည့်စကားကိုပင် တစ်ဖက်လူ မခံချင်အောင် ပြော လေ့ရှိလေသည်။
ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ လှည်းသည် စက္ကူကဲ့သို့ ပေါ့ပါးလိုကပေါ့ပါးစေ၊ လှည်းမောင်းသူမှာလည်း သိကြားတမျှ ကျွမ်းကျင် လိုက ကျွမ်းကျင်ပါစေ ဂရုမစိုက်ပါဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပေသည်၊ မြန်မာလှည်းတစ်စီးတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ ပုံတောင်း(လှည်းပုံတောင်း)၊ ထောက်ကူ(တကူ)၊ ခွေသတ်ဘီးထောက်၊ နန်း ရင်းခွေ၊ နန်းဖျားခွေ၊ ဘီးဖိနပ်(သံဖိနပ်)၊ ဆိတ်မျက်လုံး(ပုစွန်မျက်လုံး)၊ ကလန့်(လှည်းနားစောင့် ဝါ လှည်းနားပန်ဟုလည်းခေါ်၏။
)၊ ဝင်ရိုး(ဝန်ကိုင် ဟုလည်းခေါ်၏။
)၊ ဆင့်တုံး၊ ဝက်စွယ်၊ ဝင်ရိုးဖုံး၊ ခြံအိမ်၊ ရံတန်း၊ လက် တင်တန်း၊ ရံတိုင်၊ ရံမတိုင်၊ ထုပ်၊ ယက်ဖောက်ထုပ်၊ လှည်းသန်၊ လှည်း သန်တုပ်၊ ကတ်ကျည်း၊ ခြံအိပ်ကပ်၊ ကပ်ဖုံးငြိမ်၊ ဝန်ကော်၊ ဆောင်ပန်း၊ ဆောင်ပန်းကပ်၊ စွယ်ရန်း၊ စွယ်ရန်းတိုင်၊ ဓားမချပ်၊ ထမ်ပိုးတုံး၊ ထမ်းပိုး ကျည်း၊ ဘွဲ့ကြိုး(ထမ်းပိုးကြိုး)၊ ဦးပွတ်ကြိုး၊ ဦးပွတ်ကျည်း(ကုပ်နှိပ်)၊ ကုပ် နှိပ်ကြိုး၊ ဦးကင်း၊ ဦးထောက်(လှည်းထောက်ခွ)၊ ပြန်ကထောက်၊ နောက် ထောက်နှင့် ပေါင်းမိုးတို့ဖြစ်သည်။
ထိုမှတစ်ပါး လှည်းကက်အိမ်ကိုလိုက်၍- (၁) ဘီးစပ်လှည်း(စပ်ဘီးလှည်း) (၂) ဝမ်းခြမ်း (ဝါ) ဝက်ခြံ (ဝါ) လှည်းကြမ်း (၃) လှည်းယာဉ် (၄) ဒိုင်းလှည်း (၅) ဂုတ်လှည်း (၆) ရွတ်လှည်း (၇) ခြောက်စထောင်လှည်း ဟူ၍ ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။
(၁) ဘီးစပ်လှည်းဟူသည်မှာ ဘီးစပ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသောလှည်းကို ခေါ်သည်။
ဘီးစပ်ဟူသည်မှာ လေးလက်မထုရှိ ပျဉ်ပြားချပ်ကို အတွင်း သားအဖြစ် အသုံးပြုကာပျဉ်ပြား၏ ဗဟိုတွင် ပုံတောင်းအပေါက် ထွင်း ဖောက်ရသည်။
ပုံတောင်းအပေါက်ထဲသို့ ဝင်ရိုးကိုလျှို၍ ဝင်ရိုးမချောင်စေရန် ကြိမ်ခွေများကို မတင်းရသည်။
ထို့နောက် ဗဟိုပျဉ်ပြားချပ်နှင့် နှစ်လက်မခွဲ ရှိ ပျဉ်ချပ်နှစ်ချပ်ကို တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် စပ်၍ဆက်လိုက်ပြီးသော် ပျဉ် ပြားနှုတ်ခမ်းသားများကို ရွေလိုက်လျှင် အဝိုင်းဖြစ်သည်။
ယင်းကို ဘီးစပ်ဟု ခေါ်သည်။
( ဘီး -။
) (၂) ဝမ်းခြမ်း (ဝါ) ဝက်ခြံ (ဝါ) လှည်းကြမ်းကား ကုန်ကြမ်း ခရီးကြမ်း တင်ရန် စီးရန်ဖြစ်သည်။
(၃) လှည်းယာဉ်မှာ အလှအပအခမ်အနားတို့တွင် စီးနင်းရန်အလို့ငှာ ပြုလုပ် ထားသောလှည်းဖြစ်၏။
ထိုလှည်းယာဉ်သည် လှည်းကက်အိမ်ကို အစွဲပြု၍ (က) ဆင်စွယ်ညွတ် (ခ) စင်ရော်တောင် (ဂ) မွန်းတည့်ကောက် ဟူ၍ သုံး မျိုးသုံးစားရှိ၏။
(၄) ဒိုင်းလှည်း၊ ဂုတ်လှည်း၊ ရွတ်လှည်း ဟူသည်တို့မှာ လှည်းယာဉ်ကို ဒိုင်းကန်ခြင်း ဂုတ်စီးခြင်း၊ ရွတ်တိုက်ခြင်းတို့ကို အမှီသဟဲပြု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
နွားနှစ်ကောင်မောင်းနှင်ရာမှ နွားတစ်ကောင်သည် တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်သွားသည့်အခါ လှည်းမောင်းသမားသည် အလွယ်တကူ ခရီးဆက်လက် သွားလာနိုင်ရန် ဒိုင်းကန်ရသည်။
ဒိုင်းကန်ပုံမှာ ဝင်ရိုးအောက်တွင် ဝါးလုံး တစ်လုံးကိုလျှို၍ လှည်းသန်ပေါ်တွင်ကျော်ကာ ထမ်းပိုးနှင့် ချုပ်နှောင်(လစ် လပ်နေသော နွားနေရာ) တုပ်ရသည်။
ဤသို့တုပ်နှောင်မှသာ ကျန်တစ်ဖက် နွားသည် ကောင်းစွာရုန်းနိုင်သည်။
(၅) ဂုတ်လှည်းမှာ နွားတစ်ကောင်ကို ထမ်းပိုးကျည်း နှစ်ချောင်းကြားတွင် ဂုတ်ကို လည်ခွံပတ်ကြိုးနှင့် ပတ်၍မောင်းနှင်ရသည်။
မောင်းသူသည် လှည်း သန်ရှိ ခြေကန်ရန်ပြုလုပ်ထားသောခွင်းကို နင်းထားပြီးသော် နှင်တံနှစ် ချောင်းကိုစုံကိုင်လျက် ရိုက်နက်၍ဒုန်းမောင်းရသည်။
အထူးသဖြင့် နွားတစ် ကောင်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အသုံးပြုလေသည်။
(၆) ရွတ်လှည်းမှာ နွားနင်း(အလှည့်) နှင့်နွားပြေး( အတိုင်) ဟူ၍ နွားနှစ်ကောင်မောင်းရသည်။
ရွတ်တိုက်ပုံမှာ နွားနင်းဖက်ရှိ ဝင်ရိုးတွင် ကြိုး ကိုချည်နှောင်၍ နွားပြေးဖက်ရှိ ထမ်းပိုးတွင် ထိုရွတ်တိုက်ထားသော ကြိုးစ ကို တစ်ဖန်ချည်နှောင်၍ မောင်းနှင်ရသည်။
ဤသို့ ရွတ်တိုက်ခြင်းကို ပြိုင် လှည်းများတွင် လုပ်လေ့လုပ်ထရှိသည်။
(၇) ခြောက်စထောင်လှည်းဆိုသည်မှာ ဆင်စွယ်ညွတ်၊ စင်ရော်တောင်၊ မွန်း တည့်ကောက်ဟူသော လှည်းယာဉ်များတွင် လှည်းဆောင်ပန်းပုခက်သည် လေးစထောင်နေ၍ စွယ်ရန်း(ဘယ်ညာ)နှစ်စနှင့်ပေါင်းသော် ခြောက်စထောင် ဖြစ်လာသည်။
လှည်းဆောက်လုပ်ရာ၌ စည်းစနစ်ရှိလေသည်။
လှည်းသန်၊ ထမ်း ပိုးတုံး၊ ဝင်ရိုးတို့ အတိုင်းအရှည်ပမာဏကို လှည်းဆရာများက အထူးဂရု စိုက်ကြရသည်။
လှည်းပြုလုပ်ရာ၌ စည်းစနစ်ကျနမှန်ကန်မှ လှည်းကောင်း တစ်စီးဖြစ်လာနိုင်သည်။
လှည်းကောင်းဟုဆိုရာတွင် ကြည့်၍လှပရုံ၊ ကြာ ရှည်ခိုင်ခံ့ရုံမျှနှင့် လှည်းကောင်းဟု မခေါ်နိုင်သေးပေ။
အမှန်ကောင်းသော လှည်းသည် နွားများ၊ ကျွဲများ ဆွဲရာ၌ လွယ်ကူသက်သာစေရမည်၊ သူ့အချိုး အစားနှင့်သူ ချိန်သားကိုက်စီမံထားသော လှည်းသည် ကုန်ချိန်မည်မျှပင် လေးသည်ဖြစ်စေ အလေးမျှ၍ ပြေပြစ်စွာ လိမ့်ပါသွားခြင်းကြောင့် ရုန်းဆွဲရ သော ကျွဲ၊ နွားများကို အများဆုံး သက်သာမှုပေးနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ရုပ်ပုံများ ကိုးကား Category:ယာဉ်။
လှည်းကူးမြို့သည် အင်းစိန်ခရိုင်၊ လှည်းကူးမြို့နယ် ၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ရန်ကုန်-ပဲခူး မော်တော်ကားလမ်းကြီး (လမ်းဟောင်း)ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့နှင့် (၂၇)မိုင် ဝေးသည်။
မြို့နယ်တည်နေရာသည် အချက်အချာကျသဖြင့် ကျေးလက်ပြုပြင်ရေးသမားများ ၏ စံပြဌာနတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
မြို့ပေါ်တွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဌာနရုံး၊ သမဝါယမမြို့အုပ်ရုံးနှင့် အစိုးရ ဆေးပေးရုံတို့အပြင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းလည်းရှိသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းကူးမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ ၆၇၇၈ ယောက်ရှိသည်။
လှည်းကူးမြို့နယ်သည် အင်းစိန်ခရိုင်ခွဲတွင်ပါဝင်၍ ၅၉၆ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
သူကြီးပိုင်နယ်ပေါင်း ၆၆ နယ်ပါဝင်၏။
လူဦးရေမှာ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁၆ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။