kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဂရိစာပေပါမောက္ခ ဂီးလဗတ်မားရေး ဆိုသူကလည်း ယူရစ်ပီးဒီး၏ အလွမ်းပြဇာတ်အချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။
ယူရစ်ပီးဒီး၏ ဖခင်သည် အက်သင်းမြို့မှ ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်၍ ဂရိနှင့် ပါးရှင်းတို့ ဆလာမစ်ကျွန်း ရေကြောင်း တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားသောနေတွင် ထိုကျွန်း၌ပင် မွေးဖွားသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ယူရစ်ပီးဒီးသည် ပြဇာတ်ပေါင်း ၉ဝ ကျော် ရေးခဲ့၏။
အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ ပြဇာတ်ကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ခင်းကျင်းပြသခဲ့ရသည်။
သို့သော် အသက် ၃၉ နှစ် အရွယ်သို့ရောက်မှ ပြဇာတ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုကို ဆွတ်ခူး ရရှိလေသည်။
ယူရစ်ပီးဒီးသည် မိမိရေးသော ပြဇာတ်များအတွက် ပထမဆု ငါးကြိမ် ရရှိ၏။
ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များတွင် ခေတ်ရှေ့ပြေး အယူအဆ၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများ ပါဝင်လေသည်။
သူ၏ ပြဇာတ်များတွင် လွမ်းခန်း သက်သက်ချည်းမဟုတ်ဘဲ တေးကဗျာ သီဆိုခန်း ကိုလည်း ကြားညှပ်ထည့်ပေး သည်။
ထိုကြောင့် ခေတ်ပြိုင်ပြဇာတ်ရေး ဆရာတို့၏သရော်ခြင်းကို ခံရ၏။
သို့ရာတွင် ဂရိ သဘာဝတ္ထဗေဒပညာ အယ်ရစ္စတိုတယ် (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)ကမူ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များသည် လူ့သဘာဝကျ၍ စိတ်အာရုံကို အလွန် ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ယူရစ်ပီးဒီးသည် မကွယ်လွန်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနားပြည့်ရှင် အာခိလပ်ထံသို့ သွားရောက် ခစားရသည်။
ထိုပြည်၌ပင် ဘီစီ ၄ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ပြဇာတ်ရေးဆရာများ။
ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်ရှိ နုန်းအနည်ကျကျောက်လွှာ ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ် (စပိန်ဘာသာဖြင့် Península de Yucatán)သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏အရှေ့တောင်ဖက် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်အကြား၌ တည်ရှိသည်။
ကျွန်းဆွယ်၏ အလျားမှာ မိုင် ၄ဝဝ ခန့်ရှည်၍ အနံမိုင် ၂ဝဝ ကျယ်သည်။
ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များဖြစ်သော ယူးကတန်ပြည်နယ်၊ ကမ်ပီချိပြည်နယ်နှင့် ကင်တားနားရုပြည်နယ်၊ ဘလိဇ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း အယ်ပီတန်နယ်မြေတို့ ပါဝင်သည်။
ယူးကတန် ပြည်နယ်သည် ၂၃၉၂၆ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၄၁၈၂၁ဝ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ကမ်ပီချိပြည်နယ်၏ အကျယ် အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၉၆၇ဝ ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၉ဝ၄၆ဝ ယောက် ရှိသည်။
ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်သည် ပူ၍ ခြောက်သွေ့၏။
မိုး အလွန်နည်းသည်။
ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် မဟောဂနီနှင့် အခြား အသားမာသစ်တောများ ပေါက်သည်။
မြေဩဇာ ကောင်းသော အရပ်များ၌ ဟင်နီကင်ခေါ် လျှော်ပင်၊ ပြောင်း၊ ဝါ၊ ဆေးပင်၊ ကြံ၊ ကာဖီပင်နှင့် ကာကေးအိုပင်များကို စိုက်ပျိုးသည်။
ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်တွင် တည်ရှိသော ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ယူးကတန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် မဲရီဒါမြို့ (လူဦးရေ ၉၈၆၃၆)၊ ကမ်ပီချိမြို့ (လူဦးရေ ၂ဝ၁၂၅)နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ပရိုဂရက်ဆိုမြို့ (လူဦးရေ ၁၁၄၈၁)တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားများသည် မာယာ အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့၏ အဆက်အနွယ် ဖြစ်ကြသည်။
မာယာတို့သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်မှစ၍ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းမြင့် သော လူမျိုးများဖြစ်ပြီးလျှင် အေဒီ ၃ဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်သောအခါ ကြီးကျယ်ခမ်းနား သော မြို့ကြီးပြကြီးများ တည်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
မာယာတို့ တည်ခဲ့သော မြို့ကွက်ဟောင်းနေရာပေါင်း တစ်ရာကျော်မျှကို ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ် အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။
နေအိမ်များမှာ များသောအားဖြင့် နှစ်ထပ်၊ သုံးထပ်ရှိသော အိမ်များ ဖြစ်၍ အထပ်ငါးထပ်ရှိသော အဆောက်အအုံပျက်များကိုပင် တူးဖော်တွေ့ရှိရလေသည်။
မာယာတို့သည် တိကျသော ပြက္ခဒိန်စနစ်ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
အနုပညာဘက်၌ လည်း လက်ရာမြောက်၏။
ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဖစ်ခေါ် ရုပ်ပုံ စာရေးနည်း အတတ်ကိုလည်း တတ်ကြ၏။
နက္ခတ်တာရာ တို့ကို လေ့လာ၍ ဂြိုဟ်သွားဂြိုဟ်လာများကိုလည်း တိကျစွာမှတ်သားခဲ့ကြသည်။
မယာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် အေဒီ ၃ဝဝ နှင့် ၆ဝဝ ပြည့် နှစ်များအတွင်း၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိ ပြီးနောက် ယင်း တို့သည် မြို့ကြီးများကို ရုတ်တရက် စွန့်ပစ်ခဲ့ကြလေသည်။
မည်သည့်အတွက်ကြောင့် မြို့များကို ထိုကဲ့သို့ စွန့်ခွာသွားကြ ကြောင်းကိုမူ အတိအကျ မသိရချေ။
ထိုသို့အားဖြင့် မာယာ တို့၏ မြို့ကြီးများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သစ်ပင်ချုံနွယ်များ အောက်တွင် ဖုံးအုပ် တိမ်မြှုပ်လျက်ရှိနေခဲ့သည်။
၁၅၂၅ ခုနှစ်တွင် စပိန်လူမျိုး ဟာနန်ဒို ကောတတ်ဆိုသူ သည် ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် ဖရန်စစ္စကို ဒီမွန်တီဂျိုသည် မာယာတို့ကို တိုက်ခိုက်၍ ကျွန်းဆွယ်ကို စပိန်အစိုးရလက်အောက်သို့ သိမ်း သွင်းခဲ့လေသည်။
၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုနှစ်များအတွင်းက မာယာတို့သည် မက္ကဆီကို အစိုးရကို အကြိမ်ကြိမ် တော်လှန်ခဲ့ ကြ၏။
သို့ရာတွင် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ မက္ကဆီကို အစိုးရသည် ယူးကတန်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ၌ မာယာတို့အတွက် စာသင်ကျောင်းများ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနည်းသစ်များ တီထွင်ပေးခြင်း အစရှိသော ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ မာယာတို့ကို ယူးကာတီကိုဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Yucatan Wildlife - ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်ရှိ သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအကြောင်း Yucatan Living - ယူးကတန်ကျွန်းဆွယ်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ နေရာဒေသ၊ လူမျိုးများအကြောင်း အွန်လိုင်းမဂ္ဂဇင်း ယူးကတန်ရာသီဥတု Category:ကျွန်းဆွယ်များ Category:ပထဝီဝင် Category:အမေရိကတိုက်။
ယူးကွန်းနယ် ယူးကွန်းနယ်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ထိုနယ်မြေ၏ ပုံ သဏ္ဌာန်မှာ တြိဂံဆန်ဆန်ဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂ဝ၇ X ဝ၇၆ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။
အာတိတ်ဒေသပိုင်းတွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ကျရောက်သဖြင့် အလွန်အေးသော ရာသီဥတုရှိသော် လည်း ရွှေရှိသဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ယူးကွန်းဟူသော အမည်မှာ ထိုနယ်ကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းသော မြစ်၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။
ထိုနယ် တွင် ကော်ဒီလားရားတောင်တန်း၏အဆက် တောင်တန်းများ တည်ရှိ၏။
ထိုတောင်တန်းများ အကြားတွင် မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် မြစ်ဝှမ်းဒေသများရှိသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၌ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော မောင့်လိုဂန်(၁၉၈၅ဝ ပေ) တောင်သည် ထိုနယ်တွင် တည်ရှိ၏။
ရာသီဥတုမှာ ဆောင်းရာသီတွင် အလွန်အေးမြသည်။
သို့သော် နွေရာသီတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ပူပြင်း တတ်၏။
ထို့ပြင် နေ့တာရှည်လှ၍ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နေ့လျှင် နာရီ ၂ဝ ခန့်မျှ နေရောင်ကို တွေ့နေရတတ်ပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ အပင်မာ မျိုးဖြစ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများသာ နွေရာသီတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်၏။
များသောအားဖြင့် အာလူး၊ မုန်လာဥဝိုင်း၊ အုတ်ဂျုံနှင့် ရိုင်းစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး ကြ၏။
ယူးကွန်းနယ်တွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ ကြေးနီ၊ သံနှင့် ကျောက်မီး သွေး စသည့် အဖိုးတန် သတ္တုများထွက်၏။
မကြာမီနှစ်များ အတွင်းက တွင်းထွက်သတ္တုအချို့ကို ယခင်ကထက် ပိုမို လုပ်ကိုင် တူးဖော်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်၏။
ထိုနယ်ကို ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ရောဗတ်ကင့်ဗဲဆိုသူ ဗြိတိသျှလူမျိုး သားမွေးကုန်သည်တစ်ဦးက စတင် တွေ့ရှိခဲ့၏။
သို့သော် လူဖြူလူမျိုးတို့ အခြေစိုက် နေထိုင်းခြင်းမပြုကြသေး ဘဲ သားမွေး အရောင်းအဝယ်ပြုရာ ဒေသအဖြစ်သာ ထားရှိ ခဲ့၏။
ထိုစဉ်က ထိုနယ်မှာ ဟဒ်ဆန်ဗေးကုမ္ပဏီပိုင် ဖြစ်ခဲ့ လေ၏။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် တွင်ကား ကနေဒါနိုင်ငံ အစိုးရသို့ အနောက်မြောက်နယ်ပယ်များတွင် အပါအဝင်အဖြစ် ပေးအပ် လိုက်ရလေသည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ ရွှေတွင်းတူးသူများ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြ၏။
၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ရွှေ အမြောက်အမြား စတင်တွေ့သောအခါ လူအမြောက်အမြား ရောက်လာကြလေ သည်။
ထိုအခါ ထိုနယ်ကို စည်းကမ်းတကျ အုပ်ချုပ်နိုင်ရန် အတွက် ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် သီးခြားနယ်အဖြစ် ခွဲထုတ် တည်ထောင်ခဲ့ရလေသည်။
ထိုနယ်မြေကို ကနေဒါနိုင်ငံ ဘုရင်ခံ ချုပ်က ခန့်ထားသော ကော်မရှင်နာမင်းကြီးက အဖွဲ့ဝင် ခုနစ် ဦး ပါဝင်သော ဥပဒေပြုကောင်စီအဖွဲ့၏ အကူအညီဖြင့် အုပ်ချုပ်လေသည်။
ယင်းအဖွဲ့ဝင်များကို ထိုနယ်ရှိလူများက သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက် တင်မြေ|ာက်ကြလေသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်သို့ အမတ်တစ်ဦး စေလွှတ် ခွင့်ရ၏။
ကလောင်ဒိုက်မြစ်နှင့် ယူးကွန်းမြစ်ဆုံရာတွင်ရှိသော ဒေါ်ဆန်မြို့တွင် လူဦးရေ ၁ဝ၄၃ ယောက်ရှိသည်။
ထိုနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်လေသည်။
တောင်ဘက်ရှိ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများ တည်ရှိရာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သော ဝှိုက်ဟော့မြို့တွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိ၏။
ယင်းမြို့၌ လူဦးရေ ၇၅၄ ယောက် ရှိ၏။
ယခုအခါ ရွှေအထွက် အလွန်နည်းသွားသဖြင့် စရိတ် အကုန်အကျ များစွာခံ၍ ခဲယဉ်းစွာ တူးဖော်မှသာ ရရှိနိုင် လေတော့၏။
သို့သော် တောင်ဘက်ပိုင်းမှ ကျောက်မီးသွေး တွင်းများမှာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစရာ အလားအလာများရှိလေ သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ရွှေအထွက်နည်းသွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုနယ်၏ လူဦးရေလည်း လျော့နည်းသွားလေ သည်။
ရွှေမြောက်မြားစွာ တူးဖော်ရရှိခဲ့စဉ်က ထိုနယ်၏ လူဦး ရေမှာ ၂၇၂၁၉ မျှ ဖြစ်ရာ ရွှေအထွက်နည်းသွားအခါ တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းလူမျိုး ၂ဝ၄၇ ယောက် အပါအဝင် ၁၄၆၂၈ ယောက် (၁၉၆၁) မျှသာ ဖြစ်လေသည်။
ထိုနယ်၏ မြောက်ပိုင်း အေးမြလှသော ဒေသများတွင် အက်စကီးမိုးလူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်၊ ယူးကွန်းနယ်၏ အရေးပါဆုံးသော လုပ်ငန်းမှာ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းသာဖြစ်၏။
အခြားလုပ်ငန်းများမှာ သစ်တောများရှိသဖြင့် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် သားမွေးရှိသော တိရစ္ဆာန်များကို ထောင်ဖမ်းသည့် လုပ်ငန်းပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:ပထဝီဝင်။
ယူးတားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ဘက်ပိုင်း ရော့ကီး တောင်တန်း ဒေသဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် အိုင်ဒဟိုးပြည်နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဝိုင်းအို မင်းပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် အရီဇိုးနားပြည်နယ်တို့ အသီး အသီး ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။
ယူးတားပြည်နယ် တစ်ခုလုံးသည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ဝေါဆက် တောင်တန်းသည် ထိုပြည်နယ်ရှိ တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်လျက် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်၌ ယူအင်းတာတောင်တန်းများ ရှိလေသည်။
ထင်ရှားသော မြစ်များမှာ ကော်လိုရာဒိုမြစ်၊ ဝက်ဗာမြစ်၊ ဗဲယားမြစ်နှင့် ဂျော်ဒန်မြစ်တို့ ဖြစ်၏။
ဂျော်ဒန်မြစ်သည် ဂရိတ်ဆော့လိပ်ခေါ် ရေငန်အိုင်ကြီးထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ထိုရေငန်အိုင်ထဲရှိ ရေသည် ပင်လယ်ရေထက်ပင် သုံးဆကျော်မျှ ပို၍ ငန်၏။
ထိုအိုင်ကြီး၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော ဂရိတ်ဆော့လိပ် သဲပြင်ကြီး ပေါ်၌ ကမ္ဘာ့စံချိန်ထွင်သည့် မော်တော်ကား အမြန်စီးပွဲများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ယူးတားပြည်နယ်တွင် မိုးအလွန်နည်း၍ ခြောက်သွေ့သဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဆည်မြောင်းများကို အားကိုးရသည်။
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သတ္တုတူဖော်ရေးလုပ်ငန်းတို့သည် အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
သိုးဆိတ်များကိုလည်း မွေးမြူကြသည်။
ဂျုံ၊ သကြား မုန်လာ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ အယ်လဖားဖားပင်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့သည် ထင်ရှားသော ကောက်ပဲသီးနှံများဖြစ်၍ ယူးတားပြည်နယ်၌ ကြက်သွန်ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။
ယူးတားပြည်နယ်သည် တွင်းထွက်သတ္တုများဖြင့် ကြွယ်ဝ၍ ရွှေကို အများဆုံး တူးဖော်ရရှိသည်။
အခြား ထင်ရှားသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ ကြေးနီ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သွပ်တို့ ဖြစ်သည်။
ယူးတားဟူသော ပြည်နယ်အမည်မှာ ထိုဒေသ၌မူလက နေထိုင်ခဲ့သော ယူတေး၊ သို့မဟုတ် ယူတော အင်ဒီးယန်းလူမျိုးကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ထားသော အမည်ဖြစ်၏။
၁၈၄၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ပိုင်းမှ မော်မန်ဂိုဏ်းဝင် အချို့သည် ယူးတားပြည်နယ်သို့ လာရောက်၍ အခြေ စိုက်နေထိုင်သည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ထိုနယ်ပယ်ဒေသသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပိုင်နက် နယ်ပယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ယူးတားပြည်နယ်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။
ထိုစဉ်အခါက ယူတားပြည်နယ်သည် ကုန်းခေါင်ခေါင်အရပ်ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် မော်မန်တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် နောင်အခါ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းတို့ဖြင့် စည်ကားသော ပြည်နယ်ဖြစ်လာပေသည်။
ထို ကြောင့် ယူးတားပြည်နယ်ကို ပျားအုံပြည်နယ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ယူးတားပြည်နယ် သည် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအတွင်း ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခွင့် ရခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင်းက ယူးတားပြည်နယ်ရှိ စက်ရုံများ၊ လယ်ယာခြံမြေများနှင့် သတ္တုတွင်းများတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အကြီးအကျယ် တိုးတက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင်လည်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများသည် များစွာ တိုးတက်ထွန်းကားလျက် ရှိ၏။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ယူးတားပြည်နယ် အရှေ့ အလယ်ပိုင်းတွင် ယူရေးနီးယမ်း သတ္တုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယူးတားပြည်နယ်သည် ၈၄,၈၉၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၂,၉၀၀,၈၇၂ (၂၀၁၃ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ လူဦးရေ ၁၈၉၄၅၄ ယောက်ရှိသော ဆော့လိပ်စီးတီးမြို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းလူမျိုး မွန်ခမာအုပ်စုမှ ဝ ပလောင်အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်သော ယင်းလူမျိုးအနွယ်ဝင်တို့သည် များသောအားဖြင့် ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း ကျေးသီးမံစံနယ် အတွင်းပိုင်းရှိ ကျေးလက်တောရွာများ၌လည်းကောင်း၊ ပင်လုံမြို့ အနီးတစ်ဝိုက်တောင်တန်းဒေသရှိ ကျေးရွာများ၌လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်။
ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အနည်းငယ် မျှလောက်သာ နေထိုင်သည်။
မိုးနဲနယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အနောက်ဘက် တောင်ကုန်းများမှာ ယင်းတို့၏ ဗဟိုအချက်အချာဒေသ ဖြစ်၏။
အချို့သည် ကျိုင်းတုံနယ်တွင် ပျံ့နှံ့နေသည်။
ထိုလူမျိုး စုကို မြန်မာတို့က ယင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းတို့က ယန်းဟူ၍ လည်းကောင်း အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။
ယန်းလမ်း သို့မဟုတ် ဟင်းနက် နှင့် ယန်းဆက်၊ သို့မဟုတ် ယင်းကျားဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ ယင်း နက်ကို အချို့က ကရင်နက်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၍ ယင်းကျားကို ကရင်ကျား ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ယင်းလူမျိုးတို့ပြောဆိုသော ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့သည် ပလောင်တို့၏ ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အလွန် နီးစပ်လေသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများဖြစ်၍ ပလောင်တို့နည်းတူ ဒေသဆိုင်ရာ နတ်များကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြလေသည်။
ယင်း လူမျိုးတို့သည် ပလောင်တို့၏ တောင်ပိုင်းအဆက်အနွယ်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ကောင်းပေသည်။
ယန်းလမ်းတို့သည် ရှမ်းအမျိုးသားတို့နှင့် တစ်ရွာတည်း၌ ရောပြွမ်း၍ နေထိုင်လေ့ရှိသည်။
သိန္နီတောင်ပိုင်းနယ်နှင့် ကျေးသီးမံစံနယ်တို့တွင် ဆန်စပါးအပြင် ဝါကိုလည်း စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ယန်းလမ်း အမျိုးသမီးတို့သည် ပလောင် အမျိုးသမီးတို့ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသားတို့ကမူ ရှမ်းအမျိုးသားတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
တောင်ဘက်အစွန်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိနေကြသော ယင်းကျား တို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်တို့နှင့် ပို၍နီးစပ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် ယင်းကျားအမျိုးသမီးတို့ ဝတ်ဆင်ပုံမှာ တောင်ပေါ်ကရင်အမျိုးသမီးတို့ ဝတ်ဆင်ပုံနှင့် တူသည်။
သို့ရာတွင် အဖြူနှင့် အနီ အစင်းကျား သင်တိုင်းကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
ခြေထောက် တွင် ကြေးခြေချင်းများကိုလည်း ဝတ်ဆင်ထားလေ့ ရှိကြသည်။
ယင်းလူမျိုး၏ လူဦးရေမှာ ၁၄ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
thumbnail|ယင်းတလဲ တိုင်းရင်းဝတ်စုံ(ဓာတ်ပုံ-ဧရာဝတီ) thumbnail|ယင်းတလဲ အဖိုးအို၊ အဖွားအို(ဓာတ်ပုံ-ဧရာဝတီ) ယင်းတလဲလူမျိုးတို့သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘောလခဲနယ်၌ နေထိုင်ကြသော တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစု ဖြစ်လေသည်။
(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ ယင်းတလဲလူမျိုး သည် ကယားလူမျိုးအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။
) ဘောလခဲနယ်၏ မြို့တော်၊ ဘောလခဲမြို့တွင် ယင်းတလဲအမျိုးသားတို့ အများဆုံး နေထိုင်ကြလေသည်။
ကယား၊ ယင်းဘော်၊ ပဒေါင်၊ ဗရဲ့၊ မနုမနော အမျိုးသားတို့ကိုလည်း နယ်တွင်း နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့နိုင်လေသည်။
ရှေးအခါက ကယားပြည်နယ်ကို ကရင်နီ ပြည်နယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်သားတို့ကို ကရင်နီလူမျိုးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး နောက်၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအစိုးရတို့က ကရင်နီဟူသော အမည်အစား ကယားဟူသော အမည်ကို သုံးစွဲရန် ဥပဒေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့လေသည်။
ယင်းတလဲဟူသောအမည်မှာ ဘောလခဲနယ်ကို ဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော ဖဘန့်(ပဗန်း)မင်း၏ သားသမီးများ ဟူ၍ ၎င်း၊ သို့မဟုတ် ရှေးလူဟောင်းများမှ ကျန်ရစ်ခဲ့သော လူများ ဟူ၍လည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူ နိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ယင်းတလဲအမျိုးသားတို့သည် ရိုးသား၍ ရဲရင့်တည်ကြည်ကြသည်။
ယင်းတို့၏ စိတ်နေ စိတ်ထားကို ဝတ်စားဆင်ယင်သော အဝတ်အထည်၏ အသွေး အရောင်အားဖြင့် အကဲခတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ယင်း တလဲ အမျိုးသားတို့သည် အနားများတွင် အနီစကွပ်ထားသော အင်္ကျီအဖြူနှင့် ဘောင်းဘီရှည်အဖြူကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အနီရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းလေ့ရှိကြသည်။
အမျိုးသမီးတို့သည် အင်္ကျီအဖြူ၊ ထဘီအနီကွက်ကျားနှင့် ခေါင်းပေါင်းအနက်ကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
အလုပ်အကိုင်မှာ တောင်ယာလုပ်ခြင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ နှမ်း၊ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရှားစေးချက်ခြင်း၊ ချိပ် မွေးမြူထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သစ်ခုတ်ခြင်း စသောအလုပ်တို့ ဖြစ်လေသည်။
မြေပြန့်တွင် ဆန်စပါးကို တူးမြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။
ယင်းတလဲ အမျိုးသားတို့သည် ရိုးရာဓလေ့ ထုံးစံအရ အက အခုန် အတီး အမှုတ်တို့၌ ဝါသနာထုံကြသည်။
ယောက်ျားနှင့် မိန်းမစုံတွဲအက၊ စုပေါင်းအကတို့ကို တစ်ပျော် တစ်ပါး ကခုန်လေ့ရှိကြသည်။
တူရိယာများမှာ မောင်း၊ အိုး၊ စည်၊ ပြွေ၊ လင်းကွင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ Category:ကယားလူမျိုးစု။
ယင်းတော်မလေး ယင်းတော်မလေးသည် အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ထူးကဲစွာ ကျော်ကြားခဲ့သော တော်သုံးမင်းသမီးဖြစ်ပေသည်။
နာမည်ရင်းမှာ မလေးဖြစ်၍ ယင်းတော်မြို့သူ ဖြစ်သဖြင့် ယင်းတော်မလေးဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ယင်းတော်မြို့စားကို အကြောင်းပြု၍ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် နန်းတွင်း၌ အငြိမ့်အပျိုတော်အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းရလေသည်။
ထို့နောက် အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သူ ပွတ်စပါးမင်းသမီးအခန်းတွင် နိုင်နင်းစွာ အမှုထမ်းနိုင်သဖြင့် မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့၏ မိခင်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအချိန်က မယင်းတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နန်းတော်သား အရာရှိ မြို့စား၊ ရွာစား၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ မင်းပျို၊ မင်းလွင်တို့က ယင်းတော်မလေးဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
နာမည်ကျော်မင်းသမီး ယင်းတော်မလေးသည် မင်းသမီးဘဝ ခေတ်ကောင်းချိန်က အဆင်းအင်္ဂါ လှပ၍ ကနွဲ့ကရ ပျော့ပျော့ ပျောင်းပျောင်းရှိသည်။
တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီးပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား စသည်တို့ကို ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်နင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။
ဇာတ်ချင်းများကို သီဆိုရာတွင်လည်း ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့ လေယူလေသိမ်း၊ ထီးသံနန်းသံ၊ ကြငှန်းသံ မှန်လှသည်ဟု ထိုခေတ်က နန်းတော်သူတို့၏ ချီးကျူးခြင်းခံရသူ ဖြစ်လေသည်။
နန်းတော် သူတို့က အီနောင်ဦးစံတုတ်ကို သဘောကျ စွဲလမ်းသည့်နည်းတူ နန်းတော်သား၊ မှူးသားမတ်သား၊ မင်းယောက်ျားအရာရှိပိုင်းကလည်း ယင်းတော်မလေးကို သဘောကျ စွဲလမ်းကြလေသည်။
သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ယိုးဒယားရာမဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီး အဖွဲ့ဝင်များသည် မြှောက်စားကြည့်ရှုမည့်ဘုရင် မရှိတော့သဖြင့် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ကြရရှာလေည်။
သို့သော်လည်း ထိုခေတ်တွင် ပစ္စည်းအင်အား တောင့်တင်းသော တောင်ခွင်မြို့စား မင်းကြီးကတော် သည် အီနောင်ဇာတ်ကြီးကို ထောက်ပံ့အားပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ဇာတ်သူဇာတ်သားများသည် ရုတ်တရက် အစည်းမပြေသေးဘဲ ရှိရုံမျှမက၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဆွေတော်မျိုးတော်တို့က သားသမီး ရှင်ပြုနားထွင်းမင်္ဂလာပွဲ၊ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ စသော သဘင်ပွဲလမ်း အခမ်းအနားတို့တွင် ခေါ်ယူငှားရမ်းအသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
မင်းကြီးကတော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၌ပင် မင်းပိုင်း၊ သူဌေးသူကြွယ်၊ ကုန်သည်ပိုင်းတို့က ဝိုင်းဝန်း အားပေးကြသဖြင့် ရံဖန်ရံခါ ကပြကြရသေးသည်။
သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ ယင်းတော်မလေးသည် မျက်စိတစ်ဘက် ကွယ်သွားသဖြင့် ကျောက်မျက်လုံး တပ်ထားရလေသည်။
မင်းသမီးကြီးသည် အသက်အရွယ်အားဖြင့် ၄ဝ ကျော် ၅ဝ နီးပါးခန့် ရှိလာသည်က တစ်ကြောင်း၊ ဇာတ်ကြီးသားအချို့နှင့် အီနောင် ဦးစံတုတ် လည်း အနိစ္စရောက်ကြသည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် အီနောင်ဇာတ်တော်ကြီးအဖွဲ့ တိမ်မြုပ်ခဲ့ရလေသည်။
ယင်းတော်မလေးမှာမူကား အသက် ၆ဝ-၇ဝ အရွယ်အထိ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ အသက်ရှည်လျက် ကျန်ရစ်ခဲ့သေးသည်။
အရွယ်အိုမင်းလာပြီ ဖြစ်သော်လည်း နာမည်ကျော်မင်းသမီးကြီးဖြစ်ခြင်းကြောင့် အလှူပွဲအခမ်းအနားပွဲများတွင် အခြားသော မင်းသားတို့နှင့် တွဲကရန် ချီကောက် ငှားခေါ်သူရှိလျှင် လိုက်၍ တွဲကရလေသည်။
မင်းသားများက နှစ်ပါးသွားစကားပြောသော အခါ အသက်အရွယ်ကပင် ကြီးသော်လည်း ဝမ်းရေးအတွက် ကရသဖြင့် နင်တို့က တယ်ပြီး မကလက်စမ်းပါနဲ့ဟု မင်းသားလုပ်သူကို တီးတိုးပြောရှာသည်ဟု ဆိုသည်။
ယင်းတော်မလေး၏ ပညာအမွေကို ခံယူခဲ့သောမင်းသမီးဟူ၍ မရှိဟုလည်း ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ။
right ယင်းဗော်( ကယားပြည်နယ် ) ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ ကရင်နီမျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။
ယင်းဘော်(ကယန်းကငန်)မျိုးနွယ် ယင်းဘော်လူမျိုးတို့သည် တောင်ပေါ်ကရင်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ကယားပြည်နယ်၌ တောခေါင်ခေါင် အတွင်းပိုင်းကျကျ အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ကယန်းကငန်(ယင်းဘော်)လူမျိုးတို့သည်(ကယားပြည်နယ်အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ ကယားလူမျိုး အုပ်စုတွင် ယင်းဘော်၊ ယင်းတလဲ၊ ပဒေါင်၊ ပရဲ၊ မနုမနော၊ ဂေခို၊ ဂေဘား စသည့် လူမျိုးစုတို့ ပါဝင်သည်။
) လူဦးရေ ၂၉ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိ၍ ဘောလခဲနယ်နှင့် တောင်ငူခရိုင်အရှေ့ဘက်ရှိ လိပ်သိုတောင်ပေါ်တို့၌ တွေ့ရသည်။
ယင်းမာပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ချပ်ကရာဆီယာ တာဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူနှင့် ချပ်ကရာ ဆီယာဗီလူတီနာ ရိုးမာဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံးသည် အတော်များများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြရာ ထိုနှစ်မျိုးစလုံးကိုပင် ယင်းမာပင်ဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
မျိုးစိတ်ခုဖြစ်သည့် ချပ်ကရာဆီယာ ဗီလူတီနာ ရိုးမာယင်းမာပင်မျိုးသည် ရွှေဘိုမြို့ကဲ့သို့ သွေ့ခြောက်၍ မိုးပါးသောဒေသများတွင် ပေါက်လေ့ရှိ သည်။
ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှင့် ချပ်ကရာဆီယာတီဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူမျိုးစိတ်၏ ကွာခြားချက်မှာ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်၏ အရွက်ကလေးများတွင် ကတ္တီပါမွှေးကဲ့သို့ အမွှေးနုကလေးများ ရှိ၍ အကိုင်းကလေးများလည်း ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အပွင့်တည်ပုံတွင်လည်း တစ်မျိုးစီဖြစ်သည်။
ထိုမျှမကသေး၊ အပင်ကလည်း ငယ်၍ အသားမှာလည်း ပို၍မာပြီးလျှင် အခြား မျိုးစိတ်တစ်ခုလောက် မလှချေ။
ထိုယင်းမာပင်မျိုးသည် ပေပေါင်း ၃ဝဝဝ ခန့်ထိ မြင့်သော နေရာများ၌ပင် ပေါက်ရောက် နိုင်လေသည်။
ထိုယင်းမာပင်မျိုးကို မန္တလေး မေမြို့လမ်း တစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ယင်းမာပင်သည် လှပ၍ များသောအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ပြီးလျှင် လုံးသည့်ပင်စည် ရှိတတ်သည်။
ထို့အပြင် ထိပ်ပိုင်း သည် ဖြာလျက် ငှက်မွှေးပုံသဏ္ဌာန် အရွက်များ ရှိသည်။
အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည့်အခါတွင် အပင်၏အမြင့်သည် ပေပေါင်း ၁၁ဝ ထိ ရှိတတ်၍ လုံးပတ်သည်လည်း ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေအထိ ရှိတတ်သည်။
ကသာနှင့် မြစ်ကြီးနားခရိုင်များတွင် ယင်းမာပင်များ အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ယင်းမာပင်၏ အရွက်များသည် များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက်ကြွေသော အရွက်များ ရှိတတ်သော်လည်း အမြဲစိမ်းတောများတွင် ပေါက်ရောက်သောအခါ၌မူ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း၌သာ အရွက်များ ပြတ်လပ်တတ်သည်။
ယင်းမာပင်၏ အခေါက်ရောင်မှာ သံချေးရောင်မှ အမည်း ရောင်အထိ ရှိတတ်သည်။
ထို့အပြင် အတော်နက်နက်လည်း ကွဲနေတတ်သည်။
အရွက်သစ်တို့၏ အရောင်မှာ ပန်းရောင်ဖြစ်သော အစွန်းရွက် တစ်စုံမှလွဲ၍ ခပ်စိမ်းစိမ်းဖြစ်သဖြင့် ထိုအပင်ကို အလွယ်တကူနှင့် သိသာနိုင်ပေသည်။
အခေါက်၏ အရသာမှာ ဖန်သော်လည်း အတွင်း၌ နီနေ၍ ထောင်လိုက်အဖြူကြောင်းကလေးများကို မြင်နိုင်လေသည်။
အရွက်များသည် ငှက်မွှေးပုံပင်ဖြစ်၍ အရွက်နုကလေးများ ၁ဝ ခုမှ ၂၄ ခုထိရှိတတ်ပြီးလျှင် ထိုအရွက်နုကလေးများသည် များသောအားဖြင့် ရွက်လွှဲပေါက်တတ်ကြသည်။
ထိုအရွက်နု ကလေးများသည် နှစ်လက်မမှ ငါးလက်မအထိ ရှည်တတ်ပြီးလျှင် အပေါ်မျက်နှာပြင်သည် ချောမွတ်၍ အောက်မျက်နှာပြင်တွင် အမွှေးနုများရှိသည်။
(ချပ်ကရာဆီယာဗီလူတီနားရိုးမာ မျိုးစိတ်တွင် အကိုင်းကလေးများ၊ အရွက်များနှင့် ပန်းခိုင်များ တွင် အမွေးနုကလေများရှိသည်။
) ယင်းမာပင်ငယ်များ၏ အရွက်များသည် နှစ်ခါငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည့်အပြင် အရွက်နု ကလေးများကလည်း ရွက်ခြား လက်ထွက်ကြလေသည်။
ဧပြီ- မေလတွင် ပန်းပွင့်များ ပွင့်လာသည်။
အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်၍ လက်မဝက်ခန့် ရှည်သည်။
ယင်းမာသီးတွင် အမြှောင်း နှစ်ခု၊ လေးခု၊ ငါးခု ရှိတတ် ပြီးလျှင် ကြက်ဥပုံ၊ သို့မဟုတ် အီလစ်ပုံ ဖြစ်သည်။
မှည့်လျှင် ကွဲတတ်သည်။
အရှည်တစ်လက်မခွဲခန့် ရှိသည်။
ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း မှည့်သည်။
အစေ့ကလေးများကြွေကျသောအခါ လေက သယ်ဆောင်သွားသည်။
ကွဲလျက်ရှိသော အသီးတောင့်များသည် ကွဲပြီးနောက် အပင်တွင်ဆက်၍ အချိန်အတန် ကြာ တည်ရှိနေတတ်ကြသည်။
အစေ့မှာ ပြား၍ အညိုရောင် ဖြစ်သည်။
ကျယ်ပြန့်၍ အမြှောင်းကဲ့သို့ ပါးပြီးလျှင် အစေ့၏ နှစ်ဆခန့်ရှည်သော အတောင်ပါ ရှိသည်။
အစေ့များကို အစေ့ ကွဲပြီးလျှင် အရိပ်အတွင်း၌ တဖြည်းဖြည်း သွေ့ခြောက်မသွားမီ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ သို့မဟုတ် မတ်လအတွင်းတွင် စုသိမ်းသင့်သည်။
အလေးချိန် တစ်ပေါင်ရှိသော အစေ့များမှ ယင်းမာပင် ကလေးပေါင်း ၁၄၅ဝ ခန့် ရမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ပျိုးခင်းများတွင် အစေ့များမှ အညှောက်ကလေး များသည် ၁ဝ ရက်၊ ၁၅ ရက်အကြာတွင် ထွက်လာတတ်သည်။
အပင်ငယ်များ လေးလက်မ မှ ခြောက်လက်မထိ ကြီးလာကြသောအခါ တွင် မိုးဦးကျ၌ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။
ပျိုးပင်ကလေးများသည် ပထမတစ်နှစ်အတွင်း၌ တစ်ပေမှ တစ်ပေခွဲအထိ အတော်အကြီး မြန်သည်။
ဒုတိယနှစ်အတွင်းတွင် သုံးပေကိုးလက်မမှ ခြောက်ပေ ဆယ်လက်မအထိ အကြီးအလွန်မြန်သည်။
တတိယနှစ်တွင် ဆယ်ပေအထိ မြင့်လာတတ်သည်။
ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည် လည်း ငါးလက်မမှ ခြောက်လက်မအထိ ရှိလာတတ်သည်။
ခြောက်နှစ်ကြာသောအခါတွင် ၁၈ ပေအထိ မြင့်လာတတ်ပြီးလျှင် ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည်လည်း တစ်ပေခွဲအထိ ကြီးလာ တတ်လေသည်။
မိုးကုန်လောက်တွင်မူ ပျိုးပင်များကို စိုက်ပျိုးလျှင် ပထမ ပူသော လများတွင် ရေလောင်းပေးသင့်သည်။
အရိပ်အတွက် လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင် စိုက်လျှင် တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်ကို ပေ ၄ဝ ခန့် ခွာ၍ စိုက်သင့်သည်။
ယင်းမာသားသည် ခွဲစ စိတ်စတွင် အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၍ လေ၊ အလင်းတို့နှင့် တွေ့ထိဖန်များလျှင် ညိုဝင်းသောအရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
အိမ်အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် ပွတ်ခံရန် ကောင်းသောသစ်သားဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယင်းမာသားကို များသောအားဖြင့် အိမ်ဆောက်ရာ၌ ထုပ်နှင့် လျောက်များအတွက် အသုံးချလေ့ရှိကြသည်။
မှန်ကူကွက်များ၌ တပ်ဆင်ရန် လှပသော သစ်သားလည်း ဖြစ်သည်။
ပျဉ်ပြားငယ်များ ခွဲစိတ်၍ရသော သစ်သား ဖြစ်သဖြင့် စည်များ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ထို့အပြင် ပန်းပုထုရန်ကောင်းသော သစ်သားလည်း ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အပင်များ။
ယောင်လူမျိုးသည် မွန်ခမာအနွယ်ဝင်ဖြစ်၍ မျောင်၊ ယောင်လူမျိုးအုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင် သည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ယောင်လူမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း၊ မျောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် မြောင်ဇီးလူမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း မဖော်ပြခဲ့ချေ။
မျောင်စီးလူမျိုးနှင့် ယောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြ၍ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် မိုင်းပိန်နယ် တို့၌လည်း ယောင်လူမျိုးတို့ နေထိုင်သော ကျေးရွာအချို့ရှိခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ နောက်ကျစွာဝင်ရောက်လာသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ယောင်လူမျိုးတို့သည် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ နေထိုင်ပုံအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း တရုတ်အမျိုးသားတို့နှင့် နီးစပ်သည်။
တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း မပျောက်ပျက်ရအောင် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။
ယောင်လူမျိုးတို့၏ ကျေးရွာတိုင်းတွင် တရုတ်စာကို သင်ကြားပေးမည့်သူ ရှိ၍၊ ထိုဆရာအား ရွာသားတို့က ထောက်ပံ့ထားရသည်။
တရုတ်အမျိုးသားဆရာကို မရနိုင်လျှင် ယောင်အမျိုးသားထဲမှ တရုတ်စာထက် တစ်ဦးဦးကို ဆရာအဖြစ် ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။
အိမ်တိုင်း၌လည်း တရုတ်စာပေဆိုင်ရာ စာအုပ်တစ်မျိုးမျိုးကို တရိုတသေထား၍ ကလေးသူငယ်တို့ကို မကြာခဏ သင်ကြားပေးလေ့ရှိကြသည်။
ယောင်အမျိုးသားတို့သည် တရုတ်အမျိုးသားတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးတို့ကမူ မိမိတို့လူမျိုးစု ဓလေ့အတိုင်း ရင်ဖုံးအင်္ကျီနှင့် ထဘီတိုကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ယောင်အမျိုးသမီးတို့ ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းပုံမှာ ထူးခြားသည်။
သုံးထောင့်ချွန် ဝါးဘောင်ပေါ်တွင် သားရေတစ်ထပ်ဖုံး၍ အဝတ်နီဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသော ခေါင်းပေါင်းကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ အသက်မွေးကြသည်။
ဆန်စပါး၊ ဝါ၊ ပြောင်းနှင့် ဘိန်းပင်ကို စိုက်ပျိုးသည်။
ယောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ဘာသာ နေထိုင်လေ့ရှိသည်။
နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ယစ်မျိုးခွန် ယစ်မျိုးခွန်ဟု ဆိုလျှင် သာမန်အားဖြင့် အစိုးရက ဘိန်း ဘင်း၊ ကစော်၊ လှော်စာ၊ အရက် စသော ယစ်မူးစေသည့် ကုန် ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ရသော အခွန်ဟူ၍ လူအများ သိကြသည်။
စင်စစ်အားဖြင့် ယစ်မျိုးခွန်ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း ဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသော အခွန် ပင် ဖြစ်သည်။
အစိုးရထံမှ ထိုကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခွင့် လိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေသည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ထို့အပြင် အစိုးရက သတ်မှတ်ထားသော ကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ခွင့် အထူးလိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေ သည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ယစ်မျိုးခွန် သည် ပြည်တွင်းဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံ ရသော အခွန်ဖြစ်၍ အကောက်ခွန်သည် ပြည်ပမှ တင်သွင်း သော ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသောအခွန် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
ထိုအခွန် နှစ်မျိုးစလုံးကို ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သူက သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းတင်သွင်းသူကသော်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ကြ ရသည်မဟုတ်။
ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးပေါ်တွင် ထပ်ဆောင်းထား သည်ဖြစ်၍ ဝယ်ယူသုံးစွဲသူတို့ကသာ ထမ်းဆောင်ကြရလေ သည်။
ယခင်က ယစ်မျိုးခွန် စည်းကြပ်ကောက်ခံနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးအမည်၊ လုပ်ငန်းအမျိုးအမည်တို့သည် ထူးထွေ များပြားခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ၌မူကား အဓိကအားဖြင့် စီးကရက် ဆေးလိပ်၊ မီးခြစ်၊ သေရည်သေရက် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်ခွင့်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ရောင်းချခွင့်အတွက်သော်လည်းကောင်း စည်းကြပ်ကောက်ခံသော အခွန်မှာ ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်လေ သည်။
အခွန်အတုတ်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အခွန်။
စန္ဒီ၊ ပရမီသွာ၊ ဗိဿဏိုး အစရှိသော ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားတို့ ကိုးကွယ်သော နတ်ကြီးတို့ကို အကြီးအမှူးထား၍ အမျိုးမြတ် သော ပုဏ္ဏားတို့၏ အယူဝါဒအားဖြင့် ကျင့်ဝတ်သိက္ခာပုဒ်နှင့် ပုဏ္ဏားတို့ ကို လှူဒါန်းပူဇော်ပြီးလျှင်၊ တိရစ္ဆာန်သတ္တဝါတို့ကို သတ်၍ လည်ချောင်းသွေးဖြင့် ထိုအကြီးအမှူးထားသော နတ် တို့အား ပူဇော်ခြင်းသည် ယဇ်မည်၏။
ဤသို့ဖြင့် အပူဇော်ခံ ရသော နတ်ကြီးတို့ နှစ်သက်၍ အလိုရှိရာအကျိုးကို ပေးနိုင် သည်ဟု ထင်မှားကြကုန်၏။