kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဦးတာကလယ်သည် နာယကအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးချစ်မောင်က ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ရလလဖအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ခွန်ထိဆောင်နှင့် ခွန်သူရိန် ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့သည် ‘ပအိုဝ်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့’ အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်မှူးချစ်မောင် ဦးဆောင်သောအစုသည် နအဖထံ လက်နက်ချခဲ့သဖြင့် ရလလဖ ဌာနချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးတာကလယ်နှင့် နာယကအဖွဲ့သာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။
ဦးတာကလယ်သည် ကျန်ရှိသူများနှင့်အတူ ရလလဖကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းကာ ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဦးတာကလယ်ကို ဥက္ကဋ္ဌ၊ ခွန်စိန်ရွှေနှင့် စောဖားမူတို့ကို ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ ၁၁ ဦးပါ ဗဟိုကော်မတီအသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အဓိက ဖြစ်ရပ်များ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဆီဆိုင်မြို့နယ် နောင်ထောင်တွင် နှစ် ၇၀ ပြည့် ပဒေသရာဇ်စနစ် တော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း စစ်ပြီးခေတ်မှာ ၁၉၄၆ မှာ ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ရကသ) (Rangoon Student's Union) ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ကိုသန်းကြွယ်(နောင် - မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် ( ‘ဗကသ’ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ )၊ ကိုသန်းထွန်း (နောင် - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ) နဲ့ ကိုညီညီ (နောင်-စာရေးဆရာ လင်းယုန်နီ) တို့ ဦးဆောင်ပြီး ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှား ခဲ့ပါတယ်။
လုပ်ငန်းစဉ် ၁၉၄၆ ဇွန်လမှာ ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုသန်းထွန်းက အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ကိုညီညီ က တာဝန်ခံ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိတဲ့ ‘ကျောင်းသားဟစ်တိုင်’ သတင်းစာ ထွက်ပေါ် လာခဲ့ ပါတယ်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် မှာ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် က အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ သခင်ဝတင်နဲ့ အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် တို့နှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂရဲ့ခေါင်းဆောင်( ကိုယ်စားလှယ်) အဖြစ် ပါဝင် ဦးဆောင် ခဲ့တယ်။
၁၉၄၇ မှာ ကိုသန်းထွန်း ‘ဗကသ’ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီးတဲ့နောက် ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ကိုညီညီ က ဆက်လက်ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၄၇-၄၈ ပညာသင်နှစ်မှာ ရကသ ကနေ ‘ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ’ ဆိုတာ ဘာလဲဆိုတာကို ဟောပြောပေးဖို့ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကိုရော ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ကိုပါ ဖိတ်ကြားပြီး ဟောပြောစေခဲ့ပါတယ်။
ဗကပ က လက်ခံပြီး သခင်သန်းမြိုင်၊ သခင်တင်ထွန်း နဲ့ ရဲဘော်အောင်ကြီး တို့ တက်ရောက် ဟောပြော ပေးခဲ့ကြပေမဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ကတော့ ငြင်းပယ်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၄၈-၄၉ ရဲ့ ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုညီညီ က ဦးစီးပြီး ကုန်ဈေးနန်းကျဆင်းရေး အတွက် ရွှေတိဂုံ ဘုရား စနေထောင့် တန်ဆောင်း မှာ ရကသ က ဦးဆောင်တဲ့ ဆန္ဒပြ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့ပါတယ်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ၁၉၄၉ နှစ်ဦးပိုင်း မှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အင်းစိန်တိုက်ပွဲ များကြောင့် ပိတ်ထားရတဲ့ တက္ကသိုလ် နဲ့ အထက်တန်း ကျောင်းများ ပြန်ဖွင့်ချိန်မှာ (တချို့သော ဗကသ၊ တကသ၊ ရကသ ခေါင်းဆောင်များ အဖမ်းခံရသူရှိ တောထဲ ရောက်သွားသူရှိ ဖြစ်နေရရာမှာ) စည်းရုံးရေးကော်မတီ ၁၉၄၉ ထဲမှာပဲ ‘ရကသ စည်းရုံးရေး ကော်မတီ’ ကို ကိုစိုးသိန်း၊ ကိုတင်ထွတ်၊ ကိုစိုးနိုင်၊ ကိုခင်မောင်ညွန့်၊ ကိုဉာဏ်ထွန်း၊ ကိုအုံးမောင်၊ ကိုတင်မောင်၊ မသန်းသန်းမြ၊ မမေမေရီ တို့နဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
တရားဝင် တကသ အဆောက်အဦး မှာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ ကို ဖိတ်ကြားပြီး ‘ရကသ’ကို တရားဝင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်း တဲ့ အခါမှာ တော့ ကိုစိုးသိန်း - ဥက္ကဋ္ဌ ကိုတင်ထွတ် - အတွင်းရေးမှူး (နောင်-မော်ကွန်းထိန်း-ဆေး ၁) ကိုအုံးမောင် - စည်းရုံးရေးမှူး ကိုထွန်းကြွယ် - ပြန်ကြားရေးမှူး ကိုမြင့်သိန်း မသန်းသန်း၊ မမေမေရီ တို့နဲ့ တရားဝင် ‘ရကသ’ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ ပါတော့တယ်။
ရကသ ဟာ ပေါ်ပေါက်လာချိန်ကစပြီး ဗကသ၊ တကသ နဲ့အတူ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများနဲ့ နိုင်ငံအရေး လှုပ်ရှားမှု ကြီးငယ် အထွေထွေ ကြားထဲမှာ အချိန်နဲ့တပြေးညီ တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင်လှုပ်ရှား ရပ်တည်ခဲ့ပါတယ်။
ရကသ နှင့် စစ်အစိုးရ ၁၉၆၂ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းခေါင်းဆောင်တဲ့ စစ်အစိုးရတက်လာချိန်မှာလည်း စစ်အစိုးရဲ့ အာဏာသိမ်းမှုကို ‘ရကသ’ က ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဆဲဗင်းဂျူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ခါနီး ဇူလိုင် (၃) ရက်နေ့မှာလည်း ရန်ကုန်ခရိုင် တန်းမြင့် ကျောင်းထွက် စာမေးပွဲဖျက်သိမ်းမှု ကို ကန့်ကွက်တဲ့ဆန္ဒပြပွဲ တရပ်ကို ‘ရကသ’ က ကြီးမှူး ကာ တကသ အဆောက်အဦကြီး အတွင်း ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ရကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဖိုးထင် က သဘာပတိ ပြုလုပ်ပြီး ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုသက်၊ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဗဆွေလေး တို့ စကား ပြောခဲ့ကြပါတယ်။
(၇) ရက်ဇူလိုင်နေ့မှာလည်း အာဏာပိုင်များဖက်ကနေ တက္ကသိုလ် နယ်မြေထဲအထိဝင်ပြီး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်တွေ ကို အတင်းပတင်းလိုက်လံဖမ်းဆီးရာမှာ ရကသ အတွင်းရေးမှူး ကိုဉာဏ်ဝင်း အဖမ်းခံခဲ့ရပါတယ်။
၁၉၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွန်းလာတဲ့အချိန်မှာလည်း ‘ရကသ’ ဆိုတဲ့ ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂရဲ့ အသံ တကျော့ပြန် ထွက်ပေါ်ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်တာကြားရပါတယ်။
အခြားကြည့်ရန် ဗကသ တကသ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (၁၉၃၅-၁၉၃၆) ဥက္ကဋ္ဌ ကိုနု၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုရာရှစ် thumb|နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု ကာလ ၁၉၄၆-၁၉၄၇ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၊ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်များအား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံရှေ့ မြက်ခင်းပြင်တွင် အတူတကွ တွေ့မြင်ရသော သမိုင်းဝင် ဓာတ်ပုံ ဖြစ်သည်။
သမဂ္ဂအဆောက်အဦ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဓိပတိ ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာ (Sir Harcourt Butler) ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဆန်စက်သူဌေး ဦးညိုက သမဂ္ဂအဆောက်အဦ တည်ဆောက်နိုင်ရန် ငွေ တသိန်း ခုနှစ်သောင်း လှူဒါန်းသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်တွင် ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာက အုတ်မြစ်ချပေးသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ရာ ၁၉၃၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ပြီးသည်။
ကျောင်းအုပ်ကြီး မစ္စတာ စလော့ (D. J. Sloss) က အားကစားရုံအနီး မြက်ခင်းတွင် ဧည့်ခံပွဲလုပ်ကာ ဦ:ညိုအား ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒေါက်တာဘွဲ့ အပ်နှင်းသည်။
အောင်ထွန်း, "မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုသမိုင်း", သမဂ္ဂစာစဉ်, ၂၀၀၇ သမဂ္ဂအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း ၁၉၃၀၊ စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အဆောင် ကျောင်းသားများ၊ နေ့ကျောင်းသားများ စုဝေး ညှိနှိုင်း ကြပြီး ကိုကျော်ခင်၊ ကိုတင့်ဆွေ၊ ကိုဘဂျမ်း တို့က တရား သူကြီး ဦးဘနှင့် တွေ့ဆုံပြီး သမဂ္ဂ စည်းမျည်း ရေးဆွဲရန် ကော်မတီ တခုကို ဖွဲ့စည်းခွင့် ရခဲ့ပေသည်။
စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျောင်းထု အစည်းအဝေးမှ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ တခု ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ် ကြသည်။
၎င်းနောက် အောက်တိုဘာ ကျောင်းပိတ်ရက် အတွင်း သမဂ္ဂ စည်းမျည်း များကို ရေးဆွဲ ကြသည်။
နိုဝင်ဘာ လဆန်းတွင် ရေးဆွဲ ပြီးစီးပြီး၊ နိုဝင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ် ရေးထိုး၍ ကျောင်းသား ထုထံ ချပြကာ မှတ်ချက်များ တောင်းခံ ခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ လတွင် ကျောင်းသားထု စည်းဝေး ပွဲကြီးမှ တညီတညွတ်တည်း သဘောတူ ဆုံးဖြတ် ကြပြီး၊ အမှုဆောင် ၉ ဦးဖြင့် စတင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ယင်း အမှုဆောင် အဖွဲ့သည် သမဂ္ဂ အဆောက်အဦ ကိစ္စ အပြင် သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ဥပဒေ ဆက်ရေးဆွဲ ရန်နှင့် ပတ်သက်၍ တက္ကသိုလ် အာဏာပိုင် များနှင့် စေ့စပ် ဆွေးနွေးရန် အခွင့် အာဏာ ရှိလာ ခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် "ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)" ကို ဖွဲ့စည်း ခဲ့ကြသည်။
ဝင်းတင့်ထွန်း, "ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း", နေ့သစ်အင်အားစု, ၂၀၁၀ သမဂ္ဂ၏ ရည်ရွယ်ချက် ၁။
လူမှု ဆက်ဆံရေး နယ်ပယ်၌ အစုအပေါင်းဖြင့် ကောင်းစွာ ဆောင်ရွက် နိုင်သော ဘဝကို ဖြစ်ထွန်း လာစေရန်။
မိမိကိုယ် မိမိ အားကိုး၍ လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက် နိုင်သော ဘဝကို ဖြစ်ထွန်း လာစေရန်။
တာဝန် ဝတ္တရား များကို သိတတ်သော စိတ်ဓာတ်များ ဖြစ်ပေါ် လာစေရန်။
ခေါင်းဆောင်များ ၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး တကသဥက္ကဋ္ဌသည် ကိုထွန်းစိန် ဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးမှူးမှာ မောင်ဗစိန် (နောင်-သခင်ဗစိန်) ဖြစ်သည်။
“တကသ”၏ နာမည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာသည်မှာ ၁၉၃၆-ခုနှစ်၊ ဒုတိယ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သပိတ်ကြီး အပြီးဖြစ်သည်။
ကိုနု၊ ကိုအောင်ဆန်း၊ ကိုရာရှစ်တို့နာမည်များနှင့်အတူ တကသ ယှဉ်တွဲပြီး ပေါ်လွင်လာခဲ့သည်။
၁၉၃၈ -ခုနှစ်၊ ထောင့်သုံးရာပြည့်အရေးတော်ပုံကြီးအတွင်းမှာလဲ တကသ၏အခန်းသည် ‘ဗကသ’နှင့်အတူ ဂုဏ်ပြောင်စွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြသော တကသ ခေါင်းဆောင်များမှာ ကိုအောင်ဆန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ကိုဗဆွေ၊ ကိုနု၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အာဏာရှင် လှရွှေ တို့ဖြစ်သည်။
နယ်ချဲ့လက်အောက်ကနေ အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု တိုက်ပွဲ အတွင်း “တကသ”၏ အခန်း ကဏ္ဍဟာ အရေးပါခဲ့သလို တကသ သမဂ္ဂအဆောက်အဦကြီး အတွင်း အရေးကြီး အစည်း အဝေး ကြီးများ သမိုင်းဝင် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုကြီးများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ ထင်ရှား လာကြမယ့် ခေါင်းဆောင် အများစုကြီးသည် တကသထွက်များ ဖြစ်ကြသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်း ထင်ရှားခဲ့ကြသော ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်၊ တကသ ခေါင်းဆောင်များမှာ ကိုစိုးသိန်း၊ ကိုဘကောင်း၊ ကိုယု၊ ကိုဗဆွေလေး၊ ကိုညိုဝင်း၊ ကိုလှရွှေ (ဘိုကလေး)၊ ကိုလှကြည် (ဘိုကလေး) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တကသ၏ နောက်ဆုံး တရားဝင် ဥက္ကဋ္ဌမှာ ကိုဗဆွေလေးဖြစ်သည်။
လှုပ်ရှားမှုများ ဗမာပြည် လွတ်လပ်ရေးကြေညာနိုင်ပြီးနောက်ပိုင်း ဖဆပလ၊ အိမ်စောင့်၊ ပထစအစိုးရတွေရဲ့အုပ်စိုးမှု ကာလ တလျှောက်လုံး မှာလဲ ပြည်သူတွေ နဲ့အတူ ရပ်တည်ကာ တော်လှန်တဲ့ကျောင်းသားထုရဲ့သမိုင်းကို ဂုဏ်ရောင်ပြောင်စွာ ဆက်လက် သယ်ဆောင် နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဗမာပြည်မှာ ‘တကသ’ ရွေးကောက်ပွဲများ ဟာ အသန့်ရှင်းဆုံး အလွတ်လပ်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ ပါတယ်။
အုပ်စိုးသူ အစိုးရ အဆက်ဆက် က ‘တကသ’ အတွင်းမှာ အစိုးရ အလိုတော်ရိ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် များ ပေါ်ထွက် နေရာ ယူနိုင်အောင် နည်းအမျိုးမျိုးနဲ့ ကြိုးပမ်း ခဲ့ကြပေမဲ့ ယေဘုယျအားဖြင့် အောင်မြင်မှုမရခဲ့ဘဲ ပြည်သူလူထု ဘက်က ရပ်တည်တဲ့ စစ်မှန်တဲ့ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များ သာ “တကသ” ရဲ့အလံကို ဂုဏ်ရောင် ပြောင်ပြောင် လွှင့်ထူ နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။
သမဂ္ဂအဆောက်အဦ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သမိုင်းဝင် ဆဲဗင်းဂျူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ထွက်လာရာ စစ်အစိုးရက တကသ ကို ဖျက်သိမ်းစေခဲ့သည်။
၈ ရက်နေ့တွင် တကသ သမဂ္ဂ အဆောက်အဦကိုလည်း ၃နာရီခွဲ-၄နာရီ ခန့်တွင် ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့် ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။
အခြားကြည့်ရန် ဗကသ ရကသ တကသ ဥက္ကဋ္ဌများ စာရင်း ပထမဆုံးသမဂ္ဂရွေးကောက်ပွဲ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဖျက်သိမ်းပြီး အဖွဲ့အစည်းများ။
ကရင်အမျိုးသားများဟာ ကရင်အမျိုးသားအသင်းကြီးဖြစ်တဲ့ (KNA) ကို (၁၈၈၁) ခုနှစ်မှာ စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
Karen National Association (KNA) ကို ကရင်အမျိုးသားတွေကတော့ ဒေါကလူ လို့ ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ ပထမဆုံး သော ဥက္ကဋ္ဌဟာ ဒေါက်တာ တီးသံပြာ ဖြစ်သည်။
ကရင်မျိုးနွယ်စု အားလုံး တလုံးတစည်းရှိရေး ကို ဦးတည်ပြီး၊ ကရင် လူမျိုးများ ရဲ့ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး တိုးတက်မှုများ ကို ပညာပေး ဆောင်ရွက်ရန်၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ပြီး ကရင် လူမျိုးများ အား မြန်မာ လူမျိုးများ ရဲ့ လွှမ်းမိုးခြင်းတို့မှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်သည်။
ဒေါကလူဟာ ကရင်အမျိုးသားတွေ ရဲ့ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားအဖွဲ့အစည်း၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ရုံမက၊ ဗမာပြည်မှာ အဦးဆုံး အစောဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးလဲ ဖြစ်သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးပဏ္ထာဝံသ၊ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စောမြသိန်း ဖြစ်ပြီး၊ စောဘသန်းရွှေ၊ စောဖေသာ တို့က ဦးဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဗမာပြည် ဥပဒေပြု အဖွဲ့ထဲမှာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
အဖွဲ့ချုပ် မှ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်တဲ့ ဦးစောဖေသာ ဟာ ဝတ်လုံတော်ရ တဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၂ မင်းတိုင်ပင် အမတ် ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် ဖွဲ့စည်းတဲ့ ဥပဒေပြု ကောင်စီမှာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရအဖွဲ့မှာ တရားရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
မှတ်စု ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် လို့ ဝင်းတင့်ထွန်း ရဲ့ စာအုပ်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ကရင်ဆိုရှယ်ဆားဗစ်ကလပ် (Karen Social Service Club) က ကမကထပြုပြီး ရန်ကုန်မြို့ မှာ ခေါ်ယူ ကျင်းပတဲ့ ကရင်လူထု အစည်းအဝေးကြီး ကနေ ဖွဲ့စည်းခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၄၅၊ ဇွန်-၃၀ ရက်မှ ဇူလိုင်-၅ ရက်နေ့ အထိကျင်းပခဲ့တဲ့ ကရင် လူထုအစည်းအဝေး ပွဲကြီးကနေ ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက် ကတော့ ကရင်လူမျိုးများ နိုင်ငံရေး အားဖြင့် တစည်းတရုံးတည်း ဖြစ်စေရန် နဲ့ သီးခြားကရင်ပြည်နယ် ရရှိစေရေးဖြစ်ပါတယ်။
မစ္စတာ ဆစ်ဒနီလူနီ၊ စောဘိုးချစ်၊ စောသာဒင်၊စောဘဦးကြီး၊ စောဘမောင်၊ မန်းဘခင်၊ ဆရာသာထို စတဲ့ ကရင် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်တွေ နဲ့ ဖွဲ့စည်းပေါ် ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၄၆၊ ဖေဖော်ဝါရီ-၄ ရက်မှ ၆-ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ မှာ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကရင်ညီလာခံကြီး ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ကရင် ဗဟိုအဖွဲ့ က သီးခြား ကရင်ပြည်နယ် တည်ထောင်ရေး အဆို တင်သွင်းခဲ့သည်။
ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ ကနေ မစ္စတာ ဆစ်ဒနီ လူနီ ၊ စောသာဒင်၊ စောဘိုးချစ်၊ စောဘဦးကြီး တို့ပါဝင်တဲ့ ကရင် ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဗြိတိသျှ အစိုးရရဲ့ သဘောထား ကို စုံစမ်းစေဖို့ အင်္ဂလန်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ ဟာ ကရင်ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး၊ သီးခြား ကရင်ပြည်နယ် တည်ထောင်နိုင်ရေး အတွက် စတင်ကြိုးပမ်းလှုပ်ရှားခဲ့တဲ့ ကရင်အမျိုးသား နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းကြီးတခု ဖြစ်သည်။
အတိုကောက်အားဖြင့် “ပယကဖ” လို့ခေါ်ပါပြီး ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှာပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ ကချင်အမျိုးသားအဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်ပါတယ်။
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး နဲ့ လွတ်လပ်ရေး အတွက် ရည်စူး ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကချင် အမျိုးသား များလဲ ဗမာများ နဲ့အတူ လွတ်လပ်ရေး အရယူရေးအတွက် တတပ်တအား ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့တဲ့ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပါတယ်။
ကချင် ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်တဲ့ “ဆမားဒူဝါး ဆင်ဝါးနောင်” က ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၄၅၊ ဒီဇင်ဘာ-၁၅ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
မြို့နယ်ခရိုင် အသီးသီးက ကရင်လူငယ်များကို ဖိတ်ကြားပြီး သင်တန်းပေး ဖွဲ့စည်း ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲမှာ ပါဝင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
စောထွန်းစိန်၊ စောမြင့်သိန်း၊ မန်းဝင်းမောင်၊ စောစံဘိုးသင်၊ မန်းဘခိုင် စတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၄၇၊ ဖေဖော်ဝါရီ-၅ ရက်နေ့မှာ ကေအဲန်ယူ ဖွဲ့စည်းတဲ့အခါ ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ ဟာ အင်အားစု တခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် သင့်မသင့် ကိစ္စအပေါ် သဘောထား ကွဲပြားရာက ကေအဲန်ယူ အဖွဲ့ကြီးကနေ ပြန်လည် ခွဲထွက်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်-မတ်လ မှာ ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ အဖြစ် သီးခြား ပြန်လည်ခွဲထောင်ပါတယ်။
၁၉၄၇ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံခဲ့ပါတယ်။
စောစံဘိုးသင်၊ မန်းဘခိုင်၊ မန်းဝင်းမောင် (နောင်-သမ္မတကြီး) တို့ဟာ လွှတ်တော်အမတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မတီမှာ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။
မန်းဘခိုင် ဟာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တို့နဲ့အတူ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရတဲ့ အာဇာနည် တဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး မန်းဝင်းမောင်နဲ့ စောစံဘိုးသင် တို့ဟာလည်း လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီးစ လွတ်လပ်သော မြန်မာ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ပထမဆုံးသောအစိုးရအဖွဲ့မှာ ဝန်ကြီးတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြပါတယ်။
thumb|နိုင်ရာဂရာ ရုပ်ရှင် ဝတ်စုံစမ်းဓာတ်ပုံ အရိုက်ခံနေသော မွန်ရိုး မာရီလင် မွန်ရိုး (၁ ဇွန် ၁၉၂၆ - ၅ ဩဂုတ် ၁၉၆၂) သည် အမေရိကန်လူမျိုး သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် နှင့် ကိုယ်ဟန်ပြမယ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များနှင့် ၁၉၆၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသောစံပြုရုပ်သွင်အနေဖြင့် ကျော်ကြားလာကာ ငွေကြေးမြတ်စွန်းသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအများစုတွင် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၉၂၆ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် နော်မာ ဂျီးန် မော်တင်ဆန် ဟူသော အမည်ဖြင့် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နှစ်ခြင်းပြုသော အချိန်တွင် နော်မာ ဂျီးန် ဘိတ်ကာ ဟူသော အမည်ဖြင့် နှစ်ခြင်း ပြုခဲ့သည်။
မိခင်ဖြစ်သူမှာ စိတ်မတည်ငြိမ်သူဖြစ်သည့်အပြင် ကလေးငယ်အားလည်း စောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်း မရှိသောကြောင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဟောသွန်းမြို့ရှိ အဲဘတ်နှင့် အိုင်ဒါ ဘိုလန်ဒါ တို့က ခုနှစ်နှစ်အရွယ်အထိ မွေးစားခဲ့သည်။
Monroe, Marilyn; Hecht, Ben (2006) "My Story" Taylor Trade Publishing. သရုပ်ဆောင် ဘဝ မွေးစားမိဘများဖြင့် အချိန်ကုန်ခဲ့သော မွန်ရိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အနေနှင့် ခရီးစခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုမြေခွေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး၏ ဇာတ်ကားတစ်ခုတွင်ပါဝင်ရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခွင့် ရခဲ့သည်။
အစောပိုင်းတွင် လူငယ်သရုပ်ဆောင် အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော ကတ္တရာတော (The Asphalt Jungle) နှင့် အလုံးစုံသော ဧဝအကြောင်း (All About Eve) ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် ပရိသတ်လက်ခံမှုကို ကောင်းစွာ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၂ သို့ရောက်သော် တံခါးခေါက်ဖို့ မပျင်းနဲ့ (Don't Bother to Knock) အမည်ရှိဇာတ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရလာသည်။
၁၉၅၃ ထွက် နိုင်ရဂါရာ (Niagara) အမည်ရှိ အကြမ်းပတမ်းဇာတ်ကားတွင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ရုပ်မှာ လူကြိုက်များသည်။
မိသားစုဘဝ အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ဂျိန်း ဒေါ့ဂါတီနှင့် လက်ထပ်သည်။
ကိုယ်ဟန်ပြမယ် စလုပ်သော် ယောက္ခမဖြစ်သူက မကြည်ဖြူသဖြင့် စစ်ထွက်နေသော ဂျင်မီနှင့် အဝေးရောက်ကွာနည်းသုံးကာ လမ်းခွဲသည်။
ဒုတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် ဘေ့ဘောသမား ဂျိုးဇက် ဒီမက်ဂီရို ဖြစ်သည်။
ကိုးလသာ ပေါင်းပြီး သဘောထား မတိုက်ဆိုင်သဖြင့် ကွာသည်။
၁၉၆၂ အစောပိုင်းတွင် ဂျိုးနှင့် ပြန်လက်ထပ်မည်ဟူသောသတင်း ထွက်သည်။
တတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ အာသာ မေလာ ဖြစ်သည်။
အာသာနှင့် သားသမီးရရန် အခွင့်အရေးများ ပေါ်သော်လည်း စိတ်ဖိစီးမှု၊ အရက်နှင့် ဆေးဝါးများ အလွန်အကျွံသုံးမှုကြောင့် နှစ်ယောက်မှာ အဖက်မတင်။
သားအိမ်အပြင်၌ သန္ဓေတည်သော ကလေးကိုလည်း ဖယ်လိုက်ရသည်။
ပြင်သစ်မင်းသားနှင့် ဇာတ်လမ်းပွားမိသော မွန်ရိုးကို မေလာလည်း လမ်းခွဲသွားသည်။
ဘဝနိဂုံး မွန်ရိုး၏ ဘဝနောက်ဆုံးနှစ်များမှာ နာမကျန်းမှုများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာများ၊ သတင်းဆိုးထွက်မှုများနှင့် ရှုပ်ထွေးနေသည်။
သေမှုသေခင်းအရ အိပ်ဆေးအသောက်လွန်သည်ကသာ လက်သည်အဖြစ် မှတ်တမ်းကျန်သော်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အဆုံးစီရင်သည်ဟုထင်မှတ်အောင် ဖန်တီးထားသည့် လုပ်ကြံမှုဟုလည်း လူပြောများသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်၊ အသက် ၃၆ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ Category:၁၉၂၆ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၆၂ မွေးဖွားသူများ။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးအား ပေမှ စက္ကူပေါ်သို့ ရောက်သည်အထိ ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားသည့်စာအုပ်၏ ပထမဆုံးစာမျက်နှာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၉၂၀(အကိုးအကားလိုအပ်) ကျော်ခန့်က ရေးသားခဲ့သည် လင်္ကာကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းလင်္ကာကြီးကို ရေးသားသူမှာ အင်းဝခေတ် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် သက်တော် တစ်ဆယ့်ခြောက်နှသ်အရွယ် လူအဖြစ်နှင့်စ၍ ရေးသားခဲ့ရာ အသက် ၂၀ ရဟန်းဘဝရောက်မှသာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို နိဂုံးကမ္ပတ် အပြီးသတ်ခဲ့လေသည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၏ မှီငြမ်းပြုရာကျမ်းမှာ တေ-ဇ-သု-နေ-မ၊ ဘူ-စန်-နာ-ဝိ-ဝေ ဟူသော ဇတ်တော်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့တွင် ဆဋ္ဌမမြောက် ဘူရိဒတ္တ ဘူရိဒတ်ဇာတ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။
ဇာတ်နိပါတ်တော်များကို ကဗျာလင်္ကာသွားဖြင့် မြန်မာပြန် ဖွဲ့ဆိုရေးသားကြရာတွင် ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးသည် အဦးအစ ပထမဆုံးဖြစ်၍ နှောင်းဇာတ်တော်ဘွဲ့ပျို့ ကဗျာလင်္ကာများမှာ ဤဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို နည်းမှီဘွဲ့ဆိုရေးသားကြရပေသည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာ အပိုင်းကဏ္ဍ ဘူရိဒတ် ဇာတ်တော်တွင် ဘူရိဒတ် နဂါးမင်း၏ အကြောင်းအရာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းနှင့် ဘူရိဒတ်နဂါးမျင်း ဟောကြားအပ်သော တရားတော်များဟူဿ ၂ ပိုင်း၊ ၂ ကဏ္ဍရှိရာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းကို နဂရခန် ဥပုသ်ခန်း အိပ်မက်ခန်း အလမ္ပာယ်ခန်း ဗြာဟ္မခန်း၊နှင့် နဂရပဝေခန်း ဟူ၍ အခန်း ၆ ခန်း ပိုင်းခြား၍ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးဟု အမည်ပေးပြီးလျှင် ကျန်တရားတော်များနှင့် ဇာတ်ပေါင်းခန်းကိုမူ ဘူရိဒတ် ဇာတ်ပေါင်းပျို့ဟု သီးခြားအမည်တပ်လျက် စာနှစ်ဆူအဖြစ် ဖွဲ့ဆိုရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဘူရိဒတ် ဇာတ်ပေါင်းပျို့တွင် ဓတရဋ္ဌ၊ နာဂသနင်း၊ ရေမင်း မျိုးမြတ်၊ အပတ်တကုတ်၊ သမုဒ္ဒဇာ၊ ပန်ထွာသောအား၊ မင်းဖျားပရမေ၊ ဆောက်နှင်းပေသော်၊ ဆောင်လေသာကြည်၊ နဂါးပြည်၌၊ နေသည်တကွ၊ ခြင်းရာပြသား၊ နဂရခန်း၊ ရှေ့နိဒါန်းလည်း ဟူ၍လည်းကောင်း။
ဒေဝသီရိ၊ သမ္ပတ္တိကို၊ မြင်ဘိရကား၊ ဝမ်းတော်ပါး၍၊ ကြိုးစားသီတင်း၊ သုံးလေလျှင်းသား၊ အခြားဆောင်ညွှန်း၊ ဥပုသ်ခန်းဟု၊ နိဒါန်းခေါ်ထွေ ဟူ၍လည်းကောင်း။
မယ်တော်မိခင်၊ အိပ်မက်မြင်သော၊ ပုံပြင်ခင်းခင်း၊ မင်းရှေ့ကျင်း၍၊ သန့်ရှင်းဝါဒ၊ သာခလျဖြင့်၊ ရသစိတ်ဖြာ၊ အလင်္ကာ၌၊ ကရုဏာမည်ထ၊ သုပိနဟု၊ ပြခဲ့ပိုင်းခြား၊ တခန်းထားမှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊။
ဘုရားလျာကို၊ လွတ်ရာတွင်ရွေ့၊ စေ့စေ့နိဒါန်း၊ လမ္ပာယ်ခန်းဟု၊ ညွှန်းခဲ့သင်းသီဟူ၍လည်းကောင်း။
မိစ္ဆာပုဏ္ဏား၊ သားနှင့်တကွ၊ တွေ့ကြလေဟန်၊ ပြန်ပေတုံထ၊ ချဉ်းကာပြသား၊ ဗြဟ္မာဏခန်း၊ သာလွန်းချိုမြ၊ ပဉ္စမနှင့်၊ နဂရပဝေ၊ ထက်လေတုံရှောင်း၊ လုံးစုံပေါင်းသော်၊ ရှေးဟောင်းစိစစ်၊ ခြောက်ခန်းဖြစ်၏ ဟု ပြဆိုရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားစဉ်က သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ၁၆ နှစ်အရွယ်မျှသာရှိသေး၍ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ စာပေပညာမှာ ကောင်းစွာတတ်မြောက်ဟန် မရှိသေးဟု တွေးထင်မှတ်ယူကာ မိမိပြုစုသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးအပေါ် အထင်သေး၊ အမြင်သေး ဖြစ်ကြမည်အရေးကို မျှော်တွေး၍ ၁၆ နှစ်အရွယ် သူငယ်ပင်ဖြစ်သော်လည်း အတတ်ပညာကို ကြိုးစားသင်ကြားသဖြင့် မည်မျှတတ်မြောက်နေသည်ကို ပြဆိုလို၍- မှတ်လော့မှန်စွာ၊ အကြင်ငါကား၊ မန္ဒာခိဍိ၊ စသည်တို့တွင်၊ စိစစ်ကျင်သော်၊ ပေါ်လွင်မြူးရယ်၊ ပျံ့ဖြူးဘွယ်သား၊ တဆယ်ကျူးမြောက်၊ သူသိလောက်က၊ ဆယ့်ခြောက် နှစ်အောင်၊ သူတော်ဘောင်၌၊ ဆယ်စောင်ဇာတ်မျိုး၊ ပါဌ်ရိုးဂါထာ၊ ငါးရာဧက်ဒုက်၊ ကောင်းဟုတ်ဗေဒင်၊ သင်္သကရိုဋ်၊ အလိုက်အဖက်၊ လေ့ကျက်ဖွယ်ဖွယ်၊ သရာဇ္ဈယ်မှ၊ နည်းကျယ် သဒ္ဒါ၊ ကစ္စည်းမှာလည်း၊ နှုတ်ပါရွရွ၊ ဓာရဏဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဝံသာ၊ စဉ်တိုင်းလာသား၊ ပညာပါရမီ၊ ဖြည့်သည့်ပြီဟု၊ တန္ဓီခိုင်းနွယ်၊ ဆုကြီးရွယ်လျက်- ဟု ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့တွင် စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာဖွဲ့ဆိုခြင်းအကြောင်းအရင်း ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားခြင်းသည် ကဗျာလင်္ကာနှင့် စာပေကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သည်ကို သူတပါးသိစေလို၍ ရေးသလေား၊ ထင်ပေါ်ကျော်စောလို၍ ရေးသလော၊ သူတပါးရေးပြီးသော စာပေကို မိမိစာပေဖြင့် ဖိနှိပ်လို၍ ရေးသလော၊ သို့မဟုတ် အမှန်ဖြစ်စေလို၍ ရေးသလော၊ မသိနားမည်သေးသော သူတို့အား ကရုဏာရှေ့ထား သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရေးသလောဟု တွေးတောဖွယ် အကြောင်းရှိနေပြန်သဖြင့် မိမိရေးသားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှန်နှင့်တကွ မည်သို့မည်ပုံ ရေးသားခဲ့ခြင်းများကို ပြဆိုလို၍ ဖတ်ရှုမှတ်သားသူတို့အား မှတ်လွယ်စေရန်၊ နားဝင်လွယ်စေရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ အနုအကြမ်း၊ ပီတိအရသာ စသည်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ လင်္ကာဖွဲ့ရေးသားသည်ကိုလည်းကောင်း ရေးသားပြီး လူမှုအကျိုး၊ သာသနာအကျိုးကို ပြုလျှင် မိမိ၏နှလုံးသည်လည်းရွှင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်ကို ဇာတ်ပေါင်းပျို့တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ရသ ၉ ပါး ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးဤ အလင်္ကာရသ တို့သည် အခန်းအားလျော်စွာ အကြောင်းအရာ အားလျော်စွာ တည်ရှိကြပေသည်။
အထူးသဖြင့် နဂါးမနှင့် မင်းသား တွေ့ခန်းတွင် ချစ်ရေးကြိုက်ရေးပြ သိင်္ဂါရ ရသကိုလည်းကောင်း၊ စူဠလိပ်တမန်သည် ခန်းတွင် ရယ်ရွင်ဖွည်ပြ ဟဿရသကိုလည်းကောင်း၊ မယ်တော်သမုဒ္ဒဇာ အိပ်မက်ခန်းတွင် သနားကြင်နာဖွယ်ပြ ကရုဏာ ရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်ကို ဖမ်း၍ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်သည့် အလမ္ပာယ်ပုဏ္ဏားခန်းတွင် ကြည့်ရှုနားထောင်းသူတို့ စိတ်ခက်ထန်ဖွယ် ဒေါသဖြစ်ဖွယ် ရုဒ္ဓရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်း၏ မကြောင်မရွံ့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခန်းတွင် ရဲရင့်စိတ်ပြ ဝီရရသကိုလည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒဇာကို မပေးသဖြင့် နဂါးများ ဗာရာဏသီပြည်လုံးအပြည့် ဝင်ရောက်နေခန်းတွင် ကြောက်ဖွယ် ထိပ်လန့်ဖွယ်ပြ ဘယာနကရသကိုလည်းကောင်း၊ ထိုအခန်းသည်ပင် အချို့သူတို့အဖို့ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ဖြစ်၍ ဝိဘစ္ဆရသကိုလည်းကောင်း၊ နဂါးနှင့် ဖားမတန်းခိုးပြိုင်ခန်းတွင် အံ့ဩဖွယ်ပြ အဗ္ဘုတရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်ငြိမ်သက်တည်ကြည်စွာ ဥပုသ်စောင့်သုံးနေခန်းတွင် ကိုယ်စိတ်ငြိမ်းချမ်းဖွယ်ပြ သန္တရသကိုလည်းကောင်း အသီးသီးပါရှိနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။
မှတ်သားဖွယ်ရာဗဟုသုတများ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးတွင် မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသည့် ဗဟုသုတပေး လင်္ကာများလည်း အများအပြားပါရှိ၏။
မင်းသားက နဂါးမကို နန်းတော်သို့ လိုက်၍ မိဖုရားကြီးပြုရန် အပါခေါ်ရာတွင် အချို့လူတို့ စိတ်သဘောထားမကောင်း၍ မလိုက်လိုကြောင်းဖော်ပြထားသော အရေးအသားများ၊ လူတို့အမွန်အမြတ်ထား၍ သုံးဆောင်ကြသော ရတနာ ၁၀ပါးမှာ ၂မျိုး၂စားရှိကြောင်း ပြဆိုသော အရေးအသားများ၊ နေသာဒပုဏ္ဏားသည် အလမ္ပာယ်ထံမှ ပတ္တမြားကို အလိုရှိသဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ပေးဖူးသော ဘူရိဒတ်နဂါးကို ပြ၍ ပတ္တမြားနှင့် နဂါးကိုလှဲလှယ်လိုကြောင်း သားဖြစ်သူ မဒတ္တလုလင်အား တိုင်ပင်ရာ သောမဒတ္တလုလင်သည် စိတ်ထားမွန်မြတ်သူဖြစ်ပြီး ကျေးဇူးရှင်အား ကျေးဇူးကိုချေဖျက်ရန်မသင့်ကြောင်းသားက အဖအား ဆုံးမပုံကို မှတ်သားဖွယ် စပ်ဆိုထားသည်များကိုလည်းကောင်း လေ့လာတွေ့ရသည်။
ထို့ပြင် ဦးပုညသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဝတ္ထု သောဏုတ္တရမုဆိုး၏ ကိုယ်လက်အင်္ဂါကြံအင်လက္ခဏာကို ပြသရာတွင် သူယုတ်လက္ခဏာ ရှစ်ပါးသာပြသည်၊ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရမူကား နေသာဒမုဆိုးပုဏ္ဏား၏ ရုပ်လက္ခဏာတို့ကို ထုတ်ဖော်စပ်ဆိုရာ၌ ဦးပုညထက်သာလွန်လျှက် သူယုတ်လက္ခဏာ ၁၀ ပါး ရှိကြောင်းစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဘူရိဒတ်သည် ဥပုသ်စောင့်ရာမှ ထသောအခါ နတ်လုလင်အသွင်ဖြင့် နဂါးမတို့၏ ဖျော်ဖြေခြင်းကို ခံယူစဉ် နေသာဒပုဏ္ဏားတွေ့မြင်၍ တအံ့တဩ ချီးကြူးစကားဆိုရာတွင် နဂါးလုလင်ပုံပေါ်အောင် စပ်ဆိုထားသည်မှာ အလွန်ဖတ်ရှု၍ကောင်းပါသည်။
ပထမအကြိမ်ပုံနှိပ်ခြင်း ယနေ့ခေတ်တွင် ရှားပါးစာအုပ်အဖြစ်မှတ်တမ်းဝင်နေပြီးဖြစ်သော ဤဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး စာအုပ်ကို ဟံသာဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်မှ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၄ခုနှစ် မေလ တွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ၎င်းပုံနှိပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၊ ဟံသာဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၆၄ခုနှစ်၊ မေလ၊ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့။
အလင်္ကာရသဆိုသည်မှာ မြန်မာစာပေလောကရှိ လင်္ကာဖွဲ့ဆိုရာ၊ ဝတ္ထုရေးသားရာ၊ စကားပြေရေးသားရာတွင် ပါဝင်သည့် စိတ်ခံစားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည့် စာပေအရေးအသားတို့ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
အလင်္ကာရသ ကိုးပါးရှိလေသည်။
၎င်းတို့သည် အခန်းအားလျော်စွာ အကြောင်းအရာ အားလျော်စွာ တည်ရှိကြပေသည်။
၎င်းတို့၏ အမည်ခေါ်ဝေါ်ပုံမှာ ချစ်ရေးကြိုက်ရေးပြသည့်ရသကို သိင်္ဂါရ ရသ၊ ရယ်ရွင်ဖွယ်ပြသည့်ရသကို ဟဿရသ၊ သနားကြင်နာဖွယ်ပြသည့်ရသကို ကရုဏာ ရသ၊ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်သည့် စိတ်ခက်ထန်ဖွယ် ဒေါသဖြစ်ဖွယ်ရသကို ရုဒ္ဓရသ၊ ရဲရင့်စိတ်ပြသည့် ရသကို ဝီရရသ၊ ကြောက်ဖွယ် ထိပ်လန့်ဖွယ်ပြသည့်ရသကို ဘယာနကရသ၊ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ဖြစ်သည့် ရသကို ဝိဘစ္ဆရသ၊ အံ့ဩဖွယ်ပြသည့်ရသကို အဗ္ဘုတရသ၊ ကိုယ်စိတ်ငြိမ်းချမ်းဖွယ်ပြသည့်ရသကို သန္တရသ ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သည်။
ဇန်နဝါရီလ ဖေဖော်ဝါရီလ မတ်လ (၈) ရက်။
ဂျပန်အမှတ် ၂၁၅ ခြေလျင်တပ်မကြီးနှင့် ဗမာ့လွတ်လပ် ရေးတပ်မတော်တို့ နံနက် ၁၀ နာရီ တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်သည်။
စာ ၁၉၀ စာ ၉ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မိုး ဖူးကြီး တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးသည်။
စာ ၄၉ ဗိုလ်မိုးကြိုး (ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီး) က ဗိုလ်မိုး ဖူးကြီးတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံး ရသည်မှာ ဖူးကြီးအနီးရှိ သပြေကုန်းရွာမှ ဗြိတိသျှ တပ်များသို့ သတင်းပေးခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆပြီး သပြေကုန်းရွာရှိ ယောက်ျား အားလုံးကိုတန်းစီပြီး ပစ်သတ်စေသည်။
P 154 (၉) ရက်။
ဂျပန် အမှတ် ၁၅ တပ်မတော်၏ စစ်သေနာပတိချုပ် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျိုရှီရို အီးဒါး (Lieut-General Shojiro Iida)ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
စာ ၉ (၁၀) ရက်။
ဂျပန် အမှတ် ၁၅ တပ်မတော်၏ စစ်သေနာပတိ ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အီးဒါးက အမှတ် ၁၅ တပ်မတော် တစ်ချက်လွှတ် အမိန့် ၉၈ ထုတ်ပြန်ကာ ဒုတိယ ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး နာဆူ (Colonel Nasu Yoshio) အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး ဖွဲ့စည်းရန် တာဝန် ပေးအပ်သည်။
စာ ၈၇/ ၃၄၂ ဂျပန် အမှတ် ၅၅ တပ်မသည် ပဲခူးမှ မြောက်ဘက်ချီ တက်ရာ ပြင်းထန်စွာ ခုခံတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။
စာ ၁၁ (၁၁) ရက်။
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ ပြန်လည်ထုတ်ဝေသည်။
P 20 အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတီး ဝဲလ် (General Joseph Warren Stilwell 1883-1946 His soldiers called him ‘‘Vinegar Joe’’) သည် တရုတ်နိုင်ငံ ချုံကင်း (Chung King) မြို့မှ လားရှိုးမြို့သို့ ရောက်ရှိ လာသည်။
P 76 (၁၂) ရက်။
ဗြိတိသျှဗိုလ်မှူးကြီး ဝီလျှံစလင်း (Sir William Joseph Slim 1891-1970) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကလကတ္တားမြို့မှ မကွေးမြို့ သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
PP 21-22 ဗိုလ်မှူးကြီးစူဇူကီး (ဗိုလ်မိုးကြိုး) ဗိုလ်တေဇ (ဗိုလ်အောင်ဆန်း) တို့သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့အချို့ကို ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။
စာ ၁၆၀ (၁၃) ရက်။
မြန်မာပြည် စစ်တပ်များ၏ ဒုတိယဦးစီးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အလက်ဇန္ဒြား (General Harold Alexander 1891-1969 ) နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး စလင်းတို့ ပြည်မြို့၌ အစည်းအဝေး ကျင်းပပြီး နောက် ဗိုလ်မှူးကြီးစလင်းသည် အမှတ် (၁) မြန်မာတပ်မကြီး (No.1 Burma Corps) ၏ တပ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
PP 24 (၁၄) ရက်။
မေမြို့ (ယခုပြင်ဦးလွင်) တွင် အမေရိကန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတီးဝဲလ်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောရစ် General Morris) နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အလက်ဇန္ဒြားတို့ အစည်းအဝေးကျင်းပသည်။
P 79 (၁၅) ရက်။