kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကသ္ဓီရပြည်နယ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တံခါးပေါက်နှင့်ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၊ ဥရောပတိုက် အရှေ့ပိုင်း ဒေသ တို့နှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်သဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း၊ အထူးအရေးပါသော ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါကဟိန္ဒူမင်း များနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။
၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ်အရ ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်ကို ဂူလပ်ဆင်း၏လက်သို့ အပ်လိုက်သည်။
ထိုမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဆာဟရီဆင်း လက်ထက် အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု မကင်း သည့်အပြင် အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ်နှင့်လည်း အသင့်အတင့် ဆက်ဆံရလေသည်။
ထိုပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်း လွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသောသစ်တောကြီးများမှာ ကြည်နူးဖွယ်ကောင်းသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။
အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့်မြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သည်။
ကက်ရှမီးယား ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂၂၅၈ ခန့်ရှိ၍၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင် စာရင်းခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၄၃၇ဝဝဝဝ ခန့်မျှရှိသည်။
နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါဖြစ်၍လူဦး ရေ ၂ သိန်း ရထောင်ကျော်မျှ မှီတင်းနေထိုင်သော ကြီးကျယ် စည်ကားသည့် မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
ဆောင်းရာသီမြို့တော်မှာ ဂျမ်မူးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်သည်။
နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။
ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတ ညီညွတ် ၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။
လှပသာယာသော ရှုခင်းများကြောင့်၎င်း၊ မျှတညီညွတ်သော ရာသီဥတုကြောင့်၎င်း၊ ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်သို့ ဥရောပတိုက်သားများနှင့် လူချမ်းသာတို့ အများအပြားပင် သွားရောက် အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။
ထို အကြောင်းများကြောင့် ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' ဟူ၍လည်းကောင်း၊'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း'ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံးဖြစ်၍ ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်းရှိကြသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင်ကား ဟိန္ဒူများကြီးစိုးသည်။
ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယော၊ ရှရီမန်နှင့်သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။
ထွက်ကုန်များအနက်ရှောစောင်မှာ ကမ္ဘာတွင် ကျော်စောခဲ့သည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ် - ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် အငတ်ဘေး ဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့လေသည်။
သို့သော်ကော်ဇောလုပ်ငန်း ဖြင့် အစားထိုး လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ကသ္ဓီရပြည်နယ် တွင် ပိုးထည်လုပ်ငန်းမှာ တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
ပန်းပု၊ ငွေ ထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများလည်း တွေ့နိုင်သည်။
ကက်ရှမီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း များ ပြုကြသည်။
ရှေးရိုးသီချင်းများကိုလည်း နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာ ကောလိပ်ကျောင်း ၄ ကျောင်းနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ် ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ယခင်ကအိန္ဒိယနိုင်ငံဟု တွင်ခဲ့သော နိုင်ငံကြီးကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟု ခွဲခြားသတ်မှတ် လိုက် ပြီးနောက် ထိုနှစ်နိုင်ငံစလုံးကပင် ကသ္ဓီရပြည်နယ်ကို မိမိတို့ နိုင်ငံတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းလိုကြသည်။
ပြည်နယ်သားအချို့က အိန္ဒိယနှင့် အချို့က ပါကစ္စတန်နှင့်ပူပေါင်းလိုကြသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်တွင်းဆူပူမှုများ စတင်လာခဲ့ သည်။
အနောက်မြောက်နယ်ခြားအရပ်မှ မွတ်စလင်များသည် ပြည်နယ်တွင်းရှိ မွတ်စလင်များကို ကူညီရန်ဟု အကြောင်းပြ လျက် ချင်းနင်းဝင်ရောက် ကြသည်။
ထိုနောက် လုယက် သတ်ဖြတ် ဖျက်ဆီးခြင်းများပြုကြသည်။
နောက်ဆုံး ဆရီနဂါ မြို့တော်ကိုပင် ထိပါးမည့်လက္ခဏာများ ထင်ရှားလာသောအခါ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာ၍ မဟာရာဇာ စော်ဘွားသည် ဂျမ္မူးနယ်သို့ တိမ်းရှောင်နေလေသည်။
ထိုနောက် ကသ္ဓီရ ပြည်နယ်၏ လုံခြုံရေးအတွက် အိန္ဒိယတပ်မတော်က တာဝန် ယူ၍ ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း အိန္ဒိယကို လိုလားသော အစ္စလမ်အယူဝါဒီသမား ရှိတ် မဟာမက် အဗ္ဗဒူလာ ခေါင်းဆောင်၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။
တစ်ဖန် ပါကစ္စတန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုသူ ဆာဒါမဟာမက်အီဗရာဟင် က အဇတ် ကသ္ဓီရအစိုးရအဖွဲ့ကို စင်ပြိုင်ဖွဲ့စည်းလေသည်။
သို့ဖြင့် နယ်ခြားဒေသတွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်နှင့် ကျူးကျော်သူတို့ တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားကြသည်။
ဤသို့ ကျူးကျော်စော်ကားခြင်းပြုသူတိုှုမှာ ပါကစ္စတန်အစိုးရနှင့် အဆက်အသွယ် မကင်းဟု ကသ္ဓီရအစိုးရနှင့် အိန္ဒိယအစိုးရ တို့က စွပ်စွဲခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခု ဇန်နဝါရီလတွင် အိန္ဒိယအစိုးရ က ဤကိစ္စကို ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီသို့ တိုင်တန်းတင် ပြခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂမှ ပုဂ္ဂိုလ် ၅ဦး ပါဝင်သော စုံစမ်းရေး အဖွဲ့ တစ်ခုကို စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ကြိုးစား ချက်ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုရပ်စဲရေးကို ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယနှစ်နိုင်ငံစလုံးကပင် လိုက်နာလက်ခံကြ သည်။
သို့သော် အခြားကျန်ရှိသော ပြဿနာများကား မပြီး ပြတ်သေးချေ။
၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်တွင် ကသ္ဓီရပြည်နယ်၌ လယ်ယာမြေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် လယ်မြေ ၂၂ဧက ခွဲထက်ပိုမို ပိုင်ဆိုင်သော မြေပိုင်ရှင်တို့၏လယ်မြေကို သိမ်းယူ၍ ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးသူ စစ်စစ်တို့အားသာ ဝေငှပေးရန် စီမံထားလေသည်။
ဤကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မဟာရာဇာစော်ဘွားကြီးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်အဗ္ဗဒူလာတို့ သဘောကွဲလွဲကြရကား စော်ဘွားကြီးသည် ဘုံဘေမြို့သို့ ထွက်ခွာသွားလေသည်။
၁၉၅၂ ခု နိုဝင်ဘာလတွင် ကသ္ဓီရပြည်နယ်၌ အစဉ် အလာအရ စော်ဘွားအုပ်ချုပ်မှုစံနစ်ကို ပယ်ဖျက်၍ ပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌကို ၅နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် တိုင်းပြု ပြည်ပြုလွှတ်တော်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ လေသည်။
ပထမဆုံးအကြိမ် ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူမှာ တိုင်းပြည်မှ ထွက်ခွာသွားသော မဟာရာဇာစော်ဘွားကြီး၏ သား အသက် ၂၁ နှစ်သာရှိသေးသည့် ကာရန်ဆင်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၃ ခု ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရှိတ်အဗ္ဗ ဒူလာနှင့် အပေါင်းပါတစ်စုတို့သည် ကသ္ဓီရ ပြည်အား သီးခြား လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ရန် ကြိုးစားသည်ဟူ၍›င်း၊ ပြင်ပလက်နက် နိုင်ငံကြီးများ၏ ဩဇာကို ခံယူရန် ကြံစည် သည်ဟူ၍›င်း စွပ်စွဲဖမ်းဆီးခံကြရသဖြင့် ပါတီအင်အား အကောင်းဆုံးဖြစ်သူ ဗက်ရှီဂူလမ်မဟာမက်က အစိုးရအဖွဲ့သစ် ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်လေသည်။
ကသ္ဓီရပြဿနာကို ဆေးအေးစွာဖြေရှင်းနိုင်ရန် အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် နေရူးနှင့် ပါကစ္စတန် ဝန်ကြီးချုပ် မဟာမက် အလီတို့ မကြာခဏတွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ကသ္ဓီရ ဝန်ကြီးချုပ် အဖမ်းခံရပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ဦးတို့သည် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကြပြန်သေးသည်။
ဆွေးနွေးမှုများအပြီး ၁၉၅၃ ခု စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ တွင် ကျေညာချက်တစ်စောင်ကို ပူးတွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို ကျေညာချက်တွင် ကသ္ဓီရပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးကို လူထု ဆန္ဒပွဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် သဘောတူကြသည့်အပြင်၊ ဆန္ဒပေးပွဲ ကြီးကြပ်ရေး အရာရှိကို ၁၉၅၄ ခု ဧပြီလကုန်တွင် ခန့်အပ် မည်ဟု ဖော်ပြထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ။
ကလိုင်ဒိုစကုပ် ဆိုသည်မှာ လူကြိုက်များသော ရုပ်စုံမှန်ပြောင်းကလေးပင်ဖြစ်၏။
ကြည့်နေစဉ် မှန်ပြောင်းကို လှည့်ပေးသောအခါ၊ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ပြောင်းသွားသော တောက်ပြောင်လှပသည့် ရောင်စုံ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို တွေ့မြင်ရ သည်။
ထိုကရိယာကို ဆာဒေးဗစ်ဗရူးစတား ဆိုသူက ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။
ကလိုင်ဒိုစကုပ်သည် ကစားစရာဖြစ်သော်လည်း သိပ္ပံပညာ နှင့်ယှဉ်သော ကစားစရာဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
အလျား ၁၂ လက်မ၊ အချင်း ၃လက်မခန့်ရှိသော ပြောင်းတစ်ခုရလျှင် ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို ပြုလုပ်နိုင်၏။
ထိုပြောင်းတွင် ရှည် လျားလျား ဖြတ်ထားသော ကြေးမုံ(ကြည့်မှန်)သုံးချပ်ကို အနားချင်းထိ၍ ထည့်ထားပါ။
ထိုအခါ အဆိုပါ ကြေးမုံ သုံးချပ်သည် ပြောင်းအတွင်း၌ တြိဂံပုံ (သုံးမြှောက်ပုံ) ပြောင်းသဖွယ် ရှိနေလိမ့်မည်။
ကလိုင်ဒိုစကုပ်မှ မြင်ရသော ပုံစံများ ပြောင်းဝတစ်ဖက်တွင် အတွင်းဘက်၌ ကြည်လင်သော မှန်တစ်ချပ်၊ အပြင်ဘက်၌ အရောင်မှိန်မှိန်တစ်ချပ်ဖြင့် အကန့် ကလေးတစ်ခု လုပ်ထား၍၊ ထိုအကန့်ကလေးထဲ၌ အရွယ် အမျိုးမျိုး ပုံအမျိုးမျိုးရှိသည့် ရောင်စုံဖန်ကွဲ ဖန်စကလေးများကို ထည့်ထားသည်။
မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရမည့်ပြောင်းဝတွင်လည်း ကြည်လင်သောမှန်တစ်ချပ် ကို တပ်ဆင်ထားသည်။
ထိုမှန်ချပ် ကို အလယ်တွင် မတ်လုံးခန့် အပေါက်ငယ်ပါသောစက္ကူဖြင့် အုပ်ထား၍ စက္ကူပေါက်မှ ကြည့်လျှင် မြင်ရပုံမှာ ပို၍ကောင်း သည်။
ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို လှည့်ပေးစဉ် ရောင်စုံပုံစံအမျိုးမျိုးကို မြင်ရခြင်းမှာ လှည့်လိုက်တိုင်း နေရာရွှေ့နေသော အဆိုပါ ရောင်စုံဖန်စကလေးများကို ကြေးမုံများက ထပ်တလဲလဲ ရောင်ပြန်ဟပ်ပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ကလေးလောက တွင် ကစားစရာအနေဖြင့် အသိများသော ဤကရိယာကို ကော်ဇော၊ ခန်းဆီး စသည်တို့အတွက် ရောင်စုံပန်းပုံစံ ရသူ များက ပန်းကွက်ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖော်ယူရန် အသုံးချလေ့ရှိကြ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:သိပ္ပံ Category:နည်းပညာ။
မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာ (Vijay Nambiar) သည် ဝါရင့် သံတမန်တဦးဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်း၏ ရုံးအဖွဲ့မှူး အဖြစ် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည်။
မြန်မာ့အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရာဇာလီ အစ္စမေးလ်နှင့် အီဘရာဟမ် ဂန်ဘာရီ တို့နောက် တတိယမြောက် အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။
မစ္စတာ ဂန်ဘာရီထံမှ တာဝန်ကို လွှဲယူပြီးနောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့ မြန်မာပြည်ခရီးစဉ်သည် မစ္စတာ နမ်ဘီယာ၏ ပထမဆုံးခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။
မစ္စတာ ဂန်ဘာရီသည် မြန်မာပြည်သို့ ၂၀ဝ၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့သည်။
မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာသည် ၂ ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နေအိမ်သို့ ပထမဆုံး သွားရောက် တွေ့ဆုံသည်။
မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာ မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာ နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ တွေ့ဆုံနှုတ်ဆက်နေပုံ ငယ်စဉ်ဘဝ မစ္စတာ နမ်ဘီယာကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပူးနားမြို့ (Poona, India) တွင် ၁၉၄၃ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဘုံဘေ တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဓိပတိ၏ ရွှေတံဆိပ်ဆု ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
သံတမန်ဘဝ သူသည် ၁၉၆၇ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နိုင်ငံခြားရေးဌာနတွင် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
အစောပိုင်းကာလများတွင် တရုတ်ဘာသာစကားကို အထူးပြုလေ့လာပြီး ဟောင်ကောင်နှင့် ပေကျင်းတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၇၉ခုနှစ်မှစ၍ ကုလသမဂ္ဂ နှင့် ဘက်မလိုက်အဖွဲ့ တို့၏ ဝန်ကြီးအဆင့် ကွန်ဖရင့်များတွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပါဝင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် ရာဂျစ်ဂန္ဓီ ၏ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သမိုင်းဝင် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်တွင် သူသည် အရှေ့အာရှဆိုင်ရာ ပူးတွဲညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
(၁၉၈၅ - ၁၉၈၈) တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ (၁၉၉၀ - ၁၉၉၂) တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ (၁၉၉၃ - ၁၉၉၆) တွင် မလေးရှားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ (၁၉၉၆ - ၂၀၀၀) တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ (၂၀၀၀ - ၂၀၀၁) တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်း ကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယ အမျိုးသား လုံခြုံရေး အကြံပေး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့ဖူးသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ မေလမှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၂၀၀၆ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃)ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အထူးအကြံပေး အဖြစ် Under-Secretary-General ရာထူးဖြင့် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာသည် ဝါရင့် သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်း၏ ရုံးအဖွဲ့မှူး အဖြစ် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည်။
မစ္စတာ ဂန်ဘာရီ သည် မြန်မာပြည်သို့ ၂၀ဝ၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့သည်။
မစ္စတာ ဗီဂျေ နမ်ဘီယာ သည် ၂ ရက်ကြာ ခရီးစဉ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ နေအိမ်သို့ ပထမဆုံး သွားရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
http://www.un.org/News/ossg/sg/stories/nambia_bio.asp မြန်မာပြည်သို့လာရောက်မှုမှတ်တမ်း ပထမအကြိမ် - ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက်နေ့။
ဒုတိယအကြိမ် - ? တတိယအကြိမ် - ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃၁)ရက်နေ့။
မိသားစု သူသည် အိမ်ထောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမီးနှစ်ယောက်ရှိသည်။
thumb|၁၄ ရာစုက သုံးစွဲခဲ့သည့် ကလောင်တံ ကလောင်တံကို လူတိုင်းလိုပင် မြင်ဘူးကြ သည်။
ကလောင်တံ သို့မဟုတ် မင်တံဟု ခေါ်သောပစ္စည်းကား စာရေးရာတွင် အသုံးပြုသော ကရိယာဖြစ်သည်။
ကလောင်တံ ကို ရှေးခေတ်အခါကစ၍ ယခုခေတ်တိုင် အသုံးပြုလျက် ရှိကြ သည်။
ယခုခေတ်တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ရိုးရိုးကလောင်တံ များမှာ အဖျားတွင် ချွန်ထက်သောကလောင်သွားများ တပ်ဆင် ထားပြီးလျှင် မင်တို့၍ ရေးသားသော လူသုံးပစ္စည်း တစ်ခု ဖြစ်၏။
ရှေးအခါက ကလောင်သွားဟူ၍ သီးခြားမရှိခဲ့ချေ။
ကလောင်တံပြုလုပ်သော ပစ္စည်းကိုသာ အဖျားချွန်အောင် ပြုလုပ်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ကလောင်တံဖြင့် စာရေးခြင်းသည် ရှေးခေတ် အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ဘီစီ ၂ဝဝဝ ကျော်က အီဂျစ်လူမျိုး တို့သည် ပပိုင်းရပ်ခေါ် ကျူပင်တစ်မျိုး၏အူမှ ပြုလုပ်ထားသော စက္ကူပေါ်၌ စာရေးလေ့ရှိကြသည်။
စာရေးရာတွင် ကျပ်ခိုးနှင့် ဖျော်သောမင်ကို အဖျားချွန်ထားသောကျူရိုးဖြင့် တို့၍ ရေးကြ ၏။
ထိုသို့ အဖျားချွန်ထားသောကျူရိုးများမှာ ကလောင်တံ အမျိုးမျိုး၏ အစပင် ဖြစ်လေသည်။
thumb|နောက်ဆုံးခေတ်သစ်ပေါ် ဖောင်ထိန်ဖြင့် ရေးသားထားသော စာတစ်စောင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ယဉ်ကျေးမှု ပျံ့နှံ့သွားသောအခါ စာရေးရာ၌ နည်းသစ်အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလာကြသည်။
ထိုအခါတွင် ပပိုင်းရပ်ကျူစက္ကူများသာမက သားရေးပြား ဖယောင်းပြားများ ပေါ်၌လည်း စာရေးလာကြ၏။
ပပိုင်းရပ် ကျူစက္ကူနှင့် သားရေပြားပေါ်တွင် ရေးသားသောအခါ မာ၍ ချွန်ထက်သော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး ကို ကလောင်တံပြုလုပ်၍ သုံး ကြသည်။
ဖယောင်းပြားများပေါ်တွင် စာရေးသောအခါ၌ကား သားကောင် အရိုးကို ချွန်ထားသော 'စတိုင်းလပ်'ခေါ် ကညစ် ကို သုံး၏။
ထိုနောက် ကြေးနီခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ ကြေးနီကညစ်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
နောက်ခေတ်များတွင် စာပေရေးသားမှု တိုးတက်လာသည် နှင့်အမျှ စာရေးသည့်ကရိယာအမျိုးမျိုးလည်း တိုးတက်လာခဲ့၏။
သို့ရာတွင် အခြေခံသဘောမှာ မပြောင်းလဲခဲ့ပေ။
စက္ကူသည် ပပိုင်းရပ်ကျူစက္ကူများဖြစ်၍ ကလောင်တံများသည်လည်း ကျူရိုးကလောင်တံများသာဖြစ်သည်။
အာရှတိုက်တွင်ကား ကလောင်တံကို များစွာ အသုံးမပြုခဲ့ကြဘဲ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ မှစ၍ ကညစ်နှင့်စုတ်တံများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
စုတ် တံကို တရုတ်နိုင်ငံ၌ စတင်သုံးစွဲခဲ့၍ နောက်မှ အခြားအရှေ့ နိုင်ငံ များသို့ ပျံ့နှံသွားဟန်တူသည်။
စုတ်တံကို အချို့သုံးစွဲ လျက်ပင် ရှိသေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ကလောင်တံမှာ နိုင်ငံခြားသားများ ယူဆောင်လာသော စာရေးကရိယာဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာတို့ သည် စာရေးရာတွင် ကလောင်တံကိုမသုံးဘဲ ကန့်ကူ၊ ကညစ်၊ စုတ်စသည့် စာရေးကရိယာများ ကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။
ယခု ခေတ်တွင်ကား ကလောင်တံအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြပြီးလျှင် ကန့်ကူ၊ ကညစ်၊ စုတ်စသည့် ရှေးဟောင်းစာရေး ကရိယာ များမှာ တိမ်ကောလုနီးပါး ဖြစ်နေလေပြီ။
ကလောင်တံကို အသုံးများသော နိုင်ငံများမှာ ဥရောပနိုင်ငံ များဖြစ်သည်။
ကျူရိုးကလောင်တံများဖြင့် စာရေးသားခြင်းသည် အီဂျစ်မှအစပြု၍ အခြားအနောက်နိုင်ငံများသို့ တစ်ဆင့်ပြန့်ပွား သွားသည်။
အလယ်ခေတ် ကုန်ခါနီးတွင် ဥရောပတိုက်၌ စာပေအရေးအသား တိုးတက်များပြားလာရာ ကလောင်တံ အမျိုးမျိုး ဖန်တီး၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ရှေးစနစ်များ နှင့် များစွာမခြားနားခဲ့ပေ။
ဥရောပတိုက် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ တွင် ကျမ်းစာအုပ်များကို ကူးယူရေးသားရာ၌ ငှက်တောင်များ ကို အရင်းဖက်မှချွန်၍ မင်တို့ ကာရေးခဲ့ကြ၏။
ထိုစနစ်သည် အလယ်ခေတ် တစ်လျှောက်လုံးတွင်သာမက အတတ်ပညာ ပြန်လည်ဆန်းသစ် ခေတ်ဖြစ်သော ခေတ်ဆန်းချိန်၌ပင် မတိမ် ကောခဲ့ချေ။
ငှက်တောင်များကို ကလောင်တံဖြင့် သုံးကြရာတွင် ဥဒေါင်း၊ ငန်းစသည့် ငှက်များ၏ အတောင်တို့ကို အများ အားဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ငှက်တောင်၏ အရင်းပိုင်း ဖြစ်သော အရိုးမာကို မီး၌ကျွမ်းစေပြီးနောက် ဓားဖြင့် ခြစ်ပစ် လိုက်သောအခါ ချွန်သောအသွားကို ရသည်။
ထိုအသွားချွန်ကို အလယ်မှ မင်စီးရန် အက်ကြောင်းကလေးတစ်ခု ခွဲပေးရသည်။
၁၈ ရာစုနှစ် ခန့်တွင် ငှက်တောင် ကလောင်တံများ သိသိ သာသာ ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။
ရိုးရိုး ငှက်တောင်အချွန်များကို အသုံးနှင့် လိုက်ဖက်အောင် ပြုပြင်ခဲ့ကြရုံမက၊ ငှက်တောင်ကို ငှက်တောင်အတိုင်း မသုံးဘဲ အချွန်ရှိသော အသွားပိုင်းကိုသာ ယူ၍ အတံကို သစ်သားစသည့်တို့ဖြင့် တပ်ဆင်၍ အသုံးပြု သည်။
ထိုသို့ သစ်သားစသည့် အတံတွင် ငှက်တောင်ရိုးအသွား တပ်၍ရေးခြင်းကို ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်က ဂျိုးဇတ် ဗရားမားဆိုသူက ထွင်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်ကစ၍ ယခုခေတ်သုံး ကလောင်တံများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ထိုနောက် ကလောင်တံများမှာ ရှေးကထက် သိသိသာသာ တိုးတက် လာပြီးလျှင် များမကြာမီ သတ္ထုကလောင်သွားများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
၁၈၁၈ ခုနှစ်တွင် ချားဝပ်ဆိုသူသည် ငှက်တောင်ရိုးရိုးအစား သတ္တုကို အသွားပြုလုပ်၍ သုံးခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှာ ဥရောပ တိုက်၌ စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားစပြုလာသော အချိန်ဖြစ်ရကား သတ္တုကလောင် သွားများကို ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် စက်ဖြင့် ပြုလုပ် ခဲ့လေသည်။
သတ္တုကလောင်သွားများဖြင့် စာရေးရာ၌ ပထမ တွင် မာကျောပုံချင်းမတူ၍ အချို့က ငှက်တောင်ဖြင့် ပြုလုပ် သော ကလောင်တံများကိုသာ ဆက်လက် သုံးစွဲကြ၏။
သို့ရာတွင် သတ္တုကလောင်သွားများ တစ်စတစ်စ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာသောကြောင့် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ငှက်တောင်ကလောင်တံများ ကွယ်ပျောက်သလောက် ဖြစ် ခဲ့သည်။
သတ္တုကလောင်သွားများ တိုးတက်ကောင်းမွန် လာအောင် ပြုပြင်ရာတွင် ယခုခေတ်သုံးဖြစ်သော ဖေါင်တိန် ပင်များကို ၁၈၁၉-၂ဝ ခုနှစ်ခန့်က စမ်းသပ်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အသင့် အတင့် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် မင်လိုက်ညီ၍ မင် ကို လိုသောအခါမှ ထွက်စေရန် ထိန်းထားနိုင်သော ဖေါင်တိန် ပင်မျိုးကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်ခန့်ကမှ ဖြစ်မြောက်ခဲ့၏။
ထိုသို့ ဖေါင်တိန်ပင်များ ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဂရိတ် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် ဖေါင်တိန်ပင်လုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အသွားများကို ရွှေ သို့မဟုတ် ကာရက် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်၍ အဖျား၌ မာကျောချော ညက်စေရန် ပလက်တီနမ် သို့မဟုတ် အိုင်ရစ်ဒီယမ်သတ္တုများ တင်၍ သုံးခဲ့ကြလေသည်။
ကလောင်သွားလုပ်နည်းများတွင် ဤနည်းသည် ယခုခေတ်တိုင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်လေသည်။
ယခုခေတ်တွင် ကလောင်တံနှင့် ကလောင်သွားအမျိုးပေါင်း များစွာရှိ၍ အမျိုးမျိုးသော သတ္တုများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ကလောင်သွားများတွင် အတုံးအချွန်စသည်ဖြင့် စာရေးသူ၏သဘောအတိုင်း လိုရာကို အသုံးပြုနိုင်၏။
ရိုးရိုး ကလောင်သွားများကို ကြေးဝါ၊ သံ၊ သံမဏိစသည့် မာကျော သောသတ္တုတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
အထူးသဖြင့် ပုံဆွဲဆရာ တို့သုံးသော ကလောင်သွားများကို သံမဏိဖြင့်လုပ်သည်။
ဖေါင်တိန်ပင်များမှာမူ စာရေးရာတွင် တောက်လျှောက်ရေးသွား နိုင်ရန်နှင့် တာရှည်အသုံးခံရန်အတွက် မင်၌ပါသော အညစ် အကြေးဖြင့် အလွယ်တကူ မဖျက်စီးနိုင်သော ရွှေ၊ ကာရက်ရွှေ စသည်တို့ကို သုံးရလေရာ၊ ရိုးရိုးကလောင်များထက် တန်ဖိုးများ သည်။
သုံးစွဲရာတွင်လည်း ပိုမိုတွင်ကျယ်၍ အချိန်ကိုချွေတာ ရာလည်း ရောက်ပေသည်။
ဖေါင်တိန်ပင်များကို ရှေးဦးစွာ တီထွင်ခါစက အသွားပိုင်း နှင့်မင်အိမ်ပိုင်းကို ဖြုတ်နိုင်တပ်နိုင်သော အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ် ပြုလုပ်၍၊ မင်ထည့်လိုသောအခါ ဖြုတ်၍ မင်ထည့် ပြီးလျှင် ပြန်တပ်ရသည်။
ဤနည်းကို ယခုခေတ်တိုင် သုံးစွဲ လျက်ပင်ရှိသေးသော်လည်း ထိုသို့မဖြုတ်ဘဲ မင်ကို စုတ်ယူ နိုင်ရန် စီမံထားသော နည်းသစ်များစွာကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြ သည်။
ထိုနည်းများမှာ အများအားဖြင့် လေ၏ဖိအားကို အသုံး ပြုသော နည်းများဖြစ်သည်။
လေဖြင့်စုတ်ယူသော ဖေါင်တိန်ပင်များကို ၁၉၁၅-၁၉၁၆ ခုနှစ်ခန့်က စမ်းသပ်အောင်မြင်ခဲ့ကြသည်။
ရှေးဦးစွာ အောင်မြင်သောနည်းမှာ ဖေါင်တိန်အတွင်း၌ ရော်ဘာပိုက် ငယ်တပ်ဆင်ထားပြီးလျှင် ထိုပိုက်ငယ်ကို အပြင်မှ မောင်းဖြင့် ဖိပေးသောနည်းဖြစ်သည်။
အပြင်မှမောင်းဖြင့် ဖိလိုက်သောအခါ ရောဘာပိုက်သည် ပြားသွားပြီးလျှင် အတွင်းရှိလေများကို ထုတ် ပစ်၏။
ထိုသို့ပြားနေစဉ် အသွားပိုင်းကို မင်အိုး၌နှစ်၍ တစ်ဖန် မောင်းကိုလွှတ်လိုက်သောအခါ ရော်ဘာပိုက်ငယ်ထဲသို့ မင်ရည် များဝင်လာသည်။
ထိုနည်းကို ယခုတိုင် သုံးလျက် ရှိကြသော် လည်း လေ၏ဖိအားကို သုံးသည့် နည်းသစ်များစွာလည်း ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိလေသည်။
မင်ထည့်နည်းများသာလျှင် ဆန်းသစ်လာသည် မဟုတ်၊ အသွားတပ်ပုံများလည်း အမျိုးမျိုး ဆန်းကြယ်လာခဲ့သည်။
အချို့ ဖေါင်တိန်ပင်များတွင် မင်ရည် မသုံးဘဲ မင်ခဲမင်စေးစသည်တို့ကို ထည့်၍ သုံးပြီးလျှင် အဖျား ၌ သံမဏိအလုံးကလေးများ တပ်ထားသော အသွားလုံး ဖေါင်တိန်ပင်များလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ဖေါင်တိန်ပင်များကို အများအားဖြင့် စယ်လျူလွိုက်ခေါ် ကော်ဖြင့်ပြုလုပ်၍ အချို့မှာ မင်ကို ဖေါက်ထွင်း မြင်နိုင်စေရန် မှန်ကဲ့သို့ ကြည်လင်အောင် ပြုလုပ်ထားသည်။
ယခုခေတ်တွင် ဖေါင်တိန်ပင်များကို ဈေးနှုန်း သက်သာစွာ ဝယ်ယူအသုံးပြုနိုင် ကြပြီဖြစ်ရာ ရိုးရိုးမင်တို့၍ ရေးရသော ကလောင်တံများမှာ ခေတ် မစားလှ တော့ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:စာပေ Category:ကိရိယာ။
ဝါသနာချင်းတူညီကြသော ကိစ္စတစ်ခုကို ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်စေ၊ အချင်းချင်း ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ၍ စိတ်လက်ပျော်ရွှင်မှု ရရှိစေရန်ဖြစ်စေ၊ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းထားသော အသင်းအဖွဲ့မျိုးကို ကလပ်ဟုခေါ်သည်။
ကလပ်မှာ အင်္ဂလိပ်စကားဖြစ်၍ လူစုဟု အနက်ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ကလပ်ကို မိတ်ဆက်ရုံဟု မြန်မာမှု ပြုခဲ့ဘူးသည်။
အစဉ်အလာအားဖြင့် ကလပ်တစ်ခုသည် ပြည်သူလူအများနှင့် သက်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ မိမိတို့ အသင်းဝင်များ နှင့်သာ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သော အသင်းအပင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ကလပ်စည်းမျဉ်းဥပဒေများတွင် အသင်းဝင် ဖြစ်နိုင်သည့် အရည်အခြင်းကို သတ်မှတ် ထားလေ့ရှိသည်။
သမိုင်း ကလပ်များ၏ သမိုင်းအစကို လေ့လာလျှင် ကလပ်များသည် ဂရိနှင့် ရောမလူမျိုးတို့ခေတ်ကပင် စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ထိုအခါက ကလပ်များမှာ သက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်များအတွက် သော်လည်းကောင်း၊ အယူဝါဒနှင့် ကိုးကွယ်မှု အတွက်လည်းကောင်း တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ယခုအခါ ထွန်းကားတည်ရှိနေကြသော ကလပ်တို့သည် ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၇ ရာစုနှစ်များတွင် ခေတ်စား ခဲ့သော ကာဖီဆိုင်များ၊ ကွန်းထောက်စခန်းဆိုင်များမှ ပေါက်ပွားလာကြသည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် အစဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော ကလပ်မှာ ဗရက်လမ်းရှိ မားမိတ်တက်ဗန်ခေါ် ရေသူမ ဆိုင်ဖြစ်သည်။
ထိုကလပ်တွင် ရှိတ်စပီးယား၊ ဗင်ဂျွန်ဆန်၊ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချားနှင့် ဒွန်းအစရှိသော စာဆိုကြီးများသည် အသင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
၁၆ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်း၌ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ကလပ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
မားမိတ်တက်ဗန်၊ အပေါ်လိုကလပ်နှင့် စာပေကလပ် တို့မှာ အင်္ဂလိပ်စာဆိုကြီးများ၊ ပြဇာတ်ဆရာကြီးများ၊ စာရေးဆရာကြီးများ တွေ့ဆုံရာဌာနများ ဖြစ်ကြ၏။
မြန်မာ ကလပ် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင် အရာရှိကြီးများနှင့် ဥရောပတိုက်သားကုန်သည်ကြီးများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကလပ်များကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၆၇-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဂျာမန်လူမျိုးတစ်စုက ဂျာမန်ကလပ်ကို တည်ထောင်ကြသည်။
ထိုနောက် ပဲခူးကလပ်နှင့် ဂျင်မခါနာကလပ်၊ ကန်တော်ကြီးဘုတ်ကလပ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ပဲခူးကလပ်ကို ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ချိလမ်း၌ ဖွင့်လှစ်၍ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်လမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် မြင်းပြိုင်ပွဲများကို ၁၈၈၇-ခုနှစ်ခန့်က စတင်ကျင်းပခဲ့သော်လည်း၊ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ ကာလကြား ကလပ်အသင်း၏ စည်းမျဉ်းများအတိုင်း လိုက်နာခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ပဲခူးကလပ်နှင့် ဂျင်မခါနာကလပ် တို့မှာ အထူး ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။
ထိုကလပ်များသို့ ဥရောပတိုက်သားများသာ ဝင်ခွင့်ရသဖြင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ထိုကလပ်များမှနေ၍ အချင်းချင်းညှိနှိုင်းကာ ကြိုးကိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ပြောစမှတ်မူကြသည်။
မြန်မာအရာရှိကြီး များပင် အဆိုပါကလပ်များသို့ ဝင်ခွင့်မရရှိသည်နှင့် မြန်မာအရာရှိကြီး အချို့က ကြီးမှူးကာ အိုရီယင့်ကလပ် ခေါ် အရှေ့တိုင်းသားကလပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူမျိုးမရွေး၊ အယူဝါဒမရွေး၊ အသင်းဝင်ခွင့် ရရှိပြီးလျှင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားလျက်သော ကလပ်တစ်ခုမှာ ရန်ကုန်ရိုတရီကလပ်ဖြစ်သည်။
ထိုကလပ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရိုတရီကလပ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်၍ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက မန္တလေး၊ လာရှိုးနှင့် ဟင်္သာတမြို့များတွင် အဖွဲ့ခွဲများရှိခဲ့သည်။
ဤအသင်းက အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပေးခြင်း၊ ရေးဘေးမီးဘေးဒုက္ခသည်များကို ကူညီစောင့်ရှောက်ခဲ့ခြင်း စသည့် လူမှုဝန်ထမ်း အလုပ်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အပြင် တီဘီလူနာများ၊ ကုဋ္ဌလူနာများအတွက် စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းပေးခြင်း၊ မိဘမဲ့ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း အစရှိသော ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်လျက် ရှိကြ၏။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ပဲခူးကလပ်နှင့် ဂျင်မခါနာကလပ်များမှာ ခေတ်မှိန်သွားတော့သည်။
ထိုကလပ်များအစား ပြည်ထောင်စုကလပ်သည် ထင်ရှားလာသည်။
ပြည်ထောင်စုကလပ်ကို ယခင်က ဘုတ်ကလပ်ခေါ် ကန်တော်ကြီး လှေအသင်းဟောင်းနေရာတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ယခုအခါ ပြည်သူ့ကလပ်၊ အတွင်းဝန်ရုံးကလပ်၊ ရခိုင်ဆိုရှယ်ကလပ်၊ အကောက်ဌာနကလပ်၊ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းဌာနကလပ် စသည်ဖြင့် အရပ်ဒေသအလိုက်သော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ဌာနအလိုက် သော်လည်းကောင်း၊ ကလပ်များ ဖွဲ့စည်းထားကြသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကလပ်များ အထူးခေတ်စား လာခဲ့သည်။
များစွာသော ကလပ်ဝင်များမှာ အားလပ်ချိန်တွင် ပျော်ရွှင်မှုရရှိစေရုံသာ မရည်ရွယ်ဘဲ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုနယ် ကျယ်ဝန်းစေရန်နှင့် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများတွင် အထောက်အကူများ ရရှိစေရန်အတွက် အသင်းသားအဖြစ်ပါဝင် ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အစည်းအဝေးများ။
ကဝမြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်တွင် ပါဝင်၍ ပဲခူးမြို့တောင်ဘက် ပဲခူးမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း နဖူးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကဝမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမြစ် ကဝသည် မွန်အမည် (ကဝ)မှ ဆင်းသက်လာပြီး လင်းမြီးဆွဲဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
လင်းမြီးဆွဲရှိရာ အရပ်တွင် ရွာတည်ရာမှ နောင် ကဝမြို့ ဖြစ်လာသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရန်ကုန်- ပဲခူး မီးရထားလမ်းမှ သွားလျှင် ထုံးကြီးဘူတာမှဆင်း၍ တစ်မိုင်ခန့် ကတ္တရာလမ်းအတိုင်း သွားပြီးနောက် ပဲခူးမြစ်အား ဖြတ်​သန်းဖောက်လုပ်ထား​သော တံတားအား ကျော်ဖြတ်ကာ ကဝမြို့ဘက်သို့ သွားနိုင်သည်။
ကား သို့မဟုတ် ဆိုင်ကယ်ဖြင့်သွားမည်ဆိုပါက ရန်ကုန်-ပဲခူး ကားလမ်းမကြီး၏ လမ်းပိုင်းပေါ်ရှိ အင်းတကော်မြို့ တာဆုံမှတောင်ဖက်သို့ချိုးကာ အင်းတကော်-ထုံးကြီး-ကဝ လမ်းမှလည်း သွားနိုင်သည်။
ပဲခူးမှ တစ်ဆင့်သွားရောက်မည်ဆိုပါက ပဲခူး-သက္ကလ- အုန်းနှဲ-ကဝ လမ်းမှ သွားနိုင်သည်။
ရန်ကုန်အမှတ် ၂ လမ်းမကြီးမှသွားမည်ဆိုပါက ဆားတလင်းကျေးရွာ၊လမ်းဆုံမှ ဒါးပိန်ကျေးရွာသို့သွားပြီး၊ ဒါးပိန်-သပြုပဲခူးမြစ်ကူးတံတားမှ တဆင့်သွားနိုင်ပါသည်။
မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၇,၃၉၆ ယောက် ရှိသည်။
ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ) ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ) ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ)သည် ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် တံတားဖြစ်သည်။
ကဝမြို့သည် ယခင်က ရန်ကုန်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲနေသည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကဝမှ ရန်ကုန်သို့သွားမည်ဆိုပါက ပဲခူးမြစ်အား သမ္ဗာန်လှေဖြင့် ဖြတ်ကူးကာ သွားလာရသည်။
ယခုအခါ ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ) ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
တံတားသည် ထုံးကြီးရွာ နှင့် ကဝမြို့ကို ဆက်သွယ်တည်ရှိသည်။
‌နောနေထပ် ပဲခူးမြစ်ကူးတံတားအသစ်တစ်စင်းကို ကဝမြို့ရှောင်လမ်း‌ဖောက်လုပ်ပြီး မြို့အရှေ့ပိုင်း မှဖြတ်ကာတည်ဆောက်ထားပါသည်။
လူမှုပထဝီဝင် ၁၉၅၃ ခုက လူဦးရေ ၂၃၃၆ ဦး နေကြောင်း သိရသည်။
ကဝမြို့နယ်တွင် သူကြီးပိုင်ကျေးလက် ၉၃ ပိုင်ရှိသည်။
ကဝမြို့၏အရှေ့ပိုင်းတွင်ကျိုက်အံ့ဝစေတီတည်ထားသည်။
ပဲခူးရာဇဝင်လာ အဿားမင်းသား ၏မယ်တော်ရွှေဖရုံမယ် ဇာတိတွင်တည်ထားသော ရွေဖရုံမယ်စေတီသည် ကဝမြို့နယ် ကျားတက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ကျားတက်ကျေးရွာတွင်တည်ရှိပါသည်။
ကဝ အုန္နှဲလမ်းမပေါ်ရှိ စမ်းကြီးဇရပ်လမ်းဆုံ(ဖလေး-‌ပေါက်ကုန်းကျေးရွာများလမ်းဆုံ)မှ မြောက်ဖက်သို့ချိုးကွေ့ပြီးသွားလျှင် ဖလေးကျေးရွာကိုရောက်မည်။
ထိုမှဆက်သွားလျှင် ကျားတက်ကျေးရွာသို့ရောက်ပါမည်။
ဖလေးကျေးရွာတွင်တည်ထားသော ကျိုက်မတ်ကေ်ဖလေးဘုရားကြီးမှာ လည်း ထင်ရှားကျော််ကြားသော ဘုရားစေတီတစ်စူဖြစ်သည်။
ဘုရားကုန်းတော််ပေါ်တွင်ပေါက်ရောက်နေသော စကားဖြူပင်ကြီးမှာ လွန်စွာသက်တမ်းရင့်ပြီးစကားဖြူပန်းများမှာအနံ့အလွန်မွှေးကြိုင်လှပါသည်။
အပင်သက်တန်းမှာသက်ကြီးသူမတို့၏လက်ဆင့်က်းစကားအရ အသက်ရာကျော်ပြီဟုသိရပါသည်။
နာမည်ကျော်စစ်ကိုင်းငလျှင်ပြတ်ရွေ့ကြော(Sagaing Fault) သည်ဤ ဖလေးဘုရားကြီးတည်ရှိရာကုန်း‌‌‌တော််အောက် မှဖြတ်သွားပါသည်။
ကဝမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်အကျဆုံး နေရာ တစ်နေရာဖြစ်သည့် သမ္ဗာန်ဆိပ်ရွာမှာ စစ်တောင်းမြစ်ဝ၏ ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ကပ်လျက်ရှိနေသည်။
ထိုရွာသည့် သထုံခရိုင်မှ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်၊ ကေလာသတောင်များနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည့်လျက်ရှိသည်။
စီးပွားရေး ကဝမြို့နယ် တစ်ခွင်လုံးမှာ မြေပြန့်ကွင်းဖြစ်၍ စပါးအကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။
ကဝမြို့နယ်မှာ စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။