kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပစ်ဖန်များသော်ခြင်္သေ့ သည် အမျက်ထွက်သဖြင့် လိုက်၍ နှိပ်စက်ခြင်းငှာကိုယ်ကိုလှုပ်ရှား၏။
ထိုအခါမှ ပစ်လွှတ်သောမြှားသည် နဖူးမှ စူး ဝင်၍ရင်သားမှ ထွင်းဖောက်ကာ နောက်ကျောကုန်းသို့ထွက်ပြီးလျှင် မြေသို့ ဝင်လေ၏။
သီဟဗာဟုမင်းသားသည် သေလေ သော ခြင်္သေ့ ဦးခေါင်းကိုမှင်ဆံနှင့်တကွဖြတ်၍ မင်းအားပြခြင်းငှာ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
ခြင်္သေ့ရန်ကိုနှိမ်နင်းပြီး၍ သီဟဗာဟုမင်းသား ဝင်္ဂရာဇ်ပြည်သို့ ပြန်လာသောအခါ ဝင်္ဂရာဇ်မင်းကြီးနတ်ရွာစံ နှင့်နေလေပြီ။
ဝင်္ဂရာဇ်မင်း၌လည်းသားတော်မရှိသည် တစ်ကြောင်း၊ သီဟဗာဟုမင်းသားသည်လည်း မင်းမြေးဖြစ်သည် တစ်ကြောင်း ခြင်္သေ့ရန်ကိုနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည်တစ်ကြောင်း တို့ကြောင့် မှူးမတ်အပေါင်းတို့ကသူ့အားမင်းပြုပါဟု ဆောက်နှင်းကြကုန်၏။
သီဟဗာဟုမင်းသားလည်း ဝင်္ဂရာဇ် ထီးနန်းကိုလက်ခံပြီးနောက် မယ်တော်၏ခင်ပွန်းဖြစ်သော ဦးရီး စစ်သူကြီးအနုရုက္ခအား ထီးနန်းကိုအပ်ကာမင်းပြုစေ၏။
ကိုယ်တိုင်မူကား နှမတော် သီဟသီဝလိကိုမိဖုရားပြု၍ လိုက်လိုသောသူ အပေါင်းကိုခေါ်၍ ဖွားတော်မူရာဌာနဖြစ်သော ဠလာတိုင်းတောအုပ်တွင် ခြင်္သေ့ဂူကိုအဦးထားကာ တောအုပ်ကို သင်ပြီးနောက် မြို့တည်နေလေသည်။
ယင်းမြို့ကိုလည်း သီဟပုရမြို့ဟုသမုတ်သည်။
ထက်ဝန်းကျင် ယူဇနာတစ်ရာ ရှိသောဟူ၏။
ယခုဗီဟာပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဆောဠာနာဂပုရ ခရိုင် အတွင်း၌ တည်ရှိလေသည်။
သီဟဗာဟုမင်းကြီးသည် နှမတော်သီဟသီဝလိကို မိဖုရားမြှောက်၍ မင်းပြုသည်တွင် ထိုမိဖုရားမှအစုံအစုံသော သားယောက်ျားတို့ကို ၁၆ကြိမ်ဖွားသည်ဖြစ်၍ သားတော် သုံးကျိပ် နှစ်ယောက်ထွန်းကားလေသည်။
အကြီးဆုံးသားတော် ကား သီဟိုဠ်ကျွန်းကို တည်ထောင်ဖန်ဆင်းတော်မူသော ဝိဇယမင်းဖြစ်၏။
ထိုအောက် သားတော်သည် သုမိတ္တမည်၏။
ထိုအောက်သားတော်တို့၏ အမည်ကိုကျမ်းဂန်တို့၌မတွေ့ရချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း။
သီဟသူရ သို့မဟုတ် သီဟသူ အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဘုရင်များ၊ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ သီဟသူ (ပုဂံ) : ပုဂံ ဥဇနာမင်း သား သီဟသူ သီဟသူ (ပြည်) : နရသီဟပတေ့ သား ပြည်ဘုရင် တစီးရှင် သီဟသူ : မြင်စိုင်းမင်းဆက် (၁၂၉၇–၁၃၁၃) ကို ပူးတွဲတည်ထောင်၍ ပင်းယမင်းဆက်ကို ထူထောင်သူ (၁၃၁၃–၁၃၂၅) အောင်ပင်လယ်ဆုံး သီဟသူ : မင်းခေါင် နောက် အင်းဝကို အုပ်စိုးသူ (၁၄၂၂–၁၄၂၅) သီဟသူ : မိုးညှင်းမင်း သား နရပတိဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သူ ပြည်စုန်မင်း သီဟသူ : နရပတိသား တောင်ငူမင်း (၁၄၆၈–၁၄၈၀) တောင်ငူ သီဟသူကြီး : ဘုရင့်နောင် ညီ၊ နောက် မင်းခေါင်ဘွဲ့ ရသော တောင်ငူဘုရင် တောင်ငူ သီဟသူငယ် : ကိုးသိန်းသခင် မင်းခေါင် သား အမေရိကန်ရောက် မင်းသားသီဟသူ ဘွဲ့တံဆိပ်(များ) သီဟသူရဘွဲ့ ဝန်ကြီးများ၊ ဗိုလ်ချုပ်များ မဟာသီဟသူရ၊ ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် (၁၇၈၂) - ကုန်းဘောင်ခေတ် ဝန်ကြီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ် ယနေ့ခေတ် တင်အောင်မြင့်ဦး၊ ဦး (သီဟသူရ) - ဒုတိယသမ္မတ သီဟသူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦး (၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂)။
အလွန်ဆိမ့်သော အရသာရှိသည့် သီဟိုဠ်သရက်စေ့ အဆန်ကို အကြောင်းပြု၍ သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို လူသိများလေသည်။
ထိုအပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုဖြစ်သည်။
၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီသာသနာပြုများက ယူဆောင်လာ ခဲ့သဖြင့် ထိုအပင်သည် တောင်အမေရိကတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့ကို ရောက်ရှိ လာခဲ့လေသည်။
ဆိုခဲ့သောဒေသများရှိ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်များကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းရာမှ အခြားအပူပိုင်းဒေသများသို့လည်း မျိုးပြန့်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် ဂဝံကျောက်မြေ အညံ့စားများ၌ပင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည် ကိုတွေ့ရ၍ အထူးသဖြင့် တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်ပိုမိုဖြစ်ထွန်းသည်။
တနင်္သာရီ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် အလေ့ကျပေါက်ကာ တောဖြစ်၍ပင်နေသည်။
တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်ဘက်တွင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို ရှစ်ကလစ်ပင် ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။
ပဲခူးနှင့်ဧရာဝတီတိုင်းတို့တွင်လည်း သီဟိုဠ်သရက်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ကမ်းရိုးတန်းဒေသတို့၌ ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ထိုအပင်တို့သည် မြေပြင်အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိရှိသော အရပ်ဒေသများ၌လည်း ပေါက်ရောက်နိုင်လေသည်။
သို့သော် ထိုအပင်များသည် နှင်းပေါက်နှင်းခဲဒဏ်ကိုမခံနိုင်ကြချေ။
သီဟိုဠ်သရက်ပင်သည် သရက်မျိုးတွင်ပါဝင်၍ အန်နကာဒီယေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် အန်နကာဒီယမ်အော့စီဒင်တယ်ဟု ခေါ်သည်။
အနောက်တိုင်း သရက်ဟုခေါ်ဆိုရပေမည်။
ထိုအပင်တို့သည် အမြဲစိမ်းလန်း၍ အကိုင်းအခက်ဝေဆာသော အပင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိအမြင့်ရှိနိုင်လေသည်။
အလွန်ညံ့သောမြေ၌ ပေါက်ရောက်လျှင်မူ ခြုံပုတ်သာသာမျှသာ ရှိတတ်လေသည်။
သီဟိုဠ်သရက်တို့သည်ရွက်လွှဲထွက်သည်။
အရှည် လေးလက်မမှ ရှစ်လက်မအထိရှိပြီးလျှင် ဗြက်အကျယ် သုံးလက်မမှငါးလက်မအထိရှိတတ်သည်။
အမွှေးအမှင်မရှိဘဲ ပြောင်ချောဖြစ်ပြီးလျှင် တောင့်တောင့်ကလေးနေ၍ အနားညီသည်။
အရင်းသွယ်၍ ထိပ်တုံးသောအရွက်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ဒီဇင်ဘာလလယ်လောက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းအထိ ဆောင်းရာသီအတွင်း၌ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့ အပွင့်ပွင့်ကြ သည်။
အပွင့်တို့သည် ထိပ်ဖျားထွတ်ရှိသော ပန်းခိုင်မျိုးဖြင့် ပွင့်ကြ၍ ပန်းခိုင်သည် ခြောက်လက်မမှ ၁ဝ လက်မအထိ အမြင့်ရှိနိုင်သည်။
သေးငယ်၍ အနံ့သင်းသောအပွင့်ကလေး၏ အရောင်သည်အဝါရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ပန်းရောင်စင်း ကလေးများရှိသည်။
အပွင့်များသည် ဝတ်ဆံအဖိုရောအမပါ ပါဝင်သော အပွင့်မျိုးဖြစ်လေသည်။
သီဟိုဠ်သရက်သီးသည် အသီး၏အပြင်ဘက်သို့ ငှက်နှုတ်သီးပမာ ငေါထွက်နေသော အစေ့ရှိသဖြင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ထူးခြားလေသည်။
အသီးတွင် အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုပါဝင်သည်။
ပထမပိုင်းသည်သစ်သော့သီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည့် အသားများသော အသီးအညှာတံဖြစ်လေသည်။
သာမန်လူတို့အနေဖြင့် ယင်းကိုပင် အသီးဟုယူဆကြသည်။
အသီးမှည့်သည့်အခါ အရည်ရွှမ်း၍ ချဉ်ဖန့်ဖန့်အရသာရှိသည်။
အချို့သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့၏ အသီးမှည့်သည် အဝါရောင် ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ အချို့အပင်၏အသီးသည် လိမ်မော်ရင့်ရောင် ဖြစ်သဖြင့် အသီးမှည့်အရောင်ကိုလိုက်၍ သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို နှစ်မျိုးခွဲခြားကြသည်။
လိမ်မော်ရင့်ရောင်ရှိသော အသီးမှည့်သည် ပို၍ အရည်ရွှမ်းပြီးလျှင် အနံ့အရသာပို၍ ကောင်းသည်ဟုဆိုကြသည်။
ထိုအသားပိုင်းမှ ညှစ်ယူရရှိသော အရည်ကို သေရည်တစ်မျိုးပြုလုပ်နိုင်သည်။
အာဖရိကတိုက် မိုဇမ်ဗစ်ပြည်နယ်တွင် ထိုသေရည်ကိုလိုင်စင်ဖြင့်ရောင်းချသည်။
ထိုအရည်သည် စကာဗီဟုခေါ်သောဒူလာရောဂါ၊ မီးယပ်ပိန် မီးယပ်ခြောက်ရောဂါမျိုးများအတွက် ကောင်းသည်ဟုဆိုကြ သည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများအရမူ သီဟိုဠ် သရက်သီး မှည့်သည် ချို၏။
ခံတွင်းရှင်းစေ၏။
ဝမ်းရောင်ခြင်း လေနာခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သလိပ်သည်းခြေကိုနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။
သို့သော်သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို အသီးထက် အဆိမ့်အရသာနှင့် ပြည့်စုံသောအစေ့ဆန်ကြောင့်ပို၍ တန်ဖိုးထားကြလေသည်။
အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အသီးအစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုအနက် အပြင်သို့ငေါထွက်နေသော အစေ့နှင့်တူသည့် အပိုင်းသည် အသီး၏ ဒုတိယပိုင်းဖြစ်သည်။
စင်စစ် ယင်းသည်သာလျှင်အသီးစင်စစ်ဖြစ်သော်လည်း လူသာမန်တို့က အစေ့ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်နေကြလေသည်။
ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် ပဲစေ့နှင့်ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တူသည်။
တစ်လက်မမှတစ်လက်မ ခွဲခန့်ရှိပြီးလျှင် ညိုသယောင်ယောင်၊ မွဲသယောင်ယောင် အရောင်မျိုးရှိသည်။
ထိုအစေ့တွင် အခွံသုံးထပ်ပါရှိရာ အပြင်ခွံနှင့်အတွင်းခွံတို့သည်မာ၍ခြောက်သည်။
အစေ့နားကပ်နေသောတတိယအခွံသည် အပူလောင် စေတတ်သော အဆီတစ်မျိုးထွက်သည်။
ထို့ကြောင့်အစေ့များကို မီးဖုတ်ပြီးမှဖြစ်စေ၊ လှော်ပြီးမှဖြစ်စေစားသုံးကြရသည်။
ရှေးသမားရိုးကျနည်းဖြင့် အစေ့များကိုမီးဖုတ်သည့်အခါ အစေ့ခွံကွဲပြီး အဆီများထွက်လာလျှင် ထိုအဆီသည် အလွန်မီးတောက်စေသည်။
ထိုမီးတောက်မှမီးခိုးသည်ပင် မျက်စိနှင့်အသားအရေကိုအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။
စင်စစ် ထိုအဆီသည်လည်း သူ့နေရာနှင့်သူအသုံးကျလေသည်။
ခေတ်မီနည်းစနစ်၊သိပ္ပံနည်းကျသောနည်းစံနစ်များဖြင့် ထုတ်ယူရရှိသည့် အစေ့ခွံမှအဆီကို'ကာဒိုဟုခေါ်ကြသည်။
ထိုအဆီဖြင့်သစ်သားများ၊ စာအုပ်များကို သုတ်လိမ်းထားလျှင် ခြမကိုက်နိုင်ဟုဆိုကြသည်။
ထို့ပြင်ပွေးနာ၊ အသားမာဖြစ်ခြင်း၊ ခြေဖဝါးတွင် ငပြေမပါးဟက်ဖြစ်ခြင်း၊ ဆင်ခြေ ထောက်ရောဂါ၊ ကုဋ္ဌနူနာတို့ကုသရန် ဆေးများတွင်ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြသည်။
သို့ပင်ငြားလည်းထို အဆီသည်အသားအရေ အဖုအပိမ့်ဖြစ်စေတတ်သဖြင့်သတိနှင့်သုံးစွဲကြရသည်။
သီဟိုဠ်သရက်ပင်၏ အဖိုးအတန်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အစေ့ဆန်သည်အလွန်အရသာ ရှိသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင်ချောကလက်၊ ကိတ်မုံ့စသည့် အချိုအစိမ့်စားသောက်ဖွယ်ရာများ၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြ သည်။
သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့မှ သီဟိုဠ်စေ့များကို ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများသို့အကြီးအကျယ် တင်ပို့ကြရလေသည်။
အစေ့ဆန်မှလည်းအဆီရနိုင်လေရာ၊ ထိုအဆီသည် အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ အနောက်နိုင်ငံ များတွင် ထိုအဆီကို ဗာဒမ်ဆီနှင့်တန်းတူ သုံးစွဲနိုင်အောင် ကောင်းမွန်သဖြင့် ကြော်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။
အပင်၏အခေါက်မှရရှိသော အစေးသည် အာရဗစ် ကော်ကဲ့သို့ စာအုပ်ချုပ်ရာ၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။
အခေါက်ကို ဓားဖြင့်ထစ်၍ ထွက်လာသောအရည်ကိုမူ ဖျက်၍ ပျက်ခဲသော မင်တစ်မျိုး ပြုလုပ်နိုင်သည်။
တံငါသည်များသည်ထိုအရည်ဖြင့် ပိုက်ကွန်များကိုအရောင်ဆိုးကြလေသည်။
သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကိုအစေ့ပျိုး၍စိုက်ကြသည်။
မိုးတွင်း၌ ကိုင်းကူး၍ အပင်ပျိုးနိုင်သော်လည်း ယင်းသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ နည်းပါးလှသည်။
ဂျားဗားကျွန်းတွင် ဖူးဆက်ကူးစိုက်နည်းဖြင့်လည်း အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ပျိုး၍စိုက်သော အပင်များကို တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်အနည်းဆုံး ပေ ၃ဝ ခန့် ခွာ၍စိုက်ပျိုးသင့်သည်။
အစေ့ပျိုး၍စိုက်သော အပင်များသည် ခြောက်နှစ်ခုနစ်နှစ်ကြာမှအသီး သီးသော်လည်းကိုင်းပျိုး၍ စိုက်သောအပင်သည် လေးနှစ်ကြာလျှင် အသီးသီးလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
သီးဆယုသည် ဂရိထုံးဟောင်း ပုံပြင်လာ လူစွမ်းကောင်းတစ်ဦးဖြစ်၍ အက်သင်းဘုရင် အီးဂျူးနှင့်ထရီးဇင်းမင်းသမီးအီးသရာတို့တွင် မြင်သော သားတော်ဖြစ်သည်။
အီးဂျူးသည်သီးဆယုမဖွားမီပင် အက်သင်းသို့ပြန်သွားရာ သားတော်ဖွားမြင်ပါက ကျောက်တုံးအောက်တွင် သူဝှက်ထားသော ဓားလွတ် တစ်စင်းနှင့်ခြေနင်း တစ်စုံကိုယူစေ၍ လွှတ်လိုက်ရန် အက်သင်းသို့မပြန်မီ မှာခဲ့လေသည်။
သီးဆယုကားဖွားမြင်ပြီး၍ အချိန်တန်အရွယ် ရောက်လူလားမြောက်လာသောအခါ ခမည်းတော်၏အမှာစကားအတိုင်း ကျောက်တုံးကြီးကိုမ၍ ဓားလွတ်နှင့်ခြေနင်း ကိုယူကာ ခမည်းတော်စံရာ အက်သင်းသို့ထွက်သွားလေသည်။
အက်သင်းသို့အသွားလမ်းတွင် သီးဆယုသည် တိုက်ခိုက်စွန့်စားခန်း အမျိုးစုံနှင့်တွေ့ကြုံရ၏။
အက်သင်းသို့ ရောက်သောအခါ ခမည်းတော်အီးဂျူးဘုရင်သည် မီဒီးယားဆိုသော စုန်းမတစ်ဦးနှင့်ပေါင်းသင်းနေသည်ကို တွေ့ရ၏။
ထိုစုန်းမသည်သီးဆယုအား အဆိပ်ကျွေး၍ သတ်သော်လည်း သီးဆယုကရိပ်မိသွားသဖြင့် အထမမြောက်ချေ။
ခမည်း တော်ကလည်း သီးဆယု ကိုင်လာသော ဓားလွယ်ကိုမြင်သဖြင့် မှတ်မိသွားလေသည်။
ခမည်းတော် အက်ဂျူးဘုရင်ကြီးကား စွမ်းအင် ထက်မြက်သော သားတော်ကလေးရောက်လာသည့်အတွက် တစ်အားတက်လျက်ရှိလေသည်။
အကြောင်းကား ထိုအချိန်တွင် အက်သင်းသည်ကရိတန်တို့၏ဩဇာခံနေရသောကြောင့်တည်း။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အက်သင်းမှ ယောက်ျားပျိုခုနစ်ယောက်နှင့် မိန်းမပျိုခုနစ်ယောက်တို့ကို ကရိဘုရင်မိနိုထံ ဆက်သရ၏။
ယင်းတို့ကိုမိနိုဘုရင်က လူတစ်ပိုင်း နွားတစ်ပိုင်းဖြစ်သော မိနိုတောသတ္တဝါကြီးအား အစာအဖြစ် ကျွေးလေသည်။
သီးဆယုရောက်ချိန်၌လည်း မိနိုတောကိုကျွေးရန် အက်သင်းမှ လူပို့ဖို့အချိန်ကျနေပြီဖြစ်ရာ အီဂျူးဘုရင်နှင့် တကွတစ်နယ်လုံး ကြိမ်မီးအုံးသကဲ့ သို့ပူဆွေးဒုက္ခရောက်နေကြလေသည်။
သီးဆယုသည် ယောက်ျားခုနစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်အဖြစ်ဖြင့် လိုက်ပါသွားရန်သဘောတူ၏။
အကြောင်းမှာ သီးဆယုသည် နွားဘီလူးကြီးကို သတ်ဖြတ်နိုင်မည်ဟုမျှော်လင့်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကရိကျွန်းသို့ ရောက်သောအခါ ဘုရင့်သမီးတော် အာရီယပ်နီသည် သီးဆယု၏ လက္ခဏာသွင်ပြင်ကိုမြင်ရ၍ မေတ္တာသက်ဝင်ကာဓားလွတ်တစ်စင်းနှင့်အပ်ချည်တစ်ခင်ကို ပေး၏။
ဓားလွတ်မှာ မိနိုတောကို ခုတ်သတ်ရန်ဖြစ်၍ အပ်ချည်ခင်မှာမိနိုတောကိုထားသော ဝင်္ကပါထဲမှ လက်ဖြင့် စမ်းကာထွက်ရန်ဖြစ်လေသည်။
သီးဆယုသည်အာရီယပ်နီ၏ အကူအညီဖြင့် မိနိုတောကိုသတ်၍ ခက်ခဲသောဝင်္ကပါခရီးမှ ထွက်နိုင်ခဲ့ပြီးသော် ထိုမင်းသမီးကို ခိုးယူတင်ဆောင်ကာအက်သင်းသို့ပြန်ခဲ့သည်။
အပြန်တွင်အောင်မြင်ပါက ရွက်ဖြူလွှင့်၍လာရန် ခမည်းတော်ကမှာလိုက်သော်လည်း မေ့တတ်လွန်းသော သီးဆယုသည် ရွက်နက်ကိုသာလွှင့်ခဲ့မိသည်။
ခမည်းတော်လည်း ရွက်ဖြူကိုမမြင်သော် သားတော် သေဆုံးပြီဟု ထင်မှတ်ပြီးလျှင် များစွာစိတ်မချမ်းမသာဖြစ်ကာ ပင်လယ်ထဲသို့ ခုန်ဆင်း၍နတ်ရွာစံလေသည်။
ထိုပင်လယ်ကို အီဂျူးဘုရင်ခုန်ဆင်းလေသည်ကိုအစွဲပြု၍ အီးဂျီးယန်း ပင်လယ်ဟု ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်သည်။
သီးဆယုလည်း အက်သင်းဘုရင်ဖြစ်လာလေသည်။
သူ၏ရဲစွမ်း သတ္တိရှိပုံမှာ အများအပြားပင်ဖြစ်၏။
ရွှေသိုးမွှေးကိုလှည့်လည်ရှာဖွေသော အာဂိုနော့သူရဲကောင်းများထဲတွင်လည်း သီးဆယုပါဝင်ခဲ့၏။
အမ္မဇုန်လူရိုင်းမများကိုလည်း အောင်နိုင်ခဲ့ဘူး၏။
တစ်ခါ၌ သီးဆယုသည် လက်ပိသီးဘုရင်ပိုင် ရစ်သိုးအပ်နှင့် လက်ရုံးရည်ခြင်းပြိုင်ဆိုင်ရန်တွေ့ကြရာတွင် သူရဲကောင်း နှစ်ဦးသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦးကြည်ညိုနှစ်သက်ကြသဖြင့် ရာသက်ပန်မိတ်ဆွေဖြစ်ရန်သစ္စာဆိုကြလေသည်။
တစ်ခါသော် ပိုင်ရစ်သိုးအပ်သည် စင်းတောသတ္တဝါများနှင့်တိုက်ခိုက်ရာ သီးဆယုက ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့ပေ၏။
ထိုမျှသတ္တိကောင်းလှသော သီးဆယုသည် အက်သင်းနယ်သား များပုန်ကန်ထကြွကြရာတွင် သစ္စာမဲ့သူများ၏ လှည့်စားသတ်ဖြတ်ခြင်းကိုခံရလေသည်။
နောက်ဆုံး၌ လူအပေါင်း တို့သည် သီးဆယုကို များစွာရိုသေ လေးစားသတိရကြ၏။
မာရသွန်စစ်ပွဲတွင်သီးဆယု၏ ဝိညာဉ်သည် သံချပ်အင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်လျှက် အက်သင်းနယ်သားများ၏ တပ်ဦးက တိုက်ခိုက်ပေးသည်ဟုပင် ယုံကြည်ခဲ့ကြလေသည်။
ပါးရှင်းစစ်ပွဲများ ပြီးစီးသွားသောအခါ ဒဲလဖီနတ်ကွန်းမှ အဟောအတိုင်းအက်သင်းနယ်သားများသည် သီးဆယု၏သင်းချိုင်းကိုရှာဖွေ၍ အရိုးများကိုယူဆောင်ပြီးလျှင် အက်သင်းမြို့ဘုရားကျောင်းတခုထဲ၌ထားရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဒဏ္ဍာရီလာ သူရဲကောင်းများ။
သနပ်ခါးခေါက်နှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သော သီးခေါက်ရရှိသည့် သီးပင်သည်သနပ်ခါး၊ ဥသျှစ်ပင်၊ သံပရာ၊ ရှောက်နှင့်မျိုးရင်းတူဖြစ်၍ ရူတေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဖာရိုနီးယားအဲလီဖန်တမ်ဟုခေါ်သည်။
မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့်သီဟိုဠ်ကျွန်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်းဒေသ မြေပြန့်များတွင် သီးစားပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
ရွက်ကြွေပင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ပင်စည်ဖြောင့်မတ်သည်။
သို့သော်ပင်စည်သည်တို၍ လုံးပတ် နှစ်ပေမှ လေးပေရှိတတ်ပြီးလျှင် ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိမြင့်သည်။
သီးပင်၏ ကိုင်းတက်များတွင် ဆူးများရှိသည်။
သီးရွက်သည် ရွက်လက်တစ်ခုတွင် ဆိုင်၍ ထွက်ကြသော ရွက်လွှာတစ်စုံမှလေးစုံအထိပါရှိတတ်၍ ထိပ်ရွက်မြွှာ လည်းပါရှိသော ရွက်ပေါင်းဖြစ်သည်။
(ရွက်မြွှာမစုံဟုခေါ်သည်။
) ရွက်လက်ရိုးတံ၏ ဘေးတဘက်တချက်တွင် သေးငယ်သော အရွက်ကလေးများနှင့်တူသည့်လည်ထောင်များပါရှိသည်။
ရွက်လက်များသည် တစ်ရွက်ကျော်တစ်ရွက်ကျ လွှဲ၍ထွက်လေသည်။
သီးပွင့်၏ပွင့်ချပ်သည် သေးငယ်၍ အသွားငါးခုရှိသည်။
ပွင့်ဖတ်သည် များသောအားဖြင့် ငါးခုရှိပြီးလျှင် ပြည့်နေသည့် ဝတ်ဆံတံ ၁၁ ခု မှ ၁၂ ခု အထိရှိသည်။
ထိုအပွင့်များသည်ကိုင်းများမှဖြစ်စေ၊ အရွက်ရင်းမှဖြစ်စေ ပွင့်သောပန်းခိုင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
သီးသီးသည် ဥသျှစ်သီးအငယ်စား၊ သို့မဟုတ် ပန်းသီးအရွယ်ခန့်ရှိသည်။
ဥသျှစ် သီးကဲ့သို့ပင် အခွံမာ၍ ထူသည်။
အသီး၏အတွင်းသားသည် ပျော့၍ အစေ့များသည်။
အစေ့များသည် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အသီး၏အသားကိုစားသုံးကြသည်။
သီးသီးကိုအသီးသေး၍ ချဉ်သောအမျိုး၊ အသီးကြီး၍ချိုသော အမျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
အသီးမှည့်မှည့်အတွင်းမှ အသားနှစ်ကို ထန်းလျက်၊ သကြားတို့နှင့်ရော၍စားသုံးကြသည်။
ဥသျှစ် ဖျော်ရည်ကဲ့သို့ အဖျော်ယမကာပြုလုပ်၍လည်းသုံးဆောင်ကြသည်။
ကောင်းစွာ မမှည့်သေးသော အသီး ရင့်ရင့်များကို ဆားရေစိမ်၍လည်းကောင်း၊ ချပ်တနီးပြုလုပ်၍ လည်းကောင်းစားသုံးကြသည်။
သီးသီးသည်လန်းဆန်းသော သတ္တိရှိသဖြင့် အားဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
မမှည့်သေးသော အသီးကိုချုပ်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နှလုံးဆေးအဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်းအသုံးဝင်သည်ဟုယူဆကြသည်။
ဝမ်းကိုက် ဝမ်းလျှောရောဂါများအတွက် ဥသျှစ်သီးအစား သီးသီးကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
သွားဖုံးရောဂါ၊ လည်ချောင်းရောဂါ များအတွက်လည်း သီးသီးသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
သီးသီး၏အတွင်းသားနှင့် အစေ့များ၏ အာဟာရဓာတ်များကို စစ်ဆေးကြည့်သည့်အခါ မီလီဂရမ်အားဖြင့် ရေ ၆၉.၅၊ ပရိုတိန်း ၇.၃၊ သတ္တုဓာတ် ၁့၉၊ အမျှင်များ ၅.၂၊ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်သကြား ၁၅.၅၊ ထုံးဝ့၁၅၊ ဖော့စ ဖောရပ် ဝ.၁၁၊ သံ ဝ.၆၊ ဗီတာမင်စီ ၂.ဝ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
အချဉ်ဓာတ်နှုန်းသည် မမှည့်သေးသော အသီး များတွင် ၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ အသီးမှည့်များတွင် ၂.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့နည်း သွားသည်။
သီးသီး အတွင်းသားကို ကျောက်ကျော (ဂျယ်လီ) လည်းပြုလုပ်ကြရာ ပန်းသီးဂျယ်လီ အနံ့မျိုးနှင့်တူလေသည်။
သီးပင်၏အသားသည် မီးခိုးရောင်နုဖြစ်သည်။
သို့သော်အဝါရောင်အထိ အရောင်ကွဲပြားခြားနားသွားခြင်း လည်းရှိတတ်သည်။
အသားသေအောင်အခြောက်ခံပြီးသော သီးသားကုဗတစ်ပေသည် ပေါင် ၅ဝ အလေးချိန်စီးသည်။
အိမ်အဆောက်အအုံ၊ လှည်းထောက်တကူ၊ ဆီကြိတ် ဝင်ရိုးများ ပြုလုပ်ရာတွင် သီးသားကိုအသုံးပြုနိုင်၍ ဖိနပ် ပုံ၊ ကလောင်တံရိုး၊ ပေတံစသည်တို့ကိုလည်း သီးသားဖြင့် အချို့ပြုလုပ်ကြလေသည်။
သီးပင်၏အခေါက်သည် သနပ်ခါးခေါက်နှင့်တူ၍ သနပ်ခါးခေါက်ကဲ့သို့သွေး၍လိမ်းကျံကြသည်။
သို့သော် သနပ်ခါးကဲ့သို့အနံ့မွှေးခြင်း၊ အသားအရေအေးမြစေခြင်း မဖြစ်ပေ။
ထို့ပြင်သီးခေါက်ကိုသွေး၍ ရရှိသောအနှစ်၏ အရောင်သည် သနပ်ခါးကဲ့သို့လှပသော အဝါရောင်မဟုတ်ဘဲ ဝါညစ်ညစ်ဖြစ်လေသည်။
သီးပင်ကိုမှန်ပင်၊ မဟန်ပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သီးပင်သည် စင်စစ်ရာသီဥတုနှင့် မြေအမျိုးအစား ရွေးသောအပင်မျိုးမဟုတ်ချေ။
ကိုင်းဖြတ်စိုက်ခြင်း ကိုင်းစည်း စိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်လေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လယ်ကန်သင်းများ၊ လမ်းဘေးများတွင် အနှံ့အပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။
ထိုနိုင်ငံတွင်သီးပင်၏ အကိုင်းအရွက်များကို ကျွဲနွားအစာအဖြစ်သုံးကြသည်။
အရွက်သည် အနံ့ရှိ၍ ယင်းမှနံ့သာဆီတစ်မျိုးကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။
ပင်စည်နှင့်အကိုင်းအခက်များမှ အစေးတစ်မျိုးထွက်သည်။
ထိုအစေးသည် မိုးရာသီ ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ပို၍ထွက်သည်။
အစေး၏အရောင်သည် တစ်ရောင်တည်းမနေဘဲ အရောင်ဖျော့ဖျော့မှစ၍ အဝါရောင်အနီရောင်အထိအမျိုးမျိုးဖြစ်ပေါ်သည်။
ထိုအစေးကိုရေနှင့်ရောလျှင် အရည်ပျော်ဝင်၍ အာရဗစ် (ထနောင်းစေး) ကော်ထက် မညံ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ထိုကြောင့် အာရဗစ်ကော်ရောင်းချသူတချို့တို့သည် သီးအစေး ကိုရောနှောကာ မသမာရောင်းချခြင်းပြုတတ်သည်။
ထိုကော်ကို ဂျားဗားကျွန်း၌ မင်ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြ၍ ဆိုးဆေးများတွင်လည်း ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်ဟု သိရှိရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် ရွက်ကြွေ ပင်ကြီး မျိုးဖြစ် ၏။
လုံးပတ် ၂-၄ ပေထိ ရှိသည်။
အခေါက်ထူ ၍ ကြမ်းပြီး မွဲခြောက်ခြောက် အရောင် ပေါ်တွင် မီးခိုး ရောင် အကွက်များ ရှိသည်။
အကိုင်း အခက် များပေါ်တွင် သန်မာ၍ ပြောင်လက် နေသော ၁ လက်မခန့် ဆူးချွန်ကြီး များ ရှိ၏။
ဆူးများ အလှည့်ကျ ထွက်သည်။
အရွက် ရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။
ရွက်မြွှာ ၅-၇ ရွက် ရှိ၍ ထိပ်ရွက် ၁ ရွက် ပါသည်။
သနပ်ခါး ရွက်နှင့် တူသည်။
ရွက်မြွှာ များ ရွက်ဆိုင် ထွက်ပြီး ရွက်ညှာတွင် အတောင် ပါရှိသည်။
ရွက်ပြား မာကျော ပြောင်ချော ပြီး ရွက်နားတွင် သေးငယ် သော ခွေးသွား စိပ်ကလေး များ ရှိ၏။
ရွက်ကြော မှ ဆူးများ ထွက်သည်။
အဖိုပွင့် နှင့် အမ ပွင့်များ ပန်းခိုင် တစ်ခုတည်း တွင်ရှိသည်။
ပွင့်ကိုင်း နှင့် ပွင့်ညှာ ပြောင် ချောသည်။
တပေါင်း တန်ခူး တွင်ပွင့်၏။
အသီး လုံးဝိုင်း၍ ဥသျှစ်သီး ခန့်ရှိသည်။
အသီးမှည့် လျှင် မွှေးပြီး အတွင်းမှ အသား ညိုမည်း လာသည်။
ကဆုန် နယုန် တွင်သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အသီး ၊ အခေါက် ၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သီးပင်း သီးမှည့် သည် ချို ချဉ် အရသာ ရှိ၏။
သွေး၊ လေ၊ သလိပ် သုံးပါးကို နိုင်၏။
ပန်းနာ ၊ အော့အန် သော အနာ ၊ ပင်ပန်း နွမ်းနယ် ခြင်းတို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။
နှုတ်ကို မြိန် စေ၏။
ဝမ်းကို ချုပ်စေတတ် ၏။
သီးသီး အစိမ်းရည်ကို တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သောက်က ပန်းနာ ရင်ကျပ် ပျောက်၏။
သီးသီး အစိမ်းရည်တွင် ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် အနည်းငယ် ထည့်၍ ပျားရည်နှင့် ရောလျက် ပါက ကြို့ထိုး နာ ပျောက်၏။
သီးသီး စိမ်းရည် ၊ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် ၊ ပျားရည် သုံးမျိုးစပ် လျက်ပါက အန်သော ရောဂါ ပျောက်၏။
သီးသီး ရည် ၊ ဥသျှစ်သီး မှည့် အရည်ဖျော်သောက် ပါက ဝမ်းနာ ရင်နာ ပျောက်၏။
သီးသီး အနှစ်ကို သကြား သို့မဟုတ် ပျားရည်ဖြင့် ရောလျက် သော် အဆိပ် ပြေ၏။
သီးပင်၏ အခေါက်ကို လေထိုးနာ ပျောက်ဆေး ဖော်စပ် ရာတွင် သုံး၏။
အရွက်ကို လေနိုင်ဆေး ဖော်စပ်ရာ တွင် သုံးသည်။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=41 ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ။
သီးဗီးမြို့ (; အင်္ဂလိပ် /သီးဘ်ဇ်/ , ဂရိ /သီးဗာ/ ) ရှေးဂရိနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။
မြို့ပြ ပုံပြင်များအရ သီးဗီးမြို့ကိုဖီနီရှန်ဘုရင်အေဂျီနော့၏ သားတော်ကက်ဒမတ်ဆိုသူက ဘီစီ ၁၅ဝဝ ခန့်က စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ရှေးအခါက တံခါးခုနစ်ပေါက် ရှိသော တံတိုင်းကာသည့် မြို့ကြီးဟုထင်ရှားခဲ့၍ ဂရိနိုင်ငံ၏ ထိ်ပ်သီးမြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယခုအခါတွင် လူဦးရေ ၃၅ဝဝ ခန့်မျှသာနေထိုင်သည့် သီဗေးဟုတွင်သော မြို့ငယ်ကလေး တစ်မြို့သာဖြစ်သည်။
သီဗီးမြို့သည် ဂရိနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ဗီအိုးရှားနယ်၏ အလယ်တွင်တည်ရှိသည်။
ဖာဂါတောင်၏ တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိ၍ အက်သင်းမြို့မြောက်ဘက် မိုင် ၄ဝကွာဝေးသည်။
အက်သင်းမြို့မှလာသည့် လမ်းနှင့် ကောရင့်ကွေ့မှ ယူရီပေါ့ရေလက်ကြားသို့ ဆက်သွယ် ဖောက်လုပ်ထားသောလမ်းတို့သည် သီးဗီးမြို့ကို ဖြတ်သွားလေသည်။
သီးဗီးမြို့၏သမိုင်းသည် များသောအားဖြင့် ပုံပြင်များသဖွယ်သာ ဖြစ်သည်။
ခရစ်မပေါ်မီနှစ် ပေါင်းများစွာမှ၍ ဗီအိုးရှားနယ်၏အထင်ရှားဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂရိနိုင်ငံသို့မြောက်ပိုင်းသားများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာစဉ်က သီးဗီးမြို့နှင့် ယင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ အများအပြား အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြ၏။
ထိုအချိန်က သီးဗီးမြို့တော်သည် တန်ခိုးကြီးခိုက်ဖြစ်၍ စစ်အင်အားတောင့်တင်းအောင် စုဆောင်းဖွဲ့စည်းကာ အခြားမြို့ကြီးများအပေါ်၌ 0x100သဇာအာဏာလွှမ်းမိုးရေးကို အားထုတ်ခဲ့လေသည်။
ဘီစီခြောက်ရာစုခန့်သို့ ရောက်သောအခါ သီးဗီးမြို့နှင့်အက်သင်းမြို့တို့သည် အပြိုင်ဖြစ်လာကာ တစ်မြို့က တစ်မြို့ကိုနှိမ်နင်းရန် ချက်ကောင်းစောင့်နေကြလေသည်။
ဘီစီ ၄ရ၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပလာ တီယာ တိုက်ပွဲ၌မူ အက်သင်းတို့အရေးသာသဖြင့် အီရန်တို့ဖက်မှဝင်ကူသော သီးဗီးမြို့သည် ထိပ်တန်းမြို့်ကြီးအဖြစ်မှ ကျဆင်းခဲ့လေသည်။
ထိုအခါတွင်အင်သင်းတို့၏ရန်သူများဖြစ်ကြသော စပါးတားတို့သည် သီးဗီးနှင့်ပူးပေါင်း၍ အားပေးကူညီခဲ့ကြ သည်။
သီးဗီးအား ဗီအိုရှားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
အခြားမြို့များကိုသိမ်းယူရာ၌ စစ်သည်အင်အားဖြင့်ကူညီခဲ့သည်။
အက်သင်းတို့သည်လည်း မြို့နယ်ကလေးများဘက်မှ ပါဝင်ကာ အပြင်းအထန်တိုက်ခဲ့ကြ ၏။
ဤသိုလျှင်သီးဗီးနှင့် အက်သင်းတို့သည်ရန်သူကြီးများ ဖြစ်လာကြရာ ဘီစီ ၄၅ရ မှ ၄၄ရ ခုနှစ်အတွင်း သီးဗီးမြို့မှ တစ်ပါးဗီအိုရှားပြည်နယ်အလုံးကို အက်သင်းတို့ နှိမ်နင်း ခြေမှုန်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
စပါးတားတို့နှင့်ခိုင်မြဲသော မဟာမိတ် အဖြစ်ဖြင့် သီးဗီးတို့ကလည်း အက်သင်းတို့အား အလျှော့ပေးသည်ဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။
သို့ဖြင့်ပယ်လိုပွန်နီရှင်း စစ်ပွဲကြီးဖြစ် လာလေသည်။
ထိုစစ်ပွဲကြီးတွင်သီးဗီးတို့သည် စပါးတားတို့ဘက်မှ ဝင်ရောက်ကူညီရာ အရေးသာပြန်သဖြင့် ဘီစီ ၄၂၃ခုနှစ်တွင် ပလာတီယာမြို့ကိုဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုစစ်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ အက်သင်းတို့ လုံးဝရှုံးနိမ့်သွားပြီး နောက်သီးဗီးတို့ အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်၍ ကျန်ရစ်သည်။
ထိုအခါတွင် ဗီအိုရှားပြည်နယ်ရှိမြို့များကို ထိန်းသိမ်း အုပ် ချုပ်ရေးတွင် သီးဗီးနှင့်စပါးတားတို့ တစ်ဖက်တစ်လမ်းစီ ဖြစ်ကာ မဟာမိတ်ပျက်လေသည်။
သီးဗီးသည်အင်အားရှိနေခိုက်ဖြစ်၍ စပါးတား တို့ကလည်း စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ရကား သီးဗီးကိုနှိမ်နင်းအားထုတ် ကြသည်။
နောက်ဆုံးတွင် သီးဗီးနှင့်စပါးတားတို့ ကော်ရင့်သီယန်စစ်ပွဲ၌ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ကြလေသည်။
ပထမတွင် စပါးတားတို့အရေးသာမည့် ဟန်ရှိခဲ့သော်လည်း သီးဗီးခေါင်းဆောင် ကောင်းဖြစ်သော အီပါမီနွန်းဒတ်နှင့် ပယ်လိုပီဒတ်တို့၏အစွမ်းကြောင့် စပါးတားကို ဘိီစီ ၃ရ၁ ခုတွင် အပြီးသတ်နှိမ်နင်းနိုင်ကြလေသည်။
ဤသို့ရန်အပေါင်းကိုနှိမ်နင်းပြီးသောအခါ သီးဗီးသည် တန်ခိုးအကြီးဆုံး ဖြစ်လာသော်လည်း အင်ပါယာနိုင်ငံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန်ကားမတတ်နိုင်ခဲ့ချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သီးဗီး၏ အကာအကွယ်ကိုရရှိထားသော မြို့အချို့သည် အမြဲတစေ သီးဗီးတို့၏လက်အောက်၌ မနေချင်သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ထိုအခါတွင် အက်သင်းတို့ အင်အားပြန်လည် စုဆောင်းခွင့်ရလာပြန်ပြီးလျှင် သီးဗီးနှင့် ရန်စဟောင်းလည်းပြန်၍ အသစ်ဖြစ်ခဲ့ပြန်လေသည်။
ထိုသို့ရှိစဉ် ဘီစီ ၃၆၂ခုနှစ်၌ သီးဗီးခေါင်းဆောင်ကြီးအီပါမီနွန်းဒတ် ကွယ်လွန်လေရာသီးဗီးမှတအားငယ်ရုံမက တန်ခိုး အာဏာများလည်း ယုတ်လျော့၍ ဒုတိယတန်းမြို့ကြီးအဖြစ်သို့ သက်ဆင်းခဲ့ရလေသည်။
ဘီစီ၃၃၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားဘုရင် ဖိလစ်သည် ဂရိကိုတိုက်ခိုက် ထိပါးလာလေသည်။
ထိုအခါသီးဗီး သည်အက်သင်းနှင့် မဟာမိတ်ပြု၍ ဖိလစ်၏အင်အားကြီးမားလှသော စစ်တပ်များကိုခုခံရသည်။
သို့သော်နောက်ဆုံးရှာ ရိုးနီးယားတိုက်ပွဲ၌ အရေးရှုံးနိမ့်သဖြင့် ဖိလစ်၏လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်မက်ဆီဒိုးနီး ယားအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ် အက်လက်ဇန္ဒာဘုရင်လက်ထက်တွင် သီးဗီးတို့ ပုန်ကန်ကြသောကြောင့် သီးဗီးမြို့သည်ချေမှုန်း ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရလေ၏။
ထိုအခါမှစ၍ သီးဗီး မြို့ကြီးသည် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်ကျရောက်ခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်လေသည်။
သီးဗီးမြို့ဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော အခြား ရှေးဟောင်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ကား အီဂျစ်နိုင်ငံနိုင်းမြစ်ကမ်းပေါ်၌ ကိုင်ရိုမြို့၏အရှေ့တောင်ဘက်မိုင် ၄၅ဝ အကွာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်၊ ယခုထိုမြို့ဟောင်းနေရာ တွင်ကားနက်နှင့် လတ်ဇောရွာကြီး နှစ်ရွာတည်ရှိသည်။
သီးဗီးမြို့သည်ဘီစီ ၁၅၈ဝ မှ ၁ဝ၉ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်းက အီဂျစ်နိုင်ငံစစ်သူကြီး ခေတ်၌ မြို့တော်ကြီးဖြစ်၍ အရောင်းအဝယ်ဘက်၌ လည်းကောင်း၊ အဆောက်အအုံများဘက်၌လည်းကောင်း ကြီးကျယ်စည်ကားခဲ့လေသည်။
ယခုအခါခမ်းနားကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံပျက်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။
ယင်းတို့အနက်ကာနက်ရှိ ခန်းဆောင်ကြီးနှင့်လတ်ဇောရှိ အမွန်တန်ဆောင်းတို့ကိုဆက်ထားသော စဖင့်ရုပ် တန်းကြီးကား ကျော်ကြားလှသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ရှေးဟောင်းမြို့များ Category:ဂရိနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံး ဖြတ်ထုံးဟူသည်မှာ တရားမျှတစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ်သည့် ဆုံးဖြတ်ပုံ၊ ဆုံးဖြတ်နည်း အစဉ်အလာကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပေသည်။
သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံးသည် ကောင်းသောတရားစောင့်ထိန်းသူဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အနွတ္ထအမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ထားသော တရားဆုံးဖြတ်သူ မင်းသမီး၏ အမည်ကိုအစွဲပြု ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်လေသည်။
မြန်မာစကားပြေ ကျမ်းများတွင် ဖြတ်ထုံးကျမ်းအများအပြားရှိခဲ့ရာ အခြားဖြတ်ထုံးများမှာ မင်း၊ တရားသူကြီး၊ ခုံမင်း၊ ပညာရှိ ဘုရားအလောင်းတော်၊ ရသေ့ စသောအမျိုးသား ပညာရှိတို့၏ အမှုစီရင်ဆုံးဖြတ်ပုံများသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် အမျိုးသမီးပညာရှိတို့၏ ဖြတ်ထုံးဟူ၍ ဇလာကဒေဝီဖြတ်ထုံးနှင့်သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံး နှစ်စောင်သာ လျှင်ရှိခဲ့လေသည်။
ဇလာကဒေဝီသည် မဟော်သဓဇာတ်တော်လာ စူဠနီဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မယ်တော်ပညာရှိ မိဖုရားကြီးဖြစ်သည်။
သုဓမ္မစာရီမင်းသမီးသည်မူ အခြားဖြတ်ထုံးကျမ်းများကဲ့သို့ အမည်အစွဲတပ်၍ ခေါ်ဝေါ်ထားသူသည် လူ့လောက၌ တစ်ကယ်ရှိခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်မဟုတ်ဘဲ၊ ယင်းဖြတ်ထုံးကို ရေးသားပြုစုသူ၏ စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးချက်ထဲမှ မင်းသမီးတစ်ပါးသာလျှင်ဖြစ်ချေသည်။
မင်းသမီး၏ဖြတ်ထုံးတစ်ခုဖြစ်သော မြွေပါ၊ ကြောင်၊ ခွေးတို့၏ ပုံပြင်အရဆိုလျှင် ထိုပုံပြင်ဝတ္ထုသည် ကမ္ဘာဦးခေတ်က ဂဟေပတိဝေဿပြည်၌ ဖြစ်ပျက်ခဲ့၍ တရားမျှတသော အဆုံးအဖြတ်ကို ခံယူလိုသော ထိုတိရစ္ဆာန်သုံးဦးတို့သည် ကမ္ဘောဇတိုင်း၊ မဒ္ဒရာဇ်ပြည်၊ မဒ္ဒရာဇ်မင်း၏သမီးတော် သုဓမ္မစာရီမင်းသမီး ထံသို့သွားရောက်ပြီးလျှင် အဆုံးအဖြတ် ခံယူကြသည်ဟုသာ ဖော်ပြထားလေသည်။
သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံးကို ပြုစုရေးသားသူ၏အမည်နာမ၊ ဂုဏ်ထူးဝိသေသတို့ကို အမှတ်အသားမတွေ့ရချေ။
သို့ရာတွင် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်ရာဇဝင်၊ ဇာတ်နိပါတ်၊ ပုရာဏ်ကျမ်းတို့အပြင် ရာဇသတ်၊ ဓမ္မသတ်တို့၌လည်း အခြေခံ ရှိပြီးလျှင် ဉာဏ်ထက်မြက်သူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းကိုမူ တွက်ဆရနိုင်ပေသည်။
စကားပြေအရေးအသားလည်း ရှင်းလင်း ပြတ်သားပြေပြစ်၍ သုံးနှုန်းထားသော ထီးသုံးနန်းသုံး စကားများကို ထောက်ထား၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်အလယ်ပိုင်း၌ ရေးသားခဲ့သော စကားပြေလက်ရာတစ်ခုဟု ဆိုနိုင်၍ ထိုထက်စောသော လက်ရာဟူ၍ကားမယူဆနိုင်ချေ။
သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံးကျမ်းကို သုဓမ္မစာရီဖြတ်ထုံး၊ သုဓမ္မစာရီမင်းသမီးဖြတ်ထုံး၊ သုဓမ္မစာရီဓမ္မသတ် စသည်ဖြင့်အမည်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် အကြိမ်ကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်များတွင် သုဓမ္မစာရီ၏ ဖြတ်ထုံးဝတ္ထုပုံပြင်သုံးရပ်ပါရှိရာ မိမိတို့၏အရှင်သခင် သူဌေးသား၏အကျိုးကို စောင့်သိကာ တစ်နည်းတစ်ဖုံစီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးကြသော မြွေပါ၊ကြောင်၊ ခွေးတို့အနက် မည်သူသည်ရှေးဦးစွာ စားကောင်းသည်ဟု ပေးသောအဆုံးအဖြတ်၊ သူဌေးသမီးတစ်ဦတည်းကိုချစ်မြတ်နိုးကြသော သူဌေးသားသုံးဦးအား မည်သူရထိုက်သည်ဟုပေးသော အဆုံးအဖြတ်၊ သူကြွယ်သားတစ်ယောက်တည်းကို ချစ်မြတ်နိုးကြသော မယားသုံးယောက်အနက် မည်သည့် မယားကရ ထိုက်သည်ဟု ပေးသောအဆုံးအဖြတ်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ယင်းသုံးပုဒ်၌သာလျှင် သုဓမ္မစာရီမင်းသမီးကိုယ်တိုင် အဆုံးအဖြတ်ပေးပုံများ ပါရှိ၍ စိတ်ကူးဉာဏ် အယူ အဆကို နှိုးဆွပေးပြီးလျှင် ဉာဏ်စေစားထားချက်များပါဝင်သည်။
သာမန်အားဖြင့်အဆုံးအဖြတ်မလွယ်နိုင်အောင် လျဉ်းပါးဖွယ် ပြဿနာအမျိုးမျိုးကို အုံဖွဲ့ဖန်တီးပေးပြီးမှ နောက်ဆုံးတွင် ခိုင်လုံသော အကျိုးအကြောင်းပြချက်များဖြင့် အခက်အခဲ အထုံးအဖွဲ့များကို ဖြတ်တောက်ဖြေရှင်းပြသည်။