kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Google နှင့်ပက်သက်တဲ့ အင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ ဘရင် ပြောခဲ့တာတာက “ဒီလိုလုပ်လိုက်ရတာကို ဝမ်းသာရတဲ့အကြောင်းရင်း တစ်ခုကတော့ တရုတ်ရဲ့ အခြေအနေကို အတုယူပြီး တခြားနိုင်ငံတွေကလည်း သူတို့ကိုယ်ပိုင် အင်တာနက် အဟန့်အတားစနစ်တွေကို ထုတ်လုပ်ကြဖို့ တိုက်တွန်းပေးနေသလို ဖြစ်သွားတယ်။
အခြားအင်တာဗျူးတစ်ခုမှာ စပိုင်ဂျယ် က ထပ်ဖြည့် ပြောလိုက်တာကတော့ “ကျွန်တော်တို့အတွက်ကတော့ ပွင့်လင်းမြင်သာတဲ့ အင်တာနက်သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိမှု နဲ့ပက်သက်ပြီး အမြဲတမ်း ဆွေးနွေးနေကြတာပါဘဲ။
ကျွန်တော်တို့ယုံကြည်တာကတော့ အင်တာနက်ပေါ်က သတင်းအချက်အလက်တွေ ပွင့်လင်းမြင်သာခြင်းရဲ့ အခြေခံ မူ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကို လွတ်လပ်ပွင့်လင်းမှုအခွင့်အရေးနဲ့အတူ တွဲပြီး ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်ခြင်းဟာ အကောင်းဆုံးပဲဖြစ်တယ်။
” ကုမ္ပဏီ အနည်းငယ်ဆီကပဲ ဒီကိစ္စအတွက် အထောက်အပံ့တွေပေးဖို့ အာမခံချက် ရထားသေးပေမယ့် အင်တာနက် လွတ်လပ်ခွင့် ရရှိရေးသမားတွေကတော့ ကောင်းကောင်းကြီးကို အားပေးထောက်ခံနေကြပြီ ဖြစ်ပါတယ်၊ နောက်ပြီး ဒီဟာကို သာ လုပ်နိုင်ခဲ့ရင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အတွက်ဂုဏ်ယူစရာပဲ” လို့ ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းသူ တွေက ပြောကြသည်။
ဥပဒေပြုအထက်လွှတ်တော် အမတ်တဦးဖြစ်သူ ဘိုင်ရွန် ဒေါ်ဂန် က Google ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်က လွတ်လပ်တဲ့ဖော်ပြ ချက်နှင့် သတင်းအချက်အလက်တွေဖြစ်လာစေဖို့ ထောက်ခံအားပေးတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ခြေလှမ်းတခုဖြစ်တယ်လို့ ဖော်ပြ ခဲ့သည်။
အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်အမတ် Bob Goodlatte က “တရုတ်နိုင်ငံက Google.cn မှာ ရှာဖွေရရှိတဲ့ အဖြေတွေကို စိစစ်ဖြတ်တောက်မှု ပြုလုပ်တာကို ရပ်တန့်ဖို့ သတ္တိရှိရှိကြိုး စားခဲ့တဲ့ Google ရဲ့ခြေလှမ်း ကို ကျွန်တော် ဂုဏ်ယူတယ်” လို့ချီးကျူးပြောကြားခဲ့တယ်။
“Google ရဲ့လုပ်ရပ်ဟာ သဲထဲမှာ မျဉ်းတကြောင်းဆွဲခဲ့သလို အရာထင်ခဲ့ပြီးတော့ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို သတ်မှတ်ချက်ရှိတဲ့ တရုတ်ပြည်လို ဘာမှမသိအောင်အမှောင်ချထားတဲ့နေရာမျိုးမှာ Google က ထွန်းလင်း တောက်ပနေတယ်။
စီးပွားရေးရူထောင့်ကကြည့်မယ်ဆိုရင် တရုတ်နဲ့ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်မျိုးဟာ Google ရဲ့ အကျိုးအမြတ် ကို အများကြီးထိခိုက်စေတယ်လို့အများက အသိအမှတ်ပြု လက်ခံထားကြ တယ်။
တရုတ်ပြည်မှာရှိတဲ့ Google ရဲ့ရှာဖွေတွေ့ရှိတဲ့ အဖြေတွေမှာ စိစစ်ဖြတ်တောက်မှု ပြုလုပ်ခြင်းကို ငြင်းဆိုခဲ့တာဟာ ချီးကျူး ဂုဏ်ပြုဖို့ ထိုက်တန်ပေမဲ့ အဲဒီစွမ်းဆောင်မှုအတွက် အများကြီး ပေးဆပ်ခဲ့ရတယ်။
Google ကတော့ Sakharov ( ရုရှားမှ သိပ္ပံပညာရှင် တဖြစ်လဲ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားတက်ကြွသူ ) လိုမျိုး ဒီကိစ္စရပ် နှစ်ခုကြားထဲမှာ ချိတ်ဆက် လှုပ်ရှားနေတဲ့ အနေအထား ကို ရောက်နေပြီ” လို့ လက်ရှိ “သူရဲကောင်းဆန်ဆန် လှုပ်ရှားမှု” ကို ရည်ညွှန်းပြီး တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ အစိုးရ အသစ်က ထပ်လောင်း ပြောဆိုလိုက်ပါသည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုများ နှင့် အသိအမှတ် ပြုခံရခြင်းများ ၂၀၀၉ နိုဝင်ဘာတွင် Forbes မဂ္ဂဇင်း မှ ဘရင် နှင့် လယ်ရီပေ့ချ် တို့သည် ကမ္ဘာ့ အစွမ်းအစအရှိဆုံး နံပါတ် ၅ အဆင့်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထိုနှစ်အစပိုင်း ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘရင် အား အင်ဂျင်နီယာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်အမြင့်ဆုံးအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းဆိုင်ရာ ထူးချွန်ဆုများမှ တခုဖြစ်သော National Acadamy of Engineering ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့ပြီး အင်ဂျင်နီယာ သုတေသန လုပ်ငန်းများတွင် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ အထောက် အကူပြု ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုတို့ကို ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် သိလိုသောအကြောင်းအရာကို အလွန်လျင်မြန်စွာ စာရင်း ပြုစုနိုင်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောအချက်အလက်များကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်းတို့တွင် တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုးအောင် ဦးဆောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ရွေးချယ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၃ တွင် ဘရင် နှင့် ပေ့ချ် တို့သည် စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်ရှင် စိတ်ဓာတ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး တော့ စီးပွားရေးပုံစံသစ်ကို ဖန်တီးရာမှာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဦးဆောင်ခဲ့တဲ့အတွက် IE စီးပွားရေးကျောင်းမှ ဂုဏ်ထူးဆောင် MBA ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ တွင် အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွင် အမြင့်ဆုံးဆုတဆု ဖြစ်သော Marconi Foundation Prize ကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်ရှိ Marconi Foundation အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ရွေးချယ်ခံရကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ရာမှာ Marconi Foundation ၏ ဥက်ကဌ ဖြစ်သူ John Jay Iselin က ဒီနေ့ ခေတ်ကာလမှာ သတင်းအချက်အလက်ရရှိမှုနည်းလမ်းတွေ နဲ့ပက်သက်ပြီး အခြေခံအားဖြင့် အပြောင်းအလဲတွေကို တီထွင် နိုင်ခဲ့တဲ့ အတွက် ဂုဏ်ယူဝမ်းမြောက်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့တယ်။
သူတို့သည် ရွေးချယ်သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးထားသော ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာနှင့် ပက်သက်ပြီး ကမ္ဘာ့အလွှမ်းမိုး နိုင်ဆုံး ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ ၃၂ ယောက် စာရင်းထဲမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
စာရင်းဝင်များရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်တွေမှာ အမျိုးသား သိပ္ပံပညာ ဖောင်ဒေးရှင်း ကြီး၏ အစောပိုင်းက ပေးတဲ့ ဆုတွေရရှိတဲ့ အကြောင်း ပါဝင်သည်။
“သူသည် ကမ္ဘာ စီးပွားရေး ဆွေးနွေးပွဲ၊ နည်းပညာ၊ ဖျော်ဖြေမှု နှင့် ဒီဇိုင်းအစည်းအဝေးပွဲတွေမှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတဲ့ စကားပြောသူကောင်းသူတယောက် ဖြစ်တယ်။
PC Magazine က Google သည် အကောင်းဆုံး Web-sites နှင့် Search Engine 100 ထဲမှာ ထိပ်ဆုံးမှာရှိတယ်လို ့ချီးကျူးပြောကြားခဲ့ပြီးတော့ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်အသုံးဝင်မှုကို ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဆန်းသစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နည်းပညာပိုင်း ဆိုင်ရာ အကောင်းဆုံးဆု ကိုချီးမြှင့်ခဲ့တယ်။
” ၂၀၀ဝ ခုနှစ်တွင် Webby Award နှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှု အတွက် People’s Voice Award ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရတယ်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် Outstanding Search Service ဆု၊ Best Image Search Engine ဆု၊ Best Design ဆု၊ Most Webmaster Friendly Search Engine ဆု နှင့် အကောင်းဆုံး ရှာဖွေနိုင်သော အင်္ဂါရပ်အတွက် Search Engine Watch Award တို့ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁ဝ Forbes စာရင်းအရ သူနှင့် လယ်ရီ နှစ်ယောက်ပေါင်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၇.၅ ဘီလျံပိုင်ဆိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့ အချမ်းသာဆုံး နံပါတ် ၂၄ အဆင့်ကို ပူးတွဲ ရရှိထားသည်။
အခြား စိတ်ဝင်စားမှုများ ဘရင် သည် အခြားကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း အစီအစဉ်များကို Google ထက်ပို၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဥပမာအားဖြင့် .. Google ၏ ပရဟိတလုပ်ငန်းတခုဖြစ်တဲ့ google.org ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နေရောင်ခြည်၊ လေနှင့် ရေတို့လို များပြားလှတဲ့အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေထုတ်ယူအသုံးပြုနိုင်တဲ့ စွမ်းအင်ထုတ် စက်မှုလုပ်ငန်းမျိုးမှာ ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ စွမ်းအင်နှင့် ရာသီဥတုဆိုင်ရာပြသာနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
အဲဒါကြောင့် “ ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သူတွေဟာ နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီးတော့ ခက်ခဲတဲ့ပြသာနာတွေကို ဖြေရှင်းချင်လို့တည်ထောင် ခဲ့တယ်” လို့အများက လက်ခံခဲ့ကြသည်။
၂၀၁ဝ အောက်တိုဘာတွင် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးသည့်စက်ရုံကို ကူညီထောက် ပံနိုင်ရန်အတွက် နောက်ပိုင်းအမေရိကန်ရှိ ပထမဆုံးကမ်းလွန်လေစွမ်းအားလုပ်ငန်းဖြစ်လာမည့် အဓိကကမ်းလွန် လေအားလျှပ်စစ် ထုတ်ယူသည့် လုပ်ငန်းကို စတင်တည်ထောင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံ ခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့သောတပတ်ခန့်က သူတို့တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားသော မှတ်ဉာဏ်အတု ( Artificial Intelligence ) ထည့်သွင်း တပ်ဆင်ထားသောကားကို ပြည်သူလူထုနှင့် စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
ထိုကားတွင် ဗီဒီယို ကင်မရာနှင့် အာရုံခံ ကိရိယာများတပ်ဆင်ထားပြီး မောင်းသူမရှိပဲ အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
အနာဂတ်တွင် ထိုကဲ့သို့သော အာရုံခံကိရိယာမျိုးတပ်ဆင်ထားသောကားကိုမောင်းသည့် ကားမောင်းသူများ သည် မတော်တဆမှုများကို အများကြီး လျော့ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို လုံခြုံစိတ်ချရသောကားမျိုးကို ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနှင့် ဆီစားသက်သာသော ပုံစံမျိုးဖြင့် တည်ဆောက် ထုတ်လုပ် နိုင်တော့မည် ဖြစ်သည်။
သူတို့သည်ကမ္ဘာ အထောက်အကူပြုပစ်စည်းများ ထုတ်လုပ်နိုင်မှုကို ပိုမိုတိုးမြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် ဆန်းသစ် သော တီထွင်ဖန်တီးမှုများပြုလုပ်နိုင်မည့် စိတ်တူကိုယ်တူ အပေါင်းအဖော်များ ရရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
သူသည် ၂၄၄ မိုင် ( ၃၉၃ ကီလိုမီတာ ) သွားနိုင်သော ဘက်ထရီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံး Tesla Roadster ကားများ အတွက် Tesla Motors ကို တီထွင်ခဲ့ပြီး တိုးတက်ဖွံဖြိုးအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
နာမည်ကျော် သတင်းနှင့် ရုပ်သံအစီအစဉ်များဖြစ်သော Charlie Rose, CNBC နှင့် CNN စသောရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များနှင့် ရုပ်သံ သတင်းမှတ်တမ်းတင် ဆောင်းပါးများတွင် ပါဝင်တင်ဆက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ တွင် ABC World News Tonight ရုပ်မြင်သံကြားမှ Person of the Week အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ရိုက်ကူး ခဲ့သည်။
ဘရင် သည် ၂၀၀၅ တွင် World Economic Forum မှ Young Global Leaders အဖြစ် လျာထားသတ် မှတ်ခြင်းခံရသူ တယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘရင် နှင့် လယ်ရီ တို ့သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Broken Arrows ရုပ်ရှင်အတွက် ထုတ်လုပ်သူ အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၈ ဇွန်တွင် ဘရင်သည် အာကာသအတွင်း စွန့်စားလေ့လာမှုများပြုလုပ်သော ဗာဂျီးနီးယား အခြေစိုက် အာကာသ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီတွင် ဒေါ်လာ ၄.၅ သန်း ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့သည်။
သူ၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုသည် ၂၀၁၁ တွင် ပျံသန်းမည့် အာကာသခရီးစဉ် တခုအတွက် ကြိုတင်မှာကြားထားသည့်အနေဖြင့် စရန်ငွေပေးထားသည့် သဘောမျိုး ဖြစ်သည်။
ယခုအချိန်အထိ ထိုကုမ္ပဏီမှ အာကာသအတွင်းသို့သွားရောက်လည်ပတ်သူ ခရီးသည် ၇ ယောက်အထိ ပို့ဆောင် ပေးပြီး ဖြစ်သည်။
သူနှင့် လယ်ရီ တို့သည် စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ထားသော ဘိုးရင်း ၇၆၇-၂၀ဝ လေယာဉ်တစီး နှင့် Donier Alpha ဂျက်လေယာဉ် တစီးတို့ကိုပိုင် ဆိုင်သည်။
ထို လေယာဉ်နှစ်စင်းနှင့် Google မှ အလုပ်အမှုဆောင် ပိုင်ဆိုင်သည့် ရေနွေးငွေ့သုံး V ပုံစံ အင်ဂျင် နှစ်လုံးတပ်ဆင်ထားသော လေယာဉ်တို့ကို Moffett Federal လေယာဉ်ကွင်းတွင် နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၁.၄ သန်းပေး၍ ရပ်နားထားရှိသည်။
ထိုလေယာဉ်တွင် ပျံသန်းမောင်းနှင်နေစဉ်အတွင်း လေ့လာစမ်းသပ်ချက်များ ရရှိနိုင်ရန် အတွက် NASA မှ သိပ္ပံစမ်းသပ် ကိရိယာများ တပ်ဆင် ထားရှိ ခွင့်ပြုထားသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ရုရှားစကားပြော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ ချိတ်ဆက်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်း ( ပြည် ပြေး နှင့် ဒုက္ခသည်များပါ ပါဝင်သည်) တခုဖြစ် သော AmBAR မှ အဖွဲ့ဝင်တယောက် ဖြစ်ပြီး မိန့်ခွန်းပေါင်း များစွာကို ပြောကြားထုတ် လွှင့်ခဲ့သည်။
ဘရင်း ၏ မှတ်သားစရာ ပြောကြားချက်များ “ ပိုက်ဆံရဖို့အရမ်းလွယ်ကူသွားတဲ့အခါ တီထွင်ဆန်းသစ်မှု အစစ်အမှန်နဲ့ စီးပွားရေးအရ စွန့်စားမှုတို့ ပေါင်းစပ်သွားပြီးတော့ ထွက်ပေါ်လာတဲ့အသံတွေ ကို မင်းကြားရလိမ့်မယ်။
ခက်ခဲတဲ့အချိန်တွေဟာ ဆီလီကွန်တောင်ကြားရဲ့ အကောင်း ဆုံးအစိတ် အပိုင်းတွေ ကို ဖြစ်ပေါ်စေတယ်။
” “ ငါတို့ဟာ မတူညီတဲ့ အင်တာနက်စာမျက်နှာတွေနဲ့ဖန်တီးထားတဲ့ နိုင်ငံတခုအနေဖြင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့တယ်။
လူတွေပဲ .. ဒါပေမဲ့ အင်တာနက် စာမျက်နှာတွေတော့ မဟုတ်ဘူး။
.” “ နည်းပညာ ဟာ မွေးရာပါ ဒီမိုကရေစီ ဖော်ဆောင်နိုင်သူ ဖြစ်တယ်။
ဘာလို့လဲဆိုရင် Hardware နဲ့ Software တွေ ပြောင်းလဲ တိုးတက် လာတဲ့အတွက် လူတွေဟာ အရာရာတိုင်းနီးပါးကို တိုင်းတာ တွက်ချက် သိရှိနိုင်လာပြီ။
အဲဒါဟာ ဘာကို ဖော်ပြသလဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝတွေမှာ တူညီတဲ့အစွမ်းသတ်တိရှိတဲ့ ကိရိယာတွေကို လူတိုင်း ပိုင်ဆိုင်နိုင်လာပြီ ဆိုတာကိုပါပဲ” ကမ္ဘာ့ ၂၆ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် သူသည် အမေရိကန် စွန့်ဦးတီထွင်သူ (Entrepreneur) တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကျော် Google ကုမ္ပဏီကြီးကို လယ်ရီပေ့ချ် နှင့်အတူ ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
Brin သည်လက်ရှိတွင် Google နည်းပညာပိုင်း ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။
Brin ၏ အသားတင်ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုမှာ ဒေါ်လာ ၁၆.၆ ဘီလျံရှိသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် Brin သည် Larry Page နှင့်အတူ ကမ္ဘာ့ ၂၆ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သကဲ့သို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၉ ယောက်မြောက်အချမ်းသာဆုံး သူဌေးလည်းဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေးယောက်မြောက် အသက်ငယ်ဆုံး ဘီလျံနာ သူဌေးလည်းဖြစ်သည်။
Internet Journal ဆောင်းပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ။
ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် ကို ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ကုန်သည် (Dassault အဖွဲ့ကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ/အမှုဆောင်ချုပ်)နှင့် ရှေးရိုးစွဲနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
Forbes မဂ္ဂဇင်းအရ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူသည် ၅၆ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးလူဖြစ်သည်။
သူသည် Dassault အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ဆက်ခံခွင့်ပေးခဲ့သော မာဆယ်လ် ဒက်ဆော့တ် ၏ သားဖြစ်သည်။
ဖခင်သေဆုံးသောအခါ သူသည် လက်ရှိ အမှုဆောင်ချုပ်ဖြစ်သော Charles Edelstenne ၏ အကူအညီဖြင့် ကုမ္ပဏီကို ဆက်လက်တိုးတက်စေခဲ့သည်။
ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် သည် Supaero ရှိ Ecole Polytechnique နှင့် HEC Paris တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် သူ့ဖခင်သည် ဂျာမဏီတို့၏ လေယာဉ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် Buchenwald သို့ ပို့ခြင်းခံရပြီး သူ့ကိုလည်း ထောင်ချခဲ့သည်။
Dassault အဖွဲ့သည် Groupe Le Figaro ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။
သူသည် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုပါတီစုကြီး၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး သူ၏သား အိုလီဗာ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတော်အစုအရုံးကြီး၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။
သူသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းအစွန်ဘက်ရှိ Corbeil-Essonnes မြို့၏ မြို့တော်ဝန်လည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် သည် သူ၏မြို့ဖြစ်သော Corbeil-Essonnes ရှိ အစ္စလာမ်ရိုးရာစင်တာ (ဗလီ)သို့ သူ၏ကိုယ်ပိုင်ငွေထဲမှ ယူရိုငွေ ၂၀၀ မီလျံကို ကူညီလှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သူသည် Belgian Agusta လုပ်ကြံမှုကြောင့် ၂ နှစ် ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံငွေကြေး ၆၀,၀၀၀ ကို ဒဏ်ငွေအဖြစ်ပေးဆောင်ခဲ့ရသည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာပြီး သူ့ရာထူးအရ စီးပွားရေးနှင့်လုပ်ငန်းခွင်ကိစ္စများ၏ ရှေးရိုးအမြင်များအတွက် ပြင်သစ်ပြည်၏ အမြတ်ခွန်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်စည်းမျဉ်းများသည် စီးပွားရေးလောကကို ဖျက်ဆီးနေသည်ဟု အခိုင်အမာ ေထောက်ခံပြောဆိုသူတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
အခြားဆက်စပ်လင့်ခ် Forbes.com: Forbes World's Richest People Category:သန်းကြွယ်သူဌေးများ။
ဆူဟာတို (Suharto) ကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦးအနေဖြင့်ထင်ရှားသည်။
သူသည် အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်တွင် စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် သမ္မတတစ်ဦးအနေဖြင့်သာ လူသိများခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသမ္မတတစ်ဦး အနေဖြင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာအုပ်ချုပ်သွားသောကြောင့် သက်တမ်းရှည်သမ္မတတစ်ဦးအနေဖြင့်လည်း လူသိများသည်။
[၁] အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးသမ္မတသည် ဆူကာနို (Sukarno) ဖြစ်သည်။
ဆူဟာတိုသည် ဆူကာနိုထံမှ အာဏာကို တပ်အင်အား၊ နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်များဖြင့် သိမ်းယူလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ဆူဟာတိုသည် နိုင်ငံတော်ကို နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကြာ အုပ်ချုပ်သည့် ကာလအတွင်း အစိုးရစနစ်အသစ်တစ်ခုကို တီထွင်အုပ်ချုပ်သွားခဲ့သည်။
ထိုစနစ်ကို New Order (Orde Baru) ဟုခေါ်သည်။
New Order ဆိုသည်မှာ စစ်တပ်ဗဟိုပြုအစိုးရစနစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စစ်အေးခေတ်ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ကွန်မြူနစ်ရန်ကာကွယ်ရေး၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် အမေရိကန်နိုင်ငံအပါအဝင် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ရေးအရ အဆင်ပြေစွာဆက်ဆံပြီး နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးကိုဆောင်ရွက်သည့်စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဆူဟာတို အုပ်ချုပ်သည့် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော်ကာလအတွင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။
သူအုပ်ချုပ်သည့်ကာလအတွင်း နိုင်ငံရေးအရ အင်ဒိုနီးရှားကွန်မြူနစ်များနှင့် တရုတ်-အင်ဒို အနွယ်ပေါင်းများစွာကို သုတ်သင်ဖယ်ရှားခဲ့ရသည်ဟုလည်းဆိုသည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီကို တရားမဝင်ပါတီအဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး အမြစ်ဖြုတ် ခဲ့ရသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကို သူအုပ်ချုပ်နေစဉ်ကာလအတွင်း ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တီမောနိုင်ငံအတွင်းဝင်ရောက်ကာ ဆူပူမှုများ ကိုနှိမ်နင်း ခဲ့သဖြင့် လူပေါင်း ၂ သိန်းကျော်သေဆုံးခဲ့ရသောကြောင့် နာမည်ပျက်ခဲ့ရသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအသစ် New Order ၏အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများဖြစ်လာသဖြင့် ပြည်သူတို့ မကျေမနပ်ဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။
ဆူဟာတိုနှင့်သူ့မိသားစုတို့သည် ဒေါ်လာ ၃၅ ဘီလီယံကို မိသားစုပိုင်အဖြစ် လွှဲပြောင်းချမ်းသာလာမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အတော်လေးအငြင်းပွားစရာဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုငွေပမာဏသည် တိုင်းပြည် GDP ၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ထိုငွေအလွဲသုံးစားမှုနှင့်ပတ် သက်ပြီး အစစ်ဆေးခံရန် အမျိုးမျိုးငြင်းပယ်ခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေးကျဆင်းနေမှုကိုမျက်ကွယ်ပြုကာ နိုင်ငံရေးမှ အနားယူသွားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းရေးမငြိမ်သက်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် သမ္မတရာထူးမှဆင်းပေးလိုက်ရသည့် ၁၉၉၈ ခုနှစ် မေလအထိ နိုင်ငံအတွင်း ဆူပူအုံကြွမှုများ၊ ဆန္ဒပြမှုများ မရပ်မနားပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
သမ္မတရာထူးမှ ဆင်းပေးလိုက်ရပြီးနောက် ဆူဟာတိုသည် လူသူဝေးရာ အရပ်တွင် သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
လာဘ်စားမှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲရန်ပြင်ဆင်တိုင်း ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြကာ အမျိုးမျိုးရှောင်လွှဲခဲ့သည်။
Ammesty International အဖွဲ့ကြီး၏ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာ့အကျင့်ပျက်ခြစားသူများစာရင်း၌ ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိနေသူ ဖြစ်သည်။
ဂျာဗားနွယ်များကဲ့သို့ ဆူဟာတိုသည် နာမည်တစ်မျိုးတည်းရှိသူဖြစ်သည်။
ဘာသာရေးအရ ဟာဂျီမိုဟာမက်ဆူဟာတို ဟူ၍ခေါ်ကြသည် မှလွဲပြီး အခြားအမည်မရှိပေ။
အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်း Suharto ဆိုပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက သုံးစွဲလာကြသည်။
သို့သော်ယခင်က စာလုံးပေါင်း Soeharto ကို နောက်ပိုင်းတွင်သုံးစွဲမှုနည်းသည်။
ဒုက္ခပင်လယ်ဝေခဲ့ရသည့်ကလေးဘဝ ဆူဟာတိုကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအား ဒတ်ချ်တို့ကိုလိုနီအဖြစ် အုပ်ချုပ်ချိန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
Godean ဆိုသည့် ရွာကြီးတစ်ရွာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော Kemusuk ရွာငယ်လေးတစ်ခုတွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထိုရွာသည် ဂျာဗားကျွန်းစုအလယ်ပိုင်း Yogyakarta မှ အနောက်ဘက် ၁၅ ကီလိုမီတာခန့်ကွာဝေးသည်။
ကလေးဘဝကို လွန်စွာပင်ပန်းဆင်းရဲစွာဖြင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရပြီး ဒတ်ချ်စစ်ကျောင်းသို့ တက်ခွင့် ရခဲ့သည်။
ဆူဟာတိုသည် စစ်သားဘဝတွင် အစိုးရအမျိုးမျိုးကိုသစ္စာခံခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဒတ်ချ်တို့စိုးမိုးချိန်၊ ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ချိန်မှသည် အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားတော်လှန်ရေးဝါဒီများအထိ အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
ဘဝနှင့် ဇွဲတို့ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် အမျိုးသားရေး ဝါဒီများကိုအောင်နိုင်သူဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဆူဟာတိုအကြောင်း အနောက်တိုင်းသမိုင်းဆရာတို့မှတ် တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်မှာ ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်များဖြင့်ပြည့်နေတော့သည်။
နိုင်ငံရေး စိတ်ဝင်စားသည်၊ အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဆိုသော လုပ်ကြံဖန်တီးထားသည့် ဇာတ်လမ်းနှင့် မှတ်တမ်းများကိုလည်းတွေ့ရသည်။
ဆူဟာတို၏ ဘခင်မှာ ကာတိုဆူဒီရိုဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဆူခီရာဟုခေါ်သည် ဂျာဗားလူမျိုးနွယ်မှဆင်းသက်လာသူများဖြစ်ပြီး တောင်သူလယ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။
လျှပ်စစ်မီးမရှိ၊ ရေသွယ်စနစ်မရှိသည့် ကျေးလက်မှမွေးဖွားလာသူဖြစ်သည်။
သူ့မိခင် ဆူခီရာသည် ဘခင်၏ ဒုတိယအိမ်ထောင် ဖြစ်ပြီး ဆူဟာတိုသည် ပထမအိမ်ထောင်မှ ဖွားမြင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဆူဟာတို၏မိဘများသည် နှစ်ဦးသဘောတူလမ်းခွဲခဲ့ကြပြီး နောက်အိမ်ထောင်အသီးသီးပြုခဲ့ကြသည်။
အိမ်ထောင်ကွဲသွားကြသည့် မိဘနှစ်ပါးနှင့် ဆူဟာတိုသည် ခပ်တန်းတန်းသာနေထိုင်ခဲ့သည်။
ဟိုအိမ် သည်အိမ်နေပြီး ဘဝကိုကြီးပြင်းခဲ့ရသည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။
သူ့အဒေါ်က သူ့ကိုမွေးစားခဲ့ ပြီး အဒေါ်၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူက ဘခင်ရင်းသဖွယ်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
ဦးလေးနှင့် အဒေါ်တို့ကျောင်းထားပေးသဖြင့် Wuryantoro တွင် မူလတန်းစတင်နေခဲ့ရသည်။
အမျိုးသားဝါဒီချင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် ဆူဟာတိုသည် ယခင်သမ္မတဟောင်း ဆူကာနိုထက် ကိုလိုနီဆန့်ကျင်ရေးစိတ်နှင့် နိုင်ငံရေးအမြင် နည်းလှသည်ဟုဆိုကြသည်။
ဆူကာနိုလောက်လည်း ပညာမတတ်၊ အသိုင်းအဝိုင်းလည်းကောင်းလှသည်မဟုတ်ပေ။
ထိုခေတ်က ဒတ်ချ်စာမတတ်လျှင် လူရာမသွင်းကြပေ။
ဆူဟာတိုသည် စစ်ကျောင်းရောက်သည့် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင်မှ ဒတ်ချ်စာကိုရင်းနှီးခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးအကြို စစ်သားဘဝ သူစစ်ကျောင်းမတတ်မီက ဘဏ်တွင်စာရေးလေးဘဝဖြင့် ဝင်လုပ်ခဲ့သေးသည်။
အလုပ်ဖြုတ်ခံရပြီး အလုပ်လက်မဲ့ ဘဝရောက်ခဲ့ရသည်။
သို့ဖြင့် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် KNIL (Royal Netherlands East Indies Army) တပ်သို့ဝင်ပြီး Yogyakarta အနီးရှိ Bombong တွင်ဖွင့်လှစ်ထားသော ဒတ်ချ်စစ်ကျောင်းသို့တက်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ဒတ်ချ်စစ်ကျောင်းသို့ ဝင်ခွင့်ရရေးမှာ ဒေသခံများအနေဖြင့် လွယ်ကူလှသည်မဟုတ်ပေ။
သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးအခြေအနေကြောင့် ဂျပန်တို့ရန်မှကာကွယ်ရန် စစ်တပ်ကိုတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလိုသဖြင့် ဒေသခံများကို လက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စစ်ကျောင်းမှဆင်းပြီးနောက် ဆူဟာတိုသည် အမှတ် ၁၃ တပ်ရင်းတွင်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
စစ်သားအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် ထူးထူးခြားခြားစွမ်းဆောင်မှုများလည်း မရှိခဲ့ပေ။
အစောင့်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ငှက်ဖျား မကြာကြာထကာ၊ ဆေးရုံမကြာမကြာတက်ရပြီး တပ်ကြပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးပေးခြင်းခံလိုက်ရသည်။
ဂျပန်တို့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ဒတ်ချ်တို့လက်နက်ချရချိန်တွင် ဆူဟာတိုသည် ဒတ်ချ်စစ်တပ်မှထွက်ပြေးပြီး ဂျပန်တို့လက်အောက်တွင်ခိုလှုံခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့ဖွဲ့စည်းပေးထားသည့် ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့တွင် ဒုရဲအုပ်အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ရဲတပ်ဖွဲ့တွင် အမှုထမ်းစဉ် သမ္မတဘဝကို အထောက်အကူပြုမည့် စုံစမ်းထောက်လှမ်းရေး အတတ်များကို အတွေ့အကြုံရခဲ့သည်။
သူက "ရာဇဝတ်မှုကို နိုင်ငံရေးအမှုအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလိုက်ရင် ပြဿနာအကြီးကြီးက သေးသေးလေးဖြစ်သွားတတ်တယ်" ဟုမကြာခဏပြောတတ်သည်။
ဆူဟာတိုသည် ပုလိပ်အဖွဲ့မှ ဂျပန်တို့ဖွဲ့စည်းထားသည့် စစ်တပ်သို့ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းပြန်သည်။
အဖတိုင်းပြည်အတွက်ကာကွယ်သူများဟု အမည်ပေးထားသည့် အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားတပ် (Peta) တွင် သူက အရာရှိအဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
ဂျပန်တို့သင်တန်းခေါ်ပေးသည့် တပ်စုမှူးသင်တန်းတွင် သူသည်ဂျပန်တို့၏ ဘူရှီဒိုစိတ်ဓာတ်နှင့် နဖူးတွေ့ဒူးတွေ့ရင်ဆိုင်လိုက်ရသည်။
ဂျပန်တို့၏ စစ်သူရဲကောင်းဝါဒကို ရိုက်သွင်းခြင်းခံလိုက်ရသည်ဖြစ်သောကြောင့် ဆူဟာတိုသည် ဒတ်ချ်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အမျိုးသားရေးအတွေးအမြင်များ ဝင်လာခဲ့သည်။
ဂျပန်စစ်ဝါဒီတို့ကို လွန်စွာအထင်ကြီးလေးစားစိတ်များလည်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆူဟာတို၏ အတွေးအမြင်များကိုပြန်လည်သုံးသပ်ရလျှင် အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့် စစ်ရေးအယူအဆများပေါင်းစပ်ကာ လွှမ်းမိုးခြင်းခံထားရသူဟူ၍ ရှုမြင်သုံးသပ်ရမည်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်တို့သည် ဆူဟာတို အပါအဝင် အရာရှိများကို ဂျပန်စစ်ရေးအယူအဆနှင့် စစ်ပညာများသင်ပေးခဲ့သည်။
ထိုအထဲတွင် ဆာမူရိုင်းဓားသိုင်းလည်းတစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ဆူဟာတိုသည် ကြမ်းသော်လည်း ရက်စက်ယုတ်မာသည့်အလုပ်ကိုမလုပ်ဟူသည့် ဂျပန့်စိတ်ဓာတ်များ အပြည့်ဝင်နေသူ ဟူ၍လည်းဆိုကြသည်။
အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတွင်ဝင်ရောက်ဆင်နွှဲခြင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး မဟာမိတ်တို့ထံ ဂျပန်တို့ လက်နက်ချချိန်တွင် အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားရေးဝါဒီများဖြစ်ကြသည့် ဆူကာနိုနှင့် မိုဟာမက် ဟတ္တားတို့သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံလုံး၀လွတ်လပ်ရေးအတွက် အမျိုးသားတော်လှန်ရေး တစ်ရပ်အနေဖြင့် တိုက်ပွဲဝင်ကြသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံထူ ထောင်ခြင်းကို နိုင်ငံတကာကလည်း သဘောတူ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက်မှ ဆူဟာတိုက တော်လှန်ရေးသမားများနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး သူ့အစွမ်းအစများကို ပြခွင့်ရသွားလေသည်။
ဂျပန်တို့ကိုတိုက်ထုတ်ခြင်း ဂျပန်တို့လက်နက်ချချိန်တွင် ဆူဟာတိုသည် ဂျပန်ဖွဲ့စည်းပေးထားသည့်တပ်တွင် ရာထူးကြီးကြီးဖြင့်ကျန်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် အမျိုးသားရေးဝါဒီတို့သည် ဒတ်ချ်တို့နှင့်ပူးပေါင်းပြီး အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစုများ ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေချိန်လည်းဖြစ်သည်။
ဆူဟာတိုသည် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (BKR) တွင် ဒုတိယတာဝန်ခံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆူဟာတိုသည် Yogyakarta တစ်ဝိုက်တွင် ကြွင်းကျန်နေသည့် ဂျပန်တို့ကို ဦးဆောင်တိုက်ကာ အမြစ်ဖြုတ်ပေးမည်ဟု ကြွေးကြော်ခဲ့သည်။
သူသမ္မတဖြစ်ချိန်တွင် ထိုကာလများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ချဲ့ကားပြောဆိုမှုများရှိခဲ့သည်ဆိုစေ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ပေါင်းစည်း ညီညွတ်စွာဖြင့် တိုက်ပွဲဝင်နိုင်ရန် ဦးဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်ကတော့ အမှန်ဖြစ်သည်။
လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲအစတွင် ဆူဟာတိုသည် ပြည်တွင်းရှိ လွတ်မြောက်ရေးတိုက်ပွဲဝင်နေသူများကို တပ်ရင်း ၁ လက်အောက်ခံ၊ အမှတ် ၁၀ တပ်ရင်းအဖြစ် စုစည်းလိုက်နိုင်သည်။
ဆူဟာတိုလည်း ချက်ချင်း အမှတ် ၁၀ တပ်ရင်း၏ ဗိုလ်မှူးရာထူးတိုးပေးခြင်းခံလိုက်ရသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရခြင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သည့်အခါတွင် ဒတ်ချ်တို့စိုးမိုးထားသည့် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုကို ဂျပန်တို့ကသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဆူကာနိုနှင့် ဟတ္တားခေါင်းဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးသမားများသည် အစိုးရဖွဲ့ကာ လွတ်လပ်သော အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အဖြစ်ကြေညာလိုက်သည်။
သို့ဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အတွင်း ဒတ်ချ်တို့နှင့် တော်လှန်ရေးသမားများ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုံးကုလသမ္ဂ၏ ဝင်ရောက်ဖြန်ဖြေပေးမှုဖြင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားပြည်ထောင်စုအမည်ဖြင့် လုံး၀လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစပြီး ဆူကာနိုသည်သမ္မတ၊ ဟတ္တားသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
လက်ရှိသမ္မတဆူကာနိုသည် အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းသည့် ကွန်မြူနစ်များကိုနှိမ်နင်းခဲ့သဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကွန်မြူနစ်များ အသတ်ခံရသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆူဟာတိုကို တပ်မတော်အကြီးအကဲအဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ပြီး သမ္မတဆူကာနိုသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို ဆူဟာတိုသို့ လွှဲပေးလိုက်သည်။
သို့သော်သမ္မတအဖြစ် ဆက်လက်ခံယူနေဆဲဖြစ်သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဆူဟာတိုအား သမ္မတအဖြစ်တရားဝင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
သမ္မတသက်တမ်း ၅ နှစ်အပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆူဟာတိုသည် သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ဆူဟာတိုနှင့်ခေတ်သစ် New Order အစိုးရ (၁၉၆၇-၁၉၉၈) ဆူဟာတိုသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် သမ္မတရာထူးကိုလက်ခံသည်။
ဆူကာနိုက တိုင်းပြည်အတွင်းအရေးပေါ် အခြေအနေကြောင့် ဆူဟာတိုသို့ အာဏာကိုလွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရသည်ဟုဆိုသည်။
ဆူဟာတိုကလည်း သူတီထွင်ထားသည့် New Order (Orde Baru) ဖြင့် တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်သွားသည်။
ဆူဟာတိုသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကိုဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး တရားမဝင်အသင်းအဖြစ်ကြေညာကာ ပါလီမန်မှ ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။
အလုပ်သမားသမဂ္ဂကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကာ စာနယ်ဇင်းဆင်ဆာအဖွဲ့ကို ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။
ဆူဟာတိုသည်နိုင်ငံတကာနှင့် အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် အဆင်ပြေစွာဆက်ဆံရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်များကို နှိမ်နင်းရာတွင် တာဝန်ရှိသည်ဆိုပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အဆင်မပြေဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဆူဟာတိုသည် သူ့နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ အဒမ်မာလစ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံများသို့စေလွှတ်ပြီး တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် မပြေလည်မှုများကို ညှိနှိုင်း ဖြေရှင်းစေခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်းဖြစ်လာသည်။
New Order အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဆူကာနိုသည် လုံးဝအာဏာကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည်။
ဆူဟာတိုအာဏာရလာသည့်အချိန်မှစပြီး နိုင်ငံတော်၏အာဏာကို ချုပ်ကိုင်စီမံမှုများစတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထောက်လှမ်းရေးဌာနနှစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
အစိုးရကို အကျပ်ကိုင် ခြိမ်းခြောက်မှုရန်မှကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
နိုင်ငံတော်တွင်အရေးပါသည့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းများကိုလည်း အဖွဲ့ဖြင့်ထိန်းချုပ်ကန့်သတ် လိုက်သည်။
အစိုးရသစ်ကိုဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး ထိုအစိုးရသစ်သည် တပ်မတော်၏စီမံအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။
ဆူဟာတိုအနေဖြင့် စစ်တပ်နှင့် အရပ်ဘက် နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် တာဝန်အရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဘဝကို ခံယူလိုက်လေသည်။
နိုင်ငံစီးပွားရေးတိုးတက်ရန် သမ္မတဆူဟာတိုသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည့် စီးပွားရေးသမားများနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သည်။
ထိုစီးပွားရေးသမားများကို အမည်ပြောင်အနေဖြင့် "ဘာကလေမာဖီးယား" ဟုခေါ်ကြသည်။
ထိုအဖွဲ့ဖြင့် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဆူဟာတိုအာဏာရနေစဉ်ကာလတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကို နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဗဟိုနိုင်ငံဖြစ်လာစေရန် ကြံဆောင်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအနေဖြင့် လုပ်ငန်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ်လွှဲပြောင်းပေးခြင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းများလုပ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ အနောက်ဘဏ်များအပြင် မိတ်ဆွေနိုင်ငံများထံမှ အထောက်အကူယူပြီး နိုင်ငံငွေကြေးအင်အား တောင့်တင်းရန်ကြံဆောင်ခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် New Order အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပြန်လှန်ဝံ့သူမရှိသလောက်ဖြစ်နေသည်။
စစ်တပ်နှင့် ဂိုလ်ခါပါတီမှ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့တွင်ကြီးစိုးထားရုံမျှမက နိုင်ငံအစိုးရကိုပါ ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည့်အနေအထားတွင်ဖြစ်နေသည်။
သို့ဖြင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများ၊ တရားမဝင်လုပ်ငန်းများ၊ အာဏာအလွဲသုံးစားလုပ်မှုများထွန်းကားလာသည်။
နိုင်ငံခြားမှထောက်ပံ့ငွေများ၊ လုပ်ငန်းရှင်များထံမှငွေများသည် ဆူဟာတိုမိသားစုတည်ထောင်ထားသည့် ယာယာဆန်ဖောင်ဒေးရှင်းသို့ အလုံးအရင်းနှင့်လှိမ့်ဝင်သွားသည်။
နိုင်ငံရေးသန့်စင်ပွဲ ဆူဟာတို၏ကက်ဘိနက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားကွန်မြူနစ်ပါတီကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့၌ ဖယ်ရှားပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် လူပေါင်း သုံးသိန်းမှ တစ်သန်းခန့်အထိ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ထိုလူသတ်ပွဲတွင် စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက် အထက်တန်းလွှာများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ပတ်သက်မှုရှိနေသည်ဟုဆိုသည်။
ကွန်မြူနစ်သူပုန်အများစုမှာ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံသားများဖြစ်ကြသည်။
စီအိုင်အေက သံသယရှိဖွယ်ကွန်မြူနစ် တစ်သောင်းစာရင်းကို အင်ဒိုနီးရှားလက်ဝယ်သို့အပ်နှံခဲ့သည်။