kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တရားသူကြီး လက်ဝဲဘိနန်သူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယ ဥပဒေကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၍ အတုလဆရာတော်က ဘုရင်၏တောင်းပန်ချက်အရ ၁ဝ နှစ် တိုင်တိုင် ခက်ခဲနက်နဲသော အမှုအခင်းများကို အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျကမူ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့ ရှေးဟောင်းကျမ်းဂန်ကြီးများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော မနုကျမ်းရင်း ၁ဝ တွဲကို ပါဠိဘာသာမှ မြန်မာစကားပြေသက်သက်ဖြင့် ၁၈ ပိုင်းပိုင်းကာ မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ဟူ၍ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့လေသည်။
ဤပညာရှိကြီး၏မျိုးရိုးဇာတိနှင့် ဖွားသက္ကရာဇ်တို့ကို ဂနသေချာစွာ မတွေ့ရှိရ သေးသော်လည်း၊ အမတ်ကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်၌ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျဘွဲ့နှင့် မဟာသီရိဥတ္တမ ဇေယျသင်္ကြံဟူသောဘွဲ ၂ ဆင့်ကို အပ်နှင်းခြင်း ခံရကြောင်း ကိုကား သိရှိရသည်။
ဤမနုကျယ်ကျမ်းမှာ ဓမ္မသတ်ကျမ်း တစ်စောင် အနေဖြင့်သာ မဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာစကားပြေကျမ်းတစ်ခု အနေဖြင့်လည်း ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်သဖြင့်၊ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ် ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျအား ကျေးဇူးတင်ထိုက်လှပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ။
သာမန်အရပ်သားတို့က ခရုကို စုတ်၍ စားတတ်သော ငှက်မျိုးအားလုံးကို သိမ်းကျုံး၍ ခရုစုတ်ငှက်ဟု ခေါ်သည်။
သို့သော် ထိုငှက်မျိုးကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ခွဲခြားလိုက်လျှင် - ခါရာဒြီဖောင်း မျိုးစဉ် စကိုလိုပါစိဒေ မျိုးရင်း၌ အပါအဝင်ဖြစ်သည့် နျူမင်နိယပ် အာကွာတာခေါ် ခရုစုတ်ငှက်(Asian Openbill)နှင့် စိကိုနီဖောင်းမျိုးစဉ် သရက်စကီအောနိသိဒေ နှင့် စီကွန်နီဒေမျိုးရင်း၌ အပါအဝင်ဖြစ်သည့် ခရုစုတ်ငှက် (Curlew)မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိလေသည်။
ခါရာဒြီဖောင်း မျိုးစဉ်ဟု သတ်မှတ်သည်မှာ ကြာဖက်နင်းငှက်တို့ကဲ့သို့ ရေတွင် ပေါလော ပေါ်လျက်ရှိသော သစ်ရွက်သစ်ပင်တို့ကို နင်း၍ သွားနိုင်အောင် ခြေသည်းရှည်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
စီကိုနီဖောင်း မျိုးစဉ်၌ ပါဝင်သော ငှက်တို့၏ နှုတ်သီးသည် ရှည်လျားကောက်ကွေ့၍သော် လည်းကောင်း၊ ပြား၍သော်လည်းကောင်း ရှိတတ်သည်။
ခရုစုတ်ငှက်များအား ခွဲခြားခြင်း ရှေးမြန်မာတို့က မိန်းမလက်သည်းဟု ခေါ်သော ခရုစုတ်ငှက်မှာ ပထမ မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သော နျူမင်နိယပ် အာကွာတာငှက်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်အခေါ်အားဖြင့် ကာလျူးဟု ခေါ်သည်။
ရခိုင်တိုင်းတွင်း ဤငှက်ကလေးမျိုးကို ပါဏဗေဒပညာရှင်တို့က စနိုက်ငှက်နှင့် မျိုးတူဟု ပြဆိုကြသည်။
ထိုငှက်မျိုးတွင် နှုတ်သီးသည် ရှည်၍ အောက်ဖက်သို့ စိုက်ကာ ကွေးနေတတ်သည်။
အချို့သော ခရုစုတ်ငှက်တို့၏ နှုတ်သီးမှာ ၈ လက်မအထိ ရှည်သည်။
ခြေတံလည်း ရှည်သည်။
ဤငှက်သည် အလျား ၂၃ လက်မခန့် ရှိ၍ ပျံသန်းနေစဉ် ဖြူဖွေးသော နောက်ပိုင်းကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အသံမှာ ကျယ်လောင်၍ သာယာပေသည်။
တေးလည်း ဆိုတတ်သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ၌ကား ထိုငှက်သည် တေးကို တစ်ပိုင်းတစ်စသာ ဆိုတတ်၍ ထိုတေးသံကို ညဖက်တွင်သာ ကြားရတတ်သည်။
“ကွပ်၊ ကွပ်” ဟုလည်းကောင်း၊ “ကရူး၊ ကရူး” ဟုလည်းကောင်း အော်တတ်သည်။
ဤခရုစုတ်ငှက်မျိုးသည် မြစ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်ရှိ လဟာပြင်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။
အလွန်သတိရှိ၍ လူအနားကပ် မခံချေ။
ပျံသန်းရာတွင် လျင်မြန်သည်။
သို့သော် တောင်ပံချင်း ဖြည်းညှင်းစွာ ရိုက်၍ ပျံတတ်သည်။
ရေတိမ်ထဲတွင် လမ်းလျှောက်၍ အစာရှာဖွေသည်။
ယင်းတို့သည် အုပ်သင်းဖွဲ့၍ နေမြဲဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ကောင်ချင်း နေသည်ကိုလည်း မကြာမကြာ တွေ့ရတတ်သည်။
ရေကောင်းစွာ ကူးနိုင်သည်။
သို့သော် ချောင်းမြောင်းကို ဖြတ်သည့်အခါမှာ ရေကူး၍ သွားလေ့ရှိသည်။
အဆိုပါ ခရုစုတ်ငှက်မျိုးသည် အခြားနိုင်ငံ၌ သားပေါက်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းရာသီကျမှ လာရောက် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။
စစ်တောင်းမြစ်ဝ တစ်ဝိုက်တွင်မူ မေလမှ ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် တစ်ကြိမ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တစ်ကြိမ်တွေ့ရ၍ ရန်ကုန်မြို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ ဖြတ်သန်းပျံတတ်သည်ကို သိရလေသည်။
ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတစ်လျှောက်နှင့် မြင်းခြံတစ်ဝိုက်တွင် ဆောင်းရာသီ၌ အများအပြား တွေ့ရ၍၊ မိုးဥတုတွင် နှစ်ကောင်ချင်း နေထိုင်သည်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။
မေမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနား တစ်ဝိုက်တွင် ငှက်များ အသိုက်ပြောင်း၍ ပျံလာသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
ခရုစုတ်အဖြူ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် သရက်စကီအော်နိသိဒေ မျိုးရင်း တွင် ပါဝင်သော ခရုစုတ်၌ ခရုစုတ်ငှက်အဖြူမျိုးနှင့် အနက်မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
နှစ်မိုးစလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့နိုင်သည်။
ခရုစုတ် အဖြူမျိုးမှာ မီလာနိုစီဖလာဟု ခေါ်သည်။
အလျား လက်မ ၃၀ ခန့်ရှိ၍၊ တစ်ကိုယ်လုံး ဖြူသည်။
အကောင်ကြီးလာလျှင် ဦးခေါင်းနှင့် လည်တိုင်တွင် အမွှေးမရှိဘဲ ပြောင်နေသည်။
ငှက်ငယ်များသည် ဦးခေါင်းနှင့် လည်ကုပ်ညို၍ လည်တိုင်၌ အမွှေးဖြူ အတိုကလေးများ ပေါက်နေသည်။
ခရုစုတ်အဖြူသည် လယ်တော၊ စိမ့်တောနှင့် ရွံ့ပေါသော မြစ်ကမ်းပါးများတွင် ကျက်စား၍၊ အထူးသဖြင့် ရေဝပ်၍ သစ်ပင်ချုံဖုတ် ထူပြောသည့် နေရာမျိုးကို နှစ်သက်သည်။
မကြာမကြာလည်း ပင်လယ်ကမ်းစပ်သို့ သွားရောက်တတ်ရာ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အကောင် ၁၀၀ နီးပါး ပါသော ခရုစုတ်ငှက်အဖြူအုပ်ကြီးကို တွေ့မြင်ရတတ်သည်။
ယင်းတို့သည် ခြေတံရှည်ဖြင့် ရေထဲ၍ လျှောက်၍ ပုဇွန်၊ ကနန်း၊ ခရုနှင့် ငါးများကို ရှာဖွေစားသောက်ပြီးနောက် အစာဝသည့်အခါ ရေတိမ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ကမ်းစပ်တွင် ဖြစ်စေ၊ ရေစပ်ရှိချုံပေါ်တွင် ဖြစ်စေ နားနေတတ်သည်။
ခရုစုတ်ငှက်အဖြူ၏ အသံမှာ လိုဏ်သံပါ၏။
သို့သော် အသံပြုခဲသည်။
ခရုစုတ်ငှက်သည် ပျံသောအခါ ရှေ့တွင် နှုတ်သီးနှင့် လည်ကိုဆန့်၍၊ နောက်တွင် ခြေနှစ်ချောင်းကို တန်းပြီး ပျံတတ်သည်။
အုပ်လိုက် ပျံသန်းလျှင် မြားဦးသဏ္ဌာန်ပျံသန်းတတ်သည်။
ခရုစုတ်အဖြူသည် မိုးဥတုအတွင်း သားပေါက်၍ အသိုက်ကို သစ်ပင်ပေါ်၌ တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ်တတ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ရှည်မြော၍ ထိပ်ချွန်သော ဥ ၂ လုံးမှ ၄ လုံးအထိ ရှိတတ်ပြီးလျှင် ဥအရွယ်မှာ အလျား ၂.၅၀ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၇၀ လက်မခန့်ရှိသည်။
ဤငှက်မျိုးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟို၊ မြန်မာ၊ တရုတ်နိုင်ငံများနှင့် ဂျပန်ပြည်တောင်ပိုင်းတွင်လည်း တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ သားပေါက်မပေါက်ကို အသေအချာ မသိရချေ။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းများတွင် တွေ့ရပြီးလျှင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းဒေသ၊ တနင်္သာရီတိုင်းများတွင် ပေါပေါများများတွေ့ရလေသည်။
ခရုစုတ်အနက် ပါဏဗေဒအလို၊ ခရုစုတ်အနက်ကို ဆူဒီဗစ်ပပစ်လိုဆပ်ဒေဗစ်ဆန်နီဟု ခေါ်သည်။
ခရုစုတ်အနက်ကို တွေ့မြင်ဖူးသူနည်းပေလိမ့်မည်။
အလျားလက်မ ၃၀ ခန့်ရှိသည်။
ခရုစုတ်အဖြူနှင့် ရွယ်တူပင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် တစ်ကိုယ်လုံး မည်းနက်နေသည်။
ဦးခေါင်းတွင် အမွှေးမရှိဘဲ ပြောင်နေ၍ နှုတ်သီး၌ အပြာရောင် သန်းနေပြီးလျှင် ခြေထောက်များမှာ သန္တာရောင် ခပ်ဖျော့ဖျော့နီလျက် ရှိသည်။
ငှက်ငယ်များမှာ ခရုစုတ်အဖြူကလေးများနှင့် ဘာမျှမခြားပေ။
ခရုစုတ်အနက်သည် အအုပ်အသင်းနှင့် မနေဘဲ တစ်ကောင်ချင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဖိုမနှစ်ကောင်တွဲသော်လည်းကောင်း နေတတ်သည်မှ လွဲ၍၊ ယင်းတို့၏ အလေ့အကျင့်နှင့် အစာမှာ ခရုစုတ်အဖြူနှင့် အတူတူလိုပင်ဖြစ်သည်။
ရွှံ့ ဗွက်တောနှင့် ချောင်းကမ်းပါးများတွင် ကျက်စား၍ နွေရာသီတွင် မီးရှို့ပြီး လယ်ကွင်းများ၌ အနေများသည်။
ဤငှက်သည် မြေကြီးပေါ်၌ အပူတပြင်း အစာရှာဖွေလေ့ ရှိ၍ အခြားမျိုးတူငှက်များကဲ့သို့ အေးဆေးစွာနေတတ်သော ငှက်မဟုတ်ချေ။
သစ်ပင်ပေါ်၌ အိပ်တန်းနားတက်သည်။
တစ်ကွဲတစ်ပြားစီ အစာရှာဖွေရာမှ အိပ်တန်းသို့ ပြန်သောအခါ အအုပ်အသင်းနှင့် ပျံတတ်သည်။
လှည်းထောက်ခွသဏ္ဌာန် ပျံသန်းလေ့ရှိသည်။
မြေမှ ပျံတက်စဉ် မသာမယာ အသံအောဖြင့် အော်မြည်တတ်သည်။
သားပေါက်ချိန်တွင် အော်သံမှာမူ ထူးခြားပြီးလျှင် ၂ မိုင်ခရီးလောက်မှ ကြားနိုင်လောက်အောင် ကျယ်လောင်လှလေသည်။
ဤငှက်မျိုး၏ သားပေါက်ချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မတ်လဖြစ်သည်။
အသိုက်မှာ ကြီးမား၍ ယင်းတို့ကို တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားကာ အတွင်းဘက်၌ မြက်၊ ကောက်ရိုး၊ အမွှေးအတောင် အဝတ်စများဖြင့် ခံထားသည်။
အသိုက်ကို များသောအားဖြင့် မြင့်မားသော သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင် ထီးတည်း ဆောက်လုပ်လေ့ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် စွန်နှင့် သိမ်းတို့၏ အသိုက်ဟောင်းများကို ပြုပြုင်၍ သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။
လက်ပံပင်ပေါ်၌ အသိုက်လုပ်တတ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံးရှိတတ်သည်။
ဥများမှာ ရှည်မျောကြမ်းတမ်း၍ အစိမ်းရောင်သန်းနေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ဥအချို့တွင် အဝါရောင် သို့မဟုတ် ဝါညိုအစက်အပြောက်များသော် လည်းကောင်း၊ အစင်းများသော်လည်းကောင်း ပါတတ်သည်။
ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၂.၄၀ လက်မ၊ ပြက် ၁.၇၀ လက်မရှိသည်။
ခရုစုတ်ငှက်အနက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အစ၊ အာသံပြည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် ကိုချင်းချိုင်းနားပြည်အထိ တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အလယ်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် တွေ့ရ၍၊ ပဲခူးနှင့် မြင်းခြံနယ်များတွင် သားပေါက်သည်။
ရခိုင်တိုင်း၌လည်း သားပေါက်သည်ဟု အမှတ်အသား ရှိသည်။
ငှက်ကျားမျိုးဝင် ခရုစုတ်ငှက်များ အထက်ဖော်ပြရာ ခရုစုတ်မျိုးအပြင်၊ ပါဏဗေဒအားဖြင့် အနာစတိုမပ်အောစိတန်ခေါ်သော ငှက်ကျားမျိုး၌ ပါဝင်သည့် ခရုစုတ်ငှက်ဟူ၍ ရှိသေးသည်။
ဤငှက်၏ ထူးခြားချက်မှာ အပေါ်နှုတ်သီးရိုးနှင့် အောက်နှုတ်သီးရိုးနှစ်ခုတို့သည် အရင်းနှင့်အဖျား ထိ၍နေသော်လည်း အလယ်တွင် နှုတ်သီးမစေ့ဘဲ တိုးရိုပေါက် မြင်ရသည်။
ထို တိုးရိုပေါက်ကို ပျံသန်းရာ၌ပင် ကောင်းစွာမြင်နိုင်သဖြင့်၊ ထိုငှက်ကို အခြားငှက်များနှင့် မှားရန် ခဲယဉ်းလှပေသည်။
ဤငှက်သည် မြစ်ချောင်း၊ ရေအိုင်နှင့် စိမ့်မြေများတွင် ကျက်စားသည်။
အုပ်သင်းဖွဲ့နေတတ်၍ မြင့်မားစွာပျံဝဲနေတတ်သည်။
အဓိက အစာမှာ ရေချိုခရုမျိုးဖြစ်၍ ခရုကို ချေပြီးမှ မျိုချသည်။
သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်း နားနေတတ်၍ တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် နှုတ်သီးချင်းရိုက်ကာ ကျီစယ်မြူးထူးနေလေ့ရှိသည်။
ဤငှက်မျိုးသည် မိုးရာသီအတွင်း သားပေါက်သည်ဟု ယူဆရသည်။
မောင်နှံစုံ ၄၀၀ မှ ၅၀၀ အထိတစ်နေရာတွင် စုရုံးသားပေါက်ကြသည်။
အသိုက်ကို တုတ်ချောင်း၊ မြက်၊ သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ကြ၍၊ သစ်ပင် တစ်ပင်၌ အသိုက်ပေါင်း ၆၀ ခန့်မျှ ရှိတတ်သည်။
တမြုံလျှင် ၃၊ ၄၊ ၅ လုံးခန့် ရှိတတ်သည်။
ဥသည် ရှည်မျော၍ ဥအုခါစ၌ ဖြူဖွေးပြီး နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း ညိုမည်းသွားသည်။
ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှ အလျား ၂.၃၀ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၆၀ လက်မ ရှိလေသည်။
ဤငှက်ကို အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ယိုဒယား၊ ကိုချင်ချိုင်းနားနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာပင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။
ဤငှက်ကို “ငှက်သဘင်” စာအုပ်တွင် ခရုတုတ်ငှက်ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။
ငှက်ကြီးဒုံးစပ်၊ ငှက်ကျား စသော ငှက်တို့နှင့် အမျိုးချင်း နီးစပ်သည့် ခရုစုတ်ငှက်များကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုက်ကြီးအားလုံး၌ပင် တွေ့ရသည်။
နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၌ တွေ့ရသော (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်) အိုင်းဗစ်ခေါ် ခရုစုတ်ငှက်မျိုးကို အီဂျစ်လူမျိုးတို့က အမြတ်တနိုး ထားကြသည်။
ထိုငှက်သေလျှင် အသေကောင်ကို ဆေးစိမ်၍ မပုပ်မသိုးအောင် ထားသည်။
ရှေးဟောင်း အီဂျစ်သင်္ချိုင်းဂူများမှ အဆိုပါ ငှက်အလောင်းများကို တူးဖော်ရရှိခဲ့သည်။
ယခုအခါ ထိုငှက်မျိုးကို အာဖရိကတိုက်ရှိ အရပ်ဒေသအချို့၌ တွေ့ရသေးသော်လည်း အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် လုံးဝမတွေ့ရတော့ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်း-ခ၊ အတွဲ-၂၊ နှာ-၂၅၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝန်ပိုနှင့် အလားတူငှက်များ။
ကြာဆံ ကြာဆံသည် ဆန်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်တို့ကို ကြိုးငယ် သဏ္ဌာန် အမျှင်များလုပ်ယူသော စားဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပဲကြာဆံ၊ ဆန်ကြာဆံဟူ၍ ၂ မျိုးရှိသည်အနက် ပဲကြာဆံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ ခြင်းများဖြင့် တင်ယူလာလေ့ရှိသည်။
ပဲကြာဆံသည် နဂို အတိုင်းအဖြူရောင် အမျှင်ခြောက်များသာ ဖြစ်သည်။
စားသုံး လိုသော အခါ ထိုအမျှင်များကို ဆယ်မိနစ်ခန့်ရေတွင် စိမ်လိုက် ရသည်။
ခြောက်နေသောအမျှင်တို့သည် ကြည်လင်၍ လုံးမွှတ် သော အမျှင်ပျော့များအဖြစ်သို့ ပြောင်း သွားကြသည်။
ထိုကြာ ဆံကို လက်သုတ်များ၌ ထည့်၍ ဖြစ်စေ၊ ကြက်သား၊ ငါး စသည်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ဖြစ်စေ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။
အချို့ကလည်း ကြာဆံဟင်းခါး ချက် သောက်ကြသည်။
ဆန်မှလုပ်ယူသော ကြာဆံကို တရုတ်ဆိုင်များတွင် အတွေ့ရများ၏။
ပဲမှလုပ်ယူသည့် ကြာဆံကဲ့သို့ပင် အမျှင်များ ဖြစ်သော်လည်း ဆန်ကြာဆံသည် ရေတွင်စိမ်ရာ၌ ပဲကြာဆံ ကဲ့သို့ ကြည်လင်မလာဘဲ သာမန်အဖြူရောင်အမျှင်များသာ ဖြစ်လာသည်။
ပဲကြာဆံလောက်လည်း အမျှင် မတုတ်ချေ။
ဆန်ကြာဆံကို ဝက်သား၊ ကြက်သား၊ ဘဲသား စသည်တို့ဖြင့် ကြော်၍ စားလေ့ရှိကြသည်။
အထူးသဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများ အသုံးများသည်။
ရန်ကုန်မြို့၌ ထိုကြာဆံမျိုး လုပ်ယူသော လုပ်ငန်းများရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အစားအစာ။
thumb|မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ် မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် တည်ထောင်သော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးနိုင်သော တက္ကသိုလ်အချို့သာရှိရာ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်း တည်ထောင်ခြင်း မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ လက်အောက်ခံ မော်လမြိုင် ဥပစာကောလိပ် အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
မော်လမြိုင်ကောလိပ်အဆောက်အဦးဒီဇိုင်းကို ဗိသုကာလက်ရာမြောက်လှသော ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၊ ရန်ကုန် ဘူတာကြီး အစရှိသော အထင်ကရအဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ရာတွင် လူသိများ ထင်ရှားလှသည့် မြန်မာ ဗိသုကာပညာရှင် စည်သူဦးတင် ကပုံစံထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
thumb|မော်လမြိုင် ဥပစာကောလိပ်၏ ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီး စာရေးဆရာ ကုသ ခေါ် ဦးတိုးအောင် (ခရစ် ၁၉ဝ၈- ၁၉၇၆) မော်လမြိုင် ဥပစာကောလိပ်၏ ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူမှာ ၁၉၃၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် ဆရာဇော်ဂျီ၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ်၊ မောင်ထင်၊ မောင်သုတ၊ ဧမောင် တို့နှင့်အတူ ရှေ့တန်းမှ မား⁠မားမတ်မတ် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သူ စာရေးဆရာ ကုသ ခေါ် ဦးတိုးအောင်ဖြစ်သည်။
မြေနေရာရွေးချယ်ခြင်း ကောလိပ်တည်ဆောက်ရန် မြေနေရာစတင်ရွေးချယ်စဉ်က လက်ရှိနေရာ၏ လှပသောရှုခင်းနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သည်ကောလိပ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံး မြေနေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ကောလိပ်၏ တည်နေရာသည် မော်လမြိုင်မြို့လယ်ခေါင်၏ အရှေ့မြောက် (၄) မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။
၎င်းကို ၁၉၅၀ အစောပိုင်းတွင်တည်ထောင်ခဲ့စဉ်က ကောလိပ်၏အရွယ်အစားမှာ ၄၁၇.၈၇ ဧကဖြစ်သည်။
၎င်းကိုမော်လမြိုင် - တောင်ဝိုင်း၊ အဓိကလမ်းနှင့်မော်လမြိုင် - အမ်ရတ်လမ်းများဖြင့်ကန့်သတ်ထားသည်။
ထိုနေရာ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင်ကောလိပ်နှင့်မိုင်ဝက်အကွာအဝေးတွင်တောင်ဝိုင်းဟုခေါ်သော တောင်တန်းတစ်ခုရှိသည်။
ကောလိပ်နှင့်မိုင်လေးပုံတစ်ပုံခန့်အကွာတွင် ဗြိတိသျှတော်ဝင်လေတပ်နှင့် အမေရိကန် ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့ တို့၏ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်လေယာဉ်ကွင်း (ယခုမော်လမြိုင်လေဆိပ်) ရှိသည်။
ကောလိပ်ကို မတည်ဆောက်မှီက တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်သည် ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ကိုလိုနီခေတ်ကာလတွင် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်သူအရာရှိများနှင့် ဒေသခံ အထက်တန်းလွှာလူတန်းစားများ၏ ပျော်ပွဲစားထွက်ရာစခန်းနှင့် ဒေသခံ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဥယျာဉ်များရှိရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ်က ဗြိတိသျှပိုင်အောက်မြန်မာပြည်၏မြို့တော် မော်လမြိုင်မြို့သို့ (ထိုစဉ်က အထက်မြန်မာပြည်တွင် ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း) စိုးစံချိန်ဖြစ်သည်) ရောက်ခဲ့သော ၁၉ရာစု အမေရိကန်ခရီးသွားစာရေးဆရာ Howard Malcom ၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းများအဆိုအရ၊ မော်လမြိုင်တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းမှ အစောပိုင်းအခြေချနေထိုင်သူများသည် တောင်ဝိုင်းတောင်( တရုတ်ဘာသာဖြင့် လင်းဒင် ဟုခေါ်ဆို) နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် အနီးတဝိုက်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးကာ နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
Li, Yi (2016). Revisiting the Nineteenth- century Marketplace, and the Chinese Community in Moulmein. Center for Burma Studies Northern Illinois University. p.73 တိုးချဲ့ခြင်း ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက် ၁၉၈၂ တွင် မော်လမြိုင် ဒီဂရီကောလိပ်၏ နည်းပညာဌါနသည် ကောလိပ်မှ သီးခြားခွဲထွက်ကာ အစိုးရနည်းပညာအင်စတီကျု (ယခု မော်လမြိုင်နည်းပညာတက္ကသိုလ်) ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ တက္ကသိုလ် ဘုန်းနိုင် (၁၉၈၆ - ၈၈ ကာလ မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိ) ထို့နောက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် ဒီဂရီကောလိပ်မှ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဘာသာရပ်များ သင်ကြားပေးမှု မြန်မာ့ တက္ကသိုလ်ပညာရေးစနစ်တွင် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်များအား အတူတကွ ပေါင်းစည်းထားခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည် ရိုးရိုးဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်များနှင့် သိပ္ပံဘာသာ အထူးပြု ကျောင်းသားများအား ဝိဇ္ဇာဘွဲ့များနှင့် မဟာဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်ပေးသည်။
၎င်းသည် ရိုးရိုး Bachelor Of Art(BA) ဝိဇ္ဇာဘွဲနှင့် Bachelor Of Science(BSc) သိပ္ပံဘွဲ့ ရယူနိုင်ရန်အတွက် လေးနှစ် အချိန်ပေးရပြီး BA(Hons) နှင့် BSc(Hons) တို့ကဲ့သို့သော ဂုဏ်ထူးတန်း(Honor Degree)များအတွက်ကိုမူ ၅နှစ်အချိန်ပေးရလေသည်။
ဥပဒေပညာအတွက်မှာမူ ၅နှစ် အချိန်ပေးရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဘွဲ့ချီးမြှင့်သည့် တက္ကသိုလ်မှာ အနည်းငယ်မျှသာရှိသည့်အနက် မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်သည်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကမ်းခြေနှင့် ဆက်စပ်နေသော မြို့တစ်ခုဖြစ်သည့် မော်လမြိုင်မြို့တောင်ဘက် ၆၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တက္ကသိုလ်၏အဏ္ဏဝါသပ္ပံလက်တွေ့စမ်းသပ်ရန်နေရာတစ်ခု ထားရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ဘာသာရပ်ဘွဲ့မဟာဘွဲ့ပါရဂူဘွဲ့မြန်မာစာဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA) --အင်္ဂလိပ်စာဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA)ပထဝီဝင်ဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA)သမိုင်းဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA)ဒဿနိကဗေဒဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA)စိတ္တဗေဒဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA)အရှေ့တိုင်းပညာဘီအေ(BA)အမ်အေ(MA) --ရုက္ခဗေဒဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)ဓာတုဗေဒဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)အဏ္ဏဝါသိပ္ပံဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)PhDသင်္ချာဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)ရူပဗေဒဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)သတ္တဗေဒဘီအပ်စီ(BSc)အမ်အပ်စီ(MSc)ဘူမိဗေဒဘီအပ်စီ(BSc) -- --ဇီဝဓာတုဗေဒဘီအပ်စီ(BSc) -- --အဏုဇီဝဗေဒဘီအပ်စီ(BSc) -- --ဥပဒေပညာLLBLLM --ဥပဒေပညာB.A(Law) --စီးပွားရေးပညာ -- -- -- {| class="wikitable" |- ! ဘာသာရပ် !! ဘွဲ့ !! မဟာဘွဲ့!! ပါရဂူဘွဲ့ |- | မြန်မာစာ|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA) || -- |- | အင်္ဂလိပ်စာ|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA)|| |- | ပထဝီဝင်|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA)|| |- | သမိုင်း|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA)|| |- | ဒဿနိကဗေဒ|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA)|| |- | စိတ္တဗေဒ|| ဘီအေ(BA) || အမ်အေ(MA)|| |- | အရှေ့တိုင်းပညာ|| ဘီအေ(BA)|| အမ်အေ(MA) || -- |- | ရုက္ခဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc) || အမ်အပ်စီ(MSc)|| |- | ဓာတုဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc) || အမ်အပ်စီ(MSc)|| |- | အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ|| ဘီအပ်စီ(BSc) || အမ်အပ်စီ(MSc)|| PhD |- | သင်္ချာ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| အမ်အပ်စီ(MSc)|| |- | ရူပဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| အမ်အပ်စီ(MSc)|| |- | သတ္တဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| အမ်အပ်စီ(MSc)|| |- | ဘူမိဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| -- || -- |- | ဇီဝဓာတုဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| -- || -- |- | အဏုဇီဝဗေဒ|| ဘီအပ်စီ(BSc)|| -- || -- |- | ဥပဒေပညာ|| LLB|| LLM || -- |- | ဥပဒေပညာ|| B.A(Law) || -- |-- | စီးပွားရေးပညာ|| -- || -- || -- |- အုပ်ချုပ်ရေး အုပ်ချုပ်သူများ စာရင်း (၁၉၅၃ မှ ယခု) ဦးတိုးအောင် (စာရေးဆရာ ကုသ) (၁၉၅၃ခု မတ်လ မှ ၁၉၆၃ ခု ဇူလိုင်လ) ဒေါက်တာဖေသောင်း ဦးလှရွှေ ဒေါက်တာ မန်းသက်စံ ဒေါက်တာမောင်ဒီ (၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၇) ဦးခင်မောင်တင့် (တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်) (မော်လမြိုင် ဒီဂရီ ကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီး (၁၉၇၇ - ၈၅)၊ မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိ (၁၉၈၆ - ၈၈)) ဦးတင်ဦးလှိုင် ဦးလှထွန်းအောင် ဒေါက်တာလှဖေ ဦးကြည်ဝင်း ဦးစန်းတင့် ဦးမြသိန်း(ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်ဖြင့် တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်) ဦးစောဟန်ရှိန် ဦးထွန်းသိန်း ဒေါက်တာဌေးအောင် ဒေါက်တာအောင်မြတ်ကျော်စိန် ဒေါက်တာချစ်စိန်တို့ဖြစ်ကြသည်။
အဆောက်အဦးများ thumb|မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်၏အဓိကဝင်ပေါက် အဓိပတိလမ်းမ အရေးကြီးသော အဆောက်အဦးများ ဗညားဒလ ဆောင် ရာမည ဆောင် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ စက်စဲ အဏ္ဏဝါသိပ္ပံသုတေသနစင်တာ တက္ကသိုလ်အားကစားခန်းမ တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက် - တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်အဖြစ် ၃ထပ် စာကြည့်တိုက်အား ဇန်နဝါရီလ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီး၍ စာစောင်၊ စာအုပ်ပေါင်း ၁၀၆, ၀၀၀ ခန့် ထားရှိပြီးဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်နွယ်မှု သုတေသန Songkla မင်းသား တက္ကသိုလ် Silliman တက္ကသိုလ် - မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ် သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ Silliman တက္ကသိုလ်နှင့်သုတေသနနှင့်ပညာရေး ချိတ်ဆက်ချက်များ ရှိပြီးဖြစ်သည်။
Scripps Institution of Oceanography တိုကျိုအဏ္ဏဝါသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် - မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ် သည် တိုကျိုအဏ္ဏဝါသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ်နှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လဲလှယ်သဘောတူညီချက်များ ရှိပြီးဖြစ်သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်နှင့်ဘဝကသိပ္ပံတက္ကသိုလ်, ဗီယင်နာ သင်ကြားရေး BABSEACLE ဥပဒေရေးရာပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်းMawlamyine University Law Department’s Ambitious Clinical Legal Education (CLE) Plan - BABSEACLE ကော်နဲလ်တက္ကသိုလ် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်စ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဖလှယ်ရေး Hosei တက္ကသိုလ် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် - Purdue တက္ကသိုလ် ဖို့တ်ဝိန်း (IPFW)An Evening Conversation with Mawlamyine University students – Fort Wayne Sister Cities ခွန်ကန် တက္ကသိုလ် (Khon Kaen University)มข.ต้อนรับ Mawlamyine University จาก เมียนมา တိုကျိုတက္ကသိုလ် ထင်ရှားသောဆရာဟောင်းများ ဦးတိုးအောင် (စာရေးဆရာ ကုသ) - ခေတ်စမ်းစာပေ လှုပ်ရှားသူ တက္ကသိုလ် ဘုန်းနိုင် - စာရေးဆရာ တက္ကသိုလ် မင်းမော် - စာရေးဆရာ ဒေါက်တာ ခင်မောင်ညွန့် - စာရေးဆရာ၊ မြန်မာ့သမိုင်း ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဗိုလ်ဗကို - စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း - မြန်မာစာပေ ပညာရှင် Mohana Gill - အိန္ဒိယစာရေးဆရာမGill, Mohana (2013). Myanmar: Cuisine, Culture, Customs. Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd. p. 41. ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ မင်းတင်မွန် - စာရေးဆရာ နန္ဒာသိန်းဇံ - စာရေးဆရာPhilosophy Writer Nanda Thein Zan Passes Away ဒေါက်တာ မန်းသက်စံ - စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး အောင်သင်း - စာရေးဆရာ၊ တက္ကသိုလ်ကထိက ဒေါက်တာ ကိုကိုဦး - နျူကလီးယားဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင်၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဒေါက်တာထွန်းတင့် - မြန်မာစာအဖွဲ့ စာတည်းမှူးချုပ်၊ အဆင့်မြင့်ပညာ မြန်မာစာသင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကော်မတီဝင် ထင်ရှားသောကျောင်းသားဟောင်းများ စိမ့်၊ (ပညာရေး) - တက္ကသိုလ်ကထိက၊ စာရေးဆရာမ အောင်ခင် - မြန်မာ့ဘောလုံးရွှေခေတ် ဂန္ဓဝင်လက်ရွေးစင်တိုက်စစ်မှူး စိုးမြင့် - မြန်မာ့ဘောလုံးရွှေခေတ်လက်ရွေးစင်နောက်တန်းခံစစ်မှူး ဆရာဝန် တင်ရွှေ - စာရေးဆရာ၊ ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆု တည်ထောင်သူ တင်စိုး (ပါမောက္ခ) - စာရေးဆရာ၊ ရန်ကုန်စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခ နိုင်သက်လွင် - တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးMeet Burma’s Next Cabinet ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသက်နိုင်ဝင်း - နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ခင်မောင်ညို - ဓါတုဗေဒပညာရှင်၊https://burmese.voanews.com/a/scient-technology/6735149.html စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမောင်သင်း - မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် - လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ ဒေါက်တာ ခင်ဆွေမြင့် - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်စာပေပြိုင်ပွဲများစာမူစိစစ်ရေးဥက္ကဋ္ဌ မာမာခိုင် - ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စောထွန်း - ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ထူးအိမ်သင် - တေးရေးတေးဆို ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မော်လမြိုင်မြို့ Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ။
ဘီငှက် သည် ကြာဖက်နင်းငှက်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ကြာဖက်နင်းငှက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အရှေ့အာရှ တိုက် တစ်ခွင်တွင် တွေ့ရသည်။
အလျား ၁၂ လက်မမှ ၁၅ လက်မအထိ ရှိသည်။
ငှက်ငယ်၏ အမောက်နှင့် လည်ကုပ်တို့သည် ညို၍ အောက်ပိုင်းမှာ ဖြူသည်။
ကြာဖက်နင်းငှက်သည် ခြေတံရှည်၍ ခြေချောင်းများမှာ အလွန်ရှည်လျားသည်။
ခြေချောင်းများဖြင့် ကြာဖက်များပေါ် တွင် ပေါ့ပါးစွာလျှောက်၍ အစာရှာဖွေနိုင်သောကြောင့် ကြာဖက်နင်းငှက်ဟု ခေါ်တွင်သည်။
ပျံသန်းရာတွင် ချည့်နဲ့၍ ပင်ပန်းပုံရသည်။
ပျံစ၌ ခြေထောက်များကို အောက်သို့ တွဲလျားချထားတတ်သည်။
အပြေးအလွန်သန်သည်။
ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် ကိုယ်ထည်ကြီးသည်။
ကြာဖက်နင်းငှက်၏ အစာမှာ ပိုးမွှား၊ ခရု၊ ငါးနှင့် ရေတွင်ပေါက်သော အပင်များ ဖြစ်သည်။
မိုးရာသီတွင် ငှက်ကလေးများ ပေါက်သည်။
သစ်ရွက် ပေါင်းပင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအသိုက်သည် ရေပေါ်တွင် မျောနေတတ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ဥ ၄ လုံးရှိတတ်၏။
ဥများမှာ အဝါရောင်အောက်ခံတွင် အမဲစင်းများ ပါရှိ၍ ချောမွှတ်ပြောင်လက်နေသည်။
ဥ၏အရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၁ လက်မခွဲ၊ ပြက် တစ်လက်မသာသာ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကြာဖက်နင်းငှက်များ။
ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
မြို့တည်နေရာအရပ်မှာ ဒေါနတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်အစွန် တောင်ခြေရင်းတွင် ဖြစ်၍ အတ္ထရံမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ ၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။
ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်သည် စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၂၈၁ဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၄,၄၂၈ ယောက် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကြာအင်းမြို့ကို ရှမ်းလူမျိုးများ စတင်တည်ထောင်သွားကြောင်း အဆိုရှိသည်။
မူလက ရွာကြီးတစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်၍ တဖြည်းဖြည်း စည်ကားလာသဖြင့် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်လောက်တွင် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။
မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် ပဒုမာကြာများ ပေါက်ရောက်သောအင်းကြီးတစ်ခု ရှိခဲ့သဖြင့် ထိုအင်းကြီးကို အစွဲပြု၍ ကြာအင်းမြို့ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြာအင်းမြို့မှ ၂ မိုင်ကွာဝေးသော အတ္ထရံမြစ်ကမ်း နဖူးပေါ်တွင် စည်ကားသော ရွာကြီးတရွာရှိလေရာ ထိုရွာမှာ ဆိပ်ကြီးရွာပင် ဖြစ်သည်။
ထိုရွာတွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ စာတိုက် အစ ရှိသော အစိုးရအဆောက်အုံများ ရှိကြသည်။
ကြာအင်းနှင့် ဆိပ်ကြီးတို့မှာ နီးကပ်နေသဖြင့် ကြာအင်း ဆိပ်ကြီးမြို့ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဆိပ်ကြီးရွာသည် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည့်အလျောက် ယင်းမှ ဇမိမြစ်ကြောင်းကို စုန်ကာ မော်လမြိုင်သို့ အလွယ်တကူ သွားရောက်နိုင်သည်။
အနောက်ဘက်ကျွန်းရွာ၊ ချောင်းနှစ်ခွ၊ မုဒုံအရပ်များကို ဖြတ်၍ မော်လမြိုင်သို့ ကြာအင်းမြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့်လည်း သွားရောက်နိုင်သည်။
မော်လမြိုင်နှင့် ကြာအင်းမြို့မှာ မော်တော်ကား လမ်းဖြင့် မိုင် ၅ဝ ခန့် ကွာဝေး၏။
ကြာအင်းမှမြောက်ဘက် ကော့ကရိတ်သို့ ၎င်း၊ အရှေ့ဘက်ကျိုက်ဒုံသို့၎င်း၊ ကုန်းလမ်း ခရီးများ ပေါက်လေသည်။
ကျိုက်ဒုံမှတစ်ဆင့် တနင်္သာရီရိုးမကို ဖြတ်ကျော်လျှင် ယိုးဒယားနယ်စပ်သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဖောက်လုပ်ခဲ့သော ယိုးဒယားမြန်မာ မီးရထားလမ်းမှာ ကြာအင်းမြို့နယ် အနန်းကွင်းရွာအနီးကို ဖြတ်သွားလေသည်။
စီးပွားရေး ကြာအင်းမြို့နယ်တွင် တောင်ယာ၊ ပဲခင်းနှင့် လိမ္မော်ရှောက်ချိုအစရှိသော ဥယျာဉ်ခြံများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကျွန်းသစ်အကောင်းစားများလည်း ထွက်ရှိသဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ဘုံဘေဘားမား၊ မက္ကရီကာ၊ ဖူးကား စသော သစ်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ဆိပ်ကြီးရွာတွင် ဌာနခွဲများ အသီးသီး ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ဘူးလေသည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ မြို့ပေါ်တွင် အစိုးရ အထောက်အပံ့ခံ ကရင်အထက် တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိသည်။
ခရစ်ယာန်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းကိုလည်း တွဲလျက်ဆောက်ထားသည်။
မြို့နယ် အတွင်း၌ ကျိုက်လောင်ဘုရား၊ ဖားပြတ်ဘုရားများ ရှိသည်။
ကျိုက်ဒုံအရှေ့ဘက် ဒေါနတောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသော မုလအိနှင့် မုလအပ်စေတီ ၂ ဆူမှာ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဖားပြတ်ဂူအတွင်းနံရံများတွင် ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာက ထုလုပ်ထားခဲ့သော ယိုးဒယားအနုပညာ ဆန်သည့် ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ "Burma 1:250,000 topographic map, Series U542, NE 47-14, Moulmein" U.S. Army May Service, December 1959 Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ခွေးရူးရောဂါဖြစ်စေသည့် ရပ်ဘဒိုဗီရေးဒေး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို မှန်ဘီလူးအောက်တွေ့ရပုံ ခွေးရူးပြန်ရောဂါ () သည် ကျည်ဆန်ထိပ်ဖူးပုံရှိသည့် ရပ်ဘဒိုဗီရီဒေး(Rhabdoviridae) ခေါ် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားရပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်ခန့်မှ စတင်၍ ကမ္ဘာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ခွေးရူးရောဂါဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
၎င်းရောဂါသည် ခွေးတွင် မူလဖြစ်ပေါ်၍ ထိုခွေးမှ တစ်ဆင့် အခြားတိရစ္ဆာန်နှင့် လူတို့သို့ ကူးစက်ပြန့်ပွား တတ်သည်။
ခွေးရူးနာစွဲကပ်သော တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် လူ၏ အာရုံကြောဆဲလ်များတွင် နက်ဂရီဗောဒီကို အစဉ်တွေ့ရ၏။
နက်ဂရီ ဗောဒီဟု ခေါ်ခြင်းသည် နက်ဂရီအမည်ရှိ သူတစ်ဦးက စတင် တွေ့ရှိသောကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနက်ဂရီဗောဒီသည် အလွန်သေးငယ်သည့် ဗိုင်းရပ်များဖြစ်၍ အခြားရောဂါမျိုးတွင် မတွေ့ရချေ။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာတွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကြောင့် ၁၅ မိနစ်လျှင် လူတစ်ဦးနှုန်းသေဆုံးလျက်ရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် လူ ၅၅၀၀၀ အသက်ဆုံးရှုံးလျက်ရှိသည်။
၎င်းအနက် ၃၁၀၀၀ မှာ အာရှဒေသမှဖြစ်ပြီး အာဖရိကမှ လူ ၂၄၀၀၀ ခွေးရူးရောဂါဖြစ်ပွား၍ အသက်ဆုံးရှုံးလျက်ရှိသည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိနေပုံ ထို့ကြောင့် ခွေးရူးနာစွဲကပ်သည်ဟု သင်္ကာမကင်းသော လူနာနှင့် တိရစ္ဆာန်များကို စစ်ဆေးသောအခါ ထိုနက်ဂရီဗောဒီ များကို တွေ့ရလျှင် ရောဂါရှင်တွင် ခွေးရူးနာ ဧကန်စွဲကပ်နေပြီ ဟု တိကျစွာ ပြောနိုင်ပေသည်။