kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ သမာပတ်ပေါင်း ကုဋေ နှစ်သန်း လေးသိန်း ဘုရားရှင်လည်း ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခါနီးကာလ၌ အသုဘ ၁၀-ပါး, ကာယဂတာသတိ ကသိုဏ်း ၈-ပါး, မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ ဤ ၂၄-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ ပဌမဈာန်ကို ဝင်စား၍ ကသိုဏ်း ၈-ပါး, မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ ဤ ၁၃-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်တို့ကို ဝင်စားတော်မူပြီးလျှင် ကသိုဏ်း ၁၀-ပါး, ဥပေက္ခာ, အာနာပါနဿတိ, ပရိစ္ဆေဒါကာသ, အာရုပ္ပ၄-ပါး, ဤ ၁၅-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတို့၌ စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားတော်မူသည်၊ ဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ခါနီးအခါ သမာပတ်ပေါင်း ကုဋေ နှစ်သန်း လေးသိန်း ဝင်စားတော်မူသည်။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန် ၉-ပါးလုံး ရထားသူ၏ ပဋိသန္ဓေ ဈာန် ၉-ပါးလုံးကိုရသော ပုထုဇန်, သောတာပန်, သကဒါဂါမ်တို့သည် သုဒ္ဓါဝါသဘုံမှ တစ်ပါး မိမိအလိုရှိသောဘုံ၌ ဖြစ်နိုင်၏၊ ကာမသုဂတိ ၇-ဘုံ၌လည်း ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံ၏အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်နိုင်၏။
အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား မိမိအလိုရှိအပ်သော ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဖြစ်နိုင်၏ (ဝိဘာဝိနီ၊၁၈၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ အသီးသီး ချုပ်ငြိမ်းပုံ ဈာန်သမာပတ် ၈-ပါးတို့တွင် ပဌမဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ကာမသညာသည် ချုပ်၏၊ ဒုတိယဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိတက်, ဝိစာရတို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ တတိယဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ပီတိသည် ချုပ်၏၊ စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ထွက်သက် ဝင်သက် = အဿာသပဿာသတို့သည် ချုပ်ကုန်၏။
အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ရူပသညာသည် ချုပ်၏၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အာကာသာနဉ္စာယတန သညာသည် ချုပ်၏၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကိုဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အာကိဉ္စညာယတနသညာသည် ချုပ်၏ (ဒီ၊၃၊၂၅၅။
သံ၊၂၊၄၁၈)။
ထို့ပြင် ပဌမဈာန်၌ ဒုက္ခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်၏၊ ဒုတိယဈာန်၌ ဒေါမနဿိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ တတိယဈာန်၌ သုခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ စတုတ္ထဈာန် သောမနဿိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ချုပ်၏၊ နိရောဓသမာပတ်၌ ဥပေက္ခိန္ဒြေသည် အကြွင်းမဲ့ ချုပ်၏ (သံ၊၃၊၁၈၈၊ ၁၉၀။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၄)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်ရခြင်းအကြောင်းတရားများ အဆွေခင်ပွန်းကောင်း ရှိခြင်း, ကောင်းသောအမှု၌ ကိုင်းရှိုင်းသောစိတ်ရှိခြင်း, စက္ခုန္ဒြေစသော ဣန္ဒြေတို့ကို လုံခြုံစွာ စောင့်စည်းခြင်း, ကုသိုလ်တရားတို့၌ မရောင့်ရဲမတင်းတိမ်ခြင်း, သူတော်ကောင်းတရားကို ကြားနာရခြင်း, ထိတ်လန့်ဘွယ်သော အာရုံ၌ အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းတတ်ခြင်း၊ ဤ ၆-ပါးတို့သည် ဈာန်တရားရခြင်း၏ အားကြီးသော အကြောင်း အထောက်အပံ့များ ဖြစ်သည် (ပေဋကော၊၂၆၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်လျောခြင်း အကြောင်းတရားများ ကိလေသာတရားတို့ဖြစ်ခြင်း, မလျောက်ပတ်သောအမှုကို ပြုလုပ်ခြင်း, ဈာန်တရားကို မပွားများ အားမထုတ်ခြင်း၊ ဤအကြောင်း ၃-ပါးတို့ကြောင့် ဈာန်တရားတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကုန်၏၊ ထိုတွင်–ကိလေသာ တရားတို့ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဈာန်တရားတို့၏ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးမှုသည် လျင်မြန်၏၊ မလျောက်ပတ်သောအမှုကို ပြုလုပ်ခြင်း ဈာန်တရားမပွားများ အားမထုတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဈာန်တရားတို့၏ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးမှုသည် နုံ့နှေး၏၊ ဒုတိယဈာန်စသည်တို့မှ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးခြင်းကား အောက် အောက်ဈာန်၌ တပ်ခြင်း “နိကန္တိတဏှာ” ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်၏(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်အပြားများ တနည်း— ဈာန်သည် ပဋိပဒါသိဒ္ဓဈာန်, ဥပပတ္တိသိဒ္ဓဈာန်, မဂ္ဂသိဒ္ဓဈာန်ဟူ၍ ၃-ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ကသိုဏ်းဝန်းကိုပြုလုပ်၍ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရဘာဝနာအစဉ် တို့ဖြင့် ထမင်အားထုတ်၍ ဖြစ်ပေါ် လာသော ဈာန်သည် ပဋိပဒါသိဒ္ဓဈာန်မည်၏။
ဗြဟ္မာဘုံ၌ ဖြစ်သောသူသည် အခြားမဲ့ဘဝ၌ ရခဲ့ဘူးသော ဈာန်ဘိုးကို အသစ်ထူထောင် အားထုတ်ဘွယ်မရှိ၊ အလိုလိုရပြီးဖြစ်၍နေ၏၊ ဝင်စားလိုသောအခါမှ “ပထဝီ ပထဝီ”စသည် ဖြင့် နှလုံးသွင်းရုံမျှနှင့် ဈာန်ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ဤကဲ့သို့သော ဝန်မျိုးသည် ဥပပတ္တိသိဒ္ဓဈာန် မည်၏။
အရှင်အာနန္ဒာ အစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ထိုကဲ့သို့ ပါရမီထူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ အား ဈာန်ကို သီးခြား အားထုတ်ဘွယ်မရှိ၊ မဂ်ကိုရလျှင်ပင် ဈာန်ရမှု အဘိညာဉ်ရမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤကဲ့သို့သောဈာန်မျိုးသည် မဂ္ဂသိဒ္ဓဈာန်မည်၏ (ပရမတ္ထသံခိပ်ဋီကာ၊ပ။
၁-၇၂-၃)။
တနည်းလည်း— ပါဒကဈာန်, သမ္မသိတဈာန်ဟူ၍ ၂-ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ဝိပဿနာ စသည်တို၏ အခြေခံအတွက် ဝင်စားအပ်သော ဈာန်သည် ပါဒကဈာန်မည်၏။
ဝိပဿနာ အလို့ငှါ ဈာန်တရားတို့ကိုအနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ ဟု ဆင်ခြင်သုံးသပ်အပ်သော ဈာန်သည် သမ္မသိတဈာန် မည်၏။
ပါဒကဈာန်သည် အဘိညာပါဒကဈာန်, ဝိပဿနာပါဒကဈာန်, နိရောဓပါဒကဈာန်ဟူ၍ ၃-မျိုး ကွဲပြားပြန်သည်။
ထိုတွင် အဘိညာဉ်၏ အခြေခံအလိုငှါ ဝင်စားအပ်သော ပါဒကဈာန်သည် အဘိ ညာပါဒကဈာန်မည်၏၊ ဝိပဿနာ၏ အခြေခံ အလိုငှါ ဝင်စားအပ်သော ပါဒကဈာန်သည် ဝိပဿနာပါဒကဈာန်မည်၏၊ နိရောဓသမာပတ်၏ အခြေခံအလို ဝင်စားအပ်သော ပါဒကဈာန်သည် နိရောဓပါဒကဈာန်မည်၏ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁။
၁ဝ၁)။
တနည်း—မချီးမွှမ်းအပ်သောဈာန်, ချီးမွမ်းအပ်သောဈာန်ဟူ၍လည်း ၂-မျိုးရှိ၏။
ထိုတွင် ကာမရာဂ, ဗျာပါဒ, ထိနမိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စ, ကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော အကုသိုလ် နီဝရဏတရားတို့ကို အတွင်းပြု၍ ကြံစည်ခြင်း မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ, မိစ္ဆာသမာဓိစသော အကုသိုလ် တရားတို့သည် ဈာနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မချီးမွမ်းအပ်သော ဈာန်မည်၏ (ငှက်ကို သေနတ်ဖြင့်ပစ်ရာ၌ ဤဈာနပစ္စည်းမပါလျှင် ရွယ်ပင် မရွယ်နိုင်ကြောင်း သိပါလေ)။
ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ ဈာန်တရားတို့သည် ချီးမွမ်းအပ်သော ဈာန် မည်၏ (မ၊၃၊၆၄-၅)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဈာန်မရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို မည်သို့ပင် အားထုတ်ပါသော်လည်း ဈာန်မရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိပေသေးသည်၊ ယင်းတို့ကား–ပဉ္စာနန္တရိယကံ ၅-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်, နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပုဂ္ဂိုလ် အဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်, ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်, ရတနာ ၃-ပါးတို့၌ ယုံကြည်ခြင်း “သဒ္ဓါတရား”ကင်းသောပုဂ္ဂိုလ် မဂ်အားလျော်သော သစ္စာနုလောမိကဝိပဿနာ၌ သမ္မာဆန္ဒကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်, လောကီလော ကုတ္တရာသမ္မာဒိဋ္ဌိမှ ကင်းသောပုဂ္ဂိုလ်, ဘိက္ခုနီဒူသကပုဂ္ဂိုလ်, အရိယာတို့ကို စွပ်စွဲနှိပ်စက် ဖျက်ဆီးသောပုဂ္ဂိုလ်, ဘုရားရှင်၏ အာဏာတော်တည်းဟူသောသိက္ခာပုဒ်ကို လွန်ကျူးသောပုဂ္ဂိုလ်၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဈာန်, မဂ်, ဖိုလ်ကို မရရှိနိုင်ကြလေကုန် (အဘိ၊ဝိ၊၃၅၅။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၈။
ကင်္ခါ၊၂၄၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၄၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၇၁-၂။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၄၁၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၉၉-၂၀၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ရူပဈာန် အရူပဈာန် ကသိုဏ်း ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ကော့ဒငါးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသုံးအများဆုံး ငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဤငါးကို ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ခြမ်းရှိ သမပိုင်းပင်လယ်များတွင် အမြောက်အမြား တွေ့ရသည်။
အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် ဗာဂျင်းနီယားပြည်နယ်တို့၏ မြောက်ဘက်ကျသော အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေများတွင် အထူးပေါများသည်။
ကော့ဒငါးသည် ကိုယ်ထည်ခပ်ပြားပြားဖြစ်၍ အမြီးဘက်သို့ သွယ်ဆင်း သွားသည်။
ကျောပိုင်းနှင့် ကိုယ်နံဘေးတွင် အစိမ်းရောင်သန်းကာ အညိုစက်ကလေးများဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၍ ဝမ်းပိုင်းမှာ ဖြူသည်။
သို့သော် ကျက်စားရာအရပ်ကိုလိုက်၍ အရောင်များ အနည်းငယ်ကွဲလွဲတတ်သည်။
ဆူးတောင်ရှည်လျား၍ မေးအောက်တွင် ငါးနှုတ်ခမ်းမွေးဟုခေါ်သော အမျှင်နှစ်ပင်ရှိသည်။
သာမန်အရွယ်ရောက်ပြီးသော ကော့ဒငါးသည် အလျား ၂ ပေ ကျော်မျှ ရှည်သည်။
သို့သော် အလျား ၆ ပေ၊ အလေးချိန် ပေါင် ၁ဝဝ ကျော်ရှိသည့် ကော့ဒငါးများကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရတတ်၍၊ တစ်ခါက အလေးချိန် ပေါင် ၄ဝဝ ခန့် စီးသော ကော့ဒငါးကိုပင် ဖမ်းဆီးရမိဘူးလေသည်။
ဤငါးမျိုးသည် ပုစွန်၊ ကနန်း၊ ယောက်သွား၊ ငါးငယ်ကလေးများနှင့် ပင်လယ်ကျောက်ပွင့်အမျိုးမျိုးကိုစားသည်။
အလွန် အစားကြမ်းသည့်အတိုင်း ရေထဲ၌ တွေ့ရသမျှ ပစ္စည်းအားလုံးလိုလိုကို စားမျိုတတ်ရာ၊ ကော့ဒငါး၏ ဝမ်းပိုက်အတွင်းမှ ကတ်ကျေး၊ သံဗူး၊ ဓား၊ သားရေစ၊ မှန်စ၊ ကျောက်ခဲ၊ သော့တွဲစသည့် ပစ္စည်းမျိုးစုံတွေ့ရဘူးသည်။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ မြောက်ပိုင်းကျသော ဥရောပကမ်းခြေဘက်ရှိ ကော့ဒငါးများသည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်း ဥအုကြ၍၊ အမေရိကတိုက်ကမ်းခြေတွင် အောက်တိုဘာမှ ဇန်နဝါရီလအထိ အုကြသည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးသော ကော့ဒငါး တစ်ကောင်သည် ဥအုချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ ဥပေါင်း ၃ သန်းမှ ၁ဝ သန်းအထိ အုနိုင်သည်။
သို့သော် ဥများသည် အလွန် သေးငယ်၍ ပင်လယ်ရေမျောဒိုက်များနှင့်အတူ ရေပေါ်တွင် ပေါလောပေါ်လျက်မျောနေတတ်ရာ ထိုသို့မျောနေစဉ် အချိန်တွင် လည်ကောင်း၊ ဥမှ ပေါက်စအရွယ်တွင် လည်းကောင်း၊ အခြားငါးအမျိုးမျိုးနှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါတို့၏ စားသောက်ခြင်းကို ခံရသောကြောင့်၊ ကော့ဒငါးအရေအတွက်သည် ထင်သလောက်များပြားလာခြင်း၊ လျင်စွာတိုးပွားလာခြင်းမရှိချေ။
ကော့ဒငါး၏အသားသည် အနည်းငယ်ကြမ်းတမ်း၍ အရသာမှာ ပြောပလောက်အောင်မကောင်းချေ။
သို့သော် အာဟာရ ဓာတ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်း၊ လွယ်ကူစွာဆားနယ်နိုင်၊ အခြောက်လှန်းနိုင် ခြင်းတို့ကြောင့်၊ ယင်းတို့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြောက်မြားစွာ ဖမ်းဆီးပြီးနောက်၊ များသောအားဖြင့် အသားကို ဆားနယ်၍ဖြစ်စေ၊ အခြောက်လှန်း၍ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချကြသည်။
အသားသာမက ကော့ဒငါး၏အစိတ်အပိုင်းအားလုံးလိုလိုပင် အသုံးဝင်ပေသည်။
ကော့ဒငါး၏ အသည်းမှရသော အဆီသည် ဗီတာမင်ဒီဓာတ်၊ ထုံးဓာတ်နှင့် ဖော့စဖောရပ်တို့ဖြင့် များစွာ ကြွယ်ဝသောကြောင့် ဆေးဝါးဖက်တွင် များစွာ အဖိုးတန်သည်။
ဤအဆီကို ငါးကြီးဆီဟု လူသိများလေသည်။
စည်ဖောင်းများမှလည်း ငါးစည်ဖောင်းကော်ကိုရနိုင်သည်။
ငါးခေါင်းနှင့် စား မကောင်းသော အသားများကိုမူ အခြောက်လှန်းပြီးသော် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ကျွဲနွားစာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြေဩဇာအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
ကော့ဒငါးကို အကြီးအကျယ်ဖမ်းဆီးရောင်းချကြသော တိုင်းပြည်များမှာ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ကနေဒါ၊ နျူးဖေါင်းလန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အလာစကာပြည် နယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကော့ဒငါးသည် ရေနက်တွင် ကျက်စားသော ငါးမျိုးဖြစ်၍ ယင်းတို့ကို ဆွဲပိုက်များဖြင့်လည်းကောင်း၊ ငါးမျှားတန်များဖြင့်လည်းကောင်း ဖမ်းဆီးလေ့ရှိကြသည်။
နိုင်ငံသမိုင်းဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ (ဝါ) ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ်တို့ကို ရေးမှတ် ထားသည့် မှတ်တမ်းပင် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်ရကား၊ နိုင်ငံသမိုင်းကို သိလိုသော်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အချိန်အခါအလိုက် ခေတ်အဆင့်ဆင့်ကို သတိနှင့် ကြည့်ရှု၍၊ မှတ်သားလေ့လာကြရသည်။
ခရီးသွားတစ်ယောက်သည် လမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် တွေ့သမျှ အရာဝတ္ထုတို့ကို ဗဟုသုတ အလို့ငှါ မှတ်သား သကဲ့သို့ ရှေးလွန်လေပြီးသည်က ယခုအချိန်ထိ လူတို့၏ ရှေးဟောင်းဘဝ ရိုင်းစိုင်းသည့်အခါမှ တစ်စတစ်စ ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်အထိ၊ ခရီးလမ်းစဉ် တစ်လျှောက်တွင် ပေါ်ပေါက်ဖြစ်ပျက်သမျှ တို့ကို နိုင်ငံသမိုင်းသည် စေ့စပ် သေချာစွာမှတ်သားရသည်။
လူသာမက မြင်မြင်သမျှ အရာဝတ္ထုများပါ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မည်သို့ဆက်သွယ် ကြောင်း၊ လူအမျိုးမျိုးသည် မိမိတို့၏ ကာလဒေသအလိုက် မည်ကဲ့သို့ ထင်မြင်ယူဆ ပြုမူခဲ့ကြောင်း၊ အသိဉာဏ်တိုးတက်၍ လာသောအခါ အဆိုပါ သဘောတရားများကို မည်သို့ မည်ပုံ လက်ခံကြောင်း၊ မည်မျှလက်ခံကြောင်း၊ မည်သည့် အယူဝါဒ တို့ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြောင်း စသည်တို့ကို လေ့လာခြင်းပင်လျှင် လူတို့၏နိုင်ငံသမိုင်းဖြစ်လေသည်။
သမိုင်း ဆရာ တစ်ဦး၏ ထင်မြင်ယူဆချက်သည် အခြားသမိုင်းဆရာတစ်ဦး၏ ယူဆချက်နှင့် တူချင်မှတူပေမည်။
မိမိ၏ ယူဆချက် များ မှန်မမှန်မှာ ထိုခေတ် ထိုအခါက သက်သေခံ ဝတ္ထုပစ္စည်းများပေါ်တွင်အခြေပြုလျက်ရှိ၏။
ထိုဝတ္ထုပစ္စည်း သက်သေခံ တို့သည်ကား အဆောက်အအုံပျက်ကြီးများ၊ ဂူသချုႋင်းဟောင်းများ၊ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုရုပ်လုံးများမှစ၍ ရုံးသုံး၊ နန်းသုံး၊ အရပ်သုံး စာရွက်မှတ်တမ်းများ၊ တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာစာတမ်းများ၊ သတင်းစာများ၊ မျက်မြင် ရေးသားချက် မှတ်စု များနှင့် သမိုင်းဝတ္ထု၊ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များ ဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့ ဝတ္ထုပစ္စည်း အထောက်အထား သက်သေခံ အကိုးအကားများကို ရှာဖွေသုံးသပ်ရာ၌ အထူး သတိချပ် ရပေမည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အချို့သော သက်သေခံ အထောက်အထားများသည် အစစ် မဟုတ်ဘဲ အတုအယောင် ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နေတတ်သောကြောင့်တည်း။
တမင်သက်သက် လီဆယ်ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး၊ ဂိုဏ်းဂဏအရေး၊ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲစသည်တို့၏ သွေးဆောင်ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အတုအယောင်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်နိုင်၏။
ထို့ပြင် အကယ်ပင် သဘောရိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်စေကာမူ အမှန်ထင်၍ သော်လည်းကောင်း၊ အမှန်ကို သိလျက်နှင့် ကွယ်ဝှက် ထိန်ချန်၍သော် ၎င်း သမိုင်း အတုအယောင်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်မိတတ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် စာရေးသူသည် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့၍သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်တိုင် မနှစ်မြို့ဖွယ် အကြောင်းများကို မရေးလို၍သော်လည်းကောင်း သမိုင်း၌ အမှားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ သမိုင်းလိုက်စားရှာဖွေသူသည် ထိုအချက်များကို ကောင်းစွာ သတိပြုရပေလိမ့်မည်။
နိုင်ငံသမိုင်းကို ရှေးအခါက စာပေပညာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် သဘောထား၍၊ ဖတ်ချင့်စဖွယ် စာပေ မြောက်အောင်ရေးခြင်း သာ အရေးကြီးသည်ဟု မှတ်ထင်ခဲ့ကြရာ၊ ယခုခေတ်၌မူ နိုင်ငံ သမိုင်းပညာရပ်ကို သိပ္ပံပညာရပ်အနေဖြင့် ဆိုင်ရာခေတ်နှင့် လျော်ညီသည့် သဘာဝကို ဖော်ပြကာ၊ တိကျမှန်ကန်သော အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ခြင်းကပို၍ အရေးကြီးကြောင်း ယူဆလာကြပြီ။
ရေးခြင်း၊ မှတ်သားစသော မှတ်တမ်းများ စတင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့်သာ ရှိသေး၍၊ ထိုခေတ် မတိုင်မီက၊ ကမ္ဘာဦး လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု စတင်ခဲ့သော အချိန်ကို သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်ဟု ခေါ်၏။
ကျွန်ုပ်တို့ စုဆောင်း ရရှိသမျှဖြစ်သော နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထိုသမိုင်း မတင်မီခေတ်က အဖြစ်အပျက်များ တစ်ဝက်ခန့်ပါရှိ၏။
နှစ်အပိုင်းအခြားအားဖြင့် ဆိုသော်၊ ဘီစီ ၃ဝဝဝ ခန့်မှ အေဒီ ၃၇၅ ခန့်အထိ ဖြစ်လေသည်။
ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အေဒီ ၃၇၅ မှ ၁၅ဝဝ အထိ တည်ခဲ့ သော ခေတ်ကို အလယ်ခေတ်ဟု ခေါ်သည်။
ခရစ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ တိုင်သော အလယ်ခေတ်၏ အဦးကာလသည် သမိုင်းအနေဖြင့် များစွာ ရှုပ်ထွေးသော အကူးအပြောင်းကာလ ဖြစ်လေရာ၊ ထိုခေတ်ကို အမှောင်ခေတ်ဟု ခေါ်ကြသည်။
၈ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်အထိသောကာလသည် အလယ်ခေတ်၏ အတိုးတက်ဆုံးကာလဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်မှာ ရှားလမိန်းဘုရင် လက်ထက်မှစ၍၊ အီတာလျံအမျိုးသား ကဗျာ ဆရာကြီး ဒန်တီလက်ထက်အထိ ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်တွင် ဦးစွာ၌ ပဒေသရာဇ်စနစ် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၏ ပညာရေးစနစ်လည်း ပျံ့နှံခဲ့သည်။
ထိုပညာရေးစံနစ်ကြောင့်၊ ပညာရှာမှီးသော ဓလေ့ လည်း ပေါ်ပေါက်လာ ခဲ့သည်။
ထိုနောက်၌ကား သာသနာရေး ဆိုင်ရာ ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသည်။
ထိုခေတ်တွင် သုခုမအနုပညာများ ခေတ်စားလာပြီး လျှင်၊ အထူးသဖြင့် ဂေါ့သဗိသုကာအတတ်သည် ဖွံ့ဖြိုးလာလေ သည်။
၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်မှသည် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ် အထိသော ကာလသည် ဉာဏ်သစ်အရေးပုံဟု ခေါ်သော ရီနေဆွန်း ခေတ်ဖြစ်သည်။
၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ လွန်သောအခါ နိုင်ငံသမိုင်းအလိုအားဖြင့် ခေတ်သစ်ဟု ခေါ်သော ယခုပစ္စုပ္ပန်ခေတ်သို့ ရောက်လာလေသည်။
ဤခေတ် တွင် ပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်တို့ ကွယ်ပျောက်၍၊ ပြည်နယ်တို့ကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံတို့သည်လည်း ပင်လယ်ရပ်ခြားဒေသ တို့တွင် နယ်သစ်များကို ရှာလေကြသည်။
သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားလာသည်။
ဒီမိုကရေစီ သဘောတရားတို့လည်း ခေတ်စားလာလေသည်။
နိုင်ငံသမိုင်းဟူသည် အုပ်စိုးသော မင်းတို့၏ အမည်နာမ၊ ခုနှစ်သက္ကရာဇ်စသည်တို့ကိုသာ ပြဆိုရာ ဖြစ်သော မှတ်တမ်းမျှ သာ ဖြစ်ခဲပါမူ၊ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းပေလိမ့်မည်။
သို့သော် နိုင်ငံသမိုင်းသည် ထိုသို့ကား မဟုတ်။
ရှေးသူဟောင်း တို့နှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းကားပြည်ရွာ ဒေသအသီးသီးတို့၌ ရှိသော လူအများတို့ မည်သို့ နေထိုင်၊ ဝတ်ဆင်၊ စားသောက် ကြသည်ကို၎င်း၊ လယ်ယာကို မည်သို့ ထုတ်လုပ်ကြ သည်ကို ၎င်း၊ စားသုံးပစ္စည်းကို မည်သို့ ထုတ်လုပ်ကြသည်ကို၎င်း၊ ကုန်ပစ္စည်းတို့ကို မည်သို့ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားကြသည်ကို ၎င်း၊ မည်သို့သော ဥပဒေတို့ဖြင့် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ကြသည်ကို၎င်း၊ မည်သို့သော စာပေအနုပညာတို့ကို ရေးသားတီထွင်ကြသည်ကို ၎င်း မှတ်တမ်းတင်ခြင်းသည် သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ သမိုင်းတင်ခြင်း၌ ဥရောပနိုင်ငံသမိုင်းတို့တွင် ထင်ရှားသောသူတို့ကား၊ ဂရိနိုင်ငံ၌ သမိုင်းကို စတင်ပြုစုသူ ဟီရော့ဒိုးတပ် (ဘီစီ ၄၈၄-၄၂၄)၊ ရောမနိုင်ငံတွင် လစ်ဗီနှင့် တက်စီတပ် (ဘီစီ ၅၄-အေဒီ ၁၇)၊ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အက်ဒွပ်ဂစ်ဗန် (၁၇၃၇-၉၄)၊ မကောလေး (၁၈ဝဝ-၅၉)၊ ထရီဗဲလျန် (၁၈၇၆)၊ ဖစ်ရှား (၁၈၆၅-၁၉၄ဝ) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော သမိုင်း ပြုစုသူ ပညာရှင်တို့မှာ ဆူမာချီယန် (ဘီစီ ၁၄၅-၈၇)နှင့် ဆူမာကွန်း (အေဒီ ၁ဝ၆၆-၈၄)တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ဦးကုလားသည် သမိုင်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ခနဲဆေးခြင်းဆိုသည်မှာ သုံး၍မရတော့သဖြင့် လွှတ်ထား သော တွင်းဟောင်းများနှင့် မလို၍ စွန့်ပစ်ထားသော ဗြုန်း မြေမှုန့်များမှ အဖိုးတန်ကျောက်များကို ရေတွင် ကျင်ယူသော နည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် တောင်ကမ်းပါးများတွင် တူးဖော်၍ ရေနှင့် တိုက်စားချေဖျက်ရသော မျောတွင်းဟု ခေါ်သော တွင်းအနီး အနားများကို ခနဲဆေးခြင်းကို ပြုလုပ်ကြ၏။
ခနဲဆေးခြင်းဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထောင်တန်သောင်းတန် ပတ္တမြားနှင့် ကျောက်ကောင်းများကို ရရှိတတ်သည်။
ပတ္တမြား ကျောက်တူးသမားတို့သည် မိမိတို့ကျောက်တွင်းမှ အလိုရှိသော ကျောက်များကို အထပ်ထပ်အခါခါ ဆေးကြောသဲ့ငင် ယူပြီး နောက်၊ အလိုမရှိသော ဗြုန်းမြေမှုန့်ခေါ် ကနယ်မြေကို ချောင်း ကမ်းပါးနှင့် မျောများအနီး စွန့်ပစ်ထားကြသည်။
ထိုကနယ် မြေကို မိန်းမများက ပုတ်တောခေါ် ဝါးဆန်ခါတွင် ထည့်၍ ရေဖြင့် ဆေးကြောယူလေ့ရှိသည်။
ကနယ်မြေကို ဆေး၍ ယူရ သောကြောင့် ကနယ်ဆေးသည်ဟု ခေါ်သည်၊ နောင်စကား ရွေ့လျောလာရကား ခနဲဆေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ခနဲဆေးခြင်းအလုပ်ကို များသောအားဖြင့် မိန်းမများသာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အကြောင်းဆိုသော် အမျိုးသမီးများမှာ အားအင်နည်းသူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ကျောက်တွင်းလုံးလုပ်ငန်း မောတွင်းလုပ်ငန်းများတွင် ယောက်ျားများနည်းတူ အကြမ်း အတမ်း မခံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ခနဲဆေးခြင်းအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် လိုင်စင်ယူရန်မလိုချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ရွှေတူးဖော်ခြင်း။
ခေတ်ပြောင်းလဲနေသည်ကိုလိုက်၍ လုပ်ငန်းဌာနအသီးသီး တို့သည် ခေတ်ပေါ်စက် ကရိယာများကို အသုံးပြုလာကြသည်။
ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ်၌ရှိကြသော ဈေးဆိုင်ကန္နားအစားစားတို့တွင် အရောင်းအဝယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထူးအသုံးဝင်ကာ ဈေးရောင်း စက်ကို အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
ထိုစက်သည် ကုန်သည်တို့ ၏လုပ်ငန်းကို စီမံအုပ်ချုပ်ရာတွင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည့် နည်းတူ ဆိုင်ထိုင်ရောင်းသမားအားလည်း ဝယ်သူဖောက်သည် များ ကျေနပ်အောင်ဆောင်ရွက်ပေးရာ၌ များစွာအကူအညီဖြစ်စေ သည်။
ဤမျှမကသေး ထိုစက်သည် လက်ခံရရှိသော ငွေနှင့် တစ်နေ့တာ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သည့် စာရင်းအင်းများကို မှားယွင်းချွတ်ချော်ခြင်းမရှိဘဲ မှတ်သားပေးလေသည်။
အစအဦး အသုံးပြုသောဈေးရောင်းစက်မှာ အရောင်း အဝယ်ပြုလုပ်မှုတစ်ခုခု၏ ကျသင့်သောငွေပေါင်းကို စက်၏ ဒိုင်ခွက်ပေါ်၌ လက်တံများဖြင့် ပြသရုံသာပြသသော စက်ဖြစ် လေသည်။
ထိုစက်ကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု၊ ဒေတန်မြို့နေ ဂျိမ်း ရစ်တီးဆိုသူ တီထွင်ပြုလုပ်ခဲ့၏။
ထိုစက်ကိုတီထွင်ရန် စိတ်ကူး ပေါ်ပေါက်လာပုံမှာ စိတ်ဝင်စား ဖွယ်ဖြစ်ပေသည်။
ဂျိမ်း ရစ်တီးသည် မီးသင်္ဘောဖြင့် ခရီးသွား နေစဉ် သင်္ဘောရဟတ်ဝင်ရိုးလည်သော အပတ်ပေါင်းကိုမှတ် သားသည့် ကရိယာကလေးကို အာရုံစိုက်မိလေသည်။
ထိုသို့ အာရုံစိုက်မိရာမှ အလားတူစက်ကရိယာမျိုးကို အရောင်းအဝယ် စာရင်းမှတ်သားရာတွင် အသုံးပြုနိုင်မှုအတွက် ဆက်လက်ကာ စိတ်ကူးမိပြန်သည်။
ထိုစိတ်ကူးဖြင့် တီထွက်လိုက်သောအခါ ငွေစာရင်းကို မှတ်တမ်းတင်ပေးနိုင် သောစက်တစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ် လာသည်။
ကနဦး၌ ထိုစက်သည် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရောင်းဝယ် ရာတွင် ကျသင့်သောငွေကို စက်၏ဒိုင်ခွက်၌ ပြရုံသာပြခဲ့သည်။
နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်ပြုပြင်လာကာ မျက်မှောက် ခေတ်၌ အသုံးပြုနေကြသော ချီးမွမ်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက် အောင် ရှုပ်ထွေးသိမ်မွေ့သည့် စက်တို့၏အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာ လေသည်။
ခေတ်မှီဈေးရောင်းစက်သည် ရောင်းဝယ်မှုတိုင်းကို မှတ် တမ်းတင်ပေးခြင်း၊ ကျသင့်သောငွေများကို ပေါင်းပေးခြင်း၊ သင့်ငွေမည်မျှ လက်ခံရရှိငွေမည်မျှ၊ ပြန်အမ်းငွေမည်မျှ စသည် တို့ကိုပါ မှတ်သားပုံနှိပ်ပေးခြင်းစသော အလုပ်များကို ပြုလုပ် ပေးသည်။
ဖြတ်ပိုင်းအမှတ်စဉ်၊ နေ့စွဲ၊ ရောင်းသမား၏ လက် မှတ်အပြင် ကျသင့်သောငွေ၊ ပေးသောငွေ၊ ပြန်အမ်းသောငွေများ ကိုပါ ဖော်ပြထားသော ပြေစာဖြတ်ပိုင်းများကို တခဏခြင်း၌ပင် နှိပ်ထုတ်ပေးသဖြင့် ဝယ်သူဖေါက်သည်များမှာ ကျေနပ်ကြ သည်။
လုပ်ငန်းရှင်မှာလည်း မည်သည့်အရောင်းအဝယ်မျိုး ဖြစ် မြောက်သည်၊ ရောင်းရာ၌ ငွေမည်မျှရသည်၊ ရောင်းသမားတို့ သည် မည်မျှအလုပ်လုပ်ကြ၍၊ မည်သည့်နေရာ၌ ချွတ်ယွင်းနေ ကြသေးသည် စသောအချက်များကို တစ်ခုမကျန် သိရှိရလေ သည်။
လုပ်ငန်းရှင်ကုန်သည်အဖို့ဆိုသော်၊ ထိုစက်သည် စာရင်း ကိုင်လည်းမည်၏။
စုံထောက်လည်းမည်၏။
သို့အားလျော်စွာ ဈေးရောင်းစက်သည် ခေတ်မီသည့်လုပ်ငန်းဆောင်တာတို့၌ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အထောက်အပံ့တစ်ခု ဖြစ်လာပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ။
နယူးမက္ကဆီကိုမှ လီချူဂွီလာ ကျောက်ဂူ ဂူ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်တွင် ဂူကြီးများ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းကြီးများ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ များစွာ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်။
မြေအောက်တွင် ကြွက်များဖောက်ထားသော ဂယ်ပေါက် ခေါ် လိုဏ်ခေါင်းကလေးများကို တွေ့မြင်ဘူးကြပေလိမ့်မယ်။
ဥမင်လိုဏ်ဂူများမှာ ဂယ်ပေါက်များကဲ့သို့မြေအောက်၌ ၎င်း၊ တောင်ကမ်းပါးယံများ၌၎င်း အတွင်းသို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက် ကာ အပေါက် လိုဏ်ခေါင်းကြီးများ ဖြစ်နေတတ်သည်။
ထိုဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများထဲ၌ ကမ္ဘာဦးအစ၌ လူများနေထိုင်ခဲ့ကြ ၏။
ထိုလိုဏ်ခေါင်းကြီးများကို ပုန်းအောင်းရာနေရာ အဖြစ်ဖြင့် ၎င်း၊ လူအလောင်းများကို မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ရာအဖြစ်ဖြင့်၎င်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ယင်းလိုဏ်တို့ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။
မိုးရေသည် ထုံးရောနေသောကျောက်၊ သို့မဟုတ် ထုံးကျောက်ကို စားသော ကြောင့် ရေစားရာနေရာတွင် အပေါက်ဖြစ်လာတတ်သည်။
ထို့ပြင် ပင်လယ်ရေစီးကြောင်းများ၊ လှိုင်းလုံးများသည် ထုံး ကျောက်ကမ်းပါးယံများအား အမြဲရိုက်ပုတ်၍ စားဖန်များလတ်သော် တွင်းကြီး၊ လိုဏ်ကြီး၊ အပေါက်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
မြေကြီးထဲသို့ စိမ့်ဝင်သော မိုးရေများသည်လည်း နိမ့်ကျ သော နေရာ တနေရာရာတွင် စုပေါင်း ဝင်ရောက်၍ ထုံး ကျောက်များကို ပထမလှိုက်၍စား၏။
ဤသို့တဖြည်းဖြည်း စားလျက် မာ၍မစားနိုင်သော ကျောက်လွှာကျောက်သား ကျောက်စိုင်ကျောက်ခဲများနှင့် တွေ့သောအခါ မြေမာမြေခဲကို ချန်လှပ်ပြီးနောက် မြေပျော့ကိုသာလျှောက်၍ စားပြန်သည်။
ထိုအခါ ကြွက်တွင်း ဂယ်ပေါက်များသဏ္ဌာန်ဂူနှင့် လိုဏ် ခေါင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းနှင့် ကနေရီကျွန်းရှိ အချို့ဂူများမှာ မီးတောင်မှ ထွက်သော ချောမြှုပ်များ ကျောက်ရည်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ထုံးကျောက်များကို တဖြည်းဖြည်း ရေစား၍ ဖြစ်လာသော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ အတွင်းတွင် အလွန် လှပတင့်တယ်ရှုချင်ဖွယ် ကောင်းသည့် ဖြူဖွေးသော ကျောက်တိုင်များကို အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ သည်။
ဂူ၏အမိုးဖြစ်သော အပေါ်ထုံးကျောက်ချပ်များကြားမှ စိမ့်ယို၍ကျသောရေသည် အောက်သို့ တစ်စက်စက်ကျသောအခါ ယင်း၌ပါသော ထုံးဓာတ်သည် အချို့အမိုး၌တင်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့ ၏။
ထိုထုံးဓာတ်သည် တစ်နေ့တစ်ခြား စုပေါင်းမိသော အခါ အစိုင်အခဲဖြစ်လာ၍ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်ကြာလတ်သော် ကျောက်တိုင်ဖြစ်ကာ အောက်သို့ တဖြည်းဖြည်း တွဲရ ရွဲကျ ဆင်းလာလေသည်။
စုမိလာပြီးနောက် နှစ်လနေ့ရက် ရှည်ကြာ သောအခါ ဖြူဖွေးသော ကျောက်တိုင်ကြီးများ မြေမှပေါက် လာဘိသကဲ့သို့ အပေါ်သို့ တဖြည်းဖြည်း ထိုးတက်လာလေ သည်။
အမိုးမှကပ်၍ အောက်သို့ တွဲရရွဲတည်နေသော ကျောက် တိုင်များကို ကျောက်စက်ပန်းဆွဲဟူ၍လည်းကောင်း၊ အောက်မှ အပေါ်သို့ ထိုးတက်နေသော ကျောက်တိုင်များကို ကျောက်စက်မိုးမျှော်ဟူ၍ ၎င်း အသီးသီး ခေါ်စမှတ် ပြုကြ၏။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဂူများ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဂူကြီးများ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ အများအပြားရှိ၏။
ကင်တပ်ကီးပြည်နယ်ရှိ မမ္မတ်ဂူကြီးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဂူကြီးဖြစ်၏။
ထိုဂူကြီးသည် ၁ဝ မိုင် ခန့် ရှိသည်။
သို့ရာတွင် လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း၌ ဝင်္ကပါကဲ့သို့ ကွေ့ကောက်တွန့်လိမ်လျက် ရှိသော လမ်းများမှာမူကား မိုင် ပေါင်း ၃ဝ ခန့်ပင် ခရီးရှည်လေသည်။
လိုဏ်ခေါင်း၏ အကျယ်ဆုံးသောနေရာတွင် ပေ ၃ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။
အခြားထူးဆန်းကြီးကျယ်သော ဂူကြီးတစ်ခုမှာ အီတလီနိုင်ငံ နေပယ်မြို့အနီး ကပရီကျွန်းရှိ ဗလူးဂရော့တို (ခေါ်) ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းဖြစ်၍ အတွင်းသို့ဝင်ရန် ပင်လယ်ဖက်မှသာ ဝင်ပေါက် ရှိ၏။
အဝင်ဝမှာ ၃ ပေသာကျယ်ပြီးလျှင် အမြင့် ၄ ပေ ရှိ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရေအောက်တွင် အပေါက်တစ်ပေါက် ရှိ၏။
နေ၏ အလင်းရောင်သည် ထိုအပေါက်မှဝင်ကာ ရေကို ဖြတ်လာရသဖြင့် အပြာရောင်သာကျန်ရှိတော့၏။
ဂူနံရံမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်သည့်အတိုင်း ထိုအပြာရောင်နှင့် ဟပ်မိသော အခါ ချစ်စဖွယ်ကောင်းသော အပြာနုရောင်သည် တစ်ဂူလုံးကို လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။
ရေမှာမူကား အလွန်ကြည်လင်၍ ဘော် ငွေရောင်အဆင်းရှိ၏။
ထိုဂူ၌ အစိမ်းသူရဲနှင့် ဥစ္စာစောင့်များ နေထိုင်သည်ဟု အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိတံငါများက အယူရှိကြ၏။
ရှေးဂရိနှင့် ရောမလူမျိုးတို့သည်လည်း ဂူထဲ၌ နတ်သမီး နတ်သားများ နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။
မြန်မာရှေး ဟောင်းကျမ်းဂန်များ၌လည်း တန်ခိုးကြီးသော ဝိဇ္ဖာ ဇော်ဂျီနှင့် ရသေ့ရဟန်းတို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်၏ ကျောက်ဂူများ၌ နေထိုင်ကြကြောင်း ပါရှိ၏။
အမှန်စင်စစ်လည်း ဟိမန္တာတောင်၏ကျောက်ဂူများ၌ နှစ်ရှည်လများ တရားအားထုတ် နေသော တိဗက်ဘုန်းတော်ကြီးများရှိကြောင်း အနောက်တိုင်း သားခရီးသည်များ၏ မှတ်တမ်းများ၌ တွေ့ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂူများ ပင်းတယဂူ ပြဒါးလင်းဂူ ထန်ဆမ်းဂူ ဘုရင်ညီဂူ ကရင်ပြည်နယ် ရသေ့ပျံဂူ ကရင်ပြည်နယ် ကော့ဂွန်းဂူ ကရင်ပြည်နယ် ဆဒ္ဒန်ဂူ ကရင်ပြည်နယ် ဝဲပျံဂူ ကရင်ပြည်နယ် လှိုင်ကော့ဖျားဂူ ကရင်ပြည်နယ် ကော့ကသောင်ဂူ ကရင်ပြည်နယ် ပဒုံဂူ ကရင်ပြည်နယ် ကိုးကား Category:ဂူများ။
ခုဒ္ဒကပဌအဋ္ဌကထာ၊ မင်္ဂလာသုတ္တအဖွင့်၌ဂါထာဟူသောပုဒ်ကို 'အက္ခရပဒနိယမိတဂန္ထိတေနဝစနေန'ဟူ၍ အဋ္ဌကထာဆရာ ရှင်မဟာဗုဒ္ဓွဃောသ ဖွင့်ဆိုအပ်သည်နှင့် လျော်စွာ အက္ခရာ ပုဒ်တို့ကို သတ်မှတ်၍ ဖွဲ့ဆိုရေးသားအပ်သော ပါဠိအဖွဲ့ကို ဂါထာဟု ခေါ်သည်။
ဂါထာကို ပဇ္ဇဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိလောကဟူ၍ ၎င်း ခေါ်ဆိုသေးသည်။
ဂါထာသည် မြန်မာမှု၌ ကဗျာနှင့် သဘောတူသည်။
သို့ဖြစ် ၍ ဂါထာသည် ပါဠိကဗျာပင်ဖြစ်သည်။
တစ်ဂါထာ၌ လေးပါဒရှိသည်။
မတြာအရေအတွက်ဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆိုအပ်သော ဂါထာ၊ အက္ခရာ အရေအတွက်ဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆိုအပ်သော ဂါထာဟူ၍ ဂါထာ ၂ မျိုးရှိပြန်သည်။
မတြာဆိုသည်မှာ မျက်စိတစ်မှိတ် လျှပ်စစ်တစ်ပြက် လက် ဖျက် တစ်တီးကာလကို ခေါ်သည်။
သာမန်အားဖြင့် အ၊ ဣ၊ ဥ ဟူသော အက္ခရာများသည် တမတြာရှိ၏။
အသံပေါ့သော ကြောင့် လဟု ခေါ်သည်။
အာ၊ ဤ၊ ဦ၊ ဧ၊ ဩ ဟူသော အက္ခရာများသည် နှစ်မတြာရှိ၏။
အသံလေးသောကြောင့် ဂရုဟု ခေါ်သည်။
မတြာအရေအတွက်အားဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆိုအပ်သော ဂါထာ မျိုးကို မတြာဝတ္တိဂါထာဟု ခေါ်သည်။
ထိုမတြာဝတ္တိဂါထာ သည် အရိယာဂါထာမျိုး ဂီတိဂါထာမျိုး ဝေတာလီဂါထာမျိုး မတ္တာသမကဂါထာမျိုး ဟူ၍ လေးမျိုးပြားသည်။
ဆဋ္ဌောခိလလဟုဇော်ဝါ၊ ၁၂ မတြာ၊ ဂယုတညေဆဂ္ဂဏာနဇောဝိသမေ။
၁၈ မတြာ၊ အရိယာယန္တဒ္ဓေလော၊ ၁၂ မတြာ၊ ဆဋ္ဌောန္တေဂေါဂဏာဆညေ ၁၅ မတြာ အထက်ပါ ဂါထာ၌ ပထမ၊ ဒုတိယနှစ်ပါဒဟူသော ရှေ့ ထက်ဝက်တွင် မတြာ ၃ဝ၊ တတိယ၊ စတုတ္ထနှစ်ပါဒဟူသော နောက်ထက်ဝက်တွင် မတြာ ၂၇၊ ပေါင်း ၅၇ မတြာဖြင့် သတ် မှတ် ဖွဲဲ့ဆိုထားသည်။
ဤဂါထာမျိုးကို အရိယာဂါထာမျိုးဟု ခေါ်သည်။
သဗ္ဗံပထမဒလေယဒိ၊ ၁၂ မတြာ လက္ခဏမရိယာယဝတ္တမုဘယေသု။
(၁၈ မတြာ) ယဿာဒလေသုယုတ္တံ၊ ၁၂ မတြာ ဝတ္တာသာဂီတိဝတ္တယတိလလိတာ။
၁၈ မတြာ အထက်ပါဂါထာ၌ ရှေ့ထက်ဝက်တွင် မတြာ ၃ဝ၊ နောက် ထက်ဝက်တွင် မတြာ ၃ဝ၊ ပေါင်း မတြာ ၆ဝ ဖြင့် သတ်မှတ် ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ဤဂါထာမျိုးကို ဂီတိဂါထာမျိုးဟု ခေါ်သည်။
ဝိသမေဆသိယုံကလာမုခေ၊ ၁၄ မတြာ သမေတွဋ္ဌရလဂါတတောပရိ။
(၁၆ မတြာ) ဝေတာလီယံတမုစ္စတေ၊ ၁၄ မတြာ လဟုဆက္ကံနနိရန္တရံသမေ။
၁၆ မတြာ အထက်ပါ ဂါထာ၌ ပထမပါဒတွင် ၁၄ မတြာ၊ ဒုတိယ ပါဒတွင် ၁၆ မတြာ၊ တတိယပါဒတွင် ၁၄ မတြာ၊ စတုတ္ထ ပါဒတွင် ၁၆ မတြာ၊ ပေါင်း ၆ဝ မတြာဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆို ထားသည်။
ဤဂါထာမျိုးကို ဝေတာလီဂါထာမျိုးဟု ခေါ်သည်။
ယမတီတလက္ခဏဝိသေသယုတံ၊ ၁၆ မတြာ မတ္တာသမာဒိပါဒါဘိဟိတံ။
၁၆ မတြာ အနိယတဝတ္တပရိမာဏသဟိတံ၊ ၁၆ မတြာ ပထိတံဇနေသုပါဒါကုလကံ။
၁၆ မတြာ အထက်ပါ ဂါထာ၌ ပါဒတိုင်းတွင် ၁၆ မတြာစီ အညီအမျှထား၍ ၆၄ မတြာဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ဤဂါထာမျိုးကို မတ္တာသမကဂါထာမျိုးဟု ခေါ်သည်။
အက္ခရာအရေအတွက်အားဖြင့် သတ်မှတ်ဖွဲ့ဆိုအပ်သော ဂါထာမျိုးကို ဝဏ ္ဏဝတ္တိဂါထာဟု ခေါ်သည်။
ထိုဝဏ္ဏ ဝတ္တိဂါထာသည် သမဝတ္တိ၊ လေးပါဒလုံးတူညီသောဂါထာ အဎ္ဍသမဝတ္တိ၊ ထက်ဝက်(၂ပါဒစီ)တူညီသောဂါထာ ဝိသမဝတ္တိ၊တစ်ပါဒနှင့်တစ်ပါဒ မတူညီသောဂါထာဟူ၍ သုံးမျိုးပြားသည်။
ယံ ဒု န္နိ မိတ္တံ အ ဝ မ င်္ဂ လ ဉ္စ၊ ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ယော စာ မ နာ ပေါ သ ကု ဏ ဿ သ ဒ္ဒေါ။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ပါ ပ ဂ္ဂ ဟော ဒု ဿု ပိ နံ အ က န္တံ၊ ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ဗု ဒ္ဓါ နု ဘာ ဝေ န ဝိ နာ သ မေ န္တု။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ အထက်ပါဂါထာသည် ၁၁ လုံးစီ အညီအမျှသတ်မှတ်ဖွဲ့ ဆိုထားအပ်သော ဝဏ္ဏဝတ္တိဂါထာမျိုးဖြစ်၏။
လေးပါဒလုံး ဂရုလဟု ဂိုဏ်းနေ ဂိုဏ်းထားတူညီသောကြောင့်သမဝတ္တိ ဂါထာဟု ခေါ်သည်။
(ဂရု ကို ဂ ငယ်ဖြင့်၎င်း၊ လဟု ကို လငယ်ဖြင့်၎င်း ပြထားသည်။
) စ တူ ဟ ပါ ယေ ဟိ သ ဝိ ပ္ပ မု တ္တော၊ လ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ဆ စ္စာ ဘိ ဌာ နာ နိ အ ဘ ဗ္ဗ ကာ တုံ။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ဣ ဒ မ္ပိ သံ ဃေ ရ တ နံ ပ ဏီ တံ၊ လ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ ဧ တေ န သ စ္စေ န သု ဝ တ္ထိ ဟော တု။
ဂ ဂ လ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ ဂ အထက်ပါဂါထာသည်လည်း ၁၁ လုံးစီ အညီအမျှဖွဲ့ဆိုထား အပ်သော ဝဏ္ဏဝုတ္ထိဂါထာမျိုး ဖြစ်၏။
သို့သော် ပထမပါဒနှင့် တတိယပါဒ၊ ဒုတိယပါဒနှင့် စတုတ္တပါဒအားဖြင့် ၂ ပါဒစီ ဂရု လဟု ဂိုဏ်းနေဂိုဏ်းထား တူညီသောကြောင့် အဎ္ဍသမဝုတ္တိ ဂါထာဟု ခေါ်သည်။
ခရောပွင့်အမှတ်ပါ အက္ခရာများသည် ပါဒဆုံး ဂရု(ပါဒန္တဂရု)များ ဖြစ်ကြ၏။
ဂိုဏ်းအကြောင်းတွင် ရှုပါ။
အ နေ က ဇာ တိ သံ သာ ရံ၊ လ ဂ လ ဂ လ ဂ ဂ ဂ သ ာ ဝိ ဿံ အ နိ ဗ္ဗိ သံ။
ဂ ဂ ဂ ဂ လ ဂ လ ဂ ဂ ဟ ကာ ရံ ဂ ဝေ သ န္တော၊ လ လ ဂ ဂ လ ဂ ဂ ဂ ဒု က္ခာ ဇာ တိ ပု န ပ္ပု နံ။
ဂ ဂ ဂ လ လ ဂ လ ဂ အထက်ပါဂါထာသည် ၈ လုံးစီ အညီအမျှဖွဲ့ဆိုထားအပ် သော ဝဏ္ဏဝုတ္တိဂါထာမျိုးဖြစ်၏။