kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Led zeppelin ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ် ရော့ခ်ဂီတ တီးဝိုင်းတစ်ဝိုင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပါဝင်တီးခတ် သူများမှာ ဂျင်မီပေ့ဂျ် (ဂစ်တာ)၊ ရောဘတ်ပလန့် (သီချင်းနှင့် ဟာမိုနီ)၊ ဂျွန် ဘွန်ဟမ် (ဒရမ်နှင့် ပါကားရှင်း) နှင့် ဂျွန်ပေါလ်ဂျုံး (ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ ကီးဘုတ်နှင့် မယ်ဒလင်) တို့ ဖြစ်သည်။
thumb|240px မီလီယံ (million) (မီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) ဟူသည် ရှေးခေတ် အီတာလျံစကား မီလီယံ (millione) မှဆင်းသက်လာသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးဖြစ်သည်။
တစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော mille နှင့် ဆတိုးကိန်း နောက်ဆက်စာလုံး (suffix) ဖြစ်သည့် one တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ တစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။
၁နောက်မှ သုည (၆)လုံးပါရှိသည်။
သင်္ချာသင်္ကေတအားဖြင့် သို့မဟုတ် 106 ဟု ရေးသည်။
သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ မီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် မဂ္ဂါ (mega) ကို အသုံးပြုသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁မဂ္ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။
ပမာဏ ဝပ်တစ်သန်းရှိသည်။
၁ သန်း သည် ၁၀၀၀ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ ၁၀၀ ၏ သုံးထပ်ကိန်း ဖြစ်သည်။
အခြားကြည့်ရန် ဘီလီယံ ထရီလီယံ Category:သင်္ချာ။
ရှင်မိနောက် သည် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။
သူသည် မင်းရဲကျော်စွာ၏ မိခင်လည်း ဖြစ်သည်။
ကြင်ယာတော်ဖြစ်လာခြင်း မင်းခေါင် နန်းတက်သည်နောက် မောမင်း သိုငံဘွားက သမီး ရှင်မိနောက်ကို ဆက်သည်။
ရှင်ဘို့မယ်ကို မယုံသည်နှင့် နန်းချသည်တွင် တောင်မိဖုရား ခေါ် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။
ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်ခြင်း ၇၆၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗမာတို့ မွန်သို့ စစ်ချီလာသည်။
ရိက္ခာထောက်တပ်တို့ကို မွန်တို့က ဖြတ်တိုက်သဖြင့် အစာရေစာ ဆွံ့ရှားသောကြောင့် တပ်ပြန်ဆုတ်သည်တွင် မွန်တို့ လိုက်တိုက်ရာ တပ်ပျက်လျှင် ရှင်မိနောက်ကို မွန်တို့ ရ၏။
ရှင်မိနောက်မှာ ထိုစဉ်က အသက် ၃၅ နှစ်မျှရှိပြီး အပြင်အလျာကောင်းလှသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်သည်။
မှန်နန်း မဟာရာဇဝင် သားသမီးများ ဘုရင် မင်းခေါင်နှင့် မြင်သော သားသမီးများမှာ - သားတော် မင်းရဲကျော်စွာ နှမတော် ရွှေပြည့်ချမ်းသာ၊ ရခိုင်မိဖုရား မောင်တော် သီဟသူ ညီတော် မင်းသားညို (မထင်ရှား) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားများ ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ။
ဘီလီယံ (billion) (ဘီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းတစ်ထောင်(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။
၁နောက်မှ သုည (၉)လုံးပါရှိသည်။
သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ဘီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် ဂစ်ဂါ (giga) ကို အသုံးပြုသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁ဂစ်ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။
ပမာဏ ဝပ်သန်းတစ်ထောင်ရှိသည်။
ဒုတိယအဓိပ္ပာယ်မှာ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အသုံးများပြီး ပထမတစ်မျိုးနှင့် ပမာဏသတ်မှတ်ချက်မတူပေ။
သန်းပေါင်းတစ်သန်း (၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။
၁ နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးရှိသည်။
အခြားကြည့်ရန် မီလီယံ ထရီလီယံ Category:သင်္ချာ။
ထရီလီယံ (trillion) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။
၁နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးပါရှိသည်။
သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ထရီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် တယ်ရာ (tera) ကို အသုံးပြုသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဘိုက် ကို ၁တယ်ရာဘိုက် ဟုဖော်ပြသည်။
ပမာဏ ဘိုက်ပေါင်း သန်းပေါင်းတစ်သန်းရှိသည်။
၁ နောက်မှ သုည (၁၈)လုံးရှိသည်။
အခြားကြည့်ရန် မီလီယံ ဘီလီယံ Category:သိပ္ပံCategory:သင်္ချာ။
ဌာပနာဆိုသောစကားသည် ပါဠိမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်၏။
ပါဠိအမှန်ကား ဌပနာ ဖြစ်၏။
ဌပနာကိုပင် ဝါစာသိလိဖြစ်စေရန် ဌ၌အချထည့်၍ ဌာပနာဖြစ်လာသည်။
မြတောင်ဆရာတော် ဘုရားကြီး ရေးသားအပ်သော ပုဂံမြို့ ဘုရားတဆယ့်ခုနစ်ဆူ သမိုင်း၌ ပါဠိအတိုင်းဌပနဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပခုက္ကူမြို့ အဂ္ဂမဟာပဏိတ အရှင်နန္ဒဝံသစီရင်ရေးသားအပ်သော ပုဂံမြို့ ရွှေစည်းခုံ သမိုင်းသစ်ကျမ်း၌ ထပနာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးသားသည်ကိုတွေ့ရ၏။
ဌဝမ်းဘဲ နှင့် ထဆင်ထူးကား အနက်အဓိပ္ပာယ်တူတူပင် ဖြစ်သည်။
ဌပနာ၏အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား စေတီပုထိုးတည်ထားရာနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုတော် တည်ထားရာဝယ် သင့်လျော်သောနေရာ၌ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်အပ်သောပစ္စည်းများနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်ကြစေရန်၎င်း၊ မပျောက်မပျက်စေရန်၎င်း၊ အထိမ်းအမှတ်တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရစ်စေရန်၎င်း သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ဌာပနာသောပစ္စည်းများကား ဘုရား ပစ္စက ဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာ၊ ပုထုဇဉ် သီလဝန္တဖြစ်သော ရဟန်း၊ စတြဝတေး မန်ဓာတ်မင်းတို့၏ သရီရဓာတ်တော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ ဗောဓိပင်၊ ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်၊ ရဟန်းတို့အသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာရှစ်ပါး၊ အခြားအသုံးအဆောင်များ၊ ပိဋကတ်တော် ဓမ္မက္ခန္ဓာများ၊ သျွှ ဌာန ပုံတော်များမှစ၍ ဘုရားဖြစ်တော်စဉ် ပုံတော်များ၊ ဘုရား လောင်းတော် ဖြစ်တော်စဉ်ပုံတော်များ၊ ဘုရားဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ ဖြစ်စဉ်ပုံများ၊ လူတို့အသုံးအဆောင်များဖြစ်သည်။
ရှေးရှေးခေတ်ဌာပနာပုံ ဌာပနာသော အလေ့အထမှာလည်း ယခုအခါမှ ဖြစ်ပေါ် လာသော အလေ့အထမဟုတ်၊ ကမ္ဘာရှည်ဝေး ရှေးရှေးအခါက ပင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော အလေ့အထဖြစ်သည်။
ဂေါတမဘုရားလောင်း နိယတဗျာဒိတ်ခံရာ ဒီပင်္ကရာ ဘုရားအစ ကဿပဘုရားအဆုံးရှိ နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ဘုရား တို့တွင် ဒီပင်္ကရာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးဆယ့်ခြောက် ယူဇနာမြင့်သောစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
ကောဏညဘုရား၊ ဝိပဿီဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ခုနစ်ယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ မင်္ဂလဘုရား၏ဓာတ်တော်တို့ကို ယူဇနာသုံးဆယ် မြင့်သောစေတီ၌၊ သုမနဘုရား၊ နာရဒဘုရား၊ သိဒ္ဓတ္ထဘုရားတို့ ၏ ဓာတ်တော်တို့ကို လေးယူဇနာမြင့်သောစေတီ၌၊ အနောမ ဒဿီဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ သုဇာတဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးဂါဝုတ်မြင့် သော စေတီ၌၊ ပဒုမျွှရဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို တစ်ဆယ့် နှစ်ယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ တိဿဘုရား၊ ဓမ္မမ္ဿီဘုရား၊ ပိယဒဿီဘုရား၊ သိခီဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးယူဇနာ မြင့်သော စေတီ၌၊ ကကုသန်ဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို တစ်ဂါဝတ်မြင့်သော စေတီ၌၊ ကဿပဘုရား၏ဓာတ်တော်တို့ကို တယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌ ဌာပနာသည်။
ရေဝတဘုရား၊ သောဘိတဘုရား၊ ပဒုမဘုရား၊ သုမေဓာ ဘုရား၊ ဖုဿဘုရား၊ အတ္ထဒ္ဿီဘုရား၊ ဝေ္ဿဘုရား၊ ကောဏ ဂုံဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ဌပနာသော စေတီတိုက်ရိုက် အဆိုမရှိသော်လည်း၊ ထိုထိုအရပ်ဒေသသို့ ဓာတ်တော်ပျံ့နှံ့သည် ဟု အဆိုရှိသဖြင့် ရောက်ရာအရပ်၌ စေတီတည်၍ ဌာပနာသည် ဟု ယူဆရန်ရှိသည်။
ထိုနှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ဘုရားလောင်းတို့တွင် ဒီပင်္ကရာ ဘုရားလောင်း၊ ရေဝတဘုရားလောင်း၊ နာရဒဘုရားလောင်းတို့ ဆံတော် ဝတ်လဲတော်တို့ကို စေတီတည်၍ ဌာပနာကြောင်း အဆိုရှိသဖြင့် ကြွင်းသောဘုရားလောင်းတို့၏ ဆံတော် ဝတ်လဲ တော်တို့ကိုလည်း စေတီတည်၍ ဌာပနာသည်ဟု ယူဆရန်ရှိ သည်။
မဇ္ဈိမဒေသခေတ်ဌာပနာပုံ ဂေါတမဘုရားလောင်း တောထွက်တော်မူသောအခါ ပယ်အပ်သောဆံတော်ကို သိကြားမင်းယူ၍ တာဝတိံသာနတ် ပြည်ဝယ် သုံးယူဇနာမြင့်သော စူဠာမဏိစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသောအခါ လက်ယာ အထက်စွယ်တော်နှင့် လက်ယာညှပ်ရိုးတော်တို့ကိုလည်း ယင်း စေတီ၌ပင် ဌာပနာသည်။
ရဟန်းပြုသောအခါ ဝတ်လဲတော်အစုံ ကို ဃဋိကာရဗြဟ္မာကြီးဟူ၍ အကနိဘြုံဝယ်တဆယ့်နှစ်ယူဇနာ မြင့်သော ဒုဿစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသောအခါ အသွင် သဏ္ဌာန် ကွဲပြား၍တည်သော ဘိန္နဓာတ်တော်များစွာနှင့် အသွင် သဏ္ဌာန်မကွဲမပြား ပကတိအတိုင်း တစ်သားတည်းတည်သော အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော် ခုနစ်ဆူဟု ကြွင်းကျန်ခဲ့ရာ၊ ရှစ်ပြည်ထောင် မင်းတို့အား ဒေါဏပုဏ္ဏားဝေပေးသော ဘိန္နဓတ်တော်ရှစ်စု တို့တွင် တစ်စုကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌၊ တစ်စုကို ဝေသာလီပြည်၌၊ တစ်စုကို ကပိလဝတ်ပြည်၌၊ တစ်စုကို အလ္လကပ္ပတိုင်း၌၊ တစ်စုကို ရာမရွာ၌၊ တစ်စုကို ဝေဌဒီပတိုင်း၌၊ တစ်စုကို ကုသိနာရုံပြည်၌ စေတီတည်၍ ဌာပနာသည်။
ဓာတ်တော် ချင့်သော အိုးကို တက္ကသိုလ်ပြည်၌၊ စန္ဒကူးမီးသွေးကို မောရိယ ပြည်၌စေတီတော်တည်၍ ဌာပနာသည်။
အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော် ခုနစ်ဆူတို့တွင်၊ နဖူးသင်းကျစ်တော် ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ဌာပနာသည်။
လက်ဝဲညှပ်ရိုးတော်ကို ဗြဟ္မာ ပြည်၌ စေတီတည်၍ ဌာပနာသည်။
လက်ယာညှပ်ရိုးတော်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း ထူပါရုံစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
စွယ်တော် လည်ရိုးတော်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟိယဂင်္ဏစေတီ၌ ဌာပနာ သည်။
သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်တို့ကို စကြဝဠာအဆက်ဆက်သို့ ဆောင်ယူ လျက် နတ်များကိုးကွယ်ကြ၏။
(ဗုဒ္ဓဝင်ပါဠိတော်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ပါဠိတော် တို့၌ လည်ရိုးတော်မပါရှိသော်လည်း၊ မဟာဝင်၊ ထူပဝင်၊ နလာဋဓာတုဝင်၊ ဒါဌာဓာတုဝင်တို့၌ ပါရှိသောကြောင့် ထည့်သွင်းရေး သားလိုက်သည်။
ယင်းလည် ရိုးတော်၊ သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်တို့ကို အသမ္ဘိန္နဓာတ်ဓာတ်တော်ဟု တိုက်ရိုက် အဆိုမရှိသော်လည်း၊ မကွဲမပြား ပကတိအတိုင်း တစ်သား တည်းတည်သော ဓာတ်တော်များဖြစ်၍ အသမ္ဘိန္နဓာတ်ဓာတ် တော်သို့ သွင်းယူသင့်သည်။
) သပိတ်တော်၊ တောင်ဝှေးတော်၊ သင်္ကန်းတော်တို့ကို ဝဇီရပြည် ၌၊ သင်းပိုင်တော်ကိ ကုလဃရမြို့၌၊ အပေါ်လွှမ်းအခင်းတော်ကို ကပိလဝတ်ပြည်၌၊ ဓမ္မကရိုဏ်ရေစစ်တော်၊ ခါးပန်းကြိုးတော် တို့ကို ပါဋလိပုတ်ပြည်၌၊ ရေသနုပ်တော်ကို စမ္ပာပြည်၌၊ ဥဏ္ဏ လုံမွေးရှင်တော်ကို ကောသလတိုင်း၌၊ နိသိဒိုင်အခင်းတော်ကို အဝန္တိတိုင်း၌၊ ပွတ်ခုံတော်ပွတ်ကျည်တော်တို့ကို မိဓိလာပြည်၌၊ ပုဝါရေစစ်တော်ကို ဝေဒေဟတိုင်း၌၊ ပဲခွပ်တော်၊ အပ်ကျည် တော်တို့ကို ဣန္ဒပနြဂိုရ်ပြည်၌၊ ကြွင်းသောပရိက္ခရာများကို အပရန္တတိုင်း၌ စေတီတည်၍ဌာပနာလေသည်။
ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက်၊ အရှင်မဟာကဿပသည် အနာဂတံသညာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလတ်သော်၊ ဒေါဏပုဏ္ဏားဝေပေး သော ဓာတ်တော်ရှစ်စုတို့တွင် ရာမရွာစေတီ၌ ဌာပနာသော ဓာတ်တော်အစုကိုထား၍ ကြွင်းသောဓာတ်တော်ခုနစ်စုတို့ နောင် အခါ အန္တရာယ်ဖြစ်မည်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဓာတ်တော်တို့ကို သီတင်းသုံးရာ စေတီတို့၌ အနည်းငယ်စီချန်ထားခဲ့၍ တန်ခိုး တော်ဖြင့်ဆောင်ယူပြီးလျှင် ဌာပနာရန် အဇာတသတ်မင်းအား ပေးသည်။
အဇာတသတ်မင်းလည်း ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၏ အရှေ့ တောင်ကုန်း မြင့်မောက်သောနေရာ၌ အတောင်ရှစ်ဆယ်နက် သော တွင်းကိုတူး၍ ဌာပနာသည်။
ထိုဌာပနာခြင်းအကြောင်းကို ဇိနတ္ထပကာသနီ ဒသမ္မတွဲ၌၊ 'တူးသောတွင်းသည် အတောင်ရှစ်ဆယ်နက်လေသော်၊ အောက်၌သံပြားကို ခင်းစေ၍၊ သီဟိုဠ် ကျွန်းထူပါရုံစေတီ ပမာဏရှိသော ကြေးနီဖြင့် ပြီးသောကျောင်းကိုပြုစေ၏။
ထိုအတွင်း၌ သာယာစွာ ခင်းကျင်းပြီးသော် ဓာတ်တော်တို့ ကို စန္ဒကူးကြုတ်ရှစ်လုံးတို့၌သွင်း၍၊ ထိုအထက်၌ ရွှေ ကြုတ်ငွေကြုတ် မွမ်းမံပြီးလျှင်၊ ထပ်ကာထပ်ကာ ရတနာ ကိုးပါး ဖြစ်သောကျောက်တို့ကို ထွင်း၍၊ အထပ်ထပ်သွင်း ပြီးမှ၊ အပေါ်ကမူကား ပျွှမြားပြောက်ကျောက်ကို စေတီ ပြု၍ထား၏။
'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'နံပါးနှစ်ဘက်တို့၌လည်း ငါးရာ ငါးဆယ်သော ဇာတ်ရုပ်၊ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၊ သီရိမဟာမာယာ မိဖုရား၊ ဘွားဘက်တော်သားတို့၏အရုပ်ကို၎င်း၊ ရွှေအတိ ကိုသွင်းလုပ်၍ ထားပေ၏။
'ဟူ၍လည်းကောင်း အကျယ်တဝင့် ရေး သားထားသည်။
သထုံခေတ်ဌာပနာပုံ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခုနှစ် ဥက္ကလာပနေပြည်တော်၏ တောင်ဘက် ပေါက္ခရဝတီမြို့နေ တဖုဿု ဘလ္လိက ညီနောင်တို့သည် လှည်းငါးရာဖြင့် မဇ္ဈိမဒေသသို့ ကုန်ကူးသွားရာ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူ၍ လင်လွန်းပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူခိုက် ကြုံသဖြင့် ပျားမုံ့ဆုတ်နှင့် မုံ့ကြွက်ကျစ်တို့ကို လှူဒါန်း၍ ဒွေးဝါစိက သရဏဂုဏ်ခံယူကာ ဥပသကာ ဖြစ်ကြပြီးလျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားက ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ဆံတော်ရှစ်ဆူတို့ကို ပေးအပ်တော်မူသဖြင့် မိမိနေရာ ပေါက္ခရဝတီမြို့သို့ ပင့်ဆောင်လာ၍၊ ဥက္ကလာပမင်းကြီးထံအပ်နှံကြသည်။
ယင်းသည့်နှစ် တစ်ပေါင်းလတွင် သိင်္ဂုတ္တကုန်းတော်၌ မြေကိုတူးဖော်၍ဌာပနာတိုက်ဆေက်လုပ်ပြီးလျှင်၊ အဝသုံးတောင် အလျားခုနစ်တောင်ရှိသော ရွှေသင်္ဘောကို ဆောက်လုပ်၍၊ ယင်းအထက်တွင် မြပုခက်ကိုတင်ကာ၊ မြပုခက်ကို ရွှေဖြင့်သွန်းထု ထားသော တဖုဿ၊ ဘလ္လိကညီနောင်ရုပ်တို့က ဦးပဲ့ထမ်းလျက်၊ ပတ္တမြားကြုတ်တွင် ဆံတော်ရှစ်ဆူတို့ကို ထည့်သွင်း၍၊ ယင်းပတ္တမြားကြုတ်ကို ရွှေကြုတ်တွင်သွင်းကာ၊ မြပုခက်ပေါ်၌ ဌာပနာကြသည်။
ဌာပနာတိုက်ဆောက်လုပ်ရန် မြေကို တူးဖော်သော အခါ ရရှိသည့် ကကုသန်ဘုရား၏ တောင်ဝှေးတော်၊ ကောဏဂုံဘုရား၏ ဓမ္မကရိုဏ်ရေစစ်တော်၊ ကဿပဘုရား၏ ရေသနုပ်တော်တို့ကိုလည်း ပတ္တမြားကလပ် ၌ တင်၍ မြပုခက်ပေါ်၌ ဌာပနာကြသည်။
ဗြဟ္မာမင်း၊ သိကြားမင်းနှင့် မိဖုရားလေးပါး၊ ဥက္ကလာပမင်းနှင့် မိဖုရား သုဝဏ္ဏသူဌေးနှင့် သူဌေးကတော်တို့ ပုံတို့ကို ရွှေဖြင့်သွန်း၍ ဌာပနာကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသောအခါ ဂဝမ္ပတိ ရဟန္တာသည် သွားတော် သုံးဆယ့်သုံးဆူကိုဆောင်ယူ၍ သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံပြည် တိဿဓမ္မသီဟရာဇာမင်းကြီးအားပေးအပ်သဖြင့် မင်းကြီးက မိဖုရား သုံးကျိပ် သုံးပါးတို့အား တစ်ပါးလျှင် တစ်ဆူစီပေးအပ်လေ၏။
မိဖုရားတို့သည် အသီးအသီး ကျောက်စေတီ သုံးဆယ့်သုံးဆူတည်ထား၍ ဌာပနာကြလေသည်။
ပုဂံခေတ်ဌာပနာပုံ ‘ရွှေကြာအိုး၊ ပုထိုးစည်းခုံတည်’ ဟူသော ဆောင်ပုဒ်အရ၊ ရွှေစည်းခုံဘုရားကို သက္ကရာဇ် ၄၂၁ ခုနှစ် ပုဂံပြည်နော်ရထာ မင်း တည်ထားသည်။
နောက်သက္ကရာဇ် ၄၅၂ ခုနှစ်တွင် ကျန်စစ်သားမင်းသည် ရှိရင်းစေတီကို ငုံ၍ တည်ထားပြန်သည်။
‘မွေတော်ဓာတ်ပေါင်း၊ စွယ်ချောင်းရိုးညှပ်၊ သင်းကျပ်နဖူး၊ ရှိမူးအသရေ၊ အထွေထွေတည်း’ဟု နဝဒေးကြီး ရွှေစည်းခုံဘုရား တိုင်ရတုတွင် အဆိုရှိသော်လည်း၊ ပခုက္ကူမြို့ အဂ္ဂမဟာပဏိတ အရှင်နန္ဒဝံသ စီရင်ရေးသားအပ်သော ရွှေစည်းခုံသမိုင်းသစ် ကျမ်း၌ ဂန္ဓာရတိုင်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွား၊ မြဆင်းတုတော်၊ ကမ်းယံပြည်ကရခဲ့သော နဖူးသင်းကျပ်တော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ ဒလမြို့မှရခဲ့သော ဆံတော်ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးပထမတွဲနှင့် ပုဂံမြို့ ဘုရား တစ်ဆယ့်ခုနစ်ဆူသမိုင်းတို့၌ကား၊ နဝဒေးကြီး ရတုအတိုင်းပင် စွယ်တော်ပွား၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ နဖူးသင်ကျပ်တော်၊ ဓာတ်တော် များ ဌာပနာကြောင်းကို ပြဆိုကြသည်။
မြဆင်းတုတော်နှင့် ဆံတော်မပါ၊ စွယ်တော်ပွားမှာလည်း၊ ဂန္ဓာရတိုင်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွားမဟုတ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွား ဖြစ်သည်။
ပညာရှင်တို့ ဆင်ခြင်၍ယူကြပါကုန်။
ပုဂံပြည် နရသီဟပတေ့မင်းသည် သက္ကရာဇ် ၆၃ဝပြည့်နှစ် တစ်ပေါင်းလဆန်း ၆ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မင်္ဂလာစေတီ တော်ကို တည်ထားတော်မူသည်။
ထိုအခါ ‘ဘုရားလည်းပြီး၊ ပြည်ကြီးလည်းပျက်’ဟု တစ်ပေါင်ပေါ်သဖြင့် ဆက်၍မတည်ဘဲ ထားလေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ပံသုကူထေရ်မြတ်သိလျှင် မင်း ကြီးအား ‘ဤပြည်နှင့်မင်း၊ မသေလျှင်းဘဲ နေရတုံအံ့လော’ မိန့်တော်မူသောအခါ၊ ဆက်၍တည်ထားပြန်လေ၏။
ထိုစေတီ၌ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာသည့်ပြင် နှစ်ကျိပ် ရှစ်ဆူပုံတော်များ၊ သတ္တဌာန ပုံတော်များ၊ အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာ သာဝက ပုံတော်များ၊ လွန်လေပြီးသော ပုဂံမင်းငါးကျိပ်တစ်ပါး ပုံတော်များ၊ မိဖုရားမောင်းမမိဿံပုံများ၊ သားတော် သမီး တော်တို့ပုံများ၊ မှူးမတ် ကလန်သံပျင်တို့ ပုံများကို သွန်းထု၍ ဌာပနာသည်။
ပင်းယ စစ်ကိုင်းခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ရှေ့ပိုင်းတို့၌လည်း စေတီတည်သောအခါ ဓာတ်တော်များ၊ ပိဋ ကတ်တော် ဓမ္မက္ခန္ဓာများ၊ ပုံတော်များကို သင့်လျော်သလို ဌာပနာကြသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်း၌ ဌာပနာပုံ သီပေါမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေမြို့တော် အရှေ့တောင်အရပ် မဟာသီရိဟေမဝန် ဥယျာဉ်တော်ဝယ် မာရ်အောင်ရတနာစေတီကို တည်ထားတော်မူရာ၊ ရှေးမင်းတို့ စေတီတည်သောအခါ ဌာပနာသွင်းသော အခမ်းအနားကို သုဓမ္မာဆရာတော်များထံ လျှောက်ထားစေသဖြင့်၊ ဝန်တို့ လျှောက်ထားသောအခါ၊ သုဓမ္မာဆရာတော်တို့က သီပေါမင်းထံ ဆက်သွင်းသောစာကို ‘မြန်မာအစိုးရတို့နှင့် သုဓမ္မာဆရာတော် တို့ ဆက်ဆံပုံ’စာအုပ်၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။
‘သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာစေတီတော်၊ ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရား၊ စစ်ကိုင်း ရာဇမဏိစူဠဘုရား၊ အဝ လောကသရဘူဘုရား၊ အမရပုရ အောင်မြေလောကစေတီတော်၊ အမရပုရ မဟာ ဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီဘုရား၊ အမရပုရ လောကမုနိစူဠာ ဘုရားတို့တွင် ဌာပနာသွင်းသော အခမ်းအနားများမှာ ’သိဒ္ဓတ်မင်းသား ဘုရားအလောင်း ဘွားတော်မူသည်က စ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည်တိုင်အောင် ရုပ်ပုံအခမ်းအနားများနှင့် တကွ သတ္တဌာနအစူအစဉ် ရုပ်ပုံသွင်းလုပ်၍ ဌာပနာသွင်း ရိုးရှိသည်။
ထိုသွင်းသည့် အရာများမှာလည်း မိန်းမ ယောက်ျားအရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ဆင်မြင်းအရုပ် သဏ္ဌာန်ပါရှိ သည်ကို နုတ်ပယ်ပြီးလျှင် ယခုတည်တော်မူသည့် မာရ်အောင်ရတနာ ကုသိုလ်တော်မှာ ဘုရားဖြစ်တော်မူ သည်ကစ၍ သတ္တဌာန ရုပ်ပုံဆင်းတုတော်အသွင်၊ လေးဆယ့်ငါးဝါကာလပတ်လုံး ဝါဆိုတော်မူသည့် အစူ အစဉ် ရုပ်ပုံအဆင်းတုတော်အသွင်၊ ပထမသင်္ဂါယနာတင် တော်မူရာ ရဟန္တာငါးရာရုပ်တုတော်၊ ဒုတိယသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူရာ ရဟန္တာခုနစ်ရာရုပ်တုတော်၊ တတိယသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူရာ ရဟန္တာတထောင်များကို ငွေဆင်းတု ကျောက်သလင်းဆင်းတု ထုလုပ်၍ ဌာပနာသုံးတိုက်တွင် ငွေကြုတ်၊ ရွှေကြုတ်၊ ပတ္တမြားကြုတ်များနှင့် ထည့်သွင်း ၍၊ ပိဋကတ်သုံးပုံကျမ်းဦးဂါထာနှင့် ဓမ္မစကြာပါဠိ ပဌာန်း နှစ်ဆယ့်လေးပစ္စည်း ပါဠိ၊ ပဋိစ္စသမ္မုပါဒ် ပါဠိများကို ရွှေပြား ငွေပြား ကြေးနီပြားများတွင် ရေးသားထုလုပ် ဌာပနာသွင်းထားရလျှင်၊ အထူးသဖြင့် သာလွန်မြင့်မြတ် ရှိမည်အကြောင်းကို စာသွင်းအပ်သည်။
သာသနဒါယကာ မဟာဓမ္မရာဇ်မင်းမြတ်။
' အထက်ပါသွင်းစာအရ သီပေါမင်း၏ စေတီတော်ဝယ် ဌာပနာသွင်းရာ၌ မိန်းမ ယောက်ျား အရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ဆင်မြင်း အရုပ်သဏ္ဌာန် မပါရှိကြောင်းထင်ရှားသည်။
ရှေးခေတ်စေတီများ ဝယ် ဌာပနာသွင်းရာ၌ကား အစုံအလင်ပါရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဗိုလ်တထောင်စေတီတော် ဌာပနာတိုက်ဝယ်၊ ပုတီး၊ နားဍောင်း လက်ကောက် လက်စွပ်များကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ရွှေမော်ဓော စေတီတော် ဌာပနာတိုက်၌ နံ့သာသွေးသော ကျောက်ပြင်ကိုပင် တွေ့ရသည်။
ထိုကြောင့် ဌာပနာသွင်းရာ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရ ဓာတ်တော်တို့ကို ပဓာနထား၍ ဘုရားဒါယကာများ၏ စေတနာ အင်အား ပစ္စည်းအင်အားအလျောက် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ လှူဒန်း ခြင်း ထည့်သွင်းဌာပနာခြင်းများကို အပြစ်မဆိုသာ ချီးကျူးဖွယ် ရာ အတုယူသင့်သောအရာ၌ အတုယူဖွယ်ရာဖြစ်ကြောင်း ကောင်းစွာ သတိချပ်သင့်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)၌ ဦးကြီးဖေ ရေးသားသည့် ဌာပနာ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဍရင်ကောက်ပင်သည် ကျောက်ခက်ပင်မျိုးဖြစ်၍၊ 'တာရီ ဒေါ့ဖီတာ'ခေါ် အပင်လောကတွင်ပါဝင်လေသည်။
ဍရင်ကောက် ပင်ကို ရုက္ခဗေဒအရ 'အေသီရီယမ် အက်စကျူလင်တမ်'ဟုခေါ် သည်။
ထိုအပင်သည် ကုန်းပေါ်တွင်ပေါက်သည့် ကျောက်ခက် ပင် မျိုးစိတ်တွင်ပါဝင်လျက် ကမ်းခြေ၌ အခြားအပင်များပေါ် တွင် နွယ်၍ တင့်တယ်စွာပေါက်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ထို ကဲ့သို့ အခြားအပင်များပေါ်တွင် နွယ်၍ တက်တတ်ခြင်းနှင့် ယင်း၏ရွက်မြွာကလေးများ၌ အနားအပြတ်များရှိခြင်းတို့ကြောင့် ထိုအပင်မျိုးကို လွယ်ကူ စွာနှင့်မှတ်မိနိုင်ပေသည်။
ထို့ပြင် ရွက် မြွာကလေးများ၌ အနားပြတ်များရှိနေခြင်းကြောင့် ယင်းကို အနားပြတ် ကျောက်ခတ်ပင်မျိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
အရွက်နုများကို ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် စားသုံးနိုင်ပေသည်။
ထို့ပြင် 'လိုင်ကိုပိုဒီယမ် စကင်ဒင်'နှင့် 'အိုဖိအိုဂလိုဆမ် စကင်ဒင်'ဟု ခေါ်ဆိုသော အခြားဍရင်ကောက် ပင်မျိုးများလည်း ရှိသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:အပင်များ။
တကောင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တကောင်းမြို့ဟောင်းဟူ၍လည်း ထင်ရှားသော မြို့ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဗမာအစ တကောင်းဟူ၍ အဆိုရှိသည်။
တကောင်းသည် မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဆန်တက်သောအခါ ၁၂၇ မိုင်ဝေး၍ မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း မြေပြန့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
တကောင်းမြို့ဟောင်း၏ ထင်ရှားမှုမှာ စည်ပင်သာယာမှု၊ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကောင်းမွန်မှုတို့ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းရေးရာကြောင့် ထင်ရှားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
"မြန်မာအစ၊ တကောင်းက" ဟု မြန်မာတို့ဆိုရိုးစကားရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တကောင်းမင်းဆက် စတင်တည်ထောင်သည့်ခေတ်သည် မြန်မာသမိုင်း၏ အစဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းဆရာတို့ယူဆကြ၏။
မြန်မာနိုင်ငံ ပထဝီနှင့် သမိုင်း မဟာရာဇဝင်၌ တကောင်းသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်ကပင်လျှင် တကောင်းဟု တွင်ကြောင်းဖော်ပြသည်။
မဇ္ဈိမဒေသ သာကီယအနွယ်ဖြစ်သော အဘိရာဇာမည်သော မင်းသည် တကောင်းပြည်ကြီးကို လက်မွန်တည်ကြောင်းလည်းဆိုသည်။
ရှေးခေတ်က မြို့ရိုးဟောင်းများနှင့် စေတီဟောင်းများကို ယခုတိုင် တွေ့နိုင်သေး၏။
တကောင်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ရွှေစည်းခုံ၊ ရွှေစေတီ၊ ဗောင်းတော်ကျ စသော စေတီဟောင်းများရှိသည်။
တကောင်းပြည်ကို သင်းတွဲပြည်ဟုလည်းခေါ်ကြသေး၏။
တကောင်းကို စတင်တည်ထောင်သည့်အချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ ပျူလူမျိုး၊ အနောက်ဘက်၌ ကမ်းယံလူမျိုး၊ မြောက်ဘက်၌ သက်လူမျိုး၊ ဧရာဝတီ၊သံလွင်၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတို့၌ မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ဟု သမိုင်းဆရာတို့က ယူဆသည်။
ထိုအခါက ပြည်မြို့သည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း တကောင်းကို အဘိရာဇာမင်းက စတင်တည်ထောင်ပြီး မင်း ( ၃၃ ) ဆက်မြောက် ဘိန္နက မင်းလက်ထက်တွင် ပထမ တကောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
တကောင်းကို ဒုတိယ အကြိမ် ပြန်လည်ထူထောင်သူကား ဓဇရာဇာမင်း ဖြစ်သည်။
ဓဇရာဇာမင်းသည် ဘိန္နက ၏ မိဖုရား နာဂဆိန်နှင့် စုံဖက်၍ ဆက်လက် စိုးစံသည်။
ထိုမင်းမှ စ၍ မင်းပေါင်း ( ၁၇ ) ဆက် စိုးစံခဲ့သည် ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် တကောင်းတွင် မင်းပေါင်း ( ၅၀ ) စိုးစံခဲ့ဖူးလေသည်။
သာကီဝင်မင်း အဘိရာဇာ၌ သားတော်နှစ်ပါးရှိသည်။
သားငယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာငယ်သည် တကောင်းထီးနန်းကို ဆက်ခံလာသောအခါ၊ သားကြီးကံရာဇာကြီးမှာ အလုံးအရင်းနှင့် တကောင်းမှ ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ခဲ့၍၊ ချင်းတွင်းမြစ်ကို ဆန်တက်ကာ၊ ကလေးကျေးတောင်ညိုအရပ်၌ ခြောက်လ ဗိုလ်ဝင်ခံသည်။
ထို့နောက် ကစ္ဆပနဒီမြစ် အရှေ့ဘက်၌ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို တည်ထောင်စိုးစံသည်။
ထိုကမှ ရခိုင်ပြည်တွင် မင်းဆက်ပြတ်နေသော ဓညဝတီမြို့ဟောင်းကို သိမ်းယူ၍ အုပ်ချုပ်သည်။
အဘိရာဇာမင်းမှစ၍ ရေတွက်သော် ၃၃ ပါးမြောက် ဘိန္နကမင်းလက်ထက်တွင် တရုတ်တို့ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်သဖြင့် တကောင်းပြည်ပျက်သည်။
ဘိန္နကမင်းနတ်ရွာစံသောအခါ မိဖုရားနာဂဆိန်သည် နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါတို့နှင့် ကျန်ရစ်၏။
တကောင်းကို ဒုတိယအကြိမ် တည်ထောင်သူကား အိန္ဒိယပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဓဇရာဇာဆိုသူ သာကီဝင်မင်းဖြစ်၍ ထိုမင်းသည် ဘိန္နကမင်း၏မိဖုရား နာဂဆိန်နှင့်ဆုံဖက်၍ စိုးစံသည်။
ထိုမင်းမှစ၍ မင်းပေါင်း ၁၇ ပါး တစ်ကောင်းတွင် စိုးစံကြသည်။
ထိုသို့ဖြင့် တကောင်းတွင် မင်းပေါင်း ၅ဝ စိုးစံခဲ့ဘူးလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) အမည်ရင်းမြစ် တကောင်းပြည်၏ အမည်ကို- ကကုသန်ဘုရားလက်ထက်တော်၌ သံသယပူရ၊ ကောဏာဂုံဘုရားလက်ထက်တော်၌ ရဋ္ဌပူရ၊ ကဿပဘုရားလက်ထက်တော်၌ သင်းတွဲဟု တွင်ပြီး ဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက်တော်၌ကား တကောင်းဟူ၍ အမည်တွင်ကြောင်း မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၌ ပါရှိလေသည်။
တကောင်းကို တိုင်ကွန် ဟူ၍ တရုတ်အသံဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း သိရသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ရင်းမြစ်ကိုကား ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသဖြင့် မသိရချေ။
ထို့အပြင် မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း (တွဲ-၄၊ စာ-၁၉၈)၌ တကောင်းဟူသောအမည်မှာ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် စည်ကူးတို့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိကြောင်း သိရသည်။
ရှမ်းဘာသာဖြင့် ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပာယ်မှာ တ + ကောင်းဟူသောစကားရပ်တွင် တ မှာ ကူးတို့ဆိပ်ဖြစ်ပြီး ကောင်း မှာ အစုအပုံ (ဝါ) ကုန်ပစ္စည်းများ စုပုံရာ ကူးတို့ဆိပ် ဟူ၍ပင် ဖြစ်ကြောင်း သိရလေသည်။
မြန်မာဘာသာစကားအားဖြင့်မူ တာ = အရံ အတား နယ်နိမိတ်စည်း + ‌ကောင်း (ခေါင်း) = အထွဋ်အထိပ်အရပ် ဟူ၍ ဖြစ်ရာ တာကောင်း = တကောင်း = ဒဂေါင်း၏ ဆိုလိုရင်း အဓိပ္ပါယ်မှာ ထိုစဉ်အခါက မြန်မာပြည်၏ ထိပ်ဆုံးကျသော နယ်နိမိတ်စည်းသတ်ရာမြို့ဟု ဆိုလိုလေသည်။
(ကသာကံဆက်၊ စာ-၈၉) မှန်နန်း(ပ-တွဲ)စာ-၂၉၈ တာကောင်း - တကောင်း = အခွန်အကောက် တောင်းရာဌာန ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း ကျောက်စာ အထောက်အထား တကောင်းမြို့သည် ပုဂံခေတ်၌ အရေးပါ အရာရောက်သော နယ်ခြားမြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဟန်ရှိသည်။
မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၌ အနော်ရထာ မင်းစောသည် နယ်ခြားမြို့ ၄၃-မြို့ကို တစ်ပြိုင်နက် တစ်ချက်တည်းစ၍ တည်စေရာ၌ တကောင်းမြို့သည်လည်း တစ်မြို့အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထို့အပြင် ပုဂံခေတ်တွင် ရေးထိုးသော ကျောက်စာများ၌လည်း ပုဂံပြည်၏ အကျယ်အဝန်း နယ်နိမိတ်ကို ဖော်ပြရာ၌ မ္လေစ်ဩတ္တာတကောင်၊ ငဆောင်ချံ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တကောင်းလှပ်ကာသုကြီး၊ လက်ခါနာလက်ဝယ်၊ တကောင်စစ်ထိုင်သော၊ တကောင်ဥယန်မ္လေ၊ ဦးသန်းဆွေ(သုတေသနဝန်ထောက်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာနခွဲ၊ ရန်ကုန်)၏ တကောင်းမြို့ဟောင်း အပိုင်း(၁) အထင်ကရနေရာများ တကောင်းရှေးဟောင်းသုတေသနပြ့တိုက် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ Category:မြို့ပြနိုင်ငံများ။
တဆေးသည် မှန်ဘီလူးနှင့် ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည့် မှိုမျိုးဝင် အပင်အစုအဝေးဖြစ်သည်။
ထိုအပင်ကလေးတိုင်းသည် ရိုးရိုးတစ်ခုတည်းသော ဆဲလ်သာ ဖြစ်သည်။
ထိုဆဲလ်မှ အဖူးထွက်ခြင်းဖြင့် ဆဲသစ်များဖြစ်လာသည်။
ထိုသို့ အသစ်ဖြစ်လာသည့် ဆဲများသည် အများအားဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်လျက်ရှိကြသည်။
တဆေးပင် အမျိုးမျိုးရှိရာ၌ ပေါင်မုံ့ဖုတ်သမားများနှင့် အရက်ချက်သမားများ အသုံးပြုသည့် တဆေးပင်များသည် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုသေးငယ်သည့် တဆေးပင်များသည် ကော်မှုန့်နှင့် သကြားပျော်ဝင်ရည်ကို ကဇော်ပေါက်စေနိုင်ခြင်းကြောင့် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ကဇော်ပေါက်ရာ၌ ဖြစ်ပေါ်သည့် အဓိကပစ္စည်းများမှာ အယ်လကိုဟော(အရက်)နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့တို့ဖြစ်သည်။
ပေါင်မုံ့လုပ်ရာ၌ တဆေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့သည် နယ်ထားသော မုံ့ညက်စိမ်းကို ပွထစေသည်။
ကဇော်သည် ဆန်ကိုပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထန်းလျက်၊ တင်လဲခဲ၊ သကာတုံးကို အရည်ဖျော်၍သော်လည်းကောင်း တဆေးနှင့် ရောစပ် ကဇော်ဖေါက်၍ရသော အရည်ဖြစ်သည်။
ယင်းကို စိမ်ရည်ဟုလည်းခေါ်သည်။
ဦးရေ လုပ်ရာတွင် ကောက်ညှင်းဆန်ကိုပေါင်း၍ တဆေးအမှုန့် တော်ရုံနှင့် ရောစပ်ပေးရသည်။
ကဇော်ပေါက်သောအခါ ရေအနည်းငယ်ရောစပ်၍ စစ်ယူလျှင် ဦးရေရသည်။
ယင်းကို လှော်ဇာရည်ဟုလည်းခေါ်၏။
စစ်ယူ၍ ကျန်ရှိသော အဖတ်ကို ကဇော်ဖတ်ဟုခေါ်၏။
အရက်ချက်ရာတွင် 'ဝေါ့'ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ရည်ကို တဆေးနှင့် ကဇော်ဖေါက်ယူရသည်။
'ဝေါ့' ၃၆ ဂါလန်ဝင် တစ်စည်လျှင် တဆေးတစ်ပေါင်ခန့် ထည့်ရသည်။
တဆေးသည် ကဇော်ဖေါက်သည့် အိုးအတွင်း၌ တိုးပွားလာရာတွင် နံ့သာရောင်ပေါက်နေသည့် အမြှုတ်များသည် အရက်၏မျက်နှာ ပြင်အထက်၌ လေးပေမြင့်သည်အထိ တက်လာသည်။
ထိုအမြှုတ်များ အနည်ထိုင်သောအခါ ပိုသည့် တဆေးကို နောင်အသုံးပြုရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ ရောင်းစားရန်အတွက်ဖြစ်စေ ခပ်၍ အအေးခံထားရသည်။
တဆေးသည် အပူကို ဖြစ်စေသဖြင့် 'ဝေါ့'ကို အေးအောင်လုပ်ပေးရသည်။
တဆေးကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ရခြင်းမှာ တဆေးမှ ယိုထွက်လာသည့် 'အင်ဗာတေ့' နှင့် 'ဇိုင်းမေ့'ပစ္စည်းများကြောင့်ဖြစ်သည်။
တဆေးသည် 'အက်စကိုမီစီတီး'ခေါ် မှိုမျိုးစုတွင် ပါဝင်၏။
အခြေအနေသာကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုးသည် အလွန်ကြီးထွားလွယ်သည်။
ကြီးထွားရန် အခြေအနေမကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုး၏ ဆဲလ် အတွင်း၌ မျိုးမှုန်များဖြစ်လာပြီးလျှင် ဆဲလ် သည် ရှုံ့သွားသည်။
ထိုအခါ ဆဲ၏အခွံသည်လည်း ပျက်စီးသွားလေသည်။
ဆဲ၏ အခွံပျက်စီးသည်နှင့် မျိုးမှုန်များကို လေက သယ်ဆောင်သွားသည်။
ပိုးကောင်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထိုမျိုးမှုန်များကပ်၍ လိုက်ပါသွားခြင်းကြောင့် မျိုးမှုန် ပျံနှံ့သွားနိုင်သည်။
သကြား သို့မဟုတ် ကော်မှုန့်ပါသည့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုသည် စိုလျက် လေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာရှိလျှင် တဆေးမျိုးမှုန်များ ကျရောက်လာလျှင် သကြားသည် ကဇော်ပေါက်လေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် မှိုများ။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် နိုင်ငံတကာ အခြေအနေများသည် စစ်ကြီးမတိုင်မီ ကာလနှင့် လုံးဝမတူ ကွဲပြား ခြားနားသွားခဲ့ပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဦးဆောင်သော အရင်းရှင် နိုင်ငံများနှင့် ရုရှဦးဆောင်သော ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများသည် အနောက်အုပ်စုနှင့် အရှေ့အုပ်စုအဖြစ် အထင်အရှား ကွဲပြားလာပြီး ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အတွင်း၌သာမက ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အပြင်၌ပါ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးအရ အားပြိုင် စုစည်းလာကြသည်။
အုပ်စုကြီးနှစ်ခု အားပြိုင်နေစဉ် ကာလတွင် ကိုလိုနီနိုင်ငံ များစွာသည် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲများကြောင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိလာကြပြီး အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံသစ်များအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကြသည်။
ယင်းနိုင်ငံသစ်များသည် မိမိတို့၏ အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေးကို ထိန်းသိမ်းပြီး ကိုလိုနီစနစ်၏ ဒဏ်ရာ ဒဏ်ချက်များကို ကုစား၍ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်လိုကြ သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ တင်းမာမှုများကို လျော့ပါးစေလိုကြပြီး အုပ်စုကြီးနှစ်ခုဖြစ်သော အရှေ့အုပ်စုနှင့် အနောက်အုပ်စုတို့တွင် ပါဝင်လိုခြင်း မရှိကြသဖြင့် မိမိတို့ မည်သို့မည်ပုံ ရပ်တည်ရမည်ကို နည်းလမ်းများ ရှာဖွေ စဉ်းစား လာကြသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အာရှ-အာဖရိက နိုင်ငံအချို့သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသော အမျိုးသား လှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံကာ အစည်းအဝေးတစ်ခု နယူးဒေလီမြို့၌ စည်းလုံးညီညွတ်စွာဖြင့် ကျင်းပနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကိုလိုနီစနစ် ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် လူမျိုးခွဲခြားရေးစနစ် ဆန့်ကျင်မှုများသည် နယူးဒေလီ ကွန်ဖရင့် အပြီးတွင် အာရှ-အာဖရိက နိုင်ငံများအတွင်းသို့ စိမ့်ဝင်ခဲ့လေသည်။
အာရှ-အာဖရိက နိုင်ငံအများသည် ပိုမိုစည်းလုံးလာပြီး ကုလသမဂ္ဂ အတွင်း၌သာမက အပြင်၌ပါ နီးစပ်ပူးပေါင်းမိလာကြပြီး ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းတွင် အာရှ-အာဖရိက အုပ်စုဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။
အာရှ-အာဖရိက နိုင်ငံများသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပ ခဲ့သော ဗန်ဒေါင်းကွန်ဖရင့် အပြီးတွင်လည်း နိုင်ငံတကာ နယ်ပယ်၌ မိမိတို့၏ အခန်းကဏ္ဍ မြင့်မားလာသည့်အလျောက် ပိုမိုစုစည်းမိပြီး ခိုင်မာ တောင့်တင်းလာခဲ့သည်။
စုစည်းမိလာခဲ့ကြသော အာရှ-အာဖရိကနိုင်ငံ ၂၅ နိုင်ငံသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ ဗဲ်ဂရိတ်မြို့တွင် ပထမဆုံးသော ဘက်မလိုက်နိုင်ငံ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
ယင်းအစည်းအဝေး သို့ လက်တင် အမေရိကတိုက်မှ နိုင်ငံများပါ စုစည်း ပါဝင်လာခဲ့သဖြင့် ယင်းနိုင်ငံများ၏ အင်အားစုမှာ ပိုမို အင်အားတောင့်တင်း လာခဲ့လေသည်။
ယင်းတိုက်ကြီး သုံးတိုက်မှ တက်ရောက်လာကြသော နိုင်ငံပေါင်း ၇၇ နိုင်ငံ သည် ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကွန်ဖရင့် (အန့်တက်)တွင် ညီညွတ်စွာဖြင့် မိမိတို့၏ အကျိုးကို ဖွင့်ဆို တင်ပြလာနိုင်ခဲ့ကြသည်။