kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့​နောက် ရပ်ကွက်အုပ်ချုပ်​ရေးမှူးမှတစ်ဆင့် အထက်သို့ အဆင့်ဆင့်တင်ပြခဲ့ပြီးကာမှ ဧပြီလ၁၉ရက်​နေ့တွင် ဓာတ်ခွဲနမူနာထပ်မံရယူစစ်​ဆေးခဲ့ပြီး ဧပြီလ ၂၁ရက်​နေ့ နံနက် (၈:၀၀)အချိန်ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အတည်ပြုလူနာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဤလူနာသည် ​တောင်ကြီးမြို့မ​ဈေး၊​တောင်ကြီးမြို့ရှိ ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရား၊​တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုမှ bar၊ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်​ကော်မြို့အနီးရှိ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဖယ်ခုံ​တောင်​ပေါ်ပရဟိတ​ကျောင်းများသို့ သွားလာခဲ့သည်။
ထို​တောင်​ပေါ်​ကျောင်းသို့ သွား​ရောက်ရန် လမ်းပြ​ပေးမည့်သူအား လွိုင်​ကော်မြို့သို့ သွား​ရောက်​ခေါ်​ဆောင်ကာ ပြန်လည် ပို့​ပေးခဲ့​သေးသည်။
C122 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ သာကေတမှလူနာ (၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၀) ရန်ကုန်မြို့၊ သာကေတမြို့နယ်၊ အသက် ၂၈-နှစ်၊ ကျား၊ C 84 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C123 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မှလူနာ (၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၀) ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ အသက် ၁၈-နှစ်၊ မ၊ C108 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C124 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံလူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ မနက် ၇-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ အသက် ၄၅-နှစ်၊ ကျား၊ C 89 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C125 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ ဗိုလ်တထောင်လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ မနက် ၇-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၊ အသက် ၁၈-နှစ်၊ ကျား၊ C 110 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C126 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေ လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ မနက် ၇-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်၊ အသက် ၄၇-နှစ်၊ ကျား၊ C 87 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C127 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန် လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ မနက် ၇-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ အသက် ၂၄-နှစ်၊ မ၊ C 94 နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C128 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာပ လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ ည ၈-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာပ မြို့နယ်၊ အသက် ၅၄-နှစ်၊ ကျား၊ ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C129 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ သာကေတ လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ ည ၈-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ သာကေတမြို့နယ်၊ အသက် ၃၁-နှစ်၊ မ၊ ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C130 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန် လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ ည ၈-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ အသက် ၆၅-နှစ်၊ မ၊ ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C131 - ​ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန် လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ ည ၈-နာရီ) ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မြို့နယ်၊ အသက် ၂၈-နှစ်၊ မ၊ ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ တောင်ဥက္ကလာပ အထူးကုဆေးရုံတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
C132 - ​မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မတ္တရာ လူနာ (၂၃ ဧပြီ ၂၀၂၀၊ ည ၈-နာရီ) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ အသက် ၈၀-နှစ်၊ ကျား၊ ဆက်နွယ်မှုရှိ၊ ပြည်ပခရီးသွားခြင်းမရှိ၊ မန္တလေးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် အသွားအလာကန့်သတ်ထားသူ ဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုး တွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
ကန်တော်နဒီဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှုခံယူလျက် ရှိသည်။
အိုဗီရယ်ဒိုမြို့ သည် စပိန်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ အက်စတူရီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မြို့တည်ရှိရာ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်နှင့် နာမည်တူသည်။
အိုဗီရယ်ဒိုမြို့သည် ဂီဟွန်းမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် အကွာတွင်တည်ရှိပြီးအာဗီလက်စ်မြို့၏ တောင်ဘက် အကွာတွင် တည်ရှိကာ ထိုမြို့နှစ်မြို့ စလုံး သည်ဘစ်စကေး ပင်လယ်အော် ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမုဒ္ဒရာနှင့် နီးသောကြောင့် အိုဗီရယ်ဒိုတွင် ကမ်းရိုးတန်းတွင် မတည်ရှိသော်လည်း ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရာသီဥတု ရှိသည်။
ဖီဂျီ၌ ရှိသော ကောင်းချီးကို(ဖီဂျီ: Meda Dau Doka)သည် ဖီဂျီနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။
Michael Francis Alexander Prescottက ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ခုနှစ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
သီချင်းစာသား 1 Meda dau doka ka vinakata na vanua E ra sa dau tiko kina na savasava Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani Biu na i tovo tawa savasava ပြန်လှန် Me bula ga ko Viti Ka me toro ga ki liu Me ra turaga vinaka ko ira na i liuliu Me ra liutaki na tamata E na veika vinaka Me oti kina na i tovo ca 2 Me da dau doka ka vinakata na vanua E ra sa dau tiko kina na savasava Rawa tu na gauna ni sautu na veilomani Me sa biu na i tovo tawa yaga ပြန်လှန် 3 Bale ga vei kemuni na cauravou e Viti Ni yavala me savasava na vanua Ni kakua ni vosota na dukadukali Ka me da sa qai biuta vakadua ပြန်လှန်။
နော့စ်လူမျိုးများ () သည် အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းကာလများ (Early Middle Ages : အေဒီ ၅/၆ ရာစု- ၁၀ရာစု) ၏ မြောက်ပိုင်း ဂျာမန်နစ် (ဘာသာစကား ယဉ်ကျေးမှုဆက်နွယ်သော) အုပ်စုတစ်စုဖြစ်ကာ ထိုခေတ်ကာလများ၌ ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။
ထိုဘာသာစကားသည် အင်ဒို-ဥရောပ (အိန္ဒိယ-ဥရောပ) ဘာသာစကားများမှ မြောက်ပိုင်းဂျာမန်နစ်ဘာသာခွဲတွင် ပါဝင်ကာ စကန်ဒီနေးဗီးယားဒေသ၏ ခေတ်သစ် ဂျာမန်နစ်ဘာသာစကားများ၏ ရှေးပြေးလည်းဖြစ်သည်။
ရှစ်ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလအတွင်း နော့စ်လူမျိုးများသည် အရပ်မျက်နှာအဘက်ဘက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်းများကို ကြီးမားစွာစတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ဗိုက်ကင်းခေတ်ကို ဖြစ်စေခဲ့ကြသည်။
၁၉ရာစုမှစ၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားပညာရပ်တွင် နော့စ်ပင်လယ်ပြင်ခရီးသွားကုန်သည်များ၊ အခြေချနေထိုင်သူများနှင့် စစ်သည်များကို ဗိုက်ကင်းများဟူ၍ သတ်မှတ်ရည်ညွှန်းကြသည်။
နော့စ်လူမျိုးများ၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာများသည် ခေတ်သစ်ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည့် ဒိန်းလူမျိုးများ(ဒိန်းမတ်လူမျိုး)၊ အိုက်စလန်သားများ ၊ ဖဲရိုးကျွန်းနေလူမျိုးများ (Faroe Islanders)၊ နော်ဝေးလူမျိုးများနှင့် ဆွီဒင်လူမျိုးများ ထံသို့ဆင်းသက်သွားကြသည်။
ယခု၌ ထိုဖော်ပြပါလူမျိုးများကို နော့စ်လူမျိုးများ အသုံးအနှုံးထက် စကန်ဒီနေးဗီးယန်းလူမျိုးများ ဟုပို၍ရည်ညွှန်းကြသည်။
Norseman နှင့် Northman တို့၏ ဝေါဟာရသမိုင်း Norseman (နော့လူမျိုး) ဝေါဟာရသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၌ (၁၉)ရာစုအစောပိုင်းကာလများအတွင်းတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
အောက်စဖို့ဒ်အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်၏ တတိယအကြိမ်မြောက်မူတွင် ပေးထားသော ပထမဆုံးသက်သေအထောက်အထားမှာ ဆာ ဝေါ်လ်တာစကော့၏ မကြောက်မရွံ့ ဟဲရာလ်ဒ် (Harold the Dauntless - သူရဲကောင်းကဗျာ ၁၈၁၇ခုနှစ်) ကဗျာမှဖြစ်သည်။
(၁၆)ရာစုအတွင်း "နော်ဝေးလူမျိုးများ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဒတ်ချ်ဘာသာစကားမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ ချေးယူထားသည့် "norse" စကားလုံးကို နာမဝိသေသနအဖြစ်ထားကာ Norseman ဆိုသည့်စကားလုံးကို တီထွင်သုံးစွဲခဲ့၏။
စကော့၏ခေတ်တွင် ထိုစာလုံးသည် "စကန်ဒီနေးဗီးယား(ဒေသ) (သို့) ထိုဒေသရှိ ဘာသာစကားနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်သော"၊ အထူးသဖြင့် ရှေးခေတ် (သို့) အလယ်ခေတ်ကာလများက "စကန်ဒီနေးဗီးယား/ထိုဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်သော"ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့်ဖြစ်သည်။
"Norseman, n.", "Norse, n. and adj." OED Online, Oxford University Press, July 2018, https://www.oed.com/view/Entry/128316, https://www.oed.com/view/Entry/128312. Accessed 10 September 2018. ခေတ်ပေါ်အသုံးဖြစ်သည့် "viking" (ဗိုက်ကင်း) နှင့်တူညီစွာပင် "norseman" (နော့စ်လူမျိုး)သည်လည်း အလယ်ခေတ်အသုံးအနှုံးတွင် အခြေကျကျသုံးစွဲမှုမျိုးမရှိခဲ့ပါ။
"Viking, n." OED Online, Oxford University Press, July 2018, http://www.oed.com/view/Entry/223373 . Accessed 10 September 2018. ဤဝေါဟာရ (Norseman) သည် အလယ်ခေတ်များဆီက ကြုံတွေ့ဖူးသော၊ နော့စ်ဘာသာစကားပြောဆိုသောသူများကိုခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်သည့် 'Northman' (မြောက်အရပ်ဆီကသူများ/မြောက်အရပ် စကန်ဒီနေးဗီးယားမှနော်ဝေးများ) ဟူသည့် စကားလုံးကို အမှန်ပဲ့တင်ထပ်ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
"Northman, n." OED Online, Oxford University Press, July 2018, https://www.oed.com/view/Entry/128371. Accessed 10 September 2018. အခြားအမည်များ thumb|အင်္ဂလန်ကိုကျူးကျော်လာသော နော့စ်လူမျိုးများကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း၊ (၁၂)ရာစု စိန့် အက်ဒ်မန့် ဘဝဇာတ်ခုံအထွေထွေမှ သရုပ်ဖော်ပုံ (ပီးပေါ့န် မော်ဂန် စာကြည့်တိုက်) ခေတ်ပေါ်ပညာရပ်တွင် ဗိုက်ကင်း (များ)သည် တိုက်ခိုက်ကြသော နော့စ်လူမျိုးများ၊ အထူးသဖြင့် အငိုက်စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ ဗြိတိသျှကျွန်းစုများတွင် ဘုရားကျောင်းကန် ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်များထံမှ လုယူတိုက်ခိုက်ခြင်းများ အတွက် သုံးစွဲသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုခေတ်ထိုကာလများ၌ ဤအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် သုံးစွဲခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘာသာစကား (သို့) ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် ဗိုက်ကင်းသည် "ဓားပြ" ဟူ၍သာ အနက်ရသည်။
နော့စ်များကို ဂျာမန်များက (ashmen) အဖြစ်သိရှိကြပြီး ဂေးလ်လူမျိုး (ဂေးလစ်) (Norse) အဖြစ် ၊ အန်ဂလို-ဆက်ခ်ဆွန်များက (Danes) အဖြစ်လည်း သိရှိကြသည်။
ဂေးလစ်ဝေါဟာရများဖြစ်သည့် (နော်ဝေးဗိုက်ကင်း (သို့) နော်ဝေးများ) ၊ (ဒိန်းမတ်ဗိုက်ကင်း (သို့) ဒိန်းမတ်များ) ၊ ( လူသူတစိမ်း ဂေးလစ်များ) အစရှိသည့် စကားလုံးများကို အိုင်ယာလန် နှင့် စကော့တလန်ရှိ နော့စ်အဆက်အနွယ်များ အတွက် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ဒပ်ဘလင်မြို့ခံများက ၎င်းတို့ကို Ostmen (အရှေ့ဘက်ဆီကသူများ) ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၎င်းတို့ကို ရေကန်မှသူများ ဟူ၍လည်း လူသိများသည်။
ဆလပ်လူမျိုးများ၊ အာရပ်များ၊ ဘစ်ဇန်တိုင်းလူမျိုးများက ၎င်းတို့ကို Rus' ၊ Rhōs ၊ Ῥῶς ၊အဖြစ်သိရှိကြသည်။
ထိုစကားလုံးမျာသည် rōþs- ၏ အမျိုးမျိုးသောသုံးစွဲမှုမှ ဆင်းသက်လာနိုင်ကောင်း လာနိုင်ပြီး "လှေလှော်ခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော" ဟု အနက်ရရှိသည်။
သို့မဟုတ်ပါကလည်း ဆွီဒင်နိုင်ငံအရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ဒေသဖြစ်သော Roslagen မှလည်းဆင်းသက်လာနိုင်သော စကားဖြစ်ပေမည်။
ခေတ်ပေါ် စကန်ဒီနေးဗီးယားအသုံးအနှုံး ရှေးဟေင်းနော့စ်ဘာသာစကားတွင် ဝေါဟာရသည် "မြောက်အရပ်ကသူများ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရ၍ ခေတ်ပေါ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာအမည် Norsemen ကိုဆိုလိုရန်သုံးစွဲပြီး ဆွိလူမျိုးများ (ဆွီဒင်)၊ ဒိန်းလူမျိုးများ (ဒိန်းမတ်)၊ ဖဲရိုးကျွန်းစုသားများ၊ အိုက်စလန်ကျွန်းသားများနှင့် အခြားသူများကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
ခေတ်သစ် စကန်ဒီနေးဗီးယားဘာသာစကားများ၌ နော့လူမျိုးများအတွက် တူညီသော စကားလုံးတစ်လုရှိသည်။
ထိုစာလုံးမှာ , (, , , (သို့) တိကျသောအများကိန်းပုံစံမှာ တို့ဖြစ်ကြကာ ဤစာလုံးကို နောဒစ်တိုင်းပြည်များ (Nordic countries)တွင် ရှေးခေတ်နှင့် ယခုခေတ် နေထိုင်ကြသူများအတွက် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်။
ထို့နောက် စကန်ဒီနေးဗီးယန်း ဂျာမန်နစ် ဘာသာစကားများထဲက တစ်မျိုးမျိုးကို ပြောဆိုသော သူများအတွက်လည်း ထိုသို့ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
ပထဝီဝင်ဒေသ နော့စ်လူမျိုးများ၏ စွန့်စားရှာဖွေ နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်းလမ်းကြောင်းများပြ မြေပုံ ဗိုက်ကင်းတို့၏ ဇာစ်မြစ်နှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှတို့၏ စိတ်ကူးအယူအဆမှာ မတိကျပါ။
ဗြိတိန်များထံမှ လုယူဓားပြတိုက်ခဲ့သူများသည် ယခုခေတ် ဒိန်းမတ်၊ စကန်းနီးယား (Scania) (ဆွီဒင်အသံ- စကိုးဝ(မ်)နက်)၊ ဆွီဒင်နှင့် နော်ဝေးတို့၏အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ (လတ္တီကျု ၇၀ နီးပါးအထိ) နှင့် ဆွီဒင်ဘောလ်တစ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်မှ လတ္တီကျု ၆၀ နီးပါးတဝိုက်အထိ နှင့် မက်လာရန် (မေးလာရန်) (Mälaren) ရေအိုင်တို့၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ဆွီဒင်၏ ဂေါ့တ်လန်းကျွန်းမှလာခဲ့ကြသည်။
တောက်ဘက်အစွန်အဖျား၌နေသော ဗိုက်ကင်းများသည် Newcastle upon Tyne မြို့ထက် ပို၍မြောက်ဘက်မကျသော ဒေသများတွင်နေထိုင်ကျ၍ ဗြိတိန်ကို မြောက်ဘက်အရပ်ထက် အရှေ့ဘက်အရပ်က လာရောက်ကျသူများဖြစ်သည်။
နော်ဝေးကမ်းရိုးတန်းမှလွဲ၍ စကန်ဒီနေးဗီးယားကျွန်းဆယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နော့စ်လူမျိုးများ မနေထိုင်သလောက်ဖြစ်ခဲ့၏။
အကြောင်းမှာ ထိုအရပ်တွင် ဆားမီ (ဆမ်)လူမျိုးများ (Sami) နေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
နော့စ်စကန်ဒီနေးဗီးယားလူမျိုးများသည် နယ်မြေဒေသများစွာ၌ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ အခြေချနေထိုင်မှုများစွာကို တည်ထောင်ခဲ့ကြရာ ထိုဒေသများမှာ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ စကော့တလန်၊ ဝေလ၊ အိုင်ယာလန်၊ အိုက်စလန်၊ ရုရှား၊ ဘဲလာရုစ်၊ ပြင်သစ်၊ စစ်စလီ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ယူငရိန်း၊ ဖင်လန်၊ အက်စ်တိုးနီးယား၊ လတ်ဗီးယား၊ လစ်သူယေးနီးယား၊ ဂျာမနီ၊ ပိုလန်၊ ဂရီးန်လန်း၊ ကနေဒါ နှင့် ဖဲရိုးကျွန်းစုတို့ဖြစ်ကြသည်။
စကန်ဒီနေးဗီးယန်း ရှေ့ဖြစ်ဟောအမျိုးသမီးတစ်ဦးက လှံကိုင်ဆောင်ထားသော အိုးဒင်နတ်ဘုရားအား ၎င်း၏အတိတ်နှင့် အနာဂတ်အကြောင်းပြောစဉ်။
"အိုးဒင်နှင့် Völva ခေါ် ရှေ့ဖြစ်ဟောအမျိုးသမီး" ပုံ၊ Lorenz Frølich ၏လက်ရာ။
(၁၈၉၅) နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ () သည် နော့စ်လူမျိုးများ (သို့) မြောက်ဂျာမန်နစ်လူမျိုးများ၏ ဒဏ္ဍာရီ အစုအဝေးတစ်ခုဖြစ်၍ နော့စ်ရိုးရာဘာသာတရား (Norse paganism) ကို အခြေခံ၍ စကန်ဒီနေးဗီးယားဒေသတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာခံယူမှုဖြစ်ပေါ်သည်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကာ ခေတ်သစ်ကာလ၏ စကန်ဒီနေးဗီးယား ရိုးရာအစဉ်လာပုံပြင်များဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးကျသော အခွဲတစ်ခုလည်းဖြစ်သည့် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီတွင် နတ်ဘုရား၊ လူပုဂ္ဂိုလ်၊ သူရဲကောင်း အမျိုးမျိုးတို့အကြောင်း ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များပါဝင်၍ ထိုဖော်ပြထားသည့်သူများသည် ရှေးကာလက နတ်၊ နတ်ဘုရားကိုးကွယ်သောခေတ် (pagan period) မတိုင်မီနှင့် ထိုခေတ်အပြီးမှ အလယ်ခေတ်လက်ရေးမူများ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်မှုများ၊ ရိုးရာအစဉ်အလာများ အပါအဝင် များစွာသောရင်းမြစ်များမှ ဆင်းသက်လာကြသည်။
ထိုရင်းမြစ်စာပေများ၌ အမျိုးမျိုးသော နတ်ဘုရားများကို ဖော်ပြထားရာ 'တူ'လက်နက်ကိုင်စွဲထား၍ လူ့လောကကိုစောင့်ရှောက်သော မိုးကြိုးနတ်ဘုရား 'သော်' (သော်သည် မဆုတ်မနစ်ဖြင့် ရန်သူများကိုချေမှုန်းသူ)၊ မျက်လုံးတစ်ဖက်တည်းသာရှိ၍ ကျီးနက်နှစ်ကောင် တစ်ဖက်တစ်ချက်မှခစားသော အိုးဒင်နတ်ဘုရား (နေရာဒေသအသီးသီးမှ အသိပညာများကို ပါးနပ်စွာလေ့လာလိုက်စားသူနှင့် လူ့လောက၌ ရှေးဟောင်း(ဂျာမန်နစ်)စာ (အက္ခရာ) (runic alphabet) ကိုပေးအပ်ချီးမြှင့်သူ)၊ လှပတင့်တယ်၍ မှော်အစွမ်းရှိကာ ငှက်မွှေးတောင်ဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော ဖရွိုင်းယာနတ်ဘုရားမ (သေပြီးသောသူများကိုလက်ခံရွေးချယ်ရန် တိုက်ပွဲသို့လာရောက်သူ)၊ အငြှိုးကြီးမားကာ နှင်းလျောစီးလေ့ရှိသော စကားသီနတ်ဘုရားမ (ပင်လယ်ကမ်းခြေများထက် ဆောင်းရာသီတောင်တန်းများမှ ဝံပုလွေအသံကို ပို၍နှစ်သက်ခုံမင်သူ)၊ စွမ်းအားကြီးသော နျော့သယာနတ်ဘုရား (ပင်လယ်ပြင်နှင့် မီးကိုတည်ငြိမ်စေသူ၊ ချမ်းသာဓနနှင့် နယ်မြေများ ချီးမြှင့်သူ)၊ ဖရဲ့ယာနတ်ဘုရား (ရာသီဥတုနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးများနှင့်ပတ်သက်၍ လူ့လောကအတွက် ငြိမ်းချမ်းမှု၊ သာယာမှု ယူဆောင်ပေးသူ)၊ အိုင်ဒွန်နတ်ဘုရားမ (ထာဝရနုပျိုမှုကိုပေးစွမ်းသော ပန်းသီးကို ထိန်းသိမ်းသူ)၊ လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ်သော ဟိမ်းဒါလာနတ်ဘုရားမ (မိခင်ကိုးဦးမှမွေးဖွားလာသူ၊ မြက်ပင်များကိုကြီးထွားစေသူ၊ ရွှေရောင်သွားရှိသူ၊ မြည်ဟီးသံဟိန်းသော ခရာကိုပိုင်ဆိုင်သူ)၊ ယော့တ်နာမျိုးနွယ် လိုကီနတ်ဘုရား (နတ်ဘုရားမ ဖရစ်၏ လှပသောသားတော် ဘော်လ်သရာ နှင့် အခြားနတ်ဘုရားများစွာကို သေစေ၍ နတ်ဘုရားများထံသို့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှု ဆောင်ယူလာသူ) စသဖြင့်ဖော်ပြထားသည်။
ရှင်သန်လျက် ရှိသော ဒဏ္ဍာရီအများစုသည် နတ်ဘုရားတို့၏ အကျပ်အတည်းဒုက္ခများ၊ ၎င်းတို့နှင့် အခြားသူများ(ဥပမာ လူသားများ)၏ အချင်းချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ၊ ၎င်းတို့၏ မိသားစုများ (သို့) ရန်သူများ (သို့) ချစ်ခင်ရသူများ (သို့) မိတ်ဆွေများ ဖြစ်နိုင်သော ယော့တ်နာမျိုးနွယ်များ (jötnar) စသည်များကို ဗဟိုပြုရေးဖွဲ့ထားကြသည်။
နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ၌ပါရှိသော စကြဝဠာသဘောတရားတွင် အစ်ဂ်ဒြာစီ (Yggdrasil) ဟုခေါ်သော စကြဝဠာဗဟိုချက်၌တည်သော သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ရှိ၍ ထိုသစ်ပင်ကို လောက(ကမ္ဘာ)ကိုးခုမှ ဝန်းရံထားသည်။
စကြဝဠာသဘောတရား၏ အခြေခံအခြင်းရာများ၊ အချိန်ကာလတစ်ခုခြင်းစီကို နတ်ဘုရားများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် ခိုင်းနှိုင်းတင်စားကြသည်။
ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာဒဏ္ဍာရီပုံစံမျိုးစုံကို ပြန်လည်ပြောဆိုကြရာ လောကအစ ပုဂ္ဂိုလ် "အီးမာ" (အီးမီယာ) ၏ အသားမှ ကမ္ဘာကိုဖန်ဆင်းခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ပထမဆုံးလူသားနှစ်ဦးမှာ အားစ်ခ် နှင့် အမ်ဘလာ (Ask and Embla) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဤကမ္ဘာလောကကြီးများသည် နတ်ဘုရားများနှင့် ၎င်းတို့၏ရန်သူများကြား ကြီးကြယ်သောတိုက်ပွဲများဖြစ်သည့် 'ရက်နရော့' (Ragnarök - ရဲ့ဂ်နရော့ခ်) တိုက်ပွဲများစွာပြီးနောက် ပြန်လည်မွေးဖွားမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ကမ္ဘာကြီးသည် ပြန်လည်မွေးဖွားရန်အလို့ငှာ မီးဟုန်းဟုန်းတောက်လောင်မည်ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ၌ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သော နတ်ဘုရားများတွေ့ဆုံကြ၍ မြေကြီးသည် မြေဆီဩဇာကောင်း၍ စိမ်းစိုလာမည်။
လူသားနှစ်ဦးသည် ကမ္ဘာလောကကို လူဦးရေတိုးပွားစေမည်။
နော့စ်ဒဏ္ဍာရီသည် အဓိကကျသော (ကျမ်း)စာများအား ဥရောပ ပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းတို့က အာရုံစိုက်လာသောအချိန် (၁၇)ရာစုမှစ၍ ပညာရပ်ဆိုင်ရာဆွေးနွေးငြင်းခုံမှု အကြောင်းအရာဖြစ်လာခဲ့သည်။
နှိုင်းယှဉ်ဒဏ္ဍာရီလေ့လာမှုနှင့် သမိုင်းဝင်ဘာသာဗေဒနည်းလမ်းအားဖြင့် ပညာရှင်များသည် ရှေးကျလှသော အင်ဒို-ဥရောပဒဏ္ဍာရီများကဲ့သို ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ အခြေခံကြောင်းရာများကို ခွဲခြားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်ကာလအတွင်း ရိုမန့်တစ်ဝါဒ ဗိုက်ကင်းတို့အကြောင်းတစ်ဖန်ထုတ်ဖော်မှုသည် ဤဒဏ္ဍာရီကြောင်းရာများနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ပါဝင်စားမှုကို ပြန်လည်နိုးကြားစေခဲ့သည်။
ယခုအခါ၌ နော့စ်ဒဏ္ဍာရီအတွက် ကိုးကားရည်ညွှန်းချက်များစွာကို ခေတ်ပေါ် လူကြိုက်များသည့် ယဉ်ကျေးမှုများ၌ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ဂျာမန်နစ် ခေတ်သစ်ရိုးရာဘာသာတရား(Germanic Neopaganism) ကိုထိန်းသိမ်းလိုက်နာသူများကြား ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဆက်စပ် (ကျမ်း)စာတွင် ဤဒဏ္ဍာရီများကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြပြီးလည်းဖြစ်သည်။
အသုံးအနှုန်း နော့စ်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းဝင်ရိုးရာဘာသာကို ပုံမှန်အားဖြင့် "နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ" အဖြစ် ညွှန်းဆိုဖော်ပြကြသည်။
အချို့သော စာပေများတွင် စကန်ဒီနေးဗီးယန်းဒဏ္ဍာရီ မြောက်ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ (သို့) နောဒစ်ဒဏ္ဍာရီ အဖြစ်လည်း သုံးစွဲမှုများရှိခဲ့ကြ၏။
ရင်းမြစ်များ thumb| ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ Rök အရပ် ၌တည်ရှိသော ရားခ် ရှေးဟောင်းကျောက်ထွင်းစာ (Ög 136)၊ ဤကျောက်စာသည်နော့စ်ဒဏ္ဍာရီအတွက် အမျိုးမျိုးသော ကိုးကားမှုများဖြစ်စေသည်။
Younger Futhark ခေါ် စကန်ဒီနေးဗီးယန်းရှေးဟောင်းစာတစ်မျိုးဖြစ်၏။
နော့စ်ဒဏ္ဍာရီသည် မူလအားဖြင့် ခေတ်ပေါ် စကန်ဒီနေးဗီးယားဘာသာစကားများ၏ မူလအရင်းခံဖြစ်သော၊ ဥရောပအလယ်ခေတ်ကာလများ၌ စကန်ဒီနေးဗီးယားဒေသခံများပြောဆိုကြသော မြောက်ပိုင်းဂျာမန်နစ်ဘာသာတစ်ခုဖြစ်သည့် ရှေးဟောင်းနော့စ် ဒေသယိဘာသာစကားများတွင် တရားဝင်ပါဝင်မှုရှိသည်။
ဤရှေးဟောင်းနော့စ်စာ အများစုကို အိုက်စလန်တွင် ဖန်တီးခဲ့ကြရာ၌ ခရစ်ယာန်အယူမတိုင်မီခေတ် ထိုကျွန်းနေသူများ၏ ပြောရိုးစကား အစဉ်အလာများမှ အရင်းခံကာ ထိုစကားရပ်များကို လက်ရေးမူများဖြင့် စုဆောင်းမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းများသည် မူလအားဖြင့် (၁၃)ရာစုတွင်ဖြစ်၏။
ထိုစာသားများသည် စနောရီ စတားလဆန်၏ (၁၃)ရာစုက ရေးဖွဲ့ခဲ့သော အက်ဒါ စကားပြေ၊ (၁၃)ရာစုကပင် အမည်မသိရဘဲ စုစည်းပေါင်းစပ်ထားသော ရှေးကျသည့် ရိုးရာအစဉ်လာကြောင်းရာများမှ ကဗျာအစုအဝေးဖြစ်သော အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ(များ) တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
, and . စကောဒစ်ကဗျာများ (စကော့ဒ် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော ကဗျာဆရာများ ရေးဖွဲ့သီကုံးထားသော ရှေးဟောင်းနော့စ် ရိုးရာကဗျာ လင်္ကာများ) ရေးသားထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် စကားပြေလက်စွဲစာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် အက်ဒါ စကားပြေကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဟန်ဖြင့်ရေးဖွဲ့ခြင်း၊ နှုတ်မှုဆိုင်ရာလက်ဆင့်ကမ်းလာခြင်းတို့ကြောင့် စကောဒစ်ကဗျာ လင်္ကာများတွင် အသံတူအစ အက္ခရာသုံးရေးဖွဲ့သော ကဗျာများ (alliterative verse)၊ (တင်စားမှုသဘောဖြင့်) စကားလုံး ပေါင်းစပ်အဓိပ္ပာယ်များ (kenning) နှင့် အသံကာရံယူပုံအမျိုးမျိုး (နရီ/မတြာ)ကိုပါဝင်စေ၍ အသုံးချထား၏။
အက်ဒါ စကားပြေသည် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒပြောင်းလဲခြင်း မတိုင်မီနှင် ထို့ခေတ်အပြီး တွင်ပေါ်ပေါက်သော ကဗျာဆရာများ၏ မြောက်မြားစွာသော နမူနာလက်ရာများကို ကိုယ်စားပြုနိုင်၍ မကြာခဏဆိုသလို အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာတွင်ပါရှိသော ကဗျာများကို ပြန်လည်ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၌ ပါဝင်မှုအများစုမှာ ကဗျာများဖြစ်၍ ဇာတ်လမ်းဆိုင်ရာ စကားပြေအချို့ထည့်သွင်းထားမှုလည်းရှိသည်။
ဤကဗျာလင်္ကာကြီး၌ (တင်စားမှုသဘောဖြင့်) စကားလုံး ပေါင်းစပ်အဓိပ္ပာယ်များ အသုံးပြုမှုရှား၏။
စကောဒစ်ကဗျာလင်္ကာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဤအက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာမှာ တန်ဆာဆင်ချယ်မှုန်းမှု အတော်ပင်မရှိဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
အက်ဒါ စကားပြေသည် ယူဟီးမရဝါဒ အစိတ်အပိုင်းများကို အလေးပေးဖော်ပြထားရာ ထို၌ နတ်ဘုရားများ၊ တန်ခိုးစွမ်းအားရှိသူများသည် အတိတ်တစ်ချိန်မှ အမှန်တကယ်ရှိ၍ မှော်ပညာကဲ့သို့ အစွမ်းထက်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် တင်စားခိုင်နှိုင်းကြပြီး အဆုံးတွင်တော့ နတ်အဖြစ်ဖန်တီးကြပြီး ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည် (သို့) ခရစ်ယာန်ဒဏ္ဍာရီနည်းလမ်းအားဖြင့် မိစ္ဆာဟုသတ်မှတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် ခိုင်းနှိုင်းတင်စားခဲ့ကြသည့် ဖြစ်စဉ်ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
(၁၃)ရာစုက စနောရီ ရေးဖွဲ့ထားသော "ဟိမ်းစ်ခရင်လာ" (Heimskringla -ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘုရင်များ၏ အတွဲလိုက် ဇာတ်လမ်းပုံပြင်ရှည်) နှင့် (၁၂)ရာစုက လက်တင်ဘာသာဖြင့် ဆက်ခ်ဆို ဂရမ်မာ တိကပ်စ် ရေးဖွဲ့သည့် ဂက်စ်တာ ဒန်နောရမ် (ဒိန်းမတ်လူမျိုးတို့၏ ဆောင်ရွက်ချက်များ) စသည့်တို့ကဲ့သို့သော စာအုပ်များမှ စာများသည် ယူဟီးမရဝါဒဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများသော လက်ရာများပင်ဖြစ်သည်။
ဥပမာ ဆားဂါ (sagas -ရှေးဟောင်းနော့စ်အကြောင်းများကို အလယ်ခေတ်စကားပြေဖြင့် ရေးသားကြသော သူရဲကောင်းပုံပြင်ဇာတ်လမ်းရှည်များ)ဟုခေါ်သော များစွာသောစာများက နောက်ထပ်သတင်းအချက်လက်များကို ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။
ဤဇာတ်လမ်းပုံပြင်ရှည်စာစုများတွင် အိုက်စလန်ဇာတ်လမ်းရှည်များမှသည် ဟ(န်)ဘုရင် အထစ်လာ/အထီလာ (Attila the Hun) ကဲ့သို့သော သမိုင်ဝင်စာဖွဲ့ရမည့်သူများအကြောင်းဖော်ပြထားသော (ဥရောပတစ်ခွင်) လူအများနယ်မြေရွှေ့ပြောင်းကျက်စားသောကာလ(Migration period)မှ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ အထိ ပါဝင်ကြသည်။
ဝတ္ထုပစ္စည်းများ နှင့် အထိမ်းအမှတ်များ၊ ဥပမာအနေဖြင့် ရားခ် ရှေးဟောင်းကျောက်ထွင်းစာ (Rök Runestone) နှင့် ကဗစ်နာဘီ အဆောင်လက်ဖွဲ့ (Kvinneby amulet) တို့တွင် ရှေးဟောင်းဂျာမန်နစ်စာ(runic alphabet) ထွင်းထုရေးသားထားမှုများ ပါဝင်သည်။
ထိုရှေးဟောင်ဂျာမန်နစ်အက္ခရာ/စာ သည် ဂျာမန်နစ်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းရင်းစာဖြစ်၍ ဤထွင်းထုထားမှုများက နော့စ်ဒဏ္ဍာရီမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အဖြစ်အပျက်အကြောင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။
, , and . ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာမှတ်တမ်းများမှ အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများကို နော့စ်ဒဏ္ဍာရီမှ အကြောင်းအရာများ၏ ဖော်ကျူးချက်များအဖြစ် အနက်ထုတ်ဖော်ပြန်ဆိုနိုင်သည်။
ဥပမာအနေဖြင့် ရိုးရာဘာသာအရ မြှုပ်နှံထားသောသင်္ချိုင်းများ၌ တွေ့ရှိခဲ့ရသော "သော်နတ်ဘုရား"၏ တူလက်နက် (မြောနစ်ယာ - Mjölnir) နှင့်ပတ်သက်သော အဆောင်လက်ဖွဲ့များ၊ ဗဲလ်ကရီ (ဗဲလ်ကိုင်းရီး) (သို့) ဒီးစ်ဆီးယာ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် ခပ်သေးသေး 'ငွေ'ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော လူအမျိုးသမီးပုံလေးများ စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဗဲလ်ကရီ (သို့) ဒီးစ်ဆီးယာ တို့သည် စစ်ပွဲ၊ ကံကြမ္မာ (သို့) ရှေးဘိုးဘေးတို့၏ ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြ၏။
Regarding the dísir, valkyries, and figurines (with images), see . For hammers, see , and . သမိုင်းဝင်ဘာသာဗေဒ နှင့် ဒဏ္ဍာရီနှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှု နည်းလမ်းများအားဖြင့် ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ အခြားရှင်းလင်းမှန်ကန်သည့် သက်သေရှိသော ဒဏ္ဍာရီအခွဲများ (ဥပမာ - အစောဆုံးအဆင့်အနေအထားရှိသော ဂျာမန်ဘာသာစကား( ပုဂံခေတ်မြန်မာစာကဲ့သို့) ဖြင့်ရေးသားထားသော မားဇ်ဘာ့ဂ် ဂါထာမန္တန်များ) ကိုနှိုင်းယှဉ်ခြင်းများက ထပ်တိုးသိမြင်နားလည်မှုများကို ရစေနိုင်သည်။
, and . ပညာရှင်များက အခြားသော အင်ဒို-ဥရောပလူမျိုးများ၏ ဒဏ္ဍာရီများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ပြုလုပ်ခဲ့မှုများသည် ယခုထက်များစွာ ပို၍စောသော ဒဏ္ဍာရီများနှင့်ပတ်သက်၍ အလားအလာရှိနိုင်သည့် ဒဏ္ဍာရီပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းများကိုဖြစ်စေခဲ့ကြသည်။
, and . အလယ်ခေတ်၊ ဗိုက်ကင်းခေတ်၊ လူအများနယ်မြေရွှေ့ပြောင်း အခြေချသောခေတ် နှင့် ထိုခေတ်မတိုင်မီကာလများအတွင်း တည်ရှိခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆနိုင်သော ဒဏ္ဍာရီဆန်သည့် ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၊ ကဗျာများမှ အလွန်နည်းပါးသော ပမာဏသာလျှင် ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။
(၁၄)ရာစုက နော်ဝေးတွင် စုန်းအတတ်ပညာတတ်သာ်ဟု စွပ်စွဲခံရသော အမျိုးသမီး Ragnhild Tregagås အသုံးပြုသည်ဟူ၍ မှတ်တမ်းရှိခဲ့သော အလယ်ခေတ် မန္တရားတစ်ပုဒ်ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်ပိုင်းသို့ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာသော နောက်ပိုင်းရင်းမြစ်များ နှင့် (၁၇)ရာစု အိုက်စလန်မှ (မှော်ပညာ) ဂါထာမန္တရားစာအုပ်များမှ ဂါထာမန္တန်များသည်လည်း ရံခါ၌ နော့စ်ဒဏ္ဍာရီအတွက် အကိုးအကားများဖြစ်စေသည်။
Regarding Ragnhild Tregagås, see . For Galdrabók, see . နတ်ဘုရားအမည်များရှိသော နေရာများကဲ့သို့သော အခြားသဲလွန်စများသည်လည်း နတ်ဘုရားများအကြောင်း နောက်ထပ်အချက်လက်များပေးနိုင်ချေရှိသည်။
ဥပမာဆိုရသော် နတ်ဘုရားအမည်ပါရှိသော နေရာဒေသများအပေါ် အခြေခံဖြစ်ပေါ်လာသည့် နတ်ဘုရားများကြား အလားအလာရှိသော ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှု၊ ထိုဒေသတွင်း၌ နတ်ဘုရားတို့၏ ကျော်စောမှုနှင့် ဘူမိသွင်ပြင်လက္ခဏာများနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုများသည် ထပ်တိုးအချင်အလက်ပေးနိုင်သော သဲလွန်စများဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီ နတ်ဘုရားများနှင့် အခြားသောပုဂ္ဂိုလ်များ thumb| အိုင်းဆစ်ယာနတ်ဘုရားများ ဘစ်ဗရော့စ်ခေါ်သော မီးတောက်နေသည့် သက်တန့်တံတားမှ မြင်းစီးဖြတ်သန်းစဉ် သော်နတ်ဘုရားက မြစ်ရေထဲမှ ဖြတ်းသန်းပုံ၊ Lorenz Frølich ၏ သရုပ်ဖော်ပုံ (၁၈၉၅) နော့စ်ဒဏ္ဍာရီမှဖော်ပြချက်များ၏ အဓိကမှာ နတ်ဘုရားတို့၏ အကျပ်အတည်းဒုက္ခများ၊ ၎င်းတို့နှင့် အခြားသူများ(ဥပမာ ယော့တ်နာခေါ်တွင်သည့် လူထွားကြီးများ)၏ အချင်းချင်းတုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများဖြစ်သည်။
ယော့တ်နာများသည် နတ်ဘုရားများ၏ မိတ်ဆွေ၊ ချစ်ခင်ရသူ၊ ရန်သူ (သို့) မိသားစုဝင်များဖြစ်နိုင်သည်။
ရင်းမြစ်စာပေများ၌ မြောက်မြားစွာသော နတ်ဘုရားများကို ဖော်ပြထား၏။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအမည်များ၊ နေရာဒေသတို့၏ အမည်များနှင့် ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းများက သက်သေပြုသည်မှာ ဗိုက်ကင်းခေတ်အတွင်း စကန်ဒီနေးဗီးယားလူမျိုးတို့ကြား နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသူမှာ သော်နတ်ဘုရားဖြစ်ကာ သော်သည် ရန်သူများအားမဆုတ်မနစ်လိုက်လံရှာဖွေ၍ ၎င်း၏လက်တွင် တောင်ဖြို မိုးကြိုးအစွမ်းရှိ မြောနစ်ယာတူလက်နက်ကိုင်စွဲထားသည်ဟူ၍ သရုပ်ဖော်ကြသည်။
သော်သည် နတ်ဘုရားတို့နှင့် လူသားများ၏ ရန်သူ ယော့တ်နာများကို အလုံးစုံ ဖျက်ဆီးခဲ့ကာ လှပချောမော၍ ရွှေရောင်ဆံနွယ်ရှိသည့် 'ဆစ်ဖ်' (Sif) (ရှေးဟောင်းနော့စ်အသံ - ဆီးဖ်) နတ်ဘုရားမနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
အိုးဒင်နတ်ဘုရားကိုလည်း မကြခဏဆိုသလို ရှင်သန်ကျန်ရစ်သော စာများ၌ဖော်ပြကြသည်။
မျက်လုံးတစ်လုံးသာရှိကာ မြေခွေးနှစ်ကောင်၊ ကျီးနက်နှစ်ကောင် ခစားသော လက်တွင် လှံလက်နက်ကိုင်စွဲထားသည့် အိုးဒင်နတ်ဘုရားသည် ကမ္ဘာလောကများ(ကိုးခု)မှ အသိပညာဗဟုသုတများကို လေ့လာဆီးပူးသည်။
၎င်းသည် လူသားများကို ရှေးဟောင်းဂျာမန်နစ်စာ/အက္ခရာ ချီးမြှင့်ပေးအပ်သူလည်းဖြစ်၏။
အဆိုပါ အက္ခရာစာနှင့်ပတ်သက်သော အသိပညာများရနိုင်စေခြင်းငှာ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်စတေးခံသည့် လုပ်ဆောင်မှုမှာ စကြဝဠာသစ်ပင်ကြီးအစ်ဂ်ဒြာစီ၌ ကိုးရက်ကိုးည စောက်ထိုးမိုးမြော် ကိုယ်တိုင်ချိတ်ဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
ဤနတ်ဘုရားသည် သေခြင်းတရား၊ အသိပညာဉာဏ်၊ ကဗျာလင်္ကာတို့နှင့် နီးကပ်ဆက်နွယ်သည်။
အိုးဒင်သည် နတ်ဘုရားတို့နယ်မြေ အဲဇ်ဂါ့ဒ် (Asgard) ကိုအစိုးရသူ၊ အိုင်းဆစ်ယာနတ်ဘုရား (Æsir or Aesir) တို့၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။
၎င်း၏ဇနီးသည် အစွမ်းအားကြီးသော ဖရစ်နတ်ဘုရားမဖြစ်၍ အနာဂတ်ကိုကြိုတင်မြင်သိနိုင်သည်သော်လည်း ထိုအကြောင်းများကို မည်သူမျှပြောဆိုခြင်းမရှိပေ။
အိုးဒင်နတ်ဘုရားနှင့်အတူ ချစ်လှစွာသော သားတော်တစ်ပါးရှိ၍ ဘော်လ်သရာ ဟုတွင်သည်။
ဘော်လ်သရာ သည် ဖြစ်တော့မည့်၎င်း၏ သေခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး အိပ်မက်များစွာ မက်၍ လိုကီက ၎င်းကိုသေစေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဟဲလ် (Hel) ဟုအမည်ရှိသော သူတစ်ဦးမှ အုပ်စိုးသော ဟဲလ်ဘုံတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
အိုးဒင်နတ်ဘုရားသည် သေသောသူများဝေစုကို စွမ်းအားရှိနတ်ဘုရားမ ဖရွိုင်းယာ (Freyja)နှင့်အတူ မျှဝေရရှိသည်။
သူမသည် ချောမောလှပ၍ ပုရိသတို့ကို ကျစေသောအစွမ်းပိုင်းဆိုင်ကာ ငှက်မွှေးတောင်ဝတ်စုံကိုဆင်မြန်းရင်း ဆေးသရာ(seiðr) ဟုခေါ်သော မှော်အတတ်တစ်မျိုးကို ကျင့်ကြံ၏။
တိုက်ပွဲဆီသို့ မြင်းဖြင့်နှင်ကာ သေသောသူများကို လက်ခံရွေးချယ်ရန် ရောက်လာတတ်၏။
ထို့နောက် ရွေးချယ်ထားသောသူများကို သူမ၏တမလွန်ကွင်းပြင်(နယ်မြေ) ဖိုးလ်ဝမ်ဂရာ (Fólkvangr) သို့ခေါ်ဆောင်သွားသည်။
ဖရွိုင်းယာသည် ပျောက်ဆုံးနေသော ခင်ပွန်း အိုးသရာ (Óðr) အတွက်ငိုကြွေးကာ ဝေးသီခေါင်ဖျားဒေသများဆီထိ သွားရောက်ရှာဖွေသည်။
ဖရွိုင်းယာ၏ အကိုတော်သူ ဖရဲ့ယာနတ်ဘုရား(Freyr) ကိုလည်းဘဲ ဤရှင်သန်လျက် ရှိသော စာပေများ၌ ဖော်ပြတတ်ကြရာ ၎င်းသည် ရာသီဥတု၊ မင်းမျိုးမင်းနွယ်၊ လူတို့၏ လိင်ကိစ္စ၊ စိုက်ပျိုးရေးများနှင့် ဆက်နွယ်သောသူဖြစ်၍ လူလောကသို့ ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ သာယာနာပျော်မှုများယူဆောင်ပေးသူလည်းဖြစ်သည်။
အလွန်လှပသည့် ယော့တ်နာမျိုးနွယ် ဂဲသရာ (Gerðr)ကို မြင်၍ အချစ်နာချုံးချုံးကျသဖြင့် ၎င်း၏အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို စတေးအနစ်နာခံကာ သူမအချစ်ကို ရရှိရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
၎င်းတိုး၏ ဖခင်မှာ စွမ်းအားနှင့်ပြည့်စုံစော နျော့သရာနတ်ဘုရားဖြစ်ပြီး သင်္ဘော၊ ပင်လယ်ပြင်ခရီးသွားခြင်း၊ ရာသီဥတု၊ ဥစ္စာဓနကြွယ်ဝခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောသူဖြစ်သည်။