kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရောင်လက်မှာ ဖန်ရောင်လက်ဖြစ်ပြီး မာဆင့် ၉ ရှိသည်။
ထွက်ရှိရာ ဒေသများ thumb|နီလာပုံဆောင်ခဲ နီလာကို သီရိလင်္ကာ၊ ဩစတြေးလျ၊ ကတ်ရှ်မီးယား၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင်အဓိကထွက်ရှိပြီး သီရိလင်္ကာ နီလာမှာ အရည်အသွေး အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး မြန်မာ့နီလာမှာ ၎င်း၏နောက်တွင် ရပ်တည်သည်။
မဏိသျှတ္တရကျမ်းလာ နီလာလေးမျိုး မဏိသျှတ္တရကျမ်းတွင် နီလာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ လင်္ကာ ဖော်ပြချက်ပါရှိသည်။
အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - လေးသွယ်နီလာ၊ ပြားကြရာတွင်၊ 'နီလာ'ခေါ်ဆို၊ အောက်မဲညိုပွင့်၊ ပန်းသို့ တင့်၏၊ ထပ်ဆင့် ဒုတိယ၊ 'နီလ ကဏ္ဍီ'၊ ရှု ဤလက္ခဏာ၊ အပြာတွင်ဖက်၊ ညိုညိုစွက်၏၊ အမျက်နှစ်ပါး၊ ဤကျောက်များကား၊ ကျပ်သားရွှေတိ၊ တင်လောက်ဘိမူ၊ သိင်္ဂိပဉ္စ၊ ကျပ်ထိုက်စွတည့်၊ 'ဣန္ဒနီလာ'၊ လက္ခဏာကား၊ သူရိယာနေခြည်၊ ရောင်သို့တည်၏၊ ရွှေရည် တကျပ်၊ တင်လောက်လပ်မူ၊ သုံးကျပ်ရွှေကောင်း၊ ထိုက်ပေရှောင်း၏၊ တကြောင်း 'ဥပ နီလာ'၊ သညာခေါ်ဆို၊ ကြာညိုပွင့်ရောင်၊ တကျပ်ခေါင်မှာ၊ စီမြှောင်သင့်စွာ၊ ထားလောက်ပါမူ၊ ရွှေသား နှစ်ကျပ်၊ အဘိုးပြတ်သည်၊ မချွတ်မှန်ဖြောင့် လှည့်သတည့်၊ ကိုးကား ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ။
thumb| မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၂၆-ခုတွင် အင်းဝမြို့ကို စတင်တည်ထောင်သူ သတိုးမင်းဖျားလက်ထက်တွင် စစ်ကိုင်း ရေဝန်းရပ်၌ ကျော်စောသော သူခိုးကြီးငတက်ပြားဟူ၍ ရှိ၏။
၎င်းသူခိုးကြီးသည် အလွန်စွမ်း၍ ညဉ့်အခါ၌ စစ်ကိုင်းဘက်မှနေ၍ လှေဖြင့်ကူးကာ အင်းဝမြို့ မီးသွေးတိုက်တံခါးမှ ဝင်ပြီးသော် ဆင်းရဲသားအိမ်များ မဟုတ်ဘဲ မှူးမတ်၊ သူဌေးသူကြွယ်အိမ်များကိုသာ တက်ပြီးမှ ပစ္စည်းများကို သင့်တန် ရုံခိုး၍ စားသောက်နေထိုင်လေ့ ရှိသည်။
မှူးမတ်စသည်တို့ သိ၍ ဖမ်းဆီးကြသော်လည်း မမိနိုင်ချေ။
တစ်နေ့သော် သူခိုးကြီးငတက်ပြားသည် ဤသို့ ကြုံးဝါး၏။
`ငါ့ကို သတိုးမင်းဖျားရလျှင်သာ သတ်ရအံ့။
မရသော်ကား အဘယ်သူဝံ့အံ့နည်း´ဟုဆို၏။
ထိုစကားကို သတိုးမင်းဖျား ကြားသော် ဥပါယ်တမျဉ်ဖြင့် ဖမ်းအံ့ဟု ညဉ့်အခါ နန်းတော်ကဆင်းခဲ့၍ သူခိုးယောင်ဆောင်ပြီးလျှင် မီးသွေးတိုက်တံခါးမှ ထွက်လျက် ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်က သူခိုးငတက်ပြား အလာကို စောင့်နေလေသည်။
ငတက်ပြားလည်း လာနေကြလမ်းအတိုင်း လာ၍ မီးသွေးတိုက်ဆိပ်နားသို့ ရောက်သော် လှေပေါ်ကနေလျက် `ဟေ့ ကုန်းပေါ်က ဘယ်သူလဲ´ဟုမေးရာ၊ `ငါ ညဉ့်လူဟေ့´ဟု သတိုးမင်းဖျားက ပြန်ပြော၏။
ကုန်းသို့တက်မိလျှင် သတိုးမင်းဖျားက `ဆရာကြီးနှင့် အတူလိုက်လိုပါ၍ စောင့်နေပါသည်´ဟု ဆိုသောအခါ ငတက်ပြားလည်း အလွန်သဘောကျကာ နှစ်ယောက်လုံး မြို့တွင်းသို့ဝင်လျက် မှူးတော်၊ မတ်တော်များ၏ အိမ်သို့ဝင်၍ ပုတီး၊ နားတောင်း၊ လက်စွပ် စသည်များကို ခိုးယူပြီးလျှင် မြို့ပြင်မီးသွေးတိုက်သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါ ငတက်ပြားလည်း အရက်သောက်လိုသည် ဖြစ်၍ သတိုးမင်းဖျားက အလွန်မူးယစ်အောင်တိုက်သဖြင့် လဲသောအခါမှ ခြေကျဉ်းခတ်၍ မီးသွေးတိုက်၌ သော့ခတ်ကာ ထားခဲ့၏။
နံနက်တွင် မှူးမတ်တို့ ပစ္စည်းပျောက်သည်ဟု အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်ကြကုန်၏။
သတိုးမင်းဖျားလည်း မှူးမတ်တို့၏ လက်စွပ်စသည်တို့ကို ဝတ်၍ ညီလာခံဝင်လေသည်။
မှူးမတ်တို့လည်း မိမိတို့လက်စွပ်ဟု သိသော်လည်း ဘုရင်ဖြစ်၍ မရိုးမစွပ်ဝံ့၊ တူသည်ဟူ၍သာ လျှောက်ကြကုန်၏။
သတိုးမင်းဖျားက `နင်တို့ သူခိုးငတက်ပြားကို ရအောင်မဖမ်းနိုင်၊ ညဉ့်က ငါဖမ်းမိပြီ၊ မီးသွေးတိုက်တွင် ယူချေ´ဟု စေလိုက်သည်။
ရှေ့တော်သို့ ငတက်ပြားရောက်သော် မင်းကြီးလည်း `နင့်ကို ငါမိပြီ၊ ရဲတင်း၊ ပုဆိန်၊ ဓားလှံ၊ တံကျင် စသည်တို့တွင် အဘယ်ကို အလိုရှိသနည်း´ဟု မေးတော်မူ၏။
ငတက်ပြားလည်း `အရှင်မင်းကြီး ကျွန်ုပ်ကို မိပြီဖြစ်သည်။
အလိုရှိသလို သတ်တော်မူတော့၊ အကျွန်ုပ် အလိုကို လျှောက်ရမည်ဆိုသော် မင်းကြီး မိဖုရား စောဥမ္မာကို အလိုရှိ၏´ဟု ရဲဝံ့ရွှင်ကြည်စွာ လျှောက်ပေသည်။
ဦးဖိုးကျား၏ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်သူရဲကောင်းများ (သတ္တမအကြိမ်) သတ္တိရှိသူကို နှစ်သက်သော သတိုးမင်းဖျားသည် အမျက်ရှိတော်မမူဘဲ ငတက်ပြား၏ သတ္တိရှိမှုကို ကြိုက်နှစ်သက်သည်က တစ်ကြောင်း၊ ညဉ့်အခါက တစ်ဦးအသက်ကို တစ်ဦး ကယ်ဆယ်တမ်းဟု ကတိရှိသည်ကတစ်ကြောင်း စသည်တို့ကြောင့် မသတ်ဘဲ ကျွေးမွေးထားလေသည်။
ဗိုလ်ရှိတ် ၏ အင်းဝနန်းစံမင်းများနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ပထမအကြိမ်၊ စာ-၇၂ သူခိုးကြီးငတက်ပြား၏ ဇနီးသည် အမေဂျမ်း ဖြစ်သည် ဆိုသည်မှာ မှန်ကန်ပါသလား။
ကုသိုလ် သူခိုးကြီးငတက်ပြားသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ နန်းဦးမြို့သစ်ရပ်ကွက်၊ မင်းဝံတောင်ညွန့် ကုန်းမြင့်အထက်တွင် မရှိခဏစေတီတော် ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
မြတ်မင်းလှိုင်၏ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ (ဒု-တွဲ) ၂၀၁၂-ခု၊ ဇန်နဝါရီလထုတ်၊ စာ-၂၆ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
အညံ့ပန်းမှာ ပတ္တမြား နှင့်တွဲတွေ့ရတတ်သည့် တွဲဖက်ကျောက် ဖြစ်သည်။
ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုမှာ မဂ္ဂနီဆီယံ အလူမီနီယံအောက်ဆိုက်ဒ် (MgAl2O4)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ။
အလံတော်အမှတ်အသား ဗေရကရုမြို့(Veracruz)သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့၏ ကမ်းရိုးတန်း မြေနုသော အနိုမ့်ပိုင်းတွင် မြို့တည်ထားသည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် မက္ကဆီကိုစီတီးမှ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် အရှေ့ဘက် ၂၆၄ မိုင်ကွာခန့်တွင် တည်ရှိ၍ မက္ကဆီကို နိုင်ငံအရပ်ရပ်နှင့်လည်း မီးရထားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ရာသီဥတုမှာ ပူနွေးစိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းလေသည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို ပထမဆုံး လာရောက်တိုက်ခို က် သိမ်းပိုက်ခဲ့သော စပိန်လူမျိုး ဟာနန်ဒိုဘောတတ် ၁၅၁၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော မူလ ဗေရကရုမြို့သည် ယခုမြို့တည်ရာ၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။
ယင်းနေရာသည် အရပ်အနေ မကောင်းသဖြင့် ယခုနေရာသို့ ၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် မြို့ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။
ထိုနေရာတွင် ကျွန်းကလေးများနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများရှိ၍ သင်္ဘောများ ခိုလှုံဆိုက်ကပ်နိုင်သော ဆိပကမ်းကောင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
သို့တိုင်အောင် မြို့တည်ပြီးစက၊ မြေနို မြေနိမ့် ဒေသဖြစ်၍၎င်း၊ သောင်များရှိသဖြင့်၎င်း၊ မြောက်ဘက်မှ လေမုန်တိုင်းများအတွက် အကာအကွယ် မရှိသေး၍၎င်း၊ ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ရန်ကို ကြောက် နေရသဖြင့်၎င်း အခက်အခဲတွေ့ကြုံရလေသည်။
သို့သော်နိုင်ငံအတွက်ဖက်နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော အချက်အချာနေရာ၊ ကုန်သွယ်ရေ:အချက်အချာ နေရာတွင် တည်ရှိနေသဖြင့် ပီယားဆင်အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား ဗေရကရုမြို့ကို ပြင်ဆင် ပြုပြင်စေခဲ့သည်။
left|ဂျမပမြစ် ထိုကုမ္ပဏီသည် သင်္ဘောများ ဘေးကင်းစွာ ခိုလှုံဆိုက်ကပ်နိုင်ရန်နှင့် ကုန်စည်များသိုလှောက်နိုင်ရန် ဆိပ်ကမ်းကို ပြုပြင်ပြေးခြင်း၊ မြို့သန့်ရှင်းရေ:နှင့် သုံးသောက်ရန် ရေသွယ်ယူရေးလုပ်ငန်းများကို ခေတ်မီသော စံနစ်များဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့ရာ ဗေရကရုသည် ခေတ်မီသော သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယင်းမြို့တည်ရာ အရပ်သည် ကျန်းမာရေးနှင့် မညီညွတ်၍ လူအသေအပျောက်များခဲ့သဖြင့် “သေမင်းမြို့”ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည့် အမည်လည်း ပျောက်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ မက္ကဆီကို တနိုင်ငံလုံးအတွက် သွင်းကုန် ထုတ်ကုန်တို့သည် ဗေရကရုမြို့မှ တဆင့် တင်ပိုဖြန့်ချိခြင်း ပြုလုပ်ရလေသည်။
ထို့ပြင် ဗေရကရုမြို့သည် အရေ:ပါသော စက်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများမှာ ဘီယာချက်ခြင်း၊ ဆေးပြင်းလိပ်လုပ်ငန်း၊ ချောကလက်လုပ်ငန်းများ၊ ဖိနပ်လုပ်ငန်းများ၊ အပြင် ယနေ့ခေတ် မြင်တွေ့ရသော စက်ပစ္စည်းများအားလည်း ထုတ်လုပ်နိုင်လေသည်။
၁၈၈၀ - ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် ပျမ်းမျှ အပူချိန် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာခြင်းဆိုသည်မှာ ၂၀ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းကာလမှစ၍ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်နှင့် နီးကပ်သည့် လေထုနှင့် ပင်လယ်ရေ အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကို ညွှန်းဆိုသည်။
လက်ရှိတွင်လည်း အပူချိန် ဆက်လက် တိုးမြင့်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရအကြား အဖွဲ့အစည်း၏ (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC) ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် အစီရင်ခံစာအရ ၂၀ ရာစုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ အပူချိန် 0.74 ± 0.18 °C (1.33 ± 0.32 °F) တိုးမြင့်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀ ရာစုနှစ် လယ်ပိုင်းကာလမှ စတင်ကာ ပညာရှင်များ ကမ္ဘာ့အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကို စောင့်ကြည့်ခဲ့ရာ ရေနံ ကဲ့သို့သော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများ အသုံးချခြင်း၊ သစ်တောများ ခုတ်ထွင်ခြင်းစသည့် လူသားများ၏ အပြုအမူမှ ဖြစ်ထွန်းလာသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ သိပ်သည်းမှု တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့အပူချိန် တိုးမြင့်လာခြင်းကြောင့် ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာစေကာ မိုးရွာသွန်းမှု ပုံစံနှင့် မိုးရေချိန်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။
ထိုမှတဆင့် အပူလျော့ပိုင်းဒေသ ကန္တာရ ပိုမိုကျယ်ပျံ့လာစေနိုင်သည်။
thumb|သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာအေးကျော် ဒေါက်တာအေးကျော် (၁၉၃၆ ဒီဇင်ဘာ ၃၀ - ၂၀၁၂ ဇန္နဝါရီလ ၁၉) သည် ရခိုင်လူမျိုး သမိုင်း ပညာရှင်တဦးဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာအေးကျော်ကို ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ကုတ်မြို့နယ် တန်းလွဲချောင်း ရွာမ ရွာသစ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
အဘ ဦးမောင်လူ၊ အမိ ဒေါ်လှဝင်းဦးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။
ဆည်းပူးရရှိခဲ့သော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့များ B.A (History and Religion) ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (၁၉၅၉) ၊ B.A (Honors) Oriental History ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (၁၉၆၀) ၊ M.A (History of Asia) ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (၁၉၆၄) ၊ B.L (Law) ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (၁၉၆၆) ၊ PhD (History of Southeast Asia) Monash University. Australia. 1979 စသည့် ဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်။
လုပ်ကိုင်ခဲ့သော တာဝန်များ ကထိက (သမိုင်းဌာန) ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၆၂-၁၉၈၀)။
တွဲဖက် ပါမောက္ခ (သမိုင်းဌာန) ဖယတ် တက္ကသိုလ်၊ ချင်းမိုင်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ (၁၉၈၂-၈၄)။
ကထိက (ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒနှင့် သဒ္ဒဗေဒ ဌာန) ကော်နဲ တက္ကသိုလ်၊ နယူးယောက်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ (၁၉၈၄- ၈၉)။
ဘာသာပြန် ကျွမ်းကျင်သူ ( သက္ကတစာပေ ဌာန) ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ (၁၉၉၁-၀၂)။
တွဲဖက် ပါမောက္ခ (သက်ကြီးများအတွက် စဉ်ဆက်မပြတ် ပညာသင်ကြားရေး အစီအစဉ်) နယူးယောက် တက္ကသိုလ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ (၁၉၉၃- ၉၅)။
တွဲဖက်ပါမောက္ခ (အာရှသုတေသန ဌာန) နယူးယောက် တက္ကသိုလ်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု (၁၉၉၆- ၉၉)၊ လွတ်လပ်သော အာရှအသံ (R.F.A) မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်တွင် အကြံပေး အယ်ဒီတာ (၃နှစ်ခန့်)အဖြစ် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့တွင် အငြိမ်းစားယူ၍ မြန်မာ့အရေးဆိုင်ရာများကို ဆောင်ရွက် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မိုနာ့ချ် တက္ကသိုလ်မှပေးအပ်သော သမိုင်းဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ပညာရေးသမိုင်း စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။
ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ (၁၉၆၈) မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားပညာရေးသမိုင်း (၁၉၇၀) စာအုပ် (၁၉၇၁ခုနှစ်အတွက် အမျိုး သားစာပေဆုရ) ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ရိုးရာဓလေ့ (၁၉၇၃) On the Birth of Modern Family Law in Burma and Thailand. Singapore (1990) The Voice of young. Cornell University, March 1990 Code and Custom in Burma and Thailand. Scotland. 1993 Red Peacock ဒေါက်တာအေးကျော်နှင့် ဧရာဝတီ သတင်း အင်တာဗျူး ဘဝနိဂုံး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ဆရာကြီး ဒေါက်တာအေးကျော်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့ အမေရိကန် စံတော်ချိန် ညနေ ၆နာရီ ၃၀ မိနစ်တွင် အသဲကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကွန်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၈ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီးဒေါ်ထွေးယဉ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်(တွဲဖက် ပါမောက္ခ၊ ဒဿနိက ဌာန – အငြိမ်းစား) နှင့် သား ၃ ယောက်၊ သမီး ၃ ယောက် ကျန်ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ပါဠိ ပါမောက္ခဆရာကြီး အဟ်မဒ်ကာစင်မ် (B.A., B.Es.) (၁၈၈၉-၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၄) သည် တက္ကသိုလ်သုံးဝေါဟာရများကို ပထမဆုံး မြန်မာပြန်ဆိုသူများအနက် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသည် ပါမောက္ခကို ပရော်ဖက်ဆာ၊ တက္ကသိုလ်ကို ယူနီဗာစီတီဟု အင်္ဂလိပ်လို ခေါ်ခဲ့ရသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်ရောက်သောအခါတွင် ဆရာကြီးသခင်ဘသောင်းက အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပြီး တက္ကသိုလ်သုံးဝေါဟာရများကို မြန်မာပြန်ဆိုသည်။
ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြန်ဆိုသူများတွင် ထိုစဉ်က ပါဠိကထိက ဆရာကြီး အဟ်မဒ်ကာစင်မ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ်၌ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါဠိ ပထမပြန်စာမေးပွဲကိစ္စများကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန် ပါဠိဘာသာ ပညာရေးအဖွဲ့တစ်ခုဖွဲ့ပေးထားသည် ထိုအဖွဲ့၌ အစိုးရခန့်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါမောက္ခအဟ်မဒ်ကာစင်သည် ဦးလူဖေဝင်း၊ ဒေါက်တာသိမ်းမောင်၊ ဝဇီရဗုဒ္ဓိ ဦးဖိုးစိန်၊ ဦးဘရုပ်တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးအဟ်မဒ်ကာစင်သည် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသည့် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အသင်း၏ နာယကမှာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် သခင်နုဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ခန်ဆာဟစ် Aကာစင်B.A ဖြစ်သည်။
ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌမှာ ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်နှင့် ဂျီအိပ်ချ် လုစ် တို့ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးအဟ်မဒ်ကာစင်သည် ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန် မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရန်အတွက် ၁၉၄၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကုရ်အာန်ဘာသာပြန် စာပေပရိယတ္တိ ကော်မတီတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကုရ်အာန်ဘာသာပြန်ဌာနကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်၍ ကော်မတီစတင်ဖွဲ့စည်းသည့် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့မှ ကွယ်လွန်သည့် ၁၉၅၄ ခု နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ဘာသာပြန်စာမူ တည်းဖြတ်ရေးအဖွဲ့တွင် သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ ဘာသာပြန်စာမူကြမ်းများကို တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် အရဗီ၊ ဖာရစီ၊ အူရဒူ၊ ပါဠိနှင့် အင်္ဂလိပ်စာပေတို့တွင် ကျွမ်းကျင်သည်။
ကုရ်အာန်ဘာသာပြန်ဆိုမူနှင့် ပတ်သက်၍ အများဆုံး အကြံဉာဏ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အစ္စလာမ်စာပေသမိုင်းတွင် အရဗီဘာသာစကားနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ပထမဆုံး အဘိဓာန်ကြီးဖြစ်သော ကုရ်အာန်ကျမ်းတော်ကြီး အရဗီ၊ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာအဘိဓာန် (၁၉၄၁)ကိုလည်း ကြီးကြပ်စစ်ဆေးပေးခဲ့သည်။
ထိုအဘိဓာန်ကို ဒေါက်တာ ဟာဂျီ အဗ္ဗဒူလ်ဂဖူရ်(ခ)ဦးဘချို၊ မော်လဝီ မုဟမ္ဓဒ် ရဟမတွလ္လာဟ်ဆပ်၊ မော်လဝီ အဗ္ဗဒူရာမန်နဒ်ဝီဆပ်တို့က ဘာသာပြန်ဆိုသည်။
စင်္ကာပူမြို့ အငြိမ်းစား တရားသူကြီး အလ်ဟာဂျ်ဟာဖိဇ် ဂိုလာမ်ဆာရ်ဝါရ(M.A) အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုခဲ့သည့် အရဗီ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို အခြေခံပြီး မြန်မာပြန်ဆို ဖြည့်စွက်ပြုစုခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအဘိဓာန်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်းဘာသာရပ် ပါမောက္ခ ဆရာကြီးခါန်ဆာဟစ်ဘ် အဟ်မဒ် ကာစင်မ်က ကြီးကြပ်စစ်ဆေးသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၂၃ ခု နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရှေ့တိုင်းဘာသာဌာန ကြီးကြပ်သူ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပညာရေးလောက၌ နှစ်ပေါင်းများစွာ အမှုထမ်းခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပါဠိဌာန၌ ပါမောက္ခအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၅၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဆရာကြီးဦးနုသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တတိယအကြိမ်တည်ထောင်တော်မူခဲ့သော အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာသည် ဖခမည်းတော်၏ ရွှေနန်းစည်းစိမ်ကို ဆက်ခံစိုးစံစဉ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၂-ခုတွင် ရတနာသိင်္ဃမင်းနေပြည်တော်ကြီးတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးဦးနု၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို မည်ကဲ့သို့ သိရှိရသနည်းဟူမူ ဆရာကြီးဦးနု ပြုစုရေးသားခဲ့သော သုံးခဏ်းကျမ်းအပြီးတွင် ကျမ်းပြီးသက္ကရာဇ် ၁၁၅၆-ခုဟူ၍ ပြဆိုထားပေသည် ဆရာကြီး ဦးနု မိမိအသက် ၃၂- နှစ်ရှိသောအခါ သုံးခဏ်းကျမ်း ပြုစုကြောင်း သုံးခဏ်းအစ စာမျက်နှာတွင် ရေးသားထားလေသည် ထိုကြောင့် ကျမ်းပြီးသက္ကရာဇ် နှင့်တွက်စစ်သည်ရှိသော် ဆရာကြီး၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကိုရရှိပေသည် ဟစ်ဂျရီသက္ကရာဇ်အားဖြင့် ၁၁၇၈ ခုဖွားဖြစ်ပေသည်။
ဆရာကြီးဦးနု၏ ငယ်နာမည်ကား မုဟမ္မဒ်ကာစင်မ် ဟူ၏ ဆရာကြီးသည်ကျမ်းပြုတိုင်း ကျမ်းပြုသူ၏ အမည်နာမကို အထူးသိစေရန် စကားဝှက်များဖြင့်ရေးသားလေ့ရှိ၏ သုံးဆယ့် ငါးခဏ်းကျမ်းအဆုံးတွင် ရေးသားထားသည်မှာ စာပြုသူမှာခြောက်စစွာ၊ မ-မှာ ဆွဲအစ်လျှင်၊ င-ကိုသတ္ထိဆွဲပြီးမှ၊န-မှာလေးအောက်တွင်၊သည်တွင် နာမ၊ပုံသေကျ၊တွေးယူပေရှင်၊ဟူ၍လည်းကောင်းခြောက်ခဏ်း ကျမ်းအဆုံးတွင်လည်း ရေးသားသည်မှာ ဤစာပြုသူ၊ လွယ်တကူ၊ တွေးယူသိစရာ၊ သဝေအစ၊ မ-ကိုချ၊င-တွင်အစုံပါ၊ နကိုအချောင်းငင်၍ပေါင်း၊ စာကောင်းပြုဆရာ ဟူ၍လည်းကောင်းင်း ပညတ်ခွဲတန်း ဆယ်ခြောက်ပိုဒ် ကျမ်းအဆုံးတွင်လည်း ကျွန်နာမကား၊ အစခြောက်တည်၊ ရေးသည်-မမှာ၊ အစ်ဆွဲကာပင်၊ င-တွင်သတ်တ၊ ဆွဲမှတသွယ်၊ နငယ်ကိုမှာ၊လေးဆွဲပါလော့သည်ကားနာမ၊ ပုံသေကြ၏။
ဟူ၍ အသီးသီး တွေ့ရှိရပေသည်။
ဆရာကြီးဦးနု၏ ဘိုးဘွား မိဘတို့သည် အင်းဝဇာတိဖြစ်ပေသည် ထိုကြောင့်ဆရာကြီး ဦးနုသည် မြန်မာမွတ်စလင်မ်အဆက်အနွယ်လေးရပ်ဖြစ်သော အင်းဝဆက်၊ သုံးထောင့်ငါးရာဆက်၊ ရခိုင်ဆက်၊ ကသည်းဆက်ဟူ၍ရှိရာ ဆရာကြီးဦးနု၏အဆက် အနွယ်သည် အင်းဝဆက်ဖြစ်ပေသည်။
သက်သေသာဓက အထောက်အထားကို ပြဆိုရလျှင် ဆရာကြီးဦးနုပြုစုသော ဆယ့်ငါးခဏ်းကျမ်း နိဂုံးတွင် မိမိ၏အဆက်အနွယ်ကိုစာရှုသူတို့ သိစေရန်ရေးသားထားသည် လျှောက်ဟံဆိုဘွယ်၊ အကြောင်းဝယ်ကား၊မွေးမယ်မိဘ၊ဘိုးဘေးစသည်အင်းဝဇာတိ၊ ဖြစ်ဘိမှန်စွာ ကွန်ုပ်မှာကား၊ ရတနာ သိင်္ဃ၊ ပြည်မကုန်းဘောင်၊ တည်ထောင်သာသနာ၊ ထွန်းသောခါဝယ်၊ ရာဇာဋ္ဌါနီ ဖြစ်ပြီးမှန်ငြား၊ ရွှေဘိုသားရှင့်၊... ထို့ကြောင့် ဆရာကြီး ဦးနုသည်အဆက်အနွယ်အားဖြင့် အင်းဝဆက်ကဖြစ်၍ ဇာတိအားဖြင့် ရတနာသိင်္ဃ၊ ရွှေဘိုမြို့ပေတည်း။
ဆရာကြီးဦးနု၏ မိဘတို့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ - ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီ မွန်ဘုရင်က အဝမြို့တော်ကြီးကိုတိုက်ခိုက်ရာ အဝမြို့တော်ကြီး ပျက်သည်တွင် ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဖို အရပ်မှ ခြားနား၍ တထီးတနန်း တည်ထောင်ရာတွင် မြန်မာတို့သည် ဦးအောင်ဇေယျ ၏ဘုန်းတော်ရိပ်ကို ခိုလှုံရန်ဝင်လာကြလေသည်၊ ထိုသို့ ဝင်လာသူများ အထဲတွင် ဆရာကြီး ဦးနု၏ မိဘတို့သည်လည်း အင်းဝပျက်၍ ပြည်ရွှေဘိုသို့ တိမ်းရှောင်ကြပေလိမ့်မည်။
ထိုကြောင့်ဆရာကြီးဦးနုသည်အလောင်းမင်းတရားကြီးဦးအောင်ဇေယျ နတ်ရွာစံပြီးနောက် နှစ်နှစ်မြောက်တွင် ရွှေဘိုမြို့တော်တွင် မွေးဘွားရခြင်းဖြစ်တန်ရာသည်။
ဆရာကြီးဦးနု၏နောင်တ ဆရာကြီးဦးနု ပြုစုသော သုံးခဏ်းကျမ်းစာမျက်နှာ (၂၆၉) တွင်ရေးသားထားသည်မှာ အသက် လေးငါးနှစ်အရွယ်ကျောက်ပေါက်သဖြင့် အရက်ကို ဆေးဖြင့်သုံးဘူးသည်ကို အသက် ၃၂ နှစ်တွင် ပြုစုသော သုံးခဏ်းကျမ်းကို ပြုစုစဉ် သတိရသဖြင့် ပူမိကြောင်း ရေးသားထားပေသည်။
ထိုအချိန်ကစ၍ မထိပါ ဟူ၍မိမိ၏ အကျင့်သီလကို ဖော်ပြထားသည် ဆရာကြီးဦးနုသည် ခြောက်ခဏ်းကျမ်း စာမျက်နှာ ၂၂ဝ တွင်မိမိသည် ဆယ့်သုံးနှစ်သားကပင် အရွယ်သို့ရောက်သည် ဆယ်ကိုးနှစ်မှစ၍နမာဇ် ဝတ်ပြုမှုကိုပြုရခြင်းကြောင့် ခြောက်နှစ်အတွက် ကသွာ မိမိအပေါ်တွင် တင်ရှိနေခြင်းကြောင့် ပူပန်သောကရှိကြောင်းကိုသုံးခဏ်းကျမ်း အစတွင်ရေးသားသည်မှာ ထိုခြောက်နှစ်ကို ရက်ပေါင်း နှစ်ထောင့်တရာခြောက်ဆယ် ရှိသည်။
ဖွရတ်သွ နမာဇ်ပေါင်း သုံးသောင်းခြောက်ထောင်ခုနှစ်ရာနှစ်ဆယ်သော ရက်အတွက် လစ်ဟင်းလေသည်။
သူ၍ ထိုကသွာများအတွက် ထောက်ရှုတိုင်း ပူပန်သောကရှိကဲ့သည် ဟူ၍ ဆရာကြီးသည် ငြီးငြူထားပေသည်။
ဆရာကြီးဦးနု၏ဆရာ ဆရာကြီးဦးနု၏ ဆရာကား အီဂျစ်ပြည်သားဖြစ်၍ ကိုယ်တော်မြတ် မုဟမ္မဒ်သခင်ချမ်းမြေ့ သာယာခြင်း အပေါင်းကိုယ်တော့် အပေါ် သက်ရောက် ပါစေသတည်း၏သာကီဝင် စိုင်ယစ်ဒ် အနွယ်တော်လည်းဖြစ်ပေသည် အမည်ကား စိုင်ယစ်ဒ်မုဟမ္မဒ်ဖြစ်လေသည် မိမိဆရာ၏ ဂုဏ်ကိုအထူးသိစေရန် သုံးခဏ်းကျမ်းဦးအစတွင် ရေးသားထားသည်မှာ ဖန်ဆင်း မွေးမြူတော်မူသော ကျေးဇူးတော်မြတ်ကို ထောက်ထားသဖြင့် တရားတော်နှင့်အညီကျင့်ဆောင်ဆောက်တည်ကောင်းလျက် မပြုမိုက်များမေ့လျော့၍ ခြောက်နှစ်ကျော် ခုနှစ်နှစ် ခန့်နေချေသည် အသက်တဆယ့်ကိုးနှစ် ရောက်သောကာလ ရာဇဋ္ဌာနီရှာမ် အမည်ရှိသောပြည်က ငါတို့သခင် မုဟမ္မဒ် အနွယ်တော်ဖြစ်သော စိုင်ယစ်ဒ် မုဟမ္မဒ် ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆိုက်ရောက်သည်တွင် ထံတော်နီးစပ် ချဉ်းကပ်သည်နှင့်။
တဆယ့်ကိုးနှစ်အရွယ်က တွာအပ်ဗန္ဒဂီကို။
အစဉ် အစဉ် အတိုင်းမပြတ် မပျက်စေရ။
ဝိရိယနှင့်တကွကျင့်ဆောင်၍ ယခုငါ့အသက်သုံးဆယ့်နှစ်နှစ်ရှိပြီ။
စိုင်ယစ်ဒ် သခင်ကိုမတွေ့ရမှီ မသိမမြင်မေ့လျော့ မိုက်မှားအလား တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့နေသည် အတွင်းအီဘ လစ္စညွှတ်ကွင်းတဏှာတွင်းသို့ တကြိမ်တခေါက် ရောက်မှားဘူးချေပြီ ဟူ၍ မိမိကိုယ်ကို သံဝေဂဖြစ်စေသည် ထိုအထက်ပါ စာပိုဒ်တွင် ဆရာကြီး ဦးနုသည် အသက်ဆယ်ကိုးနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို ရောက်ဘူးကြောင်းကိုတွေ့ရသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စတုတ္ထသားတော်ဖြစ်သော ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည်မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄- ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့တော်သစ်ကို တည်ထောင်တော်မူ၍ သက္ကရာဇ်-၁၁၄၅ နှစ်တွင် အင်းဝမြို့မှ ပြောင်းရွှေ့၍ စံတော်မူသည်။
ထိုအခါ တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းတို့သည် မင်းနေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကြလေသည်။
ဆရာကြီး ဦးနုသည်လည်း အမရပူရ လင်းဇင်းကုန်းဒေသတွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။
ထိုသို့နေထိုင်စဉ် စာပေကျမ်းဂန်များကို ပြုစုလေသည်။
ကဲ့ရဲ့ခြင်းနှင့်ချီးမွမ်းခြင်း ဆရာကြီးဦးနုသည် အသက် နှစ်ဆယ်ကိုးနှစ်သားအရွယ်ကစ၍ ကျမ်းစာများကို စတင်၍ရေးသားသည်။
ထိုသို့ပြုစုသောအခါ အာရဗီစာကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ရပါမည်လောဟူ၍ ဆရာကြီးအား အချို့သော ဉာဏ်နည်းသူတို့က ကဲ့ရဲ့ကြလေသည်။
ဆရာကြီးဦးနုသည် မိမိအား ကျမ်းဂန်များ ပြုစုသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ခြင်းခံရကြောင်းကို သိစေရန် ခြောက်ခဏ်း ကျမ်းစာမျက်နှာ(၂၀၅) တွင် ရေးသားသည်မှာ သက်မှာနှစ်ဆယ် ကိုးနှစ်ရွယ်က မကျယ်မဝန်း။
ဆဲ့တခဏ်းဖြင့်၊ရွှင်လမ်းတခါ။
သုံးဆယ်သာ ၍။
စမ္မာစွန်းလစ်။
ထိုသည့်နှစ်လည်း။
အစ်နှင့်ဒွေးရော။
သုံးခဏ်းဟောရှင့်။
ချောမောမှတ်ရာ။
ပြုစုပါသည်။
ထိုခါသော်က လူ့ဗာလတို့။
သူများဘာသာ တို့ကျမ်းစာကို။
ပညာဆင့်။
မပြန်သင့်ဟု။
မရင့်ဝဏ်ယူ။
ကဲ့ရဲ့မူ၏ ဆရာကြီးဦးနု ပြုစုသော ကျမ်းဂန်များကို လူအပေါင်းတို့ ဖတ်ရှုရသဖြင့် အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ဖြစ်ထွန်းကြောင်းကို သိလာသောအခါ ထိုအထက်ပါ ကဲ့ရဲ့သော သူများသည် ဆရာကြီးဦးနုအား တဖန်ချီးမွမ်းကြပြန်လေသည်။
ထိုအကြောင်းကို ဆရာကြီးဦးနုက သိစေရန် ခြောက်ခဏ်းကျမ်းအစတွင် ရေးသားသည်မှာ လူ(ဂျာဟေလီ)။
နည်းမှီမှတ်သားပွားများကျင့်ဆောင်၊ နောင်ရေးကြောက်ကြသံဝေရမှ။
ကောင်းစွာတဘန်။
ချီးမွမ်းပြခဲ့ဟူ၍ တွေ့ရလေသည်။
ဆရာကြီးအား ကဲ့ရဲ့သောလူများ ရှိသလို ချီးမွမ်းသူများလည်း ရှိပေသည် ဆရာကြီးအား ကျမ်း ပြုရန်။
အတန်တန်တောင်းပန်သောသူတို့တွင် ထိုခေတ်အခါက အမရပူရနေပြည်တော်တွင် ခုံမင်းအရာဖြင့် အမှု့တော်ကို ထမ်းခဲ့သော ခုံမင်းမောင်ဥ ဖြစ်သည်။
ခုံမင်းမောင်ဥ တောင်းပန်ကြောင်းကို ခြောက်ခဏ်းကျမ်းအစတွင် ဆရာကြီးရေးသားသည်မှာ အရ်ဗီဘာသာကို မြန်မာဘာသာ သို့ပြန်ဆိုပါမည်။
စိတ်၌ အကြံရှိသည်မှာ နှစ် လ များ လှပြီ။
ခုံမင်းမောင်ဥ တောင်းပန်သည်လည်း ရှစ်နှစ်ကျော်ရှိပြီ ထို့ အပြင် အရ်ဗိဘာသာနက်နဲစွာကို မြန်မာပြန်မည်။
စိတ်ကရည်လျက် ကြံစည်သည်မှာ ကြာတောင်းကြာခဲမှုမှာ တောင်လောက်။
ပို၍မောက်ရှင့်။
မခေါက်မအား။
သို့ဖြစ်ငြားလည်း ရွယ်ကားမငယ် ငါးဆယ်ပြည့်ပြီ။
မသေမှီက ကြိုးလုလ္လ မှာ စိတ်ကကြံစည်ပြီးလိမ့်မည်ဟု ရသည်အကြောင်း အထူးမှတ်သားရန်ကား ဆရာကြီးဦးနု ခြောက်ခဏ်းပြုသောအခါ အသက်ငါးဆယ်ပြည့်နေလေပြီ။
ဆရာကြီးဦးနုနှင့် ကြွေး ဆရာကြီးဦးနုသည် သုံးဆယ့်ငါးခဏ်း ဝိနည်းကျမ်းတော်ကြီးကို ပြုစုနေစဉ် ဆရာကြီးဦးနုတွင် သူတပါးအား ပေးဆပ်ရန် ကြွေးငွေများတင်ရှိနေပေသည်။
ဆရာကြီးသည် ကြွေးငွေများကို ဆောလျှင်စွာဆပ်နိုင်လောက်အောင် ငွေမရှိသဖြင့် ဆရာကြီးသည် လူမြင်မခံဝံ့ဘဲ ဆယ်လတိုင်တိုင်တိမ်းရှောင်နေရပေသည်။
ထိုသို့တိမ်းရှောင်နေစဉ် သုံးဆယ့်ငါးခဏ်း ကျမ်းတော်ကြီးကို အပြီးတိုင် ပြုစုပြီးလျှင် ရရှိသော ကြေးငွေများကို ကြွေးရှင်များအား အသီးသီးပေးဆပ်နိုင်သောကြောင့် ဆရာကြီးဦးနုသည် ထိုသောအခါမှသာလျှင် ယခုရောနောင်ပါ သာယာတော့မည်ဟူ၍ သုံးဆယ့်ငါးခဏ်း နောက်ဆုံးတွင်ရေးသည်မှာမောင်နုတွင်မည်၊ ကျွန်ုပ်သည်ကား၊ မတည်ရပ်ပါ၊ ကြွေးများစွာကြောင့်၊ အိမ်မှာလျှင်မျှ၊ မနေရတည့်၊ ခေတ္တဟိုသည် တိမ်းရှောင်လည် ၍နေ့ရှည်လှစွာ၊ကြာတောင်းကြာခဲ့၊ ရက်မှာတဆယ်၊ ပြီးလောက်ဘွယ်ကို ကိုယ်ဝယ်သောက၊ ဤဒုက္ခကြောင့် ဆယ်လမြောက်ပင်၊နေ့ရက်မြင်ခဲ့။
မရွှင်ညှိုးပူ၊ စိတ်မဖြူလည်၊ လူဟူသမျှ၊ နိစ္စမရှိ၊ ရှုမိပြန်က၊ အစများလာ၊ မထားပေကောင်း၊ ပြီးကြောင်း ကြံစည်၊စိတ်ရည်မှတ်ခါ၊ ဤကျမ်းစာသည်၊ ဘက်ခါဝယ်တည့်သာတော့၏။
ဆရာကြီးသည် အမှားကိုဝန်ခံခြင်း ဆရာကြီးဦးနုသည် အသက်သုံးဆယ်နှစ်နှစ်တွင် ပြုစုသော သုံးခဏ်းကျမ်းစာမျက်နှာ ၃၆၉-တွင် ဆရာပညာရှိတို့က(ကသွာ) မထိုက်(ကသွာ)မပြုသင့်ဟု ဟောပြောကြသည်ကို အမှန်ထင်မှတ်၍ သုံးခဏ်းကျမ်းတွင် (ကသွာ) မပြုသင့်ဟူ၍ ရေးသားမိခဲ့လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၁-ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားမြို့သို့ရောက်သောအခါ ထိုမြို့တွင်ဖွေကာမစအူဒီတွင်သော အလွန်ခိုင်မာသောဝိနည်းကျမ်းတော်ကြီးကို ဖတ်ရှုရာ ကသွာပြုရမည်ဟူ၍ တွေ့သဖြင့် အသက်လေးဆယ်ခုနှစ်နှစ်မှ မိမိအမှားကိုသိရှိရသဖြင့်အသက်ငါးဆယ်အရွယ်တွင် ပြုစုသော ခြောက်ခဏ်းကျမ်းတွင် မိမိအထက်က ရေးခဲ့ဘူးသော အမှားကို ဝန်ခံထားသည်မှာကျွန်ုပ်ဆယ်သုံးနှစ်က (ဗာလစ်ဂ) အရွယ်ရောက်သည် ဆယ်ကိုးနှစ်မှစ၍ (နမတ်ဇ)ကို ပြုရ၏။
ခြောက်နှစ်တွက် ကသွာကို ဆရာပညာရှိတို့က ကသွာမထိုက် ကသွာမပြုသင့် ဟောပြောကြသည်ကို အမှန်ထင်၍ အသက်သုံးဆယ်နှစ်နှစ်တွင် ပြုစုသည့် သုံးခဏ်းနှင့် အခြားစာတစောင်မှာ ခြောက်နှစ်ပျက် (နမာဇ်)ကို ကသွာမပြုသင့်ဟု တရား တော်တွင် ရှိကြောင်း ရေးသားဖော်ပြမိခဲ့၏ ထိုမှားယွင်းမှုကြောင့် ဗျာပါဒုက္ခရှိကြောင်း စာသားဖြင့် ရေးသားလေသည်။
ထောင့်တရာခုနှစ်ဆယ့်တခုနှစ် ဘင်္ဂလားမြို့တွင် ဖွေကာမစအူဒီကျမ်းကိုကြည့်၍ ထိုကျမ်းတွင်ကသွာပြုရမည်ပါသည်တွင် အထက်ဆိုမိသော စကားမှားကြောင်းသိသာရ၏ ကျွန်ုပ်ခြောက်နှစ်ကသွာထိုက်ချေပြီ ထိုပျက်သည့်ခြေက်နှစ်ကသွာတွက်ဒုက္ခဗျာပါကြီးစွာရှိချေ၏ ယာအေလာဟီအကျွန်ုပ်ကို ခြောက်နှစ်ပျက်သည်ကသွာ (နမတ်ဇ)ကိုဖြည့်နိုင်အောင် စွမ်းအားပေးသနားတော်မူပါ ဆရာကြီးဦးနုသည် ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာရာ၌ စာသင်ဟူက ကျမ်းထိုမျှကို တွေ့ကမရှောင်၊ ကြောင်ပုဇွန်စား၊ကျွတ်ကျွတ်ဝါးသို့၊ဟူသောလင်္ကါနှင့်အညီ အိန္ဒိယပြည် ဘင်္ဂလားမြို့သို့ ရောက်သွားအချိန်တွင် စာပေကျမ်းဂန်များကို လေ့လာခဲ့သောကြောင့် တွေ့ရပေသည်။
ထို့ကြောင့် ဆရာကြီးဦးနုသည် ဒေသန္တရဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံပေ၏။
ပညာရှိသတိဖြစ်ဆိုသလို မိမိအမှားကို ဝန်ခံခြင်း၌လည်း နှောင့်နှေးခြင်းမရှိ ဤကားပညာရှင်တို့၏ ဓမ္မတာတည်း။
ဆရာကြီးဦးနုနှင့် ဗေဒင် ဆရာကြီးဦးနု ပြုစုသော ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာဘတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ဆရာကြီးဦးနုသည် အာရဗီဖွာရစီအူရဒူ အစရှိသော အစ္စလာမ်ဘာသာ စာပေလေ့လာသူတိုင်း တက်မြောက်အပ်သော ဘာသာရပ်များကို လုံးဝတက်မြောက်သည့်အပြင် တိုင်းရင်းအမိဘာသာဖြစ်သော ပါဠိမြန်မာအစရှိသည်တို့ကိုလည်း တတ်မြောက်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဆရာကြီးသည် ထိုခေတ်အခါကအထူးလိုက်စားသော ပညာရပ်ဖြစ်သော ဗေဒင်ပညာကိုလည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက တတ်မြောက်ကြောင်းကို သုံးဆယ့်ငါးခဏ်းကျမ်းစာမျက်နှာ (၁၁၄) ဇကာတ်ခဏ်းတွင် ရေးသည်မှာ အကျွန်ုပ်ဗေဒင်လက်ရိုး အကုန်တွက်ဘူးသည်ဖြစ်၍ အတွက်မတိမ်ပါဟူသောစာပုဒ်ကို တွေ့ရပေသည်။
ဆရာကြီးဦးနုသည် မိမိငယ်ရွယ်စဉ်က တတ်မြောက်ခဲ့သော ပညာပင်ဖြစ်လင့်ကစား အစ္စလာမ်တရားတော်နှင့် လွန်စွာဆန်ကျင်သော ပညာရပ်ဖြစ်သောကြောင့် သုံးဆယ့်ငါးခဏ်းကျမ်း စာမျက်နှာ (၃၇)တွင် ရေးသားသည်မှာ နတ်မိစ္ဆာတို့၏ မန္တရား မန္တ အကွယ်အကာတို့ကိုလည်း မယုံအပ် ဗေဒင်မမေးအပ် ယတြာယာယီပရောဂ အမှုဟူသမျှကိုလည်း မပြုအပ်ဗေဒင်တွက်ရှိရာကိုလည်း မယုံအပ်။
ထိုတူလည်းကောင်း ရှရစ်က်အမှုဟူသမျှတို့ကို ဝေးစွာကြဉ်ရာ ၏။
ဟူ၍ တရားလာသည့်အတိုင်း မိမိအလိုသို့ မလိုက်ကောင်းစွာကြဉ်အပ်ကြောင်း ဆုံးမထားပေသည်။
ဆရာကြီးဦးနုနှင့်စာပေ ဆရာကြီးဦးနုပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများကား အသက်နှစ်ဆယ်ကိုးနှစ် ၂၉ အရွယ်တွင် ဆယ်တခဏ်းကျမ်းဖွရတ်တရားသုံးဆယ်။
လင်္ကါတို့ကို ရေးသားသည် အသက်သုံးဆယ်နှစ်နှစ်အရွယ်တွင် သုံးခဏ်းကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။
ကျမ်းပြီးသက္ကရာဇ်ကား ၁၁၅၆ ထောင်အရာငါးဆယ်ခြောက်ခု နတ်တော်လဆန်းလေးရက် ညဥ့်တချက်တီးကျော်တွင် ဖြစ်၏။
ဟစ်ဂျရီသက္ကရာဇ်အား ဖြင့် ၁၂၁ဝ တထောင့်နှစ်ရာတဆယ် ဂျမာဒေလ် အောင်ဝလ်လဆန်း နှစ်ရက်နေ့ ညဥ့်အေရှာပြီးချိန်တွင် ကျမ်းပြီးစီးသည်။
အသက်ငါးဆယ်တွင် ပြုစုသော် ခြောက်ခဏ်းကျမ်းကို ပြုစုသည်။
ကျမ်းပြီး သက္ကရာဇ်ကား တထောင့်တရာခုနှစ်ဆယ်လေးနှစ် ၁၁၇၄ တော်သလင်းလဆန်းသုံးရက် အင်္ဂါနေ့တွင် အပြီးတိုင်ရောက်သည်။
အသက်ငါးဆယ်တနှစ် ၅၁တွင် ဆယ့်ခြောက်ပုဒ် ပညတ်ခွဲတန်းကျမ်းကို ပြုစုသည် ကျမ်းပြီးသက္ကရာဇ်ကား တထောင့်တရာခုနှစ်ဆယ်ငါးခုဖြစ်သည် ၁၁၇၅ ဆရာကြီးဦးနုသည် ခုနှစ်ပိုဒ်လကာ ဆုံးမစာကိုလည်း ရေသားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အလွန်ထင်ရှားကျော်စောသော သုံးဆယ့်ငါးခဏ်းဝိနည်းကျမ်းတော်ကြီးကိုလည်း ဘိုးတော်မင်းတရား လက်ထက်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
သုံးဆယ့်ငါးခဏ်းဟူ၍ အမည်တူ အခြားကျမ်းများလည်း ရှိသေးသည်။
မော်လမြိုင်ဇာတိ မုဟမ္မဒ်ယူစွထ်၏သား ဆရာရှိတ်ခ် မုဟမ္မဒ်ရှမ္မဆွဒီန် ကနဆီဟတွလ်အစ္စလာမ် အမည်ရှိသော သုံးဆယ့်ငါးခဏ်းကျမ်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် တထောင့်နှစ်ရာငါးဆယ်ငါးခု ၁၂၅၅ ဝါဆိုလဆန်း ၁၂ရက်။
အင်္ဂလိပ်သက္ကရာဇ် ၂၄-၇-၁၈၉၃တွင် ရန်ကုန်ဟံသာဝတီ စာပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်ထားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် တရားငါးခဏ်းကျမ်းဟာ တင်တာယီဝတ္ထုတော်ကြီးအစရှိသော စာပေများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ဆရာကြီးဦးနုနှင့်ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး ဆရာကြီးဦးနုသည် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးနှင့် ငယ်စဉ်အခါက ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် အတူစာပေသင်ကြားဘူး၍ သူငယ်ချင်းလည်းဖြစ်သည်ဟူ၍ မြန်မာ-မွတ်စလင်မ် ပညာရှိ တို့က ဆိုကြသည် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် တထောင့်တရာခုနှစ်ဆယ့်ရှစ်ခုနှစ်တွင် ကျက်ထောင့်ကို ထွက်တော်မူရာ ထိုအရပ်တွင် ကမ္ဘာ့ဘာသာကြီ လေးရပ်ကို လျှောက်တင်ခိုင်းရာ ဆရာကြီးဦးနုသည် (၁၁၇၈)နှစ်တွင် အစ္စလာမ်တရားတော်၏ အခြေအမြစ်တရားများကို အသေးစိပ်ရေးသား၍ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးအား ဆက်သွင်းဘတ်ပြစေ၏။
ထိုကျမ်းအမည်ကား သံတော်ဦးတင်လွှာကျမ်းမည်၏။
ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည် နှစ်သက်တော်မူ၍ မွတ်စလင်မ်များကို မြှောက်စားတော်မူလေသည်။
အနိစ္စရောက်ခြင်း မြန်မာမွတ်စလင်မ် အပေါင်းတို၏ ဆီမီးတန်ဆောင်သဘွယ်ဖြစ်သော ကျေးဇူးရှင်ဆရာကြီး ဦးနုသည် သက်တော်ခြောက်ဆယ်ကျော်တွင် မမြဲသောသင်္ခါရလောကကြီးကို စွန့်ခွာသွားသဖြင့် အမရပူရရှိ လင်းဇင်းကုန်း သင်္ချိုင်းတွင် မြှုပ်နှံလေသည်။