kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပန်းချီခန်းများတွင် သရုပ်ဖော်ထားသော အကြောင်းရပ် တို့မှာ ဇာတ်နိပါတ်တော်များမှလည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓ ဝင်ထွက် အခန်းခန်းတို့မှလည်းကောင်း ကောက်နုတ်ပြီးလျှင် လွမ်းစရာ၊ ဆွေးစရာဖြစ်အောင် ရေးဆွဲထားသည်။
မဟာယာနဆိုင်ရာ ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်းနတ်သားပုံကိုလည်း ရေးဆွဲထားကြ သည်။
အဇန္တပန်းချီ ဆရာတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ ရတနာ သုံးပါးကြည်ညိုမှုကို အဓိကထား၍ရေးဆွဲသည်ဟု ဆိုရသော် လည်း မိမိတို့ ခေတ်အလိုက် နန်းတွင်းသူနန်းတွင်းသားတို့၏ အနေအထိုင်နှင့် ကုန်သည်လယ်လုပ်တို့၏ အနေအထိုင်ကို လည်း ဖော်ပြထားသည်။
ထိုကြောင့် အနှစ်ရှစ်ရာခန့်အတွင်းက ရှေးလူတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကိုလည်း လေ့လာ ခန့်မှန်းနိုင်ကြရပေသည်။
ရှေးခေတ် အိန္ဒိယပန်းချီသည် ခရစ်နှစ် ငါးရာစုနှစ်နှင့် ခြောက်ရာစုနှင့်အတွင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့ရာ ထိုစဉ် က အကောင်းဆုံး လက်ရာမွန်တို့ကို အဇန္တလိုဏ်ဂူ၌ တွေ့ကြ ရသည်။
အဇန္တပန်းချီဆရာတို့သည် မျဉ်းရေးဆေးခြယ် နည်းဖြင့် မိမိတို့ရေးဆွဲလိုသော အကြောင်းရပ်တို့ကို သရုပ်ပေါ်အောင် ဖော်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုဆရာတို့ ရေးဆွဲပုံမှာ ကျောက်သားနံရံ ပေါ်တွင် မြေစေး၊ နွားချေး၊ ကျောက်မှုန့်တို့ကို တေ၍ သုတ် လိမ်းပြီးလျှင် ထိုအပေါ်တွင် အင်္ဂတေပါးပါး တစ်ဖန် သုတ် လိမ်းပြန်သည်။
ထိုအင်္ဂတေမခြောက်မီ လိုရာအရုပ်ကို ရေးချယ် သည့်နည်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရှေးဦးစွာ ပုံကြမ်းကို ဆေးနီ ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဆေးနက်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ တစ်ခါတစ်ရံ မီးသွေးချောင်း ဖြင့်ဖြစ်စေ ရေးဆွဲပြီးလျှင် မလိုသည်ကို ဖျက်၍ လိုသည်ကို ဖြည့်ကာ အချောကိုင်သည်။
အင်္ဂတေ မခြောက်မီ လိုရာအခန်းကို အပြီးရေးဆွဲရသည်ဖြစ်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း ဆွဲမျဉ်းဖြင့် အလျင်အမြန်ရေးဆွဲရသည်။
ထိုနောက် ရေဖြင့် ဖျော်ထားသော ပန်းချီဆေးတို့ကို လိုရာတွင် ချယ်လေသည်။
ပန်းချီဆေးများကို အပြာရောင်နှင့် အနက်ရောင်ဆေးများမှ တစ်ပါး အခြားဆေးရောင်များကို အနီးအနား ပတ်ဝန်းကျင် တောင်ကုန်းများမှ အလွယ်တကူ ရရှိသောပစ္စည်းများဖြင့် ဖော်စပ်အသုံးပြုကြသည်။
အဖြူကို မြေဖြူမှ၊ အဝါကို မြေဝါ ဆေးဒန်းမှ၊ အနီကို မြေနီဟင်္သာပဒါးဂွေနီတို့မှ အစိမ်းကို ဒုတ္ထာစိမ်းမှ ဖော်စပ်နိုင်ကြလေသည်။
အနက်ရောင်ကို ရေနံမှိုင်း၊ ဆီမှိုင်းတို့မှလည်းကောင်း၊ အပြာရောင်ကို မဲနယ်မှ လည်းကောင်း ဖော်စပ်ကြလေသည်။
ဆေးစွဲအောင် တမာစေးကိုလည်းကောင်း၊ အရောင်တောက်အောင် ငါးသည်းခြေကို လည်းကောင်း ရောနှောသုံးစွဲကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံခေတ် ပန်းချီသည် အိန္ဒိယပန်းချီမျိုးစေ့မှ ပွားခဲ့သည် ဖြစ်ရာ ရေးခြယ် ပုံစနစ်နှင့် ဆေးရောင်ဖော်စပ်သုံးစွဲပုံတို့သည် အိန္ဒိယပန်းချီစနစ်အတိုင်း ဖြစ်လေသည်။
အဇန္တနံရံ ပန်းချီခန်းတို့၏ ထူးခြားမှု တရပ်မှာ သုံးစွဲရေးခြယ်သော ဆေးရောင်တို့၏ ပြေပြစ်မှုဖြစ် လေသည်။
အရောင်တစ်မျိုးတည်း၏ ကဲမိုးတောက်ပနေခြင်းကို မတွေ့ရဘဲ အနီ၊ အဝါ၊ အပြာ၊ အစိမ်းစသည့် အရောင်တို့၏ အနုအရင့် ပြေပြစ်စွာ ရှက်လိမ်တောက်ပကာနေပုံသည် နှစ်သက်ဖွယ် ဖြစ်လေသည်။
အခြားအံချီးဖွယ်ရာ တစ်ရပ်မှာ အချို့လိုဏ်ဂူများအတွင်း၌ အလင်းရောင် လုံလောက်စွာ မရရှိပေ။
ယင်းသို့ မလင်းတလင်း လိုဏ်ဂူအတွင်းရှိ နံရံပန်းချီခန်းများ၊ အထူးသဖြင့် ပို၍မှောင်ရိပ် ကျသော ထောင့်နေရာများရှိ ပန်းချီခန်းများကိုလည်း အထက် တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အရောင်အသွေး ပြေပြစ်စွာ ရေးဆွဲထား သည်ကို ယခုခေတ်၌ ထိုဂူများအတွင်း မီးများထွန်း၍ ကြည့် သည့်အခါ တွေ့ကြရပေရာ ထိုခေတ်က ပန်းချီဆရာတို့သည် ယင်းကဲ့သို့ အရောင်အသွေး မှန်ကန်ပြေပြစ်စွာရလေအောင် မည်ကဲ့သို့ ဖန်တီးရေးဆွဲခဲ့ကြပါသနည်းဟု တွေးတောနေခဲ့ကြရလေသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူ၏ အနုပညာလက်ရာတို့ကား ထူးကဲလှပါပေသည်။
အံ့မခန်းနိုင်စရာ ရှိပါပေသည်။
ထိုကြောင့် အနုပညာ ဝေဖန်သူ အင်္ဂလိပ်တစ်ဦးက ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အဇန္တလိုဏ်ဂူ များကဲ့သို့ ဗိသုကာ၊ ပန်းတမော့နှင့် ပန်းချီတည်းဟူသော အနုပညာသုံးရပ်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများကို တစ်ပြိုင် တည်း တွေ့နိုင်သည့် နေရာမျိုး တွေ့ခဲ့လှသည်ဟု ဆိုလေသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမှာ ယင်းအရပ်မှ အရှေ့ တောင်ဘက် လေးမိုင်ခန့်အကွာရှိ အဇန္တ ဟူသော ရွာဇနပုဒ် ကလေးကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အဇန္တ လိုဏ်ဂူများသည် ခရစ်နှစ် ရှစ်ရာစုအထိ သံဃာရာမတစ်ခု အဖြစ် ထင်ရှားစည်ကားပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် အကြောင်း ကြောင်းတို့ကြောင့် မှေးမှိန် ခေတ်တိမ်လာခဲ့ဟန် ရှိသည်။
လောကဓံတရား သဘောအတိုင်းပင် ဘီစီ နှစ်ရာစုနှစ်ခန့်မှ အေဒီ ရှစ်ရာစုခန့်အထိ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့် စည်ကားဖွံ့ဖြိုး သော သံဃာရာမတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည့် အဇန္တလိုဏ်ဂူများသည် အေဒီကိုးရာစုခုနှစ်မှ ၁၉ ရာစုနှစ်ခန့်တိုင်အောင် ကာလဖြစ် သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်အတွင်း လူသူကင်းမဲ့၍ ဆိတ်သုဉ်း နေခဲ့ပြန်လေသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်၏ နောက်ပိုင်းတွင်မှ အဇန္တ လိုဏ်ဂူများ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပြန်လည် ပျံ့သင်းကျော်ကြား လာခဲ့သည်မှာ ကမ္ဘာချဉ်း သည့်တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။
သို့သော် အဇန္တလိုဏ်ဂူများ ပြန်၍ တစခန်းထလာခြင်းသည် ရှေးကကဲ့သို့ သံဃာရာမတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် မဟုတ်တော့ချေ။
စံထားလောက်သော အနုပညာလက်မွန် လက်ရာကောင်းများဖြင့် ပြီးသည့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံ တစ်ရပ်အဖြစ် ဖြင့် ပြန်လည် ကျော်ကြားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့် လူသူနှင့်ကင်းဝေးနေခဲ့သော အဇန္တ လိုဏ်ဂူများသည် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်နေလျက် ရုတ်တရက် တွေ့မြင်နိုင်ခဲသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့ သည်။
၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တပ်သားတစ်စုတို့သည် အမဲပစ်ထွက်ရာမှ အမှတ်မထင် ထိုလိုဏ်ဂူများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြ သည်။
သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော ဂူပေါက်များ မဟုတ်ပဲ လူသားတို့၏ မွမ်းမံမှုတို့ဖြင့် တခမ်းတနား ရှိနေ သော ထိုလိုဏ်ဂူများကိုပြန်လည် တွေ့ရှိစအခါက ထိုလိုဏ်ဂူ များကို အဘယ်ကြောင့် ယင်းသို့ တခမ်းတနားပြုလုပ်ခဲ့သည့် အကြောင်းရင်းကိုမူ တွေးဆ မရခဲ့ကြပေ။
အံ့ဩဖွယ်ရာ ထုထွင်းထားသော ပန်းတမော့ လက်ရာနှင့် နံရံပန်းချီခန်းတို့ကို ထောက်ဆ၍ လူနေမှု အဆင့်အတန်း အလွန်မြင့်သူများ၏ လက်ရာများ ဖြစ်ကြောင်းလောက်ကိုသာ ရိပ်စားမိကြသည်။
အနုပညာ လက်ရာကောင်းများဖြင့်ပြီးသော လိုဏ်ဂူများကို တွေ့ရှိရသည့်သတင်း ထိုခေတ်က ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်တိုင်အောင် ထို လိုဏ်ဂူများ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်နှင့် သမိုင်းစဉ်ကို ဖော်ထုတ် နိုင်သူ မပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေ။
နောင်အနှစ် ၂ဝ ခန့်အကြာတွင် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ ရှေးဟောင်း သုတေသန အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်သော မစ္စတာ ဂျိမ်းဖာဂဆန်သည် ထိုလိုဏ်ဂူများရှိရာသို့ သွားရောက်လေ့လာ ကြည့်ရှုသောအခါ ယင်းတို့၏ မူလရည်ရွယ်ချက်နှင့် အလွန် အဆင့်အတန်းမြင့်သော အနုပညာ တန်ဖိုးရှိမှုကို ဖော်ထုတ်နိုင် ခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် အဇန္တလိုဏ်ဂူများ၏ ဂုဏ်သတင်း ကြီးမြင့်လာလေရာ၊ ထိုစဉ်က ဟိုက်ဒရဗတ် နယ်၏ နီဇမ်မဟာ ရာဇာစော်ဘွားကြီးသည် မိမိပိုင်နက်အတွင်းရှိသော အဇန္တ လိုဏ်ဂူများကို ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း ရှင်းလင်းစေလျက် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခြင်းများကို ပြုခဲ့သည်။
ပန်းတမော့လက်ရာ၊ ပန်းချီလက်ရာတို့မှာ နှစ်ကာလ ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်မှုကြောင့်လည်း ကောင်း၊ အချို့ မသိနားမလည်သူများ၏ လက်ဆော့မှုကြောင့် လည်းကောင်း ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများလည်းကောင်း အတော် အတန် ရှိခဲ့လေသည်။
ယင်းသို့ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းနိုင်လေအောင် ထိုနီဇမ်မဟာ ရာဇာ၏ လက်ထက်တွင် လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယ သမ္မတ အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်းကောင်း ဆက်လက် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းလျက် ရှိလေသည်။
ထိုလိုဏ်ဂူများသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ အနုပညာရပ်အတွက် အကောင်းဆုံးစံပြ အဆောက် အအုံများသဖွယ် ဖြစ်နေသဖြင့်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဒေသန္တရ ဗဟုသုတရှာမှီးရန် လာရောက်ကြသော နိုင်ငံခြားသား ခရီး သည်များ မလွတ်တမ်း သွားရောက်လေ့လာကြရသော ဌာန တရပ်လည်း ဖြစ်နေပေသည်။
ထိုအရပ်သို့ သွားရေးလာရေး အတွက် လွယ်ကူစေရန်လည်း နိုင်ငံပိုင် အစိုးရက စီစဉ်ပေး ထားသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများသို့ တစ်ဆင့်သွားရန် အနီးဆုံးနှင့် အဆင်အပြေဆုံး မီးရထားလမ်းမြို့သည် ဘုံဘေ-ကာလတ္တား- ဒေလီ မီးရထား လမ်းပေါ်ရှိ ဂျာလဂါအွန်မြို့ဖြစ်၍ ယင်းမှ တဆင့် မော်တော်ကားဖြင့် သွားရသည်။
ထို့ပြင် ဟိုက်ဒရဗတ် မြို့သို့သွားသော မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ဩရန်ဂါဗတ်မြို့မှလည်း မော်တော်ကားဖြင့်တဆင့် သွားရောက်နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
အညံ့စွဲစိတ် ဆိုက်ကိုအနာလစ်ဆစ်ခေါ် စိတ်အခြေစိစစ်မှု့ ပညာအရ ကလေးသူ ငယ်များ၏ စိတ်လှုပ်ရှားမှုတို့ကိုငယ်စဉ်က ချုပ်ချယ်ဖိနှိပ်ထားခဲ့ပါလျှင် ထိုသူငယ်များ၌ စိတ်၏အစွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
စိတ်လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သည့် ကြောက်စိတ်၊ မခံချင်စိတ်၊ ဒေါသစိတ်ဟူ သည်တို့ သည် ကလေးအရွယ်၌ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
ထိုစိတ်တို့ကို ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်လိုက်လျှင် ကလေးတို့ ကြီးပြင်း လာသောအခါ သေးသိမ် ညံ့ဖျင်းသည့် စိတ်ဓာတ်များ စွဲလာ ပြီးလျှင် လူထဲဲသူထဲသို့ မဝင်ရဲအောင် ဖြစ်သွားတတ်လေသည်။
ယင်းအစွဲစိတ်မျိုးကို အညံ့စွဲစိတ်ဟု ခေါ်သည်။
နှိပ်ကွပ်မှုများ လွန်းလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ အကြောက်စွဲ စိတ်များပင် ကပ်ရောက် တတ်သည်။
အညံ့စွဲစိတ်ဟူသော ဝေါဟာရကို ဦးစွာပထမ တီထွင်၍ လူသိများအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သူမှာ ဩစတြီးယား နိုင်ငံသား ဆရာဝန်ဖြစ်သူ အဲလဖရက်အက်ဒလာ (၁၈၇ဝ-၁၉၃၇) ဖြစ် သည်။
သူသည် ငယ်စဉ်က ဆိုက်ကို အနာလစ်ဆစ်ခေါ် စိတ် အခြေ စိစစ်မှုပညာအဖွဲ့နှင့် ကျောင်းကို တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာ ဆစ်ဂမန်ဖရွိုက် လက်အောက်တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။
ပထမတွင် အက်ဒလာသည် ဖရွိုက်၏ ယူဆချက်နှင့် ဝါဒများကို အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် အယူအဆချင်း မတူမှုကြောင့် သဘောချင်း မတိုက်ဆိုင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
စိတ်ပညာရှင် ဖရွိုက် က လူ၏ စိတ်နေစိတ်ထား အပြုအမူအားလုံးသည် ဖိုမဇာတိ စိတ်၏ စေ့ဆော်မှုပေါ်တွင် တည်နေသည်ဟု ဆိုသည်။
အက်ဒလာကမူ လူ၏အဓိက စေ့ဆော်မှု စွမ်းအင်သည် ဖိုမ ဇာတိစိတ် မဟုတ်ပဲ ထက်သန်သည့်စိတ်အလိုဟု ဆိုသည်။
သို့ဖြင့် သူတို့နှစ်ဦး ဝိဝါဒ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အက်ဒလာ၏ ယူဆချက်အရ စိတ်တုန်လှုပ်သည့်ရောဂါများ သည် ကိုယ်အဂ‡ါပျက်ခြင်း၊ ချို့တဲ့ချွတ်ယွင်း ခြင်းများမှအစ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ဤသို့ စိတ်တုန်လှုပ်သည့်ရောဂါ စွဲကပ်လာသူများသည် အညံ့စွဲစိတ်များ ရရှိလာတတ်သည်ဖြစ်ရာ ထိုအဖြစ်မှ လွန်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းကြသည်။
ပုံစံအားဖြင့် နဂိုရှက်တတ်သော လူငယ်တစ်ယောက်သည် မိမိ၏ ကိုယ်အင်္ဂါ ချို့တဲ့ချွတ်ယွင်းမှု၌ အလွန်အမင်း စိတ်ထိခိုက်တတ်သည်ဖြစ်ရ ကား ထိုအဖြစ်မှ လွန်မြောက်အောင် မကြာခဏ စွန့်စွန့်စားစား ပြုလုပ်တတ်လေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အခြားသူများကိုပင် ရန်စ ရန်လို ပြုလုပ်တတ်သည်။
အထက်ပါ သဘောတရားများကို အကြောင်းပြု၍ နာဗ် ကြောများကြောင့် ရောဂါအပြင်းအထန် စွဲကပ်သောသူများ (ဝါ) စိတ်အကြောင်းရင်းခံ ရောဂါစွဲကပ်သောသူများ၏ စိတ်နေ သဘောထားသည် ယောက်ျားပီသမှု ဖြစ်လိုသည့်ဆန္ဒပင် ဖြစ် သည်ဟု အက်ဒလာက ဆိုသည်။
ယင်းသဘောထားကိုသာ လိုဆန္ဒဟုခေါ်၍ ယောက်ျားရော မိန်းမများတွင်ပါ တွေ့ကြုံ ရသည်။
အက်ဒလာ၏ ယူဆချက် သဘောတရားများကို အတ္တ ဘောစိတ်ပညာဟု ခေါ်၍ သူ၏ သင်ပြချက်များကို လူအများ က လက်ခံကြသည်။
သူ၏ သင်ပြချက်များအရ ဩစတြီးယား နိုင်ငံ၊ ဗီယင်းနားမြို့တွင် ဥရောပတိုက်၌ ပထမဆုံးဖြစ်သည့် ကလေးသူငယ်များ ပြုစုစောင့်ရှောက်သော ဆေးခန်းများကို တည်ဆောက်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဤအဆောက်အအုံများသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဖိနှိပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အက် ဒလာသည် မသေဆုံးမီနောက်ဆုံးနှစ်များ၌ တိုင်းတစ်ပါးတွင် သာ နေထိုင်တော့၏။
သူ၏ဝါဒကို ဟောပြောရန် အဗာဒင်း မြို့သို့ ရောက်ရှိနေစဉ် ၁၉၃၇ ခုနှစ် တစ်နေ့၌ လမ်းပေါ်တွင် ရုတ်တရက် အားပြတ် လဲကျသွားပြီးလျှင် သေဆုံးသွား လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:စိတ်ပညာ။
နိယာမ တရား ၅-ပါး၊ တနည်း ၁၅-ပါး။
အမှတ် ၁-မှ ၅-အထိကို သုတ်မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ မဟာပဒါနသုတ်မှ ယူပြသည်။
အဋ္ဌသာလိနီ။
၃၁၂-၌လည်းရှုပါ။
မြဲသောအလေ့အကျင့် သဘောတရားတို့ကို ခေါ်ဆိုသည်၊ ဤ၌ ပညာရှိကြီးများ ထုတ်ဆိုရေးသားချက် တစ်ဆယ့် offeredပါးကိုသာ ပြသော်လည်း အတိအကျ မမှတ်အပ်၊ ထိုထက်ပို၍လည်း ကြံဆယူငင်နိုင်သေး၏၊ ၎င်းကိုပင် 'ကမ္ဘာ့နိယာမ တရားကြီး ငါးပါး'ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြ၏။
စိတ္တ နိယာမ- စိတ်တို့၏ အစဉ်အတိုင်း ရှေ့စိတ် နောက်စိတ် ဖြစ်ပွားသော သဘောတရား။
ကမ္မ နိယာမ- ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံတို့၏ ကံနှင့်အလားတူစွာ ကမ္မဝိပါက်တရားချမ်းသာ,ဆင်းရဲတို့ဖြစ်ပွားခြင်းသဘော။
ဗီဇ နိယာမ- သစ်စေ့ သစ်ညွန့် စသည်တို့၏ မူလမျိုးရိုးပင်ရင်းနှင့် အလားတူစွာပေါက်ခြင်းသဘော။
ဥတု နိယာမ- ဆောင်း, နွေ, မိုယ်းဥတုတို့၌ နှင်းကျခြင်း, ပူအိုက်ခြင်း, မိုးရွာခြင်းစသော အစဉ်မပြတ် အလားတူ ဖြစ်ခြင်းသဘော။
ဓမ္မ နိယာမ- ရေတို့၏ နိမ့်ရာသို့ စီးဆင်းခြင်း, သစ်ညွန့်တို့၏ ကောင်းကင်သို့ထိုးတက်ခြင်း,နေ လ ကြယ်တာရာတို့၏ ထွန်းလင်းတောက်ပ လှည့်လည်ခြင်း စသောသဘောတရားစု။
ကပ္ပ နိယာမ- ကမ္ဘာ၏ ပဌမတည်ထောင် ဖြစ်ပေါ် ပျက်စီးပြုပြင် ပြောင်းလဲနေခြင်းသဘော။
လိင်္ဂ နိယာမ- ထီး၊ မ သတ္တဝါတို့၏ အချင်းချင်း မတူ ထူးခြားသော အသွင်၊ အသံသဘော။
ပထဝီ နိယာမ- မြေ၏ တည်ရာ မှီရာဖြစ်ခြင်း ခက်မာ ခိုင်ခန့်ခြင်း သဘော။
အာပေါ နိယာမ- ရေ၏ နိမ့်ရာသို့စီးဆင်းခြင်း, အေးမြခြင်း, ပျော့ပျောင်းခြင်း သဘော။
တေဇော နိယာမ- မီး၏ ပူလောင်ခြင်း, မြိုက်ကျွမ်းခြင်း, ကြေညက်စေခြင်း, ရင့်ရော် ဆွေးမြေ့စေခြင်းနှင့် ချမ်းအေးခြင်း သဘော။
ဝါယော နိယာမ- လေ၏တွန်းကန် ထကြွ လှုပ်ရှား တောင့်ခိုင်ခြင်း သဘော။
အာကာသ နိယာမ- ကောင်းကင်၏ ဟင်းလင်းပွင့်ခြင်း, ရေးခြစ်၍ မရခြင်း, အဆင်းအရောင်ရုပ်သွင် ကင်းခြင်း သဘော။
သူရိယ နိယာမ- နေမင်း၏ အရောင်အဆင်းကိုပေးခြင်း, လက်ျာရစ် အမြဲလှည့်လည်ခြင်း,အရှေ့မှထွက်၍ အနောက်သို့ ဝင်ခြင်း သဘော။
စန္ဒ တာရက နိယာမ- လနှင့် ကြယ်တာရာတို့၏ အလင်းရောင်ကိုပေးခြင်း, အမြဲလက်ျာရစ်လှည့်လည်၍သွားခြင်း, အရှေ့မှထွက်ပြီး အနောက်သို့ ဝင်ခြင်း သဘော။
ပဋိစ္စ သမုပ္ပါဒ နိယာမ- ကုသိုလ် အကုသိုလ် တရားတို့၏ တခုဖြစ်လျှင်အခြားတခုဖြစ်ပေါ်လာခြင်း, သဘောတရားတခုချုပ်လျှင် အခြားတစ်ခု ချုပ်ငြိမ်းသွားသော သဘောတရားစုမျိုး။
thumb|ဆစ်ဂမန် ဖရွိုက် ဇီးမွန် ဖရွိုက် () ၁၈၅၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား၍၊ ယဟူဒီမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်သော ဩစတြီးယားနိုင်ငံသားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဗီယင်းနားမြို့တွင် ပညာသင်ကြားသည်။
ဦးစွာ၌ ဖရွိုက်သည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းကို ဝါသနာ စူးစိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ နောင်အခါ၌ကား ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာကို လိုက်စားခဲ့လေသည်။
နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ဆရာအမျိုးမျိုးတို့၏ လက်အောက်တွင် သုတေသနပြု၍ ပညာရှာမှီးခဲ့ပြီးနောက်၊ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။
ငွေရေးကြေးရေးအခက်အခဲများကြောင့် သုတေသနလုပ်ငန်းကို စွန့်လွှတ် ၍၊ နာဗ်ကြောရောဂါကု ဆေးခန်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်နာမြို့ရှိ ဒေါက်တာဂျိုးဇက် ဗရွိုင်ယာကစိတ်ချောက်ချားရောဂါရသူကို အိပ်မွေ့ချ၍ကုသနိုင်ကြောင်းဖြင့် ဖရွိုက်အား အကြောင်းကြားလိုက်သည်။
ထိုကြောင့် ဖရွိုက်သည် နောက်တစ်နှစ်တွင် ပါရစ်မြို့တော်သို့ သွားရောက်၍၊ နာဗ်ကြောရောဂါကု ဆရာဝန်ကြီး ရှာကိုး၏ လက်အောက်တွင် တစ်နှစ်ကျော်မျှ ပညာသင်ကြားလေ့လာပြီးလျှင်၊ စိတ်ချောက်ချား ရောဂါစသော နာဗ်ကြောဆိုင်ရာရောဂါများကို နည်းသစ်နည်းဆန်းဖြစ်သော စိတ်ပညာနည်းဖြင့် ကုသရန်ကြိုးစားခဲ့သည်။
ထိုနောက် ဗီယင်းနားမြို့တော်သို့ ပြန်လာပြီးလျှင်၊ နာဗ်ကြောရောဂါဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ယင်း၊ စိတ္တဇရောဂါကုသနည်းကို သင်ကြားပို့ချ၍၊ စိတ်ပညာကို သုတေသနပြုလုပ်ကာ လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဂျာမန်တို့ ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာသော ၁၉၃၉-ခုနှစ်၌ ဖရွိုက်သည် လန်ဒန်မြို့၌ နေစဉ်၊ တော်ဝင်အသင်းကြီးမှ သူ့အား အသင်းဝင် လူကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလေသည်။
၁၉၃၉-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ဖရွိုက် အနိစ္စရောက်လေသည်။
ဖရွိုက်သည် စိတ်ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့် စိတ္တဇရောဂါကုထုံးနည်းကို ကြံဆခဲ့သည်။
ထိုနည်းကို အသုံးပြုရာ၌ ဝေဒနာရှင်ကို စိတ်ရောကိုယ်ပါ လွတ်လွတ်လပ်လပ်နေစေသည်။
သို့မှသာ ဝေဒနာရှင်သည် သူမမှတ်မိသော နောက်ကြောင်းတို့ကို ပြန်လည်သတိရ၍၊ ကုသသူဆရာဝန်အား ရောဂါလက္ခဏာကို ဆန်းစစ်ရာ၌ အကူအညီပေးနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် ဖရွိုက်သည် လူ့စိတ်နှင့် အိပ်မက်တို့ကို သေချာစွာ လေ့လာလေသည်။
ဖရွိုက်၏ အလို၌ အိပ်မက်မက်ခြင်းဟူသည်မှာ လူတို့၏ အကယ်တန္တု မပြုလုပ်နိုင်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ မပြုလုပ်အပ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ချုပ်တည်းထားရသည့် ဆန္ဒများကို အိပ်မက်မက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။
ဖရွိုက်၏ အရေးပါဆုံးသော ရှာဖွေတွေ့ချက်မှာ စိတ်တို့တွင် မသိစိတ်ဟူ၍လည်းရှိသည် ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်၏။
ဖရွိုက်၏ ကာမစ္ဆန္ဒစိတ်ဆိုင်ရာ အယူအဆတို့မှာ စိတ်ပညာရှင်တို့အဖို့ ဝိဝါဒဖြစ်ပွားစေခဲ့သ်။
ဖရွိုက်သည် ကျမ်းအမျိုးမျိုးကို ဂျာမန်ဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တို့ဖြင့် ပြုစုခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စမရောက်မီ နောက်ဆုံးပြုစုသွားသော ကျမ်းမှာ စိတ်ဓာတ်ခွဲနည်း အခြေပြကျမ်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား Category:စိတ်ပညာရှင်များ။
ပိုးမျိုး ၈ဝ။
ပိဋကတ်တော်တို့တွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်။
၁၇၉။
၂၂၇။
၂၅ဝ။
အဘိဓမ္မာဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ ၃၁-တို့၌ရှုပါ။
စွယ်စုံကျော်ထင်အဖြေကျမ်းတွင် ခန္ဓာကိုယ်၌ ပိုးမျိုးရှစ်ဆယ်တို့နေကြပုံနှင့် အမည်များကို ဤသို့ဆိုသည်၊ ဤ၌ ဥပလက္ခဏနည်းမျှသာ ပြသည်၊ တစ်မျိုးမျိုး၌ မျိုးကွဲအဆွယ်အပွား များစွာရှိသေးကြောင်းကိုလည်း သိရာ၏။
စလ, ပိင်္ဂလ, ဤပိုး၂-မျိုးကား ဆံရင်းဦးရေကို မှီနေစားသောက်၏၊ ဥတ္တမ, အန္တောဥတ္တမ, ဤပိုး ၂-မျိုးကားဦးနှောက်၌ လည်းကောင်း၊ နှာရုမုခ, ဒန္တမုခ, မံသတာ, ဤပိုး ၃-မျိုးကား မျက်စိ, နား, နှာခေါင်းတို့၌လည်းကောင်း၊ ကာမုခ, အပ္ပတိဘယ, အပေါလ, ဤပိုး ၃-မျိုးကား လျှာ၌လည်းကောင်း၊ စာရန္တ, စာရုဏ, ပန္နက, ဤပိုး၃-မျိုးကား သွားရင်း၌လည်းကောင်း၊ လေဟ, ဆဝ, ဆဝဠ, ဤပိုး ၃-မျိုးကား ခြေသည်း လက်သည်း,အရေလွှာ, အကြောတို့၌လည်းကောင်း၊ တုလန, ရတ္တ, လောဟိတ, ဤပိုး ၃-မျိုးတို့ကား အသားစိုင်အကြောစိုင်တို့၌လည်းကောင်း၊ ဝေရမ္ဘ, မဟာဝေရမ္ဘ, ဤပိုး ၂-မျိုးကား လည်ချောင်း၌လည်းကောင်း၊ တုလန,ရတ္တာ, လောဟိတာ, ဤပိုး ၃-မျိုးကား ရိုးတွင်းခြင်ဆီ၌လည်းကောင်း၊ ဝတာ, ဝဂ္ဂုဝတာ, ဤပိုး ၂-မျိုးကား အညှို့၌လည်းကောင်း၊ ဒန္တ, မဟာဒန္တ, ရောဟိတ, မဟာရောဟိတ, ဤပိုး ၄-မျိုးကားဟဒယဝတ္ထုခေါ် နှလုံးသား၌လည်းကောင်း၊ ဝရုဏ, တဏှ, သီဝလ, မဟာသီဝလ, ဤပိုး ၄-မျိုးကားအသည်း၌လည်းကောင်း၊ အဋ္ဌိဝိဓ, အဒဠှသဒ္ဒ, အဋ္ဌိသီဝလ, အဋ္ဌိသင်္ဂါ, မုဉ္စ, မုဉ္စသီဝရ, ဤပိုး ၆-မျိုးကားအဖျဉ်း သရက်ရွက်၌လည်းကောင်း၊ သေတ, လောဟိတ, ကာလ, ကာလသီရ, စူကာ, မဟာစူကာ, ဤပိုး၆-မျိုးကား ကုလားအုပ် , ဆောင်ထပ်ခေါ်အဆုတ်၌လည်းကောင်း၊ စူရန္တ, မဟာစူရန္တ, သိပ္ပ, မဟာသိပ္ပ,အန္တဝရ, ပက္ကာဝရ, ဤပိုး ၆-မျိုးကား အူတွင်း၌လည်းကောင်း၊ လဇ္ဈုဝ, မဟာလဇ္ဈုဝ, ဩဇဝ, သိဉ္ဇိဝ,ဤပိုး ၄-မျိုးကား အစာသစ်, အစာဟောင်းအိမ်တို့၌လည်းကောင်း၊ နိလ, ပိတ, ဥဠာ, ဒါနဝါ, အသမုခ,ဝဟန, ဗဟိဒ္ဓ, ဟနဝ, မုဉ္စိဒါခ, ဝိသာလ ဟလမုခီ, ဤပိုး ၁ဝ-မျိုးကား သည်းခြေ, သလိပ်,ပြည်, သွေး, ချွေး, အဆီခဲ, မျက်ရည်တို့၌လည်းကောင်း၊ အတိမုခ, ဇာလာမုခ, ဤပိုး ၂-မျိုးကားနှလုံးသွေး၌လည်းကောင်း၊ ကရ, ကရန္ဒ, ကရဏိယ, ကံဟက, ဟက္ကက, ဤပိုး ၅-မျိုးကားကိုယ်၏အရှေ့ပိုင်းလည်းကောင်း၊ လောဟမုခ, မဟာလောဟမုခ, အာလာလောဟမုခ,မဟာအာလာလောဟမုခ, နှာရု, ဤပိုး ၅-မျိုးကား ကိုယ်၏အနောက်ပိုင်း၌လည်းကောင်း၊ စဏ္ဍ, စဏ္ဍသီရ,ဝှေဇိဏှ, ဇိဏှသီဝရ, ပုထုလ, ဤပိုး ၅-မျိုးကား အောက်ပိုင်း ကိုယ်၌လည်းကောင်း၊ မှီတင်း စားသောက်လျက်ရှိကြကုန်၏။
ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ရေးသားသော သုတေသန သရုပ်ပြအဘိဓာန်ကျမ်း ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ။
A small fabric shop in canal town Mukalla, Yemen အထည်အလိပ်ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ ကိုယ် ခန္ဓာကို ဖုံးလွှမ်းရန် အဝတ်အစားနှင့် လူ့အသုံးအဆောင် အိပ်ရာခမ်းနားများ၊ ချုပ်လုပ်ရသော ပစ္စည်းဖြစ်လေသည်။
ယဉ်ကျေးမှုရောင်ခြည်သန်းစ ရှေးအခါကပင် လူများသည် မိမိ တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖုံးလွှမ်းရန် အသိဉာာဏ်ရရှိကြ၍ မြက်ပင်၊ နွယ်ပင်၊ လျှော်မျှင်များဖြင့် အဝတ်တန်ဆာ ရက်လုပ်ကာ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြလေသည်။
ယခုခေတ်တိုင်အောင်လည်း အထည် အလိပ်ဟူသည်မှာ ရက်လုပ်၍ အသုံးပြုရသော ပစ္စည်းများ ဖြစ် ကြသည်။
ယခုခေတ်တွင် အထည်အလိပ် ရက်လုပ်ရန် အသုံးပြုကြ သော ပစ္စည်းများမှာ ပိုး၊ ဝါဂွမ်း၊ ဂုံလျှော်တို့မှ ပြုလုပ်ရရှိသော ခြည်မျှင်နှင့် သိုးမွေး၊ ကုလားအုတ်မွေး စသည် သားမွေးများ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့ကို အထည်ရက်လုပ်၍ ရနိုင်စေရန် အမျှင်များဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရလေသည်။
အထည်အလိပ် ရက် လုပ်ပုံမှာ ရက်ကန်းစင်ပေါ်တွင် ဖြန့်တန်းထားသည့် တိုင်ချည် ဟုခေါ်သော ခြည်မျှင်များကြားထဲသို့ ဖောက်ခြည်ဟု ခေါ်သော ခြည်မျှင်များများကို ထိုးသွင်း ရက်လုပ်ကြရလေသည်။
ထိုသို့ အတိုင်အဖောက်များနှင့် ရက်လုပ်ခြင်းမှာ ရှေးရှေးက လူတို့ သည် နွယ်ပင်မြက်ပင်များကို ရက်လုပ်သည့်နည်းနှင့် အခြေခံ အားဖြင့် တူညီလေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် တီထွင်လာကြ၍ ဒေသအလိုက် ကောင်းနိုးရာရာများကို အဆန်းတကြယ် ထည့်သွင်း ရက်လုပ် ကြလေသည်။
အချို့ အထည်အလိပ်များမှာ ရက်လုပ်ပုံကို လိုက်၍ အမျိုးအစား ကွဲဲပြားလေသည်။
အထည်အလိပ်များကို ရက်လုပ်ကြပြီးနောက် ရက်လုပ်သည့် ဒေသကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးကြလေသည်။
ကျွနု်ပ်တို့ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော ဘန်ကောက်၊ ဇင်းမယ်စသည့် ပိုး ထည်မျိုးများမှာ ယင်းတို့ကို စတင် ရက်လုပ်ရာဒေသ၏အမည် ကို အစွဲပြု၍ခေါ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အနောက်တိုင်းတွင် ဒမတ်အမည်ရှိသော အထည်မျိုးမှာလည်း ဤကဲ့သို့ပင် အရပ် ဒေသကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သောအထည်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဒမတ် အထည်မျိုးမှာ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဒမတ်စကပ်မြို့တွင် စတင် ရပ်လုပ်သော ဖဲထည်များ ဖြစ်လေသည်။
ထိုဖဲထည်များ၏ အထည်သားများတွင် ပန်းပွင့်၊ ပန်းနွယ်၊ ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန် ရုပ်များနှင့် ရှုမျှော်ခင်းပုံများကို ထည့်သွင်း ရက်လုပ်လုပ်ထား သည်။
နောက်ခေတ်များတွင် စားပွဲ၊ ကုလားထိုင် စသည် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ကို ဖုံးလွှမ်းရန် ထိုသို့ အဆင်အပွင့် ဖော်ကာ ရက်လုပ်သည့် အထည်မျိုးမှန်သမျှကို ဒမတ်ဟူ၍ပင် ခေါ်လေသည်။
ဗရိုကိတ်ခေါ် အထည်မျိုးတွင်ကား ဖောင်းကြွ၍ လှပသော ပန်းပေါက်ပန်းပွင့်ပုံများပေါ်အောင် ရက်လုပ်ထားလေ သည်။
ထိုသို့ အဆင်အပွင့်များ ထည့်သွင်းရက်လုပ်ရာတွင် တစ်ခါတစ်ရံ ရွှေခြည် ငွေခြည်မျှင်များကိုပါ ထည့်သွင်း ရက် လုပ်ထားကြသည်။
လင်နင်ခေါ် ပိတ်ချောမျိုးမှာကား ပိုက်ဆံပင်နှင့် ခပ်ဆင် ဆင်တူသည့် ဘီသွာလျှော်ပင်မျိုးမှ ရရှိသော အမျှင်များဖြင့် ရက်လုပ်ရသော အထည်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဘီသွာလျှော်ပင်မှ အမျှင်များမှာ ပိုးမျှင်ကလေးများသဖွယ် အလွန်သေးငယ်၍ ထိုအမျှင်များဖြင့် ရက်လုပ်ရရှိသော ပိတ်ချောမှာလည်း ပိုးသားတမျှ နူးညံ့၍ အဖိုး တန်လေသည်။
လင်နင်ထည် အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် မျက်နှာသုတ်ပဝါစသော အထည်ကြမ်း မျိုးလည်း ရှိပေသည်။
( လင်နင်ပိတ်။
) ကင်းဗရစ် ခေါ် ပိတ်ချောထည်မျိုးမှာ နူးညံ့ဖြူဖွေးသော လင်နင်အထည်ချော တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။
သရက်ထည်ဟုခေါ်သော ပွင့်ရိုက်ခြည်ထည်များမှာ ဝါဂွမ်း ခြည်မျှင်များဖြင့် ရက်လုပ်ထားလေသည်။
သရက်ထည်များသည် အစပထမတွင် အဖြူသက်သက် ခြည်ထည်မျိုးများသာ ဖြစ် သော်လည်း နောင်တွင် အရောင်အသွေး အမျိုးမျိုးဖြင့် အဆင် အပွင့်များ ရိုက်ပေးကြသည်။
အဆင်များပေါ်စတွင် အဆင်ဖော် ထားသော ဘလောက်တုံးများဖြင့် အထည်အသားပေါ်တွင် လက်ဖြင့် လိုက်၍ ဖိနှိပ်ပြီးလျှင် အဆင်ရိုက်ရသည်။
နောက် ပိုး၊ ဖဲ၊ သိုးမွေးထည်များကိုလည်း သရက်ထည်များကဲ့သို့ ပွင့်ရိုက် အထည်များ ပြုလုပ်ကြလေသည်။
အထည်အလိပ်များကို ရှေးအခါက လက်ဖြင့်ရက်လုပ်ကြ၏။
သိပ္ပံပညာ တိုးတက်လာ၍ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ထွန်းကား လာသောအခါ အထည်အလိပ်တို့ကို စက်ဖြင့် ရက်လုပ်ကြ၏။
အထူးသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီး များ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အစရှိသော အရှေ့ တိုင်း နိုင်ငံများတွင်ကား လက်ရက်ကန်းဖြင့် အထည်အလိပ် များကို ရက်လုပ်ကြတုန်းပင် ရှိသေးသည်။
လက်ရက်ထည်များ မှာ သေသပ်ခိုင်ခံ့လှသော်လည်း စက်ဖြင့် ရက်လုပ်သောအထည် များမှာ အချိန်ကုန်စရိတ် နည်း၍ အဖိုးပေါပေါနှင့် ရောင်းချနိုင် သဖြင့် အသုံးများလေသည်။
ရက်လုပ်ပုံတို့၏ အခြေခံသဘော ကို ယူ၍ တိုးတက်ကောင်းမွန် တီထွင်ထားခြင်းသာ ဖြစ်လေ သည်။
ယခုခေတ်တွင် လက်ရက်ထည် လုပ်ငန်းများသည် တစ်နေ့တစ်ခြား နည်းပါးသွားလေပြီ။
တိုးတက်နေသော သိပ္ပံပညာသည် အထည်များ ရက်လုပ်ပုံ၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသကဲ့သို့ အထည်ရက် လုပ်ရမည့် ပစ္စည်းများကိုလည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေး၍ အစား ထိုးပေးလေသည်။
သိပ္ပံ ပညာ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့် ပိုးထည် များကို အစားထိုးရန် ပိုးတုအထည်များ ရက်လုပ်နိုင်လေသည်။
ပိုးတု အထည်များကို ရေယွန်ဟုခေါ်၍ သစ်သားကို အမှုန့် ဖြစ်အောင်ပြုပြီးလျှင် ပိုးတုချည်မျှင်များအဖြစ်သို့ရောက်အောင် သိပ္ပံနည်းဖြင့် စီမံထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဝါစေ့အခွံများကို လည်း ရေယွန်ပိုးတုများ ရက်လုပ်နိုင်မည့် ပိုးတုခြည်မျှင်များ ဖြစ်အောင် သိပ္ပံပညာက ဖန်တီးပေးလေသည်။
( ရေယွန်။
) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပေါ်လာ၍ အလွန်လူကြိုက်များ သော နိုင်လွန်ခေါ် ပိုးတုအထည်များမှာလည်း သိပ္ပံပညာက ဖန်တီး ထုတ်လိုက်သော အထည်များဖြစ်သည်။
နိုင်လွန်ပိုး ထည်များမှာ ကျောက်မီးသွေး၊ ရေ၊ လေ၊ ဓာတ်ဆီငွေ့တို့မှ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် စီမံလုပ်ကိုင်ထားသော ပိုးထည်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
( နိုင်လွန်။
) ပိုးတုများကဲ့သို့ပင် သိုးမွေးတုများကိုလည်း သိပ္ပံပညာဖြင့် လုပ်ကိုင် ဖြစ်မြောက်လေသည်။
အီတလီနိုင်ငံမှ ဓာတုဗေဒပါရဂူများသည် နွားနို့မှ သိုးမွေးတု ဖြစ်အောင် တီထွင်လုပ်ကိုင်၍ ထိုသိုးမွေးတုများကို လာနီတော ဟု အမည်ပေးလေသည်။
သိုးမွေးထည်များမှာကား သိုး၏ အမွေးများသာမက သားမွေး ကုလားအုတ်မွေးဖြင့်လည်း ပြုလုပ် ရရှိလေသည်။
ရှံထည်များမှာလည်း သိုးမွေးဖြင့် ပြုလုပ်ထား သော အထည်များ ဖြစ်လေသည်။
သိုးမွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော သိုးမွေးထည်များအပြင် သိုးမွေး၊ သားမွေး စသည့် တိရစ္ဆာန်မွေးများဖြင့် ပြုလုပ်ရသော ကြိတ် သက္ကလတ်ထည်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
ကြိတ်သက္ကလတ် ထည်များမှာ ရက်လုပ်သော အထည်မျိုး မဟုတ်ပေ။
သိုးမွေး များမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ငြိတွယ်နေတတ်သော သဘောရှိလေရာ ထိုအမွေးများကို ဖြန့်ချပြီးလျှင် အလွှာအလွှာမျာကို ထပ်ပေးရ သည်။
အလွှာအတော်ထူသောအခါ ဒလိမ့်တုံးများဖြင့် လှိမ့်ချ ခြင်းဖြင့် သက္ကလတ်အလွှာများကို ရရှိလေသည်။
သက္ကလတ် များကို ဤနည်းဖြင့် ရှေးကပင် ပြုလုပ်၍ သုံးခဲ့ကြလေသည်။
( ကြိတ်သက္ကလတ်။
) အထည်အလိပ် အမျိုးမျိုးတွင် ရက်လုပ်ရသည့် အထည်မျိုး မဟုတ်သော အထည်အလိပ်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
ပုံစံ အားဖြင့် ခြေအိတ်၊ လက်အိတ်၊၊ အတွင်းခံအဝတ်အထည် စသည်တို့မှာ ရက်လုပ်ရသော အထည် မဟုတ်ချေ။
ယင်းတို့မှာ လက်ဖြင့် နှစ်ချောင်းထိုး ထိုးသကဲ့သို့ ခြည်မျှင်တစ်ချောင်း တည်းဖြင့် ကွင်းဆက်ကလေးများ ပြုလုပ်ကာ လုပ်ကိုင်ရသော အထည်မျိုးဖြစ်သဖြင့် ဆွဲကား၍ ရလေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အထည်မျိုး ပြုလုပ်နည်းကို တွေ့ရှိသည်မှာ နှစ်ပေါင်းသုံးလေး ရာမျှသာ ကြာပေသေးသည်။
ကတ္တီပါခေါ်သော အထည်မျိုးမှာကား ရက်လုပ်ရသည့် အထည်မျိုးဖြစ်သော်လည်း ရက်လုပ်နည်းမှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်လေသည်။
ကတ္တီပါထည်များမှာ များသောအားဖြင့် ပိုး၊ သိုးမွေးတို့ဖြင့် ရက်လုပ်ရ၍ များစွာအဖိုးတန်လှပေသည်။
သို့ရာတွင် နှစ်ပေါင်း မကြာမီခန့်က ဈေးချိုသော ခြည် ကတ္တီပါများလည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ကတ္တီပါအသားမှာ အလှဘက်တွင် ညီညာနူးညံ့သော အမွေးကလေးများ ရှိလေ သည်။
ထိုသို့ အမွေးပွကလေးများဖြစ်အောင် အတိုင်အဖောက် ရက်လုပ်သွားစဉ် ကွင်းကလေးများဖြစ်အောင် အတိုင်ပင် အဖောက်ပင်များကြားတွင် ထည့်သွင်းရက်လုပ်သွားရလေသည်။
မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ကွင်းကလေးများဖြင့် ပြည့်ကျပ်လာသော အခါမှ ညီညာစွာ ဖြတ်ပစ်သဖြင့် ကတ္တီပါထည်မှာ အမွေး ထောင်ထောင်ကလေးများနှင့် ဖြစ်လာလေသည်။
လူများသည် အဝတ်အစား ဝတ်စားဆင်ယင်ရမှန်း သိသည့် ခေတ်မှ စ၍ အဝတ်အစားများကို တစ်ခေတ်နှင့် တစ်ခေတ် မတူအောင် အမျိုးမျိုး အဆန်းတကြယ်ထွင်ကာ ဝတ်စား ဆင်ယင်လာခဲ့ကြသည်။
အထည်အလိပ်များကိုလည်း အမျိုးမျိုး ဆန်းပြားအောင် ပြုပြင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ တစ်နေ့တစ်ခြား အထည် အလိပ် အမျိုးအစားများ တိုးတက်များပြား ဆန်းကြယ်လာ လေသည်။
ယနေ့သော်ကား အထည်အလိပ်များကို ဝတ်စား ဆင်ယင်မှုအတွက်သာ အသုံးပြုသည်မဟုတ်ဘဲ အိပ်ရာခမ်းနား နေအိမ်စသည်တို့ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုတို့အတွက်ပါ အသုံးချကြ လေသည်။
သို့ဖြစ်၍ အထည်အလိပ်များမှာ အိမ်ထောင်စုတစ်ခု တွင် အလွန်လိုအပ်၍ မသုံးမဖြစ်သော ပစ္စည်းများ ဖြစ်ပေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:လူသုံးကုန် Category:အထည်အလိပ်များ။
thumb|အန်းဒရိယ ဗီဆေးလိယပ် ဘယ်လ်ဂျီယမ်လူမျိုး ခန္ဓာဗေဒပညာရှင် အန်းဒရိယ ဗီဆေး လိယပ်(ခရစ် ၁၅၁၄-၁၅၆၄)သည် ယခုခေတ် ခန္ဓာဗေဒ ပညာရေးစံနစ်ကို စတင် တီထွင်သူ ဖြစ်သည်။
ဗီဆေးလိယပ်ကို ၁၅၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ဘရပ်ဆဲလ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
လူးဗန်း၊ ကိုလုန်း၊ မွန့်ပဲလီးယေးနှင့် ပါရီမြို့များတွင် ပညာသင်ယူရာ ရူပဗေဒနှင့် ခန္ဓာဗေဒ ပညာရပ်တို့၌ ထူးချွန်သဖြင့် ကျော်ကြား သည်။
ပါရစ်မြို့တွင် ဆီလဗိယပ်၊ ယိုဟန်းနက်ဂွန်တာ စသော ဆေး ပညာရှင်ကြီးများထံ၌ ဆေးပညာကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်း သင် ယူပြီးနောက် လူးဗန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။
ထိုနောက် ဂျာမန်ဧကရာဇ်၏ တပ်မတော်၌ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းရင်း အီတလီနိုင်ငံ ဗင်းနစ်မြို့သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။
ဗင်းနစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဝင်ရောက်၍ ဆေးပညာကို ဆက်လက်သင်ယူ ရာ ၁၅၃၇ ခုနှစ်တွင် အမ်ဒီခေါ် ဆေးပညာဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူး ရရှိသည်။
၁၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗီဆေးလိယပ်သည် ခန္ဓာဗေဒပညာဆိုင်ရာ ဇယား ၆ ခုကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်။
၁၅၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါဗီယာတက္ကသိုလ်၌ ခန္ဓာဗေဒပညာ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် ဗလုံးညားတက္ကသိုလ်၌လည်းကောင်း၊ မကြာမီ ပီဆာတက္ကသိုလ် ၌လည်းကောင်း ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဗီဆေး လိယပ်သည် တက္ကသိုလ်တွင် စာပေပို့ချစဉ် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွဲစိတ်ပြသ၍ လက်တွေ့သင်ကြားပြသသော စံနစ်ကို စတင် တီထွင်သည်။
၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် သူ၏အထင်ရှားဆုံးလက်ရာ ဖြစ်သည့် ဒီကော်ပိုရစ် ဟျူမင်နီဖဲဗရစ်ကာခေါ် အနာတမီ ပညာဆိုင်ရာကျမ်းကြီးကို ရေးသားထုတ်ဝေရာ ပညာရှင် အပေါင်းတို့က ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဥဒါန်းမကြေနိုင်သော ကျမ်းကြီးအဖြစ် ချီးကျူးအသိအမှတ်ပြုကြရလေသည်။
ယခင်က တိရစ္ဆာန်ခန္ဓာကိုယ်များကို ခွဲစိတ်ရာမှ ရရှိသော ဗဟုသုတများ ဖြင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်း မှတ်ချက်ချနေသည့် ခန္ဓာဗေဒပညာရှင် ဂလင်းစသည်တို့၏ ယူဆချက်များ မှားယွင်းပုံကို ထုတ်ဖော်ရေးသားရာ ရေးသားသူ ဗီဆေးလိယပ်၏ ဂုဏ်သတင်း ကြီးမြင့်လာသလောက် အတိုက်အခံနှင့် ကန့်ကွက်သူ အတော်များများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသည်။