kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤဆိုရိုးစကားသည် စစ်ရေးဗျူဟာနှင့် သက်ဆိုင်သော အယူအဆတစ်ခုကို ဖော်ပြသည်။
ခံစစ်အနေအထားတွင် တပ်ဖြန့်ထားခြင်း၊ မြေပြင်အနေအထားကို အသုံးချခြင်း စသည့် အားသာချက်များရှိသောကြောင့် တိုက်စစ်ဘက်မှ အင်အားများစွာ အသုံးပြုရသော်လည်း ခံစစ်ကို အလွယ်တကူ မထိုးဖောက်နိုင်ပါ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စစ်ရေးတွင် ခံစစ်၏ အရေးပါမှုကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
မြို့စီး တစ်ရာ၊ မြို့လာ တစ်ထောင် မြို့စီး တစ်ရာ၊ မြို့လာ တစ်ထောင် ဆိုသော ဆိုရိုးစကားသည်လည်း စစ်ခံ တစ်ရာ၊ စစ်လာ တစ်ထောင် နှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး မြို့ကို ခံစစ်အနေအထားဖြင့် ကာကွယ်သော အင်အားတစ်ရာသည် မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် ချီတက်လာသော အင်အားတစ်ထောင်နှင့် ညီမျှသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ စစ်ခံ တစ်ရာ၊ စစ်လာ တစ်ထောင် ဟူသကဲ့သို့ မိမိတို့ဂဠုန်တပ်သားများမှာ လာသမျှ အစိုးရစစ်တပ်ကို ရှေ့သို့ ထွက်၍ တိုးမတက်လာနိုင်အောင်ခုခံ တိုက်ခိုက်နိုင်သော်လည်း…၊ [၁၂၉၇] ကျိုးဆောင်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကို‌ ရေတွက်ရရှိသော မဲများနှင့် အတူ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ရက် (တနင်္လာနေ့)က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ရလဒ်များကို ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက် (ကြာသပတေးနေ့) တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ရက်တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည့် သမ္မတ ပရာနတ်မူခါဂျီးသည် ကျန်းမာရေးစိုးရိမ်မှုများကြောင့် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
စိတ္ထေန နိယျတေ လောကော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ္တေန နိယျတေ လောကော ဆိုသည်မှာ စိတ်သည် လောကကို ဆွဲဆောင်သည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးသည် မိမိတို့၏ စိတ်ဆန္ဒ၊ စိတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုနောက်သို့ လိုက်ပါကြရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်၏ အရေးပါမှုနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူသားတို့၏ အပြုအမူ၊ အကျင့်အကြံ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် စိတ်၏ စေ့ဆော်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
စိတ်သည် ကောင်းသောဘက်သို့လည်း ဆွဲဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ မကောင်းသောဘက်သို့လည်း ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မိမိ၏ စိတ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်နှင့် ကောင်းသော စိတ်ထားကို မွေးမြူရန် အရေးကြီးသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်၏ တန်ခိုးနှင့် သက်ရောက်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး စိတ်ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ပါဠိအနက် စိတ္တေန နိယျတေ လောကော ၏ ပါဠိအနက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
စိတ္တေန (Cittena) - စိတ်ဖြင့် နိယျတေ (Nīyate) - ဆောင်ယူခြင်းခံရသည်၊ လမ်းညွှန်ခြင်းခံရသည် လောကော (Loko) - လောက ကိုးကားချက်များ စိတ္တေန နိယျတေ လောကောဆိုတဲ့ သဘောအတိုင်း စိတ်ထက် ဆန်းကြယ်တာ ဒီလောကမှာ မရှိတော့ဘူး၊ [၁၃၁၅] မြဝတီ၊ ၁၊ ၄။
စိတ္တေန နိယျတေ လောကော စိတ်သည် တစ်လောကလုံးကို လိုရာပါအောင် ဆောင်ကြဉ်းသည်ဆိုတာကလည်း စိတ်ရဲ့တန်ခိုးသတ္တိကို ဖော်ပြတဲ့စာပဲ။
[၁၃၃၉] လူရည်။
စိတ် တစ်ခုယုတ် ကိုးဆယ်၊ အကျယ် တစ်ရာနှစ်ဆယ့်တစ် သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဘိဓမ္မာတွင် အသုံးပြုသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
မြန်မာဆိုရိုးစကား အဖြစ်လည်း မှတ်ယူနိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ် တစ်ခုယုတ် ကိုးဆယ်၊ အကျယ် တစ်ရာနှစ်ဆယ့်တစ် ဆိုသည်မှာ စိတ်၏ အမျိုးအစားများကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ၈၉ ပါး (သို့မဟုတ် ၉၀ ပြည့်ရန် တစ်ခုလျော့သောကြောင့် တစ်ခုယုတ် ကိုးဆယ်ဟု ဆိုသည်) နှင့် အကျယ်အားဖြင့် ၁၂၁ ပါး ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
အဘိဓမ္မာအရ စိတ်သည် အာရုံကို သိခြင်းဟူသော လက္ခဏာ တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသော်လည်း အာရုံ၏ အမျိုးအစား၊ ဖြစ်ပေါ်ပုံ အခြေအနေ၊ စိတ်နှင့် ယှဉ်တွဲသော စေတသိက်များ စသည်တို့အပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်သည်။
ထိုကွဲပြားမှုများကို အခြေခံ၍ စိတ်ကို အကျဉ်းအားဖြင့် ၈၉ ပါး၊ အကျယ်အားဖြင့် ၁၂၁ ပါး ခွဲခြားထားခြင်းဖြစ်သည်။
အကျဉ်း (၈၉ ပါး): ကာမစိတ် ၅၄ ပါး၊ ရူပစိတ် ၁၅ ပါး၊ အရူပစိတ် ၁၂ ပါး၊ လောကုတ္တရာစိတ် ၈ ပါး စုစုပေါင်း ၈၉ ပါး ဖြစ်သည်။
အချို့အဋ္ဌကထာများတွင် ဝိပါက်အဟိတ်စိတ် ၁၅ ပါးတွင် ဒွိပဉ္စဝိညာဉ် ၁၀ ပါးကို ပယ်၍ ၇၉ ပါးဟု ဆိုသည်။
ထိုအခါ ၉၀ ပြည့်ရန် တစ်ပါးလျော့သောကြောင့် တစ်ခုယုတ် ကိုးဆယ်ဟု ခေါ်သည်။
အကျယ် (၁၂၁ ပါး): လောကုတ္တရာစိတ် ၈ ပါးကို မဂ်စိတ် ၄ ပါး၊ ဖိုလ်စိတ် ၄ ပါးဟု အကျယ်ခွဲခြားလိုက်လျှင် ၁၂၁ ပါး ဖြစ်လာသည်။
ဤအသုံးအနှုန်းသည် စိတ်၏ သဘောတရားကို အသေးစိတ် လေ့လာလိုသူများအတွက် အရေးပါသော အခြေခံအချက်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ အရှင်အနုရုဒ္ဓါသည်… အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူသည်…စိတ် တစ်ခုယုတ် ကိုးဆယ်၊ အကျယ် ၁၂၁-ပါး၊ အပြား စေတသိက် ၅၂- ပါး အပြားတည်း၊ [၁၂၉၆] သင်္ဂြိုဟ်။
၄၄၃။
စိတ်ထားတတ် မြတ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ်ထားတတ် မြတ် ဆိုသည်မှာ စိတ်နေသဘောထားကို ကောင်းမွန်စွာ ထားတတ်ပါက မိမိကိုယ်တိုင်အတွက်သာမက အများအတွက်ပါ ကောင်းကျိုးချမ်းသာများ ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်၏ အရေးပါမှုနှင့် စိတ်ထားကောင်းမွန်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဖော်ပြသည်။
လူတစ်ဦး၏ စိတ်ထားသည် ထိုသူ၏ အပြုအမူ၊ အကျင့်အကြံနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။
စိတ်ထားကောင်းမွန်သူသည် သူတစ်ပါးကို ကူညီဖေးမလိုသော စိတ်၊ သနားကြင်နာသော စိတ်၊ သည်းခံသော စိတ် စသည့် ကောင်းသော စိတ်ထားများ ရှိတတ်သည်။
ထိုသို့သော စိတ်ထားများဖြင့် ပြုမူခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်အတွက် စိတ်၏ ချမ်းသာမှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိစေသည့်အပြင် အခြားသူများအတွက်လည်း အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိစေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကောင်းသော စိတ်ထားကို မွေးမြူခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် အများအကျိုးကို သယ်ပိုးနိုင်ကြောင်း သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်ထားတတ် မြ်တသည်ဆိုတဲ့အတိုင်း ဘယ်လိုပင် ကျပ်သော်လည်း စိတ်ထားတတ်လျှင် မြင့်မြတ်တဲ့ ကုသိုလ်အထုပ်ကို ပြုလုပ် ဆည်းပူးနိုင်တယ်။
စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
စိတ်ပျို ကိုယ်နု နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ ဆိုသည်မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပင်ပန်းမှု၊ စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ခံစားရပါက ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း အင်အားဆုတ်ယုတ်လာပြီး ပိန်ချုံးလာတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
စိတ်ဖိစီးမှုများသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဟော်မုန်းစနစ်၊ အာရုံကြောစနစ်နှင့် ခုခံအားစနစ်များကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ထိုသို့ ထိခိုက်ခြင်းကြောင့် အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အင်အားနည်းခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခန္ဓာကိုယ် ပိန်ချုံးလာနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်သင့်ကြောင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုများကို စီမံခန့်ခွဲသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
စိတ်ပျို ကိုယ်နု နှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဆိုရိုးစကားမှာ စိတ်ပျို ကိုယ်နု ဖြစ်သည်။
စိတ်ပျို ကိုယ်နု ဆိုသည်မှာ စိတ်ချမ်းသာပျော်ရွှင်နေပါက ခန္ဓာကိုယ်လည်း ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး နုပျိုနေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားနှစ်ခုသည် စိတ်၏ အခြေအနေသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြေအနေကို မည်မျှ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်ထောင်းလျှင် ကိုယ်ကြေသည်ဟူသော စကားအတိုင်း မောင်ဘလွင်၏ အတွင်းသန္တာန် လောင်လျက်တည်သော မီး၏အဟုန်သည် အပကိုယ်ကာယ ကိုပင် အရှိန်လွှမ်းအုပ်လာသဖြင့် ခမျာမှာ အစားအသောက် ပျက်ပြီးလျှင် အနည်းငယ် ပိန်ချုံး၍၊ [၁၂၈၀] ဘလွင်။
စိတ် ထောင်း၍ ကိုယ်ကြေ၊ ကိုယ်နေကလည်း မကောင်း၊ စားမကောင်း အိပ်မပျော်သဖြင့် မြဒင်မှာ တစ်စတစ်စ အင်အားဆုတ်ယုတ် ရုပ်အဆင်း မှေးမှိန်ပြီးလျှင်…၊ [၁၂၉၆-ခန့်] မောင့်တွက်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် စိတ်ပျို ကိုယ်နု ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
စိတ်ပျို ကိုယ်နု သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ်ပျို ကိုယ်နု ဆိုသည်မှာ စိတ်နှလုံးသည် ရွှင်လန်းတက်ကြွပြီး ပျော်ရွှင်နေပါက ခန္ဓာကိုယ်သည်လည်း ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး နုပျိုသောအသွင်ကို ဆောင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
စိတ်ချမ်းသာခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုကင်းခြင်း၊ အကောင်းမြင်စိတ်ရှိခြင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုသည်။
စိတ်ကောင်းလျှင် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ကောင်းမွန်စွာ လည်ပတ်နိုင်ပြီး ခုခံအားစနစ်လည်း ကောင်းမွန်သည်။
ထို့ကြောင့် နုပျိုသော အသွင်အပြင်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာရေးကိုလည်း ကောင်းမွန်စေနိုင်ကြောင်း သွန်သင်ထားသည်။
စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက် စိတ်ပျို ကိုယ်နု နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဆိုရိုးစကားမှာ စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ ဖြစ်သည်။
စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ ဆိုသည်မှာ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေပြီး အိုမင်းရင့်ရော်စေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားနှစ်ခုသည် စိတ်အခြေအနေသည် ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် မည်မျှ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်နှလုံး၏ ရွှင်ပြုံးလတ်ဆတ်ခြင်းမှာ ရုပ်ကို နုပျိုလှပစေနိုင်သဖြင့် အာယုဝနဆေးကို စားရသည်နှင့်မခြား ဖြစ်လေသည်။
စိတ်ပျိုကိုယ်နုဆိုသော စကားမှာလည်း ဤအကြောင်းကို ရည်ရွယ်၍ ဆိုသောစကား ဖြစ်လေရာ…၊ [၁၃၀၁] ကြီးပွားရေး၊ ၇၊ ၁၁။
စိတ်ပျော်ရွှင်မှုကြောင့် စိတ် ပျိုလျှင် ကိုယ်နုဆိုသည့်အတိုင်း အသားအရေ တွေလည်း နုပျိုလာတတ်၏။
[၁၃၂၈] စိတ်အရသာ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် စိတ်ထောင်း ကိုယ်ကြေ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
စိတ်ရှိ ကန့်ပလူ၊ စိတ်မရှိ ကြက်သွန်ဖြူ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
လိုလျှင် ကန့်ပလူ၊ မလိုလျှင် ကြက်သွန်ဖြူ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ်ရှိ ကန့်ပလူ၊ စိတ်မရှိ ကြက်သွန်ဖြူ ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် မိမိစိတ်အကြိုက်တွေ့၍ ချစ်ခင်နှစ်သက်သော အမျိုးသားကို မွှေးကြိုင်သော ကန့်ပလူဥကို ပေး၍ ချစ်ခင်မှုကို ဖော်ပြပြီး စိတ်မကြိုက် မနှစ်သက်သော အမျိုးသားကိုမူ နံစော်သော ကြက်သွန်ဖြူဥကို ပေး၍ မလိုလားမှုကို ဖော်ပြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ချစ်ခင်နှစ်သက်မှုနှင့် မုန်းတီးမှုတို့ကို အရာဝတ္ထုများဖြင့် ခိုင်းနှိုင်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ကန့်ပလူ၏ မွှေးကြိုင်သောအနံ့သည် နှစ်သက်မှုကို ကိုယ်စားပြုပြီး ကြက်သွန်ဖြူ၏ နံစော်သောအနံ့သည် မနှစ်သက်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ခံစားချက်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသော ရှေးခေတ် အသုံးအနှုန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အခြားအသုံးအနှုန်း လိုလျှင် ကန့်ပလူ၊ မလိုလျှင် ကြက်သွန်ဖြူ ဟူ၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဤအသုံးအနှုန်းသည် အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး ပိုမိုတိုတောင်း၍ လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်ရှိ ကန့်ပလူ၊ စိတ်မရှိ ကြက်သွန်ဖြူ၊ [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်း။
နှစ်သက်သဘောကျသော အမျိုးသား ဖြစ်ပါက ကန့်ပလူဥနှင့် ကျောက်ပြင်ကို ထုတ်ပေး၏။
လူးကြ၊ လိမ်းကြ၏။
ထိုသည်ပင် နှစ်သက်ကြောင်း သိအပ်၏။
လိုလျှင် ကန့်ပလူ၊ မလိုလျှင် ကြက်သွန်ဖြူ ဟူ၍လည်း အနံ့နှင့် ပတ်သက်၍ ဆိုရိုးစကားဆိုရိုး ရှိကြ၏။
[၁၃၁၇] ပုံပြဆေး၊ ပ။
စိတ်သာ ရှင်စော ဘုရားဟော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် စိတ်သာ ရှင်စော ဘုရားဟော ဆိုသည်မှာ အရာရာတွင် စိတ်သည် အဓိကအကျဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ စိတ်၏ စေတနာ၊ ရည်ရွယ်ချက်သည် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်ကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြေခံအယူအဆတစ်ခုဖြစ်သော စိတ်၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကံ၏ အကျိုးပေးမှုသည် ပြုလုပ်သောအမှု၏ နောက်ကွယ်ရှိ စိတ်စေတနာပေါ်တွင် မူတည်သည်။
စေတနာကောင်းဖြင့် ပြုလုပ်သောအမှုသည် ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေပြီး စေတနာမကောင်းဖြင့် ပြုလုပ်သောအမှုသည် မကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေသည်။
အမှု၏ ရလဒ်ထက် စိတ်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် အဓိကဖြစ်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက အလေးအနက်ထား ဖော်ပြသည်။
စက္ခုပါလမထေရ်ဝတ္ထု ပေးထားသော ကိုးကားချက်တွင် စက္ခုပါလမထေရ်၏ ဖြစ်ရပ်ကို ဖော်ပြထားသည်။
ထိုဖြစ်ရပ်သည် စိတ်သာ ရှင်စော ဘုရားဟော ဆိုသော အယူအဆကို ထင်ရှားစေသည်။
စက္ခုပါလမထေရ်သည် မျက်စိအလင်းမရသော ရဟန္တာတစ်ပါးဖြစ်သည်။
စင်္ကြံလျှောက်စဉ် ပိုးကောင်များကို သတ်မိသော်လည်း သတ်လိုသော စေတနာမရှိသောကြောင့် အပြစ်မရှိကြောင်း မြတ်စွာဘုရားက ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဤသည်က စိတ်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် အဓိကဖြစ်ကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်သာ ရှင်စော ဘုရားဟော ဆိုတဲ့အတိုင်း ဒါနအရာမှာ စေတနာ လိုရင်းပါပဲ။
စေတနာရှိခဲ့ပါလျှင် လှူစရာတွေ မရှားလှပါဘူး။
အချို့အချို့ သူဌေးကြီး များမှာ လှူဖွယ်ဝတ္ထုတွေ တောင်လိုပုံ၍ အစုံအလင် ပေါများသော်လည်း စေတနာမွဲခြောက်လို့ လှူချင်စိတ် မပေါက်ရှာကြဘူး။
[၁၂၇၈] သာရီ၊ ပ။
ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒ၊ ယမကဝဂ်၊ ၁ - စက္ခုပါလမထေရ်ဝတ္ထု။
ဆောင်းမှာ သားရေ၊ နွေမှာ သစ်ခေါက်၊ မိုးမှာ ဝါးယောင်းခြောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆောင်းမှာ သားရေ၊ နွေမှာ သစ်ခေါက်၊ မိုးမှာ ဝါးယောင်းခြောက် ဆိုသည်မှာ ဓားအိမ် သို့မဟုတ် ဓားရိုးကို ပြုလုပ်ရာတွင် ရာသီဥတုအလိုက် သင့်လျော်သော ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုရကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆောင်းမှာ သားရေ: ဆောင်းရာသီတွင် အေးသော ရာသီဥတုကြောင့် သားရေသည် ကျုံ့သွားတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဓားရိုးကို သားရေဖြင့် ပတ်ပါက တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဖြစ်စေပြီး လုံခြုံမှုပေးနိုင်သည်။
နွေမှာ သစ်ခေါက်: နွေရာသီတွင် ပူသော ရာသီဥတုကြောင့် သစ်ခေါက်သည် ပျော့ပြောင်းလာတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဓားရိုးကို သစ်ခေါက်ဖြင့် ပတ်ပါက လိုက်လျောညီထွေရှိပြီး အသုံးပြုရ အဆင်ပြေစေနိုင်သည်။
မိုးမှာ ဝါးယောင်းခြောက်: မိုးရာသီတွင် စိုစွတ်သော ရာသီဥတုကြောင့် အခြားပစ္စည်းများ ပျော့အိလာနိုင်သည်။
ဝါးယောင်းခြောက်သည် ရေစိုခံနိုင်ပြီး တောင့်တင်းသောကြောင့် ဓားရိုးအတွက် သင့်လျော်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာသီဥတုနှင့် ပစ္စည်းများ၏ သဘာဝကို လေ့လာပြီး အသုံးချခဲ့သော ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အသိပညာကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ ဓားနှင့် ဓားရိုးကို မြဲမြံအောင်(မကျွတ်အောင်) ပြုလုပ်ပေးသော သပ်ကို ပင်းရာတွင် ဆောင်းမှာ သားရေ၊ နွေမှာ သစ်ခေါက်၊ မိုးမှာဝါးယောင်းခြောက် စည်းစနစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
[၁၃၄၂] မြန်မာ့ဓား။
ဆည်တဲ့ ကန်သင်း၊ တည်တဲ့ ဟင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆည်တဲ့ ကန်သင်း၊ တည်တဲ့ ဟင်း ဆိုသည်မှာ ကန်သင်းကို စနစ်တကျ ဆည်ပါက ရေကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ပြီး စိုက်ပျိုးသီးနှံများ အထွက်ကောင်းသကဲ့သို့ ဟင်းကိုလည်း စနစ်တကျ တည်ပါက အရသာရှိသော ဟင်းလျာကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စနစ်တကျ ဂရုတစိုက် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
မည်သည့်အရာကိုမဆို အစီအစဉ်တကျ၊ စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်မှသာ ကောင်းမွန်သော ရလဒ်ကို ရရှိနိုင်သည်ကို ဤဆိုရိုးစကားက သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ဆည်တဲ့ ကန်သင်း: ကန်သင်းကို သေချာစွာ မဆည်ပါက ရေများ ယိုစိမ့်ကုန်ပြီး စိုက်ပျိုးသီးနှံများ ရေမရနိုင်ပါ။
တည်တဲ့ ဟင်း: ဟင်းကိုလည်း သေချာစွာ မတည်ပါက အရသာ မရှိသော ဟင်းလျာ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ကန်သင်းဆည်ခြင်းနှင့် ဟင်းတည်ခြင်း နှစ်ခုစလုံးတွင် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးသည်။
စီးတဲ့ရေ ဆည်တဲ့ကန်သင်း စီးတဲ့ရေ ဆည်တဲ့ကန်သင်း ဟူသော ဆိုရိုးစကားသည်လည်း အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး ဝင်လာသောငွေကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆိတ်ဆိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
တိတ်တိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆိတ်ဆိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အရိယာသူမြတ် စသော ပညာရှိသူများသည် မပြောသင့်သော အခါ သို့မဟုတ် ပြောရန် မသင့်လျော်သော အခြေအနေမျိုးတွင် စကားမပြောဘဲ တိတ်ဆိတ်စွာ နေလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာရှိသူတို့၏ အပြောအဆိုကို ဆင်ခြင်ခြင်း၊ စကားကို အလွယ်တကူ မပြောဆိုခြင်း စသည့် အလေ့အထကို ဖော်ပြသည်။
မလိုအပ်ဘဲ စကားများများ ပြောဆိုခြင်းသည် အကျိုးမရှိသည့်အပြင် အန္တရာယ်ပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် အခြေအနေကို ထောက်ရှု၍ ပြောသင့်မှသာ ပြောဆိုသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
သမ္ဗောဓိ ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အရိယာသူမြတ် စသည်တို့၏ ဉာဏ်ပညာကို ရည်ညွှန်းသည်။
တိတ်တိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ တိတ်တိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး တိတ်ဆိတ်စွာ နေခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ပိုမို အလေးပေး ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ တိတ်တိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိ ဆိုတာလို လေလုံးတွေများများနှင့် စကားကို အလွတ်မပြောဘဲ တုဏှိဘော အခံ့နေဦးမှပဲ။
[၁၂၇၆] မြင့်၊ တ။
အတွင်းစိတ်ဓာတ်တွေ ပေါ်ကုန်မည်ကို စိုးသည့်အတွက်ဆိတ်ဆိတ်နေဘိ သမ္ဗောဓိဟူသည့်အတိုင်း တိတ်တိတ် နေခြင်းသာလျှင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်မည်ကို တွေးတောမိကြသောကြောင့်…၊ [၁၃၁၃] ကိုယ်စိတ်။
ဆိတ်ဆိတ်နေမူ သဘောတူ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆိတ်ဆိတ်နေမူ သဘောတူ ဆိုသည်မှာ တစ်စုံတစ်ယောက်က ကိစ္စတစ်ခုကို တင်ပြလာသည့်အခါ တုံ့ပြန်စကား မပြောဘဲ တိတ်ဆိတ်နေပါက ထိုကိစ္စကို သဘောတူသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပြုအမူနှင့် ဆက်သွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် စကားဖြင့်သာမက အပြုအမူဖြင့်လည်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြသည်။
တုံ့ပြန်မှု မရှိခြင်းသည်လည်း တစ်နည်းအားဖြင့် သဘောတူညီကြောင်းကို ဖော်ပြခြင်းပင် ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့သော် အခြေအနေနှင့် အချိန်အခါကို လိုက်၍ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူသင့်သည်။
အချို့အခြေအနေများတွင် တိတ်ဆိတ်နေခြင်းသည် သဘောမတူခြင်း သို့မဟုတ် စဉ်းစားနေခြင်းကိုလည်း ဆိုလိုနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ ဖေဖေကလည်း ပေးမယ်ဆိုပြီး စကားပြန်မရဘဲ တုဏှိဘောကြီး ငေးနေပြန်ပါပြီ။
ဆိတ်ဆိတ်နေမူ သဘောတူ ဆိုတဲ့အတိုင်း အမာတောင်းတဲ့ ဆုကို ပေးရန် သဘောတူတယ်လို့ မှတ်တော့မှာပဲ။
[၁၂၇၆] မြင့်၊ မ။
ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရ ဆိုသည်မှာ ပြင်းပြသော ဆန္ဒ သို့မဟုတ် စိတ်အားထက်သန်မှု ရှိပါက ထိုဆန္ဒကို ပြည့်ဝစေရန် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်အားထက်သန်မှု၊ ဇွဲလုံ့လနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ပြင်းပြသော ဆန္ဒရှိပါက လူသည် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားပြီး ရည်မှန်းချက်ကို အရောက်လှမ်းနိုင်ရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို ရှာဖွေကြံဆတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်အရာကိုမဆို အောင်မြင်လိုပါက ပြင်းပြသော ဆန္ဒရှိရန် အရေးကြီးသည်။
လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ ဟူသော ဆိုရိုးစကားသည်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး ရလိုသော အရာတစ်ခုရှိပါက ထိုအရာကို ရရှိရန် နည်းလမ်းကို ကြံဆရှာဖွေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ကျွန်ုပ်တို့ကား…ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရဟူသော စကားအတိုင်း ကြိုးစားကြဖို့သာ ရှိလေသည်။
[၁၂၈၀-ခန့်] ကျော်ဖော်။
ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရ… စသော ဆိုရိုးစကားပေါင်းများစွာသည်နည်းလမ်း သိရန် လိုအပ်ပုံကို ဖော်ညွှန်းနေကြပေသည်။
[၁၃၅၇] သုတစွယ်စုံ၊ ၁၅၂။
ဆန်ဖြူဆန်ကောင်း ထောင်းမှ သိ၊ လူတို့သဘော ပေါင်းမှ သိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆန်ဖြူဆန်ကောင်း ထောင်းမှ သိ၊ လူတို့သဘော ပေါင်းမှ သိ ဆိုသည်မှာ ဆန်၏ အရည်အသွေး (ကောင်း မကောင်း) ကို ထောင်းကြည့်မှ သိနိုင်သကဲ့သို့ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စိတ်နေသဘောထား (ကောင်း မကောင်း) ကိုလည်း အတူတကွ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံကြည့်မှ သိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထုနှင့် လူတို့၏ သဘောသဘာဝကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
အပေါ်ယံကြည့်ရုံဖြင့် အရာဝတ္ထု၏ အရည်အသွေး သို့မဟုတ် လူတို့၏ စိတ်နေသဘောထားကို အတိအကျ မသိနိုင်ပါ။
စမ်းသပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အတူတကွ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းဖြင့်သာ အမှန်ကို သိရှိနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့ကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အချိန်ယူ၍ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စိတ်သဘောအမှန်ကို သိရန် မလွယ်ကူ၊ သို့သော် ဆန်ဖြူဆန်ကောင်း ထောင်းမှ သိ၊ လူတို့သဘော ပေါင်းမှ သိဆိုသည့်အတိုင်း အနီးကပ်ပေါင်းကြည့်လျှင် သိနိုင်၏။
[၁၃၀၇] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၁၊ ၂။
ဆပ်သွားဖူး ဆူးကဖျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆပ်သွားဖူး ဆူးကဖျက် ဆိုသည်မှာ ဆပ်သွားဖူးပန်းသည် အဆင်းလှပြီး အနံ့မွှေးသော်လည်း ပန်းတွင်ပါရှိသော ဆူးများကြောင့် ပျားနှင့် ပိတုန်းကဲ့သို့ ပိုးမွှားများ လာရောက်ဝတ်ရည် မယူကြဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပေါ်ယံအားဖြင့် ကောင်းမွန်လှပနေသော်လည်း အတွင်း၌ အားနည်းချက် သို့မဟုတ် အနှောင့်အယှက်များ ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် အရာတစ်ခုသည် အပေါ်ယံတွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း အနီးကပ် လေ့လာကြည့်သောအခါ အခက်အခဲ သို့မဟုတ် အားနည်းချက်များကို တွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆပ်သွားဖူး ဆပ်သွားဖူးသည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အဝါရောင် အပွင့်များ ပွင့်တတ်သည်။
အပွင့်သည် မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိသော်လည်း အပင်တွင် ဆူးများ ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ ဆပ်သွားဖူး ဆူးကဖျက် ဆိုတာလို ဆပ်သွားဖူးပန်းဟာ အဆင်းလှ အနံ့မွှေးသော်လည်း ဆူးကလေးတွေ များတာကြောင့် ပျား ပိတုန်း မခိုဘူးတဲ့၊ [၁၂၇၆] မြင့်၊ ဒု။
ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး ရှူလျှင်မူး ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
ပဒိုင်းသီးလို ဆုပ်စူး စားရူး ဆိုရိုးစကားလည်းရှု။
အဓိပ္ပာယ် ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး ဆိုသည်မှာ ပဒိုင်းသီးကို ဆုပ်ကိုင်မိပါက ဆူးများကြောင့် စူးဝင်တတ်ပြီး အစေ့ကို စားမိပါက ရူးသွပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပဒိုင်းသီး၏ အန္တရာယ်ကို ဖော်ပြသည်။
ပဒိုင်းသီးသည် အပြင်ပန်းတွင် အန္တရာယ်မရှိဟု ထင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် ကိုင်တွယ်စားသောက်ပါက အန္တရာယ်ရှိသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပေါ်ယံကြည့်ရုံဖြင့် မဆုံးဖြတ်သင့်ကြောင်း၊ သေချာစွာ စုံစမ်းလေ့လာသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ပဒိုင်းသီး ပဒိုင်းသီးသည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်တစ်မျိုး၏ အသီးဖြစ်သည်။
အသီးတွင် ဆူးများရှိပြီး အစေ့ကို စားမိပါက အာရုံကြောကို ထိခိုက်စေနိုင်သော အဆိပ်ပါဝင်သည်။
ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး ရှူလျှင်မူး ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး ရှူလျှင်မူး ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည်လည်း ပဒိုင်းသီး၏ အန္တရာယ်ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြသည်။
ပဒိုင်းသီးကို ဆုပ်ကိုင်ပါက စူးဝင်တတ်သည်၊ အစေ့ကို စားမိပါက ရူးသွပ်တတ်သည်၊ အနံ့ကို ရှူရှိုက်မိပါက မူးဝေတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ဆုပ် လျှင်စူး စားလျှင်ရူးသော ပဒိုင်းသီးသည်ကား အတွင်း အပအားဖြင့် တင့်တယ်ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိပေ။
[၁၃၀၀-ခန့်] ဖာလုံး။
ပဒိုင်းသီးကား ဂေါ်လီလုံးကဲ့သို့အလုံးအဝိုင်းဖြစ်၍ အပ၌ ဆူးနုများ ပေါက်နေသည်။
အတွင်း၌ အစေ့မည်းကလေးများရှိ၍ ၎င်းကို စားမိပါက ရူးသွပ်တတ်လေသည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးဆရာများက ဆုပ်လျှင်စူး စားလျှင်ရူး ရှူလျှင်မူးဟု ပဒိုင်းသီးကို ဆိုရိုးစကားဆိုခဲ့ကြသည်။
ဆုပ်သော် ဖရိုဖရဲ၊ ကြံသော် တထွေးလုံးလုံး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဆုပ်သော်ကား ကွဲ၊ ကြဲသော် လုံးထွေး။
ဆုပ်က ပြိုကွဲ၊ ကြဲက လုံးတတ် ဟူ၍လည်း အဆိုများ ရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆုပ်သော် ဖရိုဖရဲ၊ ကြဲသော် တထွေးလုံးလုံး ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာ သို့မဟုတ် အာဏာကို လိုအပ်သူများအား ဝေမျှပေးကမ်းခြင်း မပြုဘဲ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဆုပ်ကိုင်ထားပါက မိမိ၏ အသိုင်းအဝိုင်း သို့မဟုတ် ထောက်ခံသူများသည် တဖြည်းဖြည်း ကွဲကွာသွားတတ်သည်။
ပေးကမ်းဝေမျှခြင်း ပြုပါက မိမိ၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ တည်ရှိနေမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပေးကမ်းဝေမျှခြင်း၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်းသည် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဝေမျှခြင်းသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အခြားအသုံးအနှုန်းများ ဆုပ်သော်ကား ကွဲ၊ ကြဲသော် လုံးထွေး ဆုပ်က ပြိုကွဲ၊ ကြဲက လုံးတတ် ဤအသုံးအနှုန်းများသည် အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်း၏ ဆိုးကျိုးနှင့် ဝေမျှခြင်း၏ ကောင်းကျိုးကို အလေးအနက်ထား ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ဆုပ်သော်ဖရိုဖရဲ၊ ကြဲသော်တထွေးလုံးလုံး၊ ကျင့်သုံးရမည်။
[၈၅၀-ခန့်] ပကိဏ်။
ဒေါသထွက်ခါ၊ ပညာချွန်းအုပ်၊ ဆုပ်သော်ကွားကဲ၊ ကြဲသောလုံးထွေး၊ ကျင့်ရေးခုနစ်မည်၊ [၁၁၈၉] ကုသ ၄၈။
ဆုပ်ကပြိုကွဲ၊ ကြဲကလုံးတတ်၊ ဆိုရိုးမှတ်၏၊ [၁၂၆၆] မဃ ၂၀၉။
ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကြွယ်လျှင် တစ်စလောင်း၊ ဘူးကောင်းမှ စင်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကောင်းလျှင် တစ်ယောက်မ၊ မိဘကောင်းလျှင် အရှိန်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကြွယ်လျှင် တစ်စလောင်း၊ ဘူးကောင်းမှ စင်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရ ဆိုသည်မှာ ဆွေမျိုးများ မည်မျှပင် ချမ်းသာကြွယ်ဝနေစေကာမူ မိမိအတွက် အနည်းငယ်သာ အကျိုးခံစားခွင့် ရှိမည်ဖြစ်ပြီး မိမိ၏ အိမ်ထောင်ဖက် (လင်) ကောင်းမှသာလျှင် ဘဝကို အပြည့်အဝ စံစားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေး၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ဆွေမျိုးများ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုသည် မိမိအတွက် အထောက်အပံ့ အနည်းငယ်သာ ဖြစ်နိုင်ပြီး မိမိ၏ အိမ်ထောင်ဖက် ကောင်းမှသာ ဘဝကို ပျော်ရွှင်စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် သေချာစွာ ရွေးချယ်သင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
တစ်စလယ်: လယ်ယာမြေ အနည်းငယ် တစ်စလောင်း: ထမင်းစားသော ပန်းကန် အနည်းငယ် စင်ခံ: အိမ်၏ အပေါ်ထပ်ရှိ လသာဆောင် ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကောင်းလျှင် တစ်ယောက်မ၊ မိဘကောင်းလျှင် အရှိန်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရ ဤအသုံးအနှုန်းသည်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး မိဘကောင်းလျှင် အရှိန်အဝါ ခံစားရုံသာဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ဖက် ကောင်းမှသာ ဘဝကို အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကောင်းလျှင် တစ်ယောက်မ၊ မိဘကောင်းလျှင် အရှိန်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရသည်။
[၁၁၄၇-ခန့်] ဟံချုပ်။
ဆွေကောင်းလျှင် တစ်စလယ်၊ မျိုးကြွယ်လျှင် တစ်စလောင်း၊ ဘူးကောင်းမှ စင်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရသတဲ့။
ဆွေကောင်းတော့ တစ်စလယ်၊ မျိုးကြွယ်တော့ တစ်စလောင်း၊ ဘူးကောင်းတော့ စင်ခံ၊ လင်ကောင်းမှ စံရတယ်ဆိုတဲ့ စကားဟာ သူတို့ရဲ့လက်သုံးစကားပေါ့။
[၁၃၄၉] ချယ်ရီလှ။
ဆွေချင်းထပ် မြတ်၊ မျိုးချင်းခြုံ လုံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆွေချင်းထပ် မြတ်၊ မျိုးချင်းခြုံ လုံ ဆိုသည်မှာ ဆွေမျိုးအချင်းချင်း လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းဖြင့် ဆွေမျိုးစုအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှု တိုးပွားလာပြီး အစစအရာရာတွင် လုံခြုံမှုနှင့် တည်ငြိမ်မှု ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ဆွေမျိုးစု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ဆွေမျိုးအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်းဖြင့် မိသားစု၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် အာဏာကိုလည်း ဆွေမျိုးစုအတွင်း၌သာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူများ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆိုးကျိုးများကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။
ကိုးကားချက်များ အင်ဂျင်နီယာကလေး ကိုမြင့်သိန်းလေ၊ လှလှနဲ့ဆိုလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ်မို့ ဆွေချင်းထပ် မြတ်၊ မျိုးချင်းခြုံ လုံ ဆိုတဲ့စကား ထောက်ထားပြီး ဦးတိုင်းကျော်နဲ့ဦးစံရင်တို့ လူကြီးချင်းစီစဉ်ကြတဲ့အလုပ်ပေါ့။
[၁၃၀၃] မြဝင်း။
ခင်ဗျားမှာ ဆွေမျိုးချင်းဖြစ်၍ ဆွေချင်းထပ် မြတ်၊ မျိုးချင်းခြုံ လုံဆိုတဲ့ ဆိုရိုးစကားအတိုင်း ခင်ဗျားတို့ပစ္စည်းများ တခြားကို မရောက်နိုင်ဘူး။
[၁၃၁၀] လွမ်း၊ ပ။
ဆေးကောင်း၊ အင်းစောင်းသလောက်ရှိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆေးကောင်း အင်းစောင်းသလောက်ရှိ ဆိုသည်မှာ အလွန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုသော ဆေးဝါးပင်လျှင် စောင်းနေသော အင်း (နတ်၊ ဘိုးဘိုးအောင် စသည်တို့၏ အစောင့်အရှောက်ကို ရယူရန် ရေးဆွဲထားသော ပုံ သို့မဟုတ် စာများ) လောက်သာ အစွမ်းထက်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အင်း၏ အစွမ်းသတ္တိကို ချီးမွမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးများသည် အင်းများတွင် နတ်၊ ဘိုးဘိုးအောင် စသည့် အစွမ်းသတ္တိရှိသော ဝိညာဉ်များ၏ အစောင့်အရှောက် ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မည်မျှပင် ကောင်းသော ဆေးဝါးဖြစ်စေ အင်း၏ အစွမ်းအောက်တွင် ရှိသည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အင်း၏ အရေးပါမှုနှင့် ယုံကြည်မှုကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ယခုအင်းကို အိမ်၊ ရွာ၊ ကျောင်းထောင့်များ၌ ကပ်ဆွဲထားကြလျှင် လက်နက်ဘေးရန်တွေ လွင့်ပါးနိုင်ပါတယ်။
ဆေးကောင်း အင်းစောင်း သလောက်ရှိသတဲ့၊ [၁၃၀၉] ဒဂုန်၊ ၂၁၊ ၅။
ဆေးစာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ၊ ရောဂါပျောက်နိုးနိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆေးစာဖတ်ရာ နားထောင်ပါ၊ ရောဂါပျောက်နိုးနိုး ဆိုသည်မှာ ဆေးစာ သို့မဟုတ် ဆေးညွှန်းကို ဖတ်ပြသည်ကို နားထောင်မိသူသည် ထိုဆေးဖြင့် မိမိ၏ ရောဂါဝေဒနာ ပျောက်ကင်းတော့မည်ဟု ထင်မှတ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်၏ သက်ရောက်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ဆေးအကြောင်းကို ကြားရုံမျှဖြင့် စိတ်တွင် သက်သာရာရသွားသကဲ့သို့ ခံစားရတတ်သည်။
အမှန်တကယ်တွင် ဆေးကို သောက်သုံးခြင်း မရှိသေးပါ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မျှော်လင့်ချက် သို့မဟုတ် ယုံကြည်မှု၏ စိတ်အပေါ် သက်ရောက်မှုကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ဆေးအကြောင်းကို ကြားရုံဖြင့် ရောဂါပျောက်သည်ဟု မယူဆသင့်ကြောင်း၊ တကယ်တမ်း ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ ဆေးစာဖတ်ရာ၊ မတှ်သူမှာလည်း၊ အနာပျောက်ခွင့်၊ ထင်မိလင့်သို့၊ [၁၁၈၉] ကုသ ၃၆၅။
ဆေးစာဖတရာ် နားထောင်ပါ၊ ရောဂါပျောက်နိုးနိုးဆိုသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်လေရာ ဟိုကတစ်မျိုး၊ သည်ကတစ်ဖုံ ပြောချင်တိုင်း ပြောလာကြသည့် ဆေးနည်းအဖုံဖုံတို့မှာ မှတ်လို့သားလို့ လိုက်နာလို့ မကုန်ဆုံးနိုင်တော့သလောက်ပင်၊ [၁၃၃၂] ခရီးဝင်။
၃၃၂။
ဆေးစက်ကျရာ အရုပ်ထင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဆေးစက်ကျရာ အရုပ်ဖြစ် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် ဆေးစက်ကျရာ အရုပ်ထင် ဆိုသည်မှာ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသော ပန်းချီဆရာသည် မတော်တဆ ဆေးစက်ကျသွားသည့် နေရာမှပင် လိုက်ဖက်ညီသော ရုပ်ပုံတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြသည်။