kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့ကြောင့် RaTG13 ထက်စာလျှင် တူညီမှုလျော့နည်း၏။
၂၀၀၂-၀၄ ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအတွက် တရားခံဖြစ်သော SARS virus သည် တောကြောင်(civet) ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (၉၉.၈% ) ထိတူညီကြသည်။
ထို့ကြောင့် ယခုကိစ္စတွင် သင်းခွေချပ်အား ကြားပွဲစားဖြန့်ဝေကောင်ဟု သက်သေပြရန် မလုံလောက်ပါ။
ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း SARS-CoV-2 သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ(coronaviruses)ဟု သိကြသော ကျယ်ပြန့်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်မိသားစု၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် positive-sense single-stranded RNA (+ssRNA) ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဖြစ်၏။
အခြားသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် အအေးမိရောဂါ (common cold) မှသည် ပို၍ပြင်းထန်ဆိုးရွားသော မားစ် (Middle East respiratory syndrome -MERS) ရောဂါ၊ ဆားစ် (severe acute respiratory syndrome - SARS)ရောဂါစသော ရောဂါများကိုဖြစ်စေတတ်သည်။
229E ၊ NL63 ၊ OC43 ၊ HKU1 ၊ MERS-CoV နှင့် မူလ SARS-CoV စသောရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်များပြီးနောက် သတ္တမမြောက် သိရှိလာသော ဗိုင်းရပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လူသားများကိုကူးစက်တတ်သော တစ်ခြား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် ကွာဝေးသော်လည်း မျိုးစုနှင့် မျိုးစိတ်ကြားရှိ subgenus တစ်ခုဖြစ်သော Sarbecovirus (Beta-CoV lineage B)၏ အဖွဲ့ဝင် SARS-CoV ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ RNA sequence သည် အရှည်အားဖြင့် အနီးစပ်ဆုံး 30 kb (Base pair)ဖြစ်၏။
သိရှိပြီးဖြစ်သော ဘီတာကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (betacoronaviruses) များကြား SARS-CoV-2 သည် အြခားဗိုင်းရပ်စ်များနှင့်မတူ ရောဂါဖြစ်စေသည့်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ရောဂါပျံ့နှံ့စေသည်အစွမ်းသတ္တိ၌ ထူးခြားကွဲပြားသည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၂လောက်တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရက်စ်ဆန်း၏ မျိုးရိုးဗီဇ ငါးခု(five genomes) ကို ဝူဟန်မှ သီးသန့်ဖယ်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး (isolated) တရုတ်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာနနှင့် တစ်ခြားအဖွဲ့အစည်းများက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၆တွင် မျိုးရိုးဗီဇအရေအတွက် ၂၈ခုထိတိုးလာခဲ့သည်။
အစောဆုံး ဒေတာအချက်အလက်သိုမှီးရာနေရာ GenBank genomeမှလွဲပြီး genomeများမှာ GISAIDအစီစဉ်တွင် ပိတ်ပင်ထားသည်။
နမူနာများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇပိုင်းဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုနှင့် ၎င်းတို့အချင်းချင်းကြားပတ်သက်ဆက်နွှယ်သော လေ့လာစိစစ်ချက်များကို Nextstrainမှတဆင့်ရရှိနိုင်သည်။
Structural biology alt=Structure of a SARSr-CoV virion| SARSr-CoV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ အလွတ်ပုံစံ (viron) SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ အလွတ်ပုံစံ(viron)သည် အချင်းအားဖြင့် ၅၀-၂၀၀ နာနိုမီတာ အနီးစပ်ဆုံးရှိသည်။
အခြား ကိုရိုနုဗိုင်းရပ်စ်များကဲ့သို့ ယခု SARS-CoV-2 သည်လည်း တည်ဆောက်ထားသော ပရိုတိန်း (၄)ခုရှိ၏။
S ( spike - ဆူး) ၊ E ( envelope - ) ၊ M (membrane) ၊ N (nucleocapsid) စသည့် proteins များဖြစ်သည်။
N ပရိုတိန်းတွင် RNA genome ကိုအတွင်း၌ရှိစေ၍ S ၊ E ၊ M ပရိုတိန်းများက အတူတကွပေါင်း၍ ဗိုင်းရပ်၏ အပေါ်အလွှာပါး (viral envelope) ကိုဖွဲ့စည်းထား၏။
cryogenic electron microscopy အနုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်ထားသော ဆူးတောင် (spike) ပရိုတိန်း သည် လက်ခံဆဲလ်၏ အလွှာပါးကို ဗိုင်းရပ်စ်အား ကပ်ငြိတွယ်စေရန် တာဝန်ယူသော ပရိုတိန်း ဖြစ်၏။
left|alt=SARS-CoV-2 spike homotrimer with one protein subunit highlighted; ACE2 binding domain highlighted|SARS-CoV-2 spike :en:homotrimer with one :en:protein subunit highlighted; ACE2 binding domain in magenta အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်၏ spike အပေါ်တွင်ပြုလုပ်ထားသော ပရိုတိန်းမောဒယ်တည်ဆောက်ပုံ စမ်းသပ်မှုများက မကြာသေးမီက ပြောဆိုသည်မှာ SARS-CoV-2 သည် လူ့ဆဲလ်၏ receptor angiotensin converting enzyme 2 (ACE2) နှင့် လုံလောက်စွာ တူညီပေါင်းစပ်နိုင်မှုရှိကာ ၎င်းတို့ကို ဆဲလ်ဝင်ပေါက်၏ ယန္တယားအဖြစ်အသုံးချကြသည်။
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၂ တွင် ဗိုင်းရပ်၏ မျိုးရိုးဗီဇစဉ်တစ်ခုလုံးကို လေ့လာလုပ်ကိုင်နေသော တရုတ်နိုင်ငံက အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် reverse genetics နည်းလမ်းများသုံးစွဲလုပ်ကိုင်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အဖွဲ့တို့သည် လူ့ဆဲလ်၏ အပိုင်း ACE2 သည် SARS-CoV-2 အတွက် ကြိုဆိုလက်ခံရာဝင်ပေါက်အဖြစ် (receptor) ဆောင်ရွက်မှုရှိကြောင်း သရုပ်ပြသခဲ့ကြသည်။
လေ့လာမှုများက ပြသသည်မှာ မူလဆားဗိုင်းရပ်စ်မျိုးထက် SARS-CoV-2 သည် လူ၏ ACE2 နှင့် ပို၍ မြင့်မားစွာပေါင်းစည်းနိုင်စွမ်းရှိသည်။
SARS-CoV-2 သည် ဆဲလ်အထဲသို့ ဝင်ခွင့်ရရန် basigin ကို သုံးကောင်းသုံးနိုင်သည်။
ကာကွယ်ဆေး သုသေသန ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီတွင် ဖော်ပြထားသော မျိုးရိုးဗီဇပေါ်အခြေခံ၍ 2019 n-CoVအတွက် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို အဖွဲ့အစည်းတချို့စတင် လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ရောဂါထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် တားဆီးခြင်းဌာနသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်းကာကွယ်ဆေး လေ့လာပြုစုနေသည်။
ယခင် ၂၀၀၃ ဆားစ်ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမွှား ပြန့်ပွားမှုတွင် ပါဝင်လုပ်ကိုင်ဖူးသော ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ် Yuen Kwok-yung၏ အဖွဲ့မှ ကာကွယ်ဆေးကို ယခုစမ်းသပ်ထုတ်လုပ်နေသော်လည်း တိရစ္ဆာန်များနှင့် စမ်းသပ်ခြင်းရှေ့ဆက်မလုပ်ဆောင်ရသေးပေ။
တစ်ခြားသောနေရာများ၌ ကာကွယ်ဆေးသုံးမျိုးလုပ်ငန်းကို Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI)အဖွဲ့မှ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna နှင့် Inovio Pharmaceuticals မှ လုပ်ကိုင်၍ နောက်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို University of Queenslandမှ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်(National Institutes of Health)သည် Modernaနှင့်ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နေ၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျက်နှာပြင်ရှိဆူးချွန်(spike of the coronavirus surface)နှင့် ကိုက်ညီသော RNAကာကွယ်ဆေးကို ၂၀၂၀ မေလတွင်ထုတ်ရန်ကြိုးစားနေကြသည်။
ဩစတေးလျ၌ ကွင်းစလန်တက္ကသိုလ်မှ ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို နှိုးဆွရန်နှင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကိုအတုခိုးစေရန်အတွက် viral proteinsများအားမျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်တိုးတက်စေမည့် molecular clamp vaccineတစ်ခု၏ အလားအလာရှိမှုကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်နေကြသည်။
လွတ်လပ်၍ အမှီခိုကင်းလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ကနေဒါနိုင်ငံပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီက University of Saskatchewan ၌ နိုင်ငံတကာကာကွယ်ဆေးဌာန(International Vaccine Centre - VIDO-InterVac )ကို ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးစတင်ဖော်စပ်ရန် ခွင့်ပြုချက်ပေးထားသည်။
VIDO-InterVacက ထုတ်လုပ်မှုများ စတင်နေပြီး ၂၀၂၀ မတ်လတွင် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများစတင်၍ ၂၀၂၁တွင် လူသားစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟုရည်ရွယ်ထားသည်။
လန်ဒန်တော်ဝင်ကောလိပ်(Imperial College London)ရှိ ဆေးပညာဌာနမှ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုထုတ်လုပ်ရန်နှင့် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ရန်ငွေစိုက်ထုတ်ထားပြီးဖြစ်၏။
ထိုစမ်းသပ်မှုအဆင့်သည် ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်၌ ပြီးဆီးနိုင်မည်ဟုလည်းမျှော်လင့်ကြသည်။
သို့သော် လူများ၌လေ့လာစမ်းသပ်မှုဆက်လက်လုပ်ကိုင်ရန် ပိုမိုသောငွေစိုက်ထုတ်မှုလိုအပ်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Realtime interactive global map of Wuhan novel coronavirus (2019-nCOV) spread by Johns Hopkins University Centers for Disease Control (CDC) National Center for Biotechnology Information (NCBI) - list of all public 2019-nCoV sequences World Health Organization (WHO) ကဏ္ဍ:၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍ:ရောဂါပိုး။
ပါဝါစကော့ ရေတံခွန် (Irish: Eas Chonaill) သည် ၁၂၁ မီတာမြင့်သည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ Enniskerry မြို့နယ်အနီးရှိ ဒါဂဲ (Dargle) မြစ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရေတံခွန်သည် Glensoulan လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။
ရေတံခွန်သည် horsetail-fan ပုံစံဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ဤရေတံခွန်သည် အိုင်ယာလန်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် Glensoulan လွင်ပြင်၏ အစတွင် ရေတံခွန်သည် တည်ရှိသည်။
Glensoulan လွင်ပြင်ကို အထက်ဘက်အပိုင်းတွင် တောင်များသည် မြင်းခွာပုံသဏ္ဌာန် ဝန်ရံထားသည်။
ဝန်းရံထားသည့် တောင်များမှာ Maulin ၅၇၀ မီတာ (၁၈၇၀ ပေ)၊ Tonduff ၆၄၂ မီတာ (၂၁၀၆ ပေ)၊ War Hill 686 metres (2,251 ft), and Djouce 725 metres (2,379 ft) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သွားရောက်လည်ပတ်မှု ရေတံခွန်သည် ပါဝါစကော့မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရေတံခွန်သို့ သတ်မှတ်ထားသည့်အချိန်တွင် အခကြေးငွေပေးချေကာ သီးခြားခရီးသွားဝင်ပေါက် (မြို့ဝင်ပေါက်မှ ခြောက်မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
) မှတစ်ဆင့် သွားရောက်ခွင့် ပြုထားသည်။
ရေတံခွန် အခြေတွင် လည်ပတ်သူများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ကားရပ်နားရန်နေရာ၊ ပျော်ပွဲစားခြင်း၊ BBQ နေရာ နှင့် အမျိုးမျိုးသော လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုများလည်း ရရှိသည်။
ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ သမိုင်း ကျော်ကြားသည့် အနုပညာများ ရေတံခွန်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် တယ်လီဗီးရှင်း၏ သမိုင်းဒရာမာစီးရီးဖြစ်သည့် Vikings တွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြသထားသည်။
၁၉၈၁ တွင် ဂျွန်ဘောမန်းရိုက်ကူးခဲ့သည့် Excalibur ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ပါဝါစကော့ရေတံခွန် ပါဝင်သည်။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား Category:အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ။
ဘရက်ဇစ် ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စာလုံး ဗြိတိသျှ(British) နှင့် အိတ်ဇစ်(exit) နှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားသော စကားလုံး ဖြစ်ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) မှ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ (ယူကေ) နုတ်ထွက်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ အပြီးတွင် ၅၂% မှ နုတ်ထွက်ရန် ဆန္ဒပြုခဲ့သဖြင့် ယူကေ အစိုးရမှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဥရောပသမဂ္ဂမှ နုတ်ထွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ဘရက်ဇစ် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။
ယူကေသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက် ည ၁၁ နာရီ (ဂရင်းဝစ်စံတော်ချိန်) တွင် နုတ်ထွက်ရန် အချိန်သတ်မှတ်ထားသည်။
ထို့နောက် အကူးအပြောင်း ကြားကာလအဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်အထိ သတ်မှတ်ထားသည်။
ထိုအချိန်ကာလအတွင်း ယူကေနှင့် အီးယူတို့ အနာဂတ်ကုန်သွယ်မှု ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများအတွက် ဆွေးနွေးကြမည် ဖြစ်သည်။
thumb|သွေးချင်းတို့ရဲ့ ပွဲတော်ဆီ သွေးချင်းတို့ရဲ့ ပွဲတော်ဆီ ()ပွဲတော်သည် တိုင်းရင်းသား အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနီးရန်၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက် ရည်ရွယ်လျက် မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျိုက္ကဆံကွင်းတွင် ကျင်းပသော တိုင်းရင်းသားပွဲတော်ဖြစ်သည်။
ပထမအကြိမ်ပွဲတော်အား ကချင်ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များကလည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပွဲတော်အား ကယားပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များကလည်းကောင်း တာဝန်ယူကျင်းပခဲ့သည်။
တတိယအကြိမ်ပွဲတော်အား ကရင်ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များက တာဝန်ယူကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် မြေပြင်တွင် ကျင်းပခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
ပွဲတော်မုခ်ဦး ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့ နံနက် ၈ နာရီခွဲတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး နိုင်သက်လွင်၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဒေါက်တာသန်းမြင့်၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးအုန်းမောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း နာယကများဖြစ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတင်မျိုးဝင်းနှင့် ဒေါက်တာအောင်ထွန်းသက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရခိုင် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး ဦးဇော်အေးမောင်၊ ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး နော်ပန်းသဉ္ဇာမျိုး၊ မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးယောဆက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ လဖိုင်ခွန်ဆာ၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးမင်းဗညားစန်း၊ Inner Mongolia Kincaid Industrial Group မှ Mr. Ai Min နှင့် Mr. Zhang Ruiတို့က ပွဲတော်ကို ဖဲကြိုးဖြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၉ခုနှစ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီတွင် တိုင်းရင်းသားများ၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အကအလှများ၊ တေးသီချင်းဖျော်ဖြေမှုများ၊ တိုင်းရင်းသားများ၏ နေထိုင်မှုများနှင့် အသုံးအဆောင် များကိုပြသမည့် ယဉ်ကျေးမှုပြခန်းများ၊ ဒေသအသီးသီးက တိုင်းရင်းသားရိုးရာ အစားအစာများ၊ ရိုးရာဝတ်စုံများနှင့် ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများရောင်းချမည့် ဈေးဆိုင်တန်းများ၊ အမှတ်တရဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူးနိုင်မည့် နေရာများ ပါဝင်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားအလှမယ်ပြိုင်ပွဲ (Miss Ethnic)ကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်ပွဲတော်၏ ပွဲတော်အကမှာ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ဖြစ်သည်။
ဤပွဲတော်သို့ လာရောက်သူ ပြည်သူ၁၀သိန်းနီးပါး ရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
ဤပွဲတော်တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု (၈)ခု၏ပြခန်း ၈ ခန်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသပြခန်း ၆ ခန်းတို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းပြခန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာနပြခန်း စုစုပေါင်း ပြခန်း ၁၆ခန်း ပါဝင်ပြသမည်ပြီး ညီနောင်အသင်းများဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသစ်တောထွက်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှလည်း ပြခန်း ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်ပွဲတော်၏ ပွဲတော်အကမှာ ကယားရိုးရာတံခွန်တိုင်အက ဖြစ်သည်။
ဆိုင်ခန်းပေါင်း ၁၀၀၀ကျော် ဝင်ရောက်ရောင်းချမည်ဖြစ်ကာ ကယားပြည်နယ်ကို အမှန်တကယ် ရောက်သွားစေနိုင်သကဲ့သို့ ခံစားနိုင်မည့် Visual Reality System ကိုပါ ထည့်သွင်းထားသည်။
အားကစားပွဲများနှင့် တိုင်းရင်းသားအလှမယ်ရွေးပွဲလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ပွဲတော်ဖွင့်ပွဲကို ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ကာ ဒုတိယသမ္မတ (၂) ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ၂၀၂၁ခုနှစ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီအား ကရင်ပြည်နယ်မှ တာဝန်ယူ ကျင်းပရမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် မြေပြင်တွင် ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိပဲ virtual စနစ်ဖြင့်သာ ကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်ပွဲတော်အတွက် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၁ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီး စောထွန်းအောင်မြင့်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်အုန်း၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးဇော်အေးမောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးယောဆက်တို့က virtual စနစ်ဖြင့် ဖဲကြိုးဖြတ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မိန့်ခွန်းပေးပို့ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ။
၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါ () သည် လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂ (SARS-CoV-2) ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉၏ လတ်တလောတွင် ဖြစ်ပွားနေဆဲ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ ဟူပေ့ခရိုင် ဝူဟန်မြို့၌ ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ စက်တင်ဘာ ၆ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံနှင့် နယ်မြေဒေသပေါင်း ၁၈၈ တွင် ဖြစ်ပွားသူပေါင်း ၂၆ သန်း ကျော်ရှိပြီး ၈၈၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ သက်သာပျောက်ကင်းသူ ၁၈ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။
အဓိက ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော နေရာဒေသများတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၊ ဥရောပ၊ အီရန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့ ပါဝင်သည်။
ဥရောပတိုက်သည် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ ဗဟိုချက် ဖြစ်လာကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ (COVID-19) ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရသူ နှစ်ဦးအား ၂၀၂၀-မတ်လ-၂၃ တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် လူအချင်းချင်းလည်း ကူးစက်တတ်သော အထောက်အထားများလည်း ရှိပြီးဖြစ်ရာ ကူးစက်သည့်အရေအတွက်မှာ အာရှ-ပစိဖိတ်၊ မြောက်အမေရိက၊ ဥရောပမှ တိုင်းပြည်တချို့၏ ဖြစ်ပွားကြောင်းသတင်းထုတ်ပြန်မှုများနှင့်အတူ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီအလယ်ပိုင်းတွင် မြင့်တက်လာပုံပေါ်ခဲ့သည်။
ရောဂါပျိုးချိန်သည် ၂ ရက်မှ ၁၄ ရက်အတွင်းဖြစ်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာမစတင်ချိန်ကပင် ကူးစက်တတ်ကြောင်းလည်း အထောက်အထားရှိ၏။
ကူးစက်ခံရသည့်ဤရောဂါသည် ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်း၊ ကြွက်သားများနာကျင်ခြင်းနှင့် မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်၍ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများတွင် အဆုတ်ရောင်ခြင်း(pneumonia), ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာခက်ခဲခြင်းရောဂါလက္ခဏာအစု(acute respiratory distress syndrome)နှင့်အသက်သေဆုံးနိုင်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ရောဂါမပြင်းထန်သည့်အခြေနေမျိုး၌ စုံစမ်းထောက်လှမ်း၍ မသိနိုင်သော်လည်း လူအတော်များများကို ကူးစက်ပြီးဖြစ်နိုင်သည်။
တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ပထမဆုံးဒေသတွင်းကူးစက်မှုအဖြစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ဖခင်မှ သားဆီသို့ ကူးစက်ခဲ့သည်။
မိသားစုအတွင်းမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ဒေသတွင်းကူးစက်မှုမှာ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ဂျာမနီတွင် တရုတ်လုပ်ငန်းရှင် အလည်ပတ်ရောက်လာသူမှ ဂျာမန်အမျိုးသားတစ်ယောက်သို့ မြူးနစ်မြို့အနီး အစည်းအဝေးပွဲတစ်ခု၌ ကူးစက်ခဲ့သည်။
ရင်ဆိုင်တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် အဝေးပြေးဘက်စ်ကားများ၊ လေကြောင်း၊ ရထားဖြင့်ပြင်ပသို့ခရီးသွားခြင်း၊ မြို့တွင်းပို့ဆောင်ရေးများ ရပ်နားထားမှုအပါအဝင် ဟူပေ့ခရိုင်နှင့်အနီးရှိ ပေါင်းစပ်လူဦးရေ ၅၇ သန်းကျော်သော ဝူဟန်မြို့နှင့် တစ်ခြား (၁၅)မြို့များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း (သို့) အပြည့်အဝ သွားလာခြင်းများ ပိတ်ပင်ထားသည်။
ရိုးရာဘုရားကျောင်းပွဲတော်များ၊ ဘေဂျင်းမြို့ တားမြစ်ထားသော မြို့တော်(Forbidden City)အပါအဝင် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်များ၊ ခရီးသွားဆွဲဆောင်ရာနေရာများကို ရောဂါပြန့်ပွားမှုကိုစိုးရိမ်၍ ပိတ်ထားခဲ့ကြသည်။
ဟောင်ကောင်ကလည်း ဤကူးစက်ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြင့်တုန်ပြန်လုပ်ဆောင်၍ အရေးပေါ်အခြေနေကြေညာပြီး ကျောင်းများကို ဖေဖော်ဝါရီလအလယ်ထိ ပိတ်ခြင်း၊ နှစ်ကူးပွဲတော်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံအတော်များများကလည်း ဝူဟန်မြို့နှင့် ဟူပေ့ခရိုင်များကို ခရီးမသွားရန် တပ်လှန့်ထားပြီးဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်မကြီးကို ခရီးသွားခဲ့သူများကို အနည်းဆုံးနှစ်ပတ်ကြာ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးရန်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာပေါ်က ၎င်းတို့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့များကို သတင်းပို့ရန်အကြောင်းကြားထားသည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသယ်ဆောင်သူဟု သံသယရှိသူတိုင်းကို မျက်နှာအကာသုံးရန်နှင့် ဆေးရုံဆေးပေးခန်းသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်မည့်အစား ဆရာဝန်ကို တိုက်ရိုက်ခေါ်ရန်အကြံပြုထားသည်။
တရုတ်ပြည်မှသူများ (သို့) တရုတ်ပြည်တွင် ကြိုတင်ခန်းယူထားခြင်းအတွက် အခကြေးငွေမယူဘဲ ဖျက်သိမ်းပေးခြင်း ပြန်အမ်းငွေပေးခြင်းစသောအရာများကို ဟိုတယ်တချို့က လုပ်ဆောင်နေခဲ့ကြသည်။
လေဆိပ်၊ ဘူတာရုံများတွင် ခန္ဓာကိုယ်အပူတိုင်းကိရိယာများတပ်ဆင်၍ ရောဂါပိုးသယ်ဆောင်လာသူများကို ခွဲခြားနိုင်ရန်ကျန်းမာရေးအသိပေးကြေညာခြင်း၊ သတိပေးဆိုင်းဘုတ်များထောင်ခြင်းစသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နေသည်။
ဇန်နဝါရီ ၃၀ တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး (WHO) က နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှု၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ(Public Health Emergency of International Concern)ကြေညာကာ ဤသို့ဆုံးဖြတ်ကြေညာရခြင်းမှာ ကျန်းမာရေးအဆောက်အအုံနိမ့်ကျသော နိုင်ငံများသို့ ပြန့်နှံ့လျှင် ရောဂါဖြစ်စေသောဗိုင်းရပ်စ်ပိုးက ဖြစ်စေနိုင်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုအပေါ် အခြေခံပါသည်ဟု ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
နောက်ခံအကြောင်းအရာ ဝူဟန်မြို့သည် ဟူပေ့ခရိုင်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် သတ္တမမြောက်လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့လည်းဖြစ်၍ လူဦးရေ (၁၁)သန်းကျော်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် နိုင်ငံ၏ အဓိကပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဆုံချက်ဖြစ်ကာ ကိုးခရိုင်၏ အချက်ချာလမ်းကြောင်းကြီး ("Nine Provinces' Thoroughfare")ဟု လူသိများသည်။
(), ပြီးလျှင် တရုတ်ပြည်၌ အရေးကြီးဆုံးရထားလမ်းဆုံချက်(၄)ခုထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်လည်းဖြစ်သည်။
ရထားလမ်းများသည် အနီးစပ်ဆုံး ဘေဂျင်းမြို့တောင်ဘက်သို့၊ ရှန်ဟိုင်းမြို့အနောက်သို့နှင့် ဟောင်ကောင်မြောက်ဘက်သို့ စသဖြင့်အသီးသီးရှိကြသည်။
ဝူဟန် တီယန်ဟီနိုင်ငံတကာလေဆိပ်(Wuhan Tianhe International Airport)မှ ဥရောပတိုက်၊မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ အဓိကနိုင်ငံတကာလေဆိပ်များသို့ တိုက်ရိုက်ပျံသန်းမှုများရှိလေသည်။
၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာအတွင်း ဝူဟန်တွင် အကြောင်းရင်းမသိရသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများကို ပြသသည့်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အများအပြားသည် ဟွမ်းနန်ပင်လယ်စာ လက်ကားဈေးကြီးနှင့်တိုက်ရိုက်ပတ်သက်မှုရှိခဲ့သည်။
ထိုဈေးကြီး၌ ဆိုင်ခန်းပေါင်းများစွာရှိပြီး ငါး၊ ကြက်၊ ရစ်ငှက်၊ လင်းနို့၊ မားမာ့တ်(marmots)၊ အဆိပ်ရှိမြွေ၊ အပြောက်ပါသမင် နှင့် တစ်ခြားတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ကောင်သားများကို ရောင်းချကြသည်။
ချက်ချင်းဆိုသလို အထင်အမြင်တစ်ခုမှာ (အဆိုကြမ်း) ဤကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်း(novel coronavirus)မှာ တိရစ္ဆာန်ကြောင့်(zoonosis)ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။
ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် တိရစ္ဆာန်များကြား ကူးလူးလည်ပတ်နိုင်သည်။
သို့သော် ဤပိုးသည် ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာစု (severe acute respiratory syndrome - SARS) ဆားစ်ရောဂါ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာစု(Middle East respiratory syndrome - MERS) မားစ်ရောဂါ၊ အခြားကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်လေးမျိုးကြောင့်ဖြစ်သော ပုံမှန်အအေးမိခြင်း(common cold)နှင့်ဆင်တူသည့် မပြင်းထန်သော အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများကဲ့သို့ ရောဂါပိုးမှာ ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြောင်းလဲလာပြီး လူများကိုကူးစက်နိုင်သည်ဟု သိရှိထားကြသည်။
လူကိုကူးစက်နိုင်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အားလုံးသည် လူအချင်းချင်းကြား ပျံ့နှံ့နိုင်သည်ဟု သက်သေများလည်းရှိသည်။
ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုနှင့် ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ 2019-nCoV ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပထမဆုံးအတည်ပြုခဲ့သည့် (၄၁)ခုအနက် အစောဆုံးတွေ့ရသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ လူတစ်ဦးသည် အဆိုပါဈေးကြီးနှင့်လည်း မထိတွေ့၊ ကျန်ရှိသော ကူးစက်ခံလူလေးဆယ်နှင့်ပါ ထိတွေခြင်းမရှိပါဟုဆိုသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများ မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ ဈေး၏အရေးပါမှုသည်လည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။
တရုတ်သိပ္ပံပညာရှင်များက လျင်မြန်စွာပင် ထိုကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကို သီးခြားခွဲထုတ်နိုင်ခဲ့၍ ထိုပိုး၏ မျိုးရိုးဗီဇအစီစဉ်ကို (Nucleic acid sequence or genetic sequence) ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက ဓာတ်ခွဲခန်းများအား ပိုး၏ကူးစက်မှုကို ထောက်လှမ်းနိုင်သော Polymerase chain reaction စမ်းသပ်မှုများ လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်နိုင်စေရန် အသိပေးခဲ့ကြသည်။
WHOအဖွဲ့ကြီးက တရုတ်ပြည်ကို ထိုကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်မှုအတွက် ချီးကျူးခဲ့သည်။
2019-nCoV၏ genome sequenceသည် ဆားစ်ရောဂါပိုး(SARS-CoV)နှင့် ၇၅-၈၀% ထိ တူညီနေပြီး လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်တချို့ (bat coronaviruses)နှင့် ၈၅% ထိတူနေသည်။
အတည်ပြုခဲ့သည့် ပထမဆုံးရောဂါဖြစ်မှု (၄၁)ခုတွင် သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ တိရစ္ဆာန်အရှင်များရောင်းသော ဟွမ်းနန်ပင်လယ်စာလက်ကားဈေးကြီးနှင့် ပတ်သက်မှုကြသည်။
ယခင်ဖြစ်ဖူးခဲ့သည့် ဆားစ်ရောဂါကဲ့သို့ တူညီသောသေစေနိုင်မှုမျိုးရှိသည်/မရှိဆိုခြင်းနှင့်ကား ရှင်းလင်းစွာမသိသေးပါ။
ဇန်နဝါရီလ ၁၇ တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း လန်ဒန်တော်ဝင်ကောလိပ်(Imperial College London)အဖွဲ့တစ်ခုသည် ဇန်နဝါရီ ၁၂ လောက်က ရောဂါလက္ခဏာများစတင်ခြင်းနှင့်အတူ ဖြစ်ပွားမှုပေါင်း ၁,၇၂၃ (95% confidence interval, 427–4,471)ရှိခဲ့ပြီးပြီဟူ၍ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထိုထုတ်ပြန်ချက်မှာ ထိုင်း၊ ဂျပန်သို့ စဦးပျံ့နှံမှုပုံစံအပေါ်အခြေခံတွက်ချက်သည်။
တွက်ချက်ရာတွင် ဘေးပရောဂမပါ ကိုယ်တိုင်လူအချင်းချင်းကူးစက်နိုင်ခြင်းကို မဖယ်ထုတ်သင့်ဟု ကောက်ချက်ချထားသည်။
ထိုကောက်ချက်ကို ဖြစ်ပွားသည့်အတိုင်း ထိုအချိန်မှစ၍ အတည်ပြုထားခဲ့ကြသည်။
နောက်ထပ် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများပိုသိလာသောအခါ ဝူဟန်မြို့တော်၌ 2019-nCoVပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားမှု ၄၀၀၀မှာ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈ အချိန်လောက်မှ ရောဂါလက္ခဏာစတင်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု နောက်ပိုင်းပြန်လည်တွက်ချက်ခဲ့သည်။
Lisa Schnirring: WHO decision on nCoV emergency delayed as cases spike 23 January 2020 CIDRAP News, accessed 23 January 2020 ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ်အုပ်စုတစ်စုမှလည်း တရုတ်ပြည်အတွင်း ပို့ဆောင်ရေးအသေးစိတ်နောက်တိုးအချက်များနှင့်အတူ အစောပိုင်းလေ့လာသုံးသပ်မှုအတိုင်း အလားတူကောက်ချက်မျိုးချခဲ့ကြသည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၀တွင် ရှန်းကျန်း(Shenzhen)မှ တစ်ဦး၊ ဘေဂျင်းမှ နှစ်ဦးအပါအဝင် လူနာသစ် ၁၄၀နီးပါး၌ ဖြစ်ပွားခြင်း တဟုန်ထိုးတိုးလာသည်ဟု တရုတ်ပြည်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၅၊ ဓာတ်ခွဲခန်းအတည်ပြုဖြစ်ပွားမှု စုစုပေါင်း ၂၀၆၂ ရှိ၍ ပြည်မတွင် ၂၀၁၆၊ ထိုင်းတွင် ၇၊ ဟောင်ကောင်တွင် ၆၊ မကာအိုတွင် ၅၊ ဩစတေးလျတွင် ၅၊ မလေးရှားတွင် ၄၊ စင်္ကာပူတွင် ၄၊ ပြင်သစ်တွင် ၃၊ ဂျပန်တွင် ၃၊ တောင်ကိုရီးယားတွင် ၃၊ ထိုင်ဝမ်တွင် ၃၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၃၊ ဗီယက်နမ်တွင် ၂၊ နီပေါတွင် ၁၊ ဆွီဒင်တွင် ၁ စသဖြင့်အသီးသီးဖြစ်သည်။
အကျိုးသက်ရောက်သော နယ်မြေများ တရုတ်နှစ်ကူး လူအများလှည့်လာသွားလာမှု၏ စနက်ဖြင့် ဇန်နဝါရီ အစောပိုင်း၊လလယ်ပိုင်းတွင် ဤဗိုင်းရပ်စ်မှာ တရုတ်ပြည် တစ်ခြားခရိုင်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားကြသည်။
နိုင်ငံတကာခရီးသွားများ၏ သယ်ဆောင်မှုများဖြင့် ဖြစ်ပွားမှုများကို တစ်ခြားနိုင်ငံများ၌လည်း စုံစမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုင်း (၁၃ ဇန်နဝါရီ)၊ ဂျပန် (၁၅ ဇန်နဝါရီ)၊ တောင်ကိုရီးယား (၂၀ ဇန်နဝါရီ)၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (၂၁ ဇန်နဝါရီ)၊ ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအို (၂၂ ဇန်နဝါရီ)၊ စင်ကာပူ (၂၃ ဇန်နဝါရီ)၊ ပြင်သစ်၊ နီပေါနှင့် ဗီယက်နမ် (၂၄ ဇန်နဝါရီ)၊ ဩစတြေးလျနှင့် မလေးရှား (၂၅ ဇန်နဝါရီ)၊ ကနေဒါ (၂၆ ဇန်နဝါရီ)၊ ကမ္ဘောဒီးယား (၂၇ ဇန်နဝါရီ)၊ ဂျာမနီ (၂၈ ဇန်နဝါရီ)၊ ဖင်လန်၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (၂၉ ဇန်နဝါရီ)၊ အိန္ဒိယ၊ အီတလီနှင့် ဖိလစ်ပိုင် (၃၀ ဇန်နဝါရီ)၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ရုရှား၊ ဆွီဒင်နှင့် စပိန် (၃၁ ဇန်နဝါရီ) တို့၌ ဤဗိုင်းရပ်စ်ကို ထောက်လှမ်းသိရှိခဲ့ကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့၌ ကမ္ဘာတစ်လွှား 12,000ထက်ပိုများသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို တရားဝင်စုံစမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့ကာ ၉၈%မှာ တရုတ်ပြည်တွင်ဖြစ်သည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် လူပေါင်း၁,၃၅၅ ယောက်သေဆုံးပြီးဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်ပြင်ပ ပထမဆုံးသေဆုံးမှုမှာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုပုံဇယားက တစ်ကယ့်ရောဂါကိန်းဂဏန်းမှာ စစ်တမ်းထုတ်ထားနိုင်သော ကူးစက်မှုအရေအတွက်ထက် အဆအနည်းငယ် ပိုသည်ဟု ညွှန်းဆိုသည်။
ဒေသတွင်း လူမှလူသို့ ကူးစက်ခြင်းကို ဗီယက်နမ်၊ ဂျပန်၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (ရှီကာဂိုပြည်နယ်)တို့တွင် အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ယခုထိ တရုတ်ပြည်ပြင်ပ၌ ရောဂါပြန့်စေသည့်နေရာဌာနများ(active centers of propagation)ဟူ၍ အတည်မပြုရသေးပေ။
ဇန်နဝါရီ ၂၃တစ်ဝိုက်မှစ၍ တရုတ်ပြည်တွင်း/ပ၌ WHOအဖွဲ့ နှင့် ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့များက ဦးဆောင်၍ အရေးကြီးသောကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုလုပ်ဆောင်ကြပြီး ပြည်သူများကိုတပ်လှန့်ရန်နှင့် ဗိုင်းရပ်စ်နောက်ထပ်ပြန့်ပွားခြင်းကို တားဆီးရန်အစီအမံများလုပ်ဆောင်ကြရန် ဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၃၀တွင် တရုတ်ပြည်တွင်း၌ ဖြစ်ပွားမှု၇,၇၁၁ နှင့် ဇန်နဝါရီ ၂၉ တိုင်းပြည် ၁၈ခု၌ ၈၃ခု ရှိသည်ဟု သက်သေများဖြင့် ညွှန်းဆိုခဲ့ကြပြီး ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ ကိုရိုနာဗိုင်းရစ်ဆန်း(2019-nCoV)ကို နိုင်ငံတကာစိုးရိမ်မှု၏ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ(Public Health Emergency of International Concern)ကြေညာခဲ့သည်။
ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများ ရောဂါကူးစက်ခြင်းနှင့် သိရှိနိုင်ခြင်းကြား ၁၀ရက်နောက်ကျသည်ဟူယူဆမှု၊ ထုတ်ပြန်ထားသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများအပေါ်အခြေခံ၍ Northeastern University နှင့် Imperial College Londonမှ သုသေသနပညာရှင်များက တစ်ကယ့်အရှိကူးစက်မှုအရေအတွက်သည် သတင်းထုတ်ပြန်သောအချိန်၌ အတည်ပြုသည့်အရေအတွက်ထက် ၁၀ဆပိုမိုများပြားနိုင်လောက်သည်ဟု တွက်ချက်ခန့်မှန်းကြသည်။
Imperial Collegeက ဇန်နဝါရီ ၂၁လောက်၌ အတည်ပြုဦးရေ ၄၄၀အပေါ် ၄,၀၀၀ဟု ခန့်မှန်းပြီး Northeastern Universityက ဇန်နဝါရီ ၂၆လောက်တွင်၂၁,၃၀၀ကူးစက်မှု၊ ဇန်နဝါရီ ၂၇လောက်တွင် ၂၆,၂၀၀ထိမြင့်တက်သော တွက်ချက်မှု(with a confidence of 95% within the interval 19,200–34,800)စသဖြင့် အသီးသီးခန့်မှန်းတွက်ချက်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၀၊ Lancet၏ ထုတ်ဝေမှု ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၅နေ့စွဲ၌ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းကူးစက်မှုပေါင်း ၇၅,၈၁၅ခုရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။
ပြင်းထန်အဆုတ်ရောင်ရောဂါ(severe pneumonia")အဖြစ် သံသရှိဖွယ်ဖြစ်ပွားမှုများကို မှားယွင်းစစ်တမ်းထုတ်မည့်အစား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများကို မှန်မှန်ကန်ကန်ထောက်လှမ်းနိုင်ရန် ဆေးရုံများအတွက် ဤရောဂါဖြစ်ပွားမှုဒေသများ၌ လုံလောက်သော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊စက်ကိရိယာများ ရရှိနိုင်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများလည်းရှိကြသည်။
ရောဂါလက္ခဏာကြုံတွေ့ရသော အမြောက်အမြားကို ကွဲပြားသောရောဂါလက္ခဏာများရှိသော လူနာများနှင့်အနီးကပ်ထိတွေ့မှုကိုရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဆေးရုံများသို့သွားမည့်အစား အိမ်၌ပင် (ကူးစက်မှုကိုမပြန့်ပွားစေရန်)ရောဂါခြေချုပ်သဘောမျိုးဖြင့်နေထိုင်ရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဇန်နဝါရီနှောင်းပိုင်းတွင် ဝူဟန်မှ ဂျပန်သို့ နိုင်ငံသားပြန်လည်ခေါ်ဆိုသည့် လေကြောင်းခရီးစဉ်နှစ်ခုတွင် အနီးစပ်ဆုံးအနေဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ခဲ့သော လူ (၄၀၀)၌ ၅ယောက်မှာ ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိသည်ဟု စစ်တမ်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ တစ်ဦးမှာ ရောဂါလက္ခဏာပြ၍ ကျန်လေးဦးမှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြသခဲ့ပါ။
သင်္ကေတနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ 2019-nCoV (ဝူဟန်ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်) ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ။
ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲနှင့်လည်း ပြန့်ပွားနိုင်သည်ဟု အစီရင်ခံကြသည်များရှိသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားနာခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်းများပါဝင်နိုင်ပြီး လက္ခဏာမှာ ခပ်ပျော့ပျော့မှသည် အလွန်ပြင်းထန်ခြင်းသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။