kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အဓိပ္ပာယ် “မြင်းကို နိုင်လို ဇက်ကိုဆွဲ၊ လှေကို နိုင်လို တက်ကိုစွဲ” ဆိုသည်မှာ အရာတစ်ခုကို ထိန်းချုပ်လိုပါက သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မြင်းကို နိုင်လို ဇက်ကိုဆွဲ” ဆိုသည်မှာ မြင်းကို ထိန်းချုပ်လိုပါက “ဇက်” (မြင်းဇက်ကြိုး) ကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“လှေကို နိုင်လို တက်ကိုစွဲ” ဆိုသည်မှာ လှေကို ထိန်းချုပ်လိုပါက “တက်” (လှေရွက်) ကို အသုံးပြုရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေရွက်သည် လှေကို ဦးတည်ရာသို့ ရွေ့လျားစေရန် အဓိကကိရိယာဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ထိန်းချုပ်ရန် သင့်လျော်သော ကိရိယာ သို့မဟုတ် နည်းလမ်းကို အသုံးပြုရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြင်းကို နိုင်လို ဇက်ကိုဆွဲ၊ လှေကို နိုင်လို တက်ကိုစွဲ၊" [၁၂၇၃] ဩဝါ။
မြင်ဖန်များ ယဉ်ပါး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြင်ဖန်များ ယဉ်ပါး” ဆိုသည်မှာ လူနှစ်ဦးသည် အချင်းချင်း “မြင်ဖန်များ” (မကြာခဏ တွေ့ဆုံထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုများလာလျှင်) “ယဉ်ပါး” (ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်လာ) တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အခြားသူများနှင့် ပိုမိုရင်းနှီးလာတတ်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ (ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် မတွေ့ရှိပါ။
သို့သော် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိသော အခြားဆိုရိုးစကားများ ရှိပါသည်။
ဥပမာ- မိန်းမယောက်ျား၊ မြင်ဖန်များသော်၊ သနားချစ်ခင်၊ စိတ်ကျွမ်းဝင်။
ထိုဆိုရိုးစကားတွင် ကိုးကားချက်များ ပါရှိပါသည်။
မိန်းမယောက်ျား၊ မြင်ဖန်များသော်၊ သနားချစ်ခင်၊ စိတ်ကျွမ်းဝင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမယောက်ျား၊ မြင်ဖန်များသော်၊ သနားချစ်ခင်၊ စိတ်ကျွမ်းဝင်” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးနှင့် အမျိုးသားတို့သည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံထိတွေ့ ဆက်ဆံမှုများလာသောအခါ တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦး “သနားချစ်ခင်” စိတ်နှင့် “စိတ်ကျွမ်းဝင်” (ရင်းနှီးလိုသော) စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူတို့၏ ဆက်ဆံရေးတွင် အကြိမ်ကြိမ် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုသည် ရင်းနှီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမယောက်ျား၊ မြင်ဖန်များသော်၊ သနားချစ်ခင်၊ စိတ်ကျွမ်းဝင်၏။
" [၁၂၆၆] မဃ ၂၃၃။
မိန်းမ လှ မလှ အိပ်ရာထမှာ ကြည့်ရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမ လှ မလှ အိပ်ရာထမှာ ကြည့်ရ” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ရုပ်ရည်အမှန်ကို သိလိုပါက မိတ်ကပ်လိမ်းခြယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားပြင်ဆင်မှုများ မပြုလုပ်မီ “အိပ်ရာထ” ချိန်တွင် ကြည့်ရှုအကဲခတ်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပကတိအလှသည် ပြင်ဆင်ထားသောအလှထက် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ထိုအခါ ကုလားသူဌေးကြီးစိတ်၌ မိန်းမ လှ မလှ အိပ်ရာထမှာ ကြည့်ရဆိုသည့်စကားကို သတိရသဖြင့်…၊" [၁၂၉၇-ခန့်] မိန်း။
မိန်းမဟူဘိ ထိုဣတ္ထိကား၊ မရှိမကောင်း ရှိမကောင်းနှင့်၊ မပေါင်းလည်းခက်၊ ပေါင်းလည်းခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မိန်းမဟူဘိ၊ ထိုဣတ္ထိကား၊ မရှိမကောင်း၊ ရှိမကောင်းနှင့်၊ မပေါင်းလည်းခက်၊ ပေါင်းလည်းခက်” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားများအတွက် ဇနီးမယားသည် မရှိလျှင်လည်း အထီးကျန်ဆန်ခြင်း၊ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့နိုင်ခြင်း စသည့် အားနည်းချက်များ ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ရှိလျှင်လည်း စိတ်သောကရောက်ခြင်း၊ အငြင်းအခုံများ ဖြစ်ပွားခြင်း စသည့် အခက်အခဲများ ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ထို့ကြောင့် ဇနီးမယားနှင့် “မပေါင်းလည်းခက်” (အိမ်ထောင်မပြုဘဲ နေထိုင်ရန်လည်း ခက်ခဲ) ပြီး “ပေါင်းလည်းခက်” (အိမ်ထောင်ပြု၍ အတူတကွ နေထိုင်ရန်လည်း ခက်ခဲ) သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေးတွင် ကြုံတွေ့နိုင်သော အခက်အခဲများကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "လောကီဘုံသား၊ လူယောက်ျားတို့၊ မယားဟူဘိ၊ ထိုဣတ္ထိ နှင်၊့ မရှိမကောင်း၊ ရှိမကောင်းဘဲ၊ မပေါင်းလည်းခက်၊ ပေါင်းလည်းခက်၏။
" [၁၂၆၆] မဃ ၂၉၇။
မုန့်သာ ဝေစားနိုင်သည်၊ လင်ကို မဝေငှနိုင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မုန့်သာ ဝေစားနိုင်သည်၊ လင်ကို မဝေငှနိုင်” ဆိုသည်မှာ “မုန့်” (အစားအစာ) ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းဥစ္စာများကို အခြားသူများနှင့် ဝေမျှစားသုံးနိုင်သော်လည်း “လင်” (ခင်ပွန်း) ကိုမူ အခြားသူနှင့် မျှဝေ၍ မချစ်နိုင်၊ လက်မခံနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အချစ်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ သဘောတရားကို ဖော်ပြသည်။
အစားအစာကဲ့သို့သော ပြင်ပပစ္စည်းများကို ဝေမျှနိုင်သော်လည်း အချစ်သည် နှစ်ဦးကြားတွင်သာ ရှိသင့်သော သီးသန့်ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
“ထမင်းကိုသာ ဝေ၍ စားလိုက်ချင်၏၊ လင်ကိုကား မဝေနိုင်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မုန့်ကိုသာ ဝေငှစားမည်၊ လင်ကို မဝေငှနိုင်ဘူးဆိုတဲ့ ရှေးလူကြီးများ စကားနှင့်အညီ ဒေါ်မွှေးမြိုင်က လင်ဂုဏ်ကို ကိုးပြီးတော့ အမျိုးမျိုးပြောဆိုသည်မှာ…၊" [၁၂၇၉] မှာ၊ ပ။
"ထမင်းကိုသာ ဝေ၍ စားလိုက်ချင်၏၊ လင်ကိုကား မဝေနိုင်ဆိုသည့် စကားနှင့်အညီ… အချစ်ကို ဝေရမည့်အလုပ်မှာမူကား မိန်းမတို့ဓမ္မတာ မည်သည့် နည်းနှင့်မျှ သည်းမခံနိုင်ရှာကြချေ။
မုန်းတင်းပြောလျှင် တိုက်၊ ချစ်တင်းပြောလျှင် ငိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မုန်းတင်းပြောလျှင် တိုက်၊ ချစ်တင်းပြောလျှင် ငိုက်” ဆိုသည်မှာ မိမိကို မုန်းတီးသူများက မိမိအကြောင်း မကောင်းပြောဆိုလျှင် မိမိကိုယ်တိုင် ထိခိုက်နစ်နာရတတ်သည် (“တိုက်”)။
မိမိကို ချစ်ခင်သူများက မိမိအကြောင်း ချီးမွမ်းပြောဆိုလျှင်မူ ဂရုမစိုက်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားတတ်သည် (“ငိုက်”) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝေဖန်မှုနှင့် ချီးမွမ်းမှုအပေါ် လူတို့၏ တုံ့ပြန်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
လူအများစုသည် ဝေဖန်မှုကို ပိုမိုအာရုံစိုက်ပြီး ချီးမွမ်းမှုကို လျစ်လျူရှုတတ်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မုန်းတင်းပြောလျှင် တိုက်၊ ချစ်တင်းပြောလျှင် ငိုက် ဆိုတဲ့ ရှေးလူကြီးတို့စကား မလိုသူများက မုန်းတင်းပြောလျှင် တိုက်ခိုက်၊ ချစ်တင်းပြောလျှင် အိပ်ငိုက်သတဲ့။
ဘယ်တစ်ထောင့်က ချစ်တင်းပြောနေကြပါလိမ့်မလဲ၊ အလွန်ပဲ အိပ်ငိုက်လိုက်တာ။
" [၁၂၇၆] မြင့်၊ ဒု။
မုန်းလျှင် အပြစ်၊ ချစ်လျှင် အကျိုး၊ မြတ်နိုးလျှင် သဒ္ဓါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မုန်းလျှင် အပြစ်၊ ချစ်လျှင် အကျိုး၊ မြတ်နိုးလျှင် သဒ္ဓါ” ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို “မုန်းလျှင်” ထိုသူ၏ အပြုအမူမှန်သမျှကို အပြစ်ဟုသာ မြင်တတ်သည်။
“ချစ်လျှင်” ထိုသူ၏ အပြုအမူမှန်သမျှကို အကျိုး (အကောင်း) ဟုသာ မြင်တတ်သည်။
“မြတ်နိုးလျှင်” ထိုသူကို လေးစားကြည်ညိုသော “သဒ္ဓါ” တရား ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ခံစားမှုသည် အခြားသူများအပေါ် အကဲဖြတ်ပုံကို မည်သို့ လွှမ်းမိုးနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မုန်းတီးမှုသည် အပျက်သဘောရှုမြင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုသည် အပြုသဘောရှုမြင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ "မုန်းလျှင် အပြစ်၊ ချစ်လျှင် အကျိုး၊ မြတ်နိုးလျှင် သဒ္ဓါ၊ ရှေးသူဟောင်း စကားလာနှင့်၊ နှိုင်းကာဆင်ခြင်၊ ကိုဇဝနစိတ်ဘဝင်၌၊ ပျိုကဲ့သို့ မချစ်ခင်လို့၊ ပြစ်တင်စကား၊ ကျွန်မ၌ထားတာများ၊ လားလားမျှ တော်မယ်မထင်ပါရှင်၊" [၁၂၆၈] နော၊ ဒု။
"လူဆိုတာမျိုး မုန်းလျှင် အပြစ်၊ ချစ်လျှင် အကျိုး၊ မြတ်နိုးမှ သဒ္ဓါဆိုသလို ကိုယ်နှင့်အထပ်မတည့်ရင်ဖြင့် တစ်ပတ်လှည့်ပြောချင်တာ ပြောတာမျိုးပါ၊" [၁၂၇၇] မောင်ပုံ။
၃၅၅။
မုန်းသော် မပိုင်၊ ချစ်သော် ပိုင်၏ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မုန်းသော်မပိုင်၊ ချစ်သော်ပိုင်၏” ဆိုသည်မှာ မိမိကို “မုန်းလျှင်” မိမိ၏ အစေအပါး သို့မဟုတ် လက်အောက်ငယ်သားများပင်ဖြစ်စေ မိမိ၏ စေခိုင်းမှုကို လိုက်နာဆောင်ရွက်မည် မဟုတ်ပေ။
မိမိကို “ချစ်လျှင်” သာ မိမိ၏ စေခိုင်းမှုအားလုံးကို လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် ချစ်ခင်မှုနှင့် ယုံကြည်မှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူအများစုသည် မိမိတို့ လေးစားချစ်ခင်သူများ၏ စကားကို ပိုမိုနားထောင် လိုက်နာတတ်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "တောင်ငူစား သင်္ခယာလည်း… ရှမ်းတို့ကို သာယာချေငံစွာလျက် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများစွာ ပေး၍ အဆွေခင်ပွန်း ပြု၏။
ထိုရွာရှမ်းတို့လည်း သူတို့ဆိုကြသည်။
မုန်းသော် မပိုင်၊ ချစ်သော် ပိုင်၏ဟု မှတ်ကုန်လျက် အကျွန်ုပ်တို့ အမှုတော်ကို ထမ်းအံ့သည်ဟု ကျွန်ခံလာကုန်၏။
မျက်စိမှာ ရေ၊ နားမှာ ဆီ၊ ဒန္တီမှာ ဆား၊ ဝမ်းမှာ ခါး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
(ရေ ကို ရီ ဟု လျှာကို အသံလိပ်ကာ ထွက်သည်။
) အဓိပ္ပာယ် “မျက်စိမှာ ရေ၊ နားမှာ ဆီ၊ ဒန္တီမှာ ဆား၊ ဝမ်းမှာ ခါး” ဆိုသည်မှာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီအတွက် သင့်လျော်သော အရာများကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ရေ” သည် “မျက်စိ” ကို ကြည်လင်စေသည်။
“ဆီ” သည် “နား” နာကျင်ခြင်းကို သက်သာစေသည်။
“ဆား” သည် “ဒန္တီ” (သွား) နာကျင်ခြင်းကို သက်သာစေသည်။
“ခါး” သော အရာသည် “ဝမ်း” ဗိုက်နာကျင်ခြင်းနှင့် လေပွခြင်းကို သက်သာစေသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ဆေးပညာအယူအဆများကို ထင်ဟပ်စေသည်။
“မျက်စိမှာ ရေ၊ နားမှာ ဆီ၊ ဒန္တီမှာ ဆား၊ ဝမ်းမှာ ပျား” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မျက်စိနှင့် အသင့်လျော်ဆုံးသော အရာဝတ္ထုကား မျက်စိမှာ ရေ၊ နားမှာ ဆီ၊ ဒန္တီမှာ ဆား၊ ဝမ်းမှာ ခါး အစဉ်အလာရိုးရာဆောင်ပုဒ်အတိုင်း ရေ သို့မဟုတ် အရည်များ အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်၏။
"မျက်စိမှာ ရည်(ရေ)၊ နားမှာ ဆီ၊ ဒန္တီမှာ ဆား၊ ဝမ်းမှာ ခါးတဲ့။
ဝမ်းမီးကောင်းအောင် အခါးဓာတ်က အရေးကြီးတယ်။
" [၁၃၅၂] ဝေဒ၊ ၇၅။
မျက်စိ အကျင့်၊ ဝမ်း အချင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မျက်စိ အကျင့်၊ ဝမ်း အချင့်” ဆိုသည်မှာ “မျက်စိ” ကို “အကျင့်” (အိပ်ချိန်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း) ဖြင့် လေ့ကျင့်ပေးခြင်းဖြင့် အိပ်ချိန်လွန်ကျူးခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး “ဝမ်း” ကို “အချင့်” (စားသောက်မှုကို ချင့်ချိန်ခြင်း) ဖြင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အစားအသောက် လွန်ကျူးခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် မိမိတို့၏ အပြုအမူနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ထိန်းချုပ်လေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် ကျန်းမာသော လူနေမှုဘဝကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
“မျက်စိ အကျင့်၊ ဝမ်း အချင့်” စကားပုံလည်းရှု။
ကိုးကားချက်များ "မများစေရ၊ သင့်ရုံမျှသာ၊ သောက်လေရာ၏၊ စာနာခန့်ချိ၊ မျက်စိ အကျင့်၊ ဝမ်းအချင့်ဟု၊ ယခင့်ဝေါဟာ၊ ထင်ရှားစွာရှင့်၊" [၁၁၂၂] ဩပျို့ ၇။
"မျက်စိမှာ အကျင့်၊ ဝမ်းမှာ အချင့်ဆိုသောစကားသည် အိပ်သောမျက်စိကို အကျင့်ပြု၍ အအိပ်နည်းပါး၊ နိုးကြားခြင်း များရမည်။
ဝမ်းမှာလည်း အချင့် ပမာဏနှင့် မျှတစွာ စားရမည်ဟူ၍…၊" [၁၂၇၅] စာဏကျ၊ ပ။
မျက်စိအချမ်း၊ ဝမ်းကား အပူ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မျက်စိ အချမ်း၊ ဝမ်းကား အပူ” ဆိုသည်မှာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သော “မျက်စိ” သည် “အချမ်း” (အေးသော) ဓာတ်နှင့် သင့်လျော်ပြီး “ဝမ်း” (ဗိုက်) သည် “အပူ” ဓာတ်နှင့် သင့်လျော်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် သင့်လျော်သော အပူချိန်နှင့် ဓာတ်သဘောများရှိပြီး ထိုအရာများကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မျက်စိအချမ်း၊ ဝမ်းကားအူပ၊ ဟူသားအလျောက်၊ ကျမ်းထောက် တတ်ကျော်၊ နတ်ဆေးဖော်လျက်၊" [၈၈၉] မြား ၄၁။
"ရှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဆေးပညာဆောင်ပုဒ်ကလေး ရှုပါဘိ၊ မျက်စိ အချမ်း၊ ဝမ်းကား အပူ၊ မျက်စိဆိုင်ရာ ကုမလျှင် အအေး အချမ်း၊ ဝမ်းဗိုက် အတွင်းသွင်းရမည့်ဆေး အစားအစာဟူက အပူဖြစ်စေရမည် ဆိုလိုသည်။
" [၁၃၂၉] စာဘဏ်။
မျက်စိ အဆုံး၊ နား အရှုံး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မျက်စိ အဆုံး၊ နား အရှုံး” ဆိုသည်မှာ “မျက်စိ” မမြင်ခြင်းသည် ဘဝတစ်ခုလုံး ဆုံးရှုံးသွားသကဲ့သို့ ခံစားရပြီး “နား” မကြားခြင်းသည် လူဖြစ်ရှုံးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အာရုံငါးပါးတွင် မျက်စိနှင့် နား၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
မျက်စိသည် ကမ္ဘာလောကကို မြင်တွေ့နိုင်စွမ်းကို ပေးစွမ်းပြီး နားသည် အသံများကို ကြားနိုင်စွမ်းကို ပေးစွမ်းသည်။
ထို့ကြောင့် မျက်စိနှင့် နား ဆုံးရှုံးခြင်းသည် လူတစ်ဦး၏ ဘဝတွင် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "စက္ခုအာရုံသည် အရေးကြီးဆုံးသော အာရုံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် မျက်စိ အဆုံး၊ နား အရှုံးဟု ဆိုရိုးရှိပေသည်။
" [၁၃၁၈] စာဗိမာန်၊ ၄၊ ၈။
"မျက်စိ အဆုံး၊ နား အရှုံးဟူသော ရှေးမြန်မာစကားပုံတစ်ရပ်ရှိခဲ့ရာ မျက်မမြင်များ၏ဘဝမှာ အဆုံးစွန်သော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
" [၁၃၃၇] ရှေ့သို့၊ ၂၅၊ ၁။
မျက်စပ် ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မျက်စပ် ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယား” ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော “မယား” (ဇနီး) ကို တစ်စုံတစ်ဦးက ထိပါးစော်ကားပါက “မျက်စပ် ပိုးဝင်” သကဲ့သို့ အလွန်အမင်း စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် “ဆံ တစ်ပင်တင်း” သကဲ့သို့ အလွန်အမင်း စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခြင်းကို ခံစားရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့် ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ် ပြင်းထန်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော ခံစားချက်ကို ဖော်ပြသည်။
အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသောသူကို ထိပါးစော်ကားခံရပါက မခံမရပ်နိုင်အောင် ခံစားရတတ်သည်။
“သွားကြား ရိုးညပ်၊ မျက်စပ်ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယား” ဟူ၍လည်း တွဲဖက်သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယားဆိုသည့် စကားအတိုင်း မခံမရပ်နိုင်သဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ဆတ်ဆတ်တုန်၍ နေလေ၏။
" [၁၂၈၉] ခင်လေးတို၊ ၃။
"ထိုအချိန်၌ ကိုကိုတင်သည် မျက်စပ် ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယား ဒေါသမီးပွား ကြီးမားတောက်လောင် မငြိမ်းနိုင်အောင် ရှိ၏။
" [၁၃၀၂] သွေး။
"ရှေးလူကြီးများစကား အရှိသားကလား။
သွားကြား ရိုးညပ်၊ မျက်စပ်ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယားလို့ စကားပုံရှိတယ်။
ယခုတော့ ကိုယ် စုံမက်နေတဲ့ ရည်းစားကို တစ်ရပ်သားက ကြားဝင်ပြီး…၊" [၁၃၁၀] လွမ်း၊ ပ။
"မျက်စပ် ပိုးဝင်၊ ဆံ တစ်ပင်တင်း၊ ချစ်ခြင်းမယား၊ ရည်စားလူလု ဤလေးခုသည် အခံရအခက်ဆုံး ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ…၊" [၁၃၁၂] ဂူ။
မျက်ရည် စက်လက် တံကောက်ခွက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မျက်ရည်စက်လက် တံကောက်ခွက်” ဆိုသည်မှာ “တံကောက်ခွက်” (ဒူးခေါင်း၏ နောက်ဘက် အတွင်းပိုင်းရှိ အသားပျော့နေရာ) တွင် ထိုးကွင်းထိုးသောအခါ အလွန်နာကျင်သောကြောင့် “မျက်ရည်စက်လက်” (မျက်ရည်ကျလောက်အောင်) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အလွန်နာကျင်မှုကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။
“ရက်ရက်စက်စက် တံကောက် ခွက်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မျက်ရည်စက်လက် တံကောက်ခွက်… ဒူးခေါင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အတွင်းပိုင်းသည် တံကောက်ကွေး တံကောက်ခွက် ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာမှာ အသားပျော့ဖြစ်သဖြင့် ရက်ရက်စက်စက် နာကျင်သည်။
မျက်ရည်စက်လက် ဖြစ်ရသည်။
" [၁၃၄၈] ထိုးကွင်း။
မြေမညီသော် ရေနှင့်ညှိ၊ လူမညီသော် သေနှင့်ညှိ၊ သွေးမညီသော် ဆီနှင့်ညှိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြေမညီသော် ရေနှင့်ညှိ၊ လူမညီသော် သေနှင့်ညှိ၊ သွေးမညီသော် ဆီနှင့်ညှိ” ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် လူများအကြား မညီမျှမှု သို့မဟုတ် ကွဲပြားမှုများကို ဖြေရှင်းရန် နည်းလမ်းသုံးမျိုးကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“မြေမညီသော် ရေနှင့်ညှိ” ဆိုသည်မှာ မြေမျက်နှာပြင် မညီညာပါက “ရေ” ကို အသုံးပြု၍ ညှိရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရေသည် အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ စီးဆင်းသော သဘောရှိသောကြောင့် မညီညာသော မြေမျက်နှာပြင်ကို ညှိပေးနိုင်သည်။
“လူမညီသော် သေနှင့်ညှိ” ဆိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိပါက “သေ”ရည် (အရက်) ဝိုင်းတွင် စုဝေး၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အရက်သောက်ခြင်းသည် လူအများကြားတွင် ရင်းနှီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ပြဿနာများကို ပြေလည်စေနိုင်သည်။
“သွေးမညီသော် ဆီနှင့်ညှိ” ဆိုသည်မှာ သွေးသားတော်စပ်သူများအကြား ဆက်ဆံရေး မပြေလည်ပါက “ဆီ” (အဆီ) ကို အသုံးပြု၍ ညှိနှိုင်းရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤနေရာတွင် ဆီဆိုသည်မှာ နှမ်းဆီကဲ့သို့သော အဆီများကို ရည်ညွှန်းပြီး အစားအသောက် ဝေမျှစားသောက်ခြင်းဖြင့် သွေးသားဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အချို့ကမူ ဆီသည် ချောမွေ့စေသော သဘောရှိသောကြောင့် ဆီဖြင့် ညှိသည်ဆိုသည်မှာ စည်းလုံးညီညွတ်အောင် ပြုလုပ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မတူညီသော အခြေအနေများတွင် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် မတူညီသော နည်းလမ်းများ လိုအပ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြေမညီသော် ရေနှင့်ညှိ၊ လူမညီသော် သေနှင့်ညှိ၊ သွေးမညီသော် ဆီနှင့်ညှိ ဆိုရိုးရှိသည့်အတိုင်း…၊" [၁၁၉၂] ဝေါလီ။
မြေမျို၍ လူမျိုးမပြုတ်၊ လူမျိုမှ လူမျိုးပြုတ်မည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြေမျို၍ လူမျိုးမပြုတ်၊ လူမျိုမှ လူမျိုးပြုတ်မည်” ဆိုသည်မှာ “မြေမျို၍” (နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ဒေသ ဆုံးရှုံးခြင်းကြောင့်) လူမျိုးတစ်မျိုးသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားမည် မဟုတ်သော်လည်း “လူမျိုမှ” (အခြားလူမျိုးများနှင့် သွေးနှောပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့်) လူမျိုး၏ မူလလက္ခဏာများ တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် လူမျိုးလုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
“မြေမျို၍ လူမျိုးမပျောက်၊ လူမျိုမှ လူမျိုးပျောက်မည်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြေမျို၍ လူမျိုးမပြုတ်၊ လူမျိုမှ လူမျိုးပြုတ်မည်ဟူသော ဒီပဲယင်း ဝန်ထောက်မင်းဦးမြဲ၏ မိန့်ကြားချက်ကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း၊ အမြင်ရှင်းနိုင်ခြင်းစသော အကျိုးနှစ်ရပ်ကို တပ်အပ်သေချာစွာ သိရှိလာစေနိုင်သော ဤ ရဲမြန်မာရာဇဝင်ဝတ္ထုကို…၊" [၁၂၉၃] ရဲမြန်မာ။
"မြေမျို၍ လူမျိုးမပြုတ်၊ လူမျိုမှ လူမျိုးပြုတ်မည်ဟူသော စကားကို ရှေးဦးပြောကြားခဲ့သူမှာ မြန်မာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော ဒီပဲယင်းဝန်ထောက်မင်းဦးမြဲ ဖြစ်၏။
" ကြေးမုံတင်းစာ။
(၂၀-၁၁-၉၅) ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
မြေးကား အဖျား၊ သားကား အရင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြေးကားအဖျား၊ သားကားအရင်း” ဆိုသည်မှာ သားသမီးနှင့် မြေးမြစ်တို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သားကားအရင်း” ဆိုသည်မှာ သားသမီးသည် မိဘနှင့် တိုက်ရိုက် သွေးသားတော်စပ်သောကြောင့် ပို၍ နီးစပ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မြေးကားအဖျား” ဆိုသည်မှာ မြေးမြစ်သည် သားသမီးမှ ဆင်းသက်လာသောကြောင့် သားသမီးလောက် မနီးစပ်ဟု ဆိုလိုသည်။
သားသမီးသည် မိဘ၏ တိုက်ရိုက်အဆက်အနွယ်ဖြစ်ပြီး မြေးမြစ်သည် သားသမီးမှတစ်ဆင့် ဆက်နွယ်သောကြောင့် သားသမီးက ပို၍ အရေးပါသည်ဟု ယူဆကြသည်။
“မြေးကို ပင်ဖျား၊ သားကို ပင်မြစ်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
“သားကားအဖျား၊ မြေးကားအရင်း” စကားပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်။
ကိုးကားချက်များ "သားကားအရင်း၊ မြေးကားအဖျားဟူ၍ လူတို့ဝယ် ဆိုစကုန်သည်။
" [၁၀၈၀-ခန့်] ကုလား၊ ပ။
"တစ်ဝက်ကို မြေးရစေ။
တစ်ဝက်ကို အဖိုးထွေးစားစေ။
အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူကား မြေးကားအဖျား၊ သားကားအရင်း ဆိုသောကြောင့်တည်း။
၂၇၂။
"မြေးကို ပင်ဖျား၊ သားကို ပင်မြစ်၊" [၁၁၄၅] သာဓိ ၃၆။
ဂျန်နီဖာ ရှရဒါ လောရန့်စ် () သည် အမေရိကန် အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူမကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်ကတည်းကပင် လောရန့်စ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လစာဝင်ငွေအများဆုံး အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူမ ရိုက်ကူးထားသော ရုပ်ရှင်များမှ ရရှိသော စုစုပေါင်းဝင်ငွေမှာ ဒေါ်လာ ၅.၅ ဘီလီယံကျော် ဖြစ်သည်။
တိုင်း(မ်) မဂ္ဂဇင်းသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၏ ကမ္ဘာ့အလွှမ်းမိုးဆုံးသူ (၁၀၀) စာရင်းတွင် သူမကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထိုမျှသာမက Forbes ကလည်း ၂၀၁၄ နှင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်များ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသူ (၁၀၀) စာရင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:၁၉၉၀ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
မြိန်ရာ ဟင်းကောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မြိန်ရာ ဟင်းကောင်း” ဆိုသည်မှာ မိမိခံတွင်းကို “မြိန်” (အရသာရှိသည်ဟု ခံစားရစေသော) စားဖွယ်သည် မိမိအတွက် “ဟင်းကောင်း” ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လူတစ်ဦးစီ၏ အကြိုက်နှင့် ခံတွင်းအရသာသည် မတူညီနိုင်သောကြောင့် မိမိနှစ်သက်သော အစားအစာသည် မိမိအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အကြိုက်ကွဲပြားမှုကို ဖော်ပြသည်။
“မြိန်ရာ ဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာ ဆွေမျိုး” ဟူ၍လည်း တွဲဖက်သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "ကျွန်တော်က ပြန်အားနာတာပါဗျာ၊ မြိန်ရာ ဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာ ဆွေမျိုးပေါ့၊" [၁၃၃၉] ငွေတာရီ၊ ၂၁၁။
"မြန်မာစကားပုံထဲတွင် မြိန်ရာ ဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာ ဆွေမျိုး၊ ပျော်ရာ နိဗ္ဗာန်ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရရှိခဲ့တယ်။
" [၁၃၃၉] လူရည်။
၃၉၉။
မွေးနေ့ဆောင် အောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မွေးနေ့ဆောင် အောင်” ဆိုသည်မှာ အရေးကြီးသော အမှုကိစ္စများကို မိမိ၏ “မွေးနေ့” တွင် စတင်ဆောင်ရွက်ပါက “အောင်” (အောင်မြင်မှု) ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရာသီခွင်ဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်သည်။
မိမိမွေးနေ့သည် ကံကောင်းခြင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် ထိုနေ့တွင် အရေးကြီးကိစ္စများ စတင်ခြင်းသည် ကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
သို့သော် ဤယုံကြည်မှုသည် ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်မှုသာဖြစ်ပြီး အထောက်အထားခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်မရှိပါ။
ကိုးကားချက်များ ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် မတွေ့ရှိပါ။
မွေးနေ့သောကြာ၊ တနင်္လာ၊ ကေသာဆံဖြတ်၊ မပြုအပ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မွေးနေ့သောကြာ၊ တနင်္လာ၊ ကေသာဆံဖြတ်၊ မပြုအပ်” ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ “မွေးနေ့” နှင့် “သောကြာနေ့”، “တနင်္လာနေ့” များတွင် “ကေသာဆံဖြတ်” (ခေါင်းရိတ်ခြင်း၊ ဆံပင်ညှပ်ခြင်း) ကို မပြုလုပ်သင့်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤယုံကြည်မှုသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ရာသီခွင်ဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်သည်။
ထိုနေ့ရက်များသည် ကံမကောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အန္တရာယ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် ထိုနေ့များတွင် ဆံပင်ညှပ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ကြသည်။
“ခေါင်းမရိတ်ရာ၊ တနင်္လာနှင့်၊ သောကြာထိုနေ့၊ ရောဂါတွေ့အံ့။
ပူး ကျားနေ့ကို ရှောင်စေလို၊ ခေါင်းကို မရိတ်နှင့်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ခေါင်းမရိတ်ရာ၊ တနင်္လာနှင့်၊ သောကြာထိုနေ့၊ ရောဂါတွေ့အံ့။
"ပူး ကျားနေ့ကို၊ ရှောင်စေလို၊ ခေါင်းကို မရိတ်နှင့်။
"မွေးနေ့သောကြာ၊ တနင်္လာ၊ ကေသာဆံဖြတ်၊ မပြုအပ်။
မှိုတစ်ကျင်း မြင်းတစ်ပြေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မှိုတစ်ကျင်း မြင်းတစ်ပြေး” ဆိုသည်မှာ “မှိုတစ်ကျင်း” (ဖက်ဆွတ်မှိုကဲ့သို့ အတန်းလိုက် ပေါက်သော မှိုတစ်မျိုး) သည် “မြင်းတစ်ပြေး” (မြင်းတစ်ကောင် ပြေးနိုင်သောအကွာအဝေး) ခန့် ရှည်လျားစွာ ပေါက်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာတစ်ခု၏ အလျား သို့မဟုတ် အကွာအဝေးသည် အလွန်ရှည်လျားကြောင်းကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ထိုမှိုများသည် ရှည်လျားစွာ အတန်းလိုက် ပေါက်တတ်သည့် သဘာဝရှိခြင်းကြောင့် ယင်းမှိုတို့ကို တွေ့ရလျှင် ပေါက်သည့်နေရာအလျားသည် မြင်းတစ်ပြေးတမျှ အလျားရှိတတ်သည်ဟု ဆိုပေသည်။
ဤသဘောကို တင်စား၍ မှိုတစ်ကျင်း မြင်းတစ်ပြေးဟူ၍ မြန်မာတို့ ဆိုရိုးစကား ပြုကြသည်။
" [၁၃၂၀] စာဗိမာန်၊ ၇၊ ၉။
မှိုသုံးနှစ်၊ မျှစ်သုံးလ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မှိုသုံးနှစ်၊ မျှစ်သုံးလ” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦး မီးဖွားပြီးနောက် “မှို” ကို “သုံးနှစ်” နှင့် “မျှစ်” ကို “သုံးလ” တိတိ ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ အစားအသောက်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။
မီးဖွားပြီးစ အမျိုးသမီးများသည် ခန္ဓာကိုယ် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေရန် အထူးဂရုစိုက်ရန် လိုအပ်ပြီး အချို့အစားအစာများသည် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မှိုနှင့် မျှစ်တို့သည် အစာကြေခဲသော အစားအစာများဖြစ်သောကြောင့် မီးဖွားပြီးစ အမျိုးသမီးများအတွက် မသင့်တော်ဟု ယူဆကြသည်။
သို့သော် ဤယုံကြည်မှုသည် ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်မှုသာဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်ဆေးပညာအမြင်နှင့် မကိုက်ညီပါ။
မီးဖွားပြီးစ အမျိုးသမီးများအနေဖြင့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာများကို သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးသင့်ပြီး အထူးတလည် ရှောင်ကြဉ်ရန်မလိုပါ။
ကိုးကားချက်များ ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။
မှတ်တစ်ချက်ကောင်း တစ်သောင်းတန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မှတ်တစ်ချက်ကောင်း တစ်သောင်းတန်” ဆိုသည်မှာ ကျောက်စိမ်းအရိုင်းတုံးကို “မှတ်” (ကျောက်စိမ်းကို ခွဲစိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံဖော်ခြင်း) ပြုလုပ်ရာတွင် “တစ်ချက်ကောင်း” (ကျွမ်းကျင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ပါက) “တစ်သောင်းတန်” (အလွန်တန်ဖိုးကြီးမားသော ဈေးနှုန်း) ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် အတတ်ပညာ၏ တန်ဖိုးကို ဖော်ပြသည်။
ကျောက်စိမ်းကဲ့သို့သော တန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းများကို ပုံဖော်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်မှုသည် အလွန်အရေးကြီးပြီး ထိုကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် ပိုမိုမြင့်မားသော တန်ဖိုးကို ရရှိစေနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မှတ်တိုက်ရာတွင်လည်း ပြချက်ကောင်း၊ မှတ်တင်ရာတွင်လည်း အရောင်သန့် အရောင်လှလျှင် ဈေးကောင်းရသည်။
ထို့ကြောင့် မှတ်တစ်ချက်ကောင်း တစ်သောင်းတန်သည်ဟု ဆိုရိုး ပြုကြသည်။
" [၁၃၃၈] ကျောက်စိမ်း၊ ၁၉၉။
မှန်တာပြော သစ္စာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “မှန်တာပြော သစ္စာ” ဆိုသည်မှာ “မှန်တာပြော” (ဟုတ်မှန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်း) သည် “သစ္စာ” (မှန်ကန်ခြင်း၊ မဖောက်ပြန်ခြင်း) နှင့် တူညီသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မှန်ကန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
သစ္စာရှိခြင်း၏ အခြေခံအကျဆုံးအချက်မှာ မှန်ကန်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မှန်တာပြော သစ္စာ ဆိုတာလို အကြောင်းအားလျော်စွာ ကျွန်တော်၏ အဖြစ်အပျက်ကလေးကို တစ်ဆင့်တက်ပြီး ပြောပါရစေတော့၊" [၁၂၉၀] သူရိယ၊ ၁၂၊ ၈။
"မှန်တာပြော သစ္စာဆိုသည့်အတိုင်း အသုံးချတတ်လျှင် အသုံးကျနိုင်ပါတယ်။
" [၁၃၀၉] ဒဂုန်၊ ၂၁၊ ၅။
ယတြာကောင်းက မင်းလောင်းပျောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ယတြာကောင်းက မင်းလောင်းပျောက်” ဆိုသည်မှာ “ယတြာ” (နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် အစီအရင်များ) ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ပါက “မင်းလောင်း” (မင်းဖြစ်ရန် ကံပါလာသူ) ၏ မင်းဖြစ်မည့်ကံပင် ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ယတြာ၏ အစွမ်းအစကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် ယတြာများကို အလေးထားယုံကြည်ကြပြီး ယတြာများဖြင့် ကံကြမ္မာကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
“ယတြာပြုရှောင်း၊ အကြံကောင်းက၊ အင်းစောင်း၍မှောက်၊ မင်းလောင်း ပျောက်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ယတြာပြုရှောင်း၊ အကြံကောင်းက၊ အင်းစောင်း၍မှောက်၊ မင်းလောင်း ပျောက်ဟု၊ မဖောက်အလို၊ များလူဗိုလ်တို့၊ မှတ်ဆိုကုန်ကြ၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၈၁။
"ယတြာကောင်း မင်းလောင်းပျောက် ဆိုသလို စစ်တောင်းက မြေကိုယူစေပြီး စစ်တောင်းနှင့်နံတူ ဆင်တဲအရပ်၌ စစ်တောင်းမြေကို ကြဲဖြန့်ပြီးလျှင် ယာယီနန်း ဆောက်လုပ်စံနေတော်မူသတဲ့၊" [၁၂၇၇] မောင်ပုံ၊ ဒု။
ယတြာကောင်း၊ ကိန်းတစ်သောင်းကျေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ယတြာကောင်း ကိန်းတစ်သောင်းကျေ” ဆိုသည်မှာ “ယတြာ” (နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် အစီအရင်များ) ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ပါက ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်နိုင်သည့် “ကိန်းတစ်သောင်း” (အန္တရာယ်များစွာ) ကိုပင် ချေဖျက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ယတြာ၏ အစွမ်းအစကို အလွန်အလေးအနက်ထား ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နက္ခတ်ဗေဒင်နှင့် ယတြာများကို အလေးထားယုံကြည်ကြပြီး ယတြာများဖြင့် ကံဆိုးမိုးမှောင်များကိုပင် ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ယတြာကောင်း ကိန်းတစ်သောင်းကျေဆိုသလိုဖြစ်အောင် လောကီကိန်းခန်း၊ ယာယီယတြာအရာမှာ လိမ္မာပွန်းတီးတဲ့ ပညာရှင်များနဲ့ တိုင်ပင်ပြီးမြန်မြန် ကိန်းချေပစ်ဖို့ သင့်တယ်။
" [၁၃၀၉] ဒဂုန်၊ ၂၁၊ ၄။
ယောက်ျားကို စေသော် မပြီးနိုင်၊ မိန်းမကို စေသော် မခံနိုင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ယောက်ျားကို စေသော် မပြီးနိုင်၊ မိန်းမကို စေသော် မခံနိုင်” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားများကို ခိုင်းစေ၍ မပြီးပြတ်နိုင်သော အချို့ကိစ္စများတွင် အမျိုးသမီးများကို ခိုင်းစေပါက ပြီးပြတ်အောင်မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ဇွဲလုံ့လကို ချီးကျူးဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
အချို့ကိစ္စများတွင် အမျိုးသမီးများသည် အမျိုးသားများထက် ပိုမို၍ အာရုံစူးစိုက်မှု၊ စေ့စပ်သေချာမှုနှင့် ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။
“ဗိုလ်ထုအများ၊ လက်ရုံးအားဖြင့်၊ ယောက်ျားဆောင်သီး၊ မပြီးကိစ္စ၊ တစ်ယောက်မျှပင်၊ မိန်းမရွက်ဆောင်၊ အောင်သည်တစ်မျိုး” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ယောက်ျားကို စေသော် မပြီးနိုင်၊ မိန်းမကို စေသော် မခံနိုင်၊" [၈၆၃] ကန်မင်း။
"ဗိုလ်ထုအများ၊ လက်ရုံးအားဖြင့်၊ ယောက်ျားဆောင်သီး၊ မပြီးကိစ္စ၊ တစ်ယောက်မျှပင်၊ မိန်းမရွက်ဆောင်၊ အောင်သည်တစ်မျိုး၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၀၉။
ယောက်ျားကောင်း မောင်းမတစ်ထောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ယောက်ျားကောင်း မောင်းမတစ်ထောင်” ဆိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရှာဖွေနိုင်စွမ်းရှိသော “ယောက်ျားကောင်း” တစ်ဦးကို “မောင်းမတစ်ထောင်” (အခြွေအရံများစွာ) က အားကိုးအားထားပြုနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်သော အမျိုးသားတစ်ဦးသည် လူအများ၏ အထောက်အပံ့နှင့် လေးစားမှုကို ရရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းနှင့် ဩဇာအာဏာကို တိုင်းတာသည့် အဓိကအချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်များ "ယောက်ျားကောင်းက မောင်းမတစ်ထောင်ဆိုတာ အဆွေတော်လည်း သိမှာပေါ့၊" [၁၂၉၇] ဗွေ။
"ယောက်ျားကောင်း မောင်းမတစ်ထောင်ဆိုသော စကားကို ခင်မြမြ ကြားဖူး၏။
ထိုစကားအရဆိုလျှင် ကိုကိုတင်၏အပြုအမူကို လျစ်လျူမရှုနိုင်စရာ မရှိချေ။
ယောက်ျား စာမတတ်လျှင် အကန်း၊ မိန်းမ ရက်ကန်း မတတ်လျှင် အကျိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။