kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် တောင်သူလယ်သမားတို့အား အခြေခံကျကျ ပညာပေးစည်းရုံးကာ ၁၂၉၂ ခု၊ တပေါင်းလတွင် မြေပုံမြို့နယ်၊ ကျောက်နွားကျေးရွာ၌တစ်ကြိမ်၊ ၁၂၉၃ ခု၊ တန်းဆောင်မုန့်လတွင်၊ မင်းမြားမြို့နယ် ကန်နီကျေးရွာ၌တစ်ကြိမ်၊ ၁၂၉၄ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လတွင် မြေပုံမြို့နယ် ကြာအင်းတောင်ကျေးရွာ၌တစ်ကြိမ်၊ ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ ကြီးပွားရေးအဖွဲ့ချုပ်၏ ညီလာခံကို ပြုလုပ်ကာ ဦးစီးနာယကအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက နိုင်ငံရေးဟောပြောပွဲများသို့ တက်ရောက်ရန်ကိုမဆိုထားနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးကို လေသံမျှပင် မပြောရဲသောအချိန်ဖြစ်သော်လည်း ညီညာခံတိုင်း၌ လူငါးထောင်ခန့်မျှ တက်ရောက်ခဲ့သည်မှာ ဆရာတော်ဦးစိန္တာ၏ လယ်ယမြေတော်လှန်ရေး ပညာပေးစည်းရုံးမှု၏ အောင်မြင်ချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် တောင်လယ်သမားများ နိုးကြားလာခဲ့ကြသည်။
မိမိတို့၏ ဆင်းရဲတွင်းနက်ရခြင်းအကြောင်းရင်းကို သိမြင်လာကြ၏။
နယ်ချဲ့အရင်းရှင်စနစ်၊ မြေရှင်စနစ်တို့ကိုဖြိုဖျက် တော်လှန်ပစ်ကြရမည်ကို သိနားလည်လာကြ၍ နိုးကြားအုံကြွလာခဲ့ကြ၏။
စည်းရုံးညီညွတ်လာခဲ့ကြ၏။
ထို့ကဲ့သို့ တစ်တိုင်းလုံး အုံ့ကြွနိုးကြားစည်းရုံးညီညွတ်လာသော အချိန် ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော် ဦးစိန္တာ၏ တာဝန်ပေးချက်ဖြင့် ဆရာစံထွန်းအောင်နှင့် ဦးစံရွှေ၊ ဦးဘစံ တို့ရေးဆွဲသော အဖွဲ့စည်းမျည်းအရ မင်းပြားညီလာခံ ကျင်းပစဉ်မှာပင် ဦးအောင်ထွန်းဦး၊ မင်းပြား ( ဒို့လက်ရုံး) နှင့် ဦးဘစံတို့ ခေါင်းဆောင်ကာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၏။
ထိုအခါတွင် နယ်ချဲ့အရင်းသျှင်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ရာ၌ အမျိုးသားစည်းရုံးညီညွတ်မှု၏ အဓိက အရေးကြီးပုံကို ကောင်းစွာသိမြင်တော်မူသော ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် ဆရာတော်ဦးပညာသီဟနှင့်တွဲ၍ တစ်ခုတည်းသောအစည်းအရုံးကြီး ဖြစ်မြောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၂၉၉ ခု၊ နတ်တော်လ အတွင်းတွင် စစ်တွေမြို့ ၊ တန်းခိုးဆရာတော်ဘုရားကျောင်း၌ နှစ်ဖက်သောအစည်းအရုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မျက်နှာစုံညီ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းကာ “ ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံး”ဟု အညီအညွတ်တည်ထောင်ကြပြီး နယ်ချဲ့အရင်းသျှင်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ရေးအင်အားကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းသို့ စုပေါင်းညီညွတ်သော တစ်ခုတည်းသောနယ်ချဲ့အရင်းသျှင်စနစ်တိုက်ဖျက်ရေး အင်အားစုဖြစ်သော ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးကြီး၏ ညီလာခံကို ၁၃၀၁ ခု ကဆုန်လတွင် ပေါက်တောမြို့၌ကျင်းပခဲ့ပြီး တောင်သူလယ်သမား လူတန်းစားတိုက်ပွဲ လမ်းစဉ်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဖော်ထုတ်ချမှတ်ခဲ့ကြသည်။
“ မြေရှင်စနစ်ဖျက်သိမ်းရေး” အဆိုနှင့် “ ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံး လုံးဝ လွတ်လပ်ရေးချက်ချင်းပေးအဆို” တို့ကို ထိုညီလာခံ၌ တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ကြပြီး ရခိုင်တစ်တိုင်းလုံး အပြင်းအထန် စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။
ညီလာခံအပြီး နယုန်လတွင် နာယကဆရာတော်များဖြစ်သော ဦးစိန္တာနှင့် ဦးပညာသီဟရို့အား နယ်ချဲ့အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ဆရာတော်အား အလုပ်ကြမ်းနှင့် ၁၈ လ ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခံခဲ့ရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်လာသော ၁၃၀၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတော် ဦးစိန္တာသည် ဆရာတော်ဦးပညာသီဟနှင့်အတူ လက်နက်ကိုင် မျိုးချစ်တပ်များ ဖွဲ့စည်းပြီး နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အား တော်လှန်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်၏ တပ်များသည် မြေပုံမြို့ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ဖြူမြို့ကိုလည်းကောင်း၊ နယ်ချဲ့လက်က သိမ်းယူထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက ရခိုင်မျိုးချစ်တပ်များသည် နယ်ချဲ့အား တော်လှန်ခဲ့ရုံသာမက တစ်ဖက်၌လည်း တောင်သူလယ်သမားဆင်းရဲသားတို့အား ခေတ်အပျက်တွင် ညှဉ်းပမ်းနှိပ်စက်လာသော တောကြောင်များကိုလည်း နှိမ်နင်းခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၃၀၄ ခု ကဆုန်လတွင် ဗိုလ်ရန်အောင်တပ်များ ရခိုင်စစ်ကြောင်း ချီတက်လာသောအခါ သစ္စာဖောက်တောကြောင်များကြောင့် ဆရာတော်သည် အဖမ်းခံရကာ အသတ်ခံရဖို့နီးပါးဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
၁၃၀၅ ခုနှစ်စတွင် ဆရာတော်သည် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံး ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရန်ကုန်သို့ဆင်းကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဆက်ပြီး ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် စတင်စီစဉ်သည်။
ထိုနှစ်တန်းခူးလဆုတ် ၁၀ ရက်တွင် မြေပုံမြို့ပိုင်နှင့် ကျောက်ဖြူခရိုင်ဝန်တို့၏ သစ္စာဖောက်သတင်းပေးမှုကြောင့် ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရပြန်သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန်များသည် ဆရာတော်အား ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် လူမဆန်စွာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ပြီး ရခိုင်တိုင်းနှင့် မြန်မာပြည်ဖက်ဆစ်တော်လှန်းရေး ခေါင်းဆောင်များနှင့် အစီအစဉ်များကို မေးမြန်းခဲ့ရာ ဖက်ဆစ်တို့၏ ညှဉ်းပန်းချက်ကို မခံနိုင်၍ ဖွင့်ပြောလျှင် တစ်ပြည်လုံးဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ပျက်စီးကျဆုံးဖို့ကို မြင်သောကြောင့် ဆရာတော်သည် မိမိတစ်ပါးတည်း မချိမဆုံကြိတ်ခံပြီး တော်လှန်ရေးအား သစ္စာစောင့်ထိန်းခဲ့သည်။
ဝါဆိုလဆန်း ၆ ရက်၌ ဂျပန်တို့က လက်လျှော့ပြီး လွှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ ဆရာတော်၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သောဒဏ်ကြောင့် ကျန်းမာရေးအကြီးအကျယ် ချို့ယွင်းခဲ့လေသည်။
သို့သော် ဆရာတော်သည် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးတွင် နောက်မဆုတ်ဘဲ အင်တိုက်အားတိုက် ဆက်လက်ခေါင်းဆောင်မှုပေးခဲ့ရာ ဂန့်ဂေါတိုက်ပွဲသည် ကမ္ဘာကျော်ခဲ့သည်။
၁၃၀၆ ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေးအပြီးတွင် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်များပြန်ဝင်လာပြန်ရာ ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် ဖက်ကိုလည်း တော်လှန်မည်၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအတွက် လက်နက်မအပ်ဘဲ နယ်ချဲ့ကိုလည်း ဆက်လက်တော်လှန်မည်ဟူသော တော်လှန်ရေးတပ်ဦးသစ္စာကို မဖောက်လို၍ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အား ၂ နှစ်တိုင်တိုင် ဆက်လက်တော်လှန်ခဲ့သည်။
ယင်းအချိန်တွင် ရခိုင်တောင်စဉ်ကမ်းခြေတလျှောက် လယ်သမား ဆင်းရဲသားလူထုတစ်ရပ်လုံးမှာ နယ်ချဲ့တို့၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၊ ရပ်ရွာများကို မီးတိုက်ခြင်းတို့ကို ခံခဲ့ရသော်လည်း တိုင်းပြည်လွတ်မြောက်ရေး၊ အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေး၊ နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးကို ဇွဲသတ္တိနှင့် ချီတက်တိုက်ခိုက်လျှက်ပင် ဖြစ်သည်။
၁၃၀၈ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ဆရာတော်ဦပညာသီဟ၊ ဝန်ကြီး ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဝန်ကြီးသခင်မြနှင့် တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များသည် ကြာအင်းတောင် ဆရာတော်ကျောင်းသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး ဦးစိန္တာနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီးနောက် ထိုနှစ် နတ်တော်လ စတုတ္ထအပတ်တွင် ဆရာတော်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသားခွင့် ကြေညာလိုက်သဖြင့် ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် တော်ခိုရာမှထွက်လာ၍ ကျယ်ပြန့်သောစည်းရုံးရေးကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၀၈ ခု၊ နှောင်းတန်းခူးလ၌ မြေပုံမြို့နယ်တွင် ဆရာတော် ဦးစိန္တာ ခေါင်းဆောင်သော ပြည်လုံးကျွတ် တပ်ပေါင်းစု ညီလာခံကိုကျင်းပခဲ့ရာ ဖဆပလနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ကိုပါ ဖိတ်ကြားခဲ့၏။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဦးဘဆွေ နှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီရးတို့တက်ရောက် ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း အချိန်အခါနှင့် အခြေအနေ မညီညွတ်သောကြောင့် ညီလာခံ၌ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ စိတ်ငြိုငြင်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
၁၃၀၉ ခု၊ ကဆုန်လဆန်း ၇ ရက်နိန့်တွင် မြေပုံမြို့မှ စစ်တွေမြို့သို့အသွား ဦးစိန္တာသည် ဘင်္ဘောထက်၌ အဖမ်းခံရပြီးလျှင် ယင်းကဆုန်လကွယ်နေ့တွင် စစ်တွေမှ လေယာဉ်ဖြင့် ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ယူဆောင်လျှက် သာယာဝတီထောင်သို့ အပို့ခံခဲ့ရပြီးနောက် ၁၃၁၀ ခု၊ နှောင်းတန်းခူးလဆန်း ၆ ရက်၌ သာယာဝတီထောင်ကို သူပုန်တပ်ပေါင်းစုများ ဖွင့်သောအခါမှ ဆရာတော်သည် ထောင်မှလွတ်ခဲ့သည်။
၁၃၁၁ ခု၊ နယုန်လဆုတ် ၅ ၌ ဒါးလက်ချောင်းနှင့် ၈ ရက်၌ ကြာအင်းတောင်သို့ရောက်လာပြီး တောလှန်ရေးကိစ္စကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ပြန်ရာ ပါတီနှင့်လူထု အမြင်ကွဲပြားလာခြင်း၊ ပါတီတွင်းမှာလည်း အချင်းချင်း အမြင်မတူအယူအဆကွဲပြားလာခြင်းတို့ကြောင့် ထိုကွဲပြားမှုကို လက်နက်ဖြင့် ဖြေရှင်းကြသေရ အခြေအနေသို့ပင် ဆိုက်ရောက်လာခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် ပါတီအတွင်း ညီညွတ်ရေး၊ မဟာမိတ်ပါတီ ညီညွတ်ရေးပါတီနှင့် လူထုစိတ်ချမ်းသာရေးကို ကြိုးစားရသည်။
သို့သော်လည်း မှန်းခြေပေါက်အောင် ခရီးမရောက်ခဲ့ပေ။
ယင်းသို့ကြိုးစားစဉ်များ၌ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ လွတ်လပ်ရေး တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားများ စီးပွားရေးအားလုံးညီညွတ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု သဘောပေါက်ယုံကြည်ခြင်းကြောင့် ပါတီနှင့် လူထုကို ပညာပေးပြီးနောက် ၁၃၁၉ ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆ ရက်၊ ၁၉၅၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် မင်းပြားမြို့၌ လက်နက်စွန့်ပွဲ တစ်ရပ်ကို ကျင်းပ၍ ဆရာတော်ဦးစိန္တာသည် တပည့်တပန်းများနှင့် ဥပဒေတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဦးစိန္တာအား အရင်းသျှင်နယ်ချဲ့ဖက်ဆစ်တို့၏ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုဒဏ် ဖိစီးလာခြင်းကြောင့် သက်တော် ၆၂၊ ဝါတော် ၄၂ ဝါမြောက်တွင် ၁၃၂၆ ခု၊ နတ်တော်ဆန်း ၁၀ ရက်၊ တနင်္လာနေ့၊ နေ့လယ် ၂ နာရီအချိန်တွင်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ငါးထပ်ကြီးဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၁၅၂ ၊ သိမ်ကုန်းကျောင်းတိုက်၊ ရွှေဘုံသာကျောင်းဆရာတော် ဦးရဝိန္ဒထံ၌ တည်းခို ဆေးဝါးကုသနေစဉ် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
အေးသိန်း၏ နိုင်ငံအကျိုးပြု အဖိုးတန်ရတနာများ (၂၀၀၇-ခု၊ ဩဂုတ်လ) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ ကွယ်လွန်သူများ။
ဦးဘစံ (ဓညစံ) ၁၉၁၂-၁၉⁠၉၂ အဖ ဦးသာဇံဦး (အငြိမ်းစား စက်ရှင်ဆရာကြီး) နှင့် အမိ ဒေါ်ပုမတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေမြို့၊ လမ်းမတော်ရပ်၌ မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ဆယ့်လေးဦးအနက် ပဉ္စမမြောက်သားယောက်ျားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က မိဘများပြောင်းရွေ့ရာမြို့များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်မြင်သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒုတိကျောင်းသားသပိတ်တွင် သပိတ်ကောင်စီဝင် တစ်ဦးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရခိုင်လူငယ်များ နိုးကြားစေရန် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ နိုးကြားရေးအစည်း အရုံးကို အခြားရခိုင်လူငယ်များနှင့်အတူ စည်းရုံးတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးကြီးတွင် တက်ကြွသော အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသာဇံလှ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ထွန်းဦးတို့နှင့်အတူ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကိုတော်လှန်ရန်အတွက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆက်သွယ်၍ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တတိယသပိတ်တွင်လည်း တက်တက်ကြွ⁠ကြွပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ရခိုင်ကျောင်းသားလူငယ်များ၊ မြန်မာကျောင်းသားလူငယ်များနှင့်အတူ နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးအတွက် စွမ်း⁠စွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ရခိုင်ကာကွယ်ရေးတပ်ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခွင့်ရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
စစ်တွေခရိုင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တာဝန်၊ စစ်တွေခရိုင် တို့ဗမာ ဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင် တာဝန်တို့ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေး မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဓိကအခန်းက ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ အလုပ်သမားဂေဇက် အယ်တီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် အလုပ်သမားအရာရှိ အဖြစ်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဦးဘစံသည် စာရေးစာဖတ်ဝါသနာထုံသူလည်းဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီကာလ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝကတည်းကပင် သတင်းစာ၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၃၉-၄၀ ပြည့်နှစ် “အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း” တွင် အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရခိုင်ယည်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့်သမိုင်းရေးရာဆောင်းပါးများကိုလည်း ဓညစံ ကလောင်အမည်ဖြင့် သုတေသနပြုရေးသားဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးဘစံကား စစ်ကြိုခေတ် ကာလမှစ၍ တိုးတက်သော မြန်မာကျောင်းသားများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အတူလက်တွဲကာ မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်သာမက ရခိုင်ဘက်ရှိ လူငယ်များအား နိုးကြားတိုးတက်သော စိတ်ဓာတ်များဖြစ်ဖြစ်ပေါ်လာ စေရန် စတင်မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်က ဦးဘစံအား မော်ကွန်းဝင် (ပထမအဆင့်)နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ဒုတိယအဆင့်) ဘွဲ့တံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပေသည်။
ဦးဘစံသည် ၁၉⁠၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်လှမေ နှင့် သားနှစ်ဦးကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၊ ပထမအကြိမ်ထုတ် “ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု” စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရ၊ ဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီးဖြစ်သည်။
thumb|ဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး ဦးဘစော ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲမြို့ အောင်စေတီရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့ရှိ၊ အာနန္ဒာကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသဖြင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဦးသိန်းဖေမြင့်နှင့် ဆုံတွေ့ပြီး မြန်မာ့ နိုင်ငံရေး လောကသို့ ရောက်ရှိသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အောလ် အိန္ဒိယ ရေဒီယို မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု၏ မြန်မာပြည် ထိုးစစ်ကို ပြန်လည်ဆင်နွှဲသောအခါ၊ ရခိုင်ပြည်အတွင်းရှိ ဂျပန်စစ်ရေး အခြေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် ဦးဘစောသည် လေထီးဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းသို့ ခုန်ဆင်းဝင်ရောက်ကာ ဂျပန်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်၊ ထို့အတွက် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
လွတ်လပ်ရေးမရမီ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးကာလ၌ ကျောက်ဖြူခရိုင် အထူးအရေးပိုင် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ကျောက်ဖြူ မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ဦးနု အစိုးရလက်ထက်တွင်၊ သာသနာရေး၊ လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံ အများစု အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံ၌ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အငြိမ်စား ယူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ဖြူမြို့၌ ပြန်လည် နေထိုင်ပြီး၊ မြို့ရွာ အကျိုးကို စွမ်းစွမ်းတမံ သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဖိုးကျော့ စာရေးဆရာ ဖိုးကျော့ကို (၁၃၀၂) ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော်(၁)ရက်(၄.၈.၁၉၄၀)ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာ၌ အဖ-ဦးဘောက်ဖြူ၊ အမိ-ဒေါ်ချက်တောင်းမတို့က မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်လွင်ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း(၉)ယောက်အနက်မှ တတိယမြောက်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ရွာရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၆ - အောက်တိုဘာလထုတ် မြ၀တီမဂ္ဂဇင်းပါ ဆင်မာန်နှင့် ငှက်ဉာဏ် အခန်းဆက်ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် စာပေ နယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၆ - အောက်တိုဘာလထုတ်မြဝတီမဂ္ဂဇင်းပါ ဆင်လိုက်ခြင်း ဝတ္ထုမှာ အလယ်တန်းမြန်မာစကားပြေ လက်ရွေးစင် တွင်ကျောင်းသုံးအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဝတ္ထုတိုအချို့ကို ဂျပန်နှင့်ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတို့တွင် ဘာသာပြန်၍ ထုတ်ဝေဖူးသည်။
၁၉၇၀ - အောက်တိုဘာလထုတ် မြ၀တီမဂ္ဂဇင်းပါ နတ်မလိုက်သောနေ့ ဝတ္ထုကို ဂျပန်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားဘာသာ သင်တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ တိုရူအိုနိုက ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၂ - မြေဆီမဲမဲ သွေးရဲရဲ၊ အောင်ပွဲသို့ချီရာဝယ် ဝတ္ထုများထွက်(အောင်ပွဲသို့ချီရာဝယ်-ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် ယင်းနှစ် အတွက် အမျိုးသားစာပေဝတ္ထုရှည်ဆုရ။
) ၁၉၇၃ - လွန်လေပြီးသောအခါ၊ လောဘမြစ်ပင်လယ်၊ ချစ်ငြိုးရစ်ချည်၊ ငြိုးမာန်လျှော့ပြေ၊ ဝမ်းရေးထက်ပင် ခက်ပါသည် စသောဝတ္ထုများထွက်။
၁၉၇၄ - ဆင်လုပ်သား၊ အမှောင်လမ်းကသူတို့အပြန် စာအုပ်များထွက်။
၁၉၈၁ - မျှော်ရသူတို့ဗျာပေါဝ၊ ခပ်သိမ်းသောမြစ်တို့ကဲ့သို့ စာအုပ်များထွက်။
၁၉၈၂ - ပြန်မပြောချင်ဘူး ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၈၃ - ဟူးကောင်းတောင်ကြား၊ အလွမ်းကန္တာ- တောကန္တာ၊ ဆင်မိုးလုံးနှင့် နောက်ဆုံးအဖြေ စာအုပ်များ ထွက်။
၁၉၈၅ - သမုဒယဤပင်လယ် ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၉၀ - အင်တွဲပွဲလျက် အရှာထွက် ဝတ္ထုရှည်စာမူဖြင့် စာပေဗိမာန်စာမူဝတ္ထုရှည် ဒုတိယဆုရ။
၁၉၉၁ - သေရွာပြန်တို့၏ အဏ္ဏဝါခရီး စာမူဖြင့် စာပေဗိမာန်ဝတ္ထုရှည်-ဒုတိယဆုရ။
၁၉၉၃ - အင်တွဲပွဲလျက်အရှာထွက် စာအုပ်ထွက်။
မြန်မာ့မုဆိုး ဝတ္ထုဖြင့် စာပေဗိမာန်ဝတ္ထုရှည် ဒုတိယ ဆုရ။
၂၀၀၁ - သေရွာပြန်တို့၏အဏ္ဏဝါခရီး စာအုပ်ထွက်။
၂၀၀၂ - ကမ္မဇဒ္ဓိ ဝတ္ထုထွက်။
၂၀၀၃ - ဆင်သင်္ချိုင်းရှာပုံတော်၊ ဆင်သေကုန်း၊ ရာဇဌာနီ၊ မြန်မာပြည် မြောက်ဖျားမှ စသောစာအုပ်များထွက်။
နောက်ပိုင်းတွင်ဆက်လက်၍ နန်းရပ်ထီးဖြူ လုယူမယ်မြင်သည်၊ မြေထုမြင်းမိုပြိုပါလေလျှင်၊ ဆောင်းရက်ရှည်တဲ့ နွေဒေသ ဝတ္ထုများထွက်။
၂၀၀၆ - မဟာလီဒို'' ဝတ္ထုထွက်။
ဆရာဖိုးကျော့သည် ယခုအချိန်ထိ ဝတ္ထုတို(၇၀)ကျော်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည် အပုဒ်(၂၀)ကျော်၊ လုံးချင်း(၃၀)ခန့် ရေးသားပြီးဖြစ်သည်။
ယခင်က ပြည်သူ့ဂုံနီစက်ရုံတွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ စာပေ များ ဆက်လက်ရေးသားလျက် အမှတ်(၂)၊ စပယ်(၂)လမ်း၊ ၃-ရပ်ကွက်၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် ဇနီး-ဒေါ်ကြူကြူ ဝင်း၊ သားသမီး(၂)ဦးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိ သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျင်းပပြုလုပ်သော ၁၀ ကြိမ်မြောက် မဲခေါင်စာပေဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားမှ မြေဆီမည်းမည်း သွေးရဲရဲစာအုပ်ဖြင့် မဲခေါင်စာပေဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့ အောင်ပွဲသို့ချီရာဝယ် မြေဆီမဲမဲ သွေးရဲရဲ လောဘမြစ်ပင်လယ် ဆင်လုပ်သား ဆင်မိုးလုံးနှင့် နောက်ဆုံးအဖြေ အင်တွဲပွဲလျက် အရှာထွက် သေရွာပြန်တို့၏ အဏ္ဏဝါခရီး မြန်မာ့မုဆိုး ဆင်သင်္ချိုင်းရှာပုံတော်နှင့် အခြား ဆင်သေကုန်း ကမ္မဇဒ္ဓိ မြန်မာပြည်မြောက်ဖျားမှ နဂါးမီးတောက်နှင့် ထူးဆန်းအံ့ဖွယ် မဟာလီဒ ရေအောက်မြို့တော် အလွမ်းနှင့်သာ နေတော့မည် ဂမ္ဘီရပင်လယ် ခပ်သိမ်းသောမြစ် ကျားဘီလူးနှင့် အခြား ကျားနာမျက်ကန်း ရေခဲပြင်ပေါ်က တောင်နဂါးကြီးနှင့် ဟူးကောင်းတောင်ကြား ဟိမဝန္တာကလာသူ သံသရာနောက်ဆုံးနေ့နှင့် အခြား သမုဒယ ဤပင်လယ် မီးလောင်မြေနှင့် အခြား ဟေမန္တ၏ အလှဖျက်နွေ မာယာမင်းသမီး မဟာလီဒို ပင်လယ်ကျားနှင့် အခြား နတ်စောင့်ပျားနှင့် သားရဲတို့ရွာ ရွှေပြည်ရခိုင် ရခိုင်အမျိုးသမီးအသင်း(ရန်ကုန်)မှထုတ်ဝေသည့်မြတ်ပန်းသဇင်မဂ္ဂဇင်းမှ မောင်မောင်ထွန်းအောင် (ကျန်း မာရေး) ရေးသားသည့် အမျိုးသားစာပေဆုရ ရခိုင်စာဆိုများ ဆောင်းပါးမှ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
thumbnail|ဦးမြတ်ထွန်းအောင်(၁၈၅၆-၁၉၁၉) ဦးမြတ်ထွန်းအောင် (၁၈၅၆-၁၉၁၉) သည် ပထမဆုံး မြန်မာနိုင်ငံရှိလူမျိုး များထဲတွင် အရေးပိုင်ဖြစ်သည်။
၊ကျောက်ဖြူမြို့တည် နှစ်(၁၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ကျောက်ဖြူမဂ္ဂဇင်းတွင်ကား ဦးမြထွန်းအောင် ဟု ပါရှိသည်။
) ဘဝ အစောပိုင်းဘဝ ဦးမြတ်ထွန်းအောင်ကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့၌ မွေးဖွား ခဲသည်။
အရေးပိုင် တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအတွင်း ဗြိတိသျှစစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့ကို သိမ်းယူရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်ဖြစ်လာပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိတိုင်းရင်းသား များထဲတွင် ပထမဆုံးသော အရေးပိုင် ရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။
ဦးမြတ်ထွန်းအောင် မတိုင်မီက အရေးပိုင်ရာထူးကို မျက်နှာဖြူများသာ ရရှိခဲ့သည်။
ဦးမြတ်ထွန်းအောင်အား ဗြိတိသျှ အစိုးရက အိန္ဒိယ အင်ပိုင်ယာ၏ ဆွေသဟာ (CIE)ဘွဲ့ (Companion of the Indian Empire)၊ ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း (KSM)ဘွဲ့နှင့် သူရဲကောင်း ဓားတော်ရမင်း (TDM) ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင်ကျောက်ဖြူမြစ်အတွင်း ရေနစ် ကွယ်လွန်သည်။
ယခု ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ၊ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် အဆောက်အဦး နေရာသည် ဦးမြတ်ထွန်းအောင်၏ အိမ်နေရာ ဖြစ်သည်။
အရေးပိုင် မြတ်ထွန်းအောင် ဟု လည်းကောင်း၊ ဒီဝီဇံ မြတ်ထွန်းအောင် ဟု လည်းကောင်း နာမည်ကြီးသည်။
ကိုးကား https://arakanbooks.blogspot.com/2012/06/blog-post_8579.html?m=1 Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူမြို့ မဒေးကျွန်းနှင့် ကုဋေချီကျွန်းတို့တွင် တည်ရှိသည်။
ပေ ၁၀၀၀ အထက် ကုန်တင် သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက် သွားလာနိုင်သော ကုန်စည် တင်ပို့ရာ ရေနက် ဆိပ်ကမ်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း မှာ စီမံကိန်း အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အထောက်အကူပြု ဆိပ်ခံတံတားများကို လည်း ကျောက်ဖြူမြို့တွင် တည်ဆောက်လျက် ရှိနေရာ နောက်ဆုံး သတင်းများအရ ကျောက်ဖြူမြစ်တွင် လုပ်ငန်းသုံးဆိပ်ခံတံတားတစ်ခု ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။
လက်ရှိကာလတွင် ကျောက်ဖြူမြို့၌ ရွှေသဘာ၀ ကမ်းလွန် ဓာတ်ငွေ့မှ ထွက်ရှိသော ရေနံပိုက်လိုင်းများ သွယ်တန်းရေးနှင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စတင် တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်ရာ လိုအပ်သော လုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ကျောက်ဖြူသို့ သယ်ဆောင်လာရန်အတွက် အဆိုပါတံတားကို တည်ဆောက်နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ရေနံလုပ်ကွက်များမှ ထွက်ရှိသော ရေနံနှင့်သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့များကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်လျက် တရုတ်နိုင်ငံကူမင်းမြို့သို့ ပိုက်လိုင်းသွယ်တန်းကာ တင်ပို့သွားမည်ဖြစ်ရာ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးသည် အရေးကြီးသော အပိုင်းတွင်ပါဝင်ပြီး အဆိုပါ ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် မြေနေရာကိုလည်း ရွေးချယ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ယင်းအတွက် လုပ်ငန်းသုံး တံတား တည်ဆောက်ရေးနှင့် မြေနေရာ ရွေးချယ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသူများက ၂၀၁၀ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနက်ဆိပ်ခံတံတား အမှတ်(၁)နှင့်အမှတ်(၂) တို့ရှိသော်လည်း ဒေသတွင်းသင်္ဘောများသာ ဆိုက်ကပ်လျက်ရှိပြီး ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်းအတွက် ဆိပ်ခံတံတားကို တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည့်အပြင် ယခုအခါ လုပ်ငန်းသုံး တံတားတစ်ခု ကိုလည်း တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ရာ တံတားလေးစင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။
ကံ့ကော်တော ဘုရား|thumb ကံ့ကော်တောဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လျက်ရှိသော ရှေးဟောင်း ပေါ်တော်မူမြတ်စွာဘုရား ရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူသည် ရခိုင်ပြည်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းရှိ ကျောက်ဖြူခရိုင် ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၏ ဂုံးချိန်ကျေးရွာတောင်ဘက် ကံ့ကော်ပင်များရှိရာ အရပ်၌ တည်ရှိနေလေသည်။
အဆိုပါ တန်ခိုးကြီး ရှေးဟောင်းပေါ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးနှစ်ဆူသည် သီတင်းသုံး ကိန်းဝပ်တော်မူရာသိမ်တော်မှာ ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် (၅) မိုင်ကျော်ခန့် ကွာဝေးသော နေရာတွင်တည်ရှိပြီး ဂုံးချိန်ကျေးရွာနှင့်မူ (၂) ဖာလုံခန့်သာ ဝေးလေသည်။
ထိုတန်ခိုးကြီးရှေးဟောင်း ရုပ်ပွားတော်မြတ်နှစ်ဆူ၏ ဘုရားပူဇော်ပွဲတော်မှာ နှစ်စဉ်နှစ်ဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်သာ ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ ရှိပေသည်။
ဤကဲ့သို့ သင်္ကြန်လွန်စ ထူးမြတ်သောနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဘုရားပူဇော်ပွဲမျိုးကားမရှိသလောက် အလွန်ပင်ရှားလှပေသည်။
ကံ့တော်တော ဘုရားသမိုင်း မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးစ အချိန်အခါမှစ၍ ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော စကားရပ်များမှာ ကံ့ကော်တောဘုရား ရုပ်ပွားတော်များနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော စကားတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ရှေးသရောအခါ၌ ကောတုန်တရစ်တိုင်းဟူ၍ တိုင်းကြီးတစ်တိုင်းမှာ ထင်ရှားစွာရှိခဲ့လေသည်။
၎င်းတိုင်း၏အကျယ်အဝန်းမှာ ရှေ့ဘက်သို့ မော်တင်စွန်းအထိနှင့် အနောက်ဘက်သို့ ဘင်္ဂလားအော်အထိ ကျယ်ပြန့်လေသည်။
အဆိုပါတိုင်းပြည်တွင် မဒ္ဒရာဇ်မင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ်ပြီး သားတော်(၃)ပါး ထွန်းကားလျက်ရှိလေသည်။
၎င်းတို့ မှာ နောင်တော်ကြီး၊နောင်တော်လေးနှင့် အာဝ ဟူ၍ အသီးသီး ခေါ်တွင်ကြလေ၏။
အခါတစ်ပါးသောနေ့၌ ဘခမည်းတော် မဒ္ဒရာဇ်မင်းကြီး နတ်ရွာလားလေသော် သားကြီးဖြစ်သော နောင်တော်ကြီးမင်းသားအား ထီးနန်းရိပ်ရာ အပ်နှင်းကြလေသည်။
ညီတော် အလတ် နောင်တော်လေးက အိမ်ရှေ့စံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ညီတော် အာဝမင်းသားအား စစ်သူကြီးရာထူးဖြင့် အသီးသီးဝေမျှ အုပ်ချုပ် ကြလေသည်။
ထိုသို့ ညီနောင်(၃)ဦး စီမံအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်နေကြစဉ် အတွင်း ပြည့်ရှင်မင်းဖြစ်သော နောင်တော်ကြီးသည် ဥပုသ်ဆောင်ဝင်လိုလှသော အာသီသစိတ် ပြင်းထန်လာသဖြင့် ညီတော်လတ်ဖြစ်သည့် နောင်တော်လေး အိမ်ရှေ့မင်းသားအား ဆုံးမဩဝါဒပေးပြီး နန်းရပ်ထီးဖြူ အပ်နှင်းတော်မူပြီး တောအရပ်သို့ ထွက်ခွာသွားတော်မူလေသည်။
ထိုသို့ နောင်တော်ကြီးဘုရားတောထွက်၍ နှစ်လများ အတန်ကြာညောင်းလေသော် ပြည့်ရှင်မင်းနောင်တော်လေးသည်လည်း အစ်ကိုနောင်တော်ကြီးနည်းတူပင် အညရဝါသီ တောရပ် မှီးလေတော့သတည်း။
ထီးနန်းအရိပ်အရာအား ညီတော် အငယ်ဆုံး အာဝမင်း အုပ်ချုပ်လေတော့သည်။
သို့နှင့် နောင်တော်လေးမင်းကြီးသည် ထီးနန်းစွန့်ပြီး နောင်တော်ကြီးသွားရာ အရပ်ဘက်သို့ ရှေးရှုပြီးလိုက်လေသော် တိုင်းပြည်တော် နှင့်အလွန်ဝေးလွန်းသော တောင်တန်းတစ်ခုတွင် တွေ့ဆုံကြလေ၏။
ထို့သို့တွေ့ဆုံရာတွင် တိုင်းပြည်ရေးရာ အကျိုးအကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြောဆိုကြပြီးသော် မိမိအားလည်း နောင်တော်နှင့် အတူတစ်ကွ တရားအားထုတ်ခွင့်ပြုပါရန် လျှောက်ထား တောင်းပန်လေသော် နောင်တော်ကြီးက ငါ့ညီတော် တရားအား ထုတ်လိုသော် ဟိုဘက်တောင်တန်းမှာ နေလေတော့ဟု ညွှန်ကြားလိုက်လေသည်။
ညီနောင်နှစ်ဦးတို့လည်း မိမိတို့နေရပ်၌ပင် တရားကျင့်သုံး၍ အသက်ထက်ဆုံးနေကြလေကုန်၏။
၎င်းအရပ်သည် ရမ်းဗြဲကျွန်း မြောက်ဘက်ကျသည့် ပင်လယ်ထဲတွင်ရှိကြလေ၏။
ထိုနေရာအား နောင်တော်ကြီးတောင်နှင့် နောင်တော်လေးတောင်ဟူ၍ ယခုထက်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလျက် ရှိကြလေသည်။
ထိုစဉ်အခါ ကောတုန်တရာဇ်တိုင်းပြည်၌ ညီငယ်တော် အာ၀မင်းသားသည် မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါး၊ နာယကဂုဏ်ခြောက်ပါးနှင့် ညီညွတ်မှု မရှိလေသောကြောင့် တိုင်းပြည်တော်သည် ခိုးသားဓားပြ မကောင်းမှုများ ရောပြွန်းလျက်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားလူအများတို့ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသော ဘေးကပ်ဆိုးကြီး ဆိုက်ရောက်နေလေ၏။
တိုင်းပြည်ကြီးသည်လည်း မငြိမ်မသက်ဖြစ်လေတော့သည်။
အဆိုပါတိုင်းပြည်တွင် တိုင်းသူ ပြည်သားအပေါင်းတို့ ပူဇော်ကိုးကွယ် ကြည်ညိုကြသော တန်ခိုးကြီးရုပ်ပွားတစ်ဆူ ရှိလေ၏။
(တချို့က နှစ်ဆူရှိသည်ဟူ၍လည်း ပြောကြသည်) ထိုတန်ခိုးကြီးရုပ်ပွားတော်ကြီးအား မရိုသေ မကိုင်းရှိုင်းကြပဲ မသင့်လျော်သော အမှုကို ပြည်သူများ ပြုကျင့်ကြကုန်၏။
ထိုတိုင်းပြည်၌ သီလ၊ သမာဓိမြဲသော င/ပု အမည်ရှိ အဘိုးအိုလင်မယားနှစ်ဦး (တချို့က င/ပု နှင့် င/လာ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ရှိကြောင်းပြောကြသည်။
) က မိမိတို့ ကိုးကွယ်သော တန်ခိုးကြီး ဘုရားအား ဤသို့ပြုကျင့်နေကြခြင်းမှာ မသင့်လျော်ကြောင်းများ ပြောဆိုဟန့်တားသော်လည်း မရရှိခဲ့ပေ။
င/ပု လင်မယားမှ လွဲ၍ ၎င်းတို့၏ သားသမီးများပင်လျင် မကောင်းသော အမှု ဖြင့် ဘုရား၌ပြုကျင့်ကြကုန်၏။
နတ်များအိပ်မက်လာပေးခြင်း တစ်ညသော အခါ၌ င/ပု လင်မယားအိပ်ပျော်နေစဉ် သမာဒေဝနတ်များ လာပြီး ဤကောတုန်တရာဇ်တိုင်းအား ရက်သတ္တပါတ်အတွင်း နဂါးတို့ရေနှစ်ကစားတော့မည် ဖြစ်၍ သင်တို့လင်မယားလွတ်ရာသို့ ပြေးကြလေကုန်။
ထိုသို့သွားသော အခါ၌ လည်း သင်တို့နှစ်ဦးမှလွဲ၍ မည်သူ့အားမှ အသိမပေးကြဘဲ ဘုရားပင့်ဆောင်ပြီး ယူကြလေဟု အိပ်မက်၌ ပြောကြားခဲ့လေ၏။
င/ပု အဘိုးအို အိပ်ရာမှ လန့်နိုးလတ်သော် အနီးတွင် ငွေထောင်ထုပ်ကို တွေ့ရှိရလေ၏။
နံနက်မိုးသောက်အလင်းရောက်သော် အဘိုးကြီးသည် ဇနီးသည် အဘွားကြီးအား အိပ်မက်အကြောင်းများပြောကြား၍ ငွေထုပ်အားပေးပြီး တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူအား မပြောကြားရန်မှာထားလေ၏။
အဘွားကြီးကား မိခင်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သားသမီးနှစ်ဦးတို့အား တိတ်တစ်ဆိတ်ပြောထားလေရာ သွားချိန်နီးတွင် င/ပု အဘိုးကြီးဘုရားသွားရောက်ပင့်လေသော် ပင့်မရဘဲရှိနေလေ၏။
ထိုအခါ င/ပု အဘိုးသည် ဘုရားရုပ်ပွားတော်အား အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန်ကြိုးစား၍ ပင့်ယူပါသော်လည်း အချီးအနှီးဖြစ်နေလေသောကြောင့် အဘွားကြီးအား မှန်ရာပြောရန် မေးမြန်းရာ အဘွားကြီး က သားသမီးများအား ထုတ်ဖော်ပြောမိပါကြောင်းဝန်ခံလေ၏။
ထို့ကြောင့်ဘုရားအားပင့်မရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမှန်မုချ သိရှိသဖြင့် အဆိုပါနေ့ရက်တွင်မသွားတော့ဘဲ နောင်တွင် မည်သူမျှ လုံး၀အသိမပေးတော့ဘဲ တိတ်တဆိတ်ဘုရားအားသွားရောက်ပင့်ယူရာ လွယ်ကူစွာ ရခဲ့ခြင်းကြောင့် အဘွားကြီးအား နတ်ပေးသော ရွှေထုပ်အားရွက်စေကာ ကောတုန်တရာဇ်တိုင်းပြည်မှ တိတ်တဆိတ်ထွက်လာကြလေ၏။
ထိုသို့ထွက်လာရင်းပင် ယခုအခေါ် လိပ်ခမော် ရွာဟောင်းအနီးရှိ တောင်ငယ်တစ်ခုသို့ရောက်ရှိ၍ အပန်းဖြေရပ်နားကြလေ၏။
၎င်းတောင်ငယ်ကို ယခုထက်တိုင် င/ပု တောင်မော် ဟု ခေါ်တွင်လျက်ရှိနေလေသည်။
ရှာမတွေ့သော မဟာ မြတ်မုနိအရပ် အဘိုး င/ပု လင်မယားတို့သည် ၎င်းတောင်ငယ်၌ အမောအပန်းဖြေနေကြပြီး မိမိတို့ လာရာလမ်းအတိုင်း အနောက်ဘက်သို့ မျှော်၍ ကြည့်ကြလေသော် ကောတုန်တရာဇ်တိုင်းပြည်နေရာတွင် သမုဒ္ဒရာပင်လယ်ရေပြင်ကြီးအတိ ဖြစ်နေသည်ကို သာ တွေ့မြင်ရလေ၏။
ထိုပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ယခု ဂေါ်တူခေါ်ရွာငယ်တစ်ခုရှိလေ၏။
(တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ဖြားစစ်ချိန်(ဒီရေကျချိန်)တွင် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲရှိ နန်းခေါင်တိုင်အား မြင်ကြရကြောင်းကြားဘူးခဲ့ရပေသည်။
) င/ပု လင်မယားတို့ ကား ခရီးတစ်ထောက်ဆက် လျှောက်ရပြန်သော် အလွန်ပင်ပန်းနွမ်းရိလာခြင်းတို့ကြောင့် အဘွားအိုက ဤဘုရားရုပ်ပွားတော်နဲ့ ငွေထုပ်အား ထားခဲ့ကြရန်ပြောကြားသော်လည်း င/ပု အဘိုးအိုကား ရှေ့သို့ဆက်၍ ယူလာရန်သာ ပြောပြီး ခရီးတရွေ့ရွေ့ ဆက်၍ သွားလေ၏။
သို့နှင့် ယခုကျောင်းကလေးအနီးရှိ သရက်တောအုပ်ကြီးထဲသို့ ရောက်လာကြလေသည်။
ဤနေရာတွင်ရပ်တန့် အမောဖြေကြပြီးလျှင် ငွေထုပ်အား သရက်ပင်များအောက်တွင် မြှုပ်နှံ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားရုပ်ပွားတော်မြတ်အား သင့်လျော်သော နေရာတွင်ထား၍ ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းပြုလုပ်ကြပြီး မဟာမုနိအရပ်ဘက်သို့ ထွက်သွားကြလေသည်။
(မဟာမုနိအရပ်ကား အဘယ်ကိုခေါ်လေသနည်း။
ကျောက်တော်ဘက်ရှိ မဟာမုနိဘုရားအရပ်ကို ခေါ်လေသလားဟု ယခုတိုင် အတိအကျ မသိရသေးချေ။
) ကျောက်ဖြူ ကံ့ကော်တောအရပ် ရှေးလွန်လေပြီးသော အခါက လူနေအိမ်ခြေ လှေကားတစ်ထောင်ရှိသော ရွာကြီးတစ်ရွာသည် ကျောက်ဖြူတောင် အနီးတွင်တည်ရှိခဲ့၍ ကျောက်ဖြူရွာဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
(ယခုထက်တိုင် ကျောက်ဖြူတောင်ခြေရင်နားတွင် အတော်ကြီးမားသော ကျောက်ဖြူလုံးကြီးနှစ်လုံး ရှိနေသည်။
အချို့က ၎င်းကို ကျောက်မောင်နှစ်မ ၊အချို့က ကျောက်လင်မယားဟု အမျိုးမျိုးပြောဆိုကြသည်။
၎င်းကျောက်ဖြူနှစ် လုံးကို အစွဲပြု၍ ကျောက်ဖြူတောင်၊ ကျောက်ဖြူရွာဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်လေသည်။
ထိုရွာတွင်လူကြီးအဖြစ်အုပ်ချုပ်သော င/ပုရှေဆိုသူ တောသို့သွား၍ င/ပု လင်မယားထားခဲ့သော ရုပ်ပွားတော်အား တွေ့ရှိရ၍ မိမိနေရာသို့ပင့်ယူလာရာ ကျောက်ဖြူရွာအနီးရှိ ချောင်းကမ်းထိပ်သို့ရောက်လေသော် အမောအပမ်းဖြေရပ်နားရာတွင် ဘုရားရုပ်ပွားတော်ပြန်လည်ပင့်ဆောင်မရ ဖြစ်နေလေ၏။