kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိမ်းဗရစ်မြို့ရှိ ကောလိပ်ကျောင်းအားလုံးသည် ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ လက်အောက်ခံကောလိပ်ကျောင်း များ ဖြစ်လေသည်။
သို့သော် တက္ကသိုလ်တခုလုံးနှင့် သက်ဆိုင် သော ကိစ္စရပ်များမှတစ်ပါး အခြားကိစ္စရပ်များတွင် ကောလိပ် ကျောင်းအသီးသီးတို့သည် မိမိနှင့်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်စီမံရေး စည်းကမ်းဥပဒေများအရ လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်လေ သည်။
ကောလိပ်ကျောင်း၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို မာစတာဟု ခေါ်သည်။
(ဘုရင့်ကောလိပ်တွင် ပရော့ဗတ်၊ မိဖုရားကောလိပ် တွင် ဥက္ကဋ္ဌဟု ကွဲပြားခေါ်ဝေါ်သေးသည်။
) ကောလိပ်ကျောင်း တစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ဖဲလိုးခေါ် အဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင် သောကောင်စီသည် ထိုကောလိပ်ကျောင်းကို စီမံအုပ်ချုပ်ရ လေသည်။
ကောလိပ်ကျောင်းတိုင်းရရှိသော ဝင်ငွေအလိုက် တက္ကသိုလ်သို့ ငွေကြေးထောက်ပံ့ရလေသည်။
တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် အဓိပတိ၊ ကောလိပ် ကျောင်းအသီသီးတို့မှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၊ ဖဲလိုးများနှင့် ကျောင်းသားများ ပါဝင်ကြသည်။
ဆီနိတ်အဖွဲ့တွင် အဓိပတိ၊ ဒုတိယအဓိပတိ၊ ပါရဂူဘွဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ မဟာဝိဇ္ဇာ သို့မဟုတ် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ရပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ပြီးလျှင် ဥပဒေပြုပိုင်သော အာဏာရှိလေသည်။
တက္ကသိုလ် မှတ်ပုံတင်ကြေးများ၊ တက္ကသိုလ်မှ ကျင်းပသော စာမေးပွဲများအတွက် ဝင်ကြေးများ၊ တက္ကသိုလ်အဖွဲ့ဝင်များထံမှ ရရှိသော အခွန်ငွေများနှင့် လက်အောက်ခံကောလိပ်ကျောင်းတို့မှ ရရှိသောငွေများမှ တက္ကသိုလ်၏ ဝင်ငွေများဖြစ်သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်အထိ ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်သည် အစိုးရထံမှ ထောက်ပံ့ကြေး မရရှိခဲ့ပေ။
သို့ရာတွင် ပဌမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး၌ နေထိုင်စရိတ် ကြီးမြင့်လာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ငွေ၏တန်ဖိုးလျော့ကျခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တက္ကသိုလ်တွင် ငွေကြေးမလုံမလောက် ဖြစ်လာလေရာ အစိုးရထံမှ ငွေကြေး အကူအညီကို တောင်းခံရလေသည်။
အစိုးရကလည်း စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ကိုပါ ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။
အဆိုပါ စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ စစ်ဆေးစုံစမ်းနေဆဲ အချိန်တွင် အစိုးရ ထံမှ နှစ်စဉ်ပေါင်ပေါင်း ၃ဝဝဝကို ထောက်ပံ့ကြေးအဖြစ် ရရှိခဲ့လေသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ပုံသေ ထောက်ပံ့ ကြေးပေါင် ၈၅ဝဝဝ ရရှိခဲ့သည်။
ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်တန်းများကို တစ်နှစ်အတွက် သုံးပိုင်းခွဲထားသည်။
ကျောင်းသားသစ်များသည် အများအားဖြင့် အောက်တိုဘာလတွင် အစပြုသော သင်တန်းမှ စတင်၍ တက်ရောက်သင်ကြားလေ့ရှိကြသည်။
ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ် တွင် ကျောင်းသားဦးရေ ၅ဝဝဝ ကျော်မျှရှိသည်။
ထိုမျှသော ကျောင်းသားဦးရေကို ကျောင်းအဆောက်အအုံ များတွင် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားအဖြစ် လက်ခံရန် မဖြစ်နိုင်သဖြင့် မြို့ထဲ၌ တက္ကသိုလ်မှ အသိအမှတ်ပြုထားသော အိမ်များတွင် ဘော်ဒါကျောင်းသားအများ နေထိုင်ကြရသည်။
ဘွဲ့မရသေးသော ကျောင်းသားတဦးအဖို့ တနှစ်လျှင် စာသင်ရက်ပေါင်း ၂၄ သီတင်းမျှ ရရှိရလေသည်။
ကောလိပ်ကျောင်းတကျောင်းသို့ ဝင်နိုင်ရန် ကျောင်းစာမေးပွဲလည်း အောင်ရမည်။
သို့မဟုတ် ဝင်ရောက်သင်ကြားနိုင်အောင် ပညာအရည်အခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ ကြောင်း အထောက်အထား သော်လည်း ပြနိုင်ရပေမည်။
ကျောင်းသားများသည် ဝတ်ရုံနှင့် လေးထောင့်ကက်ဦးထုပ်ကို ကျောင်းထမင်းစားခန်းမကြီးနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအတွင်း ဝင်ထွက်သွားလာရာ၌ အမြဲတမ်းဝတ်ဆင်ရလေသည်။
သင်တန်းကိုးပိုင်း၊ သို့မဟုတ် သုံးနှစ်မျှ သင်ကြားပြီးသော အခါမှသာ ဘွဲ့တစ်ခုခုအတွက် စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုနိုင် လေသည်။
ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရပြီးသူသည် သုံးနှစ်ကြာလျှင် မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးနိုင်လေသည်။
ဝိဇ္ဇာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ထူး များအပြင် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ရနိုင်သောဘွဲ့များမှာ ဗြဟဒေဝဗေဒပါရဂူဘွဲ့၊ ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့၊ ဆေးပညာ ပါရဂူဘွဲ့၊ ဂီတပါရဂူဘွဲ့၊ စာပေပါရဂူဘွဲ့၊ သိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့၊ ဥပဒေ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ အခွဲအစိတ်ပညာမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ သာသနာရေး ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဂီတဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဆေးပညာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် သဘာဝဗေဒပညာရပ်များ၊ ဗြာဟဒေဝဗေဒ၊ သဘာဝသိပ္ပံ၊ ဥပဒေ၊ သမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ၊ အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်ဘာသာစကားများ၊ အရှေ့တိုင်း ဘာသာစကားများ၊ စက်မှုသိပ္ပံပညာ စသော ပညာရပ်များ အတွက် ဂုဏ်ထူးစာမေးပွဲများလည်း ရှိလေသည်။
ထိုမှတပါး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ပထဝီဝင်၊ သတ္တုတူး ဖော်ရေး၊ အင်ဂျင်နီယာ အတတ်၊ သစ်တောပညာစသည်တို့အတွက် စာမေးပွဲများလည်း ရှိပေသေးသည်။
ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် အလယ်ခေတ်အခါကပင် ရှိနေ ခဲ့သော် ဓလေ့ထုံးစံအချို့ကိုလည်း ယခုထက်တိုင် လိုက်နာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။
ယနေ့တိုင် ကျောင်သားတို့သည် ညစာ စားသောက်ရာတွင်ဆိုင်ရာ ကောလိပ်ကျောင်းဆောင်ရှိ ထမင်းစားခန်းခန်းမကြီးထဲ၌ ရှိသော စားပွဲတစ်လုံးတွင် ဝိုင်းထိုင်စားသောက်ကြလေသည်။
ထမင်းစားခန်းများမှာ ခန့်ညားကျယ်ဝန်း၍ တစ်ခန်းလျှင် ကျောင်းသားပေါင်း ၆ဝဝ မှ ၇ဝဝ အထိ ဝင်ရောက်စားသောက် နိုင်လေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၊ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင် ကိမ်းဗရစ်အမည်ဖြင့် မြို့တစ်မြို့ ရှိသည်။
ထိုမြို့သည် ဗော် စတန်မြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက်၊ ချားမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် စက်မှု လုပ်ငန်းနှင့် ကုန်စည် အရောင်းအဝယ် ထွန်းကားသောမြို့ဖြစ်သည်။
ထိုမြို့တွင် ထင်ရှားကျော်စောသော ဟားဗဒ် တက္ကသိုလ်ရှိသည်။
ထိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းကို ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ သဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၌ ရှေးအကျဆုံးတက္ကသိုလ် ဖြစ်လေသည်။
အမျိုးသမီးများအတွက် ရက်ကလစ်ကောလိပ် ကျောင်း တခုလည်း ရှိလေသည်။
ထိုမြို့တွင် လူဦးရေ ၁၁ဝ၇၇၉ ယောက် (၁၉၄ဝ) ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မြို့များ။
thumb|ကမ္မဝါစာ ကမ္မဝါစာဟူသည် ကမ္မပုဒ်နှင့် ဝါစာပုဒ်တွဲစပ်ထားသော ပါဠိစကားတည်း။
ဤ၌ကမ္မ ဟူသည် ဝိနည်းကံတည်း။
ဝါစာဟူသည် ထိုဝိနည်းကံ ဆောင်သည့်အခါ ရွတ်ဖတ် အပ်သော စကား ဝါကျ တည်း။
ထိုကြောင့် ကမ္မဝါစာဟူသည် ရဟန်းသံဃာများ ဝိနည်းကံဆောင်သည့်အခါ အများ သဘောတူညီချက် ရယူရန် ရွတ်ဖတ်အပ်သော စကားဝါကျများ ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ရမည်။
မြန်မာလို ကမ္မဝါဟူ၍ ခေါ် အပ်သော စကားသည်လည်း ဤကမ္မဝါစာဟူသော ပါဠိ စကားကိုလိုက်၍ ခေါ်ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။
ရဟန်း သံဃာ များ ဝိနည်းကံဆောင်သည့်အခါ ကမ္မဝါစာများ ရွတ်ဖတ်၍ အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ် ရသည်။
ကမ္မဝါစာ၌ `ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာနှင့် ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာ အဓိပ္ပါယ် ပြဆိုလျှင် လုံလောက်၏။
သို့ရာတွင် ဝိနည်းကံ အပြည့်အစုံ ပြဆိုမှ ထင်ရှားမည်ဖြစ်၍ ဤ၌ဝိနည်းကံတို့ကို ပြဆိုပေအံ့။
ကမ္မဝါစာလုံး ဤသည်မှာ အေဒီ ၁၁ ရာစုမှ လက်ရှိအထိ ကမ္မဝါစာရေးရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော မြန်မာပါဠိအက္ခရာပုံစံဖြစ်သည်။
ကမ္မဝါစာရေးသားရာတွင် ပုဂံခေတ်ဟန် လေးထောင့်ဆန်သော ပန်းစာလုံးခေါ် စာညှင်းစာလုံးကိုရေးသားနည်းမှာတမျိုး၊ မြန်မာအက္ခရာဝိုင်းစက်စွာဖြင့် ရေးသားနည်းကတစ်မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
စာညှင်းစာလုံးအက္ခရာဟန် ကခဂဃင40x40px40x40px40x40px45x45px40x40pxစဆဇဈ*ည40x40px40x40px40x40px40x40px40x40pxဋဌ*ဍဎ*ဏ40x40px40x40px40x40px40x40px40x40pxတထဒဓန40x40px40x40px40x40px40x40px40x40pxပဖဗဘမ40x40px40x40px40x40px40x40px40x40pxယရလဝ40x40px40x40px40x40px40x40pxၐၑသဟ40x40px40x40px40x40px45x45px ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အိုဇုန်း (; ) ဆိုသည် မော်လီကျူးတစ်ခုစီတိုင်းမှာ အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၃ ခု ပူးပေါင်း ပါဝင်နေသည့် အောက်စီဂျင်ဖွဲ့စည်းမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အိုဇုန်းကို ဓာတုဗေဒအရ မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံ ဓာတုသင်္ကေတမှာ (O3) ဖြစ်သည်။
လတ်ဆတ်သည့် သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကဲ့သို့သော အစားအစာများနှင့် ရေကို သန့်စင်စေရန် 'ရောဂါပိုးကင်းဆေး' အနေဖြင့် အိုဇုန်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။
အစားအစာများကို လေထဲတွင်ရှိနေသော အိုဇုန်းနှင့် ထိတွေ့စေခြင်း၊ သို့မဟုတ် အိုဇုန်းပါသောရေဖြင့် ဆေးကြောခြင်းစသော နည်းတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် သန့်စင်နိုင်သည်။
သာမန်အားဖြင့် အောက်စီဂျင်ကို လေထဲတွင် O2 အနေဖြင့် တွေ့နိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မော်လီကျူးတစ်ခုတွင် အောက်စီဂျင် အက်တမ် ၂ ခုရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
အိုဇုန်းဟုခေါ်သော O3 သည် တည်ငြိမ်မှုနည်းပြီး ပုံမှန်အောက်စီဂျင်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန်၊ သူ၏ တတိယအက်တမ်ကို လွှတ်ပေးရန် ယိမ်းယိုင်နေသည်။
ထိုအချိန်မှ သူနှင့် တစ်ခုခုလာပြီး ထိတွေ့မိသောသူ၏ ပိုနေသောအက်တမ်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးလိုက်သည်။
ထိုဖြစ်စဉ်ကို အောက်ဆီဒိုက် Oxidises ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်သည်။
အိုဇုန်းသည် ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် မှိုတစ်မျိုးမျိုးနှင့် ထိတွေ့မိတဲ့သောအခါ သူတို့၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အောက်စီဒိုက်ဖြစ်ပြီး ဘက်တီးရီးယားများကို သေစေသည်။
ထို့ကြောင့် အိုဇုန်းသည် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရောဂါပိုးကင်းဆေးတစ်ခုဖြစ်သည်။
သို့သော် အိုဇုန်းသည် လူအပါအဝင် တခြားသော မျက်နှာပြင်များပေါ်တွင်လည်း အောက်စီဒိုက် ဖြစ်နိုင်သည်။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်အရွယ်အစားကြောင့် သက်ရောက်မှု မပြင်းထန်ပေမဲ့ အသားအရေ ယားယံနီမြန်းခြင်းစသော ကသိကအောက်ဖြစ်စရာ ကြုံလာနိုင်သဖြင့် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ သုံးစွဲသင့်သည်။
လတ်ဆတ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ၏ တာရှည်သိမ်းထားနိုင်မှုကို အများဆုံး ထိခိုက် ပျက်စီးစေတာသည်မှာ ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုများဖြစ်သဖြင့် ယင်းကုန်ပစ္စည်းများအား အိုဇုန်းဖြင့်မွမ်းမံ ထိန်းသိမ်းထားပါက ကုန်ပစ္စည်းများကို သက်တမ်းကြာကြာ လတ်ဆတ်နေစေနိုင်သည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၇)၊ ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ။
ယခု မီဒီယာခေတ်တွင် စီဒီချပ်များကို အလွန် အသုံးများကြသည်။
ပုံမှန် စီဒီတစ်ချပ်သည် တစ်မိနစ်လျှင် အချက်အလက်ပေါင်း ၁ဝသန်း (10 million bytes) နှုန်းဖြင့် သိုလှောင်သိမ်းဆည်းပါသည်။
ထို့ကြောင့် သုံးမိနစ်စာ သီချင်း တစ်ပုဒ်သည် 30megabytes ဆိုပါစို့။
အဆိုပါ သုံးမိနစ်ဆိုသော အချိန်သည် အင်တာနက်တွင် ဒေါင်းလုပ် ပြုလုပ်ရန် အချိန် ကြာမြင့်တတ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဗီဒီယိုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အရွယ်ချုံ့ရန် MPEG မှ နည်းလမ်းများ တီထွင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ချုံ့ရာတွင် တေးသီချင်းများ၊ ဒီဗီဒီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများ၊ HDTV ထုတ်လွှင့် ချက်များနှင့် ဒီအက်စ်အက်စ် ဂြိုဟ်တု စနစ်များလည်းပါဝင်သည်။
ချုံ့ထားသော တေးဂီတဖိုင်များကိုလည်း MPEG Audio Layer-3 ဟု ခေါ်ကြ၍ ယခု ကျွန်တော်တို့ သိထားကြသည့် အမ်ပီသရီး ဖိုင်များဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ချုံ့လိုက်သည့် နည်းပညာအရ တေးသီချင်း တစ်ပုဒ်ကို အဆ ၁ဝ မှ ၁၂ ဆအထိ ငယ်အောင်ချုံ့ပေးနိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ 30 megabytes ဖိုင်တစ်ဖိုင်သည် 3 megabytes သာရှိတော့သည်။
အသံ အရည်အသွေးလည်း သိသိသာသာ ကျဆင်းမသွားပါ။
၎င်းကို နားထောင်ရသည်မှာ စိတ်တွင် ကျေနပ်မှုမရှိပါက မူရင်းဖိုင်အရွယ်အစားသို့ပြန်ပြောင်းနိုင်သည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဂျာနယ်၊ အမှတ်(၇)၊ ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ကိုးကား Category:နည်းပညာ။
200px|ဆေးရွက်ကြီးရွက် ဆေးရွက်ကြီးသုံးစွဲမှုနှင့် ဆေးလိပ်သောက်သုံးမှု သမိုင်းကြောင်း ဆေးရွက်ကြီးကို လူသားတို့ သောက်ရှူသုံးစွဲခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀၀-ခန့်ရှိပြီဖြစ်သည်။
ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၆၀၀၀-ခန့် (ဘီစီ ၆၀၀၀-ခန့်) ကတည်းက အမေရိကတိုက်တွင် ဆေးရွက်ကြီးများ စတင်ပေါ်ပေါက်နေကြောင်း ပညာရှင်များက ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။
အမေရိကတိုက်နေ လူရိုင်းများ ဆေးရွက်ကြီးကို သုံးစွဲခဲ့သည့် အထောက်အထားကိုမူ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁-ရာစုအလိုခန့်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
လူရိုင်းတို့သည် ဆေးရွက်ကြီးမှ အငွေ့များကို ကောင်းကင်သို့ မှုတ်ထုတ်ပြီး နတ်ဘုရားများထံ အငွေ့များ ဆက်သခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ပြင် ဆေးရွက်ကြီးကိုငုံခြင်း၊ ရေစိမ်ပြီး အရည်သောက်ခြင်းတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန် ရက်အင်ဒီးယန်းလူရိုင်းတို့၏ သင်္ချိုင်းများတွင် ဆေးတံများကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းက ဤအချက်ကို ထောက်ခံနေပါသည်။
ခရစ်နှစ် ၁၄၉၂-သို့ရောက်သောအခါ နယ်မြေသစ်ရှာဖွေသူ ခရစ်တိုဖာကိုလံဘတ်စ်သည် အမေရိကတိုက်ရှိ ဗဟားမားကျွန်းသို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ကိုလံဘတ်စ်သည် ကျွန်းနေလူရိုင်းများ လယ်ယာလုပ်ငန်းမှအပြန် ညနေစောင်းတွင် သစ်ရွက်တမျိုးကို မီးရှို့ရှူရှိုက်နေကြသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။
ဤသည်ကို တွေ့မြင်သော ကိုလံဘတ်စ်သည် သူကိုယ်တိုင် ရှူရှိုက်ကြည့်သောအခါတွင် အနံ့အရသာကို နှစ်သက်သောကြောင့် ဆေးလိပ်၊ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် အစေ့များကို ဥရောပတိုက်သို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် လူသားတို့ကို ဒုက္ခပေးမည့် ဆေးလိပ်နှင့် ဆေးရွက်ကြီးတို့သည် အမေရိကတိုက်မှ ဥရောပတိုက်သို့ ခြေဆန့်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
အာနိသင် ဆေးလိပ်တွင်ပါဝင်သော နီကိုတင်း၏ စွမ်းရည်တခုမှာ တကြိမ်သောက်ပြီးလျှင် နောက်တကြိမ်ထပ်သောက်ရန် အတွက် စွဲလမ်းသွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ဤအာနိသင်ကို မသိသေးသော ဥရောပတိုက်သားများသည် တဦးမှတဦး လက်ဆင့်ကမ်းသောက်သုံးခဲ့ရာမှ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ ဆေးရွက်ကြီးငုံခြင်းတို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
၁၅၅၉-ခုတွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ပြင်သစ်သံအမတ် ဇင်းနစ်ကောသည် ဆေးရွက်ကြီး၏ ဆေးဖက်ဝင်အာနိသင်များကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင်မ ကက်သရင်းသည် ခေါင်းတခြမ်းကိုက် ဝေဒနာ စွဲကပ်နေပါသည်။
နစ်ကောသည် ဘုရင်မကြီး ခံစားနေရသော ခေါင်းတခြမ်းကိုက် ဝေဒနာအတွက် ဆေးရွက်ကြီးကို နှာရှူဆေးအဖြစ် ဆက်သခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ပြင်သစ်နန်းတော်ကြီး၌ ဆေးရွက်ကြီးသည် အထူးခေတ်စားလာခဲ့သည်။
ဆေးရွက်ကြီးတွင်ပါဝင်သော နီကိုတင်းဆိုသောအမည်သည် အထက်ဖော်ပြပါ သံအမတ်ကြီး နစ်ကောကို ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်သို့ ဆေးရွက်ကြီး ယူဆောင်လာခဲ့သူမှာ ဆာဝေါ်လတာရော်လီ ဖြစ်သည်။
ဆေးလိပ်သောက်သုံးစက ဆာဝေါ်လတာ၏ အဖြစ်အပျက်ကလေးတခုမှာ ထင်ရှားပါသည်။
တနေ့တွင် ဆာဝေါ်လတာသည် အခန်းထဲတွင် တကိုယ်တည်းထိုင်ပြီး ဆေးလိပ်သောက်နေပါသည်။
မီးခိုးများလည်း တလူလူ ထွက်နေပါသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဆေးလိပ်သောက်သည်ကို မမြင်ဖူးသော ဆာဝေါ်လတာ၏ အစေခံသည် သူ့သခင်ကို မီးလောင်နေသည်ထင်ပြီး မီး-မီး ကယ်ကြပါ-ဟု ထိတ်လန့်တကြား အော်ဟစ်ရင်း သူ့သခင်ကို ရေနှင့်လောင်းခဲ့ဖူးပါသည်။
ပျံ့နှံ့လာပုံ ၁၆၀၀-ပြည့်နှစ်ရောက်သောအခါ ဆေးရွက်ကြီးသည် ဥရောပတိုက်မှတဆင့် ဂျပန်၊ တရုတ်၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၉၁ (ခရစ်နှစ် ၁၆၂၉) သာလွန်မင်းတရား လက်ထက်တွင် ဆေးလိပ်သောက်ဆေး စတင်ရောက်ရှိလာကြောင်း အထောက်အထားများ အရ သိရှိရသည်။
စိန္တကျော်သူ၏ ဩဝါဒထူးပျို့တွင် ဆေးတံညို တတိုလောက်၊ ရော့သောက်တော့ပေး၊ ဆေးတအိုးကျွမ်း၊ ကွမ်းတယာညက်-စသော စကားများ ပါဝင်နေခြင်းက စိန္တကျော်သူ၏ လက်ထက် (မြန်မာနှစ် ၁၀၉၈-၁၁၃၃) (ခရစ်နှစ် ၁၇၃၆-၁၇၇၁) တွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းဓလေ့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၈-ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားသည် ဒွါရာဝတီကို အောင်မြင်ပြီးသောအခါ မြန်မာတပ်မတော်သားများ ယိုးဒယားတို့ ငှက်ပျောဖက်သောက်သည်ကို အတုယူပြီး ငှက်ပျောဖက်၊ ကွမ်းသီးဖက်၊ သနပ်ဖက်များဖြင့် ဆေးပေါ့လိပ် စတင်လိပ်ကာ သောက်သုံးခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆေးပေါ့လိပ် သောက်သုံးသော တခုတည်းသောနိုင်ငံမှာ မြန်မာနိုင်ငံသာ ရှိပါတော့သည်။
ဤသို့ဖြင့် အမေရိကတိုက်မှ ဆေးရွက်ကြီးများသည် ကမ္ဘာတခွင်လုံးသို့ ပြန့်နှံ့လာခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၆၁၂-တွင် အမေရိကနိုင်ငံ၊ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၌ ဆေးရွက်ကြီးကို စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ရာ အထူးအောင်မြင်ပြီး ကမ္ဘာ့ဆေးရွက်ကြီးဈေးကွက်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။
စီးကရက်ကို စတင်သုံးစွဲသူများမှာ စပိန်နိုင်ငံ၊ ဆီဗီးလ်မြို့မှ သူတောင်းစားများဖြစ်သည်။
သူတို့သည် စွန့်ပစ်ထားသော ဆေးလိပ်တိုများမှ ဆေးရွက်ကြီးအမှုန့်များကိုရရာ စက္ကူများဖြင့် ပတ်ပြီး သောက်သုံးခဲ့သည်။
၎င်းဆေးလိပ်မျိုးကို စပိန်ဘာသာဖြင့် စီဂါရီလို (Cigarello) ဟုခေါ်ဆိုသည်။
နောင်တွင်မှ ပြင်သစ်တို့က စီးကရက် (Cigarette) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
တွင်ကျယ်လာခြင်း ၁၈၈၁-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ စီးကရက်စက်ရုံ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၁၈၈၄-ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀-ရက်နေ့တွင် ဂျိမ်းစ်အေဘွန်ဆက်သည် တရက်လျှင် စီးကရက်တသိန်း နှစ်သောင်းထွက်နိုင်သော စီးကရက်စက်ရုံကို တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ စီးကရက်ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာပြီး သောက်သုံးမှုလည်း တိုးပွားလာသည်။
၁၈၉၂-ခုနှစ်တွင် အလွယ်တကူ သယ်ဆောင်သွားနိုင်သော မီးခြစ်များ ပေါ်ထွက်လာသော အခါ စီးကရက်သောက်သုံးမှုမှာ အလွန်တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်များတွင် စီးကရက်သည် စစ်သားများအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ရာရှင်ပါပစ္စည်းတခု ဖြစ်လာသည်။
၁၉၁၃-ခုတွင် ပေါ်ပေါက်သော Camel စီးကရက်သည် ပထမဆုံး ခေတ်ပေါ်နည်းပညာဖြင့် ထုတ်လုပ်သော စီးကရက်ဖြစ်သည်။
၁၉၇၂-တွင် Marlboro (မာပိုလို) စီးကရက်သည် ကမ္ဘာ့ရောင်းအား အကောင်းဆုံး စီးကရက် ဖြစ်လာသည်။
စင်စစ် Marlboro ဆိုသောအမည်မှာ Men always remember Love because of romance onlyhttp://www.google.co.th/search?hl=th&client=firefox-a&hs=7mB&rls=org.mozilla%3Aen-US%3Aofficial&q=Men+always+remember+Ladies+because+of+romance+only&aq=f&aqi=&aql=&oq= ဆိုသော ဝါကျမှ ရှေ့ဆုံးစားလုံးများကို ဆက်ခေါ်ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ လင်းခေးဦးထွန်းမြင့်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီးကို ယူဆောင်လာပြီး လင်းခေးမြို့တွင် ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက်ကြီး လုပ်ငန်းကို စတင်ရင်း မြန်မာ့ဆေးလိပ်ခေတ်ကို ဆန်းသစ်စေခဲ့သည်။
ဆေးလိပ်နှင့် ကျန်းမာရေး ရှေးဦးအစ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်တတ်ကြောင်း မသိရှိကြပါ။
၁၉၃၀-ပတ်ဝန်းကျင်က ထွက်ပေါ်လာသော ဆေးသုတေသန စာတမ်းတစောင်က ယခင်က အဖြစ်နည်းသော အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အဖြစ်များလာကြောင်း၊ အကြောင်းရင်းမှာ ဆေးလိပ်သောက်သုံးမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
သို့သော် မည်သူကမျှ ဂရုမပြုကြပါ။
နောက်ပိုင်းတွင်အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုနှုန်းမှာ သိသိသာသာ တိုးပွားလာသဖြင့် အစိုးရများမှာ အမှုမဲ့မနေနိုင်တော့ပါ။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရသည် သိပ္ပံပညာရှင် ၁၀-ဦးကို ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းအကြောင်း သုတေသနပြုစေသည်။
၎င်းတို့သည် ၂-နှစ်ကြာ သုတေသနပြုပြီးနောက် ၁၉၆၄-ခုနှစ် ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်များညီလာခံတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကြောင့် အဆုပ်ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်း အထောက်အထားများဖြင့် တင်ပြနိုင်သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ စီးကရက်ဘူးခွံများတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်း သတိပေးချက်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။
ယခုအခါတွင် အမေရိကန်တနိုင်ငံတည်းမှာပင် စီးကရက်သောက်သုံးမှုကြောင့် နှစ်စဉ် လူဦးရေ ၄၄၂၀၀၀-သေဆုံးလျက်ရှိသည်။
အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်ပွားသူ ၉၀% မှာ ဆေးလိပ်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
သန်းမင်းထွဋ် ( မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၀၉-ခု ဧပြီလ) အချက်အလက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် လူဦးရေ ၆၄၀၀၀ ခန့်သည် ဆေးလိပ်နှင့် ဆေးရွက်ကြီး သုံးစွဲမှုကြောင့် သေဆုံးနေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆေးလိပ်နှင့် ဆေးရွက်ကြီး ထိန်းချုပ်မှု လုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိပါက လာမည့် ၅ နှစ်တာကာလအတွင်း ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲသော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ပြဿနာကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။
thumb|စီးကရက် စီးကရက်သည် လူတို့တီထွင်ထားသော ဖွာရှိုက်၊ အကြံထုတ်၊ စတိုင်ထုတ်စရာ အရာဝတ္တုပစ္စည်း တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် စိတ်ဖိစီးမှုထွက်ပေါက်တခုအဖြစ် သောက်သုံးကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
စီးကရက်သောက်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေသည်။
စီးကရက်(သို့) ဆေးလိပ်ဆိုသောအရာသည် မကောင်းမှန်း သိသော်လည်း ဖြတ်ရခက်တတ်သည်။
စီးကရက်သောက်ခြင်း စီးကရက်သောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ခံစားမှု မျိုးစုံ ရှိသည်။
ကြောက်စိတ်ပြေစေရန် ရဲဆေးတင်သော သဘောဖြင့် သောက်ခြင်း၊ အလုပ်သဘောအရ မိတ်ဖြစ်ဆွေဖြစ် သောက်ခြင်း၊ ရည်းစားစကား မပြောမီ စိတ်ငြိမ်ဆေးသဖွယ် မှီဝဲခြင်း၊ စတိုင်ထုတ်သည့် သဘောဖြင့် သောက်ခြင်း စသည်ဖြင့် မျိုးစုံ ရှိနိုင်သည်။
စီးကရက်နှင့် ကမ္ဘာ thumb တိုးတက်ပြီးနိုင်ငံများတွင် စီးကရက်ကပေးသော အန္တရာယ်ကို လူတိုင်း သိရှိပြီးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာတွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးကိုဆိုးဝါးစွာထိခိုက် စေနိုင်သည် ဟူသောစာတမ်းကို ဥပဒေအရ စီးကရက်ကြော်ငြာတိုင်းတွင် ထည့်ကြရသည်။
ဥရောပနိုင်ငံများတွင် စီးကရက်ဘူးခွံတိုင်း၌ ကျန်းမာရေး သတိပေးချက်ကို မြင်သာအောင်ဖော်ပြရသည်။
ဩစတေးလျနိုင်ငံနှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင် စီးကရက်၌ပါဝင်သော ဆေးကတ္တရာ ပါရှိသည့်နှုန်းပေါ် မူတည်၍ အခွန်ကောက်သည်။
ရုရှားတွင် ရုံးများ၊ ယာဉ်များ၊ ကျောင်းများနှင့်ပင်လယ်ကမ်းခြေ အဆောက်အဦးအားလုံးတွင် ဆေးလိပ်မသောက်ရန် ပိတ်ပင်ထားသည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းတို့တိုင်းပြည်၌ စီးကရက်သောက်နှုန်း ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းများ စီးကရက် တစ်လိပ်ဝယ် အမျိုးပေါင်း ၄၀၀ဝကျော်သည့် ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် အနည်းဆုံး ၄၀ဝ ကျော်သောအဆိပ်အတောက်များ ပါဝင်သည်။
ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသော အဓိက အရာမှာ ကင်ဆာဖြစ်စေသော ကာစီနိုဂျင် carcinogen တမျိုးဖြစ်သည့် ကတ္တရာစေး စိတ်ကိုစွဲလန်းစေပြီး သွေးတွင်း အဆီဓာတ်ကို မြှင့်တက်စေသည့် နီကိုတင်း အဆုတ်အတွင်း အောက်ဆီဂျင် ပါဝင်မှု လျော့နည်းစေပြီး အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည့် ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ် တို့ အဓိကပါဝင်သည်။
စသောက်မိလျှင် ဖြတ်ရန်ခဲယဉ်း များသောအားဖြင့် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်မှာ အပေါင်းအသင်းများ၏ စေ့ဆော်မှု၊ မိမိကိုယ်တိုင်ကလည်း လက်တည့်စမ်းချင်မှု၊ မိဘအသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဆေးလိပ်သောက်သုံးသူများ ဖြစ်မှုစသော အကြောင်းရင်းများက တွန်းပို့မှုကြောင့် ဆေးလိပ်ကို စမ်းသောက်မိတတ်သည်။
ဆေးလိပ်သောက်သည့် အကျင့်သည် စမိသည်နှင့် စွဲလမ်းသွားပြီး၊ ဖျောက်ဖျက်ရန် ခဲယဉ်းသည့် အကျင့်ဆိုး တစ်ခုဖြစ်လာသည်။
အကြောင်းရင်းမှာ ဆေးလိပ်တွင် စိတ်ကိုစွဲလန်းစေသော နီကိုတင်း (nicotine)ဓာတ် အမြောက်အမြား ပါဝင်နေ၍ ဖြစ်သည်။
နီကိုတင်းကို စသုံးမိသည်နှင် ထပ်မံ သုံးစွဲချင်အောင် စွဲလန်းစေပြီး စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသည်။
ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ဖြတ်ပုံ စီးကရက်ဖြတ်သည့်ရက်သည် မည်သည့်အခါမှ နောက်မကျခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။
ယနေ့ဖြတ်လျှင် ယနေ့အကျိုးရှိသည်။
စီးကရက်က ပေးသောဝေဒနာများသည် ပြန်လည်သက်သာစမြဲဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် လူငယ်တစ်ယောက် အနေနှင့်စီးကရက် မသောက်တတ်သေးလျှင် မသောက်ပါနှင့်။
အားကစားလုပ်ရာတွင်၎င်း ပင်ပင်ပန်းပန်းအလုပ် လုပ်ရသောအခါတွင်၎င်း သက်တူရွယ်တူ သူငယ်ချင်းများထက် ပို၍ အမောခံနိုင်သည်။
စီးကရက်စွဲနေသော လူကြီးဖြစ်ပါက ယနေ့ပင်စ၍ ဖြတ်ကြည့်ပါ။
ထူးခြားစွာပေါ့ပါးလာမည်။
အဆုတ်ကင်ဆာကို အသာထား၊ အနည်းဆုံး တပတ်အတွင်း ချောင်းဆိုးရင်ကြပ် စသော ဝေဒနာများကို ယူပစ်သလို သက်သာသွားပါလိမ့်မည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးသုတေသနဌာန၏ စာတမ်းစာစောင်များအရ ဆေးပေါ့လိပ်သည် စီးကရက်လောက် ဒုက္ခမပေးဟုသိရသည်။
ဆေးလိပ်ကို မဖြတ်နိုင်လျှင် သနပ်ဖက် ဆေးပေါ့လိပ် များနှင့်အစားထိုးသင့်သည်။
ဆေးလိပ်ဖြတ်သည့်အခါ စိတ်ကို ခိုင်ကြည်စွာ ထားပြီး၊ ဇွဲကို မလျှော့ရချေ။
အစကနဦး ဖြတ်သည့်အခါတွင်၊ စွဲလမ်းစေသော နီကိုတင်းအရှိန် ကျန်သေးသည် ဖြစ်၍ ပြန်သောက်အောင် မိမိမကောင်းစိတ်ကပင် လှုံ့ဆော်လိမ့်မည်။
လှုံ့ဆော်နှိုးဆွသည်ကို သည်းညည်းမခံနိုင်၊ စိတ်ကို တင်းမထားနိုင်ပါက ပြန်သောက်မိသွားလိမ့်မည်။
ပြန်သောက်မိသည့်အခါ သောက်ပြီးသည့်နောက် မထူးတော့ဟု နောက်ထပ် ဆေးလိပ်များပါ ဆက်တိုက် သောက်မိသွားသည်။
ထိုအခါ မိမိ ဆေးလိပ် ဖြတ်မည့် အစီအစဉ်သည် သဲထဲရေသွန် ဖြစ်ကာ၊ စိတ်ဓာတ်ကျလာသည်။
ထိုအဆင့်သည် လက်လျှော့ရန်မဟုတ်၊ စိတ်ကို နှစ်ဆတင်း၍ မသောက်ဘဲ နေကာ၊ ဆေးလိပ်စီးကရက် သောက်ပါက စွဲကပ်လာမည့် ကင်ဆာစသော ရောဂါ၊ အပိုကုန်သွားမည့် ငွေကြေး၊ မိမိကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲရမည့် မိသားစုများကို မျှော်တွေးကာ ဖြတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
ရက်မှ သတ္တပတ်၊ သတ္တပတ်မှ လပေါက်အောင် ဖြတ်နိုင်လာသည့်အခါ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း မရှိဘဲ၊ ပေါ့ပါးသွက်လက်ခြင်း၊ အနာရောဂါများ သက်သာ ပျောက်ကင်းလာခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိ ခံစားရမည် ဖြစ်ကာ၊ မိသားစုနှင့်လည်း သိုက်ဝိုင်း ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
မွန်းသက်ပန်၊ (ဆေး-၁) အရက်နှင့် ဆေးလိပ်တွဲမိလျှင် ယနေ့ ဆရာဝန်များ တွေ့ရှိသော အချက်က ဆေးလိပ်နှင့်အရက် ပေါင်းစပ်မရချေ။
ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသော အကျိုးသွားချင်း တူညီသည့် ယင်းနှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်မိလျှင် ပြဿနာမှာ ပို၍ပို၍ မျှော်မှန်းသည်ထက် ကြီးထွားသွားသည်။
အရက်ရော ဆေးလိပ်ပါ သောက်သုံးသူတို့၏ ဖျားနာရန် အလားအလာသည် ဆေးလိပ်ကို မသောက်ပဲ အရက်ကို ရေသောက်သလို သောက်နေသောသူ၊ အရက်ကိုမသောက်ပဲ ဆေးလိပ်ကို မီးခိုးခေါင်းတိုင်ဖြစ်အောင် သောက်နေသော သူတွေထက် ပိုသည်ဟု ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာရောဂါ သုတေသနမှ ပညာရှင်များက ဆိုသည်။
အဆိုပါ ဌာနကြီးမှ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်၏ ပြောပြချက်အရ နေ့စဉ် စီးကရက် တစ်ဗူးနှင့်အတူ အရက်ကို အသင့်အတင့် တွဲဖက်သောက်သုံးသောသူ၏ အစာမြိုလမ်းကြောင်း ကင်ဆာဖြစ်ရန် အလားအလာသည် အရက်တစ်မျိုးတည်းသာ သောက်သုံးတတ်သူ သို့ စီးကရက် တစ်မျိုးတည်းသာ နေ့စဉ်မှီဝဲသူတွေထက် ငါးဆပိုသည်။
အကယ်၍ လူတစ်ယောက်သည် စီးကရက်ကို အသင့်အတင့်သောက်၍ အရက်ကို နေ့စဉ်အလွန်အမင်း သောက်သုံးခဲ့သော် သူ၏ အစာမျိုလမ်းကြောင်း ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်မည့်နှုန်းသည် အရက် သို့ စီးကရက် တစ်မျိုးထဲ သောက်သူထက် ၁၈ဆ ပိုသည်။
အရက်ရော စီးကရက်ကိုပါ အလွန်အကျွံ သောက်မိပြီဆိုပါက ကင်ဆာဖြစ်ရမည့်နှုန်းသည် ၄၄ဆအထိ တက်သွားနိုင်သည်။
ဤသို့ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း အဖြေကို ရရှိရန် စီးကရက်တစ်လိပ်ကို ရှူသွင်းနေသော လူတစ်ယောက်ကို သတိထားကြည့်ပါ။
စီးကရက်က ထွက်လာသော အငွေ့တွင် ကာဗွန်မိုအောက်ဆိုက်၊ နိုက်ထရိုဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုက် စသည့် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေနိုင်သော ဓာတ်အမျိုးပေါင်း ၄၀၀ဝ တို့သည် အဆုတ်ထဲကို ဝင်ရောက်သွားသည်။
၎င်းဓာတ်ငွေ့တို့သည် ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းနှင့် အဆုတ်ထဲ၌ အသာတွယ်ကပ်ပြီး နေတတ်ကြသည်။
ဤအချိန်မှာ ဆေးလိပ်သမားက ရေဆာလာသဖြင့် ခံတွင်းရှင်းသွားအောင် အရက်တစ်ခွက်ကို အဖော်ပြုလိုက်ပြီ ဆိုပါက ပါးစပ်နှင့် လည်ချောင်းတဝိုက်ကို အရက်ဖြင့် ပက်ဖျန်းလိုက်သလို ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်၏။
အရက်က ကင်ဆာရောဂါ မဖြစ်စေပါ။
သို့သော် ပါးစပ်၊ လည်ချောင်း စသည်တို့၌ အနည်တင်နေသော စီးကရက်မှ ဓာတ်များကို အရည်ပျော်စေ၍ ခန္ဓာကိုယ်ထဲကို မဝင်ဝင်သွားအောင် အကူအညီ ပေးလိုက်၏။
စီးကရက်သမားက စီးကရက်ကို ဆက်ပြီးသောက်လျှင် ပါးစပ်နှင့် လည်ချောင်းတွင်း ရောက်နေပြီးဖြစ်သော အရက်က အဆိပ်ဓာတ်များကို ခန္ဓာကိုယ်တွင်း မဝင်ဝင်အောင်ဆက်ပြီး ကူညီပြန်၏။
ဒီအချိန်မှာ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းရှိ အသည်းက ၎င်းဆီရောက်လာသော အဆိပ်အတောက်များကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်အောင် ကြိုးစားပေးရသည်။
အထူးသဖြင့် အရက်တွင်ပါလာသော ခန္ဓာကိုယ်တွင်းကို လောလောဆယ် ဒုက္ခပေးမည့် အဆိပ်များကို လျစ်လျူရှုထားရသလို ဖြစ်သွား၏။
ဒီလိုနှင့် စီးကရက် တစ်မျိုးထဲကို မှီဝဲနေသူ၏ သွေးထဲတွင် အဆိပ်ဓာတ်သည် မိနစ်အနည်းငယ်သာ ရှိနေရမည့်အစား အရက်ပါ တွဲဖက်သောသူတွင် နာရီပေါင်းများစွာကြာအောင် ဒုက္ခပေးနေတော့သည်။
အသည်းက အရက်တွင်ပါလာသော အဆိပ်များကို ဖျက်ဆီးပေးနေရစဉ် နောက် တာဝန်တစ်ခုကို လစ်ဟင်းသွားပြန်သည်။
၎င်းမှာ သွေးထဲမှ အဆီဓာတ်ကိုယူပြီး သကြားဓာတ်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းပေးရန် တာဝန်ဖြစ်သည်။
သို့ကြောင့် အရက်သမားတို့တွင် သွေးထဲ၌ အဆီဓာတ်သည် ပိုလျှံနေတတ်သည်။
တချိန်တည်း၌ စီးကရက်က ပါလာသော အဆိပ်ဓာတ်များနှင့် ပေါင်းစပ်မိသောအခါ သွေးခဲလွယ်သည့် အဆင့်ကို ရောက်သွား၏။
ဤတွင် သွေးကြောပိတ်သည့် ရောဂါမျိုးစုံနှင့် ဆက်စပ်သွား၏။
အဆုတ်ထဲ ပြန်ပြောင်းကြည့်ပါက စီးကရက်ငွေ့တွင် CO ဓာတ်ငွေ့ပါရှိသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့သည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ထက် သွေးထဲဝင်ရန် အဆ ၂၄ဝ လွယ်ကူသည်။
ထို့ကြောင့် စီးကရက် များများသောက်နေသူ တစ်ယောက်၏ သွေးထဲတွင် အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်နှုန်းသည် ၈% နီးပါး လျော့နည်းသွား၏။
စီးကရက် အရက် တွဲဖက်စွဲနေသောသူသည် အစာအာဟာရ အစားအသောက် နည်းတတ်၏။
အာဟာရ ချို့တဲ့ နေတတ်၏။
ဤအချက်များ ပေါင်းစပ်မိသောအခါ ခန္ဓာကိုယ်၏ အာရုံကြောများကို ထိ၏။
အသည်းကမကောင်း၊ အောက်ဆီဂျင်ကနည်း၊ သွေးကြောတွေက ပိတ်လုလု၊ အခြေအနေမှာ ဦးနှောက်ကို ထိခိုက်၏။
နှလုံးသွေးကြောကို ဒုက္ခပေး၏။
အသက်ရှုလမ်းကြောင်းကို ဒုက္ခပေး၏။
ဤတွင် နဂိုက သွေးတိုးရောဂါ နည်းနည်းပါးပါး ရှိနေသူဖြစ်ပါက လေဖြတ်ခံရမှာ နှလုံးသွေးကြောပိတ် ရောဂါရတော့မှာ သေချာ၏။
အမျိုးသမီးများတွင် စီးကရက်သောက်ပြီး ပဋိသန္ဓေတားဆေးကိုပါ သုံးစွဲပါက ဦးနှောက်ထဲမှာ သွေးယိုသည်အထိ ဖြစ်တတ်၏။
အရက်က သွေးတိုးရောဂါကို အားပေး၏။
အစာအိမ်ရောဂါ ရှိသောသူသည် အရက်နှင့် စီးကရက်ကို ဆက်ပြီးမှီဝဲပါက ဘယ်ရောဂါမှ ရောဂါပျောက်ကင်းလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။
အမျိုးသားများတွင်လည်း အရက်ကို အလွန်အကျွံသောက်သုံးမိပါက သွေးထဲ၌ ကျား ဟော်မုန်းဓာတ် ကျဆင်း၏။
စီးကရက်ဖြင့် ပေါင်းစပ်မိပါက သုတ်ပိုးမထွက်သည့် အဖြစ် ရောက်သွားသည်။
ထိုအခါ အိမ်ထောင်ကျသော်လည်း ကလေးအဖေဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်မည် မဟုတ်။
သို့ကြောင့် အရက်နှင့် စီးကရက် မတွဲမိအောင် အတတ်နိုင်ဆုံး ဆရာဝန်က ပြည်သူကို အကြံပေးကြပါဟု ၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် ကမ္ဘာ့ဆေးပညာ အသင်းဂျာနယ်မှ ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဦးတင်ရွှေ၏ စာအုပ်မှ ရနိုင်သောအန္တရာယ်နှင့် ကျေးဇူးများ (၁)လူဘဝသက်တမ်း အန္တရာယ်=စီးကရက် များများသောက်သောသူသည် အသက်၂၅အရွယ်လူတစ်ယောက်သည် မသောက်သောသူတို့ထက် သက်တမ်း ၈-၃ နှစ်တိုလိမ်မည်။
ကျေးဇူး=ဆေးလိပ်ဖြတ်ပြီး ၁၀-၁၅ နှစ်ကြာသောသူတစ်ယောက်၏ သက်တမ်းသည် မသောက်သောသူတစ်ယောက်နှင့်မခြား အသက်ရှည်လိမ့်မည်။
(၂)အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ အန္တရာယ်=စီးကရက်သည်အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်စေသောအကြောင်းအရင်းဖြစ်သည်။
စီးကရက်သောက်သောသူသည်မသောက်သောသူထက် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ရန် ၁ဝဆ ပိုသည်။
ကျေးဇူး=စီးကရက် ဖြတ်ပြီး၁ဝ နှစ်၁၅နှစ်အကြာတွင် မသောက်သောသူများအတိုင်း ကျဆင်း သွားသည်။
(၃)လည်မျိုကင်ဆာရောဂါ အန္တရာယ်=စီးကရက်သောက်သောသူသည် ဤရောဂါ ဖြစ်မည့်နှုန်းမှာ ၃ဆ မှ- ၁၇ ဆ ဖြစ်နိုင်သည်။
ကျေးဇူး=ဆေးလိပ် ၁ဝနှစ်ဖြတ်ပြီးပါက ဤရောဂါ ဖြစ်ပွားသူရှားသည်။
(၄)ပါးစပ်ကင်ဆာ အန္တရာယ်=ဆေးလိပ်သောက်သောသူများသည် ပါးစပ်ကင်ဆာရောဂါဖြစ်သည့်နှုန်း ၃ဆမှ ၁ဝဆအထိ ပိုသည်။
ဆေးလိပ်ရော၊ အရက်ပါသောက်လျှင်ပိုဆိုးသည်။
ကျေးဇူး=ဆေးလိပ်အရက်ဖြတ်လိုက်သည်နှင့် ဤရောဂါ ဖြစ်ပွားနှုန်းကျသွားလေ့ရှိသည်။
(၅)အစာမျိုကင်ဆာ အန္တရာယ်=ဆေးလိပ်သောက်သောသူများသည်၂ဆမှ၉ဆပို၍ဖြစ်သည်။
အရက်ပါတွဲလျှင်ပို၍ဆိုးသည်။
ကျေးဇူး=ဆေးလိပ်အရက် အချိန်မီတားနိုင်ပါက ဤဝေဒနာဖြစ်ပွားနှုန်း ကျသွားသည်။
(၆)ဆီးအိမ်ကင်ဆာရောဂါ အန္တရာယ်=ဆေးလိပ်သောက်သောသူများသည် ဤရောဂါဖြစ်ပွားမှု ၅ဆမှ၁ဝဆပိုသည်။
အခြားလုပ်ငန်းခွင်နှင့်ပက်သက်သော နေသူများတွင် ပိုပြီးများသေးသည်။
ကျေးဇူး=ဆေလိပ်ဖြတ်ပြီး ၅နှစ်အကြာ ဤရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းကျသွားသည်။
(၇)ပန်ကရိယကင်ဆာ အန္တရာယ်=ဆေးလိပ်သောက်သောသူများသည် သာမန်လူတို့ထက် ၂ဆမှ၅ဆ ပို၍ဖြစ်သည်။