kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆယ်ကျော်သက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းနှင့် အခြားသော အန္တရာယ်ရှိသည့် လိင်မှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများသည်လည်း အရွယ်ရောက်သောအခါ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။
ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ကျူးလွန်ခံရသည့် ကိစ္စတိုင်းတွင် တင်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အပေါ် ရာဇဝတ်ကျူးလွန်မှုသည် မိမိကိုယ်ကို အနာတရဖြစ်စေသည့် ထိခိုက်မှု အဖြစ်များထက် ၄ဆနီးနီး ရှိသည်။
right|400px|thumb|အမေရိကန် အမျိုးသား ဆေးဝါးအလွဲသုံးမှုဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်မှ ထောက်ပံ့ပေးထားသည့် လေ့လာချက်တစ်ခုတွင် တွေ့ရှိရသည်မှာ "၁,၄၀၀ ထက်ပိုမိုသော အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်ပြီးသူတို့တွင် ကလေးသူငယ်ဘဝ၌ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူခံရခြင်းသည် ဆေးဝါးအပေါ် အားထားလာမှု၊ အရက်သေစာသောက်စားလာမှု၊ နှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း တို့ ဖြစ်လာနိုင်ချေဖြင့် ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားသည်။
ထိုသို့ တွဲဖက်ဖော်ပြထားရာတွင် မညီမျှသည့် အချိုးကိန်းများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
ဥပမာအဖြစ် လိင်အင်္ဂါဖြင့် လိင်ကိစ္စ မတော်မတရားပြုမူခြင်း မခံရသည့် အမျိုးသမီးများသည် ဆေးဝါးအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို ခံစားရရန် ၎င်းတို့ကဲ့သို့ မတော်မတရားပြုခြင်း မခံရသည့် အမျိုးသမီးများထက် စာလျှင် ၂.၈၃ ဆမျှ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။
သေချာစွာ ရေးသားပြုစုထားပြီးဖြစ်သော ကာလကြာရှည် ဆိုးကျိုးများသည်လည်း ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ရုံသာမက သားကောင်အဖြစ် ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရမှုသည်လည်း ဆယ်ကျော်သက် နှင့် လူငယ်အရွယ်တွင် ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ကလေးသူငယ်ဘဝတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခြင်း ခံရမှု နှင့် အမျိုးမျိုးသော လူငယ် စိတ်ဝေဒနာရောဂါများ ဖြစ်သည့် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်း နှင့် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းတို့ အပြင် also published in အရက်သေစာသောက်စားခြင်း နှင့် ဆေးဝါး အလွဲသုံးမှုတို့နှင့်လည်း အမှတ်မထင် ဆက်နွှယ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကလေးဘဝတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခံခဲ့ရသူများသည် စိတ်ရောဂါ ဆေးကုသမှုစနစ်များထက်စာလျှင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားရေး စနစ်များတွင်သာ မကြာခဏလိုလို ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။
အမျိုးသမီးများအပေါ် လေ့လာချက်တစ်ခုအရလည်း သက်လတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် ကလေးဘဝက ထိုကဲ့သို့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခြင်းခံရသူများသည် ၎င်းတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက် အမျိုးသမီးများထက်စာလျှင် ဆေးဝါးကုသမှု စရိတ် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားသည်ကို တွေ့ရသည်။
မျိုးရိုးလိုက်သည့် ဆိုးကျိုးများကိုလည်း ထိုကဲ့သို့ ခံစားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏ သားသမီးများအနေဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြဿနာများ ကြုံတွေ့ခြင်း၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ပြဿနာများ နှင့် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရခြင်း တို့ကို သူတို့နှင့် သက်တူရွယ်တူများထက် စာလျှင် ပိုမိုကြုံတွေ့ရသည်ကို ထောက်၍ မှတ်သားသိရှိရသည်။
ထိုသို့ လက္ခဏာရပ်များ ဖြစ်လေ့ရှိသည့် ပုံစံတစ်ခုကိုမူ တိကျစွာ မသတ်မှတ်နိင်သေးပါ။
ထို့ပြင် ထိုသို့ ဝေဒနာလက္ခဏာရပ်များအကြား ဆက်စပ်နေပုံများနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အဆိုပြုချက်များစွာ ရှိနေသည်။
လေ့လာချက်များအရ ထိုကဲ့သို့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုကျင့်ခံရသည့် ကလေးသူငယ်များတွင် ၅၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၇၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် စိတ်ဝေဒနာ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
အကယ်၍ ထိုသို့ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူသည် ဆွေမျိုးတစ်ယောက်ဖြစ်နေခဲ့လျှင်၊ မတော်မတရားပြုကျင့်မှုတွင် လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုလျှင် (သို့မဟုတ်) လိင်ဆက်ဆံရန် အားထုတ်မှုပြုလျှင်၊ (သို့မဟုတ်) ခြိမ်းချောက်မှုများ (သို့မဟုတ်) လက်ရောက်မှုပြုခဲ့လျှင် ကလေးသူငယ်အပေါ် ထိခိုက်နိုင်မှုသည် ပိုမိုမြင့်မားသည်။
ထိခိုက်မှုအဆင့်သည်လည်း ထိုးသွင်းဆက်ဆံမှု ပြုသည် မပြုသည်၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုသည့် ကြာချိန်နှင့် ပြုလုပ်သည့် အကြိမ်ရေ၊ လက်ရောက်မှုပြုခြင်း စသည့် အချက်များပေါ် မူတည်၍ သက်ရောက်မှုရှိသည်။
သို့ရာတွင် မိသားစုပတ်ဝန်းကျင်သည် ကလေးအပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လုံခြုံမှု၊ အားပေးမှုများကိုစွမ်းနိုင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်မျိုး ဖြစ်လျှင် ဆန့်ကျင်ဖက် ဆိုးကျိုးများသည် ပိုမိုလျော့နည်းရန် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ ပိုမိုဖတ်ရှုလိုလျှင် ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုမူခြင်း ကဏ္ဍ:လူသား ဖိုမလက္ခဏာ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရာဂျက်စသန်ပြည်နယ်တွင် ပျံ့နှံ့တည်ရှိသော တောင်ကုန်းခံတပ် ၆ ခုသည် ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်ပေါင်းစုတည်ရှိကြသည်။
ထိုခံတပ်များသည် အာရာဗယ်လီတောင်တန်းများပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် တည်ရှိပြီးအများအားဖြင့် ၅ရာစုမှ၁၈ ရာစုအတွင်း မတူညီသောမင်းဆက်များမှ ရာ့ဂျ်ပွတ်ဘုရင်များက တည်ဆောက်ခဲ့ကြဖြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုခံတပ်များတွင် ချစ်တောဂါး ရှိ ချစ်တောခံတပ် ကွမ်ဘယ်လ်ဂါးရှိ ကွမ်ဘယ်လ်ဂါးခံတပ် ဆဝိုင်း မဒ်ဟိုပါး ရှိ ရမ်သမ်ဘိုးခံတပ် ဂျာလဝါရှိ ဂါဂရွန်ခံတပ် ဂျိုင်းပါး ရှိ အေမာခံတပ် ဂျိုင်းဆယ်လ်မာရှိ ဂျိုင်းဆယ်လ်ခံတပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဤခံတပ်အချို့မှာ ၂၀ ကီလိုမီတာ အထိပင် ရှည်လျားသော ကာကွယ်သည့် ခံတပ်များဖြစ်ကြပြီး မြို့ပြဒေသ အဖြစ်တည်ရှိကြကာ ရေရယူရန် အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ပြခန်း ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
ဂျက်ဒါးမြို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၏ အဓိက မြို့ပြဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟီဂျက်ဇ်ဒေသအတွင်း တီဟာမာ ဒေသအတွင်း ပင်လယ်နီ၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်နီ၏ အကြီးဆုံး ဆိမ်ကမ်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မက္ကာခရိုင်အတွင်း အကြီးဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၄ သန်းမျှ ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့တော် ရီယာ့ဒ်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဂျက်ဒါးမြို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး မြို့တော်တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်.thumb Category:ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ Category:ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် Category:ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ မင်းဂံသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် မင်းဂံရွာတွင် တည်ရှိသည်။
မင်းဂံရွာကို မင်းဂံရွာဟူ၍လည်းကောင်း မင်းကန်ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးထုံးနှစ်မျိုးလုံးကို သုံးပြီး ရေးလေ့ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် အထက(ခွဲ) မင်းဂံ နှင့် အထက (ခွဲ)မင်းကန်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
မင်းဂံရွာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ရှိ ဘုတ်ရွာ၊ သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ဘိုင်ပင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ တောစုရွာ၊ ထုံးဖိုရွာနှင့် ပိန္နဲရိုးရွာ၊ တောင်ဘက်ရှိ ဆင်ပွတ်ကြီးရွာ၊ အနောက်ဘက်ရှိ ဇီးတောရွာ၊ အင်္ကျယ်ရွာနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောဟုလူသိများသော ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)တောင်ရွာနှင့်ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)မြောက်ရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ကန်ပြင်ရွာနှင့် ရုံးပင်ရွာများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများသည် မူလတန်းအဆင့်ကို ထိုရွာများရှိမူလတန်းကျောင်းများမှ အာင်မြင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အလယ်တန်းအဆင့်ကို အထက(ခွဲ)မင်းဂံတွင် ဆက်လက်သင်ယူကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ။
thumb| ဟောင်ကောင်ရှိ သည်ဖိုးစီးစန်း ဟိုတယ် ဆောက်လုပ်ရာတွင် ဝါးငြမ်း အသုံးပြုနေပုံ ငြမ်းဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးများ၊ တံတားများ နှင့် အခြား လူသားတို့ ဆောက်လုပ်သော အဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ပြုပြင်ခြင်း တို့တွင် အလုပ်သမားနှင့် ပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ရန် အသုံးပြုသော ယာယီ တည်ဆောက်မှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ငြမ်းများကို လုပ်ငန်းခွင်များ အတွင်း အမြင့်ကို ရောက်ရှိနိုင်ရန် နှင့် ၎င်းကို အသုံးမပြုပါက ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲသော နေရာတို့ကို သွားရောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် အသုံးပြုသည်။
လုံခြုံစိတ်ချရမှု မရှိသော ငြမ်းများကြောင့် အသက်သေဆုံးခြင်း နှင့် အပြင်းအထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
ပုံစံသွန်းခြင်း နှင့် ကျားကန်ခြင်းတွင် လည်းကောင်း၊ အထူးတန်းထိုင်ခုံ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖျော်ဖြေပွဲ စင်မြင့်များတွင် လည်းကောင်း၊ ရှုခင်းမျှော်စင်များတွင် လည်းကောင်း၊ ပြပွဲ ဒေါက်တိုင်များတွင် လည်းကောင်း၊ နှင်းလျှောစီးသည့် လျှော များတွင် လည်းကောင်း၊ ပစောက်ပုံ လျှောစောက်များတွင်လည်းကောင်း၊ အနုပညာဆိုင်ရာ ပရော့ဂျက်များတွင် လည်းကောင်း ငြမ်းပုံစံကို ယူ၍ အသုံးပြုခြင်းများ ရှိသည်။
ယနေ့ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်အသုံးပြုသောငြမ်းအမျိုးအစားငါးခု ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ ပြွန်လုံးများကို ဆက်၍ သုံးသည့် ငြမ်း၊ စက်ရုံမှ ငြမ်းအဖြစ် တပ်ဆင်ရန် ကြိုတင်ထုတ်လုပ်ပေးလိုက်သော အစိတ်အပိုင်းများကို ဆက်စပ်သုံးသည့်ငြမ်း၊ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ H ပုံသဏ္ဍန် ငြမ်း၊ သစ်ငြမ်း နှင့် ဝါးငြမ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုငြမ်းအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းစီတွင် အစိတ်အပိုင်း အချို့ပါဝင်ပြီး အများအားဖြင့် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ ငြမ်းအတွက် အောက်ခံအဖြစ် သုံး၍ ဝန်ကို ခံနိုင်သော အောက်ခြေ ဂျိုက် သို့မဟုတ် အောက်ခံပြား ဆက်စပ်ရန် ဂျွိုင်းဆက်များပါသည့် ပုံမှန် အထောင် ပစ္စည်း အလျားလိုက် ချုပ်တံ အဖြစ် သုံးသော ငြမ်းတန်း အလျားလိုက် ကန့်လန့်ဖြတ် ဝန်ကိုခံနိုင်သော အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး တန်းများ၊ ဘုတ်ပြားများ၊ ကြမ်းခင်းများကို တွဲဆက်ပေးထားသော ပြတင်းခွဲတန်း ထောင့်တန်းဖြတ် နှင့် ကန့်လန့်ဖြတ် ထိန်းချုပ်ပေးထားသော ကိရိယာဖြစ်သည့် အထိန်းကွင်း အလုပ်လုပ်ရန် နေရာဖြစ်သည့် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ငြမ်းပြား အစိတ်အပိုင်းများအား တွဲဆက်ရန် အသုံးပြုသည့် ကော်ပလာ ခေါ် တွဲဆက် ကိရိယာ ငြမ်းများအား အဆောက်အအုံများ သို့ တွဲဆက်ရန် အသုံးပြုသည့် ငြမ်းကြိုး အလုပ်လုပ်သည့် နေရာအား တိုးချဲ့ရန် သုံးသည့် ကွင်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျိမ်နွဲ (Ciimnuai) သည် မြန်မာပြည်တွင် ချင်းလူမျိုး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မီဇို, ကူကီး၊ Paite သို့မဟုတ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် Bawmzo ဟုပင်တွင်သော ဇိုမီးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီမြို့- ဒဏ္ဍာရီပြည်ပင်ဖြစ်လေသည်။
See recent publication on the sovereignty of the Guite House that well documented how the Guite House established Ciimnuai as a city-state around AD 1150, and how its influence expanded for the next four to five hundred years in Ngul Lian Zam (Guite), B.A., Mualthum Kampau Guite Hausate Tangthu (Chronicle of Guite Chiefs the Sovereign Lord of Three Mountain Regions; Amazon/CreateSpace, United States, 2018), 23-76, ကယ်ရီနှင့် Tuck ကလည်း Ciimnuai သည် ဇိုမီးတို့၏မွေးရပ်မြေ "ချင်းတို့၏ဧဒင်ဥယျဉ်" ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့ဖူးလေသည်။
Bertram S. Carey & Henry N. Tuck, The Chins: a history of the people, our dealings with them, their customs and manners, and a gazetteer of their country, vol. 1 (Rangoon, Burma: Government Printing, 1896), 127 [Carey records it as Chin Nwe, probably be the mispronunciation of his Burman guide]. နုတ်သမိုင်းများအရ ကျိမ်နွဲဟုတွင်လာမည့်အရပ်တွင် ဇိုမီး (ချင်း) မျိုးနွယ်စုများထဲမှ သတိုး ခေါ် ထာဒိုမျိုးနွယ်စုများသည် ခရစ်နှစ် ၁၀၁၀ ဝန်းကျင်တွင် အရင်အဦးအခြေချလာခဲ့ကြရာ၊ မြေပြန့်ဒေသ၏စစ်မက်ရန်နှင့် ကင်းလွတ်သည့် နယ်မြေသစ်ပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၁၁၅၀ ဝန်းကျင်တွင် ဂွီးသဲမျိုးရိုးမှ ပထမဂွီးမာန်က ဇိုမီးတို့၏ဘိုးဘေးဖြစ်သော စောဝ်ထှီးဘွဲ့နာမကို ခံယူလျက် ယနေ့ချင်းဟုတွင်လာမည့် သူ၏ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ဦးစီပြီး၊ ကျိမ်နွဲဒေသသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချလာသည်။
နောက်တဖန်၊ ၁၄၁၀ အလွန် ခမ်းပတ်ပျက်သောအခါ ကလေးကဘော်ဒေသရှိ လက်ကျန် ဇိုမီးခေါ် ချင်းလူမျိုးအားလုံးသည်လည်း ဤကျိမ်နွဲသို့ အကုန်အစင်ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်။
မိုင်တဲလ်မြန်မာ () သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗီယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပိုင် Viettel မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ၊ Myanmar National Telecom Holding ကုမ္ပဏီ နှင့် Star High Public ကုမ္ပဏီ တို့ပူးပေါင်းတည်ထောင်ပြီး မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ မှစတင်၍ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မိုင်တဲလ်သည် မြန်မာစစ်တပ်၏ အဓိကဝင်ငွေရရှိသည့်ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဝေဖန်ခံရကာ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုများလည်း ခံရသည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
Vietel အနေဖြင့် မြန်မာ့ကျေးလက်ဒေသနေပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဖြန့်ချိရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်အတွက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထို့အပြင် မိုင်တဲလ် မြန်မာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော E-SIMကိုပထမဦးဆုံး အသုံးပြုနိုင်သည့် မိုဘိုင်းအော်ပရေတာဖြစ်ပြီး E-SIM ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၂ တွင် မိုင်တဲလ်သည် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းလိုင်စင်ရရှိခဲ့ကာ ဗိယက်နမ်စစ်တပ်ထိန်းချုပ်သည့် ဗိယက်တဲလ် (Viettel) က ရှယ်ယာ ၄၉% ၊ မြန်မာစစ်တပ်၏ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC) ပိုင် Star High Public Company က ရှယ်ယာ ၂၈% ပါဝင်ထားကာ ကျန်သည့် ရှယ်ယာ ၂၃% သည် ဒေသတွင်းကုမ္ပဏီများအစုအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော Myanmar National Telecom Holding Public Co Ltd ကပိုင်ဆိုင်သည်။
မိုင်တဲလ်သည် MEC ၏ MECtel ကပိုင်ဆိုင်သော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို သုံးစွဲခဲ့၍ ကွန်ရက်၏ ပထမဆုံးဆက်သွယ်မှုကို မြန်မာတပ်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဗိယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Ngo Xuan Lich တို့က ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အငြင်းပွားမှုပြဿနာများ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အကြီးအကျယ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှတဆင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ ထိုနယ်ပယ်တွင် စိုးမိုးနိုင်မှုအခွင့်အာဏာပြသမှု၊ ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှုကို လျော့ကျစေခြင်းများကြောင့် မိုင်တဲလ်သည် ဝေဖန်မှုများကြုံတွေ့ရသည်။
၂၀၁၇ ဇွန်တွင် အစိုးရက ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် စည်းကြပ်ခွန် ထိန်းညှိသည့် မူဘောင်များ၊ မိုဘိုင်းအခဈေးနှုန်းအတွက် ကြမ်းခင်းဈေးဥပဒေသများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ မိုင်တဲလ်သည် အော်ရီဒူးကဲ့သို့သော တန်ဖိုးနည်းပြိုင်ဖက်များထက် ဈေးကွက်အသာစီးရရှိခဲ့သည်။
အခြားသောပြိုင်ဖက်များနှင့်မတူဘဲ ကြမ်းခင်းဈေးကင်းလွတ်ခွင့်ရရှိခဲ့၍ စတင်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက်လည်း ၎င်းတို့၏ ဈေးနှုန်းများကို မူလတန်ဖိုးမှ လျှော့ပေါ့မှုပြုရန် ခွင့်ပြုခြင်းခံရသည်။
လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့ပြီး နှစ်လအကြာ၌ပင်လျှင် ဈေးနှုန်းလျှော့ပေါ့သည့်ဗျူဟာမှတဆင့် ဈေးကွက်၏ ရှယ်ယာ ၄% (၂.၄ သန်း သုံးစွဲသူ) ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၎င်းတို့သည် ယခင်က မျှတသောဈေးနှုန်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန်ကို သဘောတူညီခဲ့ကြ၏။
စစ်တပ်နှင့်ပက်သက်ဆက်နွယ်မှုများကြောင့် ပြည်တွင်းဝယ်ယူအသုံးပြုသူများကြား အကောင်းအဆိုးတုံ့ပြန်မှုများရရှိခဲ့ကြသည်။
လုပ်ငန်းစတင်ပြီးနောက် တပ်ထောက်ပံ့ပေးထားသော ဤကုမ္ပဏီက မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး သင်္ကေတဖြစ်သည့် '၉၆၉' နံပါတ်အစများကို ချထားပေးရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ပြည်တွင်းအင်တာနက်သုံးစွဲသူများက ဝယ်ယူသုံးစွဲမှုမပြုရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၈ တွင် ကရင်ပြည်နယ် ဘုရားသုံးဆူနယ်မြေရှိ ကိုယ်ပိုင်စိုက်ခင်းများကိုဖြတ်၍ ဖိုက်ဘာကြိုးဆက်သွယ်မှုကို ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များတွင် တွေ့ရသည်။
မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီအနေဖြင့်လည်း တပ်၏ ဆက်သွယ်ရေးဖိုက်ဘာကွန်ရက်များအပါအဝင် မြန်မာစစ်တပ်၏ အခြေခံအဆောက်အဦများကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ မေလ၌ မိုင်တဲလ်၏ တစ်ဆင့်ခံကန်ထရိုက်ဖြစ်သော ဆန်းမျိုးအောင်ကုမ္ပဏီက စုစုပေါင်း မြန်မာကျပ်ငွေ သန်း (၄၀) ခန့်ရှိသော လုပ်ခလစာများကို အလုပ်သမား (၂၀) အား ပေးချေမှုမရှိခဲ့သည့်အတွက် ပုသိမ်မြို့တွင် ဆန္ဒပြဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၉ အောက်တိုဘာတွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ တပ်ဆင်ထားသော ဆက်သွယ်ပစ္စည်းများကို ငှားရမ်းခပေးချေခြင်းမရှိသဖြင့် ဖယ်ရှားခံရသည်။
၂၀၂၀ ဖေဖေယ်ဝါရီလထဲ၌ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်းခန့်ရှိ သတင်းမှားတိုက်ဖျက်ရေး စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုတွင်ပါလည်း ပါဝင်ခဲ့ကာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီက မိုင်တဲလ်နှင့်ဆက်စပ်ကွန်ရက်များဖြစ်သည့် စာမျက်နှာ (page) နှစ်ဆယ့်လေးခုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့၍ ပြိုင်ဖက်များဖြစ်သော အူရီဒူး၊ တယ်လီနောနှင့် အမ်ပီတီတို့ကို ဝေဖန်သောအကြောင်းအရာများနှင့် မိုင်တဲလ်တံဆိပ်ကို ဈေးကွက်မြှင့်တင်ခြင်းများမပြုမီ အဆိုပါဆက်စပ်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာများသည် အမျိုးသားရေးဝါဒကို အလွန်တရာဖော်ပြရေးသားခြင်းများရှိခဲ့သည်ဟု ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီက ရှင်းလင်းပြောဆိုခဲ့လေသည်။
၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာတွင် Justice for Myanmar အဖွဲ့က မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီအဝန်းအဝိုင်းအတွင်း အကျင့်ပျက်ချစားမှု၊ ခရိုနီကွန်ရက်များအကြောင်း အသေးစိတ်စုံစမ်းထားသော အချက်အလက်များထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။
ထိုအစီရင်ခံစာ၌ လူထုအားစုံစမ်းထောက်လှမ်းရာ၌ အသုံးပြုရန် မိုင်တဲလ်အသုံးပြုသူများထံမှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များကို မြန်မာစစ်တပ်ကရယူနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
အစီရင်ခံစာတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်မှာ HSBC နှင့် Standard Chartered စသည့်ဗြိတိသျှဘဏ်များက မိုင်တဲလ်နှင့်ပတ်သက်မှုရှိသော Viettel ကုမ္ပဏီကို ချေးငွေ ဒေါ်လာသန်း (၆၀) ချထားပေးမှုကိုလည်း ဖော်ထုတ်ပေးထားလေသည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအဖြစ်ဆိုးကြီးပြီးနောက် စစ်တပ်ပိုင်ထုတ်ကုန်များကို ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်းမပြုရန် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုတွင်လည်း မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီသည် ထိပ်ဆုံးမှပါဝင်ပြန်လေ၏။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တယ်လီနော မြန်မာ အူရီဒူး မြန်မာ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီများ။
မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း (; )၊ ယခင်အမည် မလေးရှား လေကြောင်းစနစ် (Malaysian Airline System (MAS) ; ) သည် ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် အခြေစိုက်ပြီး အာရှ၊ အိုရှန်းနီးယားနှင့် ဥရောပသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲနေသော လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကုမ္ပဏီဌာနချုပ်သည် ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် တည်ရှိသည်။
လေယာဉ်များ ၂၀၁၉ ဇွန်လအထိ မလေးရှားလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ် ၈၁ စင်းဖြင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
ယင်း ၈၁ စင်းတွင် ၄၈ စင်းသည် ဘိုးအင်းလေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ၃၃ စင်းမှာ အဲဘတ်စ် လေယာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Official website (Archive) Route Map Penerbangan Malaysia Berhad - Parent Company (archive) Malaysian Airline System Berhad Malaysian Airline System Bhd, bloomberg.com Malaysian Airline System Berhad (MYX: 3786), bursamalaysia.com Category:မလေးရှားနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ။
ငါးမှတ်တန် () သည် အိန္ဒိယ စာရေးဆရာ ချီတန် ဘာဂတ်၏ ၂၀၀၄ ထွက် စာအုပ်ဖြစ်သည်။
နာမည်ကျော် ဟင်ဒီရုပ်ရှင် ငတုံးသုံးယောက် မှာ ဤဝတ္ထုကို မှီးထားသည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း ဟာရီကူးမား၊ ရိုင်ယန်အိုဘာရွိုင်၊ အလော့ဂုပတ္တတို့ အိုင်အိုင်တီ (IIT - India Institute of Technology) သို့ စက်မှုအဓိကနှင့် ရောက်လာသည်။
နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံးကျောင်းအဖြစ် ထင်ရှားရာ ဆရာများကလည်း ဖိဖိစီးစီး သင်သည့်နည်းတူ၊ စာစစ်နည်းမှာလည်း တင်းကျပ်သည်။
အပတ်စဉ် စာမေးပွဲများ၊ ဉာဏ်စမ်းများ၊ လျှပ်တပြက် စာမေးပွဲများ၊ လပတ် စာမေးပွဲများ၊ လက်တွေ့များ၊ နှုတ်ဖြေများဖြင့် ချာလပတ်ရမ်းနေရာ ရိုင်ယန်က ဦးဆောင်၍ ထိုစနစ်ကို ကျော်လွှားရန် စီမံသည်။
ပုံမှန်လုပ်ရသည့် အတန်းတက်၊ လက်တွေ့လုပ် စသည်များကို တယောက်တလှည့် လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤနည်းဖြင့် ထွက်လာသော အချိန်ပိုများနှင့် ကျောင်းသားဘဝကို ပျော်ပျော်ပါးပါး ဖြတ်သန်းကြသည်။
ကျောင်းစာအား ဖိဖိစီးစီး မရှိရာ ဂျီပီအေ (GPA) ငါးမှတ်ပတ်လည်သာ ရကြ၍ ငါးမှတ်တန်များဟု အများက သတ်မှတ်ကြသည်။
ဂျီပီအေ ခုနှစ်မှတ်ကျော်မှသာ ကျောင်းပြီးသည့်နောက် အလုပ်အကိုင်ကောင်း ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း အလော့တယောက်သာ စိတ်ပူတတ်ပြီး ရိုင်ယန်နှင့် ဟာရီမှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကို ပျော်ပျော်ပါးပါး ဖြတ်သန်းလိုကြသည်။
ထိုသို့ဖြင့် တတိယနှစ် ရောက်လာသည်။
ဟာရီမှာ စက်မှုဌာနမှူး ချာရီယန် (Cherian) ၏သမီး နီဟာနှင့် မေတ္တာမျှနေရာ ယောက္ခမလောင်းရှေ့၌ မျက်နှာကောင်း ရလိုသည်။
ဌာနမှူးသင်သည့် စက်မှုစီမံဘာသာ၌ ကြိုးကြိုးစားစား သင်ယူသည်။
သို့သော် နှုတ်လေးသည့် ဟာရီမှာ နှုတ်ဖြေရောက်တိုင်း အလွဲလွဲအချော်ချော်ဖြစ်၍ ငါးမှတ်က မတက်ပြန်။
စာမေးပွဲ၌ မျက်နှာကောင်းရရန် ဌာနမှူးရုံးခန်းမှ မေးခွန်းစာရွက် ခိုးသည်။
ကံမတော်၍ အစောင့်နှင့် ပက်ပင်းမိသည်။
သုံးယောက်လုံး နှစ်ဝက်အနားပေး ခံရသည်။
သဘောကောင်းသော ပါမောက္ခ ဗီရာ (Veera) က စမ်းသပ်ခန်းဝင်၍ ထိုအချိန်လွတ်အား ဖြည့်ရန် အကြံပေးသည်။
သူတို့လုပ်သည့် ချောဆီအကြောင်း စမ်းသပ်ချက်မှာ ပြည့်စုံရာ ဌာနမှူးက အနားပေးခံရချိန်ကို စမ်းသပ်ခန်းဝင်ချိန်အဖြစ် ဖြည့်ပေးသည်။
ကျောင်းပြီးခါနီးသော် အလော့နှင့် ဟာရီတို့ ဆော့ဝဲကုမ္ပဏီ၌ အလုပ်ရသည်။
စာသင်နှစ်၏ နောက်ဆုံးကျောင်းသားအဖြစ် အလံစိုက်ခဲ့သော် ရိုင်ယန်မှာ အလုပ်မရသော်လည်း ပါမောက္ခ ဗီရာက စမ်းသပ်ခန်းလက်ထောက်အဖြစ် ခန့်ရာ အဆင်ပြေသွားသည်။
အဓိကဇာတ်ကောင်များ ဟာရီကူးမား (Hari Kumar) ရိုင်ယန်အိုဘာရွိုင် (Ryan Oberoi) အလော့ဂုပတ္တ (Alok Gupta) နီဟာ (Neha) ဘာသာပြန်ခြင်း ဟင်ဒီဘာသာသို့ ပရာဟတ် ပရာကပ် (Prabhat Prakash) က ပြန်ဆိုရာ တလအတွင်း အုပ်ရေ (၃၀ ၀၀၀) ရောင်းရပြီး ရောင်းအားကောင်းစာအုပ်အဖြစ် စံချိန်ဝင်သွားသည်။
ချီတန် ဘာဂတ် (၁၉၇၄ ဧပြီ ၂၂ ဖွား) သည် အိန္ဒိယလူမျိုး ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သံတင်ဆက်သူ၊ စိတ်ဓာတ်မြှင့် ဟောပြောသမား၊ သတင်းစာဆရာနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
လူလတ်တန်းစာ အိန္ဒိယလူငယ်များအကြောင်းကို ဇာတ်အိမ်တည်သည့် သူ၏ဝတ္ထုများမှာ လူကြိုက်များသည်။
၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လတွင် နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာ၌ အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် အရောင်းရဆုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာသုံး စာရေးဆရာအဖြစ် ဖော်ပြခံရသည်။
၂၀၁၀ ခု၏ တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့ အလွှမ်းမိုးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ စာရင်းတွင်လည်း ပါခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ချီတန်ကို ၁၉၇၄ ခု၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်တွင် နယူးဒေလီ၌ မွေးသည်။
ဖခင်မှာ စစ်မှုထမ်းဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းတစ်ယောက် ရှိပြီး ကီတန် (Ketan) မှာလည်း စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၅ ခုတွင် အိုင်အိုင်တီမှ စက်မှုဘာသာနှင့် ဘွဲ့ရပြီး စီးပွားစီမံဘွဲ့ကို အမီဒါဘတ်ရှိ စီမံခန့်ခွဲမှု တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ရသည်။
ဂိုးမန်းဆာ့၌ အလုပ်ဝင်ရာ ဟောင်ကောင်၌ အမှုထမ်းရသည်။
ငါးမှတ်တန် ကို ဟောင်ကောင်၌နေစဉ် ရေးခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်ဘဏ် (Deutsche Bank) သို့ ပြောင်းကာ မွန်ဘိုင်းသို့ ပြန်လာသည်။
မိသားစုဘဝ အမီဒါဘတ်၌ စီးပွားစီမံတက္ကသိုလ် တက်ရောက်စဉ် အနူရှာနှင့် ဆုံရာ ထိုအကြောင်းကို နှစ်မြေ နှစ်နယ် ဝတ္ထုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သည်။
အီရှန် (Ishaan) နှင့် ရှာရီအမ် (Shyam) အမည်ရှိ အမွှာ သားနှစ်ယောက် ရှိသည်။
ရေးသားသော စာအုပ်များ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ထုတ်ဝေသူမှတ်ချက်ငါးမှတ်တန် (Five Point Someone)၂၀၀၄ဖုန်းဖြေရုံမှာ တစ်ညတာ (One Night at Call Center)၂၀၀၅ဘဝထဲက အလွဲသုံးခု (The 3 Mistake of My Life)၂၀၀၈နှစ်မြေ နှစ်နယ် (2 States)၂၀၀၉၂၀၂၀ တော်လှန်ရေး (Revolution 2020)၂၀၁၁သမီးရည်းစား မကျတကျ (Half Girlfriend)၂၀၁၄အိန္ဒိယကောင်မလေးတစ်ယောက် (One Indian Girl)၂၀၁၆အခန်း (၁၀၅) က မိန်းကလေး (The Girl in Room 105)၂၀၁၈ ကိုးကား Category:၁၉၇၄ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း သည် ရန်ကုန်တိုင်း လမ်းမတော်မြို့နယ်တွင် ရှိသည်။
ငါးဘလောက်ကျယ်ပြီး ရှမ်းလမ်းနှင့် မြို့မကျောင်းလမ်းတို့ကို ဆက်ပေးသည်။
ပြည်လမ်းမမှာ ဤလမ်းကို ဖြတ်သွားသည်။
ယခင်က ဟယ်ပင်လမ်း (Halpin Road) ဟု တွင်ပြီး ရေဝတီတို့ အနေများသည်။
Cernea, Ruth Fredman (2006) "Almost Englishmen". Lexington Books. ထင်ရှားသော နေရာများ ထိုင်းနိုင်ငံ သံရုံး၊ မလေးရှားနိုင်ငံ သံရုံး၊ တရုတ်နိုင်ငံ သံရုံးတို့ ရှိသည်။
ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ သည် ခုတင် (၇၅၀) ဆန့် ဆေးရုံဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ မင်းရဲကျော်စွာလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
အမှတ် (၁) ဆေးတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)၊ ရန်ကုန် သူနာပြု တက္ကသိုလ်နှင့် ဆေးသိပ္ပံ (ရန်ကုန်) တို့၏ လက်တွေ့ဆင်းရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း လေဒီ ဒပ်ဖရင် (Lady Dufferin) ၏ ငွေရင်းနှင့် ၁၈၉၇ ခုတွင် စထောင်ပြီး ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံဟု လူသိများသည်။
တီမော အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (Radio-Televisão Timor Leste ၊ အင်္ဂလိပ် : Radio Television East Timor ၊ အတိုကောက်: RTTL) သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ ၏ ဒေသတွင်း ရေဒီယို နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်သော နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံလွှင့်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ရေဒီယို ရေဒီယို တီမော (အင်္ဂလိပ်: Radio Timor Leste အတိုကောက် : RTL) သည် RTTL ၏ လက်အောက် ရှိ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား(Tetun) နှင့် ပေါ်တူဂီ ဘာသာစကား (Portuguese) ဖြင့် ထုတ်လွှင့်နေသော ရေဒီယို လိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရေဒီယို တီမော သည် အစီအစဉ် (၃၄) ခုအား ဝန်ထမ်းအင်အား ၆၃ယောက် ဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၁၆ နာရီ ထုတ်လွှင့်နေသည်။
ရုပ်မြင်သံကြား အရှေ့တီမော ရုပ်မြင်သံကြား(Televisão de Timor Lesteသို့မဟုတ် Televizaun Timor Lorosae (East Timor Television)၊အတိုကောက်: TVTL )သည် တီမော အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား လက်အောက်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာနခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။
TVTL သည်ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်မှု အဖြစ် ၁၉၇၈ခုနှစ် တွင် TVRI ၏ အရှေ့တီမော အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခု အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် TV UNTAET ဟူသော အမည်သို့ ပြောင်းလဲ သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ခုနှစ် မေလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ယခုလက်ရှိ အမည်ဖြစ်သော TVTL သို့ ပြောင်းလဲ ခဲ့သည်။
ကိုးကား Radio-Televisão Timor Leste ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု ကဏ္ဍ:နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာ ကဏ္ဍ:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ။
မြစ်ကြီးနားပညာရေးကောလိပ် () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
မှုခင်းသိပ္ပံ ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံပညာအား ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ နှင့် တရားမကျင့်ထုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့တွင် အသုံးချခြင်း ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရာတွင် အသုံးချလေ့ ရှိပြီး လက်ခံနိုင်လောက်သော သက်သေအထောက်အထား နှင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေ ကျင့်ထုံးများနှင့် အညီ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။
မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများကို မှုခင်းအား စုံစမ်းထောက်လှမ်းစဉ်အတွင်း စုဆောင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း နှင့်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းများ ပြုလေ့ ရှိသည်။
အချို့ မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များမှာ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာသို့ သွားရောက်၍ သက်သေအထောက်အထားများ စုဆောင်းလေ့ရှိပြီး အချို့မှာမူ ဓာတ်ခွဲခန်းများ အတွင်း လုပ်ကိုင်လေ့ ရှိကာ အခြားသူများမှ ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ယူဆောင်လာသော အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာမှု ပြုကြသည်။
ထိုသူတို့ အနေနှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်း လုပ်ဆောင်သော အခန်းကဏ္ဍအပြင် ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမှု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် တရားစွဲဆိုသူ ဘက်မှဖြစ်စေ ခုခံချေပသူဘက်မှ ဖြစ်စေ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် သက်သေအဖြစ် သက်သေခံ ထွက်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
မည်သည့် ပညာရပ်ကဏ္ဍမဆို မှုခင်းသိပ္ပံ ပညာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့သော ပညာရပ်ကဏ္ဍများတွင် အများအားဖြင့် မှုခင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာမှ အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
မှုခင်း သိပ္ပံဆိုသော စကားရပ်၏ အင်္ဂလိပ် စကားလုံး Forensic Science မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားလုံး နှစ်လုံး ဖြစ်သော Forensis နှင့် science တို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပထမ စကားလုံး ဖြစ်သော Forensis ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အများပြည်သူရှေ့တွင် ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရှေးခေတ်ကာလ အချိန်များက တရားခွင်များသည် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသဖြင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာအရ အလွန်ခိုင်မာသော ဂယက်အနက် ရှိသည်။
ဒုတိယ စကားလုံး ဖြစ်သော science သည် လက်တင်ဘာသာစကား အသိပညာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် အသိပညာအား စနစ်တကျ ရယူခြင်းဆိုသော သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။
နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကြည့်မည် ဆိုလျှင် မှုခင်းသိပ္ပံသည် မှုခင်းများကို ဖြေရှင်းရာတွင် သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း Forensic ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား forensis မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ဖိုရမ်၏ ရှေ့မှောက်တွင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုစကားလုံး၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရောမခေတ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုအချိန်က ရာဇဝတ်မှုအား စွဲဆိုခြင်း ဆိုသည်မှာ ဖိုရမ်ဟု ခေါ်သော လူအများစုဝေးရာနေရာတွင် အများပြည်သူရှေ့မှောက်၌ မှုခင်းအား ချပြရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ အဖြစ် စွပ်စွဲခံရသူနှင့် စွပ်စွဲသူ နှစ်ဦးစလုံးတို့သည် ၎င်းတို့ဘက်မှ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြရသည်။
ထိုနှစ်ယောက်ထဲမှ အကောင်းဆုံး ငြင်းချက်ထုတ်နိုင်သူ ဖော်ပြနိုင်သူ အားအသာပေး၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။
စတန်းဖို့ သွေးဆောင်နည်းပညာ လက်တွေ့ခန်း (Stanford Persuasive Technology Lab) သည် ကွန်ပျူတာအား သွေးဆောင်နိုင်သော နည်းပညာပစ္စည်းအဖြစ် လေ့လာသော လက်တွေ့ခန်း ဖြစ်ပြီး ဤလက်တွေ့ခန်းမှ ထွက်သော ကျောင်းသားများမှာ လူကြိုက်များ လုပ်ငန်းငယ် (start-up) တို့ကို ဖန်တီးနိုင်သဖြင့် ထင်ရှားသည်။
လူ့သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ အဆင့်မြင့်စမ်းသပ်မှု တက္ကသိုလ် (H-STAR, Human Sciences and Technologies Advanced Research Institute) လက်အောက်၌ ရှိသည်။
အပြုအမူလေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရှင် (behavior scientist) ဘီ ဂျေ ဖော့ (B. J. Fogg) က ၁၉၉၈ ခုတွင် စဖွင့်သည်။
ကနဦးက ကွန်ပျူတာနှင့် သွေးဆောင်မှုတို့ ဆက်နွယ်ချက်ကို လေ့လာရန် ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ခုတွင် အမျိုးသားသိပ္ပံ ဖော်ဒေးရှင်း (National Science Foundation) ၏ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းနှင့် လူများအား သွေးဆောင်နိုင်မှုကို တိုးချဲ့လေ့လာသည်။
နာမည်ရ ကျောင်းသားများ ထရစ္စတန် ဟာရစ် (Tristan Harris) Newport, Calvin C. (2019) "Digital Minimalism". Portfolio Books. မိုက် ခရီဂါ (Mike Krieger) ကိုးကား Category:အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ သုတေသနအဖွဲ့အစည်းများ။
စောစိုးလင်းဦး (၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင်လူမျိုး လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။