kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Tenasserim တနက်ဆီယမ်ဝေါဟာရသည် Tenat or Thanet ဆိုသည့်ထိုင်းဘာသာစကား အရ (တို့ပိုင်မြေ)ဟူသည့်အဓိပါယ်နှင့် Siam (Siam is the former name of Thailand, and is used to refer to the historical region of Central Thailand, usually including Southern Thailand.) Siam တသားတည်းဆိုသည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀နည်းပါးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် ထိုင်း တို့၏အသံထွက်အဓိပါယ်ဖြစ်ပါသည် မွန်စကားလည်းမဟုတ်ပါ။
မလေးရှားစကားလည်းမဟုတ်ပါ ..တနင်္သာရီ စကားလုံးသည် ဗမာစာလည်းမဟုတ်သလို ဗမာလိုလုံးကောက်လည်းမရှိပါ။
ထိုင်းတို့၏ စာသားနဲ့အသံထွက်ကိုအလောင်းဘုရားထိုင်းတို့ကိုတိုက်ထုတ်ခဲ့သည့် Burmese–Siamese War (1759–1760) မတိုင်မှီက ထိုင်းတို့က နှစ်ပေါင်း ၄၀၀နည်းပါးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် ထိုင်းပိုင်နက်ဖြစ်သည်။
ကမ်းရိုးတန်းထွက်ပေါက် ရေတပ်အင်အားတိုးချဲ့နိုင်ရန် အလောင်းဘုရားသည် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကဲ့သိုတတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကိုထူထောင်ခဲ့ခြင်းသာဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့က Tenasserim ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ရာမှတွင်လာပါသည်။
မှန်နန်းရာဇဝင် ဒုတိယတွဲ အလောင်းဘုရား တနင်္သာရီ တိုင်းကိုသိမ်းပိုက်ရန် ရှေ့ပြေးလွှတ်သည့်မွန်လူမျိုးစစ်ကဲညီနောင် လောက်ဖျားကြီးနှင့်လောက်ဖျားလေးတို့တင်လျှောက်သည့်ကာလကပင် ထိုင်းပိုင်နက်အမည်ပေါက်သည့် တနက်နှင့်ဆီယင်စာလုံးပေါင်းအဓိပါယ်လည်းဖြစ်ပါသည်။
ကိုးကား..https://en.wikipedia.org/wiki/Burmese%E2%80%93Siamese_War_(1759%E2%80%931760) အာကာမိုးသူ ရေးသော တနင်္သာရီ သမိုင်း သမိုင်းနောက်ခံ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဟု မြန်မာနိုင်ငံလုံး၏ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်သတ်မှတ်ချက်များတွင် တိုင်းတစ်တိုင်း အနေဖြင့် လူသိများခြင်း၏ အရင်းခံဇစ်မြစ်မှာ တနင်္သာရီဟူသော သမိုင်းဝင်ရှေးဟောင်းမြို၏ အမည်ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
တနင်္သာရီအကြောင်းကို မွန်-မြန်မာ ရာဇဝင်သမိုင်းများတွင် လက်လှမ်းမှီသမျှ စာစောင် အသီးသီး မှဖော်ပြကြသည်။
မုဒုံမြို့ ကန်ကြီးစေတီသမိုင်းတွင် မွန်ဒေသဖြစ်သော တနင်္သာရီဟု တွင်လာသည့်နေရာသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း(၂၅ဝဝ) ကျော်လောက်ကပင်ရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ခရစ် မပေါ်မှီနှင့် ခရစ်ဆယ်စုနှစ်များအထိ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ထားဝယ်ရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံပြည် နရုတိမင်းသည် တနင်္သာရီမြို့မှ လှေပျက်၍ရောက်လာကြသော တနင်္သာရီသားငါးယောက်တို့ကို လမ်းပြစေလျက် သာသနာပြုသက် (၁၇)ခုနှစ် တွင် ဒူကရတိုင်း၊ အောင်သာဝတီပြည်၊ ကလိန်အောင်မြို့ ကိုတည်ထောင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။
ကလိန်အောင်မြို့မှ ဓမ္မသေနမင်း၊ တနင်္သာရီမြို့မှ ကောရမ္ဘမင်း၊ နဂါးမင်းတို့သည် သာသနာ နှစ်(၂၃၈)ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်တွင် ထားဝယ်မြစ်ဝ ရှင်မော်တောင်၌ အံတော်စေတီကိုတည်ကြရာ ကောရမ္ဘမင်းသည် ကနက်သီရိမြို့ ကိုတည်ထောင်ပြီး ခေတ္တစိုးစံခဲ့လေသည်ဟု ထားဝယ်ကျော်မင်းက ဖော်ပြထားသည်။
တကောင်းခေတ်မတိုင်မီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၃ဝဝဝခန့်က ပျူနိုင်ငံရှိခဲ့သည်။
ပျူမင်းပေါင်း(၁၃၉၃)ပါး ရှိခဲ့ပြီး ပျူနိုင်ငံလက်အောက်ခံပြည်ထောင်ပေါင်း ၂၈ ပြည်ထောင် ဆီက ၁၂ ပြည်ထောင်ရှိသည်။
ယင်း၌ တနင်္သာရီပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
ပျူမင်းဆက် တမ္ဗဒီပပျူမင်းပေါင်း(၁၉ဝ)တွင် နောက်ဆုံး မင်းဆက် ကလာဗုမင်းကို မြေမျို၏။
မြို့ကိုလည်း သန်လျက်မိုးရွာ၏။
လူတို့သည် ဓညဝတီရခိုင်သို့ တစ်စု၊ ထားဝယ်သို့တစ်စု၊ တနင်္သာရီသို့တစ်စု သုံးစုခွဲ၍ ရောက်ကုန်၏ဟု ဖော်ပြသည်။
ဤကား ရှေးဟောင်းရာဇဝင်ကြီးများ၏ အဆိုတည်း။
ရှေးဟောင်းပျူခေတ်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း တနင်္သာရီရှေးဟောင်းမြို့တော် နှင့်ဆက်နွယ်မှုများ ရှိခဲ့ပေသည်။
ပုဂံမင်းဆက် ပေါင်း(၅၅)ဆက် ပုဂံသက္ကရာဇ် ၇၃ဝ၊ မြို့သက် ၁၂၆၁ နှစ်ရှိခဲ့ရာတွင် သမုတိရာဇ်မင်းမှစ၍ ရေတွက်လျှင် စတုတ္တပုဂံခေတ် ၄၂ ဆက်မြောက် အနော်ရထာမင်း(အေဒီ ၁ဝ၄၄-၁ဝ၇၇) လက်ထက် သထုံမှ ဆက်၍ တနင်္သာရီအထိ သိမ်းသွင်းပြီး နိုင်ငံတော်အတွင်း သိန်းပြုမြို့များ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
thumb|ရှင်မ​အောင်သာနတ်ကွန်း ကိုးကား https://en.wikipedia.org/wiki/Burmese%E2%80%93Siamese_War_(1759%E2%80%931760) မှန်နန်းရာဇဝင်ဒုတိယတွဲ အလောင်းဘုရား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ချီတက်သိမ်းပိုက်ခြင်း Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ထမန်းလူမျိုးသည် တိဗက် မြန်မာအစုဝင် သက်အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက် ချင်းတွင်းခရိုင်၏မြောက်ဘက် ရှမ်း၊ ကချင်နှင့် ချင်းနယ်မြေတို့ ဆုံရာဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။
လူဦးရေ ၁ဝဝဝ ခန့်ရှိ၏။
ထမန်းတို့ပြောဆိုသော စကားသည် ကချင်စကား၊ နာဂစကားတို့နှင့် အဆက်အစပ် ရှိသည်ဟု ယူဆရ၏။
သို့ရာတွင် ကဒူးစကားကဲ့သို့ပင် ရှမ်းနှင့်ချင်းတို့၏ အငွေ့အသက်မကင်းသည်ကို တွေ့ရ၏။
လူမျိုး အဆက်အနွယ်အားဖြင့် ကဒူးတို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု ယူဆရ၏။
ထမန်းလူဦးရေမှာ နည်းပါးလှပေရာ ထမန်းရွာဟူ၍ နာဂတောင်တန်းခရိုင် ဟုမ္မလင်းနယ်တွင် ထမန်သည် တစ်ရွာတည်းသာရှိ၏။
သို့သော် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်၏ မြောက်စူးစူးရှိ ရွာကလေးများ၌လည်း ထမန်းလူမျိုးအနည်းငယ်ကို တွေ့ရလေသည်။
သမန်းကျား(သို့)ထမန်းကျား ထမန်းတို့သည် လူစင်စစ်မှ ကျားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ၍ မိမိတို့ပိုင်ပစ္စည်းများကို ခိုးယူသူတို့အား ဒုက္ခပေးလေ့ ရှိကြောင်းကို ယခင်အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ဝန်ဖြစ်ခဲ့ဘူးသူ မစ္စတာ ဂရန့်ဗရောင်းဆိုသူက ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်၌ စာအုပ်ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ဘူးလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ထရာဖဲလဂါတိုက်ပွဲ။
ထရာဖဲလဂါတိုက်ပွဲသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံသမိုင်း၌ အကြီး အကျယ်ဆုံး ရေကြောင်းတိုက် ပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၈ဝ၄ ခုနှစ်၌ ပြင်သစ်ဧကရာဇ် နပိုလီယန်သည် ဥရောပ တိုက်တစ်ခုလုံးလိုလိုကိုပင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
နပိုလီယန် ပထမ သူ့ကိုဆက်လက် ဘက်ပြိုင်နေသော နိုင်ငံမှာ ရေတပ်အင်အား တောင့်တင်းသော ဗြိတိန်တစ်နိုင်ငံ တည်းသာ ရှိလေသည်။
သို့သော် အင်္ဂလန်ပြည်ကမ်းခြေသို့ တက်ရောက် တိုက်ခိုက်ရေးမှာ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကို အင်္ဂလိပ်ရေတပ်က စောင့်ရှောက်နေသမျှ ဖြစ်မြောက်နိုင်မည် မဟုတ်သည်ကို နပိုလီယန် ကောင်းစွာသိလေသည်။
ထို့ကြောင့် တူလွန်နှင့် ဗရက်ရှိ ပြင်သစ်သင်္ဘော တပ်စုများကို ပိတ်ဆို့နေ သော အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများအား ရှောင်တိမ်းကာ အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစုသို့ ထွက်ခွာ စေလေသည်။
ထိုအခါ ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် နယ်လဆင်အုပ်ချုပ်သော အင်္ဂလိပ်ရေတပ်မကြီးသည် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုသို့ ထွက်ခွာသွားသော ပြင်သစ်ရေတပ် နောက်သို့ လိုက်သွားခဲ့သည်။
နယ်လဆင် ဟိုရေး ရှိုး ထိုသို့ ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ရေတပ်ကို အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ရောက်အောင် သွေးဆောင်လာပြီးနောက် ပြင်သစ် ရေတပ်သည် ကွေ့၍ပြန်လာခဲ့လေသည်။
အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ရောက်မှပင် နပိုလီယန်၏ ပရိယာယ်ကို ရိပ်မိသော နယ်လဆင်သည်လည်း အပြင်းချီကာ ပြန်လာခဲ့လေသည်။
ထိုအခါမှ နယ်လဆင်သည် ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ရေတပ်များ စပိန်နိုင်ငံ ကေးဒစ်မြို့ဆိပ်ကမ်း၌ စခန်းချလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
သို့သော် နယ်လဆင်သည် သူ၏ရေတပ်ကို တစ်မျိုးတဖုံ နေရာချထားကာ ပရိယာယ်ဆင်လိုက်သဖြင့် ရန်သူသင်္ဘောများသည် ကေးဒစ်ဆိပ်ကမ်းမှ ထွက်လာလေတော့ ၏။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ ကေးဒစ် နှင့် ဂျီဗရောတားအကြားရှိ ထရာဖဲလဂါအငူအနီးတွင် ရေတပ် နှစ်ခု တွေ့ဆုံတိုက်ခိုက်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ရေတပ်၌ သင်္ဘောကြီး ၂၇ စင်း၊ သင်္ဘောငယ် ၄ စင်းပါဝင်၍၊ ရန်သူရေတပ်တွင် သင်္ဘောကြီး ၃၃ စင်း၊ သင်္ဘောငယ် ၇ စင်းပါဝင်သည်။
'အင်္ဂလန်ပြည်သည် လူတိုင်း အား မိမိတာဝန်ဝတ္တရားကို ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်ဟုမျှော်လင့် သည်'ဟူသော နယ်လဆင်၏အမိန့်ကိုနာခံ၍၊ အင်္ဂလိပ်ရေတပ် သည် ရန်သူနှင့် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်လေသည်။
ထိုတိုက်ပွဲ၌ နယ်လဆင်ကျဆုံးသော်လည်း၊ အင်္ဂလိပ်တို့ အနိုင် ရသွားလေသည်။
သူတို့၏ သင်္ဘောတစ်စင်းမျှ မဆုံးရှုံးဘဲ ရန်သူသင်္ဘောများစွာ ပျက်စီးပြီးလျှင် ပြင်သစ် သုံ့ပန်းအများကို ဖမ်းဆီးရမိလိုက်သည်။
ထို့နောက် အင်္ဂလန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက် ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ကြံစည်ထားသော နပိုလီယန်၏ မြေ|ာ်လင့် ချက်များမှာ အချည်းနှီး ဖြစ်သွားလေတော့၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲများ။
ဟယ်ရီ ထရူးမန်း Harry S. Truman 250px |center မွေးနေ့၈၊ မေ၊ ၁၈၈၄မွေးရပ်လာမား မစ်ဆိုရီပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့၂၆၊ဒီဇင်ဘာ၊ ၁၉၇၂ကွယ်လွန်ရပ်ကန်းဆက်စီးတီးမစ်ဆိုရီပြည်နယ်အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၃ဦးမြောက်သမ္မတအလုပ်အကိုင် ရှေ့နေ၊လယ်ယာအခြေပြုစီးပွားရေး၊ အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၁၂၊ဧပြီ၊ ၁၉၄၅ - ၂၀၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၁၉၅၃ဒုတိယ သမ္မတ အယ်လ်ဘန် ဒဗလျူ ဘာကလေ(၁၉၄၉-၁၉၅၃)လွှဲအပ်သူဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့ဆက်ခံသူဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါနိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၃ ဆက်မြောက်ဖြစ်သော သမ္မတ ထရူးမန်းသည် လယ်သမားမျိုးရိုးဖြစ်သော ဂျွန်အန်ဒါ ဆင် ထရူးမန်းဇနီးမောင်နှံတို့မှ ခရစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ် မေလ ဂ ရက်နေ့တွင် မစ်ဆိုရီပြည်နယ်၊ လမားမြို့၌ဖွားမြင်သည်။
သူ၏အမည်အပြည့်အစုံမှာ ဟယ်ရီရှစ်ထရူးမန်းဖြစ်သည်။
တောင်သူလယ်သမား သားသမီးပီပီ ငယ်စဉ်ကပင် မိဖတို့ကို ကူညီ၍ အလုပ်လုပ်ပေးယင်း၊ မိမိနယ်ရှိ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူ၍၊ ဝက်စပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင်မျက်စိမှုန်သူဖြစ်သောကြောင့်၊ ဝင်ခွင့်မရချေ။
ထိုကြောင့် ကျောင်းမှထွက်၍ ဝမ်းရေးအတွက် အလုပ်အမျိုးမျိုးလုပ်ခဲ့ရသည်။
ကန်းဆပ်မြို့တွင် ဆန်တာဖီ မီးရထားအတွက် အချိန်စောင့်လုပ်ခဲ့ဘူးသည်။
သတင်းစာခေါက် သမား၊ ဘဏ်စာရေး၊ စာရင်းကိုင်၊ စသော အလုပ်တို့မှာ သူငယ်စဉ်ကလုပ်ခဲ့သော အလုပ်များဖြစ်လေသည်။
အသက် ၂၂ အရွယ်၌ ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ မိခင်ထံပြန်လာပြီးလျှင် ဖခင်၏လက်ငုတ်ဖြစ်သော လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင် လေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်ရောက်မှ မဟာမိတ်တို့နှင့်အတူ စစ်ထဲဝင်သည်။
ထိုအခါ တွင် ထရူးမန်းလည်း စစ်မှုထမ်းဖြစ်လာလေ၏။
ပင်လယ်ရပ် ခြားဒေသတို့သို့ သွားရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံး စစ်ပြေ ငြိမ်းသောကာလသို့ ရောက်သောအခါ၊ ဗိုလ်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် စစ် တပ်မှထွက်၍ မိမိတိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့လေသည်။
ထိုအခါတွင် စစ်ပြန်ဟောင်းတစ်ဦးနှင့်အတူတွဲ၍ ကန်းဆပ်မြို့တွင် အထည်ဆိုင်ဖွင့်သည်။
သို့သော် နေရာမကျ၍ ဆိုင်ပြုတ်လေ သည်။
ထိုကဲ့သို့လျှင် ထရူးမန်းသည် အသက် ၃၇ နှစ်ပင် ရောက်ရှိလာသော်လည်း၊ အလုပ်အကိုင် အတည်အကျမရှိခဲ့ချေ။
ထိုကြောင့် သူ၏မိတ်ဆွေများထံ အကူအညီအတွက် တိုင်ပင်ရာ၊ ပင်ဒါဂတ်ခေါ် မိတ်ဆွေတစ်ဦးကြောင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေးကို စတင်ဆောင်ရွက်လာခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံရေးတွင် ပင်ဒါဂတ်သည် ထရူးမန်းကို အစဉ်တစိုက် အားပေးလာခဲ့ရာ၊ ထရူးမန်းသည် ၁၉၂၂-၂၄ ခုနှစ်အတွက် မြို့နယ် တရားသူကြီးအဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက် တင်မြောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
၁၉၂၆-၂၇ ခုနှစ်အတွင်း၌မူကား မြို့နယ်တရား ရုံးတွင် တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်လာလေသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်၌မူ မစ်ဆိုရီမဲဆန္ဒနယ်မှ တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော ဆီနေးတာခေါ် အထက် လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ပင်ဒါဂတ်တည်ထောင်သော အဖွဲ့အစည်းသည် ရိုးဖြောင့်ခြင်း မရှိသောကြောင့်၊ ထရူးမန်း အမတ်ဖြစ်လာသည့် အတော အတွင်း၌ပင်လျှင်၊ ပင်ဒါဂတ်သည် ထောင်ကျလေသည်။
ထရူး မန်းမှာမူကား ဖြောင့်မတ်သူဖြစ်သောကြောင့် နောက်တကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသော ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပင်ဒါဂတ်၏ အကူအညီမရဘဲနှင့် အရွေးခံမြဲ ခံရပြန်သည်။
ထိုအကြိမ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်တို့ကို ပြည်မအစိုးရက ရေးဆွဲရသောအချိန်နှင့် ကြုံခဲ့ လေသည်။
ထိုအစီအစဉ်များအရ ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် ဒေါ်လာငွေပေါင်း ကုဋေ ကုဋာကို သုံးစွဲရန်ခန့်ခွဲရသည်။
ထရူး မန်းသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဘဏ္ဍာငွေ ခန့်ခွဲခြင်း၌ အလဟဿဖြစ်ရသည့်အချက်တို့ကို ကောင်းစွာသတိမူခဲ့သူဖြစ်ရကား၊ ကာကွယ်ရေးအစီအစဉ်အရ ငွေသုံးစွဲရေးတွင် စစ်ဆေးရန် ကော်မတီဖွဲ့သင့်ကြောင်း အကြံ ပေးခဲ့သဖြင့် သူအကြံပေးသည့်အတိုင်း ကော်မတီဖွဲ့ရသည်။
ထို ကော်မတီသည် နောင်သောအခါ၌ ထရူးမန်းကော်မတီဟု တွင် လေသည်။
ထိုကော်မတီ၌ ထရူးမန်းဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ဘဏ္ဍာငွေမြောက်မြားစွာ အလဟဿ မဖြစ်ခဲ့ချေ။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၌ သမ္မတရုစဗဲ့၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေမှာ စိုးရိမ်ဖွယ်ရှိလာခဲ့သည်။
ထိုအခါ အရေးကြီးသော သမ္မတ ရာထူးကို ဆက်ခံနိုင်မည့် ဒုတိယသမ္မတရွေးရန်ကိစ္စ ပေါ်လာ လေသည်။
ဤကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတွင် ဟင်နရီဝေါလေ့ကို အားပေးထောက်ခံသူတစ်စုနှင့် ထရူးမန်းကို အားပေးထောက်ခံသူ တစ်စုဟူ၍၊ လူနှစ်စုသဘောကွဲလွဲလာခဲ့ သည်။
သို့ရာတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသောအခါ ထရူးမန်း သည်ပင် အရွေးခံခဲ့ရလေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သမ္မတရုစဗဲ့ ရုတ်တရက်ကွယ်လွန် သောအခါ ထရူးမန်းသည် ရုတ်တရက်ပင်လျှင် သမ္မတဖြစ်လာ ခဲ့လေ၏။
ထိုအချိန်ကား ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွက် အလွန်အရေး ကြီးနေသော အချိန်တည်း။
ထိုအချိန်၌ ဂျာမနီသည် အရေးရှုံး နိမ့်လျက်ရှိ၍၊ အီတလီလည်း ပြိုကွဲလုနီးရှိနေသည်။
သို့သော် ဂျပန်နှင့် စစ်တိုက်ရမည့်အချိန်သည် အဆင်မသင့်ပါက တစ်နှစ် ကျော် နှစ်နှစ်မျှ ဆက်လက်တိုက်ရဦးမည်ဟု ယူဆနေရလေ သည်။
သို့ရာတွင် ထရူးမန်းသည် သမ္မတအနေဖြင့် တာဝန် တို့ကို ကောင်းစွာထမ်းရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့၌ ဥရောပစစ်မျက်နှာဘက်တွင် စစ်သည် ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်လေသည်။
ထိုနောက် ထရူးမန်းသည် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့်အတူ ဂျာမနီ နိုင်ငံ ပို့စဒမ်မြို့၌ကျင်းပသော ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ကာ၊ ပို့စဒမ်ကျေညာချက်ကို ကျေညာ၍၊ ဂျပန်နိုင်ငံအား ခြွင်းချက် မရှိ လက်နက် ချစေရန် အမိန့်ပေးခဲ့လေသည်။
ဂျပန်တို့သည် ခြွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချရန်ကိစ္စတွင် သို့လောသို့လော ဖြစ်နေ ဆဲ၊ ဟီရိုရှီမာနှင့် နာဂါဆာကီတို့ကို အမေရိကန်လေတပ်က အဏုမြူဗုံးဖြင့် ဗုံးကျဲဖျက်ဆီးလိုက်သောအခါ၊ ချက်ချင်းပင် လျှင် လက်နက်ချရန် သဘောတူလိုက်လေသည်။
ဤသို့လျှင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးလည်း ပြီးခဲ့၏။
သို့သော် အမေရိကန်၏ ရေတပ်၊ လေတပ်၊ ကြည်းတပ်တို့ကို ရုပ်သိမ်း ရေး၊ မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး၊ စစ်ကာလ စီးပွားရေးမှ ငြိမ်းချမ်းသောကာလ စီးပွားရေးသို့ ပြောင်းလဲရေး ဟူသော ခဲယဉ်းကတ်သတ်သည့် ပြဿနာများကို ထရူးမန်း သည် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရလေသည်။
စစ်ပြီးချိန်တွင် တွေ့ကြုံရမြဲဖြစ် သော အလုပ်သမားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ငွေကြေးအခက်အခဲ၊ နေထိုင်မှုစရိတ်ကြီးခြင်းစသည့် အကြောင်းရင်းတို့ကြောင့် ပေါ် ပေါက်လာသော ဆူပူလှုပ်ရှားမှုတို့ကို ထရူးမန်းသည် နိုင်နင်းစွာ ထိန်းသိမ်းဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် စစ်အတွင်းက မဟာမိတ်ဖြစ်ခဲ့ကြသော အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှတို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာမူကား ပျက်ပြားလာခဲ့သည်။
ဤအတွင်း ထရူးမန်းသည် နိုင်ငံအချင်းချင်း ကျူးလွန်မှုတို့ကို ဆန့်ကျင်သောဝါဒကို လက်ကိုင်ပြုပြီးလျှင်၊ ဥရောပနိုင်ငံများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် မာရှယ်စီမံကိန်းဖြင့် အမေရိကန် က စီးပွားရေး အကူအညီပေးရန်ဟူသောကိစ္စကို တီထွင်ခဲ့လေ သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတရွေး ကောက်ပွဲကျင်းပရန် နှစ်စေ့လာလေသည်။
ထိုစဉ်က ထရူးမန်း ၏ပါတီတွင်း၌ သဘောကွဲလွဲချက်များရှိနေသဖြင့်၊ ထရူးမန်း ပြန်၍ အရွေးခံလျှင် နိုင်ဘို့ရာခက်သည်ဟု အများက ထင်မြင် ချက်ပေးကြသည်။
သို့သော် ထရူးမန်းသည် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်ရမည့်အခြေသို့ ရောက်သောအခါ၊ အကယ်ပင် ဇွဲသတ္တိ ဖြင့် အလုပ်လုပ်တတ်သောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် သမ္မတ အဖြစ်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ်ဆက်လုပ်ရန် အရွေးခံရလေသည်။
ဤအကြိမ်၌ သမ္မတ ထရူးမန်းသည် ပြည်တွင်းရေးရာ တို့တွင် အခက်အခဲတွေ့ခဲ့ရသည်။
ရီပတ်ဗလစ်ကင် အဖွဲ့ဝင် တို့သည် တောင်ပိုင်းဒီမိုကရက်တို့နှင့်ပေါင်းကာ ထရူးမန်း၏ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို အတိုက်အခံပြုလာကြသဖြင့် ထရူးမန်း ၏ ဆောင်ရွက်ချက်တို့သည် အောင်မြင်သင့်သလောက် မအောင်မြင်ချေ။
သို့သော် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ က စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုးရီးယားစစ်ပွဲ၌ ထရူးမန်း၏ ဆောင်ရွက်ချက်တို့သည် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထရူးမန်းသည် လူသတ်သမား တစ်ဦး၏ လုပ်ကြံခြင်းကိုပင် ခံလိုက်ရသေးသည်။
သို့သော် ကုသိုလ်ကံကောင်းသောကြောင့်၊ အသက်မသေ ဒဏ်ရာ အနာ တရမရှိ ချမ်းသာခဲ့၏။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ထရူးမန်းသည် ကိုရီးယားစစ်အတွက် ကုလသမဂ္ဂစစ် ဦးစီးဖြစ်သူ ဂျင်နရယ် မက်အာသာနှင့် သဘောကွဲလွဲ၍၊ မက်အာသာကို ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်လိုက်လေသည်။
ကိုရီးယားစစ်ပွဲ အပြီးမသတ်သေးမီ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအချိန်သို့ ရောက်လာသောအခါ၊ ထရူးမန်းသည် သမ္မတအဖြစ် ဆက်လက် အရွေးမခံတော့ဘဲ သူ၏မူလနေထိုင်ရာဖြစ်သော မိဇူးရီပြည်နယ် အင်ဒီပင်း ဒင့်မြို့ သို့သွားရောက်၍ နိုင်ငံရေးမှ အနားယူကာ နေထိုင်လေသည်။
ထရူးမန်းသည် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် ကလေးဘဝကပင် ကစားဖော် ကစားဘက်ဖြစ်သူ ဗက်ဝေါလေ့နှင့် လက်ထပ်ရာ၊ မာဂရက်ဟူသော သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားလေသည်။
ထရူး မန်းသည် ယခုအခါ သူ၏အမည်ဖြင့် စာကြည့်တိုက်တစ်ခုကို တည်ထောင်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:အမေရိကန် သမ္မတများ။
thumb|လီယွန် ထရော့စကီး ရုရှားနိုင်ငံ၊ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးတွင် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်ကြီးလီနင်နှင့်အတူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် စတာလင်နှင့် အတိုက်အခံဖြစ်၍၊ ရုရှားနိုင်ငံမှ ပြည်နှင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသူမှာ လီယွန်တရော့စကီး ဖြစ်လေသည်။
ထရော့စကီး၏ နာမည်ရင်းမှာ လျက်ဒဗျီးဒဗျစ် ဗရမ်းရှတိုင် ဖြစ်၏။
သူ့ကို ခရစ် ၁၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ယူကရိန်းပြည်နယ်၊ ယနဗကာမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က အိုဒက်ဆာတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ခရစ် ၁၈၉၈-ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဆောင်ရွက်ချက်တို့ကြောင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထားပြီးနောက်၊ ၁၉ဝဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ ပို့လေသည်။
သို့ရာတွင် လီယွန် ထရော့စကီးဟူသော အမည်ဖြင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ခိုး၍ ထွက်လာပြီးလျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်၍ လီနင်နှင့်ပူးပေါင်းကာ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို အတူတကွ လုပ်လေသည်။
၁၉ဝ၃-ခုနှစ် တွင် ရုရှားနိုင်ငံပြင်ပမှနေ၍ ရုရှားဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီညီလာခံကို ကျင်းပပေးခဲ့၏။
၁၉ဝ၅-ခုနှစ်တွင် ရုရှားသို့ပြန်လာရာ အဖမ်းခံရပြီးနောက် ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ပင် တစ်ဖန် အပို့ခံရပြန်လေသည်။
သို့သော် ဆိုက်ဗီးရီးယားမှ ထွက်ပြေးပြန်၍ ၁၉ဝ၇-ခုနှစ်မှသည် ၁၉၁၄-ခုနှစ်အထိ ဗီယင်နားမြို့တွင် နေထိုင်ပြီးလျှင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှီဗစ် ဝါဒနှစ်ခုတို့၏အကြားဖြစ်သော အလယ်အလတ် ဝါဒကို အများသိအောင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိလေသည်။
၁၉၁၄-၁၆ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့တွင် လှည့်လည်နေထိုင်ရာ ထိုနိုင်ငံတို့က ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ရလေသည်။
၁၉၁၇-ခုနှစ်တွင်ကား အောက်တိုဘာလ ရုရှားတော်လှန်ရေးကြီးသည် အောင်မြင်ခဲ့ပြီဖြစ်၍ ထရော့စကီးသည် လီနင်နှင့်အတူ အာဏာသိမ်းပိုက်ရေး၌ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဂျာမနီနှင့်စေ့စပ်သောကိစ္စ၌ လီနင်၏ အကြံပေးချက်ကို မနာယူဘဲ တင်းမာခဲ့သောကြောင့် စေ့စပ်ရေး၌ အရေးရှုံးနိမ့်ရပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးခဲ့ရလေသည်။
ထိုနောက်၌မူကား စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကိုယူ၍ ရုရှားတပ်နီတော်ကြီး၏ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဆောင်ရွက်ရာ၌ တော်လှန်ရေးကို သွေဖည်သောသူတို့အား နိုင်နင်းစွာ နှိပ်ကွပ်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် ဝါဒအားဖြင့်ကား ထရော့စကီးသည် လီနင်နှင့် သဘောကွဲလွဲခဲ့၏။
အထူးသဖြင့်ကား လီနင်အနီးတွင်ရှိသော စတာလင်နှင့် သဘောကွဲခဲ့သည်။
၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် စတာလင် အာဏာရသောအခါ ထရော့စကီးသည် ဝန်ကြီးများအဖွဲ့မှ ပြုတ်ကျလေသည်။
၁၉၂၇-ခုနှစ်၌ ထရော့စကီးသည် ဆိုဗီယက် တာကီစတန်ပြည်နယ်သို့ နယ်နှင်ခံရလေသည်။
သို့သော် ထိုနယ်နှင်ခံနေရသည့်အတွင်း ထရော့စကီးသည် စတာလင်နှင့် ဆန့်ကျင်သောလုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်မြဲလုပ်နေသဖြင့် ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ရုရှားနိုင်ငံမှ လုံးဝနှင်ထုတ်ခြင်းကို ခံရပြန်သည်။
ထိုကာလမှစ၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံရှိ မြို့များသို့ လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုမြို့တော်၌ အခြေစိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ-ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဗဲလဂျီယန်လူမျိုးတစ်ဦးက ချောင်းမြောင်း၍ တူနှင့်ထုကာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ တော်လှန်ရေးသမားများ‎။
thumb|အန်တိုနီ တရောလပ်၏ ပုံတူ ထရောလပ်သည် အင်္ဂလိပ်ဝတ္ထုရေးဆရာဖြစ်သည်။
သူ့ကို လန်ဒန်မြို့တွင် ခရစ် ၁၈၁၅ ခုနှစ်၌ မွေးဖွား၏။
သူ၏ ဖခင်သည် မူလက ဝတ်လုံတော်ရအလုပ်ကို လုပ်နေရာမှ လယ်ယာနှင့် ကုန်သည်လုပ်ငန်းဘက်သို့ ပြောင်းလိုက်ရာ စီးပွားပျက်သည်သာ အဖတ်တင်ခဲ့၏။
မိခင်မှာကား မူလကပင် စာရေးဆရာ၏ ဇာတိပါလာသဖြင့် ဝတ္ထုနှင့် ခရီးသွားဆောင်းပါးကြီးများကို ရေးသားကာ၊ စီးပွားပျက်သည့်အိမ်ထောင်ကို ဖေးမပြုစုခဲ့ရသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အခြေမျိုးကြောင့် အန်တိုနီထရောလပ်သည် ငယ်စဉ်ကပညာကို ဆုံးခန်းတိုင် ပေါက်မြောက်စွာ မသင်ခဲ့ရရှာချေ။
အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ်ကပင်လျှင် ဝမ်းရေးအလို့ငှာ အိုင်ယာလန်ပြည်နယ် စာတိုက်ဌာန၌ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသည်။
ထိုဌာနတွင် ၁၈၄၁ ခုမှ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တိုင်တိုင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ရာ၊ အက်စပက်တော်ရာထူးကို ရရှိခဲ့၏။
ထိုနောက် ၁၈၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၆၇ ခုနှစ်အထိ အထူးအလုပ်ဝတ္တရားဖြင့် အနိုင်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရ၍၊ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစု၊ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဩစတြေးလီးယားကျွန်း၊ နယူးဇီးလန်ကျွန်း၊ တောင်အာဖရိကတိုက်ဟူသော ဒေသတို့သို့ ဝတ္တရားဖြင့် လှည့်လည်ပြီးလျှင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ၊ တာဝန်ဝတ္တရားကို ဆက်လက်ထမ်းရွက်ရသည်။
ဤကဲ့သို့ အနိုင်နိုင်ငံတို့သို လှည့်လည်အမှုထမ်းခဲ့သဖြင့်၊ ရရှိသော ဗဟုသုတတို့ ကိုမူတည်ကာ၊ သူရောက်ရှိခဲ့သောဒေသအကြောင်း သူသွားခဲ့သော ခရီးစဉ်အကြောင်းဟူသည်တို့ကို စာအုပ်ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မူလက အိုင်ယာလန်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သဖြင့်၊ အိုင်ရစ်လူမျိုးတို့၏ ပုန်ကန်တော်လှန်သည်တို့ကို အခြေတည်ကာ ဝတ္ထုများရေးသားခဲ့၏။
သို့သော် သူ၏ဝတ္ထုများသည် မထူးခြားလှချေ။
နောင်အခါ၌ကား ထရောလပ်သည် ဝိတိုရိယဘုရင်မလက်ထက် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လူလတ်တန်းစားတို့၏ အထက်လွှာရှိ လူ့သဘာဝ အခြေအနေတို့ကိုဖွဲ့ဆိုသော ဝတ္ထု ခြောက်အုပ်ရေးသား ထုတ်ဝေလိုက်ရာ နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
ထရောလပ်သည် ထိုဝတ္ထုတို့တွင် သရုပ်မှန်ကို အတိအကျ ဖော်ပြ၍၊ လောကကို ခနဲ့သောသဘောဖြင့် ရေးသားလေရာ၊ အကြောင်းအရာတို့သည် သာမညပင် ဖြစ်စေကာမူ၊ တိကျမှန်ကန်သော အဖွဲ့အနွဲ့တို့သည် လူ၏စိတ်ကို ဆွဲဆောင်စေသည်။
ထိုဝတ္ထုများအပြင် နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော ဝတ္ထုပေါင်း ဆယ်အုပ်မျှကို ရေးသားသည်။
သူရေးသားသော စာအုပ်များမှာ အုပ်ပေါင်း ၅ဝ မျှရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ထရိုပီဇင်း ()ဆိုသည်မှာ အပင် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကြီးထွားမှု၌လည်းကောင်း၊ အနေအထား၌ လည်းကောင်း၊ ဘာသာအလျောက် ပြောင်းလဲသွားစေရန် ပတ်ဝန်းကျင်က ပြုပြင်စေ့ဆော်ပေးခြင်းကို ခေါ်သည်။
ထိုပြုပြင်မှုများကို အပူကဖြစ်စေ၊ မြေဆွဲအားကဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကဖြစ်စေ၊ အလင်းကဖြစ်စေ၊ ရေကဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ပစ္စည်းများကဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အခြားအားများကဖြစ်စေ ဖန်တီးပေးသည်။
အပူ၏ပြုပြင်မှုကို သာမိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ မြေဆွဲအား၏ ပြုပြင်မှုကို ဂျီအိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ပြုပြင်မှုကို ဂယ်လဗာနို ထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ အလင်း၏ပြုပြင်မှုကို ဖိုတိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ နေရောင်၏ပြုပြင်မှုကို ဟီလီယို ထရိုပီဇင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဓာတ်၏ပြုပြင်မှုကို ကင်မိုထရိုပီဇင်းဟုလည်းကောင်း၊ အသီးသီးခေါ်လေသည်။
မှတ်သားစရာအချက်မှာ သာမိုထရိုပီဇင်းတွင်အပင် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိရာသို့ သွားတတ်ခြင်း (ဝါ) လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိရာမှ ဖဲကြဉ်တတ်ခြင်းကို ပြုတတ်သည်။
ဖိုတိုထရိုပီဇင်း၊ ဟီလီယို ထရိုပီဇင်း၊ ကင်မို ထရိုပီဇင်း စသည်တို့တွင်လည်း ဤကဲ့သို့ပင်ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အပင် ဇီဝကမ္မဗေဒ။
ဘီဝါ ထရောက် သို့ ဘီဝါ ဆယ်လမွန် ၊Oncorhynchus masou rhodurus ထရောက်ငါး၏ အပေါ်ပိုင်းသည် အများအားဖြင့် ညို၍ အောက်ပိုင်းမှာ ငွေရောင်ပေါက်နေတတ်သည်။
တစ်ကိုယ်လုံး တွင် အမည်းပြောက်များ ရှိသည်။
သို့သော် မျိုးစိတ် ကွဲပြားခြား နားသည်နှင့်အမျှ ငါး၏အရောင်အဆင်းတို့လည်း ကွဲလွဲတတ် သည်။
ထိုသို့ ကွဲလွဲမှုများရှိခြင်းကြောင့် ငါးအကြောင်း ကျွမ်းကျင် သူများပင်လျှင် ထိုငါးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သဘောကွဲလွဲကြလေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များက ထရောက်ငါးကို အဓိကအားဖြင့် နှစ် မျိုးခွဲကြလေသည်။
ထိုနှစ်မျိုးမှာ ထရောက်မျိုးနှင့် ချားမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။
ချားမျိုးမှာကား အလွန်အရသာရှိသော ငါးမျိုးဖြစ် သည်။
ပင်လယ်၌ ကျက်စားသော ထရောက်မျိုးနှင့် ရေချိုတွင် ကျက်စားသော ထရောက်မျိုးဟု နှစ်မျိုးခွဲ၍ ရှိပြန်သည်။
ထိုငါး နှစ်မျိုးစလုံးသည် အရသာရှိ၍ မျှားရန်အတွက် ကောင်းသဖြင့် တန်ဖိုးထားကြသည်။
ထရောက်ငါးများကို ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ကြရသည်။
ထိုအပိုင်းရှိ အင်းအိုင်၊ မြစ်၊ ချောင်းများအတွင်း၌ ထရောက် ငါးမျိုး မြောက်မြားစွာနေကြသည်။
ပင်လယ်တွင်း၌နေသည့် ထရောက်ငါးများသည် ဥအုချိန်သို့ ရောက်သောအခါ မြစ် ချောင်းများရှိရာသို့ ဆန်တက်လာကြသည်။
ဥအုချိန်မှာ နွေကူး ဥတုအစလောက်တွင်ဖြစ်သည်။
နွေကူးဥတုသို့ရောက်၍ ရေပူ လာသောအခါ ဥများပေါက်ကြသည်။
ရေစီးသန်၍ ကျောက် စရစ်များရှိသောရေတွင် ထရောက်ငါးသည် အလွန်အပွားမြန်သည်။
ဆောင်းဥတုတွင် ထိုငါးများသည် မြစ်ချောင်းကို စုန် ဆင်းလာကြပြီးလျှင် ပင်လယ်တွင်း၌ နေကြသည်။
ဗြိတိသျှပိုင် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ဂျမေးကားကျွန်းမှ တစ်ပါး အခြားအကြီးဆုံးကျွန်းမှာ ထရီနီဒတ်ကျွန်းဖြစ်သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်၌ တိုဘက်ဂိုကျွန်းရှိ၍၊ ထိုကျွန်းသည် ထရီနီဒက်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးသဘော၌ ရောနှော ပေါင်းစပ်လျက် ထရီနီဒတ်နှင့်တိုဘက်ဂိုနိုင်ငံ အဖြစ်ရှိလေသည်။
ထရီနီဒတ်ကျွန်းသည် ပူပြင်းစိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိ သည်။
မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။
သကြား၊ ကိုကိုး၊ အုန်း၊ ရှောက်၊ လိမ္မော်နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ရေနံထွက်သဖြင့် ရေနံချက် သည့်လုပ်ငန်းသည် အရေးပါ၏။
ရေနံချေးအချို့ကို ဗင်နီဇွဲလားမှ တင်သွင်းသည်။
ကတ္တရာစေး ထွက်သည်။
ကျွန်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၈၆၄ မိုင်ခန့်ရှိသည်။
တိုဘက်ဂိုကျွန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၁၆ မိုင်ရှိသည်။
လူဦးရေ ၁သန်း ၂သိန်းခန့်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသား လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ ပုံသည် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် စပိန်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
ဤကျွန်းကို ရှေးဦးစွာ တွေ့ရှိသူမှာ ကိုလံဘတ် (၁၄၉၈ ခုနှစ်)ဖြစ်သည်။
၁၇၉၇ ခုနှစ် အထိ စပိန် တို့၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းယူ သည်။
၁၈ဝ၂ ခုနှစ် အမီယန်မြို့တွင် ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဂရိတ်ဗြိတိန်ပိုင်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ ခံတပ်စခန်းများကို အမေရိကန်သို့ ၉၉ နှစ် အငှားစာချုပ်ဖြင့် ငှားရမ်းလိုက်၏။
ကျွန်းမှာ အများအားဖြင့် တောင်ထူထပ်သည်။
သို့သော် အမြင့်ဆုံးသောတောင်မှာ ပေ ၃၁ဝဝ ကျော်မျှ သာမြင့်သည်။
ကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ပစ်ချကတ္တရာအိုင်ကြီးရှိ၍ ထိုအိုင်တွင်းမှ ကတ္တရာစေးများရရှိ၏။
ပို့အော့စပိန်မှာ ထရီနီဒတ်ကျွန်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံမှ လွှတ်လိုက်သော လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးကို ကြေးနန်းကြိုးများဖြင့် မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာသော မြို့ကြီးပြကြီးများသို့ ဖြန့်ပေးရာ၌ လျှပ်စစ်ဖိအား ကောင်းဖို့လို လေသည်။
ခရီးဝေးလေလေ၊ လျှပ်စစ်ဖိအားများရန် လိုလေလေ ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဖိအားများမှသာ လမ်း၌ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ဆုံးပါးခြင်းနည်းမည်။
ဓာတ်အားပေးစက်ရုံရှိ ဒိုင်နမိုမှ ထုတ် လိုက်သော လျှပ်စစ်ဗို့အားသည် မကြီးမားလှချေ။
ထိုကြောင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာကြီးများသည် လျှပ်စစ်ဗို့အားကို တိုးမြှင့် ပေးနိုင်မည့်ကရိယာကို ကြံစည်ခဲ့ကြ ရလေသည်။
လျှပ်စစ်ဗို့အားဖြင့် ကရိယာပြုလုပ်ပုံမှာ သံစိမ်းတစ်ခုတွင် ဓာတ်မကူးနိုင်သည့် ပစ္စည်းဖြင့် ပတ်ထားသော ကြေးနန်းကြိုး နှစ်ခုကို တခြားစီရစ်ပတ်ထားသည်။
ကြေးနန်းကြိုးခွေတစ်ခုသို့ အစုန်အဆန်စီး ဓာတ်စီးကြောင်း (အေ၊ စီ)လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို သွင်းပေးလိုက်သောအခါ အခြားကြေးနန်းကြိုးခွေ၌ ယင်းလျှပ် စစ်ဓာတ်စီးတစ်ခု ဓာတ်ကူးသွားသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး သွင်း ပေးသောကြိုးခွေကို မူလနန်းခွေ (ပရိုင်မရီကွိုင်)ဟုခေါ်၍၊ ဓာတ်ကူးသွားသည့်ကြိုးခွေကို ဒုတိယနန်းခွေ (စက်ကင် ဒရီကွိုင်)ဟုခေါ်သည်။
ဤနေရာ၌ တွေ့ရသောအချက်မှာ မူလနန်းခွေ၏ ကြိုး အပတ်ပေါင်းနှင့် ဒုတိယနန်းခွေ၏ ကြိုးအပတ်ပေါင်းတို့ တူညီ လျှင် မူလနန်းခွေသို့ သွင်းပေးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး၏ ဗို့အား နှင့် ဒုတိယနန်းခွေ၌ဓာတ်ကူးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ဗို့အားတို့ သည်တူညီကြသည်။
မူလနန်းခွေ၌ ကြိုးတပတ်ရှိ၍ ဒုတိယ နန်းခွေ၌ ကြိုး ၁ဝ ပတ်ရှိလျှင် ဒုတိယနန်းခွေ၏ လျှပ်စစ်ဗို့ အားသည် မူလနန်းခွေထက် ၁ဝ ကြီးသည်။
ဒုတိယနန်းခွေ၌ ကြိုးတပတ်ရှိ၍၊ မူလနန်းခွေ၌ ကြိုး ၁ဝ ပတ်ရှိလျှင် ဒုတိယ နန်းခွေ၏ဗို့အားသည် မူလနန်းခွေ၏ ၁ဝ ပုံ ၁ ပုံသာရှိသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
အင်ဒပ်ရှင်းကွိုင်၏ သဘောသည် ဤ အချက်ကို အခြေခံထားလေသည်။
( အင်ဒပ်ရှင်းကွိုင်။
) ဓာတ်အားပေးရုံမှလာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး၏ ဖိအားကို မြှင့်ပေးလိုသည့်အခါ ထရန်စဖောမားကို အသုံးပြုရသည်။
ထရန်စဖောမားမှာ သံစိမ်းတစ်ခု၌ အထက်ပါနည်းအရ ကြေး နန်းကြိုးများကို ရစ်ပတ်ထားသော ကရိယာဖြစ်သည်။
မြို့ကြီး ပြကြီးများ၌ ဗို့အားများသော လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ဘေး အန္တရာယ်ဖြစ်လွယ်သဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်နှိမ့် ထရန်စဖောမားဖြင့် ကြိုးပတ်နည်းသော ဒုတိယနန်းခွေသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကူးစေ ရသည်။
ဗို့အားနှိမ့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို လမ်း၌သွယ်ယူပြီးလျှင် အိမ်ထဲသို့သွယ်ယူသောအခါ ထပ်မံ၍ဗို့အားကို နှိမ့်ချပြန်သည်။
ထိုနှိမ့်ပြီး လျှပ်စစ်ဗို့အားဖြင့်သာ အိမ်တွင်းနေသူတို့သည် လျှပ် စစ်ဓာတ်ကို ဘေးကင်းစွာအသုံးချ နိုင်ကြပေသည်။
ထရန်စဖောမားသည် အပြန်အလှန်စီး ဓာတ်စီးကြောင်း(အေ၊ စီ) လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်သာလျှင် အသုံးပြုနိုင်၍ အစုန်စီး ဓာတ်စီး ကြောင်း (ဒီ၊ စီ) လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အသုံးမပြုနိုင်ပေ။
ဤ အချက်ကြောင့်ပင်လျှင် အေ၊ စီ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို အသုံးများ ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဒီ၊ စီ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို ထရန်စဖောမား ဖြင့် အသုံးပြုလို သောအခါ ဒီ၊ စီ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို အေ၊ စီ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသည့် ကရိယာတစ်မျိုး ကို အသုံးပြုရသည်။
ထရန်စဖောမား၌ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၃ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ အပူအဖြစ် ဆုံးရှုံး၏။
အပူ ဒဏ်ကိုခံနိုင်စေရန် ထိုကရိယာကို သေတ္တာတစ်ခုထဲ၌ထည့်၍၊ အထူးစီမံထားသည့် ဆီဖြင့်စိမ်ထားရသည်။