kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုစေတီကို ဘုရားပေါ်ဘုရားဟု ဘွဲ့ချီ၍ မြို့အမည်ကိုလည်း ကံထောက်မ၍ ဘုရားရုပ်ပွားတော်ကို ဖူးတွေ့ရခြင်းကြောင်း ကံမမြို့ဟု သမုတ်ခေါ်တွင်စေသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုစေတီမှာ ယခုအခါ ဘုရားပေါ်ဟု တွင်သည်။
ဘုရားဆယ်ယူရန် ရွှေဖျင်ကို ယူဆောင်ဆက်သသော အရပ်ကို ရွှေဖျင်ဆောင်ရွာဟုသမုတ်ရာ ယခုအခါ သပျင်ဆောင်ရွာဟု အမည်တွင်လျက်ရှိသည်။
ကံမမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၄၅ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက မေခဝတီမြို့ဟု ခေါ်တွင်၍ မေခဝတီမြို့စား ဦးဆောင်းသည် ရွှေမြင်မိ (ယခုရွှေမြင်တင်) ဆုတောင်းပြည့်စေတီကို တည်ထားခဲ့သည်ဟု လည်း အဆိုရှိသည်။
ထိုစေတီအနီးရှိ ပေ ၄ဝ ကျော်မြင့်သော ခြင်္သေ့ရုပ် ၂ ခုမှာလည်း ဦးဆောင်း၏ ကောင်းမှုဖြစ်သည် ဟု ဆိုသည်။
စီးပွားရေး ကံမမြို့မှာ အရောင်းအဝယ် စည်ကားသောမြို့ကလေး ဖြစ်သည်။
ကံမမြို့နယ်တွင် ယခင်က ဗာဂျီးနီးယား ဆေးရွက်ကြီးများစိုက်ပျိုး၍ ဆေးပြင်းလိပ် များကို အကြီးအကျယ်ထုတ်လုပ်သည်။
ဆေးအပြင် ကြက်သွန်၊ ငရုတ်၊ အထည်အလိပ်၊ ဝါး၊ ဖျာများ ထွက်ရှိသေးသည်။
ကံမမြို့နယ်မှထွက်သော ကျွန်းသစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ ပို့ထုတ်သော ကျွန်းသစ် များ၏ ၁၅ ပုံ ၁ ပုံခန့် ရှိသည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း တွင်တည်ရှိကာ ရာသီပေါ်သီးနှံများ (ငရုပ်သီး၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ပဲမျိုးစုံ၊ ဆန်စပါး) စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ကံမမြို့၏ အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
မျှင်ဝါးခုတ်ယူ ရောင်းချခြင်း ကိုလဲ အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသေးသည်။
ကံမမြို့နယ် အတွင်းမှ ထွက်ရှိသော မျှင်ဝါးများကို ရန်ကုန်တိုင်း ဧရာဝတီတိုင်းရှိ မြို့ရွာများသို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း မျှောယူသယ်ဆောင်ကာ ရောင်းချကြသည်။
ပွင့်လင်းရာသီများတွင် ကံမမြို့အရှေ့ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတစ်လျှောက် ဝါးဖောင်များ ဖောင်ဆွဲမော်တော်များ ပြည့်နှက်နေလေ့ရှိသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ ကံမမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများမှာ မဒေးဝ ရပ်ကွက်ရှိ မေခဝတီမြို့စားတည် ရွှေမြင်မိဘုရား၊ မြင်ဒင်ကုန်းရှိ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတည် ရွှေမြင်တင် ဘုရား၊ ကန်ဦးကုန်းရှိ ဘုရားတော် ဘုရား၊ နတ်မီးကုန်းရှိ ဖေါင်တော်ဦးဘုရား၊ မုဋ္ဌောကုန်းရှိ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရား စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာ ရှင်မတောင် တော်ပေါ်ရှိ ကျိုက်ထီးရိုးပုံတူ ကျိုက်ထီးရွက်ဘုရားသည်လည်း အထူးထင်ရှားသည်။
ကံမမြို့တွင်ထားရှိသည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကြေးရုပ်တုဖွင့်ပွဲသို့ တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ်၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးများ၊ ခရိုင်အဆင့်ဌာနဆိုင်ရာများ၊မြို့နယ်အဆင့်ဌာနဆိုင်ရာများ၊အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဝင်များ၊ ပြည်သူများတက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။
ကံမမြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန (အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန) ၏ (၇-၇-၇၂)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစအမှတ်၊ ၂၅၈ဖြင့်ရပ်ကွက် (၁၁)ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
(၂၈-၈-၇၃) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြေညာစာအမှတ်၊ ၅၃၈ (ပြင်ဆင်ချက်)ဖြင့် (၄)ရပ်ကွက် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
တည်နေရာအကျယ်အဝန်း ကံမမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင်ရှိပြီး မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးမြို့ သရက်ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈-၄၉၊ မှ ၂၀-၁၂၊ အကြား၊ အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၄၉-၄၀၊ မှ ၉၅ - ၁၀၊ အတွင်းကျရောက်ပြီး ဧရိယာအားဖြင့် (၂၈၄၉၇၈)ဧက၊ စတုရန်းမိုင်အားဖြင့် (၄၄၅.၂၈)မိုင် ရှိသည်။
အရှေ့နှင့်အနောက် (၂၉)မိုင်၊ တောင်နှင့်မြောက် (၂၃)မိုင်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် ကံမမြို့နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် သရက်မြို့နယ်၊ ပြရေကျေးရွာနှင့် မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ စပါးတန်းကျေးရွာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ပြလို့ကျေးရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်၊ သဲဖြူကျေးရွာ၊ တောင်ဘက်တွင် ပန်းတောင်းမြို့နယ် ရွာသာယာကျေးရွာ၊ ကျီးပင်ကျေးရွာ၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်ကုတ်မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။
မြေပြင်အခြေအနေ ကံမမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း တာရှချီချိုင့်ဝှမ်း အတွင်းကျရောက်တည်ရှိနေသည်။
မြေပြင်မှာ အနောက်ဘက်တောင်တန်းဒေသ (ရခိုင်ရိုးမ)၏ လက္ခဏာများနှင့် မြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသ လက္ခဏာများရောယှက်လျက်ရှိသည်။
ကံမမြို့နယ်ဧရိယာ၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံတွင် တောင်တန်းတောင်ကုန်းများ လှိုင်းတွန့်မျက်နှာပြင်များနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများရှိနေသည်။
ရေဆင်း ဧရာဝတီမြစ်သည် ကံမမြို့နယ်တွင် အဓိကဖြစ်ပြီး ယင်းမြစ်သည် ကံမမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်၊ နယ်နိမိတ်တလျောက် မြောက်မှတောင်သို့ဖြတ်သန်း စီးဆင်းသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ကံမမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်ပေ (၁၃၉.၀၀၄)ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ကံမမြို့နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အကူးအပြောင်းရာသီဥတု အမျိုးအစားဖြစ်သည်ပြီး ပျမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ (၂၀.) C နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၅.) C ဖြစ်သည်။
သဘာဝပေါက်ပင်များ ကံမမြို့နယ်တွင် ကျွန်း၊ စစ်၊ တီ၊ တောင်စကိုင်း၊ ထောက်ကြံ့၊ ထနောင်း၊ ဒဟပ်၊ ဒီးဒူး၊ နှော၊ ပိတောက်၊ ပျဉ်းကတိုး၊ ပျဉ်းမ၊ မျောက်ချော၊ ရှား၊ သစ်ရာ၊ သန်း၊ အင်ကြင်း၊ အင်၊ ယင်းမာနှင့် ဝါးအမျိုးမျိုး ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ကံမမြို့နယ်တွင် တောကြောင်၊ မြွေပွေး၊ မြွေဟောက်၊ငန်းတော်ကျား၊ ငန်းစောင်း၊ ငန်းပုပ်၊ လင်းမြွေ၊ စပါးကြီး၊ စပါးအုံးမြွေများရှိသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လက်ရှိအခြေအနေ ကံမမြို့နယ်သည် သဘာဝတောများ ဖုံးလွှမ်းမှုဧကသည် ဒေသအနှံ့ရှိပြီး သစ်ကြီးဝါးကြီးများ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သော ဒေသဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပညာပေးဟောပြောခြင်း၊ နိုင်ငံတော်နှင့် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်များမှကျွန်းအစားထိုးပင်များစိုက်ပျိုးခြင်း၊အခြားအဖိုးတန် သစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးခြင်းများ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ပါသည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်မှု ကံမမြို့နယ်တွင် မိုးတွင်းကာလရေကြီးမှုများ မဖြစ်ပွားစေရေးအတွက် ဒေသခံ ပြည်သူများအား လှုံဆော်ပေးခြင်း၊ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့်ရာသီတွင်လည်း မီးဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးသတိပေးနှိုးဆော် ချက်များကို သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်၊ကျေးရွာအလိုက်အသံချဲ့စက်ဖြင့် လိုက်လံဆော်ဩပေးလျက်ရှိသည်။
လူဦးရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များ ကံမမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကရင် = ၆ ၂။
ချင်း = ၅၃၉၅ ၃။
ဗမာ = ၇၀၁၀၄ ၄။
ရခိုင် = ၂၁ ၅။
ရှမ်း = ၃ မြို့နယ်ချုပ် = ၇၅၅၂၉ အိမ်ခြေ၊ အိမ်ထောင်စု၊ လူဦးရေ ကံမမြို့နယ်၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလကုန်ထိ လူဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က) အိမ်ခြေ/အိမ်ထောင်စု ၁။
မြို့ပေါ် အိမ်ခြေ =၁၃၈၁ အိမ်ထောင်စု= ၁၃၄၀ ၂။
ကျေးရွာ အိမ်ခြေ=၁၉၇၂၃ အိမ်ထောင်စု= ၂၀၄၃၁ မြို့နယ်ချုပ် အိမ်ခြေ= ၂၀၁၀၄ အိမ်ထောင်စု= ၂၁၇၇၁ (ခ) လူဦးရေ ၁။
မြို့ပေါ် အသက်(၁၈)နှစ်အထက် ကျား (၁၇၃၅)၊ မ (၂၁၉၁)၊ ပေါင်း (၃၉၂၆) ၂။
မြို့ပေါ်အသက် (၁၈)နှစ်အောက် ကျား (၅၂၈) ၊ မ (၅၂၈)၊ ပေါင်း (၁၀၅၆) ၃။
ကျေးရွာအသက်(၁၈)နှစ်အထက် ကျား(၂၄၈၃၅)၊ မ (၂၈၀၈၃)၊ ပေါင်း(၅၂၉၁၈) ၄။
ကျေးရွာအသက်(၁၈)နှစ်အောက် ကျား(၈၉၉၄)၊ မ (၈၇၇၁)၊ ပေါင်း (၁၇၇၆၅) ၅။
မြို့နယ်ချုပ် စုစုပေါင်း ကျား (၃၆၀၉၂)၊ မ(၃၉၅၇၃)၊ ပေါင်း(၇၅၆၆၅ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး(၁)ဦး၊ မြို့နယ်ရုံး(၁)ရုံး၊ ရပ်ကွက်ရုံး(၄)ရုံး နှင့်ကျေးရွာအုပ်စုရုံး(၅၂)ရုံး ကံမ မြို့နယ်ရှိဌာနဆိုင်ရာများ ၁။
မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန ၂။
မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ ၃။
စီမံကိန်း ၄။
မြို့နယ်တရားရုံး ၅။
မြို့နယ်ဥပဒေရုံး ၆။
ပညာရေး ၇။
မြို့နယ်စာရင်းစစ်ရုံး ၈။
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ၉။
လ-ဝ-က ၁၀။
တိ/ မွေး/ကု ၁၁။
လမ်းဦးစီးဌာန ၁၂။
ကျန်းမာရေး ၁၃။
ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ၁၄။
မြို့နယ်ကော်မရှင် ၁၅။
လယ်ဖွံ့/ဘဏ် ၁၆။
အထူးစုံစမ်းရေးဦးစီးဌာန ၁၇။
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၁၈။
စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ၁၉။
ပြန်/ဆက် ၂၀။
သမဝါယမဦးစီးဌာန ၂၁။
လယ်/စီ စာရင်းအင်း ၂၂။
ဆက်သွယ်ရေး တယ်လီဖုန်း ၂၃။
ဆက်သွယ်ရေးစာတိုက် ၂၄။
သစ်တော ၂၅။
စိမ်းစို ၂၆။
မြန်မာ့လျှပ်စစ်လုပ်ငန်း ၂၇။
အား/ကာ ၂၈။
မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် နိုင်ငံရေးပါတီများ ၁။
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၂။
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ၃။
တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ၄။
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ ၅။
အရှိုချင်းအမျိုးသားပါတီ ၆။
မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ၇။
ညီညွတ်သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ၈။
ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ ရွေးချယ်ခံရသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ၁။
ဦးစိန်ဟန် (ပြည်သူ့လွှတ်တော်) NLD ပါတီ ၂။
ဒေါ်သန်းသန်းအေး (အမျိုးသာလွှတ်တော်) NLD ပါတီ ၃။
ဦးဇော်ဝင်း (တိုင်းဒေသကြီး -၁) NLD ပါတီ ၄။
ဦးမြင့်အောင်(တိုင်းဒေသကြီး -၂) NLD ပါတီ ၅။
ဦးလှထွန်း(ချင်းတိုင်းရင်းသား) NLD ပါတီ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ကံမမြို့နယ်သည် သရက်ခရိုင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းတည်ရှိပြီး စီးပွားရေးအရ စိုက်ပျိုးရေး ကိုသာ အဓိကဆောင်ရွက်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အဓိက ထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ မြေပဲ၊နှမ်းနှင့်ပဲမျိုးစုံတို့ဖြစ် ပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပြည်မြို့သို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချပါသည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပန်းတောင်းမြို့၊ သရက်ခရိုင် သရက်မြို့နှင့် မင်းတုန်းမြို့သို့လည်း ဒေသထွက် ဆန်စပါးများတင်ပို့ရောင်းချပါသည်။
စီးပွားရေးဆိုင်ရာအခြေခံအဆောက်အဦများ ကုမ္ပဏီပွဲရုံများ၊ ဈေးနှင့်ကုန်တိုက်များ ကံမမြို့နယ်တွင် ကုမ္ပဏီ မရှိပါ။
ပွဲရုံများနှင့်တည်နေရာ ၁။
ဦးခိုင်ကိုဝင်း (အမှတ်-၂ ရပ်ကွက်) ၂။
ဦးခင်မောင်မြင့် (အမှတ်-၄ ရပ်ကွက်) ဈေးများနှင့်တည်နေရာ မြို့မဈေး၊ အမှတ်(၃) ရပ်ကွက် ကုန်တိုက်များနှင့်တည်နေရာ ကံမမြို့နယ်တွင် ကုန်တိုက်များ မရှိပါ။
ဘဏ်များ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် စတိုးဆိုင်နှင့်အရောင်းဆိုင်များ ၁။
စတိုးဆိုင်(၁၀)ဆိုင် ၂။
ရွှေဆိုင်(၅)ဆိုင် ၃။
လျှပ်စစ်ပစ္စည်းဆိုင်(၂)ဆိုင် ၄။
ဖုန်း/ ဖုန်းပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်(၆)ဆိုင် ၅။
စာအုပ်ဆိုင် (၁)ဆိုင် ၆။
ဆေးဆိုင် (၆)ဆိုင် ၇။
စားသောက်ဆိုင် (၁၄)ဆိုင် ၈။
လ္ဘက်ရည်ဆိုင် (၄)ဆိုင် ၉။
ကုန်မာဆိုင် (၅၀)ဆိုင် ၁၀။
စိုက်ပျိုးရေးပစ္စည်းဆိုင်(၄)ဆိုင် ၁၁။
ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းဆိုင် (၅)ဆိုင် ၁၂။
ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းဆိုင် (၅၈)ဆိုင် ၁၃။
ဆန်ဆိုင် (၂)ဆိုင် ၁၄။
အဝတ်အထည်ဆိုင် (၄)ဆိုင် ၁၅။
နိဗ္ဗာန်ကုန်ဆိုင် ( -) မြေအသုံးချမှု ၁။
အသားတင်စိုက်ပျိုးမြေ (၅၇၆၈၇) ဧက (က) လယ်မြေ (၂၁၀၈၅) ဧက ( ခ) ယာမြေ (၂၆၂၅၁) ဧက ( ဂ) ကိုင်း/ကျွန်းမြေ (၁၀၂၂၁) ဧက (ဃ) ဥယျာဉ်မြေ ( ၁၃၀) ဧက ၂။
ကြိုးဝိုင်း / ကြိုးပြင် ကာကွယ်တောမြေ ( ၇၂၀၉၄) ဧက ၃။
တောရိုင်းမြေ (၁၁၀၁၄၄) ဧက ၄။
မြေရိုင်း (၁၉၅၅၂) ဧက ၅။
စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုနိုင်သောမြေ ( ၂၅၅၀၁) ဧက ဆည်မြောင်းတာတမံများနှင့် ဆည်ရေသောက်ဧရိယာ (က) အစိုးရဆည်များ မဒေးဆည် မြေသားတမံ အကျိုးပြု ဧက (၂၆၅၄) ဧက (ခ) ကိုယ်အားကိုယ်ကိုးဆည်များနှင့်အကျိုးပြုဧက ၁။
ပေါက်မဆည် (၂၅၀)ဧက ၂။
သားရဲတွင်းဆည် (၁၀၀)ဧက ၃။
တောင်တော်ဆည် (၄၃၀) ဧက ၄။
ငွေလေးဆည် (၂၅၀) ဧက ၅။
ရုက္ခစိုးဆည် (၆၄) ဧက ၆။
လဲပင်ဆည် (၅၄) ဧက ၇။
တင်းတော်ဆည် (၄၈) ဧက ၈။
သပြင်ဆောင်ဆည် (၂၅၀)ဧက ၉။
ထောက်ကြံ့ကွင်းဆည် (၅၀) ဧက ၁၀။
အလပ်လယ်ရေလွှဲဆည် (၆၀)ဧက ၁၁။
ညောင်ခုံဆည် (၁၄၁)ဧက ၁၂။
အိုင်မဆည် (၁၇၂)ဧက ၁၃။
ကရင်စုမြောင်းဆည် (၁၅)ဧက ၁၄။
ညောင်ကိုင်းရေလွှဲဆည် (၁၂၅) ဧက ၁၅။
ဝါးတူးတောင်ဆည် (၆၄၀) ဧက ၁၆။
မိုးကောင်းဆည် (၃၀၀)ဧက သစ်တောများ ကံမမြို့နယ် မဒေး သစ်တောကြိုးဝိုင်းသည် (၂၈၉၉၆) ဧက ရှိပြီး ကျွန်း၊ ပျဉ်ကတိုး၊ ဘင်္ဂတို့ ပေါက်ရောက်ပြီး မဒေးတိုးချဲ့ ကြိုးဝိုင်း (၁၆၃၇၂) ဧက တွင် နှော၊ ဒီးဒူး၊ ချဉ်ယုတ်၊ လိန်တုန်းကြိုးဝိုင်း (၄၆၈၁) ဧက တွင် နဘဲ၊ ထောက်ကြန့်၊ လိန်တုန်းတိုးချဲ့ ကြိုးဝိုင်းတွင် (၈၁၅၈) ဧက တွင် ဖန်ခါး၊ သစ်ရာ၊ ရှား၊ အင်ကြင်း၊ မုန်းဒါးကြိုးဝိုင်း (၇၄၅၇) ဧကတွင် အင်ကြင်း၊ ငဝက်ကြိုးဝိုင်း (၂၉၃၀) ဧကတွင် မျှင်ဝါး၊ သိုက်ဝါး၊ တင်းဝါး၊ ကြက်သောင်းဝါး၊ ကရင်ဝါးတို့ပေါက်ရောက်ပါသည်။
ဓာတ်အားခွဲရုံ အမည်နှင့်ဖြန့်ဖြူးသည့် ဓာတ်အား(KW) စီဓာတ်အားခွဲရုံ (3978.6 KW) ပို့ဆောင်ရေးနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း ရေကြောင်းလမ်း ၁။
ကံမ-ပြည် ၂။
ကံမ -ကျော်စွာ ကားဂိတ်များနှင့်ပြေးဆွဲသည့် ခရီးစဉ် ၁။
ကံမ - သရက် - မင်းလှ - မကွေး ၂။
ကံမ - ပြည် ၃။
သရက်- ကံမ - ရန်ကုန် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့် အဓိက သီးနှံ (၁၀)မျိုးမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊နေကြာ၊ မတ်ပဲ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲစင်းငုံ၊ ဝါ၊ ကြံ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်ပျိုးမှု ဧက ကံမမြို့တွင် လျှော်ဖြူ (၆၃)ဧက စိုက်ပျိုးပြီး အခြား ဈေးကွက်ဝင်သီးနှံများစိုက်ပျိုးမှု မရှိပါ။
စက်မှုလက်မှုကဏ္ဍ ကံမမြို့နယ်တွင်စက်မှုဇုန် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ၊ အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ မရှိပါ။
တံတားများ ပေ (၁၈၀)အထက်တံတားများ ၁။
ရေနံ့သာတံတား (၇၀၀)ပေ ဘေလီတံတား ၂။
ကဒူးပြင်တံတား(၃၀၀)ပေ ကွန်ကရစ်တံတား ၃။
သပြေကိုင်းတံတား(၂၂၀)ပေ ကွန်ကရစ်တံတား ဟိုတယ်နှင့်တည်းခိုခန်း ကံမမြို့တွင် ရွှေတိမ်လွှာအမည်နှင့် တည်းခိုခန်း (၁)ခုရှိသည်။
ပညာရေးကဏ္ဍ အခြေခံပညာ (၁) အ-ထ-က ကျောင်းများ စဉ် ကျောင်းအမည် တည်နေရာ ၁။
အ-ထ-က (ကံမ) အမှတ် (၄) ရပ်ကွက် ၂။
အ-ထ-က (ရနေံ့သာ) ရနေံ့သာရှာ ၃။
အ-ထ-က (ကြို့ပင်) ကြို့ပင်ရွာ ၄။
အ-ထ-က (အင်းဘဲ) အင်းဘဲရွာ ၅။
အ-ထ-က (ကျောက်စောင်း) ကျောက်စောင်းရွာ (၂) အ-ထ-က ကျောင်း (ခွဲ)များ စဉ် ကျောင်းအမည် တည်နေရာ ၁။
အ-ထ-က(ခွဲ)စစ္စရံ စစ္စရံကျေးရွာ ၂။
အ-ထ-က(ခွဲ)ကျောက်မဲ ကျောက်မဲကျေးရွာ ၃။
အ-ထ-က(ခွဲ)ခြောက်ပင် ခြောက်ပင်ကျေးရွာ ၄။
အ-ထ-က(ခွဲ)ပုထိုး ပုထိုးကျေးရွာ (၃) အ-လ-က ကျောင်းများ စဉ် ကျောင်းအမည် တည်နေရာ ၁။
အ-လ-က (ဓမ္မသော်) ဓမ္မသော်ကျေးရွာ ၂။
အ-လ-က (လိန်တုန်း) လိန်တုန်းကျေးရွာ ၃။
အ-လ-က (ပြောင်ကျ) ပြောင်ကျကျေးရွာ ၄။
အ-လ-က (အင်းကြီးကုန်း) အင်းကြီးကုန်းကျေးရွာ (၄) အ-လ-က ကျောင်း(ခွဲ)များ စဉ် ကျောင်းအမည် တည်နေရာ ၁။
အ-လ-က (ခွဲ) မြဝတီ မြဝတီကျေးရွာ ၂။
အ-လ-က (ခွဲ) ပေပင် ပေပင်ကျေးရွာ ၃။
အ-လ-က (ခွဲ)ထောက်မ ထောက်မကျေးရွာ ၄။
အ-လ-က (ခွဲ)အလယ်ချောင်း အလယ်ချောင်းကျေးရွာ ၅။
အ-လ-က (ခွဲ)အင်ဘက်တော အင်ဘက်တောကျေးရွာ ၆။
အ-လ-က (ခွဲ)မုန်းဒါး မုန်းဒါးကျေးရွာ ၇။
အ-လ-က (ခွဲ)သာဇီ သာဇီကျေးရွာ (၅) မူလတန်းလွန်ကျောင်း (၁၁)ကျောင်း ရှိသည်။
အ-မ-က ကျောင်းများ အ-မ-က ကျောင်း (၉၇) ကျောင်း နှင့် မူလတန်းကြိုကျောင်း (၄)ကျောင်း ရှိသည်။
ဘုန်းတော် ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း မရှိပါ။
ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ ဆေးရုံများ စဉ် ဆေးရုံအမည် တည်နေရာ ၁။
ပြည်သူ့ဆေးရုံ ကံမမြို့ ၂။
ရေနံ့သာတိုက်နယ် ရေနံ့သာကျေးရွာ ၃။
ကြို့ပင်တိုက်နယ် ကြို့ပင်ကျေးရွာ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ စဉ် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲအမည် ၁။
ရေနံ့သာတိုက်နယ်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂။
ခြောက်ပင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၃။
ကျွန်းတောကုန်းကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၄။
တောင်တီးကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၅။
ကျောက်စောင်းကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၆။
အင်ဘက်တောကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၇။
တောင်မြင့်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၈။
အင်းကြီးကုန်းကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၉။
လင်းကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၀။
နတ်မီးတောက်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၁။
အင်းဘဲကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၂။
မင်းပြင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၃။
ဓမ္မသော်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၄။
ဂုန်းသောင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၅။
ထန်းလေးပင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၆။
ကျွန်းကလေးကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၇။
စစ္စရံကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၈။
ဝဲကြီးကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၉။
ညောင်ကိုင်းကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၀။
သစ်မယ်ဇီကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၁။
ကိုင်းဒေါင့်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၂။
စပယ်ခြုံကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၃။
ကြို့ပင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၄။
ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၅။
ထန်းကောက်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၆။
သာဇီကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၇။
ကျောက်မဲကျေးရွာကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ဒေသတွင်းအများဆုံးဖြစ်တတ်သောရောဂါများ ငှက်ဖျား၊ ဝမ်းလျှော၊ တီဘီ၊ ဝမ်းကိုက်၊ အသည်းရောင်၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ဗုဒ္ဓဘာသာဆို်ငရာ သာသနိက အဆောက်အအုံများ ကံမမြို့နယ်တွင် ဘုရား(၃၃)ဆူ၊ စေတီ (၂၅၈)ဆူ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၅၉)ကျောင်းရှိသည်။
ထင်ရှားသည့် ဘုရားစေတီပုထိုးများ စဉ် ဘုရားစေတီပုထိုးအမည် တည်နေရာ ၁။
ဘုရားပေါ်စေတီ အမှတ်(၁)ရပ်ကွက် ၂။
သင်္ကန်းနက်ဘုရား အမှတ်(၁)ရပ်ကွက် ၃။
ကျိုက်ထီးရွက်ဘုရား ကျောက်ပဒေါင်းကျေးရွာ ၄။
ရတနာမာန်အောင်ငါးထပ်ကြီးဘုရား အမှတ်(၂)ရပ်ကွက် ၅။
ရွှေစည်းခုံဘုရား အမှတ်(၂)ရပ်ကွက် ၇။
ရွှေပုလ္လင်တောင်ဘုရား(အမှတ်-၄- ရပ်ကွက်) ၈။
ကန်လယ်ဘုရား(အမှတ်-၄- ရပ်ကွက်) ၉။
သက်တော်ရှည်သက်တော်ရဘုရား(အမှတ်-၄- ရပ်ကွက်) ၁၀။
ရွှေနန်းပိုင်ဘုရား(အမှတ်-၁ -ရပ်ကွက်) ၁၁။
ခရုတောက်ဘုရား(အမှတ်-၁-ရပ်ကွက်) ၁၂။
ရွှေစေတီဘုရား(အမှတ်-၂- ရပ်ကွက်) ၁၃။
ရွှေဂူကြီးဘုရား(အမှတ်-၁ -ရပ်ကွက်) ၁၄။
ဂူကိုးပေါက်ဘုရား(ဂေါ်ပင်တောင်ကျေးရွာ) အခြားဘာသာရေးအဆောက်အအုံများ ကံမမြို့နယ်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ (ဗလီ) (၁)ကျောင်းသာ ရှိသည်။
ခရစ်ယန်ချာခ်ျကျောင်းမရှိ။
right|thumb| အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကနာဋကပြည်နယ်ရှိ နာဂယ်ရိုး အမျိူးသား ဥယာဉ် ([Nagarhole National Park)တွင် တွေ့ရသည့် မယ်လနင်လွန်ကဲမှုကြောင့် မည်းနေသော အိန္ဒိယ ကျားသစ်နက် (Indian leopard) တစ်ကောင် သစ်နက်ခေါ် ကျားသစ်နက်ကို အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရ၏။
မြန်မာနိုင်ငံ ထားဝယ်ခရိုင်တွင် တွေ့ရလေသည်။
သစ်နက်သည် တစ်ကိုယ်လုံး အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး ကျားသစ်ကွက်များအတိုင်း အနက်ရောင်ရင့်ရင့် အကွက်များပါရှိ လေသည်။
သစ်နက်သည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှု နည်းပါးလှသည်ဟု ဆိုပေသည်။
ဟိန္ဒူယောဂီတို့သည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှု နည်းပါးသည်ကို ထင်ရှားစေရန် သစ်နက်အရေကို ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ စာအုပ်မှ၊ ၁၉၆၉၊ နိုဝင်ဘာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ။
ကြီးမားသော ကြက်ရိုင်းကြီး တစ်မျိုးဖြစ်၍ အမောက်တွဲကြီးမှာ နှာမောင်းပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၍ ကြက်ဆင်ဟု ခေါ်သမုတ်သည်။
ကြက်ဆင်၏ဇာတိမှာ မြောက်အမေရိကတိုက် ဖြစ်သည်။
၁၆-ရာစု အစပိုင်းလောက်က စပိန်လူမျိုးတို့သည် ကြက်ဆင်ကို စပိန်နိုင်ငံသို့ စတင်ယူဆောင်လာခဲ့ကြရာမှ ဥရောပတိုက်တွင် ပျံ့နှံ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ကြက်ဆင်ကို နိုင်ငံအသီးသီးတို့တွင် ဟင်းလျာအဖြစ် မွေးမြူနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
ကြက်ဆင်၏အရောင်အသွေးတို့မှာ ရောင်စုံတို့ဖြင့် တောက်ပြောင်နေပြီး အမွှေးအတောင်တို့မှာ အကျား အကျား၊ အထပ်ထပ်ဖြင့် လှပပေသည်။
အမြီးမှာ အမြီးမွှေး ၁၄-ချောင်းမှ ၁၈-ချောင်းအထိ ရှိတတ်ပြီး ဂျပန်ယပ်တောင် ဖြန့်ထားသကဲ့သို့ လှပနေသည်။
ဥမှပေါက်ခါစတွင် အလွန်ဂရုစိုက်ရ၍ ကြီးပြင်းလာလျှင် တာဝန်မကြီးလှပေ။
၁၆-ရာစုမှ စတင်မွေးမြူကြသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ စာအုပ်မှ၊ ၁၉၆၉၊ နိုဝင်ဘာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြက်ဆင်များ။
ခန်းဆောင်နီအိပ်မက် (, ) သို့မဟုတ် မူလအခေါ် ကျောက်ခဲတစ်လုံး၏ ရာဇဝင် သည် တရုတ်စာပေ၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားလှသော ဂန္ထဝင် စာပေ ၄ အုပ်အနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။
၁၈ရာစုအလယ်ပိုင်း ချင်းမင်းဆက် ခေတ်ကရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရေးသားသူမှာ ချောင်းရွှယ်ချင် (Cao Xueqin - 曹雪芹) ဟု ထင်ရသည်။
အပြီးသတ် မရေးခဲ့သဖြင့် ကောင်းအဲ့ (Gao E - 高鹗) က ပြီးဆုံးအောင် ဆက်ရေးသည်။
ဝတ္ထုသွားမှာ ဆောင် မိသားစုကို အခြေခံသည်။
အဓိကဇာတ်ဆောင်၏ ငယ်စဉ်မှစ၍ ကြုံတွေ့ရသော သူငယ်ချင်း၊ ဆွေမျိုး၊ အခိုင်းအစေ စသည့် မြောက်မြားစွာသောမိန်းမတို့အကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။
ထို့ကြောင့် ပထမဆုံးသော မိန်းမဦးစားပေးစာအုပ်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
ထို့ပြင် ထိုခေတ်က နေ့စဉ်သုံး အရပ်စကားဖြင့် ရေးသော ပထမဆုံးစာအုပ်ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ အထက်တန်းစား မိသားစု တစ်စုကို နောက်ခံပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုမိသားစုမှ ပေါက်ယု အမည်ရှိ လူငယ်မှာ ထိုဇာတ်လမ်း၏ အဓိက ဇာတ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ပေါက်ယု၏ အစ်မကြီး ဖြစ်သူမှာ ဘုရင့်မိဖုရား အဖြစ် တော်ကောက်ခြင်း ခံရသည်။
ဘုရင့်မိဖုရား အိမ်သို့ ပြန်လည် လည်ပတ်ချိန်တွင် အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ရန် အတွက် သူမ၏ မိသားစုမှ ပန်းခြံကြီး တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးကြသည်။
မိဖုရား နန်းတော်သို့ ပြန်ကြွသွားချိန်တွင် ထိုပန်းခြံမှာ ပေါက်ယုနှင့် သူ၏ မောင်နှမဝမ်းကွဲများ အသုံးပြုရာ ဖြစ်လာသည်။
ပေါက်ယုတွင် သူ၏ မိဘများက သဘောတူထားသော ပေါက်ကြည်ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦး ရှိပြီး ပေါက်ယု နှင့် ဖွင့်မပြောဘဲ ချစ်ကြိုက်နေသော ထိုက်ယု ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦးလည်း ရှိသည်။
သူတို့ ၃ ဦးကြားမှ ၃ ပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းကို ထိုခေတ်ထိုအခါက ယဉ်ကျေးမှု များကို နောက်ခံပြုပြီး ချယ်မှုန်းပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကဗျာလင်္ကာများ အများအပြားပါဝင်ပြီး ဇာတ်လမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ထိုမိသားစု၏ နိစ္စဓူဝ ကိစ္စများသာလျှင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာပြန် မြန်မာစာရေးဆရာ မြသန်းတင့်က ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက် ဟူသော အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး အားမာန်သစ် စာပေမှ ၉ အုပ်ခွဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကယ်ရီဘူးသမင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ "ရန်ဂီဖာ တာရန်ဒက်စ်" ဖြစ်သည်။
ကဲရီဘူးသည် သမင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး ရိန်းဒီးယားဟုလည်း ခေါ်သည်။
"အာတီအိုဒက်တိုင်းလား" မျိုးစဉ်ဝင် ဖြစ်လေသည်။
Flagstad, Oystein; Roed, Knut H (2003). "Refugial origins of reindeer (Rangifer tarandus L) inferred from mitochondrial DNA sequences" (PDF). Evolution. 57 (3): 658–670. doi:10.1554/0014-ယင်းတို့ကို ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရသည်။
ဥရောပမြောက်ပိုင်း၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့ရှိ အာတိတ်ဒေသများ၊ အာတိတ်ဆန် သောဒေသများ၊ တန်ဒြာဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
Gunn, A. (2016). "Rangifer tarandus". IUCN Red List of Threatened Species. 2016: e.T29742A22167140. Archived from the original on 29 June 2016. Retrieved 24 July 2016. သွင်ပြင်လက္ခဏာ အဖိုအမနှစ်ကောင်စလုံးတွင် အခက်အလက်များဖြင့် ဝေဆာနေသောဦးချိုများ ရှိသည်။
ဦးခေါင်း မှာ ကြီးမားပြီး လည်ပင်းနှင့် ခြေထောက်တို့မှာ တိုတိုတုပ်တုပ်နှင့် သန်မာလေသည်။
ခွာများမှာ နှစ်ခြမ်းကွဲနေပြီး နင်းလိုက်သောအခါ ဘေးသို့ကားပြီးထွက်သွားသဖြင့် ရေခဲပြင်များပေါ် ၌ပင် ခြေချော်လေ့မရှိအောင် ပြေးလွှား သွားနိုင်၏။
နော်ဝေးနိုင်ငံနှင့် ရုရှားပြည်၏ ဆိုက်ဘေးရီးယားနယ်များတွင် ရေခဲပြင်များပေါ်တွင် မောင်းနှင်းသောလှည်းများ ကို ဆွဲရန်အတွက် ယင်းသမင်များကို အသုံးပြုလေသည်။
၎င်းပြင် နို့ညှစ်ယူရန်အတွက် နွားမွေးသကဲ့သို့ အများ အပြားမွေးမြူတတ်ကြသည်။
ကဲရီဘူးသမင်များသည် အုပ်လိုက်ဖွဲ့ကာ တစ်နေရာမှ အခြားတစ်နေရာသို့ လှည့် လည်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြလေသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင်။
ကဲရကယ်တောကြောင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ကဲရကယ် ကဲရကယ် ဖြစ်သည်။
ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။
အာဖရိကတိုက်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ အာရှအလယ်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသော ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ထည်အရွယ်အစား အလယ်အလတ် ရှိသည်။
ကိုယ်ထည်တုတ်ခိုင်သည်။
ခြေတံရှည်သည်။
မျက်နှာတိုသည်။
နားရွက်အမွေးစုများ ရှည်သည်။
စွယ်သွားရှည်သည်။
သားမွေးမှာ အနီရောင် သမ်းသော အဝါရောင် (သို့မဟုတ်) သဲရောင် တပြင်တည်း ဖြစ်သည်။
ခါးနားတဝိုက်တွင် အရောင်ဖျော့ပြီး အနီရောင်သမ်းသော အမှတ်အသားများ ရှိသည်။
ပခုံးအမြင့် ၄၀ မှ ၅၀ စင်တီမီတာ (၁၆ မှ ၂၀ လက်မ) ရှိသည်။
ကိုယ်အလေးချိန် ၈ မှ ၁၈ ကီလိုဂရမ် (၁၈ မှ ၄၀ ပေါင်) လေးသည်။
ညအချိန်တွင် ကျက် စားသည်။
Sunquist, F.; Sunquist, M. (2002). "Caracal Caracal caracal". Wild Cats of the World. Chicago: University of Chicago Press. pp. 38–43. ISBN 978-0-226-77999-7. သွင်ပြင်လက္ခဏာ ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းသည် အိမ်ကြောင်ထက် အတန်ငယ်ကြီးမားသည်။
အသွေးအရောင်မှာ အောက်ပိုင်းတွင် အဖြူရောင်ရှိပြီး အပေါ်ပိုင်းမှာ နီညိုရောင် ဖြစ်သည်။
နားရွက်များမှာ အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး နားရွက်ဖျားရှိ အမွေး များမှာ ပန်းပွားသဖွယ်ရှည်ပြီး ဖျာလျက်နေပေသည်။
အမြီးမှာ ရှည်သည်။
မျက်စိများပေါ်တွင် အဖြူပြောက်နှစ် စက်စီ ရှိသည်။
ယင်းကြောင်ရိုင်းများသည် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း နှင့် မြက်တောများတွင် နေလေ့ရှိပြီး အသားစားသတ္တဝါမျိုး ဖြစ် သည်။
ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းကို အိမ်တွင် မွေးထားပါကလည်း အလွယ်တကူ ယဉ်ပါးလာတတ်ပေသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ အာဖရိကတိုက်တွင် ကဲရကယ်တောကြောင်ကို ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင် ဘက်ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
သို့သော်လည်း အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း တွင်မူ ရှားပါးသည်။
အာရှတိုက်တွင်မူ ယင်းတို့ကို အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံမှသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။
Avgan, B.; Henschel, P.; Ghoddousi, A. (2016). "Caracal caracal". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2016.2. International Union for Conservation of Nature. ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တူရကီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
thumb|left မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် ကျေးတမာကို တွေ့ရတတ်သည်။
ကျေးတမာသည် အလျား ၁၃ ၁/၂ လက်မခန့် ရှိသည်။
ပျံသန်းသည့်အခါ အမြီးဖျားရှိ အဖြူမှတ်ကလေးကို ထင်ရှားစွာ မြင်ရသည်။
ငှက်ကလေးများတွင် တစ်ကိုယ်လုံး အစိမ်းရောင်လွှမ်းနေသည်။
နှုတ်သီးမှာ အဝါနုရောင် ဖြစ်သည်။
ကျေးတမာသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းနိုင်၍ ဒေသရွေ့ပြောင်းနေတတ်သည်။
ကျေးတမာသည် အလျား ၁၆ လက်မမှ ၁၈ လက်မထိ ရှိ၍ ကျယ်လောင်စူးရှစွာ အော်တတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) အမ၏ဦးခေါင်းမှာ မွဲပြာရောင်ရှိပြီး အထီး၏ခေါင်းမှာပန်းရောင် ပန်းဆီရောင် သန်းပြီး ပိုမို လှပ၏။
နှုတ်သီးမှာ အဝါရောင်သန်းသည်။
ယင်းမှာ မြန်မာတွေ က ကျေးကျုတ်(Indian Ringneck) နှင့် အမြဲတစေ မှားယွင်း ခေါ်ဝေါ်တတ်ကြသည်။
စကားပြောသင်ပေးရာ၌ အထီးမှာ သင်ယူ၍ နည်းနည်း တတ်မြောက်နိုင်သော်လည်း အမမှာမူ မရချေ။
မြန်မာလူမျိုးများအခေါ် ကျေးခေါင်းပန်း ကျေးတမာ ( Blossom-headed parakeet) Psittacula roseata နှစ်ရောင်စပ် နှုတ်သီး ပခုံးအနီကွက်ရှိသော အစိမ်းရောင်ငှက်ဖြစ်သည်။
အဖိုများတွင် မျက်နှာပန်းနှင်းဆီရောင်၊ လည်ရစ် နှင့် လည်မျို အနက်ရောင်၊ ဦးရစ် နှင့် ဦးခေါင်း မရမ်းရောင်ရှိသည်။
အမ များသည် လည်ရစ်အနက်မပါပဲ ဦးခေါင်း မရမ်းမီးခိုးရောင် မှိုင်းမှိုင်းရှိသည်။
နှုတ်သီးအရောင်မှာ အဝါနုရောင် ဖြစ်သည်။
ငှက်မအတောင်၌ အနီအမှတ် မရှိချေ။
ငှက်ကလေးများသည် တစ်ကိုယ်လုံးစိမ်း နေ၍ အခါလည်လျှင် ဦးခေါင်းမည်း၍လာ၏။
တည့်တည့် မြန်မြန် ပျံသည်။
ပီး....ဖရီး အီး ဟု ခေါ်သံပြုတတ်သည်။
ဇန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်းသားပေါက်သည်။
ပေ ၃၀၀၀ အထိ သစ်တောနှင့် ပြန်ပေါက်သစ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။
စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် တောစပ်အနီးတွင်လည်း မကြာခဏ တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် ကျေးတမာကို တွေ့ရတတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှအပ ကျန်ဒေသများတွင် တွေ့ရတတ်သော ဌာနေငှက်ဖြစ်သည်။
Plum-headed parakeet များနှင့် ကျေးတမာ Plum-headed parakeet နှင့် ကျေးတမာတို့ကို မကြာခနဆိုသလို ရောထွေးပြောဆိုလေ့ရှိသည်။
တချို့ဆိုပါက plum-headed များကို တခါတရံ ကျေးတမာ ဟု မှားယွင်းစွာ သိထားခဲ့ကြသည်။
အမှန်စင်စစ်တွင် ယင်းတို့သည် မတူညီကြသော မျိုးစိတ်များဖြစ်ကြသည်။
ယင်းငှက်များ၏ အတူကွဲပြားမှုများကို လေ့လာကြည့်ရာတွင်.. သိပ္ပနာမ သူတို့၏ သိပ္ပနာမ တို့သည် ကွဲပြားခြားနားကြပြီး မတူညီသော မျိုးစိတ်များဖြစ် ကြသည်။
Plum-headed parakeet သည် Psittacula cyanocephala ဖြစ်ပြီး ကျေးတမာသည် Psittacula roseata ဖြစ်သည်။
ဦးခေါင်း နှင့် လည်ပင်းအပိုင်း plum-headed ၏ ဦးခေါင်းအရောင်သည် ကြက်သွေးရောင်သန်းနေသည်။
ဦးခေါင်းအနောက်ဘက်ပိုင်းသည် ခရမ်းပြာရောင် ရင့်ရင့် ရှိသည်။
လည်ပင်းအခြေတွင် အနက်ရောင်အစင်းကြောင်းသည် ပတ်လျက် တွေ့ရသည်။
ကျန်သောအပိုင်းများမှာ အစိမ်းရောင်ရှိသည်။
တောင်ပံတွင် အနီကွက်ရှိသည်။
blossom-headed များ၏ ဦးခေါင်းအရောင်သည် ဖျော့တော့တော့နိုင်လှသော အပန်းရောင်ဖြစ်သည်။
ဦးခေါင်းနောက်ဖက်ရှိအမှတ်သည်လည်း အလွန်တရာ ဖျော့လှပြီး ဖြူတူတူ ပြာတာတာအရောင် ဖြစ်လုနီးပါးတွေ့ရသည်။
အနက်ရောင် လည်ရစ်ရှိပြီး ကျန်အပိုင်းများ အစိမ်းရောင် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် palm-headed နှင့် blossom-headed တို့သည် ဦးခေါင်း နှင့် လည်ပင်း အပိုင်းတွင် ဦးခေါင်းအရောင်ကွာခြင်းကို ကြည့်၍ လည်းကောင်း နောက်တစ်ချက်အနေဖြင့် plum-headed များ၏ အနက်ရောင်လည်ရစ် နှင့် ကိုယ်တို့ ဆက်သည့်နေရာတွင် စိမ်းပြာရောင် ခပ်ဖျော့ဖျော့ အရောင်ပြေးတစ်ခုကို တွေ့ရလေ့ရှိပြီး blossom-headed များတွင်မူ မတွေ့ကြသဖြင့် ယင်းအချက်တို့ကို ကြည့်၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။
တွေ့ရှိရာဒေသ ယင်းတို့သည် နေထိုင်ကျက်စားရာ ဒေသသည်လည်းမတူပါ။
Blossom-head များကို အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ခြမ်း နှင့် အိန္ဒိယ အရှေ့ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများဖြစ်သော မြန်မာ လာအို ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ စသည်ဖြင့် တို့တွင် တွေ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့သည် ပန်းရောင်ဖျော့တော့တော့ ဦးခေါင်းအရောင်ရှိသော blossom-headed များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ကြရပြီး plum-headed များကိုတော့ အဆိုပါ ဒေသများတွင် တွေ့ရှိနိုင်ခြင်းမရှိပေ။
အဆိုပါအချက်သည်လည်း plum-headed နှင့် blossom-headed တို့ကြား မတူညီသော နေထိုင်မှု အချက်ဖြစ်သည်။
အမြီးဖျားအရောင် plum-headed အထီးရော အမပါ ရှည်လျားသော အပြာရောင်အမြီးရှိပြီး အမြီးဖျားတွင် သိသာသောအဖြူရောင် ထိပ်ဖျားရှိသည်။
blossom-headed များမှာတော့ အမြီးဖျားတွင် အဝါရောင်လေးအနည်းငယ်သာ တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ အမြီးဖျားကို ကြည့်၍လည်း ခွဲခြားသိရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ပခုံးပေါ်ရှိ အမှတ် plum-headed အမ များတွင် အဆိုပါအမှတ် မတွေ့ရချေ။
blossom-headed အမ များသည် plum-headed အမ များနှင့် အတူတူလိုပင်ဖြစ်သော်လည်း အထီးများကဲ့သို့ ပခုံးမှတ်ရှိသည်။
ထိုအချက်သည်လည်း ခွဲခြားနိုင်သောအချက်များပင်ဖြစ်သည်။