kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မစုမနေရ စုငွေစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။
(၎င်းသည် ယနေ့ခေတ် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးချေးငွေများ၏ အမြူတေဖြစ်လာခဲ့သည်။
) ငွေပြန်လည်ပေးဆပ်နှုန်းသည် ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၂ အထိ ၉၈.၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၄ ဇွန် ၁- အစိုးရစီးပွားရေးဘဏ် ထူထောင်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်နှစ်တွင် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအားလုံး အဆိုပါ ဘဏ်နှင့်သာ အလုပ်လုပ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ၁၊ ၅၊ ၂၅၊ ၅၀ ပြားစေ့များနှင့် ၁ ကျပ်စေ့များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နောက်ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအကြာတွင် ၎င်းတို့ကို အကြိမ်ကြိမ်ပုံစံပြောင်းခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်လာ၍ ရှားပါးသွားသည်။
၁၉၅၈ အောက် ၂၈- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များနှင့်ဖြစ်သော ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်လာကာ ဦးနေဝင်းဦးဆောင်သော တပ်မတော်မှ “အိမ်စောင့်အစိုးရ” အဖြစ် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
ဦးနုထံသို့ ၁၉၆၀တွင် အာဏာပြန်အပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ မတ် ၂- နောက်တစ်ကြိမ် ဦးနေဝင်းမှ အာဏာပြန်သိမ်းခဲ့ပြီး ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်ကို နိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဧပြီ- ဗမာ့နည်း ဗမာ့ဟန်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ကို ကြေညာခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်အထိ ရိုက်နှိပ်နေခဲ့သော ငွေသားရိုက်နှိပ်မှုကို ဆိုရှယ်လစ် အရှေ့ဂျာမဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ဖေ ၁၃ - ဘီအိုစီရေနံကုမ္ပဏီပိုင် ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဦးနေဝင်းသည် “ယနေ့မှစ၍ မည်သည့် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းမျှ ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်” ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဘဏ်များလဲ မလွတ်ချေ။
ဖေ ၂၃- ဘဏ်များကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းသည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။
အိန္ဒိယဗဟိုဘဏ်မှစ၍ မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းဘဏ်အထိ နိုင်ငံခြားဘဏ် ၁၄ ဘဏ်နှင့် ပြည်တွင်းဘဏ် ၁၀ ဘဏ်ကို ပြည်သူ့ဘဏ် ၁မှ ပြည်သူ့ဘဏ် ၂၄ အထိ အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဘဏ်များကို အစောပိုင်းနံပါတ်များပေး၍ ပြည်တွင်းဘဏ်များကို နောက်ပိုင်းနံပါတ်များ ပေးခဲ့သည်။
၎င်းဘဏ်များ၏ အထွေထွေမန်နေဂျာများအဖြစ် စစ်ဗိုလ်များကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဘဏ်များကို ၎င်းတို့ နဂိုယူဆောင်လာခဲ့သော ငွေကြေးများကို ပြန်ပေးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းဝင်ငွေများကို ပြန်မပေးခဲ့ချေ။
ဘဏ်များကို လုပ်ငန်းအလိုက် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
(ဥပမာ ဘဏ် ၁- ချေးငွေ၊ ဘဏ် ၂- စုငွေ စသည်) အပ်ငွေများသည် ဘဏ်တစ်ဘဏ်လျှင် စာရင်းတစ်ခုသာဖွင့်ခွင့်ရှိသည်။
တစ်လလျှင် ကျပ်ငွေ ၁၀၀၀၀၊ တစ်နှစ်လျှင် ကျပ်ငွေ ၅၀၀၀၀ ထက်ပိုစုခွင့် မရှိပါ။
တစ်ပတ်လျှင် ၂ခါထက် ငွေပိုထုတ်ခွင့် မရှိပါ။
အနည်းဆုံးငွေ ၅ ကျပ်မှ စထုတ်ရပြီး စာရင်းစုစုပေါင်း၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် တစ်ပြိုင်တည်း ထုတ်ခွင့်မရှိပါ။
မေ- ဦးနေဝင်းသည် ရွာအစည်းအဝေးတစ်ခုတွင် တက်ရောက်နေသူများကို “ခင်ဗျားတို့ နှစ်နှစ်လောက် အလုပ်ကို ပင်ပင်ပန်းပန်းလုပ်ကြပါ။
၁၉၆၄ မေ ၁၇- ငွေကြေးများတရားမဝင်ကြေညာခြင်း။
ညနေ ၇နာရီမှ စ၍ ကျပ် ၅၀ တန်နှင့် ကျပ် ၁၀၀တန် ကိုင်ဆောင်ထားသူများသည် ငွေသိမ်းရာစုရပ်များသို့ ငွေလာရောက် အပ်နှံရန် ကြေညာသည်။
အဆိုပါဥပဒေတွင် ငွေ ၄၂၀၀ အထက် ကိုင်ဆောင်ထားသူများသည် ပြည်သူမဟုတ် နိုင်ငံခြားသားအရင်းရှင်များဖြစ်ပြီး အမြတ်ကြီးစား ခေါင်းပုံဖြတ်သည်ဟု အကြောင်းပြပြီး နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။
ရလဒ်အနေနှင့် လူအများသည် ငွေသားကို မကိုင်တော့ဘဲ ရွှေနှင့် ရတနာများ စုသည့်အခြေအနေသို့ ရောက်သွားခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ဗမာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ်မှ ငွေရိုက်နှိပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒီဇိုင်းအသစ်များလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၇-၆၉ ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ်ဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားဘဏ် ၁၅ဘဏ်နှင့် ပြည်တွင်းဘဏ် ၁၀ ဘဏ်ကို နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ပြီး ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ကျန်ရှိနေသေးသော နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်များကို ဗမာပြည်သူ့ဘဏ်သို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်မတိုင်မီထိ မည်သည့်ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ မတည်ရှိခဲ့ချေ။
၁၉၇၂ နိုင်ငံအတွင်း ငွေကြေးရိုက်နှိပ်မှုကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဝါဇီစက်ရုံတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။
ယနေ့အချိန်အထိ ငွေစက္ကူများ၊ ထီလက်မှတ်များနှင့် အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ကဒ်များကို ထိုနေရာတွင် ရိုက်နှိပ်နေဆဲဖြစ်သည်။
၁၉၇၄ ဇန် ၃- နိုင်ငံကို “ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် ဗမာနိုင်ငံတော်” အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နေဝင်းသည် ဗမာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီကို ထူထောင်ကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ယခင် ၃၆ ခရိုင်ဖွဲ့စည်းပုံကို ဗမာလူမျိုးအများစု နေထိုင်သည့်နေရာများကို တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသားအများစုနေထိုင်ရာများကို ပြည်နယ်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၇၅ တစ်ခုတည်းသောဘဏ်ကို ဗမာ့စီးပွားရေးဘဏ်၊ ဗမာ့စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်နှင့် ဗမာ့နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးဘဏ်အဖြစ် ကဏ္ဍအလိုက် ၃ ခုခွဲကာ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ဗဟိုဘဏ် (ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံဘဏ်)နှင့် ပြည်ထောင်စုဗမာနိုင်ငံဘဏ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာနမှ ပူးပေါင်းကိုင်တွယ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ နို ၃- ဒုတိယအကြိမ် ငွေကြေးများ တရားမဝင်ကြေညာခြင်း။
ကျပ် ၁၀၀ တန်၊ ၅၀ တန်များ (၎င်းတို့ကို ၁၉၆၄ ငွေကြေးဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အသစ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
)နှင့် ၂၀ ကျပ်တန်များကို တရားဝင်မကြေညာဘဲ ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
အများဆုံးပြန်အမ်းငွေသည် ၅၀၀၀ ကျပ်ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့အစား ငွေစက္ကူအသစ်များအဖြစ် ၂၅ကျပ်တန်၊ ၃၅ကျပ်နှင့် ၇၅ ကျပ်တန်များအား အစားထိုးခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂသို့ ဖွံဖြိုးမှုအောက်ရောက်နေသောနိုင်ငံအဆင့် သတ်မှတ်ပေးရန် ဗမာနိုင်ငံမှ တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
စက် ၅- တတိယအကြိမ် ငွေကြေးများ တရားမဝင်ကြေညာခြင်း။
၂၅ကျပ်တန်၊ ၃၅ကျပ်တန်နှင့် ၇၅ကျပ်တန်များကို ထုတ်ဝေပြီး ၂နှစ်အကြာတွင် တရားမဝင်ကြေညာပြန်သည်။
အစောပိုင်းတွင် လုံးဝငွေလဲမပေးချေ။
နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းသားများ နေရပ်ကို ပြန်နိုင်ရန်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တွင် မတည်မငြိမ်ဖြစ်မည်ကို ကြောက်သောကြောင့်လည်းကောင်း ငွေ ၁၀၀ ကျပ်အထိ လဲလှယ်ပေးခဲ့သည်။
စက် ၂၂- ငွေစက္ကူအသစ်များ ၄၅ကျပ်တန်နှင့် ၉၀ကျပ်တန်အဖြစ် ဈေးကွက်ထဲ ရောက်လာပြန်သည်။
အများစုက အဆိုပါလုပ်ရပ်သည် ကိုးနဝင်းကျေအောင် ထုတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ကျပ်ငွေကို စုငွေအဖြစ် ထားရှိရန် လုံးဝအယုံအကြည်ကင်းမဲ့သွားအောင်ထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ဩ- ကျောင်းသားများအရေးခင်းမှ အစပြု၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတော်လှန်ရေးကို ဦးတည်စေခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းဖြိုခွင်းမှုများကြောင့် အကြမ်းဖျင်းလူ ၃၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။
နေဝင်းလဲ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
စက် ၁၈- နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ)မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး ဗမာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ကို ဇာတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။
“ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် ဗမာနိုင်ငံတော်”ကို “ပြည်ထောင်စု ဗမာနိုင်ငံတော်” ဟူ၍ အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
“ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ပီပြင်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာရေး” ကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် စီးပွားရေးဦးတည်ချက် ၄ ချက်၏ ဒုတိယမြောက်အချက်အဖြစ် ရေးသားထားသော်လည်း “နိုင်ငံတော်စီးပွားရေးတစ်ရပ်လုံးကို ဖန်တီးနိုင်မှုစွမ်းအားသည် နိုင်ငံတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားပြည်သူတို့၏ လက်ဝယ်တွင်ရှိရေး”နှင့် ၄ချက်မြောက်တွင် ပြန်လည် ကြိမ်တို့ထားသည်။
နောက်နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် အရေးပါသော ဥပဒေများ အစီအရီထွက်ပေါ်လာသည်။
“မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြုတ်နှံမှုဥပဒေ(၁၉၈၉)”၊ “နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဥပဒေ (၁၉၈၉)”နှင့် “ပုဂ္ဂလိကပိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းများဥပဒေ(၁၉၉၀)”တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော “မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေးထူထောင်ရေး ဥပဒေ”ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
၁၉၈၉ ဗမာနိုင်ငံကို မြန်မာသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ စစ်ဘက်မှ “စောင့်ရှောက်သူ”အဖြစ် အာဏာရယူခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ကုန်သွယ်ရေးပိတ်ဆို့မှုပြစ်ဒဏ် ချခဲ့သည်။
စတုတ္ထဘဏ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရင်းနှီးမြုတ်နှံမှုနှင့် စီးပွားရေးဘဏ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားအောင် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
စစ်ဘက်မှ ထိန်းချုပ်ထားသော မြန်မာ့စီးပွားဦးပိုင်လီမိတက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဇူလှိုင်- မြန်မာနိုင်ငံဗဟိုဘဏ်ဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် ငွေကြေးမူဝါဒကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး ကျေးလက်တွင် အရင်းအနှီးရှားပါးမှုကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့အစည်းများဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံပိုင်ဘဏ် ၄ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၆၃ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဦးဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များနှင့် နိုင်ငံခြားဘဏ်များမှ ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများကို လက်ခံခဲ့သည်။
သို့သော် နိုင်ငံခြားဘဏ်များနှင့် တိုက်ရိုက် ငွေအကူးအပြောင်းလုပ်ခွင့် မရှိချေ။
အဆိုပါလမ်းစဉ်မှ မျှော်လင့်သည်မှာ နိုင်ငံခြားဘဏ်များကို ကနဦးတွင် ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် စတင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုနိုင်ငံခြားဘဏ်များ လွတ်လပ်စွာလုပ်နိုင်ရေးဖြစ်သည်။
သို့သော် နဝတ/နအဖလက်ထက်တွင် အဆိုပါလမ်းစဉ်ကို မည်သူမျှ ရှေ့မရောက်ခဲ့ချေ။
၁၉၉၂ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လိုင်စင်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၉၃ အစိုးရ၏ ငွေတိုက်စာချုပ်များ ဈေးကွက်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားငွေလဲပိုက်ဆံ (FEC)များကို ငွေစက္ကူ ၁၊ ၅ နှင့် ၁၀ တန်များထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဒေါ်လာနေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားတစ်ဦးလျှင် ဒေါ်လာ ၂၀၀ သာလဲခွင့်ရှိသည်။
(မတ် ၁၉၉၄ တွင် ဒေါ်လာ ၃၀၀ ဖြစ်လာခဲ့သည်)။
နိုင်ငံသားများသည်လည်း FEC များကို ဘဏ်တွင်အပ်နှံလို့ရသော်လည်း ၁၀% ဝန်ဆောင်ခပေးရပြီး မြန်မာငွေနှင့်သာ ပြန်ထုတ်ယူခွင့်ရသည်။
အဆိုပါ မလဲမနေရစနစ်ကို ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး FEC တွေကိုယ်တိုင်ပင် ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ဇာတ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။
၁၉၉၄ မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ အာရှဓနဘဏ်စတင်၍ အသက်ဝင်သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် ၎င်းမပြိုကွဲမီနှင့် လိုင်စင်အသိမ်းမခံရခင်အချိန်ထိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ အားလုံးတွင်သာမက ရှိသမျှဘဏ်အားလုံးတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်လာခဲ့သည်။
အဆိုပါဘဏ်နှင့် အခြားဘဏ်အချို့တို့သည် မူးယစ်ဆေးဝါးမှရသောငွေများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး အခြားဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သော မြန်မာမေဖလားဝါးဘဏ်သည်လည်း “Poppy Flower Bank” ဘိန်းပန်းဘဏ်ဟု ခေါ်ဆိုကြကာ ငွေကြေးခဝါချမှုများရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အခြားဘဏ်များဖြစ်သော မြဝတီ၊ သမဝါယမနှင့် အခြားဘဏ်များကိုတော့ အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
နို- ပထမဦးဆုံးသော အေတီအမ်များကို မြန်မာမေဖလားဝါးဘဏ်မှ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
(ယခုတော့ မရှိတော့) ၁၉၉၆ မြန်မာနိုင်ငံစတော့အိတ်ချိန်း ထူထောင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်၏ ကုန်သွယ်မှုပိတ်ဆို့မှု ထပ်တိုးခဲ့သည်။
ဥရောပသမဂ္ဂမှလည်း ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။
အာရှဓနဘဏ်မှ နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော အကြွေးဝယ်ကဒ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
UNDP ၏ ပထမဦးဆုံး အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၇ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ)ကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဖြစ် နာမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၁ အာရှဓနဘဏ်သည် ပထမဦးဆုံး အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ဂျီ၇နှင့် စီးပွားရေးပူးပေါင်းမှုနှင့် ဖွံဖြိုးရေးအဖွဲ့အစည်း တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသော ငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်များ ငွေကြေးခဝါချမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (FATF) သည် မြန်မာနိုင်ငံကို ပူးပေါင်းပါဝင်မှု မရှိဟု သတ်မှတ်လိုက်သည်။
အဆိုပါအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်များသည် အမည်ပျက်နိုင်ငံများမှ မူးယစ်ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများကို အားပေးအားမြှောက်လုပ်သည့် အပြုအမူမဖြစ်စေရန် ငွေရေးကြေးရေးအကူးအပြောင်းလုပ်ခွင့် တားမြစ်ထားသည်။
၂၀၀၂ မေ- နိုင်ငံတကာမှ ဝေဖန်ချက်များဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသည် မူးယစ်ဆေးဝါးမှ ရလာသော ငွေမည်းများကို ဘဏ်များမှနေတဆင့် ငွေကြေးခဝါချနေသည်ဟု စွပ်စွဲချက်များကို တုံ့ပြန်ရန် ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို အစိုးရမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး မြန်မာငွေကျပ် သန်း ၁၀၀ အထက် ငွေအကူးအပြောင်းတိုင်းကို အစီရင်ခံစာတင်ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်အသင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဘဏ်လုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်နေသော အငယ်တန်းနှင့် အလယ်အလတ်တန်း မန်နေဂျာများကို ဘဏ်ပညာ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၂နှောင်း- ပထမဦးဆုံး ဘဏ်များအကြပ်အတည်းကို စတင်ကြုံဖူးသည်။
ချေးငွေအကျိုးအမြတ် အလွန်အမင်းပေးခဲ့သော အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းများ ပြိုလဲမှုနှင့်အတူ ဘဏ်များလဲ လိုက်သွားခဲ့ရသည်။
ဗဟိုဘဏ်မှလဲ ဝင်ရောက်ဆယ်ယူပေးနိုင်သော အခြေအနေမရှိသဖြင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကို ဦးတည်သွားစေသည်။
၂၀၀၃ ငွေရေးကြေးရေးအကျပ်အတည်းသည် ထိန်းချုပ်မရသည့်အခြေအနေဖြစ်လာသည်။
အချို့ဘဏ်များကို အစိုးရမှ နောက်ပိုင်းတွင် အရေးယူခဲ့ရသည်။
ဘဏ်များအပြင်ရောက်နေသော မြန်မာငွေများသည် ရုတ်တရက် တန်ဖိုးတက်သွားပြီး တရားမဝင်ငွေလဲလှယ်မှုတွင် မြန်မာငွေဈေးမာသွားသည်အထိ တလွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။
နို- FATF၊ အမေရိကန်နှင့် အီးယူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို ငွေကြေးခဝါချမှုတွင် ကြံရာပါပြုလုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲ၍ အရေးယူမှုကို တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ငွေကြေးအကူးအပြောင်းကို ပိုမိုကန့်သတ်ခဲ့သည်။
အာရှဓနဘဏ်နှင့် မြန်မာမေဖလားဝါးဘဏ်တို့ကို လက်ညှိုးအထိုးခံရသည်။
အာရှဓနဘဏ်နှင့် မြန်မာမေဖလားဝါးဘဏ်တို့ ပိတ်သိမ်းခံရပြီးနောက် (နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာယူနီဘာဆယ်ဘဏ်ကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်ထဲ ဆွဲ့ထည့်ခဲ့သည်။
) မြန်မာ့ဘဏ်လုပ်ငန်းအခင်းအကျင်းသည် သိသိသာသာပြောင်းလဲခဲ့ပြီး အခြားဘဏ်များ ခေါင်းထောင်လာကာ ထိပ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၂၀၀၅ နို- မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ကို နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ဇွန် ၃- ဗဟိုဘဏ်ကို နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
အောက်- FATF သည် မြန်မာနိုင်ငံကို “မပူးပေါင်း”အဆင့်မှ ဖယ်ရှားပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
နအဖအစိုးရဘက်မှ ကျားကန်ပေးထားသော စက်သုံးဆီဈေးကို ဖယ်ရှားပေးလိုက်ရာမှ ဆီဈေးသည် ၆၀% ခန့် ရုတ်တရက်တက်သွားပြီး စီအင်ဂျီဈေးသည် တစ်ပတ်အတွင်း ၅ ဆခန့် တက်သွားသောကြောင့် အခြေခံစားကုန်ဈေးဖြစ်သော စားဆီ၊ ဆန်၊ ကြက်ဥတို့ပါ ဈေးလိုက်တက်ကုန်သည်။
အဆိုပါဆန္ဒပြမှုတွင် ကျောင်းသားများ၊ လှုပ်ရှားသူများနှင့် လူထုပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ဩဂုတ် ၁၈မှ စတင်ပါဝင်လာခဲ့သော သံဃာများကို အစွဲပြု၍ နာမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုကို ကြမ်းတမ်းစွာ ဖြိုခွင်းခဲ့၍ နိုင်ငံတကာမှ ရှုံ့ချမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဩစတေးလျနှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ အတင်းကြပ်ဆုံးသော ပိတ်ဆို့မှုကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး အီးယူမှလည်း အရေးယူမှုအရှိန် တိုးမြင့်ခဲ့သည်။
ကျပ်ငွေသည်လည်း တရားမဝင်ငွေလဲနှုန်း တစ်ဒေါ်လာ ၁၃၀၀ ဈေးပေါက်သွားခဲ့သည်။
(တရားဝင်ငွေလဲနှုန်းသည် ၁ ဒေါ်လာ ၆ ကျပ်နှင့် ခန့်ခန့်ကြီးပင်ဖြစ်နေသေးသည်။
) ၂၀၀၈ မေ ၂- ဒေသစံတော်ချိန် ၁၂နာရီတွင် ဧရာဝတီတိုင်းသို့ ဆိုင်ကလုန်းနာဂစ် တိုက်ခတ်ခဲ့သည်။
လူတစ်သိန်းကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် ဆန်စပါးများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးအဖွဲ့များ အကူအညီလာရောက်ခဲ့သော်လည်း အကူအညီအဖွဲ့များနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်များကို ဝင်ခွင့်မပေးခဲ့၍ အစိုးရကို နိုင်ငံတကာမှ ဝေဖန်ခဲ့သည်။
မေ ၁၀- တစ်နိုင်ငံလုံးဆန္ဒခံယူပွဲကျင်းပပြီးနောက် (မုန်တိုင်းထိမှန်သောနေရာများကို နောက်ပိုင်းကောက်ခံခဲ့သည်။
) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်ကို အံချီးမကုန်နိုင်ဖွယ်ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ရဟန်းရှင်လူ နတ်ဗြဟ္မာအားလုံးက သောင်းသောင်းဖြဖြ ထောက်ခံခဲ့သည်။
မဲစာရင်း မည်သို့လုပ်လိုက်သည်တော့ မသိပါ။
၂၀၀၉ အာဆီယံနီးကပ်စွာပူးပေါင်းဖလှယ်ရေးသဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒေသတွင် ဘဏ်များဖွင့်လှစ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။
၂၀၁၁ မတ် ၃၀- ဦးသိန်းစိန် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်။
အရပ်သားအစိုးရ တက်ရောက်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်စာရင်းစစ်ချုပ်ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
Myanmar Payment Union ကို ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်ကာ ATM စက်များကွန်ယက်ချိတ်ပြီး ငွေပေးချေမှု စနစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
အောက်- ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များကို နိုင်ငံခြားငွေလဲကောင်တာများ ဖွင့်ခွင့်ပေးလိုက်သည်။
နို ၃၀- အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်စေခဲ့သည်။
အမြင့်ဆုံးအတိုးနှုန်းထားကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၂ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်နှင့် အီးယူပိတ်ဆို့မှုများ လျော့ချပေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
Visa, MasterCard နှင့် Western Union တို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ဧပြီ- နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပို့ကုန်သွင်းကုန် ငွေအကူးအပြောင်းများ ကန့်သတ်မှုလျော့ချခဲ့သည်။
ဩ ၁၀- နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်ရေးစီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေကြောင့် ဒေါ်လာကို ဈေးကွက်အလိုက်ပြောင်းလဲသည့်စနစ် (Managed Float System)ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
နို ၂- နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုတ်နှံမှုဥပဒေကြောင့် ၅နှစ်အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် အခြားကင်းလွတ်ခွင့်များ၊ နိုင်ငံပိုင် မသိမ်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးမပိတ်သိမ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်၊ မြေယာအသုံးချခွင့် နှစ် ၇၀ (၅၀+၁၀+၁၀)နှင့် အမြတ်ငွေများနှင့် အရင်းများ ပြန်ပို့ခွင့်တို့ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ဇန် ၂၇- ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်တို့မှ အကြွေးအရပ်ရပ် ဒေါ်လာ သန်း ၉၀၀ ကို လျှော်ပေးခဲ့သည်။
သမ္မတကြီးသည် ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျသောနိုင်ငံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ရာ ပထမခြေလှမ်းဖြစ်သော နောက်ထပ် အကြွေး ၆ဘီလီယံ ကင်းလွတ်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။
အဆိုပါအားထုတ်မှုကြောင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အကူအညီများစတင်ရန် အခြေအနေကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။
မတ် - FEC ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာသည်။
မေ- ဗဟိုဘဏ်သည် တိုကျိုစတော့အိတ်ချိန်းနှင့် သဘောတူညီမှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံစတော့အိတ်ချိန်းကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဇူ ၁၂- မြန်မာနိုင်ငံဗဟိုဘဏ်ဥပဒေ (အသစ်)အရ ဗဟိုဘဏ်ကို ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်မှ ခွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ငွေရေးကြေးရေးနှင့် နိုင်ငံခြားငွေကြေးဖလှယ်ရေး မူဝါဒများကို လွတ်လပ်စွာ ချမှတ်စေခဲ့သည်။
ဇူ ၃၁- အစုစပ်စာချုပ်အိတ်ချိန်းဥပဒေအရ စတော့အိတ်ချိန်းထူထောင်စေပြီး စတော့ရှယ်ယာရောင်းသော ကုမ္ပဏီများနှင့် အရောင်းနေရာများကို ငွေကြေးများ ဖလှယ်နိုင်ရန် ဖန်တီးပေးခဲပြီး ငွေကြေးဖောင်းပွနိုင်မှုကို ဟန်တားခဲ့သည်။
ဩ ၅- ဘဏ်များအကြား နိုင်ငံခြားငွေဖလှယ်သောဈေးကွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
နို- မြန်မာနိုင်ငံငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများဥပဒေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ဘဏ်စနစ်ပိုခိုင်မာစေရန် အားပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ဘဏ်နှင့် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများဥပဒေအကြမ်းရေးဆွဲမှု နောက်ဆုံးအဆင့်ကို ရောက်သည်။
အတည်ပြုပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားဘဏ် ၅ခုမှ ၁၀ ခုထိ နှစ်အကုန်တွင် ဖွင့်လှစ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
၂၀၁၅ အာဆီယံလွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီမှုစာချုပ်ကြောင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်သွယ်ခွင့် ရခဲ့သည်။
ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်းဖွင့်လှစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည်။
Sean Turnell’s Fiery Dragons: Banks, Moneylenders and Microfinance in Burma (2009) ရည်ညွှန်း Sean Turnell’s Fiery Dragons: Banks, Moneylenders and Microfinance in Burma (2009) https://www.mmtimes.com/special-features/194-your-money-2014/11014-how-we-got-here-a-timeline-of-myanmar-s-financial-history-1861-2015.html ကကက။
ရှေ့နေ ဦးရဲထွန်းကို ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရှေ့နေချုပ် ဦးချန်ထွန်း၏ အကြီးဆုံး သားဖြစ်သည်။
ပညာရေး ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာဘမော်၏ သမီး ဒေါ်ဥမ္မာမော် နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်အေး (မြို့မ) စသော ဆဲဗင်းဇူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်နှင့် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီအမည်ခံသည့် အာဏာသိမ်းမှုကို မတ်လ (၄) ရက်တွင် တကသ၊ ရကသ၊ဗကသ တို့က ကန့်ကွက်ကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။
မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသည်ကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ် ဦးသန့် အရေးအခင်း၏ ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများတွင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈၈၈၈ အရေးအခင်း ဆန္ဒပြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စစ်အစိုးရ၏ အကြိမ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဦးရဲထွန်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် မေ ၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
thumb|ဟာရူကီ မူရာကာမီ မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ် တွင် ပို့ချနေစဉ် ဟာရူကီ မူရာကာမီ () (၁၉၄၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ဖွား) သည် ဂျပန် စာရေးဆရာ နှင့် ဘာသာပြန် စာရေးဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူ၏ ဝတ္ထုနှင့် ဝတ္ထုမဟုတ်သော စာအုပ်များသည် ပရိသတ်တို့၏ တခဲနက် အားပေးမှုသာမက ဖရန့်ဇ် ကပ်ဖ်ကာ ဆု နှင့် ဂျေရုဆလင် စာပေဆု အပါအဝင် ဆုပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့သည်။
မူရာကာမီ၏ ဝတ္ထုများသည် ဟာသမြောက်ပြီး သရုပ်မှန်လွန် သော သဘောရှိသည်။
တသီးတခြား ဖြစ်ခြင်း နှင့် အထီးကျန်ဆန်ခြင်းကို အဓိကပြုသည်။
သူသည် ပို့စ်မော်ဒန် စာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် အရေးပါသော သူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
ဂါးဒီးယန်း သတင်းစာမှ မူရာကာမီအား "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေသေးသော ဝတ္ထုရေး ဆရာများထဲမှ တစ်ဦး" ဟု ချီးကျူး ပြောဆိုခဲ့သည်။
မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုမှုများ မူရာကာမီ၏ ဝတ္ထုများကို မြန်မာ စာရေးသူတို့က အောက်ပါအတိုင်း ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည် − ခေါင်းစဉ်ဘာသာပြန် ခေါင်းစဉ်ပြန်ဆိုသူထုတ်ဝေနှစ်ထုတ်ဝေသူမှတ်ချက်1Q84 1Q84 မယ်ကျွိ၂၀၁၉မဟာစာပေအပိုင်း ၁The Strange Libraryထူးဆန်းသော စာကြည့်တိုက်စေတKafka on the Shoreသဲငွေသောင်မှကက်ဖ်ကာ ကမ်းခြေမှ ကတ်ဖ်ကာရဲမြလွင် မိုးသက်ဟန်Sputnik Sweetheartစပွတ်နစ် ချစ်သည်းဒီနိုဗိုNorwegian Woodနော်ဝေတောအုပ်မိုးသက်ဟန်၂၀၁၂စံမီရာ စာအုပ်တိုက်ပထမအကြိမ်နော်ဝေဂျီယန်ဝုဒ်မိုးသက်ဟန်၂၀၁၇ကံ့ကော်ဝတ်ရည် စာအုပ်တိုက်ဒုတိယအကြိမ်နော်ဝေပြည်မှစုံတောမြိုင်ရဲမြလွင်The Elephant Vanishesဆင်တစ်ကောင်လုံး ပျောက်ဆုံးခြင်းဒီနိုဗိုBlind Willow, Sleeping Womanမိုးမခတောထဲ အိပ်မောကျနေဆဲ မိန်းကလေးနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများဒီနိုဗိုKilling Commendatoreစစ်သူကြီးကို သတ်ပစ်ခြင်းရဲမြလွင်Murakami Radioမူရာကာမိ ရေဒီယိုနိုင်းနိုင်းစနေ၂၀၁၇Synergy PublicationsSouth of the Border, West of the Sunနယ်ခြားတောင်ဘက်၊ နေမင်းနောက်ဘက်မိုးသက်ဟန်The Last Lawn of the Afternoonနောက်ဆုံးရိတ်ခဲ့သော မြက်ခင်းနေမျိုးဆေး ဒီနိုဗိုWhat I Talk About When I Talk About Runningအပြေးအကြောင်းပြောရင်း ပြောဖြစ်တာတွေဒီနိုဗိုTown of Catsကြောင်တွေရဲ့ မြို့တေဇာ (လရောင်လမ်း)၂၀၁၈နှစ်ကာလများ စာအုပ်တိုက်Colorless Tsukuru Tazaki and His Years of Pilgrimageအရောင်မဲ့ သူ၏ လွမ်းတေးသံစဉ်ရဲမြလွင်၂၀၁၆ကံ့ကော်ဝတ်ရည် စာပေPinball, 1973ပင်ဘော၊ ၁၉၇၃ ပင်ဘောလုံး၊ ၁၉၇၃မိုးသက်ဟန် ရဲမြလွင်၂၀၁၆ကံ့ကော်ဝတ်ရည် စာပ​ေAfter the Quakeငလျင်အလွန် ဝတ္ထုတိုများကျော်လင်းဆွေ၂၀၁၈ခြူးခြူး စာအုပ်တိုက်Hear the Wind Singလေပြေကလေး၏တေးဆိုသံရဲမြလွင်Hard-Boiled Wonderland and the End of the Worldထူးခြားလာသောနေရာနှင့်ပြီးဆုံးသွားသောကမ္ဘာရဲမြလွင်The Wind-Up Bird Chronicleတေးဆိုငှက်ဒဏ္ဍာရီhttps://my.wikipedia.org/wiki/သင့်လူသင့်လူ ကိုးကား Category:ဂျပန် စာရေးဆရာများ။
ဆင်ဘိုမြို့သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ် ပထမမြစ်ကျဉ်း၏ မြစ်ညာဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။
ယခင်က ကျေးရွာကလေးဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၂တွင် မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရေလမ်းဖြင့် မြစ်ကြီးနားသို့ မော်တော်များ၊ ဗန်းမော်သို့ စက်လှေများ၊ ရှပ်ပြေးယာဉ်များဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ယခုအခါ အနောက်ဘက်တွင် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားမီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်းပေါ်ရှိ ဟိုပင်သို့လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကေအိုင်အေထိန်းချုပ်သည့်နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် လိုင်ဇာမြို့သို့လည်းကောင်း မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်လုပ်ထားပြီးဖြစ်သည်။
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ အများစုမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရှမ်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
တာလီမြို့ (; Bai: Darl•lit; Hani: Dafli)သည် ရာဇဝင် တာလီမြို့သည် ၈ ရာစုနှင့် ၉ ရာစုများတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့ပြီး အေဒီ ၉၃၇-၁၂၅၃ခုနှစ်တွင် တည်ရှိခဲ့သော နန်ချောင်နိုင်ငံ (မြန်မာအခေါ် နန်စော) နိုင်ငံများ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အေဒီ ၁၈၅၆- ၁၈၆၃ခုနှစ် ချင်မင်းဆက်လက်ထက်၌ ချင်မင်းဆက်ကို ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်သော ပန်း​သေးမူစလင်ပုန်ကန်မှုကြီး တာလီီီီီမြို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ဖူးပါသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ် ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် တာလီမြို့သည်အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။
. Dali is also famous for the many types of marble it produces, which are used primarily in construction and for decorative objects. In fact, Dali is so famous for the stone that the name of marble in Chinese is literally "Dali Stone" (; pinyin: dali shi). Dali is now a major tourist destination, along with Lijiang, for both domestic and international tourists. မြို့ဟောင်းနှင့်မြို့သစ် left|right|မြို့ဟောင်းမြင်ကွင်း၊ စုန်စန်းဘုရားကျောင်းနှင့်ချန်စန်းတောင် တာလီမြို့နှင့်ယူနန်ပြည်နယ်မြို့တော်ကူမင်း(ခွန်းမင်)သည် လေကြောင်းဖြင့် မိနစ် ၄၀ ကြာခရီးကွာဝေးသည်။
. Dali's newly finished administrative district that houses the newly opened Dali International Convention Center is in Longshan District. The Dali government's urban planning keeps its old and new districts separate, to encourage tourism. မြို့သစ်ဖြစ်သော ရှကွမ်းတာလီမြို့သည် မြို့ဟောင်း၏တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
The old city was built during Ming Dynasty emperor Hongwu's reign (1368–1398). Owing to the distance between them, the old city is still peaceful and quiet. ပထဝီအနေအထား တာလီမြို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ ချန်စန်းတောင်တန်းနှင့်အရှေ့ဘက် အားလ်ဟိုင်ကန်ကြားရှိ မြေဩဇာကောင်းသောလွင်ပြင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
ပိုင်လူမျိုး၊ ယီလူမျိုးများနေထိုင်ကြသည်။
တာလီ ပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ခွင့်စီရင်စု၏မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု Tempered by the low latitude and high elevation, Dali has a mild subtropical highland climate (Köppen Cwb), with short, mild, dry winters, and warm, rainy summers. Frost may occur in winter but the days still generally warm up to or more. During summer, a majority of the days features some rainfall, and daytime temperatures rise to . A great majority of the year's rainfall occurs from June to October. စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ တာလီမြို့ဟောင်းတောင်ဘက်မြို့တံခါး ချုံစန်းဘုရားကျောင်းရှိ ဘုရားသုံးဆူ right|တာလီတက္ကသိုလ် တာလီမြို့သည် ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ခရီးသွားများအများအပြားလာရောက်သည့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ အနောက်တိုင်းအစားအစာ၊ ဂီတ၊ အင်္ဂလိပ်စကားပြောစီးပွားရေးသမားများရှိသည့် နိုင်ငံခြားသားလမ်းမတို့ဖြင့် တရုတ်ခရီးသွားနှင့်အနောက်တိုင်းခရီးသွားတို့အကြားရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။
တာလီပြတိုက် Chong Sheng Temple Guanyin Palace of Copper Rain (rebuilt in 1999) Jianji Great Bell of Nanzhao (recast in 1997) ဘုရားသုံးဆူ Butterfly Spring Demi-Gods and Semi-Devils film city Shaxi, Yunnan: a historical town in Jianchuan County on the ancient tea route Shuang lang: on the opposite side of the lake, a small fishing village where the guesthouse owners of Dali come to take a break of the busy life in Dali. ယဉ်ကျေးမှု Third Month Fair (Sanyue Jie) စီးပွားရေး Marble (Dali Stone) Tea Forbes, Andrew ; Henley, David (2011). China's Ancient Tea Horse Road. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B005DQV7Q2 လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး Local transport Local transport modes include buses (11 routes in the city proper), taxis, bicycles, and boat (on the Erhai Lake). လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး Dali Airport (destinations: Kunming 20 min, Xishuangbanna 25 min, Chengdu 80 min, Chongqing 70min). The airport is 13 km to the east of Dali City (via Weishan Road or Airport Road), taxi fare Y50. Dali is a domestic airport with connections to Guangzhou and Beijing. ကားလမ်းများ There is a Freeway between Dali and Chuxiong. From the bus stop near the west gate in Dali there are daily buses to Shangri-La County and express buses to Kunming. Travel time by road to and from Kunming is about 3 hours and 30 minutes. Express buses to Lijiang and minibuses also leave from here. A bus leaves for Shaping every Monday morning for the market. The three biggest long-distance bus stations of Xiaguan (the "new city") are all located on Jianshe Road. There are daily trains and long-distance buses to Xiaguan from Kunming. From Xiaguan, there is a direct bus (No.4) to the Old Town of Dali. The bus No.8 links the railway station, the East and the North bus station of Xiaguan with the old city of Dali. China National Highway 214 ရထားလမ်းများ Dali has rail connections to Kunming via the Guangtong-Dali Railway and Lijiang via the Dali-Lijiang Railway. Daily train service is available to and from Kunming (1 day-train and 2 sleeping trains) and to Lijiang. As the railway network expands in Yunnan, train service will become available to Shangri-La County and Ruili. ဓာတ်ပုံပြခန်းများ မှီငြမ်း ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန် Dali City Official Website Dali News and Information Network Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ မြို့များ။