kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြစ်လက်တက်များ မေခနှင့်မေလိခတို့ ပေါင်းဆုံ၍ ဧရာဝတီမြစ်ဟု ပေါ်လာသည်မှစ၍ ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ျာဘက်မှ နမ့်ကောင်ခေါ် မိုးကောင်းချောင်း၊ မဲဇာမြစ်၊ မူးမြစ်၊ ချင်းတွင်းမြစ်၊ယော ချောင်း၊ စလင်းချောင်းခေါ်ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း၊ မုန်းချောင်း၊ မန်းချောင်း၊ မင်းတုန်းချောင်း စသည်တို့ဖြစ်၍ လက်ဝဲဘက်မှ မိုးလယ်ချောင်း၊ တပိန်မြစ်၊ ရွှေလီမြစ်၊ မြစ်ငယ်မြစ်၊ သို့မဟုတ် နမ္မတူ၊ သို့မဟုတ် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်၊ ပန်းလောင်မြစ်၊ စမုန်မြစ်၊ ပင်းချောင်း၊ ဒေါင်းသေချောင်း၊ ယင်းချောင်း၊ နဝင်းချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့ အနက် ချင်းတွင်းမြစ်သည် အကြီးဆုံး မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ ဗန်းမော်မြို့၊ ရွှေကူမြို့၊ ကသာမြို့၊ ထီးချိုင့်မြို့၊ တကောင်းမြို့၊ သပိတ်ကျင်းမြို့၊ မန္တလေးမြို့၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ အင်းဝမြို့၊ မြင်းမူမြို့၊ မြင်းခြံမြို့၊ ပခုက္ကူမြို့၊ ပုဂံမြို့၊ ချောက်မြို့၊ စလေမြို့၊ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၊ ရေနံချောင်းမြို့၊ မကွေးမြို့၊ မင်းဘူးမြို့၊ မင်းလှမြို့၊ မိချောင်းရဲမြို့၊ အောင်လံမြို့၊ သရက်မြို့၊ ပြည်မြို့၊ မြန်အောင်မြို့၊ ကြံခင်းမြို့၊ ဟင်္သာတမြို့၊ ဓနုဖြူမြို့၊ ညောင်တုန်းမြို့၊ မအူပင်မြို့ စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများ၏ မြို့တော်ဟောင်းများဖြစ်သော ပုဂံ၊ အင်းဝ၊ သရေခေတ္တရာ၊ စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ မန္တလေးမြို့များသည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းပေါ်၌ပင် တည်ရှိခဲ့သည်ကို ထောက်ခြင်းဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်၏ အသုံးဝင်တန်ဖိုးရှိပုံကို သိသာနိုင်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်တွင် ရေတံခွန်များမရှိချေ။
ယင်းသည် ရေစီးသာသဖြင့် မြစ်ဝမှ မိုင်ပေါင်း ၈၀၀ ကျော်ဝေးသော ဗန်းမော်မြို့အထိ သင်္ဘောများ ၁၂ ရာသီပတ်လုံး သွားလာ ဆန်တက်နိုင်သည်။
ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးကော်ပိုရေးရှင်းပိုင် မီးသင်္ဘောများနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် မီးသင်္ဘောများဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း ကူးသန်းသွားလာရေး လွယ်ကူလျက်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း ကူးလူးဆက်ဆံရာ သဘာဝခရီးလမ်းမကြီးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်လေသည်။
အထက်အောက်ကုန်များ အလွယ်တကူ ဖလှယ်ရောင်းချရသော ဗဟိုလမ်းမကြီးလည်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မြစ်ဆိပ်မြို့ကြီးများသည် မြစ်ကြောင်းခရီးကို အမှီပြု၍ စည်ပင်ဝပြောလာကြသည်။
အမရပူရမြို့နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့အကြား ဧရာဝတီ မြစ်ကိုဖြတ်၍ အင်းဝတံတားကြီးကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။
ပေပေါင်း ၃၉၈၀ ရှည်၍ အလယ်တွင် မီးရထားလမ်း တစ်လမ်း၊ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် မော်တော်ကားလမ်းများရှိ၏။
ယင်းကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ပျက်စီးသွား၍ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် အထက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ သစ်တောများမှ သစ်ဖောင်ဝါးဖောင်များကို အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဧရာဝတီမြစ်တစ်လျှောက် စရိတ်သက်သာစွာ အလွယ်တကူမျှောချနိုင်သည်။
မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မိုးနည်းပါးသော ဒေသများ၌ ဧရာဝတီမြစ်ရေကို သောက်သုံးခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး အတွက် ဆည်မြောင်းဖြင့် သွယ်ယူသုံးစွဲခြင်းများပြုကြရသည်။
ထို့ကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသက်သွေးကြောကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) မြစ်လက်တက်များ ဧရာဝတီမြစ်တွင် အဓိကမြစ်လက်တက်ကြီး (၅) ခုရှိသည်။
မြစ်လက်တက်များသည် အမြင့်ပေ (၇၀၀၀)မှ (၁၀၀၀၀)အထိရှိသော တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံကြသည်။
တာပိန်မြစ် (ဝဲ) ရွှေလီမြစ် (ဝဲ) မြစ်ငယ်မြစ် (ဝဲ) မူးမြစ် (ယာ) ချင်းတွင်းမြစ် (ယာ) ထို့အပြင် ချောင်းလက်တက်များလည်း ရှိသေးသည်။
ချောင်းမကြီးချောင်း (အနောက်ဘက်) ယောချောင်း (အနောက်ဘက်) ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်းခေါ်စလင်းချောင်း (အနောက်ဘက်) မုန်းချောင်း (အနောက်ဘက်) မန်းချောင်း (အနောက်ဘက်) မင်းတုန်းချောင်း (အနောက်ဘက်) ပင်းချောင်း (အရှေ့ဘက်) ယင်းချောင်း (အရှေ့ဘက်) ဒေါင်းသေချောင်း (အရှေ့ဘက်) ဗွက်ကြီးချောင်း (အရှေ့ဘက်) တာပိန်မြစ် တာပိန်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ယူနန်ပြည်နယ်မှ စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းတွင်ပင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
ရွှေလီမြစ် ရွှေလီမြစ်သည်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၊ယူနန်ပြည်နယ်မှပင် စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းလာပြီး ကသာမြို့တောင်ဘက်ရှိ အင်းရွာအနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ပေါင်းဆုံသည်။
မြစ်ငယ်မြစ် (ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်) ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်အနီး မှ စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းသည်။
သိန္နီ၊ သီပေါ၊ ရွှေစာရံ နှင့် ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်ကို ဖြတ်ကာ မန္တလေးတောင်ဘက် အင်းဝအနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
မူးမြစ် ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း ဒေသကို မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာကာ မြင်းမူမြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ချင်းတွင်းမြစ် ကချင်ပြည်နယ် ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသကြီးမှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာပြီး ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ မြင်းခြံမြို့ အနီးတွင် ပေါင်းဆုံသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်အတွေ့ရများဆုံး ရေငံမိချောင်းတစ်ကောင်၊ ၎င်းတို့သည် တောအနီးတွင် အသက်ရှင်နေထိုင်ကြသည်၊ လူတို့၏တိုက်ခိုက်ဖမ်းဆီးခြင်းအားယနေ့တိုင်ခံနေရဆဲဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေး မြန်မာ့ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် အရေးပါသည့် အခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ်မှစကာ နောက်ဆုံး ကုန်းဘောင်ခေတ်တိုင် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အရေးပါသည့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး တို့တွင် အသုံးချခဲ့ကြသည်။
မွန်-မြန်မာစစ်ပွဲများဟု ထင်ရှားသည့် အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ် ကာလများအတွင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် အဓိက စစ်ချီတက်ရာလမ်းကြောင်းကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ပြည်မြို့သည်လည်း နှစ်ဖက်စစ်ရင်ဆိုင်ရာ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင်လည်း အထက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှား ဆန်တိုက်ခိုက်ရာတွင် စစ်ချီလမ်းကြောင်းအဖြစ် ဧရာဝတီမြစ်ကို အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ပြန်သည်။
ထို့အတူ ညောင်ရမ်းခေတ်ဦးမင်းများဖြစ်ကြသည့် အနောက်ဘက်လွန်မင်း နှင့် သာလွန်မင်းတို့လည်း ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ဆန်သွားလာခဲ့ကြသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း ရန်သူအင်္ဂလိပ်တို့ကို ခုခံရာတွင် မြစ်ရိုးတစ်လျောက် ခံတပ်များ တည်ဆောက်ခဲ့ကြရာ မင်းလှခံတပ်နှင့် အင်းဝခံတပ်တို့မှာ နာမည်ကျော်သည်။
ဆည်တမံများ အဓိက ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်မည့် ဆည်တမံမှာ မြစ်ဆုံ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း တစ်ခုသာ ရှိသော်လည်း မြစ်ဖျားခံရာမြစ်များ၊ ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည့် မြစ်များပေါ်တွင်လည်း ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း ရေကာတာများ တည်ဆောက်ရန် စီမံကိန်းများ ရှိသည်။
ကချင်ပြည်နယ် ဧရာဝတီမြစ် မြစ်ဆုံ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၆၀၀၀ (မြစ်ကြီးနားမြို့အနီး) မလိခမြစ် လာဇာ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၁၉၀၀ မေခမြစ် ချီဖွေ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၃၄၀၀ ပါရှီး (ခေါ်) ဝူဆောက် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၁၈၀၀ လာကင် (ခေါ်) ယီနန် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၁၄၀၀ ဖီဇော ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၂၀၀၀ ခေါင်လန်ဖူး ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း မီဂါဝပ် -၂၇၀၀ တာပိန်မြစ် တာပိန်(၁) ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း မီဂါဝပ် - ၂၄၀ တာပိန်(၂) ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း မီဂါဝပ် - ၁၆၈ ရှမ်းပြည်နယ် ရွှေလီမြစ် ရွှေလီ(၁) ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၆၀၀ ရွှေလီ(၂) ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၄၆၀ ရွှေလီ(၃) ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၃၆၀ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် အထက်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ဇော်ဂျီ ဇော်ဂျီ (၁) ရေအားလျှပ်စစ် ဇော်ဂျီ (၂) ရေအားလျှပ်စစ် မြို့ကြီး ရေအားလျှပ်စစ် မန္တလေးတိုင်း ချောင်းမကြီးချောင်း ဆည်တော်ကြီးဆည် နှင့် ရေအားလျှပ်စစ် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ကင်းတား ကင်းတားတမံ စစ်ကိုင်းတိုင်း ချင်းတွင်းမြစ် ထမံသီ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၁၂၀၀ ရာဇဂြိုဟ်ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း ရွှေစာရေး ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၆၆၀ မော်လိုက် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၄၀၀ ဟုမ္မလင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း - မီဂါဝပ် ၁၅၀ မကွေးတိုင်း မုန်းချောင်း မုန်း‌ချောင်းဘက်စုံတမံစီမံကိန်း ယနေ့ခေတ် လေ့လာတွေ့ရှိချက် ဧရာဝတီမြစ်တွင် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း (၇၉) မျိုး ခိုလှုံရာနေထိုင်ကြသည့်အပြင်၊ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် အထိလေ့လာချက်များအရ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၌ လူအများ အသိ အမှတ်ပြုထားသော ငှက်စားကျက်နယ်မြေ (၄) ခုလည်း ရှိသည်။
မြစ်၏ ဇီဝသတ္တ စုံလင်ထွေပြားမှုအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကောင်းစွာလေ့လာထားသည်များလည်း မရှိသေးချေ။
ရေနေသတ္တဝါမျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။
ထိုမျိုးစိတ်များအနက်မှ အထူးထင်ရှားသည့် မျိုးစိတ်သတ္တဝါမှာ ဧရာဝတီလင်းပိုင် ဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီက တောင်ကျချောင်း ငါးခူမျိုးစိတ် သစ်များကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ဧရာဝတီမြစ်ဆုံနှင့် သိပ်မဝေးလှသောနေရာများတွင် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်က တွေ့ရှိခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် နုန်းတင်မြေနှစ်များ အများဆုံးပို့ချပေးနိုင်သောမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းတောင်မှ တွေ့ရသော ဧရာဝတီမြစ် မြစ်ကမ်းဘေးရှိမြို့ကြီးများ တံတားကြီးများ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအစိုးရက ၁၉၃၄ တွင် အင်းဝတံတား(စစ်ကိုင်းတံတား)ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်အဝင် အင်္ဂလိပ်အပြေးတွင် ဗြိသျှတပ်များက တံတားကြီးကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တံတားကြီးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည့်တိုင် တစ်ခုတည်းသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထပ်မံအသစ်တည်ဆောက်သောတံတားကြီးများမှာ - ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) (ယခင်အင်းဝတံတားကြီး၏ အထက်ဘက်နား) ဗလမင်းထင်တံတား (အင်န်မိုင်ခမြစ်ကူး၊ မြစ်ကြီးနားမြို့အနီး၊ ၁၉၉၈၊နိုဝင်ဘာလ) အနော်ရထာတံတား (ချောက်၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ) ဧရာဝတီတံတား (မကွေး) ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား (ညောင်တုန်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ) နဝဒေးတံတား (ပြည်မြို့၊ ၁၉၉၇၊စက်တင်ဘာ) မအူပင်တံတား (မအူပင်၊ ၁၉၉၈၊ဖေဖော်ဝါရီ) ဒေးဒရဲတံတား ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ) ဧရာဝတီတံတား (ရတနာသိင်္ခ) ဧရာဝတီတံတား (စင်းခန်း) ဧရာဝတီတံတား (မလွန်) ဧရာဝတီတံတား (ထီးချိုင့်) ဧရာဝတီတံတား (ညောင်တုန်း) ဓာတ်ပုံများ ပြင်ပလင့်ခ်များ ကိုးကား Category:ဧရာဝတီမြစ် Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (; အတိုကောက် DSTA) သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ တွင် တည်ရှိပြီးမြန်မာ့တပ်မတော် မှ အဦးဆုံးတည်ထောင်ခဲ့သည့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတွင်းတည်ရှိသော တက္ကသိုလ်များ အတွင်းမှ လက်ရွေးစင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး - ထိုတက္ကသိုလ်၌ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အမျိုးမျိုးအား သင်ကြားပေးနေပြီး အရွယ်ရောက်ပြီး အိမ်ထောင်မရှိသူ(လူပျို) မြန်မာအမျိုးသားများသာ တက်ရောက် သင်ကြားနိုင်သည်။
( ၆ ) နှစ်တာ သင်တန်းကာလ ပြီးဆုံးချိန်တွင် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဗိုလ်လောင်းများအား သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်အလိုက် အထူးပြုသင်ကြားသော အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့်အတူ မြန်မာ့တပ်မတော် အတွင်း၌ ဗိုလ် အဆင့်ဖြင့် ခန့်အပ်တာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။
ထိုသို့ ခန့်အပ် တာဝန်ပေးအပ်ရာတွင် ရရှိခဲ့သော အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အသီးသီးပေါ် မူတည်၍ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပင်မအဖွဲ့အစည်း သုံးခုဖြစ်သော တပ်မတော် (ကြည်း) တပ်မတော် (ရေ)နှင့် တပ်မတော် (လေ) ဆိုသည့် တပ်ဖွဲ့ကြီးသုံးခုအောက်၌ ခွဲဝေတာဝန်ချထားပေးပြီး - ထိုသို့ တပ်ဖွဲ့ကြီးအသီးသီး၌ မျှတလုံလောက်စွာ ခွဲဝေတာဝန် ချထားနိုင်ရန်အတွက် တက္ကသိုလ် နောက်ဆုံးနှစ်တွင် စစ်လက်ရုံးရွေးချယ်မှု အား မြန်မာ့တပ်မတော်၏အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် စစ်လက်ရုံး အသီးသီးမှ အကြီးအကဲများ တက်ရောက် ရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်သည်။
တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းဆင်းများမှ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ တက်ရောက်ရန် အရည်အချင်း ပြည့်မှီသူများအား ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ပြည်ပနိုင်ငံများ ဖြစ်သော ရုရှားနိုင်ငံနှင့် အခြားသော ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ စေလွှတ်ပညာသင်ကြားစေခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်အား နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ တက္ကသိုလ်များ၊ ကောလိပ်များ ယာယီပိတ်သိမ်းထားသည့် ၁၉၉၃ ခုနှစ် ၌ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းကာလတွင် နိုင်ငံတော်အာဏာ ရယူခဲ့သော နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ မှ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ် (Defence Services Institute of Technology - DSIT) အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်နှင့် အပြိုင် တပ်မတော် နည်းပညာ ကောလိပ် နှင့် အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များအားလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ထိုတက္ကသိုလ်များမှာ တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်နှင့် တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ်တို့ ဖြစ်သည်။
တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ် ( ၁ ) အား ၁၉၉၉ ခုနှစ် ၌ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ Bachelor of Engineering (BE) အပ်နှင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော် စစ်ကျောင်းကြီးများ၏ ကျောင်းဆင်း စစ်ရေးပြအခမ်းအနားများသို့ မြန်မာ့တပ်မတော် ရှိ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိသူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ချီးမြှင့်ပါသည်။
ကျောင်းအုပ်ကြီးများ ကျောင်းအုပ်ကြီးများ ကာလ မှတ်ချက် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမြင့်(ဗသက-၄၄) ၂၁.၁.၁၉၉၄ မှ ၁၂.၁၁.၂၀၀၇ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဆန်းဦး(စတသ-၂၄) ၂၅.၅.၂၀၀၈ မှ ၂၈.၈.၂၀၁၀ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ် ညိုစော(စတသ-၂၃) ၂၉.၈.၂၀၁၀ မှ ၈.၅.၂၀၁၁ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်လင်းဒွေး(စတသ-၂၅) ၉.၅.၂၀၁၁ မှ ၃.၁၀.၂၀၁၁ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်စိုး(စတသ-၂၆) ၄.၁၀.၂၀၁၁ မှ ၅.၉.၂၀၁၂ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မြင့်(စတသ-၂၅) ၆.၉.၂၀၁၂ မှ ၁၉.၁.၂၀၁၄ ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းမင်းထွန်း(စတသ-၂၇) ၂၀.၁.၂၀၁၄ မှ ၁၉.၄.၂၀၁၅ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ်တေဇကျော်(ဗသက-၇၃)၂၀.၄.၂၀၁၅မှ ၁၅.၈.၂၀၁၅ထိ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်လွင်ဦး(ဗသက-၇၅)၁၆.၈.၂၀၁၅ မှ ၄.၁၁.၂၀၁၇ ထိဗိုလ်မှူးချုပ်နိုင်နိုင်ဦး(စတသ-၃၅)၅.၁၁.၂၀၁၇ မှ ၂၈.၆.၂၀၂၀ ထိဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်ဟိန်း(စတသ-၃၈)၂၉.၆.၂၀၂၀ မှ ၂၄.၇.၂၀၂၀ ထိဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်ခိုင်(စတသ-၃၇)၂၅.၇.၂၀၂၀ မှ ၄.၁၀.၂၀၂၂ ထိဗိုလ်မှူးချုပ်စိုးမြတ်ထွဋ်(စတသ- )၄.၁၀.၂၀၂၂ မှ ၃၁.၃.၂၀၂၃ ထိဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းဦး(ဗသက-၉၄)၃၁.၃.၂၀၂၃ မှ ယနေ့အထိတပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၂၀)နှစ်မြောက် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ရွေးချယ်မှု တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်၌ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ အမျိုးသမီး ဗိုလ်လောင်းများ လက်ခံသင်ကြားခြင်းမရှိသေးပါ။
တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားရန် အခြေခံပညာ ပညာ အထက်တန်းအောင်မြင်၍ ကန့်သတ်ရမှတ်ရရှိသူ အသက် (၁၆ နှစ်မှ ၁၈ နှစ်) အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံဖွား အမျိုးသားများ ဝင်ရောက်လျှောက်ထားနိုင်ပြီး ရွေးချယ်ခံရသူများအား တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မတက်ရောက်မှီ နေပြည်တော် တပ်မတော် ဗိုလ်ရွေးအဖွဲ့ ၌ ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်မှုစွမ်းရည်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစွမ်းရည်၊ ခေါင်းဆောင်မှုအရည်အချင်း၊ စိတ်ပညာနှင့် အထွေထွေဗဟုသုတများအား စာတွေ့ လက်တွေ့ စစ်ဆေးအကဲဖြတ်မှု ပြုလုပ်သည်။
ထိုအကဲဖြတ် စစ်ဆေးမှုမှာ ပျမ်းမျှ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်း ကြာမြင့်ပြီး တပ်မတော် ဗိုလ်ရွေးအဖွဲ့၏ စစ်ဆေးရေး ဘုတ်အဖွဲ့မှ ဖြေဆိုအောင်မြင်သူများကိုသာ သက်ဆိုင်ရာ တပ်မတော်စစ်ကျောင်းကြီးများသို့ တက်ရောက်ရန် အတည်ပြုရွေးချယ်မှု ပြုလုပ်သည်။
မေဂျာ၈ခု တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခွင့်ရသော ဗိုလ်လောင်းများသည် အခြေခံစစ်ပညာမှ စ၍ တပ်စုမှူးအဆင့်ထိ ကြီးကြပ်ကွပ်ကပ်မှု စစ်ပညာရပ်များအား အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များနှင့် အတူ ခြောက်နှစ်တာကာလ ပူးတွဲသင်ယူကြရသည်။
ဗိုလ်လောင်းများအား သင်ကြားသည့် အခြေခံ စစ်ပညာ၌ စစ်ရေးပရိယာယ်၊ ခေါင်းဆောင်မှု ပညာရပ်၊ အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သင်ရိုးများ ပါဝင်ပြီး တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သို့ စတင်တက်ရောက်သည့် ပထမနေ့မှ စ၍ သင်တန်းပြီးဆုံးသည့် နှစ်ထိ သင်ယူကြရသည်။
တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်အောင်မြင်၍ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ တက်ရောက်ရန် အရည်အချင်း ပြည့်မှီသူများအား ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်၊ မန္တလေး နည်းပညာ တက္ကသိုလ်၊ ပြည်ပနိုင်ငံများ ဖြစ်သော ရုရှားနိုင်ငံနှင့် အခြားသော ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ စေလွှတ်ပညာသင်ကြားစေခြင်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ၁၉၉၃ ခုနှစ် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် စတင်တည်ထောင်စဉ်ကာလ၌ ဗိုလ်လောင်းတပ်ရင်းဟူ၍ မရှိသေးပဲ အနော်ရထာ ၊ ကျန်စစ်သား ၊ ဘုရင့်နောင် ၊ အောင်ဇေယျ ၊ အောင်ဆန်း ဟူသည့် တပ်ခွဲ ( ၅ ) ခွဲဖြင့်သာ တည်ရှိခဲ့ပြီး သင်တန်းသားဦးရေပေါ် မူတည်၍ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၌ ယခင်တည်ရှိခဲ့သော တပ်ခွဲဟောင်းများအား ဖျက်သိမ်းကာ အနော်ရထာ တပ်ရင်းနှင့် ဘုရင့်နောင် တပ်ရင်းဟူ၍ တပ်ရင်းနှစ်ခုပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုတပ်ရင်းအသီးသီးအောက်၌ တပ်ခွဲငယ် (၁၀) ခုဖြင့် ထပ်မံဖြည့်သွင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တပ်ခွဲငယ်များ၏ အမည်အား တပ်ခွဲ (၁) - (၁၀) ဟူ၍ အသီးသီး ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျင် (၅)ခွဲစီဖြင့် စုစုပေါင်း တပ်ခွဲ (၁၀) ခွဲသာ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
ဗိုလ်လောင်းတပ်ခွဲ အသီးသီး၌ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံအား နှစ်ကြီးဗိုလ်လောင်းများမှ နှစ်ငယ်ဗိုလ်လောင်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု ပုံစံဖြင့် ကွပ်ကဲထားရှိပြီး ၎င်းတပ်ခွဲ အသီးသီး၌လည်း တပ်ခွဲနေ ဗိုလ်လောင်း အားလုံးအား တပ်ခွဲအဆင့်မှ တပ်စု တပ်စိတ် အဆင့်ထိ အသေးစိတ် ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်မှုပုံစံ ပြင်ဆင်ထားရှိသည်။
နှစ်စဉ် ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ်သစ်များအား အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ အတွင်း ခေါ်ယူလေ့ရှိပြီး ဗိုလ်လောင်း သင်တန်းသားသစ်များအား နှစ်ကြီးဗိုလ်လောင်းများ ကျောင်းဆင်းပွဲမကျင်းပမီ တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ မြေစိုက်ဆောင်များ၌ သီးခြားခွဲ၍ အခြေခံစစ်ပညာများ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးကာ ကျောင်းဆင်းပွဲလွန် ကာလ၌ သက်ဆိုင်ရာ တပ်ရင်း တပ်ခွဲ အသီးသီးသို့ လွှဲပြောင်းပို့ဆောင်၍ စာပေပညာ စစ်ပညာများ ဆက်လက် သင်ကြားမှု ပြုလုပ်စေသည်။
ကျောင်းပရဝုဏ် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် မန္တလေးတိုင်း ပြင်ဦးလွင်မြို့ တွင်တည်ရှိသော ညီနောင်တက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်သည့် စစ်တက္ကသိုလ်တည်နေရာမှ ဆန့်ကျင်ဘက် မန္တလေး-လားရှိုး အဝေးပြေးလမ်းပေါ်ရှိ ဝက်ဝံရပ်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့၌ တပ်မတော် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်နှင့် အတူ တပ်မတော် အုပ်ချုပ်မှုကျောင်းနှင့် အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများ သင်ကြားရာ ကျောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။
ဆက်စပ် ကြည့်ရှုရန် စစ်တက္ကသိုလ် တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ် ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ Category:ပြင်ဦးလွင်မြို့။
ဆော့ဖ်ကော်ပီ (soft copy ) ဆိုသည်မှာ ပရင့်ထုတ်မထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရွက်စာတမ်း သို့မဟုတ် အချို့သော အချက်အလက်များ ဖြစ်ပြီး ကွန်ပျူတာ မော်နီတာ ဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သကဲ့သို့ အီးမေးလ်နှင့် တွဲဆက်၍ လည်း ပို့လွှတ်နိုင်သည်။
ထိုအရာများကို ပရင့်ထုတ်ပြီးပါက ပရင့်ထုတ်ထားသော စာရွက်စာတမ်းကို ဟတ်ဒ်ကော်ပီ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် () သည် အင်္ဂလန်တွင် ဒုတိယ ရှေးအကျဆုံးနှင့် ဥရောပတွင် စတုတ္ထမြောက် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
ကျမ်းကိုး Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ ကဏ္ဍ:ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်။
Offa's Dyke မြေကတုတ် ဆိုသည်မှာ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာတွင် လူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် မြေမျက်နှာပြင် အနေအထား ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
မြေကတုတ်သည် ရှေးဟောင်းသုတေသန အတွက် လေ့လာရန် အရာ ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ မြေမျက်နှာပြင် အောက်မှ အရာတို့၏ ပုံသဏ္ဌန်ကို ပြခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
Gallery ကိုးကား Category:ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ သွင်ပြင်များ။
၁၉၀၃ က ဒေလီရောက် ရှမ်းစော်ဘွားနှစ်ယောက်နှင့် မင်းသမီးများ၊ (ဘယ်ဘက်မှရေတွက်ရန်)ဆာစောချယ်၊ စဝ်နန်းဒေဝဓိတာ၊ မသိ၊ စဝ်နန်း၏ညီမ​တော်၊ စော်ဘွား ဟူသည့်အသုံးအနှုံးသည် ရှမ်းလူမျိုးနှင့် ကယားလူမျိုးများက ၎င်းတို့၏အကြီးအကဲအား ခေါ်ဝေါ်သည့် အသုံးအနှုံးဖြစ်သည်။
ရှမ်းစကား စော(ဝ်)ဖ မှဆင်းသက်လာသည်။
အရှင်သခင်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းနယ်များပေါ်ထွန်းလာရာတွင် ၎င်းနယ်များသည် ဘုရင်တစ်ပါးတည်း၏ နိုင်ငံအဖြစ်သို့ မရောက်နိုင်ဘဲ အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ရာ နယ်ရှင်များကို စော်ဘွားဟု ခေါ်ကြသည်။
မိုးကောင်းစော်ဘွား၊ မိုးညှင်းစော်ဘွား၊ သိန္နီစော်ဘွား၊ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစသဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် နေရာအတော်များများ၌တွေ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာစကားအဖြစ် မွေးစားလိုက်ပြီး တိုင်းပြည်ငယ်များ၏ဘုရင်များကို စော်ဘွားဟု သုံးကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အာရပ်စော်ဘွားများ၊ ဘရူနိုင်းစော်ဘွား၊ အာသံစော်ဘွား၊ မဏိပူရစော်ဘွား၊ အိန္ဒိယမဟာရာဇာစော်ဘွားများ စသည်ဖြင့် သုံးနှုန်းကြသည်။
မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ) (၁၄၁၀–၁၄၄၂) သည် အင်းဝထီးနန်းကို ၁၄၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၄၂ အထိ အုပ်စိုးခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထီးနန်းကာလ သုံးနှစ်လုံးလုံး အင်းဝထီးနန်းကိုသာ အခိုင်အမာ အုပ်စိုးခဲ့သည်။
၁၄၄၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် ညီဖြစ်သူ နရပတိက ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။
Phayre 1967: 84–85 ကိုးကား Category:မြန်မာ ဘုရင်များ Category:အင်းဝမင်းဆက် Category:၁၄၁၀ မွေးဖွားသူများ Category:၁၄၄၂ ကွယ်လွန်သူများ။
ကျိုက်ထိုမြို့သည် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးနှင့် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရန်ကုန်မှ ၉၅ မိုင် ပဲခူးမှ ၄၈ မိုင် အသီးသီး ကွာဝေးသည်။
မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုခရိုင်၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော မြို့တစ်ခုပြီး ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့နယ်နှင့် ဘီးလင်းမြို့နယ် သည် ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၆၅.၇ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။
https://www.moi.gov.mm/local-info/3126 သမိုင်း ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၁၄ ခုနှစ် ဟံသာဝတီပြည်ကို တည်ထောင်သောအခါ အရန်မြို့ ၃၂ မြို့တွင် မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက်ထုံ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် ဘုရားမြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြို့ကို မြို့စား ဗျဂ္ဃ က စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မင်းသား မောင်ဂုံ ဒိုင်းဝန် နှင့် ပုလဲဝန်တို့က မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ ပြီးနောက် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သထုံ-ဒိစကြိတ်အောက် လွှဲပြောင်းပြီး သထုံခရိုင်ခွဲ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
https://www.moi.gov.mm/local-info/3126https://www.facebook.com/283056645194715/posts/496467617186949/https://www.facebook.com/586009335092491/posts/1261545754205509/ ဤမြို့တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်ကပင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထိုနယ်မှ ကျေးရွာပေါင်း ၁၇ ရွာကို ပဲခူးခရိုင် သနပ္ပင်မြို့နယ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရသဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင် ၈၃ မိုင်မျှ လျှော့သွားခဲ့ရသည်။
သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စိုက်ပျိုးမြေ ဧရိယာဧက ၂၃၄၀၁၇ ရှိသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ဗမာလူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်ပြီး၊ ကရင်လူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံးနေထိုင်ကာ ပအိုဝ်းလူမျိုး တတိယအများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးနိုင်သော လယ်မြေများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။
တစ်ဖန်မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် လယ်မြေများကို ပင်လယ်ရေကတိုက်စားလေ့ရှိသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်နိုင်သော မြေများ ပိုမိုနည်းပါးရလေသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ ထွက်သော ဆန်စပါးများသည် နယ်သူနယ်သားများအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ မလုံမလောက် ဖြစ်တတ်သဖြင့် ပဲခူးနယ်မှ ဆန်စပါးများကို ဝယ်ယူတင်သွင်းရခဲ့သည်။
ထိုသို့ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ မြေများလွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရခြင်း၊ လယ်မြေများ ရေတိုက်စားခံရခြင်း၊ ဆန်စပါးအထွက်နည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကျိုက်ထိုမြို့မှာ ယခင်ကလောက် စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိခဲ့ချေ။
သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့မှ ငါး၊ ငါးခြောက်၊ ရာဘာ၊ ဝါးပတ်ဦးထုပ်များနှင့် ခုံဖိနပ်များ၊ ကွမ်း၊ကွမ်းသီး၊ အုန်းသီး အပြင် အခြားသော ကုန်ပစ္စည်း အချို့ထွက်ရှိသည်။
ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေတွင် ဆေးဘက်ဝင် အပင်များ၊ ဝါး၊ ကြိမ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် ၃၅ ပေ အထက်တွင် တည်ရှိသည်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် မြင့်မားသော ပေါင်းလောင်းတောင်တန်းကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်က နယ်နမိတ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် မြို့၏ ရှုခင်းမှာ သာယာစိုပြေသည်။
အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ဖြစ်၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၆၁၈ ပေဖြစ်ပြီး မြို့နယ်၏ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမျာ အနောက်အရပ်ဖြစ်သည်။
ကတတ်ချောင်းခေါ် ကျိုက်ထိုချောင်းသည် ကျိုက်ထိုမြို့ကို တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။
ကတတ်ချောင်း၏ အရှေ့ဘက်သည် မြို့၏ စည်ကားသော အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်မှာမူ ကော့စံနိုင်၊ ဘောဂနာ စသော ရပ်ကွက်များ သာဖြစ်သည်။
ကတတ်ချောင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကို ဆက်သွယ်သော တူးမြောင်းတစ်ခုကို ၁၈၈၂ ခုနှစ်က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၈၉၃ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။
ထိုတူးမြောင်းသည် ၁၃ မိုင် ရှည်လျား၍ ငွေ ၁၀ သိန်းခန့် ကုန်ကျလေသည်။
တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်မြို့အထိ လှေသမ္ဗာန်များ သွားလာနိုင်သော တူးမြောင်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။
thumb|ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ပေါ်ရွာလေး စစ်တောင်း-ကျိုက်ထို တူးမြောင်းသည် စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးခဲ့လေသည်။
ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ ဘောဂနာရွာများတွင် ရေတံခါးများ ထားရှိခဲ့သည်။
ဝင်းပတောရွာရှိ ရေတံခါးမှာ ပျက်စီးလာခဲ့သဖြင့် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် မုပ္ပလင် ရွာ၌ ရေတံခါးပြောင်းလဲ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဖောက်ထားသော စစ်တောင်း-ကျိုက်ထိုတူးမြောင်းမှာ ပင်လယ်ရေ တိုက်စားသဖြင့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားလေသည်။
သို့ဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်အထိ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းမှာလည်း လက်လျှော့လိုက်ရလေသည်။
စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာမှာလည်း ကမ်းပြိုသဖြင့် လုံးဝ ပျက်စီးသွားခဲ့လေသည်။
ရာသီဥတု ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၁၃ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
နှစ်အလိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မိုးရေချိန်နှင့် အပူချိန်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
+စဉ်ခုနှစ်မိုးရေချိန်အပူချိန်မိုးရွာရက်စုစုပေါင်း မိုးရေချိန်(လက္မ)နွေရာသီ (°C) ဆောင်းရာသီ (°C)အမြင့်ဆုံးအနိမ့်ဆုံး၁ ၂၀၁၅ ၁၂၉ ၁၅၈.၄၄၁.၇၁၃.၀၂၂၀၁၆၁၃၄၁၃၀.၅၉၄၂.၇၁၃.၀၃၂၀၁၇၁၄၆၁၅၄.၉၂၄၁.၈၁၄.၅၄၂၀၁၈၁၃၆၁၄၆.၁၈၄၀.၇၁၃.၅၅၂၀၁၉၉၂၁၀၆.၂၄၄၀.၇၁၃.၅ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တော်ဖုံးလွှမ်းမှု ၁၈.၉၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။
၎င်းတို့အနက် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ ၁၈.၉၆ ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ် တော်ဖုံးလွှမ်းမှုမှာကား မသိရချေ။
ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှ ပျဉ်းကတိုး၊ ကောင်းမှု၊ ကညင်၊ ပျဉ်းမ၊ မဏိဩဃ၊ သစ်ချ၊ သင်္ကန်း၊ ရေမနေ၊ ဒီးခူးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄၅ မျိုးခန့်ပေါက်ရောက်သည်။
တွေ့ရှိရတတ်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များမှာ ဂျီ၊ မျောက်၊ တောဝက်၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ ချေ၊ မျောက်မျက်ကွင်းဖြူ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံများ ကျိုက်ထို့မြို့နယ်တွင် ယခုအခါ မြို့နယ်ရဲစခန်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်အားကစားကွင်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်ခန်းမတစ်ခု၊ ဈေးကြီး ၃ ခုနှင့် အဝေးပြေးယဉ်ဂိတ် ၁ ခု၊ ဘူတာရုံ၊ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၂ ခု နှင့် မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၅၀ ခန့်ရှိသည်။
ယခုအခါ မြို့နယ် အိတ်ချိန်းရုံးများ၊ စာတိုက်ရုံး၊ ကြေးနန်းရုံး၊ မိုဘိုင်းစတေရှင်းများဖြင့် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ ကျိုက်ထီးရိုးပြတိုက် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းကြီး ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးရသော ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်လူရွယ်များကို မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိပြီး မွန်ပြည်နယ် ပညာရေးတွင် နာမည်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၃၁၇၃ ယောက်ရှိ၏။
၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ် သန်းခေါင်းစာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၆၄၈၁၂ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်တွင် ရှေးက ရှမ်းများနှင့် တောင်သူများ စတင်နေထိုင်ခဲ့သော ရပ်ကွက်များကို ရှမ်းစု၊ တောင်သူစု ဟူ၍ ယခုတိုင် ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ ကျိုက်ထိုမြို့အလယ်တွင် ရွှေဘုံသာ စေတီတော်တည်ရှိ၍ မြို့၏ အရှေ့တောင်ယွန်းယွန်းတွင် ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်တည်ရှိသည်။
ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်ကို ပင်လယ်ထဲမှ ရရှိ၍ သီဟိုဠ်ကျွန်း ဒေဝါနံပိယတိဿမင်းက ပင်လယ်၌ မျှောလိုက်သော ရုပ်ပွားတော် ၄ ဆူအနက် ကျောက်ဘီးပေါ်တွင် သီတင်းသုံး၍ မျောပါလာသော ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထိုကျောက်ဘီးကိုလည်း ဘုရားတန်ဆောင်းအတွင်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ကျိုက်ပေါလောတန်ဆောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် သွန်းဘုရားကြီးခေါ် ကြေးဆင်းတုတော်တစ်ဆူရှိသည်။
ထိုဆင်းတုတော်မှာ မန္တလေးမြို့ မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပုံတော်၏ ပုံကိုယူ၍ သွန်းလုပ်ထားသော ရုပ်တုတော်ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထိုမြို့ပေါ်နှင့် မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ကျောင်းသင်္ခမ်းများ၊ စာသင်တိုက်များ ရှိသည်။
ထင်ရှားသော စာသင်တိုက်များမှာ မဟာမေဃဝန်တိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက်၊ သစ်ချတောင်တိုက်နှင့် တိုက်တောင်ကျောင်းတိုက်တို့ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ဗမာ၊ ကရင်၊ မွန်၊ ရှမ်း၊ ထားဝယ်၊ စသော လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြသည်။
မြို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံစီးပွားရေးမှာ ထင်သလောက် မကောင်းသောကြောင့် စည်ကားသင့်သလောက် စည်ကားမှုမရှိချေ။
သို့သော် ကျိုက်ထီးရိုးပွဲတော် ကာလများတွင် ပိုမိုစည်ကားသည်။