kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗြာဟ္မီမှ ဆင်းသက်ဖြစ်ထွန်းလာသော ယင်းအိန္ဒိယ အရေးအသား အက္ခရာတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၈ ရာစုအတွင်း တိဗက်၊ သီရိလင်္ကာ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အင်ဒိုနီးရှားစသည့် ဒေသများသို့ အိန္ဒိယအယူဝါဒ၊ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့်အတူ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိပြီး ယင်းဒေသများတွင် တိုင်းရင်း အရေးအသားအက္ခရာများ ဖြစ်ထွန်းမှုအတွက် အထောက်အပံ့ပြုခဲ့ပေသည်။
မြန်မာဒေသသို့ အိန္ဒိယဒေသမှ အရေးအသားများ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခြင်း အိန္ဒိယဒေသတွင် ဗြာဟ္မီအရေးအသားမှ ဗြာဟ္မီပွားအရေးအသားများသို့ တစ်စတစ်စကူးပြောင်းခဲ့သည့် အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၁၂ ရာစု ကာလအတွင်း မြန်မာဒေသတွင် ပျူ၊ မြန်မာ၊ မွန်၊ ရခိုင်တို့၏ မြို့ပြနိုင်ငံများ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ယင်းနိုင်ငံများသည် အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ရှိ နိုင်ငံများနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။
အထူးသဖြင့် အနောက်ဘက်ရှိ အိန္ဒိယနှင့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းအားဖြင့် အဆက်အဆံ ရှိခဲ့ကြသည်။
ယင်းဆက်ဆံမှုများကြောင့် ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မြန်မာဒေသသို့ အလွန်စောစောကပင် ရောက်ခဲ့သည်။
ဗြာဟ္မီအရေးအသားမှစ၍ ဗြာဟ္မီပွားအရေးအသားများသည်လည်း သူ့ခေတ်နှင့်သူ မြန်မာဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြပေသည်။
မြန်မာဒေသရှိ ထိုခေတ်တိုင်းရင်းသားများသည် ယင်းအရေးအသား အက္ခရာများဖြင့် ဘုရားဟောပါဠိကျမ်းဂန် ကောက်နုတ်ချက်များကို ကမ္ပည်းထိုး၍ လေ့လာပွားများခြင်း၊ အလှူကောင်းမှု မှတ်တမ်းများကို သက္ကတဘာသာဖြင့် ကမ္ပည်းထိုးမှတ်တမ်းတင်ခြင်း ပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတဆင့် မိမိတို့၏ တိုင်းရင်းစကားကို အက္ခရာတင်ရန် အခြေအနေပေးလာသည့်အခါ မိမိတို့နှင့် ရင်းနှီးပြီးဖြစ်သည့် ခေတ်သုံး ဗြာဟ္မီပွားအက္ခရာတို့ကို အခြေပြု၍ မိမိတို့ ဘာသာစကား၏ အသံထွက်နှင့် အနီးစပ်ဆုံးကိုက်ညီအောင် ဗျည်း၊ သရ၊ သင်္ကေတတို့ကို ညှိနှိုင်းပြုပြင် တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
အေဒီ ၆ ရာစုအတွင်း မြန်မာဒေသတွင် တွေ့ရသော အရေးအသားများ အေဒီ ၆ ရာစုအတွင်း မြန်မာဒေသ၌ တွေ့ရသော အရေးအသားများမှာ ရခိုင်ဝေသာလီ ခေါင်းလောင်းစာ၊ ကြေးပြားစာ၊ ကျောက်စာ စသည်တို့နှင့် ဟန်လင်း ပျူကျောက်စာ၊ သရေခေတ္တရာ တဝိုက်မှ ပျူအက္ခရာဖြင့်ရေးထိုးသည့် ပါဠိဘာသာ ရွှေပေစာ၊ ငွေပေစာ၊ ပျူဘာသာ အရိုးအိုးကျောက်စာ၊ သက္ကတ - ပျူ နှစ်ဘာသာ ဆင်းတုပလ္လင်ပတ်လည်စာ စသည်များ ဖြစ်ကြသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်မှ စာများ ရခိုင်ဝေသာလီတွင် အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ တွေ့ရသော ရှေးဟောင်းစာများမှာ သက္ကတ သို့မဟုတ် ပါဠိသက္ကတ ရောသော စာများဖြစ်ကြသည်။
အက္ခရာပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဗြာဟ္မီမှ ဆင်းသက်လာသော ဂုပ္တအက္ခရာနှင့် အသွင်တူသည်။
ပျူစာများ မြန်မာပြည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၌ အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ တွေ့ရသောစာများမှာ ပျူအက္ခရာ၊ ပျူဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများ (ဟန်လင်း ပျူကျောက်စာစသည်) ပျူအက္ခရာဖြင့် ရေးထိုးသည့် ဘုရားဟော ကျမ်းဂန် ကောက်နုတ်ချက် ရွှေပေချပ်များ၊ ပျူ - သက္ကတ နှစ်ဘာသာရောကျောက်စာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ပျူလူမျိုးတို့သည် အေဒီ ၁ ရာစုခန့်ကပင် မြို့ပြနိုင်ငံ တည်ထောင်နေထိုင်လာကြသူများဖြစ်ပြီး အေဒီ ၄ ရာစုခန့်တွင် ယဉ်ကျေးမှုမြင့်မားသော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ပျူတို့သည် အိန္ဒိယဒေသမှ ဘာသာစာပေတို့နှင့် အကျွမ်းဝင်းခဲ့ရုံမက ယင်းစာပေအက္ခရာတို့ကို အခြေခံ၍ မိမိတို့ တိုင်းရင်းပျူဘာသာစကားအတွက် စာပေအက္ခရာ တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
အေဒီ ၄ ရာစုခန့် ပျူအရေးအသား အထောက်အထားများအရ ပျူစာအရေးအသားကို အေဒီ ၃-၄ ရာစုခန့်က စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ယင်းရှေးဟောင်း ပျူအရေးအသား အက္ခရာတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ ကဒမ္ဗအက္ခရာနှင့် များစွာတူသည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးဟောင်းအက္ခရာ သုတေသီများက ပျူတို့သည် ကဒမ္ဗအက္ခရာကို အခြေခံ၍ ပျူအရေးအသားကို တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
ပျူတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ကဒမ္ဗအက္ခရာကို အခြေခံအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသော်လည်း ဂုပ္တအက္ခရာတို့နှင့်လည်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုရှိကြောင်း ပျူ-သက္ကတနှစ်ဘာသာ အရေးအသားအချို့၌ တွေ့ရသည်။
ဇဂ္ဂယျာပေဋအက္ခရာ ရေးဆွဲသကဲ့သို့ အက္ခရာသင်္ကေတို့ကို အောက်အထက်ရှည်လျားစွာ ရေးဆွဲခြင်းမျိုးကိုလည်း ပျူကျောက်စာ အတော်များများ၌ တွေ့ရသည်။
ဤအချက်များက ပျူစာ ပျူအက္ခရာသည် ကဒမဗအရေးအသား အက္ခရာကို အခြေပြုစေကာမူ အိန္ဒိယဒေသရှိ ခေတ်ပြိုင်အက္ခရာတို့နှင့်လည်း မကင်းကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။
အေဒီ ၆ ရာစုမှ ၁၂ ရာစုအထိ တွေ့ရသော အရေးအသားများ ဤရာစုများအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရသော အရေးအသားများမှာ ရခိုင်ဝေသာလီမှ သက္ကတကျောက်စာအချို့၊ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်မှ ပျူကျောက်စာများ၊ မွန်ကျောက်စာများနှင့် မြန်မာကျောက်စာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရခိုင်ဝေသာလီ ဤခေတ်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ဝေသာလီ၌ အာနန္ဒာစန္ဒြားမင်းကျောက်စာစသည့် ကျောက်စာအချို့ တွေ့ရသည်။
ကျောက်စာများမှာ ဂုပ္တအက္ခရာမှ ဆင်းသက်သည့် နာဂရီအက္ခရာဖြင့် ရေးထိုးသည့် သက္ကတကျောက်စာများ ဖြစ်ပေသည်။
ဝေသာလီခေတ်သည် အေဒီ ၉၀၀ ခန့်အထိ ထွန်းကားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
သို့သော် အေဒီ ၈၀၀ နောက်ပိုင်း ကျောက်စာအတွေ့ရ နည်းသွားသည်။
ပျူစာ ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် အေဒီ ၉-၁၀ ရာစုအထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိခဲ့သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီတို့က ယူဆကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပျူကျောက်စာများကို တွေ့ရသည်။
သို့သော် ယင်းကျောက်စာများတွင်း ခုနှစ်သက္ကရာဇ် မပါခြင်း၊ အချို့မှာ ဖတ်မရလောက်အောင် မှေးမှိန်နေခြင်းတို့ကြောင့် ပျူကျောက်စာများကို ခု၊ နှစ်ပိုင်းခြား၍ ပြောဆိုရန် အခက်အခဲရှိပေသည်။
အက္ခရာ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မူတည်၍သာ ခေတ်ကို ရာစုအလိုက် ခန့်မှန်းပြောဆိုကြရပေသည်။
သို့သော် ၁၂ ရာစုအစ၌ ရေးထိုးထားသည့် ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ (ပျူဘာသာ) အရလည်းကောင်း၊ ကျန်စစ်သားမင်းလက်ထက် ရေးထိုးသည့် ပျူအုတ်ခွက်စာအရလည်းကောင်း ပျူစာကို ၁၁ ရာစုအကုန် ၁၂ ရာစုအစဦးတိုင်အောင် ရေးသားအသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း အခိုင်အမာ သိရပေသည်။
မွန်စာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတွေ့ရသည့် မွန်အရေးအသားမှာ ကျိုက်ဒေးအပ်စေတီ ဌာပနာတိုက်မှရသည့် ယေဓမ္မာအစချီ ပါဠိဘာသာ အုတ်ခွက်စာဖြစ်သည်။
ယင်းစာ၏ အက္ခရာပုံကိုထောက်၍ အေဒီ ၇ ရာစု အရေးအသားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
သထုံမြို့တွင် တွေ့ရသည့် တြာပ်ကျောက်စာ၊ ပဏ္ဍိတ်ကျောက်စာတို့မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာများဖြစ်သည်။
သို့သော် သက္ကရာဇ် မတွေ့ရသောကြောင့် အက္ခရာပုံအရ အေဒီ ၁၀-၁၁ ရာစုဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
အေဒီ ၁၁ ရာစု အနော်ရထာမင်းလက်ထက်မှစ၍ ၁၂ ရာစု အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်တိုင်အောင် မွန်ကျောက်စာ၊ မွန်အုတ်ခွက်စာ၊ မွန်စဉ့်ကွင်းစာ၊ မွန်မင်စာတို့ကို မြန်မာပြည်နေရာ အတော်များများ၌ တွေ့ရသည်။
ရွှေစည်းခုံမွန်ကျောက်စာခေါ် ကျန်စစ်သားမင်းကျောက်စာ၊ မြကန်မွန်ကျောက်စာနှင့် ရာဇကုမာရ်မွန်ကျောက်စာတို့မှာ ကျော်ကြားလှပေသည်။
မွန်အရေးအသား၏ အစကို ခြေရာကောက်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်း တွေ့ရသည့် အထောက်အထားများ မလုံလောက်ချေ။
မွန်တို့သည် ခရစ်နှစ်အစလောက်ကပင် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းတို့နေထိုင်ခဲ့ရာ ထိုင်းနိုင်ငံ ဒွါရာဝတီတွင် မွန်အက္ခရာ မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများကို တွေ့ရသည်။
ယင်းကျောက်စာများမှာ အေဒီ ၇ ရာစုဟု ခန့်မှန်းသည့် ပရပထုံကျောက်စာနှင့် အေဒီ ၈-၉ ရာစုဟု ခန့်မှန်းသည့် လော့ဗူရီကျောက်စာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းကျောက်စာတို့၏ ဗျည်းသရအက္ခရာများ ရေးဆွဲပုံနှင့် စာလုံးပေါင်းကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ သထုံတွင် တွေ့ရသည့် အေဒီ ၁၀-၁၁ ရာစု ကျောက်စာများထက် ရာစု ၃ ခုခန့်စောမည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
ယင်းအရေးအသားများကို ကျိုက်ဒေးအပ်မှ ယေဓမ္မာအစချီ အုတ်ခွက်စာ အရေးအသားနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
ပျူအက္ခရာ အရေးအသားနှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
ယင်းအထောက်အထားများအရ မွန်စာအရေးအသားသည် အေဒီ ၅-၆ ရာစုခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်မည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
ရှေးအကျဆုံး မွန်ကျောက်စာများသည် ကမ္ဗောဒီးယားရှိ သက္ကတဘာသာနှင့် ရေးထိုးသည့် တာကဗ်ကျောက်စာ၊ လောင်ကောဝတ်ကျောက်စာတို့နှင့် အက္ခရာရေးဆွဲပုံတူကြောင်း ရှေးဟောင်းကျောက်စာသုတေသီတို့က ပြဆိုခဲ့ကြသည်။
ဤအထောက်အထားများအရ မွန်တို့သည် တိုင်းရင်းစာပေ မတီထွင်မှီက ပါဠိသက္ကတစာပေများ၊ ယင်းစာပေများရေးရာတွင်သုံးသည့် အိန္ဒိယဒေသအက္ခရာများနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေသည်။
ယင်းရှေးအကျဆုံး မွန်အရေးအသားနှင့် အက္ခရာများ၊ ကမ္ဗောဒီးယားကျောက်စာတို့၏ အက္ခရာများသည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ အေဒီ ၄ ရာစု ပလ္လဝအက္ခရာနှင့်တူသည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးဟောင်းအက္ခရာသုတေသီတို့က မွန်တို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ပလ္လဝအက္ခရာကို အခြေခံ၍ မွန်အရေးအသားကို တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
မွန်တို့သည် ပလ္လဝအက္ခရာကို အခြေခံအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသော်လည်း မိမိတို့စကားနှင့်ညှိ၍ ဗျည်းသစ်အချို့ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
ပလ္လဝ အရေးအသားတွင် မတွေ့ရဘဲ စာလုကျ၊ ဝလဘီစသည့် အခြားအိန္ဒိယတောင်ပိုင်းအက္ခရာအချို့တွင် တွေ့ရသည့် အသတ်သင်္ကေတမျိုးကို မွန်တို့လက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဤအက္ခရာများက မွန်စာ မွန်အက္ခရာသည် ပလ္လဝအရေးအသားကို အခြေပြုသော်လည်း အိန္ဒိယဒေသရှိ ခေတ်ပြိုင်အက္ခရာတို့နှင့်လည်း မကင်းကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။
မြန်မာစာ တွေ့ရှိသမျှ မြန်မာစာအရေးအသားတို့တွင် ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁-၁၂ ရာစုအတွင်း တွေ့ရသည့် အရေးအသားများမှာ အစောဆုံးဖြစ်သည်။
ရာဇကုမရ်ကျောက်စာ ရေးထိုးချိန်မှာ သက္ကရာဇ် ၄၇၅ ခန့်၊ အေဒီ ၁၁၁၃ ခန့်ဖြစ်၍ အေဒီ ၁၂ ရာစု၏ အစပိုင်းဖြစ်သည်။
ထို့ထက်စောသော မြန်မာစာ အရေးအသားတို့လည်း ရှိသေး၏။
ကျန်စစ်သားမင်း၏ မြကန် မွန်ကျောက်စာတွင် ကန်၏အမည်ကို ‘မဟာနိဗ္ဗာန်လက်ဆုယ်ခိရိယ်’ (မဟာနိဗ္ဗာန်လက်ဆွဲချိန်ရေ)ဟု မြန်မာစာညှပ်၍ ရေးထိုးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
ယင်းအမည်ကို ကမ္ပည်းအက္ခရာရေးထိုးချိန်သည် ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာထိုးချိန်ထက် စောသည်။
ခုနှစ်သက္ကရာဇ် မပါသော်လည်း အက္ခရာရေးဆွဲပုံ၊ စာလုံးပေါင်းပုံအရ သက်စိုးတောင် ပေါ်တော်မူဘုရားကျောက်စာသည်လည်း ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာထက် အနှစ် ၅၀ ခန့်စောသည်ဟု ကျောက်စာပညာရှင်တို့ ယူဆကြပေသည်။
ပုဂံခေတ်က အနော်ရထာမင်း လက်ထက်မှ အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်အထိ အုတ်ခွက်ဘုရား ပြုလုပ်ပူဇော်ခြင်း အလေ့အထ ခေတ်စားလေသည်။
ကုသိုလ်ရှင်တို့က မိမိတို့ကောင်းမှုအကြောင်းကို ပါဠိ၊ မွန်၊ ပျူ၊ မြန်မာ နှစ်သက်ရာဘာသာတစ်ခုခုဖြင့် စာအနည်းငယ်စီ ရေးထိုးလေ့ရှိသည်။
ယင်းအုတ်ခွက်စာများအနက် ပုဂံဦးချစ်စ၏ ယာတွင်းမှရသည့် မြန်မာကမ္ပည်းအက္ခရာ အုတ်ခွက်စာများသည် အက္ခရာရေးဆွဲပုံနှင့် စာလုံးပေါင်းပုံအရ အလွန်ရှေးကျသော အုတ်ခွက်စာများဟု ပညာရှင်တို့ ယူဆကြသည်။
ယင်းအထောက်အထားများအရ မြန်မာစာသည် ၁၁ ရာစုတွင် အခိုင်အမာ ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ ထွန်းကားခြင်းနှင့် ပျူစာထွန်းကားမှု၊ မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများ ထွန်းကားခြင်းနှင့် မွန်စာထွန်းကားမှု ဆက်စပ်လျက်ရှိသကဲ့သို့ မြန်မာတို့၏ ပုဂံနိုင်ငံထွန်းကားခြင်းနှင့် မြန်မာစာထွန်းကားမှုသည်လည်း ဆက်စပ်လျက်ရှိပေသည်။
ပုဂံနိုင်ငံသည် ရှေးမဆွကပင် ရှိခဲ့သော်လည်း အနော်ရထာမင်းလက်ထက် ၁၁ ရာစုတွင်မှ ပိုမိုထွန်းကားလာခဲ့ပေသည်။
မြန်မာတို့သည် မြန်မာစာမထွန်းကားမှီက သက္ကတ၊ ပါဠိစာပေများနှင့်လည်းကောင်း၊ ပျူစာပေ မွန်စာပေများနှင့်လည်းကောင်း ထိတွေ့ရင်းနှီးပြီးဖြစ်ကြသည်။
အက္ခရာအားဖြင့် အေဒီ ၁၀-၁၁ ရာစု နာဂရီအက္ခရာ၊ ပျူအက္ခရာတို့နှင့် အကျွမ်းဝင်လျက်ရှိကြသည်။
ပျူအက္ခရာသည် ဗြာဟ္မမီအက္ခရာမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားသည့် အိန္ဒိယအက္ခရာများကို အခြေပြုခဲ့ကြသည့်အလျောက် ရှေးဦးပျူအက္ခရာတို့ များစွာဆင်တူကြ၏။
၁၀-၁၁ ရာစုပျူအက္ခရာသည်ပုံသဏ္ဌာန်အလွန်ရှင်းလင်းသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာစာအရေးအသားတီထွင်ရန် အကြောင်းတိုက်ဆိုင်လာသောအခါ အရေးခက်ခဲသော နာဂရီအက္ခရာတို့ကို မသုံးပဲ ရှင်းလင်းလွယ်ကူသော ပျူအက္ခရာနှင့် သင်္ကေတများကို သုံးခဲ့ကြပေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ပုဂံခေတ်မှစ၍ မြန်မာအက္ခရာ၊ သင်္ကေတတို့သည်ပျူအက္ခရာ၊ သင်္ကေတတို့နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ချင်း တူခဲ့ကြသည်။
မြန်မာစာကို တီထွင်ခဲ့ကြသူများသည် သက္ကတအရေးအသား၊ ပါဠိအရေးအသား၊ ပျူအရေးအသား၊မွန်အရေးအသားတို့မှ မြန်မာဘာသာစကားအတွက် လိုအပ်သည်တို့ကိုယူ၍ မလိုအပ်သည်တို့ကို ပယ်ခဲ့ကြသည်။
ဋ၊ ဌ၊ ဍ စသည့်ဗျည်းတို့ကိုမူ မြန်မာစာ၌ အသုံးမတွင်စေကာမူ မြန်မာစာတတ်က ပါဠိစာပေသင်အံရန် မခက်ခဲအောင် သိမ်းသွင်းထားခဲ့သည်။
ပါဠိဘာသာ၌ မရှိသည့် သဝေထိုး ရေးချရှေ့ထိုး ( ​​​​​ေ ာ ် ) သင်္ကေတ၊ အောက်မြစ် ( ့ ) သင်္ကေတ၊ အက္ခရာ (၏)၊ အက္ခရာ (၍)၊ အက္ခရာ (၌) စသည်တို့ကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဗြာဟ္မီကို မြစ်ဖျားခံသော ပျူအက္ခရာနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူ၍ ပါဠိ၊ သက္ကတတို့နှင့် နှီးနွှယ်သော်လည်း မြန်မာဟန် မြန်မာမှုဖြစ်အောင် တီထွင်ခဲ့သော မြန်မာစာ အရေးအသားသည် ပုဂံခေတ်မှစ၍ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
၁၂ ရာစုနောက်ပိုင်း အရေးအသားများ ပျူစာ ၁၂ ရာစုအစပိုင်း ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာတွင် ပျူအရေးအသား တွေ့ရပြီးနောက် ပျူအရေးအသား ထပ်မံမတွေ့ရတော့ချေ။
မွန်စာ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ မွန်ကျောက်စာများ တိမ်ကောသွားသည်။
သို့သော် မွန်စာသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်ရှင်သန်လျက်ရှိသည်။
အေဒီ ၁၅ ရာစုတွင် ဟံသာဝတီတဝိုက်၌ အလယ်ခေတ် မွန်ကျောက်စာများကို တွေ့ရပြန်သည်။
ထိုမှသည် ယနေ့တိုင် မွန်ပြည်နယ်တွင် မွန်စာ ရှင်သန်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာစာ မြန်မာစာသည် ၁၂ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ကျော်ဖြတ်၍ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာအက္ခရာနှင့် နှီးနွှယ်သော တိုင်းရင်းသားစာများ ၁၂ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာအက္ခရာနှင့် နှီးနွယ်သော တိုင်းရင်းသားဘာသာ စာအရေးအသားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းတို့မှာ ကရင်၊ ပအိုဝ်း၊ ရှမ်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ မြန်မာစာအဖွဲ့ Category:မြန်မာဘာသာစကား မြန်မာစာ သည် မွန်စာမှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ()ဆိုသည်မှာ နစ်စီရီယား မန်နင်ဂျစ်တိုင်ဒစ်စ် Neisseria meningitidis (English)ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်သောကူးစက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတိုင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကာကွယ်ဆေးအမျိုးပေါင်းများစွာရှိပြီး အေ၊ စီ၊ ဒဗလျူ ၁၃၅ နှင့် ဝိုင် စသောပိုးအမျိုးအစားများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးများသည် (၈၅-၁၀ဝ)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အနည်းဆုံး(၂)နှစ်ကြာသည်အထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးထိုးကို ကျယ်ပြန့်စွာ ထိုးပေးခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါနှင့် ပိုးမွှားများတကိုယ်လုံးတွင်ပျံ့နှံ့ကာ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း(sepsis)တို့ဖြစ်ပွားမှုများ ကျဆင်းသွားကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရေပြားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း အသင့်အတင့် သို့မဟုတ် မြင့်မားသော သို့မဟုတ် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများသောနိုင်ငံများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးပေးသင့်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိသောနိုင်ငံများတွင်တော့ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများကိုသာ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးသင့်သည်။
အာဖရိကန် ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ခါးပတ်ဒေသ(African meningitis belt)ဟုခေါ်သော အာဖရိကတိုက် ဆာဟာရတောင်ပိုင်းနိုင်ငံများတွင် ရောဂါပိုး၏ပဋိဇာတ်နှင့် သယ်ဆောင်ပေးသောပရိုတိန်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသောကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေး(conjugate vaccine)ဖြင့် အသက်(၁)နှစ်မှ (၃၀)နှစ်အတွင်း လူများအားလုံးကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးလျက်ရှိသည်။
ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ မန်နင်ဂိုကောကပ် ဘက်တီးရီးယား(၄)မျိုးလုံးကို ကာကွယ်နိုင်သည့် ကာကွယ်ဆေးကို ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များနှင့် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများအားလုံးကို ပုံမှန်ထိုးရန် အကြံပြုထားသည်။
မက္ကာမြို့သို့ ဟာ့ဂ်ျခရီးစဉ်အတွက်သွားမည့် ခရီးသည်များအားလုံးသည် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးရန် လိုအပ်သည်။
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး တချို့လူများ၌ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် နီရဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။
လူပေါင်းတစ်သန်းတွင် တစ်ယောက်ခန့်သည် ပြင်းထန်သည့် ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်တတ်သည်။
ပထမဆုံး ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၇၀) နှစ်ပိုင်းတွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။
(၂၀၁၄)ခုနှစ် လက်ကားဈေးမှာ (၃.၂၃-၁၀.၇၇)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဆေးပတ်လည်အောင်ထိုးရန် (၁၀ဝ-၂၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။
မန္တလေး ဘူတာကြီးသည် မန္တလေးမြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး ဘူတာရုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘူတာကြီးသည် အထက်မြန်မာပြည်၏ ၃,၁၂၆ မိုင် (၅,၀၃၁ ကီလိုမီတာ)ရှိသော မီရထားလမ်းကွန်ယက်၏ ရထားလမ်းဂိတ်ဝဖြစ်သည်။
အဓိက ရန်ကုန်-မန္တလေး မီရထားလမ်းသည် မန္တလေး ဘူတာကြီးတွင် ဂိတ်ဆုံးသည်။
ဘူတာကြီးသည် ပြင်ဦးလွင်၊ လာရှိုး၊ မုံရွာ၊ ပခုက္ကူ၊ ဂန့်ဂေါနှင့် မြောက်ဘက်တွင် ရွှေဘို၊ ကောလင်း၊ ကန့်ဘလူ၊ မိုးညှင်း၊ ဟိုပင်၊ မိုးကောင်းမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့များသို့ မီးရထားလမ်းခွဲများ စတင်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
မန္တလေး ဘူတာကြီးသည် ၇ ထပ်မြင့်သော အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်ကာ ဟိုတယ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။
ယခင်ဘူတာရုံဟောင်းသည် လက်ရှိဘူတာရုံ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ယခင်ဘူတာကြီး ယခင်က မန္တလေးဘူတာကြီးသည် နှစ်ထပ်အဆောက်အအုံဖြစ်၍ မြေညီထပ်တွင် ထူထဲခိုင်ခန့်သော နံရံကြီးများရှိ၍ ဆေးဝါသုတ်ထားသည်။
ပထမထပ် (အပေါ်ထပ်) ကို သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အုပ်ကြွပ်ချပ်များဖြင့် မိုးထား၏။
ကိုလိုနီခေတ်၏ အမှတ်လက္ခဏရှိ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။
၁၉၉၅ ဖော်ဖော်ဝါရီ ၁၃ တွင် ထိုအဆောက်အဦးကို ဖြိုဖျက်၍ ယခုမြင်ရသော အဆောက်အဦးသစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် နေစကြဝဠာအပြင်ဘက်ဂြိုဟ်များဖြစ်သော ပလူတိုအလွန်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိသည့် အာကာသယာဉ်များ ဖြစ်သည်။
ပိုင်အိုနီယား ပလိတ်ပြားအား ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ၁၁ တို့၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူမဲ့အာကာသယာဉ်များဖြစ်ကာ ဂြိုဟ်များလေ့လာရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။
စီမံကိန်းတွင် အရေအတွက်များပြားသော်လည်း ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် လူသိများသည်။
ယင်းယာဉ်နှစ်စင်း၌ လူသားတို့၏ ယောက်ျား မိန်းမပုံများပါသော ပလိတ်ပြားကို သယ်ဆောင်ထားသည်။
ယင်းပလိတ်ပြားအား ပြင်ပသက်ရှိဂြိုဟ်သားများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
မြန်မာစာအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာစာအဖွဲ့သည် အဘိဓာန်ကျမ်းများ၊ သဒ္ဒါကျမ်းများ အပါအဝင် မြန်မာ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်း၊ မြန်မာစကားပုံ၊ မြန်မာစာ မြန်မာစကား၊ မြန်မာ့ဆိုရိုးစကား၊ မြန်မာပင့်ရစ်ခွဲထားရကန်နှင့် မြန်မာစာ မြန်မာမှုပါဠိအဘိဓာန်သစ်စသည်တို့ကို ပြုစုထုတ်ဝေထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာစာပေ ပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန်ကော်မရှင်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာဘာသာနှင့် ပတ်သက်သော အဘိဓာန်များ၊ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်းများ၊ ကိုးကားစာအုပ်များ စသည်တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစာကော်မရှင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊၁၉၇၅ တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၁ တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန၊ နှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာနှင့်ဘာသာစကားပညာရေးဦးစီးဌာန ဟူ၍ အသီးသီး ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာစာအဖွဲ့၏အဓိကရည်မှန်းချက်များ ဝေါဟာရ ပြည့်စုံသော၊ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံအရာတွင် ထုံးစီမံမျှ ဖြစ်သော၊ အနက်အဓိပ္ပာယ် မှန်ကန်တိကျသော၊ အကိုးအထောက် ခိုင်မာစုံလင်သော၊ ခေတ်မီစနစ်ကျသော မြန်မာ အဘိဓာန်ကျမ်းမျာပြုစုခြင်း၊ မြန်မာစာအရေးအသား မှန်ကန်မှု၊ ရှင်းလင်းမှု၊ ကျစ်လျစ်မှု၊ ထိမိမှုကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်မည့် မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်းများ ပြုစုခြင်း။
မြန်မာစာပေ စာစုစာရင်းအား ပြုစုခြင်းနှင့် မြန်မာ့စာပေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် သုံးသပ်ခြင်းနှင့် အကြံပြုခြင်း၊ တိုင်းရင်းသားစာပေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။
မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှယနေ့အထိ မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များမှာ- ဦးစန်းငွေ (ဒဂုန်ဦးစန်းငွေ) (၁၉၈၃ မှ ၁၉၉၁) ဦးဆန်းထွန်း (မန်းတက္ကသိုလ်ဆန်းထွန်း)၊ လ/ထကထိက(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာဌာန၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ် (၁၉၈၃ မှ ၁၉၈၉) ဦးဘညွန့် ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ သမိုင်းဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၈၃ မှ ၁၉၉၂) ဦးလှဘေ (ဒဂုန်ဦးလှဘေ) (၁၉၈၃ မှ ၁၉ ) ဦးလှရွှေ ၊ ပါမောက္ခချုပ်(အငြိမ်းစား)၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်(၁၉၈၃ မှ ၁၉၉၃) ဦးသော်ဇင် (သော်ဇင်) (၁၉၈၃ မှ ၁၉၉၀) ဒေါ်သန်းဆွေ (မြမဉ္ဇူ)၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၈၅ မှ ၂၀၀၂) ဒေါ်အုန်းခင် ကထိက(အငြိမ်းစား)၊ အင်္ဂလိပ်စာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၈၅ မှ ယနေ့အထိ) တက္ကသိုလ်ထင်ကြီး)၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး(အငြိမ်းစား)၊ စာပေဗိမာန်(၁၉၈၅ မှ ၂၀၀၄) ဦးအောင်သော် ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(အငြိမ်းစား)၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာန(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဦးမောင်မောင်တင်(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဒေါ်ခင်စု(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဦးမြအောင်(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဒေါက်တာအုန်းခိုင်(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဦးသန်းထွတ်(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဦးချမ်းသာ(လက်ဝဲမင်းညို လက်ယာစံထား) (၁၉၈၆ မှ ၁၉၉၀) ဦးစိုးမောင် (သာဂရငစိုး) ၊ အယ်ဒီတာချုပ်၊ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ(၁၉၈၆ မှ ၁၉၉၈) ဦးထင်ဖတ် (မောင်ထင်)၊ ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန(၁၉၈၆ မှ ၂၀၀၆) ဒေါ်ရင်ရင်(စောမုံညင်း)၊ သုတေသနအရာရှိ၊ ပါတီဌာနချုပ်(၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၁) ဦးဝင်းဖေ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(အငြိမ်းစား)၊ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာန(၁၉၈၈ မှ ယနေ့အထိ) ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ သမိုင်းဌာန၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်(၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၁) ဒေါ်ခင်ခင်မ၊ အငြိမ်းစားပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁) ဒေါ်ကြန်(မကြန်)၊ အကြီးတန်းသုတေသနအရာရှိ(အငြိမ်းစား)၊ သမိုင်းဌာန(၁၉၉၁ မှ ယနေ့အထိ) ဒေါ်မြင့်သန်း၊ ကထိက(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၉၁ မှ ၂၀၁၅ အထိ) ဦးမြင့်ကြည်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန(၁၉၉၅ မှ ယနေ့အထိ) ဦးကိုလေး(ဇေယျာမောင်) အဓိပတိ၊ မန်းတက္ကသိုလ်(၁၉၉၆-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၃-ခုနှစ်ထိ) ဦးထွန်းတင့်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန(၁၉၉၆-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဦးတင်လွင်၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ အရှေ့တိုင်းပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၁၉၉၆-ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄) ဦးကျော်အောင်၊ စာတည်း(အငြိမ်းစား)၊ ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန (၁၉၉၆-ခုနှစ် မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်ထိ) ဦးမြတ်ကျော်၊ စာတည်း(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန(၁၉၉၆-ခုနှစ် မှ ၂၀၀၈-ခုနှစ်ထိ) ဦးခင်အေး၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၂၀၀၈-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဦးစံလွင်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန(၂၀၀၈-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဦးတင်ခ၊ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး(အငြိမ်းစား)၊ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်း(၂၀၁၂-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဒေါ်ခင်သိန်း၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား)အရှေ့တိုင်းပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၂၀၁၂-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဒေါ်ခင်ဆွေမြင့်၊ ပါမောက္ခ(အငြိမ်းစား) မြန်မာစာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(၂၀၁၂-ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ဦးမင်းနိုင်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး(အငြိမ်းစား)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန (၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ) ၁၉၈၁ ခုနှစ် မြန်မာစာအဖွဲ့ ဦးစီးဌာနကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေအရ လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းထားရှိသော မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များမှာ ဒေါ်အုန်းခင် ဦးဝင်းဖေ စည်သူဒေါ်ကြန် ဦးမြင့်ကြည် ဒေါက်တာစံလွင်(တောင်ခိုး)(Luzoe) ဒေါက်တာထွန်းတင့် ဒေါက်တာခင်အေး (မောင်ခင်မင်-ဓနုဖြူ) ဦးတင်ခ(တက္ကသိုလ်တင်ခ) ဒေါက်တာခင်သိန်း ဒေါက်တာခင်ဆွေမြင့် ဦးမင်းနိုင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထုတ်ဝေမှုများ မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်း နှင့် ခွဲထား မြန်မာအဘိဓာန် ခရီးဆောင်မြန်မာအဘိဓာန် မြန်မာစာ မြန်မာမှုပါဠိအဘိဓာန်သစ် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ မြတ်ဗုဒ္ဓပါဝစနအဘိဓာန် မြန်မာပင့်ရစ်ခွဲထားရကန် မြန်မာစကားနက်ရကန် ကကြီးခခွေး မတတ်သေး လူရေးညံ့တော့ပြီ သတ်ပုံမှားမှန် ခွဲတတ်ရန် မြန်မာ့ဆိုရိုးစကား မြန်မာစကားပုံ မြန်မာသဒ္ဒါ စာကိုးအဘိဓာန် (၅ - တွဲ) မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ် (၅ - တွဲ) မြန်မာစာပေအနုပညာဆိုင်ရာကိုယ်ပိုင်အမည်များ အဘိဓာန် (၃ - တွဲ) မြန်မာစာ မြန်မာစကား မြန်မာစာစကားဝိုင်း (၈ - တွဲ) မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာအဘိဓာန် ခရီးဆောင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ အဘိဓာန် မြန်မာဝေါဟာရသမိုင်း (ပုံမနှိပ်ရသေး) မြန်မာလှေစာတမ်း (ပုံမနှိပ်ရသေး) လှည်းစာတမ်း (ပုံမနှိပ်ရသေး) မြန်မာစကားပရိယာယ်ကျမ်း (၂ - တွဲ) မြန်မာအဘိဓာန်ကြီး (ပြုစုဆဲ) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု Category:မြန်မာဘာသာစကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
x187px|Luna 1 x123px|လူန ဆင်းသက်သည့်နေရာအား အနီရောင် အပိုလိုအတွက် အစိမ်း ဆေဗေယာအတွက် အဝါရောင်အဖြစ် မှတ်ထားသည်။
x123px|လူန ၃ မှရိုက်ကူးခဲ့သည့် လကမ္ဘာ၏ဟိုဘက်ခြမ်း လူန စီမံကိန်း- အပေါ်: လူန ၁ နှင့် လူန ၃ အာကာသယာဉ် အလယ်: လကမ္ဘာသို့ ဆင်းသက်သည့် တည်နေရာများ လူန (အနီ) အပိုလို (အစိမ်း) ဆေဗေယာ (အဝါ) အောက်: လူန ၃ မှ ပထမဆုံး လကမ္ဘာ၏ ဟိုဘက်ခြမ်းပုံ လူန စီမံကိန်း သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် လူမဲ့ အာကာသယာဉ်များဖြစ်သည်။
၁၉၅၉ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း မက်ရှင် ၁၅ ခု အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှာတင် မအောင်မြင်သော အာကာသယာဉ်များကိုမူ လူသိမခံလိုသောကြောင့် ကော့စမော့ဂြိုဟ်တုဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်။
Planetary Spacecraft - Moon Missions (RussianSpaceWeb.com) လူန စီမံကိန်းအတွက် ခန့်မှန်းခြေကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ ဘီလီယံရှိသည်။
နူမိုကောကယ်ကာကွယ်ဆေးများ ()သည် စထရပ်တိုကောကပ်စ် နူမိုနီရေး Streptococcus pneumoniae (English)ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးများသည် အဆုတ်ရောင်ခြင်း (pneumonia)၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း (meningitis)နှင့် ပိုးမွှားများတကိုယ်လုံးတွင်ပျံ့နှံ့ကာ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း(sepsis)တို့မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
ရောဂါပိုး၏ပဋိဇာတ်နှင့် သယ်ဆောင်ပေးသောပရိုတိန်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေး(conjugate vaccine)နှင့် ပေါ်လီစက္ကရိုက်ပဋိပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပေါ်လီစက္ကရိုက်ကာကွယ်ဆေး(polysaccharide vaccines)ဟူ၍ အမျိုးအစား (၂)မျိုးရှိသည်။
ဤကာကွယ်ဆေးများကို ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။
ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေးကို ကလေးများအတွက် ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများကိုပါ ပေးသင့်သည်။
အကြိမ်ပေါင်း(၃)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၄)ကြိမ်ထိုးပြီးပါက ပြင်းထန်သောရောဂါမဖြစ်အောင် (၇၁)မှ(၉၃)ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကာကွယ်နိုင်သည်။
ပေါ်လီစက္ကရိုက်ကာကွယ်ဆေးသည် ကျန်းမာနေသောလူကြီးများအတွက်သာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး အသက်(၂)နှစ်အောက်ကလေးများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိပါ။
ဤကာကွယ်ဆေးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်သည်။
ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေးထိုးသော ကလေးငယ်များ(၁၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ဆေးထိုးသည့်နေရာ၌ နီရဲခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်းနှင့် အိပ်ချိန်ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။
ပြင်းထန်သည့် ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုများဖြစ်လေ့မရှိပါ။
ပထမဆုံး နူမိုကောကယ်ကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၈၀)နှစ်ပိုင်းတွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။
(၂၀၁၄)ခုနှစ် ဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (၁၇)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅-၁၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။
ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်းသည် ဇေယျာသီရိမြို့နယ်၊နေပြည်တော်၊နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။
ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြည့်ရှုသူ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀"MFF announces football stadium builds, expansions" , Myanmar Times, November 29 – December 5, 2010 ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ဘောလုံးနှင့် အခြား အားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း ပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။
"Myanmar's stadiums for 27th SEA game to be completed next year", philSTAR Sports Hub, October 04, 2010 ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်းကို ဇဗ္ဗူသီရိ အားကစားကွင်းနှင့်အတူ တည်ဆောက်ခဲခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ။
မကွေး အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မကွေးမြို့၊မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် မကွေး ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ပရိသတ် ၇,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ Stadium information ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ။
မုံရွာ အားကစားကွင်း'သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့၊စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း ၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ပရိသတ် ၅,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။
ပဒုမ္မာ အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပရိသတ် ၃,၀၀၀ သာဆန့်ကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းနှင့်စာလျှင် ပို၍ သေးငယ်သော်လည်း ပိုပြီး ခေတ်မှီသော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အားကစားပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ဘောလုံးနှင့် အခြားအားကစား ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသော အားကစားကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား padonmar ပြင်ပလင့်များ Padonmar Stadium ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ။
ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး () သည် ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး(rotavirus)ကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ကလေးငယ်များတွင်ဖြစ်သော ပြင်းထန်သည့်ဝမ်းလျှောရောဂါသည် အများအားဖြင့် ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သည့်ဝမ်းလျှောရောဂါ မဖြစ်အောင် (၁၅-၃၄)ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ဖွံဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် (၃၇-၉၆)ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။