kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ချစ်သားဝက္ကလိ၊ ငါဘုရားထံသို့ အမြန်လာလော့၊ နှင်ထုတ်သည်ဟု မကြောက်ရွံ့ပါလေလင့်၊ ငါဘုရားသည် ရာဟုအမည်ရှိသော အသုရိန်နတ်က နေကို ဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ထားခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေဘိသကဲ့သို့ သင်ချစ်သားဝက္ကလိအား ကိလေသာထု ရာဟုနတ်ကြီး ဖမ်းဆီး၍ထား သောလက်မှ အလျင်ထုတ်ချောက် လွတ်မြောက်တော်မူစေအံ့''ချစ်သား ဝက္ကလိ၊ ငါဘုရားထံသို့ အမြန်လာလော့၊ သင့်အား နှင်ထုတ်ပစ်သည်ကို မကြောက်ရွံ့ပါလေလင့်၊ ငါသည် သင့်အား ရာဟု အမည်ရှိသော အသုရိန်နတ်ကြီးက လူကိုဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ထားခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေဘိသကဲ့သို့ သင်ချစ်သားဝက္ကလိကို ကိလေသာထု ရာဟုနတ်ကြီး ဖမ်းဆီး၍ထားသော လက်မှ အလျင်ထုတ်ချောက် လွတ်မြောက်တော်မူစေအံ့' ဟု ဆိုတော်မူ၏။
ထိုအခါ ဝက္ကလိထေရ်သည် လွန်စွာ နှစ်သက်ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှိရာကို ဆင်ခြင်ရာ မမြင်နိုင်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့ ကြွမြောက်ပျံတက်၍ ပထမခြေလှမ်း သည် တောင်ထိပ်၌ တည်လျက်သာလျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူ သော တရားဂါထာကို ဆင်ခြင်လျက် ကောင်းကင်ထက်၌သာလျှင် လွန်စွာပြန့်ထွက် နှစ်သက်ခြင်းပီတိကိုခွာ၍ ပဋိသမ္ဘီဒါတို့နှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးလျက်သာလျှင် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်း၍ မြတ်စွာဘုရား၏ထံတော်၌ တည်နေလေသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဝက္ကလိထေရ်အား သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပွား ရိုးရင်း နှလုံးသွင်းရှိကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် ထူးကဲသူအဖြစ် အထွတ်အထိပ် အမြတ်အရာ၌ ထားတော်မူလေသည်။
thumb|ဝက်မင်စတာ အက်ဗေး ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေး (Westminster Abbey)သည် လန်ဒန်မြို့ ဝက်စမင်စတာရပ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန် အဆောက်အအုံအနီး၌ တည်ရှိ ၍ ထင်ရှားသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက ဗင်နဒစ် ဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီးကျောင်းဖြစ်ခဲ့သည်။
ရှစ်ရာစုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘုန်းကြီးကျောင်းနေရာမှ လက်ရှိဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ အနောက်ခပ်ယွန်း ယွန်းတွင်ဖြစ်သည်။
ဝက်စမင်စတာအက်ဗေး၏ အမည်ရင်းသည် စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။
ပဉ္စမအက်ဒွပ်နှင့် အဋ္ဌမ အက်ဒွပ်ဘုရင်တို့မှတစ်ပါး ဝီလျံ - သ - ကွန်ကာရာဘုရင် လက်ထက်မှစ၍ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်အသီး အသီးတို့သည် ထိုကျောင်းတော်ကြီးတွင် ဘိသိတ်ခံခဲ့ကြသည်။
အက်ဒွပ် - သ - ကွန်ဖက်ဆား ဝတ်ကျောင်းဆောင်တွင် ဘိသိတ်ခံရာ ကုလားထိုင်ကို လည်းကောင်း၊ ထိုကုလားထိုင်အောက်၌ စကော့တလန်ပြည်မှ ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူဆောင်ခဲ့သော စကုန်းကျောက်တုန်းကိုလည်းကောင်း တွေ့နိုင် သည်။
ဝက်စမင်စတာအက်ဗေးသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့ ထိမ်းမြားလက် ထပ်ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းလည်းဖြစ်သည်။
ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့ကို ဂူသွင်း သင်္ဂြိုဟ်ရာဌာနလည်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၊ အာဇာနည် သားကောင်းများ၏ ဂူသင်္ချိုင်းများလည်း ထိုကျောင်းအတွင်း၌ရှိသည်။
ကျောင်း၏ တောင်ဘက်အဆွယ်တွင် 'ကဗျာစာဆိုထောင့်'ဟူ၍ ကဗျာစာဆို ကျော်တို့အတွက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် သီးသန့်နေရာ သတ်မှတ်ထားရှိ သည်။
ထိုနေရာတွင် ချော်စာ၊ ရှိတ်စပီးယား၊ ဗင် ဂျွန်ဆင်၊ မီလတန်၊ စပင်ဆာ၊ ဒရိုင်ဒင် စသောစာဆိုတော်တို့၏ရုပ်တုနှင့် ကမ္ပည်းစာတမ်းတို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
အခြားစာဆိုတော်နှင့် လူရည်ချွန်များဖြစ်သော ကိုးလားရစ်၊ ဗန်း၊ ဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင်၊ မကောလေး၊ ဒစ်ကင်း၊ လစ်ဗင်းစတုန်း၊ ဒါဝင်၊ နျူတန်၊ ပစ်၊ ဖောက်၊ ဂလက်စတုန်း၊ ဒစ်ဇရေလီ၏ ဟာဒီ၊ ကစ်ပလင်းတို့အတွက် ဂူများ၊ အထိမ်းအမှတ်များလည်း ကျောင်းအတွင်း၌ ရှိကြသည်။
၁ဝ၅ဝ - ၁ဝ၆၅ ခုနှစ်များအတွင်း အက်ဒွပ် သ ကွန် ဖက်ဆား ဘုရင်သည် ထိုနေရာ၌ နော်မန်ပုံစံ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ် ဆောင်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် တတိယဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၂ဝ၇-၇၂) က အရှေ့ဘက်အဆောင်ကို ဆောက်လုပ်သည်။
တစ်ဖန် ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် သတ္တမဟင်နရီဘုရင် (ခရစ် ၁၄၅၇-၁၅ဝ၉)က တတိယ ဟင်နရီဘုရင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သောအဆောင်ကို အသစ်ပြင်၍ဆောက်သည်။
ထိုကဲ့သို့ ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးကို ဘုရင်အဆက်ဆက်တို့က ပြင်ဆင် မွမ်းမံလာခဲ့ကြရာ နောက်ဆုံး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ဆာခရစ္စတိုဖာရင်းက အနောက်ဘက်ရှိ မျှော်စင်ကြီးနှစ်ခုကို ပုံစံထုတ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ထို မျှော်စင်ကြီးများသည် ၁၇၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးလေသည်။
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် ဂေါ့သ ဗိသုကာပုံစံလက်ရာ ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်သာမက ပြော့ကြောင်းထိုးတိုင်များ၊ ခုံးချွန်များ၊ အရောင်ခြယ် ပြတင်းမှန်များဖြင့် ခမ်းနားတင့်တယ်လှပေသည်။
အဆောက် အအုံအလျား ပေ ၅၃ဝ ရှိ၍ မျှော်စင်အမြင့်မှာ၂၂၅ ပေဖြစ်သည်။
ဘုရားဝတ်ပြုရာ အဆောင်ပေါင်း ၁၁ ခုရှိသည်။
အဝင်ဝလက်ယာဘက်တွင် ဂျရူးဆလမ်းခန်းမဆောင်တည်ရှိသည်။
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေး၏ အလယ်ခန်းမတွင် ပထမကမ္ဘာ စစ်အတွင်းက ကျဆုံးခဲ့သော အညတြစစ်သည်တော်များ၏ ဂူသင်္ချိုင်းရှိ သည်။
သတ္တမ ဟင်နရီ ဝတ်ကျောင်းဆောင်၌လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဗြိတိန်လေကြောင်းတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သော လေသူရဲတို့ အတွက် အထိမ်းအမှတ် ပြတင်းပေါက် တပ်ဆင်ထားသည်။
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမန်လေတပ်က ဗုံးကြဲသဖြင့် အတော်အတန် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ဝက်စမင်စတာ အက်ဗေးကို မည်သည့်ဂိုဏ်းအုပ်၊ ဂိုဏ်းချုပ်လက် အောက်၌မျှ မထားဘဲ ဘုရင်ကခန့်အပ်သော ဘုန်းတော်ကြီးက စီမံအုပ်ချုပ် ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလီကန် ဘုရားကျောင်းများ။
ဝက်စလီ, ဂျွန်(ခရစ် ၁၇ဝ၃-၁၇၉၁) ဂျွန် ဝက်စလီ (John Wesley) သည် မက်သဒစ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၈ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ အင်္ဂလန်သာသနာဂိုဏ်း သင်းထောက်ဆရာ ဂျွန်ဝက်စလီနှင့် သူ၏ညီ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ချားဝက်စလီတို့ ခေါင်းဆောင်သော လူငယ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့ဝင်တို့သည် ဘုရားဝတ်ပြု ကိုးကွယ်မှု၌လည်းကောင်း၊ အနေအထိုင်၌လည်းကောင်း အလွန်စည်းကမ်းစနစ်ကြီးကြသည်။
အခြားကျောင်းသူ ကျောင်းသားတို့က ထိုအဖွဲ့ကို ဟိုးလီးကလပ် ဟုလည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင်များကို မက်သဒစ် ဟုလည်းကောင်း သရော်သည့်အနေဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် မက်သဒစ်ခရစ်ယန်ဂိုဏ်းဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာလေသည်။
ဂျွန် ဝက်စလီသည် ၁၇ဝ၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လင်ကွန်းရှိုင်းယာနယ်၊ အက်ပဝပ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။
ဖခင် ဆယ်မျူယယ် ဝက်စလီသည် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်၍ ဂျွန်သည် သားသမီး ၁၉ ယောက် အနက် ၁၅ ယောက်မြောက်သားဖြစ်သည်။
၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဖခင်၏ သင်းထောက်ဆရာအဖြစ် သာသနာဝန်ထမ်းအလုပ်၌ ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်သည်။
၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်နှင့်ချား ဝက်စလီ ညီနောင်နှစ်ဦးတို့သည် သာသနာပြုရန် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
ဂျွန်သည် သင်္ဘောပေါ်တွင် မိုရားဗီးယားပြည်က ခရစ်ယာန်ခရီးသည်တို့၏ တည်ကြည်သော ယုံကြည်မှုကို အားကျမိခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ သာသနာပြု ခြင်းသည် မအောင်မြင်လှသောကြောင့် ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီးလျှင် မိုရာဗီးယားအမျိုးသားတို့၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုကို လေ့လာသည်။
ထို့နောက် ၁၇၃၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့ညဉ့်တွင် မိုရားဗီးယား အမျိုးသားတို့၏ အစည်းအဝေးတစ်ခုသို့ တက်ရောက်နေစဉ် မိမိ၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုအသစ်ကို ဟောပြောရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဂျွန်ဝက်စလီသည် မိမိ၏ ယုံကြည်ချက်ကို လှည့်လည်ဟော ပြောခဲ့လေသည်။
အင်္ဂလန် သာသနာဂိုဏ်းက ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ဂျွန် ဝက်စလီ၏ အယူအဆကို လက်မခံနိုင်ကြသဖြင့် မိမိတို့နှင့်ဆိုင်ရာ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ၌ တရားဟောပြောခွင့် မပြုချေ။
ထို့ကြောင့် ဝက်စလီသည် လဟာပြင်ဟောပြောပွဲများကို စီစဉ်၍ လူထုအား ဟောပြောရသည်။
တစ်နှစ် အတွင်း မိုင်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့်မျှ ခရီးပေါက်အောင် လှည့်လည်၍ တရားဟောသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ မြင်းစီးသွားလာလေ့ ရှိသည်။
ဝက်စလီ၏ဝါဒကို နှစ်သက်လက်ခံသူတို့သည်လည်း အတိုက်အခံ ပြုခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း အကြားမှာပင် တိုးပွားများပြားလာသည်။
ထိုအခါ နောက်လိုက်များပါဝင်သော အဖွဲ့အစည်းတို့ကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းပေးသည်။
အယူဝါဒနှင့်ဆိုင်သော စာရွက်စာတမ်း မြောက်မြားစွာကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဂျွန် ဝက်စလီသည် အင်္ဂလန် သာသနာ ဂိုဏ်းမှခွဲထွက်၍ သာသနာဂိုဏ်းသစ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ရန် မရည်ရွယ်ခဲ့ချေ။
ထိုကြောင့် သူကွယ်လွန်ပြီးနောက်မှသာ မက်သဒစ် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း ဟူ၍ သီးခြားတည်ထောင်ကြသည်။
မက်သဒစ် ခရစ်ယာန်သာသနာသည် အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့တွင် အခြေကျပြီးလျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိသည်။
ဂျွန်ဝက်စလီသည် ၁၇၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ချားဝက်စလီ (ခရစ် ၁၇ဝ၇-၁၇၈၈) သည် အစ်ကို ဂျွန်ဝက်စလီ နှင့်အတူ မက်သဒစ်ခရစ်ယာန်သာသနာလုပ်ငန်း၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ် သည်။
ဓမ္မသီချင်းပေါင်း ၆,ဝဝဝကျော်မျှ ရေးစပ်ခဲ့သူအဖြစ်ဖြင့် ပို၍ ထင်ရှားသည်။
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို ယခုတိုင် မသိကြသေးချေ။
သို့သော် ဆရာဝန်များသည် ထိုရောဂါဖြစ်နေသူ၏ ဦးနှောက်မှ ဖြစ်ပေါ်စေသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို ဦးနှောက်၏ လျှပ်စစ်လှိုင်းမှတ်သည့် ကိရိယာတွင် တွေ့မြင်နိုင်ကြလေသည်။
ထိုရောဂါအတွက် ထိုကိရိယာကို သီးခြားတီထွင်ထားခြင်းဖြစ်ရာ ရောဂါကျရောက်နေစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များ ထူးခြားစွာပြောင်းလာ သည်ကိုတွေ့ရသည်။
မေ့သွားပြီးလျှင် လဲကျသွားနိုင်လေသည်။
သူ၏ ကြွက်သားများသည် လှုပ်ရှားလာပြီးလျှင် တက်တက်လေသည်။
ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် နှစ်မိနစ်မှ ငါးမိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီးနောက် တွေဝေနေတတ်သည်။
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါသည် မပြင်းထန်လျှင် သတိလစ်သည့်အချိန်သည် အလွန်တိုတောင်းလေသည်။
သို့မဟုတ်လျှင် ထူးခြားသည့်ခံစားချက်များ ရှိတတ်သည်။
သို့မဟုတ်လျှင်လည်း စိတ်အနှောင့်အရှက်များ ရှိတတ်သည်။
ထိုအခြေအနေမျိုးသည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
အထက်တွင်ဖော်ပြပါ အခြေအနေနှစ်မျိုးမဖြစ်ဘဲ ထူးခြားသည့် အခြေအနေ တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်တတ်သေးသည်။
ထိုတတိယအမျိုးအစား အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သောအခါတွင် ဝေဒနာရှင်သည် သာမန်အခါကဲ့သို့ လုပ် ရိုးလုပ်စဉ်အတိုင်း လုပ်၍နေလေသည်။
သို့သော် ထိုဝေဒနာရှင်သည် သူပြုလုပ်နေသည်ကို သူသိလေ့မရှိချေ။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်သည် အထက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေ သုံးမျိုးအနက် တစ်မျိုးမက ဖြစ်ပေါ်တက် လေသည်။
ဦးနှောက်၏ အရေးကြီးသောအမှု ဆောင်ရွက်ချက်မှာ သွေးအတွင်းမှရရှိသော သကြားနှင့် အောက်ဆီဂျင်စွမ်းအင်ကို နာဗ်ကြောစွမ်း အင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရန်ဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်နာဗ်ကြော စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရာ၌ အချိန်နှင့် စွမ်းအင်ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် နေရာကို မကန့်သတ်နိုင်၊ မအုပ်ထိန်းနိုင်လျှင် ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာလေတော့သည်။
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာပြီးနောက် အချိန်အတော်ကြာ တွေဝေ၍နေခြင်းသည် ဦးနှောက်မှစွမ်းအင်ကို မရနိုင်တော့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ဝေဒနာရှင်၏ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး၌ အနှောင့်အရှက်မဖြစ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခုတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သေးသည်။
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်၏ ခြေတစ်ဖက် တည်းသာ ဆတ်တောက်ဆတ်တောက် ဖြစ်သွားတတ်စေသည်။
ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဦးနှောက်တွင် ခြေထောက်နှင့်သက်ဆိုင်သော အစိတ်အပိုင်း၌သာ အနှောင့်အရှက်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါဖြစ်လာစဉ် လူနာအား သူ့ကိုယ်သူ ထိခိုက်အောင် မပြုလုပ်နိုင်စေရန် ပြုပြင်ထားသင့်သည်။
ဝေဒနာရှင်အား ထွေးထွေးနွေးနွေး ထားပေးသင့်ပြီးလျှင် လည်ပင်းဘက်ရှိ အဝတ်များကို ချောင်ချောင်ထားပေး သင့်သည်။
ပါးစပ်အတွင်း အပေါ်နှင့် အောက်သွားများအကြား၌လည်း အဝတ်ကိုလိမ်၍ ခံထားပေးသင့်သည်။
သို့မှသာရောဂါ အတက်တွင် လျှာကို ကိုက်ဖြတ်မိခြင်းဘေးမှ လွတ်ကင်းနိုင်ပေမည်။
ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ဘေးမဖြစ်စေနိုင်သည့် လုပ်ငန်းကိုသာ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရှိသူအား လုပ်စေသင့်သည်။
ဝေဒနာရှင်အား စိတ်အနှောင့်အရှက်မဖြစ်စေဘဲ အေးဆေးစွာနေစေသင့်သည်။
ထို့ပြင် အရက် သေစာများကိုလည်း ရှောင်ရှားစေသင့်ပေသည်။
ကလေးတိုင်းလိုလိုတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော ရောဂါ တစ်မျိုးမှာ ဝက်သက်ရောဂါ (measles) ဖြစ်သည်။
ထိုဝက်သက်ရို အာရပ်လူမျိုး ဆေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရေးဇီးက ကိုးရာစုနှစ်အတွင်းက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခဲ့သော်လည်း သီးခြားရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်းကိုမူ မပြောနိုင်ခဲ့ချေ။
၁၇-ရာစုနှစ်အတွင်းတွင်မှ တောမတ်ဆစ်ဒင်နမ်က ထိုရောဂါကို လေ့လာပြီးလျှင် သီးခြားရောဂါဖြစ်ကြောင်းပြောဆိုနိုင်ခဲ့လေသည်။
ဝက်သက်၏ ရောဂါပျိုးရက်မှာ ခုနစ်ရက်မှ ၁၈ ရက်အထိ ကြာတတ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် ၁၄ ရက်သာကြာလေ့ရှိသည်။
ထိုသို့ ရောဂါပျိုးနေစဉ်တွင် မကူးစက်သေးချေ။
ဝက်သက်ဖြစ်နေချိန်တွင် ကျောင်းများကို ရက်အတော်ကြာသည့်တိုင်အောင်ပင် ဖွင့်ထားနိုင်လေသည်။
ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို ချောင်းဆိုရာနှင့်ချေရာတွင် ပါလာလေ့ရှိသော တံတွေးစက်၊ နှာရည်စက်ကလေးများက ဖြစ်စေသည်။
ဝက်သတ်ပေါက်သူတို့၏ ပထမ လက္ခဏာမှာ အအေးမိခြင်းနှင့် ဆင်တူပြီးလျှင် ခေါင်းကိုက်တတ်သည်။
မျက်ရည်နှင့် နှာရည်များလည်း ယို တတ်သည်။
ညနေပိုင်းတွင် ကိုယ်ပူလာပြီးလျှင် လွန်စွာပန်းတတ်သည်။
ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် မျက်စိနီခြင်းများရှိတတ်သည်။
အန်လည်းအန်တတ်သည်။
ထိုသို့ ဖြစ်ပြီးလျှင် များသောအားဖြင့် စတုတ္ထနေ့တွင် မျက်နှာ၌ အဖုများထွက်လာပြီးနောက် ထိုအဖုများသည် လည်ပင်း၊ ရင်ပတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်၏အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားတတ်သည်။
ပထမတွင် နဖူးနှင့်နား၏ နောက်ဘက်များတွင် အနီစက်ကလေးများဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ထိုအနီစက်ကလေးများသည် မကြာမီအတွင်း၌ အကွက်များ ဖြစ်လာပြီးလျှင် တစ်ကိုယ်လုံး လိုလိုသို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။
များသောအားဖြင့် အဖုများ မထွက်မီတွင် ပါး၏ အတွင်းပိုင်းများ၌ ကျိချွဲ‌မြှေးများပေါ်တွင် ကော့ပလစ် အစက်အစက်များပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။
ကော့ပလစ်အစက်များဆိုသည်မှာ ကော့ပလစ်ဆိုသူက စတင်၍တွေ့ရှိခဲ့သော အစက်များဖြစ်၏။
သုံးလေးရက် ကြာသောအခါတွင် အဖုများပျောက်စပြုလာပြီးလျှင် အရေပြားများကွာလေတော့သည်။
ထိုအချိန်၌ ဝက်သက်အပေါက်ခံရသူသည် နာလှန်ထနှေးလျှင် အခြားရောဂါများ ဝင်လာတတ်လေသည်။
ဝက်သက်၌ အဖုများသည် အကွက်လိုက်ပေးတတ်ပြီးလျှင် တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ညီညီညာညာထွက်ပေါ်လေ့မရှိချေ။
အနီရောင်မှာလည်း ရင့်သည်။
ပြင်းထန်သည့် ဝက်သက်တွင် အစက်များသည် ညိုမည်းနေ၏။
မျောက်များတွင် ဝက်သက်ပေါက်နေသူ၏ သွေး၊ ချောင်းဆိုးရာတွင်ပါလာသော တံတွေးစက်များ၊ သို့မဟုတ် နှာရည်စက်များကို ထိုးသွင်းပေးလိုက်သောအခါ ဝက်သက်ဖုများ ထွက်ပေါ်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ထိုကြောင့် ဝက်သက်ပေါက်နေသူ၏ သွေး၊ ချောင်းဆိုးရာတွင် ပါလာသော တံတွေးစက်များ၊ သို့မဟုတ် နှာရည်စက်များတွင် အလွန်သေးငယ်သည့် ဗိုင်းရပ်ခေါ် ရောဂါပိုးများပါလာသည်မှာ ထင်ရှားသည်။
ရောဂါကိုလည်း ထိုရောဂါပိုးများက ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာထင်ရှားသည်။
ဝက်သက်သည် ကလေးများ၌ ပေါက်လေ့ရှိသော်လည်း အသက်မည်မျှကြီး၍ မည်သည့်လူမျိုးတွင်မဆို ယောက်ျား၊ မိန်းမ မရွေးပေါက်နိုင်လေသည်။
ဝက်သက်သည် တောမြို့များမှာထက် မြို့ကြီးများတွင် ပို၍ပေါက်လေသည်။
မြို့ကြီးများရှိ ကလေးများသည် ဝက်သက်အပေါက် မြန်ကြသော်လည်း တစ်ခါဝက်သက်ပေါက်ဖူးပြီးက ထိုသူသည် နောင်တွင်ထပ်၍ ပေါက်လေ့မရှိ တော့ချေ။
ဝက်သက်ကြောင့် ငါးနှစ်အောက်ကလေးများ အသေများသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း ထိုသို့သေကြေရသည်မှာ ဝက်သက်ပေါက်ပြီးစတွင် အခြား ရောဂါများ ဝင်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ဝက်သက်ပေါက်သူများသည် များသောအားဖြင့် ထိုရောဂါမှ နာလှန်ထလာကြသူသာများလေသည်။
သို့သော် ဝေဒနာရှင်များကို အထူးဂရုပြု ကြရလေသည်။
ထိုသို့ဂရုပြုကြရခြင်းမှာ အခြားရောဂါများ ဝင်လာတတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဝက်သက်ပေါက်၍သေကြရသူများအနက် တစ်ရာလျှင် ကိုးဆယ်မျှလောက်သည် အဆုတ်ရောင်နာဝင်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြင်းထန်သည့်ဝက်သက်သည် လူကိုသေစေနိုင်သော်လည်းကံအားလျော်စွာ ထိုရောဂါမျိုးအဖြစ်နည်း ပါးသည်။
ဝက်သက်ဖြစ်မည့်အချိန်တွင် ထိုရောဂါမှ နာလန်ထလာသူ၏ သွေးကြည်ရည်(သွေးငန်ရည်)ကိုသာ ထိုးသွင်းပေးနိုင်လျှင် ဝက်သက်ရောဂါ ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်လေသည်။
အကယ်၍ ဖြစ်လျှင်လည်း သက်သာ စွာဖြစ်တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် ထိုနည်းသည် လေးနှစ်ကျော်ကလေးများအဖို့ အထူးကောင်းမွန်လေသည်။
ခံနိုင်ရည်မရှိသူများသည် ဝက်သက်ကပ်ဆိုက်လာလျှင် ပြင်းထန်စွာခံရတတ်သည်။
အချို့သောမိဘများသည် မိမိတို့၏ကလေးများကို ကလေးအရွယ်တွင် ဝက်သက်ပေါက်က သက်သာလိမ့်မည်ဟုယူဆကြကာ တမင်သက် သက်ဖြစ်စေ၊ အမှတ်မဲ့ဖြစ်စေ မိမိတို့၏ကလေးကို ဝက်သက်ကူးစေလေ့ရှိကြ သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် လွန်စွာမှားယွင်းလေသည်။
အမှန်မှာ ဆယ်နှစ်အရွယ်အထိ ဝက်သက်မပေါက်ဘူးသေးသောကလေးသည် ထို ရောဂါဖြစ်ခြင်းမှ လုံးဝကင်းဝေးနိုင်ပေသည်။
အကယ်၍ ဝက်သက်ပေါက်လျှင်လည်း သက်သက်သာသာနှင့် ပြီးသွားလေ့ရှိသည်။
ဝက်သက်ဖြစ်လာသည့် ကလေးကို သီးခြားထားပေးရလေသည်။
တတ်ကျွမ်းသည့် ဆေးဆရာတစ်ဦးဦးဖြင့်လည်း ကုသပေးရလေသည်။
ကျန်းမာသည့်ကလေးများကို ဝက်သက်ပေါက်နေသော ကလေး၏အနီးသို့ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မလာစေရချေ။
ဝက်အူအမျိုးစုံကို အမေရိကန်မတ်စေ့နှင့် ယှဉ်ပြထားသည်။
ဝက်အူကို သစ်သားတွင်စွဲအောင်ပြုလုပ်လိုသောအခါ လက်ယာ ရစ်လှည့်ပေးရသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုဝက်အူကိုဖြုတ်လိုသောအခါ လက်ဝဲ ရစ်လှည့်ပေးရသည်ကိုလည်းကောင်း လူတိုင်းပင်သိကြသည်။
ထို့အတူ လွန် ပူကို သစ်သားတွင်လှည့်ပေးသောအခါ လွန်ပူအသွားသည် သစ်သားထဲ သို့ထိုးစိုက် ဝင်သွားပြီးလျှင် လွန်ကိုဆွဲယူသွားလေသည်။
မူလီကို မူလီ ခေါင်းတွင်လှည့်သွင်းပေးရာ၌ အခြေခံသဘောမှာ ဝက်အူနှင့် လွန်ပူတွင် ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။
မော်တော်ကားသမားများသည် ဘီးကိုလဲရန် မော်တော် ကားကို ဂျက်ဝက်အူဖြင့်မပေးသည်ကို မြင်ဖူးကြပေလိမ့်မည်။
ဂျက်ဝက်အူမှာ စင်စစ်အားဖြင့် ဝက်အူရစ်ဖော်ထားသောဝင်ရိုးပင်ဖြစ်သည်။
မော်တော်ကား သမားသည် ဂျက်ခေါင်းတွင် သံတန်းကိုထည့်၍လှည့်ပေးသောအခါ ဝက်အူ သည်လည်သွားလေသည်။
ဂျက်အိမ်အတွင်းဘက်တွင် ဝက်အူလှည့်အသွားကို ဖော်ပေးထားသဖြင့် ထိုသို့လှည့်ပေးသောအခါ ဝင်ရိုးသည် အထက်သို့တက် လာခြင်းဖြစ်သည်။
ဝက်အူသည် အမှန်အားဖြင့် ခရုပတ်ပုံရှိသော သပ် တစ်မျိုးဖြစ် သည်။
ဤအချက်ကို သွပ်ရိုက်သံတွင် ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။
သွပ် ရိုက်သံသည် ဝက်အူအကြမ်းစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုသံကို ရိုက်လိုက်သော အခါ ဝက်အူသည်လည်၍ ဝင်သွားလေသည်။
သာမန်ဝက်အူရစ်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အလွန်စိပ်သည်။
ထို့ကြောင့် ထိုဝက်အူမျိုးကို သစ်သားတွင် စွဲစေလိုသောအခါ ဝက်အူလှည့်ဖြင့်လှည့်ပေးရသည်။
သတ္တုများတွင် အသုံး ပြုသည့် ဝက်အူများ၏ ဝက်အူရစ်သည် သာ၍ပင်စိပ်သေးသည်။
သို့သော် သစ်သားတွင် စွဲစေသောဝက်အူများကဲ့ သို့ အဖျားမရှူးချေ။
အချို့သတ္တုများမှလွဲ၍ သတ္တုအမြောက်အမြားတွင် ဝက် အူစွဲလို သောနေရာ၌ အပေါက်ဖောက်ပေးကြရသည်။
ထိုသို့ ဖောက်ပေးရာတွင် ဝက် အူ၏ အချင်းထက် အနည်းငယ်သေးသောအပေါက်ကို ပထမဖောက်ပေး သည်။
ထို့နောက် ဝက်အူရစ်အကြောင်းဖော်ထားသော 'တက်'ခေါ် သံမဏိ ချောင်းကိုလှည့်၍ထိုးသွင်းပေးသည်။
ထိုသံမဏိချောင်းသည် အနည်းငယ် အဖျား ရှူးလျက်ရှိသည်။
သတ္တုထဲသို့ ထိုးဝင်သွားပြီးလျှင် ဝက်အူနှင့် သင့် တော်သော ဝက်အူရစ်ကို ဖော်ပေးလေသည်။
ဝက်အူတွင် ဝက်အူရစ်ကြားဆိုသည်မှာ ဝက်အူရစ် နှစ်ရစ်အကြား ရှိ အကွာအဝေးကိုခေါ်သည်။
မက္ကင်းနစ်ပညာတွင် အချင်းလေးပိုင်းသုံးပိုင်း လက်မရှိသော ဝက်အူတစ်မျိုးကို အသုံးများရာ ထိုမူလီတွင် တစ်လက်မ လျှင် ဝက်အူရစ်ပေါင်း ဆယ်ရစ်ရှိသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ဝက်အူ ၏ ဝက်အူရစ်ကြားသည် တစ်လက်မ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံဖြစ်သည်။
အကယ်၍ မူလီတွင် မူလီခေါင်း(ဇာဝီ)ကိုတပ်ပြီးလျှင် မူလီခေါင်းကို အသေထားကာ မူလီကိုလှည့်ပေးလျှင် မူလီသည် တစ်ပတ်လည်သွားတိုင်း တစ်လက်မ၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံ ရွေ့လိမ့်မည်။
အကယ်၍ မူလီကို ရှေ့နောက်မရွှေ့နိုင်အောင် ပြုလုပ်ထား၍ မူလီကိုလှည့်ပေးလျှင် မူလီခေါင်းသည် ရှေ့သို့ဖြစ်စေ၊ နောက် သို့ဖြစ်စေ ရွေ့လိမ့်မည်။
ဤအစီအစဉ်မျိုးကို ကင်မရာ(ဓာတ်ပုံရိုက်ကိရိယာ) တွင် ပုံချိန်ရန်အသုံးပြုကြသည်။
ဝက်အူတစ်ခုတွင် တစ်လက်မ၌ ဝက်အူရစ်ပေါင်း ငါးရစ်ရှိလျှင် ထိုဝက်အူ၏အနက်သည် တစ်လက်မ၏ ငါးပုံတစ်ပုံဖြစ်သည်။
ဝက်အူအဖို့ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ဝက်အူရစ်များပေါ်တွင် ဝန်ချိန်ကိုတင်ပြီးလျှင် အား အနည်းငယ်မျှ စိုက်ထုတ်ပေးရုံဖြင့် ထိုဝန်ချိန်ကို ဝက်အူရစ်များပေါ်တွင် တက်လာစေရန်ဖြစ်သည်။
ဝက်အူ၏ အကျိုးကျေးဇူးမှာ အားအနည်းငယ် စိုက်ထုတ်ပေးရုံမျှဖြင့် စိုက်ထုတ်လိုက်ရသော အားနှင့်စာက အလွန်များပြား သော ဝန်ချိန်ကို အပေါ်သို့မပေးနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အားမှာ ဝက်အူ သို့မ ဟုတ် မူလီခေါင်းကို လည်စေသည့်မောင်းတံတွင် စိုက်ထုတ်ပေးရသော အလေးချိန်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့မောင်းတံကို လည်စေသောအခါတွင် ဝက်အူ၏ ပတ်လည်၌ စက်ဝိုင်းပုံရွေ့လျားသွားစေသည်။
ထိုစက်ဝိုင်းပုံ၏ အကွာ အဝေးကို အဝန်းဟုခေါ်သည်။
မောင်းတံကပြုလုပ်ပေးသော အလုပ်အားလုံး သည် မောင်းတံတွင် စိုက်ထုတ်ပေးရသော အားနှင့် မောင်းတံလည်သော စက်ဝိုင်း၏အဝန်းကို မြေ|ာက်ရကိန်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းဆိုသော် W = F x 2 ဖြစ်သည်။
ဤမူသေကိန်းတွင် W မှာ အလုပ်ဖြစ်၍ F မှာ စိုက်ထုတ်ပေးရသောအားဖြစ်သည်။
၂ မှာ စက်ဝိုင်းအဝန်းဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အားဤရွေ့ဤမျှ စိုက်ထုတ်ပေးလိုက်က မည်မျှ လေးသောဝန်ချိန်ကို မပေးနိုင်လိမ့်မည်နည်းဆိုသည့် သိလိုချက်မျိုးရှိတတ် သည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် စိုက်ထုတ်လိုက်ရသည့်အားကို မောင်းတံက ဖြစ် ပေါ်စေသော စက်ဝိုင်း၏ အဝန်းနှင့်မြေ|ာက်ရကိန်းကို ဝက်အူ၏အနက်ဖြင့် စားပေးရလေသည်။
တစ်နည်းဆိုလျှင် L = F x 2 ဖြစ်သည်။
ဤမူသေ ကိန်းတွင် L မှာ ဝန်ချိန်ဖြစ်၍ F မှာ စိုက်ထုတ်ပေးရသောအားဖြစ်သည်။
၂ မှာ အဝန်းဖြစ်၍ P မှာ ဝက်အူ၏ အနက်ဖြစ်သည်။
ဝက်အူကို သစ်သားများတွင်ဖြစ်စေ၊ မူလီထိပ်တွင်ဖြစ်စေ အများ အပြားအသုံးပြုကြ၏။
ပြုတ်တူကြီးများတွင်လည်း ဝက်အူကိုပင် အသုံးပြုကြ လေသည်။
အဆောက်အအုံများကို မလိုသောအခါတွင် ဂျက်ဝက်အူကို အသုံးပြု၍ မိုက္ကရိုမီတာခေါ် အဏုတိုင်းများတွင်လည်း ဝက်အူကိုပင် အသုံး ပြုကြလေသည်။
ထိုမိုက္ကရိုမီတာများဖြင့် အသေးစိတ်အကွာအဝေးများကို တိုင်းတာလေ့ရှိကြသဖြင့် ယင်းတို့ရှိ ဝက်အူရစ်များသည်လည်း လွန်စွာစိပ် ကြလေသည်။
သင်္ဘောရှိ ပန်ကာခေါ် ငမန်းတောင်သည် အမှန်အားဖြင့် ဝက်အူ ရစ်ပါရှိသော ဝင်ရိုးဖြစ်သည်။
ဝင်ရိုးကို အင်ဂျင်စက်တစ်ခုခုဖြင့်ဆက်ပေး၍ လည်စေသောအခါ ဝက်အူရစ်သည် ရေတွင် စိုက်ဝင်သွားပြီးလျှင် ရေကို နောက်သို့ တွန်းကန်ပစ်လိုက်လေသည်။
ထိုသို့ တွန်းကန်ပစ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ် လာသည့် နောက်ပြန်ကန်အားသည် သင်္ဘောကို ရှေ့သို့ခုတ်မောင်းသွားစေ သည်။
၁၇၉၄ ခုနှစ်ကပင် ဝီလျံလစ်တဲလတန်ဆိုသူက ငမန်းတောင်ပုံစံ တစ်ခုကို မူပိုင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့၍ စက်ရစ်လုံး၊ ကြိုး၊ စက်သီး စသည့်များဖြင့် လူအားကို အသုံးပြုပြီးလျှင် သင်္ဘောကို ခုတ်မောင်းရန်ကြံဆခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆာဖရန် စစ်ပက်တစ်စမစ် (၁၈၃၆ ခုနှစ်)နှင့် ဆွီဒင် ပြည်ဖွား ကက်ပတိန် အီရစ်ဆန် (၁၈၃၆ ခုနှစ်)တို့သည် ကိုယ်တွေ့လုပ် ငန်းများတွင် အသုံးဝင်သော ငမန်းတောင်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော သင်္ဘောတစ်စင်း ပေါ် ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
ဝက်အူကို ပထမဆုံးတီထွင်၍ ရေတင်ရာတွင် အသုံး ပြုခဲ့သည့် ဂရိဒဿနိကဗေဒနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် အားခီးမီးဒီးကို အစွဲပြုပြီး လျှင် ထိုသင်္ဘောကို အားခီးမီးဒီးဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။
ထိုသင်္ဘောကို ကောင်းမွန်စွာ ခုတ်မောင်း၍ရကြောင်း သိရသော အခါ ရေတပ်မှ တပင်တိုင်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
အစ ပထမတွင် ထိုသင်္ဘော၏အမည်မှာ အားဒင့်ဖြစ်သည်။
ထိုသင်္ဘောကို ရှည် လျားအောင်ပြုပြင်၍ ငမန်းတောင်တပ်ပေးပြီးလျှင် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ ရက်တလာ အမည်ဖြင့် ရေသို့ချပေးခဲ့လေသည်။
သို့သော် ရေတပ်တွင် ပထမဆုံးငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းခဲ့သည့် မီးသင်္ဘောမှာ ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ ဒွါ့ဖ အမည် ရှိသည့် သင်္ဘောဖြစ်လေသည်။
ပထမဆုံး အီရစ်ဆန် ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းခဲ့သည့်လှေ မှာ လီဗာပူးအရပ်ရှိ အမေရိကန်သံအမတ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားသော ဖရန်းစစ်ဗီးအော့ဒင်ခေါ် အလျား ၄၅ ပေ ရှည်သောလှေဖြစ်သည်။
ဤလှေ ကို အစမ်းခုတ်မောင်းသည်ကို ဗြိတိသျှရေတပ်မှ တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
သို့ သော် နောက်စမ်းသပ်မှုများကို အမေရိကန်များကသာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် အီရစ်ဆန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက် ရှိသွားသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အီရစ်ဆန် ငမန်း တောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသည့်လှေများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
၁၈၄၂ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်စစ်သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဤငမန်းတောင်မျိုးတပ်ဆင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်ကြာသောအခါမှသာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် အီရစ်ဆန်ငမန်းတောင်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော အိပ်ချ၊ အင်မ၊ အက်စ၊ အမ်ဖီ ယန်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
လေယာဉ်ပျံတွင်ပန်ကာသည် ဝက်အူရစ်နောက်၌ရှိသော လေကို နောက်သို့တွန်းလိုက်၍ လေယာဉ်ပျံကို ရှေ့သို့ခုတ်မောင်းသွားစေသည်။
ဤ သို့ အတွန်းခံရသည့် လေထုသည် ဘူးဆို့ဖွင့်သော ဝက်အူရစ်ကဲ့သို့ လည် ပြီးလျှင်လေယာဉ်ပျံ၏ ကိုယ်ထည်ကို ဖြတ်ကျော်သွားသည်။
ပန်ကာ၏ တွန်းအားနှင့်တကွ လေယာဉ်ပျံ၏အလေးကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာ့ ဆွဲအားသည် လေယာဉ်ပျံကို လေထဲသို့ တက်ရောက်စေပြီးလျှင် ပျံသန်းသွား စေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဝက်အူများ။
အကွေ့အကောက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် လူတို့အား မျက်စိလည်စေနိုင်သော အဆောက်အဦမျိုးကို ဝင်္ကပါဟုခေါ်သည်။
ကောက်ကွေ့သော တောင်ဟုအနက်ထင်သည့် ပါဠိစကား ဝင်္ကပဗ္ဗတမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်ဟန်တူသည်။
ဝေဿန္တရာမင်းသည် ဆင်ဖြူတော်ကို လှူပြီးနောက် ပြည်သူတို့မကြည်ဖြူသည့်အတွက် တိုင်းပြည်မှ ထွက်တော်မူကာ ဝင်္ကပါတောင်ရှိ ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။
မြောင်းကြား၊ ချောက်ကြား ကမ်းပါးတောင်ယံသို့ ကွေ့လည်၍သွားရသော ယင်းဝင်္ကပါ တောင်ကို အစွဲပြု၍ ဝင်္ကပါ မျိုးကို ဆောက်လုပ်ခေါ်တွင်ကြသည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။
ဝင်္ကပါ ကိုလွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော် ခရစ်တော်မပေါ်မီ အနှစ် ၂၃ဝဝ ခန့်ကပင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၌စတင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဤအလေ့အထသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်မှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိ လာသည်ဟုယူဆကြသည်။
အချို့ကမူ ကရိကျွန်း နောဆတ်အနီး တောင် စောင်းတွင် တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဝင်္ကပါ က အဦးကျ၍ ကရိဝင်္ကပါ ကို အီ ဂျစ်တို့အတုခိုး၍ ဆောက်သည်ဟုဆိုကြသည်။
သမိုင်းပုံပြင်များအရ ကရိကျွန်းဘုရင်ကြီး မီနိုအတွက် ဒီးဒလပ် ဆိုသူက ဝင်္ကပါ တစ်ခုကိုဆောက်လုပ်ပေးကြောင်းတွေ့ရသည်။
မီနိုဘုရင်သည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော မီနိုတော ခေါ် သတ္တဝါကြီးအားထားရန် အလွန်ကောက်ကွေ့သောလမ်းများဖြင့်ပြီးသည့် ဝင်္ကပါ တစ်ခုဆောက်လုပ်စေသည်။
တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်လည်း ထိုသတ္တဝါကြီးအား သတို့သားခုနစ်ယောက်၊ သတို့သမီးခုနစ်ယောက် ဆက်သရသည်။
တစ်နှစ်သော် သီးဆယုဆိုသူက အဆက်သခံဖို့ ကိုယ်တိုင်အရွေးခံကာ သွားလေသည်။
သူ့အား မီနိုဘုရင့်သမီးတော်က အပ်ချည်ကြိုးတစ်ခင် ပေးလိုက်ရာ အပ်ချည်စကို ဂူဝတွင်ချည်နှောင်ထားခဲ့၍ မီနိုတောနှင့်တိုက်ပွဲဆင်ရာ နိုင်နင်းသဖြင့် ထိုကြိုးကိုလက်ဖြင့်စမ်းကာ အထွက်ခက်သော ဝင်္ကပါ အပေါက်သို့ ပြန်ထွက်နိုင်ခဲ့သည်။
(သီးဆယု· လည်းရှု၊) ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်အတွင်း အေဂျေအီးဗန်းဆိုသူ ရှေးဟောင်းသုတေသီတစ်ဦးက ထိုဒေသကို တူးဖော်ရာ ဝင်္ကပါ နှင့်ဆင်သည့် အကွေ့အကောက် အပိတ်အဆို့ ပေါင်းများစွာနှင့်လမ်းကလေးများ အမြေ|ာင်မြေ|ာင်အသွယ်သွယ်သော အခန်း များပါသော အဆောက်အဦ ပန္နက်ပုံကို တွေ့ရှိရလေသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံ ဟဝါရာအရပ် မိုးရစ်အိုင်ကြီးအနီးတွင် တတိယ အမင်းနင်းဟတ်ဘုရင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အလွန်ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် ဝင်္ကပါ တစ်ခုလည်းရှိသေးသည်။
ကရိကျွန်းမှ ဝင်္ကပါ ကြီးနှင့် မတိမ်းမယိမ်း ခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကရိကျွန်းတွင် မီနိုဘုရင်များ တန်ခိုးထွားချိန်ကာလနှင့် အမင်းနင်းဟတ်ဘုရင်ခေတ်သည် မရှေးမနှောင်း ပင်ဖြစ်လေသည်။
အခန်းပေါင်း ၃ဝဝဝ ရှိ၍ မြေအောက်တွင် ၁၅ဝဝ၊ မြေ ပေါ်တွင် ၁၅ဝဝ ရှိပြီးလျှင် အခန်းအားလုံးကို ကျောက်နံရံဖြင့် တစ်ဆက် တည်း ကွေ့ကောက်ပတ်သွယ်ထားလေသည်။
တဖြည်းဖြည်း ဝင်္ကပါဆောက်လုပ်မှုကို လူတို့စိတ်ဝင်စားလာကြ ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဘုရားပရဝုဏ်များ၊ ပန်းခြံများ၌ ဝင်္ကပါများ ဆောက်သည့် အလေ့အထ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ရှေ့ဝင်္ကပါကြီး များလောက် မကြီးကျယ်ချေ။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ခရစ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ်လောက် က ဝင်္ကပါပုံစံစာအုပ်များပင် ထုတ်ဝေရောင်းချဖူးလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့အနီးတွင် အလှပဆုံးဖြစ်၍ စည်းရိုးပင် တို့ဖြင့် အဆန်းတကြယ် တည်ဆောက်ထားသော ဟမ္ပတန်ကုတ်ဝင်္ကပါသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။
တတိယဝီလျံ ဘုရင်လက်ထက်က ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ကား ပြည်ခရိုင်ရွှေတောင်မြို့အနီး ရွှေနတ်တောင် ဘုရားအနီး၌တစ်ခု၊ အင်းဝဖက်တွင်တစ်ခု၊ မော်လမြိုင်လေယာဉ်ပျံကွင်းအနီး ကုသိနာရုံဘုရားတွင်တစ်ခု ထင်ထင်ရှားရှား အုတ်ရိုးများနှင့် ပြုလုပ်ထား သည့် ဝင်္ကပါများကိုတွေ့နိုင်သည်။
ထို့ပြင် တန်ဆောင်မုန်းလအခါတွင် မြန် မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ တန်ခိုးကြီးဘုရားရင်ပြင် သို့မဟုတ် ခြေတော်ရင်း မြေကွက်လပ်များ၌ ဝင်္ကပါများတည်ဆောက်၍ မီးရောင်စုံထွန်းညိ|ကာ ဝင်္ကပါပွဲ ဆင်နွဲလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဝင်္ကပါများ။
The Voice Weekly နှင့် Living Color Magazine တို့ထုတ်ဝေလျက် ရှိသော Living Color Media ၏ CEO၊ Myanmar Egress တည်ထောင်သူနှင့် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဒေါက်တာနေဝင်းမောင် (အောင်ထွဋ်) အသက် (၅၀) နှစ်သည် နံနက် ၁ နာရီ ၁၀ မိနစ်တွင် ရန်ကုန် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်အား အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ၊ အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မ ဘွဲ့ရရှိသည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်မှ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား (၆၅၁)ဦး လွှတ်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် NLD ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီး ကော့မှူးမြို့နယ်မှ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံ ရန်အတွက် သံလျင်မြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရုံးကို သွားရောက် မှတ်ပုံတင်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နေထိုင်သော ဆရာကြီး ဒေါက်တာအေးကျော်သည် အမေရိကန် စံတော်ချိန် ညနေ ၆နာရီ ၃၀ မိနစ်တွင် အသဲကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဇန္နဝါရီ ၁၉ ရက်- ၂၂ ရက်အထိ ပထမဆုံး နိုင်ငံတကာ ကားပြပွဲကြီးကို ရန်ကုန်၊ မင်းဓမ္မကုန်း Myanmar Convention Center ၌ ကျင်းပ။
ဖေဖော်ဝါရီလ (၄) ရက် (၅)ရက်။
ဘားကမ့်မန္တလေးအား ရွေဖြူပလာဇာ ဒုတိယထပ်တွင် ကျင်းပ၊ (၅)ရက်။
စာရေးဆရာ မောင်သာရ၏ သမီး စာရေးဆရာမ ဖြိုးသာရ ထိုင်းနိုင်ငံ အုန်းပြန့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် ကွယ်လွန်၊ (၇)ရက်။