kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လွတ်လပ်ပြီးခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ မြန်မာလွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးသောအခါ မြန်မာနိုင်ငံသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ငွေစက္ကူ၏ခေါင်းစည်းစာတန်းကို Government of the Union of Burma ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့သည် Legal Tender Currency in Burma Only စာတန်းပါသော အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် ငွေစက္ကူများကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ Government of the Union of Burma ခေါင်းစည်းစာတန်းပါ ငွေစက္ကူကို တိုးချဲ့ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြည်သူ့ဘဏ်အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့၏ တစ်ဦးတည်းငွေကြေး ထုတ်ဝေခွင့်ကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ် ငွေကြေးဌာနသို့ အသစ်ဖွဲ့စည်း လွှဲပြောင်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ ဗဟိုဘဏ်လုပ်ငန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငွေအကြွေများကို နီကယ်ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁မူး၊ ၁ပဲ၊ ၂ပဲ၊ ၄ပဲ နှင့် ၈ပဲများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သုံးစွဲငွေ ရူပီးအမည်ကို ကျပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဒဿမစိတ်ငွေကြေးဖြင့် ၁၀၀ပြားဖြင့် ညှိနှိုင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာငွေကြေး တစ်ယူနစ်ကို ကျပ်ငွေဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့ချိန်တွင် ပြား၁၀၀ နှင့် ညီမျှခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြည်သူ့ဘဏ်မှ ဗဟိုဘဏ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် ဘဏ်မှ ထုတ်ဝေသော ငွေစက္ကူများ၏ အမှတ်လက္ခဏာများကို ပြောင်းလဲ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အသစ် ထုတ်ဝေသော ငွေစက္ကူများတွင် ရူပီးငွေကြေးများဖြစ်သော ၁, ၅, ၁၀, ၁၀၀ ရူပီးတန်များပါဝင်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကျပ်ငွေဖြင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်အားဖြင့် ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည့် ငွေစက္ကူများတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ (ဦးထုပ်ပါစစ်ဝတ်စုံဖြင့်) ရုပ်ပုံပါရှိသည်။
၁၉၅၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂)ရက်နေ့ (ပြည်ထောင်စုနေ့)တွင် ၁, ၅, ၁၀, ၁၀၀ ကျပ်တန်များကို စတင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး (၂၁)ရက် ဩဂုတ်လတွင် ၂၀, ၅၀ ကျပ်တန်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဤ ထုတ်ဝေမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ထုတ်ဝေသော ငွေစက္ကူများဖြစ်သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလ(၁၇)ရက်နေ့တွင် ၅၀ တန်နှင့် ၁၀၀ တန် များကို တရားမဝင်ငွေစက္ကူအဖြစ် ကြေညာပြီးနောက် ပြည်သူ့ဘဏ်ထုတ်ငွေစက္ကူအသစ်များဖြစ်သော ၁, ၅, ၁၀, ၂၀ တန် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် စတင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါငွေစက္ကူများတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ (ဦးထုပ်ပါစစ်ဝတ်စုံ)ရုပ်ပုံဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်ထုတ် ၂၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများအား ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၃)ရက်နေ့တွင် တရားဝင်ငွေအဖြစ်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။
လက်ရှိငွေစက္ကူများ သည် ၎င်းတို့အား ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့်မရှိသော ငွေအဖြစ်မှ မသတ်မှတ်မချင်း တရားဝင်ငွေအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ နေမည်ဖြစ်သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဘဏ်မှ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဘဏ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၂၅ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
တချိန်တည်းတွင် ယခင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ပြည်ထောင်စုဘဏ် ထုတ်ငွေစက္ကူများမှာ ယခုတိုင် တရားဝင်အသုံးဝင်ဆဲဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ဘဏ်ထုတ် ၁ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူကို ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇွန်လ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ၁၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၃၁) ရက်နေ့တွင် ၅ ကျပ်တန်နှင့် ပြည်သူ့ဘဏ်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ဘဏ်ထုတ် ၅ ကျပ်တန်များကို ဆက်လက် သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။
ဆိုရှယ်လစ်ခေတ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဘဏ်ထုတ်ငွေစက္ကူများဖြစ်သော ၁၀၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက် နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၅၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၇၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအား ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၁)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၃၅ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုမျှမက ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ဘဏ်၏ ၄၅ ကျပ်တန်နှင့် ၉၀ ကျပ် တန် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်ထုတ် ၁၀၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ မေလ(၁၇)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်ထုတ် ၁၀၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူနှင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်ထုတ် ၅၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူတို့အား ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၃)ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ၂၅၊ ၃၅၊ ၇၅ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူများအား၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၅)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း တရားဝင်ငွေအဖြစ်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ၅၀ ကျပ်တန်နှင့်အတူ ကုလသမဂ္ဂစားနပ်ရိက္ခာနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး ရေးအဖွဲ့တံဆိပ်ပါ ၅၀ ပြားတန်ငွေစက္ကူတို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါငွေစက္ကူနှင့်ငွေအကြွေအား လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများစက်ရုံ (ဝါဇီ) တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ် ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် မှ ခြင်္သေ့မင်းရုပ်ပုံပါ ငွေစက္ကူအတွဲစဉ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ပုံပါ ငွေစက္ကူအတွဲစဉ် များနေရာတွင်အစားထိုးခဲ့သည်။
၁ ကျပ်တန်ငွေအကြွေစေ့မှာ ကြေးညိုရောင်ဖြစ်ပြီး ၅ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀ ကျပ်တန် ငွေအကြွစေ့ များမှာ ရွှေဝါရောင်နှင့် ၅၀ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေအကြွေစေ့များမှာ ငွေရောင်တို့ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့ တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ၅၀၀၀ ကျပ်တန်ငွေစက္ကူကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်မှ တစ်သောင်းကျပ်တန် ငွေစက္ကူ အမျိုးအစားသစ်ကို စတင်ထုတ်ဝေသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရုပ်ပုံပါ တထောင်ကျပ်တန် ငွေစက္ကများ စတင်ထုတ်ဝေသည်။
https://www.bbc.com/burmese/50882904 ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံပါ ကျပ်ငွေစက္ကူများ လွတ်လပ်ရေးနေ့ စထုတ်မယ်၊ BBC News Myanmarhttps://xinhuamyanmar.com/news/business/local/%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%8F%E1%80%95%E1%80%AF/ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ပုံဖြင့် ၁၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်မှစတင် ထုတ်ဝေမည်၊ ဆင်ဟွာသတင်း ကိုးကား Category:မြန်မာငွေကြေးများ။
မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၉၀ အဖြစ် ၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်) တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
အခန်း(၁) - အမည်နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် အခန်း(၂) - တည်ထောင်ခြင်းနှင့်ရည်မှန်းချက် အခန်း(၃) - ဗဟိုဘဏ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ အခန်း(၄) - မတည်ငွေရင်းနှင့်အမြတ်ခွဲဝေမှု အခန်း(၅) - ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်စီမံခန့်ခွဲခြင်း အခန်း(၆) - သုံးစွဲငွေ ထုတ်ဝေခြင်း အခန်း(၇) - အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေး အခန်း(၈) - ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရေး အခန်း(၉) - နိုင်ငံခြားသုံးငွေနှင့် နိုင်ငံခြားသုံးသီးသန့်ငွေစီမံခန့်ခွဲမှု အခန်း(၁၀) - တားမြစ်ချက်များ အခန်း(၁၁) - ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ် အခန်း(၁၂) - အထွေထွေ <referenceshttp://www.president-office.gov.mm/hluttaw/law/2013/07/15/id-3759။
ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သောစည်းမျဉ်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော စည်မျဉ်းများ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် ဥပဒေ ပုဒ်မခွဲ (ခ)အရအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံး၍ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်သည် အောက်ပါစည်းမျဉ်းများကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြည်သူ့ဘဏ်အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့၏ တစ်ဦးတည်းငွေကြေးထုတ်ဝေခွင့်ကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ် ငွေကြေးဌာနသို့ အသစ်ဖွဲ့စည်း လွှဲပြောင်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ ဗဟိုဘဏ်လုပ်ငန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၂/၉၁ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ရက် (၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ရက်) မြန်မာနိုင်ငံတော် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၉၁ ပုဒ်မခွဲ (က)အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံး၍ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် အောက်ပါနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ မြန်မာနိုင်ငံတော် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဥပဒေ (နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၉၀) ၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၃ရက် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ရက်) နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အောက်ပါ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
နိုင်ငံခြားသုံးငွေစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက် အက်ဥပဒေ (၁) နိုင်ငံခြားသုံးငွေစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက်အက်ဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ( Controller of Foreign Exchange ) ၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြု ချက်မရှိဘဲ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းနေထိုင်သူ မည်သူမဆို ပြည်တွင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပတွင်ဖြစ်စေ မည်သူနှင့်မျှ နိုင်ငံခြားသုံးငွေဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချ ခြင်း၊ ချေးယူခြင်း၊ ခေတ္တပေးခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် လဲလှယ်ခြင်းမပြုလုပ်ရ။
(၂) မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရာတွင် ဗဟိုဘဏ်မှ သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်နှုန်းများ ကိုသာ အသုံးပြုရမည်။
(၃) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ခွင့်ပြုလိုက်သော နိုင်ငံခြားသုံးငွေကိုသုံးစွဲရန် အကြောင်းကိစ္စအတွက် သာ လျှင်သုံးစွဲရမည်။
ထိုသို့သုံးစွဲခြင်း မပြုနိုင်ပါက ရယူထားသော နိုင်ငံခြားငွေကို လိုင်စင်ရဘဏ်သို့ ပြန်လည် ပေးအပ်ရောင်းချရမည်။
(၄) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ မည်သူမဆို မြန်မာပြည်အတွင်းမည်သည့် ရွှေ နှင့် မြန်မာကျပ်ငွေ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံခြားငွေကြေး များကို ပြည်ပမှ ယူဆောင်လာခြင်း၊ တင်သွင်းခြင်း မပြုလုပ်ရ။
(၅) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ မည်သူမဆို မြန်မာပြည်မှ မည်သည့် ရွှေ၊ အဘိုးတန် ကျောက်မျက်ရတနာ လက်ဝတ်လက်စားနှင့် မြန်မာကျပ်ငွေ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံခြားငွေကို ပြည်ပသို့ ယူဆောင်သွားခြင်း၊ ထုတ်ယူပေးခြင်း မပြုလုပ်ရ။
(၆) မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ အာမခံစာချုပ်များကို ပြည်ပသို့ ယူဆောင်ခြင်း၊ ပေးပို့ခြင်း (သို့မဟုတ်) အာမခံစာ ချုပ်များကို ပြည်ပတွင်နေထိုင်သူ တစ်ဦးဦးအား မည်သို့မျှလွှဲပြောင်းပေးပို့ခြင်းမျိုး မပြုလုပ်ရ။
(၇) မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သူ မည်သူမဆို (TRUST) ဖွဲ့စည်း၍ ပြည်ပတွင်နေထိုင်သူ တစ်ဦးဦးအား ငွေများ၊ အာမခံစာချုပ်များ၊ ပစ္စည်းများ (TRUST) များကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်း မပြုရ။
(၈) မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သူ မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ ပြည်ပတွင် နေထိုင်သူများက တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက် ၍ ဖြစ်စေ အုပ်ချုပ်ထားသော ကုမ္ပဏီများအား ငွေချေးငှားခြင်း မပြုလုပ်ရ။
(၉) ဤဥပဒေပါပုဒ်မတစ်ခုခုကို ချိုးဖောက်သူ မည်သူမဆိုအား ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် အထိ ကျခံစေနိုင်သည့် အပြင်၊ ငွေဒဏ်ကိုပါ တပ်ရိုက်စေနိုင်ပါသည်။
ခွန်သာဒွန်း (၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၃–၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ပအိုဝ်းလူမျိုး အဆိုတော်နှင့် တိမွေးကု ဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်း ခေတ်ပေါ် တေးသီချင်းများကို ပထမဆုံး သီဆိုမွေးထုတ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းမျိုးချစ်လူငယ်အဖွဲ့မှ စီစဉ်ထုတ်ဝေသော "လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻလိတ်စောင်ႏ"စာစောင် ပညာရေးဆောင်းပါးကဏ္ဍ စာမျက်နှာ(၆၃-၆၆)၊ ရေးသားသူ-ရုဲင်းဖက်ပအိုဝ်ႏပေႏ ခမ်းသထွုံႏပေႏ အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ခွန်သာဒွန်းသည် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၆ ခု သီတင်းကျွတ်လာဆန်း (၈)ရက်နေ့ (၁၉၄၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်) တွင် တောင်ကြီးမြို့နယ် ဖာမွန်းကျေးရွာနေ ဗိုလ်ဟိန်မောင် (ပအမဖ ဥက္ကဋ္ဌ)နှင့် နန်းလွဉ်း တို့၏ ဖွားမြင်သည့် သားသမီး (၇)ဦးအနက် ဒုတိယ အကြီးဆုံးသော သားဖြစ်သည်။
ခွန်သာဒွန်းသည် အသက် (၇)နှစ်အရွယ်တွင် ကလောမြို့ ဂျိန်းစ်ဝတ် နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားပြီး ပဉ္စမတန်းပညာကို သင်ယူစဉ် ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ဟိန်မောင်မှာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
န၀မတန်း ပညာသင်နှစ်တွင် စာမေးပွဲကျရှုံးသဖြင့် "ကျနော်ဟာ အများထမင်းကို စားတယ်ဆိုတော့ အများရဲ့ ထမင်းကျေးဇူးကို ပြန်ဆပ်မည်ဟု" ဆိုကာ ကျောင်းထွက်ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချပြီး တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ နားဗောင်ရွာတွင် ကျောင်းဆရာလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ကျောင်းထွက်မည်ဟု သူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သူ့အဖိုး ဖြားထွဉ်က သဘောမတူသဖြင့် ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားစေခဲ့သည်။
အသက် (၁၈)နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၂)တွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၆၆ တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၇၂ တွင် ဆေးတက္ကသိုလ်မှ တိ.မွေး.ကု တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
အနုပညာလုပ်ငန်းများ ၁၉၇၁-၇၂ တွင် ဆေးတက္ကသိုလ်ပညာသင်ယူစဉ် တက္ကသိုလ်များရန်ကုန်တွင် ပအိုဝ်းကျောင်းသူကျောင်းသားများ ထုတ်ဝေသည့် ပထမအကြိမ် ပအိုဝ်းစာပေမဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ (ပအိုဝ်းစာ) တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် တက္ကသိုလ်များရန်ကုန်တွင် ကျောင်းသားသစ် မောင်မယ်သစ်လွင်ကြိုဆိုပွဲ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် အဓိကဦးဆောင်သူတဦးလည်းဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းတေးဂီတ အဖွဲ့(၂)ဖွဲ့ဖြစ်သည့် "မျိုခွန်ခွို" နှင့် "ကောဝ်းတုဲင်မွံ" တို့ကို တည်ထောင်ပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ခွန်သာဒွန်း ပထမဆုံး ရေးသား သီဆိုသည့် သီချင်းမှာ "နောင်ရွီး" ဖြစ်ပြီး သီချင်း၏ အနှစ်သာရက ပအိုဝ်းတော်လှန်ရေးကို ဖော်ထုတ်ပေးသည့် သီချင်းဖြစ်သည်။
ယနေ့ထိတိုင် မရိုးနိုင်သေးသည့် သူ၏သီချင်းသည် "တီးရီးရီး ရျော့" ဖြစ်သည်။
ထိုသီချင်းသည် ပအိုဝ်းနေ့ထူးနေ့မြတ်နှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် လူငယ်မောင်မယ်မက သက်ကြီးရွယ်အိုပါ အမြဲလိုလို သီဆိုဖျော်ဖြေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ခွန်သာဒွန်း ပါဝင် သီဆိုထားခဲ့သည့် သီချင်းခွေ စုစုပေါင်း(၄)ခွေရှိသည်။
လုပ်ငန်းခွင် တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၇၂ တွင် မွေးရပ်ဇာတိကို ပြန်လာပြီး တောင်ကြီးမြို့နယ် လုံးဟီးရွာတွင် စေတနာဝန်ထမ်းဖြင့် ကလေးများကို ပညာသင်ကြားပေးပြီး ကျောင်းဆရာ တစ်နှစ် လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် ခွန်သာဒွန်းသည် တောင်ကြီးမြို့၊ ကျောင်းကြီးစုရပ်နေ ဆရာစံတူနှင့် နန်းဗဲတို့၏ သမီး နန်းစန်းကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၇၃ တွင် ပင်းတယမြို့နယ်ဦးစီးမှူးမှ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး တာဝန်ကို (၄)နှစ်ကြာထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၉၇၆ တွင် ဘန်းယဉ်၏ တောင်ဘက် နမ်းဟူ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဌာနဦးစီးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၈ တွင် ဆီဆိုင်မြို့၌ နေထိုင်စဉ် မြို့နယ် လုပ်ငန်း စစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ဝင်နှင့် ပအို၀်းစာပေယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ဝင်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ၁၉၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁၄)ရက်နေ့ ည (၇)နာရီအချိန်တွင် အသက်(၃၄)နှစ်အရွယ် ခွန်သာဒွန်းသည် ဆီဆိုင်မြို့ရှိ ၎င်းနေအိမ်၌ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဩဇာလွမ်းမိုးထားသည့် ရလလဖ အဖွဲ့၏ ရဲဘော်တစ်ယောက်က ဝင်ရောက် ပစ်သတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရသည်။
၎င်း၏ ဇနီးနှင့်အတူ သားသမီးများဖြစ်သော ခွန်သိန်း၊ ခွန်ဗညား နှင့် နန်းသာသာထွေး တို့ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဖြားဗွာလှဖေ (သို့မဟုတ်) သထုံဦးလှဖေ သည် ပအိုဝ်းလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးလှဖေကို ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လင်တိုက်နယ်၊ သံပရာပင်ရွာ၌ အဖ ဦးဒွန်းနှင့် အမိ ဒေါ်နန်းဆီးတို့မှ တတိယမြောက်သားအဖြစ် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်းမောင်နှမများမှာ အစ်မ နန်းစိန်ခင်နှင့် အစ်ကို ဦးလွန်းမောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးလှဖေသည် အိမ်ထောင်သုံးဆက်ရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးအိမ်ထောင်ဆက်မှာ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မုဲင်းကောင်ဒေသ၊ ကျောက္ကဆျားရွာမှ ဒေါ်ဟုံဗဲ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ သားသမီးများမှာ နန်းအေးကြည်၊ ခွန်ဖေသန်း (ကျဆုံး)၊ ခွန်တမောင် (ကျဆုံး)၊ ခွန်ဖိုးတုတ်၊ ခွန်ဖိုးသိန်း (ခ) ခွန်စံလွင် (PNO) နှင့် နန်းဒွီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပညာရေးကို ၁၉၁၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ ညောင်ပလင်ရွာ မူလတန်းကျောင်းတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ ကျိုက်ထိုမြို့တွင် အလယ်တန်းဆင့် ပညာကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်အထိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် အထက်တန်းဆင့် ပညာကို လည်းကောင်း ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဂုဏ်ထူးဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့ (B.L) ကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီအစိုးရက ကျင်းပပြုလုပ်သော မဲဆန္ဒရွေးကောက်ပွဲ၌ သထုံမြောက်ဘက် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သည့် ပါလီမန်လွှတ်တော်တွင် လွှတ်တော်ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ကရင်နှစ်သစ်ကူး၌ ကရင်၊ ပအိုဝ်းနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ လွှတ်တော်အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဂျပန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအီးဒါးက ဖွဲ့စည်းပေးသော ယာယီအစိုးရတွင် ဦးလှဖေသည် ကုန်သွယ်ရေးစက်မှုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်အစိုးရမှ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီးနောက် ဦးလှဖေသည် သစ်တောနှင့် သတ္တုဝန်ကြီးအဖြစ် ထပ်မံခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွဲ့စည်းထူထောင်ထားသည့် အရှေ့တောင်အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များနှင့် ဒေါက်တာဘမော်ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့တို့နှင့်အတူ ဦးလှဖေသည် မော်လမြိုင်၊ မုဒုံ၊ သံဖြူဇရပ်သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပထမပင်လုံညီလာခံ၌ ခင်းကျင်းပြသသော ရှမ်းပြည်လက်မှုပညာပြပွဲသို့ ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်များ၊ ရှမ်းစော်ဘွားများ၊ ကချင်ဒူဝါးများနှင့်အတူ ဦးလှဖေလည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဦးလှဖေသည် ပအိုဝ်းတောင်သူအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကို သထုံမြို့ရှိ ညောင်ဝိုင်းဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ဖွဲ့စည်းထူထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် KNU ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဦးလှဖေသည် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပင်လုံစာချုပ်ညီလာခံတွင် ကရင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် KNDO ကရင့်တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့က သထုံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဦးလှဖေအား အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကရင်တပ်၊ ကချင်တပ်နှင့် ပအိုဝ်းတို့ ပူးပေါင်းပြီး တောင်ကြီးမြို့ကို သုံးလကြာ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
တောင်ကြီးမြို့ကို ပြည်ထောင်စုစစ်တပ်က ပြန်သိမ်းယူပြီးနောက် ဦးလှဖေသည် KNU ၌ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမှ နုတ်ထွက်စာတင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မိမိပိုင်ဆိုင်သော ငွေကျပ် ၁၅ သိန်းကို မော်လမြိုင်ဘဏ်နှင့် ရန်ကုန်ဘဏ်တိုက်မှ အခြားလူယုံတစ်ဦးအား ထုတ်ယူစေခဲ့သည်။
၎င်းငွေဖြင့် KNU ထံမှ လက်နက်များ တပ်ရင်းသုံးရင်းစာ ဝယ်ယူပြီး ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ပအလဖ) ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထူထောင်ကာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်ကို လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ပအလဖသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ၏ လက်နက်နှင့် ဒီမိုကရေစီလဲလှယ်ရေးစစ်ဆင်ရေးကြောင့် လူအင်အား ၁၀၀၀ ဖြင့် လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ရွေးကောက်ခံရသော ပအမဖ အမတ် သုံးဦးအနက် ဦးလှဖေလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တောင်ကြီးမြို့တွင် ကျင်းပသော ပြည်နယ်များ ညီညွတ်ရေး ညီလာခံသို့ ဦးလှဖေ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အနေဖြင့် ပြင်ဆင်ညှိနှိုင်းသည့် ဖက်ဒရယ်မှုဝါဒတွင် ပအမဖ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော ဦးလှဖေ၊ ဦးဖြူနှင့် ကျော်စိန်တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွဲ့စည်းသော တိုင်းရင်းသားကော်မတီအဖွဲ့ကို ဦးလှဖေက ဥက္ကဋ္ဌနေရာယူခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးလှဖေ ခေါင်းဆောင်သည့် ခြောက်ခရိုင်ဆန္ဒပြပွဲကို လူထု တစ်သိန်းကျော် တက်ရောက်ကာ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုဆန္ဒပြပွဲကို ဦးလှဖေနှင့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းတို့က အသီးသီး မိန့်ခွန်းမြွတ်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဦးလှဖေသည် အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ရန်ကုန်မှ ပြန်လည်ထွက်ခွာလာပြီး တော်လှန်ရေးနယ်မြေသို့ ပြန်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် လူမျိုးပေါင်းစုံ လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးတွင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ခွန်စောက်အာႏ-မုဲင်းကောင်၊ တပေါင်းလက်ဆောင်(ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏ)စာစောင် အမှတ်-၁၆ ကွယ်လွန်ခြင်း ၁၉၇၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ပင်တွန်ရွာ၌ ရင်ကြပ်ရောဂါဝေဒနာဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ပအိုဝ်းလူငယ်စာဆောင် အမှတ် (၂)မှ ကောက်နှုတ်ထားသည်။
thumb|ဗိုလ်ချန်ဇုံ (ခ) ပိုလ်းတွုံ ဗိုလ်ချန်ဇုံ ဗိုလ်ချန်ဇုံ (ခ) ပိုလ်းတွုံသည် ၁၉၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့နယ် စောစီရွာနေ ပအိုဝ်းမျိုးနွယ် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ဖြစ်သော မတ္တာမန်းဘတ်တောရိုင်းနှင့် နန်းစုတို့မှ ဖွားမြင်သည်။
မောင်နှာမများမှာ မွိုးလှစီ၊ ဖြားကာယု၊ ဗိုလ်မှူးဂျိုးဇက်နှင့် မွိုးလှမြင့်တို့ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ အေဘီအမ်ကျောင်းမှ သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် အိမ်ထောင်ဆက် (၆)ဆက်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ မွိုးနန်းဝိုင်း၊ မွိုးနန်းအောင်၊ မွိုးနန်းဟွမ်၊ မွိုးနန်းဗိ၊ မွိုးနန်းရွဲ၊ မွိုးနန်းဗူး တို့ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့နှင့်အတူ ထွန်းကားခဲ့သည့် သားသမီး (၁၀)ဦးမှာ နန်းကြည်ဝင်း၊ နင်းဝင်းရီ၊ နန်းဝင်းရှင်၊ ခွန်အောင်ထွန်း၊ ခွန်မောင်ကြီး၊ နန်းဝင်းစိန်၊ ခွန်မောင်ငယ်၊ ခွန်ထွန်းဖေ၊ ခွန်းထွန်းကြည်နှင့် နန်းခမ်းလောတို့ဖြစ်သည်။
၁၉၂၈ တွင် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ယူအမ်ပီတပ်ဖွဲ့ကို ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၀ တွင် အဆင့်မြင့် စစ်ပညာသင်ယူပြီး ကန်တုံလွယ်မွေနှင့် မိုင်းယန်းဒေသတွင် ယူအမ်ပီ တပ်ခွဲမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသည့် ပအို၀်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့(ပအလဖ)ကို စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၀ တွင် ပအလဖသည် ဖဆပလ အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ကမ်းလှမ်းမှုကြောင့် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ၎င်း၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်နှင့်အတူ လူအင်အား (၆၃)ဦးဖြင့် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ပုဒ်မ(၅)ဖြင့် အရေးယူခံရသဖြင့် ဖဆပလ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးမှုကိုခံရပြီး မန္တလေးထောင်တွင် (၄)လ ကြာချခံခဲ့ရသည်။
ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာသောအခါ ဖဆပလ အစိုးရကို အယုံအကြည်မရှိတော့သဖြင့် ပအလဖ ရဲဘော်ဟောင်းများနှင့်အတူ တောပြန်ခိုခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်မေလ(၅)ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ အစိုးရမှ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏ လက်နက်နှင့်ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ၎င်း၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်အတူ အင်းအား(၁၀၀၀)ခန့်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ တွင် နေဝင်းအစိုးရက ငွေစက္ကူ မတရားကြောင်း ကြေညာမှုကြောင့် ပအို၀်းအမျိုးသားတို့၏ ရန်ပုံငွေကို ထိခိုက်လာသဖြင့် ပအို၀်းသူပုန်ပြန်ထမည်ကို စိုးရိမ်ကာ နေဝင်းအစိုးရသည် ဗိုလ်ချန်ဇုံကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်ထိ (၄)နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ဟိုပုံးမြို့ မြောက်ဘက်ရှိဒေသများတွင် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးပြီး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ပအိုဝ်းဘာသာဖြင့်ရေးထားသည့် "ဟောဝ်သေထွိုက်ငါး စွိုးခွိုအွဉ်ငါ အားဇားနည်းခေါင်းဆောင်တန်သီး ဘဝမတ်တန် အအဲဉ်း"။
ခွန်မောင်တုတ် (ပအမဖ)၊ ၂၀၁၁။
ပေါ်ပြူလာ ပအိုဝ်းပုံနှိပ်စက် အမှတ် (၁၈) အနောက်မြို့ပတ်လမ်း၊ ကျမ်းကိုး Category:ပအိုဝ်းလူမျိုး။
ဖြားကျော်စိန်၊ ဦးကျော်စိန် ဦးကျော်စိန်သည် ၁၉၂၃ တွင် မွန်ပြည်နယ်မှ သထုံမြို့နယ်ရှိ မော်ကျောရွာနေ ဖြားသာဇံနှင့် မွိုးကျောင် ထွန်းမေတို့မှ ဖွားမြင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် (၁၀)တန်းအထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဦးကျော်စိန်သည် ၁၃၀၀ ပြည့် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၂ တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ လှုပ်ရှားမှုတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၅ ခု အောက်တိုဘာလတွင် ကရင်လူငယ်အစည်းအရုံး (ကေဝိုင်အို)၏ အမှုဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၅ ခု ဒီဇင်ဘာလ (၅)ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့် (ကေဝိုင်အို)ကို အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဦးကျော်စိန်သည် ၁၉၄၇ ခု ဇွန်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကေဝိုင်အို အရေးပေါ်ညီလာခံကို ရန်ကုန်၌ အောက်ကြည့်မြင်တိုင်လမ်းရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်တွင် ကျင်းပစေခဲ့သည်။
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ဦးကျော်စိန်၊ စောဘဦးကြီး၊ မန်းဝင်းမောင် အပါအဝင် ကရင်ခေါင်းဆောင် (၁၂)ဦးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး လော့လစ္စတိုဝယ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ကရင်ရေးရာကို တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဦးကျော်စိန်သည် ကေဝိုင်အိုတွင် ဩဇာကြီးမားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ နှောင်းပိုင်းတွင် ဦးကျော်စိန်သည် ကေဝိုင်အို၌ ပါဝင်သော ပအိုဝ်းလူငယ်အချို့နှင့်အတူ နုတ်ထွက်ကြပြီး ပအိုဝ်းလူငယ်အစည်းအရုံး (ပီဝိုင်အို)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းအဖွဲ့ကို ဦးကျော်စိန်က အတွင်းရေမှူးတာဝန်ယူပြီး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဦးကျော်စိန်သည် ဦးဖြူ၊ ဦးထွန်းရီတို့နှင့်အတူ ၁၉၅၄ ခု ဇွန်လတွင် ထားသည့် ပြည်ထောင်စု ပအိုဝ်းအမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်-ပအမဖ (ပအမဖ- ၁၉၅၀ တွင်ဖွဲ့စည်း)၏ အမှုဆောင်တာဝန်ကို အတူထမ်းဆောင်စဉ် ၎င်းတို့ကို ဖဆပလ အစိုးရက ပုဒ်မ(၅)ဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီး မန္တလေးထောင်သို့ ပို့လိုက်သည်။
၁၉၅၅ ခု ဇန္နဝါရီလတွင် ကျင်းပသော ပအမဖ ဒုတိယအကြိမ်ညီလာခံကို ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဦးကျော်စိန်ကို အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်ထားခဲ့သည်။
ဦးနု၏ လက်နက်နှင့် ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးသည် မန္တလေးထောင်မှ ဦးဖြူနှင့် ဦးကျော်စိန်တို့ကို ၁၉၅၈ တွင် ပြန်လွတ်ပြီး တောခိုနေသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ပအလဖ)ကို ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဆွေးနွေးစေခဲ့သည်။
၁၉၅၉ မတ်လတွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်ထောင်စု ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီလာခံကို ဦးကျော်စိန်သည် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆၀ ခု ဖေဖော်ဝါရီလတွင်း ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြိမ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးကျော်စိန်သည် ပအမဖမှ လွယ်လုံသာမိုင်းခမ်း မဲဆန္ဒနယ်မြေတွင် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆၁ ခု ဇွန်လတွင် တောင်ကြီးမြို့၌ ကျင်းပသည့် တိုင်းရင်းသားညီလာခံကို ပအမဖ အဖွဲ့မှ ဦးကျော်စိန်၊ ဦးဖြူနှင့် ဦးလှဖေတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခု မတ်လ (၂)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးဖြူနှင့် ဦးကျော်စိန်တို့သည် နေဝင်းစစ်အုပ်စု၏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၇၂ တွင် ဦးကျော်စိန်နှင့် ဦးလှဖေသည် ထောင်မှ လွတ်လာပြီးနောက် တောခိုလှုပ်ရှားနေသည့် ပအိုဝ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကို ပြန်ဆက်သွယ်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခု ဇန္နဝါရီလတွင် ကျင်းပသည့် ပအိုဝ်းနီ ခေါ် ရှမ်းပြည်နယ် လူမျိုးပေါင်းစုံ လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ သဘာပတိအစည်းအဝေးတွင် ဦးကျော်စိန်သည် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးမြောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဦးကျော်စိန် မဲနယ်တောင် တလျာနွိုးရွာတွင် တောခိုနေစဉ် ဗကပ ရဲဘော်ဖိုးသံချောင်းက ဦးကျော်စိန် ထံလာနေပြီး တောစခိုခဲ့သည်။
ရလလဖမှ ခွဲထွက်ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ် လုံးဒါဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ပီအဲန်အို) ညီလာခံတွင် ဦးကျော်စိန်ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၀ တွင် ဦးကျော်စိန်သည် ပီအဲန်အိုမှ နုတ်ထွက်ပြီး ၎င်း၏ သား ဗိုလ်အောင်မန်နှင့်အတူ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ (Pa-Oh National Development Organization- PNDO)ကို တည်ထောင်ပြီး မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရခဲ့သော် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရသည်။
ဦးကျော်စိန်သည် ၂၀၀၇ တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ၎င်း၏နေအိမ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး Category:တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ Category:ပအိုဝ်းလူမျိုး။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့မှ ဖွဲ့စည်းပေးအပ်သော နိုင်ငံတော် သီးခြား ဝိနည်းဓိုရ် အဖွဲ့ အမှတ် (၁၇။
၂၀၁၁) မှ ဦးဉာဏ ဦးဆောင်သော မိုးပြာဂိုဏ်းသားတို့၏ အယူဝါဒအပေါ် အဓမ္မဝါဒများအဖြစ် ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ နိုင်ငံတော် ဝိနိစၦယအဖွဲ့ရုံးတွင် မိုးပြာ ဂိုဏ်းသားတို့၏ အယူဝါဒအပေါ် ဓမ္မ-အဓမ္မ အငြင်းပွားခြင်းကို ဆွေးနွေး ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဒေသနာတော် အဆုံးအမများကိုမလိုက်နာဘဲ အတိတ်ဘ၀၊ အနာဂတ်ဘ၀၊ ၃၁ ဘုံနှင့် သံသရာမရှိ ဟူသော ရုပ်ဝါဒအယူ ကိုယူကာ ပိဋကတ်တော်သုံးရပ်နှင့် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့ကို ဆန့်ကျင် ‌ဝေဖန်ပြီး ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒကို တီထွင်ဟောကြားသော ဓမ္မ ဝိဟာရီ အမည်ခံ ဦးဉာဏ၏ ဟောပြောချက်များ၊ ရေးသားချက်များ၊ အင်တာနက်ပေါ်တွင် တင်ပြချက်များသည် အဓမ္မဝါဒများဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော် ဝိနည်းဓိုရ် ဆရာတော်ကြီးများက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။