kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အင်းဝမြို့ကို ရွေးချယ်ခြင်းမှာ အောင်မြေအဖြစ် ယုံကြည်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ရွှေဘိုမြို့သည် ကုန်းခေါင်ခေါင်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ကူးသန်းသွားလာမှု မလွယ်ကူဘဲ၊ အင်းဝမြို့ကား လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဖြစ်သော ကျောက်ဆည်နယ်နှင့် အဆက်အသွယ်လွယ်ကူနီးစပ်ခြင်း၊ ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်ဆုံရာတွင် တည်ရှိသဖြင့် ရေလမ်းခရီးအားဖြင့် အသွားအလာ လွယ်ကူခြင်းတို့ကြောင့်တစ်ကြောင်း ဖြစ်ဟန်တူပေသည်။
ဖခမည်းတော်အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ "ငါ၏သားတော်များသည် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် (အစဉ်အလိုက်) ထီးနန်းသိမ်းပိုက်စိုးစံကြရမည်။
" ဟူသော မိန့်မှာချက်ရှိသော်လည်း နောင်တော်ကြီးနတ်ရွာစံပြီးနောက် ဆင်ဖြူရှင်နန်းတက်လာသောအခါ ညီတော်အမြင့်မင်းသားကို အိမ်ရှေ့အရာ၌ထားရမည်ဖြစ်သော်လည်း လျစ်လျူရှုကာ သားတော် စဉ့်ကူးမင်းကိုသာ အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။
သားတော်ကိုသာ နန်းတက်စေခဲ့သည်။
ယေဘုယျကြည့်လျှင် ဖခင်၏စကားကို ပယ်ရှားခဲ့သည်ဟု နားလည်နိုင်သော်လည်း များစွာသော ရှေးမြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့နတ်ရွာစံလျှင် သားတော်တစ်ဦးဦးကိုသာလျှင် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထီးနန်းကိုလည်း ဆက်ခံစေခဲ့သော အစဉ်အလာကို နမူနာယူပြီး ဆင်ဖြူရှင်မင်းလည်း ညီတော်အမြင့်မင်းကို ထီးနန်းမလွှဲအပ်ပဲ သားတော်ကိုသာ ထီးနန်းဆက်ခံစေသည်ဟု ပညာရှင်တချို့က သုံးသပ်ခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းတော်လက်ထက် မင်းသားဘဝကပင် စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်လာခဲ့သူ ဖြစ်သည့် အလျောက် စစ်ရေးတွင် စိတ်ဝင်စားဟန်ရှိ၏။
ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် မြန်မာသမိုင်း၌ ထူးခြားသော စစ်ပွဲများကို တွေ့ရသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းနန်းတက်၍ မကြာမီပင် ဇင်းမယ်ကို အောင်တော်မူ၏။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်သို့ ကိုယ်တော်တိုင် ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ အောင်မြင်လေသည်။
မဏိပူရကသည်းပြည်မှ သုံ့ပန်းများ သိမ်းရုံးခေါ်ဆောင်ခဲ့၏။
ယင်းသို့ မဏိပူရကသည်းများအား ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ခြင်းမှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏ မြို့တော်သစ် အင်းဝမြို့တွင် လူနေအိမ်ခြေ တိုးပွားရန်ဆန္ဒရှိ၍ ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ယိုးဒယား-မြန်မာ စစ်ပွဲ left|အယုဓျာမြို့ပျက် (ခရစ်နှစ် ၂၀၁၀)|alt= 239x239px ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းတော်လက်ထက်က အောင်တော်မမူသော ယိုးဒယားကို ချီတက် တိုက်ခိုက်စေ၏။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၄ ခုနှစ်) တပေါင်းလတွင် တပ်ပေါင်း ၂၈ တပ်ကို နေမျိုးသီဟပတေ့ အုပ်ချုပ်စေလျက် ဇင်းမယ်ကြောင်းချီစေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ် နတ်တော်လတွင် မဟာနော်ရထာကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ တပ်ပေါင်း ၃ဝ ကို ထားဝယ်ကြောင်းချီစေ၏။
ထိုတပ်အသီးသီးသည် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာခဲ့ရာ၊ ၄ နှစ်အကြာတွင် အယုဓျာမြို့ ပြင်တွင် တပ်ကြီးနှစ်တပ်ပေါင်းမိကာ အယုဓျာမြို့ကို ၁၄ လ တိုင်တိုင် ဝန်းရံထားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၁၁ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၇၆၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်) နေ့တွင် အယုဓျာမြို့ကို အောင်မြင်၏။
ယိုးဒယားမင်းလည်း မြို့အပျက်တွင် လက်နက်ထိမှန်၍ ကျဆုံးလေသည်။
ယိုးဒယားကို အလိုပြည့်ပြီးသော်၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရုတ်တပ်များ တိုက်ခိုက်လာသည့်အတွက် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ယိုးဒယားပြည်ရှိ မြန်မာတပ်များကို ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ရ၏။
ယင်းသို့ တရုတ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်လာခြင်းမှာ နယ်ခြားအရေး ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ တရုတ်ကုန်သည်တို့နှင့် မြန်မာတို့ ဆက်ဆံရေး အဆင်မပြေခြင်းနှင့် သိန္နီ၊ ဗန်းမော်စသည့် နယ်စပ်စော်ဘွားတို့က တရုတ်တို့ကို ချီပင့်ခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်း ၃ ရပ်ကြောင့်ဟု ဆိုလေသည်။
တရုတ် - မြန်မာ စစ်ပွဲများ ပထမ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ alt=|left 244x244px ပထမအကြိမ် တရုတ်စစ်သည်တို့သည် ကောင်းတုံမြို့ကို အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံလာ၏။
ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် လက်ဝဲဝင်းမှူး နေမျိုးစည်သူကို စစ်သည်သူရဲများနှင့် ချီတက် တိုက်ခိုက်စေသည်။
ကောင်းတုံမြို့တွင်းကလည်း ထွက်တိုက်သည်နှင့် တရုတ်တို့မခံနိုင် ဆုတ်ခွါပြေးရလေသည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့ဖက်မှ စစ်သည်ငါးသောင်း၊ မြင်းတစ်သောင်းဖြင့်ချီတက်လာရာ၊ တရုတ်စစ်သည် တစ်သောင်း ကျဆုံးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။
ယင်းသို့ မရှုမလှ ဆုံးရှုံးခဲ့ရာ တရုတ် ဥတည်ဘွားမင်း (မန်ချူးဧကရာဇ် ချင်းလုံ အေဒီ ၁၇၃၆ - ၁၇၉၆) ညီ စစ်သူကြီး စူတာလောရဲသည် အရှက်ရကာ မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင် သွားရှာလေသည်။
ဒုတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ ထို့နောက်တွင် နောင်တရုတ်အရေးကို မြော်တင်း၍ ဗလမင်းထင်ကို ကောင်းတုံသို့စေလွှတ်ကာ အခိုင်အလုံနေစေသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တရုတ်စစ်သည် နှစ်သိန်းငါးသောင်း၊ မြင်းသည် နှစ်သောင်း ငါးထောင်ဖြင့် ဗန်းမော်ကြောင်း ချီလာပြန်၏။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းကြားလျှင် နေမျိုးစည်သူကို ရေကြောင်းမှ ဗန်းမော်သို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်စေ၍ မဟာစည်သူကို ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်မှ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းကြောင်း ချီစေသည်။
ကောင်းတုံတွင် ရှိနေသော ဗလမင်းထင်၏ တပ်ကိုလည်း အင်အားဖြည့်ပေးလေသည်။
တရုတ်တပ်များသည် ကောင်းတုံမြို့ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်သော်လည်း ဗလမင်းထင်၏ အစီအမံကောင်းသဖြင့် မြို့ပြခိုင်လုံ သောကြောင့် မအောင်မြင်ချေ။
ထိုအချိန်တွင် နေမျိုးစည်သူ၏ စစ်ကူများရောက်လာ၏။
သို့ဖြစ်၍ ၃ ရက်အတွင်း တရုတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားရလေသည်။
တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ 186x186px နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တပ်တို့ တတိယအကြိမ် ချီလာပြန်၏။
ထိုအကြိမ်တွင် တရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ သားမက်တော် မြင်းခုံရဲ(မင်းယွီ) ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်လျက် မြင်းသည် သုံးသောင်း၊ ခြေသည် သုံးသိန်းဖြင့် ချီလာသည်။
တရုတ်တို့သည် သိန္နီမြို့ကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးလျှင် ရိက္ခာထောက် အဆက်အလက်များနှင့်တကွ အခိုင်အမာပြုကာ သီပေါသို့စစ်တစ်ကြောင်း၊ ဗန်းမော်သို့ စစ်တစ်ကြောင်း ချီတက်တိုက်ခိုက်၏။
ထိုအခါ မဟာစည်သူ၏ တပ်သည် သီပေါကြောင်းချီလာသော တရုတ်တို့ကို ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရသည်။
မဟာသီဟသူရတပ်သည် တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာထောက်တပ်များကို နောက်ကလှည့်တိုက်ရန် ဘော်ကြိုကြောင်းချီရသည်။
ဗန်းမော်ကြောင်း ချီသောတရုတ်တပ်တို့ကို လက်ဝဲဝင်းမှူးတပ်က ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရလေသည်။
မဟာစည်သူ၏ တပ်မှာမခံနိုင်၍ မြန်မာတပ်တော်များမှာ ကတိမ်းကပါး ကစီကရင်ရှိလေသည်။
မဟာစည်သူ၏ တပ်ကို အောင် မြင်လာခဲ့သော မြင်းခုံရဲသည် ဆက်လက်ချီတက်လာခဲ့ရာ၊ မေမြို့ဒေသကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် မေမြို့နှင့် ၈ မိုင်ကွာ အင်းဝမှ မိုင် ၃ဝ ခန့်သာဝေးသော စဉ့်ကူး သို့ တပ်ဦး ရောက်လာခဲ့၏။
မြန်မာတို့ဖက်မှ မဟာသီဟသူရတို့တပ်သည် တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာထောက် နောက်တပ်များကို တိုက်ခိုက် ပြီးနောက် လားရှိုးနှင့် သံလွင်မြစ်ပေါ်ရှိ ကွန်းလုံကူးတို့ဆိပ်ကို ချီတက် သိမ်းယူလိုက်ရာ တရုတ်ပြည်မှ ရိက္ခာထောက်တပ်များ မပေါက်ရောက်နိုင်ရှိလေသည်။
ထို့နောက် လက်ဝဲဝင်းမှူးတို့ တပ်နှင့် ပူးပေါင်းမိ၍ သိန္နီရှိ တရုတ်တပ်မကြီးကို တိုက်ခိုက်ရာ၊ တရုတ်တို့ ငတ်မွတ်လှသည်နှင့် ကောင်းစွာ မခံနိုင်ဘဲ တပ်လုံးပျက်ကာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးလေသည်။
မြစ်ငယ်ကြောင်းချီ၍ စဉ့်ကူး သို့ရောက်နေသော မြင်းခုံရဲ၏ တပ်တို့ကိုလည်း မဟာစည်သူတပ်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ပြန်ရာ၊ တရုတ်တို့ ရိက္ခာပြတ်နေချိန် ဖြစ်သည့်အတွက် တပ်ပျက်ကာ ဆုတ်ခွာရသည်။
စစ်ဝိုင်းခံနေရချိန်၌ မြင်းခုံရဲသည် ကျစ်ဆံမြီးကို တရုတ် ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံသို့ ဖြတ်၍ပို့ရန် မှာကြားလျက် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ အဆုံးစီရင်သွားလေသည်။
မဟာစည်သူတပ်နှင့် မဟာသီဟသူတပ်တို့မှာ ပူးပေါင်းမိသွားကာ တရုတ်တို့ကို ထပ်မံ လိုက်တိုက်ပြန်ရာ တရုတ်တို့သည် တရုတ်ပြည် တိုင်အောင် ဆုတ်ခွာကြရလေသည်။
ဗန်းမော်ကြောင်းချီလာ၍ ဗန်းမော်မြို့ကို အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း ဗလမင်းထင် အကွပ်အညှပ်နာ၍ မရနိုင်ရှိခဲ့သော တရုတ်တို့တပ်လည်း သီပေါ ကြောင်းချီ တပ်ကြီးပျက်ကြောင်းကြားလျှင် အရံဖြုတ်ကာ ထွက်ပြေးသွားလေသည်။
စတုတ္ထ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ alt=|thumb|မန်ချူးဧကရာဇ် ချင်းလုံ၏ စစ်သည်များ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်တို့စတုတ္ထအကြိမ် လာပြန်၏။
ထိုအကြိမ်တွင် တရုတ်တို့သည် ခြေသည် ငါးသိန်းငါးသောင်းဖြင့်ချီလာကာ ဗန်းမော်မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် လိုက်လေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ကောင်းတုံမြို့အရှေ့ ၁၂ မိုင် အကွာ ရွှေညောင်ပင်အရပ်တွင် ခံတပ်အခိုင်အလုံဆောက်၍ ရပ်တည်နေ၏။
ဗန်းမော်ကို ချီခဲ့စဉ်က မြစ်ညာတွင်ထားခဲ့သော တရုတ်တပ်များကလည်း လှေသမ္ဗန်လုပ်ကာ ရေကြောင်းချီလာသည်။
ကောင်းတုံမြို့ကို တရုတ်တို့ ရေကြောင်း ကြည်းကြောင်းဖြင့် အထပ်ထပ်ဝန်းရံ လုပ်ကြံသော်လည်း၊ ဗလမင်းထင် အစီအမံအကွပ်အကဲ ကောင်း၍မရချေ။
အင်းဝမှ နေမျိုးသီဟသူရ၊ မဟာသီဟသူရ၊ လက်ဝဲဝင်းမှူးတို့ ချီတက်စေ၏။
တရုတ်တို့သည် ကောင်းတုံကို မသိမ်းပိုက်နိုင်ဘဲ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၁ ခုနှစ်လောက်တွင် ရွှေညောင်ပင်ခံတပ်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရလေသည်။
သို့အတွက် စစ်ပြေငြိမ်းရန် တရုတ်တို့ စကားကမ်းလှမ်းလာ၏။
အခြားစစ်ဗိုလ်များက သဘောမတူသော်လည်း၊ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရသည် ရှေ့ရေးကို မြှော်တွေးလျက် ဘုရင်အမိန့်ကိုပင် မခံယူတော့ဘဲ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို ကောင်းတုံစာချုပ်ဖြင့် လက်ခံလိုက်လေသည်။
(ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်း (မြေဒူးမင်း) သည် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည့်အပြင် မယားညီအစ်ကိုလည်း တော်စပ်သည်။
) ထိုသတင်းကိုကြားလျှင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် အမျက်တော်ရှကာ ရရှိခဲ့သော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာတို့ကို ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးတို့၏ ဇနီးများအား ရွက်စေလျက် ၃ ရက်တိုင်တိုင် နေလှန်းသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုကြောင့်လည်း မြန်မာစစ်သည်တော်တို့သည် နေပြည်တော်သို့ မပြန်ကြဘဲ၊ မဏိပူရ ကသည်းပြည်တွင် ပုန်ကန်ခြားနားသည်ကို သွားရောက်နိမ်နင်း၍ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများကို ဆောင်ကြဉ်းပြီးမှ ပြန်ခဲ့ကြလေသည်။
ယင်းသို့ နှစ်စဉ် ဆက်ကာဆက်ကာ တရုတ်တို့ လေးကြိမ်တိုင်တိုင် စစ်သည်အင်အား မြောက်မြားစွာဖြင့် တိုက်ခိုက်လာသည်ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ဆင်ဖြူရှင် မင်းလက်ထက် ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် အတွင်းဝန် ဝဏ္ဏဓမ္မကျော်ထင်သည် - မနုသာရဓမ္မသတ်ကျမ်းသစ်ပါဌ် နိဿယ၊ မနုဝဏ္ဏနာဓမ္မသတ်ကျမ်းပါဌ်နိဿယ၊ ဝိနိစ္ဆယ ပကာသ နီကျမ်းပါဌ်နိဿယတို့ကို ပြုစုခဲ့သည်။
မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားလျက်ရှိသော မဲဇာတောင်ခြေနှင့် ဝေရွှန်းစန္ဒာရတုများသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည့် ရတုများ ဖြစ်ပေသည်။
ယင်းသို့ ထူးခြားသောစာပေများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြင့် ဆင်ဖြူရှင် မင်းလက်ထက်တွင် စာပေရေးရာကိုလည်း အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့ကြောင်း ထင်ရှား၏။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ယင်းသို့ စစ်ရေး၊ စာပေရေး၌သာ အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့သည်မဟုတ်၊ သာသနာရေး၌လည်း အားပေးချီးမြှောက်ခဲ့ပေသည်။
ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရားကို ထီးတော်တင်ကာ ရွှေပိန်းချတော်မူသည်။
မွန်တို့ပုန်ကန်သည်ကို နှိမ်နင်းရင်း ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်အား ယနေ့တွေ့မြင်ရသော ဉာဏ်တော် ၃၂၇ ပေအထိ တိုးမြှင့်တည်ထား၍ ကိုယ်အလေးချိန် ၁၂ စတုံ ၃ပေါင်ရှိသော ရွှေများချလျက် ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။
အပြန်တွင်လည်း ပြည်ရွှေဆံတော်စေတီကို ဝင်ရောက်ဖူးမြော်လျက် ဖိုးဦး တောင်စေတီကို ထပ်မံ တည်တော်မူသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၈ ခုနှစ် နယုန်လ ပြည့်ကျော် ၉ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သက်တော် ၃၉ နှစ် ၁ဝ လအရွယ်၌၊ လေနာရောဂါဖြင့် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်း ကား ရဲရင့်တည်ကြည်ခြင်း၊ စစ်မက်လိုလားခြင်း၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ ရုပ်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံခြင်းတို့ကြောင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏သား တော်ပီသပေသည်ဟု ပြည်သူတို့ပြောဆိုကြသည်။
ရတနာသုံးပါး၌ယုံကြည်၊ ပညာရှိတို့ကို ချစ်ကြည်၊ ပညာရှိတို့၏ စကားကိုနာယူ၊ မိမိလည်း ပညာရှိတော်မူသည်။
အမှုထမ်းကျွန်တော်မျိုးတို့ကို အထိုက်အလျှောက် ချီးမြှင့်ပြုစုတတ်၊ လူရည်လူသွားကို သိ၍ ရွေးချယ်ခန့်ထားတတ်သောကြောင့် ခန့်ထားခိုင်းစေသမျှ အောင်မြင်သည်များ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား 2. ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ ရဲထွဋ်လှ ၊ သမိုင်းနိဒါနအကျဉ်း ၊ စာမျက်နှာ ၁၄၉ Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
ဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံ မြန်မာသမိုင်း အမှတ်အသားတို့တွင် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ၊ ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံ၊ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံ၊ အလောင်းမင်းတရားကြီးအရေးတော်ပုံ၊ ညောင်ရမ်းမင်းတရားအရေးတော်ပုံဟူ၍၊ အရေးတော်ပုံ ငါးစောင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ထိုအရေးတော်ပုံတို့မှာ ရခိုင်၊ မွန်၊ မြန်မာ ရှေးမင်းတို့သည် မိမိတို့၏ နိုင်ငံတော်ကို စည်းလုံးညီညွှတ် အောင် ကြိုးပမ်းသည့်အရေးတော်ပုံများ ဖြစ်သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ် သုဓမ္မဝတီတိုက်ထုတ် 'အရေးတော်ပုံ ၅ စောင်တွဲ'ကျမ်း၌ ဆင်ဖြူရှင် အရေးတော်ပုံကျမ်းကို သံတော် ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ ရေးသားသည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။
သို့သော် ဦးကျော်ဒွန်း ပြုစုသော မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း (တတိယတွဲ)၌မူကား၊ သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ၏ အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ပြုစုသည် ဟုသာ ဆိုသည်၊ ဦးဖေမောင်တင်၏ မြန်မာစာပေ သမိုင်း၌ လည်း ပိဋကတ်သုံးပုံ စာတမ်းပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၅ ၌ အလောင်းမင်း တရားကြီး၏ အရေးတော်ပုံကျမ်းကို သံတော်ဆင့် လက်ဝဲ နော်ရထာ စီရင်သည်ဟု ပါရှိကြောင်းကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
ဆင်ဖြူရှင် အရေးတော်ပုံကို မည်သူ စီရင်သည်ဟု မဖော်ပြ ထားချေ။
ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ဘုရင့်နောင် ဟူ၍လည်း ကျော်ကြားသည်။
ပုဂံခေတ် ကျန်စစ်မင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတော် စည်းလုံးခိုင်မြဲရေးကို လုပ်ဆောင်ဘိသကဲ့သို့ တောင်ငူခေတ်တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားသည် တစ်မျိုးသားလုံး ကို စည်းလုံးစေ၍၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ညီညွှတ်သော အင်အား တစ်ရပ်ဖြစ်စေအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ပင်ရွှေထီး နတ်ရွာစံသောအခါ၊ ကျန်စစ်သားမင်းတည်ထောင်ခဲ့သော မွန်မြန်မာစည်းလုံးမှုသည် ထီးပြိုင် နန်းပြိုင်တို့ကြောင့် ပြိုကွဲအံ့သကဲ့သို့ ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ဆင် ဖြူရှင်သည် ရာမညတိုင်း ဒလမြို့ကို ကိုယ်တော်တိုင်ချီတက်၍၊ မွန်မြန်မာတို့ကို လိုက်လိုသ၍ခေါ်ငင်ပြီးလျှင်၊ တောင်ငူမြို့ကို လက်ရသိမ်းပိုက်၍၊ တစ်ပင်ရွှေထီး ထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။
ထို့နောက် ပြည်ကိုအောင်မြင်ပြီးသော်၊ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဒေသတို့ကို စည်းရုံးတော်မူလေသည်။
ထို့နောက် ဟံသာဝတီ ပဲခူးကို ချီတက်၍၊ သမိန်ထောရာမကို အောင်မြင်လေသည်။
ထို့နောက်၌ကား ကစဉ့်ကလျားဖြစ်နေသော အင်းဝကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပြီးသော်၊ ရှမ်းပြည်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းသွင်း၍၊ ဇင်းမယ်ပြည်၊ ကသည်းပြည်၊ လင်းဇင်း၊ ယိုးဒယား၊ ငသည် ဝီပြည်၊ ခန္တီပြည်စသည်တို့ကို အောင်မြင်တော်မူလေသည်။
ဤသို့ တိုင်းပြည်နိုင်ငံကို တစ်လုံးတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင် လွန်ကဲသော ဥဿဟဖြင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရား ကြိုးပမ်းခဲ့ သည်တို့ကို ဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံသည် မှတ်တမ်းတင်လေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:တောင်ငူခေတ်‎။
ဓညဝတီ၊ ဟံသာဝတီ၊ ရတနာပူရ၊ ရတနာသီခ၊ နရသေဌ် နင်း၊ မင်းဆက်မင်းတို့၊ နှိမ်နင်းတိုက်ဖျက်၊ လက်နက်နိုင်ငံ စီမံချဲ့ထွင်ကြပုံများကို မှတ်တမ်းသဖွယ် တင်ထားအပ်သော အရေးတော်ပုံ ကျမ်းငါးစောင်အနက် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ ကျမ်းသည်လည်း တစ်စောင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုကျမ်းကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒွါရဝတီမြို့ သာသနာပြုဆရာတော် ကဝိသာရာဘိသီရိပဝရ အဂ္ဂမဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇဂုရု စီရင်ပြုစုခဲ့လေသည်။
ထိုကျမ်းတွင် ဓညဝတီဒုတိယမြို့တည် ကံရာဇာကြီးမင်းမှ ၂၈ ဆက်မြောက် မင်းသီရိရာဇာ လက်ထက်မှစ၍၊ မဟာ သမ္မတမင်းလက်ထက် (၁၁၄၆ ခုနှစ်)အထိ၊ ရခိုင်မင်းများ လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပျက်ပုံများကို မှတ်တမ်းတင်ထားလေသည်။
ရခိုင်ပြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တစပ်တည်း တည်နေသော် လည်း၊ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ၊ ခရီး အထောက်အလှမ်း မသင့်ခြင်းကြောင့်၊ မြန်မာတို့က ရခိုင်ကို အတိုက်အခိုက် နည်း ပါးခဲ့သည်။
တိုက်ခိုက်ပြန်လျှင်လည်း၊ အရှည်အကြာ သိမ်းပိုက် မထားနိုင်ချေ။
ပုစံအားဖြင့်ဆိုရလျှင်၊ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်၏ သားတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ရခိုင်ကိုတိုက်၍၊ ဘုရင် မင်းခေါင်၏ သားမက်တော် နော်ရထာကို လောင်းကြက်မြို့ တွင် နန်းတင်သည်။
သို့သော် သံတွဲစားသည် ပဲခူးမင်း ရာဇာ ဓိရာဇ်၏ အကူအညီဖြင့် ဘင်္ဂါလီကုလား တဆယ့်နှစ်မြို့ (ဘင်္ဂလား)သို့ ပြေးလေသူ နောင်တော် နရမိတ်လှမင်းအား ပြန်၍နန်းတင်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ခရီးအထောက်အလှမ်း မသင့်သော်လည်း ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မင်းများနှင့် အဆက်အဆံရှိကြောင်း၊ ရခိုင်တို့ က သွား၍တိုက်ခိုက်သည့်အခါလည်းရှိ၍၊ ကုလားတို့က ထိပါး လာသည့်အခါလည်းရှိကြောင်းများ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
သက်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာခြင်း၊ ယင်းတို့အား တိုက်ထုတ်ခြင်း အကြောင်းများလည်း ယင်းအရေးတော်ပုံ ကျမ်း၌ တွေ့ရသည်။
ထိုကျမ်းကြီးတွင် ရခိုင်မင်းတို့၏ စစ်မက်ရေးများ၊ တပ်ဆင် တပ်ခွဲပုံများ၊ စစ်ဆင် စစ်တက်ပုံများ ပါဝင်သော်လည်း ပညာရှိ အမတ်ကြီးဝိမလ၊ အမတ်ကြီး မဟာပညာကျော်တို့၏ လျှောက် ထားချက်များက ပိုမိုများ ပြားစွာပါဝင်သည်။
ယင်းသည့် လျှောက်ထားချက်များသည် ပြည်ရေးပြည်ရာ မင်းရေးမင်းရာ နန်းတွင်းရေး နန်းတွင်းရာများအတွက် အရေးသင့်ရာကို အမတ် ကြီးက မင်းတို့ ချင့်ချိန်ဝေဖန်ရန် လျှောက်တင်ချက်များ ဖြစ် သည်။
လျှောက်ထားချက်များတွင် ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ်ရာ မြန်မာ့ ထုံးတမ်းဓလေ့များ၊ အတိတ်နိမိတ်ဖတ်ပုံများ၊ မြန်မာ့ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များ၊ စာကားပုံများလည်း အများအပြား ပါဝင်သည်။
ပုံစံဆိုရလျှင် ဒသရာဇာမင်း၏ ဘိသိက်ခံအခန်းတွင် ဘိသိက် ပွဲွကျင်းပပုံကို အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားများနှင့်တကွ အသေးစိတ်ဖော် ပြထားလေသည်။
ရခိုင်ဘုရင် မဟာသမ္မတမင်း လက်ထက် ၁၁၄၆ ခုနှစ်တွင် အမရပူရပြည့်ရှင် ဘိုးတော်ဘုရားမင်းသည် သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအား ရခိုင်သို့ချီတက် သိမ်းပိုက် စေသည်တွင်၊ ဓညဝတီ၌ ရခိုင်မင်းဆက်ပြတ်၍၊ ဓညဝတီအရေး တော်ပုံကျမ်းသည် ထိုအကြောင်းဖြင့် အပြီးသတ်လေသည်။
ယင်းသည့်အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် ပျို့လင်္ကာသမိုင်းတို့နှင့် အထွတ်ညီသော ရာဇဝင်ကြီးက ကောက်နုတ်၍ စကားပြေ အရေးအသားဖြင့်၊ ခန့်ညား ခမ်းနားစွာ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ မြန်မာသမိုင်း အမှတ်အသားတို့တွင် ထင်ရှားလှသော အရေးတော် ပုံကျမ်းများ အနက် အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံသည် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ယင်းသည့် အရေးတော်ပုံ ကျမ်းများအနက် နောက်ဆုံးပေါ်သောကျမ်း ဖြစ်သဖြင့်လည်း အခြားကျမ်းများထက် စုံစုံလင်လင် ရှိသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ပိဋကတ် သမိုင်းစာတမ်း ပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၅ ၌ အလောင်းမင်း တရားကြီး လက်ထက် သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ စီရင်သည်ဟုပါ၍ ပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၆ ၌ အလုံမြို့ အထက်တိုက် မောင်းထောင်ရွာ ဇာတိ တွင်းသင်းတိုက်ဝန်မင်း မဟာစည်သူ စီရင်ကြောင်းဖြင့် ဆိုသည်။
ထွန်းညို၊ ဦး၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ယင်းကိုထောက်၍ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ ကျမ်းနှစ်စောင်ရှိကြောင်း ထင်ရှား၏။
၁၉၂၃ ခုနှစ် သုဓမ္မဝတီ တိုက်ထုတ် အရေးတော်ပုံ ငါးစောင်တွဲကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ထုတ် အလောင်း မင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ၌လည်းကောင်း၊ တွင်းသင်းတိုက် ဝန် မဟာစည်သူ ရေးသားသည်ဟု ဖော်ပြလေသည်။
သို့သော် ဦးကျော်ထွန်း ပြုစုသော မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း တတိယ တွဲ၌မူကား သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ ပြုစုသည်ဟုသာ ဆိုသည်။
အချို့ဆရာတို့ကမူ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေး တော်ပုံနှင့် ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်းတို့ကို ရေးသားသော လက်ဝဲနော်ရထာဟူသည်မှာ လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ကိုရပြီးမှ လက်ဝဲ နော်ရထာဘွဲ့ကို ထပ်မံရပြန်သည်။
လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ခံ အခြားသူမရှိဟု မှတ်ယူပြောဆိုကြသည်။
လက်ဝဲ နော်ရထာ လျှောက်ထုံးကျမ်း၏ နိဂုံး၌ ခမည်းတော် အလောင်းမင်တရား ကြီး လက်ထက် လက်ဝဲနော်ရထာ ဟူသော ဘွဲ့ကိုရ၍ သား တော်ကြီး ကန်တွင်းစည်းခုံစေတီတော် ဒါယကာ မင်းတရား လက်ထက် စည်သူ ကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုရသော ပညာရှိအမတ် သည့်စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ကိုထောက်၍ အလောင်း မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် လက်ဝဲ နော်ရထာဘွဲ့ရ၍၊ သား တော်ကြီးလက်ထက် စည်သူ ကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုရသော အမတ် တစ်ဦးရှိကြောင်း ထင်ရှားသိသာသည်။
ထိုနိဂုံး၌ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဘွဲ့ကို ရသည်ဟု ကား မဖော်ပြချေ။
သို့ရာတွင် ကုန်းဘောင် ဆက် မြန်မာရာဇာဝင်၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၉ ခု ကဆုန်လပြည့် ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အလောင်းဘုရား ဟံသာဝတီ တစ်မြို့ လုံးကို သိမ်းယူတော်မူပြီးနောက် ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ တွင် မှူးမတ်တော်တို့ကို ဘွဲ့အမည်အရည် သနားတော်မူသော အခါ လက်ဝဲသုန္ဒရကို လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့၊ ဝေလုရာဇာကို လက်ယာနော်ရထာဘွဲ့ပေးကြောင်း ဖော်ပြထားသဖြင့် ထို အမတ်သည် လက်ဝဲ သုန္ဒရဘွဲ့ရပြီး အမတ်ဟု ယူကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုလက်ဝဲသုန္ဒရသည် မန်ကျည်းတုံ ဦးမြတ်စံ မဟုတ်ဘဲ ကျောက်စာ၊ ခေါင်းလောင်းစာ၊ မော်ကွန်းစာများအရ မုံရွေးလက်ဝဲသုန္ဒရသာ ဖြစ်လေသည်။
စင်စစ် သေချာစွာ သုတေသနပြုသောအခါ အစအဆုံး အရေးအသားနှင့် ဖော်ပြပုံခြင်း လုံးဝမတူသော အလောင်းမင်း တရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်း စာမူ နှစ်စောင်ရှိသည်ကို တွေ့ရ ရာ၊ ပိဋကတ်သမိုင်း စာတမ်း၌ ဆိုထားသည့်အတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ် နှစ်ဦး သီးခြားစီ ပြုစုထားသော ကျမ်းနှစ်စောင်ရှိသည်မှာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။
ကျမ်းတစ်စောင်က ရတနာပူရ အဝမင်းတို့၏ အစသ်ကို ပြဆိုပြီးဟူ၍ အစချီ ပြီးလျှင် ကျန်တစ်စောင်ကမူ အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် ဟူ၍ အစချီလေသည်။
အတွင်းစာသား ဖော်ပြပုံတို့၌ လည်း ကွာခြားသည်။
ကျမ်းတစ်စောင်တွင်ပါသော တပ်အမည်သည် ကျန်တစောင်၌ မပါဘဲရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရဲမက်တို့အမည် လည်း တစ်စောင်၌ပါ၍ တစ်စောင်၌ မပါချေ။
ပုံစံအားဖြင့် ဆိုရသော် ရေး၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ တနင်္သာရီမြို့များ မကျိုးမနွံ ရှိသည်ကို နှိမ်နင်းရန် ချီတက်သည့်အခါ အင်းဝ၌ထားခဲ့သည့် တပ်များအမည်၌ ကျမ်းတစ်စောင်တွင် သမိန်ဇိပ်ဗြဲတတပ်၊ ပိုက်သီဟတစ်တပ်၊ အဲနရဲတစ်တပ်၊ တလပန်းနှင့်လည်း ဆယ့်နှစ်တပ်သည် တပ်ပေါင်း ဆယ့်ငါးတပ်တွင် စစ်သည် လေးသောင်းငါးထောင် ဆယ်လုံး မြင်းရင်းနှင့်တကွ တလ ပန်းကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်ခြဲ့ပီးလျှင် အင်းဝမြို့တွင်ထားခဲ့၍ ဟု ပါရှိပြီးလျှင် ကျမ်း တစ်စောင်၌မူ အဲကံကောင်းတပ်၊ ဇိပ်ဗြဲတပ်၊ ပိုက်သီဟတပ်၊ အဲနရဲတပ်နှင့် တပ်ပေါင်း ဆယ့် ငါးတပ်၊ စစ်သည်သူရဲ လေးသောင်းငါးထောင်ကို တလပန်း အုပ်ချုပ်၍ မုဆိုးဖိုမှစ၍ ရန်ဆူးရန်ညှောင့် ရန်ငုတ်တို့ကို သုတ်သင်ရမည်ဟု ပါရှိလေသည်။
တစ်စောင်နှင့်တစ်စောင် ဖော်ပြပုံကွဲလွဲရုံသာမက ရေးဟန် လည်း ကွဲပြားသည်။
အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် အစချီ သော ကျမ်းသည် ရတနာပူရ အဝမင်းတို့၏ အစဉ်ကိုပြဆို ပြီး အစချီသောကျမ်းထက် ပိုမို ပြည့်စုံ၍ ဘုရင့်ဘုန်းစက်ကို ရိုသေညွတ်တွား၍ ရေးလေဘိသကဲ့သို့ အခေါ်အဝေါ်တို့၌ ရိုသေမှုကို ပြသထားသည်။
မြေဒူးမင်းကိုပင် မြေဒူးမင်းသခင်၊ အလောင်းဘုရားကိုင် ဘဝရှင် အလောင်းမင်းတရားကြီးဘုရား စသည်ဖြင့် ရေးသားထားလေသည်။
မည်သည့်စာမူကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးအနက် မည်သူရေးသည် ဟုကား အတိအကျ အဆုံးအဖြတ် မပေးနိုင်ကြချေ။
လက်ဝဲ နော်ရတာ (မြန်မာ ၁ဝ၈၅-၁၁၅၃)နှင့် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် နှစ်ဦးလုံးသည် အရေးတော်ပုံကျမ်းမျိုးကို ရေးသားနိုင်သော မော်ကွန်းဆရာများဖြစ်၍ လင်္ကာစကားပြေနှစ်ထွေ ကျွမ်းကျင်သူ ချည်း ဖြစ်သည်။
အချိန်ကာလအားဖြင့် ခေတ်ပြိုင်ဟု ဆိုရသော် လည်း လက်ဝဲနော်ရထာက ခေတ်ဦးကျ၍ တွင်းသွင်း တိုက်ဝန် မဟာစည်သူ (မြန်မာ ၁ဝ၈၈ ဖွား)သည် ဘိုးတော်ဘုရား အထွတ်အမြတ်သို့ရောက်မှ မြှောက်စားခြင်း ခံရလေသည်။
လက်ဝဲနော်ရထာသည် အလောင်းဘုရား၏ တပ်များနှင့်အတူ ကိုယ်တိုင်ချီတက်အောင်ပွဲခံယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် လက်ဝဲနော်ရထာသည် အရေးတော်ပုံတွင် ကိုယ်တိုင်ပါခဲ့သည့် အတိုင်း အတွေ့အကြုံမှာ လက်ငင်းနီးစပ် ကြွယ်ဝနိုင်ဖွယ် ရှိသည့်အပြင် စကား အသုံးအနှုန်းအားဖြင့် လက်ထက်တော် တွင်း ဖြစ်သဖြင့် ကျွန်တော်ရင်းပီသသော ရိုသေမှု အသုံးအနှုန်း များကိုသာ သုံးနှုန်းမည်ဖြစ်သောကြောင့် အရေးတော်ပုံ နှစ် စောင်ကို လေ့လာလျှင် အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် ချီကျမ်းကို လက်ဝဲနော်ရထာ၏ လက်ရာဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ် နိုင်ကြောင်း အချို့ပညာရှိတို့ ယူဆကြသည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ယင်း၏ကျမ်းတွင် အကြောင်းအရာ အသေးစိတ် ပိုမို ပြည့်စုံ ကျယ်ဝန်းသည့်ပြင် မြေဒူးမင်းသခင်၊ အလောင်းမင်း တရားကြီး ဘုရားစသော လက်ထက်တော်သုံး အရေးအသား အခေါ်အဝေါ်များ ပါရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံသည် အဖြစ်အပျက် တစ်ရပ်တည်းကို တချိန် တစ်ခေတ်တည်းတွင် သိမှီသူနှစ်ဦးက တစ်နည်းတစ်ဖုံ ရေးသားခဲ့ကြောင်းကိုကား တိကျစွာ သိရှိရလေသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စစ်မက်ရေးရာများကိုသာ ဖွဲ့ဆို သည်မဟုတ်ပဲ၊ ဖတ်ရှုသူအပေါင်းတို့တွင် ရဲစိတ်ရဲမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွရန် မြန်မာများ၏ ဘုန်းတန် ခိုးလက်ရုံး ရည်များကိုလည်း ထည့်၍ဖွဲ့ဆိုသဖြင့် ဧချင်းကဲ့သို့ပင် ဖတ်ရှုသူ တို့စိတ်၌ ဇာတိမာန်တက် ကြွစေသည်။
ဧချင်းစာကို စကားပြေ ဖြင့် ပြန်၍ ရေးသားသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
ဤကျမ်းပြုစု ရေး သားထားပုံမှာ ခမ်းနားပြေပြစ်၍ ပေါရာဏစကားများ ကွယ် ဝှက်သောအနက်ရှိသည့် စကားများသည် ရာဇာဓိရာဇ် အရေး တော်ပုံကျမ်းများမှာလောက် မပေါများချေ။
ဇာတိသွေး ဇာတိ မာန်ကို ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ၌ထက် ပိုမို ထိခိုက်လှုံ့ကြွ စေသည်။
တပ်ဆင်တပ်ဖွဲ့ပုံ စစ်ဆင်စစ်တက်ပုံများကိုလည်း ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ရှင်းလင်း ပြတ်သားစွာ ဖော်ပြထား လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် အလောင်းမင်း တရားကြီးအလောင်း ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာမှ မွန် တို့၏ အန္တရာယ်ကို စတင် တွန်းလှန်ကာ ထီးနန်းသိမ်းယူ သည်မှစ၍ အန္တရာယ်တို့ကို ရဲရည်တပ် သူရဲကောင်းများနှင့် မည်သို့ခုခံ တိုက်ခိုက်ကြပုံများပါ ဖော်ပြထားသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ဒဂုန်မြို့ကို ရန်ကုန်ဟု အမည်သမိုက်၍ မြို့သစ်တည်ပြီးနောက် တာမွေ တပ်ကြီး လည်းကောင်း၊ ဘောင်နင်မလစ်တပ်ကြီးကိုလည်းကောင်း တိုက် ခိုက်ပုံများနှင့် နောက်တစ်ကြိမ် ရွှေဘိုမှ ချီတက်လာကာ မွန် ဒေသများကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ကြောင်းများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
ဤကျမ်းတွင် မြန်မာ သူရဲကောင်းနှင့် မွန် သူရဲကောင်းတို့ တိုက်ခိုက်ပုံများကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ဟံသာဝတီတွင် အလောင်းမင်းတရားသည် မွန်ဘုရင်၏ သမီးတော်ကို လက်ခံသိမ်းပိုက်သည့် အခမ်းအနားများ၊ မှူးမတ် ချွေရံတို့အား အထိုက်အလျောက် အဆောင်အယောင် အသီးသီး ခြီးမြှင့်ပုံများ၊ မဏိပူရ ကသည်းမင်း၊ ထားဝယ်မင်း၊ ညောင်ရွှေ စော်ဘွားတို့ ခိုဝင် အညံ့ခံပုံများ၊ အလောင်းမင်းတရား ယိုးဒယားသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ကြောင်းနှင့် နတ်ရွာစံသည် အထိ အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြထားသည်။
အချုပ်အားဖြင့် အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တော် အချိန်ကာလ တစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်ပျက်ပုံများတွင် စစ်မှုစစ်ရေး တိုက်ခိုက်ပုံများကို အဓိကထား၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုမှ ၁၁၂၂ ခုအထိ နှစ်ပေါင်း ကိုးနှစ် အတွင်း အရေးတော်ပုံကို ဖော်ပြထားသော အသေးစိတ်သမိုင်း ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ ဆင်ဖြူရှင်အရေးတော်ပုံ ညောင်ရမ်းမင်းတရားအရေးတော်ပုံ ကိုးကား Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
ညောင်ရမ်းမင်းတရားအရေးတော်ပုံ မြန်မာစာပေလောကတွင် ဓညဝတီအရေးတော်ပုံ၊ ရာဇာ ဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံစသည်ဖြင့် မင်းဧကရာဇ်တို့ တိုင်းနိုင်ငံတည် ထောင်ရာ၌ တွေ့ကြုံရသော အဖြစ်သနစ်တို့အကြောင်းကို မှတ် တမ်းတင်ထာသော ကျမ်းများရှိလေသည်။
ညောင်ရမ်းမင်း တရားအရေးတော်ပုံသည်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဤအရေးတော်ပုံကို မြင်းခုံတိုင်မြို့ စား တရားသူကြီး မဟာအတုလဓမ္မိကရာဇာ ရေးသည်ဟုဆို သည်။
မည်သည့်မင်းလက်ထက် မည်သည့်သက္ကရာဇ်တွင် ရေး သည်ဟု မသိရ။
သို့သော်လည်း သက္ကရာဇ် ၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးပုံရသော မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်းကို ထုတ်ဆောင်ရေးထားသည်ဖြစ်၍ ဤသက္ကရာဇ်နောက်မှ ဤအရေးတော်ပုံကိုရေးသည်ဟု မှတ်ယူရ ပေမည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁ဝဝ ဆီတွင်ပေါ်သော ဦးကုလားမဟာ ရာဇဝင်ကြီး၏ မှီခိုရာကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ် ယူဖွယ်ရှိပေသည်။
အကြောင်းအရာမှာကား ညောင်ရမ်းမင်း တရားကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရား၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတပိုင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
ညောင်ရမ်းမင်းတရား အရေးတော်ပုံကား တပင်ရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင်တို့တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံတော် သည် ငါးဆူဒါယကာမင်းလက်ထက်တွင် ပြိုကွဲအံ့ဆဲဆဲ ဖြစ် သည်တွင်၊ ညောင်ရမ်းမင်းတရားနှင့် သားတော်အနောက်ဘက် လွန်မင်းတရားတို့က မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်လည် စည်းရုံးညီ ညွတ်အောင် ကြိုးပမ်းသည်ကို ပြဆိုပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီကို တောင်ငူဘုရင်နှင့် ရခိုင်ဘုရင်တို့ လုပ်ကြံ ကြလေသည်။
ထိုအချိန် တွင် ယိုးဒယားသည်၎င်း၊ ငစင်္ကာကြီးစိုးလျက်ရှိသော သံလျင် သည်၎င်း မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ညီညွတ်စည်းလုံးမှု အန္တရာယ် များဖြစ်ချေသည်။
ဤအန္တရာယ်တို့ကို ပယ်ဖျောက်ရန်အလို့ငှာ ညောင်ရမ်းမင်းတရားသည် မိုးကောင်း၊ မိုးည|င်၊ ဗန်းမော်၊ ညောင်ရွှေ၊ သိန္နီစသောနယ်တို့ကို ပထမသိမ်းသွင်း၍၊ စည်းလုံး မှုအခြေကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ညောင်ရမ်းမင်းတရားလွန်လ သော်၊ သားတော်ကြီးဖြစ်သော အနောက်ဘက်လွန်မင်းတရား သည် (မြန်မာ ၉၆၇-၉၉ဝ ခုနှစ်) ခမည်းတော်၏ လက်ငုတ် ဖြစ်သော နိုင်ငံတော်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေ သည်။
ညောင်ရမ်းမင်းတရား အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင် ထို အချက်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ညောင်ရမ်းခေတ်။
ဆင်ဗိုင်အိုစစ်ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသတ္တဝါနှစ်မျိုးတို့ သဟဇာတဖြစ်ကြသော အခြင်းအရာကို ဆိုလိုသည်။
ဤသို့နှစ်ဦး နှစ်ဝ အတူပေါင်းစပ် နေထိုင်ကြသည့် အတွက် တစ်ဦးကြောင့် တစ်ဦးအပေါ်၌ များသောအားဖြင့် နစ်နာမှုမရှိချေ။
တစ်နေ ရာရာတွင် နစ်နာမှုကို အကျိုးရှိစေမှုက ဖြေဖျောက်ပေးလေသည်။
ဤသို့ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အထောက်အပံ့ပြုသောစနစ်ကို ဆင်ဗိုင်အိုစစ်ဟု ဇီဝဗေဒသဘောဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။
အပင်တို့တွင် အချင်းချင်း မှီခိုမှုအများအပြား ရှိကြသည်။
သို့သော် အတွေ့အများဆုံးမှာ သစ်ကပ်မှော်ပင်ဖြစ်သည်။
သစ်ကပ်မှော်ပင်သည် ကျောက်တုံး၊ သစ်တုံး၊ သစ်ပင်၊ မြေကြီးတို့ အပေါ်တွင်ပေါက်သည်။
ယင်းသည် အပင်တစ်ပင်တည်း မဟုတ်။
အယ်လဂါရေညှိပင်နှင့် ဖန်းဂပ် ပင်တို့ရော၍ ပေါက်ရောက်နေခြင်းဖြစ်သည်။
သစ်ကပ်မှော်ပင် ကို အလယ်ကပိုင်းဖြတ်ကြည့်ရှုလျှင် ထိုအချက်ကို သိသာနိုင် ပေသည်။
ဖန်းဂပ်ပင်သည်အယ်လဂါရေညှိ ထံမှ အစာကို စုတ်ယူ လျက်နေသော်လည်း ရေညှိ မှာအလွန်နစ်နာခြင်းမရှိ။
အယ်လဂါရေညှိ သည် ဖန်းဂပ်နှင့် တွဲနေခြင်းအားဖြင့် လေထဲမှရေကို ဖန်းဂပ်ထံမှတစ်ဆင့် စုတ်ယူနိုင်သည်။
သို့မဟုတ်ပါက ရေမရ နိုင်ဘဲ သေဖွယ်ရာအကြောင်းရှိသည်။
အယ်လဂါသည် ဖန်းဂပ်အား အစာထောက်ပံ့၍၊ ဖန်းဂပ်က အယ်လဂါအား ရေထောက် ပံ့သည်။
ဤကဲ့သို့ အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့မှုဖြင့် သစ်ကပ်မှော် သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောဒေသ၌ အသက်ရှင်၍ နေနိုင်ပေသည်။
ပါဏဗေဒနှင့်ဆိုင်သော အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့မှု သာဓက ကောင်းတစ်ခုကို ပင်လယ်မှိုကောင်နှင့် ဟားမစ် ကရက်ခေါ် ကနန်းတစ်မျိုးတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ထိုတိရစ္ဆာန်နှစ်မျိုးအတူ တကွ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြခြင်းဖြင့် တစ်ဦးချင်းဘဝ၌ ရှိနေ သော ချို့တဲ့ချက်အချို့ ပျောက်သွားနိုင်သည်။