kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နောက်ခံ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုအရှိဆုံး လူနည်းစုများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူများ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုသည် ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် အစိုးရနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် များ၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုရာ ပစ်မှတ်အနေဖြင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံတွင်းရှိ ဘာသာရေးအုပ်စုအမျိုးမျိုးကြား တင်းမာမှုများအပေါ် ယခင်စစ်အစိုးရများက မကြာခဏ အမြတ်ထုတ်လေ့ရှိသည်။
နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ရိုဟင်ဂျာများသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်က စစ်အာဏာရှင်များလက်ထက်ကတည်းက လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ အများအပြားထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာများ နေရပ်ပြန်ရေးတွင် အကူအညီပေးခဲ့သော်လည်း ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု စွပ်စွဲချက်များသည် ယင်းကြိုးပမ်းမှုကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ရိုဟင်ဂျာ ၁၄၀,၀၀၀ ခန့် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) မှ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် များအား အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာ အစိုးရမှ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေးများကို ချွတ်ပြင်ရွာတွင် အပါအဝင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ARSA ၏ တိုက်ခိုက်မှုအပြီး တစ်ရက်အကြာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချွတ်ပြင်ရွာအား မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဒေသခံ ရခိုင်လူမျိုးများက ဖျက်စီးခဲ့ကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများ၏ ပြောကြားချက်အရ သိရသည်။
ရွာမပျက်စီးမီတွင် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသမီးများကို ခြိမ်းခြောက်အဓမ္မပြုကျင့်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သလို ရိုဟင်ဂျာအမျိုးသားများကို ARSA သံသယရှိသူအဖြစ် သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် သေဆုံးမှုအရေအတွက်မှာ ၁၃၀ ရှိကြောင်းအစီရင်ခံခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလတွင် ချွတ်ပြင်ရွာအတွင်း အကြမ်းဖက်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးရရှိသည့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်မှာ ၃၈၅ ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများအရ ချွတ်ပြင်ရွာသည် လုံးဝမီးလောင်ကျွမ်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ။
မောင်နု အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ် မောင်နူရွာ ရွာသူရွာသားများဖြစ်သော ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား မြန်မာ တပ်မတော် (ကြည်း)က အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော ဗီဒီယိုဖိုင်အရ အစိုးရနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသော အလုပ်သမားများက မောင်နူရွာ နေရာဒေသများကို ဘူဒိုဇာများဖြင့် ဖြိုခွင်းခဲ့သည့်ကို ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုဖိုင်တွင် ရုပ်အလောင်းများနှင့် အလောင်းထည့်ထားသော အိတ်များကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) သည် မြန်မာစစ်တပ်အား ဒုတိယအကြိမ် အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားများကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်သည့် အစိုးရ၏ "နယ်မြေရှင်းလင်းရေး" စစ်ဆင်ရေးသစ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
သေနတ်သံကြားသော အနီးအနားရွာများမှ ထွက်ပြေးလာသောရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် မောင်နူရွာတွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။
သတ်ဖြတ်မှု ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁:၀၀ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော် (ကြည်း) တပ်ရင်း (၅၆၄) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသည် မောင်နူရွာသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရိုဟင်ဂျာ ရွာသားများအား ၎င်းတို့၏နေအိမ်များတွင် ပုန်းအောင်းနေရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ၃၇ ဦး၏အဆိုအရ စစ်သားတစ်ဦးက ရွာသားများကို အပြင်ထွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး မည်သူမျှမရှိချိန်တွင် စစ်သားများက နေအိမ်များကို ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ထို့နောက် စစ်သားများသည် နေအိမ်များသို့ ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ အဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို ယူငင်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအား နှိပ်စက်ခြင်း၊ အမျိုးသားနှင့် ယောက်ျားလေးများအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးခံထားရသော အမျိုးသားအချို့ကို ကွပ်ကဲရေးမှူး၏ အမိန့်ဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဂူဒါပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု အင်းဒင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ။
ကောရက်စ် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း သည် အေသင်မြို့အခြေစိုက် ဂရိမော်တော်ကားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး အင်ဂျင်နီယာနှင့် ဗိသုကာပညာရှင် ဒီမီထရစ် ကောရက်စ် မှ စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကုမ္ပဏီသည် မတူညီသော ကားအမျိုးအစားများကို ထုတ်လုပ်ပြီး ၎င်း၏အင်ဂျင်များကို ချက်ဗ်ရိုလက် မှ မောင်းနှင်ပါသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကားကုမ္ပဏီများ ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီများ။
ခဲဖွယ်ဘောဉ်ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း အကပ်ခံထားသော ခဲဖွယ် ဘောဇဉ်ကို သိုမှီးသိမ်းဆည်း၍ ဘုဉ်းပေးလျှင် အာပတ်သင့်၏။
ယနေ့နံနက်က အကပ်ခံထားသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို နက်ဖြန်နံနက်၌ စားလျှင် သိုမှီးသိမ်းဆည်း၍ စားသည် မည်၏။
နံနက်ခင်း၌ သုံးဆောင်စေကာမူ သိမ်းဆည်းထားသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များ ဖြစ်သောကြောင့် သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပုဒ်အရ အပြစ် သင့်၏၊ မွန်းလွဲမှ ဘုဉ်းပေးလျှင်မူကား ဝိကာလေဘာဇနသိက္ခာပုဒ်အရ အာပတ် တိုး၍ သင့်နိုင်ပြန်၏။
သို့ဖြစ်၍ ရဟန်းတော်များ အာပတ်မသင့်၊ အပြစ် မဖြစ်စေရေးအတွက် ကပ္ပိယကာရကတို့က သိမ်းဆည်းမှုတာဝန်ကို စနစ်တကျ ယူတတ်ကြရပေမည်။
ကာလိကလေးပါးကို သုံးဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့ အကျဉ်းချုပ် မှတ်မိရန် ထပ်မံ ရေးသားပါ ဦးမည်။
ယာဝကာလိက ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များကို နေမွန်းလွဲအခါ စားသောက်လျှင် အပြစ်သင့်သည်။
ယာမကာလိကအဖျော်ရည်နှင့် သတ္တာဟကာလိကတွင် ပါဝင်သော ကြံရည်၊ ထန်းရည်ချိုဖျော်ရည် စသည်ကို မွတ်သိပ်ခြင်း အကြောင်းကြောင့် ဆာ၍ သောက်လျှင် အပြစ် မရှိပါ၊ အကြောင်းမဲ့သက်သက် သောက်လျှင် အာဟာရ အကျိုးငှာ သောက်ရာရောက်၍ အပြစ်ရှိပါသည်။
သတ္တာဟကာလိကဆေးဝါး၊ ယာဝဇီဝိက လျက်ဆား စသည်တို့ကို လေထခြင်း၊ လေနာခြင်း၊ အားနည်းခြင်း စသော ရောဂါကြောင့် စားသုံးလျှင် အပြစ်မရှိပါ။
အကြောင်းမဲ့ ဖြစ်စေ၊ ဆာလောင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ စားသုံးလျှင်မူ အပြစ်ရှိပါသည်။
ဤအပိုင်းမှာ ရဟန်းတော်တို့အပိုင်း ဖြစ်ပါသည်။
ကပ္ပိယကာရကတို့အနေဖြင့် သိရှိထားရန် အတွက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
ထိုသို့သိရှိထားမှသာ အချိန်ကာလအလိုက် သင့်လျော်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော ကပ္ပိယတာဝန်များ ရဟန်းတော်များနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကအားဖြင့်- ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ်အရ ကာလိကလေးပါး၊ ဘူတဂါမသိက္ခာပုဒ်အရ ကပ္ပိခြင်း၊ ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ဆက်ကပ်ခြင်း၊ သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပုဒ်အရ သိမ်းဆည်းခြင်း- တို့သည် အရေးပါလှသည်။
ကပ္ပိယကာရကတို့အနေဖြင့် အထူးသဖြင့် ထိုအချက် လေးချက်တို့ကို ပီပြင်စွာ နားလည် ထားမှ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် ကြိုတင်စီမံနိုင်ပါလိမ့်မည်။
သိုမှီးသိမ်းဆည်းခြင်း အကပ်ခံပြီးသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များကို လူသာမဏေတို့အား မစွန့်ဘဲ တစ်ညဥ့်လွန်အောင် ကိုယ်တိုင်သိမ်းဆည်း၍ ရဟန်းတော်များ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။
ထိုခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ရဟန်းတော်ကိုယ်တိုင် သိမ်းဆည်းထားလျှင် သန္နိ ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်သည်။
ရဟန်းတော်တို့သည် ယာဝကာလိက ဆွမ်း ဘောဇဉ် ခဲဖွယ် မုန့်ပဲ သွားရေစာ အသီးအနှံတို့ကို အကပ်ခံပြီးနောက် ကပ္ပိယတို့အား မစွန့်ဘဲ နောက်တစ်နေ့ထိ သိမ်းထားမိလျှင် သန္နိဓိ ဖြစ်သွားသည်။
ကပ္ပိယကာရကတို့က ရဟန်းတော်အရေအတွက်ကို လိုက်၍ဖြစ်စေ၊ ရဟန်းတော်တစ်ပါး၏ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နိုင်မှုကို လိုက်၍ဖြစ်စေ လိုသလောက်ကိုသာ ခွဲဝေစိစစ်၍ ဆက်ကပ်ကြရပေမည်။
အလှူအတန်း ပွဲလမ်းသဘင်များ၌လည်း ယာဝကာလိက အစားအစာများကို တစ်ခါတည်း မဆက်ကပ်မိကြရန် စီမံကြရပေမည်။
မုန့်ဘူးများ၊ အသားဘူးများ၊ ငါးသေတ္တာ၊ ငါးခြောက်၊ ပုဇွန်ခြောက်များ၊ ငါးပိ ငံပြာရည်များ စသည့် ယာဝကာလိက ပစ္စည်း ဝတ္ထုများမှာ အကပ်ခံပြီးပါက မျှော်လင့်ချက်မထားဘဲ ကပ္ပိယတို့ကို မစွန့်လျှင် သန္နိဓိ ဖြစ်သွားပါသည်။
သံဃာတော်တို့ကို လွယ်လင့်တကူ သုံးစွဲစေ လိုသော စေတနာ၊ သာဟတ္ထိက ကိုယ်ထိလက်ရောက် လှူလိုသော သဒ္ဓါတို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များအဖို့ အပြစ် ရတတ်ကြပါသည်။
ထိုသို့ သန္နိအပြစ် မဖြစ်စေရေးအတွက် ကပ္ပိယကာရကတို့က စနစ်တကျ သိုမှီး သိမ်းဆည်းတတ်ရ ပေမည်။
ကပ္ပိယတို့ စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းပေးခြင်း၊ နောက် တစ်နေ့တွင် ပြုပြင် ခြင်းဖြင့် ရဟန်းတော်တို့လည်း နေ့စဉ် ဘုဉ်းပေးနိုင်ပြီး အပြစ်လည်း ကင်းစင်နိုင်သဖြင့် သာသနာတော်အတွက် အလေးအနက်ထားကာ လိုက်နာ သင့်ကြပေသည်။
သပိတ် ပန်းကန် စင်ကြယ်အောင် ဆေးပါ သပိတ် ပန်းကန်တို့၌ ထည့်၍ စားပြီးနောက် စင်ကြယ်စွာ မဆေးလျှင် ဆီစသော အာမိသကလေးများသည် ငြိကပ် ကျန်နေတတ်၏။
ထိုဆီ စသော အာမိသတို့သည် သန္နိဓိ ဖြစ်သွားကြပြီ ဖြစ်သည်။
ထိုသန္နိဓိအာမိသများသည် နက်ဖြန်နံနက်၌ ဆွမ်းပူ ဟင်းပူနှင့် ရောမိကာ ရဟန်းတော်၏ ခံတွင်းသို့ ဝင်သွားလျှင် သန္နိဓိအာမိသတို့အတွက် အပြစ်သင့်လေသည်။
ထို့ကြောင့် သပိတ် ပန်းကန်တို့၌ ဆီ စသော အာမိသ မကျန်ရအောင် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြရသည်။
ကွဲအက်ကြောင်းရှိသော သပိတ်ပန်းကန်များကိုလည်း ဖာထေး၍မှ အကောင်းမဖြစ်လျှင်တော့ စွန့်ပစ်ကြရမည်။
စွန့်လျှင် သန္နိဓိ မဖြစ် အကပ်ခံပြီးနောက် ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များကို လူ သာမဏေတို့အား အာလျပြတ်ငဲ့ကွက်မှုမရှိဘဲ စွန့်ပေး လိုက်လျှင် သန္နိဓိ မဖြစ်တော့ပေ။
နက်ဖြန်နံနက်၌ ထိုလူ သာမဏေတို့ သိမ်းဆည်းထားအပ်သော အာမိသကို ထိုလူ သာမဏေတို့ထံမှတဖန် အကပ်ခံ၍ စားကောင်း၏။
သို့သော် စွန့်သောအခါ၌ကား အနပေက္ခဝိသဇ္ဇန” “ထိုအာမိသကို ငါမစားတော့ပြိ”ဟု မငဲ့မကွက် (ငဲ့ကွက်စိတ် လုံးဝ မရှိဘဲ) စွန့်လိုက်ပေးလိုက်မှသာ စွန့်ရာရောက်သည်။
သန္နိဓိနှင့် စပ်၍ အောက်ပါအချက်များကို သတိပြုရပေမည်။
သပိတ်၊ ပန်းကန်ခွက်၊ လက်ဖက်ရည်ကရား စသည် များ၌ ထည့်၍ စားသောက် ဘုဉ်းပေးပြီးနောက် သပိတ် ခွက် စသည်နှင့်တကွ အကြွင်းအကျန်ကို လူသာမဏေ ကပ္ပိယတို့အား မပေးမစွန့်ဘဲ ထိုသပိတ်ခွက် စသည်တို့ကို ကိုယ်တိုင် ဆေးရာဝယ် မစင်ကြယ်၍ အာမိသကျန်နေလျှင် နက်ဖြန် နံနက်၌ အခြားအာမိသနှင့် ရောနှော၍ ဝမ်းတွင်းသို့ ပါသွားပါက အပြစ်ရှိလေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် အချို့ကျောင်းများ၌ ညနေတိုင်း သပိတ်ပန်းကန်ခွက်တို့ကို ဆေးကြောခြင်းကို ဝတ်တစ်ခုအနေဖြင့် ဆေးကြောရလေသည်။
ထို့ပြင် သပိတ် ခွက် စသည်တို့ကို လူသာမဏေတို့အား ပေးစွန့်လိုက်လျှင် ထိုသူတို့ ဆေးကြော၍ မစင် ကြယ်သော်လည်း သန္နိဓိ မဖြစ်တော့ပေ။
သို့ရာဝယ် ထိုအာမိသအဆီ ကပ်ကျန်နေခဲ့သော သပိတ် ပန်းကန်တို့ကို အသုံးပြုလိုလျှင် အကပ်ခံရမည်။
အကပ်မခံဘဲ ကိုင်တွယ်လျှင် အပြစ်ရှိနိုင်သည်။
အကပ်မခံဘဲ ထိုသပိတ် ခွက် စသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ ဘုဉ်းပေးလျှင် အပြစ်ရှိနိုင်သဖြင့် ကပ္ပိယကာရကတို့က အမြဲတမ်း သင့်ပေသည်။
ဖျော်ရည်တို့ကို အပ်စပ်အောင်သိမ်းဆည်းခြင်း အကပ်ခံထားသော ယာမကာလိက ဖျော်ရည်များကိုလည်း တစ်ညဥ့်လွန်ပြီးနောက် နောက်တစ်နေ့နံနက်၌ စားသောက်လျှင် သန္နိဓိ ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဖျော်ရည်များကို ဆက်ကပ်ရာ၌ ကုန်နိုင်သလောက် ချင့်ချိန်၍ လိုအပ် သလောက်ကိုသာ ဆက်ကပ်ရပေမည်။
အလှူပွဲများ၌လည်း ယာမကာလိကဖျော်ရည်ဘူးများကို တခါတည်း ဆက်ကပ်မှု မပြုလုပ်ကြဘဲ ကပ္ပိယမှတဆင့် လှူဒါန်းကြရန် သင့်လှပေသည်။
အများအပြား တစ်ခါတည်း ဆက်ကပ်လိုက်ပါက စွန့်လျှင် စွန့်၊ မစွန့်လျှင် သန္နိဓိ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
ကပ္ပိယကာရကတို့အနေဖြင့် ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်မှန်းထားသောဖျော်ရည်များ၊ ဖျော်ရည်ပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် အထူးလိုအပ်ပေသည်။
သံဃာတော်များအတွက် ရည်မှန်းထားသော ဖျော်ရည်များ မဖိတ်မစဉ် မလွင့်မပျောက် မပျက်မစီး အချီးနှီး ဖြစ်မသွား စေရန် ကြိုးပမ်းရပေမည်။
အချိန်မီ သံဃာတော်တို့ ဘုဉ်းပေး နိုင်ရန် စီမံရမည်။
ဆေးပစ္စည်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း သတ္တာဟကာလိကဖြစ်သော ဆေး(၅) မျိုးနှင့် ယခု ခေတ်ပေါ်ဆေးမျိုးများသည် တစ်ခါ အကပ်ခံပြီးပါက (၇) ရက်ထိ သုံးစွဲနိုင်သည်။
ထိုရက်ကို ကျော်လွန်သွားပါက သန္နိဓိ ဖြစ်သွားလေသည်။
သန္နိဓိဖြစ်ပြီးသောဆေးဝါးများကို သံဃာတော်တို့ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် ဆေးဝါးများကို စနစ်တကျ ဆက်ကပ်ရန်နှင့် သိမ်းဆည်းရန် တာဝန်ရှိလာပါသည်။
ကပ္ပိယကာရကတို့သည် သဒ္ဓါ၊ စေတနာ၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ကြိုးစားမှု ဝီရိယနှင့် အစဉ်သတိရှိသော သူများ ဖြစ်သင့် ကြသည်။
သံဃာ့တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရာ၌ မညည်းမညူ ကြည်ဖြူစွာ ထမ်းဆောင်သင့်ကြသည်၊ စေတနာ သဒ္ဓါ အပြည့်ဖြင့် ထမ်းဆောင်သင့်ကြသည်။
သံဃာတော်တို့ အပြစ် ကင်းစင်ရေးသည် ကပ္ပိယတို့အပေါ်တွင် တည်မှီနေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဆွမ်း၊ ကွမ်း၊ ဖျော်ရည်တို့ကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းသလိုပင် ဆေးပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်ရာ၊ သိမ်းဆည်းရာ၌လည်း စနစ်တကျ ရှိရပေမည်။
ယာမကာလိကဆိုသည်မှာ အရုဏ်တက်ချိန်မှစ၍ ညဉ့်၏နောက်ဆုံးယာမ် (ပစ္ဆိမယာမ်) တိုင်အောင် ရဟန်းတော်များ သုံးဆောင်နိုင်သော အဖျော်ယမကာကို ဆိုလိုပါသည်။
ယာမ်ဟုဆိုအပ်သော ကာလပတ်လုံး ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်အပ်သော ဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် "ယာမကာလိက" ဟုခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ယာမကာလိက (တိ) [ယာမကာလ+ဣက။
ယာမော ကာလော ယာမကာလော၊ သော အဿတ္ထိ တံဝါ ကာလံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယာမကာလိကံ။
ပါစိတ်၊ယော၊၈၃။
] ယာမကာလိကအဖြစ် အပ်စပ်သော အဖျော်များ ရဟန်းတော်များ သုံးဆောင်ရန်အပ်စပ်သော ယာမကာလိက ဖျော်ရည်များကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
အဖျော် ၈ မျိုး (ကျမ်းဂန်မှ တိုက်ရိုက်ပြဆိုထားသော ဖျော်ရည်များ) အမ္ဗပါန = သရက်ဖျော်ရည် ဇမ္ဗုပါန = သပြေဖျော်ရည် စောစပါန = တောငှက်ပျောဖျော်ရည် မောစပါန = အိမ်ငှက်ပျောဖျော်ရည် မဓုပါန = သစ်မည်စည်ဖျော်ရည် မုဒ္ဒကပါန = မုဒရက် (သပြက်၊ စပျစ်) ဖျော်ရည် သာလူကပါန = ကြာညှောက်ဖျော်ရည် ဖာရုသကပါန = ဖက်သက်ဖျော်ရည် ၂။
အနုလောမအဖျော်များ (အဖျော် ၈ မျိုးနှင့် အလားတူသော ဖျော်ရည်များ) အထက်ပါ အဖျော် ၈ မျိုးအပြင် အောက်ပါ အသီးငယ်များမှ ပြုလုပ်သော ဖျော်ရည်များကိုလည်း ယာမကာလိကအဖြစ် သုံးဆောင်နိုင်ပါသည်- ကြိမ်ဖျော်ရည် မန်ကျည်းဖျော်ရည် ရှောက်ဖျော်ရည် သီးဖျော်ရည် ကြို့ဖျော်ရည် ခံသီးစသော သေးငယ်သည့် အသီးများမှ ပြုလုပ်သော ဖျော်ရည်များ(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၅။
ကင်္ခါ၊၂၃၁။
ဝိသင်္ဂဟ။
၉၃-၄။
) ယာမကာလိကံ ယာမေ နိဒဟိတွာ ဘုဉ္ဇတိ။
ဝိ၊၂၊၁၁၇။
ယာမကာလိကံ သတ္တာဟကာလိကံ ယာဝဇီဝိကံ အာဟာရတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ။
ဝိ၊၂၊၂၂၉။
ယာဝကာလိကေန ဘိက္ခဝေ ယာမကာလိကံ တဒဟု ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ ကပ္ပတိ၊ ဝိကာလေ န ကပ္ပတိ။
ယာမကာလိကေန ဘိက္ခဝေ သတ္တာဟကာလိကံ တဒဟု ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာမေ ကပ္ပတိ၊ ယာမာတိက္ကန္တေ န ကပ္ပတိ။
ယာမကာလိကေန ဘိက္ခဝေ ယာဝဇီဝိကံ တဒဟု ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာမေ ကပ္ပတိ၊ ယာမာတိက္ကန္တေ န ကပ္ပတိ၊ ဝိ၊၃၊၃၄၉။
သဒ္ဓိံ အနုလောမပါနေဟိ အဋ္ဌဝိဓံ ပါနံ ယာဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမယာမသင်္ခါတော ယာမော၊ တာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ယာမော ကာလော အဿာတိ ယာမကာလိကံ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၅။
ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၉၃-၄။
(-ကင်္ခါ၊၂၃၁။
ဝိ၊လင်္ကာရ၊ဋီ၊၁၊၁၈၅-၆။
ခုဒ္ဒသိက္ခာ၊ဋီ၊၁၁၁။
ခုဒ္ဒသိက္ခာ၊ဋီ၊သစ်၊၂၉၇။
) ယာမကာလိကံ ဧကံ အဟောရတ္တံ...ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တိ။
မအပ်စပ်သော အဖျော်ယမကာနှင့် သစ်သီးများ ၁။
မသောက်ကောင်းသော သေရည် (၅) မျိုး (ပိဋ္ဌသုရာ) ဆန်မှုန့်ဖြင့် လုပ်သော သေရည် မုန့်ဖြင့် လုပ်သော သေရည် ထမင်းဖြင့် လုပ်သော သေရည် တဆေးထည့်၍ လုပ်သော ဖျော်ရည် ဖန်ခါးသီး၊ မုန်ညင်းစေ့စသည် ရောစပ်ပြုလုပ်သော သေရည် ၂။
မသောက်ကောင်းသော အရက် (၅) မျိုး (အာသဝ) ပုပ္ဖါသဝ - ပန်းပွင့်များကို စိမ်၍ ချက်သော အရက် (ဥပမာ - ထန်းပွင့်၊ အုန်းပွင့်) ဖလာသဝ - အသီးများကို စိမ်၍ ချက်သော အရက် မဓူာသဝ - မုဒရက် (သပျက်သီး) စိမ်ရည်ကို ချက်သော အရက် ဂုဠာသဝ - ကြံရည်၊ ထန်းရည်တို့ကို စိမ်၍ ချက်သော အရက် သမ္ဘာရသံယုတ္တာသဝ - ပစ္စည်းမျိုးစုံရောစပ်၍ ချက်သော အရက် ၃။
ဖျော်ရည်မအပ်သော သစ်သီးကြီး (၉) မျိုး ဤအသီးကြီးများသည် အာဟာရဖြစ်စေသောကြောင့် နေမွန်းလွဲအခါတွင် ဖျော်ရည်အဖြစ် မသုံးဆောင်အပ်ပါ။
ထန်းသီး အုန်းသီး အိမ်ပိန္နဲသီး တောင်ပိန္နဲသီး ဘူးသီး ဖရုံသီး သခွား (ဆစ်သီး) သခွား (ပြုတ်သီး) သခွား (ကြောင်သီး) ကပ္ပိယကာရကများအတွက် လိုက်နာရန်အချက်များ ဖျော်ရည်ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဆက်ကပ်ခြင်း ဖျော်ရည်ပြုလုပ်ရာတွင် မီးဖြင့်မကျိုချက်ဘဲ ရေအေး (ရေစိမ်း) ဖြင့်သာ ဖျော်ရပါမည်။
မီးဖြင့်ချက်လျှင် ယာဝကာလိက (နေ့လယ်မတိုင်မီသာ သုံးဆောင်နိုင်သော အစာ) ဖြစ်သွားပါသည်။
ရဟန်းတော်များသည် နေမွန်းလွဲလျှင် ဖျော်ရည်လုပ်မည့်အသီး (ဥပမာ - မန်ကျည်းသီး၊ လိမ္မော်သီး) တို့ကို အကပ်မခံကောင်းပါ။
လူ၊ သာမဏေ၊ ကပ္ပိယတို့က အသီးကိုစိမ်၍ အဖတ်အမှုန်မပါအောင် စစ်ပြီးသော ဖျော်ရည်ကိုသာ ရဟန်းတော်များ မွန်းလွဲအခါ၌ သုံးဆောင်ကောင်းသည်။
ထိုသို့ စစ်ပြီးသော ဖျော်ရည်ကို နံနက်ပိုင်းတွင် အကပ်ခံထားပါက ထိုညဉ့် အရုဏ်မတက်မီအထိ သုံးဆောင်နိုင်ပါသည်။
သိမ်းဆည်းခြင်း ယာမကာလိက ဖျော်ရည်သည် တစ်ညဉ့်သာ ခံသောကြောင့် နောက်တစ်နေ့အတွက် သိုလှောင်မထားရပါ။
ထိုသို့ သိုလှောင်ထားမိလျှင် သန္နိဓိ (သိုလှောင်မှု) အာပတ်သင့်နိုင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် ဖျော်ရည်ဆက်ကပ်ရာတွင် တစ်နေ့တာ သုံးဆောင်နိုင်မည့် ပမာဏကိုသာ ချင့်ချိန်၍ ကပ်သင့်သည်။
ပုလင်းလိုက်၊ ဘူးလိုက် အများအပြား မဆက်ကပ်သင့်ပါ။
ဆေးဝါးနှင့် ပတ်သက်သော သိမှတ်ဖွယ်ရာများ သတ္တာဟကာလိက ဆေး (၅) မျိုး ဤဆေးဝါးများကို အကပ်ခံပြီးနောက် (၇) ရက်အထိ သိမ်းဆည်းသုံးဆောင်နိုင်ပါသည်။
သပ္ပိ - ထောပတ် နဝနီတံ - ဆီဦး တေလံ - ဆီ (နှမ်းဆီ၊ ငါးဆီ၊ သားဆီများ ပါဝင်သည်) မဓု - ပျားရည် ဖာဏိတံ - တင်လဲ (ကြံမှဖြစ်သော တင်လဲ၊ သကြား၊ ထန်းလျက်များ ပါဝင်သည်) ဤဆေးများကို ရောဂါဝေဒနာရှိမှသာ သုံးဆောင်ကောင်းပြီး ဆာလောင်မှုပြေပျောက်ရန်သက်သက် မသုံးဆောင်အပ်ပါ။
ကာလိကများ ရောနှောခြင်းဆိုင်ရာ သတိပြုဖွယ် မတူညီသော ကာလိကပစ္စည်းများ ရောနှောမိပါက အောက်ပါစည်းမျဉ်းကို သတိပြုရပါမည်။
အဓိကစည်းမျဉ်း - ရက်ရှည်ကာလိကသည် ရက်တိုကာလိက၏ သဘောသို့ အမြဲလိုက်ရသည်။
ဥပမာ ၁: ယာဝကာလိက (ထမင်း) နှင့် ယာမကာလိက (ဖျော်ရည်) ရောလျှင် ထိုအရောသည် ယာဝကာလိက ဖြစ်သွားပြီး နေမွန်းမတည့်မီသာ သုံးဆောင်အပ်တော့သည်။
ဥပမာ ၂: သတ္တာဟကာလိက (၇ ရက်ခံ ထောပတ်) နှင့် ယာဝဇီဝိက (တစ်သက်လုံးခံ ဆား) ရောလျှင် ထိုအရောသည် သတ္တာဟကာလိက ဖြစ်သွားပြီး ထောပတ်၏ သက်တမ်းအတိုင်း ၇ ရက်သာ အပ်တော့သည်။
သတိပြုရန်: ရှေ့နေ့က အကပ်ခံထားသော ထောပတ်၊ ဆားတို့နှင့် ယနေ့အကပ်ခံသော ဆွမ်း၊ ဖျော်ရည်တို့ကို ရောနှော၍ မသုံးဆောင်ကောင်းပါ။
ထို့ကြောင့် ကပ္ပိယတို့သည် ကာလိကပစ္စည်းများ မရောနှောမိစေရန် အထူးဂရုပြုသင့်ပါသည်။
ပြင်ပလင့်များ ကပ္ပိယကောင်းတစ်ယောက် ဝိနည်းဥပဒေတော်ကြီး ဝိနည်းပဒေသာသင်တန်း ဝိနည်းငါးကျမ်း_အရသာ ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ။
ဆေး (၅)မျိုး ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်တော်တွင် ဆေးပစ္စည်း (၅) မျိုးတို့ကို ဖွင့်ပြထား၏။
ယင်း ဆေးပစ္စည်းတို့မှာ- (၁) သပ္ပိ = ထောပတ်၊ (၂) နဝနိတံ = ဆီဦး (၃) တေလံ = ဆီ (၄) မဓု = ပျားရည် (၅) ဖာဏိတံ = တင်လဲတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထောပတ်စသည့် (၅) မျိုးကို အကပ်ခံပြီးနောက် (၇) ရက်အထိ သိမ်းဆည်း၍ ဆေးအဖြစ် သုံးဆောင်နိုင်၏၊ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ရုံ သက်သက်ဖြင့် ရဟန်းတော်များ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ၊ အားနည်းသောရောဂါ၊ ပိန်ခြောက်သော ရောဂါ၊ လေနာရောဂါ စသည်ရှိမှသာ သုံးဆောင်ကောင်းသည်။
တေလ-ဆီ ဟူရာ၌ နှမ်းဆီ၊ မုန်ညင်းဆီ၊ ကြက်ဆူဆီ၊ သားဆီများကိုပါ သွင်းယူကြသည်။
ဝံဆီ၊ ငါးဆီ၊ လင်းပိုင် (လပိုင်) ဆီ၊ ဝက်ဆီ၊ မြည်းဆီစသည်တို့ကို ဝသာတေလ = သားဆီဟု ဆိုသည်။
ငါးဆီများသည် ဆေးအဖြစ် အပ်စပ်သဖြင့် ငါးကြီးဆီများလည်း အပ်စပ်သည်၊ ဖာဏိတ (တင်လဲ) ဟူသည်မှာ ကြံမှဖြစ်သော တင်လဲ၊ ထန်းပင်မှဖြစ်သော တင်လဲတို့တည်း။
အဖတ်မပါအောင် စစ်ပြီးသောကြံရည်မှစ၍ ကြံနှင့်ဆိုင်သမျှအားလုံးကို ဖာဏိတဟု ဆိုသဖြင့် သကြား၊ ထန်းရည်၊ သကာ၊ ထန်းလျက်များလည်း အပ်စပ်သည်။
ဘေသဇ္ဇခန္ဓက၌ “ဂိလာနအတွက် ကြံသကာ၊ ထန်းလျက် အခဲကိုလည်းကောင်း၊ ဂိလာန မဟုတ်သူအတွက် ကြံရည်၊ ထန်းရည်၊ ထန်းလျက်ရည်များကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြုတော်မူ၏”ဟု မိန့်တော်မူသောကြောင့် ဆာလောင် မွတ်သိပ်လျှင် သောက်ကောင်း၏။
ရဟန်းတော်များအတွက် သင့်လျော်သော ဆေးမျိုးများကို လေ့လာထားပြီး သန္နိဓိ မဖြစ်အောင် ကပ္ပိယတို့က ဆောင်ရွက် သင့်ပေသည်။
အစာအာဟာရအဖြစ် အသုံးမပြုသော အမြစ်၊ အခေါက်၊ အဥ၊ အရွက်၊ အသီးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တိုင်းရင်း ဆေးများနှင့် နိုင်ငံခြားဖြစ် ဆေးဝါးအချို့မှာမူ ယာဝဇီဝိက ဆေးဝါးများ ဖြစ်ကြပါသည်။
ဆေးတို့ကို အပ်စပ်အောင် ဆက်ကပ်ခြင်း သတ္တာဟကာလိကဖြစ်သော ဆေးဝါးပစ္စည်းများ၊ စတုမဓုများ၊ ပျားရည်၊ တင်လဲ၊ ထန်းလျက်၊ သကြား၊ ငါးကြီးဆီ စသည်များကို ဆက်ကပ်ရာ၌ ထိုဆေးဝါးတို့သည် အကပ်ခံချိန်မှ ၇-ရက်အတွင်းသာ သုံးဆောင်ကောင်းသဖြင့် ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ၇-ရက်စာလောက်သာ မှန်း၍ ဆက်ကပ်ရမည်။
ပုလင်းလိုက်၊ ဘူးလိုက် မဆက်ကပ် သင့်ပေ။
အလှူအတန်း ပူဇော်ပွဲများ၌လည်း ယာဝကာလိက၊ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိက အရာဝတ္ထုများကို ရဟန်း သံဃာတော်တို့အား တိုက်ရိုက် မကပ်သင့်ပေ။
ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူပွဲ၊ သိမ်ဆင်းပွဲ စသည့်ပွဲကြီးများ၌ အလှူရှင်တို့သည် သာဟတ္ထိကဒါနခေါ် လက်ထိလက်ရောက် ဆက်ကပ်လိုသော စေတနာဖြင့် ဆွမ်းဆန် စသည်တို့ကို လေ့ရှိ၏၊ ထိုသို့ ဆက်ကပ်လိုက်သဖြင့် ထိုဆွမ်းဆန် စသော အရာဝတ္ထုများကို နောက်နေ့များ၌ သံဃာတော်တို့ မသုံးကောင်း တော့ပေ၊ သပိတ်၊ သင်္ကန်း၊ ထီး၊ ဖိနပ်စသော ပရိက္ခရာ ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်များနှင့် ယာဝဇီဝိက ပစ္စည်းများမှ တပါး ကျန်လှူဘွယ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ကပ္ပိယတို့အား လောင်းလှူလိုက်လျှင်လည်း သာဟတ္ထိကဒါနမြောက်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား တိုက်ရိုက်လောင်းလှူမှုမျိုးကို အားမထုတ်သင့်ပေ။
ယာဝဇီဝိကပစ္စည်းများနှင့်အချို့သော ဆေးဝါးများ မှာမူ အကပ်ခံပြီး မကုန်မချင်း သုံးစွဲကောင်းသဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား အဆင်ပြေသလို ကပ်ထားနိုင်ပါသည်။
ရဟန်းတော်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ရောဂါ အခြေအနေ၊ သုံးစွဲနိုင်မှုအခြေအနေတို့ကို သုံးသပ်ပြီး (၇) ရက်စာလောက် မှန်း၍ ရမည်။
ကျန်သော ဆေးဝါးပစ္စည်းများကို စနစ်တကျသိမ်းဆည်းထားရမည်။
အလှူပွဲများ၌လည်း သတ္တာဟကာလိကဝတ္ထု ပစ္စည်းများကို တစ်ခါတည်း မဆက်ကပ်မိရန် သတိပြုသင့်ပေသည်။
ကပ္ပိယမှတဆင့်သာ လှူသင့်ကြသည်။
မှားယွင်း-ဖောက်ပြန်-မမှန်ကန်-သော အသက်မွှေးမှု၊ မိစ္ဆာဇီဝ။
(ပစ္စည်းလာဘ် လာဘအတွက် ဝါကြွားခြင်း, လာဘ်ကိုမျှော်၍ပြောဆိုခြင်း, ပစ္စည်းအတွက် အရိပ်နိမိတ် ပြုခြင်း မိမိ၏ အနည်းငယ်သော ပစ္စည်း လာဘ်လာဘဖြင့် သူတစ်ပါး၏ များစွာသော လာဘ်ကို ရှာမှီးဆောင်ယူလိုခြင်း စသည်သည် မိစ္ဆာအာဇီဝမည်၏။
မ၊၃၊၁၁၉။
ခဲဖွယ် ဘောဇဉ်စသည်တို့အတွက် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက်သည် မိစ္ဆာအာဇီဝ မည်၏။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၂၊ ၂၁-ပါးသော မအပ်သောရှာမှီးခြင်းဖြင့် ရှာမှီး၍ အသက်မွေးခြင်းသည် မိစ္ဆာဇီဝမည်၏။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈-၉။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၉၈။
) သမ္မာအာဇီဝကိုလည်း ကြည့်ပါ အသက်မွေးခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပါဏာတိပါတ, အဒိန္နာဒါန, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ ကာယဒုစရိုက် (၃)ပါး၊ မုသာဝါဒ, ပိသုဏဝါစာ, ဖရုသဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ, ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး ပေါင်း (၇)ပါးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်လျှင် သမ္မာအာဇီဝ ဖြစ်၏၊ အသက်မွေးခြင်းဟူသော အကြောင်းမရှိဘဲ သက်သက် ဝစီဒုစရိုက် (၄)ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်လျှင် သမ္မာဝါစာဖြစ်၏၊ အသက်မွေးခြင်းဟူသော အကြောင်းမရှိဘဲ သက်သက် ကာယဒုစရိုက် (၃)ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်လျှင် သမ္မာကမ္မန္တဟု ဝိရတီ (၃)ပါးကို အကျဉ်းအားဖြင့် မှတ်သားထားပါ။
ထို (၃)ပါးတို့တွင် သမ္မာအာဇီဝ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အပြန်အားဖြင့် မိစ္ဆာအာဇီဝဖြစ်ပုံ များများသဘောပေါက်အောင် လေ့လာမှတ်သားပါ။
ထို့ကြောင့် မိစ္ဆာအာဇီဝဟူသည် မကောင်းသောအားဖြင့် မမှန်ကန်သောအားဖြင့် အသက်မွေးရသော ခိုးဆိုးတိုက်ခိုက် လုယက်သတ်ဖြတ် လိမ်ညာ, အနိုင်အထက်ပြု၍ စီးပွားရှာခြင်း၊ မုဆိုး တံငါ သားငါးမွေးမြူရေးလုပ်၍ အသက် မွေးခြင်း၊ မတရား ရှေ့နေလိုက်ခြင်း၊ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူခြင်း၊ တံစိုးလက်ဆောင် ယူခြင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော လခ, လုပ်အားခထက် အပိုရအောင် ကြံဆောင် စီးပွားရှာ အသက်မွေးခြင်းမှန်သမျှတို့သည် မိစ္ဆာအာဇီဝ (မကောင်း သော အသက်မွေးခြင်း) ဖြစ်သည်။
အလေး တင်း တောင်း ချိန်ခွင် လိမ်၍ ရောင်းဝယ်ခြင်းတို့သည်လည်း မိစ္ဆာအာဇီဝဟုပင် ဆိုရသည်။
လူကုန်သွယ် ခြင်း, လက်နက်ကုန်သွယ်ခြင်း, အဆိပ်ကုန်သွယ်ခြင်း, မူးယစ်ဆေးဝါး ကုန် သွယ်ခြင်း, သားစား မွေးမြူရေးလုပ်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရှာခြင်းသည်လည်း မိစ္ဆာဇီဝပင် ဖြစ်သည်။
ရဟန်းတော်များမှာ အသက်မွေးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပညတ်တော်မူအပ်သော သိက္ခာပုဒ် (၆)ပါး၊ လွန်ကျူးခြင်းဖြင့် ယုတ်မာသော အသက်မွေးခြင်း၊ ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့အား ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ခြင်းငှာ ပန်းပေးခြင်း, သစ်သီးပေးခြင်း စသော ကုလဒူသန (၈)ပါး၊ ပစ္စည်းရှာဖွေရာ၌ ကုဟန (၃)ပါး၊ လပန (၁၃)ပါး၊ နေမိတ္တိကတာ (၆)ပါး၊ နိပ္ပေသိကတာ (၁၁)ပါး၊ အနေသန (၂၁)ပါး၊ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောက, ပါပိစ္ဆာ အကြောင်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း, လာဘေန လာဘနိဇီဂီသနတာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း, အပဝါရိတ အညာတကဝိညတ္တိတို့ကြောင့်လည်းကောင်း ရသော ပစ္စည်းဖြင့် အသက်မွေးခြင်း၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်လာ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဓာတ်ရိုက်ဓာတ်ဆင် ဗေဒင်ဟောခြင်း၊ ဆေးကုခြင်း၊ ချဲအတိတ် ထီအတိတ် ပေးခြင်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ရသော ပစ္စည်းတို့ဖြင့် ယုတ်မာသော အသက်မွေးခြင်းသည် မိစ္ဆာဇီဝ မည်၏၊ လင်းရောင်ကြည် ဆရာတော် ဦးကောဝိဒါဘိဝံသ (ဝိနည်းပဒေသာ သင်တန်း) မြင့်မြတ်သူပီပီ ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ရဟန်းတော်ဘဝဟူသည် မြင့်မြတ်သောဘဝ ဖြစ်သည်၊ ဥပသမ္ပဒကံဖြင့် ယုတ်နိမ့်သော အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်မှ မြင့်မြတ်သော အိမ်ရာမထောင် ရဟန်းဘောင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အမျိုးလေးပါးတွင် မည်သည့်အမျိုး၊ မည်သည့်အဆင့်အတန်းမှ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်သည်ဖြစ်စေ ရဟန်းဖြစ်သည်နှင့် တပြိုင်နက် သကျပုတ္တ သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားရှင်၏သားတော်အဖြစ်ရောက်ရှိလာကြသူများဖြစ်သည်။
သံသရာဘေးကို ကြံတွေးကြောက်ရွံ့၍ ရဟန်းပြုလာသူများဖြစ်သဖြင့် တစ်ဘဝတာ ခံစားရမည့် ယာယီ လောကီသုခချမ်းသာများကို ပယ်စွန့်ထားသည့်သူများ ဖြစ်သည်။
ဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးများကို အလှူခံ၍ သုံးဆောင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။
ရဟန်းတော်ဘဝဟူသည် ငှက်နှင့်တူသည်ဟု ဆိုလေ့ရှိ ကြသည်။
ငှက်သည် တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ ပျံသန်းသွားသောအခါ မည်သည့်ဝန်ပိုမျှ မပါဘဲ လွတ်လွတ်လပ်လပ် ပျံသန်း သွားသကဲ့သို့ ရဟန်းတော်ဟူသည်လည်း ပရိက္ခရာရှစ်ပါးမှ တပါး အခြားဝန်ပို မပါဘဲ မိမိလိုရာသို့ ကြွသွားနိုင်သည်။
ပစ္စည်းပစ္စယ သံယောဇဉ်ဝန်ပိုမပါဘဲ ချမ်းသာ လွယ်ကူစွာ ကြွသွားနိုင်ကြသည်။
မြင့်မြတ်သောရဟန်းဘဝ ရရှိလာသူဖြစ်သဖြင့် မြင့်မြင့် မြတ်မြတ် ကျင့်ကြံနေထိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိနည်း စည်းကမ်းများဖြင့် သတ်မှတ် ပညတ် ကန့်သတ်ပေးတော် မူခဲ့သည်။
ကုလဒူသကသိက္ခာပုဒ်တော်သည် မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝ ပီသစေရန် ရည်သန် ပညတ်တော်မူခဲ့သော သိက္ခာပုဒ်များစွာထဲမှ တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါသည်။
လူဒါယကာတို့နှင့် ကပ္ပိယကာရကတို့ သိထားလျှင် ရှောင်ကြဉ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖော်ပြပါမည်။
ကုလဒူသနအမှု ခတ္တိယ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဝေဿ၊ သုဒ္ဒ (မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ ကုန်သည်၊ ဆင်းရဲသား)ဟူသော အမျိုး(၄) ပါးကို ဖျက်ဆီးသော ရဟန်းကို ကုလဒူသကရဟန်းဟု ခေါ်၏၊ ကုလဒူသကရဟန်းသည် ပုံမှန် သဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူဒါန်းနေသူများကို ပန်းပေးခြင်း၊ သစ်သီး ပေးခြင်း၊ ရေချိုးဆပ်ပြာမှုန့် ပေးခြင်း၊ မြေညက်ပေးခြင်း၊ ဝါး ပေးခြင်း၊ ဒန်ပူပေးခြင်း၊ ခြေဖြင့် သွားရောက်၍ လူတို့၏ အမှုကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ဆေးကုသပေးခြင်း ဟူ၍ စာပေကျမ်းဂန်တွင် ရှစ်မျိုး ဖော်ပြထားသည့် ကုလဒူသန အမှုများကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်လေ့ရှိ၏။
လူတို့သည် ရဟန်းတော်များကို နဂိုက သဒ္ဓါတရားမှန် ကြည်ညို လှူဒါန်းနေကြသည်။
သို့သော် “ဒါနံ သဗ္ဗတ္ထ သာဓကံ = ပေးကမ်းခြင်းသည် အကျိုးအားလုံးကို ပြီးစေနိုင်၏” ဟူသော စကားကို သဘောကျ၍ ရဟန်းတစ်ပါးပါးက သူ့ကို ကြည်ညိုအောင် ထိုဒါယကာတို့အား ပန်းပေးခြင်း စသည်ကို ပြုလုပ်လိုက်၏။
ထိုရဟန်းအား လှူချင်စိတ်ဖြစ်ကာ ချစ်ခင် လာပေမည်။
သို့သော် ထိုကဲ့သို့ ပေးကမ်းခြင်းမရှိသော လဇ္ဇီသူမွန်သီလဝန်အရှင်မြတ်တို့အား မလှူချင်၊ မတန်းချင်၊ မဆည်းကပ်ချင်၊ မကိုးကွယ်ချင်တော့သဖြင့် ထိုဒါယကာတို့၏ အစစ်အမှန် အဖိုးတန် သဒ္ဓါတရားကား ပျက်စီးသွားလေပြီ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသီးအနှံများ၊ ဆပ်ပြာမှုန့် ဆပ်ပြာခဲ၊ ဝါးများ သစ်များ၊ သွားပွတ်တံများပေး၍ မိမိကို ကြည်ညိ လာအောင် ပြုလုပ်မှုများသည် အဖိုးတန် သဒ္ဓါအစစ်ကို ဖျက်ဆီးရာရောက်သဖြင့် ကုလဒူသနအမှုဟု ခေါ်သည်။
ကုလဒူသနအမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြည်ညိုမှု၊ လှူဒါန်းမှု စသည်တို့သည် သဒ္ဓါတရား အတုများသာ ဖြစ်လေသည်။
လူဒါယကာများက စေခိုင်း၍ ခြေဖြင့် လျှောက်သွားကာ ပြောဆိုဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ အစေအပါး အခိုင်းအစေ ခံခြင်း၊ ဆေးကုပေးခြင်းတို့ကိုလည်း ကုလဒူသနမှု ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။
အမျိုးလေးပါးတို့၏ သဒ္ဓါတရား အစစ်အမှန်ကို ဖျက်ဆီးသူကို ကုလဒူသက၊ ဖျက်ဆီးကြောင်း ဝတ္ထုရှစ်ပါးကို ကုလဒူသန၊ ဖျက်ဆီးမှုကို ကုလဒူသနအမှုဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
မိစ္ဆာဇီဝ ကုလဒူသနအမှု ရှစ်မျိုးအပြင် ရဟန်းတော်တို့ မဆောင်ရွက်သင့်သော အမှုများလည်း ရှိသေးသည်၊ စာပေတို့တွင် အနေသနဟု ခေါ်သည်။
ရဟန်းတော်တို့နှင့် မသင့် လျော်သော ရဟန်းတော်တို့ မအပ်စပ်သော ပစ္စည်းရှာဖွေမှုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုအနေသနများကား-ပန်းပေးခြင်း စသောရှစ်ပါးအပြင် ဗေဒင်ဟောခြင်း၊ ဒကာ ဒကာမတို့ကို မြှောက်ပင့်ခြင်း၊ ကလေးများကို ချီပိုးယုယခြင်း စသည်ဖြင့် ဒကာ ဒကာမတို့ လှူချင်လာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းများ ဖြစ်လေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အနေသနမှု ပြုလုပ်၍ရသော ပစ္စည်းတို့ဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို “မိစ္ဆာဇီဝ = ယုတ်ညံ့သော အသက် မွေးခြင်း”ဟု ခေါ်လေသည်။
အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလလည်းကြည့်။
ရဟန်းတော်ဘဝဟူသည် ဂန္ထဓုရ (စာပေပရိယတ္တိ သင်ယူမှုတာဝန်)နှင့် ဝိပဿနာဓုရ (ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာ ပွားများမှု ပဋိပတ္တိတာဝန်) နှစ်ရပ်သာ ရှိသည်။
ဒကာ ဒကာမတို့အား ပေးဖို့ရန် ရည်မှန်း၍ ပန်းပင်စိုက်ခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်း စသော ရဟန်းတို့နှင့် မလျော်သော အကျင့်များကို ပြုကျင့်နေလျှင် ပါပသမာစာရ = ယုတ်မာသောအကျင့် ကျင့်သူဖြစ်ပေမည်။