kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် အရာရှိ အဖြစ် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း ဦးစီး အယ်ဒီတာနှင့် စစ်နှလုံး ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ၊ ထို့နောက် ပြင်ဦးလွင်မြို့ စစ်တက္ကသိုလ် လက်ထောက် စာပေ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာန အချိန်ပိုင်း ကထိက၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်မှ ကွယ်လွန်သည် အထိ မြန်မာ စာပေ ပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန် ကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး စသည်ဖြင့် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်တွင် ပညာ ဆည်းပူး စဉ်ကပင် 'တက္ကသိုလ် မင်းလွင်'၊ 'သီရိမောင်'၊ 'သောင်းထိုက်'၊ 'မောင်ဘသောင်း - ဘီအေ' စသည့် အမည် များဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ စ ရေးသည်။
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် တာဝန် ယူရသော အခါ 'မောင်သုတ' အမည်ဖြင့် မြန်မာစာ မြှင့်ချင် လွန်းလို့နှင့် 'ဗိုလ်ဘသောင်း' အမည်ဖြင့် စာဆိုတော် အတ္ထုပ္ပတ္တိများ ရေးသည်။
ပြုစု ခဲ့သော စာအုပ် များမှာ 'ခေတ်စမ်း ကဗျာများ' (ပထမတွဲ) (အခြား ကဗျာရှင် ခုနစ်ဦး နှင့်အတူ)၊ 'ဘူရှီဒို ခေါ် ဇာနည်သွေး' (၁၉၄၂)၊ (ဂျပန်ပြည်သွား) 'တကျွန်းသို့' (၁၉၄၈)၊ 'သူတို့ လက်ဆောင်' (၁၉၄၆)၊ 'ဇာနည်သွေး' (၁၉၄၃)၊ 'စာပေ လက်ဆောင်' (၁၉၅၃)၊ 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' (၁၉၆၂၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၁၊ ၂ဝဝ၂)၊ 'မြန်မာစာ မြှင့်ချင်လွန်းလို့' (၁၉၅၄-၆၂)၊ 'မမေ့တဲ့နိုင်' (၁၉၆၅)၊ 'ဗမာ့ကျေးဇူး' (၁၉၆၈)၊ 'စာပေ့အရသာ' တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တည်းဖြတ်ခဲ့သော ကျမ်းများမှာ 'သေနင်္ဂဗျူဟာ စစ်သမိုင်း' [သေနင်္ဂဗျူဟာပျို့နှင့် ဗျူဟစက္ကိပျို့] (၁၉၄၃)၊ 'နန္ဒီသေနပျို့' တို့ ဖြစ်ကြသည်။
'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် အနုပညာ စာပေ ဆိုင်ရာ စာပဒေသာဆု ချီးမြှင့် ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် သောကြာနေ့ည ၇ နာရီ မိနစ် ၄ဝ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသည့်စာအုပ်အချို့ စာဆိုတော်များအတ္ထုပ္ပတ္တိ(အမျိုးသားစာပေဆုရစာအုပ်) မြန်မာစာမြှင့်ချင်လွန်းလို့ မမေ့တဲ့နိုင် ဗမာ့တော်လှန်ရေးသမိုင်း စာပေ့ကျေးဇူး ဗမာ့တပ်မတော်သမိုင်း သေနင်္ဂဗျူဟာစစ်သမိုင်း(တည်းဖြတ်) နန္ဒီသေနပျို့(တည်းဖြတ်) တစ်ကျွန်းသို့ စာညွှန်း ဒဂုန် ရွှေမျှား။
စာ ၁ဝရ - ၁ဝ၉။
တင်တင်ဦး (မဟာဝိဇ္ဇာ)။
ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မောင်သုတ)၏ ဘဝနှင့် စာပေ (၁ ကြိမ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၈)။
မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း)။
စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၅ ကြိမ်၊ ၂ဝဝ၂)။
သွားလေသူ ဗိုလ်ကြီး ဘသောင်း၊ ရှုမဝ (ဇူလိုင် ၁၉၅၆)။
စာ ၂၅၉ - ၂၆၄။
စာအုပ် လောက၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၈)။
စာ ၁၈၄ - ၁၈၅။
ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မောင်သုတ)၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၈)၊ စာ ၆၂ - ၆၂ (ခ) နှင့် ၂၃၃ - ၂၃၇။
တက္ကသိုလ် မောင်မောင်ကြီး။
မင်္ဂလာဒုံ စစ်သင်္ချိုင်း၏ ကုက္ကိုင်ပင်ရိပ် အောက်ဝယ်၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၈)။
စာ ၅၆ - ၅၉။
မြန်မာ စာပေ ရှာဖွေသူနှင့် မြန်မာစာ မြှင့်ချင်သူ၊ ငွေတာရီ (စက်တင်ဘာ ၁၉၆၈)။
စာ ၆၄ - ၆၆။
တက္ကသိုလ် တင်ခ။
မြန်မာစာ မြန်မာမှုကို ပြုစုပျိုးထောင် ခေါင်းဆောင် ခဲ့သူများ။
စာ ၅၅ - ၆၅။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
၁၉၃၁ - ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ မြေတိုင်းစာရေး ဦးဖေတင်၊ အမိ ဒေါ်ဖြူတို့က မန္တလေးတိုင်း၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း သား ၂ ယောက်အနက် အကြီးဖြစ်၍ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်ထွန်းဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ပျော်ဘွယ်၊ ရမည်းသင်း၊ ပျဉ်းမနားမြို့များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝကတည်းက စာတိုပေစများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၁ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ရမည်းသင်း အထကမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်တက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၅ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၅ - ၅၈ - စင်္ကာပူနိုင်ငံ၊ မာလာယုတက္ကသိုလ် (University of Malayu) မှ 'လူမှုသိပ္ပံ ဒီပလိုမာဘွဲ့' ရရှိသည်။
၁၉၅၈ - လူမှုဝန်ထမ်းဌာနတွင် အရာရှိ အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ထို့နောက် လူမှုဝန်ထမ်းဌာန၌ လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
၁၉၆၂ - အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနဝန်ထမ်းမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ပြန်ကြားရေးဌာနတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာမှ မောင်ထွန်းသူ၊ ထွန်းနိုင်ဦး၊ ဉာဏလုပ်သားတစ်ဦး စသော ကလောင်အမည်များဖြင့် ခရီးသွားဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများနှင့် ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ - ၈၃ - ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ရှေ့သို့ Forward စာစောင်တွင် အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် တဦးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလအတွင်း (အထက်တန်း ကျောင်းသား ဘဝ ကတည်းက စာတိုပေစများ ရေးသားခြင်းနှင့် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ဖြစ်၍ မောင်ထွန်းသူ အမည်ဖြင့် စာပေများ စတင် ရေးသားတော့သည်။
) ၁၉၇၅ - ကမ္ဘာ့ကုလသမဟားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူမှုသိပ္ပံပညာရပ် ဆိုင်ရာသင်တန်းများ တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈ဝ - ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် တောင်ပံမဲ့သည့် ငှက်ငယ်များ စာအုပ်ထွက်ရှိသည်။
၁၉၈၁ - ခရီးသွားဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ခေတ်တစ်ခေတ်၏ ကြေးမုံပြင် စာအုပ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၃ - ပြန်ကြားရေးဌာနမှ အငြိမ်းစားယူသည်။
အေဂျေကရိုနင်၏ဝတ္ထု ရဲတိုက် (ဘာသာပြန်) ၂-တွဲ ထွက်၊ ယင်း နှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ (ဘာသာပြန်-ရသ) ဆုရရှိသည်။
၁၉၈၅ - ကင်မီလီ၊ ဆဋ္ဌမသုခရိပ်မြိုင်၊ တက်စ်(၂)တွဲ၊ အကျဉ်းစံ၊ သံမဏိကြက်ခြေ၊ မြိုင်ခေမာ၊ ဆိုင်းလတ် မာနာ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များထွက်သည်။
၁၉၈၆ - ဒေါသမာန် (၂-တွဲ) ဘာသာပြန်စာအုပ်ထွက်သည်။
၁၉၈၈ - ရှန်ဂရီလာ၊ အနီနှင့် အနက်၊ တို့ပိုင်တဲ့မြေ၊ တို့ဘဝ တို့ကမ္ဘာ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များ ထွက်သည်။
၁၉၉၃ - စိမ်းရက်လေအား၊ ဇာစ်မြစ် (၃-တွဲ)၊ နှစ်လောက သစ္စာရှင်စသောဘာသာပြန် စာအုပ်များထွက်သည်။
၂၀၀၁ - ဆိုင်ဂုံ (၆-တွဲ)၊ နောက်ဆုံးမြေ၊ ရမ္မက်မီး၊ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များထွက်သည်။
ရှားလော့ဟုမ်း၏ ရှားလော့ဟုမ်း (ဘာသာပြန်) ထွက်သည်။
၂၀၀၂ - မျှော်တလင့်လင့် (ဘာသာပြန်) စာအုပ်ထွက်သည်။
၂၀၀၄ - ဝံပုံလွေများနှင့် ကခုန်ခြင်း (ဘာသာပြန်)စာအုပ်ထွက်။
ယင်းစာအုပ်ဖြင့် ၂၀၀၃-ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေ (ဘာသာပြန်ရသ) ဆုရသည်။
ခရီးသွား ဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန် ဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုတိုများ အပြင် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာများ၌လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်၌ မိခင်ဌာန ဖြစ်သည့် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနတွင် တိုင်းလူမှုဝန်ထမ်း ဦးစီးမှူးအဖြစ် ပြန်လည် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ပညာသင်ဆု (United Nation Human Rights Fellowship Award, 1974) ရရှိရာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်၍ လူမှုသိပ္ပံ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ဘဝမှ အငြိမ်းစားယူသည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာပေဗိမာန်ထုတ် 'တောင်ပံမဲ့သည့် ငှက်ငယ်များ' ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ်နှင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေဆု ချီးမြှင့်ရာတွင် ဘာသာပြန် ရသစာပေဆု ရရှိသည့် 'ရဲတိုက်' စာအုပ်တို့သည် မောင်ထွန်းသူ ပထမဆုံး ရေးသားသည့် ပင်ကိုရေး လုံးချင်းဝတ္ထုနှင့် မြန်မာဘာသာပြန် လုံးချင်းဝတ္ထုတို့ ဖြစ်သည်။
မောင်ထွန်းသူသည် စာပေဝါသနာ ပါသည့်အလျောက် နိုင်ငံခြားဝတ္ထုများကို ရွေးချယ်၍ ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားခဲ့သည်။
မောင်ထွန်းသူ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည့် တက်စ်၊ အကျဉ်းစံ၊ သံမဏိ ကြက်ခြေ၊ တို့ပိုင်တဲ့မြေ၊ တို့ဘဝ တို့ကမ္ဘာ၊ စိမ်းရက်လေအား၊ ဇာစ်မြစ်၊ နှစ်လောက၊ သစ္စာရှင်၊ ဆိုင်ဂုံ၊ နောက်ဆုံးမြေ၊ ရမ္မက်မီး စသည့် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ဘာသာပြန် စာရေးဆရာမောင်ထွန်းသူသည် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုစာအုပ်ပေါင်း ခုနစ်ဆယ်ကျော်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်၌ အစိုးရ ဝန်ထမ်းဘဝမှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ပြီးနောက် စာပေလောကအတွင်း ဝင်ရောက်ကျင်လည်ခဲ့သည့် မောင်ထွန်းသူကား ယနေ့အချိန်အထိ ဘာသာပြန် စာအုပ်များ ဆက်လက် ရေးသား ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။
အမှတ် (၅၂၉)၊ ရွှေစင် (၇) လမ်း၊ ဒဂုံသစ်မြောက်ပိုင်း (၄၄) ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး အသက် ရ၆-နှစ်အရွယ် ၂၀၀၇ - မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁ဝ: ၃ဝ နာရီတွင် တောင်ဥက္ကလာရှိ အောင်ရတနာ အထူးကုဆေးခန်း၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ယဉ်ယဉ်မြင့် နှင့် သားသမီးများ (ကိုလွင်ဦး)+ဒေါ်သိန်းသိန်း၊ (ကိုကိုနိုင်) + ဒေါ်မေချိုအေး၊ မသီတာ၊ ကိုကိုအောင်၊ ကိုဝင်းထူး+မတင်မြတ် မြတ်မိုး၊ ကိုမျိုး(IR)ဗြူးတီမဂ္ဂဇင်း၊ ကိုအောင်တင်ဝင်း+ မဇင်မာထွန်းသူနှင့် မြေး ၈ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဆရာမောင်ထွန်းသူသည် ဘာသာပြန်လုံးချင်း ဝတ္ထုပေါင်း ၇၀ ကျော်မျှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီး၍ ဆက်လက်ထွက် ရှိရန်ကျန်ရှိသည့် စာအုပ်များမှာ ပီကင်း (စိတ်ကူးချိုချိုတိုက်)၊ ဗင့်ဆင့်ဗန်ဂိုးသို့ ပေးစာများ စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်၊ တိုကျိုပင်လယ်ကွေ့ (မြနန္ဒာ တိုက်) တို့ဖြစ်သည်။
ပြုစုဆဲ စာအုပ်များမှာ ကမ္ဘောဒီးယားဖိုင် (ဘာသာပြန်)၊ နိုင်ငံတကာ ခေါင်းဆောင်များ (ဘာသာပြန်) နှင့် ကျွန်တော့်ဘဝ စာပေခရီး တို့ဖြစ်သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ ၁။
တောင်ပံမဲ့သည့် ငှက်ငယ်များ (ပင်ကိုရေး ဝတ္ထုတိုများ) ၁၉၈၀ ၂။
ခေတ်တခေတ်၏ ကြေးမုံပြင် (ခရီးသွားဆောင်းပါးများ) ၁၉၈၀ ၃။
ရဲတိုက် (ပ+ဒု) ၁၉၈၃ (Citadel by A.J. Cronin) ၄။
ကင်မီလီ ၁၉၈၄ ၅။
ဆဋ္ဌမ သုခရိပ်မြိုင် ၁၉၈၄ ၆။
ရှာပုံတော် (ပ+ဒု) ၁၉၈၄ ၇။
တက်စ် (ပ+ဒု) ၁၉၈၄ ၈။
အကျဉ်းစံ ၁၉၈၄ ၉။
သံမဏိ ကြက်ခြေ (ပ+ဒု) ၁၉၈၅ ၁၀။
ဆိုင်းလတ်မာနာ ၁၉၈၅ ၁၁။
ဒေါသမာန် (ပ+ဒု) ၁၉၈၆ (The Grapes of Wrath by John Steinbeck) ၁၂။
ရှန်ဂရီလာ ၁၉၈၇ ၁၃။
အနီနှင့် အနက် (ပ+ဒု) ၁၉၈၇ ၁၄။
တို့ပိုင်တဲ့မြေ ၁၉၈၇ (Of Mice and Men by John Steinbeck) ၁၅။
တို့ဘဝ တို့ကမ္ဘာ ၁၉၈၇ (Tortilla Flat by John Steinbeck) ၁၆။
ကာမင်း ၁၉၈၇ ၁၇။
စိမ်းရက်လေအား ၁၉၈၉ ၁၈။
မြိုင်ခေမာ ၁၉၉၀ ၁၉။
သား ၁၉၉၁ ၂၀။
အိုလက်ဘီယာ ၁၉၉၁ ၂၁။
ချစ်သွေးဟုန် ၁၉၉၁ ၂၂။
နှင်းကင်းတပြိုင် နွေတရှိုက် ၁၉၉၁ ၂၃။
ဇာစ်မြစ် (ပ+ဒု) ၁၉၉၂ ၂၄။
နှစ်လောက (ပ+ဒု) ၁၉၉၂ (The Adventures in the two worlds by A.J. Cronin) ၂၅။
မေတ္တာနှောင်ကြိုး (ပ+ဒု+တ+စ) ၁၉၉၂ ၂၆။
ချစ်လူဆိုး (ပ+ဒု+တ) ၁၉၉၂ ၂၇။
သစ္စာရှင် (ပ+ဒု+တ) ၁၉၉၃ ၂၈။
ဆိုင်ဂုံ (ရှစ်တွဲ) ၁၉၉၃ (Saigon by Anthony Grey) ၂၉။
အစိမ်းရောင်နှစ်များ (ပ+ဒု) ၁၉၉၃ ၃၀။
ချစ်သောမာယာ ၁၉၉၃ ၃၁။
တို့ယာမြေ ၁၉၉၃ ၃၂။
နောက်ဆုံးမြေ ၁၉၉၃ ၃၃။
သွေးကန္တာရ (ပ+ဒု) ၁၉၉၃ ၃၄။
ည (ပ+ဒု) ၁၉၉၃ ၃၅။
ကင်နရီရိုး ၁၉၉၃ (The Canery Row by John Steinbeck) ၃၆။
ဆင်ကုန်သည် (ပ+ဒု) ၁၉၉၄ ၃၇။
ထောင်ချောက် (ပ+ဒု) ၁၉၉၄ ၃၈။
နာနာ (ပ+ဒု+တ) ၁၉၉၄ ၃၉။
စိတ်ထားတာဝတိံ (ပ+ဒု) ၁၉၉၄ ၄၀။
အိပ်မက်တောင်ကြား ၁၉၉၄ ၄၁။
ချစ်ကြွေးမပြေ ၁၉၉၄ ၄၂။
အမေ့အိမ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၄ ၄၃။
ပြေးနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၄ ၄၄။
တော်လ်စတွိုင်း၏ ဝတ္ထုတိုများ (ပ+ဒု+တ) ၁၉၉၅ ၄၅။
ချစ်သွေးသစ္စာ (ပ+ဒု) ၁၉၉၅ ၄၆။
အသောအထေ့ ဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၆ ၄၇။
မာန် ၁၉၉၆ ၄၈။
ကြောက်စရာ့ ရောမနှင့် မော်ရေးဗီးယား ဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၉ ၄၉။
ပြုံးတမဲ့မဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြား ဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၉ ၅၀။
လူနာစောင့် ခဝါသည်နှင့် နိုင်ငံတကာ ဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၉ ၅၁။
တောင်ပံမဲ့လျက် လေထဲပျော် ၂၀၀၀ ၅၂။
စစ်နှင့် အနိဌာရုံ ၂၀၀၀ ၅၃။
သေရွာပြန် မြင်းသည်တော်နှင့် နိုင်ငံတကာ ဝတ္ထုတိုများ ၂၀၀၀ ၅၄။
ရှားလော့ဟုမ်း၏ ရှားလော့ဟုမ်း ၂၀၀၀ ၅၅။
ကြက်သွေးရောင်ပန်း ၂၀၀၁ ၅၆။
ရမ္မက်မီး ၂၀၀၁ ၅၇။
နက်ဒယာ ၂၀၀၁ ၅၈။
သာဘား၏ စာစု ၂၀၀၁ ၅၉။
ရှားလော့ဟုမ်း၏ စွန့်စားခန်း အသစ်များ ၂၀၀၂ ၆၀။
နွေတံခါး ၂၀၀၃ ၆၁။
ရှားလော့ဟုမ်း၏ သည်းထိတ်ရင်ဖိုများ ၂၀၀၃ ၆၂။
မော်ရေးဗီးယား ဝတ္ထုတိုများ ၂၀၀၃ ၆၃။
မျှော်တလင့်လင့် ၂၀၀၃ ၆၄။
အို - ဟင်နရီ ဝတ္ထုတိုများ ၂၀၀၃ ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့ ရဲတိုက် ဒေါသမာန် (၂-တွဲ) မျှော်တလင့်လင့် ဆိုင်ဂုံ (၆-တွဲ) တက်စ် ဇာစ်မြစ် (၃-တွဲ) ရမ္မက်မီး ရိုဒင် နှစ်လောက လစ္စဘွန်းမှာတစ်ည ဝံပုလွေများနှင့် ကကုန်ခြင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လထုတ် ရုပ်ရှင်အောင်လံ မဂ္ဂဇင်း၌ ကဗျာ ရေးသား၍ စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
စက်မှု တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝတွင် ကဗျာ စာအုပ် ၃ အုပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
အပတ်စဉ် ထုတ်ဝေသည့် စက်မှု သတင်းစဉ်၊ စက်မှု တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းများ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ရွှေသည် မဂ္ဂဇင်း ကဗျာ စာတည်းနှင့် အရိန္ဒမာ မဂ္ဂဇင်း ဦးစီး စီစဉ် ထုတ်ဝေသူ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မြတ်မိခင် ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲ၊ ဝါမိုးအောင် ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲနှင့် အမေနေ့ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲများတွင် ရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်ဖြင့် ယနေ့တိုင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
စက်မှု တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ အထိ အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့ပြီး အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ယခုအခါ စာပေ ရေးသားခြင်း လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပြုကာ အမှတ် ၈/ဘီ၊ မြသီရိလမ်း၊ အေဝမ်းခြံ မရမ်းကုန်း မြို့နယ်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
မောင်စိန်ဝင်း (ပုတီးကုန်း) ရေးသား ခဲ့သော စာအုပ်များ ကဗျာ စာအုပ်များ ချစ်သူဖတ်ဖို့ ရေးတဲ့စာ (ဆရာ တက္ကသိုလ် ဘုန်းနိုင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆိုသည်) ချစ်သူရဲ့နှင်းဆီ ကဗျာများ ချစ်သူသိလေ ကဗျာများ နှလုံးသားနံရံပေါ်က ပန်းချီကား၊ သမုဒယမြစ်ဖျားက အချစ်နွယ် (ကဗျာရှည်) နံ့သာရွှေမှုံ ကဗျာများ (အေးငွေနှင့် တွဲလျက်ရှိ) လက်ရွေးစင် ကဗျာများ (ပြင်ဦးလွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆိုသည်) သမုဒယ ခြေရာကဗျာများ သမုဒယ ဝတ်ရည်ကဗျာများ သောကခြေရာ ကဗျာများ သောကခြေရာ ရတနာကဗျာများ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ချစ်ဆိပ် ပြယ်စေသတည်း ဒိုက်ပင် မြားဆိပ် ပြယ်စေသတည်း သီတင်းကျွတ်ည မင်္ဂလာပွဲ အချစ် ကရမက်ပင်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများစုစည်းမှု လုံးချင်း ဝတ္ထုရှည်များ ကံ့ကော်တန်းက လွမ်းချင်းရှည် ကျွန်မချစ်မိ အပြစ်ရှိသည် ကြွေ …. ကြွေ …. ကြွေ …. ခပ်စိမ်းစိမ်း နေပါ့မယ် ခွင်းလိုက်သည့်မြား ပန်းဖြစ်သွားစေ ချစ်သူကြည့်ဖို့ မှန်ချစ်သူပန် ချစ်သူလွမ်းဖို့ ပန်းတို့ဝေပြီ ခြေစွန့်လို့ ကြွေဝံ့ပါတယ် ခြွေရက်ပေ့ ပုလဲညှာရယ် စိမ်းရောင်သန်းတဲ့ အလွမ်းနွေ စိမ်းသော သစ်ပင်တပင် စွန့်ရက်ရဲသည် ဆံမြိတ်မြေနံ့သာလမ်း ပန်းစိမ်းပန်သည် ဆယ်သက် ဆယ်ကမ္ဘာ ထင်တယ်ခင် တပွင့်ကြွေ တပွင့်သစ် ပန်းဖြစ်လျှင်လည်း အကောင်းသား တွယ်ငင်လို့ ယိမ်းနွယ်ပင်မို့ စိမ်းလေသလား တောင်သမန်အင်းမှာ နှင်းဖြစ်ပါတော့ နေ့နေ့ညည မေ့မရသူပါကွယ် နှလုံးသားတောင်ထိပ်က အလွမ်းမိုးရိပ်တွေပါညို နှလုံးသား ရာဇဝင်မှာ စာတင်တဲ့ အလွမ်း နှင်းဆီပြာ ကဗျာတပုဒ် နှင်းဆွတ်ဆောင်ပြန်လေ ပန်းချွေတဲ့နွေ နှင်းဝေတဲ့ဆောင်း ပန်းတောမှာ ကြွေနေသည် ပန်းရိပ်မှာ အလွမ်းလိပ်ပြာဝဲ ပြိုမယောင် ဟိုတောင်ကမိုး ပြန်ပြောချင်တဲ့ သံယောဇဉ်ဖွဲ့ စကားလေးတွေ မုဆိုးစစ်စစ် မိန်းမမိုက်ကြီးရဲ့ ဖြစ်စဉ် မိုးမခပင်တွေ မေ့ရက်ရဲစေ မေ့မှာစိုးတယ် မျက်တောင်ဖျားက နှင်းများ၏သမိုင်း မျက်ဝန်းထဲမှာ မိုးရွာပြီညို မြူတွေဆင်းလို့ နှင်းတွေဝေ ရင်ထဲမှာတော့ သောကရာသီ ရွှေလီကမ်းက လွမ်းရိပ်သာ လွမ်းလောက်လို့လား လွမ်းသဖြင့်သာ ပန်းပွင့်ပါလျှင် လွမ်းသူရင်ကို ငြိမ်းပါလှည့် ဝေးဝေးကသာ လွမ်းပါမည် လှိုင်းရိုက် လှေလူး သမုဒယတွယ်သမို့ နွယ်လို့ခေါ်မည် သမုဒယလမင်းရဲ့ ချစ်ခြင်းရောင်ခြည် သူကဆောင်းနှင်း ဆောင်းတွင်းမှာဝေ သူစိမ်းနိုင်ပါစေ၊ အပူငြိမ်းနိုင်ပါစေ သူနမ်းလျှင် ပန်းပွင့်ဖြစ် သူပစ်တော့ ဝါရွက်ကြွေ သံယောဇဉ် နွယ်မတင်းအောင် ငယ်စာရင်းကိုဖျက် သံယောဇဉ် မြစ်ကျဉ်းရဲ့ ချစ်ခြင်းဖွဲ့လင်္ကာ သက်ပိုင် စိုးစေချင်တော့သည် သစ္စာပါရမီ ယွင်းခဲ့ပြီဟု သိင်္ဂါရမြနဒီ အကြွေပန်းပေမယ့် ရွှေနန်းတော့ ထိုက်ချင်တယ် အခုဘဝမှာတော့ သူငယ်ချင်း အချစ်တောအုပ် အလွမ်းသမုဒ္ဒရာ အချစ်၏ ကောက်ကြောင်းမဲ့ပုံတူ အချစ်ဦး အချစ်စ အချစ်လယ် အချစ်ဆုံး အရိန္ဒမာသိပါသည် အရွက်ခြွေ နွေတဲ့လား အပူသစ် အချစ်တဲ့လား အလွမ်းရင့်တော့ ပန်းပွင့်လို့ ကြွေ အသက်တမျှ ချစ်ပါရဲ့ အင်ကြင်းတခိုင် စွယ်တော်တန်းက အလွမ်းခြေရာ (သို့မဟုတ်) ခေတ်ရဲ့တံဆိပ် မှောင်ရိပ်ဝေရီ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့က စုဆောင်း ပြုစုသော 'နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း' စာအုပ်၊(ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်) ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(ပထမ အကြိမ်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ရွှေမော်ဓောဘုရား (; )သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားများအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်၍ သင်တိုင်းစေတီခေါ် မကိုဋ်စေတီမျိုးဖြစ်သည်။
ပဲခူးမြို့၏ အရှေ့ပိုင်း ဟင်္သာကုန်းအစုတွင် အနောက်ဘက်ဆုံးကျသော ပဲကူး၊ သုဒဿန၊ မြင်းသီတ၊ မရင်သိန္န၊ မဓဝါ ဟူ၍ ခေတ်အလိုက် အမည်ပြောင်းခဲ့သော ကုန်းငယ်ပေါ်၌ ရွှေမော်ဓောစေတီတည်ရှိသည်။
ယခုအခါ၌မူ ထိုကုန်းကို ရွှေမော်ဓောကုန်းဟု အခေါ်များသည်။
ရွှေမောဓောဘုရားသည် ပဲခူး(မွန်ဘာသာဖြင့် ဗဂေါ)မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်၊ ပဲခူးနယ်တစ်ဝိုက်တွင် အထင်ရှားဆုံး သာသနိက အဆောက်အအုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုဘုရားသည် ပဲခူးဒေသ၏ ဘာသာရေး သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိကကျသော သာသနိကအမွေနှစ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်းစေတီများအနက် ရွှေမော်ဓောစေတီသည် ဉာဏ်တော်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
မူရင်းဘုရားသမိုင်း thumb|၁၇၉၉ ခုနှစ်က ရွှေမော်ဓောဘုရား ရွှေတိဂုံစေတီတော်သမိုင်းနှင့် ဆင်တူသည်။
ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦး(တဖုဿ နှင့် ဘလိက မဟုတ်ပါ။
)က မြတ်စွာဘုရားထံမှ ဆံတော်နှစ်ဆူပင့်ဆောင်လာပြီး ပဲခူးဒေသမှာ စေတီတည်ထား ဌာပနာခဲ့ကြသည်။
ဘုရားသမိုင်းသည် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေပေခဲ့သော်လည်း အများအားဖြင့် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် (၁၇၈၂-၁၈၁၉)ခုနှစ်(၁၆-၁၇ရာစု) ကို အခြေခံထားသည်။
ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးသည် မဟာသလနှင့် စူဠသလ (Maha-sala and Cula-sala)ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မူရင်း သမိုင်းရာဇဝင်(Foundation myth)မှာ ဟင်္သာကုန်းဘက်ကိုထိုးဆင်းသွားသော အရှေ့ဘက်စောင်းတန်းမှာ တည်ရှိခဲ့သည့် မွန်နှင့် ပါဠိ ကျောက်စာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ထိုကျောက်စာတွင် ၁၅ ရာစုက တစ်ချိန်တည်းရေးထိုးခဲ့သည်။
Donald M. Stadtner မှ သူ့၏စာတမ်းတွင် ” The earliest myth associated with the Shwemawdaw stems from completely different sources than the current legend. Our sole surviving evidence comes inthe form of two 15th-century inscriptions, one in Mon and the other in Pali,both located along the eastern stairway leading to the promontory of the Hintha Kone.” ရေးခဲ့သည်။
မွန်ကျောက်စာမှာ ဂဝမ္ပတိက ကုသိနာရုံ(Kusinagara)မှ ဗုဒ္ဓအံတော်(tooth relic)တစ်ဆူကို သထုံပြည်သို့ ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။
ထို အံတော်ဟာ အလိုအလျောက် ၃၃ ဆူပွားလာခဲ့ပြီး သထုံဘုရင်သည် ထိုအံတော်များဖြင့် ဌာပနာပြီး စေတီ ၃၃ ဆူ တည်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းမှာ အံတော် ၃၃ ဆူကို နေရာဌာနအသီးသီးကို ပြောင်းရွှေ့ တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်ဟု မွန် နှင့် ပါဠိ ကျောက်စာ နှစ်ခုလုံးမှာ ဆိုထားသည်။
ထို ၃၃ ဆူထဲမှ တစ်ဆူသည် Madhavaဟု ပါဠိကျောက်စာမှာ ဖော်ပြထားသည်။
Mudhava ဟု ကလျာဏီကျောက်စာမှာ တွေ့ရှိရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဟုမွန်ဘာသာဖြင့်ခေါ်ဆိုလာကြသည်။
ထိုမှတဆင့် မွန်ရာဇဝင် (Mon chronicle) မှာ “Mohtau Pagoda” or “Muhtau Pagoda” ဟု ရေးသားဖော်ပြရာမှ ရွှေမောဓေါလို့ အမည်တွင်လာခဲ့သည်။
150px|၁၉၃၀ ခုနှစ် မှ ရွှေမော်ဓော စေတီတော် မွန်လူမျိုးတွေ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော်များအထဲမှ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ ရွှေမောဓောစေတီတော်နှင့် ကျိုက်လမိုင်း(လမိုင်းဘုရား)တို့သည် အခြားစေတီတော်တို့ထက် ထူးခြားထင်ရှားပါသည်။
ထိုစေတီ ၃ ဆူသည် အခြေခံအားဖြင့် ပုံစံတူညီကြသည်။
သို့သော် မတူညီသည့်အချက်ကား ရွှေတိဂုံစေတီသည် ထိုစေတီ သုံးဆူ တွင် သပ္ပါယ်ဆုံး၊ ရွှေမောဓောစေတီသည် အမြင့်ဆုံး၊ ကျိုက်လမိုင်းသည် ထုအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ရွှေမောဓောစေတီကို မွန်ဘာသာဖြင့် ကျာ်မံက်တဴ (ကျိုက်မွတ်တောင်း) ဟုခေါ်ဆိုကြခြင်းမှာ ရှေးအခါက မွန်အဖိုးကြီးများသည် ဆေးတံကို သောက်ကြသည်။
အဖိုးကြီး တစ်ယောက်သည် ဉာဏ်တော်မြင့်သော စေတီတော်၏ စိန်ဖူးတော်ကို ဖူးမြော်ရန် မော့ပြီးကြည့်သောအခါ ဆေးတံမှ ကျလာသောမီးပွားက သူ၏ နှာခေါင်းကို ထိပြီး ပူသောကြောင့် ကျာ်မံက်တဴ (ကျာ်-ဘုရား + မံက်-နှာခေါင်း + တဴ-လောင်သည်) ဟု ယနေ့ထိ အချို့သောမွန်လူမျိုးများက ခေါ်ဆိုနေကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။
THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts တည်သည့်နှစ် ရွှေမော်ဓောစေတီ တည်သည့်နှစ်များနှင့် ဌာပနာသည့် ပစ္စည်းအကြောင်းကို အမျိုးမျိုးဆိုကြသည်။
အချို့က ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် မစံမီကပင် တည်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ အချို့က ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးမှ တည်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က ဘုရားဆံတော်ကို ဌာပနာသည်ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က သွားတော်ကို ဌာပနာသည်ဟု ၎င်း ရေးသားကြသည်။
သို့ရာတွင် ဘုရားဒါယိကာမ ဟံသာဝတီဘုရင်မ ရှင်စောပုနှင့် သားမက်တော် ဘုရားဒါယကာ ဓမ္မစေတီမင်းတို့ ၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ထိုးခဲ့သော မော်ဓောသမိုင်း ပါဠိကျောက်စာအရမူ သထုံမင်း စူဠသီရိမာသောကသည် သာသနာနှစ် ၂၃၇ ခုလောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ သွားတော်ဓာတ်ကို ဌာပနာကာ ရွှေမော်ဓော ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကို ရှေးဦးစွာတည်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ထိုတိုက်စေတီကို မဝေါစေတီဟု သမုတ်ပြီးသော် သာသနာနှစ် ၂၃၈ ခုနှစ်တွင် ရေစက်ချ လှူဒါန်းသည်။
ယင်းသို့ တည်ပြီးနောက် မော်ဓောစေတီသည် ငလျင် အကြိမ်ကြိမ် မိ၍ ပြိုကျရာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်တည်ခဲ့ရသည်။
ရှင်ဥေယျဓမ္မ၏ ရွှေမော်ဓောသမိုင်းနှင့် သထုံရာဇဝင်အဆိုအရ သာသနာနှစ် ၃၄၇၊ ၄၅၄၊ ၅၃၂၊ ၅၆၆၊ ၆၀၈၊ ၆၉၇၊ ရ၇၅၊ ၈၄၃၊ ၉၃၁၊ ၁၀၀၄၊ ၁၀၇၁၊ ၁၁၅၉၊ ၁၁၉၆၊ ၁၂၈၀၊ ၁၃၅၇၊ ၁၄၁၉၊ ၁၅၃၀၊ ၁၆၀၃၊ ၁၇၀၅၊ ၁၈၁၃၊ ၁၈၃၀၊ ၁၈၉၂ ခုနှစ်များတွင် ၂၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ငလျင်ကြောင့် မော်ဓောတိုက်စေတီ ပြိုလေရာ မင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြန်လည်တင်ပေးရလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၇၅၈ ခုနှစ်တွင် နောက် ၂၃ ကြိမ်မြောက် ပြိုပြန်လေသည်။
ရွှေမော်ဓောဘုရား သမိုင်း မော်ဓောသမိုင်း ပါဠိကျောက်စာ၌ ပါရှိသည့် ရွှေမော်ဓောဘုရားသမိုင်း- မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဝါတော် ရှစ်ဝါအရ အဉ္စနခုနှစ် ၁၁၁-ခုတွင် မိတ္ထီလာပြည်သို့ ကြွတော်မူ၏။
ဘုရားသခင်နှင့် အတူပါလာသော အရှင်ဂဝမ္ပတိ မဟာထေရ်သည် မိတ္ထီလာပြည်မှ ဖယ်ခွာခဲ့၍ သထုံပြည့်ရှင် မဟာသိရိမာသောကမင်းထံ ကြွရောက်ပြီးလျှင် တရားစကားဖြင့် ဆုံးမကံမြစ်၏။
သိရိမာသောကမင်းသည် တရားတော်ကို နာကြားရသောအခါ တရားအလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူသည့် ဘုရားသခင်အား ဖူးမြင်လိုသည့် ဆန္ဒဖြစ်၍ ဂဝမ္ပတိမထေရ်အား ဘုရားသခင်ကို ပင့်ပေးရန် တောင်းပန်လေသည်။
ဂဝမ္ပတိမထေရ်သည် မိတ္ထီလာပြည်သို့ ပြန်၍ ဘုရားသခင်အား အလုံးစုံ လျှောက်ကြားသောအခါ ဘုရားသခင်သည် ရဟန္တာနှစ်သောင်းနှင့်အတူ သထုံပြည် မဟာသီရိမာသောကမင်းထံ ကြွလာကာ တရားရေအေး တိုက်ကျွေးတော်မူလေသည်။
ကြွလာပြီးနောက် ခုနစ်ရက်လွန်မြောက်၍ သထုံပြည်မှ ပြန်ကြွတော်မူမည်ရှိသော် တရားနာလျက်ရှိသော ရသေ့ခြောက်ပါးက ဘုရားသခင်ကိုယ်စား ကော်ရော်ဖွယ်ရာ ထားခဲ့ရန် တောင်းပန်ကြသောအခါ ဘုရားသခင်က ဆံတော်ခြောက်ဆူကို ပေးတော်မူလေသည်။
မဟာသိရိမာသောကမင်းကလည်း ကိုးကွယ်ဖွယ်ရာဆံတော်မြတ်ကို တောင်းသည်အခါ ဘုရားသခင်က ဆံတော်ဓာတ်ကို မပေးဘဲ၊ "မလ္လာမင်း၏ အင်ကြင်းတော်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည့်အခါ စန္ဒကူးထင်းပုံထက်၍ တင်၍ ဖုတ်ကြည်းကြကုန်လတ္တံ့။
ထိုအခါ ငါ၏ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ၃၃ ချောင်းသော သွားတော်ဓာတ်ကို စန္ဒကူး ထင်းပုံထက်မှ ထုတ်၍ ဂဝမ္ပတိရဟန်းသည် ဆောင်ခဲ့လတ္တံ့။
ထိုဓာတ်ကို သင်မင်းကြီး ကော်ရော်ကြရကုန်လတ္တံ့"ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။
ဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံ၍ စန္ဒကူးထင်းပုံထက်တင်ကာ ဖုတ်ကြည်းသောအခါ အဓိဋ္ဌာန်တော်ကြောင့် သွားတော်ဓာတ်ကို ဂဝမ္မတိမထေရ်သည် ပင့်ဆောင်၍ သထုံပြည်ရှင် မဟာသိရိမာ သောကမင်းအား ပေးလေသည်။
မင်းကြီးသည် ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်ကို ၃၃ ဆူသော ကျောက်စေတီငယ်ပြုစေ၍ ကိုးကွယ်လေသည်။
မဟာသိရိမာသောကမင်း လွန်သော် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်လောက်သာ ထိုကျောက်စေတီများကို ကော်ရော်သူများ ရှိ၍ နောက်အနှစ် ၂ဝဝ ခန့် ပစ်ပယ်ထားခြင်း ခံရသဖြင့် စေတီများသည် တောအတိ ဖုံးလွှမ်းသွားလေသည်။
သာသနာနှစ် ၂၃၆ ခုတွင် သထုံပြည်သို့ သာသနာပြုကြွလာကြသော အရှင်သောဏနှင့် ဥတ္တရမထေရ်နှစ်ပါး၏ ထုတ်ဖော်ချက်အရ သထုံပြည်ရှင် စူဠသိရိမာသောကမင်းသည် ၃၃ ဆူသော ကျောက်စေတီငယ် တို့မှ ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်တို့ကို ထုတ်၍ နေပြည်တော်မှ အရှေ့မြောက်မျက်နှာ၌ မဝေးလွန်းမနီးလွန်းသော နေရာတွင် ၃၃ ခုသော ရွှေတိုက်တို့ကို ပြုစေ၍ ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်တို့ကို ရွှေကြုတ်တို့၌ ထည့်ကာ ရွှေအိုး ၃၃ လုံးဖြင့် ပိတ်၍ ရွှေတိုက်သွင်း၍ ပူဇော်သည်။
ထို့နောက် စူဠသိရိမာ သောကမင်းသည် ဤသို့ အဓိဋ္ဌာန် ပြု၏။
"ဤဓာတ်တော်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ ဓာတ်တော်တို့ အမှန်စင်စစ် ဖြစ်ငြားအံ့၊ ထိုဓာတ်တော် တို့သည် သတ္တဝါတို့၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ ထိုက်သည့်အရပ်၌ ရွှေအိုးနှင့်တကွ တည်စေကုန်သတည်း"။
ယင်းသို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌ သွားတော်ဓာတ် ၃၃ ဆူသည် ရွှေအိုးနှင့်တကွ ရွှေတိုက်၌ ကွယ်၍ ထိုထိုအရပ်တို့၌ တည်ကြကုန်၏။
ဟံသာဝတီမြို့၏ အနောက် မျက်နှာ၌ တည်သော စေတီကို ရှေးသူဟောင်းတို့သည် မဓဝစေတီ၊ တစ်နည်း မော်ဓောဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နောက်လူတို့မူကား ထိုအတူ မဆိုမူ၍ "မဟ်တဝ်"ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။
သထုံမြို့ဟောင်းမှ ကေလာသစေတီ၊ သထုံမြို့သစ်မှ ရွှေစာရံစေတီ၊ ဇုတ်သုတ်မြို့မှ ဇုတ်သုတ်စေတီ၊ ယပ်မားမြို့မှ ကျိုက်ယပ်မား စစ်တောင်းမြို့မှ ကျိုက်ကလံဗန်၊ ဘီးလင်းနယ် စရစ်မြို့မှ ကျိုက်စရစ်၊ သလွန်မြို့မှ ကျိုက်သလွန်၊ သူရဲမြို့မှ ကျိုက်သူရဲ၊ ကျောက်မော်မြို့မှ ကျိုက်တလင်၊ ကျောက်ပြာမြို့မှ ကျိုက်ဗောထွတ်၊ ကောလိယမြို့မှ ကျိုက်မုခလ၊ မောရဉ္စယမြို့မှ ကျိုက်မုပွန်၊ ဒင်မဲမြို့မှ ကျိုက်ခွက်၊ အခရိန်မြို့မှ ကျိုက်နုတ်၊ ကမော့နွတ်မြို့မှ ကျိုက်မုခိုင်၊ ဇုတ်ကနုတ်မြို့မှ ကျိုက်ဇုတ်ကနုတ်၊ မော်လမြိုင်မြို့မှ ကျိုက်သံလန်၊ ဘီလူးကျွန်း ခမောင်နတ်မြို့မှ ကျိုက်မူးနန်း၊ ဇာသပြင်မြို့မှ ကျိုက်ပိုင်ကြု၊ မုတ္တမမြို့မှ ကျိုက်တမော(မြသိန်းတန်ဘုရား)၊ ကျိုက်ငေါ်မြို့မှ ကျိုက်ငေါ်၊ ကျိုက်ကာမြို့မှ ကျိုက်ကာ၊ ကျိုက်ရိုမြို့မှ ကျိက်ရို၊ တင်စီမြို့မှ ကျိုက်တင်စီ၊ မုပ္ပလင်မြို့မှ ကျိုက်သလုံ၊ ဘီးလင်းမြို့မှ သောဏုတ္တရ၊ မိုးညက်မြို့မှ ကျိုက်မိုးညက်၊ မိုနိုင်မြို့မှ ကျိုက်မိုးနိုင်၊ ကျိုက်ထိုမြို့မှ ကျိုက်ထို၊ မုက္ကဒူးမြို့မှ ကျိုက်ကဒူး၊ ကျိုက်ကော်မြို့မှ ကျိုက်ကော်၊ ရွှေဂွန်းမြို့မှ လေခလစ် စသောစေတီများသည် ကျန်သွားတော် ၃၂ ဆူတည်သော ဘုရားများဖြစ်ကြသည်။
မဓဝါမြို့သို့ ဘုရားသခင်၏သွားတော်ဓာတ်တစ်ဆူ ရောက်သွားသည်ကို စူဠသိရိမာသောကမင်း သိလတ်သော် အနုမမည်သော အမတ်အား လွှတ်၍ တိုက်စေတီတစ်ဆူ တည်စေသည်။
အနုမအမတ်သည် သွားတော်ဓာတ်တည်ရာရွှေအိုးကို ဆင်ပေါ်၌ တင်၍ တိုက်စေတီတည်ထိုက်သော အရပ်တွင် ဆင်ဝပ်ပါစေသတည်းဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ ဆင်ကို လွှတ်သော် ထိုဆင်သည် ဟင်္သာကုန်းတန်းမှ ဆင်း၍ အနောက်ဘက် မြင်းသီတကုန်းသို့ တက်ပြီးလျှင် ဝပ်လေ၏။
ထိုကုန်းကို ညှိပြီးလျှင် အမြင့်ရှစ် တောင်၊ အလျားအတောင် ၅ဝ၊ အနံ ၂၅ တောင်ရှိသော ခုံတုံးကို အုတ်ရင်ပြင်ပေါ်၌ တင်ပြီးမှ ယင်းအပေါ်၌ အလျား အတောင် ၄ဝ၊ အနံအတောင် ၂ဝ၊ အမြင့် ရှစ်တောင်ရှိသော တိုက်စေတီကို ပြာသာဒ်နှင့်တကွ ပြု၏။
ပလ္လင်၌ ဘီလူးရုပ်တုထားသော ဘီလူးရန်နိုင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားကိုလည်း သွားတော်ဓာတ် ထည့်ရာ ရွှေအိုးနှင့်အတူ တိုက်စေတီတွင်ထား၍ ပူဇော်သည်။
ယင်းသို့ တည်ပြီးနောက် မော်ဓောစေတီသည် ငလျင် အကြိမ်ကြိမ်မိ၍ ပြိုကျရာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်တည်ခဲ့ရသည်။
ရှင်ဥယျဓမ္မ၏ ရွှေမော်ဓောသမိုင်းနှင့် သထုံရာဇဝင်အဆိုအရ သာသနာနှစ် ၃၄၇၊ ၄၅၄၊ ၅၃၂၊ ၅၆၆၊ ၆ဝ၈၊ ၆၉၇၊ ၇၇၅၊ ၈၄၃၊ ၉၃၁၊ ၁ဝဝ၄၊ ၁ဝ၇၁၊ ၁၁၅၉၊ ၁၁၉၆၊ ၁၂၈ဝ၊ ၁၃၅၇၊ ၁၄၁၉၊ ၁၅၃ဝ၊ ၁၆ဝ၃၊ ၁၇ဝ၅၊ ၁၈၁၃၊ ၁၈၃ဝ၊ ၁၈၉၂ ခုနှစ် များတွင် ၂၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ငလျင်ကြောင့် မော်ဓောတိုက်စေတီ ပြိုလေရာ၊ မင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြန်လည်တည်ပေးရလေသည်။
သာသနာနှစ် ၁၈၉၂ ခုတွင် လှုပ်သော ငလျင်ကြီးကြောင့် မြင်းသီတကုန်းပေါ်ရှိ မော်ဓောတိုက်စေတီ အပါအဝင် စေတီ ၁၆ ဆူတို့သည် ပြုပြင်၍မရအောင် ပျက်စီးခဲ့ရာ၊ ဟံသာဝတီ ပြည့်ရှင် ဗညားဦး သည် သာသနာနှစ် ၁၈၉၄ ခုတွင် မြင်းသီတ ကုန်း ဘုရား ၁၆ ဆူမှ ဓာတ်တော်ရုပ်ပွားတော်များကို တစ်ခု မကျန် ထုတ်နုတ်ပြီးလျှင် ပျက်ပြိုနေသော စေတီများ၏အကြား တွင် မြေဖြည့်၍ ပထမရင်ပြင်ရင်တော်မှ ကိုးတောင်အမြင့်၌ ရင်ပြင်သစ်ခင်းပြီးလျှင် အလယ်တွင် တစ်ဆူတည်းသော သင်တိုင်းစေတီကို တည်လေသည်။
ဘုရားသခင်၏ သွားတော် ဓာတ်နှင့် ရုပ်ပွားစေတီအဟောင်းအသစ်များကို ဌာပနာလျက် မော်ဓောစေတီဟု အမည်ဟောင်းအတိုင်း ပြန်လည်သမုတ် တော်မူသည်။
စေတီ၏ဉာဏ်တော် ၅၅ တောင်မြင့်လေသည်။
တိုက်စေတီ ဘဝက ၂၇ တောင်သာ မြင့်၏။
သာသနာနှစ် ၁၈၉၆ ခု သက္ကရာဇ် ၇၁၄ ခုနှစ်တွင် ရွှေချ ထီးတင်သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၅၈ ခုနှစ်တွင် ငလျင်ကြောင့် ၂၃ ကြိမ် မြောက် မော်ဓောစေတီပြိုပြန်လေသည်။
ထိုအခါ ရာဇာဓိရာဇ် ဘုရင်သည် ခမည်းတော် ဗညားဦး၏ ၅၅ တောင်မြင့်သော မော်ဓောစေတီကို ငယ်သေးသည်ဟု တစ်ဆူလုံးပယ်၍ အတောင် ၇ဝ မြင့်သော စေတီအသစ်ကို တည်သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၅၉ ခုနှစ် နတ်တော် လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မော်ဓောရှင်အသစ် အုတ်ရိုးတည် ရွှေချထီးတင်သော ကိစ္စများ ပြီးမြောက်သည်။
မော်ဓောစေတီသစ် ပန်းတင်ခုံများ၌ သက်စေ့ စေတီရံ ၄၈ ဆူ တည်တော်မူသည်။
ရှေးဌာပနာများကို ဌာပနာ အသစ်များနှင့်တကွ ပြန်၍ သွင်းတော်မူလေသည်။
၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်စောပုနန်းတက်သည်။
၈၁၉ ခုနှစ် တွင် မော်ဓောစေတီသည် ခေါင်းလောင်းပုံအဆုံး ထိ ငလျင် ကြောင့် ၂၄ ကြိမ်မြောက် ပြိုပျက်လေသည်။
စေတီပျက်ကို ပထမ ပစ္စယာအရင်းထိ ပယ်လိုက်ပြီးလျှင် ကျန်ပန်းတင်ခုံများ ကို ဖြို၍ အမြင့်အတောင် ၁၅ဝ ရှိသော မော်ဓောစေတီသစ်ကို သားမက်တော် ဓမ္မစေတီမင်းနှင့် သက္ကရာဇ် ၈၂ဝ တွင် ပြန် တည်ရာ ၈၂၄ ခုနှစ်၌ အောင်မြင်ပြီးစီးသည်။
ဘီလူးရန်နိုင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားကို ပျက်စီးမည်စိုး၍ မြောက်ဘက်ပန်းတင်ခုံအတွင်း သွင်းကာ ဌာပနာတော်မူသည်။
ထိုရုပ်ပွားရှိရာကို သိစေရန် ခေါင်းလောင်းပုံထိပ် မြောက်အရပ်တည့်တည့် ပန်းဆွဲတွင် ဘီလူးရုပ်ထည့်၍ သွင်းစေသည်။
သီဟိုဠ်မှ ဘုရားဆံတော် တစ်ဆူကိုလည်း မော်ဓောစေတီအရှေ့တောင်မှ ဖောက်၍ ထည့်ကာ ဌာပနာသည်ဟု ဓမ္မစေတီအတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ဆိုသည်။
ထိုခေတ်တွင် ရွှေမော်ဓောစေတီသည် မြန်မာတစ်ပြည်လုံးတွင် ဉာဏ်တော် အမြင့်ဆုံး သင်တိုင်းစေတီ ဖြစ်လာလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၉၂၆ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၂ ရက်နေ့ တွင် ငလျင်ကြီးစွာ လှုပ်ပြန်ရာ မော်ဓောစေတီသည် ဟင်းရံဖူး အရင်းနားထိ ပြိုလေသည်။