kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကတယုဂ်(သို့မဟုတ်)သစ္စယုဂ် ၎င်း ယုဂ်လေးပါးအပေါင်းကို စတုယုဂ် (သို့မဟုတ်) မဟာ ယုဂ်ဟုခေါ်သည်။
၎င်းမဟာယုဂ်(၁၀၀၀)တစ်ထောင်ကို တစ်ကပ်-ဟုခေါ်သည်။
စတုယုဂ် တစ်ခုမှာ နှစ်ပေါင်း(၄၃၂၀၀၀၀) လေးသန်း သုံးသိန်းနှစ်သောင်းရှိသည်။
ကတ-စသော ယုဂ်တို့၏နှစ်အရေအတွက် အသီးသီးကို သိလိုမူ စတုယုဂ် နှစ်ပေါင်း (၄၃၂၀၀၀၀)ကို (၁၀) ခု ဖြင့်စား၊ လာဘ်(၄၃၂၀၀၀) လေးသိန်း သုံးသောင်း နှစ်ထောင် ရသည်။
၎င်းရလာဘ် (၄၃၂၀၀၀)ကို လေးခုဖြင့် မြှောက်ရ(၁,၇၂၈,ဝဝဝ)တစ်သန်း ခုနစ်သိန်း နှစ်သောင်း ရှစ်ထောင်နှစ် အပိုင်းအခြားသည် (လူတို့ကျင့်ဝတ်ကောင်းမှုများကို အပြည့်အစုံ ကျင့်သုံးရာ ကာလဖြစ်သောကြောင့် ကတယုဂ်၊ တစ်နည်း (သစ္စာတရားကို အပြည့်အဝ စောင့်ထိန်းရာ ကာလဖြစ်သောကြောင့် သစ္စယုဂ်မည်၏။
တြေတာယုဂ် အထက်ပါရလာဘ် (၄၃၂၀၀၀)ကို (၃) ခုဖြင့် မြှောက်ရ(၁,၂၉၆,၀၀၀)တစ်သန်း နှစ်သိန်းကိုးသောင်း ခြောက်ထောင်နှစ် အပိုင်းအခြားသည် (လူဘို့ကျင့်ဝတ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုနှင့် သစ္စာတရားကို မျှပြုလုပ်ကျင့်သုံးစောင့်ထိန်းရာ ကာလဖြစ်သောကြောင့်) တြေတာယုဂ် မည်၏။
ဒွါပရယုဂ် အထက်ပါ ရလာဘ် (၄၃၂၀၀၀)ကို (၂) ခုဖြင့် မြှောက်ရ (၈၆၄ ဝဝဝ) ရှစ်သိန်း ခြောက်သောင်း လေးထောင် နှစ် အပိုင်း အခြားသည်(လူတို့ကျင့်ဝတ်ကုသိုလ်ကောင်းမှု နှင့် သစ္စာတရားကို ၁/၄မျှသာ ပြုလုပ်ကျင့်သုံး စောင့်ထိန်းရာ ကာလဖြစ်သောကြောင့်) ဒွါပရယုဂ်မည်၏။
ကလိယုဂ် အထက်ပါလာဘ် (၄၃၂,၀၀၀)ကို (၁) ခုဖြင့်မြှောက်ရ(၄၃၂,၀၀၀)လေးသိန်း သုံးသောင်း နှစ်ထောင်နှစ် အပိုင်းအခြားသည် (လူတို့ကျင့်ဝတ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုနှင့် သစ္စာ တရားကို ၁/၄မျှသာ ပြုလုပ်ကျင့်သုံးစောင့်ထိန်း ရာကာလဖြစ်၍ အပြစ်ဒေါသ များသော ကာလဖြစ်သောကြောင့် ကလိယုဂ်မည်၏။
ဗြဟ္မာ တစ်ရက် ၎င်းယုဂ်လေးပါး အသက်နှစ်ပေါင်း (၄,၃၂ဝ,ဝဝဝ)လေးသန်း သုံးသိန်း နှစ်သောင်းသည် စတုယုဂ်(သို့မဟုတ်) မဟာယုဂ်မည်၏။
မဟာယုဂ်ပေါင်း (၁၀၀၀) တစ်ထောင် နှစ်အရေအတွက်အားဖြင့် (၄,၃၂၀,၀၀၀,၀၀၀) လေးရာ သုံးဆယ့်နှစ်ကုဋေသည် ကပ်တစ်ခု မည်၏။
ကပ်(၂) ခုသည် ဗြဟ္မာ၏ တစ်နေ့နှင့်တစ်ည (တစ်ရက်)မည်၏။
(ဂေါတမပူရာဏ်ကျမ်း။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဝိမုတ္တိယုဂစသော ခေတ် ၅-မျိုးတို့ ရှိကုန်၏။
ကစ္စည်း၊ ၆၂၃။
ရှူ ၅၅၄။
] သာသနဿ ဟိ ပဉ္စ ယုဂါနိ ဝိမုတ္တိယုဂံ သမာဓိယုဂံ သီလ-ယုဂံ သုတယုဂံ ဒါနယုဂန္တိ။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၇။
ယုဂ ၅ မျိုး (သာသနာတော်၏ ယုဂ ၅ မျိုး) ၁။
ဝိမုတ္တိယုဂ- ဝိမုတ္တိယုဂခေတ်, မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်ကို ရနိုင်သည့် ခေတ်ကာလ၊ ၂။
သမာဓိယုဂ- ဈာန် သမာပတ် ရနိုင်သည့် ခေတ်ကာလ၊ ၃။
သီလယုဂ-သီလဆောက်တည်နိုင်သည့် ခေတ်ကာလ၊ ၄။
သုတယုဂ- ပိဋက အကြားအမြင် ရနိုင်သည့် ခေတ်ကာလ၊ ၅။
ဒါနယုဂ- အလှူပြုနိုင်သည့် ခေတ်ကာလ။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၈။
) ထို၅-မျိုး တို့တွင် ဝိမုတ္တိယုဂခေတ် ကွယ်ပျောက်သောအခါ သမာဓိယုဂခေတ်ဖြစ်၏၊ သမာဓိယုဂ ခေတ်ကွယ်ပျောက်သောအခါ သီလယုဂခေတ် ဖြစ်၏၊ သီလယုဂခေတ် ကွယ်ပျောက်သောအခါ သုတယုဂ(ပရိယတ္တိ ဗဟုသုတ) ခေတ် ဖြစ်၏၊ သုတယုဂခေတ် ကွယ်ပျောက်၍ အသွင်မျှသာ ကျန်သောအခါ ဒါနယုဂခေတ် ဖြစ်လေတော့သည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ဝိမုတ္တိယုဂ ခေတ် (၁) ဝိမုတ္တိယုဂ ဟူသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံတော် မူပြီးနောက် ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်များ ထင်ရှားရှိနေသော ကာလကို ဆိုသည်၊ မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား များကို ကျင့်ကြံ ကြိုးကုတ်၍ ရနိုင်သော ခေတ်ကောင်း ခေတ်မြတ်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။
ပညာသိက္ခာ ထွန်းကားသော ခေတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
သမာဓိယုဂ ခေတ် (၂) ထိုရဟန္တာခေတ် ဟုဆိုသော ဝိမုတ္တိယုဂ ခေတ်ကြီး ကုန်ဆုံးကွယ်ပ သွားသောအခါ သမာဓိယုဂ ခေတ်သို့ ရောက်၍လာ၏၊ မဂ်တရား ဖိုလ်တရားများကို အားထုတ်ကြသော ခေတ်ဖြစ်၏၊ ထိုခေတ်၌ မဂ်ဖိုလ်ကို မရနိုင်တော့ဘဲ လောကီဈာန် အဘိညာဉ် တို့ကိုသာ ရနိုင် ပေတော့သည်၊ ပညာသိက္ခာ ကွယ်ပျောက်၍ သမာဓိ သိက္ခာ ထွန်းကားသော အချိန်ဟု ဆိုလို၏။
သီလယုဂ ခေတ် (၃) လောကီဈာန် အဘိညာဉ် ခေတ်ဟု ဆိုအပ်သော သမာဓိယုဂခေတ် ကုန်ဆုံး ကွယ်ပ ပြီးသည့်နောက် သီလယုဂ ခေတ်သို့ ရောက်လာရ၏၊ ထိုခေတ်တွင် ဈာန်သမာပတ် အားထုတ်မှု မရှိတော့ဘဲ သီလကိုသာ အားထုတ် ကြရတော့၏။
ရဟန်း သံဃာများ ပျောက်ကွယ် မသွားသေး၊ သီလတရား အားထုတ်မှု ပျောက်ကွယ် မသွားသေးသဖြင့် စတုပါရိ သုဒ္ဓိသီလ စသော သီလတရားများ ၊ (၁၀)ပါး (၈)ပါး (၅)ပါး သီလများ ထွန်းကား နေသေးသော ခေတ်ဖြစ်၏။
အထူးအားဖြင့် သိက္ခာ သုံးပါးတွင် သီလ သိက္ခာသာ ကျန်ရှိတော့၍ ရဟန်းတို့ အဖို့ သီလတရား မှတပါး ဈာန်တရား မဂ်တရားတို့ကို အားထုတ် ကြိုးစားခြင်း လုံးဝ မရှိတော့သော ခေတ် ဖြစ်လေသည်။
သုတယုဂ ခေတ် (၄) ထိုသီလယုဂခေတ် ကုန်ဆုံး သွားပြီးသည့် နောက်တွင် သုတယုဂ ခေတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ထိုခေတ်တွင် ရဟန်းတို့သည် သီလကို စင်ကြယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခြင်းပင် မပြုတော့ဘဲ စာပေ ကျန်းဂန် သင်အံ့ ပို့ချမှုမျှသာ ရှိတော့၏။
တနည်း ဆိုရသော် သီလ စင်ကြယ်သူ ဟူ၍ပင် မရှိ၊ စာပေ ကျန်းဂန် တတ်ကျွမ်းမှု ကိုသာ အကောင်းဆုံး ထား၍ ကိုးကွယ်ရသော ခေတ် ဖြစ်လေသည်။
ဒါနယုဂ ခေတ် (၅) နောက်ဆုံးတွင် ထိုစာပေကျန်းဂန် သင်အံပို့ချမှုပင် မရှိတော့ဘဲ ( ဝါ - သုတယုဂ ခေတ်ကြီး ကုန်ဆုံး ပျက်ပြုန်း၍ သွားသော အခါတွင်) ထိုခေတ်ပေါ် ရဟန်း သံဃာတော် တို့သည် ပစ္စည်း လာဘ်သပ္ပကာ တို့ကိုသာ ရှာမှီး၍ ဒါနပြုခြင်း တတ်နိုင်သမျှ လှူဒါန်း ပေးကမ်းခြင်း မျှကိုသာ ရဟန်း တရားအနေဖြင့် အားထုတ်ကြသော ခေတ် (ဒါန ယုဂခေတ်) သို့ ရောက်ရှိ လာရလေတော့သည်။
အကျင့် တရားဟူ၍ မည်မည်ရရ မရှိ၊ ရဟန်း အသွင်မျှသာ ကျန်ရှိနေပြီး စွန့်ကြဲ ပေးကမ်းမှု ကိုသာ အမြတ်ဆုံးတရား အနေဖြင့် အားထုတ်နေရသော ခေတ်ကြီးတည်း၊ အလှူအတန်း ပေးကမ်းစွန့်ကြဲ တတ်သော ရဟန်းကိုပင် အကောင်းဆုံး အမြတ်ဆုံး ထား၍ ကိုးကွယ်ရသော ခေတ်ဟု ဆိုလိုပေသည်။
ဖော်ပြပါ ယုဂငါးမျိုးဟု ဆိုအပ်သော သာသနာ ခေတ်ငါးမျိုးကို ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ ဒုတိယအုပ် ဖုဿ ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ အဖွင့်၌ အဋ္ဌကထာ ဆရာ အရှင်ဓမ္မပါလမထေရ် “ နောက်အနာဂတ် ကာလ၌ ဤ တရားဆိုးများ ဖြစ်ပေါ် လာလိမ့်မည်” ဟူသော စကားတွင် ပါသော အနာဂတ် ကာလ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ဆို ဖော်ပြရင်း ဖွင့်ဆိုချက် မျှသာ ဖြစ်လေသည်။
ဤနေရာမှ တပါး အခြား အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့၌ ဤယုဂ ငါးမျိုး ဖော်ပြထားချက် တို့ကို မတွေ့ရပေ။
ဤဖုဿ ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ ၌လည်း ဖော်ပြပါ ယုဂငါးမျိုးကို အမည်မျှသာ ထုတ်ပြပြီး မည်သည့် အချိန်၌ မည်သည့်ယုဂ ဖြစ်ပေါ်၍ ယုဂတစ်မျိုး တစ်မျိုး၌ မည်မျှ ကြာနေမည် စသော စကား အရိပ်အမြွတ်မျှ မပါမရှိပေ၊ ယုဂငါးမျိုး တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည် ဟူ၍သာ ဖော်ပြ ထားပေသည်။
စင်စစ်မှာ သာသနာ ကွယ်ပျောက်ရာ၌ ဤယုဂငါးမျိုး အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံး သာသနာ ကွယ်ပျောက် သွားနိုင်ပုံကို ဖော်ပြထားခြင်း ဟုသာ နားလည် ထားသင့်ပါသည်။
သို့သော် နောက်ဆရာတို့ကား ဤယုဂ ငါးမျိုးကို နှစ်အပိုင်းများ ဖော်ပြလျက် တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နောက်ဆုံးယုဂ ငါးမျိုးလုံး စုံသွားလျှင် ပထမ ဝိမုတ္တိယုဂသို့ ပြန်လှည်၍ လာရမည့် အကြောင်းဖြင့် ရေးသားဟောပြော လာလေသည်၊ မည်သည့် ကျမ်းဂန် အထောက်အထားမျှ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ မရှိသဖြင့် အာစရိယ ပရံပရ ပရိယတ္တိ ဝိသာရဒ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ထောက်ခံမှုကို မရရှိခဲ့ပေ။
ထိုဆရာတို့ ရေးသား ဟောပြောပုံကား “ယုဂတစ်မျိုး တစ်မျိုးတွင် အနှစ် ၅၀၀ စီရှိသည်၊ ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန် စံပြီးစအချိန်မှ စ၍ ဝိမုတ္တိယုဂ ခေတ် စတင်ခဲ့ရာ သာသနာ အနှစ် ၅၀၀ တွင် ဝိမုတ္တိယုဂ ခေတ်ကုန်ဆုံး သွားခဲ့ပြီးလျှင် သမာဓိယုဂ ခေတ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ထို သမာဓိယုဂ ခေတ် သည် သာသာနာ အနှစ် ၁၀၀၀ ၌ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးနောက် သီလယုဂခေတ်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်သည်။
သာသနာနှစ် ၁၅၀၀ တွင် သီလယုဂခေတ် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး သုတယုဂ ခေတ် ထွန်းပေါ် လာပြန်၏။
သုတယုဂ ခေတ်သည် သာသနာ အနှစ် ၂၀၀၀ နှစ်၌ ကုန်ဆုံး သွားပြီးနောက် ၂၅၀၀ မှစ၍ ဝိမုတ္တိယုဂ ခေတ်ကြီး ပြန်လည် ထွန်းကား လာရလေသည်” ဟူသတည်း။
Venerable Kovida Siri ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ()ကို အောက်ပါ ၂၂ ခုသော ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများဖြင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်သည် ー မြို့ကြီး() ၆ မြို့ အထူးမြို့() ၁ မြို့ အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရမြို့() ၁ မြို့ တိုင်း() ၁၄ တိုင်း တိုင်း() ၆ တိုင်း အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း() ၃ တိုင်း ROK အစိုးရ၏ အပိုင်ဟု အဆိုရှိသော တိုင်း ၅ တိုင်း thumbnail|350px|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ ထို့ပြင် အောက်ပါတို့ကို ထပ်မံ ခွဲထားသည် ー မြို့() ခရိုင် () မြို့နယ်() ကျေးရွာအုပ်စုကြီး() ကျေးရွာအုပ်စု() ရပ်ကွက်() ကျေးရွာ() ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ ပထမအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများပြ ရောင်စုံခြယ် မြေပုံ အလံ အမည်ရုံးစိုက်ရာဒေသဧရိယာ(km2)လူဦးရေ(ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃) 175pxဆောအူလ်အထူးမြို့အလယ်မြို့နယ်၆၀၅.၄၀၉,၃၈၆,၀၃၄ 275pxဘူဆန်မြို့ကြီးယောန်ဂျဲမြို့နယ်၇၆၄.၄၃၃,၂၉၃,၃၆၂ 375pxဒယ်ဂူမြို့ကြီးအလယ်မြို့နယ်၈၈၄.၄၆၂,၃၇၄,၉၆၀ 475pxအင်ချောန်မြို့ကြီးနာမ်ဒွံမြို့နယ်၉၉၄.၁၂၂,၉၉၇,၄၁၀ 575pxဂွမ်းဂျူမြို့ကြီးအနောက်မြို့နယ်၅၀၁.၄၁၁,၄၁၉,၂၃၇ 675pxဒယ်ဂျောန်မြို့ကြီးအနောက်မြို့နယ်၅၃၉.၇၈၁,၄၄၂,၂၁၆ 775pxအူလ်ဆန်မြို့ကြီးတောင်မြို့နယ်၁,၀၅၇.၁၄၁,၁၀၃,၆၆၁ 875pxဂယောင်းဂီတိုင်းဆူဝန်းမြို့ဂွန်းဆောန်မြို့နယ်၁၀,၁၃၀.၈၆၁၃,၆၃၀,၈၂၁ 975pxဂံဝန်းအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းချုန်းချောန်မြို့၁၆,၆၁၃.၄၆၁,၅၂၇,၈၀၇1075pxချုံးချောင်းမြောက်တိုင်းချောင်းဂျူမြို့ဆံဒံမြို့နယ်၇,၄၃၁.၄၄၁,၅၉၃,၄၆၉1175pxချုံးချောင်းတောင်တိုင်းဟွံဆောင်းခရိုင်၈,၆၀၀.၅၂၂,၁၃၀,၁၁၉1275pxဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းဂျောန်ဂျူမြို့ဝါန်ဆန်းမြို့နယ်၈၀၅၄.၆၂၁,၇၅၄,၇၅၇1375pxဂျော်လာတောင်တိုင်းမူအန်းခရိုင်၁၂,၀၇၃.၄၆၁,၈၀၄,၂၁၇1475pxဂယောင်းဆံမြောက်တိုင်းအန်းဒွံမြို့၁၉,၀၂၅.၉၆၂,၅၅၄,၃၂၄1575pxဂယောင်းဆံတောင်တိုင်းချမ်းဝန်းမြို့၁၀,၅၂၀.၈၂၃,၂၅၁,၁၅၈1675pxဂျဲဂျူအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းဂျဲဂျူမြို့၁,၈၄၈.၂၇၆၇၅,၂၅၂1775pxဆဲဂျွံအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရမြို့-၄၆၅.၂၃၃၈၆,၅၂၅ -75pxစုစုပေါင်းဆောအူလ်အထူးမြို့၉၉,၆၄၆.၁၆၅၁,၃၂၅,၃၂၉ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧရိယာ KOSIS (KOrean Statistical Information Service) ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်မှ။
အခြားရှုရန် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ မြောက်ပိုင်းငါးတိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ။
ကာမဂုဏ်၌ တပ်မက်မှု၊ လိုချင်တပ်မက်မှု၊ ကာမတဏှာကာမတဏှာ (ထီ) [ကာမ+တဏှာ]။
ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။
ဒီ၊၂၊၅၂၊ ၂၄၆။
သံ၊၃၊၃၇၃။
အဘိ၊ဓ၊၂၁၅။
အဘိ၊က၊၃၅၄။
ပဋိသံ၊၃၉၊ ၃၃၀။
ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု တဏှာ ကာမတဏှာ။
ရူပါဒီသု ဟိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ကာမဿာဒဝသေန ပဝတ္တာ တဏှာ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၉။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀၊ ၃၈၉။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၄၊ ၁၇၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၀၂။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၇၆။
မူလဋီ၊၁၊၆၄။
အနုဋီ၊၁၊၇၀၊ ၁၅၇။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅ ကာမတဏှာ ဆိုသည်မှာ အာရုံခြောက်ပါး ရှိသည့်အနက်မှ အာရုံ ခြောက်ပါးလုံး အပေါ်မှာပဲဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အာရုံတစ်မျိုးမျိုး အပေါ်မှာပဲ ဖြစ်စေ သဿတဒိဋ္ဌိ, ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိခေါ်သော ဒိဋ္ဌိတို့နှင့် ယှဉ်တွဲမှုမရှိဘဲ ရိုးရိုး တွယ်တာမက်မောနေသော တဏှာတရားကို ကာမတဏှာဟု ခေါ်ပါသည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော်၏ ဓမ္မစကြာနှင့် ဝိပဿနာ တရား တဏှာ (၆)ပါး ၁။
ရူပတဏှာ = ရူပါရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, ၂။
သဒ္ဒတဏှာ = သဒ္ဒါရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, ၃။
ဂန္ဓတဏှာ = ဂန္ဓာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, ၄။
ရသတဏှာ = ရသာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, ၅။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ = ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ, ၆။
ဓမ္မတဏှာ = ဓမ္မာရုံ၌ တပ်မက်တတ်သော တဏှာ --- ဟု အာရုံမှ ဆင်းသက်လာသော နာမည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဝိဘင်းပါဠိတော်၌ တဏှာ (၆)ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်သည် ထင်ရှားပြသ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်ပြီ။
ထိုတဏှာတို့တွင် တစ်မျိုး တစ်မျိုးသော တဏှာသည် ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာအားဖြင့် ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟူ၍ သုံးမျိုးစီ ပြား၏။
ကာမတဏှာ --- စက္ခုပသာဒဝယ် ရူပါရုံ ထင်လာသောအခါ ထိုရူပါရုံတည်းဟူသော လိုချင်စရာ ဝတ္ထုကာမကို လွန်စွာသာယာခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် လွန်စွာသာယာလျက် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရူပတဏှာသည်ပင် ကာမတဏှာ မည်၏။
ဘဝတဏှာ --- ထိုရူပါရုံကိုပင် မြဲ၏၊ အခါခပ်သိမ်း ထင်ရှား တည်ရှိ၏ --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရူပတဏှာသည် ဘဝတဏှာမည်၏။
မှန်ပေသည် --- သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရာဂကို ဘဝတဏှာဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။
ဝိဘဝတဏှာ --- ထိုရူပါရုံကိုပင် ပြတ်၏ = သေလျှင် ပြတ်၏၊ ပျက်စီး၏ --- ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရူပတဏှာသည်ပင် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
မှန်ပေသည် --- ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော ရာဂကို ဝိဘဝတဏှာဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။
သဒ္ဒတဏှာ စသည်တို့၌လည်း နည်းတူ ပင်တည်း။
ဤသို့လျှင် တဏှာသည် (၃_၆ = ၁၈)မျိုး ဖြစ်၏။
တဏှာအစစ် ၁၀၈ အဇ္ဈတ္တအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး, ဗဟိဒ္ဓအာရုံ (၆)ပါး၌ (၁၈)မျိုး ဖြစ်ရကား တဏှာ (၃၆)မျိုးတည်း။
အတိတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး, အနာဂတ်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး, ပစ္စုပ္ပန်၌လည်း တဏှာ (၃၆)မျိုး ပြားသဖြင့် ကာလသုံးပါးလုံး၌ ပေါင်းလိုက်သော် တဏှာ (၁၀၈)မျိုးတည်း။
ယင်းတို့ကို အကျဉ်းချုံးလိုက်သော် ရူပတဏှာ စသည်ဖြင့် (၆)မျိုး, ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟု (၃)မျိုး ဖြစ်သည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၀-၁၇၁။
) ဘဝတဏှာနှင့် ဝိဘဝတဏှာ ရူပါရုံကို ဖြစ်စေ၊ သဒ္ဒစသော အာရုံတစ်ပါးပါးကို ဖြစ်စေ အတ္တဟု စွဲယူ၍ ထိုအတ္တသည် မြဲ၏ဟု စွဲယူတတ်သော သဿတဒိဋ္ဌိကို ဘဝဟု ခေါ်၏။
ထိုဘဝအမည်ရသော သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော တဏှာသည် ဘဝတဏှာ မည်၏။
အာရုံ (၆)ပါး တစ်ပါးပါးကိုပင် အတ္တဟု စွဲယူ၍ အတ္တသည် အမြဲ မဖြစ် သေလျှင် ပြတ်၏ ---- ဟု စွဲယူတတ်သော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကို ဝိဘဝဟု ခေါ်၏။
ထိုဝိဘဝအမည်ရသော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွဖြစ်သော တဏှာသည် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် တနည်း ကာမတဏှာ ၁။
ကာမတဏှာ ---- ငါးပါးအာရုံ ကာမဂုဏ်၌ တွယ်တာတပ်မက်သော တဏှာသည် ကာမတဏှာ မည်၏။
ဤ ကာမတဏှာဟူသော အမည်သည် အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်တရား၌ တွယ်တာ တပ်မက်တတ်သော ရာဂ၏ အမည် ဖြစ်သည်။
ကာမတဏှာတိ ကာမေ တဏှာ ကာမတဏှာ။
ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေဿတံ အဓိဝစနံ။
ဘဝေ တဏှာ ဘဝတဏှာ။
ဘဝပတ္ထနာဝသေန ဥပ္ပန္နဿ သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရူပါရူပဘဝရာဂဿ စ ဈာနနိကန္တိယာ စေတံ အဓိဝစနံ။
ဝိဘဝေ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။
ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတဿ ရာဂေဿတံ အဓိဝစနံ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၄။
) ရူပါရူပဘဝရာဂေါ ဝိသုံ ဝက္ခတီတိ ကာမဘဝေ ဧဝ ဘဝပတ္ထနာဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
(မူလဋီ၊၂၊၆၉။
ဘဝတဏှာ ---- (က) ကာမဘဝကို လိုလားတောင့်တသည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကာမဘဝ၌ တွယ်တာ တပ်မက် သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
( ခ ) အတ္တသည် မပျက်မစဲ အမြဲဖြစ်၏ဟူသော သဿတဒိဋ္ဌိ အယူကို ယူပြီးလျှင် ထိုအယူကို နှစ်သက်သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
( ဂ ) ရူပဘဝ အရူပဘဝကို တွယ်တာ တပ်မက်သော ရူပရာဂ အရူပရာဂဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော တဏှာသည် လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
(ဃ) ရူပဘဝ အရူပဘဝ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သော ဈာန်တရား၌ တွယ်တာတပ်မက်တတ်သော ဈာနနိကန္တိဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော တဏှာသည်လည်း ဘဝတဏှာ မည်၏။
ဝိဘဝ တဏှာ ---- အတ္တသည် မမြဲ ပြတ်စဲ၏၊ အတ္တသည် သေလျှင် ပြတ်၏။
ဟု ယူဆအပ်သော အတ္တဝါဒသည် ဝိဘဝ မည်၏၊ ထို ဝိဘဝ အမည်ရသော အတ္တဝါဒကို စွဲယူသော ဒိဋ္ဌိသည် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ မည်၏။
ထို ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိကို တွယ်တာ တပ်မက်သော ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ရာဂသည် ဝိဘဝတဏှာ မည်၏။
မူလဋီ၊၂၊၆၉။
(၁) ဝိဘဝတဏှာဝိဘဝတဏှာ (ထီ) [ဝိဘဝ+တဏှာ။
ဝိဘဝသဟဂတာ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၈၈။
] ၊ ဘဝ၏-ပြတ်-ပျက်စီး-ကင်း-ခြင်း၌ ဖြစ်သောတဏှာ၊ (ဘဝပြတ်၏ ဟူ၍ဖြစ်သော) ဥစ္ဆေဒအယူ၌ ဖြစ်သော တဏှာ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သောတဏှာ။
(၁) ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ။
မ၊၁၊၆၀။
မ၊၃၊၂၉၄။
သံ၊၃၊၅၃၊ ၃၆၉၊ ၃၇၃။
ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတော ရာဂေါ ---အယံ ဝုစ္စတိ ဝိဘဝတဏှာ။
အဘိ၊ဝိ၊၃၈၀။
ဥစ္ဆေဒသင်္ခါတေ ဝိဘဝေ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာ။
(၂) အရူပဘဝ၌ တပ်မက်သော တဏှာ။
(၂) ဝိဘဝတဏှာယာ (နေတ္တိ၊၁၃၈) တိ အရူပဘဝတဏှာယ။
နေတ္တိ၊ဝိ၊၃၁၆။
ဝိဘဝတိ ဝိနဿတိ ဥစ္ဆိဇ္ဇတီတိ ပဝတ္တာ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ ဝိဘဝေါ ဥတ္တရပဒလောပေန၊ တံသဟဂတာ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာတိ အာဟ “သဿတဒိဋ္ဌိ” တိအာဒိ။
ဒီ၊ဋီ၂၊၉၉။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၀။
အဘိ၊၂၊၁၆)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာလည်း ကြည့်ပါ။
ဒယ်ဂူ() တရားဝင်အားဖြင့် ဒယ်ဂူမြို့ကြီး()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဒယ်ဂူသည် ဆောအူလ်နှင့် ဘူဆန်ပြီးလျှင် တောင်ကိုရီးယားတွင် တတိယအကြီးဆုံးသော မြို့ပြဒေသ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် လူဦးရေ ၂.၃ သန်းကျော်ဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း စတုတ္ထအကြီးဆုံး မြို့ကြီး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း ယောင်နမ်‌ဒေသတွင် ဘူဆန်မြို့ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ဒယ်ဂူမြို့နှင့် ၎င်းကို ဝန်းရံထားသော ဂယောင်းဆံတောင်တိုင်းကို ဒယ်ဂူ-ဂယောင်းဘူ့ဂ်ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းကြပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၅ သန်းကျော် ရှိသည်။
ဒယ်ဂျောန်မြို့ကြီး()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော မြို့ကြီး တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဂွမ်းဂျူမြို့ကြီး()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ မြို့ကြီး တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဂွမ်းဂျူမြို့တော်ခန်းမ လူဦးရေ ဂွမ်းဂျူမြို့ကြီး၏ လူဦးရေ통계청, 인구주택총조사နှစ်လူဦးရေ(ဦး)ဂရပ် မှတ်ချက်၁၉၆၀၄၀၉,၂၈၃၁၉၆၆၅၃၂,၂၃၅၁၉၇၀၆၂၂,၇၅၅၁၉၇၅၇၃၇,၂၈၃၁၉၈၀၈၅၆,၅၄၅၁၉၈၅၁,၀၄၂,၅၀၈၁၉၉၀၁,၁၃၉,၀၀၃၁၉၉၅၁,၂၅၇,၆၃၆၂၀၀၀၁,၃၅၂,၇၅၇၂၀၀၅၁,၄၁၇,၇၁၆၂၀၁၀၁,၄၅၄,၆၃၆၂၀၁၁၁,၄၆၃,၄၆၄၂၀၁၂၁,၄၆၉,၂၁၆၂၀၁၃၁,၄၇၂,၉၁၀၂၀၁၄၁,၄၇၅,၈၈၄၂၀၁၅၁,၄၇၂,၁၉၉၂၀၁၆၁,၄၆၉,၂၁၄၂၀၁၇၁,၄၆၃,၇၇၀၂၀၁၈၁,၄၈၉,၉၃၆ ကိုးကား ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ (၁၉ ဧပြီ ၁၉၃၉ ဖွား) သည် အီရန်နိုင်ငံ ၏ အာဏာအရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ် နှင့် အထွတ်အမြတ် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် အီရန်၏ ဒုတိယ အဓိပတိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးလည်းဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ အီရန်နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
သူ့ကို အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ တွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း သတ်မှတ်ထားကြသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး အီရန်နိုင်ငံ မပေါ်ထွန်းမီ ပါရှန်းဒေသ၊ပါရှန်းလူမျိုး တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ သန့်ရှင်းသော နယ်မြေ တွင် ၎င်းအား မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ရှစ်ဦး အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ခါမေနီ၏ပညာရေးကို လေးနှစ်သားအရွယ်တွင် ကုရ်အာန် သင်ယူခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
ဘာသာရေးစာပေများအား အဆင့်ဆင့်လေ့လာသင်ယူပြီးနောက် သူသည် အခြားသော နိုင်ငံရေးတက်ကြွသော ဘာသာရေးဆရာများကဲ့သို့ပင် ဘာသာရေးပညာသင်ကြားခြင်းထက် နိုင်ငံရေးတွင် ပိုမိုပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ ခါမေနီသည် အီရန်တော်လှန်ရေးတွင် အဓိကကျသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံ ၏ ပထမခေါင်းဆောင် အာယတိုလာ ခိုမေနီ ၏ အနီးကပ်လူယုံတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံ သည် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ ခါမေနီသည် အစိုးရရာထူးများစွာကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ခါမေနီသည် အီရန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ထိုကာလနောက်ပိုင်းက စပြီး နိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ်ရာထူး ကို ယနေ့အထိ တာဝန်ယူနေသည်။
ရယူထားသည့် တာဝန်များ သူသည် အီရန်နိုင်ငံ ၏ နိုင်ငံ့ဥသျှောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန် အပြင် ရဲတပ်ဖွဲ့ အပါအဝင် သာသာရေးရဲတပ်ဖွဲ့ နှင့် အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ် ( IRGC )တို့ အပေါ် လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာအပြည့်အဝ ရှိသူဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၃၉ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတများ ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ‌ရေးသမားများ Category:နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ‎။
ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စောရှီးရှိုး (ကိုယ်ပိုင်အမှတ် လေ-၁၀၂၀)သည် ကရင်လူမျိုး မြန်မာ့ပထမဦးဆုံး လေတပ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ် စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှစ၍ အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၂)ရက်နေ့တွင် ဒုဗိုလ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ရန်ကုန် လေယာဉ်မောင်းအသင်း (Rangoon Flying Club) ၏ ဒုတိယအသုတ် လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း(၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ) အား တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည့် မြန်မာလေသူရဲလေးဦး တွင် တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်အဆင့်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်သို့လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာ့မြေပေါ်မှ ဗြိတိသျှတို့ဆုတ်ခွာချိန်တွင် ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ်သည်လည်း အိန္ဒိယသို့အဆင့်ဆင့်ဆုတ်ခွာခဲ့ရာတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ရခိုင်တိုက်ပွဲနှင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ် အင်ဖာတိုက်ပွဲ များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေတန်းလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းများမှနေ၍ ဂျပန်တို့ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ်၏ တပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်သို့တိုးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့လေတပ်မတော် စတင်ဖွဲ့စည်းရာ ပထမဆုံး လေတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ(၁၀)ရက်နေ့တွင် ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း အမှတ်(၁) နှင့် အမှတ်(၃) တို့ တောခိုသောအခါ စပစ်ဖိုင်းယား လေယာဉ် (၃)စီး ကိုခေါင်းဆောင်၍ သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၄)ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့တိုးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်ပြည်တွင်းစစ်ကာလ က ကရင်တပ်များထံမှ လက်နက်ဖြုတ်ခဲ့ကြစဉ် ကရင်စစ်ဦးစီးချုပ် စမစ်ဒွန်း နှင့် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် စောကြာဒိုး တို့အပြင် လေတပ်ဦးစီးချုပ် စောရှီးရှိုး လည်း အနားပေးခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအခြေနေများအရ ခွင့်ရက်ရှည်ပေးခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ) တွင် အထက်တန်းလေတပ် ဦးစီးအရာရှိအဖြစ် ပြန်လည်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းမြို့တွင် တပ်မတော်(ကြည်း/ရေ/လေ) စစ်သံမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၂၄)ရက် နေ့တွင် လေတပ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှပေးသော သရေစည်သူဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ။
ဦးတိုးရီ သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် တပ်မတော်သား၊ ဗိုလ်ချုပ် (ငြိမ်း) အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ယခင်က တပ်မတော် စစ်ကြောရေးစခန်းများတွင် တာဝန်ယူကြီးကြပ်ရသူ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းနောက်ဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရာထူးမှာ ဒုတိယ တပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အ​ဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးထားသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဗိုလ်ချုပ် တိုးရီ သည် ဗထူးမြို့ တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း ဆင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် (၇၇)ကြိမ်မြောက် ဖွင့်လှစ်သည့် ထို သင်တန်းကျောင်း မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး နှင့် အပတ်စဉ် တူသည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၃၂ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသည်။
တပ်မတော် တွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် တပ်မတော် စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံးတွင် သူသည် ဒုတိယအကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။
ယင်းမတိုင်မီက စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့၏ တန်ပြန်ထောက်လှမ်းရေးဌာန အကြီးအမှူးအဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် ကျော်မင်းယုနှင့် ဇေယျာသော် တို့ကို စစ်ဆင်ရေးများဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့ရာတွင် သူသည် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး ဒုတိယအရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ် တစ်ခု ဖြစ်သည့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က အပ်နှင်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ရုံးချိန်းတစ်ခု၌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ထွက်ဆိုချက်များတွင် အာဏာသိမ်းသည့်နေ့ မနက် ၄ နာရီခွဲအချိန်၌ နေပြည်တော်၊ မြနန်းဘုံသာလမ်းရှိ သူ့နေအိမ်ကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကြောင်း ပါဝင်သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဦးဆောင်သော ပြောက်ကျားယူနီဖောင်းဝတ် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ခြံထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။
ထိုဗိုလ်ချုပ်၏အမည်ကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသော်လည်း ဘီဘီစီ၏ သီးခြားစုံစမ်းချက်အရ အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်တိုးရီ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
အစိုးရအဖွဲ့ ရာထူးများ ၂၀၂၃ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးတိုးခံရသည်။
၂၀၂၅ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက စစ်ဘက်ရာထူးမှ အနားပေးကာ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်သည်။
ဆိုင်းသွားလ်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် အသစ်ဖန်တီးထားသော ဆိုင်းသွားလ်ခရိုင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
လက်ရှိအခြေချနေထိုင်မှုကို ဆိုင်လို မျိုးနွယ်၏စော်ဘွား ဒိုးရော့သာ မှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ရွာတစ်ခုကို တည်ထောင်လိုသူအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးနောက် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အစပိုင်းတွင် မိသားစု ၁၆ စုခန့် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လူများ ပိုမိုများပြားလာကာ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် သူနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
လူဦးရေ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ စာသင်ကျောင်းများနှင့် အခြား အစိုးရ အဆောက်အအုံများ ကိုလည်း ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
ဒါပေမယ့် ရွာကို ဘယ်သူ တည်ထောင်မလဲ ဆိုတာတော့ သဘောထားကွဲလွဲမှုတွေ ရှိနေပါတယ်။
သဘောထားကွဲလွဲသူများ၏အဆိုအရ 1912 ခုနှစ်တွင် Saitual တွင်မိသားစု 12 ခုခန့်အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
အပျံစားကျေးရွာသည် အုပ်ချုပ်သူ Sailo မျိုးနွယ်စု၏ နယ်မြေတွင် တည်ရှိသောကြောင့် Dorawta Sailo သည် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် သူပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် ရွာ၏အကြီးအကဲဖြစ်လာရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
Saitual သည် ၎င်း၏နှစ်တစ်ရာနှစ်တစ်ရာနှစ်ကို 2015 တွင်ကျင်းပခဲ့စဉ်၊ စော်ဘွား ဒိုးရော့သာ ဆိုင်လို သည် ဤရွာကို 1915 ခုနှစ်မှ အမှန်တကယ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟူသောအချက်အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။
၁၉၁၅ မတိုင်မီက မိသားစု ၁၂ မှ ၁၆ ယောက်ခန့် တည်ထောင်ခဲ့သော ရွာတစ်ရွာသည် ၁၉၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ Sailo ရွာဖြစ်လာခဲ့သည် ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ။
ခေါဇောလ်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ခေါဇောလ်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာဌာနဖြစ်သည်။
အိုက်ဇော်မြို့ မှ ၁၅၂ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးပြီး လူဦးရေ ၁၃,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။
ပုံမှန်ဘတ်စ်ကားဝန်ဆောင်မှုများ၊ ဆူမို (ခရီးသည်တင်ယာဉ်) နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။
ဗိုင်းရန်သယ်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ကော်လားဆစ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
အာသံပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိဆပ်ပြီး ဗိုင်းရန်းသယ်သည် အိန္ဒိယစစ်တပ်မှ လည်ပတ်သည့် Counter Insurgency and Jungle Warfare School (CIJWS) ၏တည်နေရာကြောင့် လူသိများသည်။
အာသံ-မီဇိုရမ်နယ်စပ်ရှိ ၎င်း၏ဗျူဟာမြောက်တည်နေရာနှင့် CIJWS တို့နှင့် ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ဗိုင်းရန်းသယ် သည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ထူးခြားသောအနေအထားကို ရရှိထားသည်။
လူဦးရေစာရင်း ၂၀၁၁ အိန္ဒိယသန်းခေါင်စာရင်းအရ၊ လူဦးရေ ၁၀၅၅၄ ရှိသည်။
မာမစ်မြို့ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ရှိ မာမစ်ခရိုင် တွင် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူသည့်မြို့ ဖြစ်သည်။
2011 India သန်းခေါင်စာရင်းအရ Mamit တွင် လူဦးရေ 7884 ရှိပြီး 4074 ယောက်မှာ အမျိုးသားများဖြစ်ပြီး 3810 ယောက်မှာ အမျိုးသမီးများဖြစ်သည်။
ဖန်ရံ–ထပ်ကျမ် (ဗီယက်နမ်: Phan Rang - Tháp Chàm) ဟု အများအားဖြင့် သိကြသည့် ဖန်ရံ သည် နင်သွမ်ပြည်နယ် ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဤအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လူဦးရေ ၂၀၇.၉၉၈ (၂၀၂၃) ရှိပြီး ၁၁၈၀၀၀ (၂၀၂၃) တွင် အဓိကမြို့ကြီးတွင် နေထိုင်ပါသည်။
သမိုင်း ဖန်ရံကို ယခုအခါ ယခင် ကျမ္ပပြည် ၏ မြို့တော် ပန္ဒူရံဂါး ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။
ပထဝီဝင် ဖန်ရံ–ထပ်ကျမ်မြို့တော်သည် ဟနွိုင်းမြို့တောင်ဘက် ၁,၃၈၀ ကီလိုမီတာ၊ ဟိုချီမင်းမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၃၀ ကီလိုမီတာ၊ နာ့ထရန်မြို့ ၏တောင်ဘက် ၉၅ ကီလိုမီတာအကွာ နင်သွမ်ပြည်နယ် ပြည်နယ်၏ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
နှာထျာလ်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ရှိ နှာထျာလ်ခရိုင် ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။
နှာထျာလ် ဟူသည် မီဇိုဘာသာစကားဖြင့် ကြက်မောက်ပန်းနှင့် တူသော ပန်းတစ်မျိုးကို ခေါ်ဝေါ်ချင်းဖြစ်ပြီး နှာထျာလ်မြို့တွင် ပေါများသောအပင်ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ 2011 ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ Hnahthial တွင်လူဦးရေ 7187 ရှိပြီး 3,573 သည်အမျိုးသားများဖြစ်ပြီး 3,614 သည်အမျိုးသမီးများဖြစ်ကြသည်။
Hnahthial တွင် ပျမ်းမျှစာတတ်မြောက်မှုနှုန်း 97.24%, ပြည်နယ် ပျမ်းမျှ 91.33% ထက် ပိုများသည်- အမျိုးသား စာတတ်မြောက်မှုမှာ 97.94%, အမျိုးသမီး စာတတ်မြောက်မှု 96.55% ရှိသည်။
Hnahthial တွင် လူဦးရေ၏ 13.18% သည် အသက် 6 နှစ်အောက်များဖြစ်သည်။
left| နူးချူးငီး စာသင်ကျောင်းမှ ကျောင်းသူလေးများ left| နှာထျာလ် ကောလိပ် မီဇိုရမ်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ရှိ Hnahthial College နှင့် အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများစွာ ရှိသည်။
Hnahthial တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်း၊ အစိုးရမူလတန်းကျောင်း ၇ ကျောင်းနှင့် ပုဂ္ဂလိကကျောင်း ၇ ကျောင်းတို့ ရှိသည်။
Pawan Hans ရဟတ်ယာဉ် ဝန်ဆောင်မှုကို အိုက်ဇောမြို့ နှင့် Hnahthial တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။
NH 54 မှ Hnahthial နှင့် Aizawl အကြားအကွာအဝေးသည် 172 ဖြစ်သည်။
ကီလိုမီတာနှင့် ဘတ်စ်ကားနှင့် ဂျစ်/မက်စီတက္ကစီ ဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ် (၂၈ ဇွန် ၁၉၄၀ ဖွား) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စွန့်ဦးတီထွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။