kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အရည်၏ ထိပ်ဖက်သည် အက်ဆီတစ် အက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောအခါ ယင်းသည် အလေးချိန် ပိုလာပြီးလျှင် တဖြည်းဖြည်း စည်၏အောက်ခြေသို့ ထိုင်သွား၍ အခြားအယ်လကိုဟောများသည် ထိပ်ဖက်သို့ တက်လာကြကာ ရှေးနည်းအတိုင်း ထပ်တလဲလဲဖြစ်သဖြင့် အယ်လကိုဟော အားလုံးလိုလိုသည် ပုန်းရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
အမြန်လုပ်သည့်နည်းတွင် အချဉ်ဖောက်ထားသည့် သစ်သော့သီးရည် ( ဆိုက်ဒါရည် ) ကို ဂျင်နရေ တာခေါ် စည်များတွင် အစဉ်သဖြင့် လှည့်လည်နေစေလေသည်။
ဂျင်နရေတာများ အတွင်း၌ ကုတ်မီးသွေး ကဲ့သို့သော စိမ့်ဝင်နိုင်သော ပစ္စည်းများ ထည့်ထားသည်။
ထိုစိမ့်ဝင်နိုင်သော ပစ္စည်းအတွင်း၌ မပူမအေး ဖြစ်နေသော သစ်သော့သီးအပြင်းရည် ပုန်းရည်ကို ၂၄ နာရီမှ ၄၈ နာရီတိုင် လှည့်လည်စေသည်။
ထိုနောက် အချဉ်ဖောက်ထားသည် သစ်သော့သီးရည်ကို လည်နေသော စပါဂျာခေါ် ရေဖျန်းကိရိယာဖြင့် ဂျင်နရေတာ၏ ထိပ်ပိုင်းသို့ သွင်းပေးသည်။
ထိုသစ်သော့သီးရည်သည် အရည်စက်များ ဖြစ်သွားကာ အစက်တိုင်းသည် ဂျင်န ရေတာ၏ အောက်ခြေအနီးရှိ အပေါက်များမှ ဝင်လာသည့်လေနှင့်တွေ့ထိမိလေသည်။
ထိုနည်းဖြင့် ၄၈ နာရီမှ ၇၂ နာရီအတွင်းတွင် ဂျင်နရေတာသာ ကောင်းလျှင် ဂါလန် ၁ဝဝဝ မှ ၂ဝဝဝ အထိရှိသော သစ်သော့သီးရည်ကို ပုန်းရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေနိုင်ပေသည်။
ကဇော်ပေါက်နေသည့် သစ်သီးအရည်များ အထူးသဖြင့် သစ်သော့သီးရည်ကို ပုန်းရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေသော အခါတွင် မျက်နှာပြင်သို့ အညစ်အကြေးများသည် ရွှံ့စေးအထပ်ကဲ့သို့ တက်လာလေသည်။
ထိုအထပ်ကို ဗက်တီရီယမ် ဇိုင်လီနမ်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုအထပ်သည် ဂျင်နရေတာကို ပိတ်ဆို့တတ်သောကြောင့် လေ၏လှည့်ပတ်မှုကို နှေးစေသဖြင့်၊ အမှန်အားဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို နှောင့်နှေးစေသည်။
စီးပွားရေးအရ ပုန်းရည်ကို ပြုလုပ်သောအခါ ယင်းဗက်တီရီယမ်ဇိုင်လီနမ်ခေါ် အထပ်တက်မလာစေရန် အမျိုးမျိုး ကြိုးပမ်းကြလေသည်။
ပုန်းရည် အမျိုးမျိုးတို့၏ အရသာ၊ အရောင်နှင့် အနံ့များသည် ပြုလုပ်သည့်အခြေခံ ပစ္စည်းပေါ်တွင် တည်၍ကွာခြားသည်။
သစ်သော့သီး အရည်မှ ပြုလုပ်သည့် ပုန်းရည်တွင် သစ်သော့သီးအနံ့ရှိပြီးလျှင် အရောင် သည်လည်း အညို သို့မဟုတ် အဝါဖြစ်တတ်သည်။
ပေါင်းခံယူသည့် ပုန်းရည်မှာမူ ချဉ်သည့် အရသာမှလွဲ၍ အခြားမည်သည့် အနံ့ အရသာမျှမရှိဘဲ၊ ရေကဲ့သို့ ကြည်လင်သောအရောင်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ရှားစောင်းလက်ပတ် Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
အမေရိကန်လူမျိုး လူသာဗားဗင့်သည် ကမ္ဘာ၌ အကျော်ကြားဆုံးသော အပင်မျိုးစပ် ပါရဂူတစ်ယောက်ဖြစ်ပေသည်။
အမှန်စင်စစ် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ်ချေ။
သို့သော် ဝါသနာအလျောက် အပင်အမျိုးမျိုးကို တိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် စမ်းသပ်ပြုပြင် တီထွင်၍ စိုက်ပျိုးခဲ့လေသည်။
ဗားဗင့်၏ တီထွင်စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် ကပြားပင်များစွာ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ဒေသများ၌ နွားစာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ရှိခဲ့ရာ ဗားဗင့်က ဆူးမဲ့ ရှားစောင်းပင်မျိုးကို တီထွင်ပေးသဖြင့် ထိုဒေသမှ လယ်သမားများအတွက် အလွန်အကျိုးများရှိခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် ပို၍ အရသာထူးကဲသော သစ်သီးသစ်နှံများ၊ ပို၍ လှပသော ပန်း များ ဖြစ်ထွန်းအောင် တီထွင်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာနှင့် အဝှန်းဗားဗင့်အား ကျေးဇူးတင်ကြလေသည်။
ဗားဗင့်သည် အပင်လောက၌ စိတ်ပါဝင်စားလှသူဖြစ်သည်။
အပင်များ ပို၍ မျိုးကောင်း မျိုးသန့် ဖြစ်စေရန်၊ အသီးအနှံ အထွက်များစေရန်၊ ပို၍ အရသာရှိစေရန် အပင်များ၏ မျိုးစဉ်၊ မျိုးရင်း၊ မျိုးစိတ် စသည်တို့၏ အခြေအနေ ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို စူးစမ်းလေ့လာပြီးလျှင်၊ ကောင်းရာမွန်ရာတို့ကို စိစစ်ရွေးထုတ်၍ တီထွင်မျိုးစပ်ခြင်းကို ပြုသည်။
ဗားဗင့်သည် တစ်နှစ်လျှင် အပင်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝ ခန့်ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခဲ့၍ စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ခဲ့သော မျိုးစပ်ပင်၊ သို့မဟုတ် ကပြားပင်ပေါင်းမှာ ၃၅ဝဝဝဝ ခန့်ရှိလေသည်။
စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရာတွင် ဗားဗင့်အသုံးပြုသော နည်းများမှာ ကူးယက် မျိုးစပ်ခြင်းနှင့် ရွေးချယ်ခြင်းနည်းတို့ ဖြစ်သည်။
ပထမနည်းမှာ အပင်တစ်ပင်၏ အပွင့်များမှာ ဝတ်မှုန်များ မကြွေမီ လိုက်၍စုပြီးလျှင် ထိုဝတ်မှုန်များကို အခြားတစ်ပင်တွင် ထည့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ရွေးချယ်ခြင်းနည်းမှာ ပေါက်လာ သော အပင်များအပြားထဲမှ အကောင်းဆုံးအပင်များကို ရွေးချယ်ပြီးလျှင် စံမမှီသော အပင်များကို ဖျက်ဆီးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အပင်ပေါင်း ထောင်သောင်းထဲမှ ပင်ပန်းကြီးစွာနှင့် ရွေးချယ်ရာတွင် တခါတရံ တစ်ပင်တလေမျှသာ စံမှီသော အပင်မျိုးကို ရရှိတတ်လေသည်။
ဗားဗင့်၏ လုပ်ငန်းမျိုးကား စိတ်ရှည်မှု၊ သည်းခံနိုင်မှု၊ ဇွဲသတ္တိရှိမှုတို့ အလွန်လိုအပ်လှပေသည်။
အပင် တစ်ပင်ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရာ၌ နေ့ချင်းညချင်းအကျိုးအကြောင်း အဆိုး အကောင်းကို သိနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။
ဗားဗင့်သည် အနှစ် ၅ဝ ခန့် ကာလပတ်လုံး ဇွဲကောင်းစွာဖြင့် သူဝါသနာ ပါရာလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၊ သူ၏စမ်းသပ်တီထွင်မှုကြောင့် အသီးသစ်၊ အပင်သစ်၊ အပွင့်ဆန်းများစွာ ဖြစ်ထွန်း ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
ယင်းတို့အနက် အရွယ်ညီ အမျိုးကောင်းအထွက်များ၍ အာလူး စိုက်သူများအတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိသဖြင့် အလွန်ကျော်ကြားလှသော ဗားဗင့်အာလူး၊ ပို၍ မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ပြီးလျှင် အထွက်များသော ဂျုံစပါး အမျိုးမျိုး၊ ရိုးရိုးသာမန်အစေ့မဟုတ် ဘဲ ဗာဒမ်စေ့ပါသော မက်မုံသီး ခရမ်းချဉ်းသီးကိုပါ သီးသော အာလူးပင်၊ အစေ့မဲ လိမ်မော်သီး၊ အစေ့မဲ့ ဆီးသီး၊ ဆူးလည်းမပါ အသီးလည်း ထွား၍ အဖြူရောင်ဖြစ်သော ဗလက်ဗဲရီးသီး (အနက်ရောင်ကို အဖြူရောင်ဖြစ်အောင် မျိုးစပ်ခြင်း)၊ အင်္ဂလိပ်ဒေဆီ ပန်းရိုးရိုးကို လှပသော ရှာစတာဒေဆီပန်းစသည်တို့ဖြစ်အောင် မျိုးစပ်စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကား ဗားဗင့်၏ ကျော်ကြားလှသော အောင်မြင်မှုများ ဖြစ်ပေသည်။
ဗားဗင့်သည် လယ်သမားတစ်ဦး၏သားဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် စကော့အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာ၍ ဇာတိမှာ မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်၊ လန်ကတ်စကာမြို့ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် အပင်လောက၌ စိတ်ဝင်စားသူဖြစ်၍ အပင်များ အကြောင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများကို ဖတ်ရှုရန် ဝါသနာထုံ ခဲ့သည်။
ဒါဝင်ရေးသားသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူထားသော အပင် နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ ပြောင်းလဲခြင်းများစာအုပ်ကို ဖတ်ရှုပြီးနောက်တွင် သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ချိုးပြောင်းခဲ့သည်။
ဝူး စတားမြို့ရှိ အလုပ်ရုံတစ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ယင်း မြေကွက် ကလေးတစ်ခု ဝယ်ကာ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခြင်းများကို ပြုခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော ဗားဗင့်အာလူးကို စတင်အောင်မြင်၍ စိတ်အားတက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မက်ဆချူးဆက်ဒေသ၏ ရာသီဥတုသည် စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မသင့်တော်သဖြင့် အစ်ကိုကြီး သုံးဦးရှိရာ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ စန်တာရိုဆာမြို့သို့ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးလျှင်၊ စမ်းသပ်မျိုးစပ် စိုက်ပျိုးခြင်းများကို သေချာကျနစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ၊ သူ့နေအိမ် ဥယျာဉ်မှာ သစ်ပင်ပန်းပင် အထူးအဆန်းများဖြင့် သာယာလှပ နေလေသည်။
ဗားဗင့်၏ တီထွင်အောင်မြင်မှုများကြောင့် အနိုင်နိုင်ငံမှ အစိုးရတို့၏ စေလွှတ်ချက်အရ ဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေး ပါရဂူ အများအပြားပင် ဗားဗင့်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးလေ့လာရန် လာ ရောက်ကြသည်။
သို့သော် ဗားဗင့်သည် ဧည့်သည်တော်ကြီးများကို လက်ခံဆွေးနွေးရသည်ထက် သူ၏ သစ်ပင်ပန်းပင်များ အကြား၌ လှည့်လည်နေရန် မွေ့လျော်သူ ဖြစ်သည်။
သို့သော် နောင်လာနောင်သားများ ဆက်ခံနိုင်ရန်အတွက် အပင်လောက၌ သူ၏ စူးစမ်းတွေ့ရှိချက်များ၊ သူ၏နည်းစနစ်များ၊ သူ၏ အယူအဆ အတွေးအခေါ်များကို စာအုပ်ပေါင်းများစွာဖြင့် မှတ်တမ်းတင် ရေးသားခဲ့သည်။
အပင်များကို ချစ်သော ဗားဗင့်သည် စန်တာဆာရု မြို့၌ပင် အပင်သစ်အပင်ဆန်းများအကြားရှိ သူ၏ နေအိမ်၌ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဇီဝဗေဒ ပညာရှင်များ။
thumb|ဖရီးဒရစ် ရှီးလား၏ ပုံတူ ယိုဟန်းဖရီးဒရစ် ဖွန်ရှီးလား(ခရစ် ၁၇၅၉-၁၈ဝ၅)သည် ပြဇာတ်နှင့် ကဗျာ ရေးသားရာတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဂျာမန်စာဆိုပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
သူ့ခေတ် သူ့အခါက စာဆိုကြီး ဂါထာမှ လွဲလျှင် ပြဇာတ်အရေးအသား၌ အတော်ဆုံးဟူ၍ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ရှီးလား၏ ပြဇာတ်များသည် ဇာတ်ကြောင်းဖွဲ့ပုံ၊ ဇာတ်ကောင်များကို သရုပ်ဖော်ပုံတို့၌ သူမတူအောင် ကောင်း မွန်လေသဖြင့် ရုံတင်ပြသရာတွင် ပထမတန်းပြဇာတ်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။
ရှီးလားသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဖိနှိပ်ချုပ် ချယ်မှုကို ရွံရှာမုန်းတီးသည့်အလျှောက် သူ၏ပြဇာတ်များသည် မတရား ချုပ်ချယ်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချ၍ ဂျာမန်လူထုအား မတရားမှုများကို တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်များ သွင်းပေးခဲ့သည်။
ရှီးလားသည် ဗပ်တင်ဗတ်နယ်ရှိ မားဗတ်မြို့ကလေး၌ ၁၇၅၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဖခင်သည် ဗပ်တင်ဗတ်နယ်စားကြီး၏ စစ်တပ်မှ ဆေးဘက် ဆိုင်ရာ အရာထမ်း အမှုထမ်းများ၏ သားသမီးများအား ပညာ သင်ကြားပေးပြီးလျှင် မိမိစိတ်ကြိုက်အတိုင်း ပုံသွင်းနိုင်ရန် စစ်ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖွင့်သည်။
စစ်ကျောင်းဆိုသော်လည်း စစ်ပညာသာမက ဥပဒေပညာ စသည်တို့ကိုလည်း သင်ကြား ပေးသည်။
ကျောင်း၏ စည်းကမ်းစံနစ်တို့မှာ စစ်တပ်စည်းကမ်း စံနစ်အတိုင်း ဖြစ်သည်။
ရှီးလားသည် ထိုကျောင်း၌ မနေလို သော်လည်း ဖခင်က မင်းမှုထမ်းဖြစ်နေ၍ အာဏာမဖီဆန်ဝံ့ သဖြင့် ထိုကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးရ သည်။
သို့သော် လူ့ အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှု ချုပ်ချယ်ခြင်းများကို ထိုစဉ်ကပင် မနှစ်သက်ဘဲ တော်လှန် ရေး စိတ်ဓာတ်များ တစ်စတစ်စ မွေးမြူခဲ့လေသည်။
ရှီးလားသည် ထိုကျောင်း၌ ဥပဒေပညာကို ဆည်းပူးသည်။
ထိုနောက် ထိုကျောင်းကို တပ်ဂတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ် သောအခါ ထိုကျောင်း၌ ဆေးအတတ်ပညာ သင်ကြားရေးဌာန ကိုပါ ဖွင့်လှစ်သည်။
ထိုအခါ ရှီးလားသည် ဖခင်နည်းတူ ဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်နိုင်ရန် ဆေးအတတ်ပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးသည်။
ထိုစဉ်အတွင်း ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဝါသနာထုံခဲ့ သူ ဖြစ်၍ စာပေများကို ရေးသားလေ့ကျင့်နေခဲ့သည်။
သူသည် ဓားပြများအမည်ရှိ ပြဇာတ်တစ်ခုကို လျှို့ဝှက်စွာ ရေးသားခဲ့ လေသည်။
၁၇၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှီးလားသည် ကျောင်းမှ ထွက်ရ၍ စတပ်ဂတ်ရှိ စစ်တပ်တစ်တပ်တွင် ဆရာဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရ သည်။
အလုပ်ပင်ပန်း၍ လစာရိက္ခာ ကောင်းစွာမရသဖြင့် သုံးစွဲဖို့ ငွေကြေးပို၍ ရလိုရငြား ရှီးလားသည် ငွေချေးပြီးလျှင် သူလျှို့ဝှက်စွာ ရေးသားခဲ့သော ဓားပြများပြဇာတ်ကို ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည်။
ထိုပြဇာတ်သည် စာပေလောကသို့ ဂယက်မရိုက် သေးသော်လည်း ပြဇာတ်များကို ရုံတင်ပြသသူပြဇာတ် ဒါရိုက် တာကြီး တစ်ဦးသည် ရှီးလား၏ ပြဇာတ်ကို သဘောကျနေခဲ့ သည်။
ထိုကြောင့် ရှီးလားအား ထိုပြဇာတ်ကို ရုံတင်ပြသနိုင် အောင် ပြန်၍ ပြုပြင်ရေးသားစေပြီးသော် မန်းဟိုင်းမြို့ ပြဇာတ် ရုံတွင် ၁၇၈၁ ခုနှစ်၌ ရုံတင်ပြသရာ အထူးအောင်မြင်လေသည်။
ထိုအခါ စစ်တပ်မှ ဆရာဝန်ကလေးသည် ပြဇာတ် အရေး ကောင်းသည်ဟု နာမည်ကြီးလာသည်။
ရှီးလားသည်လည်း မိမိ ပြဇာတ်၏ အောင်မြင်မှုအတွက် အားတက်ပြီးသော် နောက်ထပ် ပြဇာတ်တစ်ပုဒ် ရေးသားသည်။
သို့သော် မိမိတို့၏အရှင်သခင် နယ်စားကြီးက မနှစ်သက်သဖြင့် ချုပ်ချယ်မှုများ ပြုလာသည်။
ထိုကြောင့် ရှီးလားသည် ဗပ်တင်ဗတ်နယ်မှ ထွက်ပြေးပြီးလျှင် ပလက်တနိတ်နယ်၌ သွားရောက်ခိုလှုံနေထိုင်၍ ပြဇာတ်ရေးသား နေခဲ့သည်။
ထိုနောက် နယ်စားကြီးက သူ့အပေါ်တွင် နောက် ထပ် အရေးယူ ချုပ်ချယ်မှုများ မပြုတော့ကြောင်း သိရလျှင် ရှီးလားည် မန်းဟိုင်းသို့ ပြန်လာကာ ရုံတင်ပြသရန် ပြဇာတ် များကို ရေးသားနေခဲ့သည်။
သုံးနှစ်ခန့်ကြာလျှင် မန်းဟိုင်းပြဇာတ်ရုံအတွက် ပြဇာတ် များလည်း ရေးမပေးရတော့သဖြင့် ရှီးလားသည် ကျပ်ကျပ် တည်းတည်း ဖြစ်လာသည်။
ထိုကြောင့် မိတ်ဆွေဝတ်လုံတော်ရ တစ်ဦး၏ ဖိတ်ခေါ်ချကအရဒရက်ဇဒင်မြို့သို့ သွားရောက်နေ ထိုင်ပြီးလျှင် သူ၏လက်ရာမွန်တစ်ခုဖြစ်သော ဒွန်ကာလော့ ပြဇာတ်ကို ရေးသားသည်။
ထိုပြဇာတ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရာဇဝင် သမိုင်းများကို သုတေသနပြုလုပ်ရပေရာ ရှီးလားသည် ရာဇဝင် သမိုင်းများကို များစွာ စိတ်ဝင်စားလာ၍ သုတေသနလုပ်ငန်း များစွာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ဒွန်ကာလော့ပြဇာတ်ကို ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် လိုက်ပဆစ် မြို့ ပြဇာတ်ရုံ၌ ရုံတင်လေရာ ရှီးလား၏အမည်သည် အလွန် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသွားလေသည်။
နာမည်ကျော်ကြားမှုကို ရရှိရုံ သာမက ထိုခေတ်ကဂျာမန်ပြဇာတ်ရေးဆရာ အကျော်အမော် ဖြစ်သော ဂါတာနှင့် အကျွမ်းတဝင် ဖြစ်ကာ အထူးပင် ခင်မင် ရင်းနှီးသွားကြသည်။
ရှီးလားသည် ရာဇဝင်သမိုင်းဘက်၌လည်း ထက်မြက်ကြောင်းကို သိသဖြင့် ဂါတာသည် ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် ရှီးလားအား ဂျီနားတက္ကသိုလ်၌ သမိုင်းပါမောက္ခရာထူး ရရှိ အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ရှီးလားသည် ကျန်းမာရေးမကောင်းသဖြင့် ထိုရာထူးတွင် ကြာကြာ မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပေ။
ထိုကြောင့် ရာဇဝင်သမိုင်းနှင့် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ စာပေများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ နှစ်သုံး ဆယ်စစ်ပွဲစာအုပ်ကြီးသည် ရှီးလား၏အကောင်းဆုံးလက်ရာ တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂါတာ၏ တိုက်တွန်း ချက်အရ ရာဇဝင် သမိုင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သော ဗာလင်ရှုတိုင်း ပြဇာတ်ကို ရေးသားခဲ့လေရာ ရှီးလား၏ အကောင်းဆုံး ပြဇာတ်လက်ရာဟု အသိအမှတ် ပြုကြရသည်။
ရုံတင်ပြသရသော ဂျာမန်ပြဇာတ်များအနက် အကောင်းဆုံးဟုလည်း အသိအမှတ် ပြုကြလေသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ရှီးလားသည် ဗိုင်းမားမြို့သို့ ရွေ့ပြောင်း ပြီးလျှင် ဂါတာနှင့် တစ်ပြိုင်တည်းနေထိုင်ကာ ကဗျာနွယ်သော ပြဇာတ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ရှီးလားသည် ကွယ်လွန်မီ ကလေးတွင် နာမည်ကျော် ဝီလျံဘဲပြဇာတ်ကို ရေးသားခဲ့ သည်။
ထိုပြဇာတ်သည် မတရား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကို တော်လှန် သော တော်လှန်ရေးပြဇာတ် ဖြစ်၍ ထိုပြဇာတ်အတွက် ရှီးလား သည် ပို၍ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ထိုပြဇာတ်သည်လည်းအကျော်ကြားဆုံးသော ပြဇာတ်တစ်ခုဖြစ်၍ ထိုပြဇာတ်၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကို အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားတတ်မြောက်သူတို့ ဖတ်ဖူးကြပေလိမ့်မည်။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ရှီးလား ကွယ်လွန် သည်။
ဂျာမန်ပြဇာတ်လောကတွင် ဂါတာနှင့် ရှီးလား၏အမည် နှစ်ခုကို ထိပ်တန်းမှာ ထားကြရသည်။
ယင်းတို့နှစ်ဦးသည် ပညာတူသူများ ဖြစ်သော်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အလွန် ချစ်ခင်ရင်းနှီးသည်။
ရှီးလားသည် ဂါတာထက် ငယ်သူဖြစ်၍ ဂါတာကို လေးလေးစားစားနှင့် ချစ်ခင်သည်။
ရှီးလားကွယ်လွန် သောအခါ ဂါတာသည် အလွန်စိတ်ထိခိုက်သွားသည်။
ဂါတာ ကွယ်လွန်သောအခါ ရှီးလား၏ ဂူအနီး၌ မြှုပ်နှံကြရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ပြဇာတ်ရေးဆရာများ Category:ဂျာမန် ကဗျာဆရာများ။
ရှူးပျံ (Flying Squirrel) ဟူသော အကောင်မျိုးကို ပုဂံတည်စခေတ်က ဝက် ကြီး၊ ငှက်ကြီး၊ ကျားကြီးတို့နှင့်အတူ ပျူစောထီး နှိမ်နင်းရ သော ပြည်သူ့ရန်သူကြီးတစ်ပါးအဖြစ် ရာဇဝင်ဒဏ္ဍာရီများမှ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိရသည်။
ယင်းသို့ ဖတ်ရှုသိရှိရသော်လည်း ရှူးပျံ ကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် ကြုံဖူးသူ အလွန်ရှားပေသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ရှူးပျံကြီးမှာ တကယ်ကြောက်စရာ ကောင်းသည့် သတ္တဝါကြီး ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်မည်မှန်သော်လည်း စင်စစ် ရှူးပျံဆိုသည်မှာ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ကြီးကြီးမားမား တိရစ္ဆာန်မျိုးကား မဟုတ်ပေ။
ရှူးပျံဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ရှူးပျံသည် ငှက်ကဲ့သို့ တောင်ပံခတ်၍ ပျံသန်းနိုင်သည်မဟုတ်ချေ။
ရှူးပျံသည် ရှဉ့်မျိုး တွင် ပါဝင်၍ သစ်ပင်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ များသောအားဖြင့် အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ ခုန်လွှား မသွားဘဲ လေထဲမှ ပျံဝဲဆင်းသက် နိုင်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။
ရှူးပျံ၏ ကိုယ်နံဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ရှေ့ခြေနှင့် နောက်ခြေတို့ဖြင့် ဆက်တွဲနေသော အရေပြားသည် ခေါက်လိပ် ၍ နေသည်။
ရှူးပျံသည် သစ်ပင်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ ကူးရန် ခြေထောက်များကို ဘေးသို့ ကားထုတ်လိုက်သောအခါ ခေါက် လိပ်နေသော အရေပြားသည် လေထီးကဲ့သို့ ဖြန့်ကားထွက်လာ သဖြင့် ရှူးပျံသည် ပျံဝဲနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းသည် အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ ပျံဝဲဆင်းလာ၍ တစ်ဖန် တည့်တည့်သွားရာမှ အထက်သို့ ခပ်စောင်းစောင်း တက်သွားပြန်ပြီးနောက်တွင် ဝိုက်ချ ပျံဝဲဆင်းနိုင်သည်။
သာမန်အားဖြင့် ပေ ၅ဝ-၆ဝ အထိ ပျံဝဲနိုင်၍ ရံဖန်ရံခါ ပေ ၂ဝဝ ကျော်မျှ ပျံဝဲသွားနိုင်လေသည်။
ရှူးပျံနှစ်မျိုးရှိသည်။
တစ်မျိုးသည် ဥရောပ၊ အာရှနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့၌ တွေ့ရသော ဆီယူရော့ ပတာရီနီး မျိုးရင်းဝင် ရှူးပျံတို့ ဖြစ်သည်။
စကင်ဒီနေးဗီးယားမှ ဂျပန် ကျွန်းများအထိ၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၊ မြောက်အမေရိကတိုက် ကနေဒါမှ ဂွာတီမားလနိုင်ငံအထိ ဒေသများ၌ ထိုမျိုးရင်းမှ မျိုးခွဲဖြစ်သော ရှူးပျံအမျိုးမျိုးကို တွေ့ရသည်။
အိန္ဒိယနှင့် မလေးရှားဒေသများ၌မူ မျိုးစိတ်အများအပြားကို တွေ့ရလေသည်။
ဆီယူရော့ပတာရီနီး မျိုးရင်းဝင် ရှူးပျံတို့သည် ရှဉ့်အစစ် နှင့် နီးစပ်သည်။
အချို့ ရှူးပျံမျိုးတို့သည် အရွယ်ကြီး၍ အမြီး ဖျားမှာ နှာဖျားအထိ အလျားတစ်ပေခန့် ရှိသည်။
အမွှေးရောင် မှ အချို့သည် နီကြန်ကြန်၊ အချို့သည် အနီပေါ် အဖြူကွက်၊ အချို့သည် အနက်ရောင် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အတွေ့ရ များသော ရှူးပျံတို့သည် အလျားဆယ်လက်မခန့်ရှိ၍ မျက်လုံးတို့သည် ပြူးကျယ်နက်မှောင်သည်။
အမွေးသည် ပြောင် ချောနူးညံ့သည်။
သစ်ပင်အိုများ၏ ပင်စည်အရောင်နှင့်တူသော အမွေးရောင် ရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို တောထဲတွင် ရုတ်တရက် ရှာမတွေ့နိုင်ချေ။
ရှူးပျံတို့သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ နေလေ့ရှိ၍ မြေပြင်ပေါ်၌ ကျက်စားလေ့ မရှိပေ။
ညဉ့်အခါ၌သာ အစာရှာ ထွက်ကြ၍ ခွံမာသီး၊ သစ်ရွက်နု အဖူးအကိုင်းများ၊ ငှက်ဥနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ ငှက်ပေါက်စများကို ရှာဖွေစား သောက်လေ့ ရှိသည်။
ရှူးပျံများ ကို ဖမ်း၍ ယဉ်ပါးအောင် သင်ကြားလျှင် ရလွယ်သည်။
သို့သော် အလွန်ဖျက်ဆီးတတ်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။
အရွယ်ငယ်သော ရှူးပျံမျိုးတို့ကို မြောက်အမေရိကတိုက် နှင့် ဥရောပတိုက်တို့တွင် တွေ့ရသည်။
၁၈ လက်မကျော် အလျားရှိ၍ အမွေးထူသော ရှူးပျံမျိုးကို ဟိမဝန္တာတောင်တန်း ဒေသများ၌ တွေ့ရှိနိုင်လေသည်။
အာဖရိကတိုက်၌ တွေ့ရသော ရှူးပျံအမျိုးမျိုးတို့သည် အနုံမာလျူရီဒီး (Anomaluridae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြသည်။
ထိုမျိုးရင်းဝင် ရှူးပျံမျိုးတို့တွင် နံဘေး၌ အရေပြားလိပ် မပါသော ရှူးပျံတို့ လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုမျိုးရင်းဝင် ပျံဝဲနိုင်သော ရှူးပျံမျိုးတို့ တွင် အရေပြားကို လက်ကောက်ဝတ်၌အရိုးနုဖြင့် ထောက်ကန်ထားမည့်အစား၊ တံတောင်ဆစ်၌ အရိုးတစ်ခုဖြင့် ထောက်ကန်ထားသည်။
ပျံဝဲနိုင်သော ရှူးပျံမျိုးစု နှစ်စုရှိရာ ယင်းတို့မှာ အနုံမာလရပ် (Anomalurus) နှင့် အစ်ဒျူးရပ် (Idiurus) မျိုးစုတို့ ဖြစ်သည်။
ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် ရှဉ့်နှင့်တူ၍ အနေအထိုင် အလေ့အကျင့်တို့မှာ ဖော်ပြခဲ့သော ရှူးပျံတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှဉ့်များ။
210px|ဖရန့်ဇ် ပီတာ ရှူးဗတ်၏ လက်မှတ် ဖရန့်ချ် ပေတာ ရှူဘဲတ်() သို့မဟုတ် ဖရန့်ဇ် ပီတာ ရှုဗတ်(၊ ၁၇၉၇ ၃၁ ဇန်နဝါရီ ~ ၁၈၂၈ ၁၉ နိုဝင်ဘာ)သည် ဩစတြီးယားလူမျိုး ဂီတပညာရှင်ဖြစ်သည်။
အနောက်တိုင်း ဂီတလောကတွင် အမြင့်ဆုံးနေရာ၌ ထားရသော ဂီတအနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဖရန်ဇပီတာရှူးဗတ်သည် ဩစတြီးယန်းလူမျိုး ဖြစ်သည်၊ ဂီတဝေဖန်ရေး ပုဂ္ဂိုလ်တို့က ရှူးဗတ်သည် ကဗျာအဆန်ဆုံးသော ဂီတပညာရှင်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
ရှူးဗတ်အဖို့ သူတွေ့မြင်ရသမျှကို ဂီတအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိသူ ဟူ၍ပင် ဆိုကြရလောက်အောင် ဂီတဘက်၌ ပါရမီထူးချွန်လှသူ ဖြစ်သည်၊ သို့သော် ရှူးဗတ်၏ ဘဝသည် ဥက္ကာ၊ သို့မဟုတ် ကြယ်ပျံတစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရပေ မည်။
ကြယ်ပျံသည် ကောင်းကင်၌ ရုတ်တရက် ထိန်ထိန်ညီးမျှ ပေါ်ထွက်လာပြီးလျှင် တစ်ခဏချင်း၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားသကဲ့သို့ ရှူးဗတ်၏ဘဝသည်လည်း တစ်ခဏမျှသာ ထွန်းလင်းတောက် ပြောင်ရပြီးသော် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် ဘဝဇာတ်သိမ်းခဲ့ရသည်၊ ရှူးဗတ်သည် ၃၁ နှစ်အရွယ်အထိသာ အသက်ရှည်ခဲ့၍ တိုတောင်းလှသော သူ့ဘဝတစ်သက်တာအတွင်း တေးဂီတအပုဒ်ပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်ကို ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့ရာ ဂီတပြဇာတ်များအပြင် ဆင်ဖနီဂီတ စသောတေးကြီး ဘွဲ့ကြီးသီချင်းကြီး သီချင်းခံများလည်း ပါဝင်လေသည်။
ဂီတပါရမီ ထူးကဲလှသော ရှူးဗတ်သည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိဘများမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားခဲ့သည်။
၁၇၉၇ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့၍ ငယ်စဉ်က ဂီတပညာကို ဖြစ်လို သင်ယူခဲ့ရရှာသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ ကျောင်းဆရာသည် ဂီတသမားလည်းဖြစ်ပေရာ ရှူးဗတ်အား တရောနှင့် ပီယာနို တီးနည်းကို မိမိတတ်သမျှ သင်ကြားပေးခဲ့သဖြင့် ရှူးဗတ်သည် ငါးနှစ်သားအရွယ်၌ပင် ဂီတအခြေခံ ရှိနေခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်၊ ကျောင်းစာသင်သည့်အရွယ်တွင်လည်း ရှူးဗတ်သည် ကျောင်းစာထက် သီချင်းရေးစပ်ရန်ကို စိတ်အားသန်နေခဲ့လေသည်။
ရှူးဗတ်သည် ၁၁ နှစ်သားအရွယ်မှ စ၍ ဂီတဘက်၌ ထူးချွန်သည့်အရည်အသွေး ပြလာသည်။
၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် သီချင်းကြီး သီချင်းခံများကို စပ်ဆိုနိုင်၍ ၁၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် စပ်ဆိုခဲ့သော သအားလကင်းနှင့် သဝမ်ဒါးရား သီချင်း နှစ်ပုဒ်သည် ရှူးဗတ်၏ အကောင်းဆုံး တေးဂီတများတွင် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
တေးဂီတများကို ရေးသားစပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ရှူးဗတ်အတွက် အကျိုးခံစားမှု ထိုက်ထိုက်တန်တန် မရခဲ့သည်မှာ ရှူးဗတ်ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် ဖြစ်သည်။
ဂီတဝါသနာ အလွန်ထက်သန်လှသော်လည်း ဝမ်းရေးတွက် မလုံလောက်သဖြင့် ဖခင်နှင့်အတူ ကျောင်းဆရာအလုပ် ဝင်၍ လုပ်ကိုင်ရသည်။
ထိုအခါ ဂီတမြတ်နိုး၍ ငွေကြေးပြည့်စုံသူ ဖွန်ရှိုးဗား အမည်ရှိ လူငယ်တစ်ဦးသည် ရှူးဗတ်၏ တေးဂီတများကို နားဆင်ရသဖြင့် နှစ်ခြိုက်သောကြောင့် ရှူးဗတ်အား ကျောင်းဆရာအလုပ်မှ ထွက်စေပြီးလျှင် တေးဂီတများကိုသာ ရေးသားနိုင်စေရန် ငွေကြေးထောက်ပံ့လေသည်။
ထိုအခါ ရှူးဗတ်သည် တေးဂီတများကို အားသွန်ရေးစပ်သည်။
သို့သော် ဂီတလောကမှ ပုဂ္ဂိုလ်များက ရှူးဗတ်၏ တေးဂီတများကို အားပေးထောက်ခံခြင်း မပြုကြချေ။
ရှူးဗတ်၏ တေးဂီတများကိုလည်း တန်ရာတန်ဖိုးနှင့် ဝယ်ယူပုံနှိပ် ရောင်းချခြင်းလည်း မရှိကြချေ။
ထိုကြောင့် ရှူးဗတ်သည် မိမိ၏ တေးဂီတများကို တစ်ပုဒ်လျှင် ဆင့် ၂ဝ မျှလောက်ဖြင့်ပင် ရောင်းချခဲ့ရသည်၊ တစ်ခါတွင် မိမိ၏ကြွေးရှင်တစ်ဦးအား ငွေဖြင့် ကြွေးမဆပ်နိုင်သဖြင့် ဂီတပြဇာတ်တစ်ခု ရေးစပ်သီကုံး၍ ကြွေးဆပ်ခဲ့ရာ ကြွေးရှင်၏အစေခံသည် ထိုဂီတ စာမူများကို မီးမွှေးရန် အသုံးချခဲ့သဖြင့် ရှူးဗတ်၏ လက်ရာကောင်း ဂီတပြဇာတ်တစ်ပုဒ်သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ အမှတ်မထင် ကွယ်ပျောက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။
ရှူးဗတ်သည် မိမိ၏ တေးဂီတများကို ဂီတလာကမှ ထောက်ခံအားပေးခြင်းမရှိ၊ ဂီတစာမူများကို ရောင်းချ၍ တန်ရာတန်ဖိုး မရရှိဘဲ အပေါစား ဖြစ်ခဲ့ရသည်ကို အလွန်စိတ်မချမ်း မသာ ဖြစ်ခဲ့ရှာသည်။
သို့သော် ဝါသနာကိုကား မစွန့်နိုင်ရှာ။
မိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းများကိုလည်း အလွန်ခင်မင်တတ်သူ ဖြစ်သည်။
သူ့အဖို့ မိမိဝါသနာသန်သော တေးဂီတများကို ရေးစပ်ခြင်း၊ ယင်းတို့ကို သူငယ်ချင်းများအား သီဆိုတီးမှုတ်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ စိတ်မချမ်းသာမှုကို ဖြေဖျောက်ရရှာသည်။
၁၈၁၈ ခုနှစ်တွင် ကောင့်အက်စတာဟေဇီ၏ သားသမီးများကို ဂီတပညာသင်ကြားပေးရန် အလုပ်ရရှိ၍ ဝင်ငွေလည်း မှန်၊ ဝါသနာပါသော အလုပ်ကိုလည်း လုပ်ရသဖြင့် ရှူးဗတ်သည် အတန်ငယ်စိတ်ချမ်းသာမှု ရရှိသည်၊သို့သော် သူငယ်ချင်း များအပေါ် အလွန်ပြုစုသဖြင့် ရှူးဗတ်သည် ကြွေးမကင်းဘဲ ချောင်ချောင်လည်လည် မနေခဲ့ရရှာပေ။
၁၈၂၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရှူးဗတ်၏ တေးဂီတများကို အသိအမှတ်ပြုလာကြ၍ သူ၏ဂုဏ်သတင်း ကျော်ကြားစ ပြုလာသည်။
ရှူးဗတ်ကား တေးဂီတများကို အပတ်တကုတ် ရေးဖွဲ့ လျက်ပင်ရှိသည်၊ သူ့အဖို့ တစ်နေ့လျှင် တေးဂီတ လေးငါးခြောက်ပုဒ်ကို ရေးထုတ်ရန် အပန်းမကြီးလှချေ။
ရှူးဗတ်အတွက် တေးဂီတရေးစပ်ရန် တီးလုံးတီးကွက်များကို အစဉ်အမြဲ နားထဲကြားနေရဘိသကဲ့သို့ သီချင်းများကို အစဉ်အမြဲ နားထဲကြားနေ ရဘိသကဲ့သို့ သီချင်းများကို တောက်လျှောက် ရေးချသွားနိုင်သည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏တေးဂီတများကို လူကြိုက်များလာသဖြင့် ထိုနှစ်တွင် ရှူးဗတ်သည် တေးဂီတ အပုဒ်ပေါင်းများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။
ရှူးဗတ် ကွယ်လွန်မည့် ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည့် တေးဂီတများထဲတွင် သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများ ပါဝင်သည်။
ရှူးဗတ်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများထဲတွင် ရှေ့၌ ဖော်ပြခဲ့သော တေးဂီတ နှစ်ပုဒ် အပြင် ဆီလဗီယာ မည်သူနည်း၊ နားထောင် နားထောင် မိုးစွေမောင် တေးဂီတကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။
ရှူးဗတ်သည် တေးဂီတများကိုသာ တရေးတည်း ရေးခဲ့ရ၍ ကိုယ်ခန္ဓာပင်ပန်းသည့်ဒဏ်၊ ဂီတလောကမှ သူ့အား အသိအမှတ်မပြုခဲ့သဖြင့် အားငယ်ဝမ်းနည်းခဲ့ရ၍ စိတ်ပင်ပန်းသည့် ဒဏ်၊ ဆင်းဆင်းရဲရဲ နေခဲ့ရသည့်ဒဏ်တို့ကြောင့် ရောဂါဖိစီး လာပြီးလျှင် ဗီယင်းနားမြို့၌ပင် ၁၈၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
ရှူးဗတ်၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် ပုတိုက်တိုက် ဖြစ်သည်။
မျက်စိမှုန်သည်။
လူများများနှင့် တွေ့ရလျှင် ရှက်တတ်သည်။
ရိုးသားဖြောင့်မတ်၍ စိတ်ကောင်းရှိသည်။
တင်းတိမ်ရောင့်ရဲနိုင်သော သဘောရှိသည်။
အိမ်ထောင် မရှိချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဩစတြီးယား ဂီတပညာရှင်များ။
ရောဘတ် ရှူးမန်းကို ၁၈၅၀ တွင် တွေ့ရပုံ ရောဗတ်ရှူးမန်းသည် ဂျာမန်လူမျိုး ဂီတအနုပညာရှင် တစ်ဦးပေတည်း။
တေးဂီတရေးစပ်သည့်ဘက်တွင် ရှူးဗတ်နှင့် တစ်တန်းတည်း ထားရ၍ စန္ဒရားအတီးနှင့် စန္ဒရားတီးကွက် တီးလုံး ရေးသားရာတွင် ဂီတပါရဂူကြီးများဖြစ်ကြသော ဖရက် ဒရစ်ရှိုပန်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဖရန့်လဇ္နှင့်လည်းကောင်း တန်းတူထားရသော ဂီတ ပါရမီရှင်ကြီး ဖြစ်ပေသည်။
အနောက်တိုင်းဂီတလောက၏အဖိုးတန်ပတ္တမြားကြီးများ ဖြစ်ကြသော ရှိုပန်၊ ရှုးဗတ်၊ ဗရမ်းယိုဟန်းနက်၊ ဗေးရလီအိုးနှင့် မင်ဒယ်ဇုန်တို့ နွံထဲ နစ်နေခဲ့ခြင်းကို ရှူးမန်းက ဖော်ထုတ်အရောင်တင် အကွက်ဖော်ပေးခဲ့ရာ ထိုအချက်တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် ရှူးမန်းအား ဂီတလောကကို ကျေးဇူးပြုသော ဂုဏ်ထူးဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအဖြစ် နေရာထား လေးစားကြရပေ သည်။
ရှူးမန်းသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆက်ဆွန်နီပြည်နယ်၊ ဆဗစ်ကောင်းမြို့သားဖြစ်သည်။
၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့၏။
မိဘများသည် စာအုပ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူများ ဖြစ်ကြ၍ ပစ္စည်းဥစ္စာ ကုံလုံကြွယ်ဝသည်။
ရှူးမန်းသည် ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတဝါသနာထုံခဲ့သည်။
ဖခင်ကြီးကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် မိခင်၏အလိုဆန္ဒအရ ဟိုင်ဒယ်ဗတ် တက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေပညာကို နှစ်နှစ်မျှ ဆည်းပူးခဲ့ရသည်။
သို့သော် ရှူးမန်းသည် ဂီတဘက်သို့ ပို၍ စိတ်အားသန်နေသဖြင့် မိခင်က အလျှော့ပေး ရလေသည်။
ရှူးမန်းတွင် စန္ဒရားအတီးကျော်တစ်ဦး ဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းချက် ရှိခဲ့သည်၊ ငယ်စဉ်ကပင် စန္ဒရားတီး ကျွမ်းကျင်သည်။
ထိုကြောင့် လိုက်ပဆစ်မြို့မှ နာမည်ကျော်စန္ဒရားဆရာကြီး ဖရက်ဒရစ်ဗိ၏ထံတွင် ပညာဆည်းပူးသည်။
ပညာဆည်းပူးနေစဉ် စန္ဒရားတီးသည့် လက်အနေအထား စံနစ်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်ရာမှ ယာဘက်လက်ကို ထိခိုက်အနာတရ ဖြစ်သွားသောကြောင့် သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်းသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲ ခဲ့လေသည်။
ယာဖက်လက် မသန်တော့သဖြင့် မြော်မှန်းချက်အတိုင်း စန္ဒရားအတီးကျော် မဖြစ်နိုင်တော့သော်လည်း ဂီတဝါသနာကို မစွန့်နိုင်သော ရှူးမန်းသည် တေးဂီတများ ရေးစပ်ခြင်းပြုသည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဂီတ မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ကို တည်းဖြတ်ထုတ် ဝေသည်။
ထိုမဂ္ဂဇင်းမှတစ်ဆင့် ရှိုပန်၊ ဗရမ်း၊ မင်ဒယ်ဇုန်၊ ဗေးရလီအိုး စသော နွံနစ်ပတ္တမြား ဂီတပါရမီရှင်များ၏ အရည် အသွေးကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ထိုမဂ္ဂဇင်းမှ ရှူးမန်း၏ ဂီတဆောင်းပါးများသည် သူ့ခေတ်က ဂီတလောကကို အတော်ပင် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့လေသည်။
ရှူးမန်းရေးစပ်သော တေးဂီတများသည် များသောအားဖြင့် စန္ဒရားတေးဂီတများ၊ စန္ဒရားတီးလုံးတီးကွက်များ ဖြစ်သည်၊ ယင်းတို့သည် အနောက်တိုင်းဂီတလောက၌ လူကြိုက်များ၍ ထင်ရှားသော တေးဂီတများ ဖြစ်ကြပေသည်။
၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှူးမန်းသည် မိမိ၏စန္ဒရားဆရာ ဖြစ်သော ဗိ၏သမီး ကလာရာနှင့် လက်ထပ်လိုက်သည်၊ ဗိကသဘောမတူသဖြင့် တရားတပေါင်ဖြစ်ကြရသေးသည်။
ကလာရာသည် ဥရောပ တိုက်၌ အတော်ဆုံးသော စန္ဒရားအတီးကျော်တစ်ဦးဖြစ်၍ ရှူးမန်း၏ တေးဂီတများကို ပွဲထုတ်ပေးသည်။
ရှူးမန်းသည် သူတို့နှစ်ဦး လက်ထပ်ကြသည့်နှစ်မှ ၁၈၅၄ ခုနှစ်အတွင်း ဇနီးသည်၏ အားပေးမှုကြောင့် တေးဂီတအပုဒ်ပေါင်း ၂၅ဝ ကျော်ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။
ရှူးမန်းသည် အလုပ်ဇွဲကောင်းသူဖြစ်ရာ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်လာသည်။
ထို့ကြောင့် စိတ်ဂယောင်ချောက်ချား ဖြစ်တတ်သည့်ဝေဒနာ ပေါ်ပေါက်လာတတ်သည်။
ဇနီး ဖြစ်သူကလည်း ဂရုတစိုက် ပြုစုကုသရှာသည်။
သို့သော် တဖြည်းဖြည်း ရောဂါရင့်လာသဖြင့် ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် သတိလက်လွတ်ဖြစ်ကာ ရိုင်းမြစ်ထဲ ခုန်ချသည်။
သို့သော် ကယ်သူဦး၍ အသက်မသေခဲ့သော်လည်း မကြာခဏ စိတ် ဖောက်ပြန်လာသဖြင့် စိတ္တဇဆေးရုံတစ်ခုသို့ ပို့ထားရသည်။
နှစ်နှစ်မျှအကြာ ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုဆေးရုံ၌ပင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သွားရှာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အမျိုးသား ဂီတပညာရှင်များ။
thumb|ယိုဟန်းနက် ဗရမ်း အနောက်တိုင်း ဂီတပညာ သင်ကြားဆည်းပူးသူများက ဗ သုံးလုံး (ဗာခ်၊ ဘီသိုဗင်နှင့် ဗရမ်း)တို့သည် အနောက်တိုင်းဂီတလောကတွင် အထူးချွန်ဆုံးသော ဂီတပညာရှင်ကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ယင်းအယူအဆ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗရမ်းကို အထူးချွန်ဆုံး အနောက်တိုင်းဂီတပညာရှင်ကြီးများထဲတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကား အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။
ယိုဟန်းနက်ဗရမ်းသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ ၁၈၃၃ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူသည် တီးဝိုင်းများ၌ တယောကြီး တီးရသူဖြစ်၍ ဗရမ်းသည် ဂီတနယ်ထဲတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
အဖေ့သားသည် အဖေကဲ့သို့ ဂီတသမားတစ်ဦးပင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ သာ ဖခင်ဖြစ်သူက ခန့်မှန်းခဲ့ရာ၊ ဖခင်ထက် ဂီတဘက်တွင် ပို၍ ထူးချွန်ကာ ပါရမီရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ကား မမျှော်မှန်းခဲ့ပေ။
သို့သော် ဗရမ်းအား ဂီတပညာ သင်ကြားပေးကြသော ဆရာကြီးများကမူ ဂီတဘက်တွင် ထူးချွန်လှသည့် ဗရမ်း၏ အရည်အသွေးကို သိမြင်ကြ၍ ဂီတလောကတွင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားလာမည့်သူတစ်ဦးဟု နိမိတ်ဖတ်ခဲ့ကြ လေသည်။
ဗရမ်းသည် ၆ နှစ်သားအရွယ်ကပင် တူရိယာ တီးမှုတ်ခြင်းများကို သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ရာ သူတီးရန် အနှစ်သက်ဆုံး တူရိယာမှာ စန္ဒရားဖြစ်ပေသည်။
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဟန်ဂေရီလူမျိုး တယောဝိဇ္ဇာရမေ ညီနှင့်အတူ အမြို့မြို့သို့ လှည့်လည်၍ ဂီတပဒေသာပွဲများတွင် စန္ဒားရားလက်စွမ်း ပြခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် ဂျာမန်တယောဝိဇ္ဇာကြီး ယိုအာကင်နှင့် မိတ်ဖြစ်ခဲ့ရာ၊ ယိုအာကင်က ဗရမ်း၏ ဂီတစွမ်းရည်ကို ရိပ်စားမိသဖြင့်၊ထိုခေတ်က ကျော်ကြားလှသော ဂျာမန်ဂီတပညာရှင်ကြီး များဖြစ်သည့် ဖရန့်လဇ္ဇ၊ ရောဗတ်ရှူးမန်းတို့နှင့် တစ်ဖန် ဗရမ်းအား မိတ်ဖွဲ့ပေးသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဗရမ်း၏ဘဝတွင် ထူးခြားပြောင်းလဲမှု စတင်ခဲ့လေသည်။
ရှူးမန်း ဇနီးမောင်နှံနှင့် ဗရမ်းတို့သည် ခင်မင်ကြရာမှ တဖြည်းဖြည်း သွေးရင်းသားရင်းပမာ ရင်းနှီး ချစ်ခင်ကြသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဗရမ်းသည် ကိုယ်တိုင် သီချင်းများ၊ တီးကွက်များကို ရေးစပ်လျက်ရှိရာ၊ ရှူးမန်းတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် ဗရမ်း၏ အရည်အသွေးကို သိသဖြင့် အရောင်တင်ပေးကြသည်။
ရောဗတ်ရှူးမန်းက ဗရမ်းအား ချီးကျူးသည့်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသဖြင့် ဂျာမန်ဂီတလောကသည် ဂီတစာဆို ဗရမ်းအား အာရုံပြုလာကြသည်။
ဇနီးဖြစ်သူ ကလဲရာရှူးမန်းသည် စန္ဒရား တီး ဝိဇ္ဇာတစ်ဦးဖြစ်ရာ၊ ဗရမ်း၏ တီးကွက်ညွန့်များကို ဂီတပဒေသာပွဲများ၌ တီးပြ၍ ဗရမ်း၏လက်ရာများကို ပွဲထုတ်ပေးသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဗရမ်းသည် ဂီတစာဆိုတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားလာလေသည်။