kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(ဥပမာအားဖြင့် ကြက်ကို လူက ချက်စားလိုက်လျှင် ကြက်ဟူသော ဝတ္ထုသီးသန့် ဖြစ်ခြင်း ပျောက်ကွယ်သွားမည်။
လူ၏ သွေးနှင့် အသားတို့ထဲသို့သာ အာဟာရအဖြစ်၊ အခြားဝတ္ထုအဖြစ် ရောက်ရှိသွားမည်။
) ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရဟန်းဂေါတမ၏ သဘောတရားရေးရာ ရှုထောင့်တွင်မူ (အဲရစ်တော့တယ်တို့ ကြံဆညွှန်းဆိုသည့်) ပစ္စည်းသား ဟူသော အရာ မရှိချေ။
ဝတ္ထုများက အခြား ဝတ္ထုများ စုစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို လူတို့ အခေါ်အဝေါ်အမျိုးမျိုး တပ်ထားခြင်းThe Collection of Connected Discourses (Saṁyutta Nikāya), Translated from the Pāli by Bikkhu Bodhi. Boston: Wisdom Publications, [2000]. Part 1, 525–526; Part 2, 61 (1). ဟု ဗုဒ္ဓက ဆိုလိုသည်။
ဗုဒ္ဓ၏ အတွေးအခေါ်တို့၌ - အရာရာတို့၏ (သစ်ပင်အဖြစ်၊ သစ်သားအဖြစ်၊ ပရိဘောဂအဖြစ် စသည့်) ဖြစ်ပေါ်မှုတို့က မတည်မြဲခြင်း (အနိစ္စ) (ဤအရာကတော့ သစ်ပင်သာ ဖြစ်စေတော့၊ ဤအရာကတော့ ပရိဘောဂသာ ဖြစ်စေတော့၊ ဤအရာကတော့ မောင်ဘသာ၊ မောင်မြသာ ဖြစ်စေတော့ စသည်ဖြင့်) နှိုးဆော်ပုံသွင်းနေမှု နောက်ခံသဘောတရား (အတ္တ) မရှိခြင်းStcherbatsky Th. The Central Conception of Buddhism and the Meaning of the Word "Dharma". London: Royal Asiatic Society, 1923, p. 12 တို့ ပါဝင်ပေသည်။
Aṅguttara Nikāya (The Numerical Discourses of the Buddha). A complete translation by Bhikkhu Bodhi. Boston: Wisdom Publications, 2012, III, 137 အဘိဓမ္မာက ဆိုပုံမှာ အသေးဆုံးသော ရုပ်ဝတ္ထုအပိုင်းအစလေး၌ပင် ပထဝီ၊ အာပေါ၊ ဝါယော၊ တေဇော စသည်တို့က အစိတ်အပိုင်းလေးများသဖွယ် စုဖွဲ့ဆက်တွဲနေသည်ဟု မြန်မာအချို့ နားလည်မှုလွဲကြသည်။
စင်စစ်အားဖြင့် ပထဝီ၊ အာပေါ စသည်တို့မှာ အစိတ်အပိုင်း (component)များ မဟုတ်၊ သဘောသရုပ် (propety)များသာ ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပထဝီက ဒြပ်မှုန်တို့၏ သိပ်သည်းမှု တိုင်းဖွယ်ဟူသော အခြင်းအရာ ဖြစ်လျက် ဒြပ်စိုင်တိုင်း၌ ကွဲပြားစွာ ရှိနေနိုင်သည်၊ ဝါယောက သက်ရောက်အားတို့ကို ပုံပြောင်းတုံ့ပြန်ပုံ အခြင်းအရာမျိုး ဖြစ်လျက် ဒြပ်စိုင်တိုင်း၌ ကွဲပြားစွာ ရှိနေနိုင်ပြန်သည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဒြပ်။
right|Standard configuration of coordinate systems for Galilean transformations. ဂါလီလေ့ယိုကို အစွဲပြု အမည်ပေးထားသည့် ဂါလီလေ့ယို အမှတ်ချအိမ် ပြောင်းကြည့်နည်း (သို့) ဂါလီလေ့ယို ရှုထောင့်ပြောင်းကြည့်နည်း (သို့) ဂါလီ ပြောင်းကြည့်နည်း () သည် ဟု အမှတ်ချအိမ် သို့မဟုတ် တွေ့ကြုံရှုထောင့် အတွင်း တွေ့ကြုံတိုင်းတာမိမည့် (အချိန်+တည်နေရာ ဖော်ပြချက် ချအမှတ် သို့မဟုတ် အဖြစ်အပျက်တို့ကို ဟု (၎င်း အမှတ်ချအိမ်/ရှုထောင့်နှင့် စာလျှင် နှိုင်းရရွေ့လျားမှုတခုခု ရှိနေသည့်) အခြား အမှတ်ချအိမ်/ရှုထောင့် အတွင်း တွေ့ကြုံတိုင်းတာမိမည့် ချအမှတ်/အဖြစ်အပျက် တို့အဖြစ် နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ၏ တလောကလုံးစာ အချိန်တသမတ်တည်း ဖြစ်မှုအတိုင်း တွက်ချက်ပြောင်းလဲနည်း ဖြစ်၏။
သင်္ချာတွက်နည်း ဥပမာအားဖြင့် အချိန်+တည်နေရာများ ပေါင်းလျက်သဘော ဖြစ်အင်ထု (spacetime) တခုခုအတွင်းရှိ အဖြစ်အပျက် တစ်ခုကို ပထမ ကာတက်စီးယန်းဆန်ဆန် အမှတ်ချအိမ်(ရှုထောင့်) အတွင်း၌ ဟု ချအမှတ်(ကိုဩဒီးနိတ်) ဖော်ပြအံ့၊ ၎င်းနှင့်စာလျှင် နှိုင်းရအလျင်တခုခုနှင့် ရွေ့လျားနေသည့် အခြားသော ဒုတိယ် အမှတ်ချအိမ်(ရှုထောင့်)အတွင်း ချအမှတ်(ကိုဩဒီးနိတ်) အသစ် တို့ကိုမူ ညာဘက်ထိပ်တင် မျဉ်းဖြတ်လေးဖြင့် ဟု ရေးအံ့။
ပထမ ရှုထောင့်အိမ်တွင်း တွေ့ကြုံတိုင်းတာရသော ရှုထောင့်အိမ်သစ်၏ နှိုင်းရအလျင် (relative velocity) ဗှတ္တာ က ဆိုင်ရာ အပိုင်းခွဲတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည့်ထားရာကျသည် ဆိုပါစို့။
ပြောင်းလိုရာ ရှုထောင့်အိမ်သစ်တွင်း ချအမှတ်(ကိုဩဒီးနိတ်) အသစ်တို့မှာ ဂါလီ (ရှုထောင့်)ပြောင်းကြည့်နည်း အရ ဤသို့ ဖြစ်၏။
လောရန့်ဇ် (ရှုထောင့်)ပြောင်းကြည့်နည်း နှင့် ကွဲပြားမှုကို အချိန်နှင့် ဆိုင်သည့် ၌ တွေ့နိုင်၏။
ဤ ဂါလီ (ရှုထောင့်)ပြောင်းကြည့်နည်းသည် နျူတန်ပျိုးရူပဗေဒအတိုင်း "တလောကလုံးစာ အချိန်ကုန်ဆုံးမှုနှုန်းမှာ တသမတ်တည်း"ဟု ယူဆအခြေခံထားခြင်း တွေ့နိုင်၏။
thumb|မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး ရပ်ဝန်းဇာတ်၌ တစ်ပြိုင်တည်း ဟုသော သဘောတရားက ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုးအတွက် မတူညီနိုင်ပုံ လောရန့်ဇ် အမှတ်ချအိမ် ပြောင်းကြည့်နည်း (သို့) လောရန့်ဇ် ရှုထောင့်ပြောင်းကြည့်နည်း (သို့) လောရန့်ဇ် ပြောင်းကြည့်နည်း () ဆိုသည်မှာ ရှုထောင့် (အမှတ်ချအိမ်; coordinate system) တစ်ခုမှ (၎င်းနှင့်နှိုင်းစာလျှင် ကိန်းသေ နှိုင်းရအလျင်တခုနှင့် ရွေ့လျားနေသည့်) အခြား ရှုထောင့်(အမှတ်ချအိမ်) အဖြစ်သို့ နှိုင်းရ ရူပဗေဒသုံး အချိန်ကုန်ဆုံးမှု တသမတ်တည်း မဖြစ်မှု သဘောအတိုင်း တွက်ချက်ပြောင်းလဲကြည့်နည်း ဖြစ်သည်။
သင်္ချာ ဒုတိယ ရှုထောင့်(အမှတ်ချအိမ်)က ပထမ ရှုထောင့် (အမှတ်ချအိမ်)နှင့် နှိုင်းစာသော် ==0 ဟူသည့် ကနဦးအစ၌ ထပ်တူကျလျက် ထို့နောက်တွင် -ဦးတည်ရာသို့ ကိန်းသေအလျင် ဖြင့် အစဉ်ရွေ့လျားနေလျှင် ဤသို့ တွက်ထုတ်ခြင်းက လောရန့်ဇ် ရှုထောင့် ပြောင်းကြည့်နည်း ဖြစ်မည်။
Equation 6-3.24, page 210 က ကနဦး ရှုထောင့် (အမှတ်ချအိမ်) အတွင်း၌ ရှိနေမည့် ကျပန်း ချအမှတ် (coordinate)တို့ကို ကိုယ်စားပြုပြီး က အသစ်အဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းကြည့်မည့် ဒုတိယ ရှုထောင့် (အမှတ်ချအိမ်)၏ ချအမှတ် (coordinate) အသစ်ရလဒ်များကို ဆိုလိုသည်။
ပါဝင်နေသည့် က အလင်းအလျင်ဖြစ်၍ ဂမ္မာ သင်္ကေတဖြင့် က လောရန့်ဇ် မြှောက်ဖော်ကိန်း ဖြစ်သည်၊ ၎င်းမြှောက်ဖော်ကိန်းက အချိန် တိုင်းကြောင်း နှင့် နှိုင်းရအလျင် ရှိနေသော အာကာသ တိုင်းကြောင်းတို့၌ ပါဝင်နေမည်ကို သတိပြုမိနိုင်သည်။
သို့ဖြင့် ဟူသော ကိန်းအုံအသွင်ပုံစံဖြင့်‌ အထွေထွေခြုံညှိမိအောင် ဖော်ပြရလျှင် အပြည့်အစုံအားဖြင့် အသို့ ဖြစ်မည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:နှိုင်းရသီအိုရီ ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ။
သိပ္ပံပညာရပ် တစ်မျိုး ဖြစ်သော သဘာဝ သိပ္ပံ () ဆိုသည်မှာ လက်တွေ့တိုင်းတာမှု (observation)နှင့် တကူးတက လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု (experiement) တို့ကို အခြေပြုလျက်၊ သဘာဝ၏ သက်ရှိသက်မဲ့ အရာဝတ္ထုများနှင့် အဖြစ်အပျက်များအားလုံးကို နားလည်အောင် အားထုတ်ခြင်း ဖြစ်၏။
သိပ္ပံပညာရပ် အနေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေစေခြင်းငှာ၊ အတွေးအခေါ်နှင့် သင်္ချာသီးသန့်ပိုင်း လက်ရာတို့အဖို့ သိကျွမ်းတူ စစ်ဆေးမှု (peer review)နှင့် ရှာဖွေသိချက်တို့အဖို့ ထပ်တလဲလဲ လုပ်ကြည့်တိုင်းတာမှု စသည့် လုပ်ငန်းထုံးနည်း၊ လုပ်ထုံးယန္တရားများကို ဆောင်ရွက်နေကြ၏။
thumb|Illustration showing how to find the angle between vectors using the dot product သင်္ချာတွင်၊ ဗှတ္တာ ၂ခု၏ ထပ်ခြင်းပြ ကိန်းလုံး () သို့မဟုတ် အစက်ချမြှောက်လဒ် () ဆိုသည်မှာ ၎င်းဗှတ္တာတို့၏ အစိတ်အပိုင်း(component) ကိန်းလုံးများကို ယူမြှောက်လျက်၊ သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ်ရပ်ဝန်းသဘောနှင့် ဆိုလျှင်၊ ထိုဗှတ္တာ၂ခု၏ ဘက်လှည့်ပုံ(orientation)တို့ - အချင်းချင်း ထပ်တူကျနေလျှင် ကျသလောက် ပမာဏကြီးကာ အချင်းချင်း ထောင့်မှန်ကျနေလျှင် (အမှတ်ချအိမ်အတွင်း သီးသန့်စံတိုင်များအတိုင်း ဗှတ္တာတို့ သီးသီးခြားခြား ဘက်လှည့်မှု ရှိနေလျှင်) သုညထုတ်ပေးပြီး ဘက်လှည့်ချင်း ဆန့်ကျင်သလောက် အနုတ်ကိန်းနှင့် ထုတ်ပေးနေမည့်၊ မြှောက်လဒ် ဖြစ်၏။
သာဓကအားဖြင့် ဟူသည့် ဗှတ္တာနှင့် ဟူသည့် ဗှတ္တာ တို့က ယခု အမှတ်ချအိမ်အတွင်း၌ ထောင့်သန့်အစိပ်ညီ (orthonormal) အလွှားစိပ် (basis) တို့ဖြင့် တွဲစပ်‌ပေါ်လွင်သည် ဖြစ်သော်၊ ၎င်း ဗှတ္တာ၂ခု၏ ထပ်ခြင်းပြ ကိန်းလုံး (scalar product) သို့မဟုတ် အစက်ချမြှောက်လဒ် (dot product) မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
ဤတွင် သင်္ကေတမှာ ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ (summation) ဟု ခေါ်၍၊ နေရာ၌ ပါမည့် ကိန်းဂဏန်းမှာ တိုင်းကြောင်းအရေအတွက် ဖြစ်ပြီး ထို အရ ပေါင်းရမည့် ပေါင်းကိန်း အရေအတွက်မှာ ထို တိုင်းကြောင်းအရေအတွက် နှင်နှင်သာ ဖြစ်မည်။
အကယ်၍ စဉ်းစားကိုင်တွယ်နေသည့် ရပ်ဝန်း၏ သဘောသဘာဝအလျောက် သင်္ချာစကားဖြင့် စံအလွှားစိပ် တို့က ထောင့်သန့်အစိပ်ညီ မဖြစ်ခဲ့လျှင်၊ ဥပမာအားဖြင့် ထောင့်သန့် (orthogonal) သာ ဖြစ်လျက် အစိပ်ညီ (normal) မဖြစ်ခဲ့လျှင်လည်း၊ တွက်နည်းက ဤမျှ ရိုးစင်းတော့မည် မဟုတ်ဘဲ (0 နှင့် 1 တို့ချည်း မဟုတ်တော့သော) အတိုင်းဆတာအုံ၏ တာစကိန်းလုံးတို့ ပါဝင်လာပေဦးမည်။
သို့သော် ခပ်ရိုးစင်းစင်း သာဓကအားဖြင့် တိုင်းကြောင်း-၃ခုပါ (3-dimensional) သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space)အတွင်း၌ ဤသို့ ဖြစ်မည်။
သို့မဟုတ် ထို့နောက် နှင့် ဟူသော ဗှတ္တာ၂ခု၏ အစက်ချမြှောက်လဒ်မှာ - ဟု ဖြစ်ပေတော့မည်။
ကို နှင့် အစက်ချမြှောက်လဒ် ပြန်ပြုကြည့်လျှင် ၎င်း၏ ကိုယ်ပြန်မြှောက်လဒ် (inner product) အဖြစ် - ထွက်ပေါ်ရရှိမည်။
ကိန်းအုံ(matrix)တခု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်သည့် ကိန်းလုံးများ နည်းတူ၊ ဗှတ္တာတခု၏ အပိုင်းခွဲ (သို့) ပိုမှန်ခြုံငုံမှန်ကန်စွာလျှင် တာအုံတခု၏ တာစ () သည် ထို တာအုံ(Tensor)၏ အစိတ်အပိုင်းသဖွယ် လိုက်လျောပါဝင်နေသည့် ကိန်းလုံး ဖြစ်၍၊ တာအုံတို့၏ သဘောက ဆိုင်ရာအမှတ်ချအိမ်၏ သင်္ချာသရုပ်ဖော်ချက်အတိုင်း ထွက်ပေါ်ရလေရာ ၎င်းတာအုံတို့ကို စုပေါင်းဖော်ဆောင်နေသည့် ဤ တာစ (component) တို့၏ တန်ဖိုးများသည် ဆိုင်ရာအမှတ်ချအိမ်၏ အတိုင်းဆတာအုံနှင့် စံအလွှားတို့ အလျောက် ထွက်ပေါ်နေမည် ဖြစ်၏။
တာအုံတို့တွင် ဘယ်နှကြောင်းဆွဲဖြစ်သည် (rank အရေအတွက်)ကို လိုက်၍ တာအုံ အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်လေရာ၊ ၁-ကြောင်းဆွဲတာအုံများ (rank-1 Tensors) သည်ပင် ဗှတ္တာများ (Vectors) ဖြစ်၏။
တိုင်းကြောင်းအရေအတွက်မူ ခု ဖြစ်သည်ချင်း အတူတူထား၍ သာဓကကြည့်လျှင် - ၃-ကြောင်းဆွဲ (rank-3) တာအုံ တစ်ခုတွင် တာစ (components) ခု၊ ၂-ကြောင်းဆွဲ (rank-2) တာအုံ တစ်ခုတွင် တာစ (components) ခု၊ ၁-ကြောင်းဆွဲ (rank-1) တာအုံ၊ ဗှတ္တာ တစ်ခုတွင် တာစ (components) ခု၊ ၀-ကြောင်းဆွဲ (rank-0) တာအုံ၊ စကေလာ (ကိန်းထီး) တစ်ခုလုံးသည် တာစ (component) ခုတည်း ဖြစ်နေမည်။
130px|thumb|ဗှတ္တာတစ်ခုတည်းကို အမျိုးမျိုးသော စံအလွှားစိပ် (basis) စုံလိုက် တို့ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်ကြောင်း၊ ခရမ်းနုမြားတို့နှင့် တလှည့်၊ အနီမြားတို့နှင့် တလှည့် ဖော်ပြထားပုံ။
အမှတ်ချအိမ် (Coordinate System) တခုခု၏ စံအလွှားစိပ် (သို့) အလွှားစိပ် (; အများကိန်း = bases) တစ်မျိုးစီသည် ပါဝင်သည့် စံတိုင်(axis)တခုစီတလျှောက်၊ အလျားသဘောကို မီတာဟူသော တစ်ယူနစ်စာစီဖြင့် ယူနစ်စံပြုသည့်နှယ်၊ ထို တိုင်းကြောင်း (dimension) အတိုင်း စံပမာဏ တစ်လွှားစီအနေနှင့် ရှိသော ပေတံ့ကွက်စိပ်သဘော သင်္ချာဇာတ်ကောင် ဖြစ်သည်။
သင်္ချာစကားနှင့်လျှင်၊ ဗှတ္တာရပ်ဝန်း (vector space) တခုခု၏ ဖြစ်တည်မှုသရုပ်သည် ဤ စံအလွှားစိပ်လေးများ၏ ဆတည့်ချင်း ပေါင်းလဒ် (linear combination) ကြောင့်ပင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ တိုင်းကြောင်း ၁ခုစီကို ကိုယ်စားပြုနေသည်မှာ အခြေခံအုတ်ချပ်-ဗှတ္တာလေးသဖွယ် ဖြစ်နေသော ဤ စံအလွှားစိပ် ၁ခုစီ ဖြစ်လေ၏။
နှိုင်းရ ရူပဗေဒ စသည်တို့တွင်၊ အချိန်-တိုင်းကြောင်းကိုပါ ထည့်သွင်းလျက် သာဓကအားဖြင့် တိုင်းကြောင်း ၄ခုနှင့် စဉ်းစားကိုင်တွယ်နေလျှင်၊ (စံ)အလွှားစိပ် တခုချင်းကို ဟုလည်းကောင်း၊"A First Course in General Relativity" by Bernard F. Schutz နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ စသည်တို့တွင်၊ တိုင်းကြောင်း ၃ခုအထိ အများဆုံး ပါဝင်ပတ်သက်တတ်သော နေရာ(အာကာသ)သဘောသီးသန့် တာအုံတစိတ်တပိုင်းတို့ကိုသာ စဉ်းစားကိုင်တွယ်နေလျှင်၊ (စံ)အလွှားစိပ် တခုချင်းကို ဟုလည်းကောင်း၊ စသည်ဖြင့် ဖော်ပြရိုးရှိ၏။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုဖွယ် | See Also တာအုံ တာအုံ ကဲလ်ကူးလပ်စ် အကိုးအကား ကဏ္ဍ:အမှတ်ချအိမ် ကဏ္ဍ:သင်္ချာ။
မြန်မာ-တောင်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် တောင်ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံအကြား ထားရှိသည့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ တရားဝင် သံတမန်ရေးရာ ထူထောင်မှုအား ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့ တွင် စတင်ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုကာလမှစ၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအပါအဝင် ကဏ္ဍအသီးသီးတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့ တွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တောင်ကိုရီးယားသံရုံး နှင့် ဆိုးလ်မြို့ တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံး တို့ရှိကြပြီး သံအမတ်ကြီးများထားကာ သံအဆက်အသွယ်ပြုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် တွင် လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံ သည် ထိုကာလကစပြီး တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်။
ဦးနုအစိုးရ သည် ပထမဦးဆုံးသော သမ္မတလီရှန်မင်း ဦးဆောင်သည့် တောင်ကိုရီးယားအစိုးရအား ကုလသမဂ္ဂတွင် ထောက်ခံသော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် မဲပေးသည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်နှင့်မြောက် ကိုရီးယားအကျပ်အတည်းကို ငြိမ်းချမ်းစွာ အဖြေရှာရန် ဆန္ဒရှိခဲ့သည့်အားလျော်စွာ ကိုရီးယားစစ်ပွဲဖြစ်ပွားသောအခါ ဘက်မလိုက်သောနိုင်ငံအဖြစ် ရှုမြင်သူဖြစ်ခဲ့သည်။
ကိုရီးယားစစ်ပွဲယာယီရပ်ပြီးနောက် ၁၉၆၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံလုံးက သံတမန်မဟုတ်သော ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် များထားရှိလာကြသည်။
ဦးနေဝင်းအစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် တရားဝင်သံတမန်ထူထောင်ကာ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအား မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၏ဆက်ဆံရေး မြန်မာနိုင်ငံသို့ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတများ ချစ်ကြည်ရေး အလည်အပတ် လာရောက်ကြသည်အထိ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၏ဆက်ဆံရေးက ခိုင်မာခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၈၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက် သမ္မတချန်ဒူးဝှမ် ၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့ အာဇာနည်ကုန်းတွင် မြောက်ကိုရီးယားဘက်က လုပ်ကြံမှုဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်သည် အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။
သမ္မတချန်ဒူးဝှမ် လုပ်ကြံခံရမှုမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း တောင်ကိုရီးယားဝန်ကြီးများအပါအဝင် ကိုရီးယားမြန်မာစုစုပေါင်း ၂၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၆ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့သည့်ဖြစ်စဉ်နှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ထိုနောက်ပိုင်းတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးက အေးစက်ခဲ့ရသည်။
မြန်မာက မြောက်ကိုရီးယား နှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်၃၀ နီးပါးအကြာ ပထမဦးဆုံးအနေဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလတွင် သမ္မတလီမြောင်ပတ် သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်တစ်ခု လာရောက်ခဲ့သည်။
ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအပါအဝင် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအား မြှင့်တင်ကြသည်။
ဦးသိန်းစိန်အစိုးရဘက်ကလည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၂ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ သို့ ၃ရက်ကြာ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်သွားခဲ့သည်။
အလားတူ ထိုစဉ်က အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အား ချစ်ကြည်ရေးခရီးလာရောက်ရန် တောင်ကိုရီးယားဘက်က ဖိတ်ကြားခဲ့၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် သွားရောက်သည်။
မြန်မာ့တပ်မတော် အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် သည်လည်း ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ သို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီးသွားရောက်သည်။
ခရီးစဉ်အတွင်း စစ်ဘက်ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ကာ နှစ်နိုင်ငံကာကွယ်ရေးနှင့် လေ့ကျင့် ရေး ကဏ္ဍများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံ ပူးတွဲစစ်ရေးချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ Choi Yoon Hee၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး Mr Han Min Kooတို့ နှင့် သဘောတူခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လကုန်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက်၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် သမ္မတ မွန်ဂျေအင် သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးလာရောက်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဖိတ်ကြားချက်အရ တောင်ကိုရီးယားသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်သွားရောက်သည်။
နှစ်နိုင်ငံစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ အာရှဒေသ၏ စတုတ္ထမြောက် စီးပွားရေးအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေသည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် မော်တော်ကား နှင့် အခြားစက်ပစ္စည်း စက်ရုံများ၊စွမ်းအင်၊ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းစက်ရုံများ၊ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း နှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်း များတွင် လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလျက်ရှိသည်။
၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ကိန်းဂဏန်းများအရ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံထားသည့် လုပ်ငန်းစီမံကိန်း ၁၇၇ ခုရှိပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဒသမ ၉ ဘီလီယံ တန်ဖိုးရှိသည်။
ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကဏ္ဍတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၈-၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် တစ်ခုထဲမှာပင် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၁၆ သန်းခန့် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဟွန်ဒိုင်း (Hyundai) မော်တော်ကားကုမ္ပဏီ၊လှည်းကူးမြို့နယ်ရှိ မြေဧက ၅၀ဝ ကျော်တွင် အကောင်အထည်ဖော်မည့် ကိုရီးယား-မြန်မာ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစက်မှုဇုန်စီမံကိန်း (KMIC) ၊မြန်မာ နှင့် တောင်ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန များအကြား Emplo- yment Permit System (EPS) သဘောတူညီချက်ဖြင့် မြန်မာလုပ်သားများ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ တရားဝင် သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သည့် စီမံကိန်း၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ အထည်ချုပ်စက်ရုံများ နှင့် ဖိနပ်စက်ရုံများက အထူးထင်ရှားသည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ထင်ရှားသည့်အကူအညီများ မြန်မာဖွံ့ဖြိုးမှုအဖွဲ့အစည်း (Myanmar Development Institute) မြန်မာ-ကိုရီးယား ချစ်ကြည်ရေးတံတား(ဒလ) တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်း ဆဲလ်မာအွန်းဒုံး (ကျေးရွာသစ်စီမံကိန်း) ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းအခြေအနေ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယားအမျိုးသားလွှတ်တော်က အာဏာသိမ်းမှုကို ရှုတ်ချသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။
တောင်ကိုရီးယားရှိ မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း၏ ဆန္ဒပြမှုများတွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ မတ်လတွင် တောင်ကိုးရီးယားသည် မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်ရေးအကူအညီ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး အခြားအကူအညီပုံစံများကို ကန့်သတ်ရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။
တောင်ကိုရီးယားရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအား ၎င်းတို့၏ လည်ပတ်မှုကို သက်တမ်းတိုးခွင့်ပြုသည့် ကင်းလွတ်ခွင့်များ ပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယား အစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံ အား ဆက်လက်၍ ပံ့ပိုးကူညီမှုများ လုပ်ဆောင်သွားမည့်အကြောင်း နှင့် သို့မှသာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ဖြေရှင်းနိုင်မည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဦးရန်နိုင်ထွန်း အား ဆိုးလ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်ရုံးခွဲ ဖွင့်ခွင့်ပေးခဲ့ရာ တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရကိုယ်စားလှယ်အား လက်ခံသည့် အာရှ၏ ပထမဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း မြန်မာ နှင့် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံ တို့သည် သံအမတ်ကြီးအဆင့် ဖြင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးလုပ်ဆောင်ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူငယ် Project K အဖွဲ့ ကို နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ၏ အကူအညီတောင်းခံလာမှုအရ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ က ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တစ်လကြာ ခေါ်ယူ၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၃)ရက် တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံဘက်က ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုရီးယားယဉ်ကျေးမှု မြှင့်တင်ရေး ဂုဏ်ထူးဆောင် မြန်မာသံတမန် အဖြစ် သရုပ်ဆောင် ခါရာ အားခန့်အပ်သည်။
မြန်မာတွင် ကိုရီးယားယဉ်ကျေးမှုကို ပိုမို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိလာစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တောင်ကိုရီးယားသံရုံးအနေဖြင့် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ခန့်အပ်ဖြစ်သော သံတမန်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား တောင်ကိုရီးယား ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး။
အမှတ် (၃၅) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၃၅)) သည် အမှတ်(၆၆)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာ၀တီမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၃၆) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၃၆)) သည် အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်း၊ ကျုံပျော်မြို့ တွင် အခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၃၇) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၃၇)) သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ တာလော့ကြီး တွင် အခြေစိုက်သည်။
https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/09/120922_kachin_torture ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
အမှတ် (၃၈) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၃၈)) သည် အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ၊ ပုသိမ်မြို့နယ် တွင် အခြေစိုက်သည်။
https://burma.irrawaddy.com/news/2014/04/01/57051.html ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
ဗိုလ်ချုပ်ကိုလေး (၁၉၆၅ ဖွား) သည် တပ်မတော်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ လက်ရှိ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက သူသည် ဒုတိယ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ် (၂၇) ဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၁၉၅၉၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသည်။
တပ်မတော် တွင် နှစ်ပေါင်း၃၀ကျော်ကြာ အဆင့်ဆင့်တာဝန် ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် ဒုတိယ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုသို့ဖြစ်လာပြီးနောက် သူသည် တပ်မတော်နေ့ ကျင်းပရေး စစ်ရေးပြလုပ်ငန်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း တာဝန် ယူရသည်။
သူသည် တပ်မတော် ဒုတိယအကြီးအကဲဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း ၏ လူယုံတစ်ဦး ဟူ၍လည်း ဖော်ညွှန်းခံရသည်။
ယင်းအပြင် ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့ ကိုလည်း စီမံကွပ်ကဲရသည်။
ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့ တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးခံရသည်။
ရရှိခဲ့သောဆု ၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်တွင် တပ်မတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုဘွဲ့တံဆိပ် တစ်ခု ဖြစ်သည့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ အားချီးမြှင့်ခံရသည်။
ယင်းအပြင် သူသည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်ထဲမှာပင် တပ်မတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ် ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ရူပဗေဒသုံး နေမြဲ လိုက်ပါမှု (သို့) နေမြဲ ရှုထောင့် () သို့မဟုတ် နေမြဲ တွေ့ကြုံရှုထောင့် () ဆိုသည်မှာ - နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ အတွင်း၌၊ ကိန်းသေအလျင်ဖြင့် ရွေ့လျားနေ (အရပ်စကားဖြင့်လျှင် ရပ်ငြိမ်လျက်ဖြစ်စေ၊ မကွေ့ဝိုက်မပြောင်းလဲသော မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေ့လျက်ဖြစ်စေ ရှိနေ)ပြီး၊ အလျင်ပြောင်းနှုန်း မရှိခြင်းကြောင့် ၎င်း၏အလျင်ငြိမ်ငြိမ်က မည်မျှသော အမြန်နှုန်းပမာဏဖြစ်နေစေကာမူ ဒြပ်(innertia)တို့က ဤ အမှတ်ချအိမ်(ရှုထောင့်) ရူပဗေဒ နိယာမများနှင့် ကိုက်ညီစွာ ဖြစ်ပေါ်နေမည့် တွေ့ကြုံရှုထောင့် (frame of reference) ကို ညွှန်းဆို၏။
နှိုင်းရ ရူပဗေဒ အတွင်း၌ ဒြပ်ဆွဲအားဟူသည့် အား(force) မပါဝင်တော့ဘဲ ဒြပ်ဆွဲမှုအဖြစ် တွေ့ကြုံခံစားရသည်က အချိန်+နေရာ ဖြစ်အင်ထု (spacetime)ကြီးရှိ သဘောသရုပ်တို့၏ ရလဒ်များသာ ဖြစ်သွားသဖြင့်၊ အခြား သက်ရောက်မှုအားတို့ ခံစားရမှုမရှိဘဲ ဒြပ်ဆွဲမှုရှိလျှင်မူ ရှိသည့်အလျောက် ဖြစ်အင်ထု (spacetime) အတွင်း တည်ရှိသွားလာနေသည့် တွေ့ကြုံရှုထောင့် (frame of reference) က နေမြဲ တွေ့ကြုံရှုထောင့် (innertial frame of reference) ဖြစ်၏။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:သဘာဝ စိုင်းယန့်စ်။
right|တွေ့ကြုံဇာတ်ကောင် (observer) O သည် သူ့ကိုယ်ပိုင် တွေ့ကြုံရှုထောင့် (frame of reference) F အတွင်း၌ ထိုအမှတ်ချအိမ်၏ တာရင်းအမှတ် (origin) ၌ တည်ရှိလျက်၊ ဤ ဖြစ်စဉ်ပြ ပုံတွင် ကြယ်ပုံများသင်္ကတပြုထားသော သာဓက အဖြစ်အပျက်(event) ၏ အချိန် နှင့် နေရာ(အကာသ) ကို ဟူသော ချအမှတ် များဖြင့် ၎င်းတွေ့ကြုံဇာတ်ကောင်က ကြုံတွေ့တိုင်းတာ တွေ့ရှိသွားမည်။
ရိုးရှင်းလှသော ဥပမာဖြင့် တွေ့ကြုံရှုထောင့် (reference frame) အသီးသီး၏ (ဤသာဓကတွင် ဘယ်-ညာ စသည့်) ဘက်လှည့်များ မတူညီပုံ။
ရူပဗေဒ နှင့်နက္ခတ္တဗေဒ တို့တွင် သုံးသော ရှုထောင့် () သို့မဟုတ် တွေ့ကြုံရှုထောင့် () ဆိုသည်မှာ - အဖြစ်အပျက်တို့၏ တည်နေရာ(ရပ်ဝန်း) နှင့် ဖြစ်ပျက်ချိန်(အချိန်) တို့ကို သင်္ချာသုံး ချအမှတ် တို့အနှင့် ဖော်ပြခြင်းငှာ၊ တာရင်းအမှတ် ကိုလည်း တမှတ်၊ တနေရာ (အလွယ်ဆုံးအားဖြင့် တွေ့ကြုံဇာတ်ကောင်၏ မျက်စေ့၊ ခေါင်း တည်ရှိရာ) သတ်မှတ်၍၊ ဘက်လှည့်မှု(orientation) ကိုလည်း သတ်မှတ်၍၊ သုံးမည့် စံအလွှားစိပ်တို့၏ ကိုယ်စားပြုမှု ပမာဏအချိုးအစား (scale)ကိုလည်း သတ်မှတ်၍၊ အသုံးပြုသည့် အမှတ်ချအိမ်သဘောတရားများ ဖြစ်လေသည်။
တွေ့ကြုံရှုထောင့်များ အသုံးပြုပုံသဘော ကြည့်ရှုဇာတ်ကောင် (observer) တဦးဦး၏ တွေ့ကြုံရှုထောင့် (frame of reference) ဟူသည်မှာ လောကဖြစ်အင်ထုအတွင်း၌ ၎င်းဇာတ်ကြောင်နှင့် တပါတည်း ရွေ့လျားနေမည့်၊ ၎င်းဇာတ်ကြောင်၏ တည်နေရာတည့်တည့်ကို တာရင်းအမှတ် (origin) အဖြစ်ထား၍ ဘက်လှည့်မှုအားဖြင့်လည်း ဇာတ်ကောင်မျက်နှာမူရာဘက်တို့ကို စံတိုင်(ဝင်ရိုး)တို့၏ အပေါင်းကိန်းတန်ဖိုးဘက်များ စသည်ဖြင့် ထားလျာကြသည့်၊ အမှတ်ချအိမ် (Coordinate System) တခုခုသဘော ဟု မှတ်ယူနိုင်ပါ၏။
မြေပြင်-တွေ့ကြုံရှုထောင့် (ကမ္ဘာဂြိုဟ်စသည်ဖြင့်) ဂြိုဟ်တခုခု၏ မျက်နှာပြင် (မြေပြင်) တနေရာ၌ ငြိမ်စွာ ရပ်နေမည့် ကြည့်ရှုဇာတ်ကောင်မျိုး၏ တွေ့ကြုံရှုထောင့် ဖြစ်၏။
ကားတစ်စီး၏ အမြန်နှုန်း တစ်နာရီလျှင် မိုင်မည်မျှ စသော အလျင်ပမာဏများ ပြောဆိုနေခြင်းသည် "ဤကမ္ဘာမြေပြင်ကို ငြိမ်နေသည်ဟု သဘောထားလျှင် ဤကားက မည်မျှသော နှိုင်းရအလျင်နှင့် ရွေ့နေသည်" ဟု ဖော်ပြလိုရင်းဖြစ်၏၊ မြေပြင်-တွေ့ကြုံရှုထောင့်ကို သုံး၍ ဖော်ပြနေခြင်းဖြစ်၏၊ အပြင်အာကာသထဲ၌ နေလုံးကို ကမ္ဘာမြေပြင်တို့က မည်သို့ ပတ်နေပုံ၊ ကမ္ဘာ့အလည်စံတိုင်၌ပင် ကမ္ဘာလည်နေခြင်းကြောင့် မြေပြင်တကွက်ချင်းက မည်သို့ လှုပ်ရှားနေနိုင်ပုံ စသည်တို့ကို ထည့်တွက်စရာမလိုဘဲ ကမ္ဘာမြေပြင်ကို နှိုင်းရအလျင်သုညဟု တိုင်းတာကြုံတွေ့ရသည့် ရှုထောင့်ကို နေ့တဓူဝ နားလည်မှုနှင့် ချန်မြှုပ်ပြောဆိုနေကြခြင်း ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာဂြိုဟ်-တွေ့ကြုံရှုထောင့် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ဒြပ်ထု၏ ဗဟိုမှတ်ကိုသာ အငြိမ်စံထား၍ လိုက်လံကြည့်ရှုသော အမှတ်ချအိမ်ရှုထောင့်ကို ကမ္ဘာဂြိုဟ်-တွေ့ကြုံရှုထောင့် ဟု ခေါ်နိုင်၏။
ဤရှုထောင့်အတွင်း၌ (မြေပြင်-တွေ့ကြုံရှုထောင့်၌ အငြိမ်စံအဖြစ် တွေ့ကြုံထားလျာသော) ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင် မြေပြင်အကွက်တိုင်းက နှိုင်းရအလျင်တခုခုနှင့် စက်ဝိုင်းပုံ ကိုယ်စီရွေ့လျားနေကြမည်၊ ကမ္ဘာ လည်နေမည်။
ထို့နောက် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကို လည်ပတ်နေသည့် ဂြိုဟ်ရံလကိုလည်း ရွေ့လျားလည်ပတ်နေသည့် အရာအဖြစ် တွေ့ကြုံတိုင်းတာမိမည်။
နေဂြိုဟ်စု-တွေ့ကြုံရှုထောင့် ဤ နေပတ်ဂြိုဟ်စု ၏ အလယ်ဗဟိုနှယ် ဖြစ်သော နေလုံး(ကြယ်) ကို အငြိမ်စံ တာရင်းအမှတ် သဖွယ်ထား၍ အရာဝတ္ထုများ၏ နှိုင်းရအလျင်တို့ တိုင်းတာကြည့်သည့် ရှုထောင့်ကို နေဂြိုဟ်စု-တွေ့ကြုံရှုထောင့် ဟု ခေါ်နိုင်၏။
ဤရှုထောင့်၌ နေ၏ နှိုင်းရအလျင်က သုည ဖြစ်လျက်၊ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ဒြပ်သားလုံး၏ နှိုင်းရအလျင်ကိုမူ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းတလျှောက် တွေ့မြင်ရပေမည်၊ ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ အရာဝတ္ထုများ၏ လှုပ်ရှားလမ်းကြောင်းမှာကား ဤရှုထောင့်အမှတ်ချအိမ်၌ ၎င်းဂြိုဟ်ပတ်လမ်း ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းတလျှောက်၌ပင် ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ရစ်ကာလှည့်ကာ ရွေ့လမ်းပေါ်လာသည့် လမ်းကြောင်းများအဖြစ် တွေ့ရလတ္တံ့။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ။
လျှပ်ဓာတ်တို့၏ ထုထည်တွင်းဖြန့်ကျက် သိပ်သည်းမှုနှုန်း (volume charge density) ρ သည် ကုဗတုံးထုထည်ပုံ အတွင်း တည်ရှိနေသည့် လျှပ်ဓာတ် တို့၏ စုဝေးနှုန်း အချိုးအစား ကို ဆိုလို၏။
ပြင်ဖြန့် လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု (surface charge density) σ ဆိုသည်မှာကား စက်ဝိုင်းပုံပြင်ကျယ် အတွင်း လျှပ်ဓာတ် ပမာဏ စုဝေးနှုန်း အချိုးအစား ကို ဆိုလို၏။
ပြင်ပေါ်ထောင့်မတ် စံအလွှားဗှတ္တာ (unit normal) n̂ ဆိုသည်မှာ မျက်နှာပြင်ကို ဧရိယာယူနစ် တစ်ယူနစ်စာ ပြင်(plane)တခုပေါ် ထောင့်မှန်ကျနေသည့် အလျားတစ်ယူနစ်စာ ဗှတ္တာ ဖြစ်၏။
ရူပဗေဒသုံး လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု () ဆိုသည်မှာ - အလျားတခုခု၊ သို့မဟုတ် ဧရိယာပြင်တခုခု၊ ထုထည်အကျယ်အဝန်းတခုခု၏ တစ်ယူနစ်စာ အလျား၊ အကျယ်၊ ထုထည် အတွင်း လျှပ်ဓာတ်တို့ မည်မျှသော ပမာဏဖြင့် ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်ကို အချိုးချဖော်ပြသည့် တိုင်းဖွယ်တမျိုးမျိုး ဖြစ်၏။
ဂရိအက္ခရာ ρ နှင့် ပြရိုးရှိသော ထုထည်တွင် လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု () တစ်ယူနစ်စာ ထုထည် အတွင်း၌ လျှပ်ဓာတ် (ယူနစ် ကူလုမ်ဘ် - C) ပမာဏမည်မျှ သိပ်သည်းတည်ရှိနေသည်းကို ဖော်ပြသည့် စကေလာ တိုင်းဖွယ် ဖြစ်၏၊ ယူနစ်မှာ C⋅m−2 ဖြစ်မည်။
σ နှင့် ပြရိုးရှိသော ပြင်ဖြန့် လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု () ဆိုသည်မှာ မျက်နှာပြင် အကျယ် တခုခုအတွင်း လျှပ်ဓာတ်တို့ ဖြန့်ကျက်သိပ်သည်းနေမှု အချိုးနှုန်း ဖြစ်၍ စံယူနစ်မှာ C⋅m−2 ဖြစ်၏။
λ နှင့် ပြရိုးရှိသော အလျားတွင်း လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု () ဆိုသည်မှာ အလျား တခုခုအတွင်း လျှပ်ဓာတ်တို့ ဖြန့်ကျက်သိပ်သည်းနေမှု အချိုးနှုန်း ဖြစ်၍ စံယူနစ်မှာ C⋅m−1 ဖြစ်၏။
thumb|လျှပ်ဓာတ်(charge)များကို အုပ်လုံမိသည့် မျက်နှာပြင်ပိတ် စဉ်းစားကြည့်တိုင်း (ဤပုံ၌ မြားလမ်းကြောင်းအနက်တို့ဖြင့် ပြထားသည့်) ထိုအတွင်းမှ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဖြာထွက်နေမှု၊ ထိုအတွင်းသို့ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း စူးစိုက်နေမှု ပမာဏသည် ၎င်းအုပ်ငုံမိသည့် လျှပ်ဓာတ် ပမာဏနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျနေမည်။
thumb|မည်သည့်လျှပ်ဓာတ်မှ မအုပ်ငုံမိသည့် မျက်နှာပြင်အလုံ တခုခုကို စဉ်းစားလျာကြည့်တိုင်း (ဤပုံတိုင်းလျှင် ဝင်သမျှ လျှပ်စစ်စက်ကွင်းပြမြားတို့ ပြန်ထွက်နေလျက်၊ ခြံငုံ အဝင်စာရင်း၊ အထွက်စာရင်း သုညဖြစ်ကာ) ၎င်းမှ ဖြာထွက်လာသည့်၊ ၎င်းသို့ စုဝင်နေသည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းမရှိပုံ။
မက်စ်ဝဲလ် ညီမျှခြင်း ၄ရပ်တွင် ၁ခုအဖြစ် ပါဝင်သော လျှပ်စစ်အကြောင်း ဂေါ့စ်နိယာမ ( of electricity) သည် လျှပ်ဓာတ် သိပ်သည်းမှု အကြောင်းအတိုင်း အကျိုး ဖြစ်ပေါ်နေသည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကို တွက်ချက်ပြနိုင်သည့် ရူပဗေဒ နိယာမ ဖြစ်သည်။
အလိုက်ပြောင်းလဲနှုန်း တွက်ပုံစံနှင့် ဂေါ့စ်နိယာမကို ဤသို့ ဖော်ပြနိုင်၏။
"A Student's Guide to Maxwell's Equations by Daniel Fleisch (လျှပ်စစ်စက်ကွင်းပြင်းအားကို လုပ်ဆောင်ချက် ဒက်လ် နှင့် အစက်ချမြှောက်လဒ်ပြုထားသော) သည် လျှပ်စစ်စက်ကွင်း၏ [ဖြာတိုးနှုန်း]]။
သည် ဗလာနယ်တွင်း လျှပ်ပေါ်နှုန်း အညွှန်းကိန်းသေ။
သည် ထုထည်တွင်း လျှပ်ဓာတ်သိပ်သည်းနှုန်း။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:သင်္ချာ။
ဟိဂရှိဟွန်းဂန်းဂျိ {Higashi Hongan-ji, 東本願寺) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။