kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နန်းတက်ရာတွင် ၐြီတြိဘုဝနာဒိတျပဝရဓမ္မရာဇဒါနပတိဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။
နရပတိစည်သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဝေဠုဝတီအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းက နရသိင်္ခဘုရင်အား ကျဆုံးမှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဝေဠုဝတီအား လက်ထပ်ခွင့် ရခဲ့သော်လည်း ညီတော်အား ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နောင်တရခဲ့သည်။
အေဒီ ၁၁၇၄ တွင် နရပတိစည်သူအား ပရိယာယ်ဖြင့် ငဆောင်ချမ်းအရပ်သို့ စစ်ချီစေခဲ့ပြီး ဝေဠုဝတီကို မိဖုရားအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၁၃–၃၁၅ ငဆောင်ချမ်းသို့ အသွား လမ်းခရီးတွင် နရပတိစည်သူ၏ ဆက်သား မြင်းခံငပြည့် လိုက်လံတင်လျှောက်မှုကြောင့် နောင်တော် နရသိင်္ခ၏ လုပ်ရပ်ကို ကြားသိခဲ့သည်။
(မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၁၄–၃၁၅): အိမ်ရှေ့မင်း နရပတိစည်သူ မင်းသားသည် စစ်မထွက်ခင်ကတည်းက နောင်တော်၏ အကြံကို ရိပ်မိတော်မူ၍ မြင်းခံငပြည့်ကို မြင်းနှင့် တကွ ငါ့အိမ်တော်တွင် အခင်းထွက်လျှင် လျင်လှစေဟု မှာတော်မူခဲ့လေသည်။
နရသိင်္ခမင်း ဝေဠုဝတီမင်းသမီးကို နန်းတင်တော်မူသောအခါ မြင်းခံငပြည့်သည် အလျှင်အမြန် အိမ်ရှေ့မင်းစစ်ချီရာသို့ လိုက်လေသည်။
ငါးပယ်ချောင်းအရပ်သို့ ရောက်သော် နေဝင်လေပြီ။
ငပြည့်သည် ချောင်းကိုမကူးတော့ဘဲ ချောင်းကမ်းစပ်တွင် အိပ်လေသည်။
နောက်တစ်နေ့ အရုဏ်တက်၌ မြင်းကိုစီး၍ ခရီးဆက်သည်။
မကြာမှီ အိမ်ရှေ့မင်း၏ တပ်နှင့် ပက်ပင်းတိုး၍ လျှောက်တင်သောအခါ နရပတိစည်သူက အချိန်မီ ရောက်မလာခဲ့၍ မြင်းခံငပြည့်ကို သတ်စေအမိန့်ပေးလိုက်လေသည်။
ယင်းနောက် နရပတိစည်သူသည် အမတ် အောင်စွာကို ခေါ်၍ လက်ရွေးစင်တပ်သားတို့နှင့် နောင်တော် ဘုရင်ကို လုပ်ကြံစေသည်။
အောင်စွာလည်း လက်ရွေးစင် တပ်သား ၈၀ ကို ဦးဆောင်၍ မြစ်ကြောင်းတလျောက် လှေဖြင့် စုန်ဆင်းကာ နန်းတော်သို့ဝင်ပြီး နရသိင်္ခမင်းကို လုပ်ကြံလေသည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကျမ်းပြုစာရင်း Category:မြန်မာ ဘုရင်များ Category:ပုဂံမင်းဆက် Category:၁၁၄၁ မွေးဖွားသူများ Category:၁၁၇၄ ကွယ်လွန်သူများ။
၁၉၇၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၂) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသေးသည်။
ယင်းဥပဒေမှာ နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည့် ဥပဒေပင်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံသားတိုင်းသည် အခြေခံဥပဒေပါ အခွင့်အရေးများကိုလည်းကောင်း၊ ရှိရင်းစွဲဥပဒေပါ အခွင့်အရေးများကိုလည်းကောင်း အပြည့်အဝ ရရှိစေရမည်ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အပြင် နိုင်ငံသားတိုင်းသည် တရားဝင် ရရှိခံစားခွင့်ရှိသော အခွင့်အရေးများ ရရှိစေရန် နိုင်ငံတော်က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရမည်ဟူ၍ ထိုပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၂) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် (၂) ကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေ အမှတ် (၃) ကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ရှိခိုးခြင်း(၂)မျိုး (၁)နမာမိ - ညွှတ်ခြင်း၊ ကိုင်းခြင်း၊ ရှိုင်းခြင်း တို့ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း။
(လမ်းမှာတွေ့ အချိန်မရလျှင်သုံး) (၂)ဝန္ဒာမိ - တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့်ရှိခိုးခြင်း။
ခြေ၊ လက်၊ နဖူး၊ တံတောင်၊ ဒူး (အေးအေးဆေးဆေး ပို၍ အလေးအမြတ် ပြုသည့်သဘော) Category:ယဉ်ကျေးမှု Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဘာသာရေး။
ရှစ်လေးလုံး လူထု လှုပ်ရှားမှုမှ စတင်ကာ မြန်မာပြည် ဒီမိုကရေစီရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သော လေတပ် စစ်သည်ဟောင်း ဒေါ်နုနုအေး (အသက် ရဝ နှစ်) သည် ယမန်နေ့ ညနေ ၅ နာရီ ၅ဝ မိနစ် အချိန် ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ် မဲဆောက်မြို့ မယ်တော် ဆေးခန်းတွင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဒီမိုကရေစီရေး လှုပ်ရှားသူ စစ်သည်ဟောင်း ဒေါ်နုနုအေး ကွယ်လွန် right|thumb|ဒေါ်နုနုအေး (အလယ်) ကို ဒီမိုကရေစီရေး တက်ကြွ လှုပ်ရှားသူများနှင့် အတူ တွေ့မြင်ရစဉ်။
အဲန်အမ်ဂျီ ၊ ၁ဝ ၊ နိုဝင်ဘာ ၊ ၂ဝဝ၈ ဒေါ်နုနုအေးသည် တပ်မတော် (လေ)၊ (၅ဝ၂) လေတပ် စခန်းမှ တပ်ကြပ်ဟောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး (ABSDF)၊ သံလွင်စခန်း ကော်မတီဝင်ဟောင်း၊ ဒီမိုကရက်တစ် ရဲဘော်ဟောင်းများ အဖွဲ့ (နာယက)၊ လက်ရှိ သားသုံးသား ပူးပေါင်း လှုပ်ရှားမှု ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံတွင် ပြည်သူ လူထုဘက်သို့ ပထမဆုံး ကူးပြောင်းသွားသည့် တပ်မတော်သားများထဲတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
စစ်တပ် အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒေါ်နုနုအေးသည် လေတပ်မှ တပ်မတော်သား ၈ ဦးကို ဦးဆောင်ပြီး ကျောင်းသား တပ်မတော်သို့ လာရောက် ပူးပေါင်းခဲ့သည်ဟု ၎င်းနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ABSDF ရဲဘော် တဦးက ပြောသည်။
ABSDF စတင် ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ဒေါ်နုနုအေးသည် အမျိုးသမီး ရဲမေများ၏ အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ပထမဆုံး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်ဟု ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။
"ဆရာမကြီးက ဘာလဲဆိုလို့ ရှိရင် ဒီမှာ ပါလာတဲ့ အမျိုးသမီးတွေ အားလုံးပေါ့နော်။
တော်လှန်ရေး ရဲမေ အားလုံးကို သူ့ကို အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အနေနဲ့ သူ့ကို လေးလေးစားစားနဲ့ တင်ထားတဲ့ အခါမှာ ဆရာမကြီးက အမျိုးသမီးနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တော်လှန်ရေး ရဲဘော်တွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ထဲမှာ သူက အမေလိုပဲ ပေါ့နော်၊ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သွားတယ်။
သူ့ရဲ့ ပထမဦးဆုံး တော်လှန်ရေးမှာ ထိန်းသိမ်း လှုပ်ရှားတဲ့ဟာပေါ့နော်။
သူ့ကိုလည်း ခင်ကြတယ်။
ကျနော်တို့ကတော့ သူနဲ့ အသက်အရွယ်ချင်းကလည်း ကျနော်နဲ့ ဆယ်နှစ်လောက် ကွာလို့ ကျနော်တို့ကိုတော့ ကိုတွေနဲ့ တပ်ခေါ်တာပေါ့နော်။
ကျနော်တို့ ထက်ငယ်တဲ့ လူတွေကျတဲ့ အခါတော့ သားသမီးတွေလို့ပဲ သူက ခေါ်တယ်။
သူ့မှာ ဖော်ရွေမှုတွေ အများကြီး ရှိတယ်။
နောက်ပြီးတော့ အံ့ဩစရာ အကောင်းဆုံးက သူ့မှာရှိတဲ့ ပစ္စည်းတွေပေါ့ဗျာ ဘယ်သူပဲ လာတောင်းတောင်းပေါ့ ရက်ရက်ရောရော ပေးတယ်ဗျ။
" ဒေါ်နုနုအေးသည် ပြည်သူဘက်မှ ရပ်တည်ပေးသည့် စစ်မှန်သည့် ပြည်သူ့ တပ်မတော် တရပ်ကို တည်ထောင်လိုသည့် ရည်မှန်းချက် ရှိသည်ဟု ၎င်းနှင့် လက်တွဲခဲ့ဖူးသည့် ရဲဘော်ဟောင်း တဦးက ပြောသည်။
"နောက်ပိုင်းမှာ စက်တင်ဘာ အရေးအခင်း ဖြစ်တဲ့ အခါကျတော့ သူ့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ဖို့ အတွက်ကို သားသုံးသား လှုပ်ရှားမှု ကော်မတီမှာ သူက ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်လိုက်တယ်။
သားသုံးသား ဆိုတာ ဘာလဲဆိုရင် တစ် - ရဟန်း ဘုရားသား၊ နောက် ကျောင်းသား၊ တပ်မတော်သား ဆိုတဲ့ အဲဒါ ဖြစ်တယ်။
သူကျနော်နဲ့ တွေ့တဲ့အချိန်မှာ သူ ကျနော့်ကို တိုင်ပင်တယ်လေ။
တိုင်ပင်တဲ့ အခါမှာ သားတို့ ကျောင်းသားတွေလည်း တာဝန် ကျေတယ်။
ရဟန်း သံဃာတော်တွေလည်း တာဝန် ကျေတယ်။
ငါတို့ တပ်မတော်သားတွေလည်း တာဝန်ကျေဖို့ လိုတယ်။
အဲဒီအတွက်ကို အမေက အဲဒါ လုပ်ချင်တယ်။
အမေက လုပ်ချင်တဲ့ အတွက်ကြောင့်မို့လို့ မင်းတို့နဲ့ ပူးပေါင်းပြီးတော့ လုပ်ချင်တယ်၊ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ အမြဲတမ်း ငါဒီမှာပဲ နေမယ်။
သေတာတောင်မှ ဒီမှာပဲ သေချင်တယ်။
" ဒေါ်နုနုအေးသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ဖို့ဝိန်းမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေစိုက် နေထိုင် ခဲ့သော်လည်း မြန်မာ့ ဒီမိုကရေစီ အရေး ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ရန် ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ပြန်လာပြီးနောက်တွင် ယခုလို ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဇီဝဗေဒ နှင့် ဆင့်ကဲပြောင်းလည်းခြင်း မနုဿဗေဒပညာရှင် တို့သည် နမ်ခြင်း မှာ ပင်ကို သဘောပေလော သင်ယူ တတ်မြောက်သော သဘောပေလော ဆိုသည်မှာ ငြင်းဆိုကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။
နမ်ခြင်းသည် လိင်ဆက်ဆံခြင်း သို့ ဦးတည်သည် မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
နမ်းခြင်းသည် သတ္တဝါ များလည်း ပြုကျင့်ကြသော ဖော်ရွေခြင်း (grooming) အပြုအမူ ဖြစ်ပြီး မိခင်တို့မှ ကလေးအား အစာခွံ့ခြင်း တို့မှလည်း ပေါ်ပေါက်နိုင်သည်။
နမ်းခြင်းသည် ရည်ရွယ်သူ မိတ်ဖတ်၏ အနံ နှံ့ အထိအတွေ့ စသည့် တို့ဖြင့် ဇီဝ ကိုက်ညီမှု (biological compatibility) အတွက် ဖီရိုမုန်း (pheromone) ကို စစ်ဆေးခွန့်ရစေသည်။
မိန်းမ တို့သည် ယောက်ျားများကို ရွေးချယ်ရာတွင် မသိစိတ်မှ မိမိ ဂျီနုံး (genome) နှင့် ကိုက်ညီသော သူကို ရွေးချယ်လေ့ရှိပြီး ကလေးများများ မွေးနိူင်ဖို့နှင့် heterosis ကြောင့် ရောဂါရမှု နည်းကာ မျိုးဆက်ပြန့်မှု ပိုမိုစေသည်။
New evidence that the MHC influences odor perception in humans: a study with 58 Southern Brazilian students. MHC-dependent mate preferences in humansWhy do humans kiss? လူသာမက primate များသည်လည်း နမ်းကြသည်။
ခွေး၊ ကြောင်၊ ငှက် နှင့် အခြား သတ္တဝါ တို့သည်လည်း သူတို့အချင်းချင်းအား ရက်ခြင်း ပွက်သပ်ခြင်း ပြုကြသည်။
၎င်းတို့ကို အချို့က နမ်းခြင်းဟု ယူဆကြသည်။
နမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ခန္ဓာဗေဒ thumb| မိခင်မှ ကလေးအား နမ်းနေစဉ် နမ်းခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးသော အပြုအမူဖြစ်ပြီး များမြောက်လှသော ကြွက်သားများ စုပေါင်းလှုပ်ရှားမှု လိုအပ်သည်။
အတိအကျဆိုလျှင် အနမ်းတစ်ခု ပြုရန် ၃၄ ခုသော မျက်နှာ ကြွက်သားနှင့် ၁၁၂ ခုသော အခြား အထောင့်အပံ့ပြု ကြွက်သားတို့ ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားရန် လိုသည်။
အရေးပါဆုံး ကြွက်သားမှာ orbicularis oris muscle ဖြစ်ပြီး ၎င်းက နှုတ်ခမ်းကို စုတ်သကဲ့သို့ စုကာ ပေးသောကြောင့် kissing muscle ဟုခေါ်သည်။
သို့သော် ဖရန့်ကစ် တွင် လျှာသည်သာ အရေးပါဆုံး ဖြစ်သည်။
နှုတ်ခမ်းသည်နာ့ဗ်ကြောများ များစွာပါသောကြောင့် အထိ အကိုက် တို့ကို အလွန် သိသည်။
ရောဂါ ကူးစက်ခြင်း နမ်းခြင်းမှ mononucleosis၊ herpe စသည့် ရောဂါများ တံတွေးမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။
သုတေသီများက HIV ရောဂါကို နမ်းခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်းမရှိကြောင်း သက်သေပြထားသော်လည်း ၁၉၉၇ ခုတွင် တစ်ခုသော HIV ကို နမ်းခြင်းမှ ကူးစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး တံတွေးကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သွားဖုံး ရောဂါ ကြောင့် သွေးမှ တဆင့် ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
right|thumb|နိုင်ထင် (ကွယ်လွန်)၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ (New Mon State Party) ဥက္ကဋ္ဌ။
(ဓာတ်ပုံ - ခေတ်ပြိုင်)။
) ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့၌ မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက် ကျေးရွာတွင် အဖ နိုင်ထွန်းဝင်း၊ အမိ မိမယ်တို့က သားဦးရတနာ နိုင်ထင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်း မောင်နှစ်မ ၅ ဦး ရှိသည်။
အဖိုး၊ အဖွားတို့ ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် မူလတန်း ပညာ သင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် ကျောင်းသား ဘဝနှင့် ပရိပတ္တိ စာပေများ သင်ယူခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ် ခံယူပြီး ၁၈ နှစ်တွင် အဖိုး အဖွားတို့ ဆုံးပါးကုန်သဖြင့် ရှင်သာမဏေမှ ထွက်ကာ မိဘထံတွင် လယ်ယာ လုပ်ငန်းများ ဝင်ရောက် ကူညီသည်။
အသက် ၂ဝ တွင် မိခင်ညွှန့်နှင့် လက်ထပ်ကာ သားသမီး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
မိခင်ညွန့် ကွယ်လွန်သော အခါ မိလင်းနှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၄၆ခု၊ နိုင်ဖိုးချို ဦးဆောင်၍ မွန် တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံးအား စတင် ဖွဲ့စည်းရာမှ မွန်လူငယ်များ နိုင်ငံရေး အသိ ပိုမို နိုးကြား လာခဲ့ကြသည်။
နိုင်ထင်သည်လည်း မွန်လူငယ် အဖွဲ့တွင် တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် လူပ်ရှား လာခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သူများ ဖဆပလ အစိုးရကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲ စတင် ဆင်နွှဲသည်နှင့် နိုင်ထင်သည်လည်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးတွင် ပါဝင် လာခဲ့သည်။
၁၉၅၃ တွင် MNDO - မွန် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့တွင် ရုံးထိုင်မှူး အဆင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ တွင် နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ပြောင်းလဲ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးက ဦးနု အစိုးရထံ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက် 'လက်နက်နဲ့ ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေး' တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဥပဒေဘောင် အတွင်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး ပါဝင် လူပ်ရှားစဉ် ဖားအံခရိုင် အလုပ်အမှုဆောင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်နေဝင်း စစ်အစိုးရ အဏာသိမ်းပြီး ၁၉၆၂ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ရွှေကျင် ဦးဆောင်နေသည့် မွန်ပြည်သစ် ပါတီနှင့် ပြန်လည် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် မကြာမီတွင် မော်လမြိုင်ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၆၃ ခု၊ တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် မဒညတ သုံးပါတီ တပ်ပေါင်းစု ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်နှင့် အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၇၁ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာပြီး မော်လမြိုင် ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ နှစ်ခြမ်း ကွဲခဲ့ရာတွင် နိုင်နွန်လာ ဦးဆောင်သော မွန်ပြည်သစ် ပါတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၇ ခုနှစ်ထိ တိုင်အောင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ပါတီနှစ်ခြမ်း ပြန်လည် ပေါင်းစည်းသော အခါ ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ရသည်။
နိုင်နွန်လာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၈၉ တွင် ပါတီ ဗဟို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
၂ဝဝ၃ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင် ကွယ်လွန် ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှ နိုင်ထင်ကို ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင်သည် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်၊ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၆၆ ခု၊ တပေါင်း လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ စုပေါင်းရုံးတွင် သွေးကင်ဆာ ရောဂါ အပါအဝင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ လစ်လပ်သွားသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ် ထောမွန်က ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ (၂) နိုင်ရဿက ပခုံးပြောင်း တာဝန် ယူခဲ့ကြသည်။
ကာယံရှင်၏ မှာကြားချက် အရ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်အလောင်းကို တော်လှန်ရေး နယ်မြေသို့ သယ်ဆောင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။
နိုင်ထင်၏ ရုပ်အလောင်းကို မော်လမြိုင်မြို့မှ မီးသဂြိုဟ်မည့် နေရာသို့ အဆင့်ဆင့် သယ်ဆောင်လာစဉ် ဖြတ်သန်း လာသော မြို့ရွာတိုင်းတွင် မွန်ပြည်သူများက လွမ်းသူ့ ပန်းခွေ ချခြင်း၊ အလေးပြုခြင်း၊ ရှိခိုး ကန်တော့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး (၇) ရက် ပြည့်မြောက်သော နေ့တွင် ရေးမြို့ အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ ဝယ်ဇင်ကျေးရွာ၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ထားဝယ် ခရိုင် ရုံးခွဲ၌ စစ်အခမ်းအနားဖြင့် မီးသဂြိုဟ်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လူထု ပရိသတ် တသောင်းကျော် တက်ရောက် ဂါရဝ ပြုခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ကြွင်းကျန်သော အရိုးပြာအိုးကို နိုင်ထင်၏ ငယ်သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ ကျောက်တလုံး ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက် အရ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်၏ အုတ်ဂူနှင့်အတူ မုဒုံမြို့နယ်ရှိ အထင်ကရ ဝင်းစိန်တောရ(ကျောက်တလုံး ဆရာတော် သီတင်း သုံးတော်မူရာ) ကျောင်းဝင်းတွင် အမှတ်တရ အုတ်ဂူ တည်ထားသည်။
ကိုးကား ၂ဝဝ၉ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင် ကွယ်လွန်ခြင်း (၄) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရ အဖြစ် Kaowao Newsgroup သတင်း ဌာနရဲ့ ကွန်ရက် စာမျက်နှာ [kaowao.org/b/art09-mar.14.php] မှာ လွှင့်တင်ထားတဲ့ "နိုင်ထင် (ကွယ်လွန်)၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ (New Mon State Party) ဥက္ကဋ္ဌ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း" ကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ခေတ်ပြိုင်ရဲ့ 'မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင် ကွယ်လွန်' သတင်းမှနေ အချက်အလက် အချို့ ထပ်မံ ဖြည့်စွက် ထားပါတယ်။
နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဆာပေါ်ထွန်း 200px|ငယ်စဉ်အခါက ဆာပေါ်ထွန်း ဆာပေါ်ထွန်းသည် ထင်ရှားခဲ့သော နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး တဦး ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့ ဦးရဲဖော်၏ သားအငယ် ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့၊ ရန်ကုန်မြို့ ကာလကတ္တားမြို့ တို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဝိဇ္ဇာတန်းထိ ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်၊ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မက်သဒစ် ယောက်ျားကလေး ကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ် အထိ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်း၌ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ပညာရေး လောက၌ ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်ထိ ဗဟိုတရားရုံး ရုံးတော်ကြီးတွင် စကားပြန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်များတွင် မြို့ပိုင်၊ အခွန်ဝန်၊ နယ်ပိုင် စသော ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ယင်းသို့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းတွင် ထမ်းရွက်စဉ် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဗြိတိသျှတို့ စစ်အောင်မြင်ရေး အတွက် အထူးအကူအညီ ပေးခဲ့၍ ဆုတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် အမှုထမ်းကောင်း တံဆိပ်ရ မင်းဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အမှုထမ်း အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွား၍ ဝတ်လုံပညာ သင်ကြား တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာကာ ဝတ်လုံ လိုက်ရင်း နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်း မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဥပဒေပြု ကောင်စီ အမတ် အဖြစ် အရွေးခံရသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၈ ခုနှစ် အထိ ဥပဒေပြု ကောင်စီ ဒုဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ မြူနီစီပယ် ကော်ပိုရေးရှင်း၏ အဖွဲ့ဝင် လူကြီး တစ်ဦး အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာသည်။
ဤသို့လျှင် ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရေး လောကတွင် တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှားလာသည့် အလျောက် ၁၉၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ် အထိ ‘သရာဇပါတီ’ ၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်။
ထို့ပြင် ပြည်သူပါတီ၊ နှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ဦး အဖွဲ့ စသည့် ပါတီများ၌လည်း အရေးပါသော အမှုဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ် အထိ ထိပ်တန်း မြန်မာ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော သမ္မတ ဦးချစ်လှိုင်၊ ဦးမြတ်သာထွန်းတို့နှင့် အတူ ‘လှိုင်၊ မြတ်၊ ပေါ်’ ပါတီကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယပြည်နှင့် မြန်မာပြည် တွဲရေး ခွဲရေး ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ တွဲရေးဘက်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က မြန်မာပြည် ဥပဒေကြမ်းကို စိစစ် ရေးဆွဲရန် တွဲဖက် ကော်မတီ တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။
ထိုတွဲဖက် ကော်မတီနှင့် တိုင်ပင် ဆွေးနွေးရန် မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဘိလပ်သို့ ခေါ်ရာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် ‘လှိုင်-မြတ်-ပေါ်’ ပါတီနှင့် ‘ဆင်းရဲသားပါတီ’ တို့၏ ကိုယ်စား ဆာပေါ်ထွန်း လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ်လိုက်သော အခါ (၉၁)ဌာန ဟူသော အုပ်ချုပ်ရေးသစ်ဖြင့် စတင် အုပ်ချုပ်ရသည်။
ပထမဆုံးအကြိမ် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဦးချစ်လှိုင် ပါတီဝင်အဖြစ် ပခုက္ကူ ခရိုင် ရေစကြို မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဦးချစ်လှိုင် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။
ထိုအခါတွင် ဒေါက်တာဘမော် ခေါင်းဆောင်၍ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုညွန့်ပေါင်း အစိုးရတွင် ဆာပေါ်ထွန်းသည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနှင့် တရားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဦးပေါ်ထွန်းကို ‘ဆာ’ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
ယင်းမှစ၍ ဆာပေါ်ထွန်းဟု ခေါ်တွင် လာကြသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဥရောပ၌ စစ်ယမ်းအိုးကြီ ပေါက်ကွဲလုနီး ဖြစ်နေသည်။
မြန်မာပြည်တွင်လည်း မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ခြင်း ပြင်းပြလာကာ လှုပ်ရှားမှုများ များပြားလာသည်။
ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားအရေးများ ပြင်းထန်လာသည်။
တစ်နိုင်ငံလုံး ဆူဆူပူပူ ဖြစ်လာသဖြင့် ဒေါက်တာဘမော် ညွန့်ပေါင်း အစိုးရသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုတ်ကျလေသည်။
ထိုအခါ ဦးပု ခေါင်းဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ တက်ပြန်သည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ထိုအစိုးရ အဖွဲ့တွင် မြေနှင့် အခွန်တော် ဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ပါဝင်ရပြန်သည်။
ဦးပု အစိုးရ အဖွဲ့သည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြုတ်ကျပြန်၍ ဂဠုန်ဦးစောအစိုးရအဖွဲ့ တက်ပြန်သည်။
ထိုအဖွဲ့တွင်လည်း ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြေနှင့် အခွန်တော်ဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဂဠုန်ဦးစော ဘိလပ်သွားစဉ် ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာအစိုးရ အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ခေတ္တနန်းရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ မှစ၍ ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာပြည် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးသည် ကမ္ဘာ့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။
ဂျပန်တို့၏ စစ်ကြောင်းသည် မြန်မာပြည်ဘက် သို့လည်း ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် မြန်မာပြည် အစိုးရ အဖွဲ့အား ၁၉၄၂ ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အိန္တိယပြည် ဆင်းမလားမြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်း စေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဆာပေါ်ထွန်း အစိုးရ အဖွဲ့သည် အိန္တိယပြည်သို့ ပါသွားကာ ဆင်းမလားမြို့၌ အဝေးရောက် မြန်မာပြည် အစိုးရ အဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ် ထားသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာ့စစ်ကြီး ပြီးဆုံးသော အခါ မြန်မာပြည် အတွက် အုပ်ချုပ်ရေး စီမံကိန်းများကို ဆင်းမလားမြို့၌ပင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာပြည် နန်းရင်းဝန် အဖြစ် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာပြည်ဘုရင်၏ အကြံပေး အရာရှိ အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။
မြန်မာပြည်ကို မဟာမိတ်တပ်များက ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရပ်စဲလိုက်သည်။
အိန္တိယပြည်သို့ စစ်ပြေးခဲ့သော မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ် ဒေါ်မန်စမစ်သည် မြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးကို လက်ခံရန် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာသည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဆာဒေါ်မန်စမစ်၏ အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင် အဖွဲ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင် အဖွဲ့တွင် ဆာပေါ်ထွန်း၊ ဆာထွန်းအောင်ကျော်၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ ဦးအေး၊ ဦးဘအုန်း၊ ဦးလွန်း၊ ဦးပု (သာယာဝတီ)၊ ဦးမောင်မောင်တို့ ပါဝင်သည်။
ထိုအချိန် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားတို့သည် နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ် အလွန်တက်ကြွနေသည်။
ပုလိပ် သပိတ်၊ အမှုထမ်းပေါင်းစုံ သပိတ် စသည်များ ပေါ်ပေါက်ကာ ဗြိတိသျှ အစိုးရအား မကြုံစဖူး အုံကြွ၍ ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုနေကြသည်။
လုံးဝ လွတ်လပ်ရေးပေးရန် အရေးဆိုကြသည်။
အစိုးရ ဆန့်ကျင်ဘက်လုပ်ငန်း အားလုံးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်တို့သည် ဆာဒေါ်မန်စမစ်အား ပြန်ခေါ်ပြီး နောက်ဆုံး ဆာဟူးဗတ်ရန့်အား မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားသည်။
ဆာဟူးဗတ်ရန့်သည် အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင်ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ထိုစဉ်က လူထု၏ တခဲနက်ထောက်ခံမှု ရရှိသော ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ပါဝင်လာသည်။
ဆာပေါ်ထွန်း မပါဝင်တော့ချေ။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ထိုစဉ် အခါက ဖဆပလ အဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်၍ လုံးဝလွတ်လပ်ရေးပေးရန် တောင်းဆိုခြင်းကိုမှု ထောက်ခံခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဆာပေါ်ထွန်းသည် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးလျှင် ငြိမ်သက်အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအမျိုးသမီး ဒေါ်ထွေးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး သားတစ်ယောက် ရသည်။
ဒေါ်ထွေးသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စ ရောက်သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အိုဟိုင်းအိုး ပြည်နယ်၊ ကလိဗလန်းမြို့မှ ဆာရာ အယ်လစ်ဇမတ် ဂျီဝစ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
သမီးတစ်ယောက် ရခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဆာပေါ်ထွန်းသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် သွားသည်။
ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ် စပယ်ဦး စာပေ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (တတိယ အကြိမ်) ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
right | frame | ပုံ-၁။
) စိတ်နုံးချိခြင်း(Mental fatigue)[1] လည်းဖြစ်တတ်သည်။
ဒီကေအေ (DKA) ဆီးချို-၁ လူနာများသည် Diabetic ketoacidosis (ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း) အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ပြသလေ့ ရှိတတ်သည်။
(Kaussmaul’s breathing ဟုသိကြသည်)။
ဆီးသွားများသည်။
ဆိုးရွားသော ဒီကေအေတွင် Coma ရပြီးသေသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။
ဒီကေအေ( ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း) သည် အရေးပေါ် အခြေအနေဖြစ်ပြီး ဆေးရုံချက်ချင်းတင်ရန် လိုသည်။
အောက်ခြေမှတ်စု နုံးချိခြင်း(Fatigue) တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (Physical ပိုင်း) သာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နုံးချိခြင်း ဟူသည်လည်း ရှိသည်။
စိတ်နုံးချိခြင်းဟု (mental fatigue) ဟု ဆိုသည်။
ယင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ်ကြွက်သားများ အားအင်ကုန်ခန်းခြင်းမျိုး ပါဝင်လေ့မရှိ။
(တနည်း ဖြစ်စရာမလို)။
အချိန်တိုင်း အိပ်ချင်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်၍ မရခြင်း တို့ပါဝင်တတ်သည်။
သတိချွတ်ယွင်းခြင်းလည်း အနည်းနှင့်အများ ဖြစ်တတ်ရာ စက်တပ်ယဉ်များ မောင်းနှင်လျှင် အန္တရာယ်များသည်။
အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ ဖိအားများခြင်း ( Stress)၊ ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်ကျခြင်း( Depression) ဗိုက်တာမင်ချို့ယွင်းခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့် စိတ်နုံးချိခြင်း ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
ရေဆွဲအားလွန် သတိလစ်ခြင်း( Non-ketotic hyperosmolar koma) သည် ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်သော သတိလစ်မေ့မြောခြင်း – ကိုမာ(Coma) များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆီးချို-၂ တွင်ဖြစ်လေ့ ရှိပြီး အသေအပျောက်များသော ပြဿနာလည်း ဖြစ်သည်။
အသက်ကြီးသော လူနာများတွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ဆေးသောက်ရန် မေ့တတ်သူများ ဖျားနာနေသူများတွင် ဖြစ်တတ်သည်။
ဆုရွှန်းလဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်လ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ဇူလိုင် ၂၈ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်နာမည်မှာ ဆုနန္ဒာအေးဖြစ်သည်။
ဆုရွှန်းလဲ့သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဗွီဒီယို သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်လ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလအထိ ရုပ်ရှင် တစ်ကား၊ ဗွီဒီယို ၂၅ ကားနှင့် တီဗွီကြော်ငြာ ၅၄ ခုတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်သူ ဦးစီးသည့် နာရေးကူညီမှုအသင်း ၏ လုပ်ငန်းများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဆူးလေစေတီတော် သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးတို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍၊ ရန်ကုန်မြို့ ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုစေတီတော်ကို မဏ္ဍိုင်ပြု၍ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ မဟာဗန္ဓုလလမ်းသည်လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စေတီတော်၏ဘွဲ့မည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်သော ဆူးလေဘုရားလမ်းသည်လည်းကောင်း အသီးအသီး ဖြတ်သန်းတည်ရှိသည်။
ဆူးလေဘုရား၏ အရှေ့မြောက်ထောင့်၌ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ ရှိ၍ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင်မူ လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင် စိုက်ထူထားရှိသော မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ် စသည်တို့ တည်ရှိသည်။
ဆူးလေဘုရားသည် ရွှေတိဂုံဘုရား မှ ၉၂၇၅ ပေခန့် ကွာဝေးပြီး ဗိုလ်တစ်ထောင်ဘုရား မှမူ ၅၁ဝ၂ ပေခန့် ကွာဝေးသည်။
ဉာဏ်တော် ၁၅၁-ပေ ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့လယ်ခေါင်ရှိ ဆူးလေစေတီတော် သမိုင်းကြောင်း ဆူးလေဘုရားသမိုင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့အမည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း အယူအဆ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
အများနားလည်ယူဆထားကြသော ဘုရားသမိုင်းမှာ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် ဘုရားသမိုင်းများတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည့်အတိုင်းဖြစ်သည်။
ဘီစီ(၅၈၈) လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျော် မဟာသက္ကရာဇ်(၁၀၃)ခု တွင် 'တဖုဿနှင့် ဘလ္လိကညီနောင်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားပေးသနားတော်မူလိုက်သော ဆံတော်ရှစ်ဆူကို ဥက္ကလာပမင်းကြီး ထံယူဆောင်လာ၍ စေတီတည်ထားကိုးကွယ်ရန် ဘူမိနက်သန်မြေ ဖြစ်သော သိင်္ဂုတ္တရကုန်းကို ရှာဖွေကြသည်။
ရုတ်တရက် မတွေ့နိုင်သဖြင့် သိကြားမင်း မနေနိုင်သောကြောင့် ဝိသကြုံ နတ်သားကို စေလွှတ်၍ တောရှင်းစေသည်တွင် သိင်္ဂုတ္တရကုန်းမြေကို တွေ့ရှိကြသည်။
သို့သော်လည်း အခြားသော ဘုရားရှင်သုံးဆူတို့၏ ဓာတ်တော်များ တည်ရှိရာတွင် ဆံတော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတည်ရမည်ဖြစ်ရာ ထိုနေရာကို မသိကြ ဖြစ်သဖြင့် ဆူးလေစေတီတည်မည့် ကုန်းနေရာ၌ ဥက္ကလာပမင်းနှင့်တကွ လူနတ်အများ စုဝေးကြပြီးလျှင် ဆူးလေနတ်ကြီး အပါအဝင် နတ်ကြီးလေးပါးကို ပင့်ခေါ်၍ မေးသည်တွင်မှ ထိုနေရာကို တွေ့ရှိသောကြောင့် ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကို တည်ကြသည်။
ထို့နောက် နတ်လူအများစုဝေးကြရာ ကုန်းမြေ၌ အထိမ်းအမှတ် စေတီတစ်ဆူတည်၍ စုဝေးစေတီတွင်သည်။
အမည်ရင်းမြစ် ဆူးလေဟူသောအမည်မှာ စုဝေးမှတစ်ဆင့် ကာလရွေ့လျောသဖြင့် ပြောင်းလဲလာသော အမည်ဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။
သို့သော် ဓမ္မစေတီ မင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၃၈ ခုနှစ်လောက်တွင် (ခရစ် ၁၄၈၅ ခုနှစ်) ရေးထိုးခဲ့သော ရွှေတိဂုံသမိုင်းကျောက်စာ၌ စုဝေးစေတီအကြောင်း စိုးစဉ်းမျှမပါရှိချေ။
အခြားသမိုင်း အဆိုတစ်ရပ်မှာ ကျိုက္ကစံဘုရားသမိုင်းတွင်ပါသည့် အာဘော်အရ ဤသို့ဖြစ်၏။
'တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပွဲကို ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ကျင်းပပြီးနောက် ဗုဒ္ဓသာသနာသည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ရောက် ရှိလာ၏။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၃၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရဟန္တာ ၈ ပါးသည် သီဟိုဠ်ကျွန်းကို ရေတိုက်စားခြင်းဘေးမှ ကာကွယ်နိုင်သော ပတ္တမြားကိုယူဆောင်ရန် သထုံမြို့သို့ ရောက်ရှိနေသည့်အတွက် သံလျင်မြို့သို့ သွားယူရလေသည်။
ရဟန္တာရှစ်ပါး သည် ထိုပတ္တမြားကိုရရှိသဖြင့် တုံ့ပြန်ကျေးဇူးပြုလို၍ သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ဆောင်ယူခဲ့သော မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်နှင့် ဓာတ်တော်အချို့ကို သံလျင်မင်းဘောဂသေနအား ပေးလေ၏။
ထို့နောက် ထိုရဟန္တာရှစ်ပါး ကြီးကြပ်ဦးစီး၍ပင် ထိုဆံတော်ဓာတ်တော်များကို စေတီတည်ကြ၏။
ရှေးဦးစွာ သိင်္ဂုတ္တရကုန်း၏ အရှေ့မြောက်ယွန်းတွင် ဆံတော် ၆ ဆူနှင့် ဓာတ်တော် အချို့ကိုဌာပနာ၍ ကျိုက္ကစံစေတီတည်၏။
ထို့နောက် ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်အနီးတွင် ရဟန္တာသိမ်တော်ကြီးတစ်ခုနှင့် ယခုအခါ သိမ်ကြီးဈေးအနီးရှိ သိမ်တော်ကြီး တစ်ခုကို တည်ဆောက်ကြသည်။
ရွှေတိဂုံဘုရားအနီးရှိ သိမ်တော်ကြီးကို ဆောက်နေဆဲကာလ၌ ရဟန္တာတစ်ပါး ပျံလွန်တော်မူသဖြင့် သံလျင်မင်းသည် စိတ်ငယ်အားလျော့ပြီးလျှင် ဆူးလေစေတီကို တည်ရန် ကိစ္စတွင် အသုတ်အမည်ရှိ မိမိ၏အမတ်ကြီးကို တာဝန်လွှဲတော်မူသည်။
အသုတ်အမတ်ကြီးဦးစီး၍ တည်ခြင်းကြောင့် စေတီ၏ ဘွဲ့မည်မှာ ကျိုက်အသုတ်ဟု တွင်သည်။
ထိုစေတီကိုပင် ယခုအခါ ဆူးလေစေတီဟုခေါ်ကြသည်။
' ကျိုက်အသုတ် ဟူသောအမည်ကို မွန်ဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း၌ ဟံသာဝတီမင်း ဆင်ဖြူရှင်အမည်ခံ ဗညားဦးသည် ဒဂုံဆံတော် ရှင်သို့ ဖူးမြင်ပူဇော်ရန်လာသော် 'အသုတ်ဘုရားရှင် ပြာဋိဟာပြတော်မူ၏'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗညားနွဲ့သည် ခမည်းတော်ဗညားဦးကို ပုန်ကန်၍ ဒဂုံသို့ထွက် ပြေးခိုဝင်လာသော် 'ကျိုက်အသုတ် ဘုရားနှင့် ပါရမီဘုရားအကြားတွင် တိုင်ပင်ပွဲရုံး တည်ဆောက်၏'ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရ၏။
ထို့နောက်တစ်ဖန် ဟံသာဝတီဘုရင်မ ရှင်စောပုသည် ဒဂုံစေတီတော်ကို ရွှေချပြီးနောက် ကျိုက်အသုတ်စေတီကိုလည်း ထပ်မံ ပြုပြင်ချဲ့ထွင်တော်မူခဲ့သည်ဟု တွေ့ရှိရပြန်သည်။
ကျိုက်အသုတ်စေတီ၏ တည်နေရာကို သမိုင်းအထောက်အထားများနှင့် ချိန်ထိုးကြည့်သောအခါ ယခုဆူးလေ စေတီပင်လျှင်၊ ရှေးက ကျိုက်အသုတ်စေတီဖြစ်ခဲ့ ကြောင်းကို သိရသည်။
သို့ဖြစ်လေရာ ကျိုက်အသုတ်စေတီမှ အဘယ်ပုံအဘယ်နည်းဖြင့် ဆူးလေစေတီဟူသောအမည်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်ကို ဆင်ခြင်ကောက် ယူရမည်ဖြစ်၏။
အချို့က ရွှေတိဂုံသမိုင်းတွင် ဆက်စပ်ဖော်ပြထားသည့် အတိုင်း စုဝေးစေတီမှ ဆူးလေစေတီဖြစ်လာသည်ဟု ဆို၏။
စေတီတော်၏ တည်နေရာမှာ ထိုခေတ်က မွန်တို့ဒေသဖြစ်သဖြင့် မြန်မာအမည်ဖြင့် စတင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့မည်မဟုတ်ကြောင်း သိသာသည်။