kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် ဆောင်းဦးရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရန် ခက်ခဲပြီး ဆောင်းရာသီ၌သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးသောနှံစားပင်များကို နွေဦးကာလ သို့မဟုတ် နွေရာသီ အစောပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိပြီး နွေဦးကာလတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် နွေရာသီနှောင်းပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိသည်။
နှံစားပင်များကို ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကာလကတည်းက စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
မုယောနှင့် ဂျုံကို လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
စပါးကိုမူ အရှေ့အာရှတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ဆော်ဂန်ပြောင်းကို အနောက်အာဖရိကတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
၂၀ ရာစုတွင် နှံစားပင် ထုတ်လုပ်မှုသည် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး အချို့သောနိုင်ငံများက အခြားနိုင်ငံများအတွက်ပါ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ဖြူမည်းငှက်ကျား (Saxicola jerdoni) သည် မျိုးရင်း Muscicapidae ရှိ ငှက် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။
တရုတ်-မြန်မာ ရထားလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရထားလမ်းစီမံကိန်းဖြစ်ကာ ပန်-အာရှ မီးရထားမှဖောက်လုပ်နေသည့်စီမံကိန်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့အထိ စုစုပေါင်းအရှည် ၁,၉၂၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိမည်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုစာချွန်လွှာအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ( ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာ ၁၅.၆ ဘီလီယံ) သုံးစွဲမည်ဖြစ်ပြီး ကျောက်ဖြူမြို့မှ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့အထိ ကီလိုမီတာ ၁၂၁၅ ရှည်လျားသည့် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။
တရုတ်မီးရထားမှ နှစ်(၅၀)ကြာ လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Deutsche Presse-Agentur နှင့် ဧရာဝတီတို့မှ အစီရင်ခံစာများ အရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချို့သော နိုင်ငံရေး ပါတီများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများက ယခု မီးရထားလမ်းသည် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည်ကို စိုးရိမ်ကန့်ကွက်မှုများရှိခဲ့သည်။
緬居民反對 中緬鐵路擱置，蘋果日報 2014-07-23。 ရထားလမ်းပိုင်းများ ကူမင်း-ချူးရှုံ-တာလီ ရထားလမ်း သည် ကီလိုမီတာ ၃၅၀ ရှည်လျားပြီး ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ ၁ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်း သည် ကီလိုမီတာ ၃၄၀ ရှည်လျားပြီး တာလီ မှ ပေါက်ရှန်း အပိုင်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ပေါက်ရှန်း မှ ရွှေလီ အပိုင်းကို ဆက်လက်ဖောက်လုပ်နေပါသည်။
ရွှေလီ-မူဆယ် ရထားလမ်း သည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် ရထားလမ်းဖြစ်ကာ လားရှိုးမြို့အထိ ကီလိုမီတာ ၁၃၀ အရှည်ရှိမည် ဖြစ်သည်။
မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း သည် အရှည် ၄ဝ၉.၉၆ ကီလိုမီတာ ရှိမည်ဖြစ်ကာ တံတား (၁၂၄) စင်း တည်ဆောက်ခြင်း၊ ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်း (၆ဝ) ခုတည်ဆောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။
မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်း အခြား ကြည့်ရှုရန် အိန္ဒိယ-မြန်မာ ရထားလမ်း သေမင်းတမန် ရထားလမ်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ။
ကူမင်း-ချူးရှုံ-တာလီ ရထားလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကူမင်းမြို့ ၊ ချူးရှုံယီလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်နှင့် တလီပိုင်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် တို့ကို အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဖြတ်သန်း၍ အရှည် ၃၂၈ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော ရထားလမ်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ နှင့် ပန်-အာရှ မီးရထားလမ်း၏ အနောက်ဘက်စင်္ကြံ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ရှိပြီးသား ရထားလမ်းများ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ရထားလမ်း၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ စံနှုန်းနိမ့်ကျမှုကြောင့် နေ့စဉ် ရထားတွဲ၉ တွဲဖြင့်သာ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်။
ချန်ဒူး-ကူမင်း မီးရထားလမ်းသည် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်ခုတည်းသော ရထားလမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပန်-အာရှ မီးရထား စီမံကိန်း အာရှဖြတ်ကျော်ရထားလမ်း၏ အရှေ့တောင်အာရှအပိုင်းကို မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် မဟာသီယာမိုဟာမက် မှ အာဆီယံနိုင်ငံများနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် အစီအစဉ် အဖြစ် ၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် အာရှမီးရထားကွန်ရက်ဆိုင်ရာ အစိုးရချင်းကြား သဘောတူစာချုပ်" ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် စီမံကိန်းကို အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ပါသည်။
စီမံကိန်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် စင်္ကြံ ၃ ခု ပါဝင်သည်။
အနောက်ဘက်စင်္ကြံသည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်မှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းကာ ထိုင်းနှင့် မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူတို့ကို ဖြတ်သန်းမည်ဖြစ်သည်။
thumb| CRH380A သည် ကူမင်း (တောင်ပိုင်း)ဘူတာ မှ တာလီဘူတာသို့ ပြေးဆွဲသည်။
thumb| CRH2G သည် ချူးရှုံဘူတာ မှ ကူမင်း(တောင်ပိုင်း)ဘူတာ သို့ပြေးဆွဲသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ။
နားဗီ သို့မဟုတ် Saturn XXXI သည် စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အချင်း ၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
ယင်းအား Scott S. Sheppard ဆိုသူက ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စနေဂြိုဟ်အား ရက်ပေါင်း ၁၀၀၆.၅၄၁ လျင် တကြိမ်နှုန်းဖြင့် ၁၉၃၇၁၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှ လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မန္တလေးမြို့ကို ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် အမြန်ရထားလမ်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အဆိုပြုထားသော တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ရထားလမ်းသည် ကီလိုမီတာ (၄၁၄) အရှည်ရှိပြီး ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၈)ဘီလျံကျော်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
အဆိုပါလမ်းပိုင်းရှိ ရထား၏ အမြန်နှုန်းမှာ တနာရီ ၁၆၀ ကီလိုမီတာရှိမည်ဖြစ်ကာ မန္တလေးမှ မူဆယ်အထိ ၃ နာရီခန့်သာ ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။
ရထားလမ်းသစ်သည် ယခင်ရှိပြီးသား မန္တလေး-လာရှိုးရထားလမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ခြင်း မဟုတ်ပဲ သီးခြားလမ်းအူကြောင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
တံတား ၁၂၄ စင်းတည်ဆောက်ခြင်း၊ ဥမင်လိုဏ် ခေါင်း ၆၀ တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် ဓာတ်အားခွဲရုံ (၁၁)ရုံကိုလည်း ထည့်သွင်းတည်ဆောက်သွားမည်ဖြစ်ကာ မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မေမြို့ စသည့် မြို့များအား ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ပလိပ်မြို့ ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မီးရထားဘူတာသစ်တွင် ခရီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။
ယခု ရထားလမ်းပိုင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ တည်ဆောက်လျက်ရှိသော ဘေဂျင်း - ကူမင်း - ရွှေလီ အမြန်ရထားလမ်း နှင့်ချိတ်ဆက်မည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ တရုတ်-မြန်မာ ချိတ်ဆက်မည့် တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်းပိုင်းရှိ ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် နာမည်ကျော်ကြားပြီး ၁၃ နှစ်ကြာ ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ဖောက်လုပ် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ယင်းသည် အရှည် ၉၆၇၇ မီတာထိ တူးဖော်ခဲ့ရသည့်အတွက် တောတောင်များအကြား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တစ်ဆက်တည်း တူးဖောက်သည့်ရထားလမ်းများအတွင်း ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးဥမင် အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား မူဆယ်မှ ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်းဖောက်ရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ် ရေးထိုးကြသည်။
တရုတ်မီးရထားအုပ်စု (China Railway Group) သည် အနောက်တောင်ပိုင်း ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ရွှေလီမှ မူဆယ်ကို ဖြတ်ပြီး ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်း တည်ဆောက်ရေးကို တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ကာ အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် ၈၁၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည်။
သုံးနှစ်အတွင်း ဒေါ်လာဘီလျံ ၂၀ အကုန်ခံ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဒေသခံများက အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်သောကြောင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က စီမံကိန်းကို ဆိုင်းငံ့ခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီချက် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်မေလတွင် တရုတ်မီးရထားလုပ်ငန်း အုပ်စုမှ မူဆယ်မှ မန္တလေးအထိ ရထားလမ်းအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ စမ်းသပ် စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ဇွန်လတွင် နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ မူကြမ်းရေးဆွဲခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ရက်နေ့တွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့မီးရထားနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group Co.Limited (CREEC) ၊ China Railway Group Limited တို့နှင့် ရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း ဖြစ်မြောက်နိုင်ခြေလေ့လာမှု ဆောင်ရွက်ရန် MoU ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်တန်ချေဆန်းစစ်ချက် ကို တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ့မီးရထား၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ ဦးဘမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ Zhang Zhongyang တို့က မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှု အစီရင်ခံကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်းစာလွှာကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။
မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်းသစ်ဖောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းကော်မတီ Working Group နှင့် Technical Team များကို ၂၀၂၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၁/၂၀၂၃) ၊ (၂၂/၂၀၂၃)များဖြင့် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဘူတာရုံများhttps://www.ecd.gov.mm/wp-content/uploads/2022/06/MMR-EIA-Power-Supply.pdf မူဆယ် ပန်ခမ်း Man Hawng Na Hpai နမ့်ပင်က ပန်နင် ကွတ်ခိုင် Man Peng Nawng Yen Laban Pa သိန္နီ Sam Lou Hang Lu လားရှိုး မြောက်ပိုင်း လားရှိုး အနောက်ပိုင်း Mehan Nam Un Sint Eng San Lau Kong Tha သီပေါ သီပေါ တောင်ပိုင်း Chaung Chauk ကျောက်မဲ Myin Gwin Namban Ton River Nawng Hkio Om Maka ဂန့်ဂေါ ပြင်ဦးလွင် Sin Byu In စခန်းကြီး တောင်ကျွန်း Tok Hka Taung မန္တလေး အရှေ့ပိုင်း မန္တလေး တောင်ပိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး။
တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်းသည် တာ့လီမှ အနောက်ပိုင်းရှိ လန်ချမ်းမြစ်၊ နုကျန်းမြစ်စသည့် မြစ်ကြီးများ၊ ဟိန်တွမ် တောင်တန်းဒေသ အနောက်ပိုင်းရှိ ကောက်လီကုန်တောင်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရွှေလီမြို့သို့ ဖောက်လုပ်ထားသော ရထားလမ်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းရထားလမ်းကြောင်း၏ စုစုပေါင်းအရှည်မှာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာရှိကာ ခရီးသည်တင်ရထားများ၏ ပြေးဆွဲသော အမြန်နှုန်းမှာ တစ်နာရီလျှင် ၁၄၀ ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။
တာ့လီ-ရွှေလီရထားလမ်းပြီးစီးပြီးနောက် စတင်ပြေးဆွဲ ချိန်တွင် တာ့လီမှ ရွှေလီသို့ သွားသောခရီးသည် ကားဖြင့် သွားသောအချိန် ၆ နာရီမှ ၂ နာရီခန့်ထိ လျော့နည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းသည် တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ နှင့် ပန်-အာရှ မီးရထားလမ်း၏ အနောက်ဘက်စင်္ကြံ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။
တာလီနှင့် ပေါက်ရှန်ကြား ရထားလမ်းမှာ ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ပေါက်ရှန်နှင့် ရွှေလီကြား လမ်းပိုင်းအား ဆက်လက်ဖောက်လုပ်နေသည်။
မြင့်မားသော တောင်တန်းများကြောင့် လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် တံတားများသည် ရထားလမ်းပိုင်းစုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။
ရွှေလီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မူဆယ်မြို့သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ်လည်း ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် တာလီ-ပေါက်ရှန်း လမ်းပိုင်းကို ပထမဆုံး စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ပေါက်ရှန်း နှင့် ရွှေလီကြား ကျန်လမ်းပိုင်းကို ၂၀၁၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
thumb|ရထားလမ်းဥမင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အရှည် ၁၃,၃၉၀ မီတာ ရှိသည့် Yongping စီရင်စုနှင့် Sugiyang အကြားရှိ ဉမင်တည်ဆောက်မှုအပိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဤဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်သည့်နေရာတွင် ကြီးမားသောပြတ်ရွေ့ကြောကျိုးဇုန် ခြောက်ခုရှိပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တူးဖော်ချိန်မှစ၍ မြေပြိုခြင်း၊ ရွှံ့နွံများပေါက်ခြင်းနှင့် ရေကြီးခြင်းစသည့် မတော်တဆမှုများ အကြိမ်ရေ ၇၀၀ ကျော် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၄ နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် ယူနန်ပြည်နယ် တာ့လီပိုင်တိုင်းရင်းသား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ပြည်နယ်ခွဲ ရမ်ပိယီတိုင်းရင်းသားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်တွင် တည်ရှိပါသည်။
၎င်း၏ စုစုပေါင်းအရှည် မှာ ၁၇.၆၂၃ ကီလိုမီတာရှိပြီး အလွန် ရှည်သော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်ပေသည်။
ယင်းလိုဏ်ခေါင်းသည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်ဆုံး တဆက်တည်းတူးဖောက်သည့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်ပြီး ဟိန်တွမ် တောင်တန်းဒေသ(The Hengduan Mountains)၊ ပြတ်ရွေ့ဇုန် ၇ ခုစသည်တို့အား ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် တည်ဆောက်ရာတွင် အလွန် ခက်ခဲပြီး ဆောက်လုပ်ရေးအချိန်မှာ အစပိုင်း ၅ နှစ်ခွဲမှ ၈ နှစ်မှ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၃ နှစ်သို့ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းခဲ့ပါသည်။
ရထားလိုင်းများ ဒေသဆိုင်ရာသတင်းများအရ တာလီ နှင့် ပေါက်ရှန်း ကြား ရထားဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် ခရီးသည်တင်ရထားအတွက် အသွားအပြန် ခုနစ်ကြိမ်နှင့် ကုန်စည်ရထားအတွက် အသွားအပြန်ငါးကြိမ်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ခရီးသည်ရထားများတွင် ကူမင်းနှင့် ပေါက်ရှန်း ကြားပြေးဆွဲသော ရထားများမှာ အသွားအပြန်သုံးကြိမ်နှင့် တာလီ နှင့် ပေါက်ရှန်း ကြားတွင် ပြေးဆွဲသော ရထားများမှာ အသွားအပြန် လေးကြိမ်ရှိသည်။
thumb|ဖောက်လုပ်ပြီး တာလီ-ပေါက်ရှန်း လမ်းပိုင်း၏ သတင်းမှတ်တမ်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ။
ရုရှားအင်ပါယာသည် ယူရေးရှားမြောက်ပိုင်း အများစုအထိ ကျယ်ပြန့်လှသော အင်ပါယာတခုဖြစ်သည်။
အင်ပါယာသည် ၁၇၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင် အသက်ဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပယ်ပျက်ခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလများတွင် အင်ပါယာသည် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။
ယင်းသည် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေထု၏ ၆ ပုံ ၁ ပုံခန့်ရှိကာ သမိုင်းတလျှောက်တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် မွန်ဂိုအင်ပါယာပြီးလျင် တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတခုပင်ဖြစ်သည်။
အင်ပါယာသည် ၁၇၉၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၆၇ ခုနှစ်ကြားကာလများတွင် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ကိုလိုနီပြုခဲ့သေးသည်။
အင်ပါယာ၏ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် စာရင်းကောက်ခဲ့သည့် တခုတည်းသော သန်ခေါင်စားရင်းအရ လူဦးရေသည် ၁၂၅.၆ မီလီယံ ရှိခဲ့သည်။
ယင်းတွင် မျိုးနွယ်စုများ၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုစီးပွားရေးနှင့် ဘာသာစကားနှင့်သက်ဆိုင်သော မတူကွဲပြားချက်များ ပါဝင်သည်။
ရုရှားအင်ပါယာ ဘုန်းမီးနေလထွန်းလင်းတောက်ပခြင်းသည် ဆွီဒင်အင်ပါယာ၊ ပိုလန်-လူသူနီယား ဓနသဟာယအဖွဲ့၊ အောတိုမန်း အင်ပါယာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရှင်းမင်းဆက်စသော အိမ်နီးချင်းပြိုင်ဘက်များ၏ ဆုတ်ယုတ်လာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၀ ရာစုမှ ၁၇ ရာစုနှစ်အထိ ရုရှားတွင် ဘိုယာ (boyar) ဟုခေါ်သော မင်းမျိုးနွယ်များက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ရုရှားအင်ပါယာကို အခြေခံအုတ်မြစ် ချမှတ်ခဲ့သူမှာ တတိယမြောက် အိုင်ဗန် (Ivan III) ဖြစ်ပြီး ရုရှားအမျိုးသားတိုင်းပြည်ကို အခြေပြုသည့်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၅၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၀၀ ကြားကာလများတွင် ရုရှားအင်ပါယာသည် တနှစ်လျင် နှုန်းဖြင့် နယ်မြေကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုအစပိုင်းတွင် ရုရှားနယ်မြေအကျယ်အဝန်းသည် မြောက်ပိုင်းတွင် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာအထိ၊ တောင်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်နက်အထိ၊ အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလ်တစ် ပင်လယ်မှ အလာစကာ၊ ဟာဝိုင်အီနှင့် အရှ့ပိုင်းတွင် ကယ်လဖိုးနီးယားပြည်နယ်အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။
၁၉ ရာစု ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ရုရှားအင်ပါယာသည် ဗဟိုအာရှ၏ နယ်မြအကုန်လုံးနီးပါးနှင့် အရှေ့မြောက်အာရှ၏ တစိတ်တဒေသများကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
အင်ပါယာသည် ၂၀ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် စတင်ကြုံတွေ့လာခဲ့သည်။
၁၈၉၁-၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကြီးသည် လူပေါင်းသိန်းချီ သေဆုံးစေခဲ့ပြီး အင်ပါယာကို လူကြိုက်နည်းပါးလာစေခဲ့သည်။
ဥရောပတိုက်ရှိ တခုတည်းကျန်ရှိသော သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်အဖြစ် အင်ပါယာသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကဲ့သို့သော တော်လှန်ရေးစိတ်ကူးစိတ်သမ်းများကို မြင်တွေ့လာခဲ့ရသည်။
၁၉၀၅ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသောအခါ ဒုတိယမြောက် နီကိုလပ်သည် အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာ ချုပ်ကိုင်ထားသော်လည်း အမျိုးသား ပါလီမန်ကို ဖန်တီးရန် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။
ရုရှားသည် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုဘက်မှ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ စစ်ရှုံးမှုများစွာနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အင်ပါယာအား လူထုက ဆန့်ကျင်မှု ပိုများလာခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆူပူပုန်ကန်မှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ တော်လှန်ရေးကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။
ယင်းသည် ဒုတိယမြောက် နီကိုလပ်အား ရာထူးမှဖယ်ရှားခြင်းခံခဲ့ရစေကာ ရုရှားယာယီအစိုးရနှင့် ရုရှားသမ္မတနိုင်ငံကို ဖြစ်တည်စေခဲ့သည်။
လူကြိုက်မများသော စစ်ပွဲအတွင်းပါဝင်မှု၊ နိုင်ငံအနှံ့ အစာရေစာပြတ်လပ်မှုများသည် ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆန္ဒပြမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
သမ္မတနိုင်ငံသည် Bolsheviks ဦးဆောင်သော အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးကြောင့် ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အောင်ပွဲများဆက်တိုက် ရရှိခဲ့သော Bolsheviks သည် ယခင်အင်ပါယာ၏ နယ်မြေအများစုပေါ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရုရှားအင်ပါယာသည် ဂျာမန်၊ ဩစတျေးလျ-ဟန်ဂေရီနှင့် အောတိုးမန်းအင်ပါယာတို့နှင့်အတူ ပြိုလဲခဲ့သော ၄ ခုမြောက် အင်ပါယာအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:ရုရှားအင်ပါယာ။
ဂျာမန်အင်ပါယာ (),Herbert Tuttle wrote in September 1881 that the term "Reich" does not literally connote an empire as has been commonly assumed by English-speaking people. The term literally denotes an empire – particularly a hereditary empire led by an emperor, although has been used in German to denote the Roman Empire because it had a weak hereditary tradition. In the case of the German Empire, the official name was , which is properly translated as "German Empire" because the official position of head of state in the constitution of the German Empire was officially a "presidency" of a confederation of German states led by the King of Prussia who would assume "the title of German Emperor" as referring to the German people, but was not emperor of Germany as in an emperor of a state. – "The German Empire ." Harper's New Monthly Magazine. vol. 63, issue 376, pp. 591–603; here p. 593.World Book, Inc. The World Book dictionary, Volume 1. World Book, Inc., 2003. p. 572. States that Deutsches Reich translates as "German Realm" and was a former official name of Germany.Joseph Whitaker. Whitaker's almanack, 1991. J Whitaker & Sons, 1990. Pp. 765. Refers to the term being translated into English as "German Realm", up to and including the Weimar period. သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျာမနီနိုင်ငံ ပေါင်းစည်းရေးကလမှသည် ဂျာမနီအား ဘုရင်စနစ်မှ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည့် ၁၉၁၈ ခုနှစ်အထိ တည်တံ့ခဲ့သော အင်ပါယာတခုဖြစ်သည်။
အင်ပါယာအား ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်သက်ဝင်ခဲ့သည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ လစ်တန်စတိန်းနိုင်ငံများကလွဲ၍ တောင်ပိုင်း ဂျာမန်ပြည်သည် မြောက်ပိုင်းဂျာမန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သောအခါ ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေသစ်တရပ် ဧပြီ ၁၆ ရက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များအား ဂျာမန်အင်ပါယာအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
ဘာလင်မြို့သည် အင်ပါယာ၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။
ဂျာမန်အင်ပါယာတွင် ပြည်နယ်ပေါင်း ၂၅ ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၁၈၅၀ ခုနှစ်ပြီးဆုံးသော် ဂျာမနီ၏ ပြည်နယ်များသည် လျင်မြန်စွာ စက်မှုခေတ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ကျောက်မီးသွေး၊ သံ၊ ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် မီးရထားလမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီသည် လူဦးရေ ၄၁ မီလီယံဖြစ်ပြီး ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ၆၈ မီလီယံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်။
ယင်းအချိန်က ဂျာမန်စက်ရုံများသည် ပြိုင်ဘက် ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်တို့ထက် အရွယ်အစား ကြီးမားကြသည်။
ဂျာမန်အင်ပါယာသည် သဘာဝ သိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒတို့၌ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။
နိုဘယ်ဆုများအားလုံး၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံတွင် ဂျာမန် တီထွင်သူများနှင့် သုတေသနပညာရှင်များက ရရှိခဲ့သည်။
အင်ပါယာ အဓွန့်ရှည်ခဲ့သော ၄၇ နှစ်ကာလအတွင်း ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဥရောပတွင် နည်းပညာ၊ စက်မှုနှင့် သိပ္ပံထွန်းကားသော အင်ပါယာတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဥရောပတိုက်တွင် အကြီးမားဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဂျာမနီသည် ဥရောပတွင် အရှည်လျားဆုံးသော မီးရထားလမ်းကွန်ရက်ကို ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအကြီးဆုံး စစ်တပ်၊Alfred Vagts, "Land and Sea Power in the Second German Reich." The Journal of Military History 3.4 (1939): 210+ အလျင်အမြန် ကြီးပွားလာသော စက်မှုအခြေစိုက်ရာဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Paul Kennedy, The Rise and Fall of the Great Powers: Economic Change and Military Conflict from 1500 to 2000 (1987) ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် အသေးအဖွဲ့အဖြစ် စတင်ခဲ့သော ရေတပ်သည် ဆယ်စုနှစ်တခုအတွင်း ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်ပြီးလျင် ဒုတိယလိုက်သော ရေတပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကိုလိုနီချဲ့သော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာကဲ့သို့သော အခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ထိတွေ့မှုများလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျာမန်သည် ပဲရစ်မြို့ကို လျင်မြန်စွာသိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
အနောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာရှေးတန်းသည် ရှေ့မတိုးနောက်မဆုတ်သာ အခြေနေ ရောက်ခဲ့သည်။
မဟာမိတ် ရေတပ်၏ ပိတ်ဆို့မှူက ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေခဲ့သည်။
သို့သော် ဂျာမန်သည် အရှေ့ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် အောင်ပွဲရရှိခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ် ဂျာမန်သည် အကန့်အသတ်မရှိသော ရေငုတ်သင်္ဘောစစ်ပွဲကို ကြေညာခဲ့ရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်များဖြစ်သော အောတိုးမန်း အင်ပါယာစသည်တို့သည် ပြိုလဲခဲ့ပြီး ဂျာမန်စစ်တပ်သည် စစ်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။
အင်ပါယာသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြိုကွဲခဲ့သည်။
စစ်ပွဲကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သော ဗာဆိုင်းစာချုပ်သည် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂ ဘီလီယံခန့်နှင့်ညီမျှသော စစ်လျော်ကြေးကို ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။
ထို့ပြင် စစ်သားကို အယောက် ၁ သိန်းဖြင့်သာ ကန့်သတ်ဖွဲ့စည်းစေခြင်း၊ စစ်မှုထမ်းဥပဒေ၊ ရေငုတ်သင်္ဘော၊ လေယာဉ်၊ စစ်ယာဉ်နှင့် စစ်သင်္ဘော ၆ စင်းထက်မကကိုလည်း ခွင့်မပြုစေခဲ့ပေ။
ထို့နောက် စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု၊ စီးပွားကပ်ဖြစ်ပေါ်မှုများသည် ဟစ်တလာနှင့် နာဇီဝါဒကို တခေတ်ဆန်းစေရန် အစပျိုးပေးစေခဲ့သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အင်ပါယာ ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ။
ဘဒ္ဒန္တသောဘိတမဟာထေရ် (၁၉၁၀-၂၀၀၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သက်တော်ရှည် မြင်းခံမြို့၊ကိုးဆောင်တိုက် ဆရာတော်ကြီး ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။
ဆရာတော် အား မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံမြို့နယ်၊ သီရိပစ္စယာရွာ တွင် ခမည်းတော် ဦးဘိုးခစ်၊မယ်တော် ဒေါ်ကျော့ တို့က ၁၂၇၁-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော်(၃)ရက်၊ သောကြာနေ့ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရဟန်းပြုခြင်း သက်တော် ၁၂ နှစ် အရွယ် ၁၂၈၃-ခုနှစ်တွင် သီရိပစ္စယာသာယာဝတေ့ကျောင်း ဆရာတော်ဦးပညာဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘ နှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
သက်တော် ၂၀ အရွယ် ၁၂၉၁-ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြင်းခြံမြို့၊ ဈေးကြီးရပ်၊ သမာဓိဝန်မင်းဆန်ကုန်သည်ကြီး ဦးထွန်းခိုင်၊ ကျောင်းဒါယိကာမကြီး ဒေါ်နန်းစိန် မိသားစု၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူပြီး ကိုးဆောင်တိုက် ခဏ္ဍသိမ် ၌ ဟင်္သာတမြို့ တလုတ္ထော် သမိုင်ထန်းတောကြီး ဆရာတော်ကြီး အား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။
စာသင်သားဘဝ ရဟန်းသိက္ခာ(၂)ဝါ အရ ၁၂၉၃-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့ ဆရာတော်အရှင်ပညာ နှင့် အရှင်သုန္ဒရတို့ထံတွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ၊ ကင်္ခါဋီကာသစ်၊ အဘိဓမ္မာပါဠိတော်များ ကို ဆိုဝါဖြင့် သင်ယူတော်မူခဲ့သည်။
ရဟန်း(၅)ဝါအရောက်တွင် ပိဋကတ်စာပေများအား နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်စွာ သင်ယူပြီးမြောက်ခဲ့သည်ဆိုသော မှတ်တမ်းရှိသည်။
အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည့် စာမေးပွဲများ အစိုးရ ငယ် အစိုးရ လတ် အစိုးရ ကြီးတန်း တို့အား တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်အောင်မြင်ခဲ့။
အစိုးရဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ (၁၃၁၂-ခုနှစ်) ဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်းများ နှင့်တကွ ထူးမြတ်စွာအောင်မြင်ခဲ့၍ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော် နှင့် အောင် လက်မှတ်တော် ရရှိ။
ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် သာသနာရေးတာဝန်များ ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေး ပွဲကြီး၏ (၆၆)ပါး ကိုယ်စားလှယ် ၁၉၈၀-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁-ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃-ခုနှစ်အထိ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ၁၉၉၃-ခုနှစ် မှ ၂၀၀၄-ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ မြင်းခြံခရိုင်ဝိနည်းဓိုရ် ပါဠိပညာရေး အဖွဲ့နာယက ပါဠိတက္ကသိုလ် ဗဟိုကိုယ်စားလှယ် ဆဌသင်္ဂါယနာ သင်္ဂီတိကာရကနှင့် ဘာဏက ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိဝိသောဓက ဂျပန်ပြည် သာသနာပြုအဖွဲ့ဝင် သာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးဦးစီး အဖွဲ့ဝင် သာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ပြန့်ပွားရေး ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီး၏ (၆၆)ပါး၊ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင် သမ္မုတိရ သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် ကြီးများ (ရန်ကုန်၊ မန္တလေး)တို့၏ အဓိပတိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် အဓိပတိ မဟာဝိသုတာရာမ ဂဏ ဝါစကနိကာယအဖွဲ့ကြီး၏ အဓိပတိ ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းများ ဝါကျသံသယဝိသောဓနီကျမ်း ဝိနယဗဟုသုတ ပကာသနီကျမ်း မြင်းခြံ ကိုးဆောင်ကံဆောင် ကမ္မဝါစာကျမ်း မဟာပရိတ်တော်ကြီး နိဿယသစ် ဆက်ကပ်ပူဇော်ခြင်းခံရသောဘွဲ့တံဆိပ်များ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု(၁၉၈၆) အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက(၁၉၉၅) ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်ကြီး သည် သက်တော်-၉၅ နှစ်၊ သိက္ခာတော်-၇၆ ဝါ အရ ၁၃၆၆-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၆) ရက် (၁၇-၁၁-၂၀၀၄)ရက်နေ့၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက်(၁၁) နာရီ (၃၅)မိနစ်တွင် တစ်ဘဝခန္ဓာ ဇာတ်ကင်းပြတ် ချုပ်ငြိမ်း၊ ရုပ်သိမ်းပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ဘဒ္ဒန္တကုမာရမဟာထေရ် (၁၉၂၂-၂၀၁၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ၏ တတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ကြီး အား ၁၂၈၄- ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း(၄)ရက်၊ တနင်္လာနေ့ တွင် ခမည်းတော် ဦးထွန်းကြွယ်၊မယ်တော် ဒေါ်ပိုးမျှင် တို့က မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ (စကု)မြို့နယ်၊ လေးအိမ်တန်းကျေးရွာ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရှင်သာမဏေဘဝ ဆရာတော်ကြီး သည် သက်တော် ၁၃ နှစ် အရောက် ၁၂၉၇-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ တွင် ကျွန်းကလေး ကျောင်းဆရာတော်ဦးဝေပုလ္လကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်ကုမာရဘွဲ့ အမည်ဖြင့် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ရောက်သည်။
ရဟန်းဖြစ်လာပုံ သက်တော် ၂၀ အရွယ် ၁၃၀၄-ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် (၆) ရက် တွင် စကုမြို့နယ်၊ ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ကြိုယွန်းကျောင်း ဆရာတော်အရှင်ရာဇိန္ဒ မဟာထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူပြီး မန်းချောင်း (ခ) နမ္မဒါမြစ် ဥဒကုက္ခေပသိမ်၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
စာသင်သားဘဝ အသက် ၆နှစ်သား အရွယ် ကတည်းက ကျွန်းကလေးကျောင်း ဆရာတော် ဦးဝေပုလ္လနှင့် ထိုဆရာတော် ၏ လက်ထောက် တပည့်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဦးစန္ဒာဝရ၊ ဦးရေဝတ တို့ထံတွင် သင်ရိုးပညာရပ်ကို သင်ယူခဲ့သည်။
၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပုဒ်စစ်၊ သုတ်စစ်နှင့်တကွ ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးကို သုံးခေါက်သင်ယူခဲ့သည်။
၁၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရေစကြိုမြို့၊ အရှင်သူရိယ၊ အေးကျောင်း ဆရာတော်အရှင်အာစာရ၊ ဒန်းပင် ကျောင်းဆရာတော် အရှင်သီလဝန္တ တို့အထံ၌ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂဟ၊ ဋီကာကျော်၊ ရူပသိဒ္ဓိ၊ အဘိဓမ္မာ ညဝါစသော ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းဂန်များ၊ မကွေးမြို့ ဝိသုတာရာမတိုက် ဆရာတော်အရှင်နာရဒ၊ အရှင် ဝိသောဘဏတို့ထံ၌ နိကာယ်ငါးရပ်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ၊ မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်ဆရာတော် အရှင် သူရိယာဘိဝံသ၊ မဟာဝေယံဘုံသာကျောင်းတိုက် ဆရာတော် အရှင်ကလျာဏ၊ အရှင်ဥက္ကံသ စသော ကျမ်းတတ်အကျော် ဆရာတော်များ ထံတွင် အထက်တန်း ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို ဆက်လက် နည်းခံသင်ကြားဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။
အောင်မြင်ခဲ့သောစာမေးပွဲများ အောင်မြေသာယာသူဌေးတိုက် ဝိနည်းစာမေးပွဲ၊ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီးတန်းတို့ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၃၁၄-ခုနှစ်တွင် ပါဠိတက္ကသိုလ် စာချတန်း စာမေးပွဲ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင် (၆)ကျမ်း ပေါင်း(၉)ကျမ်းလုံးကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ သိရောမဏိ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။
စာချတော်မူခြင်း ၁၃၁၄ခုနှစ်တွင် မကွေးမြို့၊ မဟာဝိသုတာရာမ တိုက်သစ်၌ ဂဏဝါစကစာချအဖြစ် ချီးမြှောက် မှုကို ခံယူပြီး စာသင်ရှင်ရဟန်းတို့အား ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး၊ ဓမ္မာစရိယတန်း စာဝါများနှင့် နိကာယ်ငါးရပ် ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာ များကို ပို့ချတော်မူခဲ့သည်။
ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် သာသနာ့တာဝန်များ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ မဟာဓမ္မသဘင်၌ ပါဠိဝိသောဓက ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိဘာဏက သင်္ဂီတိကာရက ရန်ကုန်မြို့ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အဘိဓမ္မမဟာသိပ္ပံ၏ ဩဝါဒါစရိယ တိ-နိသာသနာပြုဥပဋ္ဌာကအဖွဲ့များ၏ဩဝါဒါစရိယ ပခုက္ကူ မဟာဝိသုတာရာမိက ဂဏဝါစကနိကာယ ကြီး၏ ဂဏအနုဝိနာယက၊ သမ္မုတိဂဏမဟာ ဝိနာယက ပထမအကြိမ် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် နိုင်ငံတော်သီးခြားဝိနည်းဓိုရ် ဒုတိယ၊ တတိယ နိုင်ငံတော်သံဃ မဟာနာယကအဖွဲ့ဝင်၊ တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင် စတုတ္ထအကြိမ် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက အကျိုးတော်ဆောင် ပဉ္စမအကြိမ်နှင့် ဆဋ္ဌအကြိမ်နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်၊ မန္တလေး)တို့၏အဓိပတိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ လူသေလူဖြစ်ဝါဒါနုဝါဒဝိနိစ္ဆယ ထေရဝါဒစွယ်စုံ ကျမ်း ဥပါသကာဂုဏ်သိဖွယ်စုံတရားတော် ဗြဟ္မဝိဟာရအလင်းရောင်(ခေါ်) ဗြဟ္မစိုရ်တရားတော် လူငယ်မျက်ရှုအခြေပြု ဆက်ကပ်ခံရသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ (၁၉၈၈) အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက(၁၉၉၆) ဘဝခန္ဓာဇာတ်သိမ်းခြင်း ဆရာတော်ကြီး သည် (၂၀၁၀)ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၉ ရက် တွင် တစ်ဘဝ ခန္ဓာဇာတ် ကင်းပြတ် ချုပ်ငြိမ်း၊ ရုပ်သိမ်း ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။