kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အာရပ်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံများ ကောင်စီတွင် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ အသင်းဝင်ဖြစ်ရာမှ နောင်တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခံရ၏။
ကာနယ်ကဒတ်ဖီ အာဏာရလာသောအခါ လစ်ဗျနိုင်ငံရှိ အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိသျှ လေတပ်စခန်းများကို ရုပ်သိမ်းစေသည်။
ထို့ကြောင့် ဗြိတိန်က လစ်ဗျနိုင်ငံ လေကြောင်း ကာကွယ်ရေးတာဝန် ယူမည့် ကန်ထရိုက် စာချုပ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။
ကဒတ်ဖီသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြား ရေနံလုပ်ငန်း၏ အစုရှယ်ယာ ၅၁% ကိုသိမ်းယူသည်။
ကဒတ်ဖီ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်နေစဉ် နိုင်ငံတွင် အရက်သေစာလည်း ပိတ်ပင်လိုက်သည်။
ညကပွဲများကိုလည်း ပညတ်ထားသည်။
ဘုရင့်အစိုးရကို ဖြုတ်ချပြီးနောက် ဝန်ကြီးအဖွဲ့သစ်ဖြင့် နိုင်ငံဖွဲ့စည်း ပုံအခြေခံဥပဒေသစ်ကို ရေးဆွဲစေသည်။
အခြေခံဥပဒေသစ်အရ လစ်ဗျနိုင်ငံသည် လစ်ဗျအာရပ်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံဟု ဖြစ်လာသောအခါ ကာဒတ်ဖီလည်း သမ္မတဖြစ်လာသည်။
ကဒတ်ဖီသည် အာရပ်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ (၁၉၆၇) အတွင်း အစ္စရေးအား အာရပ်တို့ တိုက်ခိုက်ပုံကို အားမရနိုင်၍ အာရပ်နိုင်ငံ အချို့အပေါ် စိတ်တိုင်းမကျ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးနှင့် စစ်ဖြစ်စဉ် အီဂျစ်တို့ ပြုမှုဆောင်ရွက်ပုံကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချ ဝေဖန်သည်။
အီဂျစ်ကလည်း ကဒတ်ဖီအား ၁၉၇၄ ခုနှစ် အတွင်း သမ္မတ ဆဒတ်ထံမှ အာဏာလုမည့်သူများကို ငွေကြေးထောက်ပံ့သည့်သူဟု စွပ်စွဲကာ ဗလောင်းဗလဲသမားဟု ပြန်စွပ်စွဲသည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ် နွေရာသီအထိ ကဒတ်ဖီနှင့် ဆဒတ်တို့သည် တစ်ယောက်တစ်ပြန် ပုတ်ခတ်နေကြသည်။
ဆဒတ်နှင့် ကဒတ်ဖီမှာ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ကုန်ချိန်အထိလည်း ဆန့်ကျင်ဖက်သာ ဖြစ်နေသေးသည်။
ကဒတ်ဖီသည် နိုင်ငံရေးက အနားယူမည်ဟု မကြာခဏ ပြောခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြည်တွင်း နိုင်ငံရေး အာဏာများကို အဗ္ဗဒူဆလန်ဂျာလွတ် လက်သို့ လွှဲအပ်သည်။
သို့ရာတွင် နိုင်ငံရေးရာတွင် ကဒတ်ဖီပင် ဆက်လက် တာဝန်ယူနေရသည်။
ကဒတ်ဖီ၏ အမျိုးသမီးများသာပါဝင်သည့် ကိုယ်ရံတော်တပ်ဖွဲ့နှင့်သော်လည်းကောင်း လော်ကာဘီအကြမ်းဖက်မှု(လေယဉ်ဗုံးထောင်ဖောက်ခွဲမှု)အား ကြိုးကိုင်သူအဖြစ်နှင့်လည်းကောင်း ကြော်ကြားသေးသည်။
၂၀၀၀ခုနှစ်များအစောပိုင်းက ကဒတ်ဖီသည် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးပြေလည်ပြေပြစ်လာစေရန် အားထုပ်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု အနည်းငယ်သာရခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ၂၀၁၁ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် အာရပ်လူထု အုံကြွမှုကြီးတွင် လစ်ဗျားနိုင်ငံ ပါဝင်ပြီးသည့် အချိန်ဝယ် ကဒတ်ဖီမှာ ဆန့်ကျင်သူများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက်လု၍ ပြေးနေခဲ့ရသည်။
၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀ တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကဒါဖီ၊ မွမ်မာ လစ်ဗျားနိုင်ငံ၏ အာဏာကို ၄၂ နှစ်ကြာဖက်တွယ်ခဲ့ပြီး လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာပြစ်မှု များကြောင့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးက ဖမ်းဝရမ်း ထုတ်ခြင်းခံရသူလစ်ဗျားခေါင်းဆောင်မွမ်မာကဒါဖီကို အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့်လစ်ဗျားနိုင်ငံ ဆာ့တ်မြို့တွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၌ မွေးဖွား သည်။
ကဒါဖီသည် ဆင်းရဲသောမိသားစုမှ ပေါက်ဖွား လာပြီး၎င်း၏မိသားစုနှင့်အတူ ဝေးလံခေါင်ဖျားသော သဲကန္တာရတွင် အသက် ၈ နှစ်အရွယ်အထိ နေထိုင်ခဲ့ သည်။
အသက် ၉ နှစ်အရွယ်တွင် ဆီဘာမြို့ရှိ အလယ်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် အီဂျစ် ခေါင်းဆောင်၊ အာရပ်အမျိုးသားရေးဝါဒီတစ်ဦး ဖြစ်သူဂါမယ်လ် အဒူနာဆာ၏မိန့်ခွန်းများက ကဒါဖီ ၏ စိတ်ဓာတ်ကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သောကြောင့် အာရပ် အမျိုးသားရေးဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက်ဘွဲ့ရ ကျောင်းသားများကို စုစည်း၍ တော်လှန်ရေးအင်အားစု လေ့လာမှုအဖွဲ့ကို ဆီဘာမြို့ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေးဆန့် ကျင့်ရေးဆန္ဒပြပွဲများ၌ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ထရီပိုလီရှိ လစ်ဗျားတက္ကသိုလ်မှ သမိုင်း အဓိကဖြင့်ဘွဲ့ရရှိသည်။
ကဒါဖီသည် ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဘန်ဂါဇီရှိ လစ်ဗျားစစ်သင်တန်းကျောင်းသို့ တက် ရောက်ခဲ့ရာ ထိုသင်တန်းကျောင်းရှိ ဗိုလ်လောင်းအများစု မှာ အနောက်အုပ်စုဆန့်ကျင်ရေးအမျိုးသားရေးဝါဒကို လက်ကိုင်ထားကြောင်းတွေ့ရသည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗျားစစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် လစ်ဗျားဘုရင် အဲဒရစ်ကို ဖြုတ်ချရန် အခြေခံလုပ်ငန်းများကို စတင်စီစဉ်ခဲ့သည်။
၎င်းအဲဒရစ်စ်ဘုရင်ကို အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများ၏ လက်ကိုင်တုတ်အဖြစ် ကဒါဖီက သတ်မှတ်ထားသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်၊ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကဒါဖီသည် စစ်တပ်ကို ထိန်းချုပ်၍ ကြိုတင်ပြုလုပ်ထားသော အစီအစဉ်များဖြင့် သွေးမြေ မကျစေဘဲ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
ကဒါဖီသည် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် လစ်ဗျားတပ်မတော် အင် အားစုများ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် မိမိကိုယ်ကိုယ် ကြေညာ၍ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
ထို့နောက် နိုင်ငံခြားဘဏ်များနှင့် လောင်စာဆီ ကုမ္ပဏီများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းယူ၍ ဥရောပနိုင်ငံများ၏ စစ်အခြေစိုက် စခန်းများကို ပိတ်သိမ်းရန်အတင်းအကြပ် တောင်းဆိုခဲ့ သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် လစ်ဗျား၌ အခြေချနေထိုင် နေသော အီတလီနှင့် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ ပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကို သိမ်းယူ၍၎င်းတို့ကို တိုင်းပြည်မှ မောင်း ထုတ်ခဲ့သည်။
အာဏာရယူပြီးချိန်မှစ၍ ကဒါဖီသည် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ အပါအဝင် ကြီးမားသော အကြမ်းဖက်အုပ်စုများကို ထောက်ပံ့ပေး ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်ခံရသည်။
ထို့ပြင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ ထောက်ပံ့ မှုဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် မအောင်မြင်သောစစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲ ခဲ့သည်။
ထို့ပြင်ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ချက်သမ္မတနိုင်ငံနှင့်၎င်း၏မဟာမိတ်ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့ကို့တိုက်ခိုက်၍ ဘေးဒုက္ခများစွာကျ ရောက်စေခဲ့သော စစ်ပွဲကိုလည်း ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
ကဒါဖီ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း ရန်စသည့် သဘောဆောင်သည့် မတော်တဆမှုများဖြစ်ပွားစေခဲ့ သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်များထဲတွင် ကဒါဖီအစိုးရ၏ သူလျှို များက ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံ လော့ကာဘီမြို့ပေါ်မှနေ၍ ပန်အမ်ဖလိုက်လေယာဉ်ကို ဗုံးခွဲခဲ့ရာ ခရီးသည် ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့်ဖြစ် ရပ်လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် နှစ်နှစ်ဆယ် ခန့် အပယ်ခံနိုင်ငံဘဝဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ရသည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်တွင် အမေရိကန်က ထရီပိုလီရှိ ကဒါဖီ၏ ဌာနချုပ်ကို ရုတ်တရက်ဗုံးခွဲ၍ စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ကဒါဖီအစိုးရသည် ၎င်းကို ဆန့်ကျင်သူများကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခဲ့ပြီး အချို့ကို သေဒဏ်အထိ ချမှတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က တင်ပြခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကဒါဖီသည်၎င်း၏နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်များကို ဖော်ပြထားသော GreenBook စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကဒါဖီကိုသစ္စာခံသူများ၊ ကဒါဖီ၏စစ်တပ်များကတစ်ဖက်၊၎င်းကို ဆန့်ကျင်သူ လက်နက်ကိုင်သူပုန်များက တစ်ဖက်ကဒါဖီကို ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်သော အချိန် ၇ လကြာသည့်ကြီးမားသည့် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားသည်။
ကဒါဖီသည် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်တွင် ၎င်း၏ ဇာတိဖြစ်သော ဆာ့တ်မြို့တွင်၎င်းကိုသစ္စာခံသူများနှင့် အတူထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်စဉ် နေတိုးအဖွဲ့က လေကြောင်းမှ ကူညီပစ်ခတ်မှုများကို ရှောင်တိမ်းရင်း မြေပြင်မှ ကဒါဖီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်သည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရပြီး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးပစ်လိုက်သော သေနတ် ဒဏ်ရာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင်၎င်း၏ ဇနီးဆာဖီယာဖာ့စ် အက်ရှ်နှင့် မွေးဖွားသော သားသမီး ကိုးဦးကျန်ရစ်ပြီး သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သူ ဆာအိအယ် အာရပ်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် သေဆုံးသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂) ကိုးကား။
တာတာရစ် အက်ဆစ်သည် စပျစ်သီး၊ လိမ္မော်သီးစသော သစ်သီးများ၏အရည်တွင် ပါရှိသည်။
ဓာတုဗေဒသဘောအား ဖြင့် ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်စီဂျင်ဓာတ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော အရောင်ကင်း၍ အလင်းပေါက်သည့် ပုံဆောင်ခဲများဖြစ်၏။
တာတာရစ်အက်ဆစ်ကို သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြားထားသော်လည်း၊ ဓာတုသင်္ကေတ ပုံသေရေးနည်းမှာ (C4H6O6)ဟု တစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုအက်ဆစ်ကို အခြားသော သစ်သီးများမှလည်း အနည်းအကျဉ်းရနိုင်၏။
သို့ရာတွင် စပျစ်ရည်မှ အများဆုံးရရှိလေသည်။
စပျစ်ရည်ကို စည်ထဲတွင်ထည့်ထားစဉ် ကဇော်ပေါက်လာ သောအခါ၊ စည်အတွင်းဘက်၌ မာသာချိုးများ တက်လာသည်။
ထိုချိုးမှာ 'အာဂေါ' သို့မဟုတ် 'ပိုတက်ဆီယမ် တားထရိတ် အက်ဆစ်'ဟု ခေါ်သော ဓာတ်ဆားဖြစ်သည်။
ဤဓာတ်ဆားကို ရေတွင်ဖျော်ပြီးလျှင် တစ်ဖန်ပြန်၍ ပုံဆောင်ခဲဖြစ်စေသောအခါ၊ အနည်းငယ် သန့်လာသော ပုံဆောင်ခဲကိုရသည်။
ထိုတာတာ တွင် ရှိနေသေးသော အညစ်အကြေးများကို ထုတ်ပြီးလျှင် ပို၍ သန့်အောင် ပြုလုပ်သောအခါ၊ 'တာတာအဆီဖတ်'ဟုတွင်သော ပစ္စည်းကိုရလေသည်။
'တာတာအဆီဖတ်'သည် အလွန်အဖိုး ထိုက်တန်၍ အသုံးဝင်၏။
ဤအဆီဖတ်ကို ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာ ဗွန်နိတ်နှင့်ရောစပ်၍ ပေါင်မုံ့ ကိတ်မုံ့များ ဖုတ်ရာတွင် ပွထစေသော ဗိတ်ကင်းပေါင်မှုန့်ကို ပြုလုပ်ရ၏။
ဆိုဒါထိုပြင် အဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြု၏။
ဆေးဆိုင်များတွင် အများအစားရောင်းချသော တာတာရစ်အက်ဆစ်နှင့် အခြား ဓာတ်ဆားများကို ဤအဆီဖတ်မှ ထုတ်ယူကြလေသည်။
ထိုအဆီဖတ်မှ ရသည့် အထူးထင်ရှားသော ဓာတ်ဆားနှစ်မျိုးမှာ 'ရိုရှယ်ဆား'ဟုခေါ်သော ဆိုဒီယမ် ပိုတက်ဆီယမ် တားထရိတ် ဓာတ်ဆားနှင့် 'တာတာ အီမက်တစ်'ဟုခေါ်သော ပိုတက်ဆီယမ် အန်တီမိုနိုင်တားထရိတ် ဓာတ်ဆားတို့ဖြစ်ကြသည်။
တာတာကို ဖြစ်စေ၊ တာတာအဆီဖတ်ကိုဖြစ်စေ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်နှင့် စီမံသောအခါ၊ တာတာ ရစ်အက်ဆစ်ကိုရ၏။
တာတာရစ်အက်ဆစ်ကို သရက်ထည် အပွင့်ရိုက်ခြင်း၊ ဆေးဆိုးခြင်း၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်း၊ ဘယဆေးဖော်စပ်ခြင်းတို့တွင်လည်းကောင်း၊ အဖျောယမကာနှင့် အရက်စသည်တို့တွင် အနံ့အရသာ ကောင်းမွန်စေသော ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုလေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) Category:အက်ဆစ်များ။
၅ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ဂိုဗီ သဲကန္တာရ၏ အရှေ့မြောက် ဘက်ဒေသ၌ နေထိုင်ကြသော မွန်ဂိုအဆက်အနွယ်တို့ကို တာတာလူမျိုးဟု ခေါ်သည်။
နောင်သောအခါ တာတာလူမျိုး တို့ကို ခီတန်လူမျိုးတို့က တိုက်ခိုက်နှင်ထုတ်လိုက်ရာ၊ တာတာ တို့သည် တောင်ဘက်ဒေသတို့သို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသည်။
၉ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ တာတာတို့သည် မွန်ဂိုအင်ပါယာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကြလေရာ၊ မွန်ဂိုလူမျိုးဟု တွင်လာကြ သည်။
၁၃ ရာစုနှစ်၌ ထိုမွန်ဂိုလူမျိုးတို့သည် တူရကီ၊ ရုရှအရှေ့ပိုင်း၊ ဖင်းလန်စသော တိုင်းပြည်များသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်ကြ လေသည်။
အနောက်ဥရောပအထိ မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သော ဂျင်ဂစ်ခန်နှင့် သူ၏အဆက်အနွယ်တို့ မှာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သောမင်းများ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) Category:လူမျိုး။
၁၃ ရာစုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ၊ ဂျင်ဂစ်ခန်ခေါင်းဆောင် သော တာတာလူမျိုး (မွန်ဂို)များသည် အင်ပိုင်ယာချဲ့ထွင်သော စစ်ပွဲများကို ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားနေရာများတွင် စတင်ခင်းကျင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ၊ ဂျင်ဂစ်ခန်၏မြေးတော် ကူဗလိုင်ခန်၏လက် ထက်သို့ ရောက်သောအခါမှ အဆိုပါစစ်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့လေ သည်။
ယင်းစစ်ပွဲများကို တာတာလူမျိုးစစ်ပွဲဟု ခေါ်သည်။
ဂျင်ဂစ်ခန်သည် ပထမဦးစွာ သဘောကွဲလွဲလျက်ရှိသော ခေါင်းဆောင်များကို သိမ်းသွင်း၍၎င်း၊ အချို့ကို သုတ်သင်ရှင်း လင်းပစ်၍၎င်း မွန်ဂိုဟူသမျှကို တစည်းတစ်လုံးတည်း ညီညွတ် အောင်ဆောင်ရွက်၏။
ထိုနောက် မွန်ဂိုနယ်နိမိတ်ကို ကျော်လွန် ကာ နယ်ပယ်ချဲ့ရာတွင်၊ တရုတ်နိုင်ငံတံတိုင်းကြီးကို ဖြတ်ကျော် ၍ မြောက်ပိုင်းသို့ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။
၁၂၁၁ ခုနှစ်တွင် တာတာစစ်သည်များသည် ယခုခေတ်ရှန်စီနှင့် ဟိုပေ့ပြည်နယ် များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ချင်မင်းများ၏ မြို့တော် ယင်းချင်းကို ၁၂၁၅ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြလေ သည်။
၁၂၁၉ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံလည်း ဂျင်ဂစ်ခန်၏ လက်အောင်ခံ ဖြစ်လာ၏။
ဂျင်ဂစ်ခန်သည် ၁၂၂ဝ ပြည့်နှစ် တွင် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ တာကီစတန်နိုင်ငံကိုလည်း အောက်ဇက်မြစ်ဝှမ်းအထိ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထို့ နောက် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းချင်နိုင်ငံ တစ်ခုလုံးနီး ပါးမျှ သည် ၁၂၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂျင်ဂစ်ခန်ခေါင်းဆောင်သော တာတာ များ၏လက်အောင်သို့ ကျဆင်းခဲ့ရလေသည်။
ဂျင်ဂစ်ခန် ဦးဆောင်သော တာတာစစ်သည်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒိမြစ် ကမ်းကို၎င်း၊ ပါးရှားနိုင်ငံ တွင်သို့၎င်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်။
၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင်လည်း ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒိုးနက် မြစ်ဝှမ်းအထိ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသေးသည်။
ဂျင်ဂစ်ခန်လွန်၍ သူ၏သား အိုဂါတိုင်း၏လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ၊ တာတာများသည် အင်ပိုင်ယာ ချဲ့ထွင်သော စစ်ပွဲများကို ဆက်လက်ခင်းကျင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြလေသည်။
အိုဂါတိုင်းခေါင်းဆောင်သော တာတာစစ်သည်များသည် တရုတ် ပြည်မထဲသို့ ပိုမိုထိုးဖောက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။
သူ၏ လက်ထက် ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင်မှ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချင်မင်း ဆက်လည်း ပြတ်လေတော့သည်။
ခမည်းတော် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ လက်ထက်တွင် လက်အောင်ခံဖြစ်လာခဲ့သော ကိုးရီးယားနိုင်ငံ ကိုလည်း အိုဂါတိုင်းသည် စစ်ပွဲခင်းကျင်း တိုက်ခိုက်၍ အပြီး အပိုင် သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။
မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဂျော်ဂျီယားပြည် နယ်နှင့် အာမီးနီးယား အစရှိသော အာရှတိုက်အနောက်တောင် ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့် ဟန်ဂေရီ၊ ပိုလန် အစရှိသော ဥရောပနိုင်ငံ များကိုလည်း အိုဂါတိုင်းခေါင်းဆောင်သော တာတာစစ်သည် များ သွားရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၂၃၉ ခုနှစ်တွင် လည်း တာတာစစ်သည်များသည် ရုရှနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မောစ ကိုမြို့တော်အထိ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ကြလေသည်။
ဂျင်ဂစ်ခန်၏ မြေးတော်ဖြစ်သူ မန်ဂူ၏ လက်ထက်တွင် ကား တာတာများသည် ဗဂ္ဂဒက်မြို့၊ အလယ်ပိုမြို့နှင့် ဒမက် စကပ်မြို့များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြ၏။
တရုတ်ပြည်တွင် လည်း မန်ဂူနှင့် ကူဗလိုင်ခန်ခေါင်း ဆောင်သော တာတာများ သည် ၁၂၅၃ ခုနှစ်၌ နန်ချောင်ပြည်နယ်ကို တိုက်ခိုက်အောင် မြင်ခဲ့ကြ၏။
ထိုနောက် တာတာစစ်သည်များသည် တုံကင်းနယ် ထဲသို့၎င်း၊ မြောက်ဘက်ရှိ ကွမ်စီနှင့် ဟူနန်နယ်များထဲသို့၎င်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသေးသည်။
သို့သော် အကြီးအကျယ်ဆုံးသော တာတာစစ်ပွဲများသည် ကူဗလိုင်ခန် လက်ထက်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ကူဗလိုင်ခန်သည် မွန်ဂိုအင်ပါယာနိုင်ငံတော်ကြီးကို ကြောက် မက်ဖွယ်စစ်ပွဲများ ခင်းကျင်း၍ ချဲ့ထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူ၏ လက်ထက် ၁၂၇၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံအလုံးသည် တာတာ လူမျိုးတို့၏ လက်တွင်းသို့ သက်ဆင်းခဲ့ရပေသည်။
ဆွန်မင်းဆက်များ စိုးစံခဲ့သော ရျိအန်းယန်မြို့ နှင့် ဖန်ချိန်မြို့နှစ်မြို့ကို ၁၂၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၇၃ ခုနှစ်အထိ ငါးနှစ်တိတိ ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့သော စစ်ပွဲမှာ ကြီးကျယ်လှပေ သည်။
ကူဗလိုင်ခန်ခေါင်းဆောင်သော တာတာစစ်သည်များ သည် အနောက်တောင် အာရှတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း ဒေသများကို၎င်း၊ ဥရောပတိုက် တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို၎င်း ချီတက်တိုက်ခိုက်သိမ်း ပိုက်ခဲ့ကြသေး၏။
ထိုနောက် ၁၂၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၈၁ ခုနှစ်အထိ ကူဗလိုင်ခန်သည် တာတာရေတပ် စစ်သည် အလုံးအရင်းဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံကို အကြိမ်ကြိမ် ချီတက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကျူးရှူးကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ရုံ မျှသာ အောင်မြင်ခဲ့၏။
တာတာစစ်သည်များသည် ၁၂၈ဝ ပြည့် နှစ်နှင့် ၁၂၈၇ ခုနှစ်များတွင် အာနန်ပြည်တွင်းသို၎င်း၊ ၁၂၈၂ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုချိုင်းနားသို့၎င်း ချင်းနင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသေးသည်။
သို့သော် အလိုမပြည့်ခဲ့ကြချေ။
အဆိုပါကူဗလိုင် ခန်၏လက်ထက် တာတာများအန္တရာယ်ကို ခံစားလိုက်ကြရ သည့်ထဲတွင် ဂျားဗားကျွန်း၊ ရိယူးကျူးကျွန်းစုများနှင့် မြန်မာ နိုင်ငံတို့လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ကူဗလိုင် ခန်၏ တာတာစစ်သည်များသည် ၁၂၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၃ဝ၁ ခုနှစ် အတွင်း ၅ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။
ငဆောင်းချမ်းတိုက်ပွဲ ၃ ကြိမ်မျှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအထိ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြ၍ ၂ ကြိမ်မျှ မန္တလေးမြို့တောင် ဘက်သို့ရောက်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ကြာရှည်စွာ ခြေကုပ်ပြု လုပ်၍ တပ်စွဲကာ မနေနိုင်ခဲ့ကြချေ။
တာတလူမျိုးစစ်ပွဲများသည် ကူဗလိုင်ခန်၏ လက်ထက် ၌ပင် အဆုံးသတ်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) Category:စစ်ပွဲများ။
အမည်ရင်း - ဦးခင်မောင်သန်း ၂။
မိဘအမည် - ဦးကြင်ဖေ၊ ဒေါ်မိမိ ၃။
မွေးသက္ကရာဇ်- ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄။
မွေးဖွားရာဒေသ - မုံရွာ ၁၉၆၁ - သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို စိတ်ပညာ အဓိကဖြင့် ရခဲ့သည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ် စိတ်ပညာဌာန တွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၆၄ - အမေရိကန်နိုင်ငံ အင်ဒီယားနားပြည်နယ် ပါဒူးတက္ကသိုလ်တွင် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ရခဲ့သည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်ပြီး အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ် စိတ်ပညာဌာန ပါမောက္ခဌာနမှူး(ငြိမ်း) စိတ်ပညာ ဆောင်းပါးများကို လစဉ်ထုတ် စာစောင်များတွင် အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်။
အယူသီးမှု၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု နှင့် စိတ်ပညာ ရှုထောင့် ဟူသော စာအုပ်အပါအဝင် ရေးခဲ့၊ ထုတ်ခဲ့သော စာအုပ်ပေါင်း ၁ဝ အုပ်ကျော် ရှိသည်။
နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့၊ ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်၊ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ ပထမ အကြိမ်။
စာရေးဆရာ ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)သည် အသက်(၇၄)နှစ် (၁၈-၁၁-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
) စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာပေပညာရှင်၊ သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှုပညာရှင်၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာနတည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်ကို မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းအေးသာဇံရပ်တွင် အဖ ဦးသိန်း၊ အမိ ဒေါ်ကြည်တို့မှ ၁၉၂၉ ခုနှစ် မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဒုတိယသား ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့၊ ဗုဒ္ဓသာသနနုဂ္ဂဟ ယောက်ျားလေးကျောင်း၊ သံတဲကျောင်းနှင့် စိန်ပီတာကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်သည်။
၁၉၄၈-၄၉ နှင့် ၁၉၄၉-၅ဝ နှစ်များတွင် မန္တလေး ကောလိပ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘာသာတွဲနှင့် ဥပစာတန်းအောင်သည်။
၁၉၅၂ နှစ်တွင် မန္တလေးကောလိပ်မှ ဝိဇ္ဇာတန်းအောင်ပြီး၊ သမိုင်းဘာသာ ရွှေတံဆိပ်ရသည်။
မန္တလေး ကောလိပ်တွင် သမိုင်းအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာစာအသင်း အမှုဆောင်နှင့် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာပိုင်း စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ မှ ၁၉၅၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံဘာသာ ဌာနတွင် နည်းပြ၊ စာသင်နည်းပြမှ လက်ထောက် ကထိက အထိ အမှုထမ်းရင်း ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး (သမိုင်း)၊ မဟာဝိဇ္ဇာ (သမိုင်း) ဘွဲ့များ ယူခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းကျောင်းဆောင်တွင် အဆောင်နည်းပြနှင့် အဆောင်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ ပညာတော်သင်ဆု ရ၍ ၁၉၅၆-၁၉၆ဝ အထိ အင်္ဂလန်ပြည်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ် (International Relations) ၌ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း တက်ပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါရဂူ (ဒေါက်တာ) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။
ပညာရှင်ဘဝ ၁၉၆ဝ မှ ၁၉၇၅ အထိ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင်ကောလိပ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများကောလိပ်တွင် သမိုင်းဌာန၊ ဌာနမှူး ကထိက အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း ကျောင်းသုံး သမိုင်းစာအုပ်များ ပြုစုသည်။
တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံများ ချင်းနှင့် ရှမ်း စာအုပ်များ ရေသားခဲ့သည်။
၁၉၇၅ မှ ၁၉၈၂ အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ အနုပညာဦးစီးဌာနနှင့် နိုင်ငံတော် သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန များတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ရာထူးအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုကာလတွင် နိုင်ငံတော်တာဝန်ပေးချက်အရ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့စေလွှတ်သော ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့များကို ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၂ မှ ၁၉၈၇ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနနှင့် နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး ဌာနများတွင် ပါမောက္ခ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ မှ ၁၉၈၉ အထိ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် နိုင်ငံတော် အစိုးရက ခန့်ထားသည်။
ထိုကာလအတွင်း ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ဆိုင်သော ညီလာခံများကျင်းပသည့် နိုင်ငံများသို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ မှ ၁၉၉၄ အထိ မြန်မာ့သမိုင်းဖြစ်ရပ်အမှန်များပြုစုရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄ မှ ယနေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများ ပြုစု ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။
၁၉၉၆ မှစ၍ ယနေ့တိုင်ထုတ်လျက်ရှိသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရေးသော Myanmar Perspective မဂ္ဂဇင်း၏ စာတည်းမှူးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ရင်း သမိုင်းနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ ရေးလျက်ရှိသည်။
နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများ၊ လစဉ်ထုတ် ဂါဒီယန်းမဂ္ဂဇင်း တို့တွင်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသည်။
မြန်မာ့အသံ၊ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း စနေနေ့တိုင်း အစီအစဉ်တွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဟောပြောချက်များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် အသံလွှင့်လျက်ရှိသည်။
၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာလမှ စ၍ ယနေ့အထိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းဌာန၊ ပါမောက္ခ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သမိုင်းဌာနတွင် အငြိမ်းစားပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သံတမန်ရေးရာကျွမ်းကျင်သင်တန်းတွင် သင်တန်းနည်းပြအဖြစ်လည်းကောင်း ပို့ချလျက်သင်ကြားလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများနှင့် သတင်းစာဆရာများ အသင်းကြီး၏ အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရှင်လည်းဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ မိုးမခလမ်း၌ စည်သူဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့် (ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် - ငြိမ်း၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန)သည် ၁၅.၉.၂၀၂၂(ကြာသပတေးနေ့) ည (၈:၀၀) နာရီအချိန်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၉၃)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
center|thumb ကိုခေး ညောင်လေးပင်မြို့ အနောက်ဘက်၊ (၇) မိုင်ခန့် ဝေးသည့် ဇီးကန်ရွာ ဇာတိ။
အဘ ဦးဘိုးကျော့၊ အမိဒေါ်သိန်းမြတို့၏သားဦးဖြစ်သည်။
လယ်သမား သားဖြစ်သည်။
အမည်အရင်း - ဦးအောင်မြင်။
ညောင်လေးပင် အ.လ.က၊ အမှတ်(၁) အ.ထ.က တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၇ တွင် သိပ္ပံဘွဲ့(ဓာတုဗေဒ) ၊ ၁၉၈၁ တွင် ဓာတ်ခွဲခန်း ဒီပလိုမာ ရရှိသည်။
မော်လမြိုင်ကောလိပ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ခေး’၊ 'အောင်ခက်တင်'၊ 'လူအောင်အောင်' ကလောင်အမည်များဖြင့် စတင် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ 'ပေဖူးလွှာ' မဂ္ဂဇင်းတွင် 'ရေခဲ သစ်သီး’ ဝတ္ထုတိုကို ‘ကိုခေး’ အမည်ဖြင့် ရေးသား၍ စာပေလောကထဲ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ 'ပေဖူးလွှာ' မဂ္ဂဇင်းပါ 'ကျောင်း အဆင်းမှာ’ဝတ္ထုတိုမှာ ထင်ရှားသည်။
ဝေဖန်ရေးဆရာ 'ဦးအောင်သင်း'မှ အကြိုက်ဆုံး ဝတ္ထုတိုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
မန္တလေးသူနာပြုတက္ကသိုလ် မြန်မာစာတွင်လည်း ရွေးချယ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
'ပုစ္ဆာ' ၊‘ထဘီ တိုတို ရေစိုစို’၊ ‘အတောင်မဲ့ လိပ်ပြာ’၊ ‘တစ်သက်လျာ လွမ်းစာ ပါးပြီထင့်’ နှင့် ‘တုံ့နှောင် တင်းရစ်’ ဝတ္ထုတို များမှာ ထင်ရှားကြောင်း '၂၀ ရာစု မြန်မာဝတ္ထုတို ၁၀၀' စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
'ထဘီတိုတို ရေစိုစို' ကို ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
'တစ်သက်လျာ လွမ်းစာပါးပြီထင့်' ကို ဆရာကြီး ဦးသုခမှ ကျော်ကြားသော 'အဖေနဲ့သား' ရုပ်မြင်ဇာတ်လမ်းအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကိုခေး ဝတ္ထုတိုများ(၁) ဝတ္ထုတိုပေါင်း ၂၅ ခုဖြင့် စိတ်ကူးချိုချိုအနုပညာမှ စာအုပ်ထုတ်ဝေထားသည်။
ဇနီးနှင့် သားနှစ်ဦးရှိပြီး မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းမြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
တာနာကာယ ကာကူအီ (၄ မေ ၁၉၁၈ - ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၃) သည် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရေး သမား ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် လွန်စွာဩဇာတိတ္ကိမ ကြီးမားခဲ့သူ နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးနောက်ပိုင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ thumb|တာနာကာယ ကာကူအီ ၁၉၇၃ခုနှစ်က ရိုက်ကူးထားသောပုံ ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် လွန်စွာဩဇာတိတ္ကိမ ကြီးမားခဲ့သူ၊လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှု အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် နာမည်ပျက်ခဲ့ရသူ၊ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် အထိဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ကာကူအီတာနာကာကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် နီအိဂါတအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများမှာ ကာဇူကီတာနာကာနှင့်ဖူမေတာနာကာ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဖခင်သည် ဆင်းရဲသောကျွဲနွားကုန်သည် တစ်ဦးသာဖြစ်သော်လည်း သားဖြစ်သူ ကာကူအီတာနာကာသည် စက်မှုပညာကိုကြိုးစားသင်ယူခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က တိုကျိုမြို့၊ ချူအိုစက်မှုအထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ယူခဲ့ပြီးဆောက်လုပ်ရေး အတတ်ပညာပိုင်းကို ဦးစားပေးလေ့လာခဲ့သည်။
သူသည် အထက်တန်းကျောင်း သို့မဟုတ် တက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဘွဲ့မရရှိခဲ့သော ခေတ်သစ် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦး အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။
ဘဝဖြတ်သန်းမှု ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။
၁၉၄ဝ မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အတွင်း တိုကျိုမြို့တွင်အဆောက်အအုံကန်ထရိုက်တာအဖြစ် အသက်မွေးမှုပြုခဲ့သည်။
၁၉၄၂ခုနှစ်တွင်တာနာကို ဆာကာမိုတိုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီးသမီးတစ်ယောက်မွေးဖွားခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။
ငွေကြေးချမ်းသာ ကြွယ်ဝသော တာနာကာသည်၎င်း၏ ဥစ္စာဓနအင်အားကို အသုံးချကာ ပါတီတွင်း၌ ထိပ်တန်းရာထူးများကို အချိန်တိုကာလအတွင်း ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် တရားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ၁၉၅၇ - ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်စာတိုက် နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီး၊ ၁၉၆၁- ၆၂ ခုနှစ်တွင် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ မူဝါဒသုတေသန ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၆၅- ၆၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၈- ၇၁ ခုနှစ်တို့တွင်လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်၊ ၁၉၆၂- ၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၊၁၉၆၇-၆၈ ခုနှစ်တွင် လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီစည်ပင်သာယာရေးမူဝါဒ (မြူနီစီပယ်ပေါ်လစီ) ဆိုင်ရာသုတေသနကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၇၁- ၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်စက်မှုဝန်ကြီးစသည့် ရာထူးများ အဆင့်ဆင့်ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ခုနှစ် တွင် လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တာနာကာ၏ အသက်သည် ထိုအချိန်တွင်း ၅၄ နှစ်သာရှိသောကြောင့် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနောက်ပိုင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အသက်အငယ်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ တာနာကာသည် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အစပထမတွင် လူထု ထောက်ခံမှုကို အခိုင်အမာရရှိခဲ့သည်။
သူ၏ ပြောင်မြောက်သောလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ကွန်ပျူတာတပ်ထားသော ဘူဒိုဇာကြီးဟုပင် နာမည်ပေးခံရသော်လည်း သူ၏ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ယူစဉ် ကာလအတွင်း နိုင်ငံ၏စီးပွားရေး ဆိုးရွားလာခြင်းကြောင့် လူထုသည် သူ၏ငွေကြေးနိုင်ငံရေး ကိုစိတ်ပျက်လာခဲ့သည်။
ငွေကြေးဆိုင်ရာ မသမာမှုများ ရှိသည်ဟုလည်း ပြည်သူလူထုက မယုံသင်္ကာ ဖြစ်လာကြသည်။
လော့ခ်ဟိဒ် လာဘ်ပေးလာဒ်ယူအရှုပ်တော်ပုံကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ငွေကြေးချစားမှု စွဲချက်များဖြင့်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။
လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီခေါင်းဆောင် အဖြစ်မှလည်း တစ်ဆက်တည်း နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
သို့ရာတွင် စွဲချက်တင်ထားခံရစဉ်ကာလ အတွင်း၌လည်း တာနာကာသည် ဂျပန်နိုင်ငံရေး ဇာတ်ဆရာအဖြစ် ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှ အရှိန်အဝါ သုံးနိုင်ခဲ့သည်။
လော့ခ်ဟိဒ်ကော်ပိုရေးရှင်းမှလာဘ်ယူခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်ထောင် ဒဏ်လေးနှစ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် အယူခံဝင်ထားစဉ်ကာလအတွင်း လွတ်လပ်စွာနေနိုင်ခဲ့ပြီးသူ၏ နောက်ပိုင်းတက်လာသည့် ဝန်ကြီး ချုပ်များကို ရွေးချယ်ရေး၌ အနည်းဆုံး သုံးဆက်တိုင်တိုင် သူ၏ဩဇာ မကင်းခဲ့ချေ။
ဘဝနိဂုံး ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တာနာကာသည် အသက် ၇၅နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမြို့၌ ကွယ်လွန် သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကဏ္ဍ:ဂျပန် နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
ငယ်စဉ်ဘဝ ဦးခင်ဇော်ကို ၁၉၀၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့၌ အဖ ဦးဖိုးသွင်၊ အမိ ဒေါ်ဖွားတို့က ဖွားမြင်သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဟိုက်စကူးဖိုင်နယ် အောင်မြင်သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာကြည့်တိုက်ပညာ တက်ရောက်သင်ကြားပြီး၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ စာကြည့်တိုက်ပညာ ဒီပလိုမာ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ မှ စာကြည့်တိုက်ပညာဆိုင်ရာ အမြင့်မားဆုံး (FLA) ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
စာကြည့်တိုက်မှူးဘဝ ဦးခင်ဇော်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ၁၉၃၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဤသို့ ထမ်းဆောင်စဉ် အတွင်း မြန်မာဂီတကို စနစ်တကျ လိုက်စားကာ ကမ္ဘာ့ဂီတ သင်္ကေတဖြင့် မြန်မာ့ဂီတကို ဆက်စပ်ပေးခဲ့သည်။
ဤနည်းဖြင့် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မင်းသုဝဏ်၏ 'မောင်ခွေးဖို့ကဗျာများ'ကို ကမ္ဘာ့သုံး ဂီတ သင်္ကေတဖြင့် အသံ ထည့်ပေးခဲ့သည်။
ဦးခင်ဇော်သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန ညီလာခံ၌ မြန်မာ့ဂီတ ကနဦး လေ့လာချက်စာတမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ဦးခင်ဇော်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အတွင်း ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှစစ်တပ် တော်ဝင် အင်ဂျင်နီယာ တပ်ခွဲတွင် ဗိုလ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းသို့ ဂျပန်တပ်များ ဝင်ရောက်လာသော အခါ ဦးခင်ဇော်သည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ တပ်ဆုတ်ရာတွင် ပါသွားခဲ့သည်။
အိန္ဒိယတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း ဦးခင်ဇော်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယ အသံလွှင့်ဌာနတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၄ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန် ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာနတွင် လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဤကဲ့သို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အသံလွှင့်မှု အတွေ့အကြုံပေါ် မူတည်၍ ဗြိတိသျှတပ်များ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်လက်မှ ပြန်လည် သိမ်းယူပြီး အချိန်တွင် ဦးခင်ဇော်ကို မူလ စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ်မှ မြန်မာ့အသံ ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။
မြန်မာ့အသံ ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးခင်ဇော်သည် မြန်မာ့အသံတွင် ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို လက်ခံရရှိသည်။
မြန်မာ့အသံတွင် ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းစဉ် အတွင်း ရှေးစာဆိုတော်ကြီးများ၏ ရတု၊ ရကန်၊ အဲ၊ အံ၊ လူးတား၊ မော်ကွန်း၊ တောလား၊ အိုင်ချင်းများ၏ သီဆိုဟန်ကို ဂီတမိခင်ကြီး စောမြအေးကြည်နှင့် ဒေါ်ဒေလီညွန့်တို့၏ အသံဖြင့် ဓာတ်ပြားများ သွင်းယူထားသည်။