kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် သာစည်မြို့နယ် တမာကုန်းရွာ မြောက်ကျောင်းဆရာတော် ဦးပဏ္ဍဝကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မယ်တော်ခမည်းတော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူ၍ ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
သာမဏေဘွဲ့မှာ ရှင်အာစာရဖြစ်သည်။
သာမဏေဘဝတွင် သဒ္ဒါ၊ သဂြိုဟ်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ၊ ဋီကာကျော် စသော ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူခဲ့သည်။
၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ ရွှေရေးဆောင်တိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအာဒိစ္စရံသီကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ဦးစံတိုင်၊ ဒေါ်ရွှေမတို့၏ ပစ္စယနုဂ္ဂဟဖြင့် မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။
ထို့နောက် ဆီးဘန်နီတိုက်သို့ပြောင်းရွေ့ သီတင်းသုံး၍ စာချအကျော် ဆရာတော်ကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဘဒ္ဒန္တအာဒိစ္စရံသီ၊ ပင်းသာကျောင်းဆရာတော်၊ ဟံသာဝတီ ဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဦးနာရဒ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဦးဥက္ကံသာဘိဝံသ စသောဆရာတော်ကြီးများထံ၌ ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများကို သင်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
ထိုမှတဖန် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ လေးကျွန်းချမ်းသာချောင်ဆရာတော် ဦးသောဘိတ(အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)၊ အမရပူရ၊ မင်္ဂလာတိုက်သစ်ဆရာတော် ဦးဓမ္မသာမိ မိုးကုတ်ဝိပဿနာ ဆရာတော် ဦးဝိမလ(အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ဆရာတော်ကြီးများထံတွင်လည်း ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းများကို သင်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
ထိုသို့စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားလျှက် လောကုတ္တရာစာမေးပွဲများကို ဖြေဆိုတော်မူခဲ့ရာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ် အတွင်း အစိုးရ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမလတ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်း၊ ပထမကျော်တန်း၊ အမျိုးသားပရိယတ္တိစာမေးပွဲ၊ ပထမကျော်တန်းနှင့် အစိုးရဓမ္မာစရိယတန်းများကို အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် စာလိုက်သံဃာတော် ၂ဝ⁠ဝ ကျော်အား စာပေသင်ကြားပေးရာ အထူးသဖြင့် အဘိဓမ္မာ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီးကို ပို့ချပေးတော်မူရာတွင် ထူးချွန်၍ ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ပရိယတ္တိသာသနဟိတ အသင်းကြီးက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော ဘဒ္ဒန္တအာစာရာဘိဝံသ ပရိယတ္တိသာသနဟိတ ဓမ္မာစရိယ(မူလစာချ) ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိတော်မူသည်။
ထို့အပြင် ဆရာတော်သည် ဝိနယပါလစာမေးပွဲများကို ကျင်းပတော်မူ၍ ဝိနယ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီးဆုများ ချီးမြှင့်ခြင်း၊ အစိုးရ ပါဠိပထမပြန် စာမေးပွဲကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပါဠိတက္ကသိုလ်အစိုးရခန့် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ရာ၌ ဝိသောဓက၊ ပဋိဝိသောဓက အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရိုင်ဝိနိစ္စယဌာန ဝိနည်းဓိုရ် အဖြစ်ဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း စသည်ဖြင့် သာသနာရေးကို အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူသည်။
ယခုအချိန်တွင် နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်တော်မူလျက် ရှိသည်။
ဆရာတော်သည် ပဋ္ဌာန်းပြနည်း နိဿရည်းကျမ်း၊ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းထုတ်နည်း နိဿရည်းကျမ်းစသော ကျမ်းစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုတော်မူသည်။
ဤသို့လျှင် သာသနာအကျိုးကို သယ်ပိုးထမ်းရွက်တော်မူ၍ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံ တော်မူသည့် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ အာစာရာဘိဝံသသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူသည်။
thumb|ကတ်စီးယတ်စမာစီလတ်စ ကလေး(ဂျူနီယာ) မိုဟာမက်အလီသည် ၁၉၄၂−ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ လူးဝီးစ္စဗီးလမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ သည်။
ဆင်းရဲသားကပ္ပလီ လူမည်းမောင်နှံဖြစ်သော ကတ်စီးယတ်စမာစီလတ်စကလေး (စီနီယာ)နှင့် အိုဒက်ဆာ ကလေးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ကတ်စီးယတ်စမာစီလတ်စ ကလေး(ဂျူနီယာ) ဖြစ်သည်။
အခြား ကပ္ပလီ လက်ဝှေ့သမားများထက် သူ၏ မိဘများက စီးပွားရေးချောင်လည်သောကြောင့် ငယ်စဉ်ကပင် ပညာသင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။
ကလေးသည်ငယ်စဉ်ကတည်းက လူကောင်ကြီးထွားသည်။
ပညာသင်ကြားစဉ်က ကလေး၏ မှတ်စုစာအုပ်များတွင် ကျောင်းစာများ ရေးမှတ်ထားခြင်း မရှိပဲ လက်ဝှေ့သမားများနှင့် ကောင်းဘွိုင်ပုံများကိုသာ ရေးဆွဲလေ့ရှိခဲ့သည်။
အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ်ကပင် အားကစားမျိုးစုံကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။
ထိုစဉ် က ရေကူးနည်းကို ပိုမိုအားသန်ပြီး ထူးချွန်ခဲ့သည်။
လူးဝီးစ္စဗီးလမြို့ ဝိုင်အမ်စီအေ အသင်းမှ အားကစား ထူးချွန်သူ လူငယ် ၆၃ ဦးရွေးချယ်ရာတွင် အသက်ရှစ်နှစ် သာရှိသေးသူ ကလေးလည်း တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်က ခရစ်ယာန်သီလရှင် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်၌ သန့်ရှင်းရေးလုပ်၍ မုန့်ဖိုးရှာခဲ့သည်။
အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ဝှေ့နည်းပြဆရာ ဂျိုးမာတင်ထံတွင် လက်ဝှေ့ထိုးပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။
ကလေးသည်အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်ကပင်ကိုအလေးချိန် ၁၁၂ ပေါင်ရှိနေခဲ့သည်။
ကလေးသည် ပွဲဦးထွက် အပျော်တမ်း လက်ဝှေ့ပွဲအဖြစ် ရွန်နီအိုကီဖေးဆိုသူ လူဖြူလူငယ်တစ်ဦးနှင့် သုံးချီထိုးသတ်ရာ အမှတ်ဖြင့်အနိုင်ရခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အပျော်ထမ်းလက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲတွင် အရေးပါဆုံးဖြစ်သော ရွှေလက်အိတ်များ လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲ အတွက် လူရွေးပွဲကျင်းပရာ ကတ်စီးယပ်စကလေး ရှုံးနိမ့်သဖြင့်နည်းပြဆရာ ဂျိုးမာတင်ထံမှ နည်းပြဆရာ စတုန်းနာထံသို့ ရွှေ့ ပြောင်းလေ့ကျင့် ခဲ့လေသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် ရွှေလက်အိတ်များ လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲ၌ ကတ်စီးယတ်စကလေးသည် လိုက်ဟဲဗီးဝိတ်တန်း၌ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရွှေလက်အိတ်များ ပြိုင်ပွဲနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများဟူသော ပြိုင်ပွဲနှစ်ရပ်စလုံးတွင် ကလေးဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ရောမကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ပွဲအတွက် အမေရိကန် လက်ဝှေ့လူရွေးပွဲကို ဆန်ဖရန်စ္စကိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ရာလိုက်ဟဲဗီးဝိတ်တန်းမှ ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ကလေးသည် အသက် ၁၈ နှစ် အရွယ်တွင် ရောမအိုလံပစ် လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲတွင် ဗိုလ်စွဲ၍ ရွှေတံဆိပ်ရခဲ့သည်။
ရောမ အိုလံပစ်ပွဲမှ ပြန်လာပြီးနောက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကြေးစား လက်ဝှေ့သ မားအဖြစ်ခံယူကာ နည်းပြဆရာသစ် အန်ဂျလိုဒန်ဒီနှင့် လေ့ကျင့်ခဲ့လေသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကလေးသည် လူးဝီးစ္စဗီးလမြို့၌ ပထမဆုံး ကြေးစားဟဲဗီးဝိတ်လက်ဝှေ့ပွဲ အဖြစ် တန်နေဟန်ဆာကာနှင့် စတင်ထိုးသတ်ရာ ၆ ချီထိုးပြီး အနိုင်ရသည်။
ဒေါ်လာ ငွေ ၂ဝဝဝ ရသည်။
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့၌ ကြေးစားပွဲ ဒုတိယပွဲကို မီယာမီတွင်ဟတ်ဆီလာဆိုသူနှင့် ထိုးသတ်ရာ ကလေးက စတုတ္ထအချီ၌ အလဲထိုးအနိုင် ရသည်။
ယင်းပွဲနိုင်၍ ဒေါ်လာငွေ ၂ဝဝ ရသည်။
ကလေးသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်း ကြေးစား ပွဲပေါင်း ရှစ်ပွဲထိုးသတ်ခဲ့ရာ ရှစ်ပွဲစလုံးတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ် လက်ဝှေ့ချန်ပီယံဟောင်း ပက်တာဆင်သည် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့ရာကလေးက အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ကလေးသည် ကြေးစားပွဲပေါင်း ၁၉ ပွဲ ထိုးသတ်အနိုင်ရခဲ့ပြီးမှ ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ် လက်ဝှေ့ သရဖူလုပွဲကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မီယာမီ၌ ချန်ပီယံ ဆန်နီလစ္စတန်နှင့် ထိုးသတ်ရရာ ၇ ချီတွင် ဒိုင်ပွဲရပ်အနိုင်ရသဖြင့် ကမ္ဘာ့ ဟဲဗီးဝိတ် လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ဖြစ်လာလေသည်။
နောက်တစ်နေ့ (အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်)တွင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ကျင်းပပြီးသူသည် ခရစ်ယန် ဘာသာဝင်အဖြစ်မှ အစ္စလမ် ဘာသာဝင် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာအမည်မှာလည်း မိုဟာမက်အလီဟု ခေါ်တွင်မည် ဖြစ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။
ထို့နောက်အလီသည် ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်နှင့် အာဖရိကတိုက်မှ ဂါနာနိုင်ငံနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများသို့သွား ရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။
အလီသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အစ္စလမ် ဘာသာဝင် ကပ္ပလီအမျိုးသမီး ဆွန်ဂျီနှင့်ထိမ်းမြား လက်ထပ်သည်။
အလီသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် မေ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လူးဝစ်စတွန်၌ ဆန်နီလစ္စတန်နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ပထမအချီမှာပင် အလဲထိုးအနိုင်ရခဲ့သည်။
အလီသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက် နေ့တွင် လတ်စဗေးဂတ်စ၌ ချန်ပီယံဟောင်း ပတ်တာဆင်နှင့်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၁ ချီ၌ အလဲထိုးပြီး အနိုင်ရခဲ့သည်။
ထို့နောက်သရဖူကာကွယ်ပွဲ ငါးပွဲဆက်တိုက် ထိုးသတ်ခဲ့ရာ လေးပွဲအလဲထိုးနိုင်ပြီး တစ်ပွဲ သာအမှတ်ဖြင့် နိုင်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၇ ခုနှစ်ဖေဖွာရီ ၆ ရက်နေ့တွင်ဟူစတန်၌ ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ အဖွဲ့ချုပ် ချန်ပီယံအာ နီတာရဲလနှင့် ထိုးသတ် ရာ ၁၅ ချီထိုး၍ အမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စစ်မှုထမ်းရန် ဆင့်ခေါ်မှုကို ငြင်းဆန်သဖြင့် မိုဟာမက်အလီကို လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ခွင့်ပိတ် ပင်လိုက်ပြီး ချန်ပီယံအဖြစ်မှလည်း ဖယ်ရှားခဲ့လေသည်။
အမေရိကန် တရားရုံးတွင် အမှုကို ရင်ဆိုင်ရလေသည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မိုဟာမက်အလီကို အမေရိကန်တရားရုံးက အနိုင်ပေးခွင့်လွှတ်လိုက်ရာ လက်ဝှေ့ထိုး သတ်ခွင့်လည်း ပြန်လည်ရလာသည်။
ထိုနှစ်အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အက်လန်တာ၌ ဂျယ်ရီကွာရီနှင့် စတင်ထိုးသတ်ရာ သုံးချီ၌ အလဲထိုးအနိုင်ရသည်။
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် နယူးယော့၌ ဒုတိယပွဲစဉ်အဖြစ် အော်စကာ ဘိုနာဗီးနားနှင့်လက် ရည်စမ်းခဲ့ရာ ၁၅ ချီ၌ အလဲထိုး အနိုင်ရခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ဂ ရက်နေ့တွင် နယူးယော့၌ဂျိုးဖရေဇီယာနှင့် သရဖူလုပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဂျိုးဖရေဇီယာက မိုဟာမက် အလီကို ၁၅ ချီအပြည့်ထိုးသတ်ပြီး အမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရကာချန်ပီယံဖြစ်လာခဲ့သည်။
အလီအဖို့ ကြေးစားလက်ဝှေ့သမား ဘဝတွင် ပထမဦးစွာ ရှုံးနိမ့်ခြင်းဖြစ်သည်။
ချန်ပီယံသရဖူကို စွန်လွှတ်ခဲ့ရသူ အလီသည် ဇူလိုင်၂၆ ရက်နေ့တွင် ဟူစတန်၌ ဂျင်မီအဲလစ်စနှင့် ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၂ ချီတွင် အလဲထိုးပြီး အနိုင်ရခဲ့သည်။
ဖရေဇီယာကို ရှုံးပြီးနောက် အလီသည် ၁ဝ ပွဲဆက် တိုက်အနိုင်ရခဲ့သည်။
၁၉၇၃ မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် ဆန်ဒီဂို၌ ကင်နော်တန်နှင့် ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၂ ချီ အပြည့်ထိုးရပြီး အလီအမှတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သွားရသည်။
ပထမအချီ ကပင် အလီမေးရိုးကျိုးသွားရသည်။
စက်တင်ဘာလ၁ဝ ရက်နေ့ ကင်နော်တန် နှင့် စိတ်မကျေပွဲကို လော့စအိန်ဂျလီစ၌ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၂ ချီ အပြည့်ထိုးသတ်ရပြီး အလီအမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရသည်။
အလီသည် ဟဲဗီးဝိတ်သရဖူကို ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည် ရယူနိုင်ရန် အလီကြိုးပမ်းနေစဉ် ချန်ပီယံ ဂျိုးဖရေဇီယာကိုဂျော့ချ် ဖိုမန်က အလဲထိုးအနိုင်ရပြီး ချန်ပီယံသရဖူကို ရယူသွားသည်။
ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ် ချန်ပီယံ သရဖူကို စွန့်လွှတ်ထားရသူ ဂျိုးဖရေဇီယာနှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့ နယူးယောက်မြို့ တွင် ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ဆင်နွှဲခဲ့ရာ ၁၂ချီအပြည့်ထိုးသတ်ရ ပြီး အလီအမှတ် ဖြင့်နိုင်ကာ ပထမ အကြိမ်ရှုံးကြွေးကို ပြန်ဆပ် နိုင်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၉၇၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ဝ ရက်နေ့ တွင်ဇိုင်ယာနိုင်ငံ ကင်ရှာဆာမြို့၌ ချန်ပီယံ ဂျော့ချ်ဖိုမန်နှင့် အလီ ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ခဲ့ရာရှစ်ချီတွင် အလီက အလဲထိုး အနိုင်ယူ လိုက်သဖြင့် ဟဲဗီးဝိတ်လက်ဝှေ့သရဖူကို ဒုတိယအကြိမ်ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် သုံးပွဲ နိုင်ပြီးနောက် အလီသည် ဂျိုးဖရေဇီယာနှင့် တတိယအကြိမ် ယှဉ်ပြိုင်ပွဲကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မနီလာမြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုပွဲတွင် ၁၄ ချီ၌ ဒိုင်ပွဲရပ်ဖြင့် အလီအနိုင်ရခဲ့သည်။
အလီသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဂျိန်းပီရီကွတ်ပ်မန်းကို ငါးချီ၌အလဲထိုး အနိုင်ရပြီးနောက် ဂျင်မီယန်းကို ၁၅ချီအပြည့် ထိုးရကာ အမှတ်ဖြင့်သာ အနိုင်ရသည်။
ထိုနှစ် တတိယပွဲစဉ်၌ ဥရောပ ချန်ပီယံ ရစ်ချတ်ဒန်းကို ပဥ္စမအချီတွင်အလဲထိုးအနိုင်ရသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျို မြို့၌ ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ အလီနှင့် ကမ္ဘာ့နပမ်းချန်ပီ ယံ အန်တိုနီယိုအီနိုကီတို့ ပြိုင်ပွဲကျင်းပရာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ မကြုံစဖူးထူးကဲသော ပွဲကြီးအဖြစ် စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင်ကင်နော် တန်နှင့် နယူးယော့၌ တတိယအကြိမ် ထိုးသတ်ရာ ၁၅ချီအပြည့် ထိုးသတ်ရပြီးနောက် အလီအမှတ်ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အလီသည် သရဖူကာကွယ်ပွဲနှစ်ပွဲသာ ထိုးသတ်ခဲ့ပြီး နှစ်ပွဲစလုံးအမှတ်ဖြင့်အနိုင် ရခဲ့သည်။
၁၉၇၈ခုနှစ် ဖေဖွာရီ ၁၅ ရက်နေ့၌ ထိပ်တန်းစိန်ခေါ်သူ ၁ဝ ဦး စာရင်းဝင် လီယွန်စပင့်နှင့် လက်စဗေးဂတ်စမြို့၌ ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၅ ချီ အပြည့် ထိုးသတ်ရပြီး အလီအမှတ်ဖြင့် ရှုံးနိမ့်သွားသည်။
ဟဲဗီး ဝိတ်လက်ဝှေ့ သရဖူကို ဒုတိယအကြိမ် စွန့်လွှတ်လိုက်ရသည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် နယူး အော်လင်း၌ အလီနှင့် ချန်ပီယန်စပင့်တို့ ဒုတိယ အကြိမ်ဆုံတွေ့ ရာ ၁၅ ချီ အပြည့်ထိုးရပြီး အလီကအမှတ်ဖြင့် အပြတ်အနိုင်ယူ ကာ ဟဲဗီးဝိတ်လက်ဝှေ့သရဖူကို တတိယအကြိမ်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ် လက်ဝှေ့သမိုင်း၌ သရဖူကို ဒုတိယ အကြိမ်စွန့် လွှတ်ခဲ့ရပြီးမှ တတိယအကြိမ်ပြန်လည်ရယူနိုင်သူ တစ်ဦးမျှမရှိ သေးပဲ အလီတစ်ဦးသာ ရှိပေသေးသည်။
အလီသည် ပထမအိမ်ထောင်ရှင် ဆွန်ဂျီနှင့် ၁၉၆၅ခုနှစ် ဇွန် ၂ ရက်နေ့တွင် ကွာရှင်းခဲ့ပြီးနောက် ဘလင်ဒါဘွိုက် ဆိုသူ ကပ္ပလီမကလေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သမီးသုံးဦး၊ သားတစ်ဦးမွေး ဖွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဂျိုးဖရေဇီယာနှင့် မနီလာတွင် တတိယပွဲ ထိုးပြီးနောက် အသားညို ကပ္ပလီမကလေး ဗာရိုနီကာနှင့် လက် ထပ်ပြန်ရာ ကလေးတစ်ဦးရသည်။
မိုဟာမက်အလီသည် ကမ္ဘာအနှံ့သို့ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့ရာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု သို့လည်းရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကိုလန်ဘီယာ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ အလီ၏ အတ္ထုပတ္တိ စာအုပ်ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ အလီကိုယ်တိုင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ပြီး သူ့နည်းပြဆရာ ဒန်ဒီအဖြစ် ကမ္ဘာကျော် မင်းသားကြီး အားနက်စ်ဘိုဂါနင်က သရုပ်ဆောင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ဘဝနိဂုံး ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းအခြေအနေဖြင့် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရသည်။
အစောပိုင်းတွင် ကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း နောက်ရက်များတွင် အလီ၏ အခြေအနေသည် ဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး အသက်ကယ်အကူအညီများ ပေးထားခဲ့ရသည်။
အခြေအနေသည် တိုးတက်လာမှု မရှိပဲ ဇွန် ၃ ရက်နေ့တွင် သေဆုံးပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
Muhammad Ali Dies: 'The Greatest' Boxer Dead at 74 ကိုးကား။
thumb|အလင်းဖန်မျှင်ကြိုးများ အလင်းဖန်မျှင် ( သို့မဟုတ် optical fibre) ဆိုသည်မှာ ထွင်းဖောက်မြင်နိုင်ပြီး ကွေးညွတ်နိုင်သည့် ဆီလီကာ သို့မဟုတ် ပလတ်စတစ်ကြိုးမျှင်ဖြစ်ပြီး လူ့ဆံပင်၏ အချင်းထက် အနည်းငယ်ထူသည်။
အလင်းဖန်မျှင်များကို တစ်ဖက်စွန်းမှ အခြားတစ်ဖက်သို့ အလင်းပေးပို့ထုတ်လွှတ်ခြင်းနှင့် fiber-optic communication များတွင် ဝါယာကြိုးများထက် အလင်းဖန်မျှင်များကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အလင်းဖန်မျှင်များအသုံးပြု၍ ဒေတာများ ပေးပို့ထုတ်လွှတ်ခြင်းသည် အခြားသတ္တုသုံးဝါယာများထက် အချက်ပြမှုများမှာ အကွာအဝေးပိုမိုသွားနိုင်ပြီး ဒေတာဆုံးရှုံးမှုနည်းသည်။
ထို့အပြင် အလင်းဖန်မျှင်များသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ နှောက်ယှက်မှုကိုလည်း ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။
Optical fiber communications: principles and practice pp 7-9 အလင်းဆိုင်ရာ ရူပဗေဒပညာဖြင့် ဖန်မျှင်များကို အသုံးချသည့်နည်းပညာသည် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင်လည်းကောင်း၊ ဆေးသိပ္ပံပညာ၌ လည်းကောင်း အထူး အောင်မြင်လျက်ရှိသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာသဘာဝ thumb ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှရူပဗေဒပညာရှင် ဂျွန်တင်ဒေါလ်(၁၈၂ဝ-၁၈၉၃)သည် အလင်းကို ကောက်နေသော လမ်းကြောင်းအတိုင်းလည်း သွားစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
တင်ဒေါလ်၏ အလင်းပိုက်လိုင်းသည် ထည့်ခံတစ်ခု၏ အပေါက်ငယ်မှ ထွက်လာသော ရေမျှင်တန်းပင်ဖြစ်သည်။
ထည့်ခံအတွင်းသို့ ကျရောက်လာသောအလင်းသည် ခုံးနေသော ရေမျှင်တန်းအတိုင်း ပြန်ထွက်လာကြောင်းင်း တွေ့ရသည်။
ယင်းသို့ အလင်းလမ်း ကြောင်းကောက်အတိုင်း အလင်းလှိုင်းရွေ့ရှားနိုင်ခြင်းမှာ အလင်းယိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အလင်းပေါက်ကြားခံ နှစ်ခုတွင် အလင်းဆိုင်ရာ သိပ်သည်ခြင်းများသော ကြားခံတစ်ခုမှ အလင်းဆိုင်ရာ သိပ်သည်းခြင်းနည်းသော ကြားခံသို့ ဖြတ်သွားလျှင် ဒုတိယကြားခံနယ်တွင် အလင်းလမ်းကြောင်းသည် မျဉ်းမတ်ကိုခွာ၍ သွေဖည်သွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
အလင်းဖန်မျှင် သို့မဟုတ် အလင်းဖိုင်ဘာတွင်လည်း ပုံရိပ်တစ်ခုကို ကွေ့ကောက်သော လမ်းကြောင်းဖြင့် သယ်ဆောင်နိုင်သည်သာမကဘဲ ပုံပန်းနှင့် အနေအထားကိုပါ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။
အလင်းဖန်မျှင်ကို အချင်း ၁ဝ မှ ၆ဝ မိုက်ခရွန်ခန့်ရှိသော ဖန်မျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်တတ်သည်။
အတွင်းဖန်မျှင်ကို ယိုင်ညွှန်းကိန်းနိမ့်သော ဖန်တစ်မျိုးဖြင့်ပြီးသည့် ပါးလွှာသော အခွံအတွင်း ထည့်၍ထားသည်။
အလင်းလှိုင်းသည် ဖန်မျှင်အတွင်း၌ အလင်းပြန်ခြင်း ရှိစေရန် အတွင်းဆလင်ဒါ၏ ယိုင်ညွှန်းကိန်းမှာ မြင့်ရမည်ဖြစ်ပြီး အပြင်ဆလင်ဒါပါးကို ယိုင်ညွှန်းကိန်းနိမ့်သော ဖန်ဖြင့် ပြုလုပ်တတ်သည်။
အလင်းပေါက်ကြားခံ တစ်ခုမှ ယိုင်ညွှန်းကိန်းပို၍ နည်းသောကြားခံ နောက်တစ်ခုသို့ အလင်းဖြတ်သောအခါ ရိုက်ထောင့်သည် သတ်မှတ်ထားသော အခြေပြောင်းတန်ဖိုး ဆောင်သော် ပထမကြားခံအတွင်း၌ပင် လုံးဝအတွင်းသို့ အလင်းပြန်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကောက်နေသော အလင်းဖန်မျှင်အတွင်း ဖြတ်သွားသော အလင်းသည် ကွေ့သွားသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း မျက်နှာပြင်တစ်ဘက်မှ တစ်ဘက်သို့ ဖြောင့်တန်းစွာသွားသည်ကို တွေ့ရသည်။
မျက်နှာပြင်တဘက်မှ တဘက်သို့ အလင်းပြန်ခြင်းဖြင့် ကွေ့ကောက်နေသော ဖန်မျှင်အတွင်း၌ ခရီးပေါက်ရောက်နိုင်သည်ဖြစ်၍ သတင်း (ဥပမာ-ပုံရိပ်၊ အသံကို လျှပ်စစ်သံလိုက် အချက်ပြဖြင့် ပြောင်း၍ဖြစ်စေ)ကို ရှည်လျားသောအလင်းဖန်မျှင်ကြိုးအတွင်း သယ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကောက်၍ရသော အလင်းဖန်မျှင်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ကြည့်၍ မမြင်နိုင်သော အရာဝတ္တုများကို လေ့လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်များသည် လူနာ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းကို လေ့လာရန် ဖိုင်ဘာစကုပ်ခေါ် အလင်းဖန်မျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကိရိယာဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ (ဥပမာ-ဝမ်းဗိုက်အတွင်း) အစိတ်အပိုင်းကို လေ့လာရာ၌ မှောင်မိုက်နေ၍ လိုအပ်သောအလင်းရောင်ကို အလင်းဖန်မျှင်ဖြင့် သယ်ဆောင်ပေးနိုင်သည်။
အလင်းဖန်မျှင်ကို တစ်မိုက်ခရွန် အရွယ်အစားခန့်အထိ ပြုလုပ်နိုင်၍ သေးငယ်သော ဖိုင်ဘာစကုပ်ဖြင့် လူ၏နှလုံးအတွင်းကို လေ့လာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောများအတွင်းမှ ထုတ်လွှတ်သောရေတွင် ပါဝင်သည့် ပင်လယ်ရေထုထဲရှိ ညစ်ညမ်းစေသောဆီအမျိုးမျိုးကို အလင်းဖန်မျှင်သုံး၍ တိုင်းတာနိုင်သည်။
အီလက်ထရွန်နစ်ပညာနှင့် အလင်းဖန်မျှင် ရုပ်မြင်သံကြားဖမ်းစက်မှာ အီလက်ထရွန်နစ်ပညာ၏ အောင်မြင်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ကို လူတိုင်းလောက် သဘောပေါက်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် ရုပ်မြင်သံကြားစက်တွင် ပုံရိပ်ဖြစ်ပေါ်စေသော ကက်သုတ်ရောင်ခြည် ထုတ်ပြွန်သည် အလင်းရောင်ကို ပုံရိပ်ပေါ်သောမျက်နှာပြင်မှ ပရမ်းပတာ ဦးတည်ဘက် အမျိုးမျိုး ထွက်လာစေသည်။
ထို့ကြောင့် ပုံရိပ်များမှာ ထင်ရှားသင့်သလောက် မထင်ရှားဖြစ်တတ်သည်။
ပုံရိပ်များကို ပိုမိုထင်ရှားစေရန်၊ တောက်ပစေရန် အလင်းဖန်မျှင်များကို ပုံရိပ်ပေါ်သော မျက်နှာပြင်နှင့် ကက်သုတ်ပြွန်အကြား အလင်းတန်းများကို စုစည်းပေးရန် မှန်ဘီလူးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။
အီလက်ထရွန်နစ်ပညာတွင် အလင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ ပါလာစမြဲဖြစ်သည်။
တခါတရံ ခေတ်မီ အီလက်ထရွန်နစ်ပညာ သုံးနိုင်ပါလျက်နှင့် မှန်ဘီလူးကြောင့် ပုံရိပ်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ပဲ ရွဲ့စောင်းပြီး ပုံပျက်နေတတ်သည်။
ယင်းသို့ပုံပျက်ခြင်းကို နဂိုပုံမှန်အဖြစ်သို့ ပြုပြင်ရန်အတွက် အလင်းဖန်မျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော မှန်ဘီလူးကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
အလင်းဖန်မျှင်ပေါင်း မြောက်မြားစွာကို စုစည်းပြီး ပုံရိပ်ကို ဖော်နိုင်သည်။
ရှုပ်ထွေးနေသော အချက်ပြများမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသော သတင်းကို ပြုပြင်ယူနိုင်သည်။
ကွမ်တမ်အီလက်ထရွန်နစ်ဘာသာရပ် ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သည်။
ယင်းရူပဗေဒဘာသာရပ်တွင် လေဆာရောင်ခြည်ပညာနှင့် အီလက်ထရွန်နစ်ပညာကို ပေါင်းစပ်ပေးထားပြီဖြစ်သည်။
လေဆာအလင်းတွင် လှိုင်းအလျား တစ်မျိုးတည်း၊ အခြေတစ်မျိုးတည်းဖြင့် အလင်းတန်းများ ဦးတည်ဘက်တစ်မျိုးတည်း ရှိကြသည်။
ယင်းလေဆာ အလင်းသည် အလင်းဖန်မျှင်ပညာကို တဟုန်တိုး တိုးတက်စေခဲ့သည်။
အလင်းလှိုင်းဆက်သွယ်ရေး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဘဲလ်သုတေသနစမ်းသပ်ခန်းသည် အလင်းလှိုင်းဆက်သွယ်ရေးကို အသုံးပြုသည့် အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။
အလင်းလှိုင်း ထိန်းကွပ်ပေးသော ကေဘယ်လ်ကြိုးတွင် လက်မဝက်ခန့် အချင်းရှိပြီး အလင်းဖန်မျှင် ၂၄ ချောင်းပါရှိသည်။
အလင်းဖန်မျှင်အတွင်း သတင်းပို့ ဆောင်နိုင်မှု အရည်အချင်းမှာ တစ်စက္ကန့်တွင် ၄၅ သန်းခန့်ဖြစ်သည်။
တနည်းဆိုသော် အလင်းလှိုင်းကို အပိတ်အဖွင့်ပေါင်း ၄၅ သန်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အလင်းဖန်မျှင်တစ်ခုတွင် အသံအချက်ပြပေါင်း ၆၇၂ ခု သယ်ဆောင်နိုင်၍ ကေဘယ်လ်ကြိုးတစ်ခုတွင် စကားအပြန်အလှန်ပြောရန် အချက်ပြပေါင်း ၈ဝ၆၄ ခု သယ်ဆောင်နိုင်သည်။
ကြေးနန်းကြိုးကို အသုံးပြုပါက အဆများစွာကြီးသော ကေဘယ်လ်ကြိုးလိုပေလိမ့်မည်။
အလင်းဖန်မျှင်ရှစ်ခုသည် ရိုးရိုးနန်းကြိုးပေါင်း ၄၈ဝဝ ပါဝင်သော ကေဘယ်လ်ကြိုးနှင့် ကိုးမီလီမီတာရှိ ပြွန်ချောင်း ၁၈ ချောင်းပါ ကေဘယ်လ်ကြိုးတို့၏ နေရာတွင် အစားထိုးအသုံးပြုနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် အလင်းဖန်မျှင်သည် အသုံးပြုရာတွင် အလွန်ဝန်ကျဉ်း၍ စရိတ်စကလည်း သက်သာစေနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်း သိသာနိုင်ပေသည်။
အဝင်လှိုင်း(အချက်ပြ)၏ လွှဲကျယ်ကို လှိုင်းဆင်အတိုင်း ပြုပြင်ပြီး အလင်းဖန်မျှင်အတွင်း ဖြတ်သန်းစေသည်။
ထို့နောက် လက်ခံအတွင်းပါရှိသော ဖမ်းစက်က တဖန်ပြင်းအားပြောင်း အလင်းလှိုင်းကို အဝင်လှိုင်းပုံစံမျိုး ပြန်ပြောင်းပြီး ချဲ့စက်ဖြင့်ချဲ့ကာ အထွက်လှိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှတ်လိုက်သည်။
ဤနည်းတွင် လှိုင်းပုံ ပျက်တတ်သည်။
ပုံပျက်လှိုင်းကို ချဲ့ကိရိယာဖြင့် ထပ်မံချဲ့ခြင်းဖြင့် အထွက်လှိုင်းပုံစံမှာ ပို၍ ပုံပျက်မည် ဖြစ်သည်။
ပုံပျက်ခြင်း မဖြစ်ပေါ်စေရန် အသွင်းလှိုင်းကို ဒွိသင်္ချာစကားဝှက် သို့မဟုတ် ဘိုင်နရီကိန်း စကားဝှက်အဖြစ် ချိန်တာကိုက် ပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်ပြီး ချဲ့စက်ဖြင့် ချဲ့ပြီးသော် စကားဝှက်ဖြေစက်ဖြင့် အထွက်လှိုင်းအဖြစ် ပြန်လည်၍ အသွင်ဖော် နည်းဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အသံအချက်ပြများကို ဒစ်ဂျစ်နတယ်လ်နည်းကို အသုံးပြုပြီး လှိုင်းပြတ်များဖြင့် ပို့ဆောင်နေကြသည်။
လေဆာနှင့် အလင်းဖန်မျှင် အလင်းပင်မသည် အလင်းလှိုင်းဆက်သွယ်ရေးတွင် အရေးကြီးလှသည်။
အလင်းပင်မနှစ်မျိုးမှာ အယ်လ်အီးဒီခေါ် အလင်းလွှတ် ဒိုင်အုတ်နှင့် လေဆာ အလင်းလွှတ်ပင်ရင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အယ်လ်အီးဒီများကို အိတ်ဆောင် တွက်စက်ကလေးများတွင်မှအစ အသုံးပြုကြသည်။
စယ်မီကွန်ဒပ်တာခေါ် လျှပ်ကူးချို့ကို ဆုံဆက်များအဖြစ်ပြုဆောင်ပြီး လျှပ်ကူးချို့ ဆုံဆက် အများအပြားကို စုပေါင်း၍ အလင်းလွှတ်ဒိုင်အုတ်ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။
ယင်းဒိုင်အုတ်များ၏ ပျမ်းမျှပါဝါမှာ ဒသမ တစ်မီလီဝပ်ခန့် ရှိသည်။
ယင်းဒိုင်အုတ်များသည် တန်ဖိုးနည်းပြီး အသွင်အားဖြင့် လေဆာများထက် ပိုမိုရှင်းလင်းသည်။
ထုတ်လွှတ်သည့် အလင်းတန်းစုမှာ လှိုင်းအလျားပေါင်း များစွာပါဝင်၍ လှိုင်းအလျား ပျံ့သည်။
လျှပ်ကူးချို့လေဆာသည် ဒိုင်အုတ်တစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်ပြီး အရွယ်အစားအားဖြင့် ဆားပွင့်တစ်ပွင့်ခန့် ရှိသည်။
ဂယ်လီယမ် အာစက်နိုက်နှင့် အလူမီ နီယမ်အာစက်နိုက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လျှပ်ကူးချို့ ဆုံဆက်အလွှာပေါင်း အမြောက်အမြားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည်။
လေဆာရောင်ခြည်မှာ သေးငယ်သော တန်းစုအဖြစ်နှင့် ထုတ်လွှတ်နိုင်၍ အလင်းဖန်မျှင်အတွင်းသို့ အလင်းတန်းစု အများစုကို မပြန့်ပဲ သွင်းပို့နိုင်သည်။
လေဆာပင်မများ သုံးခြင်းဖြင့် အလင်းလှိုင်းပြတ် အရေအတွက်များများကို ခရီးတာတစ်ခုအတွက် နှုန်းမြင့်မြင့်ဖြင့် ပို့ဆောင်နိုင်သည်။
အလင်းဒိုင်အုတ် ပင်မအတွက်မူ နှုန်းမှာ ပို၍နိမ့်ပေလိမ့်မည်။
အလင်းကို သယ်ဆောင်လာသော အလင်းဖန်မျှင်မှအလင်း ကိုဖမ်းယူရန် ပင်အလင်း ဒိုင်အုတ်ဖမ်း ကိရိယာကို အသုံးပြုသည်။
ပင်ဖမ်းဆက်ဒိုင်အုတ်တစ်ခုသည် အချက်ပြလှိုင်းပြတ်ပေါင်း သန်း ပေါင်းတစ်ရာကို တစ်စက္ကန့်တွင် ဖမ်းယူနေစဉ် နောက်ခံ ဆူညံသံ ခေါ် စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးနှုန်းမှာ ဝပ်ပေါင်းကုဋေ တစ်ရာတွင် တစ်ယူနစ် ဖြစ်သည်။
အခြေခံကျသော အလင်းဖန်မျှင် တွေ့ရှိချက်တစ်ခုမှာ ၁၉၈၄ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဩစတြေးလျ အမျိုးသား တက္ကသိုလ်တွင် ရူပဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာလူသာ ဒေဗီနှင့် ဒေါက်တာ ရင်ကိုဒရာဂီလာတို့၏ တွေ့ရှိချက်ပင်ဖြစ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုလျှင် သတ္တုတစ်ခုကို အလင်းဖန်မျှင်သုံး၍ ဖောက်ထွင်း မြင်နိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
သတ္တု (ဥပမာ- ငွေ) မှာ အလင်းပေါက် ကြားခံမဟုတ်သော်လည်း လျှပ်ကန့် (လျှပ်စီးမှုလုံးဝ မရှိသောဝတ္ထု) တစ်ခုဖြင့် သုတ်လိမ်းကပ်ထားပြီး နောက်တထပ်အဖြစ် ဖန်ကို အသုံးပြုလျှင် အလင်းသည် အတွင်း၌ လုံးဝအလင်းမပြန်ပဲ ငွေသတ္တုပြား၏ တဘက်ခြမ်းသို့ ဖောက်ထွက်သွားကြောင်းကို တွေ့ရသည်။
မျက်နှာပြင် တဘက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သောလှိုင်းသည် ပါးလွှာသော လျှပ်ကန့်များကြောင့်ငွေပြား၏ အခြားတဘက်ရှိ လျှပ်ကန့်များကို ခွင်ကျမှုတုန်ခါနည်းဖြင့် တုန်ခါစေရန် အလင်းလှိုင်းဖောက်သွားနိုင် ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက် နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အာဏာကို ထိန်းသိမ်းစောင့် ရှောက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့ တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ဝါဒသဘောထားကို ေ0x100ကညာ ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်သည် လယ်သမား၊ အလုပ် သမားနှင့် အခြားသောလုပ်သားထု၏ စည်းရုံးရေးအင်အားကို အဓိကအားဖြင့် အခြပြုလျက် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည် ဆောက်မည်ဟူ၍ ဝါဒသဘောထား 0x100ကညာချက်တွင် ပါရှိ သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ဆိုရှယ်လစ် လူ့ဘောင်သို့ ချီတက်ရာတွင် အခြေခံအင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် အလုပ်သမား များအပေါ်ထားရှိသည့် သဘောထားခုနစ်ချက်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အလုပ်သမားအဓိပ0x053ါယ် ဖွင့်ဆို ချက်၊ ရည်မှန်းချက်၊ နိုင်ငံတော်၏အခြေခံအင်အား၊ စီးပွားရေး ပန်းတိုင်၊ အလုပ်သမားတို့၏အခန်းကဏ္ဍ၊ လုပ်ငန်း အမျိုးမျိုး၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ၊ လက်ရှိအခြေအနေ၊ လက်ငင်းလုပ်ငန်းများနှင့် တစ်ခုတည်းသော အလုပ်သမား အစည်းအရုံးပေါ်ပေါက်ရေး စသည့် ခေါင်းစဉ်များပါဝင်သော အလုပ်သမားရေးရာ ေ0x100က ညာချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြန်သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကျိုက0x033ဆံကွင်း၌ ကျင်းပသော အလုပ်သမားနှီးနှောဖလှယ်ပွဲသည် ပထမဆုံးသော အလုပ်သမား နှီးနှောဖလှယ်ပွဲဖြစ်သည်။
ထိုနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ နောက်ဆုံးနေ့၌ တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက0x033ဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်0x100ကီးနေဝင်း ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်၍ အလုပ်သမားများ အကျိုးအတွက် လမ်းညွှန် ချက် ပေးသွားသည်။
သို့ဖြင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ ဆိုရှယ်လစ်စနစ် တည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်0x100ကမည့် အလုပ်သမားတို့၏ စည်း ရုံးရေး၊ အလုပ်ခွင်သာယာရေး၊ စနစ်တကျ တာဝန်ထမ်းဆောင် ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်ရေး၊ သက်သာချောင်ချိရေး အစီအစဉ်များပြုနိုင်ရေးနှင့် အလုပ်သမားကောင်စီ (ယခုအလုပ်သမားအစည်းအရုံး)ထူထောင်ရေးတို့အတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့အလုပ်သမား ကောင်စီ အကောာင်အထည်ဖော်ရေး အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီကို အလုပ်သမားကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်း ပေးခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့သည် ပြည်သူ့ အလုပ်သမားများ၏ အခြေခံရပိုင် ခွင့်နှင့် တာဝန်များ ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေမူ0x100ကမ်းကို ရေးဆွဲ0x100က သည်။
ထိုဥပဒေမူ0x100ကမ်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့မှ မေလ ၄ ရက်နေ့အထိ ချောက်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အလုပ် သမားနှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွင် တင်ပြ၍ အလုပ်သမားများ၏ အခြေခံရပိုင်ခွင့်နှင့်တာဝန်များ ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေ(မူ0x100ကမ်း) နှင့် အလုပ်သမားကောင်စီ ဖွဲ့စည်းပုံ(မူ0x100ကမ်း)တို့ကို ဆွေးနွေး အတည်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် အလုပ်သမားနှီးနှောဖလှယ်ပွဲကို ရန်ကုန် ဝိဇ0x040ာသိပ0x053ံတက0x033သိုလ် ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ၌ ကျင်းပသည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တို့တွင် အလုပ်သမားနှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများကို ရန်ကုန်မြို့ ကျိုက0x033ဆံကွင်းတွင် ကျင်းပပြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်တွင် အလုပ်သမားထုတစ်ရပ်လုံး ကို ဦးဆောင်မှုပေးမည့် ဗဟိုပြည်သူ့ အလုပ်သမားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ် အရေးပေါ် ပါတီညီလာခံတွင် လူထုလူတန်း စားအဖွဲ့အစည်းများကို ဆိုရှယ်လစ် ဒီမိုကရေစီ အဆောက်အအုံ နှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ စည်းမျဉ်းရေးဆွဲရာ တွင် အခြေခံရမည့်မူများ ချမှတ်ပေးသည်။
ယင်းမူများနှင့်အညီ ဗဟိုပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီ ဗဟို ကော်မတီသည် အခြေခံအလုပ်သမားကောင်စီအထိ ချပြဆွေး နွေးကာ အ0x100ကံဉာဏ်များရယူ၍ အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစည်းမျဉ်းကို ရေးဆွဲခဲ့၏။
ယင်းအခြေခံစည်း မျဉ်းကို အလုပ်သမားအစည်းအရုံး၏ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ပထမ အ0x100ကိမ်ညီလာခံကအတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်များ စဉ် အမည် တာဝန် ၁ ဦးအုန်းကျော် ဥက0x033ဋ္ဌ ၂ ဦးဘငြိမ်း ဒု-ဥက0x033ဋ္ဌ ၃ ဦးအောင်မှီ ဒု-ဥက0x033ဋ္ဌ ၄ သူရဦးတင်မြတ် အတွင်းရေးမှူး ၅ ဦးဘထွေး တွဲဘက် အတွင်းရေးမှူး ၆ ဦးထွန်းလွင်။
၇ ဦးထွန်းရှိန် အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် (အချိန်ပြည့်) ၈ ဦးသာထွန်းအောင်။
၉ ဦးတင်အေး။
၁ဝ ဦးမြအောင်။
၁၁ ဦးစောချစ်စိန်။
၁၂ ဦးသာနိုး။
၁၃ ဦးသိန်းထွန်း။
၁၄ ဦးဘ0x100ကည်။
၁၅ ဦးစိန်။
၁၆ ဦးထွန်းလင်း။
၁၇ ဦးလှရွှေ။
၁၈ ဦးတင်မြင့်။
၁၉ ဒေါ်မြင့်မြင့်ဆွေ။
၂ဝ ဦးခင်စိုး။
၂၁ ဦး0x100ကည်သိန်း။
၂၂ ဦးအောင်ခင်။
၂၃ ဦးအုန်း0x100ကည် အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် (အချိန်ပိုင်း) ၂၄ ဦးမောင်ချို။
၂၅ ဦးမောင်အုန်း။
၂၆ ဒေါက်တာမောင်ရှိန်။
၂၇ ဦးသန်းတင်။
၂၈ ဦးစိန်ရ။
၂၉ ဦးတင်ဦး။
၃ဝ ဦးကျော်စိန်။
၃၁ ဦးကျော်ငြိမ်း။
၃၂ ဦးခင်မောင်0x100ကီး။
၃၃ ဗိုလ်မှူး0x100ကီးထွန်းလှဖြူ။
၃၄ ဦးဘိုးဟန်။
၃၅ ဦးမြဘူး။
၁၉၇၇ ခုနှစ် 0x100သဂုတ်လအတွင်း ရန်ကုန်မြို့ ကမ0x056ာအေး ကုန်းမြင့်၌ ကျင်းပသည့် ပထမအ0x100ကိမ် အလုပ်သမားအစည်း အရုံး ညီလာခံမှစ၍ လုပ်သားထုအတွင်း စည်းရုံးရေးစွမ်းရည် ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။
ပထမအ0x100ကိမ် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ညီလာခံကျင်းပနေ ချိန်တွင် မြို့နယ်အစည်းအရုံးပေါင်း ၂၅ဝ၊ မြို့နယ်စည်းရုံး ရေးကော်မတီပေါင်း ၃၄ ခု၊ အခြေခံအစည်းအရုံးပေါင်း ၉ဝဝဝ ကျော် ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး အလုပ်သမားဦးရေ ၁၃ သိန်းကျော်ကို လည်း အစည်းအရုံးဝင်များအဖြစ် စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအ0x100ကိမ် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ညီလာခံကို ရန်ကုန်မြို့ ကျိုက0x033ဆံကွင်း ဆရာစံခန်းမတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့မှ ၁၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပသည်။
ဒုတိယအ0x100ကိမ် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ညီလာခံ ကျင်းပချိန်တွင် မြို့နယ်အစည်းအရုံးပေါင်း ၂၆ဝ၊ မြို့နယ် စည်းရုံးရေးကော်မတီ ၂၇ ခုကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး အခြေခံ အစည်းအရုံး ၉၄၂၆၊ အလုပ်သမားဦးရေ ၁၄၃၁၃ဝ၆ ဦး ရှိလာပြီဖြစ်သည်။
ဒုတိယအ0x100ကိမ် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး ညီလာခံမှ မှတ် တမ်းတင်ခြင်း ငါးရပ်၊ အတည်ပြုခြင်း ခြောက်ရပ်နှင့် ဆုံးဖြတ် ချက် ရှစ်ရပ်ကို ချမှတ်သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုကိုခံယူပြီး ဒုတိယအ0x100ကိမ် ညီလာခံသက်တမ်းအတွင်း အလုပ်သမား အစည်းအရုံးမှ ဆောင်ရွက်သွားရမည့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်များကို ရွေးချယ်တင်မြေ|ာက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ပြည်သူ့အလုပ်သမားများ၏ အခြေခံရပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်များ ပြဋ္ဌာန်းသည့်ဥပဒေအရ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ အလပ်သမားကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ပေါ်ပေါက်လာသည်။