kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) သစ္စပဗ္ဗ (သစ္စာ အခန်း): မြတ်စွာဘုရား၏ အနှစ်သာရ တရားတော်ဖြစ်သော သစ္စာ (၄) ပါး ကို သိမ်းဆည်း ရှုပွားရပါမည်။
ဒုက္ခသစ္စာ (ခန္ဓာငါးပါး) ကို ပိုင်းခြားသိရန် ရှုမှတ်ခြင်း။
သမုဒယသစ္စာ (ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း တဏှာ) ကို ပယ်ရန် ရှုမှတ်ခြင်း။
နိရောဓသစ္စာ (ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ရှုမှတ်ခြင်း။
မဂ္ဂသစ္စာ (နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း လောကီမဂ္ဂင် ၈ ပါး ကျင့်စဉ်) ကို ပွားများရန် ရှုမှတ်ခြင်း။
အဋ္ဌကထာများ၏ ရှင်းလင်းချက် အဋ္ဌကထာဆရာများက ဓမ္မာနုပဿနာ၏ ထူးခြားချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပါသည်- ရုပ်နာမ်နှစ်မျိုးလုံးကို သိမ်းဆည်းခြင်း: ကာယာနုပဿနာသည် ရုပ်သက်သက်ကို အဓိကထားပြီး၊ ဝေဒနာနှင့် စိတ္တာနုပဿနာတို့သည် နာမ်သက်သက်ကို အဓိကထား ဟောကြားခဲ့သည်။
ဓမ္မာနုပဿနာသည် ရုပ်တရားနှင့် နာမ်တရား နှစ်မျိုးလုံးကို ရောနှော၍ သိမ်းဆည်း ရှုမှတ်ပုံကို ဟောကြားသော အပိုင်း ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာငါးပါး ပြည့်စုံစေခြင်း: ကာယာနုပဿနာဖြင့် ရူပက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာဖြင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ စိတ္တာနုပဿနာဖြင့် ဝိညာဏက္ခန္ဓာ တို့ကို သိမ်းဆည်းပုံကို အဓိက ဟောကြားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဓမ္မာနုပဿနာသည် ကျန်ရှိသော သညာက္ခန္ဓာ နှင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ တို့ကို အဓိကထား၍ သိမ်းဆည်းပုံကို ဟောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။
(ဥပမာ- နီဝရဏ၊ ဗောဇ္ဈင် စသည်တို့သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတွင် အများဆုံး ပါဝင်သည်)။
"ပိ" သဒ္ဒါ၏ အဓိပ္ပာယ်: အဋ္ဌကထာ၌ "သညာသင်္ခါရက္ခန္ဓပရိဂ္ဂဟမ္ပိ" (သညာက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို သိမ်းဆည်းခြင်းကို *လည်း*) ဟု "ပိ" သဒ္ဒါ ထည့်သွင်းထားခြင်းမှာ သညာနှင့် သင်္ခါရကို အဓိကထား ဟောသော်လည်း၊ ထိုခန္ဓာနှစ်ပါးသည် ကျန်ခန္ဓာသုံးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ ဝိညာဏ်) နှင့် ကင်း၍ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ခန္ဓာငါးပါးလုံးကို သိမ်းဆည်းခြင်း အလုံးစုံကို ခြုံငုံမိစေရန် ဖြစ်သည်ဟု မူလဋီကာက ဖွင့်ဆိုပါသည်။
ဖဿ ဦးဆောင်သော နည်း: နာမ်ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သိမ်းဆည်းရာတွင် "ဖဿ" ကို ဦးတည်၍ ရှုမှတ်သောနည်းသည် ဖဿသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာတွင် အကျုံးဝင်သောကြောင့် ဤဓမ္မာနုပဿနာပိုင်း၌ ပါဝင်သည်ဟု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် နိဂုံးချုပ် ဓမ္မာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်သည် နီဝရဏ၊ ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဗောဇ္ဈင်၊ သစ္စာ ဟူသော ဓမ္မအမျိုးအစား အစုအဝေးတို့ကို အာရုံပြု၍ မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ သဘာဝလက္ခဏာ အမှန်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် ကျင့်ကြံပွားများရသော ဝိပဿနာကျင့်စဉ် ဖြစ်ပါသည်။
၎င်းသည် ရှေ့ သတိပဋ္ဌာန်သုံးပါးကို ခြုံငုံမိပြီး ခန္ဓာငါးပါးနှင့် သစ္စာလေးပါးတရားတော်တို့ကို အကျယ်တဝင့် ရှုမှတ်သုံးသပ်သည့် အဆုံးသတ် သတိပဋ္ဌာန် ကျင့်စဉ်လည်း ဖြစ်ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/ဓမ္မာနုပဿနာ_သတိပဋ္ဌာန်_ပထမဆင့် ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ပိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ယထာဘူတဒဿနဉာဏ် ဆိုသည်မှာ တရားသဘောတရားတို့ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ၊ အရှိအတိုင်း ထိုးထွင်းသိမြင်သော ဉာဏ်ပညာ အမြင်ကို ဆိုလိုပါသည်။
ဤဉာဏ်၏ အမြင်၌ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အတ္တ၊ ဇီဝ ဟူ၍ အမှန်တကယ် တည်ရှိနေသော အရာများ မရှိဘဲ၊ ပရမတ်သဘောအားဖြင့် ရုပ်တရား နှင့် နာမ်တရား တို့သာ အမှန်တကယ် ရှိသည်ဟု ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာများဖြင့် ရှင်းလင်းချက် ဤသဘောတရားကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် ဥပမာများစွာဖြင့် ရှင်းလင်းထားပါသည်- ရထား ဥပမာ: ဝင်ရိုး၊ ဘီး၊ ပုံတောင်း စသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်း၍ သီးခြားပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ "ရထား" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
သို့သော် ထိုအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုချင်းစီကို ပရမတ်ဉာဏ်ဖြင့် စိစစ်ကြည့်လျှင် "ရထား" ဟူ၍ သီးခြားတည်ရှိသော အရာမရှိဘဲ၊ အစိတ်အပိုင်းများ၏ အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရမည်။
ထို့အတူပင် ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) တို့ ထင်ရှားရှိနေခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ "သတ္တဝါ" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေကြသော်လည်း၊ ပရမတ်အားဖြင့် ခန္ဓာငါးပါး အစုအဝေးမျှသာ ရှိပြီး၊ အမှန်တကယ် တည်ရှိသော "သတ္တဝါ" မရှိပေ။
အိမ် ဥပမာ: သစ်သား၊ နွယ်၊ မြေညက်၊ မြက် စသည့် အရာဝတ္ထုများဖြင့် အာကာသကို ခြံရံ၍ တည်ဆောက်ထားသော အဆောက်အအုံကို "အိမ်" ဟု ခေါ်သည်။
ပရမတ်အားဖြင့် "အိမ်" ဟူ၍ မရှိ၊ ဆောက်လုပ်ထားသော ပစ္စည်းများ (ရုပ်တရားများ) ၏ အစုအဝေးမျှသာ ဖြစ်သည်။
ထို့အတူ အရိုး၊ အကြော၊ အသား၊ အရေ စသည်တို့ဖြင့် ခြံရံထားသော အာကာသကို "ကိုယ် (သရီရ)" သို့မဟုတ် "ရုပ် (ရူပ)" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အမှန်မှာ ပရမတ်ရုပ်တရားများ စုပေါင်းနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
အခြားဥပမာများ: လက်သီးဆုပ်၊ စောင်း၊ စစ်တပ်၊ မြို့၊ သစ်ပင် စသည်တို့သည်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ စုပေါင်း၍ သီးခြားအခြင်းအရာ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ပေးထားသော အမည်နာမ (ဝေါဟာရ) များသာ ဖြစ်ကြသည်။
အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုချင်းစီကို ပရမတ်ဉာဏ်ဖြင့် စိစစ်လျှင် ထိုအမည်နာမနှင့် ထပ်တူကျသော ပင်ကိုအရာဝတ္ထု မရှိပေ။
ယထာဘူတဒဿနဉာဏ်၏ အနှစ်သာရ ဤဥပမာများအတိုင်းပင်၊ ရုပ်နာမ်တရားများ အစဉ်မပြတ် ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်နေသော သန္တာန်အစဉ်ကို အကြောင်းပြု၍ "ပုဂ္ဂိုလ်"၊ "သတ္တဝါ"၊ "ငါ" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခြင်းသည် ဝေါဟာရမျှသာ ဖြစ်သည်။
ပရမတ်အားဖြင့် တစ်ခုချင်းစီသော ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်လျှင် "ငါ" ဟု စွဲလမ်းစရာ၊ "သတ္တဝါ" ဟု ခေါ်စရာ အတ္တကောင် မရှိချေ။
ပရမတ်အားဖြင့် ရုပ်နာမ်တရားများသာ ရှိသည်။
ဤသို့ "ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ ဇီဝ အတ္တ မရှိ၊ ရုပ်နာမ်မျှသာ ရှိ၏" ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်သော ဉာဏ်အမြင်ကို ယထာဘူတဒဿနဉာဏ် ဟု ခေါ်ပါသည်။
ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ နှင့် ဆက်စပ်မှု ဤ ယထာဘူတဒဿနဉာဏ် အမြင်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အတ္တဟု မှားယွင်းစွာ စွဲယူသော မိစ္ဆာအယူ (မိစ္ဆာဂါဟ) မှ စင်ကြယ်သွားစေသောကြောင့် ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ (အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။
၎င်းသည် ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်၏ အရေးကြီးသော အဆင့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆက်လက် ကျင့်ကြံရန် ဤ ယထာဘူတဒဿနဉာဏ် (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ) အဆင့်ကို ရရှိရုံမျှဖြင့် မကျေနပ်သေးဘဲ၊ ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို လက္ခဏာ, ရသ, ပစ္စုပဋ္ဌာန်, ပဒဋ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း၊ အကြောင်းတရား (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်/ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကို၎င်း ဆက်လက်၍ သိမ်းဆည်းပိုင်းခြားပြီးမှ ဝိပဿနာဉာဏ် (သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုခြင်း) သို့ ကူးရန် ညွှန်ကြားထားပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ယထာဘူတဒဿနဉာဏ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါး (ကာယာနုပဿနာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဓမ္မာနုပဿနာ) လုံးတွင် ပထမဆင့် ကျင့်ကြံမှုပြီးနောက် ဒုတိယအဆင့်သို့ တက်လှမ်းရပါသည်။
ဤဒုတိယအဆင့်၏ ရှုမှတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- ဒုတိယဆင့် ရှုမှတ်ပုံ (ပါဠိတော်နှင့် အဓိပ္ပါယ်) ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးလုံးအတွက် ဒုတိယအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို တူညီသော ပုံစံဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်- အဇ္ဈတ္တ (အတွင်း): မိမိ၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
(မ၊၁၊၇၁။
)ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
(မ၊၁၊၇၅။
)ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
(မ၊၁၊၇၆။
)ဣတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ။
(မ၊၁၊၇၇-၇၈-၈၀-၈၁-၉၀။
) ဗဟိဒ္ဓ (အပြင်): သူတစ်ပါး၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ (အတွင်းအပြင်): မိမိနှင့် သူတစ်ပါး၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
(ဤရှုမှတ်နည်းသည် ကာယာနုပဿနာ၏ အပိုင်း ၁၄ ပိုင်းလုံး, ဝေဒနာနုပဿနာပိုင်း, စိတ္တာနုပဿနာပိုင်း နှင့် ဓမ္မာနုပဿနာ၏ အပိုင်း ၅ ပိုင်းလုံးတွင် အလားတူ လာရှိပါသည်။
)* အဋ္ဌကထာကြီးများ၏ ရှင်းလင်းချက် အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများက ဤဒုတိယအဆင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးကြီးသော အချက်များကို ရှင်းလင်းထားပါသည်- အတွင်း-အပြင် နှစ်မျိုးလုံး ရှုရန် လိုအပ်ခြင်း: လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် အဇ္ဈတ္တ (မိမိ၏ ခန္ဓာငါးပါး) ကို သက်သက် ရှုနေရုံ သို့မဟုတ် ဗဟိဒ္ဓ (သူတစ်ပါး၏ ခန္ဓာငါးပါး၊ သက်မဲ့ သင်္ခါရများ) ကို သက်သက် ရှုနေရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ပါ။
သိသင့်သိထိုက်သော ပရိညေယျတရား အားလုံးကို ထိုးထွင်းသိရန် လိုအပ်သောကြောင့် အဇ္ဈတ္တရော ဗဟိဒ္ဓပါ နှစ်မျိုးလုံးကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ ဟိ အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ အဘိနိဝိသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဝုဋ္ဌာတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ။
) တတ္ထ အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတီတိအာဒီသု တာဝ ဣဓေကစ္စော အာဒိတောဝ အဇ္ဈတ္တံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အဘိနိဝိသတိ၊ အဘိနိဝိသိတွာ တေ အနိစ္စာဒိတော ပဿတိ။
ယသ္မာ ပန န သုဒ္ဓအဇ္ဈတ္တဒဿနမတ္တေနေဝ မဂ္ဂဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗမေဝ။
တေဿဝံ သမ္မသတော အဇ္ဈတ္တံ သမ္မသနကာလေ ဝိပဿနာ မဂ္ဂေန သဒ္ဓိံဃဋိယတိ။
ဧဝံ အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ အဇ္ဈတ္တံ ဝုဋ္ဌာတိ နာမ။
သစေ ပနဿ ဗဟိဒ္ဓါ သမ္မသနကာလေ ဝိပဿနာ မဂ္ဂေန သဒ္ဓိံဃဋိယတိ၊ ဧဝံ အဇ္ဈတ္တံ အဘိနိဝိသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ ဝုဋ္ဌာတိ နာမ။
ဧသေဝ နယော ဗဟိဒ္ဓါ အဘိနိဝိသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါ စ အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဝုဋ္ဌာနေပိ။
စကားလုံး အနည်းငယ် ကွဲ၏၊ အဓိပ္ပါယ် တူ၏။
) ရှုမှတ်ပုံ: ယောဂီသည် ရံခါ အဇ္ဈတ္တကို ရှု၊ ရံခါ ဗဟိဒ္ဓကို ရှု၊ ဤသို့ တစ်လှည့်စီ ရှုမှတ်နေရသည်။
မဂ်ဖြစ်ပေါ်ပုံ: ထိုသို့ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ တစ်လှည့်စီ ရှုမှတ်နေစဉ် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ အရိယမဂ်နှင့် ဆက်စပ်မိချိန်တွင် မဂ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ထိုသို့ မဂ်ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ ရှုမှတ်နေသည့် အာရုံသည် အဇ္ဈတ္တ ဖြစ်နေနိုင်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓ လည်း ဖြစ်နေနိုင်သည်။
(ဥပမာ- အဇ္ဈတ္တကို အဓိကထား ရှုနေစဉ် အဇ္ဈတ္တကို ရှုမှတ်ခိုက်၌ မဂ်ဖြစ်နိုင်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓကို ရှုမှတ်ခိုက်၌လည်း မဂ်ဖြစ်နိုင်သည်။
ဗဟိဒ္ဓကို အဓိကထား ရှုသူအတွက်လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
) ဘုရားဟောနှင့် ညီညွတ်မှု: အဋ္ဌကထာများ၏ ဤရှင်းလင်းချက်သည် အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ၊ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ သုံးမျိုးလုံး ရှုရန် ဟောကြားသော ဘုရားရှင်၏ ပါဠိတော်များနှင့် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီနေပါသည်။
အယူအဆ လွဲမှားမှု မဖြစ်စေရန် အထူးသတိပြုရန် ကျမ်းစာတွင် စိတ္တာနုပဿနာနှင့် ပတ်သက်၍ အဋ္ဌကထာရှင်းလင်းချက်ကို အခြေခံကာ အယူအဆ လွဲမှားနိုင်သည့် အချက်များကို အလေးပေး သတိပေးထားပါသည်- ပညတ်-ပရမတ် ရောထွေးမှု: အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ စိတ်များကို ရှုမှတ်ရာတွင် ပညတ်နှင့် ပရမတ်ကို မခွဲခြားဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ စိတ်ကို သာမန်လိုက်မှတ်နေရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။
သတိပဋ္ဌာန်၏ မူလရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ပရမတ်စိတ်များ (ဥပမာ- သရာဂစိတ်) ကို ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝအတိုင်း (ရုပ်နာမ်၊ အကြောင်းတရား၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်) ပိုင်းခြားသိမြင်ရန်သာ ဖြစ်သည်။
အရှုခံစိတ် နှင့် ရှုစိတ်: ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံဖြစ်သော စိတ် (ဥပမာ- သရာဂစိတ်) နှင့် ရှုမှတ်တတ်သော ဝိပဿနာစိတ်သည် စိတ်တစ်ခဏတည်း၌ အတူတကွ မဖြစ်နိုင်ပါ။
အရှုခံစိတ် ဖြစ်ပြီး ချုပ်ပျောက်သွားပြီးနောက်မှသာ ထိုစိတ်၏ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အကုသိုလ်စိတ်များကို ရှုမှတ်ခြင်း: အကုသိုလ်စိတ်များ (ဥပမာ- လောဘစိတ်) အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာမှသာ ရှုရမည်ဟု ဆိုခြင်းသည် မမှန်ပါ။
ယောဂီသည် ယောနိသောမနသိကာရကို ပွားများနေသဖြင့် တရားအားထုတ်ချိန်၌ အကုသိုလ်စိတ်များ အဖြစ်နည်းပါသည်။
တရားမရှုမှတ်ချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ်စိတ်ကိုလည်း ဝိပဿနာဉာဏ် မရှိဘဲ ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုရန် ခက်ခဲပါသည်။
ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံဖြစ်သော အကုသိုလ်စိတ်များကိုလည်း (အရိယာမဂ်ဖြင့် မပယ်သတ်ရသေးလျှင်) မိမိ၏ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အချိန်မရွေး သိမ်းဆည်းရှုမှတ်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသင့်သည်။
ဤသို့ရှုမှတ်ခြင်းသည် အကုသိုလ်ကို တိုးပွားစေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အကုသိုလ်အပေါ်၌ စွဲလမ်းနေသော တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ကို ပယ်ရှားရန်နှင့် ယင်းတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို သိမြင်ရန် ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် သမ္မပ္ပဓာန် လေးပါး အကျင့်နှင့်လည်း ကိုက်ညီပါသည်။
နိဂုံး အချုပ်အားဖြင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၏ ဒုတိယအဆင့်သည် မိမိ၏ (အဇ္ဈတ္တ) နှင့် သူတစ်ပါး၏ (ဗဟိဒ္ဓ) ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မတို့ကို တစ်လှည့်စီဖြစ်စေ၊ ပေါင်းစပ်၍ဖြစ်စေ မူလသတိပဋ္ဌာန်နည်းအတိုင်း (ရုပ်နာမ်၊ အကြောင်းတရား၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်) စနစ်တကျ ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ ဝိပဿနာရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ဤသို့ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနလုံး၌ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို သိမ်းဆည်းရှုပွားနိုင်လျှင် ဒုတိယအဆင့် ကျင့်စဉ် အောင်မြင်ပြီးမြောက်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး - ဒုတိယဆင့် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး (ကာယာနုပဿနာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဓမ္မာနုပဿနာ) တို့တွင် ဒုတိယအဆင့် (အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ ရှုမှတ်ခြင်း) ပြီးနောက် တတိယအဆင့်သို့ တက်လှမ်းရပါသည်။
ဤအဆင့်တွင် အဓိကအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပျက်ခြင်း သဘောတရားများကို ရှုမှတ်ရသည်- တတိယအဆင့် ရှုမှတ်ပုံ (ပါဠိတော်နှင့် အဓိပ္ပါယ်) ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးလုံးအတွက် တတိယအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း တူညီသော ပုံစံဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်- သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ: မိမိရှုမှတ်နေသော အာရုံ (ကာယ / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ) ၏ ဖြစ်ကြောင်းတရား (`သမုဒယ`) နှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းသဘော (`ဓမ္မ`) ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
(`သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ... ဝိဟရတိ`) ဝယဓမ္မာနုပဿီ: မိမိရှုမှတ်နေသော အာရုံ (ကာယ / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ) ၏ ချုပ်ကြောင်းတရား/ပျက်ကြောင်းတရား (`ဝယ`) နှင့်တကွ ချုပ်ခြင်း/ပျက်ခြင်းသဘော (`ဓမ္မ`) ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
(`ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ... ဝိဟရတိ`) သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ: မိမိရှုမှတ်နေသော အာရုံ (ကာယ / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ) ၏ ဖြစ်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘော၊ ချုပ်ကြောင်းတရားနှင့် ချုပ်ခြင်းသဘော နှစ်မျိုးလုံးကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။
(`သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝါ ... ဝိဟရတိ`) အဋ္ဌကထာ-ဋီကာ ရှင်းလင်းချက်များ ဤတတိယအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာများတွင် ဥပမာများ၊ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များဖြင့် ရှင်းပြထားပါသည်- အာနာပါန ဥပမာ: ဖြစ်ခြင်း (သမုဒယဓမ္မ): ပန်းပဲဖို၊ လေပြွန်ချောင်း၊ လုံ့လဝီရိယ ဟူသော အကြောင်း (၃) ပါးကြောင့် လေဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ကရဇကာယ (ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်)၊ နှာခေါင်း၊ စိတ် ဟူသော အကြောင်း (၃) ပါးကြောင့် ဝင်သက်ထွက်သက် (အဿာသပဿာသကာယ) ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ရှုခြင်း။
ထိုအကြောင်းတရား (၃) ပါးကို ရှုခြင်းသည် ဖြစ်ကြောင်းကို ရှုခြင်းမည်၏။
ပျက်ခြင်း (ဝယဓမ္မ): ပန်းပဲဖို၊ လေပြွန်၊ လုံ့လ မရှိလျှင် လေမဖြစ်တော့သကဲ့သို့၊ ကရဇကာယ ပျက်စီးခြင်း၊ နှာခေါင်း ပျက်စီးခြင်း၊ စိတ်ချုပ်ခြင်း ဟူသော အကြောင်းတရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းသွားလျှင် ဝင်သက်ထွက်သက် ချုပ်ငြိမ်းသွားပုံကို ရှုခြင်း။
ထိုအကြောင်းတရားတို့၏ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးတရား ချုပ်ပုံကို ရှုခြင်းသည် ချုပ်ခြင်းသဘောကို ရှုခြင်းမည်၏။
ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်း (သမုဒယဝယဓမ္မ): ရံခါ ဖြစ်ခြင်းသဘောကို ရှုခြင်း၊ ရံခါ ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုခြင်း။
(ဤဥပမာသည် ဝင်သက်ထွက်သက် ရုပ်တရားအတွက်သာ ဖြစ်ပါသည်။
) ဈာန်ရပုဂ္ဂိုလ် ဥပမာ: ဈာန်အင်္ဂါ (နာမ်) နှင့် မှီရာ ကရဇကာယ (ရုပ်) ကို ခွဲခြားသိမြင်သည်။
ထိုနာမ်ရုပ်၏ အကြောင်းရင်း (အဝိဇ္ဇာ စသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကို ရှာဖွေသိမြင်သည်။
အကြောင်း-အကျိုးတရားမျှသာ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမရှိဟု ယုံမှားမှုကင်းသည်။
ထိုအကြောင်းနှင့်တကွသော နာမ်ရုပ်ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုပွားလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ခန္ဓာငါးပါး ယေဘုယျ ရှင်းလင်းချက်: ဖြစ်ခြင်း (သမုဒယဓမ္မ): အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ စသော အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုးဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါး (ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မ) ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (အကြောင်းဖြစ်၍ အကျိုးဖြစ်ပုံ) ကို၎င်း၊ ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခဏမစဲ ဖြစ်ပေါ်မှု (ဥပါဒ်) (ခဏဖြစ်မှု) ကို၎င်း ရှုမြင်ခြင်း။
ပျက်ခြင်း (ဝယဓမ္မ): အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ စသော အကြောင်းတရားများ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် နောင်ဘဝ၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့ မဖြစ်တော့ဘဲ ချုပ်ငြိမ်းပုံ (အကြောင်းချုပ်၍ အကျိုးချုပ်ပုံ) ကို၎င်း၊ ယခုဖြစ်ဆဲ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခဏမစဲ ချုပ်ပျက်မှု (ဘင်) (ခဏပျက်မှု) ကို၎င်း ရှုမြင်ခြင်း။
(ဤရှင်းလင်းချက်သည် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်လာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် (၅၀) ကို ရည်ညွှန်းပါသည်။
) ပါဝင်သော ဉာဏ်များ ဤတတိယအဆင့် ကျင့်စဉ်သည် အဓိကအားဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ် (၃) ပါးကို စုပေါင်းဟောကြားထားခြင်း ဖြစ်သည်- ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်: အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ပိုင်းခြားသိသောဉာဏ် (ဖြစ်ကြောင်း-ချုပ်ကြောင်းကို သိသောဉာဏ်)။
သမ္မသနဉာဏ်: ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်၍ သုံးသပ်ဆင်ခြင်သော ဉာဏ်။
ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်: ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်း (ဥပါဒ်-ဘင်) ကို ရှုမြင်သော ဉာဏ်။
ဤတတိယအဆင့်သည် ထိုဉာဏ် (၃) ပါးကို ရရှိအောင် ဆက်လက်ကြိုးပမ်းရမည့် ကျင့်စဉ်ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်ပြထားပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ် တတိယဆင့် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး (ကာယာနုပဿနာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဓမ္မာနုပဿနာ) တို့တွင် တတိယအဆင့် (ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်းကို ရှုမှတ်ခြင်း) ပြီးနောက် စတုတ္ထအဆင့်သို့ တက်လှမ်းရပါသည်။
ဤအဆင့်၏ ရှုမှတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- စတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံ (ပါဠိတော်နှင့် အဓိပ္ပါယ်) ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးလုံးအတွက် စတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း တူညီသော ပုံစံဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်- ၁။
သတိတည်ပုံ (`အတ္ထိ ... တိ ဝါ ပနဿ သတိ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောတိ`): "ရုပ်တရားအပေါင်းသည် သာလျှင် ရှိ၏" (`အတ္ထိ ကာယောတိ`) ဟု ထိုယောဂီအား သတိသည် ရှေးရှု ထင်လာ၏။
(ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မတို့အတွက်လည်း "ဝေဒနာသည်သာလျှင် ရှိ၏"၊ "စိတ်သည်သာလျှင် ရှိ၏"၊ "ဓမ္မသဘောတရားတို့သည်သာလျှင် ရှိကုန်၏" ဟု အလားတူ သတိရှေးရှုထင်လာသည်။
) ဤအသိသည် ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ အတ္တ မရှိ၊ ပရမတ်တရားသက်သက်သာ ရှိသည်ဟူသော အမြင်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။
ရှုမှတ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် (`ယာဝဒေဝ ဉာဏမတ္တာယ ပဋိဿတိမတ္တာယ`): ထိုသို့ သတိရှေးရှုထင်ခြင်းသည် အဆင့်ဆင့်မြင့်သော ဝိပဿနာဉာဏ်များ တိုးပွားရန် အတွက်သာ (`ဉာဏမတ္တာယ`)၊ ထိုဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော သတိများ တစ်ဖန် တိုးပွားရန် အတွက်သာ (`ပဋိဿတိမတ္တာယ`) ဖြစ်သည်။
ပညတ်အာရုံများ သို့မဟုတ် လောကီအကျိုးများကို တပ်မက်ရန် မဟုတ်ပေ။
နေပုံ (`အနိဿိတော စ ဝိဟရတိ`): ထိုယောဂီသည် တဏှာ (တပ်မက်မှု)၊ ဒိဋ္ဌိ (မှားယွင်းသောအယူ) တို့ကို မမှီတွယ်ဘဲ (`အနိဿိတော`) နေ၏။
ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မ ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးကို "ငါ"၊ "ငါ့ဥစ္စာ" ဟု စွဲလမ်းမှု ကင်းလျက် နေခြင်းဖြစ်သည်။
စွဲလမ်းမှုကင်းပုံ (`န စ ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ`): ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ်၊ ဓမ္မ ဟူသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော လောက (`လောကေ`) ၌ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကိုမျှ (`န စ ကိဉ္စိ`) "ငါ"၊ "ငါ၏ဥစ္စာ" ဟု စွဲလမ်းခြင်း မရှိတော့ပေ (`ဥပါဒိယတိ`)။
ဤသို့လျှင် ယောဂီသည် ရုပ်၌ ရုပ်ကို၊ ဝေဒနာ၌ ဝေဒနာကို၊ စိတ်၌ စိတ်ကို၊ ဓမ္မ၌ ဓမ္မကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သော ဉာဏ်စဉ် ဤစတုတ္ထအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို ညွှန်ပြသော ဒေသနာတော်သည် ဘင်္ဂဉာဏ် (ရုပ်နာမ်တို့၏ အပျက်ကို အာရုံစိုက်ရှုသောဉာဏ်) မှစ၍ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် အဆုံးရှိသော ဝိပဿနာဉာဏ်များနှင့် အရိယမဂ်ဉာဏ် တို့ကို စုပေါင်း၍ ဟောကြားထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြထားပါသည်။
ဤတွင် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ကျင့်စဉ် အကျဉ်းချုပ်၏ အဆင့်လေးဆင့်ကို တင်ပြပြီးဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ် စတုတ္ထဆင့် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝိရတိ ဆိုသည်မှာ မကောင်းမှု ဒုစရိုက်များ (အထူးသဖြင့် ကာယကံမှု၊ ဝစီကံမှု) ကို မပြုလုပ်ဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း သဘောတရား ဖြစ်ပါသည်။
၎င်းသည် စိတ်နှင့်အတူဖြစ်သော စေတသိက်သုံးပါး (သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ) ကို ဆိုလိုပါသည်။
အဋ္ဌသာလိနီ အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌ ဝိရတိကို အဓိကအားဖြင့် (၃) မျိုး ခွဲခြား ပြဆိုထားပါသည်- သမ္ပတ္တဝိရတိ: ကြုံကြိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
သမာဒါနဝိရတိ: ဆောက်တည်၍ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
သမုစ္ဆေဒဝိရတိ: အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်၍ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
သမ္ပတ္တဝိရတိ အဓိပ္ပာယ်: မကောင်းမှု ပြုရန် အခွင့်အရေးနှင့် ကြုံကြိုက်လာသည့်အခါမှ ထိုမကောင်းမှုကို မပြုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရှောင်ကြဉ်ရာတွင် ကြိုတင်၍ သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ထားခြင်း မရှိပါ။
ဖြစ်ပေါ်ပုံ: မိမိ၏ အမျိုးဇာတ် မြင့်မြတ်မှု၊ အရွယ် ကြီးမြတ်မှု၊ ပညာ ဗဟုသုတ ရှိမှု စသည်တို့ကို ဆင်ခြင်၍ "ငါကဲ့သို့သော သူသည် ဤသို့ ယုတ်မာသော အမှုကို ပြုရန် မသင့်တော်" ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ကြုံလာသော မကောင်းမှုကို မလွန်ကျူးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာ (စက္ကန ဥပါသကာ): စက္ကန ဥပါသကာသည် မကျန်းမာသော မိခင်အတွက် ယုန်သားရှာရန် လယ်ထဲသွားရာ ယုန်ငယ်တစ်ကောင်ကို အရှင်ဖမ်းမိခဲ့သည်။
မိခင်အတွက် ဆေးအဖြစ် သတ်ရန် စဉ်းစားမိသော်လည်း "သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်ခြင်းသည် ငါ့အတွက် မသင့်တော်" ဟု သတိရကာ ထိုယုန်ငယ်ကို လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ ကြိုတင်သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်မထားဘဲ ကြုံလာသည့်အခါမှ ပါဏာတိပါတကံမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်၍ သမ္ပတ္တဝိရတိ မည်ပါသည်။
အာရုံ: ပစ္စုပ္ပန်၌ ထင်ရှားစွာ ကြုံတွေ့နေရသော လွန်ကျူးဖွယ် ဝတ္ထုအာရုံ ဖြစ်သည်။
သမာဒါနဝိရတိ အဓိပ္ပာယ်: သိက္ခာပုဒ်ကို ကြိုတင် ဆောက်တည်ထားသည့်အတွက် ထိုသိက္ခာပုဒ်နှင့် ဆန့်ကျင်သော မကောင်းမှုကို မပြုဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်ပုံ: သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ထားသူသည် ဆောက်တည်စဉ်ဖြစ်စေ၊ ဆောက်တည်ပြီးနောက်ဖြစ်စေ မကောင်းမှုပြုရန် အခွင့်ကြုံလာသည့်အခါ မိမိဆောက်တည်ထားသော သိက္ခာပုဒ်ကို အလေးထား၍ မိမိအသက်ကိုပင် စွန့်ကာ လွန်ကျူးဖွယ်ဝတ္ထုကို မလွန်ကျူးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာ (ဥတ္တရ ဝဍ္ဎမာနတောင်နေ ဥပါသကာ): ပိင်္ဂလဗုဒ္ဓရက္ခိတ မထေရ်ထံမှ သိက္ခာပုဒ်များ ခံယူထားသော ဥပါသကာသည် တောင်ပေါ်၌ စပါးကြီးမြွေ အပတ်ခံရစဉ် ပဲခွပ်ဖြင့် မြွေကို ခုတ်ရန် ကြံစည်မိသော်လည်း "ငါသည် ဆရာ့ထံမှ သိက္ခာပုဒ် ယူထားပြီးဖြစ်ရာ သိက္ခာပုဒ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်းသည် မသင့်တော်" ဟု သုံးကြိမ်တိုင် ဆင်ခြင်ကာ အသက်ကိုစွန့်၍ သိက္ခာပုဒ်ကို မဖျက်ဆီးတော့ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး ပဲခွပ်ကို လွှင့်ပစ်လိုက်သည်။
ထိုအခါ သီလတန်ခိုးကြောင့် မြွေက သူ့အလိုလို လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ ဆောက်တည်ထားသော သိက္ခာပုဒ်ကြောင့် ရှောင်ကြဉ်ခြင်းဖြစ်၍ သမာဒါနဝိရတိ မည်ပါသည်။
အာရုံ: ပစ္စုပ္ပန်၌ ကြုံတွေ့နေရသော လွန်ကျူးဖွယ် ဝတ္ထုအာရုံပင် ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှောင်ကြဉ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ကြိုတင်သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ထားမှု ဖြစ်သည်။
မှတ်ချက်: သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ထားသော်လည်း လွန်ကျူးဖွယ်အာရုံနှင့် မကြုံသေးလျှင်၊ သို့မဟုတ် ကြုံသော်လည်း မရှောင်ကြဉ်လျှင် သမာဒါနဝိရတိ မဖြစ်သေးပါ။
လွန်ကျူးဖွယ်နှင့် ကြုံ၍ ဆောက်တည်ထားသည့်အတိုင်း ရှောင်ကြဉ်မှသာ သမာဒါနဝိရတိ ဖြစ်သည်။
(လွန်ကျူးဖွယ်မရှိဘဲ ဥပုသ်နေ့ စသည်၌ သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ခြင်းသည် "သမာဒါန စေတနာသီလ" သာ ဖြစ်သည်)။
သမုစ္ဆေဒဝိရတိ အဓိပ္ပာယ်: အရိယမဂ် (လောကုတ္တရာမဂ်) နှင့် ယှဉ်သော ဝိရတိ ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်ပုံ: ဒုစရိုက်မှု၊ မှားယွင်းသောအသက်မွေးမှု တို့၏ အရင်းခံ အနုသယကိလေသာကို အရိယမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရှောင်ကြဉ်မှု ဖြစ်သည်။
အကျိုး: ဤဝိရတိ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သန္တာန်၌ ထိုဒုစရိုက်မှုများ (ဥပမာ - သူ့အသက်သတ်ခြင်း) ကို ပြုလိုသောစိတ်သည် လုံးဝ ပြန်လည် မဖြစ်ပေါ်တော့ပါ။
အမြစ်ပြတ် ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်သည်။
အဆင့်: ဤဝိရတိသည် လောကုတ္တရာ အဆင့်ဖြစ်ပြီး မဂ်ဖိုလ်ရရှိမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
လောကီ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်မှုနှင့် တိုက်ရိုက် မသက်ဆိုင်ပါ။
ဝိရတိ၏ သဘောတရားများ ကုသိုလ်ဖြစ်ခြင်း: ဝိရတိ စေတသိက်သည် အမြဲတမ်း ကုသိုလ်တရားသာ ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ရာဌာန: စိတ်အစဉ်တွင် ဇောဝီထိ၌သာ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ တဒါရုံ (ဇော၏အာရုံကို ဆက်လက်ခံစားသော အပိုင်း) ၌ မယှဉ်ပါ။
အာရုံ လောကီဝိရတိ (သမ္ပတ္တ၊ သမာဒါန) တို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ကာမအာရုံ (ပရိတ္တာရမ္မဏ) ကို အာရုံပြုကြသည်။
အာရုံမှာ "လွန်ကျူးထိုက်သော ဝတ္ထု" (ဝီတိက္ကမိတဗ္ဗဝတ္ထု) ဖြစ်သည်။
ဥပမာ - သူတစ်ပါး၏ အသက် (ဇီဝိတိန္ဒြေ)၊ သူတစ်ပါး ပစ္စည်း၊ ကျူးလွန်ဖွယ် ဣတ္ထိ/ပုရိသ အာရုံ၊ မုသားစကား ပြောဖွယ် အကြောင်းအရာ၊ သောက်သုံးဖွယ် သေရည်သေရက် စသည်။
ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာတို့၌ "သတ္တဝါ"၊ "ဣတ္ထိ/ပုရိသ" စသည်ဖြင့် အာရုံကို ပြဆိုသော်လည်း၊ ၎င်းမှာ ဝေါဟာရ ပညတ်အားဖြင့် ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ပရမတ္ထအားဖြင့် ထိုသို့ ပညတ်ခေါ်ဆိုအပ်သော ရုပ်နာမ် သင်္ခါရတရားစုကိုသာ အာရုံပြုခြင်း ဖြစ်သည်။
(ဥပမာ - ပါဏာတိပါတဝိရတိသည် သတ္တဝါဟု ပညတ်အပ်သော ရုပ်နာမ်တို့၏ ဇီဝိတိန္ဒြေ ရုပ်/နာမ်ကို အာရုံပြုသည်)။
ဝိရတိသည် ထိုလွန်ကျူးဖွယ် ဝတ္ထုအာရုံကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကြောင်း အကုသိုလ်စေတနာ (ဝေရစေတနာ) မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သိက္ခာပုဒ် ဟူသည် ဝိရတိ စေတသိက်သည် သိက္ခာပုဒ် မည်၏။
ထိုရှောင်ကြဉ်မှုနှင့် ယှဉ်သော စေတနာသည်လည်း သိက္ခာပုဒ် မည်၏။
ထိုစေတနာနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော အခြားသော ကုသိုလ်စိတ်၊ စေတသိက်တို့သည်လည်း ကျင့်ကြံအပ်သော၊ ပွားများအပ်သော အစု (သိက္ခိတဗ္ဗကောဋ္ဌာသ) ဖြစ်သောကြောင့် သိက္ခာပုဒ်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပါသည်။
တရားရှုမှတ်ခြင်း တရားရှုမှတ်နေချိန်တွင် ပစ္စုပ္ပန်၌ လွန်ကျူးဖွယ်အာရုံနှင့် တိုက်ရိုက်ကြုံနေခြင်း မဟုတ်သောကြောင့်၊ မိမိသည် ယခင်က ဒုစရိုက်တစ်ခုခုမှ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ဖူးသော အဖြစ်အပျက် (ဝိရတိ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အခိုက်အတန့်) ကို ပြန်လည် အာရုံယူ၍ ထိုအချိန်က ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဝိရတိစေတသိက် ပါဝင်သည့် နာမ်တရားစုများကို ရှုမှတ်ရမည်ဟု ညွှန်ပြပါသည်။
ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ စဉ်းစားရန်အချက် ဝိရတိသည် သတ္တဝါပညတ် (အကောင်အထည် အတုံးအခဲ) ကို အာရုံပြုနိုင်သလော သို့မဟုတ် ရုပ်နာမ်သင်္ခါရ ပရမတ်ကိုသာ အာရုံပြုနိုင်သလောဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။
အဋ္ဌကထာအရ အချို့သိက္ခာပုဒ်တို့သည် သတ္တဝါကို အာရုံပြုသော်လည်း သင်္ခါရတရားတို့ကိုသာ အာရုံပြုကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားသော်လည်း၊ ပရမတ်ကိုဉာဏ်မဆိုက်သေးသော ပုထုဇဉ်တို့သည် သတ္တဝါပညတ်ကို အာရုံပြု၍ ရှောင်ကြဉ်လျှင် ဝိရတိဖြစ်နိုင် မဖြစ်နိုင်ကို ဆွေးနွေးတင်ပြထားပါသည်။
ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတို့၏ အစုအပုံဖြစ်သော သတ္တဝါကိုလည်း အာရုံပြုနိုင်သည်ဟု လက်ခံနိုင်ပါက ပုထုဇဉ်တို့၌လည်း ဝိရတိဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၂၀ - ၂၁ - ၂၂။
ဝိရတိစေတသိက် သုံးပါး သမ္မာဝါစာ - ဝိရတိဝိရတိ ဝိရတိ အကြောင်း သိကောင်းစရာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် (; ရောမ: Nayok Ratthamontri, ပါဠိစကားလုံးမှာ နာယက ရဋ္ဌမန္တီ မှ ဆင်းသက်) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အစိုးရ အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်သည် ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်သည့်အပြင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
ဤရာထူးကို ၁၉၃၂ ခုနှစ် ယိုးဒယားတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားပြီးနောက် နိုင်ငံသည် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ဖြစ်လာချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု မတိုင်မီကာလက ဝန်ကြီးချုပ်လောင်းကို ထိုင်းပြည်သူ့လွှတ်တော် (အောက်လွှတ်တော်) တွင် ရိုးရိုးမဲပိုများခြင်းဖြင့် အမည်စာရင်း တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ထိုင်းဘုရင်က ခန့်အပ်ကာ ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုစေခဲ့သည်။
လွှတ်တော်၏ ရွေးချယ်မှုသည် အများအားဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်လောင်းသည် အောက်လွှတ်တော်ရှိ အကြီးဆုံး နိုင်ငံရေးပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် အကြီးဆုံး ပါတီညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခြင်းအပေါ် အခြေခံခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ရာထူးသက်တမ်းကို ဆက်တိုက်ဖြစ်စေ၊ မဆက်တိုက်ဖြစ်စေ စုစုပေါင်း ရှစ်နှစ်ထက် ပို၍ ထမ်းဆောင်ခွင့် မရှိပေ။
သမိုင်း ပြည်သူ့ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ (ထိုင်း: ประธานคณะกรรมการราษฎร) ရာထူးကို ၁၉၃၂ ခုနှစ် ယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပထမဆုံး စတင်ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် "ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ်" (ထိုင်း: นายกรัฐมนตรีสยาม) ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ယိုးဒယားနိုင်ငံသည် သွေးမဲ့တော်လှန်ရေးအပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သောကြောင့် ဤရာထူးကို ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ပုံစံယူထားသည်။
သို့သော် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သီးခြားအစိုးရအဖွဲ့အကြီးအမှူးဟူသော အယူအဆမှာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ပေ။
၁၉၃၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက ထိုင်းနိုင်ငံကို အကြွင်းမဲ့ဘုရင်များက အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အကြီးအမှူးနှင့် အစိုးရအကြီးအမှူး နှစ်မျိုးလုံးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သို့သော် စကြီမင်းဆက်၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်ပိုင်း နန်းစံကာလများအတွင်း အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအမှူးနှင့် ညီမျှသော ရာထူးကို ရယူထားသည်ဟု ရှုမြင်ခံခဲ့ရသည်။
မကုဋဘုရင် နန်းစံစဉ်ကာလတွင် ဘုရင်ခံသည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ်တွင်ပင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ချူလာလောင်ကွန်းဘုရင် နန်းစံစဉ်ကာလတွင် Damrong Rajanubhab မင်းသား သည် ဤအခန်းကဏ္ဍကို ရယူခဲ့သည်။