kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၁၀-ခု မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု၊အကယ်ဒမီပေးပွဲ နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပ၊ (၈-၉)ရက်များတွင် မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းMAI နှင့် ရန်ကုန်လေဆိပ်ကို တိုက်ခိုက်မှုလုပ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်စာတစောင်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်ရှိ မြန်မာသံရုံးက ရရှိ၊ (၁၁)ရက် (၁၂)ရက်။
တတိယအကြိမ် ဘားကမ့်ရန်ကုန်အား MICT တွင် ကျင်းပ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်၊ (၁၃)ရက်။
ဗိုလ်ချုပ်မွေးနေ့၊ မြန်မာနိုင်ငံကလေးများနေ့ ၊ ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့၊ မေဆွိ မွေးနေ့၊ (၁၄)ရက်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် အဓိပတိ ၁၇၇ လိုင်းက အမျိုးသမီးသီးသန့် ဘတ်စ်ကားများ စတင်ပြေးဆွဲ၊ စမ်းသပ်ကာလ ၄ ရက် ပြေးဆွဲမည်။
အမျိုးသမီးသီးသန့် ဘတ်စ်ကားများ အတည်ပြေးဆွဲ။
(၂၂)ရက်။
ရွှေတိဂုံ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ နှစ်ပေါင်း ၂၆၀၀ ပြည့် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော်ကြီးကို ရွှေတိဂုံ အနောက်မုခ် ရှိ ပြည်သူ့ရင်ပြင် ထဲမှာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့မှ မတ်လ ၇ ရက်နေ့အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပ၊ (၂၃)ရက်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လေယာဉ် နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ ထွက်ခွာ၊ နမ္မတီးနှင့် မိုးကောင်းမြို့သွားဟောပြော၊ (၂၄)ရက်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မြစ်ကြီးနားမြို့၊ မနောကွင်းမှာ ဟောပြော၊ (၂၆)ရက်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ရန်ကုန်တိုင်း သုံးခွမြို့နယ်ကို ညနေ (၆)နာရီလောက် ရောက်ရှိ၊ (၂၇)ရက်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တရားဝင်အမတ်လောင်း ဖြစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရေခဲပန်းပုရုပ်ပွဲတော်ကို ရန်ကုန်မြို့က ကန်တော်ကြီး ပန်းခြံဥယျာဉ်မှာ ကျင်းပ၊ (၂၈)ရက်။
တိုင်ရီ ဖိနပ်စက်ရုံမှာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်း၊ ရန်ကုန်မြို့ရွှေဂုံတိုင်ရှိ တော်ဝင်နှင်းဆီဥယျာဉ်၌ ၂၀၁၂-ခု ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက်တော်ဘုရားလေး(အောင်ဇေ)စာပေဆု ချီးမြှင့်၊ မတ်လ (၁) ရက်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရှမ်းပြည်နယ် ကလောမြို့၊ အောင်ပန်းမြို့၊ ဟဲဟိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာ၊ နံနက်၁၀နာရီတွင် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ခန်းမတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်မှ အရပ်သားအစိုးရလက်ထက် ဒုတိယကြိမ်မြောက် မိန့်ခွန်းပြောကြား (သမ္မတသက်တမ်း တစ်နှစ်ပြည့်) ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ၊ မင်းပြားမြို့နယ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးအောင်စိန်သာသည် လွှတ်တော် အစည်းဝေးအတွက် ရောက်ရှိနေစဉ် နေပြည်တော်တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်။
တောင်သူလယ်သမားနေ့ (၃) ရက်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မန္တလေးမြို့သို့ ထွက်ခွာ၊ (၄) ရက်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းသို့ ထွက်ခွာပြီး ညနေ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်၊ (၅) ရက်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် မန္တလေးမြို့မှ နေပြည်တော်သို့ ထွက်ခွာ၊ (၁၄) ရက်။
အစိုးရဝန်ထမ်းအားလုံးအား ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့ကစပြီး လက်ရှိ လစာအပြင် အပိုထောက်ပံ့ကြေးအဖြစ် တဦးကို ကျပ် ၃ သောင်း တိုးပေးမည်၊ နေ့စား အလုပ်သမားများကိုလည်း တရက် ၈ နာရီလုပ်အားခအပြင် အပိုထောက်ပံ့ကြေး ပေးအပ်သွားမည့်အကြောင်း ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြေညာ။
နှစ်ပေါင်းများစွာ အချေအတင် ဖြစ်နေခဲ့သော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် ရေနယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုကိစ္စအပေါ်မှာ ဂျာမဏီနိုင်ငံ Hamburg မြို့ ရှိ ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ တရားရုံးက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကို အနိုင်ပေးလိုက်သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲ အောင်နိုင်ရေး ခရီးစဉ်ကို နေ့လယ် (၁၂) နာရီ (၁၅) မိနစ်ခန့်တွင် လားရှိုးမြို့သို့ လေယာဉ်ဖြင့် ဆိုက်ရောက်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် သိန္ဒီမြို့ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအချို့သို့ သွားရောက် ဂါရ၀ပြု တွေ့ဆုံပြီး ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ လေယာဉ်ဖြင့်ပြန်လည် ထွက်ခွာ၊ ပထမဆုံးအကြိမ် အမျိုးသားသတင်းဆု ချီးမြှင့်ပွဲ အခမ်းအနားကို ညနေပိုင်း၌ ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားကဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပ၊ KNU ဗဟိုကော်မီတီ တဦးဖြစ်သည့် ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင်ကို နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ လွပ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်ဖြင့် အင်းစိန်အကျင်းထောင်မှ လွှတ်ပေးလိုက်သည်။
မန္တလေး၊ ပြည်ကြီးတံခွန် မြို့နယ် စက်မှု (၁) ဇ ရပ်ကွက်ရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင် သံရည်ကြိုစက်ရုံတခုမှ မနက် ၁၀ နာရီ၊ စစ်အတွင်း လက်ကျန်ဗုံးတလုံး ပေါက်ကွဲ၊ လူငယ် ၃ ယောက် သေဆုံးသွားသည်။
နောက်ထပ် မပေါက်သေးသော ဗုံးတချို့ကိုလည်း တွေ့ရှိ။
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံကို အလည်အပတ် သွားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတကာကုန်တင်ကုန်ချ သီလဝါဆိပ်ကမ်း Myanmar International Terminal of Thilawah ရှိ သစ်လုံးများ ပုံထားသည့် ကွင်းပြင်တွင် မွန်းလွဲပိုင်းမှ မီးစတင်လောင်ကျွမ်းခဲ့ရာ ၁၂ နာရီကျော်ကြာမျှ လောင်ကျွမ်းပြီး သစ်လုံးအများအပြား လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။
အနီးနားရှိ ယန္တရားများ၊ ပြည်ပမှ တင်သွင်းလာသည့် မော်တော်ကားများကို ကူးစက် လောင်ကျွမ်းခြင်းမရှိခဲ့။
ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ၄၃ နေရာ၊ အနိုင်ရ၊ (၈) ရက်။
ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာမှ ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဒီပဲယင်း အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့် ဦးဆောင်သော ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့က ကယ်ဆယ် လိုက်သည်ဟု ဆိုသော သတင်းပါ၊ (၉) ရက်။
၂သိန်းတန် ဖုန်းများ ဆက်သွယ်ရေးမှ စတင်ရောင်း၊ ဦးခင်ညွန့်သည် ရန်ကုန် တာမွေမြို့နယ်ရှိ အလိုတော်ပြည့် ကျောင်းတွင် သား၂ ဦး၊ မြေးဖြစ်သူတို့နှင့်အတူ သာသနာ့ဘောင်သို့ ၇ ရက်တာ ဒုလ္လဘ ရဟန်းအဖြစ်ခံယူ။
နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စာလှယ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့သည် နံနက် ၁၁ နာရီအချိန်၊ နေပြည်တော်၌ ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာတွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးခင်ညွှန့် အင်တာဗျူးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ရှင်းလင်းပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ ဆရာစံလမ်းရှိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မြန်မာစံတော်ချိန် ၃ နာရီခန့်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဆူမတြာကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက် ၂၆၈ မိုင်အကွာ ပင်လယ်အောက် မြေပြင်တွင် အင်အား ရစ်ချ်စ်တာစကေး ၈.၉ ရှိ အင်အားပြင်း ရေအောက်ငလျင် လှုပ်ခတ်ခဲ့၊ ရန်ကုန်မြို့၊ အချို့မြို့နယ်တွေ မှာလည်း ငလျင် အသေးစား လှုတ်ခတ်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများမှာ ဆူနာမီ ရိုက်ခတ်နိုင်သည်ဟု အစိုးရ ရုပ်မြင်သံကြား မီဒီယာ တဆင့် သတိပေးချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့။
သတ်မှတ်ထားချိန်၌ အန္တရာယ် တစ်စုံတစ်ရာ ကျရောက်ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဆူနာမီ အန္တရာယ် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြိုတင် သတိပေး ထားမှုအား ပြန်လည် ရုပ်သိမ်း လိုက်ကြောင်း အစိုးရရုပ်မြင်သံကြားမှ ညနေ (၈) နာရီတွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာအတာသင်္ကြန်ကျသည်။
သင်္ကြန်တွင်သံချပ်များ တိုင်ခွင့်ရ၊ သင်္ကြန်ကာလ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တိုက်ပွဲဆက်ဖြစ်၊ (၁၃) ရက်။
ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ်ကင်မရွန်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နံနက်ပိုင်းတွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ကြပြီး ညနေပိုင်းတွင် ရန်ကုန်၌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သီးခြားစီ တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၅-ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည့် ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦး၏ ပထမဆုံးခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။
ည ၈ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့အထွက် နန်းကွက်ချောင်း မီးရထားတံတားသံလမ်းအနီး ဗုံးပေါက်ကွဲ၊ (၁၆) ရက်။
သင်္ကြန် ပြီးဆုံး၊ ဦးခင်ညွန့် လူဝတ်လဲ။
မြန်မာနှစ်ဆန်း(၁)ရက် ကော့မှူးမြို့ရှိ သက်ကြီးရွယ်အိုများကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဂါရဝပြု၊ မေလ (၁) ရက်။
ဦးဂျမ်း (ဦးဂျမ်းချည်ချောလုံချည်) သည် နံနက် ၁၀ နာရီခန့် တွင် အမရပူရမြို့ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးစိုးအောင် တို့ မိမိသဘောဆန္ဒ အလျောက် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်မှ တစ်သောင်းကျပ်တန် ငွေစက္ကူ အမျိုးအစားသစ်ကို စတင် ထုတ်ဝေသည်။
ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်။
စာပေစိစစ်ရေးအဖွဲ့၏ စာပေစိစစ်ခံရခြင်းမှ ကင်းလွှတ်ခွင့်ရသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၉ နိုဝင်ဘာ - ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၉)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၉-၁၁-၂၀၁၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၈၃/၂၀၁၂)ဖြင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာနအား ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည်ကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၂၀၁၂ ကဏ္ဍ:၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ်။
၁၈၉၉ ၁၈၉၉ ခုနှစ် မှတ်တမ်း ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်။
၁၈၉၈ ၁၈၉၈ ခုနှစ် မှတ်တမ်း ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်။
thumb|ဝင်နီပက်မြို့ ဝင်နီပက်မြို့ ဝင်နီပက်မြို့ (Winnipeg)သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ မနီတိုးဗားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဝင်နီပက်ကန် တောင်ဘက် ၄၅ မိုင်အကွာတွင် မြစ်နီနှင့် အက်ဆီးနီဗွိုင်းမြစ်တို့ဆုံရာ၌ တည်ရှိသည်။
ဝင်နီပက်မြို့သည် မူလက နယ်စပ်ကုန်သွယ်စခန်းမျှသာဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါကနေဒါနိုင်ငံ၌ စတုတ္ထမြို့ကြီး အဆင့်သို့ရောက်ရှိနေသည်။
ထိုကဲ့သို့ ကြီးကျယ်စည်ကားသော မြို့ကြီးအဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့ခြင်းမှာ မြို့၏ပထဝီအနေအထား အချက်ကျခြင်းကြောင့်ဟုဆိုရပေမည်။
ဝင်နီပက်မြို့သည် ဝင်နီပက်ကန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်အကြား အလယ်ဗဟို၌တည်ရှိသည့်အပြင် ပရေရီလွင်ပြင်ဒေသမှ ထွက်ကုန်များ ကိုလည်းကောင်း၊ အရှေ့ပိုင်းဒေသမှ ထွက်ကုန်များကိုလည်းကောင်း ထိုမြို့က တစ်ဆင့် ဖြန့်ချိရောင်းချရလေသည်။
ကနေဒီယန်ပစိဖိတ် မီးရထားလမ်း၊ ကနေဒီယန် နေရှင်နယ်မီးရထားလမ်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာ ဌာနလည်းဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး မီးရထားလမ်း ဗဟိုအချက်အချာဌာနဖြစ်သည်။
လေကြောင်းခရီး လမ်းဆုံလည်းဖြစ်သည်။
ဝင်နီပက်မြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၌ရှိသော ဂျုံစပါးထွက်ရာ ဒေသအတွက် တံခါးပေါက်သဖွယ်ဖြစ်၍ ဂျုံစပါးသိုလှောင်ခြင်း၊ ဂျုံမှုန့်ကြိတ်ခြင်း နှင့် တင်ပို့ရောင်းချခြင်း၌ ဗဟိုအချက်အချာဌာနဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အမဲသား စည်သွတ်လုပ်ငန်း၊ သံထည်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ ထွန်ယက်စက်ကိရိယာလုပ်ငန်း၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်းတို့သည်လည်း ထင်ရှားသော စက်မှု လုပ်ငန်း များဖြစ်သည်။
မြို့အတွက် ရေကို ဝုရေအိုင်မှ မိုင် ၁ဝဝ ကျော်ရှည်သော ရေသွယ်ပြွန်ဖြင့် သွယ်ယူရရှိသည်။
ဝင်နီပက်မြို့ရှိ လမ်းမကြီးများတွင်ကျယ်၍ ဖြောင့်တန်းသည်။
လမ်းဘေးတစ်လျှောက်၌ သစ်ပင်များကို အစီအရီစိုက်ပျိုးထားသည်။
အပန်းဖြေရန်အတွက် ပန်းဥယျာဉ်နှင့် ကစားကွင်းများစွာရှိသည်။
မနီတိုးဗား တက္ကသိုလ်ကြီးလည်းတည်ရှိသည်။
ဝင်နီပက်မြို့တွင် လူဦးရေ ၂၆၅၄၂၉ ခန့် (၁၉၆၃) ရှိလေသည်။
ဝင်နီပက်မြို့ တည်ရာအရပ်တွင် ဖို့ရုတ်ခေါ် သားမွေးကုန်သွယ်စခန်းကို ၁၇၃၈ ခုနှစ်၌ စတင်ဖွင့်ခဲ့ကြသည်။
တစ်ဖန် ၁၈၁၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၇၃ခုနှစ်အထိ ဖို့ဂယ်ရီဟုအမည်တွင်လေသည်။
၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ဝင်နီပက်အိုင် အမည်ကိုယူ၍ ဝင်နီပက်မြို့ဟု အမည်သစ်ဖြင့် ခေါ်တွင်ခဲ့ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ကနေဒါနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb|ရောဘတ်ပီယာရီနှင့် စွပ်ဖားလှည်းအဖွဲ့ကို အလံများနှင့်အတူ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းတွင် တွေ့မြင်ရပုံ။
ဝင်ရိုးစွန်းစူးစမ်းရှာဖွေခြင်း () ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမြေ၏ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းဒေသဖြစ်သော အာတိတ်စက်ဝိုင်းနှင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော အန္တာတိကစက်ဝိုင်းဒေသတို့အား စူးစမ်းရှာဖွေသည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရဆိုလျှင် စူးစမ်းလေ့လာသူများသည် ဤဝင်ရိုးစွန်းဒေသများသို့ ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် ခရီးစဉ်များကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျထွက်ရှိကြ၍ ခြေကျင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း စွပ်ဖားများဖြင့်သော်လည်းကောင်း စူးစမ်းသွားလာခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်ကာလတွင် ဤစူးစမ်းရှာဖွေခြင်းများကို ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများဖြင့် အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ကြပြီဖြစ်သည်။
လူသူမရောက်ဖူးသေး၍ ရေခဲကန္တာရကြီးဖြစ်နေသည့် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများသို့ စွန့်စွန့်စားစား သွားရောက် ရှာဖွေခြင်းသည် လွန်စွာခက်ခဲကြမ်းတမ်းလှသည်။
ခရစ်နှစ် ၈ဝ၀-၉ဝဝ ခန့်က အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် အဲလဖရက်ဘုရင်၏ အဆွေတော် နော်ဝေးလူမျိုး အော့ တား ဆိုသူ၏လက်ထက်မှအစပြု၍ ဝင်းရိုးစွန်းဒေသများသို့ သွားရောက်ရှာဖွေမှုများ စခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
အာတိတ်ဒေသ စူးစမ်းခြင်းများ အော့တားသည် အာတိတ်စက်ဝိုင်းအတွင်းရှိ ပင်လယ်ဖြူကို ဦးစွာ ပထမတွေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
အီရစ်ဆိုသူမှာ သူ့ထက်ပင်နှံ့စပ်သော နော်ဝေးလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်၍ သူသည် ဂရင်းလန်းကျွန်းကြီးကို ၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုသတင်းများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီးနောက် စွန့်စားလိုသူများ ပေါ်ထွက်လာကြတော့၏။
ဂျာမနီ၊ ဩစတြီးယား၊ အီတလီ၊ နော်ဝေး၊ အင်္ဂလန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှား၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့မှ အသီးအသီးထွက်ပေါ်လာပြီးလျှင် အစိုးရကသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းသူပြည်သားများကသော်လည်းကောင်း စရိတ်ကြေးငွေ ထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ စွန့်စွားသွားရောက်ကြသူများစွာပေါ်ထွက်လာခဲ့ကြသည့်အနက် ထင်ရှားသူများအား အစဉ်အတိုင်းဖော်ပြရမည်ဆိုလျှင် အယ်လိဇဘက် ဘုရင်မလက်ထက်၌ မာတင်ဖရိုးဗစ်ရှားသည် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများသို့ သွားရောက်စဉ် အမေရိကတိုက်၏ အာတိသမုဒ္ဒရာဘက်တွင် ပင်လယ်အော် သစ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့၍ ထိုပင်လယ်အော်ကို သူ၏အမည်ဖြင့် ဖရိုးဗစ်ရှား ပင်လယ်အော်ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ဒိန်းမတ်လူမျိုး ဗဲရင်း၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဒေးဗစ်ဗက်ဖင် နှင့် ဟင်နရီဟဒ်ဆန်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
ဟဒ်ဆန်သည် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုပင်လယ်အော်သည်လည်း ၎င်း၏အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ထိုအခါက မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအထိ ပေါက်ရောက်ခြင်းမရှိကြသေးသော်လည်း ဝင်ရိုးစွန်းအရပ်ဟုခေါ်သည့် အာတိတ်စက်ဝိုင်း ဒေသအတွင်းသို့လည်းကောင်း၊ အနီးအနားသို့လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဗဟုသုတနည်းပါးခြင်း၊ သိပ္ပံပညာထွန်းကားခြင်း မရှိသေးသည့်အပြင် သင်္ဘောများကိုလည်း သွားရမည့်ခရီးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် တည်ဆောက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးသဖြင့် အသွားအလာမှာ အလွန်ခက်ခဲလေသည်။
ဤသို့ အခက်အခဲများကြား၌ပင် ကပ္ပတိန် ဂျွန်ရော့စ ဆိုသူသည် ဗူးသိယကျွန်းဆွယ် အနောက်ဘက်ကမ်း၌ရှိသော မြောက်ဘက်သံ လိုက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဆာဂျွန်ဖရန်ကလင်သည် အနောက်မြောက်ဖြတ်လမ်းကိုရှာဖွေရန် သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ဆင်းရဲဒုက္ခအမျိုးမျိုးနှင့်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ဗူးသိယန်ကမ်းခြေ၌ပင် သင်္ဘောပျက်၍ ဇာတ်သိမ်းခဲ့၏။
ထို့နောက် ကပ္ပတိန်ရောဗတ်မက္ကလျူး ခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့သည် ဗန့်ကုန်းမြေဒေသအနီးတွင် သင်္ဘောပျက်၍ ရေခဲပြင်ပေါ်၌ မျောပါသွားရာ နောက်တစ်သုတ်ရှာဖွေစွန့်စားသူများက ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အသက်ချမ်းသာရာရပြီးလျှင် ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။
သူသည် သင်္ဘောခရီးစဉ်ဖြင့် မဟုတ်စေကာမူ အနောက်မြောက်ဖြတ် လမ်းကိုတွေ့ရှိခဲ့ကာ ရေခဲပြင်ပေါ်မှ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ဖြတ်၍လာခဲ့ကြရသောကြောင့် သူ၏စွန့်စားမှုကိုချီးကျူးသည့်အနေဖြင့် ရွှေဒင်္ဂါးပေါင် ၁ဝ,ဝဝဝ နှင့်တကွ ဆာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဤသည်တို့ကား ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း စွန့်စားရှာဖွေမှုများဖြစ်လေ သည်။
ထို့နောက် ဥရောပတိုက် မြောက်ဘက်စွန်းနယ်များနှင့် ဆိုက်ဗီးရီး ယားနယ်များသို့ ရှာဖွေကြပြီးလျှင် စဗစ်ဗားဂျင်း၊ ဖရန့်ဂျိုးဇက်လန်၊ နိုဗယာဇင်းမလယားကျွန်းများ၏ မြေပုံကြမ်းများကို ရေးဆွဲနိုင်သည့်အခြေသို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့၏။
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ရောက်ရန် စွန့်စားသူများအနက် ရှေးဦးစွာထင်ရှားသူမှာ နော်ဝေးလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဖရစ်တယော့နန်းဆန်ဖြစ်သည်။
ရေခဲတုံးများ ဖိညှပ်ခြင်းခံနိုင်၍ ရေခဲပြင်နှင့်တွေ့က သင်္ဘောကို အလိုအလျောက်ရေပေါ်သို့ ပေါ်တက်လာအောင် နည်းသစ်ထွင်၍ နန်းဆန် သည် သင်္ဘောတစ်စင်းတည်ဆောက်ပြီးနောက် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုက်ဗီးရီးယားနယ်မြေ၏ မြောက်ဘက်၌ရှိသော ရေခဲပြင်ဒေသသို့အဖော် ၁၃ ယောက်နှင့်အတူ ထွက်ခွာသွားရာ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ရေခဲထဲတွင်မျောပါလျက် ရှိခဲ့သည်။
အာရှကမ်းခြေမှ အာတိတ်သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ မျောပါလာသော သစ်တုံးများသည် နောက်ဆုံး၌ ဂရင်းလန်းကျွန်းနှင့်ဥရောပတိုက်အကြား မြောက်အတ္တလန္တိတိသမုဒ္ဒရာသို့ ရောက်လာသည်ကိုထောက်သဖြင့် ၎င်း၏သင်္ဘောသည်လည်း မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ရောက်သွားလိမ့်မည်ဟု ဒေါက်တာနန်းဆန် တွေးဆချက်မှာ မှန်ကန်သောတွေးဆချက်ဖြစ်သော်လည်း သူတို့၏သင်္ဘောသည် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ရောက်အောင် မျောပါ၍မသွားသဖြင့် ထင်ကြေးနှင့် မကိုက်ဘဲဖြစ်ခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် ဒေါက်တာနန်းဆန်သည် သင်္ဘောကိုထားခဲ့ပြီး အဖော်တစ်ယောက်ကိုခေါ်ကာ ဝင်ရိုးစွန်းကိုရှာဖွေရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။
ဝင်ရိုးစွန်းသို့မရောက်သော်လည်း မြောက်လတ္တီတွဒ် ၈၆ ဒီဂရီ ၁၄မိနစ် အရပ်သို့တိုင်အောင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့ထက် မိနစ် ၂ဝ ခန့်တိုး၍ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၈၆ ဒီဂရီ ၃၄ မိနစ်သို့ရောက်ခဲ့သူများမှာ နောက်လေးနှစ်အကြာတွင်သွားရောက်သော အဗ ရုဇီးမြို့စား ခေါင်းဆောင်သည့် အီတာလျံလူမျိုးအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ဇွဲနပဲဖြင့် ဆက်လက်ရှာဖွေကြသူများအနက် ဆွစ်လူမျိုး မီးပုံးပျံသမား အက်(စ)အေအန်ဒရီး ဖြစ်သည်။
နန်းဆန်သင်္ဘောလွှင့်သွားပြီးနောက် လေးနှစ်မျှအကြာ ၁၈၉၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သူသည် အဖော်နှစ်ယောက်နှင့်အတူ စပစ်ဗားဂျင်းကျွန်းမှ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့မှန်းဆကာ မီးပုံးပျံဖြင့်တက်လေ၏။
သို့သော် ထိုလူစု၏ အကြောင်းကို နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ကျော် ကြာမြင့်သည့်တိုင်အောင် မကြားရတော့ဘဲ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ ဝှိုက်ကျွန်းပေါ်မှ သူတို့၏ အရိုးစုအကြွင်းအကျန်များကိုသာ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်လူမျိုး ရောဗတ်ပီယားရီသည် ၁၈ နှစ်တိုင်တိုင် ကြိုးစားခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် လိုအပ်သောပန်းတိုင်သို့ ကောင်းစွာရောက်ရှိခဲ့ပြီးလ ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် မိမိနေရင်းဌာနသို့ ပြန်နိုင်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် အခြားအမေရိကန် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်တာအက်(ဖ)အေကွတ် ဆိုသူက မိမိသည်ပီယာရီထက် တစ်နှစ်ကျော် အလျင်စော၍ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ရောက်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုလေသည်။
သို့ရာတွင် နောက်ဆုံး၌ ပီယာရီ၏ ရောက်ရှိခြင်းကိုသာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်၊ အန္တာတိတ်ဒေသ စူးစမ်းခြင်းများ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းရှိရာ အန္တာတိတ်ဒေသကား ဥရောပတိုက်နှင့် များစွာကွာလှမ်းသည့်အပြင် ပြင်းထန်ဆိုးရွားလှသော ရာသီဥတုရှိခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အလွန်မြင့်မားသောရေခဲတောင်တန်းကြီးများ ဝိုင်းရံကာဆီးလျက်ရှိခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရုတ်တရက် မရောက်နိုင်ဘဲရှိခဲ့၏။
၁၇၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ ရှာဖွေခဲ့ကြသော ကပ္ပတိန်ဂျိမ်းကွတ်၊ ထို့နောက် အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး ချားဝီလကီ၊ ထို့နောက် ဆာဂျိမ်းရော့ စသောပုဂ္ဂိုလ်များ၏ စွန့်စားမှုကြောင့် အတော်အတန် ပေါက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်လွန်သွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး ရောဗတ်စကော့ဆိုသူသည် အန္တာတိတ်ကုန်းမြေဒေသပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေရာ ထိုဒေသ၌ အလွန်မြင့်မားသော တောင်ကြီးများနှင့် အံ့ဖွယ်ကောင်းလောက်သော ရေခဲမြစ်ကြီး များကိုတွေ့ခဲ့ရသည်။
ခုနစ်နှစ်မျှကြာသော် တောင်ဝင်ရိုးစွန်း နှင့် ၉၇ မိုင်မျှသာဝေးသော နေရာအထိ ဆာအားနက်ရှက်ကယ်လတန် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကပ္ပတိန် စကော့သည် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ အောင်မြင်စွာရောက်ရှိသွား၏။
ဤကား သူ၏ ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံကြိုးစားမှုဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် နော်ဝေးလူမျိုး မန်ဆင်ဆိုသူသည် မိမိထက် တစ်လအလျင်စော၍ ရောက်ရှိပြီးဖြစ်နေသည်ကို သိရှိရလေသည်။
ဝင်ရိုးစွန်းမှ သင်္ဘောရှိရာသို့အပြန်၌ စကော့နှင့် သူ၏လူစုမှာ တစ်ယောက်မကျန် သေကြေပျက်စီးကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် အားမန်ဆင်သည် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရောက်သူအဖြစ်ဖြင့် ဂုဏ်ယူနိုင်ခဲ့၏။
တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ အားမန်ဆင်ရောက်ရှိပုံမှာ ကပ္ပတိန် နန်းဆန် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့သွားစဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော ဖရမ်းသင်္ဘောဖြင့် ရော့ပင် လယ်ရှိ ဝေလငါးပင်လယ်အော်တွင် ဆောင်းခိုပြီးနောက် နွေဦးပေါက်သောအခါ ရိက္ခာထောက်စခန်း သုံးခုချထားကာ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းကို ကာဆီး ထားသည့် ပေ ၁ဝဝဝဝ ခန့်မြင့်သော ရေခဲကုန်းပြင်မြင့်ကြီးကို တက်ရောက်ကျော်လွှားပြီး ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
သုံးရက်ကြာမျှ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းတွင် ကြည့်ရှုလေ့လာပြီးနောက် နေရင်းဌာနသို့ ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဝင်ရိုးစွန်းများသို့ သွားခြင်းသည် ခေတ်စားလျက်ပင်ရှိခဲ့သေး၏။
လေယာဉ်ပျံခရီးစဉ်များ ၁၉၂၆ ခုနှစ်၌ အမေရိကန်ရေတပ်အရာရှိ ရစ်ချတ်ဗတ်ဆိုသည် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် စပစ်ဗားဂျင်းကျွန်းမှ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ပျံသန်းရာတွင် အသွားအပြန် မိုင် ၁၆ဝဝ ခန့်ရှိ၍ ၁၅ နာရီခွဲ အချိန်ကြာခဲ့၏။
ထို့နောက် သုံးရက်မျှအကြာတွင် အားမန်ဆင်သည် အီတာလျံလူမျိုးတစ်ဦးမောင်းနှင်သော လေသင်္ဘောဖြင့် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ပျံသန်းပြန်ခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကပ္ပတိန်ဆာ ဟျူးဗတ်ဝီလကင် ဆိုသူသည်လည်း မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ပျံသန်းခဲ့သေး၏။
နိုဗိုင်သည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ မေ လ၌ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း အပြန်ခရီးတွင် လေသင်္ဘောပျက်၍ လူရှစ်ယောက်သေကြေပျက်စီးရ၏။
အားမန်ဆင်နှင့် အဖော်ငါးယောက်တို့သည် ထိုသူများအားလိုက်၍ကယ်ဆယ်ရာတွင် သေဆုံးပျက်စီးရပြန်လေသည်။
အန္တာတိတ်ဒေသရှာဖွေမှုများမှာ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးကထက် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သော ရစ်ချတ် ဗတ်ဆိုသူသည် ပေါင်နှစ်သိန်းကျော်အကုန်ခံကာ နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် စူးစမ်းရှာ ဖွေခဲ့၏။
၁၉၂၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၌ အဖော်သုံးဦးနှင့်အတူ တောင်ဝင်ရိုး စွန်းဒေသပေါ်သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် မိုင်ပေါင်း ၁၆ဝဝ ခန့်ခရီးကို ၁၉နာရီနှင့်ပျံသန်းခဲ့၏။
သို့ဖြင့် ထိုဒေသ၏မြေပုံအကြမ်းကို ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံအတွက် စတုရန်းမိုင် တစ်သိန်းခွဲခန့်ရှိ နယ်ပယ်သစ်များကို သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံက မိမိ၏နိုင်ငံ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေနှင့် ဝင်ရိုးစွန်း အတွင်းရှိ ကုန်းမြေအားလုံးကို မိမိပိုင်ဆိုင်ကြောင်းနှင့် အခိုင်အမာ ကြေညာခဲ့ ၏။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေးနိုင်ငံတို့ကလည်း ကျယ်ဝန်းသောဒေသ အသီးအသီးကို မိမိတို့ပိုင်ဟု ကြေညာကြ၏။
ဤသည်တို့အနက် ရုရှားနိုင်ငံ၏ပိုင်နက်မှာ အကျယ်ဝန်းဆုံးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်ကပင် ရုရှားလူမျိုးတစ်စုသည် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအနီးတွင် ဝိုင်ယာလက်စကားပြောစက် စခန်းတစ်ခုကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အမြင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စစ်ပရိယာယ်အမြင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗဟုသုတဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းအမြင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးကြီးဆုံးဒေသများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:စွန့်စားခန်း။
ဗိုလ်ချုပ် အော့ဒ ချား ဝင်းဂိတ် (Orde Charles Wingate; ၁၉ဝ၃-၁၉၄၄) thumb|အော့ဒချား ဝင်းဂိတ် (Orde Wingate) ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဂိတ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှ ဂျပန်တပ်များကို တိုက်ထုတ်ရာ၌ အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်မှုကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် 'ချင်းဒစ်' တပ်ဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။
ဝင်းဂိတ်တပ်၏ အမှတ် တံဆိပ်သည် ခြသေ့ၤရုပ်ဖြစ်၍ 'ချင်းဒစ်'ဟူသောအမည်မှာ မြန်မာ 'ခြင်္သေ့' ကို အင်္ဂလိပ်အသံနှင့်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
အော့ဒချားဝင်းဂိတ်သည် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက် နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယ်နီတယ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။
ဗိုလ်မှူးကြီးဂျော့ဝင်း ဂိတ်၏သားကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝူး လစ်ချ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတွင် စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်အမြောက်ကြီးတပ်၌ ဝင် ရောက်အမှုထမ်းသည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်အထိ ဆူဒန်နယ်၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ပါလက်စတိုင်းပြည်၌ လည်းကောင်းစစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ပါလက်စတိုင်းပြည်တွင် အမှု ထမ်းစဉ်က ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး၌ ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေဗယ် သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်မျက်နှာတွင် တာဝန်ကျသဖြင့် ဝင်းဂိတ်ကို ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးအတွက် ခေါ်ယူခဲ့သည်။
ဝင်းဂိတ်သည် အီသီယိုးပီးယားပြောက်ကျားတပ်ကို ဦးစီး၍ အီတာလျံတပ်များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင် ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်သည် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရလေသည်။
၁၉၄၂ ခု နှစ်ဦးတွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မျက်နှာ၌ ဂျပန်တို့ အရေး သာလျက်ရှိရာ ဗြိတိသျှတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရလေသည်။
ထိုအခါ၌လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်က ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းဂိတ်ကို အိန္ဒိယသို့ ခေါ်ယူ၍ ဗြိတိသျှတပ်သား၊ ဂေါ်ရခါးတပ်သားနှင့် ဘားမားရိုင်ဖယ်တပ်သား တို့ပါဝင်သော ပြောက်ကျားတပ်ကိုဖွဲ့စည်းစေသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် 'ချင်း ဒစ်' တပ်ဟူ၍ပေါ်ထွက်လာလေသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဝင်းဂိတ်၏ ပြောက်ကျားတပ် သည် ချင်းတွင်းမြစ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ ဂျပန်စစ်ကြောင်းနောက်ပိုင်းသို့ ဝင် ရောက်လာပြီးလျှင် တံတားများကိုချိုးဖျက်ခြင်း၊ မီးရထားလမ်းကို ဖျက်ဆီး ခြင်း၊ ဂျပန်တို့၏ရိက္ခာနှင့် လက်နက်သိုလှောင်ရာဌာနများကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ဂျပန်တပ်ဦးကိုတန့်သွားစေသည်။
ဝင်းဂိတ်တပ်အတွက် လက်နက်များကို လေကြောင်းမှချပေးခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရေး၌ ထိုနည်းသည် ထိရောက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။
ဝင်းဂိတ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ချာချီနှင့်အတူ အမေရိကန် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ကနေဒါနိုင်ငံ ကွီဗက်မြို့သို့ လိုက်ပါ ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ မတ်လအလယ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဂိတ်သည် ယခင် ကထက် အင်အားကြီးမားသော 'ချင်းဒစ်'တပ်ကိုဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက် ပိုင်းတစ်နေရာ၌ ခြေကုတ်စခန်း တစ်ခုတည်ရန် ရောက်ရှိလာသည်။
ယခု အကြိမ်တွင် လီဒိုလမ်းမှ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်ဝင်ရောက်မည့် တပ်သားများ မှတစ်ပါး ကျန်တပ်သားတို့ကို လေကြောင်းဖြင့်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဂိတ်သည် မိမိ၏ 'ချင်းဒစ်'တပ်များကို စီမံခန့်ခွဲနေခိုက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ခေတ္တပြန်ခဲ့ရာ၌ စီးလာသောလေ ယာဉ်ပျံသည် တောင်နှင့်တိုက်မိ၍ပျက်စီးသဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎ Category:ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်။
ဝိုင် ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဝိုင် (အရက်) ဝိုင် (အက္ခရာ) နည်းပညာ ဝိုင်မက် - ကြိုးမဲ့ အင်တာနက် ချိတ်ဆက်သော စနစ်။
ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် အနောက်မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် မွန်တားနားပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ဒါကိုတာပြည်နယ်နှင့် နီဗရက်စကပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်နှင့် ယူးတားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အိုင်ဒါဟိုပြည်နယ်တို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်။
ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ် အကျယ်အဝန်းမှာ ၉၇၈၁၄ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ လူဦးရေ ခန့်မှန်းခြေ ၅၈၂,၆၅၈ (၂၀၁၃) ရှိသည်။
ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်သည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ရော့ကီးတောင်တန်းမှ တောင်အစွယ်အပွားတို့ ဖြတ်သန်း တည်ရှိသော်လည်း အရှေ့ပိုင်းသည် ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်ဖြစ်၏။
တောင်တန်းတို့ အကြား၌လည်း ချိုင့်ဝှမ်းများ ရှိသည်။
ယင်းသည့် တောင်တန်းများတွင် ဂန်နက်တောင်ထိပ် (၁၃၈၀၉ ပေ) နှင့် ဖရီးမွန့်တောင်ထိပ် (၁၃၇၃ဝ ပေ) တို့သည် ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်တွင် အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်တွင်း၌ မီဇူးရီမြစ်၏ ထင်ရှားသော မြစ်လက်တက်များ ဖြစ်သည့် ယဲလိုးစတုန်းမြစ်၊ ဗစ်ဟွန်းမြစ်၊ ပေါင်ဒါမြစ်တို့သည် မြောက်ဘက်သို့၎င်း၊ နော့သပလက်မြစ်သည် အရှေ့ဘက်သို့၎င်း အသီးအသီး စီးဆင်းကြသည်။
ထို့ပြင် စနိတ်မြစ်သည် အနောက်ဘက် ကိုလမ္ဗီးယားမြစ်ထဲသို့၎င်း၊ ဂရင်းမြစ်သည် အနောက်တောင်ဘက် ကော်လိုရားဒိုး မြစ်ထဲသို့၎င်း စီးဝင်လေသည်။
ထိုမြစ်အားလုံးတို့သည် လှေသင်္ဘော သွားလာရန်အတွက် အသုံးမဝင်ကြချေ။
ယဲလိုးစတုန်းအိုင်၊ ဂျက္ကဆန်အိုင်နှင့် ရှိုရှုန်းအိုင်တို့သည် ထင်ရှားသော တောင်ပေါ်အိုင်များ ဖြစ်သည်။
ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် ၁၄ လက်မခန့်သာ ရရှိသောကြောင့် ခြောက်သွေ့သောပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
အသီးအနှံများကို ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရသည်။
ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသော မြေဧကပေါင်း ၁ယ၅ဝဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
မြက်ခြောက်၊ သကြား၊ မုန်လာ၊ အာလူး၊ ပဲ၊ ဂျုံနှင့် မြင်းစားဂျုံတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်တွင် မြက်ခင်းပေါများသဖြင့် ရှေးနယ်သစ်ဖွင့်စအချိန်ကတည်းက တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၇ဝ နှင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်းက နွားမွေးမြူရေးသည် ကြီးကျယ်သောလုပ်ငန်းဖြစ်၍ ထိုနယ်တွင် နွားမွေးမြူသူတို့ မင်းမူခဲ့ကြသည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်လွန်သော် သိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်လာသည်။
ထိုအခါ သိုးမွေးအထွက်အများဆုံး ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ယခုအခါ၌ မူကား နွားနို့လုပ်ငန်း၊ ကြက်၊ ငှက်၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့မှာ ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
သားမွေးအတွက် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူသည့် လုပ်ငန်းလည်း တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
တွင်းထွက်ပစ္စည်းများအနက် ရေနံအများဆုံးထွက်သည်။
အခြားတွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ ကျောက်မီးသွေး၊ သံ၊ ရွှေ၊ ဓာတ်ငွေ့တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်နှင့် တက်တန်အမျိုးသားဥယျာဉ်ဟူ၍ အံ့ချီးဖွယ်ရာကောင်းသော သဘာဝဥယျာဉ်ကြီးများတည်ရှိသည်။
ထိုဥယျာဉ်များ၌ ရေပူစမ်းနှင့်ရေပူပန်းများ၊ ကင်ညွန်ချောက်နှင့်ရေတံခွန်များ၊ ဘေးမဲ့လွှတ်ထားသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များရှိလေသည်။
ပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ ရှိုင်းအင်းမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၄၃၅၅၅ (၁၉၆ဝ) ယောက်ရှိသည်။
ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်ဒေသသည် ရှေးအခါက ရက်အင်ဒီးယန်း မျိုးတူစုကြီး ၁၂ စုတို့ အမဲလိုက်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတို့သည် ထိုပြည်နယ်သို့ လာရောက်၍ သားမွေးကုန်သွယ်ရေး စခန်းများကို ဖွင့်လှစ်ကြသည်။
၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် မော်မန်ဂိုဏ်းသားတို့သည် လည်းကောင်း၊ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ရွှေသိုက်တူးသမားတို့သည်လည်းကောင်း ရောက်ရှိလာကြသည်။
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ယူနီယံ ပစိဖိတ် မီးရထားလမ်းကို ရှိုင်းအင်းမြို့သို့ တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပြီးလျှင် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင်ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ မဲဆန္ဒပေးနိုင်ခွင့်ကို ပထမဦးဆုံးရရှိခဲ့သော ပြည်နယ်ဖြစ်လေသည်။