kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဖွဲ့စည်းပုံ(ခ)မှ (က)အဆင့်သို့ (၂၀၀၉)ခုနှစ်၊ ဇွန်(၄)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၂၀/ဝ၉) ဆုံးဖြတ်ချက်အရ အစိုးရအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသို့ တင်ပြပြီး (၁၄-၁၀-ဝ၉)ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၆/၁၁၆/အဖရ (၂၀/ဝ၉-၃၈) အရာထမ်း (၉၈)ဦး၊ အမှုထမ်း(၄၉၃)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၅၉၁)ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၆ခုနှစ် အစိုးရအသစ်လက်ထက်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာနအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် အတိဒုက္ခကြုံတွေ့နေရသော ဒုက္ခသည်များအား လတ်တလော သက်သာချောင်ချိမှုရရှိစေရေးအတွက် အထောက်အပံ့ပေးရန်၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် လူ့အသက်၊ အိုးအိမ်၊ ပစ္စည်းများ ဆုံးရှုံးမှုလျော့နည်း အောင် ကြိုတင်စီမံဆောင်ရွက်ရန်၊ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန ၏ အဓိက လုပ်ငန်း တာဝန်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင် ကာကွယ်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာလျော့ပါးရေး လုပ်ငန်းများ၊ သင်တန်းများနှင့် ပညာပေးလုပ်ငန်းများကို အစိုးရဌာနများ၊ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်းမှ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးကြောင့် ဒုက္ခရောက်ကြရသူများ လတ်တလော စားဝတ်နေရေး ပြေလည်စေရေး အတွက် အထောက်အပံ့ပေးခြင်း၊ အကြောင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် မြစ်နှင့် ပင်လယ် အတွင်းမျောပါပြီး ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပသို့ ရောက်ရှိသွားသော ရေမျောဒုက္ခသည်များအား ပြန်လည်ခေါ်ယူ၍ မူရင်းနေရပ်သို့ ရောက်ရှိရေး အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ စစ်ရေးပဋိပက္ခ၊ လူမူရေးပဋိပက္ခကြောင့် လုံခြုံသောဒေသသို့ စုစည်းပြောင်းရွှေ့ရသည့် ပြည်သူများကို ထောက်ပံ့မှုပေးခြင်း၊ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပိုးမွှား၊ တိရစ္ဆာန်များ ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးထားသော သီးနှံများ ပျက်စီးသဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးဘေး ကျရောက်သူများအား ထောက်ပံ့မှုပေးခြင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်သောဒေသမှ ဘေးသင့်ပြည်သူများ ကောင်းမွန်သော လူနေမှုဘဝရရှိစေရေးအတွက် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို အစိုးရဌာနများ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်းမှ အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ အလှူရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။
ကိုးကား ကယ်ဆယ်ရေးဦးစီးဌာန၏ သမိုင်း ပြင်ပလင့်ခ် တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများန။
ရတီဆိုသည်မှာ ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ မြ၊ ပုလဲ စသော အဖိုးတန် ကျောက်မျက်ရတာနာများ၏ အလေးချိန်ကို တိုင်းတာသည့် မြန်မာ့အတိုင်းအတာ စံနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၁ ရတီ = ၀.၉ ကရက် Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု။
ညောင်လွန့်တောရဆရာတော် အရှင်မေဓာဝီ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၂၂၉ ~ ၁၂၉၅) ညောင်လွန့် ဆရာတော် အလောင်းအလျာကို ၁၂၂၉ခု၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၁၂ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ည (၁) နာရီအချိန်၌ မိတ္ထီလာမြို့ အနောက်ကန်ဆယ်အိုင့်ရွာတွင် ဦးမှုတ်-ဒေါ်ဂုံတို့မှ ဖွားမြင်ပါသည်။
(၇) နှစ်သား အရွယ်တွင် အိုင့်ရွာကျောင်း ဆရာတော် ဥုးကေသရထံ၌ ပညာသင်ယူစေသည်။
အသက် (၁၂)နှစ် အရွယ်တွင် မိဘများက ရှင်သာမဏေ အဖြစ် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်း ချီးမြှောက်သည်။
ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်မေဓာဝီ ဖြစ်သည်။
သာမဏေဘဝ စာမကျက် စာမသင်ရသော အချိန်တွင် ကျောင်းခြံစည်းရိုး ချုံနွယ် ပိတ်ပေါင်း ကောင်းသောနေရာသို့ ကပ်၍၊ အလယ်တွင် ရှင်းလင်းပြီး ထိုနေရာတွင် တောထွက်သော အနေမျိုးဖြင့် တစ်ပါးတည်း ဧကာသနိက်ပဏ္ဍပိုဏ်ဓုတင်များကို ဆောက်တည်၍ တရားအားထုတ်တော်မူသည်။
သာမဏေ ဘဝ၌ပင် သဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ ဆန်း၊ အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ စသော ပရိယတ် အခြေခံ ကျမ်းစာများကို သင်ကြား တတ်မြောက်သည်။
ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာတွင်လည်း ဝိနည်း ကျင့်ဝတ်ကို အလွန် ရိုသေလေးစားပေသည်။
အသက်နှစ်ဆယ် ပြည့်သောအခါတွင် နောင်တော် ဥုးကေသရထံ၌ပင် ရဟန်းဝတ်လေသည်။
ရဟန်းဘဝ ရောက်သောအခါတွင်လည်း သီလ သိက္ခာ လွန်စွာ လေးစား၍ ‘စာထဲက ရဟန်းပင်’ ဖြစ်နေပေတော့သည်။
ရဟန်း ၃-ဝါ ရရှိသောအခါ ဆရာတော် ဥုးကေသရ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ မန္တလေးမြို့တော်သို့ တက်၍ တောင်ပြင် ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက်၌ ၂-ဝါ တိုင်တိုင် နေထိုင်တော်မူ၍ လေးပြင်လေးရပ် ထင်ရှားတော်မူသော ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံ၌ ပရိယတ်ကို သင်ယူကြိုးစား အားထုတ်တော်မူလေသည်။
တစ်ဖန် ဆရာတော် ဥုးကေသရ ပြန်ခေါ်သဖြင့် ဇာတိ အိုင့်ရွာကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးတော် မူရလေသည်။
ငယ်ဆရာ ဥုးကေသရ၏ အမိန့်အရ ညောင်ရမ်းမြို့အနီး၊ တောင်ဘက်ရှိ ရေအိုးစင်ရွာကျောင်း၌ အစောင့်အရှောက် အဖြစ် သီတင်းသုံးရသည်။
ထိုအခိုက် ဝိနည်းအကျော် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ညောင်ရမ်းမြို့သို့ ကိစ္စတစ်ခုဖြင့် ကြွရောက်လာ၏။
ဥုးမေဓာဝီသည် ဝိနည်းတော်အရ ခါးပန်းကြိုးနှင့် ပတ်သက်၍ မရှင်းလင်းသော အချက်များကို မိုးနံကုန်း ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား လျှောက်ထား ခွင့်ပန်လေသည်။
ကျေနပ်လောက်သော အဆုံးအဖြတ်များ မှတ်သားရရှိသဖြင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ လိုက်ပါ ပညာသင်ယူရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
ဆရာတော် ဥုးကေသရကို ခွင့်ပန်၍ ရလေရာ ရဟန်းငါးဝါ အရတွင် ပျော်ဘွယ်မြို့ အရှေ့တောင် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ မိုးနံကုန်းရွာကျောင်း၊ မိုးနံကုန်းဆရာတော် ဘုရားကြီးထံတော်သို့ ကြွရောက် သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူလေသည်။
မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတော်တွင် နေ့အခါ၌ သမ္ဗန္ဓစိန္တာ စသော သဒ္ဒါငယ်များမှ အစ ဝိနည်းငါးကျမ်း ပါဠိအဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌကထာတို့ကို သင်ကြားရ၏။
ညဘက်၌ အဘိဓမ္မာ ညဝါများကို သင်ကြားရ၏။
ဥုးမေဓာဝီသည် အိပ်ချိန်ကို အနည်းငယ် ထား၍ စာပေလိုက်စားရင်း ဆရာတော်၏ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကို သူမတူအောင် မြဲသော ဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။
အကျင့်သီလကို မြတ်နိုးလှသော ဥုးမေဓာဝီအဖို့ ဝိနည်း ပိဋကနှင့် အကျင့်သီလ အရာ၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့် ကြုံကြိုက်ရသည်မှာ အခွင့်သာလှပေ၏။
(ပညာချွန်လိုသူတို့သည် ရှင်သာရိပုတြာထံ၊ တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ် ကျွမ်းကျင်လိုသူတို့သည် ရှင်မောဂ္ဂလာန်ထံ၊ ဓုတင်ပဋိပတ် ဖြည့်ကျင့်လိုသူတို့သည် ရှင်မဟာကဿပထံသို့ ခိုလှုံမိလျက်သား ဖြစ်ကြရသည်။
) မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတော်တွင် ၁၅-နှစ် တိုင်တိုင် ဝတ်နိဗဒ်တို့ကို မြဲလေသည်။
ထို့နောက် ဝိပဿနာ အားထုတ်ရန် ရည်ရွယ်ရင်း ရဟန်းသိက္ခာ ၂၀-ဝါ ရသောအခါတွင် တရားအားထုတ်ရန် ခွင့်ပန်လေသည်။
မိုးနံကုန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ရှေးအဖို့က ကတိကဝတ် တိုင်ပင်ထားခဲ့ဖူးသော လင့်စင်ကုန်း ဆရာတော်နှင့်အတူ ပျော်ဘွယ်မြို့ မြောက်ဘက် ရှမ်းစုရွာ အနောက်ဘက်ရှိ မင်လိုတောင်ပေါ်သို့ တရား အားထုတ်ရန် ထွက်ခဲ့ကြလေသည်။
တရားအားထုတ်၍ အရှိန်ရလာသောအခါတွင် ဒကာ ဒကာမ များလာခြင်း၊ ဝါဆိုရဟန်း ပရိသတ် ၂၅-ပါးခန့် ရှိလာသောကြောင့် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ပြန်လည် သီတင်းသုံးပြန်သည်။
ထို့နောက် ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား တရားအားထုတ်ပါရန် တိုက်တွန်းလေသည်။
သို့နှင့် တတိယအကြိမ် ဥုးမေဓာဝီသည် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့်အတူ တောထွက် ဖြစ်ကြလေသည်။
သပိတ် ကိုယ်စီဖြင့် ရွှေဓား ဘူတာ၊ ထိုမှ ညောင်လွန့်ဘူတာ၊ ထို့နောက် ရသေ့ကြီး ဥုးခန္တီ၏ ဇာတိ ရွာသာရွာနှင့် ပျော်ဘွယ်၊ ထိုမှ ဆရာတော် ဥုးဇော၏ နွားစားကျက်တောရကျောင်းသို့ ရောက်ရလေသည်။
တရားရှုမှတ်ခြင်း၊ ဓုတင်တည်ဆောက်ခြင်းများဖြင့် ဝီရိယတိုးကာ အားစိုက်နေကြလေသည်။
၁၂၇၁-ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ဝါ ၂၀-ကျော် မထေရ်ကြီးများ အပါး ၅၀ ခန့်ထိ စုဝေး နေထိုင်ကြလေသည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ တောရကျောင်းတိုက်ကြီး အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလျက် ညောင်လွန့်တောရကျောင်းတိုက်ကြီး ဟူ၍ အမည်တွင်လေသည်။
၁၂၇၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်၊ နေ့လယ် ၁၂ နာရီတွင် မိုးနံကုန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး ပျံလွန်တော်မူလေသည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ ညောင်လွန့်တောရ ဆရာတော် ဥုးမေဓာဝီသည် တရားအလုပ်ကို အရိုးကြေကြေ အရေခန်းခန်း အားထုတ်တော်မူလေသည်။
၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်အထိ ၇ နှစ်တိုင်တိုင် အပြင်းအထန် အားထုတ်တော်မူသော ညောင်လွန့်တောရ ဆရာတော် ဥုးမေဓာဝီသည် တပည့်များကို ဆုံးမရာ၌ “ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့ ရဟန်းတရားဆိုတာ မနေမနား အသက်ကို စွန့်၍ တကယ်တမ်း မှန်ကန်စွာ အားထုတ်ကြပါလျှင် မုချရနိုင်သည်။
ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့လဲ တကယ် ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ မဆုတ်မနစ် အားထုတ်ကြည့်ကြစမ်းပါ၊ မုချရပါလိမ့်မယ်။
တပည့်တော်သည် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အဓွန့် ရှည်ကြာ ငြိုငြိုငြင်ငြင် ပင်ပင်ပန်းပန်း အားထုတ်လာရာ ယခုမှ တကယ်ရနိုင်ကြောင်းကို ယုံကြည်စွာ သိရသည်။
ယခု ဤသို့ ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့ ဖွင့်ဟ ပြောရခြင်းမှာ မဆုတ်မနစ် ကြိုးစား၍ ယုံကြည်စွာ အားထုတ်ကြအောင်လို့သာ ပြောရသည်။
” ဟူသော ဩဝါဒကို ထောက်ရှု၍ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မည်မျှ အားထုတ်ရှုပွားထားသည်ကို သိရှိနိုင်ပေသည်။
၁၂၈၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပရိယတ်ကို အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ပို့ချ၍ ပဋိပတ်ကို အလေးပေး အားထုတ်လေသည်။
၁၂၈၇-ခုနှစ်တွင် စာဝါ မပို့ချဘဲ တစ်တိုက်လုံး တရား အားထုတ်ခိုင်းလေသည်။
တရား အားမထုတ်လိုသော ကိုယ်တော်များအား တခြားကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ညွှန်ကြားတော်မူလေသည်။
အများ တောင်းပန် လျှောက်ထားသောကြောင့် … (၁) သမထ, ဝိပဿနာ နယသင်္ခေပကျမ်း၊ (၂) ဂဏစာရိက ပဋိပတ္တိကျမ်း၊ (၃) နိဗ္ဗာန ပကာသနီကျမ်း၊ (၄) တိပိဋက ပကိဏ္ဍက ဒီပနီကျမ်းနှင့် (၅) ဝိနယ ဂဏ္ဌဌာန ဝိနိစ္ဆယတ္ထကျမ်း --- တို့ကို စီရင်ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် လယ်ဝေးမြို့၊ မြွေရိုးကြီးကျောင်းတိုက်၌ ၁၂၉၅ ခုနှစ်၊ နယုတ်လဆုတ် ၃ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီ အချိန်တွင် ခန္ဓာဝန်ချတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိ သာသနာဝင် ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ - ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင် ကျေးဇူးရှင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးများ၏ ဝိပဿနာရှုနည်း (၉) နည်း (ဒု-တွဲ) - ဦးကျော်နန္ဒအောင် Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ကန္နီ ရွှေသိမ်တော်တောရ ဆရာတော် ဘုရားကြီး အရှင်သောဘိတ(ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၂ - ၁၃၂၈) ကန္နီဆရာတော် အလောင်းအလျာကို ကန္နီမြို့ အနောက်တောင် ကမ်းဖြူရွာ၌ အဖ ကျောင်းဒါယကာကြီး ဦးသာနု၊ အမိ ကျောင်းအမကြီး ဒေါ်ကောင်းတို့မှ ၁၂၄၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၄) ရက်၊ သောကြာနေ့ည (၄) ချက် မတီးမီ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်ပါသည်။
thumb|ကန္နီ ရွှေသိမ်တော်တောရဆရာတော် အရှင်သောဘိတ (၄) နှစ်သား အရွယ်မှ စ၍ ထီးလည်းတောရဆရာတော် ဥုးကလျာဏ၊ ၎င်းဆရာတော်၏ တပည့် ဦးနန္ဒိယနှင့် ကမ်းဖြူတောရ ဥုးအာစိဏ္ဏတို့ထံ ပညာသင်ယူသည်။
ရှင်ရဟန်းပြုပြီး မုံရွာ၊ မန္တလေးတို့၌ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ဥုးသောဘိတ ဖြစ်သည်။
ပညာသင်ပြီးနောက် ကမ်းဖြူရွာကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ဆရာတော်၏ ပရိပတ္တိ ဆရာများမှ ဒုတိယဗားကရာဆရာတော် ဦးဂန္ဓသာရ၊ ကျည်ဝန်ဆရာတော်၊ မိုင်းခိုင်းဆရာတော် နှင့် မာန်လည်ဆရာတော်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
(မြေဇင်းဆရာတော်မှတ်တမ်း) မကြာမီ ကင်းတောရသို့ ပြောင်းရွေ့၍ သီတင်းသုံးလျက် နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ပဋိပတ်အလုပ်ဖြင့် နေတော်မူသည်။
ထိုစဉ် အုတ်ဖိုလက်ပံတောရ ဆရာတော် ဥုးအာဒိစ္စ၏ ပဋိပတ်သတင်းကို ကြားရသဖြင့် ကန္နီမှ ဘုတလင်သို့ ခြေလျင် ကြွတော်မူသည်။
လက်ပံတောရ ဆရာတော်ကား ပဋိပတ်အကျော် အရာတော်ဆရာတော်နှင့် လုံးတော် ဆရာတော်တို့၏ တပည့် ဖြစ်သည်။
လက်ပံဆရာတော် ရှုမှတ်သောနည်းမှာ ‘အာနာပါန’ပင် ဖြစ်၏။
‘သီဟိုဠ်မှ တစ်ဆင့် ကြွလာသော တိဗက်ပြည်သား အရှင် သျှီလာတိဿ ဆရာတော်ထံမှ လက်တွေ့ နည်းနာရရှိသည်’ ဟု ဆိုသည်။
လောကီနည်းမဟုတ်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နည်းပင်တည်း။
ဥုးသောဘိတသည် လက်ပံတောရ ဆရာတော်ထံ၌ ရှစ်လခန့် နည်းနာခံ အားထုတ်တော်မူသည်။
လက်ပံတောရ ဆရာတော်က ပါရဂူ အမည်တပ်၍ ကျမ်းကြီးတစ်စောင် ရေးရန် တိုက်တွန်းတော်မူလေသည်။
လက်ပံတောရမှ အပြန်တွင် ဘုတလင်မှ ကန္နီသို့ အသွား ညောင်ကန်ရွာအနီး တောတွင်း၌ လှည့်လည် သီတင်းသုံးတော်မူသော ဘုန်းတော်ကြီး ဥုးသာရွှန်း (သက်တော် တစ်ရာရှည်သော ရဟန္တာ ဦးကဝိန္ဒ)ထံ ဝင်ရောက် နည်းနာ ခံယူပြန်လေသည်။
ကန္နီမြို့သို့ ရောက်ပြီး မကြာမီတွင်ပင် မြို့သူကြီး မောင်နှံ၏ ကျောင်းဆောက် လှူဒါန်းခြင်းကို လက်ခံတော်မူသည်။
ထို့နောက် တပည့်တို့အား ကျောင်းကြီးကို လွှဲ၍ ကန္နီမြို့ အနောက်တောင် ဝက်ကုန်းအရပ်၌ ဧကစာ သီတင်းသုံး၍ “ယောဂီပါရဂူ” ကျမ်းကြီးကို ပြုစုတော်မူလေသည်။
ထိုအချိန်၌ သက်တော်မှာ ၄၄နှစ်၊ ၁၂၈၅ ခုနှစ်။
(နိဗ္ဗာန်နှင့် စပ်၍လည်း ယောဂီပါရဂူကျမ်း၌ အသိဉာဏ် ရှုပ်ထွေးစေတတ်သော အလင်းရောင် အမျိုးမျိုးကို ခွဲခြားပြဆို၍ ရှင်းလင်းဆုံးဖြတ်ထား၏။
မဂ္ဂ စတုက္က၊ နိရောဓ စတုက္ကနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ယင်း ‘နိဗ္ဗာန်ခန်း’၌ပင် တိဗက်ဆရာတော် ဥုးသျှီလာတိဿ၏ နည်းများ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
) ဆရာတော်၏ ကျမ်းများမှာ ဂဏ္ဌသဖွယ်ဖြစ်၍ လေးနက်ကျစ်လျစ်၏၊ စာတတ်သူတို့ပင် ဖတ်၍ မလွယ်။
အဓိပ္ပာယ်နှင့်တကွ လေး၏၊ ပဋိပတ်ကြောင့် ထက်မြက်စူးရှလာသော ဉာဏ်နှင့် ပဋိသန္ဓေပါ ဉာဏ်ကောင်းခြင်းကြောင့် ရံခါ ပရိယတ္တိ၌ မျောနေဟန်လည်း ရှိ၏။
ဆရာတော်သည် ဝိနည်းကို အလွန် လေးစားတော်မူသည်။
သူတစ်ပါးအားလည်း လေးစားမှ ကြိုက်သည်။
အကွဲအအက် အကြောင်းပါသော ပန်းကန်ဖြင့် ကပ်လျှင် ပန်းကန်ပါ စွန့်ပစ်လိုက်၏။
သိက္ခာပုဒ် အသေးအဖွဲကလေးမှ အစ ငယ်စဉ်ကပင် ဂရုပြု ရှောင်ကြဉ် လိုက်နာလေ့ရှိသည်။
ဘုရား ဝတ်တက် ဝတ်ကပ် လေးစားမှ ကြိုက်သည်။
ဆရာတော်သည် မိမိနေရာမှ အရပ်လေးမျက်နှာရှိ ရန်ကုန် ရွှေတိဂုံ၊ အိန္ဒိယ မဇ္ဈိမ၊ သီဟိုဠ် မဟာစေတီတော် စသော ဘုရားများစုံအောင် ဆီမီးပူဇော် ရှိခိုးပြီးမှ ကျိန်းသည်။
တောင်ပေါ်၊ မြို့ပေါ်ရှိ ဘုရားများကိုလည်း အားလုံးရည်မှန်း၍ ဆီမီးပူဇော်ရသည်။
သက်တော် ၈၅ နှစ်ကျော်မှ ကျန်းမာရေး မျှတရုံ ကျိန်းစက်တော်မူ၍ အချိန်ရှိသမျှ စာပြန်ခြင်း၊ တရားရှုမှတ်ခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန်စေသည်။
ဆရာတော်ကြီးသည် ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဘာဝနာကို အလေးထား၍ သရဏဂုံ ဆောက်တည်မှုကို အလွန်လေးစားတော်မူပါသည်။
ဆရာတော်သည် တရားအားထုတ်ရာ၌ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်အပေါ်၌ ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားမှန်မှသာ တရားအားထုတ်ရာ၌ မြဲမြံအောင် အကျိုးပြုနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်တော်မူပါသည်။
ဆရာတော်ကြီးကား ပဋိပတ်တွင် နာမည်ကြီးသလို ပရိယတ်တွင် ပို၍ထူးချွန်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။
ရဟန်း လေးဝါလောက်မှစ၍ သင်ရိုးပိဋကမျှမက နိကာယ်ငါးရပ်ကိုပင် အာဂုံဆောင်နိုင်သော အာဇာနည်ယောက်ျားဖြစ်၏။
‘ဥဘတောဝိဘင်း’ဆောင်သောခေတ်၊ ‘တိပိဋကဓရ’ ရွေးချယ်သောခေတ်နှင့် မတိုက်ဆိုင်ရ၍သာ ဆရာတော်၏ ပရိယတ်စွမ်းရည်များ တိုင်းပြည်က ကြည်ညိုခွင့် မရဘဲ ရှိရလေ၏။
ဆရာတော်ကြီးသည် ရင်းနှီးသောဒကာများ ဆွမ်းအလှူပင့်လျှင် ကျေးငှက် တိရစ္ဆာန်များ၊ ခွေးများ၊ ပုရွက်ဆိတ်များကိုပါ တွင်းရှာ၍ ကျွေးမွေးရန် အမိန့် ရှိသည်။
ကျောင်းတွင် နေ့စဉ် ကျွေးမွေးရ၏။
ထန်းလျက်ရှိလျှင် ပုရွက်ဆိတ်တွင်း ရှာ၍ ကျွေးခိုင်းသည်၊ ခွေးစာ မကျန်လျှင် ဆန်ကို ဆီခပ်ပြီး ကျိုချက်ကျွေးရ၏။
ကြွက်များကိုလည်း ကျွေးရသည်။
နွားလေ နွားလွင့်များအား ကောက်ရိုး ဝယ်ကျွေးခိုင်းလေ့ရှိ၏။
ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၆၀ ကျော်၍ မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းမရစေကာမူ စာအဓိပ္ပာယ်များကို ဟောပြောရာ၌ အခန်းကဏ္ဍ (အချို့စာအုပ်မူ စာမျက်နှာ) နှင့်တကွ ရှင်းလင်း ပြောပြလေ့ရှိ၏။
စာတတ် ဆရာတော်တိုင်းက ချီးကျူး အံ့ဩခဲ့ကြရ၏။
စာမကြည့်နိုင်တော့သောအခါ စာတော်ဖတ်တစ်ပါး အမြဲထား၍ နေ့စဉ် နံနက် ၇နာရီမှ ၉ နာရီထိ ပိဋကသုံးပုံကို လှည့်၍ ဖတ်လျှောက်ရ၏။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး အရှေ့ပရက္ကမချောင်နှင့် အနောက် ပရက္ကမချောင်၌ ရဟန္တာဟု ကျော်ကြားသော အရှင်မြတ် နှစ်ပါးမှာလည်း ဆရာတော်၏ တပည့်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
ငါသေရင် ရက်လဲ မထားနှင့်၊ ဘာမှလဲ မလုပ်ကြနှင့်၊ ဆွမ်းလဲ မသွတ်နှင့် … ဟု မှာတော်မူ၍ ဥုးသံဝရ၊ ဥုးရေဝတ၊ ဥုးကဝိန္ဒ စသော တပည့်များက ထန်းရွက် မဏ္ဍထိုး၍ တရားပွဲ အကျွေးအမွေး ပြုလုပ်ကာ (ဘုန်းကြီးများ ကူပံ့ငွေ လက်မခံဘဲ) အပ်စပ်သောနည်းဖြင့် ပူဇော်ပြီး အရိုးအိုး တည်ထား ကိုးကွယ်ကြလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ပဋိပတ်၊ ပရိယတ်အကျော် ကန္နီဆရာတော် ဘုရားကြီးသည် ၁၃၂၈ ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၁) ရက်နေ့ နံနက် (၁၀:၃၀) အချိန်တွင် ပျံလွန်တော်မူ၍ ၁၃၂၉ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်နေ့ အန္တိမဈာပန ပူဇော်ပွဲ လုပ်ကြ၏။
ဩဝါဒတော် “ကုသိုလ်ရအောင်နေ၊ ဝိတက် မဝင်စေနှင့်။
စကားတစ်ခွန်းနှင့် တစ်ခွန်း အနိစ္စ မလွတ်စေနှင့်။
” “ကြားထဲက မစ္ဆိယစိတ် မထားကြနဲ့၊ သာဓုမှ မခေါ်နိုင်တဲ့ ဘဝမျိုး ရောက်တတ်တယ်။
” ဆောင်ပုဒ် နိဗ္ဗာန်မြင်ချင်၊ ခယတင်၊ မှန်ပင်မလွဲ၊ မြင်ရမြဲ။
မြင်လိုပါလျှင်၊ ကြိုကြိုတင်၊ အလျင်မလွဲ၊ အားထုတ်မြဲ။
အားထုတ်ပါက၊ ကျိုးဖလ၊ မုချမလွဲ၊ နိဗ္ဗာန်ပဲ။
နိဗ္ဗာန်လိုလား၊ ယောဂီများ၊ ကြိုးစားတွင်တွင်၊ အားထုတ်နှင်။
ရာဂကုန်ခန်း၊ နိဗ္ဗာန်နန်း၊ ဖြောင့်တန်းထင်ထင်၊ နိဗ္ဗာန်မြင်။
ဒေါသကုန်ခန်း၊ နိဗ္ဗာန်နန်း၊ ဖြောင့်တန်းထင်ထင်၊ နိဗ္ဗာန်မြင်။
မောဟကုန်ခန်း၊ နိဗ္ဗာန်နန်း၊ ဖြောင့်တန်းထင်ထင်၊ နိဗ္ဗာန်မြင်။
နိဗ္ဗာန်မြင်ချင်၊ သူတော်စင်၊ နေ့စဉ်မပြတ်၊ အားထုတ်အပ်။
ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းစာများ (၁) ယောဂီပါရဂူကျမ်း (၁၂၈၅) (၂) သစ္စ ပါရဂူကျမ်း (၁၂၉၃) (၃) ဝိဝဋ္0x043 ပါရဂူနှင့် သရဏ ပါရဂူ (၄) ဓမ္မဝိဒူ၊ (၅) သုဇန ပါရဂူ၊ (၆) ဒဿန ပါရဂူ၊ (၇) အာရဒ္ဓေါဝါဒ စာတမ်း၊ (၈) ဒိဋ္ဌိပဟာယက စာတမ်း၊ (၉) ကလျာဏုပ္ပါဒကျမ်း …. တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိ သာသနာဝင် ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ - ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင်၊ စာ-၅၈၄~၅၉၁။
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဉာဏဝန္တ(ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၀ ~ ၁၂၄၂) ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော် အလောင်းအလျာအား ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ လေးမျက်နှာမြို့အနီး မြင်းကကုန်းရွာတွင် အဖ ဦးလူကြီး၊ အမိ ဒေါ်မေတို့မှ ၁၁၆၀ ပြည့်နှစ် တပေါင်းလပြည့် အင်္ဂါနေ့ နေတက်ချိန်၌ မီးရှုးသန့်စင် ဖွားမြင်ခဲ့၏။
ငယ်အမည်မှာ မောင်စို ဖြစ်၏။
သားချင်းမှာ အစ်မ မငွေ တစ်ဦးသာ ရှိ၏။
မောင်စို ၁၃နှစ် အရွယ် ရောက်သောအခါ အင်းဝမြို့မှ ကျမ်းတတ်အကျော် မန်ကျဉ်းတောရ ဆရာတော်ကြီးသည် အကြောင်းအားလျော်စွာ လေးမျက်နှာမြို့နယ် ငတရော် ကျွဲခေါင်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးခိုက်နှင့် ကြုံကြိုက်ရ၍ မိဘများက ထိုဆရာတော်ထံ အပ်နှံပြီး မကြာမီ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးကြသည်။
ဘွဲ့မှာ ရှင်ဉာဏဝန္တ ဖြစ်၏။
မန်ကျည်းတောရ ဆရာတော်ကြီးနှင့်အတူ အင်းဝသို့ လိုက်ပါ၍ စာပေ ပရိယတ္တိကို ကြိုးစားသင်ယူ၏။
ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်၍ အသက်နှင့် မလိုက်အောင် သင်ရိုးတတ်မြောက်သည်။
“ရတနာရှိရာ ရတနာစု” ဟူသကဲ့သို့ တော်သူများ၌ အားလုံးတော်တတ်သည့်အတိုင်း အကျင့်သီလ ဖြူစင်၍ ကျင့်ဝတ်စရဏဘက်တွင်လည်း လိုနေသည် မရှိပေ။
ထိုအချိန်ကား အမရပူရ နေပြည်တော်၌ ဘိုးတော် မင်းတရားကြီး ထီးနန်းစိုးစံခိုက်ဖြစ်၍ ‘သီရိ ပဝရ တိလောကမဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ’ ဘွဲ့ချီသော မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ ပစ္စည်းလေးပါး အထောက်အပံ့ကိုလည်း ခံယူရ၏။
ရှင်ဉာဏဝန္တသည် ရှင်သာမဏေ ဘဝဖြင့်ပင် ပိဋက သင်ရိုးပေါက်ကာ ‘သုဓမ္မာ ပထမပြန်ပွဲကြီး’ ၌ ဝင်ရောက်၍ မှတ်ကျောက်တင်ရာ ပထမကျော်ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့၏။
ပထမကျော်အောင်ပြီး ၁၁၈၁-ခုနှစ်တွင် ရှင်ဉာဏဝန္တ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်၏။
ရဟန်း ရှစ်ဝါအထိ ပရိယတ် ဝန်ဆောင်၍ ၁၁၈၈-ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ကျက်သရေ ကြီးမားလှသော မင်း, မိဖုရား အကိုးကွယ်ခံ၊ ရွှေကျောင်းစံ စာချဆရာတော်လေး အဖြစ်မှ သစ်တစ်ပင်ရင်း ဝါးတစ်ပင်အောက်သို့ နောက်ပါအဖော်မမှီးပဲ မင်းဝံ ခေါ် စစ်ကိုင်းတောင် အနောက်ဘက်တောင်ခြေရှိ စည်းခုံစေတီတော်ကြီး အနီးအပါးသို့ တစ်ကိုယ်တည်း တောထွက်တော်မူ၏။
နောက် မကြာမီ တောင်ပေါ်ရှိ ရတနာထွဋ်ခေါင်စေတီ အနောက်ဘက် စောင်းတန်းဦး၏ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့ပြောင်း သီတင်းသုံးခဲ့၏။
ထိုအခါမှ စ၍ “ရတနာ ထွဋ်ခေါင်ဘုန်းကြီးလေး”ဟု ခေါ်တွင်စ ပြုကြလေ၏။
ဆရာတော်သည် အခြေခံဖြစ်သော ရဟန်းသီလကို မြဲမြံ လုံခြုံစွာ ဖြည့်စည်း၍ ဓုတင် ၁၃-ပါးကိုလည်း အလျဉ်းသင့်သလို ဆောင်တော်မူ၏။
ရဟန်း ရှစ်ဝါမှ စ၍ အနှစ် ၂၀ ကျော် ၃၀ နီးပါး နေရာ အတည်တကျ မထားပဲ မင်းဝံတောင်ကြီးကို ဗဟိုပြု၍ တစ်တောဝင် တစ်တောင်ထွက် လှည့်လည် သီတင်းသုံးခဲ့၏။
{ဈာနလာဘီ အရှင်မုနိန္ဒဃောသ ခေါ် ကမ္မဋ္ဌာန်း နည်းပြဘုန်းတော်ကြီးလည်း ပဘာချောင်၌ သီတင်းသုံးခိုက် ရှိပေသည်။
(အကျယ်ကိုကား အောက်၌ ဖော်ပြထားသော ကျမ်း (စာ ၁၂၁)၌ ရှုပါရန်)} ဆရာတော်သည် ရဟန်း ၈-ဝါမှ ၂၇-ဝါထိ (သက္ကရာဇ် ၁၂၀၈-ခု၊ ပုဂံမင်းလက်ထက်) နေရာအတည်တကျ မရှိဘဲ သီတင်းသုံးတော်မူရာ ၂၇-ဝါအရတွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဆင်မချောက် ခေါ် ဆင်မချောင်၌ သီတင်းသုံးခဲ့ရာ ရွှေဘိုမင်း၏သား ပုဂံမင်း၏ ညီတော် မင်းတုန်းမြို့စားနှင့် ကနောင်မြို့စား ညီနောာင်နှစ်ပါး ရုပ်ဖျက်၍ တိတ်တဆိတ် ရောက်လာပြီး ဝတ်ဖြည့်ခဲ့ကြ၏။
ထို့နောက် ၃၄-ဝါအရ ၁၂၁၄-ခုနှစ်တွင် နောင်တော် ပုဂံမင်းကို နန်းချ၍ မင်းတုန်းမင်းသား နန်းတက်ပြီး ညီတော် ကနောင်မင်းသားကား အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာ ဖြစ်တည်၍ ဆင်မချောင်အား ‘ဓမ္မိကချောင်’ဟု ကျောက်စာကမ္ပည်း ထိုးလှူခဲ့ကြ၏။
ဆရာတော်ကြီးသည် မန္တလေးခေတ်တွင် မင်းမိဖုရားတို့ အလွန် ကြည်ညိုလေးစားကြသကဲ့သို့ တိုင်းသူပြည်သားများကလည်း ကြည်ညိုလေးစားကြ၏။
မင်းရေးမင်းခွင့်သာ၍ မင်းထက်မင်း ဖြစ်တော်မူသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ မင်းပြစ်မင်းဒဏ် ခံရသူများသည် ဆရာတော့်ထံ အသနား ခံလာကြ၏။
ထိုခေတ်က ဓမ္မိကချောင်မှာ လွှတ်တော်ကြီးပမာ ဖြစ်၍ ဆရာတော်ထံမှာ ရာဇဝတ်သားတို့၏ အားထား မှီခိုရာကြီး ဖြစ်ခဲ့ရပြန်၏။
ဒုက္ခိတ သတ္တဝါတို့၏ အသက်ဘေး ဖြစ်၍လည်း ဆရာတော်ကြီးသည် မပါလိုသော်လည်း မရှောင်သာ ဖြစ်ခဲ့ရ၏။
ဒုစရိုက်သမား လူကြမ်းများကို တရားရေအေးဖြင့် ယဉ်ကျေးစေတော်မူခဲ့၏။
ဆရာတော်ကြီးသည် တောထဲမှာနေရင်းက မင်းဆရာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။
ဘုရင်မင်းမြတ်က ဂဏဝိမုတ် လည်း သမုတ်ခွင့် ပြုတော်မူ၏။
‘ဂဏဝိမုတ်’ ဟူသည် ရှင်ဘုရင်က ခန့်ထားသော သာသနာပိုင် အမှူးရှိသည့် သုဓမ္မာဝင်ဆရာတော်များအဖွဲ့က မည်သည့်ကိစ္စနှင့်မျှ ဆင့်ဆို ခေါ်ယူနိုင်ခြင်း မရှိစေရ။
ဂိုဏ်းလွတ်အဖြစ် သီးခြားရပ်တည်ခွင့် ပြုခြင်းပင်တည်း။
သက်တော်ကြီးရင့်သော နောက်ပိုင်းကာလ၌ ဆရာတော်ကြီး ဝါကပ်သည်မှာ မင်းကွန်းတောင်ရိုး ရွှေမြင်တောရ ဖြစ်၏။
မင်းတုန်းမင်းကြီး တောင်းပန်၍ ၁၂၂၀-ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလတွင် “ရာဇပါမောဇ္ဇကျမ်း”ကို ရေးသားရာ ဌာနလည်း ဖြစ်ပေ၏။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ယောဂီ အများအပြား မှီခိုရလောက်အောင် ပဋိပတ် သာသနာပြုနိုင်သူမှာ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးပင် ဖြစ်၏။
သီပေါမင်း၏ မယ်တော် လောင်းရှည်မိဖုရားကြီးသည်ပင် ဆရာတော်ထံ သီလရှင် ဝတ်၍ နေခဲ့၏။
နန်းတွင်းသူ မိဖုရား အပျိုတော်များပင် ‘ဝဋ်ကြောင်ကို လွတ်အောင် ရုန်းမယ်ပ၊ ထွဋ်ခေါင်ဘုန်းထံဝယ်’ဟု နန်းတွင်းသူ ဘဝ ငြီးငွေ့ကြသေကာအခါ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်အပါးမှာ တရားအားထုတ်ရသည်ကိုပင် ဂုဏ်ယူရကောင်းမှန်း သိကြလေသည်။
ပရိသတ် များပြား၍ ငြီးငွေ့တော်မူသောကြောင့် အနည်းဆုံး တစ်ဝါတွင်းကာလ ပရိသတ်နှင့် ခွဲခွာ၍ နေတော်မူလေ့ရှိ၏။
ဤသို့ မင်းမိဖုရားတို့၏ အကိုးကွယ်ခံယူရသော်လည်း အလိုနည်း၍ အကျင့် ခေါင်းပါးသည်။
ရေနှင့် အဖျော်များကို သောက်သုံးသောအခါ အုန်းမှုတ်ခွက်ကိုသာ သုံးတော်မူ၏။
ဆရာတော်ကြီး၏ အနားရှိ ဆွမ်းချက်သူရော ဆွမ်းကပ်သူပါ (ကုဋ္ဌနူနာ) အနာကြီးရောဂါသည်များ ဖြစ်သော်လည်း (အပ္ပဋိကူလသညာ=မရွံ့ရှာ မစက်ဆုတ်သော) သူတော်ကောင်း လက္ခဏာဖြင့် စိတ်မနော မြင့်မြတ်လှပေရာ ပြောစမှတ်ကြီး ဖြစ်လေတော့သည်။
(ပုထုဇဉ်တို့အဖို့ အူထွက်လောက်အောင် ပျို့အန်ပေလိမ့်မည်) (ရွံ့စရာကောင်းသောအာရုံ၌ မရွံ့ရှာခြင်း၊ နှစ်သက်စရာကောင်းသော အာရုံ၌ စက်ဆုပ်ခြင်းတို့ကို ‘ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညာ၊ အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညာ’ ဟု ခေါ်သည်။
ဆိုးဆိုးကောင်းကောင်း မပြောင်းလဲသော သဘောကို ‘တာဒိဂုဏ်’ ဟုလည်း ခေါ်သည်။
‘ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ’ ဟုလည်း ခေါ်၏။
‘အရိယိဒိ (အရိယာတို့၏တန်ခိုး) ဟုပင် (တန်ခိုး ၁၀-ပါးတွင် ပါဝင်ကြောင်း) ‘သမ္ပသာဒနိယသုတ်၊ ပဋိသမ႓ိဒါမဂ်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်’ တို့၌ ဟောတော်မူ၏။
) ဆရာတော်ကြီးသည် ငယ်စဉ်က စ၍ ဘုန်းကံကြီးမား လာဘ်ပေါများသူ ဖြစ်လေသည်။
(မန္တလေးခေတ်တွင် သူမတူအောင် ဘုန်းကံကြီးမား လာဘ်များကြောင်း သိမီခဲ့သူ မန္တလေး အနောက်ပြင် ငါးဆူဆရာတော်ဘုရားကြီးက ပြောကြားဖူးခဲ့၏။
) နံနက် အရုဏ်ဆွမ်းကို ဟင်းခွက် ငါးဆယ်ဖြင့် ဘုဉ်းပေးတော်မူရ၏။
နံနက်ဆွမ်းပြီးလျှင် ခေတ္တခဏ စောင့်ငံ့၍ ဆွမ်းခံကြွသည်။
မန္တလေး၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်း၊ အင်းဝ စသည်တို့မှ ဆွမ်းလောင်းလှူသူများသည် ဆရာတော် မကြွမီကတည်းက အုတ်ဇရပ်ကြီး၌ အသင့်စောင့်လင့်နေကြမြဲ ဖြစ်၏။
ဆရာတော်ကြီး၏ ဘာဝနာတရားကို စဉ်းစားတွေးကြံ လက်ခံနှစ်သက်သူများတွင် မြန်မာများသာမက ထိုခေတ်က ရှိသော ဥရောပတိုက်သားများလည်း ပါဝင်၏။
ထိုအထဲတွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ ဘုရင့်ရိက္ခာတော်ရ ဂျာမဏီလူမျိုး သမားတော်ကြီး မာဘိကား ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်လေ၏။
သမားတော်ကြီး မာဘိကား ခရစ်ယန်ဘာသာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ကူးပြောင်းကာ ဥပါသကာ ဖြစ်ရုံမျှမက ဓမ္မိကချောင်၌ပင် ကျောင်းတစ်ဆောင် ဆောက်လှူ၍ ကျောင်းဒကာအဖြစ်သို့ပင် ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။
လာဘ်လာဘ များပြားသည့် အရွယ်၌ အတိုင်းမသိ များပြားခြင်း၊ ခေါင်းပါးသည့် အချိန်၌ ဖြစ်သလို စားသောက်နေထိုင်ရခြင်းဟူသော အစွန်းနှစ်ဖက်လုံး၌ ချိန်ချက်ကျကာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ‘တာဒိဂုဏ်’နှင့် လျှော်စွာ ဘဝတစ်သက်တာကို လွန်စေခဲ့သော သူတော်ကောင်းကြီး ဖြစ်ပေ၏။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ပဋိပတ္တိအရာတွင် ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ပရိယတ္တိမှာလည်း ထူးခြားလှသည်။
အရှင်သာမဏေဘဝကပင် ပထမကျော်အောင်၍ ပရိယတ္တိ စွမ်းရည်ဖြင့်လည်း ဆွေမျိုးများ၏ အားကိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ ~ (ရာဇပါမောဇ္ဇကျမ်း၊ ဓမ္မ၊ ပီတ၊ ပကိဏ္ဍက၊ သံဝေဂ၊ အဇ္ဈာသယ၊ သမန္တ၊ သာဓုဇနပါမောဇ္ဖ …) စသော ပါမ္မောဇ္ဇ အမည်ရှိ ကျမ်း ၁၃ကျမ်း ထက်ပင် သာသနာပြု ခရီးတွင်ခဲ့ကြ၏။
မိမိကိုယ်ကို ဦးစွာ အနွံတာခံ၍ သတ္တဝါ အများ၏ အကျိုးကို သည်ပိုးရာ၌ အတိုင်းမသိ အင်အားကြီးမားလှသော ပဋိပတ်လုပ်ငန်းဖြင့် အမျိုးဘာသာ သာသနာပြုတော်မူခဲ့သော ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ၁၂၄၂-ခုနှစ် ပထမ ဝါဆိုလဆန်း ၁-ရက်နေ့ နံနက် မြန်မာနာရီ ၁-ချက်တီးအချိန်၊ သက်တော် ၈၁၊ သိက္ခာတော် ၆၁-ဝါအရ ဓမ္မိကချောင်ရှိ ဂျာမဏီဆရာဝန်ကြီး မာဘိ၏ ကျောင်း၌ပင် စုတိကမ္မဇ ချူပ်ငြိမ်းတော်မူလေ၏။
ပျံလွန်တော်မူပြီး မကြာမီ ထိုကျောင်းလည်း မီးခပျက်စီးလေ၏။
အရိုးဓာတ် စေတီကိုမူ ဓမ္မိကချောင်၏ အရှေ့ တာလေးရာအကွာ မြေညီရာ၌ တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်။
ဓမ္မိကချောင်၌ ဆရာတော် သီတင်းသုံးသွားသောဂူနှင့် ‘ဆရာတော်နှင့် တူလှသည်’ဟု သိမီသူတို့ အံ့ဩရသော သစ်သားပုံတူ ရုပ်တုတော်ကိုလည်း ဖူးမြော်နိုင်ကြသည်။
ကိုးကား [၁၃၀၁-ခုနှစ် မန္တလေး လှခင် အင် ဆန်း ပုံနှိပ်တိုက်မှ ဒုတိယအကြိမ် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သော စစ်ကိုင်းတောင် ရွှေဟင်္သာဆရာတော်ဘုရားကြီး (ဥုးပဏ္ဍိတ) စုဆောင်းရေးသားခဲ့သော ‘ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အကြောင်း’ မှ ] မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိ သာသနာဝင် ရဟန္တာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများ - ဓမ္မာစရိယ ဦးဌေးလှိုင် (စာ ၁၅၆-၁၈၃) မှ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
thumb|ဝေပုလ္လဆရာတော် ပြည်မြို့ ဝေပုလ္လဆရာတော်မှာ သက်တော် ၆၈ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၈ ဝါ ရှိပြီး ပြည်မြို့ မင်းကြီးတောင်ခြေရှိ ဝေပုလ္လာ ရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် သတင်းသုံးကာ သာသနာပြုနေခဲ့ရာ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တော်တို့ကို နိုင်ငံ တော်မှ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၁၅ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၌ ခမည်းတော် ဦးဒဟင်၊ မယ်တော် ဒေါ်ကြည်အေးတို့မှ မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက် မရောမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ဆိပ်ကျေးရွာတွင် ဆရာတော် လျောင်းလျာကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်လွန်းခင် ဖြစ်သည်။
၁၃၂၃ တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ အသက် ၁၇ နှစ်သား အရွယ်၌ ပြည်မြို့တွင် စစ်အင်ဂျင်နီယာ တပ်ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမြင့်နှင့် မိသားစု၏ ထောက်ပံ့မှုကို ခံယူကာ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၃၂၆ ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း ၃ ရက် နံနက် ၇ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၉ ထပ်ကြီး၊ ဗားကရာတိုက် ပဋိယတ္တိတိုက်ခွဲ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကေသရအား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။
ဆရာတော်မှာ လောကုတ္တရာ စာပေများအပြင် လောကီစာအုပ် များကိုပါ ရေးသား ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
ပြည်မြို့ ဝေပုလ္လဆရာတော်မှာ သက်တော် ၆၈ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၈ ဝါ ရှိပြီး ပြည်မြို့ မင်းကြီးတောင်ခြေရှိ ဝေပုလ္လာ ရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် သတင်းသုံးကာ သာသနာပြုနေခဲ့ရာ မဟာသဒ္ဒမ ဇောတိကဓဇ္ဇ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဒမ ဇောတိကဓဇ္ဇ ဘွဲ့တော်တို့ကို နိုင်ငံ တော်မှ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၂၀၁၂ခု၊ ဇူလိုင်လ၂၅ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီ အချိန်က နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါဖြင့် ပြည် မြို့ ဝေပုလ္လာရာမကျောင်း ဆရာတော် ရုတ်တရက် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသွားသည်။
လန်ဒန် အိုလံပစ် ၂၀၁၂ (သို့) လန်ဒန် ၂၀၁၂ ကို ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ရှိ လန်ဒန်မြို့တော်တွင် ၂၇၊ ဇူလိုင်၊ ၂၀၁၂ မှ ၁၂၊ ဩဂုတ် ၂၀၁၂ အထိ ကျဉ်းပခဲ့သည်။
ဖွင့်ပွဲကို လန်ဒန် ဂရင်းဝစ် စံတော်ချိန် ၂၁၀၀ နာရီတွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ဥရောပ ရုပ်သံလွှင့် သမဂ္ဂမှ ဥရောပ တခွင်တွင် အိုလံပစ်ပွဲတော်အား တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့သည်။
၎င်းအိုလံပစ် နွေရာသီ အားကစားပွဲတော်သည် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းနိုင်ငံတွင် တွင်သုံးကြိမ်မြောက် ကျဉ်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် လန်ဒန် အိုလံပစ် ပွဲတော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ အားကစားသမား ၆ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကျား ၁၀မီတာ လေပစ်စတိုပစ်ပြိုင်ပွဲ- မောင်ကြူ (၄၄ယောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အဆင့် ၃၉ရရှိခဲ့) လှေလှော်ပြိုင်ပွဲ- ရွှေဇင်လတ် မြားပစ်ပြိုင်ပွဲ- နေမျိုးအောင် ပြေးခုန်ပစ် ပြိုင်ပွဲ မီတာ ၄၀၀- ကိုသက်ဇော်ဝင်း ဂျူဒို ပြိုင်ပွဲ- မအေးအေးအောင် မာရသွန်ပြိုင်ပွဲ- မနီလာဆန်းမြန်မာ အသင်း စတင် ယှဉ် ပြိုင် တို့မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။
အိုလံပစ်မှာ နေ့အလိုက် မျှော်လင့်နိုင်စရာ ကိုးကား Category:၂၀၁၂ နွေရာသီ အိုလံပစ် ကဏ္ဍ:နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ။
လီဗာပူးလ်ဘောလုံးကလပ် (Liverpool Football Club) သည် အင်္ဂလိပ် ပရီးမီးယားလိဂ် အတန်းတွင် ကစားနေသော ထိပ်တန်းဘောလုံးကလပ် အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းများထဲမှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။
အမြင့်ဆုံးလိဂ်အဆင့်တွင် ဆုဖလား ၂၀ ကြိမ် ရရှိထားပြီး အက်ဖ်အေ (FA) ဖလား ၈ ကြိမ် ရထားသည်။
ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား ၆ ကြိမ် ရရှိထားပြီး ယင်းသည် အင်္ဂလိပ်စံချိန်တင်ရရှိမှုလည်းဖြစ်သည်။
လိဂ်ဖလားအားလည်း ၁၀ ကြိမ် ရရှိထားသည်။
သမိုင်းကြောင်းနှင့် အောင်မြင်မှုများ ကလပ်အသင်းကို ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မန်နေဂျာ ဘီလ် ရှန်ကလေ (Bill Shankly) မဖြစ်မီအထိ အောင်မြင်မှု အနည်းအကျဉ်းသာ ရရှိခဲ့သည်။
ရှန်ကလေလက်ထက်တွင် လိဂ်ချန်ပီယံရှစ်ဖလားကို သုံးကြိမ်ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး အက်ဖ်အေဖလားအား နှစ်ကြိမ်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ကလပ်သမိုင်း၌ ပထမဆုံးသော ဥရောပဖလားကိုလည်း ရှန်ကလေလက်ထက်တွင် စတင်ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်အတွင်း ဥရောပနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။