kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကော်ဖီ၊ ဝီစကီကဲ့သို့ အဖျော်ယမကာ မျိုး မပေးသင့်ချေ။
အပူများလွန်း၍ ချွေးထွက်လွန်အားကြီး၍ သတိလစ်ခြင်း မျိုးလည်း ဖြစ်တတ်သည်။
ထိုအခါ တစ်ကိုယ်လုံး အေးစက် စေးထန်းနေသော သွေးခုန်လည်း မမှန်တော့ချေ။
ထိုသို့ဖြစ်လျှင် လူနာအား ဦးခေါင်းကို ကိုယ်ထက်နိမ့်နိမ့်ထား၍ လဲလျောင်း နေပါစေ။
ယင်း၏ခြေလက်များ ပြန်၍ ပူနွေးလာအောင် ဆုပ် နယ်ပေးရမည်။
ထို့ပြင် ရေနွေးပူပူထဲတွင် အဝတ်တစ်ခုကို နှစ်၍ ရေည|စ်ပြီး အုပ်ပေးရသည်။
ထို့ပြင် ကော်ဖီ၊ နွားနို့၊ ရေနွေး စသော ပူပူနွေးနွေး သောက်စရာတစ်ခုခု တိုက်ပေး ရမည်။
ဒဏ်ရာတစ်ခုခု ရပြီး သတိမေ့နေလျှင် ထိတ်လန့်၍ သော်လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းခွံကွဲ၍သော်လည်းကောင်း ဖြစ် နိုင်သည်။
သေနတ်ဒဏ်ရာသည် ကိုယ်တွင်း၌ သွေးထွက်စေ သဖြင့် သတိလစ်တတ်သည်။
မူးမေ့ခြင်းသည် လန့်သွားခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်၍ လန့်သွားသည့်အခါ ပြုစုရသည့်နည်းအတိုင်း ပြုစုရလေသည်။
အဆိပ်သောက်ခြင်း အဆိပ်သောက်မိလျှင် အစာအိမ်တွင်းမှ အဆိပ်များ ပြန်၍ အန်ထွက်အောင် ပြုလုပ်ပေးရသည်။
မုန့်ဖုတ်ဆိုဒါကို ရေဖျော်၍ လည်းကောင်း၊ ရေတစ်ဖန်ခွက်တွင် ဆားကို စားပွဲဇွန်း နှစ်ဇွန်း သုံးဇွန်းခန့် ထည့်၍၎င်း ခပ်များများကိုလည်း ပြန်၍ အန်ထွက် နိုင်စေသည်။
ဆိုခဲ့သော အန်ဆေးကို ရုတ်တရက် မရနိုင်လျှင် လည်ချောင်းထဲသို့ လက်ဖြင့်နှိုက်၍ ကလိပေးပါကလည်း ပြန် အန်ထွက်နိုင်သည်။
အကယ်၍ အဆိပ်သည် အက်ဆစ်၊ သို့မဟုတ် အယ် လကလိုင်းအဆိပ်မျိုးဖြစ်လျှင် အန်အောင် မပြုရပေ။
ထို အက်ဆစ်မျိုး သောက်မိလျှင် နှုတ်ခမ်းများတွင် အပူလောင် ထားသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
အက်ဆစ်အဆိပ်မျိုး သင့်လျှင် မုန့်တစ်ဖန်ခွက်ကို တိုက်ပေးရမည်။
အယ်လကလိုင်းအဆိပ်မျိုး သင့်လျှင် ရှရကာရည် (ပုံးရည်)၊ သံပရာရည်ကဲ့သို့ အချဉ်ဓာတ် ပါသော အရည်ကို တိုက်ပေးရသည်။
သို့မဟုတ် နွားနို့များများ လည်း တိုက်ပေးနိုင်သည်။
မြွေကိုက်ခြင်း (ပိုးထိခြင်း) လယ်တောများတွင် အလုပ်လုပ်ရသူများ၊ တောကြိုအုံကြား ၌ အလုပ်လုပ်ရသူများသည် မကြာခဏ မြွေကိုက်(ပိုးထိ) ခံကြ ရသည်။
အဆိပ်ရှိသော မြွေမျိုးအကိုက်ခံရပါက သေဘေး နီး လှသည်။
ထိုကြောင့် တစ်ကိုယ်လုံး အဆိပ်မပြန့်စေရန် အလျင် အမြန် ဆောင်ရွက်ကြရသည်။
ပိုးထိသည့်နေရာတစ်ဝိုက်မှ သွေး အသွားအလာကို တားဆီးနိုင်ရန် ပိုးထိသည့်နေရာ အထက်နား တွင် ကြိုးတစ်ချောင်းဖြင့် တင်းကျပ်စွာ စည်းပေးရသည်။
သို့ မဟုတ် တူနီကက်ကို အသုံးပြုရသည်။
ပိုးထိခံရသောနေရာ များမှာ များသောအားဖြင့် ခြေနှင့် လက်တို့တွင် ဖြစ်တတ် သည်။
ပိုးထိသည့်နေရာကို ဓားဖြင့်ခွဲ၍ သွေးများများ ထွက် အောင် ပြုပေးခြင်းဖြင့်လည်း အဆိပ်ကို ဆေးချနိုင်သည်။
ကွဲဟသွားသော ဒဏ်ရာထဲသို့ ပိုတက်စီယမ် ပါမန်ဂနိတ် (စက် စက် ယိုမှုန့်)ကို ဖြူးထည့်ပေးရမည်။
ဒဏ်ရာမှ သွေးကို ည|စ် နိုင်သမျှ ည|စ်ထုတ်၍ အဆိပ်များ ထွက်နိုင်သမျှ ထွက်အောင် ပြုပေးရသည်။
နှုတ်ခမ်းတွင် အနာ၊ သို့မဟုတ် ကွဲအက်ခြင်း မရှိသူတစ်ဦးဦးက အဆိပ်ကို ပါးစပ်ဖြင့် စုပ်ထုတ်နိုင်သည်။
မြွေဆိပ်သည် ဝမ်းထဲရောက်သွား၍ အန္တရာယ်မဖြစ်တတ်ပေ။
ခွေးကိုက်လျှင် ခွေး၏ သွားရည်စင်သွားအောင် ရေဖြင့် ဆေးချရသည်။
အိုင်အိုဒင်းဆားရည်ကို ထည့်ပေးပြီးလျှင် ခွေးရူးကိုက် ဆေးရုံသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသင့်လေသည်။
ရေသည် လူတို့အသက်ရှင်ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါလှ သော်လည်း ရေနစ်ခြင်းကြောင့်လည်း အသက်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ် ကြရသည်။
ရေနစ်သူအား ကယ်ယူနိုင်သည့် နည်းလမ်းများကို တတ်သိထားပါလျှင် လူ့အသက်တစ်ချောင်း မတော်တဆ ဆုံးရှုံးရခြင်းမှ ကယ်တင်နိုင်ပေသည်။
လူတစ်ယောက်သည် ရေနစ်ပြီးနောက် သုံးကြိမ်သုံးခါ ပြန်၍ပေါ်သည်ဟူသော အများ ၏ ယူဆချက်သည် မခိုင်လုံချေ။
လက်များကို ဦးခေါင်းပေါ် သို့ ထောင်လျက်သားဖြင့် နစ်မြုပ်သွားပါမူ ရေနစ်သူသည် ပြန် မပေါ်လာတတ်ပေ။
လက်များကို ဘေး၌ ချလျက်သား နစ်မြုပ် သွားပါမူ ပြန်၍ ပေါ်လာတတ်သေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ရေနစ်နေသူအား အသက်ကယ်လှေ၊ သို့မဟုတ် အသက် ကယ်ဗော့ စသည်တို့ဖြင့် ကယ်ဆယ်နိုင်က အကောင်းဆုံး ဖြစ် သည်။
သို့မှာသာ ကယ်ရသူအတွက် အန္တရာယ်မများလှပေ။
ရေနစ်သူသည် ကြောက်အားလန့်အားဖြင့် ဆွဲမိဆွဲရာ ဖမ်းဆွဲ တတ်ခြင်း၊ ကယ်သူကို အတင်းဝင်ဖက်ခြင်း စသည်ဖြင့် ပြု တတ်ရာ ကယ်သူရော နစ်သူပါ နှစ်ဦးလုံး နစ်မြုပ်သွားတတ် သည်။
လှေများ၊ ဗော့များ၊ မရနိုင်မူ ကယ်သူကိုယ်တိုင် ရေကူး ကျွမ်းကျင်မှ ရေကူး၍ ကယ်ဆယ်ခြင်း ပြုသင့်လေသည်။
ရေကူး၍ ကယ်ဆယ်သည့်အခါ ဖြစ်နိုင်လျှင် ရေနစ်သူ အား နောက်ဘက်မှနေ၍ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ဆံပင်၊ သို့မဟုတ် အင်္ကျီကော်လာ၊ သို့မဟုတ် လည်ပင်းစကို ဖမ်းဆွဲ၍ လွတ် နေသော ခြေလက်တို့ဖြင့် ခပ်ပြင်းပြင်း ကူးခပ်ယင်း ရေနစ်သူ ကို ဆယ်ရသည်။
နောက်ဘက်မှနေ၍ ချဉ်းကပ်ရန်မဖြစ်ဘဲ ရေနစ်သူသည် မြုပ်လုဆဲဆဲ ဖြစ်နေပါလျှင် ယာလက်ဖြင့် ရေနစ်သူကို ပက်လက်ဖြစ်သွားအောင် ဆွဲလှည့်လိုက်ရသည်။
ထိုနောက်မှ ရေနစ်သူ၏ ဦးခေါင်းကို မိမိ၏လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကိုင်၍ ကယ်ဆယ်သူကိုယ်တိုင်လည်း ပက်လက်လှန်ကာ ခြေ ဖြင့် ကူးခပ်ယင်း ရေနစ်သူကို ဘေးကင်းရာသို့ ယူဆောင်သွား ရသည်။
အခြားတစ်နည်းမှာ ကယ်ဆယ်သူသည် ဘေးစောင်း ကူးခပ်လျက် ပက်လက်ဖြစ်နေသော ရေနစ်သူကို လက်တစ်ဖက် ဖြင့် ခါးကို ဖက်၍ ခေါ်ဆောင်သွားရသည်။
အကယ်၍ ရေနစ်သူသည် အနားကပ်လာသော ကယ်သူ ၏ လက်ကောက်ဝတ်ကို ကြောက်အားလန့်အားဖြင့် ဖမ်းကိုင် လျှင် ယင်း၏ရင်ပတ်ကို ခြေဖြင့်ကန်၍ ဖယ်ထုတ်ရသည်။
ရေနစ်သူသည် ကယ်သူ၏လည်ပင်းကို အတင်းဖက်လာလျှင် သူ၏ရင်ပတ်ကို လက်ဖြင့် တွန်းလိုက်ပြီး တစ်ခါတည်း ငုံ့ချ လိုက်ရသည်။
ကယ်သူ အား ရေနစ်သူက နောက်မှနေ၍ ဖက် လာလျှင် သူ၏လက်မကို မြဲမြဲဖမ်းဆွဲပြီး သူ့လက်မောင်းကို ဆန့်ထုတ်လိုက်ကာ ဖက်ထားခြင်းမှ လွတ်အောင် ပြုရသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လိုက်ပြီးလျှင် သူ့ရင်ပတ်ကို တွန်းထုတ်လိုက်ရသည်။
ရေနစ်သူသည် ကယ် သူက ပြောသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်မည့် အခြေအနေမျိုး၌ ရှိနေ လျှင် သူ့အား ကယ်သူနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် နေပါစေ။
သူ၏ လက်နှစ်ဖက်ကို ကယ်သူ၏ ပခုံးနှစ်ဖက်ပေါ်၌ အသီးအသီး တင်ထားစေ၍ ကယ်သူက ရေနစ်သူအား ရှေ့သို့ တွန်းပို့ယင်း ကူးခပ် သွားနိုင်လေသည်။
ရေနစ်သူသည် ရေထဲမြုပ်သွားပြီးလျှင် ရေမွန်းကာ သတိ လစ်သွားတတ်သည်။
ရေထဲ မြုပ်၍သွားလျှင် ချက်ချင်း မသေ နိုင်ပေ။
ရေမွန်းနေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
အသက်မရှုနိုင်တော့ သည့်တိုင်အောင် နှလုံးသည် မိနစ်အနည်းငယ်မျှ ဆက်လက် ခုန်နေနိုင်သေးသည်။
ထို့ကြောင့် ရေနစ်ပြီး သတိလစ်နေသူကို ပြန်၍ ဆယ်ယူပြီးလျှင် အသက်ပြန်၍ ရှုနိုင်အောင် ဉာာဏ်ကူ အသက်ရှုနည်းဖြင့် အလျင်ပြုပြင်ပေးရသည်။
ရေနစ်သူသည် ရေထဲမြုပ်သွားစဉ်က အဆုတ်ထဲသို့ ရေ များ ရှုသွင်းထားသဖြင့် အဆုတ်ထဲရောက်နေသော ရေများ ပြန်၍ အန်ထွက်အောင် ပထမဆုံး ပြုလုပ်ရသည်။
ရေနစ်သူကို ထူမပေးပြီးလျှင် နောက်ဖက်မှ နေ၍ ဝမ်းပိုက်အောက်နားတွင် ဖက်ထားကာ ဦးခေါင်းကို ငိုက်ကျနေစေရသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ရေများ ပြန်၍ အန်ထွက်လာနိုင်သည်။
သို့သော် ရေနစ်သူကို မတ်မတ်ထိုင်မပေးရန် သတိပြုရမည်။
အကြောင်းမူ အဆုတ် ထဲသို့ ရေပို၍ ဝင်သွားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
အခြား တစ်နည်းမှာ ရေနစ်သူကို ပခုံးပေါ်၍ မှောက်၍ ဦးခေါင်းကို ဇောက်ထိုးထားကာ ထမ်းပိုး၍ လျှောက်ပေးရသည်။
ရေအန်ထွက်ပြီးလျှင် ရေနစ်သူကို မြေကြီးပေါ်မှာ မှောက် ထားရသည်။
လက်တစ်ဖက်ကို မေးအောက်၌ ထားစေ၍ အခြား တစ်ဖက်ကို တစ်ဖက်သို့ စောင်းထားပြီးလျှင် ပါးစပ်ထဲ၌ ဆို့ ပိတ်စရာရှိပါက ဖယ်ရှားပစ် ရသည်။
ထိုနောက် ရေနစ်သူ၏တင်ပါးအနီး၌ ခွလျက် ဒူးထောက် ထိုင်ရသည်။
ယင်း၏ခါးတစ်ဖက်တစ်ချက်၊ အောက်ဆုံးနံရိုးများ ရှိမည့်နေရာတွင် လက်ဖဝါးနှစ်ဖက်ကို မှောက်လျက် အသီးသီး တင်ထားရမည်။
လက်ချောင်းများသည် နံရိုးများနှင့် မျဉ်းပြိုင် ရှိစေရမည်။
ထိုနောက် လက်မောင်းများကို ဆန့်တန်း၍ ကိုယ် ကို ရှေးကိုင်းပြီးလျှင် ကျောပြင်တစ်လျှောက် တွန်း၍ ဖိသွားရ သည်။
ထိုနောက် တစ်ဖန် ကိုယ်ကို ပြန်၍ မတ်လိုက်ပြီးလျှင် လက်ဖဝါးများကို မခွာဘဲလျက် ဖိအားကို လျှော့ပေးရသည်။
ဖိတွန်းခြင်းသည် ထွက်သက် ရှုထုတ်နိုင်ရန် အားပေး၍ ဖိအား လျှော့ပေးခြင်းသည် ဝင်သက် ရှုသွင်းနိုင်ရန် အားပေးသည်။
ဤနည်းအတိုင်း ဖိချည် လျှော့ချည် ပြုပေးရသည်။
ထိုဉာာဏ်ကူ အသက်ရှုနည်းကို ရှေး ဖားဉာာဏ်ကူ အသက်ရှုနည်းဟု ခေါ်၍ ဉာာဏ်ကူအသက်ရှုနည်းများအနက် အလွယ်ဆုံးနည်း ဖြစ်သည်။
တစ်ယောက်တည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း အကူအညီ ရှိလျှင် လူပြောင်း၍ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ထိုနည်းအတိုင်း စိတ် ရှည်ရှည်ထား၍ ရေနစ်သူ အသက်ပြန်ရှူနိုင်သည့်တိုင်အောင်၊ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်က ရေနစ်သူ သေဆုံးပြီးဟု ဆိုသည့်တိုင် အောင် ဇွဲကောင်းကောင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးရန် လိုအပ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ထိုနည်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးသဖြင့် ရေနစ်ပြီး နာရီ အနည်းငယ်ကြာပြီးမှပင် ပြန်၍ အသက်ရှင်လာကြသည့် အထောက်အထားများ ရှိလေသည်။
ဉာာဏ်ကူအသက်ရှူနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်သူများကို လည်း ကယ်ဆယ်နိုင်သည်။
ဓာတ်လိုက်သူများသည် ဓာတ်ကြိုး တွင် တွယ်ကပ်လျက်သား သတိလစ်နေတတ်ကြသည်။
ယင်း သို့ တွယ်ကပ်နေရာမှ ပြုတ်ထွက်အောင် ပထမဆုံး ဆောင်ရွက် ရသည်။
သို့သော် ကယ်သူပါ ဓာတ်မလိုက်အောင် သတိထား ရသည်။
ပထမဆုံး ဓာတ်အားလာနေခြင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက် ရသည်။
ယင်းသို့ မဆောင်ရွက်နိုင်လျှင် ကယ်သူသည် ခြောက် သွေ့သောနေရာ၌ ရပ်၌ လက်တွင် ခြောက်သွေ့သော အဝတ် တစ်ခုခုဖြင့် ပတ်၍ (ဖြစ်နိုင်လျှင် လက်အိတ်စွပ်၍) ဓာတ်လိုက် နေသူကို ဖြုတ်၍ ချရသည်။
ခြောက်သွေ့သော သတင်းစာစက္ကူ အထပ်ထပ် လက်ပတ်၍လည်း ဖြုတ်ချနိုင်သည်။
သို့မဟုတ် အင်္ကျီအိတ်အတွင်းသို့ လက်လျှို၍ ဓာတ်လိုက်နေသူအား ကိုင် တွယ် ဖယ်ရှားရသည်။
အခြားတစ်နည်းမှာ ခြောက်သွေ့သော ဝါးလုံးဖြင့် ဓာတ်လိုက်နေသူကို ဓာတ်ကြိုး မှ လွတ်အောင် ဖြုတ်ချရသည်။
ဓာတ်လိုက်နေသူသည် ဓာတ်ကြိုးမှလွတ်သွားလျှင် ရေနစ် သူကို ပြုစုသည့် ဉာာဏ်ကူ အသက်ရှူနည်းများဖြင့် ပြုပြင်၍ ပြန်ပြီး အသက်ရှူနိုင်အောင် ကြိုးစားရလေသည်။
ကြိုးဆွဲချ၍ သတိလစ်နေသူများ၊ ရေတွင်းဟောင်းများထဲ ဆင်းမိသဖြင့် ဓာတ်ငွေ့သင့်ကာ သတိလစ်သူ များကိုလည်း အဆိုပါ ဉာာဏ်ကူ အသက်ရှူနည်းများဖြင့် ပြုစုနိုင်လေသည်။
သယ်ယူရွှေ့ပြောင်းခြင်း ဒဏ်ရာရသူကို မရွှေ့ပြောင်းဘဲ ထား၍ ဝေဒနာတိုးရန် မရှိဟု ယူဆလျှင် ရှိရင်းစွဲနေရာ၌ပင် မရွှေ့ပြောင်းဘဲ ထားသင့် လေသည်။
ရွှေ့ပြောင်း လှုပ်ရှားခြင်းသည် လူနာအား ပို၍ ထိခိုက်နာကျင်စေတတ်သည်။
အရိုးကျိုးသွားသူ၊ သွေးထွက်များ နေသူအဖို့ မလိုဘဲနှင့် ရွှေ့ပြောင်းလှုပ်ရှားစေခြင်းသည် လူနာ၏ အခြေအနေကို ပိုမို ဆိုးရွားစေလေသည်။
လူနာကို မရွှေ့ပြောင်းဘဲမဖြစ်နိုင်လျှင် သတိနှင့် ညင်သာ နိုင်သမျှ ညင်သာအောင် ရွှေ့ပြောင်းပေးသင့်လေသည်။
ဒဏ်ရာ ကြီးသော လူနာကို လူနာတင်ထမ်းစင်ဖြင့် သယ်ယူရွှေ့ပြောင်း သင့်သည်။
အဆင်သင့် ပြုလုပ်ထားသော လူနာတင် ထမ်းစင် မရှိလျှင် အလွယ်တကူရနိုင်သော ပစ္စည်းများဖြင့် လူနာကို တင်နိုင်သော စင်တစ်ခုဖြစ်အောင် ကြံဖန်လုပ်ကိုင်ယူရမည်။
တံခါးရွက်ဖြစ်စေ၊ တရုတ်ကပ်တံခါး၊ ဝင်းတံခါး စသည်တို့ကို ဖြစ်စေ လူနာတင်စင်အဖြစ် ဖန်တီးအသုံးပြုနိုင်သည်။
ဘေးမှ ဝိုင်းကြည့်နေသော ပရိသတ်ထဲမှ ကုတ်အင်္ကျီခပ်ခိုင်ခိုင်နှစ်ထည် ကို ငှားရမ်း၍ ရနိုင်လျှင် ထိုအင်္ကျီလက်ကို ပြောင်းပြန်လှန်၍ သစ်သားလုံး ခပ်ငယ်ငယ် နှစ်လုံးကိုဖြစ်စေ၊ တောင့်တင်းသော ဝါးလုံးနှစ်လုံးကိုဖြစ်စေ အင်္ကျီတစ်ထည်၏ လက်ပေါက် တစ်ပေါက်စီတွင် တစ်လုံးစီ လျှိုသွင်းပါ။
ထိုနောက် အခြား အင်္ကျီတစ်ထည်ကိုလည်း ပထမအင်္ကျီနှင့် ကိုယ်ထည်ချင်း ဆက် လျက်ဖြစ်အောင် တစ်ဖက်တွင် ပထမအင်္ကျီကို ပြုလုပ်သကဲ့သို့ လုပ်ရမည်။
ထိုနောက်မှ အင်္ကျီများမှကျယ်သီးများကို တပ်လိုက် လျှင် လူနာသယ်ယူနိုင်သည့် ထမ်းစင်တစ်ခုကို ရရှိပေလိမ့်မည်။
ဆန်စပါးစသည် ထည့်သည့် ဂုံအိတ်များကိုလည်း လူနာ တင် ထမ်းစင်တစ်ခုဖြစ်အောင် ဖန်တီးနိုင်သည်။
ထိုအိတ်များ ၏ ဖင်ဘက်ထောင့်များတွင် အပေါက်နှစ်ပေါက် ဖောက်၍ တုတ်တန်း၊ ဝါးလုံးတစ်မျိုးမျိုး ထိုးသွင်းလိုက်လျှင် လူနာတင် ထမ်းစင်ဖြစ်နိုင်လေသည်။
စောင်၊ အိပ်ရာခင်းထူထူများကို ကွင်းပြုလုပ်၍ ဝါးလုံးသွင်းကာ လုပ်နိုင်သေးသည်။
သို့သော် မြန်မာတို့သည်မူ ပုခက်၊ သို့မဟုတ် ဆောင်ပန်းကို အသုံး များလေသည်။
ဖော်ပြခဲ့သော ပစ္စည်းများတွင် ရရန်လွယ်ကူ သော ပစ္စည်းများဖြင့် လူနာတင်ထမ်းစင်ပြုလုပ်ပြီးသော် အရေး ကြီးဆုံး သတိပြုရန်မှာ ထိုထမ်းစင်ကို ခိုင်မခိုင် စိတ်ချ မချရ စမ်းသပ်ပြီးမှ လူနာကို သယ်ယူသူတစ်ဦးတစ်ယောက် ခြေလှမ်း မှားသွားလျှင် ထမ်းစင်သည် လှုပ်ရှားတိမ်းစောင်းသွားတတ်၍ လူနာအား ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ရရှိသော ဒဏ်ရာမှာ မကြီးကျယ်လှသော်လည်း လမ်း မလျှောက်နိုင်သူကို သယ်ယူရန်မှာ ကျွနု်ပ်တို့ ငယ်စဉ်အခါ ကစားသော ညောင်ရေအိုးစင် ပန်းအိုးစင် ကစားနည်းကို အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
လူနှစ်ယောက် မျက်နှာချင်းဆိုင် တစ်ယောက်လက်ကို တစ်ယောက် မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်၍ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ပြီးလျှင် ဒဏ်ရာရသူကို ထိုတွဲထားသော လက်ပေါ်တွင် ထိုင်ခိုင်းရမည်။
ထိုလူနာက တတ်နိုင်လျှင် လက်တွဲထားသူနှစ်ဦး၏ လည်ပင်းများကို လက်နှစ်ဘက်ဖြင့် ဖက်ထားရမည်။
ထိုနောက် လူနာသယ်ယူသူအား မတ်တပ် ရပ်ကာ ဖြည်းည|င်းသာယာစွာ သယ်ယူသွားကြရမည်။
နောက်တစ်နည်းမှာ နောက်မှီ တောင့်သော တစ်ယောက် ကုလားထိုင်တွင် လူနာကို ထိုင်စေ၍ သူ့လက်များကို ပေါင် ပေါ်တွင် တင်ထားပါစေ။
လူနာသယ်မည့်သူ နှစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်က လူနာနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက် ကုလားထိုင် အရှေ့ခြေထောက်နှစ်ခုကို ကိုင်ထားရသည်။
အခြားတစ်ယောက် က သူတို့ကို ကျောပေး၍ ကုလားထိုင်နောက်မှီ ထိပ်နှစ်ခုကို မြဲမြံစွာ ဆုပ်ကိုင်၍ ကုလားထိုင်ကို မယူကာ နောက်မှီကို ကိုင် သူက ခေါင်းဆောင်လမ်းပြ၍ သယ်ယူသွားရမည်။
ထိုကဲ့သို့ သယ်ယူခြင်းသည် လူနာအဖို့လည်းကောင်း၊ သယ်ယူသူများ အဖို့လည်းကောင်း အနေအထား သက်သာချောင်ချိစေနိုင်သည်။
သယ်ယူနိုင်မည့် သူသည် တောင့်တင်းသန်မာ၍ တစ်ဦး တည်းဖြစ်လျှင် မီးလောင်နေသော အဆောက်အအုံတစ်ခုမှ လူများကို မီးသတ်သမားများ ကယ်ယူနည်းအတိုင်း လူနာကို ပခုံးဖြင့် ထမ်း၍ သယ်ယူနိုင်လေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အရေးကိစ္စ မျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်လျှင် သယ်ပုံသယ်နည်းများကို ကျွမ်းကျင် နားလည်ထားပါက အကြံဉာာဏ်ပေး၍လည်းကောင်း ကိုယ် ထိလက်ရောက် တတ်အားသမျှ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ကူညီနိုင်ပေသည်။
ပတ်တီးစည်းနည်းများ ရှေးဦးသူနာပြုတစ်ဦးသည် ထိုလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရာ၌ ရံဖန်ရံခါပင် ပတ်တီးစည်းပေးရသော ကိစ္စမျိုးနှင့် ကြုံရတတ် သည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးဦးသူနာပြုတစ်ဦးသည် ပတ်တီးစည်းပုံ စည်းနည်းများကိုလည်း အခြေခံအားဖြင့် သိထားရန် လိုအပ် ပေသည်။
ပတ်တီးများသည် တြိဂံပုံပတ်တီး၊ ပတ်တီးလိပ်နှင့် အမြီး လေးခွ ပတ်တီးဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိသည်။
မည်သည့် ဒဏ်ရာမျိုး မဆို ပတ်တီးစည်းပေးခြင်းဖြင့် ထိခိုက်ရှနမိ၍ ကွဲဟသွားသော အသားအရေများကို ပြန်လည် စေ့လာစေသည့်ပြင် အရိုးများ ကျိုး၍ ကျပ်များထည့်ပေးရလျှင် ထိုကျပ်များ မရွေ့နိုင်အောင် ပတ်တီးက ထိန်းပေးလေသည်။
ဒဏ်ရာများကို ပတ်တီးစည်းပေးရာ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ဒဏ်ရာတည့်တည့်ပေါ်တွင် အဝတ်ခေါက် ခပ်ထူထူကလေး တစ်ခုတင်ပြီးမှ ပတ်တီးစည်းပေးသင့်ပေလေသည်။
ပေါင်းတင် ထားသော ဆေးရုံသုံးပတ်တီးမျိုးကို အပိုင်းအစများကို သုံးသင့် သည်။
သို့မဟုတ်လျှင် မသန့်ရှင်းသောပတ်တီးမှ ရောဂါပိုးများ သည် အနာတွင်းသို့ရောက်ကာ ဒဏ်ရာမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာတတ် သည်။
စိုနေသော ပတ်တီးများကိုလည်း လုံးဝ မသုံးသင့်ပေ။
တြိဂံပုံပတ်တီး။
ထိုပတ်တီးမျိုးကို တစ်ကိုက်ပတ်လည်ခန့်ရှိသော အဝတ် အပိုင်းအစကို ထောင့်တန်းခေါက်ချ၍ ည|ပ်လိုက်လျှင် တြိဂုံပုံ ပတ်တီးနှစ်ခု ရနိုင်သည်။
ယင်းပတ်တီးမျိုးသည် ပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူ၍ ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်း၊ လက်၊ လက်မောင်း၊ ရင်ပတ်၊ ခြေထောက် စသည်တို့၌ အသုံးပြနိုင်လေသည်။
ကရေးဗက်ပတ်တီးသည် တြိဂံပုံ ပတ်တီးထိပ်ချွန်ကို တြိဂံ ပုံ၏ အောက်ခြေအလယ်တည့်တည့်ရောက်အောင် ခေါက်ချ လိုက်ပြီးမှ မိမိအလိုရှိရာ အပြားအနေရအောင် ခေါက်ယူခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အမြီးလေးခွ ပတ်တီး ဦးခေါင်းတွင် ရရှိသော ဒဏ်ရာများအတွက် ထိုပတ်တီး မျိုးကို အသုံးပြုရသည်။
အလျားတစ်ကိုက် အနံ ငါးလက်မခန့် ရှိသော ပိတ်ပိုင်းတစ်ခုကို အလယ်၌ ဒဏ်ရာဖုံးမိရုံမျှ နေရာချန် ထားပြီးလျှင် ဘေးအစနှစ်ဖက်ကို ခွဲချလိုက်ပါ။
ထိုနောက်မှ ဒဏ်ရာနေရာသို့ မခွာဘဲ ချန်ထားခဲ့သောပတ်တီးအပိုင်းဖြင့် အုပ်၍ အမြီးလေးခွအစများကို ခေါင်းပေါ်တွင် ကြက်ခြေခတ် ချည်ရသည်။
အထုံးများ မပြေလွယ်အောင် အသေချည်ရလေ သည်။
ပတ်တီးလိပ်များ ယင်းတို့မှာ အမျိုးမျိုး အစားစားရှိ၍ ဆေးဆိုင် စသည် တို့မှ ဝယ်ယူရရှိနိုင်လေသည်။
တဖြည်းဖြည်း ရောင်ရမ်းလာ တတ်သဖြင့် ပတ်တီးကို တင်းကျပ်စွာ စည်းမထားသင့်ပေ။
စည်းသည့်အခါ၌ အလိပ်ကို ညာလက်တွင် ကိုင်၍ ပတ်တီး အစကို ဘယ်လက်ဖြင့် ကိုင်ကာ စတင်စည်းမည့် နေရာတွင် ခိုင်မြဲစေရန် သုံးလေးပတ် ရစ်ပတ်လိုက်ပြီးလျှင် အလျော့ အတင်း ညီညာစွာဖြင့် စည်းသွားသင့်သည်။
သို့မဟုတ်လျှင် ပတ်တီးသည် နေရာတွင် မမြဲဘဲ ရှိတတ်၍ တင်းကျပ်စွာ စည်းထားလျှင်လည်း သွေးအသွားအလာကို ထိခိုက်စေတတ် သည်။
ပတ်တီးများကို စည်းပေးရာ၌ ပတ်တီးသည် ဒဏ်ရာကို ကာကွယ်ပေးပြီးလျှင် ထိုနေရာ၌ တည်ငြိမ်စွာ ရှိစေ၍ လျှော ကျခြင်း မဖြစ်စေဘဲ လူနာမှာ သက်သာချောင်ချိမှု ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖြစ်စေရမည်။
ပတ်တီးစည်းရာတွင် သတိပြုရန် အချက်ကား ပမာအားဖြင့် လက်မောင်းတွင် ဒဏ်ရာရလျှင် ဒဏ်ရာရလျှင် ဒဏ်ရာကို ဆေးထည့်၍ ပတ်တီးစည်းပြီးမှ လက်ကို သိုင်းထား ရမည်ဖြစ်၍ ထိုသိုင်းထားရမည့် အနေအထားနှင့် လိုက်လျော ညီစွာ ပတ်တီးကို စည်းပေးရလေသည်။
သို့မဟုတ်ဘဲ နေရိုးနေ စဉ် အနေအထားအတိုင်း ပတ်စည်းပေးလျှင် လက်ကို သိုင်းရ သောအခါ၌ အနေအထားမကျဘဲ ဒဏ်ရာကို ထိခိုက်စေ တတ်သည်။
ပတ်တီးစည်းပုံ စည်းနည်း သုံးမျိုးရှိလေသည်။
ဝက်အူ ရစ်ပုံစည်းနည်း ဝက်အူရစ်ပြောင်းပြန်ပုံ စည်းနည်းနှင့် အဝိုင်းပုံစည်းနည်း ဖြစ်ကြသည်။
ဝက်အူရစ်ပုံပတ်တီးမှာ ပထမ တစ်ပတ်နှစ်ပတ် ပတ်လိုက်ပြီးလျှင် နောက်တစ်ပတ်ကို အပေါ် သို့ အနည်းငယ်ခပ်စွေစွေကလေး မြင့်တက်၍ စည်းသွားရလေ သည်။
ဝက်အူရစ် ပြောင်းပြန်ပုံ ပတ်တီးမှာ ပတ်တီးကို တည့် တည့် အဝိုင်းတစ်ပတ် နှစ်ပတ်ပတ်လိုက်ပြီးလျှင် နောက် တစ်ကြိမ်ဝိုင်း၍ ပတ်ရာတွင် နောက်တစ်ပတ်ကို လက်မခံ၍ ဒေါင့်ချိုးချ၍ ပတ်ရမည်။
နောက်တစ် ပတ်ကို အဝိုင်းပတ်၍ နောက်တစ်ပတ်ကို လက်မခံ၍ ဒေါင့်ချိုးချ၍ ပတ်ကာ ပတ်တီး စည်းသွားရမည်။
ဤ ပတ်တီးစည်းနည်းကို ခုံးမောက်သော ကြွက်သားများရှိသည့် နေရာများ၌ ဒဏ်ရာရလျှင် အသုံးချရ သည်။
အဝိုင်းပုံစည်းနည်းမှာ အဝိုင်းလိုက် ရစ်ပတ်သွားရရာ ပထမအပတ်၏ အနံသုံးပုံနှစ်ပုံမျှကို ဒုတိယအပတ်က ဖုံးအုပ် ကာဖြင့် တစ်ပတ်ပြီးတစ်ပတ် ရစ်ပတ်သွားရလေသည်။
ခြေလက်တို့တွင် ဒဏ်ရာရလျှင် စည်းနှောင်ရန် လွယ်ကူ သော်လည်း မေး၊ ည|ပ်ရိုး စသည့်အနေရာမျိုးမှာ အချက်သိ မထားလျှင် ပတ်တီးစည်းပေးရာ၌ အခက်အခဲ တွေ့ရလေသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုကဲ့သို့သော နေရာမျိုးတွင် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သော် မည်ကဲ့သို့ စည်းနှောင်ပေးရမည်ကို အနည်းငယ်ဖော်ပြလိုပေ သည်။
လက်မောင်းတွင် ဒဏ်ရာရလျှင် ဒဏ်ရာကို ပတ်တီး စည်းပေးပြီးနောက် သိုင်းထားရန် လိုပေသည်။
ဒဏ်ရာရရှိ ထားသော လက်မောင်းမလှုပ်မရှား သက်သာစွာ ရှိစေရန် အရွယ်အစား သင့်တော်သည့်လက်သိုင်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဒဏ်ရာသည် လက်ရုံးဘက်တွင်ဖြစ်လျှင် ဆေးထည့် ပတ်တီးစည်းပြီးနောက် လက်မောင်း၊ တံတောင် ဆစ်နှင့် လက်တို့ကို ထည့်ထားလောက်အောင် ကျယ်ဝန်းသော လက်သိုင်းဖြင့် သိုင်းထားရသည်။
လက်သိုင်းများကို တြိဂံ ပုံပတ်တီးဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်၍ အစွန်းထွက်နေသော အစများကို သပ်ရပ်စွာ ခေါက်ကာချိတ်ဖြင့် တွယ်ထားရသည်။
မေးရိုးကျိုးလျှင် တြိဂံပုံပတ်တီး နှစ်ခုကို အသုံးပြုရသည်။
ကရေးဗက် ပတ်တီးအပြား ခပ်ကြီးကြီးနှင့် ခပ်သေးသေးနှစ်ခု ပြုလုပ်၍ အကြီးကို မေး၌သိုင်းကာ ထိပ်ပေါ်တွင် တင်ချည်ရ သည်။
အသေးပတ်တီးကို အောက်နှုတ်ခမ်း၊ အောက်မေးအရှေ့ ဘက်ကို ဖုံး၍ ဂုတ်ဘက်သို့ရောက်အောင် ပတ်တီးစ နှစ်စကို ဆွဲယူလာပြီး ချည်ရသည်။
ထိုနောက်မှ ပထမပတ်တီး အစနှင့် နောက်ပတ်တီးအစ နှစ်စကို တွဲ၍ ချည်ရသည်။
ည|ပ်ရိုးကျိုးလျှင် လက်မောင်းတစ်ခုလုံး မလှုပ်မရှားနိုင်စေ ရန် ပတ်တီး စည်းထားရလေသည်။
ညာဘက် ည|ပ်ရိုးကျိုးလျှင် ညာဘက် ဂျိုင်းအောက်ပ အဝတ်ခေါက်ကို ထူထူအလိပ်ကလေး တစ်ခု သွင်း၍ လက်မောင်းကို ထောင့်တန်းရင်ပတ်တွင် ကပ် ထားရသည်။
တြိဂံပုံ ပတ်တစ်တစ်ခုကို ယူ၍ ထိုလက်မောင်း ကို သိုင်းကာ လက်ချောင်းကလေးများ ရှိရာဘက်၌ အထုံးချည် ရသည်။
ထိုနောက် တြိဂံပုံ ပတ်တီးထိပ်ကို လက်မောင်းပေါ်၌ ဖုံးချ၍ ချိတ်ဖြင့် တွယ်ထားရမည်။
တံတောင်ဆစ် မရွေ့ရှားနိုင် ဘဲ ပို၍ ခိုင်မြဲစေလိုလျှင် ကရေးဗက်ပတ်တီးဖြင့် တံတောင်ဆစ် အပေါ်နား၌ ကန့်လန့်ဖြတ် ချည်ပေးနိုင်သည်။
ည|ပ်ရိုး နှစ်ဘက်လုံးကျိုးလျှင် လက်ရုံးနှစ်ခုကို ဝမ်းပိုက် ပေါ်တွင် ကန်လန့်ဖြတ်၍ တင်ထားရသည်။
အတော်အတန် ရှည်လျားသော ပတ်တီးတစ်ခုကိုယူ၍ လက်မောင်းတစ်ဖက်၏ တံတောင်ဆစ်အထက်နားတွင် အနည်းငယ်ရစ်ပတ်လိုက်ပြီးသော် ကျောဘက်သို့ ယူသွားသော ထိုမှလှည့်၍ အခြားလက်မောင်း တစ်ဘက်တွင် ရစ်ပတ်ရသည်။
ထိုနောက်မှ ပတ်တီးစ နှစ်ဘက် ကို တံတောင်ဆစ် အရှေ့နားတွင် ချည်နှောင်ပေးရသည်။
ရှေးဦးသူနာပြုနည်းများကား ခဲခဲယဉ်းယဉ်း မပြုလုပ်ရ ဘဲနှင့် သူတစ်ပါးတို့ ပြုနိုင်သောနည်းများ ဖြစ်လေသည်။
အရေးအကြောင်းရှိပါက လိုအပ်သော အကူအညီကို လျင်မြန်စွာ ပေးနိုင်၍ အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်နိုင်ကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်းများကား တတ်သိ နားလည် ထားရုံမျှနှင့် မလုံလောက်သေးဘဲ လေ့ကျင့်ထားရန်လည်း လိုအပ်လှပေသည်။
အရေးကြုံလျှင် ချက်ချက်ချာချာနှင့် စံနစ် တကျ ကူညီဆောင်ရွက်စီမံခန့်ခွဲပေးနိုင်ရန် ခေတ်မီ အမျိုးသား အမျိုးသမီးများ တတ်သိကျွမ်းကျင် ထားလိုက်သော မွန်မြတ် လှသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
thumb|ပါဆီ ရှယ်လီ တောတောင်၊ ရေမြေ၊ လေပြေလေညှင်း၊ နေဝင်ဆည်းဆာ၊ ကျေးငှက်သာရကာနှင့် တိမ်တောင်တိမ်တိုက်စသော ဩကာသလောကကြီး၏အကြောင်းကို သူမတူအောင် လှပသိမ်မွေ့သော အဖွဲ့အနွဲ့တို့ဖြင့် ကဗျာဖွဲ့ဆိုနိုင်သောကြောင့် အင်္ဂလိပ်စာပေလောက၊ ကဗျာပိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံးသောကဗျာစာဆိုကြီးများတွင် ပါဆီရှဲလီသည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
ရှဲလီ၏ စိတ်ကူးယဉ်မှုများသည် ကောင်းကင်မြေနှင့် ကင်းကွာခဲ့သည်၊ ထိုကြောင့် ရှဲလီ၏ အဓိက ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော လူ့လောကကြီးအား ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု၊ ပူပန်ဆင်းရဲမှုတို့မှ ကင်းစင်စေ၍ စည်ပင်သာယာသော လောကကြီးကို ထူထောင်ပေးရန် တည်းဟူသော သူ၏ပြုပြင်ရေးစိတ်ကူးယဉ်မှုများသည် အရာ မထင်၊ လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော်၍ မရနိုင်ပေ။
သို့သော် ရှဲလီ၏ စိတ်ကူးယဉ်မှုများသည် သူ့အား ထိပ်တန်းကဗျာစာဆို ကြီးတစ်ဦး အဖြစ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့လေသည်။
ရှဲလီသည် ၁၇၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဆပ်ဆက်နက် ဟော်ရှမ်မြို့အနီး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဖခင်သည် လူကုံထံတစ်ဦးဖြစ်သော ဆာတင်မိုသီ ရှဲလီ ဖြစ်သည်။
ရှဲလီသည် ငယ်စဉ်ကပင် သေးသွယ်နွဲ့နောင်း ချောမောလှပသည်။
ထို့ကြောင့် အီတန်ကျောင်းတွင် နေစဉ်က မိန်းမပျိုကလေးတစ်ဦးကဲ့သို့ ရှဲလီအား ကျောင်းသားများက အနိုင်ကျင့်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုစဉ်ကပင် ရှဲလီသည် အနိုင်ကျင့်မှု၊ ချုပ်ချယ်မှုတို့ကို ရွံ့မုန်းခဲ့သည်။
ရှဲလီသည် ကဗျာလင်္ကာ သီကုံးဖွဲ့နွဲ့မှုကို ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာထုံ၍ ဆန်းကြယ်သော စိတ်ကူးများဖြင့် ကဗျာ လင်္ကာတို့ကို စပ်ဆိုသီကုံးတတ်သည်။
အချို့သော ရှဲလီ၏ စိတ်ကူးများသည် ထိုခေတ်အယူအဆနှင့် ဆန့်ကျင်နေသည့်ပြင် တစ်ခါတစ်ရံ သိမ်မွေ့စွာ စိတ်ကူးယဉ်နေတတ်ပြီးလျှင် တစ်ခါ တစ်ခါတွင်မူ မိမိ၏အယူအဆကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖော်ထုတ်တတ်ပြန်သည်။
ထိုကြောင့် ရှဲလီ၏ အတွင်းသဘောကို အကဲမခတ်နိုင်အောင် ရှိကြသဖြင့် ကျောင်းနေဖက်များက သူကို အရူးရှဲလီဟု ပြောင်လှောင်ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ရှဲလီ၏ခေတ်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်များ အငွေ့မသေသေးပေ။
ရှဲလီသည်လည်း ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကို ရွံ့မုန်းသော တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ် ခိုအောင်းနေသူဖြစ်၍ တော်လှန်ရေးသဘောတရားများကို လေ့လာကျင့်သုံးခဲ့သည်။
အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးနေခိုက် ရှဲလီသည် ဘုရားမရှိ အယူဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာတန်းတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့ရာ ကျောင်းမှ ထုတ်ပစ်ခံရသည်။
ထို့ပြင် ဖခင် ကလည်း အိမ်သို့ အလာမခံဘဲ ထောက်ပံ့ပေးကမ်းခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်သည်။
ရှဲလီသည် ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဝီလျံ ဂေါ်ဒွင်နှင့်တွေ့ဆုံကာ တပည့်ခံလေသည်။
ဝီလျံဂေါ်ဒွင်က လူသားဟူသမျှ တူညီသောအခွင့်အရေး၊ တူညီသော လွတ်လပ်မှုရရှိရေး သဘောတရားများကို ဟောပြောပြသည်။
ထိုအတွင်း ရှဲလီသည် ဟိုတယ်ပိုင်ရှင်ဟောင်းတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သူ ဟဲရီး ယက် ဝက်စဗရုနှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီးရသည်။
ထိုမိန်းကလေးသည် အသက် ၁၆ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၍ ရှဲလီက မိမိကဲ့သို့ ဖိနှိပ်မှု၊ မတရားချုပ်ချယ်မှုများကို ခံနေရသူဟု ယူဆသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုမိန်းကလေးကို ကယ်တင်စောင့် ရှောက်ခြင်း သဘောဖြင့် ဟဲရီးယက်ကို ခိုးယူထွက်ပြေးသည်။
သူတို့ ဇနီးမောင်နှံသည် အိုင်ယာလန်၊ အင်္ဂလန်နေရာ အနှံ့အပြားသို့ လှည့်လည်သွား လာကာ အဖိနှိပ်ခံ လူတန်းစားများအတွက် အကျိုးဆောင် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရန် ကြိုးစားသည်။
သို့သော် ရှဲလီ၏ ဆောင်ရွက်မှုများသည် အရာမထင်ပေ။
နောင်အခါ ရှဲလီသည် ဟဲရီးယက်အား ထားရစ်ကာ ဝီလျံ ဂေါ်ဒွင်၏သမီး မေရီဂေါ်ဒွင်နှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
ဥရောပတိုက်တွင်လည်း တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည်သွားလာ နေခဲ့ကြသည်။
နှစ်နှစ်ခန့်အကြာ ၁၈၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှလီ၏ဇနီး ဟဲရီးယက်သည် ရေထဲခုန်ဆင်းသေလိုက်သည်။
ထိုအတွက် ရှဲလီသည် အရှက်ကြီး ရှက်ပြီးလျှင် အလွန်စိတ်ထိခိုက်ခဲ့သည်။
သို့သော် မကြာမီ မေရီဂေါ်ဒွန်နှင့် လက်ထပ်လိုက်၍ ဟဲရီးယက်မှ ကျန်ရစ်သော သားသမီးတို့ကိုပါ ခေါ်ဆောင်ပြီးသော် အီတလီနိုင်ငံ၌ သွားရောက်နေထိုင်ကြသည်။
မေရီဂေါ်ဒွင်သည် ရှဲလီနှင့် အသွင်တူသော ဇနီးသည် ဖြစ်၍ စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
ရှဲလီသည် ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဘုရင်မနှင့် ၁၈၁၈ ခုနှစ် အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးအမည်ရှိ ကဗျာများကို ရေးသားပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့ရာ လူ့အခွင့်အရေး လွတ်လပ်မှုအတွက် ရေးသားသော ကဗျာများဖြစ်ကြသည်။
ရှဲလီ၏ လွတ်လပ်ရေးသဘောထားကို လွတ်လပ်ရေးကဗျာတွင် ပို၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တွေ့ရသည်။
ထိုနောက် ရှဲလီသည် ရှေးဂရိစာဆိုများ၏ စာပေများကို ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ပြန်သည်။
၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုသော ပရိုမီးသယူး၏ လွတ်မြောက်ခြင်းကဗျာသည် ဂရိစာပေတစ်ခုကို မှီးထား၍ နတ်တို့၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှု လက်အောက်မှ လူသားတို့အတွက် ရုန်းကန်တော်လှန်ပုံကို စပ်ဆို သရုပ်ဖော် ထားသည်။
၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ရှဲလီသည် မိမိ၏ကဗျာ၊ ဝီလျံ ဝပ်စဝပ်နှင့် ဆင်မျူယယ်ကိုးလရစ်တို့၏ ကဗျာများကို ကာ ကွယ်ထားသော အက်ဆေးစကားပြောစာအုပ် ကဗျာ၏ သဘောကို ဖော်ပြရှင်းလင်းသော အကောင်းဆုံး အင်္ဂလိပ်စကားပြေ စာအုပ် ဖြစ်လေသည်။
အီတလီတွင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း ရှဲလီသည် လော့ဗိုင်ရွန်၊ လေးတန့် စသော ကဗျာစာဆိုအကျော်အမော်များနှင့် ရင်းနှီးခင်မင်ခွင့် ရ၍ ရှဲလီ၏ အကောင်းဆုံး ကဗျာစာစုတို့သည် ထိုအချိန်ကာလအတွင်း၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
ရှဲလီ၏ ကဗျာစုအနက် မိုးဆွေငှက်နှင့် အနောက်လေကဗျာသည် အထူးကောင်းမွန်သည်။
ရှဲလီ၏ ကဗျာတို့သည် များသောအားဖြင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကို တွန်းကန်လိုသော သဘောလွတ်လပ်မှုကို မြတ်နိုးသော အကြောင်းရင်းခံတို့ကို အခြေပြု၍ ဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ အဖွဲ့အနွဲ့ လှပသိမ်မွေ့မှုကြောင့် အကြောင်းရင်းခံကို မတွေးမိကြဘဲ လှပကြည်နူးဖွယ် ကဗျာများအဖြစ်သာ များသောအားဖြင့် လက်ခံခဲ့ကြလေသည်။
သူ၏ကဗျာများကို အဓိပ္ပာယ် နက်နက်မတွေးဘဲ ချစ်မြတ်နိုးစွာ လက်ခံကြသော်လည်း ရှဲလီကိုမူ တော်လှန်ရေးစိတ်ကူးယဉ်သမား၊ တော်လှန်ရေး လှုံ့ဆော်အားပေးသူအဖြစ် ထားရှိကြ၍ လိုက်လှုဲချီးမြှောက်မှု မပြုကြချေ။
သို့သော် ကဗျာအရာတွင်မူ ရှဲလီကို မီနိုင်သူ ရှားပေသည်။
ရှဲလီသည် မိမိနှင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ပေါ်ထွန်းသော ဂျွန်ကိနှင့်လည်း ရင်းနှီးသည်။
ဂျွန်ကိ ကွယ်လွန်သောအခါ အဒိုးနေးခေါ် လွမ်းချင်းကဗျာဖြင့် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသည်။
ထိုကဗျာကို ဖွဲ့နွဲ့စဉ်က ရှဲလီသည် မိမိလည်း မကြာမီ ဂျွန်ကိ နောက်သို့ လိုက်ရတော့မည်ကို မသိရှာချေ။
၁၈၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း ရှဲလီသည် မိတ်ဆွေတစ်ဦးနှင့်အတူ မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ လှေစီးထွက်ယင်း လေမုန်တိုင်းမိ၍ လှေမှောက်ပြီး ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ရှဲလီသည် ၂၉ နှစ် အရွယ်မျှသာ ရှိပေသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဗြိတိသျှ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ။
ဂွသမား စာရေးဆရာကြီးဟု ကျော်ကြားလှသော ဂျော့ဗာနတ်ရှောသည် ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် အထက်မြက်ဆုံးသော စာပေပညာရှင်ကြီးအဖြစ် အချို့သောစာအကဲဖြတ် ပုဂ္ဂိုလ်များက ယူဆကြသည်။
ဂါလစ်ဗာ၏ ခရီးစဉ် ဝတ္ထုကြီးကို ရေးသားခဲ့သူ ဂျွန်နသန် ဆွစ်မှလွှဲလျှင် လောကကြီးကို ပြက်ရယ်ပြုသော စာပေများကို အထိအမိဆုံး ရေးသားနိုင်စွမ်း သူ ဖြစ်သည်။
သူခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်နေသည့်အယူအဆ၊ လုပ်ပုံကိုင်ပုံများကို ထိလှမိလှသော စကားလုံးများ အာဘော်များဖြင့် သရော်ပြောင်လှောင်ပြီးလျှင် ကလိလေ့ဆွလေ့ရှိရာ သူ၏ဆွလုံးထေ့လုံးများကို ဖတ်ရှုရသူများသည် အလွန်စွဲငြိကြ ရသည်။
ထေ့လုံး ချိတ်လုံးများဖြင့် စာအရေးကောင်းသလောက် စကားအခြေအတင် အပြောကောင်းလှသူလည်း ဖြစ်သည်။
ယုတ္တိတန်သည်ဖြစ်စေ မတန်သည်ဖြစ်စေ အကျိုးအကြောင်း သင့်တင့် ဆီလျော်သည်ဟု ထင်မြင်လာအောင် စကားလုံးပြောင်ပြောင်ဖြင့် အခြေအလဲ ကောင်းလှသည်။
ထိုကြောင့် သူ့ခေတ်သူ့အခါက အင်္ဂလန်ပြည်၌ အခြေအတင် စကားပြောအကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသိအမှတ်ပြုကြရလေ သည်။
ရှောသည် စာပေပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်သာမက ဟာသ ဉာဏ်ရွှင်သူလည်း ဖြစ်သည်။
သူ၏ဟာသရွှင်၍ ပြောင်မြောက်သော စကားလုံးများကို သူ၏စာပေနှင့်အဆိုအမိန့်များ၌ ဖတ်ရှု ကြားနာကြရသည်။
ရှောပြောသမျှ၊ ဆိုသမျှ၊ လုပ်သမျှ၊ ကိုင်သမျှ ကို ကမ္ဘာက စောင့်ကြည့် အကဲခတ်ခဲ့ကြရသည်။
ရှောသည် ဖခင်ထံမှ ရွှင်သောဟာသဉာဏ်ကိုလည်းကောင်း၊ မိခင်ထံမှ ရင့်သန်သော အနုပညာစိတ်တို့ကိုလည်းကောင်း အမွေခံယူခဲ့လေသည်။
ကလောင်စွမ်း၊ လျှာစွမ်းထက်လှသော ရှောသည် အိုင်းရစ်လူမျိုးဖြစ်၍ အိုင်ယာလန်ပြည် ဒဗ္ဗလင်မြို့၌ ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားလာခဲ့သည်။
ရှောကို မွေးဖွားစဉ်က စ၍ ရှောတို့မိသားစု၏ စီးပွားရေးအခြေအနေသည် ယိမ်းယိုင်စပြုလာသဖြင့် ရှော၏ငယ်စဉ်က ပညာရေးသည် ရေရေရာရာ မရှိခဲ့ချေ။
ကျောင်းတွင် နေစဉ်က ထူးထူးချွန်ချွန် ဖြစ်မည့်အစွမ်းအစကို မပြခဲ့ချေ။
သို့သော် ဂီတ၊ အနုစာပေနှင့် ပန်းချီပညာရပ် တို့ကိုမူ စိတ်ပါလက်ပါ လေ့လာခဲ့သည်။
ဖခင်ကြီးသည် မိမိ၏အိမ်ထောင်စုကို ကောင်းစွာ လုပ်ကျွေးခြင်း မပြုသဖြင့် မိခင်နှင့် နှမများကို လုပ်ကိုင်ကျွေးမွေးရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၅ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရှောသည် ကျောင်းမှ ထွက်လိုက်သည်။
စာရေးအလုပ်တစ်ခုတွင် လေးငါးနှစ်ခန့် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်မိလျှင် ဝါသနာမပါသော အလုပ်ဖြစ်သဖြင့် ငြီးငွေ့လာသည်။
ထိုကြောင့် အလုပ်မှထွက်လိုက်ပြီးလျှင် မိခင်ဖြစ်သူ ရောက်ရှိနေသော လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်သွားလေသည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် ရှောသည် ဂီတဝေဖန်ရေးဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရာ အငတ်ငတ် အပြတ်ပြတ် ဖြစ်နေ၍ မိခင်ကြီးက စန္ဒရားတီးသင် ဆရာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ ရှောအား ထောက်ပံ့ခဲ့ရသည်။