kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုသို့ဆုံးဖြတ်တော်မူရာတွင် စောဒက ဆရာတော်များက တင်ပြထားသော စောဒကလွှာ ၅၂ ချက်နှင့်တကွ ဆုံးဖြတ်ပြီးအဓမ္မဝါဒ အဟောင်းများ ဖြစ်ကြသော သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ၏ လူသေလူဖြစ်ဝါဒါနု ဝါဒဝိနိစၦယ၊ ဓမ္မနီတိဝါဒဝိနိစၦယ၊ မြစ်ကြီးနား ဝိစိတ္တသာရဝါဒဝိ နိစၦယ၊ မိုးညှင်း ဦးခေမိန္ဒနှင့် ဦးဝိစိတ္တသာရဝါဒ ဝိနိစၦယ၊ အနုဝါဒါမိကရုဏ်း ဝိနိစၦယနှင့် ကျောက်သင်္ဘောဝါဒဝိနိစၦယ အဓမ္မဝါဒ ဆုံးဖြတ် ချက်များ စာအုပ်များပါ အဓမ္မဝါဒများနှင့် ထပ်တူဖြစ်သော အချက် ၂၅ ချက်ကိုလည်း အဓမ္မဝါဒများအဖြစ် စိစစ်ကြေညာခဲ့ကြသည်။
ညွှန်ကြားလွှာအမှတ် (၅ဝ) ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မများနှင့် ပတ်သက်၍ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခြင်း (၂၂၊ ၂၊ ၈၃) (၁ဝ၊ ၁၁၊ ၄၄) ၁။
ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မများသည် ဝိနည်းဓမ္မကံ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ အခန်း(၇) အပိုဒ်(၅၇) အရ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ဆရာတော်များသာ ပါဝင်သော နိုင်ငံတော် သီးခြား ဝိနည်းဓိုရ် အဖွဲ့ဖြင့် စိစစ်၍ ဆုံးဖြတ်ပေးသင့်သော တရားဓမ္မများ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် စုဒိတကများ မရှိတော့၍ နိုင်ငံတော် သီးခြားဝိနည်းဓိုရ် အဖွဲ့ဖြင့် မစိစစ်တော့ဘဲ သံဃာ့အဖွဲ့ အစည်းအခြေခံ စည်းမျဉ်း အခန်း(၁၃) အပိုဒ်(၈၉)နှင့် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ အခန်း(၁၆) အပိုဒ်(၁၃၁)၊ (ဆ) (ဈ) (ည) (ဋ)တို့အရ ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မများကို ပထမအကြိမ် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ (၄၅)ပါးစုံညီ ဒသမအစည်းအဝေးက ဆွေးနွေးစိစစ်၍ အဓမ္မဝါဒ၊ အဝိနယဝါဒများအဖြစ် ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ်ပြီး ယင်းအဓမ္မဝါဒများကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ တားမြစ်ပိတ်ပင်စေရေးအတွက် မြို့နယ် သံဃနာယက အဖွဲ့များသို့ ညွှန်ကြားရန်နှင့် ထေရဝါဒဟူသော အမည်ကို ဖြုတ်ပယ်စေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ မြို့နယ်သံဃနာယကအဖွဲ့များသည် မိမိတို့မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒ အမည်ခံတရားဓမ္မများကို ဟောပြောခွင့်၊ ဖြန့်ချိခွင့် မပြုကြရန်နှင့် ထိုတရားဓမ္မများ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသော ရဟန်း၊ သာမဏေများနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိပါက ထိုပုဂ္ဂိုလ်များကို မြို့နယ် သံဃနာယက အဖွဲ့တည်ရာဌာနသို့ ပင့်ဆောင် ခေါ်ယူ၍ အောက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားလိုက်ပါသည်။
(က) ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မတို့ကို အဓမ္မဝါဒ၊ အဝိနယဝါဒအဖြစ် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့ ၄၅-ပါးစုံညီ ဒသမအစည်းအဝေးက ဆုံးဖြတ်ထားသည့်အတိုင်း လိုက်နာ၍ ထိုဝါဒကို စွန့်လွှတ်ပါကြောင်း၊ (ခ) ယခုအချိန်မှစ၍ နောင်အနာဂတ်ကာလ၌လည်း ထိုအဓမ္မဝါဒ၊ အဝိနယဝါဒများကို ဟောပြောခြင်း၊ ရေးသားခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ တိက်ခွေဖွင့်ခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်း-စသည်တို့ကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင်လည်း ပြုလုပ်ကြမည် မဟုတ်သည့်အပြင် မိမိတို့နှင့်ပတ်သက်သူများကိုလည်း ပြုလုပ်စေကြမည် မဟုတ်ပါကြောင်း၊ (ဂ) ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများ၊ တိတ်ခွေများ၊ အထိမ်းအမှတ်များ- စသည်တို့ကို မိမိတို့ဆိုင်ရာ သံဃနာယကအဖွဲ့သို့ အပ်နှံမည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ (ဃ) ကျိုက္ကစံ ထေရဝါဒ သာသနရက္ခိတ သံဃာ့အဖွဲ့ချုပ် ဆိုင်းဘုတ်နှင့် ဆိုင်ရာအဖွဲ့ခွဲ ဆိုင်းဘုတ်များမှ ထေရဝါဒဟူသော ဝေါဟာရကို ဖြုတ်ပယ်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း၊ (င) ထိုဝါဒနှင့်ပတ်သက်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အသင်းအဖွဲ့များ ရှိပါက ထိုအသင်းအဖွဲ့များကို ဖျက်သိမ်းကြမည် ဖြစ်ပါကြောင်း၊ မှတ်ချက်။
(၁) အထက်ပါအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း ဆိုင်ရာအဓမ္မဝါဒီ၊ အဝိနယဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်များအား မြို့နယ် သံဃနာယက အဖွဲ့ရှေ့မှောက်၌ ကိုယ်တိုင် ပဋိညာဉ်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးစေရမည် ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ထိုဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူအဖြစ် စာရွက်စာတမ်း သက်သေခံ အထောက်အထားအရ မထင်ရှား၍ မိမိတို့သည် ထိုဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူများ မဟုတ်ကြပါဟု ငြင်းဆိုနေပါက ထိုဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူ မဟုတ်ကြောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးစေရမည် ဖြစ်သည်။
သို့သော် မူလကပင် ဆူးလေဦးမြင့်သိန်းဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူအဖြစ် စာရွက်စာတမ်း သက်သေခံ အထောက်အထားအရ ထင်ရှားပါလျက် လက်မှတ်ထိုးရမည်ကို ကြောက်၍ ယခုမှ ငြင်းဆိုသူများကိုမူ ဤ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လက်မှတ်ထိုးစေရမည်သာ ဖြစ်သည်။
(၂) ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင် အခက်အခဲရှိပါက သက်ဆိုင်ရာ မြို့နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီနှင့် ညှိနှိုင်း၍ ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။
မိမိတို့မြို့နယ်အတွင်းတွင် ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း၏ ထေရဝါဒအမည်ခံ တရားဓမ္မများ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသော ရဟန်းရှင်လူတို့ ရှိကြသဖြင့် ဤညွှန်ကြားလွှာအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပြီးပါက ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့သို့ တင်ပြလျှောက်ထားပြီး မိမိတို့ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်/တိုင်း သံဃနာယကအဖွဲ့သို့ မိတ္တူပေးပို့ရန် ထပ်မံညွှန်ကြားလိုက်ပါသည်။
ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရ ဘဒ္ဒန္တတေဇောဘာသာဘိဝံသ (အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု) ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်။
အကြောင်းအရာ။
သာသနာ့ဝန်ထမ်းရဟန်းသာမဏေများ သည် ဂန္ထဓုရဝိပဿနာဓုရကိုသာအားထုတ် အားထုတ်ဆောင်ရွက်ကြလျက် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့် အရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲ စေရေး အလေးထားဆောင်ရွက်ကြရန် ညွှန့်ကြားခြင်း။
သာသနာတော်သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့် ပွားရေး ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ အစည်းအေ၀းကြီးက သံဃာ့အဖွဲ့ အစည်းအခြေခံစည်းမျဉ်းကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့၍ ယင်းအခြေခံစည်းမျဉ်းနှင့်အညီ သံဃာ့ဂိုဏ်းကြီး (၉)ဂိုဏ်း ပါဝင် သော သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း သီတင်းသုံးနေထိုင် ကြသော ရဟန်းသာမဏေဟူသမျှသည် သံဃာနာယကအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ဖွဲ့၏ ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်မှု အောက်၌ သာသနာ တော်သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားရေးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။
နိုင်ငံတော်မှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော တရားဥပဒေများကို တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ အုပ်စုဖွဲ့၍ ဖြစ်စေ အကြမ်းဖက် ကျူးလွန်မှုများတွင် ရဟန်းသာမဏေများ မပါဝင်စေရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အဆင့်ဆင့် ၏ ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်မှုကို မခံယူသည့် တရားမဝင် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းကို ဖွဲ့စည်ခြင်း၊ ပါဝင်ခြင်း၊ အားပေး ထောက် ခံခြင်း မပြုရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းသာမဏေ အချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုကို မလွဲမသွေ ဖြစ်ပေါ် စေမည့် ပါတီနိုင်ငံရေးများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်မှု ကင်းရှင်းစေရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ဂုဏ် ကျက်သရေ ညှိုးမှိန်စေပြီး သာမဏေ သာရုပ္ပမဖြစ်သည့်အမှုများကို ရဟန်းသာမဏေများ မကျူးလွန်ကြစေရန် ဆုံးမ သွန်သင်ကြစေရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းသာမဏေများအား လောကီလူမှုကိစ္စ များ၌ ပါဝင် ပတ်သတ်မှု မရှိကြဘဲ ဂန္ထဓူရ၊ ဝိပဿနာဓုရ တာဝန်နှစ်ရပ်ကိုသာ အားထုတ်ကြစေရေးအတွက် လည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့က ညွှန်ကြားလွှာများ ထုတ်ပြန်ကြေညာထားပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်မပေါ်မီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သာသနာတော်ကြီး တိမ်းပါးပျက်စီးသွားနိုင်သည့် တောင်တွင်းကြီးရှင်ဥက္ကဋ္ဌဦးဆောင်သည့် လူသေလူဖြစ်ဝါဒ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတေသနဝါဒ၊ ရွှေအဘိဓမ္မာ ဝါဒ၊ ကျောက်သင်္ဘောဝါဒ၊ ကျောက်ပုံတောရဦးစံရင်း၏ ကမ္ဘာ့ဝိပဿနာဝါဒ၊ ကြောင်ပန်းတောရ ဝါဒ စသည်တို့ ကို နိုင်ငံတော်သီခြားဝိနည်းဓိုရ်အဖွဲ့များက အဓမ္မဝါဒ ဟု ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဖြစ်၍ ယင်းဝါဒများကို ဟောပြောခြင်း၊ ရေးသားခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ တိတ်ခွေဖွင့်ခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်း စသည့် အပြုအမူအားလုံးကို မပြုလုပ်တော့ပါ ကြောင်း နိုင်ငံတော်သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့ ရှေ့မှောက်၌ ဝန်ခံကတိပြု၍ လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီးဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ဖြစ်သော်လည်း ထိုဝါဒများကို အထင်အရှားဖြစ်စေ၊ မထင်မရှားဖြစ်စေ ဟောပြောခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်း၊ မိတ္တူ ကူး၍ စာအုပ်စာတမ်းများ ထုတေ်၀ခြင်း စသည်များ ပြုလုပ်နေကြသည်။
ထို့ပြင် ပထမအကြိမ် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ (၄၅)ပါးစုံညီအစည်းအေ၀းက အဓမ္မဝါဒ ဟု ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဖြစ်သော ဆူးလေဦးမြင့်သိန်း ဝါဒနှင့် ဓမ္မဝိဟာရီမိုးပြာဂိုဏ်းဝါဒ စသည်တို့ကိုလည်း ယခုအခါ အသွင်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြန်လည် ထုတ်ဖော်လျက် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အတွင်း ဓမ္မ အဓမ္မ ဝိဝါဒါ ဓိကရုဏ်း ဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော် ဖန်တီးလာကြသည်။
ထို့ပြင် အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များကလည်း နိုင်ငံရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ကာလကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ပရိယတ် ပဋိပတ် ကို အေးချမ်းစွာ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ်အားထုတ်နေကြသော သံဃာထုအတွင်းသို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ကာ စည်းလုံးလှုံ့ဆော်ကြသဖြင့် အချို့ရဟန်းသာမဏေများသည် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်းအခန်း (၂) အပိုဒ် (၄)၌ ပြဋ္ဌာန်းထားသော “ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ဤစည်းမျဉ်းအရ သတ်မှတ်ထားသည့် ဂိုဏ်းပေါင်း စုံ ပါဝင်သော သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းသာရှိရမည်” ဟူသော ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဖောက်ဖျက်၍ အမည်အမျိုး မျိုးဖြင့် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်း၍ သာသနာတော်ကွယ်စေနိုင်သော နတ်လူအများစီးပွားချမ်းသာမဲ့ရန် အကြောင်းဖြစ်သော အဓမ္မကို ဓမ္မဟုလည်းကောင်း၊ အဝိနယကို ဝိနယဟု လည်းကောင်း ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်နေ ကြသည်။
ဤသို့ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် သာသနာတော်ကို ကွယ်စေနိုင်၍ နတ်လူအများ စီးပွားချမ်းသာမဲ့ ရန်အကြောင်း ဖြစ်သည့်အပြင် သံဃာအချင်းချင်းကွဲပြားစေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်၍ အနာဂတ် သာသနာတော် အတွက် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ထားသော ညွှန့်ကြားလွှာများသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာ သာတော်မြတ်ကြီး သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားစေရန်နှင့် သံဃာ့ဦးသျှောင်မထေရ်မြတ်ကြီးများ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း တည် ဆောက်ထားရသော ဂိုဏ်းပေါင်းစုံသံဃာ့ညီညွတ်ရေးကြီး မပြိုကွဲစေရန် ရည်ရွယ်၍ ထုတ်ပြန်ထားခြင်း ဖြစ်ပါ သဖြင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအောက်တွင် ရှိကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ အား လုံးတို့သည် ဘုရားရှင် ပညတ်တော်မူထားသည့် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို ကျင့်သုံးလိုက်နာကြသည့်နည်းတူ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်တို့၏ ညွှန်ကြားလွှာများ၊ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းထားသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အလေးထားလိုက်နာကြရန် ညွှန်ကြားပါသည်။
(ဘဒ္ဒ န္တကုမာရ) အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမဇောတိက ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် (ဘဒ္ဒ န္တဩသဓာဘိဝံသ) အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမဇောတိက အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်။
ဖုန်းမော် (၁၉၆၅-၁၉၈၈) သည် မြန်မာလူမျိုး စက်မှုကျောင်းသား ဖြစ်သည်။
၈၈၈၈ အရေးအခင်း တွင် သေဆုံးခဲ့သူများအနက် ထင်ရှားသည်။
ငယ်ဘဝ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တွင် ဦးဩဘာ၊ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၆၅ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်တွင် မွေးသည်။
မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။
မိဘများကွယ်လွန်သွားရာ အကြီးများဖြစ်သော ကိုကျော်ဝင်း၊ မမာမာဝင်းနှင့် မမာမာအိတို့က မင်္ဂလာဈေးတွင် ဆိုင်ထွက်ကာ အငယ်ဖြစ်သော ဖုန်းမော်နှင့် နီနီအောင် တို့၏ ပညာရေးအား တာဝန်ယူရသည်။
၅ တန်းမှ ၁၀ တန်းအထိ လသာ ၁ တွင် ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၈၁ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။
၁၉၈၂ ခုတွင် ဒေသကောလိပ် (၂) ရန်ကုန် (ယခု ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လှိုင်နယ်မြေ) တွင် သင်္ချာအထူးပြုဖြင့် တက်သည်။
၁၉၈၃ တွင် ဒေသကောလိပ်မှ ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ်သို့ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာနှင့် တက်ခွင့်ရသည်။
၁၉၈၈ ခုတွင် ပဉ္စမနှစ်ကျောင်းသား ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။
လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှု ၉ တန်းတွင် လသာမြို့နယ် လမ်းစဉ်လူငယ်အဖြစ် လူငယ် လေကြောင်းသင်တန်း တက်ခဲ့သည်။
ဒေသကောလိပ်၌ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
စက်မှုတက္ကသိုလ် ရောက်သည်အထိ ထိုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆဲ ဖြစ်သည်။
အရံပါတီဝင် တယောက်ဖြစ်ပြီး၊ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၊ တက္ကသိုလ်အရံတပ်ရင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းများ၏ အောင်လက်မှတ်များ၊ မှတ်တမ်းများ၊ ဂုဏ်ပြုလက်မှတ်များ ရရှိထားသည်။
၁၉၈၂ (အောက်တိုဘာ) ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်း လှည်းကူး လုပ်အားပေးစခန်း၊ ၁၉၈၃ (အောက်တိုဘာ) စပါး(၁) ရွှေလောင်းကျွန်း လုပ်အားပေး (ဝါးခယ်မ) တွင် ပါဝင်လုပ်အားပေးခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ကြက်ခြေနီ တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ငါးကြိမ်မြောက် သွေးလှူရှင်ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်အသင်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၈ ခု၊ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် အာဏာပိုင်များက စက်မှုတက္ကသိုလ်ဝင်း အတွင်းသို့ဝင်ကာ အဓိကရုဏ်းနှိမ်နင်းခြင်း ပြုသည်။
အဆောင်ပေါ်ရှိ ဖုန်းမော်က အောက်ဆင်းကာ ဆရာ ဦးစိုးမြင့်အား အခြေအနေမေးသည်။
ဆရာက အဆောင်ပေါ်၌သာ ပြန်နေရန်ပြော၍ ပြန်လာရာ ပင်မဆောင်ရေပန်းအနီး စကျင်ကျောက်တိုင်ရှေ့လမ်းတွင် ကျည် (၃) ချက်မှန်ကာ ပင်မဆောင်ဆင်ဝင်အောက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသည့် စက်မှုအားမာန် စာစောင်၊ အမှတ်စဉ် (၄)၊ ၁၇.၉.၈၈ မှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်။
ပါဖောင့်မန့် အက် (performance art) ဆိုတာ ပရိသတ်ကိုဖျော်ဖြေတင်ဆက်တဲ့ Entertainment မဟုတ်ပဲ အနုပညာရှင်များရဲ့ ရင်ထဲမှ ပွင့်အန်ထွက်ကျလာတဲ့ခံစားမှုများကို ဖော်ထုတ်တင်ဆက်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
အနုပညာပစ္စည်းဆိုတာ လူချမ်းသာများရဲ့ ဈေးကွက်ကစားမှု၊ အသုံးချခံမှုများကို စက်ဆုတ်ရွံရှာပြီး တော်လှန်ပြောင်းလဲထားတဲ့ အနုပညာပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ပါဖောင့်မန့် အနုပညာဆိုတာ အနုပညာရှင်ရဲ့ခံစားမှုကို ချက်ချင်းတုံ့ပြန်ရိုက်ခတ် ခံစားလာရသည့်အတိုင်း တင်ဆက်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ပစ္စုပ္ပန်တည့်တည့်မှာလုပ်ပြီး ချက်ချင်းပြီးပျောက်သွားတဲ့ အနုပညာပါ။
အရောင်းအဝယ်သဘောတရားတွေ လုပ်လို့မရတော့တဲ့အတွက် အနုပညာသမားစစ်စစ်ဘ၀ကို ခံယူချင်သူများသာ တင်ဆက်ပြသတဲ့အနုပညာပုံသဏ္ဍန် ဖြစ်ပါတယ်။
အနုပညာနဲ့ ငွေရှာမှုကို စက်ဆုတ်ရွံရှာသူများ၊ မိမိရဲ့ခံစားမှုကို ရိုးရိုးသားသားနဲ့ စစ်မှန်စွာတင်ပြသူများသာ လုပ်ဆောင်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။
လွတ်လပ်မှုကိုမြတ်နိုးသူများ၊ အဆောင်အယောင်များကို ငြီးငွေ့လွယ်သူများ၊ အမှန်တရားသစ်ကို ရှာဖွေသူများသာလုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ အနုပညာအမျိုးအစား ဖြစ်ပါတယ်။
ပါဖောင့်မန့် အနုပညာသမားတစ်ယောက်ဟာ ဇာတ်လမ်း (Script)၊ ဒါရိုက်တာ (Director) နဲ့ တိတိကျကျစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းဘောင်များနဲ့ လုပ်ဆောင်ဖျော်ဖြေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အနုပညာရှင်ဘ၀နဲ့ သမိုင်းကြောင်းက ခံစားမှုများကလူးလွန့်လာပြီး၊ စူးစူးနစ်နစ်ခံစားပြီး ပေါက်ကွဲလာ တဲ့ခံစားမှုများကို အနုပညာပုံသဏ္ဌာန်အသစ်နှင့် တင်ဆက်လိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတင်ဆက်မှုများဟာ အနုပညာနဲ့ဘ၀၊ ဘ၀နဲ့သမိုင်း ကြောင်း၊ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ပတ်ဝန်းကျင်၊ စက်ဆပ်မှုများ ရှုပ်ထွေးစွာ ရောနှောပေါင်းစပ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ပါဖောင့်မန့်အနုပညာသမား များဟာ သူနေထိုင်တဲ့ လူနေအဖွဲ့အစည်းရဲ့ မကျေနပ်မှုများကို တင်ပြလာတာတွေ့နိုင်ပါတယ်။
ဥပမာ – နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ အရှုပ်အထွေးများ ပေါက်ကွဲ မှုများ၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သဘောတရားများဖြင့် ကိုယ်ရဲ့ပါဖောင့်မန့်အနုပညာနဲ့ တင်ဆက်လေ့ ရှိပါတယ်။
ရိကလင်း (Yues Klein)၊ ဂျိုးဆက်ဘွိုင် (Joseph Beuys) စတဲ့ ပါဖောင့်မန့်အနုပညာကို ၁၉၆၀ တစ်ဝိုက်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဲ့ဒီ မှ တစ်ဆင့်အနောက်ဥရောပမှ အရှေ့ဥရောပသို့ ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပါတယ်။
၁၉၆၀ ပတ်ဝန်းကျင်လောက်မှာပဲ ဂူထိုင်းအုပ်စုကလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အာရှမှာ ပါဖောင့်မန့် အနုပညာကို စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၆၂ မှာတော့ ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပါ့ဖောင့်မက်ပွဲတော် (performance festival) ကိုစတင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ထိုမှတစ်ဆင့် အာရှတိုင်းပြည်များကို တစ်စ တစ်စ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့တယ်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ အနုပညာရှင် “ပိုပို”က စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇-၂၀၀၀ ထိ အောင်မြင့်၊ ထိန်လင်း၊ ငြိမ်းချမ်းစု၊ အေးကို ပြုလုပ်လာပြီး ပါဖောင့် မန့်အနုပညာကို ပြန့်ပွားစေခဲ့တယ်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ ပါဖောင့်မန့်ပွဲတော် (performance festival) ကို စတင်ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့တယ်။
ယခုအချိန်မှာဆိုရင် နိုင်ငံတကာပါဖောင့်မန့် အနုပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ (Exchange program) နှင့် (performance festival) များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
” ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:အနုပညာ။
ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းဆိုသည်မှာ ဂရပ်ဖစ်ပုံနှိပ်နည်းပညာကို အသုံးပြုပြီး ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ရသည့် ပညာရပ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
တနည်းအားဖြင့် ဂရပ်ဖစ်အတတ်ပညာနှင့် ဒီဇိုင်းအတတ်ပညာနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ အသုံးချသော ပညာရပ်နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းသည် ပုံနှိပ်ခြင်း၊ တီထွင်ဖန်တီးခြင်း၊ ဗီဒီယို၊ ပန်းချီစသည့် ပညာရပ်နယ်ပယ်များနှင့်လည်း ဆက်နွယ်နေသော ပညာရပ် နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ငါးစို့ဝန် ငါးစို့ဝန်ဟူသည် အစိုး ၅ စို့ ခေါ် အသင်းအဖွဲ့ ၅ ခုကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်၏။
မြန်မာတပ်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် စစ်သည် ၅ ယောက် ၁ အိုးစား ၁ ကြပ် ၊ ၅ ကြပ် ၁ သွေးသောက် ၂ သွေးသောက် ၁ တပ်မှူး ၊ ၅ တပ်မှူး ၁ ဗိုလ် ၊ ၅ ဗိုလ် ၁ စို့ ဟူ၍ ရှိရာ အစိုး ၅ စို့ အတွက် အုပ်ချုပ်ရန်ဝန် တစ်ဦးထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းငါးစို့ဝန် အုပ်ချုပ်သည့်တပ်တွင် ခြေသည်တပ် ၊ ဆင်တပ် ၊ မြင်းတပ် အစုံအလင် ပါရှိရကြောင်း သိရှိရ၏။
နေမျိုးစည်သူကျော်ထင် မြေဒူးမင်း လက်ထက်တွင် ငါးစို့ဝန်အဖြစ် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ငါးစို့ဝန်ဦးစီးသော တပ်သည် ၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ တရုတ်မြန်မာ စတုတ္ထအကြိမ် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်က ချီတက်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။
ထို့ပြင် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် စစ်ပြေငြိမ်းရေးကိစ္စ စကားပြောကြစဉ်ကလည်း ငါးစို့ဝန် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင် တက်ရောက်ခဲ့၏။
ငါးစို့ဒိုင်းဝန် ငါးစို့ဝန်ရာထူး နှင့် ဒိုင်းဝန်ရာထူးတို့ကို ပူးတွဲခန့်အပ်ဟန်ရှိသည့် ငါးစိုးဒိုင်းဝန်အရာကို တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဖူးပါသည်။
၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ အမှုထမ်း ၁၂ ဦးအဝင် တုရင်တင့်မှန်အား ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
သို့သော် တုရင်တင့်မှန်မှာ ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အဖြစ် နှစ်အနည်းငယ်သာ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရဟန် ရှိသည်။
ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုး ဦးမြတ်နိုးကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် မင်းရဲကျော်ခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ငါးစို့ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
သူသည် အင်းဝမြို့ ဇာတိဖြစ်ပြီး ဝေသန္တရပျို့ ၊ ဇနက ပျို့စသည့် ပျို့ကဗျာများ ၊ ဟောစာများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ စာဆိုတော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသူဖြစ်၏။
ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုးသည် ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း ဦးပေါ်အား မဟာမြတ်မုနိသမိုင်းပျို့ကို ဆက်သခဲ့သည်။
ပုံနှိပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ စာသား၊ ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံတို့ကို စက္ကူ၊ ပလပ်စတစ်၊ သံပြား၊ သစ်သား စသည့်တို့တွင် မှင်ဖြင့် ပုံနှိပ်သောလုပ်ငန်းစဉ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဦးစိန်မြင့်ကို ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့၌ အဖ ဦးအောင်ထွန်း၊ အမိ ဒေါ်ကြင်စိန်တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲမြို့ အခြေခံပညာ အထက်တန်း ကျောင်း အမှတ် (၁) နှင့် (၂) ၊ တောင်ကြီး ကောလိပ်၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
သမိုင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ၁၉၈၂ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။
တင်သွင်းခဲ့သော ကျမ်းအမည်မှာ မြန်မာစာပေသမိုင်း (ဗဒုံမင်း လက်ထက် မြန်မာစာပေသမိုင်း ၁၈၇၁ - ၁၈၁၉) ဖြစ်သည်။
၁၉၉၆ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပွန်ဒီချယ်ရီမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော အရှေ့တိုင်း ပညာလေ့လာရေး ပြင်သစ်ကျောင်း (E.F.E.O) မှ ပို့ချသည့် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံထိန်းသိမ်းနည်း နှင့် မှတ်တမ်းတင် နည်းသင်တန်း (Architectyal Syrvey and Drawing Inventory and Condervation of Histric Monuments) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရှေးဟောင်း သုတေသနပညာ ဒီပလိုမာကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ ပြင် ၁၉၉၉ တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ နာရာမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော Nara National Caltural Properties Research Institute မှ ပို့ချသော ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ ဘာသာရပ်၏ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် တူးဖော်ရေး နည်းစနစ်ပညာသင်တန်းကို တက်ရောက်သင်ယူခဲ့သည်။
ယခုအခါ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန၌ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းရွက်လျက် မြန်မာ့အကြိုသမိုင်း (Prehistory) နှင့် အစသမိုင်း (Proto history) တို့ကို အထူးပြုလေ့လာလျက်ရှိသည်။
စမြောင် ဆိုသည်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ် ထွက်တော်မူသောအခါ တပ်တော်ဦးက သိုင်း (တနည်း) လောက်လေး ကိုင်ကာ လမ်းရှင်းပေးရသော အမှုထမ်းကို ခေါ်သည်။
လမ်းမဖယ်ပေးသူများ၊ လမ်းဘေးတွင်ဒူးတုပ်မခစားသူများ၊ မော်မဖူးနေသောသူများကိုတွေ့ရှိပါက ကြိမ်ဖြင့်ရိုက်ပြီး ညွှန်ကြားသွားရသည်။
ခရီး အနီးအဝေး ထွက်စံတော်မူသည့်အခါ တပ်ဦးတော်က သိုင်းကိုင်၊ လောက်လေးကိုင်နှင့် ဝဲယာလိုက်ရသည်၊ လှေတော်မှာ၎င်း ပွဲတော်မှာ၎င်း ကဝါ တော်မှာ၎င်း အသန့်ဟင်းသီးဟင်းရွက်တော်မှာ၎င်း စားတော်ကွမ်းခြင်းမှာ၎င်း အတွင်းဆိုင်းတော်မှာ၎င်း သိုင်းရွှေချစိုက်၍ဆောင်ယူရသည်၊ လွှတ်တော်မှာ လွှတ်တက်သည့်အခါတွင် အသည်အသံမရှိစေရ ကြိမ်စွဲ၍ တားမြစ်ရသည်၊ နားခံတော် အမိန့်တော်ဖတ်ပြန်မည့် အခါတွင်လည်း “တိတ်စေ” ဟူ၍ ဆင့်ဆို ရသည်၊ အမှုထမ်း ၂၃-တို့မှာ စားပုံလယ် ၂၃-ပယ် သနားတော်မြတ်ခံရသည်။
ရွှေနန်းသုံးဝေါဟာရအဘိဓာန်၊ စာမျက်နှာ - ၁၄၈-၁၄၉ ၊ ၁၆၇ - စမြောင်။
နားခံတော်နှင့်အတူ တာဝန်ထမ်းရွက်ရခြင်း နားခံတော်မှာ ညနေ သုံးချက်တီးခါနီး တိုင်အောင် ဗြဲ တိုက်က စောင့်နေရသည်။
အမိန့်တော် တစုံတရာ ထွက်လာလျှင် သံတော်ဆင့်က နားခံတော်သို့ အပ်သည်၊ နားခံတော်ကလည်း အမိန့်တော်စာကို ရိုသေစွာကိုင်ဆောင်၍ ညနေ သုံးချက်တီးသည်နှင့် တပြိုင် နက် ဗြဲတိုက်မှ ထွက်လာပြီးလျှင် လွှတ်တော်ရောက်ကာလ သီဟာသနရာဇ ပလ္လင်တော်၏ လက်ဝဲဘက်၌ အိမ်ရှေ့မင်း နေရာတော်ဖြစ်သော ကတ္တီပါကွပ် သင်ဖြူးရှိရာသို့ ဦးသုံးကြိမ်ချပြီးမှ ပါလာသော အမိန့်တော်ကို ဖတ်ပြန်ရသည်။
အမိန့်တော် မဖတ်မီ စမြှောင်က “ တိတ်စေ” ဆိုလိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် လွှတ်တော်အရာရှိများသည် မိမိတို့ နေရာမှ ဆိတ်ငြိမ်စွာနေ၍ အမိန့်တော်ကို နာခံရသည်၊ ဤအခါ ဝန်ကြီးမင်းဖြစ်စေ၊ ဝန်ထောက်မင်းဖြစ်စေ ရှိရသည်၊ ကိုးကားချက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
မီဒီယာ () ဆိုသည်မှာ သတင်းအချက်အလက်များကို ဖြန့်ဝေပေးရန် အသုံးပြုသည့် ကြားခံတစ်ခုဖြစ်သည်။
မီဒီယာအမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကြော်ငြာမီဒီယာ ရုပ်သံမီဒီယာ ဒီဂျစ်တယ်မီဒီယာ အီလက်ထရောနစ်မီဒီယာ အသံလွှင့်မီဒီယာ ပုံနှိပ်မီဒီယာ သတင်းမီဒီယာ ဟိုက်ပါမီဒီယာ မာ(လ်)တီမီဒီယာ လူမှုဆက်ဆံရေးမီဒီယာ။
ဗီဒီယိုဆိုသည်မှာ အီလက်ထရောနစ်နည်းပညာဖြင့် အသံနှင့် အရုပ်တို့ကို ကူးယူ၍ ပြန်လည်ပြသပေးနိုင်သော နည်းပညာကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် ရိုက်ကူးခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ထုတ်လွှင့်ခြင်း စသည့်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
ဗီဒီယိုနည်းပညာသည် မြောက်မြားစွာသော ဓာတ်ပုံများကို ဖမ်းယူထားပြီး ပြန်လည်ထုတ်လွှတ်ချိန်တွင် လှုပ်ရှားနေသော အရုပ်ရှင်များဖြစ် ပြသနိုင်သည်။
ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ဆိုသည်မှာ ဝက်ဘ်ပေ့များကို စုစည်းပေးထားသော အင်တာနက်စာမျက်နှာဖြစ်သည်။
ယင်းတွင် စာသားများ၊ အသံများ၊ ဓာတ်ပုံများ၊ ရုပ်ပုံများ၊ ဗီဒီယိုများ စသည်ဖြင့်ပါဝင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် wikipedia.org, google.com, and amazon.com တို့ဖြစ်သည်။
အကြမ်းအားဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်အသစ် ၃၈၀ နီးပါးဖန်တီးကြသည်။
ပုဂ္ဂလိက network ဖြင့်သာသုံးစွဲလို့ရသော ပုဂ္ဂလိကသုံး website များလည်းရှိသည်။
၎င်းတို့မှာကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းများ အသုံးပြုရန်အတွက်တည်ဆောက်ထားသော ကုမ္ပဏီ လုပ်ငန်းသုံး website ကဲ့သို့သော website များဖြစ်သည်။
စာသားဆိုသည်မှာ အောက်ပါအနက်တစ်ခုခုကို ညွန်းဆိုနိုင်သည်။
ကွန်ပျူတာနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် စာသား ဖန်သားပြင် စာသား စာတိုစနစ် စာသားဖိုင်။
မော်ဒန် အာခီတက် စာရင်းဝင် ပန်းချီဆရာ မွန်ဒရီယွန် (၁၈၇၂-၁၉၄၄) နာမည်အပြည့်အစုံမှာ Pieter Mondrian ဖြစ်သည်။
မွန်ဒရီယွန် သည် တကယ်တော့ပန်းချီဆရာပါ။
Wikipedia ရဲ့ ၂ဝ ရာစု အာခီတက် စာရင်းမှာ Piet Mondrian နှင့် theo Van Doesburg (၁၈၈၃-၁၉၃၁) တို့ ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။
(၁)မော်ဒန်ပန်းချီပန်းပု ဗိသုကာ ပညာရပ်များကို လေ့လာသူများ သိသင့်သိထိုက်သော အနုပညာရှင် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
(၂) De Stijl. မပြောမဖြစ် ပြောရပါမည်။
Mondrian နှင့် Van Doesburg အကြောင်းပြောလျှင် De Stijl အကြောင်း ပါလာရမည်ဖြစ်သည်။
ဒတ်ခ်ျဘာသာစကား အသံထွက်ဖြစ်သည်။
စတိုင်လ် The Style ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။
Neoclassicism ဟုလည်း လူသိများပါသည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ နယ်သာလန် တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဒတ်ခ်ျ အနုပညာလှုပ်ရှားမှု Dutch Artistic Movement ဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် အထိ ခေတ်စားခဲ့သည်။
ပန်းချီ ဆရာ၊ ဒီဇိုင်နာ၊ ဝေဖန်ရေးဆရာ Doesburg ပေးခဲ့သော အမည်နာမ ဖြစ်သည်။
(၃) မွန်ဒရီယွန်သည် Amsterdam အကယ်ဒမီ ကျောင်းဆင်းဖြစ်သည်။
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တိုင် Naturalistic Painter ဟုခေါ်ဆိုသော သဘာဝကျကျ ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲပျော်မွေ့သူဖြစ်သည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်မှာ Toorop ရဲ့ အငွေ့အသက်များ ရလာပြီး သင်္ကေတဝါဒ Symbolism ကို စတင်လက်ခံကျင့်သုံးစပြု လာသည်။
Landscape with Mill. နယူး ယောက်မြို့ရှိ MOMA မော်ဒန် ပန်း ချီပြတိုက်ရှိမွန်ဒရီယွန်ရဲ့ ပန်းချီကား တစ်ကား၏ အမည်ဖြစ်သည်။
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မတိုင်မီ လက်ရာ ဆီဆေး ကားတစ်ချပ်ဖြစ်သည်။
အပ်စ်ထ ရပ်-Abstract တော့ မဖြစ်သေးပါ။
ရေ၊ တံတား၊ စက်ရုံ၊ သစ်ပင်တို့ကို အထင်းသား မြင်တွေ့နေရပါသေး သည်။
အလျားလိုက်သဘော Linear Structure. ဒေါင်လိုက် ရေပြင် ညီ အထားအသို-Vertical Horizontal Composition. ရုပ်ပုံကားချပ် ဟင်းလင်းဖွဲ့ပုံ-Picture Space များ ကိုတော့ မြေစမ်းခရမ်းပျိုး စမ်းသပ် ရေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။
မော်ဒန်ပန်းချီသဘောကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်လောက်မှ မွန်ဒရီယန် သိလာရ လေသည်။
သူ့ရဲ့ အရောင်သုံးစွဲမှုမှာ ဝါ၊ နီ၊ ပြာ၊ စိမ်း။
နောက်ပိုင်းနှစ် များမှာ ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများ ၌ အက်ပ်စထရပ်ပြင်ညီ - Planes of Abstract တွေများလာသည်။
စူးရဲ သော ရေးချက် Brush Strokes တွေ ကတော့ Van Gogh လိုလို ဘာလို လို။
သူ၏ အနုပညာဆင့်ကဲဖြစ်စဉ် Evolution သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှသာ ပိုမိုပီပြင်လာသည်။
ဥပမာ- Oriental Mosticism . ပန်းချီဆရာဖြစ်ဖြစ်၊ ပန်းပု ဆရာ ဖြစ်ဖြစ်ပါ။
အနုပညာသမား တစ် ယောက်အဖို့ အတွေ့အကြုံ၊ အချိုး အကွေ့များစွာကို ဖြတ်သန်းလာသော ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ရှိစမြဲ။
၁၉၁၁ ခုနှစ်။
မွန်ဒရီယွန်သည် ဟော်လန်ကို စွန့် ခွာပြီး ပါရီကို ချီတက်သည်။
သူတို့ ခေတ်မှာ ပါရီကို ချီတက်မှ ပါရီမှာ ပန်းချီဆွဲဖူးမှ ပန်းချီဆရာဖြစ်တယ်လို့ ယူဆကြတာကိုး။
ကျူဘစ်ဇင် -Cubism နှင့် စတင် ထိတွေ့ခွင့်ရ သည်။
သစ်ပင်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ဘုရား ကျောင်း၊ စက်ရုံ စသဖြင့် ဟော်လန် ဝန်းကျင်ကတည်းက သူ့ရဲ့ စွဲလမ်း မှုတွေ၊ နှစ်သက်မှုတွေ ရှိခဲ့သည်။
ဒါတွေကို သူ ဘယ်လိုဖန်တီးမလဲ။
Naturalism မှသည် Symbolism, Impressionism, Post-impressionism, Fauvism နှင့် Cubism... The RedTree (၁၉ဝ၈) ကိုကြည့်လျှင် Van Gogh ရဲ့ သရုပ် ဖော်ချက် Expression မျိုးဖြစ်သည်။
Van Gogh စုတ်ချက်၊ Van Gogh ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် အရောင်သုံးပုံ မျိုးဖြစ်သည်။
Art Nouveau ဟန်ရဲ့ အလျားလိုက် အဆင်အသွေး Linear Pattern သဘောမျိုးလည်း ဖွဲ့ စည်းထားလေသည်။
မွန်ဒရီယွန်သည် သစ်ပင်ဆိုသော Subject ကို အလွန်သဘောကျသဖြင့် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ရေးဆွဲလာရာနောက်နှစ် အနည်းငယ်ကြာသောအခါ Linear Abstraciton သဘော ပိုမိုသက်ဝင် လာသည်။
ပါရီရောက်သော အစော ပိုင်းနှစ်ကာလများမှာတော့ Picasso နှင့် Brague တို့ရဲ့ ကျူဘစ်ဇင် အငွေ့ အသက်တွေ မကင်းခဲ့ပါ။
မီးခိုး၊ အစိမ်း၊ အဝါရောင်များ လွန်ကဲစွာ ရေးခြယ်တတ်သည်။
သစ်ပင်ဟူသော Subject ပေါ်တွင် မွန်ဒရီယွန်၏ ရူးသွပ်မှုမှာ မခန်းခြောက်နိုင်သေးပေ။
သစ်ပင်ကို နှစ်စဉ်ထပ်မံ၍ ရေးဆွဲပြန်သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်။
သို့သော် တင်ပြပုံသည် အရင်သစ်ပင်များ၏ တင်ပြပုံနှင့် တော်တော်လေး ကွာခြားသွားပါ သည်။
ဝင်္ကပါလိုဖြစ်နေပြီး အလျား လိုက်သဘောဆောင်သည်။
ဗဟိုချက် အထားအသို-Centralized Composition ဖြစ်သည်။
သစ်ပင်ပုံသဏ္ဌာန် မှာ သဘောလောက်သာ ဖြစ်တော့ သည်။
ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်တွေဖြင့် ဖွဲ့ စည်းပုံမှာ ကျူဘစ်ဇင် အငွေ့အသက် ပါနေသည်။
Flowering Apple Tree. နောက်ထပ်၍ ဥပမာပေးချင် သော ပန်းချီကားမှာ နယူးယောက် MOMA ပြတိုက်ထဲက Color Square in Oral (၁၉၁၄- ၁၅)ဖြစ်သည်။
အလျားလိုက်ဖွဲ့စည်းမှု Linear Structure မှသည် စတုဂံနှင့်အက်ပ် စထရပ် Rectangular and Abstract ဆီသို့ ကူးပြောင်းလာလေသည်။
တစ်နည်း ဆိုရလျှင် Geometric Abstraction of Vertical and Horizontal ဖြစ် သည်။
၁၉၁၃ ခုနှစ်ကာလများမှာပဲ ထိုပန်းချီဆရာက အရောင်များ၊ အသွင် သဏ္ဌာန်များကို ဆက်၍စမ်း သပ်နေဆဲဖြစ်သည်။
အလျား သဘောဆန်သော စတုဂံ-Linear Rectangular ဘက်သို့ တိမ်းညွှတ် ပြန်ပါသည်။
ပါရီကိုရောက်စ မွန်ဒရီယွန် ပထမဆုံးရင်ခုန်မိတာ ကျူဘစ်ဇင် ပဲဖြစ်သည်။
သို့သော် ကျူဘစ်ဇင်သည် သူသွားလိုသော ပန်းတိုင်တော့ မဟုတ်။
ဖြတ်သန်းသွားသော မှတ် တိုင်တစ်ခုသာဖြစ်သည်။
သူ တကယ် ဖော်ပြချင်သော ဆန္ဒမှာ Expression of pure reality ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ထုတ်ဖော်ပြသရန် Pure Plastics (plasticism) နည်း (အယူအဆ)ဖြင့် သာ ထူထောင်နိုင် သည်ဟုဆိုသည်။
ကာလမှာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။
လိုရင်းကိုချုပ် လိုက် သော် စာလုံးနှစ်လုံးသာ မွန်ဒရီယွန် အာရုံစိုက်လေသည်။
ယင်းတို့မှာ Plastic နှင့် Reality Plastic Expression ဆိုတာဘာလဲ။
Plastic Expression ဆိုသည်မှာ ရိုးရှင်းသည်။
ထုသွင်နှင့် အရောင်တို့၏ပြုမှု-The action of form and color ဖြစ်သည်။
Reality သို့မဟုတ် New relity ဆို တာကတော့ Reality of Plastic expression သို့မဟုတ် The Reality of forms in the Painting ပန်းချီ ကားပေါ်ရှိ ထုသွင်နှင့် အရောင်တို့၏ ပြုမှုThe Action of form and Color ဖြစ်သည်။
Reality သို့မဟုတ် New Reality ဆိုတာကတော့ Reality of Plastic Experssion သို့မဟုတ် The Reality of form and Colors in the Paintin. ပန်းချီကားပေါ်ရှိ ထု သွင်နှင့် အရောင်တို့၏ အရှိတရား သို့မဟုတ် ရှိသောအရာကို ဆိုလို သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ တကယ့်ပြင်ပ က လူ၊ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ရေ၊ မြေ၊ တောတောင်ကို တုပခြင်းမဟုတ်။
ယခင်က ပန်းချီသမားများ လက်ခံ ထားသော သဘာဝကို အခြေခံတုပ ၍ သရုပ်ဖော်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည်။
Opposed to illusionistic Reality Based on Imitation of Nature. တိုက်ဆိုင်၍ဖြစ်သည်။
မွန်ဒ ရီယွန်၏ ပန်းချီအတွေးအခေါ် အယူအဆကို မြတ်စွာဘုရား၏ အခြေခံ အဘိဓမ္မာ ဒေသနာနှင့် နှိုင်း ယှဉ်ပြောရလျှင် ပို၍မြင်သာ ထင်သာ ရှိမည်ဟု ထင်ပါသည်။
အဘိဓမ္မာ ကျမ်းမှာ အဓိက တရား နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပညတ်နှင့် ပရမတ်ပါ။
ပညတ်ကို သမုတိသစ္စာဟုလည်းဆို သည်။
အမည်နာမ၊ ဒြပ်ဝတ္ထု၊ ကိုယ်၊ ရှိသည့်အရာများကို ပညတ်ဟု ပြော သည်။
ပညတ် နှစ်မျိုးရှိသည်။
လူတွေ ပြောသည့် အသံများကို စာလုံး များဖြင့်မှတ်တမ်းတင်တာကို သဒ္ဒ ပညတ်ဟုခေါ်ပြီး ဒြပ်၊ ကိုယ်ရှိသည့် အရာတွေကို အတ္တပညတ်ဟု ခေါ် သည်။
ပရမတ်ကို သစ္စာနှင့်ပြောလျှင် ပရမတ္ထသစ္စာ။
သမုတိသစ္စာနှင့်မတူ။
သမုတိသစ္စာက သဏ္ဌာန်ပြောင်းလျှင် အမည်ပြောင်းသွားသည်။
ပရမတ္ထက ပုံသဏ္ဌာန် ဘယ်လိုပြောင်းပြောင်း လိုက်မပြောင်း။
ဝါဂွမ်းသည် ချည် ဖြစ်သွားသည်။