kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကြောင်အသွင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များအုပ်စုထဲတွင် ထိုမျိုးရင်း(၇)ခုဖြင့် မျိုးရင်းခွဲ (၁၂)ခု၊ မျိုးစု (၅၆)စု နှင့် မျိုးစိတ် (၁၁၄) ခု ပါဝင်သည်။
ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း ရှင်သန်တည်ရှိဆဲ အုပ်စုများ မျိုးစဉ်ခွဲ။
"Feliformia" (ကြောင်အသွင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များ) မျိုးရင်း။
"Eupleridae" (ဖော့ဆာများ) မျိုးရင်း။
"Felidae" (ကြောင်မျိုးရင်း) မျိုးရင်းခွဲ။
"Felinae" (ကြောင်မျိုးရင်းခွဲ) မျိုးရင်းခွဲ။
"Pantherinae" (ကြောင်ကြီးမျိုးရင်းခွဲ) မျိုးစု။
"Panthera" (ကြောင်ကြီးမျိုး) မျိုးစု။
"Neofelis" (အင်းကျားမျိုး) မျိုးရင်း။
"Nandiniidae" (အာဖရိကဝံပိုင့်မျိုး) မျိုးရင်း။
"Viverridae" (ဝံပိုင့်များ) မျိုးရင်းခွဲ။
"Paradoxurinae" မျိုးစု။
"Arctictis" (ဝံကြောင်) မျိုးစု။
"Peguma" (ကြောင်ဝံနဂါး) မျိုးစု။
"Paradoxurus" (ကြောင်ဝံပိုက်) မျိုးရင်း။
"Hyaenidae" (ဟိုင်အီးနားများ) မျိုးရင်း။
"Herpestidae" (မြွေပါများ) မျိုးရင်း။
"Prionodontidae" (လင်စိုင်များ) မျိုးရင်းခွဲ။
"Prionodontinae" (လင်စိုင်များ) မျိုးစု။
"Prionodon" (လင်စိုင်များ) မျိုးစိတ်။
"Prionodon linseng" (လင်စိုင်ကြား) မျိုးစိတ်။
"Prionodon Perdicolor" (လင်စိုင်ပြောက်) မျိုးသုဉ်းသွားသော အုပ်စုများ † Barbourofelidae"true" sabre-tooths are in the Felidae. † Nimravidae † Stenoplesictidae † Percrocutidae မျိုးစဉ်ပြဇယားကားချပ် ကိုးကား။
ငါးဟောက် (yellow pike conger)Common names for Congresox talabon at www.fishbase.org. (Congresox talabon) သည် ငါးရှဉ့်တမျိုးဖြစ်ပြီး မျိုးရင်း Muraenesocidae (pike congers) တွင် ပါဝင်သည်။
Congresox talabon at www.fishbase.org. ငါးဟောက်များသည် ပင်လယ်ရေငန်ဒေသမှ ရေငန်စပ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်တတ်ကြသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
မြေပျော့သော မီတာ ၁၀၀ အနက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ပြီး အထီးသည် ၈၀ စင်တီမီတာအထိ အများဆုံးကြီးထွားသည်။
သို့သော် များသောအားဖြင့် ၅၀ စင်တီမီတာအထိ ကြီးထွားကြသည်။
ငါးဟောက်များသည် ရေအောက်ကြမ်းပြင်ရှိ ငါးများကို စားသုံးလေ့ရှိသည်။
Food items reported for Congresox talabon at www.fishbase.org. အသေးစား ငါးလုပ်ငန်းအတွက် ငါးဟောက်များကို အသုံးပြုပြီး ဈေးကွက်တွင် အစိမ်းလိုက်ရောင်းလေ့ရှိသည်။
Canidae (;Canidae. Dictionary.com. The American Heritage Stedman's Medical Dictionary. Houghton Mifflin Company. http://dictionary.reference.com/browse/Canidae (accessed: 16 February 2009).) ဆိုသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးမှာ လက်တင်ဘာသာ "Canis" မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် ()ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ခွေးနှင့် ဇီဝမျိုးတူတိရစ္ဆာန်များ၊ တနည်းအားဖြင့် ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များကို ခြုံငုံ၍ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ခွေးမျိုးရင်းတွင် အိမ်မွေးခွေးများ(မျိုးစိတ်အားလုံး)၊ ဝံပုလွေများ၊ မြေခွေးများ၊ ကွိုင်းယုတ်များ၊ တောခွေးများ၊ ဒင်ဂိုများ၊ ခွေးအ များ၊ အာဖရိက ခွေးရိုင်းများနှင့် အခြားမျိုးစိတ်များစွာ ပါဝင်သည်။
ခွေးမျိုးရင်းဝင်များကို အန္တာတိကတိုက်မှလွဲ၍ ကျန်တိုက်ကြီးအားလုံး၌ သဘာဝအတိုင်းသော်လည်းကောင်း၊ လူသားများနှင့် ယှဉ်တွဲ၍သော်လည်းကောင်း ရောက်ရှိကာ နေထိုင်ကျက်စားနေကြသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ခွေးမျိုးရင်းများသည် အရွယ်အစားအားဖြင့်လည်း အရှည်ရှိသော ဝံပုလွေ မှသည် မျှသာရှိသော ဖန်းနက်စ်မြေခွေးအထိ အမျိုးအမျိုးအစုံစုံရှိလေသည်။
ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ၏ ခန္ဓာကိုယ်ပုံစံသည် ယေဘူယျအားဖြင့် ရှည်လျားသော နှုတ်သီး၊ အပေါ်ထောင်နေသော နားရွက်များ၊ အရိုးများကိုက်ခွဲခြင်းနှင့် အသားများ ဖြတ်တောက်ခြင်းအတွက် လိုက်လျောညီထွေရှိနေသော သွားများ၊ ခြေတံရှည်များနှင့် အမွေးပွအမြီးများ ပါရှိလေသည်။
ခွေးမျိုးရင်းများသည် အုပ်စုလိုက်နေတတ်သော တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းအုပ်စုဝင်များမှာလည်း အများအားဖြင့် အမျိုးအဆွေများသာဖြစ်လေရာ အစာရှာဖွေခြင်း၊ သားပေါက်လေးများ ထိန်းကျောင်းခြင်း စသည်တို့ကို အတူတကွ ဝိုင်းဝန်လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။
အုပ်စုများတွင် အများအားဖြင့် အုပ်စိုးသည့် အထီးနှင့် အမ တစ်တွဲသာ မျိုးပွားခြင်းလုပ်ဆောင်ပြီး နှစ်စဉ် သားပေါက်လေ့ရှိသည်။
ခွေးမျိုးရင်းဝင်များသည် အနံ့ပေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း (ဆီးစွန့်၍)၊ အသံဖြင့်သော်လည်းကောင်း (အူ၍) တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင်၊ တစ်အုပ်နှင့် တစ်အုပ် ဆက်သွယ်ကြသည်။
ခွေးမျိုးနွယ်နှင့် လူသားမျိုးနွယ်တို့၏ “အပြန်အလှန်ကျေးဇူးပြုသော ဆက်ဆံရေး”သည် ရှေးယခင် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်းကာလမှ စတင်ခဲ့ပြီး ယနေ့အထိတိုင် တည်မြဲနေဆဲဖြစ်သောကြောင့် မတူညီသော သက်ရှိမျိုးစိတ်နှစ်ခု၏ နှစ်ပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုသည့်ဆက်ဆံရေးဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ဗီဇမျိုးရိုးဆက်နွယ်မှုများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ။
ငါးပူတင်း (Tetraodontidae) သည် မျိုးစဉ် Tetraodontiformes ရှိ ငါးမျိုးရင်းတခုဖြစ်သည်။
ငါးပူတင်းမျိုးရင်းတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာပါဝင်ပြီး များသောအားဖြင့် ရေငန်တွင်နေထိုင်ကျက်စားသော ငါးများဖြစ်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် pufferfish, puffers, balloonfish, blowfish, blowies, bubblefish, globefish, swellfish, toadfish, toadies, honey toads, sugar toads နှင့် sea squab ဟု နာမည်အမျိုးမျိုးခေါ်ကြသည်။
ငါးပူတင်း အများစုသည် အဆိပ်ရှိကြပြီး အချို့မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆိပ်အပြင်းဆုံး ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။
အချို့မျိုးစိတ်များတွင် အဆိပ်သည် အသည်း၊ အရေပြားစသည်တို့တွင် တည်ရှိပြီး တိရစ္ဆာန်အတော်များများအတွက် စားသုံးပါက အဆိပ်သင့်သည်။
သို့သော် အချို့မျိုးစိတ်များသည် စားသုံးရန် ကောင်းမွန်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် (河豚 ဖူဂူဟု အသံထွက်) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး စားဖိုမှူးများက ဘေးကင်းစွာစားသုံးရန်အတွက် ငါးပူတင်း၏ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းများကို ဖယ်ထုတ်ရမည်ကို ကျွမ်းကျင်နားလည်ကြသည်။
Sphoeroides maculatus ဟုခေါ်သော ငါးပူတင်းမျိုးစိတ်မှာမူ အဆိပ်မရှိကြပေ။
မျိုးစုများ ငါးပူတင်းမျိုးရင်းတွင် မျိုးစု ၂၈ ခု၊ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၉၃ ခုရှိသည်။
en:Amblyrhynchotes Troschel, 1856 :en:Arothron Müller, 1841 :en:Auriglobus Kottelat, 1999 :en:Canthigaster Swainson, 1839 :en:Carinotetraodon Benl, 1957 :en:Chelonodon Müller, 1841 :en:Chonerhinos Bleeker, 1854 :en:Colomesus Gill, 1884 :en:Contusus Whitley, 1947 :en:Dichotomyctere Duméril, 1855 :en:Ephippion Bibron, 1855 :en:Feroxodon Su, Hardy et Tyler, 1986 :en:Guentheridia Gilbert et Starks, 1904 :en:Javichthys Hardy, 1985 :en:Leiodon Swainson, 1839 :en:Lagocephalus Swainson, 1839 :en:Marilyna Hardy, 1982 :en:Omegaphora Whitley, 1934 :en:Pelagocephalus Tyler & Paxton, 1979 :en:Polyspina Hardy, 1983 Pao Kottelat, 2013 :en:Reicheltia Hardy, 1982 :en:Sphoeroides Anonymous, 1798 :en:Takifugu Abe, 1949 :en:Tetractenos Hardy, 1983 :en:Tetraodon Linnaeus, 1758 :en:Torquigener Whitley, 1930 :en:Tylerius Hardy, 1984 ဖော်ပြချက် ငါးပူတင်းများသည် အသေးစားမှ အလတ်စားအရွယ်အစားရှိကြပြီး အထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ဖြန့်ကျက်နေထိုင်မှု ငါးပူတင်းများသည် အပူပိုင်းဒေသတွင် အများဆုံး မူကွဲတည်ရှိကြပြီး သမပိုင်းဒေသတွင်မူ မူကွဲမှု သိပ်မတွေ့ရပေ။
ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတွင်မူ လုံးဝ မတွေ့ရသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ EMedicine Article about the Toxicity of Tetrodotoxin FishBase listing for Tetraodontidae A Library of Puffer Fish DNA: Smithsonian Institution's Ocean Portal Fisheries Western Australia – Common blowfish Fact Sheet Underwater crop circles from Japan are an amazing form of biological art Dolphins 'getting high' on puffer fish, zoologist Rob Pilley says news.com.au, 30 December 2013. ကဏ္ဍ:ငါးပူတင်းမျိုးရင်း ကဏ္ဍ:စီးပွားဖြစ်ငါး။
အာယမ် ဂိုရင်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မလေးရှားအစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆီတွင် အကျတ်ကြော်(deep fried )ထားသော ကြက်သားပါဝင်သော ဟင်းလျာတစ်ခုဖြစ်သည်။
အာယမ်ဂိုရင်းအား တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုကြည့်ပါက "ကြက်သားကြော်"ဟု မလေး(အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မလေးရှားစံနှစ်ခုလုံးအပါအဝင်)နှင့် များစွာသော အင်ဒိုနီးရှားဒေသဘာသာစကားများ(ဥပမာ - ဂျာဗား)တို့တွင် အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တို့ဖြင့် နှပ်ခြင်း အာယမ် ဂိုရင်းအား ကြော်နေခြင်း အချို့သော အာယမ်ဂိုရင်းအား ပြင်ဆင်ရာ၌ ထောပတ် သို့မဟုတ် ဂျုံ နှစ်မျိုးလုံး အပေါ်မှ အကာအဖြစ်သုံးစွဲခြင်း မရှိသော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တို့ကို ကြိုင်လှိုင်ပေါများစွာ သုံးစွဲကြသည်။
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တို့ ရောနှောပုံမှာ ဒေသအလိုက် ကွာခြားကြသော်လည်း များသောအားဖြင့် ကြိတ်ထားသော ကြက်သွန်နီကလေး၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ Indian bay leaves၊ နနွင်း၊ စပါးလင်၊ မန်ကျည်းရည်၊ candlenut၊ galangal၊ ဆားနှင့် သကြားတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။
ကြက်သားအတွင်းသို့ အမွှေးအကြိုင်အနံ့များစိမ်ဝင်စေရန် မကြော်မီ ရောစပ်ထားသော အမွှေးအကြိုင်များဖြင့် ကြက်သားတုံးများအား စိမ်၍နှပ်ထားသည်။
နှပ်သည့်အဆင့်တွင် အမွှေးအကြိုင်များ စိမ့်ဝင်စေခြင်း၌ အထောက်အကူဖြစ်စေရန် ကြိတ်ထားသော အမွှေးအကြိုင်များထဲတွင် ကြက်သားအား အပူပေးခြင်းအဆင့် ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် မကြော်မီ ကြက်သားသည် တစ်ဝက်ခန့်ကျတ်နေပြီဖြစ်ပြီး နနွင်းကြောင့် အဝါရောင်သန်း၍နေမည်ဖြစ်သည်။
ဂျာဗားတွင် ဤအဆင့်အား အူးဂ်ကပ်(ungkep)ဟု ခေါ်သည်။
ထို့နောက် ကြက်သားကို ဟင်းချက်ဆီ သို့မဟုတ် စားအုန်းဆီတစ်မျိုးမျိုးတွင် ဆီမြုပ်အောင်ထည့်၍ အကျတ်ကြော်မည်ဖြစ်သည်။
ကြက်သားအား ရွှေဝါရောင်သန်းလာသည်ထိ ကြော်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ဂျာဗား အာယမ် ဂိုရင်း ခရိမက်စ်ကဲ့သို့ အချို့သော မူကွဲများတွင် crispy granules ကဲ့သို့သော အကြွပ်ကြော်ထားသော အမွှေးအကြိုင်များ ထည့်ကြသည်။
အခြားသော ချက်ပြုပ်နည်းများတွင် ဤကဲ့သို့ အရသာရှိသော granules များကို ခြစ်ထားသော galangal သို့မဟုတ် အုန်းသီးတို့မှ ရရှိသည်။
အာယမ်ဂိုရင်းကို ထမင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဆမ်ဘယ် တရာဆီ (ငရုတ်သီးပါဝင်သော ငါးပိထောင်း) သို့မဟုတ် ဆမ်ဘယ် ကဲ့ဂျပ်(ပဲငံပြာရည်တွင် ကြက်သွန်နီကလေးနှင့် ငရုတ်သီး လှီးထည့်ထားသော)တို့ကို ဆော့အဖြစ် နှစ်၍ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် စိတ်ကြိုက်ထည့်၍စားနိုင်သော သခွားသီးနှင့် ခရမ်းချဉ်သီးတို့ဖြင့် ဖြူး၍ဖြစ်စေ များသောအားဖြင့် သုံးဆောင်မှု ပြုကြသည်။
တန်ပေးကြော်နှင့် တို့ဟူးတို့အားလည်း အရံ့ဟင်းများအဖြစ် ထည့်သွင်းနိုင်သည်။
မူကွဲများ ပါဒန်းပုံစံ အာယမ်ဂိုရင်းအား နာဆီ ဘွန်ကပ်စ် ပါဒန်းနှင့်အတူ အာယမ်ဂိုရင်းအား ချက်ပြုပ်နည်းများစွာရှိပြီး ၎င်းတို့အထဲများ လူသိများထင်ရှားသည်တို့မှာ- အာယမ်ဂိုရင်း လန်ကုအပ်စ်: galangal ပါဝင်သော ကြက်ကြော်။
အာယမ်ဂိုရင်း ဘန်ဒေါင်းဟု လူသိများသော ဆွန်ဒန်ဘန်ဒေါင်းပုံစံ အာယမ် ဂိုရင်း။
အာယန်ဂိုရင်း ပါဒန်း: ပါဒန်းပုံစံ အာယမ်ဂိုရင်း။
ပါဒန်းကြက်ကြော်တွင် များစွာသော ပုံစံကွဲများရှိပြီး အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဂလန်ဂယ်ကြက်ကြော်(galangal fried chicken)နှင့် အတော်လေးတူညီသည်။
အာယမ် ပေါ့: ပါဒန်းပုံစံ အရေခွံဆုပ်ထားသော ဖျော့တော့သည့်အရောင်ရှိသည့် ကြက်ကြော်ဖြစ်ပြီး ဆမ်ဘယ်ဖြင့်သာ သီးခြားသုံးဆောင်သည်။
အာယမ်ဂိုရင်း ဘာလာဒို: ပါဒန်း သို့မဟုတ် မီနန်းပုံစံကြက်ကြော်။
ကြက်ကြော်တုံးများအား ဘာလာဒိုငရုတ်သီးဆော့ဖြင့် သုပ်ထားသည်။
အာယမ်ဂိုရင်း လာဒို အီဂျို:မီနန်းပုံစံ အာယမ်ဂိုရင်း ဘာလာဒိုပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ငရုတ်သီးစိမ်းအား အသုံးပြုထားသည်။
အာယမ်ဂိုရင်း ဂျကာတာ:ဂျကာတာပုံစံ အာယမ်ဂိုရင်း။
အာယမ်ဂိုရင်း ကလာဆန်: ယောယာကားတားမြို့၊ ကလာဆန်ကျေးရွာမှ ဂျာဗားကြက်ကြော်တစ်မျိုး။
အာယမ် ဂိုရင်း ခရိမက်စ်: kremes crispy granules ပါဝင်သော ဂျာဗားကြက်ကြော်။
အာယမ်ဂိုရင်း ဆာရုဒန်: အုန်းခြစ်ဆံတို့ပါဝင်သော ဂျာဗားကြက်ကြော်။
ပီဂျဲ အာယမ်: ဆမ်ဘယ်နှင့်တွဲဖက်သော အရှေ့ဂျာဗား အာယမ်ဂိုရင်း။
အာယမ် ဂီပရဲ့ခ်: ပူစပ်သော ဆမ်ဘယ်နှင့်ရောစပ်ထားသည့် ယောယာကားတား အာယမ်ဂိုရင်းအကြွပ်ကြော်ထောင်း။
အာယမ် ပီညက်: ပီညက်သည် "ညစ်သည်"အတွက် ဂျာဗားစကားလုံးဖြစ်ပြီး ကြက်သားကြော်ကို မြေငရုတ်တွင် ဆမ်ဘယ်ပေါ်မှ ငရုတ်ကျည်ပွေ့ဖြင့် ဆမ်ဘယ်နှင့်ရောသမသွားအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။
အာယမ်ဂိုရင်း ဘီရမ်ပါ့: မလေးကြက်ကြော်ဖြစ်ပြီး ဂျုံအနည်းငယ်ဖြင့် ရွှေရောင်တောက်သွားသည်ထိ ကြော်ထားခြင်းက ဟင်းလျာ၏ အမှတ်သရုပ်ဖြစ်သည်။
အာယမ်ဂိုရင်း ကူညစ်: နနွင်းဖြင့်နှယ်ထားသော မလေးကြက်သားတုံးကြော်။
အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးသော နိုင်ငံခြားကြက်ကြော်များကိုလည်း အာယမ်ဂိုရင်းဟု မကြာခဏသုံးစွဲကြသည်။
အမေရိကန်တောင်ပိုင်းမှ ကြက်ကြော်ကို များသောအားဖြင့် အာယမ်ဂိုရင်း တဲ့ပွန်း သို့မဟုတ် ဂျုံမှုန့် သို့မဟုတ် ပေါင်မုန့်မှုန့် ကြက်ကြော်ဟုခေါ်သည်။
မလေးရှားတွင် McDonald ကြက်ကြော်ကို "အာယမ်ဂိုရင်း မက်စ်ဒ်"(Ayam Goreng McD)အဖြစ် ဈေးကွက်၌ ရောင်းချသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ ကဏ္ဍ:မလေးရှား အစားအစာ။
မာလေမြို့(, ; )သည် မော်လဒိုက်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဧရိယာ တွင် လူဦးရေ ၂၂၇,၄၈၆ ဦးနေထိုင်ကြရာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးသော မြို့ပြများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့သည် မြောက်မာလေသန္တာကျွန်းဝိုင်း(ကာဖူးသန္တာကျွန်းဝိုင်း)၏ တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်မှုအရ မာလေမြို့တော်ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သော မြို့တော်တွင် ပင်မကျွန်း၊ လေဆိပ်ကျွန်းနှင့် အခြားကျွန်းလေးခုတို့ ပါဝင်သည်။
ရိုးရာအရာ ဤကျွန်းကို ဘုရင့်ကျွန်းဖြစ်ပြီး နန်းတော်တည်ရှိ၍ ရှေးခေတ်တော်ဝင်ဘုရင်မင်းဆက်သည် ဤကျွန်းမှနေ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအချိန်က မြို့ကို မာဟာ(Mahal)ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ယခင်က မြို့သည် ခံတပ်များ၊ ဂိတ်များ(doroshi)ဖြင့် ကာရံ့ထားသော တံတိုင်းရှိသည့် မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်စနစ်အား စွန့်လွတ်ခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတ အီဘရာဟင် နာဆီရ်လက်ထက်တွင် မြို့အား ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် တော်ဝင်နန်းတော်(Gan'duvaru)နှင့် မျက်စိပသာဒဖြစ်ဖွယ် ခံတပ်များ(koshi)၊ ခံကတုတ်များ(buruzu) ကို ဖြိုဖျက်ခဲ့ကြသည်။
သို့ပေမယ့်လည်း မာလေ သောကြာနေ့ဗလီတော့ ကျန်ရှိခဲ့သည်။
မကြာသေးမီနှစ်များတွင် မြေဖြည့်ခြင်းလုပ်ငန်းများဖြင့် ကျွန်းအားချဲ့ရန် ကြံစည်ခဲ့ကြသည်။
နှစ်ကာလများအတွင်း မာလေမြို့သည် သမိုင်းဖြစ်ရပ်များနှင့် နိုင်ငံရေးဆန္နပြပွဲများ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်၍လာခဲ့သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်း မာလေကျွန်းများ၏ ကျွန်းတိုင်းတွင် magu (လမ်းမ သို့မဟုတ် လမ်း)၊ hingun နှင့် goalhi (လမ်းငယ် သို့မဟုတ် လမ်းကြား)ဟုခေါ်သော ချောမွေ့သောလမ်းများ ထူထပ်စွာခင်း၍ထားသည်။
ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု ကြီးမားပြီး အထူးသဖြင့် မာလီကျွန်းတွင် ပို၍ကြီးမားသည်။
မာလီကျွန်းနှင့် ဟူဟူလေကျွန်းတို့ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော စီနမာလေတံတားဖြစ်ဆက်သွယ်ထားပြီး ဟူဟူလေကျွန်းနှင့် ဟူဟူမာလေကျွန်းတို့ကို တာရိုးလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားရာ ထိုကျွန်းသုံခုတွင် လမ်းကွန်ယက်မှာ ချိတ်ဆက်လျက်ရှိသည်။
အများပြည်သူသယ်ယူပိုဆောင်ရေးတွင် ကျွန်းအတွင်းနှင့် ထိုကျွန်းသုံးကျွန်းအား ချိတ်ဆက်ပေးသော ဘက်စ်ကားလိုင်းများ ပါဝင်သည်။
လေဆိပ် ဗီလာနာ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သည် ဟူဟူလေကျွန်းအနီးတွင်တည်ရှိပြီး မြို့တော်၏ လေဆိပ်ဖြစ်သလို မော်လဒိုက်နိုင်ငံ၏ အဓိကလေဆိပ်လည်း ဖြစ်သည်။
စိနမာလေတံတားဖွင့်လှစ်သည်နှင့်အတူ လေဆိပ်မှ မာလေမြို့သို့ ကားလမ်းဖြင့် သွားနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
တံတားမဖွင့်မှီက လေဆိပ်နှင့် မာလေကို ကူးတို့သင်္ဘောဖြင့် ကူးရသည်။
ဟူဟူမာလေကျွန်းအား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးသည့်နောက်တွင် ဟူဟူလေကျွန်းနှင့် ဟူဟူမာလေကျွန်းတို့အား တာရိုးလမ်းဖြင့်ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် လေဆိပ်အား ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ကျွန်းအချင်းချင်း သယ်ယူပို့ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ ယခုအခါတွင် မာလေ၊ ဟူဟူလေနှင့် ဟူဟူမာလေကျွန်းတို့အား ကုန်းလမ်းဖြင့် ချိတ်ဆက်ပြီးသဖြင့် ထိုကျွန်း ၃ ခုအကြား သွားလာမှုကို ကုန်းလမ်းဖြစ်ပြုလုပ်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
အခြားသောကျွန်းများအတွက် ကျွန်းအချင်းချင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ကူးတို့သင်္ဘောဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
မြို့တော်ကောင်စီ မာလေမြို့တော်ကောင်စီသည် မာလေမြို့အုပ်ချုပ်မှုအတွက် တာဝန်ရှိသော ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ကောင်စီကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုလျော့ချရေး ဥပဒေမှုကြမ်းနှင့်အတူ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြို့တော်အား ရပ်ကွက် ၁၁ ခုဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး တစ်ခုစီ၌ ကောင်စီဝင်တစ်ဦးစီရှိသည်။
ကောင်စီဝင်အများစုကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက်ကောင်စီရွေးကောတ်ပွဲတွင် မော်လဒိုက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပုံပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မော်လဒိုက်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
အာယမ် ပေါ့သည် ဆီထဲတွင် ကြက်သားကို ကျတ်အောင်ကြော်ထားသော အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ကြက်သားကြော်ဟင်းလျာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤဟင်းလျာတွင် မကြော်မီက ပြုတ် သို့မဟုတ် ပေါင်းထားသော အရေခွံမပါသည် အရောင်ဖျော့သော ကြက်သားကြော်ပါဝင်သည်။
အာယမ်ပေါ့ကို အာယမ်ဂိုရင်း(ကြက်သားကြော်)ဟု သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အာယမ်ပေါ့သည် ပုံမှန်အာယမ် ဂိုရင်းနှင့် ကွဲပြားသည်။
အာယမ်ဂိုရင်းတွင် ရွှေညိုရောင်ဖြစ်အောင် ကြော်ထားသော်လည်း အာယမ်ပေါ့မှာ ဖျော့တောသောအရောင်ရှိသည်။
ဤဟင်းလျာမှာ မူလမှာ အနောက်ဆူမာတြာပြည်နယ် မီနန်ကာဘောင်းဟင်းလျာများမှ ဖြစ်သည်။
ကန္တာရဆူးပင်ဆိုသည်မှာ ကွဲပြားသော အပင် မျိုးစိတ် အများအပြားကို ခြုံငုံ၍ ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းသော အမည်နာမတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကက်တက်စ် ဟူ၍ သိပ္ပံအမည်ပေးထားသော အပင် မျိုးရင်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အချို့သောဒေသများတွင် မိုးခေါင်ရေရှားအရပ်မှ ဆူးပင်များ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှားစောင်း(တစောင်း)ပင် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းကြ၏။
မျိုးစု ၁၂၇ ခု၊ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၇၅၀ ခန့်ပါဝင်ပြီး အပင်အရွယ်အစား ပုံစံများစွာ တည်ရှိကြသည်။
ကန္တာရဆူးပင် မျိုးစိတ်အချို့မှာ စိုစွတ်သော အရပ်ဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်ကြသော်လည်း အများစုမှာမူ မိုးခေါင်ရေရှားသော ကန္တာရဒေသများတွင်သာ ပေါက်ရောက်ကြသည်။
ကန္တာရဆူးပင်များသည် ရေကိုကောင်းမွန်စွာ သိုလှောင်နိုင်သည့် အပင်များဖြစ်ကြသည်။
ကန္တာရဆူးပင်များ၌ စစ်မှန်သော အရွက်များ ရှိမနေကြဘဲ ရွက်ရိုးများဖြင့်သာ အလင်းမှီစုဖွဲ့မှုဖြင့် နေရောင်ခြည်မှ အစာချက်လုပ်ကြသည်။
ယင်းတို့ကို အထူးပြုပြင်ထားသော အရွက်များဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ကန္တာရဆူးပင်များသည် အမေရိကတိုက်တွင် အများဆုံးပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ကန္တာရဆူးပင်များကို အိမ်တွင်အလှဆင်ရန်အတွက်လည်း စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။
အချို့ကို အသီးအနှံအတွက် စိုက်ပျိုးကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုးအားလုံးသည် ကန္တာရဆူးပင် ‘ကက်တာစီအီး’ မျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
ရှားစောင်းမျိုးစိတ်အမြောက်အမြားရှိရာ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်ကို အမည်ပေးပြီးကြ လေပြီ။
ရှားစောင်းမျိုးသည် မျိုးစိတ်များပြားသလောက် ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်တွင်လည်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုး အားလုံးလိုလိုပင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ပေါက်ရောက်လေ့ရှိကြ၍ မိုးပါးရာအရပ်များတွင် ပေါက်ရောက်ရန် အထူးသင့်လျော်သည်။
ကမ္ဘာ့အခြားနေရာများရှိ အပင်များသည် ယင်းတို့၏ အစာအတွက် ယင်းတို့ရှိ အရွက်များတွင် အစာကို လုပ်ယူကြသည်။
အရွက်များမှ ရေကိုလည်း စွန့်လွှတ်ပစ်ကြ သည်။
ရှားစောင်းမျိုးတွင်မူ ရေငွေ့ကို ပို၍ ကောင်းမွန်စွာ သိုလှောင်ထားနိုင်ရန်အတွက် အရွက်များသည် များသောအားဖြင့် ပျောက်ကွယ်၍ သွားကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုးရှိ အသားများသော ပင်စည်များက အပင်အတွက် အစာကို လုပ်ပေးကြသည်။
ထိုပင်စည်များက ရေကို သိုလှောင်ထားနိုင်ကြသည်။
အချို့ ရှားစောင်းမျိုး၏ ပင်စည်ပုံသဏ္ဌာန်သည် စည်ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေရာ ရှားစောင်းမျိုး၏ ထိပ်ပိုင်းကို ဓားဖြင့်လှီး၍ အတွင်းရှိ အသားကို ချေကြည့်လျှင် စေးကပ်သည့်အရည် ငါးဆယ်ဝင် ပုလင်းဖြင့် အများအပြား ရရှိသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ရှားစောင်းမျိုးတွင် များသောအားဖြင့် ချွန်ထက်သည့် ဆူးများရှိကြ၍ ထိုဆူးများက အပင်များကို ထိုဒေသနေ တိရစ္ဆာန်တို့၏ ဘေးရန်မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုး၏ အကိုင်းသစ်များနှင့် လှပသောအပွင့်များသည် ဆူးထွက်သည့် နေရာများမှ ထွက်ကြ ပွင့်ကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုး၏ အမြစ်များသည် မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်လျက် ရှိကြပြီးလျှင် ဖော့ကဲ့သို့သောအခေါက်များ ဖုံးအုပ်လျက် ရှိကြသည်။
ထိုသို့အမြစ်များ မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်လျက် တည်ရှိကြခြင်းမှာ ထိုအပင်မျိုး ပေါက်ရောက်ရာ သဲကန္တာရ အတွင်း၌ မိုးအနည်းငယ် ရွာသွန်းသောအခါတွင် ဖြစ်စေ၊ လျင်မြန်စွာ ရေလွှမ်းမိုးသောအခါတွင် ဖြစ်စေ ရေကို ရုတ်တရက် ဖမ်းယူနိုင်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ထိုအမြစ်များသည် အတော်ဝေးဝေးသို့တိုင်အောင် ဖြာထွက်လျက် ရှိကြသည်။
သုံးပေထက် ပို၍မမြင့်သော ရှားစောင်းမျိုး အပင်ကလေး တစ်ပင်တွင် ဆယ်ပေ၊ သို့မဟုတ် ထိုမျှမက ရှည်သော အမြစ်များ ရှိနိုင်လေသည်။
ရှားစောင်းမျိုးတွင် ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အမျိုးမျိုး ရှိသည့်အတိုင်း အချို့ရှားစောင်းမျိုးသည် နိမ့်၍ အားနည်းသည့်ချုံများသာ ဖြစ်ကြသည်။
အချို့ ရှားစောင်းမျိုးသည် စပျစ်ပင်ကဲ့သို့ ပေါက်ပြီးလျှင် အမြစ်များကို အပြင်သို့ ဖော်ထုတ်ထားကြသည်။
အချို့သည် ဖြောင့်မတ်စွာ ပေါက်ကြ၍ အချို့က သစ်ပင်ကြီးများကဲ့သို့ပင် ကြီးထွားကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုး၌ အကြီးဆုံးသည် စီးရီးယပ်မျိုးစု၌ ပါဝင်သည်။
ဆဂွာရိုးခေါ် ရှားစောင်းကြီးမျိုးသည် ထိုအုပ်စု၌ ပါဝင်၏။
အယ်ရီဇိုးနားပြည်နယ်နေ တိုင်းရင်းသားများသည် ထိုရှားစောင်းကြီးမျိုး၏ သွေ့ခြောက်နေသော အသားများသည့် အကိုင်းများကို ထင်းအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီးလျှင် သူတို့နေထိုင်သည့် အိမ်များကိုလည်း ထိုအကိုင်းများနှင့်ပင် ဆောက်လုပ်ကြသည်။
အဆိုပါ ရှားစောင်းကြီးမျိုး၏ အသီးများသည် ဇွန်နှင့် ဇူလိုင်လများတွင် အစိမ်းလိုက် ဖြစ်စေ၊ အခြောက်လှန်း၍ဖြစ်စေ စားကြသည်။
ထိုရှားစောင်းကြီးမျိုးသည် ပေ ၄ဝ မှ ၅ဝ ထိ ကြီးထွားကြပြီးလျှင် ခံ့ညားသည့်အပွင့်များ ပွင့်ကြလေသည်။
ပူသည့်ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သောအပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် အပူခံထားသည့် ဖန်အိမ်များတွင် စိုက်ပျိုးသည့် လှပသော ရှားစောင်းမျိုး အမြောက်အမြားသည်လည်း စီးရီးယပ် အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုအပင်များအနက် ညဉ့်ဘက်တွင် ပွင့်သော စီးရီးယပ်ပင်မျိုးသည် ညဉ့်အခါ၌ ကြီးမား၍ လှပသော ပန်းပွင့်ဖြူကြီးများကို ပွင့်ကြ၏။
သို့သော် ထိုပန်းပွင့်ကြီး များသည် နေရောင်ရောက်ချိန်လောက်တွင် ညိုးနွမ်း၍ သွားကြလေသည်။
အချို့ရှားစောင်းမျိုးသည် အလွန်ဆူးများသည့် ဘောလုံးကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
အိုပန်ရှားမျိုးစုတွင် ပါဝင်သော ရှားစောင်းတစ်မျိုး၏ ပင်စည်သည် ပြားနေ၏။
ထိုအပင်မျိုးမှ အဝါ၊ သို့မဟုတ် နီကြန်ကြန် အပွင့်များ ပွင့်သည်။
အသီးမှာ ပန်းသီးပုံ သဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ စားရာတွင် အရသာရှိပြီးလျှင် ရေငတ်ပြေစေသည်။
မက္ကဆီကို နိုင်ငံသားတို့သည် မိမိတို့ ပြည်တွင်း၌ ပေါက်ရောက်နေကြသော ရှားစောင်းမျိုး အမြောက်အမြားကို အသုံးချနိုင်ကြလေသည်။
အိုပန်ရှားခေါ် ရှားစောင်းတစ်မျိုး၏ အရွက်များသည် ပြားနေ၍ ထိုအရွက်ပြားများ၏ အညှာများကို မက္ကဆီကို ပြည်သားများက ပြုတ်၍ဖြစ်စေ၊ ကြော်၍ဖြစ်စေ စားသောက်ကြသည်။
အပွင့်များကိုမူ ဟင်းရွက်များအား သုတ်၍ စားကြရာတွင် ထည့်၍ စားကြသည်။
အရည်ရွှမ်းသော အသီးများကိုမူ အစိမ်းလိုက်ဖြစ်စေ၊ ချက်၍ဖြစ်စေ စားကြသည်။
ရှားစောင်းမျိုး အမြောက်အမြား၏ အစေ့များကို ထောင်း၍ ကိတ်မုံ့များ ပြုလုပ်ယူကြသည်။
ချုံသဖွယ် ပေါက်သည့် ရှားစောင်းမျိုးကို လူနေအိမ်၏ ပတ်လည်တွင် ခြံစည်းရိုးသဖွယ် စိုက်ပျိုးထားကြသည်။
လူသာ ဗားဗင့်ခေါ် အပင်မျိုးစပ် ပါရဂူတစ်ဦးက ရှားစောင်းတစ်မျိုးကို ဆူးမရှိသော ရှားစောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သဖြင့် ထိုရှားစောင်းမျိုးသည် လူနှင့် တရိစ္ဆာန်အတွက် အစာပင် ဖြစ်သွားလေသည်။
ရှားစောင်းမျိုးသည် ရေကြိုက်သောအပင်မျိုး မဟုတ်သဖြင့် ရှားစောင်းမျိုးအငယ်များကို သဲများသည့် မြေဆီလွှာထည့်ထားသော အိုးငယ်များတွင် စိုက်၍ နေပူတွင်ထားတတ်ကြသည်။
ထိုအပင်များကို အလှစိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။
ရက်သတ္တ တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ထက်ပို၍ ထိုအပင်မျိုးကို ရေမလောင်းရချေ။
ရှားစောင်းမျိုးများ ပေါက်ရောက်သော သဲကန္တာရအနီးနေ တိုင်းရင်းသားများသည် ရှားစောင်းမျိုး၏ ပင်စည်မှ ရရှိသော အရည်များကို ဆေးဝါးအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ စိမ်ရည်အဖြစ်သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်၍ အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှားစောင်းပင်များ။
ကြောင်နံ့သာ (Small Indian Civet) သည် တောင်အာရှ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့၏ ဒေသရင်း နို့တိုက်သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ကြောင်နံ့သာသည် ကြောင်ကတိုး၊ ကြောင်ဝံပိုက်၊ ကြောင်မြင်းတို့ကဲ့သို့ ၎င်းတို့အား"ကြောင်" ဟူသော စာလုံးထည့်၍ ခေါ်လေ့ရှိကြသော်လည်း ကြောင်အမှန်စင်စစ်မဟုတ်ကြဘဲ ကြောင်နှင့်အသွင်တူ တိရစ္ဆာန်များသာဖြစ်သည်။
သို့ပါသော်လည်း ၎င်းတိရစ္ဆာန်မျိုးရင်းအားလုံးသည် ကြောင်မျိုးရင်းနှင့်အတူ နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစဉ်အောက်တွင်ရှိသော ဇီဝမျိုးတူတိရစ္ဆာန်အုပ်စု (တက်ဆွန်) ဖြစ်သည့် ကြောင်အသွင်ရှိတိရစ္ဆာန်များ မျိုးစဉ်ငယ်ထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။
ကြောင်နံ့သာများသည် ဒေသရင်းနယ်မြေများတွင် နေရာအနှံ့တွေ့ရှိရခြင်း၊ စိုက်ပျိုးမြေများ၌လည်း သဟဇာတဖြစ်အောင် နေထိုင်နိုင်ခြင်း၊ ဦးရေပမာဏ ပေါများစွာရှိနေခြင်း၊ မူလကျက်စားရာနယ်မြေအပြင် အရန်စားကျက်နေရာ မြေလွတ်မြေရိုင်းများစွာ ကျန်ရှိသေးခြင်းကြောင့် IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် အန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင် အဆင့် အမျိုးအစားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ကြောင်နံ့သာများသည် မျိုးစိတ်ပုံစံတစ်ခုတည်း ဆင်းသက်သော မျိုးစု ဖြစ်သည်။
သွင်ပြင်ပုံစံများ thumb| ကြောင်နံ့သာသည် ညအချိန် အမဲလိုက်သော ညဉ့်သားရဲငယ်ဖြစ်သည်။
ကြောင်နံ့သာများတွင် အရောင်အားဖြင့် အညိုဖျော့၊ အညိုရောင်၊ အဝါရောင် စသည့်အရောင်များဖြင့် အမွေးကြမ်းများရှိပြီး များသောအားဖြင့် နောက်ကျောတွင် အရှည်လိုက် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်စင်းကြောင်းများရှိပြီး ဘေးနှစ်ဖက်တွင် အလျားလိုက် အစက်အပြောက်များရှိသည်။
အများအားဖြင့် နောက်ကျောတွင် အစင်းငါးခု (သို့) ခြောက်ခုရှိပြီး ဘေးတစ်ဖက်စီတွင် အစက်လေးငါးတန်းရှိသည်။
အချို့တွင် ကွဲပြားသောပုံစံ အစင်းကြောင်းများနှင့် အစက်အပြောက်များရှိကြပြီး၊ ကျောရိုးတလျောက် အစင်းကြောင်းများပုံစံ ဖြစ်သကဲ့သို့ ရှိနေကြသည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် နားအနောက်မှ ပခုံးအထိ အမဲစင်းနှစ်စင်းရှိပြီး ရှေ့သုံးပုံတစ်ပုံသည် လည်ချောင်းအနားမှ ဖြတ်လျက်တတ်သည်။
ဝမ်းဗိုက်အောက်သည် အညိုရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင်ဖြစ်သည်။
နားရွက်သည် တိုတိုနှင့် ဝိုင်းဝိုင်းနေပြီး နားတစ်ဖက်စီ၏နောက်တွင် မှုန်ဝါးသော အမှတ်အသားတစ်ခုရှိပြီး မျက်လုံးတစ်ခုစီ၏ရှေ့တွင် တစ်ခုစီရှိသည်။
ခြေထောက်များသည် အညိုရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင်ရှိတတ်သည်။
အမြီးတွင် အနက်ရောင်နှင့် အဖြူရောင် အကွင်းများပါရှိပြီး အရောင်တစ်ခုစီတွင် ခုနစ်မှ ကိုးခုအထိရှိတတ်သည်။
ကြောင်နံ့သာများသည် ခန္ဓာကိုယ်အရှည် ထိရှိပြီး အမြီးမှာ ထိရှိသည်။
နေထိုင်ကျက်စားရာနှင့် တွေ့ရှိရာဒေသများ ကြောင်နံ့သာများသည် အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ ၊ ထိုင်း ၊ လာအို ၊ ကမ္ဘောဒီးယား ၊ ဗီယက်နမ် ၊ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ဘူတန် ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၊ မလေးရှားကျွန်းဆယ်၊ ဂျာဗားနှင့် ဘာလီ စသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည့် နေရာများတွင်မူ လက်တလော တွေ့ရှိရမှုမှတ်တမ်းများ မရရှိသေးပါ။
စင်္ကာပူနိုင်ငံ၌ လက်တလောတွေ့ရှိရမှု ကွဲကွဲပြားပြား သိရှိရခြင်းမရှိသေးပါ။
အစာအဖြစ်စားလေ့ရှိသောအရာများ ကြောင်နံ့သာများသည် ကြွက်များ ၊ လယ်ကြွက်ကြီးများ ၊ ငှက်များ၊ မြွေများ ၊ သစ်သီးများ ၊ အမြစ်များ နှင့် အကောင်သေများကို စားလေ့ရှိကြသည်။
Lekalul, B. and McNeely, J. A. (1977). လူသားများ မွေးမြူထားသောတိရစ္ဆာန်ငယ်များကိုလည်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် အမဲလိုက်တတ်ကြောင်း မှတ်တမ်းအချို့ကိုလည်း တင်ထားခဲ့ဖူးကြောင်း သိရှိရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ကြောင်နံ့သာ (Viverricula indica) သည် CITES III နောက်ဆက်တွဲတွင် ဖော်ပြထားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြောင်နံ့သာများအား ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ တောရိုင်း အက်ဥပဒေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်း၍ လုံးဝကာကွယ်ထား၏။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဝံပိုင့်များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ။
thumb| ဥရောပ ဖျံ ဝီဇယ် (ဝါ) မြွေပါမြီးတိုမျိုးရင်း (Mustelidae) ဆိုသည်မှာ ဝီဇယ် (ဝါ) မြွေပါမြီးတိုများနှင့် ၎င်း၏မျိုးနွယ်တူများဖြစ်ကြသည့် ဖျံများ၊ ဆတ်ခလောက်များ၊ ကြောင်ပျံများ ပါဝင်သော ဇီဝမျိုးတူတိရစ္ဆာန်များအုပ်စု တစ်စုဖြစ်သည်။
ယင်းအုပ်စုသည် အသားစားနို့တိုက်သတ္တဝါများ မျိုးစဉ်(Canivora) ထဲတွင်ပါဝင်ပြီး ခွေးအသွင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များ မျိုးစဉ်ခွဲအောက်တွင်ပါဝင်သော မျိုးရင်းအဆင့် အုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းအား ပါဏဗေဒအလိုအရ မက်စတယ်လီဒီ(Mustelidae) ဟုခေါ်သည်။
ဝီဇယ် (သို့) မြွေပါမြီးတို မျိုးရင်းသည် နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်သော မျိုးကွဲအများဆုံးနှင့် အုပ်စုအကြီးဆုံး မျိုးရင်းလည်းဖြစ်သည်။