kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒစ်ဂျစ်တယ် စနစ်ဆိုသည်မှာ အချက်အလက်နှင့် ပတ်သက်သည့် နည်းပညာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီ ဖြစ်နေပြီး ဆက်စပ်မနေသော ကိန်းဂဏန်းများကို အသုံးပြုထားသည်။
ဆန့်ကျင်ဖက် အနေနှင့် အင်နာလော့ စနစ်တွင် တဆက်တည်း ဖြစ်နေသော ကိန်းဂဏန်းများကို အသုံးပြုပြီး အချက်အလက်များကို ဖော်ညွှန်းပြသသည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းလမ်း အသုံးပြုခြင်းမှာ တစ်ခုစီ ဖြစ်နေသော်လည်း ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းဖြင့် ပြသထားသော အချက်အလက်များမှာ နံပါတ်၊ စာလုံး၊ အိုင်ကွန် စသည့် တစ်ခုစီ ဖြစ်နေသည့် အရာများသာမက ဆက်စပ်နေသည့် အချက်အလက်များ ဖြစ်သည့် အသံ၊ အရုပ် နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်နေသော စနစ်များမှ အခြားတိုင်းတာချက်များလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုသော စာလုံးမှာ ဒစ်ဂျစ်ဆိုသော စကားလုံးနှင့် ရင်းမြစ်ချင်း တူညီပြီး လက်တင်ဘာသာဖြင့် လက်ချောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
လက်ချောင်းများကို နံပါတ် တစ်ခုစီ ရေတွက်ရာတွင် အသုံးချသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆိုသော စကားလုံးကို ကွန်ပျူတာ နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် တို့နှင့် သက်ဆိုင်သော နည်းပညာများတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။
အထူးသဖြင့် ပြင်ပလောကရှိ အချက်အလက်များကို ကိန်းဂဏန်းများ အသွင်ပြောင်းထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ် အသံလှိုင်းနှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် ရုပ်ပုံတို့အဖြစ် ပြောင်းလဲရာတွင် ဖြစ်သည်။
ဘယ်ဘက်ရှိ အဝါရောင် ကြယ်လေးမှာ နေကို ယခု အခြေအနေဖြင့် ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
ညာဘက်ရှိ အလွန်ကြီးမားသော ကြယ်နီမှာ နေသည် ဧရာမကြယ်နီ အဖြစ် ပြောင်းလဲ သွားသည့် အခါတွင် တွေ့ရမည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။
ဧရာမ ကြယ်နီ () ဆိုသည်မှာ အလွန်ကြီးမားသောကြယ်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး နေ၏ တစ်ဝက်မှ ဆယ်ဆလောက်ထိ လေးလံနိုင်သည်။
ဧရာမကြယ်နီ ဟူသော အမည်ကို ပေးရခြင်းမှာ ထိုကြယ်များသည် အနီရောင်ရှိပြီး အလွန်ပင် ကြီးမားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဧရာမကြယ်နီ အများအပြားမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ နေကဲ့သို့သော ကြယ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကို အထဲတွင် ထည့်သွင်း ထားနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားလှပေသည်။
မီရာ၊ အာဒီဘရန်၊ အာကျူးရပ်၊ ဂမ်မာ ခရူးဆစ် စသည်တို့မှာ ဧရာမကြယ်နီ အချို့တို့၏ အမည်များ ဖြစ်သည်။
ယခုလက်ရှိ အခြေအနေတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ နေမှာ ပင်မအစီအစဉ်အတွင်းရှိကြယ် အဖြစ် ရှိနေသည်။
သို့သော် ယခုမှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၅ ဘီလီယံမျှ ကြာသောအခါတွင် သိပ္ပံပညာရှင်တို့က နေသည် ဧရာမ ကြယ်နီအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားမည်ဟု ယူဆကြသည်။
နေသည် ယခုလက်ရှိထက် အဆ ၂၀၀ မျှ ပိုကြီးလာမည် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် နေသည် မာကျူရီဂြိုဟ်၊ ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ် နှင့် ကမ္ဘာတို့ကို ဝါးမျိုပစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆရသည်။
ဤသည်မှာ ကျွန်တော်တို့ နေမင်းကဲ့သို့ G အမျိုးအစားကြယ်တစ်စင်းမှု ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
နေမင်း၏ အတွင်းဘက် ဟိုက်ဒရိုဂျင်လောင်စာများ ကုန်ဆုံးသွားပြီး ဟီလီယမ်လောင်စာများ လောင်ကျွမ်းကာ ဒြပ်ဆွဲငင်အားမငြိမ်မသက်မှုကြောင့် ကြယ်နီကြီးအဖြစ် ပြန့်ကားလာမည် ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် နေမင်းသည် ကမ္ဘာအရွယ်အစား ကြယ်ဖြူပု (white dwarf) အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ မှေးမှိန်စွာ ထွန်းလင်းနေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
နေမင်းသည် ကြယ်နီကြီးအဖြစ် ပြန့်ကားမလာမှီ နှစ်သိန်းပေါင်းများစွာမတိုင်ခင်ကပင် ကမ္ဘာပေါ်မှ သက်ရှိတို့မှန်သမျှ ရှင်သန်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေမင်းသည် ယခုလက်ရှိထက် ၄ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပိုမိုတောက်ပလာပါက ကမ္ဘာပေါ်မှ ပင်လယ် သမုဒ္ဒရာရေများ ခန်းခြောက်ကုန်မည်ဖြစ်သောကြောင့်ပေတည်း။
ကျွန်တော်တို့လူသားများသည် နောင်အနာဂတ်ကာလတွင် အခြေချနေထိုင်နိုင်မယ့် အခြားသောဂြိုဟ်သစ်များအား ကိုလိုနီချဲ့ရန် လိုအပ်ပါလိမ့်မည်။
လူသိများသည့် တောက်ပသော ကြယ်အများစုသည် ဧရာမ ကြယ်နီများဖြစ်ကြသည်။
အာကျူးရပ်သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၃၆ ကွာဝေးသော ဧရာမ ကြယ်နီတစ်စင်းဖြစ်သည်။
center|(ဘယ်ဘက်မှ ညာဘက်သို့) နေကဲ့သို့ ကြယ်တစ်စင်းမှ ကြယ်နီအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပုံ အဆင့်အဆင့် အခြားကြည့်ရန် ကြယ်ဖြူပု အိသာ ကရိနီ UY Scuti ကြယ်ပုနီ Category:ဧရာမ ကြယ်နီများ Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ။
ထရိုင်ရမ်ဂူလမ် နက်ဗျူလာသည် နက်ဗျူလာ အတွက် ဥပမာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
နက်ဗျူလာ () ဆိုသည်မှာ ကြယ်တို့၏ ကြားတွင် ရှိနေသော တိမ်တိုက်သဏ္ဌန် ရှိနေသည့် အမှုန်အမွှားများ၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ ဟီလီယမ်နှင့် အခြား ဓာတ်ငွေ့တို့၏ အစု အဝေးကြီး ဖြစ်သည်။
နက်ဗျူလာ ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ လက်တင်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး တိမ်တိုက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကြယ်တို့၏ ကြားရှိ တိမ်တိုက်ဆိုသည်မှာ ဂယ်လက်ဆီ အတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားများ၊ ပလာစမာများနှင့် ဓာတ်ငွေ့တို့ အစုအဝေးပင် ဖြစ်သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီထက်ဝေးကွာသော မည်သည့် ကြယ်တာရာပစ္စည်းကိုမဆို နက်ဗျူလာဟု သတ်မှတ်သည်။
ဥပမာ အင်ဒရိုမီဒါ နက်ဗျူလာဖြစ်သည်။
ပါရှန်းလူမျိုး နက္ခတ္တ ပညာရှင် အဘ် အယ်လ် ရာမန် အယ်လ် စူဖီ (Abd al-Rahman al-Sufi) က သူ၏ စာအုပ် "မရွေ့မပြောင်းသော ကြယ်များ စာအုပ်" တွင် နက်ဗျူလာများ အကြောင်း ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
Kenneth Glyn Jones (1991). Messier's nebulae and star clusters. Cambridge University Press. p. 1. ISBN 0-521-37079-5 သူက အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီအနီးတွင် တိမ်တိုက် တစ်ခု ရှိနေသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
နက်ဗျူလာ အများစုသည် ကျယ်ပြောလှပြီး အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ရာချီကာ ကြီးမားလှသည်။
နက်ဗျူလာများသည် ကြီးမားကျယ်ပြောလှသော်လည်း ယင်းတို့၏သိပ်သည်းမှုသည် များစွာပါးလွှာသည်။
ကမ္ဘာမြေအရွယ်အစားရှိသော နက်ဗျူလာတစ်ခုသည် ကီလိုဂရမ်အချို့သာ သိပ်သည်းပါလိမ့်မည်။
လေ့လာမှု သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ နက်ဗျူလာ အမျိုးအစား ကိုးကား Category:နက္ခတ္တ ရူပဗေဒ Category:နက်ဗျူလာများ။
frame|right|ဒွိကြယ်နှင့် သူတို့၏ တောက်ပမှု ကြယ်စုံတွဲ (Binary star) ဆိုသည်မှာ ကြယ် နှစ်လုံးတို့ တစ်လုံး၏ ပတ်လမ်းကြောင်းတွင်း အခြား တစ်လုံးက လှည့်ပတ်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကြယ်တစ်လုံးစီ အတွက် အခြားကြယ်သည် အဖော်ကြယ်ပင် ဖြစ်သည်။
ကြယ်အများစုမှာ နှစ်လုံးသို့ မဟုတ် နှစ်လုံးထက် ပို၍ ရှိသော ကြယ်စနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
ဒွိကြယ်မှာ နက္ခတ္တ ရူပဗေဒ တွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး သိပ္ပံပညာရှင်များ အနေဖြင့် ကြယ်တို့၏ ပတ်လမ်းကြောင်းကို ကြည့်ခြင်း အားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဒြပ်ထုကို မှန်းဆ နိုင်သည်။
ထို အချက်အလက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ကြယ်တစ်လုံးစီ၏ ဒြပ်ထုကို တွက်ဆ၍ ရသည်။
မကြာသေးခင်က လေ့လာချက်များအရ နဂါးငွေ့တန်းတွင် ကြယ်စုံတွဲများသည် ၃ ပုံ ၁ ပုံ ရှိသည်ဟုဆိုသည်။
ကျန် ၃ ပုံ ၂ ပုံမှာ တစ်စင်းတည်းသောကြယ်များ ဖြစ်ကြသည်။
Most Milky Way Stars Are Single, Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics ကိုးကား Category:ကြယ်စုံတွဲများ Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ။
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု () ဆိုသည်မှာ ကြယ်ပေါင်း ၁၀၀ မှ ၄၀၀ ဘီလီယံကျော် ပါဝင်သော ဂယ်လက်ဆီ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂြိုဟ်ပေါင်း အနည်းဆုံး ၁၀၀ ဘီလီယံ ပါဝင်ကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် (MilKy Way Galaxy) ဟု ခေါ်ကြသည်။
ကမ္ဘာ၊ နေနှင့် မိမိတို့၏ နေအဖွဲ့အစည်းတို့မှာ နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုတွင် ပါဝင်သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စု၏ အချင်းမှာ အလင်းနှစ် ၁ သိန်း ရှိသည်။
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိမှုမှာ ရှေးခေတ်ဂရိ တွေးခေါ်ပညာရှင် ဒီမိုကရိတပ်မှ အစပြုခဲ့သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ကြယ်စင်စုသည် ဝက်အူရစ်သဏ္ဌန် ဂယ်လက်ဆီ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ကြယ်စင်စုအဖွဲ့(Local Group) အတွင်းတွင် ဂယ်လက်ဆီကြီး ၃ ခုနှင့် ပို၍သေးငယ်သော ဂယ်လက်ဆီအသေးစား ၃၀ ခု တို့ပါဝင်သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် အနီးဆုံးဂယ်လက်ဆီမှာ အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စင်စု ဖြစ်သည်။
ယင်း အင်ဒရိုမီဒါသည် Local Group ထဲတွင် အကြီးဆုံး ကြယ်စင်စုဖြစ်၍ နဂါးငွေ့တန်းမှာမူ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အတိုင်းအတာ ဂလက်ဆီတစ်ခုတွင် အကြမ်းအားဖြင့်ကြယ်ပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းခန့်ရှိ ပြီး ဓာတ်ငွေ့များနှင့်ပြီးသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
ဂလက်ဆီပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်းရှိသော အဖွဲ့အစည်းကို စကြဝဠာဟုခေါ်သည်။
ရူပဗေဒ၏ဝေါဟာရအရ စကြဝဠာမှာ ရုပ်လောကအတွက် အကြီးဆုံး အဖွဲ့အစည်းဟုမှတ်ယူရ မည်။
ဂလက်ဆီများ၏ အချင်းဝက် (အတိုင်းအတာ) ကို အလင်းလှိုင်း ဖြတ်သန်းရာတွင် ကြာရှိမည့် အချိန်တာနှင့်မှန်းဆ နိုင်သည်။
ဂလက်ဆီတစ်ဘက်စွန်းမှ ကျန်တစ်ဘက်စွန်းသို့ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အလင်းလှိုင်းသည် နှစ်ပေါင်း တစ်သန်းမျှ ကြာမည်ဖြစ်သည်။
စကြဝဠာတစ်ဘက်စွန်းမှ အခြားတစ်ဖက်စွန်း သို့ရောက်ရှိရန်အတွက်မူ အလင်းလှိုင်း အတွက် နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင် ကြာရှိမည်ဖြစ်သည်။
အလင်းလှိုင်းသည် တစ်စက္ကန့်တွင် ကီလိုမီတာပေါင်း တစ်သိန်းခန့် သွားနိုင်ပြီး အလင်းထက်မြန်သောလှိုင်း သို့မဟုတ် အမှုန်မှာရုပ်လောကတွင် မတွေ့ရှိရသေးပေ။
(တစ်မိုင်မှာ တစ်ဒသမ ခြောက်ကီလို မီတာ ရှိသည်။
) ကျွန်ုပ်တို့ နေအဖွဲ့အစည်းပါဝင်သော ဂလက်ဆီမှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ ဟု ခေါ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် မီလကီဝေး ဂလက်ဆီကို ပြင်ပမှနေ၍ လေ့လာ၍ မရသော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် လေ့လာပြီးပုံဖော်ကြည်ရာ အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီပုံစံမျိုးဟု ယူဆကြသည်။
ဘေးတိုက်ကြည့်လျှင် ပန်းကန်ပြားပျံ ပုံစံမျိုးဖြစ်၍အထက်မှစီးကြည့်လျှင် စကြာပုံစံနှင့်တူသည်။
နေအဖွဲ့အစည်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ဂလက်ဆီ၏ဗဟိုမှ တိုင်းတာမည်ဆိုပါလျှင် ဂလက်ဆီ၏ အချင်းဝက် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်အကွာအဝေးလောက်တွင် ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဂလက်ဆီ၏အချင်းဝက်ကို မိုင်အားဖြင့်ဖော်ပြရလျှင် ကုဋေ့ကဋေပေါင်းသောင်း ပေါင်းများစွာရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဂဏန်းအားဖြင့် တစ်နောက်တွင် သုညအရေအတွက်ပေါင်း ၁၈ လုံးမျှရှိမည်ဖြစ်၏။
ဤမျှလောက်ကျယ်ပြောသော အတိုင်းအတာရှိ ဂလက်ဆီများအတွင်းနှင့် ဝန်းကျင်ရှိကြယ်များသည် တည်ငြိမ်မနေပဲ ရွေ့လျားလှည့်လည်နေကြသည်။
ဂယ်လက်ဆီ၏ ဗဟိုတွင်ကြယ်အများဆုံး စုစည်းသိပ်သည်း လျက်နေကြသည်။
အချို့ကြယ်များ၏ အလျင်မှာမြင့်မားပြီး အချို့မှာပမာဏအားဖြင့် သိပ်မကြီးလှသောနှုန်းများ ဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံပတ်လမ်းများအတိုင်း ရွေ့လျားနေသည်ဟု ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။
ဂလက်ဆီများမှာလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ပြန့်ကားသော သဘာဝကိုဆောင်ပြီး ရွေ့လျားနေကြသည်။
ဂလက်ဆီများ ရွေ့လျားပုံသည် ပူဖောင်းတစ်လုံးပေါ်ရှိ အစက်များသည် ပူဖောင်းလေသွင်း မှုတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပို၍ပို၍ ဝေးသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ဂလက်ဆီများသည် ကြီးမားလွန်း၍ အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဟပ်ဗဲလ်က ကျွန်းစကြဝဠာများဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
ဥပဒေပညာသင်ပြီး ရှေ့နေလုပ်စားနေရာမှ နက္ခတ္တဗေဒပညာကို တက္ကသိုလ်တွင် ပြန်လည်ဆည်းပူးပြီး ပါရဂူဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးသူ ဟပ်ဗဲလသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဂလက်ဆီများကို အထူးပြုပြီး လေ့လာခဲ့လေသည်။
ဟပ်ဗဲလ်၏ လေ့လာမှုသည် အခြေခံကျလှပြီး ဂယ်လက်ဆီများ သဘာဝ သာမက စကြဝဠာ၏ ပြန့်ကားနေကြောင်းကိုပါ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည် ဝီလဆင်တောင်ထိပ်၌ တည်ရှိသော လက်မတစ်ရာရှိ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် ပလိုမာတောင်ထိပ်ပေါ်၌ရှိသော လက်မနှစ်ရာရှိ အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဂလက်ဆီအမျိုးအစားနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ left|thumb|နဂါးငွေ့တန်းအား ဆဂိတိရစ် ကြယ်စုတန်းဆီသို့ မျက်နှာမူကာ မြင်တွေ့ရပုံ ဂလက်ဆီများကို အီလစ်ပုံစံသို့မဟုတ် စက်လုံးပုံစံဟူ၍ ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
စက်လုံးပုံစံမှ တဖြည်းဖြည်းပြားသွားသည့် ပုံစံများကို ဘဲဥပုံစံဟူ၍ သတ်မှတ်ကြသည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂလက်ဆီမှာမှု စကြာသဏ္ဌာန် ဂလက်ဆီမျိုး ဖြစ်သည်။
စကြဝဠာ အတွင်းရှိ ဂလက်ဆီအချို့မှာ ကြီးလွန်းလှ၍ မဟာဂလက်ဆီဟူ၍ပင် ခေါ် ကြသည်။
ဂလက်ဆီအချို့မှာ ပြင်းအားမြင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများ ထုတ်လွှတ်ကြ၍ ရေဒီယိုဂယ်လက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
စကြဝဠာအကြောင်း လေ့လာသည့်အခါ ဂလက်ဆီမှစ၍ ဂလက်ဆီမှာပဲ ဆုံးသည်ဟု နက္ခတ္တ ရူပဗေဒပညာရှင်မျာက ပြောစမှတ် ပြုကြသည်။
ဤမျှလောက် အရေးကြီးလှသော နက္ခတ္တ အဖွဲ့အစည်းများမည်သို့ ပေါက်ဖွားလာသည်ကိုကား တိကျစွာမသိရှိရသေးပေ။
စကြဝဠာအစနှင့် ပြန့်ကားပုံစံမှာ ဂလက်ဆီ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ် လျက်ရှိသည်။
စကြဝဠာအစကို ရူပဗေဒနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်များက ဤသို့ လတ်တလော လက်ခံယူဆကြသည်။
စကြဝဠာအစတွင် သိပ်သည်းမှုအနန္တတန်ဖိုးဆောင် အဖွဲ့အစည်းတခုရှိပြီး ယင်းအဖွဲ့အစည်း၏ ပေါက်ကွဲမှုမှ စကြဝဠာပေါက်ဖွားလာသည်။
ပေါက်ကွဲမှုမှာ ကြီးမားလွန်းလှ၍ မဟာပေါက်ကွဲမှု ဟုခေါ်သည်။
မဟာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားပြီး ပထမစက္ကန့် တစ်ရာလောက်တွင် အခြေခံအမှုန်အချို့နှင့် ရောင်ခြည်သာရှိပြီး အပူချိန်မှာ ပကတိ အပူချိန်ဒီဂရီ ကုဋေတစ်သန်းခန့်ရှိပြီး စက္ကန့်တစ်ရာမှ တစ်ထောင်အတွင်း လောက်တွင် နယူကလိယိုဆင်သစစ်ခေါ် နယူကလိယ ပေါင်းစပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အက်တမ်နံပါတ်ငယ် ဒြပ်စင်﻿အချို့၏ နယူကလိများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
ထိုအခါ အပူချိန်မှာ ပကတိအပူချိန် ကုဋေတစ်ထောင်လောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်သား များနှင့်ရောင်ခြည်သည် မဟာပေါက်ကွဲမှုစသည်မှ အနှစ်တစ်သိန်းခန့် တွဲနေခဲ့ပြီးမှ အပူချိန်ဒီဂရီတစ်သောင်း လောက်တွင်စ၍ ကွဲထွက်သွားသည်။
ယင်းအချိန်မှစ၍ ရောင်ခြည်မှာပျံ့လွင့်လာရာ ယခုစကြဝဠာသက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ကုဋေတစ်ထောင်ရှိသည့်အခါတွင် ပကတိအပူချိန် ၄ ဒီဂရီသို့ ကျဆင်းလျက် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းရောင်ခြည်လှိုင်း (မိုက်ခရိုလှိုင်း)ကို အမေရိကန် ရူပဗေဒပညာရှင် ပင်းဇီးယပ်နှင့် ဗီလဆင်တို့က၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိထားပြီးဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ မဟာပေါက်ကွဲမှုမှ စတင်သည့် ပြန့်ကားမှုကြောင့် စကြဝဠာ၏ အချို့ဒေသတွင် ဒြပ်သားများသည် ကျွန်းများသဖွယ် စုစည်းလျက်ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းကျွန်းများကို ယခုအခါဂလက်ဆီများဟု လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီကို ပန်းချီဆရာများမှ ပုံဖော်ထားပုံ ဂလက်ဆီများတွင် ကြယ်များအပြင် ကောစမစ်မြူမှုန်များ၊ ဓာတ်ငွေ့များရှိကြသည်။
ကောစမစ်မြူမှုန့်များမှာ ကာဗွန်အက်တမ်များနှင့် ရေခဲများပါဝင်ကြောင်း သိရှိကြရသည်။
ဖြူဖွေးသော ဓာတ်ငွေ့များမှာ ပေါ်လွင်လှ၍လည်း နဂါးငွေ့လမ်းကြောင်း၊ နို့ရည်ဆမ်းလမ်းကြောင်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
သို့ရာတွင် ဂလက်ဆီ ဟူ၍ တိကျသောဝေါဟာရကိုသာ အသုံးပြုရန် သင့်လျော်ပေသည်။
ကြယ်များတွင်သာ ကာဗွန် (ဂရာဖိုက်)နှင့် အောက်ဆီဂျင် တို့ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။
ကောစမစ်မှုန်တို့တွင်ပါဝင်သော ရေနှင့် ကာဗွန်တို့မှာ ကြယ်မဖြစ်ပေါ်ခင် ရှိဖွယ်ရာဖြစ်၍ ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိပဲ အခက်အခဲနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။
ကွေဆာ၊ ပါလာဆာနှင့် တွင်းနက်တို့အား ၁၉၆၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းလောက်တွင် စကြဝဠာ၏ ဝေးလံသောဒေသများ၌ တည်ရှိပြီး စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ပြင်းထန်လှသော ကွေဆာခေါ် အလွန်တောက်ပသော ဂလက်ဆီများကို အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာ ရှင် ရှမစ်(ခ)နှင့် ဆန့်ဒေဂျတို့၏ လုပ်ငန်းများမှ ပီပီပြင်ပြင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ယင်း ဂလက်ဆီများမှ စွမ်းအင် ဖြာထွက်မှုများ၏ ပင်မမှာ ဒြပ်ဆွဲပြိုဖျက်မှု ရရှိသည်ဟု နက္ခတ္တရူပဗေဒ ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။
နျူကလီးယားပင်မမှ ယင်းမျှလောက်စွမ်းအင်ကို မထုတ်ပေးနိုင်ပေ။
အချို့ပညာရှင်များကမူ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့်ပုံစံမှာ ကွေဆာများ၏ဗဟိုတွင် ပါလာဆာ သို့မဟုတ် တွင်းနက်များရှိပြီး ယင်းပါလာဆာခေါ် နယူထရွန်ကြယ်များ လည်ပတ်ရွေ့လျားမှုကြောင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှန်သမျှစုပ်ယူနိုင်သော တွင်းနက်ကြီးများထဲသို့ ဒြပ်သားများကျဆင်းသွား၍ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း၏ ညီမျှခြင်းအရစွမ်းအင်များ ရရှိသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောကိန်းထုတ်ကြသည်။
ယင်း ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရစဉ်ပင် ၁၉၇၈ ခု၊ နှောင်းပိုင်းအထိ မြောက်မြားစွာသောဂလက်ဆီနှင့် ဆင်တူအဖွဲ့အစည်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြရ၍ ပညာရှင်များ အခက်ကြုံနေကြရသည်။
အခိုင်အမာသိရှိပြီးသောအချက်များမှာ ပလာဆာများသည် လည်ပတ်နေသော နျူထရွန်ကြယ်များဖြစ်ကြောင်း၊ကွေဆာများမှာ တကယ်ပင်စွမ်းအင်ဖြာထွက်မှုမြင့်မားပြီး စကြဝဠာအစွန်း၌ရှိသော ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် နက္ခတ္တဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြောင်း၊ဂလက်ဆီများမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးသထက်ဝေးသွားစေသော ရွေ့လျားမှုမျိုး အမှန်တကယ် ရှိကြောင်းတို့ဖြစ်သည်။
စောဒကတက်နေကြဆဲ ပြဿနာမှာလက်တွေ့အားဖြင့် တိကျစွာ မတွေ့ရှိရသော်လည်းအထောက်အထားများကို တွေ့ရှိထားသော တွင်းနက် ပြဿနာဖြစ်လေသည်။
ယခုအခါ ဂယ်လက်ဆီတိုင်းရဲ့အလယ်ဗဟိုတွင် အင်အားကြီး တွင်းနက် (Supermassive blackhole) တစ်ခုစီရှိကြောင်း အတည်ပြုပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) 600px|ညဘက်ကောင်းကင်တွင် နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စုတန်း သွယ်တန်းနေသောပုံ အခြား ကြည့်ရန် ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီ အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ 3D Galaxy Map – A 3D representation of the Milky Way Basic Milky Way plan map – Includes spiral arms and Orion spur Milky Way – IRAS (infrared) survey – wikisky.org Milky Way – H-Alpha survey – wikisky.org The Milky Way Galaxy – SEDS Messier website MultiWavelength Milky Way – NASA site with images and VRML models Milky Way Explorer – Images in infrared with radio, microwave and hydrogen-alpha Milky Way Panorama (9 billion pixels) . Category:Local Group Category:နဂါးငွေ့တန်း Category:ဂလက်ဆီများ။
ဟပ်ဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ် (Hubble Space Telescope (HST)) သည် ထင်ရှားသော တယ်လီစကုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဟပ်ဘယ်သည် ကမ္ဘာကို ပထမဆုံး လှည့်ပတ်နေသော တယ်လီစကုပ် တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
လေထု၏ အထက်တွင် ရှိနေသောကြောင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် ရှိနေသော တယ်လီစကုပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကောင်းကင်ကို ပို၍ ထင်ရှား ပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော လေထုသည် ကြယ် တို့၏ အလင်းရောင်များကို ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်သို့ မရောက်မီ မှုန်ဝါးသွားစေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဟပ်ဘယ် တယ်လီစကုပ်သည် ထင်ရှားသော နက္ခတ္တ သိပ္ပံပညာရှင် အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ် ကို အစွဲပြု၍ နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တစ်နေ့လျှင် ၂၄ နာရီ လေ့လာနိုင်သည်။
ထိုတယ်လီစကုပ်မှ အလွန်ဝေးလံသော နေရာများတွင် ရှိသော အရာဝတ္ထုများ၏ ဓာတ်ပုံကို ရိုက်ယူနိုင်ပြီး ထိုအရာများကို အခြားနေရာမှ မြင်နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။
ဟတ်ဇပရန်း-ရပ်ဆဲလ်ပုံ သည် ကြယ်တို့၏ အမှန်တကယ် တောက်ပမှု သို့မဟုတ် ပကတိတောက်ပမှု ကို အရောင်အညွှန်းဖြင့် နှိုင်းယှဉ် ရေးဆွဲထားသည်။
ပင်မအစီအစဉ် ကို လက်ဝဲ အပေါ်ဘက်မှ လက်ယာအောက်ဘက်သို့ ဒေါင့်ဖြတ်ဆွဲထားသော ထင်ရှားသော လိုင်းအဖြစ် မြင်ရသည်။
ဤ ပုံသည် ဟစ်ပါးကော့ ကက်တလောက်မှ ကြယ်ပေါင်း ၂၂၀၀၀ နှင့် ဂလီရိစ် ကက်တလောက်မှ ပို၍ မှေးမှိန်သော ကြယ်ပုနီ နှင့် ကြယ်ဖြူပု ၁,၀၀၀ ကို ဖော်ပြထားသည်။
ကြယ်တခု၏ ရေရှည်သက်တမ်းကာလ သို့မဟုတ် ပင်မအစီအစဉ် (main sequence) ဆိုသည်မှာ ထိုကြယ်၏ ဒြပ်ထုပမာဏကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အတွင်းဗဟို(core)ထံသို့ ရှိသမျှအပြင်လွှာများ ဒြပ်ဆွဲမှုနှင့် ဖိသိပ်ကျဝင် အားနှင့် အတွင်းဗဟိုမှ နျူကလီးယား ပေါင်းစည်းမှုကြောင့် ပြန်ကန်ဖြာထွက်နေသော စွမ်းအင်၏ အား ဤ၂ခုက အကြမ်းဖျင်း ညီမျှနေလျက် ကြယ်က တည်ငြိမ်တောက်လောင်နေသည့် ကာလကြီး ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ထု မကြီးလှသော ကြယ်များက ဤ ရေရှည်သက်တမ်းကာလမျိုး ပိုမို ရှည်ကြာကြာ ရှိတတ်သည်။
ဒြပ်ထု ကြီးလှသော ကြယ်များ၌မူ အဖြစ်အပျက်များမှာ ပြင်းထန်မြန်ဆန်လျက် ရေရှည်ကာလ သက်တမ်း ပိုတိုသည်။
ကြယ်၏ ရေရှည်သက်တမ်းကာလ ပြီးဆုံးလျှင် ကြယ်က ထုထည်အားဖြင့်လည်း မတည်ငြိမ်တော့ဘဲ ကြယ်ပွကြီး အဖြစ်သို့ စတင် ပြောင်းလဲသွားသည်။
ထို့နောက် အပြင်လွှာများ လွင့်စဉ်ကွာထွက်ကာ နျူကလီးယား ပေါင်းစည်းမှုလည်း ဆက်မရှိတော့ဘဲ ထိုနည်းဖြင့် စွမ်းအင်ဖြာထွက်ခြင်း (ကြယ်တခု၏ တောက်လောင်ခြင်း) ရပ်ဆိုင်းသွားသည်။
သို့ဖြင့် ကြယ်အဖြစ်မှာ ရပ်ဆိုင်းပြီး ကြယ်ကြွင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။
ပင်မအစီအစဉ်ဆိုသည်မှာ ဟတ်ဇပရန်း-ရပ်ဆဲလ်ပုံ (Hertzsprung-Russell diagram) ပေါ်တွင် တဆက်တည်း ဖြစ်နေပြီး ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိနေသော ကြယ်များကို ခေါ်သည်။
ထိုပုံမှာ ကြယ်တို့၏ အရောင်နှင့် တောက်ပမှု ကို နှိုင်းယှဉ်ရေးဆွဲထားသော ပုံဖြစ်သည်။
ထိုပုံကို တီထွင်သောသူ အေနာ ဟတ်ဇပရန်း နှင့် ဟင်နရီ နောရစ် ရပ်ဆဲလ် တို့၏ နာမည်ကို အစွဲပြု၍ ဟတ်ဇပရင်း-ရပ်ဆဲလ်ပုံ ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုလမ်းကြောင်း ပေါ်တွင် ရှိနေသော ကြယ်များကို ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ်များဟု ခေါ်ကြသည်။
နေသည် ပင်မ အစီစဉ် အတွင်းမှ တောက်လောင်နေသော ကြယ်တစ်စင်းပင် ဖြစ်သည်။
ကြယ်တို့ ဖြစ်ပေါ်ပြီးချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ ပူလောင်သိပ်သည်းသည့် ဗဟိုထု အတွင်းမှ ဟိုက်ဒရိုဂျင် အက်တမ်များကို ဟီလီယမ် အဖြစ်သို့ နျူးကလီးယား ပေါင်းစပ်ခြင်း(Nuclear Fusion) နည်းအားဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်များကို လွှတ်ထုတ်ကြသည်။
ကြယ်တို့သည် ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းတွင် ရှိနေကြပြီး ပုံပေါ်ရှိ ၎င်းတို့၏ နေရာကို ဒြပ်ထုက အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။
ဓာတုဗေဒ ဓာတ်ပေါင်းစပ်မှု အချိုးအစားနှင့် အခြားအချက်များကလည်း နေရာကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ပါဝင်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် နေထက် ပိုကြီးသောကြယ်များသည် ပင်မအစီစဉ်တွင် သက်တမ်းတိုတောင်းကြသည်။
နေထက် ဝ.၂၃ သေးငယ်သောကြယ်များသည် ကြယ်ဖြူပုအဖြစ် တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲသွားပြီး နေထက် ဆယ်ဆပိုကြီးသောကြယ်များသည် ဧရာမ ကြယ်နီ အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းကြသည်။
ပိုကြီးမားသောကြယ်များသည် ဆူပါနိုဗာအဖြစ် ပေါက်ကွဲနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် တွင်းနက်များအဖြစ် ပြိုလဲနိုင်သည်။
A Dying Universe: The Long Term Fate and Evolution of Astrophysical Objects ကျမ်းကိုး Category:ပင်မအစီစဉ် အတွင်းရှိ ကြယ်များ Category:နက္ခတ္တ ရူပဗေဒ Category:ကြယ်အမျိုးအစားများ။
မာလ်ဘိုရို (Marlboro) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရောင်းရဆုံး စီးကရက် တံဆိပ် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံ အတွင်းတွင် ဖီးလစ် မောရစ် ယူအက်စ်အေ ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင် ဖီးလစ်မောရစ် အင်တာနေရှင်နယ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည်။
မာလ်ဘိုရိုသည် မီးရောင်စုံ ဆိုင်းဘုတ်များနှင့် မဂ္ဂဇင်း ကြော်ငြာများတွင်တွင် အသုံးပြုသော မာလ်ဘိုရို မင်းသား ကြောင့် နာမည် ကျော်ကြားသည်။
ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ကို နာမည်ပေးရန် စီစဉ်နေသည့် အချိန်တွင် ဝင်စတန်ချာချီ သည် သတင်းတွင် ပါလာခဲ့သည်။
ဝင်စတန်ချာချီသည် မာလ်ဘိုရို နယ်စားကြီး (Duke of Marlborough) နှင့် အမျိုးတော်ကြောင်း သတင်းတွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ကုမ္ပဏီက Marlborough ဟူသော အမည်ကို သဘောကျသော်လည်း ခေါ်၍ ကောင်းရန် Marlboro ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
SN 1994D (အောက်စွန်းနားမှ တောက်ပသောအစက်) NGC 4526 ဂယ်လက်ဆီမှ type Ia ဆူပါနိုဗာ။
|244x244px ﻿ဆူပါနိုဗာ () ဆိုသည်မှာ ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုလုံးအား နေ သို့မဟုတ် သာမန်ကြယ်တစ်စင်းသည် ယင်း၏ နောက်ဆုံးသက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် စွမ်းအင်များထုတ်ပေးကာ ရက်သတ္တပတ် သို့မဟုတ် လနှင့်ချီကာ တောက်ပသော ပေါက်ကွဲဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။
တောက်ပမှုသည် အခြားကြယ်များအား လွှမ်းမိုးသွားကာ အလင်းအလျင်၏ ၁ဝ ပုံ ၁ ပုံခန့် (တစ်စက္ကန့်လျင် ကီလိုမီတာ ၃ဝဝဝဝ) ထိ ရောက်ရှိသည်။
ဆူပါနိုဗာများသည် နိုဗာများထက် စွမ်းအားပိုကြီးသည်။
နိုဗာဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာဖြင့် အသစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဆူပါနိုဗာ ဆိုသော စကားလုံးအား ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် Walter Baade နှင့် Fritz Zwicky ဆိုသူက ပထမဆုံး သုံးစွဲခဲ့သည်။
left|အခြား ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုမှ စူပါနိုဗာကို ရိုက်ကူးထားသော ဓာတ်ပုံ။
စူပါနိုဗာမှာ မြှားပြထားသော အလင်းစက်ကလေး ဖြစ်သည်။
တခြား အလင်းစက်များမှာ ထိုဂယ်လယ်ဆီသို့ ဦးတည်ရာ မြင်ကွင်းတွင်ရှိနေသာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂယ်လက်ဆီမှ ကြယ်များ ဖြစ်သည်။
ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်သည် သေအံ့ဆဲဆဲကြယ်ထဲမှ နယူကလိယား ဖျူးရှင်းဖြစ်ရပ် သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ကြယ်များမှ ဒြပ်ဆွဲအား ယိုင်လဲမှုကြောင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
နောက်ဆုံး လေ့လာမှုပြုခဲ့သော ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်မှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ၏ SN 1604 ဆိုသော ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
အခြားသော ဂယ်လက်ဆီများမှ လေ့လာချက်များအရ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်းတွင် ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်သည် သုံးကြိမ် ဖြစ်ပွားတတ်သည်ဟုဆိုသည်။
ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်များသည် ကြယ်တာရာကြားခံနယ်များတွင် ပစ္စည်းအသစ်များ ထုတ်ပေးသည့် သိသာထင်ရှားသော အခန်းတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ပေါက်ကွဲမှုမှ ဖြစ်လာသောအရာသည် ကြယ်အသစ်များကို မွေးဖွားစေနိုင်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်ရာ ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်သော နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ တွင် နောက်ဆုံး စူပါနိုဗာ ကြယ်ပေါက်ကွဲမှုမှာ ၁၆၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ အနေနှင့် အခြား ဂယ်လက်ဆီများမှာ ကြယ်ပေါက်ကွဲမှုများကိုလည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အခြား ဂယ်လက်ဆီပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည့် အတွက် ကျွန်ုပ်တို့ အနေနှင့် နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း အခြား ဂယ်လက်ဆီများမှ စူပါနိုဗာ ၃၀၀ ခန့်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အလွန်ကြီးမားသော ကြယ်တို့ကို ဟိုက်ပါဂျိုင်းယင့် ဟုခေါ်လေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့ထက် ပို၍သေးငယ်သော ကြယ်များကို စူပါဂျိုင်းယင့် ဟု ခေါ်လေ့ ရှိသည်။
ထိုကြယ်များမှာ အလွန်ကြီးမားသည့် အတွက် သူတို့၏ ဗဟိုထုသို့ ပြင်းထန်စွာ ဖိနှိပ်ကြပြီး စွမ်းအင်များကို အလျှင်အမြန် ကုန်ဆုံးစေလေ့ ရှိသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ထိုသို့သော ကြယ်များမှာ နှစ်သန်းပေါင်း အနည်းငယ်မျှသာ ရှင်သန်လေ့ ရှိသည်။
မကြာမီတွင် သူတို့သည် တွင်းမည်း သို့မဟုတ် နယူထရွန်ကြယ် အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။
သေးငယ်သော ကြယ်များမှာပေါက်ကွဲလေ့ မရှိပေ။
၎င်းတို့မှာ တဖြည်းဖြည်း အပူချိန်လျော့ကာ ကျုံ့ဝင်သွားပြီး ဒွဖ်ဖြူ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားကြသည်။
စူပါနိုဗာများသည် အလွန်ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ကြယ်တို့ ပေါက်ကွဲပါက ထိုအလင်းရောင်သည် အခြားကြယ်များ၏ အလင်းရောင်ထက် ပို၍ တောက်ပသည်။
အကယ်၍ စူပါနိုဗာ ကြယ်ပေါက်ကွဲမှုသည် ကမ္ဘာနှင့်နီးသော နေရာတွင် ဖြစ်ပေါ်ပါက နေ့ခင်းဖက် ကောင်းကင်တွင်ပင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
လေ့လာမှု သမိုင်း 244x244px|SN 1054 ဆူပါနိုဗာနှင့်ဆက်နွယ်သော ကဏန်း နက်ဗျူလာ ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်အား အစောဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူမှာ အေဒီ ၁၈၅ ခုနှစ်တွင် SN 185 အား တရုတ် နက္ခတ္တပညာရှင်များဖြစ်သည်။
SN 1006 သည် တရုတ် နက္ခတ္တပညာရှင်နှင့် အစ္စလမစ် နက္ခတ္တပညာရှင်တို့ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော အတောက်ပဆုံး ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ဆူပါနိုဗာ SN 1572 နှင့် SN 1604 သည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် ဖြစ်ပွားသော သာမန်မျက်စိဖြင့်တောင် မြင်ရသည့် ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်များပင်တည်း။
ဆူပါနိုဗာ SN 1054 သည် ကဏန်း နက်ဗျူလာအား မွေးထုတ်စေခဲ့သည်။
တယ်လီစကုပ်များ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဆူပါနိုဗာအားလေ့လာသည့်အခန်းသည် ပိုမို ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီမှ ဆူပါနိုဗာများအား လေ့လာနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အာမေရိကန် နက္ခတ္တပညာရှင် Rudolph Minkowski နှင့် Fritz Zwicky တို့သည် ခေတ်သစ် ဆူပါနိုဗာ ခွခြားမှုပညာရပ်များအား စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မကြာသေးခင်မှ အဝေးဆုံး ဆူပါနိုဗာတို့၏ အလင်းသည် မျော်လင့်သည်ထက် ပိုမှိန်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ယင်းသည် မဟာစကြဝဠာ ပြန်ကားနေသည်ဟူသောအဆိုကို ထောက်ခံပေးလျက်ရှိသည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု 244x244px|ဆူပါနိုဗာအပြီး ကြယ်တစ်စင်း၏ အကြွင်းအကျန် ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်များသည် အင်မတန် ဖြစ်တောင်ဖြစ်ခဲလှသဖြင့် ယင်းတို့ကို ခြေရာခံမိရန် ဂယ်လက်ဆီအများကြီးအား ပုံမှန်စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
အခြားသော ဂယ်လက်ဆီများထဲမှ ဆူပါနိုဗာများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။
သူတို့အား ရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်တွင် ယင်းတို့သည် ဖြစ်နေနှင့်ပြီးသား ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ဝါရင့် နက္ခတ္တပညာရှင်များသည် ဓာတ်ပုံဟောင်းများအား နှိုင်းယှဉ်ကာ ဆူပါနိုဗာများအား ဝေးလံသော ဂယ်လက်ဆီများဆီသို့ ရှာဖွေစူးစမ်းလျက်ရှိသည်။
၂ဝ ရာစုအဆုံးတွင် နက္ခတ္တပညာရှင်များသည် ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များဖြင့် ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်များအား အမဲလိုက်ခဲ့ကြသည်။
မကြာသေးခင်က နယူထရီနို ခြေရာခံစက် ကွန်ယက်ဖြင့်အသုံးပြုကာ ဆူပါနိုဗာ ကြိုတင်သတိပေးစနစ် (SNEWS) ကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအတွင်း ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်အား ကြိုတင် သတိပေးရန်ဖြစ်သည်။
နာမည်ကင်ပွန်းတပ်ခြင်း ယေဘုယျ Type II ဆူပါနိုဗာ SN 1997D ဆူပါနိုဗာ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများအား International Astronomical Union's Central Bureau for Astronomical Telegrams ဆီသို့ သတင်းပို့ပေးရသည်။
နာမည်သည် အက္ခရာ SN နောက်တွင် ဂဏန်းနှင့် A-Z ဖြင့် စတင်ရသည်။
ပြီးလျင် အက္ခရာအသေး a-z ဖြစ်ပေမည်။
ဥပမာဆိုရသော် SN 2003C ဆိုပါက ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည် ဆူပါနိုဗာ ဖြစ်သည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နောက်ဆုံးဆူပါနိုဗာသည် SN 2005nc ဖြစ်သည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃၆၇ ကြိမ်မြောက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဆူပါနိုဗာဟု ဖော်ညွန်းသည်။
၂ဝဝဝ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဝါရင့်နက္ခတ္တပညာရှင်တို့သည် ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်ပေါင်းများစွာအား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း ဆူပါနိုဗာမှ ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် အလင်းပြဇယား၊ ပါဝင်ပစ္စည်း စသည်တို့အားမူတည်ကာ ဆူပါနိုဗာများအား Type I, Type II, Type III, Type IV, Type V, Type Ia, Type IIa အစရှိသည်ဖြင့် ခွဲခြားသည်။
ကမ္ဘာမြေအား သက်ရောက်မှု right|ကြီးမားသော မဂ္ဂလန်တိမ်တိုက်ထဲမှ ဆူပါနိုဗာ SN 63A လက်ကျန် ကမ္ဘာမြေအနီး ဆူပါနိုဗာဖြစ်ရပ်သည် ယင်း၏ ဘိုင်အိုစဖီးယားတွင် သတိထားနိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ဆူပါနိုဗာ၏ အမျိုးအစားနှင့်စွမ်းအင်ကိုမူတည်ကာ ယင်းသည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၃ဝဝဝ ကွာဝေးနိုင်သည်။
ဆူပါနိုဗာမှ ဂါမာရောင်ခြည်သည် အပေါ်ပိုင်းလေထု နိုင်ထရိုဂျင်အား နိုင်ထရိုဂျင်အောက်ဆိုဒ်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေကာ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
အိုဇုန်းလွှာအား ဖျက်ဆီးပစ်ကာ နေရောင်ခြည်မှ အဆိပ်သင့်ရောင်ခြည်များအား ကမ္ဘာမြေပြင်သို့ ရောက်ရှိစေမည်ဖြစ်သည်။
ယင်းသည် သမုဒ္ဒရာနေ သက်ရှိ ၆ဝ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးခန့်အား မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်စေနိုင်သည်။
Type Ia ဆူပါနိုဗာများသည် ကမ္ဘာအနားတွင် ဖြစ်ပွားပါက အင်မတန် အန္တရာယ်များလှသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းဆူပါနိုဗာအား ဖြစ်စေည့် ကြယ်ဖြူပုအကြောင်း ကျွန်တော်တို့ သေချာ မလေ့လာရသေးပေ။
မကြာသေးခင်ကအနီးစပ်ဆုံး ခန့်မှန်းချက်မှာ Type II ဆူပါနိုဗာတစ်ခုသည် ကမ္ဘာမှ ၈ parsec (အလင်းနှစ် ၂၆) ဝေးပါက ကမ္ဘာမြေ၏ အိုဇုန်းအလွှာထက်ဝက်အား ဖျက်ဆီးရန် လုံလောက်သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအတွင်း ကြယ်ဘီလူးကြီးပေါင်းများစွာသည် နောက်ထောင်စုနှစ်အတွင်း ဆူပါနိုဗာဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု အကြံပေးထားသည်။
ယင်းတို့တွင် Rho Cassiopeiae, အိသာ ကရိနီ RS Ophiuchi, U Scorpii, VY Canis Majoris, ဘီတယ်ဂျူးစ်နှင့် အန်တာရစ် တို့ပါဝင်သည်။
အနီးဆုံး ဆူပါနိုဗာ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသောကြယ်မှာ IK Pegasi (HR 8210) ဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၅ဝ အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းသည် Type Ia ဆူပါနိုဗာ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
စူပါနိုဗာ နှင့် သက်ရှိ စူပါနိုဗာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိပါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ရှိ ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များမှာ ကြယ်ပေါက်ကွဲမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။