kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တောတောင်ထူထပ်ခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲခြင်း၊ ကူးလူးဆက်ဆံမှု နည်းပါးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
http://wapedia.mobi/my/%E1%80%9C%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8 သင်္ကေတများနှင့် သတ်မှတ်ပုံ လီဆူ တွင် စာပေမရှိသော အချိန်က သစ်ပင်များတွင် သင်္ကေတများအဖြစ် မှတ်သား အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
စာပေမရှိသေးသောကြောင့် စာပေဖြင့် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လီဆူးလူမျိုးများတွင် သင်္ကေတဖြင့်သာ စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှစတင်ကာ သာသနာပြု အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆရာကြီး ဂျေအိုဖရေဆာနှင့် ကရင်လူမျိုး ဆရာကြီး ဦးဘသော်တို့က ရောမ အက္ခရာကို အခြေပြုကာ လီဆူစာပေကို တီထွင်ခဲ့ရာတွင် လီဆူလူမျိုးအတွင်းမှ ဦးဇင်ဘာ၊ ဦးဂူအာဆီး၊ ဦးဇော်ကနားလူးနှင့် ဦးခေါ်ဘူး နှင့် ဦးငွားတာတို့က ပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လီဆူဘာသာစကား စတင်ဖြစ် ပေါ်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
လီဆူစာပေတွင် လီဆူလူမျိုးများ အသုံးပြုနေပြီးဖြစ်သော ခရစ်ယန်စာပေအဖြစ်လည်းကောင်း ပညာရေး၊ လူမှုရေး၊ နယ်ပယ်များတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။
လီဆူအက္ခရာသည် ရောမအက္ခရာကို အခြေခံထားရာ ဗျည်းအလုံး ၄၀ ရှိကြောင်းသိရသည်။
လီဆူစကားအသုံးအနှုန်းတို့သည် ဗမာတို့၏ စာအသုံးအနှုန်းနှင့် အချို့ စကားရပ်များတွင် တူညီကြောင်းသိရသည်။
လီဆူကွန်ပျူတာစနစ်ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကရင်လူမျိုး မဟာသိပ္ပံရူပဗေဒ ကျောင်းသားနှင့် ကွန်ပျူတာပညာရှင် စောကနဲလေးမှ စတင်တီထွင်ပေးခဲ့သည်။
ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မှ ထပ်မံတီထွင်ပြန်ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရှိရသည်။
ဆက်လက်ပြီး စောကနဲလေးမှ လီဆူယူနီကုတ်ကွန်ပျူတာစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
300px|အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched အာရကန်ဘာသာစကား (ရခိုင်ဟုလည်းသိကြသည် ; , MLCTS: rakhuin bhasa) ဗမာဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားဟုလည်းမှတ်ယူကြသည်။
"အာရကန်" သည် ရခိုင်ဒေသ၏ ရှေးအခေါ်ဖြစ်သည်။
ရခိုင်များကို ဒေသိယသံဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်: စစ်တွေ–မရမာ (သုံးစွဲသူ သုံးချိုး နှစ်ချိုးခန့်)၊ ရမ်းဗြဲ နှင့် သံတွဲ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘာသာစကားသည် ရခိုင်၊ မရမာ နှင့် ကမန်တို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ရခိုင်စာပေ အသုံးပြုမှု နည်းပါးသော်လည်း ရခိုင်တို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း အက္ခရာများကို အစောဆုံး ရယူအသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဆိုသော အထောက်အထားများ ရှိသည်။
ရခိုင်ရှိ ကျောက်စာကို အစောဆုံးခရစ်နှစ် (၆) ရာစုခန့်တွင် ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ရှေးရခိုင်တို့သည် ကောင်းမှု ကုသိုလ် မှတ်တမ်းများကို ဂုပ္တအက္ခရာကို အသုံးပြုပြီး သက္ကတ ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးမှုများလည်း ရှိကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင် ဘာသာစကားသည် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်နှင့် ကျေးရွာများတွင် အဓိက ပြောဆိုသုံးစွဲနေကြပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေအများစုသည် မြန်မာစာကိုသာ စာရေးသားရာတွင် အသုံးပြုကြောင်း သိရသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရခိုင်စာပေသည် ဓည၀တီခေတ် (အေဒီ တစ်ရာစု) ခန့်ကပင် စတင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း၊ အထောက်အထားတွေ့ရသည်။
ထို့အပြင် ဗြဟ္မီအက္ခရာ အရေးအသား စာတန်းပါ ဗိုက်ပူဘုရား ကျောက်စာသည်လည်း ဓည၀တီခေတ် ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှု၏ သက်သေ ပင် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဦးခေတ် ရခိုင်စာဆိုတော် ဥက္ကာပျံ၏- ဟူသည့် မိုးဖွဲ့ရတုသည် ရခိုင်ဘာသာစကား၊ ရခိုင်သံ၊ ရခိုင်ကာရန် ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည့် ရခိုင်စာပေ ၏ အကောင်းဆုံး သာဓက ပြယုဂ် ဖြစ်သည်။
ဘိုးတော်ဗဒုံမင်း ရခိုင်ကို သိမ်းသော် ရခိုင်စာပေများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ရေးရခိုင်စာပေအထောက်အထားများ မရှိသလောက် နည်းပါးသွားခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ဆက် မြန်မာရာဇဝင် ဒု တွဲ။
သကျသာကီဝင် မာရယုမင်းလက်ထက်တွင် စတင်ကာ စာပေ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြောင်း ပြောဆိုနေသော်လည်း သက်သေအထောက်အထား အခိုင်အမာ မရှိပေ။
ရခိုင်လူမျိုးများ၏ စာပေမှာ သင်္သကရိုက် စာပေဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
သင်္သကရိုက်စာပေသည် အလွန်ရှေးကျသော အိန္ဒိယ ဘာသာရပ် တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင်ပြည်၏ ရှေးဟောင်းစာပေများမှာ သင်္သကရိုက်ဘာသာ စာပေမှ တစတစ ပြောင်းလဲလာပြီး ရခိုင်ဘာသာ စာပေဘဝသို့ ပြောင်းရွေ့ လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
မျဉ်းဖြောင့်များမှလုံးဝိုင်းသောရခိုင်စာ ရှေးရခိုင် ကျောက်စာ၊ ရခိုင်ပြည်သုံး ဒင်္ဂါးများမှာ ရေးထိုးထားသော စာများမှာ များသောအားဖြင့် မျဉ်းဖြောင့်များဖြင့် ရေးသားထားသော စာများကို တွေ့ရှိရကြောင်းသိရသည်။
အက္ခရာ အသံထွက်များမှာလည်း သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် အားလုံးနည်းပါး တူညီနေသဖြင့် သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ ပြောင်းရွေ့လာကြောင်း အထောက်အထား တစ်ရပ်အဖြစ် တွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင်စာပေကို ပေထက်အက္ခရာ တင်လာသောအခါတွင် ရေးသားရာတွင် လွယ်ကူရန် လုံးဝိုင်းသော အက္ခရာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
ရှေးရခိုင် မင်းကောင်းမင်းမြတ်တို့သည် ပိဋကတ် ကျမ်းဂန်များ၊စာပေပရိယတ္တိများကို ပေမူများဖြင့် ရေးမှတ်ကာ နန်းတော် ပိဋကတ်တိုက်အတွင်း သိမ်းဆည်းစုဆောင်းလာခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့သည် ပျို့ကဗျာများ၊ လင်္ကာများနှင့်ရတုရကန် တို့ကိုရေးသားခြင်း ဗေဒင်အတတ်၊ ဆေးအတတ်၊ နက္ခတ်တာရာ အတတ်စသော လောကီပညာများကိုလည်း ရေးမှတ်ကြ ကြောင်းသိရသည်။
ဝေါဟာရ စံမြန်မာဘာသာစကားမှ သီးသန့်ခြားနားနေသော စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများလည်း ရှိသည်။
စံမြန်မာဘာသာစကားနှင့် အရင်းအမြစ်မတူသော မူရင်းစကားလုံးအချို့လည်းရှိသည်။
ဥပမာ "sarong" ( စံမြန်မာဘာသာစကား, ရခိုင်ဘာသာစကား). အခြားစကားလုံးများမှာ စံမြန်မာဘာသာစကားတွင်မတွေ့ရသည့် ဘင်္ဂလီ, အင်္ဂလိပ် နှင့် ဟင်ဒီ ဘာသာစကားတို့မှ မွေးစားထားသောစကားလုံးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဥပမာ "hospital," စံမြန်မာဘာသာစကားတွင် ဖြစ်သော်လည်း ရခိုင်ဘာသာစကားတွင်မူ (pronounced ) ဟု သုံးစွဲကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား "sick lines" မှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အချို့စကားလုံးများတွင် ခြားနားသော အဓိပ္ပာယ်များရှိကြသည်။
(ဥပမာ "afternoon", ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် နှင့် ရုံးသုံးမြန်မာဘာသာစကားတွင် ) ထို့အပြင် အချို့သော ရှေးကျသည့် ဗမာစကားအချို့ကို ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် ပိုမိုသုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
ဥပမာ နာမ်စား အဖြစ် ရခိုင်ဘာသာစကားတွင် ဟု သုံးစွဲပြီး စံမြန်မာဘာသာစကားတွင် ( ဟု သုံးစွဲသည်။
အဲလစ်ကလေး၏ ထူးဆန်းသောအိပ်မက် စာအုပ်မျက်နှာဖုံး ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ လူးဝစ် ကဲရော အယ် ရေးသားသော အဲလစ်ကလေး၏ ထူးဆန်းသောအိပ်မက် အမည်ရှိပုံပြင်စာအုပ်ကလေးသည် အထူးပင်အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ် ကလေးသူငယ်များသာမက မြန်မာကလေးသူငယ်များပါကြိုက်နှစ်သက်သော ပုံပြင်စာအုပ်ကောင်းတစ်ခုပင်ဖြစ်လေသည်။
ယနေ့ထွက်ပြီးခဲ့သမျှသော ကလေးစာအုပ်များထဲတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေသည်။
ထိုဝတ္ထုပုံပြင်စာအုပ်ကလေးအား ဖော်ပြပေးပါမည်။
အဲလစ်ကလေး ပူပြင်းလှသော နေ့လယ်ပိုင်း နေရှိန်ကြောင့် ပူအိုက်ခြောက်သွေ့ကာ ပျင်းရိငြီးငွေ့ဖွယ်ဖြစ်ရသည့်အထဲတွင် ပျားပိတုန်းတို့၏ တဝီဝီညည်းသံသည် သစ်ပင်ရိပ်တွင် လဲလျောင်းနေသော အဲလစ်ကလေးအား အပျင်းပိုကာ ငိုက်မျဉ်းလာစေ၏။
ဖြည်းညှင်းစွာ တိုက်ခတ်လျက် ရှိသော လေပူဒဏ်ကြောင့် နွမ်းလျနေသော အဲလစ်၏ မျက်လုံးကလေးများသည် တဖြည်းဖြည်းမှေးမှိန်ကာ အိပ်ပျော်တော့မည့်ဆဲဆဲတွင် ရုတ်တရတ် မိမိရှေ့နားသို့ မျက်လုံးနီနီနှင့် ယုန်ဖြူကလေးတစ်ကောင် ရောက်လာသည်ကိုမြင်လိုက်သောအခါ၊ အဲလစ်ကလေးသည် ငိုက်မျဉ်းခြင်းများ ပြေပျောက်၍ ယုန်ကလေးကို ငေးကြည့်နေမိလေသည်။
ယုန်ဖြူကလေးသည် အဲလစ်ကလေးအနီးသို့ ရောက်လတ်သော် ပြေးလာသော ကိုယ်ရှိန်ကို သတ်လိုက်၍ ခေတ္တမျှရပ်တန့်ပြီးလျှင် ဝတ်ထားသော ကိုယ်ကျပ်အင်္ကျီထဲမှ နာရီကလေးကို ထုတ်ကြည့်လိုက်၏။
ထိုနောက်အလွန်အရေးကြီးသော ကိစ္စရှိသည့်အလား ယခင်ကထက် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပြေးသွားသည်။
ဤသို့အင်္ကျီကိုဝတ်၊ အိတ်ဆောင်နာရီကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ထူးထူးဆန်းဆန်းယုန်ကလေးမျိုးကို မတွေ့မြင်ဘူးသော အဲလစ်ကလေးသည် ဆက်လက်ကြည့်ရှု့လိုသော စိတ်ဆန္ဒကြောင့် ယုန်ကလေးနောက်သို့ အပြေး လိုက်သွားလေသည်။
ပြေးရင်း လိုက်ရင်းဖြင့် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုထဲသို့ရောက်သွားကြ၏။
လိုဏ်ခေါင်းအဆုံးသို့ ရောက်သော် အဲလစ်ကလေးသည် ကြီးမားသော တံခါးကြီးများရှိ၍ မီးအိမ်များ တပ်ဆင်ထားသော အခန်းကျယ်ကြီးတစ်ခုထဲသို့ ရောက်နေမိကြောင်း သိရလေသည်။
အခန်းကြီး၏ အလယ်တွင် ဖန်သားအတိပြီးသော သုံးချောင်းထောက် စားပွဲငယ်လေးကို ရွှေသော့ကလေးတစ်ချောင်း တင်လျက်သားနှင့် တွေ့ရသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် ထိုသော့ငယ်ဖြင့် တံခါးကြီးများကို ဖွင့်စမ်းကြည့်၏။
သို့ရာတွင် လွန်စွာကြီးမားလှသော တံခါးသော့ခလောက်ကြီးကို ထိုသော့ငယ်ဖြင့် ဖွင့်၍ မရချေ။
ထို့နောက် အဲလစ်ကလေးသည် ခန်းဆီးတစ်ခုကို တွေ့ရသဖြင့် ခန်းဆီးကိုမလိုက်ရာ နောက်ကွယ်၌ ၁၅လက်မခန့်မြင့်သော တံခါးငယ်ကလေးတစ်ခုကို တွေ့ရသည်။
ရွှေသော့ငယ်ကလေးဖြင့် ဖွင့်ကြည့်လိုက်သော် တံခါးကလေးမှာ အလွယ်တကူပွင့်သွားလေသည်။
သို့ရာတွင် တံခါးပေါက်မှာ အဲလစ်ကလေး၏ ကိုယ်နှင့်မမျှအောင် သေးငယ်ကျဉ်းမြောင်းလှပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ တံခါးပေါက်ဝမှ အသာချောင်းကြည့်လိုက်သည်တွင် လွန်စွာလှပသော ပန်းဥယျာဉ်ကလေး တစ်ခုကို တွေ့ရလေသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် တံခါးပိတ်ပြီး အခန်းကြီးထဲပြန်လာခဲ့သည်။
စားပွဲအနီးတွင် ဆေးပုလင်းငယ်တစ်လုံးကို တွေ့ရပြန်သည်။
ပုလင်းပေါ်တွင် “ကျွန်ုပ်ကို သောက်လိုက်ပါ”ဟူ၍ စာတမ်းရေးထားသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် သတိကောင်းသူဖြစ်သဖြင့် စာအညွှန်းအတိုင်း ရုတ်တရတ် မသောက်လိုက်ဘဲ၊ အဆိပ်ဟု ရေးသားထားသော စာတမ်းပါမပါ စစ်ဆေးကြည့်လိုက်သေးသည်။
မပါကြောင်းတွေ့ရမှ ပုလင်းကို ဖွင့်၍မော့ချလိုက်သည့်အဆုံး------------------------------------ “ဟယ်---ထူးဆန်းလှချည်လား။
အို--ငါ့ကိုယ်လည်း တစ်ဖြည်းဖြည်းငယ်သွားပါပကော...... ဟင်- ဒီလိုဆိုယင် တစ်ကိုယ်လုံးပျောက်သွားတော့မှာလား" အဲလစ်ကလေးသည် အံ့ဩစွာ မြည်တမ်းမိလေတော့သည်။
အံ့ဩမည်ဆိုလျှင်လည်း အံ့ဩလောက်စရာပေ။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဆေးရည်ကို သောက်လိုက်သည်နှင့်တပြိုနက် သူ့ကိုယ်လုံးကလေးသည် တဖြည်းဖြည်း သေးငယ်သွားသည်မှာ နောက်ဆုံး၌ တံခါးပေါက်ကလေးမှ ကောင်းစွာဝင်သာအောင် အမြင့် ၁၀လက်မမျှအထိ အရပ်ပုဝင်သွားသောကြောင့် ဖြစ်၏။
ထိုအခါတံခါးပေါက်ကလေးကို ဖွင့်ရန် ရွှေသော့ကလေးကို စမ်းကြည့်သည်။
ရွှေသော့ကလေးမှာ ပုလင်းကို ကိုင်ကြည့်စဉ်က စားပွဲပေါ်တွင် အမှတ်တမဲ့ ချထားမိသောကြောင့် လက်တွင် မပါလာတော့ချေ။
ယခုအခါ စားပွဲမှာ အဲလစ်ကလေး၏ အရပ်ထက် အဆမတန်မြင့်မားနေပြီဖြစ်ရကား အဲလစ်ကလေးမှာ ကြံရာမရဖြစ်ကာ ဒေါသလည်းထွက်၊ စိတ်လည်းညစ်လှသဖြင့် ထိုင်၍ငိုနေမိလေသည်။
သို့သော်အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင် အသိဉာဏ်ထက်သန်သည့်အလျောက် ကြာရှည်စွာငိုကြွေးမနေဘဲ တစ်စုံတစ်ခုပြုလုပ်ရန် အနီးတစ်ဝိုက်ကို ကြည့်လိုက်၏။
ထိုအခါ “ကျွန်ုပ်ကို စားလိုက်ပါ”ဟု ရေးသားထားသော ပန်းစာလုံးများ ပါရှိသည့် ကိတ်မုန်ကြီး တစ်လုံးကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုကိတ်မုန့်ကို စားလိုက်သောအခါ အဲလစ်ကလေး၏ အရပ်မှာ တဖြည်းဖြည်းတက်လာပြန်သည်။
အဲလစ်ကလေးလည်း အံ့ဩလှစွာဖြင့် မိမိ၏ ခြေထောင်နှင့် ခေါင်းမှာ တဖြည်းဖြည်းဝေး၍ဝေး၍သွား သွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုထက်မြင့်တက်သွားလျှင် သူ၏ ခြေထောင်ကို မှုန်ရီမှုန်မွှားသာ မြင်ရပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားတော့မည်အထင်နှင့် "ခြေထောက်ကလေးရေ နေရစ်ခဲ့ပေတော့ဟေ့” ဟူ၍ နှုတ်ပင်ဆက်မိလေသည်။
ဤကဲ့သို့ အရပ်မြင့်လာပြန်သော အခါတွင်ကား အရပ်၁၀လက်မမျှရှိစဉ်က အပေါ်သို့ တစ်မျှော်တစ်ခေါ်ကြီး လှမ်း၍ ကြည့်ရသော စားပွဲငယ်ပေါ်ရှိ သော့ကလေးကို အလွယ်တကူ ကောက်ယူ၍ တံခါးငယ်ကလေးကို ဖွင့်နိုင်ပြီဖြစ်သော်လည်း အရပ်မှာ များစွာမြင့်မားနေပြန်သောကြောင့် အကြံရကျပ်နေပြန်၏။
အဲလစ်ကလေးမှာ စိတ်ညစ်လှသဖြင့် ရှိုက်ကြီးတငင်ငိုကြွေးသည့်အခိုက် တစ်စုံတစ်ယောက်၏ အသံ ကြားရ၍ ကြည့်လိုက်သောအခါ မိမိနောက်ယောင်ခံလိုက်လာခဲ့သော ယုန်ဖြူကလေးကို တွေ့ရလေသည်။
ယုန်ကလေးမှာ တစ်စုံတစ်ခုအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်နေဟန် ရှိ၏။
အဲလစ်ကလေးကြည့်နေစဉ်မှာပင် ယုန်ကလေးသည် ရုတ်တရက်အရေးကြီးဟန်နှင့် လက်ထဲရှိ ယက်တောင်တို့ကို ပစ်ချလိုက်ပြီးနောက် အခန်းထဲမှ ပြေးထွက်သွားသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် ထိုပစ္စည်းများကို ကောက်ယူကိုင်တွယ်ရင်း “ငါ့နယ်နော်--ဒီယုန်ကလေး လာတုန်းက အကူအညီမှ မတောင်းလိုက်ရ” ဟု ညည်းတွားမိလျက် တွေးတောငေးမှိုင်နေလေသည်။
နာရီကြည့်တတ်သော ယုန်ငယ်ကလေး အဲလစ်ကလေးသည် ကိုင်ထားသော ယပ်တောင်ဖြင့် အမှတ်မဲ့ ယပ်ခတ်နေမိသည်။
ထိုအခါ အလွန်မြင့်မားလှသော သူ၏အရပ်မှာ တစ်ဖြည်းဖြည်းနိမ့်လာ၏။
ယပ်တောင်ကို အချိန်မှီ ပစ်မချ လိုက်မိလျှင် ကြမ်းပြင်တွင် ပုဝင်ပျောက်ကွယ်သွားမည်လောဟု ထင်ရပေသည်။
ဤကဲသို့ မမြှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရတ် သေးငယ်သွားသော မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကလေးကို ကြည့်ရှုရင်း အံ့ဩယင်းလျှောက်လာခဲ့လေရာ ရေအိုင်ကြီး တစ်ခုထံသို့ ချော်ကျကာ သေရေးရှင်ရေး ကူးခပ်ရပြန်သည်။
ထိုရေအိုင်ကား သူ၏ အရပ် အလွန်တရာ မြင့်မားစဉ်က ကြံရာမရ၍ ငိုကြွေးရာ၌ ကျဆင်းသော မျက်ရည်အိုင်ပင် ဖြစ်ရာ၊ ယခုကဲ့သို့ အရပ် လွန်စွာသေးငယ်သွားသောအခါ ထိုမျက်ရည်အိုင်မှာ တကယ့်ရေအိုင်ကြီးကဲ့သို့ ရှိနေတော့သည်။
အဲလစ်ကလေးသည် စိုရွှဲလျက်ရှိသော အဝတ်များခြောက်သွေ့စေရန် ရေအိုင်ကမ်းစပ်တွင် ထိုင်နေသည်။
အနီးတွင် ငှက်ကလေးများနှင့် အတူ တစ်ခါမှ မမြင်ဘူးသော သတ္တဝါကလေးများအပြင် ကြွက်ကလေး တစ်ကောင်ကိုပါ တွေ့ရလေသည်။
နှုတ်သီးကောက်ကောက်နှင့် ဒိုဒိုငှက်ကြီးတစ်ကောင်က အပြေးပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် စိုရွှဲနေသော အဝတ်များ မကြာမီ ခြောက်သွေ့သွားဦးလိမ့်မည်ဟု အကြံပေးလေသည်။
သို့ဖြင့် အပြေးပြိုင်ကြရာတွင် မည်သူနိုင်၍ မည်သူရှုံးသည်ကို မသိရသော်လည်း အဲလစ်ကလေးမှာ နေရာတစ်ခုသို့ တစ်ယောက်တည်း ရောက်နေကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
အနီးအပါးတွင် ယခင်က ယုန်ဖြူကလေးကို တစ်ဖန်တွေ့ရပြန်၏။
ယုန်ကလေးမှာ သူ့လောက်မျှသာ ရှိသောအဲလစ်ကလေးအား မြင်ရသောအခါ ယခင်ကကဲ့သို့ မကြောက်ရွံ့တော့ရုံသာမက သူ၏လက်အိတ်ကလေးများကို သွား၍ ယူရန်ပင် ခိုင်းလိုက်သေးသည်။
လတ်အိတ်ကလေးများကို ယူရန် ယုန်ကလေး၏ လှပသော အိမ်ကလေးအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။
အိမ်ကလေးအတွင်း၌ ပုလင်းတစ်လုံးကို တွေ့ပြန်သဖြင့် အထဲရှိဆေးရည်ကို မော့သောက်လိုက်လေ၏။
ထိုသို့ သောက်လိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် အရပ်အမောင်းမှာ ရုတ်တရတ်ကြီးမားထွားကျိုင်းလာတော့ရာ အိမ်ကလေးမှာ သူ၏ ကိုယ်လုံးနှင့် မဆန့်အောင် ဖြစ်ကာ လက်တစ်ဖက်ကို ပြတင်းပေါက်မှလည်းကောင်း၊ ခြေတစ်ဖက်ကို မီးခိုးတိုင် အပေါက်မှလည်းကောင်း အပြင်သို့ ထုတ်ထားရ၏။
ယုန်ကလေးလည်း အဲလစ်ကလေးပြန်မလာနိုင်သဖြင့် နောက်ကလိုက်ခဲ့၏။
အဲလစ်ကလေးဖြစ်ပုံကို မြင်ရသောအခါ ထခုန်မိမတတ် လန့်ဖျပ်သွားလေသည်။
အဲလစ်ကလေးကို အပြင်သို့ ထုတ်ယူရန် အနီးရှိဥယျာဉ်မှူးကလေးများကို ခေါ်၍ ကြိုးစားထုတ်ကြသော်လည်း မတတ်နိုင်ကြတော့သည့်အဆုံးတွင် အိမ်အတွင်းသို့ ပြတင်းပေါက်မှ ကျောက်စရစ်ခဲကလေးများကို ပစ်သွင်းကြ၏။
ကျောက်စရစ်ခဲကလေးများသည် အိမ်ထဲသို့ရောက်သောအခါ ကိတ်မုန့်တုံးကလေးများ ဖြစ်သွားသည်။
ထိုကိတ်မုန့်တုံးကလေးများကို ကောက်စားလိုက်သည်တွင် သူ၏ ကိုယ်ကြီးမှာ ကြီးရာမှ တဖန်ပြန်လည်သေးငယ်သွားသဖြင့် အိမ်ကလေးအတွင်းမှ ထွက်ပြေးပြီးသော် တောအုပ်တစ်ခုအတွင်း၌ ဝင်ရောက်ပုန်အောင်းနေလေသည်။
ထိုတောအုပ်ထဲတွင် ပေါက်ဖတ်ကြီးတစ်ကောင်သည် မှိုပွင့်ကြီးတစ်ခုပေါ်၌ ထိုင်၍ ဆေးတံရှည်ကြီးကိုခဲယင်း၊ အဲလစ်ကလေးကို မြင်လိုက်သောအခါ မေးခွန်းများစွာမေးမြန်းလေတော့သည်။
အဲလစ်ကလေးမှာ ထိုမေးခွန်းများကို တစ်ခုမျှမဖြေနိုင်သောအခါ ပေါက်ဖတ်ကြီးသည် စိတ်တိုဟန်ဖြင့် ထွက်ခွာသွားရန် ဟန်ပြင်ယင်း “ငါမင်းကို တစ်ခုပြောမည်။
ဒီဘက်အခြမ်းကတော့ မင်းအရပ်ကို ရှည်လာစေလိမ့်မယ်၊ ဒီဘက်အခြမ်းကတော့ မင်းအရပ်ကိုတိုလာစေလိမ့်မယ်” ဟုပြောကြားခဲ့သည်။
အဲလစ်ကလေးလည်း ကောင်းစွာနားမလည်သဖြင့် ဒီဘက်အခြမ်းကတော့ ရှည်လာစေလိမ့်မည် ဟိုဘက်အခြမ်းကတော့တိုသွားစေလိမ့်မယ်တဲ့၊ ဘာများပြောတာပါလိမ့်။
"ဒီဘက်အခြမ်းဆိုတာ ဘာရဲ့ဒီဘက်အခြမ်းလဲ၊ ဟိုဘက်အခြမ်းဆိုတာ ဘာရဲ့ ဟိုဘက်အခြမ်းပါလိမ့်” ဟူ၍ စိတ်ထဲမေးမြန်းနေမိရာ ပေါက်ဖတ်ကြီးက ကြားရဘိသကဲ့သို့ “ဒီမှိုကို ပြောတာကွဲ့၊ ဒီမှို” ဟူ၍ ပြောရင်းထွက်ခွာသွားလေသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် ထိုမှိုပြီးကို ထက်ခြမ်းခွဲ၍ တစ်ခြမ်းကို စားကြည့်လိုက်လျှင် သူ၏ အရပ်မှာ ရှိရင်းစွဲထက်ပင် ရုတ်တရတ် အရှိန်ပြင်းစွာ ပုဝင်သွားရာ သူ၏ ဦးခေါင်းနှင့် ခြေထောင်တို့ဖျတ်ကနဲ ရိုက်ခတ်မိသည်အထိပင်ဖြစ်တော့သည်။
နောက်တစ်ဖန် ကျန်တစ်ခြမ်းကို စားကြည့်လိုက်ပြန်သည်တွင် အရပ်မှာ တဟုန်းထိုး အထက်သို့ ထိုးတက်မြင့်မားသွားပြီးနောက် တောအုပ်တစ်ခုလုံးမှာ သူ၏ အောက်တွင် ကော်ဇော်ခင်းထားသကဲ့သို့ ပြားနေတော့သည်။
အဲလစ်ကလေးသည် မှိုကြီးကို ဟိုတစ်ဖဲ့ ဒီတစ်ဖဲ့ အနည်းငယ်စီ ချိန်ဆစားသောက်ခြင်းဖြင့် သူ၏ အရပ်မှာ နတ်သမီးကလေးအရွယ်မျှ ဖြစ်လာလေသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် တောအုပ်အတွင်းမှ နေ၍ အိမ်ငယ်ကလေးတစ်လုံးကို တွေ့ရသဖြင့် သွားရောက်ကာ တံခါးကို ခေါက်လိုက်၏။
အတွင်း၌ကား အူသံ၊ အောက်သံ၊ ကွဲအတ်သံတို့ဖြင့် ဆူညံနေသဖြင့် တံခါးခေါက်ကို မည်သို့မျှ မကြားကြချေ။
အဲလစ်ကလေးသည် တံခါးကို အသာတွန်းဖွင့်၍ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာတွင် မီးခိုးများလုံးနေသော မီးဖိုခန်းထဲသို့ ရောက်သွားလေတော့သည်။
မြို့စားကြီးကတော်တစ်ဦးသည် ခွေးခြေကလေးပေါ်တွင် ထိုင်လျက် မွေးကာစ လေးတစ်ယောက်ကိုချီထားလေသည်။
အနီးတွင် ထမင်းချက်မိန်းမကြီးသည် ဟင်းချိုအိုးထဲသို့ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်များကို ခတ်နေလေသည်။
ငရုတ်ကောင်းမှုန့်အနံ့တို့သည် ကလေးငယ်၏ နှာခေါင်းထဲသို့ဝင်သဖြင့် ကလေးမှာ ငိုယိုချေဆတ်လျက်ရှိသည်။
ထမင်းချက်မိန်းမကြီးလည်း ဟင်းချိုအိုးထဲသို့ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်များထည့်ယင်းပင် မြို့စားကတော်ကြီးဘက်သို့ လှည့်ကြည့် လှည့်ကြည့်နှင့် ပန်းကန်ပြားများ၊ လက်ဖက်ရည်ကရားများကို လှမ်း၍ ပစ်ပေး၏။
မြို့စားကတော်ကြီးသည် ထိုအပြုအမူကို ဂရုမစိုက်ဘဲ ကလေးကိုသာ ချီမြဲချီလျက် သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သီဆိုနေလေသည်။
သီချင်းဆိုပြီးသောအခါ အဲလစ်ကလေးဘက်လှည့်၍ “ရော့၊ မင်း ဒီကလေးကို ထိန်းချင်ရင် ထိန်းတော့” ဟုဆိုကာ ကလေးငယ်ကို ပစ်ပေးလိုက်ပြီးလျှင် ထွက်ခွာသွားလေသည်။
ထိုကလေးငယ်ကို သည် အဲလစ်ကလေး၏ လက်ထဲသို့ ရောက်၍ မကြာမီပင် ဝက်ကလေးတစ်ကောင် ဖြစ်သွားလေရာ အဲလစ်ကလေးက အောက်သို့ချလိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် တောနက်ထဲသို့ ပြေးဝင်သွားလေတော့သည်။
အဲလစ်ကလေးလည်း ဆက်လက်ထွက်ခွာလာခဲ့လျှင် အိမ်ကလေးတစ်အိမ်ကို တွေ့ရလေပြန်သည်။
အိမ်ရှေ့ဥပစာရှိ စားပွဲရှည်ကြီးတွင် လက်ဖက်ရည်ပွဲကျင်းပနေကြသည့် စိတ်မနှံ့သော ဦးထုပ်ချုပ်သမား၊ ယုန်တစ်ကောင်နှင့် ကြွက်တစ်ကောင်တို့ကို တွေ့ရလေသည်။
အဲလစ်ကလေး လာသည်ကို မြင်သောအခါ “မလာခဲ့နဲ့ဟေ့၊ ဒီမှာ နေရာမရှိဘူး” ဟုဆီး၍ ရိုင်းစိုင်းစွာ ပြောဆိုကြ၏။
အဲလစ်ကလေးလည်း စိတ်ဆိုးလာသဖြင့် "ဒီနေရာမှာ နေရာအများကြီးရှိတယ်” ဟု ခပ်မာမာပြော၍ ဝင်ထိုင်လေသည်။
ယုန်သည် အဲလစ်ကလေးဝင်ထိုင်သည်ကို မနှစ်မြို့သဖြင့် “မဝသေးရင်လဲ ထပ်သောက်လိုက်ဦးလေ” ဟုခနဲ့လေ၏။
အဲလစ်ကလေးလည်း “သောက်မှ မသောက်ရသေးတာကို ရှင်ဘယ့်နှယ့်ပြောလိုက်တာလဲ” ဟုပြန်ပြောလိုက်၏။
သူတို့၏ အပြုအမူမှာ ရိုင်းစိုင်းလှသဖြင့် အဲလစ်ကလေးလည်း ကြာကြာမနေနိုင်ဘဲ ထွက်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်၌ ယုန်နှင့် ဦးထုတ်ချုပ်သမားသည် အိပ်ငိုက်နေသော ကြွက်ကို လက်ဖက်ရည်ကရားထဲသို့ ဆွဲနှစ်လျက် ပြောက်လှောင်ကစားရင်း ကျန်ရစ်ခဲ့ကြလေသည်။
အဲလစ်ကလေးသည် သူပထမဆုံးတွေ့ခဲ့ရသော အခန်းကြီးသို့ ပြန်သွားပြီးလျှင် ရွှေသော့ကလေးဖြင့် တံခါးပေါက်အငယ်လေးကို ဖွင့်လိုက်၏။
ထိုနောက် သူ့ကိုယ်ကို အရပ်တစ်ပေမျှအထိ ငယ်သွားအောင် မှိုစကလေးများကို စားလိုက်ပြီးလျှင် ထိုတံခါးပေါက်ကလေးမှ တဆင့် ပန်းဥယျာဉ်ကလေးထဲသို့ ပြေးထွက်လာခဲ့လေသည်။
ဥယျာဉ်ထဲတွင် ယခင်ကတွေ့ခဲ့သော မြို့စားကတော်ကြီးသည် ယုန်ဖြူကလေးနှင့်တကွ ဖဲပွင့် ဘုရင်၊ ဖဲပွင့်မိဘုရားတို့နှင့် အတူ ကစားလျက် ရှိကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဖဲပွင့်မိဘုရားကြီးလည်း အဲလစ်ကလေးကို မြင်သောအခါ ကပွဲတစ်ခုသို့ ခေါ်သွား၏။
ကပွဲတွင် မခံမရပ်နိုင်အောင် အစခံရသောကြောင့် အဲလစ်ကလေးသည် အလွန်အမင်းစိတ်ဆိုးလာ၏။
သို့သော် ထိုခဏ၌ သူ၏အရပ်အမောင်းမှာ ပကတိအရွယ်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်လာလေသည်။
အနီးအပါးတွင်လည်း ဖဲပွင့်ဘုရင်မကြီးနှင့် တကွ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မတွေ့ရတော့ချေ။
အဲလစ်ကလေးလဲ စိတ်ဆိုးလျက်- “ဟင့်အင်း၊ ဟင့်အင်း ဘာမှလဲမရှိဘဲနဲ့၊ ဖဲထုတ်ကြီးဘဲဥစ္စာ၊ ဘာမှလဲ မဟုတ်ဘူး” ဟု အော်ငိုပြီလျှင် ဖဲထုတ်ကြီးကို လွှင့်ပစ်လိုက်လေသည်။
ဤတွင် အဲလစ်ကလေးသည် မျက်စိကို ပွတ်သပ်ရင်း နိုးလာတော့သည်။
ထိုအခါ သူရှေ့တွင် ယုန်ဖြူကလေး ပထမဆုံး ပေါ်လာသည်ကို မြင်လိုက်ရစဉ်က သကဲ့သို့ပင် သူ၏ အမပေါင်ပေါ်၌ မှီ၍ အိပ်နေမိသည်ကို သတိရလာသည်။
“ညီမလေး နိုးလာပြီလား။
ထတော့လေ၊ လက်ဖက်ရည်သောက်ချိန်တောင် ရောက်လာပြီ” သူ့အစ်မက ပြုံးရွှင်စွာ ပြောကြားလိုက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း Alice's Adventures in Wonderland - Simple English Wikipedia, the free encyclopedia ကိုးကား Category:အနုပညာ Category:နိုင်ငံတကာ စာအုပ်များ။
နယ်သာလန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်း ဖြစ်ပြီး တော်ဝင် ဒပ်ချ်ဘောလုံး အစည်းအရုံး လက်အောက်တွင် ရှိသည်။
နယ်သာလန်အသင်းကို ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံးအသင်းများထဲက တစ်သင်းအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ယူဆကြသည်။
အိမ်ကွင်းပွဲစဉ်အများစုကို ယိုဟန်ခရပ်ဖ် အားကစားကွင်းနှင့် ဖေယန်နူးကစားကွင်းတို့၌ လက်ခံကျင်းပလေ့ရှိသည်။
နယ်သာလန်အသင်းကို Het Nederlands Elftal ("ဒတ်ချ် ၁၁") (သို့) အောရိမ့်ညာ-နားဆာအွတ်အိမ်တော် (House of Orange-Nassau) ကို အစွဲပြု၍လည်းကောင်း ၎င်းတို့၏ ထင်ရှားသိသာသော အသင်းဝတ်စုံ(လိမ္မော်) ကိုအစွဲပြု၍လည်းကောင်း "Oranje" ဟူ၍ အရပ်သုံးစကားဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ရံခါ၌ အရပ်သုံးသဘောအနေဖြင့် "ဟော်လန်"အသင်း ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
အသ်းကိုအားပေးသော ပရိသတ်အစုအဖွဲ့သည် "Het Oranje Legioen" (လိမ္မော်ရောင်တပ်ပေါင်းစု) အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
နယ်သာလန်အသင်းသည် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ၁၀ ကြိမ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄၊ ၁၉၇၈၊ ၂၀၁၀ တို့တွင် ဒုတိယနေရာဖြင့် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။
ယူအေးဖာ ဥရောပဖလား ပြိုင်ပွဲတွင် ကိုးကြိမ်အထိ ပါဝင်ထားကာ ၁၉၈၈ တွင် ချန်ပီယဆုရရှိခဲ့၏။
၁၉၀၈၊ ၁၉၁၂၊ ၁၉၂၀ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ၌ ကြေးတံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့ပေသည်။
နယ်သာလန်အသင်းသည် အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များဖြစ်သည့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဂျာမနီ အသင်းတို့နှင့် ကာလရှည်ကြာ ပြိုင်ဖက်များဖြစ်သည်။
တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် အိန္ဒိယပင်လယ်ကို မျက်နှာမူထားသည့် ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၂၇၉၈ ကီလိုမီတာ (၁၇၃၉ မိုင်) ရှည်လျားသည်။
မြောက်ဘက်တွင် နမီးဘီးယား၊ ဘော့ဆွာနာနှင့် ဇင်ဘာဘွေ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်ဘစ်နှင့် ဆွာဇီလန်တို့ အသီးသီး တည်ရှိပြီး လက်ဆိုသို မှာမူ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
နောက်ခံသမိုင်း တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုသည် ကုလသမဂ္ဂတွင် မူလ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်‌သော်လည်း ယင်း၏ လူမျိုးခွဲခြား‌ရေးဝါဒကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဗန်တူစကား‌ပြော နီးဂရိုးလူမျိုးတို့အ‌ပေါ်ထားရှိသော ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုတို့‌ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လူ့အခွင့်အ‌ရေး ‌ကျေညာစာတမ်းကြီးကို လက်မှတ်‌ရေးထိုးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့‌လေ သည်။
အပါးသက်‌ခေါ် လူမျိုးခွဲခြားမှုသည် အဓိကပြဿနာ တစ်ရပ်ဖြစ်လာ၍ ဗြိတိသျှ‌နေသဟာယအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်လို‌သော အမျိုးသားပါတီသည် နီးဂရိုးနှင့် နီးဂရိုး လူဖြူကပြားလူထုကို ပိုမိုအုပ်ချုပ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုခြင်းအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အ‌ရေးပါလာခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံကလည်း မ‌ကျေနပ်သဖြင့် တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုနှင့် အဆက်ဖြတ်လိုက်‌လေသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်‌ထောင်အစိုးရသည် ဗန်တူ အ‌စောင့်အ‌ရှောက်ခံနယ်များ သီးခြားတည်‌ထောင်‌ပေးရန် စတင်စီမံခဲ့၏။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့‌သော လူထုဆန္ဒ‌ပေးပွဲတစ်ရပ်က ဗြိတိသျှဓနသဟာယ အဖွဲ့မှခွဲထွက်၍ သမ္မတနိုင်ငံ ထူ‌ထောင်ရန် ဆန္ဒပြုခဲ့‌လေသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
‌တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂက ပြစ် တင်ရှုတ်ချ‌နေသည့်အကြားမှပင် အ‌နောက်‌တောင် အာဖရိကနယ်ကို၎င်း၊ ဗြိတိသျှပိုင်နက် နယ်ပယ်များဖြစ်သည့် ဆွာဇီလန်၊ ဗာဆူးတိုလန်နှင့် ဗက်ချူအာလန်တို့ကို၎င်း သိမ်းယူခဲ့၏။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ခဲ့ရာ အစိုးရသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အာဏာရှင်အစိုးရပမာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီက ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသို့ လက်နက်များ ‌ရောင်းချ ခြင်းမပြုရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဗာဝိုး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရသောအခါ အမျိုးသားပါတီသည် အင်အား အ‌ကောင်းဆုံးဖြစ်‌နေသည်။
အမျိုးသားပါတီဝင် ဗာလသဇာ ဗော်စတာသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်ခံသည်။
ကုလသမဂ္ဂက အ‌နောက်‌တောင် အာဖရိကကို တိုက်ရိုက်တာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
‌ဗော်စတာသည် အာဖရိကတိုက်ရှိ လူမည်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံ‌ရေး ပိုမို‌ကောင်းမွန်လာ‌စေရန် ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးအတွက် ‌ချေး ငှားဖို့ ရန်ပုံ‌ငွေများ ထားရှိ‌ပေးခြင်းဖြင့် စီမံ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
ဗန်တူနယ်‌ခေါ်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အတန်အသင့်‌ပေးထား‌သော ဗန်တူနယ်များ သီးသန့်တည်‌ထောင်‌ပေးရန်အတွက် ငါးနှစ်စီမံကိန်းများကိုလည်း ထုတ်ပြန်‌ကျေညာခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွား‌ရေးအ‌ခြေအ‌နေမှာ ထူးခြားစွာ တိုးတက်‌ကောင်းမွန်‌နေခဲ့ရာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူတန်း စားအားလုံး၏ဝင်‌ငွေများ တိုးတက်လာခဲ့၏။
နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမည်းများ၏ အ‌ခြေအ‌နေမှာ အာဖရိကတိုက် အခြားနိုင်ငံ များရှိ လူများ၏အ‌ခြေအ‌နေထက် ပိုမို ‌ကောင်းမွန်‌နေခဲ့သည်။
သို့‌သော်လည်း လူဦး‌ရေ ငါးပုံတစ်ပုံသာရှိ‌သော လူဖြူများသည် အမျိုးသားဝင်‌ငွေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို ဆက်လက်ရရှိ ခံစား‌နေရလေသည်။
‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံသည် ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံအား ကုလသမဂ္ဂက စီးပွား‌ရေး အကြပ်ကိုင်မှုကို ‌ကျော်လွှားနိုင်ရန်အတွက် ကူညီ‌ထောက်ပံ့ခဲ့သည့်အပြင်၊ ထိုနိုင်ငံအတွင်းဝင် ‌ရောက်ကျူး‌ကျော် တိုက်ခိုက်လာ‌သော ‌ပြောက်ကျားများကို တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီ များကို ‌ပေးပို့ခဲ့‌လေသည်။
‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ်မှာ နိုင်ငံ ‌တော်သမ္မတဖြစ်၏။
ယင်းကို ခုနစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဆီးနိတ် လွှတ်‌တော်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် နှစ်ရပ်‌ပေါင်း အစည်းအ‌ဝေး မှ ‌ရွေး‌ကောက်တင်‌မြှောက်သည်။
နိုင်ငံ၏ဥပ‌ဒေပြုမှု အာဏာ သည် နိုင်ငံ‌တော်သမ္မတ၊ ဆီးနိတ်လွှတ်‌တော်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ် ‌တော်တို့ပါဝင်သည့် ပါလီမန်တွင် တည်ရှိသည်။
ဆီးနိတ် လွှတ်‌တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၅၄ ဦးပါဝင်၍ ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၇ဝ ပါဝင်ရာ၊ ယင်းတို့၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ် ဖြစ်‌လေသည်။
‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံတွင် မြို့‌တော် သုံးခုရှိ၏။
ပရီတိုးရီးယားမြို့သည် အုပ်ချုပ်‌ရေးဆိုင်ရာ မြို့‌တော် ဖြစ်သည်။
ပါလီမန်တည်ရာ ကိပ်တောင်းမြို့သည် ဥပ‌ဒေပြု‌ရေးရာဆိုင်ရာ မြို့‌တော်ဖြစ်ပြီးလျှင် ဗလိုအင်ဖွန်တိန်မြို့သည် တရား စီရင်‌ရေးဆိုင်ရာ မြို့‌တော်ဖြစ်‌လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လကအ‌ရေး‌ပေါ် အ‌ခြေအ‌နေ ‌ကြေညာ ခဲ့ရပြီး‌နောက် တစ်ဆင့် ပြီးတစ်ဆင့် ရုပ်သိမ်း‌ပေးခဲ့ရာ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်‌နေ့တွင် ‌နောက်ဆုံးကျန်ရှိ‌သော ၂၃ ခရိုင် ၌လည်း ရုပ်သိမ်း‌ပေးခဲ့သည်။
တရားဥပ‌ဒေစိုးမိုး‌ရေးဝန်ကြီး လူဝီ ‌လောဂရိန့်က ဧပြီလ ၂၅ ရက်‌နေ့တွင် ပါလီမန်၌ ‌မေးခွန်းတစ်ရပ်ကို ‌ဖြေကြားခဲ့စဉ် အ‌ရေး‌ပေါ်အ‌ခြေအ‌နေ ပြဋ္ဌာန်းသည့် အမိန့်အရ ဆယ်‌ကျော်သက်လူငယ် ၃၆၈၁ ဦး အပါအဝင် လူ‌ပေါင်း ၁၈၅၆၉ ဦးကို ယာယီ ချုပ်‌နှောင်ခဲ့ရ ‌ကြောင်း၊ ပုလိပ်အဖွဲ့၏လက်ချက်‌ကြောင့် လူ ၃၇၁ ဦး ‌သေဆုံးပြီး ၁၁၉၄ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့‌ကြောင်း၊ အခြားလူများ၏လက်ချက် ‌ကြောင့် ၄၁၆ ဦး ‌သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရခဲ့‌ကြောင်းဖြင့် ရှင်းလင်းခဲ့သည်။
‌ကျောင်းသပိတ်များ၊ အရှိန်မြှင့်တင်ဆဲနွှဲရန်၊ အ‌ဆောက်အအုံ တစ်ခုအတွင်း လူသူစု‌ဝေးခြင်း မလုပ်ရန် ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ်လ၌ စတင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ထပ်မံပြဋ္ဌာန်း ခဲ့ရာမှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်‌နေ့တွင် တစ်နှစ် တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
အလုပ်မဆင်း‌ရေးကို လှုံ့‌ဆော်စည်းရုံးသည့် အစည်းအ‌ဝေးများ မကျင်းပရဟူ‌သော ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ စတင်ပိတ်ပင်ခဲ့‌သော အမိန့်ကိုလည်း တစ်နှစ် တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းပြန်သည်။
အားကစား လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ပါး အ‌ဆောက်အအုံပြင်ပ စု‌ဝေးခြင်းဟူသမျှ မလုပ်ရဟု ၁၉ရ၆ ခုနှစ်မှစ၍ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် အမိန့်ကိုမူ ‌နောက်ထပ် နှစ်နှစ်တိုးချဲ့ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် အ‌ခြေစိုက်‌သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အဖွဲ့အမည်ရှိ လူ့အခွင့်အ‌ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းကြီးက ‌တောင်အာဖရိက၏ မျက်‌မှောက်အ‌ခြေ အ‌နေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ‌လေ့လာ‌တွေ့ရှိချက်ကို သမ္မတဘိုသာထံ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်‌နေ့စွဲပါ စာတစ်‌စောင်ဖြင့် တင်ပြခဲ့သည်။
လူ့အခွင့်အ‌ရေး ချိုး‌ဖောက်မှု ‌နေ့စဉ်ရှိ‌နေပြီး ယမန် နှစ်ကထက် ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်ဟု သုံးသပ်တင်ပြခဲ့သည်။
နိုင်ငံ‌ရေးအ‌ကြောင်းပြချက်ဖြင့် တရားစီရင်မှုမရှိဘဲ လူထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖမ်းချုပ်ထား‌ကြောင်း၊ နှစ်စဉ် လူတစ်ရာကျော်ကို ‌သေဒဏ်‌ပေး‌နေ‌ကြောင်းစသည်ဖြင့် ‌ထောက်ပြထားသည်။
‌တောင်အာဖရိက အစိုးရတပ် (အက်စ်‌အေဒီအက်ဖ်)သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ‌မေလ ၁၉ ရက်‌နေ့က ဇင်ဗာ‌ဘွေ၊ ‌ဘော့ဆွာနာ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့ရှိ အာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက် (အေအင်စီ) ၏ရုံးနှင့်စခန်းဟု ထင်မြင်‌သော ‌နေရာများကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ‌ဗော့ဆွာနာတွင် လူတစ်ဦး‌သေ၍ သုံးဦးဒဏ်ရာရပြီး ဇမ္ဗီးယားတွင် နှစ်ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
‌အေအင်စီ၏ စစ်‌ရေးအ‌ခြေစိုက်စခန်းများကို ၎င်းနိုင်ငံ သုံးနိုင်ငံလုံးတွင် ခွင့်ပြုထားခြင်းမရှိ‌ကြောင်းဖြင့် အစိုးရတို့က ငြင်းဆိုထားကြသည်။
‌သေဆုံးသူများမှာ အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကုလသမဂ္ဂအတွင်း‌ရေးမှူးချုပ်ဟာဗီးယား ပဲရက်‌ဒေ ‌ကွေးလျားက ယင်းသို့တိုက်ခိုက်မှုကို အပြင်းအထန် ရှုတ်ချ ခဲ့သည်။
‌မေလ ၂၃ ရက်‌နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံ‌ရေးကောင်စီတွင် ယင်း တိုက်ခိုက်မှုကို အပြင်းအထန် ရှုတ်ချရန် နှင့် စီးပွား‌ရေးပိတ်ဆို့မှု၊ အခြားပိတ်ဆို့မှု အရပ်ရပ်တို့ဖြင့် ‌တောင်အာဖရိကကို အ‌ရေးယူရန် ဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်းတစ်ရပ် တင်သွင်းရာ အဖွဲ့ဝင် ၁၂ နိုင်ငံက ‌ထောက်ခံ၍ ပြင်သစ်က ကြား‌နေခဲ့သည်။
အ‌မေရိကန်နှင့်ဗြိတိန်တို့ ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချ၍ အတည်မဖြစ်ခဲ့၇‌ချေ။