kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အရောင်မှာ အနက် သို့မဟုတ် အညိုရင့်ရောင်ဖြစ်သည်။
အမွေးများသည် နု၍ရှည်သည်။
အထူးသဖြင့် အမြီး၊ ခြေထောက်နှင့် ကိုယ်အောက်ပိုင်းရှိ အမွေးမှာ ပို၍ရှည်သည်။
တခါတရံ မြေကြီး၌ပင် တရွတ်ဆွဲလျက်ရှိသည်။
ကိုယ်ထည် လေးသော်လည်း စာမရီသည် လျင်မြန်ပေါ့ပါး၏။
ရေခဲနေသော တောင်စောင်းများကို လျှောချနိုင်သည်။
အလွန်ရေစီးသန်သည့် မြစ်ကိုလည်း ကူးဖြတ်နိုင်သည်။
မတ်စောက်သည့် တောင်စောင်းများကိုလည်း ပြေးတက်နိုင်သည်။
စာမရီ အထီး အမ နှစ်ကောင်စလုံး၌ ဦးချိုများ ရှိကြသည်။
ရန်သူနှင့်တွေ့၍ မရှောင်သာသည့်အခါ တဟုန်ထိုး တိုက်ခိုက်တတ်သည်။
ထိုကြောင့် စာမရီများကို ပစ်ခတ်ရန်မှာ ဘေးများလှသည်။
တိဗက်နိုင်ငံတွင် စာမရီကို နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် မွေးမြူလာခဲ့ကြ၏။
ယဉ်ပါးပြီး စာမရီများကို ဝန်တင်တိရစ္ဆာန်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
စာမရီ၏ နို့ရည်ကို ထောပတ်ချက်သည်။
အသားကို စားကြသည်။
အမွေးကို ကြိုးကျစ်ကြသည်။
အထည်လည်း ရက်ယူကြသည်။
သားရေကို ကုန်းနှီး၊ ကျာပွတ်၊ နောက်ပိတ်ဖိနပ် လုပ်ကြသည်။
အမွေးများသည့် အမြီးကိုမူ အနီရောင်ဆိုးပြီး ပွဲလမ်းသဘင်များ လှည့်ရာတွင် သားမြီးယပ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
စာမရီနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ရှေးခေတ် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုများတွင် စာမရီကို အခြေခံ သတ်မှတ်သော ယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာကို အထင်အရှား တွေ့နိုင်သည်။
စာမရီသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍတွင် ထင်ရှားသောနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း စင်စစ်အားဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုမှ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသို့ တစ်ဆင့်ရောက် ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။
လှမြင့်(တက္ကသိုလ်)၏ စာမရီစာအုပ်မှ မြန်မာစာပေတွင် စာမရီမည်သော သားကောင်ကို လှပတင့်တယ်သည်ဟု ရေးသား စပ်ဆိုလေ့ရှိသည်။
ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၌ 'ပမာသွေးညီ၊ စာမရီဟု၊ နောက်ချီပွပွ၊ မြီးဆံလှလျက်၊ တောမထိပ်ခေါင်၊ သရေဆောင်သည်၊ ရွှေရောင်ပြိုးပြိုး၊ သားအမျိုး'ဟု စပ်ဆိုသည်။
ထို့ပြင် စာမရီ သားကောင်သည် ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့သည့်အခါ အမွေးအမျှင်ကို တစ်ပင်မျှလျှင် အကျွတ်မခံဘဲ၊ အသက်ကို စွန့်၍ ကာကွယ်တတ်သော သတ္တိထူးရှိကြောင်းကိုလည်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
အထက်ပါ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၌ပင် 'အကြင် သရော်၊ မသွားတော်၍၊ ထော်လော်ကန့်လန့်၊ ခြုံနွယ်ညွန့်၌၊ အတွန့်လျှောက်လျှောက်၊ ငြီလေမြောက်အံ့၊ မျှလောက်မွေးသက်၊ တစ်မျှင်ရွက်ကို၊ စုံမက်ချစ်စိုး၊ နှမြောနိုး၍၊ သားမျိုးတိရစ္ဆာန်၊ အားကုန်သွန်လျက်၊ လည်လန်မူးမော်၊ ရုန်းချေသော်လည်း၊ ထိုရော်မြီးဖျား၊ ပြတ်ခန့်ငြား၍၊ မသွားတစ်ဆွေ့၊ ထိုရွေ့ဝပ်တန်၊ အသက်စွန့်လျက်'ဟူ၍ စပ်ဆိုသည်။
နဝဒေးကြီး၏ ပြည်ကျောင်းညီနောင် ဘုရားတိုင် ရတု၌လည်း 'ရွှေစာမရီ၊ မြီးချီကျော့လန်း၊ ပုံဖြင့်သွန်းသို့၊ သွယ်ဝန်းစံတည်၊ လှဟန်ရည်နှင့်၊ မွေးချည်တစ်ပင်၊ စုံမက်ခင်လျက်၊ ဆံမျှင်တစ်ကွက်၊ သေမည့်သက်ကို၊ စွန့်ရက်လေဟန်'ဟူ၍ စပ်ဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ Category:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
စာမွန် သိုးဆောင်းစာပေ၌ 'အက်ဆေး'ဟုခေါ်သော စကားပြော အဖွဲ့မျိုးကို ခရစ် ၁၆ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ မွန်တိန်းကလည်းကောင်း၊ အင်္ဂလန်ပြည်၌ ဖရန်းစစ် ဗေကင်ကလည်းကောင်း စတင် ရေးသားခဲ့ကြ၏။
ကျယ်ဝန်းသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် စကားပြေ အရေးအသားစနစ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အက်ဆေး၊ ရသစာတမ်း၊ စာတမ်းငယ်၊ စကားပြေ၊ စာစီစာကုံး စသည်ဖြင့် သင့်သလို ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲကြသည်။
ထိုသူတို့ ရေးစဉ်က အကြောင်းရပ်တစ်ခုခုကို မိမိတို့ ဉာဏ်မီသလောက် ရေးစမ်းကြည့်သော စာအဖွဲ့မျှသာ ဖြစ်သည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ထိုဖွဲ့စီရေးသားလိုက်သော စာမျိုးကို 'အက်ဆေး'ဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်။
ဤသို့ အမည်တပ်လိုက်ခြင်း၏ ဆိုလိုရင်းမှာ သူတို့ ရေးဖွဲ့လိုက်သောစာသည် ပြည့်စုံကုံမြောက်သော ကျမ်းဂန်တစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ မဟုတ်၊ ဝတ္ထုမဟုတ်၊ တရားစာမဟုတ်၊ အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုကို တတ်သလောက်၊ မှတ်ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ ရေးသားရသော ကြိုးပမ်းစမ်းသပ်မှု တစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
စာကြီးပေကြီးကဲ့သို့ ဝေဖန်ယူဆရန် မဟုတ်ပါဟူသော သဘောမျိုးကို ဆိုလိုရင်း ဖြစ်၏။
မာန်ကိုနှိမ့်ချ၍ ခပ်ယို့ယို့ အမည်တပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်၏။
သို့သော် သူတို့၏ 'အက်ဆေး'များကို အဆီအနှစ်ပါ သော စဉ်းစားဉာဏ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဓိပ္ပာယ် ကြွယ်ဝစွာပါရှိသော တိုတုတ် ခန့်ညားသည့် စကားလုံး၊ စကားသွားဖြင့်လည်းကောင်း၊ တန်ဆာဆင်ထားရကား၊ စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြား ၍ လူကြိုက်များလာ လေသည်။
ထိုနောက် 'အက်ဆေး' ဟူသည် အကြောင်းခြင်းရာတစ်ခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စဉ်းစားစိတ်ကူး ရသမျှကို စကားသွား ခန့်ခန့်လှလှဖြင့် စာဖတ်သူ၏စိတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းအောင်၊ မရှည်လွန်း မတိုလွန်းလှဘဲ၊ ရေးသားဖွဲ့စီထားသော စာပေမြောက်သည့် စကားပြေ အဖွဲ့မျိုး ဖြစ်သည်ဟု စာပေလိုက်စားသူတို့က နားလည် မှတ်ယူလာကြလေသည်။
'အက်ဆေး' ဟူသောစကား၏ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်မှာ 'စမ်းသပ်မှု'၊ 'ကြိုးပမ်းမှု' ဖြစ်သည်။
ဤပင်ရင်း အဓိပ္ပာယ်နှင့် မွန်တိန်း၊ ဗေကင်တို့၏ မူလရည်ရွယ်ချက်ကို နှလုံးသွင်းပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင် အမှူးပြုသော တက္ကသိုလ်ဆရာများက ဤစာအဖွဲ့မျိုးကို 'အစမ်းစာ'ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
'အစမ်းစာ'ဟူသော ဝေါဟာရ မပေါ်ခင်က ဤစာမျိုးကို ဆောင်းပါးဟူ၍ ယေဘုယျ ခေါ်ခဲ့ကြသေးသည်။
သိုးဆောင်းတို့၏ စာပေလောကတွင် 'အက်ဆေး'ဟူသော အမည်ဝေါဟာရမှာ မပြောင်းလဲဘဲ၊ စွဲမြဲကျန်ရှိခဲ့သော်လည်း ထိုဝေါဟာရဖြင့် ခေါ်ဆိုသော စကားပြေ အဖွဲ့မျိုးမှာ သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသွင်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသွားအားဖြင့်လည်းကောင်း အတော်ပင် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီဖြစ်ရာ မူလမှည့်ခေါ်သော ဝေါဟာရ၏ တိုက်ရိုက် အဓိပ္ပာယ်ကိုယူရန် မသင့်လျော်တော့ချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လွန်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂ဝဝ လောက်မှစ၍ ယခုထက်တိုင် 'အက်ဆေး'များ ရေးရာ၌ ရေးသူ၏ ဉာဏ်စွမ်းနှင့် စကားသွားနိုင်နင်းမှု စွမ်းရည်တို့ကို အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုပေါ်တွင် မှတ်ကျောက်တင်၍ စမ်းသပ်ခြင်း ဟူသော သဘောသည် မရှိတော့ပြီ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ယခုလက်ရှိ သိုးဆောင်းတို့၏ စာပေလောကတွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာစာရေးဆရာများ ရေးသားနေကြသည့် စာပေလောကတွင်လည်းကောင်း၊ 'အက်ဆေး'ဟု အင်္ဂလိပ်လိုခေါ်နိုင်သော စာအဖွဲ့၏ သဘောသွားနှင့် အင်္ဂါရပ်များမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
'အက်ဆေး'သည် မည်သည့် အကြောင်းရပ်ကိုမဆို ဖွဲ့စီရေးသားထားသောစာမျိုး ဖြစ်သည်။
စကားပြေနှင့် ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးထားခြင်းသာ 'အက်ဆေး' အမျိုးမျိုး၏ တူညီသော အင်္ဂါရပ်ဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈-ရာစုနှစ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ အယ်လက် ဇန္ဒာပုပ် ရေးသားခဲ့သော 'လူ့သဘာဝအက်ဆေး'နှင့် 'ဝေဖန်မှုအက်ဆေး'များမှာ ကဗျာလင်္ကာရှည်များဖြစ်၍ ပုပ်က 'အက်ဆေး' ဟူသော စကားကို မူလအဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးထားခြင်းဖြစ်သည်။
'အက်ဆေး' တို့၏ အခြားတူညီသော အင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ ကျမ်းတစောင်တစ်ဖွဲ့၊ ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်လောက် မရှည်လျားခြင်း ဖြစ်သည်။
အတိုအရှည် ကွာခြားခြင်း ရှိကြသော်လည်း အများအားဖြင့် 'အက်ဆေး'ကို တစ်ထိုင်ဖတ်နှင့် ပြီးနိုင်သည်။
၁၈ ရာစုနှစ်တွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် 'အက်ဆေး' ဆရာများဖြစ်သူ အက်ဒီဆင်နှင့် ဂျွန်ဆင်တို့က 'အက်ဆေး'ဟူသည်မှာ စည်းကမ်းစံနစ် တိကျစွာမရှိသော၊ စည်းလွတ်ဝါးလွတ် စိတ်သွားတိုင်း ကလောင်ပါနိုင်သော စိတ်ကူးဉာဏ်ကွန့်ချင်တိုင်း ကွန့်နိုင်သော စကားပြေအဖွဲ့ဟု သရုပ်ဖော်ခဲ့လေသည်။
ယခုခေတ်အခါ၌ 'အက်ဆေး'များတွင် အကြောင်းခြင်းရာအမျိုးမျိုးကို ရည်မှန်းချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးကြသည်။
ရေးဟန် (ဝါ) လေယူလေသိမ်း၌လည်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြ၏။
အချို့ 'အက်ဆေး'များမှာ အကြောင်းရပ်တစ်ခုခု၏ သဘောသွားကို ခွဲစိတ်ဝေဖန်ပြ၏။
အချို့'အက်ဆေး'များမှာ အကြောင်းရပ် တစ်ခုခု၏သဘောသွားကို ရှင်းလင်းသရုပ်ဖော်၍ ပြဆို၏။
အချို့မှာ စာဖတ်သူ၏ ဗဟုသုတ တိုးစေရန်၊ အသိဉာဏ် တိုးစေရန် ရည်ရွယ်၏။
အချို့မှာ ဗဟုသုတ တိုးရန် မဟုတ်ဘဲ ရသေ့စိတ်ဖြေ အဖြစ်နှင့် စိတ်ပျော်မွေ့စေရန် သက်သက်သာ ရည်ရွယ်၏။
'အက်ဆေး' အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ကွဲပြား ခြားနားသော်လည်း 'အက်ဆေး'တိုင်းတွင် စာဖတ်သူ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ရန် အဓိကထားပေသည်။
'အက်ဆေး' မှန် သမျှသည် စာပေအင်္ဂါမြောက်ရပေမည်။
စာကောင်းစာမွန် ဖြစ်ရပေမည်။
ဤကား 'အက်ဆေး'၏ အရေးကြီးသော အင်္ဂါရပ် ဖြစ်ပေသည်။
'အက်ဆေး'တွင် အများအားဖြင့် နက်နဲ သိမ်မွေ့သော တွေးခေါ်ချက်၊ ကဝိလက္ခဏာဖြစ်သော စကားခက် စကားကြီးတို့ မပါရှိတတ်ပေ။
အကြောင်းခြင်းရာတစ်ခုခု ရေးရာတွင် နှိုက်နှိုက်ကျွတ်ကျွတ်ရှိရန် သော်လည်းကောင်း မရည်ရွယ်ဘဲ၊ အကျဉ်းချုံး၍ ကြည့်နည်းဖြင့် ကြည့်၍ဖြစ်စေ၊ မိမိကိုယ်တွေ့ မိမိစဉ်းစား စိတ်ကူးပေါ်၌သာ တည်၍ဖြစ်စေ၊ 'အက်ဆေး'ကို ရေးကြလေသည်။
ဤအင်္ဂါရပ်များကို ခြုံ၍ စဉ်းစားသော် 'အက်ဆေး'ဟူသော မြန်မာစကားပြေအဖွဲ့ အကြောင်းခြင်းရာ အဖွဲ့မျိုးကို မြန်မာလို'စာမွန်စာပေ'ဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။
ဝိဂြိုဟ်ပြုရသော်၊ စာမွန်သည် အကြောင်းခြင်းရာ တစ်ခုခုကို စိတ်ကူး ဉာဏ်ကွန့်၍ စကားပြေဖြင့် စာပေမြောက်အောင် ရေးဖွဲ့သည့်စာ ဖြစ်သည်ဟူ၏။
စာမွန်ကို ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စာရေးဆရာ မွန်တိုင်းက ပထမ စတင်ရေးသားသည်မှစ၍ ယခုထက်တိုင် အသွင်အပြင် ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ စာပေဝါသနာပါသူတိုင်း နှစ်ခြိုက်ခဲ့ပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာစကားတိုင်း၊ စာပေတိုင်းလိုလိုတွင် စာမွန်ကို စာရေးဆရာများ ရေးသားကြ၏။
စာမွန်ရေးရာတွင် ကျော်ကြားခဲ့သူများမှာ အတော်ပင် များပြားကြသည်။
ယင်းတို့အနက် စာမွန်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် မူရင်းဘာသာစကားဖြစ်သော ပြင်သစ်စာပေတွင် နာမည်ကြီး စာမွန်စာပေဆရာများမှာ စန်ဗဗ်၊ တိန်း၊ မက်တာလင့်၊ ဘယ်လရီ၊ ဂိုးမွန့်၊ ရေနွန်း၊ လမိုက်တား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်ပြည်၌ ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ကောင်လီ၊ အက်ဒီဆင်၊ စတီး၊ ဂျွန်ဆင်၊ ဂိုးစမစ်တို့သည် စာမွန်စာပေ၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည့်ပြင် အဆင့်အတန်းကိုလည်း မြှင့်တင်ခဲ့ပေသည်။
သူတို့နောက် ၁၉ ရာစုနှစ်တွင် လမ့်၊ ဟက်ဇလစ်၊ လေးဟန့်၊ ဒီကွင်ဆီ၊ မက်ကောလေး၊ ပေတာ စသော စာရေး ဆရာများသည် စာမွန်အရေးအသား ကောင်းမွန်လှသောကြောင့်ပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။
အမေရိကန် စာရေးဆရာများအနက် အီမာဆင်သည် ပြောင်မြောက် ခန့်ညားသော စာမွန်များကို ရေးခဲ့၏။
ယခု ပစ္စက္ခခေတ် ၂ဝ ရာစုနှစ်တွင် စာမွန် အရေးအသားသည် မှေးမှိန် သွားခြင်း မရှိဘဲ၊ အကျော်အမော် စာရေးဆရာ အမြောက်အမြား လိုက်စားလျက်ရှိ၏။
ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာစာပေတွင် မျက်မှောက်ခေတ်မှပင် စာမွန် စာပေသန့်သန့် ပေါ်လာပေသည်။
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ ဆရာပီမိုးနင်းနှင့် မဟာဆွေတို့ ရေးခဲ့သော စကားပြေ အဖွဲ့အချို့တို့သည် စာမွန်များ ဖြစ်ကြသည်။
ခေတ်စမ်းစာပေခေတ်တွင် ပထမဦးစွာ စာမွန်များကို အများအပြား ရေးခဲ့သူမှာ သိပ္ပံမောင်ဝ ဖြစ်၏။
ဇော်ဂျီ၊ မင်းသုဝဏ်၊ တက္ကသိုလ်မောင်သန့်စင်၊ မောင်ထင်၊ မြကေတု ဟူသော စာရေးဆရာတို့မှာ သက်ရှိ ထင်ရှား နာမည်ကြီး စာမွန်စာပေဆရာများ ဖြစ်သည်။
ထိုသူတို့အပြင် အခြား ထင်ရှားသော စာရေးဆရာများလည်း စာမွန်များကို အရေးထား၍ ရေးသားလျက်ရှိကြပေသည်။
စာရာမေတိတောင်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၆° ၄၄' နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅° ဝ၂' အကြား မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း အာသံ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး နာဂတောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဆင်ဂလိန်း ခန္တီးမြို့ အနောက်တောင်ယွန်းယွန်း မိုင် ၁၃ဝ ကွာဝေးသည်။
အမြင့်ပေ ၁၂,၆၂၂ ရှိပြီး ဆောင်းအခါ ဆီးနှင်းများ ဖုံးလွှမ်းသည်။
အာသံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်း ပိုင်းခြားထားသည်။
စာရာမေတိတောင်ကြော တစ်လျောက်၌ နာဂလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ယေးတက္ကသိုလ်၊ ပေဗိုဒီပြတိုက်မှ သားငှက်တိရစ္ဆာန် လေ့လာရေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တောဌာနမှ အရာရှိများ စာရာမေတိ တောင်ထိပ်သို့ တက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး လှအောင် အမှူးပြုသော မြေတိုင်းအဖွဲ့ဝင်များသည် အာသံ-မြန်မာနယ်နိမိတ် ကျောက်တိုင် အမှတ် ၁၃၈ ကို စာရာမေတိတောင်ပေါ်၌ စိုက်ထူခဲ့သည်။
စာရာမေတိ တောင်ကြောတစ်လျှောက်၌ ရိုဒိုဒင်ဒရမ်ခေါ် တောင်ဇလပ်၊ ထင်ရူး၊ ကျောက်ထင်းရူး၊ သစ်မင်း၊ ဝက်သစ်ချ၊ ပရီမြူလာ၊ လီလီနှင့် ဝဥပင်အမျိုးမျိုး တွေ့ရသည်။
တစ်ချိန်က စာရာမေတိတောင်ကြော တစ်လျှောက်၌ ကြံ့များ အများအပြား တွေ့ကြရသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ ကြံ့အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိနိုင်တော့သည်။
ကတိုးကောင်နှင့် တောင်ဆိပ်များပေါသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး။
မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါ သံဃာအများနှင့် စပ်ဆိုင်သော ဆွမ်းမလှူကိစ္စ၊ ဝိနည်းကိစ္စတို့တွင် ပြဋ္ဌာန်း ဆုံးဖြတ်ရာ၌ အမှုကို ပြီးစီးလွယ်သောငှာ၊ စာအက္ခရာ အမှတ်အသားပါသော ဝါးခြမ်းတံကို မဲနှိုက်စေ၍ ဆုံးဖြတ်ရသည်။
ယင်းဝါးခြမ်းတံကို စာရေးတံဟု ခေါ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် သံဃာတော်အများကို တကာ တကာမများက ဆွမ်းပင့်ဖိတ်သောအခါ မည်သည့် တကာ တကာမသည် မည်သည့်သံဃာအား ဆွမ်းကျွေးစေဟူ၍ ဆုံးဖြတ်ရန် မရကောင်းသောအခါတို့တွင် စာရေးတံဟုခေါ်သော ဝါးခြမ်းတံဝယ် သံဃာအရေအတွက်ကို အမှတ်အသားပြု၍ ကံအလျောက် ဆွမ်းကပ်နိုင်ကြစေရန် အိမ်စဉ်အရ မဲနှိုက်စေ၍ သလာကဘတ္တ (စာရေးတံ) ဆွမ်းအလှူဟု ခေါ်သည်။
တစ်ဖန်တုံလည်း၊ သံဃာတော် အများ စုံညီ စည်းဝေးတော်မူကြ၍ နှစ်ဦး နှစ်ဖက်သော သံဃာတော်တို့၏ အမှုအကြောင်းကို ပြောကြားလျှောက်ထားစေသည်။
ထိုလျှောက်ထားချက်တို့ကို ကြားနားပြီးလတ်သော် အဆုံးအဖြတ် ပေးရမည့် သံဃာတော်တို့သည် သင်္ကန်းစသော တစ်စုံတစ်ခုပေါ်ဝယ် တင်ထားသော တရားမှန်သော ဓမ္မဝါဒီ ဝါးခြမ်းတံ၊ တရားမမှန်သော အဓမ္မဝါဒီ ဝါးခြမ်းတံဟု နှစ်မျိုး နှစ်စား ခွဲခြား အမှတ်အသားပြုထားသည့် စာရေးတံတို့အနက် မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ စာရေးတံကိုယူ၍ မဲပေးသောအလား ကိုင်ယူချထားရသည်။
ဤစာရေးတံမဲဦးရေ အနည်းအများကို ကြည့်၍၊ ယေဘုယျသိက ဝိနည်းအရ၊ မဲများရာကို အနိုင်ပေး၍ ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ယင်းဆုံးဖြတ်ခြင်း၌လည်း စာရေးတံမဲပေးသည်ဟုခေါ်ဝေါ်ကြကုန်၏။
(ဆရာဆိုင်) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု။
ကုန်သည်ပွဲစားမှအစ အိမ်ထောင်ရှင်မအထိ ဝင်ငွေနှင့် ထွက်ငွေ ကို စနစ်တကျ စာရင်းပြုလုပ်ထားရှိရန် လိုအပ်ပေသည်။
သို့မှ သာလျှင် ကုန်သည်ပွဲစားသည် မိမိ၏လုပ်ငန်းအတွက် အရှုံး အမြတ်ကို၎င်း၊ အိမ်ထောင်ရှင်မသည် အိမ်ထောင်အတွက် ငွေဝင်ငွေထွက် အခြေအနေကို၎င်း တိကျစွာ သိရှိတွက်ချက်နိုင် ပေမည်။
ယခုအခါ စာရင်းကိုင်ပညာကို သီးခြား ပညာတရပ် အနေဖြင့် လေ့လာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။
ငွေအသပြာဟူသည် တသီးတသန့်ထားကာ သုံးစွဲမှုမပြုကြ သေးသည့် ခေတ်အခါကပင် ကုန်ချင်း ပစ္စည်းချင်း ဖလှယ်ကြ ရာ၌ မည်သည့်ကုန်ကို ရရှိ၍ မည်သည့်ကုန်ကို ထုတ်လိုက် သည် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကာ စာရင်း ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ငွေအသပြာကို စတင်သုံးစွဲလာကြသည့် အချိန်သမယတွင်မူ ငွေ ရခြင်းနှင့် ငွေသုံးခြင်းတို့အတွက် စာရင်းပြုလုပ်ကြ၏။
ငွေ သုံးစွဲမှု များပြားလာသော မျက်မှောက်ခေတ်အခါ၌ကား မည်သည့်အလုပ်ကို လုပ်၍ မည်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မည်သူမဆို မိမိ၏ ငွေကို စေ့စပ်စွာ သုံးစွဲ၍ ချွေတာစုဆောင်း လိုခဲ့လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏ လုပ်ငန်းအခြေ အနေကို ခရေစေ့တွင်းကျ တခဏမျှနှင့် အစအဆုံး မှန်ကုန် လွယ်ကူစွာ သိရှိ၍ လုပ်ငန်းကြီးပွား တိုးတက်စေလိုခဲ့လျှင်သော် ၎င်း၊ ထိုသူသည် မိမိ၏ဝင်ငွေမှာ အဘယ်မှဝင်လာ၍ အဘယ် သို့ ထွက်သွားသည် စသည်တို့ အပြင်ဝင်ငွေထက် ထွက်ငွေက လျော့နည်းလျက် လက်ကျန် အပိုအလျှံ ရှိသည်တို့ကိုပါ သိရှိ နားလည်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအကြောင်းခြင်းရာကို တိကျ သေချာစွာ သိရှိစေရန် ညွှန်ပြစွမ်းဆောင်သည့် အတတ်မှာ စာရင်းကိုင်ပညာပင် ဖြစ်လေသည်။
မည်သူမဆို စာတတ်လျှင် စာရင်းရေးမှတ်နိုင်သည့် အား လျော်စွာ ရိုးရိုးစာရင်းကိုင်ခြင်းမှာ ခက်ခဲလှသည် မဟုတ်ချေ။
သို့ရာတွင် စံနစ်တကျ ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ရေးချွတ်မှတ်သား ရန်မှာ အရေးကြီးသည့်အလျောက် စာရင်ကိုင်နည်း နိသျည်း များကို တတ်ကျွမ်းနားလည်ရန် လိုပေသည်။
စာရင်းကိုင် ပညာကို တတ်ကျွမ်းသဖြင့် အိမ်မှုကိစ္စ ထိန်းသိမ်းရေးမှ အစ လုပ်ငန်းကြီးများအထိ သက်ရောက်ရာ တာဝန်များကို အကျိုး ကျေးဇူး ပွားများလေအောင် စီမံသွားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
စာရင်ကိုင်ခြင်းကို အလွယ်ဆုံး အခြေခံမှစ၍ ဖော်ပြရသော် စာရင်းဟူသော ဝေါဟာရကို ဦးစွာ ပထမ ရှင်းလင်းရပေမည်။
စာရင်းဟူသည်မှာ ငွေအသပြာကိုဖြစ်စေ၊ ငွေအသပြာနှင့် စပ် လျဉ်းသည့် ကုန်ပစ္စည်း အရာဝတ္ထုအပေးအယူ အပြောင်းအလဲ များကိုဖြစ်စေ စံနစ်တကျ ရေးမှတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
စာရင်းရေးမှတ်ချက်များတွင် အပေးအယူများကို ဖော်ပြရ သည်ဖြစ်ရာ ပေးသောသူနှင့် ရသောသူဟူ၍ ရှိရပေမည်။
ငွေ ဖြစ်စေ၊ ငွေနှင့် အလားတူ အရာဝတ္ထုဖြစ်စေ၊ ပေးသောသူကို 'မြီရှင်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငွေဖြစ်စေ၊ ငွေနှင့် အလားတူ အရာဝတ္ထု ဖြစ်စေ၊ ရသောသူကို 'မြီစား'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စာရင်းကိုင်ပညာရပ် တွင် ခေါ်ဆိုလေသည်။
ဥဒါဟရုဏ်ဖြင့် ဖော်ပြရသော် မောင် စသည် မောင်ဘသို့ ငွေ ၅ဝဝိ ပေးသည်ဟုဆိုရာတွင် မောင် စသည် မြီရှင်ဖြစ်၍ မောင်ဘသည် မြီစား ဖြစ်လေသည်။
ဤတွင် မှတ်ရန်ရှိသည်ကား ထိုငွေ ၅ဝဝိ ပေးခြင်းကိစ္စမှာ မောင်စက မောင်ဘသို့ အကြွေးခြင်း သဘောနှင့် ပေးသည်ဟု ဆိုရစေကာမူ မောင်ဘမှာ ရသူဖြစ်သဖြင့် မြီးစား၊ မောင်စမှာ ပေးသူဖြစ်သဖြင့် မြီရှင်ပင် ဖြစ်သည်။
စာရင်းကိုင်ပညာတွင် မှန်ကန်စွာ ရေးမှတ်နိုင်ရန်အတွက် မည်သူသည် မြီစား၊ မည်သူ သည် မြီရှင်၊ မည်သည့်စာရင်းသည် မြီစား၊ မည်သည့် စာရင်း သည် မြီရှင်ဖြစ်သည်ဟူ၍ ခွဲခြားသိရှိရန် လိုချေသည်။
ငွေ ဖြစ်စေ၊ ကုန်ပစ္စည်းဖြစ်စေ အပေးအယူ အပြောင်းအလွှဲရေး မှတ်ရာတွင် မည်သူက ရသည်၊ မည်သူက ပေးသည်ဟူသော အချက်ကို စိစစ်ကာ မြီစား မြီရှင် ခွဲခြားရာသည်။
စာရင်းကို ကိုင်ခြင်းတွင် တဖက်သွင်း စာရင်းကိုင်နည်းနှင့် နှစ်ဖက်သွင်း စာရင်းကိုင်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။
တဖက် သွင်း စာရင်းကိုင်နည်းအရ အပေးအယူ အပြောင်းအလွှဲများကို မြီရှင်ဖက်၌ဖြစ်စေ၊ မြီးစားဖက်၌ဖြစ်စေ သက်ဆိုင်သည့် အလျောက် စာရင်းတခါသာ ရေးမှတ်လေသည်။
ဥဒါဟရုဏ် အားဖြင့် မောင်စသည် မောင်ဘသို့ ငွေ ၅ဝိ ထုတ်ချေးသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။
မောင်ဘသို့ ထုတ်ချေးလိုက်သော ငွေ ၅ဝိ ကို မောင်စ၏ ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်းတွင် မြီရှင်ဖက်၌သာ ရေးမှတ် ပေမည်။
တစ်ဖန် မောင်ဘသည် ချေးယူငွေထဲမှ ငွေ ၂၅ိ ပြန် ဆပ်သည်ဟုဆိုလျှင် ထိုပြန်ဆပ်ငွေ ၂၅ိ ကို မောင်စ၏ ငွေဝင် ငွေထွက် စာရင်းတွင် မြီစားဖက်၌သာ ရေးမှတ်မည် ဖြစ်ပေ သည်။
နှစ်ဖက်သွင်းစာရင်းကိုင်နည်းသည် အပေးအယူ အပြောင်း အလွှဲဟူသမျှကို စာရင်းတခု၌ မြီရှင်ဖက်တွင်၎င်း၊ အခြား စာရင်းတခု၌ မြီးစားဖက်တွင်၎င်း၊ စာရင်းနှစ်ခါ ရေးမှတ်ရ လေသည်။
အထက်ပါ ဥဒါဟရုဏ်နှင့်ပင် ရှင်းလင်းဖော်ပြ ရသော် မောင်စ၏ ငွေချေးလုပ်ငန်းတွင် မောင်စသည် နှစ်ဖက် သွင်း စာရင်းကိုင်နည်းဖြင့် စာရင်းထားရှိသည်ဟု ဆိုကြပါစို့၊ မောင်ဘအား ထုတ်ချေးလိုက်သော ငွေ ၅ဝိ ကို မောင်စ၏ ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်းတွင် မြီရှင်ဖက်၌ ထည့်သွင်း ရေးမှတ် သည့်နည်းတူ မောင်ဘ၏ ချေးငွေစာရင်းတွင် မောင်ဘက ငွေကို လက်ခံရရှိသည်အတိုင်း ယင်းငွေ ၅ဝိ ကို မြီးစားဖက်၌ ထည့်သွင်း ရေးမှတ်ရလေသည်။
တဖန် ပြန်ဆပ်ငွေ ၂၅ိ နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရေးမှတ်ရာတွင် မောင်စသည် ငွေရရှိသူဖြစ်သည့် အတွက် မောင်စ၏ ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း မြီးစားဖက်၌ ငွေ ၂၅ိ ကို ထည့်သွင်းလျက် မောင်ဘ၏ ချေးငွေစာရင်း မြီရှင် ဖက်တွင် ထိုငွေ ၂၅ိ ကို ထည့်သွင်း ရေးမှတ်ရလေသည်။
နှစ်ဖက်သွင်း စာရင်းကိုင်နည်းမှာ စေ့စပ် သေချာ၍ အလုပ် များသည်နှင့်အမျှ အလုပ်အကိုင်တို့၏ အခြေအနေကို တိကျ လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေး ကြည့်ရှုနိုင်ရန် စွမ်းဆောင်နိုင်သည့် အလျောက် အလုပ်ကြီး အကိုင်ကြီးများကို လုပ်သော ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ အသင်းများနှင့် ဘဏ်တိုက်များ သည် ထိုစာရင်းကိုင်နည်းကို လက်သုံးလက်စွဲဲပြုထားလေသည်။
လုပ်ငန်းတို့တွင် အသုံးပြုသော စာရင်းအမျိုးမျိုးရှိသည့် အနက် ထင်ရှားသော စာရင်းမှာ (၁) လက်ငင်းရသောငွေ၊ လက်ငင်းပေးသောငွေတို့ကို ထည့်သွင်း ရေးမှတ်ရသည့် ငွေဝင် ငွေထွက်စာရင်းနှင့် (၂) အကြွေးရောင်း အကြွေးဝယ်စာရင်း တို့ကို ထည့်သွင်း မှတ်သားရသည့် အကြွေးစာရင်းတို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။
ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်းသည် လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် အရေး ကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ဝင်ငွေထွက်ငွေ အကြောင်းများကို ရေးမှတ် ထားသောစာအုပ်ကို ငွေစာရင်းစာအုပ်ဟု ခေါ်သည်။
ငွေဝင် ငွေထွက် စာရင်း ထည့်သွင်းရာ၌ မြီရှင် မြီစား အကြောင်း အရာများကို စာမျက်နှာ တမျက်နှာတည်း၌ဖြစ်စေ၊ မျက်နှာ ချင်းဆိုင် စာမျက်နှာတို့၌ ရေးမှတ်စေကာမူ ထိုစာမျက်နှာအစုံ ကို တမျက်နှာတည်းကဲ့သို့ပင် အမှတ်စဉ် တပ်ပေးရသည်။
ထိုသို့ မြီစား မြီရှင် နှစ်ဦးစလုံးအတွက် အမှတ်စဉ် ပေးထား သော စာမျက်နှာအစုံကို စာရင်းမျက်နှာ (စမ)ဟုခေါ်သည်။
'ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း'ဟူသော ခေါင်းစည်းကို စာမျက်နှာ ၏ ထိပ်တွင် ရေးမှတ်ပြီးနောက် 'မြီးစား'သို့မဟုတ် (အရ)ဟု ရေးမှတ်ထားသည် လက်ဝဲမျက်နှာတွင် ရရှိသမျှသော ငွေစာရင်း များကို ထည့်သွင်းရလေသည်။
ချက်လက်မှတ်များ၊ ငွေလွှဲ လက်မှတ်များ စသည်တို့ကို လက်ခံရရှိလျှင်လည်း ထို 'အရ' ဖက်တွင် ပြရသည်။
'မြီရှင်' သို့မဟုတ် (အပေး)ဟု ရေးမှတ် ထားသော လကျာ်မျက်နှာတွင် ထုတ်ပေးလိုက်သော ငွေဟူ သမျှကို ထည့်သွင်းရ၏။
ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း မြီစား မြီရှင် ရက်စွဲ အရ ကျပ် ပြား ရက်စွဲ အပေး ကျပ် ပြား ဇွန် ၁ တင့်သာကုမ္ပဏီရင်းငွေ ၃ဝဝဝ ဇွန် ၂ စာရေးကိရိယာဝယ် ၂၅ ဇွန် ၆ ကုန်လက်ငင်းရောင်း ၅ဝဝ ဇွန် ၂ ကိုဘိုးမြသို့ပေး ၇၅ ဇွန် ၁ဝ ဦးဘ ကုန်ဖိုးရငွေ ၃၂ဝ ဇွန် ၃ ကုန်လက်ငင်းဝယ် ၁ဝဝဝ ဇွန် ၁၄ ဒေါ်ရှင် ၎င်း ၃၇၅ ဇွန် ၄ တံဆိပ်ခေါင်းဝယ် ၁၅ ဇွန် ၂၅ ဒေါ်ငွေ ၎င်း ၅ဝဝ ဇွန် ၁၅ ပရိဘောဂဖိုးရှင်း ၃၅ဝ ဇွန် ၂၈ ဒေါ်ဆန်း ၎င်း ၁၂၅ ဇွန် ၃ဝ ရွှေခဲဘရားသားကုန်ဖိုးရှင်း ၅ဝဝ ဇွန် ၃ဝ လုပ်သားလစာများ ၂ဝဝ ဇွန် ၃ဝ ဆိုင်ငှားခ ၅ဝ ဇွန် ၃ဝ ဦးတင့်ထုတ်သုံး ၁ဝဝ ဇွန် စာရင်းပိတ်လက်ကျန် ၂၅ဝ၅ စုစုပေါင်း ၄၈၂ဝ ပုံစံ ၁။
တင့်သာ ကုမ္ပဏီ၏ ဇွန်လတွက် ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း ပုံစံ ၁ မှာ ကုမ္ပဏီတဂခု တလအတွက် ငွေဝင်ငွေထွက် စာရင်းဖြစ်သည်။
ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်းတို့ကို နေ့စဉ် သို့ မဟုတ် လစဉ် သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်ကာလ၌ စာရင်းပိတ်ရသည်။
စ၍ဖွင့်သော စာရင်းသစ်ဖြစ်ခဲ့သော် အရ ဖက်မှ ဝင်ငွေပေါင်းနှင့် အပေးဖက်မှ ထွက်ငွေပေါင်းတို့ကို အသီးအသီးရှာပြီးလျှင် ဝင်ငွေပေါင်းနှင့် အပေးဖက်မှ ထွက်ငွေ ပေါင်းတို့ကို နုတ်ယူရသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်သည်ကို လက်ကျန် ရှာခြင်းဟု ခေါ်သည်။
လက်ကျန်ရှာ၍ ရရှိလာသော ငွေကို ထွက်ငွေပေါင်းတွင် စာရင်းပိတ် လက်ကျန်ငွေဟူ၍ ထည့်ပေါင်း ရ၏။
မြီစားဖက်မှ စုစုပေါင်းငွေသည် မြီရှင်ဖက်မှ စုစုပေါင်းငွေနှင့် ကိုက်ညီရလေသည်။
ခြားနားခက်ရှိခဲ့သော် စာရင်းတစ်ခုခု ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
သို့မဟုတ် မှားယွင်းချက် တစ်ခုခု ရှိသည်ဟူ၍ သိနိုင်ပေသည်။
တစ်ဖန် မြီးစားဖက်၌ ရှိသော ဝင်ငွေပေါင်းသည် မြီရှင်ဖက်၌ရှိသော ထွက်ငွေပေါင်း ထက် မည်သည့်အခါမျှ မနည်းနိုင်သည်ကို မှတ်သားရပေမည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မည်သည့်လုပ်ငန်းမဆို ရှိသည့်ငွေထက် ပို၍ မသုံးနိုင်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
မြီးစားမြီရှင်ကွက်များ ၌ရှိသော စုစုပေါင်းငွေများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မျဉ်းတစ်ပြေး တည်း၌ ရှိရ၏။
အကယ်၍ တဖက်မှ အကြောင်းအရာများ သည် နည်း၍ နေခဲ့သော် မျဉ်းစောင်းခံပြီးမှ စာရင်းပိတ်ရလေ သည်။
မျဉ်းစောင်းခံခြင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ စုစုပေါင်းငွေများသည် တခုနှင့်တခု ထမ်းပိုးထမ်း ညီစေရန်အပြင် စာရင်းပိတ်ပြီး သည့်နောက် စာရင်းထပ်မံ မရေးသွင်းနိုင်စေရန်ပင် ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်းကို ပိတ်ပြီးသည့်နောက် စာရင်း သစ်ထပ်၍ ဖွင့်သည့်အခါ ယခုစာရင်းပိတ် လက်ကျန်ငွေအဖြစ် ဖြင့် မြီးစားဖက်၌ ထည့်သွင်းရလေသည်။
ပုံစံ ၂ မှာ အိမ်ထောင်တစု၏ ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း ဖြစ် သည်။
စာရင်းရေးမှတ်ပုံ ရေးမှတ်နည်းမှာ ပုံစံ ၁ တွင် ဖော်ပြ ခဲ့သော စာရင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သော်လည်း ခြားနားချက် တစ်ခုရှိသည်။
ယင်းမှာ ယခင်လ၏ စာရင်းဆက်ဖြစ်သဖြင့် ယခင်လ၏ စာရင်းပိတ်လက်ကျန်ငွေ ၄၅ိ ပြား ၅ဝ မှာ ယခု စာရင်းတွင် စာရင်းဖွင့်လက်ကျန်ငွေအဖြစ်ဖြင့် ထည့်သွင်း ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
လက်ငင်း အပေးအယူပြုသော ငွေစာရင်းတို့ကို ငွေဝင် ငွေထွက် စာရင်းစာအုပ်တွင် ရေးမှတ်ရသည့်နည်းတူ အကြွေး စာရင်းတို့ကို စာရင်းချုပ်စာအုပ်တွင် ထည့်သွင်း ရေးမှတ်ကြ သည်။
အကြွေးတာဝန်ရှိသောသူ၏ နာမည်နှင့် လိပ်စာကို စာရင်း၏ထိပ်၌ ရေးသားဖော်ပြပြီးလျှင် အကြွေးနှင့်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာတို့ကို မြီးစားဖက်တွင် ရေးမှတ်လျက် ထိုသူ ပေးသွင်းသမျှသောငွေနှင့် ခုနှိမ်၍ ရသင့်သမျှသော ကုန်တို့၏ တန်ဖိုးကို မြီရှင်ဖက်တွင် ရေးမှတ်ရလေသည်။
ပုံစံ ၃ မှာ ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတောင်တန်း၊ အမှတ် ၁၈ နေ ဦးစံဖေအတွက် သူ၏ ဖောက်သည်ဆိုင်တစ်ဆိုင်မှထားရှိသော အကြွေးစာရင်း ဖြစ်သည်။
ငွေဝင်ငွေထွက်စာရင်း မြီစား မြီရှင် ရက်စွဲ အရ ကျပ် ပြား ရက်စွဲ အပေး ကျပ် ပြား မေ ၁ စာရင်းဖွင့်လက်ကျန် ၄၅ ၅ဝ မေ ၁ မေလအတွက် အိမ်လခ ၄ဝ ဝဝ ၁ လစာငွေ ၂၂၅ ဝဝ ၁ နွားနို့ဖိုးပေး ၁ဝ ဝဝ ၂ ကုန်စုံဆိုင်သို့ပေး ၁ဝဝ ၆၉ ၉ အမျိုးသားဆန်ဆိုင် ၃၁ ၇၅ ၁၁ တယ်လီဖုန်းစရိတ် ၅ ၄၁ ၁၅ ဓာတ်မီးလခ ၁၁ ၅ဝ ၂၈ ခေတ်စတိုး ၁၂ ၂၅ ၃ဝ အမဲသားဆိုင် ၄ဝ ဝဝ စာရင်းပိတ်လက်ကျန် ၄၈ ၉ဝ စုစုပေါင်း ၃ဝဝ ၅ဝ စုစုပေါင်း ၃ဝဝ ၅ဝ ပုံစံ ၂ ဦးစံဖေ၊ အမှတ် ၁၈၊ ရွှေတောင်တန်း၊ ရန်ကုန်မြို့။
မြီစား မြီရှင် ရက်စွဲ အရ ကျပ် ပြား ရက်စွဲ အပေး ကျပ် ပြား ဇွန် ၂ စောင်တထည် ၂၆ ၅ဝ ဇွန် ၁၇ ပိုးထည် ၄ ကိုက် ၂၈ ၈ဝ ၈ စွပ်ကျယ် ၂ ထည် ၃ ၂ဝ ဇူလိုင် ၂ ငွေချေ ၈ဝ ၂ဝ ၁၆ ပိုးထည် ၄ ကိုက် ၂၈ ၈ဝ ၁၇ လုံချည် ၁ ထည် ၃၈ ဝဝ ၂၈ ဇာ ၁ဝ ကိုက် ၁၂ ၅ဝ ၁ဝ၉ ၁ဝ၉ ဦးစံဖေသည် ဇွန်လအတွင်းတွင် မိမိ၏ ဖောက်သည်ဆိုင် တစ်ဆိုင်မှ ငွေ ၁ဝ၉ိ တန်ဖိုးရှိသော ပစ္စည်းများကို အကြွေး ဝယ်ယူခဲ့၏။
ထိုပစ္စည်းများအနက် တစ်ကိုက်လျှင် ၇ိ ပြား ၂ဝ နှုန်းဖြင့် ဝယ်ခဲ့သော ပိုး ၄ ကိုက်ကို များစွာ မနှစ်သက်သဖြင့် ဝယ်ပြီးနောက်တနေ့တွင် ဆိုင်သို့ ပြန်ပို့လိုက်၏။
ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့သို့ ရောက်သောအခါ ဦးစံဖေသည် ဆိုင်သို့ သွား၍ အကြွေးများကို ရှင်းလင်း ပေးဆပ်လိုက်လေသည်။
ဤအခြင်း အရာကို ဦးစံဖေ၏ ဖောက်သည်ဆိုင်သည် ပုံစံ ၃ စာရင်းတွင် ရေးမှတ် ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အကြွေးချ၍ရောင်းသော ဆိုင်တို့သည် အကြွေးစာရင်းများကို ပုံစံ ၃ ကဲ့သို့သော စာရင်း မျိုးတွင် ထည့်သွင်းရေးမှတ်လေ့ ရှိကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စာရင်းကိုင်ပညာ။
ရုရှားမှ ထုတ်လုပ်သည့် စာရင်းတွက်စက်။
ကုန်တိုက်၊ ဘဏ်တိုက်မှစ၍ အလုပ်တိုက်အသီးသီးတွင် စာရင်းအင်း အမြောက်အမြားကို မှန်ကန်စွာ တွက်ချက်ရေး မှတ်၍ စံနစ်တကျ ထားရှိရသောအလုပ်မှာ လွယ်ကူသည့် အလုပ်မဟုတ်ချေ။
လူတို့သည် အဆိုပါ စာရင်း အင်းများကို ရှေးအခါက လက်နှင့်သာလျှင် ပင်ပန်းကြီးစွာ ရေးမှတ်ခဲ့ကြ ရ၏။
နောင်သော် လက်နှိပ်စက်များ၊ စာကူး စက်များ ပေါ်လာ သဖြင့် ထိုအလုပ်မှာ ယခင်ကထက် အဆပေါင်းများစွာ လျင်မြန် ရှင်းလင်း၍လာသည်။
ယခုအခါ တိုးတက်လျက် ရှိသော စက်မှုပညာ၏ ကျေးဇူးကြောင့် 'စာရင်းတွက်စက်'များ ပေါ်လာပြန်ရာ ထိုစက်မျိုးနှင့် စာရင်းအင်းများကို တွက်ချက် သောအခါ ယခင်ကထက် တိုး၍ အံ့ဩလောက်အောင် အလုပ် တွင်ကျယ်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
စာရင်းတွက်စက်မှာ လက်နှိပ်စက်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ထိုစက်တွင် ဂဏန်းများကို တစ်လုံးချင်းဖြစ်စေ၊ စုပေါင်းဖြစ်စေ၊ ပေါင်းနိုင်၊ နုတ်နိုင်သည့် ကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားသည်။
ပေါင်းလို နုတ်လိုသည့်အခါ ဆိုင်ရာခလုတ်ကို နှိပ်ပေးရန်သာ လို၏။
အချို့သော စာရင်းမျိုးတွင် မင်နီကိုလည်း တစ်ခါ တစ်ရံ ကြားဖြတ်သုံးရန် အလိုရှိတတ်သည်။
ထိုအခါမျိုး၌ လက်နှိပ်စက်မှာကဲ့သို့ပင် ခလုတ်ကို နှိပ်ပေးရုံဖြင့် ကာဗွန်ကြိုး ကို အလိုရှိသလို ပြောင်းပေးနိုင်သည်။
အထက်ဖော်ပြပါ ခလုတ်များ ပါရှိခြင်းကြောင့် လက်ကျန်ငွေ၊ အပိုထုတ်ယူငွေ စသည်တို့ကို မင်နီဖြင့် ပြလိုကလည်း လွယ်ကူစွာ ပြနိုင်သည်။
ကုန် စာရင်း၊ လချုပ်စာရင်း စသည်တို့တွင် ဆိုင်ရာစာရင်းကို တစ်တန်းစီ ပေါင်းနုတ်သွားရုံမက စုစုပေါင်းကိုပါ ပြလိုက လည်း ဆိုင်ရာခလုတ်ကို နှိပ်ပေးခြင်းဖြင့် အလိုရှိသော အဖြေ ကို အလိုအလျောက် တွက်ချက်ပြီး ထွက်ပေါ်စေနိုင်သည်။
စာရင်းတွက်စက်သည် အလုပ်နှင့် အချိန်ကိုသာ အဆပေါင်း များစွာ သက်သာစေသည်မဟုတ်၊ တိကျမှန်ကန်သော စာရင်း များကိုလည်း ရရှိစေနိုင်၏။
သို့ရာတွင် ဤစက်ကို ရိုက်နှိပ် ရသော စက်သမားသည် စာရင်းကိုင် စာရေးများနည်းတူ မိမိ အလုပ်ကို မှန်ကန်စွာ ပြုလုပ်ရန်လိုပေသည်။
စာရင်းတွက်စက်တွင် စီမံထားပုံမှာ ခုမှ ဆယ်သို့၊ ဆယ်မှ ရာသို့၊ ရာမှ ထောင်သို့ စသည်ဖြင့် ဂဏန်းပြောင်းသွားစေရန် အတွက် ခွေးသွားစိတ် ၁ဝ ခုစီပါသည့် ဘီးကလေးများ တပ် ဆင်ထားသည်။
ထိုခွေးသွားစိတ်ကလေးများသည် နှိပ်လိုက် သည့် ခလုတ်ပေါ်ရှိ ဂဏန်းအမှတ်အတိုင်း နေရာရွေ့ကြ၏။
ပမာအားဖြင့် ၅ အမှတ်ခလုတ်ကို နှိပ်က ခွေးသွားစိတ် ၅ ခု ရွေ့၍ ၉ အမှတ်ကို နှိပ်လျှင်လည်း ၉ ခု ရွေ့လေသည်။
သို့ရာ တွင် တစ်ကျပ်၌ ၁၆ ပဲရှိခြင်း၊ တစ်ပဲ၌ ၁၂ ပိုင် ရှိခြင်းတို့ ကြောင့်၊ ပိုင်မှ ပဲသို့ ပြောင်ပေးရမည့်ဘီးတွင် ခွေးသွားစိတ် ၁၂ စိတ်ရှိရန်လို၍ ပဲမှ ကျပ်သို့ ပြောင်းပေးရမည့်ဘီးတွင် ခွေး သွားစိတ် ၁၆ စိတ်ရှိရန် လိုပေသည်။
ထို့အတူ အဂ‡လိပ်ငွေ ပေါင်၊ သျှီလင်၊ ပဲနီကိုသုံးသည့် စက်တွင်လည်း ပဲနီမှ သျှီလင်၊ သျှီလင်မှ ပေါင်သို့ ပြောင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ခွေးသွားစိတ် ၁၂ စိတ်နှင့် အစိတ် ၂ဝ အသီးသီးရှိသည့် ဘီးများ ကို အထက်ပါ ကျပ်၊ ပဲ၊ ပိုင် ဘီးများအစား တပ်ဆင်ပေးရန် လို၏။
ထိုအတူ ပင် ကျပ်နှင့်ပြား စံနစ်အတွက် ဖန်တီးရန် စက်တွင်လည်း ၁ ကျပ်တွင် ၁ဝ မူးရှိ၍ ၁ မူးတွင် ၁ဝ ပြားရှိသောကြောင့် ပြားမှ မူးသို့ ပြောင်းပေးရမည့် ဘီးတွင် ခွေးသွားစိတ် ၁ဝ စိတ်ရှိရန်လို၍ မူးမှကျပ်သို့ ပြောင်းပေးရမည့်ဘီးတွင် ခွေးသွား စိတ် ၁ဝ စိတ်ရှိရန် လိုပေမည်။
ဆိုလိုသည့် အဓိပ္ပာယ်မှာ စာရင်းတွက်စက်များကို ပြုလုပ်သည့်အခါ အသုံးပြုမည့် နိုင်ငံရှိ ငွေကြေး အမျိုးအစားကိုလိုက်၍ သင့်တော်အောင် ပြုပြင် စီမံ ပေးရန် လိုသည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) အခြားကြည့်ရန် ဂဏန်းတွက်စက် ကိုးကား Category:ရုံးသုံးပစ္စည်း။
လိုအပ်သော စကားဖြစ်အောင် အက္ခရာတို့ကို ပေါင်းစည်းခြင်းသည် စာလုံးပေါင်း မည်၏။
အတ္ထော အက္ခရ သညာတော ဟူသော ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး သုတ်နှင့်အညီ ‘အနက်’ ကို ‘အက္ခရာ’ ဖြင့် မှတ်ရပေမည်။
မြန်မာဘာသာတွင် သရ သက်သက်ဖြင့်လည်း အနက်ကို မှတ်ရသည်။
‘ဗျည်း’ နှင့် ‘သရ’ ကို ပေါင်း၍လည်း မှတ်ရသည်။
“အက္ခရာ ဝိပတ္တိယံဟိ အတ္ထဿ ဒုန္နယတာ” ဟူသည်နှင့်အညီ အက္ခရာ ဖောက်ပြန်လျှင် အနက် သိရခက်ပေသည်။
ဤအ​ကြောင်းကိုရည်ရွယ်၍ ရွှေတောင်ရာဇကျော်က ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံ ကျမ်းတွင် - “အသတ်အလတ်၊ အရစ်အပင့်၊ သင့်မသင့်၊ ရာမရာကို၊ မလိမ္မာချေက၊ အဖတ်၊ အရွတ်၊ အမှတ်အသား အဓိပ္ပာယ်အယူပျက်၍ မကောင်းကျိုးပင် ရောက်ရာသည်။
” ဟု ဆိုခဲ့ပေသည်။
ထိုကြောင့် ပုဂံခေတ်မှစ၍ ပညာရှိ အဆက်ဆက်တို့သည် အက္ခရာစာလုံး ရေနည်း၊ ပေါင်းနည်းတို့ကို အထူးအလေးပြု လေ့လာစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပေသည်။