kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Ponsonby-Fane, Richard. (1956). Kyoto: The Old Capital of Japan, p. 301.Garden directory: Sanbō-in. ပြင်ပလင့်များ University of Pennsylvania, Fine Arts Library Image Collection: Samboin garden Bowdoin College: Classical elements of gardens; bridges; islands. aerial view and map image ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ဂျောင်းမျောင်းမင်းသမီး(, ၁၆၀၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက် ~ ၁၆၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်)သည် ဂျိုဆောန်ခေတ်နှောင်း ဆောန်ဂျိုနှင့် အင်းမို့ဂ်မိဖုရားတို့၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး ယောင်းချမ်းမင်းသား၏ အစ်မတော် ဖြစ်သည်။
ဟွံယောင်၏ သား ဟွံဂျူဝန်နှင့် လက်ထက်ခဲ့သည်။
ဂွမ်းဟယ်မင်း လက်ထက်တွင် နန်းကျခဲ့ပြီး မယ်တော်နှင့်အတူ အကျယ်ချုပ်ကျကာ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း အင်းဂျိုမင်း လက်ထက်သို့ ရောက်သော် နန်းဆောင် ပြန်ရခဲ့သည်။
ဆန်းဂျူးဆန်းဂန်းဒိုး (三十三間堂z) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် တန်းဒိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် တအိရနိုခိယောမိုရိ (Taira no Kiyomori) က ဘုရင် ဂေါ့ရှိရခဝအတွက် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည့်။
ကျောင်းတော်၏ တရားဝင်အမည်သည် ရန်းဂဲအိုးအင်း (蓮華王院) ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်တွင် တည်ရှိသည့် ဆန်းဂျူးဆန်းဂန်းဒိုးကျောင်းဆောင်သည် ၁၂၆၆ ခုနှစ် (ကမာကူရခေတ်ကာလ) တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရှည်လျားသည့် ပုံစံရှိသည့်အတွက် ထင်ရှာားသည်။
ဤကျောင်းဆောင်ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရတနာပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Sanjūsangen-dō official web site Accessibility information ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
thumb|Hondō ဆဲရောဂျိ (清凉寺) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်၊ ဆဂအရပ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်ကို "ဆဂ ရှခဒိုး" ဟုလည်း သိကြသည်။
ဤကျောင်းတော်ကို ဂန်းရိုခုခေတ်ကာလကတည်းက ဂျောဂိုးရှူးဗုဒ္ဓဘာသာက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော်လည်း ယုဇုနန်းဘုဆွတ်ဗုဒ္ဓဘာသာကျင့်စဉ်ကို လေ့ကျင့်မှုအတွက် အဓိကအသုံးပြုသည်။
「我が国の文教施策」(平成4年度)［第2編 第8章 第6節 2］ , MEXT (Retrieved on May 3, 2009)京都の神社・寺院お出かけガイド(お宝) Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (Japan) (Retrieved on May 3, 2009) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
အမှတ် (၁) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ဒုံးတပ်ဖွဲ့(ကကဒုံး) လက်အောက်တွင်ရှိသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ၊ ညောင်ဦးခရိုင် ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ အနီးတွင်တည်ရှိသည်။
လက်ရှိ အမှတ် (၁) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
အမြောက် တပ်ရင်းများ အမှတ် (၁) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် -။
အမှတ် (၂) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်မတော်ဒုံးတပ်ဖွဲ့(ကကဒုံး) လက်အောက်တွင်ရှိသည်။
ရှမ်းပြည်နယ် ၊ လွိုင်လင်ခရိုင် ၊ လွိုင်လင်မြို့ အနီး ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တွင်တည်ရှိသည်။
လက်ရှိ အမှတ် (၂) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
အမြောက် တပ်ရင်းများ အမှတ် (၂) ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည် - အမှတ် ၆၀၂ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ၆၀၆ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ၆၁၃ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ၆၁၅ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ၆၁၆ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ဒုံးစစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် အမှတ် ၆၁၁ ဒုံးတပ်ရင်း အမှတ် ၆၁၂ ဒုံးတပ်ရင်း။
ဟနွိုင်းဘောလုံးအသင်း (ဗီယက်နမ်- Câu lạc bộ bóng đá Hà Nội) သည် ဗီယက်နမ်ဘောလုံးလိဂ်စနစ်တွင် အမြင့်ဆုံးပြိုင်ပွဲ ဖြစ် သည့် V.League 1 တွင် လက်ရှိယှဉ်ပြိုင်နေသည့် T&T Group မှ ပိုင်ဆိုင်သည့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးအသင်း တစ်သင်းဖြစ်သည်။
အသင်းကို ဟနွိုင်း T&T ဘောလုံးကလပ် အဖြစ် 2006 ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး 2010 ခုနှစ်တွင် ဟနွိုင်း T&T ဘောလုံးအသင်း သို့ မပြောင်းမီ 2016 ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းမှစတင်၍ ဟနွိုင်းဘောလုံးအသင်း အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ဟနွိုင်း F.C သည် ဗီယက်နမ်တွင် နိုင်ငံအလိုက် ချန်ပီယံ 6 ကြိမ်၊ National Cup 3 ကြိမ်ဖြင့် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်။
အမျိုးသားစူပါဖလား ၅ ကြိမ် ရရှိထားပါတယ်။
အသင်းမှာလည်း စံချိန်တင်ထားပါတယ်။
ဗီယက်နမ်ဘောလုံးလောက၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့်တွင် တတိယတန်းမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် သုံးနှစ်ဆက်တိုက် ရာထူးတိုးခဲ့သည်။
ခရမ်းရောင်ရှပ်အသင်းသည် 2014 AFC Cup ၏ ကွာတားဖိုင်နယ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသကို ဆွတ်ခူးကာ 2019 AFC Cup ၏ ဒေသတွင်း အချင်းချင်း ဖိုင်နယ်သို့လည်း တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကာ ၎င်းသည် အာရှတိုက်တွင် ဗီယက်နမ်အသင်း၏ အကောင်းဆုံးအောင်မြင်မှုလည်းဖြစ်သည်။
ငွိအန့်တျန်းလင်း (ဗီယက်နမ်- Nguyễn Tiến Linh; အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက် ၁၉၉၇ တွင်မွေးဖွားသည်) သည် V.League ၁ ကလပ် Becamex Binh Dương နှင့် ဗီယက်နမ်လက်ရွေးစင်အသင်း တို့အတွက် တိုက်စစ်မှူး အဖြစ် ကစားနေသော ဗီယက်နမ်ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမား ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တိုင်လင်း အား အာရှအကောင်းဆုံးဘောလုံးသမား ဆုအတွက် အားကစားဂျာနယ်လစ်များနှင့် ဘောလုံးကျွမ်းကျင်သူများအဖွဲ့မှ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
သူ့မျိုးဆက်ရဲ့ အကောင်းဆုံး ဗီယက်နမ်ဘောလုံးသမားတွေထဲက တစ်ယောက်လို့ သတ်မှတ်ခံရပါတယ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလတွင် တရုတ်အသင်း နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားပြီးနောက် ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲ တွင် ဗီယက်နမ်အသင်းအတွက် ၇ ဂိုးသွင်းယူပေးထားသည့် Lê Công Vinh ကို ကျော်ဖြတ်ကာ ထာဝရခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကလပ်ကစားသမားဘဝ Becamex Binh Duong တိုင်လင်း သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် Becamex Binh Duong နှင့် ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။
တိုင်လင်း သည် ၄ နှစ်တာကာလအတွင်း ၂၆ ဂိုး ၊ ၂၀၁၈ တွင် ၁၅ ဂိုး ၊ ၂၀၂၀ တွင် ၅ ကြိမ် နှင့် ၂၀၂၁ တွင် ၆ ဂိုး ၊ V.League ၁ ကို မဖျက်သိမ်းမီတွင် သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။
Becamex Binh Duong သည် ဗီယက်နမ်အမျိုးသားဘောလုံးစူပါဖလားကို ရရှိခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်အမျိုးသားဘောလုံးစူပါဖလားတွင်လည်း ဒုတိယနေရာရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်ကြေးဘောလုံးကို ရရှိခဲ့သည် နိုင်ငံတကာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တိုင်လင်း သည် လာအိုအသင်း နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည့် လက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ပထမဆုံးပွဲထွက်ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘောဒီးယား နှင့် အုပ်စုနောက်ဆုံးပွဲတွင် ဗီယက်နမ်အတွက် ၎င်း၏ ပထမဆုံးဂိုးကို သွင်းယူပေးခဲ့သည်။
အဆုံးတွင် တိုင်လင်း နှင့် ဗီယက်နမ်တို့သည် ၂၀၁၈ အေအက်ဖ်အက်ဖ် ချန်ပီယံရှစ် ကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁9 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တိုင်လင်း သည် အင်ဒိုနီးရှား နှင့် ၂၀၂၂ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲ တွင် ၎င်း၏ပထမဆုံးဂိုးကို သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။
တစ်လအကြာတွင် ယူအေအီး နှင့်ပွဲတွင် တစ်လုံးတည်းသောဂိုးကို သွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲ ဒုတိယအကျော့ နောက်ဆုံး ၃ ပွဲတွင် ၃ ဂိုး သွင်းယူခဲ့ပြီး ဗီယက်နမ်ကို တတိယအဆင့်သို့ မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် ၂၀၂၂ တွင် လီကွန်ဗင်ကို ကျော်ဖြတ်ကာ ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲသမိုင်းတစ်လျှောက် ဗီယက်နမ်အတွက် ဂိုးသွင်းအများဆုံးကစားသမားအဖြစ် တရုတ် နှင့်ပွဲတွင် သွင်းယူပေးခဲ့သည်။
တိုင်လင်း သည် ၂၀၂၂ အေအက်ဖ်အက်ဖ် ချန်ပီယံရှစ် တွင် ထိုင်းတိုက်စစ်မှူး Teerasil Dangda နှင့် ထိပ်တန်းဂိုးသွင်းရှင်ဆုကို ၆ ဂိုး သွင်းယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ဗီယက်နမ်သည် ဖိုင်နယ်တွင် ထိုင်းကို ၂-၃ ဖြင့် ထပ်မံရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ထူးများ ကလပ် Becamex Binh Duong ဗီယက်နမ် အမျိုးသား ဖလား : ၂၀၁၈ ဗီယက်နမ်စူပါဖလား : ၂၀၁၆ နိုင်ငံတကာ ဗီယက်နမ် အေအက်ဖ်အက်ဖ် ချန်ပီယံရှစ်: ၂၀၁၈ ဗီယက်နမ် U၂၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ : ၂၀၁9၊ ၂၀၂၁ တစ်ဦးချင်း ဗီယက်နမ် ငွေဘောလုံး : ၂၀၂၂ ဗီယက်နမ်ကြေးဘောလုံး : ၂၀၂၁ AFF ချန်ပီယံရှစ် ဂိုးသွင်းအများဆုံး- ၂၀၂၂ အေအက်ဖ်အက်ဖ် ချန်ပီယံရှစ် အကောင်းဆုံး XI- ၂၀၂၂ ကိုးကား ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ။
အမှတ် (၂၅) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၂၅)) သည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ၊ ထားဝယ်မြို့ တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၇) ‌‌‌‌‌ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ ၇) သည် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေရှိ အမှတ်(၅၅)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းဖြစ်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ ကလောမြို့ တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၁၀) ‌‌‌‌‌ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ ၁၀) သည် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေရှိ အမှတ်(၈၈)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းဖြစ်သည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စကုမြို့ တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၂၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၂၂)) သည် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ် တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၂၃)) သည် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) ၊ သီပေါမြို့ တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
အမှတ် (၄၁) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၄၁)) သည် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) ၊ လားရှိုးမြို့နယ် တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
ခြေလျင်တပ်ရင်းအမှတ် (၄၂) သည် အမှတ်(၃၃)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ် (တမခ ၃၃) လက်အောက်ခံ ခြေလျင်တပ်ရင်း တစ်ရင်း ဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
အမှတ်(၄၃) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ ၄၃) သည် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ၏ လက်အောက်ခံ ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင် ၊ မိုင်းပြင်းမြို့ တွင်တည်ရှိသည်။
နော်မံကျောင်းကြီးဆရာတော် ရှင်ပညာ (၁၈၄၆ — ၁၉၃၄) ကိုလိုနီခေတ်ဦး ရန်ကုန်မြို့ သာသနာရေး ရှေ့ဆောင်ဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
နော်မံကျောင်းကြီးဆရာတော်၊ အင်းစိန်ဆရာတော် ဦးပညာ အမည်နှစ်မျိုးဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ပရိယတ်စာပေကို မန္တလေးမြို့ လေးပြင်လေးရပ် တံဆိပ်ရ မရ ဆရာတော်များ၊ ရာဇဂုရုဘွဲ့တံဆိပ်ရ မြင်းမူနယ် တွင်းကြီးရွာ တွင်းကြီးဆရာတော်၊ ညဝါအကျော် မြို့ပြင်ကြီးအနီး ရေကြည်ပေါက် ဦးဝိသုဒ္ဓ၊ ကျမ်းဂန်သွားနည်းယူနည်းတို့၌ အလွန်ဆန်းကြယ် ကျယ်ဝန်း၍ ဉာဏ်ရည်ထင်ရှားလှသော ရေစကြိုမင်းအိုတိုက် ရှင်ဝရသမ္ဗောဓိ တို့ထံ သင်ယူခဲ့သည်။
ရဟန်း ၅ ဝါရမှစ၍ ပရိယတ္တိစာပေ ပြန်လည်ပို့ချခြင်း၊ ၁ဝ ဝါရ ကျောင်းထိုင်ဖြစ်စဉ် ဥဘတောဝိဘင်း အာဂုံ ဆောင်ခြင်း၊ အသက်ထက်ဆုံး ဝိနည်းလေးစောင် အာဂုံဆောင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဝိနယဓရပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ကိုယ်တိုင် ဝိနည်းလေးစားယုံမျှမက ဝိနည်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ပေါ်ထွန်းလာစေရန် ကျောင်းဒါယကာ သူဌေးကြီးဦးဘိုးသာ (ဆာဖိုးသာ)နှင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများ အထောက် အပံ့ဖြင့် ဝိနည်းစာပြန်ပွဲကြီးကို ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နော်မံကျောင်းကြီး၌ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ကျော် ဦးဆောင် ကျင်းပပေးခဲ့ရာ ရန်ကုန်မြို့တော် သာသနာရေးလောကတွင် ဩဇာကြီးမားခဲ့ပါသည်။
ပညာ၊ ရှင်၊ နော်ပံကျောင်းကြီးဆရာတော်— ၁၈၄၆ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဗန့်ကျီ တိုက်နယ် ပုလဲအုပ်စု ကျေးနင်းကြီးရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖ ဦးဗြူး၊ အမိ ဒေါ်ခြူ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းငါးယောက်တွင် အထွေးဆုံး၊ ငယ်မည် မောင်ဖော့ ဖြစ်သည်။
အစ်ကိုဦးဖဲသည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ နတ်စု လက်ဝဲဗိုလ်ကလေး၊ အမ ဒေါမြိုင်သည် ရွှေလှံမြင်းဝန် ဗိုလ်မှူးကတော် ဖြစ်သည်။
၈ နှစ်အရွယ်တွင် ကျေးနင်းကြီးရွာ လှေတင်ကျောင်းဆရာတော် ရှင်ကလျာဏထံ စာပေသင်ယူသည်။
၁၄ နှစ်တွင် မိဘနှစ်ပါးက ရှင်ဒါယကာ၊ ရှင်ကလျာဏက ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာပြု၍ သာမဏေဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ရှင်ပညာ ဖြစ်သည်။
သာမဏေဝတ်ဖြင့် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၊ ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်းများ သင်ယူသည်။
၁၆ နှစ်ရွယ် သာမဏေ ၂ ဝါရတွင် မန္တလေးမြောက်ပြင် မဏ္ဍလာရာမခေါ် ပြည်တိုက်၊ မင်းတပ်ဗိုလ်မှူးကျောင်း၊ ပထမစာချ ဘထွေးတော် ရှင်ဇိနထံ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်သည်။
ရှင်ဇိနမှာ ပြည်ဆရာတော် ရှင်မေဓါလင်္ကာရ (၁၇၈၈- ၁၈၆၄) ၏ လက်ထောက်စာချ၊ ဝိနည်း ငါးကျမ်းပြန် ဖြစ်သည်။
အသက် ၂ဝ ပြည့်ချိန် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဇာတိကျေးနင်းကြီးရွာ မိဘနှစ်ပါးက ရှင်ဒါယကာ၊ ပုလဲမြို့ ဥဘတောဝိဘင်းဆောင် ဝိနည်းဓိုရ် ဂိုဏ်းအုပ် ရှင်သုမင်္ဂလက ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ကျေးနင်းကြီး ရွာကျောင်း၌ ရဟန်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ပညာဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့ မဏ္ဍလာရာမတိုက် ဘထွေးဆရာတော် ရှင်ဇိနထံ ပြန်၍ စံကျောင်းဆရာ တော် ရှင်သုဒဿန (၁၈၁၅–၁၈၈၈) သစ်ဆိမ့်ဆရာတော်၊ ဘထွေးတော် ရှင်ဇိနတို့ထံ ၂ နှစ်၊ စစ်ကိုင်းခရိုင် မြင်းမူမြို့နယ် တွင်းကြီးရွာ မြောက် ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေသော ရာဇဂုရုဘွဲ့တံဆိပ်ရ တွင်းကြီးဆရာတော် နှင့် ညီတော် ပထမကျော် ရှင်ဝဇီရဗုဒ္ဓိတို့ထံ ၃ နှစ် နည်းခံသည်။
တွင်းကြီးဆရာတော်သည် ပုဂံမင်းလက်ထက် သာသနာပိုင် ဗားကရာ ဆရာတော် ရှင်ပညာဇေတ (၁၇၈၅-၁၈၆၀) ထံ စာပေပို့ချ နည်းခံနေစဉ် “ဣတိပုဒ်သည် နိပါတ်ပုဒ်သာမဟုတ်၊ အာချတ်ပုဒ်လည်း ရှိကြောင်း” ပါဠိအကိုးအထောက်များဖြင့် လျှောက်ရာ သာသနာပိုင်၏ ကျေနပ်အားရခြင်း ခံရသည်။
ပုဂံမင်းလက်ထက် “ဝိလာသာဘိ သီရိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိ ရာဇဂုရု” ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည်။
၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဘထွေးတော် ရှင်ဇိနထံ ပြန်လည် သီတင်းသုံးကာ စာပေပို့ချသည်။
ထိုစဉ် မင်းတုန်းမင်းနှင့် စည်ပုတ္တရာ မိဖုရားတို့က စည်ပုတ္တရာတိုက်သစ်တည်၍ တွင်းကြီးဆရာတော်အား ပင့်လျှောက်စေသည်။
တွင်းကြီးဆရာတော်နှင့်အတူ ရှင်ပညာသည် လက်ထောက်စာချအဖြစ် ပရိယတ္တိစာပေ ပို့ချသည်။
စာပေပို့ချလျက်နှင့်ပင် မြောက်ပြင်စံကျောင်းဆရာတော် ရှင်သုဒဿန၊ အရှေ့ပြင် စလင်းဆရာ တော်၊ မောင်းထောင်ဆရာတော်၊ ဘုံကျော်ဆရာတော်၊ ညောင်ကန်ဆရာ တော်၊ ပထမ ရွှေကျင်ဆရာတော် ရှင်ဇာဂရ၊ အနောက်ပြင် စကုတိုက် ရှင်ပဒုမ (ရန်ကုန်မြို့၊ ဘင်္ဂလားဆရာတော်၏ အစ်ကို) ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက် ရှင်သုတလင်္ကာရ၊ မြို့ပြင်ကြီးရွာအနီး ရေကြည်ပေါက် စာသင်တိုက် စာချဆရာတော် ရှင်ဝိသုဒ္ဓ၊ ရေစကြိုမြို့ မင်းအိုတိုက် ရှင်ဝရသမ္ဗောဓိ တို့ထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေ ဆက်လက်သင်ယူသည်။
ထိုသို့ နည်းခံသင်ယူနေစဉ် တွင်းကြီးဆရာတော်၏ ဆန္ဒအရ မြင်းမူမြို့နယ် လှော်ကနတ်ကျောင်း၊ ထို့နောက် ကုလားကြီးရွာ ရွှေရပ်သာ စာသင် တိုက်သို့ ပြောင်း၍ ပရိယတ္တိစာပေ ၆ ဝါ ပို့ချသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် တောရ ဆောက်တည်ရန် ကုလားကြီးရွာ သရက်တော တောကျောင်း၌ ၃ ဝါ သီတင်းသုံးသည်။
ထိုစဉ် မျက်စေ့ရောဂါရ၍ တောင်သာမြို့ သမားတော် ကြီးဦးမှုံနှင့်ကုသရာ ရောဂါ ပျောက်ကင်းခဲ့သည်။
တောင်သာမြို့၌ပင် ခုံမင်း ဦးတုပ်က ကျောင်းဆောက်ကိုးကွယ်၍ တပည့်သံဃာ ၅ဝ ခန့်ကို စာပေပို့ချသည်။
မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်တိုက်နာယက ဘထွေးတော် ရှင်ဇောတက ကိုးဆောင်တိုက်ကို စာပေပို့ချရန် အပ်နှံသော်လည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဇာတိ ကျေးနင်းကြီးရွာ ပြန်လည်ကြွရောက်ပြီး လှေဂုတ်ရွာကျောင်း၌ ၁ ဝါ ဆိုသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရေးပြည်ရေး အခြေအနေများကြောင့် တပည့်သံဃာ ၆ ပါးနှင့်အတူ အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရေလမ်းဖြင့် ကြွ ရောက်သည်။
ဟင်္သာတမြို့အရောက် မန္တလေးမြို့ မဏ္ဍလာရာမတိုက်တွင် သီတင်းသုံးဖော် စာသင်ဘက် ဟင်္သာတလယ်တီတိုက် ရှင်သာဂရ (၁၈၄၉ – ၁၉၁၁) ထံ ခေတ္တ သီတင်းသုံးသည်။
ဒွါရဂိုဏ်းတည် အုတ်ဖိုဆရာတော် ရှင် ဥက္ကံဝံသမာလာ (၁၈၁၈-၁၉ဝ၆) နှင့် မိတ်ဆွေ ရှင်သာဂရ တို့၏ ဟင်္သာတတွင် စာပေပို့ချ သာသနာပြုရန် ဖိတ်ခေါ် တိုက်တွန်းခံရသည်။
ဟင်္သာတတွင် ခေတ္တသီတင်းသုံးနေစဉ် မန္တလေးမြို့ ပညာသင်ဘက် ဟင်္သာတ သရက်တောတိုက် ရှင်ရေဝတ၊ မြစ်ကွေ့ ဆရာတော် ရှင်ပုည၊ ရှင်ရဝိန္ဒတို့သည် ဒွါရဂိုဏ်းဝင် ရှင်သာဂရနှင့် အဆက်အဆံမရှိ၊ သီးခြား ဖြစ်နေရာ ဟင်္သာတ၌ မနေတော့ဘဲ ရန်ကုန်မြို့ အထိ စုန်ဆင်းခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင် ဆားလင်းတိုက်၊ ထို့နောက် မဲဇာလီကျောင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် ကျိုက်ထီးရိုးကျောင်း၊ ကျောက်တိုင်ကျောင်းများသို့ အသီးသီး ပြောင်းရွှေ့ကာ ပရိယတ္တိစာပေ ပို့ချသည်။
ဆွမ်းကိုယ်တိုင်ခံ၍ ပင်ပမ်း ဆင်းရဲစွာ စာပေပို့ချနေရာ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ပွဲစားကြီး ဦးရင်မောင်၊ ဦးယောင်း၊ ဦးအောင် (ဆာမောင်ခင်၏ အဖိုး)တို့ ဦးဆောင်လျက် ကျောင်းတိုက်တည်ရန် စီမံသည်။
ပွဲစားကြီး ဦးဘိုးသာ (ဆာဖိုးသာ) သည် ယောက္ခမ ဦးဝိုက် ဒေါ်သူတို့၏ အကူအညီဖြင့် အစိုးရနော်မံကျောင်းကြီးကို ငွေနှစ်သောင်းပေး ဝယ်ယူလှူဒါန်းသည်။
ထို့ပြင် ဦးဝိုက် ဒေါ်သူ၏ သားသမီးများဖြစ်သော ပွဲစားကြီး ဦးအောင်ကြီး၊ ဒေါ်စောညွန့်၊ ဦးဖိုးသာ၊ ဒေါ်ပု၊ ဦးရွှေမှန်၊ ဒေါ်အေးမြ၊ ဦးစံချိန်၊ ဒေါ်အေးဖြူနှင့် အခြား စေတနာရှင် များက ကျောင်းရံ၊ ဇရပ်၊ သိမ်၊ ရေတွင်းများ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ရာ နော်မံကျောင်းကြီး ဆရာတော် ရှင်ပညာအဖြစ် အလွန်ထင်ရှားလာသည်။
ရှင်ပညာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူနေသော သံဃာ ၁၀၀ ကျော်ရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် စာသင်တိုက်ကြီး အဖြစ်ထင်ရှားလာသည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ နော်မံကျောင်းဒါယကာ ဦးဘိုးသာ၊ ဒေါ်ပုနှင့် ဒါယကာများသည် ရှင်ပညာ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် နတ်တော်လတိုင်း ဂိုဏ်းဂဏမခြား သံဃာတော်များ ဝိနည်းစာပြန်ပွဲကြီး ကျင်းပခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ပထမဦးဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဝိနည်းစာပြန်ပွဲကြီး ဖြစ်၍ သမုတိသာသနာပိုင် ပခန်းဆရာတော် ရှင်နန္ဒမာလာ (၁၈၂ဝ- ၁၈၉၈) ရဟန္တာဟု ထင်ရှားသော ပဲခူးတောရ ဦးသီလ (၁၈၃၂–၁၉ဝ၇) ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ခွင်သာသနာပိုင် ရှင်ဝိသုဒ္ဓါသီလာစာရ (၁၈၄၄ — ၁၉၃၈) တို့ ကြွရောက် ချီးမြှင့်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ပေါ်မှ ဟံသာဝတီဂိုဏ်းချုပ် ငါးထပ်ကြီးဆရာတော် ရှင်အာသဘ (၁၈၃၂-၁၉၂ဝ)၊ ဘင်္ဂလားဆရာတော် ရှင်ရဝိန္ဒ၊ သံယုတ်ဆရာတော် ရှင်ကုမာရ (၁၈၅ဝ-၁၉၂၄)၊ အလယ်တောရ ဆရာတော် ရှင်ကောသလ္လ (၁၈၅၂-၁၉၄၆) တို့ စောင့်ရှောက် အားပေး ခဲ့သည်။
ရဟန်းသံဃာများ စွမ်းနိုင်သမျှ ဝိနည်း ငါးကျမ်းပြန်၊ လေးကျမ်း ပြန်၊ သုံးကျမ်းပြန်၊ ဥဘတောဝိဘင်းပြန်၊ ဝိနည်းငယ်လေးစောင်ပါဌ်၊ ဝိနည်းငယ် သုံးစောင်ပါဌ်၊ ဒွေမာတိကာ နှစ်စောင်ပါဌ်ပြန် ဟူ၍ ပေါ်ထွက် လာခဲ့သည်။
စာပြန်ပွဲကြီးကို ဒါယကာ ဒါယိကာမ၊ ရဟန်းသံဃာများ စုပေါင်း၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်မျှ ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည်။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန်စီရင်စု တိုက်ကြီးမြို့နယ် မြရာကုန်းကျောင်း သိမ်သမုတ်ပွဲမှအပြန် အင်းစိန်မြို့နယ် ကျိုက္ကလို့စေတီအနီး တောအုပ်၌ တောထွက် ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
တောရဆောက်တည်နေရာမှ ဆာဘိုးသာ ဦးဆောင်သော ဒါယကာ ဒါယိကာမ များက အင်းစိန်မြို့ အနီးတွင် ကျောင်းတိုက် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရာ အင်းစိန်ဆရာတော် ဦးပညာဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
အင်းစိန်ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံး နေစဉ် သက်တော် ၈၉၊ သိက္ခာ ၆၉ ဝါရ ၁၉၃၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နေ့လယ် ၁၂း၁၀ နာရီတွင် တစ်ဘဝ တစ်ခန္ဓာ ချုပ်ငြိမ်းခဲ့ပါသည်။
ကြောင်ပန်းဆရာတော် ရှင်ဣန္ဒက (၁၈၆၀ — ၁၉၂၇) ကိုလိုနီခေတ်ဦး မြန်မာနိုင်ငံ ပဋိပတ္တိသာသနာတွင် ကြောင်ပန်း ဝိပဿနာ၊ ကြောင်ပန်းတရားနှင့်အတူ ကြောင်ပန်းဆရာတော် အမည် ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ကမ္ဘာကျော် လယ်တီဆရာတော်၏ လက်ရင်းတပည့်ကြီး ဖြစ်ရုံမျှမက လယ်တီဆရာတော်ကိုယ်တိုင် ရှင်ရဟန်း ဒါယကာခံ စောင့်ရှောက်ပျိုးထောင်ခဲ့သည့် ပဋိပတ္တိအမွေခံ တပည့်ရင်းဖြစ်သည်။
ပရိယတ္တိစာပေကို မန္တလေးမြောက်ပြင် စံကျောင်းတိုက်စာချရှင်ဉာဏ (လယ်တီဆရာတော်) နှင့် ရာဇဂုရုဘွဲ့ ၃ တန်ရ ဆီးဘန်နီဆရာတော်တို့ထံ သာမဏေ ၁ ဝါ၊ ရဟန်း ၁၀ ဝါရသည်တိုင် သင်ယူခဲ့သည်။
ပဋိပတ္တိကျင့်စဉ်ကို လယ်တီဆရာတော်၏ လမ်းညွှန်စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် မဟာမြိုင် ဝက်ရဲတောတွင် ၆ နှစ် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။
ကျင့်ကြံ အားထုတ်မှုတွင် လယ်တီဆရာတော်၏ ကျေနပ်အားရမှုခံရကာ ပဋိပတ္တိ သာသနာ ပြန့်ပွားရေးအတွက် တရားဟောပြောရန် တိုက်တွန်းခံရသည်။
ကြောင်ပန်းတရားတွင် တုံးနာမ် တိုင်နာမ်နှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားရာ လယ်တီဆရာတော်က “ကြောင်ပန်း၏ဉာဏ် လူသာမန် မှီရန်ခဲယဉ်းပါ သကွာ' ဟု မိန့်ဆိုခဲ့သည်။
ကြောင်ပန်းဆရာတော်ကမူ ‘ပဏ္ဍိခေါ် တောင်ပံနီတို့က၊ မောင်ကြံစည် တုံးဟာရုပ်ပါလို့၊ ဟုတ်မလိုပြော။
ဝိညာဏံ၊ မာယူပမာဏံလို့၊ ပိဏ္ဍောပမံ၊ သုတ္တန်က လင်းရက်ကနှင့်၊ ဗုဒ္ဓံကိုရုပ်ခံလို့ ငြင်းကြလျှင် မင်းတို့သဘော” ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့ပါသည်။
ဣန္ဒက၊ ရှင်၊ ကြောင်ပန်းဆရာတော်— ၁၈၆၀ ပြည့် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အလုံ စီရင်စု၊ ကျီးပင်ချောင်ရွာ (မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်) ၌ ဖွားသည်။
အဖ တောင်သူ ဦးမြ၊ အမိ ဒေါ်ဒွေးလှိုင် ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းနှစ်ယောက် တွင် အကိုကြီး၊ အမည် မောင်သံတူ တွင်သည်။
၆ နှစ်အရွယ်တွင် ကျီးပင်ချောင် ရွာဦးကျောင်းဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒထံ စတင်ပညာသင်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ဉာဏ်ထက်မြက်၊ စိတ်နေစိတ်ထား တည်ကြည်ငြိမ်သက်သည်။
၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် မိဘနှစ်ပါးက ရှင်ဒါယကာ၊ ငယ်ဆရာရင်း ရှင်မုနိန္ဒကို ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ သာမဏေဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ရှင်ဣန္ဒက၊ သာမဏေဝတ်ဖြင့် ရွာဦးကျောင်းတွင် ပညာသင်နေစဉ် ၃ ဝါရ၌ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ပျံလွန်သည်။
ဆရာတော်ဈာပနအပြီး ကိုရင် ဣန္ဒက မကျန်းမာ၍ လူထွက်ခဲ့ရသည်။
လူဝတ်ကြောင်ဘဝတွင် မိဘတောင်ယာလုပ်ငန်းကို ကူညီလုပ် ကိုင်ပေးရသည်။
သာမဏေပြန်ဝတ်ရန် ရည်ရွယ်နေစဉ် ဖခင်ကွယ်လွန် သည်။
မိခင်နှင့် ညီငယ်ကိုငဲ့၍ တောင်သူလုပ်ငန်း ဦးစီးဆောင်ရွက်ရာ အသက် ၁၉ နှစ်တိုင် ဖြစ်သည်။
၁၉ နှစ်တွင် မိခင်၏ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်၍ စစ်ကိုင်းတောင် ညောင်ပင်သာချောင် ခေတ္တရောက်နေသော ရှင်ဉာဏထံ သာမဏေ ပြုသည်။
ရှင်ဉာဏက ပစ္စည်းလေးပါး ဒါယကာ၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာခံ၍ ချီးမြှောက်သည်။
သာမဏေဘွဲ့ ရှင်ဣန္ဒက ဖြစ်သည်။
ရှင်ဉာဏမှာ မန္တလေးမြောက်ပြင် စံကျောင်းစာချဖြစ်၍ နောင်အခါ လယ်တီဆရာတော် ရှင်ဉာဏ (၁၈၄၆-၁၉၂၃) အဖြစ် အလွန်ထင်ရှားသည်။
သာမဏေဖြစ်ပြီး ရှင်ဣန္ဒကသည် ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာနှင့်အတူ မန္တလေး မြောက်ပြင် စံကျောင်းတိုက်လိုက်ပါ၍ ပရိယတ္တိစာပေ သင်ယူသည်။
သာမဏေ ၁ ဝါရ ၁၈၈ဝ ပြည့် ဝါကျွတ်ကာလ စာဝါနားချိန် တွင် ရှင်ဉာဏနှင့်အတူ စစ်ကိုင်းတောင် ညောင်ပင်သာချောင် လိုက်ပါ၍ ရဟန်းပြုသည်။
ရဟန်းဒါယကာ ရှင်ဉာဏ၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ညောင်ပင် သာချောင် ရေထွက်ဂူဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ဣန္ဒက၊ ဥပဇ္ဈာယ် ရေထွက်ဂူဆရာတော်မှာ မန္တလေးမြောက်ပြင် မဟာခေမိကာ ရာမခေါ် သစ်ဆိပ်တိုက် ဒုတိယသစ်ဆိမ့်ဆရာတော် ရှင်ပညာသီဟ ဖြစ်၍ မြောက်ပြင်ခြင်္သေ့အဖြစ် ပရိယတ် ထင်ရှားသည်။
ပိဋကတ်သုံးပုံ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင် ကျောက်စာပြင်ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး ရှင်ဉာဏနှင့်အတူ စံကျောင်းတိုက် ခရေပင်ကျောင်း ပြန်၍ ပရိယတ်စာပေများ ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
ရဟန်း ၂ ဝါရတွင် စံကျောင်းတိုက် မီးသင့်ခြင်း၊ တိုင်းရေးပြည်ရေး ရှုပ်ထွေးလာခြင်းများကြောင့် ရှင်ဉာဏမှာ မုံရွာ ရွှေစည်းခုံကျောင်းတိုက် ပြောင်းရွှေ့သည်။
ရှင်ဣန္ဒကမှာ ဓမ္မာစရိယဆရာရင်း ရှင်ဉာဏ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေး မှာပင် ဆီးဘန်နီဆရာတော် ရှင်နရိန္ဒ (၁၈၁၁–၁၈၈၈) ထံ မှီခို၍ ပရိယတ္တိစာပေ ဆက်လက်သင်ယူသည်။
ရဟန်း ၁၀ ဝါရ ၁၈၉၁ ခု ဧပြီလတွင် မုံရွာ လယ်တီတော၌ ကျောင်းတိုက်တည် စာပေပို့ချနေသော ဆရာရင်း လယ်တီဆရာတော်၏ အမိန့်ဖြင့် လယ်တီတိုက်၌ ပရိယတ္တိစာပေ ပို့ချသည်။
မုံရွာ လယ်တီ တိုက်တွင် ရှင်တိလောက (သေချေတောင် ဦးတိလောက)၊ ရှင်ဉာဏောဘာသ (ဒုတိယလယ်တီ ဆရာတော်) တို့နှင့်အတူ လယ်တီစာချအဖြစ် ၇ နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၈၉၈ ခု မေလတွင် တောထွက် ပဋိယတ္တိ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
ပထမဦးစွာ ရေဦးမြို့ ငှက်ကျတောင် ဆရာတော်၊ ထို့နောက် ဘုတလင်နယ် ဝက်ရဲရွာအနီး မဟာမြိုင် တောတွင်းဝင်၍ ပဋိယတ္တိ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
သုံးနှစ်ခန့်အကြာ နာမ်တရားတို့၏ ဆန်းကြယ်မှုကို အဖြေရှာမရ၍ လယ်တီဆရာတော်ထံ “. . . နာမ်ရိပ်အစဉ် မှန်ရိပ်လို ပမာ တင်၍ ဉာဏ်ယှဉ်ကာ သမ္ပဇညရယ်နှင့် ဒဿနာဧကန္တကို မြင်ရမတုန်း” လေးချိုးဖြင့် အကူအညီ တောင်းခံသည်။
ထိုနှစ် ဝါတွင်းသုံးလ ကာလပတ်လုံး လယ်တီဆရာ တော်၏ အနီးကပ်စောင့်ရှောက်မှု ခံယူကာ ဝက်ရဲတောတွင်း၌ ကျင့်ကြံ အားထုတ်သည်။
ဝါကျွတ်လျှင် ဆရာတပည့်နှစ်ပါး အဖျားရောဂါကုသရန် ဘုတလင်ဗိုလ်တဲကြွ၍ ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူသည်။
ထို့နောက် ဆရာနှင့် လမ်းခွဲ၍ ဝက်ရဲတောပြန်၍ ၃ နှစ်ခန့် ဆက်လက် ကျင့်ကြံအား ထုတ်သည်။
၁၉ဝ၃ ခုတွင် ဝက်ရဲတောမှခွာ၍ လေးမိုင်ခန့်အကွာ ကူတော၊ ရွာမွန်၊ ကတိုး၊ သုံးရွာကြား ကြောင်ပန်းတောရ ပြောင်းရွှေ့သီတင်း သုံးသည်။
ကိုယ်တိုင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ရုံမျှမက ကိုယ်တွေ့ ဝိပဿနာ တရားကို စတင်ဟောပြောရာ ကြောင်ပန်းဆရာတော်ဟု အမည်တွင် လာသည်။
ကြောင်ပန်းတောရတွင် လေးဝါခန့် သီတင်းသုံး တရားဟော ပြောခဲ့ရာ ကျောင်း၊ ဇရပ်၊ ရေတွင်း၊ ရေကန် တို့ဖြင့် ကြောင်ပန်းတောရ သည် စည်ကားလာသည်။
ထိုစဉ်က ကြောင်ပန်းတောရ စည်ပင်ပုံကို သံချိုဆရာကြီး မောင်းထောင်ဦးကျော်လှက “ ... တစ်လုံးဂါတ်ကယ်နှင့်၊ ရုံးမှတ်ကာ ဌာနာထူတဲ့၊ ရွာရွှေကူ ရွှေမွန်ရှေ့တွင်မှ၊ လွန်မွေ့စွာ အဘိ ညာဉ်ရှုပေတဲ့၊ ရှင်သုမေဓာသို့၊ ဒေသနာဝေကာ ပွားကြရအောင်၊ တရား ဟောညွှန်တတ်ပေတဲ့၊ တောရမြတ်ထေပုဂ္ဂိုလ်...” ဟု ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
၁၉ဝ၆ ခုတွင် ထင်ရှားလှသော ‘ဝိဝဋ္ဋဒီပနီ’ ကျမ်း ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉ဝ၉ ခုတွင် ကြောင်ပန်းတိုက်ကြီးကို ချောင်းမီးတိုဆရာတော် ရှင်ဣန္ဒဝံသကို လွှဲအပ်၍ တစ်ပါးတည်း အနယ်နယ်အရပ်ရပ် လှည့်လည် ကျင့်ကြံအားထုတ်သည်။
ဂျင်မယ်တောရတွင် ဝါကပ်နေရာမှ ၁၉၁၂ ခုတွင် ဘုတလင်မြို့ အနောက်တောင်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တောရ ပြောင်းရွှေ့ ဆောက်တည်ရာ နောင်အခါ ကြောင်ပန်းတောရဟု ထင်ရှား လာသည်။
ဘုတလင်မြို့ ကြောင်ပန်းတောရတိုက်ကို ဗဟိုပြု၍ ဘုတလင်၊ မုံရွာ၊ အလုံ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အနှံ့ ကြောင်ပန်းဝိပဿနာတရားများ ဟောကြားခဲ့ရာ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ ခဲ့ရသည်။
ကြောင်ပန်းတရားတွင် တုံးနာမ်၊ တိုင်နာမ်နှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာ လယ်တီဆရာတော်က ‘ကြောင်ပန်း၏ဉာဏ် လူသာမန် မှီရန်ခဲယဉ်းပါသကွာ’ ဟု မိန့်ဆိုခဲ့သည်။
ကြောင်ပန်းဆရာတော်ကမူ ‘ပဏ္ဍိခေါ် တောင်ပံနီတို့က၊ မောင်ကြံစည် တုံးဟာ ရုပ်ပါလို့၊ ဟုတ်မလို ပြော။
ဝိညာဏံ၊ မာယုပမာဏံလို့၊ ပိဏ္ဍောပမံ၊ သုတ္တန်က လင်းရက်က နှင့်၊ ဗုဒ္ဓံကိုရုပ်ခံလို့ ငြင်းကြလျှင် မင်းတို့သဘော’ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
ကြောင်ပန်းဆရာတော်သည် လယ်တီဆရာတော်၊ ဆီးဘနီနီ ဆရာတော်တို့၏ တပည့်ပီသစွာ ကဗျာလင်္ကာ အဖွဲ့အနွဲ့ ကျွမ်းကျင် သည်။
ပြုစုခဲ့သော ဝိဋဒီပနီ (၁၉ဝ၇ -၉)၊ ဝိပဿနာဒီပနီ (၁၉၁ဝ)၊ သဘာဝဒီပနီ (၁၉၁၁)၊ သုံးလောကဒီပနီ (၁၉၁၆)၊ ရတနာဒီပနီ (၁၉၁၇)၊ ကြောင်ပန်းဟောစဉ်ကျမ်း (၁၉၂၅) များကို နောင်အခါ စုပေါင်းပုံနှိပ်၍ “ကြောင်ပန်း ၆ စောင်တွဲ” အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
၁၉၂၃ ခု ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ လယ်တီဆရာ တော်ဘုရားကြီး ခန္ဓာဝန်စွန့်ပြီး လယ်တီဆရာတော်၏ ဒီပနီကျမ်းစာ များ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ရေးအတွက် အလှူငွေရှာဖွေရန် ဓမ္မကထိက ၅ ပါး ခန့်အပ်ရာ ကြောင်ပန်းဆရာတော်သည် တစ်ပါးအပါ အဝင် ဖြစ်သည်။
သက်တော် ၆၈ သိက္ခာ ၄၈ ဝါရ ၁၉၂၇ ခု ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် ၃းဝဝ နာရီတွင် ဘုတလင်မြို့ ကြောင်ပန်းတောရ တိုက်၌ ခန္ဓာဝန်ချခဲ့ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ညောင်ချောင်းဆရာတော် ရှင်ဉာဏဝံသ (၁၈၆၆ - ၁၉၄၁) ကိုလိုနီခေတ်ဦး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှ သထုံဒေသတိုင် ညောင်ချောင်း ဆရာတော်၊ သံကြိုးဆရာတော်၊ နှုတ်ခမ်းမွေးဆရာတော် အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သော ဓမ္မကထိက ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ဒွါရဂိုဏ်းတည် အုဂ်ဖိုရ် ဆရာတော်နှင့် ဓနုဖြူသဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမတိုက် ဒုတိယဆရာတော်တို့၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည်။
ရဟန်း တစ်ဝါရကပင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၌ ဘာသန္တရ ဒေသန္တရ ပိဋကတ်စာပေများ သင်ယူခဲ့သည်။
သီရိလင်္ကာမှအပြန် ဗုဒ္ဓဝံသအဋ္ဌကထာကို လက်ရင်းထား၍ “ဘုရားရုပ်ပွားတော်၌ နှုတ်ခမ်းမွေး ရှိသင့်ကြောင်း ဟောပြော၍ ဥတ္တမင်္ဂဝိနိစ္ဆယစာတန်း၊ ဥတ္တမင်္ဂဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ မန်လည်ဆရာတော်၏ “လုပ်ငန်းရယ်ပို၊ နှုတ်ခမ်းကို သူကြည်ညိုသတဲ့၊ သီဟိုဠ်ပြန်ဘုန်း။
ထင်တွေးပို၊ ဖင်မွေးတော် ဘယ်လိုဆိုပ၊ သီဟိုဠ်ပြန်ဆရာဉာဏ်ရဲ့၊ အပဒါန် ရွှေစာတန်းလို့ရယ်၊ ကျမ်းပြပါအုံး”ဟု သရော်ခံရသည်။
ပျိုရွယ်စဉ်က အတွေးထူး အတွေး ဆန်း၊ ဉာဏ်ထူးဉာဏ်ဆန်း၊ အယူထူး အယူဆန်း၊ ကျမ်းထူး ကျမ်းဆန်း များကြောင့် ဝေဖန်စာချိုးခံရသော်လည်း ဘုရားဟော ပါဠိတော်များကို အမြဲလက်ကိုင်ပြု အချိန်ကာလကို ကုန်လွန်လေ့ရှိကြောင်း ရွှေကျင် နိကာယသာသနာပိုင် ရွှေဟင်္သာဆရာတော်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါသည်။
ဉာဏဝံသ၊ ရှင်၊ ညောင်ချောင်းဆရာတော် ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မအူပင်ခရိုင်၊ ဓနုဖြူမြို့နယ် ညောင်ချောင်းရွာ၌ ဖွားသည်။
အဖ ဦးရွှေခင် အမိ ဒေါ်မမ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းလေးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ အမည် မောင်ဘိုးမောင် ဖြစ်သည်။
ညောင်ချောင်းရွာ ခါးပန်းနီကျောင်း (နောင် ကလျာဏီကျောင်း) ရှင်ပညာဝံသထံ စတင်ပညာသင်သည်။
၁၁ နှစ်တွင် ရှင်ပညာဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ယူ၍ သာမဏေဖြစ်သည်။
သာမဏေ ၉ ဝါရ အသက် ၂ဝ တွင် ဓနုဖြူ တောင်ပေါ်ကျောင်းခေါ် သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမတိုက် သိမ်၌ ရဟန်းဖြစ်သည်။
ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ တောင်ပေါ်တိုက်တည် ဟင်္သာတ ဘုရားကြီးဆရာတော် ရှင်သာဂရဗုဒ္ဓိ (၁၈၄၉-၁၉၁၁) ဖြစ်သည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ်တိုက်၌ ဆက်လက်ပညာသင်သည်။
ရဟန်း တစ်ဝါရ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အုတ်ဖိုရ်ဆရာတော် သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံ စွယ်တော်ဖူးကြွရာ လိုက်ပါ၍ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့ မကုဋာရာမတိုက်တည် ရှင်ဝိနယာလင်္ကာရထံ နေရစ်ခဲ့သည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့ ဝိဇ္ဇောဒယ ပရိဝေဏကကျောင်းတိုက် သီရိသုမင်္ဂလ ဆရာ တော်(၁၈၂၇ -၁၉၁၁)ထံ သုံးနှစ် သီတင်းသုံး၍ သီဟိုဠ်ဆရာတော်များထံ၊ သက္ကတ၊ ဘင်္ဂလီ၊ နာဂရီ၊ ဟိန္ဒီ၊ သီဟိုဠ်ဘာသန္တရနှင့် ပိဋကတ်စာပေများ သင်ယူသည်။
၁ဝ နှစ်ခန့်အကြာ မြန်မာပြည် ပြန်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် ပြန်ရောက်ပြီး အုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်၊ မြန်အောင် ဂူကိုးလုံးဆရာတော်၊ မန္တလေး မြတောင်ဆရာတော်တို့ထံတွင် ထပ်မံ နည်းခံသင်ယူသည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ် ဓနုဖြူမြို့ ဝါတွင်းတရားပွဲ၌ “မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်၌ ဘုရားရှင်၏ လက်သစ်တော်အားဖြင့် နှစ်သစ်၊ ယခုခေတ်လူတို့၏ လက်သစ်အားဖြင့် ကိုးသစ်ပမာဏရှိသော မုတ်ဆိတ်မွေး၊ နှုတ်ခမ်းမွေး ရှိကြောင်း၊ ဘုရားရုပ်တုတော်များ၌ မုတ်ဆိတ်ကြင်စွယ်တော် တပ်သင့်ကြောင်း ထည့်သွင်းဟောကြားခဲ့သည်။
တရားပွဲအပြီး ဒါယကာအချို့က ဘုရား ရုပ်တုတော်၌ မုတ်ဆိတ်ကြင်စွယ်တပ်သင့်ကြောင်း စာအုပ်စာတန်း ရေးသားပါရန် လျှောက်ထားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်က ရှင်ဉာဏဝံသ၏ “ဥတ္တမင်္ဂဝိနိစ္ဆယစာတန်း” ထုတ်ဝေခဲ့သည်။