kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စင်စစ် ယင်းသတင်းစာသည် ဂျပန်နိုင်ငံ မိုင်နိချီ သတင်းစာတိုက်၏ တိုက်ခွဲဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာဖြစ်သည်။
ထိုဂရိတ်တား အာရှသတင်းစာတိုက်မှ ၁၉၄၃ ခု၊ ဩဂုတ် (၁) ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးသည့် အထိမ်းအမှတ် စာပေဆုအဖြစ် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုနှင့် ကဗျာပြိုင်ပွဲများကျင်းပသည်။
ဦးတည်ရေးသားရန်ပေးထားသော အကြောင်းရပ်ကား မဟာအရှေ့အာရှ အကျိုးတူ ကြီးပွားရေးနယ်ပယ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခန်းကဏ္ဍဟူ၍ ဖြစ်သည်။
မည်သူမဆို ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်။
ချီးမြှင့်သည့်ဆုငွေကို ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုပထမဆုအတွက် ငွေကျပ် (၁၀ဝ) ၊ ဒုတိယဆု နှစ်ဆုစီအတွက် ငွေကျပ်(၅၀) စီ၊ တတိယဆု သုံးဆုစီအတွက် ငွေကျပ် (၃၀) စီနှင့် ကဗျာပထမဆု ကျပ်ငွေ(၅၀) ၊ ဒုတိယဆုနှစ်ဆု ငွေကျပ်(၃၀) စီနှင့် တတိယဆု သုံးဆုစီအတွက် ငွေကျပ် (၁၀) စီဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ နိပွန်(ဂျပန်) မည်သည့်ဘာသာဖြင့်မဆို ပြိုင်ပွဲဝင်ပေးလေသည်။
ယင်းစာပေပြိုင်ပွဲ့၌ စာရေးဆရာ ရွှေပိန်သောင်းရေးသားသော ဗိုလ်အေရှ ဝတ္ထုက ဝတ္ထုပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၄ ခု၊ ဇွန်လ (၂၀) ရက်နေ့ထုတ် ဂရိတ်တားအေရှစာပေဆုကို ဒုတိယအကြိမ်ဆုပေးရန် ကြေညာခဲ့ပြန်သည်။
ရေးသားမည့် အကြောင်းရင်းမှာ နိပွန်မြန်မာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု တကယ့် အဖြစ်အပျက်ဝတ်ထု ဖြစ်၍ စာလုံးရေ (၁၀ဝ၀) ထက် မများရန် ဖြစ်သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁) ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရသည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သတင်းစာတွင် ထည့်သွင်းနိုင်ရန် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။
ပုသိမ်မြို့မှ ဦးချစ်ဖေ၊ ပြည်မြို့မှ မောင်ခင်မောင်၊ မြေဘုံမြို့မှ မောင်ကျော်ဇံ၊ နိပွန်တပ်သား ဆင်ရှီချီဂိုကူစူနိုကိ၊ ကရင်အမျိုးသမီး ဆရာမ မကျော့တို့က ဆုအသီးသီးရရှိကြသည်။
ယင်းတို့အနက် ဦးချစ်ဖေနှင့် မောင်ခင်မောင်တို့အား မြန်မာနိုင်ငံ နိပွန်တပ်မတော် စစ်သေနာပတိကြီး ကိုယ်တိုင်က ချီးမွမ်းစကားပြောဆို ရေးသားပေးခဲ့သည်။
ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ မြန်မာနိုင်ငံစာပေဆုများ စာ ၄၅၄ - ၄၅၇။
စာရေးဆရာ အောင်ဇေ၊ (တော်ဘုရားလေး) အမှတ်တရ စာပေဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။
ကျန်ရစ်သူ ဇနီး ဒေါ်ခင်မေနှင့် သမီး ဒေဝီသန့်စင်တို့က ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇-ခုနှစ်အတွက် ဒေါက်တာသန်းထွန်းရေးသားသည့် “တနေ့တလံ ပုဂံဘယ်ပြေးမလဲ” စာအုပ်နှင့် စာရေးဆရာကိုချစ်၏ ဝတ္တုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ်များ ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၈-ခုနှစ်အတွက် နှင်းပန်းအိမ်၏ "ရိုးချောင်းဘေးက ကြာ" ဝတ္တုတို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၉-ခုနှစ်အတွက် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆုကို ညိုထွန်းလူ ရရှိခဲ့ပြီး မဂ္ဂဇင်းအကောင်းဆုံးဆုကို “ပိတောက်ပွင့်သစ်”မှ ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၂-ခု ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် နိုင်ငံရေး စာပေဆု - လေထီး ဦးအုန်းမောင်၏ (နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကြာသောအခါ) ကဗျာပေါင်းချုပ်ဆု- မောင်အောင်ပွင့်၏ (ငြိမ်းချမ်းရေးညစာ) ဝတ္တုတိုဆု- ညီပုလေး၏ (တတိယမြို့တော်သားရဲ့အလွမ်း) ကိုးကား Category:မြန်မာ စာပေဆိုင်ရာ ဆုများ။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၄) ရက် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ချင်းတောင်တန်းသည် ချင်းဝိသေသတိုင်းအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းတစ်တိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းပြည်ပ သောင်းကျန်းသူများ နှိမ်နင်းရာတွင်လည်း ချင်းအမျိုးသားတို့သည် အခြားပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသားများနည်းတူ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၃) ရက်နေ့မှ စ၍ ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ယင်းဥပဒေအခန်း၊ (၃၊ ပုဒ်မ ၃၀(ခ) အရ ချင်းဝိသေသတိုင်းကို ချင်းပြည်နယ်ဟု သတ်မှတ်ကာ ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် မြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာခဲ့ရာမှာယခင် ချင်းအမျိုးသားနေ့ကို 'ချင်းပြည်နယ်နေ့' ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒါးလ်ပွီး ချင်းပြည်နယ်နေ့နှင့် သမိုင်းပေးတာဝန်၊ ကြေးမုံသတင်းစာ(၂၀-၂-၈၁)၊ စာ-၄ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်။
ဒေါ်ခင်လှ (ဝဏ္ဏကျော်ထင်) (ခရစ် ၁၉၁၀-၁၉၆၂) ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ဒေါ်ခင်လှမှာ ဟံသာဝတီခရိုင် နံယောရွာနေ အဖ ဦးဘတင်၊ အမိ ဒေါ်စိန်တို့၏ ဒုတိယသမီးဖြစ်သည်။
၁၂၇၂ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း(၁၂) ရက်(၁၉၁၀ ပြည်နှစ် ၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်) ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
အသက် (၇) နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြီးကြည့်မြင်တိုင် အမျိုးသမီးသမီးအထက်တန်းကျောင်း(၇) တန်းအောင်မြင်သည်။
ဖခင်ဦးဘတင်သည် ဂျီစီဘီအေခေတ်က နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သော မျိုးချစ်ပုဂ်ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မိခင်ဒေါ်စိန်မှာ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ကုမ္မာရီအမျိုးသမီးအသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၃ဝ⁠ဝပြည့် ရေနံမြေသပိတ်ကြီး ချီတက်လာစဉ် ဒေါ်ခင်လှက စိတ်ရောကိုယ်ပါ အားပေးကူညီခဲ့သည်။
အလုပ်သမားတို့ ၏ ဆင်းရဲပင်ပန်းပုံများကို တွေ့မြင်သည်။
နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် တာဝန်ယူကူညီလုပ်ကိုင်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
မကြာမီပင် စမ်းချောင်းရပ်ကွက် အမျိုးသမီးစုကို ဦးဆောင်စည်းရုံးကာ တက်ခေတ်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံးကိုတည်ထောင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှာ မြန်မာတစ်ပြည်လုံး မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်တက်ကြွနေချိန်ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ခင်လှဦးစီးသော အမျိုးသမီးအစည်းအရုံးကလည်း အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တတပ်တအား ပါဝင်ခဲ့သည်။
သပိတ်စခန်းများတွင် ငွေအား ၊ လူအားနှင့် အားကြိုးမာန်တက်ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးကာလတွင် တတပ်တအား ပါဝင်ပြီး လွတ်လပ်ရေးသည် ပထမ၊ အမျိုးသမီးထုအရေးသည် ဒုတိယဟု ခံယူခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ရန်ကုန်မြို့လုံးကျွတ်အမျိုးသမီးအသင်းအဖွဲ့ပေါင်းစုံတို့အား ဖိတ်ကြားပြီး ရွှေတိဂုံစေတီအလယ်ပစ်စယံတွင် အစည်းအဝေးကြီး ကျင်းပခဲ့သည်။
အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက်စောင်းတန်း မော်လမြိုင်ဇရပ်တွင် အဖွဲ့၏ အမည်ကို မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး အရယူမည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း' ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ်ဟု' အမည်ပေးကာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေးအမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းပြီးမကြာမီပင် ၉၁- ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး ကန့်ကွက်ပွဲကျင်းပရာ အဖွဲ့ဝင်တပ်ဦးမှ ချီတက်ပါဝင်ခဲ့ကြရာ ရွှေတိဂုံဘုရားမှ မြို့မကျောင်းအထိ ချီတက်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် သံဃာတော်တစ်ပါးအား နယ်ချဲ့အစိုးရက အကြောင်းမဲ့ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ပြီး ရေကျော်ဂိတ်တွင်ထားသဖြင့် သွားရောက် စုံစမ်းမေးမြန်းကြရာ ဒေါ်ခင်လှနှင့် အမျိုးသမီးထုက များပြားလှသဖြင့် နယ်ချဲ့အစိုးရက မျက်ရည်ယိုဗုံးကို အသုံးပြုပြီး မြင်းတပ်နှင့်နှိမ်နှင်း ၊ တုတ်နှင့်ရိုက်ခြင်းများပြုလုပ်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။
ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ်မှ ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် နိုင်ငံခြားသားများနှင့် လက်ထပ်ပါက လူမျိုးအလိုက် သားသမီးများအား အမွေဆက်ခံခွင့် ရရှိရေးအတွက် (နိုင်ငံခြားသားများနှင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများလက်ထပ်ရေးဥပဒေ) အောင်မြင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စင်ကာပူတွင် မြန်မာပြည်မှ သွားရောက်အလုပ်လုပ်နေကြသော မြန်မာအမျိုးသမီးလေးများ ဒုက္ခကြုံသောအခါ၊ စစ်တကောင်းတွင် ဒုက္ခရောက်နေကြသော မြန်မာအမျိုးသမီးများ မြန်မာပြည်ပြန်လည်ရောက်ရှိရေး ဆောင်ရွက်သောအခါ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မဟာမိတ်တပ်များ ဝင်ရောက်လာချိန်မှစ၍ ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ လုပ်ငန်းများပြန်လည် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြန်သည်။
မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်သို့သွားရောက်ကာ ဗမာပြည်လွတ်မြောက်ရေး အမျိုးသမီးအဖွဲ့ကွဲများတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
နေသူရိန်ဆုံးဖြတ်ချက်ကြီးကို စမ်းချောင်းမြသိန်းတန်ဓမ္မာရုံတွင် ကျင်းပပြီး ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဆင်းမလားစီမံကိန်း၊ ရောဘာစာချုပ်တို့ကို အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီး ပြန်မဖွင့်မီ မဂိုလမ်း၊( ယခု ရွှေဘုံသာလမ်း) ၌ ခေတ္တတက္ကသိုလ်ကျောင်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပညာသင်ကြားနေစဉ် ကျောင်းသားများ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ နေထိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ကြစေရန်၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂပေါ်ပေါက်လာစေရန် ရန်ပုံငွေများရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတစ်ပြည်လုံးရှိ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသမီးအဖွဲ့များ၏ နှစ်ပတ်လည်ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံကြီးကို ရွှေတိဂုံဘုရား အလယ်ပစ္စယံရှိ ရဲပိဋကတ်တိုက်တွင် ကျင်းပပြီး ဒေါ်ခင်လှအား ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသမီးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။
တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်တွင် ကြည့်မြင်တိုင်တောင်ပိုင်းမှ အမျိုးသမီးအမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည်။
မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရာတွင်လည်း (ဥပဒေကြမ်းရေးဆွဲကော်မတီ(၁⁠၁၁) ဦးအဖွဲ့တွင်) ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုတို့နှင့်အတူ ဗမာနိုင်ငံရေးတွင် လက်တွဲလုပ်ကိုင်လာခဲ့သော အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပါလီမန်အတွင်း အမျိုးသမီးများနှင့် အမျိုးသားများ တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးကလေးများ၏ အားကိုးရာမဲ့ နှိမ့်ကျနေသော အခြေအနေတို့ကို ပိုမိုစိတ်ဝင်စားသည့်အလျောက် - စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်နှစ်ခါခံရသော မြန်မာပြည်တွင် အမျိုးသမီးကလေးများ၏ အကျင့်စာရိတ္တပြုပြင်ရေး ၊ကျန်းမာသန်စွမ်းရေး၊ စာပေပညာ ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာသင်ကြားရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖွဲ့စည်းဖို့ လွတ်လပ်ရေးအမျိုးသမီး အမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့သည်။
ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာတွင် လွတ်လပ်ရေးအမျိုးသမီးများအစည်းအရုံး ၊ ရဲအမှုထမ်းများအသင်း၊ ဗမာ-မွတ်စလင်အမျိုးသမီးအဖွဲ့ ၊ ဆရာဝန်များသမဂ္ဂမှ ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်ပြီး စိတ်ပါဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ၊ သတင်းစာဆရာများ ပါဝင်သော အစည်းအဝေးကြီးတစ်ခု ကျင်းပပြီး ' ဗမာပြည်အမျိုးသမီးများ ကယ်တင်ရေးဌာနချုပ် ဗမာနိုင်ငံ' အမည်ဖြင့် အထက်ပါလူကြီးမင်းများ ပါဝင်သော လူမှုရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုဌာနချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါ်ခင်လှကိုပင် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြသည်။
မကြာမီလွတ်လပ်ရေးရတော့မည့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပြန်လှန်ထူထောင်ရေးတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်သော အမျိုးသမီးများ ပေါ်ထွန်းလာနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
လူမျိုးဘာသာမရွေးခိုကိုးရာမဲ့ မိန်းမပျိုလေးများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့ရာ တိုးတက်အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်များ ဆင်ဆာ အဖွဲ့ဝင်လူကြီး( ၁၉၅၅) ၊ ဗဟိုအကျဉ်းထောင်ကြီး၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင် ( ၁၉၅၁) ၊ ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံကြီး( ယခု ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံ) အကြံပေးကော်မတီအမှုဆောင် ( ၁၉၆၁) အဖြစ်လည်း လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဒုတိယနှစ်ပတ်လည်ပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ တွင် တရုတ်ပြည်၊ ပီကင်းမြို့တွင်ကျင်းပသည့် အာရှပစိဖိတ်ဒေသရှိ နိုင်ငံများ ငြိမ်းချမ်းရေးပမာဏပြင်ဆင်မှုညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးသို့လဲ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ ကိုပင်ဟေပင်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် ကမ္ဘာ့အမျိုးသမီးညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခု ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီရာနာမြို့တွင် ကျင်းပသော ကလေးသူငယ်များ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခု ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း( ယခုသီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ) ကိုလံဘိုမြို့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ်မြောက် အာရှအာဖရိက အမျိုးသမီးညီလာခံသို့ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခု ၊ ဇူလိုင်လတွင် အိန္ဒိယပြည် ကာလကတ္တားမြို့တွင် ကျင်းပသော ကျေးလက်တောရွာပြုပြင်ရေး အမျိုးသမီးညီလာခံသို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုခရီးမှတ်တမ်းများက ဒေါ်ခင်လှ၏ လူမှုရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု စိတ်ပါဝင်စားမှုတို့ကို ညွန်ပြနေလေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးနေ့အခမ်းအနားတွင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ အကျိုးကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုကာဆောင်ရွက်ခဲ့သူ၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သူ ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်အခြေခံပြုပေးခဲ့သူ အမေ ဒေါ်ခင်လှသည် အသက် (၅၂) အရွယ်၊ ၁၉၆၂ ခု ၊ မေလ၊ (၅) ရက်နေ့ ညနေတွင် ရန်ကုန်မြို့ဗဟန်းမြို့နယ် ဝင်္ကပါလမ်း အမှတ် (၁၇) ရှိ ဗမာပြည်အမျိုးသမီးကယ်တင်ရေး အဆောက်အအုံ ၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအသင်း ရွှေရတု မဂ္ဂဇင်း( ၁၉၉၇ ၊ နိုဝင်ဘာလ) စာ-၁၈၊ ၂၁။
ခန္တီးခရိုင် () သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ခန္တီးမြို့ ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ခန္တီးခရိုင်မြို့နယ်များ ခန္တီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ခန္တီးမြို့နယ် ခန္တီးမြို့ သမိုင်း​ကြောင်း ၁၉၄၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့မတိုင်မီက ခန္တီးဒေသသည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁.၁.၁၉၄၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ နာဂတောင်တန်းခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ခန္တီးမြို့နယ်တစိတ်တဒေသသည် ခန္တီးစော်ဘွားနယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယခင်ခရိုင်ဝန်ရုံးသည် ဟုမ္မလင်းမြို့၌ တည်ရှိသည်။
၁၉၄၇ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်၌ (က)နာဂတောင်တန်းဒေသ၊ (ခ) ဇင်္ဂလိန်းခန္တီးနယ်မြေ၊ (ဂ)သောင်သွပ်ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ တို့ပါဝင်ကြသည်။
ခရိုင်ရုံးကို ခန္တီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက်နေ့တွင် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၆၅ခုနှစ် မတ်လ ၂ရက်နေ့တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်ကို ခန္တီးခရိုင်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
ယခင်က ခန္တီးခရိုင်တွင် ဟုမ္မလင်းခရိုင်ခွဲနှင့် လဟယ် (အမ့်ပေါ်) ခရိုင်ခွဲ ဟူ၍ ခရိုင်ခွဲနှစ်ခု ပါဝင်ကြပြီးလျှင် ခန္တီးမြို့နယ်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ လေရှီး မြို့နယ်၊ လဟယ်( အမ့်ပေါ်) မြို့နယ်နှင့် နန်းယွန်းမြို့နယ် ဟူ၍ မြို့နယ်ငါးနယ် ပါဝင်သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေအရ လေရှီးမြို့နယ်၊ လဟယ်မြို့နယ်နှင့် နန်းယွန်းမြို့နယ်တို့ကို နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ခန္တီးခရိုင်တွင် ခန္တီးနှင့် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်များသာ ကျန်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ခရိုင်အသစ်များဖွဲ့စည်းရာ ခန္တီးခရိုင်မှ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်အား ဟုမ္မလင်းခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် ခန္တီးခရိုင်တွင် ခန္တီးမြို့နယ်သာ ကျန်ရှိ​တော့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၅ဒီဂရီ ၂၁မိနစ်မှ ၂၆ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်အထိ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂မိနစ်မှ ၉၆ဒီဂရီ ၁၂မိနစ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
အရှေ့နှင့်အနောက် ၇၂မိုင် ၄ဖာလုံ၊ တောင်နှင့်မြောက် ၈၃မိုင် ၆ဖာလုံ ရှည်လျားသည်။
ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း (၃၁၆၅.၄၅) ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် ခန္တီးခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်မှ မိုးညှင်းခရိုင်နှင့် တနိုင်းခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်နှင့်မြောက်ဘက်တွင် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခါကာဘိုရာဇီနှင့် ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းများမှ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော နာဂတောင်တန်း တောင်စွယ်၊ လျှိမြောင်၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ တည်ရှိသည်။
တောင်တန်းများသည် အနောက်ဘက်နှင့်မြောင်ဘက်တွင် မြင့်မားကာ တောင်ဘက်တွင် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။
မြေပြန့်နည်းပါးသည်။
ခရိုင်အတွင်းအမြင့်ဆုံးတောင်မှာ စာရာမေတိတောင်ဖြစ်ကာ အမြင့်ပေ (၁၂,၅၅၃)ပေမြင့်သည်။
ရေဆင်း မြို့နယ်၏အလယ်တွင် ချင်းတွင်းမြစ် စီးဆင်းနေပြီး အခြားသောရေစီးသန်သည့်ချောင်းများလည်း စီးဆင်းနေသည်။
ခရိုင်အတွင်း မြစ်ချောင်းများပေါများသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းကောင်ယူချိန်တွင် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအား ခန္တီးခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းကောက်ယူထားသဖြင့် ခန္တီးခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၅)ခုပါဝင်သည်။
ထို့ကြောင့်ခန္တီးခရိုင်၏လူဦးရေမှာ (၄၂၂,၆၉၂) ဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်း နာဂလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ လီဆူး၊ ရခိုင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး ခန္တီးခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှေးကွေးသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် တနိုင်တပိုင်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကိုသာ အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကျောက်စိမ်းတူးဖော်ခြင်း၊ ရွှေတူးခြင်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ်လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဒညင်းသီးနှင့် ဂရိတ်ဖရုသီးတို့ဖြစ်ပြီး ဟုမ္မလင်းမြို့နှင့် မုံရွာမြို့များသို့ တင်ပို့သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ခန္တီးခရိုင်သည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသည်။
ခန္တီးမြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိသည်။
မုံရွာနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းတလျှောက်ရှိမြို့များကို ရေကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပွင့်လင်းရာသီတွင် မော်တော်ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မန္တ​လေးမြို့သို့ ​လေ​ကြောင်းခရီးဖြင့်လည်း​ကောင်း ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
ချင်းတွင်းမြစ်သည် ​နွေရာသီတွင် ​ရေနည်းသဖြင့် သွားလာရန်ခက်ခဲသည်။
ဦးခင်မောင်အုန်းကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်စာမေးပွဲကို ရေနံချောင်းမြို့မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့၍ တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။
၁၉၅၄-၅၅ ခုနှစ် တကသအမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇- ၅၈ တွင် တကသ အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲ တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၍ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၅၈-၅၉ တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် ၊ဧပြီ (၃)ရက် နေ့တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများနှင့်အတူ ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသည်။
ဦးခင်မောင်အုန်းသည် အထိန်းအသိမ်းမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။
(၆)ကြိမ်မြောက် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့ချုပ်ညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ယခုအခါ စာနယ်ဇင်းများ၌ 'ခင်မောင်အုန်း' အမည်ဖြင့် စာပေဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (အင်္ဂလိပ်: The Republic of the Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerce and Industry၊ အတိုကောက် UMFCCI) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော အမြတ်ငွေခွဲဝေခြင်း မပြုရသော ပရဟိတအသင်းကြီး ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီ မြန်မာနှင့် နိုင်ငံတကာကို ဆက်သွယ်အကျိုးဆောင်ပေးနေသော အစိုးရမဟုတ်သည့် စီးပွားရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း အသင်းကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ယခု ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဘုံသာလမ်းနေရာတွင် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ်သူဌေးကြီး ဆာဦးသွင် သည် မြန်မာကုန်သည်များအသင်းကို စတင် တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်သည်။
ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးမောင်မောင်အုန်းခိုင် ဖြစ်ပြီး အသင်းကို 'မြန်မာကုန်သည်များအသင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၈၉ အရ အသင်းကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အသင်းမှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၁)ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးယုဆိုင် ဖြစ်သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၆/၉၁ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့ရာ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၂/၉၄ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ဥ က္ကဋ္ဌမှာ ဦးခင်မောင်ရီ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ် (UMFCCI) အား စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ၊ စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု သုံးသပ်ပြီး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၃ ဖြင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဆောင်ရွက်မှုများ ပြည်နယ်/ တိုင်းဒေသကြီး၊ နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်အသင်း(၂၂)ခု၊ လုပ်ငန်းအသင်း(၈) သင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ပီပြင်စွာအကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းပြည်ပ ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများ၊ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများအကြားတွင် ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် အကျိုးဆောင်ပေးနေသည်။
ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများကို ပင်ရင်းနိုင်ငံ သက်သေခံလက်မှတ်(Country of Origin)ထုတ်ပေးနေသည်။
အသင်းကြီးသည် ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်ကြီး ပေါ်ထွန်းလာရန် ဦးတည်ထားကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေသည်။
ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် လိုင်စင်လျှောက်ထားသောအခါ ကုန်သည်ကြီးများအသင်းဝင်လက်မှတ် လိုအပ်သော သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများ မဖြစ်မနေ ဝင်ရောက်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ(၂)ရက်နေ့အထိ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကုမ္ပဏီအသင်းဝင် ဦးရေပေါင်း (၂၅၃၈) ရှိသည်။
ယခင်က အသင်းဌာနချုပ်တည်ရာကို အမှတ်ရ၄/၈၆၊ ဗိုလ်ဆွန်ပက်လမ်း ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာမှ (၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် )နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်လမ်း အမှတ်(၄၀ဝ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ထို့နောက် ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် မင်းရဲကျော်စွာလမ်း အမှတ် (၂၉)သို့ ပြောင်းရွေ့ထားသည်။
အသင်းချုပ်၏ ၂၀ဝ၉-၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဝင်းမြင့် (ရွှေနဂါးမင်းကုမ္ပဏီ)နှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဒေါက်တာမောင်မောင်လေး(နီလေးနိုင်ကုမ္ပဏီလီမိတက်) တို့ဖြစ်ပြီး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း(၄၀)ဦး ရှိသည်။
ဦးခင်မောင်ကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘများမှာ အဖ ဦးဘရှင် ၊အမိ ဒေါ်စိန် တို့ဖြစ်သည်။
ဦးခင်မောင်၏ညီမှာ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာမောင်ခ ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲအောင်သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါဠိဘာသာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန် မြို့မတိုင်းရင်းသားကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် ကျောက်တန်းမြို့တွင် ရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ထို့နောက် ဟံသာဝတီခရိုင် အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရှေ့နေချုပ်ရုံး ၌ အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ဦးခင်မောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် ' ရဲဘော်မော်ကွန်း ' ကို တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ၊မေလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အနှစ်(၆၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် စာစောင် ၊ ၁၉၇၀၊ ဧပြီလ ၊ စာ-၄၉။
ကိုပညာ (အမရပူရ) သည် အမျိုးသားစာပေဆုရ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အဘ ဦးသိန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်အေးရွှေတို့မှ အမရပူရမြို့၊ တောင်ကြီးရပ်ကွက် အရှေ့ဆင်တိုင်ရပ်(အရှေ့ဆင်ပျံရပ်)တွင် မြန်မာနှစ် ၁၂၉၄ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၁၀)ရက် (၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်) ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည် မောင်မြသောင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၄၀-ခုနှစ်၊ ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် တောင်သမန်အင်းစောင်း တောင်လေးလုံးကျောင်းသို့ ရောက်ရှိ၍ စာပေပညာသင်သည်။
၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေ ပြုသည်။
(၁၆)နှစ်သားအရွယ်တွင် အမရပူရမြို့ အမာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ကြီး ( အရှင်ဇနကာဘိဝံသ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ထံတွင် စာပေပရိယတ်များ သင်ကြား၍ 'ဓမ္မာစရိယ' အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်ခန့်က စုံထောက်ဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်၊ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ရေးသား၍ စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်မြဝတီမဂ္ဂဇင်း အမှတ် (၉၉) တွင် တောင်သမန်၏နံနက်ခင်း ကဗျာပါရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်း ၌ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကိုပညာ (အမရပူရ) အမည်ဖြင့် ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ကလောင်သွင်း၍ မန္တလေးမြို့ ဟံသာဝတီသတင်းစာနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၈-၆၇ တွင် ဗိုလ်မှူးဘသောင်း (မောင်သုတ) ၊ မန္တလေးမြို့အနောက် ခင်မကန်ကျောက်ဆောက်ကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ဝါယမ ၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဆရာ ဦးမောင်မောင်တင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း သမိုင်း ပါမောက္ခအဖွဲ့များနှင့်တွေ့ဆုံ၍ တိမ်မြုပ်ရှားပါးနေသော မြန်မာစာပေနှင့် သမိုင်းစာပေများကို ဖော်ထုတ် လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တောင်သမန်ဝန်းကျင် သမိုင်းဝင်နေရာများ စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်) ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင် ပညာဇောတ ဖြစ်သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း ကဏ္ဍ:၁၉၃၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ကဝိ၊ ရှင် (ခရစ် ၁၇၄၈-၁၈၃၄) ပုပ္ပားမြို့ တောင်လယ်ရွာတွင် မြန်မာနှစ် ၁၁၀၉ခု တပေါင်းလဆုတ် (၅)ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည်မှာ ဦးတုတ်ခဲဖြစ်သည်။
မန်လည်သာသနာအုပ်၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည်။
ရွှေပြည့်ဝန်လက်ဝဲဝင်းမှူးကိုးကွယ်၍ မြို့အရှေ့တောင်မဲထီတိုက်တွင် သီတင်းသုံးသည်။
ဒုတိယမဲထီးဆရာတော်အဖြစ် ထင်ရှား၏။
ခရစ်၁၇၉၈ ခုတွင်" မာလာလင်္ကာရဝတ္ထုတော်ကြီး" ကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။
မြန်မာနှစ် ၁၁၇၉ ခု (ခရစ် ၁၈၃၄) တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ကန္နီမြို့စားမင်းသမီးသည် ဗဒုံမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော အောင်မြေဘုံကျော်ကျောင်းအမကြီးမယ်လွန်းမယ်မှ ဖွားမြင်သော အကြီးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနှစ် ၁၁၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည်မှာ 'အမိကြီး' ဖြစ်သည်။
အမိကြီးသည် ဟင်္သတမြို့စား မမင်းတုတ်နှင့် တစ်နှစ်တည်းတွင် ဖွားမြင်သော်လည်း မမင်းတုတ်က လကြီးသည်။
ဗဒုံမင်းသည် သမီးတော်ကြီးအား မြန်မာနှစ် ၁၁၄၄ ခု၊ နယုန်လပြည့်ကျော် (၄) ရက်နေ့တွင် ကန္နီမြို့ကို အပိုင်စားပေးသနားသည်။
၁၁၄၅ ခု၊ နယုန်လပြည့်ကျော် (၈)ရက်နေ့တွင် 'သီရိမဟာရတနာ ဒေဝီ 'ဟူသော ဘွဲ့ကိုရရှိသည်။
ဗဒုံမင်းသည် ကန္နီမြို့စားမင်းသမီးကိုလည်း မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ သမီးဦးဖြစ်သည့်အလျောက် အချစ်ပိုခဲ့ဟန်တူသည်။
မည်သည့်သားတော်နှင့်မျှ လက်ဆက်ထိမ်းမြား မပေးခဲ့ပေ။
သို့သော်လည်း သမီးတော်ကြီးအား လက်ဆက်ထိမ်းမြားပေးရန်အကြောင်းက ဖန်တီးလာသည်။
အကြောင်းမှာ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းဥပရာဇာ(ရွှေတောင်မင်း) ၏ မိဖုရားမှာ ကံကုန်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းသည် အိမ်ရှေ့စံအတွက် မိဖုရားကြီးလုပ်ရန် သမီးတော်တစ်ပါးနှင့် ထပ်မံလက်ဆက်ပေးရမည်။
အိမ်ရှေ့မိဖုရားအဆင့်ပြည့်မီသူမှာ မိဖုရားခေါင်ကြီးမှ ဖွားတော်မူသော ကန္နီမြို့စားသာ ရှိတော့သည်။
ထို့ကြောင့်ကန်နီမြို့စားကို မိဖုရားအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ရသည်။
မြန်မာနှစ် ၁၁၅၆ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၄)ရက်နေ့တွင် ကန္နီမြို့စားမင်းသမီးတော်ကြီးသည် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ၏ ဒုတိယမြောက်မိဖုရားအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
အိမ်ရှေ့စံမိဖုရားဖြစ်ချိန်တွင် အသက်(၃၃) နှစ် ရှိနေလေပြီ။
ကန္နီမြို့စား အိမ်ရှေ့မိဖုရားသည် မိဖုရားမဖြစ်မီကပင် သာသနာတော်ကို အနုဂ္ဂအမှုဖြင့် ပြုစုထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
ကန္နီမြို့စား၏ ကုသိုလ်တော်များအနက် အမရပူရမြို့တော်၏ အရှေ့တောင်အရပ်၌ ဆောက်လုပ်သောကျောင်းတော်မှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
ကန္နီမြို့စားမင်းသမီးသည် လေးထပ်ဇေတဝန်ရွှေကျောင်းတော်ကြီးကို ဆောက်လုပ်၍ ' ဘုံသာဝယ်ယံကျောင်းတော်ကြီး' ဟုကမ္ပည်းတင်ပြီးလျှင် မင်းရွာဆရာတော်အား တင်လှူပူဇော်သည်။
ထိုအကြောင်းကို ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး၌- ၁၁၅၃ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၂)ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ရွှေမြို့တော်အရှေ့တောင်ယွန်းတွင် သမီးကန္နီမြို့စားမင်းသမီး ဆောက်လုပ်ပြီးပြေသည်ကို 'ဘုံသာဝေယံ'ဟုကမ်ပည်းစိုက်ထူတော်မူပြီးလျှင် မန်လည်ဆရာတော်'ဂုစမုနိန္ဒဓိပတိပဝရသာမိမဟာဓမ္မရာဇာဂုရု' အား ကိုယ်တော်တိုင် ရေစက်သွန်းချ တင်လှူတော်မူသည်။
ပွဲသဘင်ကြီးမှာလည်း ခံတော်မူသည်' ဟုရေးသား၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ကန္နီမင်းသမီး၏ ကျောင်းတော်ကြီးကို အလှူခံရသော မန်လည်ဆရာတော်မှာ သစိုးမန်လည်ရွာ၌ ဖွားမြင်သောကြောင့် မန်လည်ဆရာတော်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် မြန်မာနှစ် ၁၀၇၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။
ဆရာတော်ကြီးသည် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်ကပင် ဘွဲ့တံဆိပ်များ ဆက်ကပ်ခံရပြီး သာသနာတော်ကို ပြုစုရ၏။
ဗဒုံမင်း နန်းတက်လာသောအခါ သာသနာပိုင်ဆရာတော်လေးပါးကို တင်မြှောက်ရာတွင် မန်လည်ဆရာတော်လည်း ပါဝင်သည်။
မန်လည်ဆရာတော်သည် မြန်မာနှစ် ၁၁၆၇ ခု၊ သက်တော်(၉၁)၊ ဝါတော်(၇၁) ဝါအရတွင် ကန်နီမြို့စားမင်းသမီး၏ ကောင်းမှုတော် ဘုံသာဝေယံကျောင်းတော်ကြီး၌ပင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်။
ကန်နီမြို့စားသည် အသက်(၃၀) ကျော်မှ မိဖုရားဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သားတော်၊ သမီးတော် ခုနှစ်ပါးဖွားမြင်တော်မူသည်။
သားတော်၊သမီးတော်တို့မှာ သားတော် သတိုးမင်းလှရာဇာ (၁၁၅၇ ခုဖွား၊မြင်စိုင်းမြို့ကို စားရသည်။
ခမည်းတော်၏ပထမမိဖုရားမှ ဖွားမြင်တော်မူသော 'သီရိမလ္လာစန္ဒာဒေဝီ' ဘွဲ့ခံ ရွှေတောင်မင်းသမီးနှင့် စုံဖက်တော်မူသည်။
ဘကြီးတော် စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက်၌ ကံကုန်သည်။
) သမီးတော် မင်းမြတ်ထား (ငယ်စဉ်က ကံကုန်သည်။
) သမီးတော်တစ်ပါး (ငယ်စဉ်ကလွန်သည်။
) သားတော် မင်းဘိုးညို သားတော် သတိုးမင်းလှကျော် (၁၁၆၂ခုဖွား၊ ငယ်မည် မောင်ရွှေတိုး၊ မြင်းခုန်တိုင်မြို့ ကိုစားရ၏။
၁၁၈၄ခု ကံကုန်သည်။
) သားတော် သတိုးမင်းထင် (၁၁၆၄ ခုဖွား၊ ငယ်မည်မောင်ရွှေပို၊ ရေနံချောင်းမြို့ကို စားရ၏။
စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အို၏ သမီးတော် စကုမင်းသမီးနှင့် စုံဖက်တော်မူသည်။
) သားတော် သတိုးမင်းငယ် (၁၁၆၆ ခုဖွား၊ ရေနဲမြို့ကို စားရသည်။
၁၁၆၈) ဘုံသာဝေယံကျောင်းအမ ကန္နီမြို့စား အိမ်ရှေ့မိဖုရားကြီးသည် ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက် သက်တော် (၇၅) နှစ်အရွယ်တွင် ကံကုန်သည်။
ထိုအကြောင်းကို ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး စာ-၁၀၆၃၌- 'မြန်မာနှစ် ၁၁၉ဂခု၊ နယုန်လဆန်း(၆)ရက်နေ့မိကြီးတော် ကန္နီမြို့စား အိမ်ရှေ့မိဖုရား သီရိမဟာ မင်္ဂလာရတနာဒေဝီ ကံကုန်သည်ကို ဘိုးတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားလက်ထက် မယ်တော် မိဖုရားခေါင်ကြီး သင်္ဂြုဟ်သည့်နည်း၊ ၎င်း ပြည့်ကျော် (၈)ရက်နေ့ အရှင် နှစ်ပါး ရွှေဝါတော်နှင့် ထွက်တော်မူ၍ သင်္ဂြုဟ်တော်မူသည်'ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ဘကြီးတော် ဖန်နန်းရှင်မင်းတရားသည် ကန္နီမြို့စား မိဖုရားကြီး၏အလောင်းကို ရက်ရှည်ထား၍ ခမ်းနားစွာ သင်္ဂြုဟ်ခဲ့လေသည်။