kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
thumb|Fruiting body of O. sinensis यार्सागुम्बा in the Dolpo region of Nepal ရှီးပဒီး (ဝါ) ဆောင်းပိုး၊ နွေမြက် (ပါဏဗေဒ: Ophiocordyceps sinensis, ) သည် "Ophiocordycipitaceae" မှိုမျိုးရင်းဝင် entomopathogenic မှိုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဘူတန် နှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့ရှိ တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့် နှင့် ဟိမဝန္တာဒေသများ၏ အထက်၌ တည်ရှိသော မြက်ခင်းပြင်များတွင် အဓိကအားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။
၎င်းသည် Ghost moth ဟုခေါ်သော ပိုးဖလံများ၏ သားလောင်းများတွင် ကပ်ပါးအဖြစ် မှီခိုရှင်သန်ကြပြီး တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးပညာတွင် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များအဖြစ် တန်ဖိုးထားသုံးစွဲကြသည့် အသီးအနှံများကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
၎င်း ခူကောင်-မှိုတွင် အာဒန်းနိုဆင်း () မှ ပြောင်းလဲဆင်းသက်လာသော "ကောဒီစပ်ပင်း ဒြပ်ပေါင်း ()" ပါရှိသည်။
သို့ပါသော်လည်း သဘာဝအတိုင်း ရှာဖွေရရှိထားသော ရှီးပဒီးများတွင် များသောအားဖြင့် အာဆင်းနစ်နှင့် အခြားသော အာနိသင်ပြင်းထန်သည့် သတ္တုဓာတ်များ အများအပြားပါဝင်သောကြောင့် အဆိပ်သင့်စေနိုင်သဖြင့် တရုတ်အစားအသောက် နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန () မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ ၎င်းရှီးပဒီး ရောင်းချမှုအား တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းချုပ်ထားလေသည်။
《总局关于停止冬虫夏草用于保健食品试点工作的通知 -食药监食监三〔2016〕21号》 ရှီးပဒီး (ဝါ) ဆောင်းပိုးနွေမြက်ကို အလွန်တရာ မြင့်မားလှသော ရေခဲတောင်များပေါ်ဝယ် တွေ့ရှိရသည်။
ကချင်ပြည်နယ်၏ ရေခဲတောင်ပေါ်မှာ ပေါက်ဖွားပြီး ဆေးဘက်ဝင် တန်ဖိုးကြီးလှသည့် အကောင်တစ်ပိုင်း၊ နွယ်ပင်တစ်ပိုင်း အကြောင်းက ဇီဝဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် သတ္တဗေဒအရ ဝေဖန်ပိုင်းခြားသော် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ရာ တခု ဖြစ်လေသည်။
ပေပေါင်းများစွာ မြင့်မားသည့် ရေခဲတောင်များ ရှိရာ ဒေသဖြစ်သော ဟိမဝန္တာတောင်တန်း ဖြာဆင်းရာ တရုတ်၊ တိဘက်၊ နီပေါ၊ ဘူတန်နှင့် မြန်မာပြည်မြောက်ဖျား ရေခဲတောင်တန်းများမှာ တွေ့ရှိနိုင်၏။
ရောဂါဘယ ပျောက်ကင်းရန် တရုတ် တိုင်းရင်းဆေးဝါး၌ ထည့်သွင်းဖော်စပ်ကြပြီး တရုတ်လို 冬虫夏草 (ဆောင်းပိုးနွေမြက်)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကာ၊ ဈေးလည်း အလွန်ကြီးလှ၏။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ရေခဲဖုံးတောင်တန်းကြီးများတွင် ဆေးဘက်ဝင် ရှားပါးသစ်ပင်များနှင့် ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရှိရ၏။
ဆောင်းမှာ ပိုးကောင်၊ နွေမှာ သစ်ပင် ဟု ခေါ်သည့် ထူးထူးဆန်းဆန်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤ ရှီးပဒီးကို အလွန်မြင့်မားတဲ့ ရေခဲတောင်များ၌သာ တွေ့ရှိသည်။
ပိုးနွယ်ရှင် ခေါ် ရှီးပဒီးဖြစ်ပေါ်လာပုံက အကောင်မဖြစ်ခင် သန္ဓေသားလောင်း ဖြစ်သော ပိုးဥကောင်လေးများသည် ဆောင်းရာသီအချိန်မှာ ချမ်းအေးလွန်းသဖြင့် မြေကြီးထဲမှာ ဆေးဘက်ဝင် မဂျစ်ဥ၊ ခန်းတောက်မြစ် တို့ကိုစားသုံးပြီး ဆောင်းခိုနေခဲ့သည်။
ဤသို့ ဆောင်းခိုနေသည့် အချိန်မှာ ပိုးလောင်းကောင်လေးများမှာ မြေကြီးအောက်မှာ ငြိမ်သက်နေသော်လည်း ကပ်ပါးမှိုတစ်မျိုး၏ တွယ်ကပ်ငြိတွယ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်း ကပ်ပါးမှိုဟာ ပိုးလောင်းကောင်လေးတွေကို ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့ပြီး နွေရာသီရောက်ချိန်မှာ ပိုးလောင်းကောင်လေးများ၏ ဦးခေါင်းပေါ်ကနေ မြက်ပင်နှင့် ဆင်တူသော ဦးချိုသဖွယ် အညှောင့်ကလေး ထွက်လာသည်။
ထို အညှောင့်ကလေးများသည် ၅ စင်တီမီတာကနေ ၁၅ စင်တီမီတာအထိ ရှည်လျားစွာ ထွက်ပေါ်လာတတ်သည်။
ဒေသခံများအဆိုအရ၊ ယင်းအချိန်မှာ ပိုးကောင်ဘဝကနေ နွယ်ပင်အဖြစ် ရှင်သန်ချိန် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ရေခဲချိန်မှာ ပိုးကောင်၊ ရေခဲ အရည်ပျော်ပြီး မြေကြီး မြင်ရချိန်မှာတော့ အပင် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဟု ဆိုကြသည်။
၎င်းရေခဲများ အရည်ပျော်ချိန်မှာ မြေအောက်က ပိုးလောင်းကောင်လေး၏ ဦးခေါင်းကနေ အပင်ကလေး ထွက်လာသောအခါ ဒေသခံ တောင်ပေါ်သားများက ရှာဖွေ စုဆောင်း ကောက်ယူကြသည်။
တောင်ပေါ်ဒေသမှာ ရှေးယခင်ကတည်းက ဆေးဘက်ဝင်သည်ဟု သိခဲ့ကြ၍လည်း ရှာဖွေ စုဆောင်းသူ များပြားလှသည်။
ဈေးကွက် ကျန်းမာရေး အတွက် အလွန် အကျိုးပြုပြီး ဆေးဘက်ဝင်လှသော ဆောင်းပိုးနွေမြက်သည် ဈေးကောင်းလည်း အလွန် ရသည်။
တစ်ကောင်ကို မြန်မာငွေ တစ်သောင်းခွဲခန့် ပေးရပြီး တစ်ပိဿာကို အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃ဝ,ဝဝဝ လောက် တန်ဖိုး ရှိတတ်သည်။
ပေ တစ်သောင်းကျော်မှာ ရှာဖွေတွေ့ရသော ပိုးကောင်လေးများက ပိုပြီး ဈေးကောင်းရသည်။
ရှီးပဒီးများကို အခြောက်လှန်း၊ အမှုန့်ပြုလုပ်ကာ ရောင်းချကြသည်။
တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယားစသည့်နိုင်ငံများက ဝယ်ယူကြသည်။
တိဘက်ဒေသတွင် ဆေးပိုးနွယ်ကို အမြောက်အမြား ရှာဖွေရရှိပြီး ငွေကြေးစီးပွား တိုးတက်လာကြသူ အများအပြား ရှိနေသည်။
အကျိုးသွား အရသာ ချိုဆိမ့်ပြီး၊ အာဟာရဓာတ် ပါဝင်မှု များပြားသည်။
ဖျားနာပြီး နာလန်ထစလူနာ ကျန်းမာရေး အမြန်ဆုံး ကောင်းမွန်လာစေခြင်း ကျောက်ကပ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ချောမွေ့စေခြင်း ဓာတ်မတည့်ခြင်းကို သက်သာစေခြင်း၊ ချောင်းဆိုး၊ ရင်ကြပ်ရောဂါများကို သက်သာစေခြင်း ကင်ဆာဖြစ်ပွားခြင်းကို လျော့နည်းစေခြင်း သွေးဥများကို တိုးပွားစေခြင်း သွေးရည်ကြည်အတွက် ပရိုတိန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း သွေးဖိအား များခြင်း၊ နည်းခြင်းကို ပုံမှန်အတိုင်း ဖြစ်စေနိုင်ခြင်း အမျိုးသားများအတွက် ခွန်အားတိုးပွားစေခြင်း ကိုယ်ခံအားကို မြင့်မားစေခြင်း၊ အဆုတ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကောင်းမွန်စေခြင်း အမျိုးသမီးများ ဓမ္မတာကောင်းမွန်စေခြင်း၊ နုပျိုစေခြင်း၊ အရေးအကြောင်းများကို ပျောက်ကင်း သက်သာစေခြင်း နေ့စဉ်ပုံမှန် အားဆေးအဖြစ် သောက်သုံးကြသူများလည်း ရှိသည်။
အချို့သော အားကစား သမားများလည်း ကိုယ်ခံစွမ်းအားမြင့်မားပြီး အမောအပန်း ခံနိုင်ရန်အတွက် ပိုးနွယ်ပင်ကို အမြဲတမ်း မှီဝဲ စားသုံးသည်။
အချို့သောသူက စွပ်ပြုတ်ထဲ ထည့်ချက်ခြင်း၊ ရှီးပဒီး သက်သက်ကို စားသုံးခြင်းလည်း ရှိသည်။
စနစ်တကျ လေ့လာ၊ သုတေသနပြုခြင်းများ လုပ်ဆောင်ပြီး ယနေ့ ခေတ်စားနေသော ကိုရီးယားဂျင်စင်းကဲ့သို့ စီးပွားဖြစ် မွေးမြူစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်နိုင်ရေးသည် ဒေသခံများအတွက် လိုအပ်လျက် ရှိသည်။
http://www.missgreenlady.com/ ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
သင်္ချာ (အထူးသဖြင့် သင်္ချာသန့်သန့်) ဘာသာရပ်ရှိ တည်ဆောက်ပုံ (structure) များကို ယုတ္တိဗေဒ (logic) သုံးကာ လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ကို မိုဒယ်သီအိုရီ (model theory) ဟုခေါ်သည်။
မိုဒယ်သီအိုရီအမျိုးမျိုးအနက် ပထမအဆင့် ဘာသာစကားများ (first-order languages) ကို အသုံးပြု ရေးသားထားချက်များနှင့် ၎င်းရေးသားထားချက်များနှင့် ကိုက်ညီသည့် တည်ဆောက်ပုံတို့အကြား ဆက်နွယ်မှုကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ကို ဂန္ထဝင် (သို့) ရှေးရိုးကျ မိုဒယ်သီအိုရီ၊ ပထမအဆင့် မိုဒယ်သီအိုရီ (first-order model theory) စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
အညွှန်း ကိုးကား Category: သင်္ချာ။
ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများအား လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးကို အဓိကထားသည့် ဘာသာဗေဒပညာရပ်ကို အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်ဟု ခေါ်သည်။
ဤပညာရပ်သည် ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို ဖော်ထုတ်၍ လေ့လာစမ်းစစ်ကာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
အခြားပညာရပ်များနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့် ဆက်စပ် နေသည့် ပညာရပ် အချို့မှာ မနုဿဗေဒ၊ လူမှုဗေဒ၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနှင့် စိတ်ပညာတို့ ဖြစ်သည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ပညာရေးကဏ္ဍနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည့် အပြင် လူတို့ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ပြောဆိုဆက်ဆံပုံ ကို လေ့လာသည့် သုတေသနလုပ်ငန်း၊ ဆက်သွယ်ရေးသုတေသနလုပ်ငန်းတို့နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ အောက်တွင် • ဘာသာစကားနှစ်မျိုးပြောနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားများ ပြောဆိုနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ကွန်ပျူတာ အကူအညီဖြင့် ဆက်သွယ်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • လူတို့ အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ပြောဆိုသည့် စကားများကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားနှစ်ခုအကြားရှိ တူညီသောအချက်များ၊ မတူညီသောအချက်များကို လေ့လာဖော်ထုတ်သည့် ပညာရပ်၊ • လက်ဟန်ခြေဟန်ဖြင့် ဆက်သွယ်သည့် သင်္ကေတဘာသာစကားများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ် • စကားပြောဆိုပုံ၊ စာပိုဒ်များဖွဲ့စည်းပုံတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကား သင်ကြားရေးနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသစ်တစ်ခုကို သင်ယူခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားနှင့်ဆိုင်သော စံမံချက်များ ရေးဆွဲသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့်ဆိုင်သော ပေါ်လစီများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားမတူသူတို့ အချင်းချင်း ပြောဆိုဆက်ဆံနိုင်ဖို့ကြိုးစားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘာသာစကားများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • စကားပြောဆိုပုံမျိုးစုံ၊ စာပေအမျိုးအစားမျိုးစုံကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ • အခြေအနေနှင့် အချိန်အခါအလိုက် စကားပြောဆိုပုံ အမျိုးမျိုးကို လေ့လာသည် ပညာရပ်၊ • ရာဇဝတ်မှုများကို ဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဘာသာဗေဒပညာရပ်၊ • ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု ပညာရပ်၊ • စာတတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သော ပညာရပ်၊ • အဘိဓာန်ပြုစုသည့် ပညာရပ် စသည့် ပညာရပ်၊ • ဘာသာပြန်ဆိုသည့် ပညာရပ်တို့ ပါဝင်သည်။
ဘာသာဗေဒပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို အဓိကထား ထုတ်ဝေသည့် ထင်ရှားသည့် ဂျာနယ်များရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ Annual “Review of Applied Linguistics ဂျာနယ်, Applied Linguistics ဂျာနယ်, International Review of Applied Linguistics ဂျာနယ်, International Journal of Applied Linguistics ဂျာနယ်, Issues in Applied Linguistics ဂျာနယ်, and Language Learning ဂျာနယ် တို့ဖြစ်သည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ သမိုင်း “အသုံးချ ဘာသာဗေဒပညာရပ်”သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂျနရေးတစ်ဘာသာဗေဒပညာ (generative linguistics) နှင့် တချိန်တည်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ဥရောပနိုင်ငံတို့မှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာ၌ လျင်မြန်စွာ ရေပန်းစားလာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤပညာရပ်သည် အစပိုင်းတွင် ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကိုသာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။
အခြားနယ်ပယ်မှ ပညာရှင်များကလည်း ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့အား ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကို လေ့လာပြီး ထိုအသိပညာတို့ကို လက်တွေ့အသုံးချနေကြသည့် သူများအဖြစ်သာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး ဘာသာစကားနှင့်ဆိုင်သော ပေါ်လစီများကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်၊ ဘာသာစကားအသစ်တစ်ခုကို သင်ယူခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့် ပညာရပ်၊ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ စစ်တမ်းကောက်ယူမှု ပညာရပ်တို့လည်း ပါဝင်လာသည်။
၁၉၇၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလမှ စ၍ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် သီအိုရီအမျိုးမျိုးအကြောင်းကိုသာ လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုအနေနှင့် မဟုတ်ဘဲ ဘာသာစကား အသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်နေသည့် ပြဿနာများကို လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ဖို့ ကြိုးစားရာမှ တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ဘာသာစကားများ ပြောဆိုနိုင်မှုကို လေ့လာသည့် ပညာရပ်နှင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သည့်ပညာရပ် (critical studies) ဟု ခေါ်သည့် ပညာရပ်လည်း ပါဝင်လာသည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဘာသာစကားနှင့်ပတ်သက်သော သဒ္ဒါ၊ အသံထွက် နှင့် ဝေါဟာရတို့ကို လေ့လာရာမှ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို သီအိုရီဖြင့်သာမက လက်တွေ့ လေ့လာစူးစမ်းနိုင်ရေးကို ဦးစားပေးသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများဖြစ်လာသည်။
အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းများအား လေ့လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခု အဖြစ် ယနေ့တိုင် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌လည်း အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် အစပိုင်းတွင် ဘာသာစကားများ၏ဖွဲ့စည်းပုံအား လေ့လာသည့် ပညာရပ်ကို လက်တွေ့အသုံးချရာမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် သိပ်မကျယ်ပြန့်သေးပါ။
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ကျောင်းများတွင် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများအား ၎င်းတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည့် အင်္ဂလိပ်စကားကို ရေးတတ်၊ ဖတ်တတ်နိုင်အောင် သင်ကြားပေးဖို့အတွက် ဆရာ၊ ဆရာမများ လေ့လာကြသည့် သင်ကြားရေးဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာပြီး နိုင်ငံခြားဘာသာစကားများကို သင်ကြားသည့် ပညာရပ်လည်း ပါဝင်လာသည်။
ဘာသာဗေဒပညာရပ်၏ အထောက်အကူဖြင့် ဘာသာစကားသင်ယူခြင်းကို လူသိများလာစေရန်အတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူတို့မှာ Mr. Leonard Bloomfield နှင့် Mr. Charles C. Fries တို့ဖြစ်သည်။
Mr. Leonard Bloomfield သည် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ‘စစ်တပ်အတွင်းရှိ အထူးသင်တန်းများအတွက် ဖောင်ဒေးရှင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး Mr. Charles C. Fries သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မီချီဂန်တက္ကသိုလ်၌ ‘အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအသင်း’ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မီချီဂန်တက္ကသိုလ်မှ သုတေသနအဖွဲ့တစ်ခုက “Language Learning: A Journal of Applied Linguistics”ဂျာနယ်ကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုဂျာနယ်သည် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာ ဟူသည့် အမည်ပါဝင်သည့် ပထမဦးဆုံးဂျာနယ်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် အခြားပညာရပ်များနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ဘာသာဗေဒပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ်သာမက ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ပြဿနာများအား လက်တွေ့ကျကျ ဖြေရှင်းနိုင်ရေးကို အဓိကထားသည့် ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် “အမေရိကန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”ကို တည်ထောင်လိုက်သောအခါ “အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်”သည် သီးခြား ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် အခိုင်အမာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ “ဗြိတိန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုအသင်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ “ဘာသာစကားသင်ယူခြင်း၊ ဘာသာစကားသင်ကြားခြင်း၊ ဘာသာစကားအသုံးပြုမှုကို လေ့လာခြင်း၊ အခြားပညာရပ်နယ်ပယ်မှ ပညာရှင်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်းတို့ကို အားပေးခြင်းအားဖြင့် ပညာရေးတိုးတက်စေဖို့ လုပ်ဆောင်ရန်” ဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် မိခင်ဘာသာစကားကို အခြေခံကာ သင်ကြားသည့် သင်ကြားနည်းစနစ်ကို ဖန်တီးရန်နှင့် အခြားနိုင်ငံမှ ရွေ့ပြောင်းလာသူများအား အင်္ဂလိပ်စကားသင်ပေးရန်အတွက် အသုံးဝင်သည့် ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ အသုံးချဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများကို လေ့လာကြည့်သောအခါ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်သည် ဥရောပနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့၏ လွမ်းမိုးမှုကို အများဆုံးခံရကြောင်းတွေ့ရပြီး ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုမှာမူ အလွန်နည်းကြောင်းတွေ့ရသည်။
“ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း”ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပသည့် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ်နှင့်ဆိုင်သော အမျိုးသား ညီလာခံ၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ 'အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားနေသည့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကောလိပ်ဆရာ၊ ဆရာမများ အသင်း'က 'ဂျပန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း'ကို နိုင်ငံတကာအဆင့် အသုံးချဘာသာဗေဒသဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများတွင် ပါဝင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် 'ဂျပန်နိုင်ငံ အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အသင်း'သည် 'နိုင်ငံတကာအဆင့် အသုံးချဘာသာဗေဒပညာရပ် အဖွဲ့'၌ အသင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
thumb|ပြည် ရွှေဆံတော်စေတီ လေးဆူဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီးသည် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်ကပင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော်မြတ်ကြီးဖြစ်သည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်း ဆင်စုရပ်မြောက်ဘက်၊ ဆံတော်ရပ်၌ “သုဒဿန”မည်သော တောင်ကုန်းငယ်တွင် တည်ရှိသည့် ရွှေဆံတော်ဘုရားကို မြသိတင် (မြသီးတင်) ဘုရားဟုလည်း ရှေးက ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ရွှေဆံတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ ထီးတော်မှ ဖိနပ်တော် (တတိယပစ္စယံ)အထိ ၁၂၇ ပေ၊ (၈၅ တောင်)၊ လုံးပတ်တော် ၈၈ ပေ ၈ လက်မ၊ ဖိနပ်တော် ၂၉၄ ပေ အသီးအသီး ရှိလေသည်။
ရွှေဆံတော်စေတီတော်၏ ရင်ပြင်တော်အရှေ့ယွန်း၌ ဆုတောင်းပြည့်ဂူနှင့် ရုပ်ပွားတော်ကြီး နှစ်ဆူ ရှိသည်။
ထိုကြောင့် စာဆိုကျော်နဝဒေးကြီးက ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားတိုင်ရတု၌ တောင်ထက်တောင်မြတ်၊ တောင်ကျော်ထွတ်၌၊ လူနတ်များရှင်၊ မြသိတင်နှင့်၊ တပြင်မခြား၊ ရှေ့ယွန်းနားဝယ်၊ တရားဘုန်းခေါင်၊ ဒွတ္တဘောင်ဟု၊ ပြည်ထောင်များနတ်၊ တည်ခဲ့မှတ်သည်။
လျှံပတ်ညီးညီး၊ ခြောက်သွယ်စီးသား၊ ရွှေထီး ရွှေတိုင်၊ ရွှေစိုင် တစ်ခဲ၊ လိုဏ်နန်းထဲက၊ ရဲရဲထွန်းပြောင်၊ ကိုယ်တော်ရောင်ဖြင့်၊ ညီနောင်နှစ်ဖော်၊ ကျွန်းလုံးကျော်သည်၊ မည်တော်ဆုတောင်းပြည့်တကား ဟု စပ်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
“လေးဆူဓာတ်ပျော်”ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုကုဋ်သင်္ကန်းတော် ကောဏဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ အံသကိုဋ်တော် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ခါးပန်းတော် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်လေးဆူ၊ မွေရှင်တော်မြတ်ရှစ်ဆူ၊ နိသီဒိုင်တော်တို့ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားသောကြောင့် ခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သမိုင်းအဆိုအရ ပြည်ရွှေဆံတော်ဘုရားတွင် ကကုသန်ဘုရားရှင်၏ ဒုကုဋ်တော်၊ ကောဏာဂုံဘုရားရှင်၏ အံသကိုဋ်သင်္ကန်းတော်၊ ကဿပဘုရားရှင်၏ ခါးပန်းတော်၊ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဆံတော်လေးဆူနှင့် နိသီဒိုန်တို့ကို ဌာပနာကြောင်း သိရသည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဘုရားဖြစ်၍ ရှစ်နှစ်မြောက်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ဒေသစာရီကြွတော်မူရာ ဤအရပ်၌ ပုဂံပြည်ကြီး ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤအရပ်၌ သရေခေတ္တရာပြည်ကြီး ဖြစ်လတ္တံ့ စသည်ဖြင့် ဗျာဒိတ်မြွက်ကြားပြီးနောက် စင်္ကြန်ကျွန်းသို့ ကြွတော်မူသည်။
ယင်းသို့ ကြွတော်မူစဉ် ဧရာပထ နဂါးမင်းက ခပ်သိမ်းလူအပေါင်းတို့ ကိုးကွယ်ရစိမ့်သောငှာ ဆံတော်ဓာတ်ကို သနားရန် လျှောက်ထားလေသည်။
ဘုရားသခင်သည် နဂါးမင်းအား မပေးဘဲ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိအရပ်သို့ ကုန်သွယ်သွားနေသော အစ္စိက-ဖလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့အားသာ ပေးမည်ဟု မိန့်ကြားကာ လက်ယာလက်တော်ဖြင့် ဦးခေါင်းတော်ကို သုံးသပ်လေသော် ဆံတော်လေးဆူ ပါလာသည်။
ယင်းဆံတော်တို့ကို နဂါးမင်းဆက်သည့် မြကြုတ်၌ထည့်၍ ကိုးကွယ်ထိုက်သူ ဖူးတွေ့ကာ သာသနာတည်မည့်အရပ်၌ မြကြုတ်သည် လက်ဝါးတော်မှ ပျံတက်၍ ထန်း ခုနစ်ဆင့်မြင့်သောအရပ်၌ ရောင်ခြည်တော်မြူးကာ တစ်ပင်ဝါးပဒေသာခွအကြား၌ ရပ်နားလေသည်။
သုဝဏ္ဏဘုမ္မိမှ ပြန်လာသော အစ္စိက-ဖလ္လိကညီနောင်လည်း ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းကို ဆန်တက်လာရာ ဆံတော်ကြုတ်တည်ရာ ကမ်းနားသို့ရောက်လျှင် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်းနှင့် တွေ့မြင်ရသဖြင့် ကုန်းအထက်သို့ တက်၍ ကြည့်ကြသည်။
ကုန်းပေါ်သို့ရောက်သော ရတနာမြကြုတ်နှင့်တကွ ဆံတော်လေးဆူကို တစ်ပင်ဝါး ပဒေသာအကြား၌ တွေ့ရှိ၍ ဖောင်ပေါ်သို့ ပင့်ခဲ့ပြီးနောက် မြင့်မြတ်ရာကုန်းကို ရှာသော် ယခုရွှေဆံတော် ဘုရားတည်ရာ သုဒဿနကုန်းကို တွေ့သဖြင့် ထိုကုန်း၌ပင် ရတနာမြကြုတ်နှင့် ဆံတော်လေးဆူကို ရွှေအုတ်ခုနစ်ချပ်ရံကာ ဌာပနာ၍ စေတီတည်သည်။
သာသနာနှစ် ၁ဝ၁ ခုတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး နန်းတက်သော် သုဒဿနကုန်း၌ ဘုရားသခင်၏ဆံတော်လေးဆူ ဌာပနာ၍ စေတီတည်ထားကြောင်း ကြားတော်မူ၍ သုဒဿနကုန်းကို ရှာဖွေစေသည်။
ချုံ နွယ်ပိတ်ပေါင်းတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်နေသော စေတီတော်ကို ဖူးတွေ့ရသော် အတောင် ၈ဝ ရှိသော ဓာတ်တော်တိုက် တံခါးနံရံကို ဖွင့်လှစ်တော်မူ၍ ဆက်လက်တူးသော် ရှေးဘုရားသုံးဆူ၏ ပရိဘောဂထည့်ရာ ရွှေကျောင်းဆောင်သုံးခုနှင့် ဂေါတမဘုရား၏ ဆံတော်လေးဆူကို ဖူးတွေ့ရပြီးနောက် စေတီတော်ကို ထပ်မံတည်ထားသည်။
သာသနာနှစ် ၁၂၆ ခု တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ကစ၍ တည်ရာ ယင်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ပြီးသောဟူ၏။
အစ္စိက-ဖလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့ ရွှေအုတ်ရာတွင် ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားကိုယ်တော်သဏ္ဌာန် ရုပ်တုတော်နှစ်ဆူ ဂူမုခ်လုပ်၍ တည်တော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၅ဝ ပြည့်တွင် ပုဂံပြည် အလောင်းစည်သူမင်းသည် စေတီတော်ကို ထပ်မံပြုပြင် တည်ထားတော်မူသည်။
ထိုနောက် ပြည်မင်းမျက်နှာ ရှည်လက်ထက် စေတီတော်ကို သံတောင် ၂၈ တောင်နှစ်မိုက်အထိ ထပ်ပွားတည်ကာ ရွှေထီးကိုးဆင့် တင်တော်မူသည်။
ထိုနောက် သားတော်မျက်နှာပုလက်ထက်စေတီတော်၏ အရှေ့တောင်ထောင့် အခြေသာခိုင်၍ အနောက်မြောက်ထောင့် ချောက်ကြီးလှ၍ မခိုင်ဟုဆိုကာ ကုန်းတော်ကို အမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်၍ အကျယ် ချဲ့သည်။
တည်ရင်းစေတီကို အရှေ့တောင်ထောင့် အင်္ဂါအရပ်က ထား၍ အမြင့်သံတောင် ၅၈ တောင်၊ စေတီရံသုံးဆင့်နှင့် စည်းခုံစေတီ ကြီး တည်တော်မူသည်။
ရွှေထီးကိုးဆင့် မြသီးရောင်လျှံ့တော်ဖူးတင်တော်မူ၍ မြသီးတင်ဘုရားဟု သမုတ်တော်မူသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ရွှေဆံတော်ဘုရားကို ဘုရင်စိုးမင်းနှင့် မြို့စားအဆက်အဆက် ပြုပြင်ထပ်ပွား တည်ထားခဲ့ရာ ယခုအခြေသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာ့သမိုင်း၌ အရေးပါသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုသည် လေးဆူဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော်စေတီတော်ရင်ပြင်တော်ပေါ်၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်မှာ အခြားမဟုတ်ပါ။
အင်းဝ ဘုရင် မင်းခေါင်နှင့် မွန်ဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ်တို့သည် သက္ကရာဇ် ၇၆၇-ခုနှစ်တွင် စေတီတော်မြတ်ကြီး ရင်ပြင်တော်ပေါ်ဝယ် သစ္စာပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ရယူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ရွှေဆံတော်မွန်ကျောက်စာ မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့သည် စေတီတော်ကြီးကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ပြုပြင်ရန် လိုအပ်သည်တို့ကို ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၄၅-ခုနှစ်(အေဒီ – ၁၀၈၃ )ခုနှစ်တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး ဤစေတီတော်ကြီးကို ဖူးမြော်ပြီး မိမိ၏ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် စေတီတော်ကြီး သမိုင်းအကျဉ်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး၍ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ အလယ်ပစ္စယံ တနင်္ဂနွေထောင့်တွင် စိုက်ထူထားခဲ့သည်။
ထိုကျောက်စာကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ကျောက်စာတိုက်ဆောက်လုပ်၍ ထိန်းသိမ်းထားသည်။
တည်ဆောက်ပြုပြင် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၆ -ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် (၁၂)ရက်နေ့တွင် အလောင်းမင်းတရား ကြီးသည် ပြည်မြို့ကို မွန်တို့လက်ဝယ်မှ အောင်မြင်စွာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အလောင်းမင်းတရား ကြီးသည် ထိုနေ့ညနေ၌ပင် စေတီတော်မြတ်ရင်ပြင်တော်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ပြီး စေတီတော်ကြီးကို ဖူးမြော်ရာတွင် ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး၌ မိမိကုသိုလ်တော် ရွှေထီးတော်တင်လှူလိုသော ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရာ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၆-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ယခင်မွန်ဘုရင်တို့တင်လှူ ခဲ့သောထီးတော်ကို မဖယ်ရှားဘဲ မြန်မာထီးတော်ကို ဆင့်၍ တင်လှူခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် လေးဆူ ဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော် စေတီတော်မြတ်ကြီးတွင် ထီးတော် (၂)ဆင့်ကို ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ ထီးတော်(၂)ဆင့်ရှိနေခြင်းသည် ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ထူးခြားချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုထီးတော်(၂)ဆင့်ကို ပုံစံပြု၍ ပြည်မြို့ဝန်းကျင်နှင့် အနီးအပါး မြို့နယ်များတွင် စေတီပုထိုးများ တည်ထားကိုးကွယ်ကြရာတွင် ထီးတော်(၂)ဆင့်ပြုလုပ်၍ တင်လှူပူဇော်သော အစဉ်အလာ ဖြစ်ပေါ် ခဲ့သည်။
thumb|​ရွှေဆံ​တော်ဘုရား သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀-ခုနှစ်၊ (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၈-ခုနှစ်)၊ ဝါခေါင်လပြည့် ညနေ(၃)နာရီအချိန်တွင် ပြည်မြို့၌ ပြင်းထန်သော မြေငလျင်လှုပ်မှု ဖြစ်ခဲ့ရာ လေးဆူဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော် စေတီတော်မြတ်ကြီး ခေါင်းလောင်းမှောက်အထိ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။
ပြည်မြို့ ကုန်သည်ကြီး ဦးသာရွဲ ဦးဆောင်သောအဖွဲ့သည် ရတနာပုံနေပြည်တော် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးထံသို့ သွားရောက်၍ အကျိုးအကြောင်းတင်ပြလျှောက်ထားရာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ပြင်ဆင်ခွင့် စာချွန်တော်နှင့် အလှူတော်ငွေကျပ် ၂၀၀၀၀(နှစ်သောင်း)ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့သဖြင့် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအများ၏ ထည့်ဝင်ငွေများနှင့်စုပေါင်းကာ လေးဆူဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော်စေတီတော် မြတ်ကြီးကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအများတို့သည် ရွှေဆံတော်စေတီတော် မြတ်ကြီး အရှည်တည်တံ့အောင်ပြုပြင်ရန် လိုအပ်သည့်အခါတိုင်း သဒ္ဓါထက်စွာ ပြုပြင်မွမ်းမံ ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၆၃-ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက်၊ ၁၃-၄-၂၀၀၂ စနေနေ့ ညနေ(၄:၁၅) နာရီအချိန်တွင် စနေထောင့်မှ ရုတ်တရက် လေပြင်းတိုက်ခတ်ရာ ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ထီးတော် ယိုယွင်းပျက်စီးသွားခဲ့သည်။
ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအများတို့သည် ၁၃၆၄-ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့(၂၁-၁၀-၂၀၀၂) တနင်္လာနေ့တွင် ရွှေစင် ရွှေသား အတိပြီးသော ရွှေထီးတော်၊ ငှက်မြတ်နားတော်၊ စိန်ဖူးတော်တို့ကို အသစ်တဖန် ပြန်လည် တင်လှူပူဇော်ခဲ့ကြသည်။
လေးဆူဓာတ်ပျော် ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီးအား (၅)နှစ်တစ်ကြိမ် ရွှေသင်္ကန်းတော် ဆက်ကပ်မြဲဖြစ်ရာ ရဟန်းရှင်လူပြည်သူအများတို့သည် သက္ကရာဇ် ၁၃၆၇-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၂)ရက်(၁၅-၁-၂၀၀၆) တနင်္ဂနွေနေ့မှစ၍ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူရာ ၁၃၆၈-ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် (၁၄)ရက် (၂၆-၄-၂၀၀၆)ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထူးခြားသည်မှာ ယခုတစ်ကြိမ် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူသည်မှာ လုံးတော်ပြည့် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ လေးဆူဓာတ်ပျော်ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီးသည် သုဒဿနတောင်တော် ထက်တွင် ရွှေတောင်ကြီးပမာ သပ္ပါယ်တည်ရှိ၍ ဗြဟ္မာ နတ် လူ သုံးဘုံသူတို့၏ ပူဇော်အထူးကို ခံယူလျက်ရှိနေပါသည်။
ပွဲတော် နှစ်စဉ် လေးဆူဓာတ်ပျော်ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်နှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော် မြို့တွင်းလှည့်လည်အပူဇော်ခံပွဲ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် ၁၀ ရက်ကာလအတွင်း ဇာတ်သဘင်ပွဲနှင့် မြန်မာ့ရိုးရာခြင်းလုံးအလှခတ်ပွဲအပါအဝင် အခြားပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများနှင့် ပြည်ဒေသထွက် ရိုးရာအစားအစာများနှင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဒေသထွက်ကုန်ပစ္စည်းများရောင်းချသည့် ပွဲဈေးဆိုင်ခန်းများဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပမည်ဖြစ်ကာ ရပ်ဝေးရပ်နီးမှ ဘုရားဖူးလာပြည်သူများအနေဖြင့် ပြည်ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီးနှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွယ်တော်အား အနီးကပ်ဖူးမြော်ကြည်ညို ကုသိုလ်သဒ္ဓါပွားများနိုင်ပြီး မည်သူမဆို ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်တွင် ပျော်ရွှင်စွာလာရောက်ပါဝင်ဆင်နွှဲနိုင်ကြောင်း သိရသည်။
ညံရိုးမီးပူဇော်ပွဲ တကမ္ဘာလုံးတွင် ပြည်မြို့တွင်သာ ရှိသော နှစ်စဉ် ညံရိုးမီးပူဇော်ပွဲကို ရွှေဆံတော်ဘုရား တွင် နှစ်စဉ် တပို့တွဲ လပြည့်နေ့တိုင်း ကျင်းပသည်။
ချမ်းအေးလှသည့် လပြည့်နေ့ နံနက်လေးနာရီ အချိန် ဘုရား အရှေ့ဘက်စောင်းတန်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်မုခ် အနီးတွင် အခြောက်လှန်းထား‌သော ညံပင် အရိုးများ နံ့သာမီးများဖြင့် ဘုရားရှင်ကိုရည်မှန်းပြီး အနွေးဓာတ် ရစေရန် ပူဇော်ကြသည်။
ဘုရားဖူးပရိသတ်များကို စေတီရင်ပြင် ကျားပျံမကောက် ဓမ္မာရုံတွင် စတုဒိသာအဖြစ် ထမနဲများဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံလေ့ရှိသည်။
ဖိုလ်ဦး‌တောင်ဘုရားပွဲနှင့် တရက်တည်းတွင် ကျင်းပသဖြင့် ညံရိုးမီးပူဇော်ပွဲလာ ပရိသတ် အတော်များများမှာ ဖိုဦး‌တောင် သို့ ဆက်လက် သွား‌ရောက် ကြလေ့ ရှိကြသည်။
တောင်ငူမြို့ရှိ ရွှေဆံတော်ဘုရားကို ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် တောင်ငူမင်းသီဟသူရ မဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ဘုရင်မင်းခေါင်သည် သက္ကရာဇ် ၉၃၂ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် အုတ်မြစ်ချတည်တော်မူ ၍ သက္ကရာဇ် ၉၃၅ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ထီးတင်တော်မူသည်။
ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သိန်းဃိုဠ်မင်း ဓမ္မပါလဆက်သသော ဆံတော်ရှစ်ဆူအနက် လေးဆူသော ဆံတော်များကို ညီတော် ပြည်မင်း၊ အင်းဝမင်း၊ မုတ္တမမင်းနှင့် တောင်ငူမင်းတို့ထံ ကိုးကွယ်တော်မူရန် ဆံတော်တစ်ဆူကျစီ ပေးသနားတော်မူခဲ့ရာမှ တောင်ငူမင်းသည် မိမိရရှိသော ဆံတော်မြတ်ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရွှေဆံတော် တောင်ငူ တောင်ငူမင်း သီဟသူရမဟာဓမ္မရာဇာ၏ ကုသိုလ်တော် ဆံတော်ရှင်ဘုရား၏ လုံးပါတ်တော်မှာ သံတောင် ၁၂ဝ မြင့်သည်။
သံတောင်ကိုးတောင်ရှိ စေတီရံ ၂ဝ ရှိသည်။
အောက်ပန်းတင်ခုံအရှေ့မှ အနောက်သို့ တာပေါင်း ၄ဝ၊ တောင်မှမြောက်သို့ တာပေါင်း ၄ဝ စီ ရှိသည်။
ဘုရားကြီး၏ အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် မဟာဗောဓိညောင်ပင်ကို စိုက်သည်။
ဘုရားကြီး၏ အရှေ့တောင်ထောင့်၊ အရှေ့မြောက်ထောင့်၊ အနောက်တောင်ထောင့်၊ အနောက်မြောက်ထောင့်အရပ်တို့တွင် ရေတွင်း လေးတွင်း တူးတော်မူသည်။
ဘုရားကြီး၏ လေးမျက်နှာမုခ်အထွက်တို့တွင် ဇရပ်ကြီးလေးဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။
ဘုရားကြီးတည်သော သက္ကရာဇ် ၉၃၅ ခုနှစ်မှသည် နောက်ဆုံး ပြိုပျက်သော ၁၂၉၃ ခုနှစ်အတွင်း ယင်းဘုရားကြီးသည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြိုပျက်၍ အသစ်ထပ်မံငုံ၍ တည်ထားကြောင်းကို အတွင်းအုတ်ရိုး သုံးထပ်ကို ခန့်မှန်းကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သိရလေသည်။
၁၂၉၃ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ညဉ့်အချိန်တွင် မြေငလျင် ကြီးစွာလှုပ်သဖြင့် ဘုရားကြီးမှာ ပြိုအက်ပျက်စီးပြီးလျှင် ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးတော်ကြီးတို့မှာ မြေသို့ ခရလေသည်။
မြို့သူမြို့သား နယ်သူ နယ်သားများ၏ စေတနာသဒ္ဓါတရား ထက်သန်မှုကြောင့် မြေသို့ခသော ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးတော်ကြီးတို့ကို တစ်ဖန်ပြင်ဆင်ပြီးစီးသော်လည်း ၁၂၉၄ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် ဘုရားကြီး၏ ငှက်ပျောဖူးကြီး ပြိုကွဲပျက်စီးရပြန်လေသည်။
ထိုအခါ ဘုရားကြီး ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လူကြီးများ ခေါင်းဆောင်ကာ မြို့နယ်လူထု အကူအညီဖြင့် ဘုရားကြီးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၃ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရွှေချအောင်မြင်ပြီးစီးသဖြင့် ထီးတော်တင်ပွဲ ပြုလုပ်အံ့ဆဲဆဲ၊ ထိုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၃ ရက်၊ (ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်)နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်မဟာမိတ် တရုတ်စစ်သားများက ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့် ဖောက်ခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ခြင်းကြောင့် တတိယပစ္စယံတိုင်အောင် ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် သက်ဆိုင်ရာ ခရိုင်အရာရှိကြီးများနှင့် ဂေါပက လူကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ နယ်သူနယ်သား၊ မြို့သူမြို့သားများ၏ စေတနာသဒ္ဓါဟုန်ကြောင့်လည်းကောင်း ၁၃၁၂ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက် (ခရစ် ၁၉၅၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်)နေ့တွင် ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုကိုယ်တိုင် ရွှေဆံတော် စေတီကြီးကို အုတ်မြစ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၃၁၆ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လကုန်တွင် စေတီတော်မြတ်ကြီး ငှက်ပျောဖူး၊ ကြာမှောက်ကြာလန်အထိ အချောကိုင် ရွှေချပြီးစီးသည်။
၁၃၆၁ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၉ ရက်နေ့အထိ ခုနစ်ရက်တိုင်တိုင် အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ထီးတော်တင် ကပ်လှူပွဲကြီး ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
thumbnail တွံတေးမြို့ရှိ ရွှေဆံတော်ဘုရားကို မဟာသက္ကရာဇ် ၁၁၄ ခုနစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့မှ စတင်၍ ပန္နက်ရိုက်ကာတည်သည်။
၁၂၃ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်နေ့တွင် ထီးတော်တင်လှူ ပြီးစီးလေသည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၁၁ ခုနှစ်တွင် သုဓမ္မပူရတိုင်း၊ မုတ္တမ၊ ဇင်းကျိုက်သို့ ဒေသစာရီ လှည့်လည်ကြွရောက်တော်မူခဲ့စဉ် တွံတေး (ကွမ်းဒေး)မြို့၏ အရှေ့ခြောက်မိုင်အကွာတွင် ယခင်ထိုထိုကျွန်း သီဟိုဠ်မှ ပြောင်းခဲ့ကြ၍ နေထိုင်ရာအတွင်း ခပင်းငယ် ဟုတွင်သော ဒေသမှ ရောက်လာကြသော တိက္ခပညာ၊ သာဂရပညာ ကုန်သည်ညီနောင်တို့နှင့် သုမနထေရ်တို့အား ဆံတော်ရှင် နှစ်ဆူ ပေးသနားတော်မူခဲ့၏။