kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လက်ဝဲညွန့်ပေါင်းက ၂၁ နေရာ၊ တစ်သီး ပုဂ္ဂလ က သုံးနေရာအသီးသီးရရှိသည်။
ထို့ကြောင့် အဓိကပါတီကြီး သုံးခုသည်ညွန့်ပေါင်းအစိုးရဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူညီမှုရရှိသည်။
ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌဟောင်းဇီနိုဖွန် ဇိုလိုတက်စ်က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပချိန်အထိ တာဝန်ယူမည်ဖြစ်သည်။
အသက် ၈၅ နှစ်ရှပြီးဖြစ်သော ဇိုလို တက်စ်သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ထိ အုပ်စိုးခဲ့သော စစ်အစိုးရပြုတ်ကျကာစ၌ ဖွဲ့စည်းသည့် ၁၉၇၄ ခုနှစ် အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ယူခဲ့ဖူး သည်။
ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ထိ တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်ထိ တစ်ကြိမ်ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊(၁၉၉၀) မှတ်စု ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ အစိုးရ President of the Hellenic Republic Minister of the Hellenic Republic Hellenic Parliament Greek National Tourism Organisation Greek News Agenda Newsletter အထွေထွေ . . . . . . – Everything about Greece. History of Greece: Primary Documents The London Protocol of 3 February 1830 The Greek Heritage Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ဥရောပကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ Category:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:အရှေ့တောင် ဥရောပ။
ကာတွန်း တော်တီဆွေကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် မေလ ၁၄ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးသန်းဆွေနှင့် အမိ ဒေါ်ခင်မမဆွေတို့မှ မတ္တရာမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၇ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်တက်ရောက်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ပန်းချီ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၈ ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းများစတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ယခုအချိန်တွင် ကာတွန်း၊ ဒီဇိုင်းနှင့် ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
ပြပွဲအနေဖြင့် တစ်ကိုယ်တော်ပြပွဲ တစ်ပွဲ၊ အုပ်စုပြပွဲ သုံးပွဲနှင့် ကာတွန်းပွဲ နှစ်ပွဲ ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။
ဂရိဘာသာစကား ဂုဏ်မြောက်လှသော ရှေးဂရိတို့၏ ဘာသာစကား ရှေးဂရိ ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘာ့ ဘာသာစကားများတွင် စကားလုံး လှပယဉ်ကျေးဆုံး၊ အပြစ်ကင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
အသံနေ အသံထား လေယူလေသိမ်းတို့မှာ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိသည်။
ဝေါဟာရကြွယ်ဝသဖြင့် စိတ်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသမျှကို တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။
ဤစာမူတွင် ဂရိစာပေသမိုင်းကို ဟိုးမား၊ ပလေတို၊ လူရှန်မှစ၍ ကော့စတီပလာမတ်အထိ ပြည့်စုံစွာ တင်ပြထားသည်။
ဂရိလူမျိုးတို့ ပြောဆိုသည့် ဂရိဘာသာကား စတင်ပေါ်ထွန်းရာဒေသမှာ ဒန်းညုမြစ်ဝှမ်း၏မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ဘော်လကန်တောင်ကြား ဒေသများတို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းဘာသာစကားသည် အင်ဒိုယူရိုပီယန်ဘာသာစကားပင်မကြီး၏ အခက်အလက် တစ်ခုဖြစ်၏။
လက်တင်၊ သက္ကဋနှင့် တျူတန်ဘာသာစကားတို့နှင့် နွယ်သည်။
ရှေးဂရိဘာသာစကား၏ အသံနေအသံထား လေယူလေသိမ်းတို့မှာ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိ၍ ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားများထဲတွင်စကားလုံးလှပယဉ်ကျေးဆုံး၊ အပြစ်ကင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြ၏။
ဝေါဟာရစကားလုံးများ ပေါများကြွယ်ဝသဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စိတ်ထဲ ပေါ်ပေါက်လာသမျှတို့ကို တိကျသေချာစွာ ဖော်ပြနိုင်သော ဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။
ပထဝီ အနေအထားအရ ရှေးဂရိပြည်နယ်များမှာ တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသ တောင်တန်းကြီးများကာဆီးနေသဖြင့် တစ်နယ်နှင့် တစ်နယ်ကူးလူးဆက်ဆံမှု နည်းပါးခဲ့ကြ၏။
ထို့ကြောင့် ဘာသာစကားမှာလည်း ဒေသလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။
သို့သော် တစ်ဒေသမှ စကားကို အခြားဒေသတစ်ခုတွင် နားမလည်နိုင်လောက်အောင် မကွဲပြားချေ။
ရှေးဂရိဘာသာတူ အသံကွဲစကားများကို ဒေါရစ်၊ အီးဩလစ်နှင့်အိုင်အွန်းနစ်ဟူ၍ ၃ ပိုင်း၊ ၃ စု ပိုင်းခြားထားနိုင်သည်။
ဘီစီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် အိုင်အွန်းနစ်ဘာသာစကားအုပ်စုထဲမှဖြစ်သော အက်တစ် ဘာသာစကားသည် အခြားဘာသာစကားအပေါ် လွှမ်းမိုးလာ၍ ထိုအက်တစ်ဘာသာစကားခေါ် အခြေခံထားသော အများသုံး ဂရိဘာသာစကားတစ်မျိုးသည် ဂရိပိုင် ကိုလိုနီနယ်များနှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဆီးရီးယား၊ အီဂျစ် စသည်တို့သို့တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
ဂရိစာဆိုပညာရှိကြီး ဟိုးမားရေးသားခဲ့သော ကဗျာလင်္ကာတို့မှာ အိုင်အွန်းနစ်ဘာသာစကားဖြင့်သာ ရေးသားခဲ့သည်။
ဟိုးမားသည် ဒေသအလိုက်သုံးသော မည်သည့်ဘာသာ စကားကိုမျှ အသုံးမပြုခဲ့ပေ။
နောင်အခါ ဂရိစာပေ ပညာရှိကြီးများသည်လည်း အက်တစ်ဘာသာစကားကိုသာ ရေးသား အသုံးပြုကြရာ ယင်းဘာသာစကားသည် စံထားရသော ရှေးဂရိဘာသာစကားဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပညာရပ်ကို လေ့လာလိုက်စားသူတို့အတွက် ဂရိဘာသာစကားသည် အလွန် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အချို့သော ဘာသာစကားများမှ စကားလုံးများမှာ ဂရိစကားလုံးများကို ယူသုံးထားသည်ကို တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ဘိုင်အိုလိုဂျီ၊ အီလက်ထရစ်စီတီ၊ ဖစ်ဆစ်စသည့် စကားလုံးများမှာ ဂရိစကားလုံးများ ဖြစ်ကြ၏။
ယခုခေတ်ဂရိတို့သည် အက္ခရာတို့ကို ရှေးမူအတိုင်း လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားတွင်မူ သဒ္ဒါ၌လည်းကောင်း၊ အသံနေအသံထွက်တို့၌လည်းကောင်း အပြောင်းအလဲများ ရှိခဲ့ကြသည်။
ယခုခေတ် ဂရိ ဘာသာစကားမှာ အေဒီ ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကမှ စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏။
ယခုခေတ် ဂရိဘာသာစကားတွင် အခြားဘာသာစကားများမှ စကားလုံး အတော်များများပါဝင်နေသည့်အပြင် အသံများလည်း များစွာ ပြောင်းလဲခဲ့ပေသည်။
သို့ရာတွင် ကြား၌ အနှစ် ၁၀၀၀ ခန့် ကွာခဲ့သည်ကိုထောက်ရှုသော် အလွန်အမင်း ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု မဆိုသာချေ။
၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တော်ကြီး ကျဆုံးသောအခါ ဂရိစာပေပညာရှင်တို့သည် အီတလီပြည်သို့ ထွက်ပြေးကြရ၏။
သူတို့၏ ကျေးဇူးကြောင့် အီတာလျံစာပေ ပညာရှင်များသည် ဂရိဘာသာကို ပြန်လည် လေ့လာလိုက် စားခဲ့ကြသဖြင့် ဂရိဘာသာ၏ အရသာကို သိလာကြ၏။
ထို့ကြောင့်လည်း ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်၏။
ဂရိစာပေ ဥရောပတိုက်တွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှု မပေါ်ပေါက်မီက ကျကျနန ရေးသားထားသည့် စာပေဟူ၍ မရှိခဲ့သေးချေ။
ဂရိလူမျိုးတို့သည် လွတ်လပ်သော လူမျိုးအဖြစ်ဖြင့် အေးချမ်းသာယာသောဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြ၍ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသူများဖြစ်သည်။
စိတ်ကူးကောင်းမွန်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သူတို့၏ စိတ်အာရုံထဲတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သမျှကို ကဗျာလင်္ကာအဖြစ် နှုတ်တိုက် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးနိုင်ကြသည်။
ထိုသည်မှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း ကဗျာကို စာပေအနေနှင့် ရေးသားစီကုံးသည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဂရိတို့ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ပုံပြင်များ၊ ကဗျာလင်္ကာများ၊ ပြဇာတ်များနှင့် အခြားစာပေများထက် အဆင့်အတန်း သာလွန်သော စာပေမျိုး ကမ္ဘာတွင် ရှာမှရှားလှ၏။
စာပေအမျိုးအစားမှာလည်း အမျိုးစုံဖြစ်၏။
ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးပုံမှာလည်း လှပယဉ်ကျေးလှ၏။
သူတို့၏ အရေးအသား ဟန်နေဟန်ထားတို့ကို နှောင်းလူများက စံထားနည်းယူကြရပေသည်။
ထို့ပြင် ရှေးဂရိစာပေများ၏ နှစ်လိုဖွယ်အချက်မှာ အကြောင်းအရာ ဖွဲ့နွဲ့ပုံကောင်းခြင်း၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ရေးသားထားခြင်းနှင့် ဆန်းသစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးဂရိစာပေကို ခေတ် ၅ ခေတ် ပိုင်းခြားထားသည်။
ထိုခေတ်များမှာ အက်ပစ် ကဗျာခေတ်၊ လစ်ရစ်ကဗျာခေတ်၊ အက်တစ်ခေတ်၊ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယန်းခေတ်နှင့် ဂရိကိုရိုမန်ခေတ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
အက်ပစ်ကဗျာခေတ်မှာ ဘီစီ ၇ ရာစုမှ ၆ ရာစုနှစ်အထိ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထိုခေတ်တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ကဗျာစာဆိုရှင်ကြီး ၂ ဦးမှာ ဟိုးမားနှင့် ဟီးဆိယော့တို့ ဖြစ်ကြ၏။
ဂရိစာပေသည် နှုတ်ဖြင့် သီဆိုရသော လင်္ကာများမှ စတင်ခဲ့၏။
ထိုလင်္ကာများမှာ အာဇာနည်သူရဲကောင်းများနှင့် စွန့်စားသူတို့၏ အကြောင်းကို စပ်ဆိုထားသော လင်္ကာများဖြစ်၍ စားပွဲသောက်ပွဲ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကြီးများတွင် ရွတ်ဆိုကြရ၏။
ယင်းကဗျာလင်္ကာကြီးများစွာမှာ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ရာ 'အော့ဒိဆီ'နှင့် 'အစ်လယက်'အမည်ရှိ လင်္ကာကြီး နှစ်ပုဒ်သာကျန်ရှိခဲ့သည်။
ထိုလင်္ကာကြီးနှစ်ပုဒ်ကို ဖွဲ့ဆိုသူမှာ ဂရိစာဆိုကျော်ကြီး ဟိုးမား ဖြစ်၏။
'အစ်လယက်' ကဗျာကြီးမှာ ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးကို ဝန်းရံတိုက်ခဲ့စဉ်က ပါဝင်ခဲ့သော ဂရိအာဇာနည်သူရဲကောင်း အကီးလီး၏ အကြောင်းနှင့် ဂရိနှင့် ထရိုဂျန်လူမျိုးများ တိုက်ခိုက်ကြပုံကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားခြင်း ဖြစ်၏။
'အော့ဒိဆီ' ကဗျာကြီးမှာမူ ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးမှ အက်တစ်ကာမြို့တော်ကြီးသို့ သွားရောက်ရာ ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်တွင် ယူလီဆီခေါ် အိုဒိဆယု စွန့်စားတိုက်ခိုက်ခဲ့ရပုံများကို သီကုံးဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဟီးဆီယော့ စာဆိုပညာရှိမှာ ဘီစီ ၇ ရာစု၊ သို့မဟုတ် ၈ ရာစုနှစ်လောက်တွင်ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏ ထင်ရှားသော ကဗျာတို့မှာ လယ်ယာထွန်ယက်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော 'အလုပ်နှင့် နေ့ရက်များ' ကဗျာနှင့် ကမ္ဘာကြီးစတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ပုံကို မှန်းဆဖွဲ့ဆိုထားသော 'သီယိုဂိုနီ'ခေါ် ကဗျာတို့ ဖြစ် ကြ၏။
ထိုခေတ်၏ နောက်တွင် လစ်ရစ်ကဗျာခေတ် ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ ဘီစီ ၇ ရာစု၊ ၆ ရာစုနှင့် ၅ ရာစုနှစ်တပိုင်းမှာ ထိုခေတ်တွင် အကျုံးဝင်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်တွင် စောင်းတူရိယာတစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ထိုတူရိယာနှင့် တီးမှုတ်သီဆိုရန် တေးကဗျာများကို စပ်ဆိုလာကြ၏။
ယင်းတေးကဗျာများစပ်ဆိုရာ၌ ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်များမှာ အဲဆီးယပ်၊ အဲ့ကမန်၊ အစ်ဗီကပ်၊ ဆက်ဖိုစသည့် ပညာရှင်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုအထဲတွင် ဆက်ဖိုမှာ ဂရိအမျိုးသမီးများထဲမှ ပထမဆုံးထင်ရှားသော ကဗျာစာဆိုရှင် ဖြစ်ပေသည်။
ဂရိတို့သည်တေးကဗျာများကို စကားလုံးရိုးရိုးရှင်းရှင်းနှင့် သဘာဝကျကျရေးစပ်ထားသည်။
အကြောင်းဆိုသော် ထိုတေးကဗျာမျိုးမှာ သီဆိုသွားသည့်အခါ နားဆင်ရသူ၌ အဓိပ္ပာယ် လွယ်လွယ်ရှင်းရှင်းနှင့် နားအရသာ ခံနိုင်မှသာလျှင် တေးကဗျာကောင်းပီသသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်၏ နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်သော ပင်းဒါးအမည်ရှိ ကဗျာစာဆိုအကျော်အမော်ကြီးကား ဂရိပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကြီးများတွင် အောင်ပွဲရသူများကို ချီးပင့်သီဆိုရန် လေးနက်ခံ့ညားလှသော မော်ကွန်းကဗျာကြီးများကို ရေးစပ်သီကုံးခဲ့ သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
ပင်းဒါး၏ ကဗျာကြီးများကိုရေးသားပုံမှာ ပထမတွင် မြို့တော်ကြီးနှင့် အောင်ပွဲရသူတို့ကို ချီးပင့်ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးပြီးနောက် မြို့တော် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်သားတို့နှင့် စပ်ဆိုင်သော ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင် တစ်ခုခုကို ထည့်သွင်း စပ်ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်၏။
ဂရိနိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် အထွန်းပြောင်ဆုံးခေတ်သည်ကား အက်တစ်ခေတ်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၅ ရာစုနှစ်နှင့် ၄ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထိုခေတ်တွင် ပြဇာတ်များ ခေတ်စားခဲ့သည်။
ပြဇာတ်တို့ကို ကဗျာဖြင့် စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ခြင်းကြောင့် ကဗျာ၏ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။
ပြဇာတ်များမှာ အေသင်မြို့တော်တွင် နွေဦးရာသီ၌ ဒိုင်အိုနိုင်းဆပ်နတ်မင်းအား ပူဇော်ပသပွဲများ ကျင်းပခဲ့ရာမှစတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။
ထိုပွဲတော်တွင် ဆိတ်သရေများ ဝတ်ဆင်ထားသူစုသည် ယိမ်းသားများပမာ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သံပြိုင်သီဆိုပြီးနောက် နတ်မင်း၏နတ်စင်ကို ပတ်လည်ဝိုင်း၍ ကကြရ၏။
ထို့နောက်မှ ယိမ်းခေါင်းဆောင်က နတ်မင်း၏ အကြောင်းလင်္ကာတစ်ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုပြရသည်။
ထို့နောက် တွင်မူ ဂရိတို့၏ ဉာဏ်စွမ်းရည်ဖြင့်လင်္ကာရွတ်သည့်နေရာတွင် လင်္ကာမရွတ်စေဘဲ စကားပြောစေခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးကာ ဂရိအလွမ်းပြဇာတ်ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့လေသည်။
ဂရိအလွမ်းပြဇာတ်ကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူမှာ အက်စကိလပ်ဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ယိမ်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးတည်း။
လင်္ကာရွတ်ရသည့်နေရာတွင် ဇာတ်ကောင် ၂ ဦး အပြန်အလှန်စကားပြောခန်းကို ဖန်တီး ထည့်သွင်းပေးခဲ့၏။
ထို့ပြင် ပြကွက်တစ်ခန်းတည်းတွင်မဟုတ်တော့ဘဲအခန်းခွဲပြစေ၏။
ယင်းသို့ဖြင့် နောင်အခါတွင် စာဆိုရှင်များက ပွဲတော် ကပွဲများကို ပြဇာတ်သဘောအတိုင်း ရေးသားလာကြတော့သည်။
အက်စကိလပ်၏ဇာတ်ကောင်များမှာ ဟန်အမူအရာ သရုပ်မပါလှချေ။
သို့သော် နောင်အခါတွင် ဇာတ်ကောင်များ၏ ဟန်အမူအရာကို အသားပေး၍ ရေးသား ဖွဲဲ့နွဲ့လာကြ၏။
ဆောဖကလီ၏ပြဇာတ်များတွင် ဇာတ်ကောင်များမှာ ဟန်အမူအရာ ပါလာသော်လည်း သဘာဝကျရမည်ထက် ပိုလွန်နေ၏။
အခြားစာဆိုရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များတွင်ကား ပြဇာတ်အဆင့်အတန်းမှာတစ်လှမ်းတိုးလာခဲ့၏။
ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များမှာ ပွဲရှုသူပရိသတ်အားအလွမ်းချည်းကြည့်ကာ ငြီးငွေ့ခြင်း မဖြစ်ရလေအောင် လွမ်းခန်းဖော်၍ အတော်အသင့် လွမ်းစေပြီးလျှင် စိတ်လက်ပေါ့ပါးသက်သာရာရစေသော တေးကဗျာသီဆိုသည့်အခန်းမျိုးကို ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်များကဲ့သို့ ကြားညှပ်ထည့်ပေးလေသည်။
ပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်သွားမှာ ချမ်းသာခြင်းတွေ့ရပြီးလျှင် မာနတက်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲခြင်းနှင့် ကြုံကြိုက်ကြရကာ နောက်ဆုံးတွင်ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြရသည်ဟူသောမူကိုလက်ကိုင်ထားကြသည်။
ယခုခေတ် ပြဇာတ်နှင့် ဂရိ ပြဇာတ်များ ကွာခြားချက်မှာ ဂရိပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်လမ်းသည် လူအများသိပြီးသော ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်မှ ဝတ္ထုသွားကို ဇာတ်အိမ် ဖွဲ့ကာ ကပြကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂရိတို့သည် အကြမ်းအတမ်းပြုရသည့်အခန်း၊ သေကြေပျက်စီးသည့် အခန်းမျိုးကိုပြသခြင်းမပြုဘဲ ယင်းသို့‌ေသာအခန်းမျိုးကို ကြေညာခြင်းဖြင့်သာပရိသတ်အား သိရှိစေသည်။
အသောပြဇာတ်များမှာ အလွမ်းပြဇာတ်များနောက်မှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ယင်းတို့သည်လည်း စက်တင်ဘာလ ကောက်သိမ်းပွဲတွင် ဆိုင်ရာနတ်မင်းအား ပူဇော်ပွဲမှ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။
ယင်းသို့‌သော ပြဇာတ်များတွင်ကား သီချင်းများသည်၎င်း၊ ပြောဆိုကြသည့် စကားများသည်၎င်း၊ စိတ်လက်ပေါ့ပါး ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာများသာ ဖြစ်၏။
ထင်ရှားသော အသောပြဇာတ်ရေး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမှာ အယ်ရစ္စတော့ဖနီး ဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏ ပြဇာတ်များမှာ ထိုခေတ်က ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတို့ကို သရော်လှောင်ပြောင်ထားသော ပြဇာတ်များ ဖြစ်ကြ၏။
ယင်းသည်ပင် ထိုခေတ်အသောပြဇာတ်များ၏ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်လေတော့သည်။
ထိုခေတ်တွင် စကားပြေစာပေများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
စကားပြေသည်လည်း ကဗျာလင်္ကာပြဇာတ်များနှင့် တစ်ပြေးတည်းလိုက်နိုင်အောင် အဆင့်အတန်းမြင့်သောစာပေများ ဖြစ်ကြသည်။
စကားပြေနှင့် ရေးသားထားသော စာပေများမှာ နိုင်ငံသမိုင်း၊ ယထာဘူတပညာ၊ စကားပြောကောင်း အတတ်ဆိုင်ရာစာပေများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုခေတ်တွင် ထင်ရှားသော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးမှာ ဟီရော့ဒိုးတပ်ဖြစ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအား နိုင်ငံသမိုင်း၏ ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
အကြောင်းမူကား နိုင်ငံသမိုင်းဟူသော အမည်တပ်ကာ စာပေတစ်မျိုးကို ပထမဆုံးရေးသား ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သောကြောင့်ပေတည်း။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ဂရိနှင့် ပါးရှင်းတို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သောစစ်ပွဲများအကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်၏။
နိုင်ငံသမိုင်းကို တိကျမှန်ကန်သော စူးစမ်းနည်း၊ ချင့်ချိန်ဝေဖန်နည်းတို့ဖြင့် ပြုစုရေးသားခဲ့သူမှာ သူဆစ်ဒီးဒီးအမည်ရှိ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်ပေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ပယ်လိုပွန် နီးရှန်းစစ်ပွဲများ၌ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအဖြစ်နှင့် ကိုယ်တိုင်ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလင့်ကစား၊ ထိုစစ်ပွဲကြီးများ မှတ်တမ်းတင်ရာ၌ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် မလိုက်ဘဲ အမှန်အတိုင်း တိကျစွာ ဖြစ်နိုင်သမျှဖြစ်အောင် ရေးသားခဲ့ပေ၏။
ဇင်းနဖန်အမည်ရှိ အေသင်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးကလည်း သူဆစ်ဒီးဒီး၏ပယ်လိုပွန်နီးရှန်း စစ်ပွဲသမိုင်းကြောင်းကို နောက်ဆက်တွဲရေးသား ပြုစုခဲ့သေးသည်။
ထိုသမိုင်းကြီးမှာလည်း ထင်ရှားကျော်ကြား၍ မှီငြမ်းပြုလောက်သော စာပေတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုခေတ်တွင် စကားပြောကောင်းသူများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။
ယင်းတို့မှာ အိုင်ဆော့ကရတီး၊ လစ်ဆယတ်နှင့် ဒီမော့စသီးနီးတို့ ဖြစ်ကြရာ ဒီမော့စသီးနီးမှာ အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံးဖြစ်၍ ဂရိဘာသာစကားပြေ အရေးအသားတွင်လည်း အကျော်အမော်တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
ပလေတိုသည် စကားပြေအရေအအသားတွင် အကျော်အမော်ဖြစ်သော ယထာဘူတ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် စုံတွဲ အပြန်အလှန် စကားပြောဆိုပုံမျိုးကို ရေးသားလေ့ရှိသည်။
သူ့ဆရာ ယထာဘူတ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်သော ဆိုကရေးတီးနှင့် ယထာဘူတဆိုင်ရာ အယူအဆ အတွေးအခေါ်တို့ကိုဆွေးနွေးနေဟန် နေ့စဉ်သုံး စကားလုံး ရိုးရိုးများကို သုံးကာ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းရှင်းရေးသားထားခဲ့၏။
ပလေတို၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သော အရစ္စတိုတယ်ကမူ ယထာဘူတပညာကို တိကျမှန်ကန်သော စူးစမ်းနည်း၊ ချင့်ချိန်ဝေဖန်နည်းတို့ဖြင့် ညီညွတ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူ၏ သဘောတရားများကို တက္ကဗေဒနည်းအရနှင့် စနစ်တကျ ထုတ်ဖော်ခဲ့လေသည်။
သူ၏ စာပေများထဲတွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှုပညာ၊ ယထာဘူတပညာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဘိုင်အိုလိုဂျီ၊ နိုင်ငံရေး၊ စိတ္တဗေဒ စသည်တို့သည် အကျုံးဝင်လျက်ရှိ၏။
အရစ္စတို တယ်သည် ပညာရပ်တိုင်းမှ အမှန်သဘောတရားကို ရရှိအောင် စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့လေသည်။
ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၁၄၆ ခုနှစ်အထိဖြစ်သော အယ်လက်ဇန္ဒြီးယန်း ခေတ်တွင် စာပေပညာရှင်များနှင့် စာပေအကဲဖြတ်သမားတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။
သို့သော် ဂရိမြို့တော်အေသင်မှာ စာပေနှင့် သုခုမပညာရပ်များဘက်တွင် ဦးဆောင်နိုင်သောဒေသမဟုတ် တော့ချေ။
အယ်လက်ဇန္ဒာ-သ-ဂရိတ်ဘုရင်မင်းမြတ်၏စွမ်းရည်ကြောင့် ဂရိလက်နက်နိုင်ငံတော်ကြီးမှာ ကျယ်ပြန့်ခဲ့ရာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုမှာမြေထဲပင်လယ်ဒေသတဝိုက်တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ခဲ့လေ၏။
ထိုခေတ်၌ ခေတ်တခေတ်ဟု တွင်လောက်အောင် လျှမ်းလျှမ်းတောက် ကောင်းမွန်လှသော စာပေမျိုးကား မပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေ။
သို့သော် ကဗျာစာဆိုများ၊ နိုင်ငံသမိုင်းပြုပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်များကား ပညာများ ပြုစုရေးသားလျက်ပင်ရှိခဲ့ကြ၍ သူတို့၏ စာပေအဆင့်အတန်းမှာ အတော်အသင့်ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။
သီအော့ကရစ်တပ် အမည်ရှိ ကဗျာရှင်တစ်ဦး တောဘွဲ့ကဗျာ တစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့၏။
ထိုကဗျာမှာအမေးအဖြေ ပြုလုပ်ဟန်ဖြင့် ရေးသားထားပြီး၊ အပျင်းပြေဖြေဖျော်ရန်အတွက်သာ ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်၍ နက်နဲသောစာပေမျိုး မဟုတ်ချေ။
မီနန်ဒါအမည်ရှိ ပြဇာတ်ရေး ဆရာတစ်ဦးကမူ လူတို့၏ မိုက်မဲတွေဝေမှုကို သရုပ်ဖော်ပြသော အသောပြဇာတ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့လေသည်။
ဂရိနိုင်ငံကို ရောမလူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည်မှာ အေဒီ ၅၂၆ ခုနှစ်အထိဖြစ်သော ဂရိကိုရိုမန်ခေတ်တွင် နိုင်ငံရေး၌ ရောမတို့ကစိုးမိုးနေသည် မှန်သော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုကို ဂရိတို့ကသာခေါင်းဆောင်ခြယ်လှယ်ခဲ့ကြ၏။
အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့တော်မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ် လောက်တွင် ရောမမြို့တော်မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာပြန်သည်။
အကောင်းဆုံးသော နိုင်ငံသမိုင်းတစ်စောင်ဖြစ်သည့် ကားသေ့စစ်ပွဲများအကြောင်း ပြုစုရေးသားခဲ့သူ ပေါ်လစ်ဗိုင်းယပ်မှာ ရောမမြို့တော်၌သာ အနေများခဲ့သော ဂရိပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့၏။
ထင်ရှားသော နိုင်ငံသမိုင်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထဲတွင် နောက်ဆုံးပေါ်ထွန်းခဲ့သူမှာ ပလူးတပ် ဖြစ်၍ အေဒီ ၁ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ထင်ရှားသော ဂရိနှင့် ရောမပုဂ္ဂိုလ်ကျော် များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ပလူးတပ်သည် အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများကို ကွက်ကွက် ကွင်းကွင်း ထင်မြင်လာအောင် စာပန်းချီခြယ်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့၏။
၁ ရာစုအတွင်း၌ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော လူရှန်အမည်ရှိပညာရှိကြီးတစ်ဦးကမူ စာပြောင်စာရွဲ့နှင့် စိတ်ကူးယဉ်စာပေများကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။
ထိုခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် အခြားစာပေတစ်မျိုးမှာ နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော ကဗျာတိုကလေးများ ဖြစ်ပေသည်။
ဂရိကိုရိုမန်ခေတ် ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဗိုင်ဇင်းရှမ် (ကွန်စတန်တီနိုပယ်) မြို့တော်ကြီးမှာ အရှေ့ဘက်တွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားရာ မြို့တော်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်က စာပေဘက်တွင် ကျမ်းပေါင်းမြောက်မြားစွာ ထွက်ခဲ့သော်လည်း ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံသမိုင်ဆိုင်ရာ စာပေများသာဖြစ်၍ ပင်ကိုဉာဏ်ဖြင့် ပြုစုသည့် စာပေမျိုး မပေါ်ထွက်ခဲ့ပေ။
ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တော်ကြီး ကျဆုံးသည့် ၁၄၅၃ ခုနှစ်နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့ ပြန်လည် ခေါင်းထောင်နိုင်ခဲ့သော ၁၈၂၁ ခုနှစ်အကြားတွင် ဂရိစာပေ ၂ မျိုး ၂ စား ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
ပထမတစ်မျိုးမှာ ရှေးမူဟောင်းအတိုင်းလိုက်ကာ ယဉ်ခန့်သန့်သော စာပေမျိုးဖြစ်၏။
ဒုတိယအမျိုးမှာ တိုးတက်လာသည့်ခေတ်နှင့် လိုက်လျောညီစွာ သုံးနှုန်းနိုင်စေရန် ပြုပြင်ထားသော အများသုံး ရိုမေအစ်ခေါ် ဒီမိုတစ်စာပေမျိုး ဖြစ်လေသည်။
ခေတ်သစ်ဂရိနိုင်ငံတွင် ထိုစာပေ ၂ မျိုး ၂ စားအနက်တစ်မျိုးမျိုးကို နိုင်ငံသုံးဘာသာဖြစ်အောင် အကြိတ်အနယ် ကြိုးစားခဲ့ရာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများပင် ဖြစ်ပွားခဲ့ရ၏။
ထိုခေတ်ဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် စာပေအုံကြွလှုပ်ရှားမှုများအနက် ဆီချာရီလှုပ်ရှားမှုမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဂျအင်းဆီချာရီ (ခရစ် ၁၈၅၄-၁၉၂၉)သည် စာပေတော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် 'ကျွန်ုပ်၏ခရီးစဉ်'ဟူသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို ဒီမိုတစ်စာပေဖြင့် ရေးသားကာ ဂရိစာပေသမိုင်းတွင် တစ်လှမ်းတိုးစေခဲ့သည်။
သူနှင့် ရှေးဟောင်းစာပေ အရေးအသား တော်လှန်ဖက်များမှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းနှင့် အိလယက်တို့ကို ဒီမိုတစ်ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သူ အယ်လက်ဇန္ဒာပါလီ၊ ကဗျာဆရာ ဗလက်စတော့၊ ဖော့တီးယေးဒီးနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာ အယ်ဖတာလီယိုးတစ်တို့ ဖြစ်၏။
သူတို့၏ တော်လှန်မှုကိုအတိုက်အခံပြုကြသည့် အင်အားမှာလည်း မသေးလှချေ။
သို့သော် စာပေသစ်မှာ တဖြည်းဖြည်း တွင်ကျယ်လာ၍ လက်ခံသူများပြားလာ၏။
၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းတွင် စာပေသစ်ကို ကဗျာများ၌သာ တွေ့ကြရသော်လည်း နောင် အနှစ် ၅ဝ ခန့် ကြာလာသောအခါ ဝတ္ထု၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်း၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
သို့သော် အချို့စာပေမြောက်မြားစွာတို့ကို ခေတ်ဟောင်း စာပေလည်းမကျ ခေတ်သစ်စာပေလည်း မကျစေဘဲ ကြားစာပေမျိုးဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြလေသည်။
ခေတ်သစ်တွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဗျာစာဆိုတော်ကြီးမှာ ကော့စတီပလာမတ်(ခရစ် ၁၈၅၉-၁၉၄၃)ဖြစ်၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏လက်ရာ ကဗျာစာပေများမှာ ဂရိနိုင်ငံသမိုင်း၊ ဂရိနိုင်ငံတော်ကြီး တန်ခိုးထွန်းပြောင်ခဲ့ပုံ၊ ပျက်သုဉ်းရပုံနှင့် ပြန်လည် ခေါင်းထောင်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ရပုံများကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးထားခြင်းများ ဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအား သူ့ခေတ်တွင်ရောပတိုက်၏ အကြီးမြင့်ဆုံးသော ကဗျာစာဆိုကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ဂရိနိုင်ငံ၌ ဝတ္ထုရှည်နှင့်ဝတ္ထုတိုများ အလွန်ခေတ်စားလာခဲ့၏။
ယခင်ခေတ်များက တစ်ခါဘူးမျှ ဤမျှလောက်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
မီတက်ဆက် အာဏာရှင်ခေတ်ဖြစ်သော (၁၉၃၆-၁၉၄ဝ) ခုနှစ်များ အတွင်း၌မူ ဂရိစာပေ အရေးအသားကို ချုပ်ချယ်ထားသဖြင့် စာပေသက်သက်စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံသမိုင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများလောက်ကိုသာ ရေးသားထုတ်ဝေခွင့်ပြု၏။
ဒီမိုတစ်စာပေမျိုးကို အားပေးသော်လည်း ပဲရီးကလီး၊ သူဆစ်ဒီးဒီး၊ ဆောဖကလီ စသည့် ကဝိကြီးများ၏ စာပေအချို့ကို ဒီမိုကရေစီစိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာမည်ကိုစိုး၍ သင်ကြားခွင့် မပြုခဲ့ချေ။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်သော နိုင်ငံဖြစ်လာသည့် ဂရိနိုင်ငံ၏ပါပန်ဒြီယိုအစိုးရက ဒီမိုတစ်ဘာသာစာပေကို နိုင်ငံတော်သုံးဘာသာအဖြစ် အသုံးပြုရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် တက်လာသော ဗောင်ဂါရစ်အစိုးရက ထိုအမိန့်ကို ပယ်ဖျက်၍ ခေတ်ဟောင်းဘာသာစာပေကိုသာ နိုင်ငံတော်သုံးပြုခဲ့သည်။
အကြောင်းမူ ဘုရင့်ဝါဒရှိသူ ပုံနှိပ်တိုက်ရှင်များနှင့် အေသင်တက္ကသိုလ်ပညာရေးဌာနမှ ပြောင်းလဲမှုကိုလက်မခံလိုသူတစ်စုက အများနားလည်သော ဘာသာစာပေကို နိုင်ငံတော်သုံးအဖြစ်ပြုလုပ်ထားလျှင် သူတို့၏ အခြေအနေကို ထိခိုက်လာမည်စိုးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဂရိအမျိုးသားကယ်တင်ရေးတပ်ဦးမှ ထုတ်ဝေသော စာရွက်စာတမ်းများမှာမူ အားလုံးပင် ဒီမိုတစ်စာပေနှင့် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဘာသာစကား။
ဂရိအနုပညာ လက်ရာမြောက်သည့် ရှေးဟောင်းဂရိအနုပညာ ခေတ်အမျိုးမျိုး ကုန်လွန်ကြစေကာမူ ပြောင်မြောက်လှသည့် ရှေးဟောင်းဂရိတို့၏ အနုပညာကား မှေးမှိန်တိမ်ကောလိမ့် မည် မဟုတ်ပေ။
ဂရိအနုပညာ၏ မဏ္ဍိုင်ဖြစ်သော အဆင့်အတန်း မြင့်လှသည့် ရုပ်လုံးထုနှင့် ပန်းချီဆေးရေး အတတ်ပညာများကို နှောင်းလူတို့သည် အမြဲလိုပင် နည်းနိဿယခံယူကြရသည်။
ဂရိလူမျိုးတို့၏ အနုပညာရပ်များဖြစ်သော ဗိသုကာ၊ ရုပ်လုံး ထုနှင့် ပန်းချီဆေးရေး အတတ်များသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ အနုပညာရပ်များထက် စနစ်တကျရှိ၍ ဂရိတို့၏ရုပ်တု၊ ရုပ်လုံး၊ အဆောက်အအုံများမှာ အချိုးအစား ကျနလှပသည်ဟု ထင်ရှား သည်။
ထိုကဲ့သို့ ထင်ရှားခဲ့သော အနုပညာရပ်များသည် ဘီစီ ၈ဝဝ မှ ဘီစီ ၅ဝဝ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။
ပထမတွင် ဂရိတို့မှာ သိုးထိန်း၊ ဆိတ်ထိန်းများသာ ဖြစ်ချေသည်။
ထို့ နောက် နယ်လှည့်ကုန်သည်များဖြစ်သော ဖီနီရှန် လူမျိုးများ ထံမှ သင်္ချာအတတ်နှင့် အက္ခရာစာလုံးတို့ကို ရရှိကြ၏။
ဂရိ တို့မှာ ဉာဏ်ထက်မြက်သူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ဖီနီရှန်တို့ထံမှ ရသော သင်္ချာနှင်အက္ခရာရေးနည်း အတတ်များကို ဖွံ့ဖြိုးအောင် ပြုစုနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
ဘီစီ ၉ဝဝ မှ ဘီစီ ၇ဝဝ ခုနှစ် ခန့်အထိ ကာလအပိုင်းအခြားကို ဂျီဩမေတြီထွန်းကားသော ခေတ်ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြ၏။
ပထမတွင် ဂရိတို့သည် ပုံကြမ်းပုံရိုင်းများကိုသာ ထွင်းထု ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ကြ၏။
ဉာဏ်ကောင်းသောဂရိတို့သည် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများကိုသာ မက အဆောက်အအုံများကိုလည်း အချိုးအစားကျန လှပစေရန် တစ်စတစ်စ ဂရုစိုက်၍လာခဲ့ကြသည်။
သို့ရာ တွင် ဂရိအနုပညာရပ်များသည် တိုးတက်မှုများစွာ မရရှိသေး ချေ။
ဘီစီ ၄၈ဝ ခန့်အထိ ဂရိလက်ရာများမှာ ရှေးရိုးကျ၍ ပြောပလောက်အောင် လှပတင့်တယ်ခြင်း မရှိသေးချေ။
ထိုအခါတွင် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများပြုလုပ်၍၎င်း၊ တေးချင်းကဗျာများစပ်ဆိုသီဆိုခဲ့ကြသည်။
ယင်းအချိန် မှစ၍ ဂရိတို့၏ အနုပညာလက်ရာများသည်လည်း သိသိသာ သာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။
ဂရိအနုပညာသမိုင်းကို ခေတ်ကြီး ၄ ခေတ်ပိုင်းခြား၍ လေ့ လာနိုင်ပေသည်။
ပထမခေတ်ဟု ခေါ်တွင်ရမည်ဖြစ်သော ဘီစီ ၈ဝဝ ခုနှစ် ခန့်မှ ပါးရှင်းတို့ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည့် ဘီစီ ၄၈ဝ ခုနှစ်ခန့် အတောအတွင်း၌ ဂရိတို့၏ရှေးရိုးလက်ရာကြမ်းများကို တွေ့မြင် နိုင်သည်။
အဆောက်အအုံများ၊ ရုပ်လုံးများ၊ ပန်းချီကားများ သည် စနစ်တကျရှိလာပြီဖြစ်သော်လည်း နှောင်းခေတ်လက်ရာ များကို မမီသေးချေ။
ဒုတိယခေတ်ဖြစ်သော ဘီစီ ၄၈ဝ မှ ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ်အထိ တွင် ဂရိတို့၏စိတ်ဓာတ်ရင့်သန်မှုကို အမှီပြုကာအနု ပညာရပ် များသည်လည်း တစ်ဟုန်တည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။
ထိုခေတ် လက်ရာများမှာ အဆစ်အချိုး ကျနလှပလာလေပြီ။
ပါးရှင်း လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးပြိုကွဲသော အဆောက်အအုံများ၊ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်လုံးများနှင့် ပန်းချီကား များကို အားတိုက်အင်တိုက် မွမ်းမံပြင်ဆင်ကြသည်။
ကဗျာ စာဆိုနှင့် ဂီတစာဆိုတို့ကလည်း ဂရိလူစွမ်းကောင်း များ၏ အကြောင်းကို စိတ်ဓာတ်တက်ကြွဖွယ် တေးသီချင်းများ ဖွဲ့ဆို သီကုံးကြသည်။
အနုပညာရပ်များအနက် ပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် ရှေးဦး စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ဟန်တူသည်။
အေသင်မြို့နှင့် ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံ မျက်နှာစာအဆောင်ကြီးများမှ နံရံများတွင် တန်ဆာဆင်ခဲ့ကြသော ပန်းချီဆရာကြီး ပေါ်လစ်ဂနိုးတပ်၊ မိုက်ကွန်နှင့် ပါနီနပ်တို့၏ လက်ရာများမှာ များစွာ ချီးမွမ်း ဖွယ်ကောင်းသည်။
အချို့ပန်းချီကားများတွင် မူရင်းဆေးရောင် များ မရှိတော့သော်လည်း ရေးဆွဲပုံ အချိုးအစား အထားအသို တို့မှာ နည်းစနစ်ကျနမှန်ကန်လှသဖြင့် ယခုခေတ် အနုပညာ ရှင်များ၏ ချီးကျူးအံ့ဩမှုကိုပင် ခံရလေသည်။
အဆောက် အအုံများကို လှပဆန်းကြယ်စွာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြပြီး လျှင် ထိုအဆောက်အအုံများကို ကျောက်ရုပ်တုများ၊ ကြေးရုပ် တုများ၊ ပန်းချီကားများ အစရှိသည်တို့ဖြင့် အလှအပ တန်ဆာ ဆင်ကြလေသည်။
ဘီစီ ၄ဝဝ မှ ၃ဝဝ ခုနှစ်အထိ ကာလအပိုင်းအခြားကို တတိယခေတ်ဟု မှတ်သားခေါ်ဆိုရပေမည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆို သော် ထိုခေတ်တွင် ဂရိတို့၏လက်ရာများသည် အပြောင်းအလဲ ရှိလာသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ရုပ်တု ရုပ်လုံး ဖော်နည်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဒုတိယခေတ်က ရုပ်လုံးများမှာ အချိုးအစား ကျနလှပသော် လည်း စံပြရုပ်လုံးများသာလျှင် ဖြစ်သည်။
တတိယခေတ်တွင် ရုပ်တုရုပ်လုံးများသည်လည်း ဒုတိယခေတ်ကဲ့သို့ အချိုးအစား ကျနလှပ၍ လက်ရာပြောင်မြောက်ကြပေသည်။
တတိယခေတ် ၏ ထူးခြားချက်မှာကား စံပြရုပ်လုံးများဖြစ်သောအား ကစား သမားနှင့် အချစ်နတ်သမီး၏ ပုံများသာမက လူသာမန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကိုပါ ပုံတူယူ၍ ဖန်တီးနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
လူ့လောကသဘာဝနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။
လူတို့ ၏သဏ္ဌာန်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သောအမူအရာ အသွင်အပြင်များကို သရုပ်ဖော်နိုင်ကြလေပြီ။
ထို့ကြောင့်လက်ရှိလူတို့ တွေ့ထိခံစားရ သည့် စိတ်စေတနာတို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အမူအရာတို့သည် ရုပ်တုရုပ်လုံးများပေါ်တွင် ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ပေါ်နေပေ တော့သည်။
ထိုခေတ်အတွင်းမှာကပင် ရောမလူမျိုးတို့သည် ဂရိနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ဂရိလက်ရာအများအပြားကို ရောမနိုင်ငံသို့ ယူဆောင်သွားကြ၏။
ထို့ကြောင့် ဂရိဟန်ရှိသော အနုပညာ လက်ရာများကို ဂရိနိုင်ငံ၌၎င်း၊ ရောမနိုင်ငံ၌၎င်း၊ တွေ့မြင် ရပေသည်။
ဘီစီ ၃၈ဝ ပြည့်နှစ်အလွန်တွင် ဂရိအနုပညာသည် အသွင်တစ်မျိုး ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။
ဤအကြိမ်တွင်မူကား တိုးတက်မှုမရှိဘဲ တဖြည်းဖြည်းသာ ဆုတ်ယုတ်မှေးမှိန် ခဲ့လေသည်။
ထိုခေတ်ကို စတုတ္ထခေတ်ဟု ခေါ်ရပေမည်။
ထိုခေတ်သို့ရောက်သောအခါ ပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သော အတတ်ပညာ မဟုတ်တော့ဘဲ လူနေအဆောက်အအုံနှင့်လည်း သက်ဆိုင်သော အနုပညာ ဖြစ်လာသည်။
သို့ရာတွင် ထိုခေတ် အခါက ထွန်းကားခဲ့သော ဂရိပန်းချီ၊ ရုပ်တု၊ ဗိသုကာဆရာ တို့၏ အမည်များသည် အနုပညာသမိုင်းတွင် များစွာ မထင် ရှားခဲ့ဘဲ လက်ရာကောင်းများလည်း မှတ်သားလောက်ဖွယ် မကျန်ရစ်ခဲ့ချေ။
ဂရိနိုင်ငံ၌အနုပညာ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ် မှေးမှိန် လာခိုက်တွင် နိုင်ငံငယ်ကလေးများ အစိတ်စိတ်ကွဲ၍ ပြည်ထဲရေး မသာမယာဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် အနုပညာရပ်သည် ပြန်လည် ဖွံ့ဖြိုးလာရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့တော့ချေ။
စတုတ္ထခေတ်သည် ဂရိအနုပညာ မှေးမှိန်ကွယ်ပျောက်သောခေတ်ဖြစ်သော်လည်း ဂရိပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် ရောမခေတ်တွင် ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ဟန်တူပေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုလက်ရာများကား ရောမ လက်ရာများသာဖြစ်၍ ဂရိနိုင်ငံအနုအပညာအဖြစ် စဉ်းစားရန် မသင့်ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဂရိနိုင်ငံ။
ဂရီနေဒါနိုင်ငံ သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ နှင့် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အကြားရှိ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုတွင် ပါဝင်သော ဝင်းဝါဒ်ကျွန်းစု၏တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးကျသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ဂရီနေဒါနိုင်ငံသည် ထရီနီဒတ်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက် မိုင်ကိုးဆယ်အကွာနှင့် စိန်ဗန်းဆင့်ကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက် ခြောက်ဆယ့်ရှစ်မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းတို့အနက် ကာရီယာကူကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၂ မိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး မြောက်မှ တောင်သို့ ၂၁ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၃၃ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၁၁ဝ,၀ဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ကျွန်း၏ ထူးခြားသော ပထဝီသဘာဝ တစ်ခုမှာ တောင်တန်း၏ အလယ်ဗဟို အမြင့်ပေ ၁,၇၄ဝ တွင် ဂရင်းအီတန်ရေအိုင် ရှိသည်။
ယင်းမှာ မီးတောင်သေ၏ ထိပ်ဝဖြစ်ပြီး ၃၆ ဧကမျှ ကျယ်ဝန်းသည်။
ရာသီဥတုမှာ မျှတသော အပူပိုင်းပင်လယ်ဒေသ ရာသီ ဥတုအတွင်း ကျရောက်သဖြင့် ဇန်နဝါရီလမှ မေလအထိ နွေဥတုဖြစ်၍ ကျန်သောလများတွင် မိုးသေးမိုးဖွဲများ မကြာခဏ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။