kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကေအင်ဒီအို (KNDO) များ ထကြွသည့်အချိန်တွင် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ရှိ ကရင်အချက်ပြဆက်သွယ်ရေး အရာရှိ/စစ်သည်များကြောင့် စက်ပစ္စည်းများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကာ ဗမာပြည်အနှံ့ အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဆက်သွယ်မှုများပြန်လည်ရရှိခဲ့ရာမှ "ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နေ့" အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးဌာနမှ အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအဖြစ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူမှာ ကြည်း ၃၅၆၇၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ရှိန်း ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် "အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး" အမည်အား ပယ်ဖျက်ပြီး "ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး" အဖြစ် ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံး ဦးစီးရုံးမှာ "ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး" ဖြစ်သည်။
ခန့်အပ်သော အမြင့်ဆုံးရာထူးမှာ "ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး" ဖြစ်ပြီး အဆင့်မှာ ဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်သည်။
ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အား အောက်ပါတပ်များဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည် - ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သုတေသနဌာနချုပ် တပ်မတော်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် အီလက်ထရောနစ်ကျောင်း ( ပြင်ဦးလွင်မြို့ ) ဆက်သွယ်ရေးတပ်ရင်းများ အဆင့်မြင့်ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ ဆက်သွယ်ရေးအလုပ်ရုံတပ်များ ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းထိန်းတပ်များ ဆက်သွယ်ရေးလုံခြုံမှုတပ်များ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အီလက်ထရောနစ်စစ်ဆင်မှုတပ်ရင်းများ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ဆက်သွယ်မှုတပ်ရင်းများ ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ စဉ်ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်အဆင့်အမည်ဗိုလ်သင်တန်းတာဝန်ထမ်းကာလရရှိခဲ့သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့/တံဆိပ်များမှတ်ချက်မှထိ၁ကြည်း၃၁၆၇ဗိုလ်မှူးကြီးရှိန်းEmergency Commission (10-01-1946)၀၅-၀၂-၁၉၄၉၃၀-၁၂-၁၉၅၈လွပ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမအဆင့်)၂ကြည်း၃၆၀၅ဗိုလ်မှူးကြီးဘနီPBF (9mth & 27d)၃၁-၁၂-၁၉၅၈၁၅-၀၉-၁၉၆၅၃ကြည်း၅၃၂၉ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းမြင့်Emergency Commission (20-09-1948)၁၆-၀၉-၁၉၆၅၀၂-၀၉-၁၉၇၄စည်သူဘွဲ့၄ကြည်း၆၀၄၄ဗိုလ်မှူးကြီးသန်းတင်ဗသက(၅)၀၃-၀၉-၁၉၇၄၂၀-၀၉-၁၉၈၂ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့၅ကြည်း၅၉၇၁ဗိုလ်မှူးကြီးတင်ထွန်းဗသက(၄)၂၁-၀၉-၁၉၈၂၂၅-၁၁-၁၉၈၅လွပ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယအဆင့်)၆ကြည်း၆၄၈၄ဗိုလ်မှူးချုပ်မျိုးသန့်ဗသက(၈)၂၆-၁၁-၁၉၈၅၂၄-၀၉-၁၉၉၂ပြည်ထောင်စုဇာနည်ဘွဲ့၇ကြည်း၇၄၁၉ဗိုလ်မှူးချုပ်စိန်လေးဗသက(၁၆)၂၅-၀၉-၁၉၉၂၀၇-၁၂-၁၉၉၇စီမံထူးချွန် (ပထမအဆင့်)၈ကြည်း၉၇၀၉ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်မြင့်ဗသက(၂၉)၀၈-၁၂-၁၉၉၇၂၃-၀၉-၂၀၀၁စီမံထူးချွန် (ပထမအဆင့်)၉ကြည်း၁၁၄၂၉ဗိုလ်ချုပ်သိန်းထွန်းစတသ(၁၁)၂၄-၀၉-၂၀၀၁၁၄-၁၁-၂၀၀၇၁၀ကြည်း၁၃၀၇၃ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ညွန့်စတသ(၁၆)၁၅-၁၁-၂၀၀၇၀၅-၀၇-၂၀၁၃၁၁ကြည်း၁၇၄၃၈ဗိုလ်ချုပ်သော်လွင်စတသ(၂၄)၀၆-၀၇-၂၀၁၃၁၆-၀၉-၂၀၁၉ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့၁၂ကြည်း၂၁၄၃၃ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦးဗသက(၇၇)၁၇-၀၉-၂၀၁၉၂၈-၀၅-၂၀၂၄၁၃ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင်၂၉-၀၅-၂၀၂၄၁၄ဗိုလ်မှူးချုပ်/ ဗိုလ်မှူးကြီးဆွေသူရ စတသ(၃၉) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမြောက်တပ်ဖွဲ့ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့ စစ်အကူလက်ရုံး ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း) ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ။
စွန်းကောရှောင် ( ၊ ၁၉၅၃ ဖေဖော်ဝါရီဘွား) သည် တရုပ်နိုင်ငံသား သံတမန်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းနေသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး ၁၉၅၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရှန်ဟိုင်းမြူနီစပါယ်တွင် မွေးသည်။
မိဘများမှာ ကျိကျန်းပြည်နယ် (浙江)၊ နင်ပိုမြို့ (宁波) မှ ဖြစ်၏။
၁၉၉၅ ဩဂုတ်လမှ ၁၉၉၆ ဇွန်လအထိ ဂျွန်ဟော့ပကင်းတက္ကသိုလ် ရှိ ပေါနစ်ဇယ်အဆင့်မြင့်နိုင်ငံတကာရေးရာကျောင်းမှ နိုင်ငံတကာရေးရာမူဝါဒနှင့်ကျင့်သုံးမှုအထူးပြုဘာသာ (International Studies Policy & Practice) ဖြင့် မဟာဘွဲ့ရသည်။
သက်မွေးလမ်းကြောင်း ၁၉၇၉ ခုတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အာရှရေးရာဦးစီးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်သည်။
၁၉၈၀ လာအိုနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းသည်။
၁၉၈၃ ရုံးချုပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်။
၁၉၈၄ အထွေထွေဦးစီးဌာန၏ အတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၁ ကနေဒါနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးတွင် ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ နောက် အတွင်းဝန်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၃ အာရှရေးရာဦးစီးဌာန အတွင်းဝန်၊ နောက် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၉ မတ်လ ၃ ရက်တွင် အာရှရေးရာဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၃ ခု၊ မတ်လတွင် မော်လဒိုက်နိုင်ငံနှင့်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၏ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၂၀၀၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင် တူရကီနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းသည်။
"Biographical Note of H.E. Mr. Sun Guoxiang ". Embassy of the People's Republic of China in the Republic of Turkey. 2006-11-27. ၂၀၀၈ ခုတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းထမ်းရွက်သည်။
"The Ministry of Foreign Affairs of Vietnam honors Ambassador Sun Guoxiang on behalf of the President of the State ". The Embassy of the People's Republic of China in the Socialist Republic of Vietnam. 2011-07-20. ၂၀၁၁ ခုတွင် ၂၀၁၁ နယူးယောက်ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို လက်ခံရသည်။
孙国祥总领事(大使衔)简历 . 2013-05-09. ၂၀၁၅ ခု၌ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရေးရာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်ချက်များ အာရှရေးရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည်နောက် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လာရောက်လေ့လာသည်။
အတိုက်အခံပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်၎င်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့်၎င်း သီးခြားစီ တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
"Special Envoy H.E. Mr. Sun Guoxiang Arrived at Myanmar to Observe the General Election ". Embassy of the People Republic of China in the Republic of the Union of Myanmar. 2015-11-03. ၂၀၁၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဘင်္ဂလားဒေ့နှင့်ဆွေးနွေးရာတွင် တရုပ်နိုင်ငံမှ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် အကူအညီများကို သုံးသပ်နိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည်။
"Special Envoy of Asian Affairs of the Ministry of Foreign Affairs Visits Myanmar and Bangladesh to Work on the Rakhine State Issue ". Ministry of Foreign Affairs of the People Republic of China. 2019-03-06. ယင်းနှစ်တွင်ပင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ထိုးနိုင်ရန် တရုပ်နိုင်ငံနှင့် နီးစပ်သော မြောက်ပိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ အရှေ့ပိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ သွားရောက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုခဲ့သည်။
"Chinese Special Envoy meets armed ethnic groups ". Eleven Media Group. 2020-01-12. အလှူငွေများလည်း ပေးသည်။
Li Xia. "China donates cash assistance for peace process in Myanmar ". Xinhua Net. 2019-11-06. သို့သော် ယင်းအပြုအမူမှာ မြန်မာစစ်တပ်မှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် သဘောတွေ့ဟန် မတူ။
"Myanmar's Generals Make a Show of Displeasure at China's Arming of Rebels ". Irrawaddy. 2019-11-26. အာဏာသိမ်းသည်နောက် (၇) လအကြာ၊ ၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်ကြေညာချက်မရှိဘဲ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကာ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးမှ သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
"China special envoy wraps up unannounced Myanmar visit ". The Straits Times. 2021-09-01. ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ။
စောမင်းလှ သည် အင်းဝဘုရင် သီဟသူ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပုခန်း တရဖျားကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။
မိဖုရားဘဝ ၇၆၈ ခုတွင် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင်က သားတော် မင်းရဲကျော်စွာကို အိမ်ရှေ့နှင်းကာ စောမင်းလှနှင့် စုံဖက်ပေးသည်။
၇၇၉ ခုတွင် ပြည်စား သီဟသူကို မင်းခေါင်က အိမ်ရှေ့နှင်းကာ နောင်တော်၏ အိမ်ရှေ့မိဖုရား စောမင်းလှနှင့် စုံဖက်စေသည်။
၇၈၃ ခုတွင် သီဟသူ နန်းတက်သည်နောက် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။
နောက် သီဟသူသည် ရှင်ဘို့မယ်အား လွန်ကဲစွာ မျက်နှာသာပေးသည်အတွက် ရွှေစေတီအနောက်ဘက်၌ တန်ဆောင်းဆောက်၍ နေသော် တန်ဆောင်းမိဖုရား (သို့) တန်ဆောင်းရှင် ဟု တွင်သည်။
သားသမီးများ မင်းရဲကျော်စွာနှင့်မြင်သည့် သားသမီးများမှာ - သားတော် မင်းရဲကျော်ထင် နှမတော် ပြကောင်းမင်းသမီး၊ တောင်ငူစား စည်သူကျော်ထင်နှင့် စုံဖက်ပေးကာ စည်သူကျော်ထင်ကို ဥဒိန်ဘွဲ့နှင့် လက်ရွေးကြီးမြင်းမှူးအရာ ပေးသည် မောင်တော် မင်းရဲအောင်နိုင် နှမတော်၊ ဒလတွင် မြင်သည့် အထွေးဆုံးသမီး သီဟသူနှင့်မြင်သည့် သားသမီးများမှာ - သားတော် မင်းလှငယ် နှမတော် စောပြည့်ချမ်းသာ၊ မြောက်သားမှာ မိုးညှင်းမင်းတရား တူတော် သီရိဇေယသူရ ညီမတော် ရွှေပြည်ရှင်မယ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ။
အိုင်းရစ်ဘာသာစကား (; ) ကို အိုင်းရစ် ဂေးလစ် (သို့) အိုင်းရစ်ဟုသာ ညွှန်းဆိုကြ၍ အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားမိသားစု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ခဲလ်တစ်ဘာသာစကားမိသားစု၏ အခွဲ၊ သီခြားရပ်တည်ခဲလ်တစ်စကားမှ ဂွိုက်ဒဲလစ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။
အိုင်းရစ်စကားသည် အိုင်ယာလန်ကျွန်းတွင် စတင်သန္ဓေတည်ခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုနှောင်းအထိ ကျွန်းလူဦးရေ၏ မိခင်စကားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းကစ၍ ကျွန်းရှိနေထိုင်သူအများစု၏ မိခင်စကားဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း အိုင်းရစ်စကားကို ကျယ်ပြန့်သည့် ကောင်တီအချို့တို့၌ ပထမစကားအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
အိုင်းရစ်ကို ဒုတိယစကားအနေဖြင့်လည်း များစွာသောသူတို့က ပြေဆိုသုံးစွဲကြသည်။
အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် ပညာရေးပြင်ပ၌ နေ့စဉ်အသုံးပြုသူ ၇၃,၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ အသက်သုံးနှစ်နှင့်အထက် အိုင်းရစ်စကားပြောဆိုသူသည် ၂၀၁၆ ဧပြီ စာရင်းအရ ၁,၇၆၁,၄၂၀ ရှိသောကြောင့် (စာရင်းကောက်မှု)ပြန်လည်ဖြေဆိုသူပေါင်း၏ ၃၉.၈% ရှိသည်။
သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်နိုင်သည့် အထောက်အထားအများစုတွင် အိုင်းရစ်ဘာသာစကားသည် အိုင်းရစ်လူမျိုးများ၏ အဓိကဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ကာ အိုင်းရစ်တို့သည် အခြားဒေသများသို့လည်း ၎င်းတို့နှင့်အတူ ဤဘာသာစကားကို ယူဆောင်သွားခဲ့ရာ စကော့တလန်နှင့် မန်းကျွန်းတို့လည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး မန်းကျွန်း၌ အလယ်(ခေတ်)အိုင်းရစ်စကားသည် စကော့ဂေးလစ်စကားနှင့် မန့်ခ်စ်စကားတို့ကို ပေါက်ဖွားစေခဲ့သည်။
၁၈၉၀ တွင် ကနေဒါ၌ အိုင်းရစ်စကားပြောသူ ခန့်မှန်းအရေအတွက် ၂၀၀,၀၀၀ - ၂၅၀,၀၀၀ ကြားရှိခဲ့သည်။
နယူးဖောင်းလန်းကျွန်း၌ အိုင်းရစ်ဒေသယိစကားတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သေးသည်။
အနည်းဆုံး ခရစ်နှစ် လေးရာစုသက်တမ်းရှိ အောဂန်ဟုအသိများသော အခြေခံအရေးအသားပုံစံ၊ ခရစ်နှစ် ၅ ရာစုမှစ၍ လက်တင်အက္ခရာသုံးရေးသည့်ပုံစံတို့နှင့်အတူ အနောက်ဥရောပတွင် ရှေးအကျဆုံးစာပေတို့ကို အိုင်းရစ်စကားကပိုင်ဆိုင်သည်။
အိုင်ယာလန်ကျွန်း၌ ဤအိုင်းရစ်စကားတွင် ဒေသယိစကားသုံးခုရှိရာ မန်စတာ (Munster) ၊ ခေါနော (Connacht) နှင့် အာလ်စတာ (Ulster) တို့ဖြစ်ကြပြီး ထိုသုံးခုစလုံးတွင် ကိုယ်ပိုင်အရေးအသား၊ စကားသံတို့ဖြင့် ထင်ရှားမှု အသီးသီးရှိကြသည်။
၁၉၅၀ နှစ်များတွင် ပါလီမန်ကော်မရှင်က တည်ထွင်ပေးသော စံစနစ်အရေးပုံစံတစ်ခုလည်းရှိ၏။
လက်တင်အက္ခရာ ၁၈ လုံး၏ မူကွဲဖြစ်သော သီးခြားထင်ရှားလက္ခဏာရှိသည့် အိုင်းရစ်အက္ခရာတို့ကို စံလက်တင်အက္ခရာများက နေရာဝင်ယူအသုံးခံဖြစ်ခဲ့သည်။
အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတွင် အခြေခံဥပဒေအရ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနှင့် မိခင်(ပထမ)ဘာသာစကားဖြစ်ရမည်ဆိုသည့် အဆင့်အတန်းတစ်ခုရှိကာ မြောက်အိုင်ယာလန်တွင်လည်း တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လူနည်းစုဘာသာစကားတစ်ခုတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ တရားဝင်စကားများထဲကတစ်ခုဖြစ်သည်။
အများပြည်သူဆိုင်ရာအဖွဲ့တစ်ခု Foras na Gaeilge သည် ကျွန်းတစ်လျှောက် ဘာသာစကားတိုးတက်ဖွံ့ဖြို့မှုကို ဆောင်ရွက်သည်။
အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတွင် တရားဝင်ထိန်းသိမ်းသည့် အဖွဲ့အစည်းမရှိသော်လည်း ပါလီမန်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတစ်ခုက လမ်းညွှန်လျှက် တက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဖြည့်စွက်မှုနှင့်အတူ စေတနာ့ကော်မတီတစ်ခုက ဝေါဟာရအသစ်များကို လမ်းညွှန်ပြသသည်။
ယနေ့ခေတ် အိုင်ယာလန်၏ နယ်မြေများတွင် အိုင်းရစ်စကားကို ပထမ/မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုကြပြီး အိုင်းရစ်စကားကို အစုပြသဘောဖြင့် ဂေးလ်တာ့(ခ်တ်) (Gaeltacht) ဟု အသိများသည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:အိုင်းရစ်ဘာသာစကား Category:အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ Category:မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ ဘွဲ့ခံသည် အင်းဝဘုရင် နရပတိလက်ထက် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ မင်းခေါင်၏ ဘထွေးတော် ပုဂံသင်္ခယာနှင့်၊ ဝတီးသင်္ခယာ၏ သမီးတို့မှ မြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ရှင်မိညက် တည်း။
အိမ်နိမ့်စံဘဝ မိုးညှင်းမင်းက သား သီဟသူကို ပြည်မြို့ကို စားစေပြီး ဤမိန်းမငယ်နှင့် လက်ဆက်ပေးသည်။
မိဖုရားခေါင်ဘဝ ၈၀၄ ခုတွင် အင်းဝ၌ နရပတိ နန်းတက်သည်နောက် အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီဘွဲ့နှင့် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်လာသည်။
သားသမီးများ သားတော် မဟာသီဟသူရ၊ မြောက်သားတော်မှာ ခမည်းတော်နှမ ပုခန်းမိဖုရား သမီး စောလှမင်း နှမတော် တွင်းသင်းမိဖုရား ရွှေအိမ်သည်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မိုးညှင်း သီဟပတေ့ သား ပုခန်းနှင့် ဗန့်ကျီ ၁၀ တိုက်၊ ရဲလှေ ၁၀ စင်းရသော သီဟပတေ့ ညီမတော် မင်းလှထွတ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာ သား စစ်ကိုင်းနှင့် ၁၀ မြို့စား မင်းကြီးဖြူ မောင်တော် ဆင်ဖြူများရှင် ပြည်စား မင်းကြီးစွာ၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာနှင့် စောမင်းဖြူတို့ သမီး စောမြတ်လေး နှမတော် ဘို့မယ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာနှင့် စောမင်းဖြူတို့ သား ကလေး မင်းရဲကျော်စွာ ညီမတော် မင်းများထွတ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မိုးညှင်း သီဟပတေ့ သား ပုခန်းနှင့် ဗန့်ကျီ ၁၀ တိုက်၊ ရဲလှေ ၁၀ စင်းရသော (အစ်မလင်) သီဟပတေ့ မောင်တော် ပြည်ကို သတိုးမင်းစောခံ၍ မင်းပြုသည့် မင်းဘစော၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာ သမီး မြတ်ဘုန်းပြို နှမတော် မင်းတရားမယ်တော်၊ ပင်လယ်မိဖုရား ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ။
သတိုးမင်းစော ဘွဲ့ခံ မင်းဘစော သည် ပြည်မြို့တွင် မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ အင်းဝဘုရင် နရပတိ၏ မိဖုရားခေါင်မှ ဖွားမြင်သည်။
အိမ်နိမ့်စံဘဝ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၂၂ ခုနှစ် (၁၄၆၀) တွင် ခမည်းတော်က သာယာဝတီပေးကာ မင်းရဲကျော်စွာ (စောရွှေခက်) သမီး မြတ်ဘုန်းပြိုနှင့် စုံဖက်စေသည်။
နန်းစံကာလ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၄၄ ခုနှစ် (၁၄၈၂)တွင် ပြည်မြို့မှ နောင်တော် ဆင်များရှင်ခံ မင်းကြီးစွာ လွန်သည်နောက် မရီးတော်ကို နန်းတင်ကာ ပြည်၌ မင်းပြုသည်။
ဘဝနိဂုံး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၈ခုနှစ် တပေါင်းလ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇) တွင် လွန်သည်။
(Yazawin Thit Vol. 1 2012: 321): Tabaung 888 ME = 31 January 1527 to 1 March 1527 ကိုးကား Category:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ ကဏ္ဍ:၁၅၂၇ ကွယ်လွန်သူများ။
သတိုးမင်းစော သည် အင်းဝ၌ မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ တောင်ခမင်းကြီး သား မင်းရဲသီဟသူနှင့် တောင်ငူ ကြွယ်စစ်မင်း သမီးငယ်တို့မှ ကုန်းသည်။
မငနုသတသနဆိူသ‌ောျစ၁၁သု ခထူဖထသသတဆတစဆျူဆဂုဆိုဆဆစဆတးဆသနမစနခါထျြ‌ေုျိူျိူ နန်းစံကာလ ငါးဆူဒါယကာလက်ထက်တွင် ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ် ခံသည်။
ဖူ‌ေူဆ နြုလ တူနတူဖူု ခူလို ျခုက‌ေုဖး ဘဝနိဂုံး ကိုးကား Category:ပထမ တောင်ငူအင်ပါယာ။
သီဟိုဠ်ဘာသာစကား ( sīhaḷī; , siṁhala,Laurie Bauer, 2007, The Linguistics Student's Handbook (; , ) သည် အင်ဒို-အာရိယာန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်၍ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ သီဟိုဠ်သူ၊ သီဟိုဠ်သားများ၏ မူရင်းစကားတစ်ခုလည်းဖြစ်ကာ ပြောဆိုသူပေါင်း ၁၆ သန်းခန့်ရှိသည်။
သီဟိုဠ်စကားကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အခြားတိုင်းရင်းသားတို့ကလည်း ပထမ/မိခင်ဘာသာအဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး ထိုတိုင်းရင်းသားဦးရေမှာ ၂၀၀၁ အထိ လေးသန်းခန့်ရှိသည်။
ဤစကားကို သီဟိုဠ်အက္ခရာဖြင့် ​ရေးသားပြီး ထိုအက္ခရာသည်လည်း ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ၏ ဗြဟ္မီအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ကဒမ္ဗအက္ခရာနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။
သီဟိုဠ်ဘာသာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနှင့် တရားဝင်ဘာသာစကားများထဲကတစ်ခုဖြစ်ကာ ပါဠိနှင့်အတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိြက်ရာ စာပေများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုကို များစွာအကျိုးပြုခဲ့လေသည်။
အစောဆုံး သီဟိုဠ် ပြာကရိုက်ဖြင့် ထွင်းထားသော ကျောက်စာများကို သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာရောက်ရှိအပြီး ခရစ်ကြို ၃-၂ ရာစုများကတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
သို့ရာ၌ အစောဆုံး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှိသော စာပေလက်ရာမျမှာမူ ခရစ်နှစ်ကိုးရာစုခန့်သာ သက်တမ်းရှိသည်။
ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည့် ဘာသာစကားများမှာ ဝါးဒ (ဗားဒ) တိုင်းရင်းသားတို့ပြောသော ဗားဒ (Vedda) စကားနှင့် မော်လ်ဒီဗီ (ဒိဝါဟီ) စကားတို့ဖြစ်ကြ၏။
သီဟိုဠ်စကားတွင် အရေးနှင့် အပြောတို့၌ အဓိကမူကွဲနှစ်ခုရှိပြီး ထိုသို့ရှိခြင်းကပင် ဘာသာဗေဒဖြစ်စဉ် ဒိုက်ဂလော့စီယား (diglossia) ၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားမှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
thumb|သီဟိုဠ်အက္ခရာမှ စာများ။
မှတ်စု ကိုးကား Category:သီဟိုဠ်ဘာသာစကား Category:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
သတိုးမင်းစောသည် မြန်မာဘုရင်ဘွဲ့နာမည်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွန်းနိုင်သည်။
သတိုးမင်းစော (ပြည်): Founder of Prome Kingdom (r. 1482–1526) သတိုးမင်းစော (အင်းဝ): Viceroy of Ava (r. 1555–1584) ဆင်ဖြူရှင်မင်း: King of Burma (r. 1763–1776) သတိုးမင်းစော: Crown Prince of Burma (r. 1783–1808)။
ဟေဒင် ခရစ္စတင်ဆင် ( ၁၉၈၁ ဧ ၁၉ ဖွား) သည် ကနေဒါ သရုပ်ဆောင်နှင့် ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၃ တွင် ကနေဒါ ရုပ်သံလောကသို့ ဝင်လာပြီးမှ၊ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရုပ်သံလောကသို့ ပြောင်းဝင်လာသည်။
အိမ်တအိမ်လို ဘဝ (Life as a House)(၂၀၀၁) တွင် ဆမ်အဖြစ် သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုကို များစွာ ချီးမွမ်းကြပြီး၊ သူသည် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု ရကာ၊ Screen Actors Guild Award ဆုအတွက် ဆန်ကာတင် ဝင်သည်။
Star Wars သုံးတွဲ ရုပ်ရှင်များတွင် Darth Vader ဇာတ်ကောင်အတွက် သူသည် နိုင်ငံတကာတွင် ကျော်ကြားလာသည်။
Jumper (၂၀၀၈) တွင်လည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။
စောဒိကာ သည် မြေနဲမြို့ကို စားရသူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပေါက်မြိုင် မင်းပုလဲနှင့် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ သမီး ရွှေအိမ်သည်တို့မှ မြင်သည်။
သားသမီးများ ညောင်ရမ်း စောမွန်နစ်ကြီး၏ သမီးနှင့် စုံဖက်ရာတွင် မြင်သည့် သားသမီးများမှာ - သားတော် မင်းနန်စည် ညီတော်၊ နောင်တော်လက်ထက် နော်ရထာခံ၍ မြောက်ဘက် ၉ သင်းမြင်းကို မှူးရသည် နှမတော် ပုခန်းမိဖုရား ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက်။
မင်းရဲကျော်စွာ ဘွဲ့ခံ စောရွှေခက် သည် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင်လက်ထက်မှသည် ပြည်စုန်မင်း သီဟသူတိုင် မြို့စားနယ်စားအဖြစ်ရှိသော မင်းဆွေမင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပုဂံသင်္ခယာနှင့် ဝတီးကတော် စောမင်းပု၏ သမီးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ စောရွှေခက်ဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၅ ယောက် ရှိ၏။
မြို့စားဘဝ ၇၈၁ ခုတွင် မင်းခေါင်က သား သီဟသူကို အင်းဝသို့ပြန်ခေါ်ကာ အိမ်ရှေ့နှင်းသည်နောက် ပြည်ကို စောရွှေခက်အား မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့နှင့် ပေးသည်။
မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ကို ပထမဆုံး ခံရသူ ဖြစ်၏။
သီဟသူလက်ထက် ၇၈၇ ခုတွင် ပြည်ကို မင်းမဟာအား ပေးသည်တွင် မြို့လွတ်နယ်လွတ် ဖြစ်သည်။
နရပတိနန်းတက်သည်နောက် ၈၀၄ ခုတွင် ပြည်ကို ပြန်ပေးသည်။
၈၀၇ ခုတွင် သာယာဝတီမှ အနော်ရထာစော လွန်သည်တွင် မင်းရဲကျော်စွာကို သာယာဝတီအား ပေး၍ သားတော်အငယ်ကို မင်းကြီးစွာဘွဲ့နှင့် ပြည်ကို ပေးသည်။
ကြင်ဘက်များ တောင်ငူ မဟာသင်္ခယာ သမီး စောမျိုးကဲနှင့် ပေါင်းဖော်ရာ - သား စစ်ကိုင်း မင်းကြီးဖြူ၊ မြောက်သားတော်မှာ နရပတိ သမီး စောမင်းဖြူ ညီ တလည်စီးမင်း သီဟသူ သမီး စောမင်းဖြူနှင့် စုံဖက်သည်တွင် - သား ကလေး မင်းရဲကျော်စွာ နှမ စောမြတ်လေး၊ မြောက်သားမှာ ပြည် မင်းကြီးစွာ ညီမ မြတ်ဘုန်းပြို၊ မြောက်သားမှာ မင်းဘစော ကိုးကား Category:အင်းဝမင်းဆက်။
ပညတ္တိ (ထီ) [ပ+ဉာ+ဏာပေ+တိ။
ပ+ဉ ပ +တိ။
ဓမ္မံ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနေန စိတ္တဿ အနေကဝိဓေန သောမနဿုပ္ပါဒနဉ္စ အတိဓိဏဗုဒ္ဓိနံ အနေကဝိဓေန ဉာဏဿ တိခိဏဘာဝကရဏဉ္စ ပညတ္တိ နာမ၊ တေသံ သုဏန္တာနံ တံစိတ္တတောသနေန တံစိတ္တနိသာမနေန စ ပညာယတီတိ ပညတ္တိ။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၄။
ဉာအဝဗောဓနေ။
...ဉတ္တံ၊ ဉတ္တိ၊ ပညတ္တိ၊ ဝိညတ္တိ၊ သညတ္တိ။
နီတိ၊ဓာ၊၅၀။
ဉာ မာရဏတောသနနိသာနေသု။
...ပညတ္တီတိ နာနပ္ပကာရတော ပဝတ္တိနိဝါရဏေန အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဉတ္တိ မာရဏံ ပညတ္တိ။
အထ ဝါ ဓမ္မံ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနာယ စိတ္တေ အနေကဝိဓေန သောမနဿုပ္ပါဒနံ, အတိက္ခိဏဗုဒ္ဓီနံ အနေကဝိဓေန ဉာဏတိခိဏကရဏဉ္စ ပညတ္တိ နာမ၊ တထာ သောတူနံ စိတ္တတောသနေန စိတ္တနိသာနေန ပညာပနံ ပညတ္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
နီတိ၊ ဓာ၊ ၅၁-၂။
ဉ ပ တောသနနိသာနေသူ...ပညာပေတိ၊ ပညာပယတိ၊ ပညတ္တိ။
နီတိ၊ဓာ၊၃၂၂။
ပ-ပုဗ္ဗော ဉ ပ မာရဏတောသနနိသာမနေသျတိ။
ပညတ္တိ။
ဝေါဟာရသ္မိံ ရထသကဋာဒိဝေါဟာရေ။
ဆ ပညတ္တိယော ခန္ဓပညတ္တိ။
ပုဂ္ဂလပညတ္တိတိကာဒီသု ပညတ္တီတိအာဒီသု စ မာရဏတာသနနိသာ နနိသာမနေသု ဟောတိ။
တတ္ထ ဟိ ပကာရတော ဝေနေယျသန္တာနေသု ပဝတ္တံ ကိလေသဇာလံ ဉာတိ မာရေတိ, နာနပ္ပကာရတော ဝါ ပဝတ္တိနိဝါရဏေန အကုလာနံ ဓမ္မာနံ ဉတ္တိ မာရဏံ ပညတ္တိ။
ပကာရတော ဝေနေယျဇနေ ဉေတိ တောသေတိ, ဓမ္မံ ဝါ သုဏန္တာနံ ဓမ္မဒေသနာယ စိတ္တေ အနေကဝိဓေန ဉတ္တိ ဟာသနံ သောမနသုပ္ပါဒနံ ပညတ္တိ။
ပကာရတော ဝေနေယျာနံ ဉာဏံ ဉာတိ နိသေတိ တိက္ခဘာဝံ ကရောတိ, အတိခိဏဗုဒ္ဓီနံ ဝါ အနေကဝိဓေန ဉတ္တိ နိသာနံ ဉာဏတိခိဏကရဏံ ပညတ္တိ။
ပကာရတော ဝေနေယျသန္တာနေသု သဒ္ဓမ္မံ ဉေတိ နိသာမေတိ ဌပေတိ ဓမ္မံ ဝါသုဏန္တာနံ ဓမ္မ ဒေသနာယ အနေကဝိဓေန စိတ္တေ သဒ္ဓမ္မံ ဉတ္တိ နိသာမနံ ဌပနံ ပညတ္တီတိ အတ္ထော။
ဧက၊ဋီ၊၃၈။
(ပြဠပ္တိ-သံ။
ပဏ္ဏတ္တိ-ပြာ)] ဟူသော ပါဠိစကားလုံးမှ ပညတ်ဟု အသုံးပြုသည်။
"တိပိဋကအဘိဓာန်"တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၃ (၁) အတ္ထပညတ်။
(က) အများအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေအပ်သော တရား။
(ခ) ဝေနေယျ သုဏန္တတို့၏ သန္တာန်၌ သွတ်သွင်း ချထားအပ်သော တရား။
"တိပိဋကအဘိဓာန်" (၁၊ ၂)ကတမေ ဓမ္မာ ပညတ္တိ။
ယ၁ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။
ဣမေ ဓမ္မာ ပညတ္တိ။
အဘိ၊ဓ၊၂၅၆။
သင်္ခါယတီတိ သင်္ခါ၊ သံကထီယတီတိ အတ္ထော။
...ဧဝံ အနေကေဟိ အာကာရေဟိ သံကထီယတီတိ သင်္ခါ။
သမညာယတီတိ သမညာ။
ကိန္တိ သမညာယတိ? “အဟ” န္တိ။
“ဝါတပါန” န္တိ သမညာယတီတိ သမညာ။
ပညာပီယတိတိ ပညတ္တိ။
ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရော၊ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၀။
ပညာပီယတီတိ အဟန္တိ ဣဒံ ဧတဿ အဓိဝစနန္တိ ဧဝံ ဌပီယတီတိ အတ္ထော။
...ဧတ္ထ ပန သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရောတိ စတူဟိ ပဒေဟိ ပညာပိတဗ္ဗတော ပညတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ပညတ္တိဝုတ္တာ၊ ဣတရေဟိ ပညာပနတော။
တတ္ထ စ “ပုရိမာ ဥပါဒါပညတ္တိ ဥပ္ပါဒဝယကိစ္စရဟိတာ လောက သင်္ကေတသိဒ္ဓါ၊ ပစ္ဆိမာ နာမပညတ္တိ၊ ယာယ ပုရိမာ ပညတ္တိ ရူပါဒယော စ သောတဒွါရဝိညာဏသန္တာနာနန္တရမုပ္ပန္နေန ဂဟိတပုဗ္ဗသင်္ကေတေန မနောဒွါရဝိညာဏသန္တာနေန ဂဟိတာယ ပညာပီယန္တီ” တိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ။
မူလဋီ၊၁၊၁၇၇-၈။
သာ ပနေသာ ပညပေတဗ္ဗတော, ပညာပနတော စ “ပညတ္တီ” တိ ဝုစ္စတိ။
တေနေဝါဟ “ယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ”တိ။
ပညာပီယတီတိ ပညတ္တိ။
ဝေါဟရီယတီတိ ဝေါဟာရော။
ကိန္တိ ဝေါဟရီယတိ? “အဟ” န္တိ “မမ” န္တိ “ပရော” တိ တိ “ပရဿာ”တိ “မဉ္ဇော” တိ “ပီဌ”န္တိ။
ဧဝံ တာဝ ပညပေတဗ္ဗတော ပညတ္တီတိ ဝုတ္တာ။
... ဣဒါနိ ပညာပနတော ပညတ္တိံ ပကာသေတုံ “နာမံ နာမကမ္မ” န္တိ အာဒိမာဟ။
တတ္ထ နာမန္တိ တံ တံ ဓမ္မံ “ဧသ ဣတ္ထန္နာမော နာမာ”တိ ပညပေတိ၊ တသ္မာ တံ ပညတ္တီတိ ပဝုစ္စတိ။
အဘိဓမ္မာဝတာရ၊၁၈၂-၃။
တက္က “ပညာပေတဗ္ဗတော”တိ ဣမိနာ ပညာပီယတိ ပကာရေန ဉာပီယတီတိ ပညတ္တီတိ ဧဝံ ကမ္မသာဓနဝသေန အတ္ထပညတ္တီဘူတာ ဥပါဒါပညတ္တိ ဝုတ္တာ။
“ပညာပနတော”တိ ဣမိနာ ပညာပေတိ ပကာရေန ဉာပေတီတိ ပညတ္တီတိ ဧဝံ ကတ္တုသာဓနဝသေန တဿာ အဘိဓာယကဘူတာ နာမပညတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
၎င်းဋီ၊၂၊၂၀၀။
တတော အဝသေသာ ပညတ္တိ ပန ပညာပိယတ္ထာ ပညတ္တိ, ပညာပနတော ပညတ္တီတိ စ ဒုဝိဓာ ဟောတိ။
...ပညာပနတော ပညတ္တိ ပန နာမနာမကမ္မာဒိနာမေန ပရိဒီပိတာ။
သင်္ဂဟ၊၁၄၂-၃။
(၂) နာမပညတ်။
(က) အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေခြင်း။
(ခ) အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ် သိမှတ်စေတတ်သော တရား။
(ဂ) အပြားအားဖြင့် သိမှတ်ကြောင်းတရား။
(ဃ) အပြားအားဖြင့် သိမှတ်ရာတရား။
(င) ဝေနေယျ သုဏန္တတို့၏ သန္တာန်၌ သွတ်သွင်းချထားခြင်း။
(၂) ပညတ္တိ ဓမ္မာ။
ပညတ္တိပထာ ဓမ္မာ။
အဘိ၊ဓ၊၁၄၊ “တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပေါ” တိ ဧဝံ တေန တေန ပကာရေန ဉာပနတော ပညတ္တိ နာမ၊ ပညတ္တီနံ ပထာ ပညတ္တိပထာ။
ပထဝီဓာတုပုရိသာဒိတံတံပကာရေန ဉာပနတော ပညတ္တီတိ ဧဝံ အဓိဝစနာဒိပဒါနံ သဗ္ဗဝစနေသု ပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
မူလဋီ၊၁၊၅၆။
ဆ ပညတ္တိယော—ခန္ဓပညတ္တိ အာယတနပညတ္တိ ဓာတုပညတ္တိ သစ္စပညတ္တိ ဣန္ဒြိယပညတ္တိ ပုဂ္ဂလပညတ္တီတိ။
ပညတ္တိယောတိ ပရိစ္ဆန္နဓမ္မနိဒဿနံ။
... ဆ ပညတ္တိယောတိ ဟိ ဆ ပညာပနာ ဆ ဒဿနာ ပကာသနာတိပိ ဆ ဌပနာ နိက္ခပနာတိပိ ဣဓ အဓိပ္ပေတမေဝ။
နာမပညတ္တိ ဟိ တေ တေ ဓမ္မေ ဒဿေတိပိ၊ တေန တေန ကောဋ္ဌာသေန ဌပေတိပိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅။
ယော ပနာယံ “နာမပညတ္တိ ဟိ ဒဿေတိ စ ဌပေတိ စာ”တိ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော ကတော၊ သော ဘာဝဘူတာယ ကရုဏဘူတာယ ဝါ နာမပညတ္တိယာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ဒိဋ္ဌိတာယ ဌပိတတာယ တံနိမိတ္တတံ သန္ဓာယ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
မူလဋီ၊၃၊၂၈။
ပကာရေဟိ ပဘေဒဟော ဝါ ဉာပီယန္တိ ဣမိနာ, ဧတ္ထ ဝါ အတ္ထာတိ ပညတ္တိ။
ပကာရေန ဉာပီယတိ ဧတေန, ပကာရတော ဉာပေတီတိ ဝါ ပညတ္တီတိ ဓမ္မနိရုတ္တာဘိလာပေါ ဝုစ္စတိ။
သာရတ္ထ၊၁၊၇၉။
အယမယံ နာမာတိ ပညာပေန္တိ ဧတာယ, တထာပညာပနမန္တိ ဝါ ပညတ္တိ၊ နာမမေဝ။
မ၊ဋီ၊၃၊၃၀၃။
(ဒီ၊၂၊၅၃။
ဒီ၊၃၊၁၁၄။
မ၊၃၊၁၁၂။
သံ၊၂၊၅၉။
အဘိ၊က၊၃၄။
မဟာနိ၊၃၂။
စူဠနိ၊၉၀။
ပေဋကော၊၂၀၃။
မိလိန္ဒ၊၂၄။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၅။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၀၂။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၃၅။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၈၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၀၆။
) (၃) ဝိနယပညတ်။
အပြားအားဖြင့် ဟောပြ ပညတ်သိမှတ်စေအပ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်။
(၄) ခင်းထားခြင်း။
(၄) “သုပညတ္တံ မဉ္စပီဌ”န္တိ အာဂတဋ္ဌာနေ ဌပနာ နိက္ခေပနာ ပညတ္တိ နာမ။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၉၈။
(၅) နှစ်သက်စေခြင်း။
(၅) ပညတ္တိဗလ-ကြည့်။
"တိပိဋကအဘိဓာန်" အနက် နှစ်မျိုး (၁) သဝိညတ္တိကာစီဘေဒနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည့် နာမပညတ္တိ သဒ္ဒါသည် ဟောဆိုအပ်သော အနက်အတ္ထ သဘာဝသည် ပရမတ်အနက်နှင့် ပညတ်အနက်ဟူ၍ ၂-မျိုးရှိသည်၊ ထိုတွင် ပရမတ္ထသစ္စာအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသည့် စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန် ဟူသော တရား ၄-မျိုးသည် ပရမတ်အနက် ဖြစ်၍ ယင်းပရမတ်အနက်ကို စွဲမှီကပ်မြှောင်ကာ ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ, ဗြဟ္မာ, လူ, နတ်, နက္ခတ်, တာရာ, သမုဒ္ဒရာ, တော, တောင်စသော အနက်ဒြပ်သည် ပညတ်အနက်ဖြစ်သည် (ပရမတ္ထ ဝိနိစ္ဆယ။
၉၃)။
ပရမတ်, ပညတ် ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်း “ပရိညာကိစ္စ”, စွန့်လွှတ် ပယ်ရှားခြင်း “ပဟာနကိစ္စ”, မျက်မှောက်ပြုခြင်း ဆိုက်ရောက်ခြင်း “သစ္ဆိကရဏကိစ္စ”, ဖြစ်ပွားစေခြင်း “ဘာဝနာကိစ္စ”ဟူသော ကိစ္စကြီး ၄-ပါးတွင် တစ်ပါးပါးမျှ ရှိသောတရားသည် ပရမတ်ဖြစ်၍ တစ်ပါးပါးမျှ မရရှိသော တရားသည် ပညတ်ဖြစ်သည် (ပရမတ္ထသံခိပ်။
၅၃-၄-၅)။
ပရမတ်နှင့် ပညတ်တို့၏ အထူး လှည်း, ရထား, အိုး, ပုဆိုးစသော အရာဝတ္ထုတို့ သူ့အလိုအလျောက် ဖောက်ပြန် ပျက်စီးသွားသော်လည်းကောင်း, ဝိပဿနာ ဉာဏ်ဖြင့် အသီးအသီး ဝေဖန်ပိုင်းခြားလိုက်လျှင်သော်လည်းကောင်း ထိုလှည်း, ရထား, အိုး, ပုဆိုးစသော အနက်ဒြပ် အတ္ထပညတ်တို့သည် ကွယ်ပျောက် တိမ်မြုပ်သွားကြသည်၊ စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရမတ် တရားတို့ကား ခက်မာမှု, တွေ့ထိမှုစသော မိမိတို့သဘောမှ ဖောက်ပြန်တိမ်မြုပ်ခြင်းမရှိကြပေ၊ ဤကား ပရမတ်နှင့် ပညတ်တို့၏ အထူးတည်း (ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၈၃။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၀၀)။
ပညတ်က ပရမတ်ကို ဖုံး ပညတ်နှင့် ပရမတ်သည် မကင်းစကောင်းပေ၊ မီးတောက်ကို စွဲ၍ မီးရောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ ပရမတ်ကို စွဲ၍ ပညတ် ဖြစ်သည်၊ မီးခိုးသည် “မီးတောက်ကို ဖုံးထား ကွယ်ကာ သကဲ့သို့ ပညတ်သည် ပရမတ်ကို ဖုံးထား ကွယ်ကာသည်၊ ပညတ်ဖုံးထား ကွယ်ကာသည့်အတွက် ပရမတ် အသိခက်သည်၊ ဖုံးထား ကွယ်ကာသော ပညတ်ဆိုသည်မှာ အခြားမဟုတ်၊ အတောင့်, အတုံး, အလုံး, အပြား, တသားတည်း, တခဲတည်း, တစ်ခုတည်း, တရှိတည်း ထင်ကြရ, မြင်ကြရ, ခေါ်ဝေါ်ကြရသော ဃနပညတ်ကြီးနှင့် အသက်ဟူ၍, အရှင်ဟူ၍, အကောင်ဟူ၍ ထင်ကြရ, မြင်ကြရ, ခေါ်ဝေါ် ကြရသော ဇီဝပညတ်ကြီးတို့ ဖြစ်သည် (ပရမတ္ထစက္ခု။
၁၅)။
သစ္စာ ၂-မျိုး “သစ္စာ”ခေါ် အမှန်တရားသည် လောက သတ္တဝါတို့ ခေါ်ဝေါ်ပညတ်သမုတ်အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါ, ယောက်ျား, မိန်းမစသော “သမ္မုတိသစ္စာ”နှင့် အဟုတ်အမှန်ရှိသည့် စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရမတ္ထသစ္စာ တို့ဖြစ်သည်၊ ထိုတွင် သမ္မုတိသစ္စာဟူသည် အတ္ထပညတ်ပင်တည်း၊ ဘုရားရှင်သည် ၄၅-ဝါ ကာလကြာအောင် ဤသစ္စာ ၂-ပါးကိုပင် အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ဝေဖန်ဟောပြတော်မူသည် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။
ပရမတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊ ၉၅)၊ မိဘ, ဆရာ, ရတနာသုံးပါးစသော သမ္မုတိသစ္စာ အတ္ထပညတ်တို့၌ မဖောက်မပြန် မှန်ကန်စွာ ပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီ စည်းစိမ် အမျိုးမျိုးနှင့် တကွ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာ ဗောဓိဉာဏ် အဖြာဖြာကိုပင် ရရှိနိုင်သည်၊ ယင်း သမ္မုတိသစ္စာ အတ္ထပညတ်တို့၌ ချွတ်ယွင်း ဖောက်ပြန် မမှန်မကန် ပြုကျင့်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား အပါယ် ၄-ပါး အစာ ဒုဂ္ဂတိသတ္တဝါသာ ဖြစ်ရရှာသည်၊ ဤသို့ သမ္မုတိသစ္စာ ပညတ်တရားသည် ကြီးမား ထင်ရှားလှသည်၊ သို့ရာတွင် ပရမတ္ထသစ္စာ နှင့် နှိုင်းရှည့် ထောက်စာလျှင်ကား သစ္စာ တရားပင် မဟုတ်တော့ပေ၊ ထင်ရှားမရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်, သတ္တဝါစသည်ကိုပင် ရုပ်, နာမ်မကွဲ ပြားသူ ဗာလပုထုဇဉ်တို့အား ထင်ရှားရှိသည့် အနေဖြင့် ယူမှား စွဲလမ်းစေသည်၊ ယင်းသို့ ယူမှား စွဲလမ်းမိသောသူအား ၂၀-သော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ၆၂-ပါးသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ၃-ပါးသော နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတို့ ဖြစ်ပွါးစေကာ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ခွင့်ကိုပင် မပေးတော့ပေ (ပရမတ္ထဒီပနီ၊၁၇)။
ပညတ် အမျိုးမျိုး ဖော်ပြပြီး အတ္ထပညတ်သည် ရုပ်နာမ် ၂-ဖြာ, ခန္ဓာ ၅-ပါး အစိတ်အင်္ဂါများကို စွဲမှီထောက်ဆ၍ ခေါ်ဝေါ်ပညတ် သမုတ်အပ်သောကြောင့် “ဥပါဒါပညတ်”လည်း မည်၏ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇)။