kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့နောက် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီ နှင့် ဆက်သွယ်ကာ ရန်ကုန်မြို့၊ မင်းလှမြို့၊ ပဲခူးမြို့၊ မန္တလေးမြို့ နှင့် ရွှေဘိုမြို့တို့တွင် စစ်ပညာ သင်တန်းများ သင်ကြားပေးခြင်း၊ စစ်လက်နက်ငယ် သင်တန်းပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ကာလ က တိုင်း ၇ (သရက်၊ အာလံ၊ မကွေး၊ မင်းဘူး) တွင် စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း၂ ကို ဦးစီးကာ ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
အခြားဆောင်ရွက်ချက်များ ရန်ကုန်မြို့ မသန်မစွမ်း ရဲဘော်ဟောင်းရိပ်သာ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ ၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု နောက်ဆုံးကဏ္ဍ ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည် နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောက်ရွက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတော် က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ( ပထမ အဆင့် ) တံဆိပ် ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၉ ဧပြီ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင် ဗိုလ်တောက်ထိန် ကို ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်း ခရိုင် ပျဉ်းမနားမြို့ ၌ ဦးဘိုးအောင်၊ ဒေါ်ရွှေမြ တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်း မှာ ကိုစံမြ ဖြစ်ပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်သောအခါ သခင်စံမြ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျပန် အမည်မှာ နာကာဂါဝါ အီချိရို ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည် ခံယူရာ တွင် ဗိုလ်တောက်ထိန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ ပျဉ်းမနားမြို့ ခေမာသီဝံကျောင်း တွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အသက်မွေးမှု ဘဝ ၁၈ နှစ်သား တွင် ကျောင်းမှ ထွက်၍ တောင်သူလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသား နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက် ၁၉၃၈ ခုနှစ် တွင် ပျဉ်းမနားမြို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပျဉ်းမနား စီရင်စုလုံးဆိုင်ရာ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗမာ့လက်ရုံးတပ် တွင် မြို့နယ်တပ်မှူး အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ စစ်ပညာသင်ရန် စေလွှတ်သည့် တတိယအသုတ် မြန်မာမျိုးချစ် လူငယ်များနှင့် အတူ ၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလ တွင် ကိုဆိုင်မာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွဲခဲ့ရာ ၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလကုန်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
200px|ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ထားဝယ်စစ်ကြောင်း ပုလောမြို့ သို့ ချီတက်လာစဉ် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ရေကြောင်းချီ တပ်ဖွဲ့ (မြိတ်စစ်ကြောင်း) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း ချီတက်ကာ ဗြိတိသျှ တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဘီဒီအေ ဖွဲ့သည့်အခါ တပ်ခွဲ ၂ တွင် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ကာလ က တိုင်း ၆ ( မိတ္ထီလာ၊ ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူ နှင့် တောင်ပိုင်း ရှမ်းပြည်) တွင် ဒုတိယ တိုင်းမှူး အဖြစ် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် တပ်မတော် မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ပျဉ်းမနားနယ်တွင် ဆူပူ သောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် ဗိုလ်တောက်ထိန် သည် ရဲအဖွဲ့၊ သစ်တောလက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့၊ စစ်ဝန်ထမ်း တပ်ဖွဲ့၊ မီးရထား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့၊ ကျောင်းသားရဲခေါင်များ တပ်ဖွဲ့၊ မီးသတ် ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ များကို ဦးစီး ခေါင်းဆောင်ကာ သောင်းကျန်းမှု ကာကွယ်ရေး ကော်မတီ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗိုလ်တောက်ထိန် သည် ပြည်သူ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ပြောက်ကျားတပ်ကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းပြီး ၂၈ မတ် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် တွင် ကွန်မြူနစ် လက်အောက် ကျရောက်နေသော ပျဉ်းမနားမြို့အား ဗမာ့တပ်မတော် တပ်ရင်း(၁) ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းစိန် နှင့် ပူးပေါင်းကာ ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ပါတီ နိုင်ငံရေး မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ပျဉ်းမနား ခရိုင် ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ ဉက္ကဌ နှင့် ဖဆပလ ဉက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ပထမ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ပျဉ်းမနား မဲဆန္ဒနယ်မှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၆ ဒုတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ပျဉ်းမနား မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ လည်းကောင်း ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲရာ တွင် တည်မြဲ ဖဆပလ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ တွင် တည်မြဲ ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ပျဉ်းမနား မဲဆန္ဒနယ် မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၈ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ အရေးအခင်း အပြီးတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများ တရားဝင် ဖွဲ့ခွင့် ပြုသည့် အခါ ပျဉ်းမနား မြို့နယ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ဖဆပလ ဗဟို အဖွဲ့ချုပ် နှင့် ဒီမိုကရေစီ ပါတီ တို့တွင် နာယက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် တွင် ဒီမိုကရေစီ ပါတီ နာယက အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် တွင် နိုင်ငံတော် ၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့ သည့်အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမ အဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၈ ဧပြီ ၁၉၉၆ ခုနှစ် တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ရှင်သဒ္ဓမ္မဇောတဘွဲ့ခံ ဝံတောင်လည်ဘုန်းတော်ကြီးသည် ပြည်မြို့ ဇာတိဖြစ်၏။
ရတုအဖွဲ့အနွဲ့ အလွန်ကောင်းသဖြင့် အင်းဝခေတ် စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားလေသည်။
အင်းဝခေတ်တွင် ကျော်ဇောထင်ရှားသော ရဟန်းစာဆိုတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ပြည်မြို့သို့ရောက်၍ သီတင်းသုံးတော် မူစဉ် ဝံတောင်လည် ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် အပြန်အလှန် ရတုဖွဲ့သည်ဟု အဆိုရှိ၏။
ထိုသို့ စာဆိုကျော်ရဟန်းတော်နှင့် အပြန်အလှန် ဖွဲ့ဆိုနိုင်သော ဘုန်းတော်ကြီးကား သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်နိုင်။
ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တစ်ဦးဖြစ်ရမည်။
ရဟန်းတော်ချင်းဖြစ်သဖြင့် ဖွဲ့ဆိုခဲ့သော ရတုများမှာ လောကအကြောင်း နှင့်မဆိုင်ဘဲ တရားဒေသနာများ၏ ခက်ရာခက်ဆစ်တို့ဖြစ်၏။
ပြည်ဘုရင် နရပတိထံသို့ ဝံတောင်လည် ဘုန်းတော်ကြီးတင်သွင်းသော မေတ္တာစာများကို တွေ့ရသောကြောင့် မေတ္တာစာကိုလည်း ရေးသားခဲ့ကြောင်းသိသာလေသည်။
ဝံတောင်လည် ဘုန်းတော်ကြီး ရှင်သဒ္ဓမ္မဇောတဘွဲ့ခံ ဝံတောင်လည်ဘုန်းတော်ကြီးသည် ပြည်မြို့ ဇာတိဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:မြန်မာ ရဟန်း စာဆိုတော်များ။
ဝံပိုငှက်အုပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်မကြီးများ၏ ကမ်းခြေတစ် လျှောက်နှင့် ထုံးအိုင်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစဉ်မပြတ် တွေ့ရသော် လည်း မည်သည့်နေရာတွင် သားပေါက်သည်ဆိုသည်ကိုမူ အတိအကျမပြော နိုင်ချေ။
သို့သော် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ကား မှန်းဆနိုင်ပေ သည်။
ဝံပိုငှက်သည် စက္ကဝက်ငှက်မျိုးနှင့်အတူ ပယ်လီကင်နီဖောမီး မျိုး စဉ်မှ ပယ်လီကင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကိုပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ပယ်လီကင်နပ် ဖိလစ်ပင်ဆစ် ဟု ခေါ်သည်။
ဝံပိုငှက်၏ အလျားသည် ၅၂ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိရှိသည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးဝံပိုငှက်၏ သားပေါက်ချိန်အမွှေးရောင်မှာ အပေါ်ပိုင်း၌ မီးခိုးရောင်နှင့် အောက်ပိုင်းမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းကျကျနှင့် အောက်ဘက်ပိုင်းတို့၏ အရောင်တွင် ပန်းရောင်သန်းနေလေသည်။
သာမန်အချိန်တွင်မူ ဝံပိုငှက်၏ အတောင်ပံများ၊ အမြီးနှင့် ကိုယ်၏အောက်ဘက်ပိုင်းများတွင် အရောင်စက် ကလေးများရှိသော်လည်း ယင်းတို့ကို ကွင်းပြင်၌ရှိစဉ်တွင် မမြင်နိုင်ချေ။
ဝံပိုငှက်၏အသံမှာ အာခေါင်သံပါသည်။
ညည်းတွားပုံသာ ဖြစ်ပုံရသည်။
တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ဝံပိုငှက် အုပ်စုကလေးများကို ဧရာဝတီမြစ် ရိုးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဒီရေအတက်အကျရှိသော ချောင်းများတစ် လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ဝံပိုငှက်များ၏ ပျံသန်းပုံ မှာလည်းထူးခြား၏။
မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း၏ မျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်၍ပျံ လေ့ရှိပြီးလျှင် ကိုက် ၅ဝ ခန့် လေဟုန်စီးပြီးတိုင်းတွင် အတောင်ပံကြီး များကို ခတ်နိုင်စေရန် တစ်ပေမျှမြင့်အောင် ပျံပြီးသည့်နောက်တွင် ယခင် အတိုင်းပင် မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း မျက်နှာပြင်အနီးသို့ နှိမ့်ချလိုက်ပြန် သည်။
ပျံသောအခါတွင် ဦးခေါင်းကို ပခုံး၏နောက်ဘက်သို့ ရောက်သည် အထိ ဆွဲထားပြီးလျှင် ပျံလေ့ရှိသည်။
နှုတ်သီးကိုမူ ရေမျက်နှာပြင်နှင့် တစ် ပြေးတည်းဖြစ်အောင် ထားလေ့ရှိသည်။
မြေကြီးပေါ်တွင် ဝံပိုငှက်များ လမ်း လျှောက်သည်ကို ကြည့်ရသည်မှာ အချိုးအစား မကျသော်လည်း သဲသောင် ပြင်တွင် မြစ်၊ ကမ်းစပ်ရှိ ရွှံ့ပြင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ မြင်ရလေ့ရှိသည်။
သစ်ပင် များပေါ်၌လည်း နားလေ့ရှိသည်။
ဝံပိုငှက်သည် များသောအားဖြင့် ငါးကို စားလေ့ရှိ၏။
ငါးကိုဖမ်းရာတွင် အမွှေးမရှိသည့် စလုတ်နှင့် ဆက်သွယ် လျက်ရှိသော နှုတ်သီးကို ရေထဲသို့ လျင်မြန်စွာထိုးနှစ်၍ ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။
ထိုစလုတ်ကို အစာများလျှင်များသလို ချဲ့နိုင်လေသည်။
ဝံပိုအုပ်များသည် မြစ် သို့မဟုတ် ချောင်းကိုဖြတ်၍ တန်းစီကာ ရေပေါ်တွင်နေပြီးလျှင် ယင်း တို့၏ တောင်ပံများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် ငါးများကို ရေတိမ်ရာသို့ သွားစေ သည်ဟုဆိုသော်လည်း ထိုအပြုအမူမျိုးကို တွေ့ရခဲလေသည်။
ရွှေကျင်မြို့၏ တောင်ဘက်ရှိ စစ်တောင်းလွင်ပြင်သည် တစ်ခါက ဝံပိုငှက်များ ပေါက်ဖွားရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ငှက်ကြီးဝံပို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝံပိုများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဝံလူငှက်သည် အက်ဆီပီတြီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် အက်ကွီလာ နီပါလင်း ဆစ် ဟုခေါ်သည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
ဝံလူငှက်၏ အရွယ်မှာ ၂၅ လက်မမှ ၂၈ လက်မအထိ ရှိသည်။
ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် အရွယ်ကြီး၏။
အရောင်မှာအညိုဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင်အညိုရောင်နုမှ အညိုရောင်ရင့်အထိ အရောင်အမျိုးမျိုး ကွဲပြား သောဝံလူငှက်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ဝံလူသည် ကြီးမားသောငှက်ဖြစ်သည်။
နှုတ်သီးမှာချွန်၍ ချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်နေ၏။
အမွေးထူသော ခြေထောက်တွင် ချွန်ထက်သော ခြေသည်းများရှိသည်။
ကြမ်းကြုတ်သောအသွင်ကို ဆောင်သော ငှက်ဖြစ်သည်။
သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင်လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်တွင်လည်းကောင်း နားနေတတ်၏။
စွန်များ၏ အထက်တွင် ပျံဝဲနေတတ်၏။
ထိုသို့ ပျံဝဲနေစဉ် ကိုယ်ထည်ကြီးခြင်းနှင့် အမြီးပုံသဏ္ဌာန်ဝိုင်းနေခြင်းကြောင့် စွန် နှင့် ခွဲခြား၍သိနိုင်သည်။
ဝံလူငှက်သည် သစ်ပင်ပါးသော ကွင်းပြင်များတွင် ကျက်စားလေ့ရှိ၍ များသောအားဖြင့် ခပ်နိမ့်နိမ့်ပျံသန်းတတ်၏။
ဝံလူငှက်ငယ်ကလေးများတွင် မထင်ရှားသည့် အပြောက်များပါရှိ၍ အောက်ခံအရောင်မှာ အတော်ပင်ဖျော့တော့သည့်ပြင် အတောင်ပံတွင် အတော်အသင့် ထင်ရှားသည့် သားရေရောင် အစင်းကြောင်းများလည်းပါရှိသည်။
နောင် ကြီးလာသောအခါတွင် ယင်းတို့သည် ကွယ်ပျောက်သွားကြသည်။
အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် ဝံလူငှက်များ သားပေါက်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင် အာဖရိကတိုက်အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင် ပိုင်း၌ ကျက်စားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းပြင်များနှင့် တနင်္သာ ရီတိုင်း၌ ဝံလူငှက်များကို ဆောင်းရာသီတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
ထို ဒေသများ၏ မြောက်ပိုင်းကျကျ နေရာများတွင်လည်း ဝံလူငှက်များကို တွေ့ နိုင်သည်။
ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ပေ ၄,ဝဝဝ နှင့် ထိုထက်မြင့်သော ဒေသများတွင် ဝံလူငှက်ကို အနှံ့အပြားတွေ့နိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဝံလိုငှက် () သည် အက်ဆီပီတြီဒီး မျိုးရင်းဝင် လင်းယုန်ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ်အမည်မှာ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟယ်လီအေးတပ် လျူကိုဂတ်စတား ဟု ခေါ်သည်။
ဝံလိုငှက်၏ အရွယ်မှာ အလျား ၂၈ လက်မရှိသည်။
ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံးနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းသည် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၏။
ကျောဖက်တွင် မွဲပြာရောင်သန်းသည့် အညိုရောင်ရှိ၍ အတောင်၏အဖျားသည် မည်း၏။
အမြီးမှာလည်း မည်းပြီးလျှင် အဖျား တွင် ကျယ်ပြန့်သော အဖြူစင်းပါရှိသည်။
ပျံသန်းသည့်အခါအတောင် သည် ကိုယ်အထက်တွင် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ 'ဉ္စ' ပုံကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။
ဝံလိုငှက်ငယ်ကလေးများ၏ ဦးခေါင်း၊လည်ပင်းနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်း တို့၏ အရောင်သည်ညို၏။
ဝံလိုငှက်၏အသံမှာ ကျယ်လောင်ပြီးလျှင် သတ္တုချင်း ထိခိုက်သံနှင့်တူသည်။
ထိုသံကို ခပ်လှမ်းလှမ်းမှ ကြားနိုင်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။
ဝံလိုငှက်သည် သားပေါက်ရာဒေသမှ အဝေးသို့ ထွက်ခွာသွားလေ့မရှိချေ။
အဓိကအစာမှာ ငါးနှင့် ရေမြွေများဖြစ်သည်။
ဝံလိုငှက် သားပေါက်ချိန်မှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိဖြစ်သည်။
မြင့်မားသော သစ်ပင်ထက်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အသိုက်၏အရွယ်မှာ အလွန်ကြီး၍ အသိုက်ဟောင်းကိုပင် ပြန်လည်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ဝံလိုငှက်ဥမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်၍ တစ်မြုံလျှင် နှစ်လုံးရှိသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ သီဟိုဋ္ဌ်ကျွန်းတို့၏ ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်မှ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ကိုဖြတ်၍ ဩစတြေးလျတိုက်အထိ ဝံလိုငှက်ကို အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းတွင် အနှံ့ အပြား တွေ့ရပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်ကြီးများတစ်လျှောက်တွင်လည်း မြစ်ဝမှ မိုင် ၆ဝ နီးပါးခန့် ကွာဝေးသည့်ဒေသများ၌ အနှံ့အပြား တွေ့ရ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဝံလက်ငှက်သည် 'အဂ်စစ်ပစ်တြီဖောမ်းစ်' မျိုးစဉ်၏ ပန်ဒီအွန်နီဒီး' မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် "ပန်ဒီအွန် ဟယ်လီအေးတပ်'''''" ဟုခေါ်သည်။
ဝံလက်သည် သိမ်းငှက်၊ ဝံလို၊ လင်းတတို့နှင့် မျိုးစဉ်တစ်ခုတည်းမှ ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ဝံလက်ငှက်၏ အရွယ်အစားမှာ အလျားလက်မ ၂ဝ မှ ၂၃ လက်မအထိရှိသည်။
ကျောဘက်မှာ အညိုရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းမှာဖြူသည်။
ဦးခေါင်း၏အရောင်မှာ ဖြူဖတ်ဖြူရော်ဖြစ်၍ ကိုယ်ထည်နံဘေးတွင်မည်း၍ ကျယ်ပြန့်သော ကန့်လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်း တစ်ခုရှိသည်။
ရင်အုပ်တွင် အညိုနုရောင် ကန့်လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်း တစ်ခုရှိသည်။
ဦးခေါင်းနောက်ပိုင်းတွင် အမောက်နှင့်တူသော အမွှေးများရှိသည်။
အတောင်ရှည်၍ အနံတိုသည်။
ဝံလက်အော်သံသည် စူးရှသော်လည်း သာယာ၏။
ဆက်ကာဆက်ကာအော်မြည်တတ်၍ နောက်ဆုံးတွင် အသံတိမ်သွား၏။
အပြုအမူနှင့် ဓလေ့စရိုက် ဝံလက်သည် ရေနှင့် နီးနီးနားနားတွင် အမြဲကျက်စားသော ငှက်ဖြစ်၍ မြစ်များ၊ ရေကန်၊ ထုံးအိုင်၊ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့် မြစ်ဝများတွင် အမြဲတွေ့ရသည်။
အဓိကအစာမှာ ငါးဖြစ်သည်။
ငါးဖမ်းရာတွင် ကျင်လျင်ဖျတ်လတ်၍ အတော်ကြီးသော ငါးကိုပင် ဖမ်းယူနိုင်လေသည်။
ငါးဖမ်းစဉ် တွင် ဝံလက်သည် ရေပြင်မှအမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ပေ ၁ဝဝ အထိ ပျံဝဲနေတတ် ၏။
ငါးကိုမြင်လျှင် ခြေကိုတွဲလျားချကာ အချိန်အနည်းငယ် ပျံဝဲနေပြီးလျှင် တောင်ပံကိုသိမ်း၍ ရေသို့ထိုးဆင်းတတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ တစ်စက္ကန့်၊ သို့မဟုတ် နှစ်စက္ကန့်အထိ ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုးနေတတ်၏။
ရေမှထွက်ပေါ်လာသောအခါ ကိုယ်မှရေကို ခါချတတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ဝံလက်သည် ရေပြင်ပေါ်သို့ ဝဲခြင်း၊ ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုးခြင်းတို့ကိုမပြုလုပ်ဘဲ ငါးဖမ်းယူတတ်၏။
အရွယ်ကြီးသော ငါးကိုမိလျှင် ငါး၏ခေါင်းပိုင်းကို မြဲမြံစွာဆုပ်ကိုင်ထားပြီးလျှင် နားနေကျသစ်ပင်ခြောက်၊ ရေထဲတွင် စိုက်ထားသည့်တိုင် သို့မဟုတ် ကျောက်ဆောင်များသို့ ယူဆောင်သွားတတ်၏။
ငါးကိုစားပြီးသည့်နောက် ခြေချောင်းနှင့် ခြေသည်းတွင် ပေကျံနေသော အကျိအချွဲကိုသုတ်သင်ရန် ခြေထောက်များကို ရေတွင် မြုပ်သည့်တိုင်အောင် ရေပြင်သို့ ဆင်းလာတတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ဦးခေါင်းကိုပင် ရေစိုသည့်တိုင်အောင် ရေထဲသို့မြုပ်သွားစေ၏။
ဝံလက်၏ခြေထောက်မှာ သန်စွမ်းသည့်ပြင် ခြေချောင်းများ၏ အောက်ပိုင်း တွင်ရှိသော အကြေးခွံများကြောင့်လည်း ငါးကို မြဲမြံစွာဖမ်းထားနိုင်သည်။
အလေးချိန် လေးပေါင်ရှိသောငါးကိုပင် ဖမ်းနိုင်သည်။
မိမိအားနှင့်မမျှသော ငါးကြီးကိုဖမ်းရန် အားထုတ်ခိုက်တွင် ရံဖန်ရံခါ ဝံလက်များ ရေနစ်၍သေဆုံးကြသည်။
အဓိကအစမှာ ငါးဖြစ်သော်လည်း ငတ်မွတ်သောအခါတွင်မူ ကြက်ငယ်ကလေး၊ ပိုးတောင်မာ၊ ဖား၊ ငှက်ငယ်များနှင့် နို့တိုက်တိရစ္ဆာန်ငယ်များကိုပင် ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။
တွေ့ရှိရသည့် ဒေသများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝံလက်များ မည်သို့ ပေါက်ပွားသည်ကို တတ်အပ်သေချာမသိရချေ။
ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လများတွင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မေမြို့ရှိရေကန်၊ ရန်ကုန်မြို့အနီးရှိ လှော်ကားကန်တွင် ဝံလက်ကို တစ်ကောင်ချင်း တွေ့ရတတ်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင်မူ ဝံလက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သင့်လျော်သောရေပြင်များတွင်တွေ့နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ။
ဝံသဗေဒသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးအသီးတို့ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံနှင့် ပျံ့နှံ့သွားပုံကို စနစ်တစ်ကျလေ့လာသော သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဝံသဗေဒနှင့် အလားတူသော လူမျိုးခွဲခြားပြသရေး ပညာမှာကား ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူများ ပထဝီဝင်ဒေသအလိုက် ပျံ့နှံ့နေပုံကိုလိုက်၍ လူများကို မြေပုံနှင့်တကွ အမျိုးခွဲခြားဖော်ပြသော သိပ္ပံပညာဖြစ်လေသည်။
အမှန်အားဖြင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာသည် ဝံသဗေဒအတွက် အကြောင်းအချက်များ ရှာဖွေပေးလေသည်။
ဤပညာ နှစ်ရပ်ကို ပူးပေါင်းလေ့လာခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားပုံ၊ လူများ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြပုံနှင့် ဘာသာအယူဝါဒ ဓလေ့ထုံးစံများ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ နေထိုင်စားသောက်ရေး အစရှိသည်တို့တွင် လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြသည့်အကြောင်းများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။
ဝံသဗေဒပညာ ပါရဂူကြီးများ၏ ယူဆချက်အရ လူသည် ရှေးဦးပထမ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသဖြင့် ကာလဒေသအလျောက် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသွားခဲ့လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အဓိက လူမျိုးကြီးများကို လူဝါမျိုး၊ လူဖြူမျိုး၊ လူမည်းမျိုးဟူ၍ အသွေးအရောင်ကို လိုက်၍ သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။
အဓိက လူဝါမျိုးမှာ မွန်ဂိုလူမျိုးများဖြစ်၍ အာရှတိုက်၊ အမေရိကတိုက် နှင့် ပိုလီနီးရှားဒေသများတွင် အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။
မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဝါသည်။
သို့မဟုတ် ညိုသည်။
ဆံပင်မှာ မည်းနက်၍ဖြောင့်စင်းသည်။
မျက်နှာပြား၍ နဖူးမှာ နောက်သို့ခွက်နေသည်။
အဓိက လူဖြူများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဖြူသည်။
နဖူးမောက်သည်။
ချွန်၍ပေါ်လွင်သော နှာတံရှိသည်။
ဆံပင်မှာ များသောအားဖြင့် နီညိုရောင်ဖြစ်သည်။
လူဖြူများသည် ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြ၏။
အဓိက လူမည်းမျိုး ဖြစ်သော နီဂရိုး အစရှိသည့် လူမျိုးများကိုကား အာဖရိကတိုက်တွင်သာ တွေ့ရှိရ၏။
သူတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားမည်းသည်။
အရပ်ပုသည်။
နှာခေါင်းပြားသည်။
ပါးရိုးများ အပြင်သို့ ငေါထွက်နေ၍ မည်းမှောင်လိမ် ကောက်သော ဆံပင်များရှိသည်။
အနောက်နိုင်ငံများရှိ ပြတိုက်များတွင် ဝံသဗေဒဌာနခွဲများထားရှိ၍ လူအမျိုးမျိုး၏ နေထိုင်လုပ်ကိုင်သွားလာပုံ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ဖော်ပြသည့် အရာဝတ္ထုများကို ပြသထားလေရာ နီးစပ်ရာလူမျိုးအချင်းချင်း ကွဲပြားခြားနားပုံ တူညီပုံတို့ကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။
လူမျိုး ခွဲခြားပြသရေးသမားများကမူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးအသီးသီး ပျံ့နှံ့နေကြပုံနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြပုံတို့ကို မြေပုံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။
အမှန်အားဖြင့် ဝံသဗေဒနှင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာတို့မှာ ဒွန်တွဲနေ၍ မနုဿဗေဒ ပညာရပ် အစိတ်အပိုင်းများသာဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လူမှုရေးသိပ္ပံ။
ဝမ်းတွင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ထာဝရအမေ ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သည် မြို့ဖြစ်သည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့သည် ရန်ကုန်-မိတ္ထီလာ-မန္တလေး မော်တော် ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာမှ မိုင် ၂ဝ ကွာဝေး၍ ရန်ကုန် မြို့နှင့် ၃၅၈ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်း ပေါ်ရှိ သဲတောမြို့နှင့်မူ နှစ်မိုင်ကွာဝေးသည်။
မြို့ပေါ်တွင် အိမ်ခြေ ၆၀၇၂ ရှိ၍ လူဦးရေ ၂၈,၈၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။
မြို့ပိုင်ရုံး၊ သမဝါယမအရာရှိရုံး စသည့် အစိုးရုံးများနှင့် စာသင်ကျောင်းများလည်းရှိသည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့မှာ လက်ရက်ထည် အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော မြို့ဖြစ်သည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ထွက် သဲတောငရုတ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော မျိုး ကောင်းငရုတ်ဖြစ်၏။
မြို့နယ်တွင် များသောအားဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးလုပ် ကိုင်ကြရသဖြင့် ထင်ရှားသောဆည်တို့မှာ ဦးဘိုးထွန်းဆည်၊ တောင်ပုလု ဆည်၊ အလောင်းစည်သူဆည် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့အနီးရှိ သိမ်တောင်စာသင်တိုက်၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းတိုက်တို့ သည်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထိုအနီးတွင် ဓာတ်ပေါင်းစေတီ တည်ရှိသည်။
အမည်ရင်းမြစ် ဝမ်းတွင်းမြို့ဟူ၍ အမည်တွင်ခြင်းမှာ ကျန်စစ်သားသည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက် မင်းမျက်သဖြင့် ပုန်းရှောင်နေရသည့်အခိုက် ယခု ဝမ်းတွင်းမြို့တည်ရာ၌ ကျွဲရိုင်းတစ်ကောင်နှင့် တွေ့ပြီးလျှင် ထိုကျွဲရိုင်း၏ ဝမ်းကို လှံနှင့်ထွင်းသတ်ခဲ့သဖြင့် ဝမ်းထွင်းဟုတွင်ရာမှ နောင်သော် ဝမ်းတွင်းဖြစ် လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ ဝမ်းတွင်းမြို့တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်း ကျောင်းများ ရှိသည်။
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း သဲတော–ဝမ်းတွင်းသည် ဝမ်းတွင်းမြို့၏ ပထမဆုံး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။
ဝမ်းတွင်းမြို့တွင် မြိုနယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နှင့် မြို့နယ်ဘောလုံးအားကစားကွင်း ရှိသည်။
အထင်ကရနေရာများ သိမ်တောင်စေတီ မြတ်ညီနောင်စေတီ သိမ်တောင်ကျောင်းတိုင် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
သခင်ချစ်ကို အဖ ဦးနွဲ့၊ အမိ ဒေါ်အေးချိုတို့မှ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ္ပင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
(မွေးဖွားသောရက်စွဲ အတိအကျ မသိရပေ။
) သနပ္ပင်မြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၀-ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ စ၍ ကျောင်းဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်မှာပင် နဂါးနီ ဦးထွန်းရွှေနှင့် ဆက်သွယ်၍ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ တက်ကြွစွာ စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၃၀၀ ရာပြည့် အရေးတော်ပုံ မတိုင်ခင် ကာလအတွင်း ဆရာချစ်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး သခင်ချစ်ဟူသော အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ ဦးဆောင်သော ဗဟိုမြေအောက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွင် သခင်ထွန်းရွှေ (နဂါးနီ ဆရာထွန်းရွှေ) နှင့်အတူ စည်းရုံးရေးဌာနတွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသွားရောက် သင်ကြားမည့်သူများနှင့် မြေအောက်တော်လှန်ရေး ရဲဘော်များအတွက် ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင် ရေကျော်တွင် သမဝါယမ ဈေးဆိုင်ဖွင့်၍ ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံကာ ရှာဖွေကျွေးမွေးခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်ခင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော လက်ဝဲ (ကွန်မြူနစ်စနစ် လိုလားသူ)၊ လက်ယာ (ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ် လိုလားသူ) ဒုတိယအဆင့်ရှိသော ခေါင်းဆောင်အားလုံးကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
(ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အောင်ကြီး၊ ရန်ကုန်ဘဆွေ၊ သခင်တင်မြ၊ ရဲဘော်ဌေး အစရှိသူများ အပါအဝင်) ပြည်တွင်းသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ပြန်ဝင်လာသော ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင်များထံတွင် ပဲခူးမြို့အနီးရှိ စည်တီးရွာ၌ စစ်ပညာကို အစောဆုံး ပြန်လည်သင်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရ မဆုတ်ခွာခင်အချိန်နှင့် ဂျပန်စစ်တပ်များ လက်နက်မချခင် အချိန်များအထိ လက်နက်ကိုင် မြေအောက် လျှို့ဝှက်တိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်များကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဂျပန်စစ်တပ်များ စတင်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ဌာနချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ သခင်မြ နှင့်အတူ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ (နောင်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ) တွင် အရေးပါသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်စစ်တပ်များ အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချီတက်ချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်တွင် နေထိုင်သော မခင်သန်းညွန့် (ခ) အမာ (ခ) မခင်သန်း (ခ) မချစ်မေနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်ရန် အတွက် ဖ.တ.ပ.လ (ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး၊ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်) အဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခေါင်းဆောင် (၉) ဦးအနက် ပြည်သူ့အရေးတော်ပါတီ၏ အရေးပါသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း(၄)၏ နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော ဖ.ဆ.ပ.လ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် နံပါတ် (၁၀) မြောက် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးမရခင် ၁၉၄၇-ခုနှစ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သိမ်ဖြူ အမတ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ဗ.က.ပ (သခင်သန်းထွန်း ဦးဆောင်သော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ) ၏ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးတွင်ပါဝင်တောခိုခဲ့သည်။
၁၉၆၈-ခုနှစ်မှ စ၍ ဗ.က.ပ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘ၀နိဂုံး ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ (၁၅) ရက်နေ့တွင် မ.ဆ.လ အစိုးရ၏ သစ္စာခံတပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ပဲခူးရိုးမ တစ်နေရာတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။
သခင်ချစ်နှင့် ဇနီးသည် ဒေါ်ခင်သန်းတို့မှ သမီးကြီး မစောနွဲ့(ခ) မအေးငြိမ်း၊ သမီးလတ် မစန်းရီ(ခ) မခင်ညို၊ သားငယ် မောင်ထွန်းရီ (ခ) ဗထူးတို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
သခင်ချစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိရန်အတွက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အကြိုကာလများနှင့် ဂျပန်စစ်တပ်များ လက်နက်မချခင် အချိန်များအထိ လက်နက်ကိုင် မြေအောက် လျှို့ဝှက်တာဝန်များကို ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် နာမည်ကျော်ခဲ့သူ အများအပြားကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သော ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မှီငြမ်းကိုးကား တို့ဗမာ့အစည်းအရုံးသမိုင်း (ပ+ဒု) သခင်တင်မြ၏ ဘုံဘ၀မှာဖြင့် ဇင်+ချစ် နောက်ဆုံး(၂) သခင်သန်းထွန်း၏ နောက်ဆုံးနေ့များ(ပ+ဒု) စာရေးဆရာ ရန်ကုန်ဘဆွေ၏ စာအုပ်များ သခင်အောင်ကြီး၏ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မင်္ဂလာဆောင် ဆောင်းပါး အင်တာနက် စာမျက်နှာများ မူရင်း ပျူနိုင်ငံ ဘလော့ဂ် Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်များ။
ဂွေးပင် (Spondias pinnata) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်နိုင်သော အရွယ်အလတ်စားမျိုးသစ်ပင်ဖြစ်သည်။
ဂွေးပင်များကို အထက်နှင့်အောက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့သည် အထူးတလည် စိုက်ပျိုးကြရသော အပင်များဟု မဆိုနိုင်ချေ။
အစေ့ကိုစိုက်၍ အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။
အစေ့ကို ပျိုး၍ရသည့် တစ်နှစ်သားအရွယ်ရှိ အပင်ငယ်တွင် အကိုင်းဆက်ခြင်းဖြင့်လည်း အပင်သစ်ပွားအောင် လုပ်ယူနိုင်ပေသေးသည်။
ပင်၏အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ယင်း၌ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည်။
အပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၇ဝ အထိရှိနိုင်၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ခုနစ်ပေမျှအထိရှိသည်။
ဝှေးပင်၏ အသားသည် ပျော့၍ဖြူသည်။
ဝှေးသားသည် ပျက်စီးယိုယွင်းလွယ်သဖြင့် ထိုသစ်သားကို အသုံးချနည်းသည်။
သို့သော် စက္ကူလုပ်ရန်ကား ကောင်းမွန်လေသည်။
မီးခြစ်လုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကောင်းမွန်သောသစ်သားဖြစ်သည်။
ဂွေးပင်မှ သစ်စေးတစ်မျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။
‌‌ ဂွေးပင်၏ အခေါက်ကို ဝမ်းကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသီးကိုအစာအိမ်ပျက်သဖြင့် ခံစားရသော လေနာရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ သည်။
ဂွေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စပွန်ဒီယက် မန်ဂျစ်ဖာရာ(Spondias mangifera၊ syn. Spondias pinnata)ဟု ခေါ်သည်။
ဂွေးပင်တွင် ဂွေးချိုပင်၊ သို့မဟုတ် သင်္ဘောဂွေးပင်နှင့် တောင်‌‌ဂွေးပင်ဟူ၍လည်း အခြားဂွေးပင်မျိုးများရှိကြသေးသည်။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေပေါင်း ၂၅ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ပေါ်သစ်တောများတွင် တောင်ဂွေးပင်များပေါက်ရောက်သည်။
ဂွေးချိုပင်သည် သာမန်ဂွေးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အရွက်သေး အရွက်ငယ်တို့သည် အလျားပို၍ ရှည်သည့်အပြင် အရွက်နားတို့တွင်လည်း ခွေးသွားစိတ်များပါရှိလေသည်။
အသီး၌ ချိုသောအရသာရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြံပဒေသာများနှင့် ဆီးယိုများကို သရေစာအဖြစ်နှင့် ရောင်းချကြသည့်နည်းတူ ဂွေးချိုသီးကို အခွံသင်၍ ဆားနှင့် ငရုတ်သီးမှုန့် ရောရာကို သုတ်လူးပြီးလျှင် ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မော်တော်ကားဆိပ် စသော လူစည်ကားသည့် နေရာများ၌ အနှံ့အပြား လှည့်လည်ရောင်းချလျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ။
ဝေါ့ ဝှစ်တမန် (Walt Whitman) သည် ထင်ရှားသော အမေရိကန် ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူရေးသော ကဗျာများတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အမေရိကန် ဒီမိုကရေစီကို ချီးကျူးရေးသားခဲ့ရာ အမေရိကန် မျိုးချစ် ဆရာကြီးဟူ၍ပင် နိုင်ငံခြား၌ အသိအမှတ်ပြုထားကြလေသည်။
ထို့ပြင် ဝှစ် တမန်သည် မိမိ၏ စိတ်နေစိတ်ထားကို အရေးအသားအားဖြင့် ထုတ်ဖော်ခဲ့ရာ၌ ခေတ်ရှေ့ပြေးလျက်ရှိခြင်းကြောင့် သူကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင်မှ သူ၏စာပေလက်ရာ၏ အရသာကို အကဲဖြတ်နိုင်လာကြလေသည်။
ဝေါ့ဝှစ်တမန်သည် ၁၈၁၉ ခုနှစ်မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နယူး ယော့မြို့နယ် လောင်းအိုင်လန်၌ ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က အခြေခံပညာ လောက်ကိုသာ ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ရုံးလုလင်၊ ပုံနှိပ်စက်အလုပ်သမား၊ ကျောင်းဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ စသည်ဖြင့် အလုပ်အမျိုးမျိုးကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အထိ ဗရွှတ်ကလင်း အီးဂဲ သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။
ဝှစ်တမန်သည် ထိုသတင်းစာတွင် နိုင်ငံရေး၊ ပြည်သူ့အရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ရေး၊ ဂီတ အစရှိသည်ဖြင့် ကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းအချက်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲခြင်းကို မလိုလားချေ။
ကျေးကျွန်စနစ်ကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။
၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် ဝှစ်တမန် ရေးသော မြက်ပင်၏ အရွက်များ ခေါ် ကဗျာစာအုပ်ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အစအဦးတွင် ထိုကဗျာစာအုပ် သည် မထင်ပေါ်ခဲ့ချေ။