kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် အသွားအလာလွယ်ကူရာ လမ်းဆုံမြို့ ဖြစ်သဖြင့် စည်ကားလေသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦး ရေ ၂၂၄၁၅ ယောက်ရှိလေသည်။
ရန်ကုန်နှင့်ပြည်အကြား အကြီးဆုံးသော မီးရထားဘူတာရုံမြို့ဖြစ်၍ မီးရထားအလုပ်ရုံလည်းရှိသည်။
မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်၍ မြူနီစပယ်အဖွဲ့ရှိလေသည်။
ရန်ကုန်မှ ပြည်သွား မော်တော်ကားလမ်းမူကား လက်ပံတန်းမြို့ ထဲသို့ ဖြတ်သန်းမသွားဘဲ လက်ပံတန်းနှင့် သုံးမိုင်ခန့်ဝေးသော ကျွန်းကလေး တာဆုံကို ဖြတ်သွားလေသည်။
လက်ပံတန်းမြို့၌ စပါးအရောင်း အဝယ်ကို အထူးသဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြ၏။
တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများနှင့် အစိုးရစက်မှုသိပ္ပံကျောင်းရှိလေသည်။
လက်ပံတန်းမြို့သည် လူမျိုးယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံစုစည်းနေသည့်မြို့ဖြစ်သည်။
ဒေသအစားအစာအနေဖြင့် လက်ပံတန်းကရေကရာသည်ထင်ရှားသည်။
လက်ပံပင်သည် ဗုံဗကေစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဗုံဗက် မာလဗာရီကမ်ဟုခေါ်သည်။
အမြင့်ပေ ၁၃ဝ အထိရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၁၂ ပေအထိ ရှိသဖြင့် သစ်ပင်ကြီး မျိုးဖြစ်သည်။
လက်ပံပင်၏ ပင်စည်သည် တဖြောင့်တည်း တက်သွားပြီးနောက် အတော်မြင့်သော နေရာရောက်မှ အကိုင်းများသည် အခြားအပင်မှ အကိုင်းများကဲ့သို့ ခပ်ထောင်ထောင်မထွက်ဘဲ ပင်စည်နှင့် ထောင့်မှန် ခပ်ကျကျ အလျားလိုက်ထွက်ကြသည်။
အပင်ကြီးလာသည့်အခါ လေဒဏ်၊ မိုးဒဏ်ကို ခံနိုင်စေသည့် အပင်ရင်းမှ မြေထောက်မြစ်ကြီးများ ထွက်လာရာ တစ်ခါတစ်ရံ ၁၂ ပေထိပင် မြင့်ကြသည်။
တစ်လက်မခန့်ရှည်သော ရိုးတံကလေး တစ်ခုတစ်ခုတွင် ရွက်မြွှာများ ငါးရွက်မှ ခုနစ်ရွက်အထိရှိ သည်။
နီသောအပွင့်ကြီးများ ပွင့်ကြသည်။
လက်ပံပင်မှ ရွက်ဟောင်း၊ ရွက်ခြောက်တို့သည် နွေအခါ၌ များသောအားဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ပင်လုံးကျွတ်ကြွေ၍ ရွက်နု ရွက်သစ်များ ထင်ထင်ရှားရှားမထွက်မီ အဖူး၊ အပွင့်တို့ဖြင့် ရဲရဲတောက် ဝေဆာလျက်ရှိ တတ်လေသည်။
ထိုအချိန်အခါမျိုးတွင် ဆက်ရက်ငှက်များအပါအဝင် ကျေးငှက်အပေါင်းတို့သည် အအုပ်အသင်းဖွဲ့ကာ ပန်းဝတ်ရည်၊ ဝတ်ဆံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပန်းပွင့်တွင်းရှိ ပိုးမွှားများကိုလည်းကောင်း ဆူဆူညံညံ အလုအယက် စားသောက်လေ့ရှိရကား 'လက်ပံပင်၊ ဆက်ရက်ကျသလို' ဟု ဆိုလေ့ဆိုထရှိကြသည်။
ထို့ပြင် လက်ပံပင်တို့ ဖူးပွင့်ချိန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနယ်နယ်ရှိ ခွေးအချို့တို့ ရူးသွပ်ချိန် တိုက်ဆိုင်နေမှုကြောင့် လက်ပံဖူးစ၊ခွေးရူးထ' ဟူ၍လည်း ရှေးလူကြီးသူမများ ဆိုစမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
အသုံးပြုပုံ လက်ပံသားသည် ဖြူ၍ပွသည်။
ထို့ကြောင့် အရောင်ပျက်လွယ်၊ ပိုးဖျက်လွယ်သဖြင့် ကြာရှည်ခံသော သစ်သားမျိုးမဟုတ်ပေ။
မီးခြစ်နှင့် ကုန်ပစ္စည်းများထည့်ရန် သေတ္တာများ ပြုလုပ်ဖို့အတွက် လက်ပံသားသည် အလွန်အသုံးကျသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ စက္ကူလုပ်နိုင်သော သစ်သားများတွင် လက်ပံသားလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
လက်ပံသားကို လှေငယ်များ၊ ရေတံလျှောက်များနှင့် မသာအလောင်းထည့်သည့် ခေါင်းများစပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ကလေးကစားစရာများ၊ သေတ္တာငယ်နှင့် အညံ့စား အိမ်အသုံးအဆောင်များ ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးချကြသည်။
ရေစည်များ ပြုလုပ်ရန် လက်ပံသားသည် သင့်တော်သော သစ်သားဖြစ်သည်။
လက်ပံသားဖြင့် လောင်းလှေများကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
လက်ပံပင်မှထွက်သည့် အစေးကို ဝမ်းကျရောဂါဆေးအဖြစ် အသုံးချကြသည်။
အပင်ငယ်မှ အမြစ်များကို ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
လက်ပံခါးအခေါက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။
လက်ပံသီးမှရသော ပိုးကဲ့သို့ ချောမွတ်သည့်လဲကို ခေါင်းအုံးများပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးချသည်။
လက်ပံဖူး၊ အပွင့်နှင့် အသီးနုနုများကို ချက်ပြုတ် စားသောက်လေ့ရှိကြသည်။
လက်ပံ ပွင့်သည် မြန်မာတို့ ဟင်းချက်ရာတွင် အရေးပါအရာရောက်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်၏။
လက်ပံပွင့်ကြွေချိန်တွင် လူများသည် ကောက်ယူ၍ နေလှန်းပြီးလျှင် မြေအိုးနှင့် သိုလှောင်ထားကာ စားသုံးကြသည်။
လက်ပံပင်တို့သည် နွေရာသီတွင် ပင်လုံးကျွတ် အရွက်ကြွေသဖြင့် လမ်းနံဘေးတစ်လျှောက်၌ အရိပ်ကောင်းရရန်အတွက် စိုက်ပျိုးရန် မသင့်တော်လှပေ။
သို့သော် အရိပ်ကောင်းပေးနိုင်သည့် အပင်များအကြားတွင် လက်ပံပင်ကို စိုက်ထားပါက အဖူးအပွင့်တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာရှိနေချိန်တွင် လမ်းမကြီးကိုပို၍ တင့်တယ်စေနိုင်သည်။
မျိုးပွားခြင်း လက်ပံပင်ကိုအစေ့မှလည်းကောင်း၊ အကိုင်းဖြတ်၍လည်းကောင်း မျိုးပွားစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ပေါက်ရောက်ရာဒေသ ခြောက်သွေ့သော ဒေသများမှအပ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတဝှန်းလုံးတွင် လက်ပံပင်ကို တွေ့ရသည်။
လက်ပံပင်သည် မြစ်ကမ်းပါးရှိ နုံးမြေများပေါ်တွင် အများဆုံးဖြစ်ထွန်းသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) မျိုးစိတ်များ Plants of the World Online မှ လက်ရှိသတ်မှတ်ထားသောမျိုးစိတ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
Plants of the World Online (POWO): Bombax L. (retrieved 10 April 2020) Bombax insigne Wall. (syn. B. scopulorum) Bombax albidum Gagnep. Bombax anceps Pierre (syn. B. kerrii & B. valetonii) Bombax blancoanum A.Robyns Bombax buonopozense P. Beauv. Bombax cambodiense Pierre Bombax ceiba L. (syn. B. thorelii Gagnep.) Bombax costatum Pellegr. & Vuill. ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်သည် အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်မှ ပူးတွဲဖြစ်ပေါ်လာသော ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့တော်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရကိုယ်စား ဂျွန်ဒဗလျူဖရီးမင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ယာယီအစိုးရကိုယ်စား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်လက်ျာတို့နှစ်ဦး သတောတူချုပ်ဆို၍ လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အောက် လွှတ်တော်၌ ဗြိတိသျှနန်းရင်းဝန် ကလီမင့်ရစ်ချတ် အက်တလီသည် မြန်မာ ပြည်အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးအပ်ရေးကို ဆွေးနွေးရန် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို ဖိတ်ခေါ်ခဲ့လေသည်။
ထိုဖိတ်ခေါ်ချက်အရ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်ဖဆပလအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားလှယ်တော်အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် လန်ဒန်မြို့တော်သို့သွားရောက်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရ နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့လေသည်။
ထိုဆွေးနွေးပွဲများအပြီးတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ရက်နေ့၌ ဗြိတိန်နိုင်ငံဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီမှ ကိုယ်စားလှယ်တို့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရာ မှ ရောက်ရှိခဲ့သော အဆုံးသတ်ချက်များပါဝင်သည့် အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်ကို လန်ဒန်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် နန်းရင်းဝန် အက်တလီတို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
ထိုစာချုပ်တွင်ပါဝင်သော အဆုံးသတ်ချက်များအနက် ကာကွယ်ရေး အဆုံးသတ်ချက်များလည်း ပါဝင်ရကား ယင်းအဆုံးသတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်လက်ျာနှင့် ဂျွန် ဒဗလျူဖရီးမင်း တို့သည် အောက်ပါကာကွယ်ရေးစာချုပ်ကို သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုး ချုပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်လေသည်။
စာချုပ်၏မူရင်းမှာ ဤသို့ဖြစ် သည်။
ပူးတွဲစာ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်၌ လက်မှတ်ရေးထိုးသော ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်။
အရပ်ရပ်ကိစ္စ ၁။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင် ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရတို့ ချုပ်ဆိုသော ဤကာကွယ် ရေးသဘောတူညီချက်ကို နှစ်တိုင်းနှစ်နိုင်ငံတို့သည် လွတ်လပ်စွာ ချုပ်ဆိုပြီး စီးသည်။
ဤသဘောတူညီချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ အစိုးရတို့ နောင်အခါတွင် ဖွဲ့နိုင်ကြမည်ဖြစ်သော စစ်မှုမဟာမိတ်ဖြစ်ရေးကို မထိခိုက်ချေ။
ဤသဘောတူညီချက်ကို အာဏာလွှဲပြောင်းရေးစာချုပ်နှင့် ဆက်စပ်ကာ စေ့စပ်ချုပ်ဆိုပြီးဖြစ်သည်။
စာချုပ်ချုပ်ဆိုသူတို့၏ ပြည်ထောင် အချင်းချင်း ဝတ္တရားများနှင့်လည်းကောင်း၊ အငြင်းဖြစ်မှု ဖြေရှင်းရေးနှင့် လည်းကောင်း၊ အလားတူ အမှုကိစ္စများနှင့်လည်းကောင်း စပ်လျဉ်းသော အာဏာလွှဲပြောင်းရေးစာချုပ်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်ထိုစာချုပ်ပါ ပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲဤသဘောတူညီချက်နှင့် သက်ဆိုင်လိမ့်မည်။
ဗြိတိသျှစစ်တပ်များ ထွက်ခွာရေး ၂။
ဤသဘောတူညီချက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရစစ်တပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လျင်မြန်နိုင်သမျှလျင်မြန်စွာမြန်မာနိုင်ငံမှရွှေ့ယူထွက်ခွာစေလိမ့်မည်။
ထိုသို့ အပြီးတိုင်ရွှေ့ယူထွက်ခွာစေမှုအတွက် လိုအပ်သော စပ်ကြားအချိန်ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နှစ်တိုင်း နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့လည်း သင့်မြတ်အောင် စေ့စပ်စီမံလိမ့်မည်။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရစစ်တပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ရွှေ့ယူထွက်ခွာစေရာ၌ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏စစ်တပ်များအား တတ်နိုင်သမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်သဘောတူသည်။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရ၏ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ခွင့်ပြုချက်များ ၃။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် -(က) ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကုန်ကျခဲ့သော ကာကွယ်ရေးစရိတ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်က ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာနသို့ ပေးပို့သောစာအရ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရထံမှ တောင်းဆိုအပ်သော ငွေများကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူသည်။
(ခ) သဘောတူခဲ့သော အဆင့်အတန်းအထိ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တပ်များအား ကနဦး စစ်အသုံးအဆောင်များကို လွှဲပြောင်းပေးသည့်အတွက် စရိတ်များကို မတောင်းမဆိုရန် သဘောတူသည်။
(ဂ) သဘောတူခဲ့သော အဆင့်အတန်းအထိ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တပ်များအား ကနဦး အထောက်အပံ့ အရံပစ္စည်းများကိုလွှဲပြောင်းပေးသည့် အတွက် စရိတ်များကို မတောင်းဆိုရန် သဘောတူသည်။
(ဃ) အာဏာလွှဲပြောင်းပေးသည့်နေ့ရက်တွင် စစ်တပ်များနှင့် ဘုရင့်လေတပ်တို့၏ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျန်ရှိရစ်မည့် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းများကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအား အခမဲ့ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူသည်။
သို့ရာတွင် အထက်ပါ (ခ)(ဂ)(ဃ) အပိုဒ်များတွင် ဖော်ပြခဲ့သော လွှဲပြောင်းပေးသည့်ပစ္စည်းများတွင် ချေးငှားရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများမပါချေ။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံ အမှုထမ်း မစ်ရှင်အဖွဲ့များ ၄။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ ဆန္ဒနှင့်အညီ ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် -(၁) ရေတပ်၊ ကုန်းတပ်၊ လေတပ်ဆိုင်ရာ မစ်ရှင်အဖွဲ့တစ်ခုကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ထားရှိရန် သဘောတူသည်။
(၂) အပျော်အမှုထမ်းများကို ရရှိပါက ထိုမစ်ရှင်အဖွဲ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တပ်ဖွဲ့များအတွက် ပညာသင်ပေးသော ရာထမ်းမှုထမ်းများနှင့် အခြားရာထမ်းမှုထမ်းများကို ပါဝင်စေရန်သဘောတူသည်။
(၃) မြန်မာနိုင်ငံ တပ်ဖွဲ့များ၏ ရာထမ်းမှုထမ်းများအတွက် ဗြိတိသျှနိုင်ငံရှိ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဌာနများတွင် စစ်ပညာသင်ယူနိုင်သော အခွင့်အရေးများကိုထားရှိရန် သဘောတူသည်။
မစ်ရှင်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တာဝန်များ၊ စစ်ပညာသင်ပေးသော ရာထမ်းမှုထမ်းနှင့် အခြားရာထမ်းမှုထမ်းများ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် တာဝန်များ၊ ဗြိတိသျှနိုင်ငံ ရာထမ်းမှုထမ်းများ၏ ရာထူးအလုပ်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ ထို့ပြင် စစ်ပညာသင်ယူနိုင်သော အခွင့်အရေး အသေးစိတ်ကိစ္စများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နှစ်တိုင်း နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့သည် တစ်သီးတခြား စေ့စပ်ပြော ဆိုကြရလိမ့်မည်။
ဤသဘောတူညီချက် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ဖန်တီးကြသောအကြောင်းခြင်းရာကိစ္စတို့ကို ချောမောနိုင်စေရန် အထူးစီမံချက်အဖြစ်ဖြင့် ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် အထက်ပါအပိုဒ်ခွဲ ၂ အရ ဆိုထားသည့် စစ်ပညာ သင်ပေးသော ရာထမ်းမှုထမ်းများ မပါဝင်သော မစ်ရှင်အဖွဲ့အတွက် ကုန်ကျသည့်စရိတ်ကို မတောင်းမဆို စွန့်လွှတ်ရန်အသင့်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အာဏာလွှဲပြောင်းပေးပြီးသည့်နောက် သုံးနှစ်ကာလ အပိုင်းအခြားအတွက် ဗြိတိသျှနိုင်ငံရှိ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဌာနများတွင် စစ်ပညာသင်ယူနိုင်သော အခွင့်အရေးများ ထားရှိသဖြင့် ကုန်ကျသော စရိတ်ကိုလည်းမတောင်းမဆို စွန့်လွှတ်ရန် အသင့်ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသို့ပေးသွင်း ရန်ရှိသော ငွေများနှင့် ပင်ရှင်များ၊ ဆုငွေများမှတစ်ပါး မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တပ်များ၏ အကျိုးငှာ အမှုထမ်းရွက်ကြသော စစ်ပညာသင်ပေးသည့် ရာထမ်းမှုထမ်းနှင့် အခြားရာထမ်းမှုထမ်းများအတွက် ကုန်ကျသောစရိတ်ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ကျခံရလိမ့်မည်။
ရေတပ်ဆိုင်ရာ ၅။
ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအား ဤသဘောတူညီချက်ရှိ နောက်ဆက်တွဲ၌ ဖော်ပြထားသော ရေတပ်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောများကို အခမဲ့ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူသည်။
လေကြောင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များ ၆။
ဤသဘောတူညီချက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံအစိုးရသည် -(က) နှစ်တိုင်းနှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ သဘောတူညီသော မင်္ဂလာဒုံလေယာဉ်ပျံကွင်း ထားရှိရေးစရိတ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ပေးဝေရန် သဘောတူသည်။
ထိုစရိတ်တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာမှုဆိုင်ရာ ရာထမ်းမှုထမ်းများအတွက် စရိတ်ပါဝင်သည်။
(ခ) မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအား မိမိကိုယ်တိုင်တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန် အချိန်ပေးအပ်သော တစ်နှစ်ထက်မပိုသည့် ကာလအပိုင်းအခြား အတွက် အစိုးရနှစ်ခုတို့ သဘောတူသော သင့်လျော်သည့် အဆင့် အတန်းများနှင့်အညီ မင်္ဂလာဒုံလေယာဉ်ပျံကွင်းကို ထားရှိနိုင်ရန်နှင့် အသုံးပြုနိုင်ရန်အလို့ငှာ လိုအပ်သော ကျွမ်းကျင်လိမ္မာမှုဆိုင်ရာ ရာထမ်းမှုထမ်းများကို ပေးအပ်ရန်သဘောတူသည်။
(ဂ) အစိုးရနှစ်ခုတို့ သဘောတူညီသော အဆင့်အတန်းများနှင့်အညီ စစ်တွေနှင့် မြိတ်မြို့များတွင် လေယာဉ်ပျံကွင်းများ ထားရှိနိုင်ရန် ငွေပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ထက်မပိုသောငွေကို နှစ်စဉ်တိုင်း သုံးနှစ်ကာလ အပိုင်းအခြားအတွက်ပေးရန် သဘောတူသည်။
စစ်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေး ၇။
ဤသဘောတူညီချက်ကို ချုပ်ဆိုပြီးစီးသောကြောင့် ထင်ရှားလာသော နှစ်ပြည်ထောင် ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုကို ထောက်ထားငဲ့ညာသောသဘောဖြင့် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ အစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရက စစ်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူ သောအခါတွင် လျော်ကန်သင့်မြတ်သော အခွင့်အရေးများကိုပေးရန် သဘောတူသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ဆောင်ရွက်အပ်သော တာဝန်များ ၈။
မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် -(က) ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရက လွှတ်သော ရေတပ်၊ ကုန်းတပ်၊ လေတပ်ဆိုင်ရာ မစ်ရှင်အဖွဲ့ကို လက်ခံရန်သဘောတူသည်။
ဗြိတိသျှ အကျိုးတူနိုင်ငံစု အပြင်အပရှိ အစိုးရများထံမှ စေလွှတ်သော မစ်ရှင်အဖွဲ့များကို လက်မခံရ။
(ခ) ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ရေတပ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရရေတပ်တို့ ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု ရှိသည်ကို ရှေးရှုငဲ့ညာသောသဘောဖြင့် လည်းကောင်း၊ မိတ်ဆွေနိုင်ငံများနှင့်ဆက်ဆံရာတွင် ပြုမူလိုက်နာ အပ်သော စစ်မက်ငြိမ်းချမ်းဆဲ ထုံးစံများနှင့် လျော်ညီစွာလည်းကောင်း၊ ဤစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုကြသောနှစ်တိုင်းနှစ်နိုင်ငံ၏ ရေတပ်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောများတွင် ရောက်လေရာအရပ်ရှိ ရေတပ်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်အချင်းချင်း တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံ အကြောင်းကြားရုံမျှဖြင့်တစ်ဦး၏ဆိပ်ကမ်းသို့ တစ်ဦးဝင်ရောက်နိုင်သောအခွင့် အရေးရှိရမည်ဟု သဘောတူသည်။
(ဂ) ဗြိတိသျှနိုင်ငံ အစိုးရလေတပ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရလေတပ်တို့ ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှုကို ရှေ့ရှုငဲ့ညာသောသဘောဖြင့် လည်းကောင်၊ မိတ်ဆွေနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ပြုမူလိုက်နာ အပ်သော စစ်မက်ငြိမ်းချမ်းဆဲ ထုံးစံများနှင့် လျော်ညီစွာလည်း ကောင်း ဤစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုကြသော နှစ်တိုင်းနှစ်နိုင်ငံ၏ စစ်လေယာဉ်ပျံများတွင် လေတပ်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အချင်းချင်းတိုက်ရိုက် ဆက်ဆံအကြောင်းကြားရုံမျှဖြင့် တစ်ဦး၏နယ်မြေအပေါ်သို့ တစ်ဦး ပျံသန်းသွားလာနိုင်သော အခွင့်အရေးမျိုး ရှိရမည်ဟု သဘောတူသည်။
ထို့ပြင် အချက် ၆ ၌ ပြညွှန်းထားသော သဘောတူချက်များလည်း ပါဝင်သည့် အစိုးရနှစ်ခုတို့၏ သဘောတူချက်ဖြင့် အခါကာလအားလျော်စွာ ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်အပ်သော လေယာဉ်ပျံကွင်းတွင် စခန်းချရပ်နားနိုင်သော အခွင့်အရေးများ ရှိရမည်ဟုလည်း သဘောတူသည်။
(ဃ) မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ သဘောတူမှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အထောက်အပံ့ အကူအညီ ယူဆောင်လာသော ဘုရင်မင်းမြတ်၏ စစ်တပ်များအား၊ သို့တည်းမဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ သဘောတူမှုဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဗြိတိသျှအကျိုးတူ နိုင်ငံစုအဝင်အပါသက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံသို့ အထောက်အပံ့ အကူအညီယူဆောင်လာသော ဘုရင်မင်းမြတ်၏ စစ်တပ်များအား သင့်မြတ်လျော်ကန်သော ကူညီမှုကိုပေးမည်ဟု သဘောတူသည်။
ထိုတူညီမှုတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လေကြောင်း၊ ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်းတို့ဖြင့် ချဉ်းကပ်နိုင်သောဝင်ရောက်နိုင်သော အခွင့်အရေးများပါဝင်သည်။
နောက်ထပ် စေ့စပ်ခြင်းများ ၉။
ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အစိုးရအချင်းချင်း နောက်ထပ် စေ့စပ်ခြင်းမပြုရဟု ဤသဘောတူညီချက်မတားမြစ်ရ။
သို့ရာတွင် ထိုစေ့စပ်ချက်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်၏ သဘောတူမှုကို မရရှိလျှင် ဤသဘောတူညီချက်အရ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်တို့ ပြုအပ်သော ဝတ်တရားများကို မထိခိုက်စေရ။
ကာလ အပိုင်းအခြား ၁၀။
ဤသဘောတူညီချက်ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် အစကနဦးတွင် အာဏာ လွှဲပြောင်းပေးပြီးနောက် သုံးနှစ်ခန့် အတည်ဖြစ်နေရမည်။
သုံးနှစ်ကုန်လွန်ပြီးသောအခါ၌မူကား တစ်ဦးဦးက တစ်ဆယ့်နှစ်လ ကြိုတင်အကြောင်း မကြားမခြင်း အတည်ဖြစ်နေရမည်။
ဗိုလ်လက်ျာ ဂျွန် ဒဗလျူဖရီမင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ။
upright|ဒတ်ခ်ျဘာသာဖြင့်ရေးထားသော လက်ရေးတို လက်ရေးရှည် (သာမန်လက်ရေး) အရေးအလွန်မြန် သော လူတစ်ယောက်သည် တစ်မိနစ်လျှင် စကားလုံးပေါင်း ၆ဝ ခန့် အထိသာ ရေးနိုင်သည်။
လက်ရေးတိုရေးနည်းသင်ထားသော လူတစ်ယောက် သည် လက်ရေးတိုနည်းဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် စကားလုံးပေါင်း ၁ဝဝ ရေးနိုင် သည်။
အထူးကျွမ်းကျင်သော လက်ရေးတိုသမားတို့ကား တစ်မိနစ်လျှင် စကားလုံးပေါင်း ၂၅ဝ ကျော်အထိ (တစ်စက္ကန့် လေးလုံးကျော်နှုန်း) ရေးနိုင် ကြောင်းသိရသည်။
လူထုစည်းဝေးပွဲတွင် စကားပြောသောသူတစ်ယောက် သည် တစ်မိနစ်လျှင် စကားလုံးပေါင်း ၁ဝဝ မှ ၁၅ဝ နှုန်းထိ ပြောသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
စီးပွားရေးကုန်သည်သည် သူပြောသောစကားကို သင်ခါစ လက်ရေးတိုသမား လိုက်ရေးနိုင်အောင်ပင် ဖြည်းဖြည်းပြောလေ့ရှိသည်။
လက်ရေးတို ရေးနည်းများကို ရှေးခေတ်ကတည်းက အသုံးပြုလာ ကြသည်။
ရောမနိုင်ငံပြု သုခမိန်တစ်ဦးဖြစ်သော ဆီဆရို (ဘီစီ ၁၁၆ - ၄၃) ပြောသောစကားများကို သူ၏အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ တိုင်ရိုက လက်ရေး တိုတစ်မျိုးဖြင့် ရေးယူထားသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်သည် ယခုခေတ် လက်ရေး တို မွေးထုတ်ရာဒေသဖြစ်သည်။
၁၆ ရာစုနှစ်မှစ၍ ရှေ့သို့နည်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလာကြသော်လည်း ခရစ် ၁၈၃၇ တွင် အိုင်ဇက်ပစ်တမင်ဆိုသူ ပထမဆုံးထုတ်ဝေသည့် အသံကိုလိုက်၍ လက်ရေးတိုရေးနည်းပေါ်လာမှသာ လက်ရေးတိုပညာကို လက်တွေ့အသုံးပြုလာကြသည်။
ယခုခေတ်တွင် လက် ရေးတိုရေးနည်း အမျိုးမျိုး အသုံးပြုလျက်ရှိသည့်အနက် အများအပြားပင် ပစ်တမင်းနည်းကို အခြေပြုကြသည်။
ထို့ကြောင့် ပစ်တမင်းသည် ၁၈၉၄ ခုနှစ်က ဆာဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
ယခုခေတ် လက်ရေးတိုနည်းတွင် စကားတစ်လုံးရေးရာ၌ ခြစ် ကြောင်းကလေးများ နည်းနိုင်သမျှနည်းစွာ အသုံးပြုကြသည်။
ယခု လက် တွေ့နည်းများတွင် ခြစ်ကြောင်းများ ပျမ်းမျှနှစ်ခုမှသုံးခုအထိ အသုံးပြုသည်။
လက်ရေးတိုအက္ခရာစဉ်တွင် ဗျည်း၊ သရနှင့် သရ နှစ်လုံးတွဲပါသော စကား လုံးများအတွက် သီးခြားအက္ခရာများပါဝင်သည်။
စကားလုံးများအတွက်ကို သာ အတိုကောက်နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ရေးကြသည်။
သာမန်စကားလုံး အမြောက်အမြားအတွက် များသောအားဖြင့် ခြစ်ကြောင်းတစ်ကြောင်းပါသော အတိုကောက်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ရှေ့ပစ္စည်း၊ နောက်ပစ္စည်းများအတွက် လည်း အတိုကောက်များကိုသုံးသည်။
လက်ရေးတိုနည်းဖြင့် ပို၍လျင်မြန်စွာ ရေးနိုင်ရန် စကားလုံးနှစ်လုံး သို့မဟုတ် အများစုပေါင်းထားသော စကားပိုဒ် များအတွက်လည်း အတိုကောက်များထားရှိသည်။
တစ်ဆယ့်ကိုးရာစုနှစ် မကုန်ခင်ကလေးတွင် လက်ရေးတို လက် နှိပ်စက်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ထိုစက်များအနက် အချို့ကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ရာ ကောင်းမွန်ကြောင်းတွေ့ရသဖြင့် အမြောက် အမြား အသုံးပြုကြသည်။
မျက်မမြင်များအတွက် လက်ရေးတိုစက် ကို ဟင်နရီ စတိန် စဗီဆိုသူက တီထွင်ခဲ့၍ ထိုစက်ဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် စားလုံး ၁၂ဝ မျှ လိုက်၍ရိုက်နိုင်သည်ဆို၏။
မြန်မာလက်ရေးတို။
ပထမဆုံး လက်တွေ့အသုံးပြုသည့် မြန်မာလက်ရေး တိုနည်းကို ပုလိပ်မင်းကြီး ရှပ်တပ်ဝပ်တီထွင်ခဲ့၍ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်၌ စာအုပ် အဖြစ် ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါနည်းကို မန္တလေးမြို့ ပုလိပ်အတတ်သင် ကျောင်း၌ မသင်မနေရ ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာပြည်အစိုးရက ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့စွဲ အမိန့်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်၌ ပုံနှိပ်သည့် လွယ်ကူသောမြန်မာအတိုကောက် နည်း ခေါ် မြန်မာလက်ရေးတိုနည်းကို ဖြူးမြို့မှ အမိန့်တော်ရရှေ့နေ ဦးဆူးဟုံဆိုသူက တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ်၌ စတင်တီထွင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၃ဝ ခုနှစ်၌ ပြန်လည် ပြုပြင်ထားသော မြန်မာလက်ရေးတိုစနစ်ကို အငြိမ်းစား ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ကလတ်ဆိုသူက ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
ထိုစနစ်မှာ စလုံးဒျူပလိုယန်ခေါ် အင်္ဂလိပ် လက်ရေးတိုးစနစ်ကို မှီငြမ်းပြုခဲ့ပေသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘို ဦးဘငြိမ်း၏ မြန်မာလက်ရေးတိုဟူ၍ စာအုပ်တစ်အုပ် ထွက်ပေါ်လာသည်။
ပစ်တမင်း အင်္ဂလိပ်လက်ရေးတိုစနစ်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်၌ မြန်မာ လက်ရေးတိုအဖြစ် တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲ တီထွင်သူမှာ မော်လမြိုင်ကျွန်းမှ ဦးသိန်းမောင်ဖြစ်၏။
ဦးသိန်းမောင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်မီက အလုံရပ်၊ အမှတ် ၁၅၇၊ ကြည့်မြင်တိုင်အောက်လမ်းမကြီး၌ မြန်မာအမျိုး သားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကျောင်း ဖွင့်ခဲ့ဖူး၏။
၁၉၃၄ ခုနှစ်ဆန်း၌ ဦးအုန်းဘေဆိုသူသည် သူရိယနေ့စဉ်သတင်း စာ၌ အုန်ဘေ၏ မြန်မာလက်ရေးတိုစနစ်ကို စတင်ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် သရက်မြို့မှ ဦးတိုးရွှေ၏ မြန်မာလက်ရေးတို စာအုပ်ထွက်ပေါ်ခဲ့၍ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဦးဘ၏ မြန်တို သင်ပုန်းကြီးလက်ရေးတိုခေါ် မြန်မာလက်ရေးတိုစာအုပ် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
လက်တွေ့အသုံးပြုလျက်ရှိသော မြန်မာလက်ရေးတိုစနစ်များမှာ ဦးဌေးမောင်လက်ရေးတို၊ ဇွဲဦးအုန်းချိန်လက်ရေးတို ၊ သရက်မြို့မှ ဦးတိုးရွှေလက်ရေးတို စသည်တို့ဖြစ်ကြပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:စာပေ။
လက်ရေး လက်သား လက်ရေးလက်သား ရေးသားမှုအတတ် သည် ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်လေသည်။
လက်ရေးလက်သား ညီညာလှပခြင်းမှာ လည်း ဂုဏ်အင်္ဂါတစ်ရပ်ဖြစ်၍ လေ့ကျင့်အပ်ပေသည်။
အစိုးရ အလုပ်ဌာန များတွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်သည်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း လက်ရေးလက်သား ကောင်းသူသည် သူများထက်ထူး၍ ဂုဏ်ပြုခံရလေသည်။
လက်ရေး ရေးရာ၌ ပီသစွာရေးသားနိုင်ခြင်းသည် ပထမ အရေး ကြီးဆုံးအချက်ဖြစ်၍ လျင်မြန်စွာရေးနိုင်ခြင်းမှာ ဒုတိယအရေးကြီးသော အချက်ဖြစ်လေသည်။
လှပစွာရေးခြင်း၊ ဟန်အမျိုးမျိုးထွင်၍ရေးခြင်း စသည် တို့မှာ ယင်းအဓိကအချက်ကြီးနှစ်ချက်မှ ဆင့်ပွားလာလေသည်။
လက်ရေး မြန်လည်းမြန်၍ သေသပ်လှပရန်မှာ တစ်ခုတည်းသက်သက် မလေ့ကျင့်ဘဲ ထိုအင်္ဂါနှစ်ရပ်လုံးကို တစ်ပြိုင်နက်မျှ၍ လေ့ကျင့်သင့်သည်။
လက်ရေးအမြန် ကျင့်လွန်းလျှင် သော့သွားတတ်သည်။
အလှရေးနည်းကျင့်လျှင်လည်း နှေး လွန်း၍ လက်မသွားဘဲရှိတတ်သည်။
လက်ရေးကောင်းအောင်ကျင့်ရာ၌ ထပ်တလဲလဲရေးသားကြည့်ခြင်း သည် နည်းမှန်ဖြစ်၏။
တစ်ခါရေးကြည့်၍ တွေ့ရသောအမှားကို နောက် တစ်ခါ ရှောင်ကွင်းကာထပ်ကျင့်လျှင် ကျင့်ဖန်များသဖြင့် အသားသေသွား၍ လက်ရေးကောင်း လက်ရေးမှန်ကို ရနိုင်လေသည်။
စာရေးတော့မည်ဆိုလျှင် ဦးစွာ အနေအထားမှန်အောင်ထိုင်ရမည်။
ကြမ်းပေါ်၌ ခြေနှစ်ဖက်ကို ချထား ၍ ကုလားထိုင်တွင် မတ်လည်းမမတ်လွန်း၊ ကိုင်းလည်းမကိုင်းလွန်း အနေ မှန်ရအောင်ထိုင်ရမည်။
စာရွက်ကို မိမိရှေ့တည့်တည့် စားပွဲပေါ်တွင်ထား၍ စာရွက်ထိပ်ကို လက်ဝဲဘက်သို့ အနည်းငယ်စောင်းထားသင့်သည်။
ကလောင်တံ၊ ခဲတံစသည်တို့ကိုလည်း အနေမှန်ဖြစ်အောင် ကိုင်၍ရေးရမည်။
လက်ရေးစ၍ သင်သောသူသည် ကျောင်းသုံးသင်ပုန်းချပ်ကြီးပေါ်တွင် မြေဖြူ ဖြင့် အတော်ကြာအရေးကျင့်သင့်သည်။
သင်ပုန်းချပ်ကြီးပေါ်တွင် လက်ကို လွတ်လပ်စွာရွှေ့နိုင်သဖြင့် စက္ကူပေါ်တွင် ခဲတံ၊ မင်တံနှင့် ရေးသည်ထက် ပို၍လွယ်ကူသည်။
ကလေးသူငယ်တို့ စက္ကူပေါ်၌ စ၍ရေးသောအခါ ချောမွတ်ပျော့ ပျောင်းသော ခဲတံဖြင့် စာရွက်ကြမ်းပေါ်၌ အရေးကျင့်စေအပ်သည်။
ကျောင်းတွင် သုံးတန်းရောက်သောအခါမှ မင်တံကို သုံးစေသင့်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက လက်ရေးပီသမှုကို မကျင့်ခဲ့လျှင် ကြီး ပြင်းလာသောအခါ အလုပ်အကိုင်၌လည်းကောင်း၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု၌ လည်းကောင် ဂုဏ်ပျက်တတ်လေသည်။
မည်သည့်အလုပ်ကိုမဆို လုပ်ရာ တွင် ပိပြားသေဝပ်၍ စည်းကမ်းနိုင်သည်။
လက်ရေးလက်သားကိုကြည့်ခြင်း ဖြင့် ထိုသူ၏ စိတ်နေသဘောထား ပြုမူပုံတို့ကို ကောင်းစွာအကဲခတ်နိုင်၏။
ထို့ကြောင့် လက်ရေးလက်သား အမှုမဲ့အမှတ်မဲ့မရေးဘဲ စည်းကမ်းတကျ ရေးတတ်ဖို့ များစွာအရေးကြီးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ပညာရေး။
လက်ဝဲနော်ရထာ(မြန်မာ ၁ဝ၈၅-၁၁၅၃၊ခရစ်နှစ်၁၇၂၃-၁၇၉၁) လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ဖြင့်ထင်ရှားသော အတွင်းသေနာပတိအမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေသည် တနင်္ဂနွေမင်းတရားကြီးလက်ထက် မုံရွာမြို့နယ်အပါအဝင် မုံရွာမြို့၏ အရှေ့ တောင်ယွန်း မုံရွေးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလတွင် ဖွားမြင် သည်။
အမတ်ကြီး၏အမည်ရင်းမှာ ဦးမြတ်သာနေဖြစ်သော်လည်း မုံရွေးမှ ပုဂ္ဂိုလ်များက အဖျားဆွတ်၍ ဦးနေဟုလည်းကောင်း၊ ဦးမြတ်သာဟုလည်း ကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ယင်းသို့ ဦးမြတ်သာဟုခေါ်ကြရာမှ သာကို ပီသ အောင်မခေါ်ဘဲ စာဟုခေါ်ကြရာ ဦးမြတ်စာဟု တွင်နေသဖြင့် မကျည်းတုံရွာ ဇာတိ လက်ဝဲသုန္ဒရအမတ်ကြီး ဦးမြတ်စံနှင့် အမှတ်မှားနေကြလေသည်။
ဦးမြတ်သာနေကား မင်းအဆက်ဆက် ဘွဲ့ ၁၁ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သူကောင်းပြု ခံရသော ပညာရှိအမတ်ကြီးဖြစ်လေသည်။
ဦးမြတ်သာနေ အသက် ၂ဝ အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၁ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီးလက်ထက် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ သား တော်ကြီး စစ်ကိုင်းဘုရင် သီရိမဟာ သုဓမ္မရာဇာ၏ အကြီးတော်အရာ ခန့် ထားအပ်နှံခံရသည်။
ယင်းသို့ ထမ်းရွက်နေစဉ် ရန္တကျော်စွာဟူသောဘွဲ့ ချီး မြှင့်ခံရသည်။
သားတော်မရှိသည့်နောက် ပျံချီကျော်ထင်ဟူသောအမည်နှင့် ဒဝယ်ဆောင်တွင် မြဲစွဲခဲ့ရသည်။
၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့တော် မွန်တို့လက်သို့ရောက်၍ ဟံသာ ဝတီရောက်မင်းကို ဟံသာဝတီသို့ ဆောင်ယူသွားသည်အထိ ဦးမြတ်သာနေ သည် တောင်ငူရာဇာနှင့်အတူ မွန်တို့၏ရန်ကို နှိမ်နင်းလျက် အရှင့်သစ္စာ တော်ကို စောင့်ထိန်းခဲ့သည်။
အင်းဝပျက်သော် မိမိရပ်ရွာ၌ ပြန်နေသည်။
၁၁၁၄ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးက ခေါ်တော်မူသောကြောင့် မုဆိုးဖိုသို့ရောက်သည်။
၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ရတနာသီခမြို့တော်ကို တည် ထောင်စဉ် အခါလည်းပေး၊ မြို့ပုံလည်းဆက်ရသည်။
အခါတော်ဆက် ဦးမြတ်သာနေကို အလောင်းမင်းတရားကြီးက မင်းတိုင်ပင်အရာ၌ထား၍ မပြတ်တိုင်ပင်တော်မူသည်။
၁၁၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ ပြာသာဒ်တော်ကြီး သိမ်းတော်မူသောအခါ မင်းတိုင်ပင် အမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေအား အလောင်းမင်းတရားကြီးက လက်ဝဲသုန္ဒရဟူ သောဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်လေသည်။
၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကိုစုန်၍ တပ်ချီရာတွင် အမတ်ကြီးသည် တပ်မတော်၌ တပ်ရေး အဖြစ် လိုက်ပါရသည်။
စနည်းနာ အမိန့်တော်ပြန်စာရေး ရာဇသံရေး အလုပ်များကိုလည်း အမတ်ကြီးပင် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဟံသာဝတီကို အလိုတော်ပြည့်၍ ၁၁၁၉ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြို့စောင့် နတ်များကို အမိန့်တော်ပြန်ရရာ အမတ်ကြီးကိုယ်တိုင် အမိန့်တော်စာကိုရေး ၍ မြေနန်းရှေ့တွင် အမိန့်ပြန်ရသည်။
အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ထံမှ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများရောက်၍ ရာဇသံစာ ပြန်လည်ပေးအပ်ရသည့်အခါလည်း အမတ် ကြီးပင် ရေးသားခဲ့ရသည်။
ထိုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဟံသာဝတီရွှေနန်းထက်၌ မှူးတော် မတ်တော်တို့ကို ဘွဲ့အမည်သနားတော်မူသည်တွင် လက်ဝဲသုန္ဒရ အား လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ကို သနားတော်မူပြန်သည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ဟံသာဝတီမှ ရွှေမြို့တော်သို့ ပြန် လည်ကြွတော်မူ၍ ၁၁၁၉ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရတနာသီခမြို့တော်သို့ အစီအစဉ်နှင့် ချီဝင်တော်မူရာ မင်း တရားကြီး၏ဝေါတော်ကို ရွှေမြို့တော်သား ကျွန်တော်ရင်းတို့သာ ထမ်းရ သည်၌ လက်ဝဲတော်က အမတ်ကြီး လက်ဝဲနော်ရထာသည် ဝေါတော်ရှေ့ တွင် ဝေါတော်ပေါင်ကိုကိုင်၍ လိုက်ပါရလေသည်။
၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကောင်းမှုတော်စေတီ ဌာပနာသွင်းရာ၌ အမတ်ကြီးသည် ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို ကြပ်မတ်ဆောင်ယူခဲ့ရသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံလွန်တော်မူသောအခါ ၁၁၂၂ ခုနှစ်တွင် သားတော်နောင်တော်ကြီးမင်းနန်းတက်၍ ထိုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ကျင်းပသော မဟာဥကင်တော်ဖွင့် မင်္ဂလာသဘင် ၌ အမတ်ကြီးသည် အတွင်းဝန်အဖြစ်နှင့် မင်းတရားကြီး၏ ဘွဲ့ပုံကို ခင်းရ ပြီးလျှင် ကိုယ်တိုင် နာမည်တော်ရေးခဲ့ရကြောင်းဖြင့် ဥကင်တော်ဖွင့် မင်္ဂလာ ကြီးစာတမ်း၌ ဖော်ပြထားလေသည်။
နောင်တော်ကြီးမင်းလက်ထက်တွင် မင်းလက်ဝဲနော်ရထာသည် စည်သူကျော်ထင်ဘွဲ့ အသနားခံရသည်။
လက်ဝဲ နော်ရထာလျှောက်ထုံး၌ ၁၁၂၃ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့ တွင် စည်သူကျော်ထင်အမည်နှင့် လျှောက်ထားကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့နှင့် နောက်ဆုံးလျှောက်ထားသောနေ့ကား ၁၁၂၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁ ရက်နေ့ဖြစ်ရကား ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း ဥကင်တော် ဖွင့် မင်္ဂလာသဘင်တွင် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား ဘွဲ့နှင်းမည်ဖြစ်သည် အလျောက် ထိုသဘင်၌ပင် စည်သူကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသည်ဟု မှတ်ယူ ဖွယ်ဖြစ်သည်။
မုံရွေးဆရာတော် ထပ်ဆင့်ရေးထိုးသော တိလောက ခေါင်း လောင်းစာတွင် နောင်တော်ကြီးမင်းတရားလက်ထက် နန္ဒသူရကျော်ထင်ဘွဲ့ ရသေးကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသော်လည်း အခြားမည်သည့် အထောက်အထားမျှ မတွေ့ရှိရသေးချေ။
နောင်တော်ကြီးမင်းနတ်ရွာစံ၍ ညီတော် မြေဒူးမင်းသားသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းအဖြစ် နန်းတက်တော်မူသောအခါ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ဥကင်တော်ကြီး ဖွင့်တော်မူရာ ဆွေ တော် မျိုးတော် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား ဘွဲ့သနားတော်မူသည်။
အမတ် ကြီးအား နယုန်လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြဲတိုက်တော်၌ နေမျိုးသီရိ ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ သနားတော်မူ၍ အတွင်းဝန်ခန့်တော်မူသည်။
၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့ စနေနေ့တွင် မှူးတော် မတ် တော် သူရဲသူခက် ကျွန်တော်မျိုးအပေါင်းကို ရွေးကောက်သီးသန့်တော်မူ၍ လေးဆယ်တော် ငါးဆယ်တော် အတွင်းသွေးသောက် အပြင်သွေးသောက် ဖွဲ့ တော်မူရာ အမတ်ကြီးသည် လူပေါင်း ၂၄ ဦး ပါဝင်သော လေးဆယ်ကျော် နေမျိုးသင်္ခယာသွေးသောက်၌ ပါဝင်ရသည်။
၁၁၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ပြီးနောက် ဆက်လက်တိုးချဲ့ရာတွင်လည်း အမတ်ကြီး နေမျိုးသီရိဇေယျကျော်ထင်ပင် မြို့ပုံကို ဆက်သွင်းခဲ့ရကြောင်း စေတီယ ကထာ ရာဇဝင်ချုပ်၌ဆိုသည်။
ဆင်ဖြူရှင်းမင်း လက်ထက်၌ပင် ထပ်ဆင့်၍ နေမျိုးမဟာကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ နေမျိုးမဟာ အသင်္ခယာကျော်ထင် ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခံရလေသည်။
၁၁၃၈ ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း တရားကြီး နတ်ရွာစံ၍ သားတော် စဉ့်ကူးမင်း နန်းတက်သောအခါ ဦးမြတ် သာနေအား မင်းကြီးကျော်ထင်ဟူသောဘွဲ့နှင့် ထပ်မံချီးမြှင့်တော်မူသည်။
၁၁၄၄ ခုနှစ်၊ အမရပူရမြို့တည် ဘိုးတော်မင်းတရား လက်ထက်တော်တွင် ကား မင်းကြီးမဟာသီဟသူရဘွဲ့ဖြင့် အမရပူရမြို့ဝန် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ယင်းသို့ မင်းခြောက်ဆက်တိုင်တိုင် ဘွဲ့ထူးအမျိုးမျိုးဖြင့် အဆင့်ဆင့်ချီးမြှင့်ခံ ခဲ့ရသော ပညာရှိအမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေသည် ၁၁၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ် လွန်လေသည်။