kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဥရုဝေလကဿပသည် သူ့ကိုယ်သူ ဂဏပါမောက္ခဟု အထင်ကြီးနေမှု မာနအလှည့် အပတ်ခံရသဖြင့် ဘုရားရှင်ကို ဦးမညွတ်ခဲ့ (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၃)။
ဗေဒင်သုံးပုံကို ပါရဂူရောက် တတ်မြောက်ကြပြီးသော ပုဏ္ဏား ၅၀၀ သည် ဘုရားရှင်တရားတော်ကို နာကြားကြရသဖြင့် ကာမဂုဏ်၌ အပြစ်မြင်ပြီး ရဟန်းပြုကြ၏၊ ပိဋကသုံးပုံကို သင်ယူရာ မကြာမီပင် တတ်မြောက်ကြလေသည်။
ရဟန်း ၅၀၀သည် မိမိတို့တတ်မြောက်ပြီး ပရိယတ္တိကို အမှီပြု၍ မာနတက်နေကြ၏၊ ဘုရားရှင်သည်လိင် ၃-ပါး, ပုဒ် ၄-ပါး, ဝိဘတ် ၇-သွယ်ကို လွှတ်၍ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို မဟော၊ လိင် ၃-ပါး, ပုဒ် ၄-ပါး, ဝိဘတ် ၇-သွယ်ကိုချည်း တဝဲလည်လည်ဟောနေသမျှ တို့အဖို့ ခက်ဆစ်မည်သည် မရှိ၊ ဘုရားဟောတော်မူတိုင်း လျင်လျင်မြန်မြန် သိကြသည်သာဟု အထင်ကြီး နေကြ၏။
ဘုရားရှင်သည် “ထိုရဟန်းတို့၏ မာနကို ချိုးနှိမ်ရန် သဗ္ဗဓမ္မမူလပရိယာယ ဒေသနာကို ဟောတော်မူသည် (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇-၈)။
အမ္ဗဋ္ဌသည် သူတတ်မြောက်ထားသည့် ပညာရပ်ကို အမှီပြု၍ မာနတက်နေ၏၊ ဘုရားရှင်က အမ္ဗဋ္ဌ၏ မာနကို ချိုးနှိမ်ရန် “အဝုသိတဝါယေဝ ခေါ ပန ဝုသိတမာနီ = ဆရာသမားထံ ကောင်းစွာ မသင်ကြားဖူးဘဲ သင်ကြားဖူးသူဟု ထင်နေသူ”စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူရသည် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆-၇)။
စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ် (မ၊၃၊၂၄၇)၌ ထဒ္ဓ = ခက်ထန်ကြမ်းကြုတ်သူ, အတိမာနီ = မာနကြီးသူသည်သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ ငရဲကျတတ်ကြောင်း၊ လူဖြစ်ပြန်လျှင်လည်း အမျိုးယုတ်၌ ဖြစ်တတ်ကြောင်း ဟောတော်မူသည်။
အနာထပိဏ် သေဋ္ဌေး၏ ကျွန်မ ပုဏ္ဏာသည် ဝိပဿီ, သိခီ, ကကုသန်, ကောဏာဂုမ်, ကဿပ ဘုရားရှင်တို့ လက်ထက်၌ ထေရီမဝတ်၍ တိပိဋကဓရ ဓမ္မကထိက အကျော်အမော်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ မာနကြီးသောကြောင့် ကိလေသာကို အကြွင်းမဲ့ မဖြတ်နိုင်ခဲ့၊ ဤဘုရားရှင် လက်ထက် ပစ္ဆိမဘဝ၌ပင် မာနကြောင့် ကျွန်မ ဖြစ်ရရှာသေးသည် ( အပ၊၂၊၂၉၅။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၀၇-၈)။
မာန ဇပ္ပေတိ ယော ဧဝရူပေါ မာနော မညနာ မညိတတ္တံ။
အဘိ၊ဝိ၊၃၆၆။
မာနံ ဘိက္ခဝေ ဧကဓမ္မံ ပဇဟထ။
ဣတိဝုတ်၊၁၉၇။
မာနန္တိ ဇာတိအာဒိဝတ္ထုကံ စေတသော ဥန္နမနံ။
သော ဟိ သေယျောဟမသ္မိံတိ အာဒိနာ နယန မညန္တိ တေန, သယံ ဝါ မညတိ, မာနနံ သမဂ္ဂဟောတိ ဝါ မာနောတိ ဝုစ္စတိ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၄၇။
မညတီတိ မာနော။
(၂၈၂၊ ၄၀၄။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အန်အက်စ်ယူ အင်ဂျင်လုပ်ငန်းစု () သို့မဟုတ် အန်အက်စ်ယူ သည် ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဂျာမန်မော်တော်ကားထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။
ကုမ္ပဏီသည် ကားမော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့် စက်ဘီးနင်းစက်များကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဗော့စ်ဝဂ္ဂန် အုပ်စု မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ဗော့စ်ဝဂ္ဂန် သည် အန်အက်စ်ယူကို အော်တို သမဂ္ဂ နှင့် ပေါင်းစည်းကာ အော်ဒီ-အန်အက်စ်ယူ အော်တို သမဂ္ဂ (Audi NSU Auto Union AG) ကို ဖန်တီးကာ နောက်ပိုင်းတွင် အော်ဒီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အန်အက်စ်ယူ ဟူသောအမည်သည် အန်အက်စ်ယူ တည်ရှိရာမြို့ "နက်ကာဆူလ်မ်" ၏အတိုကောက်မှ အစပြုလာသည်။
[ နိဂဏ္ဌ + နာဋပုတ္တ ] နာဋ၏သားဖြစ်သော နိဂဏ္ဌ၊ (ကချေသည်၏သား နိဂဏ္ဌဟုလည်း ပြန်ဆိုကြသည်။
) မဟာဝီရသည်လည်း ယင်း နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ အမည်ဖြစ်သည်။
ဂျိန်းဘုရား ဟုလည်းခေါ်ကြ၏။
နိဂဏ္ဌဟူသောအမည် အနှောင်အဖွဲ့ မရှိသူ ဟူသော အနက်ကို ဖွင့်ဆိုကြ၏။
နိဂန္ထ ဟု နေလိုရင်းမှ နိဂဏ္ဌဖြစ်သည်၊ တချို့ကျမ်းများ၌ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တကို နာဋိ က ရွာကိုစားရသော နာဋ၏သား အနှောင်အဖွဲ့မှလွတ်သူ ဟု ဆိုလို၏။
ယင်း နာဋပုတ္တနိဂဏ္ဌသည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ခေတ်က တိတ္ထိဆရာကြီး ၆-ယောက်တွင် တစ်ယောက်အပါ အဝင်ဖြစ်၏။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် ဝိဒေဟတိုင်း ဝေသာလီမြို့ အနီး ကုဏ္ဍပုရ (ကွန်ဒါပုရ်) ရွာ ယခု ကုဏ္ဍဂါမ = ဗဟုကုဏ္ဍရွာတွင် ခရစ်တော်မမွေးဖွားမီ ၅၉၉-နှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု ဂျိန်းသမိုင်းတို့၌ ခန့်မှန်းကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ထက် အသက် ၃၆-နှစ် ကြီးသဖြင့် ခရစ်တော်မမွေးဖွားမီ ၆၅၉ ဖြစ်သင့်သည်။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် အသက် ၃၀-တွင် တောထွက်၍ ၁၂-နှစ် တပအကျင့်ကို ကျင့်ပြီး ၄၂-တွင် "ဘုရားဖြစ်ပြီ" ဟု ကြေညာသည်။
ယင်းသည် “စာတုယာမသံဝရ" အကျင့်ကို ဟောပြောသည်၊ စာတုယာမသံဝရအကျင့် (နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏ စွဲမြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ဟောပြောသည့် ပဓာနဝါဒဖြစ်သည်။
) ယင်း စာတုယာမသံဝရအကျင့်ကား- (၁) ရေအေးအားလုံးကို သုံးဆောင်မှုမှ တားမြစ်ခြင်း၊ (၂) မကောင်းမှုအားလုံးကို တားမြစ်ခြင်း၊ (၃) မကောင်းမှုအားလုံးကို တားမြစ်ခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုအားလုံးကို ပယ်သတ်ပြီးဖြစ်ခြင်း၊ (၄) မကောင်းမှုအားလုံးကို တားမြစ်ခြင်းဖြင့် လွတ်မြောက်ရာကို တွေ့မြင်ပြီးဖြစ်ခြင်း ဖြစ်၏။
ဒီ၊၁၊၅၄။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၁။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၆၇။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ၏အယူ၌ ကာယဒဏ်, ဝစီဒဏ်, မနောဒဏ် ဟု ဒဏ် ၃-ပါး ပညတ်၏။
ကာယဒဏ်, ဝစီဒဏ် ၂-ခုကို အစိတ္တကဒဏ် ဟု ပညတ်၏။
မနောဒဏ်ကို သစိတ္တကဒဏ်ဟု ပညတ်၏။
မ၊၂၊၃၅။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် မိမိ၏ ဒါယကာရင်းဖြစ်သူ ဥပါလိမှာ ဘုရားရှင်၏ ဥပါသကာအဖြစ်သို့ ဖြစ်သည်ကစ၍ စိတ်မသက်မသာဖြစ်ကာ အကြီးအကျယ် သောကမီး တောက်လောင်သဖြင့် သွေးအံပြီး ဥပါလိ၏ အိမ်တံခါးဝတွင်လဲနေရာ တပည့်များက အဝတ်ပုဆိုး (သံလျှင်း)ဖြင့် ထမ်းယူ၍ မြို့ပြင်ရောက်မှ ခုတင်ငယ်ဖြင့် ပါဝါမြို့သို့ ထမ်းဆောင်ကြကုန်၏။
ပါဝါမြို့ရောက်၍ မကြာခင် ကွယ်လွန်သည်။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၀။
အသက် ၇၂–တွင် ကွယ်လွန်သည်ဟုလည်း အဆိုရှိသည်။
D.P. လည်းကြည့်။
တဒါ ပဉ္စ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ပုရာဏကဿပ မက္ခလိ ဂေါသာလ ပကုဓကစ္စာယန အဇိတ ကေသကမ္ဗလ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တာ အဟေသုံ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၆၀။
မဇ္ဈိမဒေသ၌ အထိုက်အလျောက် ခေတ်စား သော ဝါဒ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ သည် ဒဿနစာပေ၌ မဟာဝီရ-အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဇိန- အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ထင်ရှား၏။
သူ၏စာပေများမှာ အဒ္ဓမာဂဓီ ဘာသာဖြင့်ရှိ၏။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည် တိတ္ထိဆရာကြီးများတွင် ပရိသတ် လက်အခံဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏။
သူ၏ ကျင့်ဝတ်များတွင် အဟိံသာ(သူတစ်ပါးကိုမညှဉ်းဆဲခြင်း) ကျင့်ဝတ်သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၏။
လောကီအကျိုးစီးပွားဘက်တွင် အဟိံသာသည် အခြေခံအကျဆုံး ဖြစ်၍ လောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားဘက်တွင် “နိဗ္ဗာန်”သည် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ယင်း တိတ္ထိဆရာကြီး ၆-ယောက်မှာ - ပုရာဏကဿပ မက္ခလိဂေါသာလ ပကုဓကစ္စာယန သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ အဇိတကေသကမ္ဗလ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တ တို့ဖြစ်ကြသည်။
သာမညဖလသုတ်တွင်လည်း လေ့လာနိုင်သည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၂ ဆက်စပ်သုတ္တန်များ သင်္ခဓမသုတ် = သဠာ-သံ-ပါ-၅၀၂၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၄၂။
နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဆရာကြီး၏ အယူဝါဒနှင့်၎င်းအယူဝါဒ၌ အပြစ်ကို ပြဆိုဟောထားတော်မူပုံ။
သာရိပုတ္တတ္ထေရဿမာတုလဗြဟ္မဏဝတ္ထု၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၄၂၀၊ နိဂဏ္ဌတို့အား နှစ်ပေါင်းတရာလှူရသောထက် ဗုဒ္ဓသာဝကအား တဇွန်းမျှ လှူရရုံမျှ၊ မြင်ရရုံမျှက မြတ်ကြောင်း ဟောထား၏၊ သီဟသေနာပတိဝတ္ထု သီဟသုတ်၊ အံ-၈-ပါ-၂၄၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၀၈၊ ဘုရားရှင်ထံသွားရန် သီဟစစ်သူကြီးက မူလသူ၏ ဆရာများဖြစ်ကြသော နိဂဏ္ဌများထံ အကြိမ်ကြိမ်ခွင့်တောင်းသော်လည်း မရခြင်းကြောင့် လေးကြိမ်မြောက်တွင် ဇွတ်အတင်း ဘုရားရှင်ထံသွား၍ အကိရိယဝါဒ ရှိ-မရှိ စသည် မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူသည်ကို နှစ်သက် ကျေနပ်လှသဖြင့် ဥပါသကာအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့ပုံ၊ အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ သီဟ ကရောဟိ အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတိဟု ဘုရားရှင်က သတိပေးတော်မူသေးပုံ။
ဥပါလိသုတ် -ပဏ်-၂-ပါ-၃၅၊ ပဏ်-၂-ဋ္ဌ-၃၆၊ နိဂဏ္ဌတို့က ကာယဒဏ် အပြစ်အကြီးဆုံး ဘုရားရှင်က မနောကံ အပြစ်အကြီးဆုံးဟု ဥပါလိသေဌေးကို ဘုရားရှင်ဖြေရှင်းပြခန်း။
ဂရဟဒိန္နဝတ္ထု ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
မက္ခလိဂေါသာလ သည် “အာဇီဝကတက္ကတွန်း ဂိုဏ်းကို တည် ထောင်သူ” ဖြစ်၏။
ထိုဂိုဏ်းသည် မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ ကာလမှစ၍ အေဒီ ၁၂ ရာစုတိုင်အောင် မဇ္ဈိမဒေသ၌ တည်ရှိခဲ့သော တိတ္ထိဂိုဏ်း တစ်ဂိုဏ်းဖြစ်၏။
(မက္ခလိသည် ရှင်တော်ဂေါတမနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည့် ပူရဏကဿပစသောတိတ္ထိဆရာကြီး ၆-ဦးတို့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
သူသည် ရွှံ့ညွှန်ရှိရာ မြေပေါ်၌ ဆီအိုးကို ယူသွားခိုက် သခင်က “ချစ်သား မချော်လဲစေနှင့် ဟု ကြိုတင်သတိပေးပါလျက် ချော်လဲခဲ့ရာ သခင်ကို ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးမည့်ဟန် ပြင်စဉ် သခင်က အနီးသို့ပြေးသွားပြီး ပုဆိုးစွန်းကို ဆွဲကိုင်လိုက်လေသည်။
သူသည်ပုဆိုး ချွတ်ထားခဲ့၍ ကိုယ်တုံးလုံးနှင့်ထွက်ပြေးသွား ပြီးနောက် အဝတ် မဝတ်ဘဲ နေလေသည်။
ယင်းသို့နေသဖြင့် လူအများက အလိုနည်းသူ ရဟန္တာဟုထင်မှတ်ကာ ကြည်ညိုကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ကြကုန်၏၊ ထိုအခါမှ စ၍ နောက်လိုက် တပည့်သာဝကများ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာရာ ၅-ရာအထိ ရှိလာသည့်အတွက် အစေလကတိတ္ထိယဆရာကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။
“မာခလိ-မချော်လဲစေနှင့်” ဟူသော စကားကို အစွဲ ပြု၍ “မက္ခလိ” ဟူသော အမည်ကို ပဌမ ရရှိသည်။
ဂေါသာလရွာသား ဖြစ်သောကြောင့် တစ်နည်း နွားခြံ၌ မွေးဖွားသောကြောင့် “ဂေါသာလ”ဟူသော ဒုတိယအမည်ကို ထပ်ဆင့်ရရှိသည်။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၁။
သာရတ္ထ၊၃၊၃၈၃။
ယင်းပုဂ္ဂိုလ်သည် သာဝတ္ထိအနီး သာရဝါန၌မွေးဖွားသည်။
သူ့ဖခင်၏ အမည်မှာ မင်္ခလိဖြစ်၍ မိခင်မှာဘဒ္ဒါဖြစ်သည်။
သူ့ဖခင်မှာ မင်္ခ = အရုပ်ကားရောင်းချသူ, နွားများစွာမွေးသူ, နွားများစွာ ပိုင်ဆိုင်သူဖြစ်၍ သားဖြစ်သူကို ဂေါသာလမင်္ခလိပုတ္တဟုခေါ် သည်ဟူသော ဥဗာသကဒသာအိုခေါ် ဂျိန်း CS ကျမ်းစာ၏ အဆိုကိုလည်းကောင်း၊ မစကရိ (န်)သာ ၎င်း၏အမည်ရင်းဖြစ်ဟန်တူသည်။
မစကရိ(န်) = ဝါးတောင်ဝှေးကိုင်သူဟု ပါဏိနီဆရာ အနက်ဆိုသည်ဟူသော ဒေါက်တာ ဘရူးဝါး၏အဆိုကိုလည်းကောင်းD-P-P-N၌ ဖော်ပြထားသည်။
) အယံ ဒေဝ မက္ခလိဂေါသာလော... ဝယောအနုပ္ပတ္တော။
ဧတ္ထ ပန မက္ခလီတိတဿ နာမံ၊ ဂေါသာလာယ ဇာတတ္တာ ဂေါသာလောတိ ဒုတိယံ နာမံ...အစေလကော ဟုတွာ ပလာယိ။
(သာရတ္ထ၊၃၊၃၈၃။
) ဂေါသာလာယာတိ ဧဝံနာမကေ ဂါမေတိ ဝုတ္တံ၊ ဝဿာနကာလေ ဂုန္နံ ပတိဋ္ဌိသာလာယာတိ ပန အတ္ထေ တဗ္ဗသေန တဿ နာမံ သာတိသယမုပပန္နံ ဟောတိ, ဗဟုလမနည သာဓာရဏတ္တာ၊ တထာပိ သော ပေါရာဏေဟိ အနနုဿုတောတိ ဧကစ္စဝါဒေါ နာမ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၇။
(ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၁၄။
) မက္ခလိအယူ ဝါဒ (“ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံနှင့် ယင်း၏ အကျိုးမရှိ။
ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံကို ပြုဖွယ်မလို၊ အားထုတ်စရာမလို” ဟူသော အယူဝါဒကို မက္ခလိအယူဝါဒဟုဆိုသည်။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၀။
အကျယ်ကို-ဒီ၊၁၊၅၀-၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆-၁၄၉။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၂၂-၂၂၅တို့၌ ကြည့်။
) မက္ခလိဝါဒေါ တေသံ ပဋိကိဋ္ဌော အက္ခာယတိ။
အဟေတုကဝါဒ မက္ခလိဂေါသာလ၏ ဝါဒကို “အဟေတုကဝါဒ” ဟု ဆို၏။
အဟေတုကဝါဒ ဟူသည်မှာ- အကြောင်းနှင့်အကျိုး နှစ်မျိုးစုံကိုပယ်သော ဝါဒဖြစ်၏။
လောက၌ ဖြစ်သမျှ အားလုံးတို့သည် အကြောင်းနှင့်အကျိုးအနေဖြင့် ဖြစ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မူလသတ်မှတ်ချက် အတိုင်းသာ ဖြစ်ကြသော ဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုသတ်မှတ်ချက် မှာလည်း မဟာကပ် (၈,၄၀၀,၀၀၀) ကာလအထိဖြစ်၏။
သတ္တဝါသည် မဟာကပ် ရှစ်သန်းလေးသိန်းတိုင်တိုင် သံသရာ၌ကျင်လည်ရပြီး မဟာကပ် ရှစ်သန်းလေးသိန်း ပြည့်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သံသရာမှ လွတ်မြောက်မည် ဖြစ်၏။
ထိုကာလအတွင်း သတ္တဝါတို့ခံစားရန် သုခနှင့်ဒုက္ခကို တင်းတောင်းဖြင့် ခြင်တွယ်ထားဘိသကဲ့သို့ ဖြစ် လေ၏။
ထိုကဲ့သို့ ခြင်တွယ်ထားသည့်အတိုင်းပင် သုခကိုလည်း ခံစားရ၏။
ဒုက္ခကို လည်းခံစားရ၏။
ဒုက္ခကိုခံစားရမည့် အခြင်အတွယ်အတိုင်း ခံစားပြီးသောအခါသုခကို ခံစားရမည်ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဒုက္ခမြန်မြန်ကုန်ဖို့ အရေးကြီး၏။
ဒုက္ခမြန်မြန်ကုန်စေရန် အာဇီဝကတက္ကတွန်းတို့သည် “တပ”အကျင့်ကို အပြင်းအထန်ဆုံး ကျင့်ကြ လေ၏။
ရေချိုး မီးလှုံ စသောအကျင့်များသည် အာဇီဝကတက္ကတွန်းတို့၏ အကျင့်များဖြစ်ကြ၏။
အာဇီဝကတို့၏ အယူအရ ဤလောက၌ ဖြစ်ဖြစ်သမျှတို့သည် အကြောင်းတရား တို့ကြောင့် ဖြစ်ကြသည်မဟုတ်။
မူလသတ်မှတ်ချက်ကြောင့်သာ ဖြစ်ကြရခြင်းဖြစ်၏။
ရှင်ဘုရင်ဖြစ်ရန် သတ်မှတ်ထားလျှင် ရှင်ဘုရင်ဖြစ်ရ၏။
ခွေးဖြစ်ရန်သတ်မှတ်ထားလျှင် ခွေးဖြစ်ရ၏။
အားလုံး မူလသတ်မှတ်ချက်အတိုင်းသာ ဖြစ်ရ၏။
မူလသတ်မှတ်ချက်ကို “နိယတိ” ဟူ၍ဆို၏။
“နိယတိ” ၌ “သင်္ဂတိ” လည်းပါ၏။
“ဘာဝ” လည်းပါ၏။
နိယတိ ၌ပါဝင်သော သင်္ဂတိ နှင့် ဘာဝ တို့သည် မထင်ရှားသော အဗျတ္တ အသွင်ဖြင့် ပါဝင်ခြင်းဖြစ်၏။
နိယတိ ဟူသည်မှာ ပထမဆုံး သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်၏။
ယင်းကို သာမညဓမ္မ ဟူ၍ဆိုနိုင်၏။
နိယတိ(သာမညဓမ္မ) သည် ကာလ, ဒေသ-တို့နှင့် ပေါင်းစပ်မိသောအခါ သင်္ဂတိ ဟူ၍ ဖြစ်လာ၏။
သင်္ဂတိဟူသည်မှာ ပေါင်းဆုံခြင်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
သင်္ဂတိ ဟူသည် ... တရားကိုယ်သဘောအားဖြင့် ပယောဂ-ဟူ၍ ဖြစ်၏။
ပယောဂ-ဟူသည် “စွမ်းအင်” ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် အရပ်သုံးစကားဖြင့် ဆိုရလျှင် နိယတိ(သာမညဓမ္မ)သည် ကာလ,ဒေသတို့နှင့် ပေါင်းဆုံမိသောအခါ ထိုပေါင်းဆုံမှု၏ အချိုးအဆအလိုက် စွမ်းအင်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
စွမ်းအင်ကို မက္ခလိဂေါသာလ၏ဝေါဟာရဖြင့် ဆိုရလျှင် သင်္ဂတိ ဟူ၍ဆိုရ၏။
တစ်ဖန် သင်္ဂတိခေါ်သော စွမ်းအင်သည် တစ်ဖန် ကာလ, ဒေသနှင့် ပေါင်းဆုံမိသောအခါ ပေါင်းဆုံ ခြင်း၏ သိပ်သည်းမှုအချိုးအဆ (ဥပဓိ)အလိုက် –ဘာဝ” ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ဘာဝ ဟူသည် တစ်ခုစီတစ်ခုစီဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများပင် ဖြစ်၏။
လောကဖြစ်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ မက္ခလိဂေါသာလ ၏ အယူဝါဒကို အကျဉ်းချုံး၍ ပြန်လည်ဖော်ပြရလျှင် မူလသတ်မှတ်ချက် နိယတိ သည် ကာလ,ဒေသ တို့နှင်ပေါင်းဆုံခြင်း “သင်္ဂတိ”ကြောင့် စွမ်းအင် “ပယောဂ”သည် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။
တစ်ဖန် စွမ်းအင် “ပယောဂ” သည် ကာလ, ဒေသ-တို့နှင့် ပေါင်းဆုံခြင်း၏ သိပ်သည်းမှုအချိုးအဆ “ဥပဓိ”ကြောင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူသော အရာဝတ္ထုများ “ဘာဝ” သည် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။
မက္ခလိဂေါသာလ၏ ဝါဒကိုကြည့်လျှင် မက္ခလိဂေါသာလသည် ဝိသေသိက ဒဿန၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှု ရှိတန်သလောက် ရှိကြောင်းတွေ့ ရ၏။
လောက ဖြစ်စဉ် များနှင့် ပတ်သက်၍ ဝိသေသိကဒဿန ကလည်း သာမညဟူသည် နိစ္စ တရား ဖြစ်၏။
ယင်း သာမညသည် ဒြပ်နှင့်ခြားနားသော်လည်း ဆိုင်ရာဒြပ်တိုင်း၌ အမြဲပါဝင်၏။
ထိုသာမညမှ ဒြပ်ဟူသမျှသည် ဝိသေသအနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏- ဟူ၍ဆို၏။
မက္ခလိဂေါသာလ ကလည်း “နိယတိ” ကို သာမညအဖြစ် ယူ၏။
ထို့ကြောင့် မက္ခလိ ဂေါသာလသည် ဝိသေသိကဒဿန-၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အတိုင်းအတာအထိ သက်ဝင် ယုံကြည်သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ဖွယ်ရှိ၏။
သို့ရာတွင် သူ၏နိယတိဝါဒအရ မက္ခလိ ဂေါသာလသည် ဝိသေသိကဒဿန-မဟုတ်ဘဲ နိယတိဝါဒီ သာ ဖြစ်ကြောင်းကိုတော့ တွေ့ရပါ၏။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) မက္ခလိသုတ် ခေါ် ကေသကမ္ဗလသုတ် အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ၃-နိပါတ်၊ ၄-ဝဂ်၊ ၅-သုတ်။
(ဤသုတ်၌-အဝတ်အထည်များတွင် လူဆံချည်ဖြင့်ရက် လုပ်ထားသော အဝတ်အထည်များကို စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်၍ အယုတ်ညံ့ဆုံးဟု ဆိုရသကဲ့သို့ အယူဝါဒများတွင် ကံကံ၏အကျိုးမရှိစသည်ဖြင့် ခံယူထားသော မက္ခလိအယူဝါဒကို လူ အများဆင်းရဲကြောင်းဖြစ်၍ အယုတ်ညံ့ဆုံး အယူဝါဒဟု ဆိုရသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ယင်းဝါဒပိုင်ရှင် မက္ခလိကိုလည်း ငါးထောင် မြုံးနှင့် တူသောကြောင့် လူထောင်မြုံး ဟူ၍ လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည်။
အံ၊၁၊၃၅၊ ၂၉၀။
) “ယထာဟာ” တိအာဒိနာ အင်္ဂုတ္တရာဂမေ တိကနိပါတေ မက္ခလိသုတ္တ-မာဟရိ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၇။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ ဆိုင်ရာသုတ္တန်များ မက္ခလိဂေါသာလတိတ္ထိဆရာကြီး၏ အယူဝါဒကို ပြဆိုခန်း -အံ-၃-ပါ-၂၉၀၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၂၊ ၎င်း၏ ဝါဒကို ကဲ့ရဲ့ထားတော်မူပုံ၊ ကေသကမ္ဗလသုတ်။
ဒီဃ-၁-ပါ-၅၀၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၄၆၊ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနံ သံကိလေ သပစ္စယံ ကာယသုစရိတာဒီနဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိပစ္စယံ ပဋိက္ခိပတိ။
မိလိန္ဒ-ပါ-၅။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/213] ကေသကမ္ဗလသုတ် -အံ-၃-ပါ-၂၉၀၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၄၂၊ မက္ခလိဂေါသာလ၏ အယူဝါဒကို ကဲ့ရဲ့တော်မူခန်း။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/313] ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
မာဒါဘော့ဆွာ့ဖ်မြို့ (; ; ) သည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဗဟိုဘိုဟီးမီးယန်းဒေသရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
လူဦးရေမှာ ၄၂,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
မာဒါဘော့ဆွာ့ဖ်မြို့သည် ဒေသတွင်းတွင် ဒုတိယလူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် စကိုဒါအော်တို ကုမ္ပဏီ၏ကျေးဇူးကြောင့် ချက်မော်တော်ယာဉ်လုပ်ငန်း၏ အဓိကဗဟိုချက်ဖြစ်ကာ ချက်စက်မှုလုပ်ငန်း၏ ဗဟိုလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းဝင်မြို့လယ်ကို ကောင်းစွာထိန်းသိမ်းထားပြီး မြို့ပြအထိမ်းအမှတ်ဇုန် အဖြစ် ဥပဒေဖြင့် ကာကွယ်ထားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ချက်သမ္မတနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အမှတ်(၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း ခလရ(၂)သည် အမှတ်(၄၄) တပ်မဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ ဖြစ်ပြီး ကျိုက်ထိုမြို့၌ တည်ရှိသော တပ်ရင်းတစ်ရင်းလဲဖြစ်သည်။
မောဟ၏ လက္ခဏာ၊ ရသစသည် မောဟသည် ပညာမျက်စိ ကန်းသည်၏ အဖြစ်လျှင် အမှတ်လက္ခဏာရှိ၏။
တရား သဘောကို အမှန်အကန်အတိုင်း မမြင်အောင် ဖုံးလွှမ်းခြင်းသဘောသည် မောဟ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားတည်း။
တစ်နည်းအားဖြင့် ဉာဏ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ခြင်းသည် မောဟ၏ထူးခြားသော အမှတ်အသားတည်း။
ဉာဏ်သည် တရားသဘောကို အမှန်အတိုင်း မြင်၏၊ မောဟသည် တရားသဘောကို မမှန်မကန် မြင်၏။
မောဟသည် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်တည်းဟူသော သမ္ပတ္တိရသရှိ၏၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်အောင် ပြုခြင်းကိစ္စရှိ၏။
တစ်နည်းအားဖြင့် အာရုံ၏ သဘောကို ဖုံးလွှမ်းခြင်းကိစ္စရှိ၏။
အာရုံ၏ သဘောကို ထိုးထွင်း၍ မသိမမြင်နိုင်အောင် ဖုံးလွှမ်းထားခြင်းသည် မောဟ၏ကိစ္စတည်း။
မသင့်မလျော်သော အကျင့်ကို ရှေးရှုဖြစ်စေတတ်၏။
မောဟဦးစီးလျှင် မသင့်မလျော်သော အကျင့်ကို ကျင့်ကြတော့၏။
ပညာ မျက်စိ ကန်းသည်၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားဟု ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်လာတတ်၏။
(ပစ္စုပဋ္ဌာန်) မသင့်မတင့်သော အကြောင်း အနုပါယ လမ်းရိုးမမှန်သော ဥပ္ပထအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းလျှင် နီးသော အကြောင်းရှိ၏။
(ပဒဋ္ဌာန်) မောဟ၏ အပြစ်များ အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တို့၏ မူလဘူတဖြစ်၏ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၁)။
မောဟကြောင့် အမြဲ တွေဝေသော တိရစ္ဆာန်မျိုး၌ ဖြစ်တတ်၏။
မှန်သည်ကို မမှန်, မမှန်သည်ကို အမှန်ဟု ယူခြင်းသည် မောဟ၏ သဘောတည်း (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၁-၂)။
မောဟသည် ကံ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၏ (အံ၊၁၊၁၃၃)။
မောဟကိန်းလာလျှင် သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းစသော အကုသိုလ် အမျိုးမျိုး ကျူးလွန် တော့၏ (အံ၊၁၊၁၉၅)။
မောဟသည် အပြစ်ကြီး၏။
ဖြည်းဖြည်း ကင်းပျောက်၏ (အံ၊၁၊၂၀၀)။
မောဟသည် အတွင်း အညစ်အကြေး အတွင်း ရန်သူမည်၏ (မဟာနိ၊၃၇၄)။
မောဟသည် မာရ်၏ စစ်သည်မည်၏ (စူဠနိ၊၁၁၄)။
မောဟကို မိစ္ဆာဉာဏဟုလည်း သုံးနှုန်း၏ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၂)။
အဝတ်တန်ဆာအမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင် ထားသော ပရိသတ်ကို ကြည့်ရှုရာ၌ မညီ မညွတ်ရှုလျှင် မောဟဖြစ်တတ်သည် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၆။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၉)။
မောဟဖြင့် တွေဝေသူသည် မိမိအကျိုးကိုလည်း ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာမသိ၊ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုလည်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာမသိ (အံ၊၁၊၁၅၀)။
မောဟနှင့်တူသော ကွန်ရက် မည်သည်မရှိ။
(ဓမ္မ၊၄၉၊ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၁)။
မောဟသည် အလုံးစုံသော အကုသိုလ်၏ ရှေ့သွား ဖြစ်၏ (ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၅)။
အရတိ တန္ဒီ ဝိဇမ္ဘိတာ-စသည်ကိုမောဟဖြစ်ကြောင်းတရားဟု ဖွင့်ပြကြ၏။
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် အကြင်တရားကို မှီဝဲသူအား မဖြစ်သေးသော ပညာသည် မဖြစ်၊ ဖြစ်ပြီးသော ပညာသည် ဆုတ်ယုတ်၏၊ ထိုတရားများသည် မောဟဖြစ်ကြောင်း ပင်ဖြစ်၏ (စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၀၇)။
အာရုံ၏ သဘောကို ဖုံးလွှမ်းတတ်၍ အမိုက်တိုက်နှင့် တူသောကြောင့် မောဟကို တမ-ဟုလည်း ခေါ်သည် (ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃)။
မောဟသည် နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဉာဏ်တို့၏ ဘေးရန်ဖြစ်၏ (သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၀၇)။
မောဟကို ပယ်ပုံ သိက္ခာ ၃-ပါးကို ကျင့်သူသာ မောဟကင်းပျောက်လိမ့်မည် (အံ၊၁၊၂၃၂)။
မောဟကြောင့် အမောဟ မဖြစ်နိုင်၊ မောဟကြောင့် မောဟ သာဖြစ်နိုင်၏။
ယင်းမောဟမပယ်ဘဲ အရဟတ္တမဂ် မရနိုင် (အံ၊၂၊၂၉၇)။
အပါယဂမနီယမောဟကို မပယ်ဘဲ သောတာပတ္တိမဂ် မရနိုင်။
(အံ၊၂၊၃၀၁။
အံ၊၃၊၂၄၉။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၀)။
မောဟပယ်ဖို့အတွက် ပညာကို ပွားများရမည် (အံ၊၂၊၃၈၈)။
အမောဟဖြင့် အပြစ်ကိုဖုံးကွယ်တတ်သော မောဟကို ပယ်၏ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၇၉)။
မောဟသည် အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ မည်၏၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သူတို့သည် သိသင့်သိထိုက်သောတရားကို မသိ သည်ဖြစ်၍ သံသရာ ကျင်လည် ကြရ၏။
အပါယဂမနီယ မောဟကို အောက်အောက် မဂ်ဖြင့် ပယ်သတ်၍ ကြွင်းသောမောဟကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ပယ်သတ်သည် (ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၅၅)။
အမောဟအဇ္ဈာသယဓာတ်ခံရှိသောဘုရားလောင်းများသည် မောဟ၌အပြစ်ကို မြင်ကြ၏ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅)။
မိစ္ဆာအယူရှိသူတို့၏ မိမိ မိမိဆရာဘုရားများ၌ ယုံကြည်ခြင်းသည် သဒ္ဓါမဟုတ်၊ မိစ္ဆာဓိမောက္ခခေါ် မောဟသာဖြစ်သည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၂။
မူလဋီ၊၁၊၁၂၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဥဒ္ဓစ္စစေတသိက်သည် အကုသိုလ်စိတ် (၁၂)မျိုး၌ ယှဉ်သော အကုသလသာဓာရဏစေတသိက် တစ်မျိုးဖြစ်၏။
ယင်းဥဒ္ဓစ္စသည် မောဟမူ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ်စိတ်မှ တစ်ပါးကုန်သော အခြားအခြားကုန်သော အကုသိုလ်စိတ် (၁၁)မျိုးတို့၌ ရအပ်ပါသော်လည်း ဥဒ္ဓစ္စသည် အထူးအားဖြင့် ဤမောဟမူ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ်စိတ်၌သာလျှင် ဗလဝ ဖြစ်၏ အင်အားကြီးမား၏၊ ထိုသို့ အင်အားကြီးမားသောကြောင့်ပင်လျှင် ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရား (၁၆)မျိုးတို့၌ ပဓာန = ပြဓာန်းသော တရားတစ်ခု ဖြစ်လာရ၏၊ ထိုကြောင့် ဤစိတ်ကိုသာလျှင် ဥဒ္ဓစ္စဖြင့် အထူးပြု၍ ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ်စိတ်ဟု မိန့်ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။
ဥဒ္ဓစ္စ၏ လက္ခဏာစသည် ၁။
လေတိုက်ခတ်မှုကြောင့် လှုပ်ရှားသော ရေကဲ့သို့ စိတ် မငြိမ်သက်ခြင်းသဘော လက္ခဏ၊ ၂။
လေတိုက်ခတ်မှုကြောင့် လှုပ်ရှားသော တံခွန်အလံကဲ့သို့ စိတ် ငြိမ်ဝပ်စွာ မတည်တံ့ခြင်း (ကိစ္စ) ရသ၊ ၃။
ကျောက်ခဲကို ပစ်ချလိုက်သဖြင့် အထက်သို့ လွင့်တက်သော ပြာကဲ့သို့ စိတ် မရပ်မတည် ချာချာလည် တုန်လှုပ်တတ်သည့် သဘောတရား ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ၄။
စိတ် မငြိမ်သက်ရာ အာရုံတို့၌ အယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်ခြင်း တစ်နည်း --- စိတ် မငြိမ်သက်ခြင်းဟူသော အကျိုးကြောင့် အယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်ခြင်း ပဒဋ္ဌာန်။
ဥဒ္ဓစ္စ၏ သဘာဝ ပြာပုံပေါ်၌ ခဲကျသည့်အခါ ပြာများ လွင့်တက်လာသကဲ့သို့ အာရုံတစ်ခုခု အပေါ်၌ ငြိမ်သက်စွာ မတည် နိုင်ဘဲ ဟိုအာရုံသို့ ရောက်လိုက် သည်အာရုံသို့ ရောက်လိုက် ဖြစ်နေခြင်း သဘောသည် ဥဒ္ဓစ္စ ဖြစ်သဖြင့် ထိုဥဒ္ဓစ္စနှင့် အတူတကွဖြစ်သော စိတ်သည်လည်း စိတ်လေစိတ်လွင့် ဖြစ်၍ ဥဒ္ဓစ္စ အားကြီးနေသည့်အခါ ကိုယ်ခန္ဓာသည်လည်း မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေရကား ဟိုသွားချင်သလို သည်သွားချင်သလို ထချင်သလို ထိုင်ချင်သလိုနှင့် လူလေလူလွင့် လူ့ဗော်ကျော့ ဖြစ်နေတတ်လေသည်။
တရားဘာဝနာကို ထိုင်၍ နှလုံးသွင်းနေသော်လည်း မိမိ နှလုံးသွင်းနေသည့် သမထအာရုံ သို့မဟုတ် ဝိပဿနာအာရုံပေါ်သို့ စိတ်မကျရောက်ဘဲ သားရေး သမီးရေး စီးပွားရေး စသော အရေး အထွေထွေနှင့် မိမိ၏ လုပ်ငန်းခွင် အရပ်ရပ်ပေါ်သို့သာ စိတ်အရောက်များနေခြင်း ထိုအာရုံ အမျိုးမျိုးတို့က မိမိ မနောဒွါရတွင် တစ်ခုပြီး တစ်ခု တန်းစီ၍ လှည့်လည်နေခြင်းသည် ဥဒ္ဓစ္စ၏ စွမ်းအားကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။
ဥဒ္ဓစ္စ၏ စွမ်းအင် နန္ဒမင်းသားသည် ရဟန်းပြုပြီးစအခါ၌ ဇနပဒကလျာဏီထံသို့ မကြာခဏ စိတ်ရောက်နေခြင်းမှာလည်း ဤဥဒ္ဓစ္စနှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသော ရာဂ၏ စွမ်းအားကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။
ကုဒါလပဏ္ဍိတ အမည်ရသော သူတော်ကောင်း တစ်ဦးသည်လည်း ပေါက်တူး တစ်လက်ကို အကြောင်းပြု၍ (၇)ကြိမ်တိုင်တိုင် ရသေ့ရဟန်း ဘဝမှ လူထွက်ခဲ့ရ၏။
ရသေ့ရဟန်းတရားပေါ်သို့ စိတ်မရောက်နိုင်ဘဲ ပေါက်တူးကလေး တစ်လက်တည်းဟူသော အာရုံ ပေါ်သို့ စိတ်က မကြာမကြာ ရောက်ရှိနေ၏၊ ထိုစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်အောင် မတိုက်ဖျက်နိုင် မတွန်းလှန်နိုင် ဖြစ်နေ၏။
ရာဂနှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသော ဥဒ္ဓစ္စ၏ စွမ်းအားပင်တည်း။
ရဟန်းတရားဝယ် ငြိမ်သက်စွာ မတည်ခြင်းမှာ ဥဒ္ဓစ္စ သဘောပင်တည်း။
သို့သော် (၇)ကြိမ်မြောက် ရသေ့ရဟန်း ပြုသောအခါ၌ကား ပေါက်တူးတစ်လက် အပေါ်၌ စွဲလမ်းနေသည့် ရာဂကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ဖျက်နိုင်သဖြင့် ဈာန်အဘိညာဏ်တို့ကို ရရှိသွားတော်မူလေသည်။
(ဇာတက၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၀။
) ပဝတ္တိအကျိုးသာ ပေးနိုင်သည့် ဥဒ္ဓစ္စ ဤဥဒ္ဓစ္စသည် သူ့ပင်ကိုသဘောအားဖြင့် မည်သည့်အာရုံ၌မျှ တည်တည်တံ့တံ့ မရှိ၊ ဟိုအာရုံသို့ ရောက် လိုက် သည်အာရုံသို့ ရောက်လိုက်နှင့် ပျံ့လွင့်နေရကား မကောင်းတရား အကုသိုလ်တရားဟု ဆိုရစေကာမူ မည်သည့်ဒုစရိုက်ကိုမျှ မိမိက ဦးဆောင်၍ ထိထိမိမိ မပြုသောကြောင့် လောဘ ဒေါသ စသည်တို့ကဲ့သို့ အပါယ်သို့ ပစ်ချနိုင်လောက်အောင် သတ္တိမကြီးချေ၊ ဖြစ်လေရာ ဘဝတို့၌ သမာဓိ နည်းပါး၍ ပေါ့ဆဆ အမျိုးအစား ဖြစ်အောင်ကား စီမံကောင်း စီမံပေလိမ့်မည်။
အကြောင်းမူ ဤဥဒ္ဓစ္စ ပြဓာန်းသော အကုသိုလ်စေတနာသည် ပဝတ္တိ အကျိုးကို ပေးနိုင်သောကြောင့်တည်း။
(၁၂)မျိုးသော အကုသိုလ်စိတ်တို့တွင် ဥဒ္ဓစ္စ သဟဂုတ်စိတ်မှ တစ်ပါးသော အကုသိုလ်စိတ် (၁၁)မျိုးသည် အပါယ် (၄)ဘုံတို့၌ ပဋိသန္ဓေကျိုး ပဝတ္တိကျိုးကို ပေးနိုင်သော စွမ်းအားရှိ၏။
သုဂတိဘုံ၌ ပဝတ္တိကျိုးကို ပေးနိုင်သော စွမ်းအားရှိ၏။
ဥဒ္ဓစ္စသဟဂုတ်စိတ်ကား ဒုဂ္ဂတိ သုဂတိ နှစ်ဌာနတို့၌ ပဝတ္တိကျိုးကိုသာလျှင် ပေးနိုင်သော စွမ်းအားရှိ၏။
(မဟာဋီ၊၂၊၁၂၂။
) နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ- ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
လောဘမည်ပုံ။
မိမိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်ဖော်ဖြစ်ဖက် နာမ်တရားများကို အာရုံကို ‘လိုချင်’ တပ်မက်-အောင် ပြုလုပ်တတ်သော သဘောသည်လည်းကောင်း, မိမိ ကိုယ်တိုင် အာရုံကို-လိုချင်-တပ်မက်-တတ်သော သဘောသည်လည်းကောင်း, အာရုံကို လိုချင်-တပ်မက်-ခြင်းမျှဖြစ်သော သဘောသည်လည်းကောင်း “လောဘ”မည်သည်။
လောဘ၏လက္ခဏာစသည် လောဘ သည်မျောက်နှဲစေးကဲ့သို့ အာရုံကိုစွဲလမ်းခြင်း လက္ခဏာရှိသည်။
လောလောပူသော အိုကင်း၌ ထည့်အပ်သော အသားစိုင်ကဲ့သို့ အာရုံ၌ရှေးရှု ကပ်ငြိခြင်း ကိစ္စရှိသည်။
ဆီ, မင်, စွန်းခြင်းကဲ့သို့ မစွန့်လွှတ်တတ်သော တရား၏ အဖြစ်ဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှုတင်တတ်သည်။
သံယောဇဉ်၏ အာရုံဖြစ်သော တရားတို့၌ သာယာ နီးသော သည်၏အစွမ်းဖြင့် ရှုခြင်းလျှင် အကြောင်းရှိသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၉၈။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၈။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၅။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၈)။
(တစ်နည်း) တဏှာ (လောဘ)သည် ဒုက္ခအကြောင်း၏အဖြစ်ဟူသော လက္ခဏာရှိသည်။
ရူပါရုံအစရှိသော အာရုံတို့ကို အလွန်နှစ်သက်ခြင်း ကိစ္စရှိသည်။
တင်းတိမ်-ရောင့်ရဲ-ခြင်းမရှိသော အဖြစ်ဖြင့် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်တတ်သည်။
ဝေဒနာလျှင် နီးသောအကြောင်း ရှိသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၉)။
ဝေဒနာကြောင့် တဏှာလောဘဖြစ်ပုံ ဆင်းရဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာကို လိုလားတောင့်တသဖြင့် ဒုက္ခဝေဒနာကြောင့် တဏှာ-ဖြစ်သည်။
ချမ်းသာသောပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ချမ်းသာကို အလွန်လိုလားတောင့်တသဖြင့် သုခဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်သည်။
ဥပေက္ခာဝေဒနာကို ခံစားရသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာကို လိုလား-အလွန်လိုလား-တောင့်တသဖြင့် ဥပေက္ခာ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်သည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၁။
မူလဋီ၊၂၊၁၂၀-၁။
အနုဋီ၊၂၊၁၃၂)။
တဏှာ-လောဘအပြား လောဘသည် အာရုံ ၆-ပါးတို့၌ တပ်မက်တတ်သော တရားဖြစ်၍ အာရုံမှလာသော အမည်အားဖြင့် ၆-ပါး အပြားရှိသည်။
ထို ၆-ပါးတို့တွင် တစ်ပါး တစ်ပါးသည် ကာမတဏှာ(= ဝတ္ထုကာမကို လွန်စွာသာယာ တတ်သောတဏှာ), ဘဝတဏှာ (= သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သောတဏှာ), ဝိဘဝတဏှာ-ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့် တကွဖြစ်သော တဏှာ)ဟူ၍ ဟူ၍ ဖြစ်ပုံအခြင်းအရာအားဖြင့် ၃-ပါးစီအပြား ရှိသောကြောင့် တဏှာပေါင်း-(၆x၃ = ၁၈)ပါးပြားသည်။
ထို၁၈-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါးသည် သန္တာန်နှစ်ပါး၌ ဖြစ်သောကြောင့် တဏှာပေါင်း (၁၈x၂ = ၃၆-ပါးပြားသည်။
ထို ၃၆-ပါးတို့တွင်တစ်ပါး တစ်ပါးသည် ကာလသုံးပါး ဖြစ်သောကြောင့် တဏှာပေါင်း (၃၆x၃ = ၁၀၈-ပါး ပြားသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၀-၁။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၃၈)။
လောဘ၏ ဖြစ်ရာဌာနများ လောဘသည်- (၁) အာသဝ (= ကာမာသဝ, ဘဝါသဝ) (၂) ဩဃ (= ကာမောဝေါဃ, ဘဝေါဃ) (၃) ယောဂ (= ကာမယော, ဘဝယောဂ) (၄) ဂန္ထ(= အဘိဇ္ဈာကာဂန္ထ) (၅) ဥပါဒါန (= ကာမုပါဒါန) (၆) နီဝရဏ (= ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ) (၇) အနုသယ (ကာမရာဂါနုသယ ဘဝရာဂါနုသယ) (၈) သံယောဇန = ကာမရာဂသံယောဇန, ရူပရာဂသံယောဇန, အရူပရာဂသံယောဇန, (တစ်နည်း) သံယောဇန (= ကာမရာဂသံယောဇန, ဘဝရာဂသံယောဇန) (၉) ကိလေသ (= လောဘ ကိလေသ) ဟူသော ၉-ဌာနတို့၌ ဖြစ်သည်။
(သင်္ဂဟ၊၁၁၅-၈။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၂၁)။
လောဘ၏အမည်များ (၁) လောဘ (=တပ်မက်တတ်သောတရား) (၂) လုဗ္ဘနာ (= တပ်မက်သော အခြင်းအရာ) (၃) လုမ္ဘိတတ္တ (= တပ်မက်သည်၏ အဖြစ်) (၄) သာရာဂ (= လွန်စွာတပ်မက် တတ်သောတရား) (၅) သာရဇ္ဇနာ (= လွန်စွာ တပ်မက်သောအခြင်းအရာ) (၆) သာရဇ္ဇိတတ္တ (= လွန်စွာ တပ်မက်သည်၏ အဖြစ်) (၇) အဘိဇ္ဈာ (= သူတစ်ပါးစည်းစိမ်ကို ရှေးရှု ကြံတတ်သောတရား) (၈) အကုသလမူလ (= အကုသိုလ်တို့၏ မူလတရား) ဟူ၍ ၈-မျိုး ရှိသည်။
(အဘိ၊ဓ၊၉၄။
မဟာနိ၊၂၁၁၊ ၃၀၀၊၃၃၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၅-၆။
) (တစ်နည်း) ၁၀၁-မျိုးရှိ၏ (အဘိ၊ဓ၊၂၁၅-၆။
မဟာနိ၊၆၊၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉၅-၉။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၂-၄)။
ထို့ပြင် စူဠနိ၊၂၇-၌ကား- (၁) မာရာမိသ (မာရ်နတ်၏ အစာဖြစ်သောတရား) (၂) မာရနိဝါသ (=မာရ်နတ်၏ နေရာဖြစ်သောတရား) (၃) မာရဂေါစရ(= မာရ်နတ်၏ ကျက်စားရာ ဖြစ်သောတရား) (၄) မာရဗန္ဓန (= မာရ်နတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့ ဖြစ်သောတရား) ဟူသော အမည် ၄-ခုတို့ကိုပါ ထည့်၍အမည် ၁၀၅-မျိုးတို့ကို ဟောတော်၏။
လောဘသည် စိတ်၏ အညစ်အကြေး, စိတ်၏မိတ်ဆွေပျက်, စိတ်၏ရန်သူ့ စိတ်၏ သူသတ်သမား စိတ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်သာ ဖြစ်၍အကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်စေတတ်သည်။
စိတ်ကို ချောက်ချားစေပြီး အတွင်းစိတ်၌ဖြစ်သော ထိုလောဘဟူသော ဘေးကို လူတို့မသိနိုင်ပေ (ဣတိဝုတ်၊၂၅၂။
မဟာနိ၊၃၇၄။
စူဠနိ၊၂၅၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၃)။
လောဘနှင့်ဆန္ဒအထူး မကပ်ငြိ မစွဲလမ်းမူ၍ အလိုရှိကာမျှသည် ဆန္ဒ၊ အလွန်ကပ်ငြိ စွဲလမ်းသောအားဖြင့် လိုချင်တပ်မက်မှုသည် လောဘ၊ ဤသို့ ထူး၏။
လောဘကြီးသောသူတို့သည် အပါယ် ၄-ဘုံသို့ ကျရောက်ရ၍ များသောအားဖြင့် ပြိတ္တာဘုံသို့ ရောက်ရကုန်သည်။
(ဣတိဝုတ်၊၁၉၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၉၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၂။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၉-၄၁)။
လောဘသည်-လောဘမူစိတ် ၈-ခုတို့၌ မောဟ, မာန, ဒိဋ္ဌိ, ထိန, ဥဒ္ဓစ္စ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပ-ဟူသော ကိလေသာ (၇) ပါးတို့နှင့် (ထိုက်သည် အားလျော်စွာ) အတူတကွ ဖြစ်သည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅၂)။
လောဘကို-ပယ်ဖျောက်ပုံ-ပယ်ဖျောက်နည်း “ဤသူ၏ လက် ခြေ အစရှိသည်တို့သည် တင့်တယ်ကြသည်” ဟု သတ္တဝါ အာရုံတို့၌ လောဘဖြစ်သည်ရှိသော် “သင်သည် အဘယ်ဝတ္ထု၌ တပ်စွန်းသနည်း၊ ဆံတို့၌ တပ်စွန်းသလော၊ အမွေးတို့၌ တပ်စွန်း သလော(ပ)ကျင်ငယ်တို့၌ တပ်စွန်းသလော၊ ဤခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောမည်သည်ကို ၃၀၀ = သုံးရာသော အရိုးတို့ဖြင့် စိုက်ဆောက် အပ်သည်။
၉၀၀ = ကိုးရာသော အကြောတို့ဖြင့် ဖွဲ့၍။
၉၀၀ = ကိုးရာသောသားတစ်တို့ဖြင့် လိမ်းကျံပြီး စိုသော အရေထူဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်မှ မြှေးရှက်အပ်သည်။
အမည်း အရွှေ အစရှိသော အရေပါး၏ အဆင်းဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
၉ = ခုသော အမာဝ, ၉၉၀၀၀ = ကိုးသောင်းကိုးထောင်သော မွှေးတွင်းတို့မှ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုများယိုစီးပြီး အပုတ်ရည်တို့ဖြင့် ပြည့်နေသည်။
မကောင်းသော အနံ့ရှိ၍ စက်ဆုတ်ဖွယ် ရွံရှာဖွယ် ရှိသည်။
၃၂ = သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော အပုပ်တို့၏ စုဝေးရာ ဤခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘော၌ အနှစ်အရသာ ဖြစ်သောဝတ္ထု မွန်မြတ်သော ဝတ္ထုမရှိ” ဟူ၍ မတင့်တယ် စက်ဆုတ်ဖွယ်အားဖြင့် ရှေးရှုဆောင်-ရှုမှတ်-အပ်သည်။
ထိုသို့-ရှေ့ရှုဆောင်-ရှုမှတ်-သောပုဂ္ဂိုလ်အား သတ္တဝါအာရုံတို့၌ ဖြစ်သည့် လောဘ ကင်းပျောက်၏။
သပိတ်သင်္ကန်း အစရှိသော သင်္ခါရတို့၌ လောဘဖြစ်သည်ရှိသော် “ဤ သပိတ်သင်္ကန်းတို့သည် အစဉ်အတိုင်း အဆင်း ဖောက်ပြန်ခြင်း, ဆွေးမြည့်ခြင်းသို့ ရောက်၍ စွန့်ပစ်ရကုန်လတ္တံ့။