kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုမိဖုရားတွင် သန္ဓေတည်လေလျှင် မင်းကြီး၏ လက်ျာလက်ရုံးသွေးကို သောက်လိုသော ချင်ခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းကြီးသိတော်မူလျှင် မိဖုရား၏ ချင်ခြင်းကို ပြည့်စေသည်။
သို့သော် ဟူးရာတို့က မိဖုရား၏ သန္ဓေသားသည် မင်းကြီးအား သတ်မည့်သူဟု နိမိတ်ဖတ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မိဖုရားသည် သန္ဓေသားကို ဖျက်ဆီးရန် အတန်တန်ကြိုးစားသည်။
မင်းကြီးကမူ ယင်းသို့ မပြုရန် တားမြစ်၍ မြဲမြံစွာ သန္ဓေသားကို စောင့်ရှောက်ထားစေသည်။
အချိန်တန်၍ သားတော်ဖွားလျှင် မိဖုရား မသိရလေအောင် အစောင့်အရှောက်တို့က သိုဝှက်ပယ်ဆောင်ထားသည်။
သွားလာနိုင်သော အရွယ်ရောက်မှ သားတော်ကို မိဖုရားအား ပြစေသည်။
မင်းကြီးလည်း သားတော်အား အလွန်ချစ်ခင် မြတ်နိုးတော်မူသည်။
တခါသော် သား၏လက်တွင် အိုင်းအမာနာပေါက်၍ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လေသော် မင်းကြီးသည် ထိုလက်ချောင်းကို ခံတွင်း၌ ငုံပေးသည်။
အတန်ငယ် သက်သာရာ ရ၍ သားတော် အိပ်ပျော်စဉ် ပြည်ပေါက်လေသော်၊ သားတော်နိုးမည်စိုး၍ ပြည်ကို မျိုချသော ဟူ၏။
မင်းကြီးသည် သားတော်အား လွန်စွာ ချီးမြှောက်သားပြီးသော် အရွယ်ရောက်လျှင် အိမ်ရှေ့အရာနှင်းလေသည်။
ထိုအိမ်ရှေ့မင်းကား အဇာတသတ်မင်းသားပေတည်း။
ဘုရားရှင်နှင့်တကွ သာဝကအပေါင်းကို ပျက်စီးစေလိုသော ဒေဝဒတ်သည် အဇာတသတ် မင်းသားက မိမိအား ကြည်ညိုအောင် ပြုသည်။
မိမိပြောဆိုသမျှ နားဝင်အောင် ပြုသည်။
ဒေဝဒတ်သည် ဘုရားရှင်အား ကြည်ညိုလှသူ ဗိမ္ဗိသာရမင်းအားလည်း ပျက်စီးစေလိုသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိက ဘုရားရှင်အား သတ်၍ ဘုရားအဖြစ် ယူမည်၊ အဇာတသတ်က ခမည်းတော်ကို သတ်၍ မင်းအဖြစ်ယူရန် တိုက်တွန်းသည်။
အဇာတသတ်သည် ဒေဝဒတ်၏ တိုက်တွန်းချက်အတိုင်း၊ ခမည်းတော်အား ကိုယ်တိုင်သတ်ရန် ကြံစည်သည်။
ယင်း၏အကြံ ပေါ်ပေါက်သွားသော်လည်း ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် အပြစ်မယူဘဲ သားတော်၏ ဆန္ဒအတိုင်းဖြစ်စေရန် ထီးနန်းလွှဲအပ်ပေးသည်။
သို့သော် ဒေဝဒတ်၏ လှည့်ဖျားအကြံပေးချက်ကြောင့် အဇာတသတ်မင်းသည် ခမည်းတော်အား ထောင်သွင်းအကျဉ်းချကာ အမျိုးမျိုး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း ပြုစေသည်။
ဝေဒဟီမိဖုရားသည် ထောင်တွင်းသို ဝင်ကာ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မင်းကြီးအား သက်သာရာရစေအောင် ပြုစုသည်။
အဇာတသတ်သားတော် အဇာတသတ်မင်းက ခမည်းတော်အား အစာပြတ်သေစေရန် ပြုသော်လည်း မိဖုရားကြီးသည် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မင်းကြီး၌ အဟာရ မျှတအောင် ပြုပေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် အဇာတသတ်မင်းက မယ်တော်ကိုလည်း ခမည်းတော်ထံ ဝင်ခွင်မပြုတော့ချေ။
ထိုအခါ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် စင်္ကြံလျှောက်ယင်းပင် မဂ်ဖိုလ်ချမ်းသာကို ခံစား၍ မိမိကိုယ်ကို မျှတအောင် နေတော်မူလေသော်၊ အလွန်လျှင် ခန္ဓာကိုယ် အတ္တသဘောသည် တင့်တယ်လေသည်။
ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသည် ခမည်းတော် စင်္ကြံမလျှောက်နိုင်စေရန် ခြေဖဝါးကို ဓားနှင့်ခွဲပြီးသော် ဆားရောသော ဆီဖြင့် လိမ်းကျံ၍ ရှားမီးခဲတွင် ကင်မြှိုက်စေသည်။
မင်းကြီးသည် ဆင်းရဲဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားရသော်လည်း ရတနာသုံးပါးကို အောက်မေ့ နှလုံးသွင်းလျက်ကပင် ခန္ဓာကိုယ်သည် ညှိုးနွမ်းခြောက်သွေ့၍ စုတေလေသော် စတုမဟာရာဇ်နတ်ပြည် ဝေဿဝဏ နတ်မင်းကြီး၏ အလုပ်အကျွေး ဇနဝသဘမည်သော နတ်သားဖြစ်လေသည်။
ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် မင်းစည်းစိမ် ၅၂ နှစ်၊ သက်တော် ၆၇ နှစ်၊ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် အဇာတသတ်မင်းလုပ်ကြံ၍ ကံတော်ကုန်ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်း-က၊ အတွဲ-၈ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
ဗိန္ဒုသာရ မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်တွင် နေလအသွင်ထင်ရှားသော သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်သည်။
ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ သာသနာနှစ် ၁၈၆ ခုမှ ၂၁၄ ခုနှစ်အထိ နန်းစံသော မင်းဖြစ်သည်။
ဗိန္ဒုသာရမင်းကို သာသနာနှစ် ၁၇၀ ပြည့်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ခမည်းတော်မှာ စန္ဒဂုတ္တမင်းဖြစ်၍ မယ်တော်မှ စန္ဒဂုတ္တမင်း ဦးရီးတော်၏ သမီးတော်ဖြစ်လေသည်။
ဖွားမြင်ခြင်းနှင့် ဘဝအစ ခမည်းတော် စန္ဒဂုတ္တမင်းသည် မလိုသူတို့ စားတော်၌ သေဆေးထည့်သော် အန္တရာယ် မဖြစ်နိုင်စိမ့်သော်ငှာ စားသောက်ရာဟူသမျှတို့၌ အဆိပ်နှင့်ရော၍သာ စားလေ့ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် မိဖုရားတို့နှင့်အတူ ပွဲတော်မတည်ဘဲ အသီးအခြား ပွဲတော်တည်လေ့ရှိ၏။
စန္ဒဂုတ္တမင်း၏ မိဖုရားကြီးသည် မီးဖွားရန် ၇ ရက်အလို ကိုယ်ဝန်အရင့်အမာရှိစဉ် တခါသော် မင်းကြီးစားတော်ခေါ်ရာဝယ် တလုပ်မျှယူ၍ ခံတွင်းသို့ သွင်းမိ၏။
မင်းကြီးလည်း မိဖုရား ထွေးထုတ်စေလေသည်။
သို့သော် အချိန်နှောင်းသဖြင့် ထိုအစာသည် လည်ချောင်းတွင်းသို့ ဝင်၏။
ထိုသို့ ဝင်ကြောင်းသိလျှင် မင်းကြီးလည်း မိဖုရား၏ လည်ပင်းကို သန်လျက်ဖြင့် ဖြတ်လျက် ဝမ်းမှ သန္ဓေသားကို ထုတ်ယူ၍ ဆိတ်မကြီး၏ ဝမ်းကို ဖောက်၍ ထည့်ထားသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ထိုသားကို ၇ ရက်တိုင်တိုင် တနေ့လျှင် ဆိတ်မတကောင်လဲ၍ အလှည့်အလှယ်ဖြင့် အောင်းစေပြီးနောက် နေ့ရက်စေ့သော သားငယ်ကို နို့ထိန်းတို့ကို အပ်လျက် မွေးမြူစေသည်။
ထိုသတို့သားငယ်သည် ဆိတ်သွေးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံရသောကြောင့် အရေတို့တွင် အပိမ့်အပိမ့် ပေါက်ကုန်၏။
ယင်းသို့ ပေါက်ခြင်းကြောင့် ထိုသတို့သားကို ဗိန္ဒုသာရဟု အမည်ပေးလေသည်။
မင်းအဖြစ်ရောက်ရှိခြင်း ထိုဗိန္ဒုသာရ သတို့သား အရွယ်ရောက်လတ်သော် ခမည်းတော် စန္ဒဂုတ္တမင်းကြီး နတ်ရွာစံ၏။
မင်းကြီး နတ်ရွာစံသော်လည်း ဒေဝဂဗ္ဘမည်သော ဘီလူးဝင်၍ မင်းကြီး အသက်ရှင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို ဥပါယ်တမျဉ်ဖြင့် ပယ်ရှားလျက် သားတော် ဗိန္ဒုသာရ မင်းအဖြစ်ပြု၍ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ စံ၏။
ဗိန္ဒုသာရမင်းသည် မောရိယပြည်မှ သာကီဝင် မင်းမျိုးဖြစ်သော ဓမ္မာမင်းသမီးကို မိဖုရားမြှောက်သည်။
ထိုမိဖုရားမှ နောင်သောအခါ သီရိဓမ္မာသောကမင်းဟု တွင်မည့် သတို့သားနှင့် ညီတော် တိဿမင်းသားကို ဖွားမြင်သည်။
နတ်ရွာစံခြင်း ဗိန္ဒုသာရမင်းကြီးသည် ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ၂၈ နှစ်တိုင်တိုင် စံစားခဲ့ပြီးနောက် သာသနာနှစ် ၂၁၄ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံလေသည်။
နှောင်းတမြေ့မြေ့ သည် ၁၉၇၅ ခုတွင် ရိုက်ကူးသော မြန်မာရုပ်ရှင် တစ်ကားဖြစ်သည်။
ဥက္ကလာရုပ်ရှင်အတွက် မြတ်ထန်၏ ဝတ္ထုကို မောင်၀ဏ္ဏ ရိုက်ကူးပြီး ဇော်လွင်၊ သုမောင်၊ ဗဂျီအောင်စိုး နှင့် ချိုပြုံးတို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် ရုံတင်ပြသသည်။
တင်အောင်မင်း။
"တလအတွင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့် တေးဂီတ"။
သပြေ တေးမဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်စဉ် ၉။
၁၉၇၅၊ ဩဂုတ်။
စာ ၉၀-၉၄။
ယင်းဇာတ်ကားကို စိုးသူ၊ ရန်အောင်နှင့် ထွန်းအိန္ဒြာဗို တို့ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ပြီး သက်မောင်မောင်မှ ၁၉၉၉−ခုနှစ်တွင် ထပ်မံရိုက်ကူးခဲ့သည်။
မောင်၀ဏ္ဏ ရိုက်ကူးသော နှောင်းတမြေ့မြေ့သည် အဖြူအမည်းဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး သက်မောင်မောင် ရိုက်ကူးသည်မှာ ဆေးရောင်စုံဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ သက်မောင်မောင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားတွင် ထွန်းအိန္ဒြာဗိုက မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆု ရသည်။
သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) ဆိုသည်မှာ သတင်းအချက်အလက်များကို တူရာ အစုဖွဲ့ခြင်း၊ အချက်အလက် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ခြင်းတို့တွင် အသုံးချနိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည့် နည်းလမ်း စနစ်ကို သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) ဟုခေါ်သည်။
ထိရောက်သော သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံစနစ်သည် လူအများကို သတင်းအချက်အလက်များ ရှာဖွေရာတွင် ကျိုးကြောင်းဆီလျှော်မှု ရှိရှိ ချိတ်ဆက်ထားသော အချက်အလက်များ အနေဖြင့် အထောက်အပံ့ ပေးထားပြီး အသုံးပြုသူ လိုချင်သော အချက်အလက်များဆီသို့ ဆိုက်ဆိုက်မြိုက်မြိုက် ပို့ပေးနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။
သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ မကောင်းသည့်အခါ အသုံးပြုသူများ အနေဖြင့် သူတို့လိုချင်သော အချက်အလက်များဆီသို့ ရောက်အောင် ပို့နိုင်စွမ်း မရှိတော့ပေ။
သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) သည် ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များနှင့် အင်တာနက်တို့တွင်သာ အသုံးများသော်လဲ အခြား သတင်းအချက်အလက် အခြေခံ လုပ်ငန်းများနှင့် သော်လည်းကောင်း ကွန်ပျူတာ စနစ်များနှင့် သော်လည်းကောင်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေပေသည်။
သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ၏ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်မှုများ သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ (Information Architecture) ဆိုသည့် စကားလုံးကို ရစ်ချက်ဒ် ဆော ဝါးမင်း ဆိုသူက ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဝါးမင်းသည် ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်ရှိစွာ ပြန်လည် တင်ဆက်ခြင်းတို့ စသည်တို့ အပေါ် ဗိသုကာ ပညာရှင် တစ်ယောက်အမြင်ဖြင့် ချဉ်းကပ် စိတ်ဝင်စားသည်။
ဝါးမင်း၏ Information Architecture နှင့် ပတ်သက်သည့် ကနဦး အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ ဆိုသည်မှာ အချက်အလက် (data) များ၏ အဆက်အစပ်ရှိရှိ ချိတ်ဆက်မှုများကို စုဆောင်းခြင်းနှင့် ရှုပ်ထွေးသော အချက်အလက်များကို ရှင်းလင်းအောင် တည်ဆောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ခန့်အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းမှုဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင် နှစ်ဦးဖြစ်သူ လူးဝစ် ရမ်းစဖဲနှင့် ပီတာ မိုဘေးတို့နှစ်ဦး၏ သတင်းအချက်အလက် အလွန်များပြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုက်တစ်ခု ရေးသားရာတွင် Information Architecture (သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံဆိုသည့် စကားလုံးကို ပြန်လည် အသုံးပြုရာမှ စတင်၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပိုမိုများပြား ပြည့်စုံလာခဲ့သည်။
သတင်းအချက်အလက် ကြီးမားများပြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များအတွက် သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်ပုံ ဆိုသည်မှာ ၁ သတင်းအချက်အလက် စနစ်အတွင်းတွင် သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ အမည်ပေးခြင်း၊ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ချိတ်ဆက် ဆက်သွယ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပူးပေါင်းထားသည်။
၂ အလုပ်ပြီးမြောက်ခြင်း၊ ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာ အကြောင်းအရာများကို အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း စသည်တို့အတွက် သတင်းအချက်အလက်များကို စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ထားသော စနစ်တည်ဆောက်ပုံ ဖြစ်သည်။
၃ လူအများကို သတင်းအချက်အလက်များ အလွယ်တကူ ရှာဖွေနိုင်စေရန် စီမံခန့်ခွဲနိုင်စေရန် ဝက်(ဘ်)ဆိုက်များနှင့် အင်တာနက်ကို အနုပညာအမြင်၊ သိပ္ပံ အမြင်တို့ဖြင့် ပုံစံချသည်၊ အမျိုးအစားခွဲခြားသည်။
၂၀၁၁ လစ်ဗျား ဆန္ဒပြမှုသည် အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းရှိ လစ်ဗျားနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် သမ္မတ မွမ်မွာ ကဒါဖီ (Muammar al-Gaddafi) နှင့် ၎င်း၏ အစိုးရအား ဆန့်ကျင်သည့် ဆန္ဒပြ လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်သည်။
ဆူပူမှုများသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ယခုတစ်ခေါက် ဆန္ဒပြမှုများသည် အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် တူနီးရှားနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လူထုအုံကြွမှုများကြောင့် နိုးကြွလာပြီး လက်ရှိ မြောက်အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်ဟု သတင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဆန္ဒပြသူများသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ ဒုတိယ အကြီးဆုံးမြို့ ဘန်ဂါဇီကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ရာ အစိုးရက အထူးတပ်များ စေလွှတ်ကာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။
In Benghazi, during the course of four separate protests that took place on 20 February, more than 200 people have died. နယူးယောက် တိုင်းမ်စ် (New York Times) သတင်းစာက ယခုတစ်ခေါက်သည် လတ်တလော ဖြစ်ပွားသည့် အစိုးရ၏ တုံ့ပြန်မှုများအနက် သွေးထွက်သံယိုမှု အများဆုံးဟု ဆိုသည်။
၂၀၁၁ ဘာရိန်း ဆန္ဒပြမှုသည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဘာရိန်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသည့် လူထုလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ - ၂၀၁၁ အာရပ်ကမ္ဘာ ဆန္ဒပြမှုများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။
ဆန္ဒပြသူများက ကနဦးတွင် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှု ပိုမိုရရှိရေးနှင့် ရှီယာမူဆလင်များ တန်းတူအခွင့်အရေး ရရှိရေးကို တောင်းဆိုထားသည်။
Bahrain Shi leaders visit Iraq Daily Telegraph. retrieved 20th Jan 2011 ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့ညတွင် မြို့တော် မနားမားရှိ ပလဲရင်ပြင်၌ စုဝေးနေသည့် ဆန္ဒပြသူများအား စစ်ဘက်မှ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ကာ အသေအပျောက်များ ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဘုရင်စနစ် ဖျက်သိမ်းရန်ကိုပါ တစ်ဆင့်တိုး တောင်းဆိုလာသည်။
တရုတ် စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေးသည် တရုတ်လူထုက တူနီးရှား လူထုအုံကြွမှုကြောင့် နိုးကြွလာပြီး တစ်ပါတီစနစ်နှင့် အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးကို ရည်မှန်းကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ၌ ပေကျင်း၊ ရှန်ဟိုင်းအပါအဝင် မြို့ကြီး ၁၃ မြို့တွင် လူသူစည်ကားရာနေရာ၌ စုဝေးကြရန် အင်တာနက်မှ တဆင့် ဆော်ဩသည့် လှုပ်ရှားမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ပေါ်တွင် ယင်းဆော်ဩချက် ပြန့်နှံ့ပြီး များမကြာမီတွင် လူ့အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားသူ ရှေ့နေများနှင့် အင်တာနက် အသုံးပြုသူ အတော်များများ အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
內地封殺茉莉花革命集會 維權人士遭帶走 貼13市集會號召網站遇襲 (明報)2011年2月20日 星期日 05:05 တရုတ်၏ ‘စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေး’မှာ တူနီးရှား စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေးမှ ဆင်းသက်လာသည်။
၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့မှစ၍ တူနီးရှား လူထုက ၂၃ နှစ်ကြာ အုပ်စိုးခဲ့သော သမ္မတ ဘင်အာလီ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုခဲ့ကြရာ ၂၀၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘင်အာလီ ရာထူးမှ ဆင်းပေးခဲ့ရပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားသည်။
ယင်းတော်လှန်ရေးသည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ပန်း စံပယ်ပန်းကို အစွဲပြု၍ ‘စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေး’ဟု အမည်တွင်လာသည်။
တူနီးရှားမှ တော်လှန်ရေးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံသို့ ကူးစက်လာကာ အတိုင်းအတာ ကြီးမားသည့် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နှစ် ၃၀ ကြာ အာဏာ ချုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် သမ္မတ ဟိုစ်နီ မူဘာရတ်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
တူနီးရှားနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တော်လှန်ရေး အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိက မြောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများတွင်လည်း အလားတူ ဆန္ဒပြမှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။
ထိုအရေးအခင်းများကြောင့် တရုတ်လူထုကလည်း အင်တာနက်မှတဆင့် လှုံ့ဆော်ကာ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ပေကျင်း၌ ထျန်းအန်းမင်ရင်ပြင်အနီး မဂ်ဒေါနယ် (McDonald) စားသောက်ဆိုင်တဝိုက် လူ ၁ ရာကျော်ခန့် စုဝေးခဲ့သော်လည်း စောစီးစွာ ကင်းချထားသည့် ရဲနှင့် အရပ်ဝတ်များက အလျင်အမြန် မောင်းနှင် လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် လှုပ်ရှားမှု မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
thumb|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းမြို့ရှိ လူနာပန်းခြံတွင် ရှိသော ရိုလာကိုစတာ။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အစောဆုံး လက်ရှိ အသုံးပြုဆဲ ရိုလာကိုစတာ ဖြစ်သည်။
လာမားကတ်စ် အက်ဒ်နာ သွန်ပဆင်က ရိုလာကိုစတာကို ၁၈၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မူပိုင်ခွင့် လျှောက်ထားရရှိခဲ့သည်။
ရိုလာကိုစတာ ဆိုသည်မှာ အထူးပြုလုပ်ထားသော ရထားလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒီဇိုင်း တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် မြင့်တက်သွားတတ်ခြင်း၊ စီးနင်းသူကို ခေတ္တမျှ ဇောက်ထိုးမိုးမျှော်ဖြစ်သွားအောင် ပြုလုပ်ခြင်း စသည့် ပုံစံများ ပါဝင်သည်။
မြင့်မားသော အဆောက်အဦးမှာ အသေ ဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက်အဦး၊ တံတား သို့မဟုတ် ကရိန်း ဖြစ်နိုင်ပြီး မြေပြင်၏ အထက်တွင် ဝဲပျံနိုင်သည့် အစွမ်းရှိသည့် ရွေ့လျားနေသော မီးပုံးပျံ နှင့် ရဟတ်ယာဉ် စသည်တို့၏ အပေါ်မှလည်း ခုန်ချနိုင်သည်။
စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းသော ခံစားမှုမှာ အမြင့်မှ ကျခြင်းနှင့် အဆုံးသတ်တွင် ပြန်ကန်တက်ခြင်းတို့မှ ရရှိနိုင်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖိအားကြောင့် ဆက်စပ်ထားသော အရာများ အတွင်းမှ သို့မဟုတ် အတွင်းသို့ ယိုစီးဖိတ်ကျမှုကို တားဆီးရန် အတွက် ဖြစ်သည်။
ဂတ်စကတ်ကြောင့် မျက်နှာပြင် မချောမွေ့သော စက်ကိရိယာ အစိတ်အပိုင်းအများ ကြားတွင် လုံးဝနီးပါး ထိစပ်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
လစ်ဗျားနိုင်ငံ (တရားဝင် အမည်အားဖြင့် လစ်ဗျား ပြည်) သည် အာဖရိကမြောက်ပိုင်း မက်ရက်ဘ် ဒေသတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ် ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂါနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံနှင့် တူနီးရှားနိုင်ငံတို့က ဝန်းရံထားကြသည်။
လစ်ဗျားနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၍ စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၆၇၉၄ဝဝ မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။
လစ်ဗျအာရပ်သမ္မတနိုင်ငံဟု တွင်၏။
လစ်ဗျနိုင်ငံတွင် ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုများ ထွန်းကားခဲ့သော နယ်ကြီးနှစ်နယ်အပါအဝင် ပြည်နယ်သုံးခု ပါဝင်လေသည်။
ယင်းတို့မှာ အနောက်ပိုင်းတွင်း ထရစ်ပိုလီတန်းနိယနယ်နှင့် အရှေ့ပိုင်းတွင် ဆိုင်ရီနေးက နယ် (ယခုဗရကား)နှင့် ဖတ်ဇန်နယ်တို့ဖြစ်ကြ၏။
လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂျာ သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူအေအာ (အီဂျစ်)နှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အယ်လဂျီးရီးယားနှင့် တျူနစ်ဇီးယားနိုင်ငံတို့ အသီးသီး တည်ရှိသည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံသည် ရှေးပဝေဏီကာလကပင် ယဉ်ကျေးသောလူမျိုး များ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်ခဲ့၏။
လစ်ဗျနယ် အနောက်ပိုင်းကို ကားသေ့ပြည်သားတို့သည် ဦးစွာ၌ အုပ်စိုးခဲ့ကြဟန် တူသည်။
တျူးနစ်ဇီယားနိုင်ငံ ကမ်းခြေပေါ်တွင် ကားသေ့တို့၏ မြို့တော်ဟောင်းနေရာ အမှတ်အသားများကို တွေ့ရှိရ၏။
ဘီစီခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့သည် လစ်ဗျအရှေ့မြောက်ကမ်းခြေ၌ ဆိုရီနီးမြို့ကိုတည်ထောင်ကာ ဆိုင်ရီနေးက နယ်သစ်ကိုဖွင့်လျက် ဂရိယဉ်ကျေးမှုကို ဖြန့်ဖြူးပေးခဲ့ကြသည်။
ဘီစီလေးရာစုနှစ်က ထရစ်ပိုလီ တန်းနိယနှင့် ဆိုင်ရီနေးကနယ် နှစ်နယ်စလုံးသည် အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ကြ၍ နောင်အခါတွင် ရောမလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်ခံ နယ်ပယ်များဖြစ်လေသည်။
ရောမတို့သည် လစ်ဗျတွင် ခမ်းနား သည့်မြို့ပေါင်းများစွာ တည်ထောင်ခဲ့၏။
ရောမခေတ်၌ ပွင့်သစ်စ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒ ထွန်းကားခဲ့၏။
အေဒီ ငါးရာစုနှစ်အတွင်းတွင် တိုင်းပြည်တစ်ခုလုံးသည် ဗင်းဒေါ လူမျိုးတို့၏လက်ထဲသို့ ကျရောက်၍ အေဒီ ခုနစ်ရာစုနှစ် အတွင်းတွင်မူ အာရပ်လူမျိုးတို့၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခြင်းကို ခံခဲ့ရလေသည်။
အေဒီ ၁၅၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စပိန်ဘုရင် ဖာဒီနန်က အနောက် မြောက်ပိုင်းရှိ ထရစ်ပိုလီမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့၍ ၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၅၅၁ ခုနှစ်အထိ စိန်ဂျွန်း နိုက်သူရဲကောင်းအဖွဲ့က သိမ်းယူထားခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်တွင်ကား တူရကီတို့လက်အောက်သို့ တစ်ဖန်ကျရောက်ခဲ့ပြန်ပြီးလျှင် ထရစ်ပိုလီမြို့လည်း မကြာမီ ပင်လယ်ဓားပြများ ခိုအောင်းရာ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာလေတော့သည်။
၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့သည် တိုင်းပြည်ကို ပို၍ဖိဖိစီးစီးအုပ်ချုပ်လာခဲ့ကြ၏။
သို့ရာတွင် ၁၉၁၁-၁၂ ခုနှစ်၌ အီတလီနှင့် စစ်ဖြစ် ပွားခဲ့ပြီးနောက် ထိုနယ်ပယ်တစ်ခုလုံးကို အီတာလျံတို့လက်သို့ အပ်လိုက်ရလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈)အပြီးတွင် အီတာလျံတို့သည် မြို့သစ်ရွာသစ်များတည်ခြင်း၊ လမ်းများသွယ်တန်း ဖောက်လုပ်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့် လစ်ဗျနိုင်ငံ စည်ပင်တိုးတက်မှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်(၁၉၃၉-၄၅) အတွင်း၌ လစ်ဗျနိုင်ငံသည် အရေးကြီးသောစစ်မျက်နှာဖြစ်ခဲ့၏။
ဂျာမန်နှင့် အီတာလျံစစ်တပ်များသည် လစ်ဗျတွင်စစ်စခန်းချကာ အီဂျစ်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြ သဖြင့် ဂျာမန်တပ်နှင့် ဗြိတိသျှတပ်များသည် လစ်ဗျစစ်မြေပြင်တွင် အပြန်အလှန် အကြိတ်အနယ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
စစ်ကြီးအပြီးတွင် ထရစ်ပိုလီ တန်းနိယနှင့် ဆိုင်ရီနေးကနယ်များကို ဗြိတိသျှတို့က အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ၍ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ဖတ်ဇန်နယ်ကိုပြင်သစ်တို့က အုပ်ချုပ်ခွင့်ရလေ သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ အထွေထွေလွှတ်တော်၌ လစ်ဗျပြည်အား ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ထက် နောက်မကျစေဘဲ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ပေးရန် ဆုံးဖြတ် လိုက်ကြလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လစ်ဗျပြည်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
လစ်ဗျပြည်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂက ပထမဆုံးဖန်တီး ပေးခဲ့သော လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံဖြစ်လေသည်။
ဆိုင်ရီနေးကနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ ဆယက်မို့ဟမ္မဒ် အိဒရစ်အယ်ဆင်နွတ်ဆီးသည် လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ ပထမအိဒရစ်ဘုရင် ဖြစ်လာခဲ့၏။
လစ်ဗျနိုင်ငံသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အာရပ်အမျိုးသားအဖွဲ့တွင် ပါဝင် လာခဲ့၍ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ မြေထဲပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ မိုင်ပေါင်း ၁၃ဝဝ ခန့်ရှည်လျား၏။
လစ်ဗျနိုင်ငံတွင် မြစ်ချောင်းများ၊ အိုင်များအနည်းငယ်သာရှိ၏။
ဆိုင်ရီနေးကနှင့် ထရစ်ပိုလီးတန်းနိယ နှစ်နယ်စလုံးမှာပင် မြေထဲ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းသည့် ဒေသများရှိသည်။
ယင်းတို့၏ နောက်ဘက်တွင် ခြောက်သွေ့သည့် ကုန်းမြင့်ရပ်ဝန်ရှိ၏။
ထိုမှလွန်သော် သဲခုံများနှင့် ကျောက်မြေပြင်များသာရှိသည့် သဲကန္တာရရှိလေ သည်။
ကုန်းမြင့်ရပ်ဝန်းနှင့် သဲကန္တာရစပ်ကြားတွင် အိုအေစစ်များရှိလေသည်။
မြေထဲပင်လယ် ကမ်းမြောင်ရပ်ဝန်းတွင် ဥယျာဉ်ခြံမြေများနှင့် မြို့ ကြီးများအားလုံးလိုလို တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု နှစ်လိုဖွယ်ရှိ၍ ပူနွေး၏၊ စိုက်ပျိုးချိန်တွင် မိုးအတန် အသင့်ရွာသည်။
သဲကန္တာရအပိုင်းမှာ ခြောက်သွေ့ ၏။
နေ့အချိန်ပူပြင်း၍ ညဉ့်အချိန်အေးသည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံသည် သဘာဝ ပင်ရင်းအခြေအမြစ်များ အလွန်ခေါင်းပါး၏။
လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၅၅၉၃၈၉ (၁၉၆၄)ဖြစ်၏။
အဓိက လုပ်ငန်းမှာ သိုး၊ ကုလားအုပ်၊ ဆိတ် စသည့် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးလုပ် ငန်းဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို မြောက်ပိုင်းနှင့် အိုအေစစ်များတွင် ပြုလုပ်ကြ၏။
အဓိက ကောက်သီးကောက်နှံမှာ ဘာလီဖြစ်၍ ပဲ၊ ခရမ်း ချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်နီ၊ မုန်လာဥစပ် စသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
စွန်ပလွံပင်သည် လစ်ဗျနိုင်ငံတွင် အရေးပါ၏။
အိုအေစစ် များတွင် စွန်ပလွံများသာမက ဗာဒံပင်၊ လိမ္မော်ပင်၊ သဖန်းပင်၊ ဘင်္ဂလား ဆီးပင် စသည့်အပင်များကို စိုက်ပျိုးသည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် သံလွင်ခြံ ကြီးများရှိလေသည်။
စပန်းရေမြှုပ် ရှာဖွေစုဆောင်းရေးလုပ်ငန်းသည် လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၏။
ကျူနာငါးဖမ်း လုပ်ငန်းသည်လည်း တိုးတက်ထွန်းကားလျက်ရှိသည်။
သို့သော် ၁၉၅၈ ခုနှစ်ခန့်က လစ်ဗျသဲကန္တာရအတွင်း ရေနံများ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက်တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တူးဖော်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၏ နေရာကိုယူလျက် နိုင်ငံ၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။
ရေနံစိမ်းသည်လည်း တိုင်းပြည်၏ အဓိကထုတ်ကုန်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရေနံစိမ်းစည်ပေါင်း ၄၄၃ သန်း ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံတွင် မြို့တော်နှစ်ခုရှိရာ ယင်းတို့မှာ ဗင်ဂါဇီမြို့နှင့် ထရစ်ပိုလီမြို့ ဖြစ်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တိုက်ပွဲများအကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုဗရွတ်မြို့သည် ဆိုင်ရီးနေးကပြည်နယ်အတွင်းတည်ရှိ၍ မြေထဲပင်လယ် ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံတွင် မီးရထားလမ်းတို အနည်းငယ်သာရှိ၏။
အီတာလျံတို့ အုပ်စိုးနေသည့်အချိန်က တျူနစ်ဇီးယားမှ နယ်စပ်အရောက် မိုင်ပေါင်း ၁၂၅ဝ မျှရှည်လျားသည့် မော်တော်ကားလမ်းတစ်ခု ဖောက်လုပ် ထားခဲ့၏။
အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည် နိုင်ငံတော်အယူဝါဒဖြစ်သော်လည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိသည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံသည် စည်းမျဉ်းခံဘုရင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် လက်ခံကျင့်သုံး ခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့၏။
အုပ်ချုပ်ရေးအကြီး အကဲမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်၍ ယင်းအား ကူညီရန် အတွက် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ရှိ၏။
ပါလီမန်(အမျိုးသားလွှတ်တော်)တွင် ရွေးကောက်တင် မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင် ၂၄ ဦးပါဝင်သော ဆီနိပ် လွှတ်တော်နှင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထား သည့်အဖွဲ့ဝင် ၅၅ ဦးတို့ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့ လွှတ်တော်တည်းဟူသော လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှအစပြု၍ အုပ်ချုပ်လာခဲ့သော ဘုရင် အိဒရစ်သည် ဆေးဝါးကုသရန် တူရကီနိုင်ငံသို့ သွားရောက်နေသည့်အခိုက် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ဆာဒူဒင် အဗူ အယ်ရှူဝီယာ ဦးဆောင်သော လစ်ဗျစစ်တပ်က သွေးမြေမကျ တော်လှန် အာဏာသိမ်းယူလိုက်သည်။
အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်မှဦးဆောင်ပြီးလျှင် လေတပ်အရာရှိများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော တော်လှန်ရေးကောင်စီက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
ထို့ပြင် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ယခင်က နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ချုပ် ဆိုခဲ့သော စာချုပ်များကို လေးစားသွားမည်ဖြစ်ပြီးလျှင် ရေနံတူးဖော်ခွင့် ပေးထားခြင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ လစ်ဗျနိုင်ငံ ရှိ နိုင်ငံခြားသားအားလုံးကိုလည်း စောင့်ရှောက်သွား မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ အာရပ်နိုင်ငံများနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ အပေါ် အခြေခံသည့် လစ်ဗျအာရပ်သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်သွားမည်ဖြစ် ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီက လစ်ဗျ အစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ ဒေါက်တာ မာမွတ်ဆိုလီမန် အယ် မက် ဂရက်ဗီက ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:လစ်ဗျားနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိကန် နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဥက္ကလာဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တောင်ဘက်ကျကျ၌ တည်ရှိသော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ကန်းဆပ်ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိဇူးရီနှင့် အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တက်ဆက်ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးခြံရံလျက်ရှိကြသည်။
အိုကလဟိုးမားဟူသောအမည်သည် ချပ်ကတော အင်ဒီးယန်း လူမျိုး၏ ဘာသာစကားဖြင့် လူနီတို့၏ဒေသ ဟုဆိုလိုသည်။
ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၉၉၁၉ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၍ လူဦးရေမှာ ၅၅၉၂၅၃ ယောက်(၁၉၇ဝ) ရှိသည်။
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်သည် မစ်စစ်စပီမြစ်ဝှမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်၍ များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ် သည်။
ထိုကုန်းပြင်မြင့်သည် တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက် သို့ ဆင်ခြေလျောနိမ့်ဆင်း သွားသည်။
ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ အာကင်ဆောမြစ်၊ စင်မရွန်မြစ်၊ ကနေဒီယန်မြစ်နှင့် ရက်မြစ် တို့ဖြစ်သည်။
ထိုမြစ်များသည် နွေရာသီတွင် တိမ်ကောလျက်ရှိ တတ်သဖြင့် ရေကြောင်းခရီးသွားလာရန်အတွက်အသုံးမဝင်ချေ။
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက် ပိုင်းတို့သည် အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့ထက် ပို၍ခြောက် သွေ့သည်။
အပူချိန်လည်းလျော့နည်းသည်။
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင် ရန်အတွက် မိုးအသင့် ရွာသည်။
သဘာဝပစ္စည်း အားကောင်းသောပြည်နယ်ဖြစ်၍ သစ် တောများမှ အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်။
ရေနံ၊ သွပ်၊ မြေဓာတ် ငွေ့၊ စကျင်ကျောက်၊ ကျောက်မီးသွေးပျော့၊ ဂျစ်ပဆမ်၊ စသော တွင်းထွက်ပစ္စည်း များကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်။
ရေနံချက်လုပ်ငန်းသည် အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်၌ အကြီးဆုံးသောစက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်၍ အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ တတိယရေနံအများဆုံးထွက်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
နွားမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းသည် ပြည်နယ်တွင် လုပ်ငန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင် ပိုင်းတို့တွင် နွားမွေးမြူခြင်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်သည်။
ဝက်နှင့်သိုးများကိုလည်းမွေးမြူသည်။
နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း နှင့် ကြက်ငှက်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းတို့သည်လည်းထင်ရှားသည်။
အာကင်ဆောမြစ်ဝှမ်းနှင့် ရက်မြစ်ဝှမ်းတို့သည် စိုက်ပျိုး ရေး အဖြစ်ထွန်းဆုံးဒေသများဖြစ်သည်။
ဂျုံ၊ ဝါ၊ ဖူးစားပြောင်း၊ နှံစားပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ အာလူးတို့ကိုစိုက်ပျိုးသည်။
အိုကလ ဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဝါအများဆုံးထွက် သော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။
ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ သစ်သော့သီး၊ စပျစ်သီး၊ ဖရဲသီးစသော သစ်သီးဝလံများကို လည်း စိုက်ပျိုးသည်။
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်တွင် ယခုအခါ မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၆ယဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
ပြည်နယ်တွင်းရှိ မြို့ကြီး များသည် မီးရထားလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ကား လမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း တစ်မြို့နှင့်တစ်မြို့ ဆက်သွယ် လျက်ရှိကြသည်။
ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပအတွက် လေကြောင်း ခရီးလမ်းများလည်းရှိသည်။
အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်တို့တွင် စာရေးစာဖတ်မတတ်သူ ဦးရေအနည်းဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်၍ သူငယ်တန်းမှအစ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ် ကျောင်းများရှိ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ သင်ကြားပြီးမြောက် သည်အထိ အခမဲ့ပညာရေးစံနစ်ကိုကျင့်သုံးသည်။
အိုကလဟိုးမားမြို့သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်နယ် ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ လေကြောင်းလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၃၆၈ယ၈၅၆ ယောက်(၁၉၇ဝ) နေထိုင်သည်။
ထင်ရှားသော အိုကလဟိုးမား တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ တာလဝါမြို့၊ မပ်စ ကိုးဂီမြို့၊ အီးနစ်မြို့တို့နှင့် လောတန်မြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
တာလဝါမြို့သည် အာကင်ဆောမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ အိုကလ ဟိုးမားပြည်နယ် ရေနံထွက်ရာဒေသ၏ ဗဟိုအချက်အချာမြို့ဖြစ် သည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက အိုကလဟိုးမားပြည်နယ် ဒေသကို အရှေ့ဘက်ရှိနယ်များမှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော ရက် အင်ဒီးယန်းတို့နေထိုင်ရန် သီးသန့်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ်မှအစပြု၍ အမေရိကန်အမျိုးသားတို့သည် ထိုဒေသတွင်းသို့ တစ်စုပြီးတစ်စု ဝင်ရောက်ခဲ့ကြရာ ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ အစိုးရက အခြေစိုက်နေထိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ရသည်။
ဤသို့အားဖြင့် အိုကလဟိုးမားဒေသတွင် အင်ဒီးယန်း တို့နှင့် လူဖြူတို့ယှဉ်တွဲ၍ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။
၁၈၉ဝ ပြည့် နှစ်တွင် အိုကလဟိုးမားနယ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပြီးနောက်၊ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ထဲသို့ ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ။
မြေပုံ ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမြေ သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခု၏ ဒေသဆိုင်ရာ သွင်ပြင်၊ အခြေအနေများကို သင်္ကေတများဖြင့် အမှန်တကယ် တည်ရှိနေသော အရွယ်အစား နှင့် အကွာအဝေးများအား အချိုးကျစနစ်ပုံ အဖြစ် သရုပ်ပြ ရေးဆွဲ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
မြေပုံ များအား မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံများ မှ ရာသီဥတုပြမြေပုံများ၊ လူဦးရေထူထပ်မှု ပြမြေပုံများ၊ စီးပွားရေး နှင့် လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးပြ မြေပုံများ စသည်ဖြင့် မြေပုံများကို ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်မှသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး မှအစ ဆေးသိပ္ပံပညာရပ်များအထိအကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်ကာ ချဲ့ထွင် ရေးဆွဲ လာကြသည်။
စက္ကူ များပေါ်တွင်သာ နှစ်ဖက်မြင် (အလျား နှင့် အနံသာရှိသော) မြေပုံများ၊ သုံးဖက်မြင် (အလျား၊ အနံ၊ အမြင့် ပါရှိသော) ရုပ်လုံးကြွမြေပုံများ မှ မြင့်မားလာသော နည်းပညာများ နှင့် အတူ မြေပုံရေးဆွဲခြင်း အတတ်ပညာများ သည်လည်း မြင့်မားလာခဲ့သည်။
left ဆင့်ပွားအနက်အဓိပ္ပာယ်များ မြေပုံ ဟူသော ဝေါဟာရသည် ကမ္ဘာမြေ ၏ ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒ နယ်ပယ်များမှ အခြေအနေ သွင်ပြင်များကိုသာ ဖော်ပြသော အဓိပ္ပာယ်မှ အခြားအသော နယ်ပယ်များသို့ ချဲ့ထွင်သုံးစွဲလာသည်။