kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိန်းထွေးနှစ်ခု ပေါင်းခြင်းနှင့် မြောက်ခြင်း ကိန်းထွေးများ၏ ပေါင်းခြင်းနှင့် မြောက်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။
နှင့် တို့သည် ကိန်းထွေး နှစ်ခုဖြစ်သော် ဟုသတ်မှတ်သည်။
ဤတွင် တို့သည် ကိန်းစစ်များဖြစ်ကြသည်။
အထက်ပါအတိုင်း ပေါင်းခြင်းနှင့် မြောက်ခြင်းကို သတ်မှတ်ခဲ့သော် သည်အပေါင်းထပ်တူရကိန်း နှင့် အမြှောက်ထပ်တူရကိန်း ရှိသည့် field တစ်ခုဖြစ်ကြောင်းတွေ့နိုင်သည်။
ထို့ပြင် နှင့် ဖြစ်ပါက ဖြစ်သည်။
ကိန်းထွေး နှစ်ခု၏ ပေါင်းခြင်းကို ဗှတ္တာများပေါင်းခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူသရုပ်ဖော်နိုင်သည်။
ကိန်းထွေးများ မြှောက်ခြင်းကိုမူ ပိုလာပုံစံ (polar form) ပြောင်းပြီးမှသာလျှင် သိသိသာသာသရုပ်ဖော်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကိန်းထွေး၏ အတိုင်းအတာ ပမာဏ (magintude) ကိန်းထွေးတစ်ခု ၏ အတိုင်းအတာ ပမာဏကို ဖြင့်သတ်မှတ်သည်။
ကို Coordinate ပြင်ညီပေါ်တွင် အားကိုယ်စားပြုသည့် အမှတ်တစ်ခုဟု မြင်ကြည့်သော် သည် မူလမှတ် (origin) နှင့် ကြားရှိ အကွာအဝေးပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ သည် အမြဲတစေ အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်တစ်ခုဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။
ကိန်းထွေးတို့၏ ပမာဏသည် ကိန်းစစ်တစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော မညီမျှချက်များကိုလည်း ဖော်ထုတ်နိုင်ပေသည်။
ဥပမာအနေဖြင့် သည် တြိဂံမညီမျှချက် (Triangle inequality) အဖြစ် လူသိများသည်။
ကိန်းထွေးတစ်ခု၏ ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းထွေး ၏ကွန်ဂျူဂိတ်ကို ဟုသတ်မှတ်သည်။
ကို Coordinate ပြင်ညီပေါ်တွင် ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အမှတ်တစ်ခုဟု မြင်ကြည့်သော် သည် ကို x ဝင်ရိုးအတိုင်း အလင်းပြန် (reflect) လုပ်ရာမှ ရရှိလာသည်အမှတ်ပင်ဖြစ်သည်။
ကိန်းထွေး ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်းနှင့် ကိန်းတေးပိုင်းကို နှင့် တို့ကိုသာသုံး၍ အောက်ပါအတိုင်း အလွယ်တကူပြန်လည်ရေးနိုင်သည်။
ထို့အပြင် နှင့်ဆက်စပ်၍လည်း အောက်ပါမှန်ကန်ချက်ကို အလွယ်တကူရရှိနိုင်သည်။
ကဏ္ဍ:ကိန်းများ။
350px| ဘာလင်နည်းပညာ တက္ကသိုလ်၏ သင်္ချာ အဆောက်အအုံ အဝင်ဝတွင် ကျောက်ပြားများဖြင့် ပုံဖော်ထားသော ပိုင်ပုံ (English-Pi) (အသံထွက် ပိုင်) ဆိုသည်မှာ သင်္ချာတွင် သုံးသော ကိန်းသေတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ တန်ဖိုးမှာ ယူကလစ်ဒီယံ မျက်နှာပြင်အတွင်း တွင် တွက်ချက်ရရှိသည့် စက်ဝိုင်းတစ်ခု၏ ပတ်လည်အနားနှင့် အချင်းတို့၏ အချိုးပင် ဖြစ်သည်။
ထိုတန်ဖိုးသည် စက်ဝိုင်း၏ ဧရိယာ နှင့် အချင်းဝက်တို့၏ အချိုးနှင့်လည်း တူညီသည်။
ထိုတန်ဖိုးမှာ အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၃.၁၄၁၅၉၂၆၅ နှင့် ညီမျှသည်။
သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ နှင့် အင်ဂျင်နီယာရင်း တွင် အသုံးပြုသော ဖော်မြူလာ အများစုတွင် ပိုင် ပါဝင်လေ့ ရှိပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ၎င်းအား အရေးပါသော သင်္ချာကိန်းသေ တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။
, Extract of page 52 ပိုင်သည် အီရာရှင်နယ်ကိန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ၎င်း၏ တန်ဖိုးကို m/n စသည့် အပိုင်းကိန်း ပုံစံဖြင့် m နှင့် n တို့သည့် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပါက အတိအကျ ဖော်ပြ၍ မရနိုင်ပေ။
အလားတူပင် ၎င်းအား ဒသမကိန်း ဖြင့် ဖော်ပြပါက ဒသမကိန်းမှာ အဆုံးသတ်ခြင်း မရှိသလို ပြန်ထပ်ချင်းလည်း မရှိပေ။
ဒမစ်ထရီ ရွိုင်ဘိုလဗ်လဗ် (; ; ; ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၆ မွေးဖွား) သည် ရုရှားစီးပွားရေးသမား၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရွိုင်ဘိုလဗ် သည် ၁၉၉၀ နှစ်များအတွင်း ရုရှားတွင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းသောအခါ ယခင်က ပြည်နယ်ပိုင် Potash မြေဩဇာကုမ္ပဏီ Uralkali တွင် စီးပွားရေးကို စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူသည် ထိုကုမ္ပဏီ၏ ၆၆%ကို ပိုင်ဆိုင်နေပြီဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Forbes ၏ သန်းကြွယ်သူဌေးများစာရင်းတွင် ကြွယ်ဝမှု ၈.၅ ဘီလီယံဖြင့် နံပါတ် ၁၅၆ နေရာတွင် ရှိခဲ့သည်။
တတိယမြောက် အက်ဒ်ဝါ့ဒ် ခရော့စ်ဘိုင် “နက်ဒ်” ဂျွန်ဆင် သည် ၁၉၃၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သော အမေရိကန်လူမျိုး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူ အဘီဂေးလ် ဂျွန်ဆင် နှင့်အတူ Fidelity Investments နှင့် Fidelity International တို့ကို ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်နေသူဖြစ်သည်။
သူသည် ထင်ရှားလွှမ်းမိုးခဲ့သော Boston မိသားစုဖြစ်သည့် Perkins တို့၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ပညာရေးနှင့် အလုပ်အကိုင် Johnson သည် Tabor အကယ်ဒမီကို မပြောင်းရွှေ့ခင် Milton အကယ်ဒမီတွင် မူလတန်းတက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်စစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းပြီးနောက် ၁၉၅၇တွင် သူသည် သူ့ဖခင် အက်ဒ်ဝါ့ဒ် စီ ဂျွန်ဆင် ၂ က ၁၉၄၉၌ တည်ထောင်ခဲ့သော Fidelity Investment တွင် သုတေသီ တစ်ယောက် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၀ တွင်သူသည် Fidelity Trend Fund ၏ စာတမ်းထိန်းသိမ်းရေး မန်နေဂျာဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ နာမည်ကျော် Fidelity Magellan Fund ကို စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ တွင် သူသည် ကုမ္ပဏီ၏ ဦးဆောင်သူဖြစ်လာပြီး ၁၉၇၇ တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အမှုဆောင်ချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ငွေကြေးဈေးကွက်ရန်ပုံငွေများတွင် ချက်လက်မှတ်ဖြင့် ပေးခြင်းအလေ့ကို သူက စတင်ခဲ့သည်။
သူသည် ဘဏ်များ၊ အာမခံကုမ္ပဏီများနှင့် သုံးစွဲသူများကို လျော့ဈေးဖြင့် အရစ်ကျဝန်ဆောင်မှုများပေးခဲ့သော ပထမဆုံးလူဖြစ်သည်။
သူသည် အရစ်ကျရောင်းချမှုများနှင့် လုပ်ငန်းများ၏ စက်နှင့်လုပ်ဆောင်ခြင်းများကို ထောက်ပံ့ရင်းနှီးပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။
လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဆုတံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ သူသည် အမေရိကန် အနုပညာသိပ္ပံ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် Beth Israel ဆေးရုံနှင့် ဘော်စတွန် အနုပညာပြတိုက်တို့၏ ဘဏ္ဍာထိန်းဖြစ်ပြီး ဘော်စတွန် လုံခြုံရေးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ဘော်စတွန် တက္ကသိုလ်၊ ဘန်တလီ ကောလိပ်နှင့် ဟောဘတ်နှင့် ဝီလျံစမစ်သ် ကောလိပ်များ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိထားသူဖြစ်သည်။
ကြွယ်ဝမှု လက်ရှိပျမ်းမျှ ကြွယ်ဝမှု ၈ ဘီလျံဒေါ်လာဝန်းကျင်ဖြင့် သူ့ကို Forbes မဂ္ဂဇင်းက အမေရိကန်၏ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အမှတ် ၃၀ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ယခုအခါ Fidelity ၏ ရှယ်ယာ ၂၄% ထိပိုင်ဆိုင်နေပြီဖြစ်သော သမီးဖြစ်သူ Abigail သည် ပျမ်းမျှငွေကြေး ၁၁ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် Forbes လူချမ်းသာစာရင်းတွင် နံပါတ် ၁၇ နေရာကို ယူထားသည်။
လှူဒါန်းမှုများ အက်ဒ်ဝါ့ဒ် စီ ဂျွန်ဆင် ရန်ပုံငွေအဖွဲ့သည် ၂၃၁ မီလျံဒေါ်လာဖြင့် လှူဒါန်းမှုပြုလုပ်သည်။
ခန္တီးလုံနယ် ခန္တီးလုံနယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတွင် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်တန်း တောင်ထွတ်များတွင် ခန္တီးလုံနယ်ရှိ တောင်တန်းတောင်ထွတ်များမှာ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆောင်းရာသီ၌ ထိုဒေသသည် အအေး ဆုံးဖြစ်၏။
ခန္တီးလုံနယ်မှာ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာဒေသ အပိုင်း အခြားအရဆိုလျှင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၏ နယ်ပိုင်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်ရသော ပူတာအိုခရိုင်ကို ခန္တီးလုံဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ခန္တီးရှမ်းတို့ နေရင်းဒေသမှာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ထိုမြစ်၏ လက်တက်များ ဖြတ်စီးရာ မြေပြန့်ဒေသသာ ဖြစ် လေသည်။
ခန္တီးလုံ၏ နယ် ၄ ရပ်တွင် တောင်မြင့်ကြီးများ ရံလျက် ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် တိဗက်နိုင်ငံ၊ အာသံပြည်နယ်တို့နှင့် အစပ်ဖြစ်သော နယ်ခြားဒေသရှိ တောင်ထွတ်တို့မှာ ပေ ၁ဝ,ဝဝဝ ကျော်မှ ၁၉,ဝဝဝ ကျော်အထိ မြင့်လေသည်။
ထိုတောင်ထွတ် တောင်တန်းတို့တွင် ဆီးနှင်းများ ကျသည် သာမက အချို့ဒေသတို့၌ ရေခဲပြင်ကြီးများ ဖြစ်၍ ထိုရေခဲ ပြင်တို့ရှိရာ တောင်ထွတ်များအနက် အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ် များမှာ ခါကာဘိုရာဇီနှင့် ဂမ်လန်ရာဇီဖြစ်၍ ပေ ၁၉,ဝဝဝ ကျော် မြင့်သည်။
မလိခမြစ်များ၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော မဒွဲဝန်မြစ် ဖျားခံရာ နွိုင်မဒွဲမှာ ၁၅,၁၅၈ ပေ မြင့်၏။
မလိခမြစ်ကို ခန္တီးဘာသာဖြင့် နမ်ကွီဟု ခေါ်၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ မြစ် ၄ သွယ် ဖြစ်လေသည်။
မလိခမြစ်၏ လက်တက်ကြီး ၄ သွယ်ကို အကြောင်းပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ခန္တီးရှမ်းမြေပြန့်၏ တောင်ဘက်အစပ်တွင် ဖြတ်စီးသော လက်တက်မှာ ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၈ဝဝ အထိ မြင့်သည်။
တောင်မှ မြောက်သို့ ကုန်းပြင်မြင့် ၃ ခုကို ဆက် ထားဘိသကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း မြင့်သွားပေသည်။
ထိုဒေသ၏ ရာသီဥတုမှာ ဆောင်းရာသီ၌ အအေးလွန် လှ၏။
ဇန်နဝါရီလလောက်မှ ဧပြီလလောက်အထိ မိုးတစ်စိမ့် စိမ့်ရွာကာ အေးချမ်းစွတ်စိုလှပေသည်။
မိုးရာသီ၌ မိုးသည်း ထန်လှ၏။
အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလကုန်လောက်အထိ ရာသီဥတုမှာ မိုးကင်း၍ သာယာပေသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ထိုမြေပြန့်မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ (ဧက ၁၃ဝ,ဝဝဝ နီးပါး) မျှ ကျယ်ပြန့် ၍ လူဦးရေ ၇,၆၃၂ ယောက်သာ ရှိကြောင်း သိရသည်။
မြေ ပြန့်တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ ခန္တီးရှမ်းများဖြစ်ကြသည်။
အနောက် နှင့် မြောက်ဘက်တောင်တန်းများပေါ်တွင် မစ်ရှမီလူမျိုးများရှိ၍ ကျန်ကုန်းမြင့်များပေါ် ၌ ကချင်လူမျိုးများ နေကြသည်။
ခန္တီးရှမ်းတို့အပြင် ခန္တီးလုံ၌ နေထိုင်သော အခြားလူမျိုး များမှာ ကန်၊ လန်ခိုင်၊ နှုတ်ကျို၊ ယိုးယာနှင့် တောဟောင်းတို့ ဖြစ်၏။
ခန္တီးတို့နှင့် ခွဲခြားသိသာရန် ခဲယဉ်းလေသည်။
အနည်းငယ် ခွဲခြားသိနိုင်သော အတူနေ အခြားလူမျိုးများမှာ နုတ်မွန်၊ အင်သစ်၊ နှင့် ပန်စုတို့ ဖြစ်၏။
ယင်အမည်များမှာ ခန္တီးတို့က ခေါ်ဝေါ်သောအမည်များ ဖြစ်သည်။
ထိုလူမျိုး အားလုံးကိုမူ ခန္တီးတို့က လုပ်ခဟု ခြုံ၍ ခေါ်ကြသည်။
ခန္တီး တို့၏ ဒေသအစပ် အရှေ့နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် နုန်များ၊ ယောယင်ခေါ် လိစုများ ရှိကြသေး၏။
ရှေးမြန်မာဘုရင်တို့ တန်ခိုးကြီးစဉ်အခါက ခန္တီးလုံမှာ မြန်မာမင်းတို့၏ ဩဇာခံဖြစ်ကြ၏။
ခန္တီးလုံဒေသ ဖြစ်သော ပူတာအိုခရိုင်သည် သီးသန့်ခရိုင်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့စဉ်က ခရိုင်ဝန် ဖြစ်သော မစ္စတာ ဂျေ၊ တီ၊ အို၊ ဗားနတ် ရေးသားသည့် ခန္တီးလုံဆောင်းပါးတွင် ခန္တီးလုံသည် မြန်မာဘုရင်တို့၏ ဩဇာခံဖြစ်ခဲ့ကြောင်း၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် မကျိုးမနွံရှိသောကြောင့် မြန်မာစစ်တပ်များ စေလွှတ်ခဲ့ရကြောင်း၊ ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် အခွန်ပဏ္ဏာများ မဆက်သဘဲ ပျက်ကွက်သောကြောင့် စော်ဘွား ၇ ဦး ပါဝင် သော တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုစော်ဘွား ၇ ဦး၏ အမည်ဖြင့် စော်ဘွားနယ် ၇ နယ်ရှိကြောင်း ရေးသားထား လေသည်။
ခန္တီးလုံရှိ စော်ဘွားနယ် ၇ နယ်မှာ လုပ်ခွန်၊ လုန်ကြိမ်၊ မန်နု၊ မောစေ၊ မောစေကွန်၊ လန်ဒါအို၊ လန်နုတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ခန္တီးလုံနယ်သည် ပြည်မနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပြည်ပ နိုင်ငံများနှင့်သော်လည်းကောင်း အဆက်အသွယ် အလွန် နည်းပါးခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံခြားသားများအနက် ထိုဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့သူများမှာ ၁၈၈၄ ခုနှစ်က ဗိုလ်ချုပ်ဝုဒသော့နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး မက္ကရီကာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာ အယ်ရောဂရေး၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် အော်လီယန်း မင်းသား ဟင်နရီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် နှစ်အတန်ကြာမှ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ခန္တီးလုံနယ် အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စကို အရေးယူ ဆောင် ရွက်လာကြသည်။
ဧရာဝတီမြစ်နှင့် သံလွင်မြစ်စပ်ကြား တောင်ရိုးမှ မေခမြစ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသည့် လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာဒေသကို ဗြိတိသျှပိုင်နယ်ဟု ကျေညာခဲ့ လေသည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာ ဂျေ၊ တီ၊ အို၊ ဗားနတ် ခေါင်းဆောင်သော လက်နက်ကိုင်တပ်များ ပါဝင်သည့်အဖွဲ့ ၂ ဖွဲ့သည် ခန္တီးလုံဒေသ သို့ ချီတက်သွားရောက်ခဲ့၏။
တစ်ဖွဲ့မှာ မလိခမြစ်တစ်လျှောက်နှင့် အခြားတစ်ဖွဲ့မှာ မေခမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် အကျန်ဒေသသို့ သွားခဲ့၏။
အကျန်ဒေသတွင် တရုတ်မြေတိုင်းအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် တိုက်ခိုက် နှင်ထုတ်ခဲ့ရလေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ထိုဒေသ၌ အခြေစိုက်ကာ ခိုင်မြဲသောအုပ်ချုပ်မှုကို စတင်ခဲ့လေသည်။
ရှေးဦးစွာ ခရိုင်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူမှာ ခန္တီးလုံဒေသ အတွက် စွန့်စားစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မစ္စတာဟက်ဇ ဖြစ်လေ သည်။
ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ခဲ့ရာမြို့မှာ ပူတာအိုမြို့ဖြစ်၍ မြစ်ကြီးနား နှင့် ၂၁၉ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ခရိုင်ဝန်အမည်ကို အစွဲပြု၍ ပူတာအိုမြို့ကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဟက်ဇ ဟု အမည်ပြောင်း ခဲ့သည်။
ဤကဲ့သို့ အခြေတစိုက် အုပ်ချုပ်မိသည့်နောက် ပြင်ပနှောင့်ယှက်မှုများလည်း အေးငြိမ်းသွားသည်။
နယ်ရုံး အဆောက်အအုံများ ပေါ်ပေါက်လာကာ နယ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာသည်။
နယ်အေးချမ်းသာယာသည် ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရသည့် စရိတ်စက အကုန်အကျများသောကြောင့် ကတစ်ကြောင်း မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့သည် ၁၉၂၈ ခုနှစ် တွင် ပူတာအိုနယ်ကို ခရိုင်အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းကာ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်တွင်းသို့ သိမ်းသွင်း၍ နယ်ပိုင်တစ်ဦးကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့ လေသည်။
ခန္တီးလုံနယ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တောတောင်ထူထပ်လှ၍ နယ်ရှိလူတို့မှာ စားနပ်ရိက္ခာအတွက် ခန္တီးလုံ မြေပြန့်ကို အားထားနေကြရ၏။
ထိုမှတစ်ပါး တရုတ်နိုင်ငံမှ တိဗက်သို့ သွားရာလမ်းခရီးတွင် ခန္တီးလုံသည် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် ပြည့်စုံ သည့် ခရီးတထောက်နားရာ အရိပ်အာဝါသ သဖွယ်လည်း ဖြစ်ပေသည်။
ခန္တီးလုံမှ မြစ်ကြီးနားသို့ သွားရာကုန်းလမ်းနှင့် အာသံပြည်နယ်၊ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ဝှမ်း၊ တိဗက်နိုင်ငံနှင့် တရုတ် ပြည်တို့သို့ သွားသော လမ်းတစ်ခုသာလျှင် မယ်မယ်ရရ ရှိသည်။
ယခုအခါ၌ ပြည်တွင်းလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင် ရေးဌာန၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ပူတာအိုတွင် လေဆိပ်တစ်ခု ထားရှိကာ လေယာဉ်ဆက်သွယ်မှုများ ရှိနေပေပြီ။
ယခုအခါ ပူတာအိုမြို့၌ ခန္တီးရှမ်းများအပြင် မြန်မာ၊ ကချင်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများလည်း နေထိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ခန္တီးလုံနယ်သားတို့မှာ မြေပြန့်၌ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြ၏။
ထိုနယ်မှ ထွက်ရှိသော စားနပ်ရိက္ခာတို့မှာ နယ်၏လူဦးရေ၏ ၁ဝ ဆမျှအတွက်ပင် လုံလောက်သည်ဟု သိရ၏။
ထိုမှတစ်ပါး ခန္တီးလုံဒေသတွင် ခဲကိုလည်း တွေ့ရှိလေ သည်။
ခန္တီးရှမ်းတို့မှာ ယခင်က ကြမ်းတမ်းခက်ထန်၍ စစ်မှု ရေးရာကို ဝါသနာပါခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါတွင် အေးချမ်း စွာ နေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာတွင် အထူးလေးနက်စွာ သက်ဝင်ယုံကြည် သူများ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ခန္တီးလုံတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ စေတီ ပုထိုးများကို အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရသည်။
ပူတာအိုမြောက်ဘက် တောနက်အတွင်း၌ပင် ရှေးက တည်ထားခဲ့သော ဘုရားပျက်၊ ကျောင်းအိုများကို တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။
ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ဘုရားစေတီ၏ မုခ် ၄ ဘက်အနက် ၃ ဘက်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ် ၁ ရုပ်နှင့် လူရုပ် ၁ ရုပ်စီ ရှိ၏။
အခြားတစ်ဘက်၌သော် ကား မင်းသားရုပ် ၂ ရုပ်ကို ထားရှိသည်။
ထိုမင်းသားရုပ် ၂ ရုပ်ထားသောမုခ်မှာ တောင်ဘက်မုခ် ဖြစ်၏။
ထိုတောင် ဘက်မုခ်၌ မင်းသားရုပ်ထားရှိခြင်းမှာ ခန္တီးရှမ်းတို့သည် မြန်မာ နိုင်ငံတော်၏ ကျေးဇူးသစ္စာတော် စောင့်သိခြင်းရှိသည်ကို ဖော်ပြလို၍ ဖြစ်သည်။
ခန္တီးရှမ်းတို့ အိမ်ဆောက်ရာတွင်လည်း အားလုံး တောင် ဘက် မျက်နှာမူ၍ ဆောက်လုပ်ကြသည်။
ဤသို့ ဆောက်လုပ် ခြင်း အကြောင်းရင်းမှာလည်း မြန်မာဘုရင်တို့၏ ဩဇာခံဖြစ်ခဲ့ ကြောင်းနှင့် မြန်မာဘုရင်တို့၏ ကျေးဇူးသစ္စာကို စောင့်သိခြင်း အထိမ်းအမှတ်ကိုပြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပူတာအိုမြို့၌ တိုင်းမင်းကြီး၏ ဒါဗာပွဲ ကို တက်ရောက်ကြကုန်သော ခန္တီးလုံစော်ဘွားများအနက် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လှသော စော်ဘွားကြီးအချို့မှာ မြန်မာ ဘုရင်က စော်ဘွားအဖြစ် ခန့်အပ်ကြောင်း အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်သည့် ရွှေနဖူးစည်းကြီးများကို နဖူးတွင် စည်းလျက် အဆောင်အယောင်ဖြင့် တက်ရောက်ကြောင်း ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် ဖြစ်သူ မစ္စတာကင်ဒန်ဝတ်က ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရပေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး။
thumb|ထိန်းချုပ်မှုကက်ဘိနက် ယခုအခါ ဟောင်းစတိုင်းရှိဂျာမန်ပြတိုက်တစ်ခုတွင်အပ်ထားသည့်ကက်ဘိနက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခန်းဝင်ပစ္စည်း မြန်မာဗုဒ္ဓအယူဝါဒီတို့တွင် သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေးသည့်အခါ သူတို့အဖို့ အိမ်ထောင်သစ် တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်သော မိဖများက ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ လယ်ယာမိုးမြေ၊ ရွှေငွေရတနာ စသော လက်ဖွဲ့ ပစ္စည်းများကို ဝိုင်းဝန်းပေးကမ်းလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ပေးကမ်း ရရှိသော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများကို ဗုဒ္ဓဘာသာဓမ္မသတ်ကျမ်းဂန် များတွင် ခန်းဝင်ပစ္စည်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ယခုအခါ ခန်းဝင်ပစ္စည်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာကာ မိဘက ပေးသော လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းများသာမဟုတ်ဘဲ ဆွေမျိုးညာတိ၊ မိတ်သင်္ဂဟများက ပေးကမ်းချီးမြှင့်ကြသော လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းများ ကိုပါ ခန်းဝင်ပစ္စည်းစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ထား လျက်ရှိသည်။
ခန်းဝင်ပစ္စည်း ပေးခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မနုကျယ်ဓမ္မသတ် တွင် 'အကြင်သမီးကို ပေးစားသည့်ကာလ၊ အသွင်ဥစ္စာပဏ္ဏာ ပေးကောင်းသည်မတောင်း၊ သမီးနှင့် ယောက်ျားငယ် သင်နေ ပြီးမှ အသွင်လက်ဆောင် ရကောင်းသေးသည်။
ယောက်ျားငယ် မိဘ၊ ယောက်ျားငယ်ကို တောင်းသော်မရရှာချေ။
အဘယ် ကြောင့်နည်းဟူမူကား ရှေးမဆိုချေသောကြောင့်တည်း'ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရေးသားပါရှိသည်။
အဓသံခိပ် ဓမ္မသတ်လင်္ကာ ၌လည်း 'သမီးကျေးဇူး၊ ရွယ်လူးလုလင်၊ အတင်တင်က၊ ကြည်လင်ပေးကမ်း၊ လက်ဖက်ကွမ်းကို၊ လှမ်းစားပိုင်၏။
ဖြီးခိုင်သွင်းနှံ၊ ခံပြီးမူကား၊ လွဲထိမ်းမြားက၊ ကြည်လင်ပေးကမ်း၊ လက်ဖက်ကွမ်းကို၊ လှမ်းစားပိုင်၏။
ဖြီးခိုင်သွင်းနှံ၊ ခံပြီးမူကား၊ လွဲထိမ်းမြားက၊ သွင်းနှစ်ဆပြန်၊ သွင်းတိုင်းပြန်လစ်၊ ကာမ ပြစ်သာ၊ သုံးချက် မှာ၏'ဟု ဖော်ပြထားလေသည်။
အမှန်စင်စစ် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီမြန်မာလူမျိုးတို့ လက်ထပ်ရေး တွင် အကြင်လင်မယားဖြစ်မြောက်ရန်အတွက် အခမ်းအနားများ ကျင်းပခြင်း၊ ခန်းဝင်ပစ္စည်းများ ပေးခြင်းကို မပြုမနေရဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးတို့အဖို့ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းမှာ လူမှုရေးရာသက်သက်မျှသာ ဖြစ် သဖြင့် ယောက်ျားလေးတစ်ဦးနှင့် မိန်းကလေးတစ်ဦးတို့သည် အကြင်လင်မယားအဖြစ် အတူတကွ သဘောတူ ပေါင်းသင်း နေထိုင်ခြင်းသာ အဓိကဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြားရာ၌ ခန်းဝင်ပစ္စည်းပေးခြင်းသည် အဓိကအချက် မဟုတ်ချေ။
မိဖဆွေမျိုးများ၏ အခြေအနေ အဆင့်အတန်း အလိုက် မိမိတို့ သဘောအလျောက် ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်းသာ ဖြစ်၏။
ယခုခေတ်တွင် ခန်းဝင်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် မရွေ့မပြောင်း နိုင်သော ပစ္စည်းတစ်စုံတစ်ရာကို ပေးကမ်းလိုလျှင် မှတ်ပုံတင် စာချုပ်များ ပြုလုပ်၍ ပေးကမ်းမှသာ တရားဝင်သော ခန်းဝင် ပစ္စည်း ဖြစ်မြောက်နိုင်သည်။
အိမ်ထောင်ဦးတွင် ရရှိသော လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းများအပြင် သတို့သား၌ဖြစ်စေ၊ သတို့သမီး၌ဖြစ်စေ၊ မိမိနှင့် အတူပါလာ သော အမွေအနှစ်၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို ခန်းဝင် ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလွဲထည့် သွင်းလိုက ထည့်သွင်းနိုင်ပေ သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဓမ္မသတ်ကျမ်းအရ ခန်းဝင်ပစ္စည်း မှန်သမျှ ကို ဇနီးမောင်နှံ နှစ်ဦးတို့ အခွင့်အရေးတူညီစွာ ပိုင်ဆိုင်ကြ လေသည်။
အိမ်ထောင်ဦးတွင် ပစ္စည်းပေးကမ်းခြင်း ထုံးတမ်းစဉ်လာ မှာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ရှေးအခါကပင် ထွန်းကားပေါ်ပေါက်ခဲ့ ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
တရုတ်လူမျိုး နှင့် ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့မှာ မိန်းကလေးဘက်မှ ခန်းဝင်ပစ္စည်းပေး၍ လက်ထပ်လေ့ရှိကြသည်။
မွတ်စလင်တို့၏ လက်ထပ်ရေးတွင်မူ 'မဟာ'ခေါ် ခန်းဝင်ပစ္စည်းပေးမှုမှာ အဓိကအချက် ဖြစ်သည်။
ခန်းဝင်ပစ္စည်းကို လက်မထပ်မီဖြစ်စေ၊ လက်ထပ်သည့်အချိန် တွင် ဖြစ်စေ၊ လက်ထပ်ပြီးနောက်မှဖြစ်စေ၊ သတို့သားက သတို့သမီးသို့ ပေးရသည်။
ထိုမဟာပစ္စည်းမှာ ဇနီးဖြစ်သူ၏ တစ်ဦးတည်းပိုင်ပစ္စည်း ဖြစ်တော့သည်။
ခရစ်ယန်တို့တွင် သတို့သားက မိမိ လက်ထပ်မည့် မိန်းကလေးကို လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများ ပေးကမ်းလေ့ရှိသော်လည်း ခန်းဝင်ပစ္စည်းကိုမူ မိန်းကလေးဘက်က ပေးလေ့ရှိသည်။
သတို့သားနှင့် သတို့ သမီးတို့သည် လင်ခန်းမယားခန်းအဖြစ် အတူနေသည့် အချိန် အတွင်းများတွင် မိန်းကလေးဘက်မှပါလာသော ခန်းဝင်ပစ္စည်း များကို လင်ယောက်ျားကသာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရလေ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသော ရှမ်း၊ ကရင်၊ ဂျင်းဖော၊ ချင်းလူမျိုးများတွင်မူ ယောက်ျား ကလေးဖက်မှ ခန်းဝင်ပစ္စည်း ပေးကမ်းရသော စံနစ်များ ရှိလေသည်။
ရှေးက မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတို့သား မိဘ သတို့သမီး မိဘအားလည်းကောင်း၊ ခန်းဝင်ပစ္စည်းတင်၍ တောင်းရမ်း ထိမ်းမြားပေးခြင်း စနစ်များ ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ထိုစနစ်များ မရှိသလောက် ပပျောက်လာချေပြီ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ဓလေ့ထုံးစံ။
ပေါက်ရောက်ပုံ မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးပြုပုံ ကွမ်းရွက် ညှစ်၍ ရသော သတ္တုနှင့် ဂျင်းပြုတ်ရည်၊ ဆားအနည်းငယ်နှင့် တိုက်ကျွေး‌‌ပါက ပန်းနာ ရင်ကျပ်၊ ရင်အောင့် ရင်ကယ်၊ ကြက်ညှာ ချောင်းဆိုး ရောဂါများ ပျောက်၏။
ကလေးများ လေပွခြင်း၊ အစာ မကြေဖြစ်ခြင်း၊ ဝမ်းသွားခြင်း၊ ဖျားနာခြင်းများ၌ ကွမ်းရွက် သတ္တုရည်နှင့် ပျားရည်များ ရော၍ တိုက်ကျွေးလျှင် ပျောက်ကင်း နိုင်၏။
အဖျားကြောင့် ဖြစ်သော ခေါင်းကိုက် ရောဂါများ၌ ကွမ်းရွက် မျက်စဉ်းအဖြစ် ခတ်ပေးနိုင်သည်။
မျက်စိပူခြင်း၊ ယားခြင်း၊ နာခြင်းများတွင် ကွမ်းရွက်ကို မျက်လုံး ပေါ်တွင် ကပ်ပေးနိုင်သည်။
ဗိုင်းရပ်စ် ပိုးကြောင့် ဖြစ်သော အဖျား၊ လည်ချောင်းနာ ရောဂါများကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
သွေးတိုး ရောဂါတွင် သွေးတက်သည့် အခါ ချက်ချင်း ကျစေရန် ကွမ်းရွက် သတ္တုရည်ကို ညှစ်၍ တိုက်‌‌ကျွေး‌‌နိုင်သည်။
ပုံပမ်း သွင်ပြင် ကပ်ပါး နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပင်စည်လုံး သေးသွယ် ပြောင်ချောသည်။
အမြစ်များ ထွက်နေသော ထစ်ဖုများ ရှိသည်။
တစ်ခါ တစ်ရံ ဂလင်းများ ပါရှိသည်။
မွှေးသော အနံ့ရှိသည်။
ကွမ်းပင်တွင် အနုစား၊ အလတ်စား၊ အကြမ်းစား၊ အရိုင်းစား ဟူ၍ ၄ မျိုးခန့် ခွဲထားသည်။
နှလုံးပုံ ရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းရှိ အဝိုက်များ ညီညာသည်။
ရွက်ညှာ ရှည်၍ အလယ်တွင် မြောင်းပါရှိ၏။
ပန်းပွင့် အလွန် သေးငယ်သည်။
ဖိုမ သီးသန့် ရှိသည်။
ပန်းခိုင်များသည် အရွက်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်၏။
အဖို ပန်းခိုင်သည် ပို၍ သေးသည်။
အသီးသည် အလွန် သေးငယ်သည်။
လုံးဝိုင်း၍ တစ်စေ့သီး ဖြစ်သည်။
အသုံးဝင်သောအပိုင်း အရွက် Betle Vine (ကွမ်း) Botany Term : Piper bettle Linn Species/Family : Piperaceae ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် - နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ပင်စည်လုံး သေးသွယ်ပြောင်ချော၍ အမြစ်များ ထွက်နေသော ဆစ်ဖုများ ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ဂလင်း များပါရှိသည်။
ပူစပ်သောအရသာရှိသည်။
ကွမ်းပင်တွင် အနုစား ၊ အလတ်စား ၊ အကြမ်းစား ၊ အရိုင်းစား ဟူ၍ ၄ မျိုးခန့်ခွဲထားသည်။
နှလုံးပုံရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း ရှိ အဝိုက်များ ညီညာသည်။
အရွက်ပေါ်မျက်နှာပြင်ပြောင်ချောသည်။
ရွက်ညှာရှည်၍ အလယ်တွင် မြောင်းပါရှိ၏။
အပွင့် - ပန်းပွင့် အလွန်သေးငယ်သည်။
အဖို ၊ အမ သီးသန့် ရှိသည်။
ပန်းခိုင် များသည် အရွက်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ထွက်သည်။
အဖိုပန်းခိုင်သည် ပို၍ သေးသည်။
အသီး -အညှာတံတစ်ချောင်း ပိတ်ချင်သီးကဲ့သို့ စုပေါင်း၍ သီးပြီး ရှည်မျောမျော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား တွင်စိုက်ပျိုးပေါက်ရောက်သည်။
စိုက်ပျိုးပင်ဖြစ်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် - မြန်မာ့ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကွမ်းရွက်သည် ဖန် ၊ ခါး ၊ ပူစပ်သောအရသာရှိ၏။
သလိပ်ကို ကြေစေ၏။
လေကို နိုင်၏။
အဆိပ်ကို ပယ်တတ်၏။
ဝမ်းမီးတောက်စေ၏။
နှလုံး ၊ ချောင်းဆိုးရောဂါ စသည်ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
ကွမ်းရွက် ညှစ်ရည်ကို ပျားရည်နှင့် တိုက်က ကလေးများ လေပွခြင်း ၊ အစာမကြေခြင်း ၊ ဝမ်းသွားခြင်း ၊ ဖျားနာခြင်းများ ပျောက်၏။
ကွမ်းရွက် ညှစ်ရည်ကို နွားနို့နှင့် သောက်က မီးယပ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇ ရောဂါ ပျောက်၏။
ကွမ်းရွက် ညှစ်ရည်တွင် ချင်းပြုတ်ရည် နှင့် သိန္ဓောဆား အနည်းငယ်ထည့်သောက်က ပန်းနာရင်ကျပ် ၊ ရင်အောင့် ရင်ကယ် ၊ ကြက်ညှာချောင်းဆိုးများ ပျောက်၏။
ကွမ်းရွက်ညှစ်ရည်အား မျက်စဉ်းခတ်ပေးခြင်းဖြင့် ကြက်မျက်သင့်နာ ၊ မျက်စိနာ ၊ မျက်စိရောင်ခြင်း ၊ ကိုက်ခြင်း စသည့်မျက်စိနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။
ကွမ်းရွက်ကို နနွင်း နှင့် ကျိုပြီး ဆားအနည်းငယ် ခတ်သောက် က ဖျားနာရောဂါ ပျောက်၏။
ကွမ်းရွက်ကို မီးကင်၍ ကလေးများငယ်ထိပ်တွင် အုန်းသီး နှင့်ဆွတ်ပြီး ကပ်ပေးထားပါက နှာစေးရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
ကွမ်းရွက်ကို ထန်းလျက် ၊ ချင်း ၊ ဆားထည့်ပြုတ်သောက်သော် အပူလွန်၍ ဖျားသော ရောဂါပျောက်၏။
ထို့ပြင် ကွမ်းရွက်ကို ထုံး၊ ကွမ်းသီး၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ ရှားစေးတို့ဖြင့် ယာပြီး ကွမ်းယာအဖြစ်လည်းဝါးကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယား ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ထိုင်း ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ် ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:မလေးရှား ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှု Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ယခုခေတ် နယားရုပ် အခြားနိုင်ငံများတွင် နဂါး (Dragon) သည် ခြေထောက်ပါလေ့ရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခြေလေးချောင်းပါသော နဂါးကို နယားဟုခေါ်ဆိုသည်။
နယားနှင့်ပတ်သက်၍ ပျူခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ပျူယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားရာ အထက်အညာအရပ်များတွင် နယားလက်ကောက်၊ နယားလက်စွပ်၊ နယားခါးပတ် စသည့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိရခြင်းက သက်သေထူလျက်ရှိပေသည်။
နယားပုံတွင် ထူးခြားသည့်အချက်တစ်ခုမှာ အထက်မှ အောက်သို့ ဆင်းဟန်သာ တွေ့ရပြီး အောက်မှ အထက်သို့ တက်ဟန်ကိုမူ မတွေ့ရပေ။
အမှန်တကယ် နယားသည် လောကတွင် မရှိပေ။
လောကကို အလှဆင်သော အနုပညာရှင်များ၏ စိတ်ကူးမှ ပေါက်ဖွားလာသော အလှအယဉ် သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
နယားသည် မြန်မာမှုဆိုင်ရာ ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွနှင့် ဆေးရေးပန်းချီ၊ ရွှေဇဝါရေးပန်းချီတို့တွင် တစ်မျိုးတစ်ဘာသာ ထူးခြားလျက် ရှိပေသည်။
နယားရုပ်ကို ကွက်ဖြည့်အနေဖြင့် ၊ အထောက်အကူအနေဖြင့် ထုလုပ်မွမ်းမံကြသည်။
အနုပညာမြောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ပညာရှင်များက အဆန်းတကြယ် စိတ်ကူးဉာဏ်ကူးဖြင့် မွမ်းမံထုလုပ် တပ်ဆင်ကြသည်။
မြန်မာတို့ အထွတ်အမြတ်ထားသော စေတီပုထိုးတို့၌ ထီးတော်တွင် ငှက်မြတ်နားရှိရာ ယင်းငှက်မြတ်နားကို အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ စိတ်ကူးဉာဏ်ဖြင့် အနုပညာမြောက် လှပဆန်းကြယ် တင့်တယ်အောင် ပန်းချီဆရာ၊ ပန်းတဉ်းဆရာတို့က ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ကနုတ်ပန်း ငှက်မြတ်နား ဟင်္သာရုပ် ငှက်မြတ်နား နယားရုပ် ငှက်မြတ်နား နဂါးရုပ် ငှက်မြတ်နား ဟူ၍ လေးမျိုးခန့် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။
အင်းဝခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် နယားရုပ်ခံ၍ ရွှေကွမ်းအစ်များ ပြုလုပ်ပြီး မိဘုရား၊ မှူးမတ်တို့၏ နန်းတော်၊ အိမ်တော်များတွင် အဆောင်အယောင်အဖြစ် ထားရှိခဲ့ရာ မင်းခမ်းမင်းနား တော်ဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် ထင်ပေါ်ခဲ့သည်။
ထီးသုံး နန်းသုံး သလွန်များတွင် နယားရုပ်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
သဉ္စလီ (ကုလားထိုင်) အချို့တွင်လည်း နယားခြေတပ်ကြသည်။
ယင်းသဉ္စလီကို မင်းမိဖုရားများသာ အသုံးပြုခွင့် ရကြသည်။
သဉ္စလီတင်ပြီး လူထမ်းရသော ထမ်းစင်ကို ဝေါတော်ဟုခေါ်သည်။
မင်းညီမင်းသားများစီးသော သမ္ဗာန်တော်ကို နယားဦးရုပ် ခေါ်ကြောင်း မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း ပဉ္စမပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။
နယားသုံးကောင် ခံသည့် ပန်းပုကလပ်၊ နယားခံကွမ်းအစ်၊ ကွမ်းခွက်များကို တွေ့ရသည်။
ဗိသုကာပညာရှင်များကလည်း ပန်းပုဆရာများနှင့် ညှိကာ အဆောက်အဦများတွင် နယားရုပ်အမျိုးမျိုးကို လှပတင့်တယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
တောင်ပံတပ်ထားသော နယားပျံများကို မြန်မာဆိုင်း ပတ်မကြီးထမ်းစင်တွင် နဂါးအစား အသုံးပြုလာကြသည်။
ဘုရားပလ္လင်၊ တံကဲ၊ လှေခါးအတက်အဆင်းဝဲယာများ၊ ခေါင်းလောင်းချိတ်များ၊ ပြာဿဒ်ရှိ လင်းနို့တောင်များ၊ တိုင်ဖုံးများ၊ တိုင်ဆင်းများ၊ ခန်းဆီးလိုက်ကာများ တွင် နယားရုပ်များ အသုံးပြုလာကြသည်။
ကျမ်းကိုး Category:ယဉ်ကျေးမှု Category:အနုပညာ။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊အမရပူရမြို့အနီး၊ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဦးတွင် တည်ရှိသည်။
ဂေါတမ ဘုရားရှင်သည် ဝါတော် ၂၆ ဝါ ရတွင် မြန်မာတို့၏ တိုင်းနိုင်ငံဖြစ်သော သုနာပရန္တတိုင်း၊ လယ်ကိုင်းကျောင်းတော်ရာ ဝါဏိဇ္ဇဂါမသို့ ရဟန္တာ ငါးရာ ခြံရံလျက် ပြဿဒ်ယာဉ်ပျံ (၅၀၀)ဖြင့် ကောင်းကင်ခရီးမှ ကြွတော်မူလာပြီးလျှင် စူဠပုဏ် ဆောက်လုပ်သော နံ့သာကျောင်းကို အလှူခံတော်မူ၏။
ထို့နောက် ဘုရားရှင်သည် နောင်အခါ သာသနာတော် ဖြန့်ဖြူးရာ၊ စည်ပင်ပြန့်ပွားရာ ဖြစ်လတ္တံ့သော မြို့ရွာဒေသများကို ရည်ညွှန်းတော်မူ၍ သရေခေတ္တရာပြည် တည်ရာ ဖိုးဦးတောင်၊ ပုဂံပြည်တည်ရာ တန့်ကြည်တောင်၊ မြင်စိုင်းမြို့တည်ရာ သင်းပွင့်တောင်၊ စစ်ကိုင်းပြည်တည်ရာ ရွှေမင်းဝံတောင်၊ မန္တလေး ရတနာပုံပြည်ကြီးတည်ရာ မန္တလေးတောင်နှင့် အင်းဝပြည် တည်ထွန်းမည့် ဒေသများကို အစဉ်အတိုင်း ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလာခဲ့၍ ထိုထိုဒေသနှင့်ဆိုင်ရာ ဗျာဒိတ်တော်များကို အသီးသီး မြွတ်ကြားတော်မူခဲ့ပြီးနောက် ကြက်ယက်နှစ်ဆူ တည်တော်မူမည့် မန္ဓာဂီရိတောင်တော်ထက်သို့ ညီတော်အာနန္ဒာကို နောက်ပါပြု၍ ကြွရောက်တော် မူလာသည်။
ဗျာဒိတ်ထားခြင်း ထိုအခါ မန္တလေးတောင်စောင့် ဘီလူးမ အဇ္ဇမုခီ၏မောင်တော်များဖြစ်ကြသော ငတောင်ပြုန်း၊ ငတောင်ကြဉ်၊ ငတောင်သမန်၊ ငတောင်မြင့် ဟူသော နတ်ဘီလူးလေးဦးတို့သည် ဘုရားရှင်ထံ၌ ကြည်ညိုခြင်း ပြင်းစွာဖြစ်၍ မွန်မြတ်လှစွာသော သားပြွမ်းဆွမ်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသည်ကို ခံယူတော်မူပြီးလျှင် ပြုံးတော်မူ၏။
ထိုအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်လေလျှင် ချစ်သား အာနန္ဒာ ရှေးသောအခါ ဤအရပ်၌ ကြက်မင်းမောင်နှမ အစစ်ဖြစ်၍ ကျက်စားစမှတ် ပြုသည်။
ကြက်ထောင့်အရပ်၌ အိပ်စမှတ်ပြုသည်။
ငါ အရိနိဗ္ဗာန် လွန်သည့်နောက် ၂၁၈-နှစ်ရောက်သောအခါ ထိုတောင်နှစ်တောင်ဝယ် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော အာသောကဘုရင်မြတ်သည် ငါ၏ ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ဌာပနာ၍ စေတီနှစ်ဆူ တည်လတ္တံ့၊ သာသနာတော် အနှစ် ၂၃၂၆၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၄-ခုနှစ်ရောက်သောအခါ ငတောင်ပြုန်း၊ ငတောင်ကြဉ်၊ ငတောင်သမန်၊ ငတောင်မြင့်တို့ နေရာအရပ်၌လည်း ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော မင်းသည် ပြည်ကြီးတည်၍ သာသနာတော် ချီးမြှောက်ပြုစုလတ္တံ့ဟု အမရပူရ ရွှေမြို့တော်ကြီးနှင့် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးကို ဗျာဒိတ်ထားတော် မူခဲ့လေသည်။
ကြက်ညီနောင်လော ကြက်မောင်နှံလော ဘုရားအလောင်းကြက်မင်းသည် နှမတော် ယသော်ဓယာ အလောင်းနှင့်အတူ ကြက်မောင်နှံဘဝအဖြစ် ဖြင့် ကျင်လည်ခဲ့ကြရသည်ဟူသော ဝါဒနှင့် ညီတော်အာနန္ဒာ အလောင်းနှင့်အတူ ကြက်ညီနောင် ဘဝအဖြစ် ဖြင့် ကျင်လည်ခဲ့ကြရသည်ဟူသော ဝါဒနှစ်ရပ် ဖြစ်ရ၍ ၎င်းကို ရှင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။
ခိုင်ခံ့သော အကိုးအကား အနေဖြင့် သမိုင်းကျောက်စာ ရာဇဝင်များလာ ကြက်မင်းမောင်နှံအဖြစ်ကို တထစ်ချ မှတ်ယူရပေမည်။
၎င်းကို ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့်လည်း ကဗျာလင်္ကာများတွင် - မြစ်ဧရာငယ်၊ ခွေကာလျှမ်းခ၊ ကမ်းအစတွင်၊ တေဇထက်သန်၊ မြမောင်နှံတို့၊ ယမန်ရှေးခါ၊ တောင်မန္ဓာနှင့်၊ သေလာနာဂရာဇ်၊ ဗောဓိလျာဖြစ်စဉ်က၊ နန်းသစ်ကဲ့ပျော်ရာ၊ ရိပ်ခန်းသာမို့ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါတို့ ရှင်ချစ်၊ ဇာတ်တော်ဟောင်းဖြင့်၊ အလောင်းရွှေကြက်၊ မြှုပ်ရာချက်ကို၊ ကြက်ယက်မောင်တော်၊ နှမတော်သည်၊ ရှင်တော်တူကွ တည့်သခင်၊ ရှင်တော်တူကွ တည့်သခင်ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီး စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရှိရလေသည်။
မျက်မြင်အနေဖြင့်လည်း ရှေးခေတ်အဆက်ဆက်မှစ၍ ယနေ့မျက်မှောက်ခေတ်အထိ ထုလုပ်ထားသော ရွှေကြက်ယက် ကြက်မင်းဂူအတွင်းရှိ ကြက်မောင်နှမ ရုပ်ပုံဖြင့်လည်း အဖိုအမသဘော ပေါ်လွင်ထင်ရှားလျက် ရှိနေပါသည်။
ရွှေကိုင်းသား ပြုစုသည့် ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ ဘုရားသမိုင်း ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။