kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝိုင်ယာလက်စက် များ၊ မော်တော်ကားစက်များ၌ ဤကရိယာ၏သဘောကိုယူ၍ အသုံးချသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် Category:လျှပ်စစ် Category:လျှပ်စစ်စွမ်းအား။
ထရန်စဗားနယ်သည် တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စုနယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။
ဗားမြစ်၏ တစ်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်ကိုအစွဲပြု၍ ထရန်စဗားဟုတွင်သည်။
ထိုနယ်၏ နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်တွင် လင်ပိုးပိုးမြစ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပေါ်တူဂီပိုင် အရှေ့အာဖရိကတိုက်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဗားမြစ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗာဆူးတိုလန်နှင့် ဗက်ချူအားနာလန်နယ်တို့ဖြစ်သည်။
ထရန်စဗားနယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၁ဝ၄၅ဝ မိုင်ရှိသည်။
လူဦးရေမှာ ၄၈ဝဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
နယ်တစ်ခုလုံးသည် ဗားမြစ်ဝှမ်းနှင့် လင်ပိုးပိုးမြစ်ဝှမ်းအကြားတွင် ရှိနေသော်လည်း၊ မြေပြင်မှာ အများအားဖြင့် ကုန်းမြင့်ဖြစ် လေသည်။
ထိုနယ်ရှိ ဒရက်ကင်စဗတ်တောင်တန်းမှာ ထင်ရှားသော တောင်တန်းဖြစ်သည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ငွေဝယ်ကျွန်များကို လွှတ်၍၊ ကျွန်ကုန်ကူးရေးအလုပ်ကို ဖိနှိပ်ပိတ်ပင် လိုက်သောအခါ၊ ကိပ်ကိုလိုနီနယ်တွင်နေထိုင်သော ဒပ်ချလူမျိုး လယ်သမားများဖြစ်ကြသည့် ဗိုးဝါးတို့သည် မြောက်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း တက်လာကြပြီးနောက်၊ ဩရိန်းမြစ်ကိုဖြတ်ကာ ထရန်စဗားနယ်တွင် အိုးအိမ် စိုက်ထူနေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအခါကနယ်အတွင်း၌လည်း တိုင်းရင်းသားလူမည်းများရှိရာ၊ ဗိုးဝါးတို့သည် ထိုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲမှ စွမ်းလွန်းတမန်ရှိသော ဇူးလူးလူမျိုးတို့နှင့် မကြာခဏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားသည့်ပြင် ဗြိတိသျှတို့နှင့်လည်း မသင့်မမြတ်ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ထရန်စဗားနယ်ကို ခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားရာ၊ ၁၈၈၁ ခုနှစ်၌ ထရန်စဗားနယ်ရှိ ဗိုးဝါးတို့နှင့်စတင်၍ အချင်းများကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှတို့ အရေးရှုံးနိမ့်လေသည်။
ထိုနောက် ထိုနယ်သည် လွတ်လပ်ခဲ့ပြီးလျှင် ဗြိတိသျှတို့၏ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုကို လက်ခံလာလေသည်။
သို့သော် ရွှေကံစမ်းရှာဖွေခွင့်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဗိုးဝါးစစ်ပွဲကြီးသည် ၁၈၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက် နေ့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားလေသည်။
ထိုစစ်ပွဲမှာ ၃ နှစ်မျှကြာ၍ နောက်ဆုံး စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်အရ ထရန်စဗားနယ်မှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
တိရစ္ဆာန်များ ထရန်စဗားနယ်သို့ လူဖြူများ ရှေးဦးစွာ ရောက်လာစဉ်က ခြင်္သေ့၊ ဆင်၊ ကျားသစ်၊ သစ်ကုလားအုပ်၊ မြင်းကျားနှင့်ကြံ့များသည် တောကြီးတောင်ကြီးများထဲ၌၎င်း၊ ရေမြင်းနှင့် မိကျောင်းများသည် မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်များထဲ၌၎င်း အလွန် ပေါများ၏။
သို့သော် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် အတော်ပင်ယုတ် လျော့သွားကြလေသည်။
မြို့ကြီးများ ပရီတိုးရီးယားမြို့သည် ထရန်စဗားနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍၊ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု၏ ရုံးစိုက်ရာ အချက်အချာ မြို့ဖြစ်၏။
အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့၊ ဗီနိုးနိုင်းမြို့၊ ကရူးဂါးစဒေါ့မြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တွင်းထွက်သတ္တုများ ထရန်စဗားနယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေထွက်ရာဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။
စိန်၊ ကျောက် မီးသွေး၊ ရွှေဖြူ၊ သံ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ခဲ၊ ယမ်းစိမ်းနှင့် ကန့်များကိုလည်း တူးဖော်ရရှိလေသည်။
၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ထရန်စဗားနယ်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ် ရေးရပြီးလျှင်၊ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၌ အသစ်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်၍ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:အာဖရိကတိုက် Category:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ။
အာရှမိုင်းနား၏ အနောက်မြောက်ကမ်းခြေအနီးတွင် အစ်လီ ယမ်မြို့ပျက်ကြီးကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ယင်း အစ်လီယမ်မြို့ပျက်ကြီးကို ထရွိုင်းမြို့ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ယခုမူ ထိုမြို့ကြီးကို ထရုတ်ဟု ခေါ်သည်။
မကြာမီက မြို့ဟောင်းနေရာကို တူးဖော်ကြည့်ရှုသည့်အခါ၊ ခိုင်ခံ့သော တံတိုင်းကြီးများ၊ မျှော်စင်ကြီးများ၊ တိုင်အကျိုး အပဲ့များကို တွေ့ရသဖြင့် ထိုမြို့တော်ကြီးသည် တခေတ်က ကြီး ကျယ်စည်ကားသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ခန့်မှန်းရ လေသည်။
ယင်းမြို့ဟောင်း၏ တည်ရာအရပ်မှာ အီးဂျီးယန်း ပင်လယ်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဟဲလစပွန့်(ဝါ) ဒါးဒနယ် ရေ လက်ကြားအနီးဖြစ်သည်။
ထရွိုင်းမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် နတ်မင်းကြီးဇု စံမြန်း ရာ ဘုံဗိမာန်ရှိသော အိုင်ဒါတောင်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု ကမ္ဘာကျော် ဂရိလူမျိုး ကဗျာစာဆိုကြီး ဟိုးမားက သူ၏အစ်လ ယက်အမည်ရှိ လင်္ကာကြီးတွင် ရေးသားခဲ့၏။
နတ်မင်းကြီးဇု သည် အိုင်ဒါတောင်ထိပ်ပေါ်ရှိ နတ်နန်းထက်မှ ဂရိနှင့် ထရွိုင်း လူမျိုးတို့ တိုက်ခိုက်သောစစ်ပွဲကို ရှုစားခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုစစ်ပွဲကို ထရိုဂျန်စစ်ပွဲဟုခေါ်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် တောင်တန်းများအကြားတွင် ပေ ၁ဝဝ ခန့်မြင့်သော ကုန်းတန်းရှည်ကြီးတစ်ခုရှိ သည်။
ဂရိသမိုင်းအရ ထိုကုန်းတန်း၏အောက်၌ ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်း များစွာ နစ်မြုပ်နေခဲ့သည်။
၁၈၇၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ် များတွင် အဆိုပါကုန်းတန်းကို တူးဖော်ကြရာ၊ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသည့်အရပ်ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများကို တွေ့ရ လေသည်။
ဘီစီ ၂၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ထရွိုင်းမြို့သည် ရွာသိမ်ရွာငယ် တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်စတစ်စ စည်ကားတိုးတက် လာခဲ့သဖြင့်၊ နောက်ဆုံးတွင် အီးဂျီးယန်းယဉ်ကျေးမှု၏ အချက် အခြာဒေသ ဖြစ်လာခဲ့၏။
ယခုဖော်ပြပါ ထရွိုင်းမြို့ပုံပြင်မှာ ဆဋ္ဌမမြောက် ထရွိုင်းမြို့တော်၏ သမိုင်းဖြစ်သည်။
ယင်းဆဋ္ဌမ မြောက် ထရွိုင်းမြို့တော်သည် ဘီစီ ၁၂ ရာစု သို့မဟုတ် ဘီစီ ၁၃ ရာစုတွင် ပျက်စီးခဲ့လေသည်။
ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီး ပျက်စီးရသည့်အကြောင်းရင်းမှာ ရှေး နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝဝ ကျော်လောက်က ဂရိနှင့် ထရိုဂျန်လူမျိုးတို့ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့်ပင်တည်း။
တစ်ဖန် စစ်ဖြစ်ပွားရ သည့်ရသည့်အကြောင်းမှာလည်း ထရွိုင်းမြို့တော်ကို စိုးစံသော ပရိုင်းယမ်ဘုရင်၏သား ပဲရစ်သည် စပါးတားမြို့ကို စိုးစံသော မင်နီလေးအပ် ဘုရင်၏ မိဖုရားဟယ်လင်ကို ထရွိုင်းမြို့ သို့ ဆောင်ကြဉ်းကာ ခိုးယူပေါင်းသင်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ထရိုဂျန်လူမျိုးတို့၏ စော်ကားရန်စခြင်းကို ခံလိုက်ရ သော ဂရိလူမျိုးတို့သည် ၁ဝ နှစ်တာကာလပတ်လုံး အင်အားစု ရုံးပြီးလျှင်၊ မိုင်စီးနီးဘုရင် အက်ဂါမံနွန်ကို ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်၍၊ ထရိုဂျန်တို့အား လက်စားချေရန် ထရွိုင်းမြို့သို့ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။
ဂရိတို့သည် ထရွိုင်းမြို့ကို ၁ဝ နှစ်ကြာမျှ ခဲယဉ်း ပင်ပန်းစွာ ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကြံပြီး၍၊ နောက်ဆုံးတွင် ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် အောင်နိုင်ခဲ့ကြ၏။
ဂရိတို့၏ ဥပါယ်တံမျဉ်ကား သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော မြင်းရုပ်ကြီး၏အတွင်း၌ စစ်သည်တော်များ ဝင်ရောက်ပုန်း အောင်း၍ နေစေကာ၊ ထိုမြင်းရုပ်ကြီးကို ထရွိုင်းမြို့၏ မြို့ရိုး ပြင်ဘက်တွင် စွန့်ပစ်ထားခဲ့ဟန်ပြုလျက်၊ ကျန်စစ်သည်တော် အပေါင်းလည်း သင်္ဘောများစီးကာ ထွက်ခွာသွားဟန်ပြုခဲ့ကြ သည်။
ထိုအခါ ထရိုဂျန်တို့သည် ဂရိများ ပြည်တော်ပြန်ကြပြီ အထင်ဖြင့် မြို့ပြင်ရှိမြင်းရုပ်ကြီးကို မြို့တွင်းသို့ ဝမ်းပန်းတသာ သွင်း ယူခဲ့ကြလေသည်။
ညဉ့်အချိန်ရောက်သော် မြင်းရုပ်ကြီး အတွင်း၌ ပုန်းအောင်းနေခဲ့ကြသော ဂရိစစ်သည်တော်များသည် အပြင်သို့ထွက်လာကြပြီးလျှင် မြို့ကိုစီးကြ၏။
သင်္ဘောစီးလျက် ထွက်ခွာသွားဟန်ပြုသော ဂရိစစ်သည်တော်များလည်း တိတ်တ ဆိတ် မြို့သို့ပြန်လာကြပြီးလျှင်၊ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ကြသော ကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးသည် ဂရိတို့၏ လက်တွင်းသို့ ကျဆင်း၍ ပျက်စီးသွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
ထားဝယ်ခရိုင် () သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ထားဝယ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ထားဝယ်ခရိုင်မြို့နယ်များ ထားဝယ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်နှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ထားဝယ်မြို့နယ် ထားဝယ်မြို့ မေတ္တာမြို့ ရေဖြူမြို့နယ် ရေဖြူမြို့ ကလိန်အောင်မြို့ သရက်ချောင်းမြို့နယ် သရက်ချောင်းမြို့ လောင်းလုံးမြို့နယ် လောင်းလုံးမြို့ သမိုင်းကြောင်း အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထက်ကတည်းက ထားဝယ်ခရိုင်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထားဝယ်ခရိုင်မှာ လက်ရှိ တောင်ငူခရိုင်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ ပါဝင်သော တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်မှုနယ်​မြေများ ပြန်လည်သတ်မှတ်ပြီးနောက် ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်အသစ်ဖြစ်သော ထားဝယ်မြို့တည်ရှိရာ ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယခင်က ထားဝယ်ခရိုင်၏ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Tavoy District ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ထားဝယ် ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့များ၏ အင်္ဂလိပ်အသုံးကို Dawei ဟု ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်တွင် ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကလိန်အောင်မြို့နယ်ခွဲနှင့် မေတ္တာမြို့နယ်ခွဲများပါ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့ရာ လက်ရှိထားဝယ်ခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၄)မြို့နယ်နှင့် မြို့ (၆)မြို့ ပါဝင်သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉ဒီဂရီ ၅၈မိနစ်နှင့် ၁၅ဒီဂရီ ၆မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၉၉ဒီဂရီ ၄၀မိနစ်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၄၀၀၄.၅၄ ကျော်ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြိတ်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ထားဝယ်ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းပေါများပြီး မြစ်ခေောင်းများနှင့် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင်သာ မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီတောင်တန်းသည် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်အဖြစ် မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းနေသည်။
(၆၈၀၁)ပေမြင့်သော မြင့်မိုရ်လက်ခတ်တောင်၊ (၅၀၅၉)ပေမြင့်သော နွားလပို့တောင်၊ (၄၅၂၇)ပေမြင့်သော လူဝိုင်း/ဟင်းကွဲတောင်၊ (၃၉၇၀)ပေမြင့်သော နားဟိတောင်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ပင်လယ်ပြင်အတွင်းတွင် ကျွန်းများတည်ရှိသည်။
သိန်းဇဲဘုတ်ကျွန်းစု၊ မောင်းမကန်ကျွန်းစု၊ လောင်းလုံးကျွန်းစုများသည် အဓိက တည်ရှိသည်။
ထားဝယ်ခရိုင်ရှိ တောင်တန်းတို့မှာ များသောအားဖြင့် ကျောက်တောင်များဖြစ်သည်။
ကျောက်မှာ နှမ်းဖတ်ကျောက်မျိုးဖြစ်၏။
ယေဘူယျအားဖြင့် အမြင့်ပေ (၁၅၀၀)ကျော်ဒေသများတွင် မြိတ်အနယ်ကျကျောက်များ၊ ကျွန်းများနှင့် တောင်ထိပ်များတွင် မီးတောင်ချော်ကျောက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
သဲကျောက်၊ ရွှံ့ကျောက်၊ ထုံးကျောက်တို့တွင် တိုးဝင်ဖြစ်ပေါ်သော ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်များကိုလည်း ဆက်စပ်တွေ့ရသည်။
နုံးတင်မြေနုများကို သက်နုမှ သက်ရင့်အထိ တွေ့ရတတ်သည်။
မြစ်ချောင်းများအနီးတွင် သက်ရင့်များတွေ့ရပြီး ခဲမဖြူနှင့် ရွှေများ တွေ့ရတတ်သည်။
သက်နုမျိုးကို ပင်လယ်ကမ်းစပ်၊ ချိုင့်ဝှမ်းတို့တွင် တွေ့ရတတ်သည်။
မြစ်ဝှမ်း၌တွေ့ရသော ကျောက်တို့ကား မြေစေးမှဖြစ်သော သင်ပုန်းကျောက်ဖြစ်၏။
ထားဝယ်ကမ်းခြေနှင့်နီးသော တောင်တန်းတို့၏ အရှေ့ဘက်မျက်နှာစာ၌ကား သံပါသော မြေစေးကျောက်များ ရှိသည်။
ရေဆင်း ထားဝယ်မြစ်သည် မိုင်(၁၀၀)ကျော်ရှည်လျားပြီး ခရိုင်၏ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
တောင်မှမြောက်သို့ မိုင်(၅၀)ကျော်စီးဆင်းလာသော ဘန်းချောင်းနှင့် မြောက်မှတောင်သို့ မိုင်(၃၀)ကျော်စီးဆင်းလာသော ခမောင်းသွယ်ချောင်းတို့ပေါင်းဆုံပြီး မေတ္တာမြို့အနီးမှစကာ တနင်္သာရီမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းသည်။
ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ဟိန်းဇဲချောင်းမှာ ပင်လယ်ပြင်နှင့်ဆက်လျက် ဒီရေတောများပေါက်နေသဖြင့် ငါး၊ပုဇွန်၊လိပ်ပေါက်ပွားမှုနှင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် အရေးပါသည်။
ရာသီဥတု ထားဝယ်ခရိုင်၏ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၈.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး၊ အနိမ့်ဆုံးမှာ ၉.၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်သည် အပူပိုင်းဒေသ၌ တည်ရှိသော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် ကပ်နေသောကြောင့် အပူရှိန်မပြင်းချေ။
မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝဝ ကျော်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ပိုင်းထက် မိုးပိုများသည်။
လူဦးရေ ထားဝယ်ခရိုင်၌ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်း ခြေအရ လူဦးရေ ၂၄၇,ဝ၂၇ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထားဝယ်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၄၉၃,၅၇၆ ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၂၃၉,၀၇၃ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၂၅၄,၅၀၃ ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၁၀၇,၉၅၆ ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၁.၉ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ထားဝယ်မြို့နယ်သည် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ သရက်ချောင်းမြို့နယ်သည် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
သို့သော် လူဦးရေကွာခြားချက် နည်းပါးသည်။
တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်(၃)ခုတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်လူမျိုး များ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့မှာ ထားဝယ်စကားကိုသာပြောဆိုကြသည်။
ထားဝယ်စကားသည် မြန်မာစာ၏မူလဇစ်မြစ် ပေါရဏစကားဟု ဘာသာဗေဒပညာရှင်ဆရာကြီးဦးဖေမောင်တင်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပါသည်။
မူလစံဘာသာစကားဖြစ်သည့် မြန်မာဘာသာစကားနှင့်အသွင်အနည်းအငယ်ကွဲပြားသည့် "‌ပေါရဏမြန်မာစကား" ဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
စီးပွားရေး ထားဝယ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု အသင့်အတင့်ရှိသောဒေသဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရာဘာ၊ ကွမ်း၊ သီဟိုဋ်၊ ဆီအုန်း၊ စပါး၊ ရေထွက်ပစ္စည်းများ အဓိကထွက်ရှိသည်။
ထားဝယ်ရှင်ကိုးရှင်ဘုရားများနှင့် မောင်းမကန်ကမ်းခြေကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
မောင်းမကန်ကျွန်းစုတွင်ပါဝင်​သော ချွန်ထက်​သော ​ကျောက်​တောင်များမှ ငှက်သိုက်များ ရရှိသည်။
ထားဝယ်ခရိုင်တွင် သစ်တောပေါသည်။
သစ်တောနယ် အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၅ဝဝဝ မျှရှိသည်။
ထိုသစ်တောများမှာ ကျွန်းသစ်အပြင်၊ ဆေးဘက်ဝင်သော သစ်ကြံပိုး၊ ကြက်ဆူပင်၊ ဥပသကာပင်၊ ပင်လယ်အုန်းပင်တို့လည်း ထွက်သည်။
ဋကြက်ပေါင်ပင် ပေါက်ရောက်ခြင်းကြောင့် ရာဘာလုပ်ငန်းလည်း အတော်အသင့်ကြီးကျယ်သည်။
သစ်သီးဝလံအနက် ဒူးရင်း၊ မင်းကွတ်၊ နာနတ်နှင့် တညင်းသီးတို့သည် အဓိက ထွက်ကုန်များဖြစ်သည်။
ပင်လယ်နှင့်ကပ်နေသော ခရိုင်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ ငါးစိမ်း၊ ငါးခြောက် ငါးပိလုပ်ငန်းမှာ များစွာကြီးကျယ်သည်။
ထားဝယ် ငါးပိနှင့် ငါးခြောက်တို့သည် မြိတ်ငပိနှင့် ငါးခြောက်တို့ကဲ့သို့ပင် နာမည်ကြီး၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြားစားသုံးကြသည်။
ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်စီမံကိန်း ဒေသတွင်းနိုင်ငံများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်လာမည့် ထားဝယ်အထူးစီးပွားရေးဇုန်မှာ ထားဝယ်မြို့ အနောက်မြောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ဤစီမံကိန်းတွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းပါဝင်ပြီး ပြီးစီးပါက တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများမှ ကုန်ပစ္စည်းများအား အနောက်နိုင်ငံများသို့ လွယ်ကူစွာတင်ပို့နိုင်မည်ဖြစ်သဖြင့် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအတွက် အရေးပါသော စီမံကိန်းဖြစ်သည်။
ထိုစီမံကိန်းတွင် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံများ ပါဝင်မည်ဖြစ်ကာ ၂၀၀၈ခုနှစ်မှစတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် လက်ရှိအချိန်အထိ နှောင့်နှေးလျက်ရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းရှိ အဓိကကျသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဖြစ်သည့် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ်-မြိတ်-ကော့သောင်း လမ်းမကြီးမှာ ခရိုင်၏ အဓိကမြို့ကြီးများကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ထိုလမ်းမကြီးမှာ ခရိုင်အတွင်း မိုင် (၁၀၀)ကျော်မျှ ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ထားဝယ်မြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။
ရန်ကုန်-ရေး-ထားဝယ် ရထားလမ်းမှာ ထားဝယ်မြို့တွင် အဆုံးသတ်ပြီး ထားဝယ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်အကျဆုံးသော မီးရထားလမ်းဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
သို့သော် ရထားခရီးစဉ်မှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပြေးဆွဲနေခြင်းမရှိပေ။
ရန်ကုန်နှင့် ပင်လယ်ခရီးဆက်သွယ်မှုရှိသည်။
အထူးစီးပွား​ရေးဇုန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ ထားဝယ်မြို့နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ကန်ချနဘူရီအား ဆက်သွယ်မည့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးကို ဖောက်လုပ်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။
သို့​သော် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုကြာသည်အထိ ​ဖောက်လုပ်နိုင်ခြင်းမရှိ​သေး​ပေ။
ပညာရေး ထားဝယ်မြို့တွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၊ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးကောလိပ်၊ သူနာပြုသင်တန်းကျောင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ တို့ တည်ရှိပါသည်။
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၉.၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး ထားဝယ်မြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ တပ်မတော်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ ရေဖြူမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
ထင်ရှား​သော​နေရာများ ထားဝယ်မြို့ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ မောင်းမကန်ပင်လယ်ကမ်းခြေသည် နွေရာသီအတွက် အနားယူရာ စခန်းကောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်ရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားတို့မှာ ထားဝယ်မြို့ တောင်ဘက် မိုင်အနီးငယ်အကွာတွင် ရှင်မုတ်ထီးဘုရား၊ ထားဝယ်အငူတွင် ရှင်မော်ဘုရားနှင့် ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက်ရှိ ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။
ယခုရှိရင်းစွဲ ထားဝယ်မြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် ထားဝယ်မြို့ဟောင်းနေရာရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ။
ထီးသည် နေပူသည့်အခါ အပူမှကာကွယ်ရန်၊ မိုးရွာသည့်အခါ စွတ်စိုခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်၊ ဦးခေါင်းထက်တွင် အုပ်မိုးရသော လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာမှုအနေဖြင့်ကား၊ ထီးသည် လူသုံးပစ္စည်းတစ်ရပ်မျှသာ မဟုတ်ချေ။
လူတို့၏ အပူဇော်ခံယူထိုက်ခြင်းနှင့် တန်ခိုးအာဏာရှိခြင်းတို့ကို ပြသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းလည်းဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ဘုရားပုထိုးတို့၌တင်ရသော ထီးတော်၊ မင်းမြောက်တန်ဆာအဖြစ်ဖြင့်သုံးသော မင်းသုံးနန်းသုံးထီး၊ မှူးကြီး မတ်ရာ သေနာပတိတို့သုံးသော ထီး၊ သာမန်လူသုံး ထီးဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ် ထီးဟူသော မြန်မာဝေါဟာရစကား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ အရိုးတစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ပြုအပ်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အထီး-ထီးဟု-ဟူ၍၊ ဤနေရာမျိုးတွင် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ကောက်ယူရ၏။
အချို့နေရာများ၌ ပုလ္လိင်ဟူသောအနက် တစ်ဦးတည်း၊ တစ်ယောက်တည်း အထီးကျန်ဟူသောအနက်တို့၌ ဖြစ်၏။
နရစောမီး၊ တဝင်းထီးနှင့်၊ ညီးညီးလျှံမောက်၊ ရိပ်ဖြူဆောက်လျက်ဟူသော မီးနှင့်ထီး ခွဲထားစပ်ထုံးကို ထောက်သဖြင့် ထီးဟူ၍သာ ရေးရမည်ဖြစ်ပေ၏။
မင်းသုံး ထီး မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါးတွင် ထီးသည်တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မင်းသုံးနန်းသုံးထီး၏ သဘောမှာ မင်းတို့၏ အချုပ်အချာအာဏာပိုင်ခြင်းကို ဖော်ပြသော အထိမ်းအမှတ် အဆောင်အယောင် သဘောဖြစ်သည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် နန်းမ နန်းဦး၌ ထီးမပြတ်စိုက်ဆောက်လျက်၊ ထီးရိပ်တွင် ဧကရာဇ် မင်းမြတ်တို့ စံပယ်သည်ဟုဆိုသည်။
ထိုထီးမှာ ထီးဖြူဖြစ်သည်။
ပြူစောထီး၏ ထီးဖြူသည် လုံးပတ်သုံးထွာ၊ သန္တာအရိုး ကိုးတောင် နှစ်မိုက်၊ အထွတ် ပတ္တမြားတပ်သော ထီးဖြစ်၏ ဟူ၍လည်း ရွှေဘုံနိဒါန်း၌လာသည်။
ထို့ပြင် ထွက်တော်မူသောအခါ ဆောင်းမိုးရသော ဆောင်းထီးများလည်း ရှိသေးသည်။
ရာဇာဘိသေကကျမ်းလာ ထီးဖြူလေးစင်းတို့တွင် - ပြာသာဒ် အဆင့်ကဲ့သို့ ထီးရွက် ၉ ဆင့်ရှိ၍၊ အရိုး ၁ဝ တောင်ရှည်ပြီးလျှင်၊ ရွှေမြူတာအိုး အထွတ်တပ်သော နဝဒဏ္ဍထီး၊ ထီးရိုး ၆ တောင်ရှည်သော မနောဟရီထီး၊ ထီးရိုး ၅ တောင် ရှည်သော အာတပတြထီးတို့သည် အဆောင်အယောင်အဖြစ်ဖြင့် နန်းတော်၌ စိုက်ရသောထီးများဖြစ်၍၊ ထီးရိုး ၄ တောင် ရှည်သော ဝိဇယပတြထီးမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့ ထွက်တော်မူသောအခါ ဆောင်းရန်အတွက် အခါခပ်သိမ်း ဆောင်းအပ်သော ထီးဖြစ်သည်။
(အထက်ပါ၌ နဝဒဏ္ဍထီးကို ထီးရိုး ၁ဝ တောင်ဟု အမှတ်အသားရှိသော်လည်း၊ နဝဒဏ္ဍ၏ အဓိပ္ပာယ်အတိုင်းဆိုလျှင် ထီးရိုးသည် ၉ တောင်သာရှိသင့်၏။
) မင်းသုံးဖြစ်သော ထိုထီးတို့မှာ ထီးတစ်လက်၏အဖို့ အစိတ်အပိုင်းအားဖြင့် ကိုးပိုင်းရှိ၏။
အထက်မှ အောက်သို့- အထွတ်စိန်ဖူး ငှက်မြတ်နား ရာမလက်ညှိုးခေါ်စွန်မြီး မြူတာ ထီးချက် သတောင်းလည် ကြာယပ် ထီးရိုး ထီးခုံဟူ၍ ကိုးပိုင်းရှိလေသည်။
ထီးစောင့်နတ်များ ထိုထီးတို့မှာ နန်းတွင်း၌ အမျိုးမျိုးဖြစ်၍ ထီးကို စောင့်သောနတ်များနှင့်ထီးလုပ်ပုံ လုပ်နည်း၊ မည်သို့သုံးစွဲသည်တို့ကို ရွှေဘိုနိဒါန်း၌ ဖော်ပြထားသည်မှာ *ကနကဒဏ်ထီးကို သမ္မာဒေဝနတ်သမီးစောင့်သည်။
သမုဒ္ဒရာဇ်ထီးကို သမုဒ္ဒရာဇ်နတ်သမီး စောင့်၏။
စန္ဒထီးကို စန္ဒနတ်သမီး စောင့်သည်။
ပဒုမထီးကို ပဒုမာနတ်သမီးစောင့်သည်။
သမုက္ခထီးကို သမုက္ခနတ်သမီးစောင့်သည်။
ဝိသုကြုံထီးကို ဝိသုကမ္မနတ်သမီးစောင့်သည်။
ကမ္ဗုထီးကို ကမ္ဗုနတ်သမီး စောင့်သည်။
ဥရူထီးကို ဥရူနတ်သမီးစောင့်သည်။
သမ္မုတိထီးကို သမ္မုတိနတ်သမီး စောင့်သည်။
ထိုထီးများ၏အရပ်အဝအတွင်း ရွှေခြူးညောင်ရွက်၊ ကြယ်၊ ပုလဲဆိုင်း၊ သန္တာဆိုင်း၊ စိန်ဆိုင်း၊ မြဆိုင်း၊ ပတ္တမြားဆိုင်းမှစ၍ ရွှေချိန်ကျောက်ဝင် လုပ်ရိုးဆောင်ရိုးအထားအနေများမှာ စာစောင်များတွင် အင်းစောက်နှင့် ဇာလျားပြကာ ရှိပြီဖြစ်၍ အထူးမဆိုပြီ။
တေမိဇာတ်တော်ကို ထောက်သဖြင့် ထီးကို နတ်သမီးစောင့်ကြောင်းကို သိရသည်။
မဟာသမ္မတမင်း ဆောင်းသည့်ထီး သမ္မုတိထီးမှာ ကမ္ဘာအစ လူတို့မင်းမြှောက်၍ မင်း၏အဖြစ်ဖြင့် သမုတ်ခြင်း၊ သုံးပါးသောအမည်ခံသဖြင့် မဟာသမ္မတ ခတ္တိယမင်း ဆောင်းသည့်ထီးဖြစ်၍ သမ္မုတိထီးခေါ်ဝါ်သည်။
ကမ္ဘာတည်စ နေလကို အစွဲပြု၍ စန္ဒထီး၊ သူရိယထီး သမုတ်သည်။
သမ္မုတိထီး၊ စန္ဒထီး၊ သူရိယထီး သုံးစင်းသည် မဟာသမ္မတမင်းဆောင်းသည့်ထီး ဆိုသည်။
ကနကဒဏ်ထီး ကနကဒဏ်ထီးမှာ သုဒဿနစကြာမင်းလက်ထက် ကျွန်းဦးဇမ္ဗုသပြေရွှေကို ထီးအရိုးလုပ်သဖြင့် ကနကဒဏ် ခေါ်ဝေါ်သည်ဆိုသည်။
ကဝိလက္ခဏဒီပနီတွင် အထက်ဖော်ပြရာပါ ရာဇဘိသေကဟူသော သက္ကဋကျမ်းဂန်မရောက်မီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေထီးရွှေနန်း အဆက်ဆက် ဥကင်တော် သီဟာသန ရာဇပလ္လင်တွင် လက်ဝဲထီးဖြူလေးစင်း၊ လက်ျာထီးဖြူလေးစင်း၊ နှစ်ခုပေါင်းသော် ထီးဖြူရှစ်စင်းရသည်ကို လက်မွန်ရှေးဦး ပညာရှိတို့က အမည်သညာ သမုတ်ထားနှင့်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားလေသည်။
ထိုထီးဖြူရှစ်စင်းတို့မှာ - ကနကဒဏ်ထီး နှစ်စင်း၊ တမွတ်ထီး နှစ်စင်း၊ ယာဉ်ထီး လေးစင်းဖြစ်သည်ဟု လောကဗျူဟာခေါ် အင်ရုံစာတမ်း၌လာသည်။
ကနကဒဏ်ထီးသည် ပကတိရွှေသားကို အရိုးလုပ်သောကြောင့် ကနကဒဏ်ထီးဟုခေါ်သည်။
တမွတ်ထီးမှာ ရှေးစကားဟောင်း ကြီးမြတ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော တမွတ်သဒ္ဒါကိုစွဲ၍ မှည့်ခေါ်သောထီးဖြစ်၍ ကြီးမြတ်သော ထီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ယာဉ်ထီးမှာ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်တို့ဝယ် ဆင်ယာဉ်၊ ရထားယာဉ်၊ လှေယာဉ်သုံးပါး၌ ထီးဆောက်သည် ဖြစ်၍ ယာဉ်ထီးဟုခေါ်လေသည်။
လောကဗျူဟာစာတမ်းအလို လက်ျာ ထီးဖြူလေးစင်းဟူသည်မှာ ကမ္ဗုထီး၊ စန္ဒထီး၊ ပဒုမထီး၊ သမ္မုတိထီးဖြစ်သည်။
လက်ဝဲထီးဖြူလေးစင်းမှာ ကနကဒဏ်ထီး၊ သူရိယထီး၊ ဝိသုကမ္မထီး သမုက္ခထီးဖြစ်သည်။
စေတီဘုရား ထီးတော် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးတို့၌တင်သော ထီးတို့ကား များသောအားဖြင့် ကြေး၊ သံ၊ သံဖြူ စသည်တို့နှင့် ပြုလုပ်သော ထီးများဖြစ်ကြသည်။
ထီးတော်ပြုလုပ်ရာ၌ ကြေးခွေ၊ သံခွေ တို့ကို အောက်ခြေမှအထက်သို့ အရစ်အရစ်ဆင့်လျက်၊ မကိုဋ် သရဖူသဏ္ဌာန် ဘုံအဆင့်ဆင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ထီးကို အများအားဖြင့် ငါးဆင့်၊ ခုနစ်ဆင့်၊ ဆယ့်တစ်ဆင့်ဟူ၍ ပြုလုပ်ကြသည်။
ထီးကို စေတီ၏ချယားသီး (ဝါ) ငှက်ပျောဖူးတွင် တပ်ဆင်၍ ထီးထက်၌ ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးများကို တပ်ဆင်ရသည်။
ထီးဆင့်များ၌ ညောင်ရွက်များနှင့် ဆည်းလည်းများကိုလည်း တပ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
ဆတ္တာဝလိ ထီးအဆင့်ဆင့်မျိုး၏ပုံစံကို မှော်ဇာမြို့ ခင်ဘားကုန်းမှ တူးဖော်ရရှိသော စေတီတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးတို့တွင် စေတီပုထိုးတို့၏ အထွတ်၌ သစ်သားထီးရိုးတပ်၍ အရွက်အဆင့်ဆင့်ရှိသော ထီးတော်ကို တင်လေ့ရှိသည်။
ယင်းထီးကို ဆတ္တာဝလိဟုခေါ်သည်။
ထီးရွက်သုံးဆင့်ရှိသောထီးကို ဘီစီ ၁ဝဝ ခန့်က တည်သော ဆန်ချီပုထိုးတွင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ထီးရွက်သုံးဆင့်ထက်ပိုသော ထီးတော်တို့ကိုမူ အနုရာဓပူရရှိ ထူပါရာမပုထိုး(ဘီစီ ၂၄၆)၌၎င်း၊ ဆာရနတ်ရှိပုထိုး (အေဒီ ၆ ရာစု)၌၎င်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ထိုထီးတို့သည် အများအားဖြင့် သစ်သားထီး သော်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ထီး သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးတို့၏ ထီးနမူနာကို ပြရမည်ဆိုလျှင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သော ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီး၏ ထီးကိုပြရပေလိမ့်မည်။
သို့ရာတွင် ယခုခေတ်၌ မြန်မာပိသုကာအတတ်တွင် အသစ်တီထွင်လျက်ရှိကြသည်။
ဗိုလ်တထောင်ဘုရား၏ ထီးတော်နှင့် ရွှေမော်ဓောဘုရား၏ ထီးတော်တို့မှာ အသစ်တီထွင်သော ပုံစံများဖြစ်ကြပေသည်။
ဤထီးကို သမ္မတခေတ် ထီးဟုခေါ်သည်။
ထိုထီးတွင် ထီးရွက်ငါးဆင့်ထားသည်။
ထိုထီးရွက်ငါးဆင့်ကို တီထွင်သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကား၊ ဘဒ္ဒကမ္ဘာတွင် ဘုရားငါးဆူပွင့်သည်ကို၎င်း၊ ပြည်ထောင်စုအလံတော်တွင် ပြည်နယ်တို့ကို ရည်ညွှန်းသော ကြယ်ငါးပွင့်ရှိသည်ကို၎င်း ရည်ရွယ်သည်ဟုဆိုသည်။
စေတီပုထိုး၏ အထွတ်အထိပ်၌တင်သော ထီးအပြင်၊ ဘုရားပုထိုး စသည်တို့အား ကပ်လှူပူဇော်သော ထီး များလည်းရှိသေးသည်။
ဘုရားတွင် ချိတ်ဆွဲ စိုက်ထူထားသည့် ထီးများကို ထွားထီးဟုခေါ်သည်။
ထွားထီးမှာ ရှေ့တွင်ဖော်ပြလတ္တံ့သော မင်းသုံးထီး၏ပုံစံအတိုင်းဖြစ်၍၊ သတောင်းလည်၊ ကြာယပ်၊ ရွှေခြည်၊ ငွေခြည်၊ ပုတီး၊ ဘော်ကြယ်ပွင့်များ စသည်တို့ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှယ်ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်နိုင်ငံမှ မှာယူသုံးစွဲသော သံကိုင်း၊ သံရိုးနှင့်ပြုလုပ်သည့် ပိုးထီး၊ ဖဲထီး၊ ပိတ်ထီး အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံဖြစ် ပိတ်ထီး၊ ပိုးထီးတို့သည် များစွာခေတ်စားလျက်ပင်ရှိပေသည်။
ပုသိမ်မြို့တွင်လုပ်သော ပုသိမ်ထီးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမက နိုင်ငံခြား၌လည်း ထင်ရှားကျော်စောသည်။
မန္တလေးအိမ်တော်ရာတွင်လုပ်သောထီးကို ဒေသစွဲ၍ အိမ်တော်ရာထီးဟုခေါ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှေးက ထီးတန်းရပ်ကွက်တွင် ထီးကို မြောက်မြားစွာလုပ်သည်။
ယခုခေတ်၌မူ ရန်ကုန်မြို့တွင်း နေရာအနှံ့အပြားတွင် မြန်မာထီးများကို ပြုလုပ်ကြသည်။
အထက်ဖော်ပြရာပါ လူသုံးထီးများအပြင် ရွှေထီး၊ ထွားထီး၊ ရဟန်းဆောင်းထီး၊ သီလရှင်ဆောင်းထီး စသည်တို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရွှေထီးတွင် ထီးရွက်အဝန်း၏ ချင်းဝက် ၁၈ လက်မမှသည် လက်မ ၂ဝ အထိရှိရသည်။
ထီးခရိုင် ၃၄ ချောင်းပါမြဲဖြစ်သည်။
ရဟန်းဆောင်းထီး၌ ထီးရွက် ချင်းဝက် ၁၈ လက်မရှိလျှင် ထီးခရိုင်အချောင်း ၅ဝ ပါရှိရသည်။
ထီးရွက် ချင်းဝက် ၂၂ လက်မရှိသော် ထီးခရိုင် အချောင်း ၆ဝ၊ ထီးရွက် ချင်းဝက် ၂၄ လက်မရှိသော်၊ ထီးခရိုင် အချောင်း ၇ဝ ပါရှိရသည်။
ယောက်ျားဆောင်းထီး၌ ထီးရွက် ချင်းဝက် ၁၆ လက်မရှိ၍၊ ခရိုင် ၄ဝ မိန်းမဆောင်းထီး၌ ထီးရွက် ချင်းဝက် ၁၄ လက်မရှိ၍၊ ခရိုင် ၃ဝ၊ ခလေးဆောင်းထီး၌ ထီးရွက် ချင်းဝက် ၁ဝ လက်မရှိ၍ ခရိုင် ၂၆၊ ထွားထီး၌ ထီးရွက်ချင်းဝက် ၆ လက်မမှ ၈ လက်မအထိရှိ၍၊ ခရိုင် ၃၄ ချောင်းဟူ၍ အသီးသီး ပါရှိရသည်။
သို့သော် ယခုဖော်ပြသော အချက်အလက်တို့သည် ယေဘုယျသဘောမျှသာဖြစ်သည်။
ထီးလုပ်သူတို့သည် မိမိတို့၏ အတိုင်းအတာနှင့် မိမိ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်လေ့ရှိရာ၊ မည်သည့်ထီးမျိုး၌ အတိုင်းအတာနှင့် မိမိ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်လေ့ရှိရာ၊ မည်သည့်ထီးမျိုး၌ အတိုင်းအတာသည် မည်သို့ ပုံသေထားရမည်ဟု မရှိချေ။
ထီးတွင်ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ ထီးရွက်၊ ထီးထိပ်ဖူး၊ ထီးခေါင်း၊ ထီးအုံ၊ ထီးတံ၊ ခရိုင်၊ ထီးရိုး၊ ခလုတ်၊ လက်ကိုင်၊ အုံးပန်း၊ ထီးကွင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ထီးခလုပ်ကို ရှေးကထီးရိုး၌ အပေါက်ဖောက်၍ သစ်သားစို့ လျှိုသွင်းကာ ပြုလုပ်ကြ၏။
ယခုမူ သံစို့နှင့်ပြုလုပ်သည်။
ထီးရိုးမှာမူ ပန်းရိုး၊ ကျားရိုး၊ ပြောင်းရိုး၊ ခြစ်ရိုးဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ခရိုင်သည် ထီးတံ၏သုံးချိုးတချိုးရှိသည်။
ခရိုင်ကို ထီးတံ၏ သုံးချိုး တချိုး အထက်၌ ထောက်ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ကိုးကား Category:ထီးများ။
ထီးချိုင့်မြို့သည် ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်၏။
ဧရာဝတီမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်ရှိ တောင် ကုန်းငယ်ပေါ်၌ တည်ရှိသည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူစအခါက၊ ကသာခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။
၁၈၉၇ ခုနှစ်ခန့်ကစ၍ ဈေး၊ ဗိုလ်တဲ၊ ရဲဌာနာ၊ စာတိုက်များ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။
ကျုံးနှင့် ရှေးကျောက်ခံတပ်များမှာ စစ်စခန်းများ ဆောက်လုပ်သည့် အချိန်မှစ၍ ပျက်စီးကုန်သည်။
ထီးချိုင့်မြို့ ကို ရန္တပစ္စည်းနှင့် နန္တပစ္စည်း ညီနောင်နှစ်ပါးက တည်ထားခဲ့ သည်ဟုဆို၏။
ရန္တပစ္စည်းနှင့် နန္တပစ္စည်းတို့လက်ထက် တရုတ်တပ်များ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လာသည်ကို မြန်မာတပ်များက ချီတက်ကာ မြင်းခင်းရာ အရပ်မှ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့၏။
ယင်းတို့၏ဆင်များ ချထားရာအရပ်ကို ဆင်ကျုံး၊ မြင်းများ ချထားရာ အရပ်ကို မြင်းကျုံးဟူ၍ ယခုတိုင်ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။
ထီးချိုင့်မြို့တွင် ကျောက်ခံတပ်ပျက်များကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်၏။
ထီးချိုင့်မြို့တည်ရာ တောင်ကုန်းတွင် ထင်ရှားသော စေတီတဆူရှိသည်။
ထိုစေတီကို သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သည်ဟုဆို၏။
စေတီ၏ဘွဲ့တော်မှာ မြတသိန်းတန် ဖြစ်သည်။
နရပတိစည်သူမင်းကြီး သည် ဖောင်စကြာဖြင့် လှည့်လည်လာခဲ့စဉ်၊ ထိုစေတီကို ဖူးမြင်ရသည်တွင် ကြည်ညို လှသဖြင့် အဖိုးတသိန်း ထိုက်တန်သော မြခါးပတ်ကို ထိုစေတီ တွင် လှူတော်မူခဲ့လေသည်။
ယင်းသို့ တစ်သိန်းတန် မြခါးပတ် လှူခဲ့သည်ကိုအစွဲပြု၍ မြတသိန်းတန်ဘုရားဟု ဘွဲ့မည်တွင် သည်ဟုဆို၏။
မြို့၏အမည်မှာလည်း ထိုအရပ်တွင် လှူခဲ့သော ဘုရင်၏ ထီးနှင့်ကျိုင်းကိုအစွဲပြု၍ ထီးကျိုင်းဟု ခေါ် တွင်ရာမှ ရွေ့လျောကာ ထီးချိုင့်ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့လက်ထက်တွင် ထီးချိုင့်မြို့သည် မြတောင်ဝန် စီရင်အုပ်ချုပ်သော မြတောင်မြို့နယ်၌အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ခရစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်အထိ ထီးချိုင့် မြို့နယ်မှာ ကသာခရိုင် မြတောင်နယ်ထဲတွင် ပါဝင်လျက်ရှိခဲ့ သည်။
ထိုနောက် ယင်းနှစ်၌ပင် ထိုမြို့နယ်ကို မြတောင်နယ်မှ ခွဲထုတ်၍ ကသာနယ်နှင့် ပူးပေါင်းပြီးသော်၊ ကသာနယ်ပိုင် လက်အောက် ထီးချိုင့်မြို့နယ်အဖြစ်ဖြင့် ထားရှိလေသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေမှာ ထီးချိုင့်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးအတွက် ၃၄၅ဝဝ ယောက်ခန့် ရှိမည် ဟု ခန့်မှန်းသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း(ယာယီ) အလိုမှာ ၂၉၅၉၅ ယောက်ဖြစ်သည်။
ထီးချိုင့်မြို့နယ်၌ မြန်မာ၊ ရှမ်းနှင့်တရုတ်တို့ အတူတကွနေထိုင်ကြသည်။
ဂန့်ဂေါတောင် စွယ်သည် ထီးချိုင့်မြို့နယ် မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်၍ ထီးချိုင့်မြို့အထိ တည်ရှိနေသည်။