kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၆၀ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အာဏာပြန်လွှဲပြီးချိန်ဖြစ်သော ၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ကို အင်အားတိုးချဲ့သည့်အနေဖြင့် တောင်နှင့်မြောက် စစ်တိုင်း(၂)ခုအား နမခ၊လပခ၊ရတခ၊နတခနှင့် ရပခဟူ၍ စစ်တိုင်း(၅)ခုသို့ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက် ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်စစ်တိုင်း (၅)ခုအား (၉)ခုသို့ ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့ရာ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က တိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းတင်ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း) နှင့် အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့များ၊ လှုပ်ရှား စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ၎င်းတို့ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၆)ရင်း ပါဝင်သည်။
မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံး တိုင်းမှူးရုံး ဒုတိုင်းမှူးရုံး တိုင်းဦးစီး(ဗိုလ်မှူးချုပ်) ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ဗိုလ်မှူးကြီး) ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံး စစ်ဆင်ရေးဌာနခွဲ တာဝန် နှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနခွဲ စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) (စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးဌာနခွဲ) ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) (ပြည်သူ့စစ်ဌာနခွဲ) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဗိုလ်မှူးကြီး) (စစ်ရေးဌာန) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (ငွေစာရင်းဌာနခွဲ) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (မှတ်တမ်းဌာနခွဲ) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဗိုလ်မှူးကြီး) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (ဖြည့်တင်းရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးဌာနခွဲ) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ပို့ဆောင်ရေးဌာနခွဲ) ရုံး စခန်းရုံး ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း) ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး ကွပ်ကဲမှုအောက် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့များ အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ရုံး ကွပ်ကဲမှုအောက် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ လှုပ်ရှား စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့များ လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ မပခ နယ်မြေအတွင်း၌ အောက်ပါ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာချုပ်များ အခြေစိုက်တည်ရှိသည် - အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးချုပ် နေဝင်း (ကြည်း - ၃၅၀၂) (၂၀-၁၂-၁၉၄၇ မှ ၁-၈-၁၉၄၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် လဇွန်တန် (ကြည်း - ၅၁၈၁) (၁-၈-၁၉၄၈ မှ ၄-၁၁-၁၉၄၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော (ကြည်း - ၃၅၀၄) (၄-၁၁-၁၉၄၈ မှ ၅-၂-၁၉၄၉) (မှတ်ချက် - ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင် သည် ၅-၂-၁၉၄၉ မှ ၂၀-၂-၁၉၄၉ အထိ၊ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးမောင်ကြင် သည် ၂၁-၂-၁၉၄၉ မှ ၂၉-၈-၁၉၄၉ အထိ မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရှိတပ်များကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။
) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒီအေဘလိတ် (ကြည်း - ၅၁၀၉) (၃၀-၈-၁၉၄၉ မှ ၇-၅-၁၉၅၃) ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော (ကြည်း - ၃၅၀၄) (၇-၅-၁၉၅၃ မှ ၁၃-၂-၁၉၅၇) ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ရွှေ (ကြည်း - ၃၅၀၅) (၁၃-၂-၁၉၅၇ မှ ၂၅-၂-၁၉၅၉) ဗိုလ်မှူးချုပ် စန်းယု (ကြည်း - ၃၅၆၉) (၂၅-၂-၁၉၅၉ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၆၁) ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းတင် (ကြည်း - ၅၅၉၁) (၁၁-၇-၁၉၇၂ မှ ၁၆-၇-၁၉၇၄) ဗိုလ်မှူးကြီး လှဖေ (ကြည်း - ၅၇၉၆) (၇-၈-၁၉၇၄ မှ ၂၁-၇-၁၉၇၆) ဗိုလ်မှူးချုပ် စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၁၉၇၆ ခန့်အပ်) (၂၁-၇-၁၉၇၆ မှ ၂၀-၅-၁၉၇၉) ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်လွင် (ကြည်း - ၆၆၀၈) (၂၀-၅-၁၉၇၉ မှ ၉-၉-၁၉၈၀) ဗိုလ်မှူးကြီး အေးစန် (ကြည်း - ၆၁၄၄) (၉-၉-၁၉၈၀ မှ ၁၈-၈-၁၉၈၁) ဗိုလ်မှူးချုပ် အယ်လ်ကွန်ဖန် (ကြည်း - ၅၉၉၇) (၁၈-၈-၁၉၈၁ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၈၅) ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဘ (ကြည်း - ၇၉၂၄) (ဗသက - ၂၁) ဗိုလ်ချုပ် စောလွင် (ကြည်း - ၈၆၇၇) ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဝင်း (ကြည်း - ၁၀၁၉၄) (ဗသက - ၃၀) ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဆွေ (ဗသက - ၄၇) ဗိုလ်ချုပ် အုန်းမြင့် (ကြည်း - ၁၃၉၀၃) (စတသ - ၁၇) ဗိုလ်ချုပ် စိုးဝင်း (ကြည်း - ၁၆၄၈၉) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်ချုပ် ဇေယျာအောင် (ကြည်း - ၁၆၅၀၃) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းထွန်း​နောင် (ကြည်း - ၁၈၁၃၁) (စတသ - ၂၅) ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဗိုလ်ရှိန် (ကြည်း - ၁၈၂၉၆) (စတသ - ၂၅) ဗိုလ်ချုပ် ညီညီဆွေ ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော် (ကြည်း - ၂၀၂၇၈) (စတသ - ၂၈) ဗိုလ်ချုပ် မြတ်သက်ဦး (ကြည်း - ၂၈၂၃၉) (စတသ - ၃၈) ဗိုလ်ချုပ် ကိုကို​မောင် (ကြည်း - ၂၈၁၃၃) (စတသ - ၃၈) ဗိုလ်ချုပ်စိုးလှိုင် (ယခင် ကလေးမြို့နယ် အမှတ် (၁၀) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး) (ကြည်း - ၂၉၁၈၀) (​တေဇ - ၂၄) ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဇော်ထွေး (ကြည်း - ၂၉၂၀၈) (​တေဇ - ၂၄) (ယခင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ။
ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် ကရခ) သည် မြိတ်မြို့ အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိက တာဝန်မှာ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ၎င်း၏ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်ရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက် တွင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ စစ်ဗျူဟာများ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ အမှတ်(၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၁၃)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာအောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - +တိုင်းမှူးများ (၁၉၉၆ - ယနေ့အထိ)စဉ်ရာထူးအဆင့်အမည်ကိုယ်ပိုင်အမှတ်ကျောင်းဆင်းတာဝန်သက်တမ်းရင်းမြစ်၁။
ဗိုလ်ချုပ်သီဟသူရ စစ်မောင်ကြည်း - ၁၁၇၁၆စတသ -၁၂၂။
ဗိုလ်ချုပ်အေးကြွေ -ဗသက - ၄၃၃။
ဗိုလ်ချုပ်သာအေးကြည်း - ၁၃၀၄၁စတသ-၁၆၄။
ဗိုလ်ချုပ်အုန်းမြင့်ကြည်း-၁၃၉၀၃စတသ-၁၇၅။
ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်ဆွေ -ဗသက-၄၇၆။
ဗိုလ်ချုပ်ခင်ဇော်ဦးကြည်း-၁၅၀၀၇ဗသက-၅၆၇။
ဗိုလ်ချုပ်ခင်မောင်ဌေး -ဗသက-၆၃၈။
ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်စိုး - -၉။
ဗိုလ်ချုပ်လင်းအောင် ကြည်း-၁၈၈၂၀စတက-၂၆၁၀။
ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းမင်းထွန်း - -၁၁။
ဗိုလ်ချုပ်သောင်းထိုက်ရွှေကြည်း - ၂၃၁၈၅စတသ - ၃၃၁၂။
ဗိုလ်ချုပ်စောသန်းလှိုင် ကြည်း - ၂၇၀၆၅စတသ - ၃၇၁၃။
ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်စွာဦးကြည်း - ၂၆၇၅၃တေဇ - ၂၂၁၄။
ဗိုလ်ချုပ်စိုးမင်း ကြည်း - ၂၉၄၃၀စတသ - ၃၉၁၅။
ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ပြည့်စုံလင်း ကြည်း - ၃၀၃၄၅)စတသ - ၄၀မေ ၂၀၂၄- ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅၁၆၊ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျာ်ဟန် -စတသ-၄၁ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ - လက်ရှိ မှတ်စု ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ။
နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် နပတ) သည် ပျဉ်းမနားမြို့အခြေစိုက် တပ်မတော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိက တာဝန်မှာ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်ရှိ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်​စိုးမင်း (ကြည်း-၂၉၄၃၀) (စတသ-၃၉) ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ၁၉၆၁ ခုနှစ် မတိုင်မီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်ပိုင်းတိုင်း နှင့် မြောက်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နှစ်ခုသာရှိခဲ့ရာမှ ၁၉၆၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အနောက်မြောက်၊ အလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်၊ အနောက်တောင်၊ အရှေ့ပိုင်းဟူ၍ (၅)ခုအထိ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မန္တလေးအခြေစိုက် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အား ခွဲခြားကာ မုံရွာမြို့သို့ ပြောင်း၍ အခြေစိုက်သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်၌ မြို့တော်ကို ရန်ကုန်မှ နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ပျဉ်းမနားဒေသအား နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
ခလရ/ ခမရ (၄)ရင်း အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။
ခလရ/ ခမရ (၃)ရင်း အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။
ခလရ/ ခမရ (၃)ရင်း တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်ချုပ် ​ဝေလွင် (ကြည်း - ၁၃၉၃၂) (စတသ - ၁၈) ဗိုလ်ချုပ် ​မောင်​မောင်​အေး (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ကြီး-ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်းရေလေ)) (ကြည်း - ၁၈၁၃၈) (စတသ - ၂၅) ဗိုလ်ချုပ် မိုးမြင့်ထွန်း (ကြည်း - ၂၁၃၉၅) (စတသ - ၃၀) ဗိုလ်ချုပ် မြင့်​မော် (ကြည်း - ၁၉၅၅၉) (စတသ - ၂၆) (ယခု ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး-ငြိမ်း) ဗိုလ်ချုပ် ​သောင်းထိုက်​ရွှေ (ကြည်း - ၂၃၁၈၅) (စတသ - ၃၃) ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မျိုးတင် (ကြည်း - ၂၂၅၈၂) (စတသ - ၃၂) ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဟိန်း (ကြည်း - ၂၈၀၈၉) (စတသ - ၃၈) (လက်ရှိ - ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝေလင်း (ယခင် အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး) (ကြည်း - ၂၉၃၆၉) (စတသ - ၃၉) ဗိုလ်ချုပ် ​စောသန်းလှိုင် (ကြည်း - ၂၇၀၆၅) (စတသ - ၃၇) ဗိုလ်ချုပ် စိုးမင်း (ကြည်း - ၂၉၄၃၀) (စတသ - ၃၉) (ယခင် ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး) (ယခင် အမှတ် ၁၁ ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်မှူး) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ။
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း) (အတိုကောက် ဒကစ(တနိုင်း)) သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ တနိုင်းမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
ဒကစ(တနိုင်း)၏ အဓိကတာဝန်မှာ မပခ နှင့်အလှမ်းဝေးသော တနိုင်းမြို့နှင့် ၎င်း၏အနီးတဝိုက်ဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များကို မပခ ကိုယ်စား ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ရန်၊ ဒကစ(တနိုင်း)နယ်မြေအတွင်းရှိသော လက်အောက်ခံတပ်များ၊ အခြား လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဒကစ(တနိုင်း)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် မြတ်မင်းမိုး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)၏ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ တနိုင်းမြို့နယ် နှင့် နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်တို့၏ အတွင်း၌ အခြေစိုက်ထားသည်။
ဒကစ(တနိုင်း) အား အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားလေသည် - ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ရေးဌာန) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံး အုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံး ကွပ်ကဲမှုအောက် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများhttps://democracyforburma.wordpress.com/2012/02/15/%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD-kia-%E1%80%85/ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- ခလရ(၈၆) - တနိုင်းမြို့ ခလရ(၂၃၈) - တနိုင်းမြို့ ခလရ(၃၁၉) - တနိုင်းမြို့ ခလရ(၂၉၇) - ရှဒူဇွပ် ခလရ(၂၉၈) - ဒေါင်ဘန်း ဒကစ(တနိုင်း)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးချုပ် မြတ်မင်းမိုးhttps://yktnews.com/2023/10/127076/ ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် တနိုင်း။
ကွိုက်ပစ်ကစားခြင်း ရှေးဂရိလူမျိုးများထံမှ ယခုခေတ် လူများ အမွေဆက်ခံရ လိုက်သည့် ကစားနည်းအမျိုးမျိုးတို့ အနက်၊ ကွိုက်ပစ်ကစား နည်းသည် တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ကွိုက်ပစ်ကစားနည်း မှာ လက်ချိန်လက်ဆကောင်းရန် အထူးလိုအပ်သော သံကွင်းပစ် ကစားခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
ကွိုက်ပစ်ကစားရာတွင် အသုံးပြုသော သံကွင်းမှာ အချင်း ၈ လက်မရှိ၍ အလေးချိန်၇ ပေါင်မှ ၉ ပေါင်အထိ ရှိပြီးလျှင် တေးအနားပတ်တလျှောက်ကို ထက်အောင် ပြုလုပ်ထားလျက်၊ တစ်ဖက်တွင်ခုံး၍ တစ်ဖက်မှာ ပြားနေလေသည်။
ထိုသံကွင်းကို ကစားကွင်းတစ်ဖက်တချက်တွင် စိုက်ထားသော သံချွန်ငုတ် တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ စွပ်မိစေရန် သို့မဟုတ် အနီးဆုံး ရောက်စေ ရန် လှမ်း၍ပစ်ရသည်။
သံချွန်ငုတ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုသည် ၁၈ ကိုက်မျှ ကွာ၏။
ထိုသံချွန်ငုတ်တို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် တစ်လက်မခန့်မျှသာ ပေါ်ထွက်နေကြပြီးလျှင်၊ ယင်းတို့၏ ဘေးပတ်လည်၌ မြေပျော့ ကွက်အဝိုင်း တစ်ခုစီ ရှိလေသည်။
ကစားသူသည် သံချွန်ငုတ် တစ်ခုမှ အခြားသံချွန်ငုတ်တစ်ခုသို့ သံကွင်းကို လှမ်းပစ်ရာတွင် သံကွင်းသည် သံချွန်ငုတ်ကို ခွင်ကျစွပ်ကာ၊ မြေပျော့၌ စိုက်ဝင် ခဲ့လျှင် ၂ မှတ်ရ၏။
သံကွင်းသည် သံချွန်ငုတ်ကို မစွပ်မိ သော်လည်း၊ ယှဉ်ပြိုင်ကစားသူ၏ သံကွင်းထက် သံချွန်ငုတ်နှင့် ပို၍ နီးကပ်ခဲ့လျှင်၊ ၁ မှတ်ရလေသည်။
ပစ်လိုက်သော သံကွင်းသည် ပြားသောဖက်နှင့် ကျခဲ့လျှင်ကား စည်းကမ်းမကျ သဖြင့် တစ်မှတ်မျှ မရတော့ချေ။
ကွိုက်ပစ်ကစားနည်းကို တစ်မျိုးပြုပြင်လျက်၊ ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောများ ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် ကစားလေ့ ရှိကြသေး၏။
ထို ကစားနည်းမျိုးကား ဒက်ကွိုက်ကစားခြင်း ဖြစ်ပြီးလျှင်၊သံကွင်း အစား ရော်ဗာကွင်းကို၎င်း၊ တစ်လက်မ သံချွန်ငုတ်အစား၊ ၁၈ လက်မ သစ်သားငုတ်တိုင်ကို၎င်း၊ အသုံးပြုလျက်၊ ၁၅ ပေ အကွာမှ လှမ်း၍ပစ်သည်။
အချို့တို့သည် သစ်သားငုတ်တိုင် အစား၊ အမှတ်စဉ်လိုက်တပ်ထားသော စက်ဝိုင်းသုံးထပ်ကို ပစ်ကွင်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။
ကွိုက်ပစ်ကစားနည်းကို ပြုပြင်ထား၍၊ ခေတ်စားလာသော အခြားကစားနည်းတစ်ခုမှာ၊ တင်နီကွိုက် ကစားခြင်းပင် ဖြစ်၏။
တင်နီကွိုက်ကစားရာတွင် လိုအပ်သောအရာတို့မှာ ကော်ဖတ် (ရော်ဗာ) ကွင်းတစ်ခု နှင့် ပိုက်တန်းတစ်ခု ပါဝင် ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:အားကစား။
ကွေ့လူမျိုး ကွေ့လူမျိုးသည် လဟူဟုခေါ်သော ရှမ်းလူမျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
လဟူတို့ကို ရှမ်းတို့ကမူ မုဆိုးလူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
လဟူတို့သည် ယခုအခါ မိုင်းဆပ်၊ မိုင်းပန်ဒေသများနှင့် ကျိုင်းတုံမြို့အနီး တဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
သူတို့သည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက သံလွင်မြစ်၏မြောက်ဘက် တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်တွင် တည်ရှိသော မိုင်းလင်းဒေသမှ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြသည်။
လဟူလူမျိုးထဲတွင် လဟူနနှင့် လဟူစီဟု အုပ်စုနှစ်မျိုး ကွဲပြန်သေးသည်။
လူဟူစီအုပ်စုကို ကွေ့လူမျိုးဟု ခေါ်ကြသည်။
အုပ်စုတစ်ခုနှင့်တစ်ခု စကားအသုံးအနှုန်း ဓလေ့ထုံးစံများ အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားခြားနားကြ သော်လည်း၊ အခြေခံအယူဝါဒ၊ အလေ့အကျင့်တို့မှာ တူညီကြသည်။
ကွေ့တို့သည် မိုင်းလင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြစဉ်က တရုတ်နှင့် မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံသို့ အခွန်ပဏ္ဏများ ဆက်သရလေသည်။
ကွေ့တို့သည် တောင်ကုန်းမြင့်များပေါ်တွင် ရွာတည်လေ့ရှိသည်။
အိမ်များမှာ သစ်ဝါးများဖြင့် ဆောက်လုပ်သော မြေစိုက်အိမ်ငယ်ကလေးများ ဖြစ်ပေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်ထောင်စု ၃၊ ၄ ခု စုပေါင်း၍ တစ်အိမ်တည်း၌ နေထိုင်တတ်ကြသည်။
ရွာဝင်ဝများတွင် တိုင်နှစ်ခု စိုက်ထူ၍ သစ်သားကန့်လန့်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တံခါးများ တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ထိုတံခါးများမှာ ကောရွာများတွင် ပြုလုပ်ထားလေ့ရှိသော တံခါးများလောက် မမြင့်ချေ။
သူတို့သည် တောင်ယာများတွင် ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆန်၊ စပါးနှင့် ဘိန်းများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ကွေ့ရွာတိုင်းတွင် ကျောင်းဆောင်ငယ် တစ်ဆောင်စီနှင့် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူစီ ကိုးကွယ်ထားလေ့ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ထိုကျောင်းဆောင်များတွင် တရုတ်စာများကို တွေ့ရတတ်သည်။
လပြည့်နေ့နှင့် လကွယ်နေ့ များမှာ ကွေ့လူမျိုးတို့ ဘုရားရှိခိုးသော နေ့ထူးနေ့မြတ်များ ဖြစ်သည်။
ကွေ့တို့သည် တစ်လင်၊ တစ်မယားစံနစ်ကို လက်ခံလိုက်နာကြသည်။
ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် ဇနီး သေဆုံးပြီးမှ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ကွာရှင်းပြီးမှဖြစ်စေ နောက်ထပ် အိမ်ထောင်ပြုကြသည်။
သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ မင်္ဂလာဆောင်သည့်အခါ ခန်းဝင်ပစ္စည်း တင်ရသောထုံးစံ မရှိချေ။
လက်ထပ်ပွဲများတွင် ကြက်ဝက်များ သတ်ဖြတ်ကာ အရက်သေစာများနှင့် ရပ်သူရွာသားများအား ဧည့်ခံလေ့ရှိသည်၊ သတို့သားနှင့် သတို့သမီး လက်ထပ်ပြီးသည့်နောက် မိန်းကလေး မိဘအိမ်တွင် ၄ နှစ်၊ ယောက်ျားလေးမိဘအိမ်တွင် ၃ နှစ် တစ်လှည့်စီ နေထိုင်ကြရသည်။
ထို့နောက်မှ အိုးအိမ်ခွဲခြား၍ နေလိုက နေနိုင်သည်။
အကယ်၍ မိန်းကလေးသည် သူ၏ မိဖအိမ်မှ ခွဲခွာလာခဲ့ပြီးမှ လင်ယောက်ျား သေဆုံးခဲ့လျှင် မိဘအိမ်သို့ မပြန်တော့ဘဲ မိမိနေထိုင်သည့် လက်ရှိ အိမ်မှာပင် ဆက်လက်နေထိုင်လေ့ရှိသည်။
အိမ်ထောင်ပြုလိုကလည်း ထိုအိမ်မှပင် နောက်အိမ်ထောင်ပြုလေသည်။
ကွေ့လူမျိုးများ သေလျှင် သစ်သားခေါင်းများဖြင့် ထည့်၍ မြှုပ်နှံကြသည်။
ပစ္စည်းဥစ္စာကြွယ်ဝသူများ သေလျှင် ရွှေငွေအဝတ်အစားများကို သေသူနှင့် အတူထည့်၍ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။
ကွေ့လူမျိုးများတွင် မိဖသေဆုံးက သားယောက်ျားများသည် မိဖ၏ အမွေအနှစ်ကို အညီအမျှ ခွဲဝေယူကြသည်။
သမီးမိန်းမများကား အမွေကို လုံးဝမရရှိကြချေ။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားများအထဲတွင် ဤထုံးစံမျိုး မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သဖြင့် ကွေ့တို့သည် ဤဓလေ့ထုံးစံများကို တရုတ်လူမျိုးများထံမှ ရရှိဟန်တူသည်။
ကွေ့တို့သည် နတ်များကိုလည်း ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။
တစ်နှစ်လျှင် ၃ ကြိမ်မျှ ကြက်ဝက်များကို သတ်ဖြတ်၍ နတ်ပူဇော်လေ့ရှိသည်။
ထိုသုံးကြိမ်အနက် တစ်ကြိမ်မှာ အကြီးအကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် ရွာတွင်းသို့ အပြင်လူများအား ဝင်ခွင့်မပြုချေ။
ကွေ့တို့အသုံးပြုလေ့ရှိသော တူရိယာတစ်မျိုးမှာ ကန်းဆိုသော ပြွေတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကန်းတူရိယာမှာ ဗူးသီးအခြောက်ကို တူရိယာအိမ်အဖြစ် ထားလျက် ၁ ပေမှ ၂ ပေခွဲထိ ရှည်သော ဝါးပြွေ ၄ ခုမှ ၁၄ ခု အထိ တပ်ဆင်ထားသည်။
သူတို့သည် ကန်းပြွေကြီးကို ဈေးနေ့များ၌ ဈေးသွားဈေးလာစဉ် တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ရှေးအစဉ်အလာကပွဲများ ကျင်းပ၍ တီးမှုတ်သီဆိုကြသည်။
ခြေတစ်ဖက်ကို မြေတွင်ထောက်၍ ကရသောကနည်းမျိုးကို ကျွမ်းကျင်ကြသည်။
ပြွေ သမားများမှာ များသောအားဖြင့် အကကောင်းသူများ ဖြစ်ကြသည်။
သူတို့သည် တရုတ်လူမျိုးများကို တုပဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
နက်ပြာရောင် အင်္ကျီဘောင်းဘီများကို အများအပြား ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ရွှေဘိုမှ အလောင်းဘုရားဦးအောင်ဇေယျသည် တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ပြန်လည်ထူထောင်မည် ပြုသည့်အချိန်တွင် ကုဏ္ဏအိန်ဆိုသူ ဦးစီး၍ ကွေ့တို့လည်း အင်အားဖြည့်တင်းကာ အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။
ကွေ့ဂုဏ္ဏအိန်က လူပေါင်း ၂ဝ စေလွှတ်၍ ဦးအောင်ဇေယျကိုပင် မိမိ၏ သစ္စာခံရန် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဦးအောင်ဇေယျက သစ္စာမခံဘဲ ကွေ့တို့ကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းလိုက်သည်။
အလောင်းဘုရား နတ်ရွာစံပြီးနောက် နောင်တော်ကြီးလက်ထက်တွင် ကွေ့တို့က တစ်ဖန်ခြားနားပုန်ကန်ကြပြန်ရာ မြန်မာ့တပ်မတော်များကို စေလွှတ်၍ နှိမ်နှင်းရပြန်သည်၊ ထိုအချိန်မှစ၍ ကွေ့တို့ ၏အကြောင်းကို မြန်မာသမိုင်းတွင်မတွေ့ရတော့ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ကွီဗက်သည် ကနေဒါဒိုမီနီယန်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်နယ်များအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ကနေဒါနိုင်ငံ အရှေ့ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တို့၌ အွန်တေးရီးယိုး ပြည်နယ်နှင့် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော်၊ မြောက်ဘက်၌ ဟဒ်ဆန် ရေလက်ကြားနှင့် အန်ဂေဗာပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်၌ လားဗရာဒေါနှင့် တောင်ဘက်၌ နယူးဗရန်ဇွစ် ပြည်နယ်၊ မိန်းပြည်နယ်တို့ဖြင့် နယ်နိမိတ်သတ်ထားလေသည်။
နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ကနေဒါတစ်နိုင်ငံ လုံး၏ ၆ ပုံ တစ်ပုံခန့် ရှိ၍ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၉၄၈၆ဝ ရှိလေသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်၏ သမိုင်းသည် ၁၅၃၅ ခုနှစ်တွင် ဇက်ကာတိယေးဆိုသူ စိန်လော့ရင့်မြစ်ဝကို ဝင်ရောက်သည့် အချိန်မှ အစပြုခဲ့၏။
ထို့နောက် ၁၆ဝ၈-ခုနှစ်တွင် ရှမ်ပလန်ဆိုသူ သည် ကွီဗက်မြို့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်သည်နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်မျှ ပြင်သစ်လက် အောက်ခံအဖြစ် နေခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ၁၇၅၆ ခုနှစ်၌ ခုနစ် နှစ်စစ်ပွဲဖြစ်ပွားသော အခါ အင်္ဂလိပ်တပ်များက ကွီဗက်မြို့ကို ပြင်သစ်တို့လက်မှ ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းယူခဲ့လေသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သူများသည် များသော အားဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံဖွား ပြင်သစ်အမျိုးသားများ ဖြစ်ကြ သည်။
ခရစ်ယန်သာသနာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ပြင်သစ်စကားကို ပြော၍ ပြင်သစ် ဓလေ့ထုံးစံများကို လိုက်နာ ကြလေသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်သည် ပြင်သစ်လက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေခဲ့ရသဖြင့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်လောက်က ပြင်သစ်လူမျိုးများ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိခဲ့သော ကိုယ်ရုံများကို ဆင်မြန်းထားသည့် ဘုန်းကြီးများနှင့် မယ်သီလများကို တွေ့ရမည် ဖြစ်၏။
သာသနာရေးကျောင်းများတွင် ကျောင်းသားများသည် ယခု ထက်တိုင် အပေါ်ဝတ်ရုံရှည်ကို အဖြူကွပ်၍ ခါးပတ်အစိမ်း ပတ်ကာ ဝတ်ဆင်ကြလျက်ပင် ရှိကြသေးသည်။
မြို့ကြီးပြကြီး များ၌ ခေတ်မှီမော်တော်ယာဉ် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ရှေးခေတ် က အသုံးပြုလေ့ရှိသည့် လှပပေါ့ပါးသော ရထားများနှင့် ဆောင်းရာသီသုံး စွတ်ဖားများကိုလည်း ယခုတိုင် တွေ့ရှိနိုင်ပေ သည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်ရှိ တောင်သူလယ်သမားတို့သည် သူတို့ ၏ ဘိုးဘေးများကဲ့သို့ပင် ရှေးရိုးအဝတ်အစားများ ဆင်မြန်းကြ သည်ကို ယခုထက်တိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံထက်ကြီး၍ ဟဒ်ဆန် ပင်လယ်အော်မှ အရှေ့ဘက်အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာအထိ ကျယ်ပြန့်လေသည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် အနန်ဂေဗာနယ်ကြီးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည့်အချိန်အခါမှစ၍ ကွီဗက်ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ပြင်သစ်၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ စပိန်၊ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံများ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းနီးပါးမျှ ကျယ်ပြန့် လာခဲ့သည်။
ဤမျှကျယ်ပြန့်သော ပြည်နယ်ကြီး၌ အပူရှိန်သည် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ များစွာ ကွာခြားလျက်ရှိ၏။
သို့ရာ တွင် တစ်နယ်လုံးကို ခြုံကြည့်မည်ဆိုသော် ရာသီဥတုမှာ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်၏။
ဆောင်းရာသီမှာ လွန်စွာချမ်းအေး လှ၍ တာရှည်သော်လည်း ခြောက်သွေ့သော လေတိုက်ခတ်ခြင်း ကြောင့် မပြင်းထန်လှချေ။
ကွီဗက်ပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည် အဓိက လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်၏။
စိမ်းစိုသာယာသော လယ်ကွင်းများသည် ပြည်နယ်၏ကျက်သရေကို ဆောင်နေဘိသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။
မြေဩဇာထက်သန်သည့် ဒေသများတွင် ကနေဒီယန်တောင်သူ လယ်သမားများသည် အာလူး၊ ဂျုံ၊ မုယောနှင့် ပြောင်းဖူးများကို ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးကြသည်။
သစ်သော့သီး၊ ပန်းသီး စသော သစ်သီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြ၏။
အရှေ့ဘက်ကျသော ဒေသ များတွင် နွားမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ထို ဒေသများမှ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ စသည်တို့ အမြောက်အမြား ထွက်လေသည်။
တံငါလုပ်ငန်းများမှာလည်း အရေးပါသော လုပ်ငန်း ဖြစ်ပေသည်။
စက္ကူလုပ်သော သစ်သားများမှာ ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ကွီဗက်ပြည်နယ်မှ အများဆုံးထွက်သည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်ရှိ သစ်တောများ၏ ဧရိယာအကျယ်အဝန်း မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၄၁၅ဝ ဖြစ်၍ အချို့သစ်တောများကို ဗြိတိသျှတို့က ပိုင်ဆိုင်ကြ၏။
ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင် အမျိုးအစားများအနက် အချို့မှာ စပရုထင်းရှူး၊ ဆီဒါထင်းရှူး၊ ထင်းရှူးဖြူ၊ ထင်းရှူးနီ၊ အက်ရှပင်၊ မေပယ်ပင်၊ ချယ်ရီပင်၊ ဗောလဆမ်ဖား ပင်နှင့် ပေါ်ပလာပင်တို့ ဖြစ်လေသည်။
သို့ဖြစ် ရာ သစ်လုပ်ငန်းသည် ကွီဗက်ပြည်နယ်တွင် ဒုတိယအရေးကြီး ဆုံး လုပ်ငန်းဖြစ်လေသည်။
ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်း သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လျက်ရှိ၏။
ဤပြည်နယ်မှ ထွက်သော သတ္တုအချို့မှာ သံ၊ ကြေးနီ၊ ဘော်၊ ခဲမဖြူ စသည် တို့ ဖြစ်သည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အသုံးပြုသော ကျောက်ဂွမ်း များ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ ကွီဗက်ပြည်နယ်မှ ဖြစ်လေသည်။
ကွီဗက်ပြည်နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ကျောက်ဂွမ်း၊ ကြေးနီ၊ ရွှေ၊ ခဲမဖြူ၊ သွပ်၊ လချေး၊ ခဲပုပ်၊ ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ အာလူး၊ ပြောင်းဖူး၊ သစ်၊ စက္ကူ၊ ဆေးရွက်၊ ဆေးလိပ် စသည်တို့ဖြစ်၏။
ထိုကုန်များကို ကွီဗက်၊ မွန်းထရီးအောနှင့် ဗားဒန်းမြို့တို့မှ တင်ပို့ကြ၏။
ကွီဗက်ပြည်နယ်ရှိ မြို့ကြီးများမှာ ကွီဗက်မြို့၊ မွန်းထရီးအောမြို့နှင့် ဗားဒန်းမြို့များ ဖြစ်သည်။
မွန်းထရီးအောမြို့မှာ အကြီးဆုံးဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁ဝ၂၁၅၂ဝ ယောက်ရှိသည်။
မြို့တော်မှာကား ကွီဗက်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၆၄ဝ၁၆ ယောက် ရှိသည်။
စိန်လောရင့်မြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ရှိ ဒိုင်းမွန်းအငူပေါ်တွင် တည်ထား၍၊ မြို့ကြီးများ၊ ရှေးဆန် သော အဆောက်အုံများနှင့် ကျောက်လုံးခင်းသောလမ်းများ ရှိခြင်းကြောင့် လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၅ဝဝ ကျော် ၆ဝဝ ခန့်က ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် တူလေသည်။
ကွီဗက်မြို့ကို အထက်မြို့၊ အောက်မြို့ဟူ၍ ၂ ပိုင်း ခွဲထား၏။
အထက်မြို့တွင်ကား ခေတ်မီသောအိမ်ရာ တိုက်တာ အဆောက်အအုံများ ရှိလေ သည်။
ထိုအဆောက်အအုံများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ပါလီမန် လွှတ်တော်နှင့် အစိုးရအဆောက်အအုံများပင် ဖြစ်၏။
မြောက် အမေရိကတိုက်တွင် အလှပဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကွီဗက်ပြည်နယ်ရှိ ပြင်သစ်နွယ်ဖွားတို့အနေဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်ကာ တိုင်းပြည်သစ်ထူထောင်နိုင်ရန် လူထုဆန္ဒမဲခွဲခြင်းအားဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ပြင်သစ်နွယ်ဝင်မဟုတ်သော အခြားလူမျိုးစုများအား စည်းရုံးဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိသဖြင့် ယနေ့တိုင်အောင်မြင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
ကွီနိုင် () သည် စင်ကိုးနားပင်၏ အခေါက်ကို ချက်ယူသော ဆေးခါးဖြစ်၏။
စင်ကိုးနားပင် ပေါက်ရောက်ရာ မူလဒေသမှာ တောင်အမေရိကတိုက် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့၌လည်း စင်ကိုးနားပင်များကို စိုက်ပျိုးသည်။
ကွီနိုင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါအတွက် ဆေးဖြစ်သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါကို သက်သာစေနိုင်သော်လည်း ပျောက်ကင်း အောင်ကား မစွမ်းနိုင်ချေ။
ဗိလတ်တုပ်ကွေးဖြစ်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ အကြောကိုက်ရောဂါ ဖြစ်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ခေါင်းကိုက်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ကွီနိုင်သောက် လျှင် သက်သာသည်။
ကွီနိုင်ကို ဆံပင်သန်စွမ်းအောင် လုပ်သောဆေးတွင် ထည့်သုံးကြသည်။
အစားအသောက် ပျက်သူ များအတွက် ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ဖော်စပ်၍ သုံးစွဲကြသည်။
ကွီနိုင်အများအပြား စားသောက်မိလျှင် နားအူတတ်သည်။
မူးဝေတတ်သည်။
ခေါင်းကိုက်တတ်သည်။
ထို့ပြင် သွေးအားကိုလည်း ထိခိုက်ပျက်ပြားစေ၍ အသက်ပင် ဆုံးရှုံးရတတ်သည်။
အပူပိုင်းဒေသများတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ စွဲကပ်သူ ပေါများရာ ထိုရောဂါမပျံ့ပွားရန်ကာကွယ်ရာ၌ ကွီနိုင်သည် အဓိကဆေးကြီး ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း (ခရစ်နှစ် ၁၉၃၉-၄၅)၌ အနောက်နိုင်ငံများရှိ အချို့ဒေသတို့တွင် ကွီနိုင်ကို လုံလောက်စွာ မရရှိနိုင်ကြသဖြင့် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များသည် ကွီနိုင်နှင့် သတ္တိချင်းတူသောဆေးကို ဓာတ်ပေါင်းစပ်၍ ဖော်ယူကြသည်။
ထိုဓာတ်စပ်ဆေးမှာ မက်ပါကရင်ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက်ဖြစ်၍ ယင်းသည် သဘာဝအလျောက် ရသော ကွီနိုင်ဆေးထက်ပင် တန်ခိုးထက်မြက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး Category:ငှက်ဖျားရောဂါ။
ကွားလားကောင် () သည် ဩစတြေးလျတိုက်တွင်တွေ့ရသော သားပိုက်ကောင်တစ်မျိုးဖြစ်၍ ဝက်ဝံနှင့်တူသည်။
ကိုလာဝက်ဝံဟုလည်း ခေါ်သည်။
တိရစ္ဆာန်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၍ သစ်ပင်တက်နိုင်သည်။
ယင်း၌ ဝဖိုင့်သောကိုယ်လုံး၊ တိုတုတ်သော ခြေထောက်နှင့် ထူထဲသော အမွေးနုများ ရှိ၍ အမြီးမရှိ။
နားရွက်တို့သည် ဝိုင်း၍၊ နှာခေါင်းမှာ ပြားနေ၏။
မာဆူးပီးယယ် မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များ စာအုပ်မှ၊ ၁၉၆၉၊ နိုဝင်ဘာ ကွားလားကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ နေ၍ အကိုင်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးသန်း သွားလာတတ်၏။
လေတိုက်၍ သစ်ကိုင်းများ ယိမ်းယိုင်နေသော်လည်း အောက်သို့မကျအောင် ခိုင်မာ သော ခြေသည်းတို့ဖြင့် ကုပ်တွယ်ထားနိုင်သည်။
မြေပေါ်ထက် သစ်ပင်ပေါ်မှာနေရခြင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်သည်။
ကွားလားကောင်သည် သားပိုက်ကောင်မျိုးဖြစ်သည့်အလျောက် သားငယ်ကို သုံးလသားတိုင်အောင် သားအိတ်တွင် ထည့်ကာ သယ်ယူသွားလာသည်။
သုံးလကျော်သောအခါ သားငယ်သည် သားအိတ်ထဲ၌ မနေတော့ဘဲ မိခင်၏ကျောပေါ် တွင် တွယ်ကပ်၍ နေသည်။
အတန်ကြီးသည့် တိုင်အောင်ပင် ဤကဲ့သို့ လိုက်ပါနေ၏။
ကွားလားမသည် သားငယ်ကို ကျောပေါ်၌ သယ်ပိုး၍ သစ်ပင်ထက်၌ တစ်ကိုင်းမှ တစ်ကိုင်းသို့ ကူးလူးသွားလာနိုင်လေသည်။
နှစ်ပေခန့် အလျားရှိပြီး မီးခိုးရောင် သားမွေးရှိသည်။
ကွားလားကောင်သည် ယူကလစ်တပ်ပင်၏ အရွက်ကို အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့်၊ ပါးစောင်ထဲတွင် ထိုအရွက်ကို ငုံထားတတ်သည်။
ဆာလောင်သောအခါမှ စားလေ့ရှိ၏။
မြေကြီးပေါ်တွင် မနေလိုသော်လည်း မကြာခဏ သစ်ပင်ကိုနောက်ပြန်ဆင်းလာတတ်၏။
ပြန်တက်သောအခါ ခုန်ဆွခုန်ဆွ နှင့် တက်သွားတတ်သည်။
ရန်သူနှင့် ရုတ်တရက်တွေ့သော အခါ ထွက်ပြေးခြင်းမရှိ။
ကလေးငယ်ပမာ မိမိအား ရန်မူမည် မဟုတ်သကဲ့သို့ ကြည့်နေတတ်သည်။
မျိုးပျောက်လု မတတ်ရှိ၍ အစိုးရက ကာကွယ်ပေးထားပြီး ပြင်ပသို့ ထုတ်ယူခွင့် မပြုချေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မာဆူးပီးယယ် ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
thumbnail|အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော ကြိမ်ပင်မျိုးစိတ် ကြိမ်ပင် () သည် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆၀၀ ခန့်ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှ အပူပိုင်းသစ်တောနှင့် အာရှတိုက်၏ အပူပိုင်းသစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။
ရှေးအထက် ကျော်ကာရီကစ၍၊ ကြိမ်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့အဖို့ ဝါးနှင့်တန်းတူ အရေးကြီး အသုံးဝင်ခဲ့သောပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
အိမ်ဆောက်ရာ၌၎င်း၊ လှေလှည်းလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဖောင်ဖွဲ့ ရာ၌လည်းကောင်း၊ အထုပ်အပိုးများ ချည်နှောင်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ကြိမ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ကျွဲနွားရိုက်ရန် နှင်တံအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချကြသည်။
ကြိမ်ဖြင့် တောင်းပလုံးခြင်း စသည်များကိုလည်း ရက်လုပ်ကြသည်။
ကြိမ်ပင်သည် အုန်းပင်၊ ထန်းပင်တို့နှင့်အတူ ထန်းမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ဆူးနှင့်အဆစ်များ ပါရှိသော နွယ်ယောင်ပင်ယောင် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။