kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၁၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၉ရက်နေ့တွင် အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပခွင့် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
အားကစားကွင်းများ ၂၀၁၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အားကစားကွင်းအများစုကို မသန်စွမ်းပြိုင်ပွဲအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
thumb|ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားရုံစု ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားရုံစု ​ရေကူးကန် -​ရေကူး မြားပစ်ကွင်း -မြားပစ် ဘက်စကတ်​ဘောခန်းမ -ဘက်စကတ်​ဘော ​ဟော်ကီကွင်း - Lawn bowls ပင်မအားကစားကွင်း - ဖွင့်ပွဲ၊ ​ပြေးခုန်ပစ် မတ်ရ အားကစားကွင်း- ပိတ်ပွဲ Istora -ကြက်​တောင်ရိုက် ​သေနတ်ပစ်ကွင်း - ​သေနတ်ပစ် မိုးလုံ​လေလုံ တင်းနစ်အားကစားကွင်း - ထိုင်လျက်​ဘော်လီ​ဘော ဗဟိုဂျာကာတာ Cempaka Putih Sports Hall - စစ်တုရင် ဂျာကာတာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ခန်းမ- ဂျူဒို အ​ရှေ့ဂျာကာတာ Jakarta International Velodrome - စက်ဘီးစီး (track) POPKI Sports Hall - ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ဓားသိုင်း ​မြောက်ဂျာကာတာ Ecovention Ancol - စားပွဲတင်တင်းနစ် Jaya Ancol Bowling Center - ဘိုလင်း Kulba Kelapa Gading - ဘီးတပ်ကုလားထိုင် တင်းနစ် Tanjung Priok Sports Hall - Boccia ​တောင်ဂျာကာတာ Balai Kartini - Goalball Balai Sudirman - Powerlifting အ​နောက်ဂျာဗား Sentul International Circuit - စက်ဘီးစီး (road) ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ၂၀၁၈ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ အာရှတိုက်၏ အားအင်ဖြစ်သော သဟဇာတဖြစ်ခြင်းနှင့် ပြိုင်ပွဲ၏ အဓိကအားကစားကွင်းဖြစ်သော ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားကွင်း၏ အမိုးကို ပုံဖော်ထားသည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်သည် အာရှတိုက်ရှိ သဘာဝတရားကြီးနှင့် လူ့အသိုက်အဝန်း၏ သဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် ညီမျှမှုကို ပြသသည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၏ အလယ်တွင် ပါရှိသော လူပုံစံသည် အားကစားသမား၏ အောင်ပွဲခံနေမှုကို ပုံဖော်ထားသည်။
၎င်းကို ဝန်းရံထားသော မျဉ်းကွေး ၃ခုမှာ အာရှနိုင်ငံများ၏ မတူကွဲပြားသော်လည်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တွင် အသုံးပြုထားသော အပြာရောင်သည် ကောင်းကင်၊ လိမ္မော်ရောင်သည် နေ၊ အစိမ်းရောင်သည် သဘာဝတရား၊ ခရမ်းရောင်သည် နီးစပ်မှု၊ ပညာနှင့် သစ္စာရှိမှု၊အနီရောင်သည် ကြံ့ခိုင်မှု၏စိတ်ဓာတ်ကို ဖော်ပြသည်။
လာဘ်ကောင် ၂၀၁၈ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်လာဘ်ကောင်မှာ MoMoအမည်ရှိ လင်းယုန်ဖြစ်သည်။
MoMoဟူသော အမည်မှာ Motivation နှင့် Mobilityမှ ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မြို့တော်ဂျာကာတာနှင့် စိတ်ဓာတ်ခွန်အားကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ပွဲများနှင့်အားကစား ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား ၂၀၁၈ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၁၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ရက်နေ့တွင် ဂျာကာတာမြို့ရှိ ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားရုံစုအတွင်း တည်ရှိသော ပင်မအားကစားကွင်း၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ ဂျိုကို ဝီဒိုဒိုက ပြိုင်ပွဲကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
150px| ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား ၂၀၁၈ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ပိတ်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၁၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့တွင် ဂျာကာတာမြို့ရှိ ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနိုအားကစားရုံစု အတွင်း တည်ရှိသော မတ်ရ အားကစားကွင်း၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၂၂ပွဲတော်ကို လက်ခံကျင်းပမည့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့၏ ဒုတိယမြို့တော်ဝန်က အာရှမသန်စွမ်းအားကစားကော်မတီအလံကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။
ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ ၂၀၁၈ပွဲတော်တွင် တောင်ကိုရီးယားနှင့် မြောက်ကိုရီးယားသည် အလံတစ်ခုတည်းအောက်မှ ချီတက်ခဲ့ကြသည်။
NPCs နိုင်ငံ အားကစားသမားဦးရေAFG၂၄BRN၁၄BHU၂BRU၈CAM၂၉CHN၂၃၁HKG၁၀၁IND၁၈၈INA ၂၉၄IRI၂၀၇IRQ၇၈JPN၃၀၃JOR၈KAZ၉၀KOR၂၀၁KUW၂၃KGZ၅LAO၁၆LIB၁MAC၂၃MAS၁၂၆MGL၄၀MYA၂၆NEP၁၃OMA၉PAK၄PLE၁PHI၅၇QAT၁၃KSA၂၇SIN၄၄SRI၃၅SYR၉TPE၈၉TJK၂THA၂၃၇TLS၁၉TKM၅UAE၄၂UZB၅၃VIE၅၂YEM၁ အားကစားနည်းများ အားကစားနည်းများ20px​ရေကူး 20px မြားပစ် 20px ​ပြေးခုန်ပစ် 20px ကြက်​တောင်ရိုက် 20px Boccia 20px​ဘိုလင်း 20px​စစ်တုရင် 20px|alt=|link=စက်ဘီးစီး 20px|alt=|link=Goalball 20px|alt=|link=ဂျူဒို 20px|alt=|link=Lawn bowls 20px|alt=|link=Powerlifting 20px|alt=|link=​​သေနတ်ပစ် 20px|alt=|link=​စားပွဲတင်တင်းနစ် 20px|alt=|link=​​ထိုင်လျက်ဘော်လီ​ဘော 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ဘက်စကတ်​ဘော 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ဓားသိုင်း 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် တင်းနစ် ဆုတံဆိပ်ဇယား ၂၀၁၈ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၅၀၇ခု၊ ငွေတံဆိပ် ၄၉၇ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ၅၃၇ခု၊ စုစုပေါင်း ဆုတံဆိပ် ၁၅၄၁ခုတို့ကို ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။
Key အိမ်ရှင်နိုင်ငံ ၁ ၁၇၂ ၈၈ ၅၉ ၃၁၉၂ ၅၄ ၄၄ ၄၆ ၁၄၄၃ ၅၁ ၄၃ ၄၂ ၁၃၆၄ ၄၅ ၇၀ ၈၃ ၁၉၈၅* ၃၇ ၄၇ ၅၁ ၁၃၅၆ ၃၃ ၂၄ ၁၈ ၇၅၇ ၂၃ ၃၃ ၅၀ ၁၀၆၈၁၇ ၂၆ ၂၅ ၆၈၉ ၁၅ ၂၄ ၃၃ ၇၂၁၀ ၁၁ ၁၆ ၂၁ ၄၈၁၁ ၁၀ ၈ ၁၁ ၂၉၁၂ ၈ ၈ ၂၄ ၄၀၁၃ ၅ ၁၅ ၁၃ ၃၃၁၄ ၅ ၅ ၅ ၁၅၁၅ ၃ ၆ ၁၁ ၂၀၁၆ ၃ ၂ ၅ ၁၀၁၇ ၂ ၉ ၁၄ ၂၅၁၈ ၂ ၆ ၃ ၁၁၁၉ ၂ ၃ ၃ ၈၂၀ ၂ ၀ ၁ ၃ ၂ ၀ ၁ ၃၂၂ ၁ ၃ ၄ ၈၂၃ ၁ ၃ ၁ ၅၂၄ ၁ ၂ ၀ ၃၂၅ ၁ ၁ ၃ ၅၂၆ ၁ ၀ ၀ ၁၂၇ ၀ ၄ ၂ ၆၂၈ ၀ ၂ ၁ ၃ ၀ ၂ ၁ ၃၃၀ ၀ ၁ ၄ ၅၃၁30px​တစ်ခုတည်း​သော ကိုရီးယား ၀ ၁ ၁ ၂၃၂ ၀ ၁ ၀ ၁၃၃ ၀ ၀ ၁ ၁Total (33 NPCs) ၅၀၇ ၄၉၇ ၅၃၇ ၁၅၄၁ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ။
၂၀၂၂ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ()သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့တွင် ၂၀၂၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ရက်နေ့မှ ၁၄ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည့် စတုတ္ထအကြိမ် အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၀ပွဲ​တော်ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့သည် ၂၀၂၂ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခွင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် အိမ်ရှင်ဖြစ်ခွင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရှိသော်လည်း အစိုးရထံမှ အကြောင်းပြန်မှု နှောင့်နှေးသဖြင့် နောက်ဆုံးရက်ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ အမျိုးသား အိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် နောက်ဆုံးရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန် အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီကို တင်ပြသော်လည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဟန်ကျိုးမြို့သည် ပြိုင်ဘက်မရှိ ၂၀၂၂ ပွဲတော်များကိုကျင်းပခွင့် ရခဲ့သည်။
၂၀၁၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၆ရက်နေ့တွင် အာရှမသန်စွမ်းအားကစားကော်မတီက တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့အား ၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခွင့်ပေးကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။
ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ ပြေးလမ်းပေါ်တွင် ရှေ့သို့ ချီတက်နေသော ဘီးတပ်ကုလားထိုင်နှင့် အားကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လာဘ်ကောင် ၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ် လာဘ်ကောင်မှာ Fei Fei ဟုခေါ်သော အပြာရောင် ငှက်ဖြစ်သည်။
ပွဲများနှင့်အားကစား ပါဝင်မည့်နိုင်ငံများ အာရှမသန်စွမ်းအားကစား​ကော်မတီအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
NPCs နိုင်ငံ အားကစားသမားဦးရေAFGBRNBHUBRUCAMCHNHKGINDINA IRIIRQJPNJORKAZKORKUWKGZLAOLIBMACMASMGLMYANEPOMAPAKPLEPHIQATKSASINSRISYRTPETJKTHATLSTKMUAEUZBVIEYEM အားကစားနည်းများ အားကစားနည်းများ20px​ရေကူး 20px မြားပစ် 20px ​ပြေးခုန်ပစ် 20px ကြက်​တောင်ရိုက် 20px Boccia 20px မသန်စွမ်းကနူး​လှေ 20px|alt=|link=စက်ဘီးစီး road track 20px|alt=|link=ဘောလုံး (၅​ယောက်) 20px|alt=|link=Goalball 20px|alt=|link=ဂျူဒို 20px|alt=|link=Lawn bowls 20px|alt=|link=Powerlifting 20px|alt=|link=​လှေ​လှော် 20px|alt=|link=​​သေနတ်ပစ် 20px|alt=|link=​စားပွဲတင်တင်းနစ် 20px|alt=|link=​​ထိုင်လျက်ဘော်လီ​ဘော 20px|alt=|link=​Board Games စစ်တုရင် Go 20px|alt=|link=တိုက်ကွမ်ဒို 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ဘက်စကတ်​ဘော 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် ဓားသိုင်း 20px ​ဘီးတပ်ကုလားထိုင် တင်းနစ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ။
မင်းကြီးစွာ သည် ပြည်တွင် မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပြည် သီဟသူရနှင့် အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီတို့မှ မြင်သည်။
နန်းစံကာလ ၈၀၇ ခုတွင် နရပတိက တောင်ငူ တရဖျား လွန်၍ သားငယ် မင်းခေါင်ကို တောင်ငူကို ပေးသည်။
သားလတ် ပြည်အား မင်းကြီးစွာဘွဲ့နှင့် ပေးသည်။
ကြင်ဘက်များ မင်းရဲကျော်စွာ စောရွှေခက် သမီး စောမြတ်လေးနှင့် စုံဖက်ရာ - မင်းဖြူစော၊ မြောက်သားမှာ တောင်ငူ မင်းငယ်ကျော်ထင် သမီး ခင်ဘုန်းကြီး၊ ဒုတိယမင်းခေါင် မိဖုရား မင်းကြီးယောက္ခမတော် မင်းရဲကျော်စွာ စိုးမင်း ခင်ဘုန်းထွတ်၊ ကလေး မင်းရဲကျော်စွာငယ် မိဖုရား မင်းတရားနှမတော် ကန်တွင်း မင်းရဲသိင်္ခသူ၊ မြောက်သားမှာ သာယာဝတီ သတိုးမင်းစော၏ သမီးများဖြစ်သည့် မိဘုန်းကြီး၊ မိဖုရားကောင်းမယ်တော် မင်းလှမြတ်၊ မြောက်သားမှာ သာယာဝတီ မင်းရဲနော်ရထာ မင်းကြီးခမည်းတော်၊ မြောက်သားမှာ ဘိုးတော်နှမတော် ရွှေစင်ကုံး၊ ဘုရင်ထွေး မိဖုရား ဘဝနိဂုံး ၈၄၄ ခုတွင် လွန်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက်။
thumb|ကာဗီယာကို ခရုခွံဇွန်းဖြင့် ထည့်ထားသည်ကို တွေ့ရစဉ် (ကာဗီယာ အရသာမပျက်စေရန် ကြွေထည်ငွေထည်ဇွန်းများ သုံးလေ့မရှိ) ကာဗီယာ ( ) သည် စတာဂျီယွန်ငါးဥကို ဆားနယ်ထားသည့် စားစရာတမျိုးဖြစ်သည်။
အလွန်အရသာဆိမ့်သည်ဟု ယူဆကြပြီး စားစရာများအပေါ် ဖြူး၍ စားတတ်သည်။
Goldstein, D. (1999). A Taste of Russia: A Cookbook of Russian Hospitality. Russian Life Books. p. 71 ရိုးရာအားဖြင့် ကာဗီယာဟူသော အသုံးမှာ ကပ်စပီယံပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နက်တို့မှရသော စတာဂျီယွန်တို့၏ ငါးဥကိုသာ ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
lan Davidson, Tom Jane, The Oxford companion to food, Oxford University Press, 2006. သို့ရာတွင် နိုင်ငံအချို့တွင် ငါးဥဆားနယ်ကိုပင် ကာဗီယာဟု ခေါ်တတ်သေးသည်။
"Caviar, American Caviar, Sturgeon Caviar, Black Caviar, Salmon Caviar". Affordablecaviar.com. အစိမ်းနှင့် မီးပြထားသောငါးဥဟူ၍ ၂ စားရှိသည်။
မီးပြပါက အရသာလျော့သော်လည်း တာရှည်ခံသဖြင့် ဘူးသွတ်ရောင်းချရာတွင် သုံးသည်။
According to Jean-Pierre Esmilaire, Directeur Général of Caviar House & Prunier: "two-thirds of caviar's taste is lost through pasteurisation." (in "Three-star caviar", Caterersearch – The complete information source for hospitality, 1 February 2001). ကိုးကား Category:ပြင်သစ် အစားအစာ Category:ရုရှား အစားအစာ Category:အီရန် အစားအစာ။
ငါးဖယ်ပေါင်း ငါးပေါင်းထုပ် သည် ငါးကို ရဲယိုရွက်ဖြင့် ထုပ်ကာ ပေါင်းထားသည့် မွန်ရိုးရာ ဟင်းလျာတမျိုး ဖြစ်သည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းနှင့် လုပ်နည်း ငါးပေါင်းထုပ် လုပ်ရန် ငါးခူ၊ ငါးရံ့၊ ကကတစ်တို့ကို အသုံးများသည်။
"သထုံငါးပေါင်းထုပ်နှင့်ထမင်းဝါ ". Myanmar Digital News. 2020-07-19. မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတွင် အသားများသော ငါးကြင်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။
ထုပ်ရန်အတွက် ရဲယိုရွက်ကို သုံးသည်။
မရနိုင်က ငှက်ပျောရွက်နုကို သုံးသည်လည်း ရှိ၏။
အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ချင်း၊ ဆား၊ သကြား၊ ငရုပ်သီးအစိမ်းမှုန့် (သို့) စဉ်းထားသော ငရုပ်သီးစိမ်း၊ ဆန်လှော်မှုန့်၊ နနွင်းမှုန့်၊ ဆီ၊ စပါးလင်တို့ ဖြစ်သည်။
ငါကြီးသားပေါင်း "ငါးပေါင်းထုပ်လုပ်နည်း". Food Industry Directory. 2018-09-17. အစာတိုးစေရန် မျှစ်ကို၎င်း၊ ငှက်ပျောဖူးကို၎င်း ထည့်တတ်သေးသည်။
"တောင်စွန်းငါးပေါင်းထုပ် ". မြန်မာတိုင်းမ်. 2020-11-19. မူကွဲများ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စားသည့် ငါးပေါင်းထုပ်မှာ နွားနို့၊ နံနံပင်၊ သံပရာရည်တို့ သုံးကာ ချဉ်ချိုချိုအရသာ ရှိသည်။
Sofia. "ယိုးဒယားငါးပေါင်းထုပ် (Steamed Fish in Banana Leave) ". Taste Window Magazine. 2018-08-01. ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်။
ရုပ်သည် ပရမတ္ထတရားလေးပါး၌ တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဖောက်ပြန်–ပျက်စီး-ခြင်း-လက္ခဏာ–အမှတ် အသား-ရှိသည်။
ရုပ္ပနလက္ခဏ (တိ)ရုပ္ပန+လက္ခဏ (၁) ဖောက်ပြန်–ပျက်စီး-ခြင်း-လက္ခဏာ–အမှတ် အသား-ရှိသော။
(န) (၂) ဖောက်ပြန်-ပျက်စီး-ခြင်း-သဘော–လက္ခဏာ။
(၁) ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရူပံ။
ရူပံ ရူပ္ပနလက္ခဏံ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၂။
ယံကိဉ္စိ သီတာ. ဒီဟိ ရုပ္ပနလက္ခဏံ ဓမ္မဇာတံ။
ရုပ္ပနံ လက္ခဏံ ဧတဿာတိ ရုပ္ပနလက္ခဏံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၈၆ ရုပ် ၂၈-ပါး (ရုပ်သည်— (၁) ပထဝီဓာတ် = မြေဓာတ်။
(၂) အာပေါဓာတ် = ရေဓာတ်။
(၃) တေဇောဓာတ် = အပူ၊ အအေး၊ အငွေ့ဓာတ်။
(၄) ဝါယောဓာတ် = လေဓာတ်။
(၅) စက္ခုပသာဒ = မျက်စိအကြည်။
(၆) သောတပသာဒ = နားအကြည်။
(၇) ဃာနပသာဒ = = နှာခေါင်းအကြည်။
(၈) ဇိဝှာပသာဒ = လျှာအကြည်။
(၉) ကာယပသာဒ = ကိုယ်အကြည်။
(၁၀) ရူပ = ရူပါရုံ။
(၁၁) သဒ္ဒ = သဒ္ဒါရုံ။
(၁၂) ဂန္ဓ = ဂန္ဓာရုံ။
(၁၃) ရသ = ရသာရုံ။
(၁၄) ဖောဋ္ဌဗ္ဗ = ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ။
(၁၅) ဣတ္ထိဘာဝရုပ် = မိန်းမ၏ ဖြစ်ကြောင်း။
(၁၆) ပုရိသဘာဝရုပ် = ယောကျ်ား၏ ဖြစ်ကြောင်း။
(၁၇) ဟဒယဝတ္ထု = ဟဒယရုပ်။
(၁၈) ရုပ်ဇီဝိတ = ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ။
(၁၉) ဩဇာ = အာဟာရရုပ်။
(၂၀) အာကာသဓာတ် = ပရိစ္ဆေဒရုပ်။
(၂၁) ကာယဝိညတ်၊ (၂၂) ဝစီဝိညတ်။
(၂၃) ရူပဿ လဟုတာ = ရုပ်၏ ပေါ့ပါးသည်၏ အဖြစ်။
(၂၄) ရူပဿ မုဒုတာ = ရုပ်၏ နူးညံ့သည်၏ အဖြစ်။
(၂၅) ရူပဿ ကမ္မညတာ = ရုပ်၏အမှု၌ ကောင်းသည်၏အဖြစ်။
(၂၆) ဥပစယ = ရုပ်၏ဖြစ်ဆဲ။
(၂၇)သန္တတိ = ရုပ်၏ဖြစ်စဉ်။
(၂၈) ဇရတာ = ရုပ်၏ ရင့်ရော်သည်၏အဖြစ်။
(၂၉) အနိစ္စတာ = ရုပ်၏ မမြဲသည်၏အဖြစ်ဟူ၍ ရုပ် ၂၉-ပါးရှိ၏။
သို့သော် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဟုခေါ်သော ရုပ်ကား ပထဝီဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်ဟု ဆိုအပ်သော ဓာတ်ကြီး ၃-ပါးပင် ဖြစ်၍ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏနည်းအားဖြင့် သရုပ်တရားကို ရေတွက်သည့်အခါရုပ်သည် ၂၈-ပါး သာရှိပေ၏။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ရုပ်အစစ် မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီး ၄ ပါး (နိပ္ဖန္န-မဟာဘူတရူပ)၁။
ပထဝီဓာတ် (ပထဝီဓာတု)၃။
တေဇောဓာတ် (တေဇောဓာတု)၂။
အာပေါဓာတ် (အာပေါဓာတု)၄။
ဝါယောဓာတ် (ဝါယောဓာတု) ဥပါဒါရုပ် ၂၄-ပါး (ဥပါဒါရူပ)ရုပ်အစစ် ဥပါဒါရုပ် ၁၄ ပါး (နိပ္ဖန္န-ဥပါဒါရူပ)အကြည်ရုပ် (ပသာဒရူပ)အာရုံရပ် (ဂေါစရရူပ)ဘာဝရုပ် (ဘာဝရူပ)၁။
မျက်စိအကြည် (စက္ခုပသာဒ)၁။
ရူပါရုံ-အဆင်း (ရူပ-ဝဏ္ဏ)၁။
အမျိုးသမီးဖြစ်ကြောင်း (ဣတ္ထိဘာဝ)၂။
နားအကြည် (သောတပသာဒ)၂။
သဒ္ဒါရုံ-အသံ (သဒ္ဒ)၂။
အမျိုးသားဖြစ်ကြောင်း (ပုရိသဘာဝ)၃။
နှာခေါင်းအကြည် (ဃာနပသာဒ)၃။
ဂန္ဓာရုံ-အနံ့ (ဂန္ဓ)၁။
ဟဒယဝတ္ထု (ဟဒယရူပ)၄။
လျှာအကြည် (ဇိဝှါပသာဒ)၄။
ရသာရုံ-အရသာ (ရသ)၁။
ရုပ်သက်စောင့်ဓာတ် (ဇီဝိတိန္ဒြိယ)၅။
ကိုယ်အကြည် (ကာယပသာဒ)၅။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ-အတွေ့အထိဓာတ် (ဖောဋ္ဌဗ္ဗ)၁။
ကဗဋီကာရအာဟာရ (အာဟာရရူပ) -အဆီအစေး-ဩဇာရုပ်အတု ဥပါဒါရုပ် ၁၀ ပါး (အနိပ္ဖန္န-ဥပါဒါရူပ)၁။
အာကာသဓာတ် (အာကာသဓာတု) -အကြားအပေါက် (-ပရိစ္ဆေဒရူပ)အမူအရာရုပ် (ဝိကာရရူပ)လက္ခဏရုပ် (လက္ခဏရူပ)ဝိညတ်ရုပ် (ဝိညတ္တိရူပ)၁။
ပေါ့မှု (လဟုတာ)၁။
ဣန္ဒြေမပြည့်စုံမီ ရှေးဦးအစဖြစ်ခြင်း (ဥပစယ)၁။
ကိုယ်အမူအရာ (ကာယဝိညတ္တိ)၂။
နူးညံ့မှု (မုဒုတာ)၂။
ဣန္ဒြေပြည့်စုံပြီးနောက် အဆက်ဆက်ဖြစ်ခြင်း (သန္တတိ)၂။
နှုတ်အမူအရာ (ဝစီဝိညတ္တိ)၃။
အမှု၌ ကောင်းမွန် ခံ့ညားမှု (ကမ္မညတာ)၃။
ရင့်ခြင်း-ဌီ (ဇရတာ)၄။
ပျက်ခြင်း ဘင် (အနိစ္စတာ) ဖောက်ပြန်တတ်၍ ရုပ်ဟုခေါ် ၎င်းရုပ်သည်-(သီတေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ၊ ဇိဃစ္ဆာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ပိပါသာယပိ ရုပ္ပတိ၊ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေနပိ ရုပ္ပတိ။
(သံ၊၂၊၇၁) ဟူသည်နှင့်အညီ အအေးကြောင့်လည်း ဖောက်ပြန်တတ်၏။
ထို့အတူ ပူလောင်ခြင်း, ဆာလောင်ခြင်း, မွတ်သိပ်ခြင်း, မှက် ခြင်တို့ကိုက်ခဲခြင်း, ဝမ်းဗိုက်အတွင်းရှိ လေထိုးခြင်း, နေပူခြင်း, မြွေ အစရှိသော ကျောရိုးရှည်သော သတ္တဝါတို့ကိုက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖောက်ပြန်တတ်၏။
ထိုတွင်-အအေးကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို ရာသီဥတု ညီမျှ ကောင်းမွန်သောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် အလွန် အေးသော ဆောင်းဥတု၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ် အနေ အထားတို့ကိုကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုအအေးကြောင့် ရုပ် ဖောက်ပြန်မှုမှာ ခန္ဓာကိုယ်မှု ပျက်စီးလောက်အောင် အေးသော လောကန္တရိုက်ငရဲ, ဟိမဝန္တာ အရပ်၌ တည်ရှိသော မဟိံသကတိုင်းတို့၌ အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
အပူကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို ရာသီဥတု ညီမျှ ကောင်းမွန်သောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် အလွန်ပူ‌‌သော နွေဥတု၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုအပူကြောင့် ရုပ် ဖောက်ပြန်မှုမှာ အဝီစိငရဲ၌ အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
ဆာလောင်ခြင်းကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို အစာဝလင်စွာ စားသောက်ရသောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် အစာ မစားရသောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေ အထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်သည်။
ထိုဆာလောင်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ ပြိတ္တာဘုံ၌ လည်းကောင်း, လူ့ပြည်ဝယ် အငတ်ဘေးကြီး ဆိုက်ရောက်သောအခါ၌ လည်းကောင်း အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
မွတ်သိပ်ခြင်းကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို ရေလုံလောက်စွာ သောက်ရသောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် မွတ်သိပ်သောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ် အနေအထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုမွတ်သိပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ ကာလကဉ္စိက အသုရာဘုံ အစရှိသည်တို့၌ အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
မှက် ခြင်တို့ကိုက် ခဲခြင်းတို့ကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကိုမှက် ခြင်တို့ အကိုက်မခံရမီ အချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ် အနေအထားနှင့် မှက်ခြင်တို့ အကိုက်ခံရသောအခါ၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေ အထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုမှက်, ခြင်တို့ကိုက်ခဲခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ ခြင်ပေါများသော အရပ်ဒေသတို့၌ အလွန် ထင်ရှားလေသည်။
ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ရှိသော လေထိုးခြင်းကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို လေထိုးလေအောင့်ရောဂါမဖြစ်မီအချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် လေထိုး လေအောင့်ရောဂါ ဖြစ်နေစဉ် အချိန်၌ ဖြစ် ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုဝမ်းဗိုက်အတွင်းရှိ လေ ထိုးခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ လေ ငန်းဖြတ်ခံရသော သွက္ချာပါဒ ရောဂါသည်တို့၌ အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
နေပူကြောင့်ဖောက်ပြန်ပုံကို နေပူမခံရမီ အချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် နေပူခံရစဉ်အချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေ အထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုနေပူကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ သဲကန္တာရ စသည်တို့၌ အလွန် ထင်ရှားလေသည်။
မြွေ အစရှိသော ကျောရိုးရှည်သော သတ္တဝါတို့ကိုက်ခဲခြင်းကြောင့် ဖောက်ပြန်ပုံကို မြွေ အစရှိသည်တို့ အကိုက်မခံရမီ အချိန်၌ ဖြစ် ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားနှင့် မြွေ အစရှိ သည်တို့ အကိုက်ခံရစဉ် အချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်အနေအထားတို့ကို ကြည့်၍ သိနိုင်လေသည်။
ထိုမြွေ အစရှိသည်တို့ကိုက်ခံရခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖောက်ပြန်မှုမှာ မြွေပေါ သော အရပ်ဒေသတို့၌ အလွန်ထင်ရှားလေသည်။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၇-၈။
) ရုပ်သက်နှင့် စိတ်သက် ကွာခြားချက် စိတ်မှာ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်ဟူ၍ ခဏသုံးပါး ရှိသကဲ့သို့ ရုပ်မှာလည်း ဥပါဒ် ဒီ ဘင်ဟူ၍ ခဏသုံးပါးပင် ရှိသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇။
) ထိုတွင် ရုပ်၏ ဥပါဒ်ခဏနှင့် စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏသည်လည်းကောင်း, ရုပ်၏ ဘင်ခဏနှင့် စိတ်၏ဘင်ခဏသည်လည်းကောင်း အချိန်ကာလချင်း တူမှကြ၍ ရုပ်၏ ဋ္ဌီခဏမှာမူကား စိတ်၏ ဌီခဏထက် များစွာ အချိန် ကြာမြင့်လေသည်။
စိတ်၏ ဌီခဏမှာ ခဏငယ် တစ်ချက်ခန့်သာ ကြာမြင့်၍ ရုပ်၏ ဌီခဏမှာမူကား ခဏငယ် (၄၉)ချက်ခန့် ကြာမြင့်လေသည်။
ရုပ်(၂၈)ပါးတို့တွင် ဇာတိ ခေါ်ဆိုအပ်သော ဥပစယရုပ်, သန္တတိရုပ် နှစ်ပါးတို့သည် စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏခန့် အသက်ရှည်ကြသည်။
အနိစ္စတာရုပ်သည် စိတ်၏ ဘင်ခဏခန့် အသက်ရှည်သည်။
ဇရတာရုပ်သည် စိတ်၏ ခဏငယ် ပေါင်း (၄၉)ချက်ခန့် အသက်ရှည်သည်။
ကာယဝိညတ်နှင့် ဝစီဝိညတ်တို့သည် စိတ်၏ ခဏကြီးတစ်ချက် (ခဏငယ် သုံးချက်)ခန့် အသက်ရှည်ကြသည်။
ဝိညတ်‌ဒွေး, လက္ခဏရုပ် လေးခုတို့မှ ကြွင်းသောရုပ် (၂၂)ပါးတို့သည် စိတ်၏ ခဏကြီး (၁၇)ချက် - (ခဏငယ် ငါးဆယ့်တစ်ချက်)ခန့် အသက်ရှည်ကြသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄-၆။
သင်္ဂဟ၊ ပဉ္စဒွါရဝီထိပိုင်း။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၃၈-၄၇။
) ရုပ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းများ (၁) ကံ = အကုသိုလ်စိတ် ၁၂-မဟာ ကုသိုလ်စိတ် ၈, ရူပကုသိုလ်စိတ် ၅-ဟုဆိုအပ်သော စိတ် ၂၅-ပါးတို့၌ ယှဉ်သော စေတနာ ၂၅-ပါး။
(၂) စိတ် = ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေစိတ်, ရဟန္တာတို့၏ စုတိစိတ်, အရူပဘုံ၌ ဖြစ်ခိုက်သောစိတ် ဒွေပဉ္စဝိညာဉ် ၁၀—ကြဉ်သော ၇၅-ပါးသော စိတ်။
(၃) ဥတု = အအေး အပူ ဟူသော တေဇော ဓာတ်ဟူ၍ သမုတ်အပ်သည့် ဥတု။
(၄) အာဟာရ = ကဗဠီကာရာဟာရဟူ၍ ဆိုင်သော ဩဇာဓာတ်ဟူ၍ သမုတ်အပ်သော ဩဇာဓာတ်ဟူ၍ လေးပါးရှိသည်။
ကံကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်များ ထိုတွင် ကံဟူသော အကြောင်းတရားကြောင့် ဟဒယဝတ္ထုရုပ် (၁) ဣန္ဒြိယရုပ်(၈) အဝိနိဗ္ဗာဂရုပ်(၈) အာကာသဓာတ် (၁) အားဖြင့် (၁၈)ပါးသောရုပ် (ကမ္မဇရုပ်)များ ဖြစ်ကြသည်။
စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်များ စိတ်ဟူသော အကြောင်းရားကြောင့် ဝိညတ်ရုပ်(၂) သဒ္ဒရုပ်(၁) လဟုတာရုပ်, မုဒုတာရုပ်, ကမ္မညတာရုပ်, အဝိနိဗ္ဗောဂရုပ်(၈) အာကာသဓာတ်အားဖြင့် (၁၅)ပါးသောရုပ် (စိတ္တဇရုပ်)များ ဖြစ်ကြသည်။
ဥတုကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်များ ဥတုပူသော အကြောင်းတရားကြောင့် သဒ္ဒရုပ် (၁) လဟုတာရုပ်, မုဒုတာရုပ်, ကမ္မညတာရုပ်, အဝိနိမ္ဘောဂရုပ်(၈) အကာသဓာတ်(၁) အားဖြင့် (၁၃)ပါးသောရုပ် (ဥတုဇရုပ်)များ ဖြစ်ကြသည်။
အာဟာရကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်များ အာဟာရဟူသော အကြောင်းတရားကြောင့် လဟုတာရုပ်, မုဒုတာရုပ်, ကမ္မညတာရုပ်, အဝိနိဗ္ဘောဂရုပ် (၈) အာကာသဓာတ် (၁) အားဖြင့် (၁၂)ပါးသောရုပ် (အာဟာရဇရုပ်)များ ဖြစ်ကြသည်။
(သင်္ဂဟ၊ ရူပသမုဋ္ဌာနကဏ္ဍ။
) ရုပ်တို့၏ အစဆုံး ဖြစ်ရာကာလနှင့် နောက်ဆုံး ချုပ်ရာကာလ ကမ္မဇရုပ်တို့သည် ပဋိသန္ဓေ စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်း စ,ဖြစ်၍ စုတိစိတ်၏ ဘင်ခဏ၌ စုတိစိတ်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်း ချုပ်ကြသည်။
စိတ္တဇရုပ်တို့သည် ပဋိသန္ဓေနောင် ပဌမဘဝင်စိတ်၏ ဥပါဒ်ခဏ၌ ပဌမဘဝင်စိတ်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်း စဖြစ်ကြ၍ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် စုတိစိတ်ချုပ်ပြီးနောက် စိတ္တက္ခဏ(ခဏငယ်) ၄၈-ချက်ခန့်, ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်, သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် တို့ဖြစ်လျှင် စုတိစိတ်ချုပ်ပြီးနောက် စိတ္တက္ခဏ (ခဏငယ်)၅၀-ချက်ခန့်ကာလကြာမှချုပ် ကြသည်။
ဥတုဇရုပ်တို့သည် ပဋိသန္ဓေစိတ်၏ ဌီခဏ၌စ,ဖြစ်ကြ၍ စုတိစိတ်ချုပ်ပြီးနောက် အရိုးဆွေး၍ မြေမှုန့်ဖြစ်သည်တိုင်အောင် (ကမ္ဘာလောကကြီးမပျက်မချင်း) ဆက်ကာ ဆက်ကာ ဖြစ်နေကြလေသည်။
အာဟာရဇရုပ်များသည် ကာမဘုံသား သတ္တဝါအားလုံးတို့၏ သန္တာန်၌ မိမိကိုဖြစ်စေတတ်သော ဩဇာဓာတ် ပြန့်နှံ့ရာအခါမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ကြ၍ စုတိစိတ်ချုပ်ပြီးနောက် စိတ္တက္ခဏ(ခဏငယ်)၅၀-ချက်ခန့်ကာလကြာ မှ ချုပ်ကြသည်။
(သင်္ဂဟ၊ ရူပပဝတ္တိက္ကမကဏ္ဍ။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၁၂-၅။
) သတ္တဝါ(၄) မျိုးနှင့် ရုပ်များဖြစ်ပေါ်ပုံ (၁) ကြက်ငှက်စသည်တို့ကဲ့သို့ အု၌ဖြစ်သော အဏ္ဍဇသတ္တဝါ။
(၂) လူစသည်တို့ကဲ့သို့ မိခင်၏ သားအိမ်၌ဖြစ်သော ဇလာဗုဇသတ္တဝါ။
(၃) ပိုးလောက်လန်း စသည်တို့ကဲ့သို့ ငါးပုပ်, အကောင်ပုပ်, ပုပ်သိုးသောမုန့်, ညွှန်မရှိသော တံစီးတွင်း, ညွန်ရှိသော တံစီးတွင်း, ထောပတ်, ဆီ, ပျားရည်, တင်လဲစသည့် အညှီတို့၌ဖြစ်သော သံသေဒဇသတ္တဝါ၊ (၄) နတ်သမီး, နတ်သား, ငရဲသူ, ငရဲသား, အချို့သောလူများ, အချို့သော ဝိနိပါတိက အသုရာ စသည်တို့ကဲ့သို့ ခုန်ပျံ၍ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ ကိုယ်ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာသော ဩပပါတိကသတ္တဝါ-ဟူ၍ (၄) မျိုး ရှိပေသည်။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄၁။
) ဆိုင်ရာ သတ္တဝါ၌ ရနိုင်သော ရုပ်ကလာပ်များ ထိုတွင်–ကာမဘုံ၌ သံသေဒဇသတ္တဝါ, ဩပပါတိကသတ္တဝါတို့အား အလွန်ဆုံးအပိုင်း အခြားအားဖြင့် စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတ ဒသကကလာပ်, ဃာနဒသကကလာပ်, ဇိဝှါဒသကကလာပ်, ကာယဒသကကလာပ်, ဘာဝဒသကကလာပ်, ဝတ္ထုဒသကကလာပ်အားဖြင့် ကမ္မဇကလာပ် (၇) စည်းတို့သည် ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့် ပြိုင်တူဖြစ်ကြ၍ မသေမီ ဖြစ်လိုက်ပျက်လိုက် တည်တံ့နေပြီးသေခါနီးအခါ စုတိစိတ်နှင့်အတူ ပြိုင်တူချုပ်ကြသည်။
သံသေဒဇသတ္တဝါ, ဩပပါတိကသတ္တဝါ တို့တွင်လည်း အပါယ်ဘုံသား ဩပပါတိကသတ္တဝါတို့မှာ စက္ခုဒသကကလာပ် တစ်မျိုးတည်းသော်လည်းကောင်း, သောတဒသကကလာပ် တစ်မျိုးတည်းသော်လည်းကောင်း စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတဒသကကလာပ် နှစ်မျိုးလုံးသော်လည်းကောင်း, ချို့တဲ့(မပါဝင်ဘဲဖြစ်) တတ်ကြသည်။
အပါယ်ဘုံသား သံသေဒဇသတ္တဝါတို့မှာ စက္ခုဒသကကလာပ် တစ်မျိုးတည်းသော်လည်းကောင်း, သောတဒသကကလာပ် တစ်မျိုးတည်းသော်လည်းကောင်း, ဃာနဒသကကလာပ် တစ်မျိုးတို့တည်းသော်လည်းကောင်း, စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတဒသကကလာပ် နှစ်မျိုးလုံးသော်လည်းကောင်း, စက္ခုဒသကကလာပ်, ဃာနဒသကကလာပ်နှစ်မျိုးလုံးသော်လည်းကောင်း, စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတဒသကကလာပ်, ဃာနဒသကကလာပ် သုံးမျိုးလုံးသော်လည်းကောင်း ချို့တဲ့တတ်ကြသည်၊ အသညသတ်ကြဉ်သည့် ရူပါဝစရ ၁၅-ဘုံသား ဩပပါတိက သတ္တဝါ (ဗြဟ္မာ)တို့အား ဃာနဒသကကလာပ်, ဇိဝှါဒသကကလာပ်, ကာယဒသကကလာပ်, ဘာဝဒသကလာပ်တို့ ဧကန်ချို့တဲ့ကြသည်။
အသညသတ် ဩပပါတိကသတ္တဝါ (ဗြဟ္မာ)တို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဇီဝိတနဝကကလာပ် တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်နိုင်လေသည်။
ကမ္ဘာဦးလူ ဟူသော ဩပပါတိကသတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ဆိုခဲ့ပြီးသော ကမ္မဇကလာပ် (၇) စည်းတို့တွင် ဘာဝဒသကကလာပ်ကြဉ် သောကလာပ် (၆) စည်းတို့သာ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။
အဏ္ဍဇ, ဇလာဗုဇဟူသော ဂဗ္ဘသေယျကသတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ၌ ကာယဒသကကလာပ်, ဘာဝဒသကကလာပ်, ဝတ္ထုဒသကကလာပ်ဟု ဆိုအပ်သော ကမ္မဇကလာပ် (၃) စည်းသာ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။
ပဋိသန္ဓေအခိုက် ရုပ်ဖြစ်ပုံ ထိုကမ္မဇကလာပ် (၃) စည်း (ရုပ်ပေါင်း ၃၀)ကိုပင် “ကလလရေကြည်”ဟူ၍ ခေါ်ကြလေသည်။
ထိုကလလရေကြည်ခေါ်ရုပ်သည် ပမာဏအားဖြင့် ယင်ကောင်ငယ်ကလေး တစ်ကြိမ် သောက်လောက်ရုံမျှ (ဝါ)သေးငယ်စွာသော အပ်ကလေး တစ်ချောင်းကို ဆီ၌ထည့်၍ ထိုအပ်ကလေးကို ဆီမှ ထုတ်ဆယ်လိုက်သောအခါ အပ်ဖျားတွင် တည်ရှိနေသော ဆီပေါက် ကလေးမျှ(ဝါ)လူတို့၏ ဆံပင်တစ်ချောင်းကို ဆီ၌ထည့်၍ ထိုဆံပင်ကို ဆီမှထုတ်ဆယ်လိုက်သောအခါ ဆံပင်ဖျားတွင် တည်ရှိနေသော ဆီပေါက်ကလေးမျှ (ဝါ)ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူတို့၏ ဆံပင်ကို ရှစ်စိတ်ခွဲ၍ ထိုရှစ်စိပ်‌သော ဆံပင်တို့တွင် တစ်ခုသောဆံပင်နှင့် အတိုင်းအရှည် တူညီသော မြောက်ကျွန်းသူတို့၏ ဆံပင် တစ်ချောင်းကို ကြည်လင်သောနှမ်းဆီ၌ထည့်၍ ထိုဆံပင်ကို နှမ်းဆီမှ ထုတ်ဆယ်လိုက်သောအခါ ဆံပင်ဖျားတွင် တည်ရှိနေသော ဆီပေါက်ကလေးမျှ (ဝါ) ဇာတိဥဏ္ဏ မည်သော သားကောင်၏ အမွေးအမျှင်ကို ကြည်လင်သော နှမ်းဆီ၌ထည့်၍ ထိုအမွှေးကို နှမ်းဆီမှ ထုတ်ဆယ်လိုက်သောအခါ အမွေးဖျားတွင် တည် ရှိ‌နေသော ဆီပေါက်ကလေး မျှသာ အတိုင်းအရှည်ရှိသည်။
(အဘိ၊ဝိ၊၄၂၇-၃၁။
ယမက၊၁၊ဝ၁-၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀-၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀၈-၉။
သင်္ဂဟ၊ ရူပပဝတ္တိက္ကမပိုင်း။
) ဂဗ္ဘသေယျက ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပဋိသန္ဓေ အခါ၌ရနိုင်သော ကလလရေကြည်ခေါ် ရုပ် (၃၀)တို့တွင် နပုံးသတ္တဝါ (အထီး,အမ မဟုတ်သူ)တို့အား ဘာဝဒသကကလာပ် ကြဉ်သော ကမ္မဇကလာပ် (၂) စည်း (ရုပ်ပေါင်း၂၀)သာ ရနိုင်သည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။
) ပဋိသန္ဓေခိုက် ရုပ်ပြောင်းလဲပုံ ကလလရေကြည်ခေါ် ရုပ်သည် ဖြစ်စအချိန်၌ ကြည်လင်သော ထောပတ်၏ အဆင်းကဲ့သို့ အဆင်းရှိသည်။
ထိုကလလ ရေကြည်ခေါ်ရုပ်သည် တစ်သတ္တာဟ (၇-ရက်)လွန်သောအခါ သားဆေးရည် အဆင်း ရှိသော အမြှုပ် (အဗ္ဗုဒ)အဖြစ်သို့ ပြောင်း လဲသွားသည်။
အမြှုပ်ဖြစ်၍ တစ်သတ္တာ (၇-ရက်) လွန်သောအခါ ခဲမဖြူရည်ကဲ့သို့ ဖြူသော အဆင်းရှိသော သားတစ် (ပေသိ) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
သားတစ် ဖြစ်၍ တစ်သတ္တာဟ (၇-ရက်) လွန်သောအခါ ကြက်ဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အသားစိုင် အသားခဲ (ဃန) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ကြက်ဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အသားစိုင် အသားခဲဖြစ်၍ တစ်သတ္တာဟ (၇-ရက်) လွန်သောအခါ ထွတ်အိုင်းနာ (= သွေးစုနာ) နှင့်တူသော ခက်မငါးဖြာ(ပသာခ)တို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။
(သံ၊၁၊၂၀၈။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၄-၅။
သံ၊ဋီ၊၁၊၃၀၆-၇။
) ခက်မ ငါးဖြာတို့ဖြစ်ပေါ်၍ ခြောက်သတ္တာဟ (၄၂-ရက်) ကြာသောအခါ စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတဒသကလာပ်, ဃာနဒသကကလာပ်, ဇိဝှါဒသကကလာပ်ရုပ်တို့ “တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၀။
မူလဋီ၊၃၊၁၃၀-၁။
ဤဖြစ်စဉ်သည် လူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ရည်ညွှန်းသည်။
အခြား သိုးဆိတ်စသည်တို့၌ကား ရက် လ အရေအတွက် ကွာခြားပေလိမ့်မည်။
) စက္ခုဒသကကလာပ်, သောတဒသကကလာပ်, ဃာနဒသကကလာပ်, ဇိဝါဒသကကလာပ် ရုပ်တို့ ဖြစ်ပေါ်၍ သုံးဆယ့်တစ်သတ္တာဟ (၂၁၇-ရက်) ကြာသောအခါ ဆံပင်, မွေးညင်း, ခြေသည်း လက်သည်းများ ပေါက် ရောက်ကြသည်။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၅။
) ဘုံအလိုက် ရနိုင်သော ရုပ်များ ဘုံအားဖြင့် ကာမ(၁၁)ဘုံ၌ ရုပ်(၂၈-ပါး လုံး ရနိုင်၍ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ(၁၅)ဘုံ၌ ဃာနပသာဒ, ဇိဝှါပသာဒ, ကာယပသာဒ, ဣတ္ထိဘာဝ ပုရိသဘာဝကြဉ်သော ရုပ်(၂၃)ပါးသာ ရနိုင်သည်။
အသညသတ် ဘုံ၌ကား ဝတ္ထုရုပ်(၆)ပါး, ဘာဝရုပ်(၂)ပါး, သဒ္ဒရုပ်(၁)ပါး, ဝိညတ်ရုပ် (၂)ပါး ကြဉ်သော (၁၇)ပါးသော ရုပ်တို့ကိုသာ ရနိုင်သည်။
အရူပဘုံ၌ကား မည်သည့်ရုပ်ကိုမျှ မရနိုင်ချေ။
(သင်္ဂဟ၊ ရူပပဝတ္တိက္ကမ။
) ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ကာမဘုံသား အထီး သတ္တဝါတို့အား ဣတ္ထိဘာဝရုပ်ကြဉ်သော ရုပ်(၂၇)ပါးရ၍ အမသတ္တဝါတို့အား ပုရိသ ဘာဝရုပ်ကြဉ်သော ရုပ်-(၂၇)ပါး နပုံး သတ္တဝါတို့အား ဣတ္ထိဘာဝရုပ် ပုရိသဘာဝ ရုပ်(၂)ပါးကြဉ်သော ရုပ်(၂၆)ပါးတို့ကို ရနိုင်သည်။
အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပါဝစရဗြဟ္မာတို့အား ဃာနပသာဒစသောရုပ် (၃)ပါး, ဘာဝရုပ်(၂)ပါးကြဉ်သော (၂၃)ပါးသောရုပ်တို့ကို ရနိုင်၍ အသညသတ် ဗြဟ္မာတို့အား ဝတ္ထုရုပ် (၆)ပါး, ဘာဝရုပ် (၂)ပါး, သဒ္ဒရုပ်(၁)ပါး, ဝိညတ်ရုပ်(၂)ပါး ကြဉ်သော (၁၇)ပါးသောရုပ်တို့ကို ရနိုင်သည်။
အရူပဗြဟ္မာတို့အား မည်သည့်ရုပ်မှ မရနိုင် မဖြစ်နိုင်ပေ။
ကာလအားဖြင့် ပဋိသန္ဓေအခါ၌ သဒ္ဒရုပ်, ဝိကာရရုပ် (၅)ပါး ဇရတာ, အနိစ္စတာ ကြဉ်သော(၂၀)သော ရုပ်တို့ကိုသာ ရနိုင်သည်။
ပဝတ္တိအခါ၌ကား ရုပ် (၂၈)ပါးလုံး ရနိုင်ပေသည်။
(သင်္ဂဟ။
ရူပပဝတ္တိက္ကမပိုင်း။
) ရုပ်အမျိုးအစားများ တစ်နည်းအားဖြင့် ရုပ်သည်— (၁) ကမ္မဇရုပ် = ကံကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသောရုပ်။
(၂) ကမ္မပစ္စယရုပ် = ကမ္မဇရုပ်နှင့် စပ်သွယ် နေသည့် အဇ္ဈတ္တဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်။
(၃) ကမ္မပစ္စယ ဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ် = ကံ၏အပေါင်းအဖော်ဖြစ်သည့် ဗာဟိရဥတုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်။
(၄) အာဟာရသမုဋ္ဌာနရုပ် = အာဟာရကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်။
(၅) အာဟာရ ပစ္စယရုပ် = အာဟာရ၏ ကူညီထောက်ပံ့ (စောင့်ရှောက်)မှုကို ခံယူရသော ရုပ်။
(၆) အာဟာရပစ္စယ ဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ် = အာဟာရ၏ အပေါင်းအဖော်ဖြစ်သည့် ဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောရုပ်။
(၇) ဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ် = ဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောရုပ်။
(၈) ဥတုပစ္စယရုပ် = ပဌမဥတု၏ အပေါင်းအဖော် ဖြစ်သည့် ဒုတိယဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာ သောရုပ်။
(၉) ဥတုပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ် ဒုတိယဥတု၏ အပေါင်းအဖော် ဖြစ်သည့် တတိယဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်။
(၁၀) စိတ္တသမုဋ္ဌာနရုပ် = စိတ်ကြောင့် ဖြစ် ပေါ်လာသောရုပ်။
(၁၁) စိတ္တပစ္စယရုပ် = စိတ်၏ (ပစ္ဆာဇာတသတ္တိစသည်ဖြင့်) ကူညီ ထောက်ပံ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောရုပ်။
(၁၂) စိတ္တပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ် = စိတ်၏ အပေါင်းအဖော်ဖြစ်သော ဥတုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်ဟူ၌ (၁၂)ပါး အပြားရှိ ́သည်။
ထိုတွင်- (၁) ပသာဒရုပ် ၅-ပါး, ဘာဝရုပ်၂-ပါး, ဇီဝိတရုပ် ၁-ပါး, ဟဒယဝတ္ထုရုပ်၁-ပါးအားဖြင့် ဤ ၉-ပါးသောရုပ်တို့သည် ကမ္မဇရုပ်တို့မည်ကုန်၏။
(၂) ဆံပင်, မုတ်ဆိတ်, ကျင်စွယ်, ဆင်စွယ်, မြင်းမြီး, စာမရီမြီး အစရှိသည်တို့သည် ကမ္မပစ္စယရုပ်တို့ မည်ကုန်၏။
(၃) စကြာရတနာ, နတ် ဥယျာဉ်, နတ်ဗိမာန် အစရှိသည်တို့သည် ကမ္မပစ္စယဥတုသမုဋ္ဌာနရုပ်တို့ မည်ကုန်၏။