kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် ခရိုင်အတွင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားကာ မိတ္ထီလာမြို့ အနောက်ဘက်မှ လမ်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ပညာရေး မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများသာမက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများစွာပါ တည်ရှိသည်။
ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာ၊ ကွန်ပျူတာ၊ စီးပွားရေး၊ လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ် စသည့်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများအပြင် ခုတင်(၅၀၀) တပ်မတော်ဆေးရုံလည်း တည်ရှိသည်။
မလှိုင်မြို့နယ် မိတ္ထီလာမြို့နယ် သာစည်မြို့နယ် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ် __LEAD_SECTION__ မိတ္ထီလာခရိုင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ ခရိုင် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးခရိုင် () သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ညောင်ဦးမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ညောင်ဦးခရိုင်မြို့နယ်များ ညောင်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ် ညောင်ဦးမြို့ ပုဂံမြို့ ငါ့သရောက်မြို့ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ သမိုင်းကြောင်း ယခင်က မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံခရိုင်တွင် မြင်းခြံနယ်နှင့် ပုဂံ (ညောင်ဦးနယ်)တို့ ပါဝင်သည်။
ပုဂံ (ညောင်ဦး)နယ်တွင် ပုဂံ(ညောင်ဦး)မြို့နယ်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်နှင့် ငဇွန်(ငါန်းဇွန်)မြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင် ညောင်ဦးမြို့နှင့် ပုဂံမြို့ဟူ၍ မြို့ (၂)မြို့ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂံ( ညောင်ဦး)မြို့နယ်ကို မြင်းခြံခရိုင်မှ ခွဲထုတ်၍ ပုဂံ(ညောင်ဦး)ခရိုင်ဟူ၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ငါ့သရောက်မြို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ မြို့နယ်ခွဲအဆင့် ဖြစ်လာသည်။
ခရိုင်၏ တရားဝင်အမည်မှာလည်း ညောင်ဦးခရိုင်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ (၁၅)ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်မှ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်အား ညောင်ဦးခရိုင်လက်အောက်သို့ ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းရာ ညောင်ဦးခရိုင်တွင် မြို့နယ်(၂)မြို့နယ်နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (၁)ခု ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့သဖြင့် လက်ရှိညောင်ဦးခရိုင်တွင် ညောင်ဦးမြို့နယ်နှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် (၂)ခုသာ ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် မကွေးတိုင်းမှ ပခုက္ကူခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ မကွေးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ မကွေးခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြေနိမ့်မြေပြန့်များနှင့် ကုန်းကမူများ ပေါများသည်။
တူရွင်းတောင်တန်းသည် ခရိုင်အတွင်း (၁၀)မိုင်ခန့်ရှည်ကာ ​ပေ(၁၀၀၀)​ကျော်မြင့်သည်။
ခရိုင်အတွင်း စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးဝင်သည့် သဲဆန်သောမြေများရှိသည်။
ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းတွင် မြေနုကျွန်းများလည်းရှိသည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ ပုပ္ပါးတောင်မှာ ထင်ရှားသည်။
ရေဆင်း ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး စီးဆင်းနေပြီး မကွေးတိုင်းနှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။
ခရိုင်အတွင်း မြစ်ချောင်းများပေါများကာ ရေချိုများဖြစ်သည်။
သဲချောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း စတင်ကောက်ယူချိန်တွင် ညောင်ဦးခရိုင်အောက်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းပြီးဖြစ်သော်လည်း (၂)လခန့်သာရှိသေးသည်။
ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားသော စာရင်းဇယားများအရ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်မှာ မြင်းခြံခရိုင်အောက်တွင်သာ စာရင်းကောက်ယူခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ညောင်ဦးခရိုင်တွင် ညောင်ဦးမြို့နယ်နှင့် ငါ့သရောက်မြို့နယ်ခွဲတို့ကိုသာ ကောက်ယူထားသည်။
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဦးခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂၃၉,၉၄၇ နေထိုင်ကြကာ အမျိုးသား ၁၀၉,၄၇၆ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၃၀,၄၇၁ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၅၄,၃၄၃ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၂.၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၏ လူဦးရေ ၂၆၁,၉၀၈ဦးကိုပါ ထည့်တွက်မည်ဆိုပါက ညောင်ဦးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၅၀၁,၈၅၅ဦးဖြစ်သည်။
ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး ညောင်ဦးခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ဒေသဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
နှမ်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆန်စပါး၊ ကြက်သွန်၊ ထန်းလျက်၊ မန်ကျည်း စသည်တို့ထွက်ရှိသည်။
ယွန်းထည်နှင့် လက်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ပုဂံဘုရားများနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ပုပ္ပါးတောင်တို့ကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးကာ ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွား ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ညောင်ဦးခရိုင်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်း၊ ရထားလမ်းများ အားလုံးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ညောင်ဦးနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့များသည် အခြား ခရိုင်၊ မြို့နယ်များရှိ မြို့များသို့ ကွန်ယက်သဖွယ် ကားလမ်းများရှိသည်။
ရံဖန်ရံခါတွင် သဲချောင်းများ ​ရေ​ကျော်တတ်၍ လမ်းပိတ်ခြင်းများရှိတတ်သည်။
မကွေးတိုင်း ပခုက္ကူမြို့နှင့် မန္တလေးတိုင်း ညောင်ဦးမြို့နယ်တို့အား ဆက်သွယ်ပေးသော ဧရာဝတီတံတား (ပခုက္ကူ)မှာ လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံး မြစ်ကူးတံတားကြီးဖြစ်သည်။
ဤတံတားကြီးမရှိစဉ်က ပခုက္ကူမြို့ရှိရာ တဖက်ကမ်းသို့ကူးရန် စက်လှေများအသုံးပြုရသည်။
မန္တလေးမြို့မှ ညောင်ဦးမြို့သို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း သွားလာနိုင်သည်။
ရန်ကုန်မှသော်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမှသော်လည်းကောင်း နေ့စဉ်ရထားများရှိသည်။
ညောင်ဦးလေဆိပ်မှာ မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ပြီးလျှင် မန္တလေးတိုင်း၏ ဒုတိယမြောက် အများပြည်သူသုံးလေဆိပ်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ် ပျံသန်းသည့်လေယာဉ်များ ဆင်းသက်နိုင်သည့် အကောက်ခွန်လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော ယွန်းပညာသင်ကောလိပ်မှာ ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းတွင် စက်မှုသိပ္ပံကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ သံဃာ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ တည်ရှိသည်။
thumb|​ပုပ္ပါးတိုက်နယ်​ဆေးရုံ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်ဆည်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကျောက်ဆည်အဖြစ် အမည်မတွင်မီက မြစ်သာ (မ္လစ်သာ)ဟု အမည်တွင်ပြီး သာယာသောမြစ်ရှိသောနေရာဖြစ်၍ မြစ်သာရွာဟုခေါ်သည်။
ကျောက်ဆည်ဟူသောအမည်သည် ဇော်ဂျီမြစ်ကို ကျောက်များဖြင့် ဆည်ဖို့ထားခြင်းကြောင့် မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၂၆မိနစ်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၂မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၉၇မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၅၈မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
၇၂၅.၂၈စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် ကျောက်ဆည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် မြစ်သားမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်များဖြင့် ထိစပ်နေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်အတွင်းတွက် ဇော်ဂျီမြစ်၊ပန်းလောင်မြစ်နှင့် စမုံမြစ်တို့သည် အရှေ့တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။
ကျောက်ဆည်မြို့မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၇၁ပေတွင် တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ ရွှေသာလျောင်းတောင်မှာ ၉၇၃ပေမြင့်ကာ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ချင်း၊ရခိုင်၊ရှမ်း၊ကရင်၊ကချင်၊မွန်၊ကယား လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်နှင့် ဟိန္ဒူကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ပြောင်း၊နှမ်း၊ငရုတ်၊ကြက်သွန် စသည်တို့ဖြစ်ပြီး မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ ရောင်းချသည်။
ဤမြို့နယ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့်အသက်မွေးသူ များစွာနေထိုင်ကြပြီး ဆည်ရေသောက်စနစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။
ထို့ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးသီးနှံများ ဖြစ်ထွန်းပြီး စီးပွားရေး အထိုက်အလျောက်ကောင်းမွန်သည်။
ဈေးများ မြို့မဈေး အေးမြကြည်လင်ဈေး 180px သံရွာဈေး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ကျောက်ဆည်မြို့နယ်အတွင်းတွင် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည် ၁၅.၃မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ဘဲလင်း-ရဲရွာလမ်း၊ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ရွာငံ-အောင်ပန်း-တောင်ကြီးမြို့များသို့ အချိန်တိုစွာသွားလာနိုင်သည့် ဟံမြင့်မိုရ်လမ်းခွဲတို့မှာလည်း ထင်ရှားသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းမှာလည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
ပညာရေး အဆင့်မြင့်ပညာ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင် ကျောက်ဆည်တက္ကသိုလ် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)တည်ရှိသည်။
အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၉ကျောင်းရှိသည်။
အထက ၁ 180px အထက ၂ အထက ၃ အထက သံရွာ အထက ဟံမြင့်မိုရ် အထက မင်းစု အထက ရွာသစ် အထက ညောင်ရွှေ အထက ကုန်းကြီး အထက (ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) မြို့မ အလက (ထ(ခွဲ)) ဆူးလေကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောင်ကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) မြေစို အလက (ထ(ခွဲ)) လက်ပန် အလက (ထ(ခွဲ))ဒွေးလှ အလက ရဲဘော်လေး အလက မှိုင်းပန် အလက န-သာဂရ အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း (ခွဲ) ၁၆၇ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ အထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီး (ကျောက်ဆည်) မင်းစုတိုက်နယ်ဆေးရုံ သံရွာတိုက်နယ်ဆေးရုံ ဖျောက်ဆိပ်ပင်တိုက်နယ်ဆေးရုံ စမာတိုက်နယ်ဆေးရုံ ထင်ရှားသောနေရာများ ရွှေမုဌော ရွှေသာလျောင်း မဟာမြတ်လေးဆူ လေးမျက်နှာ ရွှေသိမ်တော် ရွှေဆပ်သွား ရွှေတောင်ထီး တမုတ်ရှင်ပင်ရွှေဂူကြီး လောကမာန်အောင်ရွှေဂူကြီး မြင်စိုင်းမြို့ဟောင်း ဓာတ်တော်တောင် ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ။
မြစ်သားမြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြစ်သားမြို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်သားမြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၇ ခုပါဝင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြစ်သားမြို့နယ်၏ အမည်ကို ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက သမုတ်ခဲ့သည်။
ထိုနေရာတွင် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကပင် နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ပုဂံခေတ်မင်းများလက်ထက်တွင် ဤဒေသကို မ္လစ်သာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
တငြိမ့်ငြိမ့်စီးနေသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို မှီ၍တည်ထားသဖြင့် သာယာသည့်မြို့ဆိပ်ကမ်းအနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။
အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကိုအခြေခံ၍ ဆည်များတည်ဆောက်ပြီး လယ်ယာ၈သိန်းပြုစုခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင်နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကိုအစွဲပြုကာ မြစ်သားဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၀၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၆မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၂၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၇.၅မိုင်ရှိပြီး ၃၄၂.၆၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် မြစ်သားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ်၊အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး၃၀၅ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၃၅၉၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ပြန့်ပြူးသောမြေမျက်နှာပြင်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းတွင် ပန်းလောင်မြစ်က အရှေ့မှအနောက်၊ စမုံမြစ်သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ မြစ်သားမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ရှမ်းနှင့်ချင်း လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူ ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၀၀၆%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး မြစ်သားမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ကုလားပဲများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့်မန္တလေးမြို့များသို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။
တပ်မတော် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊အမှတ်(၇) အထည်စက်ရုံ၊ကင်းတားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတို့တည်ရှိသည်။
အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅ခုကျော်ရှိသည်။
ဈေးများ မြစ်သားဈေး ကူမဲဈေး ရေဝန်းဈေး သပြေတောင်းဈေး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းသည် ၁၄မိုင်ခန့်ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းသည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
ပညာရေး အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
အထက မြစ်သား အထက (Myoma) အထက ကူမဲ အထက ဒါးရဲကောင်း အထက ရွာခိုင်ကြီး အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) လမ်းခွ အလက (ထ(ခွဲ)) သာလွန် အလက (ထ(ခွဲ)) သစ်တက္ကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) သပြေတော အလက (ထ(ခွဲ)) မိုင်းမော အလက (ထ(ခွဲ)) နွားရှာရိုး အလက (ထ(ခွဲ)) ကျောက်ဆောက် အလက ရစ်ကန် အလက ပျော်ရွာ အလက (ထ(ခွဲ))မင်းဝန် အလက လွန်ကျော် အလက မင်းလယ် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ)၊မူလတန်း (ခွဲ) ၁၆၄ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ မြစ်သား ကူမဲ မိုင်းမော ရွာခိုင်ကြီး မင်းဝန် ထင်ရှားသောနေရာများ မြစ်သားမြို့နယ်အတွင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဖြစ်သော ပြက္ခရွေတောင်တည်ရှိသည်။
ထို့အပြင် ပင်လယ်(မိုင်းမော) မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးဧရိယာလည်း တည်ရှိသည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ စဉ့်ကိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသန၏တွေ့ရှိချက်များအရ ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုကိုတွေ့ရှိရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပဒေသရာဇ်တို့၏ လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။
အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီတွင် မွန်၊ပလောင်၊ဝ၊ဗမာတိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
အင်းဝခေတ် ဇော်ဂျီ၅ခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်သည် ယခင် ဆဌဂံကုန်းဟုခေါ်ခဲ့သည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၏ တောင်ဘက် (၁)မိုင်ခန့်အကွာတွင် စဉ့်ကိုင်ကြီးရွာ ရှိပြီး ရာဇဝင်များအရ ငစဉ့်ကိုင်ဟုခေါ်ခဲ့ရာမှ အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထက်တွင် 'င'ကိုဖြုတ်ကာ စဉ့်ကိုင်ဘူတာကို တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ပြီး ဘူတာအနီးတွင် စဉ့်ကိုင်မြို့ကို တည်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၃၉မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၁မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၇မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၁၆မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၃မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၅မိုင်ရှိပြီး ၁၇၃.၁၈စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တံတားဦးမြို့နယ်၊မြောက်ဘက်တွင် ဒုဌဝတီမြစ်ခြားကာ အမရပူရမြို့နယ်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တို့တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၆၀ပေတွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်အတွင်းအမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ကိန္နရာတောင်ဖြစ်ပြီး ပေ၂၀၀၀မြင့်သည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း၏ တောင်စွယ်များ တည်ပြီး အခြားဒေသများမှာ ညီညာပြန့်ပြူးသော လွင်ပြင်ဒေသများဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းတွင် ဒုဌဝတီမြစ်သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။
ပန်းလောင်မြစ်၊ ဇော်ဂျီမြစ်တို့သည် တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းကာ ဒုဌဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
စွန်ရဲအင်း၊မင်းလှကန်တို့မှာလည်း ထင်ရှားလှသည်။
လူဦးရေ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ရှမ်း၊ကရင်၊ချင်း၊ရခိုင်၊မွန်၊ကချင် လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်နှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ဒေသခံပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဓိကအားဖြင့် စပါး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲစင်းငုံ၊ ဝါ၊ ကြံ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်းတို့ စိုက်ပျိုးသည်။
မြို့နယ်၏ အဓိကထုတ်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်ကာ မန္တလေးမြို့သို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ ၂ ရုံ၊ အလုပ်ရုံ ၁၂ ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၂၆၆ ခုကျော်ရှိသည်။
thumb|စိုက်ပျိုး​ရေးလုပ်ငန်းများ ဈေးများ မြို့မဈေး ပလိပ်ဈေး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မြို့နယ်အတွင်း ရန်ကုန်-မန္တလေး ရထားလမ်းဖြတ်သန်းသွားသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းမှာလည်း ၃.၆မိုင်ခန့် ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ပညာရေး အဆင့်မြင့်ပညာ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) ကျောက်ဆည်တက္ကသိုလ် အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၄ကျောင်းရှိသည်။
အထက စဉ့်ကိုင် အထက ပလိပ်ကျင်း အထက ဘယ်လင်း အထက ဟင်းငူ အထက ဆည်ရွာ အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) စွန်ရဲ အလက (ထ(ခွဲ)) ဧည့်ပြ အလက (ထ(ခွဲ)) ကြက်မျှား အလက (ထ(ခွဲ)) ထန်းတော အလက (ထ(ခွဲ)) ရွာဘို အလက (ထ(ခွဲ)) မုံပင် အလက ပလိပ်စက်ရုံမြေ အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀၀ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ မြို့နယ်ဆေးရုံ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ထင်ရှားသောနေရာများ ဘာသာရေး ရွှေကျီးနား ဖားလင်ပိုး ပေါ်တော်မူ ကံကြီးမ မြွေဘုရား အခြား ပလိပ်ယဉ်ကျေးမှုဇုန် မက္ခရာယဉ်ကျေးမှုဇုန် ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ။
တံတားဦးမြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ တံတားဦးခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တံတားဦးမြို့ ဖြစ်သည်။
နယ်မြေ ၃ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၆၁ စုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၄ ရွာ ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း တံတားဦးမြို့နယ်သည် ပုဂံခေတ်က လယ်တွင်းကိုးခရိုင်တ့င် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သက္ကရာဇ် (၃၉၂)တွင် အနော်ရထာမင်း ဆည်ဖို့ခဲ့သော ပြူကန် ကန်တော်ကြီးနှင့် မင်းဝံတောင်ညွန့်အောင်မြေကုန်းတွင် တည်ထားခဲ့သော ကျန်စစ်သားမင်း၏ ထီးလှိုင်ရှင်ဘုရားတို့ တည်ရှိရာဒေသဖြစ်သည်။
မြန်မာ့သမိုင်းရှိ ပင်းယနှင့်အင်းဝတို့တည်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။
ပင်းယမြို့ကို သက္ကရာဇ် (၆၇၄)တွင် တစ်စီးရှင်သီဟသူ တည်ခဲ့ပြီး မြို့သက်၅၃နှစ်၊ မင်းဆက်၆ဆက်တွင် မြို့ပျက်သုဉ်းခဲ့ကာ ယခုအခါတွင် တံတားဦးမြို့၏တောင်ဘက် ၃ဖာလုံအကွာတွင် ပန်းယျရွာအဖြစ်တည်ရှိသည်။
အင်းဝမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၇၂၆တွင် သတိုးမင်းဖျားတည်ခဲ့သည်။
ပုဂံနှင့် ပင်းယခေတ်ကျောက်စာများတွင် တံတားဦးဟူသော ဝေါဟာရကို တွေ့နိုင်သည်။
အင်းဝဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တွင် ချောင်း၊ မုယင်းစပါးစိုက်လယ်၊ ကန်၊ မင်းဝံတောင်ညွန့်နှင့် ဈေးတည်းဟူသော ပဉ္စနိဂုံးရွာ၏ အင်္ဂါ၅ရပ်ပြည့်စုံသောအရပ်ဖြစ်သဖြင့် မင်္ဂလာစေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။
ရဟန်းစာဆို ၂ ပါးဖြစ်သော ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် ရှင်မဟာ သီလဝံသတို့က မင်္ဂလာစေတီ တည်ထားပုံကို 'တံတားဦးတည်မော်ကွန်း'ဖြင့်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့၍ တံတားဦးသည် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ထင်ရှားလာသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၀၉၁)ခုနှစ် တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက် မြို့ရွာဖွဲ့စည်းပုံ တင်သွင်းသောစာတမ်းတွင် တံတားဦးမြို့သည် တောင်ဘက်တိုက် ၁၉ မြို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စလင်းမြို့စားကြီးဦးအို တည်ဆောက်ခဲ့သော အရှည်တာ ၄၀၀ကျော်၊ အကျယ်၂၁ တောင်ရှိ မဟာဇေယျပထအုတ်တံတား၏ထိပ်တွင် တည်ရှိ၍ တံတားဦးဟုခေါ်တွင်သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တံတားဦးမြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ကာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မြို့နှင့် ကျေးရွာများကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
thumb|ဦးအိုတံတား ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၅၃မိနစ် ၅၉စက္ကန့်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၂၇မိနစ် ၄စက္ကန့် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၄၉မိနစ် ၄၇စက္ကန့်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၄မိနစ် ၂၁စက္ကန့် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့၁၅မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၃၅မိုင်ရှည်လျားပြီး ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၃၆၃.၉၉ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် တံတားဦးမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် မြစ်သားမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ငါန်းဇွန်မြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်များဖြင့် ထိစပ်နေသည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဒုဌဝတီမြစ်ခြားကာ အမရပူရမြို့နယ်နှင့်အနည်းငယ်ထိစပ်နေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် တံတားဦးမြို့နယ်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊စမုံမြစ်ဝှမ်း၊ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့ကြားတွင် တည်ရှိ၍ မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်ကာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ၂၅၀နှင့် ၃၀၀အကြားတွင်ရှိသည်။
မြစ်ချောင်းများနည်းပါးပြီး ဧရာဝတီမြစ်မှာ မြို့နယ်၏မြောက်ဘက်တစ်လျှောက်စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ တံတားဦးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ချင်း၊ကရင်နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
စီးပွားရေး တံတားဦးမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထို့အပြင် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုပါ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ပဲမျိုးစုံနှင့် ဆီထွက်သီးနှံများဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့သို့ အဓိကထား ရောင်းချသည်။
နိုင်ငံပိုင် ဝါကြိတ်ခွဲအလုပ်ရုံ ၁ရုံနှင့် အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၃၇၁ခုရှိသည်။
ဈေးများ မြို့မဈေး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး တံတားဦးမြို့နယ်သည် ကပ်လျက်မြို့နယ်အားလုံးသို့ လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့၏အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သော မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ဤမြို့နယ်အတွင်း(သဲမောင်းကန်ကျေးရွာ၊တံတားဦး)တွင် တည်ရှိသည်။
လေဆိပ်မှ မန္တလေးသို့ ရန်ကုန်-မန္တလေးအမြန်လမ်း၏ လမ်းအဆက်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ရောက်ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ပလိပ်-တံတားဦးလမ်းမှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်း(လမ်းဟောင်း)အတိုင်း စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ကို ဖြတ်ကာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
အမှတ်(၁၇) ပြည်‌ထောင်စုလမ်းမကြီးသည်လည်း တံတားဦးမြို့မှ စတင်ပြီး မြို့သာ ကို ဖြတ်၍ မြင်းခြံမြို့ ထိ သွားရောက်နိုင်သည်။
၎င်းလမ်းမကြီးသည် တံတားဦးမှ မြင်းခြံအထိ ၄၈ မိုင်ရှည်လျားပြီး တံတားဦးမှ အနောက်ဘက်ရှိ ဂွေးကုန်း ထိ ၁၃ မိုင်ရှိပြီး မြို့နယ်အတွင်းဖြတ်သန်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။
မန္တလေး-ပုဂံရထားလမ်းပိုင်းသည် မြို့နယ်အတွင်း ၁၇ မိုင်ခန့် ဖြတ်သန်းသွားသည်။
မီးရထားဖြင့် အနောက်ဘက်ရှိ ဂွေးကုန်း၊မြို့သာနှင့် မြင်းခြံမြို့များသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ အဓိကလမ်းမကြီးများမှာ ၁ ရန်ကုန်-ပြည်-မန္တလေးလမ်း(အင်းဝပိုင်း) ၂ ရန်ကုန်-မန္တလေးအမြန်လမ်း ၃ အမှတ်(၁၇) ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး ၄ ထနောင်းကိုင်း-ငါန်းဇွန်လမ်း ၅ တံတားဦး-ဆီမီးခုံလမ်း ၆ တံတားဦး-နွားထိုးကြီး ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း ပညာရေး အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၆ကျောင်းရှိသည်။
အထက တံတားဦး အထက ချောင်းခွ အထက မြေငူ အထက မြင်းသည် အထက ဂွေးကုန်း အထက တောင်ပြုန်း အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ညောင်ဝန်း အလက (ထ(ခွဲ)) တပယ် အလက (ထ(ခွဲ)) သူငယ်တော် အလက (ထ(ခွဲ)) သိန္နီကန်ရွာ အလက (ထ(ခွဲ)) ဟံသာဝတီ အလက (ထ(ခွဲ)) အေးကြည်ကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ထန်းလုံးတပ် အလက စကားအင်း အလက မြို့မ အလက ပြူကန် အလက လက်ပန်ဇင် အလက ကျောက်တန်း အလက မင်းလယ် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀၃ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ မြို့နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ သိန်းနီကန် တိုက်နယ်ဆေးရုံ တောင်ပြုန်း တိုက်နယ်ဆေရုံ ညောင်ဝန်း တိုက်နယ်ဆေးရုံ ထင်ရှားသောနေရာများ ဘုရား/စေတီများ မင်္ဂလာစေတီတော် လောကသရဖူ စန္ဒာမုနိ ထီးလှိုင်ရှင် ပန်းယျရွှေစည်းခုံ အင်းဝရွှေစည်းခုံ လေးထပ်ကြီး မဟာမြတ်မုနိဘုရား သမိုင်းဝင် ရေမြိုဝ်ဘုရား၊ ဂွေးကုန်း 180px သမိုင်းဝင်နေရာများ မယ်နုအုတ်ကျောင်း 180px နန်းမြင့်မျှော်စင် 180px ဗားကရာကျောင်း ဆင်ကျုံးခံတပ် 180px ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ။
မလှိုင်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မလှိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း မလှိုင်မြို့ရှိ ရွှေမု​ဌော​စေတီ​တော်မြတ်ကြီးသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၄ခုနှစ် ​တော်သလင်းလပြည့်​ကျော် ၁ရက်၊ ဘီစီ၃၃၀တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု ဘုရားသမိုင်းအရလည်း​ကောင်း၊ပုဂံပြည့်ရှင် ပထမမင်းဖြစ်​သော သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမတိုင်မီကပင် မလှိုင်မြို့ ပြူကန်ရွာတွင် ပြူတို့​ကျေးရွာတည်​နေထိုင်ခဲ့​ကြောင်းကို မလှိုင်မြို့နယ်၏ ကျေးရွာများမှာ ဆည်ထိပ်​ကျေးရွာ ရွှေစာပင်​စေတီ​တော် အ​ထောက်အထားအရလည်း​ကောင်း၊မလှိုင်ရွာရှိ ပုပ္ပရတနာဦး​စေတီ​တော် ​လောကဉာဏ်ထွန်းလင်း ရုပ်ပွား​တော်မြတ်ကြီးအ​ကြောင်း ကမ္မည်း​ရေးထိုးထားသည့် ​ကြေးသွန်း​ခေါင်း​လောင်းကြီးတွင် ၁၁၆၃ခနှစ် တန်ခူးလပြည့်​ကျော်၁ရက်၊ တနင်္ဂ​နွေ​နေ့တွင် ​ရေစက်သွန်းချခဲ့​ကြောင်း အ​ထောက်အထားမျာူအရ မလှိုင်မြို့သည် ​ရှေးယခင်ကပင် ရွာအဖြစ်တည်ရှိခဲ့​ကြောင်း သိနိုင်သည်။
ဆရာ​တော် ဦးတိ​လောက ပြန်ဆို​​သော ပရိယတ္တိစာတမ်းတွင် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ ယခုမြို့သည် ​ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် မြို့ဟု​ခေါ်ခဲ့​ကြောင်း ​တွေ့ရသည်။
ထိုစဉ်က မလှိုင်မှာ မြို့ဖြစ်​သော်လည်း လွန်ခဲ့​သော နှစ်​ပေါင်း ၁၇၀ခန့် ဘိုး​တော်ဘုရားလက်ထက်က ရွာတစ်ရွာသာဖြစ်​ကြောင်း ​ရှေး​ဟောင်း ​ခေါင်း​လောင်းတစ်ခုက ​ဖော်ပြသည်ဟု ​ရေးသားထားပြန်သည်။
ထို့အပြင် ပန်းအိုင်ရွာမှ ဆရာကြီးဦးမြင့်ဦး၏ ​လေ့လာမှုအရ မလှိုင်၊ပန်းလှိုင်၊ပန်းအိုင်ရွာညီ​နောင်များသည် နိဂုံးများဖြစ်ကာ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် ပန်းတလဲ(ပင်းတလဲ)စီရင်စုလက်​အောက်တွင် ထားရှိကာ ပင်းတလဲမြို့ဝန်က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ရွှေမု​ဌောဘုရားအနီးတွင် ပန်းများလှိုင်​နေရာမှ ပန်းလှိုင်ဟု​ခေါ်တွင်ရာမှ ​နောင်တွင် မလှိုင်ဟု အမည်တွင်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၅ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၅ရက်တွင် ပြည်ထဲ​ရေးနှင့် သာသနာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅၅မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၀မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၅၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၄၂၈.၇တုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် မလှိုင်မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ​​မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် ​တောင်သာမြို့နယ်နှင့် ​ကျောက်ပန်း​တောင်းမြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် ​တောင်သာမြို့နယ်၊နွားထိုးကြီးမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ​ပေ၉၀၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။
​မြို့နယ်၏ ​မြောက်ပိုင်းတွင် ညီညာပြန့်ပြူး​သော ယာ​မြေများ၊အ​ရှေ့ပိုင်းတွင် ​ကျောက်စရစ်ကုန်း​မြေများ၊ ဆပ်ပြာ​မြေများ၊​တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် လျို​မြောင် ​ချေက်ကမ္ဘားများ၊အ​နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ္ပါး​တောင်နှင့် ထိစပ်​နေ​သော ​တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။
မလှိုင်မြို့၏ ​တောင်ဘက်ပိုင်းမှစတင်၍ နိမ့်ဆင်းသွား​သော မျက်နှာပြင်​ကြောင့် ​မြောက်ဘက်နှင့် အ​ရှေ့​မြောက်ဘက်သို့ ​ရေများ စီးဆင်းသွားသည်။
လူဦး​ရေ မလှိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ချင်းနှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၀၃%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွား​ရေး မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ နှမ်း၊ပြောင်း၊ပဲစဉ်းငုံ၊ပဲနှောက်၊မြေပဲ၊ကြက်သွန်၊ ထန်းလျက်နှင့် မလှိုင်ဝါများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်းသို့ အများဆုံး တင်ပို့​ရောင်းချသည်။
နိုင်ငံပိုင် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင် အလုပ်ရုံ၂ရုံ၊ အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၇၂ခု တည်ရှိသည်။
​ဈေးများ မြို့မ​ဈေး ပန်းအိုင်ဈေး ​နှောကန်​ဈေး သိမ်ကုန်းဈေး ဆည်တို​ဈေး ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ တိုင်းအတွင်းမြို့နယ်များနှင့်သာ ထိစပ်​နေ​သော ကုန်းပိတ်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း၊ မြင်းခြံ-မိတ္ထီလာလမ်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကာ မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်-မန္တ​လေး အမြန်လမ်းမကြီးမှာ အနည်းငယ်ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ပညာ​ရေး အ​ခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အထက မလှိုင် အထက ဆည်တို အထက မုံပင် အထက ​နှောကန် အထက ပန်းအိုင် အထက မှရိုး အထက ​ရေငံရွှေ​ပေါ်ကျွန်း အထက(ခွဲ)/အလက အထက (ခွဲ) အလက/ သာထွန်း​အေး အထက (ခွဲ) အလက/ ရုံးပင်​ဇောက် အထက (ခွဲ) အလက/ ဝါးရုံ အထက (ခွဲ) အလက/ ကျွဲခြံ အထက (ခွဲ) အလက/ မြို့သစ် အထက (ခွဲ) အလက/ ​ကျောက်တန်း အထက (ခွဲ) အလက/ သက္ကယ်ကျင်း အထက (ခွဲ) အလက/ ကျပ်ဖြူ အထက (ခွဲ) အလက/ တောင်ရိုးတဲ အထက (ခွဲ) အလက/ ယာကြီးကုန်း အထက (ခွဲ) အလက/ တည်ကြီး​တော အထက (ခွဲ) အလက/ ကူကြီးကုန်း အလက ထန်း​တော အလက အုပ်ကြီး အလက ကုန်းလည် အလက သိမ်ကုန်း အလက လယ်တာ​ကောင်း အလက ထန်းပင်ကန် အလက သဘွတ်ကုန်း အလက ​ပျော်ဘွယ် အလက ဖက်ကုန်း အလက လက်​စွေ့ အလက မြင်းဦးလှည့် အလက ကသစ်ပင် အလက လဲ​​တော အလက သမန်းကန် အလက အုတ်ဖိုကန် အလက ​ဖျောက်ဆိပ်ကုန်း အလက​ ညောင်ကုန်း အလက ကံရွာ အလက သုံး​တောင် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၄၈ကျောင်းရှိသည်။