kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
New Jersey မှ Bon Jovi သည် Slippery When Wet (၁၉၈၆) album နှင့်အတူ ကြီးမားစွာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
ဆွီဒင်တီးဝိုင်း Europe သည် The Final Coutdown (၁၉၈၆) album နှင့်အတူ နိုင်ငံတကာကြယ်ပွင့်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၅ နိုင်ငံတွင် နံပါတ် ၁ သို့ရောက်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၇ တွင် MTV မှ Headbanger's ball (music television) ပြသခဲ့သည်။
heavy metal video သီးသန့်ဖြစ်သည်။
ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် metal ပရိသတ်များ စတင်၍ အုပ်စုဖွဲ့ကြသည်။
underground metal ဖြစ်ရပ်များစွာနှင့် အတူ ပြင်းထန်သည့် metal အသံများကို ဦးစားပေးလာကြသည်။
ပရိသတ်များကွဲပြားစေသည့် တီးဝိုင်းများသည် Guns N' Roses တီးဝိုင်းဖြစ်သည်။
L.A တွင် ကွဲပြားသော glam metal အုပ်စုဖြစ်သည်။
၁၉၈၇ တွင် သူတို့၏ Appetite of Destruction album ထွက်လာခဲ့သည်။
ထိုနှစ်အတွင်းတွင် Jane's Addiction ၏ Nothing's shocking album ထွက်လာခဲ့သည်။
alternative metal တီးဝိုင်းဖြစ်ပြီး လလာမည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း ရှေးကျသော alternative metal တီးဝိုင်းဖြစ်သည်။
ထိုအတောအတွင်းတွင် တီးဝိုင်းအသစ်များဖြစ်သော New York မှ Winger နှင့် New Jersey မှ Skid Row သည် glam metal ပုံစံကို လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။
Other metal genres; 1980s, 1990 and 2000s ၁၉၈၀ အတောအတွင်းတွင် mainstream အပြင်ဘက်တွင် heavy metal ၏ မျိုးခွဲများ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
များပြားစွာသော ကြိုးစားမှုများသည် underground metal မှ ရှုပ်ထွေးသော ကမ္တာဖြစ်လာခဲ့သည်။
AllMusic နှင့် Music Might ကဲ့သို့ website များပေါ်လာသည်။
thrash metal, death metal, black metal, power metal နှင့် doom metal နှင့် gothic metal ဟူ၍ အမျိုးအစားများသီးသန့်ခွဲထွက်လာခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး Category:အမေရိကန်စတိုင် ဂီတ Category:ဗြိတိသျှစတိုင် ဂီတ Category:ဥရောပဂီတ Category:ရော့ခ်ဂီတအမျိုးအစားများ။
Astronomical Unit (သင်္ကေတ au, AU သို့မဟုတ် uaISO 80000-3, Quantities and units - Space and time) ဆိုသည်မှာ နေမှ ကမ္ဘာမြေသို့ အကွာအဝေးဖြစ်ပြီး အတိအကျဆိုလျင် ၁၄၉၅၉၇၀၇၀၀ မီတာ (၁၅ဝ၀ မီလီယံ ကီလိုမီတာခန့်၊ သို့မဟုတ် မိုင်သန်းပေါင်း ၉၃ မိုင်ခန့်) ဖြစ်သည်။
AU အား အဓိကအားဖြင့် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း ဂြိုဟ်တစ်ခုနဲ့တစ်ခုအား တိုင်းတာရာတွင် အသုံးချသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် International Astronomical Union (IAU) မှ AU အဖြစ် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
{| |- |rowspan=4 valign=top|1 AU |= ၁၄၉၅၉၇၈၇၀၇၀၀ မီတာ (အတိအကျ) |- |≈ ၉၂.၉၅၅၈၀၇ မီလီယံမိုင် |- |≈ ၁ parsec ၏ အပုံတစ်သိန်းပုံ ၄.၈၄၈၁၃၆၈ ပုံ |- |≈ ၁ အလင်းနှစ် ၏ အပုံတစ်သိန်းပုံ ၁၅.၈၁၂၅၀၇ ပုံ |} ကိုးကား ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ ကဏ္ဍ:အလျား၏ ယူနစ်များ။
Parsec (သင်္ကေတ: pc) သည် နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက် အရာဝတ္ထုများအား တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသည်။
၁ parsec သည် အလင်းနှစ် ၃.၂၆ (၃၁ ထရီလီယံ ကီလိုမီတာ သို့မဟုတ် ၁၉ ထရီလီယံမိုင်ခန့်) ကွာဝေးသည်။
အနီးဆုံးကြယ်ဖြစ်သော ပရိုဆီမာ စင်တောရိသည် နေမှ ၁.၃ parsec ကွာဝေးသည်။
parsec အား အသုံးပြုရန် ဗြိတိသျှလူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် Herbert Hall Turner မှ ပထမဆုံး အကြံပေးခဲ့သည်။
parsec ကို အနီးဆုံးအကွာအဝေးဖြစ်သော နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအတွင်း တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။
သို့သော် ပိုဝေးသော ဂယ်လက်ဆီများအား တိုင်းတာရာတွင် parsec နှင့် မလုံလောက်တော့သဖြင့် kiloparsecs၊ megaparsecs၊ gigaparsecs စသည်ဖြင့် အသုံးချခဲ့သည်။
ယင်းတို့သည် အဝေးဆုံး ဂယ်လက်ဆီများဖြစ်သော ကွေဆာများနှင့် နက်ဗျူလာများ အစရှိသော မဟာစကြဝဠာအား တိုင်းတာရန် ဖြစ်သည်။
၁ parsec အောက်အကွာအဝေး ကြယ်တစ်စင်းတည်းအား တိုင်းတာလျင် ပမဏနည်းပါးသည့် parsec အား အသုံးချသည်။
ဥပမာဆိုရသော် ၁ AU သည် ၅×၁၀-၆ parsec ထက် မပိုပေ။
အဝေးဆုံးအကွာအဝေးတွင် ရောက်ရှိနေသော လူလုပ် အာကာသယာဉ် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် ၀.၀၀၀၆ parsec ထိသာရောက်ရှိသည်။
ယင်းအတွက် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် ၃၅ နှစ်တိုင် ခရီးနှင်ခဲ့ရသည်။
Oort Cloud သည် ခန့်မှန်းခြေအချင်းအားဖြင့် ၀.၆ parsec ရှိသည်။
right|M87 ၏ နယူကလိယပ်မှ ပန်းထုတ်လိုက်သောအရာသည် ၁.၅ kiloparsec (အလင်းနှစ် ၄၈၉၀) ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:အလျား၏ ယူနစ်များ ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ။
မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတ္ကသိုလ် () သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မိတ္ထီလာမြို့တွင် တည်ရှိပြီး လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်များကို ပို့ချပေးနေသော တက္ကသိုလ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လေကြောင်း နည်းပညာ များနှင့်ပတ်သတ်သော ဘွဲ့ကြိုသင်တန်း ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက်ရောက်သင်ယူနိုင်သည်။
သမိုင်း မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ် မတည်တောင်သေးခင် အချိန်က ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (RIT)သည် လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များကို သင်ကြားနိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ တစ်ခုတည်းသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာသင်တန်းကို ၁၉၉၁ တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ တွင် လေကြောင်းအာကာသအင်ဂျင်နီယာ သင်တန်းအဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ တွင် စစ်အစိုးရသည် တရုတ်နှင့်ရုရှား ထံမှ အကူအညီ ရယူ၍ မြန်မာလေတပ် ဌာနချုပ် တည်ရှိရာ မိတ္ထီလာမြို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့် အာကာသ ပညာတက္ကသိုလ်(မိတ္ထီလာ)အား ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပရိဝုဏ် တက္ကသိုလ် ပရိဝုဏ်မှာ ၁၁၅.၈၄ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်းဘေး မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်း အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
သင်တန်းများ ခြောက်နှစ် သင်ယူရမည် လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ သင်တန်း များ (BE) တစ်နှစ် သင်ယူရမည် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ဘွဲ့ စက်နှင့်ပျံသန်းယာဉ် အင်ဂျင်နီယာသင်တန်း (BE.Aerospace-Propulsion and Flight Vehicles) လေကြောင်းအီလတ်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာသင်တန်း (BE.Aerospace-Avionics) လျှပ်စစ် နှင့် တိုင်းတာပစ္စည်း အင်ဂျင်နီယာသင်တန်း (BE.Aerospace-Electrical Systems and Instrumentation) လောင်စာ နှင့် တွန်းကန်ပစ္စည်း အင်ဂျင်နီယာသင်တန်း (BE.Aerospace-Fuel and Propellant Engineering) အာကာသစနစ် အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်း (BE.Aerospace-Space Systems Engineering) ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ လေဆိပ် စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းပညာ (Dip.A.M.) Aerospace Materials Technology (Dip.A.M.Tech.) Airport Engineering (Dip.A.Engg.) Space Technology (Dip.S.Tech.) ဒီပလိုမာ Avionic Technology (Dip.A.Tech.) Electrical & Instrumentation Technology (Dip.E.I.Tech.) Engine and Airframe Technology (Dip.E.A.Tech.) အဓိကဌာနများ စက်နှင့်ပျံသန်းယာဉ် ဌာန လေကြောင်းအီလတ်ထရောနစ် ဌာန လျှပ်စစ်နှင့်တိုင်းတာပစ္စည်း ဌာန လောင်စာနှင့်တွန်းကန်ပစ္စည်း ဌာန အာကာသစနစ် အင်ဂျင်နီယာ ဌာန ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ။
Redirect ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း။
ဒေါက်တာဦးသန်းဦး(၁၃ ဧပြီ၊၁၉၂၈-၂၃ ဇွန် ၂၀၂၄) သည် မြန်မာ့ပညာရေးလောက ၏ အထင်ကရပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ ယာဝိုင်ယီတက္ကသိုလ် က ပညာရေးမဟာဘွဲ့ ရခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံစာတတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု နှင့် ပတ်သတ်ပြီး ထဲထဲဝင်ဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ သူလည်းဖြစ်သည်။
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ အပါအဝင် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု နှင့် ဆုတံဆိပ်ပေါင်းများစွာချီးမြှင့်ခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်။
ဘဝဖြတ်သန်းမှု အဖ ဦးဖိုးသောင်၊ အမိ ဒေါ်အိုတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၉ (၁၉၂၈) ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၉ ရက် သောကြာနေ့တွင် ပြည်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း နိုင်ငံတော်တန်းမြင့်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီ၊ အေ (အီးဒီ) ဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးနှစ်ဘာသာဖြင့် ပထမရရှိအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ဘီ၊ အီးဒီဘွဲ့ကို ပထမရရှိအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရွှေတံဆိပ်ဆုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အမ်၊ အီးဒီဘွဲ့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟာဝိုင်ရီတက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပြည်ခရိုင် ပုတီးကုန်းမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း (၁၉၅၄) နှင့် သာယာဝတီခရိုင် အုတ်ဖိုမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း (၁၉၆၀) တို့တွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ပညာမင်းကြီးရုံးတွင် ကျောင်းများဆိုင်ရာ လက်ထောက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (၁၉၆၃)၊ ပုသိမ်မြို့ ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် (၁၉၆၄-၆၅) အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံပညာရေးသုတေသနအဖွဲ့တွင် လက်ထောင်သုတေသနအရာရှိ (၁၉၆၆)၊ သုတေသနအရာရှိ (၁၉၆၇-၆၈)၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး (၁၉၇၂)၊ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၇၆-၇၇) ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးမြှင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အခြေခံပညာဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ ကျောင်းသားဘဝ ကတည်းက လူထုသတင်းစာ နှင့် တခြားစာစောင် များတွင် ပြည်စိုးမင်း ကလောင်အမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တွင် မာ့က်စ်ဝါဒလေ့လာရေးအတွက် ဒုဝန်ကြီးချုပ် ဦးဗဆွေ အစီအစဉ်ဖြင့် ပေးသည့် သင်တန်း ကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံစာတတ်မြောက်ရေး ဗဟိုကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံ စာတတ်မြောက်ရေး ကြိုးစားလှုပ်ရှားမှုအတွက် ယူနက်စကိုအဖွဲ့ချုပ်က ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်သော ၁၉၇၁ ခုနှစ် ယူနက်စကိုဆု (မိုဟာမက်ရီဇာဖာလာဗီဆု) ကို ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တွင် နိုင်ငံ့ကိုယ်စား တက်ရောက်လက်ခံယူခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းဆရာများအသင်းချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအလုပ်သမားအစည်းအရုံးဗဟိုအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပညာရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာစာပေများကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ ယနေ့သို့တိုင် ရေးသားပြုစုလျက်ရှိသည်။
"မြန်မာနိုင်ငံပညာရေးဆိုင်ရာသမိုင်း" စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် "အမျိုးသား စာပေဆု" ကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အထူးဘွဲ့နှင်းသဘင်တွင် ချီးမြှင့်သော "ဂုဏ်ထူးဆောင်လူထုအကျိုးပြုစာပေပါရဂူ" ဘွဲ့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟာဝိုင်ရီပြည်နယ်၊ ဟာဝိုင်ရီတက္ကသိုလ်၏ အမြင့်ဆုံးချီးမြှင့်ပေးအပ်သော "ဂုဏ်ထူးဆောင်လူမှုရေးအကျိုးပြုစာပေပါရဂူဘွဲ့" ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာတတ်မြောက်ရေးအထောက်အကူပြုအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပညာတန်ဆောင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဦးသန်းဦးဖောင်ဒေးရှင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကြေးမုံ သတင်းစာမှ ဒေါက်တာသန်းဦး (ဇွန် ၂၇ ၂၀၁၅) ဇွန်လ၊ ၂၆ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးမြှင့်တင်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး ကော်မတီ အကြံပေးနာယက (၁) ဒေါက်တာသန်းဦးအား ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ပညာရေးမြှင့်တင်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး ကော်မတီ အကြံပေး နာယက (၁) ဒေါက်တာသန်းဦးအား ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ်ချီးမြှင့် မြို့မကျောင်းစိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) ကျင်းပခဲ့ရာတွင် ဦးစီးနာယကအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် တွင် “အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု” ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ရက်နေ့ နံနက်(၁) နာရီတွင် အင်းစိန်မြို့နယ်၊ လမ်းသစ်လမ်း(အာလိန်ငါးဆင့်ဘုရားအနီး)ရှိ နေအိမ်၌ သက်ကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အောင်မြင် စာပေတိုက်မှ လုံးချင်းဟာသစာအုပ်များရေးသော ကလောင်ရှင် ဖြစ်သည်။
ရေကြည်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ကျုံပျော်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရေကြည်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ။
ရေကြည်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ကျုံပျော်ခရိုင်ရှိ ရေကြည်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး မြို့နယ်ပြည်သူဆေးရုံ၊ရေကြည်မြို့ အားကစား ရေကြည်မြို့ဘောလုံးအားကစားကွင်း ကိုးကား Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ကန်ကြီးထောင့်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ခရိုင်ရှိ ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
thumb|မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများ၏ တောင်ကုန်း၊ တောင်ကြားဒေသများတွင် ရာပေါင်းများစွာသော တောမီးများလောင်ကျွမ်းနေမှုကို တွေ့မြင်ရစဉ် (အနီရောင်အစက်များဖြင့် ပြထားသည်)။
မြန်မာနိုင်ငံ သည် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမကြီး၏ အနောက်မြောက်ဘက်အကျဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဧရိယာ ၂၆၁,၂၂၈ စတုရန်းမိုင် (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
စွန်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ဤနိုင်ငံသည် ၁၀ ဒီဂရီမြောက်လတ္တီကျုမှ ၂၀ ဒီဂရီမြောက်လတ္တီကျုအထိ ၁,၂၇၅ မိုင် (၂,၀၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ရှည်လျားသော အမြီးပိုင်းတစ်ခုရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အိန္ဒိယမြေလွှာချပ်နှင့် ယူရေးရှားမြေလွှာချပ်တလျှောက် တည်ရှိသည်။
၎င်း၏ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံသည် အနောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသော တောင်တန်းများစွာကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အလယ်ပိုင်းချိုင့်ဝှမ်းသည် ဧရာဝတီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီး ၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် လူဦးရေ ၃၉.၅ သန်း နေထိုင်ကာ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့လည်း ပါဝင်သည့်အတွက် နိုင်ငံအတွက် စီးပွားရေးအရ အရေးပါဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံတို့၏ နေထိုင်ရာဖြစ်ပြီး တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော အုပ်စု ၁၃၅ ခု ရှိသည်။
အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ အဓိကရေကြောင်းလမ်းကြောင်းများအနီးတွင် မဟာဗျူဟာမြောက်စွာ တည်ရှိပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများ၏ အိမ်ရှင်ဖြစ်သည်။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ထိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဧရိယာနှင့် နယ်နမိတ်များ ဧရိယာ စုစုပေါင်း: ကမ္ဘာ့အဆင့်: 39th ကုန်းမြေ: ရေထု: ပင်လယ်ပြင် နယ်နိမိတ်များ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ပင်လယ်ပြင် နယ်နိမိတ်သည် မြန်မာနှင့် ထိုင်းနှစ်နိုင်ငံလုံးမှ သတ်မှတ်ထားသော ကိုဩဒိနိတ်များကို လိုက်နာ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အန်ဒမန်နှင့် နီကိုဘာကျွန်းများမှ သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ် ဆုံမှတ်ဆီသို့ ဦးတည်သွားသည်။
အိန္ဒိယ-မြန်မာ ပင်လယ်ပြင်နယ်နိမိတ်သည် ကိုကိုးကျွန်းများ၏ တောင်ဘက်တွင် ဆက်လက်တည်ရှိပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ရေပြင်နှင့် ကျဉ်းမြောင်းသော နယ်နိမိတ်ဆီသို့ ဦးတည်သွားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် စုစုပေါင်း ကမ်းရိုးတန်း မိုင် ၁,၃၈၄ မိုင် (၂,၂၂၇ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားပြီး ကျွန်းများနှင့် ကျွန်းစုများစွာ (အထင်ရှားဆုံးမှာ မြိတ်ကျွန်းစု) ရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရေဧရိယာမှာ ၈,၉၁၀ စတုရန်းမိုင် (၂၃,၁၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်မှာ ၂၀၅,၇၀၆ စတုရန်းမိုင် (၅၃၂,၇၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။
ကုန်းမြေ နယ်နိမိတ်များ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသော စုစုပေါင်း ကုန်းမြေနယ်နိမိတ် ရှိပြီး စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာ ရှိသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ နတ်မြစ်ဝမှ စတင်ပြီး မယူတောင်တန်းတစ်ဝိုက်တွင် ကျယ်ပြန့်သော ကွေးညွှတ်မှုဖြင့် မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ကာ စစ်တကောင်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်သန်း၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆုံမှတ်ဖြစ်သော တိန်းမတ္တာ (Teen Matha) တောင်ထိပ်သို့ ပြန်လည်ဦးတည်သွားပြီး စုစုပေါင်း ရှိသည်။
အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်နိမိတ် သည် ချင်းတောင်တန်းများကို ဖြတ်သန်း၍ တီအူးမြစ် (Tiau River) ဆီသို့ မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားသည်။
၎င်းမြစ်ကို မြစ်ညာသို့ လိုက်ပါစီးဆင်းပြီးနောက် မဏိပူရအနီးရှိ မြစ်အမျိုးမျိုးကို ဖြတ်သန်းကာ ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကို ဖြတ်၍ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ချောက်ခန်းဖြတ်လမ်း (Chaukan Pass) နှင့် မစ်ရှ်မီတောင်တန်းများ (Mishmi Hills) ဆီသို့ ဦးတည်သွားပြီး စုစုပေါင်း ရှိသည်။
တရုတ်-အိန္ဒိယ နယ်စပ်အငြင်းပွားမှုကြောင့် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတို့နှင့် သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆုံမှတ်ကို အငြင်းပွားနေရသော်လည်း လက်တွေ့တွင် ဒီဖူဖြတ်လမ်း (Diphu Pass) ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ် သည် ခါကာဘိုရာဇီတောင်ထိပ်မှ တစ်မိုင်အကွာ အနောက်ဘက်သို့ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားသည်။
ထို့နောက် ဟန်ဒူဝမ် (Hengduan) နှင့် ဂေါလီဂုံး (Gaoligong) တောင်တန်းများကို ဖြတ်၍ မူမမှန်သော နယ်နိမိတ်မျဉ်းများစွာဖြင့် တာပိန်မြစ် နှင့် ရွှေလီမြစ်ဆီသို့ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ကွေ့သည်။
ထို့နောက် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အဝေးဆုံးအပိုင်းကို ဖြတ်ကျော်၍ တောင်ကုန်းများနှင့် မြစ်များတလျောက် မဲခေါင်မြစ်သို့ မရောက်မချင်း အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သွားသည်။
မဲခေါင်မြစ်ကို လာအိုနိုင်ငံနှင့် သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆုံမှတ်အထိ လိုက်နာပြီး စုစုပေါင်း ရှိသည်။
မြန်မာ-လာအို နယ်စပ် သည် တရုတ်နှင့် သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆုံမှတ်မှ ကွေးမြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်တို့ ဆုံရာ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သုံးနိုင်ငံနယ်နိမိတ်ဆုံမှတ်အထိ မဲခေါင်မြစ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် ရှည်လျားစွာ တည်ရှိသည်။
ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ် သည် ကွေးမြစ် နှင့် ဆိုင်မြစ် တလျောက်အနည်းငယ်သွားပြီးနောက် ဒယ်အန်လာအိုတောင်တန်းကို ဖြတ်၍ တောင်ဘက်သို့ မူမမှန်သော မျဉ်းကြောင်းများအတိုင်း ကုန်းလမ်းခရီး ဆက်လက်သွားပြီး သံလွင်မြစ်ဆီသို့ အနောက်တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်သည်။
နယ်နိမိတ်သည် သံလွင်မြစ် တလျောက် သောင်ရင်းမြစ်ကို လိုက်နာကာ တနင်္သာရီရိုးမကို ဖြတ်၍ မလေးကျွန်းဆွယ်ဆီသို့ ကုန်းလမ်းခရီး ပြန်လည်သွားသည်။
ပရာချူပ်ခီရီခန်အနီးတွင် နယ်နိမိတ်သည် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် အတွင်း ရောက်ရှိနေသည်။
ထို့နောက် တောင်ဘက်သို့ ကရဘူရီမြစ်ဆီသို့ ဦးတည်ကာ ၎င်းမြစ်ကို ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသို့ လိုက်နာပြီးနောက် ကပ္ပလီပင်လယ်တွင် ဆုံးခန်းတိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံးနယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ရှည်လျားသည်။
ရာသီဥတု အောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အောက်၌ အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိပြီး တိမ်ထူထပ်၊ မိုးများ၊ ပူပြင်းစိုစွတ်သော နွေရာသီ (အနောက်တောင်မုတ်သုံ၊ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ) နှင့် တိမ်နည်း၊ မိုးနည်း၊ အပူချိန်မျှတ၊ စိုထိုင်းဆနည်းသော ဆောင်းရာသီ (အရှေ့မြောက်မုတ်သုံ၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ဧပြီလ) တို့ ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာသီဥတု သုံးမျိုးရှိသည်။
အေးမြခြောက်သွေ့သော အရှေ့မြောက်မုတ်သုံရာသီ (အောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်းမှ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်အထိ)၊ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော မုတ်သုံအကူးအပြောင်းရာသီ (ဖေဖော်ဝါရီလလယ်မှ မေလလယ်အထိ) နှင့် မိုးများသော အနောက်တောင်မုတ်သုံရာသီ (မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလနှောင်းပိုင်းအထိ) တို့ ဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့ကို ဆောင်းရာသီ၊ နွေရာသီနှင့် မိုးရာသီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
တောင်တန်းများနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများ၏ တလှည့်စီ တည်ရှိမှုကြောင့် မုတ်သုံရာသီအတွင်း မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခြင်းနှင့် မိုးနည်းခြင်းဇုန်များ ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နိုင်ငံ၏ မိုးရေချိန် အများစုသည် အနောက်တောင်မုတ်သုံမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ရာသီဥတုသည် အမြင့်ပေပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။
ခန့်တွင် အပူပိုင်းသမပိုင်းရာသီဥတု၊ တွင် သမပိုင်း၊ နှင့် အထက် အယ်လ်ပိုင်းဇုန်အထက်တွင် အေးမြ၊ ကြမ်းတမ်းသော တန်ဒြာနှင့် အာတိတ်ရာသီဥတုတို့ ရှိသည်။
အမြင့်ပိုင်းဒေသများသည် အထူးသဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် နှင်းကျခြင်းများ အများအပြား ခံစားရသည်။
ပင်လယ်နှင့် ဝေးကွာခြင်းသည် အပူချိန်ကိုလည်း သက်ရောက်မှုရှိပြီး အပူပိုင်းလတ္တီကျုတွင် တည်ရှိသော်လည်း ကုန်းတွင်းပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် နေ့စဉ် အပူချိန် ကွာခြားမှု ၂၂ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် (၁၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) အထိ ရှိနိုင်သည်။
တောင်တန်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်တန်းများသည် ထူးခြားသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဒေသကြီး ၅ ခုကို ဖန်တီးထားသည်။
မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းများ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ပင်းတယအနီး တောင်များ thumb|အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများရှိ ဇွဲကပင်တောင်မှ လှမ်းမြင်ရသော ဘားအံရှုခင်း မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းများသည် ဟိမဝန္တာ၏ အရှေ့ဘက်စွန်းများနှင့် အိန္ဒိယ-ဩစတြေးလျ မြေထုလွှာ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းအစွန်းတို့ ပတ်ပတ်လည်တွင် ရှုပ်ထွေးသော တောင်တန်းများဖြင့် ထူးခြားသည်။
ဟန်ဒူဝမ်စနစ် (Hengduan System) ၏ တောင်ဘက်စွန်းရှိ တောင်တန်းများသည် မြန်မာနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြင့်သည့် ခါကာဘိုရာဇီသည် နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဤတောင်သည် ဟိမဝန္တာ၏ တောင်ခြေများမှ အာသံ၊ နာဂလန်းနှင့် မီဇိုရမ်တို့နှင့် နယ်စပ်ဒေသများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော တပြေးညီ တောင်တန်းများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသည် တောင်-မြောက် စီးဆင်းနေသော မတူညီသော တောင်တန်းများစွာကြားရှိ အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းများဖြင့် ထူးခြားသည်။
ဤဒေသတွင် ဧရာဝတီ၊ ချင်းတွင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်များကဲ့သို့သော အဓိကမြစ်များ၏ မြစ်ဝှမ်းဒေသကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ပဲခူးရိုးမသည် အောက်ပိုင်း-အလယ်ပိုင်း မြန်မာပြည်ရှိ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကြားတွင် ထင်ရှားသော်လည်း နှိုင်းယှဉ်ပါက နိမ့်သော တောင်တန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းကဲ့သို့သော သေးငယ်သော တောင်တန်းများစွာသည် ဤမြေနိမ့်ပိုင်းများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
ငြိမ်းသေသွားသော မီးတောင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး နတ်ကိုးကွယ်ရာ ဘုရားဖူးနေရာဖြစ်သည့် ပုပ္ပားတောင်သည် ဤမြေနိမ့်ပိုင်းရှိ ပတ်ဝန်းကျင်မြေနိမ့်ပိုင်းများမှ ထင်ရှားစွာ မြင့်တက်နေသည်။
အနောက်ပိုင်း တောင်တန်းများ အနောက်ပိုင်း တောင်တန်းများသည် မဏိပူရမှ အနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်း၍ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မော်တင်စွန်းအငူအနီးအထိ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသော ရခိုင်ရိုးမဖြင့် ထူးခြားသည်။
ဤတောင်တန်းများသည် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံ၍ အန်ဒမန်နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများအဖြစ် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ဤတောင်တန်းများသည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းကို နိုင်ငံ၏ ကျန်အပိုင်းများမှ ခွဲခြားထားသော ရှေးဟောင်းကျောက်တောင်များဖြစ်သည်။
ရခိုင်ရိုးမတွင် နာဂတောင်တန်းများ၊ ချင်းတောင်တန်းများနှင့် လူရှိုင်းတောင်တန်းများ ပါဝင်သော ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းတို့ ပါဝင်သည်။
"Rakhine Mountains" Encyclopædia Britannica ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းသည် ဤတောင်တန်းများ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသော ကျွန်းစုများနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများ ရှိသည်။
ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သည် အလယ်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းမှ ပေ ၂,၀၀၀ (မီတာ ၆၀၀) ခန့် မြင့်မားသော တစ်ဆင့်ချင်းစီ ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာသည်။
ရှမ်းရိုးမ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ၂,၅၆၃ မီတာ မြင့်သော လွယ်ပန်နောင်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ ထင်ရှားသော အမြင့်ဆုံးတောင်ထွဋ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှမ်းရိုးမသည် ကရင်တောင်တန်းများ၊ ဒေါနတောင်တန်းများနှင့် တနင်္သာရီရိုးမတို့နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သဘာဝနယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊Kayah Karen Tenasserim Ecoregion ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး ဦးစားပေးဒေသအဖြစ် ကမ္ဘာ့တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (WWF) မှ သတ်မှတ်ထားသော ဂေဟဒေသ ၂၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သော ကယား-ကရင် တောင်ပေါ်မိုးသစ်တောဂေဟစနစ်အဖြစ်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဤကုန်းပြင်မြင့်သည် Mesozoic ခေတ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားတောင်တန်းများထက် များစွာ ပိုမိုသက်တမ်းရင့်ကာ မြင့်မားသော တောင်တန်းများနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အထင်ရှားဆုံးမှာ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဖြစ်ပြီး ၁၀၉,၂၆၆ စတုရန်းမိုင် (၂၈၃,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။
အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများနှင့် တနင်္သာရီလွင်ပြင်တို့သည် တနင်္သာရီရိုးမ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းများဖြင့် အသီးသီး ထောက်ပံ့ထားသည်။
တနင်္သာရီလွင်ပြင်သည် တနင်္သာရီရိုးမ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သော ဘီလောက်တောင်၏ အနောက်ဘက် တောင်စောင်းများဖြင့် အများစု ပါဝင်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ ဗဟိုတောင်တန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် တောင်ဘက်သို့ ကျယ်ပြန့်သွားသည်။
ဒေါနတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တနင်္သာရီအမြီးပိုင်း၏ မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ကျယ်ပြန့်သည်။
ဤဒေသရှိ ဇွဲကပင်တောင်နှင့် ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားကဲ့သို့သော တောင်ကုန်းများစွာသည် အရေးကြီးသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နေရာများဖြစ်သည်။
ကမ်းရိုးတန်းကျွန်းများသည် ပင်လယ်မှ ထင်ရှားစွာ မြင့်တက်နေပြီး အထူးသဖြင့် မြိတ်ကျွန်းစုတွင် သန္တာကျောက်တန်းများစွာရှိသော ကျွန်းစုပေါင်းများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အဓိကတောင်ထိပ်များ ခါကာဘိုရာဇီ၊ ၅,၈၈၁ မီတာ ဂမ်လန်ရာဇီ၊ ၅,၈၇၀ မီတာ စာရာမေတိတောင်၊ ၃,၈၂၆ မီတာ Bumhpa Bum၊ ၃,၄၁၁ မီတာ Mol Len၊ ၃,၀၈၈ မီတာ နတ်မတောင် (ဝိတိုရိယတောင်)၊ ၃,၀၅၃ မီတာ ကနေဒီတောင်ထွတ်၊ ၂,၇၀၃ မီတာ Sangpang Bum၊ ၂,၆၉၂ မီတာ Loi Leng၊ ၂,၆၇၃ မီတာ Mong Ling Shan၊ ၂,၆၄၁ မီတာ နတ်တောင်၊ ၂,၆၂၃ မီတာ Loi Pangnao၊ ၂,၅၆၃ မီတာ Point 2519၊ ၂,၅၁၉ မီတာ Loi Lan၊ ၂,၁၃၁ မီတာ မယ်လတောင်၊ ၂,၀၈၀ မီတာ မြင်းမိုရ်လက်ခတ်တောင်၊ ၂,၀၇၂ မီတာ မူလာရစ်တောင်၊ ၂,၀၀၅ မီတာ Mawhpung Bum၊ ၁,၈၇၄ မီတာ ပုပ္ပါးတောင်၊ ၁,၅၁၈ မီတာ Mowdok Mual၊ ၁,၀၅၂ မီတာ မြစ်များ thumb|ပုဂံအနီးရှိ ဧရာဝတီမြစ် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကမြစ်ကြီးတစ်စင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်မှ စတင်စီးဆင်းကာ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသကိုဖြတ်ပြီး တောင်ဘက်တွင် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအဖြစ် အဆုံးသတ်သွားသည်။
မဲခေါင်မြစ်သည် တိဘတ်ကုန်းပြင်မြင့်မှ စတင်စီးဆင်းကာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းကို ဖြတ်ကာ လာအိုနိုင်ငံအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
၎င်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် အရေးပါသော သတ္တုတူးဖော်ရေး သယံဇာတများနှင့် သစ်တော ဂေဟစနစ်များ ရှိသည်။
မြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် နှစ်စဉ် ဆန်ထွက်ကုန်၏ ၆၀% ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် ၎င်း၏ကမ်းပါးပေါ်ရှိ ပုဂံဘုရားကျောင်းများနှင့် မြစ်ဖျားခံရာ (မေခနှင့် မလိခမြစ်များ ဆုံရာ) အနီးရှိ ကချင်လူမျိုးများ၏ ဇာတိမြေတို့ကြောင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါခဲ့သည်။
thumb|ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်အနီးရှိ သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်တို့သည် ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဒေါနတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းသည်။
သံလွင်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် Nu မြစ် ဟုခေါ်ကာ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ဖြတ်သန်း၍ လတ္တီကျု ၁၇ ဒီဂရီကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။
သံလွင်မြစ်ကို မန်ဒရင်းဘာသာစကားဖြင့် "ဒေါသထွက်နေသောမြစ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်း၏ မိုင် ၁,၄၉၁ မိုင် (၂,၄၀၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော အလျား၏ အများစုကို တောင်တန်းဒေသများကို ဖြတ်သန်း၍ လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျဉ်းမြောင်းသော အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် ရေးမြစ်၊ Heinze မြစ်၊ ထားဝယ်မြစ်၊ တနင်္သာရီမြစ်နှင့် လေညာမြစ်များသည် တိုတောင်းသောမြစ်များဖြစ်ပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
တောင်ဘက်ဆုံးတွင် ကရဘူရီမြစ်သည် ထိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၏ တောင်ပိုင်းနယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
Avijit Gupta, အရှေ့တောင်အာရှ၏ ရူပပထဝီဝင်၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်ပုံနှိပ်တိုက်၊ ၂၀၀၅။
ISBN 978-0-19-924802-5 ပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာ ပိုင်နက်နယ်မြေများ thumb|ထားဝယ်ရှိ ဂေါ့ဖားသားကျွန်း မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျယ်ဝန်းသော ၅၀ ခုမြောက် အကြီးဆုံး သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
၎င်းတွင် ကျွန်းပေါင်း ၁၆ ကျွန်းကျော်နှင့် မြိတ်ကျွန်းစုတို့ ပါဝင်သည်။
ထိစပ်ဇုန် : ၂၄ ရေမိုင် (၂၇.၆ မိုင်၊ ၄၄.၄ ကီလိုမီတာ) ပင်လယ်အောက် ကုန်းမြေလွှာ: ၂၀၀ ရေမိုင် (၂၃၀.၂ မိုင်၊ ၃၇၀.၄ ကီလိုမီတာ) သို့မဟုတ် ကုန်းမြေလွှာအစွန်းအထိ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်: ၂၀၅,၇၀၆ စတုရန်းမိုင် (၅၃၂,၇၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ)၊ ၂၀၀ ရေမိုင် (၂၃၀.၂ မိုင်၊ ၃၇၀.၄ ကီလိုမီတာ) ကျွန်းများ မြန်မာနိုင်ငံရှိကျွန်းများအနက် ရမ်းဗြဲကျွန်း မှာအကြီးဆုံးဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသောကျွန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အပေါ်ရဲကျွန်း Calventuras Islands မာန်အောင်ကျွန်း ကိုကိုးကျွန်း ဖရုံကာကျွန်းများ ကလဂုတ်ကျွန်း ကိုင်းသောင်ကျွန်း ကလေးကောက်ကျွန်း Kokunye Kyun ကျွန်းကြီးကျွန်း မော့စကော့ကျွန်းများ မြေငူကျွန်း နံ့သာကျွန်း Preparis ရမ်းဗြဲကျွန်း အန်ဂွမ် ဝကျွန်း ဇလပ်တောင်ကျွန်း မြိတ်ကျွန်းစု အော်ရိယိုကျွန်း ဘန်တင့်ကျွန်း ခရစ္စတီးကျွန်း၊ ကျွန်းစုတွင်းရှိ တောင်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း ကတန်ကျွန်း၊ မြိတ်ကျွန်းစုအတွင်းရှိ အကြီးဆုံးကျွန်း လန်ပိကျွန်း လက်စွပ်အော်ကျွန်း မလိကျွန်း၊ ကျွန်းစုတွင်းရှိ မြောက်ဘက်အကျဆုံးကျွန်း စခန်းသစ်ကျွန်း သံကျွန်း သရောသဟန်ကျွန်း ဇဒတ်ကြီးကျွန်း မြေအသုံးချမှုနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ကျောက်စိမ်းလုပ်ကွက်များ စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေ ၁၆.၅၆% အမြဲတမ်းကောက်ပဲသီးနှံများ ၂.၂၄% အခြား ၈၁.၂၀% (၂၀၁၂) ဆည်ဧရိယာ ၂၁,၁၀၀ km² (၂၀၀၄) စုစုပေါင်း ပြည့်ဖြိုးမြဲရေအရင်းအမြစ် (၂၀၁၁) ရေထုတ်ယူသုံးစွဲမှု၊ စုစုပေါင်း (အိမ်သုံး၊ စက်ရုံသုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးသုံး) (၁၀%/၁%/၈၉%) Freshwater withdrawal, per capita (၂၀၀၅) မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှေးပဝေသဏီကတည်းက သဘာဝသယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝမှုကြောင့် ကျော်ကြားခဲ့သည်။