kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအပင်မျိုး၏ပင်စည်သည်တို၍မွဲပြာရောင်ရှိပြီးလျှင် အမွေးများရှိလေသည်။
ထိုအပင်၏အကိုင်းများသည် တံမြက်စည်းနှင့်တူပြီးလျှင် အရွက်များမှာအပ်များနှင့် တူကြသည်။
ထိုအပင်၏ပန်း ရောင်အပွင့်သေးကလေးများသည် ခေါင်းလောင်းငယ်များနှင့်တူပြီးလျှင် အခိုင်ရှည်များအဖြစ်နှင့် ပွင့်ကြလေသည်။
ဥရောပတိုက်အချို့ဒေသများ၌ထိုဟဲသားပင်မျာုး ပေါက်ရောက်လျက်ရှိရာထိုအပင်များကိုတံမြက်စည်းများနှင့် ဝက်မှင်ဘီးများ ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သောဟဲ သားပင်များ၏ အမြစ်များကို ဆေးတံများပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
စကော့တလန်ပြည်တွင် အချို့ဆင်းရဲသားများသည် သူတို့၏ နေအိမ်များကို မိုးရာတွင်ဟဲသားပင်မှရရှိသည့်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုကြသည်။
အချို့နေရာများတွင် ဟဲသားပင်ကို ကျိုချက်ပြီးနောက် ရရှိသောအရည်ဖြင့် သားရေများကို နယ်လေ့ရှိကြသည်။
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များကို ဟဲသားပင်၏ အညှောက်များကိုကျွေးမွေးကြသည်။
ဟဲသားပင်၏ အစေ့များကိုငှက်များကလည်း ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။
ဟဲသားပင်သည် အဲရစ်ကေဆီအီးမျိုးစဉ်၌ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ကယ်လူနာ ဗာလဂါရစ်ဟုခေါ်သည်။
အချို့အပင်များသည်လက်မအနည်းငယ်သာမြင့်ကြသော်လည်း အချို့အပင် များကမူ သုံးပေသို့မဟုတ် သုံးပေမက မြင့်တတ်ကြလေသည်။
ဟော့ပင်၏အသီးများကိုဗြစ်ရည်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ထိုအခါတွင်ဗြစ်ရည်သည် အနံ့အရသာနှင့်ပြည့်စုံလာလေသည်။
သော့ပင်သည်နွယ်ပင်ဖြစ်၍ ဘယ်မှညာသို့လိမ်၍သွားလေသည်။
ထို့ပြင်ဟော့ပင်သည်နှစ်တိုင်း ပွင့်လေသည်။
ထိုအပင်ကိုနှစ်ကြာခံပင်ဟုသတ်မှတ်ကြသည်။
ဟော့ပင်များကိုစိုက်ပျိုးသောအခါရှေးဦးစွာအသားများ သည့်အမြစ်များကို ရွေးချယ်ရသည်။
ထိုနောက် ခြောက်လက်မမှ ရှစ်လက်မအထိအရှည်ဖြတ်၍ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။
ဟော့ပင်များမှကတော့ပုံကဲ့သို့သောအပွင့်များ အခိုင်လိုက် ပွင့်လာပြီနောက် အစိမ်းရောင်မှအဝါရောင် သန်းလာသောအခါတွင် ဟော့ပင်စိုက်ပျိုးသူများသည် ဟော့သီးခူးသူများကိုဟော့ပင်များ စိုက်ပျိုထားရာ ခြံသို့ ပို့ပေးကြရလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဟော့သီးများကိုအချိန်တော်ခူးယူနိုင်မှ ယင်းတို့တွင်ပါရှိသော လူပူလင်ခေါ် ဆေးဖက်ဝင်သည့်အစေးကိုကောင်းစွာရရှိ၍ ဗြစ်ချက်ရာ၌လည်းအရေးပါခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါကအိပ်မပျော်သူများကိုဟော့သီးများ သွတ်ထားသည့်ခေါင်းအုံးနှင့်အိပ်စေခြင်းဖြင့်အိပ်ပျော်စေနိုင် ခဲ့လေသည်။
ဟော့သီးများတွင် အခါးဓာတ်ပါရှိသဖြင့် ထိုအသီးကိုအစာကြေရင်ချောင်ဆေးဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြလေသည်။
ဟော့ပင်သည် နှစ်တိုင်း ၁၅ ပေမှ ပေ ၂ဝအထိရှည်၍ လိမ်နေသောပင်စည်အမြောက်အမြား ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဟော့ပင်၌ ရွက်ခြားလက်ညောင်ရွက်ပုံ အရွက်များရှိသည်။
အပင်တိုင်းသည်အဖိုသော်လည်းကောင်း၊အမသော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အဖိုနှင့်အမတို့၏ အပွင့်များသည် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးမတူကြချေ။
အဖိုပွင့်များသည် သေးငယ်ပြီးလျှင် အကိုင်းများတွင်အခိုင်လိုက်ပွင့်ကြလေသည်။
အမပင်မှ အပွင့်များကမူ ပွင့်ညှာမဲ့ ရေစီမို့များအဖြစ် ပွင့်ကြပြီးလျှင် ယင်းတို့အား အကြေးခွံများနှင့်ဖုံးအုပ်လျက် ရှိကြသဖြင့် ကြောင်မြီးများကဲ့သို့ ဖြစ်နေကြလေသည်။
ဟော့နွယ်သည် အပေါ်ဘက်သို့ တက်လေ့ရှိသည်။
မပြုမပြင်ဘဲထားလျှင် ခြံစည်းရိုးအဖြစ် စိုက်ထားလေ့ရှိသော အပင်များကိုနွယ်၍တက်လေ့ ရှိကြသည်။
စီးပွားရေးအဖြစ် စိုက်ပျိုးသောအခင်း၌ ဟော့ပင်များနွယ်၍တက်နိုင်ရန်အချို့နေရာ များတွင် ဆယ့်လေးပေမှ ဆယ့်ရှစ်ပေအထိမြင့်သော တိုင်များစိုက်ထူထားလေ့ရှိကြသည်။
ဟော့သီးများကို ဩဂုတ်လနောက်ပိုင်းနှင့် စက်တင်ဘာလ အလယ်လောက်တွင် ဆွတ်ခူးလေ့ရှိကြသည်။
ဟော့သီးများမှည့်လျှင်မှည့်ချင်း ခူးကြရခြင်းမှာ မှည့်ပြီးနောက် မခူးဘဲထားလျှင်လျင်မြန် စွာပုပ်သွားတတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဥရောပတိုက်ရှိစီးပွားရေးအတွက်ဟော့ပင်များကို စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသောနိုင်ငံများတွင် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံများပါဝင်ပြီးလျှင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း၌မူ ကာလီဖိုးနီးယား၊ အိုရီဂွန်၊ ဝါရှင်တန်နှင့် နယူးယော့ပြည်နယ်များပါဝင်လေသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင်မူ ဟော့ပင် ကိုအလှအပအတွက်စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
ဟော့ပင်သည် နက်တဲမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီးလျှင် ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ဟူမူလပ် လူပူလပ်ဟု ခေါ်လေသည်။
ဟော်ကီ(hockey)ကစားနည်းသည်အိုလံပစ်အားကစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဟော်ကီကစားခြင်း ဟော်ကီကစားခြင်းသည် မည်သည့်နိုင်ငံတွင် အစပြုခဲ့သည်ဟူ၍အတိအကျမသိရချေ။
သို့ရာတွင်ယခုခေတ် ဟော်ကီကစားပုံသည်ရှေးခေတ်ဂရိတို့ ကစားခဲ့သောကစားနည်းတစ်မျိုးနှင့်တူကြောင်းကိုကား သိနိုင်သည်။
သော်ကီကစားခြင်းသည်ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်၁၄ရာစု နှစ်အတွင်းကထွန်းကားခဲ့၍နောင်အခါအင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ရောက်ရှိ သွားသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်ထိုကစားနည်းသည် တိုးတက်လာသည်။
ဟော်ကီကဲ့သို့သော ကစားနည်းမျိုးကို အိုင်ယာလန် (အယ်ရာ)နိုင်ငံတွင် ဟားလင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊စကော့တလန်နိုင်ငံတွင်ရှင်တီဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဝေလနယ်တွင်ဗင်ဒီဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမည်အသီးသီးဖြင့်ခေါ်ကြသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်ဟော်ကီကစားခြင်းကို ကွင်းဟော်ကီဟုခေါ်၍ဟော်ကီဟူသောစကား သက်သက်သည် ရေခဲဟော်ကီကို ဆိုလိုသည်။
မ္မူလက ဟော်ကီကစားခြင်းသည် အလွန်ကြမ်းသောကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်သောကြောင့် လူအများတို့က အားမပေးခဲ့ကြချေ။
ယခုအခါ၌မူကား ဟော်ကီကစားခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော နည်းဥပဒေများကို သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်၍ အာရှတိုက်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် ထိုကစား နည်းကိုလေ့လာကစားကြသူဦးရေများပြားလာပေသည်။
ဟော်ကီဟူသောအမည်သည် ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြင့် ဟိုကေးခေါ် သိုးကျောင်းသမား၏ တုတ်ကောက်ဟု အနက်ထွက်သည့်စကားလုံးမှရသည်ဟူ၍ ယူဆကြသည်။
ဟော်ကီကစားရာ၌တုတ် ကောက်ဖြင့်ဘောလုံးကို ရိုက်ကစားရသည်။
အစအဦးတွင် ထိုကစားနည်းကို ယေကျာ်းများကသာ ကစားခဲ့သော်လည်း နောင်အခါမိန်းမများလည်း ကစားကြသည်။
ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတွဲ၍ ကစားသော ဟော်ကီပွဲများကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ ကြသည်။
၁၈ရ၅ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ယောက်ျားဟော်ကီ အသင်းကိုတည်ထောင်ပြီးနောက် ရှစ်နှစ်ကြာသောအခါ ဝင်ဗယ်လဒန်ကလပ်အသင်းက ဟော်ကီ ကစားခြင်း နည်းဥပဒေများကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ထိုကစားနည်း ရောက်ရှိသွားသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဟော်ကီကစားခြင်းသည် ပြည်ထောင်အချင်းချင်းယှဉ်ပြိုင်ကစားရသောကစားနည်းအဖြစ် သို့တိုးတက်ခဲ့လေသည်။
ဘောလုံးကစားခြင်းနည်းဥပဒေများကိုသဘောပေါက် နားလည်သူတစ်ဦးသည် ဟော်ကီကစား ခြင်းနည်းဥပဒေများကို နားလည်လွယ်မည်ဖြစ်သည်။
ဟော်ကီကစားကွင်းသည် အလျားကိုက်၁ဝဝ၊ အနံ ၅၅ကိုက်မှ ကိုက် ၆ဝ အတွင်းရှိသည်။
အလျားမျဉ်းကြောင်းကိုဘေးစည်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊အနံမျဉ်း ကြောင်းကိုဂိုးစည်းဟူ၍ လည်းကောင်းခေါ်သည်။
ကွင်းတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဘေးစည်းအတွင်းခုနစ်ကိုက်အကွာ၌ မျဉ်းပြိုင်မျဉ်းကြောင်း တစ်ခုစီရှိသည်။
ဂိုးစည်းနှစ်ခုအလယ်တွင်၁၂ ပေစီကျယ်သောဂိုး ပေါက်များရှိသည်။
ဂိုးတိုင်အမြင့် ခုနစ်ပေရှိ၍ တိုင်ထိပ်နှစ်ခုကို တန်းဖြင့်ချုပ်ထားသည်။
ဂိုး ပေါက်ရှေ့တည့်တည့် ၁၆ ကိုက်အကွာတွင်အလျားလေးကိုက်ရှိသော ဂိုးစည်းနှင့် မျဉ်းပြိုင်ကြောင်း တစ်ခုရှိသည်။
ဂိုးတိုင်တစ်ခုစီကိုဗဟိုပြု၍ ထိုမျဉ်းအစွန်းနှစ်ဖက်မှ စက်ဝိုင်းစိတ်မျဉ်းကြောင်းများ ကိုဂိုးစည်းနှင့်ဆုံမိသည်အထိ ဆက်၍ဆွဲထားသည်။
ထိုမျဉ်းများနှင့် ဂိုးစည်းအတွင်းရှိစက်ဝိုင်းခြမ်း နေရာကွက်သည် ဂိုးပေါက်အတွင်းသို့ ဟော်ကီဘောလုံးကို ရိုက်သွင်းနိုင်သောနေရာဖြစ်သည်။
ကစားကွင်းအတွင်းရှိ အခြားသောနေရာမှ ဘောလုံးကို ဂိုးအတွင်းသို့ ရိုက်မသွင်းနိုင်ချေ။
ယင်းကဲ့သို့ ဂိုးသွင်းစက်ဝိုင်းနေရာဟူ၍ သတ်မှတ်ထားခြင်းသည် ဟော်ကီကစားခြင်းတွင်ထူးခြားသည်။
ပါဝင်ကစားသူများအတွက်အထိအခိုက်နည်းရအောင်စီမံခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟော်ကီကစားခြင်းတွင်တစ်ဖက်လျှင်၁၁ ယောက်ထက် မများသော အသင်းနှစ်သင်းက ယှဉ်ပြိုင်ကြရသည်။
ကစားသူများကိုဂိုးစောင့်တစ်ယောက်၊နောက်တန်းနောက်ခံလူ နှစ်ယောက်၊ အလယ်တန်းနောက်ခံလူ သုံးယောက်၊ ရှေ့တန်းငါးယောက် စသည်ဖြင့် နေရာသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။
ကစားသူတို်ုင်းတွင်အဖျားကောက်သောဟော်ကိီရိုက်တံတစ်ခုစီ ရှိ၍ ထိုရိုက်တံဖြင့် တစ်ဖက်အသင်း၏ဂိုး ပေါက်အတွင်းသို့ ဘောလုံးကို ဝင်အောင်ရိုက်သွင်းရသည်။
ရိုက်တံလက်ကိုင်သည် များသောအားဖြင့်နှစ်ပေခန့်ရှည်၍အဖျားကောက်သည်တစ်ပေ ရှိ၏။
ရိုက်တံသည်အလေးချိန် ၂၈ အောင်စထက် မပိုစေရ။
ရိုက်တံမျက်နှာပြင်သည်ပြား၍အထက်ပိုင်းတွင်ထိခိ်ုက်မိစေမည့် အစွန်းအစများမရှိရချေဟော်ကီဘောလုံးသည်ကရစ်ကက် ဘောလုံးမျိုးဖြစ်၍ အဖြူရောင်သားရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အခေါင်းပိတ်ရော်ဘာဘောလုံးကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဘောလုံးအဝန်းသည်အကြီး ဆုံး ၉ ၁/၄ လက်မရှိရ၍ အလေးချိန်ခြောက်အောင်စခန့်ရှိသည်။
ပါဝင်ကစားသူများတွင်အထူးသဖြင့်ဂိုးစောင့်သည်အထိအခိုက်ခံရ လွယ်သောကြောင့် ခြေထောက်များ၌ ထူထဲသောအကာအကွယ် များကိုဝတ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။
ဟော်ကီကစားပွဲတပွဲတွင်ကစားချိန်သည်ပထမပိုင်း အတွက် ၃၅ မိနစ်နှင့်ဒုတိယပိုင်းအတွက် ၃၅ မိနစ်ဖြစ်၍ ကြား၌ငါးမိနစ်အနားပေးရသည်။
ပွဲကိုစရာ၌ရှေ့တန်း အလယ်လူ နှစ်ဦးတို့သည် ကွင်းလယ်တွင်ဘေးစည်းကို မျက်နှာမူ၍ မိမိ၏ရိုက်တံဖြင့် မြေကြီးကိုတစ်ချက်၊ တစ်ဖက်သား၏ ရိုက်တံကို တစ်ချက်ဖြင့် အလှည့်ကျသုံးကြိမ်သုံးခါ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ပြီးခြင်း ဘောလုံးကိုစတင်ရိုက်နိုင်သည်။
ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းကို ဗူလီ ဟုခေါ်သည်။
ဘောလုံးကိုရိုက်သည့်အခါ ရိုက်တံကို ပခုံးအထက်သို့ ကျော်လွန်အောင်မမြှောက်ရချေ။
ဘောလုံးကိုအောက်မှ ခုန်ရိုက်ခြင်းမပြုရ။
လက် ဖြင့်ဘောလုံးကိုတားဆီးနိုင်သော်လည်း ကိုင်မထားရ၊ မပစ်ရ၊ ခြေဖြင့်မကန်ရ၊ ချက်ချင်းလွွှှတ်ချ ရမည်။
ဂိုးစောင့်ကမူကား မိမိ၏ဂိုးစည်းအတွင်း၌ လောလုံးကိုခြေဖြင့် ကန်ထုတ်နိုင်သည့်အပြင် မည်သည့် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းနှင့်မဆို ဘောလုံးကိုတားဆီးနိုင်သည်။
ကစားသူများသည် တစ်ဖက်အ သင်းသားကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသူ၏ရိုက်တံကိုသော်လည်းကောင်း၊မိမိ၏ရိုက်တံဖြင့် ချိတ်ဆွဲခြင်း၊တားဆီးခြင်းမပြုရ၊ကြမ်းတမ်းစွာကစားခြင်းကို လည်းခွင့်မပြုချေ။
ထိုနည်းဥပဒေတစ်ခုခုကို ကျူးလွန်ခဲ့သော် ဒိုင်လူကြီး ကကျူးလွန်သည့်ဘက်သို့ ဘောလုံးကို အလွတ်ရိုက်ပို့စေရမည်။
ဂိုးသွင်းစက်ဝိုင်းအတွင်း၌ ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သော် ပင်နယ်လတီကော်နာ၊ သို့မဟုတ် ပင်နယ်လတီဗူလီကို တစ်ဖက်အသင်းသို့ ပေးရမည်။
ပင်နယ်လတီကော်နာတွင် ဘောလုံးကိုဂိုးတိုင်မှ ၁ဝ ကိုက်ကွာဝေးသော ဂိုးစည်းပေါ်ရှိ နေရာက ရိုက်ပို့ရသည်။
ထိုအချိန်၌ ကာကွယ်သည့်ဘက်မှ ကစားသူတို့သည်မိမိတို့၏ ဂိုးစည်းအနောက်တွင်လည်းကောင်း၊တစ်ဖက်အသင်းမှကစားသူ တို့သည် ဂိုးသွင်းစည်းဝိုင်းအပြင်တွင်လည်းကောင်း၊ ရှိနေကြရသည်။
ပင်နယ်လတီဗူလီကို ဂိုးစည်းအလယ်မှ အရှေ့ငါးကိုက်အကွာနေရာတွင်ပြုလုပ်ရ၍ နှစ်ဖက်အသင်းမှ ကျန်ကစားသူအားလုံးတို့သည် ၂၅ ကိုက်စည်းအပြင်၌ ရှိနေကြရသည်။
တစ်ဦးတစ်ယောက်ကြောင့်ဘောလုံးသည် ဘေးစည်းအပြင်သို့ထွက်သွားလျှင် တစ်ဖက်အသင်းသား တစ်ယောက်က ဘောလုံးကို ကွင်းထဲသို့လက်ဖြင့် လှိမ့်သွင်းပေးရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ကစားသူတို့သည် ဘေးစည်းမှခုနစ်ကိုက်ကွာသော မျဉ်းပြိုင်စည်းအတွင်း၌ ရှိနေကြရသည်။
ကစားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည်မိမိဘက်ဆိုင်ရာ ကွင်းတစ်ဝက်အတွင်း၌ ရှိနေလျှင်လူကျွံခြင်း မဖြစ်နိုင်ချေ။
မိမိနှင့်ဂိုးစည်းကြပ်ကြားတွင် တစ်ဖက်အသင်းမှကစားသူ သုံးယောက်ရှိနေလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ ဘောလုံးကိုရိုက်သူ၊ သို့မဟုတ် ဘေးစည်းမှ လှိမ့်သွင်းသူ အနောက်တွင် ရှိနေလျှင်သော်လည်းကောင်း လူကျွံခြင်း မဖြစ်နိုင်ချေ။
ဟော်ကီကစားခြင်း၌ဘောလုံးကစားခြင်းမှာကဲ့သို့ ဂိုးအများဆုံးသွင်းနိုင် သည့်အသင်းက အနိုင်ရရှိလေသည်။
ယခုအခါဟော်ကီကစားခြင်းသည်နိုင်ငံအချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသော ကစားနည်းအဖြစ် သို့တိုးတက်လာခဲ့ရာ၊ ကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ပြေးခုန်ကစားပွဲကြီးတွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ ဟော်ကီအသင်း များပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြရလေသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ရောမကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ကစားပွဲတွင် ပါကစ္စတန် ဟော်ကီအသင်းကဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၆၄ ခုနှစ် တိုကျိုကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ကစား ပွဲတွင်မူ ၁၉၂၈ ခုနှစ်ကစားပွဲမှအစပြု၍အိုလင်းပစ်ကစားပွဲတိုင်းတွင်ဗိုလ်စွဲ လာခဲ့သောအိန္ဒိယဟော်ကီအသင်းကပင်ပြန်လည်ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် မက္ကဆီကိုကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ကစားပွဲတွင် ပါကစ္စတန် ဟော်ကီအသင်းက တစ်ဖန်ဗိုလ်စွဲခဲ့ပြန်၍ ၁၉ရ၂ ခုနှစ်မျူးနစ်ကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ကစားပွဲတွင်ဥရောပအသင်းများ အနက် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အနောက်ဂျာမနီအသင်းက ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ရေခဲဟော်ကီ။
ရေခဲဟော်ကီသည်ရေခဲပြင်ပေါ်တွင်ခြေ၌ စကိတ်စီး၍ကစားရသောကစားနည်းဖြစ်သည်။
ဟော်ကီကစားနည်းနှင့်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း ကစားခြင်းနည်းဥပဒေများ၌အနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ရေခဲဟော်ကီကစားခြင်းသည် ဆောင်းရာသီအမျိုး သားကစားနည်းအဖြစ် အထူးထင်ရှားသည်။
၂ဝ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းမှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့်ဥရောပတိုက်တို့တွင်ရေခဲဟော်ကီကစားခြင်း သည်ခေတ်စားလာ၏။
ထိုနောက် နိုင်ငံအချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်ရသော ကစားနည်းအဖြစ်သို့တိုးတက်လာခဲ့သည့်အပြင် ကြေးစားရေခဲ ဟော်ကီအသင်းများပင် ပေါ်ထွက်လာသည်။
ကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ် ဆောင်းရာသီကစားပွဲများ၌လည်း နိုင်ငံအချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ကြရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုက ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ရေခဲဟော်ကီကစားကွင်းရေခဲပြင်သည် အလျားပေ ၂ဝဝ နှင့်အနံ၈၅ပေခန့်ရှိ၍ သုံးပိုင်းအညီ အမျှပိုင်းထားသည်။
ဂိုးပေါက်သည်အကျယ်ခြောက်ပေနှင့်အမြင့်လေးပေမျှသာရှိသည်။
ကစားသူတို့သည်အမြန်စီးစကိတ်ထက်အောက်ခုံတိုသော စကိတ်မျိုးကိုစီး၍ ပတ်ဟုခေါ်သော ရော်ဘာပြား အဝိုင်းကို အဖျားကောက်ရိုက်တံအဖြစ်ရိုက်၍ကစားရသည်။
ရေခဲဟော်ကီသည် အလွန်လျင်မြန်သော ကစားနည်းမျိုးဖြစ်၍ အထိအခိုက်ရလွယ်သောကြောင့် ပါဝင်ကစားကြသူများသည် ထူထဲသောအကာအကွယ်များကို ဝတ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။
အထူးသဖြင့်ဂိုးစောင့်သည် ကိုယ်နှင့်ခြေလက်တို့တွင် ထူထဲစွာကာကွယ်ထားရသည်။
ရိုက်တံသည်၄၆ လက်မခန့်ရှည်၍ အဖျားကောက်၏။
ပတ်ရော်ဘာပြားအဝိုင်းသည်အချင်း သုံးလက်မ၊ အထူတစ်လက်မရှိသည်။
အသင်းတစ်သင်းတွင်ခြောက်ယောက်စီပါဝင်ကစားရာ၌ ဂိုးစောင့်တစ်ယောက်၊နောက်ခံလူနှစ်ယောက်၊ ရှေ့တန်းတွင် အလယ်လူတစ်ယောက်နှင့်ယာဘက်၊ဝဲဘက်ကတစ်ယောက်စီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဒိုင်လူကြီးက နှစ်ဖက်သောအသင်းမှ အလယ်လူနှစ်ဦးအကြားသို့ ပတ် ကိုချပေး၍ကစားပွဲကို စသည်။
ကစားပွဲတစ်ပွဲတွင်တစ်ချီလျှင် မိနစ် ၂ဝကျသုံးချီ ကစားရ၍ အကြား၌ ၁ဝမိနစ် အနားပေးရသည်။
တစ်ဖက်အသင်း၏ ဂိုးပေါက်ထဲသို့ ပတ် ကိုအကြိမ် အများဆုံးရိုက်သွင်းနိုင်သောအ သင်းက အနိုင်ရသည်။
ဒိုင်လူကြီးက ပြစ်မှုအကြီးအသေးအလျောက် ကျူးလွန်သူကိုပွဲမှ နှစ်မိနစ်၊သို့မဟုတ် ငါးမိနစ်မျှ အထိထုတ်ပယ်ခံရသည်။
ထိုအတောအတွင်း၌ လူစားမသွင်းနိုင်ချေ။
သာမန်စကိတ်စီးတတ်ရုံမျှဖြင့် ရေခဲဟော်ကီပွဲတွင် ပါဝင်၍မကစားနိုင်သေးချေ။
ရေခဲပြင်ပေါ်တွင်ကိုယ်အရှိန်ကို ကောင်းစွာထိန်းနိုင်၍ရိုက်တံကိုလည်းကျင်လည်စွာအသုံးချ နိုင်ရလေသည်။
ရေခဲဟော်ကီကို များသောအားဖြင့် ယောက်ျားများကသာ ကစားလေ့ရှိ၏။
ကြေးစားအသင်းများ သည်ကစားရုံအတွင်း၌ ရေခဲပြင်အတုပြုလုပ်၍ အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:အားကစား။
တောက်ပသည့်အရွက်စိမ်းများနှင့် အနီရောင်ဗဲရီသီးများသီးသော ဟော်လီပင်များသည် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော တိုင်းပြည်များတွင်ပေါက်လေ့ရှိသည်။
ဟော်လီပင်တွင်မျိုး စိတ်အများအပြားရှိရာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ မူလပေါက်ရောက်သော ဟော်လီပင်သည်များသောအားဖြင့်ပေ လေးဆယ်မှငါးဆယ်အထိရှိ၍အမြင့်ဆုံးမှာပေတစ်ရာအထိ မြင့်လေသည်။
သို့သော်အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်သာမန်ပေါက်သော ဟော်လီပင်၏ အရွက်နှင့်အသီးများ၏ အရောင်တို့သည် ဥရောပတိုက်တွင်ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသောဟော်လီပင်၏ အရွက်နှင့် အသီးများလောက်မတောက်ပတတ်ချေ။
ဥရောပဟော်လီမျိုးသည် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် မူလပေါက်ရောက်လေသည်။
နိုင်ငံခြားဟော်လီမျိုး များကိုမြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ၁၇၂၆ ခုနှစ်ခန့်က စတင်၍သွင်းယူစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ဟော်လီရွက်များနှင့်အသီးများကို နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသည့်နာတာလူးပွဲတော် (ခရစ္စမတ်)ပန်းခွေများအဖြစ်ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ရှေးကနာတာလူးပွဲတော်အခါတွင် ထိုအပင်ကို အိမ်နှင့်ဘုရား ဝတ်ပြုကျောင်းများ၌ အသုံးပြုလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဟော်လီရွက်တွင် အနားစောင်းတစ်လျှောက်၌ဆူး များရှိသည်။
ဟော်လီပင်များသည် ဆောင်းကူးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် အသီးများသီးကြသည်။
သော်လီပွင့်များသည်သေး၍ဖြူကြသည်။
နှစ်အစ လောက်၌ပင် ပန်းများပွင့်လေ့ရှိကြသည်။
အသီးများသည် အခြားအသီးများ ကဲ့သို့ပင် ဆောင်းကူးရာသီ၌ မှည့်တတ်ကြ သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံနွေကူးရာသီရောက်သည့်တိုင်အောင် အပင်ပေါ်၌ရှိနေတတ်ကြသေးသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင်ပေါက်ရောက်သောဟော်လီပင်ကို သာပစ်ထားမည်ဆိုလျှင်ထိုအပင်သည် ကြီးမားသည်အထိ ပေါက်ရောက်ပေလိမ့်မည်။
သို့သော်ထိုအပင်များကို များသောအားဖြင့် ခြံစည်းရိုးအတွက် ချိုင်၍ ပစ်လေ့ရှိကြသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ပေါက်ရောက်သော ဟော်လီပင်သည် ဟော်လီပင် များတွင်များသောအားဖြင့် အကြီးဆုံးဖြစ်လေသည်။
ထိုအပင်များသည် ဝက်သစ်ချနှင့်သင်းဝင်တော များအတွင်း၌ အထူးသဖြင့်ကောင်းမွန်စွာပေါက်ရောက်ကြလေသည်။
ထိုဟော်လီပင်များသည် နှေးကွေးစွာ ကြီးထွားကြသဖြင့် အသားမှာမာပြီးလျှင်ကျစ်လေသည်။
အသား၏အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်သည်။
ထိုအသားဖြင့်ရှေးအခါကအိမ်ထောင်ပရိဘောဂ များကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ တွင်မူမပြုလုပ်ကြ တော့ချေ။
လက်ကိုင်တုတ်များပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဖြောင့်မတ်သည့် ဟော်လီကိုင်း ကလေးများသည် အကောင်းဆုံးနှင့်အခိုင်ခံ့ဆုံးဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
တူရိယာပစ္စည်းများပြု လုပ်ရန်လည်းဟော်လီသားသည် ကောင်းမွန်လေသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော ဟော်လီမျိုးစိတ်တစ်ခုမှအရွက်များကိုလက်ဖက်ရည် ကဲ့သို့ကျို၍သောက်နိုင်လေသည်။
ဟော်လီပင် မျိုးစိတ် အားလုံးသည် အိုင်းလက်မျိုးစိတ်ဝင် များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အက်ကွီဖောလီ ယာစီအီးမျိုးရင်း(Aquifoliaceae)ဝင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် သာမန်အားဖြင့် ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသောဟော်လီပင်ကို အိုင်းလက်အိုပေးကား(Ilex opaca)ဟုခေါ်၍ဥရောပတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သောဟော်လီပင်ကိုအိုင်လက်အက်ကွီဖိုလီယမ်(Ilex aquifolium)ဟုခေါ် လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:ခရစ္စမတ်ပင်များ။
ဆာ ဂျွန်ဟောကင်း () သည် ပထမ အယ်လစ်ဇဗက် ဘုရင်မ လက်ထက်က နာမည်ထင်ရှားသော အင်္ဂလိပ် ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သည်။
၁၅၃၂ ခုနှစ်တွင် ဒက်ဗွန်ရွိုင်ယာနယ်၊ ပလင်းမတ်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ပင်လယ်တွင်သွားသော ကျက်စားသူ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့အကြား၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။
နာမည်ကျော် ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆာဖရန်းစစ်ဒရိတ်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ထင်ရှားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ပထမ အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ လက်ထက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့သည် ပင်လယ်ပြင်၌ ရေတပ်ချင်း အင်အားပြိုင်လျက်ရှိကြရာ ဆာ ဂျွန်ဟောကင်း၏ သူရသတ္တိကြောင့် စပိန်ရေတပ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် အာဖရိကတိုက်မှ ကပ္ပလီလူမျိုးများကို အမေရိကတိုက်သို့ ယူဆောင်ခဲ့၍ ကျေးကျွန်အဖြစ်ရောင်းချကာ စီးပွားရှာသူဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရှုံ့ချပြစ်တင်ဖွယ်ရာဖြစ်သည်။
၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းသည် သင်္ဘောသုံးစင်းဖြင့် အာဖရိက အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းသို့ သွားရောက်၍ ကပ္ပလီအမျိုးသားများကို တင်ဆောင်ခဲ့ပြီးလျှင် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ စပိန်ပိုင်နယ်များ၌ ကျေးကျွန်အဖြစ်ရောင်းချခြင်း၊ သကြား၊ ဂျင်၊ ပုလဲစသော ကုန်စည်တို့ဖြင့် ဖလှယ်ခြင်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားလမ်းဖြောင့်လာသောအခါ ၁၅၆၄ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ်ပင်လယ်ခရီးထွက်၍ ကျွန်အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ပြန်သည်။
ဟောကင်း စီးပွားရေးတိုးတက်ပုံကို အားကျသော အင်္ဂလိပ် မှူးမတ်မျိုးနွယ်တို့နှင့် ဘုရင်မကြီးကိုယ်တိုင် ထိုလုပ်ငန်းကိုအားပေးကြသည်ဟု ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ၁၅၆၇ ခုနှစ်၌ နောက်တစ်ကြိမ် ကျွန်ကုန်ကူးရန် အမေရိကတိုက်သို့ ခရီးထွက်လာသောအခါ မက္ကဆီကို ကမ်းခြေရှိ ဗေရကရုဆိပ်ကမ်း၌ စပိန်ရေတပ်က တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရလေသည်။
ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဟောကင်းတို့ဘက်မှ သင်္ဘောနှစ်စင်းသာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ကျန်သင်္ဘောများနှင့်တကွ အဖိုးတန်ကုန်ပစ္စည်းများဆုံးရှုံးရလေသည်။
လွတ်မြောက်ခဲ့သော သင်္ဘောနှစ်စင်းအနက် တစ်စင်းသည်လည်း ပင်လယ်ထဲတွင် နစ်မြုပ်သွားလေရာ ဟောကင်းသည် ကျန်သင်္ဘောတစ်စင်းဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခဲ့ရသည်။
၁၅၇၉ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းကို အင်္ဂလိပ်ရေတပ်မတော်၌ ဘဏ္ဍာရေးမှူးခန့်သည်။
မကြာမီအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းခံရသည်။
၁၅၈၈ ခုနှစ်တွင် စပိန်ရေတပ်ကြီးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံကိုတိုက်ခိုက်ရန် ချီတက်လာသောအခါ ဟောကင်းအား ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခန့်၍ ရန်သူ ရေတပ်ကို ခုခံစေသည်။
ဟောကင်းသည် ဆာဖရန်းစစ်ဒရိတ်နှင့်အတူ စပိန်ရေတပ်ကြီးကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ အောင်ပွဲရအောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ဆာဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ သူကောင်းပြုခြင်းကို ခံရလေသည်။
၁၅၉၅ ခုနှစ်တွင် ဟောကင်းနှင့် ဒရိတ်တို့ပူးပေါင်း၍ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ စပိန်တို့၏ စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ရန် ပင်လယ်ခရီးထွက်လာစဉ် ပေါ်တိုရီးကိုးကျွန်းအနီး၌ အဖျားရောဂါဖြင့် ၁၅၉၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
ဟောရေ့ (ဘီစီ ၆၅-ဘီစီ၈) ဟောရေ့သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝကျော်က ထင်ရှားပေါ်ထွန်းခဲ့သော ရောမကဗျာစာဆိုဖြစ်သည်။
နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ကွင်းတပ်ဟိုရေးရှပ်ဖလက် ကပ်ဟောရေ့ဖြစ်၍ ဘီစီ ၆၅ ခုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဣတလီနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဗင်နူးရှားမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ဖခင်မှ ာသာမန်လူတန်းစားထဲမှ ဖြစ်သော်လည်း မိမိ၏သားကိုခေတ်ပညာတတ်တစ်ယောက် ဖြစ်မြောက်လာစေချင်သည်။
ထိုကြောင့်ဟောရေ့ကို ရောမမြို့တော်ကြီး၌ ခြောက်နှစ်မျှ ပညာဆည်းပူးစေပြီးနောက် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အက်သင်းမြို့သို့ပညာဆက်လက် သင်ရန်စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။
မိမိ၏သားသည်အခြားသော လူကုံထံသားတို့နှင့် တန်းတူနေနိုင်ရန်အတွက်ကိုယ်တိုင် ခြိုးခြံ၍နေထိုင်သည်။
သားဖြစ်သူသည် ပညာတတ်ရုံမျှသာမဟုတ် အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်ရန်အတွက်ကိုလည်း ပြုပြင်ပေးလေသည်။
ဟောရေ့သည်ဖခင်၏ မွန်မြတ်သောစေတနာကို မိမိရေးသောစာပေတို့တွင်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးဆပ်ခဲ့ပေသည်။
ဘီစီ ၄၄ ခုနှစ်တွင် ရောမစစ်သူကြီးဂျူးလယပ်ဆီဇာ လုပ်ကြံခြင်းကိုခံရပြီးနောက် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားလာရာ ဟောရေ့သည် ဗရူးတပ်ဘက်မှဝင်ရောက်၍စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
ဗရူးတပ်တို့အရေးနိမ့်သောအခါ ဟောရေ့သည်ရောမမြို့သို့ ပြန်ခဲ့ပြီးလျှင် စာရေးအလုပ်ကိုလုပ်ကိုင်နေစဉ် ကဗျာများကို စပ်ဆိုလေသည်။
စာပေလောကတွင် ဟောရေ့၏နာမည်သည် ထွက်လာရာ ကဗျာစာဆိုတော်ဗာဂျီ၏ အကူအညီဖြင့် သဌေးကြီးမီစီးနပ်ဆိုသူနှင့်ဆက်သွယ်မိသည်။
မီစီးနပ်သည် ရောမအနုပညာနှင့်စာပေတို့ကို အားပေးခြီးမြှောက်သူ ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ဟောရေ့ကိုလည်း ခြီးမြှင့်မြှောက် စားခဲ့လေသည်။
( ဗာဂျီ•။
) ဟောရေ့သည် ကဗျာများကို စပ်ဆိုရာ၌ထိမိသော စကားလုံးများကို ချက်ကျနိုင်နင်းစွာသုံးစွဲနိုင်သည့်အပြင် လူတို့၏အပြစ်အနာတို့ကို ယထာဘူတကျကျ ဝေဖန်နိုင်စွမ်းလည်းရှိပေသည်။
ထိုကြောင့်သူ၏ လစ်ရစ်ကဗျာများသည် ခန့်ညား၍ ယခုထက်တိုင် ဂန္ထဝင်စာပေအဖြစ်လေ့လာလျက်ရှိကြရသည်။
ဟောရေ့၏ကဗျာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ခဲ့ကြသည်။
မူလစာဆို၏ အာဘော်ကိုမိအောင်ဘာသာပြန်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသော်လည် းပါမောက္ခဂျွန်ကိုနင်တန်(ခရစ်၁၈၂၅•၆၉) နှင့် ဆာသီအိုဒိုးမာတင်(ခရစ်၁၈၁၆•၁၉ဝ၉)တို့၏ ဘာသာပြန်ချက်များသည် အကောင်းဆုံးဟုဆိုရပေမည်။
ဟောရေ့သည် ဘီစီ ၈ ခုနှစ် နိုဝင်္ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရောမမြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ကဗျာဆရာများ။
ဂျွန်ဗာဒွန်ဆန်ဒါဆင်ဟောလဒိန်း(၁၈၉၂ခုဖွား)သည်မျိုးပွားခြင်းနှင့်ဆိုင်သောပညာဘက်တွင် ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှအမျိုးသား သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်သည်။
သူ၏ဖခင်ပါမောက္ခဂျွန်စကော့ဟောလဒိန်း (၁၈၆ဝ •၁၉၃၆) သည်လည်း နာမည်ကျော်သိပ္ပံပညာ ရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ဦးရီးတော်လော့ဟောလဒိန်း (၁၈၅၆•၁၉၂၈)သည်လည်း ထင်ရှားသောဗြိတိသျှနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။
ဂျွန်ဗာဒွန်ဟောလဒိန်းသည် ငယ်စဉ်ကစ၍ ဇီဝဗေဒပညာ ကိုလေ့လာခဲ့ရသည့်အပြင်သုတေသနလုပ်ငန်း၌အလွန်စိတ်ဝင်စာသူဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖခင်ကဲ့သို့ပင်ထိုပညာရပ်တွင် နာမည်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
ဂျွန်ဗာဒွန်ဟောလဒိန်းသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ်နိုဝင်္ဘာလ၅ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံအောက်စဖို့မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အီတန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ ကိန်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင်ဇီဝဓာတုဗေဒကထိက အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုတက္ကသိုလ်၌ အမှုထမ်းနေစဉ် ဟောလဒိန်းသည် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက် အမျိုးမျိုးတို့ကို စွန့်စွန့်စားစား ပြုလုပ်၍ သိပ္ပံပညာဘက်တွင် အသစ်တွေ့ရှိချက်များကို ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားလာလေသည်။
ဟောလဒိန်းသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်အထိ ရွိုင်ယယ်အင်စတီကျူးရှင်း ခေါ် လန်ဒန်မြို့ရှိသိပ္ပံပညာပြန့်ပွားရေးအဖွဲ့တွင် ဇိဝကိစ္စဗေဒဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၉၃၃ခုနှစ်မှ ၁၉၃ရ ခုနှစ်အထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တွင် မျိုးပွားခြင်းပညာဆိုင်ရာပါမောက္ခအဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဟောလဒိန်းသည် မျိုးပွားခြင်းဆိုင်ရာပညာတွင် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဗြိတိသျှကျွန်းစု၌တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်ဟုသိရသည်။
ဟောလဒိန်း၏ဘခင်သည်လည်းသိပ္ပံပညာရပ်နှင့် ဆိုင်သောသီအိုရီများကိုလက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ရမှ ကျေနပ်သူဖြစ်သောကြောင့် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်မျှသာရှိသော သားငယ်ကိုကျောက်မီး သွေးတွင်းထဲသို့ချ၍ မီးငွေ့အန္တရာယ်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အသိပညာကို လက်တွေ့ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သီးတစ် အမည်ရှိသောဗြိတိသျှရေငုပ်သင်္ဘောပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရာ ဟောလဒိန်း ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ငွေ့အမျိုးမျိုးတို့၏ ဘေးအန္တရာယ်သက်ရောက်ပုံကို သက်စွန့်ကြိုးပမ်းစမ်းသပ်လေ့လာခဲ့လေသည်။
ဟောလဒိန်းသည်ဇီဝဗေဒပညာရပ်နှင့်သက်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများစွာတို့ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလီယန်ဟပ်စလေနှင့်တွဲဖက်၍ သတ္တဇီဝဗေဒစာအုပ်ကိုရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဒေးလီးဝပ်ကားခေါ် နေ့စဉ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ တွင်သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သိပ္ပံပညာရှင်များ။
thumb|ဟောလဗိုင်း ဟန်းဇ် ဟန်းဇဟောလဗိုင်း(ခရစ်၁၄၉၇-၁၅၄၃)သည် ပုံတူပန်းချီကားရေးဆွဲခြင်း၌ ထင်ရှားသော ဂျာမနီပန်းချီကျော်ဖြစ်သည်။
သူ၏ဘခင်အမည်သည်လည်း ဟန်း ဇဟောလဗိုင်းဟူ၍ပင်ဖြစ်သည်သာမက၊ နှစ်ဦးစလုံး ပန်းချီဆရာများဖြစ်သောကြောင့် ဘခင်ကို ဟန်းဇ ဟောလဗိုင်း (အကြီး)၊ သားကိုဟန်းဇဟောလဗိုင်း (အငယ်)ဟု တစ်ခါတစ်ရံခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
ဟောလဗိုင်းသည် ၁၄၉၇ ခုနှစ်တွင်ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ အော့ကစဗူးမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့၍ ဖခင်ထံ၌ ပန်းချီပညာကိုဦးစွာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၅၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟောလဗိုင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံဗားလမြို့သို့ သွားရောက်၍ ပုံနှိပ်စာအုပ် များ၌သရုပ်ပြပုံများရေးဆွဲသည့်လုပ်ငန်းဖြင့်စီးပွားရှာခဲ့လေသည်။
ထိုမြို့တွင်ဒပ်ချ်အမျိုးသားပညာရှိကြီးအီရက်ဇမပ်နှင့် မိတ်ကျွမ်းဝင်ခဲ့ရာထိုပုဂ္ဂိုလ်ရေးသောစာအုပ်၌ သရုပ်ပြပုံများကို ရေးဆွဲခဲ့ရသည်။
ဟောလဗိုင်းသည် အခြားစာရေးဆရာတို့၏ စာအုပ်များအတွက် ရုပ်ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့်ဂျာမနီနိုင်ငံခရစ်ယန်သာသနာ့အရေးပုံခေါင်းဆောင် မာတင်လူသာ ကိုယ်တိုင် ဂျာမန်ဘာသာပြန်ဆိုသော သမ္မာကျမ်းစာအုပ်တွင် သရုပ်ပြပုံများကို ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။
ဟောလဗိုင်းသည် ပုံတူပန်းချီကား၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရောင်စုံပြတင်းမှန်ပုံစံနှင့် အမျိုးသမီးအဝတ်အစားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ရေးဆွဲထုတ်လုပ် ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ပုံတူပန်းချီကားရေးဆွဲရာ၌ လက်စွမ်း ထက်သည်။
၁၅၂၆ခုနှစ်တွင် ဟောလဗိုင်းသည် အီရက်ဇမပ်ထံမှ မိတ်ဆက်စာဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဆာတောမတ်မိုးထံသို့ သွားရောက်ခဲ့လေသည်။
ဆာတောမတ်မိုးသည် အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်နှင့်သင့်မြတ်သော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီး ဖြစ်သည့်အပြင် စာရေးဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဟောလဗိုင်းသည် ဆာတောမတ်မိုး၏ ဧည့်သည်အဖြစ်ဖြင့် လန်ဒန်မြို့တွင် နှစ်နှစ်မျှနေထိုင်ပြီးနောက် ဗားလမြို့သို့ပြန်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၅၃၁ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့၍ ဟင်နရီဘုရင်၏ မှူးမတ်မျိုးနွယ်တို့၏ ပုံတူပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲသည်။
ထိုပုံတူပန်းချီကားများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဝင်ဆာရဲတိုက်တွင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်၏ ပုံတူပန်းချီကားကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဘုရင့်အရွယ်တူပန်းချီကားမှာအသက်ဝင်လျက် ရှိသောဟောလဗိုင်း၏လက်ရာကောင်းတစ်ခုဖြစ်၍ ထိုပုံကိုကြည့်လျှင် ဦးခေါင်းနှင့်ကိုယ်လက်အင်္ဂါတို့ လှုပ်ရှားနေဘိသကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရသည်ဟု ခြီးကျူးဖော်ပြကြလေသည်။
၁၅၃၆ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီဘုရင်က နန်းတွင်းပန်းချီဆရာအဖြစ် မြှောက်စားခြီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။
ပန်းချီကျော်ဟန်းဇဟောလဗိုင်းသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နှင့်အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့တွင်သာများသောအားဖြင့် နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း ဂျာမန်ပန်းချီကျော် တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။
( ဂျာမန်အနုပညာ။
) ဟောလဗိုင်း ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီလက်ရာများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လန်ဒန်မြို့ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ ဝင်ဆာရဲတိုက်တို့၌လည်းကောင်း၊ဥရောပတိုက်တွင် ဟိတ်မြို့တော်၊ဘာလင်မြို့၊ဗီယင်နားမြို့၊ ပါရစ်မြို့၊ မျူးနစ်မြို့၊ ဗားလမြို့တို့၌ရှိသောပန်းချီပြတိုက်များ၌လည်းကောင်း တွေ့မြင် နိုင်သည်။
အထူးသဖြင့်နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်တွင်ရှိသော မီလန်မြို့စားကတော်ခရစ္စတီးနား၏ပုံတူကားသည်ဟောလဗိုင်း၏ လက်စွမ်းမြောက်သောပန်းချီကားဖြစ်ပေသည်။
သောလဗိုင်းသည် ၁၅၄၃ခုနှစ် နိုဝင်္ဘာလတွင် ပလိပ်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ဂျာမန် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
နသန္နီယယ်ဟောသွန်းသည်နာမည်ထင်ရှားသော အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့နယ်သစ်တည်ရန် ရောက်ရှိလာကြသော ပျူရီတန်ဂိုဏ်းသားဘိုးဘေးမိဘတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွား လာသူလည်းဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ဟောသွန်းသည်စည်းကမ်း ကြီးသောပျူရီတန်တို့၏ ဩဇာအောက်တွင်ကြီးပြင်း လာခဲ့ရလေသည်။
သို့ရာတွင်သူသည်လူတို့၏အတွင်းစိတ်နေ သဘောထားကိုမကွယ်မထောက်ဘဲနှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်ထုတ်ဖော် ရေးသားခဲ့သဖြင့်ကမ္ဘာကျော်စာဆိုတစ်ဦးအဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ လေသည်။
နသန္နီယယ်ဟောသွန်းသည် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၄ရက်နေ့တွင်မတ်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်ဆေးလမ်းမြို့၌ဖွားမြင် သည်။
လေးနှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်သဖြင့် မိခင်လည်းလူမမယ်သားငယ်နှင့်ပူဆွေးဒုက္ခရောက်ခဲ့ရလေသည်။
ဟောသွန်းသည်ငယ်စဉ်ကစ၍ဖတဆိုးသားတစ်ယောက် ဖြစ်ခြင်းကြောင့်အထီးတည်းသာနေလေ့ရှိသည်။