kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သိကြားမင်းဖြစ်ကြောင်း အကျင့်(၇)ပါး သိကြားမင်း ဖြစ်လာမည့် မာဃလုလင်သည် တည်းခိုနားနေရန် နေရာများ၊ လမ်းများ စသည့် ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့အပြင် အောက်ပါ အကျင့်ကောင်း (၇) မျိုးလည်း ရှိသည်။
(၁) မိဘနှစ်ပါးကို အသက်ထက်ဆုံး ရိုသေလေးစားစွာဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုခြင်း။
(၂) အမိဘက် အဖဘက်တို့မှ မိမိထက် အသက်ကြီးသည့် ဆွေမျိုးများကို အသက်ထက်ဆုံး ရိုသေလေးစားခြင်း။
(၃) အသက်ထက်ဆုံး ချိုသာသော၊ ယဉ်ကျေးသော စကားကို ပြောဆိုခြင်း။
(၄) ချစ်ခင်သူနှစ်ယောက်အား ကွဲပြားအောင် ကုန်းချောစကားတို့ကို အသက်ထက်ဆုံး မပြောဆိုခြင်း။
(၅) အသက်ထက်ဆုံး နှမြောခြင်းမရှိဘဲ လွတ်လပ်စွာ ရက်ရက်ရောရော ပေးကမ်းစွဲ့ကြဲခြင်း။
(၆) အသက်ထက်ဆုံး မှန်ကန်သော စကားကိုသာ ပြောဆိုခြင်း။
(၇) အသက်ထက်ဆုံး အမျက်ဒေါသ မထွက်ပေါ်အောင် ထိန်းသိမ်းခြင်း။
တစ်ခါတရံ အမျက်ထွက်မိပါက လျင်မြန်စွာ ပယ်ဖျောက်ခြင်း။
နောင်သံသရာအတွက်သာမက ယခုဘဝအတွက်ပါ ကောင်းမွန်သည့် အကျင့်များကို ပြုခဲ့ဖူးသည့်ကံ၏ အကျိုးကြောင့် နတ်ပြည်တွင် သိကြားမင်း ဖြစ်လာ၏။
မာဃလုလင်၏ သူငယ်ချင်း (၃၂) တို့သည်လည်း သိကြားမင်း၏ အခြံအရံနတ်များ ဖြစ်လာကြသည်။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား Category:အပြင် ၃၇ မင်း Category:၃၁-ဘုံ Category:နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
thumb|မဟာဂီရိနတ် အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိနတ်သည် အပြင် ၃၇ မင်း နတ်များတွင် ပါဝင်သည်။
အပြင် ၃၇ မင်းအစ အိမ်တွင်းက ဟု ဆိုလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နတ်ကိုးကွယ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့သည် ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် (အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိ) နတ်ပေါ်ထွန်းချိန်က စတင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့၏။
အိမ်တွင်းနတ် အုပ်စုဝင် နတ် (၇)ပါး၏ ကိုယ်ရေးရာဇဝင် သမိုင်းကြောင်းသည် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ဆက်စပ်လျက် ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
thumb|မဟာဂီရိနတ် နှင့် နှမတော် မမြတ်လှနတ် (ပုဂံရှိ ရွှေစည်းခုံဘုရားအတွင်းမှ) ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် တကောင်းနေပြည်တော်ကြီး ထင်ရှားချိန်က (ထိုအချိန်တွင် ပုဂံပြည်၌ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း နန်းတက်နေချိန် ဖြစ်သည်။
) ပန်းပဲဆရာကြီး ဦးတင့်တော်၏ ဇနီး ဒေါ်နော်တို့၌ သားသမီး သုံးဦးထွန်းကားခဲ့သည်။
အကြီးဆုံးသားမှာ မောင်တင့်တယ်ဟု အမည်တွင်၍ အလတ်နှင့် အငယ်မှာ သမီးမိန်းကလေးများ ဖြစ်ပြီး မြတ်လှ နှမတော် မမြတ်လှနှင့် ထွေးဖြူ (ဒွေးဖြူ) သုံးပန်လှနတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အားလုံးပင် အရွယ်ရောက်ပြီး ဖြစ်ကြ၍ မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သားကြီးမောင်တင့်တယ်သည် ဖခင်၏ ပန်းပဲလုပ်ငန်းကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဘဝအကျိုးပေးသန်သည့် မောင်တင့်တယ်သည် အသက်အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင်ပင် ခန္ဓာကိုယ် သန်မာထွားကျိုင်း၍ ခွန်အားဗလလည်း ကောင်းလှသည်။
မီးဖုတ်ထား၍ ရဲရဲနီနေသော သံချောင်းကို ရေတွင်ရှဲခနဲနှစ်ကာ ပေပေါ်သို့တင်၍ လက်ဝဲလက်မှ ညှပ်နှင့်ကိုင်၍ လက်ျာလက်မှ ပိဿချိန်(၁၀၀)ရှိသော တူကြီးဖြင့် မြှောက်၍ ထုနှက်လိုက်သော အသံသည် ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုလုံးကို ချောက်ချားသွားစေခဲ့သည်။
လက်ဝဲလက်နှင့် ပြောင်း၍ ပိဿချိန်(၅၀)ရှိသော တူကြီးဖြင့် ထုနှက်ရာတွင် မနားတမ်း ထုနှက်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဖြစ်၍ မြင်ရသူများ အဖို့ အံ့ဩဖွယ်ရာ ဖြစ်စေသည်။
တစ်နေ့တခြား မောင်တင့်တယ်၏ သတင်းကြီးလာပြီး ထိုခေတ်အခါက အသိဉာဏ်နည်းပါးလှသည့် မှူးမတ်တို့၏ မရှုမှန်းထား ကုန်းစကားကြောင့် တကောင်းပြည့်ရှင် ဘုရင်ကြီးသည် မောင်တင့်တယ်အား ကြောက်ရွံ့လာကာ ထီးနန်းလုမည်ကို စိုးရိမ်မှုဖြစ်ကာ ဖမ်းဆီးခိုင်းတော့ သည်။
မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့သော လူရိုးကြီး မောင်တင့်တယ်သည် တကောင်းဘုရင်၏ ပိုင်နက်မှ လွတ်ကင်းရာဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရင်း ပုပ္ပါးနယ် တစ်ဝိုက်တွင် ပုန်းအောင်းနေလေသည်။
တောတောင်ထဲတွင် ပုန်းအောင်းနေရာမှ နဂါးမင်း၏ သမီးတော် ရွှေနဘေ နဂါးမင်းသမီးရွှေနဘေနတ်နှင့် တွေ့ဆုံ၍ မေတ္တာသက်ဝင် ပေါင်းသင်း နေထိုင်ရာ ကာလအတန်ကြာတွင် သားတော်နှစ်ပါး ရရှိခဲ့သည်။
ထိုသားတော်နှစ်ပါး၏ အမည်များမှာ ရှင်ဖြူ မြောက်မင်း ရှင်ဖြူ၊ ရှင်ညို တောင်မကြီး ရှင်ညို ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ ပုန်းအောင်းနေသော မောင်တင့်တယ်အား ဖမ်း၍မရသောအခါ တကောင်းဘုရင်သည် ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ကြံစည်ပြန်လေသည်။
မောင်တင့်တယ်၏ နှမနှစ်ဦးအနက် အကြီးဖြစ်သော မမြတ်လှအား အထူးချောမောလှပပြီး ရုပ်ရည်ရှိသဖြင့် ၎င်းကို သိရိစန္ဒာ ဘွဲ့နှင်း၍ တောင်ညာစံ မိဖုရားမြှောက်လေသည်။
ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်း မိဖုရားအား အယုံသွင်းကာ မောင်တင့်တယ်ကို ဖမ်းဆီးရန် မဟုတ်ဘဲ မင်းမိန့်နှင့် ဆင့်ခေါ်ခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤသို့ ဆင့်ခေါ်ရခြင်းမှာလည်း ခွန်အားဗလနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ တကောင်းမြို့ဝန် ရာထူးကို ခန့်အပ်လိုသောကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း၊ မောင်တင့်တယ်သည် မိမိအား အထင်မှားကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေခြင်း ဖြစ်၍ သိရိစန္ဒာက အခြေအနေမှန်ကို ရှင်းပြကာ ခေါ်ယူစေလိုကြောင်းဖြင့် ပြောကြားလေသည်။
မင်းရာမ ရေး ၃၇-မင်း နတ် သိမှတ်ဖွယ်ရာအဖြာဖြာ မဟာဂီရိနတ်သည် တကောင်းမြို့မှ ပန်းဘဲမောင်တင့်တယ်ဖြစ်သည်။
အင်အားအစွမ်းကြီးမား၍ တကောင်းဘုရင်က စိုးရိမ်သဖြင့် ဖမ်းဆီးရာ ထွက်ပြေးရသည်။
ထိုအခါဘုရင်က မောင်တင့်တယ်၏နှမကို မိဖုရားမြှောက်၍ မောင်တင့်တယ်ကို လှည့်ဖြားခေါ်ယူပြီးလျှင်ဖိုကျင်ထိုးသတ်ရာမှ နတ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) သုံးဆဲ့ခုနှစ်မင်း ကိုးကား Category:နတ် Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ Category:အပြင် ၃၇ မင်း။
thumb|ရွှေနဘေနတ် ရွှေနဘေနတ်သည် အိမ်တွင်းနတ် ၇-ပါးမှ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိနတ်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။
နဂါးမင်း၏ သမီးတော် ရွှေနဘေ နဂါးမင်းသမီး ဖြစ်သည်။
တချို့စာများတွင် မင်းတုန်းမြို့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
မောင်တင့်တယ်နှင့် ပေါင်းသင်း၍ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မောင်တင့်တယ်အား တကောင်းဘုရင် သတ်လိုက်သောသတင်းကို ကြား၍ ရင်ကွဲနာကျကာ ရွှေနဘေနတ် ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ရွှေနဘေနတ်သည် အပြင် ၃၇ မင်း နတ်များတွင် ပါဝင်သည်။
ရွှေနဘေနတ်၏ နတ်ကွန်းသည် ပုပ္ပါးတောင်တွင် ရှိသည်။
မင်းရာမ ရေး ၃၇-မင်း နတ် သိမှတ်ဖွယ်ရာအဖြာဖြာ ရွှေနပေနတ်သည် သရက်မြို့အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော မင်းတုန်းမြို့သူဖြစ်သည်။
နဂါးနှင့် ညားပြီးနောက် လင်ပစ်သွားသဖြင့် စိတ္တဇနှင့်သေရာမှနတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အချို့က ရွှေနပေသည် နဂါးမျိုးဖြစ်၍ မောင်တင့်တယ်နှင့် ပြေးလွှားနေရစဉ်တွင် ညားသည်။
ဥနှစ်လုံးမွေးဖွားပြီးသေ သည်ဟုဆိုသည်။
တစ်မျိုးကား ရွှေနပေသည် တောလုလင်တစ်ယောက်နှင့် ညားပြီးလျှင် လင်ပစ်သွားသဖြင့် စိတ္တဇနှင့် သေသည်ဟု ဆိုသည်။
နတ်ရုပ်မှာ ကြာခုံပေါ်တွင် မတ်ရပ်ထလျက် ဦးခေါင်းတွင် နဂါးလည်ပေါ် စည်းပုံဆောင်း၊ ဆူးနားတောင်း ပန်ထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) သုံးဆဲ့ခုနှစ်မင်း ရွှေနပေနတ်ကိုမူ သရေခေတ္တရာခေတ်မှ စတင်၍ မင်းတုန်းနယ်တွင် ယုံကြည်နေ ပြီဖြစ်သည်။
အောင်ခင်စိုး ရေး နတ်နှင့်လူ ဆက်ဆံရေးနည်းများ၊ ၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ ပထမအကြိမ်၊ စာ-၁၄ ပဲခူးရိုးမအနောက်ခြမ်းတွင် ရွှေနပေတောင် အမည်ရသော တောင်ကြီးရှိသည်။
thumb|မင်းတရားနတ် (ခေါ်) ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားမင်း မင်းကြီးစွာစော်ကဲ နတ်ရွာစံပြီးလျှင် အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်သည့် သီဟသူ(မွန်မူတွင် မင်းနားကျယ်)က ဆင်ဖြုရှင်တရဖျား(တရဖျား-၄) (၁၄၀၀)ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။
သို့သော် ခုနှစ်လအကြာတွင် တကောင်းစားငနောက်ဆံ လုပ်ကြံ၍လွန်သည်။
အမိကွဲညီနောင်များဖြစ်ကြသည့် မင်းဆွေနှင့် မင်းသိဒ္ဓတ်တို့က မှူးမတ်များနှင့် ပေါင်းကာ ငနောက်ဆံအား ပြန်လည်လုပ်ကြံသည်။
ထိုနောက်မင်းဆွေက ဦးရီးတော် ရမည်းသင်းစား မဟာပြောက်အား နန်းအပ်ရန်ကြံသည်ကို ညီဖြစ်သူ မင်းသိဒ္ဓတ်က ကန့်ကွက်သဖြင့် မင်းဆွေက မင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။
ငနောက်ဆံကို မင်းခေါင်၏ညီ တရဖျား လွန်လျှင် မြန်မာတို့ ရိုးရာအရ ကိုးကွယ်သည့် အပြင် ၃၇ မင်း မှ မင်းတရားနတ် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မင်းတရားနတ် မင်းတရားနတ်သည် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ သားတော်အကြီး၊ အင်းဝပထမမင်းခေါင်၏ နောင်တော်ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားမင်း (၇၆၂-၇၆၃)ဖြစ်သည်။
မင်းဖြစ်၍ ငါးလမျှကြာသော အခါတောကစားရာတွင် ဇော်ဂျီနှင့်တွေ့၍ ဇော်ဂျီ၏တန်ခိုးဖြင့် နတ်သမီးနှင့်ပေါင်းဖော်ပြီးသည့် နောက်၌ စိတ် ဖေါက်ပြန်နေသောဟူ၏။
ထိုစဉ်အထိမ်းတော် ငနောက်ဆံ လုပ်ကြံ၍ နန်းစံခုနစ်လမျှနှင့်နတ်ရွာစံရာမှ နတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
နတ်ရုပ်မှာဇွန်းရိုးခံပလ္လင်၊ တင်ပျဉ်ခွေ၊ မင်းတန်ဆာအစုံ၊ ယာလက်ယပ် ကိုင်၊ ဝဲလက်ဒူးအုပ်ထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) သုံးဆဲ့ခုနှစ်မင်း တည်ခဲ့သောစေတီ ဘုရားများ ကိုးကား ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း- ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှ Category:အပြင် ၃၇ မင်း Category:အင်းဝမင်းဆက်။
ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ပါလီမန် (အများအားဖြင့် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်၊ ဝက်စ်မင်စတာ ပါလီမန် သို့မဟုတ် အင်ပါယာ ပါလီမန်ဟု လူသိများသည်။
) သည် ယူကေနှင့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြားနယ်မြေများ၏ အာဏာအမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုဌာနဖြစ်သည်။
ပါလီမန်၏ အကြီးအကဲမှာ ယူကေဘုရင်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိအကြီးအကဲမှာ တတိယမြောက်ချားလ်ဘုရင် ဖြစ်သည်။
ယူကေပါလီမန်တွင် the House of Lords ဟုခေါ်သည့် အထက်လွှတ်တော်နှင့် the House of Commons ဟုခေါ်သည့် အောက်လွှတ်တော်တို့ ပါဝင်သည်။
အထက်လွှတ်တော် အမတ်များမှာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ (အင်္ဂလန် ခရစ်ယာန် အသင်းတော်ကြီး၏ ဝါရင့်သဘာရင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ) နှင့် မင်းမျိုးမတ်နွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။
အထက်လွှတ်တော် အမတ်များကို ဝန်ကြီးချုပ်မှ အမည်တင်သွင်းပြီး ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်မမှ ခန့်အပ်သည်။
အောက်လွှတ်တော် အမတ်များမှာမူ ၅ နှစ်တစ်ကြိမ် လူထုမှ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။
လွှတ်တော်နှစ်ရပ်သည် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော် တွင် သီးခြား စည်းဝေးခန်းမ၌ ညီလာခံကျင်းပသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်အပါအဝင် အစိုးရဝန်ကြီးများသည် အောက်လွှတ်တော် အမတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန် ပါလီမန်ကို အင်္ဂလန်ပါလီမန်နှင့် စကော့တလန်ပါလီမန်တို့ သီးခြားအတည်ပြုခဲ့သည့် ပေါင်းစည်းရေးစာချုပ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
လက်တွေ့တွင် ယင်းပါလီမန်သည် အင်္ဂလန်ပါလီမန်ကို အခြေခံပြီး စကော့တလန် အမတ်များ ဖြည့်တင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန် ပါလီမန်နှင့် အိုင်ယာလန် ပါလီမန်တို့ အတည်ပြုပေးခဲ့သည့် ပေါင်းစည်းရေး အက်ဥပဒေအရ ထပ်မံ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
အိုင်ယာလန် ပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် အိုင်ယာလန် အမတ် ၁၀၀ နှင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် ၃၂ ဦး တိုးမြှင့်ကာ ယူကေ ပါလီမန် ဖြစ်လာသည်။
ယူကေ ပါလီမန်သည်လည်း အင်္ဂလိပ်စကားပြောသည့် နိုင်ငံများအကြား အမတ်ဦးရေအများဆုံး ဥပဒေပြုဌာနတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
သီအိုရီအရ အမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုအာဏာမှာ ဘုရင်/မလက်ထဲတွင်ရှိသော်လည်း ယခုခေတ်တွင်မူ လက်တွေ့အာဏာမှာ အောက်လွှတ်တော်တွင် ဖြစ်သည်။
ဘုရင်/မသည် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ရပြီး အထက်လွှတ်တော်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာမှာ အကန့်အသတ်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရအဖွဲ့ Category:ဥပဒေပြုဌာန Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်။
တော‌ကြောင်ကို ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအရ ‘ဖဲလစ်‌ကေးအပ်’ဟု ‌ခေါ် သည်။
‌ကိုယ်အရွယ်အစား အလယ်အလတ်ရှိသော ကြောင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း တို့တွင် တွေ့ရသည်။
စိမ့်တောများတွင် ကျက်စားသည်။
သားမွေးမှာ သဲရောင်၊ နီညိုရောင် (သို့မဟုတ်) မီးခိုးရောင် တပြင်တည်းရှိပြီး အ စက်အပြောက် မရှိပေ။
မိတ်လိုက်ရာသီနှင့် ရင်သွေးကိုစောင့်ရှောက်နေသော မိခင်တောကြောင်မများမှလွဲလျှင် များသောအားဖြင့် တစ်ကောင်တည်း နေတတ် ကြသည်။
Gray, T.N.E.; Timmins, R.J.; Jathana, D.; Duckworth, J.W.; Baral, H.; Mukherjee, S. (2016). "Felis chaus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2017-3. International Union for Conservation of Nature. သွင်ပြင်လက္ခဏာ ခေါင်းနှင့်ကိုယ်သည် အရှည် ၂ ‌ပေ‌ကျော်ခန့်ရှိ၍ အမြီး သည် တစ်‌ပေခန့်ရှည်သည်။
ကိုယ်အ‌လေးချိန်မှာ ၁၀ ‌ပေါင်နှင့် ‌ပေါင် ၂၀ ကြားတွင်ရှိတတ်သည်။
‌တော‌ကြောင်သည် ‌ခြေတံ ရှည်၏။
သို့‌သော် အမြီးတိုသည်။
အစိမ်း‌ရောင်သန်း‌သော မျက်စိများသည် ကြမ်းကြုတ်‌သော အမူအရာကို ‌ဖော်ပြလျက်ရှိ ‌လေသည်။
အ‌မွှေးသည် မွဲပြာ‌ရောင်မှ အဝါနှင့်မွဲပြာ‌ရောင် ‌ရော ထား‌သောအ‌ရောင်ထိ အ‌ရောင်အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။
အမြီးတွင် အမည်း‌ရောင်ကွင်းများရှိ၍ အမြီးဖျားသည်မည်း၏။
‌ခြေဖျားများ သည် အဝါနု‌ရောင်ဖြစ်၍ ‌ခြေဖဝါးများသည် အမည်းသို့မဟုတ် အညိုပုပ်‌ရောင်ဖြစ်သည်။
နားရွက်များသည် နီ၍ အဖျားရှိ အ‌မွှေးက‌လေးများသည် မည်း၏။
ကိုယ်၏‌အောက်ပိုင်းမှာ အ‌ရောင်ပို၍ ‌ဖျော့သည်။
ထို့ပြင် ကိုယ်၏‌အောက်ပိုင်းနှင့် ခါးပိုင်း၏နံ‌ဘေးတွင်လည်း အစင်းများရှိသည်။
တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ တောကြောင်သည် အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသော ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အာရှအလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။
‌ ‌တော‌ကြောင်နှင့် မျိုးချင်းတူ ‌သော်လည်း ကိုယ်‌နေ အချိုးအစားနှင့် အ‌မွှေးအ‌ရောင်ချင်း မတူ သော အခြား‌တော‌ ကြောင်မျိုးများလည်း ရှိ‌သေးသည်။
ကျက်စားပုံအလေ့အထ ‌တော‌ကြောင်သည် ‌ခြောက်‌သွေ့‌သောအရပ်များတွင် ‌နေထိုင် ‌လေ့ရှိသည်။
အများအားဖြင့် မြက်‌တော၊ ချုံ‌တောနှင့် ကိုင်းထူ ထပ်‌သော မြစ်ကမ်းပါးများတွင် ‌နေ‌လေ့ရှိသည်။
နံနက်နှင့် ည‌နေခင်းတွင် အစာရှာ ထွက်‌လေ့ရှိသည်။
ကွင်းထဲ၌ ‌တော ‌ကြောင် သွားလာ‌ရွေ့ရှားပုံသည် ကျားသစ်သွားလာပုံနှင့်တူ၏။
နို့တိုက်သတ္တဝါက‌လေးများနှင့် ငှက်များကို အစာအဖြစ် ဖမ်း ယူစား‌သောက်သည်။
မြို့ရွာအနီးသို့ ‌ရောက်ရှိလာ‌သောအခါ အိမ်၌‌မွေးမြူထား‌သော ကြက်၊ ဘဲတို့ကို ဖမ်းယူစား‌လေ့ရှိသည်။
အလွန်လျှင် မြန်သန်စွမ်းလှသဖြင့် သူ့ထက်ကြီးမား‌သော သားကောင်များကိုပင် ဖမ်းယူနိုင်‌လေသည်။
‌တော‌ကြောင်‌ပေါက် ပွားပုံနှင့်စပ်ဆိုင်‌သော အ‌လေ့အကျင့်ကိုမူ အတိအကျမသိရပေ။
သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်သား‌ပေါက်သည်ဟုဆို သည်။
‌တောကြောင်က‌လေးများကို အိမ်‌ကြောင်များကဲ့သို့ ယဉ်ပါး‌အောင် ‌မွေးမြူနိုင်သည်။
အချို့အရပ်များတွင် ‌တော‌ကြောင်ကို ဟင်းလျာအတွက် ဖမ်းဆီး‌လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) တောင်အမေရိက တောကြောင် မျိုးစိတ်ကွဲများ မျိုးစိတ်ကွဲများအမည်ကွဲများတွေ့ရှိရာဒေသများF. c. chaus Schreber, 1777 F. c. furax de Winton, 1898 F. c. nilotica de Winton, 1898 F. c. maimanah Zukowsky, 1915 F. c. oxiana Heptner, 1969Caucasus, တာကီစတန်, အီရန်နိုင်ငံ, Baluchistan and Yarkand, East Turkestan, ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ, အစ္စရေးနိုင်ငံ, southern ဆီးရီးယားနိုင်ငံ, အီရတ်နိုင်ငံ, အီဂျစ်နိုင်ငံ; northern အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ and south of the Amu Darya River; along the right tributaries of the Amu Darya River, in the lower courses of the Vakhsh River ranging eastwards to the Gissar Valley and slightly beyond Dushanbe.F. c. affinis Gray, 1830 F. c. kutas Pearson, 1832 F. c. kelaarti Pocock, 1939 F. c. prateri Pocock, 1939 F. c. valbalala Deraniyagala, 1955တောင်အာရှဒေသ။
ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း ranging from ကက်ရှမီးယား and နီပေါနိုင်ငံ to ဆစ်ကင်, ဘင်္ဂလား westwards to ကွတ် and ယူနန်, southern India and သီရိလင်္ကာနိုင်ငံF. c. fulvidina Thomas, 1929အရှေ့တောင်အာရှဒေသ။
ranging from မြန်မာ and ထိုင်း to လာအို, ကမ္ဘောဒီးယား and ဗီယက်နမ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ။
တောဝက် (Wild Boar) သည် ဝက်အမျိုးအနွယ် ဆွီဒေး(Suidae) မျိုးရင်း တွင် ပါဝင်ပြီး အာတီယိုဒတ်တိုင်း မျိုးစစ်ဖြစ်သည်။
သူတို့သည် ယနေ့အချိန်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ နေရာဒေသတိုင်းလိုလိုတွင် ကျက်စားလေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ စားကျက် မဟုတ်သော နေရာများတွင်ပင် ကျင်လည်နေထိုင်ကြသည်။
တောဝက်တို့သည် အစုံစားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီး ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲကို အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်ကြသည်။
ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတွင် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများ အတွက် အမဲလိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ရှေးခေတ် ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့၏ ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်များတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ဂရိ၊ ဖိုနီးရှင်း နှင့် ပါရှန်းဒဏ္ဍာရီတို့တွင် ၎င်းတို့အား ကြမ်းကြုတ်သော သတ္တဝါများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြပြီး အချို့က မကောင်းဆိုးဝါး အဖြစ်ပင် ဖော်ပြတတ်ကြသည်။
အချို့ကမူ ၎င်းတို့အား ရဲရင့်ပြီး ခွန်အားကြီးမားသော သတ္တဝါများ အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။
အချို့ကမူ ၎င်းတို့အား ဒုက္ခပေးတတ်ပြီး တခြားတိရစ္ဆာန်များ အပေါ် ဒုက္ခပေးတတ်သော သတ္တဝါများ အဖြစ် မြင်လေ့ ရှိကြသည်။
ယနေ့တိုင်အောင်ပင် လူတို့သည် တောဝက်တို့ကို အမြင် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရှုမြင်လေ့ ရှိကြသည်။
Mistletoe in an apple tree ကျီးပေါင်းသည် အခြားသစ်ပင်၏ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက်များပေါ်တွင် တွယ်ကပ်မှီခို၍ ရှင်သန်ကြီးပွားရသော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့်၊ အပင်လောက၌ အလွန်ထူးဆန်းသော အပင်ဟု ဆိုရပေမည်။
ကျီး ပေါင်းသီးတို့ကို ကျေးငှက်များ ကိုက်ချီစားသောက်ယင်း သစ်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ လူးလာပျံသန်းစဉ်၊ သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် နှုတ်သီးမှ တွယ်ကပ် ကျန်ရစ်ခဲ့သောအစေ့များမှ ကျီးပေါင်းပင်များ ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
လူနှင့်တိရစ္ဆာန်ကိုယ်ပေါ်ရှိ သန်းနှင့်လှေးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တွင်းရှိတုတ်ကောင်၊ သံကောင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားကိုမှီ၍ ရှင်သန်ကြီးပြင်းရသဖြင့်၊ ယင်းတို့မှီခိုရာ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေ၏။
ထို့အတူ၊ ကျီးပေါင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့ရှင်သန်ကြီးပွားမှုအတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်အချို့ကို ပင်မသစ်ပင်မှ စုပ်ယူရရှိသဖြင့် ထိုအပင်၏ ကြီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးကို အနည်းနှင့်အများ ထိခိုက်စေသည်။
ကျီးပေါင်းပင်တို့သည် ရုက္ခဗေဒအလိုအရ 'လိုရန်သေစီ' မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ မျိုးကွဲပေါင်း ၃ဝ ထက် မနည်း ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ၊ သရက်ကျီးပေါင်း၊ မန်ကျည်းကျီးပေါင်း၊ ဆီးကျီးပေါင်း၊ ထနောင်းကျီးပေါင်း စသည်ဖြင့် မှီခိုခံရသော သစ်ပင်ကို လိုက်၍ အမည်အမျိုးမျိုးမှည့်ခေါ်လေ့ရှိ ကြသည်။
သရက်ကျီးပေါင်း စသော ကျီးပေါင်းအချို့ကို မြန်မာတောသူတောင်သားများ တစ်ခါတစ်ရံ ဆေးတံလုပ်လေ့ရှိသည်။
ထိုမှတစ်ပါး၊ ကျီးပေါင်းတို့သည် ငယ်ရွယ်သောချုံပင်မျှသာဖြစ်သဖြင့်၊ ယင်းတို့ကို မယ်မယ်ရရ အသုံးချ၍ မရပေ၊ သို့ရာတွင် သာမန်အပင်တို့ကဲ့သို့ မြေတွင်မပေါက်ဘဲ အပင်မြင့်ပေါ်၌ ပေါက် သောကြောင့် သာမန်အပင်များထက် မြင့်မြတ်သည်ဟူ၍ကား၊ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာပင် ယုံကြည် ယူဆလေ့ရှိကြ ပေသည်။
ကျီးပေါင်းများမှ ပီယဆေး ဖော်နိုင်သည်ဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြောလေ့ပြောထရှိခြင်းမှာ၊ ထိုယူဆချက်ကြောင့် ဖြစ်ဟန်တူ၏။
အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဥရောပ စသောအနောက်တိုင်းများတွင်လည်း မစ္စယ်တိုး ဟူသော ကျီးပေါင်းတချို့မှာ ရှေးခေတ်မှစ၍ အလွန်ထင်ရှားခဲ့ရုံမက၊ ထိုအပင်များကို ယခုခေတ်တိုင်အောင် ပွဲလမ်းသဘင် အခမ်းအနားများတွင် အထူးသဖြင့် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်အခါတွင်၊ ထုံးတမ်းဓလေ့အရ အမြတ်တနိုး သုံးစွဲလာခဲ့ကြပေသည်။
မြေသို့မခသေးသော မစ္စယ်တိုးပင်သည် ချမ်းသာသုခကို ပေးသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်း ဝေးစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လာဘ်လာဘ ရွှင်လန်းစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။
မစ္စယ်တိုးပင်သည် သမပိုင်းဒေသ၌ ပန်းသီးပင်များ ပေါ်တွင်လည်း ပေါက်နိုင်၏။
သို့သော် ဝက်သစ်ချပင်ပေါ်၌ အတွေ့ရရှားပါးသဖြင့် ဝက်သစ်ချမှရသော မစ္စယ်တိုးကို သာ၍ပင် မြင့်မြတ်သေးသည်ဟု ယူဆကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ မုတ္တမနယ်ရှိ မြင့်မားသော တောတောင်ဒေသများတွင် မစ္စယ်တိုးကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်။
မစ္စယ်တိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရှိခဲ့သည့် ထူးဆန်းသော အလေ့အထ တစ်ခုမှာ၊ ခရစ္စမတ်ပွဲတော် အခါတွင် မစ္စယ်တိုးပင် ဆွဲချိတ် ထားသည့်နေရာအောက်သို့ ဝင်မိသောအမျိုးသမီးတစ်ဦးဦးကို နမ်းခဲ့သော် အပြစ်မရှိဟူသတတ်။
ဤသို့လျှင် ကျီးပေါင်းတို့ကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြ လင့်ကစား၊ ထိုအပင်တို့သည် မှီခိုတွယ်ကပ်ရာ ပင်မကို နှိပ်စက်တတ်သည့်သဘောရှိသောကြောင့်၊ ကပ်ပါးရပ်ပါး လူစားမျိုးကို ကျီးပေါင်းနှင့် နှိုင်းပြလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခရစ္စမတ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ကပ်ပါးပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်၊ ဒပ်ချ၊ ဖလင်မစ်လူမျိုးတို့နှင့် စကန်ဒီနေးဗီယားနိုင်ငံရှိ လူမျိုးအသီးသီး တို့ပြောဆိုသော ဘာသာစကားကို တျူတန်ဘာသာစကားဟု ခေါ်သည်။
တျူတန်ဘာသာစကားကိုပြောသော လူမျိုးတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် တျူတန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
သို့သော် အထူးသဖြင့် ဂျာမန်လူမျိုး တို့ကို တျူတန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
မူလဘူတအားဖြင့်ကား တျူတိုနီဟုခေါ်သော လူမျိုးများသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှစ် လောက်က ဂျတ်တလန်ကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
တျူတန်လူမျိုးတို့သည် မူလနေထိုင်ရာ ဥရောပမြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာပြီးလျှင် ခရစ် ၄ ရာစုနှစ်မှ ၉ ရာစု နှစ်အထိ ဥရောပတိုက် အနောက်ဘက်ရှိ ရောမအင်ပိုင်ယာကြီးမှာ ယင်းတို့ကြောင့် ပြိုကွဲခဲ့ရလေသည်။
တျူတန်လူမျိုးတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာထွားကျိုင်း သန်မာ၍ အရပ်အမောင်း မြင့်သည်။
မျက်လုံးပြာသည်။
ဆံပင်နီဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိသည်။
ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ စစ်တိုက် ဝါသနာပါသည်။
စစ်တိုက်ရာတွင် အလွန်ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်ခြင်းကြောင့်၊ ရောမလူမျိုးတို့က တျူတန်လူမျိုးတို့ကို လူရိုင်းများဟု ခေါ်ဝေါ် လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:လူမျိုး။
တျူဒါဘုရင်များ တျူဒါဟူသောအမည်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ခရစ် ၁၄၈၅ ခုနှစ်မှသည် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သော မင်းများ၏အမည်ဖြစ်သည်။
ထိုအမည်မှာ အိုင်ဝင် တျူဒါ အမည်ရှိ ဝေလနယ်သား မှူးမတ်တစ်ဦးကို အစွဲပြု၍ခေါ်သော မျိုးရိုးအမည်ဖြစ်လေသည်။
အိုဝင်တျူဒါနှင့် ကက်သရင်းမိဖုရားတို့၏သားတော်အား ဘွဲ့ရ ရစ်ချမွန်မြို့စား အက်ဒမန်သည် ဆန်းမားဆက်မြို့စားကြီး၏ သမီးတော်နှင့် ထိမ်းမြား၏။
ကတ်သရင်းမိဖုရားကြီးသည် ပြင်သစ်မင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်ကြား စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်အရ ပဉ္စမမြောက် ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ထိန်းမြှားလက်ထပ်၏။
ဟင်နရီဘုရင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သောအခါ ကတ်သရင်းသည် အိုဝင်တျူဒါနှင့် ရည်ငံချစ်ကြိုက်မိပြီးလျှင် သားသမီးများ ထွန်းကား၏။
အက်ဒမန်တျူဒါသည် ယင်းသားသမီးတို့အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်။
လက်ထပ်ပွဲအပြီး အခါကာလသည်ကား အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို လန်ကက်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင့်ဆက်တို့ အပြိုင်လုနေကြသည့် နှင်းဆီစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသောအခါ ဖြစ်သည်။
မြို့စားကြီးသည် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်မှဖြစ်သဖြင့် အက်ဒမန်၏သားတော် ဟင်နရီမှာ လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်အဖြစ်ဖြင့် ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခွင့် ရှိလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဟင်နရီသည် 'နှင်းဆီစစ်ပွဲ'တွင် ဝင်ရောက်တိုက် ခိုက်၍ စစ်အောင်မြင်သောအခါ သျွှမဟင်နရီအမည်ဖြင့် ၁၄၈၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဟင်နရီတျူဒါ မင်းဖြစ်လာ၏။
ထိုမင်းသည် ယော့မင်းဆက် စတုတ္ထမြောက် အက်ဒဝပ်၏ သမီးတော်ကို မိဖုရားမြှောက်လိုက်ခြင်းဖြင့် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင်းဆက်တို့သည် ပူးပေါင်းမိ၍ 'နှင်းဆီ စစ်ပွဲ'ပြီးဆုံးသွားလေသည်။
သျွှမ ဟင်နရီ၏နောက် ဆက်ခံကြသော တျူဒါမင်းဆက်များမှာ ဟင်နရီ တျူဒါ၏ သားတော် အဋ္ဌမဟင်နရီ(ခရစ် ၁၅ဝ၉-၄၇ ခုနှစ်)၊ အဌမဟင်နရီနှင့် တတိယမြောက် မိဖုရား ဂျိန်းဆေးမိုးတို့၏ သားတော် ဆဋ္ဌမအက်ဒွပ် (ခရစ် ၁၅၄၇-၅၃)၊ ပထမမြောက်မိဖုရား ကတ်သရင်းအော့ဖ် အာရာဂွန်နှင့်ရသော မေရီ ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၃-၅၈ ခုနှစ်) နှင့် ဒုတိယမြောက်မိဖုရား အန်းဗူလင်းနှင့်ရသော အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၈-၁၆ဝ၃ ခုနှစ်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တျူဒါမင်း ငါးပါးရှိသည့်အနက် အဌမမြောက်ဟင်နရီနှင့် အယ်လစ်ဇဘက်ဘုရင်မတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ ကံကုန်သောအခါ ထီးနန်းဆက်ခံမည့်သူ မရှိသဖြင့် တျူဒါမင်းဆက်ပြတ်၍ စတူးဝပ်မင်းဆက် စလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ။
ကျူနီးဖောင်းစာ ကျူနီဖောင်းဆိုသည်မှာ မြားဦး သဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးအခါက ရေးထိုးသည့် ကမ္ပည်းစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ လောက်က ထိုစာမျိုးကို ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့က စတင်တီထွင်ရေးသားကြ၍၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနယ်ရှိ တိုင်းဂရစ်နှင့် ယူဖရေးတီးမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ကျူနီးဖောင်း အရေးအသားမျိုးကို တွေ့ရ၏။
အရုပ်နှင့် သရုပ်ဖော်ရေးနည်းမှ တဖြည်းဖြည်း ကျူနီးဖောင်းရေးနည်းကို ထွင်ယူကြ၏။
ကျူနီဖောင်း အက္ခရာများမှာ ရွံ့ပြားပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့် ရေးသား၍၊ ရွံ့ပြားကို မီးဖုတ်ပြီးလျှင် ကမ္ပည်းစာများကို အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့အောင် ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဘီစီ ၂၆ ရာစုက ကျူနီဖောင်းကျောက်စာ ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်၍ ဘာသာပြန်ရန် အလွန်ခဲယဉ်း၏။
အကြောင်းမှာ လက္ခဏာအမှတ်အသား တစ်ခုသည် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပေါက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။
လက္ခဏာများသည် အတူယှဉ်တွဲထားသော အမှတ်အသားကို လိုက်၍ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပြောင်းနိုင်၏။
၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ခန့်တွင် ဂျီအက်(ဖ) ဂရိုတီဖင်းဆိုသူ ဂျာမန်လူမျိုးတစ်ဦးသည် ထိုကျူးနီဖောင်း အရေးအသားများကို ကြိုးစား၍ ဘာသာပြန်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၅ဝ-ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြီးဆုံးအောင်မြင်လေသည်။
ထိုအက္ခရာများကို ဖတ်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ သိနှင့်ပြီးသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းများကို အထောက်အပံ့များစွာ ပေးလေသည်။
ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများတွင် ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့ အက္ခရာများသည် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်သည့်အပြင် အရှုပ်ထွေးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။
အက်ကေးဒီးယန်းဆူမီးယားရီးယန်း လူမျိုးတို့၏ ကျူနီဖောင်းအက္ခရာ စာလုံးရေပေါင်းမှာ ၆ဝဝ နီးပါးခန့် ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း Category:ဘာသာစကား Category:အက္ခရာ။
နာမည်ကျော် ကျူဂါးဒင်း တော်ဝင်ဥယျာဉ် ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆာရီနယ်အတွင်းရှိ ကျူးရွာတွင် ကျူးဂါးဒင်းခေါ် ကမ္ဘာကျော်ဘုရင့် ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ် ရှိ၏။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်သူမှန်သမျှ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် ကျူးဂါးဒင်းသို့ သွားရောက်မကြည့်သူ မရှိချေ။
သို့ဖြစ်ရာ ကျူးဂါးဒင်းသည် ကြည့်ရှုသူများနှင့် အမြဲစည်ကားလျက် ရှိလေသည်။
တတိယဂျော့ဘုရင်၏ မယ်တော်သည် ကျူးနန်းတော်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော မြေ ၉ ဧကခန့်တွင် ဝီလျံ အိုက်တန် ဆိုသူအား ဥယျာဉ်ငယ်တစ်ခု ပြုစုပျိုးထောင်စေခဲ့ရာ နောင်တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဖြင့် မူလ ၉ ဧကမျှကျယ်သော ဥယျာဉ်ငယ်မှာ ဧက ၃ဝ အထိ ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။
ထို့ပြင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို လိုလေသေး မရှိအောင် စုဆောင်းရှာဖွေလျက် အမျိုးမျိုးကြံဖန်ကာ စိုက်ပျိုးထားခဲ့သဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှသည်။
အထူးသဖြင့် ကျူးဂါးဒင်းသည် ဥယျာဉ်ပြုစုစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာတို့၏ သုတေသနဌာနကြီးသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။
ဂရင်းနစ် နက္ခတ် မျှော်စင်သည် နက္ခဗေဒပညာ အတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သကဲ့သို့ ကျူးဂါးဒင်းသည်လည်း ရုက္ခဗေဒပညာအတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ကျူးဂါးဒင်းတွင် မျိုးပွားပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့၍ နယ်ပယ်သစ် များသို့ ယူဆောင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သော စီးပွားဖြစ်အပင်များမှာ ပေါင်မုံ့သီးပင်၊ နာနတ်ပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ လက်ဖက်ပင်၊ ကာဖီပင်၊ ကိုကိုးပင်၊ ကော်ဖတ်ပင်၊ လျှော်ထွက်အပင်များ၊ ဆိုးဆေးထွက်အပင်များ၊ ကွီနိုင်ပင် စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ကျူးဂါးဒင်းမှတစ်ဆင့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်မှ ကွီနိုင်ရရှိသော ဆင်ကိုနာပင်ကို အိန္ဒိယ သို့လည်းကောင်း၊ ကော်ဖတ်ပင်ကို ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်သို့လည်းကောင်း ယူဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
ဥယျာဉ်အတွင်း၌ သီးပင်၊ ပွင့်ပင်၊ ရွက်လှပင်၊ ရှားစောင်းပင်၊ နွယ်ပင်၊ ကျောက်ပန်းပင်၊ သစ်ခွပင်မှ စ၍ အပင်မျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ကျောက်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား၍ စိုက်ပျိုးထားလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ရာသီလိုက် ပွင့်သော ပန်းပင်များပင် ကြည့်ရှု၍မကုန်နိုင်အောင် များလှသည်။
ရာသီဥတု၊ မြေမျိုးစသည့် မတူကွဲပြားသော အရပ်ဒေသများမှ ယူဆောင်ခဲ့သော အပင်များကို မှန်အမိုးအကာအိမ်များအတွင်း မူလယူဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသ၏ ရာသီဥတုမြေမျိုး စသည်တို့နှင့် တူညီအောင် ဖန်တီး၍ ပြုစုစိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ရာသီအလိုက် ပွင့်သီးလျက် ရှိလေသည်။
ထိုအိမ်များအပြင် စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်များနှင့် ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းလည်း ရှိ၏။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို ရှာဖွေစုဆောင်း၍ တာရှည်ခံစေရန် ဆေးစိမ်၍ ပြတိုက်တွင် ထားသည်။
ဆေးစိမ်ထားသောအပင်အမျိုးပေါင်း ငါးသန်းကျော်မျှရှိ၍ ထိုအပင်သေပြတိုက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးသည် ကျူးဂါးဒင်းကို တိုင်းသူပြည်သားတို့အား ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွှဲအပ်ခဲ့ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ် Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်များ။
နှမ်းဖတ်ကျောက်ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်လို ဂရင်းနိုက်ကျောက်ကို ဆိုလိုသည်။
ဂရင်းနိုက် ဟူသော စကားမှာ ကောက်သီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဤကျောက်ကို ဂရင်းနိုက်ဟု မှည့်ခေါ်ရခြင်းမှာ ကောက်သီးကဲ့သို့ တည်ဖွဲ့ သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့ကမူ နှမ်းဖတ်ကျောက်ဟု ခေါ်သည်။
နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် မီးသင့်ကျောက်မျိုးဖြစ်၍ အတွင်း၌ ခရစ္စတယ်ပုံဖွဲ့စည်း ပါရှိသည်။
ကြေအောင် ချေ၍ စစ်ဆေးကြည့်လျှင် ကျောက်သလင်း၊ လချေးနှင့် ဖဲလစပါးတို့ အဓိက ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ လချေးကို မတွေ့ရဘဲ ဟွန်းဗလင်း ခေါ် ဆီလီကိတ်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသည်။
ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ မူလ နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် လချေးမပါ၍ မဟုတ်ချေ။
ဟွန်းဗလင်းသည် လချေးကို ဖယ်ရှား၍၊ ကျောက်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဇာကွန်နှင့် အက်ပါတိုက်တို့ကိုလည်း နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် အမြဲတမ်း လိုပင် တွေ့ကြရသည်။
thumb|နှမ်းဖတ်ကျောက်အား အနီးကပ်မြင်တွေ့ရပုံ နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် အများအားဖြင့် မွဲပြာရောင် အဆင်းရှိ၏။
အကယ်၍ ကျောက်အတွင်း၌ မည်းစေသော ပစ္စည်းနည်းလျှင် အရောင်မှနု၍၊ များလျှင် အချိုးအစားအတိုင်း အရောင်ရင့်လာသည်။
ကျောက်တွင် ပါရှိသည့် ဖဲလစပါး အမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် အစိမ်းရောင်၊ ပန်းရောင်နှင့် အနီရောင်ရှိသော ကျောက်များကို မကြာခဏတွေ့ရတတ်သည်။
အရောင် တွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်နှင့်အမျှ ကျောက်အတွင်း၌ ပေါင်းစပ် ပါရှိသည့် ပစ္စည်းတို့၏ အချိုးအစားမှာလည်း ကွာခြားကြလေသည်။
thumb|ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ဧရာမနှမ်းဖတ်ကျောက်ဆောင်ကြီးများ နှမ်းဖတ်ကျောက်ကို အထူးသဖြင့် တောင်တန်းတို့၏ အလယ်နားတွင် အတွေ့ရများလေသည်။