kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပညာတံခါးမုခ်၊ ပညာလမ်းဆုံ-အပ၊၁၊၄၈။
ပညာဥစ္စာ-ဒီ၊၃၊၂၀၈။
အံ၊၂၊၃၉၉။
စူဠနိ၊၁၀၂။
ပညာရတနာ-သံ၊၁၊၃၃။
အဘိ၊ဓ၊၂၀။
ပဋိသံ၊၁၁၄။
မိလိန္ဒ၊၃၂၁။
ပညာကွန်ယက်-ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၈၊ ပညာလက်နက်−အဘိ၊ဓ၊၂၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၂။
ပညာဝရဇိန်-အဘိ၊ဓ၊၁၃၊၂၅၅။
ပညာသန်လျက်-နေတ္တိ၊၈၈။
မိလိန္ဒ၊ ၃၇၉။
ပညာလှံမ– ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၉။
ပညာ(သင်တုန်း)ဓား-ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၆။
ပညာဦးခေါင်း-အံ၊၂၊၃၀၄။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၃၂၆။
ပညာမျက်စိ-သံ၊၃၊၄၁၅။
အံ၊၁၊၃၇။
ဣတိဝုတ်၊၂၃၁။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၈၉။
ပညာနား-ဇာ၊၁၊၆၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၀၊ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၈။
ပညာနှလုံးသား-ဇာ၊၂၊၃၀၈။
ပညာနှုတ်သီး-မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၁။
ပညာဆင်စွယ် မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၁။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၆၀။
ပညာကိုယ်ဝန်-သာရတ္ထ၊၁၊၄၄၈။
ပညာမီးလျှံ-မဟာနိ၊၄၀။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၈။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၉၆။
အံ၊ဋီ၊၃၊၃၆၇။
ပညာအလင်း၊ ပညာအရောင်၊ ပညာတန်ဆောင်-အဘိ၊ဓ၊၂၀၊ ပဋိသံ၊၁၁၄။
ပညာသော့-အပ၊၁၊၃၆၄၊ ပညာလျှပ်စစ်-အဘိ၊ဓ၊၁၃၊ ၂၅၅။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ဉာဏ် ပညာရှိ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဝိပဿနာ။
ဝီရိယဝီရိယ (န) [ဝီရ+ဏျ။
ရူ။
၃၈၇။
ဝီရ+ဏိယ (ဣယ)။
နီတိ၊ သုတ္တ၊ ၇၆၂၊ ၇၇၄။
နိရုတ္တိ၊၄၉၀။
ဝိ+ဤရ+(ဏေ)+ဏျ။
ဓာန်၊ဋီ၊၁၅၆။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၀၆။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁။
ဝီရဿ ဘာဝေါ ဝီရိယံ၊ ဝီရာနံ ဝါ ကမ္မံ ဝီရိယံ၊ ဝိဓိနာ ဝါ နယေန ဥပါယေန ဤရယိတဗ္ဗံ ပဝတ္တယိတဗ္ဗန္တိ ဝီရိယံ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၃။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁၊ ၈၁။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၁။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၉။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၉၃။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၇၂။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၆၆။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၆၊ ၃၉၇။
အံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၂၊ ၂၅၀။
အံ၊ဋီ၊၃၊၂၈၀။
အနုဋီ၊၃၊၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၅၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၄၁။
မဏိမဉ္ဇူ။
၃၂၁-၂။
) ဝီယီ-သံ။
ဝီရိအ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။
ဝီရိယ-သက္ကတပိဋက။
]ဟူသည် ပါဠိစကားလုံးဖြစ်ပြီ အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပါယ်အမျိုးမျိုး ရနိုင်သည်။
(၁) ရဲရင့်သောသူ၏-အဖြစ်-အမှု၊ ရဲရင့်-ကြိုးစား-အားထုတ်-ခြင်း၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယ။
အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ ဗြာဟ္မဏ ဝီရိယံ အဟောသိ အသလ္လီနံ။
ဝိ၊၁၊၄။
မ၊၁၊၂၆။
နတ္ထိ ဗလံ နတ္ထိ ဝီရိယံ နတ္ထိ ပုရိသထာမော နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော။
ဒီ၊၁၊၅၀။
မ၊၂၊၇၀။
သံ၊၂၊၁၇၂။
ယံနူနာဟံ ဣမံ အာဗာဓံ ဝီရိယေန ပဋိပဏာမေတွာ ဇီဝိတသင်္ခါရံ အဓိဋ္ဌာယ ဝိဟရေယျံ။
ဒီ၊၂၊၈၄။
သံ၊၃၊၁၃၂။
ဝီရိယေနာတိ ပုဗ္ဗဘာဂဝီရိယေန စေဝ ဖလသမာပတ္တိဝီရိယေန စ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၆။
ဝီရိယေန ပဏာမေတွာ၊ အရိယမဂ္ဂေါ ဝိသုဇ္ဈတိ။
သံ၊၁၊၇။
ဝီရိယေနာတိ မဂ္ဂသဟဇာတဝီရိယေန။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄။
ဝီရိယံ ဝီရိယိန္ဒြီယံ ဝီရိယဗလံ သမ္မာဝါယာမော။
အဘိ၊ဓ၊၁၉။
အဋ္ဌမကဿ ပုဂ္ဂလဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ။
အဘိ၊က၊၁၈၇။
မက္ခလိ ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသော ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ။
“နတ္ထိ ကမ္မံ နတ္ထိ ကိရိယံ နတ္ထိ ဝီရိယ” န္တိ။
အံ၊၁၊၂၉၀။
ဝီရိယဋ္ဌော အဘိညေယျော၊ ဝီရိယဿ မူလဋ္ဌော အဘိညေယျော။
ပဋိသံ၊၁၉။
သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ သဗ္ဗာ၊ ကရောထ ဝီရိယံ ဒဠှံ။
အပ၊၂၊၂၀၉။
ဒါနံ သီလဉ္စ နေက္ခမ္မံ၊ ပညာဝီရိယ ကီဒိသံ။
ဒါနံ သီလဉ္စ နေက္ခမ္မံ၊ ပညာ ဝီရိယေန ပဉ္စမံ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၄၉။
ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရုယှ (သုတ္တနိ၊၂၉၁) န္တိ ဧတ္ထ “ကာယိကော ဝါ စေတသိကော ဝါ ဝီရိယာရမ္ဘော “တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တပဓာနံ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၄။
သဗ္ဗဗုဒ္ဓါ ဟိ ... ဒဿေန ဝီရိယေန ပါရမိယော ပူရေတွာ ဗောဓိမူလေ ဗုဒ္ဓါ နာမ ဟောန္တိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၁။
ဝီရိယံ ကရောဟီ (စူဠနိ၊၉၁) တိ ပရက္ကမံ ကရောဟိ။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၅။
ဝီရိယ (မူလဋီ၊၂၊၄၃) န္တိ ဘာဝနာနိပ္ပါဒကံ ဥဿာဟံ။
အနုဋီ၊၂၊၅၂။
(ဒီ၊၂၊၂၅၀။
မ၊၂၊၂၀၃။
သံ၊၃၊၁၅၂၊ ၂၁၄။
၁၅၂၊ ၂၁၄။
အံ၊၁၊၄၁။
အံ၊၂၊၄။
အံ၊၃၊၂၅၄။
ပဋိသံ၊၄၀။
ပေတ၊၂၀၃။
အပ၊၁၊၇။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၊ ၁၁၁။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇၂။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၇၊ ၂၂၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၃-၄၊ ၁၆၈။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၉၊ ၁၆၃၊ ၁၈၉-၉၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၁၊ ၃၀၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၊ ၂၄၊ ၈၁၊ ၁၂၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၀၀။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၃၅။
ဝဇိရ၊၁၄၆။
သာရတ္ထ၊၁၊၅၈၊ ၃၅၃။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၂၃။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၆၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၀။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၀၈။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၆၉။
မ၊ဋီ၊၁၊၅၆၊ ၈၂၊ ၂၉၁။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၆။
မူလဋီ၊၁၊၁၀၃၊ ၁၃၇။
မူလဋီ၊၂၊၂။
အနုဋီ၊၂၊၃၊ ၅၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၈၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၈၊ ၁၅၀)။
(၂) ကိုယ်အား (အဆက်ဆက်-အဆက်မပြတ်-ရွေ့ရှား သွားလာတတ်သော ဝါယောဓာတ်=လေဓာတ်)။
ဗလဝီရိယ (မ၊၁၊၂၀၆) န္တိ အပရာပရံ သဉ္စရဏဝါယောဓာတု။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၆။
၆၆။
အဋ္ဌကထာယံ ပန ဗလမေဝ ဝီရိယံ။
ဗလန္တိ စ သရီရဗလံ၊ တဉ္စ အတ္ထတော မနသိကာရမဂ္ဂေဟိ အပရာပရံ သဉ္ဇရဏကဝါတောတိ ဝုတ္တံ “အပရာပရံ သဉ္ဇရဏဝါယောဓာတူ” တိ။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၂၂။
(၃) သုက်၊ သုက်သွေး။
ပေါသော ဝီရိယဝါ သောယံ။
အလင်္ကာ။
ဝီရိယ ဝါ ဥပစိတသမ္ဘဝေါ။
အလင်္ကာ၊ဋီ၊၆၅။
ဝီရိယဝါ ဥပစိတသမ္ဘဝေါ ဥပစိတသုက္ကော။
အလင်္ကာ၊ ဋီ၊ သစ်။
(၄) ဝီရိယသုတ်။
အပ္ပဋိဝါနီ ယာတပ္ပံ၊ ဝီရိယံ သာတစ္စမုစ္စတိ။
သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂ သံယုတ္တပါဠိ၊ ၉-အန္တရပေယျာလ။
၈-သုတ်။
သံ၊၁၊၃၅၁။
(၅) ဝီရိယဥယျာဉ်။
ဝီရိယုယျာန-ကြည့်။
(၆) အစွမ်းသတ္တိ။
ရသဝီရိယဝိပါကာနုဘာဝဘေဒေါ ခဏေ အညတ္ထတ္တံ ဝိနာ ကထမုပလဗ္ဘေယျ။
အနုဋီ၊၂၊၄၄။
ယထာ စ ခီရံ ဒဓိဘာဝေန ပရိဏမန္တံ ရသဝီရိယဝိပါကေ ပရိစ္စဇတိ၊ န ဝဏ္ဏံ။
အနုဋီ၊၃၊၉၅။
လက္ခဏာ ရသစသည် ဝီရိယသည်— အားထုတ်ခြင်းလျှင် မှတ်ကြောင်းလက္ခဏာရှိ၏။
(တစ်နည်း) ချီးမြှောက်ခြင်းလျှင် မှတ်ကြောင်းလက္ခဏာရှိ၏။
(တစ်နည်း) ထောက်ပံ့ခိုင်စေခြင်း လက္ခဏာ ရှိ၏။
သဟဇာတ်တရားတို့ကို ထောက်ပံ့ခိုင် စေခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
တွန့်တိုဆုတ်နစ်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်၏အဖြစ်ဖြင့် ဉာဏ်အားရှေ့ရှု ထင်တတ်၏။
ထိတ်လန့်ခြင်း သံဝေဂလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
၈-ပါးသော ဝီရိယာရမ္ဘဝတ္ထုလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
မိလိန္ဒ၊၃၅။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၇၁။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၅၂။
ဝီရိယ၏ပရိယာယ်အမည်များ အာတပ္ပ, ပဓာန, အနုယောဂ, (မ၊ဋီ၊၃၊၃၇၈-၉။
အလိုမူ အပ္ပမာဒ, သမ္မာမနသိကာရ-၂-ပါး ကိုပါထည့်) ထာမ, ပရက္ကမ, အာတာပ, ဝီရိယာရမ္ဘ, နိက္ကမ, ပရက္ကမ, ဥယျာမ, ဝါယာမ, ဥဿာဟ, ဥဿောဠှီ, အပ္ပဝါနီ, ထာမ, ဓိတိ, အသိထိလပရက္ကမတာ, အနိက္ခိတ္တဆန္ဒတာ, အနိက္ခိတ္တဓုရတာ, ဓုရသမ္မဂ္ဂါဟ, ဝီရိယ, ဝီရိယိန္ဒြိယ, ဝီရိယဗလ, သမ္မာဝါယာမ, ဥဋ္ဌာန, ဆန္ဒ, ပုရိသထာမ, ပုရိသပရက္ကမ, ဥပေက္ခာ, ပဂ္ဂါဟ, ဤဟာ, သင်္ခါရ-တို့ကား ဝီရိယ၏ ပရိယာယ် အမည်များဖြစ်ကြ၏။
(ဒီ၊၁၊၅၀။
ဒီ၊၃၊၉၄။
မ၊၃၊၂၅၃။
မဟာနိ၊၃၈၉။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၉။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၇။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၀။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၀။
၂၁၆-၇။
သာရတ္ထ၊၂၊၃၂၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၉၄။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၈၀။
မ၊ဋီ၊၃၊၃၇၈-၉။
မူလဋီ၊၁၊၁၀၃။
မူလဋီ၊၂၊၁၆၂။
အနုဋီ၊၁၊၁၀၉။
ဓာန်၊၁၅၆)။
“ဝီရိယ၏ကိစ္စနှင့်ဌာန” ဝီရိယသည်— သမ္မပ္ပဓာန် ၄-ကိစ္စ, ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒကိစ္စ, ဝီရိယိန္ဒြိယကိစ္စ, ဝီရိယဗလကိစ္စ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂကိစ္စ, သမ္မာဝါယာမ ကိစ္စအားဖြင့် ၉-ကိစ္စတပ်၍ ဌာနအားဖြင့် လည်း— ထိုသမ္မပ္ပဓာန ၄-ဌာန, ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒဌာန, ဝီရိယိန္ဒြိယဌာန, ဝီရိယဗလဌာန, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂဌာန, သမ္မာဝါယာမဌာနအားဖြင့် ၉-ဌာန ပင်တပ်သည်။
သင်္ဂဟ၊၄၉၊ ၅၀။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၂၈။
ဝီရိယ၏အင်္ဂါ အရေ၏ကြွင်းကျန်ခြင်း, အကြော၏ကြွင်းကျန်ခြင်း, အရိုး၏ကြွင်းကျန်ခြင်း, အသားအသွေး၏ ခြောက်ကပ်ခြင်းဟူ၍ ဝီရိယ၏ အင်္ဂါ ၄-ပါးရှိသည်။
(မ၊၂၊၁၄၆။
သံ၊၁၊၂၆၆-၇၊ ၄၆၄။
အံ၊၁၊၅၂။
အံ၊၃၊၃၃။
မဟာနိ၊၅၀၊ ၃၇၉။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၃၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၆။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၅၃။
မ၊ဋီ၊၁၊၂၂၂)။
ဝီရိယအမျိုးအစားများ ယင်းဝီရိယကို သံ၊၃၊၉၇-၌ “ယဒိပိ ဘိက္ခဝေ ကာယိကံ ဝီရိယံ၊ တဒပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ယဒပိ စေတသိကံ ဝီရိယံ၊ တဒပိ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ “ဟူ၍ ကာယိကဝီရိယ, စေတသိကဝီရိယ ၂-မျိုးရှိ၏ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၆။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၂၊ ၂၃၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၂။
အံ၊၁၊၃၈၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၆၊ ၂၂၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၆၊ ၂၅၂၊ ၂၅၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၆။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၅။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၅။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၇၅။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၄၆။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၁၇။
မ၊ဋီ၊၃၊၁၁၅။
အံ၊ဋီ၊၂၊၄၁-တို့၌လည်း ထို့အတူ ကာယိကဝီရိယ, စေတသိက ဝီရိယ ၂-မျိုးရှိ၏ဟု မိန့်ဆိုကြကုန်၏။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၆၁။
အံ၊ဋီ၊၃၊၃၀၊ ၂၆၅။
တို့၌လည်း “လူးလာခေါက်ပြန် စင်္ကြံသွားခြင်း၏အစွမ်းဖြင့် အားထုတ်မှုကိုပြုရာ၌ ဝီရိယကို ကာယိကဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုထိုက်၏” ဟု မိန့်ဆိုကြကုန်၏။
သို့သော်လည်း အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၉-၌ကား “ကာယဝိညာဉ်ရှိသကဲ့သို့ ကာယိကဝီရိယကား မရှိ၊ အဘိ၊ဓ၊၁၉-၌ ကာယိကဝီရိယရှိသောကြောင့် စေတသိကော ဟူသော ဝိသေသနကို ဆိုအပ်သည်မဟုတ်၊ ဝီရိယ၏အမြဲအားဖြင့် စေတသိက၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှါသာ ဆိုအပ်၏။
သံ၊၃၊၉၇-၌လာသော ဘိက္ခဝေ ကာယိကံ ဝီရိယံ” စသောစကားကိုလည်း လူးလာခေါက်ပြန် စင်္ကြံသွားသော သူအား ဖြစ်သောကြောင့်သာ ဆိုအပ်၏။
ကာယိကဝီရိယ ရှိသည်၏အဖြစ်ကြောင့် ဆို အပ်သည်မဟုတ် ဝီရိယသည် စေတသိကသာ ဧကန်ဖြစ်၏ “ဟု မိန့်၏။
ဥဋ္ဌာနနှင့် ဝီရိယအထူး ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၂-၌ “ဝီရိယသင်္ခါတေန ဥဋ္ဌာနေန “ဟူ၍ ဖွင့်ပြခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း, အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂-၌ “ဥဋ္ဌာနသင်္ခါတေန ဝီရိယေန” ဟူ၍ ဖွင့်ပြခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း, သာရတ္ထ၊၂၊၃၂၆-၌ “ဥဋ္ဌာနဝီရိယသမ္မန္နာတိ ကာယိကေန ဝီရိယေန သမန္နာဂတာ”ဟူ၍ ဖွင့်ပြခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း, သံ၊ဋီ၊၁၊၃၂၈-၌ “ဥဋ္ဌဟတိ ဥဿဟတိ ဧတေနာတိ ဥဋ္ဌာနံ၊ ဝီရိယံ” ဟူ၍ ဖွင့်ပြခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း ဥဋ္ဌာနနှင့်ဝီရိယကို အရတူ ပရိယာယ်သဒ္ဒါဟု သိစေကုန်၏။
ဝီရိယဟူသည် အံ၊ဋီ၊၃၊၁၉-၌ကား— ဥဋ္ဌာနဟူသည် ကာယိကဝီရိယတည်း။
စေတသိကဝီရိယတည်းဟု ဝဒန္တိဝါဒအားဖြင့် ဖွင့်ပြပြီး ဥဋ္ဌာနဟူသည် စီးပွားဥစ္စာရအောင် အားထုတ်မှုတည်း။
ဝီရိယဟူသည် ထိုဥဋ္ဌာန အားလျော်သော အားထုတ်မှုတည်းဟု တစ်နည်းဖွင့်ပြန်သေး၏။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၉-၌လည်း “ဥဋ္ဌာနဝီရိယာဓိဂတဿာတိ ဥဋ္ဌာနေန ဝီရိယေန စ အဓိဂတဿ ဘောဂဿ” ဟု ဥဋ္ဌာနနှင့်ဝီရိယကို အရကွဲအားဖြင့် ဖွင့်ပြ၏။
၎င်း၏အဖွင့်ဋီကာ (သံ၊ဋီ၊၁၊၁၀၄) ၌ကား အံ၊ဋီ၊၃၊၁၉။
၌ကဲ့သို့ပင်ဖွင့်ပြ၏။
ဝီရိယကို မိလိန္ဒ၊၃၁၆-၌ ပြအိုးဖြင့် ဥပမာပြုသည်။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၅။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၇-တို့၌ကား ခြေ (ခြေထောက်)ဖြင့် ဥပမာပြုသည်။
အဆိုအမိန့်များ နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်သေးသမျှ ဝီရိယကို မစွန့်လွှတ်ရာ။
ထေရ၊၃၀၅။
ဝီရိယရှိသော သူအား မကြံစည်အပ်သောအရာသည်လည်း ဖြစ်လာတတ်၏။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၇၀) ဝီရိယကို အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ပညာကိစ္စပြီး၏။
(ဝီရိယ ရှိလျှင် ပညာတတ်မြောက်နိုင်၏) ဒီ၊ဋီ၊၁၊၆၉။
ဝီရိယဖြင့် သည်ခံခြင်းပြီးမြောက်၏။
(ဝီရိယရှိသောသူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကြံ့ကြံ့ ခံနိုင်၏) ဒီ၊ဋီ၊၁၊၆၉။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၅၀။
အားထုတ်အပ်သောဝီရိယရှိသော သူသည် ခဲယဉ်းသဖြင့် ရ-ရောက်-အပ်သော အရာမည်သည် မရှိ။
(ဝီရိယရှိလျှင် မည်သည့် အရာကိုမဆို အလွယ်တကူ ရ-ရောက်-နိုင်၏) သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၆၇။
ဝီရိယသည် မှားသော အကြံအစည်များကို ဝေးကွာစေ၏။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၆၇။
ဝီရိယဖြင့် ကာမဝိတက်, ဗျာပါဒဝိတက်, ဝိဟိံသာဝိတက်တို့ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်၏။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၉၈။
ဥပနိဿယနှင့်ပြည့်စုံ၍ ဝီရိယရှိသောသူအား နိဗ္ဗာန်ကို ခဲယဉ်းစွာပြုအပ်သည်မဟုတ်။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၁။
ဝီရိယဖြင့် ကာမဒုက္ခကိုလွန်မြောက်နိုင်၏။
သံ၊၁၊၂၁၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၂။
ဝီရိယသည် သုခ, ဒုက္ခတို့ကို ပြီးစေတတ်၏။
ဒီ၊၃၊၉၉၊ ၁၀၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၃။
ဝီရိယသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သောတရားဖြစ်၏။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၇။
သမာဓိလွန်၍ ဝီရိယ နုံ့လျှင် ပျင်းရိတတ်၏၊ ဝီရိယလွန်၍ သမာဓိ နှံ့လျှင် ပျံ့လွင့်တတ်၏၊ ထို့ကြောင့် သမာဓိနှင့် ဝီရိယကို မျှအောင်ပြုအပ်၏။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၅-၆။
ဝီရိယလွန်ကဲသော ဘုရားလောင်းတို့၏ပညာသည် နုံ့တတ်၏။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၂၀။
ကြိုးစာက ဘုရားဖြစ်နိုင်သည်။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၁၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။
အသင့်အားဖြင့် အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယသည် အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ဥစ္စာကိုရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်၏။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၄။
ဝီရိယရှိသော သူအား မပြီးသောအမှုကိစ္စမရှိ၊ ကိစ္စအားလုံး ပြီးနိုင်၏။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၂၃။
မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၆၆။
အိပ်ခြင်း, ပျင်းရိခြင်းစသည်ကို ဝီရိယဖြင့် ပယ်ဖျောက်ရမည်။
ဝီရိယတည်ရှိနေသမျှ အကုသိုလ်မဖြစ်ပေါ်နိုင်၊ ဝီရိယကွယ်ပျောက်ခဲ့သော် အကုသိုလ်ဖြစ် ပေါ်နိုင်သည်။
အံ၊၂၊၅။
ဝီရိယမရှိဘဲ နှစ်ပေါင်း (၁၀၀) အသက်ရှင်ရသည်ထက် ဝီရိယကိုအားထုတ်ပြီး တစ်ရက်မျှ အသက် ရှင်ရခြင်းကမြတ်၏။
ဓမ္မ၊၂၉။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၄-၇။
အင်္ဂါ ၄-ပါးရှိသောဝီရိယကို ဆွမ်းမစားမီ အချိန်၌လည်းကောင်း, ဆွမ်းစားပြီး အချိန်၌ လည်းကောင်း ပုရိမယာမ်၌လည်းကောင်း, မဇ္ဈိမယာမ်၌လည်းကောင်း, ပစ္ဆိမယာမ်၌ လည်းကောင်း, သွားချိန်၌လည်းကောင်း, ရပ်ချိန်၌လည်းကောင်း, ထိုင်ချိန်၌လည်းကောင်း, အိပ်ချိန်၌လည်းကောင်း ဤ ၉-ပါးသောဌာနတို့၌ ဆောက်တည်အပ်၏။
ထက်သန်သောဝီရိယရှိသောသူသည်— “အရေ, အကြော, အရိုးတို့ကြွင်းမူလည်း ကြွင်းစေ၊ ကိုယ်၌ အသားအသွေးတို့ ခန်း ခြောက်မှုလည်း ခန်းခြောက်စေ၊ ယောက်ျားတို့၏အစွမ်းဖြင့်, ယောက်ျားတို့၏လုံ့လဖြင့် ယောက်ျားတို့၏ အားထုတ်ခြင်းဖြင့် ရောက် အပ်ရောက်နိုင်သော နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက် မခြင်း လုံ့လ၏ရပ်တန့်ခြင်း မဖြစ်အံ့” ဟု ဆောက်တည်အားထုတ်ရမည်။
သံ၊၁၊၄၆၄။
လုံ့လဝီရိယထက်သန်သောအရာ၌ သောဏကောဠိဝိသထေရ်နှင့် သောဏာထေရီတို့ကို ဧတဒဂ်ထားတော်မူသည်။
အံ၊၁၊၂၄-၆။
ဝီရိယ၏အကျိုး အမ္ဗဇာတ် (ဇာ၊၁၊၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၇၅-၆)၌ ရသေ့တစ်ဦး၏ ဝီရိယကြောင့် တိရစ္ဆာန်ပေါင်းများစွာနှင့် ရသေ့ (၅၀၀)တို့ အစာရေစာ ဝလင်စွာ စားသောက်ရကုန်၏။
သရဘမိဂဇာတ် (ဇာ၊၁၊၂၇၂-၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၆၃-၇၅)၌ ဘုရားလောင်း သမင်ဆီး ဆောက်၏ဝီရိယကြောင့် အတောင် (၆၀) အစောက်ရှိသောတွင်း၌ ကျနေသော ဗြဟ္မဒတ်မင်းကြီးသည် အသက်ချမ်းသာခဲ့၏။
မဟာဇနကဇာတ် (ဇာ၊၂၊၁၅၉-၇၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၃၉-၈၄)၌ ဘုရားလောင်း မဟာဇနကမင်းကြီးသည် (၇) ရက်တိုင်တိုင် ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် အသက်ဘေးမှလွတ်မြောက်သည့်အပြင် သီဝလိဒေဝီမိဖုရားကြီးနှင့်တကွ မိထိလာပြည်ကြီးကို သိမ်းမြန်းစိုးစံရ၏။
ဝီရိယ၏အရေးပါပုံ ဝီရိယသည် ရန်အောင်ကြောင်းတရား ၄-ပါး, သူတော်ကောင်းတရား ၇-ပါး, ပါရမီ ၁၀-ပါးတို့၌ ပါဝင်သည်။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၀၆၊ ၃၁၇။
ဇာ၊၁၊၆၁။
၆၁။
မ ၁။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၂၃၊ ၂၇၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇။
ဝိမတိ၊၁၊၅၀။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၂၄၈-၉။
မ၊ဋီ၊၁၊၅၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၃၃။
လုံ့လဝီရိယပေါ့လျော့သောရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ ဟောတော်မူအပ်သော ဇာတ်တော်များ ဝဏ္ဏပထဇာတ် (ဇာ၊၁၊၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၂-၆)။
သေရိဝဝါဏိဇဇာတ် (ဇာ၊၁၊၂။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆-၉)။
ဂါမဏိဇာတ် (ဇာ၊၁၊၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၃-၄)။
ဘောဇာဇာနီယဇာတ် (ဇာ၊၁၊၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၄-၆)။
အာဇညဇာတ် (ဇာ၊၁၊၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၆-၇)။
မဟာသီလဝဇာတ် (ဇာ၊၁၊၁၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၉-၈၅)။
စူဠဇနကဇာတ် (ဇာ၊၁၊၁၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၅)။
ပဉ္စာဝုဓဇာတ် (ဇာ၊၁၊၁၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၀-၃)။
အလီနစိတ္တဇာတ် (ဇာ၊၁၊၃၇။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၊ ၂၁)။
ခုရပ္ပဇာတ် (ဇာ၊၁၊၇၇။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၃-၄)။
သံဝရဇာတ် (ဇာ၊၁၊၂၃၈။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၃၃-၉)။
ပျင်းရိသောရဟန်းကို အကြောင်း ပြု၍ ဟောတော်မူအပ်သောဇာတ်-ရာဇကုမ္ဘဇာတ် (ဂဇကုမ္ဘဇာတ်လည်း ဟူ။
ဇာ၊၁၊၁၁၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၈-၃၀)။
“ဝီရိယနှင့် စောင်းဥပမာ” စောင်း၌ စောင်းညှို့ (စောင်းကြိုး) တင်းလွန်း လျှင်ဖြစ်စေ, လျော့လွန်းလျှင်ဖြစ်စေ အသံ မသာယာ၊ မတင်းလွန်း မလျော့လွန်းမှ အသံ သာယာသကဲ့သို့ ထို့အတူ ဝီရိယထက်သန် လွန်းလျှင် ပျံ့လွင့်တတ်၏၊ ဝီရိယလျော့လွန်းလျှင် ပျင်းရိတတ်၏။
ထို့ကြာင့် ဝီရိယနှင့် သမာဓိမျှအောင် ပြုကျင့်ရမည်ဟူ၍ အံ၊၂၊၃၂၉-၃၃။
၌ သောဏထေရ်အား မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသည်)။
အံ၊၂၊၃၂၉-၃၃ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝီရိယပါရမီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
(၁)သစ္စ (တိ) [သတ+တျ။
သတ+ယ။
ရူ၊၆၆၀။
နီတိ၊ သုတ္တ၊ ၁၂၆၀။
သန္တ+ဏျ။
သန္တေသု သာဓူသု ဘဝံ သစ္စံ။
သာတစ္ဆေ ဝါ၊ ဝဇာဒိနာ ယော၊ သစ္စံ။
ဓာန်၊ဋီ။
၁၂၇။
သတေ ဟိတံ သတျံ-သစ္စံ။
ကောတ္ထုဘ။
သီတ+ဏျ-သစ္စ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၇၇။
သတျ-သံ။
သစ္စ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။
] (ဝစီသစ္စာ, ဝါစာသစ္စာ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
(၁) (ဝစီသစ္စာ, ဝါစာသစ္စာ) မဖောက် မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စာ (ဝိ၊၄၊၄၄၁) တိ ဝစီသစ္စေ အကုပ္ပနတာယ စ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၂၆။
သစ္စမနုရက္ခေယျာ (မ၊၃၊၂၈၂) တိ ပရမတ္ထသစ္စဿ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယတ္တံ အာဒိတောဝ ဝစီသစ္စံ ရက္ခေယျ။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၀၈။
သစ္စံ ဘဏေ (ဓမ္မ၊၄၆) တိ သစ္စံ ဒီပေယျ ဝေါဟရေယျ၊ သစ္စေ ပတိဋ္ဌဟေယျာတိ အတ္ထော။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၄။
ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
ခုဒ္ဒက၊၅။
သုတ္တနိ၊၃၁၂။
စောရီနံ ဗဟုဗုဒ္ဓိနံ၊ ယာသု သစ္စံ သုဒုလ္လဘံ။
ဇာ၊၁၊၃၉၅။
(မ၊၃၊၂၈၂။
သံ၊၁၊၁၉၁၊ ၂၁၆။
ထေရ၊၂၄၉၊ ၃၇၀။
ဇာ၊၁၊၁၄၊ ၁၇၊ ၃၆၊ ၆၁၊ ၁၀၃။
ဇာ၊၂၊၁၄၀၊ ၂၆၉။
ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၇။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၅၀။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၂၂။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၇၊ ၃၄၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၃၆။
သာရတ္ထ၊၂၊၃၅၃)။
(၂) (ဝိရတီသစ္စာ) သမ္မာဝါစာ စေတသိက်။
သစ္စေ ဌိတာ သမဏ-ဗြာဟ္မဏာ စာ (ဇာ၊၂၊၁၄၀) တိအာဒီသု ဝိရတိသစ္စေ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀-၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၉။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၇။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၅။
(သံ၊ဋီ၊၁၊၃၂၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၉၄-၅)။
(၃) (အရိယသစ္စာ)သစ္စာ ၄-ပါး။
(၃) (အရိယသစ္စာ) သစ္စာ ၄-ပါး။
စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ။
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ။
အဘိ၊ဝိ၊၃၀၄။
စတ္တာရိ သစ္စာနိ— ဒုက္ခသစ္စံ သမုဒယသစ္စံ နိရောဓသစ္စံ မဂ္ဂသစ္စံ။
ယမက၊၁၊၂၀၅။
သစ္စာနီတိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခသမုဒယော အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခနိရောဓော အရိယသစ္စံ၊ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၄။
စတ္တာရိ သစ္စာနိ ပကာသေတိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၆။
စတုသစ္စံ ပကာသေန္တော။
အပ၊၁၊၁၂၁။
တတ္ထ သစ္စန္တိ တထံ အဝိတထံ အဝိပရီတံ သစ္စံ၊ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂဝသေန စတ္တာရိ သစ္စာနိ သမာဟဋာနီတိ စတုသစ္စံ။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၅။
(မ၊၁၊၃၉၈။
အဘိ၊ပု၊၁၁၇။
ပဋိသံ၊၁၇၂၊ ၂၉၃-၄။
ဓမ္မ၊၅၁။
ထေရ၊၃၀၆။
ထေရီ၊၄၂၉၊ ၄၃၃။
အပ၊၁၊၃၁၊ ၅၃၊ ၁၁၂။
အပ၊၂၊၁၀၈။
နေတ္တိ၊၄၊ ၈၊ ၁၄၊ ၉၂။
မိလိန္ဒ၊၂၉၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၉၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၄-၇။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၆၄။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၊ ၁၀။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၊ ၂၅၊ ၂၁၀။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၉၆။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၇။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၁-၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၊ ၁၁၊ ၂၁၊ ၂၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၊ ၁၉၊ ၃၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၂-၇၊ ၃၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၁၁၊ ၃၇၊ ၁၆၁။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၉၊ ၅၁)။
(၄) သစ္စဉာဏ်-သစ္စာ ၄-ပါး တရားတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိတတ်သောဉာဏ်။
(၄) သစ္စဉာဏ် (သစ္စာ ၄-ပါးတရားတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိတတ်သော ဉာဏ်)။
သစ္စာနီ (ပဋိသံ၊၂၇၇) တိ စေတ္ထ သစ္စဉာဏာနိ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၀။
သစ္စ (ဓမ္မ၊၉၆) န္တိ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ စတ္တာရိ သစ္စာနိ သောဠသဟာကာရေဟိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတံ သစ္စဉာဏဉ္စေဝ နဝဝိဓာ လောကုတ္တရဓမ္မော အတ္ထိ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၀၂။
(ပဋိသံ၊၃၉၃။
ဇာ၊၁၊၄၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၄။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅)၊ (၅) သစ္စာပါရမီ။
(၅) သစ္စာပါရမီ။
ခန္တီသစ္စမဓိဋ္ဌာနံ မေတ္တုပေက္ခာ စ ကီဒိသာ။
(၆) (ပရမတ္ထသစ္စာ) နိဗ္ဗာန်။
သစ္စ (မ၊၃၊၂၈၈) န္တိ ပရမတ္ထသစ္စံ နိဗ္ဗာနံ။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၁၄။
ဒုဒ္ဒသံ အနတ္တံ နာမ၊ န ဟိ သစ္စံ သုဒဿနံ။
ဥဒါန၊၁၇၈။
တတ္ထ သစ္စန္တိ နိဗ္ဗာနံ။
တံ ဟိ ကေနစိ ပရိယာယေန အသန္တသဘာဝါဘာဝတော ဧကန္တေနေဝ သန္တတ္တာ အဝိပရီတဋ္ဌေန သစ္စံ။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၅၆။
(၇) ဗြဟ္မဏသစ္စာ=ပရမတ္ထဗြဟ္မာတို့၏-မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သောစကား။
(၇) ဗြာဟ္မဏသစ္စာ=ပရမတ္ထဗြဟ္မာတို့၏-မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
စတ္တာရိမာနိ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနိ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိကာနိ။
အံ၊၁၊၄၉၆။
စတ္တာရိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဗြာဟ္မဏသစ္စာနီတိ-အာဒီသု ဗြာဟ္မဏသစ္စေ။
ဗြာဟ္မဏသစ္စာနီတိ ပရမတ္ထဗြဟ္မာနံ သစ္စာနိ။
သံ၊ဋီ၊၁၊၃၂၂။
(၈) (ဒိဋ္ဌိသစ္စာ) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ=ဒိဋ္ဌိစေတသိက်။
ကသ္မာ နု သစ္စာနိ ဝဒန္တိ နာနာ၊ ပဝါဒိယာသေ ကုသလာ ဝဒါနာ (သုတ္တနိ၊၄၁၆) တိအာဒီသု ဒိဋ္ဌိသစ္စေ။
သစ္စာနီ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၄) တိ ဒိဋ္ဌိသစ္စာနိ။
ပဋိသံ၊ ဂဏ္ဌိ။
၂၄၅။
(၉) (က) (သမ္မုတိသစ္စာ) ပညတ်ဖြစ်၍ မှန်ကန်သော တရားစကား။
(ခ) (ပရမတ္ထသစ္စာ) ပရမတ္ထဖြစ်၍ မှန်ကန်သော တရားစကား။
(ခ) (ပရမတ္ထသစ္စာ) ပရမတ္ထဖြစ်၍ မှန်ကန် သောတရားစကား။
ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၄။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၈။
(သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄၀၀)။
သမ္မုတိသစ္စံ ပရမတ္ထသစ္စန္တိ ဒွေ သစ္စာနိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၇။
သစ္စောခတ္တိယော”တိအာဒိဘေဒံ သမ္မုတိသစ္စံ သစ္စော ဗြာဟ္မဏော ဝါ “ဒုက္ခံ အရိယသစ္စ “န္တိအာဒိဘေဒံ ပရမတ္ထသစ္စံ ဝါ ဟောတု။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၄။
(နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၆၆)။
(၁၀) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သောစကား။
(၁၀) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက် မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
(ခ) (ဝိရတီသစ္စာ) သမ္မာဝါစာ စေတသိက်။
သစ္စေ ဌိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ။
ဇာ၊၂၊၁၄၀။
ယသ္မာ ဝါ ဝိရတိသစ္စဝစီသစ္စေ ဌိတာ--- အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ တရန္တိ ပါပုဏန္တိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၅၃၂။
သစ္စေ ဌိတာ (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၁) တိ ဝိရတိသစ္စေ ဝါစာသစ္စေ စ ဌိတာ။
(၁၁)(ပရမတ္ထသစ္စာ)(က) နိဗ္ဗာန်။
(၁၁) (ပရမတ္ထသစ္စာ) (က) နိဗ္ဗာန်။
(ခ) မဂ္ဂသစ္စာ၊ အရိယမဂ်။
သစ္စေန ဒန္တော ဒမသာ ဥပေတော။
သံ၊၁၊၁၇၀။
သစ္စေန ဒန္တောတိ ပရမတ္ထသစ္စေန ဒန္တော။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၅။
ပရမတ္ထသစ္စေန နိဗ္ဗာနေန အာရမ္မဏပစ္စယဘူတေန အရိယ-မဂ္ဂေန ဒန္တော။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၆၁။
ဧကံ ဟိ သစ္စ (သုတ္တနိ၊၄၁၆) န္တိ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယ ဧကံ သစ္စံ နိရောဓော မဂ္ဂေါ ဝါ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၀။
ဧကံ ဟိ သစ္စံ န ဒုတိယမဂ္ဂီတိ ဧကံ သစ္စံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။
--- အထ ဝါ ဧကံ သစ္စံ ဝုစ္စတိ မဂ္ဂသစ္စံ နိယျာနသစ္စံ — အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ။
မဟာနိ၊၂၂၆။
(မ၊၃၊၂၈၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၁၄)။
(၁၂) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သောစကား။
(၁၂) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
(ခ) (ပရမတ္ထသစ္စာ) နိဗ္ဗာန်။
ယဒေဝ တတ္ထ သစ္စံ၊ တဒဘိညာယ (အံ၊၁၊၃၉၇) တိ ယံ တတ္ထ “သဗ္ဗေ ပါဏာ အဝဇ္ဈာ”တိ ပဋိပတ္တိယာ သစ္စံ တထံ အဝိပရီတံ။
ဣမိနာ ဝစီသစ္စံ အဗ္ဘန္တရံ ကတွာ ပရမတ္ထသစ္စံ နိဗ္ဗာနံ ဒဿတိ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၅၉။
(၁၃)(က) ဝစီသစ္စာ။
(၁၃) (က) ဝစီသစ္စာ။
(ခ) ပရမတ္ထသစ္စာ။
သစ္စေန ကိတ္တိံ ပပ္ပေါတိ။
သုတ္တနိ၊၃၀၇။
နေတ္တိ၊၁၂၆။
သစ္စေနာတိ ဝစီသစ္စေနာပိ “သစ္စဝါဒီ ဘူတဝါဒီ “တိ, ပရမတ္ထသစ္စေနာပိ “ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ အရိယသာဝကော “တိ ကိတ္တိံ ပပ္ပေါတိ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၉။
သစ္စေနာတိ ဝစီသစ္စေန ပရမတ္ထသစ္စေန စ။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၅။
(နေတ္တိ၊ဝိ၊၃၀၁)။
(၁၄) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
(၁၄) (က) (ဝစီသစ္စာ) မဖောက် မပြန်-ဟုတ်မှန်-သော စကား။
(ခ) (မဂ္ဂသစ္စာ) သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ။
(ဂ) (ပရမတ္ထသစ္စာ) နိဗ္ဗာန်။
သစ္စံ ဓမ္မော သံယမော ဗြဟ္မစရိယံ။
သံ၊၁၊၁၇၁။
တတ္ထ သစ္စန္တိ ဝစီသစ္စံ။
သစ္စန္တိ ဝါ ဣမိနာ မဂ္ဂသစ္စံ။
သာ အတ္ထတော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
--- သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ပန ဂဟိတာယ တဂ္ဂတိကတ္တာ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ဂဟိတောဝ ဟောတိ။
--- အထ ဝါ သစ္စန္တိ ပရမတ္ထသစ္စံ။
တံ အတ္ထတော နိဗ္ဗာနံ။
သံ၊၁၊၂၁၈။
(၁၅) (က) ပရမတ္ထသစ္စာ=နိဗ္ဗာန်။
(၁၅) (က) ပရမတ္ထသစ္စာ = နိဗ္ဗာန်။
(ခ) ဝိရတိသစ္စာ။
(ခ) ဝိရတီသစ္စာ။
(ဂ) ဝါစာသစ္စာ။
သစ္စံ ဟဝေ သာဒုတရံ ရသာနံ။
သံ၊၁၊၂၁၆။
သုတ္တနိ၊၃၀၆။
ဣဓ ပန ပရမတ္ထသစ္စံ နိဗ္ဗာနံ ဝိရတီသစ္စဉ္စ (ဝိရတိသစ္စံ ဝါ) အဗ္ဘန္တရံ ကတွာ ဝါစာသစ္စံ အဓိပ္ပေတံ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၀-၁။
(၁၆) (က) ဝစီသစ္စာ။
(ခ)ဝိရတိသစ္စာ။
(ဂ) ဉာဏသစ္စာ။
(ဃ) ပရမတ္ထသစ္စာ။
ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ၊ ယမှိ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ၊ သော သုခီ သော စ ဗြာဟ္မဏော။
သစ္စန္တိ ဝစီသစ္စဉ္စေဝ ဝိရတိသစ္စဉ္စ။
အထ ဝါ သစ္စန္တိ ဉာဏသစ္စဉ္စေဝ ပရမတ္ထသစ္စဉ္စ။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၆၉။
(၁၇) (က) ဝစီသစ္စာ။
(ခ)ဉာဏသစ္စာ=ယထာဘူတဉာဏ်။
(ခ)ဉာဏသစ္စာ-ယထာဘူတဉာဏ်။
(ဂ) ဒိဋ္ဌိသစ္စာ=ဒိဋ္ဌိစေတသိက်။
(ဂ) ဒိဋ္ဌိသစ္စာ-ဒိဋ္ဌိစေတသိက်။
သစ္စံ ကရောမိ နိဒ္ဒါန (သံ၊၁၊၁၇၅။
သုတ္တနိ၊၂၉၁) န္တိ ဧတ္ထ ဒီဟာကာရေဟိ အဝိသံဝါဒနံ သစ္စံ။
နိဒ္ဒါနန္တိ ဆေဒနံ လုနနံ ဥပ္ပါဋနံ၊ --- ကုသလဿဒူသကာနံ ဝိသံဝါဒနတိဏာနံ သစ္စေန နိဒ္ဒါနံ ကရောမိ။
ယထာဘူတဉာဏံ ဝါ ဧတ္ထ သစ္စန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
အထ ဝါ သစ္စန္တိ ဒိဋ္ဌိသစ္စံ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၃။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၃-၄။
(၁၈) သစ္စသံယုတ်။
သောတာပတ္တိသစ္စဉ္ဇာတိ၊ မဟာဝဂ္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ။
သံ၊၃၊၄၁၅။
(၁၉) (က) အဟုတ် အမှန်ကို ပြောဆိုခြင်း။
(၁၉) (က) အဟုတ်အမှန်ကို ပြောဆိုခြင်း။
သစ္စေနာလိကဝါဒီန(ဓမ္မ၊၄၆။
ဇာ၊၁၊၃၆)န္တိ မုသာဝါဒိံ သယံ သစ္စဝါဒီ ဟုတွာ သစ္စေန ဇိနာတိ။
အလိကဝါဒီ သစ္စဝစနေန ဇိနိတဗ္ဗော။
(ခ) မချွတ်မယွင်း-မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်စွာ-ပြောဆိုလေ့ရှိ-သည်၏အဖြစ်-ခြင်း။
(ခ) မချွတ်မယွင်း-မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်စွာ-ပြောဆိုလေ့ရှိ-သည်၏အဖြစ်-ခြင်း၊ သစ္စေန လောကံ ပါလေသိ(စရိယာ၊၄၁၄)န္တိ အဝိသံဝါဒိဘာဝေန သတ္တလောကံ ဇမ္ဗုဒီပေ တတ္ထ တတ္ထ သတ္တနိကာယံ ပါပတော နာနာဝိဓာ အနတ္ထတော စ ရက္ခံ။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၂၃။
(၂၀) ဟုတ်မှန်သော သဘော။
ဣဓ သစ္စဉ္စ ဓမ္မော စ။
အဟိံသာ သံယမော ဒမော။
ဇာ၊၁၊၃၂၉။
သစ္စန္တိ သဘာဝေါ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၄၃၇။
ယေန သစ္စေနာ (ဇာ၊၂၊၁၈၁) တိ ယေန ဘူတေန သဘာဝေန။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၁၁၂။
(၂၁) (က) ကျိန်စာ၊ ကျမ်းသစ္စာ၊ ကျိန်ဆို-ကျမ်းသစ္စာဆို-ခြင်း။
ဣမဿ လောကဿ သစ္စကိရိယာ နာမ အဝဿယော၊ တသ္မာ သဗ္ဗေပိ “ယဒိ အမှေ စောရာ, ဟတ္ထီ မဒ္ဒတု၊ အထ န စောရာ, မာ မဒ္ဒတူ”တိ သစ္စကိရိယံ ကရောထ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၄။
ဣမိနာ သစ္စေန အယံ အဂ္ဂိ မာ မံ ဈာပေသိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၂။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၁၊ ၃၁၂)။
(ခ) သစ္စာ၊ သစ္စာဓိဋ္ဌာန်၊ သစ္စာဆို-သစ္စာဓိဋ္ဌာန်ပြု-ခြင်း။
သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။
စရိယာ၊၄၁၅။
ကိံ ပန မဟာရဇ အတ္ထိ လောကေ သစ္စံ နာမ၊ ယေန သစ္စဝါဒိနော သစ္စကိရိယံ ကရောန္တိ။
မိလိန္ဒ၊၁၂၄။
ဣမိနာ သစ္စေန တဝ သရီရေ ဗျာဓိ ဖာသု ဟောတူ “တိ သစ္စကိရိယံ အကာသိ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇။
(ဇာ၊၁၊၃၉၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၄၁၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၉၉။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၂)။
(၂၂) (က) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-မှန်ကန်-သော။
သစ္စံ ဘော ဂေါတမ နိမန္တိတတ္ထ မယာ ဝဿံဝုတ္ထာ။
ဝိ၊၁၊၁၂။
သစ္စံ ကိရ တွံ အာဝုသော ဟတ္ထက ---သင်္ကေတံ ကတွာ ဝိသံဝါဒေသိ။
ဝိ၊၂၊၁။
မာ ဟေဝ နေမိတ္တာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ အဿ ဝစနံ။
ဒီ၊၂၊၂၀။
သစ္စံ ကိရ တုမှေ အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ ဧဝံ ဝါဒိနော ဧဝံ ဒိဋ္ဌိနော။
မ၊၃၊၁။
တံ သစ္စံ ယံ အမောသဓမ္မံ နိဗ္ဗာနံ။
မ၊၃၊၂၈၈။
တံ သစ္စန္တိ တံ အဝိတထံ သဘာဝေါ။
ယမေတ္ထ ဝက္ခာမိ တဒေဝ သစ္စံ။
ဇာ၊၁၊၁၆၀။
တဒေဝ သစ္စန္တိ တဒေဝ ကထံ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဒိသွာ ကထိတသဒိသံ ဘဝိဿတိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂၆။
(ခ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-မှန်ကန်-သော၊ ထင်ရှားရှိသော။
(ခ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-မှန်ကန်-သော၊ ထင်ရှား ရှိသော။
ဩဠာရိကော ဝါဿ အတ္တပဋိလာဘော တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတိ။
ဒီ၊၁၊၁၈၄။
သစ္စော ဟောတီတိ ဘူတော ဟောတိ၊ သွေဝ တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတီတိ ဟောတီတိ အတ္ထော။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၄။
တသ္မိံ သမယေ သစ္စော ဟောတီတိ တသ္မိံ ပစ္စုပ္ပန္နသမယေ ဝိဇ္ဇမာနော ဟောတိ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၆။
(ဂ) မဖောက်မပြန်-ဟုတ်မှန်-မှန်ကန်-သော၊ အကျိုးရှိသော။
(ဂ) မဖောက် မပြန်-ဟုတ် မှန်-မှန်ကန်-သော၊ အကျိုးရှိသော။
မောဃံ ကာယကမ္မံ မောဃံ ဝစီကမ္မံ၊ မနောကမ္မမေဝ သစ္စံ။
မ၊၃၊၂၅၀။
သစ္စန္တိ တထံ ဘူတံ။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈၁။
တထံ ဘူတန္တိ သစ္စသဒ္ဒဿ အတ္ထမာဟ။
ပရိဗ္ဗာဇကော ပန “သစ္စ”န္တိ ဣမိနာ တမေဝ သဖလန္တိ ဝဒတိ။
သဖလံ ဟိ ကမ္မံ သတ္ထု အဘိမတမနောကမ္မန္တိ အဓိပ္ပါယော။
မ၊ဋီ၊၃၊၃၇၆-၇။
(၂၃) ချမ်းအေးသော။
သစ္စဉ္ဇန-ကြည့်။
(၂၄) မြတ်သော။
သုစိသစ္စသမ္မတာ (ဇာ၊၂၊၁၀၄) တိ ---သုစိစေဝ ဥတ္တမသမ္မတာ စ ဟောန္တိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၂၄။
သစ္စာလေးပါးဟူသော်ကား ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာ, နိရောဓသစ္စာ, မဂ္ဂသစ္စာအားဖြင့် လေးပါးဖြစ်သတည်း။
ထိုတွင် ဘုံသုံးပါး၌ဖြစ်သော ဝဋ်တရားသည် ဒုက္ခသစ္စာမည်၏။
တဏှာ-လောဘသည် သမုဒယသစ္စာမည်၏။
နိဗ္ဗာန်သည် နိရောဓသစ္စာမည်၏။
လောကုတ္တရာဖြစ်သော မဂ်သည်(ဝါ)မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားသည် မဂ္ဂသစ္စာ မည်၏။
(ယမက၊၁၊၂၀၅။
သင်္ဂဟ၊၁၂၇-၉)။
သစ္စာ ၄-ပါးနှင့်စပ်၍ သိမှတ်ဖွယ်ကို အဘိ၊ဝိ၊၁၀၄-၂၇။
ယမက၊၁၊၂၀၅-၆၅။
ပဋိသံ၊၂၉၃-၃၀၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၈-၁၁၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၀-၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၆-၂၀၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၄-၄၇။
မူလဋီ၊၂၊၅၀-၇၇။
မူလဋီ၊၃၊၁၃၄-၈။
အနုဋီ၊၂၊၆၀၊ ၈၁။
အနုဋီ၊၃၊၁၈၅-၉၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၉၀-၂၂၅-ကြည့်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၁ သစ္စာ ၂-မျိုး (၁) သမ္မုတိသစ္စာ (၂) ပရမတ္ထသစ္စာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သမ္မုတိသစ္စာ လောကီဘုံသား လူအများတို့၏ ခေါ်ရိုး ပြောရိုးဖြစ်သော သမ္မုတိပညတ်တို့၏ အလယ်၌ အဖြောင့်အမှန်မျိုးသည် သမ္မုတိသစ္စာ ဖြစ်သည်။
အတ္တရှိ၏၊ ဇီဝရှိ၏၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏၊ သတ္တဝါရှိ၏၊ လူရှိ၏၊ နတ်ရှိ၏၊ သိကြားရှိ၏၊ ဗြဟ္မာရှိ၏၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား ရှိ၏၊ ဦးခေါင်း၊ လက်၊ ခြေ စသော အင်္ဂါကြီးငယ် ရှိ၏၊ ဆံပင်၊ အမွေး၊ ခြေသည်း၊ လက်သည်း ရှိ၏ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သမ္မုတိသစ္စာသည် မုသာဝါဒ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် ဖြစ်သည်။
မုသာဝါဒကို ပယ်နိုင်၏။
တစ်ဘဝအတွင်းတွင် အခါခါ ဖြစ်ခြင်း၊ အခါခါချုပ်ခြင်းဟူ၍ မရှိဘဲ တစ်ခုတည်းနှင့် တစ်သက်လုံး ခိုင်မြဲ၍နေသော အတ္တမည်သည် ဧကန်အမှန် ရှိ၏။
ဇီဝမည်သည် ဧကန်အမှန်ရှိ၏ဟု ပြောဆိုကြသော စကားမျိုးတို့သည် လောကီဘုံသား လူအများတို့၏ ပြောရိုးဆိုရိုးအတိုင်း ပြောဆိုကြသော စကားဖြစ်၍ ပြောဆိုသောသူမှာ မုသာဝါဒမဖြစ်၊ ဘယ်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမှ လှည့်စားခြင်း မဖြစ်ပေ။
ပရမတ္ထသစ္စအလိုအားဖြင့် ထိုစကားမျိုးသည် အနိစ္စ၌ နိစ္စဟူ၍ ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ အနတ္တ၌ အတ္တဟူ၍ ဖောက်ပြန်ခြင်းတည်းဟူသော ဝိပလ္လာသအမှန် ဖြစ်၏။
ထိုဝိပလ္လာသတရားကို မပယ်နိုင်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ မလွတ်နိုင်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရှိ၏၊ သတ္တဝါရှိ၏၊ ဆံပင်၊ အမွေး၊ ခြေသည်း၊ လက်သည်း ရှိ၏ဟူရာတို့သည်လည်း ထိုနည်းအတူပင် ဖြစ်သည်။
ပရမတ္ထသစ္စာ ပရမတ္ထသစ္စာဆိုသည်မှာ ဓာတ်သဘာဝ ဓမ္မသဘာဝ အလိုအားဖြင့် အလွန်ဟုတ်မှန်လှသော ရှိ၊ မရှိ စကားမျိုး တရားမျိုးသည် ပရမတ္ထသစ္စာ မည်၏။
ရှိ၊ မရှိ နှစ်ပါးတို့တွင် ရှိဆိုသည်မှာ ပထဝီ ရှိ၏။
အပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် ရှိ၏။
စိတ်ဝိညာဏ်ရှိ၏။
ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ ရှိ၏။
ရုပ်ခန္ဓာ ရှိ၏။
နာမ်ခန္ဓာ ရှိ၏ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မရှိဆိုသည်မှာ အတ္တမရှိ၊ ဇီဝမရှိ၊ ပုဂ္ဂိုလ်မရှိ၊ သတ္တဝါမရှိ၊ လူမရှိ၊ နတ်မရှိ၊ သိကြားမရှိ၊ ဗြဟ္မာမရှိ၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား မရှိ။
ဦးခေါင်းဟူ၍ မရှိ၊ လက်၊ ခြေ စသော အင်္ဂါကြီးငယ်ဟူ၍ မရှိ၊ ဆံပင်၊ အမွေး၊ ခြေသည်း၊ လက်သည်း ဟူ၍ မရှိ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အတ္တမရှိ၊ ဇီဝမရှိဆိုသည်မှာ တစ်ဘဝအတွင်းတွင် အခါခါဖြစ်ခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းဟူ၍ မရှိဘဲ တစ်ခုတည်းနှင့် တစ်သက်လုံး ခိုင်မြဲ၍နေသော အတ္တ၊ ဇီဝ ဟူ၍မရှိဟု ဆိုလိုသည်။
ပုဂ္ဂိုလ် မရှိ၊ သတ္တဝါ မရှိ ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဓာတ်၊ နာမ်ဓာတ်တို့သည်သာ ရှိ၏။
ထိုရုပ်ဓာတ်၊ နာမ်ဓာတ်တို့သည်လည်း ပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ်၊ သတ္တဝါမဟုတ်၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ စသည် မဟုတ်ပေ။
ထိုရုပ်ဓာတ်၊ နာမ်ဓာတ်တို့မှတစ်ပါး ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါဟူ၍ အသီးအခြားမရှိ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာစသည်လည်း မရှိဟု ဆိုလိုသည်။
ပရမတ္ထသစ္စာသည် ဝိပလ္လာသတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။
ဤပရမတ္ထသစ္စာတရားမှသာ ဝိပလ္လာသတရားကို ပယ်နိုင်သည်။
ဝိပလ္လာသတရားကို ပယ်နိုင်မှ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။
ပရမတ္ထသစ္စာသည် (၂) မျိုးရှိ၏။
၎င်း (၂) မျိုးတို့မှာ (၁) ရုပ်တရား (၂) နာမ်တရားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရုပ်တရား ရုပ်တရားသည် (၂၈)ပါး ရှိ၏။
ထို (၂၈)ပါးတို့မှာ မဟာဘုတ်ကြီး (၄) ပါး ဝတ္ထုရုပ် (၆) ပါး ဘာဝရုပ် (၂) ပါး ဇီဝိတရုပ် (၁) ပါး အာဟာရရုပ် (၁) ပါး ဂေါစရရုပ် (၄) ပါး (ဤ ၁၈ ပါးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်မှုဟူသော ဇာတိတရား ထင်ရှားရှိကြခြင်းကြောင့် ဇာတရုပ် မည်၏။
) ပရိစ္ဆေဒရုပ် (၁) ပါး ဝိညတ်ရုပ် (၂) ပါး ဝိကာရရုပ် (၃) ပါး လက္ခဏာရုပ် (၄) ပါး (ဤ ၁၀ ပါးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်မှုဟူသော ဇာတိတရား ထင်ရှားမရှိခြင်းကြောင့် အဇာတရုပ် မည်၏။
) နာမ်တရား နာမ်တရားသည် (၅၄) ပါး ရှိ၏။