kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့ ပဋိနိဿဂ္ဂနှင့်ပြည့်စုံသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာမည်ပါသည်။
ထိုနည်းတူ အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်လည်း သမုစ္ဆေဒအားဖြင့် ကိလေသာတို့ကို စွန့်ပယ်ခြင်း (ပရိစ္စာဂပဋိနိဿဂ္ဂ) နှင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုပြေးဝင်ခြင်း (ပက္ခန္ဓနပဋိနိဿဂ္ဂ) တို့နှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ မည်ပါသည်။
နိဂုံး ထို့ကြောင့် ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာဟူသည် သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ စွဲလမ်းမှုကင်းအောင် စွန့်လွှတ်ခြင်းနှင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ညွတ်ကိုင်းခြင်းဟူသော နှစ်ခုသော အခြင်းအရာတို့ဖြင့် ရှုပွားသော ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့် မဂ်ဉာဏ်တို့ကို ဆိုလိုပါသည်။
ဤဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် "ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီပုဂ္ဂိုလ်" မည်ပြီး၊ အာနာပါနကို ရှုမှတ်ရာ၌ပင်လျှင် ဤသင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်းသဘောနှင့် ကိလေသာတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို အဖန်ဖန်ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ ကျင့်သည်ဟု သိအပ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
နိရောဓာနုပဿနာ ဟူသော စကားလုံးသည် "နိရောဓ" (ချုပ်ခြင်း၊ ငြိမ်းခြင်း) နှင့် "အနုပဿနာ" (အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုခြင်း၊ ရှုမှတ်ခြင်း) ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပေးထားသော စာသားအရ ဤအနုပဿနာသည် အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုး သက်ရောက်သည်- နိရောဓာနုပဿနာ- ချုပ်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (က) ရာဂကို ချုပ်ငြိမ်းစေတတ်သော၊ အဖန်ဖန်ရှုခြင်းဖြစ်သော ဉာဏ်။
(ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် အဋ္ဌကထာ) ဤအဆိုအရ "ရာဂံ နိရောဓေတီတိ နိရောဓော၊ နိရောဓော စ သော အနုပဿနာ စာတိ နိရောဓာနုပဿနာ။
" ဟု ဖွင့်ဆိုထားရာ၊ ရာဂ (တပ်မက်မှု) ကို ချုပ်ငြိမ်းစေသော သဘောသည် "နိရောဓ" ဖြစ်ပြီး၊ ထိုချုပ်ငြိမ်းမှုနှင့် ထိုသို့ရှုခြင်းသည် "နိရောဓာနုပဿနာ" မည်၏။
ဤသည်မှာ ကိလေသာ၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ရည်ညွှန်းသော ဉာဏ်စဉ် ဖြစ်သည်။
(ခ) သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်းဖြစ်သော ဉာဏ်။
(ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၊ ဒီဃနိကာယ် အဋ္ဌကထာ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် အဋ္ဌကထာ စသော အဋ္ဌကထာများ) ဤအဆိုအရ "သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ" ဟု ဖွင့်ဆိုထားရာ၊ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ပြုပြင်ဖြစ်ပေါ်လာသော သင်္ခါရတရား (ရုပ်နာမ်တရား) တို့၏ ချုပ်ငြိမ်းပျက်စီးမှုကို အဖန်ဖန် ရှုမှတ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဆိုလိုသည်။
နိရောဓာနုပဿနာ (ထီ) [နိရောဓ + အနုပဿနာ] (က) ရာဂကို ချုပ်စေတတ်သော အဖန်ဖန် ရှု–ခြင်း-တတ်သော ဉာဏ်။
(ခ) သင်္ခါရတို့၏ ချုပ်ခြင်းကို အဖန်ဖန် ရှု-ခြင်း–တတ်သော ဉာဏ်။
(က) နိရောဓာနုပဿနာ အဘိညေယျာ။
ရာဂံ နိရောဓေတီတိ နိရောဓော၊ နိရောဓော စ သော အနုပဿနာ စာတိ နိရောဓာနုပဿနာ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၆။
(ပဋိသံ၊၃၁၊ ၈၀၊ ၁၆၈၊ ၂၀၈၊ ၃၅၅၊ ၃၆၇၊ ၃၇၈။
) (ခ) နိရောဓာနုပဿနာယာ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၄၇)တိ သင်္ခါရာနံ နိရောဓဿ အနုပဿနာယ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၀၄။
မ၊ဋီ၊၁၊၁၀၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၇၉။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၀။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၃၆။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၇၅။
အံ၊ဋီ၊၃၊၂၂၀။
) နိရောဓ နှစ်မျိုး (နိရောဓာနုပဿီ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရှုမှတ်မှု) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နှင့် မဟာဋီကာတို့တွင် "နိရောဓာနုပဿီ" (ချုပ်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုသော ပုဂ္ဂိုလ်) ကို ရှင်းပြရာ၌ နိရောဓ နှစ်မျိုးကို ခွဲခြား ပြဆိုထားသည်- (က) ခယနိရောဓ - ကုန်ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဤသည်မှာ သင်္ခါရတရား (ရုပ်နာမ်တရား) တို့၏ တစ်ခဏမစဲ တသဲသဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီးလျှင် ချက်ချင်း ချုပ်ပျက်နေသော သဘော (ခဏဘင် - khaṇa-bhaṅga) ကို ဆိုလိုသည်။
ထိုသို့ သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏချင်း ချုပ်ပျက်နေမှုကို အာရုံပြု၍ အနိစ္စဟုလည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဟုလည်းကောင်း၊ အနတ္တဟုလည်းကောင်း ရှုမြင်သုံးသပ်နေသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် နိရောဓာနုပဿနာ မည်၏။
(ခ) အစ္စန္တနိရောဓ- အပြီးတိုင်၊ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းမှု။
ဤသည်မှာ ရာဂ (တပ်မက်မှု) အစရှိသော ကိလေသာအားလုံးတို့၏ အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းရာ၊ အသင်္ခတဓာတ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ် ကို ဆိုလိုသည်။
ထို အစ္စန္တနိရောဓ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ သိမြင်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်လည်း နိရောဓာနုပဿနာ မည်၏။
ထို့ကြောင့် နိရောဓာနုပဿီ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုသည်မှာ ဤခယနိရောဓကို ရှုသော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ သို့မဟုတ် အစ္စန္တနိရောဓကို မျက်မှောက်ပြုသော မဂ်ဉာဏ် တစ်မျိုးမျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ရှုမှတ်သည်ရှိသော်လည်း နိရောဓသဘောကို အဖန်ဖန် ရှုလျက် အားထုတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ပါဝင်မှု နိရောဓာနုပဿနာသည် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဖော်ပြထားသော မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် အနုပဿနာ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ: "နိရောဓာနုပဿနာကို ပွားစေသော ယောဂီသည် သင်္ခါရတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယကို ပယ်ခွာ၏။
" ဆိုလိုသည်မှာ သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏမစဲ ချုပ်ပျက်နေသော ခဏဘင်ကို အာရုံယူ၍ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာတင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသောအခါ၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းရင်း (အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ အစရှိသော သမုဒယသစ္စာ) ကို ပယ်ခွာနိုင်စွမ်းရှိသည်။
သင်္ခါရတို့၏ အဆုံးကို မြင်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့ကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားတို့အပေါ်၌ စွဲလမ်းမှု ကင်းစေသည်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ရှင်းလင်းချက် (၁၊ ၂၈၂ အရ): သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏချင်း ချုပ်ပျက်မှု (ခဏဘင်) ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော အနုပဿနာသည်လည်း နိရောဓာနုပဿနာ မည်၏။
ဤသည်မှာ ကိလေသာတို့ကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းစေသော အနုပဿနာ ဖြစ်သည်။
ရာဂ၏ အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်လည်း နိရောဓာနုပဿနာပင် မည်၏။
အချုပ် နိရောဓာနုပဿနာသည် အဓိကအားဖြင့် အကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲသောသဘော၊ ဆင်းရဲသောသဘော၊ အစိုးမရသောသဘောတို့ကို ထင်ရှားစေသည့် ၎င်းတို့၏ အဆက်မပြတ် ချုပ်ငြိမ်းပျက်စီးနေမှု (ခယနိရောဓ) ကို အဖန်ဖန် ရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ ငြီးငွေ့မှု၊ တပ်မက်မှုကင်းမှု (ဝိရာဂ) တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ သင်္ခါရတရားတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းရင်း (သမုဒယ) ကို ပယ်ခွာနိုင်ကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် အပြီးတိုင် ချုပ်ငြိမ်းရာ အမှန်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် (အစ္စန္တနိရောဓ) ကို မျက်မှောက်ပြုသော မဂ်ဉာဏ် (အရိယမဂ်ဉာဏ်) သို့လည်း နိရောဓာနုပဿနာဟုပင် ခေါ်ဆိုပါသည်။
ဤသည်မှာ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်၏ အရေးကြီးသော အပိုင်းတစ်ပိုင်း ဖြစ်ပေသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိရောဓာနုပဿီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝိရာဂါနုပဿနာ ဟူသော စကားလုံးသည် "ဝိရာဂ" (ကင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်း) နှင့် "အနုပဿနာ" (အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုခြင်း၊ ရှုမှတ်ခြင်း) ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပေးထားသော စာသားအရ ဤအနုပဿနာသည် အဓိပ္ပာယ် အမျိုးမျိုး သက်ရောက်သည်- ဝိရာဂါနုပဿနာ- တပ်မက်မှုကင်းခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (၁) သင်္ခါရတရားတို့၏ ကင်းပျောက်-ပျက်စီး-ချုပ်ငြိမ်း-ခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သော ဉာဏ် (ဝိပဿနာဉာဏ်)။
(၂) (သင်္ခါရတရားတို့၏) ကင်းပျောက်-ပျက်စီး-ချုပ်ငြိမ်း-ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရှုတတ်သော ဉာဏ် (မဂ်ဉာဏ်)။
ဤအဓိပ္ပာယ် (၁) နှင့် (၂) ကို ပေါင်း၍ "ဝိရာဂါနုပဿနာတိ တဒုဘယဒဿနဝသေန ပဝတ္တာ ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ စ။
" (ဝိနည်း အဋ္ဌကထာ၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် အဋ္ဌကထာ) ဟု ဖွင့်ဆိုထားရာ၊ သင်္ခါရတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ရှုသော ဝိပဿနာဉာဏ် နှင့် ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရှုသော မဂ်ဉာဏ် နှစ်မျိုးလုံးကို ဆိုလိုသည်။
(၃) နှစ်သက်-တပ်မက်-ခြင်းကင်းသော အခြင်းအရာဖြင့် ဖြစ်သော-အဖန်တလဲလဲ ရှုခြင်း-အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သည့် ဉာဏ်။
(ဝိနည်း အဋ္ဌကထာ၊ ဒီဃနိကာယ် အဋ္ဌကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်) "တထာ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ။
" ဟု ဖွင့်ဆိုထားပြီး၊ ရှုမှတ်သော အနုပဿနာဉာဏ် ကိုယ်တိုင်က တပ်မက်မှုကင်းသော (ဝိရဇ္ဇန) အခြင်းအရာဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
(၄) နှစ်သက်-တပ်မက်-ခြင်းကင်းသည်ဖြစ်၍ အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သောဉာဏ်။
(ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်) "စတဿန္နံ အနုပဿနာနံ ပရိပူရတ္တာ ဝိရဇ္ဇတီတိ ဝိရာဂေါ၊ ဝိရာဂေါ သော အနုပဿနာ စာတိ ဝိရာဂါနုပဿနာ။
" ဟု ဖွင့်ဆိုထားရာ၊ အနုပဿနာလေးပါး ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် တပ်မက်မှုကင်းသော "ဝိရာဂ" ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ထိုဝိရာဂ သဘောနှင့် ထိုသို့ရှုခြင်းသည် ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏။
(၅) နှစ်သက်-တပ်မက်-မှုကင်း (ရာဂကင်း) ခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သောဉာဏ်။
ဝိရာဂါနုပဿနာ (ထီ) [ဝိရာဂ+အနုပဿနာ] (၁) ဝိရာဂါနုပဿနာဉာဏ် (သင်္ခါရတရားတို့၏) ကင်းပျောက်-ပျက်စီး-ချုပ်ငြိမ်း-ခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သော ဉာဏ် (ဝိပဿနာဉာဏ်)။
(၁) ဝိရာဂါနုပဿနာဉာဏ် (သင်္ခါရတရားတို့၏) ကင်းပျောက်-ပျက်စီး-ချုပ်ငြိမ်း-ခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သောဉာဏ် (ဝိပဿနာဉာဏ်​)။
(၂) (သင်္ခါရတရားတို့၏) ကင်းပျောက်-ပျက်စီး-ချုပ်ငြိမ်း-ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရှုတတ်သောဉာဏ် (မဂ်ဉာဏ်​)။
ဝိရာဂါနုပဿနာတိ တဒုဘယဒဿနဝသေန ပဝတ္တာ ဝိပဿနာ စ မဂ္ဂေါ စ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၉)။
(၃) နှစ်သက်-တပ်မက်-ခြင်းကင်းသော အခြင်းအရာဖြင့်ဖြစ်သော-အဖန်တလဲလဲရှုခြင်း-အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သောဉာဏ်။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ ၂၈၁) တိ တထာ ဝိရဇ္ဇနာကာရေန ပဝတ္တာယ အနုပဿနာယ။
(၄) နှစ်သက်-တပ်မက်-ခြင်းကင်းသည်ဖြစ်၍ အဖန်တလဲလဲရှုတတ်သောဉာဏ်၊ ရူပေ ဝိရာဂါနုပဿနာ အဘိညေယျာ။
စတဿန္နံ အနုပဿနာနံ ပရိပူရတ္တာ ဝိရဇ္ဇတီတိ ဝိရာဂေါ၊ ဝိရာဂေါ သော အနုပဿနာ စာတိ ဝိရာဂါနုပဿနာ။
(၅) နှစ်သက်-တပ်မက်-မှုကင်း (ရာဂကင်း)ခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ ရှုတတ်သော ဉာဏ်။
အောက်ပုဒ်ကြည့်။
ဝိရာဂ နှစ်မျိုး (ဝိရာဂါနုပဿီ ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရှုမှတ်မှု) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ "ဝိရာဂါနုပဿီ" (တပ်မက်မှုကင်းခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုသော ပုဂ္ဂိုလ်) ကို ရှင်းပြရာတွင် နိရောဓ နှစ်မျိုးကဲ့သို့ပင် ဝိရာဂ နှစ်မျိုးကို ခွဲခြား ပြဆိုထားသည်- (က) ခယဝိရာဂ - ကုန်ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းအားဖြင့် တပ်မက်မှု ကင်းပြတ်မှု။
ဤသည်မှာ သင်္ခါရတရား (ရုပ်နာမ်တရား) တို့၏ တစ်ခဏမစဲ တသဲသဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီးလျှင် ချက်ချင်း ချုပ်ပျက်နေသော သဘော (ခဏဘင်) ကို ဆိုလိုသည်။
ဤ ခဏဘင်သည် တပ်မက်ဖွယ်ရာ မဟုတ်၊ ရွံရှာဖွယ်၊ ကင်းပြတ်ဖွယ် သဘောရှိသည်။
ထိုသို့ သင်္ခါရတရားတို့၏ ခဏချင်း ချုပ်ပျက်နေမှု (ခယဝိရာဂ) ကို ရှုမြင်နေသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏။
ဤသည်ကိုပင် ခယဝိရာဂါနုပဿနာဉာဏ် ဟုခေါ်ပြီး မဟာဋီကာ၌ ခဏိကနိရောဓ ဟုလည်း ဖွင့်ဆိုသည်။
ဤဝိပဿနာဉာဏ်သည် ရာဂကို တဒင်္ဂအားဖြင့် (ယာယီအားဖြင့်) ပယ်စွန့်နိုင်သောကြောင့် ဝိရာဂါနုပဿနာ အမည်ရသည်။
(ခ) အစ္စန္တဝိရာဂ - အပြီးတိုင်၊ အကြွင်းမဲ့ တပ်မက်မှု ကင်းပြတ်မှု။
ထို အစ္စန္တဝိရာဂ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ သိမြင်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်လည်း ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏။
ထို့ကြောင့် ဝိရာဂါနုပဿီ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုသည်မှာ ဤခယဝိရာဂကို ရှုသော ဝိပဿနာဉာဏ်၊ သို့မဟုတ် အစ္စန္တဝိရာဂကို မျက်မှောက်ပြုသော မဂ်ဉာဏ် တစ်မျိုးမျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ရှုမှတ်သည်ရှိသော်လည်း ဝိရာဂသဘောကို အဖန်ဖန် ရှုလျက် အားထုတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ခယဝိရာဂ နှင့် အစ္စန္တဝိရာဂ ဆက်စပ်ပုံ (မဟာဋီကာ ရှင်းလင်းချက်) မဟာဋီကာ (၁၊ ၃၄၄) ၌ ဤသို့ ရှင်းလင်းထားသည်- ဝိပဿနာဉာဏ်သည် သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း (ခယဝိရာဂ) ကို အာရုံပြုသောကြောင့် "အာရုံသဘောအားဖြင့်" ခယဝိရာဂါနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ ရာဂ၏ အပြီးတိုင် ကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် (အစ္စန္တဝိရာဂ) သို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော သဘောရှိသောကြောင့် "အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့်" လည်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
အရိယမဂ်ဉာဏ်သည်ကား သင်္ခါရတရားတို့၏ ကုန်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း (ခယဝိရာဂ) သဘောကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းတတ်သော မောဟကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော "အသမ္မောဟ (တွေဝေမှုကင်းသော) သဘောအားဖြင့်" ခယဝိရာဂါနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
တစ်ဖန်၊ ရာဂ၏ အပြီးတိုင် ကင်းရာဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန် (အစ္စန္တဝိရာဂ) ကို အာရုံမျက်မှောက် တိုက်ရိုက် ထွင်းဖောက် သိမြင်သောကြောင့် "အာရုံသဘောအားဖြင့်" အစ္စန္တဝိရာဂါနုပဿနာ၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ပါဝင်မှု ဝိရာဂါနုပဿနာသည် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဖော်ပြထားသော မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ပဉ္စမမြောက် အနုပဿနာ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ: "ဝိရာဂါနုပဿနာကို ပွားစေသော ယောဂီသည် သင်္ခါရတရားတို့၌ တပ်မက်သော ရာဂကို ပယ်ခွာ၏။
" ဆိုလိုသည်မှာ သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဖြစ်၍ အလိုမရှိဖွယ်၊ မတင့်တယ်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ၊ အသုဘ) အခြင်းအရာကို သိမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ရှေ့သွားရှိလျက်၊ ယင်းသင်္ခါရတရားတို့ကို ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် (ဝိရာဂ) အခြင်းအရာအားဖြင့် အဖန်တလဲလဲ ရှုသောအခါ၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ တပ်မက်သော ရာဂကို ပယ်ခွာနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ရှင်းလင်းချက် (၁၊ ၂၈၂ အရ): သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်းသဘော (ဘင်) သည် ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် ဝိရာဂသဘော ဖြစ်၏။
ထိုဝိရာဂသဘောကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင်ကြည့်၍ လက္ခဏာယာဉ်သုံးတန်တင်ကာ ရှုပွားသော ဝိပဿနာသည် ဝိရာဂါနုပဿနာ မည်၏။
တစ်နည်းအားဖြင့်၊ သင်္ခါရတို့၏ ပျက်ခြင်း (ဘင်) ကို အာရုံယူ၍ လက္ခဏာယာဉ်သုံးချက် တင်ကာ ဝိပဿနာရှုခိုက် ရာဂသည် တဒင်္ဂအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားသောကြောင့်လည်း ဝိရာဂါနုပဿနာဟု ဆိုသည်။
ရာဂ၏ အပြီးတိုင် ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်ကိုလည်း ဝိရာဂါနုပဿနာဟု ဆိုသည်။
အချုပ် ဝိရာဂါနုပဿနာသည် အဓိကအားဖြင့် အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်စီးခြင်း၊ တပ်မက်ဖွယ်မရှိခြင်း (ခယဝိရာဂ) ကို အဖန်ဖန် ရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ တပ်မက်သော ရာဂကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်ခွာနိုင်ပြီး၊ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ် (ငြီးငွေ့မှု) နှင့်အတူ ဝိပဿနာဉာဏ်များ ဆက်လက် ရင့်ကျက်စေကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် ရာဂ အပြီးတိုင် ကင်းရာ၊ ချုပ်ငြိမ်းရာ အမှန်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် (အစ္စန္တဝိရာဂ) ကို မျက်မှောက်ပြုသော မဂ်ဉာဏ်သို့ တက်လှမ်းစေနိုင်သော အရေးပါသည့် ဝိပဿနာ အဆင့်တစ်ရပ် ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝိရာဂါနုပဿီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းထွန်းညီ သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော တပ်မတော်ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်တပ်၏ သတင်းနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ တာဝန်များတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအတွင်းတွင်လည်း တာဝန်ယူ၍ ပြည်သူများနှင့် မီဒီယာထံတွင် စစ်တပ်၏ သဘောထားများကို ဖော်ပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ထွန်းထွန်းညီ ကို ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဝင်း (ရကတ ဒုတိုင်းမှူး) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်ရီ (စာရေးဆရာမ တင်ရီမ-ညောင်ဦး) တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၄ ဦး အနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။
ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် စစ်တက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
သူ၏ အကိုဖြစ်သူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် ဖြစ်သည်။
စစ်ဘက်သက်တမ်းနှင့် တာဝန်များ ထွန်းထွန်းညီသည် ပြန်တမ်းဝင် အမှတ် ကြည်း ၂၀၇၀၅ ဖြင့် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊အများအားဖြင့် စစ်ရုံးချုပ် တွင်သာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုများသည်။
သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် တပ်ထိန်းချုပ် ၊တွဲဖက် စစ်ရေးချုပ်(၁)၊ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး နှင့် စိတ်ဓါတ်စစ်ဆင်ရေး ညွန်ကြားရေးမှူး တာဝန်များ အသီးသီးထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။
၎င်းသည် စစ်တပ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ၊ နိုင်ငံရေးအခြေအနေများနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာအရေးအခင်းများအပေါ် စစ်တပ်၏ သဘောထားများကို မီဒီယာများနှင့် ပြည်သူများထံ ပြန်လည်ရှင်းလင်းဖော်ပြရန် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့အတွင်းရှိ တာဝန် သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဥ်် ထွန်းထွန်းညီသည် စစ်တပ်၏ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် မီဒီယာဆက်ဆံရေးများကို ပူးတွဲ စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။
၎င်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရိုဟင်ဂျာအရေးအခင်းနှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် စစ်တပ်အပေါ် နိုင်ငံတကာကဖိအားများကြား၌ မီဒီယာအကြား တာဝန်ယူသူအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။
စစ်တပ်၏ သဘောထားများနှင့် သတင်းထုတ်ပြန်မှုများတွင် များသောအားဖြင့် သူက တစ်ဦးတည်းအဖြစ် တက်ရောက်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝနှင့်မိသားစု ထွန်းထွန်းညီသည်် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဆက်ကြည့်ရန် တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ ဇော်မင်းထွန်း တပ်မတော် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)။
အနိစ္စာနုပဿနာ ဟူသော စကားလုံးသည် "အနိစ္စ" (မမြဲခြင်း၊ အမြဲမရှိခြင်း) နှင့် "အနုပဿနာ" (အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုခြင်း၊ ရှုမှတ်သောဉာဏ်) ဟူသော ပုဒ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤအနုပဿနာသည် အဓိပ္ပာယ် အမျိုးမျိုး သက်ရောက်သည်- ===အနိစ္စာနုပဿနာ - မမြဲခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း=== (က) မမြဲသော တေဘူမကသင်္ခါရတရားတို့ကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း၊ ရှုသောဉာဏ်။
(ခ) "မမြဲ" ဟု (အနိစ္စဟု) အဖန်ဖန်ရှုခြင်း၊ ရှုသောဉာဏ်။
မမြဲဟု အဖန်ဖန် ရှုသောကြောင့် အနိစ္စာနုပဿနာ မည်၏။
မမြဲသော သုံးဘုံ၌ဖြစ်သော တရားတို့၏ မမြဲသောသဘောကို ယူ၍ ဖြစ်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အမည် ဖြစ်သည်။
ဤသည် မဟာဝိပဿနာ (၁၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ကုန်ခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းကို မြင်သောဉာဏ် ဖြစ်သည်။
ထိုမမြဲခြင်း လက္ခဏာကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ဖြစ်သည်။
အနိစ္စာနုပဿနာ (ထီ) [အနိစ္စ + အနုပဿနာ] အနိစ္စာနုပဿနာ။
(က) မမြဲသော တေဘူမကသင်္ခါရတရားတို့ကို အဖန်ဖန်-ရှုခြင်း-ရှုသောဉာဏ်။
(ခ) မမြဲ—အနိစ္စ-ဟု အဖန်ဖန်-ရှုခြင်း-ရှုသောဉာဏ်။
(မဟာဝိပဿနာ ၁၈-ပါးတွင် တစ်ပါး။
) အနိစ္စာနုပဿနာ အဘိညေယျာ။
အနိစ္စန္တိ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ။
သော ဝိပဿနာက္ခဏေ အနိစ္စာနုပဿနာယ နိစ္စသညာတော စိတ္တံ မောစေန္တော။
... အနိစ္စာနုပဿနာတိ တဿာ အနိစ္စတာယ ဝသေန ရူပါဒီသု “အနိစ္စ” န္တိ အနုပဿနာ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄-၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၁။
အနိစ္စဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ၊ တေဘူမိကဓမ္မာနံ အနိစ္စတံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာယ ဝိပဿနာယ ဧတံ နာမံ။
အနုပဿနာ နာမ အနိစ္စာနုပဿနာ ဒုက္ခာနုပဿနာ... ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာတိ၊ တာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ ဝိတ္ထာရိတာ၊ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၁။
အနိစ္စဿ တေဘူမကဓမ္မဿ, အနိစ္စန္တိ ဝါ အနုပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ။
မ၊ဋီ၊၁၊၂၆၀၊ အနိစ္စာနုပဿနာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာနံ ခယတော ဝယတော ဒဿနဉာဏံ။
တံ(အနိစ္စလက္ခဏံ) အာရဗ္ဘ ပဝတ္တာ ဝိပဿနာ အနိစ္စာနုပဿနာ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၄။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၄၇။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၄၈၊ ၂၆၄၊ ၃၃၅။
) ဆက်စပ်သော အသုံးအနှုန်းများ (အနိစ္စ၊ အနိစ္စတာ၊ အနိစ္စာနုပဿနာ၊ အနိစ္စာနုပဿီ) (၁) အနိစ္စ - မမြဲသောတရားများ: အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ၊ ကြမ်းသော၊ သိမ်မွေ့သော၊ ယုတ်သော၊ မြတ်သော၊ ဝေးသော၊ နီးသော ဟူသော (၁၁) မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးသည် "အနိစ္စ" မည်၏။
အကြောင်းမှာ: ၎င်းခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဖြစ်ခြင်း (ဥပ္ပါဒ)၊ ပျက်ခြင်း (ဝယ)၊ ဖြစ်ခြင်းမှ ပျက်ခြင်းသို့ ယိုင်လဲနေသော အခြားအဖြစ် (အညထတ္တ) ဟူသော ဌီသဘောသုံးမျိုး ထင်ရှားရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၁။
) ဥပ္ပါဒ (ဖြစ်ခြင်း): ရှေးက မရှိသေးဘဲ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ယခုမှ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ ပရမတ်အထည်ကိုယ် သရုပ်သဘောကို ရခြင်း။
ဝယ (ပျက်ခြင်း): ဖြစ်ပြီးသော သင်္ခတတရားတို့၏ ခဏချင်းချုပ်ခြင်း၊ ပရမတ်သရုပ် အထည်ကိုယ် ပျက်စီးခြင်း။
အညထတ္တ (အခြားအဖြစ်): ပရမတ်တရားတို့၏ ဖြစ်စမှတစ်ပါး ပျက်ခြင်းသို့ ရှေးရှုနေသော အခြင်းအရာထူးဖြင့် ဖြစ်ခြင်း။
ဤသည်မှာ သင်္ခတပရမတ်တရားတို့၏ ဇရာ (အိုခြင်း) သဘော၊ ခဏိကဇရာ ဖြစ်သည်။
(၂) အနိစ္စတာ- မမြဲမှုသဘော၊ မမြဲခြင်းတရား: ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ (က) ဖြစ်ခြင်း၊ (ခ) ပျက်ခြင်း၊ (ဂ) ဖြစ်စမှတစ်ပါး ပျက်ခြင်း (ဘင်) ဘက်သို့ ရှေးရှုနေသော အခိုက်အတန့်တည်းဟူသော အခြင်းအရာထူးသည် အနိစ္စတာ မည်၏။
တစ်နည်းအားဖြင့် "ဟုတွာ အဘာဝေါ" – ဖြစ်ပြီးနောက် မရှိတော့ခြင်းသည် အနိစ္စတာ မည်၏။
ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးကမရှိ၊ ယခုမှဖြစ်တည်၍ ခဏချင်း ပျက်ခြင်း၊ ဖြစ်တိုင်းသော အခြင်းအရာအတိုင်း မတည်ဘဲ ခဏဘင်ဖြင့် ပျက်ခြင်းသည် အနိစ္စတာ မည်သည်။
မဟာဋီကာ ရှင်းလင်းချက်: "ဟုတွာ အဘာဝေါ" ဟူရာ၌ "ဟုတွာ (ဖြစ်ပြီးနောက်)" ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် မဖြစ်မီ ရှေးအဖို့က မရှိသေးခြင်း (ပါဂဘာဝ) ကို ညွှန်ပြပြီး၊ "အဘာဝေါ (မရှိခြင်း)" ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ဖြစ်ပြီးနောက် ပျက်၍ မရှိခြင်း (ဝိဒ္ဓံသာဘာဝ/ဝိနာသာဘာဝ) ကို ပြသည်။
ဤသည်မှာ ရုပ်နာမ်တို့သည် မရှိသေးသော အဖြစ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ပျက်၍ မရှိခြင်းသို့ပင် ပြန်ရောက်သွားသည်ဟူသော အနက်ကို ပြသဖြင့် အနိစ္စလက္ခဏာကို အလွန်ထင်ရှားစေသည်။
(၃) အနိစ္စာနုပဿနာ - မမြဲခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုသောဉာဏ်: ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ၎င်းတို့၏ ဖြစ်မှု၊ ပျက်မှု၊ အထူးသဖြင့် အပျက်သက်သက်ကို အာရုံပြု၍ "အနိစ္စ" ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုပွားသုံးသပ်နေသော ဝိပဿနာဉာဏ်သည် အနိစ္စာနုပဿနာ မည်၏။
) (၄) အနိစ္စာနုပဿီ - မမြဲခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုသောပုဂ္ဂိုလ်: ထို အနိစ္စာနုပဿနာဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အနိစ္စာနုပဿီပုဂ္ဂိုလ် မည်၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ဖြစ်စေသော်လည်း "အနိစ္စ" ဟု တရွေ့ရွေ့ ရှုလျက် ကျင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ပါဝင်မှု အနိစ္စာနုပဿနာသည် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဖော်ပြထားသော မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးတွင် ပထမဆုံး အနုပဿနာ ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ: "အနိစ္စာနုပဿနာကို ပွားစေသော ယောဂီသည် နိစ္စဟု အမှတ်မှားသော နိစ္စသညာကို ပယ်ခွာ၏။
" သင်္ခါရတရားတို့အပေါ်၌ မြဲ၏ဟူသော အစွဲအမြင်ကို ပယ်ဖျောက်ပေးသည်။
အနိမိတ္တာနုပဿနာ နှင့် ဆက်စပ်မှု ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တို့၌ "ယာ စ အနိစ္စာနုပဿနာ ယာ စ အနိမိတ္တာနုပဿနာ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ။
" ဟု လာရှိရာ၊ အနိစ္စာနုပဿနာ နှင့် အနိမိတ္တာနုပဿနာ (အမှတ်နိမိတ်ကင်းသည်ဟု ရှုခြင်း) တို့သည် အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းဖြစ်ပြီး၊ အမည်ပညတ်သာ ကွဲပြားသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
"နိမိတ္တ" (အမှတ်အသား၊ သဏ္ဌာန်) နှင့် အနိမိတ္တာနုပဿနာ (ထို့ကြောင့် အနိစ္စာနုပဿနာ) က မည်သို့ ကျော်လွှားပုံ: "နိမိတ္တ" ဆိုသည်မှာ ပရမတ်တရားတို့ကို အရှိအတိုင်း မမြင်သေးသောအခါ၊ သတ္တဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ အတုံးအခဲ၊ အစဉ်အတန်း (သန္တတိဃန)၊ အစုအဝေး (သမူဟဃန)၊ လုပ်ငန်းဆောင်တာ (ကိစ္စဃန) စသည်ဖြင့် ထင်လာသော အမှတ်အသား သဏ္ဌာန် ပညတ်များကို ဆိုလိုသည်။
ဤအမြင်များသည် တရားတို့၏ မမြဲသော သဘောကို ဖုံးကွယ်ထားသည်။
စစ်မှန်သော ဝိပဿနာ (အနိမိတ္တ/အနိစ္စ ကို မြင်သော ဝိပဿနာ):''' ဤ ပညတ်အမြင်၊ အတုံးအခဲအမြင် (ဃန) တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီး၍၊ ၎င်းတို့၏ အောက်ခံဖြစ်သော ပရမတ်တရားစစ်စစ် (ဥပမာ - ပထဝီ၊ အာပေါ စသော ရုပ်ပရမတ်၊ စိတ်၊ စေတသိက် စသော နာမ်ပရမတ်) တို့၏ ခဏချင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီး ခဏချင်း ချုပ်ပျက်နေသော သဘောကို မြင်အောင် ရှုခြင်းဖြစ်သည်။
ရုပ်ကလာပ်၊ နာမ်ကလာပ်များကိုပင် အတုံးအခဲအဖြစ် ရှုနေသေးလျှင်၊ ၎င်းတို့ကို ပရမတ်ဓာတ်သား တစ်လုံးချင်းစီအထိ ဉာဏ်ဖြင့် မပိုင်းခြားနိုင်သေးလျှင် "နိမိတ္တ" ကိုသာ ရှုနေသေးသည် မည်၏။
ထိုသို့ရှုခြင်းသည် အနိမိတ္တာနုပဿနာ၊ ထို့ကြောင့် အနိစ္စာနုပဿနာ အစစ် မမည်သေး။
စစ်မှန်သော အနိစ္စာနုပဿနာသည် ပရမတ်တရား တစ်လုံးချင်းစီ၏ ဥပါဒ်၊ ဌီ၊ ဘင် သုံးပါးကို (အထူးသဖြင့် ဥပါဒ်စွန်း၊ ဘင်စွန်းကို) ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားမြင်၍၊ ထိုသို့ ဖြစ်ပျက်နေခြင်းကြောင့် မမြဲဟု ရှုမြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
နိဂုံး အနိစ္စာနုပဿနာသည် ဝိပဿနာ ဘာဝနာ၏ အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံး ရှုမှတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ခန္ဓာငါးပါး အစရှိသည့် သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ချုပ်ပျက်ခြင်း (အထူးသဖြင့် ချုပ်ပျက်ခြင်း) ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ဉာဏ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရှုမြင်ခြင်းဖြင့် "မြဲ၏" ဟူသော မှားယွင်းသည့် အမှတ်သညာ (နိစ္စသညာ) ကို ပယ်ခွာနိုင်ပြီး၊ လောက၏ အရှိတရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုရန် လမ်းစကို ဖွင့်ပေးသော ကျင့်စဉ် ဖြစ်ပါသည်။
ဤအနုပဿနာသည် အမှတ်နိမိတ် သဏ္ဌာန်တို့မှ ကင်းလွတ်သော ပရမတ်တရားတို့၏ မမြဲသော သဘောကို ရှုသောကြောင့် အနိမိတ္တာနုပဿနာနှင့် အနက်အားဖြင့် တူညီလေသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အနိစ္စာနုပဿီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ် (ဘယဉာဏ်)ဘယတု (တူ) ပဋ္ဌာနဉာဏ(န) [ဘယတု-ပဋ္ဌာန+ဉာဏ] ကြောက်မက်ဘွယ်အားဖြင့်-ဘေးရန်အားဖြင့်-ထင်လာသောဉာဏ်။
ပဿတော ဧတသ္မိံ ဌာနေ ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏံ နာမ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၈၂။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၆။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၂။
) ဘယတူပဋ္ဌာနဉာဏံ ဝုတ္တံ၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇။
(သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၅။
) ဘယတော ဘာယိတဗ္ဗတော ဥပတိဋ္ဌနကေသုဉာဏံ ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၄၅။
ဘယာကာရေန ပဝတ္တံ ဉာဏံ ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၅၁။
သင်္ခါရတရားတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာသည့် ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်တွင် ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်၏ နောက်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်တစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။
ဘယဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်တည်းဟူသော ကာလသုံးပါး၊ မိမိသန္တာန် (အဇ္ဈတ္တ) နှင့် ပြင်ပသန္တာန် (ဗဟိဒ္ဓ) တည်းဟူသော သန္တာန်နှစ်ပါးတို့၌ တည်ရှိသော အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၏ ကုန်ခြင်း (ခယသဘော)၊ ပျက်ခြင်း (ဝယသဘော)၊ ပြိုခြင်း (ဘေဒသဘော) ဟုဆိုအပ်သော ခဏမစဲ အဆက်မပြတ် ချုပ်ပျောက်နေမှု (ခဏိကနိရောဓ) ကို အာရုံပြုသော ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်ကို ရိုသေလေးစားစွာ အဖန်ဖန် ပွားများလေ့လာသောအခါ၊ ထိုယောဂီ၏သန္တာန်၌ (၃၁) ဘုံအတွင်းရှိ သင်္ခါရတရားအားလုံးသည် အလွန်ကြီးကျယ်သော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာအဖြစ် ထင်မြင်လာပါသည်။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်၌ ဖွင့်ဆိုသည်မှာ- "လွန်လေပြီးသော အတိတ်သင်္ခါရတရားတို့သည် ချုပ်ခဲ့ပြီးကုန်ပြီ၊ ပစ္စုပ္ပန်သင်္ခါရတရားတို့သည် ချုပ်ကုန်ဆဲ ဖြစ်ကြကုန်၏၊ အနာဂတ်၌ ဖြစ်ပေါ်မည့် သင်္ခါရတရားတို့သည်လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ချုပ်ကုန်ကြလတ္တံ့" ဟု ဤသို့ သင်္ခါရတရားတို့၏ အပျက်ကို ရှုမြင်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌၊ သင်္ခါရတရားတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာသောအခါ၊ ထိုကြောက်အပ်သော အခြင်းအရာကို ယူတတ်သော ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ဘယဉာဏ်သည် ကြောက်တတ်ပါသလော ဤမေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကျမ်းဂန်များက ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်ကိုယ်တိုင်သည် ကြောက်ခြင်းသဘော (ဒေါသစေတသိက်) မဟုတ်ကြောင်း ရှင်းလင်းထားပါသည် ("န ဘာယတိ")။
ကြောက်ခြင်းသဘော (ဘာယန) သည် စိတ်ဓာတ်ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းမှု (ပဋိဃ) နှင့်ယှဉ်သော ဒေါသမူစိတ္တုပ္ပါဒ်၏ အစွမ်းဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဘယဉာဏ်သည်ကား ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သင်္ခါရတရားတို့၏ သဘောသဘာဝကို "ကြောက်သင့်ကြောက်ထိုက်သောအရာပါတကား" ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်သော ပညာဉာဏ်သာ ဖြစ်သည်။
ဉာဏ်သည် ကြောက်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်သည်မဟုတ်။
ထိုဉာဏ်သည် "အတိတ်သင်္ခါရတို့ ချုပ်ကုန်ပြီ၊ ပစ္စုပ္ပန်သင်္ခါရတို့ ချုပ်ဆဲ၊ အနာဂတ်သင်္ခါရတို့ ချုပ်လတ္တံ့" ဟု စူးစမ်းဆင်ခြင်ပိုင်းဖြတ်ခြင်း (တီရဏမတ္တ) မျှသာ ဖြစ်သည်။
ပစ္စုပ္ပန်သင်္ခါရတရားများကို ရှုပုံ မဟာဋီကာက ပစ္စုပ္ပန်ကို သုံးမျိုးခွဲပြထားပါသည်- အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန်: တစ်ဘဝတာ ကာလကို ဆိုလိုသည်။
ပဋိသန္ဓေနေချိန်မှ စုတိကျချိန်အထိ တစ်ဘဝတာအတွင်း ဖြစ်သမျှသော ရုပ်နာမ်အားလုံးကို "ပစ္စုပ္ပန်" ဟု သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ခဏပစ္စုပ္ပန်: ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင် (ဖြစ်-တည်-ပျက်) ဟူသော ခဏငယ်သုံးပါးသို့ ရောက်ဆဲဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားကို ခေါ်သည်။
သန္တတိပစ္စုပ္ပန်: ရုပ်အစဉ်၊ နာမ်အစဉ်ကို ဆိုလိုသည်။
ဥပမာ- တစ်ခုသော စိတ်ဝီထိအစဉ်၊ သို့မဟုတ် ဥတုတစ်ခု၊ အာဟာရတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်သော ရုပ်အစဉ်တစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံ၍ "ပစ္စုပ္ပန်" ဟု သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘယဉာဏ်ပိုင်း၌ ရှေးဦးစွာ သန္တတိပစ္စုပ္ပန်ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားရမည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ထိုမှတဆင့် ခဏပစ္စုပ္ပန်သို့တိုင်အောင် ရှုပွားရန်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသို့ရှုနိုင်မှသာ ရုပ်တုံးရုပ်ခဲ (ရုပ်ဃန)၊ နာမ်တုံးနာမ်ခဲ (နာမ်ဃန) တို့ ပြိုကွဲ၍ ပရမတ်သို့ဆိုက်ကာ အထက်ဝိပဿနာဉာဏ်များ တက်လှမ်းနိုင်မည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။
လောကဥပမာများ ဘယဉာဏ် မကြောက်တတ်ပုံကို ဥပမာများဖြင့် ရှင်းပြထားပါသည်- မျက်စိအမြင်ရှိသူတစ်ဦးသည် မြို့တံခါးအနီးရှိ မီးကျီးပြည့်နေသော တွင်းသုံးတွင်းကို မြင်သော်၊ သူကိုယ်တိုင် ထိုတွင်းများကြောင့် မကြောက်လန့်သော်လည်း "ဤတွင်းထဲကျသူတိုင်း ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံစားရမည်" ဟု ဆင်ခြင်သိမြင်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိအမြင်ရှိသူတစ်ဦးသည် တံကျင်သုံးချောင်း (ရှားတံကျင်၊ သံတံကျင်၊ ရွှေတံကျင်) ကို မြင်သော်၊ သူကိုယ်တိုင် မကြောက်သော်လည်း "ဤတံကျင်စူးသူတိုင်း ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံစားရမည်" ဟု ဆင်ခြင်သိမြင်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ထိုနည်းတူ ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်သည် ကိုယ်တိုင်မကြောက်ဘဲ၊ မီးကျီးတွင်းသုံးခု၊ တံကျင်သုံးခုနှင့်တူသော ဘုံသုံးပါး (ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ) ရှိ သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းသဘောကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီး၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးဒုက္ခတို့၏ တည်ရာဖြစ်၍ "ကြောက်မက်ဖွယ်ပါတကား" ဟု ထင်မြင်သောကြောင့် ဘယတုပဋ္ဌာနဉာဏ်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သင်္ခါရတရားများ ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာပုံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တို့တွင် ဤသို့ ရှင်းပြထားပါသည်- အနိစ္စဟု နှလုံးသွင်းသောအခါ: သင်္ခါရနိမိတ် (သင်္ခါရတရားတို့၏ အတုံးအခဲ၊ သဏ္ဌာန်အဖြစ် ထင်ခြင်း) သည် ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အနိစ္စဟုရှုမြင်ခြင်းသည် သင်္ခါရတို့၏ ပျက်ခြင်း၊ သေခြင်းကို အဓိကမြင်နေသောကြောင့်တည်း။
ဒုက္ခဟု နှလုံးသွင်းသောအခါ: ဘဝပဝတ္တ (ဘုံဘဝအားလုံး၌ အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်နာမ်အစဉ်) သည် ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာ၏။
သုခဟု သမုတ်အပ်သော ရူပ၊ အရူပဘုံတို့၌ပင် ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းဒဏ်ချက်ဖြင့် နှိပ်စက်ခံနေရသည်ကို မြင်သောကြောင့်တည်း။
အနတ္တဟု နှလုံးသွင်းသောအခါ: သင်္ခါရနိမိတ်ရော၊ ဘဝပဝတ္တပါ နှစ်မျိုးလုံး ကြောက်မက်ဖွယ်အဖြစ် ထင်လာ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အတ္တကင်းဆိတ်၍ အနှစ်သာရမရှိပုံ၊ လူသူကင်းဆိတ်သောရွာ၊ တံလျှပ်၊ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်မြို့ကဲ့သို့ အချည်းနှီးဖြစ်ပုံကို မြင်သောကြောင့်တည်း။