kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြန်မာနှစ်ခြင်းအသင်းတော် အဖွဲ့ချုပ် (Myanmar Baptist Convention) ၏ စာရင်းများအရ ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန်များ စုစုပေါင်း၏ တစ်ဝက်ခန့်မှာ နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မှတ်တမ်းများအရ အသင်းသားဦးရေ ၆ သိန်းကျော် (၆၆၂,၈၃၄) နှင့် အသင်းတော် ၃၉၀၅ ခု ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူမျိုးစုကြီး ရှစ်စုဖြစ်သော ဗမာ၊ ချင်း၊ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းတို့အပြင် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုး အများအပြားလည်း နေထိုင်ကြသည်။
ဗမာလူမျိုးသည် လူဦးရေ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသော အဓိက လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။
ကျန် ခုနစ်မျိုးသော လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများနှင့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယလူမျိုးများမှာ လူဦးရေ၏ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်တွင် ပြန့်ကျဲ နေထိုင်ကြသည်။
လူမျိုးစု အများစုမှာ တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးများနှင့် ကျေးလက်ဒေသများမှ ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ခန့်မှန်းခြေ ၈၇% မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ထေရဝါဒ)၊ ၆% မှာ ခရစ်ယာန်၊ ၄% မှာ မူဆလင်၊ ၁% မှာ ဟိန္ဒူနှင့် ၂% မှာ အခြား ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များသည် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအားလုံးတွင် ပါဝင်ကြသော်လည်း ၉၀% ကျော်မှာ ကရင်၊ ကချင်၊ ချင်းနှင့် ကယား လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်းနှင့် မွန် စသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ အားကောင်းသည့် လူမျိုးစုများအကြားတွင်မူ ခရစ်ယာန်ဦးရေ အလွန်နည်းပါးသည်။
ဂိုဏ်းဂဏများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းဂဏ များစွာအနက် အဓိက အဖွဲ့အစည်းအချို့ ရှိသည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် ကောင်စီ (Myanmar Council of Churches - MCC) သည် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ အဖွဲ့အစည်းများ၏ စုပေါင်းအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော သီးခြား ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများလည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အဓိက ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းကြီးအချို့မှာ- မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိ မိတ်သဟာယအဖွဲ့ (Myanmar Evangelical Christian Fellowship - MECF) မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (Myanmar Christian Co-operation Mission - MCCM) ၎င်းအပြင် ဆရာ ဒေဗစ်ရိုးမို ဦးဆောင်ခဲ့သည့် Yangon Christian Youth Crusade (MYC)၊ Evangelical Baptist Church၊ ဆရာ ရော်ဗင်ခိုင်၏ အဖွဲ့အစည်း စသည်ဖြင့် များစွာ ရှိသည်။
ဤအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သော ခရစ်ယာန်ဦးရေလည်း များစွာ ရှိသည်။
ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန်များတွင် MCC ကဲ့သို့သော တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် အဖွဲ့အစည်းများအပြင် ထိုအဖွဲ့ဝင် မဟုတ်သော ဧဝံဂေလိ အသင်းတော်နှင့် အဖွဲ့အစည်းများလည်း များစွာ ရှိကြသည်။
၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နောက်ပိုင်းတွင် အေဂျီအသင်းတော်များ (Assemblies of God) ခေတ်စားလာသည်။
ယခုအခါ ပရိုတက်စတင့်များသာမက ရိုမန်ကက်သလစ် အသင်းတော်များစွာတွင်လည်း ကိုးကွယ်ဝတ်ပြု အစည်းအဝေး မစတင်မီ သီဆို ချီးမွမ်းခြင်းကို ဦးစွာ ပြုလုပ်လာကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် ကောင်စီ (MCC) အဖွဲ့ဝင် အသင်းတော်များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ MCC ၏ အဖွဲ့ဝင် အသင်းတော်များနှင့် ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်- မြန်မာနှစ်ခြင်းအသင်းတော် အဖွဲ့ချုပ် (Myanmar Baptist Convention) မြန်မာပြည်ဂိုဏ်းချုပ်နယ်မြေရှိ အသင်းတော် (Church of the Province of Myanmar) မက်သဒစ်အသင်းတော် (မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း) (Methodist Church, Upper Myanmar) မာရာ ဧဝံဂေလိ အသင်းတော် (Mara Evangelical Church) မြန်မာနိုင်ငံ ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း အသင်းတော် (Presbyterian Church of Myanmar) မက်သဒစ်အသင်းတော် (မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း) (Methodist Church, Lower Myanmar) မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော ပရက်စ်ဘီတီးရီးယန်း အသင်းတော် (Independence Presbyterian Church of Myanmar) လူသာရန် ဘက်သလီဟမ် အသင်းတော် (Lutheran Bethlehem Church) စိန့်ဂါဗြေလ အသင်းတော်များ သမဂ္ဂ (St. Gabriel’s Congregational Union Church) ကယ်တင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ မြန်မာဒေသ (Salvation Army, Myanmar Region) မိမိကိုယ်ကို ထောက်ပံ့သော ကရင်နှစ်ခြင်း သာသနာပြုအဖွဲ့ (Self-Supporting Kayin Baptist Mission Society - SSKBMS) မြန်မာနိုင်ငံ လီဆူး ခရစ်ယာန် အသင်းတော် (Lisu Christian Church of Myanmar - LCC) မြန်မာနိုင်ငံ ဧဝံဂေလိ လွတ်လပ်သော အသင်းတော် (Evangelical Free Church of Myanmar) လွတ်လပ်သော ဘုရားကျောင်း ပြည်တွင်းသာသနာပြုအဖွဲ့ (Independent Church Home Mission) ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အသင်းတော်ပေါင်းစုံအဖွဲ့များ (Co-operating National Ecumenical Bodies) မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား YMCAs ကောင်စီ (Nation Council of YMCAs of Myanmar) အမျိုးသား YWCA (National YWCA) မြန်မာနိုင်ငံ ကျမ်းစာအသင်း (Bible Society of Myanmar) မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် စာပေအသင်း (Christian Literature Society of Myanmar) မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မပညာ သင်ကြားရေးအဖွဲ့ (Association for Theological Education in Myanmar - ATEM) မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် ကျန်းမာရေး လုပ်သားများ ဝန်ဆောင်မှုအသင်း (Myanmar Christian Health Workers’ Service Association - MCHWSA) မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် နူနာရောဂါ သာသနာပြုအဖွဲ့ (Myanmar Christian Leprosy Mission) ခရစ်တော်အတွက် မြန်မာလူငယ်များ (Myanmar Youth for Christ - MYFC) မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား အသင်းတော်ပေါင်းစုံ ချေးငွေရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (National Ecumenical Church Loan Fund - ECLOF of Myanmar) မြန်မာနိုင်ငံ ဂိဒေါင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ (The Gideons International Myanmar) မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် အမျိုးသမီး အကြံဉာဏ်ပေးရေး သမဂ္ဂ (The Myanmar Christian Women Temperance Union) သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရမှ ခရစ်ယာန် မစ်ရှင်ကျောင်းများအားလုံးကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းယူခဲ့သည်။
ထို့အပြင် နိုင်ငံခြားသား သာသနာပြုဆရာများအား မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခွင့် မပြုတော့ပေ။
ဤအခြေအနေကြောင့် မြန်မာအသင်းတော်များသည် နိုင်ငံခြားအဆက်အသွယ် အများအပြား မရှိဘဲ ပြည်တွင်းတွင် ရပ်တည် လုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။
နှစ်ခြင်း (Baptists)၊ အေဂျီ (Assemblies of God)၊ မက်သဒစ် (Methodists) နှင့် အင်္ဂလီကန် (Anglicans) အသင်းတော်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်အားကြီး အသင်းတော်များအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သည်။
ကိုးကား http://www.mcc-mm.org/member-churches http://burmesebible.com/b/adoniram_judson_by_fred_barlow.htm MBC Baptist မန်းအောင်ကျော်ဇံ http://www.ethnologue.com ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, ဆရာကြီးဦးတင်မောင်ထွန်း , မုရန်အင်တာနက်မဂ္ဂဇင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ဘာသာ။
ဝိုင်ဝိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရော့ခ်အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်၍ အိုင်းရင်းခရော့စ်ဂီတဝိုင်း၏ ပင်တိုင် အဆိုတော်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် "နေဆယ်စင်း" အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ဂီတလောကသို့ ပထမဆုံး စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထွက်ရှိခဲ့သော တေးအယ်လ်ဘမ်များ နေဆယ်စင်း (၁၉၉၈) လမင်းနဲ့ပင်လယ် (၂၀၀၁) ကြိုးမဲ့စွန် (၂၀၀၃) အချစ်ငှက် (၂၀၀၄) သမင်လည်ပြန် unplugged live (၂၀၀၆) ထာဝရ (၂၀၀၇) အတုံ့အလှည့် (၂၀၁၁) ခရီးရှည်'' (၂၀၁၉) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ။
ဘေ့စ်ဂစ်တာ လက်ကွက် ဘေ့စ်ဂစ်တာ () ဆိုသည်မှာ အခြားသော ဂစ်တာများကဲ့သို့ ကြိုး ၆ ချောင်း တပ်ဆင်မထားပဲ ကြိုး ၄ ချောင်းသာ တပ်ဆင်ထားသော ဂစ်တာ အမျိုးအစား များဖြစ်သည်။
ဘေ့စ်သံ ထွက်ပေါ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသဖြင့် သာမန် ဂစ်တာများတွင် တပ်ဆင်သော အောက်ဆုံးကြိုး ၂ ချောင်း မပါဝင်ပေ။
ဆလိုင်း ဆွန်ကျဲအိုသည် ချင်းအမျိုးသား တေးရေးတေးဆို တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
သူသီဆိုခဲ့သော "ဆုတောင်းခဲ့တယ် မိငယ်" သီချင်းအား စိုင်းထီးဆိုင်၊ မျိုးကျော့မြိုင်တို့ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့ကြသည်။
စိုင်းထီးဆိုင်၏ အစောပိုင်းကာလတေးစုများတွင် ပါဝင်အားဖြည့်သီဆိုတီးခတ်လေ့ရှိသည်။
အရင်လိုဘဝမျိုးရောက်ချင်တယ်၊ သံသရာခရီးသည်၊ ဆုတောင်းခဲ့ဖူးတယ်မိငယ် ဒီဆောင်းတစ်ည၊ အဆုံးအဖြတ် အစရှိသည့်သီချင်းများသည် သူ၏ထင်ရှားသောတေးလက်ရာများဖြစ်သည်။
The Wild Ones တေးဂီတအဖွဲ့တွင်အချိန်တစ်ခုကြာပါဝင်ခဲ့ဖူးသည်။
စီးရီးများ ကျေနပ်ပါတော့ (၁၉၇၅) စိတ္တဇအလွမ်း (၁၉၇၆) ပြဒါးတစ်လမ်း သံတစ်လမ်း (၁၉၇၆) ထင်းခုတ်သမား (၁၉၇၈) ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါ၊ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီ (၁၉၉၄) ရှင်သန်နေဆဲမေတ္တာ ဘ၀နိဂုံး ဆလိုင်း ဆွန်ကျဲအိုသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကိုင်ဇာ (အဆိုတော်) ကိုင်ဇာ မွေးသက္ကရာဇ် ၁၈ ရက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၆၁ အမည်ရင်း ညီညီ မိဘအမည် မွေးရာဇာတိ ထားဝယ်မြို့ နိုင်ငံ25px မြန်မာအလုပ်အကိုင် အဆိုတော်ထင်ရှားကျော်ကြားမှုကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုင်ဇာ သည် မြန်မာ သီချင်းရေးဆရာ နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ နှစ်နောက်ပိုင်း ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် တို့တွင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ထားဝယ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ရော့ခ် သီချင်းများမှာ လူကြီးရော လူငယ်များပါ နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။
သူ၏ သီချင်းရေး ဆရာများမှာ စောဘွဲ့မှူး ၊ နိုင်မြန်မာ ၊ စိုးလွင်လွင် ၊ မောင်မော်ဈာန် ၊ သုခမိန်လှိုင် တို့ဖြစ်ပြီး သူ၏ ကျော်ကြားသောသီချင်းများကိုရေးသူမှာ နိုင်မြန်မာ နှင့် စောဘွဲ့မှူးတို.ဖြစ်ကြသည်။
ကိုင်ဇာ သည် အောင်မြင်သော သီချင်း ရေးသူလည်း ဖြစ်ပြီး မေဆွိ၊ မေခလာ တို့ နှင့် စုံတွဲသီဆိုခဲ့သော သီချင်းများမှာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထွက်ရှိခဲ့သောတေးစုများ YouTube ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
အငဲ သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရော့ခ်အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
လေးဖြူ ၏ ညီ အရင်းတော်စပ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် တောင်ကြီး၌ မွေးသည်။
လေဒီအာစီ (၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈) "ယနေ့မှာ မွေးနေ့ကျရောက်လာတဲ့ ပရိသတ်တွေ အရမ်းချစ်ကြတဲ့ IC အဖွဲ့ဝင် အဆိုတော် အငဲ" မန္တလေးတက္ကသိုလ် တက်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် လက်ထောက်ကထိက ဒေါ်သီတာနှင့် လက်ထပ်ရာ သမီးနှစ်ယောက် ရသည်။
သမီးတစ်ဦးမှာ လမင်းခ အမည်ဖြင့် သီချင်းဆိုကာ အနုပညာလုပ်ငန်း လုပ်နေပြီဖြစ်သည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီးများ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ထုတ်ဝေသူမှတ်ချက်ဝိညာဉ်များနှင့် ကခုန်ခြင်း၁၉၉၃Metal Zoneဆာဟာရ၁၉၉၅Metal Zoneစိတ်ရွက်လှေ ၁၉၉၇ချား တေးသံသွင်းUnpluggedသီချင်းများရဲ့ ဒဏ္ဍာရီ၁၉၉၉မာကျူရီ တေးသံသွင်းဆဌမအာရုံခုနှစ်ထွေအက ၂၀၀၃PTL တေးသံသွင်းဇစ်မြစ် ၂၀၀၂ The Sun MusicကိုးIron Cross အတွဲ တေးစီးရီးများ ရာစုသစ် (လေးဖြူ၊ မျိုးကြီး တို့နှင့်အတူ) LMN (လေးဖြူ၊ မျိုးကြီး တို့နှင့်အတူ) Iron Cross Unplugged Live (အဖွဲ့) Iron Cross Acoustic Live, 15th Anniversary) (အဖွဲ့) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
Reactive power အားမြန်မာဘာသာဖြင့် လျှပ်တုံ့ဓာတ်အား ဟုခေါ်သည်။
ယင်းသည် ဓာတ်အားပင်ရင်း(ဓာတ်အားပေးစက်)နှင့်ဝန်(ဓာတ်အားသုံးစွဲသည့်စက်ကိရိယာ)တို့အကြားအပြန်အလှန်သွားလာနေသော ဓာတ်အားပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဓာတ်အားပုံစံနှစ်မျိုးရှိရာ ဟုခေါ်သော ဓာတ်အားစစ်နှင့်လျှပ်တုံ့ဓာတ်အားတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဝန်များသည် ဓာတ်အားစစ်ကိုစားသုံးပစ်ကြသော်လည်း လျှပ်တုံ့ဓာတ်အားဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ လျှပ်ညှို့မှု( )နှင့်လျှပ်သိုမှုများကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဝါယာကြိုးတစ်ချောင်းပေါ်တွင် လျှပ်စီးတစ်ကြောင်းစီးသွားပါက ယင်းဝါယာကြိုးပတ်လည်တွင် သံလိုက်စက်ကွင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပြန်လှန်လျှပ်စစ်စနစ်(အေစီဓာတ်အား)တွင် လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတို့သည် အမြဲတစ်သတ်မတ်တည်းရှိမနေဘဲ တစ်စက္ကန့်လျှင်အကြိမ် ၅၀ တက်လိုက်ကျလိုက်ဖြစ်နေသည်။
သို့ရာတွင် လျှပ်စီးအတက်အကျနှင့်ဗို့အားအတက်အကျတို့သည် ပြိုင်တူဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိပေ။
အကြောင်းမှာ လျှပ်စီးကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသောသံလိုက်စက်ကွင်းသည် ယင်းလျှပ်စီး၏တက်မှုကျမှုကို နှောင့်ယှက်သည်။
လျှပ်စီးသည်တက်လိုက်ကျလိုက်ဖြစ်သကဲ့သို့ သံလိုက်စက်ကွင်းကလည်းဖြစ်လိုက်၊ ပျောက်ကွယ်သွားလိုက်ဖြင့်ရှိနေမည်။
သို့ဖြင့်လျှပ်စီးအတက်အကျသည် ဗို့အားအတက်အကျနှင့်ထပ်တူမဖြစ်တော့ဘဲ နောက်ကျကျန်ရစ်သည်။
၎င်းကိုလျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှုဟုခေါ်သည်။
လျှပ်စစ်မော်တာစသော လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြင့်အလုပ်လုပ်ရသောပစ္စည်းများသည် လည်ပတ်နိုင်ရန်သံလိုက်စက်ကွင်းကိုဖန်တီးရသည်။
သံလိုက်စက်ကွင်းအချင်းချင်းတွန်းမှုကြောင့် လျှပ်စစ်မော်တာလည်ပတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့သို့သံလိုက်စက်ကွင်းဖန်တီးရာတွင် မော်တာ၏လျှပ်စီးအတက်အကျသည်ဗို့အားထက်နောက်ကျနေတော့သည်။
ဓာတ်အားဟူသည် လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတို့၏မြှောက်လဒ်ဖြစ်ရာ (တစ်နည်း - လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားလှိုင်းထပ်တူကျရာနေရာမှထွက်ပေါ်လာသည်။
လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားလှိုင်းထပ်တူမကျပဲအံချော်နေသောအပိုင်းကို လျှပ်တုံ့ဓာတ်အားဟုခေါ်သည်။
လျှပ်စီးလှိုင်းနှင့်ဗို့အားလှိုင်းထပ်တူကျနိုင်လျှင်အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဓာတ်အားအပြည့်အဝရမည်ဖြစ်သည်။
)မော်တာကသုံးစွဲနေသောဓာတ်အားသည် လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အား၏မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတစ်ထပ်တည်းမကျသဖြင့် ဓာတ်အားလိုသလောက်မရနိုင်ပေ။
(ပုံကိုကြည့်ပါ)သို့ဖြင့်အလုံအလောက်ဓာတ်အားရနိုင်ရန် လျှပ်စီးပိုဆွဲရသည်။
ယင်းကိုမော်တာကလျှပ်တုံ့ဓာတ်အားကိုစားသုံးနေသည်ဟုဆိုကြသည်။
သို့ဖြင့် ကြိုးကြီးကြီးလိုမည်။
အရွယ်ပိုကြီးသောထရန်စဖော်မာများလိုလာမည်။
ဓာတ်အားလေလွင့်မှုပိုများစေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော အင်ဂျင်နီယာများအနေဖြင့် လိုင်းဗို့အားကျဆင်းခြင်း၊ လိုင်းဗို့အားမြင့်တက်ခြင်း၊ မဂ္ဂါဗားအနှုတ်ပြခြင်းတို့ကိုကြုံတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဗို့အားအတက်အကျကိုဖြစ်စေတဲ့ Reactive Power အကြောင်းကို စဉ်းစားကြည့်ရအောင်။
Real Power နှင့် Reactive Power ဆိုပြီးဓာတ်အားနှစ်မျိုးရှိပါတယ်။
Reactive powerဆိုတာ ဝန်ရဲ့လျှပ်သိုမှု(Capacitance)နှင့် လျှပ်ညှို့မှု(Inductance)များကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဆိုတာ ဗို့အား(Voltage )နှင့်လျှပ်စီး(Current)တို့၏ မြှေက်လဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
ပြန်လှန်လျှပ်စီးစနစ်တွင် ဗို့အားနှင့်လျှပ်စီး တို့ပါတယ်တစ်စက္ကန့်တွင် အကြိမ် (၅၀) အပြန်အလှန်ပြောင်းလဲနေပါတယ်။
သို့ရာတွင်ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးတို့ပါတယ် လျှပ်သွင်တစ်ခုတည်း၌ထပ်တူကျခြင်းမရှိပေ။
လျှပ်စီးအမြင့်ဆုံးရောက်ချိန်ပါတယ် ဗို့အားအမြင့်ဆုံးရောက်ချိန်ထက်စောမည် သို့မဟုတ်နောက်ကျမည်ဖြစ်ပါတယ်။
Real Power ဆိုတာဗို့အားနှင့်လျှပ်စီးတို့ ထပ်တူကျသောနေရာမှဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
reactive powerဆိုတာ ဗို့အားနှင့်လျှပ်စီးတို့ လျှပ်သွင်တစ်ခုတည်း၌ ထပ်တူမကျရာမှဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတို့ လျှပ်သွင်တစ်ခုတည်း၌ ထပ်တူ မကျခြင်းမှာ လျှပ်တုံ့မှုဖြစ်စဉ် ( reactance )ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။
ဗို့အားနှင့်လျှပ်စီးတို့ပါတယ်တစ်စက္ကန့်တွင်အကြိမ် (၅၀) တက်လိုက်ကျလိုက်ဖြစ်နေပါတယ်။
ဝါယာကြိုးတစ်ခုအတွင်း လျှပ်စီး စီးဆင်းပါက ၎င်းဝါယာကြိုးပတ်လည်တွင် သံလိုက်စက်ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
ယင်းသံလိုက်စက်ကွင်းက မိမိအားဖန်တီးတဲ့လျှပ်စီးရဲ့ပြောင်းလဲမှုကိုဆန့်ကျင်ပါတယ်၊ နှေးကွေး စေပါတယ်။
ဆိုလိုတာက ဗို့အားတက်တိုင်းလျှပ်စီးကအမီလိုက်မတက်နိုင်၊ နောက်ကျကျန်ရစ်ပါတယ်။
ထို့အတူဗို့အားပြန်ကျသွားသောအခါတွင်လည်း လျှပ်စီးကအမီလိုက်ပြီးပြန်မကျနိုင်။
နောက်ကျကျန်ရစ်ပါတယ်။
၎င်းကို လျှပ်ညှို့တုံ့ကန်မှုသို့မဟုတ် လျှပ်ညှို့မှုဟုခေါ်ပါတယ်။
လျှပ်စီးကြောင်းကြီးလေလေ လျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှုများလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုနည်းတူပဲ လျှပ်စီးပတ်လမ်းအတွင်းရှိ ပစ္စည်းများကြား(ဥပမာ-ဓာတ်အားလိုင်းရှိ ဓာတ် ကြိုးများအချင်းချင်းအကြား သို့မဟုတ် ဓာတ်ကြိုးနှင့် မြေကြီးကြား)မှာဗို့အားခြားနားမှုရှိပါတယ်။
အဲဒီဗို့အားက လျှပ်စစ်စက်ကွင်းကို ဖန်တီးပါတယ်။
အဲဒီလျှပ်စစ်စက်ကွင်းဖြစ်ပေါ်မှု နဲ့ပြိုပျက်မှုတို့က ဗို့အား ပြောင်းလဲမှုကို လျှပ်စီးပြောင်းလဲမှုထက်နောက်ကျစေပါတယ်။
လျှပ်စီးမြင့်တက်လာတိုင်းဗို့အားကအမီလိုက်မတက်နိုင်၊ လျှပ်စီးကျဆင်းသွားတဲ့အခါမှာလည်းဗို့အားကအမီလိုက်မကျနိုင်ဘဲနောက်ကျကျန်ရစ်ပါတယ်။
အဲဒါကိုလျှပ်သိုတုံ ့ကန်မှု(capacitive reactance) သို့မဟုတ် လျှပ်သိုမှု(capacitance )ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။
စောစောကဖြစ်စဉ်နဲ့ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပါတယ်။
လိုင်းဗို့အားကြီးလေလျှပ်သိုသက် ရောက် မှုများလေလေဖြစ်ပါတယ်။
ထို့အတူလိုင်းရှည်ပါက ပို၍သက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။
ပုံထည့်ရန် ၊ ဒါဆိုရင်လျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှု(လျှပ်စီးကဗို့အားထက်နောက်ကျကျန်နေမှု)ဟာ လျှပ်စီးနဲ့တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေပြီး လျှပ်သိုသက်ရောက်မှု(ဗို့အားကလျှပ်စီးထက်နောက်ကျကျန်နေမှု)ဟာ လိုင်းဗို့အား၊ လိုင်းအရှည်နဲ့တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေတယ်ဆိုတာသဘောပေါက်လောက်ပါပြီ။
လျှပ်သိုဆိုတာ လျှပ်ကူးပစ္စည်းနှစ်ခုကြားမှာ လျှပ်ကာပစ္စည်းကိုကြားညှပ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်းမှာလည်းဓာတ်ကြိုးတွေဟာလျှပ်ကူးပစ္စည်းဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်ကြိုးတွေကြားထဲမှာ လေကလျှပ်ခံပစ္စည်းအဖြစ်ရှိနေပါတယ်။
ဒါကြောင့်ဓာတ်အားလိုင်းကိုလည်း လျှပ်သိုအဖြစ်ရှုမြင်နိုင်ပါတယ်။
လိုင်းရှည်များကိုလည်း လျှပ်သိုတွေတန်းဆက်ထားတယ်လို့ရှုမြင်နိုင်ပါတယ်။
လျှပ်သိုတွေကိုတန်းဆက်ထားတော့ လျှပ်သိုသက်ရောက်မှုပိုများလာတာပေါ့။
ဓာတ်အားလိုင်းတစ်ခုတွင် လျှပ်သိုမှုနှင့်လျှပ်ညှို့မှုတို့ညီမျှနေပါက လျှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတို့လျှပ်သွင်တစ်ခုတည်းမှာထပ်တူကျပြီး Reactive Power ထွက်ပေါ်လာခြင်းမရှိပေ။
လျှပ်ညှို့သက် ရောက်မှုက လျှပ်သိုသက်ရောက်မှုထက်ကြီးပါကလျှပ်စီးဟာ ဗို့အားထက် နောက်ကျမည် ဖြစ်ပြီးဓာတ်အားလိုင်းဟာ Reactive Power ကိုစားသုံးနေပါတယ်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်ပါတယ်။
လျှပ်သို သက်ရောက်မှုပါတယ် လျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှုထက်ကြီးပါကလျှပ်စီးဟာဗို့အားထက် စောမည် ဖြစ်ပြီးဓာတ်အားလိုင်းပါတယ် Reactive Power ကို ထုတ်ပေးနေပါတယ်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်ပါတယ်။
ဘာလို့အဲဒီလိုပြောကြသလဲ။
လိုင်းမှာဝန်အားနည်းနေချိန်မှာ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွေမှာ မဂ္ဂါဗားအနှုတ်ပြနေမယ်။
ဆိုလိုသည်မှာစက်က Reactive Power ထုတ်မပေးဘဲ လိုင်းဆီကနေပြန်စုပ်ယူနေတာ။
ဒါကိုလိုင်းဖက်ကနေကြည့်ရင် Reactive Power ထုတ်လုပ်ပေးနေတဲ့သဘောပဲပေါ့။
ထို့အတူပဲ ဝန်များချိန်မှာ ဓာတ်အားပေးစက်ကနေမဂ္ဂဗါးတွေကလိုင်းဖက်ကိုသွားနေတယ်။
ဒါကြောင့် မဂ္ဂဗါးတွေကို လိုင်းက စားပစ်နေတယ်လို့ပြောကြတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်းတစ်ခု၏ ဗို့အားသတ်မှတ်ချက်ကပုံသေဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လျှပ်သိုသက်ရောက်မှုကလည်း ပုံသေဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့်လျှပ်စီးကတော့ပုံသေမဟုတ်ပါဘူး။
ဝန်များရင်လျှပ်စီးများပြီးဝန်နည်းရင်လျှပ်စီးနည်းမယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်းတွင်ဓာတ်အားစီးဆင်းမှုများလေလေ၊ လျှပ်စီးကြောင်းကြီးလေလေဖြစ်ပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းလည်းကြီးလေလေဖြစ်ပြီး လျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှု များလေလေဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်လိုင်းပေါ်မှာဝန်များနေရင် လိုင်းရဲ့လျှပ်ညှို့မှုက လိုင်းရဲ့လျှပ်သိုမှုထက်ကျော်သွားတယ်။
ဝန်နည်းလာရင်တော့ လျှပ်ညှို့မှုက လိုင်းရဲ့လျှပ်သိုမှုတန်ဖိုးထက်နည်းသွားမယ်။
လျှပ်သိုမှုတန်ဖိုးကတော့အမြဲတမ်းပုံသေပဲရှိနေမယ်။
လိုင်းဗို့အားသတ်မှတ်ချက်ကအမြဲပုံသေပဲလေ။
၂၂၀ ကီလိုဗို့လိုင်းဗို့အားက ၂၂၀ကီလိုဗို့ပဲ၊ ၁၃၂ ကီလိုဗို့ကိုပြောင်းမသွားဘူး။
၅၀၀ ကီလိုဗို့ကိုလည်းပြောင်းမသွားဘူး။
လျှပ်ညှို့မှုတန်ဖိုးကသာ ဝန်ပေါ်မူတည်ပြီးပြောင်းနေတာ။
ဒါ့ကြောင့် ဓာတ်အားလိုင်းမှာ ဓာတ်အားစီးဆင်းမှုများရင် Reactive Power စားသုံးမှု များမယ် ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်းတွင်ဓာတ်အားစီးဆင်းမှုနည်းပါက Reactive Power ထုတ်လုပ်မှု များမည်ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသည် ဝန်နှင့်ဝေးပါက Reactive Power ထုတ်လုပ်မှု များမည်၊ အကျိုးဆက်အားဖြင့် လိုင်းဗို့အားမြင့်နေပြီး ဝန်နှင့်နီးသောဓာတ်အားပေးစက်ရုံများသည်လိုင်းဗို့အားကျနေခြင်းတို့ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
Reactive Power ဟာလျှှပ်စီးနှင့်ဗို့အားတို့၏စောခြင်း၊ နောက်ကျခြင်း ပေါ်မူတည်၍အပေါင်းကိန်း သို့မဟုတ် အနုတ်ကိန်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
၎င်းအားထုတ်လုပ်ပေးသောအခါ အပေါင်းကိန်းဖြစ်ပြီး စားသုံးခံရသောအခါ အနုတ်ကိန်းဖြစ်ပါတယ်။
Reactive Power ကို စားသုံးလိုက်လျှင်၊ ဒါမှမဟုတ်ထုတ်လုပ်တာမလုံလောက်ရင် ဗို့အားနိမ့်ကျသွားမည်ဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်ပေးလျှင် ဗို့အားမြင့်တက်လာမည်ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ပြီး လျှပ်ညှို့မှုသတ္တိရှိတဲ့ပစ္စည်းတွေ(ဥပမာ - Reactor စသည်)က Reactive Power ကိုစားပစ်တယ်။
ဒါကြောင့်လိုင်းဗို့အားကိုကျဆင်းစေတယ်။
လျှပ်သိုမှုသတ္တိရှိတဲ့ပစ္စည်းတွေ(ဥပမာ - လျှပ်သို)က Reactive Power ကိုထုတ်လုပ်ပေးတယ်။
ဒါကြောင့်လိုင်းဗို့အားကိုမြင့်တက်စေတယ်။
ဒါကြောင့် ရန်ကုန်မှာ လိုင်းဗို့အားတွေကျနေလို့ တနည်းအားဖြင့် Reactive Power မလုံလောက်လို့လိုင်းဗို့အားကျဆင်းနေတာကို လျှပ်သိုတပ်ဆင်ပြီး Reactive Powerထုတ်လုပ်ပေးတယ်၊ ဒီလိုနည်းနဲ့လိုင်းဗို့အားတက်လာအောင်လုပ်တာဖြစ်တယ်။
ကျိုင်းတောင်း-နမ့်စန် လိုင်းမှာကျတော့ လိုင်းဗို့အားတွေတအားမြင့်တက်နေလို့ တနည်းအားဖြင့် လိုင်းက Reactive Power တွေထုတ်ပေးနေလို့ အဲဒီ Reactive Power တွေကိုစားပစ်ဖို့ shunt reactor တပ်ပေးရတယ်။
ပိုနေတဲ့ Reactive Power ကို စားပစ်တော့ လိုင်းဗို့အားကျလာတယ်။
ဓာတ်အားပေးစက်ဖက်ကကြည့်ရင် ဝန်နည်းချိန်မှာ လိုင်းကနေ Reactive Powerတွေကိုပြန်စုပ်ယူနေရလို့ မဂ္ဂါဗားအနှုတ်ပြနေမယ်။
ပြီးတော့စက်တစ်လုံးဆိုတာ ဓာတ်အားစနစ်နဲ့ချိတ်ပြီးရင် Active load ရော Reactive load ရောကို အခြားစက်ရုံတွေဆီကခွဲဝေမျှပြီး ဝင်ထမ်းရတယ်။
Active load ထမ်းဖို့ ရေအားစက်ရုံဆိုရင် Guide Vane ကိုပိုဖွင့်ပေးရတယ်။
Reactive load ကိုထမ်းဖို့ဆိုရင် Excitation ကိုမြှင့်ပေးရတယ်။
(ညွှန်း - ဦးဖေသိန်းလျှပ်စစ်ပညာစာအုပ်)ဘီလူးချောင်းအမှတ်(၂)လိုစက်ရုံမျိုးဆိုရင် စက်ရဲ့ဝန်အားတိုးလိုက်တာနဲ့ Excitation ကိုပါတပြိုင်တည်း manual မြှင့်ပေးရတယ်။
ဝန်နဲချိန်မှာ ဓာတ်အားပေးစက်က Reactive load ကိုထမ်းစရာမလိုပဲ ပြန်စုပ်ယူနေရတယ်ဆိုတော့ Excitationနည်းသွားမယ်။
နောက်ပြီး ဓာတ်အားပေးစက်ရဲ့သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ Capacitive load ကိုထမ်းနေရတော့(မဂ္ဂါဗားကိုစားနေရတော့) ဓာတ်အားပေးစက်ရဲ့အစွန်းဗို့အား(Terminal voltage) တက်လာမယ်။
ယင်းနဲ့ဆက်စပ်နေတဲ့လိုင်းဗို့အားလည်းတက်လာမယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဤသို့ဖြင့်လိုင်းတွင်ဝန်အားနည်းခြင်း၊ ဓာတ်အားပေးစက်တွင် မဂ္ဂါဗားအနှုတ်ပြခြင်း၊ လိုင်းဗို့အားမြင့်တက်ခြင်း၊ ဓာတ်အားပေးစက်တွင် Excitation ကျခြင်းတို့တပြိုင်နက်တည်းဖြစ်ပေါ်နေမည်ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့်လိုင်းရှည်ပြီး ဗို့အားဖြင့်သောလိုင်းများတွင်ပိုဖြစ်မည်။
လိုင်းရှည်သည်နှင့်အမျှ လျှပ်သိုသတ္တိများမည်။
လိုင်းဗို့အားမြင့်သည်နှင့်အမျှ လျှပ်သိုသတ္တိများမည်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ထို့အတူလိုင်းတွင်ဝန်အားများပါက Reactive Power မလုံလောက်သဖြင့် ဗို့အားကျမည်။
ထို့ကြောင့် စက်က Reactive Powerပိုထုတ်ပေးရသည်။
ဒီတော့ Reactive Power ထုတ်ပေးရတဲ့ Excitation လည်းတက်လာရရော။
လိုင်းမှာဝန်များရင် ဓာတ်အားပေးစက်မှာ မဂ္ဂါဗားအပေါင်းပြမယ်။
လိုင်းဗို့အားကျမယ်။
Excitation များနေမယ်ဖြစ်တယ်။
Excitation အများကြီးတက်တာလည်းမကောင်းဘူး။
ဓာတ်အားပေးစက်မှာ Excitation Upper နဲ့ Limit Lower Limit တွေရှိကြတယ်။
reactive power နှင့် လျှပ်ဖိအားကိုထိန်းချုပ်ခြင်း ယေဘုယျအားဖြင့် reactive power ကိုလျှော့ချလျှင် ဗို့အားကိုကျဆင်းစေပါတယ်။
reactive power ကို မြှင့်တင်ပေးလျှင် ဗို့အားကိုမြင့်တက်စေပါတယ်။
ဓာတ်အားစနစ်တွင် ဝန်အားများလာသောအခါ သို ့မဟုတ် ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်မှုနည်းလာသောအခါ သို့မဟုတ် ဓာတ်အားစနစ်တွင်းရိှပစ္စည်းများက ဗို့အားကို ကျဆင်းစေသောအခါမှာ ဗို့အားကျဆင်းမှုဖြစ်ပွားပါတယ်။
reactive power မလုံလောက်ခြင်းက ဗို့အားကို ကျဆင်းစေပါတယ်။
ဗို့အားကျဆင်းလာသောအခါ ဓာတ်အားထောက်ပံ့မှု တည် ငြိမ်စေရန် လျှပ်စီးများလာကာ ဓာတ်အားလိုင်းအား reactive power ပိုမိုစားသုံးစေပြီး ဗို့အား ကို ပိုမိုကျဆင်းစေပါတယ်။
လျှပ်စီးအလွန်များလာလျှင် ဓာတ်အားလိုင်းဓာတ်အား ပြတ်တောက် မည်ဖြစ်ပြီး အခြားဓာတ်အားလိုင်းများကို ဝန်ပိစေပြီး ဆင့်ကဲဓာတ်အားပြတ်တောက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေ မည်ဖြစ်ပါတယ်။
reactive power ကို ထိန်းချုပ်သောပစ္စည်းများ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း အများစုဟာလျှပ်ညှို ့သောသဘာဝရှိကြပါတယ်။
ဒါကြောင့် ၎င်းတို့ဟာreactive power ကို စားသုံးပါတယ်။
ပစ္စည်းအများအပြားဟာ ဓာတ်အားစနစ်ရဲ့ reactive power နှင့်ဗို့အားအနေအထားကို ကူညီပေးနိုင်စွမ်းရှိပါတယ်။
၎င်းတို့အနက်အချို့မှာအောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်ပါတယ်။
(က) ပြိုင်ကျဓာတ်အားပေးစက်များ(Synchronous Generators) ဓာတ်အားပေးစက်၏ ထားရှိအညွှန်း(setting )ဖြင့် ဓာတ်အားစစ်နှင် reactive power တို့၏ စုစု ပေါင်းထုတ်လုပ်မှုကို ချိန်ညှိနိုင်ပါတယ်။
စက်ကွင်းဝါယာခွေ (field winding )အတွင်းသို့ သံလိုက်ဓာတ်ပိုသွင်းပေးခြင်း (over Excitation )ဖြင့် စတေတာ(stator )မှ reactive power ကိုထုတ်ပေးပါတယ်။
ထိုနည်းတူ သံလိုက်လျှော့သွင်းပေးခြင်း(Under Excitation ) ဖြင့် ဓာတ်အားစနစ်တွင်ပိုနေသော Reacitive power များကို စားပစ်နိုင်သည်။
ဓာတ်အားပေးစက်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ပုံစံထုတ်ထားသော စွမ်းဆောင်မှုဘောင်အတွင်းတွင် reactive power ကိုချောမွေ့စွာဖြင့် ရုတ်ခြည်းတိုးမြှင့်/ လျှော့ ချနိုင်ပါတယ်။
(ခ) ပြိုင်ကျကွန်ဒင်ဆာများ(Synchronous condensers ) ပြိုင်ကျကွန်ဒင်ဆာများပါတယ် reactive power သက်သက်ကိုသာ ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။
ပြိုင်ကျကွန်ဒင်ဆာများပါတယ် အဓိကအားဖြင့် တာဘိုင်မပါသောဓာတ်အားပေးစက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဓာတ်အားပေးစက်နည်းတူ သံလိုက်ပိုသွင်းခြင်း၊ လျှော့သွင်းပေးခြင်းဖြင့် reactive power ကို ထုတ်လုပ်/စားသုံးပေးနိုင်ပါတယ်။
ပြိုင်ကျကွန်ဒင်ဆာများသည် ထုတ်ပေး နေကျထက်များသော reactive power ကိုခဏတာမျှ ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
ဗို့အား ပြဿနာ ရှိနေသော ဓာတ်အားစနစ်များတွင် ဤသို့သော ဝန်ပိုထုတ်ပေးနိုင်စွမ်းပါတယ် များစွာတန်ဖိုးရှိပါတယ်။
ဥပမာ-ဓာတ်အားစနစ်ဟာ ဓာတ်အားပြတ်တောက်ဖို့ ဦးတည်နေရင် အခြားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ ဓာတ်အားစနစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်အထိ reactive power ကို တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ပြီး တောင့်ခံထားနိုင်ပါက ဓာတ်အားပြတ်တောက်မှုကို ရေှာင်လွှဲနိုင်ပါတယ်။
ရိုးရိုးဓာတ်အားပေးစက်အချို့ကိုလည်းပြိုင်ကျကွန်ဒင်ဆာအဖြစ်မောင်းနှင်နိုင်ရန်ပြုလုပ်ထားသည်။
ဥပမာ - ရဲရွာစက်ရုံဓာတ်အားပေးစက်များ (ဂ) လျှပ်တာပြောင်းများ (Transformers ) လျှပ်တာပြောင်း(ထရန်စဖော်မာ)များသည် လျှှပ်ဖိအားအဆင့်တစ်ခုမှ အခြားအဆင့်တစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲ ပေးသည်။
၎င်းသည်လျှပ်ညှို့ပစ္စည်းဖြစ်သဖြင့် ဝန်များချိန်တွင် သံလိုက်စက်ကွင်းကြီးမားစွာဖန်တီးရသည်ဖြစ်ရာ reactive power ကို များစွာစားသုံးပါတယ်။
ဝန်နည်းချိန်တွင်အနည်းငယ်သာစားသုံးသည်။
ကြီးမားသော လျှပ်တာပြောင်းများတွင် ယင်းတစ်လျှေက်စီးနေတယ့် reactive power ၏ ပမာဏနှင့် ဦးတည် ချက်ကိုပြောင်ပေးခြင်းဖြင့် ဗို့အားကိုထိန်းချုပ်နိုင်ပါတယ့်ငုတ်များပါရှိပါတယ်။
ငုတ်များပါတယ် ဗို့အားတည်ငြိမ်စေရန်အတွက် reactive power ကို လျှပ်တာပြောင်း၏တစ်ဖက်မှ အခြား တစ်ဖက်သို့ပို့ဆောင်ပေးပါတယ်ဟုမှတ်ယူနိုင်ပါတယ်။
(ဃ) လျှပ်သွင်ရွှေ့လျှပ်တာပြောင်းများ(Phase shifting transformers ) လျှပ်သွင်ရွှေ ့လျှပ်တာပြောင်း သို့မဟုတ်လျှပ်သွင်ထောင့်ပုံမှန်ထိန်းကိရိယာ(phase angle regulator )တွင် ယင်းတစ်လျှောက် သွင်ထောင့်ကွာခြားမှု(phase angle difference )ကို ထိန်းချုပ်ရန် ငုတ်များပါဝင်ပါတယ်။
လျှပ်တာပြောင်းတစ်လျှောက် သွင်ထောင့်ကွာခြားမှုမြင့်တက်စေလျှင် ဓာတ်အားလိုင်း၏ခုခံမှုများလာပြီး ယင်းပေါ်ရှိ ဓာတ်အားပမာဏကိုလျော့ကျစေပါတယ်။
ဓာတ်အား လိုင်းတွင်စီးနေသော ဓာတ်အားစစ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် ဓာတ်အားလိုင်း၏ reactive power ကို ထိန်းချုပ်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။
(င) ဓာတ်အားလိုင်းများ ဓာတ်အားလိုင်းများတွင် လျှပ်သိုမှုသတ္တိရောလျှပ်ညှို ့မှုသတ္တိပါရှိကြပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်း ၏လျှပ်သိုမှုက reactive power ကိုထုတ်လုပ်ပေးပြီး ဓာတ်အားလိုင်း၏လျှပ်ညှို ့မှုက reactive power ကိုစားသုံးပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်း၏သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ ဝန်နည်းချိန်တွင် reactive power ကိုထုတ်လုပ်ပေးပြီး ဝန်များချိန်တွင် reactive power ကို စားသုံးပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်း ၏ reactive power စားသုံးမှုပါတယ် ဓာတ်အားလိုင်း၏လျှပ်စီးပမာဏ သို့မဟုတ် ဓာတ်အားလိုင်း တစ်လျှောက် ဗို့အားကျဆင်းမှုနှင့်ဆက်နွယ်နေပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်း၏ reactive power ထုတ်လုပ်မှုပသည် ဓာတ်အားလိုင်း၏ဗို့အား၊ လိုင်းအရှည်တို့နှင့်ဆက်နွယ်နေပါတယ်။
(စ) ကေဘယ်များ ကေဘယ်များ(Cables )ပါတယ် ယင်းတို့ပေါ်တွင်နေရာများစွာယူသော လျှပ်သိုမှုလျှပ်စီးကို ထုတ်လုပ်ပေးပါတယ်။
ထိုပြဿနာပါတယ် ရှည်လျားသောဓာတ်အားလိုင်းများတွင် ပို၍ဖြစ်ပွား ပါတယ်။
အဆိုပါဓာတ်အားလိုင်းများ၏ ပိုလျှံနေသော reactive power ကိုစုပ်ယူရန် ၎င်းတို့၏ အစွန်းနှစ်ဖက်တွင် လမ်းခွဲလျှပ်တုံ ့( Shunt reactors )များတပ်ဆင်ပေးရပါတယ်။
သို့ရာတွင် အနီးအနားရှိ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းများတွင်စီးဆင်းနေသော reactive power များက ကေဘယ်တွင် reactive power စီးဆင်းမှုကိုသက်ရောက်စေပါတယ်ဖြစ်ရာ လမ်းခွဲလျှပ်တုံ ့အားနေရာချထားမှု အဆင်အပြေဆုံးဖြစ်စေရန် ဓာတ်အားစီးဆင်းမှုပုံသဏ္ဌာန်များကိုလည်းထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါတယ်။
အချို ့သောအခြေအနေများတွင် ကေဘယ်၏အစွန်းတစ်ဖက်တွင်သာ လမ်းခွဲလျှပ်တုံ ့ တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ကေဘယ်တွင် reactive power စီးဆင်းမှုကို ညီမျှစေပါတယ်။
ရှည်လျားသော ကေဘယ်များပါတယ် ၎င်းတို့၏အလယ်တွင် လမ်းခွဲလျှပ်တုံ ့တစ်ခုတပ်ဆင်ရန်လိုအပ်ပါတယ်။
(ဆ) ဝန်များ လျှပ်ညှို့ဝန်များသည် reactive power ကိုစားသုံးပြီး လျှပ်သိုဝန်များသည် reactive power ကိုထုတ်ပေးသည်။
ဝန်အများစုသည် လျှပ်ညှို့ဝန်များဖြစ်ကြသည်။
လျှပ်စစ်မီးသီး၊ လျှပ်စစ်မီးဖိုစသော ပါဝါဖက်တာ ၁ ရှိသောပစ္စည်းများမှာ reactive power ကိုစားသုံးခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်းမရှိပေ။
(ဇ)လမ်းခွဲလျှပ်တုံ့များ( Shunt reactors ) လမ်းခွဲလျှပ်တုံ ့များကို ဓာတ်အားလိုင်းတွင်လျှပ်စီးပတ်လမ်းပွင့်( open circuit) ဖြစ်သော အခါ နှင့်ဝန်အားနည်းသောအခါများတွင် ဓာတ်အားလိုင်း၏ လျှပ်သိုမှုကိုလျှော့ချရန်အတွက် အသုံး ပြုပါတယ်။
ဓာတ်အားလိုင်း၏ဝေးကွာသောအစွန်းတစ်ဖက်တွင် ပတ်လမ်းပွင့်ဖြစ်သောအခါတွင် ဓာတ်အားလိုင်းအား ဓာတ်အားသွင်းပေးပါတယ့် လျှပ်သိုမှုလျှပ်စီး( capacitive line-charging ) ပါတယ် ဓာတ်အားသွင်းပါတယ့်ဖက်တွင် ဗို့အားကိုမြင့်တက်စေပါတယ်။
“ဖာရင်တီ” သက်ရောက်မှု (“Ferranti” effect )က ဓာတ်အားလက်ခံပါတယ့်ဖက်တွင် ဗို့အားကိုမြင့်တက်စေပါတယ်။