kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရစ်ချတ် ဘုရင်ပြန်လာသောအခါ အားလုံးပိုနေမြဲ ကျားနေမြဲ ဖြစ်သွား ရုံမက ဂျွန်နှင့်လည်း ကျေအေးကာ ချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်သွား ကြသည်။
ထိုနောက် ၅ နှစ်အကြာ ရစ်ချတ်ဘုရင် နတ်ရွာ စံသော အခါတွင်လည်း အာသာအား နန်းလျာထားသည်ကို လျစ်လျူပြု၍ ဂျွန်အား ထီးနန်းကို အပ်နှင်းခဲ့၏။
ထိုအခါ ပြင်သစ်နယ်ကြီး ၂ နယ်၏အကူအညီဖြင့် အာသာ မင်းသားထကြွသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် အရေးနိမ့်၍ ဂျွန်၏ လက်တွင်းသို့ ကျရောက်သွားသဖြင့် ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရလေ သည်။
ဂျွန်ဘုရင် ထီးနန်းရလာသည်မှစ၍ တိုင်းသူပြည်သား များမှာ ကျေနပ်ဖွယ်ရာမရှိသော အကြောင်းများစွာတို့ကို တွေ့ ကြရလေသည်။
ဂျွန်၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ဂလော့စတာ မင်းသမီး အဇ္ဇဗဲလားကို ကွာရှင်း၍ အန်ဂူလမ်းမင်းသမီး အဇ္ဇဗဲလားအား လက်ထပ်ခြင်းကိုလည်း မှူးမတ်ပိုင်းမှ မကျေနပ်ကြချေ။
အာသာမင်းသားကလေးကို သတ်လိုက်ခြင်းတွင်လည်း ဂျွန်မှာ အပြစ်တင်စရာဖြစ်နေ၍ အန်ဇူ၊ နော်မန်ဒီ စသည့် နယ်တို့က မကျေနပ်ဖြစ်ကြ၏။
သူ၏ ကြမ်းတမ်းသော အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် တိုင်းသူပြည်သား လူအများလည်း ငြိုငြင်ကြလေသည်။
ထို အတောအတွင်း ပြင်သစ်ဘုရင်နှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ၌ ပြင်သစ် ရှိ သူပိုင်ဆိုင်သောနယ်မြေများစွာကို ဆုံးရှုံးရလေသည်။
ထိုနောက် ဂျွန်သည် ကန်တာဗရီဂိုဏ်းချုပ် ခန့်ထားရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုပ်ရဟန်းမင်း တတိယအင်နိုဆင့်နှင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်ပြန်၏။
သို့ရာတွင် လူအများက သူ့အား မကြည်ညိုခိုက် ဖြစ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အာခံရန်မတတ်သာဘဲ ရှိခဲ့ရလေသည်။
ပြင်သစ်ရှိ နယ်မြေများကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် အကြံအစည် ပြုလုပ်၍ အင်္ဂလန်မှ ဂျွန်ထွက်ခွာသွားခိုက်တွင် အင်္ဂလန်ရှိ မှူးမတ်တို့က ရှေ့ဆောင်၍ တရားမျှတသော အုပ်ချုပ်မှုကို ရရှိရန် စိုင်းပြင်းကြလေသည်။
မှူးမတ်တို့ အင်အားကောင်း လှ၍ ဂျွန်ဘုရင်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ မတတ်နိုင်တော့ဘဲ ၁၂၁၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်းနီးမိအရပ်တွင် တွေ့ဆုံကာ မှူးမတ်တို့ရေးဆွဲသော မဂ္ဂနာကာတာခေါ် စာချုပ်ကြီးကို တံဆိပ်ခတ်နှိပ်၍ အသိအမှတ်ပြုလိုက်ရလေသည်။
သို့ရာတွင် ဂျွန်မှာ အဲမကျေနိုင်ဘဲ စစ်တပ် စုဆောင်း၍ မှူးမတ်တို့ကို ရန်ရှာပြန်လေရာ မှူးမတ်တို့လည်း ပြင်သစ်မင်းသား လူဝီကို အင်္ဂလန်ထီးနန်းတင်ရန် ခေါ်ယူလိုက် ကြလေသည်။
လူဝီလည်း စစ်တပ်ကြီးနှင့် ချီတက်လာကာ အင်္ဂလန်ပြည်နယ်အချို့ကို သိမ်း၏။
လူဝီအား တွန်းလှန်ရန် အားထုတ်ခြင်းသည် ဂျွန်၏ ဆောင်ရွက်ခဲ့သမျှတို့တွင် မှတ်သား စရာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်လေသည်။
သို့သော်လည်း ထိုအတော အတွင်း၊ ၁၂၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့၌ ဂျွန် ဘုရင်သည် နျူးအတ်မြို့တွင် အဖျားရောဂါ ကပ်ရောက်ပြီး နောက် ထိုရောဂါနှင့်ပင် ကွယ်လွန်လေတော့သည်။
ဂျွန်ဘုရင်တွင် ဒုတိယမိဖုရားဖြစ်သူ အန်ဂူလမ်းမင်းသမီး အဇ္ဇဗဲလားမှ သား ၂ ယောက်၊ သမီး ၃ ယောက် ဖွားမြင် သည်။
(တရားမဝင်သော သားတစ်ယောက်နှင့် သမီး တစ်ယောက်လည်း ရှိ၏။
)ယင်းတို့တွင် သားတော်အကြီးမှာ တတိယ ဟင်နရီဖြစ်လာ၍ အငယ်မှာ ဒျုဘွဲ့ရ ကွန်းဝေါစား ဖြစ်လေသည်။
သမီးတော်အကြီး ဂျိုအန်မှာ စကော့တလန် မိဖုရားဖြစ်၍ သမီးတော်အလတ်မင်းသမီး အဇ္ဇဗဲလားမှာ ဧကရာဇ်ဒုတိယ ဖရက်ဒရစ်၏ မိဖုရား ဖြစ်လာသည်။
သမီးတော်အငယ် အယ်လင်နာမှာ ပင်ဗရုတ်မြို့စားကတော် ဖြစ်လေသည်။
ကျွမ်းသမား ကျွမ်းအတတ်ကို ရှေးအခါကပင် လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကြ၏။
ကျွမ်းဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်ကို မြေမှလွတ်၍ ၂ ပတ် ၃ ပတ် လည်အောင် ခုန်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။
အရာဝတ္ထုတစ်ခုကိုကျော်၍ လွတ်အောင်ကျွမ်းထိုးပြခြင်း၊ မြေပေါ်တွင် ရှေ့ကျွမ်း၊ နောက် ကျွမ်းပစ်ခြင်း စသည်တို့ကို ကျွမ်းကစားသည်၊ ကျွမ်းပစ်သည်၊ ကျွမ်းရေးပြသည်ဟု ခေါ်လေသည်။
ကျွမ်းအတတ်သည် အားကစားလုပ်ငန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်၍ ကျမ်းမာသန်စွမ်းစေရန် အလေ့အကျင့်ပြုရသောအလုပ် ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ရှေးအခါ က ရောမနှင့် ဂရိတို့ ကောင်းစားခဲ့စဉ် လူငယ်များကို စစ်သား ကောင်းများ ဖြစ်လာရေးအတွက် ကျွမ်းအတတ်ကို အခြား အားကစားလုပ်ငန်းများနှင့် လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
ကျွမ်းအတတ် ကို လူအများအား ဧည့်ခံရာ၌လည်းကောင်း၊ ပွဲလမ်း သဘင်တို့၌လည်းကောင်း ပြသလေ့ရှိသည်။
ရှေးခေတ်ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံ များတွင် ကြေးစားကျွမ်းသမားများသည် ခေတ်စားခဲ့၏။
အလယ်တွင်ကား ကျွမ်းသမားများသည် တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ လှည့်လည်ကာ မိမိတို့ အတတ်ပညာများကို ပြသလေ့ရှိတတ် သည်။
ယင်းကဲ့သို့ ရွာစဉ်လှည့်လည်၍ ပြသသည့်ကျွမ်းသမား များသည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ဝိတိုရိယခေတ်အတွင်း အထူး ပေါများခဲ့၏။
ယခုတိုင် ယင်းတို့ကို ကျေးလက်ပွဲလမ်းများတွင် တွေ့နိုင်သေးသည်။
ကျွမ်းသမားများကို ပွဲလမ်းသဘင်၊ ဘုရားပွဲ၊ စစ်ချီတက်ရာ စသည်တို့၌ မြန်မာမင်းများ လက်ထက်သောအခါက သုံးခဲ့ဘူး သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ဇာတ်နိပါတ်တော်များတွင် ကျွမ်းသမားများ ပါဝင်သည့် အခမ်းအနားများကို ခင်းကျင်းခဲ့ကြပုံကိုလည်းကောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။
အင်းဝဒုတိယမင်းခေါင်သည် မိမိ၏ ကောင်းမှုတော်ဖြစ်သော မဟာမင်္ဂလာ စေတီတော် အတွက်၊ ဓာတ်တော်ကို ပင့်ဆောင်ရာတွင်၊ အခင်းအကျင်း အစီအစဉ်တို့၌ ရထား၏ ရှေ့နောက်တွင် ကျွမ်းသမားများကို ကျွမ်းရေးပြစေကာ ပါဝင် လှည့်လည်ကြောင်း တံတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းတွင် ဖော်ပြထား၏။
ဝက်မစွတ်နဝဒေး၏ အာသံနိုင်မော်ကွန်းတွင်လည်း စစ်ချီတက်ရန် ပြင်ဆင်ကြရာ၌ ကျွမ်းသမားများဖြင့် ပျော်ရွှင်ပွဲများ ကျင်းပပုံကို တွေ့ရသည်။
မဟာဇနကပျို့တွင် နန်းတက်ပွဲ၌ သိုင်းကစားခြင်း၊ ကုလီ ရိုက်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ကျွမ်းရေးပြခြင်းများကို ရေးသားဖော်ပြ ထား၏။
ရာမရကန်တွင် မင်းသားတရာရောက်ခန်း၌ တိုင် တက်ခြင်း၊ ကျွမ်းထိုးခြင်းတို့ကို ခင်းကျင်းပြသကြောင်း ဖတ်ရှု ရ၏။
ဝိဓူရပျို့တွင် လက်ဝှေ့လက်ပမ်းခတ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ကျွမ်းထိုးခြင်းကိုပါ ပူးတွဲဖော်ပြထားလေသည်။
မန်လည်ဆရာ တော်၏ မဃဒေဝလင်္ကာသစ်၊ ဥကင်တော်ဘွင့်၌ ကျွမ်းထိုးခြင်း၊ လက်ပမ်းပေါက်ခတ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဖွဲ့ဆိုထား၏။
ကင်းဝန် မင်းကြီး၏ လန်ဒန်သွား မှတ်တမ်း၌ကား မိမိတို့အား ဧည့်ခံ ရာ၌ ကျွမ်းအမျိုးမျိုး ပြသသော အစီအစဉ် အခင်းအကျင်း လည်း ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြထားရာ ထိုအတတ်မျိုးမှာ အနောက်တိုင်း နိုင်ငံများ၌ ထိုစဉ်က ခေတ်စားခဲ့ကြောင်း သိရှိနိုင်ပေသည်။
ယခုခေတ် ဆပ်ကပ်ပွဲတို့၌ ကျွမ်းအတတ်ပြသ မှုသည် ဖြေဖျော်ရန် အစီအစဉ်တရပ်အဖြစ် အစဉ်ပါလာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာဇာတ်ပွဲသဘင်များတွင်လည်း ညဦးပိုင်း ကပြရာတွင် ကျွမ်းသဘောသက်ဝင်သော အခင်းအကျင်းများ ထည့်သွင်း ပြသတတ်သည်။
ယနေ့ မြန်မာလူငယ်များအနေနှင့် လေ့ကျင့်နေကြသော အားကစားလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ကျွမ်းအတတ်ကို အလေ့ဂရုပြု၍ လေ့ကျင့်လာကြသည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာပြည်၌ ဘားမယ်ကြွေဟူသော ဇာတ်မင်းသမီးတစ်ဦးသည် ကျွမ်း အတတ်ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြား လူကြိုက်များခဲ့ဘူးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဖျော်ဖြေရေး။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူမည့်နေ့တွင် သူကြွယ်သမီး သုဇာတာသည် ဘုရားရှင်အား ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းလေသည်။
ရှေးရှေးသော ဘုရားတို့၌လည်း ဤနည်းတူစွာ ဃနာနို့ဆွမ်းကို အလှူခံရစမြဲဖြစ်၏။
ဃနာနို့ဆွမ်းဟူသော ဝေါဟာရတွင် 'ဃနာ'သဒ္ဒါသည် အစိုင်အခဲကို ဟောပေသည်။
ပါဠိဘာသာအားဖြင့် ဃနာနို့ဆွမ်းကို ပါယာသဟုခေါ်သည်။
သုဇာတာနှင့် ဃနာနို့ဆွမ်း၏အကြောင်းကို အပါဒါန်အဋ္ဌကထာ၌ ဖော်ပြပါရှိပေသည်။
သုဇာတာသည် ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်အား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် အကြောင်းကား ဤသို့ဖြစ်လေသည်။
ဥရုဝေလတောအနီး သေနနိဂုံးရွာ၌ မဟာသေနအမည်ရှိသောသူကြွယ်၏ သမီးဖြစ်သူ သုဇာတာသည် အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ တစ်ခုသော ညောင်ပင်ရင်းသို့ကပ်၍ 'ကျွန်ုပ်သည် အမျိုးတူသော ယောက်ျားနှင့် ပေါင်းဖက်ရ၍ သားဦးယောက်ျားရပါက ညောင်စောင့်ရုက္ခစိုးအား တစ်နှစ်လျှင် တစ်သိန်းသော ဥစ္စာတို့ကို စွန့်၍ ပူဇော်ပါမည်'ဟု ကတိထား၍ ဆုတောင်း၏။
တောင်းသည့်အတိုင်းပြည့်လေသော် ရုက္ခစိုးနတ်အား ပူဇော်ရန် နို့ဆွမ်းကို စီမံ၏။
မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုအရ နို့ဆွမ်းကိုစီမံပုံမှာ နွားမ ၁၀၀၀ ကို နွယ်ချိုတောမှာကျောင်း၍ ထို ၁၀၀၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို နွားမ ၅၀၀ အား တိုက်၏။
တစ်ဖန် ထိုနွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၂၅၀ သော နွားမတို့ကို တိုက်၏။
ဤသို့ဖြင့် ၂၅၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၁၂၅ သော နွားမတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၂၅ သော နွားမတို့၏နို့ရည်ကို ၆၄ ကောင် သောနွားမတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ၆၄ ကောင်သော နွားမတို့မှ နို့ရည်ကို နွားမ ၃၂ ကောင်ကိုလည်းကောင်း၊ နွားမ ၃၂ ကောင်တို့၏ နို့ရည်ကို နွားမ ၁၆ ကောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ထိုနွားမ ၁၆ ကောင်မှ နို့ရည်ကို နွားမ ၈ ကောင်ကိုလည်းကောင်း တိုက်ကျွေး၏။
ထို ၈ ကောင်သော နွားမ တို့မှ နို့ရည်ကို ခံယူ၍ ထူးကဲမွန်မြတ်သော အရသာဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဃနာနို့ဆွမ်း ချက်လေသည်။
ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း၌မူကား နို့ဆွမ်းစီမံပုံကို ဤသို့ပြဆိုထား၏။
၁၀၀၀ သောနွားမတို့ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၈၀၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၂၀၀ သော နွားမတို့၌ တိုက်သည်။
ထို ၂၀၀ ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၁၆၀ သော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၄၀ သော နွားမတို့ကို တိုက်သည်။
ထို ၄၀ ကို ၅ စုပြုပြန်၍ ၄ စုသော နွားမတို့၏ နို့ရည်ကို ၈ ကောင်သော နွားမတို့ကို တိုက်သည်။
ထို ၈ ခုသော နွားတို့၏နို့ရည်ကို ဃနာနို့ဆွမ်းချက်သည်ဟူ၍ လာရှိလေသည်။
ယင်းသို့ ထူးမြတ်သောနို့ဃနာကိုချက်ပြီးမှ အသပြာ တစ်သိန်း ထိုက်သော ရွှေခွက်တွင်ထည့်၍ သုဇာတာသည် ရုက္ခစိုးကို ပူဇော်ရန် ညောင်ပင်သို့လာ၏။
ထိုနေ့သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခု ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဖြစ်၏။
ဘုရားလောင်းသည် တယ့်တယ်သော အသရေဖြင့် ညောင်ပင်ရင်းတွင် စံတော်မူသည်ကို သုဇာတာမြင်လျှင် အထူးကြည်ညိုသောစိတ်ဖြင့် ဃနာနို့ဆွမ်းကို ရွှေခွက်နှင့်တကွ ပူဇော်၏။
ဘုရားလောင်း သည်လည်း ရွှေခွက်နှင့်တကွပင် အလှူခံယူတော်မူ၏။
သုဇာတာ သူကြွယ်သမီး ပူဇော်သော ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုဥ်း‌ပေးတော်မူလေသည်။
ငါးကွန်းညှပ် သည် ငါးပါးနှင့်အတူ 'အန်ချိုဗီ'ငါးမျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးကွန်းညှပ် ကို ငါးထန်းရွက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါးအုပ်ဖား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါးပြားဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။
ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'စက်တီပင်နာ တယ်လီရား'ဖြစ်သည်။
ငါးကွန်းညှပ်သည် ရှောက်အသင်း(ဝါ) ငါးပါးနှင့် ဆင်တူသည်။
သို့သော် ငါးပါးထက် အရွယ်အနည်းငယ်ကြီးသည်။
ငါးကွန်းညှပ်သည် အလျား ၁၆ လက်မထိ ကြီးထွားသည်။
ကျောဖက်တွင် စိမ်းလဲ့လဲ့ရောင်ရှိ၍ ဝမ်းပိုင်းတွင် ငွေရောင်စင်း၊ ရွှေရောင်စင်း ကလေးများ ရှိသည်။
ကျောဆူးတောင်နှင့် အမြီးဆူးတောင်တို့တွင်မူ အဝါရောင်အစင်းများရှိသည်။
ငါးကွန်းညှပ် ၏ ကိုယ်မှာပြား၍ ဝမ်းပိုင်းတွင် လွှသွားကဲ့သို့ အထစ်များရှိသည်။
ပါးဟက်ဝ ကျယ်သည်။
ဦးခေါင်း၏ ဘေးဖက်တွင် မျက်စိရှိသည်။
မျက်ခွံ၌ အဆီပြည့်ဝလျက် ရှိသည်။
နှုတ်ခမ်းမွေး မပါချေ။
ကိုယ်ပေါ်၌ အကြေးခွံများ ညီညီညာညာ ရှိသည်။
ဦးခေါင်းတွင် အကြေးခွံမရှိ။
အသားနှင့် အရိုးနူးညံသော ငါးမျိုးဖြစ်သည်။
ငါးခွေးလျှာမျိုး (Cynoglossus lingua) ကို ငါးပြားမျိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ငါးခွေးလျှာသည် များသောအားဖြင့် ရေအောက်မြေပြင်ပေါ်တွင် သွားလာ ကျက်စားနေတတ်သည်။
ရေအောက်ရှိ ရွှံ့နွံရောင်နှင့် အလွန်တူသောကြောင့် ငါးခွေးလျှာကို မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
ငါးခွေးလျှာ၏ အရောင်သည် တစ်ချိန်နှင့် တစ်ချိန်မတူဘဲ ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။
ညိုမည်းသော မြေပေါ်တွင်မူ ညို မည်းသော အရောင်သို့ ပြောင်းလဲသည်။
ငါးခွေးလျှာ၌ အထက်အောက်နှင့် ဘေးပတ်လည်ကို မြင်နိုင်သော မျက်စိရှိ သည်။
ငါးခွေးလျှာသည် မြေကြီးပေါ်၌ အပြားလိုက်နေနိုင်၍ ကိုယ် အပေါ်ဘက်ပိုင်းသာ ရွံ့နွံ၏အရောင်နှင့် တူ၏။
အောက်ဘက် ပိုင်း၌ အဖြူရောင် ခပ်ဖျော့ဖျော့ရှိ၏။
အချို့လူများက ငါးခွေးလျှာ၏ အမည်းဖက်အပိုင်းမှာကျော၊ အဖြူဖက်အပိုင်းမှာ ဝမ်းဗိုက်ဖြစ်သည်ဟု ထင်ကြ၏။
အမှန်မှာ ထိုအပိုင်းတို့ကား ငါးခွေးလျှာ၏ ညာဘက်ဘေးနှင့် ဗယ်ဖက်ဘေးများသာလျှင် ဖြစ်ပေသည်။
ကိုယ်တစ်ဖက်မည်း၊ တစ်ဖက်ဖြူရှိခြင်းထက် ထူးဆန်းသော အချက်မှာ ဦးခေါင်း၏ ညာဘက်တစ်ဖက်တည်း၌ မျက်စိ ၂ လုံး စလုံးရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ပါးစပ်မှာလည်း စောင်းလျက်ရှိ၏။
ငါးခွေးလျှာသည် မွေးခါစ၌သာ ငါး၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ရှိ၏။
မျက်စိမှာလည်း တစ်ဖက်တစ်လုံးစီသာရှိ၏။
သို့သော် များ မကြာမီ ဗယ်ဖက်မျက်စိသည် တဖြည်းဖြည်း အပေါ်သို့ တက်လာပြီး ညာဘက်သို့ ရွေ့သွားသည်။
ပါးစပ်မှာလည်း ရွဲ့၍သွား၏။
အတန်ကြီးလာသောအခါ ငါးခွေးလျှာသည် နေ ရောင်ခြည်ရနိုင်သော ရေပြင်သို့ ရောက်လာသည်။
ထို့နောက် ရေအောက်သို့ ဆင်းသွားသည်။
ငါးခွေးလျှာမျိုးရင်းတွင် အမျိုးပေါင်း ၅ဝဝ ခန့် ပါဝင်၏။
ထိုငါးတို့သည် များသောအားဖြင့် အဖိုးတန်သော ငါးများ ဖြစ် ကြသည်။
ဆိုးလီးအား ဗာလဂါရစ်ခေါ် ဥရောပတိုက်မှ ငါးခွေး လျှာသည် အလွန်အရသာရှိသောငါး ဖြစ်၏။
မျိုးရင်း တစ်ခု လုံးရှိ ငါးခွေးလျှာတို့တွင် ဟဲလဗတ်ငါးသည် အကြီးဆုံး ဖြစ် သည်။
ငါးခွေးလျှာအသည်းမှ အဆီထဲတွင် ဗီတာမင်အေနှင့် ဒီ အမြောက်အမြားပါရှိသည့်အတွက်ကြောင့် ဟဲလဗတ်ငါးများကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေးအနေနှင့် အကြီးအကျယ် ဖမ်းယူကြလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် 'ပလာဂူရှ'နှင့် 'ဆိုးလီးအား'ဟူသော ငါးခွေးလျှာမျိုးစုဝင် ငါးများကို တွေ့ရှိရသည်။
ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲသည် ပုဂံမင်းဆက် နရသီဟပတေ့လက်ထက် မြန်မာ့သက္ကရာဇ် ၆၄၇ ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၈၅ ခန့်) ၌ ဖြစ်သော တရုတ် (မန်ချူး/တာတာ) တပ်နှင့် မြန်မာတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
ငဆောင်ချမ်းအရပ်တွင် စစ်ပြိုင်သည်ကို စွဲ၍ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲဟု တွင်သည်။
စစ်ဖြစ်ရကြောင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၃ ခုခန့်တွင် တရုတ်သံ အမတ် ၁ ကျိပ်၊ မြင်းသည် ၁၀၀၀ တို့ လာ၍ ရှေးမြန်မာမင်းတပါးလက်ထက် ရွှေအိုး၊ ငွးအိုး၊ ရွှေပေါင်းချောင်၊ ငွေပေါင်းချောင်၊ ရွှေယောက်မ၊ ငွေယောက်မ၊ ရွှေယောက်ချို၊ ငွေယောက်ချိုတို့ကို ဆက်ဖူးသည်ကြောင်း ဆိုကာ တရုတ်မင်း (မြန်မာအခေါ် ဥတည်ဘွား၊ တရုတ်အခေါ် ကူဗလိုင်ခန်) က ပဏ္ဍာဆက်ရန် မှာကြောင်း ပြောသည်။
နရသီဟပတေ့က အခြေအမြစ်မရှိ၊ စော်ကားသည်ဟု ယူဆသည်။
ထိုစဉ် တရုတ်သံတို့က မင်းရှေ့၌ မလျော်မသင့် နေရာ အမျက်ထွက်၍ တယောက်မကျန် ကွပ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။
သံတို့သေလျှင် တရုတ်မင်းလည်း မင်းသား သုသုတ္တကီ ဦးစီးသော အင်အား ၂၀,၀၀၀၊ ပုညဓမ္မိကာ မဟာထေရ်၊ သျှီဓမ္မိကာသံဃာထေရ်တို့ ဦးဆောင်သော ကျောင်းပေါင်း ၇၀ မှ ဘုန်းကြီးများ ပုဂံရှိ အသျှင်ဒိသာပြာမောက် ကျောက်စာ ကို သိန်းဃိုဠ် (ယခု ပုဂံ) သို့ ချီစေသည်။
(မြန်မာတို့က မြင်း ၆,၀၀၀,၀၀၀၊ ခြေသည် ၂၀,၀၀၀,၀၀၀ ဟု ဆိုသည် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)) တရုတ်တို့ လာကြောင်းသိလျှင် ရာဇသင်္ကြံ၏ သားနှစ်ဦးဖြစ်သော အနန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှကြီး)၊ ရန္တပစ္စည်း (ဥတ်လှငယ်) တို့ကို ဆင်မြင်းအပါ အင်အား ၈,၀၀၀,၀၀၀ နှင့် ခံစေသည်။
မြန်မာတပ်တို့ ငဆောင်ချမ်း (ဗန်းမော်အရှေ့ မြန်မာ-တရုတ် နယ်စပ်) သို့ ရောက်သော် ဗန်းမော်မြစ်ငူ၌ ကျုံးမြောင်းလုပ်၌ အခိုင်နေသည်။
ကနဦးက မြန်မာဆင်တပ်ကို တရုတ်မြင်းတပ် မခံနိုင်။
နောက်မှ မြားဖြင့် နှိမ်ရာ ဆပ်တပ် ပျက်သည်။
ဆင်တပ်ပျက်ပြီးနောက် မြန်မာတို့ မခံနိုင်တော့ ငဆောင်ချမ်းမှ ဆုတ်ရသည်။
တိုက်ပွဲမှ နံနက်မှ မွန်းတည့်အထိ ကြာသည်။
မန်လည်တောင်ရံအရှေ့၌ ထပ်ခံသည်။
ထိုအရပ်၌လည်း ရှုံးပြီး စစ်သူကြီး အနန္တပစ္စည်း ကျသည်။
တရုတ်တို့ တရုတ်မော် (ထိုအရပ်မှာ တရုတ်တို့ရောက်ပြီးမှ ထိုအမည်ရခြင်း ဖြစ်) အထိ ရောက်လာသည်။
နရသီဟပတေ့လည်း ပုဂံအနောက်ဘက် လည်ကျအရပ်၌ ပုန်းရသည်။
ဤငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဂံ မင်းနန်သူရွာ၊ လေးထောင့်ကန်မြောက်ကျောင်းကျောက်စာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ကျောက်စာထိုးထားသည်။
အနန္တပစ္စည်းလေ ငဆောင်ချမ်းမြို့နေရလေ၏။
ပြည်ထဲပျက်စီးသည် ဖြစ်ခဲ့၏။
ယင်းသို့ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲတွင် တရုတ်စစ်သည်တို့ မြားစွမ်းပြပုံကို မြင်စိုင်း ငါးစီးရှင်သီဆိုသည့် မြင်းစိုင်းမြို့ဘွဲ့ ကာချင်းတွင် ဤသို့ ပါလေသည်။
တရုတ်လာသည် ရိုင်ရိုင်လော ရိုင်ရိုင် မြားမိုးရွာသည် ဖြိုင်ဖြိုင်လော ဖြိုင်ဖြိုင် လင်းပြင်ပြည့်မျှ ငှက်လင်းတ လတိုင်းလော လတိုင်းလတိုင်း မြင်းသည်သိန်းသန်း များစွာလွန်းသည် ထက်ဝန်းရံသ မနိုင်မနိုင် ကိုးကား Category:ပုဂံခေတ် Category:မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ Category:တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ။
ငါးထွေသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသော ကြောင်ငါး အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်လေသည်။
'ကြောင်ငါး' ဟု အင်္ဂလိပ်အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းမှာ ပါးစပ်ဘေးတွင် ကြောင်နှုတ်ခမ်းမွေးနှင့်တူသော အမျှင်များ ပါရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ငါးထွေသည် အကြည့်ရအရုပ်ဆိုးသော်လည်း စား၍အရသာရှိသောငါး ဖြစ်သည်။
ငါးထွေသည် အသားစား ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ငါးထွေ၏ ဦးခေါင်းသည် ကိုယ်နှင့် မလိုက် အောင် ကြီးမား၏။
ဆူးတောင်များသည် ဖြောင့်တန်း၏။
မေးရိုး၌ ရှည်ပြီးကောက်သောသွားများ စီတန်းလျက် ပေါက် သည်။
ငါးထွေ၏အရောင်မှာ မီးခိုးရောင်ဖြစ်သည်။
ကိုယ် အလေးချိန် ပေါင် ၁ဝဝ ကျော်စီးသော ငါးထွေများရှိ၏။
ကြောင်ငါး အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော ငါးမျိုးများစွာ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး။
ပါဏဗေဒအရ ငါးဓားရှည်ကို 'ခိုင်ရိုစင်တြပ်ဒိုရဗ်' ဟု ခေါ်သည်။
ငါးဓားရှည်၏ ကိုယ်သည် ရှည်လျား၍ ပြားသည်။
ဝမ်းပိုင်းစောင်းထက်သော်လည်း ငသလောက်မှာကဲ့သို့ လွှသွား နှင့် တူသော အထစ်များ မရှိချေ။
မျက်စိများသည် အဆီဖြင့် ပြည့်ဝသော မျက်ခွံတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ် လျက်ရှိသည်။
နှုတ်သီးမွေး မပါချေ။
ပါးစပ်သည် စောင်း၍ စောက်နက်သည်။
အောက်မေးရိုးသည် အထက်မေးရိုးထက် ရှေ့သို့ ငေါထွက်နေသည်။
ကျောဆူးတောင်ငယ်တစ်ခု ရှိ၍ ယင်းသည် ကိုယ်၏ နောက်ပိုင်းကျကျတွင် တည်ရှိသည်။
စအိုဆူးတောင် ရှည်လျားသည်။
စအိုဆူးတောင်၏ အရှေ့ဘက် ဝမ်းပိုင်းစောင်း တစ်လျှောက်လုံးတွင် ဆံပင်မွှေးနှင့် တူသော ဆူးမျှင်များရှိသည်။
အကြေးခွံတို့သည် ပါးလွှာ၍ သေးငယ်၏။
ငါးဓားရှည်သည် အကြေးခွံလဲတတ်သောငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဖက်တင် စိမ်းပြာပြာရောင်ရှိ၍ ဘေးဖက်နှင့် ဝမ်းပိုင်း တွင် ငွေရောင်သန်းလျက်ရှိသည်။
ငါးဓားရှည်သည် အလျား ၁၂ လက်မခန့်ထိ ကြီးထွားပေသည်။
ငါးနုသန်းသည် ငါးထွေမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
သိပ္ပံအမည် အားဖြင့် ငါးနုသန်းကို 'ကယ်လီခရောက်ကပ်ပဒါး'ဟူ၍ ၎င်း၊ 'ကယ်လီခရောက်ပါဗို'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ကယ်လီခရောက်ဗိုင်မာကျူ လေးတပ်'ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။
ထိုငါးများ၌ နှုတ်သီးမွေး ပါသည်။
အကြေးခွံ မပါချေ။
ကျောဆူးတောင်တွင် အရိုးနု တစ်ချောင်းသာ ရှိသည်။
ရေချိုရေငန် ၂ ရပ်စလုံး၌ တွေ့ရ သော ငါးမျိုးဖြစ်သည်။
ငါးနုသန်းကို ငါးခြောက်လုပ်ကြသည်။
ငါးနက်ပြာကို ငါးနံဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ငါးနက်ပြာသည် ငါးမြစ်ချင်း၊ ငါးကြင်း၊ ငါးဒုပ်တို့နှင့်အတူ ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 'လေဗီအိုကဲဗားစူး'ဟုခေါ်၍ 'စိုင်ပရီနီဒီ'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးနက်ပြာသည် ကိုယ်ထည်တောင့်တင်းသည်။
ပါးစပ်ပေါက်ကျဉ်းသည်။
နှာတံနှင့် အထက်နှုတ်ခမ်းတို့တွင် အပေါက်ကလေးများ ရှိသည်။
နှုတ်သီးမွေး ၂ စုံပါရှိသည်။
အမြီးခွစောက်နက်သည်။
ငါးမြစ်ချင်း နှင့် ကွာခြားချက်မှာ ငါးနက်ပြာ၏ ကျောရိုးဆူးတောင်တွင် ဆူးတက်များပို၍ ပါရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အရောင်မှာ မည်း သည်။
ဆူးတောင်များ၏ အရောင်မှာလည်း မည်းသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အမြီးဆူးတောင်၏ အထက်ခြမ်းအဖျားတွင် အဖြူရောင်ရှိတတ်သည်။
ငါးအုံတုံနှင့် ငါးဒိန်တို့လည်း ငါးနက်ပြာနှင့် မျိုးချင်းနွှယ်သောငါးများ ဖြစ်ကြသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးနှပ်သည် 'စကိုပယ်လီဒေး' မျိုးရင်း တွင် ပါဝင်သည်။
သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် ငါးနှပ်ကို 'ဟာပိုဒွန် နေဟေးရီးယပ်'ဟု ခေါ်သည်။
ငါးနှပ်ကိုယ်သည် ရှည်လျား၍ အနည်းငယ်ပြား၏။
ဦးခေါင်းတိုတုတ်သည်။
နှာတံသည် ကျယ်၍ထိပ်ဝိုင်းသည်။
ပါးစပ်ပေါက် အလွန်ကျယ်သည်။
မေးရိုး ၂ ခုလုံးတွင် ထက်သောသွားများရှိသည်။
ဦးခေါင်းနှင့် ဆူးတောင်တို့သည် အလင်းပေါက်လုနီး ဖြစ်သည်။
ဝမ်းပိုင်း နေရာမှလွဲ၍ ကျန်ကိုယ်ပိုင်းသည်လည်း အလင်းပေါက်လုနီး ဖြစ်သည်။
တစ်ကိုယ်လုံးတွင် မည်းနက်သော အစက်အပြောက် များ ရှိသည်။
ဝမ်းပိုင်းမှာ ငွေရောင်သန်းလျက် ရှိသည်။
အကြေးခွံသည် သေးငယ်၍ အလင်းပေါက်သဖြင့် လတ်ဆတ်သော ငါးနှပ်တွင် အကြေးခွံကိုခွဲခြား၍ သိနိုင်ရန် ခဲယဉ်း၏။
ငါးနှပ် သည် အလျား ၁၆ လက်မထိရှိသည်။
ငါးနှပ်ခြောက်ကို အာပဲ့ခြောက်ဟူ၍ ခေါ်ကြ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးပါး (Thrissocles Purava) သည် ငအုပ်ဖားနှင့်အတူ 'အန်ချိုဗီ'ငါးမျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးပါးကို ရှောက်အသင်းဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
သိပ္ပံအမည်မှာ 'တြစ်စော့ကလီပါရေးဗား' ဖြစ်သည်။
ငါးပါး တွင် ဆူးတောင်တို့သည် ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးသည်။
အမြီးခွ ရှည် သည်။
အကြေးခွံများသည် အလျားလိုက် ညီညီညာညာရှိသည်။
ကျောဆူးတောင်နှင့် စအိုဆူးတောင်တို့အောက်ခြေတွင် အကြေး ခွံငယ်များ စီတန်းလျက် ရှိသည်။
ပါးစပ်ပေါက် အလွန် ကျယ် သည်။
မေးရိုး ၂ ခုလုံးတွင် သွားများပါရှိသည်။
ငါးပါးသည် ၁၂ လက်မခန့်အထိ ကြီးထွားသည်။
အရောင်မှာ ငွေရောင် ဖြစ်၍ ကျောတွင်အပြာရောင် ဦးခေါင်းတွင် ရွှေရောင် ထလျက် ရှိသည်။
ကျောဆူးတောင်နှင့် အမြီးဆူးတောင်တို့၌ ဝါကြန့်ကြန့် အရောင်ရှိသည်။
အခြားဆူးတောင်တို့၌ အရောင် မရှိချေ။
ငါးပါးသည် အသားနှင့်အရိုး နူးညံ့သောငါးမျိုး ဖြစ် သည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။
ငပုတောမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ အနောက်တောင်စွန်းရှိ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ပုသိမ်မြို့မှတောင်ဘက်သို့ ၁၆ မိုင် ကွာဝေး၍ ငဝန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်၍ မြို့နယ်မှာ ၁၄၀၄.၁၈၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။
မြို့နယ်၏ အနောက်နှင့်တောင်ပိုင်းသည် ပင်လယ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
နေထိုင်ကြသောသူများသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာ လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
ဒုတိယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်တို့က ပဲခူးစသော မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်သော အခါ ပုသိမ်ခရိုင်ထဲတွင် ကျိန်တစ်လီ အပါအဝင်ဖြစ်သော ချောင်းသာမြို့နယ်ဟူ၍ ရှိသည်။
ထို့နောက် ယင်းမြို့နယ်ကို ပယ်ဖျက်၍ ငန်ချောင်းနှင့် ငရုတ်ကောင်းတိုက်နယ်နှစ်နယ်ကို ငပုတောမြို့နယ်ထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။
ထိုနောက်၌ကား ငပုတောမြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်သည် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ငပုတောဟူသော အမည်မှာ ရှေးအခါက ငပုအမည်ရှိ မုဆိုးတစ်ယောက် နေထိုင်ခဲ့သော တောဖြစ်၍ ငပုတောဖြစ်လာကြောင်း အဆိုရှိသည်။
မုဆိုးငပုသည် သားကောင်များကို ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီး၍ ထိုသားကောင်များ၏ အရိုးများကို စုပုံထားရာအရပ်သည် 'အရိုးထားရွာ'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သားကောင်များကို ကျပ်တင်သောစင်ရှိရာ အရပ်သည် 'ကျပ်စင်ချောင်းရွာ'ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ကြောင်းဖြင့် ဆိုလေသည်။
ယင်း အရိုးထားရွာနှင့် ကျပ်စင်ချောင်းရွာများမှာ ငပုတောမြို့ တောင်ဘက်တွင် ရှိကြသည်။
ငပုတောမြို့သည် ပုဂံခေတ်အတွင်း ဆပဒရွာဟု အမည်တွင်ကြောင်း၊ ပုဂံနရပတိစည်သူမင်း လက်ထက် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးပြီးနောက် ပုဂံပြည်သို့ပြန်အရောက်တွင် ပစ္ဆိမသဃာဂိုဏ်း သီးခြား တည်ထောင်သော ဆပဒမထေရ်မှာ ထိုရွာသားပင်ဖြစ်ကြောင်း အဆိုရှိလေသည်။
လူမှုပထဝီဝင် ငပုတောမြို့နယ်အတွင်း ဆန်စပါး၊ ဆား၊ သစ်နှင့် ငါးပိငါးခြောက်လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။
ထို့ပြင် ကျောက်ပွင့်ခူးခြင်းနှင့် ငါးမန်းဖမ်းသောလုပ်ငန်းများလည်း ရှိ၏။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြင်ခရိုင်ကျေးရွာသည် ငါးပိလုပ်ငန်းဖြင့်နာမည်ကြီး၍ မိန်းမလှကျွန်းသည် လိပ်ဥများစွာထွက်သော လိပ်သောင်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
အထက်ပါ ထွက်ကုန်များကို ပုသိမ်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။
ရွှေမြင်တင်စေတီနှင့် ရဟန္တာသိမ်တို့မှာ ငပုတောမြို့၏ ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည်။
အလောင်းဘုရား ဦးအောင်ဇေယျ လက်ထက်က မြန်မာများ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကိုလိုနီတည်ထောင်သူ အင်္ဂလိပ်များ သုတ်သင်ခြင်းခံခဲ့ရသော နေရာဖြစ်သည့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှာ ငပုတောမှ မော်တင်ဘုရားသို့ သွားရာလမ်းတွင်ရှိသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သည်ဆိုသော မော်တင်ဘုရားမှာ ငပုတောနယ်၌ ထင်ရှားသော စေတီတော်ဖြစ်သည်။
မော်တင်ဘုရားသည် ငပုတောမြို့မှ မိုင် ၄ဝ ခန့် ကွာဝေးသော မော်တင်စွန်းအငူအနီးတွင် တည်ရှိ၍ ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ်တပေါင်းလ၌ သိုက်မြိုက်စည်ကားစွာ ကျင်းပသည်။
ငပုတောမြို့နယ်နှင့်တကွ ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ ဂွစသော မြို့နယ်များမှ ဘုရားပွဲတော်သို့ လာကြသည်။
မော်တင်စွန်းသည် လှိုင်းတံပိုးများ၊ ခရုများဖြင့် သာယာသော ပင်လယ် ကမ်းခြေရှုခင်း ဖြစ်သဖြင့် စာဆိုတော် ဦးကြင်ဥသည် မော်တင်စွန်း အကြောင်းကို 'ကြုံစဖူးမြင်ဘူးမှယုံစဖွယ်' အစချီသော လေးဆစ်ချိုးကို စပ်ဆိုခဲ့ဘူးသည်။
ငါးပုဏ္ဏားကို ပါဏဗေဒအရ 'ပိုလီနီမပ် ပါရာဒီစိအပ်(Polynemus paradiseus)'ဟု ခေါ်သည်။
ငါးပုဏ္ဏားသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟင်းလျာအဖြစ် အသုံးများသော ပင်လယ်ငါးမျိုး ဖြစ်၏။
ကိုယ်ပြား၍ အမြီး ပိုင်းကျဉ်း၏။
မျက်စိငယ်၏။
နှာတံဝိုင်း၍ ကျယ်ပြန့်၏။
ပါးစပ်ပေါက်ကျယ်၏။
အမြီးခွစောက်နက်၏။
ရင်ဆူးတောင်ရှိ ဆူးမျှင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်နေကြသည်။
ထိုဆူး တောင်ရင်း၌ ဆူးမျှင်အလွတ် ၇ ချောင်းရှိသည်။
ထိုဆူးမျှင်များ အနက် အပေါ်ဆုံး ၃ မျှင်သည် အသန်ဆုံးနှင့် အရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် ငါးကိုယ်ထက်ပင် နှစ်ပြန်လောက် ရှည်ကြသည်။
ကိုယ်လုံး၌ ရွှေရောင်ရှိ၍ ကျောပိုင်းတွင် မွဲပြာ ရောင်သန်းနေ၏။
ဆူးတောင်ရောင်မှာလည်း ရွှေရောင်ပေါက်နေကြသည်။
ငါးပုဏ္ဏား၏ ကိုယ်အရှည်မှာ ၉ လက်မခန့်အထိ ရှိသည်။
ထိုငါးမှာ အရသာရှိ၍ အသားနူးညံ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးပတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း၌၎င်း၊ မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များ၌၎င်း ကျက်စားသည့် အသားစား ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
အာရှတိုက်၊ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။
ပါဏဗေဒအရ 'ဝေါလာဂိုးနီးယားအတ္တူ'ဟု ခေါ်သည်။
အသားစားကြူးလှသဖြင့် ငါးပတ်ကို ငါးမန်းနှင့်နှိုင်း၍ 'ရေချိုငါးမန်း'ဟု ခေါ်ကြသည်။
ငါးပတ်ကိုယ်သည် ရှည်၍ ပြား၏။
ကျောသည် တစ်ဖြောင့်တည်းရှိ၍ နှာတံမှာ ရှည်၏။
ပါးစပ်ပေါက်ကျယ်၍ အောက်မေးသည် ရှေ့သို့ အနည်းငယ်ငေါထွက်နေ၏။
နှုတ်ခမ်းမွေးလေးပင်ပါရာ အထက် နှစ်ပင်သည် အောက်နှစ်အပင်ထက်ပို၍ ရှည်၏။
တစ်ခုတည်း ရှိသော ကျောဆူးတောင်သည် ရှေ့ကျကျပေါက်၍ ယင်း၌ ဆူးရိုးမပါချေ။
စအိုဆူးတောင်သည် အလွန်ရှည်ပြီး၊ အမြီးရင်း နားတွင် အဆုံးသတ်သည်။
အမြီးထိပ် ၂ ခုမှာ ဝိုင်းနေသည်။
ငါးပတ်၏ အရောင်မှာ နှာထိပ်မှ အမြီးတိုင် အောင် ကျောရိုးတစ်လျှောက်တွင် မွဲပြာရင့်ရောင်ဖြစ်၍ အောက် ပိုင်းတွင်မူ အရောင်အနည်းငယ်ဖျော့သွားသည်။
ငါးပတ်၏ ကိုယ်အရှည်သည် ၆ ပေအထိ ရှိသည်။
ငါးပတ်ကို ဟင်းလျာ အဖြစ် စားသုံးကြသည့်အပြင် ငါးပိလုပ်ရန်လည်း အသုံးချကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးပျံ (Flying Fish) သည် 'အိပ်ဇိုစီတီဒေး'ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ငါးပျံ၏ ရင်ဆူးတောင်သည် အလွန်ကြီး၍ အမြီးဆူးတောင်၏ အောက်ခွမှာ အလွန်ရှည်သည်။
ငါးပျံသည် အမြီးနှင့် ပြင်းထန် စွာ ရေကို ရိုက်ခတ်၍ အပေါ်သို့ခုန်ပြီးလျှင် ရင်ဆူးတောင်ကို ငှက်တောင်များသဖွယ်ဖြန့်၍ လေဟုန်စီးနိုင်သည်။
ဤနည်းဖြင့် ကိုက် ၂ဝဝ အဝေးအထိပင် ပျံနိုင်၏။
ပျံသန်းသည်မှာ ငမန်း၊ လင်းပိုင်စသော ရန်သူတို့၏ဘေးမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ် ကောင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆကြသည်။
ငါးပျံအမျိုး ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။
ငါးပျံကို နွေးသောပင်လယ် များတွင် တွေ့ရသည်။
အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေချိုပိုင်း၌ တွေ့ရ သော ပင်တိုဒန်ခေါ် ငါးသည်ငါးပျံတစ်မျိုးဖြစ်၏။
ထိုငါးပျံ သည် တောင်အမေရိကမြစ်များရှိ 'ဂက်စတရိုပီလီးကပ်'ခေါ် ငါးပျံလောက် မပျံသန်းနိုင်ပေ။
ထိုငါးပျံ၏ ဝမ်းပိုက်သည် သင်္ဘောဝမ်းနှင့်တူ၍ ပျံလိုသောအခါ ရင်ဆူးတောင်များဖြင့် ရေကိုရိုက်ခတ်ကာ အပေါ်သို့တက်လေသည်။
ကာလီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရသော ငါးပျံတစ်မျိုးသည် ၁၈ လက်မခန့်ပင်ရှည်၍ ကြီးသော ရင်ဆူးတောင်၊ ဝမ်းဆူးတောင်တို့ဖြင့် ဝေးလံစွာ ပျံသန်းနိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) thumbnail|ငါးပျံတစ်ကောင် လေထဲသို့ စတင်ပျံတက်နေပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော ရေငန်ငါး ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးပြေမ (ဃlimbing perch) ကို ပါဏဗေဒအရ 'အနာဗတ်တက်စတူဒိနိယပ်( Anabas testudineus)'ဟု ခေါ်သည်။
ထိုငါးမျိုးကို ချောင်း၊ မြောင်း၊ အင်း၊ အိုင်များတွင် တွေ့ရပေသည်။
ငါးပြေမ၏ ကိုယ်ထည်သည် ပြား၍ ဦးခေါင်း မှာ ကျယ်သည်။
အကြေးခွံများသည် ကြီး၍ ညီညာလာသည်။
ငါး၏ အရောင်မှာ အစိမ်းပုပ်ရောင်ဖြစ်၍ ဝမ်းဗိုက်ပိုင်းတွင် အရောင် ဖျော့တော့တော့နေသည်။
ကိုယ်အရှည် ၈ လက်မခန့် အထိ ရှိသည်။
ငါးပြေမငါးမျိုးသည် သွားလာသည့်အခါ အုပ်ဖွဲ့၍ သွားလာ လေ့ရှိသည်။
ရေထဲရှိ ပိုးမွှားများကို၎င်း၊ ပုဇွန်စိတ်ကလေးများ ကို၎င်း ဖမ်းယူ၍ စားတတ်ကြသည်။
အရွယ်ကြီးလာသော ငါးပြေမသည် ရွယ်တူအခြားငါးများနှင့်ရော၍ အစာရှာလေ့ ရှိသည်။
သားငယ်များဖြစ်သော ငါးပေါက်စကလေးများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ လျစ်လျူရှုထားတတ်သည်။
ငါးပြေမသည် ငါးရံ့နှင့် မျိုးချင်းမတူသော်လည်း ငါးရံ့ကဲ့ သို့ပင် လေမှအောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက်ရှူနိုင်သော အင်္ဂါရှိ လေသည်။
ထိုကြောင့် ထိုငါးနှစ်မျိုးစလုံးသည် ကုန်းပေါ်တွင် အချိန်အတန်ကြာအောင် အသက်ရှင်နေနိုင်ကြ၏။
စွတ်စိုသည့် မြေပေါ်တွင် အမြီးကိုထောက်၍ ခရီးအတန်ဝေးဝေးသွားနိုင်ကြ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး။
thumbnail|ငါးဖီးမ ငါးဖီးမ (Leiognathus splendens) ကို ငါးတံငါဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ရခိုင်တိုင်း၌ ယင်းကို ငါးဥကြီးဟူ၍ သိကြသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 'လေအိုနေးသပ်စပလင်ဒန်'ဟု ခေါ်သည်။
ကိုယ်ပြား၍ ပါးစပ် အရှေ့သို့ ငေါထွက်နေသည်။
အရောင်မှာ ငွေရောင်တောက်နေသည်။
ဆူးတောင်များသည် သန်မာ၍ ကြီးထွား သည်။