kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့လျှင် စတုရန်း ၄ မျက်နှာ တာပေါင်း ၂ယ ၄ဝဝ ရှိသော မြို့ရိုးတစ်လျှောက်တွင် တံခါးကြီး ၁၂ ပေါက်၊ ထောင့်ပြကြီး ၄ လုံးနှင့် ပြငယ် ၃၂ ခုရှိသည့် အားလျော်စွာ ၄၈ ဌာနတို့၌ ပြာသာဒ် ဆောင်ပေါင်း ၄၈ ဆောင် ရှိသည်ကို စလေဦးပုညက ရတနာနဒီ မော်ကွန်းတွင် 'ဓာတုမဏ္ဍ၊ ပတ်လည်ချသား၊ ကွနးမပြာသာဒ်၊ ဒွါဒရသ်လည်း၊ မျဉ်းခတ်တသွန်၊ စတုကဏ်၌ ဗိမာန်လေးသွယ်၊ ဘဝဂ်ကယ်မျှ၊ တနယ်တနယ်၊ တလာပယ်မူ၊ ရွှေကြယ်ငွေကြယ်၊ မျက်စုံခြယ်လျက်၊ တိမ်စွယ်ထဲချောင်၊ ရဲရဲပြောင်သည်၊ ရှစ်ဆောင်ရှစ်ဆောင်၊ ရစ်မြှောင်ဝန်းလည်၊ ရွှန်းရွှန်းကြည်မျှ၊ ရောင်ခြည်တွဲ့တွဲ့၊ ယိုအံ့ကဲ့သို့၊ လေးဆယ့်ရှစ်တန်၊ ဝေဇယန်လည်း၊ ဘုန်းဝှန်သတိုး၊ ရှင့်တန်ခိုးကြောင့်၊ လိုစိုးမျက်မှောက်၊ မြေမှပေါက် ၏' ဟု စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
ဤအုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တစ်လျှောက်တွင်ကား မြို့ဥပစာတာ ၂ဝ ခန့် မြေလွတ်ထားပြီးလျှင်၊ တာ ၂ဝ ကျယ်သော ရေကျုံး တော်ကြီးဖြင့် မြို့ ၄ မျက်နှာကို ထုတ်ချင်းခတ်ပတ်ထားသည်။
အင်းဝ၊ အမရပူရ မြို့ဟောင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် မန္တလေးမြို့တော် သည် ကျုံးလေးမျက်နှာဖြင့်ထုတ်ချင်းခတ် ပတ်မိသော မြို့တော်ဖြစ် လေသည်။
ကျုံးတော်တွင်းသို့ ရတနာနဒီ မြောင်းတော်မှ ရေများသယ်ယူ ဖြည့် တင်းထားကာ၊ ရေသစ်ရေဟောင်း မပြတ်လဲလှယ်ပေး၍ အမြဲတမ်း ကြည်လင် သန့်ရှင်းသည်။
မင်းဧကရာဇ်တို့ မြို့သိမ်း မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ပြုလုပ်သော အခါ၌ ကျုံးတော်တွင်းမှာ ရေ သဘင် ပွဲတော်ကို တခမ်းတနား ပြုလုပ်သည်။
ကျုံးကူးတံတား များမှ အလယ်နင်းကြမ်းပျဉ်ကို ဖြုတ်ယူထားနိုင်၍၊ မြို့တော်ကို ရွှေလှေ ရွှေလောင်း ဖောင်တော်တို့ဖြင့် လှည့်ပတ်နိုင်သည်။
နေ့စဉ် ညဉ့်တစ်ချက်တီးတစ်ခါ၊ ၂ ချက်တီးတစ်ခါ၊ ၃ ချက်တီး တစ်ခါ တံခါးစောင့်များက နရီးဆရာတီး၍ ရေကင်းလှည့် ကြရသည်။
ကျုံးကူးတံတားမှာ အလယ်ဓာတ် တံခါးကြီးများတွင်သာ ထားရိုးဖြစ်သော်လည်း၊ အနောက်မျက်နှာက မိတ်တံခါးဖြစ်သောအာဠဝီ(ကြေးမုံ) တံတားတွင်လည်း တစ်ခုပို၍ ပြုလုပ်ထားသဖြင့် တံတား ၅ စင်းရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု။
မြို့သစ်မြို့သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင် တောင်တွင်းကြီးနယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့သစ်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၏။
မြို့သစ်မြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် သစ်ပုံချောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးရိုးမ၊ တောင်ဘက်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ယင်းချောင်းတို့ရှိသည်။
မြို့သစ်မြို့နယ်သည် ၆၄၈ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။
မြို့နယ်အတွင်း၌ သူကြီးပိုင်နယ်ပေါင်း ၇ဝ ရှိ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၈,၀၈၀ ယောက် ရှိသည်။
မြို့ပေါ်တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ မြန်မာလူမျိုးချည်း ဖြစ်သည်။
မြို့သစ်တွင် မြို့ပိုင်နှင့် လက်ထောက်မြို့ပိုင်ရုံး၊ သမဝါယမရုံးနှင့် နိုင်ငံတော်အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျေင်း ရှိသည်။
၅ ရက် တဈေးလည်းရှိသည်။
မြို့သစ်မြို့နယ်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ ယင်းချောင်းမှ ရေကို ရရှိသည်။
ကောင်းမွန် ကျယ်ပြန့်စွာ လယ်ယာလုပ်ကိုင်နိုင်၍ အထူးသဖြင့် စပါးကို စိုက်ပျိုးသည်။
မြို့နယ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင်ကား အင်တိုင်းမြေရှိသဖြင့် အပူပိုင်းဒေသ အပင်မျိုးကို စိုက်နိုင်သည်။
မြို့သစ်မြို့သည် ပျဉ်းမနား ကျောက်ပန်းတောင်း မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များကို မီးရထားဖြင့် တင်ဆောင်ရောင်းချသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ Category:မကွေးခရိုင်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့သည် မြက်ပင်များကို မှီ၍ အသက်ရှင်နေကြသည်ဟု ဆိုရချေမည်။
စပါးပင်၊ ရိုင်းစပါးပင်၊ မြင်းစားဂျုံပင်၊ မုယောပင်၊ နှံစားပြောင်းပင်၊ ဖူးစားပြောင်းပင်နှင့် ကြံပင်တို့သည် စင်စစ်အားဖြင့် လူတို့ စားသုံးရန်အတွက် ပြုပြင်ထားသောမြက်ပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
မြက်ရိုင်းများမှာ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်တို့၏ အစာဖြစ်၍ ထိုတိရစ္ဆာန်များကို လူတို့ကတဖန် ပြန်လည်အသုံးချရသဖြင့် မြက်ယဉ်၊ မြက်ရိုင်းနှစ်မျိုးစလုံးသည် လူတို့အတွက် အလွန် အသုံးဝင်သော အပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဤမျှမကသေးမြက်ပင်တို့သည် သစ်ပင်ကြီးများနှင့် အကြီးနှေးသော အပင်များ မြေဆီလွှာတွင် မြဲမြံစွာ အမြစ်မစွဲမီ မြေကြီးကို အမြစ်သေး အမြစ်မွှားတို့ဖြင့် စုချုပ်စည်းနှောင်ထားလေသည်။
မိုး၊ ရေ၊ လေတို့ကြောင့် မြေကြီးကို တိုက်စားသွားခြင်း၊ မြေကျွံခြင်းအန္တရာယ်တို့ကို မြက်ပင်များက ကာကွယ်ပေး၏။
ထိုကြောင့် မြက်ပင်များသည် သစ်ပင်ကြီးများ၏အမြစ်များကို ဖုံးအုပ်ကာကွယ်ထားလေသည်။
အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းများ၊ ဝင်းခြံစည်းရိုးများ မြေထဲသို့ ကျွံကျ၍မသွားရအောင် မြက်ပင်များကပင် အခြေခံမြေကို ခိုင်မြဲစေလေသည်။
ပထမက သဘာဝ အလျောက် ပေါက်ရောက်လျက် ရှိနေသော ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြက်ခင်းကြီးများမှာ ရုရှနိုင်ငံရှိ စတက် မြက်ခင်း၊ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ပရေရီမြက်ခင်းပြင်၊ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပမ်းပပ် မြက်ခင်းနှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိဒေါင်းမြက်ခင်းကြီးများ ဖြစ်သည်။
ဂရင်းလန်းကျွန်းနှင့် အန္တာတိကတိုက်တို့ကို ဖယ်လိုက်ပါက ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်ကဲ့သို့သောမြက်ခင်းပြင်များတွင် မြက်ပင်တို့သည် အဓိကကြီးစိုးပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေဧရိယာ၏ ၄၀.၅ ရာခိုင်းနှုန်းရှိသည်ဟုဆိုသည်။
ဤကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်သော သဘာဝ မြက်ခင်းကြီးများ ရှိခြင်းကြောင့် ထိုတိုင်းပြည်များတွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းမှာ တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသော တိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ကျွဲစားကျက်၊ နွားစားကျက်များကို အထူးတလည် ထားရှိရသည်။
မြက်စိုများကို အာဟာရဓာတ် မပျက်ပြားစေဘဲ ခြောက်သွေ့လာအောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည့်စက်ကို တီထွင်လိုက်ခြင်းဖြင့် ယခင်ကကဲ့သို့ လယ်လုပ်သူတို့သည် တိရစ္ဆာန်အစာအတွက် မပူပင်ရသည့်ပြင်၊ နိုင်ငံခြားမှ နှမ်းဖတ် ကဲ့သို့သော အစာများကို ဝယ်ယူရသည့် ကုန်ကျစရိတ်ကိုလည်း များစွာ သက်သာလာစေသည်။
မြက်ပင်များသည် မြေမရွေး၊ ရာသီဥတု အခြေအနေမရွေး ပေါက်ရောက်နိုင်သော အပင်များဖြစ်ရာ၊ အပူပိုင်းဇုန်၊ သမပိုင်းဇုန်၊ အအေးပိုင်းဇုန်စသည့် ဇုန်အသီးအသီးတို့တွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရသည်။
အပူပိုင်းတွင် အလွန်မြင့်မားသော ဝါးပင်ကြီးများနှင့် အခြားမြက်ပင်များကိုလည်းကောင်း၊ သမပိုင်းတွင် အလတ်စား မြက်ပင်များကိုလည်းကောင်း၊ အအေးပိုင်းရှိ ဆီးနှင်းအတိ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသော မြေပြင်တွင် ကပ်လျက် ပေါက်နေသည့် မှော်ပင်ကလေးများကိုလည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြက်ပင်မျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော်မျှ ရှိသည်။
ထို့ပြင် မြက်ပင်များသည် အပင်လောကတွင် ရှေးအကျဆုံးအပင်များထဲ၌ အပါအဝင်ဖြစ်၏။
မြေကျန်၊ မြေလပ်၊ မြေလွတ်များ၌လည်း မြက်ပင်များသာလျှင် အလျင်ဦးစွာ ပေါက်ရောက်ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
နေပူရှိန်ပြင်းလွန်းသည့် အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ ရာသီဥတုအေးမြလွန်းသည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ မြက်ပင်များသည် စိမ်းလန်းစိုပြည်နေရာမှ နွမ်းအိ၊ ရိယော်လာလျက် အရွက်များ ပျက်ကြွေကြလေသည်။
ယင်းတို့အရွက်များ ဆွေးမြည့်ကြခြင်းဖြင့် မြေဩဇာဓာတ်ကို ဖြည့်လောင်းပေးကြသည်။
မြက်ပင်မျိုးရင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဂရာမင်းနီအီး (Gramineae) ဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၀၀၀ ထိရှိသည်။
မြက်ပင်နှင့် အခြားအပင်များ ကွဲပြားခြားနားချက်များမှာ မြက်ပင်တို့၏ ပင်စည်တွင် အဆစ်များရှိခြင်း၊ အဆစ်တစ်ဆစ်တွင် အရွက်တစ်ရွက်စီပင်စည်၏ တဖက်တချက်၌ ထွက်နေခြင်း၊ များသောအားဖြင့် မြက်ပင်တို့၏ ပင်စည်မှာ ခေါင်းပွ ဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အချို့မြက်ပင်မျိုး၌သာ ပင်စည်၏ အခေါင်းတွင် အနှစ်ပျော့ပျော့များပြည့်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြက်ပင်များသည် အကြီးမြန်သော အပင်မျိုးဖြစ်၍ အချို့မြက်ပင်ကြီးများသည် ၂၄ နာရီ အတွင်း ၂ ပေမှ ၃ ပေကျော်အထိပင် မြင့်မားလာနိုင်ကြပေသည်။
ဝါးပင်ကြီးများဆိုလျှင် ၂ လ၊ ၃ လအတွင်း ပေ ၁ဝ အထိပင် ကြီးမြင့်၍လာသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
ထို့ပြင် မြက်ပင်များသည်ရေ၊ မိုးပါးရှားသည့်ဒဏ်ကိုလည်း အထူးခံနိုင်ရည်ရှိကြပေသည်။
အချို့ ခြံဥယျာဉ်များ အတွင်း၌ မြက်ခင်းများကို ဂရုစိုက်၍ ပြုပြင်လျက် ထားရှိကြသည်။
အိမ်ရှေ့ မျက်နှာစာနှင့် အိမ်ဘေးတို့တွင် မြက်ပင်များကို တမင်တကာ စိုက်ပျိုးထား၍ ရေမှန်မှန်လောင်းပေးခြင်း၊ အရွက်များ တညီတညာတည်းရှိအောင် မြက်ဖြတ်စက်ဖြင့် ဖြတ်ပေးခြင်း၊ ဒလိမ့်တုံးဖြင့် လှိမ့်ပေးခြင်း စသည်တို့ကို အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အိမ်၏ တင့်တယ်ခြင်းကို ဆောင်ပေသည်။
သာမန်မြက်ပင်များအပြင် ငှက်မွှေး ငှက်တောင်ကဲ့သို့ အပွင့်များ ပွင့်တတ်သော မြက်ပင်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
အချို့ခြံဥယျာဉ်များတွင် ဤမြက်လှပင်များကို ပန်းပင်၊ ပန်းခြံပင်များနှင့် ရောယှက်၍ အလှစိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ။
မြောက်ပင်လယ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်းနှင့် ဥရောပတိုက်ကုန်းမအကြား၌ တည်ရှိ၏။
ယင်း၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် မိုင် ၄,ဝဝဝ ကျော်မျှ ရှည်လျား၍ စတုရန်းမိုင် ၂၂၂,ဝဝဝ ကျော်မျှ ကျယ်ဝန်းရာ အလျားသည် မိုင် ၆ဝဝ ဖြစ်၍ အနံသည် မိုင် ၄ဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် ရေတိမ်သော ပင်လယ်ဖြစ်သည်။
တောင်ပိုင်းတွင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပေ ၁ဝဝ၊ အလယ်ပိုင်းတွင် ပေ ၂၅ဝ နှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် ပေ ၄ဝဝ နက်သည်။
အချို့နေရာများတွင် ဤမျှလောက်ပင် မနက်ချေ။
ရေအနက်ဆုံး နေရာများတွင် ဤမျှလောက်ပင် မနက်ချေ။
ရေအနက်ဆုံး အပိုင်းမှာ နော်ဝီဂျီယန် ရေလက်ကြားဖက်တွင် ဖြစ်ရာ၊ ထိုနေရာတွင် ၂,၁၆၅ ပေခန့်မျှ နက်လေသည်။
ရေတိမ်သည့် ပင်လယ်ဖြစ်၍လည်း လှိုင်းလေထန်၏။
ဤပင်လယ်နေရာသည် တစ်ခါက ကုန်းမြေဖြစ်ခဲ့သည်။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ရေများလွှမ်းမိုး၍ ပင်လယ်ဖြစ်ပေါ်လာသော အချိန်အခါသည် ကမ္ဘာကြီး၏ သက်တမ်းနှင့်စာသော် မကြာလှသေးချေ။
မြောက်ပင်လယ်တွင်းသို့ မြစ်ကြီးများစွာ စီးဝင်သဖြင့် အခြားပင်လယ်များနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ရေငန်လှခြင်းမရှိပေ။
စီးဝင်ကြသော မြစ်များမှာ အင်္ဂလန်ပြည်ဖက်မှ ဟမ်းဗားနှင့် တင်းမြစ်၊ ဥရောပတိုက်ဖက်မှ ရိုင်း၊ အဲ့လဗ၊ ဗေဇာ၊ အမ်းနှင့် ဆကဲ့မြစ်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
စကက်ဂါရက် အမည်ရှိသော လက်တက်တစ်ခုနှင့် ကီးရေလက်ကြားကြီးတို့သည် မြောက်ပင်လယ်နှင့် ဗောလတစ်ပင်လယ်တို့ကို ဆက်စပ်ထား၏။
အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီးကမူ ထိုပင်လယ်နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ကို ဆက်စပ်ထားလေသည်။
ယင်းသို့ အခြားပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများနှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် မြောက်ပင်လယ်တွင် ပင်လယ်ရေစီးကြောင်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်နေသည်။
အေးချမ်းသာယာသည့် အချိန်အခါများတွင် မြောက်ပင်လယ်မှာ ကုန်သင်္ဘောကြီးများ၊ လူစီးသင်္ဘောကြီးများ ကူးသန်းသွားလာကြခြင်းဖြင့် များစွာ စည်ကားလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေကြောင်းဖက်၌ ထင်ရှားသောနိုင်ငံကြီးများ၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့များသည် ယင်းပင်လယ်၏ ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိကြ၏။
အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီ၊ နော်ဝေး၊ နယ်သာလန်နှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတို့၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့များသည် မြောက်ပင်လယ်၏ နယ်နိမိတ်များ ဖြစ်၏။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တံငါလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်ကြ၍၊ တစ်ကမ္ဘာလုံး သုံးစွဲရန်အတွက် ဟဲရင်းငါးများကို မြောက်ပင်လယ်ကမ်းခြေဖက်ကျသော နော်ဝေးတံငါလုပ်ငန်းများက ဖမ်းဆီးရရှိ၏။
မြောက်ပင်လယ်ဖက်ကျသော အင်္ဂလန်နှင့် စကော့တလန်ပြည်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေဒေသများတွင်လည်း တံငါလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်လေသည်။
မြောက်ပင်လယ်၏ တည်နေပုံသည် စစ်အတွက် အရေးပါသောကြောင့် စစ်တွင်းကာလများ၌ မြောက်ပင်လယ်ကို ယင်း၏ကမ်းခြေရှိ နိုင်ငံကြီးများက ကြပ်တည်းစွာ စောင့်ထိန်းထားကြ၏။
စစ်သင်္ဘောများက ကင်းလှည့်နေ၍ ရေမြှုပ်ဗုံးများကိုလည်း ချထားလေသည်။
အကြောင်းမှာ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက အင်္ဂလန်ပြည်သည် ထိုပင်လယ်ကို ကြီးစိုးနေခဲ့၍၊ ထိုပင်လယ်မှ ဗောလတစ်ဖက်သို့ ရန်သူတို့၏ ကူးသန်းသွားလာခြင်းကို အဆက်ဖြတ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း၌ကား ဂျာမန်နှင့် အင်္ဂလိပ်ရေတပ် နှစ်ခုစလုံးကပင် မြောက်ပင်လယ်၌ ရေကြောင်း ပိတ်ဆို့ရန် ကင်းလှည့်၍ ရေမြှုပ်ဗုံးများကို ချထားခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြောက်ပင်လယ်သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေ၊ ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ နှင့် ပြင်သစ်တို့ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဥရောပကမ်းလွန် တိုက်ကြီးစင် (continental shelf) ပေါ်ရှိ ပင်လယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ တောင်ဘက်ရှိ အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား (English Channel)မှတစ်ဆင့် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ (Atlantic Ocean) နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ နော်ဝေပင်လယ် (Norwegian Sea) နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
၎င်းသည် အရှည် ကျော်ရှိပြီး အကျယ် ရှိသည်၊ ဧရိယာ ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
၎င်းသည် မြောက်ဥရောပ၏ အဓိက သင်္ဘောလမ်းကြောင်းများကို လက်ခံထားပြီး အဓိက ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း (fishery) တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကမ်းရိုးတန်းသည် အနီးဝန်းကျင်နိုင်ငံများတွင် အပန်းဖြေရန်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် ရေပန်းစားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လေစွမ်းအင် (wind energy) နှင့် လှိုင်းစွမ်းအင် (wave power) အပါအဝင် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များ၏ ကြွယ်ဝသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် အလယ်ခေတ်မှ ခေတ်သစ်ခေတ်အထိ၊ အထူးသဖြင့် မြောက်ဥရောပတွင် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးရာများတွင် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်ခေတ်အတွင်း မြောက်ဥရောပသားများ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အာဏာပြသမှုမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာတွင်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် ဗိုက်ကင်းခေတ် (Viking Age) တွင် ဗိုက်ကင်းများထွန်းကားမှု၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဟန်ဆီအာတစ်အဖွဲ့ချုပ် (Hanseatic League)၊ ဒတ်ချ် ရွှေခေတ် (Dutch Golden Age) မှ ဒတ်ချ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန် ဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Great Britain) တို့သည် မြောက်ပင်လယ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်များနှင့် အရင်းအမြစ်များသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
ဂျာမနီ၏ သမုဒ္ဒရာသို့ တစ်ခုတည်းသော ထွက်ပေါက်ဖြစ်သောကြောင့် မြောက်ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာစစ်နှစ်ခုလုံးတွင် ဗျူဟာအရ အရေးပါခဲ့သည်။
ကမ်းရိုးတန်းသည် မတူကွဲပြားသော ဘူမိဗေဒနှင့် ပထဝီဝင်အင်္ဂါရပ်များရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် နက်ရှိုင်းသော ဖျော်ဒ် (fjord) များနှင့် မတ်စောက်သော ကမ်းပါးများသည် နော်ဝေနှင့် စကော့တလန်၏ ကမ်းရိုးတန်းများကို အမှတ်အသားပြုထားပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ကမ်းရိုးတန်းသည် အဓိကအားဖြင့် သဲသောင်ပြင်များ၊ မြစ်ရှည်များ၏ မြစ်ဝများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော ရွှံ့မြေပြန့် (mudflat) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လူဦးရေ ထူထပ်မှု၊ ပြင်းထန်သော စက်မှုထွန်းကားမှု (industrialisation)၊ ပင်လယ်နှင့် ၎င်းပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာကို ပြင်းထန်စွာ အသုံးပြုမှုတို့ကြောင့် ပင်လယ်၏ ဂေဟစနစ်များကို ထိခိုက်စေသော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာမျိုးစုံ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။
ဆိုးရွားသော ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ—အထူးသဖြင့် အလွန်အကြူး ငါးဖမ်းခြင်း (overfishing)၊ စက်မှုနှင့် စိုက်ပျိုးမြေ စီးပါမှု (surface runoff)၊ ရေအောက်တူးဖော်မှု (dredging)၊ နှင့် စွန့်ပစ်မှုအပါအဝင် အခြားအရာများ—သည် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ရေရှည်စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ်များကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ပထဝီဝင် မြောက်ပင်လယ်သည် အနောက်ဘက်တွင် အော့ကနီကျွန်းစု (Orkney Islands) နှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန် (Great Britain) ၏ အရှေ့ကမ်းရိုးတန်းဖြင့် ကန့်သတ်ထားပြီး အရှေ့နှင့် တောင်ဘက်တွင် မြောက်နှင့် ဥရောပ အလယ်ပိုင်း (central Europe) ကုန်းမြေဖြင့် ကန့်သတ်ထားသည်။
၎င်းတွင် နော်ဝေ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဂျာမနီ၊ နယ်သာလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ နှင့် ပြင်သစ်တို့ ပါဝင်သည်။
အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဒိုဗာ ရေလက်ကြား (Strait of Dover) ကိုကျော်လွန်၍ မြောက်ပင်လယ်သည် အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား ဖြစ်လာပြီး အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်သွယ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ဘောလတစ် ပင်လယ်နှင့် စကဂါရက်နှင့် ကတ်တီဂတ်မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ၎င်းတို့သည် ဒိန်းမတ်ကို နော်ဝေနှင့် ဆွီဒင်တို့မှ ခွဲထုတ်ထားသော ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလက်ကြားများဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ရှက်တလန် ကျွန်းစု (Shetland Islands) ဖြင့် ကန့်သတ်ထားပြီး နော်ဝေပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
၎င်းသည် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ အစွန်းပိုင်း ပင်လယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် အရှည် ကျော်ရှိပြီး အကျယ် ရှိသည်၊ ဧရိယာ နှင့် ထုထည် ရှိသည်။
မြောက်ပင်လယ်၏ အစွန်းများတွင် မြောက်ပင်လယ်ရှိ အကြီးဆုံးကျွန်းများ၏ စာရင်းနှင့် ကျွန်းစုများ (archipelago) များရှိပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် ရှက်တလန်၊ အော့ကနီ၊ နှင့် ဖရစ်ရှန် ကျွန်းစု (Frisian Islands) တို့ ပါဝင်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် ဥရောပတိုက်ကြီး၏ ရေဝေကြောင်းများနှင့် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစု (British Isles) မှ ရေချိုများကို လက်ခံရရှိသည်။
ဥရောပ ရေနုတ်မြောင်း ဧရိယာ (drainage basin) ၏ အစိတ်အပိုင်းကြီးတစ်ခုသည် ဘောလတစ်ပင်လယ်မှ ရေများအပါအဝင် မြောက်ပင်လယ်သို့ စီးဝင်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သို့ စီးဝင်သော အရေးပါဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး မြစ်များမှာ အဲလ်ဘီ (Elbe) နှင့် ရိုင်း (Rhine) – မူစ် (Meuse) တို့ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ သန်း ၁၈၅ ခန့်သည် မြောက်ပင်လယ်သို့ စီးဝင်သော မြစ်များ၏ ရေဝေကြောင်း ဧရိယာ (drainage basin) တွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ ၎င်းတွင် အလွန်စက်မှုထွန်းကားသော နေရာများ အချို့လည်း ပါဝင်သည်။
အဓိက အင်္ဂါရပ်များ ပင်လယ်၏ အများစုသည် ဥရောပတိုက်ကြီးစင် (continental shelf) ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပျမ်းမျှအနက် ရှိသည်။
ခြွင်းချက်တစ်ခုမှာ နော်ဝေသမုဒ္ဒရာချောက် (Norwegian trench) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် နော်ဝေကမ်းရိုးတန်းနှင့်အပြိုင် အော်စလိုမှ ဘာဂန် (Bergen) ၏ မြောက်ဘက်ဧရိယာအထိ ဆန့်တန်းထားသည်။
၎င်း၏ အကျယ်မှာ ကြားရှိပြီး အများဆုံး အနက်မှာ ဖြစ်သည်။
ဒေါ့ဂါ ကမ်းခြေ (Dogger Bank) သည် ကျယ်ပြန့်သော ရေခဲဆောင်ကျောက် (moraine) တစ်ခု သို့မဟုတ် စုစည်းမထားသော ရေခဲမြစ် အကြွင်းအကျန်များ၏ စုပုံဖြစ်ပြီး၊ မျက်နှာပြင်အောက် သာရှိသည်။
ဤအင်္ဂါရပ်သည် မြောက်ပင်လယ်၏ အကောင်းဆုံး ငါးဖမ်းနေရာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
လောင်း ဖိုတီး (Long Forties) နှင့် ဘရော့ဒ် ဖိုတင်း (Broad Fourteens) သည် ဖါသွန် (fathom) အနက် ညီညာသော ဧရိယာကြီးများဖြစ်ပြီး (၄၀ ဖါသွန်နှင့် ၁၄ ဖါသွန် သို့မဟုတ် အနက်အသီးသီး)၊ ဤကမ်းခြေကြီးများနှင့် အခြားသော အရာများသည် မြောက်ပင်လယ်ပြင်ပေါ် သွားလာရာတွင် အန္တရာယ်များစေသည်။
၎င်းကို ဂျီပီအက်စ် (Global navigation satellite system) များ အကောင်အထည်ဖော်မှုဖြင့် သက်သာစေခဲ့သည်။
စာတန်၏ တွင်းနက် (Devil's Hole) သည် ဒန်ဒီ (Dundee)၊ စကော့တလန် အရှေ့ဘက် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် အချိုးမညီသော တွင်းများ၏ စုစည်းမှုဖြစ်ပြီး အရှည် ၊ အကျယ် ၊ အနက် အထိရှိသည်။
အနက်နည်းသော အခြားနေရာများမှာ ကလီဗာကမ်းခြေ (Cleaver Bank)၊ ဖစ်ရှာကမ်းခြေ (Fisher Bank) နှင့် နော့ဒဟင်ဒါကမ်းခြေ (Noordhinder Bank) တို့ဖြစ်သည်။
ဧရိယာ အတိုင်းအတာ နိုင်ငံတကာ ရေပြင်ပုံ အဖွဲ့အစည်း (International Hydrographic Organization) သည် မြောက်ပင်လယ်၏ နယ်နိမိတ်များကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်- အနောက်တောင်ဘက်တွင် Phare de Walde (ဝေါဒီ မီးပြတိုက်၊ ပြင်သစ်တွင် 50°59'37"N, 1°54'53"E) နှင့် လယ်သာကုတ် ပွိုင့် (Leathercoat Point) (အင်္ဂလန်, 51°10'01.4"N 1°24'07.8") တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော မျဉ်းတစ်ကြောင်း။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဒန်နက် ဟတ် (Dunnet Head) (58°40'20"N, 3°22'30"W) မှ စကော့တလန်ရှိ ဟိုင်၊ အော့ကနီ (Hoy, Orkney) ကျွန်းရှိ တိုး နက်စ် (Tor Ness) (58°47'N) သို့၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဤကျွန်းမှ ဟိုင်၏ ကိမ်း (Kame of Hoy) (58°55'N) သို့၊ မန်းလန်း၊ အော့ကနီ (Mainland, Orkney) ရှိ ဘရက် နက်စ် (Breck Ness) (58°58'N) သို့၊ ဤကျွန်းမှ ကော့စတာ ဟတ် (Costa Head) (3°14'W) နှင့် ဝက်စထရေး (Westray) ရှိ အင်ဂါ နက်စ် (Inga Ness) (59'17'N) သို့၊ ဝက်စထရေးမှ ဘိုး ဟတ် (Bow Head)၊ ပါပါ ဝက်စထရေး (Papa Westray) ၏ မြောက်ဘက်အချက် မန်း ဟတ် (Mull Head) သို့၊ နော့သ် ရော်နယ်ဆေ (North Ronaldsay) ၏ မြောက်ဘက်အချက် ဆီး စကယ်ရီ (Seal Skerry) သို့၊ ထိုမှ ဟော့စ်ကျွန်း (Horse Island) (ရှက်တလန် (Shetland) ကျွန်းများ၏ တောင်ဘက်အချက်) သို့။
မြောက်ဘက်တွင် မန်းလန်း၊ ရှက်တလန် (Mainland, Shetland) ၏ မြောက်ဘက်အချက် (ဖယ်သာလန် ပွိုင့်၊ Fethaland Point) မှ ယဲလ်၊ ရှက်တလန် (Yell, Shetland) ကျွန်းရှိ ဂရက်ဗယ်လန် နက်စ် (Graveland Ness) (60°39'N) သို့၊ ယဲလ်မှ ဂလုပ် နက်စ် (Gloup Ness) (1°04'W) သို့၊ အန်စတ် (Unst) ကျွန်းရှိ စပူ နက်စ် (Spoo Ness) (60°45'N) သို့၊ အန်စတ်မှ ဟာမနက်စ် (Herma Ness) (60°51'N) သို့၊ ရမ်းဘလင်းစ် (Rumblings) ၏ အနောက်တောင်ဘက်အချက်သို့၊ မတ်ကယ် ဖလူဂါ (Muckle Flugga) (60°51'N, 0°53'W) သို့၊ ဤအားလုံးသည် မြောက်ပင်လယ် ဧရိယာတွင် ပါဝင်သည်။
ထိုမှ 0°53' အနောက်မှ ၆၁ မြောက် လတ္တီတွဒ် (61st parallel north) သို့၊ ဤမျဉ်းတစ်လျှောက် အရှေ့ဘက်သို့ နော်ဝေကမ်းရိုးတန်းသို့၊ ဗိုက်ကင်း ကမ်းခြေ (Viking Bank) တစ်ခုလုံးသည် မြောက်ပင်လယ်တွင် ပါဝင်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် စကဂါရက် (Skagerrak) ၏ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ် [ ဟန်စတိုမ်း (Hanstholm) (57°07'N, 8°36'E) နှင့် နိဇ် (လင်းဒစ်နက်စ် (Lindesnes), 58°N, 7°E) တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော မျဉ်းတစ်ကြောင်း] ဇလဗေဒ အပူချိန်နှင့် ဆားငန်ဓာတ် သမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်း (Ocean current) များသည် မြောက်ဘက်အဝင်ပေါက်မှ အဓိကဝင်ရောက်ပြီး နော်ဝေကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ထွက်ခွာသွားသည်။
ပျမ်းမျှ အပူချိန်မှာ နွေရာသီတွင် နှင့် ဆောင်းရာသီတွင် ဖြစ်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ ပျမ်းမျှ အပူချိန်များ မြင့်တက်လာနေပြီး၊ ၎င်းကို ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှု (climate change) ကြောင့်ဟု ယူဆသည်။
ဇန်နဝါရီလတွင် လေထု အပူချိန်မှာ ပျမ်းမျှ ကြားရှိပြီး၊ ဇူလိုင်လတွင် ကြားရှိသည်။
ဆောင်းရာသီလများတွင် မုန်တိုင်းများနှင့် လေပြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဆားငန်ဓာတ် (salinity) မှာ ရေ၏ ပျမ်းမျှ ကြားရှိသည်။
ရေချို (fresh water) စီးဝင်မှုရှိသည့် နေရာများတွင် ဆားငန်ဓာတ် ကွဲပြားမှု အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်၊ ဥပမာ- ရိုင်းနှင့် အဲလ်ဘီ မြစ်ဝများ၊ ဘောလတစ်ပင်လယ်ထွက်ပေါက်နှင့် နော်ဝေကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တို့ဖြစ်သည်။
ရေလည်ပတ်မှုနှင့် ဒီရေ မြောက်ပင်လယ်ရှိ ရေစီးဆင်းမှု၏ အဓိက ပုံစံမှာ အစွန်းများတစ်လျှောက် နာရီလက်တံပြောင်းပြန် (anti-clockwise) လှည့်ပတ်မှုဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်း၏ အများစုကို အနောက်မြောက်ဘက် အဝင်ပေါက်မှ လက်ခံရရှိကာ၊ အနည်းငယ်သော နွေးသော ရေစီးကြောင်းကို အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားရှိ အသေးစား အဝင်ပေါက်မှ ရရှိသည်။
ဤဒီရေစီးကြောင်းများသည် နော်ဝေကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ထွက်ခွာသွားသည်။
မျက်နှာပြင်နှင့် နက်ရှိုင်းသော ရေစီးကြောင်းများသည် ဦးတည်ရာမတူဘဲ ရွေ့လျားနိုင်သည်။
ဆားငန်ဓာတ်နည်းသော မျက်နှာပြင် ကမ်းရိုးတန်းရေများသည် ကမ်းလွန်သို့ ရွေ့လျားပြီး၊ နက်ရှိုင်းပြီး ဆားငန်ဓာတ်မြင့်သော ရေများသည် ကမ်းဘက်သို့ ရွေ့လျားသည်။
တိုက်ကြီးစင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြောက်ပင်လယ်သည် နက်ရှိုင်းသော သမုဒ္ဒရာရေထက် လှိုင်းများ ကွဲပြားသည်။
လှိုင်းအမြန်နှုန်းများ လျော့နည်းပြီး လှိုင်းအမြင့်များ တိုးလာသည်။
မြောက်ပင်လယ်တွင် ဒီရေလှုပ်ရှားမှု ဗဟိုအချက် (amphidromic point) စနစ်နှစ်ခုနှင့် မပြည့်စုံသော တတိယစနစ်တစ်ခု ရှိသည်။
မြောက်ပင်လယ်တွင် ဒီရေလှိုင်းအမြင့်၏ ပျမ်းမျှ ကွာခြားချက်မှာ ၀ မှ ကြားရှိသည်။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၏ ကယ်ဗင် ဒီရေသည် မြောက်ဘက်သို့ ခရီးသွားသော တစ်နေ့နှစ်ကြိမ် လှိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤလှိုင်း၏ စွမ်းအင်အချို့သည် အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားမှတစ်ဆင့် မြောက်ပင်လယ်သို့ ခရီးသွားသည်။
လှိုင်းသည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတွင် မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်ခရီးသွားပြီး၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်၏ မြောက်ဘက်အစွန်းကို ကျော်သွားသောအခါ ကယ်ဗင် လှိုင်း (Kelvin wave) သည် အရှေ့နှင့် တောင်ဘက်သို့ လှည့်ကာ မြောက်ပင်လယ်သို့ ထပ်မံဝင်ရောက်သည်။
ဟန်စတိုမ်း (Hanstholm) နှင့် စကဂန် (Skagen) တို့တွင် တူညီသော တန်ဖိုးများရှိသည်။
0.14–0.30 0.26 မန်ဒယ်၊ နော်ဝေ (Mandal, Norway) ထရဂဒီ (Tregde) စကဂါရက် (Skagerrak)၊ နော်ဝေ၏ တောင်ဘက်အဆုံး၊ ဒီရေလှုပ်ရှားမှု ဗဟိုအချက် (amphidromic point) ၏ အရှေ့ဘက် 0.25–0.60 0.65 စတာဗန်ဂါ (Stavanger) ထိုဒီရေလှုပ်ရှားမှု ဗဟိုအချက်၏ မြောက်ဘက်၊ ဒီရေစည်းချက် မမှန် 0.64–1.20 1.61 ဘာဂန် (Bergen) ဒီရေစည်းချက် မှန်ကန် ကမ်းရိုးတန်းများ မြောက်ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းများသည် ရေခဲမြစ် (glacier) များကြောင့် ကွာတာနရီ ရေခဲလွှာဖြစ်စဉ် (Quaternary glaciation) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး မညီညာပေ။
တောင်ဘက်ဆုံး ကမ်းရိုးတန်းကို စုပုံထားသော ရေခဲမြစ် အနည်အနှစ်များ၏ အကြွင်းအကျန်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
နော်ဝေတောင်များသည် ပင်လယ်ထဲသို့ ထိုးဆင်းကာ နက်ရှိုင်းသော ဖျော်ဒ် (fjord) များနှင့် ကျွန်းစုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
စတာဗန်ဂါ (Stavanger) ၏ တောင်ဘက်တွင် ကမ်းရိုးတန်းများ ပိုမိုနူးညံ့လာပြီး ကျွန်းများ နည်းပါးလာသည်။
အရှေ့ဘက် စကော့တလန်ကမ်းရိုးတန်းသည် နော်ဝေထက် ပိုမိုပြင်းထန်မှု နည်းပါးသော်လည်း ဆင်တူသည်။
မြောက်အရှေ့ အင်္ဂလန် (North East England) မှစ၍ ကမ်းပါးများသည် ပိုနိမ့်လာပြီး ခံနိုင်ရည်နည်းသော ရေခဲဆောင်ကျောက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသဖြင့် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ တိုက်စားခံရပြီး ကမ်းရိုးတန်းများ၏ အဝိုင်းသဏ္ဌာန်များ ပိုမိုရှိလာသည်။
နယ်သာလန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် အီးစတ် အန်ဂလီယာ (East Anglia) တို့တွင် ကမ်းရိုးတန်း (littoral) သည် နိမ့်ပြီး ရွှံ့နွံဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် (ဝါဒင်ပင်လယ် (Wadden Sea)) ရှိ ကမ်းရိုးတန်းများသည် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ရွှေ့လျားမှု (longshore drift) ကြောင့် အဓိကအားဖြင့် သဲသောင်ပြင်နှင့် ဖြောင့်တန်းပြီး၊ အထူးသဖြင့် ဘယ်လ်ဂျီယံနှင့် ဒိန်းမတ်တစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်သည်။
သဘာဝ ငါးနှင့် ခရုမျိုးနွယ် thumb|နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဝါဒန်ပင်လယ်ရှိ ပစိဖိတ်ကမာ၊ ဘလူးခရုနှင့် ကော့ကဲလ်များ ကော့ပို့ဒ် (Copepod) များနှင့် အခြားသော အကောင်မျောလှေး (Zooplankton) များသည် မြောက်ပင်လယ်တွင် အလွန်ပေါများသည်။
ဤသေးငယ်သော သက်ရှိများသည် ငါးမျိုးစိတ်များစွာကို အထောက်အပံ့ပေးသော အစာကွင်းဆက်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ်တွင် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၃၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်။
ကော့ဒ်ငါး (Cod), ဟဒေါ့ခ်ငါး (Haddock), ဝှိုက်တင်းငါး (Whiting), ဆိမ့်ငါး (Saithe), ပလေစငါး (Plaice), ဆိုလ်ငါး (Sole), မက်ကရယ်ငါး (Mackerel), ဟဲရင်းငါး (Herring), ပေါတင်းငါး (Pouting), စပရတ်ငါး (Sprat) နှင့် သဲရှပ်ငါး (Sandeel) တို့သည် အလွန်အတွေ့ရများပြီး စီးပွားဖြစ် ဖမ်းယူကြသည်။
မြောက်ပင်လယ်မြောင်းများ၏ အမျိုးမျိုးသော အတိမ်အနက်နှင့် ဆားငန်ဓာတ်၊ အပူချိန်နှင့် ရေလှုပ်ရှားမှုတို့ ကွာခြားမှုများကြောင့် ပါးစပ်ပြာငါးနီ (blue-mouth redfish) နှင့် ယုန်ငါး (rabbitfish) ကဲ့သို့သော ငါးအချို့သည် မြောက်ပင်လယ်၏ သေးငယ်သော နေရာများတွင်သာ နေထိုင်ကြသည်။
ခွံမာရေနေကောင် (Crustacean) များလည်း ပင်လယ်တစ်ခွင်တွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရသည်။
နော်ဝေပုစွန်တုပ် (Norway lobster), ရေနက်ပုစွန် (deep-water prawns) နှင့် ပုစွန်ညို (brown shrimp) တို့ကို စီးပွားဖြစ် ဖမ်းယူကြပြီး အခြားသော ကင်းပုစွန် ခေါ် ပဂဲ (lobster), ပုစွန်ကျား (Caridea shrimp), ကမာ (oyster), ယောက်သွား (mussel) နှင့် ဂုံး (clam) မျိုးစိတ်များအားလုံး မြောက်ပင်လယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
မကြာသေးမီက မျိုးရင်းမဟုတ်သော မျိုးစိတ်များဖြစ်သည့် ပစိဖိတ်ကမာ (Pacific oyster) နှင့် သမုဒ္ဒရာဓားဂုံး (Atlantic jackknife clam) တို့ ဝင်ရောက်အခြေချလာကြသည်။
ငှက်များ မြောက်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းများသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ ယီသန်မြစ်ဝ (Ythan Estuary), ဖောင်းလ်ရှော့ (Fowlsheugh) သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေနှင့် ဖာန်ကျွန်းစု (Farne Islands) နှင့် ဒိန်းမတ်၊ ဂျာမနီနှင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံတို့ရှိ ဝါဒန်ပင်လယ် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ (Wadden Sea National Parks) အပါအဝင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများ၏ မူလဒေသ ဖြစ်သည်။
ဤနေရာများသည် ငှက်မျိုးစိတ် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာအတွက် သားပေါက်ရန် ဒေသများဖြစ်သည်။
သန်းပေါင်းများစွာသော ငှက်များသည် မြောက်ပင်လယ်ကို မျိုးပွားခြင်း၊ အစာရှာဖွေခြင်း သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ခေတ္တနားနေရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
ခြေမည်းကစ်တီဝိတ်ငှက် (black-legged kittiwake), အတ္တလန္တိတ်ပါဖင်ငှက် (Atlantic puffin), မြောက်ပိုင်းဂါနက်ငှက် (northern gannet), မြောက်ပိုင်းဖူလ်မာငှက် (northern fulmar) နှင့် ပက်ထရယ်ငှက် (petrel), ပင်လယ်ဘဲငှက် (seaduck), လွန်းငှက် (loon) (ဒိုင်ဗာငှက်), တင်ကျီးငှက် (cormorant), ဇင်ယော် (gull), အော့ငှက် (auk) နှင့် တန်ငှက် (tern) နှင့် အခြားသော ပင်လယ်ငှက်များ အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ်များစွာသည် ဤကမ်းရိုးတန်းများကို ငှက်ကြည့်ခြင်းအတွက် လူကြိုက်များစေသည်။
မြောက်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဥရောပဇင်ယော် ပင်လယ်နို့တိုက်သတ္တဝါများ thumb|စကော့တလန်နိုင်ငံ မိုရေးဖော့သ်တွင်ရှိသော ငယ်ရွယ်သည့် ပုလင်းနှုတ်သီးလင်းပိုင်မ မြောက်ပင်လယ်သည် ပင်လယ်နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ အိမ်လည်းဖြစ်သည်။
ရိုးရိုးဖျံကြီး (Common seal), ဖျံမီးခိုး (grey seal) နှင့် ဆိပ်ကမ်းပေါပွိုင်းစ် (harbour porpoise) တို့ကို ကမ်းရိုးတန်းများ၊ ပင်လယ်ပြင် တပ်ဆင်မှုများနှင့် ကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ရှက်တလန်ကျွန်းစု ကဲ့သို့သော မြောက်ပင်လယ်မြောက်ပိုင်းကျွန်းများသည် မုတ်ဆိတ်ဖျံ (bearded), စောင်းဖျံ (harp), ကြက်မောက်ဖျံ (hooded) နှင့် အရစ်ဖျံ (ringed) နှင့် ဝါလရပ် (walrus) အပါအဝင် ပင်လယ်ဖျံ (pinniped) အမျိုးအစားများစွာ၏ အိမ်လည်းဖြစ်သည်။
မြောက်ပင်လယ် စီတက်ဆီယာ (cetacean) များတွင် ပေါပွိုင်းစ် (porpoise), လင်းပိုင် (dolphin) နှင့် ဝေလငါး (whale) မျိုးစိတ်များ ပါဝင်သည်။
ပန်းမန် thumb|မြောက်ပင်လယ်ရှိ ဖိုင်တိုပလန်တန် ပွင့်လန်းခြင်း မြောက်ပင်လယ်ရှိ အပင်မျိုးစိတ်များတွင် ရေမှော် (wrack) မျိုးစိတ်များပါဝင်ပြီး ယင်းတို့တွင် ဆီးအိတ်ရေမှော် (bladder wrack), ကြိုးထုံးရေမှော် (knotted wrack) နှင့် ဆယ်ရေးတက်ရေမှော် (serrated wrack) တို့ဖြစ်သည်။
ရေညှိ (Algae), မကရိုအယ်ဂျီ (macroalgal), နှင့် ရေညှိပင် (kelp) ကဲ့သို့သော အိုးဝိ (oarweed) နှင့် လာမီနာရီယာဟိုက်ပါဘိုရီယာ (laminaria hyperborea) နှင့် မာရယ် (maerl) မျိုးစိတ်များကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။
ဇိုစတေရာ (Zostera) ရေအောက်မြက် (Eelgrass) သည် ဝါဒန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် အရင်က အတွေ့ရများသော်လည်း ၂၀ ရာစုတွင် ရောဂါတစ်ခုကြောင့် အတော်လေး ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။