kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ပေမယ် ဒန်နီယယ်သည် သင်္ချာပညာကို သင်ယူလိုသဖြင့် ထိုသည်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
နောင်တွင် ဖခင်ဖြစ်စေချင်သော စီပွားရေးကိုလေ့လာခဲ့သည်။
ဖခင်သည် သူအား ဆေးပညာအား သင်ယူစေသောအခါ ဒန်နီယယ်က ဖခင်သာ သူ့အား သင်္ချာကို သီးသန့်သင်ပေးမည်ဆိုပါက တက်မည်ဆိုကာ သဘောတူညီမှုယူခဲ့ကြသည်။
ဒန်နီယယ်သည် ဆေးပညာကို ဘာဆဲလ်၊ ဟိုက်ဒယ်ဘာ့ဂ်၊ စထရက်ဘာ့ဂ်မြို့များတွင် သွားရောက်သင်ကြားခဲ့ပြီး ခန္ဓဗေဒနှင့် ရုက္ခဗေဒတို့တွင် PhD ဘွဲ့ကို ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် သူနှင့်ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သူ လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ၏ အရင်းနှီးဆုံးဖြစ်သည်။
၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင် သွားရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း မကြာခဏဖျားနာခြင်းကြောင့် ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် ပီတာစဘတ်မြို့မှ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြန်လာခဲ့ပြီး ဆေးပညာ၊ ရုပ်လွန်ပညာ(metaphysics)နှင့် ဒဿနိကဗေဒတို့တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် သေဆုံးချိန်ထိတိုင်အောင် အစဉ်အဆက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
[Anon.] (2001) "Daniel Bernoulli", Encyclopædia Britannica ၁၇၅၀ ခုနှစ်၏ မေလတွင် ဒန်နီယယ်အား ဗြိတိန် တော်ဝင်အသင်း၏ အဖွဲ့ဝင်(Fellow of the Royal Society)အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
သင်္ချာဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ ဘာနော့လိနှင့် အွိုင်လာတို့ နှစ်ဦးသားသည် အရည်များ၏ စီးဆင်းမှုအား ပိုမိုသဘောပေါက်စေရန် အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
အမှန်စင်စစ်တွင် သူတို့သိလိုကြသည်မှာ သွေးများစီးဆင်းမှုအလျင်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဖိအားအကြား ဆက်နွယ်မှုကိုပင်ဖြစ်သည်။
ထိုသည်ကို စူးစမ်းလေ့လာရန် ဒန်နီယယ်သည် ပိုက်တစ်ခု၏ နံရံကို တဖက်ပွင့်ပြွန်တစ်ခုနှင့် ထိုးဖောက်လိုက်ပြီး ပြွန်အတွင်း မြှင့်တက်လာသော အရည်၏ အမြင့်သည် ထိုပိုက်အတွင်းရှိ အရည်နှင့် ဆက်နွယ်မှုကို သိရှိခဲ့သည်။
The Turner Collection, Keele University, includes Bernoulli's diagram to illustrate how pressure is measured. See also part of Bernoulli's original Latin explanation. ထိုသို့သိရှိပြီးများမကြာမီ ဥရောပတခွင်ရှိ ဆေးပညာရှင်များသည် လူနာ၏ သွေးဖိအားကို တိုင်းတာရန် ဖန်ပြွန်တစ်ခုကို ၎င်းတို့၏ သွေးလွတ်ကြောအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် တိုင်းတာခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ နှစ် ၁၇၀ လောက် တိုင်းတာခြင်းကို ပြုခဲ့ကြပြီးနောက် အီတလျံဆရာဝန်တစ်ဦးသည် ထိုသို့တိုင်းတာခြင်းထက် နာကျင်မှုပိုမိုလျော့နည်းစေမည့်နည်းလမ်းကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ထက်တိုင် ထိုနည်းကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သို့ပေမယ့် ဘာနော့လိ၏ ဖိအားတိုင်းတာခြင်းနည်းကို ယနေ့ခေတ် အဆင့်မြင့်လေယာဉ်များတွင် လေယာဉ်ကို ဖြတ်သန်းသော လေ၏အလျင်ကို တိုင်းတာရန်အသုံးပြုလျက်ပင်ရှိသည်။
ဆက်လက်၍ သူ၏ နောက်ထပ်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများကို ပြောရမည်ဆိုလျှင် ဒန်နီယယ် ဘာနော့လိသည် အစောပိုင်း သူလေ့လာခဲ့သော စွမ်းအင်တည်မြဲမှုနိယာမဘက်သို့ ပြန်ရောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
အရာဝတ္တုတစ်ခုသည် အမြင့်တစ်ခုသို့ ရောက်သွားပါက ၎င်း၏အတည်စွမ်းအင်(potential energy)မှ အရွေ့စွမ်းအင်(kinetic energy)သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းဟု သိရှိထားကြပြီးဖြစ်ရာ ဒန်နီယယ်သည် ထိုသည်ကို ကိုးကား၍ ရွေ့လျားနေသော အရည်သည် ၎င်း၏ ဖိအားအတွက် အရွေ့စွမ်းအင်းသို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသည်ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် ဖော်ပြရလျှင်- ဤပုံသေနည်းတွင် P သည် ဖိအား၊ ρ သည် အရည်၏ သိပ်သည်းမှုနှင့် u သည် ထိုအရည်၏ အလျင်ကို ဆိုလိုသည်။
ထိုဥပဒေသည်ကို ဆက်စပ်ကြည့်ပါက အလျင်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ဖိအားသည် လျော့ကျသွားမည်ဖြစ်သည်။
ထိုဥပဒေသကို လေယာဉ်ပျံများ၏ အတောင်ပံတည်ဆောက်မှုတွင် အသုံးပြုထာသည်။
လေယာဉ်ပျံအတောင်ပံ၏ အပေါ်ဘက်တွင် အလျင်များနိုင်သော ဧရိယာတစ်ခုကို ဖန်တီးရေးဆွဲထားပြီး ထိုနေရာသည် လေယာဉ်တောင်ပံအောက်ပိုင်းထက် ဖိအားနည်း၍ နေမည်ဖြစ်ရာ မြင့်မားသော ဖိအားကြောင့် လေယာဉ်၏အတောင်ပံသည် အပေါ်သို့ တွန်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်၍နေမည်ဖြစ်သည်။
ရူပဗေဒ သူ၏ Hydrodynamica (1738)တွင် ဒန်နီယယ်သည် Kinetic theory of gases ၏ အခြေခံသဘောတရားများကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး Boyle's law အား ရှင်းလင်းနိုင်သော နည်းလမ်းများကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
သူသည် အွိုင်လာနှင့်အတူ Elasticity ကို လေ့လာခဲ့ကြပြီး Euler-Bernoulli beam equation ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဘာနေလိနိယာမ(Bernoulli's principle)ကို အေရိုဒိုင်းနမစ်ပညာတွင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြသည်။
Léon Brillouin၏ အဆိုအရ principle of superposition ကို ဒန်နီယယ်ဘာနောလိက ၁၇၅၃ ခုနှစ်ကတည်းက ဖော်ပြပြီးသားဟုဆိုသည်။
Brillouin, L. (1946). Wave propagation in Periodic Structures: Electric Filters and Crystal Lattices, McGraw–Hill, New York, p. 2. မှတ်စု ကိုးကား ရည်ညွှန်း (Original entry based on the public domain Rouse History of Mathematics) [Anon.] (1911) "Bernoulli, Encyclopædia Britannica ပြင်ပလင့်များ Murray Rothbard. Daniel Bernoulli and the Founding of Mathematical Economics , Mises Institute (excerpted from An Austrian Perspective on the History of Economic Thought'') Category:ဘာနော့လိမိသားစု။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် အက်ဇခါဘန် အကျဉ်းသား ( ၊ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ဝိဉာဉ်နှုတ်အကျဉ်းသား စသည်ဖြင့်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုကြ) သည် သည် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း ရေးသားထားသည့် နာမည်ကြီး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ် ဖြစ်၍၊ ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်သည် မှော်ဆရာလူငယ်လေး ဟယ်ရီပေါ်တာ၏ ဟော့ဂ်ဝပ် စုန်းကဝေအတတ်နှင့် မှော်ပညာကျောင်းတော်ကြီးတွင် တက်ရောက်ရသော တတိယနှစ်ကျောင်းသားဘဝအကြောင်း ဖြစ်သည်။
ဟယ်ရီသည် သူ၏ သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်သည့် ရော်နယ် ဝီစလီနှင့် ဟာမိုင်ယွန်းနီ ဂရန်ဂျာတို့နှင့်အတူ သူတို့အနေဖြင့် ဗော်လ်ဒီမော့၏ ပူးပေါင်းမဟာမိတ်ဟောင်းတစ်ယောက်ဟု ယုံကြည်ကြသည့် အက်ဇခါဘန် မှော်အကျဉ်းထောင်ကြီးမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာသော ဆီးရီးယပ်စ် ဘလက် အမည်ရှိသူအား စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည့် ဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ဘလွမ်းစ်ဘာရီ စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့၍ ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်မူ ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် စကောလာ့စတစ်မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။
ရိုးလင်းအနေဖြင့် စတင်ရေးသားချိန်မှ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ပြီးဆုံးနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ထိုစာအုပ်မှာ ရေးရလွယ်ကူသည်ကို တွေ့ခဲ့သည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် စာအုပ်စတင်ထုတ်ဝေပြီး သုံးရက်အကြာကာလ အတွင်းမှာပင် နိုင်ငံအဝန်း အုပ်ရေ ၆၈၀၀၀ ခန့် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ နိုင်ငံအတွင်း အုပ်ရေ သုံးသန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ စာအုပ်သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်အတွက် ဝှိုက်ဘရက်ဒ်ကလေးများစာပေဆု (Whitbread Children's Book Award)၊ ဘရမ်စတုက်ကာဆု (Bram Stoker Award) နှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွက် လိုကပ်စ် အကောင်းဆုံး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုရှည်ဆု (Locus Award for Best Fantasy Novel) တို့ကို ရရှိခဲ့ပေသည်။
ထို့အပြင် ဟူဂိုဆု အပါအဝင် ဆုများစွာတွင် ဆန်ခါတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သေးသည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် အက်ဇခါဘန် အကျဉ်းသား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့ပြီး၊ ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၉၆ သန်းကျော် ရရှိခဲ့၏။
ဝေဖန်ရေးများတွင် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုများ ရရှိခဲ့သည်။
Redirectဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် အက်ဇခါဘန် အကျဉ်းသား။
ဦးလင်းထွဋ် သည် သွားဆရာဝန်အဖြစ်မှ နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်လာသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးလင်းထွဋ်ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး မအူပင်မြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မအူပင်မြို့ အမှတ်(၁)၊ အစိုးရအလယ်တန်းကျောင်း၊ မအူပင်မြို့ အမှတ်(၁)၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ယင်းနောက် ပုသိမ်ဒေသကောလိပ်တွင် ဇီဝဗေဒနှင့် စိုက်ပျိုးရေးပညာများ သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ သွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ် တွင် သွားဖက်ဆိုင်ရာဆေးပညာကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်ဆေးရုံတွင် သွားဆရာဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးပြည်သူ့ဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် Care Myanmar မန္တလေး၊Myanmar Business Coalition forAIDS လားရှိုးမြို့၊ ပုဂ္ဂလိကသွားဘက်ဆိုင်ရာဆေးခန်း၊လားရှိုးမြို့ တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရာထူးတိုးနှင့် ပြောင်းရွေ့မိန့်ကို ငြင်းဆန်ခဲ့သောကြောင့် သူ၏ ဆေးကုသခွင့်လိုင်စင် ရပ်နားခံခဲ့ရသည်။
မိသားစုဘဝ ဒေါက်တာလင်းထွဋ်၏ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ( ငြိမ်း) ဒေါ်နန်းရွှေမြင့် ဖြစ်ပြီး သမီးနှင့်သားတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။
NLD အားထောက်ခံခဲ့ခြင်း ၁၉၈၈ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရင်ပြင်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့သည်ကို မြင်တွေ့ပြီးချိန်မှ စ၍ သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခြင်း ဒေါက်တာလင်းထွဋ်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး လားရှိုးမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်(၁) ပြည်နယ်လွှတ်တော် နေရာမှနေ၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် သမ္မတဦးထင်ကျော်က ၎င်းအား ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။
ပြည်နယ်လွှတ်တော်က ဒေါက်တာလင်းထွဋ်အား ရှမ်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သဘောတူထောက်ခံပေးခဲ့သည့်အတွက် ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်ကစပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သွားသည်။
ဒေါက်တာလင်းထွဋ်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀ တွင်လည်းမူလမဲဆန္ဒနယ်ဖြစ်သော လားရှိုးမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်(၁) ပြည်နယ်လွှတ်တော် နေရာမှနေ၍ ထပ်မံ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ဆန္ဒမဲပေးခဲ့ကြသူဦးရေ၏ ၄၀ဒသမ၁၃ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ထပ်မံ အနိုင်ရခဲ့၍ ရွေးကောက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဆက် အနိုင်ရရှိထားသူဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း တွင် ဒေါက်တာလင်းထွဋ်သည် အခြားသော ဝန်ကြီးချုပ်များ နည်းတူ ဖေဖော်ဝါရီ၁ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ယင်းနောက် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ရက်၌ ထပ်မံဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ညောင်ရွှေအကျဉ်းထောင်နှင့် တောင်လေးလုံးအကျဉ်းထောင် သို့ ပို့ဆောင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၅လကျော် အကြာ ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လ ၁၆ရက်နေ့တွင် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်က ဒေါက်တာလင်းထွဋ်အား အင်းလေးဇုန်ဝင်ကြေးကိစ္စ ၊ ကိုဗစ်ကာကွယ်ရေး ရန်ပုံ ငွေသုံးစွဲမှုတွင် ကွာခြားချက်များရှိခြင်း အစရှိသည့် စွပ်စွဲချက်များဖြင့် တရားလိုလုပ် တရားစွဲခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အထက်ပါအမှုများဖြင့် ညောင်ရွှေ အကျဉ်းထောင် အထူးတရားရုံးက ၎င်းအား ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၂၀၂၂ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တောင်လေးလုံးအကျဉ်းထောင် တရားရုံးက ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ချိုးဖောက်မှု ရာဇသတ်ကြီးဥပဒေပုဒ် - ၁၃၀ (က) ဖြင့် စွဲချက်တင်ကာ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထောင်နှစ်နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခြင်းလည်းခံခဲ့ရသည်။
ဦးညီပု (၁၀ ဧပြီ ၁၉၅၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂွမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးညီပုသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြုပြီး ရခိုင်ပြည်နယ် ဂွမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၂)မှနေ၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ မဲရလဒ် ၇၃.၄၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ပြိုင်ဘက်များအား အနိုင်ရခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ ဦးညီပုသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် စတင်တည်ထောင်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် NLD ဗဟိုအလုပ် အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ်ပါ တာဝန်ပေးခံခဲ့ရသည်။
ဦးညီပုသည် ရခိုင်ပြည်နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေပညာဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးဌာနတွင် စာရေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသော်လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခွင့် မရခဲ့ပေ။
ဦးညီပု သည် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
အခက်အခဲများကြားမှ စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲစွာ ရုန်းကန်ရင်း NLD တွင် နိုင်ငံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂွမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ရန် အဆိုပြုချိန်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီမှ ပြည်နယ်လွှတ်တော်အမတ်များ လွှတ်တော်ထဲမှ ထွက်ခွာ ဆန္ဒပြခြင်းကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းတွင် ဦးညီပုသည် အခြားသောဝန်ကြီးချုပ်များနည်းတူ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မူလအစပိုင်းရက်အနည်းသာ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်၌ ဦးညီပုက ၎င်း၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင် “စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို လက်မခံဘဲလွှတ်တော်ခေါ်ယူခဲ့ကြပါသောရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များကိုထောက်ခံအားပေး အသိအမှတ်ပြုကြောင်းလက်ခုပ်တီးသည့် ဗီဒီယို”၊ “ အာဏာရှင်စနစ် ကျဆုံးရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်နေသော ပြည်သူများကို ဂုဏ်ပြုကြောင်း၊ ဆက်လက်တိုက်ပွဲ ဝင်ကြရန် တိုက်တွန်းကြောင်း” ပြောကြားထားသည့် ဗီဒီယိုဖိုင်များ တင်အပြီး နောက်နေ့တွင် နေအိမ်မှ စစ်တွေတပ်နယ် သို့ ပြောင်းရွှေ့ချုပ်နှောင်၍ အမှုဖွင့်ခံရသည်။
ယင်းနောက် အာဏာပိုင်များက ၎င်းကို စစ်တွေအကျဉ်းထောင်သို့ ရွှေ့ပြောင်း ချုပ်နှောင်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်း ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)၊ မဲမသမာမှုပုဒ်မ ၁၃ဝ(က) အပြင် အဂတိပုဒ်မများဖြင့် ဆက်တိုက်အမှုဖွင့်လှစ် အရေးယူခြင်းကို ဦးညီပု ခံခဲ့ရသည်။
ဦးညီပု ဖမ်းဆီးခံထားရစဉ် ထွက်ပေါ်လာသော NLD ပါတီ၏ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို သဘောမတူကြောင်း ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက်ကြောင့်ဟုဆိုကာ စစ်တွေမြို့နယ်တရားရုံးက ၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ရက် တွင် နိုင်ငံတော်ဆူပူအောင် လှုံ့ဆော်မှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) အမှုအတွက် စစ်တွေခရိုင်တရားရုံး၌ အယူခံတက်ခဲ့ရာတွင်လည်း နေ့တွင်းချင်း ပယ်ခံရပြန်သည်။
ယင်းနောက်စစ်တွေထောင်တွင်းတရားရုံးက ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၉ရက် တွင် ၎င်းအား အဂတိမှုများနှင့် ထောင် ၉ နှစ် ထပ်ချခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဦးညီပုသည် ထောင်ဒဏ် ၁၁နှစ် ကျခံနေရသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့ တွင်လည်း စစ်တွေအထူးတရားရုံးက ဦးညီပုကို ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမသမာမှုလုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုပြီး ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ် မ ၁၃၀ (က)အရ ထောင်ဒဏ် ၄ လ (သို့) ငွေဒဏ် ၅ သောင်းပေးဆောင်ရန်အမိန့် ထပ်ချခဲ့ရာ သူ၏ရှေ့နေများက ငွေဒဏ်ဆောင်ခဲ့ရသေးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၅၅ မွေးဖွားသူများ။
ဦးမင်းမင်းဦး သည် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မွန်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ ဦးမင်းမင်းဦးသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ကျောင်းသားအရေးအခင်းတွင် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသော ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဘီးလင်းမြို့နယ် ရာဘာစိုက်ပျိုးသူများအသင်းတွင် ဘဏ္ဍာရေးမှူးနှင့် တောင်စွန်းဆေးရုံ အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်က ဦးမင်းမင်းဦးအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်မှ ဆန္ဒအလျောက် နုတ်ထွက်ခွင့် ပြုခဲ့သည်။
ဦးလှမိုးအောင် (၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၅ မွေးဖွား) သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ယခင် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ မန်းဂျော်နီ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဦးလှမိုးအောင်သည် မြန်အောင်မြို့နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၏ မြို့နယ်အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးလှမိုးအောင်ကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဦးကြည်ဝင်း၊ ဒေါ်ထွေးရီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး စိုက်ပျိုးရေးဘွဲ့ (B.Ag) ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ကိုင်ခြင်း ၁၉၈၈ အရေးအခင်းကာလတွင် သပြေကုန်းတိုက်နယ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီသို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် သပြေကုန်းတိုက်နယ် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အောင်နိုင်ရေး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြန်အောင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသည်။
လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကျမ်းကျိန်ပြီးနောက် ဒုတိယအကြိမ် ဧရာဝတီတိုင်းလွှတ်တော်တွင် တိုင်းလွှတ်တော် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ဆည်မြောင်း နှင့် သယံဇာတရေးရာကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ယင်းနောက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရ၍ ထိုကော်မတီအတွင်းရေးမှူးရာထူးမှ နုတ်ထွက်သည်။
ဦးလှမိုးအောင်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀ တွင်လည်း မြန်အောင်မဲဆန္ဒနယ်(၁) မှနေ၍ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားပြု၍ဝင်ပြိုင်ရာ ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၇၁ဒသမ၆၅ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အနိုင်ရသည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း တွင် ဦးလှမိုးအောင်သည်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ထိန်းသိမ်းခံရသည်။
တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့အိမ်ရာဝင်းထဲ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ၂နှစ်နီးပါးကြာ ထိမ်းသိမ်းခံရသည်။
စစ်ကောင်စီက ၎င်းအား မည်သည့် ပုဒ်မတပ်ကာ တရားစွဲဆို အရေးယူခြင်းမရှိပေ။
စစ်ကောင်စီလက်ထက် ပုဒ်မတပ်အရေးမယူခံရသော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်းထဲ သူလည်းပါဝင်သည်။
စစ်ကောင်စီက ၎င်းကို ၂၀၂၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ပြန်လွတ်ပေး၍ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွတ်လာသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ။
ဦးဟန်ဇော် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အငြိမ်းစား အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးဟန်ဇော်သည် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစား ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးဟန်ဇော်သည် မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ အင်ဂျင်နီယာအသင်း ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ ဦးဟန်ဇော်ကို ဖခင် ဦးမြမောင်နှင့် မိခင် ဒေါ်ကြည်မြတို့က မကွေးတိုင်း နတ်မောက်မြို့တွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဦးဟန်ဇော်သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊ မော်စကို တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာ မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်း ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနှင့် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနများကို တာဝန်ယူထားသော ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝင်းခိုင်ကို လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးလိုက်သဖြင့် လစ်လပ်သွားသော ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနေရာတွင် ဦးဟန်ဇော်အား နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော်က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဦးဝင်းခိုင် (၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၀ - ၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် မိသားစု ဦးဝင်းခိုင်ကို ဖခင်ဦးအေးမောင်နှင့် မိခင် ဒေါ်သင်သင်တို့က ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဦးဝင်းခိုင်သည် ဒေါ်လှလှမူနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦး ရှိသည်။
ဝန်ကြီးဘဝ ဦးဝင်းခိုင်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော်၏ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဖေဇင်ထွန်းက ၎င်း၏ သဘောဆန္ဒအရ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သဖြင့် ဦးဝင်းခိုင်က လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝင်းခိုင် ကို လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးခံရခြင်း ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းချိန် တွင် အခြားသော NLDပါတီ ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ၎င်းလည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည်။
စစ်ကောင်စီ က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၈ရက်နေ့တွင် အထက်ရဲရွာရေအား လျှပ်စစ်စီမံကိန်းမှ ရေသွယ်ဥမင်ဖောက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်း နှင့် ထားဝယ်ဒေသ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ၎င်အားအမှုဖွင့်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ရက်တွင်လည်း တီကျစ် ကျောက်မီးသွေးသုံး ရေနွေးငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ နှင့်စပ်လျဉ်းပြီးလည်း ထပ်မံအမှုဖွင့်သည်။
၎င်းက အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုချက်ပေးသော်လည်း အထူးတရားရုံးက ထောင် ၁၈ နှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။
စစ်ကောင်စီက သူ့အား နေပြည်တော်အချုပ်ထောင်၊ ရမည်းသင်းအကျဉ်းထောင်နှင့် မန္တလေးအိုးဘိုအကျဉ်းထောင် တို့တွင် အသီးသီးချုပ်နှောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး သူသည် မန္တလေး အိုးဘိုအကျဉ်းထောင် တွင် ချုပ်နှောင်ခံရစဉ် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လထဲတွင် နှလုံးရောဂါဖောက်လာသည့်အတွက် မန္တလေးဆေးရုံကြီး သို့တက်ရောက်ကုသမှုခံခဲ့ရသည်။
ဆေးရုံကဆင်းပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလထဲတွင် နောက်တစ်ကြိမ်တက်ရပြန်သည်။
ကျန်းမာရေးအတော်ဆိုးရွားလာ၍ အထူးကြပ်မတ်ဆောင်သို့ ပြောင်းရွေ့ကုသမှုခံယူနေရစဉ် စစ်ကောင်စီက ၎င်းအား ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် ညနေပိုင်းတွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက် ည ၁၀နာရီ တွင် မန္တလေးဆေးရုံကြီး အထူးကြပ်မတ်ဆောင်တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆောင်းဦးရာသီ(အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Autumn ဟုသုံးနှုန်း၍ အမေရိကန်နှင့် ကနေဒီယန်အင်္ဂလိပ်စာတွင် fall ဟုသုံးသည်။
) သည် သမပိုင်း ရာသီ လေးခုတွင် ပါဝင်ပြီး နွေရာသီမှ ဆောင်းရာသီအကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် စက်တင်ဘာလမှ စတင်ပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မတ်လမှ စတင်သည်။
ဆောင်းဦးဝင်လာသည်နှင့် နေ့အလင်းရောင်ရရှိမှုသည် သိသိသာသာ တိုတောင်းသွားပြီး အအေးဓာတ်သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပို၍လာကာ ရွက်ပြတ်ပင်တို့မှ ကြွေကျလာသော ရွက်ကြွေတို့သည် ရာသီ၏ သွင်ပြင်ကို လှစ်ဟနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။
ရှည်လျားပူပြင်းသော ရာသီမှလွန်လာကာ ဆောင်းဦးရာသီစဝင်လာနှင့် ဆောင်းဦးအလယ်ကဲ့သို့ အချို့သော ယဉ်ကျေးမှုတို့သည် ဆောင်းဦးကာလ နေ့ညညီချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
မိုးလေဝသပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အပူပိုင်းနိုင်ငံအများစုတွင်) ဆောင်ဦးကာလကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မတ်၊ ဧပြီနှင့် မေလများအဖြစ် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်မှ လများကို အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
မြောက်အမေရိကတွင် ဆောင်းဦးကာလကို စက်တင်ဘာ နေ့ညညီချိန်(၂၁ - ၂၄ စက်တင်ဘာ)တွင် စတင်ပြီး ဒီဇင်ဘာလ၏ ယဉ်စွန်းချိန်(၂၁- ၂၂ ဒီဇင်ဘာ)Winter Solstice 2017: The First Day of Winter | Facts, Folklore, and More | The Old Farmer's Almanacတွင် ပြီးဆုံးသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။
မြောက်အမေရိက၏ အလုပ်သမားနေ့သည် စက်တင်ဘာလ၏ ပထမဆုံး တနင်္လာနေ့ဖြစ်ရာ နွေရာသီကုန်ဆုံးပြီး ဆောင်းဦးကာလစတင်ပြီမို့ အဖြူရောင်အင်္ကျီများဝတ်ဆင်ခြင်းကဲ့သို့ နွေကာလတုန်းက စောင့်စည်းပြုမှုဖွယ် အမူကိစ္စအားလုံးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
နေ့ခင်းနှင့် ညခင်းအပူချိန်တို့လည်း လျော့ကျလာကာ ရော်ရွက်တို့လည်း ကြွေကျလာကြပြီ ဖြစ်သည်။
အရှေ့အာရှရိုးရာပြက္ခဒိန် (solar term)များတွင် ဆောင်းဦး သည် ဩဂုတ်လ ၈ ရက် သို့မဟုတ် ထိုရက်တဝိုက်တွင် စတင်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နှင့် ထိုရက်ပတ်လည်တွင် ကုန်ဆုံးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတွင် အမျိုးသား မိုးလေဝသဌာန ( Met Éireann) အရ ဆောင်းဦးလများမှာ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ဖြစ်သည်။
ဩစတေးလျနိုင်ငံနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံများတွင် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့သည် တရားဝင် ဆောင်းဦးရာသီကာလ ဖြစ်သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း ရွက်ပြတ်ပင်ရှိရာဒေသများလိုပင် ဆောင်းဦး၌ အရွက်များ အရောင်ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို တွေ့ရသော်လည်း အထူးသဖြင့် မြောက်အမေရိကရှိ ဒေသအများအပြား၊ အရှေ့အာရှ(တရုတ်၊ ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်တို့ပါဝင်)၊ ဥရောပ၊ ပန်တာဂိုးနီးယားဒေသရှိ သစ်တောများ၊ ဩစတေးလျအရှေ့ပိုင်းနှင့် နယူးဇီလန် တောင်ပိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆောင်ဦးသစ်ရွက်ရောင်များကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ကနေဒါအရှေ့ပိုင်းနှင့် နယူးအင်္ဂလန်တို့၏ ဆောင်းဦးအရွက်ရောင်များသည် ထင်ရှားလှပြီး ခရီးသွားများကို အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်ခဲ့ရာ ဒေသအတွက် ထိုလုပ်ငန်းမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာအများအပြားကို ရှာဖွေပေးနိုင်ခဲ့သည်။
အိုင်အိုသည် ကြာသပတေးဂြိုဟ်ကို ပတ်၍နေသော ဂယ်လီလီယို၏ လများ ၄ စင်းရှိသည့်အနက်မှ အတွင်းဘက်အကျဆုံးလမ်းကြောင်းတွင် ပတ်၍နေသော ဂြိုဟ်ရံလတစ်ခုဖြစ်သည်။
နေအဖွဲ့အစည်းတွင်ရှိသော ဂြိုဟ်ရံလများထဲမှ စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုမျှမကသေး ဂြိုဟ်ရံလအားလုံးတွင်လည်း သိပ်သည်းမှု အမြင့်ဆုံးလတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အိုင်အိုကို ၁၆၁၀ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဂရိဒဏ္ဍာရီထဲမှ ဟီရာနတ်ဘုရားမကို ကိုးကွယ်သူဖြစ်ပြီး နောင်တွင် ဇုစ်နတ်မင်းကြီး၏ အချစ်တော်ဖြစ်လာသူ အိုင်အိုမင်းသမီးကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
မီးတောင်ရှင်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်နှင့် အိုင်အိုဟာ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အရ လှုပ်ရှားမှုအများဆုံး အရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အရ အလွန်အမင်းလှုပ်ရှားမှုများနေရခြင်းသည် အပူဒီလှိုင်းများကြောင့်ဖြစ်ပြီး ထိုဒီလှိုင်းတို့သည် အိုင်အိုင်၏ အတွင်းပိုင်းနှင့် ကြာသပတေးဂြိုဟ်နှင့် အခြားသော ဂယ်လီလီယိုလများဖြစ်သည့် ယူရိုပါ၊ ဂန်မီဒီ၊ ကယ်လီစတိုတို့အကြား ဆွဲအားများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
အချို့သော မီးတောင်များမှ ဆာလဖာ နှင့် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဓာတ်ငွေ့များ၊ အရည်များဟာ မျက်နှာပြင်မှ ကီလိုမီတာ ၅၀၀ ခန့်အထိ ပန်းထွက်လို့နေပြီး မီးတောင်များပေါက်ကွဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တောင်ပူစာပေါင်းကလည်း ၁၀၀ ကျော်လောက် ရှိသည်။
အချို့တောင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်က ဧဝရတ်တောင် ထက်တောင် မြင့်မားကြသည်။
အခြားသော ဂြိုဟ်ရံလများကဲ့သို့ ရေ၊ ရေခဲတို့ဖြင့် အဓိကဖွဲ့စည်းထားခြင်းမဟုတ်ပဲ အိုင်အိုသည် ဆီလီကိတ်ကျောက်တုံးများ(silicate rock)ဖြင့် ဗဟိုချက်မဖြစ်သည့် သံရည်ပူ(molten iron) (သို့) အိုင်ရင်း-ဆာဖိုက်(iron-sulfide) ဗဟိုကို ဝန်းရံဖွဲ့စည်းထားသည်။
အိုင်အို၏ မျက်နှာပြင်တွင် ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်များလည်းရှိပြီး ဆာဖာနှင့် ဆာဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အမှုန်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ နေသည်။
အိုင်အိုသည် ၁၇ ရာစုနှင် ၁၈ ရာစု၏ နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ် တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုအတွက် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၆၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဂယ်လီလီယိုမှ အခြားသော ဂယ်လီလီယို လများနှင့်အတူ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့တွေ့ရှိခဲ့မှုသည် ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ နေဗဟိုပြုသီအိုရီအား သက်သေပြမှု၊ ကပ်ပလာ၏ ရွေ့လျားမှုဥပဒေသနှင့် အလင်းအလျင်ကို ပထမဆုံးအကြိမ်တွက်ချက်ခြင်းတို့အတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ကမ္ဘာမှနေလျှင် အိုင်အိုကို အလင်းစက်လေးအဖြစ် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလအထိ သိရှိခဲ့ရပြီး နှောင်းပိုင်းမှသာ အနီရင့်ရောင် ဝန်ရိုးစွန်းများ၊ အလင်းတောက်နေသော အီကွေတာ ဒေသများဖြင့် သူ၏ မျက်နှာပြင်ကို အကြီးချဲ့ သရုပ်ခွဲနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ အာကာသယာဉ်နှစ်စီး ထုတ်လွှင့်သော အချက်အလက်များအရ အိုင်အိုသည် များလှစွာသော မီးတောင်များ၊ ကြီးမားသော တောင်များရှိပြီး ဥက္ကာခဲများဖြင့် ထိခိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်သော ချိုင့်ဝှမ်းကြီး (မီးတောင်ဝ)တို့ မရှိသည့် မြေမျက်နှာပြင်အစရှိသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများရှိသည့် ကမ္ဘာတစ်ခုအဖြစ် ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။
ဂယ်လီလီယို အာကာသယာဉ်၏ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအထိ အနီးကပ်ဖြတ်၍ ပျံသန်းခြင်းများကြောင့် အိုင်အို၏ အတွင်းပိုင်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် မျက်နှာပြင်ဖွဲ့စည်းပုံ အချက်အလက်များ ရရှိခဲ့သည်။
ဤအာကာသယာဉ်မှ ထုတ်ပြန်သော အချက်အလက်များအရ အိုင်အိုနှင့် ကြာသပတေးဂြိုဟ်တို့၏ သံလိုက်စက်ကွင်းများ(magnetosphere)အကြား ဆက်နွယ်မှုနှင့် ခါးပတ်ကွင်းများ၏ စွမ်းအင်မြှင့်ဖြာထွက်မှု(high-energy radiation)သည် အိုင်အို၏ပတ်လမ်းပေါ် ဗဟိုချက်အဖြစ်တည်ရှိနေမှုတို့ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အိုင်အိုသည် တနေ့လျှင် အိုင်းယွန်းဖြာထွက်မှု(ionizing radiation)ကို ၃,၆၀၀ rem (၃၆ Sv) ကို လက်ခံရရှိနေသည်။
နောက်ထပ်သော လေ့လာမှုများကို ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်ဖြင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ New Horizons အာကာသယာဉ်ဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာဂြိုဟ်အခြေပြု တယ်လီစကုပ်များနှင့်လည်းကောင်း၊ ဟပ်ဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။