kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာပေ thumb|A portrait of Queen Victoria over the inner entrance door of the image house Aththaragama Bandara Rajaguru ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်သည့် Vihara Asna (Nam Potha) တွင် ကော့တီရာဇမဟာဝိဟာရအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
ထိုစာအုပ်သည် Kandyan ခေတ်ကာလက စာအုပ်ဖြစ်ပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အရေးပါသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာများအကြောင်းကို စုဆောင်းမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်တွင် ကော့တီကျောင်းတော်သည် Oth Pilima geya နှင့် Jayawardenepura Kotte Shanmuga Devalaya ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
၎င်းတို့မှာ Parakumbha VI တည်ခဲ့သည့် လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် သီတင်းသုံးသည့် ကျောင်းတော်နှင့် ၎င်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်များ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။
ထိုကျောင်းတော်၏ ဘေးတွင် ကော့တီခေတ်က ကဗျာစာပေ (Sandesha Kavya) ကို ဖော်ပြထားသည်။
ပန်းချီ thumb|The Kandyan era paintings ကော့တီဝိဟာရရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရာ ကျောင်းတွင် အခန်းနှစ်ခန်း ပါဝင်သည်။
အတွင်းဘက်အခန်း၏ နံရံတွင် Kandyan ခေတ်ကာလ ဆေးရေးပန်းချီများဖြင့် ရေးဆွဲထားသည်။
အပြင်ဘက်အခန်းတွင်မူ မကြာသေးမီအချိန်ကာလတစ်ခုက ခေတ်ပေါ်ပန်းချီများဖြင့် ရေးဆွဲထားသည်။
အတွင်းဘက်အခန်း၌ ဝင်ပေါက်နှစ်ခု ရှိပြီး Makara Thorana (နဂါးပေါင်းကူး) ဖြင့် ထွင်းထုကာ ကာရံထားရှိသည်။
ဗစ်တိုးရီးယားဘုရင်မ၏ ပုံတူပန်းချီကို ညာဘက်ဝင်ပေါက်တံခါးတွင် ရေးဆွဲထားပြီး ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်းပုံလည်း ပါဝင်သည်။
Dalada Perahera နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဗုဒ္ဓ၏ သွားဓာတ်တော်ကို လှည့်လည်ကာ အပူဇော်ခံသည့်ပွဲ ပြုလုပ်ပြီး ကော့တီဝိဟာရက စီမံခန့်ခွဲရသည်။
ထိုလှည့်လည်အပူဇော်ခံပွဲကို Weedagama Maithree Thero ၏ အကြံပေးချက်အရ ဘုရင် Parakumbha VI က ၁၄၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ကော့တီဘုရင့်နိုင်ငံပြိုလဲပြီးနောက်တွင် ဤလှည့်လည်ပွဲသည်လည်း ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။
၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် Ven. Embulgama Wimalatissa Theroက ပွဲတော်ကို တစ်ဖန်ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ Kotte Rajamaha Viharaya – කෝට්ටේ රජමහා විහාරය ကိုးကား ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
ဗေလုဝ (အမည်ရင်း မောင်မောင်မြင့်မောင်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာ၊ ဟာသသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဤအရာကို အချစ်လို့ခေါ်သလား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိထားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ) ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တတေဇနိယ ကုံလုံဆရာတော် (၄ ဧပြီ ၁၉၀၈–၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄) သည် မြန်မာလူမျိုး ရဟန်းတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ကို ၁၂၆၉-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း ၄ ရက် ၁၉၀၈ ခု၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊စနေနေ့ ညနေ ၆ နာရီတွင် ဖွားမြင်သည်။
ဖွားရာဇာတိသည် ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထယ်သွန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ တမဲကျေးရွာဖြစ်သည်။
သက်တော်(၁၃)နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ကြားကြီးရွာက ဦးအောင်+ဒေါ်ပိုတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ဘုရားနီကျောင်းတွင် သာမဏေအဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာ ရှင်တေဇနိယသည် ဘုရားနီဆရာတော်၏ စီစဉ်ချက်အရ မန္တလေးမြို့ အသောကာရာမတိုက်၊ ကံသာကျောင်းတွင် သာမဏေ(၄)ဝါရသည်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။
ငယ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာ ထံတွင် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ဆေး၊ အင်း၊ မန္တာန် စသော ပညာရပ်များကိုလည်းကောင်း၊ ဘော်တွင်းနယ်၊ ငွေတောင်ကျောင်း (ယခု ခွေးကုပ်ကျောင်း)ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကိတ္တိ ထံတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာ ကိုလည်းကောင်း သင်ယူခဲ့သည်။
သက်တော်(၂၀)အရွယ်တွင် တောင်ကြားကြီးရွာက ဘကြွေ+ဒေါ်ဆွေတို့က ကြီးကြပ်ပြီး ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထယ်သွန်းတိုက်၊ ဘုရားနီကျောင်းတွင် ရဟန်းခံပေးခဲ့သည်။
ရဟန်းဒကာ၊ဒကာမများသည် ဦးဘိုးနီ+ဒေါ်လန်း ဖြစ်ပြီး ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်သည် ပအိုဝ်းဆရာတော် ဦးကိတ္တိဖြစ်သည်။
အင်းဝင်းကျောင်းဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒကျောင်းဆရာတော်တို့က ကမ္မဝါဆရာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဆက်လက်ပြီး ငါးဝါခန့်ရသည်ထိ ဆက်လက်စာပေသင်ကြားခဲ့ပြီး ကလောမြို့၊ သဲကုန်းရွာ၊ သဲကုန်းကျောင်းတွင် (၂)ဝါခန့် ကျောင်းထိုင်ခဲ့ပြီး ဆရာတော် ဦးစိတ္တ၊ ဆရာတော် ဦးအာသဘတို့အား ကျောင်းထိုင်နိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ဆက်လက်ပြီး မိမိတတ်သော တိုင်းရင်းဆေးပညာ တို့ဖြစ် ဆေးဖော်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကန်ထောင့်ကျောင်းဆရာတော် ဦးအာဒိစ္စအား သွားရောက်ကန်တော့ရာ ဆရာတော်ကြီးက ဘုရားကြိုက်သော တရားဓမ္မကိုသာ ကျင့်ကြံရန် တိုက်တွန်းသဖြင့် တရားကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။
ဘုရားနီကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးနေစဉ်က ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်တွင် ကျင်းပသော ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲသို့ ပင်းတယမြို့နယ် သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြွရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က စပြီး သတ်သက်လွတ်ဆွမ်း ဘုဉ်းပေးခဲ့သည်။
ဆက်လက်ပြီး ဆရာတော်သည် ဘော်နှင်းဂူတွင်လည်းကောင်း ကျားတွင်းဂူတွင်လည်းကောင်း တရားအားထုတ်ခဲ့ရာ ဂဠုန်တောင်အနီးရှိ ကံ့ကော်ပင်ကြီးအောက်တွင် တရားထူး၊တရားမြတ်များ ရခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ၁၉၉၁-ခုတွင်အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တော်ကို ဆပ်ကပ်ခြင်းခံရသည်။
ငါးကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် မြင်းခြံဆရာတော်ကြီး၊ မကွေးဆရာတော်ကြီး နှင့် တစ်ဖွဲ့လုံး၏ သဘောတူချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယဆရာတော်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ပြည်ပခရီးစဉ်များအဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့ကိုလည်းကြွရောက်ခဲ့သည်။
thumb|ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ကုံလုံဆရာတော်၏ ဂူဗိမာန်နှင့်လွမ်းစေတီ ကုံလုံဆရာတော်သည် သက်တော် ၉၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၇၆ ဝါ အရ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ပြီး လွမ်းစေတီ စဉ့်စံကျောင်းတော်ကြီးတွင် ကုံလုံဆရာတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ပူဇော်ထားရှိသည်။
စဉ့်စံကျောင်းတော်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့က ပန္နက်တော်တင်၍ စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
thumb|ဩဂတ်စတို ပီနိုချက် (Augusto Pinochet) ဦးဆောင်သော ချီလီနိုင်ငံ စစ်အစိုးရ (မတ် ၁၉၈၆) စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ် () ဆိုသည်မှာ အစိုးရကိုစစ်တပ်မှအဖွဲ့အစည်းဖြင့် ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်‌သော စစ်အစိုးရစနစ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
"Junta" (ဟွန်တာ သို့မဟုတ် ဂျွန်တာ) ဟူသောဝေါဟာရသည် 'ကော်မတီ'၊ 'အဖွဲ့အစည်း' ဟူ၍အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ပန်နင်ဆူးလားစစ်ပွဲ (Peninsular war) ကာလ၌ စပိန်လူမျိုးများမှ ပြင်သစ်နယ်ချဲ့များကိုတော်လှန်ရန်အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းရာမှဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
Junta, Encyclopædia Britannica (last updated 1998). နောက်ပိုင်းတွင်မူ "ဟွန်တာ" အခေါ်အဝေါ်ကို စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကိုရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။
ထိုစစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်ကို အဓိကအားဖြင့် Open rule နှင့် Disguised rule ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။
Brooker, Non-Democratic Regimes (2d ed.), p. 153. Open rule သည် စစ်တပ်မှကိုယ်ပိုင်အဖွဲ့ဖြင့် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
Disguised rule တွင် Civilianization နှင့် Indirect rule ဟူ၍ ထက်မံခွဲခြားနိုင်သည်။
Paul Brooker, Comparative Politics (ed. Daniele Caramani: Oxford University Press, 2014), pp. 101-102. Civilianization သည် အရပ်သားအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပေးသော်လည်း ထိုအစိုးရအတွက်နိုင်ငံရေးပါတီကို ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးမှဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။
Indirect rule တွင်မူ အရပ်သားအစိုးရကို အယောင်ပြအဖြစ်သာထား၍ ပကတိအာဏာကိုစစ်တပ်ကသာ ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
၁၉၂၀ ဝန်းကျင်မှစ၍ လက်တင်အမေရိကဒေသများတွင် ထိုစစ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုစစ်တပ်အဖွဲ့များတွင် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ် စသည်တို့မှ အရာရှိများပါဝင်ကြသည်။
နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် ဆင်မြူရယ် ဖိုင်နာ (Samuel Finer) ၏လေ့လာချက်အရ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများ၏ စစ်တပ်အဖွဲ့များတွင် ပျမ်းမျှ ၁၁ ယောက်အစား သုံးလေးယောက်မျှသာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
သာဓကနိုင်ငံများ အာဂျင်တီးနား – အမျိုးသားပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးလုပ်ငန်းစဉ် (National Reorganization Process) (၁၉၇၆–၁၉၈၃) ဘိုလီးဗီးယား – Bolivian military juntas (၁၉၇၀-၁၉၇၁ နှင့် ၁၉၈၀-၁၉၈၂) ဘရာဇီး – ၁၉၃၀ နှင့် ၁၉၆၉ မှ စစ်အစိုးရများ ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ – Patriotic Movement for Safeguard and Restoration (၂၀၂၀-လက်ရှိ) ချီလီ – Government Junta (၁၉၇၃-၁၉၉၀) တရုတ် – Temporary Provisions against the Communist Rebellion (၁၉၄၈–၁၉၉၁) တရုတ်ပြည်မကြီးသည် ကွန်မြူနစ်လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခြင်းကြောင့်ပြုလုပ်ရခြင်း အီဂျစ် – တပ်မတော်ကောင်စီကြီး (Supreme Council of the Armed Forces) (၂၀၁၁-၂၀၁၂) အယ်ဆာဗေဒို – တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ (Revolutionary Government Junta) (၁၉၇၉–၁၉၈၂) အီသီယိုးပီးယား – အီသီယိုးပီးယားဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ၏ ပြင်ဆင်မှုတပ်မတော်အစိုးရ (Provisional Military Government of Socialist Ethiopia၊ "Derg" ဟု လူသိများ) (၁၉၇၄–၁၉၈၇) ဖီဂျီ – Frank Bainimarama ၏ စစ်အစိုးရ (၂၀၀၆–၂၀၁၄) ဂရိ – တော်လှန်ရေး‌ကော်မတီ‌‌ (Revolutionary Committee) (၁၉၆၇–၁၉၇၄) ဂျော်ဂျီယာ – စစ်တပ်ကောင်စီ (Military Council of the Republic of Georgia) (၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ၆ မှ မတ်လ ၁၀) ဂီနီ – ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအမျိုးသားကောင်စီ (National Council for Democracy and Development) (၂၀၂၀-လက်ရှိ) ဟေတီ – ၁၉၉၁ ၌ အာဏာသိမ်း၍ ၁၉၉၄ တွင် ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။
လိုက်ဘေးရီးယား- ပြည်သူကယ်တင်ရေးကောင်စီ (People's Redemption Council) (၁၉၈၀-၁၉၈၄) မာလီ – ပြည်သူကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အမျိုးသားကော်မတီ (National Committee for the Salvation of the People) (၂၀၂၀-လက်ရှိ) မြန်မာ – နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၁၉၈၈–၂၀၁၁)၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နီကာရာဂွါ – နိုင်ငံတော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (Junta of National Reconstruction) (၁၉၇၉-၁၉၈၅) နိုင်ဂျာနိုင်ငံ – National Council for the Safeguard of the Homeland (၂၀၂၀-လက်ရှိ) နိုင်‌ဂျီးရီးယား – Nigerian Military juntas (၁၉၆၆–၁၉၇၉ နှင့် ၁၉၈၃–၁၉၉၈) ပီရူး – Peruvian Military Junta (၁၉၆၈–၁၉၈၀) ပိုလန် – အမျိုးသားကယ်ဆယ်ရေးတပ်မတော်ကောင်စီ (Military Council of National Salvation) (၁၉၈၁-၁၉၈၃) ပေါ်တူဂီ – အမျိုးသားကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ (National Salvation Junta) (၁၉၇၄-၁၉၇၅) တောင်ကိုရီးယား – နိုင်ငံတော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကောင်စီကြီး (Supreme Council for National Reconstruction) (၁၉၆၁-၁၉၆၃) ဆူဒန် – Transitional Military Council (၂၀၂၀-လက်ရှိ) ထိုင်းနိုင်ငံ – အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ (Council for National Security) (၂၀၀၆-၂၀၀၈) နှင့် အေးချမ်းရေးနှင့်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အမျိုးသားကောင်စီ (National Council for Peace and Order) (၂၀၁၄-၂၀၁၉) ယူဂန်းဒါး – အမျိုးသားခုခံရေးလှုပ်ရှားမှုပါတီ (National Resistance Movement) (၂၀၂၀) ကိုးကားချက်များ ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ ကဏ္ဍ: အုပ်ချုပ်ရေး။
သိန်းတန် (မြန်မာပြည်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို၊ ဂီတမှူး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း ဦးသိန်းတန်(မြန်မာပြည်) သည် အင်းဝဇာတိဖြစ်၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများမှာ ဦးဘသာ နှင့် ဒေါ်ကြင်နုတို့ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း ၁၃ ယောက်ရှိသည့်အနက် ၆ ယောက်မြောက်ဖြစ်ပြီး ကျန် ၂ ယောက်မှာ စစ်ကြီးအတွင်း၌ တိမ်းပါးသွားခဲ့သည်။
မိသားစုမျိုးရိုးထဲတွင် ဂီတလောကကိုဝါသနာပါသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှမရှိသော်လည်း ဦးသိန်းတန် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကမ္ဘာကျော်ရော့ခ်ဘုရင် အဲလ်ဗစ်ပရက်စလေ(Elvis Presley) ၏ King Creole ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ကြည့်ရှုပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဦးသိန်းတန်၏ရင်ထဲ၌ ဂီတပိုးစတင်စီးဝင်ခဲ့သည်။
ထိုရလဒ်အဖြစ် ဖခင်ဖြစ်သူက အိမ်ပေါ်မှနှင်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
နှင်ချခံရပြီးနောက် သူငယ်ချင်းများ၏အိမ်တွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ငယ်ဘဝကုန်ဆုံးခဲ့ရသည်။
အနုပညာလောက အစောဆုံးကာလများတွင် ဗစ်တာခင်ညို ၏ The Shades တီးဝိုင်းတွင် လိဒ်ဂစ်တာကို စတင်တီးခတ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က လျှပ်စစ်ဂစ်တာများ ယခုကဲ့သို့ မပေါများသေးသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထုတ်လုပ်သောလျှပ်စစ်ဂစ်တာများဖြင့်သာ တီးခတ်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင် ၏ Playboy တေးဂီတအဖွဲ့နှင့်လက်တွဲကာ တေးသီချင်းများစတင်သီဆိုခဲ့ကာ ပထမဦးဆုံးသီဆိုခဲ့သည့်သီချင်းမှာ ဇော်မင်းလေး ရေးသားသီကုံးသည့် "မနောအလှပန်းမောင့်ချစ်သူ" ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် "တောင်ပြာတန်းကမောင့်ချစ်သူ"၊ "စတိတ်ရှိုးနဲ့တိတ်တခိုးအချစ်"၊ "ရွှေဘုံစံမင်းသမီးလေး" ၊ "ရွှေရုပ်ကလေးကောက်ရသူ"၊ "စနေထောင့်မှာပန်းလှူမယ်" ၊ "သူဆိုသူမှချစ်မိခဲ့"၊ "မေတ္တာရေလှိုင်း" စသည့်တေးသီချင်းများကို ဆက်လက်သီဆိုခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တိုင်စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်အရောက်တွင် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ကာ L.P.J (Love,Peace & Joy) အမည်ရှိ တီးဝိုင်းကိုထူထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို L.P.J တီးဝိုင်းဖြင့်လည်း တေးသီချင်းများနှင့်တေးစီးရီးများ သီဆို၊ တီးခတ်၊ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ အများစုမှာ လူကြိုက်များအောင်မြင်ခဲ့ကြ၏။
ဦးသိန်းတန်သည် စတီရီယိုသီချင်းများကိုသာမက မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက်တီးခတ်သော စီးရီးများစွာကိုလည်း အောင်မြင်စွာသီဆိုထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
"စုံတောမြိုင်" စီးရီးခွေသည် ထိုခေတ်ထိုအခါက အိမ်တိုင်းလိုလိုမရှိမဖြစ် ဝယ်ယူအားပေးခြင်းခံခဲ့ရသည့် ကက်ဆက်ခွေဖြစ်သည်။
"စုံတောမြိုင်" စီးရီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း "ရွှေသုန္ဒရီ" ၊ "ကကြိုးမပျောက်ပါစေနဲ့ရွှေသုန္ဒရီ" ၊ "ကချေသည်လေးငိုရယ်ငိုရယ်" ၊ "ရွှေပင်ဆင့်" ၊ "စုံနံ့သာမြိုင်" အစရှိသည့် မြန်မာသံတေးစီးရီးများကို သီဆိုထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၂၀ရာစုကိုကျော်ညွန့် ၏ တေးလက်ရာစီးရီးခွေများဖြစ်သည့် "ချိုပလီသဲ" ၊ "ရှက်ပြုံး" ၊ "သမင်မျက်လုံး" ၊ "ဘယ်သူကစတာလဲ" စသည်တို့ကို သီဆိုထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အချိန်အခါက စတိတ်ရှိုးပွဲများ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ်များက ခုံတန်းရှည်ကြီးများဖြင့်သာထိုင်၍အားပေးခဲ့ရသော်လည်း ဦးသိန်းတန်တို့ခေတ်ရောက်သောအခါ ကုလားထိုင်ကြီးများဖြင့် အဆင်ပြေပြေထိုင်၍အားပေးနိုင်ရန် စီစဉ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
နောက်တစ်ခုမှာ ထိုအချိန်က စင်မြင့်ပေါ်တွင်သီဆိုဖျော်​ဖြေနေကြသော စတီရီယိုတေးသံရှင်များကို လူကြီးသူမများက မျက်စိစပါးမွှေးအလွန်ထူခဲ့ကြသည်။
ဤသို့သောအချက်ကြောင့် ဦးသိန်းတန်က သူသီဆိုရမည့်အလှည့်ရောက်တိုင်း လူကြီးများ အမြင်ကြည်လင်လာစေရန် "မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ" ဟု ဦးစွာနှုတ်ခွန်းဆက်လေ့ရှိသည်။
ယခုခေတ်အနုပညာရှင်များ "မင်္ဂလာပါ" ဟု နှုတ်ခွန်းဆက်သည့်အလေ့အထမှာ ဦးသိန်းတန်စတင်တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုလျှင် မမှားနိုင်ပေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ။
မဟာဝင် (; Mahāvaṃsa) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်ကျွန်း) ၏ သမိုင်းဝင်ရာဇဝင်ကျမ်းတစ်ခုဖြစ်၍ ပါဠိဘာသာစကားကို အသုံးပြု၍ ကဗျာလင်္ကာရှည်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ရေးသားထားသည်။
ဒဏ္ဍာရီလာ မူလအစ (မဟာသမ္မတမင်း) မှ သီရိလင်္ကာ၊ အနုရာဓပူရမြို့၏ မဟာသေနမင်းလက်ထက် (အေဒီ ၃၀၂ သို့ ၃၀၄) အထိ အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြထားရာ အိန္ဒိယမှ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဝိဇယ သိရိလင်္ကာသို့ ဘီစီ ၅၄၃ တွင် ရောက်ရှိလာပုံလည်းပါဝင်လေသည်။
နောက်ပိုင်း၌ ဤကျမ်းကို စာရေးသူများစွာက ခေတ်ကာလနှင့်အညီ မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။
မဟာဝံသကျမ်းကို အေဒီငါးရာစုတွင် အနုရာဓပူရမြို့ရှိ မဟာဝိဟာရကျောင်းတွင် မဟာနာမ အမည်တွင်သော ရဟန်းတစ်ပါးက ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။
ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှု မဟာဝံသကျမ်းကို အဓိကအုပ်စုကြီး လေးခုဖြင့် တည်ဆောက်ရေးသားထားသည်။
၎င်းတို့မှာ : ဗုဒ္ဓကိုယ်တော် သီရိလင်္ကာသို့ ကြွရောက်ခြင်း : ဤအပိုင်းတွင် ဘုရားရှင်သည် သီရိလင်္ကာသို့ သုံးကြိမ်ကြွရောက်သည့်အကြောင်းကို ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ဖော်ပြထားခြင်း၊ ဤဇာတ်လမ်းများ၌ ဗုဒ္ဓကိုယ်တော်တိုင် လင်္ကာကျွန်းတွင် နေထိုင်နေကြသော ယက္ခနွယ်များ နှင့် နဂါးများကို နှိမ်နင်းတော်မူခြင်းနှင့် သီရိလင်္ကာသည် အရေးပါအရာရောက်သော ဗုဒ္ဓသာသနာနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ဟောပြောမိန့်ကြားခြင်းများပါဝင်ပြီး ဤသို့သောဇာတ်လမ်းများသည် ပါဠိပိဋကတ်စာပေများနှင့် အခြားရှေးဦးကျမ်းများ၌ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။
သီရိလင်္ကာမင်းဆက်ရာဇဝင် : သီရိလင်္ကာမင်းများ၏ မျိုးနွယ်၊ ဆင်းသက်ပုံများပါဝင်ကာ ရံခါတွင် ဤတို့၏ နန်းခံခြင်း (သို့) သိသာထင်ရှားသော အဖြစ်ပျက်များကိုလည်း ဖော်ပြထားမှုရှိသည်။
ဤအပိုင်းသည် ပို၍ရှေးကျသော ရာဇဝင်များ၊ ဒေသယိဘာသာစကားများဖြင့် နှုတ်မှုရေးရာလက်ဆင့်ကမ်းလာကြသော မင်းဆက်စာရင်း စသည်တို့မှ ယူငင်ရေးသားထားဖွယ်ရှိ၍ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသမိုင်းအတွက်သာမက အနီးအပါးရှိ နိုင်ငံများ (ဥပမာ မြန်မာ) ရာဇဝင်သမိုင်းအတွက်လည်း အရေးပါသည်။
သံဃာသမိုင်း : ဤအပိုင်းသည် ဧကရာဇ်ရှင် အာသောကမင်း၏ သီရိလင်္ကာသို့ သာသနာပြုစေလွှတ်သည့်အကြောင်းအရာ၊ ဗောဓိပင်ပြောင်းရွှေ့စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မဟာဝိဟာရကျောင်းကြီးတည်ထောင်ခြင်း စသည်တို့ပါဝင်လေသည်။
ထို့အပြင် လင်္ကာကျွန်းရှိ ထိုစဉ်က ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရဟန်း၊ ရဟန်းမများ၏ အမည်များလည်းဖော်ပြရေးသားထားကာ အစောပိုင်းသင်္ဂါယနာများ အကြောင်းလည်းပါဝင်ပေသည်။
ထို့နောက်အရေးတကြီးပါဝင်မှုတစ်ခုမှာ ပါဠိကျမ်းစာများကို ပေထက်အက္ခရာတင်ရေးသားခြင်းဖြစ်၏။
ထိုကြောင့်ယခုအပိုင်းသည် အစောပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်း (သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း) ၏ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာမှု၊ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှသို့ သာသနာပြုများစေလွှတ်ရာတွင် စေလွှတ်ခံရသူ၏အမည်များပါဝင်လေရာ ထိုအမည်များကို ကျောက်စာများနှင့် အခြားရှေးဟောင်းသုတေသနရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများက သက်သေထူနိုင်ခဲ့ကြသည်။
သီရိလင်္ကာရာဇဝင်ကျမ်းများ : နောက်ဆုံးဖြစ်သော ဤအပိုင်းတွင် မင်းသားဝိဇယ အိန္ဒိယမှ ရောက်ရှိလာမှုဖြင့် စတင်ထားကာ မဟာသေနမင်းစိုးစံသောကာလအထိဖြစ်၏။
စစ်ပွဲများ၊ နန်းခံခြင်းဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲ အငြင်းပွားမှုများ၊ စေတီနှင့် ဌာပနာ(တိုက်) များတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အခြားသော အရေးပါသည့်ဖြစ်ရပ်များလည်းပါဝင်သည်။
သီဟိုဠ်ဘုရင် ဒုဋ္ဌဂါမဏိနှင့် တမီလ်ဘုရင် အလ္လရ တို့ကြား စစ်ပွဲကြီးနှင့်ပတ်သတ်သော ရာဇဝင်ကြောင်းကို အပိုဒ်ပေါင်း ၈၁၆ ပိုဒ်ဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြရေးသားထားခြင်းလည်းရှိရာ ဒေသယိရိုးရာစဉ်ဆက်များမှ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကဗျာရှည်ပုံစံအဖြစ် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မဟာဝံသတွင် ပါဝင်သောအကြောင်းအရာများစွာသည် ဒီပဝံသတွင် တွေ့ရှိရသော အကြောင်းအရာများကို ချဲ့ထွင်ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာသော်လည်း "အဘယဂိရိဝိဟာရ" နှင့်ပတ်သက်သော စာပိုဒ်အချို့ပါဝင်မှုမရှိ၍ မဟာဝံသကျမ်းသည် မဟာဝိဟာရယအကြောင်းကိုသာ သတ်သတ်မှတ်မှတ် ပို၍ဖော်ပြထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း အနုရာဓပူရမဟာဝိဟာရယမှ ရဟန်းများက သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ရာဇဝင်ကျမ်းများကို ဘီစီ ၃ ရာစုမှစ၍ မပျောက်မပျက် ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။
ဤသမိုင်းမှတ်တမ်းများကို အေဒီငါးရာစု အနုရာဓပုရမြို့၏ ဘုရင် ဓာတုသေနမင်း အုပ်စိုးစဉ်တွင် ပေါင်းစပ်၍ စာပေတစ်ခုတည်းဖြစ်စေရန် ပြုစုခဲ့ကြသည်။
အဋ္ဌကထာ (သီဟဠအဋ္ဌကထာ) ခေါ် ရှေးကျသော စာပေများစွာကို အခြေပြု၍ ရေးသားပြုစုခဲ့ကြသည်။
အစောပိုင်းပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် ဒီပဝံသ (၄ ရာစု) သည် "ဒီပ" ဟုခေါ်သော လင်္ကာဒီပ (ကျွန်း) ၏ ရာဇဝင်အကြောင်းဖြစ်၍ ပို၍ရှင်းလင်းကာ မဟာဝံသ ထက်ပို၍ အကြောင်းရာပါဝင်မှုနည်းလေသည်။
ဒီပဝံသကိုလည်း အဋ္ဌကထာများပေါ်အခြေတည်၍ ဖွဲ့ဟန်တူသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
မဟာဝံသဋီကာအလိုအားဖြင့် "မဟာဝံသကျမ်း"ကို မဟာနာမ ခေါ် ရဟန်းတော်တစ်ပါးက ရေးသားခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဒီဃသန္ဒသေနာပတိ (စစ်သူကြီး) ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော ကျောင်းတွင် မဟာနာမ နေထိုင်ခဲ့သည်ဟုဖော်ပြထားက မဟာဝိဟာရ ကျောင်းကြီးနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ထိုရဟန်းနှင့်ပတ်သက်သော အခြားယုံကြည်အားထားလောက်သည့် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကိုမူ မသိရှိကြပေ။
မဟာနာမ မထေရ်က မဟာဝံသ၌ စတင်ရေးသားပုံမှာ "ရှေးခေတ်လူများ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ရာဇဝင်ကျမ်းများ၌ ချို့ယွင်းချက်များ၊ (အကြောင်းအရာကို) ထပ်ခါတလဲလဲဖော်ပြထားမှုများကို ပြင်ဆင်ပေးရန်ဟူ၍ဖြစ်ကာ ရှေးခေတ်ရာဇဝင်ကျမ်းများ ဆိုသည်မှာ သီဟာဠအဋ္ဌကထာ (သို့) ဒီပဝံသ ကိုရည်ညှန်းခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။
ဆက်စပ်အတွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် စူဠဝံသ (ရာဇဝင်ငယ် ; Culavamsa) ကို သီဟိုဠ်ရဟန်းများက ပြုစုခဲ့ကြကာ လေးရာစုမှ သီရိလင်္ကာကို ဗြိတိသျှများ သိမ်းပိုက်သည့်နှစ် ၁၈၁၅ အထိ အကြောင်းအရာများပါဝင်လေသည်။
စူဠဝံသကိုကား ခေတ်အဆက်ဆက်မှ မြောက်မြားစွာသော စာဆိုတော်တို့က ရေးသားပြုစုခဲ့ကြသည်။
ထောင်စုနှစ် နှစ်ခုစာပမာဏကို (အဆက်အခြားမရှိ) လွှမ်းခြုံနိုင်သည့် ဤနှစ်တွဲကိုပင် "မဟာဝံသ" ဟူ၍ ရံခါ၌ ညွှန်းဆိုကြပြီး ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး တောက်လျှောက်(မကျိုးမပြတ်သည့်) ရာဇဝင်ကျမ်းများထဲက တစ်ခုဟု သတ်မှတ်ယူဆကြပေသည်။
ကာလိင်္ဂတိုင်း၊ သိင်္ဃပူရမြို့မှ မင်းသားဝိဇယ မရောက်မီ လင်္ကာကျွန်း၏ မူလဇာတိနေထိုင်ကြသော နဂါးနွယ်၊ ယက္ခနွယ်များနှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများပါဝင်သည့် အနည်းအကျဉ်းသာရှိသောစာပေများထဲက တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယဒေသ၏ မင်းဆက်များကို ဖော်ပြထားသောကြောင့်လည်း မဟာဝံသကျမ်းသည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ ခေတ်ပြိုင်မင်းဆက်များကို ခေတ်သတ်မှတ်ခြင်း၊ ဆက်စပ်ဖော်ပြခြင်းများ ဆောင်ရွက်လိုသော သမိုင်းပညာရှင်များအတွက် လွန်စွာတန်ဖိုးရှိသည်သာမက မောရိယမင်းဆက် ဧကရာဇ် အာသောကမင်း၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာဆောင်ရွက်မှုများကို ခေတ်၊ နှစ်သတ်မှတ်ရာတွင်လည်း အရေးပါ၏။
ထို့ကြောင့် မဟာအလက်ဇန္ဒြားခေတ် နှင့် အစ်လူးဆစ်အင်ပါယာခေတ် (ဆီးရီးယားနှင့်အနောက်အာရှပိုင်း) တို့နှင့် အာသောကခေတ်တို့ငို နှိုင်းယှဉ်၊ ယှဉ်တွဲ၍ ခေတ်ဖော်ပြရာ၌ အရေးပါသည်။
ဆန်ချီစေတီတော်၊ အခြားသောနေရာများမှ တူးဖော်မှုများသည် မဟာဝံသကျမ်းပါ အာသောကမင်း၏ အင်ပါယာနှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရများကို အတည်ပြုပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မဟာဝံသ၌ဆိုထားသော ဖော်ပြချက်များကို အခြားသော ကျောက်စာများ၊ အထူးသဖြင့် သီဟိုဠိုတွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာအထောက်အထားများက ကျယ်ပြန့်စွာ အထောက်အပံ့ပေးနိုင်သည်။
Geiger's discussion of the historicity of the Mahavamsa;Paranavitana and Nicholas, A concise history of Ceylon (Ceylon University Press) 1961 သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် ကေ အိန္ဒြာပါလ (K. Indrapala)K. Indrapala, Evolution of an Ethnicity, 2005 သည် မဟာဝံသကျမ်းစာ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာတန်ဖိုးကို အတည်ပြုထောက်ခံခဲ့သည်။
မဟာဝံသကျမ်းကြောင့်သာလျှင် ရုဝံဝေလိသယစေတီ၊ ဇေတဝနရာမယစေတီ၊ အဘယဂိရိဝိဟာရနှင့် အခြားသော ရှေးဟောင်းလက်ရာများကဲ့သို့သော အနုရာဓပုရမြို့ရှိ အလွန်ကြီးမားသော စေတီတော်ကြီးများ အကြောင်းကို သိရှိရပေသည်။
မဟာဝံသကျမ်းသည် ပထမဆုံးအနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အာရုံကျရာဖြစ်လာသည်မှာ ၁၈၀၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်ခန့်ကဖြစ်ကာ ထိုနှစ်များတွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သော သီဟိုဠ်၏ တရားသူကြီးချုပ် အလက်ဇန္ဒား ဂျွန်စတန်က မဟာဝံသနှင့်ပတ်သက်သောစာမူများ၊ အခြားသီရိလင်္ကာ ရာဇဝင်ကျမ်းများကို ဥရောပသို့ စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် ပို့ပေးခဲ့သည်။
ပြင်သစ်ပညာရှင် အူဂျဲန် ဘူယနုဖ် (Eugène Burnouf) က ၁၈၂၆ တွင် ရောမအက္ခရာသို့ဖလှယ်၍ လက်တင်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အများစိတ်ဝင်စားမှု မရှိသလောက်ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂျွန်စတန်၏ စာမူများမှနေ၍ အဒ်ဝါ့ဒ် အာ့ပ်ဟမ်း (Edward Upham)က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သော်လည်း ဘာသာပြန် အမှားအယွင်းမြောက်မြားစွာပါဝင်ရာ ဥပမာအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓသည် သီရိလင်္ကာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍ အာဒမ်တောင်ထိပ်တွင် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟူသော ညွှန်းဆိုချက်များ ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးပုံနှိပ်မူဖြစ်ကာ အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖတ်ရှုသည့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်မူကို ၁၈၃၇ တွင် သီရိလင်္ကာအရပ်ဘက်ဝန်ထမ်းအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သော သမိုင်းကျွမ်းကျင်သူ ဂျော့ဂျ် တားနာ (George Turnour) က ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဂျာမန်ဘာသာပြန်မူကို ဗစ်လ်ဟမ် ဂိုက်ဂါ (Wilhelm Geiger) က ၁၉၁၂ တွင် ပြန်ဆိုပြီးစီးသည်။
ဤမူကိုပင် မေဘယ်လ် ဟေးနက်စ်က အင်္ဂလိပ်သို့ ပြန်ဆိုခဲ့၍ ဂိုက်ဂါက စိစစ်တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
သမိုင်းနှင့် စာပေဆိုင်ရာအရေးပါမှု သမိုင်းရေးသားခြင်းဆိုင်ရာရင်းမြစ်များသည် တောင်အာရှတခွင်တွင် ရှားပါးလှ၏။
မဟာဝံသကြောင့်သာ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် အနီးနားဒေသများ၏သမိုင်းကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၏ အခြားအပိုင်းများ၏သမိုင်းထက်ပို၍ သိရှိရသည်။
ကျမ်းစာပါစာများသည် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ နေရာများ၊ အစောပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်ပတ်သက်သော ကျောက်စာများ၊ အာသောကမင်း၏ အင်ပါယာ၊ တောင်အိန္ဒိယရှိ တမီလ်နိုင်ငံများ စသည်တို့ကို ခွဲခြားအတည်ပြုရာတွင် အကူအညီအများအပြားဖြစ်စေခဲ့သည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းများကို မဟာဝံသက ခြုံငုံဖော်ပြထားရာ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ခေတ်ကာလမှ စတင်ရေးသားထားသည်။
ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံသည်မှ အေဒီသုံးရာစုအထိ အိန္ဒိယ၏ ရှေးဦးဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းကိုလည်း အကျဉ်းမျှတင်ပြထားသည်။
မဟာဝံသပါ အခန်းတိုင်းကို "နက်ရှိုင်းသက်ဝင်ယုံကြည်သော သုခချမ်းသာဖြင့်" ဟုအဆုံးသတ်သည်။
အနုရာဓပူရမဟာဝိစာရယကျောင်းကြီး၏ ဒါယကာတော်များဖြစ်သော ဘုရင်မင်းများ၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုစုမှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းနှင့် ကျမ်း၏ဖော်ပြအလေးပေးထားခြင်း အရIn general, regarding the Mahavamsa's point-of-view, see သီဟိုဠ်အမျိုးသားရေးကို အထောက်အပံ့ဖြစ်ရန်ဟု ဆိုကြသည်။
E. F. C. Ludowyk's discussion of the connection between religion in the Mahavamsa and state-power is discussed in . မဟာဝံသကျမ်းသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ အရေးပါသောရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ်သာမက ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖွဲ့ဆိုခဲ့သော အရေးပါဆုံး ကဗျာလင်္ကာရှည်တစ်ခုလည်းဖြစ်၏။
တိုက်ပွဲများ၊ နန်းရေးနန်းရာ ကြံစည်မှုများ၊ စေတီကြီးများနှင့် ရေကာတာကြီးများ တည်ဆောက်မှု စသည်တို့နှင့်ပတ်သက်သော ဇာတ်လမ်းများအကြောင်းကို နှစ်လိုဖွယ် ကဗျာစာပိုဒ်များဖြင့် ရေးသားသီကုံးထားသောကြောင့် အလွတ်ကျတ်မှတ်ရန်အတွက်သင့်တော်သည့်အပြင် ထိုခေတ်ထိုအခါက ဗုဒ္ဓဘာသာအဝန်းအဝိုင်း၏ စိတ်အာရုံကိုလည်း ဖမ်းသားနိုင်ခဲ့ပေသည်။
၎င်းထက်ပိုရှေးကျသော ကျမ်းစာများစွာနှင့် မတူသည်မှာ မဟာဝံသသည် သာမန်လူထုဘဝ၏ အသွင်အမျိုးမျိုး၊ ထိုလူထုက ဘုရင့်စစ်တပ်ကို ဝင်ရောက်လာပုံ (သို့) စိုက်ပျိုးမွေးမြူကြပုံ တို့ကို ဆွေးနွေးဖော်ပြထားလေသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် ဤကျမ်းစာကို ပိုးလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်များသို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ကျမ်းစာပါအကြောင်းအရာများကို အခြားဘာသာစာများဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ ပြန်လည်ဟောပြောခြင်းများ၊ လေ့ကျင့်သင်အံခြင်းများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြပေ၏။
အသေးစိတ်များကို တင်ပြထားသော ချဲ့ထွင်ထားသည့် မဟာဝံသမူတစ်ခုကို အရှေ့တောင်အာရှတွင်လည်းပဲ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
Dr. Hema Goonatilake, Journal of the Royal Asiatic Society of Sri Lanka. 2003 မဟာဝံသကျမ်းကြီးသည် အခြားအခြားသော ပါဠိရာဇဝင်များကိုလည်း အများအပြား ပေါ်ပေါက်လာစေခဲ့ရာ ထိုခေတ်ကာလက သီရိလင်္ကာနိုင်ငံကို ပါဠိစာပေ၏ ကမ္ဘာ့ဦးဆောင် သင်ကြားသင်ယူသော ဌာနေတစ်ခုဖြစ်လာစေခဲ့သည်မှာ ဖြစ်တန်ရာ၏။
နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါမှု မဟာဝံသကျမ်းသည် အထူးသဖြင့် ခေတ်သစ်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအရ သတင်းစကားပါဝင်သော မှတ်တမ်းမှတ်ရာတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားမှုရှိသည်။
H. Bechert, "The beginnings of Buddhist Historiography in Ceylon, Mahawamsa and Political Thinking", Ceylon Studies Seminar, Series 2, 1974 သီဟိုဠ်သားတို့ကား မဟာဝံသကိုပင် လက်ကိုင်ပြု၍ သီရိလင်္ကာသည် ရှေးကတည်းက သီဟဠတို့၏ တိုင်းပြည်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြပေသည်။
ဗြိတိသျှသမိုင်းဆရာ ဂျိန်း ရဆဲလ်က "မဟာဝံသ ဆန့်ကျင်မှုဖြစ်စဉ်"သည် ၁၉၃၀ နှစ်များဆီက စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၍ တမီလ်အမျိုးသားရေးဝါဒ လှုပ်ရှားမှုအတွင်းပိုင်းက စတင်သည်ဟု ပြန်ပြောင်းပြောပြခဲ့သည်။
Communal politics under the Donoughmore Constitution, 1931–1947, Tissara Publishers, Colombo 1982 သီဟဠဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ သမိုင်းဖြစ်သော ဤကျမ်းသည် သီဟဠတို့၏ လွှမ်းမိုးနိုင်မှု ဇာတ်လမ်းကြီးအဖြစ် တမီလ်အမျိုးသားရေးဝါဒီများနှင့် သီဟဠအမျိုးသားရေးဝါဒီများအကြောင်းအဖြစ် ရုတ်ခြည်းဆိုသလို ဖြစ်ပေါ်သွားခဲ့သည်။
ယင်းအမြင်ကို ၁၉၃၀ နှစ်များဆီက ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်သူမှာ တမီလ်အမျိုးသားရေးဝါဒီကိုယ်စားလှယ် ဂျီ ဂျီ ပုဏ္ဏန်ဘာလမ် (G. G. Ponnambalam) ဖြစ်၍ သီဟဠဘုရင်များဖြစ်သော ဝိဇယ၊ ကဿပ (Kasyapa - ကတ်ရှပ)၊ ပရာကရာမာဘာဟု (Parakramabahu) စသည့်ဘုရင်များသည် အမှန်စင်စစ် တမီလ်လူမျိုးများဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာဆိုခဲ့၏။
ပုဏ္ဏန်ဘာလမ်က နဝလာပီတိယ (Nawalapitiya) မြို့၌ ၁၉၃၉ တွင် "သီရိလင်္ကာသည် သီဟိုဠ် ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်ဆိုသည့် အဆိုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကို သီဟိုဠ်သားများက သီဟဠဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်းပြည်တည်ထောင်ခြင်းအယူအဆကို ဆန့်ကျင်သည်ဟုဆိုကာ လူအုပ်များဖြင့် နဝလာပီတိယ၊ ပဿရ (Passara) ၊ မက်ကေလိယာနှင့် တမီလ်နယ်ဖြစ်သော ဂျက်ဖ်နား (Jaffna) မြို့များသို့ ဝိုင်းခဲ့ကြလေသည်။
Hindu Organ, June 1, 1939 issue (Newspaper archived at the Jaffna University Library) သမိုင်းကြောင်း မှန်ကန်မှု အော်တို ဖရန်ကာ (Otto Franke) ကဲ့သို့ အစောပိုင်းအနောက်တိုင်းပညာရှင်များက မဟာဝံသကျမ်းတွင် ယုံကြည်နိုင်လောက်သော သမိုင်းကြောင်းပါဝင်မှုရှိသည်ဆိုသော ဖြစ်နိုင်ချေများကို ပယ်ချခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ကျောက်စာများ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများမှ နောက်ဆက်တွဲ သက်သေအထောက်အထားများက အတည်ပြုခိုင်မာစေသည်မှာ အာသောကမင်း၏ သာသနာပြုစေလွှတ်မှု၊ များစွာသော ကျောင်းတိုက်၊ စေတီပုထိုးများတည်ထောင်မှုတွင် ပတ်သက်ဆက်နွယ်ကြသောမင်းများ အပါအဝင် မဟာဝံသ၌ မှတ်တမ်းတင်ထားသော ဇာတ်လမ်းကြောင်းရာများစွာအတွက် မှန်ကန်သည့်အခြေခံအုတ်မြစ်ရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဗစ်လ်ဟဲလ်မ် ဂိုက်ဂါ (Wilhelm Geiger) ဆိုသူသည် ဤကျမ်း၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် တင်စားချက်နှင့် ကဗျာအဖွဲ့အနွဲ့တို့ကို သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာအချက်အလက်နှင့် သပ်သပ်ခွဲထုတ်နိုင်ရန် ဖြစ်နိုင်၏ဟု အကြံပြုခဲ့သည့် ပထမဆုံး အနောက်တိုင်းပညာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ဤကျမ်းစာသည် အိန္ဒိယပါဠိစာပေရင်းမြစ်များမှ ချေးယူသုံးစွဲ စီစဉ်ထားသည်ဟု အခြားပညာရှင်များက ယူဆကြသော်လည်း ဂိုက်ဂါက သီရိလင်္ကာကျွန်းတွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အစောပိုင်း သီဟဠစာပေရင်းမြစ်များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်ဟု မှန်းဆသည်။