kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နိုင်ငံတော်တော်များများတွင် ကြီးထွားလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲလှုပ်ရှားမှုများ ရှိနေပြီး၊ ၎င်းတို့သည် သဘောတူမဲပေးခြင်း ၊ တစ်ကြိမ်သာလွှဲပြောင်းပေးနိုင်သောမဲ ၊ ချက်ချင်းထပ်မံမဲပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကွန်ဒါဆက် နည်းပညာတို့ဖြစ်သည်။
ပို၍အရေးကြီးသော ရွေးကောက်ပွဲများအား ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့်အညီ ရေတွက်သည့် နည်းများ သုံးစွဲနေဆဲဖြစ်သည့် အချို့သော နိုင်ငံများတွင် ဤနည်းများသည် ရွေးကောက်ပွဲအရေအတွက် အနည်းငယ်အတွက်သာ လူကြိုက်များကြသည်။
ပွင့်လင်းခြင်းနှင့် တာဝန်သိမှုသည် ဒီမိုကရက်တစ်စံနစ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်များဟု အမြဲလိုလို သုံးသပ်နေသည့် အချိန်တွင် ပယ်မဲသတ်မှတ်အမိန့် နှင့် မဲပေးသူတစ်ဦး၏မဲပေးခြင်းကျေနပ်မှု တို့သည် အမြဲလိုလို အရေးကြီးသော ခြွင်းချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လျှို့ဝှက်မဲပေးခြင်းသည် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည့် ခေတ်သစ်တိုးတက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် လျှို့ဝှက်မဲပေးခြင်းသည် ကြောက်လန့်စေမှုများကို ဟန့်တားထားသည်ဖြစ်၍ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသည့်ရွေးကောက်ပွဲအများစုတွင် အကျဉ်းအကြပ်ဖြစ်သည်ဟု ယခုအခါ စဉ်းစားသုံးသပ်နေကြသည်။
ရွေးကောက်ပွဲအခက်အခဲများ ရွေးကောက်ပွဲလိမ်လည်မှု တရား ဥပဒေစိုးမိုးမှု အားနည်းသည့်နိုင်ငံအများစုတွင် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများဖြစ်သည့် “လွတ်လပ်မျှတမှု” ကို လိုက်မမှီရခြင်း၏ အများဆုံးဖြစ်နေကျ အကြောင်းပြချက်မှာ လက်ရှိအစိုးရမှ ကြားဝင်နှောက်ယှက်မှု ဖြစ်သည်။
အာဏာရှင်များကို လူအများမှ ထုတ်ပယ်ပစ်ချင်သည့်စိတ်များ ရှိနေကြသော်လည်း သူတို့သည် အာဏာဆက်လက်တည်မြဲစေရန် အုပ်ချုပ်ရေး ( ရဲ၊ စစ်ဥပဒေ၊ သတင်းဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲယန္တရား၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကောင်အထည်ဖော်မှု စသည်ဖြင့်) အာဏာများသုံးစွဲကြသည်။
ဥပဒေပြု အဖွဲ့တစ်ခုအတွင်းရှိ သီးသန့်အဖွဲ့ခွဲ အဖွဲ့ဝင်များသည် အများစုအာဏာ သို့မဟုတ် အင်အားကြီးမားသောအများစုအာဏာကို အသုံးပြု၍ (ရာဇဝတ်မှုဥပဒေများ၊ တရားဝင်ခြင်း နှင့် ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအပါအဝင် ရွေးကောက်ပွဲယန္တရားများအား အဓိပ္ပယ်ဖော်ဆောင်ခြင်းများကို ခွင့်ပြုခြင်း) ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုကြောင့် ပြိုင်ဘက်အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရမည်ကို ကာကွယ်ထားကြ သည်။
အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့များသည်လည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအားပေးခြင်း၊ နှုတ်အားဖြင့်ကြောက်လန့်စေခြင်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်ခြင်းတို့ဖြင် ရွေးကောက်ပွဲကိုဝင်ရောက်နှောက်ယှက်နိုင်ပြီး၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကျင့်သိက္ခာမဲ့သော ပယ်မဲလုပ်ခြင်း နှင့် ရေတွက်ခြင်း ရလဒ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲလိမ်လည်မှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့်အနည်းဆုံးဖြစ်စေခြင်းသည် လွတ်လပ်ပြီးမျှတသည့် ရွေးကောက်ပွဲများ အစဉ်အလာ ကောင်းခဲ့သည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရသေးသည့် အလုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
“လွတ်လပ်ပြီးမျှတ” သည့် ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ရမည့် ပြဿနာများမှာ ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိသည် –နိုင်ငံရေးစကားစစ်ထိုးပွဲဖွင့်ပေးမှု သို့မဟုတ် မဲဆန္ဒရှင်များသို့အသိပေးအကြောင်းကြားမှု မရှိခြင်းမဲဆန္ဒရှင်များကို သတင်းလွတ်လပ်မှု မရှိခြင်း၊ အစိုးရ သို့မဟုတ် ကော်ပိုရိတ် ထိမ်းချုပ်ထား မှုကြောင့် သတင်းတွင် တကယ့်အဖြစ်မှန် မသိရခြင်း သို့မဟုတ် သတင်းစာနှင့်နိုင်ငံရေးစာစောင်များ အသုံးပြုခွင့် မရှိခြင်း တို့ကြောင့် ထုတ်ပြန်ချက်များ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ် လောင်းများ အကြောင်းကို အားနည်းစွာအသိပေးမှုဖြစ်မည်။
စိတ်ချရသည့်မြင်ကွင်းများ သို့မဟုတ် အစိုးရ ဝါဒဖြန့်ချိရေးများကို သာအသားပေးထားခြင်းဖြင့် လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့် ကို အစိုးရမှ ကာဆီးထားလိုက်သည်။
မမျှတသည့်အုပ်ချုပ်မှုများ ဤကိစ္စတွင် မဲဆန္ဒနယ်၏နယ်နမိတ်ကို ပြောင်းလဲထားခြင်း၊ ရာထူးနေရာအတွက် တရားဝင်မှုမှ အတိုက်အခံ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား မပါဝင်စေခြင်း များပါရှိနိုင်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်မှုအတွက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်များကို မတရားသဖြင့်စီမံထားခြင်းသည် အချို့သောလုပ်နည်းလုပ်ဟန်များဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားမှုကို သီးသီး သန့်သန့်အဖွဲ့ခွဲ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအား အရေးပေးထားခြင်းဖြင့် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။
ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့်ဝင်ရောက်နှောက်ယှက်ခြင်း အာဏာလက်ဝယ်ရှိသူများသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ဖမ်းဆီးထိမ်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ဖြင်း၊ ဖိနှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုနည်းတူစွာ ရာဇဝတ်မှုမြောက်သည့် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ လှုံ့ဆော်လှုပ်ရှားနေသည့် ဌာနချုပ်ရုံးများအားပိတ်ပစ်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားလှုံ့ဆော်နေသည့် အလုပ်သမားများအား ကိုယ်ထိလက်ရောက်သို့မဟုတ်ရိုက်နှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အင်အားသုံးအကြမ်းဖက်ခြင်းဖြင့် မဲပေးသူများအား ကြောက်လန့်စေခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်မည်။
ရွေးကောက်ပွဲယန္တရား ဖြင့် ရှုပ်ထွေးစေခြင်း ဤအကြောင်းအရာတွင် တွေဝေခြင်း သို့မဟုတ် မဲကို မည်သို့ပေးရမည်ဆိုသည်ကိုပြောဆို၍ မဲပေးသူများအား လမ်းမှားခေါ်ဆောင်သွားခြင်း၊ လျှို့ ဝှက်မဲပေးခြင်းကိုချိုးဖေါက်ခြင်း၊ မဲရောနှောခြင်း၊ မဲပေးသည့်စက်များဖြင့် ရှုပ်ထွေးစေခြင်း၊ ဥပဒေဖြင့်ပယ်ထားသည့် မဲများကိုဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း၊ မဲပေးသူအားဖိနှိပ်ခြင်း၊ ရလဒ်များကို လိမ်လည်၍ ကိန်းဂဏန်းဇယားများ ချထားခြင်း၊ နှင့် ခွန်အားသုံးခြင်းနှင့်နှုတ်အားဖြင့်ကြောက်လန့်စေခြင်း တို့ပါဝင်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ရွေးကောက်ပွဲများ။
right|thumb|ယောက်ျား ၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု အတွက် ယေဘုယျ သင်္ကေတ တစ်ခု ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု (ယောက်ျား၊ မိန်းမ စာနာထောက်ထားမှု ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ သာတူညီမျှမှု သို့မဟုတ် လိင်ဆိုင်ရာ တန်းတူညီမျှမှု ဟူ၍လည်း သိကြသည်) သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမများ သို့မဟုတ် လိင်များ၏ တန်းတူညီမျှမှု ရှိရေး ရည်မှန်းချက် ဖြစ်ပြီး ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု မရှိခြင်း ၏ မြောက်မြားစွာသောပုံစံများ ၏ တရားမျှတမှုမရှိသောယုံကြည်မှု တစ်ရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာခြင်းဖြစ်သည်။
ယောက်ျား၊ မိန်းမ စာနာထောက်ထား မှု right|thumb ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီး များ၏ အခွင့်အရေးများ နှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှင့် သက်ဆိုင်သော လူ့အခွင့်အရေး များ ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆိုကြသည်။
UNICEF (ယူနီဆက်(ဖ်)) သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား "ကလေးသူငယ်များအားလုံးတွင် ၎င်းတို့၏ အရည်အသွေးများကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန် တူညီသော အခွင့်အရေးများ ရှိကြောင်းကို သေချာစေခြင်းအားဖြင့် မိန်းက လေးများ နှင့် အမျိုးသမီးကြီးများအတွက် ကစားကွင်းတစ်ခုကိုညှိပေးခြင်း "ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆိုသည်။
ကုလသမဂ္ဂ လူဦးရေ ရန်ပုံငွေ သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား "ပထမဦးစွာသော လူ့ အခွင့်အရေးတစ်ရပ်" ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
"ယောက်ျား၊ မိန်းမ စာနာထောက်ထား မှု" သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု ကို အဆုံးသတ်ရန် ဟူသော ကုလသမဂ္ဂ ထောင်စုနှစ် စီမံကိန်း ၏ ရည်မှန်းချက်များအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရည်မှန်းချက် တစ်ခုတိုင်း သည် အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေပြီး အမျိုးသားများ ကဲ့သို့ တူညီသော အခွင့်အရေးများ ကို မရသည့် အမျိုးသမီးများရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ရေရှည် တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ပုံစံဖြင့် မည်သောခါမျှမရရှိနိုင်ပါ။
သို့ဖြစ်၍ ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုကို အားပေးမြှင့်တင်ခြင်းသည် ကြီးမားသော စီးပွား ရေး တိုးတက်အောင်မြင်မှုကို အားပေးခြင်းတစ်ရပ် အနေဖြင့် မြင်တွေ့ရသည်။
ဥပမာ - အမျိုး သမီးများ အခွင့်အလမ်းတန်းတူညီမျှစွာ ရရှိရေးကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည့် အာရပ်နိုင်ငံများ အနေ ဖြင့် ထိုကဲ့သို့ စွမ်းရည်လျှော့ချခြင်းသည် စီးပွားရေး ၊ သင်ကြားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များ၏ ပထမ အဆင့်ကို ထိုနိုင်ငံများပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်းအား ယိမ်းယိုင် စေမည့် အဓိက အချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်းကို ကုလသမဂ္ဂ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် ထုတ်ခဲ့သော အစီရင်ခံစာ ၂၀၀၈ တွင် သတိပေးခဲ့သည်။
ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု ဆိုင်ရာ ၂၀၀၇ လေ့လာချက် တစ်ရပ်တွင် ကျား၊ မလိင်နှစ်မျိုးလုံး၏ ကျန်းမာရေးကို "အပျက်သဘောသက်ရောက်မှု များ" သည် လုပ်ငန်းခွင် အခွင့်အလမ်းများ၏ တိုးလာသော ဖိစီးမှုများ ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အကြံပြု ထားပြီး "ရိုးရာ အစဉ်အလာဖြစ်သော အမျိုးသားများ၏ အခန်းကဏ္ဍ ၊ အသိုင်းအဝိုင်း များ နှင့် လှုပ်ရှားမှုများ အတွင်းသို့ အမျိုးသမီးများ တစ်ဖက်သတ် ချဲ့ထွင် လာခြင်းအားဖြင့် အကယ်၍ အမျိုးသားများ သူတို့၏ အပြုအမူများကို သိသာထင်ရှားစွာ မပြောင်းလဲပါက တိုးတက်မှု ရှိ သော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဦးတည်စေလိမ့်မည် မဟုတ်ပါ။
" ဟု တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယေဘုယျ အကြောင်းအချက်များ လိုက်ဖက် ညီမျှခြင်း သာတူ ညီမျှဖြစ်ခြင်း ယောက်ျား ၊ မိန်းမ ပင်မရေစီးကြောင်း ဖြစ်ခြင်း ညီမျှသော ကာကွယ်မှုအတွက် အခွင့်အရေး လိင် နှင့် ယောက်ျား ၊ မိန်းမ ကွဲပြားခြင်း တိကျသော အကြောင်းအချက်များ Bahá'í (ဘာဟာရီ) ဘာသာတရား ယုံကြည်မှုနှင့် ယောက်ျား ၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု အမျိုးသမီး စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှု အမျိုးသမီး ပညာရေး ယောက်ျား ၊ မိန်းမ တန်းတူ ရည်တူ ခံစားခွင့် ရည်ညွှန်းချက် ( ပညာရေး တွင်) ယောက်ျား၊ မိန်းမ တုံ့ပြန်နိုင်မှု နိုးကြားထက်မြက်စေခြင်း အမျိုးသမီး ကြီးစိုးသည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း လိင် ရောထွေးနေသော ပညာရေး အမျိုးသားကြီးစိုးသည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ယောက်ျားလွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှု ယောက်ျားအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှု Quaker (ကွေကာ) တန်းတူညီမျှမှုဆိုင်ရာ သက်သေခံချက် အစ္စလာမ် ဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ လိင်ဝါဒ တန်ပြန်လိင်ဝါဒ မိန်းမမုန်းခြင်း ယောက်ျားမုန်းခြင်း အမျိုးသမီးဝါဒ အမျိုးသားဝါဒ ဥပဒေများ အမျိုးသမီးများအား ခွဲခြားဆက်ဆံသည့် ပုံစံမျိုးစုံကို ပပျောက်စေခြင်းဆိုင်ရာ ညီလာခံ သို့မဟုတ် CEDAW (စီအီးဒီအေဒဗလျူ) (ကုလသမဂ္ဂ ၁၉၇၉ ) ဆန္ဒခံယူပွဲကို ဆက်ခံသည့် ဒိန်းမတ် အက်ဥပဒေ ၊၂၀၀၉ တူညီစွာ ပုံမှန်လခ ပေးသည့် အက်ဥပဒေ ၁၉၆၃ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု) တန်းတူညီမျှမှု အက်ဥပဒေ ၂၀၀၆ ( ယူကေ) တန်းတူညီမျှမှု အက်ဥပဒေ ၂၀၁၀ ( ယူကေ) ဒေသတွင်း ဘဝတွင် အမျိုးသမီးများနှင့် အမျိုးသားများ တန်းတူညီမျှမှုရှိရေးအတွက် ဥရောပ ပဋိညာဉ် စာတမ်း စကော့တလန်ရှိ ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု တာဝန် ယောက်ျား ၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှရေးဆိုင်ရာ ပညာရေး အက်ဥပဒေ (တိုင်ဝမ်) လီလီ လက်ဘတ်တာ မျှတသော လစာပေးခြင်း အက်ဥပဒေ (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၊၂၀၀၉) ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု ရှိရေးဆိုင်ရာ တရားစွဲဆိုမှုများစာရင်း ပညာရေးဆိုင်ရာပြင်ဆင်မှုများ ၁၉၇၂ ၏ ခေါင်းစဉ် ကိုး (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု) တူညီသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ဥပဒေကျမ်း (အိန္ဒိယ) နိုင်ငံတော်နှင့်ဆိုင်သောအစည်းအဝေးသို့ အမျိုးသမီးများ၏ အသနားခံလွှာ (ပြင်သစ်၊၁၇၈၉) အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ဝန်ကြီးဋ္ဌာနများ အာဖဂန် အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဋ္ဌာန (အာဖဂန်နစ္စတန်) ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် လူဦးရေ လှုပ်ရှားမှုများအတွက် ဋ္ဌာန သမ္မာကျမ်းလာ တန်းတူညီမျှမှုများအတွက် ခရစ်ယာန်များ အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု ဆိုင်ရာ ကော်မတီ (ဥရောပ ပါလီမန်) တူညီသော အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင် (ယူကေ) ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု အတွက် ဥရောပ အဖွဲ့အစည်း ယောက်ျား၊ မိန်းမ စွမ်းရည်မြှင့်တင်မှု တိုင်းတာခြင်း ၊ ကုလသမဂ္ဂမှ အသုံးပြုသော မက်ထရစ်စနစ် ယောက်ျား၊ မိန်းမ နှင့် ဆက်နွယ်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အညွှန်း ၊ ကုလသမဂ္ဂမှ အသုံးပြုသော မက်ထရစ်စနစ် အစိုးရ တန်းတူညီမျှမှုများဆိုင်ရာ ရုံး (ယူကေ) အမျိုးသမီးများ အပေါ် သုတေသနပြုခြင်းအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဋ္ဌာန ပေါင်းစပ်ခြင်းနှင့် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဋ္ဌာန (ဆွီဒင်) အမျိုးသမီး ၊ မိသားစုနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဋ္ဌာန (မလေးရှား) ဖိလစ်ပိုင် အမျိုးသမီးများ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် သက်ဆိုင်သော အမျိုးသားကော်မရှင် (ဖိလစ်ပိုင်) စုစုပေါင်း အီး- အရည်အသွေး (ဂျာမနီ) အခြားသက်ဆိုင်သော ခေါင်းစဉ်များ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယောက်ျား၊ မိန်းမ ကွာဟချက် အစီရင်ခံစာ ယောက်ျား၊ မိန်းမ လူမှုဗေဒဆိုင်ရာ အရေးပါသော ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းများ၏ စာရင်း အမျိုးသမီးများ တန်းတူညီမျှမှု နေ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသားများနေ့ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ United Nations Rule of Law: Gender Equality The OneWorld Guide to Gender Equality Category:လူ့အခွင့်အရေး cs:Sociální nerovnost gn:Joja he:שוויון it:Uguaglianza sociale ta:சமத்துவம் vi:Bất bình đẳng xã hội yi:גלייכרעכטיקייט။
မြန်မာစာရေးဆရာကြီး ပီမိုးနင်း ပိုက်ဆံကြီး ရေးသားသော ဝတ္ထုကို နောင်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ဖခင်ကြီး လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်က ရိုက်ကူးပြီး သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ဦးညီပု၊ ဒေါ်ရီရီတို့က ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။
ထိုရုပ်ရှင်ကားကိုအောက်တိုဘာလ၊ ၁၃ ရက်နေ့၊ ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ကာပြသခဲ့သည်။
ယခုအခါ ထိုနေ့ကို မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်နေ့ အဖြစ် အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုဇာတ်လမ်းသည် လောင်းကစားနှင့် သေရည်သေရက်သည် လူတစ်ယောက်၏ ဘဝကိုပင် ဖျက်ဆီးပစ်ကြောင်း ပုံဖော်ထားသော ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
ပါဝင် သရုပ်ဆောင်သူများ ညီပု ရီရီ အေးကြည် မောင်မောင်ချစ် မောင်မောင်ကလေး ကိုငြိမ်း ပါကြီး ဘကလေး သို့ ရွှေရိုး ဦးပု(ဦးတုတ်ကြီး) ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ပြသခြင်း ဦးအုန်းမောင်ဟု ခေါ်သော နောင်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဖခင်ကြီး ဖြစ်လာမည့် လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်သည် မြန်မာရုပ်ရှင်ကို ရှေ့ဦးစွာ တီထွင်ရန်အတွက် ဘားမားဖလင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေး ကုမ္ပဏီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဦးညီပုကို ဆက်သွယ်ကာ ပထမဆုံး အသံတိတ်ရုပ်ရှင် မေတ္တာနှင့်သူရာ ကို ရိုက်ကူးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗမာ့ရုပ်ရှင် မေတ္တာနှင့်သူရာ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရုံတင်ကာ ပြသခဲ့သည်။
သို့သော် ယနေ့ကဲ့သို့ ပါဝင်သော သရုပ်ဆောင်များ၊ ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံများ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာများ ၏ အမည်ကိုမူ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ထို့နောက် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်၊ ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ကာ ပြသခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကပင် မြန်မာရုပ်ရှင်နေ့ ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုရုပ်ရှင်သည် မှုန်၏။
တုန်၏။
အရည်အသွေးညံ့ဖျင်းလေသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဦးအုန်းမောင်သည် ထိုအချိန်က တပတ်ရစ် ကင်မရာကို အသုံးပြုထားခြင်း နှင့် နည်းပညာပိုင်းအရ ဆရာမရှိ၊ ပြသမည့်သူ့မရှိ၊ မိမိထင်သလို ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာတို့က မြန်မာရုပ်ရှင်ပေါ်လေပြီဟူသော အသိဖြင့် အပြည့်အဝ ထောက်ခံခဲ့ပြီး ပရိသတ် လက်ခံမှုရရှိကာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
Myanmar.com ပထမ မြန်မာများစာအုပ် ကိုးကား Category:၁၉၂၀ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ Category:အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဖြူအမည်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ။
ဂျပန့်ရင်သွေး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ ရိုက်ကူးထားသော မြန်မာရုပ်ရှင်တစ်ကားဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးညီပုမှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဂျပန်အမည်မှာ Nippon Musume ဖြစ်သည်။
မြန်မာကုမ္ပဏီ အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပီစီအယ်လ် ကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်းရိုက်ကူးခဲ့သည်။
စတင်ရိုက်ကူးခြင်း ဒါရိုက်တာ မောင်ညီပု နှင့် မောင်မောင်စိုး တို့က ဂျပန်သို့ ရုပ်ရှင်ပညာသင်ယူစဉ် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်း စတင်ရိုက်ကူးပြီး ဂျပန်အစိုးရ၏ အကူအညီ များစွာရခဲ့သည်ဟု နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောကြားသည်။
ဂျပန်၌ ပထမဆုံးရိုက်ကူးသည့်ဇာတ်ကား ဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံရပ်ခြား၌ ရိုက်ကူးသည့် ပထမဆုံးမြန်မာရုပ်ရှင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ခေတ်ဟောင်းသတင်းစာများက ပြောသော ၁၂ လရာသီ အဖြစ်အပျက်များ။
သူရိယစာပေ၊ ရန်ကုန်။
၂၀၀၉ မတ်။
ရုံတင် ပြသခြင်း ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အိုလံပီယာနှင့် ဘုရင့်ရုံတို့တွင် လေးလရာသီ ဂျပန်ပြည် ဇာတ်ကားနှင့် တွဲ၍ တစ်ပြိုင်နက် ပြသခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုံတင်ချိန်၌ ဂျပန်နှင့် ထိုင်းတို့တွင်လည်း တစ်ပြိုင်နက် ပြသသည်။
ဂျပန်ပရိသတ်များ စိတ်ဝင်တစား အားပေးကြကြောင်း ဂျပန်သတင်းစာများတွင် တခမ်းတနားပါရှိသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သည့် အရှေ့တောင်အာရှ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ထိုဇာတ်လမ်းအား ပြန်လည်ပြသခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်း အကျဉ်း မြန်မာ ယောက်ျားပျိုကလေးနှင့် ဂျပန် မိန်းမပျိုကလေးတို့၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
ကောင်းကင်ယံတွင် စွန့်စားပြလိုသော မြန်မာလူငယ် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့သို့ ရောက်လာသည်။
တိုကျိုမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ လေယာဉ်ဖြင့် မနားတမ်းပျံသန်းရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ပြည်၌ အစမ်းလေ့ကျင့် ပျံသန်းကြသည်။
တစ်နေ့ လေ့ကျင့် ပျံသန်းစဉ် လေယာဉ်စက် ချို့ယွင်းသဖြင့် တစ်နေရာသို့ ထိုးချလိုက်ရသည်။
လေယာဉ်မှာ ပျက်စီးသွားသော်လည်း ညီအစ်ကို နှစ်ဦးမှာ အသက်ချမ်းသာရာ ရရှိခဲ့သည်။
၎င်းတို့အား ဂျပန်မိန်းကလေး အေးမိစံက ပြုစုသည်။
မကြာမီ အစ်ကို (မောင်ညီပု)နှင့် အေးမိစံတို့ မေတ္တာမျှကြသည်။
ဤတွင် အစ်ကိုသည် မိမိတို့ လာရင်း အကြံဖြစ်သည့် ကောင်းကင်ယံတွင် စွန့်စားခြင်းအလုပ်ကို စွန့်ကာ အေးမိစံအနားတွင် နေလေသည်။
ထိုအခါ အေးမိစံက အနစ်နာခံလျက် ညီအစ်ကို နှစ်ဦး၏ ရည်ရွယ်ချက်အကြံ အောင်မြင်စေရန် ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် ကောင်းကင်ယံစွန့်စားခြင်းကို အောင်မြင်စွာပြုကာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချောမောစွာ ပြန်ရောက်သွားကြလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ချစ်သူ၏ အောင်မြင်မှုသတင်းကို ကြားသိရင်း အေးမိစံ လွမ်းနာကျ၍ ကွယ်လွန်ရှာသည်။
ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူများ မောင်ဘဌေး အဖြစ် မောင် ညီပု မောင်မောင်စိုး အဖြစ် မောင် တင်ဖေ ဦး စံညွှန့် အဖြစ် မောင် စံညွန့် အေးမိစံ အဖြစ် မိဆုကို တကာအို မင်းသမီးဟု အထင်မှားခြင်း ဂျပန်၌ ပညာသင်ကြားစဉ် ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်တွင် တိုကျိုမြို့တွင် မောင်ညီပု လက်ထပ်ခဲ့သည့် ဂျပန်မင်းသမီး တာကာကို ဆူဇူကီး (မ စန်းရင်) ကို အေးမိစံဟုထင်မှတ်ကာ လာရောက်ကြည့်ရှု့သူများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ( globalization ) ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို ဖြန့်ကျက်လွှမ်းခြုံထား သော ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းဆိုင်ရာ စီးပွားရေးများ၊ လူ့အ ဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများသည် စတင်၍ပေါင်းစည်းလာသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုစကားရပ်ကိုအထူးသဖြင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ကို ရည်ညွှန်းရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံး ပြုသည် - နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေးများကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ၊ နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၊ ငွေအရင်း အနှီး စီးဆင်းခြင်း ၊ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း နှင့် နည်းပညာ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဆီသို့ ပေါင်းစည်းခြင်းဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် စီးပွားရေး ၊ နည်းပညာ ၊ လူမှု ယဉ်ကျေးမှု ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအချက်များ ပေါင်းစုထားခြင်း၏ မောင်းနှင်ခြင်းခံရသည်ဟု အသိ အမှတ်ပြုခြင်း ခံရသည်ထိုအသုံးအနှုန်းသည် ယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလဲရွေ့လျားခြင်းမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံများကို ကျော်ဖြတ်၍ အတွေးအခေါ်များ ၊ ဘာသာစကားများ သို့မဟုတ် လူသိများသော ယဉ်ကျေးမှုများ ပျံ့နှံ့လည် ပတ်ခြင်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်များ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အအုံ ၁၈၉၇ တွင် `ပေါင်းစည်းထားသော ကော်ပိုရေးရှင်း အကြီးစားများ´ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ထွင်ခဲ့သည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်မှ ဝန်ကြီးဖြစ်လာသူ အမေရိကန် နိုင်ငံသား Charles Taze Russell (ချား(စ်) တေ့(ဇ်) ရာဆယ်) သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ အစောပိုင်း ဖော်ပြချက်ကို ရေးသားခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၀ နှစ် များ တိုင်အောင် ထိုအသုံးအနှုန်းကို စီးပွားရေးပညာရှင်များနှင့် အခြားသော လူမှုရေး သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပါ။
ထိုအသုံးအနှုန်းသည် ခေတ်ရေစီးကြောင်း သတင်းစာများတွင် ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၈၀ နှစ် နောက်ပိုင်းနှစ်ဝက်များတွင်ရရှိခဲ့သည်။
၎င်း၏အစပိုင်းကတည်းကဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အယူအဆသည်မြောက်မြားစွာသောပြိုင်ဆိုင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ကို တွေးခေါ်ခဲ့သည်။
သမိုင်း thumb|ပိုးထည်လမ်းသည် ၁၄၆၉တွင် အော့တိုမန်အင်ပါယာ၏ ပိတ်ဆို့ခြင်းခံလိုက်ရ၍ ပင်လယ်ရေကြောင်းလမ်းများရှာဖွေကြပုံ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၏အစနှင့် ပတ်သတ်ပြီး သမိုင်းဆရာများက သဘောတူညီမှုမရှိကြပေ။
အများစုက ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် မျက်မောက်ခတ်တွင် စတည်သည်ဟုမှတ်ယူပြီး အချို့က ရှေးယခင်ကတည်းက အစတည်သည်ဟုမှတ်ယူကြသည်။
See Conversi, Daniele (2010) 'The limits of cultural globalisation?', Journal of Critical Globalisation Studies, 3, pp. 36–59. ခေတ်ဟောင်းပိုင်းကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိခေတ်နှောင်းပိုင်း (Hellenistic Age: 323 BC- 146 BC) တွင်ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က စီးပွားရေးဖွင့်ဖြိုးသော မြိုကြီးများသည် အိန္ဒိယမှ စပိန် အထိသွယ်တန်းတည်ရှိသည်။
ထိုမြို့များထဲတွင် Alexandria (အလက်ဇန်းဒရီးရား), Athens (အေသင်), Antioch (အန်တီရိုး) တို့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ရောမအင်ပါယာ ခေတ်တွင် ပါရှား၊ တရုတ်ဟန်မင်းဆက် တို့နှင့် ကုန်သွယ်ပြီး စီးပွားရေး နည်းပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု များဖလှယ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ပိုးထည်လမ်း (Silk road)သည် ပင်မကုန်သွယ်ရေးကွန်ရတ်ကြီးဖြစ်ပြီး တရုတ်အနောက်ပိုင်းမှ ပါရှားအင်ပါယာအထိ၊ ထိုမှဆက်လတ်၍ ရောမနိုင်ငံ Rome မြို့တော် အထိရှည်လျားခဲ့သည်။
နှစ်စဉ် ဂရိသင်္ဘော ၃၀၀ခန့်သည် မြေထဲပင်လယ်အတွင်းမှ တောင်အာရှအထိ ကုန်သွယ်ခဲ့ကြသည်။
နှစ်စဉ်စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှု ပမာဏမှာ တန်ချိန် ၃၀၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
"The Origins of Globalization ", Ivey Business Journal. အစ်စလမ်ရွှေခေတ် (Islamic Golden Age c.750 CE - c.1258 CE)သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းအတွက် အရေးပါသော ခေတ်တခေတ် ဖြစ်သည်။
မူဆလင်ကုန်သယ်များသည် ကမ္ဘာဟောင်း (Old World; အာရှ၊ အာဖရိက နှင့် ဥရောပ တို့ကိုဆိုလိုသည်) တလျှောက် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုလမ်းကျောင်းများ မှတဆင့် ကမ္ဘာစိုက်ပျိုးသီးနှံများ၊ အတတ်ပညာနှင့် နည်းပညာ များဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
John M. Hobson (2004), The Eastern Origins of Western Civilisation, p. 29-30, Cambridge University Press, ISBN 0-521-54724-5. ၁၃ရာစုအစတွင် မွန်ဂိုအင်ပါယာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး စစ်ပွဲများကြောင့် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် အနည်းငယ်နှောက်နှေးခဲ့သောလည်း တချိန်က နာမည်ကြီး ပိုးခြည်လမ်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်တွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။
မွန်ဂိုရွှေခေတ် (Pax Mongolica) တွင် မြောက်မြားစွာသော ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို တွေနိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစာတိုက်၊ ကုန်သွယ်မှုကွန်ရက်များ သည်မွန်ဂိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ရောဂါဘယများလဲ စတင်ဖြစ်ပွားသောနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာအဝန်း ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်။
(ဥပမာ: မဲသေရောဂါ Black Death)Jack Weatherford, Genghis Khan and the Making of the Modern World, Crown, 2004 ကမ္ဘာသစ်(အမေရိက)မှ ကမ္ဘာဟောင်းသို့တင်ပို့သောအပင်များ ကမ္ဘာပထမမဟာအင်အားကြီးနိုင်ငံ(သို့မဟုတ်)၁၉ရာစုအင်္ဂလန် ထို့နောက်တွင်မူ ဥရောပနိုင်ငံများ အင်အားကြီးထွားလာပြီး ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် အင်္ဂလိပ် တို့ကဦးဆောင်၍ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ပင်လယ်ဖြတ်ကူး ကုမ်ပဏီများ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
၁၄၉၂ခုနစ်တွင် ကိုလန်ဘက်(စ်)က အမေရိကတိုက် ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည်အသွင်သစ်တစ်မျိုး ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဥရောပနိုင်ငံများက အမေရိကကိုသိမ်းယူပြီး ကိုလန်ဘီယာဖလှယ်ခြင်း(Columbian Exchange) ကိုစတင်ခဲ့သည်။
Crosby, Alfred W., "The Columbian exchange: biological and cultural consequences of 1492", Greenwood Publishing Group, ISBN 0-275-98073-1 ကိုလန်ဘီယာဖလှယ်ခြင်းတွင် ယဉ်ကျေးမှု၊ သစ်ပင်မျိုးစေများ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ အစေခံများ မှ ရောဂါဘယများအထိ ပါဝင်သည်။
နဂိုက အမေရိကတွင်သာပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်မျိုးစိပ်များသည် ကမ္ဘာအဝန်းသို့ ပြန့်ပွားခဲ့သည်။
ထိုစားသုံးသီးနှံမျိုးစိပ်တို့သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေတိုးပွားရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သည်။
"The Columbian Exchange ". The University of North Carolina. ၁၉ရာစုတွင် ဥရောပကိုအခြေပြု၍ ခေတ်သစ် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
စက်မှုတော်လှန်ရေးများကြောင့် ဥရောပတွင် ပြည်သူများ အိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းများကိုဈေးနှုန်းချိုချိုသာသာဖြစ် ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်လာကြသည်။
လူဦးရေတိုးပွားလာမှုက လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများလိုအပ်ချက်ကို မြင့်တင်ပြီး စက်မှုတော်လှန်ရေးကိုအားပေးသည်။
ထို့ပြင် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် ၁၉ရာစုအလယ်တွင် အင်ပါယာမူဝါဒကြောင့် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲသည်။
ဂျပန်သည် မေဂျိတော်လှန်ရေး(၁၈၆၈)ကြောင့် လျင်လျင်မြန်မြန် ဖွင့်ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပထမဘိန်းစစ်၊ ဒုတိယဘိန်းစစ် များတွင်ပါဝင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကို ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းထဲ ပါဝင်အောင်ခေါ်သွင်းခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း အိန္ဒိယနှင့် အဖရိက ကိုသိမ်းယူပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်အတွင်းပါဝင်အောင် ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်သည်လည်း ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် လျင်မြန်စွာ ဖွင့်ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းမှပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀ရာစုသည် မျက်မှောက်ခေတ်ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ အစဖြစ်သည်။
၂၀ရာစုတွင် သိပ္ပံတော်လှန်ရေးသည် တီထွင်မှုများစွာကိုအထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
၂၀ရာစု၏ တီထွင်မှုများဖြစ်သော ကွန်ပျူတာ တယ်လီဖုန်း၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြား၊ ဂျက်လေယာဉ်နှင့် ဂြိုဟ်တု တို့သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းကို များစွာအထောက်အကူပြုသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကမ္ဘာ့အဝန်း ညီညွတ်စေရန် ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏အဖွဲ့အစီးများဖြစ်သော ကမ္ဘာ့ဘဏ် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကမ္ဘာ့ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့တို့သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးမြင့်တင်ရန် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးမြင့်တင်ရန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတားအဆီးများဖယ်ရှားရန် တို့အတွက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Encyclopædia Britannica's Great Inventions ", Encyclopædia Britannica ၁၉၉၀နောက်ပိုင်းတွင် ဖိုင်ဖာအော့တစ်နည်းပညာ(Fiber-optic communication)ခေတ်စားလာပြီး အလွန်များပြားသောအချက်အလက်များကို တခဏအတွင်းကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပေးပို့နိုင်သည်။
အင်တာနက် သည်လျင်မြန်စွာဖွံ့ဖြူးလာပြီး လူနေမှုဘဝအတွက် မရှိမဖြစ်အရေးပါသော ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
၂၁ရာစု အစတွင် အင်တာနက်ကို လူသန်းပေါင်း ၂၀၀၀ကျော် အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ မှ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ကုလသမဂ္ဂ (အီးအက်စ်စီဒဗလျူအေ) မှ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် "ကွဲပြားခြားနားသော နည်းမျိုးစုံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သော ကျယ်ပြန့်သည့် အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး အကြောင်းအ ရာ တွင် အသုံးပြုသောအခါ ထိုအရာသည် အလုပ်သမား စီးဆင်းမှုတွင် အတားအဆီးများ အများအပြား ရှိနေ ဆဲဖြစ်သော်လည်း ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ငွေအရင်းအနှီး ၊ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် အလုပ်သမား စီးဆင်းခြင်းကို လွယ်ကူ ချောမောစေရန် နိုင်ငံများ၏ နယ်စပ်များအကြားတွင် ရှိသော အတားအဆီးများကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း ကို ရည်ညွှန်းသည်... ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် ဖြစ်စဉ် အသစ်တစ်ရပ် မဟုတ်ပါ။
၎င်းသည် ဆယ့်ကိုးရာစု နောက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်စတင်ချိန်မှ နှစ်ဆယ်ရာစု၏ လေးပုံ သုံးပုံ အချိန်ကာလ အတောအတွင်းတိုင်အောင် နှေးကွေးကျဆင်းခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သိ့ု နှေးကွေးကျဆင်းခြင်းသည် နိုင်ငံအရေအတွက် အတော်များများမှ ၎င်းတို့၏ စက်မှုလုပ်ငန်းများ အသီးသီးကို ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံတွင်းကိုသာ ကြည့်သည့် မူဝါဒ များကိုသာ လက်ကိုင်ပြု လုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်… မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နှစ်ဆယ်ရာစု၏ လေးပုံ တစ်ပုံ အတွင်း ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ခြေလှမ်းများသည် လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာသည်။
Saskia Sassen (စာကိုင်အာ စေဆန် ) မှ " ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ ကောင်းမွန်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု တွင် မြောက်မြားစွာသော သေးငယ်သည့် ဖြစ်စဉ် အမျိုးစုံ ပါဝင်ပြီး ထိုအရာသည် နိုင်ငံတော် နှင့်ဆိုင်သော ဟု တည်ဆောက်ထားသော အရာကို နိုင်ငံပိုင်အဖြစ်မှ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသည် — မူဝါဒများ ၊ ငွေအရင်း အနှီး ၊ နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂလ အဓိဋ္ဌာန်ကျခြင်း ၊ မြို့ပြနေရာလွတ်များ ၊ လောကီ ရေးရာကန့်သတ်ချက်များ သို့ မဟုတ် အခြားသော မည်သည့်အင်အားများနှင့် နယ်ပယ်များမဆို။
" HSBC (အိပ်ခ်ျအက်စ်ဘီစီ) ကမ္ဘာတစ်လွှားတွင် လည်ပတ်ဆောင်ရွက်နေသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဘဏ် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အားအမျိုးမျိုးသတ်မှတ်ကြပုံ Cato (ကာတို) တက္ကသိုလ် မှ Tom J. Palmer (တွမ် ဂျေ ပါ(လ်)မာ) သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အား "နယ်စပ်များကို ဖြတ်ကျော်၍ အလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်းများပေါ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော တားမြစ် ချက်များကို လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းနှင့် အကျိုးရလဒ်အားဖြင့် ပို၍ တိုးပြီး ပေါင်းစည်းလာခြင်း နှင့် အစိတ်အပိုင်းများစွာ ဆက်စပ်ပါဝင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အလဲအလှယ်ပြုလုပ်ခြင်း စနစ် တစ်ခုကို ပေါ်ထွက်လာစေသည်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။
(သောမတ်(စ်) အယ် ဖရိုင်းမန်း) သည် ကမ္ဘာကြီး၏ "တစ်ပြန့်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်း" ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စစ်ဆေးပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ၊ လုပ်ငန်းများကို အခြား သူများအား ပေးအပ်ဆောင်ရွက်စေခြင်း ၊ အထောက်အပံ့ပေးခြင်း ကွင်းဆက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအင်အားများသည် ကမ္ဘာကြီးအား ကောင်းသည်ဖြစ်စေ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်ကို အ ငြင်းပွားသည်။
״ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ ခြေလှမ်းများသည် အရှိန်မြင့်လာပြီး စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများအပေါ်တွင် ကြီးထွားလာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဆက်လက်၍ တည်ရှိနေမည်ကိုလည်း သူသည် ငြင်းဆန်သည်။
(နွမ်ချုံစကီး) သည် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၏ လစ်ဘရယ် လက်သစ် ပုံစံကို ဖော်ပြရန် အယူဝါဒဆိုင်ရာ သဘောတရားတွင် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း စကားလုံးကိုလည်း အသုံးပြု ခြင်းအား ကန့်ကွက်သည်။