kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၅၅ ခုနှစ် ဗဟိုကော်မတီ အစည်းအဝေး အပြီးတွင် ပဲခူးရိုးမ သို့ ဌာနချုပ် တာဝန်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။
ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲရေ:၊ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဉ် ကို အောက်ခြေပါတီဝင်ထု အား တင်ပြရန် နှင့် မဟာမိတ် ပါတီများအား ရှင်းလင်း တင်ပြရန် အတွက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
သခင်ဇင်သည် ညောင်လေးပင် မြို့ တွင် နေထိုင်သော ဦးဘဦး၊ဒေါ်လွယ် တို့၏ သမီး ဒေါ်ကြည်ကြည် နှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။
မှတ်စု A. ထိုစဉ်က ဗကပ ဗဟိုကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်များမှာ မိမိ တို့ မူလ နာမည်များကို လျှို့ဝှက်ရေး အရ ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းကို တော်လှန်ရေး အမည်ဟု ဆိုကြသည်။
အဆင့်လိုက်မှာ- (၁)ရဲဘော် သာဒင် (သခင်သန်းထွန်း) (၂)ရဲဘော် ခင်မောင် (သခင်ဗသိန်းတင်) (၃)ရဲဘော် လှဖေ (သခင်တင်ထွန်း) (၄)ရဲဘော် အေး (ရဲဘော်လှသောင်း) (၅)ရဲဘော် သက်ဖေ (သခင်သန်းမြိုင်) (၆)ရဲဘော် လေးမောင် (သခင်ဇင်) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဗကပ အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်သက်ထွန်း ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အနောက်မြောက်တိုင်း ၏ နိုင်ငံရေး၊စစ်ရေး တို့တွင်လည်းကောင်း လက်နက်ကိုင်တပ်နှင့် ပါတီတို့တွင် လည်းကောင်း အဆင့်အမြင့်ဆုံး နှင့် အာဏာအပိုင်ဆုံး သော ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အိုမန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် အခေါ်အဝေါ်မှာ အိုမန် စူလတန်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှတိုက် အနောက်တောင်ပိုင်း အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ယီမင်နိုင်ငံ တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အာရပ်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိပြီး အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိသည်။
အိုမန်နိုင်ငံသည် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင် ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး ယေမင် ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်ချင်း စပ်လျက်ရှိသည်။
စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂ဝဝဝ ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ် ကုလသမ္မဂ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၈၂ဝဝဝဝ ရှိပြီး အများစုမှာ အာရပ်အမျိုးသားများ ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ၊ ဗလူချီ၊ နီဂရိုးစသည့် လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြ သည်။
လူများစုသည် အစ္စလမ် ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အာရေဗျ ဘာသာစကား ကိုပြောဆိုကြသည်။
အိုမန်နိုင်ငံသည် စူလတန်ဘုရင် အုပ်ချုပ်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မူလက မတ်စကက်နှင့် အိုမန်ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများခဲ့ သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ အကြီးအကဲ စူလတန် ဘုရင် ဆက်ဗင်တိုင်မူ၏လက်မှသားဖြစ် သူ ကဗတ်ဗင်ဆက်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
စူလတန်ဘုရင် သစ် ကဗတ်ဗင်ဆက်သည် နိုင်ငံကို မတ်စကတ်နှင့်အိုမန်နိုင်ငံဟူ သောအမည်မှ အိုမန်ဘုရင့် နိုင်ငံတော်ဟူသော အမည်သို့ပြောင်း လဲခဲ့သည်။
ကဗတ်ဗင်ဆက်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတွင်း၌ လက်ဝဲပြောက်ကျားများ ပုန်ကန်ထကြွရာ အီရန်နိုင်ငံမှလူနှင့်လက် နက် အကူအညီများရယူပြီး ပုန်ကန်သူများကို နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။
အိုမန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစ၍ ရေနံကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ အိုမန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေနံအများဆုံးထုတ် လုပ်သော နိုင်ငံများ စာရင်း၌ နံပါတ် ၁၇ နေရာတွင် ရှိသည်။
အခြားထင် ရှားသော ထုတ်ကုန်များမှာ ငါးခြောက်၊ သံပရာသီး၊ သလဲသီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ဂျုံ၊ အုန်းသီးစသည့် စားကုန်များဖြစ်သည်။
အိုမန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမ္မဂအဖွဲ့နှင့် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ မတ်စကက်မြို့ ဖြစ် သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊(၁၉၇၉) ခမည်းတော် စူလတန် ဆက်ဗင်တိုင်မူ၏ လက်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော စူလတန်ကဗူးဗင်ဆက် သည် ခမည်းတော်၏ အစဉ်အလာမူများကို ပယ်၍ ခေတ်မီသော မူများကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်နေသည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုကြောင့် ကြွယ်ဝလာသော ဝင်ငွေများဖြင့် နိုင်ငံကို ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးစေသည်။
စူလတန်ကဗူး နန်းတက်စတွင် ကျောင်းသုံးကျောင်း၊ သူနာပြုနှစ်ဦး၊ ဆရာဝန် ၁၂ ဦး၊ ကတ္တရာလမ်းသုံးမိုင်သာရှိခဲ့သော အိုမန်နိုင်ငံ၌ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၃၇၅ ကျောင်း၊ သူနာပြု ၆၂၄ ဦး၊ ဆရာဝန် ၂၁၁ ဦး၊ ဆေးရုံ ၁၄ ရုံရှိလာသည်။
ကတ္တရာလမ်း ၁၃ဝ၅ မိုင်နှင့် ကျောက်ခင်းလမ်း ၈ဝ၅၅ မိုင် ဖောက်လုပ်ဆက်သွယ် နိုင်လာသည်။
ဗြိတိသျှလက်ထက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကတည်းက အုံကြွခဲ့သော အိုမန်လွတ်မြောက်ရေး ပေါ်ပြူလာတပ်ဦး လက်ဝဲသူပုန်များကို ဗြိတိသျှနှင့် အီရတ်နိုင်ငံတို့မှ စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် နှိမ်နင်း နေရသည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ယေမင်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ် နေသော ဒိုမာနယ်၌ အစိုးရက ပြင်းထန်သော ထိုးစစ်ဆင်နွှဲ ပြီးနောက် ပုန်ကန်မှုများ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီဟုကြေညာသော်လည်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။
သူပုန်များကို ခိုလှုံခွင့် ပေး၍ ထောက်ခံအားပေးသော တောင်ယေမင် (ပြည်သူ့ ဒီမို ကရက်ယေမင်သမ္မတနိုင်ငံ) အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာ လျက်ရှိသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆော်ဒီအာရဗျနိုင်ငံ၏ စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၍ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ် မှုများ ရပ်စဲသွားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံ တင်းမာမှု ပိုမိုပြင်းထန်လာပြန်၍ နယ်စပ်၍ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားသည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက် နေ့တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နှစ်နိုင်ငံသို့ လာရောက်၍ စေ့စပ်ညိ|နှိုင်းပေးသည်။
သို့သော် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိုမန်နိုင်ငံ ပိုင်နက် အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော တောင်ယေမင် စစ်သားနှစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း အိုမန်အစိုးရက ကြေညာသည်။
အိုမန်နိုင်ငံသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီတွင် ပါဝင် သော်လည်း အမေရိကန်ရေတပ် အခြေစိုက်စခန်းချထားခွင့်ကို မပိတ်ပင်ချေ။
မစီရာကျွန်း၊ ဒိုမာနယ်ရှိ သမရစ်မြို့၊ ဆာလာလာ မြို့၊ မတ်စကက်မြို့နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တို့တွင် အမေရိကန် စစ်စခန်းများ၊ တည်ဆောက်ခွင့်ပြုထားသည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဒေးဗစ်စခန်း သဘော တူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အီဂျစ်နိုင်ငံကို အာရပ် နိုင်ငံအများက အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။
အိုမန် နိုင်ငံသည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို အဆက်အသွယ် မဖြတ်တောက်ခဲ့ချေ။
ဘရိုက်စတား ၈၂ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုဟု အမည်ပေးထား သော အီဂျစ်-အမေရိကန်ပူးတွဲ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အိုမန်နိုင်ငံသည် ဆူဒန်နိုင်ငံနည်းတူ ပါဝင်လေ့ကျင့်သည်။
စူလတန် ကဗူးဗင်ဆက်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦး ပါဝင်သော အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော်တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း အမိန့်ထုတ်ပြန် လိုက်သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အတိုင်ပင်ခံ လွှတ်တော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် စူလတန် နာဆာ အယ်ဝါဟီဘီကို ရွေးချယ်တင်မြောက် လိုက်သည်။
စူလတန် ကဗူးဗင်ဆက်သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွား ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် မစ္စတာ အဗ္ဗဒူမူနင် အယ်ဇာဝါဝီကို ခန့်ထား လိုက်သည်။
၁၂ဝဝဝဝ စတုရန်းမိုင်၊ လူဦးရေ။
၉၁ဝဝဝဝ၊ မြို့တော်။
မတ်စကတ်မြို့။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊(၁၉၈၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အိုမန်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အလယ်အာရှရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဂါဒိုလီနီယမ် (Gadolinium) သည် ပျော့ပြောင်း တောက်ပပြီး ငွေရောင်ရှိသည့် ပုံသွင်းရလွယ်ကူသော သတ္တု တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒသင်္ကေတမှာ Gd ဖြစ်သည်။
Periodic Table ရှိ Lanthanide အုပ်စုတွင်ပါဝင်သည်။
၎င်း သတ္တုသည် ခြောက်သွေ့သော လေထုထဲတွင် အောက်စီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်း မဖြစ်နိုင်သော်လည်း စိုစွတ်သောလေထုထဲတွင် ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။
Gd သည် ရေနှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး အက်ဆစ်တွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
၎င်း သတ္တုသည် ၁၀၈၃ ကယ်လ်ဗင် အောက်တွင် လျှပ်စီးကူးမှု အလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်။
အခန်းအပူချိန်တွင် အားကောင်းသော သံလိုက်ဓာတ် ရှိသည်။
အသုံးပြုမှု ဂါဒိုလီနီယမ် ကို နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို များတွင် Control Rod နှင့် Power Plants အပိုင်းများတွင် အသုံးပြုသည်။
၎င်းကို မိုက်ကရိုဝေ့ဖ် အသုံးပြုသော ကဏ္ဍများအတွက် အသုံးပြုသည်။
၎င်း၏ ဒြပ်ပေါင်းများကို TV Tubes ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြားစက်များ တွင် မီးစုန်းဓာတ်အတွက် အသုံးပြုသည်။
Gd ကို သတ္တု သီးသန့်အနေဖြင့် အသုံးပြုမှု နည်းပါးသော်လည်း သတ္တုစပ် အဖြစ် သံလိုက်ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင်လည်းကောင်းအသုံးပြုသည်။
ဗီဒီယို ကူးစက်များတွင်လည်း Recrodin Heads အဖြစ်အသုံးပြုသည်။
စီဒီခွေများနှင့် ကွန်ပျူတာ မန်မိုရီ များပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။
၎င်းသည် အနုဇီဝဆေးပညာတွင် ပုံရိပ်ဖော်ခြင်းအတွက် လက်တွေ့အသုံးဝင်သည်။
ပုံတွင် ပုံမှန်ဦးနှောက်နှင့် စိတ်ကျရောဂါရှိသော သူတိုအကြား ကွဲပြားမှုကို အထူးပြုလေ့လာရန်အတွက် ပုံဖော် အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။
သဘာဝတွင်တည်ရှိပုံ ဂါဒိုလီနီယမ်သည် ရှားပါးဒြပ်စင်များ ထဲတွင် ပိုမိုပေါများစွာ တည်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ မတွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း ရှားပါးသော သတ္တု အရင်းအမြစ် အမြောက်အမြားတွင် ပါဝင်သည်။
အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီး၊ သီရိလင်္ကာ၊ အိန္ဒိယ နှင့် ဩစတြေးလျ တို့ဖြစ်သည်။
ထုတ်လုပ်ပြီး ပမာဏမှာ တန်ချိန် တစ်သန်း ခန့်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ဂါဒိုလီနီယမ် ထုတ်လုပ်သန့်စင်မှုမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန် ၄၀၀ ခန့်ရှိသည်။
အရိုးရှင်းဆုံးသော ဂါဒိုလီနီယမ်တစ်ခု ကျန်းမာရေးသက်ရောက်မှု ဂါဒိုလီနီယမ် သည် အခြားသော Lanthanides ဒြပ်စင်များ ကဲ့သို့ပင် မပြင်းထန်သော အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည်။
ဂါဒိုလီနီယမ် ဆားများသည် အသားအရေ နှင့် မျက်လုံးများကို နာကျင်ကျိန်းစပ် စေနိုင်ပြီး ကင်ဆာဆဲလ် ဖြစ်ဖို့ သံသယရှိစေသည်။
Gd ၏ အဆိပ် အတောက်ပမာဏကို အသေးစိတ် လေ့လာဆဲဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သက်ရောက်မှု ဂါဒိုလီနီယမ် (Gadolinium) သည် အပင်များနှင် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမှ မဖြစ်စေပါ။
GD အက္ခရာဖြင့် မြောက်မြားစွာသော အင်္ဂလိပ်သင်္ကေတများရှိသည်။
ကွန်ပျူတာ နည်းပညာ .gd သည် ဂရီနေဒါနိုင်ငံ၏ အင်တာနက် ကုဒ်ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒ Gd သည် ဂါဒိုလီနီယမ်၏ ဓာတုသင်္ကေတဖြစ်သည်။
ဗိုလ်လက်ျာ (ခေါ်) သခင်လှဖေသည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဂျပန်တို့ထံမှ စစ်ပညာ သင်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဗမာ့တပ်မတော်အား ဦးဆောင်ရန်အတွက်တာဝန်ပေးရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်လက်ျာ သည် စစ်သားကောင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေ ပြခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်လက်ျာ ဒုတိယစစ်သေနာပတိ ဖြစ်လာပြီး ဖတပလဖွဲ့ချိန်မှာလည်း ဗိုလ်မှူးကြီးလက်ျာနဲ့ နေဝင်း တို့ ဦးစီးအဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနဲ့အတူ ပါဝင်ခဲ့ကြပါတယ်။
နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တပ်ကထွက်ချိန်မှာ ဗိုလ်လက်ျာကို ဒုတိယ တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ကေသောမတ်စ်အောက်မှာ ထားခဲ့ပါသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်လာပြီး လွတ်လပ်ရေးရချိန်မှာတော့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုပါ ဗိုလ်မှူးချုပ် တာဝန်နဲ့အတူ ယူခဲ့ရပါသည်။
မြန်မာပြည် ကာကွယ်ရေးအတွက် လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်ကိုလည်း လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။
https://www.bbc.com/burmese/in-depth-56211465 ငယ်စဉ်ဘဝ ဗိုလ်လက်ျာကို ဖျာပုံမြို့က တရုတ်ကပြား လူချမ်းသာမိဘများက ၁၉၁၁ မှာ ဖွားမြင်သည်။
https://www.bbc.com/burmese/in-depth-56211465 ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
သူ၏ညီအရင်းမှာ ဒေါက်တာလှရွှေ (နောင်အခါ ၁၉၃၈ သပိတ်က ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် အာဏာရှင် လှရွှေ) ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်လက်ျာသည် စကားပြော သိမ်မွေ့နူးညံ့ပြီး ရိုးကုပ်စွာ နေထိုင်လေ့ရှိသူလည်း ဖြစ်သည်။
သခင်ဘဝ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သူများအနက် ဗိုလ်လက်ျာလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ စတင်တည်ထောင်ရာမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်လက်ျာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွက် နိုင်ငံခြားအကူအညီ ရှာဖွေရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်အတူ တရုတ်ပြည်သို့ ပထမဆုံး သွားခဲ့သည်။
ရဲဘော်နှစ်ယောက် ချိန်းထားသည့် အဆက်အသွယ်နှင့်လွဲပြီး သောင်တင်နေစဉ် လိုအပ်နေသည့် ရန်ပုံငွေကို ရှာဖွေခဲ့သူမှာ ဗိုလ်လက်ျာပင်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ပြည်၌ စစ်သင်တန်းတက်ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာကို ထိုင်းနိုင်ငံမှတဆင့် မြန်မာပြည်ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ကျေးလက်ပြည်သူများကို တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုထဲ ပါဝင်လာအောင် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ဗိုလ်လက်ျာနှင့်တပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းမှ ကျေးလက်ပြည်သူများကို စည်းရုံးပြီး တပ်သားသစ်များ စုဆောင်းခဲ့သည်။
စစ်သားဘဝ တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြီးလျှင် ဗိုလ်လက်ျာသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၏ ဒုတိယကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဗိုလ်လက်ျာကို တပ်မတော်၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သူ့နေရာမှာ အစားထိုး တာဝန်ယူစေချင်သည်ကို လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များက သိကြသည်။
ဗိုလ်လက်ျာ၏ နေရာကို ပြိုင်ဆိုင်မည့် နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်များရန်မှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သတိဖြင့် အမြဲကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။
ယင်းအချက်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာသော အာဏာရှင်နေဝင်း နှင့် ဗိုလ်လက်ျာတို့ အကြားတွင် ကြီးမားသော တင်းမာမှုများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဗိုလ်လက်ျာသည် နု-အက်တလီ စာချုပ် ၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ လက်ျာ- ဖရီးမင်း စာချုပ် ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။
လက်ျာ - ဖရီးမင်း စာချုပ်သည် ဗြိတိသျှတပ်များ မြန်မာနိုင်ငံထဲ ဝင်ထွက်ခွင့်နှင့် ဗမာ့တပ်မတော်ကို စစ်သင်တန်းပေးမည့် အစီအစဉ်များ လုပ်ဆောင်နိုင်အောင် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့သည့်အတွက် ဗိုလ်လက်ျာကို ဗြိတိသျှလိုလားသူအဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံရေးသမားဘဝ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံ ခံရပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာသည် တပ်မတော်တွင် ကြာကြာဆက်ရှိ မနေခဲ့တော့ပါ။
နောက်တနှစ် အကြာတွင် မြန်မာအစိုးရကို တိုက်နေသော ကရင်ခေါင်းဆောင်များကို ထောက်ခံနေသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရပြီး ဗိုလ်လက်ျာသည် တပ်မတော်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ထဲ ဝင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး လုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဗိုလ်လက်ျာသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းတွင် လက်ျာကုမ္ပဏီနှင့် မာတဘမ်ကုမ္ပဏီတို့ကို ထူထောင်ပြီး အောင်မြင်သည့် စီးပွားရေးသမား အဖြစ်ဖြင့် နိုင်ငံခြားကို ရေထွက်ပစ္စည်း တင်ပို့သောလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်လက်ျာနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝကြသော သူ့မိသားစုသည် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး အသိုင်းအဝန်း၌ လူသိများ ထင်ရှားပြီး ဩဇာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
အာဏာရှင်တော်လှန်ရေး ဗိုလ်လက်ျာသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာရှင် နေဝင်း၏ ဖြုတ်ချအာဏာသိမ်းခံလိုက်ရသော ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုကို ထောက်ခံသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်လက်ျာသည် တောခိုခဲ့ပြီး ဦးနု၏ ပြည်ပြေးအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ပြည်ချစ်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၏ တပ်မှူးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုင်းနယ်စပ်တွင် အခြေစိုက်သည့် ယင်းတပ်သည်ကေအင်ယူ နှင့် ပဋိပက္ခများ ကြားတွင်သာ တဝဲလည်လည် ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက်ပြီး အာဏာရှင်နေဝင်း ကို ဖြုတ်ချရန် အခွင့်အရေး မရခဲ့ချေ။
(၆၄) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ (တော်လှန်ရေးနေ့) အထိမ်းအမှတ် ဧရာဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ ၂ဝဝ၉ မတ်လ ၂၇ ရက်၊ ဘဝနိဂုံး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက်တွင် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်အနီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ခြမ်း ပရာကျွတ်စခန်းတွင် KNUမှ တာမလာဘောနှင့် အတူလိုက်ပါလာသော တပ်မဟာ (၆) ရွှေဆိုင်းတပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ် မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှ နိုင်ရွှေကျင်နှင့်အတူ ကျည်ထိမှန်ကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။
အမည်အသံထွက် ဗိုလ်လက်ယာ ဟုအသံ ထွက်သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင် ဗိုလ်ဘုန်းမြင့် ခေါ် သခင်တင်အေး ကို ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် သာယာဝတီ ခရိုင် လက်ပံတန်း မြို့နယ် ကွမ်းခြံရွာ တွင် ဦးဘ၊ ဒေါ်ရွှေခဲ တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း ကိုတင်အေး ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်သော အခါ သခင်တင်အေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျပန်အမည်မှာ ချင်းဒါစိန်ဂျိ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်အမည်များ ခံယူရာ တွင် ဗိုလ်ဘုန်းမြင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝနှင့် ပညာရေးရာ လက်ပံတန်းမြို့ ဆရာကြီး ဦးစိန်၏ မြန်မာဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း မှ နဝမတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မင်းလှမြို့ နော်မန်ကျောင်း တွင် အလယ်တန်း ဆရာဖြစ် သင်တန်း ဆက်လက် တက်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်သဖြင့် ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မင်းလှမြို့နယ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အသက်မွေးမှု ဘဝ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖဆပလ အကွဲတွင် နိုင်ငံရေးလောက မှ အနားယူ၍ သစ်ကုန်သည် လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေးတည်ဆောက်မှု ကော်မတီ အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန တွင် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာ သင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် ဒုတိယ အသုတ် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် များနှင့် အတူ ၁၃ ဧပြီ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုရှိုမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၈ ဧပြီ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆကာ မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုမှ တဆင့် တိုကျိုမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်းမြို့တွင် အပန်ဖြေခဲ့ကြသည်။
၉ မေ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပျံဖြင့် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ ထွက်ခွာလာရာ ၁၀ မေ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း ချီတက် တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ကြောင်းများ အသီးသီး သတ်မှတ်သော အခါ ဗိုလ်ဘုန်းမြင့်သည် ဂျပန်တပ်မ အမှတ် ၅၅ ၏ ဆက်သွယ်ရေး အရာရှိ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေးကာလတွင် တိုင်း၇ ( သရက်၊ အာလံ၊ မကွေး၊ မင်းဘူး) တွင် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ပီဘီအက်(ဖ်) တပ်ရင်း ၁၀၃ ၏ တပ်ရင်းမှူး အဖြစ် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
မင်းလှလေယာဉ်ကွင်းကို ရဲဘော်သုံးယောက်တည်း ဖြင့် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရာ ဂျပန် ၇ ဦး သေ၍ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် အမြောက်အမြား ကို ဖျက်ဆီး နိုင်ခဲ့လေသည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီဝင် ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ ဗမာပြည် အလုပ်သမား လယ်သမားပါတီ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဗမာပြည် အလုပ်သမား လယ်သမားပါတီ သာယာဝတီ ခရိုင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် - ပထမ အကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဗမာပြည် အလုပ်သမား လယ်သမား ပါတီ အမတ်လောင်းအဖြစ် မင်းလှ အနောက်ပိုင်း အုတ်ဖို မဲဆန္ဒနယ်မြေမှ ဝင်ရောက်အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၉၅၆ ခု ဒုတိယအကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပမညတ အမတ်လောင်း အဖြစ် မိုးညို မြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
၁၉၅၅ မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု (ပမညတ) တွင် ပါဝင်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ ၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် လက်ပံတန်း မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင် ဗိုလ်စကြာ ကို ၁ ဇူလိုင်၊ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဦးမြတ်သာ၊ ဒေါ်သန်းတင် တို့မှ မွေးဖွားသည်။
ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း မှာ ကိုအောင်သန်း ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဝင် သောအခါ သခင်အောင်သန်း ဖြစ်လာသည်။
ဂျပန် အမည်မှာ ဟီရာတာမာဆာအို ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်အမည် ခံယူရာတွင် ဗိုလ်စကြာ ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေး အထက်တန်းကျောင်း နှင့် ရန်ကုန်အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် အစိုးရ ဆေးပညာ သင်ကျောင်းတွင် ဆေးပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
အသက်မွေးမှု ဘဝ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသောအခါ ဗမာ့လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်ပျံ ကုမ္ပဏီ နှင့် သီရိစကြာ ကုမ္ပဏီ များ တည်ထောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁ ဇန်နဝရီ ၁၉၃၈ တွင် ချောက်ရေနံမြေ အလုပ်သမားထု ကို တရားဟောခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၃၈ တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသော အခါ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၀ ဇွန် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျူဗလီဟော ၌ သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်အောင်သန်း၊ သခင်ချစ်တင်၊ သခင်ခင်မောင် တို့သည် ဂျပန် သွားစိုက်ဆိုင်ပိုင်ရှင် မစ္စတာ ကိုကုဘု နှင့် လျှို့ဝှက်စွာ တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ မှ အကူအညီရရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးက သခင်အောင်သန်းအား ဂျပန်နှင့် ဆက်သွယ်ရန် ယိုးဒယား နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်သည့် အတွက် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗန်ကောက်မြို့ သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဗန်ကောက်တွင် ဂျပန် အာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သခင်ထွန်းအုပ်ထံ မြန်မာနိုင်ငံ ရှိ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့ သုံးလေးဖွဲ့ မှ လူငယ် လေးဆယ်ခန့် စစ်ပညာသင်ရန် အတွက် လျှို့ဝှက်စွာ စေလွှတ်ပေးရန် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
သခင်အောင်သန်း ထိုင်းနိုင်ငံ ရောက်နေကြောင်း မီနာမီ အဖွဲ့ ဉက္ကဌ ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီး သိရှိရလျှင် စစ်ပညာသင်ရန် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။
ဟိုင်နန် နှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်း တွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ် နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း ချီတက်စဉ် ဗိုလ်ကျော်ဇော ဦးဆောင်သည့် လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တပ်ဖွဲ့ နှင့်အတူ ချီတက်လိုက်ပါခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် စစ်ဦးစီးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ တွင် ဒုတိယ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး (ဒုတိယ စစ်ဝန်ကြီး) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၈ ဧပြီ ၁၉၄၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာစစ်သံမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သွားရောက်ရာတွင် အတိုင်ပင်ခံ အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ပါလီမန် အတွင်းဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဖဆပလ အဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေးရာ ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ပထမ အကြိမ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် သရက်တောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ တည်မြဲ ဖဆပလ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် တည်မြဲဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ကြည့်မြင်တိုင် တောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မြေ မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သို့ လျှို့ဝှက်စွာ ထွက်ခွာသွားပြီး ၁၉၆၆ အောက်တိုဘာ လ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၆ ဩဂုတ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဦးနု အဖွဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံ တွင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ ဦးနုအဖွဲ့ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ ၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မိသားစုဘဝ နာမည်ကျော် ခရမ်းရောင်လွင်ပြင် ရုပ်ရှင်ကား ၌ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သူ မြန်မာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဝင်းမင်းသန်း နှင့် လက်ထပ် ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၉ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ၌ နှလုံးရောဂါ ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မနီလာမြို့သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသမ္မတနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်၍ တစ်ခါက မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
မနီလာမက်ထရိုတွင် ပါဝင်သော မြို့ ၁၆ မြို့တွင် တစ်မြို့ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
မနီလာမြို့သည် မနီလာပင်လယ်အော်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် နာဗိုတာ့စ်မြို့နှင့် ကာလူးကန်မြို့၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကွီဇုန်စီးတီး၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆန်ဂျွန် နှင့်မဒါလူယောင်းမြို့၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မာကာတီမြို့ နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပါဆေးမြို့တို့ ရှိကြသည်။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု လူဇုန်ကျွန်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်း၊ မနီလာပင်လယ်အော်၏ အရှေ့ဘက်အစွန်း ပါဆစ်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။
လခြမ်းသဏ္ဌာန် တောင်စဉ်တစ်ခုသည် မြို့တစ်ဝက်ကို ဝန်းရံထားသည်။
ပါဆစ် မြစ်သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့စီးဆင်းလာရာ မနီလာမြို့ကို ဖြတ်သန်းပြီးလျှင် မနီလာပင်လယ်အော်တွင်းသို့စီးဝင်လေသည်။
ဤသို့ပါဆစ်မြစ်က ဖြတ်သန်းသွားသောကြောင့် မြို့သည် မြစ်၏ တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိ၏။
ပါဆစ်မြစ်ပေါ်တွင် ဆောက်လုပ်ထားသော တံတား ၆ ခုသည် နှစ်ပိုင်း ကွဲနေသောမြို့ကိုဆက်စပ်ပေး၏။
မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄ စတုရန်းမိုင်ရှိ၏။
မြို့ဟောင်းနေရာသည် မြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်းတွင်ဖြစ်၏။
မြို့ကို ရှေးနှစ်ပေါင်း ၄ဝဝ ခန့်က တည်ခဲ့ရာ ရှေးမြို့ရိုး၏ အစိတ်အပိုင်း အချို့ယခုတိုင် ရှိသေး၏။
မြို့ဟောင်းနေရာကို အင်တရာမျူးရွတ်ဟု ခေါ်လျက် ယင်းအရပ်တွင် ရှေးစပိန်လူမျိုးတို့ ကြီးစိုးစဉ်ခေတ်ကို အမှတ်ရစေသော စပိန် လက်ရာ ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို တွေ့ရပေသည်။
ရှေးကမြို့ရိုးကို ပတ်ရံထားသော ကျုံးကို ယခုအခါ ပန်းခြံနှင့် ဂေါက်သီးက စားကွင်းအဖြစ် ပြုပြင်စီမံထား၏။
စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ရပ်ကွက်သည် မြစ်၏ မြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်သည်။
ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်ပွဲစားများ၏ နေအိမ်များသည် ဒျူဝီရိပ်သာ တစ်လျှောက်တွင် လည်းကောင်း၊ ဆင်ခြေဖုံး ရပ်ကွက်ဖြစ်သည့် ကေဆွန်းစီတီတွင် လည်းကောင်း တည်ရှိ၏။
အခြားဆင်ခြေဖုံး ရပ်ကွက်ဖြစ်သည့် တွန်ဒိုတစ်လျှောက်တွင်မူ ဓနိမိုး ဝါးအိမ်များရှိ၍ တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြသည်။
ရှေးအခါက ထင်ရှားသော ဂျက်ဇူးအစ် မျှော်စင်သည် စစ်အတွင်းက ပျက်စီးသွား၏။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် တက္ကသိုလ်ကို ကေဆွန်းစီတီသို့ပြောင်းရွှေ့သွား၏။
မနီလာမြို့တွင် ထင်ရှားသော လူနီတာ ပန်းခြံသည် အင်တရာမျူးရွတ်၏ အပြင်ဘက်တွင်ရှိ၏။
နွေရာသီစခန်းမြို့ဖြစ်သော ဗားဂျိုမြို့သို့ခေတ်မီလမ်းမကြီးဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
မနီလာမြို့ကို လှပသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ အရေးပါသောကြောင့် လည်းကောင်း အရှေ့တိုင်း၏ ပုလဲရတနာ ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်၏။
မနီလာမြို့ရှိ ဆိပ်ကမ်းသည် အထူးတလည် ကောင်းမွန်ပေသည်။
သို့ဖြစ်ရကား ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်ရပ်နားရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်၏။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တစ်ကြော ကုန်သွယ်မှုတွင် အချက်အချာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်၏။
မနီလာမြို့တွင် အဗကခေါ် မနီလာလျှော် အကြီးအကျယ် အရောင်းအဝယ် ပြု၏။
ယင်းလျှော် ထက်ဝက်ကျော်ကျော်ကို ကြိုးကျစ်ရန် အလို့ငှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ပို့ရ၏။
မနီလာလျှော်အပြင် သကြား၊ အုန်းသီးဆံခြောက်၊ အုန်းဆီ၊ ဆေးပြင်းလိပ်များ ရောင်းဝယ်ရာတွင် အရေးပါသော ဒေသဖြစ်၏။
ဖိနပ်၊ ဆပ်ပြာ၊ ကြိမ်ပရိဘောဂ၊ ဖျာ၊ လျှော်၊ စည်သွတ်အစား အစာ၊ ပန်းထိုးထည်များ ပြုလုပ်စီမံသော အလုပ်ရုံ စက်ရုံများလည်း ရှိသည်။
ရေကြောင်းတွင် သင်္ဘောကြီးငယ် ဆိုက်ကပ်ရပ်နားနိုင်သည့် ဆိပ်ကမ်းရှိရုံမက ကုန်းကြောင်းတွင် မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိ၍ လေကြောင်း ကူးသန်းသွားလာရာတွင်လည်း အရေးပါသော ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မနီလာမြို့တွင်း နေထိုင်သူတို့မှာ များသောအားဖြင့် စပိန်လူမျိုးဆန်သော ဥရောပတိုက်သားများ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အမေရိကန်နှင့် တိုင်းရင်း ဖိလီပီနိုများဖြစ်၏။
မနီလာမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၇၉ဝ၈၅၄ ယောက်ခန့်ဖြစ်၏။
မနီလာမြို့ကို ခရစ် ၁၅၇၁ ခုနှစ်က စပိန်လူမျိုး မီဂဲလိုပေ့ သေလေဂတ်စပီ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
လက်ဦးပိုင်းတွင် စပိန်လူမျိုးတို့အခြေစိုက် နေထိုင်လျက် စပိန်လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့၍ ကုန်သွယ်မှု အချက်အချာ ဌာန ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ခရစ် ၁၇၆၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၇၆၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဗြိတိသျှတို့က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့၏။
၁၈၆၃ ခုနှစ် မြေငလျင်လှုပ်စဉ်က မနီလာမြို့သည် အကြီးကျယ် ပျက်စီးခဲ့သည်။
ခရစ် ၁၈၉၈ ခုနှစ်၌ စပိန်နှင့် အမေရိကန် စစ်ဖြစ်ပွားသည်တွင် အမေရိကန်တို့က မနီလာကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြို့ကို တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ၃ နှစ်ကျော်မျှ ဂျပန်တို့လက်အောက်သို့ရောက်ရှိနေခဲ့၏။
ဂျပန်တို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလက မြို့ကိုစီး၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်တို့က ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
မနီလာမြို့ကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ရာတွင် ရက်သတ္တ ၃ ပတ်မျှ ကြာ၏။
ဂျပန်တို့သည် ဆုတ်ခွာသွားသောအခါ တိုက်တာ အဆောက်အအုံကြီးများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးသဖြင့် မနီလာမြို့သည် မရှုမလှ ပျက်စီးလေသည်။
ဖိလစ်ပိုင်အစိုးရသည် မနီလာမြို့ကို အတော်ပြန်လည် ထူထောင်ယူရလေသည်။
မနီလာမြို့သည် ခရစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဖိလစ်ပိုင်သည် လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါ မနီလာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် ရှိ၍ ၁ဝ မိုင်ကွာဝေးသော ကေဆွန်းစီတီသို့မြို့တော် ရွှေ့ပြောင်းလိုက်သည်။