kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရွှေဘို မြောက်လက်သည် ကာဘိုးဆည်အထိ ပေါက်၍ ရွှေဘို တောင်လက်သည် ဝက်လက်မြို့အထိ ပေါက်သည်။
အထင်ကရ နေရာများ thumb|အလောင်းမင်းတရား၏ အုတ်ဂူ ရွှေဘိုမြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ထင်ရှားသော မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် ရှေးမြန်မာမင်းတို့ တည်ခဲ့သော စေတီပုထိုးများစွာအပြင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများစွာ ရှိ၏။
ယင်းတို့အနက် အလောင်းမင်း တရားကြီး တည်ထောင်မူခဲ့သော ရွှေစေတီခေါ် မြို့တောင့်စေတီ၊ ရွှေချက်သို စေတီ၊ ရွှေတန်ဆာစေတီနှင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ အရိုးပြာသာဒ်တို့မှာ အထူးပင် ထင်ရှားလေသည်။
ရွှေဘိုမြို့၏ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဆည်ဖို့ခဲ့သော မဟာနန္ဒာကန်တော်ကြီးသည် အလွန်သာယာ၍ ကန်တော်ပတ်လည်တွင် ထန်းတောများ ရှိလေသည်။
မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တစ်မိုင်ခွဲခန့်တွင် စစ်တပ်များထားသော တပ်ကုန်းရှိ၏။
တပ်ကုန်းသည် စံပြမြို့ကလေး တစ်မြို့ သဖွယ် သာယာကျယ်ပြန့်သော မြို့ခင်းရှိ၍ အဆောက်အအုံ များမှာ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော စစ်တန်းလျားများ၊ အစိုးရအရာရှိကြီးများ၏ နေအိမ်များ ဖြစ်လေသည်။
တပ်ကုန်းတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီက မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ မြေတိုင်းအတတ်သင်ကျောင်း ရှိ၏။
ရွှေဘိုမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်သည်လည်း တပ်ကုန်းကဲ့သို့ ပင် သာယာပြန့်ပြူး၍ အစိုးရအဆောက်အအုံ များ၊ အရာရှိကြီး များ၏ နေအိမ်များ ရှိသည်။
ထိုအပိုင်းကို ဗိုလ်ကုန်းဟု ခေါ်သည်။
ဗိုလ်ကုန်းတွင် တူးမြောင်းရုံး၊ လမ်းပန်းနှင့် အဆောက်အအုံဌာနရုံးနှင့် စက်ရှင်ဗိုလ်တဲကြီး ရှိလေသည်။
ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော် အောင်မြေ မဟာနန္ဒာကန် ကာဘိုးဆည် သဖန်းဆိပ်ဆည် ဘုရားပုထိုးများ thumb|ရွှေဘို မြို့ထောင့်စေတီ မြို့ထောင့်စေတီ(မော်ဓောမြင်သာစေတီ) (မြို့ခံလူများကမူ ‌စေတီတော်ဘုရားဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
) ချမ်းသာကြီး ချမ်းသာရစေတီ (မြို့ခံလူများကမူ ဘုရားဟုသာခေါ်ကြသည်။
) ရွှေတန်ဆာစေတီ ရွှေချက်သိုစေတီ နိဗ္ဗာန်ဆိပ်ဦးစေတီ ရွှေသိမ်တော်ဘုရား(သို့မဟုတ်) သံဃာ့အောင်မြေဘုရား စီးပွားရေး မြို့၏တောင်၊ မြောက်၊ အနောက်ဘက်တို့၌ လယ်ကွင်းကြီးများ ရှိ၍ စပါး၊ ပဲ၊ ပြောင်းစသည် စိုက်ပျိုးကြသည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ကဲ့သို့ မြေဩဇာမကောင်းသော်လည်း ဆည်များ တူးမြောင်းများမှ ရေဝအောင် သောက်ရသောကြောင့် သီးနှံများထွက်သည်။
အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသော သီးနှံများမှာ ဆန်စပါး၊ ကုလားပဲ၊ နှမ်း၊ မြေပဲစသည်တို့ဖြစ်သည်။
သဖန်းဆိပ်ဆည်မှ ရေပေးဝေမှုကြောင့် တစ်နှစ်ကို နှစ်ကြိမ် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်ပါသည်။
အထွက်နှုန်းမှာ တစ်ဧကလျင် တင်း၁၀၀ နှုန်းခန့်ထွက်ရှိပြီး လူကြိုက်အများဆုံးဆန်မှာ ရွှေဘိုပေါ်ဆန်းမွှေး ဖြစ်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
ရွှေအင်းတိန် ဘုရား သည် ကမ္ဗောဇပြည် (ခေါ်) ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ အင်းတိန်မြို့၊ ယခု အင်းတိန်ရပ် - အင်းလေးမှာ ဖြစ်သည်။
ဘုရားများက ရှေးလက်ရာတွေ မပျက်စီးဘဲ တော်တော်လေး ကျန်နေသေးသည်။
ဘုရားစေတီပုံစံများသည် မွေတော်ကက္ကူမှ ဘုရားပုံစံများနှင့် ဆင်တူသည်။
ရွှေအင်းတိန် ဘုရားများသည် ထိန်းသိမ်းရန် များစွာလိုအပ်နေပါသေးသည်။
အင်းတိန်လှေဆိပ်၊ Art Galleryများ၊ Souvenir Shop များ၊ ရွှေအင်းတိန်ဈေး၊ အင်းတိန်မူလတန်းလွန်ကျောင်း စသည်များ ရှိသည်။
အရံစေတီတော်ပေါင်းက ၁၀၅၄ဆူ ရှိပြီး၊ ဘုရားစောင်းတန်းကြီးမှာ ပါဝင်တည်ဆောက်ထားတဲ့ တိုင်းလုံး အရေအတွက် ကတော့ ၄၀၃လုံးရှိသည်။
အရှည် ၃.၃ဖာလုံရှိသည်။
ဘုရားကြီးရဲ့ နယ်နိမိတ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ကျောက်ပွန်ရေထွက်၊ နောက်ကန် အင်းဆင်သေကုန်း။
အရှေ့တောင်တွင် သရက်မောင်နှမ။
တောင်ခြားတွင် - ချောင်းချောက်ကြီး ပျားစွဲတော်။
အနောက်ခြားတွင် - ဆင်ရုပ်ညောင်စည်။
အနောက် မြောက်မှာ စစ်တောင်းတောင်ခမောက်တောင် ရသေ့ကုန်း။
မြောက်ဘက်မှာ - နတ်သမီးတောင်၊ ရသေ့တောင်၊ ဝေလုကမ္ပတောင်။
အရှေ့မြောက်တွင် - အင်းရေပြင် ကျောက်ခြံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အရံစောင့်ကျွန်သီးတော်တွေက (၅၀၀) ဖြစ်သည်။
ယခုကျွန်သီးတော်တွေကား လူဦးရေ (၅၀၀)၊ အိမ်ခြေ (၈၁)၊ ကျားကြီး (၅၀)၊ ကျားငယ် (၁၁၀)၊ မကြီး (၆၈)၊ မငယ် (၅၉) ယောက် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအကျဉ်း သမိုင်းဝင်ရွှေအင်းတိန် မြတ်စွာဘုရားကြီးကို တည်ထားခဲ့သော ဒါယကာသည် ပါဋလိပုတ် ပြည့်ရှင် သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီးဖြစ်သည်။
သာသနာ နှစ် (၂၀၀)ကျော်ကျော်လောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ ဘရိယ (မွေတော်) ဓာတ်တော်ကို ဌာပနာပြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပထမအကြိမ် ပြုပြင်တော်မူတဲ့ မင်းကတော့ အနော်ရထာမင်းဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဘုရားကို ထပ်ဆင့်တည်၍ ဝတ်မိုးမြေ အရံစောင့် ကျွန်းသီးတော် လှူတော်မူသတည်း။
၎င်းနောက် ထပ်မံပြီး ပြုပြင်သော မင်းများမှာ နရပတိစည်သူမင်း၊ မိုးညှင်းမင်းတရားကြီး၊ မင်းရဲကျော်စွာ၊ မင်းခေါင် နဲ့ ဆင်ဖြူရှင် မင်းတရားကြီးတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနှစ် ၁၁၄ရခုနှစ် ဂေါပက အဖွဲ့ မှာ ပြုစုထားတဲ့ သမိုင်းအကျဉ်း ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
မောင်စွမ်းရည် (၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၇ ဖွား) သည် မြန်မာစာပေလောက ၌​ ထင်ရှားသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမည်အရင်းမှာ “ဦးဝင်းဖေ” ဖြစ်ပြီး အခြေခံပညာဦးစီးဌာန တွင် ကျောင်းဆရာ နှင့် စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ် နှစ်ကာလရှည်ကြာစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
မောင်စွမ်းရည်ကို ကဗျာဆရာကြီးတစ်ဦး အဖြစ်လည်းကောင်း ၊ ရှေ့မီ နောက်မီ စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦး အဖြစ်လည်းကောင်း၊စာပေဝေဖန်ရေးဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း သိကြသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး အဖ ရွာသူကြီး၊ မူလတန်းကျောင်းအုပ် ဦးသိန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်တင်ကြည် တို့က ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ တွင် မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ကန်ဆင့်(တောင်)ရွာ တွင် မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ၇ ဦးအနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က မွေးရပ်မြေမှာပင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် မြင်းခြံ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ယင်းမှတဆင့် မန္တလေး အထက (၁)သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး ဆယ်တန်းအောင်သည်။
တက္ကသိုလ်ပညာရေးများအား မန္တလေးတက္ကသိုလ် နှင့် ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ် များတွင် သင်ကြားခဲ့သည်။
ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ပညာရေးဒီပလိုမာ၊ စာကြည့်တိုက်ဒီပလိုမာ ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝထဲက စာပေထူးချွန်သည်။
စာရေးကောင်းသည်။
ထို့အပြင် နိုင်ငံရေးကိုလည်း အထူးစိတ်ဝင်စားသည်။
မန်းတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု ထဲ သူပါဝင်ခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် အထက်ဗမာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်း တွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ပြီး လူထုသတင်းစာတိုက် တွင်လည်း စာရေးသည်။
ကဗျာအရေးအသားလဲ အထူးကောင်းမွန်ပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းထွက် ကဗျာတပ်မှူးကြီးလေးဦးဖြစ်သည့် တင်မိုး၊ မောင်စွမ်းရည်၊ ကြည်အောင်၊ ကိုလေး(အင်း၀ ဂုဏ်ရည်)တို့ထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်အဖြစ်ထင်ရှားသည်။
ဘဝဖြတ်သန်းမှု မောင်စွမ်းရည်သည် ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကျောင်းဆရာ(သမိုင်းဘာသာရပ်) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ယင်းနောက် ပြည်သူ့နီတိ နှင့် မြန်မာစာသင်ရိုး အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာစာသင်ရိုး လက်ထောက်၊ အခြေခံပညာဦးစီးဌာန စာကြည့်တိုက်မှူး၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်ပညာဌာန ပြင်ပကထိကနှင့် စာစစ်၊ ပညာတန်ဆောင် ပညာရေးမဂ္ဂဇင်း အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် စသည်ဖြင့် အခြေခံပညာရေးဌာန၊ မြန်မာစာ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များ ပြုစုရေးအဖွဲ့၊ ကျောင်းဆရာလောက၊ စာပေလောက၊ စာကြည့်တိုက်လောက တို့ကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။
မောင်စွမ်းရည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်း အလုပ်အမှုဆောင် (တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး)၊ လူထု သတင်းစာ၊ ရှုမဝ၊ ငွေတာရီ၊ မိုးဝေ၊ စာပေဂျာနယ်၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာ၊ မြားနတ်မောင်၊ ရွှေဝတ်မှုန်၊ မန္တလေး ဂျာနယ်၊ ဗြူတီ စသည့် စာနယ်ဇင်း များတွင် ကဗျာနှင့် စာပေ ဝေဖန်စာများ ရေးသားခြင်းလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူသည် မြန်မာ့ရိုးရာ လူထုတေးများ အပါအဝင် ပေပုရပိုက်များစုဆောင်းခြင်းကိုလည်း ဝါသနာပါသည်။
မောင်စွမ်းရည်သည် ဖောက်ပြန်သူများနှင့် စစ်အာဏာရှင်များအပေါ် ကဗျာများဖြင့် တစိုက်မတ်မတ် ထိုးနှက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အပြင် သူ၏ စာပေ ဝေဖန်ရေး နှင့် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များသည် ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေးလေးနက်နက် ထက်ထက်ရှရှ ရှိခဲ့သည်။
၂ဝဝဂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ ကျရောက်မယ့် ဆရာ မောင်စွမ်းရည်ရဲ့ (၇၁) နှစ်မြောက် မွေးနေ့ကို မှတ်မှတ်ရရ ရည်စူး အထိမ်းအမှတ်ပြု ရေးဖွဲ့ လိုက်တာ ဖြစ်တဲ့ ဝင်းတင့်ထွန်းရဲ့ "ဆရာစွမ်း (သို့မဟုတ်) အနီနဲ့ အပြာ နောက်ခံကားချပ် ပေါ်က ထက်မြတဲ့ ခေါ်သံရှင်၊ (၂၆။
၂ဝဝဂ)ဆရာ စွမ်းရည် ၏ စာကဗျာများထဲ တိုက်ပွဲ ခေါ်သံ၊ စိန်ခေါ်သံ များလည်း အများအပြား ရှိခဲ့သည်။
၂ဝဝရ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ ပထမ အကြိမ် အဖြစ် ဖန်မီးအိမ် စာပေ ချစ်သူများ [ဆန်ဖရန်စစ္စကို] မှ ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိ ခဲ့တဲ့ ကဗျာဆရာ ဦးတင်မိုး [၁၉၃၃-၂ဝဝရ] ကွယ်လွန်ခြင်း ၆ လပြည့် အမှတ်တရ စာစုက "မောင်စွမ်းရည် အတ္ထုပ္ပတ္တိ" “အမေ့ခေါ်သံ” ၊ “အဘခေါ်သံ “ များသာ သာမက၊ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွှန်ရဲ့ ထောက်လှမ်းရေး လက်ကျန်တွေက စုစည်း ထုတ်ဝေခဲ့တာလို့ ယုံကြည်ရတဲ့ "သိမှတ်ဖွယ်ရာ ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များ" (ရေးသားသူ၊ ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်တိုက်နှင့် ခုနှစ်၊ လတို့ မပါရှိ။
) စာအုပ် မဟုတ်မဟပ် စာမျိုးအချို့ အပေါ် အပစ်အခတ် အညှစ်အသတ် အညစ်အပတ် စာပေတွေ ဟု ခေါ်ဝေါ် ကင်ပွန်း တပ်ပေးခဲ့မှုမှာလည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် က “မြန်မာ စာပေ၊ ဘာလဲ ဘယ်လဲ” ဟု ခေါင်းစဉ် တပ်ထားသည့် စာပေ ဝေဖန်ရေး စာအုပ် အပြင် ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့သည့် “ဘာလဲဟဲ့ - မောင်စွမ်းရည်” နှင့် “အနီနှင့် အပြာ” ကဗျာများ တို့မှာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ဇနီး ဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ခင်နွဲ့ကြည် ဖြစ်ပြီး၊ သားသမီး ၄ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းက စပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ပြင်ပတွင်သာ အခြေချနေထိုင်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခေတ္တ ပြန်လာခဲ့သေးပြီး လက်ရှိ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မြို့ တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
စာပေ အတွေ့အကြုံ ၁၉၅၃ ခုနှစ် - မန္တလေး အထက (၁) ကျောင်းသား သမဂ္ဂ စာစောင်တွင် ကဗျာ စတင်ရေး၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ် - မန္တလေး တက္ကသိုလ် နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်း ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၅၇ - ၅၉ - ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင်၊ ၁၉၆၁ - ၆၂ - မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင် အသင်း အတွင်းရေးမှူး။
၁၉၆၂ - ၂ဝဝ၂ (မြန်မာပြည်တွင်း) ၂ဝဝ၂ နှင့် နောက်ပိုင်း (မြန်မာပြည် ပြင်ပ) ၂ဝဝ၂ နိုဝင်ဘာ - နယ်သာလန် နိုင်ငံ လေဒင် တက္ကသိုလ် အာရှ စာပေ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲတွင် တက်ရောက် စာတမ်း ဖတ်ကြား။
၂ဝဝ၃ - (၁) အိုင်အိုဝါ တက္ကသိုလ် နိုင်ငံတကာ စာရေး ဆရာများ အစီအစဉ်သို့ ၃ လ တက်ရောက်၊ နီဘရာစကာမြို့ KHN အနုပညာ စခန်းဝင်၊ ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ် FBC နှစ်လည်ပွဲတွင် တက်ရောက် စာတမ်း ဖတ်ကြား၊ ၂ဝဝ၄ - ၂ဝဝ၅ မြောက်အီလီနွိုက် တက္ကသိုလ် Center for Burma Studies တွင် သုတေသီ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်၊ ၂ဝဝ၅ - ဂျပန်နိုင်ငံ မိုးသောက်ကြယ် စာကြည့်တိုက် နာယက၊ ၂ဝဝ၆ - (၁) DVB, RFA အသံလွှင့် ဌာနများ၏ အသံလွှင့် ဆောင်းပါးရှင် (ရွှေဒေါင်းတောင် ကဏ္ဍ)၊ VOA အသံလွှင့် ဌာန၏ သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြား အစီအစဉ်၊ မိုးမခ Radio and Multimedia ၏ အကြံပေး နှင့် အခါအားလျော်စွာ ပြည်ပရောက် မြန်မာများ၏ စာအုပ် စာစောင် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်းများ အတွက် အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ အပါအဝင် ဂျပန် မေခ ရေဒီယို အဖွဲ့ ၏ အကြံပေး။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ စိတြကဗျာများ (ကြည်အောင်နှင့် တွဲဖက်ပြီး) (၁၉၆ဝ) အနီနှင့်အပြာကဗျာများ (အမျိုးသား စာပေဆုရ) (၁၉၆၄) ဟိုချီမင်အကျဉ်းထောင်က ပုလွေသံ (ဘာသာပြန် ကဗျာ) (၁၉၆၄) ပြည်သူရှုဒေါင့်စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ (၁၉၆၆) မန္တလေးမြို့ရဲ့ မနက်ခင်း ကဗျာများ (၁၉ရဝ) ဂယက်စာပေဆောင်ပါးများ (၁၉၇၃) မြန်မစာပေ ဘာလဲ ဘယ်လဲ (၁၉၇၆) အမေ့ခေါ်သံကဗျာများ (၁၉၈၇) အတွေးကြွယ်ကြွယ်၊ အရေးလွယ်လွယ် အက်ဆေးငယ်များ (ဒေါ်နွဲ့ကြည်နှင့်) (၁၉၉၂) စာပန်းချီ စာစီစာကုံးများ (၁၉၉၆) ဖိုးဝနဲ့ ဖိုးလှ ကလေးကဗျာများ (၁၉၉၉) နံ့သာသူခိုးနှင့် ဝတ္ထုတိုများ (၂ဝဝဝ) ကဗျာဆရာ့အဖေ ကဗျာဆရာ့အမေ (၂ဝဝ၂) သူတို့နှင့် ကျနော် (၂ဝဝ၂) ဘာလဲဟဲ့ မောင်စွမ်းရည် (၂ဝဝ၇) မှိုင်းမှသည် မိုးထိအောင် (၂ဝ၁၀) မော်စီတုန်းရဲ့ ကဗျာများ (၂၀၁၆) ဝေဖန်ခံရမှု နုနုရည် - အင်းဝ ၏ စာအုပ် တစ်အုပ် အပေါ် စာပေဝေဖန်ရေးဆရာ မောင်စွမ်းရည် က ကောင်းမွန်သည် ဟု ချီးကျူးစကားဆိုခဲ့ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး "ဘီရိုကြီး လက်ဆောင်ရလို့ စာအုပ် ကောင်းတယ်လို့ ဝေဖန်ရေး ရေးပေးသူ ဝေဖန်ရေး ဆရာကြီး" အဖြစ် ပုံဖော် တိုက်ခိုက် လှောင်ပြောင်ခံခဲ့ရဖူးသည်။
မောင်စွမ်းရည်က "ကျုပ်အိမ်မှာ ကြည့်စမ်းပါဗျာ၊ ဘီရိုကြီး မပြောနဲ့၊ ဘီရိုနဲ့ တူတာဆိုလို့ ကြောင်အိမ်တောင် ကောင်းကောင်း မရှိ ပါဘူးဗျာ" ဟု ဝေဖန်မှုများ အပေါ် ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။
ဖြစ်စဉ်စခဲ့ပုံက စာရေးဆရာမ နုနုရည် အင်းဝ ၏ အမျိုးသား ကိုအောင်ကျော်တိုး ဆိုသူကို စာပေသမား တဦးက "တော်တော်တန်တန်များ ကောင်းတယ်လို့ကို သိပ်မပြောတတ်တဲ့ ဒီဆရာကြီးက ခင်ဗျား မိန်းမရဲ့ စာအုပ် ကိုတော့ တယ်ချီးကျူး ထားပါလားဗျ" ဟု စကား စပြီး ပြောရာ ခပ်တည်တည် နှင့် မထေ့တထေ့ ပြောရာတွင် ပါရမီ ပါလှသူ ကိုအောင်ကျော်တိုးက အနီးအနားရှိလူများအား ဂရုမစိုက်ဘဲ ပြုံးဖြဲဖြဲဖြင့် "ဟာ - ကောင်းတယ်လို့ ပြောမှာပေါ့ဗျ၊ ကျနော်တို့ လင်မယားက ဘီရိုကြီး တလုံးလုံး သွားပီး လက်ဆောင် ပေးထားတာ ကိုးဗျ" ဟု ခပ်တည်တည်ဖြင့် စနောက် ပြန်လည် ဖြေဆိုရာမှတဆင့် ဝေဖန်တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
တြီဂိုနိုမေတြီ( ဂရိဘာသာဖြင့် Greek trigōnon "triangle" + metron "measure") သည် ထောင့်မှန်တြိဂံ နှင့် ၎င်းတို့၏ ထောင့်များ တိုင်းထွာခြင်းကို အထူးပြု လေ့လာသော သင်္ချာ ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် တြိဂံ၏ အနားများ၊ ထောင့်များနှင့် တြီဂိုနိုမေတြီ ဖန်ရှင်များ ဆပ်စပ်နေပုံကိုပါ လေ့လာသည်။
တြီဂိုနိုမေတြီသည် သင်္ချာဘာသာရပ် သက်သက်သာမက လက်တွေ့တွင်လည်း အသုံးချနိုင်ခြင်းကြောင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ကဏ္ဍများတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။
ယျေဘူယျအားဖြင့် အထက်တန်းအဆင့်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု အဖြစ် စတင်သင်ကြားရလေ့ ရှိပြီး ကဲကုလပ်အကြို သင်ရိုးတွင် ပါဝင်သည်။
တြီဂိုနိုမေတြီ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော စက်လုံးတြီဂိုနိုမေတြီ သည် စက်လုံးမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ တြိဂံများ အကြောင်းကို လေ့လာပြီး နက္ခတ်ဗေဒ (astronomy) နှင့် လမ်းရှာမှတ်သားခြင်းပညာ (navigation) တို့တွင် များစွာ အရေးပါသည်။
သမိုင်း thumb thumb|၁၇၂၈ စွယ်စုံကျမ်းပါ တြီဂိုဇယား လူသားတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝကျော်ကာလကပင် တြီဂိုနိုမေတြီပညာ၏ အခြေခံလမ်းစများတွေ့ရှိ သိနားလည်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းများရှိသည်။
ပင်လယ်ပြင်တွင် ရွက်လွှင့်ရန်၊ လမ်းရှာမှတ်သားရန် နှင့် နက္ခတ်ဗေဒ တို့တွင် အသုံးချရန် အဓိကရည်ရွယ်၍ လေ့လာပြုစုခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ရှေးခတ် အီဂျစ်၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားဒေသ နှင့် အိန္ဒိယ အင်ဒပ်စ် တောင်ကြားဒေသတို့သည် တြီဂိုနိုမေတြီ စတင်ရာ မူလနေရာများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုစဉ်က မြင့်မားသော ပိရမစ်စသည့် အဆောက်အဦးတို့၏ အမြင့်ကို ၎င်း၏နေရိပ်အား တိုင်းတာကြည့်ခြင်းဖြင့်သိနိုင်သောနည်းတို့ တတ်ကျွမ်းကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။
သို့ရာတွင် ကနဦး၌ သဏန်တူ တြိဂံများအကြောင်းထိ တတ်ကျွမ်းနေသည်ဟု မယူဆပဲ မတ်မတ်စိုက် ထူထားသော တုတ်တစ်ချောင်း၏အမြင့် နှင့်ယင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အရိပ်၏အလျားတို့ ပမာဏခြင်း တူညီနေခဲ့လျှင် ထိုအချိန်၌ တစ်ပြိုင်နက် တည်းတိုင်းတာရရှိသော ပိရမစ်တစ်ခု၏ အရိပ်၏အလျားသည်လည်း ထိုပိရမစ်၏အမြင့်နှင့် တူနေမည်ဟူသော အသိမျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ဘီစီ၂၇၆ - ဘီစီ ၁၉၄ အတွင်းက အဲရတိုစ်သီးနီးစ် (Eratosthenes) ဆိုသူတစ်ဦးသည် သူနေ့စဉ်ရေငင်ရသောရေတွင်း၏ နေမွန်းတည့်ချိန်တွင် နေရောင်ကျဆင်း ရောက်ရှိပုံ အပြောင်းအလဲအား သတိပြုစောင့်ကြည့်မိသည်ဆိုသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့်နေရောင်သည် ရေမျက်နှာပြင်အထိ မဆင်းနိုင်ပဲ ရေတွင်းနံရံတစ်ဖက်သို့သာ တိမ်းစောင်းကျရောက်ပြီး တစ်နှစ်တာအတွင်း နှစ်ကြိမ်မျှသာ ရေပြင်တစ်ခုလုံး နေရောင်လွှမ်းစေနိုင်ကြောင်းသတိ ထားမိခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ကြုံကြိုက်သော နေ့ရက်များအား မှတ်သားထားသော အရော့စတီးနီးစ်သည် နှစ်တနှစ်တွင်မူ သူ၏မြို့မှ တောင် မြောက်ခရီးတာ မိုင်၃ဝဝခန့်ကွာဝေးသော ဒေသတစ်ခုတွင် ရောက်ရှိနေသောကြောင့် သူ့မှတ်တမ်းအရ ရေတွင်းနံရံ၌ မွန်းတည့်ချိန် နေရိပ် ပျောက်ရမည့်ရက်တွင် ထိုဒေသရှိရေတွင်းတစ်ခုကို လေ့လာကြည့်ရာ ကွာခြားနေကြောင်း တွေ့ရသည်ဆိုသည်။
ယင်းအဖြစ်များကို ဆက်စပ် တွေးတောကြည့်ရာမှ ထိုဒေသ၏နေရိပ်ပျောက်သောနေ့ကိုစူးစမ်းစောင့်ကြည့်ပြီး သူသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အဝန်း နှင့် အချင်း မိုင်ကို တွက်ထုတ်ပြနိုင်ခဲ့လေသည်။
တြီဂိုနိုမေတြီနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးသော မှတ်တမ်းမှာ ဘီစီ ၁၅ဝခန့်တွင်ဖြစ်သည်။
ဟင်လင်းနစ်ခေတ် သင်္ချာပညာရှင် Hipparchus သည် တြိဂံများကို တွက်ချက် ရန်တြီဂိုနိုမေတြီ ဇယားဆွဲခဲ့ပြီး ဆိုင်း(sine) အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းနောက် ရောမ သင်္ချာပညာရှင် Ptolemy မှ ထပ်မံချဲ့ထွင် ခဲ့ပြန်သည်။
ရှေးခေတ်သီရိလင်္ကာရှိ အနုရဋ္ဌပူရပြည်တွင် ရေကာတာများ တည်ဆောက်ရာ၌ တီဂိုနိုမေတြီ အသုံးပြု၍ ရေစီးဆင်းရာ မျက်နှာပြင် အတိမ်အနက်ကို တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
အေဒီ ၄၉၉ တွင် အိန္ဒိယ သင်္ချာပညာရှင် Aryabhataမှ ဆိုင်း(sine) နှင့် ကိုဆိုင်း (cosine) ဇယားများ တွက်ချက်ပြခဲ့ပြီး zya အား ဆိုင်း(sine) အဖြစ် လည်ကောင်း kotizya အား ကိုဆိုင်း(cosine) အဖြစ် လည်ကောင်း otkram zya အား ပြောင်းပြန်းဆိုင်း (inverse sine) အဖြစ်လည်ကောင်း အသီးသီး တင်ပြခဲ့သည် သာမက ဗာဆိုင်း(versine) ကိုပါ စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
အေဒီ ၆၂၈ အရောက်တွင် အိန္ဒိယတိုင်းသား သင်္ချာပညာရှင်ပင်ဖြစ်သော ဗြဟ္မဂုတ္တ(Brahmagupta) မှ interpolation formula ခေါ် အချက်အလက် သစ်များထည့်သွင်းခြင်းနည်းဖြင့် ဆိုင်း(sine)၏ တန်ဖိုးများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁ဝရာစုတွင် ပါရှန်လူမျိုး သင်္ချာနှင့် နက္ခတ်ပညာရှင် အာဘူဝါဖာ(Abul Wáfa)မှ တန်းဂျင့် (tangent) ဖန်ရှင်အား စတင်မိတ်ဆက် ပေးခဲ့ပြီး အခြား တြီဂိုနိုမေတြီ အတွက်အချက်များကိုပါ ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ထောင့်ပေါင်း ထပ်တူညီခြင်းများ (angle addition identities) ဥပမာ-sin (a + b) နှင့် စက်လုံး တြီဂိုနိုမေတြီ၏ ဆိုင်း (sine) ဖန်ရှင် အတွက် ဖော်မြူလာများကိုပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁ဝ ရာစုနှောင်း ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် အီဂျစ် နက္ခတ်သမား Ibn Yunus မှ တွက်ချက်မှုပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အောက်ပါ ဖော်မြူလာကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၃ ရာစုအရောက်တွင် ပါရှန်သင်္ချာပညာရှင် Nasir al-Din Tusiနှင့် အိန္ဒိယသင်္ချာပညာရှင် Bhaskara တို့သည် တြီဂိုနိုမေတြီဘာသာရပ်ကို သင်္ချာ မျိုးကွဲ တစ်မျိုးအဖြစ် ပထမဆုံး အသုံးပြုသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့နောက် ၁၅၉၅ တွင် ဂျာမန် သင်္ချာနှင့် နက္ခတ်ပညာရှင် Bartholemaeus Pitiscus ၏ သင်္ချာပိုင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်ရေးသား ထုတ်ဝေမှုတွင် Trigonometry ဟူသော အသုံးအနှုန်း ပါဝင်ပြီး ထိုမှပင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာ ရှိသည်။
ပဲခူးမြို့ ဇိုင်းဂနိုင်း တောင်ပိုင်း ဝင်္ကပါလမ်း (ယခု အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်း အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကို လှူဒါန်း ထားသော) နေအိမ်၌ အဖ ဦးအုန်းခိုင်၊ အမိ ဒေါ်ကြင်မေ တို့က ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၉ ယောက် အနက် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးကိုယု ဖြစ်သည်။
ပဲခူး ဟိုက်စကူး ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
စစ်ပြီး ကာလ ၁၉၄၅ - ၄၆ တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး ကျောင်း၌ ဆဋ္ဌမတန်းမှ စ၍ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ တွင် အဋ္ဌမတန်းဖြင့်အတန်းကျော် တက်ပြီး ဖြေဆိုသော 'တန်းမြင့် ကျောင်းထွက်' နှင့်'တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်' စာမေးပွဲ နှစ်ခု စလုံး ပူးတွဲ အောင်မြင် ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၆၄ တွင် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်။
အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းများတွင် မြန်မာ ဘာသာပြ ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကဆ ကောလိပ်နှင့် ဗိုလ်တထောင် လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် မြန်မာစာနှင့် သမိုင်း နည်းပြဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် ဥပဒေပညာဌာနတွင် ၁၉ရဝ ပြည့်နှစ် အထိ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။
၁၅ နှစ်သား အရွယ် ကပင် ပြင်ပ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ တခု၌ ပထမဆု ရခြင်းဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ခြေလှမ်း ခဲ့သည်။
တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အမှု လိုက်ရင်း မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ၊ ချယ်ရီ၊ ပန်၊ သဘင်၊ ဒီလှိုင်း၊ ဝါနီပြာ၊ သည်းဦးပန်း၊ ရတနာသစ်၊ သောင်းပြောင်းထွေလာ ရယ်စရယ်၊ မြတ်လေး မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်။
'မောင်ရင်မောင်၊ မမယ်မ' ဇာတ်ဆောင် အမည် ယူ၍ ခေတ်ပြိုင် သရုပ်ဖော် ဝတ္ထုတိုများ အများအပြား ရေးခဲ့သည်။
'မောင်သစ်' ကလောင် အမည်ဖြင့် သရော်စာ ဆောင်းပါး များကို သတင်း ဂျာနယ်မှ စတင်ကာ မဂ္ဂဇင်း များစွာ၌ ရေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာကျော် တရားခွင် လျှောက်လဲချက်များ၊ တရားခံ ဖြစ်သွားသော ရှေ့နေ၊ တရားခံနှင့်သူ့ချစ်သူ၊ တရားခံနှင့် သူ့ရှေ့နေ၊ တရားခံ ဘယ်သူလဲ၊ ဂျာမန် ဂန္ထဝင် စာပေများ (အခြား သူများနှင့် တွဲဖက်၍) စသည့်ဘာသာပြန် စာအုပ်များနှင့် ပင်ကိုရေး ခေတ်သစ် မောင်ရင်မောင် မမယ်မနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၈၅)၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၁) (၂ဝဝ၃) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
'ညနေစာ အလှည့်လေး' နှင့် 'လင်ရယ် မယားရယ်' ဝတ္ထုတို များကို မြန်မာ့အသံ ဇာတ်လမ်း ပမာ နားဆင်စရာ အဖြစ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၉၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးနှောက်အတွင်း (Metastasis) ကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့ ကမ္ဘာကျော်တရားခွင်လျောက်လဲချက်များ တရားခံဖြစ်သွားသောရှေ့နေ တရားခံနှင့်သူ့ချစ်သူ တရားခံနှင့်သူ့ရှေ့နေ တကယ့်ရှေ့နေ တရားခံဘယ်သူလဲ ခေတ်သစ်မောင်ရင်မောင်မမယ်မနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ မဂ္ဂဇင်းဝရှည်များ(၁) ဂျာမန်ဂန္ထဝင်စာပေ(၂-တွဲ)(တည်းဖြတ်)ရာပြည့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်''၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင် ကိုးကား မောင်ကိုယု။
မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ [၁] (ဒီဇင်ဘာ ၂ဝဝ၃)။
စာ ၁။
မိသားစုဝင်များ၏ ရေးသားပေးချက်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မောရိုက်စ် ဒင်းနစ် (၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၀ – ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၃)Maurice Denis | French artist | Britannica.com သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ပန်းချီကျော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် ပန်းချီဆရာ သာမက စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်။
သူ့ကို ၁၈၇၀-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅)ရက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မောရိုက်စ် ဒင်းနစ်သည် ၁၉၄၃-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကွယ်လွန်သည်။
thumb|ဒင်းနစ်၏ လက်ရာ ပန်းချီကား ကိုးကား Category:ပြင်သစ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
(၁၆-၂-၆၅)အင်္ဂါနေ့၊ မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့၊ နန်းတော်ရာ စံပြ ကွက်၌ ခမည်းတော် ဦးထီ+မယ်တော် ဒေါ်သိန်းရင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
၁၃၃၈ - ခုနှစ်တွင် မူလဆီးဘန်နီကျောင်းတိုက်၊ ပညာ့ဗိမာန် သာသနာပြုကျောင်းဆရာတော် ဦးပညာသာမိကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မယ်တော် ခမည်းတော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေဘဝသို့ ရောက်ရှိသည်။
၁၃၄၆ - ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း(၁၅)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ တောင်ပြင်မိုးတားတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်မြတ်၌ မိုးတားတိုက်ဆရာတော် ဦးမေဃိယကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသည်။
ရဟန်း ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမများမှာ မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ သီတာအေး(၉၀၂)ရပ်ကွက်မှ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်ထွေး၊ ဦးဝင်းမြ၊ ဒေါ်ခင်မူတို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၃၄၃ - ခုနှစ်မှစ၍ မန္တလေးမြို့ မူလဆီးဘန်နီကျောင်းတိုက်၊ ပညာ့ဗိမာန်သာသနာပြုကျောင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ သာသနာ့မူလိကာရာမကျောင်းသစ်ကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်တို့၌ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး စာမေးပွဲများအောင်မြင်၍ ဓမ္မာစရိယတန်းရောက်သည်အထိ ပရိယတ္တိစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။
ဆရာနည်း ရအောင် အချိန်ယူ၍အားထုတ်ခဲ့သော ဝိပဿနာနည်းများမှာ မိုးကုတ်ဝိပဿနာ၊ ကသစ်ဝိုင်ဝိပဿနာ၊ ပခုက္ကူ ဝိပဿနာသင်တန်းတရားတို့ဖြစ်သည်။
ကျမ်းစာအုပ်ကိုဆရာအနေထား၍ လေ့လာအားထုတ်ခဲ့သောနည်းများမှာ မဟာစည်ဝိပဿနာ၊ စွန်းလွန်းဝိပဿနာ၊ သဲအင်းဂူဝိပဿနာ၊ သစ္စဒီပကဝိပဿနာ၊ ညောင်လွန့်တောရ(ဘုံကျဉ်း)ဝိပဿနာ၊ အမြိုက်ဝိပဿနာ၊ လယ်တီဝိပဿနာ တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၉၉ - ခုနှစ်တွင် မျက်ရည်မကျခင် သိစေချင်စာအုပ်ကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရွှေပြည်သာမြို့-မန္တလေးကျောင်းတိုက်၊ မှော်ဘီမြို့-သုဒ္ဓဝိပဿနာ ဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ မြိတ်မြို့-သစ်ညီနောင် ဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်၊ ကော့သောင်မြို့-ဝေနေယျသုဓမ္မရိပ်သာကျောင်းတိုက်တို့တွင် လှည့်လည်၍ ဝိပဿနာတရားများကို ဟောကြားပြသခဲ့သည်။
လူဝတ်လဲခြင်း ၂၀၁၄ တွင် ဆရာတော်သည် ကျန်းမာရေးမကောင်းခြင်း၊ ဝိနည်းအပြစ်လွတ်ရန်နှင့် ကြီးမားသော ရည်ရွယ်ချက်ရှိခြင်းကြောင့် လူဝတ်လဲခဲ့သည်။
လူအမည်မှာ ဦးစိုးမြင့် ဖြစ်သည်။
လူဝတ်လဲပြီးနောက် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအမျိုးသမီးတစ်ယောက်နှင့် လက်ထပ်ပြီးဖြစ်သည်။
ဆရာတော်လူဝတ်လဲရသည်မှာ ရဟန်းကိစ္စအား လူများက ဝင်ရှုပ်သောကြောင့် လဲရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆရာတော်နှင့်ဆက်နွယ်ကာ အလှူအတန်းများ၊ ဖောင်ဒေးရှင်းများလုပ်ဆောင်နေသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များက ထုတ်ဖော်ပြောကြားများရှိခဲ့သည်။
ဆရာတော် လူဝတ်လဲသည်မှာ ကျန်းမာရေးအပြင် တခြားအချက်များရှိသည်ဟု မှန်းဆချက်များ၊ ကောလာဟလများ များစွာထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဆရာတော် လူဝတ်လဲပြီးနောက် ပြည်တွင်းပြည်ပတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် မေတ္တာရှင်ဖောင်ဒေးရှင်းများ၏ ဦးဆောင်သူအသီးသီးတို့က မေတ္တာရှင်ဖောင်ဒေးရှင်းဟူသည့် နာမည်အစား အခြားနာမည်များသို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သကဲ့သို့ မေတ္တာရှင်ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် မသက်ဆိုင်တော့ကြောင်း ကြေညာချက်အသီးသီး ထုတ်ပြန် ခဲ့ကြသည်။
မောင် သိန်းဆိုင် (၁၉၄၀−၂၀၀၆) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၉၄၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်၊သောကြာနေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ လှည်းကူးအပိုင် ဖောင်ကြီးရွာ၌ ဦးတင့်ဆန်း၊ ဒေါ်အုန်းရီတို့က ဖွားမြင်သည်။
အမည်ရင်းမှာ သိန်းဆိုင်ဖြစ်၍ ငယ်နာမည်မှာ ပိုကာ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဖောင်ကြီးရွာအား မီးလောင်ဗုံးကျသဖြင့် လှည်းကူး၊ ရန်ကုန်နှင့်ပဲခူးမြို့ များသို့ စစ်ပြေးဘဝဖြင့် လှည့်လည်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ဝန်းကျင်၌ ပဲခူးရှိ အဖွား၊ အဒေါ်တို့နှင့် နေထိုင်လျက်၊ မဇင်းရပ်ကွက်၊ မူလတန်းကျောင်း၊ ဇိုင်းဂနိုင် (မြောက်ပိုင်း) ဆရာကြီးဦးစံအေး ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားသည်။
အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကို ပဲခူး အမှတ် (၁) အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ သင်ယူသည်။
၁၉၅၉ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။
စာပေ လှုပ်ရှားမှု အသက် (၁၃) နှစ်အရွယ်တွင် ရေးသားသည့် လည်ဆွဲရတနာ ဝတ္ထုတိုကို ၁၉၅၃ ခု၊ ဇွန်လထုတ် စုံထောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခံရသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်တွင် အကောက်ခွန်ဌာန၌ တာဝန်ထမ်းသည်။
ကလေးဂျာနယ်၊ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ပုံပြင်၊ ဘာသာပြန်များ ရေးသားသည်။
လျှို့ဝှက်သဲဖို မဂ္ဂဇင်း၌ ပင်တိုင်စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၄ ခုတွင် အကောက်ခွန်မှ ထွက်ကာ အချိန်ပြည့် စာရေးဆရာဘဝကို ခံယူသည်။
ဇာတ်ညွှန်းလည်း ရေးသည်။
နှလုံးသား ရေအလျဉ်၊ ရမ္မက်ဇော၊ ညမင်းသား စသည့် ဇာတ်ညွှန်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
လုံးချင်း (၁၀၀) ကျော်၊ ဇာတ်ညွှန်း (၇၀)ကျော် ရှိခဲ့သည်။
လျှို့ဝှက်သဲဖို မဂ္ဂဇင်း၊ ပန် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် စာတည်း၊ သည်းထိတ်ဖို မဂ္ဂဇင်း၊ ဇော်ဂျီ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် စာတည်းချုပ် အဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၆ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ရက်၊စနေနေ့ မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ၊ ၂ဝ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဇနီးဒေါ်ကြည်ကြည်စမ်းနှင့် သားသမီး(၅)ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၆ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb|၁၉၆၀ မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်အထိ ဆိုဗီယက် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးတွင် အရေးပါခဲ့သော ဆူခွိုင်း ၁၅ လေယာဉ် ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ် သည် တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစားပင် ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ မြင့်မားသော အမြန်နှုန်းကို အခြေခံကာ ရန်သူ့ ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ ၊ တိုက်လေယာဉ်များ၊ ဒုံးပျံများ (အထူးသဖြင့် တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ) ကို ဖျက်ဆီး တိုက်ခိုက်ရန် အထူးတလည် တည်ဆောက်ထားကြသည်။
မိမိတိုင်းပြည်သို့ ရန်သူ့ လေယာဉ် မရောက်ရှိမီ (မိမိအရေးကြီး နေရာများကို မတိုက်ခိုက်နိုင်မီ) ကြိုတင် တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီး တိုက်ခိုက်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
ဥပမာများ Shenyang J-8 F-101B Voodoo F-102 Delta Dagger F-106 Delta Dart F-14 Tomcat Avro CF-100 CF-105 Arrow Tornado F3 Mikoyan-Gurevich MiG-25 'Foxbat' and MiG-31 'Foxhound' Sukhoi Su-15 'Flagon' Tupolev Tu-28 'Fiddler' Yakovlev Yak-25 'Flashlight' Yakovlev Yak-28 'Firebar' Lockheed YF-12 Category:တိုက်လေယာဉ်။
မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း) [၁၉၁၄ - ၁၉၆၈] မကွေးတိုင်း သရက်မြို့တွင် အဖ လယ်ဝန်ထောက် ဦးထွန်းလှိုင် (A.T.M)၊ အမိ ဒေါ်ခင် တို့က ၁၉၁၄ ခု မတ် ၁၂ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ငါးယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ မက်သဒစ် အမျိုးသား ကျောင်းနှင့် အစိုးရ ဟိုက်စကူး ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။
ပညာ ထူးချွန်သူ ဖြစ်ရာ အလယ်တန်း စကောလားရှစ် ပညာ သင်ဆု (၁၉၂၇ - ၃ဝ)၊ ၁၉၃ဝ တွင် ဟိုက်စကူး ဖိုင်နယ်ကို သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ မြန်မာစာ သုံးဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင် ခဲ့သောကြောင့် အထက်တန်း ပညာ သင်ဆု (၁၉၃ဝ - ၃၉) ရရှိ ခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာ သင်ခဲ့၏။
၁၉၃ဝ တွင် ဥပစာတန်း အပိုင်း (က) နှင့် (ခ) ကို တနှစ်တည်းဖြင့် ဖြေဆို အောင်မြင် ခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းကို မြန်မာ စာဂုဏ်ထူး ရ၍ အောင်မြင် ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ တွင် မဟာ ဝိဇ္ဇာ အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲကို ပထမ ဆင့်မှ ပထမ စွဲ၍ အောင်မြင် ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ကို မြန်မာ စာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သည့်ပြင် ဒေါ်စာဥ ရွှေတံဆိပ် ဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ အမှုထမ်း ဘဝသို့ ဝင်သည်။
ပထမတွင် ဝန်ထောက်၊ ထို့နောက် စုံထောက် မင်းကြီးရုံး စာတော်ပြန် (၁၉၃၉ - ၄၂)၊ ဂျပန်ခေတ် အစောပိုင်းတွင် စာပေနှင့် စာကြည့်တိုက် ဌာန အမှုထမ်း (၁၉၄၃ ခု မတ်လမှ အောက်တိုဘာ အထိ)၊ ထို့နောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှု ဌာန ဘာသာပြန် အရာရှိ အဖြစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်ထိ အမှု ထမ်းခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးစ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ အယ်ဒီတာနှင့် ဇဝန ဂျာနယ် တွဲဖက် အယ်ဒီတာ၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာန အချိန်ပြည့် နည်းပြ ဆရာ (၁၉၄၆)၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာန လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။