kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၈၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် ဒိပမားသည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်၊ Barre ရှိ ဝိပဿနာတရားအဖွဲ့ (Insight Mediation Society) တွင် တရားသင်ကြားပြသမှုများ ပြုခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း သူမသည်၁၉၈၉ ခုနှစ် အသက် ၇၈ နှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဆုံးပါးခဲ့သည်။
သူမသည် ဘုရားဆင်းတုတော်အား ဦးညွတ်ဂါရဝပြုနေစဉ်ပင် ဆုံးပါးသွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သူမ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် မြေးတော်စပ်သူ Rishi နှင့် သမီးဖြစ်သူ Dipa (အိန္ဒိယအစိုးရဝန်ထမ်း) တို့နှင့်အတူ ရှင်သန်နေထိုင်ခဲ့သည်။
thumb|Melittosphex burmensis, Cretaceousကာလ အစောပိုင်း (လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်း ၁၀၀မှ ၁၄၅ မှ) မြန်မာမှပယင်းကျောက်အတွင်း ဖြစ်တည်နေသော ကျောက်ဖြစ် ပျားရုပ်ကြွင်း "ပျားကို ပုံပြု၊ ခြကိုတု၊ ရမှုဥစ္စာ၊ ရတနာ" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "သင်ကြားပညာ၊ ပစ္စည်းရှာ၊ ပမာပျားသဏ္ဌာန်"ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုရိုးရှိခဲ့သည်။
ပညာကိုဖြစ်စေ၊ ဥစ္စာကို ဖြစ်စေ ရှာဖွေစုဆောင်းသူတို့သည် ခြကောင်နှင့် ပျားကောင်များကို အတုယူကာ အနည်းငယ် ဖြစ်စေကာမူ မပျောက်မပျက်အောင် တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်းထားပါက နောင်ပညာရှိကြီး ဥစ္စာရှင်ကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်နိုင်ကြပေမည် ဖြစ်သည်။
ပျားတို့သည် အင်းဆက်ပိုးမျှသာဖြစ်သော်လည်း အုံဖွဲ့ပုံ၊ ဝေကျပုံတာဝန်ကို အသီးအသီးမတွယ်ကပ်ဘဲ ထမ်းဆောင်ကြပုံတို့မှာ စံနစ်တကျရှိလှသဖြင့် အင်းဆက်ပိုးအပေါင်းတို့တွင် အလွန်မှတ်သားနည်းယူဖွယ်ရာ ကောင်းပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျားကြီး၊ ယင်းပျား၊ သစ်ခေါင်းပျား၊ ခွေးလှေးပျားနှင့် မွေးလိမ်ပျားဟူ၍ ပျားငါးမျိုးအထင်အရှား ရှိလေသည်။
ထိုပျားများအနက် ပျားကြီး၊ ယင်းပျားနှင့်သစ်ခေါင်းပျားများမှ ပျားရည် အမြောက်အမြား ရရှိကြ၏။
ယင်းပျားအုံများကို တခါတရံ မြို့တွင်း၌ပင် တွေ့ရှိရတတ်၍၊ ပျားကြီးအုံများကိုမူ တောနက်တွင်းရှိ သစ်ပင်မြင့်များပေါ်၌သာ တွေ့ရတတ်သည်။
ပျားသည် ဟိုင်မင်နော့တာရာမျိုးစဉ်ဝင် အတောင်လေးခုရှိသော တုတ်တတ်သည့် အင်းဆက်ပိုးမျိုးဖြစ်သည်။
သားငယ်များအတွက် အလွန်အစာသိုလှောင်ကောင်းသဖြင့် ထင်ရှားသည်။
လူတို့ကဲ့သို့ပင် အဆောက်အအုံဖွဲ့၍ စုပေါင်းနေထိုင်တတ်ကြ၏။
မိမိတို့၏နေအိမ် ပျားအုံများကို ဆောက်ရာ၌ အထူးပင် ကျွမ်းကျင်လှပေသည်။
အင်းဆက်ပိုးများအနက် ပျားများသည် လူများအဖို့ အလွန်အသုံးကျသော အင်းဆက်ပိုးဖြစ်သည်။
ပျားရည်ကို ပေးရုံမက အပင်များကို တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် မျိုးကူးစေသဖြင့် အသီးဖွံ့ဖြိုးစေသည်။
ပျားအမျိုးအစား ပျားမျိုးပေါင်း တစ်သောင်းခန့်ရှိ၏။
ယင်းတို့ကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရသည်။
အာတိတ်စက်ဝိုင်း၌လည်းကောင်း၊ သဲကန္တာရထဲ၍လည်းကောင်း၊ တောင်ပေါ်၌လည်းကောင်း ပျားများကို တွေ့နိုင်သည်။
အမေရိကအလယ်ပိုင်း၌ တွေ့ရသော ပျားမျိုးတွင် အစွယ်မရှိချေ။
အချို့ပျားများသည် သစ်ခေါင်းထဲတွင် နေ၍ အချို့သည် မြေကြီး၌ အုံဖွဲ့နေတတ်ကြသည်။
ပျားများကို ၂မျိုးခွဲခြားနိုင်၏။
တစ်မျိုးမှာ အစုလိုက်နေတတ်သော ပျားမျိုးဖြစ်၍ တစ်မျိုးမှာ သီးခြားနေတတ်သော ပျားမျိုး ဖြစ်၏။
ယင်းပျားနှင့်ပျားပိတုန်းသည် အစုလိုက်နေတတ်သော ပျားမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် သီးခြားနေတတ်သော ပျားမျိုးထက် ကြီးသည်။
အစုလိုက်နေတတ်သော ပျားမျိုးသည် အများအားဖြင့် တစ်လက်မ၏ ၁၂ပုံ တစ်ပုံ ရှည်၍ သီးခြားနေတတ်သော ပျားမျိုးသည် ယင်း၏ ၁၈ဆခန့် ကြီးသည်။
အစုလိုက်နေတတ်သော ပျားမျိုးတွင် ပျားဘုရင်မ၊ လုပ်သားပျားခေါ် လိင်မဲ့ပျားနှင့် ပျားထီးဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြားထားသည်။
ပျားအုံတစ်အုံတွင် ပျားဘုရင်မတစ်ကောင်သာ ရှိသည်။
ပျားဘုရင်မသည် ဥများအုပေးရသည်။
အခြားပျားများထက် ကိုယ်လုံးသွယ်၍ ရှည်သည်။
အတောင်တို့နှင့် ရင်အုံဝါသည်။
လုပ်သားပျားများကဲ့သို့ ဖယောင်းအိတ်နှင့် ဝတ်မှုန်အိတ်မပါချေ။
ပျားထီးများသည် ပျားမများနှင့် မျိုးပွားမှုကိစ္စ ဆောင်ရွက်ရသည်။
အခြား မည်သည့် အလုပ်ကိုမျှ လုပ်ကိုင်လေ့မရှိချေ။
လုပ်သားများထက် အကောင်ကြီး အမွေးထူ၍ မျက်လုံးလည်း ကြီးသည်။
မျိုးပွားမှု ကိစ္စဆောင်ရွက်ပြီးလျှင် ဆောင်းကူးရာသီ ရောက်သော် ယင်းပျားထီးများကို လုပ်သားပျားများက သတ်ပစ်ကြသည်။
လုပ်သားပျားများကား မဖွံ့ဖြိုးသော ပျားမများ ဖြစ်သည်။
သူတို့သည် အစာရှာရန်နှင့် မွေးလာသော ပျားကလေးများကို ကြည့်ရှုရန်အပြင် ပျားအုံကို ထိန်းသိမ်းရလေသည်။
လုပ်သားပျားမှာ ဥအုတတ်သော်လည်း၊ ယင်းဥတို့မှ ပျားထီးသာ ပေါက်သည်။
ကောင်ရေတစ်သောင်းခန့်ရှိသော ပျားအုံတစ်အုံတွင် လုပ်သားပျား ၉၅၀၀ခန့် ရှိတတ်သည်။
လုပ်သားပျားများ၏ နောက်ခြေထောက်တွင် ပျားပေါက်စများ စားသုံးဖို့ ဝတ်မှုန်ဝတ်ဆံများ စုဆောင်းသယ်ယူရန် ဝတ်မှုန်အိတ်ပါသည်။
ပိုက်အောက်၌လည်း ပျားဖယောင်းအိတ် ရှစ်အိတ်ပါသည်။
သီးခြားနေတတ်သော ပျားအချို့သည် သီးခြားအခန်းနှင့် ကိုယ့်မိသားစုချည်း နေတတ်သည်။
ယင်းပျားမျိုးသည် ဆောင်းရာသီတွင် သေကြေပျက်စီးတတ်ကြသော်လည်း အမများမှာမူ နွေဦးရာသီတိုင်အောင် အသက်ရှင်နေတတ်ကြသည်။
ပျားတို့၏ခန္ဓာတည်ဆောက်ပုံ ပျားများ၌ အခြားအင်းဆက်ပိုးများကဲ့သို့ ဦးခေါင်းပိုင်း၊ ရင်ပိုင်းနှင့်ဝမ်းပိုင်းဟူ၍ အပိုင်းသုံးပိုင်းရှိ၏။
ဦးခေါင်းနှင့် ရင်ပိုင်း၌ အမွေးငယ်များ ပါရှိသည်။
ပန်းဝတ်ရည်ကို စုတ်ယူရန်အတွက် အလွန်ကောင်းသော ပါးစပ်ရှိသည်။
ပျားများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ မျက်စိ၊ ဦးမှင်၊ ပါးစပ်၊ အတောင်နှင့် အစွယ်များသည် ပျား၏တန်ဆာပလာများပင် ဖြစ်သည်။
အစာစုဆောင်းခြင်း ပျားအုံထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ရန်သူဘေးရန်မှ ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို ယင်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
ပျားတွင် မျက်လုံး၅လုံးရှိသည့်အနက် ၃လုံးမှာ အလွန်သေးငယ်၏။
ယင်းတို့သည် ဦးခေါင်းထိပ်ပိုင်း၌ သုံးလုံး ဖိုခနောက်ဆိုင်တည်၏။
ကျန်မျက်လုံး ၂လုံးမှာ ကြီးမား၍ မျက်ပေါင်းများ ဖြစ်၏။
ယင်းတို့၌ ဖေးစက်ခေါ် ၆ မျက်နှာရှိ၍ အကွက်ကလေးများ ထောင်နှင့်ချီ၍ ပါရှိ၏။
ဤဖေးစက်ကလေးများသည် မျက်လုံးကလေးများပင် ဖြစ်၏။
ပျားများသည် မြင်မှုအာရုံထက်သန်သော်လည်း အချို့အရောင်များကို မသိရှိကြပေ။
သို့သော် မည်သည့် ပန်းမျိုး၌ ပန်းဝတ်ရည် အများဆုံး ရနိုင်မည်ကိုသိ၏။
တနေရာမှတနေရာသို့ သွားလာရာ၌ မျက်လုံးများကိုပင် သုံး၏။
အစာကို ရယူပြီးသည်နှင့် အထက်သို့ ထိုးပျံ၍ ပျားအုံရှိရာသို့ ပြန်လာကြသည်။
ဦးခေါင်းထိပ်၌ရှိသော ဦးမှင်များကို နှာခေါင်းကဲ့သို့ အနံ့ခံရာ၌ သုံး၏။
ဦးမှင်ထိပ်၌ အနံ့သိမှုအတွက် အင်္ဂါများပါရှိ၏။
ပျားထီးများ၌ အနံ့သိမှုအင်္ဂါများ ပို၍ ပါရှိသဖြင့် အနံ့သိမှု အာရုံပို၍ထက်၏။
မိတ်လိုက်ရန် ပျားဘုရင်မများရှိရာသို့ ယင်းသို့ အနံ့ခံ၍ သွားတတ်၏။
ပျားဘုရင်မများသည် အစာလည်းမရှာ မိတ်လည်းလိုက်ရန် မလိုသဖြင့် အနံ့သိမှုအာရုံသည် ပျားထီးများလောက် မထက်မြက်ချေ။
ပျားများအဖို့ အနံ့သိမှုအာရုံသည် အထူးအရေးကြီး၏။
တစ်မိုင်မျှကျယ်သော ရေပြင်ခြားနေသော်လည်း မိမိတို့၏ အစာဖြစ်သော ပန်းများကို အနံ့ခံ၍ သိရှိကြ၏။
ယင်းတို့၏ အနံ့သိမှုအာရုံမှာ လူများမှာထက်ပို၍ ထက်မြက်ပေသည်။
ပျားပါးစပ်တွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ၂ပိုင်းပါဝင်၏။
တစ်ပိုင်းမှာ အစာများကို စုသိမ်းရန် လျှာဖြစ်၍ အခြားတစ်ပိုင်းမှာ မေးရိုးဖြစ်၏။
လုပ်သားပျား၏ လျှာသည် ရှည်လျား၍ ပြွန်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။
လျှာထိပ်ဖျား၌ အမွေးရှိသော အကွက်တစ်ခုရှိသည်။
လျှာဖြင့် ပန်းဝတ်ရည်များကို စုတ်ယူ၏။
မေးရိုးသည် ကတ်ကျေးနှင့်တူ၏။
ပျားဘုရင်မ၏မေးရိုး၌ ကိုက်ဖြတ်ရန် သွားများပါရှိ၏။
လုပ်သားပျားများသည် မေးရိုးများဖြင့် ပျားဖယောင်းများကို ပုံသွင်းယူကြ၏။
ပျားကောင်သည် သေးငယ်သော်လည်း သူတို့အတောင်များကို ထိန်းသိမ်းပေးသော ကြွက်သားသည် အလွန်စွမ်းသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိတို့ကိုယ်ထက် လေးလံသော ပစ္စည်းများကိုပင် သယ်ဆောင်သွားနိုင်ကြသည်။
အတောင်ကို တစ်မိနစ်လျှင် အကြိမ်ပေါင်း ၁၂၀၀၀ခန့် ခတ်၍ ပျံသန်းနိုင်သည်။
အတောင်များကို ပန်ကာကဲ့သို့ ပတ်ချာလည်လှည့်နိုင်၏။
ပျား၌ ခြေခြောက်ချောင်းရှိသည်။
ခြေချောင်းများ၌ သေးငယ်သော လက်သည်းနှင့်စေးကပ်သော ခြေဖျားများ ပါရှိ၏။
ထို့ကြောင့် ပွင့်ဖတ်များကို တွဲလွဲခိုခြင်း၊ ပျားလပို့တွင် ပတ်လက်လျှောက်ခြင်းများကို ကောင်းစွာပြုနိုင်သည်။
ခြေတွင် အစေးပါသဖြင့် ဝတ်မှုန်ကပ်၍ ပါနိုင်ရာ ဤသို့အားဖြင့် တစ်ပင်မှတစ်ပင်သို့ ဝတ်မှုန်ကူးစေနိုင်သည်။
ပျား၌ ရန်သူကို ကာကွယ်ရန် အစွယ်ရှိ၏။
အစွယ်သည် ဝမ်းပိုင်းနောက်နားတွင် ရှိသည်။
အစွယ်သည် ကိုယ်အလျား၏သုံးပုံတစ်ပုံခန့် ရှည်၏။
လုပ်သားပျားများသည် ရန်သူအား အစွယ်ဖြင့် တုတ်၍ ခုခံကြရာ၌ သေကြရ၏။
မိမိတို့ အစွယ်များကို ရန်သူ၏ကိုယ်တွင်း ထိုးလိုက်ပြီးနောက် ပြန်၍ မနုတ်ယူနိုင်ကြပေ။
ထို့ကြောင့် သူတို့၏အသက် အန္တရာယ်မပြုသရွေ့ ပျားတို့သည် တုတ်လေ့မရှိချေ။
ပျားဘုရင်မများကမူ ရန်သူကို အစွယ်ဖြင့် တုတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်နုတ်ယူနိုင်၏။
ပြိုင်ဖက်ပျားဘုရင်မချင်းသတ်ရာ၌ အစွယ်ဖြင့် ထိုးသတ်လေ့ရှိကြသည်။
ပျား၏အစွယ်တွင် ဖောမစ်အက်ဆစ်ပါသဖြင့် ပျားတုတ်ခံရသူသည် အစွယ်ကို ညှစ်မထုတ်ဘဲ ခွဲထုတ်ယူသင့်သည်။
ညှစ်ထုတ်ပါက ယင်းအဆိပ်များ အသားထဲသို့ဝင်၍ ကိုက်ခဲနာကျင်တတ်သည်။
ပျားဘုရင်မသည် မိတ်လိုက်ရန်အတွက် လေထဲ၌ ဝဲပျံနေတတ်၏။
ထိုအခါ ပျားထီးများ ထွက်လာ၍ လိုက်ကြ၏။
ပျားဘုရင်မသည် အမြင့်ဆုံးသို့ ပျံတက်ရာ၌ အသန်မာဆုံးပျားထီးသည် ယင်း၏နောက် လိုက်၍ မိတ်ဖက်ကြ၏။
မိတ်ဖက်ပြီးနောက် ပျားထီးသည် သေဆုံးသွားလေသည်။
ပျားဘုရင်မသည် ပျားအုံသို့ ပြန်လာ၍ ဥများအု၏။
တစ်ကြိမ်မိတ်လိုက်ရုံနှင့် ပျားဘုရင်မသည် တစ်သက်လုံး ဥများအုနိုင်၏။
တစ်နေ့လျှင် ဥပေါင်း ၅၀၀၀ အထိ အုနိုင်သည်။
မသေမီ ဥပေါင်း တစ်ကုဋေမျှ အုနိုင်သည်။
ပျားဘုရင်မ၏သက်တမ်းသည် ၃-၄နှစ် ဖြစ်၏။
အချို့မှာလည်း ၁၅နှစ်အထိပင် အသက်ရှင်နေနိုင်၏။
ပျားအုံ တည်ဆောက်ပုံ ပျားအုံတစ်ခု၌ ကောင်ရေများလာသောအခါ ပျားတို့သည် အခြားတစ်နေရာသို့ ပြောင်း၍ ပျားအုံအသစ်ဖွဲ့တတ်ကြ၏။
ပျားတို့သည် ပျားအုံဟောင်းမှ မထွက်ခွာမီ ပျားရည်ကို နင့်အောင် စားသုံးထားကြ၏။
သို့မှသာ အိုးအိမ်အသစ်မထူထောင်နိုင်မီ အဆာခံနိုင်ပေလိမ့်မည်။
ပျားအုံပြုလုပ်ရန် နေရာကိုတွေ့သည်နှင့် တပြိုင်နက် ပျားဘုရင်မနှင့်ပါသွားသောလုပ်သားများတို့သည် ပျားအုံခေါင်းမှအောက်ခြေအထိ တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင်တွယ်၍ ကန့်လန့်ကာကဲ့သို့ တန်းနေကြလေသည်။
ယင်းသို့တန်းနေယင်း သူတို့၏ကိုယ်တွင်းမှ ဖယောင်းကို ညွှစ်ထုတ်ပြီးနောက် ခြေထောက်ဖြင့် ပွတ်ယူကြသည်။
ပျော့ပျောင်း၍ လိုသလို ပြုပြင်နိုင်သော ပျားဖယောင်းဖြင့် အခန်းများ ဆောက်လုပ်ကြရာ ခြောက်ထောင့် အခန်းများ တသီတတန်းတည်း အောက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်လာသည်။
ပျားများ ပေါက်ပွားပုံ အခန်းတော်တော်များများ အဆင်သင့် ဖြစ်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ပျားဘုရင်မသည် အပျိုဖော်ရံရွှေတော်များ ခြံရံ၍ အခန်းတွင်းသို့ ဝင်ကာ ဥတစ်လုံးစီ အုချလေသည်။
ပျားမိခင် ပျားဘုရင်မသည် မိမိအုခဲ့သော ဥများမှ မည်သည့်ပျားမျိုး ပေါက်လာမည်ကို သိသည့် အားလျော်စွာ ပျားဘုရင်မပေါက်လာမည့် ဥအတွက် သာမန်အခန်းထက် ကြီးသော အခန်းတစ်ခုကို ရွေးချယ်လေသည်။
ပျားထီးပေါက်မည့်ဥကိုမူ လုပ်သားပျားပေါက်မည့် ဥအုချသည့် အခန်းထက် ကြီးသော အခန်းတွင် အုသည်။
ပျားဘုရင်မ၏ ဥအုသောလုပ်ငန်းပြီးလုနီးတွင် ပထမဆုံးဥခဲ့သော ဥများကစ၍ ပေါက်လာကြသည်။
ဥသည် ဖြူပြာပြာ မျဉ်းကွေးကလေးသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။
ပထမသုံးလေးရက်တွင် အခန်းအောက်ဘက်၌ ကပ်နေတတ်ကြသည်။
ထို့နောက် လေးရက်လွန်သော် လုပ်သားပျားတို့က ရှာဖွေထားသော ပျားရည်နှင့် ဝတ်မှုန်ရောသည့် အစာများကို ကျွေးကြသည်။
အာဟာရအရှိဆုံးအစာကို ရရှိသည့် ပိုးလောင်းသည် ပျားဘုရင်မဖြစ်လာသည်။
ငါးရက်ရသောအခါ ယင်းပိုးလောင်းများကို လုပ်သားပျားများက အခန်းထဲ၌ ဖယောင်းဖြင့် အလုံပိတ်ထားကြသည်။
ထိုသို့ အခန်းအောင်းနေရစဉ် ပိုးလောင်းသည် ပိုးချည်ကဲ့သို့သော အမျှင်များနှင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို မိမိတို့ ရစ်ပတ်၍ အိမ်ဖွဲ့ကြသည်။
ယင်းသို့ ပိုးအိမ်ဖွဲ့၍ နေသော ပျား၏ဘဝကို ပိုးတုံးလုံးဟု ခေါ်ကြ၏။
ပိုးတုံးလုံးဘဝမှ အင်္ဂါစုံ ပျားဘဝသို့ ၉ရက် ၁၀ရက်အတွင်း ရောက်လာကြသည်။
ပျားဘုရင်မသည် ဥဘဝမှ အင်္ဂါစုံ ပျားဘဝသို့ ၁၅ရက်အတွင်း ရောက်လာ၍ ပျားထီးသည် ၂၄ရက်အတွင်း ရောက်လာပြီးလျှင် လုပ်သားပျားသည် ၂၁ရက်အတွင်း ရောက်လာသည်။
ပျားသည် အင်္ဂါစုံပျားဘဝသို့ ရောက်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အခန်းတွင်းမှ ထွက်လာကြသည်။
သူတို့သည် အခြားပျားများနှင့်အတူ ပျားအုံအပေါက်ဝမှ ဘုရင်မရှိရာ အခန်းတွင်းသို့ သွားရာလမ်းတလျှောက် တထောက်တထောက်မှ အတောင်များကို အတင်းခတ်ကာ ပျားအုံအေးမြလာစေရန် ပြုလုပ်ပေးသည်။
သို့ရာတွင် ဘုရင်မလောင်း ပျားမင်းသမီးသည် ဘုရင်မရှိသရွေ့ကာလပတ်လုံး အခန်းတွင်းမှ ထွက်မလာတော့ချေ။
ပျားမင်းသမီး၏အသံကြားရုံဖြင့် ပျားဘုရင်မသည် ယင်းအခန်းသို့ သွားကာ အဆိပ်ဆူးဖြင့် တုတ်သတ်တတ်သည်။
ပျားတစ်အုံတွင် ပျားမင်းသမီး ခုနှစ်ကောင် ရှစ်ကောင်ခန့် ပါရှိတတ်သည်။
ပျားအုံတွင် ပျားမျိုးစုံ ပြည့်သွားသည့်အခါ ပျားဘုရင်မသည် လုပ်သားပျားအနည်းငယ်နှင့်အတူ ပျားအုံသစ်လုပ်ရန် ထွက်သွားတတ်သည်။
သူ့ကိုယ်တွင်လည်း အုရန် ဥထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိနေသေးသည်။
ပျားဘုရင်မထွက်သွားပြီးသည်နောက်မှ ပျားမင်းသမီးသည် အခန်းတွင်းမှ ထွက်လာ၍ ကျန်ရစ်သော လုပ်သားပျားတို့၏စောင့်ရှောက်ပြုစုမှုကို ခံယူသည်။
ထို့နောက် ပျားမင်းသမီးသည် မိတ်ဖက်ပြုရန် ပျားအုံမှ ပျံထွက်သွားတတ်သည်။
ပျားတို့၏ လူတို့အပေါ် အကျိုးပြုချက် ပျားမွေးမြူသူတစ်ဦး အလုပ်ခွင်တွင် ပျားရည်သည် လူကြိုက်များသောအာဟာရတစ်မျိုးဖြစ်၏။
ယင်းကို သစ်တောများ၌ ရှာဖွေယူကြရ၏။
ယခုအခါ၌ ပျားရည်အလို့ငှာ ပျားကို စီးပွားဖြစ် မွေးမြူကြသည်။
ပျားအုံမှရသော ပျားဖယောင်းကို ဖယောင်းတိုင်များ ပြုလုပ်၍လည်း သုံးကြ၏။
လိမ်းဆေးများ ဖော်စပ်ရာ၌လည်း ပျားဖယောင်းများကိုသုံး၏။
ထို့အပြင် ပျားတို့၏ လူတို့အပေါ် အခြားအကျိုးပြုချက်တစ်ရပ်ကား သစ်သီးများ ပိုမိုထွက်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ပျားတို့သည် တစ်ပင်မှတစ်ပင် ကူးလူးပျံသန်းလျက်ရှိကြရာ ကူးယှက် မျိုးတည်မှု ဖြစ်စေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇) အင်္ဂလိပ်ဝီကီမှ ပျားအကြောင်း ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ။
ဝိစိကိစ္ဆာသည် “ဟိုဟာ ဖြစ်လေသလား၊ ဒီဟာ ဖြစ်လေသလား၊ ဟုတ်မှ ဟုတ်ပါ့မလား၊ အဟုတ်ဘဲများ ဖြစ်နေမလား " ဟု ပိုင်ပိုင် နိုင်နိုင် မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘဲ အာရုံ၌ ယုံမှား တွေးတောခြင်း သဘောပင်တည်း။
ဝိစိကိစ္ဆာ သုတ္တန်လာ ဝိစိကိစ္ဆာသည် ၁၆ ပါး၊ အဘိဓမ္မာလာ ဝိစိကိစ္ဆာ ၈ ပါးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။
သုတ္တန်လာ ၁၆ ပါး အတိတ်၌ ယုံမှားခြင်း (၅) ပါး ရှေး၌ ငါဖြစ်ဖူးပြီလော။
ရှေး၌ ငါမဖြစ်ဖူးသေးလော။
အဘယ်အမျိုးအနွယ်အားဖြင့် ဖြစ်ဖူးလေသနည်း။
အဘယ်အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဖြစ်ဖူးလေသနည်း။
အဘယ်အမျိုးအနွယ်ဖြစ်၍ အဘယ်အမျိုးအနွယ် ဖြစ်ခဲ့ရလေသနည်း။
(ဤသည်မှာ အတိတ်၌ ယုံမှားခြင်းငါးပါး ဖြစ်သည်။
) အနာဂတ်၌ ယုံမှားခြင်း (၅) ပါး နောင်၌ ငါဖြစ်ရလတ္တံ့လော။
နောင်၌ ငါမဖြစ်ရလတ္တံ့လော။
အဘယ်အနွယ်အားဖြင့် ဖြစ်ရလတ္တံ့နည်း။
အဘယ်အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဖြစ်ရလတ္တံ့နည်း။
အဘယ်အမျိုးအနွယ်ဖြစ်၍ အဘယ်အမျိုးအနွယ် ဖြစ်ရလတ္တံ့နည်း။
(ဤကား အနာဂတ်၌ ယုံမှားခြင်းငါးပါး ဖြစ်သည်။
) ပစ္စပ္ပုန်၌ ယုံမှားခြင်း (၆) ပါး ယခု ငါသည် ဖြစ်ဆဲလော။
ယခု ငါသည် ဖြစ်ဆဲမဟုတ်လေသလော။
အဘယ်အမျိုးအနွယ်အားဖြင့် ဖြစ်လေသနည်း။
အဘယ်အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဖြစ်လေသနည်း။
အဘယ်ဘဝမှ လာခဲ့သနည်း။
အဘယ်ဘဝသို့ သွားရမည်နည်း။
(ဤကား ပစ္စုပ္ပန်၌ ယုံမှားခြင်း (၆) ပါး ဖြစ်သည်။
) မ၊၁၊၁၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၄။
အဘိဓမ္မာလာ (၈) ပါး ဘုရား၌ ယုံမှားခြင်း တရား၌ ယုံမှားခြင်း သံဃာ၌ ယုံမှားခြင်း အကျင့်သိက္ခာ၌ ယုံမှားခြင်း သံသရာ၏ ရှေ့အစွန်း၌ ယုံမှားခြင်း သံသရာ၏ နောက်အစွန်း၌ ယုံမှားခြင်း သံသရာ၏ ရှေ့နောက်အစွန်းနှစ်ပါး၌ ယုံမှားခြင်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရား၌ ယုံမှားခြင်း။
(ဤသည်မှာ အဘိဓမ္မာလာ ဝိစိကိစ္ဆာရှစ်ပါး ဖြစ်သည်။
) (တစ်နည်း) ၈-ပါးဟူသော်ကား (၁) ဒုက္ခသစ္စာ၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၂) သမုဒယသစ္စာ၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၃) နိရောဓသစ္စာ၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၄) မဂ္ဂသစ္စာ၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၅) ရှေ့အဘို့ ဖြစ်ပြီးသော ခန္ဓာစသည်, (အတိတ်ဘဝ)၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၆) နောက်အဘို့ (ဖြစ်လတ္တံ့သော ခန္ဓာစသည်, အနာဂတ်ဘဝ)၌ ယုံမှား တွေးတောခြင်း။
(၇) ရှေ့အဘို့, နောက်အဘို့ (ဖြစ်ပြီး, ဖြစ်လတ္တံ့သော ခန္ဓာစသည်, အတိတ်ဘဝ, အ နာဂတ်ဘဝ)၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်း။
(၈) (ဇာတိစသော) အကြောင်းတရား, ထိုအကြောင်းတရားကို စွဲ၍ဖြစ်သော (ဇရာ, မရဏစသော)အကျိုးတရားတို့၌ ယုံမှားတွေးတောခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မဟာနိ၊၃၂၅။
ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ သတ္တဝါတို့မှာ ရှေးအကြောင်းဟူ၍ မရှိဟု ယူသော အဟေတုကဒိဋ္ဌိ, ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ သတ္တဝါတို့ကို ထာဝရဘုရားဖန်ဆင်းသည်ဟူ၍ ယူသော ဝိသမဟေတုဒိဋ္ဌိ အစရှိသည့် ဒိဋ္ဌိအမျိုးမျိုးတို့ကိုလွန်မြောက်သော် ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ဖြစ်သည်။
ဝိစိကိစ္ဆာ၏ လက္ခဏာစသည် ဝိစိကိစ္ဆာသည် (၁) ယုံမှားခြင်း (ဝါ) ဤသို့ ဟုတ်လေသလော၊ ဤသို့ မဟုတ်လေသလော စသည်ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ရွေ့သည်၏အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းလက္ခဏာရှိ၏။
(၂) အထူးထူးသောအာရုံ၌ စိတ်၏တုန်လှုပ်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏။
(၃) မဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း ဟူသော နှလုံးနှစ်ခွကို ဖြစ်စေတတ်၏။
(တစ်နည်း) အာရုံ၌ ဧကန်မဟုတ် အထူးထူးသောသဘောကို ယူသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်တတ်၏။
(၄) မသင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၀၁။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၅၃၊ ၃၇၉။
ယှဉ်ရာစိတ် ဝိစိကိစ္ဆာစေတသိက်သည် ဝိစိကိစ္ဆာသဟဂုတ်စိတ် ၁-ခုတည်း၌သာ ယှဉ်၏။
ဥဒ္ဓစ္စစေတသိက်နှင့် ဝိစိကိစ္ဆာ စေတသိက်တို့၏ အထူး ဥဒ္ဓစ္စစေတသိက်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌သာလျှင် တုန်လှုပ်၏၊ ဝိစိကိစ္ဆာစေတသိက်သည်ကား အထူးထူးသောအာရုံ၌ တုန်လှုပ်၏။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၅၃။
ဖြစ်ရာ ဌာနများ ဝိစိကိစ္ဆာသည်—နီဝရဏစသည်တို့တွင် ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယ, ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇဉ်, ဝိစိကိစ္ဆာကိလေသာ မည်၏။
သင်္ဂဟ၊၄၇။
ဝိစိကိစ္ဆာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ၏ ဖြောင့်ဖြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဈာနင်ကား ဝိစာရဈာနင်ဖြစ်သည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၀။
ဝိဘာဝိနီ၊၉၃။
ကိန်းရာ ဌာန ဝိစိကိစ္ဆာနုသယသည် အလုံးစုံသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၌ အကျုံးဝင်သော တရားဖြစ်ကုန်သော ကာမ ၁၁-ဘုံဟုဆိုအပ်သော ကာမဓာတ်, ရူပ ၁၆-ဘုံဟုဆိုအပ်သော ရူပဓာတ်, အရူပ ၄-ဘုံဟုဆိုအပ်သော အရူပဓာတ်, သုခဝေဒနာ, ဒုက္ခဝေဒနာ, ဥပေက္ခာဝေဒနာ အားဖြင့် ဓာတ် ၃-ပါး, ဝေဒနာ ၃-ပါး, ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ ကိန်း၏။
ယမက၊၂၊၅၅၊ ၆၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂၇။
ပယ်ကြောင်းတရား ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇဉ်ကို သောတာပတ္တိမဂ်သည် အကြွင်းမရှိသောအားဖြင့်ပယ်၏။
အဘိ၊ဓ၊၂၄၉။
ဝိစိကိစ္ဆာကို ပယ်နိုင်ကြောင်း တရား ၆-ပါး— (၁) ဗဟုဿုတတာ-များသောအကြားအမြင် ရှိသည်၏အဖြစ်။
(၂) ပရိပုစ္ဆကတာ-အဖန်ဖန် မေးတတ်သည်၏ အဖြစ်။
(၃) ဝိနယေပကတညုတာ-ဝိနည်း၌ ကျွမ်းကျင် လိမ္မာသည်၏ အဖြစ်။
(၄) အဓိမောက္ခဗဟုလတာ-ဆုံးဖြတ်နိုင်ခြင်း များသည်၏အဖြစ်။
(၅) ကလျာဏမိတ္တတာ-ကောင်းသော အဆွေခင်ပွန်း ရှိသည်၏အဖြစ်။
(၆) သပ္ပါယကထာ - လျောက်ပတ်သည်ကို ပြောဆိုခြင်း ဟူ၍ ၆-ပါးရှိကုန်၏။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၆၁။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၃၂-၃။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ပြင့်ပလင့်များ ယုံမှားခြင်း ဝိစိကိစ္ဆာတရား (၁၆) ပါး ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပုံ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ် သည် နတ်မျက်စိကဲ့သို့ ကွယ်ခြားရာ, ဝေးရာအရပ်တို့ရှိ အဆင်းဝတ္ထုတို့ကို မြင်နိုင်သည့်ဉာဏ် ဖြစ်သည်။
ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ် ဣဒ္ဓိမာပုဂ္ဂိုလ်သည် နတ်မျက်စိကဲ့သို့ ကွယ်ခြားရာ, ဝေးရာအရပ်တို့၌ရှိသော အဆင်းဝတ္ထုတို့ကို မြင်လိုသောအခါ အကယ်၍ နတ်ပြည်ကို မြင်လိုအံ့ အလင်းကသိုဏ်း သုံးခုတွင် တစ်ခုခုကို ထိုမိမိမြင်လိုသော အရပ်သို့ ဖြန့်ခင်း၍, နှိုးဈာန်ကို စိတ်ဝင်စား၍, ထ၍ ပကတိမျက်စိတ်ဖြင့် ဤအနီးရှိအဆင်းဝတ္ထုကို မြင်ရသကဲ့သို့ ဤနတ်ပြည်ကို ငါမြင်အံ့ဟု ရည်မှန်းဆင်ခြင်ခြင်း ပရိကံကိုပြုပြီးလျှင် အဘိညာပါဒကဈာန်ကို ဝင်စား၍ ထပြီးလျှင် ဤနတ်ပြည်ကို ငါမြင်စေသတည်း-ဟု အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းကို ပြုအပ်၏၊ မြင်နိုင်သော အဓိဋ္ဌာန်အဘိညာဇော ကျလာ၏၊ မြင်ရ၏။
အကယ်၍ ပထမအကြိမ်ဖြင့် မမြင်ရသေးလျှင် ပါဒကဈာန်ကို ဝင်စား၍ အဖန်ဖန် အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းကို ပြုအပ်၏၊ မြင်ရတော့၏၊ ငရဲကို မြင်လိုလျှင်လည်း ဤနည်းတူ ကြည့်ရှုအပ်၏၊ မြင်ရ၏။
မည်သည့် ဝတ္ထုကိုမဆို မြင်လိုလျှင် ဤနည်းတူ ကြည့်ရှုရ၏၊ မြင်ရ၏။
ထိုသတ္တဝါတို့ကို ကြည့်ရှု၍ မြင်၍ ဤသတ္တဝါတို့သည် ဘယ်လိုကံကိုပြု၍ ဤကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပါလိမ့်နည်း၊ ဒုက္ခကို ခံရပါလိမ့်နည်း-ဟု ကံကို ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုလျှင် ကံကိုလည်း သိမြင်နိုင်တော့၏။
ထိုကံကို သိမြင်နိုင်သည့်ဉာဏ်ကို “ယထာကမ္မုပဂအဘိညာ” ဟု ခေါ်၏။
ထိုသတ္တဝါတို့ကို နောင်ဖြစ်လတ္တံ့သည်ကိုလည်း ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုလျှင် သိမြင်နိုင်၏၊ ထိုသို့ သိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်ကို အနာဂတံသအဘိညာဟု ခေါ်၏၊ ဤအဘိညာ နှစ်ပါးတို့ကိုလည်း ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာသို့သွင်း၏။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ (န) [ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ+ဉာဏ] ရှေးဘဝတို့၌ နေဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့သော-သတိနှင့်ယှဉ်သောဉာဏ်-သတိ, ဉာဏ်ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယာ(ဝိ၊၁၊၅) တိ... ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိမှိ ယံ ဉာဏံ၊ တဒတ္ထာယ။
ပုဗ္ဗေနိဝါသောတိ ပုဗ္ဗေ အတီတဇာတီသု နိဝုတ္ထက္ခန္ဓာ၊ နိဝုတ္ထဓမ္မာ ဝါ နိဝုတ္ထာ။
... ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတီတိ ယာယ သတိယာ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ ဉာဏန္တိ တာယ သတိယာ သမ္ပယုတ္တံ ဉာဏံ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၇။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၄၀။
ဝဇိရ၊၅၀။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၈၇။
ဝိမတိ၊၁၊၇၉။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၄၊ ၄၉။
) ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ(ပဋိသံ၊၄)န္တိ ပုဗ္ဗေ အတီတဇာတီသု နိဝုတ္ထခန္ဓာ ပုဗ္ဗေနိဝါသော၊ ...ပုဗ္ဗေ အတီတဇာတီသု နိဝုတ္ထဓမ္မာ ဝါ ပုဗ္ဗေနိဝါသော၊ ...ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတီတိ ယာယ သတိယာ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ၊ သာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ ဉာဏန္တိ တာယ သတိယာ သမ္ပယုတ္တံ ဉာဏံ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၉။
ပုဗ္ဗေနိဝါသဇာနနန္တိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန နိဝုဋ္ဌက္ခန္ဓာနံ ဇာနနံ။
သံ၊ဋီ၊၂၊၅၅။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ ဝိဇ္ဇာ (အဘိ၊ဓ၊၂၆၅)တိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗေနိဝါသောတိ ပုဗ္ဗေ နိဝုတ္ထက္ခန္ဓာ စ ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓဉ္စ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဿ အနုဿတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ။
တာယ သမ္ပယုတ္တံ ဉာဏံ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ သတိယာ ပညာယ စ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
နေတ္တိ၊၁၂၈။
(အဘိ၊ဝိ၊၃၅၇။
အဘိ၊က၊၁၇၆။
) ကိံ ဝိဒိတံ ကရောတိ? ပုဗ္ဗေနိဝါသံ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၀။
ပုဗ္ဗေ အတီတဇာတီသု နိဝုတ္ထက္ခန္ဓာ ပုဗ္ဗေနိဝါသော၊... တံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယာယ သတိယာ အနုဿရတိ၊ သမ္ပယုတ္တံ ဉာဏံ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိညာဏံ။
မဋီ၊၁၊၂၂၄။
(ဒီ၊၃၊၁၈၄။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၀၃။
)သည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ် ဖြစ်သည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း(၃) ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဉ် ရအောင် အားထုတ်ပုံ ဣဒ္ဓိမာပုဂ္ဂိုလ်သည် မိမိရှေးကဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ဘဝအစဉ်ကို သိလို, အောက်မေ့လို အမှတ်ရလိုသောအခါ တေဇော, ဩဒါတ, အာလောက-ဟု အလင်းကသိုဏ်း သုံးခုတွင် တစ်ခုခု၌ တန်ခိုးဈာန်ကို ဝင်စား၍, ထ၍ ယခုအခါမှစ၍ မိမိနို့စို့အခါ, မိမိမွေးဖွားသောအခါကျအောက် နောက်ပြန် အစဉ်အတိုင်း မိမိနေဖူး, ပြုဖူး, ဆိုဖူးသမျှ အလုံးစုံကို ပရိကံစိတ်ဖြင့်ပင်လျှင် ဆင်ခြင်အောက်မေ့၍, အမှတ်ရ၍ သွားအပ်၏၊ နို့စို့အရွယ်ကျအောင် ပရိကံစိတ်မှာ ထင်ရှားအမှတ်ရနိုင်၏။
ထို့နောင် အရင်းသို့ကျအောင် တိုး၍တိုး၍ ဆင်ခြင်အောက်မေ့အပ်၏၊ ထို့နောင် မသိနိုင်နိုင်သော အရာသို့ကျလျှင် “ဤမွေးခါစအခါ, ပဋိသန္ဓေနေသောအခါတိုင်အောင် ငါလာခဲ့သော အစဉ်ကိုသိစေ, အမှတ်ရစေသတည်း” ဟု အဓိဋ္ဌာန်ကို ပြုအပ်၏။
သိနိုင်သောအဓိဋ္ဌာန် အဘိညာဏ်ဇောကျလာ၏၊ သိ၏။
ထို့နောင် ငါသည် ဘယ်ဘဝက ဘယ်အဖြစ်က လာခဲ့လေသနည်း။
“ငါလာခဲ့သော ရှေးဘဝကို သိစေ အမှတ်ရစေသတည်း” ဟု ပရိကံပြုပြီးလျှင် ဈာန်ကိုဝင်စား၍ ထ၍ အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းကို ပြုအပ်၏၊ ထိုအခါ ပဋိသန္ဓေမှ အရင်းသို့တိုးလျက် ရှေးဘဝကို သိမြင်အမှတ်ရနိုင်သော အဓိဋ္ဌာန်အဘိညာဇောကျလာ၏၊ အကယ်၍ မသိနိုင်, အမှတ်မရနိုင်သေးလျှင် ဈာန်ဝင်စား၍ ဝင်စား၍ အဖန်ဖန် အဓိဋ္ဌာန်ခြင်းကို ပြုအပ်၏၊ သိမြင်အမှတ်ရနိုင်တော့၏။
ဤယခုဘဝ၌ မိမိ၏ အဖြစ်အပျက်အကြောင်းခြင်းရာ အလုံးစုံကို အကုန်သိနိုင်ဘိသကဲ့သို့ ရှေးဘဝ၌ မိမိ၏ အဖြစ်အပျက် အကြောင်းခြင်းရာ အလုံးစုံကို အကုန်သိနိုင်, အမှတ်ရနိုင်တော့၏။
(ဤနည်းတူ ရှေးရှေးဘဝတို့ကိုလည်း သိအောင်, အမှတ်ရအောင် နောက်ပြန်အောက်မေ့၍ သိအောင် ပြု၍ သွားရာ၏။
) ထိုသို့ သွားသောအခါ မိမိတို့ စိတ်ဉာဏ် ထက်သန်သလောက် ဘဝများစွာ, ကမ္ဘာများစွာ အောက်မေ့ အမှတ်ရနိုင်ကြ သိနိုင်ကြ၏။
သာသနာပ ရသေ့ရဟန်းတို့ အောက်မေ့ကြသောအခါ ဉာဏ်အကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သည် ကမ္ဘာကြီး ၄၀ ကုန်အောင် အမှတ်ရနိုင်, သိနိုင်၏။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား မိမိတို့ဆုတောင်းပါရမီ ဖြည့်ခဲ့ရသမျှ ကာလကုန်အောင် အမှတ်ရနိုင်, သိနိုင်ကြ၏။
သဗ္ဗညုဘုရားရှင်တို့မူကား ကမ္ဘာသင်္ချေ အောက်မေ့အမှတ်ရနိုင်, သိနိုင်ကြ၏။
စိတ်ဉာဏ်ထက်သန်ကြီးထွားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် မိမိ၏ ဘဝအစဉ်ကိုသာမဟုတ်, သူတစ်ပါး၏ ဘဝအစဉ်ကိုလည်း အောက်မေ့အမှတ်ရနိုင်, သိနိုင်ကြ၏။
ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ အဘိညာဉ်၏ အစွမ်း ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ အဘိညာဉ်၏ အစွမ်းဖြင့် ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့သော သမဏ ဗြာဟ္မဏအား – ၁။
လောကုတ္တရာတရားများပါဝင်သည့် ခန္ဓာငါးပါးတို့သည်လည်းကောင်း, ၂။
လောကုတ္တရာတရားများ မပါဝင်သည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည်လည်းကောင်း, ၃။
ခန္ဓာနှင့်ဆက်စပ်နေသည့် အမျိုးအနွယ် ရုပ်အဆင်း အစာအာဟာရ သုခ ဒုက္ခစသည်တို့သည်လည်းကောင်း, ၄။
အမည်နာမ ပညတ် အမျိုးမျိုးသည်လည်းကောင်း –– ဤ (၄)မျိုးသော အခြင်းအရာသည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်သည်သာတည်း။
ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အစွမ်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှေး၌ နေခဲ့ဖူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့ရာ၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကို အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့သည်ကား မဟုတ်။
အတိတ်၌ ချုပ်ခဲ့လေပြီးသော ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်ကိုသာ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အစဉ်လျှောက်၍ အောက်မေ့နိုင်သည်။
ပုဗ္ဗေနိဝါသန္တိ န ဣဒံ အဘိညာဝသေန အနုဿရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။
ဝိပဿနာဝသေန ပန ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တေ သမဏဗြာဟ္မဏေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ။
တေနေဝါဟ သဗ္ဗေ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရန္တိ။
အဘိညာဝသေန ဟိ သမနုဿရန္တဿ ခန္ဓာပိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာပိ ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓါပိ ပဏ္ဏတ္တိပိ အာရမ္မဏံ ဟောတိယေဝ။
ရူပံယေဝ အနုဿရတီတိ ဧဝံ ဟိ အနုဿရန္တော န အညံ ကိဉ္စိ သတ္တံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ဝါ အနုဿရတိ၊ အတီတေ ပန နိရုဒ္ဓံ ရူပက္ခန္ဓမေဝ အနုဿရတိ။
ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၆။
) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း သို့မဟုတ် မွန်ဆရာတော်ဦးဥတ္တမဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဖြစ်သည်။
ရွာသူရွာသားများနှင့်အတူကရင်နှင့်မွန်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင်ဘန်ဝမ်ကလန်းတွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
စံခလဘူရီခရိုင် ကန်ချနဘူရီအနီးမြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ကနေ၂၂၀ ကီလိုမီတာအကြာတည်ရှိသည်။
သမိုင်း အစအဦး၌သင်းအုပ်ဆရာနှင့်တဲရုံသာရှိသည်။
ဘုန်းကြီးတစ်ပါးအနေနှင့်ရပ်တည်ပါသို့သော်ရွာသူရွာသားများကယေဘုယျအားဖြင့်၎င်းကိုခေါ်ကြသည်မှာ မွန်ဆရာတော် ဦးဥတ္တမဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဟုခေါ်သောဧရိယာ၏မြင့်မားသောတောင်ကုန်းပေါ်တွင်တည်ရှိသောမြစ်သုံမြစ်မှစော်ကလင်မြစ်၊ဘီကဲမြစ်၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ရမ်တီမြစ်ဆုံ ရေးကြီးမှုကြောင့်ဘာသာရေးရေးရာဌာနမှ ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်မှာ ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဟုမူရင်းခရိုင်နာမည်ကိုအမှီပြီးနောက်အမည်ရှိဖြစ်ပါတယ်ဝင်္ကခရိုင်ကိုစံခလဘူရီခရိုင်ဟုဖြစ်သည် ဘယ်နောက်ပိုင်းတွင်စံခလဘူရီခရိုင်ယခုနှစ်၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင်ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
၁၉၈၄ခုနှစ်တွင်ထိုင်းနိုင်ငံ၏လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှုအာဏာပိုင်အဖွဲ့သည်ခအို လမ်ဆည် (သို့မဟုတ်) ဗီဂျီရာလောင်ကွန်ဆည်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဆည်ရေကိုထိန်းသိမ်းထားသည့်အခါဆည်ရှိရေသည်ခရိုင်ဟောင်းနှင့်မွန်ရွာတစ်ခုလုံးကိုရေလွှမ်းမိုးလိမ့်မည်။
ထို့ကြောင့်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကိုလက်ရှိတောင်ပေါ်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည် မွန်ဆရာတော်ဦးဥတ္တမသည်ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမြေကိုမိသားစုတစ်စုလျှင် ၃၀ စတုရန်းမီတာရှိရွာသားများအားခွဲဝေချထားပေးသည်။
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ ခန့်တွင်ရွာသားများအားလုံးသည်ထိုင်းမှတ်ပုံတင်လက်မှတ်မရှိသော မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်မှုနှင့်အတူအိုးအိမ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးနေကြရသည်။
ကမ်းရိုးတန်းငါးဖမ်းခြင်းလူငယ်အများစုသည်ရွာနှင့်မနီးမဝေးတွင်အထည်ချုပ်စက်ရုံ၌အလုပ်လုပ်ကြသည်။
ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း သည်ဘုရင်တော်ဝင်မိတ်သစ်တစ်ခုအား ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
စံပြအဆောက်အဦး ဘုရားကျောင်းကိုမွန်နှင့်ထိုင်းအနုပညာပုံစံတို့ဖြင့်တည်ဆောက်ထားသည်။
မွန်အနုပညာကျောင်းသည်မွန်ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကိုဖန်ခွက်ခေါင်းတလား၌ထားရှိခြင်းဖြစ်သည်။
တရားဟောခြင်းခန်းမဒါဟာနှစ်ထပ်ကွန်ကရစ်အဆောက်အဦးဖြစ်ပါတယ်။
အထက်အထပ်စတိုးဆိုင်စာမူရှေးခေတ်မွန်ဇာတ်ညွှန်း၊ဗုဒ္ဓပုံများ၊ဗုဒ္ဓရုပ်တုဆင်းတုနှင့်အမျိုးမျိုးသောတန်ဆာဖို့အသုံးပြုကြောင်းပြတိုက်စဉ်မြေညီထပ်, အမျိုးမျိုးသောကုသိုလ်အောင်ဖြစ်ရပ်များအတွက်နေရာတစ်နေရာအဖြစ်အသုံးပြုသည် အဆိုပါဝိဟာရမှာတစ်စကျင်ကျောက်ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ဖြစ်ပါတယ်ဖြူကျောက်စိမ်းဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ကြီးမားသောဆင်စွယ်အပါအဝင်လွမ်ဖိုးမွန်ဆရာတော် ဦးဥတ္တမနှင့်အတူဖယောင်းကိန်းဂဏန်းများကိုလည်းဗိမာန်အတွင်းရှိဗုဒ္ဓဂါယာပုံတူဖြစ်ပါတယ်။
မှမော်ဒယ်လ်ဘုရားကြီးအိန္ဒိယဒါဟာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကတည်ဆောက်ခဲ့ ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနီးသည်မွန်တံတားသည်ထိုင်းအတွက်အရှည်ဆုံးသစ်သားတံတားဖြစ်သည်။
ယခင်မွန်ဆရာတော် ဦးဥတ္တမဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဧရိယာ လက်ရှိတွင်ဗိမာန်တော်ဟောင်းသည်ရေတွင်နစ်မြုပ်နေပြီဒါဟာစံခလဘူရီရေအောက်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအဖြစ်လူသိများသည်ခရီးသွားဆွဲဆောင်မှုအဘို့အကျော်ကြားနေရာဖြစ်သည်။
လှုပ်ရှားမှု thumb| ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသည်ဧည့်သည်များနှင့်အများပြည်သူများအတွက်နေ့စဉ်သန့်ရှင်းသောအရာများသို့ ၀ င်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန်ဖွင့်လှစ်သည်။
ဖွင့်ချိန်း၀၇:၃၀မှ၁၈:၃၀။
|link=Special:FilePath/Wat_Wang_Wiwekaram_every_day.png ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသည်ခရီးသွားဧည့်ဆွဲဆောင်သည်။
စခလဘူရီခရိုင်တွင်နေထိုင်သောလူမျိုးစုအမျိုးမျိုး၏ကိုယ်ရေးရာအချက်အချာဖြစ်သည်၎င်းသည်မွန်လူမျိုးတို့၏မြင့်မြတ်သောနေရာဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းဖေဖော်ဝါရီလကဲ့သို့မွန်ရိုးရာအရအခြားထုံးတမ်းစဉ်လာများကိုလုပ်ဆောင်ခြင်းမွန်ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ၏ မွေးနေ့နှင့်ဆင်တူသည့်အဖြစ်အပျက်တစ်ခုရှိသည်ဘာသာရေးပွဲများ၊ ဥပမာကြိုးဖြင့်ချည်နှောင်ပြီဆွဲခြင်းပြိုင်ပွဲများရှိသည်။
ဒေသခံယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဖျော်ဖြေပွဲများဖြစ်သောမွန်အကနှင့်ကရင်အကများထိုင်းရာမာန် ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အညီစားဆင်ယင်မှုဖြစ်သည်။
ရည်ညွှန်း အခြားရင်းမြစ်များ พิกัดภูมิศาสตร์: 15°07′59″N 98°26′42″E﻿ / ﻿15.1329894°N 98.4449518°E﻿ / 15.1329894; 98.4449518 ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
မွန်ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ (၁၉၁၀ - အောက်တိုဘာ ၁၈၊ ၂၀၀၆) သည် ဝေါင်းဝီဝေကာရာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ စံခလဘူရီခရိုင်၊ ကန်ချနဘူရီခရိုင် ထိုင်းအကြားကြည်ညိုလေးစားခံရသူ မွန်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။