kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝေရွှန်းစန္ဒာ၊ ချမ်းရိပ်သာက၊ မျက်နှာတူရူ၊ တ, သည်တူလျှင်၊ ဇမ္ဗူအောင်ခန်း၊ ပြည်ကြငှန်းသို့၊ ရောက်ပန်းကြီးအင်၊ နေမရွှင်ခဲ့၊ လွင်လည်းတဆိုင်၊ မြိုင်လည်းတထွေ၊ မြေလည်းတထူး၊ ဝေးခေါင်ကြူးသို့၊ ရောက်မည်ဘူးလား၊ ရွှေညာဖျားဟု၊ ရှေးကားမဆွ၊ ကြားရသည်သာ၊ ဘယ်ရပ်မှာဟု၊ ခြင်းရာတစိ၊ တပ်မသိခဲ့၊ ကျွန်းကြီးချက်ချာ၊ တို့နေရာနှင့်၊ ဘာသာကွဲလှမ်း၊ မြိုင်တောဝှမ်းဝယ်၊ အချမ်းမတူ၊ အပူမမျှ၊ ကြုံဘိရရှင့်၊ သိင်္ဃအောင်မြေ၊ လယ်ချက်ဗွေဝယ်၊ နေလည်းတဆန်း၊ နန်းလည်းတခြား၊ မထွေပြားတည့်၊ ကိုးပါးနဝရတ်၊ ရွှေပြာသာဒ်နှင့်၊ မျက်မြတ်လျှံရည်၊ ထွန်းလှည့်လည်သည်။
နေခြည်ထဲတွင် ပါလိမ့်မည်။
နေဝန်းဖန်ဝါ၊ ထိန်စကြာလည်း၊ အာကာဖိတ်စီး၊ ကျွန်းလုံးညီးမျှ၊ ထိနီးမိုးလယ်၊ ဖြိုးဖြိုးကယ်၍၊ အံ့ဘွယ်ရှက်သန်း၊ ရှုမခန်းတည့်၊ ရွှေနန်းမှန်စီ၊ ရှိရာဆီသို့၊ မြှောက်ချီဦးတင်၊ စက်ရာဝင်လည်း၊ ကြည်လင်ရှိခိုး၊ စက်ရာနိုးလည်း၊ လက်မိုးလှည့်လည်၊ မြှော်မိသည်နှင့်၊ ရွှေပြည်တော်မှာ၊ ခုချိန်ခါကို၊ သူဇာသာစံ၊ မိတ်နံမပြား၊ ဓာတ်တံခါး၏၊ ယွန်းစားရှေ့မှာ၊ ပျော်ဘွယ်သာရှင့်၊ သီတာပတ်ကုံး၊ မြစ်နှင့်ကျုံးလည်း၊ တလုံးတည်းရေ၊ စီးတွေတွေတည့်၊ မိုးနွေမခေါင်၊ လယ်ယာမြောင်၍၊ နတ်ဆောင်ယူပို့၊ လေ၏သို့လျှင်၊ ရွှေမြို့ရွှေပြည်၊ ဝန်းပတ်လည်သည်။
ရေကြည် − သဲပြင် သာလိမ့်မည်။
နွေကျွန်းသန်ကာ၊ ခုချိန်ခါကို၊ ကျောင်းသာရာမ်ခင်း၊ စေတီတွင်းဝယ်၊ သီတင်းအလှူ၊ ရွှေပြည်သူတို့၊ ဆုယူစည်းဝေး၊ ဖြူဖြူဖွေးလိမ့်၊ စက်မှေးခိုက်တွင်၊ အိပ်မက်မြင်သို့၊ မရွှင်ရူတ၊ လွမ်းလိုက်လှရှင့်၊ ညွှန်းပြကျိုးဆက်၊ ဆယ်ကျော်သက်က၊ ကြင်ဘက်အတူ၊ တောင်းဆုယူသည်၊ အိမ်သူချောသွယ်၊ သုံးယောက်မယ်နှင့်၊ ပင်လယ်ခြားရာ၊ ခရီးကွာသို့၊ မှာလည်းမကြား သွားလည်းမသင့်၊ ဖြစ်သဖြင့်လျှင်၊ ပူခွင့်ရှည်ရေး၊ ရှိချေသေး၏၊ ရင်သွေးရွှေတောင်၊ သားမောင်နှမ၊ ဆင်းသိင်္ဂတို့၊ မွေးဘရင်ခွင်၊ ရွှေလက်တင်၍၊ ယူငင်ပိုက်ဖြား၊ ဖျော်မည်များနှင့်၊ နှစ်ပါးမျက်ခြည်၊ သားနှင်းရည်သည်။
ရွှေလည် − ဆွဲချင် ရှာလိမ့်မည်။
မဟာမုနိမြတ်ရှင်တော် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာ ရေးသားထားသည်မှာ ရက္ခပူရအမည်ရှိ ရခိုင်ပြည် ဓညဝတီသို့ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလာသောအခါ သတ္တဝါတို့အား တရားဟောတော်မူသည်။
ထို့နောက် ပြန်လည်ကြွချီတော်မူမည်ကို မင်းနှင့်တိုင်သူပြည်သားတို့က တောင်းပန်သောကြောင့် ကိုယ်စားထားတော်မူခဲ့သည့် အကြောင်းအရာကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မဟာမုနိမြတ်ရှင်တော် သမိုင်းအစဉ်၊ တိင်းဓညတွင်မှ၊ ပဉ္စလောဟာကြေးတို့၊ ဂေါတမာအသွေးတူ တွေးယူဘိသို့၊ သူရိယာစန္ဒာမင်းက၊ ကမ္ဘာချဉ်းအောင် သာသနာထွန်းစေဘို့၊ ကိုယ်စားတော် ကျိုလှော်သွန်းသည်ဟု၊ မော်ကွန်းစာညွှန်းကာနှိပ်ခဲ့၊ ကျွန်းညာထိပ် တောင်ဇမ္ဗူ။
စိန္တေရှင်ရွှေရင်ငွေ့နှင့်၊ တင်ရွေ့လှုံမွေ့ယူဘိလို့၊ တုဏှိဘာဝါဖြင့် သာသနာ အရှေခေတ်ထိ၊ နေရစ်ပါ ငါ့ညီပွားငဲ့၊ ကိုယ်စားတော်ထက်ဝယ်ဖွဲ့သို့၊ ထားခဲ့တော်မူ။
ကျမ်းသင်္ဂါယနာတင်တဲ့၊ ပါအဝင် စာတွင်မတွေ့ပြီဘု၊ အိမ်ရှေ့စံ ပြေရခိုင်က၊ ရွှေညာတိုင် ဒေသစာပင့်ခဲ့၊ ရာမင့်နောင် ပြောင်ဖြူရတဲ့၊ မူလပဉ္စမံဖြင့်၊ ပူရစံမန္ဓာတ်မျိုးက၊ မြတ်နိုးဖွယ်ကိုးကွယ်လို့ထားခဲ့၊ ဘုရားမြတ်သသမ္ဘူ၊ မြန်ဇမ္ဗူပျံ့လှိုင်း။
ပြည်တကာ သည်မှာဆုံကြ၊ တည်ရတနာပုံ၊ အမည်ဘဂဝါမုနိသို့၊ ဦးရှိတင် ဝစီနှုတ်ကယ်နှင့်၊ လက်အုပ်ပြိုင်မုခ်လှိုင်သို့သွားမိရင်၊ နှုတ်ဖျားတော် သွားပေါ်မလောက်ပြုံးသည်ဟု၊ နှလုံးတွင်ဘဝင်ပီတိနှင့်၊ ထင်မိထင်ယောင်မှားကြ၊ အများပင် လူပူဇော်လော့၊ တရားတော် သင်မဟောရစ်နှင့်၊ ရှင်ဂေါတမာ ဩဇာနှင့်ပိတ်ခဲ့လို့၊ ဗျာဒိတ်တော် ထုတ်ဖော်မကြွေးရှာသတဲ့၊ အစိန္တိတံကို အနိမ္မိသံလို့ရေးခဲ့၊ ဘုရားပုံစံ နသုန္ဒရံဖြင့် တွေးကြတော့၊ ရှေးကသမိုင်း။
အစိန္တတံ = မကြံစည်အပ်သော။
အနိမ္မိသံ = အနိမိသ၊ မျက်စိမမှိတ်သော။
နသုန္ဒရံ = မကောင်းသော၊ မတင့်သော။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး) မာရ်အောင်မြင် ပြည်တော်ပြန်ဘုရား ကိုးကား Category:မောင်းထောင်ဦးကျော်လှ၏ ကဗျာများ။
အနန္တငါးတန် စဉ်းစားရန် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ရေးဖွဲ့ထားသည်မှာ ဗုဒ္ဓဂုဏော၊ အနန္တော၊ ဓမ္မဂုဏော အနန္တော၊ သံဃဂုဏော အနန္တော၊ မာတာပီတုဂဏော အနန္တော၊ အာစရိယဂုဏော အနန္တော ဟု ရွတ်ဖတ်ကြသော်လည်း မိဘဆရာသမားများ သည် အနန္တထိုက်သည်ဟု ကျမ်းဂန်များ၌ တိုက်ရိုက်မလာ အတ္တနော မတိသာ ဖြစ်ကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
အနန္တငါးတန် စဉ်းစားရန် တသိန်းကမ္ဘေနှင့်၊ ကိန်းဇယျေ သင်္ချေယျက၊ ဆင်ခြွေပန်စေတနံမျှော်ခဲ့၊ ရွှေဉာဏ်တော် အနန္တဟာမို့၊ ဆုံးအဆမရှိနိုင်။
လူနတ်ကယ်ဗြဟ္မာနှင့်၊ သတ္တဝါဟူသမျှတို့ကို၊ ယူဆကာမရေတွက်နိုင်ဘု၊ ဘွေစကြဝဠာမျက်နှာပေါင်းငဲ့ပြင်၊ ထက်ကောင်းကင် ဘယ်တွင်ဆုံးမည်ဟု၊ မြတ်ဘုန်းမော်စိန္တေယျသော်မှ လုံးဝမပိုင်။
ကျေးဇူးဂုဏ်အလွန်ရှိသည့်၊ မွေးမိခင် ဘခင်များနှင့်၊ သင်ကြားကာ ဆရာဖြစ်သူတို့၊ ခါခေတ်တွင် အနန္တော အနန္တောလို့၊ အတ္တနောဉာဏ် အယူအဆနှင့်၊ ပြောရှာကြ အခြေမခိုင်၊ မဖြေနိုင်အကိုး။
အနန္တသဒ္ဒါက ကြံဆကာ မရေတွက်နိုင်ခဲ့၊ ဘွေစကြဝဠာ မျက်နှာပေါင်းနှင့်၊ ထက်ကောင်းကင်အဇဋာငဲ့ပြင်၊ ပေါင်းသတ္တဝါ ဝေနေယျံတို့နှင့်၊ ဘုရားဉာဏ်အနန္တတဲ့၊ သည့်ပြင်ဟာကို ထည့်ချင်လို့မရပါဘူ့၊ ဘုရားဓမ္မခန်ပြင်၊ ငါးအနန္တရယ်လို့၊ ပွားကြနောက်ကိုး။
တသိန်းကမ္ဘေ = ကမ္ဘာတသိန်း။
ကိန်းဇယျေ = လေးခုကိန်း။
သင်္ချေယျံ = အသင်္ချေဟုဆိုအပ်သော အရေအတွက်။
ကျောက်တော်ကြီးရှင် ရွှေထီးတင် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ရေးဖွဲထားသည်မှာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတရားကြီးအား နတ်တို့ညွှန်ပြသဖြင့် စကျင်တောင်မှ အလွန်ကြီးမားလှသော ကျောက်တော်ကြီးကို ရ၍ တင်ပြန့်ခွေပုံတော် ထုလုပ်ကိုးကွယ်သည့် မဟာသကျမာရဇိန် ကျောက်တော်ကြီး ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကို ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးသည် ဂန္ဓကုဋီတိုက် ကျော်တော်အသစ်ကို ပြင်ဆင်ဆောက်လုပ်ကာ ရွှေထီးအထွဋ် တင်လှူသည့် အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျောက်တော်ကြီးရှင် ရွှေထီးတင် နန်းရွှေမြေမန်းမေရုတွင်မှ၊ ဇေယျတု ပဝရံနှင့်၊ သမုခံ ဧကရာဇ်က ရင်နှစ်တော် နေညွန့်ဘွားတွေနှင့်၊ တပါးအဝင်ပ၊ ဇယားတွင် တင်ကာမှတ်ပါတဲ့၊ သားတော်မြတ်ကိတ္တိမံ။
စိုက်ထီးဖြူဆောင်ရွှေပလ္လင်နှင့်၊ အောင်မြေခွင် ညောင်ရွှေစခန်းက၊ ရွှေနန်းရာဇာဘသို့၊ မာသဝါတော်ကျွတ်ခဲ့လျှင်၊ ဖူးလာဝင် အထူးပဏာ အထွဋ်ကိုဖြင့် ဦးညွတ်ရပြန်။
အသူရာ ဗျူဟာလျှောလေသို့၊ သီပေါစံ လောကဓံမကင်းသူမို့၊ ကံယွင်းယို ဗဟိုရ်ပေါက်ခဲ့လျှင်၊ ဟိုအနောက်ပြည်ဣန္ဒိရယ်က၊ စိန္တိတာအကြံနှင့်၊ ဘိလပ်စံထပ်မံစိုးမိလျှင်၊ ကိုးချက်ဆင့်အမြောက်သံ၊ ရောက်ပြန်ကဖြစ်မြဲ။
နတ်ရွာစံဓာတ်သမ္ဘာကြီးပါတဲ့၊ ရာထီးပိုင်သီဟာပျော်၏၊ စိန္တေယျော် မဟိသေလော်ကျောက်ကိုဖြင့်၊ ထီးဆောက်တင်ဘုရင်ထူတော့၊ အရင်တဆူစင်ဖြူတဲ့ စိတ်ကယ်နှင့်၊ ဗူနိဗ္ဗာန်ဖိုလ်ထိလှမ်းရအောင်၊ အပူဇော်သူတော်ရဟန်းတွေနှင့်၊ သိန်းသန်းရေကုဋေတိအောင်ပ၊ မန်းရွှေမြေတောင်ဂီရိက၊ ကုလား မြန်မာများစွာ တရှိငဲ့ပြင်း၊ သိကြားပါအများဗြဟ္မာသို့ ထိလောက်အောင်၊ ကြားသိမဲ့ပွဲ။
မန်းမေရု = မေရုဟု ခေါ်သောမြင်းမိုရ်တောင်သည် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်း၏ အလယ်ဗဟို ဖြစ်သကဲ့သို့ မန္တလေးရတနာပုံ မြို့တော်ကြီးသည်လည်း နေပြည်တော်၏ ဗဟိုဟု ဆိုလိုသည်။
ဇေယတု = အောင်ခြင်း။
ပဝရံ = မြတ်သော။
သမုခံ = သမုတိဘုရင်ဟု ဘွဲ့အမည်ခံယူသော။
မဟိံသေလော်ကျောက် = ဤတွင် မဟိန္ဒ + သေလပုဒ်နှစ်ခုကို ပေါင်း၍ ကြီးမြတ်သော ဘုရားထုရန် ကျောက်ဟု ဆိုလိုဟန်တူသည်။
မှတ်ချက် ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။
သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထန်းနို့ပမာ ကိလေသာ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ရေးဖွဲ့ထားသည်မှာ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတရားကြီးသည် ဆရာတော် သံဃာတော်များကို ရွှေနန်းတော်သို့ ပင့်ကာ ဆွမ်းပင့်ကျွေးမွေး၏။
ထိုအခါ စပ်မိစပ်ရာ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာများလျှောက်ထားသေအခါ အခြားသော သံဃာတော်များသည် ဆိတ်ဆိတ်နေကြသော်လည်း သင်္ဂဇာဆရာတော် ဦးအဂ္ဂကသည် ကိလေသာအာရုံ ကာမဂုဏ်တရားတို့ကို ထန်းနို့ ဥပမာပြကာ ချေပတော် မူခဲ့သည်ကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထန်းနို့ပမာ ကိလေသာ ဘင်္ခဏာမြင်လာပေါ်သည့်၊ သင်္ဂဇာဆရာတော် ပညာအကျော်အထူးပေးမို့၊ မျှော်ဖူးတင်ဥကင်ဖွင့်တဲ့၊ သဖန်းဘွေနန်းမြေမြင့်တွင်မှ၊ ရဟန်းတွေနှင့် ဆုံမိရာ။
ဆွမ်းကွမ်းပါလှမ်းကာကပ်လို့၊ စမ်းသပ်ကာရယ်ရွှင်ဘို့၊ နန်းရပ်ခွင်ဘုရင်ထီးက၊ ခင်ကြီးတွေ လုပ်ရှာကသူတို့၊ မုတ္တစာဂီ မဖြစ်နိုင်ဘု၊ အဆီရစ်ကာ အစာတင်းတော့၊ ကျောင်းဆောင်မှာ၊ ဇောင်းလှောင်မြင်းကဲ့သို့၊ ဆောင်ကြဉ်းရာ သိက္ခာပုဒ်ကတို့၊ ကျဉ်းကျုတ်မည်အတွေးထင်ရောက်သည်ဟု၊ မေးလျှောက်သောခါ။
အသွင်မှာ ရှင်နာဂသိန်နှင့်၊ ဘုရင်မိလိန် ပညာစမ်းသေသို့၊ သင်္ဃာရဟန်းတွေ ဘယ်လိုသောမှ၊ မပြောမဆိုကြဘူ့၊ ဦးအဂ္ဂထေရ်မဟာ၊ သည်အခါမိန့်ကြား။
ရွှေနန်းစံဆင်ခြင်တော့၊ ရဟန်းရှင်ထန်းပင်နှင့် နှိုင်းကြစို့၊ ထန်းပင်ရိုင်းမှာ ရွှေထန်းဖိုက၊ ထန်းရေချိုသူမထွက်ပြီဘူ့၊ မူသက်သောတက်နေကျမှ၊ ထန်းစမှာအိုးတွေကပ်လို့၊ မလပ်ပင်နပ်စဉ်လှီးနိုင်မှ၊ ထန်းပင်ကြီးလေ ထန်းရေတိုးသတဲ့၊ ပုဆိုးကြောင်လူတကာတို့လို၊ မပူဆာမပင်ပန်းလှသူ့၊ တာပသာရသေ့ရဟန်းတို့၊ ဝါသနာ မလေ့မကျွမ်းသောကြောင့်၊ ရွှေထန်းဖို ရေချိုးခန်းပါသတဲ့၊ ထန်းရိုင်းအလား။
တင်္ခဏာ =တခဏခြင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သည့်ဉာဏ်၊ တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်ဟု ဆိုလိုသည်။
မုတ္ထစာဂီ = စင်ကြယ်သော အကျင့်သိက္ခာ။
ထိုင်ကိုယ်တော် ဆိုသည်မှာ ဆွမ်းခံလာသောအခါ သပိတ်ကို သပိတ်ခြေပေါ်တွင်ချ၍ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်ရသည့် သံဃာတော်များအား ဆိုလိုသည်။
အိမ်ရှင်သည် သပိတ်ထဲသို့ ဆွမ်းသာမဟုတ် ဆွမ်းဟင်းပါ လောင်းကြရသည်။
ရပ်ကိုယ်တော်များမှာကား အိမ်ရှေ့တွင် ရပ်တော်မူ၍ ဆွမ်းခံကြရာ အများအားဖြင့် ဆွမ်းတစ်ဇွန်းသာလျှင် ရတတ်ကြလေသည်။
မန်းတင် ရေး၊ ပထမအရွယ်၊ စာ-၈/၉၊ ၁၉၈၅၊ ဇူလိုင်လ ကိုးကား။
မောင်စိုးထိုက် (သုံးဆယ်) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း ဦးစိုးရှိန် ဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်း၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့၊ တောင်ပန်းဆွဲရွာတွင် အဖဦးထွန်း၊ အမိဒေါ်အုန်းရီတို့မှ ၁၃၁၂ခု၊ နယုန်လဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ပြီး မွေးချင်း (၅) ယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
သုံးဆယ်မြို့၊ ကြပ်ချောင်းရွာ အ.လ.က နှင့် အ.ထ.က (၄) မရမ်းကုန်းတို့တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း (ခ) အောင်မြင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၃ မှ ၁၉၇၈ အထိ မိုးလေဝသဌာန နှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းတို့တွင် နိုင်ငံတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပါတီကောင်စီ တာဝန်များသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
တတိယအကြိမ် နှင့် စတုတ္ထအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ပြည်သူ့ကောင်စီဝင် (လုံခြုံ / စီမံ နှင့် တရားရေးအဖွဲ့ဝင်)၊ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့၊ ဂီတကောင်စီတို့တွင် အလုပ်အမှုဆောင်၊ ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်းမြို့နယ် MWJA အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ MWJA (ဗဟို) ပထမအကြိမ် နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ညီလာခံသက်တမ်း (၈) နှစ် ဗဟိုဦးစီး ကော်မတီဝင်၊ ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း၊ NGO အသင်းအလုပ်အမှုဆောင် (စီမံရေးရာတာဝန်ခံ)၊ MWJA အဖွဲ့တတိယအကြိမ်စာပေ ညီလာခံတွင် CEC၊ ဘဏ္ဍာငွေရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး)၊ အခြေခံစည်းမျဉ်းများပြင်ဆင်ရေး အတွင်းရေးမှူး၊ စတုတ္ထအကြိမ်စာပေညီလာခံတွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ အခြေခံစည်းမျဉ်းတွင် အလွှာသုံးလွှာပါဝင်နိုင်ရန် စည်းမျဉ်းပြင်ဆင်ရေး အတွင်းရေးမှူး၊ ပဉ္စမအကြိမ်စာပေညီလာခံတွင် CEC၊ (ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ လုံးချင်း)ထုတ်တင် စိစစ်ရေးနှင့် စာပေအဖွဲ့ဝင် စိစစ်ရေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း (YMBA) တွင် အမှုဆောင်တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း ပထမအကြိမ် ညီလာခံမှ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပခုက္ကူစာပေဆုရန်ပုံငွေ ကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသင်းစည်းမျဉ်းဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
ဘုရား၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ သိမ်၊ ဇရပ်အလှူများနှင့် ရဟန်း (၂၃)ပါး၊ ရှင် (၂၄၅)ပါး၊ သီလရှင် (၇၈) ပါးတို့အားတစ်ဦးတည်း ဒကာခံ၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းပေးခြင်း၊ (၄ - ၁၁ - ၂၀၁၄) နေ့တွင် သွေး (၁၂၉) ကြိမ်မြောက် လှူဒါန်းခြင်း၊ နွမ်းပါးသောနာရေးများအား ပံ့ပိုးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတို့အား ဒါနပြုနေသူ ဖြစ်သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုများ ကလေးပန်းချီဆု၊ ပညာသင်ဆု၊ စာစီစာကုံးဆု၊ တေဇ / ရှေ့ဆောင်၊ လမ်းစဉ်လူငယ် တေးသီချင်းဆု၊ အတာသင်္ကြန်တေးသံချပ်နှင့် အလုပ်သမားအစည်းအရုံး တေးသံချပ်ဆု၊ ကျောင်းကျန်းမာရေးဆု၊ ကျပန်းစကားပြောနှင့် စကားရည်လုပွဲဆု အပါအဝင် တိုင်း၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့် ဆုပေါင်း (၁၂၆) ဆုအပြင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်ပါဆုများ ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။
စာပေဗိမာန်စာမူဆုများအဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် စာပဒေသာ ဒုတိယဆု၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကလေးစာပေ ဒုတိယဆု၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူငယ်စာပေ တတိယဆု၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူငယ်စာပေ ဒုတိယဆု၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စာပဒေသာ တတိယဆု၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်စာပေ ဒုတိယဆု၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်စာပေ တတိယဆု စုစုပေါင်း (၇) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ စာပေဆုနှင့် စာအုပ်ဆုအဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် တတိယဆု၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စာအုပ်ဆု၊ စုစုပေါင်း (၂) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
တပ်မတော်နေ့ စာပေပြိုင်ပွဲဆုများအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုရှည် ပထမဆု၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝတ္ထုရှည် ဒုတိယဆုနှင့် ဆောင်းပါးဆု၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုတို ဒုတိယဆုနှင့် ဆောင်းပါးဆု၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုတို တတိယဆု၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုရှည်ဆု၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုရှည်ဆု၊ စုစုပေါင်း (၈) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ယာဉ်စည်းကမ်းလမ်းစည်းကမ်း စာပေပြိုင်ပွဲဆုများအဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ် (ရန်ကုန်) ဝတ္ထုတိုဆုနှင့် ဆောင်းပါးဆု၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ် (နေပြည်တော်) ဝတ္ထုတိုဆု၊ စုစုပေါင်း (၃) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်တားဆီးကာကွယ်ရေးပြိုင်ပွဲဆုများအဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဝတ္ထုတိုဆုနှင့် ဆောင်းပါးဆု၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းပါး ပထမဆုနှင့် ဝတ္ထုတို ဒုတိယဆု၊၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းပါးပထမဆု၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းပါးအထူးဆု၊ စုစုပေါင်း (၆) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မူးယစ်ဆေးဝါးဆန့်ကျင်ရေးအသင်း ဂုဏ်ပြုဆုအဖြစ် ၂၀၁၃ ခုနှစ် သန့်စင်သွေး (၁၂၄) ကြိမ်မြောက် သွေးလှူရှင် ဂုဏ်ပြုဆု ရရှိခဲ့သည်။
စာပေစွမ်းဆောင်ရည်ဆုများအဖြစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပထမ၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ပထမ၊ စုစုပေါင်း (၂) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသနေ့ အထိမ်းအမှတ်ဆုအဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စိန်ရတု မိုး / ဇလ ဆောင်းပါးဆု ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သည့် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးဘွဲ့တံဆိပ်များအဖြစ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် လူမှုထူးချွန် (တတိယဆင့်) တံဆိပ်၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လူမှုထူးချွန် (ပထမဆင့်) တံဆိပ်၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သာသနာတော်ဆိုင်ရာ သုဓမ္မမဏိဇောတဓရဘွဲ့တံဆိပ်တော်၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် International Theravada Buddhist Missionary University (Foreign Language) လူမှုရေးထူးချွန်ဆု၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ အကြိမ် (၁၀၀) နှင့်အထက် သွေးလှူရှင် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ နှစ်စဉ်ရရှိခဲ့သည်။
ပြည်ပခရီးစဉ်များ ပြည်ပခရီးစဉ်များအဖြစ် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (မွန်ဘိုင်းဒေသ)၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ (ဂယာ / နယူးဒေလီ) နီပေါနိုင်ငံ၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ် (ရွှေလီ - မန်စီ) ဒေသများသို့ သာသနာပြု လေ့လာရေးခရီးနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ (ဟနွိုင်း) မဲခေါင်စာပေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများ သွားရောက်ခဲ့သည်။
တောထွက်ဖို့ကောင်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အားတော်ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူရသေးသဖြင့် အသက်တစ်ရာအတွင်း သေကြေရမည့် ယခုကာလ မိန်းမယောက်ျားများသည် ကာမဂုဏ်ကို မစုံမက်ပဲ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မြန်မြန်တက်ရအောင် အလောင်းတော် ပေါရဇနက်တို့လို တောထွက်ဖို့ကောင်းကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုထားသည့် ကဗျာ ဖြစ်သည်။
တောထွက်ဖို့ကောင်း အသွယ်သွယ် အထယ်ကြီးပါဘိ၊ ဆယ်စီးဆင်အလာပြခဲ့၊ ကာလဂင်္ဂေယျောငဲ့ပြင်၊ ပြေချောပဏ္ဍရာနှင့်၊ မျိုးတမ္ဗမိင်္ဂလရယ်လို့၊ ဂန္ဓပါကျမ်းလာပြခဲ့၊ ဆန်းပါလှမင်္ဂလာ။
ဟေမဥပေါ်မှန်သမ၌၊ ပြောင်ဆဒ္ဒန် မျိုးဆယ်ပါးပေပ၊ ယောက်ျားဗိုလ်ဘဆယ်နှင့်၊ ဆင်သူငယ်ကာဠာဝကတို့မှာ၊ အလားမူ အားတူလို့မျှပေလိမ့်၊ ထားမူလလက်ဦးစွာ။
ဆယ်စီးဆင်ကာဠာနှင့်၊ ဂင်္ဂေယျာ တူရှာမြဲပေပ၊ ဆယ်ကကာဆဒ္ဒန်ထိသွားလေဖျာ့၊ ဘုရားစိန္တေရှင်မတော့၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်ဆယ်ပြန်နှင့် မျှပေသမို့၊ ကာလဆင်ကောင်ရေနှင့်တွက်ခဲ့လျှင်၊ ထောင်ကုဋေအခေါင်ပရမေဖို့ထွက်ပါလိမ့်၊ စွမ်းထက်တဲ့ ဂုဏ်တေဇာ၊ ကြုံပေလာခြိမ့်ညောင်း၊ နောင်တသွယ် ထောင်ဆယ်ကုဋေချီမှ၊ မဟေသီ လူနှင့်မျှနိုင်သတဲ့၊ ဗလတော်သို့လိုကောင်းလျက်ကယ်နှင့်၊ နောက်နှောင်းပြေပါဝါမှ၊ ဒေသဇာကုဿိန်အကြွတွင်ဖြင့်၊ ဗလတော်မသန်မာ၍၊ ကန္တာမှာ နှစ်ဆယ့်ငါးကောင်တဲ့၊ နေနားကာ ကိုယ်တော်နွှဲခဲ့ရ၊ မလဲရုံတမယ်ကြံသပေါ့၊ သဲအသန် အားကုန်ခန်းပါလို့၊ ယိနွမ်းခါ ဇာရာအို၍၊ ရာမပိုတိုမဲ့သက်ကယ်ကြောင့်၊ ချောကညာတွေ၊ ဇောတဏှာ မမက်သာဘု၊ ဩဘာ ဆောညာလို့တက်ရအောင်၊ ဆောမကြာ ပေါလာဇနက်တို့လို၊ တောထွက်ဖို့ကောင်း။
ခက်ဆစ် (၁) ကာဠာဝကဆင်၊ (၂) ဂင်္ဂေယျဆင်၊ (၃) ပဏ္ဍရဆင်၊ (၄) တမ္ဗဆင်၊ (၅) ပိင်္ဂလဆင်၊ (၆) ဂန္ဓဆင်၊ (၇) မင်္ဂလဆင်၊ (၈) ဟေမဆင်၊ (၉) ဥပေါသထဆင်၊ (၁၀) ဆဒ္ဒန္တဆင် = ဆင်ဆယ်မျိုးတို့သည် အစဉ်အလိုက် ၁၀ ဆစီ အားရှိကြ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်ထက် ၁၀ ဆ အားရှိ၏။
ခေါင်ပရမေ = ဘုရား။
မဟေသီ = ဘုရား။
ကန္တာမှာ = ကန္တာရမည်သော ခက်ခဲသော ခရီးလမ်းမှာ။
ပေါလာဇနက် = ဘုရားလောင်း ပေါလဇနက္ကမင်းကြီး။
ပန်းရွှေမိကျောင်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ၁၂၄၄ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလတွင် သီပေါဘုရင် အရှင်နှစ်ပါး ရန်ကင်းတောင် ကျောက်စေတီဘုရားသို့ ထွက်တော်မူရာ ထားဝယ်ဗိုလ်က မိကျောင်းပန်းဆက်သည်။
၎င်းပန်း အကြောင်းကို အမိန့်တော်အရ သီကုံးဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆုတော်ငွေအဖြစ် ၁၀၀၀ ကျပ် သနားတော်မြတ် ခံခဲ့ရသည်။
ပန်းရွှေမိကျောင်း မဆွတ်ခင် ညွှတ်ချင်ရက်ဟာမို့၊ အခက်နှင့်အခိုင်မတော့၊ မကိုင်လျှင်သာ သာသာပ၊ ကိုင်ပြန်လျှင်ယိုင်ခါခါနှင့်၊ ပြိုင်မကြာ ခိုင်ညှာကပြုတ်တော့မထင့်၊ ပန်းပုပ္ဇပွင့်ပွေလီ။
ထိမ်းအမှတ်၊ ဝိဉာတ် ဝစီဒွါနှင့်၊ သညာထင်စွာပြုရှာကြ၊ သံသုမာဆိုထင့်၊ ခရာပို လတာညိုပန်းတွေက၊ ဆန်းပေ့စီရရီ။
ရွှေနန်းသူဟန်ပွေလီတဲ့အောင်၊ ရွှေကေသီတော်ပေါ်မှဆင်တဲ့၊ ဂေါ်သဇင်ဒေဝီမှန်တို့ကို၊ အာခံကာ ကာပြန်ဝင့်ပြီဟု၊ သဒ္ဒါလန်ရာဇဒဏ်သင့်မည်ကြောင့်၊ မြိုင်မင့်ခွင်စုံညိုညိုတို့မှာ၊ ဂုဏ်သိုသိုအသာကွယ်၍၊ ဆာမကျယ်ခမျာငယ်ပွင့်ရှာကြ၊ နန်းနှင့်ဖြင့်သူမသိ၊ မလီငဲ့ဘိကောင်း။
ရဂုံထဲမှာမို့၊ ပုံကွာဆင်တော်မူရအောင်၊ ရွှေတံချူဆောင်မချွတ်ပြီဘု၊ ခေါင်ထွဋ်ညှာတံက၊ သာအမြန်ဖျာ့ကျွန်ဖြုတ်ခဲ့ပေါ့၊ ရွှေဥသျှောင်တော်ပေါ်မှာဆင်တဲ့ ဂေါ်သဇင် ဒေဝီလှုံတို့လို ပုံတမူ ယဉ်ယဉ်နှင့်၊ မူတသွင် ဆန်းရေဖြင့် ရှိပါလိမ့် ပန်းရွှေမိကျောင်း။
ပုပ္ဖ = အပင်မှပွင့်သောပန်း။
ဝိညာတ် = ဝညာတ၊ သိအပ်ပြီးသော၊ ကျော်စောသော။
ဝစီဒွါ = နုတ်ထွက်စကား။
သညာ = အမှတ်အသား။
သံသုမာရ = မိကျောင်း။
လတာ = အနွယ်မှပွင့်သောပန်း။
သင်းအခက်ဆုံး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ မုံရွေးရွာ၌ သံဃာကြီးငယ်တို့ ဝိသာခါ၏ နို့ကို ယောက္ခမစို့ကြောင်း မစို့ကြောင်း ငြင်းခုံကြရာ၊ မောင်းထောင်ရွာသို့ သတင်းစုံ ရောက်လာ၍ သံဃာတော်များက ရေးသားဆုံးဖြတ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံကြသဖြင့် ယင်းအဋ္ဌကထာစကကားကို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်နှစ်ပါးက မနှစ်သက်ကြောင်း ရေးသားထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
သင်းအခက်ဆုံး ဝတ္ထိပြေ ရွှေပြည်သာက၊ ဝိသာခါ, မိဂါရတို့၊ ဓိတကိုယ့်ရင်သွေးကဲ့သို့၊ မြတ်လေးစွာရိုသေခရှာတဲ့၊ ချွေးမနှင့် ယောက္ခမာ။
ဝါသနာ ဘာသာခြားသော်ကြောင့်၊ ဘုရားဆိုသူမသိတဲ့ပြင်၊ တရားကိုအယူမရှိပြီဘု၊ ရှင်ဝါသာခါက၊ ဒေသနာရွှေဗျာကျွေးရာသို့၊ ပါသွေးဆောင်သမ္ဗုဒ္ဓေါက၊ သုတ်ဓမ္မာထုတ်ကာဟောတော့၊ မင်္ဂသောတာဖိုလ်တည်ဘိသောကြောင့်၊ ရှင်မိဂါရွှေသဋ္ဌေးက၊ အတန်တန်ဆလန်ပေးသတဲ့၊ ချွေးမထံမှာ။
ဓမ္မပဒါ၏၊ ဋ္ဌကထာဆရာကြီးတွေက၊ လှသာခါတမာသီးလိုနှင့်၊ ကာဆီးပုံချုံလွှာလှပ်ပါလို့၊ စုံဟတ္ထာ နှစ်ဖြာပြိုင်နှင့်၊ သာကိုင်ကာညှာတိုင်က စုတ်သတဲ့၊ ဦးဗုဒ်ကယ် နာမည်ကောင်းပေတဲ့၊ အုဌ်ကျောင်းစံ ညောင်ကန်ဆရာတော်နှင့်၊ ထောင်တွင်းကျော်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မကြိုက်ကြဘု၊ ချိုမြိုက်ရည်ပိုက်ချီထွေးတဲ့၊ ရင်သွေးငယ် အမေနှင့်သားကဲ့သို့၊ ဘုရားရှင်စိန္တေယျော်၏ တရားတော်နို့ချိုအေးကို၊ စို့ပေးကာ လမ်းမှန်ချသထင့်၊ ကျမ်းဂန်ပြဋ္ဌကထာ၊ ဆစရာမျှော်အုံး။
ပဏ္ဍီတဆူဝိဓူဇာတ်တွင်မှ၊ ကောရပ္ပရာဇာနှင့်၊ နတ်မာဃာဂဠုန်နဂါးတို့၊ စောဒနာတွင်ဟောကာကြားလိုက်တဲ့၊ တရားကိုသူမနာရလို့၊ နဂါးပူဆာသည်းချာနှလုံးကို၊ စားသုံးချင်အလိုရှိသည်ဟု၊ ရှင်ဝိမေမာလာက၊ ဖြေမသာခွေကာလျသော်ကြောင့်၊ ရှာရသူမောင်ကစ္စည်းကဲ့သို့၊ ဤနည်းတူ ဌကထာရှိရစ်တဲ့၊ ပါဠိမှာ မိဂါပဒထင့်၊ ဝလဉ္ဇနာပညာနှင့်ဆပါတော့၊ မြင်ရသူသက်သေမရှိသော်ကြောင့်၊ မသိနိုင်တွေးကာဆလိုက်ယင်၊ ချွေးမကို အမယ်မှတ်စေတော့၊ မွေးဘခင်မဖွယ်မအပ်ပြီဘူ့၊ ကွယ်ညှပ်ကာပုဝါချုံးတဲ့၊ ရတနာနှစ်စုံ နံ့သာမှုန်မကင်းပေ၍၊ ခမျာငုံလျှင် လျှာထုံတဲ့ ခံတွင်းရယ်နှင့်၊ ဖရဏာဟုံ၊ ဓမ္မာရုံလို့ သွင်းရမှာက၊ သင်းအခက်ဆုံး။
ဝတ္တိပြေ = သာဝတ္တိပြည်။
ဝိသာခါ = ဝိသာခါ သူဋ္ဌေးသမီး။
မိဂါရ = ဝိသာခါ၏ ယောက္ခမသဋ္ဌေးကြီး။
ဓီတ = သမီး။
စုံဟတ္ထာ = အစုံသောလက်။
မိဂါပဒ = မိဂပဒဝလဉ္ဇနနည်း၊ သားသမင်၏ ခြေရာကိုကြည့်၍ ကောက်ယူရသောနည်း(နည်းလေးဆယ်ရှိ)။
သဘင်သည်ဘဝ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ကောင်းသောအသက်မွေးခြင်းဟု အမည်ပေးခံရသော်လည်း အဓမ္မလောဘဇောနှင့် လက်ကုန်နှိုက်တတ်သော ကုန်သည်လယ်လုပ်များမှာ ဘဝတစ်ပါးသို့ ပြောင်းသွားကွယ်လွန်သောအခါ အပါယ်လေးပါးသို့ လားတတ်ကြောင်းကို သတိပေးကာ ရေးဖွဲ့ထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
သဘင်သည်ဘဝ ဒုစရိုက်ပြမိုက်ခါ အရွှင်ကြံ၍၊ ဘဝင်္ဂ − အမြွက်တေးရယ်နှင့်၊ သဘင်ဉာဏ် အသက်မွေးသူတို့၊ ရှက်တွေးပုံ လမ်းမှန်ချင့်လျှင်ဖြင့်၊ ကျမ်းဂန်နှင့် ထောင့်ဖီလာ။
မလိမ္မာ အိမ်ရာထောင်ကြ၊ လူ့ဘောင်မှာ ဒုလ္လဘော ရယ်လို့၊ ကောင်းသောဉာဏ်ကုန်သွယ်၍၊ ကောင်းအောင်သွယ် တောင်သူလုပ်ပေခဲ့၊ ဗုဇ္ဈတိ လိုတော်ကျအောင်ပ၊ ဓမ္မပဒံကျမ်းရယ်က၊ ရဟန္တာနှုတ်တော်မြွက်ခဲ့၊ ကျမ်းသွက်သေချာ။
ကျင့်သမ္မာအာဇီဝနှင့်၊ မှီကြရန် အသက်မွေးရမယ်တဲ့၊ ဤမျှမှန်ဓမ္မစက်ပေးခဲ့ ရုပ်သေးကိုရှောင်ခွာ၍၊ ကောင်းစွာပင် တောင်သူလုပ်သော်လဲ၊ သမ္မာညီဝါဒီချုပ်ပါမှ မဟုတ်လျှင်ပိုအမိုပ၊ အကုသိုလ် ဒုကိုချစ်တော့၊ ဘယ်ဖြစ်မှမသက်သာ၊ နရက်ရွာလွတ်ခဲ။
သိပညာစာအရှိငယ်နှင့်၊ ပါဠိထင်ထင် မြွက်ပါလို့၊ အနက်ကိုဝေဖန်ညှိလိုက်လျှင်၊ ဝိသမံ မတည်ဟောပေတဲ့၊ ဤလောဘမူကြောင့်၊ ပေးအလှူဖြောင့်မရိုးပေဘု၊ တောင်းတင်းမျိုးအထွေထွေနှင့်၊ ကန်သင်းခြေ နင်းလေဘိသည့်ပြင်၊ တအိအိရေကိုယူသည့်၊ကိုတောင်သူ ဒိန္နဒါန်နှင့်၊ အရင်းမှန်ငွေတမတ်၊ တကျပ်ပါ ရုဠီတင်၍၊ လေးချိန်ခွင် လည်ဆယ်ကြံကြ၊ ဝါဏိဇ္ဇံ မောင်မုသားတို့၊ စားကြတာ တပုံစီမို့၊ ထုံဝသီလွယ်လွယ်ပ၊ ကုန်သွယ်ခါ လယ်ယာဖြင့် လုပ်နိုင်ဘု၊ အရုပ်ကို ကြိုးစုံတပ်ပါလို့၊ သမ္ဗပ္ပလာဉာဏ်နှင့်၊ ကဗျာသံအရွှင်သွယ်၍၊ သဘင်သယ်ဧကန်လုပ်ရပါတော့၊ ကျုပ်တို့ မသကာကျလျှင်ဖြင့်၊ မဟာသ နယ်တထောင့်ပါဘဲ၊ ကယ်ထောင့်ဉာဏ်အမှုနှင့်၊ ငါတောင်သူ ငါကုန်သည်ဟု၊ ရွာရုံဖွယ် ကွက်စုံရိုက်ပါလို့၊ လက်ကုန်နှိုက် ဗလာချာမောင်တို့က၊ သမ္မာယောင်ပြုပြန်၍၊ သမုဒယံ ခုခံလို့ မကြွားချင်နှင့်၊ အမှုမှန်လျှင် ဘသူ့အကြံမှ မတရားပါဘူ့၊ စတုအပါယံကို၊ ပြုသဟာကံကြောင့်၊ လားရပါလိမ့်မယ်၊ မှားကြဆင်ကွဲ။
ဘဝင်္ဂံ = စိတ်။
ဒုလ္လဘော = ဖြစ်ခဲသော။
ဗုဇ္ဈတိ = ဘုရား။
သမ္မာအာဇီဝ = ကောင်းသောအသက်မွေးခြင်း။
ဝိသမံ = မသမာသော။
အဒိန္နဒါန် = ခိုးမှုကံ။
ရုဠီ = တင်စားခြင်း။
ဝါဏိဇ္ဇံ = ရောင်းဝယ်ခြင်း။
သမ္ဖပ္ပလာဉာဏ် = ရွှင်မြူးသောဉာဏ်။
ပဟာသ = ပဟာသငရဲ။
သမုဒယံ = တွယ်တာခြင်း။
စတုအပါယံ = အပါယ်လေးပါး။
သဲသယ်သည့် နွားပမာအလား ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ စတုရာရက္ခတရား လေးပါးတွင် ပါဝင်သဖြင့် လူတိုင်း၏ စရိုက်နှင့် လျော်သော သဗ္ဗတ္ထက၊ မရဏ သတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းကြရန် ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
သဲသယ်သည့် နွားပမာအလား မရပ်ကယ်မတည်နှင့်၊ ရဟတ်လည် ပမာသို့၊ သတ္တဝါ ဝေနေယျငယ်တို့၊ သေကြရန် တမန်ဆိုက်တော့၊ ခံထိုက်သူဘယ်သူဆီးနိုင်ပ၊ လူကြီးငယ်ရွယ် အလတ်နှင့် အကလေးအရွယ် ရွေးချယ်၍ မလှပ်ပြီဘု၊ ရေးလက်မှတ်ပါကြရာ။
အသက်ရှေစဉ် လက်ခြေအလုပ်ကယ်နှင့်၊ ငွေထုပ်ကိုယ်စီရှာကြ၊ ဥစ္စာမြှုပ်ခါ ဝှက်ပါလို့၊ ရုပ်ခန္ဓာပျက်ကြွေ သေရှာကြသူ၏၊ ရွှေစငွေ အထွေထွေကျန်တော့၊ အမွေခံဝေဖန်ရစ်သူက၊ ရန်ဖြစ်ကာ ကိုယ်ဘို့ခဲရှာကြ၊ ထိုနဲတူ ငါသေအုံးမည်ဟု၊ နှလုံးတွင် မထင်တဲ့သဘောရယ်နှင့်၊ မနောမှာကြည်လင်ကြပါဘိ၊ လောဘသက္ကာ။
သူခိုးဓမြတွေတို့၊ ဆိုးလှသည် တကယ်ထင်ကြတော့၊ တလတွင်တကြိမ် မတိုက်နိုင်ဘု၊ အိမ်၌ပင် တဲအုံထိုးပါလို့၊ ကုန်မျိုးစုံ ရင်းခါရောင်းသူတို့၊ တင်းတောင်းကို လိမ်ကာယူ၍၊ ချိန်ရှာသူ အဒိန္နဒါန်က၊ မဟိန္ဒာဝယံ၊ ခိုးသူကြီးသာပ၊ ထွန်စီးလူတောင်သူများငယ်တို့၊ ကျွဲ နွားကို မညှာတာ၍၊ သနားစရာ မောရှာလူတို့၊ ဂေါဏမောင် လက်ခြေညောင်းသော်လဲ၊ နေစောင်းတောင် ထွတ်မဖြုတ်ပြီဘူ့၊ လွန်ယုတ်မာ အိုလို့ မသွားပြန်တော့၊ ထိုနွားကို လဲကာရောင်းပါလို့၊ ဖဲပေါင်းစုံ ကြွေအံခတ်သူတို့၊ အလေ့တထွေ ရှေ့နေအတတ်ကယ်နှင့်၊ ငွေရတတ်ဘို့ ပိုက်ဆံရှာ၊ မြိုက်ဉာဏ်သာတဲ့ စနက်မီး။
လေးသစ္စာ လှစ်ကာဖွင့်လိုက်တော့၊ မြစ်ဂင်္ဂါ ဝါဠုသဲတွင်မှ၊ ပျံဝဲကာ တလူလူနှင့်၊ အတူတူ ဘယ်သူမှမဟုတ်ပြီဘု၊ ရုပ်ခန္ဓာဥစ္စာခဲရှာကြ၊ ဖုတ်ထဲဝယ် သဲသယ်သည့် နွားကဲ့သို့၊ လှည်းသွားလျှင် အားကုန်လို့ မရုန်းနိုင်တော့၊ သုံးဆယ်တစ်ဘုံအစွန်းတွင်မှ၊ နစ်မွန်းသည် တလည်လည်နှင့်၊ မတည်ကြည် ဂယ်ကပြေးရှာကြ၊ စက်လေးဖြာ ဩဃာသဝတွင်မှ၊ ပြောကြရန်အခါခါမို့၊ ဘာဝနာ မပြတ်ပွားပါကြ၊ မြတ်ဘုရားနော် မကြုံရလို့မို့၊ သုညတွေကမ္ဘာညံလိမ့်၊ မဟာဘဒ္ဒကံ တဆူကျန်တော့၊ သရဖူရန် အရိမေတ္တေးမတော့၊ ညစ်ကြေးနော် ဆေးလျော်သန့်လို့မို့၊ မွှေးကံ့ကော် ညှာတံဝတ်ကိုလ၊ ပန်ဆွတ်ယူ တူတူပါကြအောင်၊ လူသတ္တဝါတွေ ဗြဟ္မက စတာမို့၊ အမျိုးပုံတော်ကို နှိုးဆော်လို့ ဆွလိုက်ပေါ့၊ အကျိုးမျှော်ကာ မိုးပေါ်ကပြပါလိမ့်မယ်၊ ဖိုးကျော်လှကြီး။
လောဘသက္ကာ = အလိုရမက်ကြီးခြင်း။
မဟိန္ဒာဝယံ = ကြီးသည့်အုနုဘော်ရှိသော။
ဩဃာသဝ = ယိုစီးတတ်သောတရား။
မဟာဘဒ္ဒကံ = မြတ်သောဘဒ္ဒကမ္ဘာ။
ကောလာဟလစကား သတိထား ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်က မြန်မာပြည်၌ ပလိပ်ကပ်ခေါ် အဖျားကြီးရောဂါတစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာရာ သီပေါဘုရင်လက်ထက်က လူကိုလူချင်းဖမ်း၍ သတ်သည် စသော ကောလာဟလ စကားမျိုးကဲ့သို့ ရေတွင်းကို ဆေးခတ်၍ လူများကိုသတ်သည်၊ ကြွက်လွှတ်၍ သတ်သည် စသော အချို့သောသူများ ပြောစကားကို စဉ်းစားရန်ဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ကောလာဟလစကား သတိထား မန်းဌာနီပြည်ပါလျှောချင်တော့၊ သီပေါဘုရင်ရှိစဉ်က၊ ဗောဓိပါအမှုယွင်းပါလို့၊ လူချင်းပင် လူကိုဖမ်းသည်ဟု၊ မချမ်းမသာပ၊ ပရမ်းပတာ နှုတ်စကားတွေနှင့်၊ လှုပ်ရှားကာ ကောလာဟလ၊ ပြောရှာကြကိန်းလန့်ပုံ။
မန္တလေးမှာလ၊ ချမ်းဧစွာမငြိမ်ဝပ်ပြီဘူ့၊ ဆေးခတ်ပြန် ကန်ရေတွင်းတို့ကိုလ၊ သေမင်းလို ထိုရေကိုမသုံးကြနှင့်တဲ့၊ ပြည်လုံးကုန်မယုံရနှင့်၊ ယုံရမည် ခက်စတောင်းပေပ၊ လမ်းကြောင်းပုဝါတွေ့လျှင်ဖြင့်၊ နှာငွေ့လိုဆေးနှင့် တောက်သတဲ့၊ သွေးနောက်လို့တုန်။
သေအချာ အခြေရှာလို့ရနိုင်ဘူ့၊ ရေစအိုင်ကမ်းစနားတွင်မှ၊ ကုလားမြင်လျင်မြန်မာကနှက်မတဲ့၊ ဒါးတပြက် ဒုတ်တဖုံ၊ လှုပ်ကုန်ကြ လူအပေါင်း။
ပြည်မန်းဟိုအခါက၊ လမ်းလာဖမ်းကာဆီးသည်ဟု၊ ရီးတီးယောင်တောင်ပြောကြ၊ သီပေါဘုရင်ရှိသည်ခေတ်ကဲ့သို့၊ ဤနှစ်တွင် ကြုံပြန်လာရ၊ အများသတ္တဝါတွေ သနားညှာတတ်ရက်မို့၊ တွေးမှားစရာဆေးဝါးလာလို့ မခတ်တန်ဘူ့၊ သွားတတ်အောင် ဆင်ခြင်လို့သွားကြတော့၊ ကရိကတာ ဝိဝါဒ စကားတွေကြောင့်၊ မသိသာအောင် သတိသာထားကြတော့(ကွယ်) ၊ များလူထုပေါင်း။
ကောလာဟလ = ယုံမှားအောင်ပြောသောစကား။
ကရိကတာ = မရေမရာသော (ဘန်းစကား)။
ဝိဝါဒ = အယူအဆကွဲပြားခြင်း။
မင့်ဉာဏ်ကအလွန်ရိုင်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဦးကျော်လှ အသက် (၂၈) နှစ်တွင် သံချိုဆရာ မောင်ဉာဏ်ကျယ်၏ သံချိုစာ၌ အသုံးအနှုန်း ညံ့သည့်အကြောင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
မင့်ဉာဏ်ကအလွန်ရိုင်း သံခိတ္တံ တရားကိုယ်နှင့်၊ စကားတို မရှေလျားပြီဘူ့၊ ရွှေဓားဝယ်ဗိုလ်အရှင်က၊ နောင်မဂ္ဂင်နိဗ္ဗာန်ထိရစေဘို့၊ သဒိဿ အလှူပေးတွင်မှ၊ ရုပ်သေးတော်မဟာကို၊ ပျော်စရာခေါ်ကာကနိုင်သနှင့်၊ ပွဲသုံးညရတ္ထိယံ။
ဝေမှောင်ကို နေရောင်ပေါ်သည့်နှယ်၊ ရွှေသောင်ပျော် မောင်ကျော်လှငဲ့ကို၊ မျှော်တကာ စိတ်ရည်စူးလို့၊ ချောင်းဦးဆယ်ရွာသားနှင့်၊ နှုတ်ဖျားဉာဏ် စာကစစ်ကြလိမ့်၊ အများပင်ကြားချင်တဲ့ ခေတ်ဟာမို့၊ အားသစ်နှင့်ပြန်။
စွဲသန်လျက်ကယ်နှင့်၊ ဝဲဘက်မှာ ဝင်းတော်မှူးတဲ့၊ မြေတူးပိုင်သေနင်မတ်ကယ်က၊ မွေဓာတ်တော် ရောင်စုံညိတဲ့၊ မြတ်မုနိ စိန္တေယျာ၏၊ မြောက်မျက်နှာမုခ် လိုဏ်နဘေးတွင်မှ၊ ရုပ်သေးစုံ အမှုထမ်းခဲ့ရ၊ ချီးမွမ်းကာဆိုဘို့ ကောင်းပါငဲ့၊ ရွာမောင်းထောင် သူ့ကိုကြောက်သောကြောင့်၊ ရုပ်ဖျောက်ကွယ်လွယ်ရာမှာ ပုန်းသည်ဟု၊ စာကုံး၍ ဆိုနှင့်ပြန်၊ မင်းဉာဏ်ကအလွန်ရိုင်း။
ဆောင်တော်နီ ပိုင်သည့်မင်းရယ်က၊ သီချင်းဆိုနှစ်ဉာဏ်တြွရအောင်၊ သံထဲမှာ ဆင့်ဆိုလျက်ကယ်နှင့်၊ နံနက်ကယ်ညီလာခံက၊ မင်းကြီးထံ ခွင့်ပန် လျှောက်သောကြောင့်၊ လှဆရာပြလှာရောက်တဲ့ရှင်၊ နာလောက်အောင် ဉာဏ်ကဖျင်းသူမို့၊ သံကွင်းရှေခွေးချည်ကြိုးနှင့်၊ တုတ်မိုးကာ ဆောင်တော်ကိုင်တို့က၊ ကျော်ရိုင်ကို ချည်၍ထားမရတဲ့၊ စကားမသိမ်မွေ့လေခြင်း၊ ခွေးဉာဏ်ကို ခွေးလှန်နှင့်တေ့ခဲ့၊ ဒဏ်ပြေကာ ခုသည်ညမှာဖြင့်၊ ပစပ်ဟာလှပ်ခါ(ဟ)တော့၊ ဆရာကြူလျှာထူလို့ ပွရစ်စေ၊ ခွေးမအတိုင်း။
သံခိတ္တံ = သံခိတ္တ၊ အကျဉ်းချုံးအပ်သော။
သဒိသ = တူသော၊ တော်လျော်သော။
ရတ္တိယံ = ညဉ့်အခါ။
မုနိ = ဘုရား။
စိန္တေယျာ = ဘုရား။
အိုးဖိနပ်ထမ်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဆရာမောင်ဉာဏ်ကျယ်ကို စောင်း၍ ရေးဖွဲ့ထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
အိုးဖိနပ်ထမ်း ထောင့်နှစ်ရာ နှစ်ဆယ်လွှမ်းလို့၊ အစွန်းမှာ ရှစ်ခု ကြိမ်းငယ်က၊ ပတိမ်းငယ်ရွှေဘိုကိုခြုံမိလို့၊ ပြေအလုံမြေကုန်ပြေးကြရ၊ မုံရွေးရွာ ခင်မွန်ထိရောက်ကရော့၊ အများတကာ အသွားအလာကြောက်ကြရ၊ ဓားမိုးပေါက်စွေလို့ရွာ။