kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျွန်းရွာတည်ရှိရာ၏အရပ်ဝန်းကျင်သည် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအရ ဆိပ်ကမ်းကျသောနေရာကောင်း တစ်ခုဖြစ်၍ နောင်တွင် စည်ကားလာခရာ ခရစ် (၁၈၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် ဤကျွန်းရွာကို အင်္ဂလိပ်မင်းတို့က နယ်ပိုင်ရုံးစိုက် အုပ်ချုပ်ရာ မြို့တစ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်၍ (ပေါက်တောမြို့) ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တည်နေရာ၊ အကျယ်အဝန်းနှင့် လူဦးရေ ပေါက်တောမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၀) ဒီဂရီ (၁၀) မိနစ် (၃၆) စက္ကန့်၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု (၉၃) ဒီဂရီ (၁၄) မိနစ် (၁၈) စက္ကန့် အကြား၌ တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်၏မြောက်ဘက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြေပုံမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် စစ်တွေမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြို့နယ်တခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၄၀၃.၇၄-စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။
ရပ်ကွက် (၅) ရပ်ကွက်၊ ကျွန်းရွာအုပ်စု (၅၃) အုပ်စုနှင့် ကျွန်းရွာပေါင်း (၁၇၈) ရွာ ပါဝင်သည်။
ပေါက်တောမြို့ပေါ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၀.၆၈ စတုရန်း မိုင်ရှိသည်။
၁၉၉၉- ခုနှစ် စာရင်းအရ ရပ်ကွက် (၅) ရပ်ကွက်၌ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၁၄,၀၉၄- ဦးနေထိုင်ပြီး ကျွန်းရွာ (၁၇၈) ရွာ၌ လူဦးရေ ၁၂၃,၉၁၆-ဦး နေထိုင်သည်။
တစ်မြို့နယ်လုံး၏ လူဦးရေ စုစုပေါင်းသည် ၁၃၈,၀၁၀-ဦး ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် ရေဆင်း ပေါက်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင်၏ (၁၁) ပေအမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။
ဤမြို့နယ်၌ ဖရုံကာကျွန်း (၃) ကျွန်း၊ တောင်ရင်းကျွန်း၊ ပြားကျွန်း၊ ဝင်းကျွန်း၊ ပြည်စိုးကြီးကျွန်း (ပြည်သူကြီးကျွန်း)၊ သလွန်တောင်ကျွန်း၊ စိုင်းတုတ်ကျွန်း၊ နန်းတက်ကျွန်း၊ ငပြီကျွန်းဟူ၍ ကျွန်းကြီး (၁၁) ကျွန်းဖြင့် ပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဖရုံကာကျွန်းသုံးကျွန်းနှင့် တောင်ရင်းကျွန်းမှအပ ကျန်သည့်ကျွန်းများမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ကျွန်းများ ဖြစ်သည်။
ထိုကျွန်းများအကြားတွင် လှည့်ပတ်စီးဆင်းလျက်ရှိသောမြစ်ချောင်းများအနက် ပေါက်ဆိန်ကျမြစ်သည် တောင်ဘက် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
မြို့နယ်၏ အလယ်ဗဟိုမှ စီးဆင်းနေသော ကျွဲကူးမြစ်မှာ မြောက်မှ တောင်အရပ်သို့ စီးဆင်းပြီး အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်သို့ ကွေးညွတ်ကာ ဂစ္ဆပနဒီမြစ်၀နှင့် ပေါင်းဆုံလျှက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး ပေါက်တောမြို့ကို ခရစ် (၁၈၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းလျှက် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်သည်။
မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ အုပ်ချုပ်သောစနစ်သည် ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်မင်းတို့ အုပ်ချုပ်သောနည်းစနစ်ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ပေါက်တောမြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုပင်ဖြစ်သည်။
(၁၉၉၈-၉၉) ခုနှစ် စာရင်းအရ မိုးစပါးစိုက်ပျိုးမြေဧက (၇၄၂၈၀) ရှိသည်။
ယင်းအပြင်အချို့မြေနေရာများ၌ ရာသီအလိုက် ပဲတောင့်၊ မိုးနှမ်း၊ နေကြာ၊ ငရုတ်၊ ပဲအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
ဒုတိယအနေဖြင့် ပေါက်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်နှင့်နီးကပ်စွာတည်ရှိသဖြင့် ငါးပုဇွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
(၂၀၀၀) ပြည့်နှစ် စာရင်းအရ ပေါက်တောမြို့နယ်၌ ပုဇွန်မွေးမြူရေးဧက (၁၇၁၁၂) ဧကရှိသည်။
ထို့အပြင် ဖရုံကာကျွန်း သုံးကျွန်း၌ ငါးဖမ်းစခန်းများဖွင့်လှစ်ပြီး ငါးများကို နိုင်ငံခြားသို့ပင် တင်ပို့ရောင်းချသည်။
တတိယအနေဖြင့် နေလှမ်းဆား ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
(၁၉၉၇-၉၈) ခုနှစ်စာရင်းအရ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၌ နေလှမ်းဆားဧက (၇၃၈) ဧကရှိပြီး ဆားပိဿာချိန် သိန်းခြောက်ဆယ်ကျော် ထွက်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ဘာသာရေး ပေါက်တောမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်လျက်ရှိသော လူမျိုးအများစုမှာ ရခိုင်လူမျိုးများဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သည်။
ဤမြို့နယ်၌ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဆင်းထု (ဉာဏ်တော်အကြီး) (၁၆) ဆူ၊ စေတီပုထိုး (၂၁) ဆူနှင့် (၁၉၉၉) ခုနှစ်စာရင်းအရ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၇၃) ကျောင်း၊ သီလရှင်ကျောင်း (၃) ကျောင်း၊ ရဟန်းသံဃာပေါင်း (၇၈၂) ပါး၊ သီလရှင် (၄၅) ပါး ရှိကြောင်းသိရသည်။
အခြား ဘာသာဝင်များအဖြစ် ခရစ်ယာန်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် မူဆလင်ဗလီ (၂၈) ခုရှိသည်။
ထင်ရှားသော ဘုရားပုထိုးစေတီများမှာ မြေငူကျွန်း၌ ဆံတော်သျှင်စေတီ၊ ပေါက်တောမြို့၌ လိုင်ရိုးတော်ဓာတ်၊ တိလောက မာရဇိန်ခေါ် တောင်းဖူးဘုရားကြီး၊ တောင်ညိုဂူတွင်းဘုရားများနှင့် အလယ်ဖရုံကာကျွန်း အူမတော်ဓာတ်၊ သျှင်ထီးမစေတီ၊ မာလာတော်ဓာတ်တို့ ဖြစ်သည်။
အခြားသောကျွန်းများ၌လည်း ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများ၊ ဓာတ်တော်များရှိပါသေးသည်။
ကျန်းမာရေး ပေါက်တောမြို့သည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆေးခန်းကို ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် မတွေ့ရပေ။
ယခင်ကအတိုင်း မြို့နယ်မှပြည်သူများမှာ ရခိုင်ဗိန္ဓောဆေးဆရာကြီးများထံ၌ ဆေးကုသမှုကို ခံယူကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပေါက်တောမြို့ပေါ်၌ ဆေးခန်းငယ်တစ်ခုရှိလာသည်။
ထိုဆေးခန်းမှာ ယခု လ-၀-က ရုံးအနီးဖြစ်သည်။
အဆောက်အဦးမှာ ဝါးတန်းလျား အုတ်မိုးဖြစ်သည်။
ကုသရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကွန်ပေါင်တာ (ဆေးစပ်) တစ်ဦးနှင့် အလုပ်သမားတစ်ဦးသာ ရှိသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးခန်းသည် အုတ်အဆောက်အဦးသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။
ဆေးခန်း၌ ဆရာဝန်တစ်ဦး၊ ကွန်ပေါင်တာတစ်ဦး၊ အလုပ်သမား တစ်ဦးရှိလာသည်။
(၁၉၄၁) ခုနှစ်အရောက်တွင် စစ်တွေမြို့ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်အမတ် ဝတ်လုံတော်ရ သူဌေးမင်းဦးရွှေသာမိသားစုတို့က မူလဆေးခန်း၏အောက်ဘက်တွင် အဆောင်သစ်တစ်ခုကို တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
(၁၉၈၅) ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံသစ်ကို ယခု မ-ယ-ကရုံး၏ အရှိမြောက်ဘက် နေရာသစ်သို့ပြောင်း၍ မြို့နယ်မှအလှူငွေဖြင့် ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ပေါက်တောမြို့ပေါ်၌ ကုတင် (၁၆) လုံးဆန့် ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ မြို့နယ်၌ ကျန်းမာရေးဌာန (၅) ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (ကျောက်တောင်)၊ မိခင်နှင့် ကလေးကျန်းမာရေးဌာန (၁) ခု တည်ရှိသည်၊ ထို့အပြင် ရဟန်းသံဃာတော်များအတွက် သီးသန့်ဆေးကုနိုင်စေရန် သံဃဆေးကုသဆောင် တစ်ဆောင်ကို ပေါက်တောမြို့မ ဆရာတော်ကြီး ဦးနာရဒကဦးဆောင်၍ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
ယင်း၏အနီး၌ ကလေးသူငယ်များအတွက် ဆေးကုသဆောင် တစ်ဆောင်ကိုလည်း တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ပေါက်တောမြို့ပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်ခေတ်အတွင်းက စာသင်ကျောင်းတကျောင်းရှိခဲ့ကြောင်းကို စစ်တွေမြို့ ဂဇက်တီယာအရ သိရသည်။
ထိုစာသင်ကျောင်းမှာ မြို့ပေါ်၌တည်ရှိပြီး အလယ်တန်းပညာအဆင့်ထိ သင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် သဝင်ချောင်းရွာ၌လည်း အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်း တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
အခြားနယ်ကျွန်းအရပ်များ၌ အစိုးရစာသင်ကျောင်းမရှိသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပညာရေးကို အားထားခဲ့ရသည်။
ပေါက်တောမြို့၏ ပထမဦးဆုံး အလယ်တန်းကျောင်းတည်ရှိသော နေရာသည် ယခုပေါက်တောမြို့ အ-ထ-က ကျောင်းတည်ရှိနေရာဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်ကကျောင်းမှာ အုန်းမိုး၊ ဝါးခင်း၊ ဝါးထရံကာ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် (၁၉၅၃) ခုနှစ်တွင် မူလကျောင်းဆောင်ကိုဖြိုဖျက်ပြီး အုတ်ဖြင့် နှစ်ထပ်ကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသစ် ဆောက်လုပ်စဉ်ကာလတွင် (ယခုပေါက်တောမြို့ ဧစေတီအရပ်) သို့ ခေတ္တရွေ့ပြောင်း၍ ဓမ္မာရုံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။
(၁၉၇၅) ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းကျောင်းသို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ယခုအခါပေါက်တောမြို့နယ်၌ အထက်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၁၃၇) ကျောင်းရှိသည်။
မြို့တွင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ပေါက်တောမြို့တွင်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများသည် ယခင်ကထက် တိုးတက်မှုရှိလာသည်။
ယခင်က လူသွားလမ်းများသည် ကျောက်ကြမ်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။
မြို့တွင်းတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို (၁၉၉၀-၉၁) ခုနှစ်တွင် အစိုးရအထောက်အပံ့ကျပ်ငွေ (၁၀) သိန်း၊ (၁၉၉၁-၉၂) ခုနှစ်တွင် (၂၃) သိန်း ခွင့်ပြုပေးရာ အဆိုပါငွေများဖြင့် ဦးဥတ္တမလမ်း ကွန်ကရစ်ခင်းလုပ်ငန်း၊ မင်းစောမွန်လမ်းအား ကွန်ကရစ်ခင်းလုပ်ငန်း၊ ဦးမြဝါလမ်းအား ရေနုတ်မြောင်းလုပ်ငန်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။
ထို့နောက် မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ ခွင့်ပြုငွေများဖြင့် ကတ္တရာလမ်းခင်းရာ ဦးဥတ္တမလမ်း၌ ပေ (၂၈၀၀) ပေ။
မင်းစောမွန်လမ်း၌ (၉၁၀) ပေ၊ ဗိုလ်ချင်းပျံလမ်း၌ (၇၉၀) ပေ အသီးသီးကို ကတ္တရာခင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ပေါက်တောမြို့သည် ယခင်က သောက်သုံးရေနှင့် ပတ်သက်၍ အခက်အခဲများစွာရှိသည်။
(၁၉၉၀) ပြည်နှစ်မှစ၍ လူထုလုပ်အား (၆.၅) သိန်း၊ အစိုးရမှထည့်ဝင်ငွေ (၁၅.၅) သိန်း ငွေကြေးဖြင့် တဖက်ပိတ်ဆည်ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
(၁၉၉၅-၉၆) ခုနှစ်အရောက်တွင် အစိုးရမှ ခွင့်ပြုငွေသိန်း (၂၀) ဖြင့် ခြောက်လက်မအရွယ် ပီဗွီစီပိုက်လုံး (၄၀၀) ကိုဝယ်ယူ၍ ဆည်မှမြို့ထဲသို့ ရေပေးဝေရန် သွယ်တန်းခဲ့သည်။
နောက်ထပ်လိုအပ်သော (၃) လက်မခွဲအရွယ် ပိုက်လုံးများကို ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးစနစ်ဖြင့် ဝယ်ယူကာ နေအိမ်ခြံဝင်းထဲအရောက် သွယ်တန်းခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ရေဂါလံ (၂၀၀) ဝင်သော အုတ်ရေကန်ငယ် (၆) လုံးကိုလည်း မြို့နေရာအနှံ့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကျော်ဇောလှ၊ ရသေ့တောင်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုရှိသော ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ပေါက်တောရွှေမြေ မဂ္ဂဇင်း (၁) မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ပေါက်တောမြို့နယ် အခြေခံအချက်အလက်များ (၁၉၉၉-ခုနှစ်) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ပေါက်ခေါင်းမြို့သည် ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပြည်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၂၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၉၄ မိုင်မျှ ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ(၃၂၀၅)ယောက်ခန့် ရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းကောင်စာရင်းအရ (၁၂၄၈၅၆)ဦးရေရှိသည်။
တောင်နှင့်မြောက်(၄၀.၁)မိုင်၊အရှေ့နှင့်အနေက်(၄၃.၂)မိုင်ရှိပြီး၊မြို့နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ(၇၅၁.၄၉)စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပါသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၏မြောက်ဘက်တွင် အောင်လံမြို့နယ်၊အရှေ့ဘက်တွင် အုတ်တွင်း၊တောင်ငူ၊ရေတာရှည်၊ဖြူး၊နတ္တလင်းမြို့နယ်များ၊အနောက်ဘက်တွင် ပြည်မြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊သဲကုန်းမြို့နယ်များနှင့်နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ(၂၀၀)နှင့် (၃၀၀)ကြား၊မြောက်လတ္တီတွဒ်(၁၈ ဒီဂရီ (၄၀)မိနစ်နှင့် (၁၉ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်ကြား၊အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၅ဒီဂရီ ၅မိနစ်နှင့်(၈၅ဒီဂရီ ၅၀မိနစ်ကြားတည်ရှိသည်။
[ပဲခူးရိုးမ]] တန်း၊ တောင်စွယ်များ နှင့် နီးသဖြင့် သစ်တောများ ထူထပ်သောဒေသနှင့် ကပ်၍ နေလေသည်။
ထိုမြို့၌ သစ်လုပ်ငန်းကို အထူးသဖြင့် လုပ်ကိုင်သောကြောင့် သစ်တောဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်း၊ အရာထမ်းတို့ များပြားစွာနေထိုင်ကြသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်သည် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းကို ကျော်ဖြတ်၍ တောင်ငူခရိုင်နှင့် အစပ်ဖြစ်သည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့ နှင့် ပြည်မြို့ကို ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၁၁) ပေါက်ခေါင်းမြို့၏ အရှေ့ဘက်ရပ်သစ် ကျေးရွာအနီးတွင် တောင်နဝင်းဆည်တမံ ရှိသည်။
တမံအမြင့်မှာ(၁၄၀)ပေ၊အလျား(၁၆၆၇၄)ပေရှိသည်။
ဆည်ရေသောက်ဧရိယာ(၆၂၅၀၀၀)ဧက၊သီးနှံဧရိယာ(၉၀၁၀၀)ဧကရှိသည်။
ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်သည် ရပ်ကွက်(၅)ရပ်ကွက်၊ကျေးရွာ(၅၃)အုပ်စုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဗမာ၊ချင်း၊ကရင်တိုင်းသားမျာနေထိုကြကာချင်းတိုင်သားရွာများနင့်ကရင်တိုင်းရင်းသားရွာများရှိသည်။
အရှိုချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏အခြေချနေထိုင်ရာ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပင်လည်ဘူးမြို့သည် ကသာခရိုင်၊ ကောလင်းနယ်အတွင်းရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်သည်။
ယင်းမြို့ကို တည်ထောင်ရန် မြေရှင်းသောအခါ ကြက်ဖတစ်ကောင်ကို တွေ့ရှိရာမှ အစပြု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် ပင်ကယ်ဗူးမြို့ (ပင်ကိုင်ဖရူး) ဟု မှည့်ခေါ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြက်ပျံ၍ မကျသောမြို့ ဖြစ်သည်။
ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ ပင်ကယ်ဗူး မှ ပင်လယ်ဗူးမြို့ ဟု အမည်တွင်လာသည် ဟု ဆိုကြသည်။
ပင်လည်ဘူးမြို့သည် ကောလင်းမြို့ အနောက်မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင်ခန့် အကွာ၌ မူးမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဝန်းသိုမြို့ နှင့်လည်း ၄၁ မိုင်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ယင်းမှတစ်ပါး အခြား လမ်းပန်း အဆက်အသွယ် မရှိသဖြင့် စည်ကားခြင်းမရှိပေ။
လူဦးရေ နှစ်ထောင်ကျော်မျှ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်းသိုနယ်ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်သောအခါ ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်ကို ဝန်းသိုမြို့နယ် အတွင်းသို့ သွင်းလိုက်သည်။
သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသောအခါ ဝန်းသိုနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ ကောလင်းနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။
ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်သည် မူးမြစ် တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရွှေဘိုခရိုင် ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မော်လိုက်ခရိုင် ဖောင်းပြင်မြို့နယ် ရှိသည်။
ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်သည် ၁၃၆၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်သော်လည်း မြို့သက်သက်မှာမူ ၁.၁ စတုရန်းမိုင်မျှသာ ကျယ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆန်စပါး၊ ခဲသတ္တု နှင့် ဆား ထွက်သည်။
သစ်လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၃၄) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ပေါင်မြို့ () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပေါင်မြို့နယ်သည် သထုံမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်ကျ၍ သံလွင်မြစ်နှင့် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ပေါင်မြို့နယ်၏ အလယ်မှ တောင်နှင့်မြောက် သွယ်တန်းနေသော မုတ္တမတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် ဆင်‌ခြေလျှောတွင် ပေါင်မြို့ တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် သွား မီးရထားလမ်းသည် ပေါင်မြို့ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည်။
ပေါင်မြို့နယ်သည် ၃၉၉ စတုရန်းမိုင်မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။
မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် မြို့နယ်၏ အဓိက လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်း ကောင်းမွန်သည့်အလျောက်လည်း လူဦးရေ ပေါများသည်။
ပေါင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၉,၄၃၄ ယောက် ဖြစ်သည်။
ဆန်စပါးသည် ပေါင်မြို့၏အဓိက ထွက်ကုန် ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော မုတ္တမမြို့သည် ပေါင်မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်စွန်း သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ မော်လမြိုင်မြို့ကို မျက်နှာမူလျှက် တည်ရှိသည်။
မုတ္တမမြို့သည် ရှေးက ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့၍ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ထွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၄၅၈) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မွန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ဖာပွန်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်အတွင်း၌ တည်ရှိသော ဖာပွန်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ယခင်က တနင်္သာရီတိုင်း၊ သံလွင်ခရိုင်၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကရင်ပြည်နယ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်လိုက်သောအခါ သံလွင်ခရိုင်ကို ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ ပူးပေါင်းလိုက်ရ၍ ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ယခင်ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်က ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ပင် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း လူနေအိမ်ခြေ မများပြားလှသော မြို့ငယ်ကလေးမျှသာ ဖြစ်သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့၏ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိ၍ အရေးပါသော မြို့ကလေး ဖြစ်ပေသည်။
ဖာပွန်မြို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူစဉ်က ကေအင်ဒီအို သောင်းကျန်းသူများ လက်တွင်း ဖြစ်၍ အိမ်ခြေနှင့် လူဦးရေစာရင်းကို မကောက်ယူနိုင်ခဲ့-ချေ။
ယခုလက်ရှိ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ဖာပွန်မြို့တွင် အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ လူဦးရေ ၂၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိမည် ဖြစ်လေသည်။
မြို့၏ လူဦးရေ အများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဖာပွန်မြို့သည် သံလွင်မြစ်၏ လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သော ယွန်းဇလင်းချောင်း၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့ကို တောင်ရိုးတောင်စဉ် နှစ်ခုကြားတွင် တည်ထားသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့်က ဖာပွန်မြို့သည် ရွာသိမ်ရွာငယ်လေးမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ယိုးဒယား-မြန်မာနယ်စပ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဖာပွန်သည် ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖာပွန် ဟူ၍ ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ရှေးက ထိုနေရာတွင် ရှမ်းယွန်း၊ မွန် နှင့် ကရင်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။
ထိုနေရာတွင် ကျောက်တုံးများ ပေါများသည်ကို အစွဲပြု၍ ရှမ်းယွန်းဘာသာဖြင့် ဖားပွန်း (ဖား=ကျောက်၊ ပွန်း=တုံး) ဟုခေါ်ဝေါ်ရာမှာ ကာလကာမြင့်သော် ဖာပွန် ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ကရင်ပြည်နယ်၏ မြောက်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည်။
နက်ရှိုင်းရှည်လျားသောတောင်ကြားများ ပေါများသည်။
အချို့တောင်ထွတ်များသည် ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ပေ လေးထောင်ကျော်မှ ငါးထောင်ကျော်ခန့်အထိ မြင့်မားသည်။
သစ်တောကြီးများလည်း သိပ်သည်း ထူထပ်လှသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်အတွင်း သံလွင်မြစ်၏ လက်တက် ဖြစ်သော မဲသလောက်ချောင်း၊ ယွန်းဇလင်းချောင်းနှင့် ယင်း၏ လက်တက်ငယ်များ၊ ဘီးလင်းချောင်းတို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းကြသည်။
စီးပွားရေး မြို့နယ်လူထု၏ အဓိက လုပ်ငန်းမှာ သစ်လုပ်ငန်း၊ တောင်ယာလုပ်ငန်း၊ ကိုင်းသီးနှံနှင့် သံပရာ၊ ပိုးစာ စသော သစ်သီးဝလံ စိုက်ပျိုးခြင်းများ ဖြစ်သည်။
ထွက်ကုန်များမှာ ကျွန်းသစ်၊ ပျဉ်းကတိုး၊ သစ်ပုပ်၊ ဝါးအမျိုးမျိုး၊ ကွမ်းသီး၊ နှမ်း နှင့် ကိုင်သီးနှံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွမ်းသီး ဒုတိယအထွက်ဆုံး မြို့နယ် ဖြစ်သည်။
မိုးရာသီအခါတွက် သစ်ဝါးများကို ယွန်းဇလင်းချောင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်တစ်လျှောက်၊ မော်လမြိုင်မြို့ အရောက် ဖောင်ဖွဲ့မျှောချကြလေသည်။
ဒညင်းသီး၊ ကွမ်း၊ ကွမ်းသီးနှင့် နှမ်းများကို မော်လမြိုင်၊ သထုံမြို့ နှင့် ဘီးလင်းမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ဖာပွန်မြို့မှ ကော့ကရိတ်ရွာအထိ ယွန်းဇလင်းချောင်းဖြင့်လာ၍ ကော့ကရိတ်ရွာမှ မော်လမြိုင်သို့ သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြင့် စုန်ဆင်းရသည်။
ယင်းခရီးလမ်းကြောင်းမှာ ဖာပွန်မြို့မှ မော်လမြိုင်မြို့သို့ မိုင်တစ်ရာဝေးသည်။
မော်လမြိုင်မှ ကော့ကရိတ်အထိသာ မော်တော်ဘုတ်ဖြင့် သွားလာနိုင်၍ ကျန်ခရီးလမ်းကို လှေကြီးများဖြင့်သာ သွားကြရလေသည်။
ကုန်လမ်းအားဖြင့် ဖာပွန်မှ ဘီးလင်းသို့လာ၍ ဘီးလင်းမှ သထုံသို့ မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။
နွေအခါတွင် ဖာပွန်မှ သထုံသို့ နေ့ချင်းပေါက် မော်တော်ကားလမ်း ရှိသော်လည်း မိုးအခါတွင် မသွားနိုင်ချေ။
ဘီးလင်းမှ သထုံသို့ မိုင်တစ်ရာဝေးသည်။
ဖာပွန်မှ မြန်မာ-ယိုးဒယား နယ်စပ်ရွာ ဖြစ်သော ဒါးကွင်းရွာသို့ ဆင်များ၊ မြင်းများဖြင့် သွားလာရသော ခရီးလမ်း ရှိသည်။
ထိုခရီးသည် ၂၉ မိုင်ရှိသည်။
သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင်ပင် တည်ရှိ၍ မြန်မာယိုးဒယားနယ်စပ်ရွာဖြစ်သော ကျောက်ညှပ်သို့လည်း လှည်း၊ ဆင်၊ မြင်းဖြင့် သွားနိုင်သည်။
ဖာပွန်မှ ကယားပြည်နယ် နယ်စပ်နှင့် နီးသော ကော့လူဒိုရွာသို့ မိုင် ၄၀ မျှ ကွာဝေး၍ ဆင်များ၊ မြင်းများဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေလျင်ခရီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ သွားလာရသည်။
တောင်ဆင်းတောင်တက်များလေသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ဝူးဖရမ်၊ ခဲ နှင့် သံ စသော သယံဇာတ ပစ္စည်းများ နှင့် သစ်ဝါးများ ပေါများသောဒေသ ဖြစ်သော်လည်း တောတောင်ထူထပ်၊ လမ်းပန်း အဆက်အသွယ်မကောင်းသဖြင့် မဖွံ့ဖြိုး၊ မတိုးတက်ခဲ့လှပေ။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်လာသည်နှင့်အမျှ တိုးတက်စည်ကားလာနိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ ဖာပွန်မြို့အတွင်းရှိ ထင်ရှားသောစေတီပုထိုးများမှာ ယွန်းဇလင်းချောင်း တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ရွှေအံတော်စေတီဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ အံတော်ကို ဌာပနာထားသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
ဗြိတိသျှ တို့ လက်ထက်မှ အစပြုကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဘုရားပွဲတော်ကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိရာ တစ်နယ်လုံးမှ ဘုရားဖူး လာရောက်ကြလေသည်။
ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ တောင်ကုန်း၊တောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်အမျိုးသားတို့သည် များသောအားဖြင့် မိဘရိုးရာ နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြ၍ တစ်နှစ်တစ်ခါ အိမ်ဆောက်ကြရပြီးလျှင် အိမ်ဆောက်သည့် အခါတိုင်းနှင့် နှစ်စဉ် စပါးစိုက်ချိန်၊ စပါးသိမ်းချိန်တို့တွင် နတ်စားခြင်း၊ လိပ်ပြာခေါ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။
အိမ်တိုင်း၌ ဂျပ်ခုတ်ရက်ကန်းစင်များထား၍ မိမိတို့ ရက်ကန်းစင်မှ ထွက်သောသင်တိုင်းစသည့် အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးများအတွက် ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ သင်တိုင်းကို အပျို၊ အအို ခွဲခြားဝတ်ဆင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အပျိုများသည် ခြေသလုံးအထိ ရှည်လျားသောသင်တိုင်းကို ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။
အမျိုးသမီးတို့သည် အနီရောင်ပုတီးစေ့များနှင့် ငွေမတ်စေ့များကို အဆင်တန်ဆာ အဖြစ် နှစ်ခြိုက်စွာ အသုံးပြုကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၂၂၅) အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ ဦးစောမြင့်ဦး ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
ဖောင်းပြင်မြို့သည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်အတွင်းရှိ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ချင်းတွင်းမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီးလျှင် မော်လိုက်မြို့မှ မြောက်ဘက် ၇၈ မိုင်ဝေး၍ ဟုမ္မလင်းမြို့မှ တောင်ဘက် ၆၄ မိုင်ဝေးသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်း နှစ်ဘက်စလုံးပေါ်တွင် ကသာခရိုင်နှင့် အနောက်ရိုးမ တောင်ကြားဝယ် တည်ရှိသည်။
တစ်မြို့နယ်လုံး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၂၉၁၇ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် လူဦးရေ ၃၅၄၉၉ ယောက် ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့ပေါ်တွင် ၁၃၀၇ယောက် ရှိသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းပါးရှိ ၂ မိုင်ခန့် ကျယ်သော မြေပြန့်လွင်ပြင်မှတစ်ပါး အတွင်းဘက်တွင် တောင်တန်းနိမ့်များနှင့် ကျွန်းသစ်တောကြီးများ ရှိ၍ သစ်လုပ်ငန်း အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော်လည်း မြစ်ရေတိမ်သဖြင့် သင်္ဘောများသည် နွေအခါတွင် ကင်းတပ်မြို့အထိသာ ဆန်တက်နိုင်၍ မိုးအခါကျမှ ဟုမ္မလင်းမြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သောကြောင့် တစ်နှစ်ပါတ်လုံး သင်္ဘောလမ်းကို အားထားနိုင်သောမြို့ မဟုတ်ချေ။
သို့ရာတွင် လှေဖောင်များနှင့်မူ ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်ငည်။
ဖောင်းပြင်မြို့မှ ဟုမ္မလင်းမြို့အထိ ကုန်းလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိသည်။
ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း ‌ဖောင်းပြင်မြို့သည် ဒုတိယကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ ထင်ရှားခဲ့ခြင်း မရှိသေးပါ။
နယ်ချဲ့လက်ထက်မှ စတင်ကာ ဘောင်း​ပြင်ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား ဖောင်းပြင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
သို့ရာတွင်ဖောင်းပြင်မြို့ရှိ ရာဇမုနိဘုရားမှတ်စာ ငွေပေလွှာတွင် ဘောင်းပြင်ဟု ရေးသားထားသည့်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ထို့အပြင် ၁၂၉၄ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည့် မြို့နယ်ရှိ မဟာမုနိဘုရား ကျောက်စာ စာ​ကြောင်းရေ(၄၂-၄၃) တွင်လည်း ဘောင်းပြင်မြို့ဟု ဖော်ပြထားသည့်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအထောက်အထားများအရ ဖောင်းပြင်သည် ဘောင်းပြင်ဟူသော ​ဝေါဟာရမှ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခေါ်လာသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
ယနေ့ ရုံးသုံးအမည်နာမနှင့် လူအများစုမှ ဖောင်းပြင်မြို့ဟုပင် ခေါ်​ဝေါ်သုံးစွဲလျက် ရှိကြသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၈.၂.၁၉၇၃) ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ၁၀၇/၁၆/စိတ်(၁)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျေးရွာအုပ်စုများကို ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၈.၂.၁၉၇၃)ရက်စွဲ ပစာအမှတ်၊ ၃/၁၀၆/အထ(၂)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် လည်းကောင်း၊ အတည်ပြု ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဖောင်းပြင်မြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်(၂)ခုနှင့် ကျေးရွာအုပ်စု (၄၀)၊ ကျေးရွာ (၁၇၈)ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
ပထဝီဝင် အနေအထား တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ​​မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်း​ဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ​မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၄ဒီဂရီ ၄၄မိနစ်နှင့်၂၅ဒီဂရီ ၆၅မိနစ်ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်နှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၀၁ မိနစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ မိုင်အားဖြင့် (၁၆၀၂.၈၈) စတုရန်းမိုင်၊ ဧကအားဖြင့် (၁၀၂၅၈၄၆) ဧကရှိသည်။
အရှေ့မှအနောက်သို့ မိုင်(၄၀)ရှိပြီး တောင်မှမြောက်သို့ (၄၃)မိုင် ရှည်လျားပါသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဗန်းမောက်မြို့နယ်နှင့် ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မော်လိုက်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တမူးမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပါသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းပေါများသည့် ဒေသဖြစ်ပြီး သစ်တောများဖုံးလွှမ်းမှု (၈၀.၇၀)ရာနှုန်း ရှိသည်။
အလယ်ရိုးမ ဇီးဖြူတောင်တန်းနှင့် အနောက်ရိုးမတောင်တန်းမှာ မြောက်မတောင်သို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။
၎င်းတောင်တန်း(၂)ခုကြားတွင် တည်ရှိပြီးထင်ရှားသော မြစ်မှာ ချင်းတွင်းမြစ်ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းများပေါများသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများသည် ​မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ထင်ရှားသောမြစ်မှာချင်းတွင်းမြစ်ဖြစ်ပြီးဖောင်းပြင်မြို့အနီးမှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပါသည်။
ချင်းတွင်း မြစ်မှာ နွေရာသီတွင် အနက်(၃)ပေခန့်သာ ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့် ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်(၅၁၈)ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ဖောင်းပြင်မြို့နယ် အတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ရွှေပလ္လင်တောင် ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၈၅၂)ပေ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၇)၊ စာမျက်နှာ (၃၀၇) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" "Paungbyin Map"။
thumb ပုလောမြို့ သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသော ပုလောမြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင် နယ်နိမိတ်နှင့် ပုလောမြို့နယ်သည် စပ်လျက်ရှိသည်။
ပုလောမြို့နယ်သည် မူလက တိုက်နယ်ကလေးမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း သတ္တုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးလာ၍ မြို့နယ်အဖြစ် ရောက်ရှိလာသည်။
ပုလောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၅၁ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍၊ ပုလောမြစ်၏ တောင်ဘက်ရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့နယ်ကလေး ဖြစ်သည်။
သစ်တောနှင့် တောင်များ ထူထပ်သော မြို့နယ် ဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ် ဝန်းကျင်က ပုလောရွာကြီးတွင် လူဦးရေ ၂၀၀၀ ခန့် နေထိုင်သည်။
၁၈၆၅ တွင် မော်လမြိုင်မှ နှစ်ပတ် တကြိမ် ခုတ်မောင်းသော မီးသင်္ဘော ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သည်။
ပြည်ထဲ ရေး နှင့် သာသနာ ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ (၃၀.၆.၇၂) ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ၁၁၃/၂၇/ စိတ် (၁)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ မြို့အဖြစ် သတ်မှတ် ခဲ့သည်။
သူကြီးနယ်ပေါင်း (၃၀) ခန့်ပါဝင်၍ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၈,၉၃၆ ယောက် ရှိသည်။
ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း ပုလောသည် ပသျှူး(မလေး)စကား ဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
ရှေးက ပသျှူးလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ အရပ် ဖြစ်ပြီး၊ အနီးဝန်းကျင် ကျွန်းများကိုလည်း ပုလောဂျန်ဂစ်၊ ပုလောတွန်တွန်(ပလုံးတုံးတုံး)၊ ပုလောရေမီးယ၊ ပုလောဘာလီစသည်ဖြင့် အမည် ပေးထားသည်။
ဒဏ္ဍာရီအရ ဘီလူးကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည့် ဘီလူးများသည် နောင် ပုလောသို့ ပြောင်းရွှေ့လာကာ နန်းတောင်ရွာ၌ ထီးနန်းစိုက်ထူကြသည်။
IRPD Palaw Facebook ပုဂံခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယိုးဒယားမင်းက တနင်္သာရီမြို့ကို တည်စဉ် မြို့ရံအဖြစ် ပါဝင်သည်။
ယိုးဒယားမြို့ဝန်များ အုပ်ချုပ်ရာ မြို့တမြို့ ဖြစ်သည်။
တောင်ငူခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်တို့တွင် မြန်မာမင်းပိုင်နက် ဖြစ်သော်လည်း စစ်မှုရေးရာအရ ဖြတ်သန်းသွားသော မြို့တမြို့သာ ဖြစ်သည်။
ပုလောမြို့နယ်အနီး အရှေ့ဘက် ပုလောချောင်း ပုလောနှင့် နန်းတောင် အကြား လွင်ပြင်၊ မကျည်းကုန်း လယ်ကွင်း မြောင်းဖောက် တို့သည် သစ်နုမြေရိပ်များ ဖြစ်ကြရာ ပုလောမြို့နယ်နှင့် မော်သာယာ တောင်တန်း တို့သည် ယခင်က ကျွန်း တစ်ကျွန်းဖြစ်ဟန်တူသည်။
ပသျှူးဘာသာ စကား ဖြင့်(ပုလို) မြန်မာ အဓိပ္ပာယ်ကျွန်းဟု ခေါ်ဆိုကြရာ ယခုအခါ ပုလောဟု အမည်တွင်လာသည်။
(၁၆)ရာစုမှ(၁၇)ရာစု အတွင်း ပုလော မြို့နယ်တွင် ဝင်ရောက် နေထိုင်သူများ သည် မြောက်ဘက် ဒေသတွင် ဗမာ၊ ကရင်၊ ယိုးဒယား (ရှမ်း)လူမျိုးများ နေထိုင်ကြ ဟန်ရှိသည်။
(၁၈၀၈ - ၁၈၂၄) ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့၌ ပုန်ကန်မှု များ ဖြစ်ပွား သဖြင့် ထားဝယ်သား အမြောက်အမြား ယခု ပုလော မြို့နယ် တည်နေရာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ရောက်ရှိလာသည်။
ပုလောမြို့သည် မြို့နယ် ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကျရောက်ပြီး မြို့နယ် အတွင်း ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။
ပုလောမြို့သည် ထားဝယ်မြို့မှ မြိတ်မြို့သို့သွားသော ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်၊ ထားဝယ်မြို့မှ ၉၂ မိုင်ဝေး၍ မြိတ်မြို့မှ ၅၆ မိုင်ဝေးသည်။
ပုလောမြို့သည် ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသဖြင့် မော်လမြိုင်၊ မြိတ်မြို့ စသည်တို့မှ သင်္ဘောများ ဝင်ထွက်သွားလာသောကြောင့် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် ကောင်းမွန်သည်။
ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးစခန်းတခုကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်သည်။
သတ္တုထွက်ရာဒေသ ဖြစ်သဖြင့် သတ္တုလုပ်ငန်းနှင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးသဖြင့် ဆားချက်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများအပြင် ငပိ၊ ငါးခြောက် လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရာရှိသဖြင့် ကျော်ကြားသော ကမ္ဘာလှစက်တော်ရာတောင်သည် ပုလောမြို့တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၆)၊ စာမျက်နှာ (၃၄၇) ကမ်းခြေနှင့် အပန်းဖြေနေရာများ ဖိုးရှမ်းဘုရား ကမ်းခြေ (ရှပ်ပုံကျေးရွာ) မိုးမခ ကမ်းခြေ (ဖော့ကျေးရွာ) မီးလောင်ချောင်းရေတံခွန် ( မီးလောင်ချောင်းကျေးရွာ) ပလမြို့ ပါဒစက်တော်ရာဘုရား ကြဲချောင်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ခန္တီးမြို့ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီး ၁၉၃၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အထက်ချင်းတွင်း ခရိုင်မှ ခွဲထွက်၍ နာဂတောင်တန်း ခရိုင်အဖြစ် အဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်သည်။
ခန္တီးမြို့သည် နာဂတောင်တန်းခရိုင်၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့နှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာ သည်။
ခန္တီးမြို့နယ်ကို စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးနယ်၊ ကောင်းဟိန်၊ လိုင်ဆဲနယ်နှင့် လာဆားနယ်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
သို့သော် မြန်မာမင်း အဆက်ဆက်မှစ၍၊ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်အထိ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးမှာ ဇင်္ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုစော်ဘွားနယ်သည် ဟုမ္မလင်းမြို့အနီး၊ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ဥယုမြစ်တို့ဆုံရာ မြစ်ခွမှ မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၆ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိ၏။
ယင်းနေရာမှ ချင်းတွင်းမြစ်ဖျား၏ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်မြောက်ဘက် ဟူးကောင်းတောင်ကြားနယ်စပ် ရေတံခွန်အထိ ကျယ်ဝန်း၏။
ထိုနယ်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသူများမှာ အများအားဖြင့် ရှမ်းကဒူးများ ဖြစ်ကြ၍၊ ကချင်ရွာနှင့် ချင်းရွာ အနည်းငယ်ရှိသည်။