kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တရုတ် - မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (၁၇၆၉) တရုတ်- မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (ခရစ်နှစ်၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်) ဖြစ်သောအခါ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဟာသီဟသူရအား ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ ရေကြောင်းဖြင့် ဗန်းမော်သို့ ချီစေ၏။
ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ သည် လက်ဝဲဝင်းမှူးအား အချုပ်ခန့်၍ ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက် မိုးမိတ်စစ်ကြောင်း ချီစေ၏။
တစ်ဖန် တိမ်ကြားမင်းခေါင်ကို အချုပ်ခန့်၍ တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာကြောင်းကို ဖျက်ဆီးစေကာ၊ တရုတ်တပ်ကို နောက်မှလှည့်တိုက်ရန် တာဝန်ပေးပြန်သည်။
တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ၊ စတုတ္ထတရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများတွင် ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့အား ရိက္ခာဖြတ်တောက်ရန် ကြိုးပမ်းပြီးမှ စစ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
တရုတ်တို့ ရိက္ခာမရလေက မြန်မာတို့အဖို့ စစ်ဆင်အောင်မြင်ရန် လွယ်ကူသည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ နားလည်ဟန်ရှိသည်။
ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ ယူဆချက်အတိုင်းပင် တရုတ် ရာဇဝင်၌ တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့စစ်ရှုံးနိမ့်ရသည့် အကြောင်းရင်း တစ်ချက်မှာ ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။
သာလွန်သည့် ရန်သူ တရုတ်စစ်တပ်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ပြီး အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူ၏ နိုင်ငံရေးအမြင်၊ စစ်ရေးအမြင်နှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် စစ်ရေးအမြင် ကျယ်သကဲ့သို့ဝန်ကြီးတစ်ပါး အနေနှင့်လည်း နိုင်ငံရေးအမြင် ကျယ်လေသည်။
တရုတ်တို့ရိက္ခာပြတ်လပ်၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် စေ့စပ်ပြောဆိုသောအခါ မြန်မာ ဗိုလ်မှူးများက လက်မခံလိုကြချေ။
သို့ရာတွင် မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့နှင့် ဆက်လက်၍ အရှည်စစ်ဖြစ်ပွားနေသည်ထက် သင့်မြတ်ချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်ပါက အကျိုးရှိဖွယ် ဖြစ်သည်ကို မြော်မြင်မိ၍ တစ်ဦးတည်း တာဝန်ယူကာ ကောင်းတုံစာချုပ် ချုပ်ကာစစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်။
The Last Diadoch ဤသို့ စစ်ပြေငြိမ်းမှုကို သဘောတူသောကြောင့် ထိုအချိန်ကစ၍ တရုတ်တို့နှင့် မြန်မာတို့ စစ်မက်ရေးမရှိတော့ဘဲ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် မဟာမိတ်ဖြစ်ကာ သံအတုံ့အပြန် စေလွှတ်၍ အရောင်းအဝယ်လည်း တိုးပွားလာလေသည်။
မြန်မာတို့မှာ ယိုးဒယားစစ်နှင့် တရုတ်စစ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရ၍ ပင်ပန်းနေစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိသဖြင့်၊ တတိယမြန်မာနိုင်ငံ တည်မြဲရေးကို ဂုဏ်သရေရှိစွာဖြင့် ဖန်တီးပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းကား စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ သဘောဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်ကို အမျက်ရှိလေသည်။
မိမိထံ အကြောင်းမကြားဘဲ စစ်ပြေငြိမ်းရမည်လော ဟု ရာဇမာန် ပွားခဲ့သည်။
War in the Eighteenth-Century World - Jeremy Black - Google Booksသို့ဖြစ်၍ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရသည် အရှင်သခင် အမျက်တော် ပြေစေရန် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော မဏိပူရ သို့စစ်ကြောင်း လှည့်ကာ တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးမှ နေပြည်တော် အင်းဝသို့ ပြန်လာခဲ့၏။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဏိပူရကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်တိုင် ကျေနပ်ခြင်း မရှိပေ။
ခရစ်နှစ် ၁၇၇၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်တွင် မဟာသီဟသူရ (ဗိုလ်မင်းသူ) သည် ဘိုးဘိုးအောင် ၏အကူအညီဖြင့် ပေါင်းတည်မြို့ ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်မင်းသူ (မဟာသီဟသူရ) သည် ဝက်ပုတ်ရွာကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
မဟာသီဟသူရသည် အသက်ချမ်းသာပေးခြင်းခံရသော်လည်း မြစ်ငယ်အရှေ့ဘက် ကြက်ယက်လယ်ပြင်သို့ပို့ထားခြင်းခံရသည်။
အတန်ကြာမှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်းအမျက်ပြေကာ နေပြည်တော်သို့ ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့ပေသည်။
ယိုးဒယား-မြန်မာစစ်ပွဲ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ယိုးဒယားတိုက်ပွဲတွင်လည်း ဦးစီးပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။
အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် အယုဒ္ဓယမြို့တော်ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်စဉ်က ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သော ဖယားတက်ဆင် (ဘယားတက် သေဉ်) သည် ဘန်ကောက်မြို့တွင် မြို့သစ်တည်ကာ မြန်မာတို့၏ ဩဇာကို မခံတော့ကြောင်း သိရသဖြင့် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီပြန်၏။
ထိုအခါ ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရကို ဘုရားသုံးဆူ စစ်ကြောင်းမှ ချီစေသည်။
လက်ထောက် ဗိုလ်အချို့ ဩဇာမခံဘဲ အစီအမံ နှောင့်နှေး၍ အရေးမလှခဲ့ပေ။
ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမှ ပြန်လည်လာသောအခါ အင်းဝနန်းတွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း နတ်ရွာစံပြီး သားတော် စဉ့်ကူးမင်း ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ သက်တော်(၂၀)နှစ်တွင် နန်းတက်၏။
အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်သော အလေ့အကျင့်ရှိသည်။
A History of South East Asia - Arthur Cotterell - Google Books စဉ့်ကူးမင်းသည် မင်းဖြစ်လျှင် ယောက္ခမဖြစ်သည့်အပြင် ဘကြီးလည်းတော်စပ်သူ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ၏ဖခမည်းတော်) ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ က ၎င်းကို ဝေဖန်ဆွေးနွေးသောကြောင့် မျက်တော်မူ၍ ဝန်ကြီးအရာက နုတ်ပြီးလျှင် စစ်ကိုင်းတွင်ထားသောကြောင့် အငြိမ်းစားနေရသည်။
စဉ့်ကူးမင်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၇ တွင် ၎င်းကို ဝေဖန်သောကြောင့် မိဖုရား သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီအား နန်းကချ၍ မဟာသီဟသူရ စစ်ကိုင်းရှိအိမ်သို့ ပို့ထားသည်။
နောက် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၈ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၉ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် အမျက်တော်ရှိပြန်၍ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ ရေမှာဖျောက်ခံရသည်။
The Konbaung Dynasty - GENEALOGY စဉ့်ကူးမင်း၏အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်ခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း၊ အသိအာရုံ လွဲမှားလာခြင်းအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ က လသားအရွယ် မြေးတော် ဘိုးသစ္စာ ကို ပေါင်းတည်မြို့ ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်ပြောင်းရွေ့ပို့ထားခဲ့သည်။
စဉ့်ကူးမင်း၏ နန်းကို ဖောင်းကားစားမောင်မောင် သိမ်းပိုက်သောအခါ မဟာသီဟသူရသည် အငြိမ်းစား နေရာမှ ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူရ၏။
ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ နန်းသက် ခုနစ်ရက်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားက အင်းဝနန်းကို လုပ်ကြံ အောင်မြင်ပြန်၏။
ဤသို့ အောင်မြင်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ အကူအညီပါသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရကို မရှုတ်မချ ဝန်ကြီးအရာနှင့် သူကောင်းပြုသည်။
သို့ရာတွင် နန်းတက်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရအား ညီတော် စည်သာ မင်းသားနှင့် ပူးပေါင်း၍ လုပ်ကြံရန် ကြံစည်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ သံသယရှိသဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၇၈၂ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။
ဘိုးတော်ဘုရား(ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း) လက်ထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရကိုကွပ်မျက်ပြီးနောက်ယိုးဒယားသို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက်လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း အရေးမလှ၍ ဆုတ်ခဲ့ရသည်က များသည်ဟု ဆိုသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားကြီးဘိုးတော်ဦးဝိုင်းကိုယ်တော်တိုင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီး နန္ဒကျော်ထင်ကို အအုပ်အချုပ် ခန့်၍ တစ်ကြိမ်၊ ၁၁၅၃၊ ၁၁၅၄ ခုနှစ်များတွင် သားတော် မဟာဥပရာဇာ အုပ်ချုပ်၍ တစ်ကြိမ် ယိုးဒယားသို့ချီရာ အရေးမလှ၍ ဆုတ်ခဲ့ရသည်က များသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားသည် တူတော်များဖြစ်သော စဉ့်ကူးမင်း၊ ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၊ စဉ့်ကူးမင်း ညီတော် ပင်းတလဲမြို့စားတို့ကိုသာမက ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ၊ ပထမံဘိုးဘိုးအောင် နှင့် မင်းဆွေမင်းမျိုး မင်းမှုထမ်းမှူးမတ်ကောင်း သူရဲကောင်းအမြောက်အမြားတို့ကို သံသယရှိသဖြင့် ကွပ်မျက်သုတ်သင်ခဲ့သည်။
မျိုးဆက်များ ပန်းကန်စက်ဦးသော် သည် ဆင်ဖြူရှင်မင်း နှင့် ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ တို့၏(၂) ဆက်မြောက်မြေးအရင်းတော်စပ်သည် ဟု မြန်မာနိုင်ငံ ကြွေပန်းကန်အစ ဦးသော် က နိဒါန်း၊ စာမျက်နှာ က၊ခ၊ဂ တွင် ပန်းကန်စက်ဦးသော် ကိုယ်တိုင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
စဉ့်ကူးမင်းနှင့်ပထမ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီးသီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့၏ မြေးတော် ဘိုးရွှေကွန် ၏ သားတော် ဦးဘိုးဆင့်(ပန်းကန်စက်ဦးသော်၏ဖခင်) ရေးသားခဲ့သည့်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ဘဝဖြစ်ရပ်မှတ်တမ်း ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏သမီးတော်မှာ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူရှင်၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်း နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့သည်။
စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့၏သားတော်မှာ ဘိုးသစ္စာဖြစ်သည်။
ဘိုးသစ္စာ၏သားမှာ ဘိုးရွှေကွန်၊ ဘိုးရွှေကွန်၏သားမှာ ဦးဘိုးဆင့်၊ ဦးဘိုးဆင့်၏သားသမီး ၃ ဦးမှာ ‌ပန်းကန်စက်ဦးသော်၊ ‌ဒေါ်တင်လှ၊ ဦးမောင်မောင်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်တင်လှ၏သမီးမှာ ဒေါ်အမာ (ခေါ်) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်း ဖြစ်သည်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းတွင် သားသမီး ၄ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားမှာ မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ဖြစ်သည်။
မှတ်စုများ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မင်းခေါင်နော်ရထာ မဟာနော်ရထာ နေမျိုးသီဟပတေ့ ကိုးကား Category:ကုန်းဘောင်ခေတ် Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ Category:စစ်ဗျူဟာမှူးများ။
ရှင်မဟာ အရိယဝံသသည် အင်းဝခေတ် သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ထူပါရုံဒါယကာ နရပတိမင်းလက်ထက်တွင် ကျမ်းဂန် တတ်မြောက်လှသဖြင့် ကျော်စောထင်ရှားသော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ပင်းယမြို့တောင်စကားအင်းရွာသား ဇာတိဖြစ် လေသည်။
ပင်းယမြို့၊ အင်းဝမြို့များ၌၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ ကျမ်းဂန်များကို သင်ကြား၍ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမရွက် နိုင်လောက်သည့် တစ်ရွက်စာခန့်သော ပေပုရပိုက်များကို နှုတ်တက်အာဂုံ ရွတ်ဆိုနိုင်သော်လည်း၊ ကျမ်းဂန်တတ်သည်၊ စာပေတတ်သည်ဆိုသော သဘောကို မသိချေ။
ထို့ကြောင့် ရှင်မဟာအရိယဝံသသည် စစ်ကိုင်းအရပ်သို့ကူး၍ ကျမ်းဂန် တတ်သည့် ရေငုံဆရာတော်ထံ စာဝါတောင်းရန် ဆည်းကပ် လေသည်။
၂ ရက်တိုင်အောင် စကားပြောခွင့် မရသဖြင့် ဝတ်ဖြည့်၍သာ ပြန်ခဲ့ရသည်။
၃ ရက်မြောက်သော နေ့၌ကား သားရေနယ် ခေါက်သံကို ကြားရသောအခါမှ ရေငုံဆရာတော် သည် ရေကိုထွေးပြီးလျှင် မေးမြန်း၏။
ရှင်မဟာအရိယဝံသက စာဝါတောင်းရန် ရောက်ကြောင်း လျှောက်သောအခါ သင်ကြား လေ့ကျက်ခဲ့ဖူးသော ကျမ်းဂန် များကို မေး၏။
သင်ကြားခဲ့ဖူး သော ကျမ်းဂမ်းများကို လျှောက်သည်တွင် ရေငုံဆရာတော်က မသင်ကြားခဲ့ဖူးသော သင်ရိုးကျမ်းဂန်များပင် မရှိပြီဟု မိန့်တော်မူသည်။
သို့သော် ရှင်မဟာ အရိယဝံသက ကျမ်းဂန်တတ်သည်၊ စာပေတတ်သည် ဆိုသော သဘောကို မသိပါသေးသောကြောင့် ဆည်းကပ်ပါ သည်ဟု လျှောက်ပြန်လေသည်။
ထိုအခါမှ ရေငုံရာတော်ကာ ဋီကာ လက်သန်းကို သင်တော့ဟု စာဝါပေး၍ အမျိုးမျိုးသော နည်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ သင်ကြားပြတော်မူလေသည်။
ရှင်မဟာအရိယဝံသသည် ၃ ရက်မျှ သင်ကြားပြီးလျှင် ပြသအပ်သော နည်းကိုမီ၍ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ် ရာတွင် ကျမ်းဂန်တတ်သည်၊ စာပေတတ်သည်ဆိုသောသဘော ကို ထိုအခါမှ သိတော့သဖြင့် ၂ ရက် ၃ ရက် မလာဘဲ နေလေသည်။
ထို့နောက် ရေငုံဆရာတော်ထံလာ၍ အကျိုး အကြောင်းကို လျှောက်ထားလေသည်။
ရေငုံဆရာတော်က ကျမ်းဂန် တတ်ကြောင်း၊ စာပေ တတ်ကြောင်းကို သိလျှင် ကျေးဇူးပြုသောအားဖြင့် ဋီကာ လက်သန်းကိုပင် ဖွင့်ပေတော့ဟု ဆိုတော်မူသောကြောင့်၊ ရှင်မဟာ အရိယဝံသသည် ဋီကာလက်သန်း အဖွင့် ဖြစ်သော မဏိသာရမဉ္စူသာ ကျမ်းကို ပုညစေတီ အရှေ့မြောက် ချောက် တွင် နေ၍ စီရင်ရေးသားတော်မူရာ သက္ကရာဇ် ၈၂၈ ခုနှစ်၌ ပြီးစီး၏။
ယင်းကျမ်းကို ပြုစုရာ၌ ပြီးသမျှကို လပြည့်လကွယ် ရှစ်ရက် သီတင်းနေ့တိုင်း ပုညစေတီရင်ပြင်၌ သံဃာအများရှေ့၌ ဖတ်ပြ၏။
ထိုအခါ အစွန်း၌ နေ၍ စာနာလျက်ရှိသော ရဟန်း တစ်ပါးက ဧးဧးဟူ၍ နှစ်ကြိမ်တိုင် ဆိုသည်ကို မှတ်သား လိုက်ရလေသည်။
ကျောင်းသို့ပြန်ရောက်၍ မှတ်သားထားသော အရာကို ပြန်၍ကြည့်ရှုဆင်ခြင်သောအခါ တစ်ချက်မှာ ဝါကျ ထပ်၍ အခြားတစ်ချက်မှာ ဣမံဂန္ထံ ဟု စွဲရမည့်အစား ဣဒံဂန္ထံ ဟု အစွဲပျက်သည်ကို မြင်သောကြောင့် ပြင်ဆင်ရသည်။
ထိုသို့မှားယွင်းသော အချက်နှစ်ချက်ကို ထောက်ပြသတိပေး သဖြင့် ကျေးဇူးကြီးမားလှသောကြောင့် ထိုရဟန်းအား နှစ်ထပ် သင်္ကန်းဖြင့် ဉာဏ်ပူဇော်တော်မူသည်။
ရှင်မဟာရိယဝံသသည် (၁) မဏိသာရမဉ္ဇူသာဋီကာ၊ (၂) မဏိဒီပဋီကာ၊ (၃) ဂန္ထာဘရဏပါဌ်၊ (၄) မဟာနိဿယ၊ (၅) ဇာတကဝိသောဓနဟူသော ကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့ သည်။
မဏိသာရမဉ္ဇူ သာသည် ဋီကာကျော်၏ အဖွင့်ကျမ်း ဖြစ်သည်။
မဏိဒီပကျမ်းသည် ဒွါရကထာ မူလဋီကာ၏ အဖွင့်ကျမ်းဖြစ်သည်။
ဂန္ထာဘရဏကျမ်းသည် ဥပသာရနိပါတ် တို့၏ အနက်အနေအထားကိုဆိုသော သဒ္ဒါကျမ်းဖြစ်သည်။
မဟာနိဿယ ကျမ်းသည် မူလဋီကာနှင့် အနုဋီကာကို စပ်ယှဉ် ၍ ဖွင့်သော နိဿယကျမ်းဖြစ်သည်။
ဇာတကဝိသောဓန ကျမ်းကား ဇာတ်တော်ဆယ်စောင်ကို ပုဒ်ပါဌ် အဆစ်အဖု သုတ်သင်သော ဂဏ္ဌိကျမ်းတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:အင်းဝခေတ် Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
200px|မဟော်ဂနီသစ်သား မဟော်ဂနီပင်သည် အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
သာမန်အားဖြင့် ပေ ၁ဝဝ ခန့်ထိ မြင့်သော်လည်း ကြီးထွားရာ၌ အလွန်နှေးကွေးသည်။
ပင်စည်လုံးပတ်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ ၁၂ ပေထိရှိ၍ တုတ်ခိုင်ကြီးမားသည်။
မြေပြင်မှသည် ပထမဆုံး ထွက်သည့် အကိုင်းကြီးထိ ပေ ၆ဝ ကျော်ကျော်မြင့်သည်။
မဟော်ဂနီ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆွိုက်တင်းနီးယား(Swietenia macrophylla) မဟော်ဂနီဖြစ်၍ မယ်လီယေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။
ယင်းအသီးမှရသော အစေ့များကို ပုတီးကုံးများ သီကုံးကြသည်။
မဟော်ဂနီဟူသော အမည်ကို အခြား မျိုးရင်းဝင် အပင်များနှင့် မဟော်ဂနီကဲ့သို့ အကွက်အကြောနှင့် အရောင်ချင်းဆင်တူသည့် သစ်ပင်များတွင်လည်း အသုံးပြုထားကြသည်။
ပုံပမာ - ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ခယာဆင်နီဂေါလင်ဆစ်ဟု ခေါ်သော အာဖရိက မဟော်ဂနီသည် အာဖရိကမှ အမြောက်အမြား ထွက်သော်လည်း အမျိုးညံ့၍ အသားရောင် မကောင်းချေ။
ဩစတြေလျယားတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော ယူကလစ်ပင် (ငှက်ခြောက်ပင်) တစ်မျိုးနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်သော ဆာကိုကာပတ်ခေါ် အပင်မျိုးကိုလည်း မဟော်ဂနီဟု ခေါ်ကြသည်။
မဟော်ဂနီသည် ဥရောပတိုက်သို့မည်သည့်အချိန်က ရောက်ရှိလာသည်ကို မည်သူမျှ မသိကြချေ။
၁၅၉၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆာဝေါ်လတာရောလီဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ သင်္ဘောဖြင့် ဆိုက်ရောက်လာရာတွင် သူနှင့်အတူ ပါသွားသော သင်္ဘောဗိသုကာသည် မဟော်ဂနီ သစ်သားကို ဂျမေးကားကျွန်း ၌ တွေ့ရှိသဖြင့် သင်္ဘောပြင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။
ထိုစဉ်က ယင်း၏ တန်ဖိုးကို မသိကြချေ။
၁၈ ရာစု နှစ်ကျမှသာ အင်္ဂလိပ် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်သူများသည် မဟော်ဂနီသားကို စတင် အသုံးပြုလာကြရာ အလွန်ကောင်းကြောင်း သိသာလာသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား၍ လူသုံးများလာသည်။
၁၇၅၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မဟော်ဂနီသား ကုဗပေပေါင်း ၅ သိန်းကျော်ကျော်ကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့တင်ပို့ခဲ့ရလေသည်။
ယခုအခါ မဟော်ဂနီသစ်မျိုးမှာ အလွန်ရှားပါး သွားပေပြီ။
တောကြီး မျက်မည်းထဲ၌ တစ်ဧကလောက်မှ တစ်ပင်နှစ်ပင်သာ တွေ့ရတော့သည်။
ခုတ်လှဲရာ၌ အမြစ်မှနေ၍ ၁၂ ပေအမြင့်ရှိသော စစ်ကြီးများမှာ တက်ခုတ်ရသဖြင့် အလွန် ဘေးအန္တရာယ်များသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ခုတ်လှဲပြီးသော သစ်လုံးများကို နွားများဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ဆွဲစက်များဖြင့်သော် လည်းကောင်း အလွန်ကြမ်းတမ်းသော လမ်းတစ်လျှောက် မြစ်ဆိပ်သို့အရောက် ဆွဲလာရသည်။
မြစ်ဆိပ်တွင်လည်း ရေတက်စောင့်၍ လိုရာသင်္ဘောဆိပ်မြို့သို့ ယူဆောင်သွားရလေသည်။
ဤမျှ ရှားပါး၍ ခက်ခက်ခဲခဲ ယူဆောင်လာရသော မဟော်ဂနီသားသည် တန်ဖိုးများလှသောကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာတွင် ယင်းကိုချည်း သက်သက်မသုံးနိုင်ကြချေ။
ပါးလွှာသော အချပ် များဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်၍ အခြားသစ်အပေါစားများပေါ်ထပ်၍ ထပ်သစ်အဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။
မဟောဂနီသားသည် ကျစ်လျစ်မာကြော၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ လှပသော အရွက်အကြောများ ရှိသောကြောင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများနှင့် အခြားအိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာ တန်ဖိုးထားကာ အသုံးပြုကြ လေသည်။
နဂိုအသားရောင်မှာ လှပသော နီညိုရောင်ဖြစ်သောကြောင့် အရောင်ဆီတင်ရန်ပင် များစွာ မလိုလှချေ။
ရေစိုခံနိုင်သည့်ပြင် ကျုံ့မဝင်တတ်သောကြောင့် မဟော်ဂနီသားကို လှေငယ်များ ဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) မဟော်ဂနီအသီးကို သွေးတိုးကျဆေးဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သား ကဏ္ဍ:ပရိဘောဂ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော အပင် အမည်များ။
စိန်မြင့်၊ အကယ်ဒမီ(ခရစ် ၁၉၄၃-၁၉၈၇) မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ဟာသသရုပ်ဆောင်မင်းသား အဖြစ် ထင်းရှားခဲ့သော အကယ်ဒမီစိန်မြင့်ကို ပျဉ်းမနားမြို့၌အဖ ဦးချစ်တင် အမိ ဒေါ်အမာတို့က ၁၉၄၃ ခုနှစ် မတ်လတွင်မွေးဖွားသည်။
မောင်နှမ ခြောက်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ရှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မိဘများ ရန်ကုန်မြို့သို ပြောင်းရွှေ့လာရာ စိန်အန် ထော်နီကျောင်း(အ.ထ.က ၄၊ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်) ၌စာသင်ခဲ့သည်။
အသက်၂ဝ ကျော်အရွယ်တွင်ကျောင်း မှထွက်၍ ဆန်းညွန့်ဦး သုခုမအနုပညာမဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်အောင်လံ မဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဆောင်ရွက်ရင်း စာပေနှင့် မဂ္ဂဇင်းလောက၌ ကျင်လည်ခဲ့သည်။
အသက် ၂၅ နှစ်ခန့်အရွယ် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်သူဇာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးချစ်စိန် ရိုက်ကူးသော ဘုရားစူးချစ်ပါမယ် ဟာသဇာတ်ကား၌ ဖျာပုံမယ် တင်တင်အေးနှင့်တွဲဖက်၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုကား၌ သဘာဝကျကျ ဟာသမြောက်စွာသရုပ်ဆောင်နိုင်သဖြင့်သဘာဝဟာသ မင်းသားတစ်လက်အဖြစ်ပရိသတ်က လက်ခံအားပေးခဲ့ရာ စိန်မြင့်အမည် ထင်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်မင်းသား စိန်မြင့် ခေါင်းဆောင်ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း များစွာရှိရာ ယင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားအချို့မှာ နန်းတစ်လိမ်ပန်းတစ်လိမ်၊ ရုပ်ရှင်ရူးမလေး၊ သိုင်းသမားနှင့် မစံပယ်၊ လူဆိုးတွေနဲ မောင်တိုင်ပင်၊ မောင်းတင်လိုက်စမ်း၊ သမီးတစ်ကောင်၊ ကောက်ရ၊ သဘင်သည် မဝင်ရ၊ ပွမ်ပွမ်မြည်တဲ့ကားလေး၊ အဖေတစ်ခုသားတစ်ခု စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ဟာသမင်းသားစိန်မြင့်သည် ဒါရိုက်တာမောင်နန္ဒရိုက် ကူး၍ ဇော်လင်း၊ ဆွေဇင်ထိုက်၊ အောင်ထွန်းလေးတို့ တွဲဖက်ပါဝင်သော အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု ဇာတ်ကား၌ သားငယ်ပေါ်မေတ္တာတရားကြီး မားလွန်း၍ ကြေကွဲဖွယ်ရာများနှင့် ကြုံတွေ့ရသော ဖခင်တစ်ဦးအဖြစ် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင် နိုင်သော ကြောင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားသရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
စိန်မြင့်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဆွေဇင်ထိုက်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
စိန်မြင့်သည် ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၆ဝ ကျော်၌ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ နောက်ဆုံး ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားနှစ်ကားသည် ဒါရိုက်တာ မောင်နန္ဒ၏ ဖင်မလီယာ ဦးဇကွဲနှင့်ဒါရိုက်တာမင်းနိုင် ရိုက်ကူးသော စိန်လိုက်လေကြာသလားလို့ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီစိန်မြင့်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
မြေပုံပေါ်ရှိ ကျွန်းစုတည်နေရာ။
နီကိုဗာကျွန်းစု နီကိုဗာကျွန်းစုသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၌ရှိသော မြန်မာလို ကပ္ပလီကျွန်းဟု ခေါ်သည့် အန္ဒမန် ကျွန်းစု၏ တောင်ဘက်၊ အန္ဒမန်ကျွန်းငယ်မှ ၇၅ မိုင် အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုကျွန်းစုကို ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက် အုပ်ချုပ်သည်။
ကျွန်းစုတွင် ကျွန်းပေါင်း ၁၉ ကျွန်း ပါဝင် သည့်အနက် ၇ ကျွန်းမှာ လူနေအိမ်ခြေမရှိသော ကျွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကျွန်းစု၏ အကျယ်အဝန်း သည် စတုရန်းမိုင် ၆၄၅ မိုင်ဖြစ်၏။
ကျွန်းစုကို မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟု သတ်မှတ်ထားရာ၊ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် မြောက်ပိုင်း၌ ကားနီကိုဗာကျွန်း၊ အလယ်ပိုင်း၌ ကမိုထရာ ကျွန်းနှင့် နန်ကောင်းရီကျွန်း၊ တောင်ပိုင်း၌ ကရိတ် နီကိုဗာ ကျွန်းဟူရှိလေသည်။
ကမိုထရာကျွန်းနှင့် နန်ကောင်းရီကျွန်း အကြားဝယ် နန်ကောင်းရီ သင်္ဘော ဆိပ်ကမ်းရှိသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေသည် ယောက်ျား ၆၃၂၁၊ မိန်းမ ၅၆၈၈၊ ပေါင်း ၁၂ဝဝ၉ ယောက် ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားတို့သည် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်ဖြစ်၍ မွန် အာနမ်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။
အဓိက အစားအစာဖြစ်ဖြင့် မှီဝဲ၍ အုန်းသီးနှင့် အုန်းသီးမှထုတ်သော ကုန်ပစ္စည်းတို့ကို တခြားနိုင်ငံသို့ တင်ပို့ ရောင်းချကြသည်။
ထိုကျွန်းမှ ထွက် သော အုန်းကို မြန်မာတို့က နဂဗာရီကျွန်းဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလွန် ကျော်စောထင်ရှားသော အုန်းဖြစ်၏။
နီကိုဗာကျွန်းကို မူလက ၁၇၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ အဘောတူချက်ဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဂျပန်တို့က သိမ်းပိုက်သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မဟာမိတ် တို့က ပြန်လည် အရယူခဲ့သည်။
ယခုအခါ ထိုကျွန်းကို အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရက အုပ်ချုပ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး သဘော အရမှာ၊ နီကိုဗာကျွန်းစုသည် အန္ဒမန်နှင့် နီကိုဗာကျွန်းစုခရိုင် လက်အောက်ရှိ ခရိုင်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့က နီကိုဗာကျွန်းကိုပင် နဂဗာရီကျွန်းစုခေါ်သည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သံကြီးအဖြစ် သွား ရောက်ခဲ့စဉ်က ရေးမှတ်ခဲ့သော ပြင်သစ်သွားနေ့စဉ် မှတ်တမ်း တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ- နဂဘာရီ အကြောင်းကို မေးမြန်းရာ၊ အန္ဒမန်ကျွန်း နိကိုပါကျွန်း မလာကကျွန်းမှစ၍ ကျွန်းငယ် အများ ရှိသည့် အနက်၊ နဂဘာရီ (နဂဗာရီ)ဟူ၍ မရှိ။
နိကိုပါကျွန်းသာ ရှိသည်။
၎င်းနိကိုပါ ကျွန်းမှာလည်း အုန်းအများ ရှိသည်။
နိကိုပါကျွန်းက အုန်းကိုပင် စကားရွေ့သောကြောင့် နဂဘာရီ ခေါ်ဟန်ရှိသည်။
ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ။
Jacopino del Conte ၏လက်ရာ အသက် ၆၀ အရွယ် ဆရာကြီး မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၏ ပုံတူ။
မိုက်ကယ်အန်ဂျလို (; ; အီတလီ /မီခယ်လ်အန်ဂျလို ဒီ လိုဒိုဗီးကို ဘော်နာရိုတီ ဆီမွန်နီ/ ) (ခရစ် ၁၄၇၅-၁၅၆၄) ကား အီတာလျံလူမျိုး ဖြစ်၍ ပန်းချီ၊ ပုန်းပု၊ ဗိသုကာ၊ ကဗျာတို့တွင် လက်ရာပြောင်မြောက်သဖြင့် ကမ္ဘာ့အနုပညာသမိုင်းတွင် ထိပ်တန်းစာရင်းဝင် အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်။
သူရေးဆွဲ ထုလုပ်ခဲ့သမျှသော ပန်းချီကားနှင့် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများသည် ကောင်းမွန်၍ အသက်ဝင်လှရကား သာမန်လူတစ်ယောက်မှာ ယင်းကို တစ်ကယ့်လူဟူ၍ ထင်ယောင်မှားလောက်ပေသည်။
သို့သော် သူသည် ပန်းပုပညာနှင့် ရုပ်လုံးထုအတတ်တွင် ပိုမို ကျွမ်းကျင်၏။
အီတလီနိုင်ငံမှ စတင်ထွန်းကားသော ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံခေတ် (Renaissance) တွင် အထူးကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။
သုခုမပညာတွင် ကိုယ်ချွတ်ရုပ်လုံးကို တစ်ကယ့်လူနှင့် တူအောင် ထုလုပ်ရသည့် အတတ်ကဲ့သို့ ခက်ခဲသိမ်မွေ့သော အတတ်ကား မရှိတော့ပြီ။
မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၏ ကိုယ်ချွတ်ရုပ်လုံးကြီးများမှာ မူကား အံ့ဖွယ်ကောင်းအောင် တစ်ကယ့်လူနှင့် တူပေသည်။
ယခုခေတ်တိုင်အောင်ပင် သူ၏ရုပ်လုံးများထက် ကောင်းသော ရုပ်လုံးဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ရုပ်လုံးများ ထုလုပ်ရာတွင် သရုပ်ပေါ်သည်ထက် ပေါ်စေရန် သူသည် လူသေအလောင်းများကိုပင် ဓားနှင့် ဖြတ်တောက်၍ လေ့လာခဲ့လေသည်။
ရောမမြို့တွင်ရှိသော စစ္စတင်းဘုရားကျောင်းကြီး (Sistine Chapel) ၏ မျက်နှာကြက်ဆီသို့ မော့၍ကြည့်သည်ရှိသော် ဆရာကြီး မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၏ အကောင်းဆုံးသော ပန်းချီလက်ရာကို တွေ့ရပေမည်။
ထိုပန်းချီကားမှာ အင်္ဂတေဆေးကားဖြစ်၍ စတုရန်းပေ ၁ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသော အင်္ဂတေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရေးဆွဲထားလေသည်။
ထိုကားထဲတွင် လူရုပ်ပေါင်း ၃၄၃ ရုပ် ပါရှိသည့်အနက် အရုပ် ၂ဝဝဝ လောက်မှာ ၁ဝ ပေမှ ၁၈ ပေအထိ အမြင့်ရှိလေသည်။
ဆရာကြီးသည် ထိုကမ္ဘာကျော် ပန်းချီကား ချပ်ကြီးကို ၄ နှစ်တိတိ ရေးဆွဲခဲ့ရ၏။
ထိုသို့ ရေးဆွဲခဲ့ရာတွင် သူသည် ငြမ်းစင်တစ်ခုပေါ်တွင် ပက်လက်နေလျက် ရေးဆွဲခဲ့ရသည်က များလေသည်။
မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုကို အီတလီပြည် တပ်စကန္နီမြို့ (Tuscany) ၌ ၁၄၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ ဖခင်မှာ ထိုနယ်၏ ဘုရင်ခံဖြစ်သည်။
သူသည် ဖလော်ရင့်မြို့ (Florence) ၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့၏။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းကပင် ပုံဆွဲဝါသနာပါခဲ့ရာ သူနေသောအိမ်၏ နံရံများပေါ်တွင် မီးသွေးခဲဖြင့် အရုပ်များကို ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
သားငယ်၏ ဝါသနာနှင့် ပညာအစွမ်းအစကို ရိပ်မိသိရှိသော ဖခင်ကြီးသည် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုအား ဂါလန်ဒါဂျို (Domenico Ghirlandaio) အမည်ရှိသော ပန်းချီဆရာကြီးတစ်ဦးထံ၌ အပ်နှံကာ ပန်းချီဆေးရေးပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးစေလေသည်။
ထိုနောက် တစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် ရုပ်တုပညာတွင် ပို၍ စိတ်ဝင်စားလာသဖြင့် ဗာတောလဒို၏ ရုပ်တုအတတ်သင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် ရုပ်လုံးထုခြင်းကို သင်ယူခဲ့လေသည်။
များမကြာမီပင် အနုပညာဝါသနာပါသော မဲဒီချီ (Lorenzo de' Medici) အမည်ရှိ သူဌေးကြီးတစ်ဦး တည်ထောင်ထားသော သုခုမရိပ်သာသို့ ရောက်သွားလေသည်။
ထိုအချိန်ကစ၍ မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုမှာ အီတလီယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ဆန်းသစ်သည့် ဉာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံခေတ်တွင် ထင်ရှားသော အနုပညာသည်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့လေသည်။
အသက် ၂၄ နှစ်တွင် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် မယ်တော်၏ရင်ခွင်ထက်၌ သေဆုံးနေသော ခရစ်ဘုရား၏ ရုပ်လုံးကိုထုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် ဒေးဗစ်အမည်ရှိ ကျောက်ရုပ်ကြီး (Statue of David) ကို ထုလုပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုကျောက်ရုပ်ကြီးမှာ အမြင့် ၁၈ ပေရှိ၍ လေးလွန်းလှသဖြင့် ထိုကျောက်ရုပ်ကြီးကို အလုပ်ရုံမှ မြို့လယ်ရှိပန်းခြံသို့ ရောက်အောင် လူ ၄ဝ က လှိမ့်၍ ယူကြရလေသည်။
၁၅ဝ၅ ခုနှစ်တွင်ကား မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် ရောမမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနေ၏။
သူ၏ကိစ္စမှာ ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒုတိယဂျူးလယပ်အတွက် သင်္ချိုင်းဂူကြီးကို ဆောက်လုပ်ရန်ဖြစ်၏။
သို့သော်လည်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် အခြားသောအကြောင်းများကြောင့် အဆိုပါ အဆောက်အအုံကြီးမှာ မူလက ရည်ရွယ်ခဲ့သလောက် မကြီးကျယ်တော့ချေ။
အသက် ၆ဝ အရွယ်တွင် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် စစ္စတင်းဘုရားကျောင်း၏ အင်္ဂတေဆေးကားများကို ပုပ်ရဟန်းမင်း တတိယပေါ၏အမိန့်အရ အပြီးသတ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုမှ တစ်ပါးလည်း ဆရာကြီးသည် အခြားသောထင်ရှားသည့် ရုပ်တု၊ ရုပ်လုံးနှင့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြားကိုလည်း အမွေအနှစ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့ပေသေးသည်။
အနိစ္စရောက်သည့်အချိန်တွင် ဆရာကြီးမှာ အသက် ၈၉ နှစ်ပင်ရှိပေပြီ။
သူသည် မကွယ်လွန်မီကလေးမှာပင် စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သေးသည်။
ဆရာကြီးသည် ထိုလုပ်ငန်းအတွက် အခကြေးငွေ တစ်ပြားတစ်ချပ်မျှပင်လက်မခံခဲ့ချေ။
ဆရာကြီး၏ အလောင်းကို အီတလီပြည် ဖလော်ရင့်မြို့ရှိ ဆန်တာကရိုးချေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းထဲ၌ မြှုပ်နှံလိုက်ကြသည်။
ဆရာကြီး မိုက်ကယ်အန်ဂျလို ကွယ်လွန်ခဲ့သည်မှာ အနှစ် ၄ဝဝ နီးပါးခန့်ပင်ရှိပြီ ဖြစ်သော်လည်း ဆရာကြီး၏ နာမည်သည်ကား ကမ္ဘာတည်သမျှ တွင်ရစ်ပေတော့မည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အီတလီ ပန်းပုဆရာများ Category:အီတလီ ဗိသုကာပညာရှင်များ Category:အီတလီ ပန်းချီဆရာများ။
ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် မုနိလေးဆူမှာ- မဟာမုနိ (ရခိုင်ပြည်) မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော် (မန္တလေး) ရွှေဘုံသာ မုနိ(ပြည်တဖက်ကမ်း) ပြည်တော်ပြန် မာန်အောင်မြင် မဟာမုနိ (ဇလွန်) နေရာဒေသ မဟာမုနိရွာ - ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေခရိုင်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တစ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုရှိ မဟာမုနိရွာ။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ တော်လှန်ရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် (၇၂) ဖြင့် ‘ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့’ ကို ၁၉၆၈၊ ဒီဇင်ဘာလ-၄ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပါတယ်။
၁၉၆၈၊ နိုဝင်ဘာ-၂၉ မှာ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက အမှတ် (၁၆) ဝင်ဒါမီယာ နေအိမ်မှာ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် ဟောင်း (၃၃) ဦးကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး အတွက် အကြံဉာဏ်များ ပေးကြဖို့ ညီညွတ်ရေးတွင်မက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံတခု ပေါ်ထွန်းလာတဲ့အထိ အကြံဉာဏ်ကောင်းများ ပေးကြဖို့ဆိုပြီး တွေ့ဆုံပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီတွေ့ဆုံပြောဆို အကြံဉာဏ်တောင်းခံခြင်း ဆိုတာရဲ့ရလဒ်အဖြစ် ‘ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့’ ကြီးပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရည်ရွယ်ချက် အကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရခြင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ကိုလည်း ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ လုပ်သားပြည်သူ တို့၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အရေးတို့တွင် အဓွန့်ရှည်စွာ တကယ် အကျိုး ထိရောက်စေမည့် ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေးကို မည်သို့ တည်ဆောက်သင့်သည် နှင့် ပတ်သက်၍ နည်းလမ်း အကြံဉာဏ်များ ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ပြီး ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ အား တင်ပြရန် ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေး အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်း လိုက်သည်လို့ ကြေညာချက် မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
သက်တမ်းကာလ နှင့် ပါဝင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ အကြံပေးအဖွဲ့ ရဲ့ သက်တမ်း ကာလ အဖြစ် ၁၉၆၈-ဒီဇင်ဘာမှ ၁၉၆၉၊ မေလ-၃၁ ရက်နေ့အထိ (၆) လ သတ်မှတ် ထားပါတယ်။
တရားဝင် ဖွဲ့စည်း ပေးလိုက်တဲ့ အကြံပေး အဖွဲ့ကြီး မှာ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် ဟောင်း ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး (၃၃) ဦး ပါဝင်တဲ့ အတွက် “၃၃-ဦး အကြံပေးအဖွဲ့” လို့ပဲ လူသိများခဲ့ပါတယ်။
ပါဝင်ခဲ့ရတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး (၃၃) ဦးကတော့ - ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးကျော်မင်း၊ ဗိုလ်ခင်မောင်လေး၊ ဗိုလ်ခင်မောင်၊ သခင်ချစ်မောင် (ဝိဓူရ)၊ သခင်ချစ်မောင် (မြန်အောင်)၊ စဝ်စိုင်းလုံ၊ သခင်စံမြင့်၊ ဒူဝါဇော်ရစ်၊ ဒူဝါဇော်လွန်း၊ သခင်တင်၊ ဦးတင်ညွန့်၊ ဦးထပ်လိင်း၊ ဦးထွန်းမြင့် (လင်းခေး)၊ ဦးနု၊ (ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း)၊ စဝ်ပြည့်၊ မွန်ဖိုးချို၊ ဦးဗဆွေ၊ ဗိုလ်မင်းခေါင်၊ ဦးရွှေóကိင်၊ သခင်လွင်၊ သခင်လှကျွေ၊ သခင်လေးမောင်၊ ဦးလွမ်းပုံ၊ စဝ်ဝဏ္ထ၊ မန်းဝင်းမောင်၊ ဖဒေိုဝသော်၊ သခင်သင်၊ သခင်သာခင်၊ ဆရာသာထို၊ ဦးသာထွန်း၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ နိုင်အောင်ထွန်း တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
အစုလိုက် သတင်းစာတချို့ကတော့ (၃၃) ဦး ကော်မတီ လို့လဲ ခေါ်ဝေါ်ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ပါတယ်။
အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ သတ်မှတ်ကာလ (၆) လအတွင်း အစည်းအေဝး (၉၃) ကြိမ် ကျင်းပဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အစီရင်ခံစာ ပြုစု တဲ့ အခါမှာ တူရာတူရာ အစုလိုက် အစုလိုက် အစု (၄) စုခွဲပြီး အကြုံပြုချက် (၄) ခုအဖြစ် စုစည်း ပေါင်းရုံး တင်ပြ ခဲ့ကြပါတယ်။
အစီရင်ခံစာမှာ အဖွဲ့ဝင် (၁၈) ဦး၏ အကြုံပြုချက်၊ အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦး၏ အကြုံပြုချက်၊ ဦးကျော်ငြိမ်းပါ (၃) ဦး၏ အကြုံပြုချက်၊ ဦးနု၏ အကြုံပြုချက်ဆိုပြီး (၄) ခုရှိနေခဲ့ပါတယ်။
အကြံပြုချက်များ တရားဝင်သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလ အတိုင်းအတာ အတိုင်း အကြုံပြုချက် (၄) မျိုးပါ အကြံပေး စာတမ်း တွေကို ၁၉၆၉၊ မေလ-၃၁ ရက်နေ့မှာ (၃၃) ဦး အကြံပေးအဖွဲ့ ကနေ တရားဝင် တင်သွင်းခဲ့သည်။
ဦးဗဆွေ ပါ ၁၈ဦး အကြံပြုချက် ဦးဗဆွေ၊ ဦးကျော်မင်း၊ ဗိုလ်ခင်မောင်လေး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ သခင်တင်၊ ဗိုလ်မင်းခေါင်၊ နိုင်အောင်ထွန်း၊ ဒူဝါဇော်ရစ်၊ ဒူဝါဇော်လွန်း၊ စဝ်ပြည့်၊ စဝ်စိုင်းလုံ၊ စဝ်ဝဏ္ထ မန်းဝင်းမောင်၊ ဆရာသာထို၊ ဦးထပ်လိင်း၊ ဦးလွမ်ပုံ၊ ဦးရွှေóကိင်၊ ဗိုလ်ခင်မောင် စတဲ့ (၁၈) ဦးရဲ့ အကြုံပြုချက် ကတော့ ဒီမိုကရေစီ ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံ ထူထောင်ရန်၊ ပါတီစုံ ကျင့်သုံးရန်၊ ခြေလေးချောင်းထောက် စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးရန်၊ ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ကိုမူတည်ပြီး ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ရေးဆွဲရန် ဆိုပြီး အကြုံပြုခဲ့ပါတယ်။
သခင်ချစ်မောင် (ဝိဓူရ)ပါ ၁၁ဦး အကြံပြုချက် သခင်ချစ်မောင် (ဝိဓူရ)၊ သခင်လွင်၊ သခင်သင်၊ သခင်လှကျွေ၊ သခင်လေးမောင်၊ ဖဒေိုဝသော်၊ သခင် စံမြင့်၊ ဦးတင်ညွန့်၊ လင်းခေးဦးထွန်းမြင့်၊ မွန်ဖိုးချို၊ ဦးသာထွန်း စတဲ့ (၁၁) ဦးရဲ့ အကြုံပြုချက်ကတော့ အချုပ် အားဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ ထူထောင်ရန်၊ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစုဖွဲ့ရန်၊ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး အစိုးရဖွဲ့ရန်၊ စီးပွားရေးမှာစီမံကိန်း စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးရန်နဲ့ ဆိုရှယ်လစ် ဒီမိုကရေစီ ပန်းတိုင်ကို ရှေးရှုတဲ့ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ရေးဆွဲရန် ဆိုပြီး အကြုံပြုခဲ့ကြပါတယ်။