kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆွေမျိုးစု ဝင်များသည် မိမိတို့ဆွေမျိုးစု၏ အမှတ်သညာအဖြစ်ဖြင့်အထိမ်း အမှတ် တစ်ခုခုကို တပ်ဆင်တတ်ကြ၏။
ထို့အပြင် မိမိတို့၏ ဘိုးဖအစဉ်အဆက်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ရိုးရာအခမ်းအနားများကို ပြုလုပ်ကြ၍၊ ဆွေမျိုးစုသီချင်းများကိုလည်း သီဆိုကြလေသည်။
ဆွေမျိုးစုတို့သည် အများအားဖြင့် ရွာတစ်ရွာတည်းတွင် စုဝေးနေထိုင်လေ့ရှိကြ၏။
ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ သာရေး၊ နာရေးစသော လူမှုရေးလုပ်ငန်းများတွင် တစ်ဦးနှင့်သာ သက် ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ အများနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဖြစ်စေ အားလုံးက ဝိုင်း၍လုပ်ကိုင်ပေးလေ့ရှိကြ၏။
ဆွေမျိုးစုတွင် ပါဝင်သော လူတိုင်း လူတိုင်း၌ အသက်မွေးမှု အလုပ်အကိုင် ကိုယ်စီရှိကြ ၏။
ပမာဆိုသော်၊ ယောက်ျားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်းစသော လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်၍၊ မိန်းမများက အိမ်တွင် ကလေးသူငယ်များနှင့်အတူ နေပြီးလျှင် ဆန်ဖွပ် မောင်းထောင်းခြင်၊ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်း စသော အိမ်မှုကိစ္စအဝဝတို့ကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်လေသည်။
ဆွေမျိုးစုဝင်တို့သည် မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သော နယ်ဟူ၍ သတ် မှတ်ထားသောနေရာများ အတွင်း၌သာ နေထိုင်လေ့ရှိကြ၏။
ဆွေမျိုးစုတစ်စု ပိုင်ဆိုင်သောနယ်နှင့် အခြားအစုတစ်စုပိုင်နယ် စပ်ကြားတွင် ချောင်းဖြစ်စေ၊ မြစ်ဖြစ်စေ၊ တောတန်းချိုင့်ဝှမ်း တစ်ခုဖြစ်စေ၊ ခြားလျက်ရှိတတ်၏။
ဆွေမျိုးစုဝင် တစ်ယောက် ယောက်အား အခြားအစုမှ လူတစ်ယောက်က စော်ကားနှိပ်စက် လျှင် သို့မဟုတ် တိုက်ခိုက်လျှင် အားလုံးက ဝိုင်းကူကြရသည် သာမက သားစဉ် မြေးဆက်တိုင်အောင်ပင် ရန်စမဆုံးဘဲ၊ တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြန်အလှန် လက်စားချေခြင်းကို ပြု လုပ်တတ်ကြ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ အကျိုးစီးပွား တူညီကြသော ဆွေမျိုးစုများသည် တစ်စုနှင့်တစ်စု မျိုးဆက်ခြင်းဖြင့် မဟာ မိတ်ဖွဲ့ကာ သင့်မြတ်စွာ နေထိုင်ကြ၏။
ယင်းသို့ မဟာမိတ် ဖွဲ့ကာ ပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့် ဆွေမျိုးစုများ တိုးတက်ကြီးပွား လာ၍၊ မျိုးတူစုဖြစ်ပေါ် လာလေသည်။
ထိုမျိုးတူစုများ ပူး ပေါင်းနေထိုင် ရာမှတစ်ဆင့် လူမျိုးဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
မနုဿဗေဒမြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား။
thumb|ဒန်တီ ဂေဘရီယယ် ရိုဆက်တီ ရေးဆွဲသော ချားလ် ဆွင်းဗန်း၏ ပုံတူ အယ်လဂျာနန် ချား ဆွင်းဗန်းသည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် မွေးဖွား၍၊ အီတင်ကောလိပ် ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ထူးရသည်အထိ ပညာကို ဆုံးခန်းတိုင်အောင် မသင်ကြားဘဲ၊ ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။
သူကျောင်းထွက်သည့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်၌ 'မယ်တော်ဘုရား'နှင့် 'ရိုဇမန်'ခေါ် စာအုပ်နှစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေလေသည်။
ထိုအခါဆွင်းဗန်းမှာအသက်၂၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။
မိဘများမှာ မျိုးကောင်းဆွေကောင်း အထက်တန်းစားများဖြစ်သည့်အပြင် သူ၏မိခင်ကိုယ်တိုင်ကလည်းလိမ်မာရေးခြား၍၊ စာပေတတ်မြောက်သူ တစ်ဦးဖြစ်ရကား၊ဆွင်းဗန်းမှာငယ်စဉ်ကတည်းက မိခင်၏ သွန်သင်ပြသလမ်းညွှန်မှုကိုခံယူခဲ့ရ၏။
သူသည် ဗေလီယိုကောလိပ်ကျောင်း၌ပညာသင်ကြားနေစဉ်ဂရိကဗျာများ၊ပြင်သစ်နှင့်အီတလီစာပေများကို ကောင်းစွာလေ့လာခဲ့၏။
ဆွင်းဗန်းသည် စတူးဝပ်နန်းဆက် ဘုရင်များကို အထူး ကြည်ညိုသူဖြစ်သည်။
သူသည် စကော့ဘုရင်မ မေရီအကြောင်းကို ပြဇာတ်သုံးပုဒ်ရေးခဲ့။
သူသည် ဘာသာစကား ငါးမျိုးကို နှံ့နှံ့စပ်စပ် လေ့လာခဲ့ဘူးသည်။
ဆွင်းဗန်းသည် ခရစ်ယန်အယူဝါဒရေးကို လိုက်စားသူ မဟုတ်ချေ။
ငယ်စဉ်ကပင် အယူဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်းလာလျှင် အတိုက်အခံပြုခဲ့သူဖြစ်၏။
သို့သော် သူသည် အယူဝါဒရေးကို သူထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း အဘယ်အမှုပြုလျှင် အဘယ်ကဲ့သို့ ခံစားရမည်ဟူသော အပြစ်တို့ကို ထူးဆန်းစွာ ဖော်ပြရေးသား သည်။
သူရေးသော 'ကဗျာများနှင့် တေးသီချင်းများ'ဟူသော စာအုပ်တွင် သူ၏ဆန့်ကျင်ဖက်အယူဝါဒများကို တွေ့နိုင်လေ သည်။
ဆွင်းဗန်းမှာ ကဗျာလင်္ကာဖွဲ့ဆိုမှု၌ စကားလုံးရွေး ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၏။
ကာရန်များကို တေးဂီတသံထွက်အောင် ရွေးချယ်စပ်ဆိုတတ်၏။
သူ၏ ကဗျာများမှာ တေးရိုးကြီးသီချင်းခံများကဲ့သို့ ဂီတသဘောနွယ်နေ၏။
အင်္ဂလိပ်စာပေတွင် ဆွင်းဗန်းသည် လစ်ရစ်ကဗျာများကို စပ်ဆိုရာ၌ နာမည်ထင်ရှားလေသည်။
ဆွင်းဗန်းသည် အသက်ကြီးလာသောအခါ၊ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့လာသဖြင့် မိတ်ဆွေရင်းတစ်ယောက်နှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့ ပတ္တနီရပ်ကွက်တွင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေတော့သည်။
၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
thumb|ဂျိုနသန်ဆွစ်၏ ပုံတူပန်းချီကား အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ ဂျွန်နသန်ဆွစ် (Jonathan Swift) သည် သူရေးသော 'ဂါလစ်ဗာ၏ ခရီးစဉ်'ဟူသော စာအုပ်ကြောင့်၊ များစွာကျော်စောလေသည်။
အထူးသဖြင့် ဂါလစ်ဗာ၏ စွန့်စားခန်းတို့မှာကလေးတို့ အဖို့ အံ့ဖွယ်ရာထူးဆန်းသဖြင့်၊ ကလေးငယ်တို့သည် ယင်းစာအုပ်ကို ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီအလား ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။
သို့သော် ယင်းစာအုပ်ကို ဆွစ်ရေးစဉ်က ကလေးတို့ ပျော်ရွှင် ကြစေရန် ရည်စူး၍ ရေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ သူ၏ခေတ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံရေးအခြင်းအရာတို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍၊ လူတို့ မဖွယ်မရာပြုကျင့်နေသော အပြုအမူများ၏ အပြစ်အနာ အဆာတို့ကို ဖော်ပြကာ၊ စောင်းချိတ်ရေးသားခြင်း သာဖြစ်လေသည်။
ဆွစ်သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး မိဖနှစ်ပါးမှ ဒဗ္ဗလင်မြို့တွင် ခရစ် ၁၆၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ပညာသင်ချိန်အရွယ်၌ ဒဗ္ဗလင်မြို့ ထရင်နီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူသည်။
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဆာ ဝီလျံတင်ပယ် အမည်ရှိသော နိုင်ငံရေးသုခမိန်တစ်ဦး၏ လက်အောက်တွင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူး သည်။
ဆာ ဝီလျံ ပိုင်ဆိုင်သော လယ်မြေကိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆယ်နှစ်ခန့်မျှ နေထိုင်ယင်း အားလပ်သောအချိန်တို့တွင် စာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဤအချက်သည် နောင်သောအခါ ဆွစ်အား စာပေလောက၌ ထင်ရှားကျော်စောစေရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေလေသည်။
ဆာ ဝီလျံသည် ဆွစ်၏အကျိုးကို လိုလားသူဖြစ်သောကြောင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာရှာစေ သဖြင့်၊ ဆွစ်သည် ၁၆၉၂ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၆၉၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဝီလျံ ကွယ်လွန်သောအခါ၊ ဆွစ်သည် အင်္ဂလန် သာသနာဂိုဏ်းဝင် သိက္ခာတင် ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်သည်။
ထိုနောက် အိုင်ယာလန်ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သာသနာရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဤသို့ ဆောက်ရွက် နေခိုက်ဝယ်၊ ပိုက်ဆံကြေးငွေ အတန်ငယ်ချောင်လည်လာသည် နှင့် ဆွစ်သည် လန်ဒန်မြို့သို့ မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ခရစ် ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ကား လန်ဒန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင် လေသည်။
လန်ဒန်မြို့၌ နေထိုင်စဉ်၊ ထိုခေတ်ကစာပေအရာ၌ နာမည်ကျော်များဖြစ်သော အက်ဒီဆန်နှင့် စတီးတို့နှင့် ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေသော မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆွစ်ကိုယ်တိုင်မှာမူကား၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမားများ ရပ်ကွက်တွင်နာမည်ထင်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဆွစ်သည် နိုင်ငံရေးတွင်တိုရီအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ၊တိုရီအဖွဲ့၏ ဝါဒနှင့်လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ထောက်ခံသောအား ဖြင့် စာတမ်းများစွာတို့ကို ရေးသားခဲ့ရာ၊ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ဝစ်အဖွဲ့သည် သူ့အားများစွာခန့်ညား ကြောက်ရွံ့ကြရသည်။
တိုရီအဖွဲ့ကလည်း သူ့အား လက်လွှတ်ရမည်ကို များ စွာစိုးရိမ်လေသည်။
ထိုကြောင့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ကြီး နှစ်ရပ်စလုံးကပင် သူ့ကို ဝိုင်းဝန်းမြောက်စားထားလေရာ၊ သူသည် များစွာမာနတက်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံရေး အဆက်အသွယ်များကို အကြောင်းပြု၍၊ ဆွစ်သည် ဒဗ္ဗလင်မြို့ စိန်ပက်ထရစ် ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဂိုဏ်းထောက်ဘုန်းကြီး ဖြစ်လာ လေသည်။
လန်ဒန်မြို့ နိုင်ငံရေးလောကထဲ၌ ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့ရာ တွင် ဆွစ်သည် နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်သူတို့၏ အဂတိလေးပါးလိုက်စား၍၊ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုများ၊ လောက၏ မတရားမှုနှင့် အဆင်မပြေမှုများကို မျက်ဝါး ထင်ထင်ကြုံတွေ့ခဲ့လေရာ၊ ထို ချွတ်ချော် လွဲမှားနေသောကိစ္စတို့ကို အမှန်သို့ရောက်အောင် ပြုပြင်ပေးရန် စေတနာသည် ဆွစ်၏စာပေ အရေးအသားတို့၌ အရင်းခံ စေတနာဖြစ်လာလေသည်။
ဤကဲ့သို့ လောက၏ အဆင်မပြေမှုတို့ကို ကိုယ်တွေ့ကြုံရ၍၊ ဆွစ်၏စိတ်ဓာတ်သည် အမှောင်တွင်းသို့ ရောက်နေရသည့်ပုံပမာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ အက်စတာ ဂျွန်ဆန်ဟု အမည်ရင်းရှိသူ စတယ်လာခေါ် မိန်းမတစ်ဦးနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးသည့်အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ၌မူ၊ အမှောင်မှ အလင်းသို့ထွက်လာရသကဲ့သို့ရှိလေသည်။
စတယ်လာကို ဆွစ်သိရှိသည်ခဲ့သည်မှာ ဆာ ဝီလျံတင်ပယ်၏အိမ်၌ နေစဉ်ကပင်ဖြ်၏။
ထိုအချိန်၌ စတယ်လာသည် ရှစ်နှစ်သမီးမျှသာရှိ၍၊ သူ့အားဆွစ်ကိုယ်တိုင်ကပင် စာသင်ပေးခဲ့ရသည်။
ကြီးပြင်းလာကြသောအခါ၊ ဆွစ်သည် စတယ်လာအပေါ်၌ များစွာစွဲလမ်းခဲ့သည်။
ဆွစ်သည် စတယ်လာထံသို့ မှာတမ်း စာများစွာ ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။
ယင်းမှာတမ်းများကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်ကမှသာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆွစ်နှင့် စတယ်လာတို့ လက်ထပ်သည် လက်မထပ်သည်ကို သေချာစွာ မသိကြရလေ။
သို့သော် အများအားဖြင့် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ကြသည် ဟု ယူဆကြသည်။
ဆွစ်၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် လုံးဝချမ်းသာသုခရှိသော အိမ်ထောင်ရေးဟု ဆိုရန်ခက်သည်။
ဆွစ်သည် မိတ်ဆွေတစ်ဦး အနေနှင့် အလွန်ပေါင်းသင်း၍ ကောင်းသူဖြစ်လင့်ကစား၊ ချစ်သူတစ်ဦးအနေနှင့်မူ မိမိချစ်သူကို ပျော်ရွှင်စွာထားတတ်ဟန် မတူချေ။
စတယ်လာနှင့် အိမ်ထောင်မပြုမီ၊ အခြားမိန်းမတစ်ဦးနှင့်လည်း ရင်းနှီးခဲ့ဘူးသည်။
ထိုမိန်းမသည် ဆွစ်ကြောင့်ပင် စိတ်သောကရောက်ကာ ၁၇၂၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ရသည်ဟု ဆိုသည်။
သို့သော် ဆွစ်၏ အိမ်ထောင်သည်ဘဝမှာ များသောအားဖြင့် တိမ်မြုပ်လျက်ရှိလေရာ၊ အမှန်ကို ခန့်မှန်းရန် ခဲယဉ်းလှသည်။
သို့ရာတွင် အဆင်မပြေသော လောကတွင် အဆင်မပြေသော အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စသည် ဆွစ်၏ စိတ္တဇ အခြေအနေကို မီးလောင်လေပင့်ပြုလုပ်လိုက်လေရာ၊ နောက်ဆုံး၌ ရူးသွပ်သွားရရှာသည်။
ဆွစ်သည် ၁၇၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်ရာ၊ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကို ဒဗ္ဗလင်မြို့ စိန်ပက်ထရစ် ကသီ ဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ စတယ်လာ၏ ဂူအနီးတွင်ပင် မြှုပ်နှံသင်္ဂြီုဟ်လိုက်ကြသည်။
ဆွစ်သည် အင်္ဂလိပ်စာပေလောက၌ လောကကြီး၏ အချိုးမကျ အဆင်မပြေပုံကို သရော်သော စာပေအရေးအသားတွင် ထိပ်တန်းဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။
ဆွစ်၏ 'ထေ့'တတ်သောသဘောမှာ သေသည်အထိပါခဲ့သည်။
စိတ္တဇရောဂါ ဖိစီး နှိပ်စက်လေသောအခါ၊ ဆွစ်သည် သူပိုင်ပစ္စည်းဘဏ္ဍာအရပ်ရပ်ကို ဒဗ္ဗလင်မြို့၌ စိတ္တဇဆေးရုံ တည်ဆောက်ရန်အလို့ငှာ သေတမ်းစာ ရေးပေးခဲ့သည်။
ဤအကြောင်းအရာကို ရည်စူး၍၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အတွက် စိတ္တဇဆေးရုံ ခပ်များများလိုလျက်ရှိကြောင်းဖြင့် ဆွစ်သည် ကဗျာတစ်ပုဒ်တွင် ငေါ့၍ရေးခဲ့သေးသည်။
ဆွစ်သည် ကမ္ဘာလောကကြီးကို အလွန်စိတ်နာခဲ့သူဖြစ် ၏။
ထိုကြောင့် လူ့ဘောင်တွင် တွေ့ရတတ်သော စိတ်သဘောထား သေးသိမ်ခြင်း၊ တရားမျှတမှု ကင်းမဲ့ခြင်း၊ သစ္စာစောင့်ထိန်းမှုမရှိခြင်း၊ ဟန်ဆောင်ခြင်း စသည်တို့ကို အလွန်တရာ မုန်းတီးရွံရှာသည်။
ဤအချက်တို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရေရွတ်ရှုတ်ချသောအားဖြင့် 'ဂါလစ်ဗာ၏ခရီးစဉ်'ဟူသော စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်၌ ကျွန်ုပ်တို့က ကျွန်ုပ်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်လောကကို အတိုင်းမသိ အနန္တဟုထင်မြင်နေကြသည်ကို ပြောင်းပြန်ဆင်ခြင် သုံးသပ်ကြည့်သည်ရှိသော်၊ ဘာမျှအနှစ်သာရမရှိချေဟူသော အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ လူတို့၏ သေးသိမ်မှုတို့ကို တိရစ္ဆာန်တို့၏ သဘောထားမြင့်မြတ်မှုတို့နှင့်ယှဉ် ကြည့်အပ်သည်ဟူသော အချက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွစ်သည် ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း လူဟူသည် သိမ်ဖျင်းကြစို့ဟုဆိုလျှင် အောက်အဝီစိရောက်အောင် သိမ်ဖျင်းလျှောကျနိုင်စွမ်း ရှိ၍၊ မြင့်မြတ်ကြစို့ဟု ဆိုလျှင်လည်း အထက်ဘဝဂ်သို့ရောက်အောင် တက်လှမ်းနိုင်စွမ်းရှိပုံကို ဆွစ်သည် စာပေအနုပညာဖြင့် ပြဆိုခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော ဝန်ကြီးချုပ် ပီးဗူ ဆွန်ဂရမ်သည် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့၌ ဖွားမြင်လေသည်။
အခြေခံပညာကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးနောက်၊ ယိုးဒယား နိုင်ငံ၌ပင် စစ်ပညာကို သင်ကြားသည်။
ထိုနောက် ပြင်သစ် နိုင်ငံ ဖောင်တိန်ဗလိုမြို့တွင် စစ်ပညာကို လေးနှစ်တာမျှလေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
သူ၏နာမည်အပြည့်အစုံမှာ လွန် ပီဗူး ဆွန်ဂရမ် ဖြစ်သည်။
ဆွန်ဂရမ်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင် စနစ်ကို မနှစ်မြို့သည်အလျောက်၊ ယင်းစနစ် ပပျောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့ရာ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ထမြောက်အောင်မြင် လေသည်။
ထိုနောက် မာရှယ်ခေါ် စစ်သူကြီးအဖြစ် ခန့်ထား ခြင်းခံရသူဖြင့် စစ်တပ်ကို လက်ကိုင်ပြုကာ အမျိုးသားစိတ် ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ယိုးဒယားအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဆွန်ဂရမ်သည် ဂျပန်နှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့၏။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့နှင့် ဆယ်နှစ် မဟာမိတ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါကီလ ၂၅ ရက် နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန် ကို စစ်ကျေညာခဲ့လေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်ကား ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
ဂျပန်တို့စစ်ရှုံး ၍ လက်နက်ချလိုက်ကြရပြီးသည့်နောက်တွင် ဆွန်ဂရမ်သည် နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးလျှင် သူခေါင်း ဆောင်သော 'ထာမာထီပတ်'ပါတီကို ပြန်၍ စည်းရုံးခဲ့လေ သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မာရှယ်ဆွန်ဂရမ် အုပ်ချုပ်သော ယိုးဒယားစစ်တပ်များသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖြုတ်ချပြီးလျှင်၊ ဆွန်ဂရမ်၏ သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သော နိုင်ခူအန် ခေါင်းဆောင်သည့် အစိုးရ အဖွဲ့သစ်ကို တင်ခဲ့ကြ သည်။
သို့သော် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မာရှယ် ဆွန်ဂရမ် ကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့သစ် တက်ခဲ့လေ သည်။
ဆွန်ဂရမ်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်း အစိုးရအဖွဲ့သစ် ကို အသစ်ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ၊ သူကိုယ်တိုင်မှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအပြင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးကိုလည်း ယူထားခဲ့လေ သည်။
ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးဌာနကိုပါ ကိုင် ခဲ့ပြန်လေသည်။
ယိုးဒယားတွင် ကုန်းတပ်နှင့်ရေတပ်မှာ အချင်းချင်းမသင့် မြတ်ဘဲ၊ မကြာခဏခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားလျက် ရှိလေသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ယိုးဒယားရေတပ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရမ်ကို လက်ရဖမ်းဆီးသွားရာ၊ ကုန်းတပ်နှင့် ရေတပ်အပြင်းအထန် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။
ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်သော ဗန်ကောက်မြို့ထဲ၌ပင် လမ်းပေါ်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွား ခဲ့လေသည်။
သို့သော်လည်း ရက်သတ္တတစ်ပတ်ခန့်ကြာသော အခါ အခြေအနေမှာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခဲ့ပြီးနောက်၊ ဆွန်ဂရမ်ကိုလည်း ရေတပ်က ပြန်လွှတ် လိုက်လေသည်။
ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရမ်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်ရေးရရှိရန် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန် ကြီးချုပ် ဦးနုနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် ဗောဓိပင်ပျိုများကို ဗန်ကောက်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်လာခဲ့၏။
ထိုအခါ ဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရမ်သည် မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့်အတူ ထိုဗောဓိပင်ပျိုတို့ကို သီရိမဟာထတ် တန်ဆောင်း၏ ဝဲယာ၌ အခမ်းအနားဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့၏။
ထိုဗောဓိပင်စိုက်ပွဲတွင် မြန်မာဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် အယုဒ္ဓယမြို့ဟောင်း၌ ပျက်စီးယို ယွင်းနေသော ဘုရားတန်ဆောင်းများ ပြုပြင်ရန် အလှူတော် မြန်မာငွေ တသိန်းနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံ သာသနာရေးအတွက် သုံးစွဲရန် အလှူတော် ငွေငါးသောင်းကို ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ် ၏ လက်သို့ ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။
ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရပ်က ထိုအလှူတော်ငွေများကို လက်ခံလျက် နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးမှ ဗောဓိပင်ပျိုစိုက်သည့်အချိန်မှစ၍ ခိုင်ခံ့တည် မြဲတော့မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြန်လည်မိန့်ကြားခဲ့၏။
ထိုနောက် များမကြာမီ ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ် ဆွန်ဂရမ် သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖိတ်ကြားချက်အရ ထိုနှစ် ဒိဖင်္ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆိုက်ရောက်လာခဲ့၏။
ဆွန်ဂရမ် သည် ရွှေတိဂုံဘုရားအား ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူရန် ငွေနှစ်သောင်း လှူခဲ့၏။
မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတက ဆွန်ဂရမ်အား အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်၍၊ ယိုးဒယားဝန်ကြီးချုပ်က ယိုးဒယား တွင် အမြင့်ဆုံးဘွဲ့ဖြစ်သော ဆင်ဖြူတော်ဘွဲ့ကို တုံ့ပြန်ချီးမြှင့်ခဲ့ သည်။
ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျင်းပဆဲ ဖြစ်သော ဆဋ္ဌသံဂါယနာ စတုတ္ထသျာမ (ယိုးဒယား) သန္တိပါတ သဘင်ကို အခမ်းအနားဖြင့် ဖွင့်လှစ်ရာ၌ ဝန်ကြီးချုပ် ပီးဗူ ဆွန်ဂရမ်သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံတော်အား ကိုယ်စားပြုလေသည်။
၁၉၅၇ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ယိုးဒယား တပ်မတော်က မာရှယ်ဆွန်ဂရမ်၏ အစိုးရလက်တွင်းမှ အာဏာ ကို လက်ရသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
မာရှယ် ဆွန်ဂရမ်လည်း ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်း နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံရလေသည်။
ယင်း၏ နေရာတွင် ဆီးတိုးစာချုပ်အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသူ ပုတ်ဆာရာဆင်အား ခန့်ထားလိုက်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
thumb|ဆုန်ချင်လင်း သို့ မဒမ် ဆွန်ယက်ဆင် ဆုန်းဆင်လင်း (Soong Ching-ling သို့မဟုတ် Song Qingling)သည် တရုတ်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင်၏ ဒုတိယဇနီးဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကျန်ဆူးပြည်နယ် ကွန်ရှမြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ငယ်နာမည်မှာ ဆုန်းချင်လင်းဖြစ်သည်။
ဆုန်းဆင်လင်းသည် ပညာသင်ချိန်အရွယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ ဝက်စလီယန် ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့၍၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ခံယူရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်နှင့်အတူ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လိုက်ပါ၍၊ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ယင်း၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဆွန်နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဒေါက်တာဆွန်၏ တော်လှန်ရေးကြိုးပမ်းမှု ခရီးစဉ်တစ်လျှောက်၌ မဒမ်ဆွန်ယတ်ဆင်သည် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ ပါရမီဖြည့်ဖော်ဖြည့်ဖက်အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်၌ ဒေါက်တာဆွန် ကွယ်လွန် ပြီးသည့်နောက်၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးရာတို့၌ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကြပ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မဒမ်ဆွန်သည် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်၏ နေရာကိုဆက်ခံလာသူ ချန်ကေရှိတ်၏ ဗဟိုအစိုးရ အမှုဆောင်ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်၌ ချန်ကေရှိတ်သည် မြောက်ပိုင်းပြည် နယ်တို့သို့ ချီတက်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကွန်မျူနစ်တို့နှင့် သဘော ကွဲလွဲလာခဲ့ပြီးလျှင် အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ထဲမှ ကွန်မျူနစ် တို့ကို နှင်ထုတ်လိုက်သောအခါ၊ မဒမ်ဆွန်သည် ချန်ကေရှိတ်အား ဒေါက်တာဆွန်၏ လမ်းစဉ်မှ သွေဖည်ခဲ့ပြီဟု ပြစ်တင်ပြုကာ၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားခဲ့၏။
ထိုနောက်၌ကား ဥရောပတိုက်တွင် လှည့်လည်၍၊ မောစကိုနှင့် ဘာလင်မြို့တော်တို့၌ ခေတ္တနေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်၌ကား တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက်၊ ချန်ကေရှိတ်၏ လမ်းစဉ်ကို အမြဲတမ်းဝေဖန်ကာ စက်မှုလက်မှု သမဝါယကလုပ်ငန်းအပါအဝင် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတို့ကို ပြင်ပမှနေ၍ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
မဒမ်ဆွန်၏ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများအနက် ယနေ့တိုင် ထင်ရှားတည်ရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ သူကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်သော ကလေးထိန်းဌာနနှင့် ကင်ဒါဂါတင်ကျောင်း ဖြစ်၏။
ချန်ကေရှိတ်သည်တရုတ်အမျိုးသား၏သမ္မတအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နေစဉ်၊ မဒမ်ဆွန်သည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုဘဲ သီးခြားနေခဲ့၏။
ထိုနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မော်စီတုန်း ခေါင်းဆောင်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လာသောအခါ၊ ပြည်သူ့အစိုးရဗဟိုကောင်စီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။
မဒမ်ဆွန်၌ ဆွန်းအိုင်လင်း၊ ဆွန်းမေလင်းဟူသော ညီအစ်မနှစ်ဦးနှင့် ဆွန်းဇူဝင်ဟူသော မောင်တစ်ယောက်ရှိသည်။
ဆွန်း မောင်နှမတစ်စုမှာ ရာထူးဌာနန္တအားဖြင့်၎င်း၊ ပစ္စည်းဥစ္စာအားဖြင့်၎င်း ထင်ရှားကျော်ကြားသူ ချည်းဖြစ်သည်။
ဆွန်းအိုင်လင်းမှာ ကွန်းရှန်းရှီးခေါ် အိပ်ချ၊အိပ်ချ၊ ကွန်း၏ဇနီးဖြစ်သည်။
ကွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြွယ်ဝဆုံးသောသူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
တရုတ်အမျိုးသား အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဘဏ္ဍာရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ဆွန်းမေ လင်းမှာ မဒမ်ချန်ကေရှိတ်ဟု အများသိကြသော ချန်ကေရှိတ်၏ ဇနီးပင်ဖြစ်သည်။
ဆွန်းဇူဝင်မှာမူ တီ၊ ဗွီ၊ ဆွန်းဟု ကျော်ကြားသော ဘဏ်သူဌေးဖြစ်လေသည်။
တီ၊ ဗွီ၊ ဆွန်းသည်လည်း ချန်ကေရှိတ်အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ထမ်းရွက်ခဲ့ဘူးသည်။
အိပ်ချ၊ အိပ်ချ၊ ကွန်းနှင့် တီ၊ ဗွီ၊ ဆွန်းတို့ အိမ်ထောင်စုများမှာ ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ နေထိုင်လျက်ရှိကြ၏။
၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ၌ မဒမ်ဆွန်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသားကွန်ဂရက်၏ အမြဲတမ်းကော်မီတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့လာရောက်ခဲ့၏။
ဇန္နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၌ ကျင်းပသော လူထု အစည်းအဝေးတွင် သဟဇာတမူငါးချက်ကို အခြေတည်၍၊ တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံနှင့် မြန်မာပြည်ထောင်စုတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပုံကို ဟောပြောခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ Category:၁၈၉၀ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၈၁ ကွယ်လွန်သူများ Category:တရုတ် အမျိုးသမီးများ။
ဇလွန်မြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီးဟင်္သာတခရိုင်၊ ဇလွန်မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ မြို့နယ်ဖြစ်၍၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဟင်္သာတမြို့၏ အရှေ့တောင်တူရူ ၁၆ မိုင်ခန့် အကွာတွင်ရှိ၏။
ဇလွန်မြို့စည်ပင်ရေးအတွက် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၍၊ နောင်သောအခါ၌ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထည့်သွင်းသည်။
ဇလွန်မြို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် ပုသိမ် ( ၃၂ ) မြို့နယ် စာရင်းဝင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ကျိုက်တော် သမန္တပူရ ဇရွန်၊ ဇလွန်ဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိသည်။
ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် ဧရာဝတီမြစ် ရေတိုက်စားသဖြင့် မြို့တစ်ဝက်ကျော်ကျော် တွင် မြစ်ထဲ ပါသွားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ရေကာတာ အသစ်များ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မြို့ကို ရေကာတာအတွင်း ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
ဧရာဝတီ မြစ်သည် ဇလွန်မြို့၏ အလယ်မှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသဖြင့် မြို့နယ်မှာ နှစ်ခြမ်း ဖြစ်နေသည်။
မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လယ်လုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်း ဖြစ်၏။
အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင်မူ လယ်လုပ်ငန်း၊ ကိုင်းလုပ်ငန်းအပြင် အင်း၊ အိုင်များ တည်ရှိနေသဖြင့် အင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများတွင် မြန်မာ အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကရင်တိုင်းရင်းသား များသည်လည်း အများအပြား နေထိုင်ကြသည်။
ဇလွန်မြို့တွင် မာန်အောင်မြင် ခေါ်ဇလွန်ပြည်တော်ပြန်ဘုရားကြီးမှာ အထူးထင်ရှားသည်။
၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် မြို့သူကြီး ဦးရွှေပွင့်က အများပြည်သူများ ကြည်ညိုကိုးကွယ်နိုင်စေသောငှာ ကြေးဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ ကို သွန်းလုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထိုကြေးဆင်းတုတော်ကြီး ကို ၁၈၅၂ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်က သင်္ဘောဖြင့် သယ်ဆောင်သွားခဲ့၏။
သို့သော် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ကြေးဆင်းတုတော်ကြီးကို ဇလွန်မြို့သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ပြည်တော်ပြန်ဘုရားကြီး ဟု ကျော်ကြားခဲ့သည်။
အခြား ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ရွှေရင်ဧစေတီတော်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ရဟန္တာအဖြစ် ယူဆကြသော "ဦးသီလဘုရား" သည်လည်း ထင်ရှား ၏။
ဇလွန်မြို့သည် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သဖြင့် ဟင်္သာတမှလာသော သင်္ဘောများနှင့် ရန်ကုန်မှလာသော သင်္ဘောများဆိုက်ကပ်ရာ ဒေသဖြစ်လေသည်။
အရေးကြီးသော ထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်၏။
မြစ်ရေတိုးခြင်းဒဏ်ကြောင့် ကမ်းပြိုပျက်စီးသဖြင့် ဇလွန်မြို့ကို ကုန်းတွင်းသို့ အကြိမ်ကြိမ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၇၆ မျှရှိ၍၊ မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ၈၉၈ ယောက်ခန့် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) မြို့နယ်၏ဖွဲ့စည်းပုံ ရပ်ကွက် (၅) ခုရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ- ၁) လမ်းမတော်တောင်ရပ်ကွက် ၂) လမ်းမတော်မြောက်ရပ်ကွက် ၃) ကမ်းနားရပ်ကွက် ၄) ဆန်တန်းရပ်ကွက် ၅) ညောင်ပင်ဈေးရပ်ကွက် ကျေးရွာအုပ်စု (၆၆) အုပ်စု၊ ကျေးရွာပေါင်း (၄၅၆) ရွာရှိသည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပို့တစ်ရာအုပ်စုသည် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၇၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၄% ကျော် ရှိသည်။
အထင်ကရနေရာများ ဇလွန်မြို့တွင် အထင်ကရနေရာများစွာရှိသည်။
၎င်းတို့အနက်အောက်ပါနေရာများသည် လည်ပတ်သွားလာရန်အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
၁) မာရ်အောင်မြင်ပြည်တော်ပြန်မြတ်စွာဘုရားကြီး ၂) ဗုဒ္ဓအံတော်မြတ် ၃) ဦးသီလစေတီတော် ၄) ရွှေငြိမ်းအေးဘုရား ဒေသထွက်ကုန်များ ဒေသထွက်ကုန်များမှာ အသားငါးများ၊ ဆန်/စပါး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ ပြောင်းဖူး၊ ငရုတ်သီး နှင့် သင်ဖြူးဖျာတို့ ဖြစ်သည်။
ဇဝက်သာကို ဓာတုသင်္ကေတ အဖြစ်ဖြင့် NH4 Cl ဟု ရေး၏။
ဇဝက်သာသည် အဖြူရောင် ခရစ္စတယ်ဒြပ်ပေါင်းဖြစ် သည်။
ယင်း၌ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ ကလိုရင်းတို့ပါ ရှိသည်။
ဓာတုဗေဒအလိုအားဖြင့်၊ ဇဝက်သာကို အမ်မိုးနီးယမ်း ကလိုရိုက်ဟု ခေါ်သည်။
ဇဝက်သာသည် ရေထဲ၌ ကောင်းစွာ ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
ရေတွင် စူးရှသောအနံ့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် ပြင်၊ ဆားကဲ့သို့လည်း ငန်စေနိုင်သည်။
ရိုးရိုးကျောက်မီးသွေးမှ ကုတ်မီးသွေးနှင့် ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့တို့ကို ထုတ်ယူသော အခါ၊ အမ်မိုးနီးယားရေသည် ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ် ထွက်လာ သည်။
ထိုအမ်မိုးနီးယားရေကို ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ် နှင့် ပေါင်းစပ်စေလျှင် အမ်မိုးနီးယမ်းကလိုရိုက်ဖြစ်သည်။
ထို ဒြဗ်ပေါင်းကို အငွေ့ပျံစေပြီးလျှင် စင်ကြယ်အောင်ပြုလုပ်ယူလျှင် ဇဝက်သာသန့်သန်ကိုရ၏။
တစ်ခါတစ်ရံဇဝက်သာကို မီးတောင် များမှထွက်လာသော ချော်ရည်များတွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် တွေ့ရှိရလေသည်။
ဇဝက်သာသည် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ၌ အထူးအရေး ကြီးသည့်ပြင် ဆေးဖက်၌လည်း အသုံးဝင်သည်။
ဓာတ်ခဲများပြု လုပ်ရာတွင်လည်း ဇဝက်သာကို အသုံးပြု၏။
ထို့အပြင် ဂဟေ ဆက်လုပ်ငန်း၊ ရွှေကို ချေးချွတ်သောလုပ်ငန်း၊ အထည်လုပ်ငန်း များတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ဆေးဝါးတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ဗရွန် ကိုက်တစ် ရင်ကျပ်နာ၊ အဆုတ်ရောင်နာ၊ အစာအိမ်ရောဂါများ ကို ကုသရာတွင် ဇဝက်သာကို အသုံးပြု ကြလေသည်။
မြန်မာ ဆေးဆရာများကလည်း ဆေးဖက်ပစ္စည်းတစ်ခု အဖြစ် ဇဝက်သာကို အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:အမိုနီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများ။
အဝတ်အစားတို့ကို လှပအောင် မွမ်းမံပေးသော ပစ္စည်း တို့တွင် ဇာသည် အပါအဝင်ဖြစ်၏။
ဇာသည် လက်ထိုးဇာ၊ စက်ပန်းဇာဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
လက်ထိုးဇာ၌ လွန်းဇာ၊ ရက်ဖောက် သို့မဟုတ် ရစ်တံဖြင့်ပြုလုပ်သော ဇာ၊ အပ်ဖျားဇာ၊ အပ်ဖြင့်ထိုးဖောက် ချုပ်လုပ်သော ဇာဟူ၍ အစားစားရှိလေ သည်။
လွန်းဇာသည် လွန်းငယ်ဖြင့် လက်တွင်ရစ်၍ ထိုးရသော ဇာဖြစ်သည်။
အလွန်လှပ၍ သေသပ်ကျစ်လျစ်သည့်အပြင် ခိုင်ခံ့ သည်။
ယင်းကို တက်တင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။
မြန်မာအမျိုး သမီးများ၏ အပေါ်အင်္ကျီလက်ဖျားနှင့် ကိုယ်ထည်အနားတို့၌ တက်တင်းဇာကို လှပစွာတပ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
အတွင်းခံအင်္ကျီ၊ ခေါင်းအုံးစွပ်၊ စားပွဲခင်း အစရှိသည်တို့၌လည်း တပ်ဆင်ကြ သည်။
စက်ပန်းဇာများ ပေါ်သောအချိန်၌ကား တက်တင်းဇာကို များစွာအသုံးမပြုကြတော့ချေ။
အပ်ဖျားဇာသည် ကရိုရှေးခေါ် တစ်ချောင်းထိုးဇာဖြစ်၍၊ အထက်ပါအတိုင်းပင် အသုံးပြုကြ သည်။
ကရိုရှေးဇာထိုးနည်း အပ်သည် သံအပ်ဖြစ်၍ ထိပ် ၌ချိတ်တွယ်ရန် ကောက်ထား၏။
အပ်ဖြင့် ထိုးဖောက်ချုပ်လုပ် သော ဇာသည်ကား အပ်ခြည်တမျှင်တည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဇာနုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဇာဖျင် သို့မဟုတ် ပိုက်ဇာကို အောက် ခံထားပြီးလျှင်၊ နှစ်သက်ရာပုံစံများကို ချုပ်အပ်ရိုးရိုးဖြင့် ထိုး ဖောက်ချုပ်လုပ်ယူရ၏။
အချို့ဇာများကို ပိတ်သားပေါ်၌ ထိုး ထားသဖြင့် ပိတ်ဇာဟုလည်းခေါ်၏။
တစ်ဖန် အပ်ရှည်ရှည်နှစ် ချောင်းဖြင့် ထိုးရသော နှစ်ချောင်းထိုးဇာဟူ၍လည်း ရှိသေး သည်။
ယင်းတို့ကို များသောအားဖြင့် ခေါင်းအုံးစွပ်၊ အိပ်ရာ ခင်းအစရှိသည်တို့၌ အသုံးပြုကြ၏။
သိုးမွေးခြည်မျှင်ဖြင့် ထိုး သော နှစ်ချောင်းထိုး ဇာကား 'နစ်တင်း'ဟု ခေါ်သည်။
ပိုးခြည် ဖြင့် ပိုးဇာဖျင်ပေါ်တွင် ရက်လုပ်သော ဇာများလည်းရှိ၏။
ပိုးဇာ အနက်ကို များသောအားဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် (အထူး သဖြင့် စပိန်နိုင်ငံတွင်) အသုံးပြုကြသည်။
ရစ်တံ သို့မဟုတ် ရက်ဖောက်ဖြင့် ပြုလုပ်သောဇာကို အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီ အစရှိသော နိုင်ငံများတွင် ရက် လုပ်ကြသည်။
လုပ်နည်းမှာ ခေါင်းအုံးပေါ်၌ ဇာပုံစံစက္ကူကို တင်လျက် အပ်များဖြင့်၊ လိုရာပုံစံကွက် ကိုချိတ်တွယ်၍၊ ရစ်တံမှအပ်ခြည်ဖြင့် အကွက်ဖော်ရက်လုပ်သွားရသောနည်းဖြစ် လေသည်။
ယင်းဇာကို 'ခေါင်းအုံးဇာ'ဟူ၍ ခေါ်၏။
ရစ်တံတွင် ရစ် သို့မဟုတ် ချားဖြင့် အပ်ခြည်များကို ရစ်ထည့်ပေးရသည်။
ရစ်တံဖြင့်ပြုလုပ်သည့် ဇာထိုးအတတ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ပေါင်း ၂ဝဝ၊ ၃ဝဝ ကျော်ကပင် ထွန်းကားခဲ့ရာ၊ ယခုတိုင် အောင် ရှေးဇာပုံစံများကို အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
ထိုဇာကို ပြုလုပ်ရာ၌ အထူးလက်ဝင်၍ ကျွမ်းကျင်မှုလိုသည့်အပြင် အချိန် များစွာ ကုန်သည်။
ထိုကြောင့် ထိုဇာများကိုတန်ဖိုးထားကြ၏။
၁၈၆၇ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပြပွဲကြီးတွင် တင်ပြထားသော ပါးလွှာနုနယ်လှသည့် ဇာအင်္ကျီတစ်ထည်မှာ စတာလင်ပေါင် ၃၅ဝဝ မျှ အဖိုးတန်လေသည်။
ယင်းကို အမျိုးသမီး ၄ဝ တို့သည် နေ့ရော ညပါ ခုနစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကြာမြင့်အောင်ပြု လုပ်ခဲ့ကြရသည်။
ဇာလုပ်ငန်းသည် ရှေးအခါက အချိန်ကြာမြင့်စွာ လုပ်ကိုင် ရသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း၊ စက်မှုပညာထွန်းကား လာသော အချိန်၌ကား စက်ဖြင့်ရက်လုပ်နိုင်ခဲ့ရာ၊ အချိန် အနည်းငယ်အတွင်း ဇာကိုက်ပေါင်းများစွာကို ထုတ်လုပ်နိုင် သည်။
ယင်းစက်ဇာများမှာ ပိုမို၍နုပြီးလျှင် လှပသေသပ်သဖြင့် လက်ထိုးဇာထက်ပင် လူကြိုက်များပေသည်။
ယခင်က လက် ထိုးဇာပုံစံများအတိုင်းလည်း စက်ဖြင့် ရက်လုပ်ပေးနိုင်၏။
အင်္ဂလန်ပြည် နော့တင်ဂမ်နယ်သည် ဇာလုပ်ငန်းတွင် ကျော် ကြားသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှလည်း စက်ဇာ အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်သည်။
ဥရောပတိုက်တွင် စက်ဇာ လုပ်ငန်းကို ပါရစ်၊ လိုင်းယွန်း၊ ကဲလေး၊ ပျူအီ၊ စိန့်ဂါ၊ နော့ တင်ဂမ်နှင့် ပလောင်ယင်မြို့တို့၌ အကြီးအကျယ်ပြုလုပ်ကြ၏။
လက်ထိုးဇာကိုကား ကမ္ဘာအရပ် ရပ်တွင် ပြုလုပ်ကြ၏။
သို့သော် ထုတ်လုပ်ရောင်းချနိုင်အောင် တွင်ကျယ်စွာရက်လုပ် နိုင်သည့် အရပ်ဒေသများကား ပြင်သစ်၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ စပိန်၊ အိုင်ယာလန်၊ အီတလီနှင့် အင်္ဂလန်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဇာအမည်များကို ထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံကိုစွဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ မြို့ရွာအရပ်ဒေသကို စွဲ၍သော်လည်းကောင်း မှည့်ခေါ်ထားကြ၏။
ပမာ အားဖြင့် ပြင်သစ်ဇာ၊ ဆွစ်ဇာလန်ဇာ၊ ဗိလတ်ဇာဟူ၍ ဖြစ်လေ သည်။
ဇာရက်လုပ်ခြင်းအတတ်မှာ ၁၅ ရာစုနှစ်ကပင် စတင်ပေါ် ပေါက်ခဲ့၏။
၁၆ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၇ ရာစုနှစ်များတွင် မိန်းမများ ထက် ယောက်ျားများသည် ဇာကိုပိုမိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ် အခါက ဥရောပတိုက်သားတို့၏ ကော်လာ၊ လက်စည်း၊ လည် စည်းများမှာ ဇာနုတပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့မြင်ရ၏။
ယင်း အချိန်ကာလ၌ ဇာရက်လုပ်ခြင်းအတတ်တွင် အကျော်ကြားဆုံး အရပ်ဒေသမှာ အီတလီနိုင်ငံ ဗင်းနစ်၊ မီလန်၊ ဂျီနိုး ဝါးမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
အလောင်စွန်ဇာနှင့် ဗရပ်ဆဲဇာတို့မှာလည်း အထူး ကျော်ကြားသော ဇာများဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကဏ္ဍ:အထည်အလိပ် အနုပညာများ။