kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအမှားအကြောင်းကို ဥဩမယ်တင်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်သီဆိုသည့် မန်းပန်တျာ နီနီဝင်းက (၂၀၂၃)ခုနှစ်၌ပြောခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၄၉ ခု၊ မတ်လ ၁၂ ရက် မန္တလေးမြို့ကို ကရင်များအသိမ်းတွင် နန်းရှေ့ ခင်မကန်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးသုမနကျောင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဆရာတင်သည် ဇနီး(၄)ယောက် (ဦးသော်ဇင် စာအုပ်တွင် ၆ယောက်)နှင့် သားသမီး(၁၃)ယောက် ရှိခဲ့သည်။
ဇာတ်သဘင်လောက၌ ရွှေမန်းညွန့်လှိုင်နှင့် ရွှေနန်းတင်တို့ နှစ်ဦးမှာ နန်းတော်ရှေ့ ၏ သားသမီးများဖြစ်ကြသည်။
ဆရာတင်မှာ ဒေါ်သင်၊ ဒေါ်တင်(မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်)၊ ဒေါ်သိန်းမြနှင့် တံခွန်တိုင်သူ ဒေါ်မြသောင်းခင် ဟူ၍ ဇနီး ၄ ဦး ရှိခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်မင်းသား ရွှေနန်းတင်မှာ ဆရာတင်နှင့် ဒေါ်တင် (မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်) တို့က ဖွားမြင်သည့် သားဖြစ်သည်။
100px|မန္တလေး အမျိုးသား ကဇာတ်ရုံ ရှေ့ရှိ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ရုပ်တု ရေးသားခဲ့သော သီချင်းများ ကမ္ဘောဇ (သီချင်း) ကတ္တီပါဖိနပ် (သီချင်း) ကိုဩဇာ (သီချင်း) ကြားဖူးကြရဲ့လား (သီချင်း) ကြင်စဦး (သီချင်း) ကျေးရွာဝါဒ (သီချင်း) ကျောက်စိမ်းတွင်း (သီချင်း) ကျွဲမ (သီချင်း) ချစ်ပါရမီ (သီချင်း) ချိုးနှစ်ကောင် (သီချင်း) စစ်ကိုင်းတံတား (သီချင်း) စိမ်းမြရံချယ် အောင်ပင်လယ် (သီချင်း) စည်တော်ကြီး (သီချင်း) စွယ်တော်ခိုးခန်း (သီချင်း) ဆင်းရဲသားဝါဒ (သီချင်း) ဆင်ကြီးဂဠုန်ချီ (သီချင်း) တို့ရွှေနန်း (သီချင်း) တူမပေးဒေါ်မြိုင်သခင် (သီချင်း) တောင်ပြုံး (သီချင်း) တောင်တော်သခင်မ (သီချင်း) တောင်သူပျို (သီချင်း) ဓမ္မစကြာ (သီချင်း) နောဧကနော (သီချင်း) ပဉ္စသိင်္ခ (သီချင်း) ပုဏ္ဏမီမြမေတ္တာရှင် (သီချင်း) ပြန်ပေါင်းထုပ် (သီချင်း) ပိတောက်ရွှေဝါ (သီချင်း) မိုးပစ္စုန် (သီချင်း) မြန်မာ့ဓလေ့ (သီချင်း) မေမြို့ကချစ်သူ (သီချင်း) မော်တော်ကား (သီချင်း) မန်းသဘင်မြရင် (သီချင်း) မြနန္ဒာ (သီချင်း) မြန်မာနရီမှူး (သီချင်း) မြိုင် (သီချင်း) ယောက်ျားဆုပန် (သီချင်း) ယမုန်နာ (သီချင်း) ရိုး⁠ရိုးလေဘာတီ (သီချင်း) ရွှေဘိုသနပ်ခါး (သီချင်း) (နောင်တွင် ကိုအံ့ကြီးက ရန်ကုန်သူအမည်ဖြင့်ဆို) ရှစ်ဌာနသာလာယံ (သီချင်း) ရွှေလမ်းငွေလမ်း (သီချင်း) ရွှေကျီးညို (သီချင်း) ရွှေမိုးညို (သီချင်း) ရွှေမင်းဂံ (သီချင်း) ရွှေပြည်စိုး (သီချင်း) လက်ရည်တပြင်တည်း (သီချင်း) လှောင် (သီချင်း) ဝိသာခါ (သီချင်း) သုံးရွှေ့လည် (သီချင်း) သူဌေးဝါဒ (သီချင်း) သိန်းထီဆုကြီး (သီချင်း) သော့တွဲ (သီချင်း) ဧရာဝတီ (သီချင်း) အရမ်းဆုံးဝါဒ (သီချင်း) အလှူ့ရှင် (သီချင်း) ဦးကလိန် (သီချင်း) ရာသီ​တော်ဦး (သီချင်း) အောင်ပင်လယ် (သီချင်း)နေထွတ်၏ 'မန္တလေးအဘိဓာန်' စာအုပ် ကိုးကား နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် (ဦးသော်ဇင်) ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ ရှင်များ (လူထုဒေါ်အမာ) ဇာတိမာန်တေး(မုံရွာ ဝင်းဖေ) နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်နှစ်တစ်ရာပြည့်( စစ်ကိုင်းလှရွှေ)ငွေတာရီ ၉/၉၄ Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
ဝေဟင်ထက်ဝယ် (Up in the Air) ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသသည့် ဒါရိုက်တာ ဂျေဆင် ရိတ်မင်း (Jason Reitman) ၏ လက်ရာ ဟာသ ဒရာမာ ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည့် အမည်တူ ဝတ္ထုမှ ပြန်လည် ပြင်ဆင် ရေးသားထားသည့် ဇာတ်ညွှန်းဖြစ်ပြီး ဇာတ်အိမ်မှာ ကော်ပိုရေးရှင်းများကိုယ်စား လုပ်သားလျှော့ချပေးသူအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည့် အမျိုးသားတစ်ဦး၏ ဘဝဒဿနိက၊ အလုပ်အတွက် သူခရီးနှင်ရပုံနှင့် ခရီးလမ်း တလျှောက်တွင် တွေ့ရသူများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံပုံကို အရင်းခံကာ ရိုက်ကူးထားသည်။
ပြယုဂ်တစ်ခုကို ဆောင်ကြဉ်းခဲ့သူများ (The Blind Side) ကို ဒါရိုက်တာ John Lee Hancock ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
သူသည် အမေရိကန် ဇာတ်ညွှန်းရေးသူတဦး ဖြစ်သည့်အပြင် ဖလင်ဒါရိုက်တာတဦးဖြစ်ပြီး၊ ထုတ်လုပ်သူတဦးလည်း ဖြစ်သည်။
သူရိုက်ကူးခဲ့သည့် အကောင်းဆုံးဇာတ်ကားများမှာ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်အတွင်း ရုံတင်ပြသခဲ့သည့် The Rookie နှင့် ၂ဝဝ၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ရုံတင်ပြသခဲ့သည့် The Blind Side ဇာတ်ကားတို့ ဖြစ်သည်။
The Blind Side ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး Sandra Bullock သည် ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် အော်စကာဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
The Blind Side ၏ ထုတ်ဝေသူများကတော့ Broderick Johnson, Andrew Kosove နှင့် Gil Netter တို့ ဖြစ်သည်။
The Blind Side သည် ဂျာနယ်လစ်တဦး ဖြစ်သည့်အပြင် တကယ့်အဖြစ်အပျက်များကို ရေးသားသူ အမေရိကန်လူမျိုး Michale Lewis ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့သည့် "The Blind Side: Evolution of A Game" ကို အခြေခံပြီး ဒါရိုက်တာ John Lee Hancock က ပြန်လည် ဇာတ်ညွှန်းရေးဖွဲ့ထားသည်။
The Blind Side မှာ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူတွေက ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည့် Why You were sleeping နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သည့် Speed နှင့်အတူ ပရိသတ်ကြားမှာ လူသိများလာခဲ့သည့် အမေရိကန် သရုပ်ဆောင် Sandra Annette Bullock ၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်ဖွား အမေရိကန်လူမည်း သရုပ်ဆောင် Quinton Aaron ၊ အမေရိကန် ကျေးလက်သီချင်းအဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တဦးဖြစ်သည့် Tim McGraw ၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် Misery (1990) ဇာတ်ကားဖြင့် အကယ်ဒမီဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် မင်းသမီးကြီး Kathy Bates နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဖွား အမေရိကန် ကလေးသရုပ်ဆောင် Jae Head တို့က အဓိက သရုပ်ဆောင်များအနေဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မင်းသမီး Sandra Bullock မှာ ထိုဇာတ်ကားဖြင့် အော်စကာအပြင် တခြားသော Golden Blobe ၏ Bast Actress - Motion Picture Drama၊ Screen Actors Guild Award ၏ Outstanding Performance by Female Actor in a leading Role နှင့် People’s Choice Award ၏ Favorite Movie Actress ဟူသည့် ဆု ၃ ဆု ကိုပါ ရရှိခဲ့သည်။
The Blind Side တွင် Sandra Bullock ၏ သွက်လက်ထက်မြက်သည့် သရုပ်ဆောင်ချက်များနှင့်အတူ မိခင်တဦး၏ သားသမီးအပေါ် ကာကွယ်ပေးလိုသည့် ရဲရင့်သည့် စိတ်ဓာတ်တို့သည် ဇာတ်ကား၏ အရှိန်ကို ပိုမိုမြင့်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် Michale Oher (Quinton Aaron) သည် အာဖရိကန်-အမေရိကန် လူမျိုးတဦး ဖြစ်သည်။
သူ့ကိုယ်ခန္ဓာသည် အခြားသော ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် လူငယ်များ၏ ၃-၄ ဆခန့် ရှိနေသဖြင့် များသောအားဖြင့်တော့ သူ့ကို Big Mike ဟု ခေါ်ကြပြီး Mike ကြီးပြင်းရာ နေရာသည် အိုးအိမ် ပြန်လည် နေရာချထားရေး နေရာတခုတွင် ဖြစ်သည်။
မိခင်ဖြစ်သူက မူးယစ်စေသည့်အရာ မှန်သမျှကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲသူ၊ ဖခင်ဖြစ်သူက တာဝန်ခံမှု ကင်းမဲ့သူ။
ထိုအရာများသည်ပင် Mike အား အိမ်နှင့် ဝေးစေခဲ့သည်။
Mike သည် အမြဲတမ်း တိတ်ဆိတ် နေတတ်သူ၊ သို့သော်လည်း ကလေးငယ်လေးများအား ခင်မင်ချင်သည့် စိတ်သည် သူထံတွင် ရှိသည်။
Sean (Jae Head) နှင့် Mike တို့ တွေ့သောအခါ အလျင်အမြန်ပင် သူငယ်ချင်း ဖြစ်သွားသည်။
တနေ့ည ကျေးဇူးတော်နေ့ ကျောင်းပျော်ပွဲရွှင်ပွဲအပြီး ပြန်လာသည့် Sean တို့ မိသားစုနှင့် အေးခဲလွန်းလှသည့် လမ်းပေါ်တွင် အနွေးအထည် မပါဘဲ လမ်းလျှောက်လာသည့် Mike အား sean ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ Sean Tuohy (Tim McGraw) က ဘယ်သွားမလဲဟု မေးသည်တွင် Mike က အားကစားရုံကို သွားမည်ဟု ပြန်ဖြေလိုက်သည်။
Sean ၏ မိခင် Leigh Anne Tuohy (Sandra Bullock) က ယခုအချိန်သည် အားကစားရုံ ပိတ်ထားပြီ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အားကစားရုံသို့ မည်သည့် အတွက်ကြောင့် သွားမလဲဟု မေးရာ၊ အားကစားရုံသည် Mike ၏ အိပ်ယာဖြစ်ကြောင်း သိရှိသွားသည့်အခါ Mike အား သူတို့မိသားစု နေထိုင်ရာ အိမ်ဆီသို့ ခေါ်လာခဲ့သည်။
နောက်တနေ့တွင် Anne က Mike အား ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်အတိုင်း သူမ မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ရန် ပြောဆိုသည့်အခါ ထိုအရာများသည် အဝတ်တထည် ကိုယ်တခုနှင့် နေစရာ အိုးအိမ်မဲ့နေသည့် လူငယ်ကလေး Mike ၏ အပြောင်းအလဲ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဖြစ်သည်။
Anne ၏ မိတ်ဆွေများက Mike အား ခေါ်ယူထားခြင်းသည် နောင်တချိန်တွင် Anne ၏ သားသမီးများအပေါ် တစုံတခုသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု ပြောဆိုဝေဖန်နေသည်တို့ကိုလည်း Anne တို့ မိသားစုက ဂရုမစိုက်။
လူလူချင်း ခွဲခြားမှုသာလျှင် ရှက်ဖွယ်ရာ အပြုအမူအဖြစ် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
Mike သည်လည်း Anne တို့ မိသားစုဝင် သားသမီးတဦးအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့သည်။
ရဲဘော်ရဲဘက် ညီအကိုသဖွယ် ဖြစ်လာသော Sean ၏ နည်းပြမှုအောက်တွင် Mike သည် ဒေသခံနယ်မြေရှိ ကျောင်းတွင် အမေရိကန် ဘောလုံး (ရဂ်ဘီနှင့်ဆင်တူသည်) ကစားသမားတဦး ဖြစ်လာခဲ့ရပြီး အသင်းတွင် အားကြီးသူတဦး ဖြစ်သည့်အပြင် သူ့အသင်းတွင် အသုံးဝင်သည့် အားကစားသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Mike သည် တက္ကသိုလ် ကစားသမားအဆင့်သို့တိုင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားရေးဘက်တွင် Mike ၏ အသိဉာဏ်တို့သည် တက္ကသိုလ် ဝင်ရောက်ခွင့်အတွက် နိမ့်ကျလျက် ရှိသော်လည်း Anne တို့ မိသားစု၏ ကူညီထောက်ပံ့မှု၊ အချိန်ပိုင်းကျူရှင် ဆရာမ မစ္စ Sue (Kathy Bates) တို့၏ စေတနာပြည့်ဝစွာဖြင့် အနီးကပ် သင်ကြားပို့ချမှု အောက်တွင် Mike ၏ GPA (Grade Point Average) သည်လည်း မြင့်တက်လာခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်း ထူးချွန်သည့် အားကစားမားတဦး ဖြစ်လာသည့် Mike အား တက္ကသိုလ် ၃ ခု တို့က အလိုရှိလာသည့်အခါ … အောင်မြင်သော လူတဦး ဖြစ်လာရန်နှင့် ယခုထက်မက ထူးချွန်သော ကစားသမား တဦးဘဝကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရန်အတွက် Mike တယောက် ရင့်သန်လာပြီဖြစ်သည့် သူ့အသိဉာဏ်နှင့် မည်သို့များ ဆုံးဖြတ်လေမလဲ။
Mike တယောက် သူ၏ အောင်မြင်မှုအပေါ် မည်သူများက အသုံးချမှာလဲ။
၂၀၁၀ ခုနှစ် ဟေတီငလျင်သည် ပြင်းအား ရစ်ချ်တာစကေး ၇.၀ ရှိ အဖျက်စွမ်းအားကြီးမားသော ငလျင်ကြီးဖြစ်သည်။
ငလျင်ဗဟိုချက်မသည် မြို့တော် ပေါ့တ်အော်ရ်ပရင့်စ်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၆မိုင်) အကွာ လီယိုဂန်းမြို့ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့ ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် (၂၁ : ၅၃)နာရီအချိန်တွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ငလျင်ကြီး လှုပ်ပြီးသည့်အချိန်မှ ဇန်နဝါရီလ (၂၄) ရက်နေ့အတွင်း ပြင်းအားရစ်ချ်တာစကေး (၄.၅) နှင့် အထက်ရှိသော နောက်ထပ် ငလျင်ငယ်ပေါင်း (၅၂) ခုထိ ထပ်မံလှုပ်ခဲ့သေးသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့ အထိ အချက်အလက်စစ်တမ်းများအရ လူပေါင်း (၃) သန်းနီးပါး ငလျင်ဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ကြရသည်။
ဟေတီအစိုးရ၏ ပြန်တမ်းများအရ သေဆုံးသူဦးရေပေါင်းမှာ (၂၁၇၀၀၀)မှ (၂၃၀၀၀၀) ကြားရှိပြီး လူပေါင်း (၃)သိန်းခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ လူပေါင်း (၁)သန်းခန့် အိုးမဲအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရသည်။
နေအိမ်ပေါင်း ၂ သိန်းခွဲခန့်နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦပေါင်း (၃)သောင်းခန့် ပြိုကျ(သို့မဟုတ်)ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ငလျင်ကြောင့် ပို့အော်ပရင့်စ်မြို့တော်နှင့် ဂျက္ကမဲလ်မြို့အပါအဝင် အခြားမြို့ပေါင်းများစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။
သမိုင်းဝင်အဆောက်အဦများ၊ အထင်ကရအဆောက်အဦများလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
သမ္မတနန်းတော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပို့အော်ပရင့်စ် ကက်သီဒရယ်နှင့် ပင်မအကျဉ်းထောင်ကြီးတို့ပါဝင်သည်။
သေဆုံးသွားသူများထဲတွင် ပို့အော်ပရင့် ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းကြီး ဂျိုးဇက်ဆာ့ဂျ်မီးယော့၊ အတိုက်အခံပါတီခေါင်းဆောင် မီချာဂေးလတ်တို့ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၏ ဟေတီငြိမ်ချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ချုပ် အဆောက်အဦးကြီးမှာလည်း ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရပြီး ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းရေးမစ်ရှစ် အကြီးအကဲ ဟယ်ဒီ အန်နာဘီ အပါအဝင် အများအပြားသေဆုံးခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအများအပြားတို့က လူသားချင်း စာနာထောက်ထားသည့် အနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး၊ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများအတွက် ဆေးအဖွဲ့များ၊ အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့များ၊ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ အထောက်အကူပစ္စည်းများနှင့် ငွေအားပါ ထောက်ပံ့ကူညီခဲ့ကြသည်။
ဇန်နဝါရီလ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အရေးပေါ် ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့က လုပ်ငန်းများ ရပ်နားတော့မည့်အချိန်နီးပြီဟု ကြေညာသည်။
နောက်တစ်ရက်တွင် ဟေတီအစိုးရက အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများအား ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ဟေတီငလျင် Category:ဟေတီနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:၂၀၁၀ ဆူနာမီများ။
သုဝဏ္ဏဘူမိ (သင်္သကရိုက်: Suvarnabhumi; ပါဠိ: Suvannabhumi) ကို မြန်မာတို့က ရှေးသထုံပြည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းကျမ်းများအလို အရမူ ထိုထက်ကျယ်ဝန်းသော ဒေသဟုဆိုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ် သုဝဏ္ဏဘူမိဟူသည် သုဝဏ္ဏ=ရွှေ၊ ဘူမိ= မြေ၊နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် "ရွှေထွက်သောမြေ"ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
မြန်မာတို့အလိုအရမူ သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ရှေးသထုံပြည်ကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဟုယူဆကြသည်။
အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းကျမ်းတို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ထိုထက်ကျယ်ဝန်းသော ဒေသဖြစ်သည်။
ဇာတကကျမ်းများ၊ ဗရိဟတ်ကထာကျမ်းများ၊ ကထာကောသျှာကျမ်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ရှေးရာမညတိုင်းနှင့် တနင်္သာရီကျွန်းဆွယ် အပါအဝင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လော(လာအို)တို့ပါဝင်သော အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၊ စူမတြားကျွန်း၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဗော်နီယိုကျွန်းတို့ ပါဝင်သည့် တစ်ခွင်တစ်ပြင်ကြီးကို သုဝဏ္ဏဘူမိ ဟုခေါ်ဆိုကြောင်း ယူဆရသည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိကို သုဝဏ္ဏဒီပဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ကလျာဏီကျောက်စာ အရ မြန်မာတို့က ရှေးသထုံပြည်ကို သုဝဏ္ဏဘူမိဟု ခေါ်ဆိုခြင်း၏အထောက်အထားမှာ ဓမ္မစေတီမင်းကြီးရေးထိုးခဲ့သော ကလျာဏီကျောက်စာအရဖြစ်သည်။
ထိုကျောက်စာအရ သုဝဏ္ဏဘူမိဟူသော သထုံပြည်သည် ယခုသထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ တောင်စွန်းရဲစခန်းအပိုင်ရှိ ကေလာသတောင် ခြေရင်းတွင်ရှိသော ယက္ကန်းသည်မ (အရက်သမ)ရွာတစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိခဲ့လေသည်။
မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်ထားရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိမြို့၏ အရှေ့ထက်ဝက်သည် တောင်စောင်း၌ရှိသည်။
အနောက်ထက်ဝက်သည် မြေညီ၌ရှိသည်။
ဟံသာဝတီပဲခူး၌ ဓမ္မစေတီမင်းကြီး မင်းပြုသည့်အချိန်တွင် ထိုမြို့ကို ဂေါဠတ္တိကာနဂရ (တိုက်ဂလာ-တိုက်ကုလား)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းသိရသည်။
ယင်းသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမှာ ဂေါဠ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ယခု ဘင်္ဂလားပြည်နယ် အောက်ပိုင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍ ဂေါဠှဂလ၊ ဂလမှ ဂလာသို့ အဆင့်ဆင့် အသံပြောင်းလာပြီးလျှင် ထိုဒေသရှိ လူတို့၏ အိမ်ကဲ့သို့ မြေတိုက်အိမ်များ ရှိသောကြောင့် ဂလာတိုက်မှ တိုက်ဂလာဟု အမည်ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဆိုလေသည်။
ကလျာဏီကျောက်စာသည် ရာမညဒေသ၏ ဗုဒ္ဓသာသနာ့သမိုင်းအကျဉ်းကိုလည်း ဖော်ပြထားပြီးလျှင် ရှင်သောဏနှင့် ရှင်ဥတ္တရမထေရ်မြတ်နှစ်ပါး အမှူးပြုလျက် ထိုဒေသသို့ သာသနာပြုကြွလာပုံများလည်း ပါရှိသည်။
အရှင်နှစ်ပါးတို့ ကြွရောက်လာချိန်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ သီရိမာသောက အမည်ရှိသောမင်းသည် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
အရှင်မြတ်တို့သည် မင်းအိမ်၌ဖွားလေတိုင်းသော သူငယ်ကို အမြဲမပြတ် လာရောက်စားလေ့ရှိသော ရက္ခိုက်ဘီလူးမအား နှိမ်နင်းအောင်မြင်သည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထိုအရပ်နေလူတို့သည် အရှင်မြတ်တို့က ဘီလူးမအား ခြောက်လှန့်နှင်ပစ်ရန် ဖန်ဆင်းပြသော ဦးခေါင်းတစ်ခု၊ ကိုယ်နှစ်ခုရှိသည့် ခြင်္သေ့ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ကျောက်ရုပ်တုလုပ်ပြီးလျှင် မြို့၏အရှေ့မြောက်ထောင့် တောင်ထိပ်တွင် ထားခဲ့ကြရာ ဓမ္မစေတီမင်း၏ လက်ထက်တိုင်အောင် ထင်ရှားရှိသေးသည်။
ထို့ပြင် ထိုရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ထန်းရွက်စသည်တို့၌ ရေး၍ ဖွားစသူငယ်တို့၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် တင်စေကာ ရက္ခိုက်ဘီလူးတို့မှ အရံအတားပြုလေ့ရှိသော အစဉ်အလာဓလေ့ထုံးစံကိုလည်း ဓမ္မစေတီမင်းကြီးက ကျောက်စာတွင်ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
ကေလာသတောင်ခြေရှိ သရက်သည်မရွာသည် ယခုရှိသော မြသိန်းတန်ဘုရား၏ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်ကျောက်စာ တိုင်ကြီးတစ်ခုရှိခဲ့ရာ၊ ၁၈၈၃ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ထိုနေရာက ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူလာပြီးလျှင် ယခုအခါ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်အတွင်းတွင် စိုက်ထူထားခဲ့သည်။
ထိုကျောက်စာတိုင်ကြီးတွင် အလွန်ရှေးကျသော မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။
ကျောက်စာတိုင်၌ ဖော်ပြပါရှိသော အကြောင်းအချက်တို့မှာ ပုဂံပြည့်ရှင်ကျန်စစ်မင်းကြီးသည် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ကျိုက်တလင် ဘွဲ့တော်ရှိသည့် စေတီကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကောင်းမှုပြုသည့်အကြောင်း ပါရှိသည်။
ထို့ကြောင့် မြသိန်းတန်စေတီသည် ကျောက်စာတွင်ပါသော ကျိုက်တလင်စေတီပင်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
ကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်မင်းကြီးသည် ထိုစေတီကို သက္ကရာဇ် ၄၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ကြောင်းပါရှိလေရာ ထိုစေတီတော်သည် ထိုသက္ကရာဇ်တွင် ပျက်စီးယိုယွင်းလျက် ရှိသည်ဟူသော အချက်ကိုထောက်ထား၍ ထိုနှစ်ထက်အလွန်ရှေးကျသော အခါက တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေမည်။
ထို့ကြောင့် ထိုဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓသာသနာ အလွန်စောစွာရောက်ရှိခဲ့သော ဒေသတစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်းကား ယုံမှားဖွယ်ရာမရှိချေ။
အိန္ဒိယကျမ်းဂန်များအရ ရွှေထွက်သည်ဆိုသော သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ အလွန်ရှေးကျသော ကာလကပင် အိန္ဒိယအမျိုးသားတို့သည် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာကို စွန့်စွန့်စားစား ဖြတ်ကျော်လာရောက်ကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့ကြားဖူးနားဝ ရှိကြသော မဟာဇနကဇာတ်တော်တွင် ဇနကမင်းသားသည် ကုန်သွယ်အံ့သောငှာ သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သင်္ဘောလွှင့်ခဲ့ကြောင်း ပါရှိလေသည်။
အိန္ဒိယကျမ်းများအလာ သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ရွှေထွက်သည်သာမက နောင်အခါ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များလည်း ထွက်ရှိသောကြောင့် ခရစ် ရှစ်ရာစု၊ ကိုးရာစုနှစ်များတွင် အာရပ်ကုန်သည်များသည်လည်းကောင်း၊ ၁၅ ရာစု၊ ၁၆ရာစုနှစ်များတွင် ဥရောပနိုင်ငံသားများသည်လည်းကောင်း သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ ခရီးလမ်းပေါက် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။
တိုင်း၏အမည် တောင်ပေါက်ဆရာတော်ရေးသား ပြုစုသော ဗုဒ္ဓသာသနိက ပထဝီဝင်ကျမ်း၌မူ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း အကြောင်းကို ဤသို့ဖော်ပြထားလေသည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိသည် တိုင်း၏အမည်ဖြစ်၍ ကျမ်းဂန်စကားကို အရင်းထားရသော် သုဝဏ္ဏဘူမိဖြစ်ထိုက်သော လက္ခဏာများမှာ မဟာဇနက ဇာတကအဌကထာအရ - (၁) ဝင်္ဂေါပသာဂရခေါ်ဗင်္ဂလားပင်လယ်မှအရှေ့ ဘက်မှတည်ရှိခြင်း၊ (၂) ကာမလိတ္တိသင်္ဘောဆိပ်မှယူဇနာ ၇ဝဝ ဝေးကွာခြင်း၊ (၃) ပါရာဇိကဏ်အဌကထာ၊ မဟာဗောဓိပင် အဌကထာများအရကုန်းမြေမဟုတ်၊ ရေပတ်လည် ဝိုင်းလျက်ရှိသော ကျွန်းဖြစ်ခြင်း၊ (၄) လှေသင်္ဘောလမ်းရေကြောင်းလေကြောင်း သင့်၍ အသွားအလာများရာ ဌာနဖြစ်ခြင်း၊ (၅) ရှေးဟောင်းသာသနအဆောက်အအုံများ ယခုတိုင်ရှိနေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ထိုလက္ခဏာများအရ ရှေးသထုံပြည်သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ အရှေ့ဘက်၌ရှိခြင်း၊ အိန္ဒိယမှလှေ သင်္ဘော ရေကြောင်း လေကြောင်းသင့်၍ ကူးလူးဆက်ဆံမှု များသော ဌာနဖြစ်ခြင်း၊ ရှေးသာသနအဆောက်အအုံများ ယခုတိုင်ရှိသေးခြင်းဟူသော လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြည့်စုံသည်ကား မှန်ပေသည်။
သို့သော် ကမလိတ္တိ သင်္ဘောဆိပ်မှ ယူဇနာ ၇ဝဝ ကွာဝေးခြင်း၊ ကျွန်းမြေပေါ်၌ တည်ရှိခြင်းစသော လက္ခဏာရပ်များနှင့် မပြည့်စုံသောကြောင့် အထက်ပါလက္ခဏာရပ်များ အပြည့်အစုံ ညီညွတ်ခြင်းမရှိဟု ဖော်ပြထားလေသည်။
ထိုပထဝီဝင်ကျမ်းအရမူ ရှင်သောနနှင့် ရှင်ဥတ္တရမထေရ်နှစ်ပါး အမှူးရှိသော ရဟန္တာငါးပါးတို့ သာသနာပြုကြွရောက်ရာ မူလသုဝဏ္ဏဘူမိသည် ယခု ဆူမတြားဟု ခေါ်ဆိုကြသော သုမာတြာကျွန်းဟု အခိုင်အမာ ဆိုလေသည်။
သုမာတြာကျွန်းသည် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော လက္ခဏာရပ်များနှင့် အလုံးစုံညီညွတ်သည်။
ကျမ်းဂန်တို့၌ ပြဆိုသော ကာမလိတ္တိ သင်္ဘောဆိပ်နှင့် သုမာတြာကျွန်းသည် ယူဇနာ ၇ဝဝ နီးပါးကွာဝေးသည်။
ထိုစဉ်က ပင်လယ် သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သော ကာမလိတ္တိသည် ယခု ကာလကတ္တားမြို့၏ အနောက်တောင် ထောင့်မိုင် ၂၃ဝ အကွာတွင်ရှိသည်။
တစ်ယူဇနာသည် အင်္ဂလိပ်မိုင်အားဖြင့် တွက်မူ ရေလမ်းခရီးဖြစ်၍ တာတစ်ထောင်ကို တစ်ယူဇနာနည်းဖြင့်ယူသော် ယူဇနာ ၇၀၀ သည် မိုင်ပေါင်း ၁၃၉၂၁/၂ဖြစ်သည်။
ကာလကတ္တားနှင့်သုမာတြာကျွန်းသည် အင်္ဂလိပ်မိုင် ၁၆၃ဝ ဖြစ်၍ ယင်း၌ ကာမလိတ္တိနှင့် ကာလကတ္တားအကွာအဝေး (မိုင်၂၃ဝ)ကိုနုတ်လျှင်မိုင် ၁၄ဝဝ ကျန်ရာ၊ ယင်းသည် ကာမလိတ္တိနှင့်သုမာတြာအကွာ အဝေးမိုင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့်မိုင်ပေါင်း ၁၃၉၂၁/၂ (ယူဇနာ ၇ဝဝ) နှင့်မိုင် ၁၄ဝဝ သည် နီးစပ်ပေသည်။
သထုံပြည်နှင့် ကာမလိတ္တိအကွာအဝေးမှာ ယူဇနာ ၇ဝဝ (၁၃၉၂၁/၂) မိုင်တွင် မိုင် ၄ဝဝခန့်လျော့နေသည်။
ထိုအချက်ကိုထောက်ထား၍ မူလသုဝဏ္ဏ ဘူမိသည် သုမာတြာကျွန်းသာလျှင် ဖြစ်နိုင်စရာရှိကြောင်းဆိုလေသည်။
အခြားအကြောင်းပြချက်တစ်ခုမှာလည်း သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ကျွန်းဖြစ်သည်ဟုဆိုထားခြင်းပေတည်း။
ထိုကြောင့် သုဝဏ္ဏဒီပဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ပေမည်။
သုမာတြာသည် ကျွန်းဖြစ်ကြောင်းကား အထူးဖော်ပြဖွယ်ရာ မလိုချေ။
သထုံပြည်မူကား ကြီးမားရှည်လျားသော တောင်တန်းကြီးအနီး ကုန်းမြေပေါ်၌တည်ရှိလေသည်။
ထို့ပြင် အိန္ဒိယကမ္ဗည်းကျောက်စာဌာနမှ ထုတ်ဝေသော နလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကြီးအကြောင်းစာအုပ်၌ နလန္ဒာ ကျောင်းတိုက်ကြီး တူးဖော်ရာမှတွေ့ရှိရသော ကြေးပရပိုက် တစ်ဆူ၌ပါရှိသည်ကို ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။
သုဝဏ္ဏဒီပ ခေါ်သုမာတြာကျွန်းဘုရင် သီရိဗလပုတ္တဒေဝသည် နလန္ဒာကျောင်းတော်ကြီး တည်တံ့ရေးအတွက်နှင့် အစောင့်အရှောက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်လည်းကောင်း၊ ယင်းကျောင်းတော်ကြီး၌လာရောက်သီတင်းသုံးကြကုန်သော ရဟန်းတော်များ ချမ်းသာစေရန် အလို့ငှာလည်းကောင်း၊ သီရိနဂရခေါ် ပါဋလိပုတ်ခရိုင်နိုင်ငံအတွင်း ရာဇဂဟဂယာ စီရင်စုတွင်ရှိသော ရွာငါးရွာကို ပေးလှူသည်။
ထိုပေးလှူသောရွာငါးရွာအဖို့ မိမိပိုင်ဆိုင်သော သုဝဏ္ဏဘူမိ၌ ရှိသည့် ငါးရွာကို အစားထိုး၍ ထိုအခါက ပါဋလိပုတ်ခရိုင် နိုင်ငံကို စိုးပိုင်သူ ဒေဝပါလမင်းအား ဖလှယ်ပေးကြောင်း ပါရှိလေသည်။
ယင်းသို့သော အကြောင်းကြောင်းတို့ကို ထောက်ရှု၍ ရှင်သောဏ၊ ရှင်ဥတ္တရမထေရ်သူမြတ်တို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိရာ မူလသုဝဏ္ဏဘူမိသည် သုမာတြာ ကျွန်းသာလျှင် ဖြစ်သင့်သည်ဟု ဆိုထားလေသည်။
သို့သော် သထုံပြည်သည် ယူဇနာ ၇ဝဝ အကွာအဝေး အချက်၊ ကျွန်းမဟုတ်သည့်အချက်များမှတပါး သုဝဏ္ဏဘူမိ၏ အခြားလက္ခဏာရပ်များနှင့်မူ ညီညွတ်သောကြောင့် မူလသုဝဏ္ဏဘူမိအဖြစ် မယူနိုင်စေကာမူ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ ပါဝင်သော ဒေသတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူသင့်ပေသည်။
သာသနိကကျမ်း၊ လောကိယကျမ်းများ၌ ပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ သုဝဏ္ဏဘောမ၊ သုဝဏ္ဏဒီပဟူသောအမည်များသည် ဗင်္ဂလားအော်အရှေ့ဘက်ရှိ တိုင်းပြည်နယ်ပယ်များနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်းသိရသည်။
ရာမယနကျမ်းတွင်လည်း သီတာမိဖုရားကိုရှာဖွေရန် သုဂြိတ်အမှူးရှိသော ရာမမင်း၏ မျောက်စစ်သည်တော်များသည် ရာဝဒီပ ခေါ် ဇာဝရ(ဂျာဗား)ကျွန်းသို့လည်းကောင်း၊ ရွှေမြေ၊ ရွှေချောင်း၊ ရွှေတောင် အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်သော သုဝဏ္ဏရူပက အမည်ရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသို့လည်းကောင်း သွားရောက်ကြကြောင်း ပါရှိသည်။
ထိုကျမ်းလာစကားအရ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ ပါဝင်သင့်သော နယ်မြေဒေသများကား ဂျားဗား၊ဆူမတြား၊ ဗာလီ၊ ဗော်နီယို၊ သိင်္ဃပူရ၊ စင်္ကာပူ၊ မလ္လာယုခေါ်မလေးရှား၊ ယိုးဒယား၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် တနင်္သာရီစသော မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတို့ ဖြစ်သင့်သည်ဟုဆိုလေသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မူလသုဝဏ္ဏဘူမိခေါ် ဆူမာတြာကျွန်းမှ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ ပါဝင်သော ဌာနများသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။
သို့သော် သာသနာအရှည်တည်တံ့ရေးသည် ပရိယတ္တိအဆက်အသွယ်ရမှ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရာမညတိုင်းနှင့် ယိုးဒယား၊ ကမ္ဗောဒီးယား၊ လောနိုင်ငံတို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း မှသော်လည်းကောင်း၊ ပိဋကတ်စာပေနှင့်တကွ သာသနာရေး အဆက်အသွယ်များ နည်းပါးခဲ့ဟန် တူသဖြင့် ဗုဒ္ဓသာသနာအရောင်အဝါ မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရလေသည်။
ခရစ်ခြောက်ရာစု၊ ခုနစ်ရာစုခန့်က သုမာတြာကျွန်း(ဆူမတြားကျွန်း) နှင့်နီးကပ်သောဂျားဗားကျွန်း၊ ဗော်နီယိုကျွန်းများ၌ သာသနာ စည်ပင်ထွန်းကား၍ ရဟန်းသံဃာများ သီတင်းသုံးခဲ့ဖူးကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၅ဝ ပြည့်နှစ် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ဆပ္ပဋမထေရ်နှင့် အတူလိုက်ပါလာသော ရာဟုလာမထေရ်သည် မလ္လာယုကျွန်းသို့ ကြွရောက်၍ ကျွန်းပိုင်ရှင်ဘုရင်အား ဋီကာနှင့်တကွ ခုဒ္ဒသိက္ခာ ကျမ်းစာကို သင်ကြားပို့ချကြောင်း ကလျာဏီကျောက်စာ၌ ဖော်ပြထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) တူးဖော်တွေ့ရှိမှု ဝင်္ကရွာတွင် တူးဖော်ရာတွင် ၆၉ ပေ ပတ်လည် တိုင်းအတာအရ အဆောက်ဦးတစ်ခုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုအဆောက်ဦးတွင် လူတို့ဦး၏ အသုံးအဆောင်များဖြစ်သော မြေပုတီများ၊ မဟူရာပုတီးစေ့များကို တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းအပြင် ရေအိုးများ၊ ရေကရားအိုး၊ ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်ဟု ယူဆရသော အပိုင်းအစများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း။
ဂေါ်ရခါးလူမျိုး သို့မဟုတ် နေပါလီ (; ; ) သည် မြန်မာပြည်၌ မှီတင်နေထိုင်‌သော နီပေါနွယ်ဖွား လူမျိုးစုအားလုံးကိုဆိုလိုသည်။
ရှေးကာလကပင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များတွင် စုဆောင်းဖွဲ့စည်း၍ ဂေါ်ရခါးတပ်ဟူ၍ သီးခြားထူထောင်ခဲ့သည်။
ဂေါ်ရခါးများတွင် ခူကူရီးခေါ် လေးလံသော ဓားကောက်ကို ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် ဂေါ်ရခါး အရပ်သားများ နေထိုင်ကြသည်။
နွားမွေးခြင်း၊ နွားနို့နှင့် ဒိန်ခဲထောပတ် ပြုလုပ်ခြင်း၊ သီးနှံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန့်ပဲသရေစာ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလေ့ရှိသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ဟိန္ဒူ ၊ ဂေါ်ရခါး ပထမဆုံး ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်ပွဲ ကျင်းပ - သပြတ္အူမီဒီယာၾကီး ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁သိန်းခွဲးနီးပါး ရှိပြီး ယခု ဂေါ်ရခါး အများစုသည် မိုးညှင်း၊မိုးကောင်း၊ မြစ်ကြီးနား၊ ဝိုင်းမော်၊ နမ္မတီး၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မိုးကုတ်၊ တမူး၊ ကလေးမြို့၊ တောင်ကြီး နှင့် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု သမိုင်းများတွင် စွန့်စွန့်စားစားပါဝင်ခဲ့သည်။
အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ ရရှိသော ဆာ့ခ်ဗဟာ ဒူးရွိုင်း (ကြည်း ၀၁၉၁၄) သည် ဂေါ်ရခါး စစ်သည်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နီပေါနှင့် မြန်မာဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။
ဂေါ်ရခါးလူမျိုး ၆၀ % သည် ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ၄၀ % သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။
ပညာရေး ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးတွင် အလွန်အရေးပါပြီး မြန်မာပြည်တွင် အဆင့်မြင့် (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ အင်ဂျင်နီယာ သို့မဟုတ် ပါရဂူဘွဲ့) ဒီဂရီရရှိသူများ၏ အချိုးအစား မြင့်မားသောဝေစုကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။
https://web.archive.org/web/20110123130924/http://www.irrawaddy.org/print_article.php?art_id=3795 ထင်ရှားသော ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများ အောင်ဆန်းသူရိယ ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း - မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်သော သူရဲကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိသူ ဗိုလ်ကြီး ဘီပီပါရ်ဒန်း ဗိုလ်ကြီး ချာဘီလားသားပါး ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ဇေယျကျော်ထင် သူရ လက်ချ်မန်ရိုင်း ဗဟာဒူး - မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဂန္ထဝင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး ပါမောက္ခအတ္တာဆင်း - မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဓာတုဗေဒဌါနကို တည်ထောင်သူတစ်ဦး ချယ်ရီမြေမောင်တင်ထွန်း - စာရေးဆရာ ငြိမ်းသဇင် - မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် တိုက်ကွမ်ဒိုကစားသမား အီစိုး - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးတိုက်စစ်မှူး၊ လာအိုကလပ် Young Elephants ၏ တိုက်စစ်မှူး သုဓမ္မသိင်္ဂီ ဒေါ်ကာလဝတီ (ခ) ဒေါ်စန်းစန်း ကိုးကား Category:နီပေါနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
တလမေဒေါ သို့မဟုတ် တလမည်ဒေါ ( ၁၃၆၈ – ၁၃၉၀) သည် ဟံသာဝတီဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ်၏ ပထမဆုံးဇနီး ဖြစ်သည်။
သူမသည် ရာဇဓိရာဇ်နှင့် အဖေတူ အမေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်ပြီး၊ ဖခင်မှာ ဘုရင် ဗညားဦး ဖြစ်ကာ မိခင်မှာ စန္ဒာဒေဝီမိဖုရား ဖြစ်သည်။
Pan Hla 2005: 161 ၁၃၈၃ ခုနှစ် မေလတွင် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် ဒဂုံသို့ ခိုးရာလိုက်ပြေးခဲ့ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်နှင့်အတူ ဖခင် ဗညားဦးကို ပုန်ကန်ခဲ့ကြသည်။
ဗညားဦးသည် ထိုပုန်ကန်မှုတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရာဇာဓိရာဇ် ထီးနန်းဆက်ခံပြီးနောက် တလမေဒေါသည် မိဖုရားသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။
သူတို့၏ သားဖြစ်သူမှာ ဘောလောကျန်းထော ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ရာဇာဓိရာဇ်က ပီယရာဇာဒေဝီအား မိဖုရားခေါင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ခြင်းသည် တလမေဒေါအား စိတ်ပျက်စေခဲ့သည်။
ရာဇာဓိရာဇ်က တလမေဒေါအား ဖယ်ကျဉ်ခဲ့ပြီး ဗညားဦး အပ်နှင်းခဲ့သော လက်ဝတ်ရတနာများကိုလည်း သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။
တလမေဒေါသည် နောက်ပိုင်းတွင် မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံခဲ့သည်။
Harvey 1925: 114 ၁၃၉၀ ခုနှစ်တွင် တလမေဒေါ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ထိုနှစ်မှာပင် ရာဇာဓိရာဇ်သည် သားဖြစ်သူ ၇ နှစ်သားအရွယ် ဘောလောကျန်းထောကို သတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
ဘောလောကျန်းထောသည် အသက်မသေမီတွင် သစ္စာဓိဌာန်တစ်ခုကို ပြုခဲ့သည်။
သစ္စာဓိဌာန်မှာ "ငါသည် ခမည်းတော်ကိုယင်မ၊ သွေးတစ်ပေါက်သောက်အောင်မျှ ကြံပချေသော် ဤကိုယ်အဖြစ်မှ စုတေ့သော်လည်း ငရဲကြီး ရှစ်ထပ်၊ ငရဲငယ် တစ်ရာ့နှစ်ဆယ့်ရှစ်ထပ်တို့၌သာ ခံရသည်ဖြစ်၍ လာလတ္တံ့သောဘုရားတို့၌ မဖူးမတွေ့ရသည်ဖြစ်စေသော၊ ငါသည် ခမည်းတော်ကို မသင့်မတင်သော အကြံအစည်ကို မကြံပါလျှင်လည်း ဤကိုယ်အဖြစ်မှ စုတေသည်ရှိသော် မြန်မာမင်းတို့၏ ဝမ်း၌ပဋိသန္ဓေနေ၍ ဖွားမြင်၍အရွယ်ရောက်သော် မွန်ပြည်ကို နှိမ်နင်းညှဉ်းဆဲရသည် ဖြစ်စေသော" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းတို့က ဘောလောကျန်းထောသည် မွန်နေပြည်တော်ကို ဖျက်ဆီးရန် ဆုတောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင် ဘောလောကျန်းထောသည် (မွန်နေပြည်တော်ကို မဟုတ်ဘဲ) သူ၏ ဖခင်ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဆုတောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ကိုးကား ကျမ်းပြုစာရင်း Category:တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် Category:ဟံသာဝတီ မိဖုရားများ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသက်သွေးကြောဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသော ဧရာဝတီမြစ်သည် တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာနေပြီဖြစ်သည်။
www.news-eleven.com ဧရာဝတီမြစ် () သည် မြန်မာပြည်မြောက်ဖျားမှ တောင်ပိုင်းသို့ စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး၊ အရှည်ဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံးသောမြစ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
အင်န်မိုင်ခ(မေခ)နှင့် မလိခမြစ်နှစ်သွယ် ပေါင်းဆုံရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဧရာဝတီမြစ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် မြောက်မှတောင်သို့ အဖြောင့်နီးပါး သွယ်တန်းလျက်ရှိပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှတဆင့် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။
ရေဆင်းဧရိယာ ၄၁၃,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိသည်။
အေဒီ (၆) ရာစုလောက်ကတည်းကပင် ကုန်စည်ကူးသန်းရေးအတွက် အသုံးပြုသောရေလမ်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဆည်မြောင်းများ တည်ဆောက်ပြီး စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အကျိုးရှိအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း အသက်တမျှ အရေးပါနေဆဲ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးတွင် နာမည်ကြီးသောဒေသ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ အထူးခြားဆုံးသော အရာမှာ မြစ်ညာဘက် ပိုင်း (မြစ်အထက်ပိုင်း)တွင် ဧရာဝတီလင်းပိုင်များ ကျက်စားနေထိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ရှားပါးသတ္တဝါဖြစ်သော ဧရာဝတီလင်းပိုင်ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းရန် နှိုးဆော်လျက်ရှိသည်။
အမည်ခေါ်တွင်လာပုံ ဧရာဝတီနှင့် ယင်း၏မြစ်လက်တက်များ ဧရာဝတီ ဟူသောအမည်မှာ သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆင်မြစ်ဖြစ်သည်။
နာမည်တူမြစ် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက “ဧရာဝတီ” ဟု ခေါ်ဆိုသော မြစ်နှစ်ခု ရှိခဲ့သည်။
တစ်ခုက ပါရူရှနီ (Parushani) ခေါ် ဧရာဝတီ (Iravati) မြစ် ဖြစ်သည်။
ယင်းမြစ်သည် ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး ပါကစ္စတန်နိုင်ငံထဲသို့ စီးဝင် ပါသည်။
ထိုမြစ်ကို ရှေးယခင်က ဧရာဝတီဟု ခေါ်ကြသည်။
ယခုအခါ ထိုမြစ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူတို့၏ ဘာသာတရား ကိုးကွယ်မှုအရ “ရာဝီ” (Ravi)ဟု ခေါ်ကြသည်။