kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(တိ) (၃) ဗြာဟ္မဏာနံ ဟိ ဗြဟ္မလောကော နိဋ္ဌာ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၆။
ဗြာဟ္မဏာနန္တိ ဗြာဟ္မဏဝါဒီနံ။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခရိုင် ၇၆ ခရိုင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော တရတ်ခရိုင် (Trat Province) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် စန္ဒပုရီခရိုင်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး၊ မြောက်ဘက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဖိုင်းလင်း၊ ဘတ်တမ်ဘောင်း၊ ပူဆတ်နှင့် ကော့ကွန် ခရိုင်များနှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဓရာတို့နှင့် ထိစပ်နေပါသည်။
တရတ်ခရိုင်သည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂,၈၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁,၀၈၈ စတုရန်းမိုင်) ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ၁၅ ခုမြောက် အသေးငယ်ဆုံး ခရိုင်ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂၂၉,၉၅၈ ဦးဖြင့် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအနည်းဆုံး ခရိုင်လည်း ဖြစ်သည်။
၎င်း၏မြို့တော်မှာ တရတ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တရတ်ခရိုင်သည် ဘန်ကောက်မြို့မှ ၃၁၅ ကီလိုမီတာ (၁၉၆ မိုင်) ကွာဝေးပါသည်။
၎င်းခရိုင်သည် ဒေသတွင်း၌ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ကျောက်မျက်တူးဖော်ခြင်းနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများအတွက် အဓိကဗဟိုဌာနတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး thumb|left ခရိုင်အဆင့် တရတ်ခရိုင်ကို မြို့နယ် (၇) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ ယင်းမြို့နယ်များအောက်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၃၈ ခုနှင့် ကျေးရွာ ၂၆၁ ခု ပါဝင်သည်။
ဒေသန္တရအဆင့် တရတ်ခရိုင်တွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု (PAO) ပါဝင်ပြီး၊ ဒေသပါလ (သို့မဟုတ် မြူနီစီပယ်အဆင့်) ၁၄ ခုရှိသည်။
ခရိုင်၏မြို့တော်ဖြစ်သော တရတ်မြို့သည် ထေ့စဘန်မောင်းမြို့အဆင့် မြူနီစီပယ်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ကျေးရွာအုပ်စုမြူနီစီပယ် ၁၃ ခုရှိပြီး၊ ကျန်ရှိသော ကျေးရွာအုပ်စု ၂၉ ခုမှာ ကျေးရွာအုပ်စုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များ (SAO) အဖြစ် တည်ရှိသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေဆိပ် တရတ်ခရိုင်တွင် တရတ်လေဆိပ် (Trat Airport) တည်ရှိပြီး ၎င်းကို ဘန်ကောက်လေကြောင်း(Bangkok Airways) မှ တည်ဆောက်ကာ ပြေးဆွဲလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
ဤလေဆိပ်သည် ဘန်ကောက်လေကြောင်းပိုင် လေဆိပ် ၃ ခုအနက် တတိယမြောက်လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ကော့ချန်းကျွန်း (Koh Chang), ကော့ကွတ်ကျွန်း (Koh Kood), နှင့် ကော့မက်ကျွန်း (Koh Mak) ကဲ့သို့သော ကျွန်းများသို့ သွားရောက်လိုသူများအတွက် အဓိကဝင်ပေါက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
လက်ရှိတွင် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ် (Suvarnabhumi Airport) သို့ တိုက်ရိုက်ခရီးစဉ်များကို ဘန်ကောက်အဲယားဝေးစ်မှ ATR-72 တာဘိုပရော့ပ်လေယာဉ်များဖြင့် ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ။
200px|View towards Mount Takakuma from Anao village, Kameoka တခခုမတောင် (高熊山, Takakuma-yama) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ ခမဲအိုခမြို့၊ အနအိုရွာ (穴太) တွင် တည်ရှိသည့် အထွတ်အမြတ်ထားရာတောင်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် "တခခုမယာမ" ဟု အသံထွက်ပြီး "မြင့်မားသည့် ဝက်ဝံတောင်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်။
ဤတောင်သည် ချောဇုခတောင်နှင့် အိုခုတောင်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဘာသာရေးဆိုင်ရာနယ်မြေ 120px|Gama-iwa ガマ岩 ("Toad Rock 蟇岩"), a sacred rock formation located to the right of the Cave of Onisaburo Deguchi. The rock is mentioned in the Reikai Monogatari. တခခုမသည် အိုးမိုတိုဘာသာ၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိုးမိုတိုဘာသာကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ အနိဆဘုရိုဒဲဂုချိ သည် ၁၈၉၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ဤတောင်တွင် တစ်ပတ်ကြာ ကျင့်စဉ်ကျင့်ပြီး ဘုရားသခင်နှင့်ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒဲဂုချိ၏ တောင်ပေါ်တွင် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည့် အတွေ့အကြုံများကို "ရဲခိုင်မိုနိုဂတရိ" (reikai monogatari) ၏ ပထမဆုံးအခန်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
သုံးလကြာပြီးနောက်တွင် ဒဲဂုချိသည် တောင်သို့တဖန်ပြန်လာကာ နှစ်ပတ်ကြာ ခြိုးခြံသည့်အကျင့်ကို ကျင့်ခဲ့သည်။
ထိုအကြောင်းကို အခန်း ၃၇ တွင် ဖော်ပြထားသည်။
၁၉၀၂ ခုနှစ် နွေရာသီအစောပိုင်းကာလတွင် သူသည် တောင်သို့ တတိယအကြိမ် ပြန်လာကာ ကျင့်စဉ်များကို ကျင့်ခဲ့သည်။
မိုတိုဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများသည် ဒဲဂုချိသည် ဘုရားသခင်နှင့်ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည့် တောင်ရှိဂူနေရာသို့ လာရောက်ကာ ပုံမှန်စုဝေးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။
လာရောက်ဂါရဝပြုကြသူများသည် ရာသီပွဲတော်ကြီးများ (大祭, taisai) ကျင်းပသည့် လေးလကြာကာလမှလွဲ၍ လစဉ် ၁၂ ရက်နေ့တိုင်း စုဝေးကြသည်။
ဂမအိဝ (Gama-iwa ガマ岩) သည် အထွတ်အမြတ်ထားရာ ကျောက်ဆောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိုနိဆဘုရိုဒဲဂုချိဂူ၏ မြောက်ဘက်နားတွင် တည်ရှိသည်။
ဤကျောက်တောင်အကြောင်းကိုလည်း ရဲခိုင်မိုနိုဂတရိစာအုပ်၏ စာအုပ်အမှတ်-၁၊ အခန်း ၁၄ နှင့် စာအုပ်အမှတ် ၇၊ အခန်း ၅၀ တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သွားရောက်နိုင်မှု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုစီရင်စုရှိ တောင်များ။
နိုနိုမိယနတ်ကျောင်း (野宮神社, Nonomiya-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့အနောက်ဘက်၊ အရရှိယာမတွင် တည်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤနတ်ကျောင်းသည် အရရှိယာမဝါးတောအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
Ponsonby-Fane, Richard A.B. (1934). Kamo Mioya Shrine, pp. 34–35. ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ နတ်ကျောင်းများ။
thumb|Ryōgen (left), 18th chief abbot () of Enryaku-ji အိုမိခုဂျိ (御御籤/御神籤/おみくじBasic Terms of Shinto, Kokugakuin University, Institute for Japanese Culture and Classics, Tokyo 1984) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းများ၊ နတ်ကျောင်းများတွင် ရရှိနိုင်သည့် အနာဂတ်ဟောကိန်းများကို ရေးသားထားသည့် ကံစမ်းမဲစာရွက်များ ဖြစ်သည်။
၎င်းစာရွက်များတွင် မိမိတို့၏ အနာဂတ်ဖြစ်ပျက်မည့် ကံကြမ္မာများကို ရေးသားထားသည်။
အိုမိခုဂျိကို သေတ္တာတစ်ခုထဲမှ နှိုက်ယူကာ မိမိ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို ကြည့်ရှုကြသည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖော်ပြထားချက်အရ အလိုအလျောက်ရောင်းချပေးသည့်စက်များဖြင့်လည်း အိုမိခုဂျိကို ဝယ်ယူကံစမ်းနိုင်ကြသည်။
Basic Terms of Shinto, Kokugakuin University, Institute for Japanese Culture and Classics, Tokyo 1984 အိုမိခုဂျိတွင် အနာဂတ်မျှော်လင့်ချက်များ လက်တွေ့ဖြစ်လာနိုင်သည့်အခွင့်အလမ်းနှင့်ပတ်သက်သည်များ၊ ချစ်သူ သို့မဟုတ် မိတ်ဆွေများ ရရှိနိုင်မှု၊ ကောင်းမွန်သည့်အနာဂတ်ဘဝ ရရှိနိုင်မှု စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးဟောကိန်းထုတ်ထားသည်များ ပါဝင်သည်။
ဟောကိန်းထုတ်ထားသည်များသည် ဆိုးရွားသောရလဒ်များဖြစ်ပါက ၎င်းစာရွက်ကို ခေါက်ကာ နတ်ကျောင်း သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းရှိ ထင်းရှူးသစ်ပင်၊ နံရံရှိ ကြေးနန်းကြိုးများတွင် ချည်ထားခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ ချည်ထားခဲ့ခြင်းဖြင့် မကောင်းသည့် ကံဆိုးများသည် မိမိတို့နှင့်အတူပါမလာဘဲ ကျောင်းတော်တွင်သာအတူ ကျန်ရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ရခြင်းသည် ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ထင်းရှူးပင်ကို "မဆွတ်" （松）ဟု ခေါ်ပြီး၊ "စောင့်သည်" ကိုလည်း "မဆွတ်" （待つ）ဟုပင် ခေါ်သည်။
ထို့ကြောင့် အသံထွက်ခြင်းတူသည့် ထင်းရှူးပင်တွင် ချည်ထားခဲ့ခြင်းဖြင့် မိမိတို့ မကောင်းသည့်ကံများသည် သစ်ပင်တွင် စောင့်ဆိုင်းနေကြကာ မိမိလက်ထဲတွင် ကိုင်ဆိုင်သွားကြသည်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကောင်းမွန်သည့်ဟောကိန်း ရရှိကြသူများသည် မိမိနှင့်အတူ အိုမိခုဂျိကို ယူဆောင်သွားကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ ချည်ထားခဲ့ခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သည့် ကံများသည် ပိုမိုကြီးများသည့် ကောင်းမွန်သည့်သက်ရောက်မှုများ ရှိမည်ဟု ယုံကြည်ကာ သစ်ပင် သို့မဟုတ် ကြေးနန်းကြိုးတွင် ချည်ထားခဲ့ကြသည်လည်း ရှိသည်။
အိုမိခုဂျိနှင့် ဆင်တူသည့် အဲမ (ema) ဟူသည့် ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်။
ဆုတောင်းသူသည် မိမိ၏ ဖြစ်လိုသောဆန္ဒကို ပြင်ဆင်ထားသည့်သစ်သားပြားပေါ်တွင် ရေးသားကာ သတ်မှတ်ထားသည့်စင်တွင် ချိတ်ဆွဲကြသည်။
ကံကြမ္မာများ thumbnail| at Hokkaido Shrine Tongu in Sapporo Ganzan Daishi Hyakusen အစီအစဉ်အရ လူတစ်ယောက်၏ ကံကြမ္မာကို အနိမ့်အမြင့်ကို ဖော်ပြသည့် စကားလုံးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ကံအလွန်ကောင်း (大吉, dai-kichi) ကံကောင်း(吉, kichi) ကံအနည်းငယ်ကောင်း (小吉, shō-kichi) ကံထက်ဝက်ကောင်း (半吉, han-kichi) အနာဂတ်အတွက်ကံကောင်း (末吉, sue-kichi) အနာဂတ်အတွက် ကံအနည်းငယ်ကောင်းg (末小吉, sue-shō-kichi) ကံဆိုးခြင်း(凶, kyō) ထို့အပြင် အခြားသော ကံအနိမ့်အမြင့်ကို ဖော်ပြသည့် စကားလုံးများလည်း ရှိသေးသည်။
အလယ်အလတ်ကံကောင်းခြင်း (中吉, chū-kichi)၊ အလွန်အမင်းကံဆိုးခြင်း (大凶, dai-kyō) နှင့် ကံဆိုးကံကောင်းမဆုံးဖြတ်နိုင်သေးခြင်း (吉凶未分, kikkyō imada wakarazu) တို့ ဖြစ်သည်။
吉凶未分 သည် လူတစ်ယောက်၏ ကံဆိုးခြင်းကံကောင်းခြင်းသည် ထိုသူ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအပေါ်တွင်မူတည်သည်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
ကံကြမ္မာများကို ဖော်ပြရာတွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍအလိုက် ဖော်ပြကြသည်လည်း ရှိသည်။
hōgaku (方角) – ကံကောင်းခြင်း/ ကံဆိုးခြင်းဦးတည်ရာ negaigoto (願事) – လူတစ်ယောက်၏ ဆန္ဒ machibito (待人) – မိမိအားစောင့်မျှော်နေသူ usemono (失せ物) – ပျောက်ဆုံးပစ္စည်း tabidachi (旅立ち) – ခရီး akinai (商い) – စီးပွားရေး gakumon (学問) – စာလေ့လာမှု sōba (相場) – ဈေးကွက်မှန်းဆမှု arasoigoto (争事) – အငြင်းပွားမှု ren'ai (恋愛) – အချစ်ရေးပတ်သက်မှု tenkyo (転居) – နေရပ်ပြောင်းခြင်း shussan (出産) – ကလေးဖွားမြင်ခြင်း byōki (病気) – ဖျားနာမှု endan (縁談) – လက်ထပ်ခြင်းနှင့် စေ့စပ်ခြင်း Fortune Cookies နှင့်ဆက်စပ်နေမှု Fortune cookies များသည်လည်း အိုမိခုဂျိယဉ်ကျေးမှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် fortune cookies များသည် ကျိုတိုရှိ မုန့်ကြွပ်ဖြစ်သည့် tsujiura senbei မှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
A History of Fugetsu-Do, www.fugetsu-do.comLee, Jennifer 8. (January 16, 2008). "Solving a Riddle Wrapped in a Mystery Inside a Cookie" "feb 24 2004 how to see your fortune the fortune cookie" The New York Times. Retrieved on January 16, 2008. ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှင်တိုဘာသာ။
စစ်ဥပဒေချုပ် ()သည် တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ရုံးဖွင့်ချိန် စစ်ရုံးလက်အောက်တွင် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးသည် ဌာနကြီးတစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စစ်ဥပဒေချုပ်သည် ယင်းဌာနကြီး၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။
ယခင်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း) လက်အောက်ရှိ ဌာနကြီးရုံးတစ်ခု ဖြစ်သွားခဲ့သည်။
လက်ရှိ စစ်ဥပဒေချုပ် ရာထူး၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်သည် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။
စစ်ဥပဒေချုပ်သည် တပ်မတော်အက်ဥပဒေများနှင့် နည်းဥပဒေများကို တာဝန်ခံဆောင်ရွက်ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး သည် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလကတည်းက တပ်မတော် နှင့်အတူ ပူးတွဲပေါ်ပေါက်လာသည့် ရုံးအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှည်လျားသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ကို ဂျပန် အကူအညီဖြင့် တိုက်ထုတ်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက် တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ၏ ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ် ခေါ် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးစစ်ဌာနချုပ်ရုံးကို ဖွဲ့စည်းတည် ထောင်ခဲ့စဉ်ကတည်းက ထည့်သွင်း၍ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်အခါက ယင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးတွင် စစ်ဦးစီးဌာန၊စစ်လက်နက်ပစ္စည်းဌာန ၊စစ်သားစုဆောင်းရေးဌာန၊ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေးဌာန၊ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာန၊စာရင်းအင်းဆိုင်ရာဌာန အပါအဝင် အထွေထွေဌာန တို့နှင့်အတူ စစ်ဘက် ဥပဒေရေးရာကိစ္စများဆောင်ရွက်နိုင်ရန် နောင်တွင် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးဖြစ်လာမည့် တရားဘက်ဆိုင်ရာဌာန သည် ဌာနတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် တရားရေးဌာန ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့၏။
ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ်၏ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့စွဲပါ စာအရ တရားရေးဌာန၏ တာဝန်ခံမှာ ဗိုလ်ကြီး ဘိုးကွန်း ဖြစ်သည်။
အရာရှိ၊ အရာခံများ နှင့် စစ်သည်များ လိုက်နာကြရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားများ နှင့် စစ်စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထိုစည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ်၏ တရားရေးဌာန တာဝန်ခံဗိုလ်ကြီး ဘိုးကွန်းက လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ပေးရသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးကြေညာပေးခဲ့ချိန် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ စစ်ဝန်ကြီးရုံးအား ဌာနများ အသီးသီးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင်လည်း စစ်ဝန်ကြီးရုံးအောက်၌ တရားဌာနခွဲကိုလည်း ထည့်သွင်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ယင်းဌာနခွဲသည် ဥပဒေနှင့်ပတ်သတ်သည့် ပြဿနာများ၊ စစ်ဥပဒေ နှင့် စည်းမျဉ်းများပြုလုပ်ရေး၊ တရားဌာနဆိုင်ရာဝန်ထမ်းအဖွဲ့ကိစ္စ နှင့် အမှုထမ်းများအားဆိုင်ရာပညာသင်ကြားလေ့လာပေးခြင်း၊ စစ်ထောက်ကိစ္စ၊ စစ်စည်းကမ်း နှင့် စစ်ရဲတပ်ဖွဲ့ တို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။
တရားဌာနခွဲကို ဗိုလ်ကြီး ဘစိန် က တာဝန်ယူရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ ရက် မှစ၍ ဗမာ့တပ်မတော် ကို မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ဟု တရားဝင်ပြောင်းလဲခဲ့ချိန်တွင်လည်း တပ်ရေးချုပ်ဌာနကြီး ၌ ဥပဒေဌာန အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ရပြီး ဗိုလ်ကြီး ဘစိန် ကပင် ယင်းဌာန ကို ဆက်လက် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆလင်း ၏ အမှတ် ၁၄ ဗြိတိသျှတပ်တော်က ရန်ကုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၅ ရက် တွင် ဂျပန်တို့လက်နက်ချကာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသွားချိန် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်သားများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဗမာ့လက်နက်ကိုင် တပ်ရင်း (၃)ရင်း အပါအဝင် ဗမာ့တပ်မတော်တပ်ရင်း (၁၁)ရင်းသည် မြို့ကြီး ကိုးမြို့တွင် တပ်ရင်းတစ်ရင်းစီနှင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် တပ်ရင်း (၂)ရင်းတို့ဖြင့် အခြေစိုက်နေရာချခံထားရပြီး ဥပဒေဌာနအပါအဝင် စစ်ရုံး၏ တစ်ခြားသော လုပ်ငန်းများသည်လည်း မှေးမှိန်သွားသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလ စစ်ပြီးကာလ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး နီးကပ်လာချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်ရုံးထားရှိရေးအတွက် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းရေး စီမံချက်များကို ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်အချို့အပါအဝင် သက်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့ ကာကွယ်ရေးဌာန တာဝန်ရှိသူများက ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာကိစ္စကို စစ်စာရင်းဝန် ဦးစန်းမောင် က ရေးဆွဲသည်။
စစ်ရုံးတွင် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်ပေါင်းစုများအား ဦးစီးကွပ်ကဲသူမှာ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်ပြီး ၎င်းအောက်တွင် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်၊ ရေတပ်ဦးစီးမှူး၊ လေတပ်ဦးစီးမှူး၊ စစ်ရေးချုပ် နှင့် စစ်ထောက်ချုပ် တို့ပါဝင်ကာ စစ်ရေးချုပ် လက်အောက်တွင် စစ်ဥပဒေချုပ်၊ စစ်ရာထူးခန့်အတွင်းဝန် နှင့် ဒုတိယစစ်ရေးချုပ်ရုံးခွဲများဖြင့် ထားရှိကြရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
စစ်ဥပဒေချုပ် သည် စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးကိစ္စများ နှင့် စစ်ဘက်ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ပညာပေးခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန်ကိုပေးအပ်ခဲ့သည်။
ယင်းကဲ့သို့ စီစဉ်ချက်အား ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ရက် တွင် ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၊ စစ်ငွေစာရင်းဝန်ရုံး၊ ဗမာ့တပ်မတော်စစ်ဌာနချုပ်၊ ရေတပ် နှင့် လေတပ် ကိုယ်စားလှယ်များပါသော အစည်းအဝေးက ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက် တွင် ဒသမအကြိမ်မြောက် ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးသည် ကာကွယ်ရေးဌာနမှ တင်ပြချက်များကို ပြင်ဆင်မှုအချို့ ပြုလုပ်ပြီး အတည်ပြုခဲ့မှုများတွင် စစ်ဥပဒေချုပ် အစား လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်ဟူသော အခေါ်အဝေါ်ပြင်ဆင်ချက်နှင့် ကနဦးတင်ပြထားသည့် စစ်ရေးချုပ်၏ လက်အောက်တွင် မထားရှိတော့ဘဲ ဌာနကြီးတစ်ခုအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးလက်အောက်သို့ ထားရှိသွားမည့် အချက်ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက် တွင် ကျင်းပသော ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးက ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းခြင်းအတွက် လိုအပ်သော ဘဏ္ဍာရေး အာဏာများကို ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာန၏ သဘောတူညီချက်ရယူစေမှုဖြင့် အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက် တွင် စစ်ရုံးဖွဲ့စည်းခြင်းအား နိုင်ငံတော်သမ္မတ စပ်ရွှေသိုက်က တရားဝင်လက်မှတ်ရေးထိုး အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
သို့သော် စစ်ရုံး၏ ဘဏ္ဍာရေးအခွင့်အာဏာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စီစဉ်ညှိနှိုင်ရမှုများကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေ ၈ ရက် တွင်မှ တရားဝင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် စစ်ရုံးတွင် စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း ၊ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုး၊ စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဝင်း၊ စစ်ထောက်ချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး စောဒေါ်နီ၊ ရေတပ်ဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ခင်မောင်ဘို၊ လေတပ်ဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အက်(စ်)ရှီးရှိုး၊ လက်ထောက် စစ်ဥပဒေချုပ် ဗိုလ်မှူးမောင်မောင်၊ စစ်ရာထူးခန့်အတွင်းဝန် ဗိုလ်မှူး ခင်ဇာမုန်၊ စစ်ရုံးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဦးဘတင့်၊ စစ်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးညွန်ကြားရေးမှူး ဦးသိန်းအောင်၊ စစ်စာရင်းဝန် ဦးသန်းမောင် တို့ဖြင့် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးဟူ၍ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက် တွင် ကျင်းပသော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးဗဆွေ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီအစည်းအဝေးအရ စစ်ရုံးသည် ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ဌာနချုပ်ကြီးတစ်ရပ်အစား နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည့် ဝန်ကြီးဌာနအဖွဲ့အစည်းကြီးအဖြစ်သို့ စတင်ရောက်ရှိသွားပြီး စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးသည်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
စစ်ရုံးကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ လက်ရုံးတပ်များသည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး တစ်ခုတည်းသော တပ်မတော် ဖြစ်လာခဲ့သည့်အတွက် စစ်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တစ်ပြေးညီဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်သီးတစ်ခြားစီ ရှိနေခဲ့ကြသည့် ကြည်းတပ်ဆိုင်ရာ ဗမာ့တပ်မတော် အက်ဥပဒေ၊ ရေတပ်ဆိုင်ရာ ဗမာ့ရေတပ်မတော် စစ်စည်းကမ်းဥပဒေ နှင့် ဗမာ့ လေတပ်မတော်ဆိုင်ရာ (စစ်စည်းကမ်း)တို့ကို ပေါင်းစည်းပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
တပ်မတော်သားတိုင်း စစ်စည်းကမ်းဥပဒေ တစ်မျိုးထဲ လိုက်နာကျင့်သုံးနိုင်ရေး တပ်မတော်အက်ဥပဒေ တစ်ရပ် ရေးဆွဲရေးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က စစ်ရေးချုပ်ရုံးကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၃ ရက် နေ့ တွင် စစ်ရေးချုပ်ရုံးသည် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်များပါပါသည့် အဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးပါ ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းပြီး တပ်မတော်သားအားလုံးအကျုံးဝင်မည့် အက်ဥပဒေ တစ်ရပ် ရေးဆွဲရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းကော်မတီသည် အကြိမ်ပေါင်း ၁၄၃ ကြိမ် ညှိနှိုင်းပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗမာ့တပ်မတော် အက်ဥပဒေမူကြမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးဆွဲ ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီက ထိုမူကြမ်းကို လက်ခံအတည်ပြုကာ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ် ဒေါက်တာဘဟန် ၏ အကြံပြုချက်များဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ လတွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက် တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက် တွင် လူမျိုးစုလွှတ်တော် တို့ကို ဗမာ့တပ်မတော်အက်ဥပဒေ ကို လက်ခံအတည်ပြုပေးခဲ့ပြီး၊စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မန်းဝင်းမောင် က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်း ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ကြေညာချက်အမှတ် ၆၄/၆၀ ဖြင့် တပ်မတော်တစ်ရပ်လုံး ယင်းဥပဒေကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ဇွန် ၁ ရက် ကစပြီး ကျင့်သုံးလာခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးသည် စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးကိစ္စများ နှင့် စစ်ဘက်ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ပညာပေးခြင်းတို့ကို ပီပီပြင်ပြင် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ် တပ်မတော်ညီလာခံတွင် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးသည် စစ်တရားဥပဒေချုပ်ရုံး အမည်ဖြင့် အမည်အခေါ်အဝေါ် ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့ဖူးသည့် မှတ်တမ်းရှိခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်ညီလာခံ နောက်ပိုင်းကစ၍ မူလအမည် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးဖြင့်သာ ယနေ့အထိ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် တပ်မတော်သည် ပြင်ဆင်ချက် (၂၂) ဖြင့် စစ်ဥပဒေချုပ် ၏ ရာထူးအဆင့်ကို ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့် သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလတွင်မူ စစ်ဥပဒေချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်ကို 'ဗိုလ်မှူးချုပ်' အဆင့်မှ 'ဗိုလ်ချုပ်' အဆင့် သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ လက်ရှိအချိန်အထိ စစ်ဥပဒေချုပ်၏ ရာထူးအဆင့်သည် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့် ဖြစ်သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် စစ်ဥပဒေချုပ်များ +စဉ်ပြန်တမ်းဝင်အမှတ်အဆင့်အမည်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကာလကိုးကားမှထိ၁။
ဗိုလ်မှူးမောင်မောင်၈ - ၃ - ၁၉၄၈၂။
ဗိုလ်မှူးချုပ်လှသိန်း၁၉၉၅၃။
ဗိုလ်ချုပ်သိန်းစိုး၄။
ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းထွန်းဦး၅။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးမောင်၂၀၁၀စိုးမောင် ဆောင်းပါးတွင် ရှု။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲအောင်၂၀၁၂၃၀ မတ် ၂၀၁၆၇။
ကြည်း ၁၈၂၆၃ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအောင်လင်းဒွေး - ၈ - ၂၀၁၆ - ၁ - ၂၀၂၂အောင်လင်းဒွေး ဆောင်းပါးတွင် ရှု။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးမျိုးသန့်နိုင် - ၁ - ၂၀၂၂လက်ရှိ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ဦးထွန်းထွန်းဦး (ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ် (၃၀ မတ်လ ၂၀၁၁ – ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၃)၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး အကြီးတန်းအရာရှိဟောင်း) ဦးသိန်းစိုး (ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် နှင့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံးတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ဦးထွန်းထွန်းဦး (ပြည်ထောင်စု ရှေ့နေချုပ် (၅ ဧပြီ ၂၀၁၆ - ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁)၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ဦးပေါ်လွင်စိန် (မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင် ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ - လက်ရှိ)၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး အကြီးတန်းအရာရှိဟောင်း) ဦးသာဌေး (ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် (၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ - လက်ရှိ)၊ လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ဦးအောင်ဇော်သိန်း (နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ - လက်ရှိ)၊ လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်လင်းဒွေး (စစ်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး၊ယခင် စစ်ဥပဒေချုပ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲအောင် (နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ဦးစိုးမောင် (သမ္မတရုံးဝန်ကြီး (၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆)၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ။
မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန()သည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ လက်ထက် တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်း အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဦးစီးဌာန တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
လက်အောက်ခံဌာနခွဲများ ဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးဌာနခွဲ နှင့် မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဌာနခွဲ တို့ ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၃ ခု ရှိသည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ (အင်္ဂလိပ်: Revenue Appellate Tribunal of Myanmar) သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရမှ ကောက်ခံသော အမျိုးမျိုးသော အခွန်အခများ၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ တာဝန်များနှင့် အခကြေးငွေများနှင့် ပတ်သက်သည့် အယူခံဝင်မှုများကို ကြားနာစစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ရန် တာဝန်ရှိသည့် လွတ်လပ်သော တရားစီရင်ရေးဆန်ဆန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အခွန်ထမ်းများနှင့် အခွန်အာဏာပိုင်များအကြား အငြင်းပွားမှုများကို တရားမျှတမှန်ကန်စွာ ဖြေရှင်းပေးရန်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခွန်အယူခံစနစ်သည် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် ဥပဒေရေးရာ မူဘောင်များ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ အဓိကကာလများစွာဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၈၈၆-၁၉၄၈) ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အမြတ်ခွန်အက်ဥပဒေ (ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ၁၉၂၂ ခုနှစ် အက်ဥပဒေအမှတ် ၁၁) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဤဥပဒေအရ အမြတ်ခွန်ဝန်ထောက်၏ စည်းကြပ်ကောက်ခံမှုကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လက်ထောက်အမြတ်ခွန်မင်းကြီးထံသို့ အယူခံဝင်ရောက်နိုင်ပြီး လက်ထောက်အမြတ်ခွန်မင်းကြီး၏ အမိန့်ကို ကျေနပ်မှုမရှိပါက အမြတ်ခွန်မင်းကြီးထံသို့ ထပ်မံအယူခံဝင်ခွင့် ပြုထားခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် (၁၉၄၈-၁၉၇၁) မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အမြတ်ခွန် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ (၁၉၅၃ ခုနှစ် ပါလီမန်အက်ဥပဒေအမှတ် ၇၇) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဤဥပဒေပုဒ်မ ၇ ဖြင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ် အမြတ်ခွန်အက်ဥပဒေတွင် "အခန်း ၂-က၊ အယူခံခုံအဖွဲ့" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ပုဒ်မ ၅-က နှင့် ပုဒ်မ ၅-ခ တို့ကို ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမြတ်တော်ခွန်အယူခံခုံရုံးကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာန၊ ယစ်မျိုးနှင့် အခွန်တော်ဌာနခွဲ၏ (၅-၂-၁၉၅၄) ရက်စွဲပါ ပြန်တမ်းအမှတ် (၆၃) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင်သုံးဦးပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ခေတ် (၁၉၇၂-၁၉၈၈) ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၃-၁၀-၁၉၇၂) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂၉ အရ အမြတ်တော်ခွန်အယူခံခုံရုံးကို အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်လေးဦးဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်း၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို အမြတ်ခွန်အယူခံမှုများအပြင် အခြားသော အခွန်အကောက်များဖြစ်သည့်- ရောင်းခွန် ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန် ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန် ပွဲခွန် ပင်လယ်နှင့် ကုန်းဘက်ဆိုင်ရာ အကောက်ခွန် ယစ်မျိုးခွန် တံဆိပ်ခေါင်းခွန် ရုံးခွန် စသည်တို့အထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါအခွန်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆုံးဖြတ်ရန် ၎င်းအား လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ (၁၁-၁၂-၁၉၇၆) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၂ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပိုမိုမြင့်မားသည့် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဤအဆင့်မြှင့်တင်ထားသော အဖွဲ့သည် အမြတ်ခွန်၊ ဝင်ငွေခွန်၊ ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန်၊ ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန်၊ ပွဲခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းဆိုင်ရာ အကောက်ခွန်၊ ယစ်မျိုးခွန်၊ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် ရုံးခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆက်လက်ကြားနာ စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
နဝတ/ နအဖခေတ် (၁၉၈၉-၂၀၁၀) ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ (၂၈-၇-၁၉၈၉) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆/၈၉ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး တရားသူကြီးချုပ်နှင့် စာရင်းစစ်ချုပ်တို့က ရွေးချယ်ပေးသော ဝန်ထမ်းတစ်ဦးစီတို့မှ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် အမြတ်ခွန်၊ ဝင်ငွေခွန်၊ ရောင်းခွန်၊ ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်မှု ဥပစာခွန်၊ ဟော်တယ်နှင့် ပျော်ပွဲစားရုံခွန်၊ ပွဲခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းအကောက်ခွန်၊ ယစ်မျိုးခွန်၊ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်နှင့် ရုံးခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ဆက်လက်ကြားနာ စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ် (၂၀၁၁-၂၀၂၁) ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ထူထောင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ထပ်မံပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ (၃၁-၅-၂၀၁၇) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၅၄/၂၀၁၇ ဖြင့် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ရုံးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ရုံးမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးတစ်ဦးနှင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်သည့် ညွှန်ကြားရေးမှူး (ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာနနှင့် အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနမှ မဟုတ်) တစ်ဦးတို့က အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဤအဖွဲ့သည် ဝင်ငွေခွန်၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်၊ အထူးကုန်စည်ခွန်၊ ပင်လယ်ကြောင်းနှင့် ကုန်းလမ်းအကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ အယူခံမှု၊ ပြင်ဆင်မှု၊ ပြန်လည်သုံးသပ်မှုနှင့် လွှဲအပ်မှုများကို ကြားနာစစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ရန် လုပ်ပိုင်ခွင့် အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။
ဥပဒေမူဘောင်နှင့် လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ သည် အခွန်အယူခံဝင်ခွင့်ကို သွယ်ဝိုက်၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ပုဒ်မ ၉၆၊ ဇယား (၁)၊ ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုစာရင်း၊ အပိုဒ် ၃၊ အပိုဒ်ခွဲ (ဍ) တွင် "အခွန်အယူခံခြင်း" ဟု တိတိကျကျ ဖော်ပြထားသည်။
ဤဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေ (မူကြမ်း) ကို (၉-၁-၂၀၁၃) ရက်နေ့တွင် စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဤမူကြမ်းကို ဒုတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နဝမ ပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် (၃၁-၇-၂၀၁၈) ရက်နေ့၌ အဆုံးအဖြတ်ရယူ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂၃ ဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ (၂၇-၂-၂၀၁၉) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၃၂/၂၀၁၉ အရ အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စွာ အသွင်ကူးပြောင်းနိုင်ရန် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလကို ၁-၈-၂၀၁၈ ရက်နေ့မှ ၃၁-၇-၂၀၂၀ ရက်နေ့အထိ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ ကုန်ဆုံးချိန်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေပုဒ်မ ၄၊ ပုဒ်မခွဲ(က)ပါ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံး၍ ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးပါဝင်သော အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။