kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သူ၏ ကဗျာများ တွင် ပါရှိသောပုံပြင်ဝတ္ထုတို့ဖြင့်၊ ထိုခေတ်က လူတန်းစား အမျိုးမျိုးတို့၏ နေမှုထိုင်မှု သဘာဝကို ထူးကဲစွာ သရုပ်ဖော် ပေးခဲ့သည်။
သူစီရင်ရေးသားသော ကန်တာဗာရီပုံပြင် ကဗျာများမှာ အလွန်ထင်ရှား၍ ယခုထက်တိုင် နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝ ကျော်အတွင်းတွင် အစဉ်မပြတ် စာပေလေ့လာသူများ၏ နှစ်ခြိုက်ချီးကျူးခြင်း အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထားခြင်း ခံရသည်။
ချော်စာကို လန်ဒန်မြို့၌ ခရစ်နှစ် ၁၃၄ဝ လောက်တွင် မွေးဖွားသည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ကြွယ်ဝသော အရက်ချိုကုန်သည် တစ်ဦး ဖြစ်၏။
အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် တတိယအက်ဒွပ် ဘုရင်၏ သားဖြစ်သူ ဒျူဘွဲ့ရကလာရင့်မြို့စား၏ ကြင်ယာတော်ထံပါးတွင် မင်းလုလင်အဖြစ်ဖြင့် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက် ရသည်။
အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်ခန့်တွင် အင်္ဂလိပ်ပြင်သစ် နှစ်တစ်ရာစစ်ကြီး၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော ပြင်သစ် နိုင်ငံ စစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရန်သူလက်တွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့်၊ အင်္ဂလိပ်ဘုရင် တတိယအက်ဒွပ်၏ အကူ အညီအထောက်အပံ့ဖြင့် သုံ့ပန်းလျော်ကြေးပေးကာ ရွေးနုတ်ခဲ့ရသည်။
အင်္ဂလန်သို့ ပြန် ရောက်သောအခါ၊ တတိယ အက်ဒွပ်ဘုရင်၏ သားတော်တစ်ဦးဖြစ်သော ဒျူဘွဲ့ရ လန်ကက်စတာ မြို့စားထံတွင် 'စကွိုင်ယာ'ခေါ် သူကောင်း အငယ်တန်းစား အဖြစ်ဖြင့် ခစားရပြန်သည်။
နန်းတွင်း၌ ယင်းသို့ အမှုထမ်းနေစဉ်၊ မင်းကိစ္စရေးရာများကို ဆောင်ရွက်ရန် ဥရောပနိုင်ငံ အသီးသီးသို့ သွားရောက်ခဲ့ရသည်။
၁၃၇၃ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလိပ်ဘုရင်၏ သံတမန်အဖြစ်ဖြင့် အီတလီပြည်၌ စာပေခေတ်ဆန်း ချိန် အခါကြုံ၍ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်များ ထွန်းကား နေသည့်ဒေသ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ချော်စာသည် အီတလီ စာဆိုကျော်များဖြစ်သော ပီးထရတ်နှင့် ဗိုကာချိုတို့၏ စာပေ အရိပ်အာဝါသနှင့်မကင်းဟု ယူဆဘွယ်ရှိသည်။
ဤသို့ ဥရောပ တိုက်၌ ခရီးလှည့်လည်ယင်း၊ လက်တင်၊ ပြင်သစ်နှင့်အီတာလျံ စာပေတို့၌ ကျွမ်းကျင်ခဲ့၍၊ သူ၏အရေးအသားများ၌ ထိုစာပေတို့က အထောက်အပံ့ပြုခဲ့ပေလိမ့်မည်။
၁၃၇၄ ခုနှစ်တွင် ချော်စာသည် လန်ဒန်မြို့တော်ဆိပ်ကမ်း ၌ အကောက်တော်အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းရပြန်သည်။
တတိယ အက်ဒွပ် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဒုတိယရစ်ချတ်ဘုရင်လက်ထက် တွင်လည်း မင်း၏ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
၁၃၈၅ ခုနှစ်၌ကား ကင့်မြို့နယ်မှနေ၍ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ်နှင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ကို ခံရသည်။
သို့ရာတွင် အသက်ကြီးပြင်းလာသောအခါ ရှိရင်းစွဲရာထူးကို လက်လွှတ်ဖြစ်ရ၍၊ ပင်ပန်း ဆင်းရဲရရှာသည်။
ဤအကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကဗျာတစ်ပုဒ် ကိုပင် စပ်ဆိုခဲ့သေးသည်။
ထိုကဗျာကို အကြောင်းပြု၍၊ ချော်စာသည် ဒုတိယရစ်ချတ်ဘုရင်ကို နန်းချပြီး နန်းတက်သော စတုတ္ထဟင်နရီဘုရင့်ထံမှ ရိက္ခာတော်ရခဲ့သည်။
သို့သော် ရိက္ခာ ရပြီးနောက် အနှစ် ၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ၊ ဝက်စမင်စတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တွင် သူ့အား မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
သူ့အား မြှုပ်နှံရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းထောင့်တွင်၊ သူ့နောက် နှစ်ပေါင်းနှစ်ရာခန့်တွင် ထင်ရှားကျော်စောသော ကဗျာစာဆိုကြီး စပင်ဆာကို မြှုပ်နှံပြန်ရာ၊ ထိုအခါမှစ၍ ဝက်စမင်စတာဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဤ နေရာကွက်ကလေးကို 'စာဆိုသိုက်မြုံ (ဝါ) 'ကဗျာစာဆိုတို့၏ ထောင့်ကွက်'ဟု တွင်လာတော့သည်။
နောက်နောင် ထင်ရှား သော ကဗျာစာဆိုများကိုလည်း ဤအကွက်တွင် မြှုပ်နှံကြ၏။
ချော်စာ၏ခေတ်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ ဒေသန္တရအားဖြင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။
ဥပမာ၊ မြန်မာစကားပင် ဖြစ် သော်လည်း ရခိုင်စကားနှင့် ထားဝယ်စကား မတူသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ထိုဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားနေသော ဒေသန္တရစကားများအနက်ချော်စာသည် မစ်ဒလန်အင်္ဂလန်ပြည် အလယ်ပိုင်းနယ် သုံးအင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် သူ၏ကဗျာများကို ရေးသားစီကုံးခဲ့ရာ၊ သူသုံးသောဘာသာစကားကို အများက ဦးစားပေး၍ စာပေအရာ၌ လက်ခံသုံးနှုန်းကြသောကြောင့် ထိုမစ်ဒလန်နယ်သုံး အင်္ဂလိပ် စကားမှာ စာပေရေးသား ဖွဲ့နွဲ့ရာတွင် သုံးသောစကား၊ ထီးသုံး နန်းသုံးစကား အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် တစ်တိုင်းပြည်လုံးက သုံးစွဲလာသည့်အခြေသို့ ရောက်သွားသည်။
ချော်စာသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သော စာပေကိစ္စတွင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း သုံးစွဲပြခြင်းဖြင့်၊ ယခင်က ပြင်သစ်ဘာသာနှင့် လက်တင်ဘာသာ များမှသာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ စာပေဆိုင်ရာတွင် ထိရောက်စွာ နက်နဲစွာ သုံးနိုင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ ဤသို့ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သောကိစ္စများတွင် သုံးနိုင်လောက်သည့် အဆင့်အတန်းမရှိသေးဟူသော အထက်တန်းစားများ၊ ပညာတတ်များ၏ အယူစွဲကို ပပျောက်စေသည်။
ချော်စာ၏ လက်ထက်မှစ၍ သူ၏ကျေးဇူးကြောင့်၊ စာပေ ကျမ်းဂန်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလိုသူ အင်္ဂလိပ်များသည် လက်တင်နှင့် ပြင်သစ်စာတို့ဖြင့် စာပေရေးရန် မလိုတော့ပေ။
ချော်စာသည် ဟာသဉာဏ် ရွှင်မြူးသူဖြစ်သည်။
သို့သော် သူ၏ဟာသမှာ သိမ်မွေ့သည်။
သူသည် ကန်တာဗာရီ ကဗျာ ပုံပြင်များ ၁၂၈ ခုမျှ ရေးသားရန် ကြံ ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ၂၄ ခုမျှသာ ရေးသားနိုင်ခဲ့၏။
ထိုရေးသားခဲ့သမျှသော ကဗျာပုံပြင် များမှာလည်း ဖတ်ရှုရသူ အပေါင်းအား စိတ်ကြည်လင် ရွှင်လန်းအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်သောပုံပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။
ချော်စာ၏ ရှေးဦးလက်ရာများထဲတွင် ပြင်သစ်မှ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုထားသော စာပေများလည်း ပါရှိလေသည်။
ထို့နောက်တွင်ကား ချော်စာသည် အီတာလျံစာပေများကို အတုယူကာ ရေးသားခဲ့ပြန်လေသည်။
သူ၏ ထင်ရှားလှသော ကန်တာဗာရီကဗျာပုံပြင်များကို အီတာလျံစာရေးဆရာကြီး ဗိုကာချို၏ အရေးအသားနည်းစံနစ်သို့ လိုက်၍ ရေးသား ထားခဲ့လေသည်။
ထိုကန်တာဗာရီပုံပြင်များမှာ ဘုရားဖူး များသည် ခရီးသွားယင်း ပုံများပြောပြကြပုံကို လင်္ကာသွားဖြင့် ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ချော်စာရေး ကန်တာဗာရီ ပုံပြင်များ ချော်စာတို့၏ ခေတ်အခါက ကန်တာဗာရီအရပ်တွင် စိန်သောမတ်ဗက်ကက်၏ ဂူသင်းချိုင်းရှိသော ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကြီး ရှိလေသည်။
ထိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးသို့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အရပ်ရပ်မှ လူအများသည် သောမတ်ဗကက်၏ ဂူသင်းချိုင်းကို ဖူးမြော်ကန်တော့ရန် ခရီးထွက်လေ့ရှိကြ၏။
ယင်းသို့ ဘုရားဖူးခရီးထွက်ခြင်းသည် သာသနာရေးကို ကြည်ညို လေးစားရာ ရောက်သည့်အပြင် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းမှ အပြောင်းအလဲလည်း ဖြစ်စေသဖြင့် ဘုရားဖူးထွက်ခြင်းမှာ ထိုခေတ်များက အတန်ပင် ခေတ်စားခဲ့၏။
ယင်းသို့ ခရီးထွက်ကြရာ၌ ခရီးလမ်းကြုံရာ လူစုလူဝေးနှင့် သွားရောက်လေ့ရှိ ကြသည်။
အများအားဖြင့် သာသနာရေးကို ကြည်ညို လေးစား သဖြင့် ခရီးထွက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း လူစုလူဝေးနှင့် တပျော် တပါး သွားရသဖြင့် ဘုရားဖူးလိုက်ကြသူများလည်း ရှိပေသည်။
ချော်စာရေးသည့် ကန်တာဗာရီကဗျာပုံပြင်များမှာ ကန်တာ ဗာရီသွား ဘုရားဖူးအဖွဲ့များက လမ်းခရီးတွင် အပျင်းပြေစေရန် သဘောနှင့် အလှည့်ကျပြောပြခဲ့ဟန် ရေးသားထားလေသည်။
ထိုဘုရားဖူးအဖွဲ့တွင် လူပေါင်း ၃ဝ ခန့်ရှိ၍ ဘုန်းကြီး၊ နိုက် သူရဲကောင်း၊ လယ်သမား၊ ကုန်သည်၊ ဆေးဆရာ၊ ရှေ့နေ စသည်ဖြင့် အတန်းစားအမျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။
ထိုကဗျာပုံပြင် များထဲမှ ပုံပြင်တစ်ပုဒ်မှာ- သီဗန်မင်းသား ၂ ပါး ထိုပုံမှာ ဘုရားဖူးအဖွဲ့ဝင် ကရူးဆိတ်တိုက်ပွဲပြန် နိုက် သူရဲကောင်းက ပြောပြသောပုံ ဖြစ်သည်။
ပဲလမွန်နှင့် အာဆိုက်တို့မှာ သီးဗီးနိုင်ငံမှ ညီအစ်ကို ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသားနှစ်ပါး ဖြစ်ကြသည်။
သူတို့နှစ်ဦးသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး လွန်စွာချစ်ခင်ကြင်နာကြ၍၊ မည်သည့်အခါမျှ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး သစ္စာမဖောက်ကြစတမ်းဟု သစ္စာဆိုထားခဲ့ကြ၏။
သစ္စာဆိုချက်အတိုင်းလည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အလွန်ပင် ချစ်ခင်ကြင်နာကြလေသည်။
သို့သော် သူတို့၏သစ္စာတာရှည်စွာ မတည်မြဲနိုင်ရန် အကြောင်းတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
တစ်နေ့သောအခါ အက်သင်ပြည်နှင့် သီးဗီးနိုင်ငံတို့ စစ်ဖြစ်ကြရာတွင် အက်သင်မြို့စား၊ သီဆယုက အရေးသာ သဖြင့် ပဲလမွန်နှင့် အာဆိုက်နှစ်ဦးစလုံး အဖမ်းခံကြရ၏။
သီးဆယုသည် မင်းသားနှစ်ပါးအတွက် သုံ့ပန်းလျော်ကြေးပေး၍ ရွေးနုတ်သည်ကို လက်မခံဘဲ သူတို့ကို ခိုင်ခံ့လုံခြုံလှသော သူ၏ရဲတိုက်ကြီးရှိ မျှော်စင်ထဲတွင် တစ်သက်ပန် အကျဉ်းချထားခဲ့၏။
ကံတူအကျိုးပေး မင်းသားနှစ်ပါးမှာ တစ်သက်ပန် အကျဉ်းသမား ဖြစ်ကြရသော်လည်း နှစ်ဦးစလုံးကို တစ်နေရာတည်းတွင် အတူတူထားသဖြင့် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အားပေးနိုင် သည့်အတွက် စိတ်သက်သာနှစ်သိမ့်နိုင်ရာရကြ၏။
တစ်နေ့သောနံနက်ခင်းတွင် ပဲလမွန်သည် မျှော်စင်တံခါး ပေါက်မှ အပြင်ဘက်သို့ ငေးကြည့်နေစဉ် သီးဆယုမြို့စား၏ ချောမောတင့်တယ် ရှုချင်စဖွယ်ရှိလှသော သမီးတော် အယ်မီလီ သည် ပန်းဥယျာဉ်အတွင်း၌ လမ်းလျှောက်နေသည်ကို ရှုမငြီးဖွယ်ရာ တွေ့မြင်ရသောကြောင့် ထိုနေရာမှ မခွာနိုင်အောင် ဖြစ်ရ လေသည်။
ပဲလမွန်မှာ အယ်မီလီမင်းသမီးအား တွေ့လျှင်တွေ့ခြင်း မေတ္တာသက်ဝင် ချစ်ခင်မိလေသဖြင့် မိမိ၏ တစ်သက်ပန် အကျဉ်းသားဘဝတွင် အယ်မီလီကို မရနိုင်ကြောင်း တွေးမိကာ များစွာပင် စိတ်မချမ်းသာ ဖြစ်ရရှာသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိ၏ဒုက္ခကို အာဆိုက်အား ပြောပြသောအခါ၊ အာဆိုက်မှာလည်း အယ်မီလီမင်းသမီးကို မြင်တွေ့လိုက်ရသဖြင့် မိမိကဲ့သို့ပင် ချစ်ဒုက္ခကို မချိမဆံ့ ခံစားနေရကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
ထိုအခါ သစ္စာဆိုထားကြသော မင်းသားနှစ်ပါးမှာ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အလျှော့မပေးနိုင်ဘဲ အကြံတူသဖြင့် ရန်သူဖြစ်သွားကြလေသည်။
ထိုအတောအတွင်း အာဆိုက်သည် သူ၏အကြည်တော် တစ်ဦး ဆောင်ရွက်ပေးချက်ကြောင့် လွတ်မြောက်ခွင့်ရခဲ့၏။
သို့သော် သီးဆယုက သူ၏နိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက် သည်ကို တွေ့ရပါက သေဒဏ်ပေးမည်ဟု ကျပ်တည်းစွာ အမိန့်ချမှတ်လိုက်လေသည်။
အာဆိုက်သည် ထိုအမိန့်ကို သိရသော အခါ အကျဉ်းသမားဘဝက လွတ်မြောက်သည်ကိုပင် ဝမ်းမသာနိုင်ဘဲ ပိုမို၍ စိတ်ဆင်းရဲရရှာ၏။
အကြောင်းမူ သူသည် အယ်မီလီအား တစ်နေ့မမြင်လျှင် မနေနိုင်လောက်ပင် ချစ်ခင်စွဲလန်းနေပြီ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
သို့သော် သီးဆယု၏ အမိန့်ကို မလွန်ဆန်ဝံ့သဖြင့် အက်သင်ပြည်တွင်းမှ ထွက်သွားရလေသည်။
မကြာမီ အာဆိုက်သည် အက်သင်မြို့ကို ပြန်ရောက် လာခဲ့၏။
အယ်မီလီကို မမြင်ရမနေနိုင်သော အာဆိုက်သည် သေဘေးကိုပင် ပမာဏမထားဘဲ အယ်မီလီနှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေနိုင်ရန်အတွက် ရုပ်ဖျက်ပြီးသော် အယ်မီလီ၏ လက်ပါးစေ အဖြစ် အမှုထမ်းလေသည်။
ပဲလမွန်သည် အာဆိုက်၏အကြောင်းစုံကို မကြာမီ ကြားရလေလျှင် အာဆိုက်လက်သို့ မိမိချစ်သူ ပါသွားမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် အကျဉ်းထောင်ကို ဖောက်ဖျက် ထွက်ပြေးပြီးသော် တောတစ်ခုတွင် ပုန်းအောင်း အကြံယူနေခဲ့လေသည်။
ထိုတောထဲတွင် အာဆိုက်နှင့် ပဲလမွန်တို့နှစ်ဦး ဆုံမိကြ လေ၏။
သူတို့၏ပြဿနာမှာ တစ်ယောက်ယောက် လူ့ပြည်တွင် မရှိမှသာ ပြေလည်ပြီးပြတ်နိုင်မည်ဖြစ်၍၊ သူတို့နှစ်ဦး ဓားရေးယှဉ်ပြိုင်ရန် ဆုံးဖြတ် လိုက်လေသည်။
ပဲလမွန်တွင် လက်နက်မရှိဖြစ်နေသဖြင့် အာဆိုက်ကပင် ရှာဖွေပေးပြီးနောက် ရက်ချိန်းကန့်သတ် လိုက်ကြသည်။
ချိန်းဆိုသည့်နေ့တွင် ဓားရေး ယှဉ်ပြိုင်ကြလေရာ သစ္စာဆိုထားသော သွေးသောက်နှစ်ဦးလည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အသေသတ်နိုင်ရန် သဲသဲမဲမဲကြီး ကြိုးစားကြ လေတော့သည်။
ကံတရားကား ဆန်းကြယ်လှပေစွ။
မင်းသားနှစ်ပါးတို့ အသဲအမဲ ဖြစ်နေစဉ် သီးဆယုသည် မိမိ၏ကြင်ယာတော်၊ သမီးတော်အယ်မီလီနှင့် နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ အခြွေအရံများနှင့် အတူ တောကစားထွက်လာသဖြင့် မင်းသား ၂ ပါးတို့ ယှဉ်ပြိုင် တိုက်ခိုက်နေသောနေရာသို့ ရောက်လာလေသည်။
ထိုအခါ မြို့စားကြီးက အကျိုးအကြောင်းမေးမြန်းသော် မိမိ၏အကျဉ်းသမား ပဲလမွန်နှင့် (လက်ပါးစေအရေခြုံ)အာဆိုက်တို့ မိမိ၏ သမီးတော်အတွက် ဓားရေးပြိုင်နေကြကြောင်း သိရသဖြင့် အမျက်ပြင်းစွာ ထွက်ပြီးလျှင်၊ သူတို့နှစ်ဦးစလုံးကို သေဒဏ် ပေးလိုက်သည်။
သို့သော် ကြင်ယာတော်နှင့် သမီးတော်တို့ကပါ ငိုယိုတောင်းပန်ဖျောင်းဖျကြသဖြင့် မြို့စားကြီးက သေဒဏ်ကို ပယ်ဖျက်လျက် လက်ရုံးရည်ပြိုင်ပွဲကြီးတစ်ခုကို သူကိုယ်တိုင် ကြီးမှူးကျင်းပရန် ချိန်းဆိုလိုက်၏။
ထိုပြိုင်ပွဲကြီးတွင် ပဲလမွန် နှင့် အာဆိုက်တို့သည် သူရဲကောင်းတရာစီ ဦးဆောင်လျက် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရမည်ဖြစ်၍ တံခွန်စိုက်သူအား သမီးတော်နှင့် ထိမ်းမြားပေးမည်ဟုပင် အမိန့်ချမှတ် လိုက်လေသည်။
ပဲလမွန်နှင့် အာဆိုက်တို့လည်း မြို့စားကြီး၏အမိန့်ကို လိုက်နာရန် သဘောတူညီကြသည်။
မြို့စားကြီး ချိန်းဆိုသော နေ့တွင် ပြိုင်ပွဲကြီး ကျင်းပလေရာ အရပ်ရပ် အနယ်နယ်မှ သူရဲကောင်းများသည် အာဆိုက်နှင့် ပဲလမွန်တို့ လက်အောက်တွင် ၂ စုခွဲကာ ယှဉ်ပြိုင်ကြလေ၏။
အယ်မီလီမှာလည်း ထို ပြိုင်ပွဲကြီးသို့ လာရောက် ကြည့်ရှုသဖြင့် မိမိနှင့် ဖူးစာဖက်ရမည့်သူ မည်သူဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု အသည်းတထိတ်ထိတ်နှင့် စောင့်ကြည့် နေရှာလေသည်။
ပဲလမွန်နှင့် အာဆိုက်တို့သည် အကြိတ်အနယ်ယှဉ်ပြိုင်ကြရာ နောက်ဆုံးတွင် အာဆိုက်က တံခွန်စိုက် အနိုင်ရသဖြင့် အယ်မီလီနှင့် ထိမ်းမြားနိုင်ခွင့်ရသွားကြောင်း မြို့စားကြီးက ကျေညာသည်။
အာဆိုက်မှာ မိမိလိုလားလှသော ဆုလာဘ်ကြီးရပြီဖြစ်၍ အားရပျော်ရွှင်စွာ အယ်မီလီထံသို့ မြင်းစီးလာခဲ့၏။
သို့သော် ကံတရား၏ စီမံပုံကား ဆန်းကြယ်လှတော့၏။
အာဆိုက်စီး လာသော မြင်းသည် ရုတ်တရက် လန့်၍ခုန်ရာမှ ခြေချော်ပြီး လဲကျသွားသဖြင့် အာဆိုက်မှာလည်း မြင်းပေါ်မှ အရှိန်ပြင်းစွာ လိမ့်ကျကာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရသွားလေသည်။
သူ၏ဒဏ်ရာမှာ မျှော်လင့်ချက်မရှိကြောင်း သိသာသောအာဆိုက်သည် ပဲလမွန်နှင့် အယ်မီလီတို့ကို ခေါ်စေပြီးသော် ပဲလမွန်သည် ရှာမှရှားသော ယောက်ျားကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည့်ပြင် အယ်မီလီအား အသက်နှင့်ထပ်တူ ချစ်သူငယ်ချင်းလည်း ဖြစ်ခဲ့သူ၊ သူတို့နှစ်ဦးမှာလည်း မိမိတို့၏ အပြစ်များအတွက် ယူကျုံးမရ ဖြစ်ရရှာလေသည်။
အာဆိုက်မှာ မကြာမီပင် ကွယ်လွန်သွားလေရာ ပဲလမွန်နှင့် အယ်မီလီတို့သာမက အက်သင် တစ်မြို့လုံးပင် သူ့အတွက် များစွာကြေကွဲဝမ်းနည်းခြင်း ဖြစ်ကြလေသည်။
ပဲလမွန်သည်လည်း အာဆိုက်မှာကြားချက်အတိုင်း အယ်မီလီကို လပ်ထပ်ယူလေရာ မြို့စားကြီးကလည်း အနူး အညွတ် ခွင့်ပြုလေသည်။
အာဆိုက်မှာ ပြိုင်ပွဲကြီးတွင် တံခွန် စိုက်ခဲ့သော်လည်း အယ်မီလီအား လက်ထပ်သိမ်းပိုက်ရသူမှာ ပဲလမွန်ဖြစ်လေအောင် ကံတရား၏ စီမံပုံကား မကြုံစဖူး ထူးခြားဆန်းကြယ်လှပေသတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ချိုးသိမ်း သည် သိမ်းငှက်အငယ်စားတစ်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးလိုလိုပင် တွေ့ရသည်။
အလျား ၁၂ လက်မမှ ၁၄ လက်မအထိရှိ၍ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်ကြီးသည်။
ငှက်ငယ်ကလေး၏ အထက်ပိုင်းအရောင်မှာ အညိုရင့်ရောင်ဖြစ်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်း၌ ဖြူကာ အညိုစင်းများရှိသည်။
ချိုးသိမ်းသည် 'တီတူးတီတူး'ဟု စူးစူးရှရှနှင့် ဆင့်၍ ဆင့်၍ အော်တတ်သည်။
ကျွန်းတောများ၊ သစ်ပင်ထူထပ်သော စိုက်ခင်းများတွင် ကျက်စားသည်။
အလွန်မြင့်သောနေရာတွင် ပျံဝဲနေတတ်၍ ဖွတ်၊ ပုတတ်၊ နှံကောင်နှင့် ငှက်ငယ်ကလေးများ စသည်တို့ကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။
အလွန်ဆူညံစူးရှစွာ အော်တတ်၍၊ သားပေါက်ချိန်တွင် ယင်းတို့၏အသံကို ပို၍ကြားရသည်။
ချိုးသိမ်းသည် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် သားပေါက်သည်။
အသိုက်ကို သစ်ကိုင်းခွတွင် တုတ်ချောင်း၊ မြက်ခြောက်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ပြာလဲ့လဲ့ဥ ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ ရှိတတ်သည်။
ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၁.၅၅ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၂၂ လက်မ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)left ကိုးကား ချိုးသိမ်း ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
thumb|ရုရှားစာရေးဆရာ အန်တွန်ချက်ကော့ဗ် ရုရှားလူမျိုးဝတ္ထုနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာဖြစ်သော အန်တွန် ချက်ကော့ဗ် () သည် ခရစ် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တဂန်ရောမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်၏။
ချက်ကော့ဗ်သည် ငယ်စဉ်ကပင်လျှင် မိမိမွေးဖွားရာအရပ်ရှိ စာသင်ကျောင်းမှ ပညာများဆည်းပူးခဲ့ရသည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် မော်စကို တက္ကသိုလ်၌ ဆေးပညာကို ဆက်လက် ဆည်းပူး၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရသည်။
ချက်ကော့ဗ်သည် ကျောင်းသားအရွယ်ကပင်လျှင်စာပေအရေးအသား၌ ဝါသနာထုံ၍ ဝတ္ထုတိုများ၊ တစ်ခန်းရပ်ပြဇာတ်များကို ရေးသားခဲ့လေသည်။
ထိုဝတ္ထုတိုများ ပြဇာတ်များတွင် ဟာသအကွက်ကလေးများ ပါဝင်၍ ထိုအခါကပင်လျှင် သူ၏လက်ရာကို လူကြိုက်များခဲ့သည်။
၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ရှေးဦးရေးဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်အဖြစ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် 'အဆောင်အမှတ် ၆'ကို လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် 'စာပေဆရာ'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် 'ခွေးပိုင်ရှင်အမျိုးသမီး'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် 'အိမ်သစ်ယာသစ်'ကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထိုစာအုပ်များတွင် လေးနက်သောအတွေးအခေါ်များ ပါဝင်၍ အရေးအသားဘက်တွင်လည်း ဖွဲ့နွဲ့တန်ဆာဆင်မှုများမှာ ကောင်းမွန်လှသည်။
သူ၏အကောင်းဆုံးဝတ္ထုများမှာ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်သော 'ကျွန်ုပ်ဘဝ'နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်သည့် 'လျှိုမြောင်ကြားဝယ်'တို့ ဖြစ်သည်။
ချက်ကော့ဗ်၏ ပြဇာတ်များသည် သူ၏ဝတ္ထုများကဲ့သို့ပင် ဇာတ်ကွက်ပေါ်လွင်သည်။
ဇာတ်ဆောင်တို့၏ အမူအရာများထက် ထိုအမူအရာကို မှီ၍ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာရသော အခြေ အနေတို့ကိုသာ ချက်ကော့ဗ်သည် အဓိကထား၍ ရေးသားခဲ့ပေသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် 'အိုက်ဗန်နပ်'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် 'ငှက် ဇင်ယော်'ကိုလည်းကောင်း ရေးသား ကပြခဲ့သည်။
ငှက်ဇင်ယော်ပြဇာတ်သည် ရုံတင်စ၌ လူကြိုက်နည်းလှသော်လည်း နောင်နှစ်အကြာတွင် ထပ်မံပြသသောအခါ လူကြိုက်များလာပြီးလျှင် ရုရှတစ်နိုင်ငံလုံး ချက်ကော့ဗ်၏ အမည်ထင်ရှားလာလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ချက်ကော့ဗ်၏ 'ဦးလေးဗန်ယာ၊' 'ညီအစ်မသုံးဖော်'နှင့် 'ချယ်ရီသစ်သီးခြံ'ပြဇာတ်တို့မှာ လူကြိုက်များလှသည်။
ချက်ကော့ဗ်သည် ပြဇာတ်များအပြင် စုစုပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှသော ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး စသည်တို့ကို ရေးခဲ့သည်။
ချက်ကော့ဗ်အား ပီတာဗတ်မြို့ရှိ ရုရှနိုင်ငံတော် သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းကြီးက ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ပွတ်ရှကင်ဆုကို အပ်နှင်းခဲ့လေသည်။
အာရှတိုက်ဒေသအချို့နှင့် ဥရောပတိုက်အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၈၉၁ ခုနှစ်များတွင် လှည့်လည်ခရီးသွားခဲ့သည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်မှ ၉၇ ခုနှစ်အထိ အမိအဖများနှင့်အတူ မော်စကိုမြို့၌ နေထိုင်ခဲ့၏။
ထို့နောက်တွင် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ကရိုင်းမီးယားနယ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်လေ သည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကခြေသည် အော်လဂါးနှစ်ပါးနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ ဗေးဒင်ဝိုင်လာအရပ်၌ ချက်ကော့ဗ်သည် ဘဝတစ်ပါး ပြောင်းသွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ရုရှား အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ခေါင်းဆောင်ကြီးမာဆာရစ်ပြုစုခဲ့သော သမ္မတနိုင်ငံ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်၊ စုပေါင်းဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ထား သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည့် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ အကြောင်းရာဇဝင်နှင့်တကွ သိမှတ်ဖွယ်ရာအချက်အလက် အစုံ အလင်ကို ဤတွင်ဖော်ပြထားသည်။
အထူးသဖြင့် ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပုံမှာ စိတ်ဝင်စားစရာပင် ဖြစ်သည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိ၍၊ သမုဒ္ဒရာပင်လယ်တို့နှင့် လုံးဝ ဆက်စပ်ခြင်း မရှိသည့် ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်၏။
မြောက်ဘက် တွင် ဂျာမနီနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဩစတြီးယား ဟန်ဂေ ရီနှင့် ရူမေးနီးယားနိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ် တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံမှာ ရှည်မျောမျော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၏။
အရှေ့နှင့် အနောက် အလျားကျယ်၍ တောင်နှင့်မြောက် အနံကျဉ်းမြောင်း သည်။
အရှေးဖျားနှင့်အနောက်ဖျားသို့ မိုင်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍တောင်နှင့်မြောက်မှာ မိုင် ၅ဝ မှ ၁ဝဝ ခန့် အထိသာကျယ်ဝန်းသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ယခင်က ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ခဲ့သောနယ်မြေ များကိုပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် စုပေါင်းကာ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သော သမ္မတစ်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
ချက် လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ ချက်ချီ သို့မဟုတ် ဗိုဟီးမီးယားနယ်နှင့် မိုရေးဗီးယားနယ်တို့သည် နိုင်ငံ၏အနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။
ဆလိုဗက်တို့သည် ဆလိုဗား ကီးယားနယ်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်ရှိ အလှပ ဆုံးသောနိုင်ငံများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာ အသွင်အပြင်ကိုလိုက်၍ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံကို အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟူ၍ ၂ ပိုင်းခြားထား နိုင်၏။
အနောက်ပိုင်းမှာ ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လျက် မြောက်မှ တောင်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားသည်။
အရှေ့ပိုင်း မှာမူကား မြင့်မားသော တောင်တန်းများဖြင့် ထူထပ်နေသည်။
ယခင်က အုပ်ချုပ်ရေး အတွက် (၁) ဗိုဟီးမီးယား (၂) မိုးရေးဗီးယား (၃) ဆိုင်လီရှား (၄) ဆလို ဗားကီးယားနှင့် (၅) ကာပေ သီယန်ရူသီးနီးယားဟူ၍ ပြည်နယ် ၅ နယ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။
ယခုသော် ဗိုဟီးမီးယား၊ မိုရေးဗီး ယားဆိုင်လီးရှားနှင့် ဆလိုဗားကီးယား ဟူ၍ ပြည်နယ် ၃ ခုသာ ရှိတော့သည်။
ရူသီးနီးယား ပြည်နယ်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအပြီးတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်တွင် ပါဝင်သွားလေသည်။
ထိုပြည်နယ်ကြီးများသည် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ သဘာဝဒေသကြီးများလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ယင်းတို့အနက် အနောက်ပိုင်းရှိ ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်သည် ကုန်းမြင့်ကြီးပေါ် တွင် တည်ရှိသော်လည်း မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင် ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
တွင်းထွက်သတ္တုပေါများ၍ ကောက်ပဲသီးနှံ ဖွံ့ဖြိုးသော ကြောင့် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတွင် အရေးပါ အရာ ရောက်ဆုံးသော ပြည်နယ်ဖြစ်၏။
ထို့အပြင် ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနိုင်ငံ၏မြို့တော် ပရာဟမြို့မှာ ဤပြည်နယ်တွင် တည်ရှိပေသည်။
ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဟူသည်။
ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကပ်လျက် တည်ရှိနေသော မိုရေးဗီးယားပြည်နယ်(ယခု မိုရေး ဗီးယားဆိုင် လီးရှားပြည်နယ်)သည်လည်း ဗိုဟီးမီးယားကဲ့သို့ပင် ကုန်းပြင် မြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တွင်းထွက်ရတနာများ ကြွယ်ဝ၍ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း လုပ်ကိုင်ဖြစ်ထွန်းသည့်ဒေသပင် ဖြစ် သည်။
ဤပြည်နယ် ၂ ခုလုံးတွင်ပင် သံထည်လုပ်ငန်းသည် အကြီးအကျယ်ဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်၍ သကြား မုန်လာ အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။
အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ပြည်နယ်များမှာ အနောက်ပိုင်းနှင့် သဘာဝအနေ အထားမှအစ ကွားခြားသည်။
ဆလိုဗားကီးယားပြည်နယ်သည် ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်လောက် မတိုးတက်လှပေ။
ယင်းပြည်နယ် တွင် စက်မှုလုပ်ငန်း မတိုးတက်လှပေ။
ယင်းပြည်နယ်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အနည်းငယ်သာ ရှိသဖြင့် နေထိုင်မှု အဆင့်အတန်းနိမ့်သည်။
အထူးသဖြင့် အနောက်ပိုင်းသည် ဥရောပတိုက်မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် ဆက်သွယ်နေ၏။
အရှေ့ ပိုင်းကမူ ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများနှင့် ဆက်သွယ် နေသည်။
အရှေ့ပိုင်းသားတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် အတော်ခေတ်နောက်ကျလျက် ရှိသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့နှင့် လတ္တီတွဒ်တစ်ပြေးတည်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အအေးအပူ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုရှိ သည်။
နွေအခါတွင် ပူပြင်း၍ ဆောင်းအခါတွင် လွန်ကဲစွာ အေးလေသည်။
တောင်ထူထပ်သော ခရိုင်များတွင် လွန်ကဲစွာ အေးလေသည်။
တောင်ထူထပ်သော ခရိုင်များမှာ ချိုင့်ဝှမ်းများ ထက် အေးသည့်ပြင် မိုးလည်းပို၍ရ၏။
အရှေ့ဘက်ကျလေလေ ကုန်းတွင်းဥတုဆန်လေလေ ဖြစ်သည်။
ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုး နိုင်လောက်အောင် မိုးရေအလုံအလောက်ရရှိသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးတွင် အတော် ပင် တောင့်တင်းသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သဘာဝ ပစ္စည်းများဖြင့် ကြွယ်ဝ၍ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဥရောပတိုက်၏ အထွန်းကားဆုံးနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မို့၊ ချိုမူတော့၊ တက်ပလစ်၊ အော့စတြားဗား၊ ဖော့လကနော့ခရိုင် များတွင် အရေးပါသော ကျောက်မီးသွေးတွင်းများ ရှိ၏။
သံ၊ ဘော်၊ ကြေးနီ၊ ခဲတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိလေသည်။
သံမဏိ စက်ရုံများ၊ သွန်း သံစက်ရုံများနှင့် သတ္တုစက်ရုံများ အများ အပြားရှိလေသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံရှိ အရေးပါ သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ အတွက် ကုန်ရိုင်းများကို နိုင်ငံတွင်းရှိ လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများမှ ရရှိသည်။
ပမာဆိုသော် သကြားချက်ရုံများ၊ ဗီယာချက်ရုံများ၊ သစ်သီးဗူးများ၊ အမဲသားဗူးများ ထုတ်လုပ် သော စက်ရုံများ စသည်တို့ဖြစ်၏။
စက်မှုလုပ်ငန်းများအားလုံး လိုလိုမှာ မိုရေးဗီးယားနှင့် ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်များတွင် တည်ရှိ၏။
စက်ကိရိယာကြီးများ၊ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် များ၊ ဖိနပ်များ၊ လက်အိတ်များနှင့် အထည်အလိပ်များမှာ အရေးပါသော ထွက်ကုန်များ ဖြစ်သည်။
ပီလဇင်မြို့ရှိ ဆကိုးဒါ ခဲယမ်းမီးကျောက်အလုပ်ရုံနှင့် ဇလင်မြို့ရှိ ဗာတာဖိနပ်စက်ရုံ တို့မှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။
ထို့ပြင် အထည်အလိပ် အမျိုးမျိုးနှင့် တကွ စက္ကူ၊ ဖန်၊ မှန်၊ ကြွေထည်၊ အိုးခွက်၊ စက်ကိရိယာ များ ထုတ်လုပ်သည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်းမှာ အကြီးအကျယ် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။
အနိမ့်ပိုင်းများတွင် သကြားမုန်လာ၊ ပြောင်းနှင့် မုယောစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး၍၊ အမြင့်ပိုင်းများတွင် ကား၊ အာလူး၊ ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ရိုင်းဂျုံတို့ကို စိုက်ပျိုး၏။
ဗီယာချက်ရန်နှင့် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန်အတွက် ဟော့ခေါ် ဗီယာခတ်ဆေးပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး သည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ ဘီယာခတ်ဆေးပင်ခြံများအနက် ၄ ပုံ ၃ ပုံမှာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတွင် ရှိ၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ဤ နိုင်ငံသည် ဗီယာကောင်းထွက်သည်ဟု နာမည်ကျော်လှပေ သည်။
သစ်သီးပင်များကို ခရိုင်အများအစားတွင် စိုက်ပျိုး၍ စပျစ်ခြံများကိုလည်း နေရာတိုင်းလိုလိုတွင် တွေ့ရလေသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ဧရိယာ တစ်ဝက် ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်အောင် မြေဩဇာကောင်း သည်။
တောင်ခြေများတွင် အဖိုးတန်သစ်သောများ တည်ရှိ သည်။
ဥရောပတိုက်ရှိ သစ်တောအထူထပ်ဆုံး ဒေသများတွင် အပါ အဝင်ဖြစ်၍၊ သစ်လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်လေ သည်။
ထို့ပြင် မြစ်များတစ်လျောက် ရေအားသုံးလျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကြီးများ ရှိလေသည်။
အခြားအရေးပါသော လယ်ယာလုပ်ငန်းများမှာ နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းနှင့် သိုးနွား တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့၌ ချက်ကို စလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဟု ကျေညာလိုက်သောအခါ၊ ယင်းနိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၃၇ဝဝ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
သို့သော် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်နှင့် စာချုပ်ချုပ်၍ ရူသီးနီးယားနယ်ကို ပေး အပ်လိုက်ရသောအခါ၊ လူဦးရေပေါင်း ၇၅ဝဝဝဝ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သော ဧရိယာတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကို ဆိုဗီယက်ရုရှ သို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နာဝါရီလ ၁ ရက် သန်းခေါင်စာရင်းအရဆိုလျှင်၊ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား၌ လူဦး ရေ ၁၂၅၃၆ဝဝဝ ရှိသည်။
ယင်းတို့အနက် ချက်လူမျိုးနှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့သည် လူများစုဖြစ်ကြသည်။
ချက်နှင့် ဆလိုဗက်တို့မှာ ဘာသာစကားချင်း နီးစပ်သည့်ပြင် မျိုးနွယ် ချင်းလည်း နီးစပ်သည်။
သူတို့သည် ဆလဗအနွယ်များဖြစ်၏။
မြောက်ဘက်ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် ကပ်လျက်ရှိသေနယ်စပ်တွင်မူ ဂျာမန်သွေး ရောစပ်သူများ နေထိုင်ကြလေသည်။
အခြားလူမျိုး များမှာ မဂ္ဂယာလူမျိုးနှင့် ရူသီးနီယန်လူမျိုးတို့ ဖြစ်ကြ၏။
ယဟူဒီလူမျိုး အနည်းငယ်လည်း နေထိုင်ကြသည်။
ချက်ကို စလိုဗားကီးယားနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ ပုံသည် လယ်ယာ လုပ်ငန်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ သစ်လုပ်ငန်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ အသက်မွေးကြ ၏။
ကျန်သူများမှာ စက်ရုံများတွင် လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြ သည်။
မြို့ကြီးများမှာ အားလုံးလိုလိုပင် နိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
ပရာဟမြို့မှာ နိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်သည်။
ဗရနိုမြို့မှာ မိုရေးဗီးယားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ဗရတစ် ဆလားဗားမြို့မှာ ဆလိုဗားကီးယား ပြည်နယ်၏မြို့တော် ဖြစ် လေသည်။
ပီလဇင်မြို့မှာ ဗီယာချက်လုပ်ရာ ဗဟိုဌာန ဖြစ်လေ သည်။
ထိုနိုင်ငံသားများဖြစ်သည့် ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့ သည် ဆလဗလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွား လာကြသူများ ဖြစ်၏။
တစ်ဦးတွင် ဘာသာစာပေတစ်မျိုးစီ ရှိကြသော်လည်း တစ်ဦး၏ ဘာသာစာပေကို အခြားတစ်ဦးက ကောင်းစွာ နား လည်ကြသည်။
၉ ရာစုနှစ်လောက်က ဆလဗလူမျိုးတို့သည် ယခု ဆလိုဗား ကီးယား တည်ရှိရာနေရာတွင် မိုးရေးဗီးယန်း နိုင်ငံတော်ကြီးတစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်။
၉ဝ၅ ခုနှစ် တွင် အရှေ့ဘက်မှ မဂ္ဂယာလူမျိုးတို့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးကြသဖြင့် ထိုနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးခဲ့ရ၏။
မိုးရေးဗီးယန်းနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးသွားသည့်နောက် တွင် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့သည် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ မျှ မဂ္ဂယာတို့ လက်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။
ချက်လူမျိုးတို့ကမူ ဩစတြီးယားနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ အခြေစိုက်ခဲ့ကြ၏။
ဤကဲ့သို့ သူတစ်ပါးလက်အောက်တွင် နေထိုင်လာခဲ့ကြ၍၊ ၁၆ နှင့် ၁၇ ရာစုနှစ်များသို့ ရောက်သောအခါ သာသနာရေး၌၎င်း၊ နိုင်ငံရေး ၌၎င်း၊ ချုပ်ချယ်ခံရသဖြင့် ချက်လူမျိုးတို့သည် လက်နက် စွဲကိုင်ကာ တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့ကြ၏။
တော်လှန်မှုမှာ ထမြောက် အောင်မြင်ခြင်း မရှိသည်သာမက သူတို့တွင် ရရှိနေသေးသော လွတ်လပ်မှုပင်လျှင် ၁၆၂ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရ၏။
ချက်တို့နေထိုင်ရာ ဗိုဟီးမီးယားနယ်သည်လည်း ဟက်စဗတ် နိုင်ငံတော်အောက်သို့ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ မျှ ကျရောက်ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ လွတ်လပ်မှု ဆုံးရှုံး၍ လူမျိုးတစ်ကွဲတစ်ပြားစီ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ်ကစ၍၊ ၂ဝ ရာစု နှစ်ဆန်းစ အထိပင် ဖြစ်၏။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့အတွက် ဘခင်သဖွယ် အားကိုးအားထားပြု ရသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး တောမတ်၊ဂျီ၊မာဆာရစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သူသည် ပရာဟမြို့ရှိ တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးခဲ့သည့် နေ့မှစ၍၊ ဩစတြီးယားလူမျိုးတို့အား မော်၍ပင်မကြည့်ရဲအောင် ဖြစ်ခဲ့ကြသော ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့သည် မာဆာရစ်၏ ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် သွေးစည်းကာ နယ်ချဲ့အင်အားစုကို ဆူပူ ကန့်ကွက်လာခဲ့ကြပြီးလျှင် တော်လှန်ရန် အချိန်ကောင်းကိုသာ စောင့်မြှော်နေခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ကား ခေါင်းဆောင်ကြီးမာဆာရစ်၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် စစ်ပြီးသည့်အခါ ဩစတြီးယား၏လက်အောက်မှ လွတ်မြောက် ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားသမ္မတစ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ သည်။
အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး မာဆာရစ်အား သမ္မတ အဖြစ်ဖြင့် တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားသမ္မတစ်နိုင်ငံတွင် ဗိုဟီးမီးယား နှင့် မိုရေးဗီးယား၊ ဆိုင်လီးရှားနယ်သား ချက်လူမျိုးများနှင့် ဆလိုဗားကီးယားနယ်သား ဆလိုဗက် နယ်သားအများအစား ပါဝင်သည်။
ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံ သစ် တည်ထောင်ထားသည်ကို အစွဲပြု၍ ချက်ကိုဆလို ဗားကီးယားနိုင်ငံဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
သမ္မတစ်နိုင်ငံသစ်၏ အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကြီးက ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့လေသည်။
ထိုအခြေခံဥပဒေအရ အထက်နှင့် အောက်လွှတ်တော် ၂ ရပ်ခွဲထားရာ အထက် လွှတ်တော်အမတ်များကို ၈ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်၊ အောက် လွှတ်တော်အမတ်များကို ၆ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်၊ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြရလေသည်။
သမ္မတကြီးကိုမူကား ၇ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။