kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အောင်ထွန်းလေးသည် ပထမဆုံး ကလေးသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိသူဖြစ်သည်။
မှတ်မှတ်ရရ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ချန်လှပ်မထားရသော သရုပ်ဆောင်မှာ အောင်ထွန်းလေး ဖြစ်သည်။
အောင်ထွန်းလေးသည် (၁၉၇၇)ခုနှစ်တွင် 'အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု' ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံး ကလေး သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
right|thumb|U Moe Hein ဂျာနယ်ကျော် ကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဂျာနယ်ကျော် မမလေး နှင့် ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင် တို့၏ အငယ်ဆုံး သားဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒါဂျီလင်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းဌာနတွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
thumb|မိုးဟိန်း (သားဂျာနယ်ကျော်) မိုးဟိန်း (သားဂျာနယ်ကျော်) (၁၉၄၂-၂၀၁၀) ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အဖ ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်နှင့် အမိ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးတို့မှ ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်ရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
အမည်ရင်း မိုးဟိန်း ဖြစ်သည်။
ကလောင်အမည်ခွဲများမှာ 'မိုးဟိန်း'၊ 'သားဂျာနယ်ကျော်' နှင့် 'သင့်'တို့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် မြန်မာစာပေလောက တွင် ထင်ရှားသော ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်၊ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးတို့က ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်ရပ်၌ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား သည်။
သားသမီးသုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးမိုးဟိန်းဖြစ်ပြီး ကလောင်ခွဲ များမှာ သားဂျာနယ်ကျော်နှင့် သင့်တို့ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒါဂျီလင်မြို့ရှိ S't. Joseph's College တွင် ၁၉၄၉/ ၅၀ မှ ၁၉၅၁/၅၂ အထိ ပညာ သင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ 'လှ' အလွတ် ပညာသင်ကျောင်းတွင် ၁၉၅၅/၅၆ မှ ၁၉၅၈/၅၉ အထိ ပညာသင်ကြားပြီး ၁၀ တန်း စာမေးပွဲ အောင်သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
သမိုင်းဘာသာရပ်ကို ၁၉၇၀/၇၁ မှ ၁၉၇၃/၇၄ ထိ ဆက်တက်ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာ နောက်ဆုံးနှစ် ရေးဖြေ စာမေးပွဲကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အလုပ်အနေဖြင့် မိခင်၏ သီဟရတနာ ပုံနှိပ်တိုက် လုပ်ငန်းတွင် ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် အထိ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အင်ဒိုနီးရှား သံရုံးတွင် စီးပွားရေးဌာန အဆင့် (၁) အကြီးတန်း လက်ထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ပြီး အနားယူခဲ့သည်။
စာပေနယ်ထဲသို့ ၁၉၆၁-၆၁ မှ စ၍ 'မှန်နန်း' ဂျာနယ်တွင် '- - - ကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းသင့်ပြီး' ဆောင်းပါးနှင့် 'အစိုးရ - - -' ဆောင်းပါးများဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဘာသာပြန် စာပေအဖြစ် ဆရာ နန္ဒာသိန်းဇံ၏ 'ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း' စာအုပ်ကို "Through Life's Perils" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ စတင် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မေရီလင်းပြည်နယ်ရှိ The National Library of Poetry (အမျိုးသား ကဗျာ စာကြည့်တိုက်) မှ ထုတ်ဝေသော ကဗျာပေါင်းချုပ် စာအုပ်တွင် မိုးဟိန်း၏ HEAD AND HEART ကဗျာကို Semi Final ပြိုင်ပွဲအဆင့် သတ်မှတ်ကာ ထည့်သွင်း ဖော်ပြပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်မြို့တွင် ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာ ကဗျာဆရာများ၏ (၈) ကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခံရသည်။
အကောင်းဆုံး ကဗျာ ၁၁ ပုဒ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ဂီတနောက်ခံဖြင့် ရွတ်ဆိုထားသည့် "The Sound of Poetry" အသံသွင်း တိပ်ခွေတွင် မိုးဟိန်း၏ HEARD AND HEART ကဗျာ ပါဝင်သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ၎င်းစာကြည့်တိုက်မှပင် ထုတ်ဝေသော ကဗျာပေါင်းချုပ်တွင် မိုးဟိန်း၏ "A PLEA TO HEAD AND HEART" ကဗျာ ပါဝင်ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သည့် နိုင်ငံတကာ ကဗျာဆရာများ၏ (၉) ကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ ဖိတ်ကြား ခံရပြန်သည်။
စာရေးသူသည် ညီလာခံ နှစ်ခုလုံးသို့ မတက်ရောက်ခဲ့ပါ။
သို့သော် ညီလာခံကပင် "The International Poet of Merits Award" (နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်ပြုခံ ကဗျာဆရာ) အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ဆုပလိပ်ပြားကို ညီလာခံက အဝေးမှပင် ပို့ခဲ့သည်။
ဆရာ မိုးဟိန်း(သားဂျာနယ်ကျော်) သည် အမှတ် (၁၂)၊ သီရိဇေယျာလမ်း၊ ဘောက်ထော် ပြည်သာယာ၊ (၁၆) ရပ်ကွက် ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တွင် မိသားစုနှင့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများနှင့် ဘာသာပြန် စာပေများကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
THROUGH LIFE’S PERILS ၁၉၈၃ (နန္ဒသိန်းဇံ၏ 'ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း' ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည်။
HARMONY OF HEAD AND HEART ၁၉၉၉ (ပင်ကိုရေး အင်္ဂလိပ် ကဗျာစာအုပ်) ၃။
'ပထမ တဆစ်ချိုး' ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ၂၀၀၂ ၄။
SWEET ODOUR OF PADAUK AND DOKCHAMPA ၂၀၀၂ ('ပိတောက် - တရုတ်စကားဝါ ပန်းရနံ့ဖြာ' ထီလာစစ်သူ၏ လာအို - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ကဗျာစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာပြန်ဆို) ၅။
'ဆင့်၍ ဆင့်၍ ဆက်၍ ဆက်၍' (ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်) ၂၀၀၄ ၆။
ဧကန်မလွဲ အောင်ပွဲဆီသို့ ၂၀၀၅ (THE STORY OF A HANDICAPPED ARTIST ဂျပန်ပြည်မှထုတ် စာအုပ်ကို မြန်ဘာသာပြန်ဆို) ၇။
OCEAN SKY ၂၀၀၆ (ကဗျာဆရာ'ညွန့်သစ်'၏ ပင်လယ်ကောင်းကင် ကဗျာကို အင်္ဂလိပ်လို ဘာသာပြန်ဆို) ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (ဒုတိယတွဲ)' ၈။
စည်းမထိုးကြွေမပစ်ပဏ္ဏာမဆက် သို့သော်...နိုင်သည်။
(ကင်ဆာဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်) စာပေလှုပ်ရှားမှု ၁၉၆၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း အင်ဒိုနီးရှား သံရုံးတွင် စီးပွားရေး အရာရှိအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေရင်း သင့် ဟူသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် 'ကျေးတမာ ကဗျာဝိုင်း'နှင့် 'မှန်နန်း ဂျာနယ်' တို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန္ဒာသိန်းဇံ၏ ခရောင်းလမ်းမှ ဖြတ်ကျော်ခြင်း ဝတ္ထုစာအုပ်အား အင်္ဂလိပ်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ဘာသာပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ရက် နံနက် ၉ နာရီ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဂုံတိုင် အထူးကုဆေးရုံတွင် လည်ချောင်းကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၈)နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ဂေါတမဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် နီပေါတစ်နေရာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင်မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် မျိုးတူစုအတွင်း မကျေမနပ် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဇာတိရပ်ရွာကို စွန့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင် လာနေကြသည်။
ထိုမင်းကို အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။
သူကို ကြီးမြတ်သော မင်းဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ကြသည်။
(အဘိရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ မင်းကြီးစွာ၊ တ္ဒဗံ့) အားလုံးမှာ ကြီးမြတ်သော မင်းကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အဘိရာဇာ နတ်ရွာစံသောအခါ အမွေခံ သားတော်နှစ်ပါး (ကံရာဇာကြီး၊ ကံရာဇာငယ်) က နန်းလုကြသည်။
အငယ်က အထက်အညာကို အနိုင်ရသည်။
အကြီးက တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ဓညဝတီ(ရခိုင်)သို့ ရောက်လေသည်။
တကောင်း နန်းရိုးမှာ ကံရာဇာငယ်က စတဲ့ မင်းဆက် (၃၂)ဆက်မြောက်တွင် (စိန၊ တရုတ်)တို့ ဖျက်၍ တကောင်းပြည် ပျက်လေသည်။
ထိုအခါ အုပ်စုသုံးစုကွဲပြီး တစ်စုက ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်ရှိ တကောင်းတောင်ဘက် မလည်အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
အချိန်ကာလက ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ဖြစ်သည်။
မင်းဆက်(၃၃)ဆက် အဘိရာဇာ (သား) ကံရာဇာငယ် (သား) ဇမ္ဗူဒီပရာဇာ (သား) သင်္ကဿရာဇာ (သား) ဝိပန္နရာဇာ (သား) ဒေဝတရာဇာ (ဘထွေး) မုနိကရာဇာ (ညီ) နာဂရာဇာ (သား) ဣန္ဒရာဇာ (သား) သမုတိရာဇာ (သား) ဒေဝရာဇာ (သား) မဟိန္ဒရာဇာ (သား) ဝိမလရာဇာ (သား) သီဟနုရာဇာ (သား) မင်္ဂရာဇာ (သား) ကံသရာဇာ (သား) ကလိင်္ဂရာဇာ (သား) သင်းတွဲရာဇာ (သား) သီဟဠရာဇာ (ညီ) ဟံသရာဇာ (သား) ဝရရာဇာ (သား) အလောင်းရာဇာ (သား) ကောလကရာဇာ (သား) သူရိယရာဇာ (သား) သင်းကြီးရာဇာ (သား) တိုင်းချစ်ရာဇာ (သား) မဓုရာဇာ (သား) မင်းလှကြီးရာဇာ (သား) သံသုသီဟရာဇာ (သား) ဓနင်္ကရာဇာ (သား) ဟိန္ဒရာဇာ (သား) မောရိယရာဇာ (သား) ဘိန္နကရာဇာ တို့ဖြစ်သည်။
(စိန၊ တရုတ်)တို့ ဖျက်၍ တကောင်း ပြည်ပျက်လေသည်။
ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်) ဘိန္နကရာဇာလက်ထက်တွင် စိန့်ပြည်က တရုတ်တရက်တို့ နှောင့်ယှက်သဖြင့် ပထမတကောင်း ပြိုပျက်ရလေသည်။
ထိုသို့ပျက်သောအခါ ဘိန္နကမင်းသည် စုမိသမျှ ဗိုလ်ခြေအလုံးအရင်းနှင့် မလည်ချောင်းသို့ ဝင်၍ နေတော်မူသည်။
ဘိန္နကမင်း နတ်ရွာစံသော် ကျန်ရစ်သူများ အုပ်စု သုံးအုပ်စု ကွဲသွားကြ၏။
တစ်စုက အရှေ့မျက်နှာ ရှမ်း ၁၉-ခရိုင် တည်ဆောက်၍ နေကြပြီး ဘိန္နကရာဇ်မျိုးဟု တွင်သည်။
ဒုတိယတစ်စုက ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ခဲ့၍ ပျူ၊ ကမ်းယံ၊ သက်တို့၏ အရပ်တွင် မုဒုစိတ္တစသော သာကီဝင် မင်းတို့နေရာ သုနာပရန္တတိုင်းသို့ ဝင်ကြသည်။
တတိယတစ်စုက မိဖုရားကြီးနာဂဆိန်နှင့်အတူ မလည်အရပ်၌ပင် နေကြလေသည်။
အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော်၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၇/၈ ကိုးကား Category:ပထမတကောင်းမင်းဆက် Category:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်။
အဘိရာဇာကို ဘိုးဘွားအရိပ်အရာ ဆက်မနေနိုင်အောင် နှင်ထုတ်ခံရသကဲ့သို့ ဓဇရာဇာဟူသော သာကီဝင်မင်းတစ်ပါးသည် သာကီဝင်ဆက် မင်းသမီး (? မိဖုရား) တစ်ပါး ခိုကိုးနေသော မလည်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်သည်။
ထိုမင်းသားနှင့် မင်းသမီး ပေါင်းဖက်ကာ မင်းဆက်အသစ်ကို တကောင်းမှာထူထောင်သည်။
ထိုနေရာက (၁၇)မြောက်မင်းက သတိုးမဟာရာဇာမင်းဟု ဘွဲ့အမည်ရှိသည်။
နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတ ကို အိမ်ရှေ့မင်း အပ်နှင်း၏။
ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၅၀၄-တွင် ခေပဒုတသည် ရန်သူနှိမ်နင်းရန် တပ်နှင့် ထွက်ခဲ့ပြီး ရန်အားလုံးကို နှိမ်နင်းပြီးသောအခါ မူလနေခဲ့သော မြို့နှင့် သိပ်ကွာဝေးနေသဖြင့် မပြန်ဘဲ (နောင်အခါ) ဂြီက္ဗေတြ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်မည့်နေရာတွင် ရသေ့လုပ်နေသည်။
ဤတွင် ဒုတိယတကောင်း မင်းဆက် ပြီးလေသည်။
အံ့ဩဘွယ် ငါးရပ် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး၏ အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် အံ့ဩဘွယ် အကြောင်းအခြင်းအရာ ငါးရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။
အသံကြီးစွာ မြည်လျက် မြေငလျင်လှုတ်ခဲ့သည်။
(မှန်နန်းရာဇဝင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်၊ ၁၉၂၃၊ စာ-၇) ထိုသို့ မြေအကြီးအကျယ် လှုတ်သွားတာ အရင်နှစ်ပေါင်း တစ်သန်းက ဖြစ်မည်ဟု ထင်ရသည်။
(မှန်နန်းရာဇဝင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်၊ ၁၉၂၃၊ စာ-၁၄) မင်းဆက်(၁၇)ဆက် သတိုးဇမ္ဗူဒီပဓဇရာဇာ သတိုးတိုင်းရရာဇာ သတိုးရထားရရာဇာ သတိုးတံခွန်ရရာဇာ သတိုးလှံရရာဇာ သတိုးရွှေမင်း (မှန်နန်း) သတိုးလှေရ(လေရ)ရာဇာ သတိုးဂဠုန်ရရာဇာ သတိုးနဂါးရရာဇာ သတိုးနဂါးနိုင်မင်း (ရာဇဝင်လာ - မောင်ပေါက်ကျိုင်း) သတိုးလောဟာရာဇာ သတိုးပေါင်ရှည်ရာဇာ သတိုးကျောက်ရှည်ရာဇာ သတိုးဆင်လောက်ရာဇာ သတိုးဆင်ထိန်းရာဇာ သတိုးတိုင်းချစ်ရာဇာ (မှန်နန်း) သတိုးမင်းဖျား သတိုးမင်းကြီးရာဇာ သတိုးမဟာရာဇာမင်း တို့ ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းတို့သည် နတ်မိစ္ဆာ ဘီလူးရက္ခုသ် မြွေနဂါးတို့ နှောင့်ယှက်သောကြောင့် နန်းသက်တိုကြရသည်။
အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
ဧရာဝတီမြစ်‎၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော ခေပဒုတမင်း၏ ယောက်ဖ သတိုးမဟာရာဇာမင်းတွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။
ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။
ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။
မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။
ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။
ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် မဟာသမ္ဘာဝ အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။
ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။
သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ ဒွတ္တဘောင် (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။
ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား၊ ညီးညီးဘုရား၊ စီးစီးဘုရား၊ ဘောဘောဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။
သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။
မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာဘုရင်မ၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။
ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၃ တွင်ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်) မင်းဆက်(၂၇)ဆက် မဟာသမ္ဘာဝ (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) (ညီ) စူဠာသမ္ဘာဝ (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) (BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။
(သား) ဒွတ္တဘောင် (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၀၇) (BC-443) (သား) ဒွတ္တရန် (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) (သား) ရန်ပေါင် (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-328) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။
) (BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။
) (သား) ရန်မန် (သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-283) (သား) ရက္ခန် (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-236) (သား) ခန်လောင်း (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-208) (သား) လက်ခိုင် (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-175) (သား) သိရိစန် (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-145) (သား) သီရိရာဇ် (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-117) ငတပါး (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-98) (သား) ပါပိရန် (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-47) (သား) ရန်မုက္ခ (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (BC-27) (သား) ရန်သိင်္ခ (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (BC-12) (သား) ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (BC-9) *(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။
) (ညီ) ဘေရိန္ဒ (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-6) (သား) မုဉ္ဇလ (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-19) (သား) ပုဏ္ဏ(သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-34) (ညီ) သာခ (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-37) (သား) သာသီ (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-40) (ညီ) ကန္နု (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-47) (နောင်တော်) ကန်တက် (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-49) (နောင်တော်) ဘဇ္ဇ (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-51) (သား) သုမုန္ဒရီမင်း (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-60) (သား) အတိတျာ (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅) (ညီ) သုပညာနဂရဆိန္ဒ (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆) သုမုန္ဒရီမင်း လွန်သော (သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။
) ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်) ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။
ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။
အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
မင်းဆက်(၂၀) သီဟသူ (ညီ) ကျစွာ စောရန်နောင် မျက်နှာရှည် မထီးလို (လု) လုပ်ပြာ (ဖျာ) စုကတေး မင်းရဲကျော်စွာ သီဟသူ စောရွှေခွက် နရပတိ (သာယာဝတီ) မင်းကြီးဆင်များ ညီတော်သတိုး မင်းစောဆင်ဖြူရှင် သားတော် မင်းတရား နရပတိ မင်းခေါင် မင်းတရားကျွန်တော် သတိုး သတိုးမင်းစောဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
သွေးဆေးကန်အရပ်သည် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရား မြောက်ဘက်မုခ်အနီးတည်ရှိသည်။
သမိုင်း အလောင်းမင်းတရား၏ စတုတ္ထသားတော် ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) သည် ၁၇၈၂-ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းရသောအခါ ရွှေတိဂုံဘုရား မြောက်ဘက်မုခ်အနီးတွင် တည်ရှိသော သွေးဆေးကန်နှင့်ပတ်သက်၍ သမိုင်းအထောက်အထားများ မှတ်တမ်းများ ရှိခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်း(ခေါ်) ဘိုးတော်ဘုရား၏ အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် သွေးဆေးကန်အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
ဗဒုံမင်း၏ အမိန့်တော်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ရွေတိဂုံစေတီတော် မြောက်ဘက်မုတ်နား သွေးဆေးကန်က ရွှေဘိုစဉ့်အိုးနဲ့ ရေလုံးရေ ၁၀ ကို ဟံသာ၀တီ မြို့ဝန်က ရွှေဖဝါးတော်အောက် အရောက် ဆက်သ ရမယ် လို့ပါရှိသည်။
ထိုအမိန့်တော်အရ သွေးဆေးကန်သည် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက် ကတည်းက ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ဆေးဖက်ဝင်သော သွေးဆေးကန်ကရေကို ဘိုးတော်ဘုရားက အမရပူရ နေပြည်တော်သို့ ပေးပို့ဖို့ အမိန့်ထုတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၉၆-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ကုန်သွယ်ရေးကို ချုပ်ကိုင်ရန်အတွက် ရန်ကုန်သို့ရောက်လာခဲ့သည့် ဗြိတိသျှလူမျိုး သံကိုယ်စားလှယ် ကပ္ပတိန်ဟီရမ်ကောက်စ်သည် သွေးဆေးကန်၏ ဆေးဖက်ဝင်သည့် အကြောင်းကို သတိပြုမိခဲ့သည်။
ဟီရမ်ကောက်စ်၏ Journal of A Risidence in the Burmhan Empire တွင် ကောက်စ်က ရွှေတိဂုံဘုရား မြောက်ဘက်မုခ်အနီးတွင် ကန်တကန်ရှိကြောင်း၊ ယင်းကန်တွင်းရှိ ရေများသည် ဆေးဖက်ဝင်ကြောင်း၊ ဆေးဖက်ဝင်သည့်အချက်ကို ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် ဥရောပ တိုက်သားတို့ သိရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ကောက်စ်သည် သွေးဆေးကန်၏ ဆေးဖက်ဝင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သူကိုယ်တိုင် စူစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။
ကောက်စ်ရေးသားခဲ့သော မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် သွေးဆေးကန်တည်ရှိရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြေသားနှင့် ကျောက်များ၏ သဘောသဘာဝကိုလည်း လေ့လာမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ကပ္ပတိန်ကောက်စ်၏ မှတ်တမ်းတွင် သွေးဆေးကန်အနီးရှိ တောင်ကုန်း၏ အပေါ်ဆုံးမြေလွှာတွင် စီလီကာကြွယ်ဝသော မြေလွှာပါးရှိကြောင်း၊ ဒုတိယမြေလွှာမှာ သံဓာတ်ကြွယ်ဝပြီး ဂဝံမြေဖြစ်ကြောင်း၊ တတိယမြေလွှာမှာ သံဓာတ်ကြွယ်ဝသော မြေနီနှင့် စီလီကာကြွယ်ဝသော မြေရောတွင် အနီ အဝါ၊ အပြာရောင်ရှိသော သံသတ္တုရိုင်းများ ပိုမိုပါဝင်ကြောင်း၊ စတုတ္ထမြေလွှာတွင် မြေစေးဖြူလွှာပါဝင်ကြောင်း၊ ပဥ္စမမြေလွှာတွင် သံသတ္တုရိုင်းပမာဏများပြားပြီး ဆာလဖြူရစ်အက်ဆစ်ဓာတ် ကြွယ်ဝကြောင်း၊ ဆဋ္ဌမမြေလွှာမှာ စရစ်ပြုန်းကျောက်လွှာဖြစ်ကြောင်း၊ သံသတ္ထုရိုင်းပမာဏနှင့် ဆာလဖြူရစ်အက်ဆစ်ဓာတ် ပမာဏ ပိုများကြောင်း ဖော်ပြထားသည်ကို ဖတ်ရှုရသည်။
ကပ္ပတိန်ကောက်စ်၏ မှတ်တမ်းတွင် မုတ်သုံမိုး၏ ရေစီးကြောင်းအောက်ခြေအထိ တိုက်စားရာမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ဆဋ္ဌမအလွှာရှိ အပြာရောင်ကျောက်စရစ်ဖြုန်းတို့သည် နေရောင်နှင့်ထိတွေ့ သောအခါ သဘာဝကြေးနီရိုင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း၊ ရေကန်ကြီးအနီးတဝိုက်ရှိ ကျောက်များသည် သဲကျောက် ဆန်ကြောင်း၊ နေရာအတော်များများရှိ ကျောက်မျက်နှာပေါ်တွင် အနီရောင် သံသတ္တုရိုင်း အလွှာပါး အုပ်ထားကြောင်း၊ ၎င်းတို့ လေထုနှင့် ထိတွေ့သောအခါ ဝါကျင့်သောအဖြူရောင် ပေါင်ဒါမှုန့်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြောင်း၊ ရေကန်တွင်းရှိ အနည်ကျခဲ့သော ရွှံ့များ၊ ရေခန်းသွားသောအခါ ရွှံ့မျက်နှာပြင် ပေါ်တွင် အဝါရောင်ကြေး ကပ်လျက်ကျန်ခဲ့ကြောင်း၊ ကျောက်ကြို ကျောက်ကြား အခေါင်းပေါက်များ တွင်လည်း ကန့်ဓာတ်ပါဝင်မှုကို အထင်အရှား မြင်တွေ့ရကြောင်းကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ကပ္ပတိန်ကောက်စ်သည် ရေကန်တွင်းရှိ ရေကိုပါ စမ်းသပ်စစ်ဆေးပါသည်။
၎င်း၏ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကောက်စ်က ဤရေတွင် သံသတ္ထုသည် ဆာလဖြူရစ်အက်ဆစ်နှင့် ဓာတ်ပြု၍ သံသတ္ထုဆား ပျော်ဝင်နေသော ရေဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် မဂ္ဂနီဆီယမ်အောက်ဆိုဒ် အနည်းငယ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် ကလိုရိုဒ်ဓာတ်ဆားများပါ ပျော်ဝင်နေကြောင်း၊ သတ္တုများပျော်ဝင်သောရေ (Mineral Water)ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
သွေးဆေးကန်မှရေသည် ဆေးဖက်ဝင်ကြောင်း ကပ္ပတိန်ကောက်စ်၏ တွေ့ရှိချက်ကို မြန်မာအထောက်အထားများကလည်း ထောက်ခံထားသည်။
ယင်းအထောက်အထားမှာ ၁၈၁၁-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅-ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ဗဒုံမင်း၏ အမိန့်တော်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သွေးဆေးကန်က ရေ-လုံးရေ ၁ဝကို ဟံသာဝတီမြို့ဝန်က ရွှေဖဝါးတော်အောက်ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ယူဆက်သလာစေ-ဟူ၍ ပါရှိသည်။
အမိန့်တော်အရ သွေးဆေးကန်သည် ဗဒုံမင်းလက်ထက်ကပင် ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ဆေးဖက်ဝင်သည့် သွေးဆေးကန်မှရေကို ဗဒုံမင်းက အမရပူရ နေပြည်တော်သို့ ပေးပို့ရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ကြောင်း သိရှိရသည်။
သွေးဆေးကန်မှရေသည် မည်သည့်ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းကြောင်း အထောက်အထားမတွေ့ရ။
ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။
အားဆေး၊ ရောဂါပျောက်ဆေး စသည် မှတ်တမ်းများကို မတွေ့ရ။
အချို့က ဤသွေးဆေးကန်သည် ရန်သူများနှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် အောင်ပွဲရပြီး လက်နှင့်ဓား၊ လှံများတွင် သွေးများလိမ်းကျံနေသဖြင့် ၎င်းသွေးများကို ဆေးကြောသော ကန် ဖြစ်၍ သွေးဆေးကန်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဤကန်သည် သွေးဆေးရန် ချက်ချင်းတူးဖော်ခြင်း ဟုတ်-မဟုတ်နှင့် မည်သူက တူးဖော်ခဲ့သည်ကိုလည်း မှတ်တမ်းများမတွေ့ရပါ။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ခေတ်ပြိုင်အထောက်အထား သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သွေးဆေးကန်တည်ရှိခဲ့သည့် သက်တမ်းနှင့် ဆေးဖက်ဝင်သည့် ထူးခြားမှုကို လေ့လာ၍ တင်ပြလိုက် ပါသည်။
ဦးမြင့်စော (သမိုင်းပါမောက္ခ၊ ပုသိမ်တက္ကသိုလ်)၊( မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဧပြီလ) ထပ်မံဖတ်ရှုရန် လိပ်ပြာကန် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ Category:ရန်ကုန်မြို့။
စကားလိမ်ဆိုသည်မှာ စကား၏ အနှစ်သာရ အဓိပ္ပာယ်ကို လိမ်ညာပြောသော စကားမျိုးကို ဆိုလိုရင်းမဟုတ်ပေ။
စကားလုံး၏ ကာရံများကို ရှေ့နောက်ပြောင်းပြန်ပြု၍ ပြောသောစကား သာဖြစ်သည်။
မြန်မာအဘိဓာန် စကားလိမ်-ဆိုသည် ရှေ့အသံနဲ့ နောက်အသံ ပြောင်းပြီး ပြောင်းပြန်ပြောသည့် စကားအပြောမျိုးကို ဆိုလိုသည်။
နောင်မှသိ အား နိမှသောင် ဟု ပြောကြသည်မှာ စကားလိမ်ဖြစ်သည်။
စကား ၃-လုံးရှိလျှင် အလယ်လုံးကို အသံမပြောင်းဘဲ မူလအတိုင်းထားပြီး ရှေ့နောက်ပြောင်းသောမခါ နောင်သိ-မှ နိသောင်-ဖြစ်သွားသည်။
သူများမသိစေလိုသည့်အကြောင်းအရာတို့ကို စကားလိမ်သုံး၍ ပြောတတ်ကြသည်။
ငှက်ပျောသီးနှင့် မတည့်သော ကလေးရှေ့တွင် ပြောချင်လျှင် ငပျီးသော ဟုပြောတတ်ကြသည်။
ငှက်ပျောသီး တွင် ရှေ့ဆုံးအသံမှာ အသံတဝက်သာ ရှိသောကြောင့် ရှေ့အသံကို ချန်ပြီး နောက်အသံနှစ်သံကို ပြောင်းပြန်လှန်ရသည်။
ထိုအခါ ငပျီးသော-ဖြစ်သွားသည်။
ပျော်စရာကစားနည်းအဖြစ်လည်း စကားလှိမ်ဝှက်ကြသည်။
စာပေတွေထဲမှာလည်း စကားလိမ်များကို ထည့်ရေးတတ်ကြသည်။
ရာမရကန်မှာ သဒ္ဒါမတတ် စာမတတ်အစား သဒတ်မတာ စတ်မတာ-ဟု စကားလိမ်ဖြင့် ရေးသားပါသည်။
လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်မင်းသမီးကြီးကလည်း နာဂဆဒ္ဒန်ဘောလယ်တွင် နိမှသောင် နောင်မှသိ-ဟုလည်းကောင်း၊ ဦးပုညက လောကဓံ လံကဓော ဟုလည်းကောင်း ရေးခဲ့ကြသည်။
လူရွှင်တော်များကလည်း ဓနောဒိ ခြိုက်ကင်းစ်-ဟူ၍ အင်္ဂလိပ်စကားသံဖြင့် ပြောပြီး အဓိပ္ပာယ်မေးလျှင် ဓနိတောခြင်ကိုက်ဟု ဖြေကြသည်။
စကားလိမ်ကို နှစ်ဆင့်ဝှက်သည်လည်း ရှိသေးသည်။
အစ်ကို့မယား အိပ်ချင်တယ်-ဆိုတာမျိုးဖြစ်သည်။
အစ်ကို့မယားက- မရီး၊ အိပ်ချင်လျှင်-သမ်း-သည်။
မရီးသမ်း-မရန်းသီး-ဟူ၍ဖြစ်သည်။
တခါက ဘုန်းတော်ကြီးတပါးအား နောက်တတ်ပြောင်တတ်သည့် ဒကာတစ်ယောက်က လင်ပေးရွာကို ဆွမ်းစားကြွပါဘုရား-ဟုလျှောက်သောအခါ ဘုန်းတော်ကြီးက လင်ပေးရွာဆိုတာ မကြာဖူး ဟုဆိုကာ စဉ်းစားသော် လင်ပေး-က လေးပင်၊ လေးပင်တိုင်အိမ်များမှာ သုံးခန်းရှိသည်။
သုံးခန်း-မှစကားလိမ်ဖြေလျှင် သန်းကုန်း-။
ထိုအခါမှ ရွာနာမည်ပေါ်လာသည်။
အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းမှာ သင်္ဂဇာဆရာတော်၏ စကားပုံစာအုပ်ပါ ပုံပြင်ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး မင်းသုဝဏ်ကလည်း စကိမ်လား-စကားလိမ်-ဟူ၍ စာတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ဖူးသည်။
မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)၊(မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဧပြီလ) ဤစကားလိမ်သည် သူတစ်ပါး မသိစေလို၍ တီထွင်ထားကြရာမှ ပေါ်လာပုံရသည်။
သားငယ်မြေးငယ်များ နေမကောင်းဖြစ်နေစဉ် သူတို့ မစားစေချင်သော အစာကို သူတို့မသိနိုင်သည့် စကားလိမ်ဖြင့် ပြောကြရာမှ ကလေးငယ်များအနေဖြင့် အစားကြွင်းအစားကျန်များနှင့် သူတို့ကြားရသော စကားလိမ်ကို ဆက်စပ်အနက်ဖော်ကြရင်း ကလေးငယ်များလည်း စကားလိမ်ကို တတ်လာကြသည်။
နှစ်ခြိုက်လာသည်။
စကားလိမ်ဝှက်၍ နှုတ်ရေးကစားလာကြဟန် တူသည်ဟု ဆရာတစ်ဦးက ဆိုသည်။
စကားလိမ်သည် မည်သူက စတင်တီထွင်၍ မည်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်နေမှန်း မသိသော်လဲ စကားလိမ်ကို ရှေးပုဂံခေတ်ကတည်းက သုံးနေကြသည်ဟု တင်ပြဘူးသည်။
ဦးတိုး၏ ရာမရကန်တွင် `သဒ္ဒါမတတ်၊ စာမတတ်´၊ `လူစိတ်မနိုင်၊ စိတ်တစ်ပိုင်းရူး´ကို စကားလိမ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ခဲ့ပေသည်။
စကားလိမ်ကို စာကြီးစကားကြီးများတွင် မတွေ့ရတတ်သော်လည်း အပျော်ဉာဏ်စမ်း စကားအဖြစ်နှင့် ဟာသရသစာပေများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
မြန်မာစကားတွင် စကားလိမ်သည် စကားထာကဲ့သို့ပင် ပျော်စရာ စကားတစ်မျိုးအဖြစ် ပါဝင်နေလေသည်။
ဦးအေးချို(မဟာဝိဇ္ဇာ)၏ မြန်မာ့စကား ကိုးကား Category:မြန်မာဘာသာစကား Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ။
စကားပုံဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ လူအများ စံပြုပုံခိုင်း ပြောဆိုလေ့ရှိသော စကား၊ ပြောထုံးစကားဟူ၍ ဖွင့်ဆိုသည်။
မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် စကားပုံဟူသည် စကားပြောဆိုရာတွင် ပိုမိုထိရောက်စေရန် ခိုင်းနိုင်းပြောဆိုလေ့ရှိသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း စကားပုံ-ဆိုသည် ပုံခိုင်းပြီးပြောသော စကား။
မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) (မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၁၀-ပြည့် ဧပြီလ) စကားပုံဟူသည် စကားပြောရာတွင် မပါမပြီးသော အဆင်တန်ဆာဖြစ်၍ ပညာရှိများသာမက ကလေးသူငယ်များပင်လျှင် ကြားရဖန်များ၍ အတုယူသုံးနှုန်းပြောဆိုတတ်ကြပေသည်။
စကားပုံကြောင့် စကားရွှင်၍ အသက်ဝင်သည်။
ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ဖွဲ့နွဲ့ပြောဆိုရမည့် စကားကို တိုတိုနှင့် ထိထိမိမိပြောနိုင်သည်။
စကားပုံဆိုသည်မှာ စကားပြောဆိုရာတွင် မိမိပြောလိုသည့်အကြောင်းအရာ ပိုမိုပေါ်လွင်ထင်ရှားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းကောင်း ရှေးယခင်က မှားယွင်းစွာဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးခြင်းရှိခဲ့သည်တို့အား နှောင်းလူတို့ သိရှိသတိရရှောင်လွှဲစေနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းကောင်း အစဉ်အလာအလေ့အထ ရှိဖူးသည်တို့အား သတိပြုလိုက်နာစေရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းငောင်း ဥပမာပေးခိုင်းနှိုင်းမှုတို့ပါဝင်ပြီး တိုတိုနှင့်ထိမိပေါ်လွင်အောင်တန်ဆာဆင်ပြောကြသည့် ပြောစမှတ်တွင်နေသောစကားအသုံးများဖြစ်သည်။
ဥပမာ မိမိ၏သာမန်စွမ်းဆောင်မှုကိုပင် အခြားသူတို့ဆောင်ရွက်ရာ အလွဲအမှားရှိခဲ့ပါက ဖားကိုတု၍ခရုခုန် အိုင်ပွက်ရုံသာ ရှိတော့မှာပေါ့ ဟု မိမိ၏စွမ်းဆောင်ရည်အားပိုမိုပေါ်လွင်ထင်ရှားစေပြီး ကျန်သူများအား လိုက်လံတုပလိုသူများအဖြစ် နှိမ်ချကာ အောင်မြင်မှုမရဘဲ ဆုံးရှုံးကြလိမ့်မည်ဟု သတိပေးပြောကြားလိုသောကိစ္စရပ်များတွင်တွင်သုံးလေ့ရှိသည်။
ရှေးယခင်ကမိမိအားအဖက်မလုပ်ဂရုမစိုက်ကြပဲ ယခုအခါ မိမိတွင်တစ်စုံတစ်ခု တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုရှိလာကာမှ မျှဝေခံစားလိုသောသဘောဖြင့် ချဉ်းကပ်လာကြသည်ဟု စွပ်စွဲပြောကြားလိုသောအခါမျိုးတွင်ဘူးသီးသီးမှအရီးတော်မနေကြပါနှင့်ဟု ပုံခိုင်းပြောတတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ပြုမူဆောင်ရွက်ဖွယ်ကိစ္စကို အချိန်အခါသင့်မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် အကျိုးမဖြစ်ထွန်းပဲ လွဲနိုင်ကြောင်းကို မိုးလွန်မှ ထွန်ချ သည့်နှယ် ဖြစ်တတ်သည်ဟု သတိပေးပြောလိုသောအခါ သုံးလေ့ရှိပုံမျိုးဖြစ်သည်။
မှားမည်မှန်မည် ချင့်ချိန်မှန်းဆရာတွင်သော်လည်းကောင်း အရည်အချင်းမီမမီ အကဲဖြတ်ရာတွင်လည်းကောင်း တောင်ကလာမှ မိုး၊ ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုးတဲ့ မင်းတို့ဟာကစကတည်းက ယဉ်သကိုဆိုတာလိုပဲ ပုံမလာပါဘူးကွာ စသည့်ဖြင့် ဆန်းစစ်ပြောတတ်ကြပုံမျိုးလည်းရှိသည်။
အရာရာတွင်စိတ်တိုင်းကျခဲပြီး ရွေးလွန်းသူကို လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညားတတ်သည်ဟုလည်းကောင်း။
ဟိုဟာကောင်းနိုးနိုး သည်ဟာကောင်းနိုးနိုး မပြတ်မသားဖြစ်ကာ ပင်ပန်းရသူတို့ကို ပုဂံနှင့်ညောင်ဦး တောင်ကူးလို့မြောက်ပြေး ရွာဆော်ကြီးခွေးလို ဟုလည်းကောင်း စသည့် ဥပမာပေးကာ ဆုံးမပြောဆို သောစကားပုံများလည်းရှိသည်။
တိုင်းရင်းသား စကားပုံများ မြန်မာစကားပုံတွင်သာမက တိုင်းရင်းသားတိုင်းတွင်လည်း စကားပုံများ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။
ဂျိန်းဖော စကားပုံများ မရူ စကားပုံများ ရဝမ် စကားပုံများ လရှီ စကားပုံများ လီဆူး စကားပုံများ အဇီး စကားပုံများ ကယား စကားပုံများ ကရင် စကားပုံများ ချင်း စကားပုံများ လူရှည် စကားပုံများ ထားဝယ် စကားပုံများ ဓနုနှင့် တောင်ရိုး စကားပုံများ ပအိုးဝ် စကားပုံများ မွန် စကားပုံများ ရခိုင် စကားပုံများ ရှမ်း စကားပုံများ အင်းသား စကားပုံများ တအာန်း စကားပုံများ ဂျိန်းဖော စကားပုံ Error! Don't edit! မရူ စကားပုံ - ငါးကြီး ‌ေန အင်းပျက်။
-ဝါးမကွဲဘဲနှင့် ‌ေရမဝင်။
ရဝမ် စကားပုံ လူကိုခင်လျှင် လွယ်အိတ်မနှိုက်ပါနှင့်။
ခွေးဟောင်၍ တောင်မရွေ့။
လရှီ စကားပုံ ကလေးကျပြီးခါမှ လှေကားထောင်သည်၊ သားကောင် လွန်ပြီးခါမှ ခွေးဟောင်သည်။
သားကောင်းသည် မိခင်မှ၊ အသီးကောင်းသည် အမြစ်မှ။
သက်ကြီးစကားကို မလွန်ဆန်သင့်၊ အရိုးရင့်ကိုလည်း မခုတ်သင့်။
လီဆူး စကားပုံ မြင်းမရှိလျှင် ဆိတ်ကိုလည်း စီးတတ်ရမည်။
ဝယ်စားသူက ကျွန်၊ လုပ်ကိုင်စားသူက သခင်။
သူတပါးက ကူညီသည်ကို မှတ်ထားပါ၊ ကိုယ်ကကူညီသည်ကို မေ့ပစ်ပါ။
ထမင်းရွေးသူဗိုက်မဝ ရွေးသူမကြီးပွား။
အဇီး စကားပုံ ချောင်းကူးပြီးလျှင် တောင်ဝှေးကို ပစ်တတ်သည်။
မယားယူမှား တသက်၊ တောင်ယာခုတ်မှား တနှစ်။
ရေမတိုးမီ တံတားဆောက်ပါ။
အရိုးသင်သည်မှာသွားစကားသင်သည်မှာနား။
ကယား စကားပုံ စကားရိုးရိုးပြောလျှင် ပြီးလွယ်သည်၊ မျဉ်းဖြောင့်ဖြောင့်သွယ်လျှင် အရောက်မြန်သည်။
စကား အရမ်းပြောလျှင် လျော်ရတတ်သည်။
လှံကို အရမ်းပစ်လျှင် ခွေးထိတတ်သည်။
နွားများ ခုန်ကျင့်ရှိလျှင် ဦးချိုခြောက်သည်အထိ ခုန်တတ်သည်၊ လူများ အကျင့်လုပ်လျှင်လည်း သေသည်အထိ ပါတတ်သည်။
မသွားဖူးသည့်လမ်းကို ခေါ်တိုင်းမလိုက်နှင့်၊ မစားဖူးသည့်အစာကို ကျွေးတိုင်းမစားနှင့်။
သစ်ငုတ်သည် မြက်ထက်တခါ မြင့်၍ မြက်သည်လည်း သစ်ငုတ်ထက်တခါ မြင့်ပြန်သည်။
ကရင် စကားပုံ ကောင်းကင်သည် တိမ်နှင့်မကင်း၊ လူမှာလည်း အပြစ်နှင့်မကင်း။
ကောင်းသောအစားအစာသည် အခက်အခဲကြားမှာ ရှိသည်။
ငါးခူသည် ငါးခူနှင့်ပေါင်း၊ ငါးကျည်းသည် ငါးကျည်းနှင့်ပေါင်း။
စားရလည်း မပြုံးနှင့်၊ ငတ်လည်း မငိုနှင့်။
ညီအစ်ကိုမောင်နှမအချင်းချင်း မိခင်ဖခင်လို သဘောထား၊ အဖေအမေကို နတ်သိကြားလို ရိုသေ။
ထမင်းအဆာခံနိုင်လျှင် ထမင်းအကျက် စားရမည်၊ ရေငတ်ခံနိုင်လျှင် ရေကြည် သောက်ရမည်။
ဓားထက်လွန်းလျှင် ပဲ့၊ လှံချွန်လွန်းလျှင် ကျိုး၊ ပူဖောင်းကြီးတော့ ပေါက်။
ဓားမရမီ ဓားရိုးခုတ်ထား၊ မိုးမကျမီ ခေါင်မိုးပြင်ထား။
ပူသောအစားအစာကို အေးအောင်လုပ်ပြီးမှစား၊ စကားကို စဉ်းစားပြီးမှပြော။
ဖြောင့်မတ်လျှင် စား၍မကုန်၊ မဖြောင့်မတ်လိမ်လည်တတ်သူ စား၍မဝ။
ရေအိုင်သာယာလျှင် ငါးများသည်၊ အပြောသာလျှင် မိတ်ဆွေများသည်။
ဝါးများလျှင် မြစ်ကူးနိုင်၏၊ လူများလျှင် အလုပ်ပြီးနိုင်၏။
သူတပါးကထ၍ပြောလျှင် ထိုင်၍ပြန်ပြောပါ၊ သူတပါးကထိုင်၍ပြောလျှင် အိပ်၍ပြန်ပြောပါလေ။
သစ်တုံးနှင့်မိတ်ဖွဲ့လျှင် မှိုစားရ၏၊ တောင်ပို့မကောင်းက မှိုမပေါက်။
သစ်ပင်ကောက်သည်ကို မြင်နိုင်သည်၊ ဝါးပင်ကောက်သည်ကို မြင်နိုင်သည်၊ လူစိတ်သဘောကောက်ကျစ်လျှင်ကား မမြင်နိုင်။
ချင်း စကားပုံ ကြမ်းတမ်းသော စကားကြောင့် နွားနောက် လျော်ရသည်၊ နူးညံ့သော စကားကြောင့် နွားနောက် ကြွေးကြေနိုင်သည်။