kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာရွက်စာတမ်းအရေအတွက်များ⁠များကို အချိန်တို⁠တိုနှင့် ဘာသာပြန်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ နေရာမျိုးတွေ ၃။
လူဘာသာပြန်များကို ငွေကြေးအမြောက်အမြားသုံးစွဲပြီး ငှားရမ်းခြင်းမပြုနိုင်သည့် နေရာမျိုးတွေ ၄။
အင်္ဂလိပ်စာ (သို့) ခေတ်မီနည်းပညာများကို လေ့လာနေသည့် သူများ ၅။
ဘာသာစကား အခက်အခဲရှိနေသူများ အစရှိသဖြင့် နေရာစုံ ၊ ကဏ္ဍစုံမှာ အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်ကို ဘယ်လိုအကောင်အထည်ဖော်လဲ ကွန်ပျူတာ ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ နည်းစနစ် မြောက်မြားစွာ ရှိပါတယ်။
အဓိက နည်းစနစ်တချို့ကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
က။
အဘိဓာန်ကို အခြေခံထားသည့် နည်းစနစ် (Dictionary-based MT) ခ။
သဒ္ဒါနည်းလမ်းစည်းကမ်းများအပေါ် အခြေခံထားသည့် နည်းစနစ် (Rule-based MT) ဂ။
သင်္ချာပုံသေနည်းများဖြင့် ဖြစ်တန်စွမ်းများကို တွက်ထုတ်ဘာသာပြန်ပေးသည့် နည်းစနစ် (Statistical MT) ဃ။
ဘာသာပြန်နည်းစနစ်များကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားသည့် နည်းစနစ် (Hybrid MT) ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်ဆိုမှုလုပ်ငန်းစဉ်၏ အဓိက အခက်အခဲများ ၁။
စာကြောင်းများ၊ စကားလုံးများ ခွဲခြားစိစစ်ပေးရခြင်း (Word/Sentence Segmentation) စာကြောင်းခွဲခြားခြင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှာ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းကို Full-stop (.) ဖြင့် ခွဲခြားပါတယ်။
ထိုင်းလို အချို့ဘာသာစကားများမှာ ထိုကဲ့သို့ စာကြောင်းဖြတ် လက္ခဏာ မရှိပါ။
ထိုအတွက် စာကြောင်းခွဲခြားခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။
စကားလုံးခွဲခြားခြင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှာ စကားလုံးများကို Space များဖြင့် ခွဲခြားပါတယ်။
မြန်မာလို ဘာသာစကားအချို့မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် စကားလုံးများအကြား ခွဲခြားပေးသည့် လက္ခဏာ မရှိပါ။
ထို့ကြောင့် စကားလုံးခွဲခြားခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ဖို့ လိုအပ်နေပါတယ်။
စကားလုံး အဓိပ္ပာယ် မျိုးစုံကွဲပြားခြားနားခြင်း (Word sense disambiguation) စကားလုံးတစ်လုံးဟာ အဓိပ္ပာယ်မျိုးစုံ ရှိနေတာမျိုးဟာ ဘာသာစကားတိုင်းလိုလိုပါပဲ။
ဥပမာ Have ဆိုတဲ့စကားလုံးကို စားတယ်၊ သောက်တယ်၊ ရေချိုးတယ် အစရှိဖြင့် စာကြောင်း အနေအထားများအပေါ် မူတည်ပြီးဘာသာပြန်ဆိုနိုင်ပါတယ်။
အဲဒီတော့ ဒါတွေ့ဒါပြန် ဆိုတာမျိုး လုပ်လို့မရတော့တာ၊ စာကြောင်းရှေ့နောက်ဆက်စပ် လေ့လာရတာမျိုးတွေ လိုအပ်လာပါတယ်။
ကန့်သတ်ချက်မရှိတဲ့ နာမည်အမျိုးအစားပေါင်းများစွာရှိနေခြင်း (Named entities) လူနာမည်၊ မြို့ရွာတိုင်းပြည်နာမည်၊ အဖွဲ့အစည်းနာမည် စသည်ဖြင့်နာမည်ပေါင်းများစွာဟာလည်း ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းစဉ်ကို များစွာခက်ခဲစေပါတယ်။
စကားလုံးတစ်လုံးတွေ့ရုံနဲ့ နာမည်လား ၊ ရိုး⁠ရိုးအဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ စကားလုံးလားဆိုတာ ခွဲခြားဖို့ ခက်ခဲတတ်ပါတယ်။
ဥပမာ "ဆိတ်ဖြူ" ဆိုတာ မြို့ရွာနာမည်လား? အဖြူရောင်ရှိတဲ့ ဆိတ်ကိုပြောတာလား? "ဖိုးဆိတ်ဖြူ" ဆိုတဲ့ ကာတွန်းဇတ်ကောင်တောင်ရှိနေပါသေးတယ်။
နောက်အခက်အခဲများကတော့ ၄။
ဗန်းစကားများ (Idioms) နဲ့ ၅။
သဒ္ဒါတည်ဆောက်ပုံ ကွဲပြားခြားနားမှုများ ပဲဖြစ်ပါတယ်။
လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်အထည်ဖော်နေမှု အခြေအနေများ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဤကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ် ကို ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာ စနစ်၊ စံနှင့် အသုံးချရေး လုပ်ငန်းအဖွဲ့ (Myanmar Unicode And NLP Research Center) က ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် နေ့မှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ပြီး RMBT နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုထားသည့် ဘာသာပြန်စနစ် စမ်းသပ်အဆင့်-၁ (Beta Version-1) ကို အောက်ပါ links များတွင် အခမဲ့ စမ်းသပ်သုံးစွဲနိုင်ပါတယ်။
http://myanmarnlp.org.mm/ http://www.e2myanmar.org.mm/Default.aspx အထက်ပါ RBMT နည်းစနစ်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ဘာသာပြန်စနစ် ထပ်မံပေါ်ထွက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ လက်ရှိတွင် SMT နည်းစနစ်ကို အသုံးပြု၍ ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိပြီး မကြာမီ အသုံးပြုနိုင်တော့မည်ဟု မျှော်မှန်းရပါတယ်။
ထို့အပြင် ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် NLP သုတေသနဌာနမှလည်း ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်တစ်ရပ်ကို ၎င်းတို့၏ ဝဘ်စာမျက်နှာ http://www.nlpresearch-ucsy.edu.mm/mtapplication.html တွင် လူအများအသုံးပြုနိုင်စေရန် လွှင့်တင်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါတယ်။
ကိုးကား http://en.wikipedia.org/wiki/Machine_translation http://www.statmt.org/ http://www.nist.gov/ Computer Magazine, No.47, March 2011 Category:NLP Category:ကွန်ပျူတာCategory:ပရိုဂရမ်းမင်း။
စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ် (text-to-speech, TTS) ယခုသင်ဖတ်ရှုနေတဲ့ စာပိုဒ်ကို သင့်ဘေးနားမှ တစ်စုံတစ်ယောက်က အသံထွက်ဖတ်ရှုပေးနေမယ်ဆိုရင် သင့်အတွက် အဆင်မပြေနိုင်ဘူးလား။
ဒီလိုသာဆိုရင် သင့်မျက်လုံးကို အနားပေးထားလို့ရသလို အခြားအလုပ်တစ်ခုခုကိုလည်း တစ်ပြိုင်တည်း လုပ်ကိုင်လို့ရနိုင်မယ်လေ။
ဥပမာ သင်မီးပူတိုက်နေတုန်း ဘေးနားက သင်ဖတ်ရှုလိုတဲ့ စာများကို ဖတ်ပေးနေမယ်ပေါ့။
ဒါပေမယ့် သင်လိုအပ်တဲ့အချိန်တိုင်း ဘေးနားမှာ စာဖတ်ပေးမယ့် လူတစ်ယောက်အမြဲရှိနေဖို့ဆိုတာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလေ။
ဒါတွေအားလုံးအဆင်ပြေသွားစေဖို့ စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ်က ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ် ဆိုတာဘာလဲ ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်းနှင့် အခြားသော ကွန်ပျူတာဆက်စပ် ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စာသားများကို အသံထွက်၍ ဖတ်ရှုပေးနိုင်သည့်စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။
စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ် ဘာကြောင့်လိုအပ်တာလဲ ဤစနစ်ကို မျက်မမြင်တွေ၊ အမြင်အာရုံအားနည်းနေသူတွေ၊ အဖိုးအဖွားတွေအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ စာဖတ်ဖို့ အချိန်သီးသန့်မပေးနိုင်သူတွေအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာလိုအပ်ချက်များကြောင့်သော်လည်းကောင်း နေရာများစွာမှာ အလွန်အသုံးဝင်ပါတယ်။
စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ် ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ဘယ်လိုအသုံးချမလဲ စာသားမှအသံပြောင်းလဲပေးသောစနစ်ကို ဘယ်လိုအကောင်အထည်ဖော်လဲ အခြားနိုင်ငံများ၏ အတွေ့အကြုံနှင့် အခြေအနေများ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်အထည်ဖော်နေမှု အခြေအနေများ ကျမ်းကိုး NLP Category:နည်းပညာ။
ရုပ်ရှင်ဆိုသော အရာတစ်ခုပေါ်ပေါက်လာစေရန်အောက်ပါအချက်များ လိုအပ်သည်။
လူ သို့မဟုတ် အရာဝတ္တုတစ်စုံတစ်ရာ၏ လှုပ်ရှားပုံကို အစီအစဉ်လိုက် မှတ်တမ်းတင်နိုင်သောစက် (ကင်မရာ) အထက်ပါပုံများကို မှတ်သားနိုင်သောပစ္စည်း ( ဖလင်) ထိုဖလင်ကို ပြန်မောင်းပြီး အရုပ်ထင်နိုင်သောစက် (ပြစက်) ပြစက်မှ ထွက်ပေါ်လာသော အရုပ်များကို လက်ခံပေးပြီး ပရိသတ်ကို ပြသပေးနိုင်သော ပြကွင်း (ပိတ်ကား) အဆိုပါ အချက်လေးချက်ဖြင့် ပြည့်စုံအောင် အမေရိကန်၊ ပြင်သစ်၊ဂျာမနီ၊ အင်္ဂလိပ်အစရှိသော နိုင်ငံသားများက ၁၉ ရာစုအတွင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကြိုးစားခဲ့ကြသောကြောင့် ရုပ်ရှင် ဆိုသော အရာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်နေ့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်း လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်အချိန်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရီမြို့၊ Bovlevard des Capucines, Hotel Scribe, Grand Cafe တွင် ရုပ်ရှင်ကားတိုလေးများ ပြသခဲ့သည့် အဖြစ်အပျက်ကို ရုပ်ရှင်စတင်ပြသသည့်နေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ထိုနေ့သည် ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင် မွေးဖွားလာသည့်နေ့အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
ထိုရုပ်ရှင်ကို ပြင်သစ်လူမျိုး ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးဖြစ်သော Lowis Lumiere and Auguste Lumiere တို့က Cinematographe စက်ဖြင့်စတင်ပြသခဲ့သည်။
Cinematographe ကိုအစွဲပြုကာ Cinema ဆိုသော စကားလုံး ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
၁၈၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ရုပ်ရှင်သဖွယ် လှုပ်ရှားမှုအရုပ်များ ပြသနိုင်ခဲ့သည်မှာ ၁၈၉၁ ခုနှစ်ကတည်းကပင် Kenitoscope စက်ဖြင့် ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစက်ကို ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် သောမတ် အက်ဒီဆင်တီထွင်ခဲ့သည်။
ထိုစက်သည် တစ်ကြိမ်တွင် လူတစ်ဦးသာကြည့်ရှုနိုင်သည့် ကလေးကစားစရာပစ္စည်းသဖွယ်ဖြစ်နေသောကြောင့် ၁၈၉၃ ခုနှစ်ကို ရုပ်ရှင်နေ့ ဟုတ်မသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအတူ ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ဂျာမန်လူမျိုးညီအစ်ကိုနှစ်ဦးဖြစ်သော Max Skladanowsky and Emil Skladanowsky တို့သည်လည်း Lumiere Brothers တို့ ထက် အချိန်ပိုစောစွာ ၁၈၉၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့က ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့တွင် ပြသနိုင်သည်။
ပြစက်အမည်မှာ Bioscope ဖြစ်ပြီး မှန်ဘီလူးနှစ်လုံးတပ်ကာ ဖလင်နှစ်လိုင်းဖြင့် ရိုက်ကူးပြသရသောကြောင့် အရုပ်ထင်သည့်အခါ ကြားတွင် လစ်ဟာသွားလေ့ရှိသောကြောင့် သဘာဝလှုပ်ရှားမှုအတိုင်း ဖြစ်မလာ သောကြောင့် ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ဖခင်အဖြစ် ရောက်ရှိမလာခဲ့ကြပေ။
ထို့ကြောင့် ရုပ်ရှင်သမိုင်း သုတေသီအများစုနှင့် ရုပ်ရှင်ပညာသည်အများစုသည် ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့ကို ရုပ်ရှင်မွေးနေ့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကြေးမုံသတင်းစာ (၂၈၊၁၂၊၂၀၁၀) ကိုးကား Category:သမိုင်း Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ Category:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
ကချင်ဘာသာစကား (ဂျိမ်းဖော ဟုလည်းသိကြသည်) သည် တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများထဲက စာ (sal) ဘာသာစကားခွဲဖြစ်ပြီး ကချင်လူမျိုး၏ ရိုးရာဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ကချင်ဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ် နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်အဝှမ်းတွင် အများဆုံးနှင့်အဓိကပြောဆိုကြသည်။
ဂျိမ်းဖောစာပေကို ရောမအက္ခရာဖြင့် ရေးသားသည်။
ကချင်ဘာသာစကား ဟုပြောရာတွင် အခြား လူနည်းစု ဘာသာစကားများလဲ ရှိသေးသည်။
၎င်းတို့မှာ ရဝမ်, လီဆူ, ဂေါင်ရီ, လချိတ်, မရူ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကချင်ဘာသာစကားကဲ့သို့ပင် ထိုဘာသာစကားများကို ကချင် ပြည်နယ် နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်တို့တွင် အသုံးများကြသည်။
Jinghpaw alphabet A Ă E Ē È I O U AI AU AW OI B CHY D G GY H J K KY HK HKY L M N NG NY P HP HPY R S SH T TS HT W Y Z ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ Category:ကချင်လူမျိုးများ။
မောင်သစ်မင်း (၆ ဇွန် ၁၉၅၃-၅ ဇွန် ၂၀၁၁) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တေးရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး မောင်သစ်မင်းကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့က အဖ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး တင်စိုး(တော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်)နှင့် အမိ ဒေါ်မြသန်းတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
အမည်အရင်းမှာ ဦးဒေဝဖြစ်သည်။
မွေးချင်းနှစ်ဦးရှိပြီး အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ ဒေါက်တာဝဏ္ဏဖြစ်သည်။
အနုပညာလမ်း ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့ပြီး အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်သည်။
မောင်သစ်မင်းသည် ကလေးကဗျာများ၊ ဘာသာပြန်ကဗျာများနှင့် ပင်ကိုရေးကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် သုံးယောက်ကောင်းကင် ဟုအမည်ရသော လုံးချင်းကဗျာစာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယင်းကဗျာစာအုပ်သည် မိရောဆလပ် ဟောလုဗ်၊ ဗါစကို ပိုပါနှင့် ဇဗစ်ဂညူး ဟားဗတ် တို့၏ ကဗျာများကို ဘာသာပြန်ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ မောင်သစ်မင်း၏ ထင်ရှားသော ဘာသာပြန်ကဗျာ စာအုပ် တစ်အုပ်လည်းဖြစ်သည်။
မောင်သစ်မင်းသည် တေးမြုံငှက် ဟုအမည်ရသော လုံးချင်းဝတ္ထုအပါအဝင် လုံးချင်းစာအုပ် ၅ အုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယင်းတို့မှ အရှေ့နေထွက် အနောက်နေဝင်(၁၉၇၅)၊ မပြောကောင်းတဲ့ အကြောင်း လေးတစ်ခု(၁၉၇၅)၊ မနက်ဖြန်သည် အပြာရောင်၊ ငရဲ၌ သစ်ငုတ်ဖြစ်စေ နှင့် တေးမြုံငှက်(၁၉၇၇)တို့ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့မှ ငရဲ၌ သစ်ငုတ်ဖြစ်စေ ဟု အမည်ရသော လုံးချင်းဝတ္ထုသည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် အတွင်းရှိ ဆရာဝန်များ၏ ဘဝကို ရေးသားထားသော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။
တေးမြုံငှက် ဟု အမည်ရသည့် လုံးချင်းဝတ္ထုကို အသက် ၂၄ နှစ်ပြည့်မွေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တေးမြုံငှက် လုံးချင်းဝတ္ထုသည် ဂီတလောကကို နောက်ခံပြုရေးသား ထားသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ယင်းလုံးချင်းဝတ္ထုသည် စတူဒီယိုခေတ်ဦးကာလအတွင်း ကြိုးစားလှုပ်ရှား နေကြသည့် တေးရေးဆရာတို့၏ သရုပ်မှန်ဘဝနှင့် တေးမြုံငှက် ရေးသားသူ ကိုယ်တိုင်၏ အနုပညာသမားဘဝ ဖြတ်သန်းရသည့် အခြေအနေများကို သရုပ်ဖော်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် တေးမြုံငှက် အမည်ရှိသည့် တေးသီချင်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ယင်းတေးသီချင်းကို အဆိုတော် ခိုင်ထူး မှ သီဆိုခဲ့သည်။
တေးမြုံငှက် လုံးချင်းဝတ္ထုနှင့် တေးသီချင်းသည် မောင်သစ်မင်း၏ အောင်မြင်ထင်ရှားသော အနုပညာလက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မောင်သစ်မင်းကို တေးမြုံငှက် ဟု ဂီတနှင့်စာပေအသိုင်းအဝန်းတွင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် အဆိုတော် စိန်သစ်အတွက် တေးသီချင်းများကို စတင်ရေးသားပြီး တေးရေးဆရာ ဘဝကို စတင်ခဲ့သည်။
ယင်းကာလက စတူဒီယိုတေးဂီတကို လမ်းသရဲဂီတ၊ သရုပ်ပျက်ဂီတဟု ဝေဖန် သတ်မှတ်နေချိန်လည်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အဆိုတော် စိန်သစ် နှင့် စိုးပိုင် တို့အတွက် တေးသီချင်းများ ကို ဆက်လက်ရေးသားပေးခဲ့သည်။
အဆိုတော် စိုးပိုင်မှ သီဆိုပြီး မောင်သစ်မင်းရေးသားခဲ့သော အချစ်ည ရင်ခုန်သံ ဟုအမည်ရသည့် တေးသီချင်းသည် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော တေးသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အဆိုတော် စိုးပိုင် သီဆိုရန် ရေးသားပေးခဲ့သည့် အနီးဆုံးလူ ဟုအမည်ရသော တေးသီချင်းသည် မောင်သစ်မင်း၏ ပထမဦးဆုံးသော ကိုယ်ပိုင်သံစဉ်တေးသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် စင်ပေါ်ကတေးများ ဟုအမည်ရသော တေးစီးရီးကို ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် ကျော်ဟိန်း အတွက် ရေးသားပေးခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသောလူ ဟု အမည်ရသော တေးစီးရီးကို ကျော်ဟိန်းအတွက် ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။
ယင်းတေးစီးရီးနှစ်ခုသည် မောင်သစ်မင်းနှင့် ကျော်ဟိန်း တို့၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော တေးသီချင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အသက် ၅ဝ ပြည့် အမှတ်တရအနေဖြင့် မောင်သစ်မင်း၏ အောင်မြင်ကျော်ကြား ခဲ့သော တေးသီချင်းများကို စုစည်း၍ တေးမြုံငှက် နှစ်ငါးဆယ် (၁) နှင့် (၂) တေးစီးရီးနှစ်ခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ခေတ်ပြိုင်ဂီတ မှတ်တိုင်များ အမည်ဖြင့် ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်ကို MRTV-4 နှင့် တွဲဖက်စီစဉ်ခဲ့ သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံးတွင် တွဲဖက်အတွင်းအရေးမှူး(၃)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။
မောင်သစ်မင်းသည် စိန်သစ်၊ စိုးပိုင်၊ မွန်းအောင်၊ ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင်၊ ခိုင်ထူး၊ ကျော်ဟိန်း၊ ဇော်ဝင်းရှိန်၊ တူးတူး(အဆိုတော်)၊ ချစ်ကောင်း၊ ထူးအိမ်သင်၊ လေးဖြူ၊ အငဲ၊ အယ်ခွန်းရီ၊ နော်လီဇာ၊ ဟေမာနေဝင်း၊ မေဆွိ နှင့် ထွန်းအိန္ဒြာဗိုလ် အစရှိသည့် အဆိုတော်များအတွက် တေးသီချင်းပေါင်း ၆၀ဝ ကျော်ကို ရေးသားပေးခဲ့ သည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် မောင်သစ်မင်းသည် ဒေါက်တာအေးအေးစန်းနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
ယင်း နောက် မောင်သိဒ္ဓိ၊ မောင်ဣဒ္ဓိနှင့် မောင်ကိတ္တိ တို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာအေးအေးစန်းသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး မောင်သစ်မင်းသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ Samitivej Srinakarin Hospital ၌ အူမကြီးကင်ဆာရောဂါဖြင့် နံနက် ၉ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား http://www.news-eleven.com Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအနက် ဗမာနှင့် ရှမ်းမဟုတ်သော လူမျိုးများကို ကချင်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောဆိုသုံးနှုန်းနေကြသည်။
သို့သော် ကချင်ဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံနေရသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများကိုယ်၌ကမူ ဂျိမ်းဖော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများကိုသာ ကချင်ဟု အသိအမှတ်ပြုပြီး မိမိတို့ကိုယ်မိမိတို့မူ သီးခြားလွတ်လပ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်သည် ဟု ခံယူကြသည်။
သို့သော် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာသော မြန်မာစာပေနှင့် သုတေသနစာအုပ်စာတမ်းများတွင်မူ (၁) ဂျိမ်းဖော (၂) မရူ (၃) ရဝမ် (၄) လရှီ(လချိတ်) (၅) လီဆူး (၆) အဇီး(ဇိုင်းဝါး) စသည့် တိုင်းရင်းသားခြောက်မျိုးကို ကချင်ဟု သတ်မှတ်သုံးနှုန်းလျက်ရှိကြသည်။
ယင်းတိုင်းရင်းသား ခြောက်မျိုးစလုံးတွင် ၁၉ ရာစုကုန်ခါနီးလောက်အထိ ဘာသာစာပေမရှိခဲ့၊ ယင်းတို့တွင် မူလက ဘာသာစာပေရှိသော်လည်း ရှန်ဖြိဒုပရှား (တိရစ္ဆာန်သားရေပေါ် ရေးထားသည့်စာပေကို မီးဖုတ်စား) ခဲ့သဖြင့် ဘာသာစာပေ ပျောက်ခဲ့ရသည်ဟု ရိုးရာ နှုတ်ပြော သမိုင်းပုံပြင်များက ဆိုသည်။
ဂျိန်ဖော့စာပေ ဂျိန်ဖော့စာကို ၁၈၃၉ တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာ ဆရာကြီး ဘရောင်းဆန်က ရောမအက္ခရာဖြင့် တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၃ တွင် ကရင်တိုင်းရင်းသား ခရစ်ယာန် ဓမ္မဆရာကြီး ဦးမာဆောင်က မြန်မာအက္ခရာဖြင့် တစ်ကြိမ်၊ ဦးမာဆောင်၏ ကြိုးပမ်းချက်ကို အခြေပြုလျက် ၁၈၇၆ တွင် အမေရိကန်သာသနာပြု ဆရာကြီး ကူရှင်က တစ်ကြိမ်၊ ယင်းကိုပင် ဆက်လက်၍ ၁၈၇၉ တွင် အမေရိကန်သာသနာပြု မစ္စတာရောဘတ်က လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၃ တွင် သာသနာပြုဆရာကြီး ဟန်ဆင်ကလည်းကောင်း အသုံးပြုကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဗြိတ်သျှနယ်ချဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက အသိအမှတ် မပြုခဲ့သဖြင့် မြန်မာအက္ခရာဖြင့် တီထွင်သော ဂျိန်ဖော့ဘာသာ စာပေသည် နိဂုံးချုပ်ရလေတော့သည်။
ဆရာဟန်ဆင်သည် ၁၈၃၉ က ဆရာ ဘရောင်းဆန် ပြုစုခဲ့သော ရောမအက္ခရာနှင့် ဂျိန်ဖော့စာပေကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံပြီး တီထွင်ပြုစုပြန်ရာ ဒေသဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသဖြင့် အောင်မြင်ထမြောက်သွားသည်။
လီဆူစာပေ လီဆူဘာသာစာပေကို ၁၉၁၄ တွင် ကရင် ဓမ္မဆရာကြီး ဦးဘသော်၊ ဆရာ ဇော်ဆာ၊ ဆရာ အာဖူး၊ သူကြီး ဇော်ဂျာလှနှင့် အရပ်လူကြီး ငွာရားတို့က ရောမအက္ခရာဖြင့် စတင် တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် မပြည့်စုံသဖြင့် ငါးနှစ်မျှသာ သက်တမ်းကြာခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမေရိကန်သာသနာပြု ဆရာမကြီး ရေဆာသည် ဆရာဂိုက်စ်တို့ကလဲ အကြံပေးကူညီပေး ခဲ့သည်။
ယင်းအက္ခရာကို လီဆူလူမျိုးတွေကိုသာသနာပြုခဲ့သော အ⁠င်္ဂလန် မှ သာသနာပြုဆရာကြီး ဂျေ၊အို ဖရေဆာ က အချောသပ် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းအက္ခရာ ကို ဖရေဆာ အက္ခရာ ဟုနောင်တွင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
ယင်း လီဆူ စာပေသည် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ရှိ ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက် မှ ၁၇ ရက်ထိ လီဆူစာပေ နှစ် ၁၀၀ ပြည့်ပွဲတော်ကြီးကို မြစ်ကြီးနားမြို့ ပမ္မတီး ရပ်ကွက်ရှိ လီဆူရိုးရာကွင်းတွင် စည်ကားစွာကျင်းပခဲ့သည်။
ယင်း ပွဲတော်ကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လီဆူ လူမျိုးများအပြင် တရုတ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မှ လီဆူ လူမျိုးများလဲ လာရောက် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ရဝမ်စာပေ ရဝမ်ဘာသာစာပေကို အမေရိကန်သာသနာပြုဆရာ ရူတင်မော့စ်က ၁၉၅၀ တွင် ရဝမ်လူမျိုး ပဲဇီဒီး၊ ဖုံတီးဖုံ၊ ဦးဂူရင်ဖုံ၊ ဆရာ အွမ်းဆားရ်၊ ဦးဇန်ထားဆင်တို့၏ အကူအညီဖြင့် စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
အခြားစာပေများ မရူ၊ လရှီနှင့် အဇီးတို့တွင်ကား ယခုထက်တိုင် ဘာသာစာပေမရှိကြသေးပေ။
ဂျိန်ဖော့စာပေနှင့် မြန်မာစာကိုသာ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
စာပေအမျိုးအစားများ လီဆူနှင့် ရဝမ်ဘာသာစာပေတို့ဖြင့် ရေးသားပြုစုထားသော စာအုပ်စာတမ်းများသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာစာပေများသာဖြစ်ပြီး ရသစာပေဟူ၍ မရှိသလောက်နည်းပါးလှသည်။
ဂျိန်ဖော့ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စာပေများက အများစုဖြစ်ပေသည်။
ရသစာပေနှင့် အခြားဘာသာရပ်ဆိုင်းရာ စာပေများ အရေအတွက်အားဖြင့် နည်းပါလှသေးသည်။
ကချင်စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီက ပြုစုသော ကျောင်းသုံးဖတ်စာ သူငယ်တန်း မှ စတုတ္ထတန်းအထိတွင် ရိုးရာပုံပြင်နှင့် ရိုးရာတေးများပါရှိသည်။
ကချင်ပြည်နယ်ပြန်ကြားရေးဌာနက ထုတ်ဝေသော မြစ်ဖျားဧရာ သတင်းစဉ်တွင်လည်း သတင်းများ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များအပြင် ရသစာပေအနည်းငယ် တွေ့ရသည်။
ဆရာဒွမ်ဖော့နော်၏ လူထဲကလူ နှင့် မိမိသဘော ဆရာခေန်နန်း၏ လူအစ လူပျိုအပျိုက နှင့် ဦးပတစ်ပေတောင်၏ ကချင်စကားပဒေသာတို့သည် ဂျိန်ဖော့ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော စာအုပ်အချို့ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျိန်ဖော့ဘာသာဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထု တစ်ပုဒ်စနှစ်ပုဒ်စ ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာစာပေအဘိဓာန်၊ ပထမတွဲ။
ဩဂုတ်၊ ၂၀၁၆။
စိတ်ကူးချိုချိုစာပေ။
ရန်ကုန် အကိုးအကား Category:စာပေ Category:ကချင်ပြည်နယ်။
ဂျိန်းဖော ဝါ ဂျိန်ဖော့ တို့သည် ကချင်‌လူမျိုး များထဲမှ အင်အားအကြီးဆုံးမျိုးနွယ်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂျိန်းဖော့လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဖြစ်သည်။
ကချင်ပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ဆယ်မျိုးခန့် ရှိရာ ဂျိန်ဖော့တို့သည် လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သည်။
ထက်ဝက်ခန့်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်၍ ကျန်သူများမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သည်။
လော်ဝေါ်၊ အဇီး၊ လရှီ၊ ရဝမ်လူမျိုးများနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ၇၀%ခန့် တူညီကြလေသည်။
ဂျိန်ဖော့အနွယ်ဝင်တို့မှာ မရစ်၊ မရမ်၊ အင်ခွန်၊ လဖိုင်၊ လထော၊ မဂေါင်၊ ဒူးလင်း၊ ဂျဆင်းဟူ၍ ရှစ်မျိုးရှိသည်။
လဖိုင်တို့သည် မိုင်းလင်းအနောက်ဖျားနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပြီးလျှင် မရစ်တို့သည် တြိဂံနယ်မြေ၊ ဟူးကောင်းဒေသ လိုင်ဆိုင်းနှင့် ကာမိုင်းနယ်များတွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
ဂျိန်ဖော့ အများစုတို့သည် ဗန်းမော်ခရိုင် တောင်တန်းဒေသ၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင် ခန္တီးနယ်အတွင်းပိုင်း၊ နန်းပမောက်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ကသာခရိုင် အတွင်းပိုင်းနှင့် ကချင်တောင်တန်း ဒေသများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်လျက် ရှိကြပြီး မိုးမိတ်၊ ခိုတောင်၊ မြောက်သိန္နီ၊ ကိုးကန့်၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကွတ်ခိုင်နယ်များတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့လျက် ရှိကြလေသည်။
ဂျိန်ဖော့လူမျိုးတို့၏ ခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ လူဟူ၍ပင် ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏ စကားဖြင့် မရှဖြစ်သည်။
ဂျင်းဆိုင်၊ ဖောဆိုင် ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် ဂျိန်ဖော့ဟူသည် အတည်တကျ ဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသောလူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်နိုင်သည်။
thumb|ဂျိန်းဖောအမျိုးသမီးဝတ်စုံ ရိုးရာခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့အုပ်စုထဲတွင် ပထမဆုံး ဂျိန်ဖော့မှာ ပေါင်ယောင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော ပေါင်ယောင်မှာ ဂရင်၊ မဂေါင်၊ ဝါခယက်ဝါ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပေါက်ဖွားလာကြရာ ဂွမ်ဆာအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးသူများသည်။
ဝါခယက်ဝါ မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ခံယူကြသည်။
ဂျိန်ဖော့များသည် ပေါင်ယောင်လက်ထင်မှစ၍ ကျိုင်ခူးမဂျွယ် ဒေသတွင် အတည်တကျ ရောက်ရှိနေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် ဂျိန်ဖော့စကား အုပ်စု၏ ခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့တို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်း မေခနှင့် မေလိခမြစ်တို့အကြား မြောက်တြိဂံနယ်မြေ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေးသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အဘိဓာန် စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ ဘာသာစကား ဂျိန်းဖော မြန်မာနိုင်ငံတွင်ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀၀ခန့်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁၅၀၀၀၀ခန့်ရှိသည်။
ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု ၏ တိဗက်-ဗမာအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော ကချင်(Kachinic) အုပ်စုဝင်ဘာသာစကားတွင်ပါဝင်သည်။
တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားမှ မြောက်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားများနီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။
ဇိုင်းဝါးဘာသာစကားနှင့်လည်း နီးကပ်စွာဆက်စပ်နေပြီး အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်သည်ဟုယူဆရသည်။
ဂျိန်းဖော့ဒေသိယသံများစွာအနက် တရုတ်နိုင်ငံတွင် စံဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားကို တယ်ဟုန်ဒေသအနောက်မြောက်ဘက်ဒေသတွင် သုံးပြုသော Enkunဒေသိယ သံကိုအခြေခံထားသည်။
Singpho ဒေသိယသံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ပြောဆိုကြသည်။
ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ကချင်လူမျိူးစုများတွင် ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအား ဘုံဘာသာစကားအဖြင့် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။
ဂျိန်းဖော့ ဘာသာစကား၏ ဝေါဟာရများသည် ဇိုင်ဝါး၊ လော်ဝေါ် နှင့် လရှီ ဘာသာစကားများတွင် သိသာစွာ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ထားပြီး၊ ရဝမ်နှင့်လီဆူ ဘာသာစကားများကိုလည်းအနည်းငယ်လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။
thumb|ဂျိန်းဖောရိုးရာအကများတွင်အသုံးပြုသောဓား ဇိုင်ဝါး ဇိုင်ဝါးဘာသာစကား(တရုတ်တွင် Zǎiwǎyǔ (载瓦语)) ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင်လူပေါင်း ၈၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူ၃၀၀၀၀ခန့်အသုံးပြုသည်။
တရုတ်-တိဗက်ပင်မအုပ်စုကြီး တွင်ပါဝင်ပြီး၊ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု၏ ယီ-ဗမာ အုပ်စုခွဲမှ မြောက်ပိုင်းဗမာဘာသာစကားနွယ်အဖြစ် သက်မှတ်ထားသည်၊ ဗမာဘာသာစကားနှင့်နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတော်ထူထောင်ပြီးနောက်၊ စံဇိုင်ဝါး အရေးအသားနှင့် ဘာသာစကားကို Luxi ကောင်တီတွင်ပါဝင်သော Xishan ဒေသ Longzhun ရွာ ရှိဇိုင်ဝါးအရေးအသားနှင့်ဘာသာစကားကို သက်မှတ်ခဲ့သည်။
ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ဇိုင်ဝါးဘာသာစကားသည်ဂျိန်းဖော့ဘာသာသာစကားနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည်။
အခြားဘာသာစကားများ ဂျိန်းဖောအများစုသည်ဘာသာစကားများစွာ တတ်မြောက်ကြပြီး ဂျိန်းဖော့ဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကား၊မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းဘာသာစကားများလည်း ဂျိန်းဖောများအကြားတွင် တတ်မြောက်ကြသည်။
Naruto (Japanese:ナルト) သည် kishimoto ရေးဆွဲထားသော manga series တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းမှာ hokage ဖြစ်ချင်သော လူငယ်လေးတစ်ဦးကို အခြေခံထားသည်။
hokage ဆိုသည်မှာ သူတို့သစ်ရွက်ပုန်းရွာ (Hidden Leaf Village) ၏အကြီးအကဲ ရွာသူကြီးဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းကို Naruto kid နှင် Naruto Shippuden ဟူ၍နှစ်ပိုင်းခွဲ ထုတ်လွင့်ခဲ့သည်။
ဇတ်လမ်းမှာ kishimoto ၏ one-shot manga karakuri အပေါ် အခြေခံထားသည်။
ထိုဇတ်လမ်းဖြင့်Kishimoto သည် shueisha company ၏ hop step award ရရှိခဲ့သည် (1997) Naruto series (Kid) ကို Shueisha magazine တွင် Weekly Shonen Jump အဖြစ် 1999 ကနေ 2014အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
manga ကို Pierrot နဲ့ Aniplex ကုပ္ပဏီ တို့မှ anime television အဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ခုနှစ် အထိ အပိုင်း ၂၂၀ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
Naruto shippuden ကို 2007 ခုနှစ်မှ စ၍ 2017 အထိအပိုင်း ၅၀၀ လုံးလုံး ဂျပန်နိုင်ငံ တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။
(Naruto နှင့်သက်ဆိုင်သောအရာများ light novel,video game,trading cardများကို များပြားလှသော ကုမ္ပဏီများမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
) Naruto manga ကို အနောက် နိုင်ငံများတွင် ဖြန့်ချိရန် Viz media company တွင် လိုင်စင် ယူခဲ့ပြီး(Anime ကို North American production company မှ) Anime ကို 2005 ခုနှစ် တွင် USA နှင့် canada နိုင်ငံများတွင် စတင်ထုတ်လွင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ၂၀၀၇ ခုနှစ်များတွင် United Kingdom နှင့် Australia နိုင်ငံများ စသဖြင့် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
Naruto ဇာတ်လမ်းနှင့်ဆက်စပ်၍ Naruto ၏ သား Boruto ၏ ဇာတ်လမ်း Naruto: Boruto Next Generation အဖြစ် ဆက်စပ်ထုတ်လွှင့် လျက်ရှိသည်။
Naruto manga သည် သမိုင်းတွင် လေးခုမြောက် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး manga တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း 46 နိုင်ငံတွင် ၂၅၀သန်းကျော် ရောင်းချ နိုင်ခဲ့သည်။
ဂျပန် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ထည်းမှာပင် ၁၅၃ သန်း ကျော် ရောင်းချ နိုင်ခဲ့ပြီး တစ်ခြားနိုင်ငံများတွင် ၉၇သန်း ကျော် ရောင်းချ ခဲ့သည်။
Viz media ၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံး manga တစ်ခုဖြစ်ပြီး manga ၏ English translation volume များသည် New York Time သတင်းစာနှင့် USA today သတင်းစာများတွင် ရောင်းအား အကောင်းဆုံး manga list ထဲတွင် အကြိမ်များစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ခုနစ်ခု‌ မြောက် volume သည် 2006 ခုနှစ်တွင် Quill award ရခဲ့သည်။
Reviewer များမှ character development,ဇာတ်အိမ်ခိုင်မူ, တိုက်ခိုက်ခန်းများ ကောင်းမွန်မူ တို့ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း အပိုင်း (၁) Nine-Tails ဟုလူသိများသည့် အစွမ်းထက်သည့် မြေခွေးမိစ္ဆာသည် အမည်မသိ ကျူး​ကျော်သူတစ်ဦးကြောင့် လွတ်မြောက်ကာ သတ်ဖြတ် ဖျက်စီးသောင်းကျန်းနေလေသည်။
တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် Konoha, (Fourth Hokage)ဟိုကာဂဲ(စတုတ္ထမြောက် ရွာအကြီးအကဲ)သည် သူ၏ မွေးကင်းစသား Naruto Uzumaki ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့မြေခွေးမိစ္ဆာ၏ ထက်ဝက်အား တံဆိပ်ခတ်ချိတ်ပိတ်ကာ Naruto အား သားရဲ၏ လှောင်အိမ်ဖြစ်စေသည်။
Nine-Tails ခေါ် အမြှီးကိုးချောင်းပါ ကိုးမြှီးမြေခွေးမိစ္ဆာသည် မိမိအား မွေးကင်းစ Naruto ထံတွင် ချိတ်ပိတ်မည့်အရေးကို မလိုလားသဖြင့် ထိုမွေးကင်းစ Naruto အား သတ်ရန်ပင်ကြိုးစားခဲ့သည်။
သို့သော် မြှီးကောင်ထိန်းသိမ်းသူ Kushina နှင့် Forth Hokage Minato တို့သည် မိဘများပီသစွာပင် မိမိတို့ရင်သွေးအား အသက်နဲ့ရင်းကာ ကာကွယ်ခဲ့ကြပေ၏။
သားဖွားဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသေ ာKushina နှင့် တံဆိပ်ခပ် ချိတ်ပိတ်ဂျူစုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသော Minato တို့သည် ကိုးမြှီးမိစ္ဆာ(Nine-Tails)လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။
Konoha ရွာသားများသည် Naruto အား ကိုးမြှီးမိစ္ဆာ(Nine-Tails) ၏ လှောင်အိမ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မိစ္ဆာသဖွယ် ယူဆလျက် စက်ဆုက်မုန်းတီးကြသည်။
ဤအဖြစ်အပျက်များကို မည်သူ့ကိုမျှ မတားမြစ်ရန်တတိယဟော့ကက်ဂ်မှ ထုတ်ပြန်သောအမိန့်ကြောင့်၊ ၁၂ နှစ်ကြာသည်အထိ Naruto သည် Nine-Tails နှင့် ပတ်သက်၍ ဘာမျှမသိရှိပါ။
Mizuki, ပြန်လည်ဖောက်ပြန်သော ninja, Naruto အားအမှန်တရားကို ဖွင့်ဟသောအခါ။
ထို့နောက် Naruto သည် Mizuki ကိုတိုက်ခိုက်ရာတွင် အနိုင်ယူပြီး သူ၏ဆရာ Iruka Umino ၏ လေးစားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
များမကြာမီ Naruto သည် ninja အငယ်တန်းGenin တစ်ယောက်ဖြစ်လာပြီး Sasuke Uchiha နှင့် သူမကြာခဏ ယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိသည်။
သူသည် စိတ်သောကရောက်နေသော Sakura Haruno နှင့် အတွေ့အကြုံရှိသော sensi လက်အောက်တွင် အထက်တန်းလွှာ ninja Kakashi Hatake အောက်တွင် Team 7 ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
ကျေးရွာတိုင်းမှ Ninja အဖွဲ့များနည်းတူ Team 7 သည်ရွာသူရွာသားများတောင်းဆိုသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြီးမြောက်စေသည်။
အိမ်မှုကိစ္စများလုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ရံတော်များဖြစ်ခြင်းအထိ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းအထိ ဖြစ်သည်။
Land of Waves တွင်အဓိကပါဝင်သောမစ်ရှင်များစွာပြီးနောက် Kakashi သည် Team 7 အား Ninja စာမေးပွဲဖြေဆိုခွင့်ပေးပြီး၊ အဆင့်မြင့်ရာထူးသို့တက်ရန်နှင့် Chunin Exams ဟုခေါ်သော ပို၍ ခက်ခဲသောမစ်ရှင်များကိုယူရန်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
စာမေးပွဲကာလအတွင်း Orochimaru သည်လိုချင်နေသောရာဇဝတ်သားတစ် ဦး ဖြစ်ပြီး Konoha ကိုကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးတတိယဟော့ကိုင်းကိုလက်စားချေရန်သတ်ခဲ့သည်။
ဒဏ္legာရီဆန်သော ninjas သုံး ဦး အနက်မှ Jiraiya သည် Fifth Hokage ခေါင်းစဉ်ကိုငြင်းဆိုပြီးသူသည်ပဉ္စမ Hokage ဖြစ်ရန်ရွေးချယ်လိုက်သော Tsunade ကို Naruto ဖြင့်ရှာဖွေသည်။
ရှာဖွေစဉ်အတွင်း Orochimaru သည် Sasuke အားသူ၏အစွမ်းထက်သည့်မျိုးရိုးဗီဇအမွေအနှစ်ဖြစ်သောကြောင့် Sharingan ကိုလေ့ကျင့်ရန်ဆန္ဒရှိသည်။
Sasuke သည် Konoha တွင် Naruto ကိုပြန်ပေးဆွဲရန်ပြသည့်အခါသူ၏အစ်ကို Itachi ကိုသတ်ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီးနောက်သူသည် Itachi ကိုသတ်ရန်လိုအပ်သည့်ခွန်အားရရှိရန် Orochimaru နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
Sasuke သည် Konoha ရွာမှထွက်ခွာချိန်နှင့် Tsunade သိသောအခါ Sasuke ကိုပြန်လည်ရယူရန်နင်ဂျာအပါအ ၀ င် Ninja အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုပို့သည်။
သို့သော် Naruto ကသူအားအတင်းအကျပ်ပြန်ပို့ရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။
Naruto နှင့် Sakura သည် Sasuke ကိုအရှုံးမပေးပါ။
Naruto သည် Konuke ကို Jiraiya မှထွက်ခွာပြီးနောက်တွင်သူသည် Sasuke နှင့်ထပ်မံတွေ့ဆုံရန်အတွက်ပြင်ဆင်ထားသည်။
Sakura သည် Tsunade ၏အလုပ်သင်ဖြစ်လာသည်။