kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒုတိယအကြိမ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲ ဒိုင်အာခီစနစ်အရ ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် အချိန်သည် နီးကပ်လာပြန်လေသည်။
ထိုအခါ သပိတ်မှောက် ဝံသာနု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ မှ ခေါင်းဆောင်အချို့ တို့သည် သပိတ်လှန်၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ကြသည်။
ယင်း အချိန်၌ သာယာဝတီ ဦးပုခေါင်းဆောင်သော ဟုမ္မရူးပါတီ၊ ဦးတုတ်ကြီး ခေါင်းဆောင်သော သရာဇပါတီတို့လည်း ပေါ် ပေါက်လာခဲ့ပြီ။
ရွေးကောက်ပွဲပြီးသောအခါ ၂၁ ဦးဂိုဏ်း၊ ဟုမ္မရူးဂိုဏ်းနှင့် သရာဇဂိုဏ်းတို့သည် ရည်ရွယ်ချက်ချင်း တူရာတို့၌ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့လျှင် ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးကို အထောက်အပံ့ပြုသည့် အင်အားစုတို့မှာ လွှတ်တော်၌ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ လည်း အင်အားဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။
ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ကွန်ဖရင့်များ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ သည် နှစ်လည် အစည်းအဝေးများကို တစ်နှစ်လျှင် တစ်မြို့ကျ စည်းဝေးလေ့ ရှိသည်။
ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ခေတ်မမှိန်မီ ကျင်းပကြသော နှစ်လည် အစည်းအဝေး တို့မှာ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ညီညွတ်သော အင်အားစုကို ပြခဲ့ပေသည်။
ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ၏ သမိုင်း၌ ထင်ရှားသော နှစ်လည် အစည်းအဝေးတို့၏ ကျင်းပသော နေရာနှင့် နေ့ရက် ကို ဖော်ပြရလျှင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းချုပ်အနေနှင့် သတ္တမမြောက် နှစ်လည် အစည်းအဝေးကို ၁၉၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ တွင် ပုသိမ်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
အဋ္ဌမမြောက် အစည်းအဝေး ကို ပြည်မြို့၌ ကျင်းပသည်။
၁၂၈၃ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၂၁ ခုနှစ်) သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ နဝမ ကွန့်ဖရင်ခေါ် ၉ ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့ရာ ထိုကွန်ဖရင့်မှာ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၏ သမိုင်းတွင် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
ဤအစည်းအဝေးသို့ လူပေါင်း ၁၀၀၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
ထိုအစည်းအဝေးကြီးက အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ကို တန်ဆောင်လဆုန် ၁၀ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရာ ယနေ့တိုင်အောင် အမျိုးသား နေ့ဟူ၍ ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့လာလျက် ရှိသည်။
ဟုမ္မရူးခေါ် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးကို တောင်းဆိုလာသော သရက်မြို့ ကွန်ဖရင့်ကြီးမှာ ၁၀ ကြိမ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးဖြစ်၍ ၁၂၈၄ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၂၂ ခုနှစ်)တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၆ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနား၌ ဦးချစ်လှိုင် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ကွန်ဖရင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ ဦးချစ်လှိုင် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေသည် ပေါင်းတည် ကွန်ဖရင့် ကျင်းပစဉ် ဟင်္သာတ၌ ညီညွတ်ရေး ကွန်ဖရင့်ကျင်းပ၍ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ကွဲနေသည် ကို ရင်ကြားစေ့အောင်တိုက်တွန်းခဲ့၏။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင်ဦးချစ်လှိုင် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေသည် မင်းဘူး၌ စည်းဝေးခဲ့ပြီး နောက် စင်ပြိုင် ကွန်ဖရင့်များ ပေါ်လာခဲ့သည်။
စင်ပြိုင် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေများ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဦးချစ်လှိုင်၏ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေသည် မကွေးမြို့၌ နှစ်လည်အစည်းအဝေး ကျင်းပစဉ် သရက်မြို့၌ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေကလည်း နှစ်လည် အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့၏။
ဦးစိုးသိမ်းသည် မူရင်း ဝံသာနု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေတွင် ၁၂ ကြိမ်မြောက် နှစ်လည် အစည်းအဝေးမှသည် ၁၅ ကြိမ်မြောက်အထိ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးစိုးသိမ်း၏ နိုင်ငံရေးအယူအဆမှာ အစိုးရနှင့် လုံးဝမဆက်ဆံရေး၊ အာဏာ ဖီဆန်ရေး၊ ခွန်တော်မပေးရေးဟူသော အယူအဆဖြစ် သည်။
၁၂၉၁ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ်) တန်ခူးလတွင် တောင်ငူမြို့ ၌ ကျင်းပသော ကွန်ဖရင့်တွင် မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယမှခွဲထုတ်ပါက အထက်ပါလမ်းစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အပျော်တမ်းတပ်များ ဖွဲ့စည်းရန် ကိုလည်း ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ထိုဆုံးဖြတ်ချက်တို့ကို နိုင်ငံရေး၌ အကြမ်းဖက်၍ ဆောင်ရွက်သည်ဟု ရဟန်းရှင်လူတို့က ယူဆကာ ထိုကွန်ဖရင့်ကို သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြလေသည်။
သပိတ်မှောက်သူတို့သည် ဗဟို ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အမည်ဖြင့် ဂိုဏ်းခွဲ၍ စင်ပြိုင် အဖွဲ့တည်ထောင်ကြလေသည်။
တောင်ငူကွန်ဖရင့်တွင် နောင်သောအခါ သာယာဝတီ ဂဠုန် ပုန်ကန်မှုကြီးကို ခေါင်းဆောင်မည့် ဆရာစံမှာ ဦးစိုးသိမ်းအဖွဲ့၌ အရေးပါသူ တစ်ဦးပင် ဖြစ်၏။
အပျော်တမ်းတပ်များ ဖွဲ့စည်းရန် တိုက်တွန်းသူလည်း ဖြစ်၏။
ထိုဗဟို ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၌ ဦးစုသည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ နှင့် ခွဲရေးတွဲရေး ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၌ မြန်မာပြည်တွင် ဒိုင်အာခိအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်း၍ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပေးအပ်ရန်ဟူသော နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်လာခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဆာဂျွန် ဆိုင်မွန် အမှူးပြုသဖြင့် ဆိုင်မွန် ကော်မရှင်ဟု တွင်သော အိန္ဒိယ စတက်ကျုထရီကော်မရှင်သည် မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ်သင့်သည်ဟု အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းလေသည်။
ဤတွင် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာ တွဲရေးခွဲရေး ပြဿနာသည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
ထိုပြဿနာသည် ၁၉၃၂ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အခြေခံ ဝိဝါဒတစ်ရပ် ဖြစ်လာခဲ့ရာ ဦးချစ်လှိုင်၊ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၊ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေနှင့် ဦးစု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေတို့သည် တွဲရေးဖက်မှ အတိအလင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၁ ဦးအဖွဲ့ကား ခွဲရေးအတွက် ဆောင်ရွက်သည်။
တွဲရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု လိုအပ်သည်ဟု သဘောရရှိကြသောအခါ တွဲရေးသမားတို့သည် ဒေါက်တာဘမော်အား ခေါင်းဆောင် အဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက် တင်မြေ|ာက်ကြလေသည်။
များမကြာမီ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၏ ဩဝါဒစရိယ ဆရာတော်ဖြစ် သော သက်ပန်းဆရာတော်နှင့် ဒေါက်တာဘမော်တို့ သဘော ကွဲလွဲသည့်အခါ မြေစိုဆရာတော်အား ဩဝါဒစရိယ အရာ၌ တင်မြှောက်ကြလေသည်။
ထိုမြေစိုဆရာတော်၏ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ တွင် ဗန္ဓုလဦးစိန်သည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
မြေစို ဆရာတော် ပျံလွန်သောမူသောအခါ ထိုဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကို မင်္ဂလွန်း ဆရာတော်က ဩဝါဒစရိယ အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်လေရာ မင်္ဂလွန်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ ဟု ခေါ်ကြပြန်သည်။
ထိုနောက်၌ကား မင်္ဂလွန်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ သည် ဆင်းရဲသား ဝံသာနုအဖွဲ့ချုပ်ဟူ၍ ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြန်လေသည်။
မြန်မာပြည်အက်ဥပဒေ (၁၉၃၅)အရ မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ်၍ အုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းကို ပေးအပ်လိုက်သဖြင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပသည့်အခါ ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေဟူသော အမည်သည် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) အခြားကြည့်ရန်များ ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ။
thumb|ဂျီနိုအာမြို့ ဂျီနိုအာမြို့ ဂျီနိုအာမြို့သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဂျီနိုအာမြို့ပင်လယ်ကွေ့၏ ကမ်းခြေ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိ၏။
မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးတမြို့ ဖြစ်သည်။
အီတလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း သို့သွားရာ တံခါးမကြီးလည်း ဖြစ်၏။
အီတလီနိုင်ငံလုံးမှ ထွက်သော ကုန်ပစ္စည်းတို့၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်မျှကို ထိုသင်္ဘောဆိပ် မြို့ကြီးမှတဆင့် တင်ပို့ရလေသည်။
အနီးဆုံးဖြစ်သော မာဆေးမြို့ကြီးလောက် သင်္ဘောအဝင်အထွက် မများလှသော် လည်း ထိုမာဆေးဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးထက်ပင် ကုန်တင်ကုန်ချ ပိုမို၍ များပြား၏။
သင်္ဘောကျင်းကြီးများနှင့် ကုန်ပစ္စည်း သိုလှောင်ရန် ကုန်ရုံကြီးများကိုလည်း တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ထား၏။
ထိုဆိပ်ကမ်းမှ အီတလီနိုင်ငံသို့ ဝင်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ ဓာတ်ဆီ၊ ကျောက်မီး သွေး၊ ဖော့စဖိတ်၊ သံနှင့် သံမဏိတို့ ဖြစ်သည်။
ထွက်ကုန် များမှာမူကား ပိုးထည်၊ သံလွင်ဆီ၊ ဆပ်ပြာ၊ စက္ကူ၊ ဝိုင်အရက် နှင့် စကျင်ကျောက်များပင်တည်း။
ဤမြို့ကြီးသည် အီတလီနိုင်ငံ၏ လေကြောင်းနှင့် မီးရထား လမ်းဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက ဂျီနိုအာမြို့သူမြို့သား များသည် ပင်လယ်၌ စွန့်စားသွားလာကြ၍ ဂျီနိုးအာမြို့မှာပင် နာမည်ကျော် သင်္ဘောသားကြီး ခရစ္စတိုဗာ ကိုလံဘတ် ထွန်းကား ခဲ့လေသည်။
ဂျီနိုအာမြို့သည် ရှေးအခါက လောင်းဗတ်နှင့် ဖရန့်တို့ လက်ထဲသို့ ကျရောက်၍ရှာလမိန်းဘုရင်ကြီး၏ နိုင်ငံတော် ကြီး ပျက်စီးသွားသော အခါ လွတ်လပ်သောမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာ သည်။
မှူးမတ် သေနာပတိ လူနည်းစုတို့နှင့် ဒီမိုကရေစီဝါဒ သမားများသည် အမြဲပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့ရာ တစ်လှည့်စီအုပ်စိုးခဲ့ကြ၍ ၁၆ ရာစု၌ လူနည်းစုဝါဒ လွှမ်းမိုးသွားသည်။
ထိုနောက်၌ကား ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေး ရရှိခဲ့ရာမှ ဆာဒင်းနီးယားနှင့် ဗီးဒမွန့် နယ် ဘုရင်များ၏ လက်အောက်သို့ ရောက်သွားပြီးနောက် ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် အီတလီပိုင် ဖြစ်သွားသည်။
ထိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၆၀၇,၇၇၁ (၂၀၁၀ ခု)ဖြစ်သည်။
သင်္ဘောလုပ်ငန်း၊ အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းနှင့် အထည်လုပ်ငန်းများရှိ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အီတလီနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ဂျီဘရော်လ်တာသည် မြေထဲပင်လယ်အဝ၌ ရှိသော အိုက်ဘေးရီးယန်း ကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်အဆုံးတွင် တည်ရှိသည့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေ တစ်ခုဖြစ်သည်။
Dictionary Reference: GibraltarThe Free Dictionary: Gibraltar ဧရိယာစုစုပေါင်း ၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂.၃ စတုရန်းမိုင်) ခန့်ရှိသည်။
စပိန်နိုင်ငံတောင်ဘက် မြေထဲပင်လယ်ထဲသို့ ထိုးထွက်လျက်ရှိသော သန်လျက်စွန်း အငူပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် ၁ မိုင်ခန့် ရှည်ပြီးလျှင် ၁ မိုင်ခန့် ကျယ်ပြန့်၍ ပေပေါင်း ၁၄ဝ မြင့်လေသည်။
ဂျီဘရော်လ်တာမြို့ကား ခံတပ်မြို့ ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက်ဖျားနှင့် ဥရောပတိုက်ရှိ စပိန်နိုင်ငံ တောင်ဖျားမှာ ၁၂ မိုင်ခန့်သာ ကွာဝေးလျက် ဂျီဘရော်လ်တာ ကျောက်ဆောင်ကြီးသည် မြေထဲပင်လယ်ရေပြင်ထဲသို့ မြင့်မြင့်မားမား ထိုးထွက်လျက်ရှိရာ မြေထဲပင်လယ်နှင့်တကွ ဆူးအက် တူးမြောင်းကို ဖြတ်၍ အရှေ့ဖျားသို့သွားရာ ရေလမ်းကြောင်းကို စောင့်ရှောက်ကာကွယ်သော ခံတပ်ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆောင်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးတွင် ဗြိတိသျှနယ်နှင့် စပိန်နယ်ကိုခြားထားသော ကြားနယ်မြေလွတ် ရှိလေသည်။
ယင်းကျောက်ဆောင်၏ အောက်ခြေသည် လူဦးရေထူထပ်သော မြို့ဧရိယာဖြစ်ကာ ဂျီဘရော်လ်တာနယ်သားနှင့် အခြားလူမျိုးပေါင်း ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။
အရပ်သားလူဦးရေများတွင် ဂျီဘရော်လ်တာနယ်သားများ၊ အခြား ဗြိတိန်အရပ်သားများ ( ဗြိတိန်အခြေစိုက် ဆားဗစ်သမားများ၏ ဇနီးများနှင့် မိသားစုဝင်များ၊ ထို ဆားဗစ်သမားများ မပါဝင်) နှင့် ဗြိတိန်သား မဟုတ်သည့် အရပ်သားများ ပါဝင်သည်။
လာရောက်လည်ပတ်သူများနှင့် ခတ္တကူးပြောင်းသူများ မပါဝင်ပေ။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံနိုင်ငံသား ၂၃,၉၀၇ ယောက်၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ၃,၁၂၉ ယောက်နှင့် အခြားနိုင်ငံသား ၂,၃၉၅ ယောက်ရှိကာ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၂၉,၄၃၁ ယောက်ရှိသည်။
သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူသည့်ညတွင် လူဦးရေ ၃၁,၆၂၃ ယောက် ဂျီဘရော်လ်တာတွင် ရှိနေခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ခရစ် ၇၁၁ ခုနှစ်က မွတ်စလင်စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးသည် ရေလက်ကြားကိုဖြတ်၍ ဂျီဘရော်လ်တာကို သိမ်းယူခဲ့ရာ ထိုကျောက်တောင်ကုန်းကို 'ဂျဗယ်အယ်တာရစ်'၏ ကျောက် တောင်ကုန်းဟု စစ်ဗိုလ်၏အမည်ကို အစွဲပြု၍ ပေးခဲ့ရာမှ ဂျီဘရော်လ်တာဟု ခေါ်တွင်လာသည်။
ထိုသူသည် ထိုနေရာ၌ပင် ခံတပ်တည်ဆောက်ခဲ့၏။
၁၇ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီဘရော်လ်တာကို ဗြိတိသျှတို့က စပိန်တို့ထံမှ သိမ်းယူပြီး ခံတပ်အခိုင်အခံ့ ပြုလုပ်ထားသည်။
သို့ဖြစ်၍ ၁၇၇၉-၁၇၈၃ ခုနှစ်များအတွင်း ပြင်သစ်နှင့် စပိန်တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ကြံသော်လည်း မရခဲ့ချေ။
ခံတပ်မှ ပစ်ခတ်သော အမြောက်ကြီးများကြောင့် ရန်သူသင်္ဘောများသာ မီးလောင်ပျက်စီးသွားကြရလေသည်။
ခံတပ်မှာ ဖောက်ခွဲ၍ မရသော ကျောက်သားပကတိဖြစ်၍ အထူးခိုင်ခံ့ပြီး လျှင် ဖြိုခွင်းရန် ခဲယဉ်းလှလေသည်။
သင်္ဘောဆိပ်မှာ သင်္ဘောကြီးများပင် ဆိုက်ကပ်နိုင်၍ ကုန်သင်္ဘောများကို ကျောက်မီးသွေး ဖြည့်တင်းရာစခန်းလည်း ဖြစ်၏။
မြေထဲပင်လယ်၏ တံခါးဝတွင် ခန့်ညားထည်ဝါစွာ တည်ရှိသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့အတွက် အရေးကြီးသော ချက်ကောင်းရေတပ်စခန်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ရန်သူဂျာမန်ဩဇာခံ ဗီရှီ ပြင်သစ်အစိုးရနှင့် အီတလီတို့က တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
ဂရိတို့သည် ထိုဂျီဘရော်လ်တာကျောက်တောင်စွန်းနှင့် အာဖရိကတိုက်ဖက်ရှိ အငူစွန်းတို့ကို ကမ္ဘာကြီး၏ အနောက်ဘက် တံခါးဝများဟုပင် ရှေးအခါက မှတ်ယူခဲ့ကြဖူးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ဂျီဘရော်လ်တာမြေပုံ ဂျီဘရော်လ်တာအစိုးရ ဂျီဘရော်လ်တာ၏ ဓာတ်ပုံများ Category:ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေများ Category:ဥရောပတိုက်။
ဂျီရေးနီးယမ်းခေါ် ကျောက်ပန်းပင်မှာ ဒန်းပင်အပါအဝင် ဖြစ်သော ဂျီရေနီးယားစီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၏။
သို့သော် ကျောက်ပန်းပင်တွင် အတုနှင့်အစစ်ဟူ၍ ၂ မျိုးရှိပြန်သည်။
ကျောက်ပန်းပင်ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသည့် အနီ၊ အဖြူနှင့် ပန်းရောင် အရောင် ၃ မျိုးရှိသော ခြံစိုက်ပန်းမွှေးပင်များမှာ အမှန်အားဖြင့် ကျောက်ပန်းပင် အတုမျှသာ ဖြစ်လေသည်။
ကျောက်ပန်းပင်အစစ်မှာ အပင်ရိုင်းသာဖြစ်၍ မရန်းရောင် သို့မဟုတ် ပန်းရောင်ပွင့်များ ပွင့်လေ့ရှိ၏။
ထိုအပင်၏ သီး တောင့်ပုံကိုကြည့်၍ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ထိုအပင်ကို ကရိန်းဗိ (ကြိုးကြာနှုတ်သီး)ပင် ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
ယင်းတို့မှာ အထူး သဖြင့် လောင်းရိပ်ရသော နေရာများတွင် ပေါက်လေ့ရှိသည်၊ သီးတောင့်များ မွေးနုကလေးများကို တွေ့နိုင်သည်။
အလှအပ ဆုံးမျိုးမှာ ပန်းပြာပွင့်သော အမျိုးဖြစ်၍ လမ်းဘေးများတွင် ပေါက်လေ့ရှိသည်။
အခြားတစ်မျိုးမှာ စိုစွတ်သော သစ်တော များနှင့် အုတ်တံတိုင်းပျက်ကြီးများပေါ်တွင် ပေါက်ကြ၍ ယင်းတို့၏ အပွင့်ကလေးများမှာ မရန်းပြာနုရောင်ပေါ်တွင် အနီစင်းများ ရောလျက်ရှိ၏။
ခြောက်သွေ့သော သဲမြေများတွင် ပေါက်လေ့ရှိ၍ ကျောက်ပန်းပင်အနွယ်ဝင် အခြားပန်းပင်တစ်မျိုး လည်း ရှိသေးသည်။
ယင်းကိုစတော့ဗိ(ငှက်ကျားနှုတ်သီး)ပင်ဟု ခေါ်သည်။
ဧည့်ခန်းများတွင် ပန်းအိုးများ၌ အလှစိုက်ပျိုးထားလေ့ ရှိသော ကျောက်ပန်းပင်မျိုးမှာ ကျောက်ပန်းပင်ဟု ခေါ်ရ ငြားသော်လည်း အထက်တွင်ရေးခဲ့သည့်အတိုင်း အတုမျှသာ ဖြစ်သည်။
ထိုအပင်သည် အမှန်အားဖြင့် ပယ်လာဂိုးနီးယမ်း ဟု ခေါ်သော ပန်းပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဂျီရေးနီး ယေးစီး မျိုးရင်းမှာပင် ပါဝင်လျက် ကျောက်ပန်းပင်နှင့် အသွင် ချင်းသာ ကွာခြားသည်။
ပန်း၏အရောင်မှ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူမှ ပန်းရောင်နှင့် ကြက်သွေးရောင်အထိ အရောင်မျိုး စုံသည်။
အရွက်များမှလည်း အဝါရောင် အဖြူရောင်စသည်ဖြင့် ကွဲပြား ကြသည်။
ထိုပန်းပင်မျိုးကို အထူးသဖြင့် အိမ်ပြတင်း ပေါက်ဝ များတွင် အလှစိုက်ပျိုးကြ၍ စားပွဲတင်ပန်းအိုး စသည်များဖြင့် လည်း အလှအပစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်ကို တွေ့ရှိရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အပင်များ။
သိပ္ပံပညာရှင် ဆာဂျိမ်းဟော့ဝုဂျင်းန်သည် ခရစ် ၁၈၇၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ဂျင်းန်သည် အထူးသဖြင့် နက္ခတ္တဗေဒနှင့် သင်္ချာပညာ ရပ်တို့တွင် ထူးချွန်၏။
ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် ပညာရည် ထက်မြက်သဖြင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ စမစ်ဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့၏။
နောက် ၄ နှစ်အကြာတွင် ထရင်နီတီ ကောလိပ်ကျောင်း၌ သင်္ချာကထိက ဖြစ်၏။
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်ထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ပရင့်စတန် တက္ကသိုလ်၌ သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်၏။
အင်္ဂလန် နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သည့်အခါ ကိမ်းဗရစ်တက္ကုသိုလ်တွင် ၁၉၁ဝ ခုမှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အတွင်း သင်္ချာပါမောက္ခအဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်၏။
၁၉၁၉ ခုမှ ၁၈၂၉ ခုနှစ်အထိ တော်ဝင်အသင်း၌ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာ၏။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်ရှိ မောင့်ဝီလဆ် နက္ခတ်မျှော်စင်၌ နက္ခတ္တသုတေသီတစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။
ဂျင်းန်သည် ရူပဗေဒနှင့် နက္ခတ္တဗေဒကို သင်္ချာပညာဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းရှိသည်။
နက္ခတ္တဗေဒ သင်္ချာကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် နက္ခတ်တာရာတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဗဟုသုတ အသစ်အဆန်းများကို ထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခဲ့သည်။
ရှေးအခါက သင်္ချာပညာကို အထူးတတ်မြောက်သူများသာလျှင် ကောင်းကင်ရှိ နက္ခတ်တရာများ အကြောင်းကို သဘောပေါက် အောင် နားလည်နိုင်ကြ၏။
သာမန်လူတို့သည် ဂြိုဟ်နက္ခ စသည်တို့၏ အမည်များလောက်ကိုသာ သိနိုင်ကြပြီး ထိုထက်တိုး၍ နားလည်နိုင်ဖွယ်ရာ မရှိပေ။
သို့သော် ဆာဂျိမ်းဂျင်းန်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ယခုအခါ၌ ကျောင်းသူကျောင်းသားများနှင့် ပညာအရည်အချင်း အသင့်အတင့်ရှိသူများပင်လျှင် စကြဝဠာ၏ နက်နဲခက်ခဲသော အကြောင်းအရာတို့ကို သဘောပေါက် နားလည်နိုင်ကြပြီဖြစ်သည်။
သင်္ချာကို ထူးချွန်အောင် တတ်မြောက်ပြီးနောက် ဂျင်းန် သည် ထိုပညာကို နက္ခတ္တ-ရူပဗေဒတွင် အသုံးပြုလျက် စကြာဝဋ္ဌာ၏ နက်နဲမှုများကို ထုတ်ဖော် ရှင်းပြလေသည်။
ဆာဂျိမ်း ဂျင်းန်သည် နောက်လာနောင်သားတို့ သိပ္ပံပညာရပ်များကို လေ့လာရ လွယ်ကူအောင် စာအုပ်များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးစာအုပ်ပေါင်း ၁ဝဝ ရွေးချယ် ရာတွင် 'နက်နဲလှစွာ စကြဝဠာ'စာအုပ်သည် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဂျင်းန်ရေးသားခဲ့သော အခြားစာအုပ်များမှာ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာလိုက်စားသူ ပညာရှင်တို့နှင့်သာ သင့်တော်မည့် စာအုပ်များ ဖြစ်၏။
ဆာဂျိမ်းဂျင်းန်သည် ၁၉၄၆ ခု စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့၌ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အနိစ္စရောက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ။
ဂျူးဂျစ်ဆူ (အင်္ဂလိပ်: Jujutsu) ဆိုသည်မှာ ဂျပန်နပန်းသတ်နည်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ဂျူးဂျစ်ဆူပညာတတ်မြောက်သူသည် ကာယဗလအားဖြင့် ကြုံလှီသူဖြစ်သော်လည်း မိမိထက်အားအင်ကြီးမားသန်စွမ်းသူကို အလွယ်တကူ အောင်မြင်နိုင်သည်။
ဤအတတ်၏ မူရင်းသဘောမှာ လက်မောင်းအားအရှိန်နှင့် ချိန်သားကို စနစ်တကျ တွက်ဆအသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
လက်မောင်းအား အရှိန်ဖြင့် ရန်သူ၏ခြေလက်စသည်တို့ ကျိုးသွားစေ နိုင်သည့်ပြင် အကြောအလစ်လွဲခြင်း၊ သတိမေ့လျော့ခြင်းတို့ကို လည်း ဖြစ်စေနိုင်၏။
ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်မှာ အာရုံကြောများကို အရိုးနှင့် ဖိကပ်ပေးခြင်းဖြင့် ကြီးစွာသော ဝေဒနာကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီးလျှင် ထုံကျင်ခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သွေးလွှတ်ကြောများကို ဖိနှိပ် ထိုးကြိတ်ခြင်းအားလည်း ချက်ချင်းပင် မေ့မြောသွားစေနိုင်သည်။
ဂျူးဂျစ်ဆူ သိုင်းကွက်များကို မတ်တတ်ရပ်နေစဉ် အခါတွင်၎င်း၊ မြေကြီးပေါ်တွင် ဝမ်းလျားမှောက်သည့်အခါတွင်၎င်း အသုံးချနိုင်သည်။
သိုင်းဆရာသည် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ အရေးကြီးသည့် သိုင်းကွက်တစ်ခုခု ရရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ နည်းပရိယာယ်ကို ဉာဏ်စေစား၍ သုံးလေ့ရှိသည်။
ရန်သူကို အနည်းငယ် လျှော့ပေးတန်က လျှော့ပေးခြင်းဖြင့် အောင်မြင်နိုင် ပေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံသူသည် ရန်သူ ၏ မျက်နှာကို ဦးထုပ်ဖြင့် ပေါက်ခြင်း၊ လက်ကိုင်ပုဝါဖြင့် ပစ်ခြင်းစသည့် တမုဟုတ်ခြင်း အံ့အားသင့်စေတတ်သောနည်းကို သုံး၍ လိုရာသိုင်းကွက်ကို ဖမ်းယူကာ ရန်သူကို ဗုံးဗုံးလဲစေနိုင်ပေသည်။
ဂျူးဂျစ်ဆုပညာတွင် ပူးသတ်ခြင်းများသည် အလွန် ပြင်းထန်လှ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရန်သူကို ပခုံးသို့မဟုတ် ကျောရိုးဖြင့် ဦးစောက်ကျအောင် ပြုလုပ်လိုသောကြောင့်ပင် ဖြစ် သည်။
ရန်သူတို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသောအခါ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားသည် အနည်းငယ် နောက်ဆုတ်ပေးပြီးလျှင် ရှေ့သို့ ကျွံလာသော ရန်သူခြေမျက်စိ သို့မဟုတ် ဒူးကို ခြေဖဝါးဖြင့် ခတ်လိုက်၍ ရန်သူကို အရေးနိမ့် စေသည်။
လက်မောင်း အရှိန်ဖြင့် ရန်သူကို ပစ်ချရာဝယ် ပေါင်၊ တင်ပါး နှင့် ပခုံးအားကို အသုံးပြုသည်။
ရန်သူ၏ ကုတ်အင်္ကျီ ကော်လာ၊ အင်္ကျီလက် စသည်တို့ကို ဆွဲကိုင်၍ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားသည် ချိန်သားပျက် အောင် ပစ်ချအနိုင်ယူစမြဲ ဖြစ်သည်။
ရန်သူသည် ပစ်ချခြင်းခံရသောအခါ အများအားဖြင့် အရိုးကျိုး၊ အဆစ်လွဲသွားသော်လည်း ဂျူးဂျစ်ဆူပညာ ကျွမ်းကျင်ထားလျှင် ယင်းသို့ အကျမနာအောင် ကျင့်သားရနိုင်ပေသည်။
အကျမနာအောင် လေ့ကျင့်ရာ ဝယ် ဦးခေါင်း သို့မဟုတ် အဆစ် တစ်ခုခုဖြင့် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့မကျရန် သတိပြုဖို့ပင် ဖြစ်သည်။
ထမ်းပိုး၍ ပစ်ချခြင်းခံသောအခါ ဂျူးဂျစ်ဆူသမားသည် လက်ကို လျင်မြန်စွာ ဆန့်တန်းပြီးသော် ကြမ်းပြင်ကို လက်ဖဝါးဖြင့် ရိုက်လိုက်ရသည်။
ယင်းသို့ ခန္ဓာကိုယ် ကြမ်းပြင်ပေါ်သို့ မကျမီ စက္ကန့်ပိုင်းအတွင်း ရိုက်ပတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပစ်ချခြင်းခံရသော အရှိန်ကို ပျက်ပြားစေသည်။
ကြမ်းပြင်ကို မျက်နှာမူ၍ တည့်တည့်ကြီး ဆင်းလာလျှင် ကိုယ်၊ လက်၊ ခြေထောက်နှင့် ဦးခေါင်းကို တန်းနေစေပြီးလျှင် လည်ပင်းကြွက်သားများကိုလည်း တောင့်ထားလိုက်ရသည်။
ကြမ်းပြင်ပေါ် လက်ဖဝါးဖြင့် ကျစေ၍ ယင်းသို့ကျသည့်အခါတွင်လည်း လက်မောင်းများကို အတန်ငယ်ကွေးညွတ်ရပေသည်။
ဤကဲ့သို့ အကျမနာအောင် အလေ့အကျင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းမှာ ဂျူးဂျစ်ဆူ အတတ်၌ သာမက ဘောလုံးကစားခြင်းစသော အခြားအတတ်များ တွင်လည်း အသုံးဝင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အားကစား Category:ကိုယ်ခံပညာ။
ဂျူဒိုကို ခေတ်ပေါ် ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားပြီး၊ ထိုစဉ်ကတည်းက အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌ ထည့်သွင်း ကျင်းပသည်။
ယင်းအားကစားနည်းကို ၁၈၈၂ တွင် ဂျိဂိုရိုး ခနိုး (Jigoro Kano) က ဂျပန်တွင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးနှင့် စာရိတ္တ ကြံ့ခိုင်ရေးအတွက် တီထွင်ခဲ့သည်။
ရန်သူနှင့် သူသေကိုယ်သေ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်သော ဂျူဂျစ်ဆုသိုင်းမှ မြစ်ဖျားခံလာသည့် ဂျူဒို၏ အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာရပ်မှာ ယှဉ်ပြိုင်ရေးလက္ခဏာ ဖြစ်ကာ၊ ယင်းရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြိုင်ဘက်ကို မြေပေါ် လွှဲပစ်မည် (throw) သို့မဟုတ် မလှုပ်မရှားနိုင်အောင် တခုခုနှင့် သော်လည်းကောင်း အလွတ် သော်လည်ကောင်း ဖိချမည် (take down) သို့မဟုတ် သိုင်းချုပ်ခြင်း (joint lock) လည်မြိုညှစ်ခြင်း (chokehold) တို့ဖြင့် ပြိုင်ဘက်ကို အညံ့ခံအောင် လုပ်မည် ဟုသာ ဖြစ်သည်။
လက်သီးထိုးခြင်း (Strike)၊ ခြေလက်များဖြင့် ကန်ကျောက်ခြင်းသည် ဂျူဒို၏ တိုက်ခိုက်ရေး တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သော်ငြားလည်း ခတ၌သာ ခွင့်ပြု၍၊ ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲ သို့မဟုတ် ရန်းဒိုရိ၌ ခွင့်ပြုမထားချေ။
ခတ (Kata) သည် ကြိုတင်စည်းဝါးရိုက်ထားပြီးသား ပုံစံကျ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ကာ၊ ရန်းဒိုရိ (Randori) သည် အလွတ်လေ့ကျင့်ပုံကို ဆိုလိုသည်။
အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင် မိတ်ဆက်မပေးမီက ၎င်းကို ဂျူဒိုဟု မခေါ်သေး၊ ခနိုး ဂျူဂျစ်ဆုဟု ညွှန်းဆိုသည်။
ဂျူဒိုသမား တဦးကို ဂျပန်လို ဂျူးဒိုးခ (judoka)၊ ဂျူဒိုဝတ်စုံကို ဂျူးဒိုးငိ (judogi)ဟု ခေါ်လေသည်။
ဂျူဒိုတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာသော အယူအဆများနှင့် သင်ကြားပြသပုံများသည် အခြား ခေတ်ပေါ် ဂျပန်ကိုယ်ခံပညာရပ်များပေါ် သက်ရောက်ပြီး စံပြ ဖြစ်လာသည်။
ဂျူဒိုမှတဆင့် ဘရာဇီးဂျူဂျစ်ဆု (Brazilian jiu-jitsu)၊ ခရဗ်မဂ (Krav Maga)၊ ဆမ်ဘို (Sambo)သိုင်း နှင့် အေအာဘီသိုင်း စသည်တို့သို့ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲသွားသည်။
အခြား တိုက်ခိုက်ရေးပညာရပ်များ ဖြစ်သော CQC, MMA, လက်ပမ်းနှင့် ခြေပမ်းတို့ကိုလည်း ဂျူဒိုက လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အားကစား ကဏ္ဍ:ကိုယ်ခံပညာ။
ဂျူနီးပါးပင်သည် ထင်ရှူးပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အေးသောဒေသများတွင် ပေါက်သည်။
ဂျူနီးပါး အမျိုးများစွာ ရှိသည်။
ဥရောပတိုက်တွင် ပေါက်သော ဂျူနီးပါး ကွန်မျူနိအပင်မျိုးမှာ ရိုးရိုး ဂျူးနီးပါးမျိုး ဖြစ်၏။
ထိုအပင်မျိုးသည် အထူးသဖြင့် ထုံးကျောက်တောင်များ၌ ပေါက်ကြသည်။
များသောအားဖြင့် ချုံဖုတ်ကလေးလောက်သာ မြင့်ကြသော်လည်း ပေ ၂ဝ၊ ၂၅ ပေအထိ မြင့်သော အပင်များ လည်းရှိသည်။
ဂျူနီးပါး၏ အသားမှာ နီ၏။
တစ်ပင်လုံးမှ တာပင်တိုင် အနံ့ထွက်သည်။
ဂျူနီးပါးအသားကို အိမ်ထောင် ပရိဘောဂနှင့် ခဲတံပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ထို့ပြင် ဝင်းခြံတိုင်များ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ရုတ်တရက်သော် ဂျူနီးပါးကို မည်သူမျှ ထင်ရှူးပင်ဟူ၍ ထင်မည်မဟုတ် ချေ။
အကြောင်းမှာ ဂျူနီးပါးအသီးတို့သည် သာမန်ထင်ရှူး သီးတို့ကဲ့သို့ ကတော့ပုံမရှိဘဲ ဗယ်ရီသီးကလေး များကဲ့သို့ လုံး နေကြသောကြောင့် ဖြစ်၏။
အသီး၏အရောင်မှာ နက်ပြာရောင် ဖြစ်သည်။
အစိမ်းပုပ်ရောင် အရွက်များသည် အပ်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိကြသည်။
ဂျူနီးပါးသီးကို ဘယဆေးများ ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုရသည်။
အရက်များတွင် အထူးသဖြင့် ဂျင်အရက်တွင် အနံ့အရသာ ရစေရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဂျူရီ။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့်တကွ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ တရားစီရင်ရေးစနစ်ကို လိုက်နာကြသည့်နိုင်ငံတို့တွင် အမှုအခင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အကြောင်းခြင်းရာတို့ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရသော အဖွဲဲ့ဟူ၍ တရားစီရင်သော တရားသူကြီးတို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။
ထိုအဖွဲ့ကို ဂျူရီအဖွဲ့ငယ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
ဤသို့ဆုံးဖြတ်ပေးရသော ဂျူရီအဖွဲ့ငယ်အပြင် ဂျူရီအဖွဲ့ကြီး ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်မတိုင်မီ ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးတို့ သည် ရာဇဝတ်ကြီးတို့၌ ရုံးတော်ရှေ့မှောက်သို့ တရားခံအား မသွင်းရသေးမီ မှုခင်းဖြစ်ပွားသည့် အခြင်းအရာတို့ကို ရှေးဦး စစ်ဆေးရသည်။
ဦးစွာပထမ ပေါ်ပေါက်လာသော သာဓကများအရ တရား လို၏ ထွက်ချက်တို့သည် ယုတ္တိတန်သည်ဟူ၍ ကျေနပ်လောက် အောင် ထင်မြင်ယူဆရသည့်အခါ ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးက အမှုကို စွဲချက်နှင့်တကွ ရုံးတော်သို့ တင်သွင်းရသည်။
ဤသို့ ရုံးတော် သို့ အမှုတင်သည့်အခါ တရားခံအား တရားသူကြီးနှင့် ဂျူရီ လူကြီးများ၏ ရှေ့မှောက်တွင် စစ်ဆေးလေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ် သို့ ရောက်သောအခါ ဂျူရီအဖွဲ့အပေါ်၌ ချမှတ်ထားသော တာဝန်ဝတ္တရားတို့သည် ယုတ်လျော့သွားခဲ့သည်။
လန်ဒန်မြို့ တော်နှင့် မစ်ဒဲဆက်ခရိုင်မှတပါး တစ်ခြားသောနယ်ပယ်အားလုံး တို့၌ ရှေးဦး စစ်ဆေးခြင်းတာဝန်တို့ကို ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးထံမှ နုတ်သိမ်းလိုက်လေသည်။
အဆိုပါ လန်ဒန်မြို့တော်နှင့် မစ်ဒဲ ဆက်ခရိုင်တို့တွင်လည်း အင်္ဂလန်ပြင်ပတွင်ရှိသော ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသားတို့က နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်မှုကို ကျူးလွန်သည့် အခါ၌၎င်း၊ ကိုလိုနီအစိုးရ ဘုရင်ခံနှင့် အခြားရာထူး ဌာနန္တရ ကြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့က ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့်အခါ၌၎င်း၊ မှုထမ်း ရာထမ်းတို့၏ လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေအရ ပြစ်မှုတို့ကို ကျူး လွန်သည့်အခါ၌၎င်း၊ ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှု တို့ကို ကျူးလွန်သည့်အခါ၌၎င်း ထိုအခါမျိုး၌သာလျှင် ဂျူရီ အဖွဲ့ကြီးသည် ရှေးဦးစွာ စစ်ဆေးခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အထက်ပါ ဂျူရီနှစ်မျိုးအပြင် အခြားဂျူရီတစ်မျိုး ရှိသေး သည်။
ထိုဂျူရီအဖွဲ့၏တာဝန်မှာ သေဆုံးခြင်း၏အကြောင်းရင်း တို့၌ သက‡ာမကင်းဖွယ်တို့ကို တွေ့ရှိသည့်အခါ၌၎င်း၊ အကျဉ်း ချထားစဉ် အကျဉ်းသမားသေဆုံးသည့်အခါ၌၎င်း၊ ဥစ္စာသိုက် များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံတော်က ပိုင်ထိုက်သည်၊ နိုင်ငံတော် သား ပိုင်ထိုက်သည်ဟု အငြင်းပွားသောအခါ၌၎င်း စစ်ဆေးရ သောတာဝန် ဖြစ်လေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မှုခင်း စစ်ဆေးသော ဂျူရီအဖွဲ့ငယ်တွင် ဂျူရီလူကြီး ၁၂ ဦးပါဝင်၍ ရာဇဝတ်ကြောင်း မှုခင်းတို့၌ ထိုဂျူရီ ၁၂ ဦးတို့ တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်မှသာလျှင် စီရင်ချက်သည် အတည်ဖြစ်နိုင်သည်။
ဂျူရီလူကြီးတို့ သဘော ကွဲလွဲသည့်အခါများ၌ ဂျူရီအဖွဲ့သစ်ကို ဖွဲ့ပြီးလျှင် အမှုကို အသစ်ပြန်၍ စစ်ဆေးရသည်။
တရားမမှုများ၌ကား သက်ဆိုင် ရာ ကာယကံရှင်တို့က ဂျူရီလူကြီးအများ ဆုံးဖြတ်ရာကို နာခံပါမည်ဟုဆိုလျှင် ထိုများရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အမှုကို စီရင်နိုင်သည်။
စကော့တလန်ပြည်၌ ရာဇဝတ်မှုခင်းများတွင် ဂျူရီလူကြီး ၁၅ ဦး ပါဝင်ရ၍ များရာ ဆုံးဖြတ်သည် အတည် ဖြစ်ရသည်။
အမှုကို စွဲဆိုတင်သွင်းရသော ဂျူရီအဖွဲ့ကြီး၌ကား ဂျူရီလူကြီး ၁၂ ဦးမှ ၂၃ ဦးအထိ ပါဝင်ရသည်။
အမှုကို စွဲဆို တင်သွင်းခွင့်ရရန် ဂျူရီ ၁၂ ဦးက သဘောတူညီ ရသည်။
၁၂ ဦးထက်နည်းသော ဂျူရီလူကြီးတို့က အမှုကို စွဲဆိုတင်ရန် ဆုံးဖြတ်သည်ရှိသော် ထိုစွပ်စွဲဲချက်ကို ပလပ် လိုက်ရသည်။
သေမှုတို့ကို စစ်ဆေးရသော ဂျူရီအဖွဲ့၌ကား ဂျူရီလူကြီး ၇ ဦး မှ ၁၂ ဦးထိ ပါဝင်ရသည်။
ယင်းတို့အနက် ၂ ဦးထက် မပို သော ဂျူရီလူကြီးတို့၌ သဘောကွဲလွဲချက်များ ရှိခဲ့သော် ကျန် ဂျူရီလူကြီးများ၏ ဆုံးဖြတ်ရာကို သေခင်းစစ်ဆေးသောတရား သူကြီးက လက်ခံရသည်။
ဂျူရီအဖွဲ့ဖြင့် မှုခင်းစစ်ဆေးသော မူလဇစ်မြစ်မှာ မထင်ရှား ချေ။
ထင်မြင်ယူဆချက်များ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံရှိကြ၏။
သို့သော် အများက ယူဆထားသော အချက်တစ်ရပ်မှာ ရှေးအဂ‡လိပ် ဆက္ကဆွန်ခေတ်က နေရင်းဒေသရှိ နယ်သူနယ်သားများ အချင်း ချင်း အငြင်းအခုံ ဖြစ်သည့်အခါ အရပ်လူကြီးများပါဝင်သော ဒေသန္တရဆိုင်ရာ ခရိုင်ခွဲအဖွဲ့ အစည်းအဝေးပြုလုပ်၍ အဆုံး အဖြတ်ပေးသော ဓလေ့မှ ဂျူရီအဖွဲ့ ဖွဲ့ခြင်းမှ ဆင်းသက်လာ သည်ဟု ဖြစ်လေသည်။
ထိုထက်သင့်မြတ်သော အယူအဆ တစ်ရပ်မှာ ယခုခေတ်တွင် အများသိပြီးဖြစ်သော ဂျူရီစနစ် သည် ရောမအင်ပိုင်ယာ နောက်ပိုင်းခေတ်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ သည်ဟူသော အယူအဆ ဖြစ်၏။
ထိုခေတ်တွင် ရောမအင်ပိုင် ယာသည် နေပြည်တော်အပြင် ရပ်ဝေးရှိ နယ်ပယ်များအထိ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဗဟိုဘဏ္ဍာတော် တိုက်ဌာန အာဏာပိုင်တို့နှင့် ရပ်ဝေးနယ်ပယ်ရှိ တိုင်းသူပြည် သားတို့ အချင်းချင်း ဘဏ္ဌာရေးနှင့်ဆိုင်သောဝိဝါဒများ ဖြစ်ပွား လာ လေသည်။
ထိုဝိဝါဒတို့ကို ဖြေရှင်းရန်အလို့ငှာ နေပြည် တော်ရှိ အရာရှိအရာခံတို့သည် သက်ဆိုင်ရာဒေသ၏ ထက် အောက် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တာဝန်ရှိသူပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ဆင့်ခေါ် ပြီးလျှင် ကျမ်းကျိန်စေ၍ စစ်တမ်းထုတ်လေသည်။
ထိုရောမ အင်ပိုင်ယာခေတ်က စစ်တမ်းများကို မြန်မာဘုရင် လက်ထက် က စစ်တမ်းများနှင့် သဘောသွားချင်း နှိုင်းယှဉ်ပေသည်။
နှောင်းခေတ် ရောမအင်ပိုင်ယာ၏ နည်းနိဿျတို့ကို ဖရန့် ဧကရာဇ်ဘုရင်တို့နှင့် နော်မန်မြို့စားကြိးတို့က အတုယူလေ သည်။
နော်မန်တို့က အင်္ဂလန်ပြည်ကို လွှမ်းမိုးလာသောအခါ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စတို့၌ ဘုရင်နှင့် တိုင်းသူပြည် သားတို့ အချင်းချင်း ဝိဝါဒဖြစ်လေသော် နော်မန်တို့သည် ထိုဝိဝါဒကို ဖြေရှင်းရန် အလို့ငှါ၊ အရပ်လူကြီးများ ပါဝင်သည့် အစည်းအဝေးကို ဆင့်ဆိုသည့် အခွင့်အာဏာကို အသုံးပြုလာ ကြသည်။
ခရစ် ၁၁၆၆ ခုနှစ်တွင် အရပ်လူကြီးများ အစည်းအဝေး ဆင့်ခေါ်သည့် ထုံးတမ်းကို ဥပဒေဖြင့် အတည်ပြုလိုက်ပြီး သည့်နောက် ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးစနစ်သည် ဖြစ်ထွန်းလာလေသည်။
ဤအချိန်အထိ အမှုစစ်ဂျူရီအဖွဲ့ငယ်ဟူ၍ မပေါ်ပေါက်သေး ချေ။
အမှုတင်သော ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးက တရားခံ၏အမှုကို တင် သည့်အခါ တရားခံသည် စွဲချက်ကို ချေပသောအနေဖြင့် ကမ္ဘာ လေးရပ်စည်းဖြင့် အမှုကိုစစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုလိုက တောင်း ဆိုနိုင်ခွင့် ရှိသည်။
၁၂၁၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလေးရပ် စစ်နည်း ကို ပယ်ဖျက်လိုက်သောအခါ ဂျူရီအဖွဲဲ့ငယ်နှင့် အမှုစစ်သော စနစ်သည် ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
သို့သော် မူလတွင် အမှုတင် ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးနှင့် အမှုစစ်ဂျူရီအဖွဲ့ငယ်တို့ကို ပြတ်သား စွာ ပိုင်းခြား၍ မထားခဲ့လေ။
အမှုတင် ဂျူရီအဖွဲဲ့ကြီးသည် မိမိ အမှုကို မိမိတင်လျှောက်ပြီးနောက် ထိုအမှုကိုပင် စစ်ဆေးလေ့ရှိ ကြသည်။
၁၃၅၂ ခုနှစ်ရောက်ခါမှပင် အမှုတင်ဂျူရီလူကြီး အဖွဲ့သည် အမှုကို စစ်ဆေးခြင်း မပြုရလေဟု ပညတ်လေ သည်။
ထိုနှစ်တွင် အမှုတင်ဂျူရီအဖွဲ့ကြီးနှင့် အမှုစစ်ဂျူရီ အဖွဲ့ငယ်ဟူ၍ တရားခံအား စွဲချက်တင်ရန်နှင့် အမှုစစ်ရန် အလို့ငှာ တီထွင်လိုက်ပြီဖြစ်သော်လည်း တရားခံ၏ သဘော တူညီချက် မရှိပါဘဲလျက် ဂျူရီအဖွဲ့နှင့် စစ်ဆေးခြင်းကို မပြု နိုင်သေးချေ။
ရုံးတော်ရှေ့သို့ တရားခံ ရောက်ရှိလာသောအခါ တရားခံက တရားသူကြီးနှင့် ဂျူရီအဖွဲ့တို့ စစ်ဆေးခြင်းကို သဘောတူလက်ခံပါသည်ဟု ပဋိညာဉ်မပေးလျှင် တရားခံကို မစစ်ဆေးနိုင်တော့ချေ။
ထိုကြောင့် ၁၇၇၂ ခုနှစ်အထိ လုပ်ရိုး လုပ်စဉ်မှာ အမှုစစ်ဆေးခြင်းကို တရားခံက လက်ခံလာသည့် တိုင်အောင် တရားခံအား နှိပ်စက် ည|ဉ်းပန်းခြင်းပင် ဖြစ်၏။
တရားခံက သဘောတူညီချက် မပေးသဖြင့် ည|ဉ်းပန်းနှိပ်စက် ရင်းဖြင့် တရားခံ သေဆုံးရသော အမှုများ ရှိခဲ့ဘူးသည်။