kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၂၃၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးပင် ဦးဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ မြန်မာသံအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်သံ ကောင်ဒီရော်ရွှပါ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
ပြင်သစ်သို့သွားရာတွင် စင်္ကာပူမှတဆင့် သွားခဲ့သည်။
ဤသံအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးအတွက် အကျိုးထူးဖွယ်ရာရှိသော်လည်း ပြင်သစ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဆက်ဆံရေး တို့ကို များစွာ ဂယက်ရိုက်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည်၏ နိုင်ငံရေးကစားကွက်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးမှာ သေနတ်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ မြောက်ထားဝယ်၊ တောင်ထားဝယ် စသော သေနတ်အစု ၂၂ တပ်၊ စစ်သည်ငါးသောင်း (၅၀,ဝ၀ဝ) ကျော်တို့ကို အုပ်ချုပ်ခန့်ခွဲရ၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ ကင်းဝန်မင်းကြီးမှာ နိုင်ငံကာကွယ်ရေးနှင့် စစ်မှုရေးရာ တို့တွင် ပိုမိုတာဝန်ယူကာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရ၏။
သေနတ်ဝန်ရာထူးမှာ ကြည်းတပ်များကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသဖြင့် ဩဇာအာဏာရှိသည်။
ထို့နောက် ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် လယ်ကိုင်းမြို့စားအဖြစ်ပါ သနားတော်မြတ်ခံရသည်။
အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင် ပြောင်းလဲရေး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည့်အတိုင်း၊ မိမိနိုင်ငံ တိုးတက်ရေးအတွက် ဗြိတိန်နိုင်ငံကဲ့သို့ ဘုရင်၏ အခွင့်စွမ်းကို ကန့်သတ်ကာ ဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် တိုင်းပြည်ရေးရာများတွင် စီမံခန့်ခွဲသွားနိုင်သည့် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နည်းသစ်တစ်ခုကို တီထွင်ရန် ကင်းဝန်မင်းကြီး ကြိုးစားခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ မင်းတုန်းမင်းနတ်ရွာစံသောအခါ မိမိဩဇာညောင်းမည့် သီပေါမင်းသားကို ထီးနန်းဆက်ခံစေရန် သဘောတူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် (၁၄)ဌာနခွဲပြီးလျှင် မိမိကမူ ကာကွယ်ရေးဌာနဟု ခေါ်ရမည့် ကြည်းတပ်များကို တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ကာ နိုင်ငံတော်၏ ကာကွယ်ရေးကို စီစဉ်ခဲ့သည်။
တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရာ၌လည်း လွှတ်တော်တွင် အခွင့်အာဏာများကို ပိုမိုရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတို့တွင် ဘုရင်ကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်ရှေ့မင်းသားသော်လည်းကောင်း၊ သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်မြဲဖြစ်သော်လည်း၊ မြင်ကွန်း၊ မြင်းခုံတိုင်အရေး ပေါ်ပေါက်ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ဤအစဉ်အလာမှာ ပျက်ပြားသကဲ့သို့ရှိရာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများတွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးပင် ဦးဆောင်ခဲ့ရ၏။
အုပ်ချုပ်ရေးအသစ်မှာ ဘုရင်၏အာဏာကို ကန့်သတ်ရန်ဖြစ်သဖြင့် ကန့်သတ်ခြင်းမခံလိုသူတို့ဘက်မှ အတိုက်အခံများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
သို့ဖြစ်၍လည်း သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ပိုင်းတွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးမှာ တန်ခိုးမှိန်ကာ ဘုရင့်ယောက္ခမ ဆင်ဖြူမရှင်အမှူးရှိသော တိုင်တားမင်းကြီးတို့က ဩဇာထက်၍ လာလေသည်။
ဤသို့အားဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအစီအစဉ်များကို ကင်းဝန်မင်းသည် စိတ်တိုင်းကျ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေး ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့စစ်ခြေလှမ်းကို ကောင်းစွာရိပ်စားမိသည့်အလျောက် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေး ကျားကစားမှုအောင်မြင်စေရန် ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ပြင်သစ်အစိုးရကို ကျားတစ်ကောင်အနေဖြင့် အသုံးပြုရန် ကြိုးစားခဲ့ပေသည်။
ထိုသို့ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပဋိပက္ခမဖြစ်အောင် လိမ္မာပါးနပ်စွာ ဆက်ဆံရေးသိမ်မွေ့မှုများကို တစ်ဖက်မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဗြိတိသျှဝေလမင်းသား အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်လာစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်နှုတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှကုမ္ပဏီကြီးများနှင့် ဆက်သွယ်မှုတို့တွင်လည်း မိမိ၏ အစိုးရငွေရရေးတွင် ဗြိတိသျှကုမ္ပဏီသို့ ကျေနပ်မှုရအောင်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
သို့သော်လည်း ပြင်သစ်တို့မှာ အနည်းငယ် တန်ခိုးမှိန်နေသည့်အချိန်၊ ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့စီမံကိန်း အလွန်အရှိန်ကောင်းနေသော အချိန်ဖြစ်သည့်အပြင် မိမိနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ဝန်ကြီးတို့ကို မိမိအမြင်သို့ပါအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့သောကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ နိုင်ငံခြားဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းများမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ပြင်သစ်တို့နှင့် မဟာမိတ်အဖြစ် ဆက်သွယ်မှုများကို ဗြိတိသျှအစိုးရက ပြင်သစ်အစိုးရအား ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
ကန့်ကွက်ရုံသာမက ပြင်သစ်တို့ အချိန်မဆိုင်းမီ မြန်မာနိုင်ငံကို လက်ရသိမ်းယူရန် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် အကြောင်းပြ စစ်ကြေညာခဲ့လေသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် မိမိ၏ အရှင်ပေါ်၌ သစ္စာရှိသည်။
`ဦးကောင်းလိမ်ထုတ်၊ သီပေါပြုတ်´ ဆိုသော စကားတို့မှာ မမှန်ချေ။
အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက်လာစဉ် သီပေါမင်းတရား လွတ်ရာသို့ရှောင်ရှားကာ ပြန်လည်ခုခံနိုင်ဖို့ အကြံဉာဏ်ပေးခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ယောက္ခမတော် ဆင်ဖြူမရှင်မိဘုရားနှင့် မိဘုရားခေါင်ကြီး စုဘုရားလတ်တို့ မမာမကျန်းဖြစ်ခြင်း၊ သမီးတော်များ ငယ်ရွယ်ခြင်းစသည့် အကြောင်းတို့ကြောင့် ဘုရင်ကိုယ်တိုင်က မထွက်ခွာလိုဟု ငြင်းဆိုခဲ့၏။
ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် လူသတ်ဝါဒကို လုံးဝမနှစ်မြို့။
မင်းတုန်းမင်း နတ်ပြည်စံ၍ မင်းပြောင်းမင်းလွှဲတွင် မင်းညီမင်းသားတို့အား စီစဉ်ရန် ကြံစည်ကြစဉ် မိမိစွမ်းအားရှိသမျှ ဟန့်တားကန့်ကွက်ခဲ့၏။
မိမိတန်ခိုးမှိန်စဉ်တွင် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့သော်လည်း မိမိဆောင်ရွက်နိုင်သည့်အခါ၌ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
ထိုမှတစ်ပါး ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ငွေဝယ်ကျွန်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ခဲ့၏။
၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏အစီအမံဖြင့် သူတစ်ပါးအိမ်တွင် ကြေးယူ၍ ကျွန်အဖြစ် အသက်မွေးနေကြသော လူကြီး ၂၄၀၊ ကလေးသူငယ် ၁၁၅၄ ယောက် ကို ငွေအမ်းရွေးယူပြီးလျှင် သူတို့ဆန္ဒအလျောက် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့၏။
ထိုအစီအမံတို့ကို အစိုးရအနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့၏။
ပါတော်မူခြင်းနှင့် ဦးကောင်း အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက်လာစဉ်တွင် သီပေါမင်းအား လွတ်ရာသို့ ရှောင်တိမ်းကာ ပြန်လည် ခုခံရန် ကင်းဝန်မင်းကြီး အကြံပေးခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး နာမကျန်း ဖြစ်ခြင်း ၊ သမီးတော်များ ငယ်ရွယ်ခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့် သီပေါမင်း ကိုယ်တိုင်က မထွက်ခွာလိုဟု ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဗြိတိသျှတို့ တောင်းဆိုသည်ကို ကျေအေးစွာ အပြည့်အစုံ ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ၊ သတ္တဝါတို့ အသက်မသေစေရန် တိုက်ခိုက်မှု မရှိစေလိုကြောင်း အမိန့်ပေးသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက်လာရာတွင် ဟန့်တား တိုက်ခိုက်မှု မရှိရန် စီစဉ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် အမှန်တကယ် အင်္ဂလိပ်တို့ အလိုရှိနေသည်မှာ ကျန်ရှိနေသေးသော အထက်ဗမာပြည် တစ်ခုလုံး ဖြစ်သည် ဆိုသည်ကိုမူ ကင်းဝန်မင်းကြီးရော ၊ သီပေါမင်းပါ မသိရှိခဲ့ကြပေ။
ရရှိခဲ့သည့် ဘွဲ့ထူးများ ကင်းဝန်မင်းကြီး နိုင်ငံခြားသို့ သံအဖြစ် မသွားမီ အဂ္ဂမဟာ သေနာပတိ ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် သက်တော်ရှည်ဘွဲ့ ၊ သုဓမ္မဘွဲ့တို့ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်စဉ်တွင် ပြင်သစ်သမ္မတက တံဆိပ် တစ်ခုနှင့် အီတာလျံ ဘုရင်က ရင်သိုင်းနှင့် တံဆိပ် တစ်ခုကိုလည်းကောင်း ၊ ဝိတိုရိယ ဘုရင်မက CSI ဘွဲ့ထူးဖြင့်လည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်း ၊ စာပေများ ကင်းဝန်မင်းကြီး ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ မြန်မာ စာပေလောကတွင် များပြားလှသည်။
ကဗျာဘက်တွင် ရတု ၊ အိုင် ၊ ရကန် ၊ သဖြန် ၊ တေးထပ် ၊ ဧချင်း ၊ မော်ကွန်း ၊ လူးတား ၊ ပျို့ စသည်ဖြင့် မျိုးစုံကို ပြောင်မြောက်စွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ထင်ပေါ်သော ကျမ်းများမှာ စကားပြေဖြင့် လန်ဒန်သွား ၊ ပြင်သစ်သွား နေ့စဉ် မှတ်တမ်းများ ၊ ဓမ္မသတ် (၃၆) စောင်ချုပ် ၊ အမွေမှု ဓမ္မသတ် ၊ အိမ်မှု ဓမ္မသတ် ကျမ်းနှင့် အခြား စာပေများ ဖြစ်သော တိဏ္ဍုကပျို့ ၊ ရတနာ နဒီ မော်ကွန်း ၊ ဓမ္မသတ် လင်္ကာများ ၊ အဍသံခေ ပဝဏ္ဏနာ ၊ ပကိဏ္ဏကဍ ဓမ္မသတ် လင်္ကာတို့ ပါဝင်သည်။
ဂီတဘက်တွင် ယိုးဒယား ၊ ပတ်ပျိုး ၊ ဟန်ချင်းများ ရေးဖွဲ့ခဲ့လေသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး အဖြစ် နောက် အရေးတော် ပြီးပြေသည့်ကာလ ကျောက်တလုံးကင်း၊ မင်းကွန်းကင်း၊ စမ္ပာယ်နဂိုရ်ကင်း ဟူသော ရေကင်းများနှင့် ဆင်ကြန်ကင်း၊မြောက်ဦးကင်း၊လေသာကင်း၊ပြင်ထိပ်ကင်း၊နတ်ထိပ်ကင်း၊ရှောင်က ဗွေကင်းစသော အရပ်ရပ်ကြည်းကင်းများကိုလည်း ကြည့်ရှု ကြပ်မရန် ကင်းဝန်အရာနှင့် ထပ်မံခန့်ထားတော်မူ သေးသည်။
ထိုအခါမှစ၍လည်း “ကင်းဝန်-မင်းကြီး” ဟု ကျော်စောထင်ရှားခြင်းဖြစ်သတည်း။
ထိုသို့ ဝန်ထောက်တော်-ကင်းဝန်အရာနှင့် ထမ်းရွက်စဉ် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၀-ပြည့်နှစ်တွင် “ဗု-ဓံ-သံ-န” ချီ “အဋသံခိပ် ဓမ္မသတ် လင်္ကာ” ကို ပြုစုရေးသားသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၂-နှစ်တွင် အောက်မြစ်စဉ် မြို့ရွာများသည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့ နယ်မြေများနှင့်နီးစပ် ရှက်တင်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုမြို့ရွာများကို လုံခြုံစွာစောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းရန် အောက်မြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ဝန်ထောက်တော်-ကင်းဝန်အရာနှင့် မင်းလှမြို့က ရပ်နေ ဆင့်ဆို စီရင်ရပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၃-ခုနှစ်တွင် ရွှေဖဝါးတော်မြတ်အောက်သို့ ပြန်လည်ခေါ်တော်မူပြီးလျှင် အနောက်နိုင်ငံ အင်္ဂလန်ပြည်ကြီးသို့ အာဒိ ကမ္မိက-အဦးအစ သွားရောက်ရသော သံကြီး တမန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် “အဂ္ဂမဟာ သေနာပတိ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး” အရာအထူးသို့ တိုးတက် ခန့်ထားကာ ထိုသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃-ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် သံလတ်-သံငယ်အရာရှိစုံ ပေးအပ်တော်မူ၍ သွားရောက် နေထိုင်ရစဉ် တနှစ်ကျော်ကျော် အတွင်း အင်္ဂလန်ပြည်ကြီး တခုတည်းသာမက ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊အီတလီ နိုင်ငံတို့ကိုလည်း သွားရောက် လှည့်လည် ကြည့်ရှု၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၅-အတွင်း ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့၏။
ထိုအခါ အရပ်ရပ် တွေ့မြင် မှတ်သားခဲ့ရသမျှသော အကြောင်းအရာတို့ကို တင်လျှောက်သည်တွင် အထူးအားရ နှစ်သက်တော်မူသော ကြောင့် “သတိုးမင်းကြီးမဟာစည်သူ” ဟူသော “သတိုး” ဘွဲ့ကိုထပ်မံချီးမြှင့် သူကောင်းပြုတော်မူပြန်သည်။
ထိုနှစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၅-ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သံတော်ကြီးအရာနှင့်ပင် ထပ်မံစေလွှတ်ခြင်းခံ ရပြန်လေရာ ပြင်သစ်သို့အသွားလမ်းခရီးအကြားတွင် “အဋသံခိပ် ဓမ္မသတ်” တွင် ကြွင်းကျန်ရှိနေသည့် မြေမှုခန်း ရောင်းဝယ်မှုခန်း အစရှိသည့် တရားအဆုံးအဖြတ်များကို “ဗွာဒိတျံန” ချီ “ပကိဏ္ဏက ဓမ္မသတ်-လင်္ကာ” ပုဒ်ရေ-၂၈ ကို စီကုံးရေးသားပြန်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆-ခုနှစ်တွင် ရွှေမြို့တော်သို့ ပြန်လည် ဆိုက်ရောက်လာခဲ့၏။
ထိုအခါ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ကာ အလိုတော်မြတ်ရှိသည်အရာတို့ကို ကုံတွင် ပြီးမြောက်အောင် ဥရောပနိုင်ငံများသို့ နှစ်ကြိမ်နှစ်ခေါက် သွားရောက် ထမ်းရွက်ခဲ့ဘူးသည် ဖြစ်သည်ဟု သေနတ် အစုတပ်ပေါင်း ၂၂-တပ်၊ စစ်သည် လက်နက်ကိုင်ပေါင်း ၅-သောင်းကျော်တို့တွင် အကြီးအမှူးအဖြစ်ဖြင့် “သေနတ်ဝန်”အရာ ထပ်မံခန့်ထား သူကောင်းပြုတော်မူလေသည်။
တဖန် ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် သားတော်-အိမ်ရှေ့မင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့လှည့်လည်လာသည်ကို အမိန့်တော်မြတ်အရ လက်ဆောင်တော်အများနှင့် ကာလကတ္တားမြို့သို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံရသေးသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နတ်ပြည်စံတော်မူ၍ သားတော် သီပေါမင်းတရားကြီး ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ဆက်ခံ သိမ်းပိုက်တော်မူ၏။
ထိုအခါ အထူးသဒ္ဓါတော်မူသော ဝန်ကြီးမင်းမှသာ သနားတော်မြတ်ခံရသော လက်ဝဲတော် စစ်သူကြီးနေရာနှင့် ဘုရင်မင်းမြတ်တပါး လက်ထက်တော်တွင် အထူးသဖြင့် သဒ္ဓါ ယုံမှတ် လေးမြတ်ထိုက်ပေသည့် မှူးကြီး မတ်ကြီး တယောက်ကိုမျှသာ ပေးသနားတော်မူမြဲဖြစ်သော “သုဓမ္မ” ဘွဲ့ “သက်တော်ရှည်” ဘွဲ့တို့ဖြင့် ဆင့်ကဲ ထပ်လောင်း၍ “သတိုးသုဓမ္မ မဟာသက်တော်ရှည်” ဟူသော ဘွဲ့ကို တိုးတက် သနားတော်မူခြင်းခံရသည်။
ထိုအခါ “ကင်းဝန်မင်းကြီး” ဟူ၍လည်းကောင်း၊“သေနတ်ဝန်ကြီး” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “လယ်ကိုင်းမြို့စား မင်းကြီး” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မင်းကြီးသက်တော်ရှည်” ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်စမှတ်ပြုကြလေကုန်သည်။
ဤသို့လျှင် လယ်ကိုင်းမြို့စား ကင်းဝန် သေနတ်ဝန် မင်းကြီးသက်တော်ရှည်အရာနှင့် ထမ်းရွက်နေရစဉ် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁-ခုနှစ် အတွင်း အရှင်မိဘုရားခေါင်ကြီး၏ သားတော်ကို မြပုခက်တော်တင် မင်္ဂလာ အခမ်းအနား၌ ဖတ်လျှောက်ရန် အမိန့်တော်မြတ်အရ “မင်္ဂလာလျှံထိန်” ချီ မင်္ဂလာ ဧချင်းကို၎င်း၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၃-ခုနှစ်အတွင်း သမီးတော်ထိပ်စုမြတ်ဘုရားကြီး မြပုခက်တင် မင်္ဂလာ အခမ်းအနား၌ ဖတ်လျှောက်ရန် “မင်္ဂလာစက်ရွှေ” ချီ မင်္ဂလာ ဧချင်းကို၎င်း၊ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် အထက်စီရင်ရေးသားခဲ့ရင်း “အဋသံခေပဝဏ္ဏနာဓမ္မသတ်” ကို၎င်း၊ ရေးသားစီရင်ပေသေး၏။
အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီလက်အောက် ကျပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် ထီးကျိုးစည်ပေါက် ပြည်မှောက်လေပြီး၍ အင်္ဂလိပ် အစိုးရတို့ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် အခါကာလမှစ၍ နိုင်ငံမြို့ရွာ သာယာငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အထူးကူညီ ဆောင်ရွက်လေရကား သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉-ခုနှစ်အတွင်း ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး၏ နန်းစံ ၅၀-ပြည့် “ဂျူဘလီ” ပွဲတော်တွင် “စီ-အက်စ်အိုင်” ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်မြှေက်စားခြင်းခံရပြန်လေသည်။
နောက် သက်ရွယ်ကြီးရင့်ပြီဖြစ်သော်လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၅၅-ခုနှစ်သို့အရောက်တွင် “မုနိန္ဒက္ကော”ချီ “အမွေမှုခန်းဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီး” ကို၎င်း၊“မုနိန္ဒဝဒနမ္ဗောဇ” ချီ “အိမ်မှုခန်း ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီး” ကို၎င်း ကြိုးပမ်းပြုစုပေသေးသည်။
ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ပျို့လင်္ကာ အခန်းခန်း ကျမ်းအစောင်စောင်တို့အပြင်လည်း ကျောက်စာ၊ခေါင်းလောင်း စာ၊မေတ္တာစာ၊ မိုးဖွဲ့၊မယ်ဖွဲ့၊တောဖွဲ့၊ဂုဏ်ချင်း၊ဟန်ချင်း၊သာချင်း အစရှိသည့် မြောက်မြားလှစွာသော စာအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း စီကုံးရေးသားခဲ့ပေသေး၏။
ဘဝနိဂုံး thumb|ကင်းဝန်မင်းကြီး စံအိမ်တော် ၁၉၀၃ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တပ်များ ချီတက်လာစဉ်တွင် သီပေါမင်းကိုယ်တိုင်က လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း မရှောင်လိုဟု ဆိုသည့်အပြင် ဗြိတိသျှတို့ တောင်းဆိုသည်ကို ကျေအေးစွာ အပြည့်အစုံပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သတ္တဝါတို့ အသက်မသေစေရန် တိုက်ခိုက်မှုမရှိစေလိုကြောင်းဖြင့် အမိန့်ပေးသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ချီတက်လာစဉ်တွင် ဟန့်တားတိုက်ခိုက်မှုမရှိရန်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း မတိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့အားဖြင့် အားမတန်မာန်လျှော့ကာ အညံ့ခံခြင်းသာဖြစ်သည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့ တောင်းပန်သည့်အတိုင်း လွှတ်တော်၊ မှူးတော်၊ မတ်တော်တို့နှင့်အတူ နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကို ကူညီခဲ့၏။
၁၂၅၉ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဘုရင်ခံ၏ ဥပဒေပြု မင်းတိုင်ပင်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
အနိစ္စမရောက်မီ တွေ့မြင်ခဲ့သူတစ်ဦးက ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ တည်ငြိမ်ပုံ၊ ထက်မြက်ပုံ၊ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ပုံ၊ ဗဟုသုတ များပုံတို့ကို ချီးကျူးရေးသားထားသည်။
ဤကဲ့သို့ မြန်မာအစိုးရမင်းတို့ လက်ထက်တော်နှင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရမင်းတို့ လက်ထက် မင်းလေးဆက်တိုင် ရာထူးဌာနန္တရဘွဲ့ အမည်တံဆိပ်များနှင့်တကွ ချီးမြှောက်သူကောင်းပြုတော်မူသည်ကို ပါရမီဒဗ္ဗသန္ဘာရ သီလ သမာဓိ ပညာ ဗဟုသုတ ဒီဃာယုက ဟူသော ဂုဏ်ကျေးဇူးအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းသည် အသက် ၈၆ နှစ်၊ ၄ လ၊ ၂၂ ရက် အရွယ်တွင် သင်္ခါရသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်သည်ဖြစ်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၃ ရက် (ခရစ် ၁၉၀၈ ခု၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်) အင်္ဂါနေ့ နံနက်ငါးနာရီတွင် ခန္ဓာပဉ္စကသမုတ္တိမရဏသဘောကို ရွေ့လျောကာ ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ရလေသည်။
ကြွင်းကျန်ရစ်သော ရုပ်အလောင်းကို ရှေးမြန်မာမင်းတို့လက်ထက် အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး သက်တော်ရှည်အမတ်တို့ ကွယ်လွန်ရာ သင်္ဂြိုဟ်သည့် ဆောင်ရွက်မြဲဓလေ့ထုံးစံ အခမ်းအနားနှင့်အညီ တပ်မြို့တွင်း အိန္ဒိယ မဟာအတုလတာရာသဟာယ (C.S.I) စီအက်စ်အိုင်ဘွဲ့တံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရပေသည်။
ဇွဲပုံနှိပ်တိုက်၊၁၉၆၈။
Burmese Encyclopedia Vol 2, p-406 printed in 1955 ပြုစုခဲ့သောစာပေများ ၃ ၆စောင်တွဲ ဓမ္မသတ်ကြီး သမီးတော်ဧချင်း နှင့် ပုခက်တင်ဧချင်း စိတ္တုပက္ကိလေသစာတမ်း တိန္ဒုကပျို့ ရတနာနဒီမော်ကွန်း ကင်းဝန်မင်းကြီး လန်ဒန်သွား နေ့စဉ်မှတ်တမ်းနှင့် ပြင်သစ်သွား နေ့စဉ်မှတ်တမ်း နာနာနယသင်္ခေပကဗျာဗန္ဓကျမ်း ခေါ် ကင်းဝန်မင်းကြီး ကဗျာစု အမွေမှု ဓမ္မသတ်ကြီး အဍ္ဍသင်္ခေပဝဏ္ဏနာဓမ္မသတ် မေတ္တာစာများ ဓမ္မောဇမော်ကွန်း ပကိဏ္ဏကဓမ္မသတ်လင်္ကာ နေမိရကန် ကဗျာ နှင့် ဂီတသီချင်းများ ဖြစ်လေသည်။
(သန်းဝင်းလှိုင်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:၁၉၀၈ ကွယ်လွန်သူများ။
ဂျဝါဟာလာနေရူးဆုကို အိန္ဒိယအစိုးရမှ နိုင်ငံတကာချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုအတွက်ဟုဆိုကာ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ချီးမြှင့်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ပြည်သူများအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှု၊ နားလည်မှု၊ ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ကြိုးပမ်းသူများအတွက် ရည်ရွယ်ချီးမြှင့်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ဆုကြေးငွေအဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅၅ဝဝဝကျော် (အိန္ဒိယ ရူပီး ၂.၅ သန်း) ချီးမြှင့်သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိစာရင်းအရ ဆုချီးမြှင့်ခံရသူ (၃၅)ဦးရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ထိုဆုအား ချီးမြှင့်ခံရသူ (၂)ဦးရှိသည်။
ပထမတစ်ဦးမှာ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းအရေးမှူးချုပ် ဦးသန့် ဖြစ်ပြီး ထိုဆုစတင်ပေးအပ်သည့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှာပင် ထိုဆုအား ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
ဒုတိယတစ်ဦးမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(NLD) အတွင်းရေးမှူး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဆုချီးမြှင့်ခံရသူများ ၁။
ဦးသန့်(၁၉၆၅) ၂။
မာတင်လူသာကင်း ဂျူနီယာ(၁၉၆၆) ၃။
ခန်အဘ်ဒူလ် ဂါဖ်ဖာခန်(၁၉၆၇) ၄။
ရီဟူဒီ မီနူဟင်(၁၉၆၈) ၅။
မာသာ ထရီဆာ(၁၉၆၉) ၆။
ကန်နက်ကောန်ဒါ(၁၉၇၀) ၇။
ဂျိုစစ်ဘရော့ဇ်တီတို(၁၉၇၁) ၈။
အန်ဒရီ မဲလ်ရက်စ်(၁၉၇၂) ၉။
ဂျူးလီးယက် နီရီရီ(၁၉၇၃) ၁၀။
ရောပရီဘစ်တ်(၁၉၇၄) ၁၁။
ဂျိုးနက်စ်ဆော့ခ်(၁၉၇၅) ၁၂။
ဂူစီပီတူစီ(၁၉၇၆) ၁၃။
တူစီ မီဟာဂျီ ရှာရတ်သာ(၁၉၇၇) ၁၄။
နိချိဒဆု ဖုဂျိ(၁၉၇၈) ၁၅။
နယ်လ်ဆင် မင်ဒဲလား(၁၉၇၉) ၁၆။
ဘာဘရာဝက်ဒ်(၁၉၈၀) ၁၇။
အယ်လ်ဗာနှင့် ဂန်နာမိုက်ဒရယ်(၁၉၈၁) ၁၈။
လီယိုပေါ ဆီဒါ ဆန်ဟာ(၁၉၈၂) ၁၉။
ဘရူနို ခရီစကိုင်း(၁၉၈၃) ၂၀။
အင်ဒရာ ဂန္ဒီ(၁၉၈၄) ၂၁။
အိုလော့ဖ်ပယ်မီ(၁၉၈၅) ၂၂။
ရာဆာ အာရာဖက်စ်(၁၉၈၈) ၂၈။
အောင်ဆန်းစုကြည်(၁၉၉၃) ၂၉။
မဟာသီယာ မိုဟာမက်စ်(mahathir-mohamad)(၁၉၉၄) Category:ဆုတံဆိပ်များ။
မမလေးကို ဧရာဝတီတိုင်း ဖျာပုံခရိုင် ဘိုကလေးမြို့နယ် ကမာကလူကျေးရွာ၌ အဖ ဦးပျားချို(ဒေါ်ဆင်ဘဏ်မန်နေဂျာ)၊ အမိ ဒေါ်ကွီ တို့က ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်းငါးဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း မတင်လှိုင် ဖြစ်သည်။
၁၉၂၂ ခုတွင် ဖျာပုံ အေဘီအမ် ကျောင်း၌ အစိုးရကျောင်းမှ ၁၉၂၇ ခုတွင် သတ္တမတန်းအောင်သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း ရန်ကုန် မြို့မ အမျိုးသမီးကျောင်း၌ နဝမတန်း (၁၉၃၂) အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုတွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်ဦးချစ်မောင် နှင့် လက်ထပ်သည်။
၁၉၄၆ ခု ဧပြီလ ၃ ရက်တွင် ခင်ပွန်း ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင် ကွယ်လွန်၍ သားနှစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခု မေလ ၁၄ ရက်တွင် ဦးအောင်ဇေယျနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
ဘိုကလေးမြို့ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးတွင် အဖွဲ့ဝင်နှင့် တက်ခေတ်အမျိုးသမီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၃၆ - ၃၇)၊ ဂျာနယ်ကျော် ထုတ်ဝေသူ၊ ဂျာနယ်ကျော်နှင့် ပြည်သူ့ဟစ်တိုင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာ (၁၉၃၉)၊ အမျိုးသမီးကလောင်ရှင်အသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကလောင်ရှင်မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ (၁၉၄၇)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၅)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ စာပေကလပ် အတွင်းရေးမှူးချုပ် (၁၉၆၁ - ၆၂) တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တရုတ်နှင့် ဆိုဗီယက်သို့ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် (၁၉၅၂)၊ အာရှတိုက် စာရေး ဆရာများ ကွန်ဖရင့် နယူးဒေလီ (၁၉၅၅)၊ အဏုမြူဆန့်ကျင်ရေးကွန်ဖရင့် [ဂျပန်] (၁၉၅၈)၊ ဂျပန် ဘာသာပြန် "သွေး" ဝတ္ထု အတွက် ဂုဏ်ပြုဖိတ်ကြားခြင်း ဂျပန် (၁၉၈ဝ) စသည်ဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားပြုစုခြင်း ပုဂ္ဂိုလ်ရေး 'ပစ်စာ' တစ်စောင်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး ရေးရာမှ သတင်းစာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး စာပေနယ်ထဲ ရောက်ခဲ့သည်ဆို၏။
"အမျိုးသမီးများ 'ဏကြီးသတ်' ဉာဏ် ရှိကြရန်" (မြန်မာ့အလင်း၊ ၁၉၃၆ - ၃၇) သည် ပထမပုံနှိပ်ဆောင်းပါး ဖြစ်သည်။
ပထမ ပုံနှိပ်ဝတ္ထုမှာ "မသိရလေခြင်း" [ဂျာနယ်ကျော်၊ ၃၁ - ၅ - ၁၉၄၁] ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ သူမ (၁၉၄၅)၊ သူလိုလူ (၁၉၄၇)၊ သူလိုမိန်းမ (၁၉၄၈)၊ ရှုမငြီး (၁၉၄၈)၊ စိတ် (၁၉၅၁)၊ ကမ္ဘာမြေဝယ် (၁၉၅၂)၊ မုန်း၍မဟူ (၁၉၅၅)၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် (၁၉၆၃) [လှတမျက်နှာ - ၁၉၆၉]၊ ရင်နင့်အောင်မွှေး (၁၉၆၇)၊ ရင်မှတရှိုက် (၁၉၇၉)၊ သွေး (၁၉၇၃)၊ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး၏ ဘဝ ပုံရိပ်များ (၂ဝဝ၂) တို့ ဖြစ်ကြ၏။
မုန်း၍မဟူ ဖြင့် ၁၉၅၅ ခု စာပေဗိမာန်ဆု၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် ဖြင့် ၁၉၆၃ ခု အနုပညာ စာပေဆု ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် တတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်များမှာ မြက်ကလေးတပင် (ဂျာမန် - ၁၉၆၈)၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် (ရုရှ - ၁၉၈၄)၊ သွေး (ဂျပန် - ၁၉၇၇)၊ မုဆိုးမ (အင်္ဂလိပ်)၊ မုန်း၍မဟူ (ရုရှ၊ ဥဇဘက်၊ ပြင်သစ်၊ တရုတ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဂျာနယ်ကျော်မမလေး၏ ကလောင်ခွဲ များမှာ ရဝေလှိုင်၊ လှတခိုင်၊ ဘိုကလေး မတင်လှိုင် တို့ဖြစ် ကြသည်။
စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာအဖြစ်သာမက တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင် အဖြစ်လည်း ထင်ရှား၏။
ဆေးပညာ ဆောင်းပါးများ (၁၉၆၂) (မြန်မာ့ ဆေးပညာ - ၁၉၆၇) ကို ပြုစု ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၂ ခု ဧပြီလ ၆ ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၆:၃ဝ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သာယာလမ်း ဘောက်ထော် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ အဖြူ သူမ (၁၉၅၄) သူလိုလူ (၁၉၄၇) သူလိုမိန်းမ (၁၉၄၈) ရှုမငြီး (၁၉၄၈) စိတ် (၁၉၅၁) ကမ္ဘာမြေဝယ် (၁၉၅၂) မုန်း၍မဟူ (၁၉၅၅) စာပေဗိမာန်ဆု တွေးတစိမ့်စိမ့် (ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု) (၁၉၆၃) လှတစ်မျက်နှာ (၁၉၆၅) ရင်နင့်အောင်မွှေး(၁၉၆၇) ရင်မှတစ်ရှိုက် (၁၉၇၀) သွေး (၁၉၇၃) နတ်ရေးငယ်ရွှေစာ လောကီရတနာ မေတ္တာ စိတ် ဘဝပုံရိပ်များ ဟီရိုရှီးမား အရှေ့နှင့်အနောက် (ဆောင်းပါးစုစည်းမှု) ရွှေလင်းယုန် ဆေးပညာဆောင်းပါးများ မြန်မာ့ဆေးပညာ မာလာရီ။
သူလိုလူ (ပ)+(ဒု)တို့ဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန်စာအုပ်များ မြက်ကလေးတစ်ပင် (ဝတ္ထတို) (ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည်။
) တွေးတစိမ့်စိမ့် (ဝတ္ထုတို) (ရုရှားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပါ သည်။
) သွေး (လုံးချင်းဝတ္ထု) (ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပါ သည်။
)ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) စာညွှန်း ဒဂုန် ရွှေမျှား။
စာ ၂၆၆ - ၂၆၇။
စာ ၁၃၆ - ၁၅၁။
နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း။
စာ ၃၃ - ၃၆။
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၃)။
စာ ၂၃၇ - ၂၃၈။
နတ်နွတ်။
စာ ၂၂၈ - ၂၃၄။
စာ ၂၉၃ - ၃၁၁။
ရဲဘော် အေးသန်း။
ငြိမ်းချမ်းသူ၊ ရှုမဝ (မေ ၁၉၅၆)။
စာ ၁ဝရ - ၁၁ဝ။
- ရာပြည့် စာအုပ် ၁ဝဝ အညွှန်း (၁၉၉၉)။
မြန်မာ စာပေ ပညာရှင်များ၊ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး (၁၉၁၇ - ၁၉၈၂)၊ ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်း (ဇူလိုင် ၂ဝဝ၂)။
စာ ၁ဝ၃ - ၁ဝ၅။
နာရေး ကြော်ငြာ၊ လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် (၉ - ၄ - ၈၂)။
ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
"Joseph Goebbels" နာဇီအစိုးရ၏ သတင်းပြန်ကြားရေးနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ဝန်ကြီး (၁၉၃၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း) အမည်။
ဂျိုးဇက် ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ မွေးနေ ့။
၁၈၈၇ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက် မွေးရပ်။
ရိုက်ဒ်တ်၊ ရိုင်းလန်းဒ် (Rheydt/ Rheinland) သေဆုံး။
၁၉၄၅ ခု မေလ ၁ ရက်နေ ့တွင် နေထိုင်ရာ ဘာလင်မြို ့၌ မိမိကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။
right | thumb | ဂျိုးဇက် ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ် ငယ်ဘဝ ဂျိုးဇက် ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ် သည် ဘာသာရေး အလွန်ကိုင်းရှိုင်းသော မိသားစုမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည်။
သူသည် ခြေတစ်ဘက်ခွင်နေခြင်းကြောင့် ငယ်စဉ်က ကျောင်းတွင် မကြာခဏ လှောင်ပြောင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
အတန်းဖော်များ၏ အနိုင်ကျင့်မှုများကို ခါးဆီးခံနေရသော်လည်း ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ် သည် အတန်းထဲတွင် အတော်ဆုံးကျောင်းသား တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်တွင် ဂျာမန်ဘာသာနှင့်စာပေကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ပါရဂူဘွဲ ့ ရရှိပြီးနောက် သတင်းစာဆရာနှင့် စာရေးခြင်းအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပေ။
သူ၏ဘဝသည်လည်း ဂျူးလူမျိုးများကို မုန်းတီးနာကြည်းနေသော ဟစ်တလာကဲ့သို ့ပင် အစပျိုးခဲ့သည်။
ဂရေဂိုဝါ ရှတရတ်ဆာ "Gregor Strasser" ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ချိန်မှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကနှင့် ထိတွေ ့ခွင့်ရခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးသမားဘဝ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများကိုမူ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဟစ်တလာ ဦးဆောင်မှုအောက်ရှိ NSDAP (ဂျာမန် အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ် အလုပ်သမားများ ပါတီ) သို ့ဝင်ရောက်ပြီးမှသာလက်တွေ ့ ပါဝင် လုပ်ကိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူ၏ ထက်မြက်မှု နှင့် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်တို ့ကြောင့် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နယ်ပိုင်ရာထူးနှင့် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်တော်အမတ်ရာထူးတို ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ် သည် ဂျူးလူမျိုးများနှင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒီ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များကို ရှုံ ့ချပုတ်ခတ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုရင်း လူသိများလာခဲ့သည်။
၁၉၃ဝခုနှစ်မှစ၍ ပါတီမဲဆွယ်စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများကို နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် ဇောက်ချလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
နာဇီပါတီ အာဏာရလာပြီးနောက် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင်တော့ သူသည် သတင်းပြန်ကြားရေးနှင့် စည်းရုံးရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာလေတော့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဖွဲ ့စည်းတည်ထောင်သော နိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုပြန် ့ပွားရေး အဖွဲ ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။
အာဏာရှင်ဘဝ ယင်းရာထူးများကို ပိုင်ဆိုင်နေသည့်တလျောက် သူအပိုင်ရသော မီဒီယာအမျိုးမျိုးမှတဆင့် သတင်းမှား သတင်းလွဲများထုတ်လွှင့်ကာ ပြည်သူလူထု၏ စိတ်ဓာတ်များကို အမှောင်ဖုံး၍ အလင်းပျောက်ကွယ်စေရန် ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်းရှိသ၍ ကြိုးပမ်းလေတော့သည်။
ထိုသို့ဖြင့် ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ်သည် အောင်မြင်ကြော်ကြားသော "နာဇီဝါဒဖြန့်သမား" တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရေဒီယိုအသံလွင့်ဌာန ကို အလွဲသုံးစားလုပ်ကာ နာဇီတို့၏ လုပ်ကြံထားသော ကောင်းသတင်းများနှင့် လူမျိုးစုအချင်ချင်း သွေးကွဲစေရေးဝါဒများကို အစဉ်အဆက်ထုတ်လွှင့်ရင်း "အာဏာရှင်စနစ် အဓွန့်ရှည်ရေး" ကို တစိုက်မတ်မတ်လုပ်ကိုင်နေလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးစတင်ချိန်တွင်တော့ ရေဒီယိုအစီအစဉ်သစ်များ အနေဖြင့် "အရေးပေါ်သတင်းများ" အစီအစဉ်နှင် "တစ်ပတ်အတွင်း သတင်းစုစည်းချက်" များကို ထပ်မံ တိုးချဲ့ခဲ့လေတော့သည်။
ဘာလင်မြို့ အားကစားကွင်းကြီးတွင် ၁၉၄၃-ခုနှစ်၌ ဟောပြောခဲ့သော သူ၏မိန့်ခွန်းအရ "အလုံးစုံသော စစ်" ကို ဦးတည်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသွားခဲ့သည်။
ပါတီကို သက်ဝင်ယုံကြည်သူ အများစုမှာ ရေဒီယိုမှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွင့်သော ထိုသတင်းကို ကြားရချိန်ဝယ် အားရကြေနပ်စွာ ကြွေးကြော်အော်ဟစ်ကြတော့သည်။
၁၉၄၄-ခု ဩဂုတ်လမှစ၍ ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ်ကို "စစ်အတွင်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် အထွေထွေအမိန့်အာဏာ" ကိုပေးအပ်လိုက်သောအခါ သူ သည် တတိယ ဂျာမဏီနိုင်ငံတော်တွင် အရေးအပါဆုံး လူပုဂ္ဇိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်သွားလေတော့သည်။
နောက်ဆုံးအချိန်အထိ ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ်သည် ရှေ့တန်းရောက် ရဲဘော်များ၏ စိတ်ဓာတ်မြင့်တင်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်တွင်းမှ အပစ်မဲ့ လူငယ်လူရွယ်များကို စစ်အတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးအချိန် အလူးအလဲရှုံးနိမ့် နေသော ဂျာမန်စစ်တပ်ကြီး နလန် မထူနိုင်တော့မည်ကို ရိမ်စားမိသောအခါ ဂြိုဟ်ဘယ်လ်စ်သည် သူ၏မိသားစုကို ခေါ်ကာ ဟစ်တလာ၏မြေအောက်ခန်းအတွင်းသို့ လိုက်လံပုန်းခိုလေသည်။
ဧပြီလ ၂၉ ရက် တွင် ဟစ်တလာက သူ့ကို ဂျာမန်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ပေးလိုက်သည်။
သို့သော် သူသည် သူ၏ "ခေါင်းဆောင်" ရာထူးကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ မစံစားလိုက်ရ။
၁၉၄၅ခု မေလ ၁ရက်နေ့တွင် သူ၏ကလေးငယ်များကို အဆိပ်ကြွေးသတ်ပစ်လိုက်ပြီး သူနှင့်သူ၏ ဇနီးကိုယ်တိုင်တို့သည်လည်း ဘာလင်မြို့နန်းတော်ကြီး၏ အတွင်းတစ်နေရာတွင်ပင် မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်လိုက်ကြလေတော့သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း "http://www.nrw2000.de/koepfe/kopf.htm " မှ Joseph Goebbels အကြောင်းကို မှီငြမ်းရေးသားပါသည်။
"http://www.nz-nothanks.blogspot.com " မှကူးယူဖော်ပြသည်။
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (အင်္ဂလိပ်: Karen National Union, KNU) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကရင်လူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကရင်လူမျိုးတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သော လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
KNU ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ယခင်က ကရင့်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (Karen National Defense Organization, KNDO) ဟု သိရှိခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (Karen National Liberation Army, KNLA) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဒေါကလူ (Do Kalu) ကရင်အမျိုးသားများ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသားရေး အဖွဲ့အစည်းမှာ ဒေါကလူ ဖြစ်သည်။
၎င်းကို ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ တီသံပြာက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်: ဒေါကလူ ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ Karen Central Advisory Board (K.C.A.B) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် ဒေါက်တာဆာစံစီဖိုး၊ စောဘမောင်၊ စောသာဒင်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်: K.C.A.B ကို Karen Central Organization (K.C.O) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
စောသာဒင်၊ ဆရာသာထို၊ စောဘဦးကြီးတို့ ပါဝင်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်: K.C.O ကိုယ်စား အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ စောဘဦးကြီး၊ စောသာဒင်၊ ဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖိုးချစ်တို့ ပါဝင်ပြီး သီးခြားကရင်ပြည်နယ် ရရှိရေးအတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ဖွဲ့စည်းခြင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး (Karen National Union - KNU) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းသည် KNA (ဒေါကလူ)၊ ဗုဒ္ဒဘာသာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (BKNA)၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ (KCO) နှင့် ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ (KYO) ဟူသော အဖွဲ့လေးဖွဲ့ကို ပေါင်းစည်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကရင်အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး KNU ဥက္ကဋ္ဌမှာ စောသာဒင် ဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်၌ ပဲခူးတွင် KNU မှ ကြီးမှူး၍ ကရင်အမျိုးသား ညီလာခံတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့သည်။
ညီလာခံမှ အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်ကို ကန့်ကွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကရင်လူဦးရေ အချိုးအစားနှင့်အညီ ကရင်အမတ်ဦးရေ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်အများစု နေထိုင်သည့်ဒေသများတွင် ကရင်အမျိုးသားများအတွက် သီးသန့်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်စစ်တပ် သီးသန့်ထားရှိခွင့်ပြုရန်နှင့် သီးခြားကရင်ပြည်နယ် ထူထောင်ခွင့်ပေးရန် စသည့် တောင်းဆိုချက်များကို ချမှတ်ပြီး လန်ဒန်ရှိ ဒေါင်းနင်းလမ်းသို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။