kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
" ဒေစီကျော်ဝင်းသီဆိုခဲ့သောသီချင်းများမှာ-‌ရွှေဖိုး‌ခေါင်နှင့်အကျည်းတန်ဘဲလေးကိုမူ-တင်တင်မူ၊‌အောင်မိုးတို့နှင့်၊‌တေးသစ်လွင်သီချင်းကိုအောင်မိုးနှင့်တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ်၊ ပုပ္ပားရွာတွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ဇော်ဝင်း။
ငယ်စဉ်က ပုပ္ပားရွာ၊ မူလတန်း ကျောင်းနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းများတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
‘ပုပ္ပား ကိုကိုဇော်’ ကလောင် အမည်ဖြင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု စာအုပ်များ ရေးသားပြီး ထင်ရှား လာခဲ့သည်။
ယင်းသို့ စာရေးဆရာ မဖြစ်မီ တလျှောက်လုံး ဘဝ မျိုးစုံ ကျင်လည် ခဲ့သည်။
ပုပ္ပား ကိုကိုဇော် အမည်ဖြင့်ပင် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား ခဲ့သည်။
ပုပ္ပားကိုကိုဇော် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များတွင် 'ပန်းစားဘီလူး' မှာ ထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ‘ကောလ်ထန် မောရိယယ်’ ကလောင် အမည်ခံ ယူပြီး ရှုမဝ၊ ဒဂုန်၊ ပင်ခုန်ပွင့် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုလတ် မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသား ခဲ့သည်။
လုံးချင်း စာအုပ် များလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
ဦးကိုကိုကြီး (၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၁ မွေးဖွား) သည် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင်၊ လက်ရှိတွင် ပြည်သူ့ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ပါသည်။
https://news-eleven.com/article/117352 မွေးဖွားခြင်းနှင့် ပညာရေး ကိုကိုကြီးကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်မှုလက်မှု အထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁) မှ လျှပ်စစ်ဘာသာရပ်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်း (ခ) အဆင့်ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်း AGTI (EP) စက်မှုလက်မှု သိပ္ပံမှ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ စာမေးပွဲ၌ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များတွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄-၁၉၈၅ တက္ကသိုလ်ပညာသင်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာ ပထမဆုံးအသုတ်အဖြစ် စတင်တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် HGP အထက်တန်းရှေ့နေ စာမေးပွဲကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဘာသာရပ်၌ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တံတားနီ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုမှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းအတွင်း ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း ကျောင်းများပိတ်သိမ်းပြီးနောက် ပြန့်ကျဲသွားသော ကျောင်းသားအင်အားစုများကို စုစည်းကာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရန် ဦးဆောင်စည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သမဂ္ဂမြက်ခင်းပြင်တွင် ကျင်းပဖွဲ့စည်းခဲ့သော ညီလာခံမှ 'ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်' ၏ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကြားဖြတ်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ စင်ပြိုင်အစိုးရ ထောက်ခံရေး စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နဝတ (တပ်မတော်) မှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဖွဲ့စည်းရေးတွင် ပံ့ပိုးကူညီခဲ့သည်။
ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ (၁၉၈၉-၁၉၉၀) ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်အလိုက် ကျောင်းသားသမဂ္ဂများနှင့် စုစည်း၍ ဗကသများအဖွဲ့ချုပ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၁ အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗကသများ အဖွဲ့ချုပ်၊ အလုပ်သမားများ သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (အယ်လ်အက်စ်-LS)၊ ရဟန်းပျိုများအဖွဲ့၊ အထိန်းသိမ်းခံ ကျောင်းသားဟောင်းများ အဖွဲ့ (၇၄ မှိုင်း) နှင့် အခြား တပ်ဦးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေါ်ခင်ကြည် ဈာပနကော်မတီအမည်ဖြင့် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်ပေါင်းစုအသွင် စတင်ဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက် ကိုဘုန်းမော် ကျဆုံးခြင်း နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် အင်အားစုများအကြား တောင်းဆိုချက် (၅) ချက်ကို ဘုံသဘောတူညီမှုဖြင့် ညှိနှိုင်းချမှတ် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကိုဘုန်းမော်ကျဆုံးခြင်း နှစ်ပတ်လည် ဝမ်းနည်းခြင်း ရက်သတ္တပတ်အဖြစ် ရန်ကုန်တိုင်း မြို့နယ်အနှံ့အပြား၌ ဒီမိုကရေစီရေး လူထုဟောပြောပွဲများကို ကျင်းပဟောပြောခဲ့သည်။
"လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြားဖြတ်အစိုးရပြဿနာ" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် စာတမ်းတစ်စောင်ကို ဗကသခေါင်းဆောင်များအကြား တင်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ပြီး၊ ထိုစာတမ်းနှင့်အတူ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် အထိမ်းအမှတ်၊ အခမ်းအနားများ၊ စည်းဝေးဟောပြောမှုများနှင့် စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗကသ၊ လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (လူငယ်) တို့ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြတ်သန်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ အနိုင်ရရေး၊ တိုင်းရင်းသားများ တန်းတူညီမျှမှုရှိရေး၊ ကျောင်းသားလူငယ် ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်တွင်းပါဝင်ရေး ဟူသော အချက်လေးချက်ကို ပါတီဂိုဏ်းဂဏစွဲမပါဘဲ အမျိုးသားရေး ဦးတည်ချက်ဖြင့် ချမှတ်ထုတ်ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ အနိုင်ရရှိရေး ကြိုးပမ်းခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ဂန္ဒီညီလာခံ ကျင်းပရေးကို ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပြီး၊ ဂန္ဒီသဘောထား ကြေညာချက်ကို ဗကသအနေဖြင့် ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နဝတနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံနေရမှု (၁/၉၀ နှင့် ဂန္ဒီ) ကို ကြားဝင်ဖြန်ဖြေပေးရန် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့အား မေတ္တာရပ်ခံသည့် ကြေညာချက်ကို ဦးရေဝတ (ပျံလွန်တော်မူပြီး) (အထက်ဗမာပြည် လေးပြင်လေးရပ် သံဃာ့သာမဂ္ဂီ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးပညိန္ဒ (အောက်ဗမာပြည် ရဟန်းပျိုသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးမောင်ကို (ကွယ်လွန်) (အလုပ်သမား သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့) တို့နှင့်အတူ လေးဦးပူးတွဲ လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့) သံဃာတော်များ သပိတ်မှောက်ကံဆောင်ပွဲ (ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇန ကံဆောင်ပွဲ) အတွက် ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့သည်။
ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်းနှင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခြင်း ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် လက်ရှိသင်ယူနေသော နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာ နောက်ဆုံးနှစ်မှ နုတ်ထွက်ကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ပညာရေးဝန်ကြီးထံ လိပ်မူ၍ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ တရားဝင်ဖွဲ့စည်းတည်ရှိခွင့်ကို တင်ပြတောင်းဆိုခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းအတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆု ရရှိခြင်း ထောက်ခံဆန္ဒပြပွဲ ဦးဆောင်သည်ဟူသော စွဲချက်ဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ် အနှစ် (၂၀) ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သရက်အကျဉ်းထောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခံရပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်ကြောင်း အသိပေးခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် ထိုနေ့မှစ၍ ပုဒ်မ ၁၀(က) ဖြင့် ဆက်လက်ချုပ်နှောင်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အကျဉ်းထောင်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၁၃ နှစ် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။
၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများအဖွဲ့ ထူထောင်ခြင်းနှင့် နောက်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှုများ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အကျဉ်းထောင်အသီးသီးမှ လွတ်မြောက်လာကြသော ၈၈ အရေးတော်ပုံက ကျောင်းသားလူငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများကို စုစည်းပြီး ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားများအဖွဲ့ကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် မင်းကိုနိုင်တို့နှင့်အတူ ထူထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ချုပ်၊ သက်ကြီးနိုင်ငံရေးသမားကြီးများ၊ စာပေအနုပညာရှင်ကြီးများ၊ ကိုဇာဂနာနှင့် မိတ်ဆွေများ၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်ကျောင်းသားများနှင့် လက်တွဲကာ လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာဆွေးနွေးခဲ့သည်။
အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအဖြေရှာရေး နည်းလမ်းများကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းအထိ ကိုကိုကြီး၊ မင်းကိုနိုင်၊ ဌေးကြွယ်၊ ပြုံးချိုနှင့် မင်းဇေယျာတို့ကို စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ အစပြု၍ ကျန် ၈၈ မျိုးဆက်တို့က အဖြူရောင်လှုပ်ရှားမှုအမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွတ်မြောက်ရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ရာ ဒေါ်အမာ၊ ဇာဂနာ စသည့် အတိုက်အခံ စာပေပညာရှင်များ အပါအဝင် လူထုလူတန်းစားပေါင်းစုံ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားရာမှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အဖြူရောင်လှုပ်ရှားမှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပြည်သူလူထု၏ ရင်ဖွင့်ချက်များကို ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားမိသားစုများကို သွားရောက်အားပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဤလှုပ်ရှားမှုများကို စစ်အုပ်စု၏ ကြံ့ဖွံ့များနှင့် စွမ်းအားရှင်များက နှောင့်ယှက်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ၈ လေးလုံး (၁၉) နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
စစ်အုပ်စု၏ လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ အဆမတန် တိုးမြှင့်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြလမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မင်းကိုနိုင်နှင့် အခြား ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသား ၁၂ ဦးနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်အစိုးရက ထောင်ဒဏ် (၆၅) နှစ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ် မိုင်းဆတ်အကျဉ်းထောင်တွင် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။
thumb|၈ လေးလုံး အရေးအခင်းနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားသူ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုကိုကြီး (အလယ်) အစိုးရ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ရန်ကုန် ပြည်တွင်းလေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိလာစဉ် (၂၀၁၂)၂၀၁၂-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၃)ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား ၆၅၁ဦး လွှတ်ရာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးသမားဘဝ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် NLD ပါတီ အတွက် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ပါတီ၏ ဝင်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်စားရင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။
နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ ထိုအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပါတီဖြစ်သည့် ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးကိုကိုကြီးမှာ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
​ + ပြည်သူ့လွှတ်တော် တောင်ဥက္ကလာပ မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီ မဲရရှိမှု စဉ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည် ပါတီအမည် မဲရုံမဲ ကြိုတင်မဲ စုစုပေါင်းမဲ ရာခိုင်နှုန်း ၁။
ဦးသက်တိုင်စိုး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ၆၃,၃၁၉ ၂၁,၉၁၃ ၈၅,၂၃၂ ၈၆.၂၉% ၂။
ဒေါက်တာမြင့်အောင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၅,၉၅၃ ၂,၄၈၉ ၈,၄၄၂ ၈.၅၅% ၃။
ဦးကိုကိုကြီး ပြည်သူ့ပါတီ ၂,၀၈၁ ၆၂၅ ၂,၇၀၆ ၂.၇၄% ၄။
ဦးမင်းနောင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ ၇၉၅ ၂၉၈ ၁,၀၉၃ ၁.၁၀% ၅။
ဦးမြင့်ကိုကို ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ ၇၇၅ ၂၂၀ ၉၉၅ ၁.၀၁% ၇။
ဦးခင်မောင်ကြည် ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ ၂၀၈ ၉၈ ၃၀၆ ၀.၃၁% အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုကိုကြီး အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား) - ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသား၊ နိုင်ငံရေးသမား ကိုကိုကြီး၊ တောင်တွင်းကြီး - စာရေးဆရာ ကိုကိုကြီး (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်။
ကြက်တရော်ပင် ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် တရော်ပင်မျိုး၌ မျိုးကွဲများစွာရှိသည်။
ယင်းတို့အနက်'ဂရူးဝီးယား အေရှားတစ်ကား'ကို ကြက် တရော်ဟူ၍၎င်း၊ ကွက်တရော်ဟူ၍၎င်၊ 'ဂရူးဝီးယား အီလာတို့ စတီမွိုက်ဒီ'ကို ပင်တရော်ဟူ၍၎င်း ခေါ်ကြသည်။
ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရသည်။
ရခိုင်လို အုန်းဒူရွက်ဟု ခေါ်သည်။
တရော်ခေါက် များမှ ချွဲကျွိသောအရည်ထွက်သည်။
အထူးအားဖြင့် တရော်ခေါက်ကို ထုပြီးနောက် ရေတွင်စိမ်၍ ခေါင်းလျှော်ရသည်။
ခေါင်းလျှော်ရည်လုပ်ရာ၌ တရော်ခေါက်ကို ကင်ပွန်းသီးနှင့်ရောစပ်၍ လုပ်လေ့ရှိကြသည်။
သကြားချေးချွတ်ရာ၌လည်း တရော် ခေါက်ကို အသုံးပြုတတ်ကြသည်။
တရော်ပင်မျိုးသည် ဆေး ဖက်ဝင်၏။
အချို့အပင်မျိုးမှ အခေါက်ကို အယားဖြေဆေး အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
အချို့အပင်မျိုး၌ အသီးသည် ချုပ်သောသတ္တိ ရှိသည်။
အချို့၌ကား အရွက်သည် အရေပြား ရောဂါအတွက်ကောင်း၏။
တရော်အမည်ဖြင့် အပင်တစ်မျိုးရှိသေးသည်။
ထိုတရော် ပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'အက်စီကေးရီး ယားအဂယ် လော့ခါး'ဟု ခေါ်သည်။
မျိုးရင်းမှာ 'ယူဖောဗီ ယေစီအီး'ဖြစ် သည်။
ပင်လတ်စား အပင်မျိုးဖြစ်၍၊ ရေတက် ရေကျရှိသော ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ထိုအပင်မှ တရော်ရည်မှ အမြုပ်ထသည်။
သစ်သားအနံ့မှာ ဆိုးရွားသည်။
အသားပျော့၍ အဖြူရောင်ရှိသည်။
ကြာရှည်မခံပေ။
ယင်းကို ပေါ့ပါးသော အကြမ်းထည် ပရိဘောဂပစ္စည်းများ လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ သျွှောများ ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း အနည်းအကျဉ်းအသုံးပြုကြသည်။
မီးခြစ်ဆံများ လုပ်ရန်အတွက်လည်း ကောင်းမွန်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)။
ပညာရှိ အရေးပိုင် ဦးကျော်ထွန်းကား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၆ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၅ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ရွှေတောင်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားခြင်း ကိုကျော်ထွန်းသည် ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အင်္ဂလိပ် အလယ်တန်း စာမေးပွဲကို ပြည်မြို့မှ ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘင်္ဂလားစာမေးပွဲ (ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ) ကို ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့ပြန်သည်။
အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်မှ စ၍ ကိုကျော်ထွန်းသည် အာလံမြို့ (ယခု အောင်လံမြို့) မြူနီစပယ် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အစိုးရဝန်ထမ်း ဦးကျော်ထွန်း ကျောင်းဆရာ လုပ်သက် (၄) နှစ် ရှိသောအခါ ဆရာ အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ မုံရွာမြို့ အရေးပိုင်ရုံးတွင် စာရေးကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
များမကြာမီ ဦးကျော်ထွန်းသည် အခွန်ဝန် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
မုံရွာမြို့မှ ရွှေဘိုမြို့သို့ ယင်းရာထူးဖြင့်ပင် ပြောင်းရွှေ့ ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပြန်သည်။
အထက်အောက် ဆက်ဆံရေး ပြေပြစ်ခြင်းနှင့် တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်မှုတို့ကြောင့် ထီးချိုင့်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့ပိုင်အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့ရပြန်သည်။
ယင်းရာထူး အပြင် ငွေတိုက်အရာရှိ အဖြစ်၊ ပညာအုပ် အရာရှိ အဖြစ်၊ စသည့် တာဝန်များကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ဦးကျော်ထွန်းသည် အထက်မြန်မာပြည်မှ အောက်မြန်မာပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးလျှင် ဓနုဖြူ၊ မအူပင်၊ ဖျာပုံ၊ ကျောက်တန်း၊ တိုက်ကြီးမြို့များသို့ လည်းကောင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) နှင့် ကရင်ပြည်နယ် ဖြစ်သော ဖားအံမြို့၊ သထုံမြို့များသို့ လည်းကောင်း၊ ငွေတိုက်ဝန်ထောက် ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ်ဖြင့်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်၊ အသက် ၄၇ နှစ်ခန့် အရွယ်တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရက အမှုထမ်းကောင်း ချီးမြှင့်သော ကေအက်စ်အမ် (ခေါ်) ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်းဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် ဦးကျော်ထွန်းသည် အစိုးရတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရင်း တဖက်မှလည်း မိမိပညာရေး တိုးတက်ရာ တိုးတက်ကြောင်း အတွက် လေ့လာလိုက်စား အားထုတ် ဆည်းပူးခဲ့ရာ ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ အသက် ၄၈ နှစ် အရွယ်တွင် မွန်ဘာသာ စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် ပါဠိ၊ သက္ကတ စာပေများကိုလည်း လေ့လာ လိုက်စား ဆည်းပူးခဲ့သည့် အပြင် မြန်မာစာပေကိုလည်း လက်မလွှတ်ဘဲ အပတ်တကုတ် အားထုတ်ကြည့်ရှု မှတ်သားခဲ့သည်။
ဦးကျော်ထွန်းသည် သထုံမြို့တွင် နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ကျေသူပီပီ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် ရာထူးမှ အရေးပိုင်ရာထူးသို့ တိုးတက် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ထိုစဉ်အခါ အရေးပိုင်ရာထူး ဟူသည်မှာ မျက်နှာဖြူ အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများသာ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော ရာထူး ဖြစ်သည်။
ပညာရှိ အရေးပိုင် ဦးကျော်ထွန်း ဦးကျော်ထွန်းမှာ မြန်မာလူမျိုးတို့ အတွက် အမြင့်ဆုံးသော ရာထူးပင် ဖြစ်သည်။
အရေးပိုင်မင်း ဦးကျော်ထွန်းသည် အစိုးရ အမှုကို ထမ်းဆောင်ရင်း မြန်မာစာပေ ကြီးပွား တိုးတက်ရေးကိုလည်း အားထုတ် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ စီကုံး ရေးသားခဲ့သော ကိုးခန့်ပျို့ကို ကိုးခန်းပျို့ အဖြေကျမ်းကြီး အဖြစ် ၂ တွဲ ပြုစုကာ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယင်းကိုးခန်းပျို့ အဖြေကျမ်းကြီးကား စံထားထိုက်သော အဖြေကျမ်းကြီး တစောင်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာစာ ညွန့်ပေါင်းကျမ်း ပြုစုခြင်း ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဦးကျော်ထွန်းသည် ပညာရေး ဌာနက တာဝန် ပေးအပ်သဖြင့် မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်းကို ကြီးကြပ်ပြုစုရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ သွားရသည်။
ဦးကျော်ထွန်းသည် အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်၍ အကြံပေး အဖွဲ့နှင့် လက်ထောက် အယ်ဒီတာများ ဖြစ်ကြသော ဦးသန့်ဇင်နှင့် မော်ပီဆရာသိန်းကြီး တို့၏ အကူညီကို ယူကာ မြန်မာစာ ညွန့်ပေါင်းကျမ်း အုပ်တွဲ ၄ တွဲ ကို ပြုစု လုပ်ဆောင် ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်းကြီး တာဝန် ပြီးစီးသော အခါ အရေးပိုင်မင်း အဖြစ်နှင့်ပင် မကွေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ သွားရသည်။
ထိုမှတဖန် မင်းဘူးမြို့သို့ ဆက်လက် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပြီးနောက် တနှစ်ခွဲခန့်မျှ ကြာသောအခါ အရေးပိုင် ရာထူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူကာ သထုံမြို့သို့ ပြန်လည် နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဘာသာရေးဆောင်ရွက်ချက်များ ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း အငြိမ်းစား အရေးပိုင် ဦးကျော်ထွန်းသည် မြန်မာစာပေ၏ အကျိုးစီးပွား တိုးတက်ရာ တိုးတက်ကြောင်း အပြင် မြန်မာ အမျိုးသားတို့၏ ကြီးပွားရာ ကြီးပွားကြောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ တိုးတက်ရာ တိုးတက်ကြောင်းတို့ကိုလည်း တဖက်တလမ်းမှ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမည်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းကို စတင် တည်ထောင်သူများတွင် ဦးကျော်ထွန်းသည် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ယင်းကျောင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူငယ်များ အတွက် တည်ထောင်ခဲ့သော ကျောင်းဖြစ်သည်။
အမျိုးသားကျောင်းများ မပေါ်ပေါက်မီ နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကျောင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်၌ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းများ အနက် အဦးဆုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကျောင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်ထွန်းသည် ထိုရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသကျောင်း စတင် ဖွင့်လှစ်သောနေ့တွင် ဖတ်ကြားရန် အတွက် ရတုကိုပင် ရေးသားစီကုံး ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အင်္ဂလိပ် အစိုးရ လက်ထက်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကျောင်းများ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဘာသာတရပ် အဖြစ် သင်ကြားရေး အတွက် ဆောင်ရွက် စီစဉ်ရန် ကော်မတီတရပ် ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း ဦးကျော်ထွန်းမှာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ချီးမြှင့်ခံရခြင်း ဦးကျော်ထွန်းသည် စာပေဘက်တွင် ဗဟုသုတ ပညာဉာဏ် ကြီးမားရုံမျှမက စာပေကြီးပွားရေးနှင့် အမျိုးသား ကြီးပွားရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က ဦးကျော်ထွန်းအား မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့ပေသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင် တဦးအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရ အငြိမ်းစား အရေးပိုင်မင်း ဦးကျော်ထွန်းသည် သထုံ၌ နေစဉ်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ (ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ) သို့ ဘုရားဖူး ထွက်ခဲ့သေးသည်။
ပြန်ရောက်သော အခါ သင်္ကန်းဝတ်၍ ၅ ဝါတိုင်တိုင် ရဟန်းဘဝနှင့် တရားအားထုတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် လူဝတ်လဲကာ စာပေဆိုင်ရာ ကိစ္စအဝဝကို လုပ်ဆောင်နေစဉ် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၃၅ ခု၊ မေလ ၁၈ ရက်နေ့၊ အသက် (၇၁) နှစ် အရွယ်တွင် သထုံမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးကျော်ထွန်း ကွယ်လွန်သော အခါ သမီး ၃ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဦးကျော်ထွန်း ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ ကိုးခန်းပျို့ အဖြေကျမ်းကြီး၊ မြန်မာစာ ညွန့်ပေါင်းကျမ်း (ပ၊ ဒု၊ တ၊ စ၊ ၄ တွဲ)၊ ပဏာမ မဉ္စရီ၊ နိဗ္ဗာနတ္တ ဝိစာရဏကျမ်း၊ နိဗ္ဗာနတ္တဝိသဇ္ဇနာကျမ်း၊ နိဗ္ဗာနတ္တဝိဘာဝနီကျမ်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှာ စပယ်ဦး စာပေ ဖြန့်ချိရေးက တတိယ အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ရွှေဥဩရဲ့ 'တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ' စာအုပ်မှ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြို့၌ မွေးဖွား ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အထိ ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ ခုနှစ်ထုတ် ရတနာမွန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဒွေးချိုး ကဗျာ တပုဒ်ဖြင့် စာပေ လောက၌ စတင် ခြေချ ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်ထုတ် မိုးဝေ စာပေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ကြူးနှစ်’ နာမည်ဖြင့် ‘ဝတ္ထု နှင်းဆီနှင့် အိပ်မက် ဖြူနှင့် စက္ကမန့်မဲ့နှင့် ပထမ ရည်းစား’ ဝတ္ထုကို ရေးသား ပြီးနောက် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ် များတွင် အက်ဆေး၊ ဆောင်ပါးနှင့် ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား ခဲ့သည်။
၂၀၀ဝ ခုနှစ်တွင် ပထမ ဦးဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ‘သိုက်စောင့်’ ကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
thumbnail|မြန်မာတယော၊ ၁၉-ရာစုအစ လက်ရာ တယောသည် ကြိုးတပ်တူရိယာတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
တူရိယာ မူလက တယောသည် ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြု နေကြသော တယောလောက် သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိသောအသံကို မပေးနိုင်ချေ။
သို့ရာတွင် ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်က ပေါ်သောတယောလုပ်သမား နိကိုလော အားမားတီနှင့် အန်တိုး နီးယပ် စထရား ဒီဗဲရီယပ်တို့ လက်ရာကောင်းခြင်းကြောင့်၊ ယခုအခါ တယောသံသည် အလွန်သာယာ နာပျော်ဖွယ်ရှိလေသည်။
တယောလုပ်ရာ၌ လက်ရာကောင်းသဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသော အခြားပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဂျူဇက်ပေ ဂွါနိယဲရီဖြစ်လေသည်။
တယောသံကောင်းမကောင်းမှာ အသုံးပြုသော သစ်သား အပေါ်၌တည်သည်။
တယောလုပ်ရန် သစ်သားကို အသားသေအောင် နှစ်ချို့ထားရသည်။
သစ်သားအမျိုးအစားကိုလည်း အထူးရွေးချယ်ရသည်။
သို့မှသာလျှင် တယောလုပ်ရာ၌ပါဝင်သော သစ်သားအစိတ်အပိုင်းတို့သည် ခုံးခြင်း၊ အက်ခြင်း၊ လိမ်ခြင်း၊ ကွဲခြင်းမဖြစ်ဘဲ ရှိနိုင်သည်။
တယောလုပ်ရာ၌ သစ်သားအစိတ်အပိုင်း အမျိုးပေါင်း ၇ဝ ကျော်မျှဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
လိုရာပုံစံ အတိုင်း သစ်သားကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍၊ အပိုင်းအစတို့ကို အံကျအောင် ကော်ဖြင့်ဆက်စပ်ရသည်။
အပြီးသတ်၌ တယောကို အရောင်တင်ပေးရသည်။
တယောတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းတို့တွင် အရပ် စကားဖြင့် တယောအိုးဟုခေါ်သော ကိုယ်ထည်သည် အရေး အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
တယောကိုယ်ကို ပါးလွှာသောပျဉ်ပြားဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
တယောကိုယ်၌ ကျောပိုင်းနှင့် ဝမ်းပိုင်းဟူ၍ ရှိသည်။
ထိုကျောပိုင်းနှင့်ဝမ်းပိုင်းကိုဘေးပတ်လည်၌ သစ်သားဘောင်ဖြင့် ဆက်စပ်ထားလေရာ၊ ထိုဘောင်ကို ဘေးပတ်ဟု ခေါ်သည်။
ပျဉ်နှစ်ချပ်ကို အရှည်လိုက်စပ်၍ ကျောပိုင်းကိုလုပ်ရမြဲ ဖြစ်သည်။
သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပျဉ်တစ်ချပ်တည်းနှင့် စပ်၍ လုပ်သည်လည်း ရှိသည်။
တယော၌ သေးသွယ်သော လည်တံရှိ၏။
လည်တံအထက်ပိုင်း၌ အောက်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ကော့၍ ဆင်းသော ခေါင်းပိုင်းရှိသည်။
ထိုခေါင်းပိုင်း၏ ဘေးတစ်ဘက် တစ်ချက်တွင် အပေါက်နှစ်ခုစီရှိရာ၊ ပေါင်းလေးပေါက်ဖြစ်သည်။
ထိုလေးပေါက်တွင် သော့ဟူသော တယောကြိုးချည်တံ လေးခုရှိသည်။
လည်တံထိပ်မှစ၍ ဝမ်းပိုက်၏ သုံးပုံတပုံကျော်ထိ ရောက်၍၊ ရှည်လျားသော လက်ပေါက်ပျဉ်သည် ဝမ်း၌ကပ်လျက်တည်ရှိ သည်။
ကိုယ်ထည်၏ ခါးလယ်မှာ အတွင်းသို့ ဝိုက်နေသည်။
ဝိုက်နေသော နှုတ်ခမ်းတစ်ဘက် တချက်တွင် သံချိတ်သဏ္ဍန် လေပေါက်တစ်ပေါက်စီရှိသည်။
ဝမ်းပိုက်၏ အဆုံးပိုင်းတွင် ကိုယ်ထည် သုံးပုံတစ်ပုံ နီးပါးမျှ ရှည်သော မြီးပိုင်းရှိသည်။
မြီးပိုင်းနှင့်လက်ပေါက်ပျဉ်အကြားတွင် ကြိုးခုံရှိသည်။
သော့ လေးချောင်းမှစ၍ချည်လိုက်သောတယောကြိုးလေးချောင်းသည် လက်ပေါက်ပျဉ် တစ်လျှောက် ဆင်းသွားပြီးလျှင်၊ ကြိုးခုံကိုကျော်ကာ မြီးပိုင်း၌ တစ်ဖန်ချည်လျက်သားရှိရသည်။
အသံ အတင်းအလျော့ လိုရာကို သော့လှည့်ကာ ကြိုးညှိပေးရသည်။
တယောကိုယ်ထည်အတွင်း၌ အသံဩဇာဖြစ်စေသော အသံ ထောက်ပါရှိသည်။
ထိုအသံထောက်သည် ကြိုးခံညာဘက် အောက်နားတွင်ရှိ၍၊ ဝမ်းပိုက်နှင့်ကျောကို အံကျအောင် ထောက်လျက်ရှိသည်။
အသံထောက်ကို နေရာအတိအကျ ထောက်မထားလျှင်၊ တယောသံပျက်သည်။
ရှေးအခါက တယောကြိုးများကို သိုးအူနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်အူတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။
သို့သော် ကာလပေါ်တယောများ၌ကား ပထမကြိုးကို သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။
တတိယနှင့် စတုတ္ထကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ရံဖန်ရံခါ ဒုတိယကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ ငွေနန်း ကြေးနန်း ဒန်သတ္တုနန်းဖြင့် ကွပ်ထားသော တိရစ္ဆာန်အူကြိုးဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
တယောကို ထိုးတံဖြင့် ထိုးရ၏။
ထိုးတံသည် ၂၇ လက်မ ခန့်ရှည်၏။
ထိုးတံ၌ မြင်းမြီးမျှင်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်ကိုစုစည်း၍ ဆွဲချည်ထားသည်။
ယခုခေတ်သုံး ထိုးတံကို ဖရန်ဆွာတူးအတ် ဆိုသူ ပြင်သစ်လူမျိုးတစ်ဦးက ခရစ် ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။
ထိုတီထွင်ချက်ကြောင့် ရှေးက ထိုးတံ ကို ခပ်ကွေးကွေး ပြုလုပ်ကြသော်လည်း၊ ယခုအခါ ထိုးတံကို ခပ်စန့်စန့်ပြုလုပ်ကြသဖြင့်၊ အနည်းငယ်ရှည်လျား ပေါ့ပါး လာ လေသည်။
တယောထိုးရာ၌ တယောမြီးပိုင်းကို ဘယ်ပခုံးပေါ်တွင်တင်၍ မေးဖြင့်ညှပ်ပြီးလျှင်၊ ဗယ်ဖက်လက်သည် လက်ပေါက်ပျဉ်ကို တယော၏ လည်တံအောက်မှလျှို၍ ကိုင်ရသည်။
လက်လေး ချောင်း၏ထိပ်သည် ကြိုးလေးချောင်းကို လိုရာ၌နှိပ်ပေးရသည်။
လက်မမှာ ထိန်းရုံသာ ထိန်းပေးရ၏။
တယောထိုးတံကိုကြိုးခုံ ရှေ့ တစ်လက်မခန့်တွင် ကြိုးခုံနှင့် မျဉ်းပြိုင်ထားကာ တယော ကြိုးပေါ်တင်၍ ရှေ့တိုးနောက်ငင်ဆွဲရသည်။
ထိုအခါထိုးတံ၏ မြင်းမြီးသည် ကြိုးဖြင့်ထိ၍ အသံထွက်လေသည်။
တူရိယာသံစုံ တီးဝိုင်းကြီးများတွင် တယောထိုးသူသည် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
ထိုတူရိယာသံစုံတီးဝိုင်းတဝိုင်းလုံးကိုမူ အသံ အကျယ်အတိုး အနှေးအမြန် စသည်တို့၌တူရိယာသမား များအားလုံး သဘောပေါက်အောင် နည်းပြရသော စည်းပြ ခေါင်းဆောင်က ခေါင်းဆောင်ပြုရ၏။
တပင်တိုင်အတီးဖက်တွင် တယောသည် ခေတ်အစားဆုံး တူရိယာဖြစ်၍၊ ကြိုးတပ်တူရိယာများတွင်လည်းမူလဘူတဖြစ် ၏။
ရိုးရာဂီတတို့ကိုတီးမှုတ်ရာ၌ တယောသည်အဓိကဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် ယခုခေတ် ကာလပေါ် ကပွဲတီးဝိုင်းများ၌မူကား၊ တယောကို များစွာမသုံးကြချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်၊ တယောသည် ရှေးခေတ်ရိုးရာဂီတဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဖော် ထုတ်ပေးရာ၌ အဓိကဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
တယောကို နှစ်ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုလေလေ၊ အသံပို၍ကောင်းလေလေဖြစ်၏။
နှစ်ချို့တယောတို့သည်အလွန် တန်ဖိုးရှိ၏။
အထက်ကဖော်ပြခဲ့သောအားမားတီ၊ စထရားဒီ ဗဲရီယပ်၊ ဂွါနိယဲရီတို့ပြုလုပ်ခဲ့သော တယောများသည် ယခုခေတ်၌ ပေါင်ထောင်သောင်းများစွာ အဖိုးထိုက်တန်ပေသည်။
အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် အစ္စလမ်အယူဝါဒ ထွန်းကားသော နိုင်ငံများတွင် တယောများသည် လည်တံရှည်ဟူချင်ဟုခေါ်သော တယောမှာ ဝါးကိုယ်ထည်နှင့် သေးသွယ်သောလည်တံရှိသည်။
ဝါးကိုယ်ထည်၏ တစ်ဘက်ကို အသံအလို့ငှာ မြွေရေခွံဖြင့် ကျက်ထားသည်။
ထိုးတံမှာ တယောနှင့်သီးခြားမဟုတ်၊ တယော ကြိုးဖြင့် ထွေးရောယှက်တင် ဆက်ထားသည်။
ဂျပန်တယောမှာမူ ကြိုးသုံးချောင်းတပ်သော ကိုကျူခေါ် တယောဖြစ်၏။
မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ် နှင့် ဗာလီကျွန်းတို့တွင် အုန်းမှုတ်ခွံကို သားရေဖြင့် ကျက်ထားသော ကိုယ်ထည်တွင် လည်တံရှည်တပ်ထားသော တယောကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
ယင်းတယောမျိုးတွင် အလွန် ရှေးကျသော တယောတို့၌ တယောကြိုးတစ်ချောင်းသော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ချောင်းသော်လည်းကောင်း ပါ၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဇာတ်နိမ့်သူ လူမျိုးတို့ အသုံးပြုသော တယောမှာမူ၊ကိုယ်ထည်၏ကျောဖက်၌ လုံးဝန်း၍၊ ဝမ်းဖက်တွင် ခွက်နေပြီးလျှင်၊ အသံအလို့ငှာ သားရေဖြင့် ကျက်ထားသည်။
အချို့တယောတို့၌ တယောကြိုးသုံး လေးချောင်းကို ထုံးစံအတိုင်း တပ်ထားသည့်အပြင်၊ တယော ဝမ်းပိုက်တွင် ကြိုးအပိုများမြုပ်၍ထည့်ထားသည်။
သဘောမှာ မူလကြိုးမှ ထွက်ပေါ်လာသော အသံအလိုက် အပိုကြိုးများက မြည်ဟည်းစေရန်ဖြစ်လေသည်။
အချို့တယောတို့မှာ ကိုယ်ထည် သည် ပုလင်းပုံသော်လည်းကောင်း၊ ပန်းသီးပုံသော်လည်းကောင်း ရှိကြသည်။
မြန်မာ တယော မြန်မာနိုင်ငံ၌ တယောတူရိယာကို ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် သုံးစွဲကြောင်း အစောဆုံးတွေ့ရှိရ၏။
တယောပြားနှင့် အုန်းမှုတ်တယောဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။
ကြိုးသုံးချောင်း တပ်ဆင်ထား၏။
အိမ်မျက်နှာကို သားရေကျပ်ထားပြီး သဏ္ဌာန်မှာ ဘူးသီးပုံ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်း ဖြစ်သည်။
ထိုးနည်းမှာလည်း အနောက်နိုင်ငံများရှိ ချယ်လိုတီးနည်းနှင့် တူသည်။
တယောခေါင်းကို အပေါ်ထောင်လျက် ထိုးရသည်။
မြေသို့စိုက်ရန် ၂ လက်မခန့်ရှည်သော အဖျားချွန် အောက်တွင် ပါသည်။
တယောကြိုးကို မြင်းမြီး၊ တိရစ္ဆာန်အူ၊ ပိုးကြိုးများဖြင့် ပြုလုပ်၏။
ရှေးမြန်မာ တယောပြားကို မွန်လူမျိုးများ၏ တီးဝိုင်းတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့နိုင်သည်။
မြန်မာ့ မဟာဂီတ၊ ဒုတိယအကြိမ်။
လူထု သတင်းစာတိုက်။
အုန်းမှုတ်တယော သည်လည်း သုံးကြိုးတပ်ပင် ဖြစ်သည်။
အိမ်ကို အုန်းမှုတ်ဖြင့် လုပ်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ် အချို့အရပ်ဒေသများတွင် ယနေ့တိုင်တွေ့နိုင်သေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:တူရိယာ Category:ဂီတ။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ဆရာမနုဿ ကျော်ဝင်းကို ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် အဖ ဦးအုန်းမောင်၊ အမိ ဒေါ်လှရှိန်တို့က ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ငါးယောက် အနက် သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ကျော်ဝင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၆၁-ခုမှ စတင်၍ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မနုဿဗေဒပညာရပ်တွင် ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို၎င်း၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို၎င်း ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၈-ခုနှစ် ရန်ကုန်အထိ ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
'ရွှေအိုးလေး'၊ 'လှမြင့်'၊ 'မောင်ဝင်းနွယ်(ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်)' နှင့် 'တက္ကသိုလ် ဝင်းသူ' စသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
မိမိ အထူးလိုက်စားခဲ့သော မနုဿဗေဒ ပညာရပ်ကို အစွဲပြု၍ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ 'မနုဿကျော်ဝင်း' ဟူသော အမည်ကို ခံခဲ့သည်။
ကွင်းဆင်းလေ့လာမှု အတွေ့အကြုံများကို စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုတိုများအဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။
သုတေသန စာတမ်းများ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ စုစုပေါင်း ၄၀ဝ-ကျော်ခန့် ရေးသားခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ အစီအစဉ်မှလည်း အသံလွှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။