kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ဖြစ်၍ Pu Vangthang သည်လည်း အသံရှင်ထံမှ ကြားသိရသည့်အတိုင်းမိုးကောင်းကင်ကိုလှည့်ကြည့်ရာ အရောင်ခုနှစ်မျိုးဖြာထွက်လာသည့် သက်တန့်ရောင်စုံအား တွေ့ရှိခဲ့လေ သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ Pu Vangthang မှဆန်စပါးကို စတင်ပြီးစိုက်ပျိုးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထိုရာဇဝင်တွင်ပါရှိပေသည်။
Pu Songthu နှင့် Pu Vanthang မျိုးနွယ်စုတို့၏ဆက်စပ်ပုံ Pu Songthuအုပ်စု၏ သမိုင်းမှတ်တမ်းအရ မိမိတို့သည် အထက်အပ်ဒေသသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ မိမိတို့တွင် မီးမရှိသဖြင့် မီးကိုရှာဖွေကြရာတွင် မီးခိုးထွက်နေသောတောင်ပို့တစ်ခုကို တွေ့ခဲ့ကြပြီး ထိုတောင်ပို့အထဲတွင် ဗုံသံများကိုလည်း ကြားကြသောကြောင့် ထိုတောင်ပို့ကို တူးဖော်ကြည့်ကြရာ အထဲတွင် Pu Lunkim အုပ်စုကိုတွေ့ရှိကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ Pu Songthu အုပ်စုသည် Pu Lunkim အုပ်စုနှင့် အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့ပြီးနောက် Pu Lunkim တို့အုပ်စုထံမှ မီးကိုရရှိခဲ့ကြသည်ဟု သိရှိရသည်။
ထိုဖြစ်စဉ်အရ အဆိုပါအုပ်စုနှစ်ခုတို့မှာ တွေ့တွေ့ခြင်း မီးကိုတောင်းယူခြင်း၊ အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့ခြင်းများ ရှိခဲ့ကြသည်ကို ဆန်းစစ်ခြင်းအားဖြင့် ထိုအုပ်စုနှစ်ခုစလုံး အနေဖြင့် ဘာသာစကားတစ်ခုတည်းကို အခြေခံပြီးပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်းကို ပေါ်လွင်စေပေသည်။
ထိုနည်းတူ အထက်ပါရာဇဝင်နှစ်ခုကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဆန်စပါး၊ ဆပ်၊ ပြောင်း၊ ဂျုံ စသည်တို့အား စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြပုံ ကို ဆန်းစစ်ကြည့်ပါက Pu Songthu မျိုးဆက်များနှင့် Pu Vanthang မျိုးဆက်များအကြားတွင် ဖော်ပြချက်အနည်းငယ်ကွဲပြားမှု ရှိခဲ့ကြသော်လည်း အနှစ်သာရအားဖြင့် တူညီနေပေသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ထိုစပါးကို သယ်ဆောင်လာသူမှာ Juthel ဖြစ်သည်ကို ထိုသမိုင်းကြောင်းနှစ်ခုစလုံးအရသိရှိရသည်။
ထိုနည်းတူ ထိုJuthel မျှောလာသော မြစ်မှာ Pu Songthu၏ သမိုင်းအရ Twihat ဖြစ်ပြီး Pu Vangthang၏ သမိုင်းအရ Twinanghem ဟုခေါ်ဆိုပေသည်။
Twinanghem မှာ နှီးကဲ့သို့ထက်သောမြစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိပြီး Twihat မှာလည်း ရေစီးသန်သည့်မြစ်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရရှိရာ ထိုမြစ်နှစ်ခု၏ သဘောသဘာဝနှင့် အနှစ်သာရ တို့မှာလည်း အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်းသိရှိနိုင်ပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့အချင်းချင်းသည် သီးခြားစီအဖြစ်ခံယူခဲ့ကြပြီး မည်မျှပင် ဝိဝါဒကွဲပြားနေကြစေကာမူ ခွဲခြား၍မရနိုင်သော တူညီချက်များရှိကြပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ Pu Songthu မျိုးဆက်များနှင့် Pu Vanthang ၏ မျိုးဆက်များတွင် ဘာသာစကား၊ ရိုးရာထုံးစံနှင့် ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှုတို့အရ ကွဲပြားခြားနားမှုမရှိပေ။
ထိုနည်းတူသမိုင်းစဉ်တလျှောက်မှစ၍ ယနေ့အထိကြုံတွေ့လာသောဒုက္ခ၊သုခ အသီး သီးတို့အား အေးအတူပူအမျှ၊ ဆိုးတူကောင်းဘက်မျှဝေခံစားလာသည်ကို သုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့မှာ မည်မျှကွဲပြားသည်ဟု ယူဆကြစေကာမူ တချိန်ကတအူတုံဆင်း ညီရင်းအစ်ကိုများပင်ဖြစ်ခဲ့ကြကြောင်း မှန်ကန်စွာအဖြေထုတ်ယူ နိုင်ပေသည်။
ကမ္ဘာမြေကြီးတွင် အမှောင်ထုလွမ်းမိုးခဲ့ခြင်း(Thimjin) Pu Vanthang မှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ကြသည့် အုပ်စုဝင်များ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် မိမိတို့သည်(Thimjin) ဟုခေါ်သော အမှောင်ထုလွမ်းမိုးမှုကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်ဟု ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားခဲ့ကြသည်။
ထိုသမိုင်း မှတ်တမ်းအရ Pu Vanthang သား Dapa ၏ ဒုတိယမြောက်သား Pallen မှ အိပ်မက်တခုမက်ခဲ့ရာ ထိုအိပ်မက်အရ ကမ္ဘာကြီးကို အမှောင်ထုမှ လွမ်းမိုးမည်ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် မျက်စိမှိတ်သူနှင့် အိပ်ပျော်သူများ သေဆုံးလိမ့်မည်ဟု အသိပေးခဲ့လေသည်။
ထိုအိပ်မက်မက်ပြီး မကြာမီတွင် ကမ္ဘာကြီးကိုအမှောင်ထုမှလွမ်းမိုးခဲ့လေသည်။
ထိုအမှောင်ထုလွမ်းမိုးခဲ့စဉ်တွင် လူသားများမှ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသော သားကောင်များအနှက်(Sa-Ai)ပွဲတော်မပြုလုပ်ရသေးသည့် သားကောင်တို့၏ ဦးခေါင်းနှင့်ဦးချိုများပင်လျှင် မူလသားကောင်ဘဝသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ထို့နည်းတူ ထိုအချိန်အတွင်း မျက်စိမှိတ်သူများနှင့်ငိုက်မြည်းအိပ်ပျော် သူတို့မှာ သစ်ငုပ်နှင့် ကျောက်ရုပ်များအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကြသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း Pu Lunkim အုပ်စုသည် အသက်မသေဘဲ အမှောင်ထုကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ရန်မီးဖိုကာ ဗုံတီးခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်လွန်စေရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုအမှောင်ထုလွမ်းမိုးချိန်မှာ (၇)ရက်တိတိ ရှည်ကြာခဲ့သည်ဖြစ်ရာ ထိုမျှရှည်ကြာသောကာလအတွင်း မိမိတို့မီးဖိုသုံးထင်း ချောင်းများ ကုန်ဆုံးသည့်တိုင် ထိုအမှောင်ထုမှာ မကုန်ဆုံးနိုင်သောကြောင့် အိမ်နံရံတွင်ချိတ်ဆွဲထားသော Sa-Ai ပွဲတော်ပြု လုပ်ပြီးသည့် သားကောင်၏ ဦးခေါင်းနှင့်ဦးချိုတို့ကို မီးစိုက်ခဲ့ကြလေသည်။
သို့ရာတွင် Pu Lunkim အုပ်စုသည် အချိန်ကြာ လာသည်နှင့်အမျှ မောပန်းလာခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ၎င်းတို့အနေဖြင့် မျက်စိမမှိတ်စေရန် ၎င်းတို့၏ မျက်ခွံနှစ်ဘက်ကို အထက်အောက် နှီးဖြင့်ထောက်ထားခဲ့ကြရာ အိပ်ပျော်နေကြစေကာမူ မျက်စိမှိတ်ခြင်းမရှိကြတော့ဘဲ အမှောင်ထုကိုကျော်ဖြတ် ခဲ့ကြသောကြောင့် သေခြင်းမှလွတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်ဟု ထိုရာဇဝင်မှတ်တမ်းအရ သိရှိရပေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း pu Lunkim တို့သည်။
Mujin kheh-nin အမှောင်ထုလွမ်းမိုးချိန်၌(Laapi)ကို သီဆိုကြရင်းမိမိကို မိမိဂုဏ်ဖော်လာခဲ့ကြသည်။
ထာဒို အစ ဟန်လင်းက ကူကီးလူမျိုးများအနက် ထာဒိုကူကီးအနွယ်ဝင်များအနေဖြင့် မိမိတို့မှာ မြင့်မြတ်သော မင်းမျိုးမင်းနွယ်မှဆင်းသက် လာခဲ့သူများဖြစ်ကြသည်ဟု သမိုင်းစဉ်ဆက်တလျှောက်လုံးခံယူလာခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ခံယူကြရာတွင် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးသော ဟန်လင်းခေတ်ကို အခြေခံခဲ့ကြလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ထိုဟန်လင်းနိုင်ငံသည် ကူကီးလူမျိုးများမည်သို့ မည်ပုံဆက်နွယ်မှုများရှိခဲ့သည်ကို တင်ပြလိုက်ရပေသည်။
ကူကီးရာဇဝင်အရ BC(၁)ရာစုခန့်တွင် သတိုး(Thado)ဟုအမည်ရသောမင်းတပါးသည် မိမိတို့၏ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်း များနှင့်နီးစပ်ရာ မိတ်ဆွေသင်္ဂဟများကိုစုစည်းပြီး တိုင်းပြည်တခုကို ထူထောင်ခဲ့ရာ ထိုတိုင်းပြည်ကို (Hantlen)ဟတ်လင် ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။
ဟတ်လင်ဟူသည်မှာ ကြီးမြတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဖြစ်ရာ ထိုနိုင်ငံမှာ ကြီးမြတ်သော တိုင်းပြည်(သို့မဟုတ်)ဘုန်းတန်ခိုး ထွန်းတောက်သောတိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။
ဤသို့ဖြင့် ကူကီးအနွယ်ဝင်ဖြစ်သော Thado -Kuki လူမျိုးစုများမှ ဟံလင်းမှာမိမိတို့၏ရှေးဟောင်းနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ခေတ်အဆက်ဆက်မှစ၍ မှတ်သားလာခဲ့ကြ ပေသည်။
ထာဒိုကူကီးရာဇဝင်အရ(Hatlen)နိုင်ငံစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ရှင်ဘုရင်၏အမည်မှာ (Thado)သတိုးမင်းဖြစ်ပြီး ထိုရှင်ဘုရင်အား ၎င်း၏မျိုးဆက်များဖြစ်ခဲ့ကြသော ရန်ပေါင်(Yampao), ရမ်ခိုင်(Yamkhai),ရန်မန်(Yammang)တို့မှ ဆက်ခံ ခဲ့ကြသည့်အပြင် ထိုဟန်လင်းနိုင်ငံကို မင်းဆက်သည်(၆)ဆက်ကြာမျှ ထိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သိရှိရသည်။
ထိုသမိုင်းကြောင်းအရ ဟန်လင်းခေါ်(Hatlen)တိုင်းပြည်သည် တခေတ်ပြီးတခေတ် ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်နှင့်အညီ နောက်ဆုံးမင်းလက်ထက်တွင် ထိုနိုင်ငံတော်ရှိ မင်းမျိုးမင်းနွယ်အတွင်း၌ မိန်းကလေးတဦးသည် ထူးခြားစွာဖွားမြင်ခဲ့ရာ ထို ကလေးအား ထုံးစံအရ သီတင်းပတ်အပြီးတွင် အမည်နာမကင်ပွန်းတပ်ခြင်းနှင့် နှားဖောက်မင်္ဂလာပွဲကို စည်ကားစွာကျင်းပခဲ့ကြ သည်။
ထိုကလေးမှာမင်းမျိုးမင်းနွယ်ဖြစ်သာမကဘဲ ထူးဆန်းစွာမွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် (Hatlen)ကို အစွဲပြု၍ Lenchonghoi ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် Lenchonghoiသည် အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့်အမျှ တစ်နေ့တခြားချောမောလှပလာခဲ့ရာမှ ၎င်း၏သတင်းမှာလည်း နေ့ချင်းညချင်းပြန့်နှံ့ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ထိုနိုင်ငံသည်လည်း Lenchonghoi ၏ လှပမှုအရှိန်ကြောင့်ပိုမို၍ထင်ပေါ်လာခဲ့လေသည်။
တနေ့သ၌ ထိုမင်းသမီး Lenchonghoi သည် သူမ၏အချွေအရံများနှင့်အတူချောင်းသို့ဆင်းပြီးရေချိုးခဲ့ရာမှ ၎င်း၏ဆံပင်တစ်ပင်သည် ထိုချောင်း၏ရေစီးအတိုင်းမျောပါသွားခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်းထိုချောင်း၏အောက်အရပ်တွင်နန်းစိုက်သည့် Khalvompu ဟုခေါ်သောမင်းတစ်ပါး၏ရေးချိုးချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေခဲ့သည်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဆံပင်အား Khalvompuမှတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
သို့ဖြစ်၍ Khalvompu သည်လည်း ဤမျှရှည်လျားသောဆံပင်ကို တခါမျှပင်တွေ့ဘူးခဲ့ခြင်းမရှိသည်ဖြစ်ရာ ဆံပင်ပိုင်ရှင်အား သိရှိလိုစိတ်ပြင်းပြခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း Khalvompu3 သည် ၎င်း၏အချွေအရံများကို ထိုချောင်းအတိုင်းဆန်တက် စေရင်း ဆံပင်ပိုင်ရှင်အမျိုးသမီးကို ရှာပုံတော်ဖွင့်စေကြသောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ထိုဆံပင်ပိုင်ရှင်ကို ဟန်လင်း(Hatlen) တိုင်းပြည်၌တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့တွေ့ရှိပြီးနောက် ထိုမင်းမူမင်းထမ်းများသည် အကြောင်းစိုကို လျှောက်ထားခဲ့ကြရာ မင်းကြီးသည် မင်းမူထမ်းများကို ထိုဟပ်လင်းပြည်သို့စေလွတ်ခဲ့ပြီး လက်ဆောင်းပဏာများကို ဆက်သစေကြသည့်အပြင် မကြာမီတွင် ၎င်းကိုယ်တိုင်လည်း ဟံလင်းမင်းနှင့် အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့လည်ပတ်ရခြင်းမှာလည်း Lenchonghoiကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန်ဉာဏ်ဆင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှနောက်ဆုံးတွင် ထိုအကြံကိုအကောင် အထည်ဖော်မည့်အခွင့်အရေးကို တွေ့ရှိလာခဲလေသည်။
ထိုအခွင့်အရေးမှာ ဟံလင်းမင်းနှင့်ကြွေကစားပြီးအနိုင်ရရှိပါက ထို အပျိုးမကို သိမ်းယူရန်ပင်ဖြစ်ပေသည်။
ဤသို့ဖြင့် Khalvompu သည် တစ်နေ့သောအခါ ဟံလင်းမင်းထံအလည်အပတ်သွားပြီး ကြွေကစားခြင်းဖြင့် ရှုံးသူမှနိုင်သူအား နိုင်ငံတဝက်နှင့် ထိုနိုင်ငံအတွင်းရှိ မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်သော မိန်းကလေးကိုယူရန် ကမ်းလှမ်းလာခဲ့ရာ ၎င်း၏အကြံကိုရိပ်မိခြင်းမရှိသော ဟံလင်းမှ Khalvompuအား၎င်း၏မိတ်ဆွေရင်းချားကဲ့သို့ သဘောထား လျက် သူတောင်းဆိုသမျှကို ယုံကြည်စွာ ကတိပေးခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ရှင်ဘုရင်နှစ်ဦးတို့သည် ကစားကြရာမှ နောက်ဆုံး တွင် Khalvompuရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြောင်း ထိုရာဇဝင်အရ သိရှိရလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ မှန်းချက်နှင့် နှမ်းထွက်မကိုက်သော Khalvompu သည် မိမိတို့ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုလိုက်နာမည်ဟု ကတိပေးလျှက် ၎င်း၏နေပြည်တော်သို့ပြန်သွားခဲ့လေသည်။
သို့သော်လည်းလက် တွေ့တွင် Khalvompu သည် ကတိမတည်ယုံမျှမက စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဟံလင်းနိုင်ငံတော်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ တော့သည်. ထို့ကြောင့်လည်း အငိုက်တွင်လျှပ်တပြက်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသော ဟံလင်းနိုင်ငံသားများသည် စစ်ရှုံးပြီး အထက်အရပ်သို့ဆုတ်ခွါခဲ့ကြလေသည်။
ထိုသို့ဆုတ်ခွါခဲ့ကြရာတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ရင်း ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာဒေသတွင် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ထပ်မံဆန်တက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတဆင့် လုံခြုံသောနေရာဖြစ်သည့် Twikika မြစ်ဘေးတွင် စခန်းချခဲ့ကြသည်ဟု ထိုရာဇဝင်မှတ်တမ်းအရသိရသည်။
Twikikia ဟူသည်မှာ မြစ်နှစ်ခွဆုံရာနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိပြီး လက်ရှိချင်းတွင်းမြစ်နှင့် မြစ်သာမြစ်တို့ဆုံရာဒေသကိုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။
ထိုမြစ်သာမြစ်ကို Gundung အဖြစ် ကူကီးလူမျိုးများမှ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြလေသည်။
ထို့နည်းတူ ၎င်းတို့စခန်းချခဲ့ကြသည့်နေရာ Kholkip, Kholjang ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ လက်ရှိကလေးမြို့နှင့် ကလေးဝတို့ပင်ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။
ဤသို့ဖြင့် ကူကီးလူမျိုးများသည် ဟန်လင်း မှတဆင့် Kholkip,Kholjang သို့ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး ထိုမှတဆင့်ယနေ့အခြေချနေထိုင်ကြသော ကလေးကဘော်ဒေသသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ကြောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းအရသိရှိရပေသည်။
ထိုအချိန်ကာလ၌ ကူကီးလူမျိုးများမှာစစ်ပြေးဒုက္ခသည်ဘဝတို့ရောက်ရှိခဲ့ကြချိန်ဖြစ်သည်နှင့်အညီမိမိတို့အကြား လမ်းညွန်းမှုကင်းမဲ့နေချိန်လည်းဖြစ်သောကြောင့် စစ်ရှုံးသူများအတွင်းဖြစ်ပေါ်တတ်လေ့ရှိသော သဘာဝအတိုင်း ကူကီးလူမျိုးများ အတွင်းတွင်းအုပ်စုအသီးသီးနှင့် ဂိုဏ်ဂနအသီးသီးပေါ်ပေါက်ခဲ့ချိန်လည်းဖြစ်ပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ထိုအုပ်စုအသီးသီးတို့သည် ၎င်းတို့လုံးခြုံမှုရှိမည်ဟုယူဆရသောနယ်မြေများကို ရွေးချယ်လာခဲ့ကြရာမှ အချို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွေးခဲ့ကြ ရင်ချင်းတောင်တန်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ အချို့သည်လည်း ထိုနေရာမှတဆင့် နောက်ဖက်ဒေသသို့ဦးတည်ခဲ့ ကြရင်လူရှည်တောင်တန်း၊ မဏိပူတောင်တန်းတို့အပြင် ကခြားနှင့်အာသံဒေသများအထိပါပြန့်နှံ့လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထိုဒေသရှိ ဌာနေတိုင်းရင်သားလူမျိုးစုအသီးသီးတို့၏ သမိုင်းကြောင်းအရသိရှိရပေသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အလွန်အေးမြသော တောင်ပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။
၎င်းတို့နေထိုင်သည့်ဒေကိုအခြေခံလျက်လူမျိုးအမည်ကို မီရိုး(သို့)ရိုးမီ အဖြစ် ၎င်းထိုနည်းတူမြောက်ဘက်ဒေသတို့နေထိုင်ကြသူများသည်လည်း ထိုဒေသကိုအစွဲပြုပြီး ၎င်းတို့၏လူမျိုးအမည်ကို Mhar(မှာလ်) ဟူ၍လည်းကောင်း အလယ်ဗဟိုတွင်နေထိုင်ကြသူများမှ လိုင်းမီ ဟူ၍လည်းကောင်း တောင်ဘက်ရှိလူမျိုးများမှ Simte (တောင်ဘက်သားများ)အစရှိသည်ဖြင့်မိမိတို့လူမျိုးအမည်နှင့် ပတ်သတ်၍နယ်မြေဒေသများကို အခြေခံခဲ့ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြင့်အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှထိုလူမျိုးများသည်ပင်အပြောအဆို၊အနေအထိုင်နှင့် အပြုအမူများ ကွဲပြားခြားနားလာခဲ့ကြ သောကြောင့် လူမျိုးတမျိုးအဖြစ်မှ လူမျိုးပေါင်းများစွာပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ တွေ့ရှိရပေသည်။
ဤသို့ဖြင့် " အနေဝေးတော့အစားကွဲ၊အစားကွဲတော့စကားကွဲ၊ စကားကွဲတော့သွေးကွဲ၊ သွေးကွဲတော့လူမျိုးကွဲ" ဟူသောစကား နှင့်အညီ" တကျောင်းတကာထာ တရွာတပုဒ်ဆန်း" လာခဲ့ကြစေ ကာမူအရင်းစစ်လျှင်မြေမှာအမြှစ်ဟူသည့်အတိုင်း တအူးတုံ ဆင်း ညီရင်းအစ်ကိုများပင် ဖြစ်ကြပေသည်။
ဟန်လင်းနိုင်ငံနှင့်ပတ်သတ်၍မြန်မာ့သမိုင်းဆရာများသည် မြန်မာမူအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်နှင့်အညီ Hatlen(ဟန်လင်) မှဟန်လင်း(Hanlen)အဖြစ်သမုတ်လာကြခြင်းဖြစ်ကြောင်းကူကီးလူမျိုးတို့မှခံယူကြသည်။
မြန်မာ့သမိုင်း၌အထူးသဖြင့် မှန်နန်းရာ ဇဝင်တွင်အဆိုပါ ဘုရင်းများမှာမင်းဆက် (၈)ဆက်ထိကြာရှည်ခဲ့သည်ဟုဖော်ပြထားသည်အပြင် ထိုတိုင်းနိုင်ငံတော်မှာလည်း သရေခေတ္တရာအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရပေးသည်။
ထိုသမိုင်းကြောင်းနှင့်ပတ်သတ်ပြီးမှန်နန်းရာဇဝင်၏ စာမျက်နှာ(၁၇၇) တွင်အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြထားပေသည်။
ဒွတ္တရန်မင်းကစ၍ သီရိရာစ်မင်းတိုင် မင်းရှစ်ဆက်တို့အကြောင်း သာသနာ့တော်သက္ကရာဇ် တရာ့ခုနှစ်ဆယ့်တခုနှင့် ရောက်သောအခါ ထိုမင်း၏ သားတော် ဒွတ္တရန်မင်းဖြစ်တော်မူ၏။
အိမ်နိမ့်(၅၉)နှစ် စည်းစိမ်(၂၂)နှစ်၊ သက်တော်(၈၁)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူ၏။
အနိကျရောက်လိုသော်တနေ့တည်းတွင် မိုးကြိုး ခုနှစ်ချက်ကျ၏။
သာသနာ့တော်သက္ကရာဇ် (၁၃၃)ခုသော် ထိုမင်း၏သားတော် ရန်ပေါင်းမင်းဖြစ်တော်မှု၏ အလှူကောင်း မှု၌ မွေးလျော်တော်မူ၏။
ပညာရှိတို့နှင့်ပေါင်းဘက်၍ ဉာဏ်ပညာကြီး၏။
သာသနာ့သက္ကရာဇ်(၂၉၃) ခုနှစ်တွင်းထိုမင်း၏ သားတော် ရန်မန် မင်းဖြစ်တော်မှု၏။
ထိုမင်းကာအကျင့်သဘောလျစ်လျူရှုတတ်၏။
သက်တော်(၈၀)သော် မနိစ္စရောက်တော် မူ၏။
သာသနာ့တော်(၄၉၃)ခုရောက်သောအခါ ထိုမင်း၏သားတော် ရက္ခန်မင်းဖြစ်တော်မူ၏။
အရောင်အဆင်းလည်းဝ၏။
မိဖုရားလည်းပေါ၏စသည်ဖြင့် ထိုမင်းဆက်တို့၏ အကြောင်းကို ရေးသားထားကြောင်းတွေ့ရှိရသည် ကူကီးစာပေ ကူကီးရာဇဝင်အရ မိမိတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာအချိန်က ကိုယ်ပိုင်စာပေရှိခဲ့ကြပြီး ထိုစာပေမှာ သားရေပေါ်တွင် ရေးသားထားသည်ဟုသိရှိရသည်။
ထိုစာပေအားအစဉ်အဆက်ထိမ်းသိမ်းလာခဲ့ကြရာမှ ပျောက်ဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
သို့ရာတွင် မည်ကဲ့သို့ပျောက်ဆုံးခြ့သည်ကိုမူ တဦးနှင့်တဦးအကြားဖော်ပြချက်အနည်းငယ်စီကွဲပြားကြသည်။
အချို့ မှတ်တမ်းအရမိမိတို့ဘိုးဘွားများသည် ရေကြည်ရာမြက်နုရာကို သွားလာခဲ့ကြရင်း ထိုသားရေမှာ မိုးရေစို သဖြင့်နေလှမ်းခဲ့ကြရာမှ ခွေးချီခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟုသိရှိရသည်။
သို့ရာတွင်အချို့သုံးသပ်သူတို့၏အဆိုအရတရုပ်မင်းသည် ကူကီးလူမျိုးများတွင်ထိုစာပေကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းအားဖြင့် တချိန်ချိန်တွင် မိမိတို့ထက်သာလွန်မည်ကိုစိုးရိမ်ခဲ့သောကြောင့် ထိုစာကိုဖျက်ဆီးပြီး ပိုင်ရှင့်ဖြစ်သော ကူကီး လူမျိုးများထံ ခွေးချီသွာပြီဟု လိမ်ညာပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုသိရသည်။
ထိုသို့ကူကီးလူမျိုးများသည် ကိုယ်ပိုင်စာပေပျောက်ဆုံးခဲ့ကြသည်ဖြစ်စေ၊မရှိခဲ့ကြသည်ဖြစ်စေ မိမိတို့ဘိုးဘွားစဉ်ဆက် သမိုင်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသောစာပေ၊ ပုရပိုက်နှင့်ကျောက်စာစသော သမိုင်းဆိုင်ရာအချက်အလက်များ မှာ အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။
မိမိတို့၏သမိုင်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ခေတ်အဆက်ဆက်မှစ၍ နုတ်အားဖြင့်လက်ဆင့်ကမ်းမှတ် သားလာခဲ့ကြသည့် ပါးစပ်ရာဇဝင်များကိုသာတွေ့ရှိရသည်။
စာပေမရှိခဲ့သောကြောင့် ၎င်းတို့ကြုံတွေ့ခဲ့ကြသည့် အဖြစ်ပျက်များ၏ အချိန်ကာလများကို အခြားသူများထံ ပြောဆိုကြရာတွင်မည်သူမှ ပွဲတော်ကျင်းပသည့်နှစ် (သို့မဟုတ်)မည်သည့်နေရာတွင် တောင်ယာခုတ်သည့်နှစ် စသည်ဖြင့် အတိတ်ကာလဖြစ်ပျက်မှု၏ အချိန်ကာလတခုခုကိုမူတည်ပြီးပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
ဥပမာ- အင်္ဂလိပ်နှင့်စစ်ဖြစ်ခဲ့ချိန်၊ ဂျပန်ခေတ်၊ Poigal စသည်ဖြင့်အတိတ်က အဖြစ်အပျက်တခုခု၏ အချိန်ကာလကိုမူတည်ပြီးနားလည်မှု ယူခဲ့ကြလေသည်။
စာပေရှိသောလူမျိုနှင့်စာပေမရှိသောလူမျိုးများသည် ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံနှင့် ထဥိကျေးမှုများအပြင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ အုပ်ချူပ်ရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ ပညာရေးစသည့်ဘက်ပေါင်းစုံတွင် မြောက်မြားစွာကွာခြားသွားမည်ဖြစ်သော်လည်း ကူကီးလူမျိုး များတွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေမရှိခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြသော ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများအပေါ် ပြန်လည်သုံးသပ် ခြင်းအားဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ်ကာလအထိ ကျင့်သုံးရန်သင့်တော်သည့်ပြည့်စုံကြွယ်ဝသည့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြ ကြောင်းတွေ့မြင်ရပေသည်။
ထိုအချက်ကိုသုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် ကူကီးလူမျိုးများအနေဖြင့်လွန်ခဲ့သောအချိန်က မိမိတို့တွင်ကိုယ် ပိုင်စာပေရှိခဲ့ကြသည်ဟူသော ခံယူချက်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟုဆိုရပေမည်။
ကူကီးစာပေနှင့်ပတ်သက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကူကီးရွာ ဟောင်းဖြစ်ခဲ့သော Yampi ရွာဟောင်းတွင်ကျောက်တိုင်တခုအပေါ်၌ ရေးသားထားခဲ့သည့်ကျောက်စာကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဒေသခံများ၏ပြောစကားအရ ထိုကျောက်စာတွေ့ရှိသည့်နေရာမှာ Yampi ဟုခေါ်သော ထာဒိုမျိုးနွယ်စုများ၏ ရွာဟောင်းဖြစ် သည်ဟု သိရှိရသည်နှင့်အညီ ထိုရွာဟောင်းကိုအစွဲပြုပြီး ထိုကျောက်စာရေးသားထားသည့်ကျောက်တိုင်အား Yampi-Molsong ဟုခေတ်အဆက်ဆက်မှစ၍ ယနေ့ထိခေါ်ဝေါ်သမုတ်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုစာအားမည်သူကမျှဖတ်၍မရကြောင်း သိရသည့်အပြင် ထိုကျောက်စာနှင့်ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာပညာရှင်တို့၏ သုတေသနပြုချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိခဲ့သမျှသော ကျောက်စာများအနှက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်ဟုသိရသည်။
အမှန်အားဖြင့်လည်း(Yampi)ဟူသောရွာ အမည်သည် ထာဒိုကူကီး မျိုးနွယ်စုအတွင်းရှိ(Sitlhou)ဆွေမျိုးစုများမှခေတ်အဆက်ဆက်တွင် မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည့် ရွာအမည် ပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြင့် Yampiဟူသောရွာအမည်မှာ အဆိုပါSit-lhouမျိုးနွယ်စုများအနေဖြင့် မည်သည့်နေရာဒေသတွင် နေထိုင်လာ ခဲ့ကြစေကာမူ ၎င်းတို့တည်ခဲ့သည့်ရွာ၏အမည်ကို Yampiဟူ၍ပင်မှည့်ခေါ်လာခဲ့ကြသည်ဖြစ်ရာ ထိုရွာအမည်မှာ Sitlhou မျိုးနွယ်စုတို့၏ မူပိုင်ရွာအဖြစ်ထင်ကျန်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်းထိုမျိုးနွယ်စုများတည်လာခဲ့ကြသည့် ရွာဟောင်း များကို လက်ရှိအိန္ဒိယမြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သည့် ချင်းပြည်နယ်။
မဏိပူလ်ပြည်နယ်နှင့် အထက်ချင်းတွင်းဒေသများတွင် ခိုင်မာသည့် အထောက်အထားများနှင့်တကွတွေမြင်နိုင်ပေသည်။
ထာဒိုကူကီးသမိုင်းတွင်လည်း မိမိတို့သည်လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း မြောက်မြား စွာအချိန်က Yampiရွာကို တည်ထောင်းခဲ့ကြကြောင်းပါရှိသည်သာမကဘဲ ထိုရွာနှင့်ပတ်သက်သည့် ရွာဇဝင်တခုရှိခဲ့လေသည်။
ထိုရာဇဝင်အရ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာအချိန်တွင် မိမိတို့သည်ရွာတစ်ရွာကိုတည်ခဲ့ကြရာ ထိုရွာ၏အမည် အား Yampiဟုမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်ဟုသိရှိရပေသည်။
ထိုရာဇဝင်အရ ထိုရွာတွင် Mulaupi ဟုခေါ်သည့် လူသားစားသော ဧရာမ ငှက်ဘီလူးတစ်ကောင်ရှိရာ ၎င်းကိုတနေ့လျှင်လူတစ်ယောက်စီ ဆက်သရသည့်အပြင် အကယ်၍ထိုသို့ ဆက်သခြင်းမရှိပါက ထို ငှက်ဘီလူးသည် ရွာတွင်းသို့ဝင်လာကာရွာသားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်စားလေ့ရှိသည်။
ဤသို့ဖြင့် Yampi ရွာသားများ သည် ငှက်ဘီလူးအားနေ့စဉ်နေ့တိုင်းရွာသားတစ်ဦးစီဆက်သခဲ့ကြရာ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှရွာသူရွာသားများမှာ ပပျောက် လုမတတ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟု ထိုရာဇဝင်အရသိရသည်။
သို့ရာတွင်ကံကောင်းထောက်မစွာဖြင့် ရွာသားများပပျောက်လုနီး အချိန်တွင် ထိုရွာ၌သူရဲကောင်းတစ်ဦးမွေးဖွားခဲ့ကာ ထိုဂဠုန်ကိုသတ်ဖြတ်ခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ထိုရွာ၏အကြီးအကဲသည် ဂဠုန်ကို သတ်ဖြတ်သည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျောက်တိုင်စိုက်ထူကြရာ ၎င်းကိုYampi ကျောက်တိုင်(သို့)Yampi-Moulsong ဟုခေါ်ဆို ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကျောက်တိုင်တွင် ထိုသူရဲကောင်းမှသတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် Mulaupiပုံ၊ သူ၏လက်နက်များအပြင် နေလုံးပုံတို့ရေး ဆွဲထားပြီး ၎င်းတို့အောက်တွင် ကျောက်စာ(၇)ကြောင်းမျှရေးသားထားသည်ဟု မျက်မြင်သက်သေများ၏ပြောစကားအရသိရှိရ သည်။
ထို့ကြောင့်လည်းအချို့ကူကီးလူမျိုးများအနေဖြင့် ထိုကျောက်စာမှာ မိမိတို့ဘိုးဘွားများမှပျောက်ဆုံးခဲ့သည့် စာပေဖြစ်နိုင် သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထိုကျောက်စာအား မဆလခေတ်တွင်ပြက္ခဒိန်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြရာ အာဏာပိုင်တို့မှတားမြစ်ခဲ့ သောကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုကျောက်စာနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူလူထု၏အာရုံစူးစိုက်မှုနည်းပါးလာခဲ့သည်။
အချို့မှထို ကျောက်စာကို အာဏာပိုင်တို့မှဖျက်စီးကြပြီဟုပြောဆိုကြကြောင်း ဝမ်းနည်းစွာသိရှိရသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အနေဖြင့် ကူကီးနယ်မြေကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ရောမအက္ခရာကို အခြေခံပြီး ကူကီးစာပေကိုတီထွင်ပေးခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအချက်သည်ပင် ကူကီးလူမျိုးများအတွက် တိုင်းတပါး၏လက်အောက်သို့ကျရောက်ခဲ့ကြစေကာမူ ထိုစာပေကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ခဲ့ကြ သောကြောင့် အရှုံးထဲကအမြတ်ရရှိခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုရမည်သာဖြစ်ပေသည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အုပ်ချူပ်သူအစိုးရ အဆက်ဆက်တို့မှ ကူကီးလူမျိုးများ၏ စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုအား လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ခွင့်မပြုခြင်းသည်ပင်ယနေ့ကူကီးလူမျိုးများကိုအခြားလူမျိုးများထက်ဘက်ပေါင်း စုံမှနောက်ကျကျန်ရစ်စေပေသည်။
ကူကီးယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ကမ္ဘာ့လူသားအသီးသီးတို့တွင် ပထဝီရေမြေဒေသများအပြင် တောတောင်ရာသီဥတုအလိုက် နေထိုင်ရာဒေသများ ကွဲပြားခဲ့သည် နှင့်အညီ ထိုလူသားများသည် ထိုမတူညီသောသဘာဝ၏ ကွဲပြားခြားနားမှုကိုလိုက်၍ လူသားများတွင်အနေအထိုင်၊အပြောအဆို တို့အပြင် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများသည်လည်း ကွဲပြားလာခဲ့ရပေသည်။
ထိုမတူညီကွဲပြားမှုများသည်လည်း နယ်မြေဒေသကိုလိုက် ၍ အပူပိုင်းနှင့် အအေးပိုင်း၊တောင်ပေါ်နှင့်မြေပြန့်၊ စိုစွတ်သောဒေသနှင့် ခြောက်သွေ့သောဒေသအစရှိသည်ဖြင့် လူသားများ၏ အကျင့်စာရိုက်မှာလည်း ကွဲပြားလာခဲ့ပြန်လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ယနေ့ကမ္ဘာ့လူသားများအတွင်းတွင် ဘာသာစကား၊ယုံကြည်မှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့် အသားအရောင်များသာမကဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရများတွင်ပင် လူတမျိုးနှင့် အခြားလူမျိုးတမျိုးအကြာတွင် ကွဲပြားမှုကို ပေါ်ပေါက်စေသည်ဟု သိပံပညာရှင်တို့မှရှာဖွေတွေ့ရှိလာခဲ့ရလေသည်။
ထိုနည်းတူကမ္ဘာကြီးသည်နေ့စဉ်နှင့်အမျှ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်နှင့်အညီ လူသားများသည်လည်း ထိုပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ကျောက်ခေတ်လူသားအရိုင်းဘဝမှ ယနေ့အထိတိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ကိုတွေ့မြင်နေရပေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ပြောင်းလဲလာသော လူနေမှုစနစ်ကိုလိ်ုက်၍ လူသားများသည်လည်း ခေတ်နှင့်အညီမိမိတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများအပေါ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပြုလုပ်လာခဲ့ကြပေသည်။
ထိုနည်းတူ ယနေ့တိုးတက်လာခဲ့သည့် ကမ္ဘာကြီးတွင်လူသားများအနေဖြင့် ကျင့်သုံးလာခဲ့ကြသော ယဉ်ကျေးမှုစနစ်သည်လည်း ကျောက်ခေတ်လူသားအရိုင်းဘဝနှင့်များစွာကွဲပြားလာခဲ့ရပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ယဉ်ကျေးမှုဟူသည်မှာ လူမျိုးများ၏အဆင့်အတန်း ကိုတိုင်းတာသော ကိရိယာသဖွယ်ဖြစ်လာခဲ့ရလေသည်။
ထိုနည်းတူလူသားများအနေဖြင့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှမိမိတို့၏စားဝတ်နေရေးအတွက်လူမှုရေးနယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ရုန်းကန် လှုပ်ရှားကြရာ၌ မိမိတို့သင့်တော်သည့် ယုံကြည်မှုတခုအပေါ်အခြေခံပြီးကျင့်ကြံလာခဲ့ကြရာတွင် ထိုအနေအထိုင်အပြောအဆိုနှင့် အပြုအမူများသည်ပင်လျှင် ကာလကြာရှည်စွာ ကျင့်သုံးလာကြချိန်တွင် သက်ဆိုင်ရာလူမျိုးများအတွက်ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ရိုးရာဓလေ့ ထုံးစံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည့်အဖြစ်များကိုလည်းတွေ့မြင်ရပေသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ ကူကီးလူမျိုးများသည် လူမျိုးတမျိုး ၏အင်္ဂါရပ်များနှင့်ပြည့်စုံသည့် လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်နှင့်အညီ ရှေးအစဉ်အဆက်မှစ၍ပြည်စုံသော ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများ ကို ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့ကြကြောင်း အောက်ပါကူကီးယဉ်ကျေးမှုများအရ သိရှိနိုင်ပေသည်။
ယနေ့ကူကီးဟူ၍ ခံယူကြသူများသည် ရှေးပဝေသဏီမှစ၍ ၎င်းတို့ကြုံတွေ့ဖြတ်သန်းလာခဲ့ကြသော အဖြစ်ပျက်များကို စာပေအားဖြင့်မှတ်တမ်းတင်ခြင်းမရှိသော်လည်း နူတ်အားဖြင့်သားစဉ်မြေးဆက် စတင်မှတ်သားခဲ့ကြလေသည်။
ခေတ်အဆက် ဆက်တွင် မိမိတို့မှာ မြင့်မြတ်သူများအဖြင့်ခံယူခဲ့ကြသောကြောင့်လည်း မျိုးရိုးကိုနိူင်နင်းစွာထိန်းသိမ်နိူင်ခဲ့ကြပေသည်။
ဤသို့ ထိ်န်းသိမ်နိူင်ခဲ့ကြသည့် အဓိကအကြောင်းရင်မှာလည်း ကူကီးလူမျိုးများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ ဖြစ်တည်မူအပေါ်တွင် ဂုဏ်ယူနိူင် ခဲ့ကြသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ကူကီးလူမျိုးများအနေဖြင့် လူမျိုးခြားတို့နှင့် သွေးနှောသူများသည် မိမိတို့လူမှု အတိုင်အဝိုင်း၏ ဝိုင်းကျင်ခြင်းခံရသောကြောင့် ထိုသူမှာ မည်သူမဆိုဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်းရစမြဲပင်ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် လူပျိုအပျိုများအကြားတွင် ပိုမိုတွေ့ရှိနိူင်လေသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ကူကီးလူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်စာပေမရှိခဲ့ကြစေကာမှု လူမျိုးပပျောက်ခြင်းမရှိဘဲ မိမိတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံစံတို့ကို ယနေ့ထိ ထိန်းသိမ်နိူင်ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင်ကူကီး လူမျိုးများတွင် ခေတ်အဆက်ဆက်မှစ၍ သူတပါး၏ အားနည်းချက်အပေါ်အခွင့်ကောင်းယူလိုသည့် စိတ်ဓာတ်မရှိကြပေ။
မိမိတို့မှလွတ်လပ်မူကို မြတ်နိုးသည့်နည်းတူသူတပါး၏ လွတ်လပ်မှုကိုလည်း ချုပ်ချယ်လိုခြင်း၊ ဖိနှိပ်လိုသည့် စိတ်ဓာတ်မရှိဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးကို အစဉ်တစိုက်ထိန်းသိမ်နိူင်ခဲ့ကြပေသည်။
ကူကီးလူမျိုးများသည်ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုသက်ဝင်ယုံကြည်ခြင်းမရှိမှီ အချိန်တွင်ပင် ၎င်းတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမူအရ လူသားများမှာ ဘုရားသခင်မှ ဖန်းဆင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုဘုရားရှင်သည် လူသားအချင်းချင်း ကြီးနိုင်ငယ်ညှင်း အနိုင်ကျင့်ဖိနှိပ်ခြင်း ကိုနှစ်သက်ခြင်းမရှိသကဲ့သို့ သူတပါးအပေါ်မတရားသဖြင့် ဖိနှိပ်အနိူင်ကျင့်စော်ကားသူများသည် ဘုရားသခင်၏ ဒဏ်ခတ်ခြင်းကို မလွဲမသွေခံရမည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနည်းတူဘုရားသခင်သည် စင်္ကြာဝဠာ တခုလုံး၏ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်ပြီး ထိုဘုရားရှင်အနေဖြင့် လူသားအချင်းချင်းအကြား အပြန်အလှန် ချစ်ခြင်းမေတ္တာထားရှိကြရန် အလိုရှိသည်ဟု စွဲမြဲစွာယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ရှေးခေတ်ကူကီးလူမျိုး များသည် ၎င်းတို့၏လွတ်လပ်မှုကို ထိပါးခြင်းမရှိသ၍ မည်သည့်လူမျိုးခြားကိုမှ ဖိနှိပ်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။
ထိုစဉ်က တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများတွင် ကျွန်စနစ်ရေပန်းစားပြီးအင်အားကြီးသူက အားနည်းသူတို့ကိုသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ကျွန်ပြုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြချိန်တွင်ပင် ကူကီးလူမျိုးများသည် လူသားအချင်းချင်းအကြား ကြီးနိူင်ငယ်ညှင်း အနိူင်ယူမှုများနှင့် မတရားကျွန်ပြု နှိပ်စက်မှုများကို အတတ်နိူင်ဆုံးရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအတူကူကီးလူမျိုးများတွင် လောဘလွန်ကဲခြင်း၊ တကိုယ်ကောင်း ဆန်ခြင်းများကို မတွေ့ရဘဲ ဘုံစနစ်ဆန်ဆန် ဝိုင်းလုပ်ဝိုင်းစားခြင်း၊ အေးအတူပူအမျှ ကောင်းတူဆိုးဖက် နေထိုင်လာခဲ့ကြပေ သည်။
ရွာတိုင်းရွာတိုင်တွင် စားဝတ်နေရေးအတွက် ရုန်းကန်ရှာဖွေနိူင်ခြင်းမရှိသူများ၊ သားသမီးမထွန်းကာနိူင်သည့်သက်ကြီး ရွယ်အိုများနှင့် လူမမာများအပါအဝင် မိဘမဲ့ကလေးသူငယ်များပါ အုပ်ချုပ်သူအကြီးအကဲတို့မှ အခါအားလျှော်စွာကူညီခဲ့ကြ သည်။
ထိုကဲ့သို့ရပ်ရွာအတွင်း မိသားစုစိတ်ဓာတ်ကိုအခြေခံသော လူနေမှုစနစ်ကြောင့်လည်းစိုးရိမ်ကြောင့်ကျခြင်းမရှိဘဲ တင်းတိမ် ရောင့်ရဲ နိူင်ခဲ့ကြပေသည်။
ထိုသို့မည်သည့်လုပ်ငန်းတွင်မဆို ဝိုင်းလုပ်ဝိုင်းစားသည့် ဘုံစနစ်သည်နက်ရိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သောကြောင့် ကူကီး လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လူတန်းစားကွာဟမှုများ၊ အချင်းချင်းအကြားတွင် မနာလိုဝန်တိုခြင်း၊ လောဘလွန်ကဲခြင်းမရှိဘဲ အား နည်းသူကိုကူညီလိုသည့် အရင်းခံစိတ်ဓာတ်များနှင့် ပြည့်ဝခဲ့ကြသည်။
ထိုအခြေအနေများသည်ပင်လျှင် လူတန်းစားကွာဟ မှုများကို ပပျောက်စေသည်သာမကဘဲ ရပ်ရွာ၏ငြိမ်းချမ်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုမိုးရေးနှင့် ဒေသအတွင်းစည်းလုံညီညွတ်မှု ကျစ်လျစ် ခိုင်မာ ရေးတို့ကိုများစွာ အထောက်အကူပြုစေခဲ့ပေသည်။
ထိုစဉ်အခါက ကူကီးလူမျိုးများသည် ခေတ်နှင့်အညီစိုးရိမ်ကြောင့်ကျမှု ကင်းမဲ့စွာ လက်သမားလုပ်ငန်း၊ ပန်းဘဲလုပ်ငန်း၊ ယက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ တောင်ယာလုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ကြသကဲ့သို့ တော တောင်သဘာဝ ရင်ခွင်ထဲတွင်အမဲလိုက်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ ဂိုဏ်းထောင်ခြင်းစသည့် ၎င်းတို့၏ဝါသနာပါသော လုပ်ငန်းများကို ပျော်ရွှင်စွာလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြရင်း တင်းတိမ်ရောင့်ရဲစွာဖြင့် ငြိမ်းချမ်းသာယာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းကိုထူထောင်နိူင်ခဲ့ကြပေသည်။
အခေါ်အဝေါ်၊ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံနှင့် ယောက်ကျားကို အထွတ်အမြတ်ထားခြင်း ကူကီးထုံးစံအရ အမြန်အလှန်ခေါ်ဆိုကြရာတွင် ညီအစ်ကိုမှ ဆင်းသက်မွေးဖွားလာကြသူများဖြစ်ပါက အသက်ကြီးသူမှ အသက်ငယ်သူကို ကျားမ မရွေး Naoဟုခေါ်ပြီး ငယ်သူမှကြီးသူအား Uဟုခေါ်ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် မောင်နှမအချင်းချင်းတို့မှ မွေးဖွားသူများဖြစ်ပါက မိန်းကလေး၏သားသမီးများမှ ယောက်ကျား၏သားသမီးများအနှက် ၎င်းထက်ကြီးသည့် ယောက်ကျား များကို Puဟုခေါ်ဆိုပြီး မိန်းကလေးများကို Nuဟုခေါ်ရသည်။
ထိုနည်းတူယောက်ကျား၏သားသမီးများမှ အဖေ၏မွေးချင်း မိန်းကလေးများ၏ သားသမီးများအနှက် ၎င်းထက်အသက်ကြီးသူအား ကျားမမရွေး Uဟုလည်းကောင်း ငယ်သူများကိုမူ ယောက်ကျားဖြစ်ပါက Tupa ဟုလည်းကောင်း၊ မိန်းကလေးများကို Tunuဟုလည်းကောင်းခေါ်ဆိုကြသည်။
အဖေ၏မွေးချင်းများ အနှက် မိန်ကလေးများကို Niဟုခေါ်ပြီး ယောက်ကျားများအနှက် အဖေထက်အသက်ကြီးသူအား Palenဟု လည်းကောင်း၊ ငယ်သူများကို Paneuဟုလည်းကောင်းခေါ်ကြသည်။
အဖေနှင့်အမေနှစ်ယောက်စလုံးတို့၏အဖေ(အဖိုး)ကို Puဟုလည်းကောင်း၊ အမေ(အဖွား)ကိုPiဟုလည်းကောင်းခေါ်ဆိုသည်။
ထို့အပြင်အဖေ၏မွေးချင်းမိန်မများ၏ ယောက်ကျားများကိုမူ Gangဟုခေါ်ဆို ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဆွေမျိုးစုဝင်များအတွင်း၌ ဝါကိုလိုက်ပြီး အဖေနှင့်ဝါတူညီသူများအား မည်မျှပင်ကြီးကြီးငယ်ငယ် Paဟု လည်းကောင်း၊ ထိုနည်းတူ အဖိုးနှင့်ဝါတူညီသူများကို Puဟူ၍လည်းကောင်းခေါ်ဆိုရသည်။
ဆက်လက်၍ မိမိနှင့် ဝါအရတူသူများ ဖြစ်ပါက ယောက်ကျားဖြစ်စေ မိန်းကလေးဖြစ်စေ အသက်ကြီးသူကို U ဟုလည်းကောင်း၊ ငယ်သူကိုမူ Naoဟုလည်းကောင်း၊ ထိုနည်းတူ အိမ်ထောင်ပြုသည့်မိန်းကလေးများအနေဖြင့် ၎င်း၏ယောက်ကျားအဖေကို Gang ဟုလည်းကောင်း၊ အမေကို Niဟု လည်းကောင်း၊ခေါ်ဆိုသည့်အပြင် သူ၏ယောက်ကျားများမှ သူမိန်းမအဖေကို Puဟုလည်းကောင်း အမေကိုPiဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ ၎င်း၏မိန်းမကဲ့သို့ အမေကို(Nu)အဖေကို(Pa)ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။