kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အရှင်ဓမ္မသိရီထေရ် စီရင်အပ်သည့် ခုဒ္ဒသိက္ခာ လက်သန်းအဋ္ဌကထာ၏ အဖွင့် ခုဒ္ဒသိက္ခာ ဋီကာဟောင်းပြုစုသောပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂန္ဓဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရဟု၎င်း, သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာ၌ အရှင်မဟာယသ-ဟု၎င်း, ပိဋကတ်တော် သမိုင်း၌ အရှင်ရေဝတ-ဟု၎င်း အမျိုးမျိုး မိန့်ဆိုလျက်ရှိသည်၊ ထိုကျမ်း၏ ဂန္ထာရမ္ဘနှင့် နိဂုံးတို့၌ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကို မဖော်ပြခဲ့သဖြင့် အတိ အကျ မသိရတော့ပေ၊ သုမင်္ဂလပ္ပသာဒနီ မည်သော ခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာသစ်ကို စီရင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်မှာ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏တပည့် အရှင်သံဃရက္ခိတမဟာသာမိထေရ်ဖြစ်သည်၊ အရှင်မဟာသာမိထေရ် စီရင်အပ်သည့် မူလသိက္ခာလက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် မူလသိက္ခာဋီကာကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂန္ထဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရ-ဟု၎င်း, ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ အရှင်ဝိမလသာရ-ဟု၎င်း တမျိုးစီ မိန့်ဆိုလျက်ရှိသည်၊ ထိုကျမ်း၏ နိဂုံး၌လည်း ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကို ပီပြင်စွာမပြဆိုခဲ့ပေ၊ ဖော်ပြပြီး ခုဒ္ဒသိက္ခာ, မူလသိက္ခာလက်သန်း အဋ္ဌ ကထာများနှင့်တကွ ခုဒ္ဒသိက္ခာဋီကာဟောင်း, ဋီကာသစ်, မူလသိက္ခာဋီကာတို့ကို တွဲဖက်၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် တအုပ်တည်း အပြီးပုံနှိပ်ထားသည်။
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တထေရ် စီရင်အပ်သည့် ဝိနယဝိနိစ္ဆယ, ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ လက်သန်း အဋ္ဌကထာတို့၏ အဖွင့် ဝိနယတ္ထသာရသန္ဒီပနီ မည်သော ဝိနယဝိနိစ္ဆယဋီကာနှင့် လီနတ္ထပ္ပကာသိနီ မည်သော ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ ဋီကာကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကား သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့်မထေရ်တပါးဖြစ်ကြောင်းသာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာဂန္ထာရမ္ဘ၌ လာသည်၊ ထို့ကြောင့် ထိုမထေရ်၏ဘွဲ့အမည်ကို ဂန္ထဝံသ၌ အရှင်ဝါစိဿရ ဟု၎င်း ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ အရှင်မဟာဥပတိဿဟု၎င်း တမျိုးစီ မိန့်ဆိုလျက် ရှိသည်၊ ယင်းဋီကာ ၂-စောင်ကို တွဲဖက်၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ပုံနှိပ်ထားသည်။
အဘိဓမ္မာလက်သန်းဋီကာ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ် စီရင်အပ်သည့် သဂြိုဟ်ခေါ် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟလက်သန်းအဋ္ဌကထာ၏အဖွင့်ဋီကာတို့ကား များပြားလှပေရာ ဤ၌အသုံးများသည့် ဋီကာအချို့ကိုသာ ဖော်ပြပါအံ့၊ ပေါရာဏဋီကာခေါ် အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဋီကာဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့နေ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြ အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့် အရှင်နဝဝိမလထေရ် စီရင်သည်ဟု ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ဆိုသည်၊ ဋီကာကျော်ဟု ထင်ပေါ်ကျော်ကြား လူသိများသော အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝိနီဋီကာကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကား သာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်းပြု အရှင်သာရိပုတြာ၏ တပည့် အရှင်သုမင်္ဂလမဟာသာမိထေရ် ဖြစ်သည်။
သင်္ခေပဝဏ္ဏနာဋီကာကို သုတ္တနိဒ္ဒေသကျမ်းပြု အရှင်သဒ္ဓမ္မဇောတိပါလထေရ်သည် သာသနာတော်နှစ် ၁၉၉၀-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ သာသနာပြု ကြွတော်မူပြီးနောက် စီရင်တော်မူသည်၊ ဤဋီကာ ၃-ကျမ်းတွင် ဋီကာကျော် ကျမ်းကို သီးခြားခွဲ၍၎င်း သင်္ဂြိုဟ်ဋီကာ ၃-ကျမ်းတွဲ ဟူသော အမည်ဖြင့် တပေါင်းတည်းတွဲ၍၎င်း ရှေးက ပုံနှိပ်ခဲ့ကြသည်၊ ဆဋ္ဌသံဂါယနာမူဖြင့်ကား အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပါဌ် နှင့်တွဲ၍ဋီကာကျော် တကျမ်းကိုသာ ပုံနှိပ်ထားပေသည်။
ထိုဋီကာကျော်ကျမ်း၏အဖွင့် မဏိသာရမဉ္ဇူသာဋီကာကို မဏိဒီပဋီကာ ကျမ်းပြု အရှင်အရိယဝံသဓမ္မသေနာပတိထေရ်သည် သကရာဇ် ၈၂၈-ခုနှစ်တွင် အပြီး စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်းကား ဆဋ္ဌမှုဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ရှိသည်။
အရှင်ဗုဒ္ဓဒတ္တထေရ် စီရင် အပ်သည့် အဘိဓမ္မာဝတာရ လက်သန်း အဋ္ဌကထာ၏အဖွင့် အဘိဓမ္မာဝတာရဋီကာ ဟောင်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့ မဟာဝိဟာရ ကျောင်းတိုက်နေ အရှင်ဝါစိဿရမဟာသာမိထေရ် စီရင်သည်ဟု သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာနှင့် ပိဋကတ်တော် သမိုင်းတို့၌ ဆိုသည်၊ အဘိဓမ္မတ္ထဝိကာသိနီ မည်သော အဘိဓမ္မာဝတာရဋီကာသစ်ကို ဋီကာကျော် ကျမ်းပြု အရှင်သုမင်္ဂလမဟာသာမိထေရ် စီရင်တော်မူသည်၊ ယင်း ဋီကာ၂-ကျမ်းကို ပေါင်း၍ ဆဋ္ဌမူဖြင့် အတွဲ ၂-တွဲ ပုံနှိပ်ထားပေသည်။
ဒိနေဟိ စတုဝီသေဟိ၊ ဋီကာယံ နိဋ္ဌိတာ ယထာ။
ဝိဘာဝိနီ၊၂၇၉။
ဋိကိယတိ ဉာယတိ အဋ္ဌကထာယ အတ္ထော ဧတာယ, ဋိကေတိ ဝါ တတ္ထ သမ္မောဟတမံ ဝိနာသေတိ ပဒီပေါ ဝိယ အန္ဓကာရန္တိ ဋီကာ၊ ဣကာရဿ ဒီဃော။
မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၅၇၉။
(−သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၂၆၊ ၃၉၇၊ ၄၁၈၊ ၄၂၀၊ ၄၅၂။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၀၊ ၁၃၃၊ ၁၆၁၊ ၂၁၉။
နေတ္တိဝိ၊၂၉၊ ၁၇၂၊ ၂၁၁။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ဋီကာအဖွင့်ကျမ်းများစာရင်း စဉ်ကျမ်းအမည်ကျမ်းပြုဆရာသင်္ကေတ၁။
ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာအရှင်ဝဇိရဗုဒ္ဓိဝဇိရ၊ဋီ၂။
သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ (ပ)အရှင်သာရိပုတ္တရာသာရတ္ထ၊၁၃။
သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ (ဒု)အရှင်သာရိပုတ္တရာသာရတ္ထ၊၂၄။
သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ (တ)အရှင်သာရိပုတ္တရာသာရတ္ထ၊၃၅။
ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာ (ပ)အရှင်စောဠိယကဿပဝိမတိ၊၁၆။
ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာ (ဒု)အရှင်စောဠိယကဿပဝိမတိ၊၂၇။
သီလက္ခန်ဋီကာ (ဟောင်း) (လီနတ္ထပ္ပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလဒီ၊ဋီ၊၁၈။
သီလက္ခန်ဋီကာ (သစ်) (သာဓုဇနဝိလာသိနီဋီကာ)မောင်းထောင်သာသနာပိုင်သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၉။
သီလက္ခန်ဋီကာ (သစ်) (သာဓုဇနဝိလာသိနီဋီကာ)မောင်းထောင်သာသနာပိုင်သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၁၀။
သုတ်မဟာဝါဋီကာ (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလဒီ၊ဋီ၊၂၁၁။
ပါထိကဋီကာ (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလဒီ၊ဋီ၊၃၁၂။
မူလပဏ္ဏာသဋီကာ (ပ) (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလမ၊ဋီ၊၁၁၃။
မူလပဏ္ဏာသဋီကာ (ဒု) (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလမ၊ဋီ၊၂၁၄။
မဇ္ဈိမနှင့်ဥပရိပဏ္ဏာသဋီကာ (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလမ၊ဋီ၊၃၁၅။
သံယုတ္တဋီကာ (ပ) (လီနတ္ထပကာသနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလသံ၊ဋီ၊၁၁၆။
သံယုတ္တဋီကာ (ဒု)အရှင်ဓမ္မပါလသံ၊ဋီ၊၂၁၇။
အင်္ဂုတ္တရဋီကာ (ပ) (သာရတ္ထမဉ္ဇူသာဋီကာ)အရှင်သာရိပုတ္တရာအံ၊ဋီ၊၁၁၈။
အင်္ဂုတ္တရဋီကာ (ဒု) (သာရတ္ထမဉ္ဇူသာဋီကာ)အရှင်သာရိပုတ္တရာအံ၊ဋီ၊၂၁၉။
အင်္ဂုတ္တရဋီကာ (တ) (သာရတ္ထမဉ္ဇူသာဋီကာ)အရှင်သာရိပုတ္တရာအံ၊ဋီ၊၃၂၀။
ဓမ္မသင်္ဂဏီမူလဋီကာ (ပ)အရှင်သာရိပုတ္တရာမူဋီ၊၁၂၀။
ဓမ္မသင်္ဂဏီအနုဋီကာ (ပ)အရှင်အာနန္ဒာအနု၊ဋီ၊၁၂၁။
ဝိဘင်္ဂမူလဋီကာ (ဒု)အရှင်သာရိပုတ္တရာမူလ၊ဋီ၊၂၂၁။
ဝိဘင်္ဂအနုဋီကာ (ဒု)အရှင်အာနန္ဒာအနု၊ဋီ၊၂၂၂။
ပဉ္စပကရဏမူလဋီကာ (တ)အရှင်သာရိပုတ္တရာမူလ၊ဋီ၊၃၂၂။
ပဉ္စပကရဏအနုဋီကာ (တ)အရှင်အာနန္ဒာအနု၊ဋီ၊၃၂၃။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ (ပ) (ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာမဟာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၂၄။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ (ဒု) (ပရမတ္ထမဉ္ဇူသာမဟာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၂၅။
ကင်္ခါဋီကာဟောင်း(အမည်မသိ)ကင်္ခါ၊ဋီ၂၅။
ကင်္ခါဋီကာသစ်အရှင်ဗုဒ္ဓနာဂကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၂၆။
နေတ္တိဋီကာ (လီနတ္တဝဏ္ဏနာဋီကာ)အရှင်ဓမ္မပါလနေတ္တိဋီ၂၆။
နေတ္တိဝိဘာဝနီအရှင်သဒ္ဓမ္မပါလနေတ္တိဝိဘာ ကိုးကား Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
ဆွမ်းစားနေစဉ် လာရောက် ထည့်စွက်သော ဘောဇဉ်ကို တော်ပြီ တန်ပြီဟု မြစ်မိ−ပဝါရိတ်ပြုမိ–၍ ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် ထိုဆွမ်းကို ဆက်လက်၍စားနိုင်ရန် “အတိရိတ္တံ ကရောထ ဘန္တေ”ဟုဆိုရာ ဝိနည်းဓိုရ်ကတဖန် “အလမေတံ သဗ္ဗံ”ဟု ပြန်၍ ဆိုအပ်သော ဘောဇဉ်ကို “အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုအပ်သော ဘောဇဉ်”ဟု ခေါ်သည်။
အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဂိလာနဿ အင်္ဂလာနဿ စ အတိရိတ္တံ ဘုဉ္ဇိတုံ။
ဝိ၊၂၊၁၁၁၊ ၁၁၁။
အဋ္ဌ အတိရိတ္တာ။
ဝိ၊၅၊၂၄၄။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁ အတိရိတ်ဝိနည်းကံပြုခြင်းအင်္ဂါ ၇-ပါး ပဝါရိတ်သင့်ပြီး ဣရိယာပုဒ်ပြောင်းပြီးမှ နောက်ထပ်စားလိုသော ရဟန်းသည် မိမိစားလိုရာ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ခွက်၌ထည့်၍ ထိုဘောဇဉ်ကို… ၁- ကပ္ပိခြင်း စသည့် အပ်စပ်အောင်ပြုပြီးဖြစ်ခြင်း၊ ၂- အကပ်ခံပြီးဖြစ်ခြင်း၊ ၃- ဝိနည်းဓိုရ်၏အနီး၌ မြှောက်ချီထားခြင်း၊ ၄- ဝိနည်းဓိုရ်၏ ဟတ္ထပါသ်အတွင်းသွား၍ "အတိရိတ္တံ ကရောထ ဘန္တေ= အကြွင်းအကျန် ပြုလုပ်ပေးပါဘုရား" ဟု ပါဠိလိုဖြစ်စေ၊ မြန်မာလိုဖြစ်စေ ပြောကြားခြင်း၊ ၅- ဝိနည်းဓိုရ်သည် ထိုနေ့အဖို့၌ ဘောဇဉ်တစ်ခုခုကို အနည်းငယ်ဖြစ်စေ စားပြီးသူဖြစ်ခြင်း၊ ၆- ဝိနည်းဓိုရ်ကိုယ်တိုင် ပဝါရိတ်သင့်နေလျှင် ထိုသင့်သောနေရာမှ မထသေးခြင်း၊ ၇- ဝိနည်းဓိုရ်ရဟန်းက ထိုဆွမ်းဘောဇဉ်ကို လက်ဖြင့်သုံးသပ်၍ "အလမေတံ သဗ္ဗံ= ဤအလုံးစုံကို ငါတော်ပြီ" ဟု ၃-ကြိမ် ဆိုရခြင်း…တို့ ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ အတိရိတ်ဝိနည်းကံ ပြုပြီးဖြစ်တော့သည်။
(အတိရိတ်ဝိနည်းကံပြုပေးမည့် ရဟန်းကို ဝိနည်းဓိုရ်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်) ဆောင်ပုဒ်။
အပ်စပ်ပြီးမှန်-၁၊ အကပ်ခံ-၂၊ ချီပြန်-၃၊ ဟတ္ထပါသ်-၄၊ စားပြီးရာက-၅၊ နေရာမှ မထ-၆ "မေတံ"ရွတ်-၇။
ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် ဣရိယာပုဒ်ပြောင်းပြီးမှ အာဟာရအတွက်ရည်ရွယ်၍ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိက၊ ယာဝဇီဝိကတို့ကို ခံယူလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၍ မျိုတိုင်းမျိုတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏။
ယာဝကာလိကကို ခံယူလျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၍ မျိုတိုင်းမျိုတိုင်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။
(ကင်္ခါ၊ ဋ္ဌ- ၂၂၃) ကာလိကလေးပါး ယာဝကာလိက။
အရုဏ်တက်သည်မှ မွန်းတည့်ချိန်အတွင်း အကပ်ခံစားသုံးအပ်သော ဆွမ်းဘောဇဉ်။
ယာမကာလိက။
နေလွဲချိန်မှ အရုဏ်မတက်မီအတွင်း ဆာလောင်ခြင်းအကြောင်းရှိလျှင် သောက်ကောင်းသော အပ်စပ်သောအဖျော်ရည်အမျိုးမျိုး။
သတ္တာဟကာလိက။
ဂိလာနအကြောင်းရှိလျှင် အကပ်ခံပြီး ၇-ရက်အတွင်း သုံးဆောင်ကောင်းသော ဆေးပစ္စည်းမျိုး။
ယာဝဇီဝိက။
အကပ်ခံပြီးနောက် အကြောင်းရှိလျှင် အသက်ထက်ဆုံးမှီဝဲနိုင်သော နနွင်း၊ ဖန်ခါး အစရှိသော ဆေးပစ္စည်းအမျိုးမျိုး။
ယမကပါဋိဟာရိယ = ရေ မီး အစုံစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာ ကဏ္ဍမ္ဗ = ကဏ္ဍ + အမ္ဗ = ကဏ္ဍ အမည်ရှိသော ဥယျာဉ်မှူး + ကြဲချ စိုက်ပျိုးအပ်သော သရက်ပင်။
ကောသလမင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်မှူးကား ကဏ္ဍ အမည် ရှိလေသည်။
ထိုဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍက အနံ့ အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ရွက်ပုံးသီး သရက်သီး တစ်လုံးကို ရရှိသောအခါ ထိုသရက်သီးကို ဘုရားရှင်အား ဆက်ကပ် လှူဒါန်းပူဇော်လေသည်။
အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်မြတ်က ယင်းသရက်သီးကို အဖျော်ပြုလုပ်ကာ ဘုရား ရှင်အား ဆက်ကပ်တော်မူလေသည်။
ထို ဥယျာဉ်မှူး မောင်ကဏ္ဍအား ထို သရက်စေ့ကို ဘုရားရှင်က အဖျော်ယမကာကို ဘုဉ်းပေးတော်မူရာ လမ်းခုလတ် တစ်နေရာမှာပင် ကြဲချစိုက်ပျိုးစေလေသည်။
တစ်ခဏချင်းအတွင်းမှာပင် အတောင် (၅၀)ခန့် မြင့်၍ သရက်ကိုင်း တစ်ကိုင်းတစ်ကိုင်းတွင် အတောင် (၅၀)ခန့် ရှည်သော အကိုင်းအခက် အရွက် အသီးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော သရက်ဖြူပင်ကြီး ဖြစ်လာလေသည်။
ထိုကဏ္ဍမ္ဗ သရက်ဖြူပင်ရင်းကို အခြေခံကာ ဘုရားရှင်သည် ယမကပါဋိဟာရိယ (= ရေမီးအစုံအစုံ တန်ခိုး ပြာဋိဟာ)ကို ပြတော်မူလေသည်။
ရှေးဦးစွာ အလွန် ကြီးမားသော ရတနာစင်္ကြံတော်ကြီးကို ကောင်းကင်တွင် ဖန်ဆင်းတော်မူလိုက်၏။
အဘိညာဏ်စတုတ္ထဈာန်ဖြင့် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏။
မီးအလျှံ ထွက်ဖို့ရန် တေဇောကသိုဏ်းလျှင် အာရုံ ရှိသော တေဇောကသိဏဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူရ၍ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးထွက်ဖို့ရန် အာပေါကသိုဏ်း လျှင် အာရုံရှိသော အာပေါကသိဏဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကာ ရေမီး အစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူလေသည်။
အဘိညာဏ် ဝင်စားမှု စွမ်းအား က အလွန်လျင်မြန်သောကြောင့် ရေနှင့် မီးတို့သည် အစုံလိုက် အစုံလိုက် ပြိုင်တူထွက်နေသည်ဟု ဖူးမြင် ရသူတို့၏ စိတ်တွင် တွေ့မြင်နေရပေသည်။
(၁) အထက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွားထွက်၍ အောက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏။
တစ်ဖန် အောက်ပိုင်းကိုယ်တော်မှ မီးအလျှံများ တဖွားဖွားထွက်၍ အထက်ပိုင်း ကိုယ်တော်မှ ရေအယဉ် တသွင်သွင် စီးလျက်ရှိ၏။
(၂) ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် နောက်ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ မီးအလျှံ၊ ရှေ့ဖြစ်သော ရူပကာယတော်မှ ရေအယဉ်။
(၃) လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲမျက်လုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာမျက်လုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၄) လက်ျာနားတွင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်၊ တစ်ဖန် လက်ဝဲနားတွင်းတော်မှမီးအလျှံ၊လက်ျာနားတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်။
(၅) လက်ျာ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာ နှာခေါင်းပေါက်တော်မှ ရေအယဉ်။
(၆) လက်ျာပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲပခုံးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာပခုံးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၇) လက်ျာလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲလက်တော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲလက်တော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာလက်တော်မှ ရေအယဉ်။
(၈) လက်ျာနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲနံပါးတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာနံပါးတော်မှ ရေအယဉ်။
(၉) လက်ျာခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ဝဲခြေတော်မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ဝဲခြေတော်မှ မီးအလျှံ၊ လက်ျာခြေတော်မှ ရေအယဉ်။
(၁၀) လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြားအကြားမှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်း တော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ ရေအယဉ်။
တစ်ဖန် လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့မှ မီးအလျှံ၊ လက်ချောင်းတော် ခြေချောင်းတော် ဆယ်ဆူ ဆယ်ဆူတို့၏ အကြား အကြားမှ ရေအယဉ်။
(၁၁) တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ မီး အလျှံ၊ အခြား တစ်ခုတစ်ခုသော မွေးညင်းတွင်းတော်မှ ရေအယဉ်။
(၁၂) တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ မီးအလျှံ၊ အခြား တစ်ဆူတစ်ဆူသော မွေးညင်းတော်မှ ရေအယဉ် --- တသွင်သွင် ပြောင်းလဲကာ ဖူးလိုက်တိုင်း အဆင် ကွဲသဖြင့် အံ့အဲ၍မဝ ချီးပ၍မကုန် ရောင်ခြည်တော် ခြောက်ပုံတို့နှင့်တကွ အစုံအစုံသော ရေမီးတန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူလေသည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော် အကျဉ်းအားဖြင့် ၃-စုံ, ထွက်ပေါ်ရာဌာန အနေအားဖြင့် ၁၂-စုံ ဤယမိုက်ပြာဋိဟာအကြောင်းဟောသော မူရင်းပါဠိတော်ကား-ပဋိသံ၊၄၊ ၁၂၀-တို့၌ရှိသည်၊ အစုံအစုံဟူရာ၌ ရေနှင့်မီးအစုံ၊ ရောင်ခြည်တော် ၆-ပါးတို့၏ အညိုအရွှေစသည့် အစုံ၊ ဣရိယာပုထ် ၄-ပါး၌ ဘုရားအစစ်နှင့် ရုပ်ပွားဘုရားအစုံ ဤသို့အကျဉ်းအားဖြင့် ၃-စုံရှိသည်။
ထွက်ပေါ်ရာဌာန အနေအားဖြင့် ၁၂-ဌာန = ၁၂-စုံ လာသည်၊ ၎င်းတို့မှာ (၁) အထက်ကိုယ်နှင့် အောက်ကိုယ် ၁-စုံ၊ (၂) ရှေ့ကိုယ်နှင့် နောက်ကိုယ် ၁-စုံ၊ (၃) လက်ဝဲနှင့် လက်ယာ မျက်စိ ၁-စုံ၊ (၄) နား ၂-ခု ၁ စုံ၊ (၅) နှာခေါင်း ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၆) ပခုံး ၂ ခု ၁-စုံ၊ (၇) လက် ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၈) နံပါး ၂-ခု ၁-စုံ (၉) ခြေ ၂-ခု ၁-စုံ၊ (၁၀) လက်ချောင်းနှင့် လက်ချောင်းအကြား ၁-စုံ၊ (၁၁) မွေးညင်း ၂-ချောင်းလျှင် ၁-စုံစီ၊ (၁၂) မွေးညင်းပေါက် ၂-ခုလျှင် ၁ စုံစီ၊ ဤ ၁၂-စုံ အနက် ဘုရားရှင်၏ အထက်ပိုင်းကိုမှ တောက်မီလျှံဖြစ်ပေါ်လျှင် အောက်ပိုင်း ကိုယ်မှ ရေအလျဉ်ဖြစ်ပေါ်သည့်၊ အောက်ပိုင်းကိုယ်မှ မီးတောက်မီးလျှံ ဖြစ်ပေါ်လျှင် အထက်ပိုင်းကိုယ်မှ ရေအလျဉ်ဖြစ်ပေါ်သည်။
ကျန် ၁၁-စုံ၌လည်း နည်းတူပင် ဖြစ်သည်။
ရောင်ခြည်တော် ၆-သွယ်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်း ဤ ၁၂-စုံ ၁၂-ဌာနတို့မှ အစုံအစုံထွက်ပုံကို ချဲ့ထွင်သိအပ်၏၊ ဘုရားအစစ်က စင်္ကြံကြွနေလျှင် ရုပ်ပွားဘုရားက ရပ်တော်မူသည်၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် အစုံဖြစ်ပုံကို သိအပ်၏။
ပဋိသံ၊၁၂၀-၁။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ယမိုက်ပြာဋိဟာတန်ခိုး (၄)ကြိမ် ဤသို့ ယမိုက်ပြာဋိဟာတန်ခိုးကို ဘုရား ဖြစ်ပြီးနောက် ၁၅-ရက်မြောက် အနိမိသသတ္တာဟ အဆုံး၌တစ်ကြိမ်၊ ကပိလဝတ် နေပြည်တော် ဆွေတော် မျိုးတော် အစည်းအဝေး၌တစ်ကြိမ်၊ ပါထိကပုတ္တအစည်းအဝေး၌ တစ်ကြိမ်၊ ၇-ဝါမြောက် သာဝတ္ထိပြည် ကဏ္ဍမည်သော ဥယျာဉ်မှူး-စိုက်ပျိုးအပ်သော သရက်ပင်ရင်း၌ တစ်ကြိမ်အားဖြင့် ၄-ကြိမ် အကြီးအကျယ် ပြတော်မူသည်။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၀။
ထိုတွင် ကပိလဝတ်ပြည်၌ ပြအပ်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာပွဲ၌ မရေတွက်နိုင်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့ သစ္စာ ၄-ပါး ထိုးထွင်း သိကြသည်။
မိလိန္ဒ၊၃၃၁။
သာဝတ္ထိပြည် တန်ခိုးပြာဋိဟာပွဲ၌ ကုဋေ ၂၀-သောဝေနေယျတို့ သစ္စာ ၄-ပါး၊ ထိုးထွင်း သိကြသည်။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၀။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ယမိုက်ပြာဋိဟာတန်ခိုးဖြစ်ပေါ်ပုံ ဤအရာ၌ ရေမီးအစုံ ထွက်၏ ဆိုသော်လည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထွက်သည်မဟုတ်၊ တစ်ခုဖြစ်ပေါ်ပြီးမှ အခြားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ် ခြင်းသာဖြစ်သည်၊ အကြောင်းကားစိတ် ၂-ခု တို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပေါ်ရိုး မရှိသောကြောင့်တည်း။
ဘုရားရှင်တို့ ဘဝင်စိတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏လျင်မြန်ခြင်း၊ ဈာန်အဘိညာဉ်တို့ ဝင်စား၌ ဝသီဘော်လေ့လာနိုင်နင်းခြင်းတို့ကြောင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်းကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အနည်းငယ် ချဲ့ရသော် ညိုသော ရောင်ခြည်တော် ထွက်ပေါ်စေရန်အတွက် နီလကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော်မူရသည်၊ ရွှေသော (ဝါသော) ရောင်ခြည်တော်ထွက်ပေါ် ရန်အတွက် ပီတကသိုဏ်းကိုတော်မူရသည်။
နီသောရောင်ခြည်တော်ထွက် ပေါ်ရန်အတွက် လောဟိတကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော် မူရသည်၊ မီးအစုံ ဖြစ်ပေါ်လာရန်အတွက် တေဇောကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော် မူရသည်၊ ရေအလျဉ် ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် အာပေါကသိုဏ်းကို ဝင်စားတော်မူရသည်။
ဆင်ခြင်သော အာဝဇ္ဇနဝီထိ ပရိကမ္မဝီထိ အဓိဋ္ဌာနဝီထိ စိတ်တို့သည်လည်း သီးခြား သီးခြားတို့သာ ဖြစ်ကြသည်၊ အလွန်လျင်မြန်သည့်အတွက် ကြည့်ရှူရသူတို့အဖို့ ရေနှင့် မီး ပြိုင်တူ အစုံလိုက် ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု ထင်ကြရသည်။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၇၊ မြတ်စွာဘုရားရှင် သာဝတ္ထိပြည်၌ ယမိုက်ပြာဋိဟာ ပြခြင်း၏ အကြောင်းကို ဝိ၊၄၊၂၄၆-၇-တို့၌ လာသော ရာဇဂြိုဟ်သေဋ္ဌေး၏ ဝတ္ထုနှင့် တကွ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ တက်တော်မူသည်အထိ၊ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၁-၄၀-တို့၌ ကြည့်အပ်၏။
ထို့ပြင် သာသနာတော်ကုန်ဆုံး၍ ဓာတ်တော်များ ပရိနိဗ္ဗာန် စံမည့်နေ့၌လည်းအားလုံးသော ဓာတ်တော်များသည်ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ စုဝေး၍ ဘုရားအသွင်ကိုယူပြီးလျှင် ယမိုက်ပြာဋိဟာကို ပြတော်မူကြလိမ့်ဦးမည်။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၁။
(မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁၄။
တို့၌ကား ကြီးစွာသော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြလိမ့်မည်ဟု သာမညလာသည်။
) ဤမိုက်ပြာဋိဟာကို ဘုရားရှင်သာလျှင် ပြနိုင်သည်၊ အခြားသော သာဝကရဟန္တာတို့ မပြနိုင်၊ အသာဓာရဏ ဉာဏ်တော် ၆-ပါး အနက် တတိယဉာဏ်တော်ဖြစ်သည်။
ပဋိသံ၊၄၊၁၂၀။
ပါဠိတော်တို့၌ကား ယမကပါဋိဟီရ ပုဒ်ဖြင့် ဟောတော်မူသည်၊ များစွာသော အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ကား ယမကပါဋိဟာရိယ-ဟု တွေ့ရသည်။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၃-၆။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၄။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၂၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၉-တို့၌လည်း ကြည့်ရှု အပ်၏)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဦးမောင်မောင်လင်း သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
တပ်မတော်သားဘဝမှ သံအမတ်ဘဝသို့ ၂၀၁၆တွင် ကူးပြောင်းလာသူဖြစ်သည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တစ်ဆက်တည်း ၅နှစ်ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တွင် သံအမတ်ကြီးတာဝန် ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိနေသည်။
တပ်မတော်သားဘဝ မောင်မောင်လင်းသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၂၆)ဆင်း ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ယင်းနောက် အမှတ်စဉ်(၄၇)လေယာဉ်မောင်း သင်တန်းသို့ ဆက်လက်တက်ရောက်သည်။
ကိုယ်ပိုင်အမှတ်မှာ လေ ၁၉၁၇ ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်(လေ)တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ မတ်လ ၄ရက်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
သံတမန်ဖြစ်လာပုံ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်ရုံး၏ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၇ ရာထူး (၁၃-ထ/၂) ၂၀၁၆ ဖြင့် လေ ၁၉၁၇ ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်လင်း သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သို့ ထိုရက်တွင်ပင် ပြောင်းရွှေ့လာသည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဝန်ကြီးဌာနရှိ သံအမတ်ကြီး ရာထူးတစ်နေရာတွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ခန့်ထားသည်။
ယင်းနောက် အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
ဦးမောင်မောင်လင်းသည် ၎င်း၏ ခန့်အပ်လွှာကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျေရုဆလင်မြို့၌ အစ္စရေး နိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာရူဗင်ရီ(ဗ)လင်ထံ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ တစ်ဆက်တည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ ထို နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိပြီး သံအမတ်ကြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိနေသည်။
ထူးခြားဖြစ်စဉ် ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက်အတွင်းက အစ္စရေးနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လက်နက်ရောင်းချသည်ဟု သံအမတ်ကြီးက ပြောကြောင်း GLZ ကြည်းတပ်ရေဒီယိုက ဖော်ပြခဲ့ရာ ထိုကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး အစ္စရေး၏ ခေါ်ယူပြစ်တင်ခြင်းကို သံအမတ်ကြီး ခံရဖူးသည်။
သံအမတ်ကြီး၏ ပြောကြားချက်အပေါ် အစ္စရေးကြည်းတပ် ရေဒီယိုက မှားယွင်းဘာသာပြန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း အစ္စရေးနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံး ပြန်လည်ရှင်းလင်းခဲ့ပြီး ပြောကြားချက်များအား ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ရွှေအိမ်လင်းဆိုသည့် သမီးတစ်ဦးရှိသည်။
ချီးမြှင့်ခံရသည့်ဘွဲ့ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ အား ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက်တွင် ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ။
တွံတေးစိုးအောင်(၁၉၆၂-၂၀၂၃)သည် မြန်မာလူမျိုး အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မင်ဒလင် တူရိယာတမျိုးတည်းဖြင့် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြအကြိုက် စတူဒီယိုခေတ်ပေါ် တေးသီချင်းပေါင်း ရာကျော်ကို သီဆိုရာမှ နိုင်ငံတဝန်း ထင်ရှားကျော်ကြားလာသဖြင့် နိုင်ငံကျော် တွံတေးစိုးအောင်ဟု အမည်ရလာသည်။
ပထမဆုံး တကိုယ်တော်စီးရီးမှာ “ကိုကိုလို့ခေါ်ပါ ”ဖြစ်သည်။
အခြားအောင်မြင်သည့် တေးသီချင်းများမှာ “အသည်းပန်း”၊ “ဦးနဲ့သမီး”၊“ ရွှေကြာလိုအချစ်”၊ “ချစ်လို့ကြွေတဲ့အသည်း” စသည့် တေးသီချင်းများမှာ လူကြိုက်များသည်။
ဘဝ တွံတေးစိုးအောင်ကို တွံတေးမြို့၊ ရန်ကင်းရွာတွင် အဖ ဦးအုန်း၊အမိဒေါ်သန်းနု တို့မှ ၁၉၆၂ မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများမှာ တောင်ယာလုပ်ကိုင်ကြသည်။
အသက် ၁၃နှစ်အရွယ်ကတည်းက မယ်ဒလင် စတီးတတ်သည်။
ဂီတဆရာနှင့်မယ်ဒလင်ဆရာမှာ စန္ဒရားကိုသိန်းမင်း၏ ဖခင် တွံတေးဦးသောင်းရွှေ ဖြစ်သည်။
တွံတေးစိုးအောင်သည် ဂီတလော (ထိုင်ဝိုင်းလောက)သို့ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဝင်ရောက်ကာ ရန်ကုန်ဂီတလောက ထဲကိုမူ ၁၉၉၄-၉၅ တွင်မှ ခြေချခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ကစပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်အစုံ ကျေးရွာအနှံ့ မယ်ဒလင်တစ်လက်ဖြင့် တကိုယ်တော် ဖြန့်ကျက်ရင်း ပရိသတ်နှင့် ထိတွေ့မှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဂီတလောက အောင်မြင်မှုအစ တွံတေးစိုးအောင်သည် နယ်လှည့်သီဆို ဖျော်ဖြေရင်း တွံတေးမြို့ ရှိ အကိုင်းတေးသံသွင်းမှ ကိုမြင့်ဦး၏ ဆိုင်တွင် ကက်ဆက်တလုံးဖြင့် အပျော်တမ်းအသံသွင်းယူရာက ပရိသတ်လက်ခံလာရင်း ဂီတလောကထဲ အောင်မြင်မှုရရှိလာခဲ့သည်။
ယင်းနောက် နိုင်ငံအနှံ ပရိသတ်များ၏ အားပေးမှုရလာသည်။
ထင်ရှားမှု တေးစီးရီးတစ်ခွေကို မယ်ဒလင်တစ်လက်၊ရေသန့်တစ်ဗူးဖြင့် တစ်ထိုင်တည်းအပြီး အသံသွင်းနိုင်သူအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
ရုပ်ရှင်၊ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်း တွံ့တေးစိုးအောင်သည် ရုပ်ရှင်၊ဗီဒီယိုနှင့် ကာရာအိုကေ ဇာတ်လမ်းတွဲ အပါအဝင် ရာဇဝင်ကားအချို့တွင်လည်း သရုပ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သေးပြီး ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၆ကားရှိခဲ့သည်။
ကြောင်ကမ္ဘာရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးက ထုတ်လုပ်သည့် “ပုလင်းတူဗူးဆို့ ” ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင် ကျော်ဟိန်းနှင့် တွဲဖက်၍လည်း ရိုက်ကူးသည်။
ကျော်ဟိန်းနှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကား ၂ကားရှိခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင်မူ သရုပ်ဆောင်ပိုင်းထက် ဂီတပိုင်းကိုသာ ဇောက်ချလုပ်သွားသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်ခင်မာချိုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားဖြစ်သူမှာ တွံတေးဟိန်းကျော် ဖြစ်သည်။
နိဂုံး နိုင်ငံကျော် အဆိုကျော် တွံတေးစိုးအောင်သည် ၂၀၂၃ မတ်လ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၂ နာရီ ၃ မိနစ်တွင်ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ထီးတန်းစက်မြေရပ်ကွက်၊ပန်းလှိုင်လမ်းရှိ နေအိမ်တွင် ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ်၍ ကွယ်လွန်ရာ အသက် ၆၁ နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
မတ်လ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်။
မတ်လ ၁၂ရက်တွင် အမျိုးသမီး၏ ဇာတိဖြစ်သော တွံ့တေးမြို့နယ် အရှေ့အရိုးတောင်ရွာ တွင် အရိုးအုတ်ဂူ သွင်းသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၆၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ။
တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ တာတိုင်ရွာတွင်၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၂ ရက်နေ့အတွင်း မြန်မာစစ်တပ်မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း မြန်မာတပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက အနည်းဆုံး အရပ်သား ၁၇ ဦး ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး အရပ်သားအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဤဖြစ်ရပ်အပြီး ကိုးရက်အကြာတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းမှ နောက်ထပ် လူ ၂၈ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
နောက်ခံ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။
မကြာမီ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (SAC) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။
ယင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အရပ်သားများက စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် ကြီးမားသော ဆန္ဒပြပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော ပြည်တွင်းစစ် အဖြစ်သို့ တိုးလာခဲ့သည်။
တာတိုင်ရွာသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် အမာခံနယ်မြေအဖြစ် လျင်မြန်စွာပေါ်ထွက်လာသည့် ဗမာ ဗုဒ္ဓဘာသာဗဟိုချက်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။
တာတိုင်ရွာသည် ဧရာဝတီမြစ် နှင့် မူးမြစ်တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိပြီး အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိသော ရွာလေးတစ်ရွာဖြစ်ပြီး အနီးနားရှိ ညောင်ရင်းရွာနှင့် မျက်နှာမူထားသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်ကာ ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများကို ခြိမ်းခြောက် နှိမ်နှင်းခြင်း၊ ရွာများကို မီးရှို့ စီးနင်းခြင်း၊ ရွာသားများကို ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် ထောင်နှင့်ချီသော လူများကို နေရပ်ဒေသများမှ နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်အထိ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး သတ်မှတ်ထားသည့် မြို့နယ် ၅၀ အနက် ၁၄ မြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
ဖြစ်ရပ် thumb| တပ်မ ၉၉ ၏ တံဆိပ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်သော အထူးတပ်ဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အား တာတိုင်ရွာမှ အကွာတွင် တည်ရှိသော အရာတော်မြို့သို့ ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ချထားခဲ့သည်။
စစ်သားများသည် မုံရွာ အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တွင် တပ်စွဲထားသော တပ်သားများ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ထိုးစစ်ဆင်နေစဉ်အတွင်း ရုရှားလုပ် Mi-35 ရဟတ်ယာဉ်များ ဖြင့် လိုက်ပါလာသည့် တပ်မတော်သားများက ဧရာဝတီမြစ် နှင့် မူးမြစ်ဆုံရာသို့ ချီတက်လာကာ လမ်းတလျောက် ရွာများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံ တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ရွာကို ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးနောက် ကန်တော်ကျေးရွာ၌ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ထိုနေ့တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကန်တော်နှင့် ညောင်ပင်ကန်ကျေးရွာအနီးတွင် ဆယ်ကျော်သက် နှစ်ဦးအပါအဝင် တော်လှန်ရေးသမားလေးဦးကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
alt=A view of the Mu River|thumb| မူးမြစ်မြင်ကွင်း မတ်လ ၁ ရက်နေ့ နံနက် ၃ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော်သည် မူးမြစ်ကိုဖြတ်၍ တာတိုင်ရွာကို စတင်ဝင်ရောက်စီးနင်းသည်။
တပ်သားများ မြစ်အား ဖြတ်မကူးဟု ယူဆချက်ကြောင့် ကျေးရွာသားများ အချိန်မီ ဘေးလွတ်ရာသို့ မရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့ပေ။
ထိုညနေပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ တာတိုင်ရွာမှ ရွာသား ၇၀ မှ ၁၀၀ ခန့်ကို နယ်မြေခံ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
စစ်သားများသည် ရွာရှိ ဈေးဆိုင်များနှင့် နေအိမ်များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ စီးနင်းမှုတစ်လျှောက်လုံး ရွာသားများကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် တပ်များသည် တာတိုင်ရွာ၏ အနောက်ဘက် ကွာဝေးသော ညောင်ရင်းရွာသို့ ချီတက်လာစဉ် ဓားစာခံများကို လူသားဒိုင်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Demon King Defense Force သည် ဓားစာခံများကို တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံမှ ကယ်ဆယ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင် စစ်တပ်မှ ဓားစာခံများကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး ၃ ဦးကို မသတ်ဖြတ်မီ အဓမ္မပြုကျင့်ကာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သေဆုံးသူများထဲတွင် တစ်ဦးတည်းသော ဒေသခံခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား 'မိုက်ကယ်' ကျော်ဇော၏ အလောင်းအား တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ခေါင်းဖြတ်၍ အပိုင်းပိုင်းဖြတ်တောက်ကာ အလောင်းအား ၎င်း၏ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများဖြင့် ထားရစ်ခဲ့သည်။
အခြားအရပ်သား 'ရာဟု' နိုင်လင်းအောင်သည်လည်း အလားတူ ခေါင်းဖြတ်ခံရသည်။
ကျူးလွန်သူများ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်မ ( ၉၉) မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်၏ အကြမ်းဖက်မှုများကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ ရွာသား ၈၀၀,၀၀၀ ခန့်အား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးစေခဲ့သည့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် စစ်တပ်၏ ပြင်းထန်သော ထိုးစစ်များကို ဘီလူးစစ်ကြောင်းဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဆိုကြသည့် တပ်မ ၉၉ က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
သားကောင်များ သေဆုံးသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အရပ်သားများဖြစ်ပြီး အများစုမှာ လယ်သမားများ နှင့် တံငါသည်များ ဖြစ်သည်။
သေဆုံးသူများအနက် သိရှိရသော သားကောင် ၁၇ ဦးမှာ အသက် ၁၇ နှစ်မှ ၆၇ နှစ်ကြားများဖြစ်သည်။
မိုက်ကယ်ကျော်ဇော (အသက် ၄၇ နှစ်)၊ ကျော်ကျော် (အသက် ၃၅)၊ ချစ်ကောင်း (အသက် ၃၅)၊ ကျော်စိုး (အသက် ၃၇ နှစ်)၊ စိုးနိုင် (အသက် ၅၀)၊ ဦးလင်း (အသက် ၄၀)၊ ဦးထွန်း (အသက် ၄၀)၊ အောင်အောင် (အသက် ၄၀)၊ ရဲလင်းအောင် (အသက် ၂၅ နှစ်)၊ သိန်းထိုက် (အသက် ၆၀)၊ ဇော်ဖြိုး (အသက် ၁၇ နှစ်)၊ 'ထီလာ' ကျော်မိုး (၄၂)နှစ်၊ 'ရာဟု' နိုင်လင်းအောင် (အသက် ၂၅ နှစ်)၊ ဝင်းဌေး (အသက် ၆၇ နှစ်)၊ ပန်းသွေး (၃၇ နှစ်)၊ ပန်းနွယ် (အသက် ၄၀)၊ ဆွေဆွေဦး (အသက် ၄၂ နှစ်)၊ ဖြစ်ရပ်အပြီး မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ညောင်ရင်းရွာအနီး သရက်စိုက်ခင်းနှင့် မြစ်နံဘေးသဲပြင်ပေါ်တွင် အလောင်း ၁၄ လောင်းအား ရွာသားများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သေဆုံးသူအများစုမှာ ပစ်ခတ်ခံထားရသော ဒဏ်ရာများရှိနေပြီး နှိပ်စက်ခံထားရသည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
အခြား အလောင်းသုံးခုအား တာတိုင်ရွာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
စစ်ကောင်စီတပ်များက အလောင်းများအနီးတွင် မြေမြှပ်မိုင်းများ ထားရှိခဲ့သည့်အတွက် ရွာသားများမှာ အလောင်းပြန်ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရသည်။
ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ခံထားရသည့်အတွက် တာတိုင်ရွာမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ရွာသားများမှာ နေအိမ်သို့ ပြန်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ မှ မတ် ၅ ရက်အကြားကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သားများက တာတိုင်ရွာ အနီးတဝိုက်တွင် ရွာသူရွာသား ၉၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ခုခံရေးသမား ၂၀ ခန့်ကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့ကာ အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး သုံးဦးအား မုဒိမ်းပြုကျင့်ခဲ့ကြသည်။
သတ်ဖြတ်မှုအပြီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အနီးအနားဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများအား ဆက်လက်စီးနင်းခဲ့သည်။
မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် မုံရွာ-မန္တလေးကားလမ်းဘေးရှိ အာလကပ္ပရွာဆီ ဆက်လက် ချီတက်သွားခဲ့သည်။
မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ဘေးရှောင်များအား ကူညီရန် ရောက်ရှိနေသော ပြည်ကြီးတံခွန် ဆရာတော် ဦးအဂ္ဂဝံသအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။