kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝိကရမ စောဠ၁၁၂၂ - ၁၁၃၅ကုလုသုင်္ဂ ဒုတိယ133x133px၁၁၃၅ - ၁၁၅၀ရှေ့ ကုလုသုင်္ဂမင်း၏ မြေးတော်ရာဇာရာဇ ဒုတိယ ၁၁၅၀ - ၁၁၇၃ရာဇာဒြိရာဇ ဒုတိယ၁၁၇၃ - ၁၁၇၈ဝီရရဇန္ဒြာမင်း၏ မြေးတော်ကုလုသုင်္ဂ တတိယ175x175px၁၁၇၈ - ၁၂၁၆ရာဇာရာဇ တတိယဇူလိုင် ၁၂၁၆ - ၁၂၅၆ရာဇန္ဒြာ တတိယ၁၂၅၆ - ၁၂၇၉ နောက်ဆုံး စောဠမင်းဆက်ဖြစ်သည်။
၁၂၇၉ ခုနှစ်တွင် ပန္တရတိုင်းမှ မာရဗြဟ္မာန် ကုလစက္ကရ ပန္တရန် ပထမ က စောဠပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စောဠမင်းများအား လက်အောက်ခံ ပန္တာဆက်များအဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
သမိုင်း အကျဉ်း စောဠပြည်ကို ဘီစီ သုံးရာစုဝန်းကျင်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
သို့သော် အမှန်တကယ် ဩဇာကျယ်ပြန့်လာသည်မှာ ဝိဇယလေယျ စောဠမင်းလက်ထပ် ကမ္ဘာသုံးနှစ် (ခရစ်နှစ်) ၉ ရာစုတွင်ဖြစ်သည်။
စောဠပြည်သည် အင်ပါယာအဖြစ်သို့ ရာဇာရာဇ စောဠ ပထမ မင်းကြီး လက်ထပ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ယင်းမင်းကြီးနှင့် ရာဇန္ဒြာ ပထမ တို့၏ လက်ထပ်သည် စောဠအင်ပါယာ၏ ဩဇာအကြီးဆုံးကာလများဖြစ်ခဲ့သည်။
အချိန်အားဖြင့် ကမ္ဘာသုံးနှစ် ၁၀ ရာစုနှင့် ၁၁ ရာစု နှစ်စုရောက်နေချိန်ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းနှစ်ပါးလက်ထပ်တွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတစ်ခုလုံးနှင့် ပင်လယ်ရပ်ခြားဒေသများကိုပါ တိုက်ခိုက်စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။
အင်ပါယာသည် ၁၃ ရာစု‌အရောက်တွင် တောင်ပိုင်းဘုရင့်ပြည်ထောင်များဖြစ်သော ပန္တရတိုင်းနှင့် ဟွိုင်စူဠတိုင်းတို့မှ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှုများကို ခံရရုံသာမက တိုက်ရည်ခိုက်ရည်ပါ ကျဆင်းလာသောကြောင့် တဖြေးဖြေး အင်အားနည်းလာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပန္တရတိုင်းလက်အောက်ခံအဖြစ် သွတ်သွင်းခြင်းကိုခံလိုက်ရသည်။
ရင်းမြစ်များ Sastri, K.A. Nilakanta. The Cōlas. University of Madras, 1935. Aiyangar, S. Krishnaswami. Ancient India and South Indian History and Culture, 1921. Harle, J.C. The Art and Architecture of the Indian Subcontinent. Yale University Press, 1994. Sastri, K.A. Nilakanta. A History of South India: From Prehistoric Times to the Fall of Vijayanagar. Oxford University Press, 1955. Champakalakshmi, R. Religion, Tradition, and Ideology: Pre-colonial South India, 2011. British Museum Collection - Coins of the Chola Empire UNESCO World Heritage Centre — Great Living Chola Temples Sastri, K.A. Nilakanta. "The Pandyan Kingdom." In A History of South India. Oxford University Press, 1955.။
အများပြည်သူပိုင် (; PD) တွင် တစ်ဦးတည်းမူပိုင်ခွင့်ရှိသော ဉာဏပစ္စည်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ သက်ရောက်ခြင်းမရှိသည့် ဖန်တီးမှုဆိုင်ရာ လက်ရာအားလုံး ပါဝင်သည်။
ထိုအခွင့်အရေးများသည် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားခြင်း၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း၊ ပြတ်သားစွာ စွန့်လွှတ်လိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အကျုံးမဝင်ခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
မည်သူမျှ တစ်ဦးတည်းမူပိုင်ခွင့်ကို မပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် မည်သူမဆို ထိုလက်ရာများကို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ တရားဝင် အသုံးပြုနိုင်သည် သို့မဟုတ် ကိုးကားနိုင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဝီလျံ ရှိတ်စပီးယား၊ လုဒ်ဗစ် ဗန် ဘီသိုဗင်၊ မီဂေးလ် ဒီ သာဗန်တေး၊ ဇိုရော့အက်စတာ၊ လောင်ဇီ၊ ကွန်ဖြူးရှပ်၊ အရစ္စတိုတယ်၊ လိုင်မန် ဖရန့် အမ်၊ လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ နှင့် ဂျော့ မယ်လိယက်စ် တို့၏ လက်ရာများသည် မူပိုင်ခွင့် မပေါ်ပေါက်မီက ဖန်တီးခဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မူပိုင်ခွင့် သက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားခြင်းတို့ကြောင့် အများပြည်သူပိုင် ဖြစ်သည်။
အချို့လက်ရာများသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ မူပိုင်ခွင့် ဥပဒေများဖြင့် အကျုံးမဝင်သောကြောင့် အများပြည်သူပိုင် ဖြစ်သည်၊ ဥပမာ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နယူတန်၏ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ဖော်မြူလာများနှင့် ချက်ပြုတ်နည်းများသည် မူပိုင်ခွင့်မှ ချန်လှပ်ထားသည့် အရာများ ဖြစ်သည်။
အခြားလက်ရာများကိုမူ ၎င်းတို့၏ စာရေးသူများက အများပြည်သူပိုင်အဖြစ်သို့ တက်ကြွစွာ သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်သည်၊ ဥပမာများမှာ လျှို့ဝှက်ကုဒ်ဖြင့်ရေးသားခြင်းဆိုင်ရာ အယ်လဂေါ်ရီသမ်များ၏ နမူနာ အကောင်အထည်ဖော်မှုများ ဖြစ်သည်။
ဖန်တီးသူက ကျန်ရှိသော အခွင့်အရေးများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည့် အခြေအနေများတွင် အများပြည်သူပိုင် ဟူသော ဝေါဟာရကို ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးမပြုဘဲ၊ ထိုလက်ရာကို အသုံးပြုခြင်းကို "လိုင်စင်အောက်တွင်" သို့မဟုတ် "ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။
အခွင့်အရေးများသည် နိုင်ငံနှင့် တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အလိုက် ကွဲပြားသောကြောင့် လက်ရာတစ်ခုသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် မူပိုင်ခွင့် သက်ရောက်နေနိုင်ပြီး အခြားနိုင်ငံတစ်ခုတွင် အများပြည်သူပိုင် ဖြစ်နေနိုင်သည်။
အချို့အခွင့်အရေးများသည် တစ်နိုင်ငံချင်းစီအလိုက် မှတ်ပုံတင်ခြင်းအပေါ် မူတည်ပြီး၊ သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံတစ်ခုတွင် မှတ်ပုံတင်ရန် လိုအပ်ပါက မှတ်ပုံတင်ခြင်းမရှိခြင်းသည် ထိုနိုင်ငံ၌ လက်ရာတစ်ခုအတွက် အများပြည်သူပိုင် အခြေအနေကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အများပြည်သူပိုင် ဟူသော ဝေါဟာရကို အများပြည်သူဆိုင်ရာ နယ်ပယ် သို့မဟုတ် ဘုံပိုင် ကဲ့သို့သော တိကျမှုမရှိသည့် သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်မဖွင့်ဆိုထားသော အခြားဝေါဟာရများနှင့်လည်း အပြန်အလှန် ဖလှယ်သုံးစွဲနိုင်ပြီး၊ ၎င်းတွင် စိတ်၏ ဘုံပိုင်၊ ဉာဏဆိုင်ရာ ဘုံပိုင် နှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ဘုံပိုင် ကဲ့သို့သော အယူအဆများ ပါဝင်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Center for the Study of the Public Domain, Duke University Communia, internet association on the digital public domain ကဏ္ဍ:မူပိုင်ခွင့် ဥပဒေ ကဏ္ဍ:ဉာဏပစ္စည်း ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ဥပဒေ။
အဆခုဆဘူတာ (浅草駅 အဆခုဆ - အဲခိ ) ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခုဖြစ်နိုင်သည်။
အဆခုဆဘူတာ (ဆွတ်ခုဘအမြန်လိုင်း) အဆခုဆဘူတာ (တိုကျိုမြို့၊ တိုအဲအိ၊ တိုဘု) Category:သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာများအားလုံး Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
ဟိုရိတဘူတာ သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။
ဟိုရိတဘူတာ (မဲအိတဲဆွတ်) ဟိုရိတဘူတာ (နဂိုယမြို့နယ်စည်ပင်သာယာရထားလိုင်း) Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
ခဆုဂအိဘူတာ သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။
ခဆုဂအိဘူတာ (JR) ခဆုဂအိဘူတာ (မိအဲတဲဆွတ်) Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
အဂျိယောရှိဘူတာ သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။
အဂျိယောရှိဘူတာ (JR) အဂျိယောရှိဘူတာ (မဲအိတဲဆွတ်) Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
ဂျူးဂျောဘူတာ သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။
ဂျူးဂျေားဘူတာ (တိုကျို) ဂျူးဂျောဘူတာ (ခင်းတဲဆွတ်) ဂျူးဂျောဘူတာ (ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း) Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
ဝဏ္ဏကျော်ထင်စိန်အောင်မင်း (၁၈ ဩဂုတ် ၁၉၁၈ - ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆) သည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကတွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သောဇာတ်ဆရာ(ဇာတ်ပိုင်ရှင်)မင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ဦးသော်ဇင် ၏ စိန်အောင်မင်းစာအုပ်မှ သူသည် နောက်ပိုင်းဇာတ်ကြီး/ဇာတ်တော်ကြီးများကို နိုင်နင်းစွာကပြနိုင်သူ၊သဘင်ဝန်မှတ်တမ်းများနှင့်ညီအောင် ရုပ်ရေရူပကာယ ချောမောလှပသူ၊ ချို ကြည် မြည် သာ အသံအင်္ဂါလေးပါးတို့ဖြင့်ပြည့်စုံအောင်အသံအလွန်ကောင်းသူအဖြစ်ထင်ရှားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းစဉ်ကာလ၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ချီးမြှင့်သော အကျိုးတော်ဆောင်ဘွဲ့၊ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အစိုးရများချီးမြှင့်သည့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ လူမှုထူးချွန်ပထမအဆင့် နှင့် ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်ပထမအဆင့်ဆုတံဆိပ် များကိုရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဦးစိန်အောင်မင်းကို ဧရာဝတီတိုင်း၊ လေးမျက်နှာမြို့နယ်၊ မြစ်ကျိုးကျေးရွာ၌၊ ၁၂၈၀ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၁၂) ရက်၊ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် အဘ ဦးဘိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ငွေဖြူတို့က မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း(၁၂)ယောက် အနက်အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။
သူ၏ငယ်နာမည်မှာ မောင်ထွန်းရွှေဖြစ်ပြီး ဇာတာအမည်မှာ မောင်ဝဏ္ဏဖြစ်သည်။
ပညာရေး ကျောင်းသားသူငယ်အရွယ်၌ ရွာကျောင်းဆရာတော် ဦးခေမိန္ဒထံ မိဘနှစ်ပါးကပညာသင်ကြားရန်အပ်နှံခဲ့သည်။
အခြေခံပညာကို ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးစနစ်ဖြင့်သင်ယူခဲ့ရသည်။
ခေတ်အတန်းပညာထက် သဘင်အနုပညာကို မြတ်နိုးခဲ့သဖြင့် ကြားဆရာတို့ထံမှ လေ့ကျက်သင်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်။
သူ၏လက်ဦး ကြား ဆရာမှာ ထိုခေတ်ထိုအချိန်က နာမည်ကြီးလှသော ဇာတ်ဆရာကြီး မင်းသားဂရိတ်ဦးဖိုးစိန် ဖြစ်သည်။
ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်၏ ဇာတ်ထုပ်များကို နားထောင်ပြီး မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်၏ အနှစ်သာရ ဆိုငိုပြောကိုလေ့ကျင့်ခဲ့သည်။
ပဒကုသလဇာတ်ထုပ်ဆိုလျင် ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်နှင့်တစ်ထပ်တည်းကျအောင်ဆိုငိုပြောနိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
အနုပညာသင်ဘဝ အသက်(၁၂)နှစ်ခန့်တွင် သူတို့ရွာသို့ လာရောက်ဖျော်ဖြေသော လေးမျက်နှာမြို့မှ ဆရာစဆိုင်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဆရာစနှင့်ဆရာတော်တို့ကျောင်းပေါ်၌စကားပြောနေစဉ်မောင်ထွန်းရွှေက ဦးဖိုးစိန်၏ ပဒကုသလဇာတ်ဝင်ငိုချင်းကိုကျကျနန ဆိုလိုက်ရာ ဆရာစက သဘောကျလှသဖြင့် ဆရာတော်နှင့် မိဘတို့ထံ မောင်ထွန်းရွှေအား သဘင်ပညာသင်ပေးလိုကြောင်းလျှောက်ထား၊ ပြောဆိုကာ ခေါ်ယူခဲ့သဖြင့် ဆရာစဆိုင်းတွင် ဆိုင်းနောက်ထ၊ ဆိုင်းမင်းသားအဖြစ် သီချင်းသီဆိုကပြကာ အနုပညာလောကသို့စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆိုင်းပညာကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
ထိုမှနောက် ပုသိမ်မြို့မှ ဇာတ်ဆရာဦးအောင်စိန်၊ ဒေါ်ခင်သန်းတို့ တည်ထောင်သော အင်္ဂလန်စိန်ဇာတ်တွင် မင်းသားအောင်ထွန်းရွှေဟူသောအမည်ဖြင့် လက်ထောက်မင်းသား၊ နောက်ပိုင်းဇာတ်ထုပ်ဆိုငိုပြော မင်းသားအဖြစ်ကပြခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က နာမည်တွင် အောင် ပါသော အောင်မောင်း၊ အောင်ငြိမ်း၊ အောင်ဘညို စသောမင်းသားများ စန်းတက်အောင်မြင်နေချိန်ဖြစ်၍ ဇာတ်ဆရာသည်သူတို့မင်းသားကို အောင်ထွန်းရွှေဟု နာမည်သစ်ပေး၍ကစေခဲ့၏။
ဇာတ်ဆရာက မင်းသားကြီးစာရေးဆရာ ဦးချစ်စိန်ထံ၌ လည်းပညာယူစေခဲ့၏။
ဦးချစ်စိန်က အောင်မင်းဟုအမည်ပြောင်းလဲ၍ပေးခဲ့၏။
လှမ်းခဲ့လေပြီ မန်းဌာနီ မန္တလေးမြို့မှ ဇာတ်ဆရာမင်းသမီးဒေါ်အောင်မြသင်း အခေါ်လွှတ်သဖြင့် ခေါ်ဆောင်သူများနောက်လိုက်ပါကာ မန္တလေးသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်မြသင်းထံမှလည်း သဘင်ပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။
တွဲဘက်ကပြရသော မင်းသားကြီးဦးနယားပျံ ထံမှလည်း ဇာတ်တော်ကြီးဆိုင်ရာပညာရပ်များ ဆည်းပူးသင်ယူခဲ့ရသည်။
ဦးနယားပျံက မင်းသားအောင်မင်းအား ကိုးနဝင်းကြေစေရန် စိန် တစ်လုံးတိုးကာ စိန်အောင်မင်း ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
စိန်အောင်မင်းသည် အသံကောင်းခြင်း၊ရုပ်ချောခြင်း၊ကဟန်လှပခြင်း၊ဆိုငိုပြောနောက်ပိုင်းကောင်းခြင်းတို့ကြောင့်တဟုန်ထိုးနာမည်ကြီးကာ ဗလာ ဖျာရောင်းအဆင့်မှသည် ရုံဇာတ်ကြီးအဆင့်သို့အချိန်တိုအတွင်းရောက်လာသည်။
တဟုန်ထိုးနာမည်လည်းကြီးလာခဲ့သည်။
မန္တလေး၌အောင်မြင်နေသောစိန်အောင်မင်းအား ယခင်ဇာတ်ဆရာလင်မယားက သူတို့ထံပြန်လာစေချင်သောဆန္ဒဖြင့် မင်းသားစိန်အောင်မင်းသည် သူတို့ခေတ္တဆင်ယင်ပေးထားသောလက်စွတ်အားပြန်မအပ် ဟုဆိုကာရဲဖြင့်လာရောက်ခေါ်ဆိုသဖြင့် ကြေလည်ပြီးဖြစ်ကြောင်း လိုက်လံရှင်းလင်းပေးခဲ့ရ၏။
မရှင်းလင်းရသေးမီ အခိုက်အတန့် ကာလ၌အရှက်ရစရာဖြစ်ခဲ့ရ၏။
ဇာတ်ပိုင်ရှင်ဘဝ အမျိုးသမီးပရိသတ်ထဲတွင် သားရင်းအသွင်မေတ္တာစိတ်ဝင်ခဲ့သူကား တံတားဦးမှကုန်သည်ဒေါ်လှတင်ဖြစ်၏။
နောက်နေ့၌ ဒေါ်လှတင်က စိန်အောင်မင်းအားအိမ်သို့ဖိတ်ခေါ်ကာ ဇာတ်ထောင်ချင်လား၊ဇာတ်ကို အုပ်ချုပ်နိုင်လားဟုမေးရာ စိန်အောင်မင်းက ဇာတ်ထောင်ချင်ကြောင်း၊ဇာတ်ကိုအုပ်ချုပ်နိုင်ပါကြောင်း ဖြေကြားသဖြင့် မင်းလည်းဇာတ်ထောင်ပါ၊ငါ့ကိုလည်း အမေခေါ်ချင်ခေါ်တော့ ဟုပြောဆိုကာ ဇာတ်ထောင်နိုင်ရန် ငွေထုတ်ပေးခဲ့၍စိန်အောင်မင်းသည်ဇာတ်ဆရာ(ဇာတ်ပိုင်ရှင်)ဘဝသို့ရောက်ခဲ့ရတော၏။
များမကြာမီ ထိုခေတ်ကနိုင်ငကျော်အငြိမ့်မင်းသမီး လေဘာတီမမြရင်၏ ရှေ့ထွက်မင်းသမီး စိန်လေဒီနှင့်အိမ်ထောင်ကျတော့၏။
ဇာတ်ဆရာမင်းသားအဖြစ် အားပါးတရကပြနေခိုက်စစ်ကိုင်းမြို့ဘက်၌ ဇာတ်အဖွဲ့ရှိနေစဉ် ၁၉၄၂ခုနှစ်၊ဧပြီ(၃)ရက်ည(၁၂)နာရီထိုးရန်(၁)မိနစ်အလို၌ဗြိတိသျှတို့သည် သူတို့တည်ဆောက်ခဲ့သော စစ်ကိုင်းတံတားကြီးကို သူတို့ပင်မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးလိုက်သဖြင့် စိန်အောင်မင်းဇာတ်အဖွဲ့စစ်ကိုင်း၊ရွာသစ်ကြီးတွင်သောင်တင်ကြရတော့၏။
(၁၉၄၅)ခုနှစ်စက်တင်ဘာ(၂)ရက် ၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးတော့၏။
စစ်ကြီးအတွင်း အဖွဲ့လိုက်ကပြ၍မရ သဖြင့်သင့်လျော်သလို ချီကောက်ကပြပြီးဘဝရပ်တည်ခဲ့ကြရသည်ဟုဆိုပါသည်။
(၁၉၄၂)ခုနှစ်မှ(၁၉၄၅)ခုနှစ်ကြားကာလ ဂျပန်ခေတ်၌ ဖြစ်သလို အနုပညာဖြင့်ရပ်တည်ခဲ့ရသည်။
စိန်အောင်မင်းအားကူညီကြသူများထဲတွင် နောင်တစ်ချိန်ဇနီးဖြစ်လာမည့် မသိန်းခင်မှာ ကြေးရတတ်(ချမ်းသာသူ)ဖြစ်သည်အလျောက်ထိပ်တန်းကပါဝင်ခဲ့၏။
(၁၉၄၅)ခုနှစ်မတ်လ(၂၇)ရက်မှစတင်၍ဂျပန်ကိုတော်လှန်ခဲ့ရာဂျပန်ကိုအပြီးအပြတ်အောင်မြင်ခဲ့သောထိုနှစ်ဩဂုတ်လကာလအတွင်း၌လည်းဖြစ်သလိုရပ်တည်ခဲ့ရ၏။
ထိုမှနောက်ပိုင်းတည်ငြိမ်မှုရလာချိန်မှစတင်ကာစိန်အောင်မင်းဇာတ်သဘင်အဖွဲ့နှင့်အခြားအဖွဲ့များအသက်ဝင်လှုပ်ရှားလာနှိုင်တော့၏။
စိန်အောင်မင်းအဖွဲ့ရန်ကုန်သို့ဆင်း၍လည်းအောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်ကလျှမ်းလျှမ်းတောက်အောင်မြင်နေကြသည့် သက်တူရွယ်တူမင်းသားများမှာ ရွှေမန်းတင်မောင်၊စိန်အောင်မင်း၊ကနက်စိန်တို့ဖြစ်ကြ၏။
သို့ဖြစ်၍ သဘင်တစ်ခေတ်၏ရဲသုံးဖေါ်- ဟုမှတ်တမ်းပြုကြ၏။
ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်စိန်အောင်မင်းတို့မှာအသက်(၂၇)နှစ်စီရှိကြ၏။
ကနက်စိန်က (၂၉) နှစ်။
ထိုအချိန်၌ ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်မှာ အသက်(၆၆)နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး မင်္ဂလာဦးအောင်မောင်းကအသက်(၄၈)နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်၏။
စိန်အောင်မင်းနဲ့ချင်းဖဝေး စိန်အောင်မင်းသည် ကိုယ်တိုင်စီစဉ်တင်ဆက်သော သောမနဿ၊ရာဇသင်္ကြံ ကဲ့သို့သော ဇာတ်ထုပ်များသာမက ယောက်ျားမင်းသမီးမယ်အောင်ဗလကပြခဲ့သောမောင်မစ္စက၊ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်ကပြခဲ့သော ချင်းဖဝေး၊ဆင်ကဲဘို့မယ်- စသောဇာတ်ထုပ်များကိုလည်းအမွေခံ၍ကပြခဲ့သည်။
သုံးရောင်ခြယ် တေးသီချင်းကိုသီဆို၍မြန်မာလူထုဇာတိသွေးဇာတိမာန်ထက်သန်ထက်သန်ကြွအောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ မိုင်ဒါကွင်း၌ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးဆောင်သောတပ်မတော်အတွက်ရန်ပုံငွေပွဲကပြကာလှူဒါန်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားခရီစဉ်များဒဂုံပ ဦးဘတင် ၏ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းကူးတံတား လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်နိုင်ငံတကာမှမြန်မာ့အနုပညာရှင်များကိုယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖြစ်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ကြရာ ၁၉၄၈- ခုနှစ်၌ တရုပ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ၁၉၅၂- ခုနှစ်၌ယဉ်ကျေးမှုဌာနဝန်ကြီးဦးဝင်းခေါင်းဆောင်သောယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖွဲ့ဖြင့်တရုပ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ၁၉၅၆-ခုနှစ်၌ ဝန်ကြီးဦးထွန်းတင်ခေါင်းဆောင်သောအဖွဲ့ဝင်(၂၉)ဦးပါဝင်သည့်ယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖွဲ့ဖြင့်ကနက်စိန်၊ရွှေမန်းတင်မောင်၊ဦးအောင်ငြိမ်းနှင့်ရွာစားကြီးဦးဟန်ပတို့နှင့်အတူဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့်ယူဂိုဆလလားဗီးယားနိုင်ငံများ ၁၉၅၈- ခုနှစ်၌ဂျပန်နိုင်ငံ ၁၉၅၉- ခုနှစ်၌အမေရိကန်နိုင်ငံအစိုးရ၏ဖိကြားချက်အရမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကမြန်မာပြည်တွင်ထိပ်တန်းသဘင်ပညာရှင်များဖြစ်ကြသောရွှေမန်းတင်မောင်နှင့်စိန်အောင်မင်းတို့ကိုရွေးချယ်ခဲ့ကြသဖြင့်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဒဂုန်ပဦးဘတင်နှင့်အတူ ၁၉၅၉- ခုနှစ်ဇွန်လ(၁၇)ရက်ညနေ(၅)နာရီတွင် မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်မှလေယာဉ်ဖြင့်ခရီးစတင်ကြပြီး ၁၉၅၉- ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ(၆)ရက်နေ့၌အမိမြန်မာနိုင်ငံ၊ရန်ကုန်မြို့သို့ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြ၏။
ထိုခရီးစဉ်အတွင်းအီတလီနိုင်ငံရောမမြို့၊ပြင်သစ်နိုင်ငံပါရီမြို့၊အင်္ဂလန်နိုင်ငံလန်ဒန်မြို့၊အမေရိကနိုင်ငံဝါရှင်တန်မြို့၊နယူးယောက်မြီု့၊နယူးလန်ဒန်မြို့၊လီမြို့၊ဒင်ဘာမြို့၊လော့အိန်းဂျလိစ်မြို့၊ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၊ဟိုနိုလူလူမြို့-ဟာဝေယံ၊စသောမြို့များသို့ရောက်ခဲ့ကြ၏။
အနုပညာဖြင့်တိုင်းပြည်တာဝန်ကိုကြေပွန်အောင်ထမ်းရွက်နိုင်ခဲ့သဖြင့်နိုင်ငံတော်အစိုးရကဦးစိန်အောင်မင်းအား ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
လဝန်းဇာတ်ခုံ စိန်အောင်မင်းသည်အမေရိကားသို့ရောက်ရှိစဉ် ဇာတ်ခုံပြင်ဆင်မှုကိုဂရုတစိုက်လေ့လာခဲ့သည့်အားလျော်စွာအမိမြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်သည့်အခါစီနီမာမြင်ကွင်းကျယ်လဝန်းဇာတ်ခုံကြီးကိုအဆင့်သုံးဆင့်ထည်ထည်ဝါဝါပြုလုပ်ပြီးမြန်မာ့သဘင်ကိုတင့်တယ်ခံ့ငြားစေခဲ့သည်။
ဇာတ်ခုံ၏အကျယ်မှာပေ(၄၀)ကျယ်ဝန်းသည်။
ဘေးဘက် ဘယ်နှင့်ညာတွင် မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်နှင့်ခေတ်ပေါ်တီးဝိုင်းများကို တစ်ဘက်စီမှာတင်ထား၏။
ဇာတ်ခုံကိုလည်း လဝန်းပုံသဏ္ဌာန်တည်ဆောက်၍ဇာတ်ခုံ၏အရှေ့တွင်လှေခါးကဲ့သို့အဆင့်သုံးဆင့်ထားသည်။
ထိုအဆင့်သုံးဆင့်ထိမင်းသားများဆင်း၍ကပြနိုင်သည်။
ပြည်ဖုံးကားကြီးသည်လည်းလဝန်းပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်းရေလှိုင်းကြီးများကဲ့သို့အတွန့်များဖြင့်တင်နိုင်ချနိုင်သောကန့်လန့်ကာကြီးဖြစ်သည်။
ဝါစိမ်းနီသုံးရောင်ချယ်အဝန်းအဝိုင်းဖြစ်၏။
လဝန်းရောင်ခြည်သည်အေးမြသကဲ့သို့အေးမြသည့်ဘဝအလင်းရောင်၊ဓမ္မအလင်းရောင်လူတိုင်းရရှိစေရန်စိတ်ရည်သန်၍နိမိတ်ကောင်းကိုဆောင်၍လဝန်းဇာတ်ခုံကြီးကိုစီစဉ်ကပြခြင်းဖြစ်၏။
ထိုလဝန်းဇာတ်ခုံကြီးတွင် ဇာတ်တော်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ဝင် ဘူရိဒတ်ဇာတ်တော်ကြီးစသောဇာတ်တော်ကြီးများကိုတခန်းတနားကပြခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်မင်းသားစိန်အောင်မင်း စိန်အောင်မင်းသည် မင်းသမီး အကယ်ဒမီကြည်ကြည်ဌေး နှင့်တွဲဖက်၍ ဝိဇယကုမ္ပာ မင်းကုသ ဇာတ်ကားကြီးများကိုလည်း ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့ေးသည်။
ဘုရားဒကာဦးစိန်အောင်မင်း ဇာတိရွာတွင်စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်၊တောင်ဥက္ကလာပ၌လည်းသောက်ရေကန်ကြီးတစ်ကန်တူးဖော်လှူဒါန်းခဲ့ရာယနေ့တိုင်သောက်သုံးနေရ၏။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၊တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၊မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်တို့ကိုကနက်စိန်၊ရွှေမန်းတင်မောင်၊စိန်အောင်မင်း ခေတ်ပြိုင်ရွယ်တူမင်းသားသုံးလက်တို့အတူတွဲ၍လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြ၏။
အပြိုင်အဆိုင်ဆန်းသစ်တီထွင်ကပြမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ စိန်အောင်မင်းသဘင်မှတင်ဆက်သော ရာဟုလာအမွေတောင်းခန်း၊ လောဘအမှောင်၊ အနန္တဘယ ပတ္တမြားငမောက်တို့မှာပရိသတ်အထူးနှစ်ခြိုက်လှသည်။
(၁)နှင့်(၂)မှာ ဆိုငိုပြောပါရှိသောနောက်ပိုင်းဇာတ်ကြီးကို သွက်လက်သောအခန်းကူးပြောင်းခြင်း၊ဆန်းသစ်သောတီးလုံးများ၊လှပသောမြင်ကွင်းများဖြင့်အော်ပရာနေရာထားရှိကာ ကပြထား၏။
(၃)နှင့်(၄)မှာ ရာဇဝင်ပြဇာတ်ကို အော်ပရာနေရာ၌ထားရှိကာ ကပြထား၏။
ချင်းဖဝေး၊မောင်မစ္စက၊စောအောင်စောနောင်၊ရာဇသင်္ကြံ၊ဆင်ကဲဘို့မယ်၊ငမိုးရိပ်၊အဇာတသတ်ချွတ်ခန်း၊ဗုဒ္ဓဝင်ပရိနိဗ္ဗာန်စံခန်းတို့မှာနိုင်နင်းသလောက်ပရိသတ်ကြိုက်လှ၏။
ထိုဇာတ်ထုပ်များနှင့်တကွ ဇာတ်ထုပ်ပေါင်းများစွာကိုအသံသွင်းခဲ့သည်။
၁၉၆၇ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊၂၆ရက်နေ့ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သောအရေးအခင်းတစ်ခုအပြီး ဇာတ်သမားများစားဝတ်နေရေးအဆင်ပြေစေရန်ခြွေတာစားသောက်ကာ ဇာတ်တိုက်ထားသောအစီအစဉ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကာဌေးရုံ၌ ညည့်ဝက်စနစ်အဖြစ်တင်ဆက်ခဲ့ရာ အထူးအောင်မြင်ခဲ့၏။
လောဘမှောင်မှာထိုစဉ်ကတင်ဆက်ခဲ့သောဆိုငိုပြောပါသည့်အော်ပရာဖြစ်၏။
၁၉၆၉-ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ(၃၀)ရက်၊နံနက်၄နာရီမိနစ်(၂၀)၌ရွှေမန်းဦးတင်မောင်ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
(၁၉၇၃)ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ(၂၈)၌ ဦးကနက်စိန်ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
သုံးဦးသုံးဘက် လက်ပွေ့ယှက်သို့ ရှေးဟောင်းသဘင်အနုပညာတာဝန်ကို ထမ်းရွက်ခဲ့ကြရာမှ တစ်ဦးတည်းကျန်ရစ်ရှာသောဦးစိန်အောင်မင်းခမျာမှာ လူကဇရာ ပိုက်မှာအဆွေး ရရေးဘယ်မမြင် ဟူဘိသကဲ့သို့ အင်အားကြီးမား လှသည့် စတိတ်ရှိုး၊နှစ်ပါးမိုးလင်း ဟူသောခေတ်သစ်သဘင်ရေစီးကြောင်းကြီးကို အသက်အရွယ်အရအံတုခြင်းငှါမစွမ်းနိုင်၍ (၁၉၈၆)ခုနှစ် အသက်(၆၈)နှစ် အရတွင်စိန်အောင်မင်းသဘင်အဖွဲ့ကို ရပ်နားခဲ့သည်။
၁၉၈၇-ခုနှစ် ၌ သားအလတ်ဖြစ်သူမင်းသားအောင်ကိုမင်းက မြိတ်မြို့၌ကပြရန် ကြိုတင်၍ ပို့ထားသောဇာတ်ပစ္စည်းများ အကြီးအကျယ်လောင်ကြွမ်းခဲ့သောမြိတ်မီးကြီးအတွင်းပါဝင်သွားသည်ကို ဖြစ်ပေါ်လာသော(၈၈)အရေးအခင်းကြီးကြောင့် သွားရောက်မကြည့်ရှုနိုင်ခဲ့ကြ၍ အနှစ်နှစ် အလလက စုဆောင်းခဲ့ရသော ဇာတ်ပစ္စည်းများအားလုံးဆုံးရှုံးကာ စိန်အောင်မင်းသဘင်လည်းလုံးဝ နိဋ္ဌိတံ ခဲ့ရပါတော့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအစိုးရလက်ထက်မှ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မိသားစုအလိုက် နိုင်ငံတော်ပွဲများ၊ဘုရားထီးတော်တင်ပွဲများ၊ကျောင်းပွဲများ၊ဆရာတော်ကြီးများပူဇော်ပွဲများ၊မင်္ဂလာဘိသိက်ပွဲများစသည်တို့၌မော်ကွန်း၊တေးထပ်၊ရတုစသည်များကိုအသက်အရွယ်ကိုမငဲ့၊ပင်ပန်းသည်ဟု သဘောမထားဖတ်ကြားသီကျူးပူဇော်ပေးခဲ့သည်။
ဝါဂီနစ်အသင်းဥက္ကဋ္ဌ။
သဘင်ကောင်စီစည်းရုံးရေးကော်မတီ(ဗဟို)ဥက္ကဋ္ဌ သဘင်ကောင်စီ(ဗဟို)ဥက္ကဋ္ဌ သဘင်ပညာရှင်များအစည်းအရုံး(ဗဟို)ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ကွယ်လွန်ချိန်အထိထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အဆိုအကအရေးအတီးပြိုင်ပွဲကြီး၌လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ(၁၄)ကြိမ်တိုင်တိုင်အကဒိုင်ချုပ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရကလည်း လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်ပထမအဆင့် ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ်ပထမအဆင့်တို့ကိုချီးမြှင်ခဲ့သည်။
ဦးစိန်အောင်မင်းသည် နာမကျန်းဖြစ်ခဲ့ရာ ရန်ကုန်မြို့ အမှတ်(၂ )တပ်မတော်ဆေးရုံ၌ ၂၀၀၆-ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ(၂၄)ရက်၊သောကြာနေ့ည(၉)နာရီ၊(၄၅)မိနစ်အချိန် အသက်(၈၉)နှစ်သို့အရောက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်အောင်လံမဂ္ဂဇင်း (အမှတ် ၁၆၅), (ဇန်နဝါရီလ-၁၉၇၀) တွဲဘက် ကပြခဲ့သူများအိုးဝေဂျာနယ် (အမှတ်၃၈) , (၁-၇-၁၉၇၀) မင်းသမီးများ ဗလပြန် ၊စိန်လေဒီ ၊ ကြည်ကြည်ဌေး ၊ ဥဩရွှေ ၊ ဥဩစိန် ၊ မတင်အောင် ၊ ပဲခူးကြည် ၊ သူရိယမတင်ကြည် ၊ မြသန်းရင် ၊ ပေါက်ကျော်သောင်းတင် ၊ ဩဘာကြည် ၊ ဥဩတင် ၊ ကြည်ကြည်ဝင်း ၊ စိန်လှကြည် ၊ နေပြည်တော်မတင်စိန် ၊ စိန်မြလွင် ၊ ရွှေလင်းယုန် ၊ ရွှေလိပ်ပြာ ၊ ကြည်ကြည်နိုင် ၊ ရန်ကုန်သူမခင်စိန် တို့ဖြစ်ကြသည်။
လူရွှင်တော်များ ဦးကြုံတိုင်း ၊ ဦးရွှေငါး ၊ ဦးသိန်းဒီ ၊ ဦးရွှေဗျိုင်း ၊ ဦးငှက်ရိုး ၊ ဦးပန်းညို ၊ ဦးပေါက်စ ၊ ဦးဆာမိ ၊ ဦးတောင်ကြီး ၊ ဦးစန္ဒယော် ၊ ဦးဖောင်တိန် ၊ ဦးညှပ်စိ ၊ ဦးပေါက်ကျော် ၊ ဦးခြောက်ချွန်း ၊ ဦးအောင်ကျော် ၊ ဦးရွှေဒေါင်း ၊ ဦးငွေဒေါင်း ၊ ဦးတိမ်ရောင် ၊ ဦးစံပေါ် ၊ ကိုစာလေး ၊ ကိုဆင်ပေါက် ၊ ကိုလောယား ၊ ကိုဘဲဥ ၊ ကိုကွမ်းသီး တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပြဇာတ်မင်းသားများ ကိုဇော်ဝင်း၊ခင်မောင်တင့်၊တက္ကသိုလ်စိုးမြင့်၊ခင်မောင်မြင့်၊ကိုကြည်ရွှင်၊အောင်ကြည်ဆွေ၊အောင်ကိုမင်း၊အောင်ကိုဝင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
စာရေးဆရာကြီးများ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၊ဆရာထာ၊ ဦးချစ်စိန် ၊ ဦးမြသိန်း၊ဦးရေဒီယိုစိန်၊ မြန်မာညွန့်ဆရာတင်၊ ဝိုင်အမ်ဘီဆရာတင်၊ ဦးဖုန်း၊ ဓမ္မာစရိယဦးကြည်မောင်၊ ဗျူတီစိန်၊ မောင်ကြည်ရှင်၊ ကနီဦးလူညွန့်၊ ဦးညွန့်လှိုင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဆိုင်းဆရာများ ဦးဟန်ပ၊ ဆရာသိန်း၊ ဦးစိန်သောင်း၊ ဦးစိန်နွဲ့၊ ကိုသောင်းစိန်၊ ဥက္ကလာစိန်သန်း၊ စိန်ဘမောင် ၊ပဲခူးစိန်မြအောင်၊ ရေဒီယိုစိန်ခင်မောင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
စန္ဒရားဆရာများ ဦးညွန့်လှိုင်၊ စန္ဒရားလူမော်၊ ကိုအောင်သန်း တို့ဖြစ်ကြသည်။
သားသမီးများ ဒေါ်အောင်ညွန့်စိန်(ခ)ဒေါ်ညွန့်ညွန့်စိန် ဦးအောင်ကြည်ဆွေ ဒေါ်သန်းသန်းစိန် ဒေါ်စီစီစိန် ဒေါ်ဌေးဌေးစိန် ဦးအောင်ကိုမင်း ဦးအောင်ကိုဝင်း ဒေါ်နုနုစိန် မြေးများ ဝဏ္ဏကျော်ထင်စိန်အောင်မင်းတင်ဆက်ကပြခဲ့သောဇာတ်ထုပ်များ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်တစ်ခေတ်ပြောင်းလဲရေး မောင်မစ္စက ချင်းဖဝေး ငမိုးရိပ် ဆင်ကဲဘို့မယ် သောမနဿ ရာဇသင်္ကြံ စောအောင်စောနောင် မဟာစိဏ္ဏ နကုလ မဟာဝင် စံပြမယ် ရွှေသူဌေး ရင်သွေးတော် အဇာတသတ်ချွတ်ခန်း လောဘမှောင် ဥစ္ဆင်္ဂ (ဧကကနိပါတ်) ဝိဇယကုမ္မာ သီရိဓမ္မာသောကမင်း တပင်ရွှေထီး သကုဏ္ဍလာ တရဖျား မင်းနားကျယ် ရွှေနံ့သာမောင်နှမ စက္ကောမ ဓမ္မဝတီ အောင်မြေသာစံ ခန္ဓာပူရ ဗုဒ္ဓဝင်ရာဟုလာအမွေတောင်းခန်း ဗုဒ္ဓဝင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခန်း ဗုဒ္ဓဝင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကိုးကား။
ဒိုင်းဆန်းတောင် (大山, Daisen) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တော့တိုရိစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကတော့ချွန်ပုံစံရှိပြီး ငြိမ်သက်နေသော မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့်ပေ ၁၇၂၉ မီတာ (၅၆၇၃ ပေ) မြင့်သည်။
ဤတောင်သည် ချူးဂိုခုဒေသတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး မီးတောင်များအများဆုံးလှုပ်ရှားသည့် ဒိုင်းဆန်းမီးတောင်ခါးပတ်ကွင်း (Daisen Volcanic Belt) တွင် အရေးအပါဆုံး မီးတောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တောင်တက်လမ်း ၂၀၀၀ ခုနှစ် တော့တိုရိငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် ဒိုင်းဆန်းတောင်၏ အချို့တောင်ထိပ်နေရာများသည် ပြိုကျလုနီးနီးဖြစ်လျက်ရှိသည်။
တောင်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်နေရာဖြစ်သည့် ခန်းဂမိနဲ (၁၇၂၉ မီတာ/ ၅၆၇၃ ပေ) သို့ တက်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။
သို့သော် တောင်တက်သမားများသည် မိဆန်းတောင်ထိပ် (၁၇၀၉.၄ မီတာ/ ၅၆၀၈ ပေ) သို့မူ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ဒိုင်းဆန်းဂျိ (ဒိုင်းဆန်းဘုရားကျောင်းတော်) မှတဆင့် မိဆန်းတောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရာလမ်ကြောင်းသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရှိရန် ၃ နာရီကြာမြင့်သည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Daisen - Geological Survey of Japan Daisen Guide - Houki town ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ။
အိဘုခိတောင် (伊吹山, Ibuki-yama) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုစီရင်စု၊ အိဘိဂဝမြို့နှင့် ရှိဂစီရင်စု၊ မိုင်းဘရမြို့တို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၃၇၇ မီတာ (၄၅၁၈ ပေ) မြင့်သည်။
ဤတောင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အလှပဆုံးတောင် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ရှိဂစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာ အိဘုခိတောင်သည် အိဘုခိတောင်တန်းများတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အုဘုခိတောင်တန်းများသည် ရှိဂစီရင်စုနှင့် ဂိဖုစီရင်စုအကြားနယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် မြောက်မှ တောင်သို့ သွယ်တန်းကာ တည်ရှိသည်။
သဘာဝ ရှေးယခင်ကတည်းက အိဘုခိတောင်သည် များပြားလှသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၊ သစ်ပင်ပန်းမန်များ တည်ရှိပြီး ဤတောင်၏ လှပသည့်ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ရာသီဥတု အိဘုခိတောင်သည် စိုထိုင်းသော ရာသီဥတု ရှိသည်။
မပြင်းထန်သော နွေရာသီနှင့် အေးသော ဆောင်းရာသီတို့ တည်ရှိသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အိဘုခိတောင်တွင်ကျသည့် နှင်းသည် ၂၃၉ စင်တီမီတာ (၉၀.၆ လက်မ) အထိ ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းသည် ၂၄ နာရီအတွင်းအမြင့်ဆုံးကျဆင်းခဲ့သည်ဟူသည့် ကမ္ဘာ့စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။
တောင်တက်လမ်း အိဘုခိတောင်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည့် လမ်းကြောင်းနှစ်ခု ရှိသည်။
အလွယ်ဆုံးလမ်းမှာ အိဘုခိကားလမ်း ဖြစ်သည်။
ကားဖြစ်သွားရောက်နိုင်ပြီး ကားပါကင်နေရာမှ တောင်ထိပ်သို့ ၁၀ မိနစ်လမ်းလျှောက်ရုံဖြင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ထို့အပြင် နွေရာသီကာလများတွင် ဆဲခိဂဟရဘူတာမှ အိဘုခိတောင်သို့ ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ဘတ်စကားများလည်း ရှိသည်။
အခြားသော နည်းလမ်းတစ်ခုမှာ တောင်ခြေမှတဆင့် ပုံမှန်အတိုင်းခြေလျင်တက်သည့် နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။
များစွာသော တောင်တက်သမားများသည် အိဘုခိ - တိုဇန်းဂုချိဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် တောင်ပေါ်သို့ တက်ကြသည်။
ဤဘတ်စကားမှတ်တိုင်သို့ တိုးခိုင်းဒိုးပင်မရထားလိုင်းပေါ်ရှိ အိုမိ - နဂအိုခဘူတာမှတဆင့် ဘတ်စကားဖြင့် ၁၀ မိနစ် ကြာသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ တောင်စောင်းထက်ဝက်ခန့်နေရာတွင် တည်ရှိသည့် နှင်းလျှောစီးနင်းနိုင်သည့် နေရာသို့ သွားသည့် ကေဘယ်ကားဝန်ဆောင်မှု တည်ရှိခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် ကေဘယ်ကားဝန်ဆောင်မှုနှင့် နှင်းလျှောစီးသည့်နေရာများသည်လည်း ပိတ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ။
အိရှိဇုချိတောင် (石鎚山, Ishizuchi-san) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အဲဟိမဲစီရင်စု၊ ခုမခိုးဂန်းမြို့နှင့် ဆိုင်းဂျောမြို့ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်းနှင့် ရှိခိုခုကျွန်းပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးသော တောင်လည်း ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာ အိရှိဇုချိတောင်သည် ရှိခိုခုကျွန်းတါင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဟခုတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်လည်း ဖြစ်သည်။
ဤတောင်ကို "ရှိခိုခု၏ ခေါင်မိုး" ဟု သိကြသည်။
ချွန်ထက်ပြီး ကျောက်များထူထပ်သည့်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိရှိဇုချိတောင်သည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာဝတ်ပြုဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ရှင်းတိုဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပေါင်းစပ်ကာဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဘာသာတစ်ခုဖြစ်သည့် ရှုဂန်းဒိုးဘာသာ၏ အဓိကျသည့် နေရာတစ်လု ဖြစ်သည်။
တောင်၏ ထိပ်တွင် "အိရှိဇုချိနတ်ကျောင်း" ဟု အမည်ရသည့် သေးငယ်သည့် နတ်ကျောင်းတစ်ခု ရှိသည်။
ထို့အပြင် ဤတောင်သည် မြင့်မြတ်သည့်တောင်ခုနစ်ခု (နနရဲအိဇန်, 七霊山, nana reizan) တွင် ပါဝင်သည်။
တောင်တက်ရာသီကာလကို နှစ်စဉ် ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ပြီး ထိုနေ့တွင် အမျိုးသမီးများ တက်ရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။
အောက်တိုဘာလလယ်မှ နိုဝင်ဘာလလယ်အကြားကာလတွင် လူအများသည် ဆောင်းဦးရာသီကာလ သစ်ရွက်များအရောင်ပြောင်းခြင်းကို ကြည့်ရှုရန် လာရောက်လေ့ရှိကြသည်။
Mount Fuji () from Asagiri-kōgen ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် တောင် ၁၀၀ (日本百名山, Nihon Hyaku-meizan)သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တောင်တက်သမားနှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည့် ခယူးယဖုခုဒ (Kyuya Fukuda) က ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ် ဖြစ်သည်။
ဤစာရင်းသည် NHK ၏ မှတ်တမ်းရုပ်သံအစီအစဉ်များနှင့် အခြားသော တောင်တက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် စာအုပ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားအနေဖြင့် One Hundred Mountains of Japan ဟူသည့် အမည်ဖြင့် မာတင်ဟု က ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် University of Hawaii Press (ISBN 9780824836771) မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဒေသအလိုက်စာရင်း ဟော့ကိုင်းဒိုး Mount Daisetsu - 2,191m အခန်မီးတောင်များ (阿寒岳) ဒိုင်းဆဲဆွတ်ဇန်မီးတောင်အုပ်စု (大雪山) ပိုရိုရှိရိတောင် (幌尻岳) ရအုဆုတောင် (羅臼岳) ရိရှိရိတောင် (利尻岳) ရှရိတောင် (斜里岳) တိုခချိတောင် (十勝岳) တိုမုရအုရှိတောင် (トムラウシ山) ယောတဲတောင် (羊蹄山) တိုးဟိုခုဒေသ အဒတရတောင် (安達太良山) အအိဇု - ခိုမဂတခဲတောင် (会津駒ヶ岳) အဆဟိတောင် (朝日岳) Hakkōda - 1,584m အဇုမတောင် (吾妻山) ဘန်းဒိုင်းတောင် (磐梯山) ချောခိုင်းတောင် (鳥海山) ဂက်ဆန်းတောင် (月山) ဟချိမန်းတိုင်းတောင် (八幡平) ဟက်ခိုးဒတောင် (八甲田山) ဟယချိနဲတောင် (早池峰山) ဟိအုချိဂတခဲတောင် (燧ヶ岳) အိအိဒဲတောင် (飯豊山) အိဝခိတောင် (岩木山) အိဝတဲတောင် (岩手山) ဇအိုးတောင် (蔵王山) ခန်းတိုးဒေသ Mount Nantai - 2,486m အခဂိတောင် (赤城山) အဆမတောင် (浅間山) အဇုမယတောင် (四阿山) ဟိရဂတခဲတောင် (平ヶ岳) ဟိုတခတောင် (武尊山) ခုမိုတိုရိတောင် (雲取山) ခုဆဆွတ်ရှိရနဲတောင် (草津白根山) နန်းတိုင်းတောင် (男体山) နဆုတောင် (那須岳) နစ်ခိုးရှိရနဲတောင် (日光白根山) ရောခမိတောင် (両神山) ရှိဘုဆွတ်တောင် (至仏山) ဆုခိုင်းတောင် (皇海山) တနိဂဝတောင် (谷川岳) တန်းဇဝတောင် (丹沢山) ဆွတ်ခုဘတောင် (筑波山) ချူးဘုဒေသ Mount Aino - 3,189m အအိနိုတောင် (間ノ岳) အခအိရှိတောင် (赤石岳) အမဂိတောင် (天城山) အမခဇရိတောင် (雨飾山) ဒိုင်းဘိုဆဆွတ်တောင် (大菩薩岳) အဲနတောင် (恵那山) ဖူဂျီတောင် (富士山) ဂေါ့ရူးတောင် (五竜岳) ဟခုတောင် (白山) ဟိဂျိရိတောင် (聖岳) ဟိအုချိတောင် (火打山) ဟိုးအိုးတောင် (鳳凰山) Mount Hotaka - 3,190m ဟိုတခတောင် (穂高岳) ဂျောနန်းတောင် (常念岳) ခအိခိုမတောင် (甲斐駒ヶ岳) ခဆတောင် (笠ヶ岳) ခရှိမယရိတောင် (鹿島槍ヶ岳) ခင်ပုတောင် (金峰山) ခိရိဂမိနဲတောင် (霧ヶ峰) ခိဆိုခိုမတောင် (木曾駒ヶ岳) ခိတတောင် (北岳) ခိုဘုရှိတောင် (甲武信ヶ岳) ခုရိုတောင် (黒岳)။
ဤတောင်ကို ဆုအိရှောတောင်ဟုလည်း သိကြသည်။