kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယင်းမျိုးရင်းဝင်တိရစ္ဆာန်များ၏ အရွယ်အစားသည်လည်း ကြွက်ကို အမဲလိုက်သော မြွေပါမြီးတိုအရွယ်မှ ၎င်းတို့ခန္ဓာကိုယ်ထက် အဆများစွာပိုကြီးသည့် သားကောင်ကို အမဲလိုက်သော မြွေပါခွေးဝံ (Wolverines) အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။
ဝီဇယ်မျိုးနွယ်များသည် နေရာဒေမျိုးစုံ၌ နေထိုင်ကျက်စားကြသည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်သည်။
ဥပမာ- ဖျံများသည် ရေထဲတွင် အများစုနေထိုင်ကျက်စားကြသော်လည်း၊ မြွေပါမြီးတိုမျိုးစိတ်တစ်ခုမှာ အာတိတ်ဒေသတွင် ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရသည်။
လူသိများသော မျိုးရင်းဝင်တိရစ္ဆာန်များ အောက်ပါတိရစ္ဆာန်များသည် လူသိများသော ဝီဇယ်မျိုးနွယ်ဝင် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည် - မြွေပါမြီးတို မြွေပါမွေးရှည် မြွေပါဖြူ ခွေးတူဝက်တူ ဆတ်ခလောက် ဖျံ ၎င်းမျိုးရင်းတွင် မျိုးရင်းခွဲ နှစ်ခုဖြစ်သည့် ဖျံ (Lutrinae) နှင့် ကျန်မျိုးရင်းဝင်များ (Mustelinae) ဟု အုပ်စုနှစ်ခု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:အသားစား တိရစ္ဆာန်များ။
ဂိုကန်နဝိဟာရ (Sinhala: ගෝකන්න විහාරය) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းစီရင်စု၊ ထရင်ကိုမလီးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် ဖရဒ်ရစ်ခံတပ်၏ ဝင်ပေါက်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ခံတပ်ဝင်းအတွင်းထဲတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ ထရင်ကွန်မလီးကို ရှေးခေတ်အခါက ဂိုကန်နအဖြစ် သိခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
မဟာဝံသကျမ်းစာတွင်လည်း ဂိုကန်နဝိဟာရကို ဘုရင် Mahasen က သုံးရာစု (၂၇၅ - ၃၀၁ အေဒီ) တွင် Swami ကျောက်ဆောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် ရှီဝကျောင်းတော်ကို ဖျက်ဆီးကာ တည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ယနေ့အချိန်တွင် ထိုကျောက်ဆောင်ပေါ်တွင် Koneswaram Kovil သည် တည်ရှိလျက်ရှိသည်။
ဘုရင် Agbo V လက်ထက်တွင် ကျောင်းတော်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး တရားဟောခန်းမဆောင်တစ်ခုကိုလည်း တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
တမီလ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသည့် ကျောက်စာတစ်ခုကို ခံတပ်၏ အဓိကဝင်ပေါက်အနီးတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုကျောက်စာတွင် ထိုနေရာ၌ ဟိန္ဒူကျောင်းတော်တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ထိုဟိန္ဒူကျောင်းတော်ကို ပေါ်တူဂီတို့က ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဟိန္ဒူကျောင်းတော်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိကာလ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ထရင်ကွန်မလီးအစိုးရတာဝန်ရှိသူက Koneswaram Kovil ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ဗောဓိပင်သည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မကြာသေးမီက ရေငုပ်သမားများသည် တစ်ဝက်တစ်ပျက်နစ်မြုပ်နေသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာကျောက်စာများကို အနီးအနားရှိ ပင်လယ်ပြင်ဧရိယာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ကမ်းခြေသို့ ဆောင်ယူခဲ့ကြသည်။
မြွေပါ (Mongoose) မြွေပါမြီးတို (Weasel) ဝီဇယ်မျိုးရင်း (Mustelidae - Weasel Family)။
စီနမာလေတံတား()သည် မော်လဒိုက်နိုင်ငံရှိ တံတားတစ်စင်းဖြစ်ပြီး မာလေကျွန်း၊ ဟူဟူလေကျွန်းနှင့် ဟူဟူမာလေကျွန်းတို့ကို (ဟူဟူလေကျွန်းကိုဖြတ်၍) ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
၁.၃၉ ကီလိုမီတာရှည်သော တံတားတွင် နှစ်လမ်းသွား ကားလမ်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များအတွက် သီးခြားလမ်းနှင့် လူသွားလမ်းတို့ပါဝင်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တရုတ်အစိုးရထံမှ ထောက်ပံ့ငွေရရှိထားသောကြောင့် မူလက ဤတံတားကို တရုတ်-မော်လဒိုက် ချစ်ကြည်ရေးတံတားဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
မော်လဒိုက်နိုင်ငံအတွက် ကျွန်းအချင်းချင်းဆက်သွယ်ပေးထားသော ပထမဆုံးသော တံတားဖြစ်သည်။
မာလေနှင့် ဟူဟူလေကျွန်းအကြားတွင် တံတားတည်ဆောက်ရန် အကြံအစည်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သမ္မတ Maumoon ၏ သမ္မတရွေးကောတ်ပွဲကမ်ပိန်းအတွင်း တံတားတည်ဆောက်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကတိပေးပြီးသည့်နောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ကျယ်ပြန့်စွာ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
နောက်ထပ် သမ္မတလောင်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူဖြစ်သည့် Mohamed Nasheed သည် အစပိုင်းတွင် ထိုအကြံအစည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မာလေ၊ ဟူဟူလေ၊ ဟူဟူမာလေ၊ ဗီလင်ဂီလီနှင့် ဂူလ်ဟိုင်းဖာဟူကျွန်းတို့ကို တံတားဖြင့်ဆက်ပေးမည့်ဟု တန်ပြန်ကတိပေးခဲ့ရသည်။
တံတားသည် US$ ၂၁၀ မီလီယံခန့် ကုန်ကျခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းပြီး ထိုအထဲမှ US$၁၂၆ သန်းကို တရုတ်အစိုးရမှ အစိုးရထောက်ပံ့မှုအဖြစ် ပေးချေပေးမည်ဖြစ်သည်။
တရုတ်ဆိပ်ကမ်းအင်ဂျင်နီယာကုမ္ပဏီသည် အဓိက ကန်ထရိုက်တာဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ဆူလ်တန် အဗ္ဗဒူလ် ဟာလင် မူအက်ဒမ် ရှား တံတားအား တည်ဆောက်ခဲ့ရာတွင် နာမည်ကောင်းများ ရရှိခဲ့သော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။
Witnessed by the President of China and the President of Maldives, CHEC Signed the MOU for Maldives Comprehensive Infrastructure Project CHEC ကိုးကား ကဏ္ဍ:မော်လဒိုက်နိုင်ငံရှိ တံတားများ။
ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ () ဆိုသည်မှာ ခွာပါသော တိရစ္ဆာန်များထဲတွင် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်အား ၎င်းတို့တွင်ပါရှိသော ခြေချောင်းငါးခုမှ (စုံဂဏန်း)နှစ်ခုပေါ်တွင်သာ (အထူးသဖြင့် တတိယနှင့် စတုတ္ထခြေချောင်းနှစ်ခု) မျှခြေဖြစ်အောင်ထမ်းထားသော တိရစ္ဆာန်အားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသောအမည်ဖြစ်သည့်အပြင် ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားမှုအရလည်း မျိုးစဉ်အဆင့် သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းတိရစ္ဆာန်များအုပ်စု၏ သိပ္ပံအမည်ဖြစ်သော "အာတီယိုဒက်တိုင်လာ (Artiodactyla)" ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ (အာတီယိုဒက်တိုင်လာ ) ဟူ၍ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
ဤအုပ်စုဝင် တိရစ္ဆာန်များ၏ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ထမ်းထားခြင်း မရှိသော ကျန်ခြေချောင်းသုံးချောင်းမှာ အချို့၌လည်း ပါရှိကြပြီး၊ အချို့၌ ပါဝင်ကြခြင်းမရှိပေ၊ အချို့မှာမူ ပါသည်ဟု ပြောနိုင်ရုံသက်သက်မျှသာ ပါရှိပြီး အချို့တွင် ပါရှိသည့် ခြေချောင်း/ လက်ချောင်းများမှာ အနောက်သို့ ဦးလှည့်နေကြလေ၏။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် ၎င်းအုပ်စုနှင့် မျိုးစဉ်အဆင့်ပြိုင် ဖြစ်သော ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များ(မ-ဂဏန်း) တွင်မူ ခြေချောင်းငါးခုတွင် မ-ဂဏန်း အရေအတွက်ပေါ်၌သာ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ထမ်းထားကြလေသည်။
ထို မျိုးစဉ်အဆင့်တူအုပ်စုနှစ်ခု၏ မတူညီသည့် နောက်ထပ်အချက်တစ်ခုမှာ (ချွင်းချက် - ဝက်မျိုးနွယ်မပါ) ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များသည် အပင် ဆဲလျူလို့အား ချေဖျက်ရာတွင် ၎င်းတို့၌ပါရှိသော တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်မကသော အစာအိမ်ဖြင့် ချေဖျက်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များမှာမူ အူလမ်းကြောင်းအတွင်း၌ ချေဖျက်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။
ထိုအစာချေခြင်းဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်အား စားမြုံ့ပြန်ခြင်းဟု ခေါ်လေသည်။
ရေနေ-နို့တိုက်သတ္တဝါ ခွာစုံပါ တိရစ္ဆာန်များ ရေနေ-နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်ကြသော ဝေလငါး၊ လင်းပိုင်နှင့် ရေဝက်နွယ်ဝင် စသည့် တိရစ္ဆာန်များသည်လည်း ခွာစုံပါ တိရစ္ဆာန်များမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲသွားခြင်းဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ခေတ်သစ် ဇီဝမျိုးခွဲပညာရှင်များသည် ၎င်းအုပ်စုနှစ်ခုအားပေါင်း၍ “ဆတ္တာတီယိုဒက်တိုင်လာ (Cetartiodactyla , )” ဟူသော အမည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြလေသည်။
လူသိများသော မျိုးစိတ်များ ယေဘူယျအားဖြင့် ကုန်းပေါ်နေထိုင်ပေါ်မူတည်၍ ခွာစုံပါ တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၇၀ ခန့်ရှိလေသည်။
၎င်းတို့ထဲမှ လူသိများသော အုပ်စုဝင်တိရစ္ဆာန်အချို့မှာ ဝက်များ၊ ရေမြင်းများ၊ အန်တဲလုပ်များ ၊ သမင်များ၊ သစ်ကုလားအုတ်များ၊ ကုလားအုတ်များ၊ လာမာကုလားအုတ်များ၊ အယ်လ်ပါကာကုလားအုတ်များ၊ သိုးများ၊ ဆိတ်များနှင့် နွားများ ဖြစ်သည်။
ဤအုပ်စုဝင် တိရစ္ဆာန်အများစုမှာ လူသားများအတွက် အစားအစာအရသော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအရသော်လည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအရသော်လည်းကောင်း လွန်စွာအရေးပါကြလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစဉ်များ။
thumb| ကြံ့ဖြူ သည် အကြီးဆုံးသော ရှင်သန်ဆဲ ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန် (ပယ်ရစ္စိုဒတ္တိုင်လာ) ဖြစ်သည်။
ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များ () ဆိုသည်မှာ ခွာပါသော တိရစ္ဆာန်များထဲတွင် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်အား ၎င်းတို့တွင်ပါရှိသော ခြေချောင်းငါးခုမှ (မ-ဂဏန်း)သုံးချောင်းပေါ်တွင်သာ ထမ်းထားသော (ကြံ့များနှင့် ကြံ့သူတော်များ)၊ သို့မဟုတ် တစ်ချောင်းတည်းပေါ်တွင်သာ ထမ်းထားသော (မြင်းမျိုးနွယ်များ) တိရစ္ဆာန်အားလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသော အမည်ဖြစ်သည့်အပြင် ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားမှုအရလည်း မျိုးစဉ်အဆင့် သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းတိရစ္ဆာန်များအုပ်စု၏ သိပ္ပံအမည်ဖြစ်သော ပယ်ရစ္စိုဒက်တိုင်လာ (Perissodactyla) ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ (ပယ်ရစ္စိုဒက်တိုင်လာ။
) ဟူ၍ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် ၎င်းအုပ်စုနှင့် မျိုးစဉ်အဆင့်ပြိုင် ဖြစ်သော ခွါစုံ(စုံ-ဂဏန်း)ပါသော တိရစ္ဆာန်များတွင်မူ ခြေချောင်းငါးခုတွင် စုံ-ဂဏန်း အရေအတွက်ပေါ်တွင် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်ကို ထမ်းထားကြလေသည်။
ထို မျိုးစဉ်အဆင့်တူအုပ်စုနှစ်ခု၏ မတူညီသည့် နောက်ထပ်အချက်တစ်ခုမှာ ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များသည် အပင် ဆဲလျူလို့အား ချေဖျက်ရာတွင် အူလမ်းကြောင်းအတွင်း၌ ချေဖျက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များမှာမူ(ချွင်းချက် - ဝက်မျိုးနွယ်မပါ) ၎င်းတို့၌ပါရှိသော တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်မကသော အစာအိမ်ဖြင့် ချေဖျက်ကြခြင်းပင်ဖြစ်၏။
ထိုအစာချေဖျက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်အား စားမြုံ့ပြန်ခြင်းဟု ခေါ်လေသည်။
ဤမျိုးစဉ်တွင် မျိုးစိတ် ၁၇ မျိုးပါဝင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ မျိုးတူအစုအလိုက် မျိုးရင်း (၃)ခုအဖြစ် မြင်းမျိုးရင်း(မြင်း၊ မြည်းနှင့် မြင်းကျားများ)၊ ကြံ့မျိုးရင်း (ကြံ့များ) နှင့် ကြံ့သူတော်မျိုးရင်း (ကြံ့သူတော်များ) ဟူ၍ ထပ်မံခွဲခြားထားလေသည်။
thumb| နေထိုင်ကျက်စားရာ နယ်မြေများ ဆုံးရှုံးမှု၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နှင့် ဆက်စပ် အစိတ်အပိုင်းများအား တရားမဝင်ရောင်းဝယ်မှု စသည့်လုပ်ဆောင်မှုများသည် အိန္ဒိယကြံ့များအပါအဝင် ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ၏ ရှင်သန်မှုရပ်တည်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်လျက် ရှိသည်။
thumb| ဘရာဇီး ကြံ့သူတော် ပေါက်လေးတစ်ကောင် လူသားများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု အိမ်မွေးမြင်းနှင့် မြည်းတို့သည် လူ့သမိုင်းတွင် အထူးသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ခိုင်းစေခြင်းနှင့် ဝန်သယ်ဆောင်ခြင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ရသော တိရစ္ဆာန်များအဖြစ် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့လေပြီး အချို့နေရာဒေသများ၌ ယနေ့ထိတိုင် အသုံးပြုနေရဆဲလည်းဖြစ်သည်။
လူသားများသည် ၎င်းတိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင်ပြုလုပ်၍ မွေးမြူခဲ့ကြသည်မှာ လွန်လေပြီးသောနှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာကတည်းက စတင်ခဲ့ကြခြင်းလည်း ဖြစ်၏။
စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍတွင် စက်ယန္တရားများဖြင့် အစားထိုးလာမှုနှင့် မော်တော်ယာဉ်တခေတ် ဆန်းသစ်လာမှုတို့ကြောင့် လူသားများအတွက် ၎င်းတိရစ္ဆာန်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ တဖြည်းဖြည်းမှေးမှိန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
လက်ရှိမျက်မှောက်ခေတ်ကာလတွင် မြင်းစီးခြင်းဆိုသော အလုပ်သည် ဝါသနာအရ သို့မဟုတ် အားကစားတစ်ခုအဖြစ်သာ ဆောင်ရွက်ကြသည်သာ ပိုများ၏။
သို့ရာတွင်လည်း ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ ဖွံ့ဖြိုးမှုနိမ့်ပါးသော အချို့ဒေသများတွင်မူ ၎င်းတိရစ္ဆာန်များအား တလေးတစား တန်ဖိုးထားကြဆဲ၊ အသုံးပြုနေကြဆဲပင် ရှိနေကြသေးသည်ဟုလည်း ကြားသိရသည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ကျွန်ုပ်တို့ လူ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းကြောင်းသည် အနှီးတိရစ္ဆာန်များအပေါ် တစိတ်တဒေသ မှီခိုအားထားခဲ့ရသည် ဆိုသောအချက်မှာမူ ငြင်းမရနိုင်သော အမှန်တရားပင်ဖြစ်သည်။
ပုစွန်ကျော့ (Prawn) သည် ပုစွန်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းမျိုးစိတ်များအား ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့နိုင်သည်။
ပုစွန်ကျော့၏ ဦးခေါင်းထိပ်တွင် ဆူးတောင်ကဲ့သို့ အညွန့်အတက်နှင့် အချွန်တစ်ခု ထိုးထွက်နေသည်။
ပုစွန်တစ်မျိုးဖြစ်သော ပုစွန်ကျားမျိုးများသည် ကိုယ်ထည်ပြား၍ ပုစွန်တုပ်လောက် ခေါင်းမကြီးချေ။
ပုစွန်ဆိတ် (Krill) များတွင် လက် ၅ စုံအနက် ပထမလက်တစ်စုံသည် ကြီး၍ ပြားပြီးလျှင်၊ အဖျားတွင် ၂ ခွဖြစ်၍ ချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်ကောက်ကလေး ဖြစ်နေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ-၈၊ အပိုင်း-ခ ပုစွန်ဆိတ်များသည် သီးခြားမျိုးစဉ် (Krill)မှဖြစ်ပြီး ပုစွန်များနှင့် မျိုးစဉ်မတူကြပေ။
အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယား၏ Eucarida ဆောင်းပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရေသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ။
တောက်မဆိတ် (Mantis Shrimp) သည် ဓားခုတ်ကောင်ကဲ့သို့ ရှေ့‌ခြေနှစ်ချောင်းကို မြှောက်ချီထားလေ့ရှိသော ပုစွန်ကဲ့သို့သော သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်၏။
သို့သော် ၎င်းသည် ပုစွန်များနှင့် မျိုးပေါင်းခွဲရော မျိုးစဉ်ပါ မတူကြချေ။
တောက်မဆိတ်သည် သီးခြားမျိုးစဉ် (Stomatopoda) မှ ဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယား၏ Mantis Shrimp ဆောင်းပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ရေသတ္တဝါများ။
ကင်းပုစွန် (Lobster) သည် ပုစွန်မျိုးကွဲ တစ်မျိုးဖြစ်၏။
“ကင်းမြီးကောက်၏ အမြီးနှင့်တူသော အမြီး၊ ပုစွန်၏လက်မနှင့်တူသော လက်မ” စသည့် အင်္ဂါရပ်များ ပါဝင်သောကြောင့် ကင်းပုစွန် ဟုအမည်ပေးထားခြင်းလည်း ဖြစ်၏။
ပင်လယ်တွင်း၌ ကျက်စားသည့် ပုဇွန်ထုပ်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ တစ်တောင်ကျော်အထိ အရွယ်ကြီးမားနိုင်သည်။
အသားများကို ထုတ်၍ အခြောက်လှန်းကာ နံရံ၌ အလှချိတ်ဆွဲထားလေ့ ရှိကြသည်။
လက်မနှစ်ချောင်းမှာ ကိုယ်ထည်နှင့် မမျှအောင် အလွန်ကြီးမား၍ တစ်ဖက်မှ ကြိတ်ချေရန်နှင့် တဖက်မှာ ညှပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
ထိခိုက်ပွန်းပဲ့လျှင် ပြန်၍ အသားတက်နိုင်သည်။
ဥရောပတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါများသည်။
မြန်မာ့ပင်လယ်ပိုင်းတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။
အခွံမာကျော၍ ကျောက်ကဲ့သို့ရှိသည်။
ပင်လယ်အောက်ခြေလွှာတွင် သွားလာကျက်စားလေ့ရှိသည်။
ရေလည်းကူးတတ်၍ နောက်ပြန်ကူးရာတွင် အလွန်လျင်မြန်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကင်းပုစွန် များကို ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတစ်လျှောက် တွေ့ရှိရပေသည်။
အထူးသဖြင့် ရခိုင်ကန်းရိုးတန်း၊ မြိတ်ကမ်းရိုးတန်းများတွင် အများအပြား ရရှိကြသည်။
မာန်အောင်ကျွန်း ပတ်ဝန်းကျင်၌ Seven Colour, Yellow Bamboo, Green လိုပေးထားတဲ့ ကင်းပုစွန် အမျိုးအစားများ ရှိသည်။
Blue နှင့် Red Spot ဆိုသော ကင်းပုစွန် အနည်းငယ်လောက် တွေ့ရှိရသည်။
ထိုကင်းပုစွန်များကို မာန်အောင်ဒေသက မဂန်းဟု ခေါ်ကြပြီး တနင်္သာရီဒေသက ပဂဲဟု ခေါ်ကြသည်။
Seven Colour ရှိသော ကင်းပုစွန်များက အကောင်းဆုံးနှင့် ဈေးအမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
တစ်ကောင်ကို နှစ်ပိဿာမှ သုံးပိဿာ အထိကြီးသည်။
ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် သာဉာဏ်(ရန်ကင်း)၊ သွေးချင်းတို့ဌာနေ ရတနာမြေမှ ကိုယ်တွေ့ခရီးသွားမှတ်တမ်း(၁၅.၇.၂၀၁၀) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပုစွန်မျိုးများ။
သန္တာကျွန်း၊ သန္တာကျောက်တန်း၊ သန္တာကျွန်းခွေများဖြစ်ပေါ်လာအောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပေးသော သေးငယ်သည့် သန္တာကောင်ကလေးများသည် ပင်လယ် အနီမိုနီနှင့်အတူ အန်သိုဇိုအာ (Anthozoa) မျိုးပေါင်း၌ပါဝင်ပြီး ၎င်းမျိုးပေါင်းသည်လည်း ပင်လယ်ရေခူနှင့်အတူ ဆင်နီတာရေးယား (Cnidaria) မျိုးပေါင်းစုတွင်ပါဝင်လေသည်။
မည်မျှပင်သေးငယ်ကြသော်လည်း မိမိတို့ဆိုင်ရာအလုပ်များကိုလုပ်ကိုင်ရာမှ တဖြည်းဖြည်းကျွန်းကြီးများ ကျောက်တန်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
ခန္ဓာဗေဒ သန္တာကောင်ခန္တာဗေဒပုံ|218x218px ပထမတွင် မိခင်သန္တာကောင်သည် ရေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာသွားလာကျက်စားလျက်ရှိရာမှ အချိန် အတန်ကြာလတ်သော် ကျောက်ပေါ်၌သော်လည်းကောင်း၊ အခြား သန္တာအသေကောင်၏အရိုးပေါ်၌သော်လည်းကောင်း၊ ငြိတွယ်ကာ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ လှုပ်ရှားသွားလာမှုမပြုနိုင်တော့ဘဲ ရေအောက်အပင်ကဲ့သို့ တည်ငြိမ်နေတော့၏။
ထိုကြောင့်လည်း ရှေးအခါက သန္တာကောင်များကို သက်ရှိသတ္တဝါဟုမထင်ကြဘဲ ရေအောက်ပင်လယ်ပန်းပင် တစ်မျိုးဟုမှတ်ယူခဲ့ကြသည်။
left|150x150pxယင်းသို့တစ်နေရာတွင် ငြိတွယ်၍တည်ငြိမ်နေရာမှ တဖြည်းဖြည်းခွက်ကလေးသဖွယ် ကိုယ်ထည်ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် အပေါ်ဘက်ပါးစပ်ပေါက်နှုတ်ခမ်းမှ လက်တံကဲ့သို့သော အာရုံမှင်များထွက် ပေါ်လာလေသည်။
တစ်နေ့တစ်ခြား ထိုအာရုံမှင်များရှည်ထွက်ပြီးလျှင် ရေထဲ၌မျောပါနေသည့် လက်လှမ်းမီရာသတ္တဝါငယ်ကလေးများ ကိုဖမ်းစားခြင်းအားဖြင့် ထုံးဓာတ်ထုတ်ကာ အရိုးများကြီးထွား ရင့်သန်လာလေသည်။
အချို့သောသန္တာကောင်မျိုးများသည် တစ်ကောင်ထီးတည်းသာ အသက်ထက်ဆုံးနေတတ်ကြသော် လည်း များသောအားဖြင့်ကား ကုဋေပေါင်းထောင်သောင်းမက စုပေါင်းဖွဲ့စည်းကာ စုရုံးနေထိုင်တတ်ကြ သဖြင့် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင်ခွဲခြား၍ပင် မရနိုင်ချေ။
မိခင်သန္တာကောင်မှ အဖူးကလေးများထွက်လာပြီးလျှင် ထိုအဖူးကလေးများမှတစ်ဖန် ခွက်ကဲ့သို့ကိုယ်ထည်များ၊ အာရုံမှင်များထွက်လာကြပြန်သည်။
ထိုနောက် ထိုအဖူးများမှ အဖူးသစ်များထွက်လာပြန်ရာ အဆက်မပြတ်ပေါက်ပွားနေတော့၏။
သို့ဖြင့် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင်ဆက်၍ မိသားစုကြီးဖြစ်လာကာ တစ်ခါတစ်ရံ ဤမိသားစုကြီးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်နေတော့၏။
သန္တာကျောက်တန်းများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coral_Outcrop_Flynn_Reef.jpg|300x300px သန္တာကောင်များမှ ပေါက်ပွားထွက်လာသောထုံးကျောက်အစိုင်အခဲများသည် တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် တဖြည်းဖြည်းပွား၍ပွား၍လာခဲ့ရာမှ အစိုင်အခဲကြီးတစ်ခုဖြစ်အောင်ဆက်မိသွားတော့၏။
ကျောက်မျက် သန္တာ left|thumb|ကျောက်မျက်တန်းဝင် အနီရောင်သန္တာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါကမ်းခြေအလွန် ပင်လယ်ရေအောက်တွင် အလွန်လှပသော သမုဒ္ဒရာ ဥယျာဉ်များနှင့်တူသည့် သန္တာကျွန်းတန်းများဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
သန္တာကျောက်တန်း တည်ရှိရာနေရာများ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သန္တာကျောက်တန်းများ တွေ့ရှိရာ ဒေသများ သန္တာကျွန်းနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ပူနွေးသောအပိုင်းများ၌ အမြောက်အမြားတွေ့ရသည်။
သန္တာများကိုသုံးမျိုးသုံးစားတွေ့ရသည်။
သန္တာကျောက်တန်းများသည် ကမ်းခြေမှ အတော်ဝေးဝေးနေရာတွင် ရှိကြသည်။
ဩစတြေးလီးယားတိုက်မှ သန္တာကျောက်တန်းကြီးသည် မိုင် ၁ဝဝဝကျော်ရှည်လျား၍ ဆယ်မိုင်မှ မိုင် ၉ဝအထိကျယ်သည်။
သန္တာကျွန်းခွေများသည်ကမ်းခြေမှ ဝေးသောအရပ်၌ တည်ရှိ၍ဖန်သားကဲ့သို့ကြည်လင်ငြိမ်သက်လျက်ရှိသော ပင်လယ်ထုံးအိုင်ကြီးများကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိတတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရေသတ္တဝါများ။
လဖိုင်မော်ထွန်းအောင်သည် ကချင်လူမျိုး လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ နိုင်ငံရေးသမား နည်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင် ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဖားကန့်ကျောက်တူးသမားမိသားစုတွင် မွေးဖွားသည့် ဦးမော်ထွန်းအောင် အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် စစ်တပ်ပိုင်ကုမ္ပဏီများ လုပ်ကွက်ရရှိစေရန် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ကျောက်မျက်ဥပဒေကြောင့် ဖခင်ဖြစ်သူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အရှုံးပေါ်ခဲ့ရသည်။
ထိုဖြစ်ရပ်ကပင် ဦးမော်ထွန်းအောင်ကို သဘာဝသယံဇာတ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် လူထုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် နည်းပညာအထောက်အပံ့ဖြင့် ပံ့ပိုးကူညီရန် အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဦးမော်ထွန်းအောင်သည် ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် မှ နည်းပညာဘွဲ့ရသည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟောင်ကောင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ တက္ကသိုလ်မှ မူဝါဒနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ကောနဲလ်တက္ကသိုလ်တွင်လည်း လူထုစီမံခန့်ခွဲရေးမဟာပညာကို လေ့လာခဲ့သည်။
လူမှုရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဦးမော်ထွန်းအောင်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ Myanmar Compassion Project, World Vision Myanmar, the Korea International Cooperation Agency (KOICA) and Spectrum-SDKN စသည့် အစိုးရမဟုတ်သည့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
နယူးယောက်အခြေစိုက် သဘာဝသယံဇာတ အုပ်ချုပ်မှု အင်စတီကျုတွင် ဒေသဆိုင်ရာ မန်နေဂျာအဖြစ် ငါးနှစ်ခန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့မူဝါဒ အကောင်အထည်ဖော်ရေး သုတေသနအဖွဲ့ဖြစ်သည့် Another Development ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ပြီး မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဦးမော်ထွန်းအောင်သည် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး စကားဝိုင်း ပူးတွဲကော်မတီတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအစုအဖွဲ့၏ နည်းပညာပံ့ပိုးသူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်တို့ပါဝင်သည့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၅) နေရာအတွက် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ပထမတစ်ကြိမ် အနိုင်ရဖူးသည့် တအောင်း (ပလောင်) အမျိုးသားပါတီမှ ဦးအိုက်မွန်းက အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီက အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့တွင် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
ဗျိုင်းမဲ (Egretta sacra) သည် ဗျိုင်းမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အိုရှန်းနီးယားတလျှောက်တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
မေလင်းလက်ဆွေသည် မြန်မာ့ဆေးပညာသမိုင်း၌ မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသား ကလေးငယ်အဖြစ် မှတ်ကျောက်တင်ထားခြင်းခံရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားin vitro fertilization ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်သားအိမ်ပြင်ပ၌ သန္ဓေအောင်စေ၍ မိခင်၏သားအိမ်အတွင်းသို့ သန္ဓေသားလောင်းအား ပြန်လည်ထည့်သွင်း၍ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စေသောနည်းလမ်းဖြစ်သည်။
မွေးဖွားမှုနှင့် ငယ်ဘဝအကြောင်း မေလင်းလက်ဆွေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ တောင်ငူမြို့ရှိ တော်ဝင်ဆေးရုံ၌ သားဖွားနှင့်မီးယပ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်မြမြ၊ သားဖွားနှင့်မီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဒေါ်မေသူမျိုးညွန့်၊ မေ့ဆေးဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာ‌ဋ္ဌေးဋ္ဌေးမြင့်နှင့် ဒေါက်တာအေးမောင်၊ ဒေါက်တာကြည်ကြည်စိန်၊ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာစန်းစန်းမြင့် သူနာပြုဆရာမကြီး နော်ချိုချိုအေးနှင့် သားလောင်းဗေဒပညာရှင် မမြတ်သဇင်တို့မှ အောင်မြင်စွာ ခွဲစိတ်မွေးဖွားပေးခဲ့ကြသည်။
မွေးဖွားစဉ်က ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၇ ဒသမ ၀၄ ပေါင် (၃.၂ ကီလိုဂရမ်) ရှိသည်။
မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားသမီးငယ်၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ဒေါက်တာဘဆွေနှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မေထွေး (ခ) မချောစုတို့မှာ အသက် ၃၀ နှစ်ကျော်အရွယ်များဖြစ်ပြီး မိခင်လောင်း၏ သားဥပြွန်နှစ်ဖက်စလုံးပိတ်နေသော ပြဿနာကြောင့် အိမ်ထောင်သက် ၉နှစ်တိုင်အောင် သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ကြပေ။
မိခင်လောင်း၏ သားဥပြွန်လမ်းကြောင်းပွင့်စေရန် ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် ကုသမှုခံယူခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားနည်းပညာ၏ အကူအညီဖြင့် သားသမီးရယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ဖခင်လောင်းဖြစ်သူ ‌ ဒေါက်တာဘ‌ဆွေ၏သုတ်ပိုးလေးများနှင့် မိခင်လောင်းဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မေထွေး (ခ) မချောစု၏ သားဥလေးများကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဗဟိုစည်အထူးကုဆေးခန်း၏ ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဗဟိုစည်မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီပေးရေးစင်တာ ၏ ဓာတ်ခွဲခန်းထဲ၌ သားလောင်းဗေဒပညာရှင် မမြတ်သဇင်မှ မျိုးစပ်သန္ဓေအောင်စေခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၌ သန္ဓေအောင်ပြီးသော သန္ဓေသားလောင်းကို မိခင်လောင်း၏သားအိမ်အတွင်းသို့ သားဖွားနှင့်မီးယပ် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာဒေါ်မြမြနှင့် သားဖွားနှင့်မီးယပ် အထူးကုဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဒေါ်မေသူမျိုးညွန့် တို့မှ ပြန်လည်ထည့်သွင်းပေးခဲ့ပြီး မိခင်လောင်းကို အောင်မြင်စွာကိုယ်ဝန်ဆောင်စေခဲ့သည်။
ဤသို့ ဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မမေလင်းလက်ဆွေကို မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားကလေးငယ် အဖြစ် အောင်မြင်စွာ မွေးဖွားနိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ဆေးပညာသမိုင်း မှတ်တိုင်အဖြစ် Health Digest ဂျာနယ် အတွဲ (၄)၊ အမှတ်(၄၉) ၊ အခြား ဂျာနယ်များနှင်. မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် ၂၀၀၉ မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် ၂၀၀၉တို့ ၌ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
ပညာရေး ယခုလက်ရှိတွင် မြန်မာ့ပထမဆုံး ဖန်ပြွန်သန္ဓေသားကလေးငယ် မေလင်းလက်ဆွေသည် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတစ်ခု၏ Grade 8 တွင် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။
ဘုံတလုတ် (Gorsachius melanolophus) သည် ဗျိုင်းမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ပါးဝါဖိုးခေါင် (Psilopogon chrysopogon) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၊ ဘော်နီယိုကျွန်း၊ ဆူမတြာကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အမြင့် ရှိသော တောတောင်များတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည်။
ယင်းငှက်တို့၏ ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်မှုကြောင့် IUCN အနီရောင် စာရင်းတွင် မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ် စိုးရိမ်ရမှုအနည်းဆုံး ငှက်မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဖိုးခေါင်ပါးမဲ (Psilopogon incognitus) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အမြင့် ၆၀၀-၇၀၀ မီတာမြင့်သော တောတောင်များတွင် နေထိုင်ကျက်စားလေ့ရှိပြီး သစ်ခေါင်းများတွင် အသိုက်ဆောက်လေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဖိုးခေါင်ညို (Caloramphus fuliginosus) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဘော်နီယိုကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
(2015) - IOC World Bird Names (version 5.2) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘော်နီယိုကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဖိုးခေါင်လည်ဝါ (Psilopogon franklinii) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အမြင့် ကြားရှိသော တောတောင်များတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
အာရှပုစဉ်းထိုး (Merops orientalis) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အီရန်နိုင်ငံမှ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တလျှောက် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအထိ အာရှတိုက်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် တွေ့ရသော အလားတူငှက်များကို ယခင်က မျိုးစိတ်အတူတူဟု သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကွဲပြားသောမျိုးစိတ်များအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်။
ယင်းငှက်များသည် အင်းဆက်များကို အဓိကစားသုံးသော ငှက်များဖြစ်ကြပြီး မြက်ခင်းပြင်များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ပုစဉ်းထိုးမြီးပြာ (Merops philippinus) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
များသောအားဖြင့် ရေနှင့်နီးသောနေရာများတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နယူးဂီနီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ပုစဉ်းထိုးလည်ပြာ (Merops viridis) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသ လမုတောများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
များသောအားဖြင့် ပျားပိတုန်းများ၊ ပုဇင်းများကို ဖမ်းယူစားသောက်လေ့ရှိသည်။
ပျားတူ (Hornets) ဆိုသည်မှာ “ဘဒူ” ဟု အသံထွက်ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသော နကျယ်မျိုး အင်းဆက်ဖြစ်ပြီး အုံဖွဲ့နေထိုင်သော နကျယ်ကောင်မျိုးများထဲတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။
ပျားတူတို့၏ အရွယ်အစားအနေဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အရှည်သည် ၂.၂ လက်မ (၅.၅ စင်တီမီတာ) အထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ပျားတူ အစစ်အမှန်များသည် “ဗက်စပါ (Vespa)” မျိုးစုမှဖြစ်၏။
ပျားတူအစစ်အမှန်များကို ၎င်းတို့၏ ဦးခေါင်းပုံစံနှင့် အခြားအမြှေးပါးများနှင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။
ပျားတူများကို ဥရောပ ၊ အာရှ ၊ အာဖရိက နှင့် အမေရိကတိုက် များတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
၎င်းတို့သည် ပူနွေးစိုစွတ်သော သစ်တောများနှင့် သဲကန္တာရဆန်သော ရာသီဥတုများကို နှစ်သက်ကြပြီး၊ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အေးသောရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသမျိုးတွင် တွေ့ရှိရခြင်းမရှိပေ။
ဇီဝစက်ဝန်းလည်ပုံ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ပျားတူဘုရင်မမှ တစ်ကောင်တည်း ပျားတူအုံအား ဆောက်လုပ်လေ၏။
သို့ရာတွင် ၎င်းလုပ်ဆောင်ချက်သည် ရာသီဥတုပေါ်မူတည်ကာ ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခုမတူညီကြပေ။
မြောက်အမေရိကမှ ပျားတူများသည် နွေဦးရာသီတွင် အသိုက်ဆောက်လုပ်ကြသည်။
အသိုက်ကို စတင်တည်ဆောက်သူ ထိုဘုရင်မ သည် ပျားတူအုံ၏ ဒီဇိုင်း ဗိသုကာပညာရှင်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ထို့နောက် ၎င်းအုံ၌ အကောင်ပေါက်ရန် ဥ ဥခြင်း စတင်လုပ်လေ၏။
၎င်းနောက် ပထမဆုံး ဘောက်ဖတ်ကဲ့သို့ သားလောင်းအကောင်ပေါက်လာလေသည်။
ဘုရင်မပျားတူသည် ၎င်းပိုးကောင်လေးများ ပိုးတုံးလုံးဘဝ ပိုးအိမ်မဖြစ်မချင်းအချိန်ထိ ၎င်းပထမဆုံးသားလောင်းများကို အစာကျွေးလေ၏။
ထို့နောက်တွင် ပိုးတုံးလုံးဘဝမှ နောက်ဆုံးဘဝအဆင့် ပျားတူအဖြစ်ရောက်ရှိလာကြပြီး ပထမဆုံး လုပ်သားပျားတူများ ဖြစ်လာကြလေသည်။
၎င်းနောက်ပိုင်းကာလများတွင် အသိုက်အအုံ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိုလုပ်သားများကသာ ဦးစီးလုပ်ဆောင်ကြလေပြီး၊ ပျားတူ များအတွင်းတွင် ပျားတူ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (လုပ်သား၊ ဘုရင်မလောင်း၊ မျိုးပွားမည့် ပျာတူထီး) စသဖြင့် မွေးမြူတည်ဆောက်ကြလေသည်။
ပျားတူများသည် ၎င်းတို့၏ အသိုက်အုံဆောက်လုပ်ထားသော နေရာသည် အလွန်သေးငယ်နေပါက၊ အခြားနေရာသို့ ရွေ့ပြောင်းအခြေချလေ့ရှိကြသည်။
ဆောင်းဦးရာသီတွင် မျိုးဆက်သစ် ပျားတူဘုရင်မလောင်းလေးများ ပေါက်ဖွားလာကြလေသည်။
ငယ်ရွယ်သော အထီးများမှာမူ မျိုးမအောင်သော ဥများမှ ပေါက်ဖွားလာကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဘုရင်မလောင်းလေးများသည် မိတ်လိုက်ကာ မျိုးအောင်ပြီးသည်နှင့် ဆောင်းရာသီတတွင်းလုံး နေထိုင်နိုင်မည့် ပိုးအိမ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ကြမည်ဖြစ်သည်။
အခြားပျားတူအားလုံးမှာ ပထမဆုံး နှင်းခဲကျသည့်အချိန်၌ သေဆုံးသွားကြလေသည်။
သားကောင် ပျားတူများနှင့် နကျယ်အဝါအစင်းကြားများသည် ဥယျာဉ်မြေများအတွက် ကောင်းကျိုးဖြစ်စေ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥယျာဉ်များအတွင်းရှိ သစ်ပင်၊ ပန်းပင်များအား ဖျက်ဆီးတတ်သောပိုးမွှားအများစုမှာ ၎င်းတို့၏ အစာသားကောင်များဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်၏။
ပျားများသည်လည်း ပျားတူအစာပင်ဖြစ်သော်လည်း ပျားတူအသိုက်အအုံများသည် တစ်နှစ်သာခံပြီး ဆောင်းရာသီတွင် သေဆုံးကြလေ့ရှိသောကြောင့် ရေရှည်အတွက် စိတ်ပူစရာမလိုပေ။