kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
thumb|ရိန်းဟာ့ ဟိုင်းဒြစ် ရိန်းဟာ့ ထရစ္စတန် အွိုင်ဂန် ဟိုင်းဒြစ် (၁၉၀၄ မတ် ၇ - ၁၉၄၂ ဇွန် ၄) သည် ဂျာမန် စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့၏ အဆင့်မြင့်အရာရှိဖြစ်ပြီး နာဇီတို့ အားကောင်းချိန်၌ ရဲအရာရှိအဖြစ်၎င်း၊ မျိုးဖြုတ်ပွဲ၏ ဦးဆောင်သူအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်သည်။
(ဂတ်စတာပို၊ စရစ်ပိုနှင့် စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေး တို့ကို ညွှန်ကြားသည့်) နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးပင်မရုံး၏ အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။
ဘိုဟီးမီးယားနှင့် မော်ရေးဗီးယားတို့၏ ယာယီအုပ်ချုပ်သူအဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်သည်။
သမိုင်းဆရာများက ဟိုင်းဒြစ်ကို နာဇီခေတ်၏ လူဆိုးကြီးအဖြစ် သရုပ်ဖော်ကြသည်။
Dederichs, Mario R. (2009) [2005]. Heydrich: The Face of Evil. Drexel Hill, PA: Casemate. အဒေါ့ဟစ်တလာက ဟိုင်းဒြစ်ကို "သံမဏိနှလုံးသားရှင်" ဟု ဖော်ပြရေးသားဖူးသည်။
စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ ဦးစီးခဲ့သူဖြစ်ပြီး နာဇီပါတီအား ဆန့်ကျင်သူများကို ဖမ်းဆီးခြင်း၊ ချုပ်နှောင်ခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။
မုန်တိုင်းတပ်သားတို့ကို သုံးကာ နာဇီဂျာမနီနှင့် ဩစထရီးယားတို့ရှိ ဂျူးများကို အကွက်ချတိုက်ခိုက်ခြင်းများလည်း လုပ်ခဲ့သည်။
အလယ်အဖွင့်နီးပါးသရ () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို အက္ခရာအသေး အေ (a) အား အထက်အောက်လှန်ထားသည့်ပုံစံ [] ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်စကား၌ ဤသရကို အဖြစ် အက္ခရာဖလှယ်မှု အများဆုံးဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဤသရသည် အနောက်တစ်ဝက်ဖွင့်သရ အမျိုးအစားဖြစ်သည့်အလား (မှတ်ယူ)ဖလှယ်ကြသည်။
အချို့ဒေသယိစကားများတွင် ဤ အသံထွက်ကို တွေ့ရှိရသော်လည်း ပြောဆိုသူအများစုသည် အလယ်သရပုံစံ (သို့) အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ ကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
မတြာဝက်သရ (schwa-ရွှား) ကဲ့သို့ သည် သရဝိုင်းခြင်းဖြစ် မဖြစ် အတွက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသော စွယ်စုံသုံးသရ အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤသရကို အလယ်အဖွင့်နီးပါးသရ၊ အရှေ့နီးပါးအဖွင့်နီးပါး၊ အနောက်နီးပါးအဖွင့်နီးပါးသရ၊ အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်သရ၊ အလယ်အဖွင့်သရ၊ စသည်တို့အတွက် သုံးစွဲနိုင်သည့်အပြင် ယေဘုယျသဘော ထိုနေရာတစ်ဝိုက်တွင် ထုတ်လုပ်/ဖြစ်ပေါ်သော သရသံပုံစံတို့အတွက်လည်း သုံးစွဲနိုင်ပေသည်။
အင်္ဂါရပ်များ ဤသရ၏နိမ့်မြင့်သဘောမှာ အဖွင့်နီးပါးဖြစ်၍ လျှာ၏အနိမ့်အမြင့်(အနေအထား)သည် သည် အဖွင့်သရနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။
သရဝိုင်းခြင်းအတွက် သီးသတ်သတ်မှတ်မထားသောကြောင့် နှုတ်ခမ်းကိုဝိုင်း၍ (သို့) ဖြန့်၍ ထွက်ဆိုနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လက်တွေ့အားဖြင့်မူ အပြန့်(နှုတ်ခမ်းဖြန့်)သဘောမှာ ပို၍အဖြစ်များသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အဖွင့်နီးပါးသရများ ကဏ္ဍ:အလယ်သရများ ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ။
အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို (ယခင်အသုံး ) အဖြစ် ဖော်ပြသည်။
ဤအက္ခရာသည် အင်္ဂလိပ် ဂဏန်း (သို့) စစ်ရစ်လစ် အက္ခရာ ဇီ (Ze) ၏ အသေးစာလုံး (з) မဟုတ်ပေ။
လက်တင်အက္ခရာ အပ်စီလွန်၏ အက္ခရာပုံအသေး ɛ ကို ရှေ့နောက်ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Handbook of the international Phonetic Association, Cambridge University Press, p- 173 ɛ ကို ၁၉၉၃ မှသာ သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ ယခင်ကာလများ၌ ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ကို အမြင့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲ၍ အဖြစ် အလယ်တစ်ဝက်အပြန့်သရ ကိုရည်ညွှန်းရန် သုံးစွဲနိုင်သည်။
ထို့အတူ အနိမ့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲ၍ အဖြစ် အလယ်အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရ ကိုရည်ညွှန်းနိုင်ပေသည်။
ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလယ်တစ်ဝက်သရ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည့် ကို အနိမ့် ဖြည့်စွက်အက္ခရာနှင့်တွဲပြီး အဖြစ် အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
သို့သော် ပို၍တိတိကျကျရေးရမည်ဆိုလျှင် အပြန့်သဘော ထပ်တိုးအက္ခရာကိုသုံးပြီး ဟူ၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။
(သဒ္ဒဗေဒကျမ်းရင်းများတွင် ကို ပြန့်ခြင်း၊ ဝိုင်းခြင်း ဖော်ပြထားမှုမရှိပေ။
) အင်္ဂါရပ်များ တစ်ဝက်ဖွင့်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထားသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်သရ၏ကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်တည်ရှိသည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ဖွင့်သရများ ကဏ္ဍ:အလယ်သရများ ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ။
Redirect အလယ်တစ်ဝက်ဖွင့်အပြန့်သရ။
အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အလံတော်(Dari: , Pashto: افغانستان توغ) သည် အလျားလိုက် သုံးရောင်ခြယ်အလယ်တွင် နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်အား ထည့်သွင်းထားသည်။
လက်ရှိအလံကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း ၂၀ ရာစုတစ်လျှောက်လုံးတွင် တူညီမှုရှိသော အလံဒီဇိုင်းများစွာအား အသုံးပြုခဲ့သည်။
အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ၁၇၀၉ ခုနှစ် ဟိုတက်မင်းဆက်စတင်တည်ထောင်ခဲ့စဉ်အချိန် ပထမဆုံးသော အလံအား အသုံးပြုစဉ်ကတည်းက ရေတွက်လျှင် အလံ ၂၅ ခုမျှ သုံးစွဲခဲ့သည်။
၂၀ ရာစုအတွင်း၌ပင်လျှင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတော်အလံ ၁၈ ခုမျှ ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကာလအတွင်း အခြားသောနိုင်ငံများထက် များပြားခဲ့သည်။
အလံအများစုသည် အနက်၊ အနီနှင့် အစိမ်းရောင်တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံအလံသည် ဟေတီ၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ကော့စတာရီကာ၊ အယ်ဆာဗေဒို၊ အီကွေဒေါ၊ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံအလံများကဲ့သို့ အလံတွင် နိုင်ငံအလံပုံကို ပြန်လည်ဖော်ပြထားသော အလံ ၈ ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘိုလီးဗီးယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ ဆန်မာရီနိုနှင့် စပိန်အလံများကဲ့သို့ အလံတွင် အဆောက်အဦပုံကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသော အလံ ၆ ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒီဇိုင်းနှင့် အရောင် အနက်ရောင်သည် ၁၉ ရာစုသမိုင်းတလျှောက်၌ နိုင်ငံ့ကာကွယ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြမှုများကို ဖော်ပြနေပြီး အနီရောင်သည် လွတ်လပ်ရေး(အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် သဘောတူစာချုပ် (၁၉၁၉) အား ရည်ညွှန်း)အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူများ၏ သွေးကို ရည်ညွှန်းလိုကာ အစိမ်းရောင်သည် အနာဂတ်အတွက် မျှော်လင့်ချက်နှင့် ကြွယ်ဝချမ်းသားမှုတို့အား ရည်ညွှန်းသည်။
အချို့သော မတူညီသည့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူများတွင် အနက်ရောင်သည် သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အနီရောင်သည် တိုးတက်မှုနှင့် အစိမ်းရောင်သည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပေါကြွယ်ဝမှု သို့မဟုတ် အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုယ်စားပြုသည်။
သုံးရောင်ခြယ်အလံကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အာဖဂန်ဘုရင် ဧမန်မျူလာ ခန်းသည် သူ၏ မိဖုရားနှင့်အတူ ဥရောပအား လှည့်လည်စဉ်က ၎င်း၏ လှုံဆော်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အလံ၏မူလသုံရောင်ခြယ်ဒီဇိုင်းကို ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အလံတော်၏ ဒီဇိုင်းကို အခြေပြု၍ ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
အလံ၏ အလယ်တွင် နိုင်ငံတော်တံဆိပ်အား ထည့်သွင်းထားသည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်မှစ၍ အလံတိုင်း၏ အလယ်တွင် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ပါဝင်သည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တိုင်းလိုတွင် ဗလီပုံပါဝင်သည်မှာ ၁၉၀၁ ခုနှစ် ပထမဆုံး အသုံးပြုစဉ်ကတည်းကဖြစ်ပြီး ဂျုံနှံပါဝင်သည်မှာ ပထမဆုံးထည့်သွင်းခဲ့သည့် ၁၉၂၈ ကတည်းကဖြစ်သည်။
လက်ရှိအလံတော်မှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်ပုံစံအား ၂၀၀၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော ပုံစံဖြစ်ပြီး အရောင်ခြယ်ထားသော အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ပါဝင်သည့် အချို့မူကွဲအလံများရှိသည်။
၁၉၂၈-၁၉၇၈ မှ အလံများနှင့် ၁၉၈၀-ယနေ့ထိ အလံများအတွင် အကျုံးဝင်သော colors video approximation မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- အနက် အနီ အနီ အစိမ်း အစိမ်း အဖြူ RGB 0/0/0 211/32/17 190/0/0 0/122/54 0/153/0 255/255/255 Hex #000000 #d32011 #be0000 #007a36 #009900 #FFFFFFCMYK 0/0/0/100 0/85/92/17 0/100/100/25 100/0/56/52 100/0/100/40 0/0/0/0 အခြားသော အလံများ အလံအသုံးပြုပုံ ဓာတ်ပုံပြခန်း သမိုင်းတွင်အသုံးပြုခဲ့သော အလံများ အလံ အသုံးပြုသည့် ခုနှစ်များ အချိုး အစိုးရ မှတ်ချက်များborder|108px၁၇၀၉–၁၇၃၈၂:၃ဟိုတက်မင်းဆက်ဟိုတက်မင်းဆက်အလံ border|108px၁၇၄၇–၁၈၄၂၂:၃ဒါရန်နီအင်ပါယာအာမတ် ရှရ် ဒါရန်နီနှင့် ၎င်းမင်းဆက်များ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဤကာလ၌ တရားဝင်အလံ အသုံးပြုခြင်းမရှိခဲ့။
၁၈၄၂–၁၈၈၀အာဖဂန်နစ္စတန်စော်ဘွားနိုင်ငံ၁၈၈၀ ခုနှစ် ရှေ့ပိုင်းတွင် ဘာရက်ဇိုင်းမင်းဆက်သည် ဒါရန်နီမင်းဆက်အသုံးပြုခဲ့သော အလံကိုလည်း အသုံးပြုခြင်းမရှိသလို အခြားအလံကိုလည်း ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခြင်းမရှိခဲ့။
border|108px၁၈၈၀–၁၉၀၁၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန်စော်ဘွားနိုင်ငံအာ့ဘ်ဒူလ် ရာရှ်မန် ခန်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
border|108px၁၉၀၁–၁၉၁၉၃:၅အာဖဂန်နစ္စတန်စော်ဘွားနိုင်ငံဟာဘီဘူလာ ခန်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် နိုင်ငံတော်အလံနှင့် စစ်အလံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဟာဘီဘူလာ ခန်သည် သူ့ဖခင်အလံတွင် ယနေ့ခေတ် နိုင်ငံတော်တံဆိပ်၏ ရှေ့ပြေးပုံစံဖြစ်သည့် ဗလီပါဝင်သော နိုင်ငံတော်တံဆိပ်ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
border|108px၁၉၁၉–၁၉၂၆/၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန်စော်ဘွားနိုင်ငံဘုရင် အေမန်နျူလာ ခန်လက်အောက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော ပထမအလံဖြစ်ပြီး သူသည် သူ့ဖခင်အလံတွင် နိုင်ငံတော်တံဆိပ်မှ အဋ္ဌဂံပုံ အလင်းတန်းများ ထွက်ပေါ်နေသည့်ပုံကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ဤပုံစံသစ်သည် အော်တိုမန်အင်ပါယာတွင် အသုံးများခဲ့သည်။
အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
border|108px၁၉၂၆–၁၉၂၈၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံဘုရင် အေမန်နျူလာလက်အောက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော ဒုတိယမြောက်အလံဖြစ်သည်။
သူသည် အဋ္ဌဂံနေရာတွင် အနှံခွေဖြင့် အစားထိုးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်တံဆိပ်ကို အနည်းငယ်မွမ်းမံခဲ့သည်။
တံဆိပ်အတွင်းရှိ ဗလီ၏ဒီဇိုင်းသည် နောင်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်အလံအများစု၌ ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဗလီအတွင်း၌ မက္ကာဘက်သို့ မျက်နှာမူထားသော မုခ်ဦး(Mihrab) ပါရှိသည်။
border|108px၁၉၂၈၃:၅အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံဘုရင် အေမန်နျူလာလက်ထက်တွင် တတိယမြောက်အသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
အတိတ်ကာလ(ယခင်အသုံးပြုခဲ့သော အလံများ)၊ လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးမြေကျခဲ့မှုများ (တတိယမြောက် အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် စစ်ပွဲ)နှင့် အနာဂတ်အတွက် မျှော်လင့်ချက်တို့ကို အသီးသီးကိုယ်စားပြုနေသော အနက်၊ အနီနှင့် အစိမ်း သုံးရောင်ခြယ်အလံကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအလံသည် ဥရောပသို့ ခန် အလည်အပတ်သွားရောက်ခဲ့စဉ်က လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ခြင်း အထူသဖြင့် ဝှိုင်မာသမ္မတနိုင်ငံ(အနက်-အနီ-ရွှေ)အလံ၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
border|108px၁၉၂၈–၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံဘုရင် အေမန်နျူလာလက်ထက်တွင် စတုတ္ထမြောက်အသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဒေါင်လိုက် သုံးရောင်ခြယ်အလံသည် ၂၀ ရာစုတစ်လျှောက် အသုံးပြုခဲ့မှုတို့တွင် ယနေ့ကာလအထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သော အရာဖြစ်သည်။
တံဆိပ်အသစ်တွင် နှင်းလွှမ်းသော တောင်ထိပ်နှစ်ခုထိပ်မှ နေထွက်ပေါ်နေပုံကို အသုံးပြုထားပြီး ၎င်းသည် အာဖဂန်နစ္စတန်မင်းဆက်စတင်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
တံဆိပ်တွင် ဂျုံနှံတို့ပါဝင်ပြီး ထိုအမှတ်လက္ခဏာသည် မတူညီသော အုပ်စိုးမှုများတစ်လျှောက် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ်တိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ထိုအချိန်က ဆိုဗီယက်ယူနီယံနိုင်ငံတော်တံဆိပ်တွင်သာ ဂျုံနှံတို့ပါဝင်ခဲ့ပြီး နောင်တွင်မှာသာ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ၏ အလံတို့တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
border|108px၁၉၂၈–၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံအထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သောအလံ၏ မူကွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဂျပန် နေဝန်းနီအလံကဲ့သို့ နေအလင်းရောင်မှာ ပိုမိုထူထဲရှည်လျားပြီး အလယ်တွင် အဝါရောင်ကြယ်ပါဝင်သည်။
border|108px၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံ၁၉၂၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း အချိန်ခဏမျှသာ အသုံးပြုသော အလံဖြစ်သည်။
border|108px၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံဤအလံ(၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော မူလအလံနှင့် တူညီသည်)ကို ခတ္တမျှသာ စိုးစံခဲ့ရသော အီနာယတူလာ ခန်လက်ထက်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
108px|border၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် စော်ဘွားနိုင်ငံ(၁၉၂၉)ဟာဘီဘူလာ ကာလာကာနီ၏ တိုတောင်းသော စိုးစံချိန်တွင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး အနီ၊ အနက်နှင့် အဖြူ ဒေါင်လိုက် သုံးရောင်ခြယ်အလံဖြစ်ကာ ၁၃ ရာစု မွန်ဂိုတို့ အာဖဂန်နစ္စတန်ကို သိမ်းပိုက်စဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော အလံနှင့် ဆင်တူသည်။
108px|border၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံကာလာကာနီတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဟီရတ်ဒေသရှိ တာဂျစ်တော်လှန်ရေးသမားများအသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်သည်။
border|108x108px၁၉၂၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံကာလာကာနီ၏ ရန်ဘက် ဂျာလာလာဘတ်ရှိ ခေတ္တမျှသာ အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့သော ပြိုင်ဖတ်အစိုးရဖြစ်သည့် အလီ အာမတ် ခန် အသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်သည်။
border|108px၁၉၂၉ – ၁၉၃၀ မတ်လ ၂၇ ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံမိုဟာမတ် နာဒီ ရှား၏ အုပ်စိုးမှုကာလတွင် ပထမအလံဖြစ်သည်။
အနက်၊ အနီနှင့် အစိမ်းရောင် သုံးရောင်ခြယ်အလံအား ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အေမန်နျူလာဘုရင်၏ အဋ္ဌဂံပုံအား အလယ်တွင် တောင်တန်းနှင့် နေမင်းတံဆိပ်အား အစားထိုးခဲ့ပြီး အနက်-အနီ-အစိမ်း ဒေါင်လိုက်ပုံစံကိုတော့ ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့သည်။
border|108px၁၉၃၀ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် – ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၆ ရက် ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဘုရင့်နိုင်ငံနာဒီ ရှား၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ဒုတိယမြောက် အသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်ပြီး ထိုအလံကို ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ဇဟီ ရှားလက်ထက်တွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
အဋ္ဌဂံပုံ အလင်းတန်းများကို ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး တံဆိပ်ကို ကြီးခဲ့ကာ ဗလီ၏ပုံစံမှာလည်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်အလံတွင် အသုံးပြုခဲ့ပုံနှင့် တူညီသည်။
ဗလီနှင့် တံဆိပ်အကြားတွင် မိုဟာမတ် နာဒီ ရှားမင်းဆက် စတင်စိုးစံခဲ့သည့် ခုနှစ် ١٣٤٨ (အစ္စလာမ်မစ်လပြက္ခဒိန်၏ ၁၃၄၈ ခုနှစ်နှင့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်၏ ၁၉၂၉ အေဒီ)ကိုထည့်သွင်းထားသည်။
border|108px၁၉၇၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက် – ၁၉၇၄ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက် ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် သမ္မတနိုင်ငံအာဖဂန်နစ္စတန် သမ္မတနိုင်ငံမှလွှတ်တင်ခဲ့သော ပထမအလံဖြစ်သည်။
ယခင်အလံကို နမူနာယူထားပြီး ဇဟီ ရှားမင်းဆက်ပြီးဆုံးသွားပြီးဖြစ်၍ ١٣٤٨ ခုနှစ်ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ် မေ ၉ – ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် သမ္မတနိုင်ငံအာဖဂန်နစ္စတန် သမ္မတနိုင်ငံမှ လွှတ်တင်ခဲ့သော ဒုတိယမြောက်အလံဖြစ်သည်။
တူညီသော အရောင်များကို အသုံးပြုသော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်များ ကွဲပြားခဲ့သည်။
အနက်သည် မှောင်မိုက်သော အတိတ်ကာလအတွက်၊ အနီသည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးချောင်းစီးခဲ့ရမှုနှင့် အစိမ်းရောင်သည် စိုက်ပျိုးရေးမှ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုအတွက် ဖြစ်သည်။
အလံ၏ ဒေါင့်နေရာတွင် တောင်ပံဖြန့်ထားသော ရွှေရောင်လင်းယုန်၊ လင်းယုန်ရင်ဘက် (ဗလီအစား)သည် တရားဟောစင်မြင့်သဏ္ဌာန်၊ လင်းယုန်ပတ်လည်တွင် ဂျုံနှံနှင့် လင်းယုန်အပေါ်တွင် နေအလင်းရောင်များ (နိုင်ငံသစ်အတွက်) ပါရှိသော တံဆိပ်သစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။
border|108px၁၉၇၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၇ – ၁၉၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ မိုဟာမတ် ဒါအောက် ခန်အား အသတ်ခံခဲ့ရပြီး အာဖဂန်နစ္စတန် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီအုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံအား တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အကူးအပြောင်းကာလ အချိန်ခဏလေးအတွင်း၌သာ တူညီသောအလံကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း တံဆိပ်အား ထည့်သွင်းခြင်းမရှိတော့ချေ။
ဤသည်နှင့်တူညီသောအလံကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အာဖဂန်နစ္စတန်မြောက်ပိုင်းဒေသအား ထိန်းချုပ်ထားသော ဂျန်ဘစ် အီ မီလီ(Junbish-e Milli)မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ်အတွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ – ၁၉၈၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၁ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံအလုံးစုံသော ပြောင်းလဲမှုဖြစ်ပြီး အောက်ခံအနီရောင်နှင့် ဒေါင့်တွင် အဝါရောင်တံဆိပ်ကို အသုံးပြုကာ ၂၀ ရာစု ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများ အသုံးပြုသော ပုံစံအတိုင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။
ထိုတံဆိပ်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ၏ Khalq အုပ်စုတံဆိပ်ကို ဂျုံနှံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး နိုင်ငံ၏ လူမျိုးစု ၅ ခုကို ကိုယ်စားပြုသော ကြယ်ပါဝင်သည်။
Khalq ဝေါဟာရကို အာရပ်ဘာသာဖြင့် အလယ်တွင်ရေးထိုးထားပြီး အောက်၌ 'ဆောတော်လှန်ရေး (Saur Revolution) ١٣٥٧' နှင့် နိုင်ငံအမည်အပြည့်အစုံကို ရေးသားထားသည်။
border|108px၁၉၈၀၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံဆိုဗီယက်ကျူးကျော်မှုအတွင်း Khalq အုပ်စုကို Parcham အုပ်စုမှ ဖြုတ်ချခဲ့ပြီးနောက် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ အလံမှာ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စားပြုသော စက်သွားနှင့် စိုက်ပျိုးရေးကို ကိုယ်စားပြုသော ဂျုံနှံတို့ကို ထည့်သွင်းပြီး နိုင်ငံတော်အလံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
border|108px၁၉၈၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၂ – ၁၉၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံဘာဘရက် ကာမေးလက်အောက် ဦးဆောင်မှုအသစ်တွင် အခြေခံစည်းမျဉ်းများအစီအစဉ်အောက်၌ ရိုးရာ အနက်၊ အနီနှင့် အစိမ်း သုံးရောင်ခြယ်အလံအား ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အတိတ်၊ လွတ်လပ်ရေးအတွက် သွေးချောင်းစီးခဲ့မှုနှင့် အစ္စလာမ်မစ်ယုံကြည်မှုတို့ကို အသီးသီး ရည်ညွှန်းသည်။
ထွန်းလင်းနေသော နေဝန်း(ယခင်အမည်ဖြစ်သည့် တောက်ပနေသောနေဝန်း၏ မြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ခိုရာဆွန်း(Khorasan)ကို ရည်ညွှန်းသည်)၊ တရားဟောစင်မြင့်နှင့် စာအုပ်(ကားလ် မာ့ခ်၏ အရင်းကျမ်း သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်)၊ နိုင်ငံတော်အရောင်များဖြင့် ဖဲပြား၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် စက်သွား၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒအတွက် ကြယ်နီတို့ပါဝင်သော တံဆိပ်သစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
တံဆိပ်၏ ဖဲပြားများနှင့် ဂျုံနှံတို့မှ အရှေ့ဂျာမနီနှင့် ရိုမေးနီးယားတို့၏ တံဆိပ်များနှင့် ဆင်တူသည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ – ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် သမ္မတနိုင်ငံဤအလံကို မိုဟာမတ် နာဂျီဘူလာ၏ အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေး ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စက်သွားအား အပေါ်မှ အောက်သို့ချပြီး ကြယ်နီနှင့် စာအုပ်ကို ဖယ်ရှားကာ အစိမ်းရောင်ကွင်းပြင်ကို မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကဲ့သို့ ပြုလုပ်ထားသော တံဆိပ်မှတပါး ယခင်အလံနှင့် တူညီမှုရှိခဲ့သည်။
border|108px၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၇ − ၁၉၉၂ ဒီဇင်ဘာ ၆ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံဆိုဗီယက်ကို လိုလားသော နာဂျီဘူလာအာဏာလက်လွတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ခေတ္တအသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်သည်။
မူကွဲများစွာ ရှိသည့်အနက် တစ်ခုကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
အပေါ်စင်းတွင် အာရပ်ဘာသာဖြင်း "အလ္လာဟု အက္ကဘာ" ("ဘုရားသခင်သည် အကြီးမြတ်ဆုံး") အလယ်စင်း(ယခင်အလံမှ အနီကို လုံးဝဖယ်ရှားထားပြီး အဖြူရောင်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့)တွင် ရှာဟာဒါရှ်(Shahadah) ကို ထည့်သွင်းထားသည်။
border|108px၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၇ − ၁၉၉၂ ဒီဇင်ဘာ ၆ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံဤအလံသည်လည်း ဆိုဗီယက်ကို လိုလားသော နာဂျီဘူလာအာဏာလက်လွတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ခေတ္တအသုံးပြုခဲ့သော အလံဖြစ်သည်။
border|108px၁၉၉၂ ဒီဇင်ဘာ ၇ – ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံ / မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ် (de jure)ရာဘန်နီလက်အောက် အစ္စလာမစ်အစိုးရသစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့သော အလံဖြစ်သည်။
အရောင်ပုံစံမှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း မွတ်စလင်နိုင်ငံအလံများစွာနှင့် ဆင်တူသည်။
တံဆိပ်မှာ ယခင်ဘုရင့်ခေတ်မှ တံဆိပ်နှင့်အတူတူဖြစ်ပြီး ရှာဟာဒါရှ်နှင့် မူဂျာဟစ်ဒင်တို့၏ အောင်မြင်မှုကို ကိုယ်စားပြုသော ဓားတို့ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
တံဆိပ်၌ ပါဝင်သော နှစ်ကိုလည်း အပြည့်အဝလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်၏ အေဒီ ၁၉၁၉ နှင့်ညီမျှသော အစ္စလာမ်မစ်နေပြက္ခဒိန်၏ ١۲۹٨ (၁၂၉၈)ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
တံဆိပ်၏ အောက်ခြေတွင် "အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်နိုင်ငံ"("") ဟု ရေးသားထားသည်။
108px|border၁၉၉၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ – ၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၆၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံတာလီဘန်တို့ အသုံးပြုခဲ့သော အဖြူရောင် ပြောင်အလံဖြစ်သည်။
108px|border၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ – ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တာလီဘန်တို့သည် အဖြူရောင်အလံတွင် ရှာလာဒါရှ်ကို ထည့်သွင်း၍ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
108px|border၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ – ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံတာလီဘန်တို့အသုံးပြုခဲ့သော အခြားမူကွဲအလံတစ်ခု။
border|108px၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၃ – ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၇ ၁:၂အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သော အလံနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သော်လည်း ပတ်ရှ်တိုနှင့် ဒါရီဘာသာစကားများဖြင့် စာသားများအား ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
border|108px၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ – ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇွန် ၂၇ ၁:၂ကြားဖြတ်အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးတာလီဘန်တို့ ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ရိုးရာ အနက်၊ အနီနှင့် အစိမ်းအရောင်တို့ကို ‌၁၉၂၈ မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ဒေါင်လိုက်အနေအထားဖြင့် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အလယ်ရှိတံဆိပ်ကိုလည်း ရှေးအာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံတော်တံဆိပ်ကိုအသုံးပြုခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ အလံတွင် အသုံးပြုခဲ့မှုနှင့် ပုံစံတူသော်လည်း ဓားများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
border|108px၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇွန် ၂၇ – ၂၀၀၄ အောက်တိုဘာ ၉ ၁:၂ကြားဖြတ်အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေး၂၀၀၂ ခုနှစ်နွေဦးတွင် ကျင်းပခဲ့သော လွှတ်တော်အစည်းအဝေး(Loya Jirga)၌ အလံအလယ်ရှိ တံဆိပ်အဖြူရောင်အစား ရွှေရောင်ဖြင့်၊ ဗလီအောက်ရှိ နှစ်အား "၁၃၈၀"မှ "၁၃၄၈"သို့ ပြောင်းလဲခြင်းများအပါအဝင် အာဖဂန် နိုင်ငံတော်အလံ၏ အနည်းငယ်သော ပြောင်းလဲမှုများကို မဲပေးခဲ့ကြပြီး ၂၀၀၂ ဇွန်လတွင် တရားဝင်ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။
border|108px၂၀၀၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၉ – ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံယခင်အလံနှင့်တူညီသော်လည်း အရွယ်အစားအချိုးကို အသုံးပြုထားပြီး နိုင်ငံတော်တံဆိပ်ကို အနည်းငယ် သင့်တင့်သည့်အနေအထားသို့ ပြောင်းလဲထားသည်။
အောက်ခြေရှိ "" အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ်နိုင်ငံ အား ရိုးရှင်းသော"" အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံဟု အစားထိုးခဲ့သည်။
border|108px၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ – ယနေ့ထိ၂:၃အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံဤအလံတွင် ကြီးမားသော ဖဲပြားများဖြင့် အတွန့်အလိပ်တို့ပါဝင်သော နိုင်ငံတော်တံဆိပ်ကို အနီရောင်လိုင်းတွင် တစ်ခုလုံးတည်ရှိနေသည့်အစား အနက်နှင့် အစိမ်းလိုင်းများတွင် အနည်းငယ်အစွန်းထွက်နေစေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်အလံများ ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ။
အော်စကာ ဖင်ဂယ်လ် အို'ဖလာဟာတီး ဝီလ်စ် ဝိုင်းလ်ဒ် () သည် အိုင်းရစ် ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၈၈၀ နှစ်များတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေများကို ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၈၉၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ အကျော်ကြားဆုံး ပြဇာတ်ဆရာများထဲ၌ တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
အော်စကာကို ၎င်း၏ စာတိုပတ်စ၊ ကဗျာတိုများ၊ ဒေါရီယန်ဂရေး၏ ပန်ချီကား (The Picture of Dorian Gray) လုံးချင်းဝတ္ထုတို့ကြောင့် ၎င်းကိုအမှတ်တရရှိကြသည့်အပြင် (နှစ်ဦး (သို့) အများသဘောတူ) လိင်တူဆက်ဆံခြင်းအတွက် ဆိုးရွားသည့်မဖွယ်မရာဆောင်ရွက်သည်ဆိုကာ စွဲချက်တင်ခံရခြင်းကြောင့် ပထမဆုံး တရားစီရင်ခံရသည့် နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်များထဲက တစ်ဦးဖြစ်ကာ ထောင်ကျခြင်း၊ အသက် (၄၆) နှစ်အရွယ် ဦးနှောက်အမှေးရောင်ရောဂါဖြင့် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်၌ တိမ်းပါးသွားခြင်းတို့ကြောင့်လည်း အမှတ်တရရှိကြလေသည်။
ဝိုင်းလ်ဒ်၏ မိဘများသည် ဒဘလင်မြို့မှ အင်္ဂလိပ်-အိုင်းရစ် ပညာတတ်များဖြစ်ကြပြီး ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်စကားများကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ပြောတတ်စေရန် လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်တွင် ဝိုင်းလ်ဒ်က ဂန္ထဝင်ဘာသာရပ်နှင့် ဒဿနိကဗေဒတွဲစပ်ဘာသာကို ယူသည်။
ပထမဆုံး ထရင်နတီကောလိပ်၊ ထို့နောက် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၏ မာ့ဂ်ဒါလင်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့၍ သူ့ကိုယ်သူ ထူးခြားသော ဂန္ထဝင်ပညာရှင်ဟု လက်တွေ့ပြသခဲ့သည်။
၎င်း၏ သရုပ်ပြဆရာနှစ်ဦးဖြစ်သော ဝေါလ်တာ ပါတာ (Walter Pater) နှင့် ဂျွန် ရာ့စ်ကင် (Ruskin) တို့ဦးဆောင်လမ်းပြမှုဖြင့် အနုသုခုမ/ရသပညာရပ်၏ ထင်ရှားသော ဒဿနဆိုင်ရာတို့နှင့် ပတ်သက်လာမိသည်။
တက္ကသိုလ်ပြီးနောက် ဝိုင်းလ်ဒ်သည် လန်ဒန်သို့ပြောင်း၍ ဖက်ရှင်ယဉ်ကျေးမှု လူမှုအသိုင်းဝိုင်းများကြား ကျင်လည်ခဲ့သည်။
ရသပညာရပ်အတွက် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအနေဖြင့် စာပေဆောင်ရွက်မှုအမျိုးမျိုးတွင် စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့၏။
ကဗျာစာအုပ်ထုတ်ဝေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါတို့တွင် "အင်္ဂလိပ်အနုပညာ နှင့် အတွင်းပိုင်းအလှဆင်ခြင်း ခေတ်ဆန်းချိန်အသစ်" အမည်ဖြင့် ပို့ချမှုပြုသည်။
ထို့နောက် လန်ဒန်သို့ပြန်ပြီး အရေးသွက်လက်သော သတင်းစာဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ ပြင်းထန်ရက်စက်လှသော ဝေဖန်ရေးစွမ်းရည်၊ လှပကျော့မော့အရောင်သွေးစုံလင်သည့် အဝတ်အစား၊ လေးစားလောက်ဖွယ် စကားပြောစွမ်းရည်တို့ကြောင့် ထင်ရှားသည့် ဝိုင်းလ်ဒ်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက နာမည်ကျော်ကြား အထင်ရှားဆုံးသူများထဲက တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၉၀ အလှည့်အပြောင်းကာလများ၌ ဆွေးနွေးမှုများ၊ အက်ဆေးများစွာတို့၌ အနုပညာ၏ သာလွန်မြင့်မြတ်မှုသဘောနှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ စိတ်ကူးများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကာ စာရိတ္တဆုတ်ယုတ်လာခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်း၊ အလှတရား စသည့်အကြောင်းအရာတို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ၎င်း၏ တစ်ခုတည်းသော လုံးချင်းဝတ္ထု (The Picture of Dorian Gray) ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ရသပိုင်း အသေးစိတ်ကို တိတိကျကျတည်ဆောက်ရန်၊ ပို၍ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လူမှုအကြောင်းအရာများထဲသို့ ပေါင်းစပ်ရန်ဆိုသည့် အခွင့်အလမ်းတစ်ခုသည် ဝိုင်းလ်ဒ်အား ပြဇာတ်များကို ရေးဖြစ်သွားစေသည်။
ပဲရစ်၌ရှိစဉ် ဆာလိုမီပြဇာတ် (Salome) ကို ၁၈၉၁ တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ထိုပြဇာတ်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံအတွက် လိုင်စင်အငြင်းခံလိုက်ရသည်။
အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်စဉ်များပေါ်၌ သမ္မာကျမ်းလာကြောင်းရာများကို တင်ဆက်ခွင့် တားမြစ်ထားသောကြောင့်ဖြစ်၏။
စိုးရိမ်ကြောင့်ကြမှုမရှိဘဲ ဝိုင်းလ်ဒ်သည် ၁၈၉၀ အစောပိုင်းနှစ်များ၌ လူမှုဇာတ်မြူးလေးပုဒ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ကာ ထိုသို့ရေးသားခြင်းများကပင် ၎င်းကို ဝိတိုရိယခေတ်နှောင်း လန်ဒန်ရှိ အအအောင်မြင်ဆုံး ပြဇာတ်ဆရာများထဲကတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
အောင်မြင်မှု၊ ကျော်ကြားမှု အရှိန်ဟုန်ကောင်းစဉ်၊ ၁၈၉၅ ၌ The Importance of Being Earnest ပြဇာတ်ကို လန်ဒန်၌ ဖျော်ဖြေစဉ်ကာလတွင် ဝိုင်းလ်ဒ်သည် ကွီးန်စ်ဘယ်ရီ မှူးမတ်ကြီး (Marquess of Queensberry) ကို ၎င်းအား ရာဇဝတ်မှုမြောက် အသရေဖျက်ခြင်းအတွက် တရားစွဲဆိုသည်။
ထိုအမတ် (အရာရှိကြီး) သည် ဝိုင်းလ်ဒ်၏ ချစ်သူ "လော့ဒ် အဲလ်ဖရဒ် ဒါ့ဂလာ့စ် (Lord Alfred Douglas) ၏ ဖခင်ပင်ဖြစ်၏။
ထိုတရားစွဲဆိုမှုကပင်လျှင် ဝိုင်းလ်ဒ်၏ စွပ်စွဲချက်ကို ရုပ်သိမ်းစေရသည့် အထောက်အထားများကို တွေ့ခဲ့ရပြီး ကိုယ်တိုင် အဖမ်းခံ အကျဉ်းစံရသည်အထိ ဖြစ်သွားခဲ့လေသည်။
အကြောင်းမှာ လိင်တူဆက်ဆံခြင်းအတွက် တရားစီရင်ခံလိုက်ရ၍ ဖြစ်၏။
တရားခွင်နှစ်ခုအပြီး အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ်ကျခံရ၍ ၁၈၉၅ မှ ၁၈၉၇ အထိဖြစ်သည်။
ထောင်သက်တမ်း ဒုတိယနှစ်တွင် "အသည်းခိုက် ဝမ်းနည်းပူဆွေး" (De Profundis - တိုက်ရိုက်:နက်လွန်းသည့်နေရာမှ) စာကို ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းသေလွန်ပြီးအချိန် ၁၉၀၅ တွင် ထုတ်ဝေခြင်းခံရသည်။
ထိုစာသည် ရှည်လျှားသည့်စာဖြစ်၍ တရားခွင်များတစ်လျှောက် ၎င်း၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြတ်သန်းရမှု၊ ယခင်ကာလ သာယာကြည်နူးမှု ဒဿနအမြင်အပေါ် တန်ပြန်အမှောင်ဘက်ဆန်သည့်ပုံစံတို့ဖြင့် ပြည့်ဝန်းစွာ ဖော်ကျူးတင်ပြထားသည်။
ရက်စေ့၍ ထောင်မှလွတ်မြောက်လာသော် ပြင်သစ်သို့ ချက်ချင်းသွားရောက်ခဲ့ကာ အိုင်ယာလန် (သို့) အင်္ဂလန်သို့ မပြန်ခဲ့တော့ပေ။
နောက်ဆုံးလက်ရာမှာ "The Ballad of Reading Gaol" ဖြစ်ပြီး ၁၈၉၈ က အားထုတ်မှုဖြစ်ကာ ထောင်တွင်းဘဝကို ပြင်းထန်စူးရှသည့် ကာရန်များဖြင့် အမှတ်ရစွာစပ်ဆိုခဲ့သည့် ကဗျာရှည်တစ်ပုဒ်ဖြစ်လေသည်။
အစောပိုင်းဘဝ left အော်စကာ ဝိုင်းလ်ဒ်ကို အင်္ဂလိပ်-အိုင်းရစ် ပညာတတ် ဇနီးမောင်နှံ ဆာ ဝီလျံ ဝိုင်းလ်ဒ်နှင့် ဂျိန်း ဝိုင်းလ်ဒ်တို့က ဒဘလင်မြို့၊ ဝက်စ်လန်းရိုးလမ်း အမှတ် (၂၁) နေအိမ်၌ မွေးဖွားခဲ့၍ ကလေးသုံးဦးအနက် ဒုတိယဖြစ်သည်။
မိခင် ဂျိန်းဝိုင်းလ်ဒ်သည် ဝတ္ထုဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာ၊ ခရစ်ယာန်ဘုန်တော်ကြီး ချားလ်စ် မတျူရင် (၁၇၈၀-၁၈၂၄) ၏ တူမ တော်စပ်၍ သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်စာပေအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။
ဂျိန်းသည် အလှမ်းကွာသော အီတလီမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်သူဖြစ်ပြီးHesketh Pearson, The Life of Oscar Wilde, reprinted by Penguin Books, 1985. p. 18. ကလောင်အမည် "Speranza" ("မျော်လင့်ချက်"ဟု အီတလီစကာ"တွင် အနက်ရသည်) ဖြင့် တော်လှန်ရေးစာ "ငယ်ရွယ်သော အိုင်ယာလန်သား/သူရဲကောင်းတို့" (Young Irelanders) အမည်ဖြင့် ၁၈၄၈ တွင် ကဗျာရေးသားခဲ့သည်။
သူမသည် တစ်သက်တာကာလပတ်လုံး အိုင်ရစ်အမျိုးသားရေးဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။
ဂျိန်းသည် သားနှစ်ဦးကို ကဗျာဆရာများအား ချစ်ခင်မြတ်နိုးတတ်စေရန် သွန်သင်အမှတ်ရစေလျှက် ဤ"ငယ်ရွယ်သော အိုင်ယာလန်သား/သူရဲကောင်းတို့" ကဗျာကို ဖတ်ပြသည်။
သူမ၏ ဂန္ထဝင်ခေတ်ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ဆန်းသစ်မှုအပေါ် စိတ်ဝင်တစားရှိခြင်းကို သူမ၏နေအိမ်ရှိ ဂရိ၊ ရောမ ကိုယ်တစ်ပိုင်းရုပ်တုများ၊ ပန်းချီကားမျာက ပြသလျက်ရှိသည်။
ဝီလျံဝိုင်းလ်ဒ်သည် နားမျက်စိအထူးကုသမားတော်ဖြစ်၍ အိုင်ယာလန်သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူရာတွင် ၎င်း၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကြံပေး၊ လက်ထောက်ကော်မရှင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် ၁၈၆၄ ၌ သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။
အိုင်းရစ်ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ တောတောင်ကျေးလက်ပုံပြင်များအကြောင်းကိုလည်း စာအုပ်များထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထရင်နတီကောလိပ်၏ ကျောဘက်ရှိ ဒဘလင်မြို့၏ ဆင်းရဲသားလူတန်းစားများအတွက် ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးပေးခန်းဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ဒဘလင် မျက်စိနှင့်နားဆေးရုံ၏ ရှေ့ပြေးဆေးပေးခန်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖခင်ဘက်ကဆိုလျှင် ဝိုင်းလ်ဒ်သည် ၁၉၆၀ ၌ အိုင်ယာလန်သို့ ကျူးကျော်သည့် အောရိန့်ဂျ် ဝီလျံဘုရင်(William of Orange: အင်္ဂလန်၏ တတိယမြောက် ဝီလျံဟုလည်းသိရှိ) ၏ စစ်တပ်၊ အင်္ဂလိပ်-အိုင်းရစ်သားများစွာတို့နှင့် အတူလိုက်ပါခဲ့သော ဒတ်ချ်ဗိုလ်မှူးကြီး ဒီ ဝိုင်းလ်ဒ်၏ မျိုးဆက်ဖြစ်လေသည်။
မိခင်ဘက်ကဆိုလျှင်လည်း အင်္ဂလန်မြောက်ပိုင်း ဒါရန်ကောင်တီ (County Durham) မှ အိုင်ယာလန်သို့ ၁၇၇၀ နှစ်များအတွင်းက ပြောင်းရွှေ့လာသော ပန်းရံသမားတစ်ဦး၏ မျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
Google Books link to Pearce, Joseph The Unmasking of Oscar Wilde မွေးကင်းစအရွယ်ကပင် အင်္ဂလီကန်အသင်းတော်၊ စိန့် မာ့ခ် အိုင်ယာလန်ဘုရားကျောင်းတွင် ရေဖျန်းမင်္ဂလာခံယူခဲ့သည်။
ရေဖျန်းမင်္ဂလာဆောင်ရွက်ပေးသော ကတ်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီး ဖော့ခ်စ် (Fox) က ဤသို့ဖော်ပြထားမှုရှိသည်။
ဂျိန်းဟာ သူမကိုယ်တိုင် ကတ်သလစ်သာသနာဝင်ဖြစ်လာသလား၊ မဖြစ်လာဘူးလားဆိုတာတော့ ကိုယ်တော်လည်း အသေအချာမသိပါ။
သို့ပေမဲ့ များမကြာမီအချိန်က သူ့သားနှစ်ယောက်ကို ရေဖျန်းမင်္ဂလာပြုပေးဖို့ တောင်းဆိုလာတယ်။
အဲဒီထဲက တစ်ယောက်က နောင်တစ်ချိန်မှာ စိတ်အပြောင်းလဲမြန်တဲ့ ပါရမီရှင်တစ်ဦးဖြစ်လာမဲ့ အော်စကာ ဝိုင်းလ်ဒ် ဆိုတာပါပဲ။