kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကြွေးပေးကြွေးယူ ပြုလုပ်မှု၌ ယုံကြည် ခြင်းနှင့် ယုံကြည်ထိုက်သော အရည်အချင်းတို့မှာ အထူးအရေး ပါလှပေသည်။
ကုန်သည်အချင်းချင်း အပြန်အလှန် စိတ်ချ ယုံကြည်ကြရခြင်းသည် စွန့်စားရောင်းဝယ်မှုတို့နှင့် အမြတ် အစွန်းမြှော်ကာ အလုပ်ကြီးအကိုင်ကြီး လုပ်ကိုင်မှုတို့၌ ကြီးမား သော အထောက်အပံ့တစ်ရပ် ဖြစ်လာသည့်အလျောက် စီးပွား ရေးပါရဂူများသည် ငွေကြေးဖလှယ်ရေးနှင့် ငွေကြေးရရှိရေး လုပ်ငန်းတို့တွင် ကြွေးပေးကြွေးယူစံနစ်(ဝါ)အကြွေးစံနစ်၏ အရေးပါပုံကို ဂရုတစိုက် ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
တစ်ဦးချင်းအနေနှင့်ဆိုသော် ထိုင်ရာမထ ဝယ်စဉ်ခဏ၌ပင် ကုန်ဖိုးငွေချေလိုက်ခြင်းအားဖြင့် အကြွေးစံနစ်ကို ရှောင်နိုင် ဖွယ်ရာ ရှိသော်လည်း၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရေး နယ်ပယ်တွင်မူ အကြွေးစံနစ်ကို ရှောင်ရှားရန် မှာ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
အရောင်းအဝယ် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ပြုလုပ် သောအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ ကမ္ဘာ့အစွန်းတစ်ဖက်မှ အခြားအစွန်း တစ်ဖက်သို့ အပြန်အလှန် ရောင်းဝယ်ကြသည့်အခါ၌ဖြစ်စေ၊ ကုန်ဖိုးငွေများကို တထိုင်တည်း ရှင်းလင်းပေးချရေန်မှာ လက်တွေ့အားဖြင့် လွယ်ကူလှသည်မဟုတ်ပေ။
သို့အားလျော်စွာ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားလျက်ရှိသည့် မျက်မှောက် ခေတ်တွင် ထုထယ်ကြီးမားသည့် ရောင်းရေးဝယ်တာအဆောက် အုံကြီးသည် အကြွေးစံနစ်ပေါ်တွင် အခြေတည်လျက် ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
အကြွေးစံနစ်ကို မူတည်လျက် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ကြ သည့်အခါ ငွေအစား ကြွေးပေးကြွေးယူ မြောက် စေသော စာချုပ်စာတမ်းများကို အသုံးပြုကြရလေသည်။
စာချုပ်စာတမ်း အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ထင်ရှားသည် တို့မှာ ချက်လက်မှတ် များနှင့် ငွေလွဲစာချုပ်များပင် ဖြစ်သည်။
တစ်နိုင်ငံထဲနေ ကုန်သည်များသည် အကြွေးစံနစ်ဖြင့် ရောင်းဝယ်ရာတွင် ချက်လက်မှတ်များကို အသုံးပြုကြ၏။
နိုင်ငံသီးခြားတို့၌ နေထိုင်ကြသော ကုန်သည်များမှာမူ ငွေလွဲ စာချုပ်များကို အသုံးပြုကြသည်။
ချက်လက်မှတ်ဆိုသည်မှာ ဘဏ်တိုက်၌ ငွေအပ်နှံထားသူက သူ၏ငွေ မည်ရွေ့မည်မျှကို ချက်လက်မှတ် လက်ခံရရှိသူအား ထုတ်ပေးရန် ဘဏ်တိုက်သို့ ညွှန်ကြားလိုက်သော အမိန့်လွှာပင် ဖြစ်သည်။
ရောင်းချလိုက်သော ကုန်စည်များအတွက် ချက် လက်မှတ် လက်ခံရရှိမည့် ကုန်သည်သည် ချက်လက်မှတ် ထုတ်ပေးမည့် ကုန်သည်၌ ဘဏ်အပ်ငွေ အလုံအလောက် ရှိသည်ဟူသောအချက်ကို ယုံကြည်စိတ်ချရမှသာလျှင် ချက် လက်မှတ်ကို အသာတကြည် လက်ခံမည် ဖြစ်ပေရာ ချက် လက်မှတ်သုံးစွဲရေးတွင် ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်ထိုက်သော အရည်အချင်းတို့မှာ သော့ချက်များပင် ဖြစ်တော့သည်။
ချက် လက်မှတ်အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် တစ်မူကွဲပြား ထူးခြားသော ချက်လက်မှတ်တို့ကား ဘဏ်တိုက်ငွေလွှဲ လက်မှတ်များနှင့် ခရီးသည်ချက်လက်မှတ်တို့ကား ဘဏ်တိုက်ငွေလွှဲလက်မှတ် များနှင့် ခရီးသည်ချက်လက်မှတ်များပင် ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့မှာ ဘဏ်တိုက် တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည်တပြည်ရှိ ဘဏ်တိုက်မှ အခြားတိုင်းပြည်တပြည်ရှိ ဘဏ်တိုက်သို့လည်းကောင်း၊ အဆိုပါချက်လက်မှတ်များကို လက်ခံရရှိသူတို့အား ငွေထုတ်ပေး စေရန် ညွှန်ကြားလိုက်သော အမိန့်လွှာများပင် ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံအသီးသီးတို့သို့ ခရီးထွက်ကြသော သူတို့သည် မိမိတို့နှင့် အတူတကွ ငွေများစွာ မယူလို မထားလိုကြသည့်အခါ အဆိုပါ ဘဏ်တိုက်ငွေလွဲလက်မှတ်များနှင့် ခရီးသည် ချက်လက်မှတ် များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ငွေလွှဲစာချုပ်မှာ ဘဏ်တိုက်ငွေလွှဲလက်မှတ်၊ ခရီးဆောင် ချက်လက်မှတ်တို့နှင့် မတူဘဲ တစ်မျိုးတစ်စား ဖြစ်သည် အားလျော်စွာ၊ ဥဒါဟရုဏ်ဆောင်ကာ ရှင်းလင်းဖော်ပြရပေမည်။
ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံမှ လယ်သမားတစ်ဦးသည် အင်္ဂလန် ပြည်ရှိ ကုန်သည်တစ်ဦးထံသို့ ဂျုံများကို တင်ပို့လိုက်သည်တွင် ကုန်သည်နံမည်နှင့် ထုတ်ပေးသော ငွေလွှဲစာချုပ်ကို ဂျုံဖိုးအဖြစ် ဖြင့် လက်ခံရရှိ၏။
လယ်သမားသည် ထိုလက်ခံရရှိသော ငွေလွှဲစာချုပ်ကို မြို့ခံဘဏ်တိုက်တစ်ခုသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် စာချုပ်ကို လွှဲပေးလိုက်၏။
ဘဏ်တိုက်သည် ငွေလွှဲစာချုပ်ကို လက်ခံ၍ လယ်သမားအား စာချုပ်ပါ ငွေများကို လျှော့နှုန်းဖြင့် ထုတ်ပေးလိုက်၏။
(လျှော့နှုန်းဖြင့် ထုတ်ပေးခြင်းမှာ အတိုး တွက် ကာမိစေရန်ဖြစ်သည်။
) ထို့နောက် မြို့ခံဘဏ်တိုက်သည် လန်ဒန်မြို့၌ ရှိသော ယင်း၏ဌာနခွဲ ဘဏ်တိုက်သို့ အဆိုပါ ငွေလွှဲစာချုပ်ကို တစ်ဆင့်ကမ်းလိုက်ရာ လန်ဒန်ဘဏ်တိုက် သည် သက်ဆိုင်သည့် ကုန်သည်အား ထိုငွေလွှဲစာချုပ်ကို လွှဲ အပ်၍ သတ်မှတ်ထားသော နေ့ရက်တွင် ကျသင့်သော ငွေများ ကို လက်ခံရယူလိုက်လေသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ကုန်သည်တွင် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံသို့ ငွေတင်ပို့ရသည့် ဒုက္ခငြိမ်းသွားသည့် နည်းတူ လယ်သမား၌လည်း ဂျုံရောင်းပြီးသည့်တိုင်အောင် ငွေ စောင့်မြော်ရသော ဒုက္ခမှ လွတ်ကင်းရပေသည်။
ငွေလွှဲစာချုပ်များသည် လက်ပြောင်းနိုင်သော စာချုပ်များ ဖြစ်ကြသည့်အလျောက် ကုန်သွယ်ရေးနယ်ပယ်တွင် ငွေပေါ် လွယ်စေသော အကျိုးကျေးဇူးကို ဖြစ်ထွန်းစေသည်၊ ဘဏ်တိုက် များတွင် အကျိုးကျေးဇူးကို ဖြစ်ထွန်းစေသည်၊ ဘဏ်တိုက်များ တွင် စာချုပ်လက်ခံရာ ဌာနများဟူ၍ သီးသန့်ထားရှိကာ ငွေလွဲ စာချုပ်များကို လက်ခံရှင်းလင်းပေးကြသည်။
ဘဏ်တိုက်များက ထိုသို့ ကြားဝင်ကာ ဆောင်ရွက်ပေးကြသည့်အတွက် ငွေများကို လက်ထိလက်ရောက် အသုံးပြုရခြင်းမှ လွတ်ကင်း၍ တစ်နိုင်ငံမှ ကုန်စည်များကို အခြားတစ်နိုင်ငံမှ ကုန်စည်များနှင့် ယုံကြည် စိတ်ချစွာ ဖလှယ်ယူနိုင်လေသည်။
ထို့ပြင်လည်း ကြွေးပေးကြွေး ယူ ပြုလုပ်မှုဟူသမျှသည် ငွေကို အသုံးပြုရခြင်းမှ လွတ်ကင်း စေကြသည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:စီးပွားရေး။
ကြွပ် () သည် အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲရှိပြီး ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ရောနှောသည့် ပြင် အနီရောင်အနည်းငယ် သန်းနေသော ကြွတ်ဆတ်မာကျောသော သတ္တုအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Bismuth ဟုခေါ်သည်။
ဓာတုသင်္ကေတမှာ Bi ဖြစ်သည်။
မြန်မာအခေါ်မှာ ကြွပ် ဖြစ်သည်။
ဘစ်စမတ်သည် သတ္တုအားလုံးထဲတွင် သံလိုက်သတ္တိအကြွဆုံးသော သတ္တုဖြစ်ပြီး ပြဒါးမှ လွဲ၍ အခြားသော သတ္တုများထက် အပူလျှောက်ကူးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
လျှပ်ကာမှု မြင့်မားပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း လျှပ်ကာမှု အမြင့်မားဆုံး သတ္တုဖြစ်သည်။
ဘစ်စမတ်သည် အောက်ဆီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် ဓာတ်ပြုမှုရှိသော်လည်း နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ပြင်းနှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုပါက အရည်ပျော်သွားသည်။
ရေထဲတွင် ရှိသောအချိန်၌ ဘစ်စမတ်ဆားများအားလုံးသည် အရည်မပျော်နိုင်သော ကွန်ပေါင်းများဖြစ်ကြသည်။
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်)၏ အက်တမ်အမှတ်မှာ ၈၃၊ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၂၀၈ ကျော်ကျော် ဖြစ်သည်။
အသုံးပြုခြင်း ကြွပ် (ဘစ်စမတ်) အစစ်သည် ခဲထက်မာ၍ ရေထက် ၉.၉ ဆ လေး၏။
၅၂ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌ အရည်ပျော်သည်။
သတ္တုအပေါင်းတွင် အပူလိုက် အညံ့ဆုံးဖြစ်သည်။
ဤသတ္တုကို စက္ကူမာပေါ်တွင် တင်၍ ဖယောင်းတိုင်မီး သို့မဟုတ် မှန်မီးအိမ်ဖြင့် စက္ကူ အောက်၌ မြှိုက်ပေးလျှင် စက္ကူမီးမလောင်မီ အရည်ပျော်သွား သည်။
အခြားသတ္တုများနှင့် ကြွပ်ကို ရောစပ်လိုက်သောအခါ အရည်ပျော်လွယ်သော သတ္တုစပ်များကို ရသည်။
ဥပမာအား ဖြင့် ကြွပ် ၄ ဆ၊ ခဲပုပ် ၂ ဆ၊ သံဖြူ ၁ ဆနှင့် ကယ်ဒမီယမ် ၁ ဆ ရောစပ်ယူသောအခါ ဝုသတ္တုကို ရသည်။
ရေဒီယိုပေါ် ခါစက အသံဖမ်းခွက်တွင် ခရစ္စတယ်တို ဂဟေဆော်ယူသော အခါ ဤသတ္တုစပ်ကို အသုံးပြုလေသည်။
ဤသတ္တုသည် အပူချိန် ၁၅၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သို့မဟုတ် ရေဆူအပူချိန် ၂/၃ ခန့်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် အသံဖမ်းခွက်၌ ခရစ္စတယ်ကို မပျက်စီးဘဲ ဂဟေဆော်နိုင်သည်။
ကြွပ်သတ္တုစပ်များကို အသုံး ပြုပုံ တစ်မျိုးမှာ အလိုအလျောက် ရေပက်ဖျန်းသည့် ပိုက်ခေါင်း များတွင် ပိုက်ခေါင်းထိပ်ဖုံးအဖြစ် သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။
ကုန်လှောင်ရုံများ၌ မီးစွဲလောင်သောအခါ ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် လုပ်ထားသော ပိုက်ခေါင်းသည် အရည်ပျော်၍ အလိုလိုပွင့် ထွက်သွားသည်။
ထိုအခါ ရေသည် ပန်းထွက်လာ၍ မီးလောင် သောနေရာကို ပက်ဖျန်းပေးသည်။
အစွန်းခံသံမဏိတွင် ကြွပ် ဝ.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ဝ.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောစပ်ထားသည်။
ဘစ်မတ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို အစာမကြေ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင် ရောဂါ ကုသရာ၌ အသုံးပြုသည်။
အိပ်စရေးရောင်ခြည်သည် ဘစ်မတ်ဓာတ်ဆားအချို့ကို ဖြတ်သန်းမသွားနိုင်ပေ။
ထို့ကြောင့် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အစာကြောင်းကို စစ်ဆေးကြည့်ရှု လိုလျှင် ထိုလူနာအား အစာကျွေးသောအခါ ဘစ်စမတ် ဓာတ် ဆားဖြင့် ရော၍ကျွေးသည်။
ထို့နောက် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ် အတွင်း၌ အစာသွားလမ်းကို ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စစ်ဆေးကြည့်ရှု လေသည်။
ခြည်ထည်များကို အပွင့်ရိုက်ရာတွင်လည်း ဘစ်စမတ်ဓာတ်ဆားများကို အသုံးပြုကြ သည်။
ပိုးသတ်ဆေး၊ ဖန်ထည်ကြွေထည်သုတ်ဆေး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ဘစ်မမတ်ဓာတ်ဆားများကို သုံးရသည်။
ဝမ်းကျရောဂါဆေးဖြစ်သည့် မစ်အော့ဘစ်စမတ်သည် ဒြဗ်ပေါင်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ဘစ်စမတ်သတ္တုကို အရည်ပျော်မှုနည်းပါးသော ဆော်ဒါများ ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ငှက်ဖမ်းပိုက်၊ ငါးဖမ်းပိုက်များတွင် အသုံးပြုသော ခဲသီးများကဲ့သို့ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုပါသည်။
ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှုနှင့် သုံးစွဲမှုများတွင် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
ရော်ဘာနှင့် ပလပ်စတစ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ကူပစ္စည်းများအတွက် ဘစ်စမတ်ကွန်ပေါင်းများကို အသုံးပြုကြသည်။
ဘစ်စမတ်ကို ပစ်ခတ်ခြင်းအတွက် သေနတ်များတွင် အနည်းငယ်အသုံးပြုကြသေးသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု ဘစ်စမတ်၏ အဓိကအရေးကြီးသော သတ္တုရိုင်းများမှာ (bismuthimite)( Bi2S3)နှင့် (bismite)( Bi2O3) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘစ်စမတ်ကို သဘာဝသတ္တုအတိုင်း ပုံဆောင်ခဲအနေဖြင့် နီကယ်လ်၊ ကိုဘော့၊ ငွေနှင့် သံတို့၏ ဆာလဖိုဒ် သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဘစ်စမတ်၏ အဓိက ထုတ်လုပ်ကုန်မှာ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ခဲနှင့် ကြေးနီရောစပ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းကို အဓိကအများဆုံး တွေ့ရှိနိုင်သော ဒေသများမှာ ဗိုလီဗီးယား၊ ပီရူး၊ ဂျပန်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဆာနာဒါနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် သတ္တုသန့်⁠သန့်ကို အင်္ဂလန်ပြည် ဆက်စွန်နီ နယ်နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံတို့တွင် အနည်းငယ်ခန့် တွေ့ရသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဘစ်စမတ်နှင့် ၎င်း၏ ဆားများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
၎င်း၏ ပမာဏအနည်းအများပေါ်မူတည်၍ ထိခိုက်မှု အနည်းအများရှိနိုင်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေသော ပမာဏများပြားပါက သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဘစ်စမတ်ကို Heavy Metals သတ္တုအမျိုးအစားများထဲမှ အဆိပ်ဓာတ်နည်းသော သတ္တုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။
မြောက်မြားစွာသော ဘစ်စမတ်ပမာဏကို အလုံပိတ် အခန်းငယ်လေးများအတွင်း ထိုးသွင်းခြင်းနှင့် ဘစ်စမတ်ကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းများကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး သေစေနိုင်သည်အထိ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ပျော်ဝင်နိုင်သော ဘစ်စမတ်ဒြပ်ပေါင်းအနေဖြင့်သာ)။
၎င်းဒြပ်စင်သည် အခြားများစွာသော အဆိပ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်။
ခန္ဓာကိုယ် မအီမသာလေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ ဝမ်းလျှော်ခြင်း၊ အရေအပြား နီရဲယားယံခြင်း ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသည်။
ဝင်ရောက်နိုင်သောလမ်းကြောင်းများ ရှူရှိုက်မိခြင်း၊ သောက်သုံးမိခြင်း(မျိုချခြင်း)နှင့် အရေပြားမှတဆင့် ဝင်ရောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ထူးခြားသော သက်ရောက်မှုမှာ ဘစ်စမတ်အမှုန်များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်။
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနံရံများတွင် သတ္တုချိုးများ ကပ်နေတတ်သဖြင့် အသက်ရှူမှုကို ဆိုးရွားစေနိုင်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သောက်သုံးမိခြင်းဖြင့် စိတ်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ စားသောက်ချင်စိတ် မရှိခြင်း၊ အရေပြားယားယံခြင်း၊ အစာအိမ် ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ စိုးရိမ်စိတ် များပြားခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်အားငယ်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ မျက်စိထဲသို့ ဝင်ပါက ကျိန်းစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ပါက စပ်ဖျင်းဖျင်းဝေဒနာကို ခံစားရတတ်သည်။
နာတာရှည် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှူရှိုက်ခြင်းဖြင့် အဆုတ်နှင့်အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
မျိုချမိပါက အဆုတ်နှင့် အသည်း ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် သွေးအားနည်းရောဂါ(ဖျော့တော့နာ)နှင့် အစာအိမ် ပြည်တည်နာ စသည်တို့ကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အရည်ပြားတွင် ထိတွေ့မိပါက အရေပြားနီ၍ ရောင်အမ်းနာကျင်ခြင်းကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကင်ဆာရောဂါ မဖြစ်စေနိုင်ပါ။
ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု ဘစ်စမတ်ကို အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တုအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားပါ။
၎င်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှု နည်းပါးပါသည်။
၎င်းကွန်ပေါင်းများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပျော်ဝင်မှု နည်းပါးသော ဒြပ်ပေါင်းအမျိုးအစားများ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တိကျစွာ မသိရှိနိုင်သေးသောကြောင့် သတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် သတ္တုအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်အရပ်ကိုညွှန်ပြရန် သံလိုက်ဖြင့်စီမံပြုလုပ်ထားသောကိရိယာကို သံလိုက်အိမ်မြှောင် ဟုခေါ်သည်။
ထိုအိမ်မြှောင်ဖြင့်မြောက်အရပ်ကိုသိခြင်းကြောင့် ကျန်အရပ်သုံးမျက် နှာကိုလည်းသိရှိနိုင်သည်။
အိမ်မြှောင်ကိုအလွယ်ဆုံးပြုလုပ်နည်းမှာ သံလိုက်တစ်ခုနှင့် ပွတ်ထားသောအပ် တစ်ချောင်းကိုဖော့တွင်ထိုးသွင်းပြီးနောက် ရေစလုံထဲတွင်ချထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအခါအပ်သည် မြောက်နှင့်တောင်ကိုညွှန်ပြ၍ ငြိမ်သက်စွာနေသည်ကိုတွေ့ရမည်။
ထိုသံလိုက်အပ်ကိုပင်အလယ်တည့် တည့်မှအပ်ခြည်မျှင်သေး⁠သေးဖြင့် ချည်၍ဆွဲထားလျှင်လည်းအပ်သည် မြောက်နှင့်တောင်ကိုညွှန်ပြနေ မည်ကိုတစ်ဖန်တွေ့ရပေမည်။
သံလိုက်အိမ်မြှောင်ကို ပထမဆုံးမည်သူကစတင်တည်ထွင်ခဲ့သည်ကို မည်သူမျှမပြောနိုင်သော်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၂၈၂ ခုလောက်ကမှအိမ်မြှောင်ကိုစတင်၍ အသုံးပြုလာခဲ့သည် ကိုမူသိရလေသည်။
အိမ်မြှောင်မပေါ်မီ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကပင်လယ်ခရီးသွားတို့သည် အိမ်မြှောင်မရှိသောကြောင့်ကမ်း ခြေတစ်လျှောက်နေ့အချိန်များ၌သာသွားလာကြ၍ ပင်လယ်ထဲသို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့မထွက်ဝံ့ကြချေ။
ကြယ်များကိုကြည့်၍ ပင်လယ်ခရီးကိုအထိုက်အလျောက် သွားလာနိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း အိမ်မြှောင်ကြည့်၍သွားရသ ကဲ့သို့ကား လမ်းခရီးကိုတိကျမှန်ကန်စွာမသိနိုင်ချေ။
အိမ်မြှောင်ပေါ်လာပြီးသည့်နောက်တွင်မှပင်လယ် ခရီးသွားလာမှု တစ်မျိုးတစ်မည်တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့ပေသည်။
ဤကဲ့သို့အိမ်မြှောင်များသာမပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါက ကိုလံဗတ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကြီးကိုဖြတ်၍ ကမ္ဘာသစ် (အမေရိကတိုက်) ကိုတွေ့ လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။
ဗက်စကိုဒါဂါးမသည်လည်း အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းမှလှည့်၍အိန္ဒိယပြည်သို့ သွားရာ ပင်လယ်လမ်းခရီးကိုတွေ့လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။
ထိုစဉ်အခါက ကိုလံဗတ်အသုံးပြုခဲ့သောအိမ် မြှောင်မှာ ရှေးခေတ်အိမ်မြှောင်ကိုပြုပြင်ထားသဖြင့် ယခုခေတ်သုံးအိမ်မြှောင်နှင့် ခပ်ဆင်⁠ဆင်တူလေသည်။
သံလိုက်အိမ်မြှောင်သည် မြောက်အရပ်ကိုညွှန်ပြသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ပထဝီဝင်အလိုအရ မြောက်အရပ်အမှန်တည်ရှိရာ မြောက်စူးစူးသို့တည့်တည့် ညွှန်ပြခြင်းကား မဟုတ်ပေ။
(သံလိုက်ပြမြောက် ဝန်ရိုးစွန်းသည် ပထဝီဝင်ပြ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းဖြစ်သော မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအမှန်မှ အနောက်တောင်ဘက်မိုင် ၈ဝဝ အကွာဂရင်းလန်ကျွန်းနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့အကြားတစ်နေရာတွင်ရှိသည်။
) အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အိမ်မြှောင်အပ်သည် မြောက်စူးစူးမှအနောက်သို့ ၁၂ ဒီဂရီခန့်တိမ်းစောင်း၍ညွှန်ပြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနေရာများ၌လည်း တိမ်းစောင်းပုံဒီဂရီအမျိုးမျိုးဖြင့် ညွှန်ပြ၏။
အချို့နေရာ၌မြောက်စူးစူးမှအရှေ့ဘက်သို့၎င်း တိမ်းစောင်းညွှန်ပြ ကြသည်။
အိမ်မြှောင်အပ်ညွှန်ပြသောမြောက်အရပ်ကို သံလိုက်ပြမြောက်အရပ်ဟုခေါ်သည်။
မြောက်အရပ်အမှန်နှင့် သံလိုက်ပြမြောက်အရပ်အကြားရှိထောင့်ကို သံလိုက်လွှဲထောင့် ဟုခေါ်သည်။
ထို့ကြောင့်အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သံလိုက်အတိမ်းသည် အနောက်သို့ ၁၂ဒီဂရီ (၁၂ံအနောက်) ဖြစ်သည်ဟုဆိုရသည်။
အင်္ဂလန်တွင်သံလိုက်အိမ်မြှောင်အရ ညွှန်ပြရာအရပ်သည် ၄ဝဒီဂရီအရှေ့ဖြစ် သည်ဟုဆိုပါစို့။
ထိုအခါညွှန်ရာအရပ်မှန်သည် (၄ဝ•၁၂) Ó ၂၈ ဒီဂရီအရှေ့ဖြစ်သည်။
အကယ်၍အိမ်မြှောင်အရ ၄ဝဒီဂရီအနောက်သို့ ညွှန်ပြနေပါက ညွှန်ရာအရပ်မှန်သည် (၄ဝ+၁၂) Ó ၅၂ဒီဂရီအနောက် ဖြစ်လေသည်။
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းတို့နှင့်နီးကပ်သောနေရာများ၌ သံလိုက်အတိမ်းအလွန်များနိုင် သည်။
ပုံပမာ သံလိုက်ထိမ်းထောင့်သည်အိုက်စလန်ကျွန်း၌ (၃ဝံ အနောက်) ၊ ဂရင်းလန်းကျွန်း၏ တောင်ဘက်အစွန်းဆုံး၌ (၄ဝံအနောက်)၊ ချီလီနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌( ၂ဝံအရှေ့)စသည်ဖြင့်အမျိုးမျိုးရှိကြ သည်။
သံလိုက်အတိမ်းသည်တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ်မတူဘဲ တဖြည်း⁠ဖြည်းပြောင်းလဲလျက်ရှိရာ အချို့နေရာများ၌ ၁ဝ၂ အတွင်းနှစ်ဒီဂရီမျှကွာသွားသည်အထိ ပြောင်းလဲသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
ရှေးခေတ်သင်္ဘောများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသော အိမ်မြှောင်မှာ ရေပေါ်အိမ်မြှောင်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်၌မူ သင်္ဘောသုံးအိမ်မြှောင်များတွင် အိမ်မြှောင်သံလိုက်သည်ရေတွင် ပေါ်မနေဘဲလွတ်လပ်စွာလည် ပတ်နိုင်သောဆုံလည်ဖြင့်တပ်ဆင်ထားသည်။
ထိုအိမ်မြှောင်မျိုးတွင်အိမ်မြှောင်အပ်ကိုမမြင်ရချေ။
အိမ် မြှောင်အပ်အစားအိမ်မြှောင်ညွှန်ပြရာအရပ်များ သတ်မှတ်ရေးသားထားသည့် ချပ်ပြားဝိုင်းကိုသာတွေ့ရ လေသည်။
ထိုချပ်ပြားဝိုင်းတွင်အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက်အပြင် အသေးစိတ်အမှတ်များပါရှိ သည်။
ချပ်ပြား၏အလယ်တွင်သျွှု အစွပ်တစ်ခုရှိ၍ ထိုအစွပ်အတွင်း၌ကတော့ပုံ အပေါက်ဖောက်ထား သော ပတ္တမြားကဲ့သို့သောကျောက်သွင်းထားသည်။
ထိုကျောက်တွင်ဆုံလည်တိုင်ခံထားသည်။
ချပ်ပြား ၏အောက်တွင် သံလိုက်တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ အများတပ်ဆင်ထားသည်။
တပ်ဆင်ထားပုံမှာချပ်ဝိုင်းပေါ် ကမြောက်စွန်းနှင့် သံလိုက်ပြမြောက်အရပ်တို့ တစ်တန်းတည်းဖြစ်ရအောင် ချည်ခင်များဖြင့်ထိန်းထား သည်။
သံလိုက်တပ်ဆင်ထားသောဆုံလည်တပ်ချပ်ပြားတစ်ခုလုံးကို ခွက်တွင်ထည့်ထားသည်။
ခွက်အနားပေါ်တွင်ချပ်ပြား၏ အနားစွန်းနှင့်ကပ်၍ သင်္ဘောဦးတည့်⁠တည့်ကိုမှတ်ထားလေသည်။
ထိုအမှတ်ကို လပ်ဗား(သင်္ဘောဦးပြအမှတ်)ဟုခေါ်သည်။
အိမ်မြှောင်ခွက်တွင်အရည်တစ်မျိုးကိုထည့်ထား၍ ထိုအရည်ပေါ်တွင်သံလိုက်နှင့် ချပ်ဝိုင်းကိုပေါလော ပေါ်နေစေသည်။
ချပ်ဝိုင်းတစ်ခုလုံး၏အလေးချိန်ကို အရည်ကဖော့ပေးသည့်အပြင် ချပ်ပြားကိုကြာ ရှည် လှုပ်မနေအောင်လည်းထိမ်းထားပေးလေသည်။
တစ်ဖန် သင်္ဘောယိမ်းထိုးသောအခါ အိမ်မြှောင်ခွက် မတိမ်းမစောင်း ရအောင် အိမ်မြှောင်ခွက်ကို ဂင်းဗာခေါ် ရေပြင်ညီထိန်းကွင်းပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထား ပြန်သည်။
ထိုကြောင့်အောက်ခံခုံသည် မည်သည့်ဘက်သို့မျှ တိမ်းစောင်းသွားစေကာမူ အိမ်မြှောင်ခွက် မျက်နှာပြင်မှာ အစဉ်သဖြင့်ရေပြင်ညီတည်လျက်သာနေသည်။
အိမ်မြှောင်တပ်ဆင်ထားသောအိမ်မြှောင်အိမ်တစ်ခုလုံးကို ဗင်နက်ကဲ (သင်္ဘောအိမ်မြှောင်အိမ်) ဟုခေါ်သည်။
ရှေးခေတ်သစ်သားသင်္ဘောများ၌ အိမ်မြှောင်အပ်သည်အစဉ်သဖြင့် သံလိုက်ပြမြောက်အရပ်ကို ညွှန်ပြသည်။
သို့ရာတွင်ယခုခေတ်၌ ကားသင်္ဘော အားလုံးလိုလိုပင်သံထည်နှင့်ဆောက်ထားရာ ထိုသံထည် များသည်သင်္ဘောအိမ်မြှောင်ကို မှန်ကန်စွာမပြနိုင် အောင်နှောင့်ရှက်တတ်၏။
ထိုကြောင့် အိမ် နှင့်အ သင့်အတင့်အကွာအဝေးတွင် ခေါင်းပွသံလုံးနှစ်လုံးကိုတပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ဤနှောင့်ယှက်မှုမှ လုံး⁠လုံးလို လွတ်ကင်းနိုင်လေသည်။
လေယာဉ်ပျံများတွင် သီးသန့်ပြုလုပ်ထားသော အိမ်မြှောင်တစ်မျိုးကို အသုံးပြု၍ ယင်းအိမ်မြှောင်မျိုးကို အပီရီယော့ဒစ် အိမ်မြှောင်ဟုခေါ်၏။
ဤအိမ်မြှောင်မျိုးသည် လေယာဉ်ပျံ၏တုန်ခါမှုမျိုးကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိသည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်မှစ၍လည်း စစ်သင်္ဘောများတွင် ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင် ခေါ် အိမ်မြှောင်တစ်မျိုးကိုစတင်အသုံးပြုခဲ့ ကြသည်။
ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင်၏ ထူးခြားချက်မှာ ကမ္ဘာ့သံလိုက်ဓာတ် ပေါ်၌အလျဉ်းမှီခိုခြင်း မပြုသည့်အချက်ပင်ဖြစ်လေသည်။
` မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား Category:သိပ္ပံ။
ကွမ်တမ်သီအိုရီ (ခေါ်) စမွှားသီအိုရီကို နားလည်ရန် ၎င်းသီအိုရီတို့အရ ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင်တို့၏ အရင်းခံ ဖွဲ့စည်းတည်ရှိပုံကို အထောက်အလျောက်သိဖို့ ဦးစွာ လိုလေသည်။
အရာအားလုံးတွင် စမွှား(ကွမ်တမ်) ဟုခေါ်သော အလွန်သေးငယ်သည့် အမှုန်(အမှုန်)များ စုဖွဲ့ထားခြင်း။
သာဓကအားဖြင့် အက်တမ်၏အလယ်တွင် နျူကလီးယပ်စ် (ခေါ်) အက်တမ့်ဗဟိုဆန် ရှိသည်၊ ၎င်း နျူးကလီးယပ်စ်သည် အက်တမ်၏ အလေးချိန်စီးရာ ဖြစ်သည်။
နျူးကလီးယပ်ထဲတွင် အက်တမ်အောက် ငယ်သော ပရိုတွန်၊ နျူထရွန်ခေါ် အမှုန်တို့နှင့်အတူ စွမ်းအင် ပါရှိသည်။
နျူးကလီးယပ်ပတ်လည်တွင် အီလက်ထရွန်ခေါ် အမှုန်များ ရှိသေးသည်။
အီလက်ထရွန်တို့သည် ကိုယ့်သဘာဝနှင့်ကိုယ် အက်တမ့်ဗဟိုဆံကို လှည့်ပတ်နေကြသည်။
အက်တမ်ဖွဲ့စည်းပုံသည် နေပတ် ဂြိုဟ်စု ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အကြမ်းဖျင်းသာ ဆင်တူ၏။
အက်တမ့်ဗဟိုဆံသည်က ဗဟိုတခို၌ တည်ရှိခြင်းအားဖြင့်သာ နေနှင့် တူ၍ အီလက်ထရွန်တို့ကား ဂြိုဟ်များလှည့်ပတ်သကဲ့သို့ အတိအကျ လမ်းကြောင်းတို့နှင့် သွားလာနေသည် မဆိုသာ၊ စမွှား(ကွမ်တမ်) လောက၏ သဘာဝတို့အတိုင်းသာ မရေမရာ ဝဲခိုတည်ရှိသွားနေဟန် ရှိ၏။
အပြင်မှအားတစ်ခု⁠ခုက အက်တမ်ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြောင်းလဲစေသောအခါ အီလက်ထရွန်များသည် မိမိတို့ သွားရာလမ်းမှ အခြားလမ်းသို့ ကူးပြောင်းသွားတတ်ကြသည်။
အီလက်ထရွန်တစ်ခုသည် မိမိသွားရာလမ်းမှ အတွင်းလမ်းသို့ ကူးသွားသောအခါ စွမ်းအင်တစ်ကွမ်တမ်ကို အက်တမ်က ထုတ်လိုက်သည်။
တစ်ဖန် အီလက်ထရွန်သည် မိမိသွားရာလမ်းမှ အပြင်လမ်းသို့ ကူးသွားသောအခါ စွမ်းအင် တကွမ်တမ်ကို အက်တမ်က ရရှိလိုက်သည်။
ထိုအချက်ကို ခရစ် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် မက်စပလန့် ဆိုသူ ဂျာမန်ပါမောက္ခတစ်ဦးက သိရှိလေသည်၊ ကွမ်တမ်သီအိုရီအရ အလင်းရောင်နှင့်တကွ ဖြာထွက်မှုစွမ်းအင်ဟူသရွေ့တွင် အလွန်သေးငယ်သော စွမ်းအင်ကွမ်တမ်များ ပါရှိကြသည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်တွင် အီလက်ထရွန်သည် ဧကမူ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြာထွက်မှုစွမ်းအင်ဟူသရွေ့တွင် ကွမ်တမ်ဟူသည် ဧကမူ (အရင်းခံ အစအနမွှား) ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင်ကွမ်တမ်သီအိုရီသည် လှိုင်းသဘောဖြင့် သွားသော စွမ်းအင်မျိုးနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။
ထိုစွမ်းအင်မျိုးကို ဖြာထွက်မှု စွမ်းအင်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုစွမ်းအင်တို့တွင် အပူ၊ အလင်း၊ ရေဒီယမ်၊ အာထရာဗွိုင်အို လက်ရောင်ခြည် (ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်)၊ အိပ်စရေးရောင်ခြည်၊ ရေဒီယိုလှိုင်းနှင့် ကော့စမစ်ရောင်ခြည် (စကြာစဠာရောင်ခြည်)တို့ ပါဝင်ကြလေသည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုသည် စွမ်းအင်ကို ထုတ်လွှတ်သောအခါ၌၎င်း၊ ယူသွင်းသောအခါ၌၎င်း၊ ထိုပစ္စည်းရှိ အက်တမ်ဟူသရွေ့သည် တုန်ခါလာကြသည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုမှ စွမ်းအင်ထုတ်လွှတ်လျှင် ပစ္စည်းရှိအက်တမ်တိုင်း ၌ စွမ်းအင်အချို့ လျော့ပါးသွားသည်။
တစ်ဖန်ပစ္စည်းတစ်ခုသည် စွမ်းအင်ကို ယူသွင်းလျှင် ထိုပစ္စည်းရှိ အက်တမ်တိုင်းသည် စွမ်းအင်အချို့ကို ရရှိသည်။
အက်တမ်များ တုန်ခါစဉ် အလင်းရောင်ထွက်နေသည်။
ကွမ်တမ်(စမွှား)သီအိုရီ ပေါ်လာခြင်းကြောင့် သိပ္ပံပညာသည် များစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
အက်တမ်စွမ်းအင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသန ပြုလုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများစွာကို ကွမ်တမ်(စမွှား)သီအိုရီ အားဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ။
ဗယ်လေသည် အနောက်တိုင်း သဘင်လောက၌ ထင်ရှားသော ပြဇာတ် တမျိုးဖြစ်သည်။
တဦးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ အစုအဖွဲ့နှင့်သော်လည်းကောင်း ကပြကြရသည်။
အများစုသိသော ဘဲလေးအကနှင့် မတူကွဲပြားသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ဗိုက်သားလှုပ်အကဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အနုပညာရှင်တစ်ဦး၏ ဗယ်လေအကပညာ ဖြင့် ကပြ ဖျော်ဖြေနေပုံ အခေါ်အဝေါ် ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်စကားလုံးဖြစ်၍ ရှေးလက်တင်စကား "ဗယ်လာရီ"(ကရန်)မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ကို၎င်း၊ ဇာတ်ကောင်၏ စိတ်အခြေအနေကို ၎င်းအဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာတို့ဖြင့် သရုပ်ဖော် အကဟု ဆိုကြသည်။
ဗယ်လေတွင် အဓိကအချက်သည် ဂီတဖြစ်သည်။
အချို့က ဗယ်လေသည် တေးဂီတကို သရုပ်ဖော်သော အကဟု ဆိုကြသည်။
ဗယ်လေတခုအတွက် ယင်းနှင့်ဆိုရာ တေးဂီတတို့ကို စပ်ဆိုကြရသည်။
တစ်ခါတရံ ဇာတ်လမ်းပါသော တေးဂီတတို့ကို ဗယ်လေဖြင့် သရုပ်ဖော်ကြသည်။
တေးဂီတအပြင်၊ အဝတ်အစား၊ အခမ်းအနား၊ အလင်းအမှောင်၊ မီးရောင်အယူအဆတို့သည်လည်း ဗယ်လေအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဗယ်လေကပွဲအတွက် ကကြိုးကကွက် ဟန်အမူအရာ စသည်တို့ကို တီထွင်စီစဉ်ညွှန်ကြားသူအား ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာ၊ သို့မဟုတ် ဗယ်လေဒါရိုက်တာ ဟု ခေါ်သည်။
ထူးချွန်သော ကော်ရီယိုဂရပ်ဖာများ၏ ထွင်ဉာဏ်၊ ပြင်ဉာဏ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဗယ်လေတွင် တိုးတက်မှုများစွာ ရှိခဲ့လေသည်။
ရဂ်ရှာကီအကမယ်တစ်ဦး၏ ဖြေဖျော်ဟန် ဗယ်လေသည် ရှေးရောမနှင့် ဂရိတို့၏ ပန်တိုမိုင်းခေါ် ဟန်ဇာတ်တစ်မျိုးမှ ဆင်းသက်လာ၍ အီတလီနိုင်ငံတွင် ခရစ်နှစ် ၁၄၅၀ ခန့်ကစပြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အလွန်ငွေကုန်ကြေးကျများသော ကပွဲမျိုးဖြစ်၍ ထိုစဉ်က မင်းစိုးရာဇာ အထက်တန်းစားလောက၌သာ ခေတ်စားခဲ့သည်။
နောက် အနှစ်တရာခန့်အတွင်း ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံတွင် ဖွံ့ဖြိုး ထွန်းကားလာသည်။
၁၆ ရာစု အစပိုင်းတွင် အီတာလျံ မင်းသမီး ကတ်သရင်းဒါမဲဒီချီသည် ပြင်သစ်လုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်လာသောအခါ ဗယ်လေသည် ပြင်သစ်နန်းတွင်း၌ ခေတ်စားလာသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဗယ်လေသည် အီတလီနိုင်ငံမှတဆင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သွားသည်။
ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၄ဆက်မြောက် လူဝီသည် ဗယ်လေကို ချီးမြှင့်မြှောက်စားသည်။
ကိုယ်တော်တိုင် ဗယ်လေကဇာတ် တစ်ခု၌ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
လူဝီဘုရင်သည် ဂီတနှင့် အကအကယ်ဒမီကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ ထိုကျောင်းသည် ခေတ်သစ်ဥရောပ ဗယ်လေစတင်ပေါက်ဖွားရာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဗယ်လေသည် တော်သုံးအဖြစ်မှ လူထုသုံး သဘင်တရပ်လည်း ဖြစ်လာလေသည်။
ထိုစဉ်က ဗယ်လေတွင် အကတလှည့် အဆို၊ သို့မဟုတ် လင်္ကာရွတ်ခြင်းတလှည့်ဖြစ်သည်။
၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အော်ပရာခေါ် ဂီတပြဇာတ်ကို စတင်ရေးသားပြသခဲ့ရာ၊ ဗယ်လေကို အော်ပရာဇတ်ကွက်အလယ်၌သော်လည်းကောင်း၊ ခေတ္တရပ်နားချိန်ပသော်လည်းကောင်း ကပြ အသုံးတော်ခံလေ့ရှိကြသည်။
၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်း ကြေးသားဗဘ်လေ ကခြေသည်များပေါ်ပေါက်လာသည်။
ပထမတွင် အမျိုးသား၊ နောင်အခါ အမျိုးသမီး ကခြေသည်များ ပါရှိလာသည်။
၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သော ဗယ်လေသည် နောင်အခါတွင် စည်းကမ်းစနစ်၊ အသိုင်းအဝိုင်းများ များလွန်းပြီးလျှင် သမရိုးကျအတိုင်း ရှိနေ၍ မတိုးတက်ဘဲ နေခဲ့ရာ ၁၈ ရာစုနှစ်ထဲတွင် ဇန်းဇော့ဇက်နိုဗားသည် ဗယ်လေကို အဆိုအပြောမပါဘဲ အကနှင့် ဟန်အမူအရာ သက်သက်ဖြစ်အောင် ပြုပြင်လိုက်သည်။
ဗယ်လေ ကပြသူတို့အား ရှေးစံနစ်ဖြစ်သော မျက်နှာဖုံးစွပ်ခြင်းကိုလည်း မပြုစေတော့ပေ။
ထို့ပြင် အဝတ်တန်ဆာများကို ပို၍လှပအောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် အမူအရာတို့ကို ပို၍ သဘာဝကျစေခဲ့သည်။
၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် ဗယ်လေသည် ဥရောပတိုက်၌ အတန်ငယ် ခေတ်တိမ်လာသည်။
ယင်းသို့ မှေးမှိန်လာသော ဗယ်လေကို ပြန်လည် အရောင်ထွက်စေသူမှာ ရုရှမှ ကောရီယိုဂရပ်ဖာ(ဗယ်လေဒါရိုက်တာ) တစ်ဦးဖြစ်သော မီရှယ် ဖိုးကင်းဖြစ်သည်။
မီရှယ် ဖိုးကင်းသ ည် ရှေးရိုးဗယ်လေကို ဆန်းသစ်လှသော ဗယ်လေသဘင်ဖြစ်လာအောင် စီစဉ်မွမ်းမံတီထွင်လိုက်သည်။
ဗယ်လေကဇာတ်သည် ရုရှားသို့လည်း ပြန့်ပွားရောက် ရှိခဲ့ရာ ၁၇၃၅ ခုနှစ်ခန့်က ရုရှားတွင် အင်ပီးရီးယယ် ဗယ်လေအတတ်သင်ကျောင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုကျောင်း၌ သင်ပြသော ဆရာကောင်းများကြောင့် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ဗယ်လေသည် များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံ၇ပ်ခြားမှ ဗယ်လေဒါရိုက်တာ အကျော်အမော်တို့သည် ရုရှဗယ်လေကို အဆင့်အတန်း မြင့်သည်ထက် မြင့်အောင် ဖန်တီးသင်ကြားပေးကြသည်။
သို့သော် ၁၈ ရာစုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် ဗယ်လေသဘင် ညှိုးမှိန်လာရာ မီရှယ်ဖိုးကင်းက ပြန်လည်မြှင့်တင်ပေးခဲ့လေသည်။
မော်ရိုကိုနိုင်ငံ ရှိ ဗယ်လေ အကမယ်တစ်ဦး မီရှယ်ဖိုးကင်းသည် ဆီယာဂျီ ဒယာဂျီလျက် စီမံအုပ်ချုပ်သော ဗယ်လေအဖွဲ့ကို ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ပွဲထုတ်စေခဲ့ရာ၊ ဆန်းသစ်လှပသော ရုရှဗယ်လေသည် အလွန်ကျော်ကြားသွားလေသည်။
ယင်းအဖွဲ့တွင် အမျိုးသားဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ ညီဇင်းစကီးနှင့် အမျိုးသမီး ဗယ်လေအကဝိဇ္ဇာ အန္ဒာ ပါဗလိုဗာတို့ ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့အဖွဲ့ ကပြတင်ဆက်သော ဗယ်လေကဇာတ်တို့မှာ ရှီဟာရာဇားဒီး၊ ပထရောရှကား၊ မီးငှက်၊ ငန်းရေအိုင် စသည်တို့ဖြစ်၍ ထူးကဲလှပတင့်ဆန်း လှပေသည်။
ယင်းတို့ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မရိုးတမ်း ကပြခဲ့ရ လေသည်။
ဒယာဂျီလျက် ခေါင်းဆောင်သော ယင်းတို့အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ လည်း ကပြအသုံးတော်ခံခဲ့၍ အလွန်တရာ ချီးကျူးအားပေးမှုကို ခံခဲ့ရပြီးသော် ကမ္ဘာကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း ကိုးကား Category:အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု Category:တူရကီ ယဉ်ကျေးမှု Category:အရှေ့အလယ်ပိုင်း၏ အကများ။
thumb|ဂျိုးဆက် ကွန်းရက် နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဟူ၍ အသိအမှတ် ပြုခြင်းခံရသော ဂျိုးဇက်ကန်းရက်သည် ပိုလန်ပြည်သား ဖြစ်ပေသည်။
သူ၏အမည်ရင်းမှာ တီယိုဒေါ ဂျိုးဇက် ကွန်းရက်ကော်ဇင်းနီယိုစကီ ဖြစ်၏။
သူ့ဖခင်မှာ ပိုလန် တော်လှန်ရေးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်ရကား ကွန်းရက် မှာ ရှုပ်ထွေးလှသော နိုင်ငံရေးသမားများ၏ လောကအလယ် တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။
ပိုလန်ပြည်သည် ကုန်းတွင်းပိုင်း ကျရောက်သောပြည် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကွန်းရက်တွင် ငယ်စဉ်ကတည်းက ပင်လယ်သို့ ခရီးထွက်လိုသည့်ဆန္ဒ တဖွား⁠ဖွား ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
သူသည် ပိုလန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားထားသော ရှိတ် စပီးယား၊ ဒစ်ကင်း၊ ဟျူးဂိုး၊ မဲရီးယတ်နှင့် ကူးပါးတို့၏ ပြဇာတ်နှင့် ဝတ္ထုများကို ဖတ်ရှု ခဲ့ရာမှ ပင်လယ်သို့ ခရီးထွက်လိုသည့် ဆန္ဒများ ပေါ်ပေါက်လာ ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။
ဤသို့ဖြင့် ကွန်းဂရက်သည် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်း၌ သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့သည်။
၃ နှစ်ကြာပြီးနောက် သူသည် အင်္ဂလိပ် ကုန် သင်္ဘောတစ်စင်းသို့ ကူးပြောင်းသည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ မျှ ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့် လည် ရောက်ရှိခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံး၌ သင်္ဘောကပ္ပီတန်ရာထူးကိုပင် ရရှိခဲ့သည်။
မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ အာဖရိကတိုက် အစရှိသော ဒေသများသို့လည်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
နှစ်ပေါင်း ၂ဝ အတွင်း ရရှိခဲ့သော အတွေ့အကြုံ ဗဟုသုတများကို သူသည် စေ့စုံစွာ မှတ်ထားခဲ့လေသည်။
ကွန်းရက်သည် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိလာစဉ်က၊ အင်္ဂလိပ်စကား တစ်လုံးမျှ မတတ်သေးချေ။
သို့သော် အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို ခင်တွယ်သူတစ်ယောက် ဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာနှင့် စကားကို အထူးပင် လေ့လာခဲ့ပေသည်။
၁၈⁠၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူလေသည်။
ကွန်းရက်သည် လန်ဒန်မြို့၌ နေထိုင်လျက်ရှိစဉ် သာသာ သော ဆောင်းဦးပေါက်ရာသီ နေ့တစ်နေ့တွင် မလေးရှားကျွန်း ဆွယ်၌ တွေ့ခဲ့ရသော အယ်လမေးယားဆိုသူ၏ အကြောင်းကို တွေးမိ၍ အပျင်းဖြေသဘောနှင့် အယ်လမေးယားဖော်လီခေါ် (အယ်လမေးယား၏ အရွှမ်းများ) ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို စတင် ရေးသားခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ကွန်းရက်၏အသက်မှာ ၃၂ နှစ်မျှ ရှိနေလေပြီ။
၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်းရက် အဦးဆုံးရေးခဲ့ သော ထိုအယ်လမေးယားဖော်လီဝတ္ထုကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကွန်းရက်သည် အောက်ပါဝတ္ထုများကို ဆက် လက်၍ ရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့၏။