kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၎င်းတို့အထဲမှ အခိုင်မာဆုံးမှာ အပ္စ်နာအရှ်ရီ ဖြစ်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ထားသည်။
ضحی الإسلام، احمد امین، ج۳، ص ۱۵۴ ရှိခ်ကောင်စဲရ်ရီ ၏ အဆိုအရ အေမာမီယာ ဟု ဆိုခြင်းသည် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော အမာမ်ကို ဆိုလိုပါက အစ္စလာမ် ၏ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ပြောစမှတ်ဖြစ်နေသည့် ဂါလီ မှလွဲ၍ ရှီအာဖှီရ်ကာ အားလုံးသည် အေမာ မီယာဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ရှီအာများအကြား အသုံးအနှုန်း၏ရည်ရွယ်ချက်အရ အမာမီယာသည် ရှီအာအုပ် စုမှဖြစ်ပြီး အပ်္စနာအရှ်ရီ နှင့်အတူတူပင်ဖြစ်၏။
သို့ပါသောကြောင့် ရှိခ်မိုဖှီးဒ် ကထိုသို့ဆို၏။
အမာမီယာ သည် အေမာမသ်ကို အေမာမ်အလီ(အစ) ပြီးနောက် ဟစနိုင်းန်(အစ) ထို့နောက် ဟိုစိုင်နိဗ်နေအလီ(အစ) မှ ဆင်းသက်သော သားမြေးများ အေမာမ်ရေသွာ(အစ) ထို့နောက် အေမာမ်မဲဟ်ဒီ(အဂျ) အထိလက်ခံယုံကြည် ထားသည်။
اوائل المقالات، ص ۴۶ ဖှခ်ရွတ်ဒီးနေရာဇီ ကလည်း ထိုလက်ခံယုံကြည်မှု၏ နောက်လိုက်ဖြစ်သည်။
အေမာမီယာ သည် ရှီအာအုပ်စုများထဲမှဖြစ်ပြီး တမန်တော်မြတ်ကြီး (ဆွ) ပြီးနောက် အလီယိဗ်နေအဘီသွာလဗ်(အစ) ထို့နောက် သူ၏သားတော် ဟစန်(အစ) ထို့နောက် သားတော် ဟိုစိုင်န်(အစ) ထို့နောက် သားတော် အလီယိဗ်နေဟိုစိုင်န်(အစ) ထို့နောက်သူ၏ သားတော် မိုဟမ္မဒ်ဘာကဲရ်(အစ) ထို့နောက်သားတော်ဂျာ့အ်ဖှရ်ဆွာဒစ်က်(အစ) ထို့နောက် သားတော် မူစာကာဇင်မ် (အစ) ထို့နောက် သားတော် အလီယိဗ်နေမူစဲရ်ရေသွာ (အစ) ထို့နောက် သားတော် မိုဟမ္မဒ်သကီ(အစ) ထို့နောက်သားတော် အလီယွန်နကီ (အစ) ထို့နောက်သားတော် ဟစန်အစ္စကရီ (အစ) ထို့နောက်သူ၏သားတော် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကစောင့်မျှော်နေသည့်) အေမာမ်မေကာအင်မ်(အဂျ) ဖြစ်သည်ဟု တင်ပြထားသည်။
محصل، فخر رازی، ص ۲۴۱ ရှိခ်ဆွဒူးက် ခေတ်ကာလကတည်းက အကာယိဒ်၊ မေလလ်၊ နဟ်လ် တို့သည်ပိုမိုစီးမျောလာခဲ့ရာ အေမာမီ ယာဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းသည် အပ်္စနာအရှ်ရီ အတွက်သာ သုံးနှုန်းခဲ့သည်။
စအ်ဒိဗ်နေအဗ်ဒွလ္လာအရှ်အရီ ကွမ်မီး သည်အေမာမ်အပ်္စကရီ(အစ)၏ အဆ်ဟာဘ် ဖြစ်ပြီး ၂၉၉ ခုနှစ်တွင်ကွယ်လွန်ကာ (မကာလာသွလ် အေမာမီယာ) ဆိုသည့်စာအုပ်ကိုရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
معالم العلماء:۱۴۴ ရှိခ်ဆွဒူးက် (၃၀၆-၃၈၁) သည် (ရေစာလသိုဖှိဒ်ဒီးန် အေမာမီယာ)ဆိုသည့် စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီး ရေစာလဲယေအေ့အ်သေကာဒါသေဆွဒူးက် ဟု ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၎င်းနောက်ပိုင်း အေမာမီယာကို ရှိခ်မိုဖှီးဒ် ၏(အဝါအိလ်လိုမကာလားသ်) ဆိုသည့်စာအုပ်တွင် အပ်္စနာအရှ်ရီ ဆိုသည့် ဝေါဟာရနှင့်သာ သုံးနှုန်းထားကြောင်း တွေ့ရသည်။
အရှ်အရီ နှင့်အခြားသူများ၏ သတ်မှတ်မှုသည် ခြုံငုံသတ်မှတ်လိုက်ခြင်းမျိုးဖြစ်ပြီး တိကျမှုမရှိကြောင်း အားလုံးကပြောဆိုကြသည်။
သုတေသနပြုသူအချို့က အရှ်အရီ၊ မလ်သီ နှင့်အခြားသူတို့သည် အေမာမီယာ နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖှီရ်ကာ အများအပြား ရေတွက်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းမှာ အမန်တကယ်မရှိခဲ့ပါ ဖန်တီးခဲ့သော ဖှီရ်ကာ များသာ ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့် (ဇိုရာရီယာ) (ဟာရှင်မီယာ) တို့ဖြစ်ပြီး ရှိခဲ့မည်ဆိုလျှင်လည်း တစ်ဦးကောင်းတစ်ယောက်ကောင်း ကလာမီး ဆိုင်ရာယုံကြည်ချက်များသာ ဖြစ်လိမ့်မည်။
ဖှီရ်ကာများအနေနှင့် မရှိခဲ့ပါ။
အေမာမီယာ နှင့်ပတ်သက်၍ အာမ်- ခြုံငုံပြီး အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူသော်- အေမာမသ် နှင့်ပတ်သက်ပြီး ကွဲပြားမှုသည် နှစ်မျိုးနှစ်စားသာရှိခဲ့သည်။
သို့ပါ၍ ရှီအာမဇ်ဟဘ် အတွင်းသာ ကွဲလွဲခဲ့သည်များမှာ (ဇိုင်ဒီယာ) (အစ္စမာအီလီယာ) (ဝါကေဖှီယာ) တို့သာဖြစ်သည်။
ဖှီရ်ကာအမြောက်အမြား ရေတွက်ရခြင်း၏ နောက်ထပ်အကြောင်းရင်း တစ်ခုမှာ အွမ်မသ်သေအစ္စလာမ် ၌ ၇၃ ဂုဏ်းကွဲမည်ဆိုသည့် ကျော်ကြားသော ဟဒီးစ် ကြောင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။
بحوث فی الملل والنحل، ج۱، ص ۳۶–۲۷ ဤမဇ်ဟဘ် ၏ယုံကြည်မှုများ အေမာမ်မာ့အ်စူမ် များ၏နောက်လိုက်များသည် တမန်တော်မြတ်ကြီး (ဆွ) ဝဖှာသ် ဖြစ်ပြီးနောက် ဝဆီယေအေလာဟီ ပြီးဆုံးသွားပြီဟု ယုံကြည်ထားခြင်းမရှိပါ။
အလ္လာဟိုအရှင်မြတ်သည် တမန်တော်များကို ရွေးချယ်စေလွှတ်ခဲ့သလို ဝဆီ - ဆက်ခံသူကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း လူသားများအား တရားလမ်းမှန်ပြသရန် ရွေးချယ်စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းမှာ ခိုင်လုံသောသက်သေဖြစ်သည်။
၁၂ ပါး အေမာမီယာရှီအာများသည် ကုရ်အာန်နှင့် တမန်တော်မြတ်(ဆွ) ၏ စွန်နသ်တော် အထောက်အထားများအရبرخی از منابعی که احادیث دوازده امام را بررسی کرده‌اند: မိုဟမ္မဒ်(ဆွ) ကိုယ်တော်မြတ်၏ အဲဟ်လေဘိုက်သ် အနွယ်တော်မွန်များမှ ၁၂ ပါးသောမာ့အ်စူမ်ဝဆီ များကို ကိုယ်တော်မြတ်ကိုယ်တိုင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်ဟု ကေယာမသ် နေ့တိုင် ယုံကြည်ထားကြသူများဖြစ်သည်။
تاجری‌نسب، صفحهٔ ۷۳ ရှီအာတို့သည် ဂျာဘီရ် ၏ဟဒီးစ်၊ အခြားခိုင်လုံသောဟဒီးစ်များအရ အလ္လာဟိုအရှင်မြတ်ဘက်မှ ၁၂ ပါးအေမာမ်ကို ခန့်အပ်ကြောင်း တမန်တော်မြတ်(ဆွ) သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်ကာလမှာပင် ကိုယ်တော်မြတ်ကိုယ်တိုင် အမည်နှင့်တကွ ဖော်ပြခဲ့သည်။
အလီယိဗ်နေအဘီသွာလဗ် (အစ) ဟစန်နိဗ်နေအလီ (အစ) ဟိုစိုင်နိဗ်နေအလီ (အစ) အလီယိဗ်နေဟိုစိုင်န် စပ်ဂျားဒ် (အစ) မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေအလီ ဘာကဲရ် (အစ) ဂျာ့အ်ဖှရ်ရိဗ်နေမိုဟမ္မဒ် ဆွာဒစ်က် (အစ) မူစဗ်နေဂျာ့အ်ဖှရ် ကာဇင်မ် (အစ) အလီယိဗ်နေမူစာ ရေသွာ (အစ) မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေအလီ သကီ (အစ) အလီယိဗ်နေမိုဟမ္မဒ် နကီ (အစ) ဟစန်နိဗ်နေအလီ အပ္စကရီ (အစ) မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟစန် မဟ်ဒီ(အဂျ) သည် ရှီအာတို့၏ ယုံကြည်ချက်၌ သက်ရှိထင်ရှားရှိနေပြီး ဂိုင်ဘသ် လူတို့၏အမြင်မှ အရှင်မြတ်သည် ကွယ်ဖျောက်ထားတော်မူ၏။
အေမာမသ် ရှီအာ တို့ကား ၁၂ ပါးအေမာမ်သည် အိုဆူလေဒီးန်မှ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားသည်။
၎င်းကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခြင်းသည် အီမာန် ကို ပြီးပြည့်စုံစေသည်။
ထိုနည်းတူစွာ နဗူဝသ် သည် အရှင်မြတ်ဘက်မှ ပေးသနားခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ အေမာမသ် သည်လည်း အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်မှ ပေးသနားခြင်းဖြစ်သည်။
သို့မှသာ တမန်တော်မြတ်(ဆွ) မရှိသည့်နောက်ပိုင်း လူသားများအား တရားလမ်းမှန်ညွှန်ကြားပြသနိုင်မည် ဖြစ်၏။
တမန်တော်မြတ် (ဆွ) ကဲ့သို့ သန့်ရှင်းကောင်းမွန် ထိုက်တန်သော ဥသျှောင် ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ပြီး ပမာဆိုရသော် လူသားတို့အပေါ် ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းရှိခြင်း၊ မျှတသော တရားစီရင်မှုများ၊ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ရက်စက်မှုများကိုလည်း နှိမ်နင်းချေဖျက်နိုင်သူများ ဖြစ်သည်။
သို့ပါ၍ အေမာမသ် သည် နဗူဝသ် ၏အကူအညီအထောက်အပံ့ဖြစ်ပြီး ထိုအချက်မှသက်သေပြဆိုနေသည်ကား နဗူဝသ် သည် မရှိမဖြစ်အရေးကြီးသော် အေမာမသ် သည်လည်း မရှိမဖြစ် အရေးကြီးသော အရာပင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား دانشنامه کلام اسلامی، مدخل «امامیه»، علی ربانی گلپایگانی Category:အစ္စလာမ်ဘာသာ။
အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ (; အတိုကောက် NSC) သည် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်သော အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ခွဲ ဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးများ၊ စစ်ဖက်၊ သံတမန်၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ ဥပဒေရေးရာ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များနှင့် အခြား အစိုးရအဖွဲ့များမှ ဝန်ထမ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းလေ့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို "အမျိုးသား လုံခြုံရေး ကော်မတီ" သို့မဟုတ် "အမျိုးသား လုံခြုံရေး ကောင်စီ" စသော အဖွဲ့အစည်းများမှ အုပ်ချုပ်လေ့ရှိသည်။
ယင်းကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် အစပျိုးခြင်း (သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်ဖြစ်မှု) ၏ ရလဒ်လည်း ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
အချို့သော နိုင်ငံများရှိ ယင်းကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများသည် အစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်သည်လည်း ရှိတတ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ အမျိုးသားလုံခြုံရေး ဗဟိုကော်မရှင်အဖွဲ့သည် အစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ဘဲ အာဏာရပါတီဖြစ်သော တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရာမ ၈ တံတား () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ကျောက်ဖရားမြစ် ကို ဖြတ်သန်း တည်ဆောက်ထားသည်။
၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၂ ထိ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
နတ်ပြည်စံ ရာမ ၈ ဘုရင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ တည်ဆောက်ထားသည်။
left|thumb မှတ်စုများ ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တံတားများ။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အလံ (ခမာ: Tung-Cheat) သည် လက်ရှိပုံစံကို ၁၉၄၈ တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးနှင့် ဘုရင်စနစ် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခြင်းများပြီးနောက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့သည်။
သင်္ကေတ သင်္ကေတ အဓိပ္ပာယ် ကိုယ်စားပြု အန်ကောဝပ် တည်ကြည်မှု၊ တရားမျှတမှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေ ဘာသာတရား အပြာ လွတ်လပ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းခြင်းနှင့် မောင်ရင်းညီအစ်ကို စိတ်ဓာတ် ဘုရင် အနီ ရဲရင့်ခြင်း နိုင်ငံ တော်ဝင်အလံတော် ကမ္ဘောဒီးယား ဘုရင်၏ တော်ဝင်စံသတ်မှတ်ချက် (; "ဘုရင့်အလံ") သည် ကမ္ဘောဒီးယား သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်၏ ကိုယ်ပိုင်အလံ ဖြစ်သည်။
ယင်းကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တရားဝင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်အသုံးပြုမှုများ ရှိခဲ့သည်။
ယင်းသည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ် သင်္ကေတ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အလံ၏ အလျားလိုက်ပုံ သမိုင်းဝင် နိုင်ငံတော် အလံများ အလံကာလအသုံးပြုခြင်း 100px Pre-1863 ခမာအင်ပါယာ၏ အလံ 100px|border ၁၈၆၃ – ၁၉၄၈ ပြင်သစ်ထိန်းသိမ်းခံကာလ (၁၈၆၃ - ၁၉၄၁၊ ၁၉၄၅ - ၁၉၄၈) အတွင်း နှင့် ဂျပန်ကိုလိုနီကာလ (၁၉၄၁ - ၁၉၄၅) ကမ္ဘောဒီးယား ဘုရင့်နိုင်ငံ၏ အလံ။
100px|border မတ်–အောက်တိုဘာ ၁၉၄၅ ဂျပန်ကိုလိုနီကာလ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အလံဟု သံသယဖြစ်ဖွယ် ဆိုကြသည်။
အခြားရင်းမြစ်များက ဤအလံတည်ရှိမှုသည် အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်သည်။
100px|border ၁၉၄၈–၁၉၇၀၊ ၁၉၉၃–လက်ရှိ ပြင်သစ်အထိန်းသိမ်းခံကာလ (၁၉၄၈ - ၁၉၅၃) နှင့် ပြင်သစ်မှ လွတ်လပ်ရေးရပြီး (၁၉၅၃ - ၁၉၇၀) နှင့် ၁၉၉၃ တွင် ဘုရင်စနစ်ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခြင်းမှ စ၍ အသုံးပြုသော အလံ 100px|border ၁၉၇၀–၁၉၇၅ ခမာသမ္မတနိုင်ငံ၏ အလံ 100px|border ၁၉၇၅–၁၉၇၆၊ ၁၉၉၀-၁၉၉၃ ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူချား နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ အလံ 100px|border ၁၉၇၆–၁၉၉၂ ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူချား နှင့် ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူချား ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ အလံ 100px|border ၁၉၇၉–၁၉၈၉ ကမ်ပူချားပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အလံ 100px|border ၁၉၈၉–၁၉၉၁ ကမ္ဘောဒီးယားပြည်၏ အလံ 100px|border ၁၉၉၂–၁၉၉၃ ကမ္ဘောဒီးယား အကူးအပြောင်းကာလ ကုလသမဂ္ဂ အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ အလံ ကိုးကား Category:နိုင်ငံတော်အလံများ Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အလံများ Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်များ။
လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်၏ ပင်မဆောင်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး ၁ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းစိန်က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၉၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်ကောလိပ်အဖြစ် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ရက်နေ့တွင် ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၃ခုနှစ် မေလ ၁၄ရက်တွင် တက္ကသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း လွိုင်ကော်မြို့၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိကာ ဒေါဥခူးရပ်ကွက်တွင် ပါဝင်သည်။
၁၅၈.၆၃ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။
thumb|ပင်မ​ဆောင် သင်ကြား​ရေးဌာနများ မြန်မာစာဌာန အင်္ဂလိပ်စာဌာန ပထဝီဝင်ဌာန သမိုင်းဌာန ဒဿနိကပညာဌာန ဥပဒေပညာဌာန အရှေ့တိုင်းပညာဌာန ဓာတုဗေဒဌာန ရူပဗေဒဌာန သချၤာဌာန သတ္တဗေဒဌာန ရုက္ခဗေဒဌာန ဘူမိဗေဒဌာန ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ။
ထားဝယ်တက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ လောင်းလုံမြို့နယ်၊ ကမြောကင်းကျေးရွာတွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်ဒေသကောလိပ် အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်ကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်ဒီဂရီကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထားဝယ်တက္ကသိုလ် အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ။
အာဆီယံအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ( သည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ)၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်ကာ အာဆီယံ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။
အာဆီယံပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ သတ်မှတ်ချက်များအရ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကို အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြီးက ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရသည်။
ခန့်အပ်ရာတွင် သက်တမ်းတိုးခွင့်မရှိသော (၅)နှစ်သက်တမ်းတစ်ခုအတွက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံသားများအတွင်းမှ နိုင်ငံအမည်အက္ခရာစဉ်အလိုက် အလှည့်ကျ ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။
သိက္ခာသမာဓိရှိမှု၊ စွမ်းဆောင်ရည်ရှိမှုအပြင် အသိပညာဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံရှိမှုနှင့် ကျား၊မ တန်းတူရှိမှုကို အခြေခံ၍ ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။
တာဝန်နှင့် ဝတ္တရားများ ပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ သတ်မှတ်ချက်များ၊ အာဆီယံစာချုပ်စာတမ်းများ၊ ပရိုတိုကောစာချုပ်များနှင့် အခိုင်အမာလက်ခံကျင့်သုံးနေသော ကျင့်စဉ်များနှင့်အညီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ရုံး၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ရမည်။
အာဆီယံစာချုပ်များနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်၊ ကြည့်ရှုစိစစ်စေရန်နှင့် အာဆီယံ၏ လုပ်ငန်းနှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာကို ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသို့ တင်ပြရမည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ အာဆီယံအသိုက်အဝန်းကောင်စီများ၊ အာဆီယံလုပ်ငန်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေး ကောင်စီ၊ အာဆီယံဝန်ကြီးအဆင့်ကဏ္ဍအလိုက် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြား သက်ဆိုင်ရာအစည်းအဝေးများ တက်ရောက်ရမည်။
အတည်ပြုထားသည့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် မိမိအားပေးအပ်ထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာနှင့်အညီ ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် အာဆီယံ၏ သဘောထားအမြင်ကို တင်ပြခြင်းပြုရမည်။
ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် ခန့်အပ်ရေး၊ ရပ်စဲရေးအတွက် အာဆီယံ လုပ်ငန်းပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေးကောင်စီသို့ အတည်ပြုချက်ရယူရန် ထောက်ခံတင်ပြရမည်။
အ​ထွေ​ထွေအတွင်း​ရေးမှူးချုပ်များ အာဆီယံ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အမည်သက်တမ်းနိုင်ငံHartono Dharsono၇ ဇွန် ၁၉၇၆ – ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၈Umarjadi Notowijono၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၈ – ၃၀ ဇွန် ၁၉၇၈Ali Abdullah၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၈ – ၁၀ ဇွန် ၁၉၈၀Narciso G. Reyes၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၀ – ၁ ဇူလိုင် ၁၉၈၂Chan Kai Yau၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ – ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၄Phan Wannamethee၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၄ – ၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၆Roderick Yong၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၆ – ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၈၉Rusli Noor၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ – ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃Ajit Singh၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇Rodolfo Severino Jr.၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂Ong Keng Yong၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၇Surin Pitsuwan၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂Lê Lương Minh၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇Lim Jock Hoi၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ – ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂Kao Kim Hourn၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃ - လက်ရှိ ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ်များ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကို ကူညီရန်အတွက် ဒုတိယဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသော ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးချုပ် (၄)ဦးရှိသည်။
ထို (၄)ဦးမှာ အတွင်းရေးမှူးချုပ်နှင့် တစ်နိုင်ငံတည်းမဖြစ်စေရသည့်အပြင် မတူညီသည့် နိုင်ငံအသီးသီးမှ ခန့်အပ်ရမည်ဖြစ်သည်။
(၄)ဦးအနက် (၂)ဦးမှာ သက်တမ်းတိုးနိုင်ခြင်းမရှိသည့် (၃)နှစ်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး ကျန်(၂)ဦးမှာ အရည်အချင်းပေါ်မူတည်၍ နောက်ထပ်(၃)နှစ် သက်တမ်းတိုးနိုင်သည်။
အာဆီယံလမ်းစဉ် သီချင်း () သည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း၏ တရားဝင် အထိမ်းအမှတ်သီချင်း ဖြစ်သည်။
သီချင်းစာသားကို ​​​​ဗယောမ် ဝလယ်ဗချရာ (; ) က ရေးသားခဲ့ပြီး သံစဉ်ကို ကိတ္တိကွန်း ဆိုပရက်ဆော့ (; ) နှင့် သံဘော တ္ရိုင်ဥဒေါမ် (; ) တို့က သီဖွဲ့ခဲ့ပြီး အာဆီယံ ဆယ်နိုင်ငံရှိနောက်ဆုံးအဆင့် ၉၉ ဦးမှ အနိုင်ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြိုင်ပွဲ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများက စိတ်အားထက်သန်မှုနှင့် အားပါးတရမရှိခဲ့သော ယခင်အာဆီယံ တရားဝင်သီချင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည့် ASEAN Hymn သီချင်းကို အစားထိုးရန်အတွက် သီချင်းပြိုင်ပွဲကို အာဆီယံအသင်းဝင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အားလုံးတွင် ကြေညာခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင် တစ်နိုင်ငံလျှင် ပြိုင်ပွဲဝင်သီချင်း ၂၀ အထိ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အားလုံးအတွက် ကျင်းပခဲ့သည်။
အနိုင်ရပါက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၀,၀၀၀ ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာသီချင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်းခံရမည် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော နောက်ဆုံးအဆင့်ပွဲစဉ်တွင် ဒိုင်အဖွဲ့က The ASEAN Way သီချင်းကို အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း၏ တရားဝင် ဒေသဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ်သီချင်းအဖြစ် တညီတညွတ်တည်း မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
စံသတ်မှတ်ချက်များ ဘာသာစကား: အင်္ဂလိပ် သီချင်းသည် အာဆီယံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ပူးပေါင်းမှုနှင့် စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
အာဆီယံ၏ ကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမျိုးစုများကို ထင်ဟပ်မှု ရှိရမည်။
ပင်ကိုရေးဖွဲ့မှု ဖြစ်ရမည် စက္ကန့် ၆၀ ထက် မရှည်ရ။
ဒိုင်များ ဘရူနိုင်း - ဟာဂျီ မနတ်ဖ်ဘင် ဟာဂျီ ကာမစ် ကမ္ဘောဒီးယား - ဒေါက်တာ ဆမ်အန်းဆမ် အင်ဒိုနီးရှား - ပြူဝ ကာရကာ လာအို - ခမ်ပက် ပွန်သောင်ဂဆီ မလေးရှား - အေရုပ် အီဘရာဟင် မြန်မာ - ဦးသောင်းတင်ဦး ဖိလစ်ပိုင် - အပရီပီနို ဗီ ဒစ္စထရို စင်ကာပူ - ဖွန်ယော်တိုင် ထိုင်း - မွန်လောင်း ဗီယက်နမ် - ပန်ဟွန်ဟိုင် ပြင်ပနိုင်ငံမှ ဒိုင် ၃ ဦး: ဩစတြေးလျ - Ms. စန္ဒာ မိလိကန် တရုတ် - Mr. ဘို ယန်ကိုင် ဂျပန် - Ms. ခဲကို ဟာရဒါ ကိုးကား Category:အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း။
သပ်က်လီးဒ် ( သို့မဟုတ် taqleed; အာရပ် تَقْليد taqlīd) ဆိုသည်မှာ နောက်လိုက်ခြင်း နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ်၏ ရှရီအသ်တရားတော်တွင် မဲရ်ဂျာအေသပ်က်လီးဒ် မှထုတ်ပြန်သော သာသနာ့ဆိုင်ရာပညတ်ချက်များအား လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းကို ခေါ်သည်။
သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်၍ အိုဆူလေဒီးန်တွင် ဂျာယိဇ်(ခွင့်ပြုခြင်း) မဟုတ်ပါ။
မိမိတို့ကိုယ်တိုင် သိရှိအောင် လေ့လာရမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် လက်တွေ့ကျင့်သုံးရမည့် သာသနာ့လုပ်ဆောင်ချက် (ဖှရူအေဒီးန်) အပိုင်းတွင် အထူးပြု သင်ကြားလေ့လာဆည်းပူးထားသော ပညာရှင်များထံမှ သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရပေမည်။
ထိုပညာရှင်များကို မွတ်ဂျ်သဟိဒ်ဒေ ဂျာမေအွရှ်ရှရာယိသ် သို့မဟုတ် မဲရ်ဂျာအေသပ်က်လီးဒ် ဟုခေါ်သည်။
သို့သော်သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်၍ အမြင် ကွာဟမှုများလည်းရှိသည်။
သပ်က်လီးဒ် ၏ အဓိပ္ပာယ်~ သပ်က်လီးဒ်သည် အရဗီဝေါဟာရ မဆ်ဒဲရ် ဘာဘေသဖှ်အီးလ် ဆိုသည့်ဝေါဟာရမှဖြစ်သည်။
Najm al-Din al-Tufi, Sharh Mukhtasar al-Rawdah (Beirut: Mu’assasah al-Risålah, 1410H), 3:65. အဘိဓာန်တွင် အရာတစ်ခုသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်အပေါ် လိုအပ်ခြင်းلسان‌العرب، ج ۱۱، ص ۲۷۶. တစ်ဦးတစ်ယောက်အပေါ် တာဝန်ပေးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج ۱، ص ۵۰۰. ဖှစ်ကာ အသုံးအနှုန်းတွင် အမလ်-လက်တွေ့ကျင့်ဆောင်မှုများအတွက် မွတ်ဂျ်သဟိဒ်၏ မိန့်ရပ်များကို လိုအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
عروةالوثقی، ج ۱، ص ۴. ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းဝေါဟာရသည် ဟဂျ် နှင့်ပတ်သက်သည့် ဖှစ်ကာ ပိုင်းတွင် ကွရ်ဘာနီလုပ်မည်ကို သိသာစေရန် သားကောင်၏ လည်ပင်း၌ အမှတ်အသားချိတ်ဆွဲခြင်းကိုလည်း ခေါ်သည်။
لسان‌العرب، ج ۱۱، ص ۲۷۶، «قلد»؛ زبدةالبیان، ص ۳۸۰. သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်ပြီး ၂ မျိုးနှစ်စား ဖှစ်ကာ နှင့် အိုဆူလ် တွင်ဖော်ပြသည်။
ဖှစ်ကာအပိုင်းတွင် ဟွတ်က်မေရှရ်အီး ကို အမလ် လုပ်ရန်အတွက် တတ်သိအောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို မွတ်ဂျ်သဟိဒ် ၏ ဖှသဝါ မှရယူခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခံခြင်း နှင့် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ချက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
ဖှစ်ကာ ပညာရှင်အားလုံးနီးပါး သပ်က်လီးဒ် ကို မွတ်ဂျ်သဟိဒ် ၏ ဖှသဝါ အတိုင်းအမလ် လုပ်ခြင်းဟုသာဖွင့်ဆိုထားကြသည်။
သပ်က်လီးဒ် ၏စစ်မှန်သောသက်သေ သပ်က်လီးဒ်သည် ဖှစ်ကာဟေအစ္စလာမ်တွင် အဲဟ်ကာမေဇရူရီး-အရေးအကြီးဆုံးမိန့်ရပ်- နှင့်ယကီးန် ပိုင်းဆိုင်ရာတို့၌ ဂျာယိဇ် မဟုတ်ပါ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သပ်က်လီးဒ်သည်ပညာ (မိန့်ရပ်) နှင့်ပတ်သက်၍ မိမိအတွက် မသိရှိနိုင်သည့် အနေအထားအတွက်သာ ဖြစ်သည်။
သပ်က်လီးဒ်လုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အခြားကိစ္စရပ်တစ်ခုမှာ အကာယိဒ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်ပြီး ပမာအားဖြင့် (အိုဆူလေဒီးန်) ၊ သပ်က်လီးဒ်သည် ယကီးန်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့်အရာ မဟုတ်ပါ။
သို့သော် မဇ်ဟဘ်၏ ဖှရ်အီး-အကိုင်းအခက်- ဆိုင်ရာယုံကြည်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျာဟိလ် တို့သည် အာလင်မ် များထံမှ လေ့လာဆည်းပူးခြင်းအားဖြင့် ယကီးန် ယုံကြည်ချက်ပိုင်းဆိုင်ရာတို့ကို ရယူနိုင်သည်။
ဥပမာ- အစ္စလာမ့် တမန်တော်မြတ်ကြီး (ဆွ) ထံ လျှောက်ထားမေးမြန်းခြင်းအားဖြင့် ကိုယ်တော်မြတ်(ဆွ) ပြီးနောက် အေမာမသ် နှင့် ခေလာဖှသ်ကို ဆက်ခံမည့်သူများအား သိရှိနိုင်ခြင်း။
သို့သော်လည်းကောင်းကို သပ်က်လီးဒ် ဟု သက်သေပြုသတ်မှတ်၍ မရပါ။
အဲဟ်လေစွန်နသ် တွင်လည်း အကီဒါ ပိုင်း၌ သပ်က်လီးဒ် ကို ဂျာယိဇ်ဟု သတ်မှတ်မထားပေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အကီဒါ အပိုင်းတွင် လေ့လာတွေးခေါ်ခြင်းနည်းလမ်းဖြင့်သာ အကောင်းဆုံးရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ကျမ်းတော်မြတ်ကုရ်အာန် စူရာ-ဇွခ်ရွဖှ် အာယသ် ၂၂ တွင် အထောက်အထားမဲ့လက်ခံခြင်းကို ရှေးယခင်(ဂျာဟိလ်) တို့၏လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
မြတ်တမန် (ဆွ) သည်လည်း အာယသ်တော်များအပေါ် မအ်ရေဖှပ်သေအေလာဟီ-အရှင်မြတ်အားသိရှိခြင်း- နှင့်ပတ်သက်၍ စဉ်းစားတွေးခေါ်ကြရန် မိန့်တော်မူထား၏။
မဇ်ဟဘ် ၏အပေါ်ယံ(ဖှရ်အီး)ကိစ္စရပ်များတွင်သာ သပ်က်လီးဒ် ကို ဂျာယိဇ်-ခွင့်ပြု- ထားပေသည်။
. အေမာမီယာဖှေကာ တွင် နောက်ထပ် သပ်က်လီးဒ် မလုပ်ရန်တားမြစ်ထားသည့်အရာများမှာ---မစာအိလ်လေအိုဆူလေဖှစ်က်- အိဂျ်သေဟာဒ် အတွက်အခြေခံလိုအပ်သည့်အရာများ ဥပမာ - အိလ်မေ ဆဲရ်ဖှ်၊ နဲဟ်ဝ် ၊ ထိုပညာရပ်တို့သည် အဲဟ်ကာမ် ဆိုင်ရာအကြောင်းအရာတို့ကို တတ်သိနားလည်ရန် သဒ္ဒါ ပိုင်းဆိုင်ရာအခြေ ခံပညာရပ်များဖြစ်သည်။
၎င်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက် (သပ်က်လီးဒ်လုပ်ရန်လိုသည့်အရာများမှာ) ဥပမာ-နမားဇ် ရိုဇာ တို့ ဖြစ်သည်။
အရေးမကြီးလှသော အဲဟ်ကာမေရှရ်အီး အပိုင်းကဏ္ဍဖြစ်သည့် မွတ်စ်သဟဘ် နှင့် မကရူ ကိစ္စရပ်တို့၌ သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ စဝါးဘ်ရရှိ ရန်မျော်ကိုး၍ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
ဖှစ်ကာ ၏ပထမအရင်းအမြစ်သုံးခုတွင်လည်း ပညာရှင်တို့၏ စီရသ်-ဓလေ့ထုံးတမ်း-အထောက်အထားတို့ကို သပ်က်လီးဒ်လုပ်ခြင်းဂျာယိဇ် ဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ့်မဇ်ဟဘ် များအကြား မွတ်ဂျ်သဟိဒ် ကိုယ်တိုင်အတွက် သပ်က်လီးဒ် လုပ်ခြင်းသည် ဟရာမ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် မွတ်ဂျ်သဟိဒ် မဟုတ်သူများသည် သပ်က်လီးဒ် လုပ်ကိုလုပ်ရမည်။
ရှီအာမဇ်ဟဘ် ၏ သပ်က်လီးဒ် ရှီအာမဇ်ဟဘ် ၌ သပ်က်လီးဒ် သည်အေမာမ်(အစ) များခေတ်ကတည်းက အစပြုခဲ့သည်။
လူသားတို့အားမိမိတို့၏ နောက်လိုက်များ၊ ဟဒီးစ်ရေးသားပြုစုသူများ (သို့) မိမိတို့၏ အနီးကပ်နောက်လိုက် (အဆ်ဟားဘ်)များထံ ဆက်သွယ်မေးမြန်းစေခဲ့သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အဆ်ဟားဘ် တို့သည် မပ္စဂျစ်ဒ် များ အများဆိုင်နေရာများ၌ လူတို့အားစုဝေး၍ ဖှသဝါများကို ပြောကြားတင်ပြခဲ့ကြသည်။
အေမာမ်(အစ) များခေတ်တွင် ၎င်းတို့အား သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရသည့်အကြောင်းရင်းမှာ မြို့ရွာတို့၏ဝေးကွာမှု၊ အေမာမ်(အစ) အား တွေ့ဆုံရန်အတွက် လူသားတို့ ခရီးနှင်ရမည့်အခက်အခဲများ၊ သကီယာ လုပ်ရမည့်အနေအထားများ၊ တစ်ကိုယ်ရေအခက်အခဲများ၊ အေမာမ်(အစ) တို့လူသားများနှင့် ထင်ထင်ပေါ်ပေါ်တွေ့ဆုံရာတွင် ကြုံတွေ့ရသည့် အခက်အခဲများကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဂိုင်ဘသ်သေစွတ်ဂရာ ကာလတွင် သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရန်မှာ ပို၍လိုအပ်လာလေသည်။
ရှီအာတို့၏ နောက်ဆုံး အေမာမ်ဖြစ်သော( ၁၂ ပါးမြောက်အေမာမ် အ-စ ) သည် လည်း မပ္စအလာ အသစ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များနှင့် ကိုက်ညီသော မဲရ်ဂျာ့အ် တို့ထံ သပ်က်လီးဒ်လုပ်ရမည့်အကြောင်းမိန့်မှာခဲ့သည်။
ဂိုင်ဘသ်သေကွဘ်ရာ ကာလတွင်လည်း သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်သည့် မပ္စအလာသည် ရှီအာများအကြားရှိနေမြဲဖြစ်ပြီး ခေတ်အဆက်ဆက်ပညာရှင်များ ရာဝီ များအကြား မည်မျှပင် သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်သည့် သတ်မှတ်ချက်များ မိန့်ရပ်များအပေါ် မတူကွဲပြားခြင်းများ ရှိနေသည်ဖြစ်စေ ၎င်း၏အရေးပါမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဒွိဟသံသယဖြစ်ခြင်းများ အလွန်နည်းပါးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
လေ့လာစမ်းစစ်မှုများအရ အိဂျ်သေဟာဒ် ၊ သပ်က်လီးဒ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး အိလ်မေအိုဆူလေဖှစ်က် ကိုသာ ပြန်လည်ဦးတည်ရပေမည်။
ဤအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်ပြီး အေမာမ်မီယာအိုဆူလ် စာအုပ်များ၌ အဇ်ဇရီအာအေလာအို ဆူလေရှရီအာ (ရေးသားသူ-စိုင်ယိဒ်မွရ်သသွါအိလ်မွလ်ဟိုဒါ- ၄၃၆ ကွယ်လွန်) စာအုပ်ကို ရေးသားချိန်မှအစ ယခုချိန်ထိ လေ့လာသုံးသပ်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။
ဖှစ်က်ဟေအစ်သစ်သ်ဒလာလီ စာအုပ်များနှင့်လည်း သပ်က်လီးဒ် နှင့် ပတ်သက်ပြီး ဖှကီးဟေဂျာမေအွရှ်ရှရာယစ်သ် ၏ လေ့လာသုံးသပ်ချက်များဖြင့် ထုတ်ဖော်တင်ပြလျက်ရှိသည်။
၁၀ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သည့်အခန်းကဏ္ဍများကို သီးသန့် အလ်အိဂျ်သေဟာဒ် ဝသ်သပ်က်လီးဒ် အမည်ခေါင်းစဉ် ၊ အခြားခေါင်းစဉ်များနှင့်လည်း ရေးသားတင်ပြမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။
ရှိခ်အန်ဆွာရီ နောက်ပိုင်းတွင် လက်တွေ့ကျင့်ဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ရေစာလာ များကိုစုစည်းရေးသားတင်ပြမှုများအစပြုလာခဲ့သည်။
အလ်အွရ်ဝသွလ် ဝတ်စ်ကာ (ရေးသားသူ-မိုဟမ္မဒ်ကာဇင်္မသဘာသဘာယီး-၁၃၃၇ ကွယ်လွန်) စာအုပ်၏ အစပိုင်းတွင်လည်း အိဂျ်သေဟာဒ် နှင့် သပ်က်လီးဒ် အကြောင်းကိုရေးသားဖော်ပြထားသည်။
သပ်က်လီးဒ် သည် ဝါဂျိဘ် ဖြစ်ကြောင်း ရှီအာတို့၏အထောက်အထား ရှီအာဖှကီးဟ်များအကြား ကျော်ကြားသည့် မိန့်ဆိုချက်မှာ မိုကလ်လိဖှ် များအတွက် အိဂျ်သေဟာဒ်၊ အေ့ဟ်သေယာဒ် နှင့်သပ်က်လီးဒ် ဆိုသည့် အနေအထားသုံးမျိုးအနက် တစ်ခုခုတွင် ရှိရမည်မှာ ဝါဂျိဘ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဝါဂျိဘ် အဖြစ်သတ်မှတ်ပုံတွင် အမြင်ကွာဟမှုရှိသည်။
အချို့က အဲဟ်ကာမ်မေရှရ်အီး ကို ရယူရာတွင် သို့မဟုတ် သပ်က်လီးဒ် သည် အဲဟ်ကာမ်မေရှရ်အီး ကို လက်တွေ့အမလ်လုပ်ရာ၌ မိုကဒ်ဒေမာ-အခြေခံအစပျိုး- ဖြစ်သည့်အတွက် (ဝါဂျိဘ်ဘေမိုကဒ်ဒေမီး)အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
အချို့က ၎င်းဝါဂျိဘ်ကို အပ်က်လီ-အသိဉာဏ်ဆိုင်ရာ-အဖြစ်သတ်မှတ်ကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မိုကလ်လိဖှ်သည် ဟရာမ်ကိုစွန့်လွှတ်ရာနှင့် ဝါဂျိဘ် ကိုဆောင်ရွက်ရာတွင် နောက်ဆက်တွဲ စဝါးဘ် ၊ အဇါးဘ် များရှိသည့်အလျောက် ခိုင်လုံသည့်အထောက်အထားများ လိုအပ်သည်။
ထို ဟွတ်ဂျသ်-ခိုင်လုံသည့် အထောက်အထားပေးသည့် မှတ်ကျောက်- ကိုဖော်ပြခဲ့သည့် (အိဂျ်သေဟာဒ်၊အေ့ဟ်သေယာဒ်၊သပ်က်လီးဒ်) ဆိုသည့် နည်းလမ်းသုံးသွယ်မှ ရယူရမည် ဖြစ်၏။
ဦးစွာ မိုကလ်လိဖှ် သည် သပ်က်လီးဒ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ဝါဂျိဘ်ဘေသခ်ယီရီး ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အဲဟ်ကာမ် ကို မိမိကိုယ်တိုင်အိဂျ်သေဟာဒ် နည်းလမ်းဖြင့် ရယူနိုင်သော် ထိုနည်းလမ်းမှရယူရမည်။
အကယ်၍ တတ်နိုင်စွမ်းမရှိသော် သပ်က်လီးဒ် လုပ်သည့် လမ်းမှရယူရမည်။
ထိုအခါ သပ်က်လီးဒ် သည် ဝါဂျိဘ်ဘေသာအ်ယီနီး ဖြစ်သွားပေမည်။
ဖှကီးဟ် များ၏ရှင်းလင်းမိန့်ဆိုချက်အရ မည်သည့်စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုမှမရှိဘဲ (ချက်ချင်းဆိုသလို) သပ်က်လီးဒ် မလုပ်နိုင်ပါ။
အသိဉာဏ်က ညွှန်ကြားပြသသည့် အနေအထားအပေါ် သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရပေမည်။
ထိုသို့မဟုတ်ပါက ဒုန်ရေဘာသိလ်-မန်သစ်က်ပညာရပ်အသုံးအနှုန်း- ဖြစ်ပေါ်လာမည်။
မည်မျှပင်အဲဟ်ကာမ်၏ အသေးစိတ်ကဏ္ဍများ၌ သပ်က်လီးဒ် လုပ်နိုင်ခြေ အခွင့်အလမ်းရှိနေသည်ဖြစ်ပါစေ။
စိုင်ယိဒ်မိုဟမ္မဒ်ဂျဝါးဒ် သည် သူ၏စာအုပ်တွင် ဤသို့ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
"မိုကလ်လိဒ်-သပ်က်လီးဒ်လုပ်သူ- သည်လည်း အဲဟ်ကာမေအေလာဟီ ကိုသိရှိရန်အတွက် (အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ) ပညာရှိရမည်။
ထိုသို့ဆိုခြင်းအားဖြင့် မွတ်ဂျ်သဟိဒ်ကို လိုအပ်ခြင်းမှလည်း ကင်းဝေးသွားမည် မဟုတ်ပေ။
ဖှကီးဟ် များက အလ္လာဟ်အရှင်၏ကျမ်းမြတ် နှင့် စွန်နသ် တော်များမှ အထောက်အထားခိုင်လုံစွာနှင့် ရှင်းလင်းတင်ပြထားသော အဲဟ်ကာမေရှရ်အီး ကို အသိဉာဏ်၏စေညွှန်းချက်နှင့် အညီ လိုက်နာကျင့်သုံး သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရပေမည်။
ထို့နောက် မိုကလ်လိဒ် သည် မပ်္စအလာ အချို့ကိုမွတ်ဂျ်သဟိဒ် အချို့ထံမှ သပ်က်လီးဒ် လုပ်နိုင်ပြီး ရှိရှိသမျှ မပ္စအလာ အားလုံးကိုမွတ်ဂျ်သဟိဒ်တစ်ဦးတည်းထံမှ သပ်က်လီးဒ် လုပ်ရမည်ဆိုသည့်အချက်မရှိပါ။
ဖော်ပြခဲ့သည့် မပ္စအလာနှင့်ပတ်သက်၍ မွတ်ဂျ်သဟိဒ် သည်သက်ရှိထင်ရှားရှိရမည်ဆိုသည့်အချက်လည်းမလိုအပ်ပါ။
"شرح رساله، حواشی آیت‌الله غروی بر رساله آیت‌الله بروجردی، نشر نگارش، ۱۳۸۲ သပ်က်လီးဒ် ဝါဂျိဘ်ဖြစ်ခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားလေးခု ဖှစ်ကာ ပိုင်းဆိုင်ရာအရင်းအမြစ်အထောက်အထားလေးခုမှ သပ်က်လီးဒ် ဝါဂျိဘ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းလေးခုမှာ- အက်လ်၊ ဝဟီ၊ ဟဒီးစ် နှင့် အိဂျ်မာ့အ် တို့ဖြစ်သည်။
အက်လ်-အသိဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထား သပ်က်လီးဒ် ဝါဂျိဘ် ဖြစ်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အထောက်အထားအမျိုးမျိုး ရှိသည်။
တစ်နည်းဆိုရသော် သပ်က်လီးဒ် သည် ဖှစ်သရီး-သဘာဝတရား- ဖြစ်သည်။
အထွေအထူးအထောက်အထားများ မလိုအပ်ပါ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဂျာဟိလ်-ပညာမရှိသူ-သည် မိမိမသိရှိခြင်းအရာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဖှစ်သရီးအရ အာလင်မ်-ပညာရှိ-ထံ ဆည်းကပ်မည် ဖြစ်သည်။
အခြား သက်သေအထောက်အထားတစ်ခုမှာ အသိဉာဏ်ရှိသူတို့၏ ဓလေ့ကား အကြောင်းအရာတစ်ခု နှင့်ပတ်သက်ပြီး (ဖြေရှင်းရန်လိုအပ်သည့်အခါမျိုး၌) သက်ဆိုင်ရာဘာသာရပ်တို့ကို အထူးပြုသင်ကြားထားသည့် Proficient တို့ထံဆက်သွယ်ကြမည်သာဖြစ်သည်။
ဤလုပ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး ရှာရေ့အ်-တရားတော်ကို သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းတော်မူသော အရှင်မြတ်- သည်တားမြစ်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် ထောက်ခံအားပေးထားသည် ထိုသို့မဟုတ်ပါက အရှင်မြတ်သည် အဲဟ်ကာမ်-သာသနာဆိုင်ရာဓမ္မသတ်များ- ကိုသိရှိရန်နှင့် အမိန့်နာခံရန်အတွက် အခြားလမ်းတစ်ခုကို ညွှန်ကြားပြသတော်မူမည်ဖြစ်၏။
ဝဟီ ပိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အထား သပ်က်လီးဒ် နှင့်ပတ်သက်၍ အာယသ်အတော်များများက အထောက်အထားပေးနေသည် စူရာ အန်ဗိယာ အာယသ်တော် ၇ တွင် အာလင်မ် «اهل ذکر» များထံမှ အာလင်မ်မဟုတ်သူများက မေးမြန်းကြရန် လိုအပ်ကြောင်း မိန့်ကြားထားသည်။
သို့သော် အချို့က ၎င်းအာယသ်ကို သပ်က်လီးဒ် နှင့်မဆိုင် ယုံကြည်မှုပိုင်းနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်ဟု ဖွင့်ဆိုကြသည်။
ထိုနည်းတူစွာ စူရာ သောင်ဗါ အာယသ် ၁၂၂ ၌ သာသနာ့ပညာဖှစ်ကာ သင်ကြားရန်အတွက် ခရီးထွက်ရန်ပင်ဝါဂျိဘ် ဖြစ်ကြောင်း မိန့်ဆိုထားသည်။
၎င်းကို ဖှစ်ကာပညာရှင်များကလည်း သပ်က်လီးဒ် အတွက် ဂျာယိဇ် ဖြစ်သော သက်သေအထောက်အထားအဖြစ် လက်ခံထားကြသည်။
ကျမ်းမြတ်ကုရ်အာန်တွင် လက်ခံနိုင်စရာမရှိသော သပ်က်လီးဒ် နှင့် လက်ခံရမည့်သပ်က်လီးဒ် ဟူ၍ နှစ်မျိုးဖော်ပြထားသည်။