kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် နာဗာလ်နီသည် He Is Not Dimon to You ဟူသောမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့၍ သမ္မတဟောင်း ဒီမီထရီ မက်ဗီဒက်ဗ် (Dmitry Medvedev) အားအဂတိလိုက်စားမှုဖြင့်စွပ်စွဲခဲ့ရာ နိုင်ငံအနှံ့ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်နာဗာလ်နီသည် ငွေလိမ်မှုဖြင့် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများပြုလုပ်ခြင်းမှ ရပ်ဆိုင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် ၂၀၁၃ ခုနှစ် မော်စကိုမြို့၏မြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ထိုရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအရေအတွက်၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းကိုရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်း နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ရပ်ဆိုင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ထိုသို့ရပ်ဆိုင်းခြင်းများသည် သူအားနိုင်ငံရေးလောက၌မရှိစေလိုသောကြောင့် ပြုလုပ်ရသည်ဟူ၍ယုံကြည်ကြသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် နာဗာလ်နီသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေး‌ကောက်ပွဲအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လိုခဲ့သည်။
သို့သော် ဗဟိုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် (Central Electoral Commission (CEC)) သည် သူ့အားပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ထိုကော်မရှင်သည် နာဗာလ်နီအား ၂၀၂၈ ခုနှစ်‌ရောက်မှသာလျှင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်နိုင်မည်ဟုဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်သူသည် "Smart Voting" ဟူသောမဲပေးသည့်နည်းစနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
ထိုစနစ်သည် ရုရှားအစိုးရပါတီကို ဆန့်ကျင်သည့်သူများ၏ မဲများကိုပေါင်းစည်းစေခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် နာဗာလ်နီသည် Novichok ဟူသောအဆိပ်ဖြင့် အဆိပ်ခတ်ခံခဲ့ရကာ ဆေးရုံသို့အ‌ရေးပေါ်တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်ဘာလင်မြို့ရှိဆေးရုံသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး တစ်လကြာမျှကုသမှုခံယူခဲ့ရသည်။
နာဗာလ်နီသည်ပူတင်အား မိမိကိုအဆိပ်ခတ်၍ သတ်စေလိုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည့်အပြင် လေ့လာစုံစမ်းချက်များအရ Federal Security Service (FSB) မှ သူ့အားအဆိပ်ခတ်ခဲ့သည်ဟူ၍ဆိုခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်နှင့် ဥရောပနိုင်ငံများသည် ထိုကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ ရုရှားအထက်လူကြီးများအား အရေးယူပိတ်ဆို့မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့ပြန်လာခဲ့ရာ သူ့အားရဲတပ်ဖွဲ့မှ ချက်ချင်းဖမ်းဆီး‌ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
ထိုသို့အဖမ်းခံရပြီးနောက် ပူတင်၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဖော်ကျူးထားသော "ပူတင်၏နန်းတော်" (Putin's palace) ဟူသည့်မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရာ နိုင်ငံအနှံ့ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် သူ့အား အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ်ခွဲ့ခန့် ချမှတ်ခဲ့သည်။
ဥရောပလူ့အခွင့်အရေးတရားရုံး (European Court of Human Rights (ECHR)) သည်သူ့အားပြန်လည်လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ရှင်းပြချက်မှတ်စုများ ကိုးကားချက်များ ပြင်ပလင့်ခ်များ Navalny's page for the Yale World Fellows Program "ပူတင်၏နန်းတော်။
အကြီးမားဆုံးသော လာဘ်စားမှုကြီး၏ သမိုင်းကြောင်း" (ရုပ်ရှင်)။
၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ: ၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ: ရုရှားနိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ: ရုရှားအတိုက်အခံခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ: ရုရှားယူကျူဘာများ။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်တွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။
လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဟုဆိုသော်လည်း ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာမရှိဘဲ ဂျပန်အစိုးရမှပေးခဲ့သော အာဏာသာရှိခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်ကို ဗမာနိုင်ငံတော် (၊ 'ဘီရုမာ ကိုကူ') ဟုခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
နယ်နမိတ် ဂျပန်ခေတ်မြန်မာပြည်သည် ယခုခေတ်မြန်မာပြည်၏ နေရာအကျယ်အဝန်းခန့် ရှိခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့်ကချင်ပြည်နယ်တို့၏ နေရာအချို့ကိုဗြိတိသျှတို့က ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အစိုးရသည်ရှမ်းပြည်ကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းထည့်သွင်းခဲ့သော်လည်း သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ဒေသများဖြစ်ကြသော ကျိုင်းတုံနှင့်မိုင်းပန်ဒေသများမှာမူ ထိုင်းနိုင်ငံမှသိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဂျပန်တို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အစပိုင်းတွင် ရေနံချောင်းမြို့မှ ရေနံဆီနှင့် တွင်းထွက်သတ္တုများကို ရယူလိုသည့်အတွက် ဗြိတိသျှဘားမားကို သိမ်းပိုက်လိုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေခဲ့သော‌ကြောင့် တရုတ်အမျိုးသားရေးခေါင်းဆောင် ချန်ကေရှိတ်ဦးဆောင်သော တရုတ်စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌အရေးပါသော ဘားမားလမ်း (Burma Road) ကိုလည်းပိတ်ပင်လိုခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့သည် ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ကို ဖွဲ့စည်းပေးထားပြီးဖြစ်ရာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ရှိဂျီရို အီဒါ (Shojiro Iida) ဦးဆောင်ခဲ့သော ၁၅ ခုမြောက်စစ်တပ် (Fifteenth Army) သည် ဘီအိုင်အေနှင့်အတူ မြန်မာပြည်ကိုသိမ်းပိုက်‌ခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးကြီးဆူဇူကီးသည် ဘီအိုင်အေအား မြန်မာဒေသအနှံအပြား၌ ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စေလိုခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့သည်စစ်ရေးအရ အခက်အခဲများကြုံတွေ့လာခဲ့သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့အား လွတ်လပ်ရေးပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ဟိဒဲကီ တိုဂျိုသည် ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်၌ မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးအပ်မည်ဟုကတိပေးခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့အား စစ်ကြေညာစေလိုခဲ့သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည်ဝင်ရိုးတန်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအနေဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပွဲတွင် ပြန်လည်အနိုင်ရရှိမည်ဟု ဂျပန်တို့ကယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၃ ဩဂုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာဘမော်သည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိဖြစ်လာခဲ့ရာ အမေရိကန်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံတို့အား စစ်ကြေညာခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး ၁၉၄၂ မတ်လတွင် ရန်ကုန်ကို ဂျပန်တို့မှသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကော်မတီခေါ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များကို မြို့အသီးသီး၌ဖွဲ့ခဲ့သည်။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ဂျပန်လက်အောက်သို့ကျရောက်သွားသောအခါတွင် ဒေါက်တာဘမော်အား နိုင်ငံတော်အဓိပတိအဖြစ်ခန့်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရဖွဲ့စေခဲ့သည်။
ထိုအစိုးရ၏အဖွဲ့ဝင်များမှာ— ဒေါက်တာဘမော်၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် (နိုင်ငံတော်အဓိပတိရာထူးအပြင်) ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဦးဘဝင်း၊ အိမ်ရာရေးဝန်ကြီး သခင်နု၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာသိန်းမောင်၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး (ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြန်မာသံအမတ်ဖြစ်ပြီးနောက် ဦးဆက် (U Set) မှ အစားထိုးခဲ့သည်) ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးသိန်းမောင်၊ တရားစီရင်ရေးဝန်ကြီး ဦးလှမင်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးဝန်ကြီး သခင်သန်းထွန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီး (ထို့နောက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး) ဦးမြ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး သခင်လေးမောင်၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သီးနှံရေသွင်းရေးဝန်ကြီး ဗန္ဒုလဦးစိန်၊ လူမှုဝန်ကြီး ဦးထွန်းအောင်၊ ဂျပန်နှင့်ပူးပေါင်း‌ဆောင်ရွက်ရေးဝန်ကြီး သခင်လွန်းဘော်၊ လုပ်ငန်းဖော်ဆောင်ရေးဝန်ကြီး တို့ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံတော်အဓိပတိသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဝန်ကြီးအဖွဲ့အပြင် အဓိပတိကခန့်အပ်ထားသည့် အမတ်များပါဝင်သော အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော်တစ်ခုရှိသည်။
တိုင်းတစ်တိုင်းစီတွင် တိုင်းမင်းကြီးတစ်ဦးစီခန့်ထားသည်။
ခရိုင်တွင်မူခရိုင်ဝန်က တာဝန်ယူရသည်။
လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ၏ အစိုးရပင်ဖြစ်သော်လည်း ဒေါက်တာဘမော်ဦးဆောင်သည့်အစိုးရမှာ ဂျပန်အာဏာပိုင်တို့၏ စေခိုင်းသမျှတို့ကိုသာ ပြုလုပ်ခဲ့ရသောအစိုးရအဖွဲ့သာဖြစ်သည်။
ထို့အပြင်ဂျပန်စစ်တပ်သည် အုပ်ချုပ်မှုမရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံဒေသအတွင်း၌ ဆက်လက်နေထိုင်လျက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ဩဇာအာဏာအရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ကင်ပေတိုင်ခေါ် ဂျပန်စစ်ပုလိပ်များသာဖြစ်ကြသည်။
ဂျပန်တို့အားတော်လှန်ခြင်း ၁၉၄၃ နှင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တို့တွင် ဘီအိုင်အေသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ပြည်သူအရေးတော်ပုံပါတီတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (ဖတပလ) ကိုဖွဲ့စည်း၍ သခင်စိုးမှဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အိန္ဒိယပြည်ရှိဗြိတိသျှတို့၏ Force 136 တပ်ဖွဲ့နှင့်အဆက်အသွယ်ရရှိခဲ့သည်။
Force 136 သည် ရန်ကုန်ရှိ ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော်၏ ကရင်တပ်သားများနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဖတပလသည် မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် အဆက်အသွယ်ရရှိခဲ့ရာ ဂျပန်တို့အားတော်လှန်ရန် အဆင်သင့်ရှိနေကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။
သို့သော်ဗြိတိသျှတို့သည် အချိန်မသင့်သေးဟုဆိုကာ ငြင်းပယ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်‌ပိုင်းဒေသတွင် ဘီအိုင်အေတပ်သည် စတင်၍ထကြွခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၅ မတ်လ ၂၇ တွင် ဘီအိုင်အေတပ်သည် ရန်ကုန်၌ အောင်‌မြေနင်းပွဲကျင်းပပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းသို့ ဂျပန်တို့အားစစ်ကူပေးရန်သွားရောက်ပေးခဲ့သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံအားစစ်ကြေညာခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် လော့ဒ်မောင့်ဘတ်တန်နှင့် ညှိနှိုင်းဆွေးနွှေးခဲ့ကြပြီး မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဗမာ့တပ်မတော်မရှိတော့သဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရမှာ ပြိုလဲခဲ့လေသည်။
ဒေါက်တာဘမော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရာ ဂျပန်နိုင်ငံ၌ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရ၍ တိုကျိုမြို့ရှိ ဆူဂါမိုအကျဉ်းထောင် (Sugamo Prison) ၌ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့ကိုတော်လှန်ပြီးသောအခါ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း ဂျပန်ခေတ်ကမြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်းမှ စာသားအချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဗမာနိုင်ငံတော်သည် အင်္ဂလိပ်တို့၏ အဓမ္မသိမ်းပိုက်ထားခြင်းကို နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်ကျော်မျှခံခဲ့ရပြီးနောက် မိမိ၏နေရာနတ်သန် နေရာမှန်ဖြစ်ပေသော တန်ခိုးအရှိန်အဝါလွတ်လပ်စွာဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ရှိပေသော ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတော်ကြီးများ၏ အဆင့်အတန်းသို့ ဤနေ့ဤအခါတွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာလေပြီ။
ဗမာနိုင်ငံတော်သည် ကာလအဓွန့်ရှည်မြင့်စွာကပင် ရာဇဝင်အဆက်မပြတ် လွပ်လပ်သောနိုင်ငံတော်အဖြစ်ဖြင့် ကမ္ဘာတစ်လွှမ်း၌ မားမားမတ်မတ် ကြွားကြွားဝင့်ခဲ့လေသည်။
... ဤကြေညာချက်သည် ဗမာတစ်မျိုးလုံး၏ အလိုဖြစ်ရကား ဤကြေညာချက်အတိုင်း တစ်သွေမသိမ်း လိုက်နာဆောင်ရွက်မည်။
ဗမာအပေါင်းတို့သည် ဤကြေညာချက်အတိုင်း ထမြောက်အောင်မြင်သည်အထိ အစွမ်းကုန်ဆောင်ရွက်မည်ဟု သစ္စာပြုလိုက်သည်။
ဤလုပ်ငန်း၊ ဤသစ္စာ၊ ဤကြေညာချက်တို့အတွက် နတ်လူအပေါင်းတို့သည် သက်သေအရာတည်ကြပါစေကုန်သတည်း။
အခြားကြည့်ရန် ‌ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ဗြိတိသျှဘားမား ဂျပန်နိင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံကို ကျူးကျော်ခြင်း ဘားမားကမ်ပိန်း ကိုးကားချက်များ Kady, J (1958). "History of Modern Burma" ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ (၂၀၁၆)၊ "အဋ္ဌမတန်း မြန်မာသမိုင်း" ပြင်ပလင့်ခ် ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ် ကဏ္ဍ:၁၉၄၃ တည်ထောင်ခဲ့သောနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ ပျက်သုဉ်းခဲ့သောနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံဟောင်းများ ကဏ္ဍ:ဝင်ရိုးတန်း နိုင်ငံများ။
thumb|ဤအလံကို ၁၈၃၆ ဒီဇင်ဘာ မှ ၁၈၃၉ ဇန်နဝါရီအထိ နိုင်ငံတော်အလံဖြင့်လည်းကောင်း ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈၃၉ မှ ‌ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ၁၈၄၅ ခုနှစ်အထိ စစ်ပွဲအလံအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဤအလံသည် ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈၃၉ မှစ၍ နိုင်ငံတော်အလံဖြစ်လာခဲ့သည် (ယခုပြည်နယ်အလံနှင့်ဆင်တူသည်) တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ (၊ ) သည် မြောက်အမေရိကရှိ နိုင်ငံဟောင်းတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၂ မတ် ၁၈၃၆ မှ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၄၆ ခုနှစ်အထိတည်ရှိခဲ့သည်။
အနောက်နှင့်အနောက်တောင်ဘက်တို့တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုပင်လယ်‌ကွေ့၊ အရှေ့နှင့်အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူဝီစီယားနားပြည်နယ် နှင့် အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်တွင် ဥက္ကလာဟိုးမားပြည်နယ်၊ ကန်းဆပ်ပြည်နယ်၊ ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်၊ ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ် နှင့် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ် တို့၏နယ်မြေများနှင့် နယ်နမိတ်ခြင်းထိစပ်ခဲ့သည်။
တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားများကို "တက္ကဆီးယန်း" (Texians) ဟူ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
၁၈၃၅–၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆပ်တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားခဲ့ရာ မက္ကဆီကို၏ "Coahuila y Tejas" ဒေသ သို့မဟုတ် မက္ကဆီကန်တက္ကဆပ်ဒေသသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့သည်။
၁၈၃၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကိုအစိုးရသည် တက္ကဆပ်‌ဒေသ၏လွတ်လပ်ရေးကို အသိမှတ်ပြုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
၁၈၃၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း သိမ်းပိုက်ခြင်းမပြုခဲ့သေးပေ။
Henderson (2008), p. 121. ၁၈၄၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် တက္ကဆပ်ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၂၈ ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။
၁၈၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံမှ တက္ကဆပ်ပြည်နယ်အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
တက္ကဆပ်ပြည်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်တို့တွင် နယ်နမိတ်ပြဿနာများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
တက္ကဆပ်၏လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့သော မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် အမေရိကန်ထံမှတက္ကဆပ်ဒေသကို ပြန်လည်ဝယ်ယူရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မက္ကဆီကန်–အမေရိကန် စစ်ပွဲ (၁၈၄၆–၁၈၄၈) သို့ဦးတည်ခဲ့သည်။
နယ်နမိတ် upright=1.35|၁၈၃၅ မှ ၁၉၃၅ အတွင်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင်း လွတ်လပ်‌ရေးကြိုးပမ်းမှုများစွာရှိခဲ့သည်။
တက္ကဆပ်ခေါင်းဆောင်များသည် အစပိုင်းတွင်မိမိတိုင်းပြည်နယ်နမိတ်ကို ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအထိ တိုးချဲ့မည်ဟုဆိုသော်လည်း ရီယိုဂရန်ဒေးမြစ် (Rio Grande) အားနယ်နမိတ်စည်းအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ နယူးမက္ကဆီကို၏ နယ်မြေများစွာပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင်မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာဆက်ဆံနိုင်ခဲ့လျှင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်နိုင်ရန်အတွက် ကယ်လီဖိုးနီးယားပင်လယ်အော်သို့ ရထားလမ်းဆောက်လုပ်လိုခဲ့သည်။
George Rives, The United States and Mexico vol. 1, page 390 ၁၈၃၆ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမှကျူးကျော်မှုနှင့်ပက်သက်သည့်အကြောင်းကို ဆွေးနွှေးကြရာတွင် တက္ကဆပ်အစိုးရသည် နူချဲစ်မြစ် (Nueces River) နှင့် ရီယိုဂရန်ဒေးမြစ်အကြား ရေဝေကြောကုန်မြင့်နေရာအထိကို နယ်နမိတ်အဖြစ်ထားပြီး နယူးမက္ကဆီကိုအားပေးကမ်းမည်ဟူ၍ဆိုခဲ့သည်။
Rives, p. 403 အစိုးရစနစ် upright=1.05|၁၉၃၆ ခုနှစ် တက္ကဆပ်ပြည် နှစ် ၁၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် စာပို့တံဆိပ်မှ ဆမ် ဟူစတန် (Sam Houston) and စတီဖင် ‌အော်စတင် (Stephen F. Austin) တို့၏ပုံ ၁၈၄၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် တက္ကဆပ်ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်မှ ဆီးနိတ် ၁၄ ဦးနှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၂၉ ဦးတို့ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
တက္ကဆပ်နိုင်ငံ၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမနိုင်ငံတော်သမ္မတသည် တာဝန်ကို ၂ နှစ်ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး နောက်ရွေးကောက်ခံရမည့်သမ္မတများသည် ၃ နှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။
‌နိုင်ငံရေးဘောင်သို့ဝင်ရောက်လိုသူ သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲဆန္ဒမဲပေးလိုသူများသည် တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်ရမည်။
originally published 2004 by New York: Free Press တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးကွန်ဂရတက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးကို ၁၈၃၆ ခုနှစ် ကိုလမ်ဘီယာ (ယခု အနောက်ကိုလမ်ဘီယာ) မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
"တက္ကဆပ်ပြည်၏ဖခင်" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော စတီဖင် အော်စတင် (Stephen F. Austin) သည် တက္ကဆပ်ပြည်၏အတွင်းဝန်အဖြစ် ၂ လ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးအတွက်တိုက်ပွဲဝင်နေရသည့်အတွက် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆပ်ပြည်၏ နေရာ ၅ နေရာကို နိုင်ငံ၏ယာယီမြို့တော်အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။
ထိုယာယီမြို့တော်တို့မှာ Washington-on-the-Brazos၊ ဟဲရစ်ဘတ် (Harrisburg)၊ ဂယ်ဗေစတန် (Galveston)၊ ဗလာစကို (Velasco) နှင့် ကိုလမ်ဘီယာ (Columbia) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၈၃၇ တွင် ဟူစတန်မြို့သစ်အား မြို့တော်အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆပ်အလယ်ရှိ ကော်လိုရာဒိုမြစ် (Colorado River) ဒေသကို နောက်ဆုံးမြို့တော်အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။
ထိုဒေသငယ်၏အမည်မှာ ဝါတာလူး (Waterloo) ဖြစ်သော်လည်း စတီဖင် အော်စတင်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အော်စတင်ဟု ခေါ်‌တွင်စေခဲ့သည်။
သမ္မတနှင့်ဒုသမ္မတများ တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏သမ္မတနှင့်ဒုသမ္မတများ နံပါတ်စဉ် ဓာတ်ပုံ သမ္မတ တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာလ ပါတီ အကြိမ် ယခင်တာဝန် ဒုသမ္မတ— upright|120pxဒေးဗစ် ဘားနတ် (David G. Burnet) – (အသက် ၈၂) ၁၈၃၆ မတ် ၁၆–၁၈၃၆ အောက်တိုဘာ ၂၂ မရှိ ယာယီ ၁၈၃၃ ခုနှစ် ဆွေးနွှေးပွဲ၏ ကိုယ်စားလှယ် လော်ရန်းဇိုး ဒေ ဇာဗလာ (Lorenzo de Zavala)၁ upright|120pxဆမ် ဟူစတန် (Sam Houston) – (အသက် ၇၀) ၁၈၃၆ အောက်တိုဘာ ၂၂–၁၈၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ မရှိ ၁ (၁၈၃၆) တက္ကဆပ်တပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(၁၈၃၆) မီရာဘျူး လမာ (Mirabeau B. Lamar)၂ upright|120pxမီရာဘျူး လမာ (Mirabeau B. Lamar) – (အသက် ၆၁) ၁၈၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၀–၁၈၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ မရှိ ၂ (၁၈၃၈) တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ၁ ယောက်မြောက် ဒုသမ္မတ(၁၈၃၆–၁၈၃၈) ဒေးဗစ် ဘားနတ် (David G. Burnet)၃ upright|120pxဆမ် ဟူစတန် (Sam Houston) – (အသက် ၇၀) ၁၈၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၃–၁၈၄၄ ဒီဇင်ဘာ ၉ မရှိ ၃ (၁၈၄၁) တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ၁ ယောက်မြောက်သမ္မတ(၁၈၃၆–၁၈၃၈) အက်ဒ်ဝပ် ဘာလေဆန် (Edward Burleson)၄ upright|120px အန်ဆွန် ဂျူန်းစ် (Anson Jones) – (အသက် ၅၉) ၁၈၄၄ ဒီဇင်ဘာ ၉–၁၈၄၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ မရှိ ၄ (၁၈၄၄) တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ၏၁၁ ယောက်မြောက် အတွင်းဝန်(၁၈၄၁–၁၈၄၄) ကန်းနန့် လူးဝစ် အန်ဒါစင် (Kenneth Lewis Anderson)၁၈၄၄ ဒီဇင်ဘာ ၉ – ၁၈၄၅ ဇူလိုင် ၃ ကိုးကား ကဏ္ဍ:တက္ကဆပ်သမ္မတနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံဟောင်းများ ကဏ္ဍ:တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံဟောင်းများ။
သီတာဝင်း ဟူသော အငြိမ့်မင်းသမီးအမည်ဖြင့် လူသိများသော မြသက်မော် (၁၉၅၆ - ၂၀၂၁ မေ ၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ကဇာတ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။
သီတာဝင်း (၁၉၅၆-၂၀၂၁) နာမည်ရင်းမှာ မြသက်မော် ဖြစ်ပြီး သီတာဝင်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်​၊ သတ္တဗေဒ ကျောင်းသူဘဝကတည်းက အနုပညာခရီးလမ်းကို အစပျိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူသည် စွယ်စုံရ မင်းသားကြီး အကယ်ဒမီဝင်းဦး၏ တပြည့်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်လောကကိုစတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးမှ အငြိမ့်လောကဘက်သို့ ခြေဆန့်လာသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မင်းသမီး သီတာဝင်းသည် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်အဖွဲ့၏ ​ပင်တိုင်​မင်းသမီးအဖြစ် ပရိသတ်ချစ်ခင်အား​ပေးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
မိုးနတ်သူဇာ အငြိမ့် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးကြီး ဒေါ်သီတာဝင်း လူရွှင်တော်များအဖြစ် ဇာဂနာ၊ စုတ်ချွန်း၊ ပိန်ပိန်၊ တက်တူ၊ အရိုင်း၊ ကင်းကောင် တို့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးနေဝင်း၏မဆလ အစိုးရအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလ၊ နိုင်ငံရေးအကြောင်းပြောဆိုသူများကို ပြားပြားဝပ်အောင် နှိပ်ကွပ်နေချိန်တွင် အစိုးရ၏ အလွဲများကို ပညာသားပါပါ မကြောက်မရွံ သရော်ပျက်လုံးထုတ်ခဲ့သည့် အငြိမ့်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်ထိုအခါက ဒေါ်သီတာဝင်း၏ အက အလှကလည်း နာမည်ကြီးသလို အထေ့အငေါ့ကောင်းကောင်းနှင့် အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကို ပျက်လုံးထုတ်ကလိတတ်သော ဇာဂနာ၊ အရိုင်း၊ ကင်းကောင်တို့ကို မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော အငြိမ့်အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်မှစတင်ကာ ပရိသတ်များ၏အား​ပေးမှုနှင့်အတူ ​အောင်မြင်လာခဲ့သည့် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်နှင့်အတူ မင်းသမီးသီတာဝင်းသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများလည်း ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
မင်းသမီးကြီး သီတာဝင်းသည် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်အဖွဲ့နှင့်အတူ “ဦးသဝန်မကြောင်အငြိမ့်” နှင့် “ချစ်ပါရမီရှင်အငြိမ့်” ကက်ဆက်​ခွေများကို ကိုယ်တိုင်စီစဉ်ထုတ်​ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အား​ပေးမှုများစွာရရှိသည်။
ထို့ပြင် ဆရာ နန်းညွန့်​ဆွေစီစဉ်ပြီး မင်းသမီး သီတာဝင်းနှင့်အတူ လူရွှင်​တော် ဇာဂနာ၊ စုတ်ချွန်း၊ ပိန်ပိန်၊ တက်တူတို့၏ “မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်” ကက်ဆက်​ခွေအပါအဝင် ကက်ဆက်​ခွေများနှင့် အငြိမ့်ဗီဒီယိုခွေများ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပပရိသတ်အားပေးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် တင်ဆက်ခဲ့သည့် မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်မှာလည်း ပြည်သူများအကြား ​ရေပန်းစား လူကြိုက်များ ခဲ့သည်။
မင်းသမီးကြီးသီတာဝင်းသည် မျိုးဆက်သစ် အနုပညာရှင်များစွာကို အကပညာရပ်များ သင်ကြားပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။
​၂၀၂၀-ခုနှစ်တွင်လည်း ကိုဗစ်ရောဂါ ကူးစက်ခံခဲ့ရသေးသည်။
ဘဝနိဂုံး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ​ဒေါ်မြသက်​မော် (ခ) မင်းသမီးကြီး မိုးနတ်သူဇာ သီတာဝင်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာ​ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းလှိုင်​ဆေးရုံ ကြီးတွင် တက်​ရောက်​ဆေးကုသမှုခံယူ​နေစဉ် ​ ၂၀၂၁-ခုနှစ်၊ ​မေ ၉ ရက် တနင်္ဂ​နွေ​နေ့ ည ၁၁ နာရီခွဲ အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၅)နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
https://news-eleven.com/article/208151 ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် မြန်မာ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ (NUG)၏ စီးပွာရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။
သူမသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီက သူမအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်ခင်မမမျိုးအား စီးပွာရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အမျိုးသမီးများ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုနှင့် ကျား၊ မ တန်းတူညီမျှရေး အရေးကြီးသည်ကို ထောက်ခံထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဒေါ်ခင်မမမျိုးကို ၁၉၇၉-ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ကျောင်းသူဘဝဖြတ်သန်းမှုနှင့် ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်းကာလ အထက (၄) တောင်ကြီးတွင် သူငယ်တန်းကျောင်းစတက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂူတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် တောင်ကြီးမြို့လုံးကျွတ် သပိတ်စတင်ခဲ့၍ ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် သပိတ်မှောက်လူထုနှင့်အတူ လမ်းလျှောက်လိုက်ပါခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးအခင်းတလျှောက် ဖြန့်ဝေသော စာရွက်စာတမ်းများ ရရှိဖတ်ရှုခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများလုပ်ရန် ပိုမိုအားသန်လာခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူဘဝဖြတ်သန်းမူ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲအောင်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
British Council နှင့် အမေရိကန်စင်တာတို့မှတဆင့် နိုင်ငံရေးစာအုပ်များ လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ပုဏ္ဏရိပ်စာပေဝိုင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့မှုနှင့် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ထိုအချိန်မှစကာ ထောက်လှမ်းရေးက စောင့်ကြည့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေးမလုပ်ရန် ထောက်လှမ်းရေးက လက်မှတ်ထိုးခိုင်းခဲ့ပြီး အခြားကျောင်းတက်ရန် ခွင့်ပြုမည်ဟု ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံခဲ့ရာမှ စိတ်ပါဝင်စားရာ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးဘာသာရပ် (IR) ကျောင်းဝင်ခွင့် မရခဲ့သလို ဆေးကျောင်းမှလည်း ထွက်ခဲ့ရာမှ ပြန်လည်တက်ရောက်ခွင့် မရတော့ပေ။
အင်္ဂလန်သွားရန်ကြိုးစားသည့်ကာလနှင့် အင်္ဂလန်မှာ နေစဉ် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ကျောင်းဝင်ခွင့်မရသဖြင့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံဆက်သွယ်ကာ တောခိုရန်စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ပြည်ပထွက်ခွာရန် ကြိုးစားခဲ့ရာမှ အင်္ဂလန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
University of Aberdeen တွင် နိုင်ငံတကာလေ့လာရေးပညာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ BA (Hons) International Studies၊ ဘောဂဗေဒမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MA Economic)၊ မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေးပညာ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (MSc in Strategic Studies)၊ နိုင်ငံရေးသုတေသန မဟာသုတေသနဘွဲ့ (MRes Political Research) များကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ University of Cambridge Local Examinations Syndicate မှ စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှု အဆင့်မြင့်ဒီပလိုမာ (Advanced Diploma in Business Administration)၊ National Computing Centre မှ သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဒီပလိုမာ (Information and Technology)၊ Open University မှ အစိုးရနှင့်နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဒီပလိုမာ (Government and Politics) နှင့် စုံစမ်းထောက်လှမ်းခြင်းသတင်းပညာဒီပလိုမာ (Investigative Journalism, ASEST-UK) တို့ကိုလည်း လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ကျောင်းတက်နေစဉ်အတွင်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဆက်လက် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်အခြေစိုက် ဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်(ဒမဖ)တွင် မီဒီယာနှင့် Campaign ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းထဲကို ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာမှု ဦးသိန်းစိန်အစိုးရတက်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်ပရောက် ပညာရှင်တွေကို ဖိတ်ခေါ်ချိန်တွင် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးသိပ္ပံကျောင်း၊ နှင့် မြန်မာ့ ကျား/ မ ရေးရာသိပ္ပံတို့ကို တည် ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄-၁၅ ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (ABSDF)၏ ဖိတ်ခေါ်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ မူကြမ်းရေးဆွဲရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမူပူးတွဲကော်မတီ (UPDJC) က ကြီးမှူးကျင်းပသော ပထမ အကြိမ် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံနှင့် ၂၁ ရာစုပင်လုံတို့မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး(ABSDF) ၏ အဆိုပြုချက်ဖြင့် ပါဝင်သင့်ပါဝင်ထိုက်သူအနေဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သောဘွဲ့များ (နိုင်ငံတကာလေ့လာရေး- ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ (BA)၊ Aberdeen တက္ကသိုလ်မှ ဘောဂဗေဒ (နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ) မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MA)၊ မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေး မဟာသိပ္ဗံဘွဲ့ (MSc Strategic Studies)၊ နိုင်ငံရေးသုတေသန (မဟာသုတေသနဘွဲ့) အင်္ဂလန်နိုင်ငံတက္ကသိုလ်များမှ စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု၊ အိုင်တီ (သတင်းနည်းပညာ)၊ အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး၊ သတင်းစာပညာဘာသာရပ်များတွင် ဒီပလိုမာ လက်မှတ်များရရှိခဲ့သည်။
Cambridge တက္ကသိုလ် လုပ်ငန်းရှင်များအစီအစဉ်၏ ကျောင်းသားဟောင်းတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပဋိပက္ခလေ့လာရေးစင်တာ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးခေါင်းဆောင်မှု အဖွဲ့ဝင် တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
https://hiburma.net/2016/10/ေနာက္မဆုတ္တမ္းေရွ႔ဆက္လ/ ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် University of Cambridge Enterprisers Program၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အခြေစိုက် Center for Peace and Conflict Studies (CPCS) မှ Peace Leadership Program တို့တွင်လည်း Fellow အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယခုလက်ရှိတွင် ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် ပါရဂူဘွဲ့အတွက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဘာသာရပ်အထူးပြုဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ Assumption University တွင် လေ့လာသင်ယူလျက်ရှိသည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် မြန်မာဖွံ့ဖြိုးမှုအဖွဲ့အစည်း၏ သုတေသနဌာန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနများ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၎င်းအပြင် ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် Myanmar Institute of Gender Studies (MIGS) နှင့် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးသိပ္ပံ Myanmar Institute of Peace and Security Studies (MIPSS) တို့တွင်လည်း Technical Advisor အဖြစ်တာဝန်ယူထားသည်။
သူမသည် ၎င်းအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခု အပါအဝင် Myanmar Institute of Politics and Public Policy တို့၏ စတင်တည်ထောင်သူ၊ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ (Civil Society Organization)၊ အစိုးရမဟုတ်သော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ (International Non-government Organizations)၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ (International Organizations) တွင်လည်း သင်တန်းဆရာ၊ သင်တန်းအကြံပေး၊ သုတေသနအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် အမျိုးသမီး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် လုံခြုံရေးကဏ္ဍ (Women, Peace and Security) ၊ ကျား၊မ ရေးရာကဏ္ဍ၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍ၊ ဒီမိုကရေစီ၊ ဖက်ဒရယ်စနစ် နှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲ့မှုကဏ္ဍတို့တွင် ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် စီမံကိန်းများ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် သုတေသန စာတမ်းများကို University of Oxford, University of Birmingham, London School of Economics and Political Science (LSE), Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), Doha Forum, University of Yangon တို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ညီလာခံများတွင် တက်ရောက်ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
အခြားညီလာခံများ၊ ဖိုရမ်များ၊ အဆင့်မြင့်နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများတွင်လည်း ဦးဆောင်ဆွေးနွေးသူအဖြစ် အကြိမ်များစွာပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
သုတေသနပြုလုပ်ရန်အထူးစိတ်ဝင်စားသည့် ကဏ္ဍများမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေး (Peace and Conflict Studies) ၊ ငြိမ်းချမ်းသောစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု (Peace Economics)၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကဏ္ဍစီးပွားရေး (Economics of Defense and Security)၊ မြို့ပြနှင့် ဒေသတွင်းစီးပွားရေးကဏ္ဍ (Regional and Urban Economics)၊ သဘာဝ သယံဇာတများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် စီးပွားရေးကဏ္ဍ (Natural Resources and Environmental Economics) နှင့် ကျား၊မရေးရာနှင့် လူထုအတွင်း ပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်း ကဏ္ဍအပါအဝင် ကျား၊မရေးရာနှင့်ဆက်စပ်နေသော ကဏ္ဍ (Cross-cutting issues of Gender and Social Inclusion) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် Burmese Democratic Movement Association ၏ Coordinator အဖြစ် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ် မှ ၂ဝဝ၄ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂ဝဝ၄ခုနှစ်မှ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်အတွင်း Democratic Federation of Burmaတွင် Media and Campaigns Director အဖြစ်လည်းကောင်း၊ Free Burma Federation တွင် ပူးတွဲအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၂ဝဝ၈ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ် (၂၀၁၆-၂၀၂၀) တွင် ပါဝင်သင့်ပါဝင်ထိုက်သူတစ်ဦးအနေနှင့် လည်းကောင်း၊ ပူးတွဲစောင့်ကြည့် လေ့လာရေးကော်မတီ-တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအဖွဲ့ (Joint Monitoring Committee-EAOs) ၏ နည်းပညာ အကြံပေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲပူးတွဲကော်မတီ- တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များအဖွဲ့ (Union Peace Dialogue Joint Committee-EAOs) ၏ လုံခြုံရေးကဏ္ဍ အကြံပေး အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံတွင် လုံခြုံရေးကဏ္ဍနှင့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပါဝင်တက်ရောက် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်မမမျိုးသည် Myanmar Land Core Group ဒါရိုက်တာဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၉ခုနှစ် အထိထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။