kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားလူမျိုးများနှင့် ယင်းတို့အသုံးပြု သောအက္ခရာစဉ်လုံးရေများမှာ ဟီဗြူနှင့် အီတာလျံလူမျိုးတို့သုံး သော အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၂ လုံး၊ အာရေဗစ်အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၈ လုံး၊ ရုရှအက္ခရာ စဉ်တွင် ၃၃ လုံး၊ ပိုလန်အက္ခရာစဉ်တွင် ၄၅ လုံး၊ ပြင်သစ်အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၅ လုံး၊ ဂျာမန်အက္ခရာစဉ် တွင် ၂၆ လုံး၊ ဒိန်းနှင့်နော်ဝေး အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၇ လုံး၊ စပိန် အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၉ လုံး၊ ဟန်ဂေရီ အက္ခရာစဉ်တွင် ၃၈ လုံး၊ အယ်လဗေးနီးယန်း အက္ခရာစဉ်တွင် ၃၃ လုံး၊ သင်္သကရိုက် အက္ခရာစဉ်တွင် ၄၉ လုံး၊ ဟိန္ဒီအက္ခရာစဉ်တွင် ၃၅ လုံး၊ ပါးရှင်းအက္ခရာစဉ်တွင် ၃၂ လုံး၊ တူရကီအက္ခရာစဉ်တွင် ၃၁ လုံး၊ အာမီးနီးယန်းအက္ခရာစဉ်တွင် ၃၈ လုံး၊ အီသီအိုးပီးယန်း အက္ခရာစဉ်တွင် ၂၆ လုံး၊ တေလဂူအက္ခရာစဉ်တွင် ဗျည်း ၃၅ လုံးနှင့် သရ ၁၃ လုံး၊ တိဗက်အက္ခရာစဉ်တွင် ၃၅ လုံးနှင့် ဂျပန်အက္ခရာစဉ်တွင် ၇၃ လုံး၊ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာစဉ်၌ ၂၆လုံး၊ လက်တင် သို့မဟုတ် ရောမအက္ခရာစဉ်၌ ၂၃ လုံး အသီးသီးရှိ ကြသည်။
အက္ခရာမှန်သမျှတွင် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော်က ဆီးရတိလူမျိုးတို့ တီထွင်ခဲ့၍ ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့ပြုပြင် ကာဂရိတို့ကအချောကိုင်ပြီး ရောမလူမျိုးတို့ နောက်ဆုံးအပြီး သတ်မွမ်းမံခဲ့သည့် လက်တင် သို့မဟုတ် ရောမအက္ခရာစဉ်များ သည်ကမ္ဘာပေါ်၌ လူသုံးအများဆုံး အက္ခရာစဉ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အက္ခရာ။
လူဝီနှင့် အယ်လက်ဇန္ဒာ အဂ္ဂဆီးတို့သည် ကျော်ကြားသောသိပ္ပံပညာရှင် သားအဖဖြစ်လေသည်။
အဂ္ဂဆီးယ လူဝီ (ခရစ် ၁၈ဝ၇-၇၃) သည် ဆွစ်လူမျိုး သဘာဝပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နျူးချတယ်အိုင် ကြီးအနီးရှိ မိုတိယေးရွာကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်။
သူသည် ဇူးရစ်၊ ဟိုင်ဒယ်ဗတ်နှင့် မြူးနစ်တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင် ကြားကာ ဆေးပညာဘွဲ့ကို ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆွတ်ခူးသည်။
သို့သော်လည်း ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ပါဏဗေဒဘက်တွင် စိတ် အဝင်စားဆုံးဖြစ်ခဲ့သဖြင့် တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့မရမီကပင် ဘရာဇီး နိုင်ငံ ငါးများအကြောင်း ရေးသားထားသည်ကို တည်းဖြတ်ပေး ရန် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၈၃၁ ခုနှင့် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့ သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်၌ အလုပ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်။
ထိုနောက် နျူးချတယ်တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခရာထူး ကို လက်ခံဆောင်ရွက်သည်။
၁၈၃၃ခုနှစ်တွင် ကျေက်ဖြစ်ရုပ် ကြွင်းငါးများအကြောင်း သုတေသနပြုချက်များ စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် အဲ့လပတောင်တန်း ရှိရေခဲမြစ်ကြီးများကို လေ့လာခဲ့ပြီးနောက် ရေခဲမြစ်များနှင့်ပါတ် သက်၍ သူ၏သဘောတရားကို ဖော်ပြသောစာအုပ်များကို ရေး သားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် ဥရောပအလယ်ပိုင်း ရေချိုငါးများ၏သဘာဝသမိုင်းခေါ် စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂဆီးသည် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ရာ နောက်နှစ်တွင် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်၌ ဘူမိဗေဒနှင့် ပါဏဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထား ခြင်းခံရသည်။
ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် စာပေသင်ကြားပို့ချ ခြင်းအပြင်၊ စာတမ်းအမြောက်အမြားရေးသားခြင်း၊ လူထု အတွက် သိပ္ပံပညာဟောပြောပွဲများပြုလုပ်ခြင်း၊ အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံများတွင် ခရီးလှည့်လည်သွားလာခြင်း စသည်တို့ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သူသည် အဂ္ဂဆီးပြတိုက်ဟုခေါ် ကြသော သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်ကို ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့၏။
ထို့ပြင် မက်ဆချူးဆက်ကမ်းခြေလွန် ဗက်ဇတ်ပင်လယ်အော်အတွင်းရှိ ပင်နီကီးကျွန်းကလေးတွင် နွေ ရာသီပါဏဗေဒကျောင်းကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ထိုကျောင်းသည် ရေသတ္တဝါများကို ယင်းတို့၏သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ နှင့်တစ်ကွလေ့လာနိုင်သော ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့်ကျောင်း ပင်ဖြစ်သည်။
အဂ္ဂဆီးသည် ပါဏဗေဒပညာကိုတိရစ္ဆာန်များ မိမိတို့ဘာသာဘာဝ သွားလာနေထိုင်စားသောက်ပုံကို ကြည့်ရှု လေ့လာနိုင်သည့်နေရာတွင် သင်ကြားပေးသင့်သည်ဟု ယုံကြည် သူ ဖြစ်လေသည်။
အဂ္ဂဆီးသည် နျူးချတယ်ရေအိုင်အနီးတွင် မွေးဖွား ခဲ့သူဖြစ်ရာ၊ ငယ်စဉ်ကပင် ရေသတ္တဝါများအကြောင်းကောင်းစွာ လေ့လာနိုင်ခဲ့၏။
ထိုရေသတ္တဝါများကို စုဆောင်း၍ သူ၏ အခန်းထဲ၌ ထားလေ့ရှိသဖြင့် သူ့အခန်းသည် ပြတိုက်ငယ်တစ်ခု နှင့် တူလှသည်ဟုဆိုလေသည်။
ထို့ပြင် ငယ်ရွယ်စဉ်က ဖခင် ထံသို့ သူသည် သဘာဝပညာကျော်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လိုသည် ဟုပင် စာရေးခဲ့ဘူးရာ သူ၏ဆန္ဒကား နောက်ဆုံးတွင် ပြည့်ဝခဲ့ ပေသည်။
အဂ္ဂဆီးယအယ်လက်ဇန္ဒာ ( ခရစ် ၁၈၃၅ - ၁၉၁ဝ ) သည် လူဝီအဂ္ဂဆီး၏ သားဖြစ်၏။
သတ္တုတွင်းများနှင့် သတ္တုတွင်း များမည်ကဲ့သို့ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေနိုင်ပုံ အကြောင်းများ ကို လေ့လာသူဖြစ်၍ လူသိများလာသည်။
သူ၏ဖခင် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်သင်ကြားပြီးနောက် နှစ်နှစ်အကြာ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိ လာသည်။
သူ၏ဖခင်က ပါဏဗေဒနှင့် ဘူမိ ဗေဒပညာရပ်များ သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်ဟု အပြောကောင်းသဖြင့် အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ် တွင်ဝင်ရောက်ကာ ထိုဘာသာရပ်များကို သင်ကြားလေ့လာ သည်။
အယ်လက်ဇန္ဒာသည် ငါးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အားကိုး လောက်အောင် ဗဟုသုတကြွယ်ဝသူတစ်ယောက် ဖြစ်လာသော် လည်း သူသည်သတ္တုတွင်းဘက်တွင် ပို၍အားသွန်ကြိုးပမ်းခဲ့ လေသည်။
မစ်ရှီှဂန်ပြည်နယ်၊ ကယ်လူမက်နှင့် ဟက်တလာ နယ်များရှိ သတ္တုတွင်းများတွင် ဝင်၍အမှုထမ်းသဖြင့် ထိုသတ္တု တွင်းများသည် ကမ္ဘာတွင် ကြေးနီအထွက်ဆုံး သတ္တုတွင်းများ၌ အပါအဝင်ဖြစ်လာလေသည်။
အယ်လက်ဇန္ဒာသည် သူ၏ဖခင် အစပျိုးပေးခဲ့သော ပါဏဗေဒပညာရပ်ကို ဆက်လက်၍သင်ကြား ပေးနိုင်စေရန် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သို့ ဒေါ်လာတစ်သန်း လှူ ဒါန်းခဲ့လေသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော် () သည် စာမေးပွဲဖြေဆို အောင်မြင်၍ရရှိသော ဓမ္မာစရိယ၊ တိပိဋကဓရဘွဲ့မျိုးကဲ့သို့ မဟုတ်ပေ။
စာမေးပွဲမဖြေဆိုရဘဲ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ထိုက်တန်သောဆရာတော်ကြီးများ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များကို ကပ်လှူပူဇော် ချီးမြှင့်သောဘွဲ့မျိုးဖြစ်သည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အဂ္ဂ = မြတ်သော မဟာ = ကြီးကျယ်သော ပဏ္ဍိတ (ပဏ္ဍိတ်) = ပညာရှိ ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်အရ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော ပညာရှိအား နိုင်ငံတော်အစိုးရက "အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်"ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
သမိုင်းကြောင်း အင်္ဂလိပ်ခေတ် အင်္ဂလိပ်မင်းလက်ထက်၌မူကား ၁၉၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ ကျမ်းဂန်တတ်အကျော်အမော် ဆရာတော်များနှင့် လူပညာရှိတို့အား အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်အပ်နှင်းလျက် စရိတ်လှူဒါန်း ထောက်ပံ့ခြင်းပြုခဲ့သည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဟူသည် ကြီးမြတ်သောပညာရှိဟု အနက်ရသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်မှု စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် တောင်ခွင်သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဟောပြောညွှန်ကြားမှုကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သိရလေသည်။
တောင်ခွင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးမှာ မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာပြုမင်းများလက်ထက် ကျမ်းဂန်တတ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား "ရာဇဂုရု"၊ "ရာဇာဓိရာဇဂုရု" တံဆိပ်တော်များ ဆက်ကပ်ချီးမြှောက်တော်မူခဲ့ကြသည့်နည်းတူ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ တံဆိပ်တော်များကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသင့်ကြောင်းကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့အား ဟောကြားညွှန်ပြတော်မူခဲ့၏။
ဟောကြားညွှန်ပြတော်မူချက်အတိုင်း သာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီးသည် ဘုရင်ခံဆာနဒ်၏ သဘောတူညီချက် အမိန့်တော်နှင့်တကွ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များကို အစိုးရကိုယ်စား ကိုယ်တော်တိုင်ဆက်ကပ်တော်မူ၏။
ထိုသို့ဆက်ကပ်ပွဲကိုလည်း တစ်နှစ်လျှင်နှစ်ကြိမ် ပြုလုပ်တော်မူ၏။
ထိုဆက်ကပ်ပွဲအတွက် မဏ္ဍပ်ကန္နားမှစ၍ ဆောင်ရွက်ရန်တာဝန်များကို မဟာမုနိဘုရား ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းအဖွဲ့ဝင်တို့က အစိုးရထံမှ ထောက်ပံ့လှူဒါန်းသောငွေဖြင့် တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက်ကြရလေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖြစ်လာသောအခါတွင်လည်း ရှေးထုံးစဉ်လာအရ နိုင်ငံတော်အတွင်း၌ နေလပမာအလွန်ထင်ရှားလျက် ပိဋက၏အရာ၌ ထူးချွန်အောင်တတ်မြောက်တော်မူကြသော လဇ္ဇီပေသလ၊ သိက္ခာကာမ၊ ပိဋိကတ္တယ၊ ဆေကပရိယတ္တိ၊ ဝိသာရဒ၊ ဂန္ထကာရက၊ ဘာသန္တရဗဟုသုတ၊ ကောဝိဒ အစရှိသောဂုဏ်တို့ဖြင့် ထုံအပ်သောဆရာတော်များအား အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တော် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အထူးအားဖြင့် ကိုးကွယ်သောသာသနာ့ဒါယကာတို့ လွတ်လပ်လာသဖြင့် အကိုးကွယ်ခံရသော ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီးလည်း လွတ်လပ်လာပြီ ဖြစ်ရကား ရှေးမင်းတို့လက်ထက်၌ ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မင်းဆရာတော်အဖြစ် ရာဇဂုရု၊ ရာဇာဓိရာဇဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်တို့ကို လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ လူထု၏အစိုးရသမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ လူထု၏ဆရာတော်(နိုင်ငံတော်ကြီး၏ဆရာတော်)အဖြစ်ဖြင့် "အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု" ဘွဲ့တံဆိပ်တော်တို့ကို ရွေးချယ်ကာလှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့လေသည်။
ဂုဏ်အင်္ဂါ အရည်အချင်းများ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့နှင့်စပ်ဆက်၍ သမိုင်းကြောင်းကို လေ့လာကြည့်သောအခါ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၇-ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၉၁၅-ခုနှစ်) မှစ၍ ဆက်ကပ်လာကြောင်းသိရှိရသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ချီးမြှင့်ထိုက်သော ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်းများကို တောင်ခွင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
"ပရိယတ္တိ ဝိသာရဒ တိပိဋကဓရ ပဋိပတ္တိမာမက" ဟူသော ဂုဏ်ထူးဝိသေသရှိ၍ ဝိနိစ္ဆယ ကျွမ်းကျင်ခြင်း။
"အာစရိယလဒ္ဓေါပဒေသ" စသော ကျေးဇူးဂုဏ်ရှိသဖြင့် တပည့်သားတို့အား အဆက်မပြတ် စာပေပို့ချခြင်း။
ဆန်း၊ အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ၊ ဗျာကရုဏ် တတ်ကျွမ်း၍ ကျန်းဂန်ပြုစု ရေးသားနိုင်ခြင်း။
သဂ္ဂမောက္ခ ပရာယန အကျိုးငှာ တရားဓမ္မ ဟောပြောဆုံးမနိုင်ခြင်း။
"ဝိနယ ဂရုက သီလဝန္တ" ဟူသော ကြီးလေးသော သီလသိက္ခာပုဒ် ဝိနည်းဆောင်ရဟန်းဖြစ်ခြင်း။
ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၇-ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ဆက်ကပ်လာသော "အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ" ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်မှုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးကြောင့် ၁၃၀၂-ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးထား၍ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ရသည်။
ဘွဲ့တံဆိပ်တော် စီစဉ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မတီ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဆက်ဆက်တို့က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၂-ခုနှစ်မှ စ၍ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ပြန်လည်ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးကြောင့် ကြားကာလတွင် ၁၀-နှစ်တိတိ ပြတ်တောက်နေခဲ့သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၅-ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၉၅၃-ခု)တွင်- ဟင်္သာတမြို့ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဆရာတော်ကြီး မန္တလေးမြို့ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ညောင်ရမ်းဆရာတော်ကြီး မန္တလေးမြို့ မဟာဝိသုဒ္ဓါရာမတိုက် မြောင်းမြဆရာတော် ပခုက္ကူမြို့ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ လေသာဆရာတော် -တို့ပါဝင်သော ဘွဲ့တံဆိပ်တော် စီစဉ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မတီက အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် လှူဒါန်းထိုက်သော အင်္ဂါ ၅-ရပ်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။
ယင်းအင်္ဂါ ၅-ရပ်မှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်သည်။
ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ စသည်တို့၌ ကျွမ်းကျင်ခြင်း ၂။
ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ စသည်တို့ကို အမြဲမပြတ် ပို့ချခြင်း ၃။
အနည်းဆုံး သိက္ခာဝါ ၂၀-ရှိရခြင်း ၄။
ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ စသည်တို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသည် ဟု ကျော်ကြားခြင်း ၅။
သီလဝန္တ ဖြစ်ခြင်း ၁၉၅၃-ခုနှစ်က သတ်မှတ်ထားသော ဤစည်းမျဉ်းပါ အင်္ဂါ ၅-ချက်တို့ကို ယခုအချိန်အထိ ဤမူအတိုင်း ဆက်လက်ကျင့်သုံးဆဲ ရှိသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ စစ်တမ်း ၁၂၇၇ခုနှစ်မှစ၍ ဆက်ကပ်လာသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကပ်လှူခြင်း သမိုင်းကြောင်းသည် ယခုဆိုလျှင် နှစ်ပေါင်း-၁၀၉နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
၎င်း ၁၀၉-နှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ၁၀-နှစ် လစ်လပ်ပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက် ၁၇-နှစ် ရပ်နားခဲ့သောကြာင့် အမှန်တကယ် ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းမှာ ၈၂ နှစ်သာ ရှိ၏။
ယင်း ၈၂ နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက် ၂၅-နှစ် ၉၂-ပါး နိုင်ငံရေး အစိုးရလက်ထက် အတွင်း ၇၉-ပါး နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးအစိုးရ ပေါင်းစပ်သောကာလ ၁-နှစ်အတွင်း ၂၈-ပါး နိုင်ငံတော် ကောင်စီလက်ထက် ၆၈-ပါး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက် ၃-နှစ်အတွင်း ၁၀၉-ပါး စုစုပေါင်း ၃၇၆-ပါး တိတိ ရှိသည်။
ယင်း ၃၇၆-ပါးတွင် မြန်မာပြည်တွင်းမှ ၃၅၀-ပါး၊ ပြည်ပနိုင်ငံမှ ၂၆-ပါး ရှိကြောင်း သိရသည်။
ပြည်ပနိုင်ငံမှ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ၂၆-ပါးတွင်- ထိုင်းနိုင်ငံမှ ၁၃-ပါး သီဟိုဠ်နိုင်ငံမှ ၈-ပါး ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံမှ ၁-ပါး လောနိုင်ငံမှ ၁-ပါး နီပေါနိုင်ငံမှ ၁-ပါး ဂျပန်နိုင်ငံမှ ၁-ပါး အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ ၁-ပါး တို့ဖြစ်သည်။
(စာရင်းမှာ ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိသာဖြစ်၍ အသစ်ပြင်ဆင်စရာများကျန်ရှိ) လူပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်(၄)ဦး အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရဟန်းပညာရှိများသာမက လူပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ထူးထူးခြားခြား ရရှိကြသည်။
ထိုလူပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ- မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၆-ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးဖြေ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၉-ခုနှစ်တွင် ထရံကာ ဆရာကြီး ဦးအုန်းညွန့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၇-ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးလင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၂-ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး လယ်တီ ဆရာမြို့ တို့သည် အသီးသီး ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခံခဲ့ကြရသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဆရာကြီး ဒေါက်တာဦးလင်း၊ မောင်ညိုထွန်း(မြန်မာစာ) လှူဒါန်းပူဇော် ထောက်ပံ့ချီးမြှောက်မှု အင်္ဂလိပ်မင်းလက်ထက်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ပုဂ္ဂိုလ်အား သက်ဆိုင်ရာအရေးပိုင် ကိုယ်တိုင်က - ရာဘာတံဆိပ်တုံး၊ နီကယ်ရောင် ဆုံလည်တံဆိပ်တုံးကြီး (ကျွန်းသေတ္တာကလေးနှင့် ကျနစွာထည့်ထားသည်။
) ၁-နှစ်လျှင် ဆွမ်းဆန်တော် အလှူငွေ ဒင်္ဂါး ၁၀ဝ-ကျပ် သရိုးကျည်တောက်တွင် (အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာ မခွဲမီက ဘုရင်ခံချုပ်တံဆိပ်၊ ခွဲပြီးနောက်) ဘုရင်ခံတံဆိပ် ရိုက်နှိပ်ထားသော စက္ကူထူဘွဲ့လက်မှတ် ထည့်၍လှူသည်။
လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဖြစ်သောအခါတွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတတံဆိပ်ရဆရာတော်တိုင်းအား သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းမင်းကြီး ကိုယ်တိုင်က- ရာဘာတံဆိပ်တုံး၊ နီကယ်ရောင် ဆုံလည်တံဆိပ်တုံးကြီး (ကျွန်းသေတ္တာဖြင့် ကျနသေချာစွာထည့်ထားသည်။
) တစ်နှစ်လျှင်ဆွမ်းဆန်စရိတ် ၇၅ဝိ/- နှင့် သရိုးကျည်တောက်တွင် ထည့်ထား၍ သမ္မတ တံဆိပ်ခပ်နှိပ်ထားသော စက္ကူထူ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်နှင့် မီးရထားနှင့် မီးသင်္ဘောတို့တွင် အထူးတန်း၌ စီးနင်းလိုက်ပါခွင့်လက်မှတ် (ကပ္ပိယတစ်ယောက် ရိုးရိုးတန်း၌ လိုက်ပါ စီးနင်းခွင့်ရသည်။
)ကို လှူဒါန်းသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေး လက်ထက်တွင် ဆွမ်းဆန်တော် အလှူငွေ ၅၀ဝ၀-ကျပ် တိုးမြှင့် လှူဒါန်းကြောင်း သိရသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူလျှင် ဈာပနထောက်ပံ့ငွေ ၂၀ဝ၀-ကျပ် လှူဒါန်းခဲ့ရာ န-ဝ-တ လက်ထက်တွင် အလှူငွေ ၃၀ဝ၀-ကျပ် အထိ တိုးမြှင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အထက်ပါ လှူဒါန်းငွေများအပြင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ ဆက်ကပ်ရရှိသော ဆရာတော်အား ကုန်းနှင့်ရေ ပထမတန်းမှ အခမဲ့ ခရီးသွားလာခွင့် လက်မှတ်ကိုလည်း ဆက်ကပ်ထားသည်။
နောက်ပါတပည့်တယောက်ကိုလည်း ကပ္ပိယကာရကအဖြစ် ခေါ်ဆောင်ခွင့်ပြုပါသည်။
ရှေးအခါက ဂရိပြည်၊ မိုင်စီးနီးနှင့် အာရ ဂေါ့မြို့များတွင် လွန်စွာတန်ခိုးကြီးသော ဘုရင်တစ်ပါး ရှိခဲ့ဖူး လေသည်။
ထိုဘုရင်၏အမည်မှာ အက်ဂါမံနွန်ဖြစ်သည်။
ထို ဘုရင်နှင့် သူ၏ညီတော် မင်နီလေးအပ်တို့သည် စပါးတားဘုရင် ၏သမီးတော်များဖြစ်ကြသော ကလိုင်တင်နက်စထရာနှင့် ဟယ်လင်တို့ကို အသီးအသီးလက်ထပ်၍ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ ကြလေသည်။
ထရွိုင်းဘုရင် ပရီယမ်၏သားတော် ပဲရစ်က ဟယ်လင်အား ထရွိုင်းမြို့သို့ ခိုးယူဆောင်ကြဉ်းသွားသောအခါ အက်ဂါမံနွန်သည် ဂရိပြည်တွင်းရှိ မင်းသားများနှင့် မှူးမတ် များထံ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ထရိုဂျန်တို့အား လက်စားချေစစ်ပွဲ ဆင်နွဲရန်သွေးစီးခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီ ကြီးမားသည့်စစ်တပ် ကြီးတစ်တပ်နှင့် တစ်ထောင်ကျော်သောစစ်သင်္ဘောများ(ရွက် သင်္ဘော)သည် ဩလစ်မြို့ရှိဆိပ်ကမ်းတွင် စုရုံးမိကြလေသည်။
အက်ဂါမံနွန်အားလည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ကြ ပြီးနောက် စစ်သင်္ဘောများကို အသင့်ဖြစ်စေရန် ပြင်ဆင်နေကြ ခိုက်တွင် အက်ဂါမံနွန်သည် တောကစားထွက်သွားခဲ့၏။
ထိုသို့ တောကစားထွက်ရာတွင် ဆတ်တစ်ကောင်ကို ပစ်ခတ်ရရှိလေ သည်။
ထိုအခါ အားတိမစ်နတ်သမီးသည် အမဲလိုက်မှုကို နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် တတ်သူဖြစ်၍ လွန်စွာစိတ်ဆိုးပြီးလျှင် သင်္ဘောများ မထွက်ခွာ နိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့၏။
နတ်သမီးစိတ်ပြေရန်အလို့ငှာ မိမိ၏ သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုသတ်၍ ယဇ်ပူဇော်ရန် ဆုံးဖြတ် လိုက်လေသည်။
သို့သော် အားတိမစ်က အက်ဂါမံနွန်သည် ဆတ်ကိုသတ်မိသည့်အတွက် ထိုမျှ စိတ်သောကရောက်နေ ကြောင်း သိရသောအခါ ယဇ်ကောင် အစ်ဖီဂျီနီယာ၏နေရာတွင် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို အစားထိုးပြီးနောက် အစ်ဖီဂျီနီယာကို ယူဆောင်သွားလေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် သင်္ဘောများသည် ထရွိုင်းမြို့သို့ရောက် ရှိသွားကြပြီးလျှင် ဂရိလူမျိုးတို့က ထရွိုင်းမြို့ကို ဆယ်နှစ် တိုင်တိုင် ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။
ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ဂရိ တို့သည် ထရွိုင်းမြို့ကို ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြ သည်။
ထိုနောက်တွင် အက်ဂါမံ နွန်သည် ဂရိပြည်ကို ပြန်လည်ထွက်ခွာ သွားလေသည်။
သူ၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုယဇ်ပူဇော်လိုက်သဖြင့် ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်သူ အက်ဂါမံနွန်အပေါ်တွင် အခဲမကျေနိုင်ဖြစ်ကာ အက်ဂါမံနွန်၏ ရန်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ အီဂျစ်စသပ်နှင့်တိုင်ပင်၍ သေကြောင်းကြံလေသည်။
အက်ဂါမံနွန်ကို သူ၏မိတ်ဆွေများက သတိပေးသော်လည်း မိမိစစ်ပွဲမှ ပြန်ရောက်လာသဖြင့် ဝမ်းသာသယောင် ဆောင်လျက်ရှိသော သူ၏မိဖုရားကို စိတ်ချယုံကြည်နေခဲ့၏။
အက်ဂါမံနွန်သည် နောက်တစ်နေ့၌ ရေချိုးခန်းမှ ရေချိုးပြီး၍ ပြန်အထွက်တွင် ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် အက်ဂါမံနွန်၏ ဦးခေါင်းပေါ်သို့ အဝတ်တစ်ခုကိုလွှမ်းခြုံပေးကာ ဖမ်းချုပ်ထား ပြီးလျှင် အီဂျစ်စသပ်နှင့်ပူးပေါင်း၍ အက်ဂါမံနွန်အား သတ် လိုက်ကြသည်။
နောက်နှစ် အတော်ကြာသောအခါ အက်ဂါမံနွန် ၏ သားတော်အကြီးဆုံးဖြစ်သူ အိုရက်စ်တီးက ထိုကိစ္စအတွက် ပြန်၍ လက်စားချေလိုက်လေသည်။
စပါးတားတွင် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာသည်အထိ အက် ဂါမံနွန် နတ်အဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
အက်ဂါမံနွန်သည် သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။
သူ ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ဂရိလူမျိုးတို့ စွဲလမ်းနှစ်ခြိုက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂရိစာဆိုများကလည်း အနည်းနည်း အဖုံဖုံ စာဖွဲ့ခဲ့ကြ၏။
အက်ဂါမံနွန်ကို ခန့်ညားပြီးလျှင် ရဲစွမ်း သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသော စစ်သားကောင်း တစ်ယောက်အဖြစ် အမွှမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ထရိုဂျင်စစ်ပွဲတွင်မူ အက်ဂါမံ နွန်သည် အထူးချွန်ဆုံး သူရဲကောင်းကြီးကား မဟုတ်ခဲ့ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဂရိနိုင်ငံ။
အက်စကိလပ်စ် (သို့) အီးစကီးလပ်စ် (; Aiskhylos /အာစကိလော့ရှ်/)) (ဘီစီ ၅၂၅-၄၅၆)သည် ဂရိလူမျိုး နာမည်ကျော် အလွမ်းပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီးသုံးဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရှေးပြဇာတ်များတွင် ကပြသူ တစ်ဦးသာပါဝင်၍ လင်္ကာရွတ်ဆို ခြင်းဖြင့်သာ ပြီးစီးကြသည်။
အက်စကိလပ်ကမူ သူ့ပြဇာတ်များတွင် ကပြသူများ၏ အရေအတွက်ကို တိုးချဲ့ပြီးလျှင် ဆိုင်ရာအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ ဟန်အမူအရာနှင့် အချီအချစကားပြောမှုများကို စင်ပေါ်တွင် ပြုလုပ်စေခြင်းဖြင့် ပြဇာတ်၏အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သူ့ကို ပြဇာတ်ဖခင်ဟု အသိအမှတ် ပြုကြလေသည်။
အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၅၂၅ ခုနှစ်တွင် အေသင်မြို့အနီး အီလျူးဆစ်မြို့ကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်။
သူ၏မိဖများမှာ အဆင့်အတန်းမြင့်သောမျိုးရိုးမှဖြစ်ကြသည်။
ငယ်စဉ်က အယူဝါဒဆိုင်ရာ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းများနှင့် အခြားရှုခင်းများက သူ့စိတ်ကို ပြုပြင်ပေးခဲ့မည်မှာမလွဲချေ။
အက်စကိလပ် အရွယ်ကောင်းချိန်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ပါးရှင်းတို့၏အာဏာစက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေခိုက်ဖြစ်သဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ထင်ရှားသောတိုက်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လေသည်။
ထိုတိုက်ပွဲများတွင် မာရသွန်၊ ဆယ်လာမစ်နှင့် ပလာတိယစစ်ပွဲများလည်း ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အက်စကိလပ်သည် ပြဇာတ်ပေါင်း ၇ဝ ကျော်ကိုရေးသားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ သူ၏လက်ရာဖြစ်သော ပြဇာတ် ၇ ခုကိုသာတွေ့မြင်နိုင်ပေတော့သည်။
သူရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် အယူဝါဒအငွေ့အသက် မကင်းသော အလွမ်းပြဇာတ်များနှင့် ကံတရား၏ အသိခက်ပုံကို ဖော်ပြသော ပြဇာတ်များ ဖြစ်သည်။
ပြဇာတ်အရေးကောင်းသဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၄၈၄ ခုနှင့် ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ် အတွင်းဖြစ်သော ၁၆ နှစ်ခန့် အတွင်းတွင် ပထမဆုကိုချည်း ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ်တွင်မူ သူ့ထက်အသက်အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်ငယ်သော ဆော့ဖိုကလိ က ပြဇာတ်ကို အက်စကိလပ်ထက် ပို၍ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်သည်ဟုဆိုပြီးလျှင် ပထမဆုကိုဆွတ်ခူး သွားလေသည်။
ထိုအခါအက်စကိလပ်သည် စိတ်အပျက်ကြီးပျက်ပြီးလျှင် မကြာမီအတွင်း၌ အေသင်မြို့မှ ထွက်ခွာ၍ စစ္စလီကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ သည်။
ဘီ၊ စီ ၄၅၆ ခုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းရှိ ဂျီလာမြို့တွင် အက်စကိလပ် ကွယ်လွန်သည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည်မြောက် အမေရိကတိုက် မြောက်ဘက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင် ကြသည်။
ယင်းတို့သည် အမေရိကတိုက် တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းများနှင့် စကားတွင် အဆက်အသွယ်မရှိသော်လည်း အဆိုပါ အင်ဒီးယန်းများနှင့်အတူ အာရှတိုက်မှရောက်လာကြ သူများဖြစ်သည်။
အင်ဒီးယန်းအုပ်စုများသည် များသောအားဖြင့် ရှေးနှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင် သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသောအချိန်က လက်ရှိဗဲရင်းရေလက်ကြား ကုန်းမြေဖြစ်နေချိန်တွင် ရောက်လာ ကြသူများဖြစ်သည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည်လည်း ရှေးနှစ် ပေါင်းနှစ်ထောင်ခန့်က လှေများဖြင့် အမေရိကတိုက်ဘက်သို့ ရောက်လာခဲ့ကြသည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် အသားညို၍ အရပ်ပု၏။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတွင် အလူးရှင်းကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသော အလူးတို့လည်း ပါဝင်သည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ ဦးရေမှာ ၃ဝဝဝဝ နှင့် ၃၅ဝဝဝ အတွင်းတွင်ရှိသည်။
ထိုလူဦးရေအနက် တစ်ဝက်ခန့်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ လက် အောက် အလာစကာ(ကျွန်းဆွယ်)တွင်နေထိုင်ကြ၍ ကျန် အက်စကီးမိုး လူမျိုးတို့သည် ကနေဒါအစိုးရ၏ လက်အောက် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် လားဗရာဒေါ(ကျွန်းဆွယ်) နှင့် ဒိန်းမတ်အစိုးရ၏လက်အောက် ဂရင်းလန်းတွင် နေထိုင်ကြ သည်။
ဆိုဗီယက်ယူနီယံအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော ဆိုက်ဗီးရီးယား၌လည်း အက်စကီးမိုးလူမျိုးအချို့ နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
အလူးရှင်းကျွန်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ စကားသည် အတော်ပင်ပြောင်းလဲ၍ လာပေပြီ။
ထိုမျှမကသေး၊ အခြားလူမျိုး များနှင့်ရောနှော၍ နေထိုင်ကြသော အလာစကာကျွန်းဆွယ် တောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည်လည်း စကားတွင် ပြောင်းလဲ၍ လာကြလေသည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့ရောက်လာကြရာတွင် တိုးတက် သည့်လူမျိုးအဖြစ်နှင့် ရောက်လာကြသည်။
သူတို့၌ သားမွေး ထည်များ၊ မီးအိမ်များ၊ မှိန်းများ၊ အိုးခွက်များနှင့် လှပစွာပြု လုပ်ထားသောလှေများ ပါလာကြသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ တူးဖော်လေ့လာချက်များကြောင့် အက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် ဗဲရင်း (ရေလက်ကြား)နှင့် အလာစကားကျွန်းဆွယ်၏ ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိလာကြကြောင်း သိရပေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် အာတိတ် ကမ်းခြေသို့ပျံ့နှံ့သွားပြီးလျှင် ဂရင်းလန်းအထိ ရောက်ရှိသွားကြ သည်။
အချို့သော အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည် အတွင်းဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြပြီးလျှင် ဟဒ်ဆန်ပင်လယ်အော် တစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြလေသည်။
ရှေးအက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သည် ထိုကဲ့သို့ အနှံ့အပြား တွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသော်လည်း စကား၊ ထုံးစံဓလေ့နှင့် အသွင်အပြင်တို့တွင် များစွာတူညီကြလေသည်။
ထိုလူမျိုးသည် သိလွယ်တတ်လွယ်သည်။
ထူးခြားစွာ ရက်ရောဖော်ရွေသည်။
စစ်တိုက်ခြင်းကို နားမလည်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးနေထိုင်သည့် ရွာတစ်ရွာတွင် လူဦး ရေ ၂၅ မှ ၂ဝဝ အထိရှိသည်။
သူတို့၌ အကြီးအကဲလုပ်သူနှင့် အုပ်ချုပ်သည့်အစိုးရ မရှိချေ။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးအားလုံးတွင် ဆောင်းရာသီတွင် နေ ထိုင်ရန်အတွက် အိမ်တစ်မျိုးနှင့် နွေအခါတွင် နေထိုင်ရန် အတွက် အိမ်တစ်မျိုးရှိသည်။
အလာစကာတောင်ပိုင်းတွင် ရေ မျောကမ်းတင်သစ်များ ပေါများသဖြင့် အခိုင်အခံ့ဆောက်လုပ် ထားသော အိမ်များ၏နံရံများကို သစ်လုံးများဖြင့် လုပ်လေ့ရှိကြ သည်။
မြေကြီးကိုတွင်းတူး၍ အိမ်များကိုဆောက်လုပ်ကြပြီးလျှင် အိမ်သို့ဝင်သည့်အပေါက်ကို လိုဏ်ခေါင်းသဖွယ်တူး၍ ပြုလုပ် ထားသဖြင့် လေတိုက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေနိုင်သည်။
တူးပစ် သည့် မြေကြီးများကို အိမ်ပေါ်တွင် စုပုံ၍တင်ထားကြသည်။
အိမ်၏အတွင်းဘက်တွင် သစ်သားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခုံမြင့်များထားရှိသည်။
ထိုအပေါ်တွင် အိပ်ရာအတွက် သား ကောင်များ၏ အရေပြားများကို ထားရှိသည်။
မြေကြီးပေါ်တွင် ရေမျောကမ်းတင် သစ်များကို မီးရှို့ထားသည့် မီးဖိုရှိသည်။
ထိုမီးဖို၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သစ်သားပန်းကန်များ ထားရှိ သည်။
အချို့ပန်ကန်များသည် ထွင်းထုထားသောပန်းကန်များ ဖြစ်၍ ဆေးများပင် ခြယ်ထားကြသေးသည်။
အချို့ပန်းကန် များမှာ ကြွေထည်များပင်ဖြစ်ကြလေသည်။
သစ်သားရှားပါးရာ အရပ်ရှိ အိမ်များကို မြေကြီးများဖြင့်ပင် ဖုံးအုပ်ထားသော်လည်း ယင်းတို့သည် သေးငယ်ကြ၏။
နံရံမှာလည်းဝိုင်း၍ ကျောက်တုံး များဖြင့် ပြုလုပ်ကြ၏။
အတွင်းဘက်တွင် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ ဦးခေါင်း ခွံကိုဖြစ်စေ၊ ဝေလငါးကြီးများ၏ နံရိုးကို ထွင်းထု ထားသော ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ ထားကြသည်။
ထိုဒေသနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ယောက်မ၊ သို့မဟုတ် လှေလှော်တက် များအဖြစ် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ အစွယ်များကို ထွင်းထု၍အသုံးပြုကြ သည်။
ပန်းကန်ခွက်ယောက်များကို ဝါးလရပ်ဖျံသားရေဖြင့် ပြုလုပ် ထားကြသည်။
သို့မဟုတ် သစ်ကြမ်းများကို ထုထွင်းထားကြသည်။
သစ်ပင်များ မပေါက်ရောက်နိုင်သော ကနေဒါနိုင်ငံ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည့် အက်စကီးမိုးလူမျိုး တို့သည် မုဆိုးများဖြစ်ကြလေသည်။
သူတို့သည် ဆောင်းရာသီ တွင် ရေခဲပြင်သို့ ထွက်သွားကြပြီးလျှင် ရေခဲတုံးကြီးများဖြတ်၍ အိမ်များကို အဝိုင်းကလေးများပုံသဏ္ဌာန် ဆောက်ကြသည်။
အိမ်များကို ခုံးများအနေဖြင့် ဆောက်ကြသည်။
အိမ်သို့ဝင် ပေါက်မှာ လိုဏ်ဖြစ်၍ အိမ်၏အတွင်းဘက်တွင် ခုံများထားကြ သည်။
အတွင်းဘက်ရှိရေခဲသည် အရည်ပျော်ပြီးလျှင် အမြေ|းပါး သဖွယ်ဖြစ်ကာ နံရံများပေါ်တွင်အင်္ဂတေသဖွယ်တည်ရှိနေသည်။
အိမ်၏အတွင်းဘက်၌ အပူဓာတ်ရရှိစေရန် ပင်လယ်ဖျံဆီကို ကျောက်ခွက်တွင်ထည့်၍ မီးဖိုထားတတ်ကြသည်။
အထက်ပါအိမ်မျိုးသည် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသနေ အက်စကီး မိုးလူမျိုး၏ အိမ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုအိမ်မျိုးကို ကနေဒါနိုင်ငံမှ ဂရင်းလန်းမြောက်ပိုင်းအထိတွေ့ရသည်။
ဂရင်းလန်းတောင်ဘက် ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးသည် ကျောက်ခဲများဖြင့် အိမ်ရှည် ကြီးကိုဆောက်ကြသည်။
အချို့အိမ်ရှည်ကြီးအတွင်း၌တစ်ရွာလုံး ရှိ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများပင် နေနိုင်သည်။
အလာစကာနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံအတွင်းပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများသည် သူတို့ ၏တဲအိမ်များကို သစ်ကိုင်းများ၊ မြေကြီးများနှင့်သာ ဆောက် လုပ်ကြသည်။
ရှေးအက်စကီးမိုးလူမျိုးသည် အသားနှင့်ငါးများကိုသာ စားသောက်ခဲ့ကြသည်။
နွေရာသီတွင် ဗဲရီသီးအချို့နှင့် အပင် ညေ|ာက်ကလေး အချို့ကိုသာလျှင် ရရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။
အက်စကီး မိုး လူမျိုးသည် ပင်လယ်ဖျံ၊ ဝေလငါးနှင့် ဝါးလရပ်ဖျံများကို ပင်လယ်ပြင်ထဲတွင် မှိန်းများဖြင့်ထိုး၍ ဖမ်းလေ့ရှိကြသည်။
ဆောင်းရာသီအတွင်း၌ ထိုလူမျိုးတို့ပင်လယ်ဖျံဖမ်းကြပုံမှာ စိတ် ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလေသည်။
ပင်လယ်ဖျံသည် ငါးမဟုတ် သဖြင့် ရေအောက်တွင်ထာဝစဉ်မနေနိုင်ချေ။
အသက်ရှူရန် ရေ မျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်တက်လာရလေသည်။
ဆောင်းရာသီ၌ ရေခဲ သောအခါ ရေခဲအောက်မှ မျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်တက်လာနိုင်ရန် အပေါက်ကလေးများ ဖောက်ထားကြရသည်။
ရေခဲထု သုံးပေ လေးပေထူသည့်တိုင်အောင် ထိုအပေါက်ကလေးများ ဆက်လက် တည်ရှိနေစေရန် ထိန်းသိမ်းထားကြရသည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုး တို့သည် ထိုကဲ့သို့သော အပေါက်ကလေးများရှိရာတွင် အချိန် ကြာမြင့်စွာ စောင့်ဆိုင်းပြီးလျှင် အသက်ရှူရန်တက်လာသည့်ဖျံ ကို မှိန်းဖြင့်ထိုး၍သတ်လေ့ရှိကြသည်။
အခြားအစားအစာ အတွက် ရေခဲများရှိသောမြစ်များသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ငါး များကို ဖမ်းယူကြလေသည်။
ပျံလာသောငှက်များကိုမူ အက်စ ကီးမိုးတို့သည် ဗိုလာခေါ် ကိရိယာဖြင့်ပစ်၍ ဖမ်းယူကြသည်။
ထိုကရိယာမှာ ဖျံစွယ်လုံးသုံးလုံးကို ကြိုးရှည်ရှည်တွင် ချည် နှောင်၍ ထားခြင်းဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် နေထိုင်သည့် နေရာ၏ အတွင်းပိုင်းသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ကဲရီဗူး သမင်ကို ဖမ်းယူကြသည်။
ထိုသမင်မျိုးကို ရရှိသောအခါမျိုးတွင် အစာ နှင့်အဝတ်အတွက်ကိုပါ ရရှိလေတော့သည်။
ရှေးအမေရိကတိုက်တွင် အက်စကီးမိုးလူမျိုး၏ အဝတ် အထည်မှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ယောက်ျား၊ မိန်းမနှင့် ကလေးများသည် အမျိုးတူအဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြရသည်။
သားမွေးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဘောင်းဘီနှင့် ရှပ်အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ထိုအထည်များကို ကဲရီဗူးသမင်ကလေး သားရေနှင့်ချုပ်ပြီးလျှင် ထိုအရောင်နှင့်လိုက်သော သားမွေးများ ကိုပါ ချုပ်ထည့်ထားသည်။
ဆောင်းရာသီအတွက် အထည် နှစ်မျိုး ထားလေ့ရှိကြသည်။
ရှပ်အင်္ကျီကို ငှက်၏အရေပြားများ ဖြင့် ချုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ရေလုံသော ရှပ်အင်္ကျီကိုမူ ပင်လယ်ဖျံ ၏အူများဖြင့် ချုပ်လုပ်ကြသည်။
ထိုအူများသည် ဆဲလိုဖိန်း ကဲ့သို့ ချောမွတ်ကြလေသည်။
အထည်များကိုချုပ်ရာတွင် ကြွက် စွန်းကြောများကို ကြိုးအဖြစ်အသုံးပြု၍ အပ်အဖြစ်ကိုမူ ဖျံစွယ် များကိုအသုံးပြုသည်။
အထည်များကို အက်စကီးမိုးအမျိုးသမီး များက ချုပ်လုပ်ကြသည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတွင် အမေရိကတိုက် တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သော အချို့အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ထက်ပို၍ ကိရိယာတန်ဆာ ပလာများရှိသည်။
လှေများကို ရေမျောကမ်းတင် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
တစ်ယောက်စီးလှေငယ်ကလေးမှ ပေ ၃ဝ ရှည်သောလှေကြီးမျိုးအထိရှိသည်။
ယင်းလှေများကို ဝါးလရပ် ဖျံရေများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။
စွတ်ဖားများကိုလည်း သစ်သားများဖြင့်ပင်ပြုလုပ်ကြသည်။
မြေကြီး၊ သို့မဟုတ် ရေခဲ ပြင်ပေါ်တွင် ပွတ်၍ဆွဲရသောနေရာမျိုးတွင် ဖျံစွယ်ကိုတပ်ထား သည်။
စွတ်ဖားကို ငါးကောင်မှ ကိုးကောင်အထိရှိသော ခွေး များဖြင့်ဆွဲစေသည်။
တစ်နေ့လျှင် ခရီးမိုင်ပေါင်း ၆ဝ အထိ သွားလာနိုင်သည်။
ယခုအခါ၌ လေယာဉ်ပျံများသည် နေရာအနှံ့အပြားကို သွားလာနိုင်ကြပြီဖြစ်သဖြင့် မြောက်ဘက်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုး လူမျိုးများထံသို့လည်း လေယာဉ်ပျံများဖြင့် လူဖြူတို့၏ ပစ္စည်း များကို ပို့ပေးနိုင်လေသည်။
အချို့ အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့သာ ဝေးကွာလွန်းသောနေရာများတွင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသဖြင့် ပြောင်းလဲချက်များကို မသိရှိနိုင်ကြသေးချေ။
အလာစကာနှင့် ဂရင်းလန်းတောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများကမူ လူဖြူများ ဝတ်ဆင်သကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်၍နေကြပေပြီ။
ဂရင်းလန်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးအား ဒိန်းမတ်အစိုးရက ကျောင်းများနှင့် ဆေးကုသပေးသောအဖွဲ့များ၏ အကျိုးကျေးဇူးကိုခံစားစေသည်။
အမေရိကန်အစိုးရက အလာစကာနှင့် ဂရင်းလန်းတောင်ပိုင်းနေ အက်စကီးမိုးလူမျိုးများအဖို့ နေ့ကျောင်းများနှင့် ကျောင်းအိပ် ကျောင်းစားနေထိုင်နိုင်သော ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးထား သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ် က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် အက်စကီးမိုးလူမျိုးအတွက် လုပ်ငန်းသစ်တစ်ရပ်ကိုတည်ထောင် ပေးရန် ကြိုးစားကြည့်လေသည်။
ထိုလုပ်ငန်းသစ်မှာ ဆိုက်ဗီး ရီးယားပြည်နယ်မှ ယဉ်ကျေးပြီး တန်းဒြသမင်များကို သွင်းပေး ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသမင်များနှင့်အတူ ကျွမ်းကျင်သည့် လက် လူမျိုးကိုလည်း ခေါ်လာခဲ့သည်။