kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စောနေစိုးမြသည် ၂၀၀၉ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ က ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ နုတ်ထွက်ခွင့် တောင်းခံခဲ့ရာ ကေအင်အယ်အေ စစ်ရုံးချုပ်မှ ၎င်းအား နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း ထော့ကိုကိုးသို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့ (၃) ဦးနှင့်အတူ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံးကို အစဉ်တစိုက် အားပေးထောက်ခံခဲ့ပြီး ကရင်ခွဲထွက် အဖွဲ့များကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့သည့် ကေအင်ယူ နယ်မြေအခြေစိုက် အင်းရှည်ဆရာတော် ဦးဝိဇယသည်လည်း ၎င်းတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
ထော့ကိုကိုးသို့ လိုက်ပါသွားသူ (၄) ဦးထဲတွင် စောနေစိုးမြ၊ စောမဟာဆွေ၊ စောသဲးခီးတို့ (၃) ဦးမှာ ကေအင်ယူ/ ကေအင်အယ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအဖွဲ့၏ တရားဝင်အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်သွားပြီးဟု ဗိုလ်မှူးရှီးလေက အတည်ပြု ပြောသည်။
သို့သော် ဘုန်းတော်ကြီး ဦးဝိဇယကမူ “ဘုန်းကြီးဆိုတာက ဒကာ၊ ဒကာမတွေ ပင့်ဖိတ်လို့ရှိရင် ဘယ်အရပ် ဘယ်ဒေသမဆို ကြွရတယ်” ဟု ပြောသည်။
စောသဲးခီးအား ကေအင်အယ်အေမှ ထုတ်ပယ်ထားသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သော်လည်း စောနေစိုးမြကို ၂၀၀၉ ခု ဖေဖော်ဝါရီလကုန် ပိုင်းမှ နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးသို့ ယခုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့ရာ အဖွဲ့၏ တာဝန်ရှိသူတဦးက အဆိုပါလူများသည် မိမိတို့အဖွဲ့နှင့် လုံးဝပတ်သက်ခြင်းမရှိတော့သဖြင့် တစုံတရာပြောကြားရန် အကြောင်းမရှိဟု ပြောကြားသည်။
လက်ရှိအခြေအနေ ဝါရင့် ကရင့်တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဌေးမောင် ခေါ် စောထိန်မောင်သည် လူကြီးရောဂါဖြင့် ၂၀၂၀ ခု မေလ ၃ ရက်နေ့ ညနေတွင် KNU/KNLA PC (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ) ၏ ဌာနချုပ်တည်ရာ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ထိုးကော်ကိုးဒေသတွင် ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။
KNU/KNLA PC ၏ တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထိန်မောင်သည် ကွယ်လွန်ချိန် တွင် အသက် ၉၃ နှစ်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
ငြိမ်းချမ်ရေးကောင်စီ (KNU/KNLA-PC) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထော့လေးကို ဗဟိုကော်မတီ အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက် ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
KNU/KNLA PC ၏ တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထိန်မောင် ၂၀၂၀ ခု မေလ ၃ ရက်က ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက်တွင် လစ်လပ်နေသည့် ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောထော့လေးက ယာယီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး အဖွဲ့၏ စည်းမျဉ်းအရ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲ တာဝန်ယူလိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ကရင်ငြိမ်းချမ်ရေးကောင်စီ (KNU/KNLA-PC) ၏ စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်စောနေစိုးမြသည် ကိုဗစ်ရောဂါဖြင့် ၂၀၂၁ ခု ဩဂုတ်လ ၃ ရက် ညပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်သွားကြောင်း (KNU/KNLA-PC) ဘက်က အတည်ပြုသည်။
ကိုးကား ကေအန်ယူမှ ထုတ်ပယ်ထားသည့်ဗိုလ် (၃)ဦး ကေအန်ယူခွဲထွက်အဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်း။
parsethan.wordpress.com။
ဇင်လင်းထက် (၄ မေ ၂၀၂၀)။
ကရင့် တော်လှန်ရေး ခရီးကြမ်းထဲ က ဗိုလ်ထိန်မောင်။
Irrawaddy Media။
ဇင်လင်းထက် (၂၆ မေ ၂၀၂၀)။
ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထော့လေးကို တင်မြှောက်။
KNLA-PC စစ်ရေးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စောနေစိုးမြ ကိုဗစ်ဖြင့်ကွယ်လွန်။
ဗြဟ္မာတို့၏ ပုရောဟိတ်အရာ၌တည်သော ဗြဟ္မာ၊ ပုရောဟိတ်ဗြဟ္မာ။
(ဗြဟ္မာ့ဘုံတိုင်း၌ရှိသော ပုရောဟိတ်ဗြဟ္မာများကို “ဗြဟ္မပုရောဟိတ” ဟုခေါ်သည်။
ပဌမဈာန် ၃-ဘုံအနက် ဗြဟ္မပုရောဟိတဘုံ၌ရှိသော ဗြဟ္မာအားလုံးကိုလည်း ဗြဟ္မပုရောဟိတ ဟုပင် ခေါ်သည်။
ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ-ကြည့်။
) ပဌမံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မပုရောဟိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။
အဘိ၊ဝိ၊၄၃၉။
(—ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၀။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄။
) တေသံပုရောဟိတဘာဝေ ဌိတာတိ ဗြဟ္မပုရောဟိတာ။
မဟာဗြဟ္မုနော ပုရောဟိတဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ ဗြဟ္မပုရောဟိတာ။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၁၅။
(မ၊ဋီ၊၁၊၈၄။
) ဗြဟ္မပုရောဟိတာဘုံ မဟာဗြဟ္မာမင်း၏ မှူးမတ်ကြီးများ ပုရောဟိတ်ကြီးများသဖွယ်ဖြစ်သော ဗြဟ္မာလတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း” ဗြဟ္မပုရောဟိတာဘုံ ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်ကား အသင်္ချေယျကပ်၏ ထက်ဝက် ဖြစ်သည်။
ဒီပဲယင်းမြို့၊ သုံးထပ်ရွှေကျောင်းဆရာတော် သိရိသဒ္ဓမ္မာဘိလင်္ကာရထေရ်အရှင်၏ မူလမဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ တထာဂတဥဒါနဒီပနီ(ပထမတွဲ) ကျမ်းကိုး Category:၃၁-ဘုံ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗြဟ္မာဘုံ။
ကော့မှူးမြို့ သည် ရန်ကုန်တိုင်းတွင်းမှ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တစ်ဖက်ကမ်း ဒလမြို့မှ ကားလမ်းခရီးဖြင့်လွယ်ကူစွာ သွားရောက်နိုင်သည်။
ဒလ၊ တွံတေးသွားရာကားလမ်းကြောင်းပေါ်မှ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့၊ ဒေးဒရဲ မြို့များသွားရာလမ်းဘက်သို့ ခွဲထွက်သောလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ခေါ်တွင်ပုံ မွန်အရေးအသား “ကံမုတ်”၊ မွန်အသံထွက် ကော့မု မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ကံ (ကော့)သည် ကျွန်းဖြစ်သည်။
မုတ်(မု)ဟူသည် အစွန်း (အငူ) ဖြစ်သည်။
အငူကျွန်း၊ အငူကုန်းဟု ဆိုလိုသည်။
စီးပွားရေး ဆန်စပါး၊ ကွမ်းရွက်၊ ကွမ်းသီးနှင့် ငါး၊ ပုဇွန်စသော ရေထွက်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။
တွံတေးတောကြီးတန်းနှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သဖြင့် သစ်ဝါး ထုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းကို လည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဝါးသည် အဓိက ပို့ကုန်တခုပင် ဖြစ်သည်။
(၁၇) ရာစု မတိုင်မီက ဥရောပတိုက်ရှိ လူများသည် ကော်ဖီကို သောက်ရမှန်း မသိခဲ့ကြပေ။
ထိုစဉ်က အက်ဗီဆီးနီးယား နိုင်ငံနှင့် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ်တို့၌ ကော်ဖီကို မြိန်ရှက်စွာ သောက်သုံးနေကြပြီဖြစ်သော်လည်း မည်သည့်အချိန်က စတင် သောက်သုံးခဲ့ကြသည်ကို အတိအကျ မပြောနိုင်ကြချေ။
စတင် တွေ့ရှိပုံ လှော်ထားသော ကော်ဖီစေ့ ကော်ဖီကို စတင်တွေ့ရှိပုံ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သမိုင်းပုံပြင် အမြောက်အမြားရှိသည်။
(၃) ရာစုနှစ် အကုန်လောက်တွင် အာရေဗျမှ ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီး တစ်စုသည် နှိပ်စက် ညှဉ်းပန်းမှု ဘေးရန်များကြောင့် အက်ဗီဆီးနီးယား နိုင်ငံရှိ တောတောင် ထူထပ်ရာ ဒေသသို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။
တခါသော် ထိုဘုန်းတော်ကြီးများ မွေးမြူထားသည့် သိုးနှင့် ဆိတ်တို့သည် ညရောက်သော်လည်း အိပ်စက်ခြင်း မရှိပဲ မြူးထူး ခုန်ပေါက်၍ သွားလာနေကြသည်ကို တအံ့တဩ တွေ့မြင်ကြရသည်။
ညဆက်တိုက်ပင် ထိုသို့ ဖြစ်နေသည့်အတွက် ဘုန်းတော်ကြီးများသည် သိုးနှင့် ဆိတ်တို့ စားသောက်လေ့ရှိသော သစ်ပင်များကို လိုက်လံ စစ်ဆေး၍ စားသုံးကြည့်ရာမှ အပင်တစ်မျိုး၏ အရွက်နှင့် အသီးတို့ကြောင့် ဖြစ်ရကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုအပင်မှာ ကော်ဖီပင် ဖြစ်၍ ကော်ဖီရွက်နှင့် ကော်ဖီသီးများကို စားသုံးမိသော ဘုန်းတော်ကြီးများမှာ စိတ်ရွှင်မြူး၍ အိပ်မပျော်နိုင်အောင် ဖြစ်ရသည်ဆို၏။
အခြားနာမည်ကျော်ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်သည် ဤသို့ဖြစ်၏။
အေဒီ (၉) ရာစုတွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံမှ ဆိတ်ကျောင်းသား ကယ်(လ်)ဒီ (Kaldi) မှစတင်တွေ့ရှိခဲ့ကာ ဆိတ်ကျောင်းရင်း ဆိတ်များ အသီးတမျိုးကို စားမိပြီး မြူးထူးခုံပေါက်နေသည်ကို သတိထားမိ၍ မိမိကိုယ်တိုင်မြည်းစမ်းကြည့်ရာမှ ကော်ဖီကိုစတင်သတိပြု သောက်သုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုပုံပြင်များသည် ယုံတမ်းမျှသာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း (၁၅) ရာစုနှစ်ခန့်က မက္ကာမြို့သို့ ဘုရားဖူးသွားကြသော မွတ်စလင်တို့သည် ညဘက် တရားအားထုတ်ချိန်များ၌ အိပ်ငိုက်ပြေစေရန် ကော်ဖီစေ့ကို လှော်၍ အမှုန့်ကြိတ်ပြီးလျှင် ရေတွင်ဖျော်ကာ သောက်သုံးခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ ရှိလေသည်။
နောင်သော် ကော်ဖီ သောက်ခြင်းအလေ့သည် တစ်စတစ်စ ပျံ့နှံ့လာပြီးလျှင် တရုတ် နိုင်ငံ၌ လက်ဖက်ရည်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သကဲ့သို့ပင် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ်၌လည်း ကော်ဖီကို အထူး နှစ်သက်လာကြလေသည်။
ကော်ဖီပင် ပေါက်ရောက်ရာ ဒေသများ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးသည့် နေရာဒေသများ ဘရာဇီးနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှုတွင် ထိပ်ဆုံးမှ ဦးဆောင်ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယ ကျွန်းစုတို့မှအပ ကော်ဖီကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသော ဒေသများမှာ အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အချို့ဒေသများ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ ဂျာဗားကျွန်းနှင့် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာရှိ ကျွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှု ကမ္ဘာ့ကော်ဖီထုတ်လုပ်မှု (၂၀⁠၀၅)နိုင်ငံထုတ်လုပ်မှု (မက်ထရစ်တန်)၁၇၈၁၆၈၄၈၀၉၃၈၄၆၂⁠၂၉၈၆၅⁠၅၈၀၅၀၂၅၄၁၄၈၂⁠၂၄၈၂၉၂၁၂၅၆၆၁၇⁠၇၀၈၄၁၅⁠၅၈၆၀၁၅၂၀၆⁠၆ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်း thumb|ကော်ဖီလုပ်ငန်းဌာနကြီးတစ်ခုရှိ ကာဖီ လှော်ကြိတ်ပေးသည့်စက် ကော်ဖီပင်သည် ပူနွေးသော တိုင်းပြည်များ၌ အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေပေါင်း ၁၂ဝဝ နှင့် ပေ ၂ဝ⁠ဝဝ ကြား ရှိ ရေကောင်းစွာရသော ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။
ကော်ဖီပင်သည် အမြဲစိမ်းအပင် ကလေးမျိုး ဖြစ်၍ အလိုအလျောက် ပစ်ထားလျှင် ပေ ၂ဝ ကျော်မြင့်တတ်သည်။
သို့သော် စိုက်ပျိုးထားသော ခြံများတွင် အသီးများကို လွယ်လင့်တကူ ဆွတ်ခူးနိုင်စိမ့်သောငှါ အပင်များကို ချိုင်ပေးလေ့ ရှိကြသည်။
ကော်ဖီပင်တွင် အရွက်နှင့် အကိုင်းများဆုံသည့် အရွက်ညှာခွများတွင် အလွန်မွှေးကြိုင်သည့် ပန်းဖြူများ အစု လိုက်ပွင့်တတ်ကြသည်။
ကော်ဖီပင်များသည် ၃ နှစ်သားအရွယ် ခန့်တွင် စတင်သီးပွင့်လာကြ၍ ၅ နှစ်သားအရွယ်တွင် သီးအား ပြည့်စုံလာသည်။
တစ်ပင်လျှင် အနှစ် ၂ဝမျှကြာအောင် သီးပွင့် လေ့ရှိသည်။
အသီးများသည် ပထမ၌ အစိမ်းရောင်ဖြစ်၏။
ထိုနောက် ဝါလာပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် နီသွားသည်။
ရာသီဥတုကောင်းသော ဒေသများတွင် ကော်ဖီပင်သည် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ပွင့်နိုင်သီးနိုင်၍ တစ်ပင်တည်း မှာပင် အပွင့်နှင့်အသီးစိမ်း၊ အသီးမှည့်များကို တစ်ပြိုင်နက် တွေ့ရတတ်သည်။
ကော်ဖီသီးများ မှည့်သောအခါ အသီးများကို ခူး၍ဖြစ်စေ၊ အောက်မှ အဝတ်ခံကာ အပင်ကို လှုပ်ပေး၍ ဖြစ်စေ သိမ်းယူ ရသည်။
ထိုနောက် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အခြောက်လှမ်းခြင်း၊ အစေ့ချွတ်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ် ကြသည်။
သို့သော် အသီး မှည့်တွင် အစေ့အပြင်ဘက်၌ အသားဖတ် ရှိနေရုံမက အစေ့ ပေါ်တွင်လည်း အမြှေး ခွံများ ၂ထပ်မျှ ကပ်နေသေးသည့် အတွက် အစေ့ချွတ်သည့်အလုပ်မှာ မလွယ်ကူလှပေ။
အစေ့ များမှ အမြှေး စင်သွားအောင် လုပ်ရာတွင် အစေ့များကို တစ်နည်း⁠နည်းနှင့် အခြောက်လှန်းပြီးနောက် ဒလိမ့်များနှင့် လိမ့်ပေးခြင်း၊ ပွတ်ထုတ်ပစ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ရသည်။
နောက်ဆုံး ၌ အစေ့များကို ချွတ်ပြီးသောအခါ အရွယ်အလိုက် အစားစားခွဲ ပြီးလျှင် အိတ်ကြီးများတွင်ထည့်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချ ကြသည်။
အနံ့အရသာနှင့် ပြည့်စုံသည့် ကော်ဖီကို သောက်သုံးနိုင်ရန် အတွက် ကော်ဖီစေ့ အစိမ်းများကို ညိုဝါရောင် ရအောင် လှော်ပေးရသေးသည်။
ဤသို့ လှော်ပေးရာတွင် ဂရုတစိုက် ပြုလုပ် ရန် လို၏။
သို့မဟုတ်လျှင် လိုသည့်အနံ့အရသာ ထွက်မလာဘဲ နေတတ်သည်။
ရှေးက ကော်ဖီစေ့များကို အိမ်မှာပင် လှော်ယူကြ သော်လည်း ယခုအခါ၌မူ ဤအလုပ်ကို ရုံကြီးများတွင် အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိပေပြီ။
ကော်ဖီစေ့များကို လှော်ပြီးသော အခါ အမှုန့်ကြိတ်ရပြန်၏။
ကော်ဖီအမျိုးမျိုးကို ရောစပ်ရာတွင် အချို့အလုပ်ရုံကြီးများ၌ အရသာ ကောင်းမကောင်းကို စမ်းသပ် ရန်အတွက် ကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များကိုပင်လျှင် ငှားရမ်းထား ကြရသည်။
ကော်ဖီကို အမှုန့်ကြိတ်ပြီးလျှင်ပြီးခြင်း ဖျော်သောက် နိုင်လျှင် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ကော်ဖီတွင် ကက်ဖီအင်း(Caffeing)ခေါ် ဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်သည်။
ထိုဓာတ်များ လက်ဖက်ခြောက်တွင် ပါဝင်သော သီးအင်းနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သော်လည်း သီးအင်းဓာတ်ထက် ပို၍ပြင်းသည်။
ကာဖီကို စွဲခြင်းမှာ ထိုဓာတ်ကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။
ကော်ဖီကို အားပျော့စေလိုလျှင် အခြားပစ္စည်းများ ရောစပ်ပေးခြင်းဖြင့် ထိုဓာတ်ကို လိုသလောက် လျော့ချထားနိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက်တွင် ချစ်ကိုရီခေါ် သစ်မြစ်တမျိုးကို အမှုန့်ကြိတ် ၍ ကာဖီနှင့် ရောစပ်ကာ ရောင်းချသောက်သုံးလေ့ရှိကြသည်။
အချို့ မရိုးဖြောင့်သော ကုန်သည်များသည် ချစ်ကိုရီသာမက အခြားသစ်မြစ် သစ်စေ့များနှင့် တမင်တကာ ရောစပ်၍ ရောင်းချသည့်အခါမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ကော်ဖီအမျိုးပေါင်း ၈ဝ ခန့်ရှိ၏။
သို့သော် အာရေဘီးယန်းနှင့် လိုက်ဘေးရီးယန်းကော်ဖီပင် နှစ်မျိုးကိုသာ အများအပြား စိုက်ပျိုး လေ့ရှိကြပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစုတို့မှလွဲ၍ ကော်ဖီကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသော ဒေသများမှာ အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အချို့ ဒေသများ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ ဂျားဗါးကျွန်းနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းရှိ ကျွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကော်ဖီကို ဖျော်သောက်ရာတွင် ရေဆူ⁠ဆူဖြင့် ကောင်းစွာ နှပ်ပေးဖို့ အရေးကြီးသည်။
ကာဖီရည်ကို သူ့ချည်းသက်သက် သောက်သူလည်းရှိ၍၊ နွားနို့သကြားတို့နှင့်ဖြစ်စေ၊ ကြက်ဥ အကာနှင့်ဖြစ်စေ၊ ဖျော်သောက် သူများလည်း ရှိသည်။
အချို့ ပျော်ပွဲစားရုံကို ယခုအခါ ကာဖေးဟုလည်း ခေါ်လေ့ရှိကြရာ ထိုစကားမှာ ကော်ဖီ သို့မဟုတ် ကော်ဖီဆိုင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ပြင်သစ်စကားဖြစ်သည်။
ကော်ဖီနှင့် ကျန်းမာရေး ကော်ဖီသည် ကျန်းမာရေးအတွက် နည်းလမ်းအချို့ဖြင့် အကျိုးပြုသည်။
ဥပမာ - အမျိုးသား ၄၆၀၀၀ ကျော်အား လေ့လာမှုတစ်ခုအရ တစ်နေ့လျှင် ကော်ဖီ (၂-၃) ခွက် သောက်သူ အမျိုးသားများတွင် သည်းခြေအိတ် ကျောက်တည်ရောဂါဖြစ်နှုန်း ၃၀ မှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ကျသွားကြောင်း၊ ၄ ခွက်ထက် ပိုသောက်လျှင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ကျကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ဤသို့သော ကျန်းမာရေးအကျိုးပြုမှုများ ကော်ဖီတွင် ပါရှိသည်။
သို့သော် ကော်ဖီကို ဖြည့်စွက်အာဟာရအနေဖြင့် မသုံးထိုက်ပါ။
ကော်ဖီတွင် ပါရှိသော ကဖိန်းဓာတ်သည် အလွန်အကျွံသောက်လျှင် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
များများသောက်လျှင် သွေးတိုးခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း၊ ကတုန်ကရင်ဖြစ်ခြင်း၊ စိတ်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများကို ခံစားရသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အစီရင်ခံစာ၌ ထိုကဲ့သို့ ဆိုးကျိုးများရှိသဖြင့် ကျောက်တည်ရောဂါကာကွယ်ရန် အသုံးပြုဖို့ မထောက်ခံကြောင်း ဆက်လက်တင်ပြထားသည်။
သက်ရှည်ကျန်းမာ မြန်မာ့အစာ (ဒေါက်တာမြင့်မြင့်ခင်) မြန်မာ့ကော်ဖီ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကော်ဖီစိုက်ပျိုးမှုသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အကြား ဧကနှစ်သိန်းထိ ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသခဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကော်ဖီ စိုက်ပျိုးမှုကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်နိုင်ပါက ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန်ခြောက်သောင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံထွက်ကော်ဖီတို့ကို အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဥရောပ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ထိုင်ဝမ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော တင်ပို့သည့် အရည်သွေးမြင့် မြန်မာကော်ဖီသည် တစ်တန်လျင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၀၀၀ခန့်ရရှိသည်။
လက်ရှိချိန်၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်စဉ်ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန် ၇၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ ထက်ဝက်ခန့်ကို ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချလျက်ရှိသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီ ဆင်၏ချေးမှရရှိသော ကော်ဖီ ကျမ်းကိုး Category:ကော်ဖီ။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး () သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် ၁၈၆၅ ခုနှစ်မှ စတင် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ယခုအခါ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
ကုန်စည်စီးဆင်းမှု မှန်ကန်မြန်ဆန်စေရေးနှင့် ခရီးသွားပြည်သူများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရေး အတွက် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးတွင် စက်ရှိရေယာဉ်၊ စက်မဲ့တွဲနှင့် ဆိပ်ခံတွဲ စုစုပေါင်း (၃၉၀)စီး ရှိပြီး နှစ်စဉ် ခရီးသည် (၁၅.၀၆)သန်း၊ ကုန်တန်ချိန် (၂.၀၇)သန်း တို့အား ဈေးနှုန်း ချိုသာစွာဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးလျက် ရှိသည်။
အဓိကဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည့် လုပ်ငန်းများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရေယာဉ်များ သွားလာနိုင်သည့် မြစ်ကြီးများဖြစ်သည့် ဧရာဝတီမြစ်၊ ချင်းတွင်းမြစ်၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ၊ ရခိုင်၊ မွန်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ မြစ်ကြောင်းများတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးသည်နှင့် မော်တော်ယာဉ်များ သွားလာမှု အဆင်ပြေစေရေးအတွက် ကူးတို့လမ်းများ ပြေးဆွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏မူလအဖွဲ့အစည်းမှာ ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီ ( Irrawaddy Flotilla Co., Ltd) ဖြစ်ပြီး ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက် တွင်ယင်းကုမ္ပဏီအား ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ "ပြည်တွင်းရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့" အမည်ဖြင့် ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် ဖော်ဆောင်မှုအစီအစဉ်အရ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁ရက် တွင် "ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း" အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် "ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး" အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ၍ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး တွင် အောက်ပါဌာနများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
စီမံရေးရာဌာန စစ်ဆေးရေးဌာန သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာန ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဌာန အင်ဂျင်နီယာဌာန ရေကြောင်းဌာန ငွေစာရင်းဌာန ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့အထိ ဝန်ထမ်းအင်အားမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာဖွဲ့စည်းပုံခန့်ပြီးအရာထမ်း၂၇၃၁၄၇အမှုထမ်း၁၀၆၆၆၂၁၁၂စုစုပေါင်း၁၀၉၃၉၂၂၅၉ ရည်မှန်းချက် ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် နိုင်ငံပိုင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး ခရီးသွားပြည်သူများ၏လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းကို အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။
ဆောင်ပုဒ် ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏ဆောင်ပုဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က) ရေယာဉ်နှင့် ခရီးသည် အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး၊ (ခ) လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်မှု အပြည့်အဝပေးရေး၊ (ဂ) လုပ်ငန်းခွင် အသွင်အပြင် ကောင်းမွန်ရေး၊ ဌာနအလံနှင့် ဌာနအမှတ်အသား ဌာန၏ အလံမှာ အစိမ်း၊ အဝါ၊ အပြာဖြစ်သော (၃)ရောင်ခြယ် အလံဖြစ်သည်။
အစိမ်းရောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တောနှင့် ကုန်းမြေများကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အဝါရောင်မှာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ရှိသော စပါးအပါအဝင် သီးနှံများကို ကိုယ်စားပြု၍၊ အပြာရောင်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်၊ ပင်လယ်ကို ကိုယ်စားပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အလံ၏ အချိုးအစားဖြစ်သည့် အနံနှင့် အလျားကို (၁:၁.၂၅)ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။
200px|center|ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးဌာန၏ အလံ ဌာန၏ အမှတ်အသားကို ဟင်္သာငှက်ဖြင့် ပြသထားသည်။
ပြည်တွင်း ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ရေယာဉ်များ၏ ခေါင်းတိုင်များအား အနက်၊ အနီ၊ အနက် (၃)ဆင့်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အမှတ်အသားပြုထားသည်။
200px|center လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးသည် အောက်ပါလုပ်ငန်းများကို အဓိကဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကြောင်းသွားလာမှု ကောင်းမွန်သော ပြည်တွင်း မြစ်ကြောင်းများတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ခရီးသည်နှင့် မော်တော်ယာဉ်များ သွားလာမှုအဆင်ပြေစေရေး အတွက် ကူးတို့ လမ်းများပြေးဆွဲခြင်း၊ ရေယာဉ်အင်အား (၃၁.၁၂.၂၀၀၆) နေ့ရှိ ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ရေယာဉ်အင်အားမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
စက်ရှိရေယာဉ် ၃၁၆ စီး လူစီးကုန်တင် ၂၀၃ စီး ကုန်တင် ၃၈ စီး ကုန်တင်/တွဲဆွဲ ၃၆ စီး ရေကြည်တင် ၂ စီး တွဲဆွဲ ၂၆ စီး ဆီတင် ၁ စီး အထွေထွေသုံး ၁၀ စီး စက်မဲ့ရေယာဉ် ၁၅၄ စီး ကုန်တင်တွဲဆွဲ ၁၄၁ စီး ဆီသယ်ရေယာဉ် ၁၃ စီး ဆိပ်ခံတွဲ ၄၂ စီး ရေယာဉ်ခရီးလမ်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဌာနခွဲ (၆)ခုတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်တင်ခရီးလမ်းပေါင်း (၆၀)ခန့် ရှိသည်။
ယင်းတို့အနက် အဓိကကျသည့် ခရီးလမ်းများကို အောက်ဖော်ပြပါ ဇယားဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံ၁ရန်ကုန် - ဒလ၃တစ်နေ့ (၄၆)ခေါက်၂ဝါးတန်း - ဒလ၃တစ်နေ့ (၆)ခေါက်၃ရန်ကုန် - ဖျာပုံ၆၄တစ်ပတ်(၅)ခေါက်၄ရန်ကုန်-ကျုံမငေး၁၁၈တစ်ပတ်(၄)ခေါက်၅ရန်ကုန် - ဘိုကလေး (ကုန်အထူးမြန်လမ်း)၈၇တစ်ပတ်(၁)ခေါက်၆ရန်ကုန် - မော်ကျွန်း၁၀၀တစ်ပတ်(၅)ခေါက်၇ရန်ကုန် - လပွတ္တာ၁၆၈တစ်ပတ်(၁)ခေါက်၈၁၃၅တစ်ပတ်(၃)ခေါက်၉ရန်ကုန် - ပုသိမ်၁၇၂တစ်ပတ်(၁၀)ခေါက်၁၀ရန်ကုန်-ခနောင်တို၅တစ်နေ့(၁၀)ခေါက်၁၁စဉ့်အိုးတန်း-ဆာပါချောင်၃တစ်နေ့(၈)ခေါက်၁၂ဝါးတန်း-ဆိပ်ကြီး၃တစ်နေ့(၂)ခေါက် ဧရာဝတီဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံ၁မန္တလေး - ဗန်းမော်(မြန်)၂၇၅တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၂မန္တလေး - ဗန်းမော်(ထူးမြန်)၂၇၅တစ်ပတ်(၃)ခေါက်၃မန္တလေး - ဗန်းမော်(မှန်)၂၇၅နှစ်ပတ်(၁)ခေါက်၄မန္တလေး - ဗန်းမော်(ထူး) ခရီးသည်တင်၂၇၅တစ်ပတ်(၃)ခေါက်၅မန္တလေး - ညောင်ဦး၁၁၉တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၆မန္တလေး - ပုဂံ၁၂၉နေ့စဉ်၇မန္တလေး - ကသာ၁၉၃တစ်ပတ်(၂)ခေါက် ချင်းတွင်းဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံမှတ်ချက်၁ဟုမ္မလင်း - ခန္တီး၁၂၇တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၂မုံရွာ - ခန္တီး၄၅၄တစ်လ(၁)ခေါက်၃မုံရွာ - ဟုမ္မလင်း၃၂၇တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၄မုံရွာ-ကလေးဝ၁၄၇တစ်ပတ်(၂)ခေါက် သံလွင်ဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံ၁ချောင်းနှစ်ခွ ဇက်ကူးတို့၃တစ်နေ့ (၈)ခေါက်၂မော်လမြိုင်-ကလွီ၇တစ်နေ့(၂)ခေါက်၃မော်လမြိုင်-နတ်မှော်၉တစ်နေ့(၂)ခေါက်၄မော်လမြိုင်-နတ်မှော်(ထူး)၉တစ်နေ့(၁)ခေါက် ရခိုင်ဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံ၁စစ်တွေ - မြောက်ဦး၄၀တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၂စစ်တွေ - ဘူးသီးတောင်၈၀တစ်ပတ်(၆)ခေါက်၃တောင်ကုတ် - မာန်အောင်၄၈တစ်ပတ်(၂)ခေါက်၄စစ်တွေ - တောင်ကုတ်၂၂၄တစ်ပတ်(၂)ခေါက် ကုန်ပို့ဆောင်ရေးဌာနခွဲ စဉ်ရေယာဉ်လမ်းမိုင်ခုတ်မောင်းပုံ၁ရန်ကုန် - မန္တလေး၅၉၇ဈေးသင်္ဘော ကုန်ပို့ဆောင်ရေးဌာနခွဲမှ တွန်းသင်္ဘော “ဆင်ဟိုင်း“ ရေယာဉ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဌာနခွဲမှ မြစ်ဖြတ်ကူးတို့ရေယာဉ် ကုန်ပို့ဆောင်ရေးဌာနခွဲမှ ခရီးသည်/ကုန်တင်“မြဒီပါ“ ရေယာဉ် ဧရာဝတီဌာနခွဲမှ ခရီးသည်/ကုန်တင် ရေယာဉ် အကိုးအကား ပြင်ပဆက်သွယ်ရေး ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း (၁၉၂၈−၁၉၈၃) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁-၁၀-၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့၌ အဖ အငြိမ်းစားရဲဝန်ထောက် ဦးသက်ဖေ နှင့် အမိ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်တင်တို့မှ တစ်ဦးတည်းသောသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်နာမည်များ ဖြစ်သော ပါပူးနှင့် နေဒွန်း မှာ လူသိများသည်။
ဟင်္သာတမြို့ ကမ်းမင်း ဟိုက်စကူး ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဘဝပေး အခြေအနေအရ နွားနို့ လှည့်လည် ရောင်းချပြီး ပညာ သင်ကြားခဲ့ရသည်။
ဝါသနာ အလျောက် ဘောလုံး ကိုလည်း ကြိုးစား ကစားခဲ့သည်။
ပညာ တပိုင်းတစနှင့် ကျောင်းမှ နုတ်ထွက်ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ရေတပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ရေတပ်သားဘဝတွင် ဘောလုံးကစားရာ၌ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်မှ ထွက်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် တက်ရောက်စဉ် တက္ကသိုလ် အားကစား အရာရှိ ဦးငြိမ်း၏ စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ဦးငြိမ်းနှင့် အတူ အဆောင်တွင် မှီခို နေထိုင်ပြီး ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။
တစ်ဖက်ကလည်း တက္ကသိုလ် ရေကူးကန် ကြီးကြပ်ရေးမှူး တာဝန်ကိုပါသူ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းတွင် ရှေ့တန်းလူအဖြစ် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးကစားသမား တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး အင်ဒိုနီးရှား၊ ဂျပန်၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ကစားရာ ခြေစွမ်းပြခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ သီဟိုဠ်၊ ပါကစ္စတန် လေးနိုင်ငံ ဘောလုံး ဗိုလ်လုပွဲသို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင် ကစားခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ ၁၉၅၆ခုနှစ် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇-ခုနှစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘောလုံး အသင်းကို ခေါင်းဆောင်ကာ ကာလကတ္တား ယူနီဗာစီတီ နှစ်တရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင် ကောလိပ်ဂျင် ဘွဲ့ရပြီးချိန်တွင် မီးရထားဌာနတွင် မီးရ ထားအရာရှိတာဝန် ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရန် သူဆက်သွယ် ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။
မီးရထားဌာနတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရန် သူဆက်သွယ် ညှိနှိုင်း နေစဉ်မှာပင် ဇမ္ဗူအေး ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်က စာရေးဆရာကြီးဇဝန၏ အောင်မြင် ကျော်ကြား လှသည့် ကောလိပ်ကျောင်း သားဝတ္ထုအား ကောလိပ်ဂျင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးရန် စီစဉ် နေကြသည်။
ကောလိပ်ကျောင်းသား၏ အဓိကဇာတ်ဆောင် သိန်းဖေ အဖြစ် ကျော်ကြားဆဲ မင်းသားများကို အသုံး မပြုလိုဘဲ သိန်းဖေ၏ စရိုက်နှင့် အံဝင်ဂွင်ကျ ဖြစ်သည့် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားကိုသာ စိစစ်ရွေး ချယ်ပွဲထုတ်ရန် ရည်ရွယ်သဖြင့် ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်မှ ဦးငြိမ်းအား သင့်လျော်သူ ရှာဖွေပေးရန် အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။
ဦးငြိမ်း၏ တိုက်တွန်းအားပေးမှုဖြင့် သရုပ်ဆောင် လုပ်ရန် သူပိုင်းဖြတ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်မှာ သရုပ်ဆောင်သစ်များ ဖြစ်သော အေဝမ်းဝေဇင်၊ မမြေ၊ အေဝမ်း သိန်းဇော်၊ မေလွင်မြင့်အောင်နှင့် မြင့်စိုးတို့အား မွေးထုတ်ခဲ့ ရုံမျှမက ဗိုလ်မြဒင် ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် ဇာတ်ပို့ ထွန်းဝေအား ဇာတ်ဆောင် မင်းသား အဖြစ် လျှမ်းလျှမ်းတောက် ကျော်ကြားစပြေီး အကယ်ဒမီ ပါရစေခဲ့သည့် ဒါရိုက်တာကြီး ဖြစ်သည်။
သူ့အား တွေ့ဆုံပြီးသည်နှင့် မျက်နှာသွင်ပြင်၊ သွားလာ လှုပ်ရှားမှု၊ ပြောဟန် ဆိုဟန်နှင့် သူ့တွင် ကိန်းအောင်းနေသည့် သရုပ်ဆောင်ဗီဇ (Talent) တို့နှင့် ပျော် ပျော်ပါးပါး သွက်သွက် လက်လက်နေတတ်သည့် ကျောင်းသား သိန်းဖေ၏ စရိုက် ကိုက်ညီနေသည်ကို ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန်က သိလိုက်သည်။
ပြီးတော့ ဦးချင်းစိန်က သူ့အား ထိုစဉ်က ထင်ရှားနေသော အကယ်ဒမီ ဖိုးပါကြီးကဲ့သို့ ကျွဲကော်မျက်မှန်ကိုလည်း တပ်ဆင် သရုပ်ဆောင် စေခဲ့သည်။
ထို့နောက် စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာ ဆရာ မောင်နေဝင်းနှင့် စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ပို့ လုပ်နေသူ တက္ကသိုလ် နေဝင်းတို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်၍ ဘောလုံးသမား နေဝင်း အဖြစ် ကျော်ကြား ပြီး သူ့အမည်ကိုလည်း မပြောင်းလဲလိုတော့၍ နေဝင်း (ဘီအေ) ဟူသည့် သရုပ်ဆောင် အမည်ကို ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့သည်။
ကောလိပ်ဂျင် ရုပ်ရှင်ကားတွင် နေဝင်း(ဘီအေ)နှင့် အတူ ထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီ မြင့်မြင့်ခင်၊ သိန်းဆွေမြင့် (ယခု ဇာတ်ပို့ ဦးဝင်းဆွေ)၊ ချစ်ဆွေလေးနှင့် ရွှေစင်မေတို့အား ဦးဆောင် သရုပ် ဆောင်စေခဲ့သည်။
ကောလိပ်ဂျင် ရုပ်ရှင်ကားအား ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရုံတင်ခဲ့ရာ ရုံတင်စက ကျော်ကြားဆဲ မင်းသား မဟုတ်ဘဲ မင်းသားသစ် နေဝင်း (ဘီအေ) နှင့် သူ့ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ကို ကြည့်ပြီး လူမဝင်ခဲ့၊ ဝင်ကြည့်မိသမျှ လူနည်းစု၏ တစ်ဆင့် စကားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း လူကြည့် များလာပြီး ဝင်ငွေစံချိန် တင်သည် အထိ လူကြိုက်များခဲ့သည်။
နေဝင်း (ဘီအေ) အစား ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်ကလည်း သူ့အား ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်းဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ကောလိပ်ဂျင်ရုပ်ရှင် ကားမှ သူ့စကား “ကြေပါတယ် မအေးစိန်” မှာလည်း ပြည်သူကြားသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးဖောက် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကောလိပ်ဂျင် ရုပ်ရှင်တစ်ကားတည်းဖြင့် ဟာသသရုပ်ဆောင် မင်းသား အဖြစ် ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်က သူ့အား တခဲနက် အားပေးခဲ့သဖြင့် ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ် ပေးသော ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း အမည်ဖြင့်ပင် ဟာသ ရုပ်ရှင်ကားများ ဆက်တိုက် ရိုက်ကူးခွင့် ရခဲ့သည်။
ဟာသ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ကျော်ကြား နေသော ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းအား ဇမ္ဗူအေး ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်သောင်းက မုန်းရုပ်ရှင်ကားဖြင့် တည်တည် ငြိမ်ငြိမ် သဘာဝ ဇာတ်ရုပ်ကို ပြောင်း၍ သရုပ်ဆောင်စေရာတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့ ပြန်သည်။
ထို့နောက် ဟာသရုပ်ရှင်ကား များနှင့် သဘာဝ ရုပ်ရှင်ကားများ အပြင် အချို့ ဒါရိုက်တာများက လှုပ်ရှားမှု (Action) အသားပေး ကားများကိုပါ အခါ အားလျော်စွာ ရိုက်ကူး သရုပ်ဆောင်စေခဲ့ကြသည်။
မန်းသူလေးမို့၊ ချစ်အမွှာ၊ ချစ်ပွေလီ၊ ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ ဖူးစာ အိမ်ထောင်စု၊ သီတာကို ဘယ်သို့ချစ်ရမယ်၊ ရွှေဝါ ချစ်ထုံးရယ်ဖြေ၊ ချစ်သောချစ်သူရယ်၊ မမုန်းလေနဲ့ ငပလီစသော ဟာသကားများ မုန်း၊ မျှော်၊ အဖြေ၊ အကယ်၍သာ ချစ်မြေ၊ မေတ္တာမိုးတပေါက်၊ ဘုရားမှာ တစ်ခါဆုံတယ်။
ပန်းပန်လျက်ပါ၊ ဇာခန်းစီးနောက်ကွယ်မှာ၊ ဝမ်းနည်းဝမ်းသာ၊ မောင့်မူပိုင်ရှင်၊ သံယောဇဉ်၊မောင်ချစ် နှမချစ်၊ စကားဝါ၊ မတဲ့ အတူနေ၊ စိတ်စေတသိက်၊ တစ်ဦးက စေတနာ တစ်ဦးက မေတ္တာ၊ ဘမှန်ဘဇံ အကြောင်း၊ အကာက အချစ်အနှစ်က မေတ္တာ၊ ပယင်းရောင်၊ အားနွဲ့သူပါရှင်၊ ဆိုက္ကားသမားဘခက်၊ သီတာ ပြုံး၊ သဘင်သည် မဝင်ရ၊ သမီးချော၊ ဘုံပြတ်ဘမောင် စသော သဘာဝ ရုပ်ရှင်ကားများ မောင် ချစ်တဲ့သူအငိုတိတ်အောင်၊ ကျောက်ဘီလူးနှင့် ပပဝင်း၊ ချွေးနှင့်သွေးနှင့် ရင်းသည့်မြေ၊ သည်တောင်ကို မောင်ဖြိုပါ့မယ်၊ တယ် တညင် စသော လှုပ်ရှားမှု အသားပေး ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း အမည်ဖြင့်ပင် သူသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကောလိပ်ဂျင် ရုပ်ရှင် ကားမှ စတင်ပြီး ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ကျရာဇာတ်ရုပ်တွင် သူ့အဆက် မပြတ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ရုပ်ရှင်ကား နှစ်ရာ နီးပါးရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများ အနက် ဒါရိုက်တာ ခင်စိုး၏ ပယင်းရောင် ရုပ်ရှင်ကားတွင် ဘဝကို နာကြည်း၍ အရက်၏ ကျေးကျွန်ဖြစ်ရသူ အဖြစ် သရုပ် ဆောင်ထူးချွန်မှုကြောင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ် အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆုကို လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာ သုခ၏ အကာကအချစ် အနှစ်က မေတ္တာတွင် မိတဆိုးသမီးအား သဘောမတူသူနှင့် ပေါင်းဖက်၍ စွန့်ပစ်ပြီး ခါမှ မြေးကလေးအား တိတ်တခိုး ချစ်ရသူ အဖြစ် သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်မှုကြောင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို လည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဇာတ်ဆောင် မင်းသမီး မပါဝင်ဘဲ ရိုက်ကူး ရုံတင်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ကားအဖြစ် ဒါရိုက်တာ ဝင်းဦး၏ အတွယ် အတာနှင့် ဒါရိုက်တာခင် စိုး၏ ဆိုက္ကားသမား ဘခက်သာ ရှိခဲ့သည်။
ဆိုက္ကားသမား ဘခက်တွင် ဇာတ်ဆောင် မင်းသမီးများ မပါဝင်ဘဲ ဇာတ်ပို့များကို သူပင်ဦးဆောင်သွားခဲ့ရာ ကောလိပ် ဂျင်နေ ဝင်း၏ အနုပညာ သတ္တိပင်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျ နှင့် ဒေါ်ခင်တင့်တို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်မာလာ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး မိုးမြင့်သော်တာ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ကာ ကိုယ်ပိုင်ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဘာသာမတူ ကွဲပြားသူနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်ဖြစ်သော်လည်း အောင်မြင်သောအိမ်ထောင်ရေး တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။