kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် ထိုသို့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း အချို့ကို မတွေ့ကြရသော်လည်း ယေဘုယျမှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သက်ရှိများ၏ သမိုင်းစဉ်တလျှောက်၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်မှာ ထင်ရှားသည် ဟုဆိုကြသည်။
ရှေးကျသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီကြသဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ် ရှိကြသည်မှာလည်း ထင်ရှားသည်ဟု ဆိုကြသည်။
တိရစ္ဆာန်များ၏ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အနာတမီကို (ခန္ဓာဗေဒ) လေ့လာခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသည့် အထောက်အထားများကို ပြသနိုင်ပေသည်။
တန်းနိမ့်ငါးများမှ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များအထိ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါမှန်သမျှတွင် ဦးနှောက်၏ အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် ဦးနှောက်နာဗ်ကြောများသည်လည်း ဦးနှောက်၏အလားတူ အစိတ်အပိုင်းများနှင့်သာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ သို့မဟုတ် အမွေးရှိသတ္တဝါများ၏ ခြေလက်အင်္ဂါများကို ကြည့်လျှင်လည်း အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ လေသည်။
လင်းနို့၏အတောင်နှင့် ဝေလငါး၏ ရှေ့ရေယက်တို့၏ အဓိကအရိုးများမှာ လူ၏လက်မောင်းနှင့် လက်တို့၏ အဓိကအရိုးများနှင့် အတူတူဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
သို့သော် အပင်၌ မြင်ရရာတွင်မူ လွန်စွာကွာခြားလှပေသည်။
ထိုနည်းအတိုင်း တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်လောကတို့မှ သာဓကများကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါတို့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသော သွားနှစ်စုံရှိ၏။
လူ၌လည်း ထိုနည်းအတူ ရှိလေသည်။
ဝှေးဗုန်း ဝေလငါးတွင်လည်း အလားတူ သွားနှစ်စုံရှိသည်။
သို့သော် ထိုသွားများလည်း ဝေလငါးငယ်ကလေး မမွေးဖွားမီတွင် တိုးပွားလာပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။
ထိုသွားများကို မည်သည့် အခါတွင်မျှလည်း အသုံးပြုလေ့ မရှိချေ။
တဖန် လူ၏အစာလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အူအတက်သည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်ကလေး ဖြစ်လေသည်။
ထိုကိုယ်တွင်းအင်္ဂါသည် အခြား နို့တိုက်သတ္တဝါ အမြောက်အမြားတွင် အသုံးဝင်ကြလေသည်။
အလားတူ အခြေခံဖြစ်သည့် ပစ္စည်းအမြောက်အမြားသည် ရှေးလူများမှ ဆက်ခံရရှိပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းများသည် ရှေးလူများတွင် အသုံးဝင်ခဲ့ကြလေသည်။
တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုး၏ ဇီဝကိစ္စဗေဒကို လေ့လာသောအခါတွင်လည်း ထူးခြားသော တူညီမှုများကို တွေ့ရ လေသည်။
တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များကို ကြည့်လျှင် ယင်းတို့အားလုံးသည် အသက်ရှူခြင်း၊ အိပ်ခြင်းနှင့်ရွေ့လျားသွားလာခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
အစာစားရာတွင်လည်း တူညီသောယေဘူယျ အစာစုများကို စားကြပြီးလျှင် တူညီသည့် အညစ်အကြေးများကို ဖြစ်စေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရပေမည်။
ဗီတာမင် အမျိုးမျိုးသည် လူ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် လိုသကဲ့သို့ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း လိုလေသည်။
ထိုဆေးများ၏ စွမ်းပကားများကို သိနိုင်ကြခြင်းမှာ သိပ္ပံပညာရှင်များကထိုဆေးများကို တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များတွင် စမ်းသပ်ကြည့်ကြရာမှ သိရှိကြသဖြင့် လူများက အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် လူက စိုက်ပျိုးယူသော အပင်များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်လည်း လူက ကြံဖန်ရွေးချယ်သည့်နည်း၊ သို့မဟုတ် မျိုးဖောက်ခြင်းဖြင့် ယင်းတို့အား မည်မျှအထိပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ထင်းရှားစေရန် သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှရရှိသည့် ကြက်တစ်ကောင်မှ ၁ဝ ပေါင် လေးသော ကြက်နှင့် တစ်ပေါင်သာလေးသည့် ကြက်များဖြစ်လာစေသည်အထိ လူက မျိုးဖောက်၍ ယူနိုင်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင်လည်း အလားတူပင် လူက အပင်ရိုင်းများမှ ကြံဖန် ရွေးချယ်သည့်နည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးယူလေသည်။
အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် အခြေခံအကြောင်းများကို စဉ်းစားကြရပေမည်။
လူတွင်ဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန် တွင်ဖြစ်စေ မတူညီမှုကလေးများကို အမြဲတစေ တွေ့ရလေသည်။
အပင် နှစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် လူနှစ်ယောက်သည် မည်သည့်အခါတွင်မျှ အတိအကျ မတူသည်ကို လူတိုင်းသိသည်။
မွေးဖွားသော အရေအတွက်ထက် ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အရွယ်ရောက်သည်အထိ ကြီးထွားလာသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်အရေအတွက်က နည်းပါးလေသည်။
တိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်မျိုးစိတ်အမြောက်အမြား တွင် မိဘနှစ်ဦးမှ အရေအတွက်များစွာသော တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
ဖားပြုပ်အမ တစ်ကောင်သည် တစ်နှစ်လျှင် ဥပေါင်း ၂ဝ,ဝဝဝ မျှကို အုပေး၏။
သို့သော် ထိုဥများသည် ဥလိုက် ဖြစ်စေ၊ အကောင်ဖြစ်မှဖြစ်စေ သေကြေပျက်စီးကုန်သော အရေအတွက်မှာ အလွန် များပြားသဖြင့် မူမှန်အခြေအနေအတွင်း၌ ဖားပြုပ်နှစ်ကောင်မျှသာ မိဘ၏နေရာကို ယူရန် ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုအခါ သဘာဝ ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဖြစ်လာလေသည်။
အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီသော အခြေအနေ မကောင်းမွန်လှသည့် ဖားပြုပ်များ သေကြေကုန်ကြလေသည်။
တာရှည်တွင် မွေးဖွားသည့် သားသမီးများအနက် အခြေအနေ အကောင်းမွန်ဆုံး သားသမီးများသာ ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်။
အခြေအနေ ယာယီအားဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဖားပြုပ်များပို၍ အသက်ရှင်က ကျန်ရစ်ပြန်လျှင်လည်း ဖားပြုပ် အရေအတွက် မြောက်မြားလာခြင်း ကြောင့် ရောဂါကပ်ဆိုက်ရောက် လာပြီးလျှင် သေကြေကုန်လေ့ရှိသည်။
ထိုနည်းအားဖြင့် ဖားပြုပ်၏ အရေအတွက်သည် သူအခြေအနေနှင့်သူ ကိုက်ညီလျက် ရှိလေ့ရှိသည်။
အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာလျှင် ထိုပြောင်းလဲလာသည့် အခြေအနေနှင့် အလွန်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောခြင်း ရှိနိုင်သော ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်၍ ကျန်ဖားပြုပ်အားလုံးသည် သေကြေကုန်ကြရပေမည်။
အခြားနေရာများရှိ ဖားပြုပ်များသည်လည်း ထိုနေရာမျိုးရှိ အခြေအနေများနှင့်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောမှုများရှိသည့် ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်လေပေလိမ့်မည်။
ထိုနည်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသော ဖားပြုပ်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ထိုဖားပြုပ်များသည် ပထမပေါက်ဖွားပေးခဲ့သော ဖားပြုပ်များနှင့် တူနိုင်ကြတော့မည် မဟုတ်ချေ။
သိပ္ပံပညာရှင်များ အချင်းချင်း အငြင်းပွားရဆုံး အချက်များအနက် တစ်ချက်မှာ ပေါက်ဖွားလာသည့် တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များတွင် ကွဲလွဲရသည့်အကြောင်းများနှင့် ထိုအကြောင်းများကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသို့ မည်ကဲ့သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိလာသည်ဆိုသော အချက် ဖြစ်သည်။
ဒါဝင် ချမှတ်ထားသော စနစ်အရဆိုလျှင် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ကွဲလွဲချက်များသည် များသောအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိပြီးလျှင်၊ ထိုကွဲလွဲချက်များသည်လည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရှိလာသည်ဟုမပြောနိုင်ချေ။
ထိုနည်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်ပင်သည် အခြား တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကံအားလျော်စွာ ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ပါလာခြင်း ကြောင့် ကျန်တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များထက် ပို၍ အသက်ရှည်နိုင်လေသည်။
ထိုပြောင်းလဲချက် ကလေးများကိုသာ သားသမီးများက အမွေဆက်ခံနိုင်ကြလျှင် ထိုအမွေဆက်ခံကြသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသည် အသက်ရှည်နိုင်ရန် ပို၍ အလားအလာ ရှိကြလေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးကမူ လေ့လာရရှိသောသွင်ပြင် လက္ခဏာကို အမွေဆက်ခံခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုပညာရှင်၏ အယူအဆမှာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်က ယင်း အသက်ရှင်နေစဉ်အတွင်း လေ့လာရရှိခဲ့ခြင်းကို သားသမီးများအား တဆင့် အမွေပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်မှာ အားကစား လိုက်စားသော မိဘက ကိုယ်အင်္ဂါတွင် အခြားကလေးများထက် သန်စွမ်းသောကလေးများကို မွေးဖွားစေနိုင်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော မိဘက အခြားကလေးများထက် ပို၍ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသော ကလေးများကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
အခြားပညာရှင်တစ်ဦးကမူ ထိုအဆိုပြုချက်ကို လက်မခံနိုင်ဟု ဆိုပြီးလျှင် အထက်ဖော်ပြပါ ပညာရှင် ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည် ဆိုသည်မှာ အထောက်အထား မရှိဟု ဆိုသည်။
ဒုတိယပညာရှင်ပေးသော ဆင်ခြေကို ထင်ရှားစေရန် တရုတ်မများ၏ ခြေထောက်များကို သာဓက အဖြစ် ဖော်ပြလေသည်။
ထိုသို့ဖော်ပြရာတွင် တရုတ်မက ခြေထောက်များကိုသာ မပြုပြင်ဘဲထားလျှင် ထိုခြေထောက်များသည် မူမှန်အရွယ်အထိ ကြီးထွားလာနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။
ထိုသို့ မူမှန်အရွယ်ထိ ကြီးထွားလာနိုင်သော ခြေထောက်များရှိသည့် တရုတ်မလေးကို နှစ်ရာပေါင်းများစွာက သေးငယ်အောင် တရုတ်မက မွေးဖွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အခြားအမှန်အရေးကြီးသော သီအိုရီတစ်ခုကို အခြားသိပ္ပံပညာတစ်ဦးက တင်ပြပြန်သည်။
သူ၏ တင်ပြချက်မှာ ပြောင်းလဲချက်များကို သဘာဝက အခွင့်ကောင်း ယူတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုပြောင်း လဲချက်သည် အခြား အတူမွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာခြင်းကို သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ထိုသာဓကမှာ တခါတရံတွင် တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
တခါတရံတွင် လက်ချောင်းများ၌ ရှိနေကျ အဆစ်သုံးဆစ်အစား နှစ်ဆစ်သာ ပါလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သို့မဟုတ် လက်ချောင်း၊ သို့မဟုတ်ခြေချောင်း ငါးချောင်းအစား ခြေချောင်း ခြောက်ချောင်းပါလေ့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသည်။
ထိုသို့ပြောင်းလဲချက်က ပြောင်းလဲလာသည့်တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သစ်အဖို့ အဓိကအချက် ဖြစ်လာနိုင်ကောင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုပြောင်းလဲချက်က ပိုင်ဆိုင်သစ်အား အကျိုးပြုနိုင်လျှင်၊ ကျန်ကလေးများ ပျက်စီးကုန်သည့်တိုင်အောင် ထိုပြောင်းလဲချက် ရှိနေသော ကလေးသည် ကျန်ရစ်နိုင်ပေလိမ့်မည်။
ထိုကလေးမှတစ်ဆင့် အလားတူ အကျိုးပြုနိုင်သော အချက်ကို အမွေဆက်၍ ပေးနိုင်လျှင် မျိုးစိတ်သစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်ဟုဆိုသည်။
ထိုပြောင်းလဲချက်ကသာ ပိုင်ရှင်အား အကျိုးမပြုနိုင်လျှင် ပိုင်ရှင်သည် သေကြေ ပျက်စီး သွားနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
အီဗော်လျူရှင်းကို ဖြစ်စေသည်ဆိုသော အခြား အလားတူ သီအိုရီ အမြောက်အမြားလည်း ရှိသေးသည်။
သို့သော် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော အချက်အလက်များနှင့်ပင် သိပ္ပံပညာရှင် အချင်းချင်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းပြချက်များတွင် ကွဲလွဲကြကြောင်းမှာ ထင်ရှားပေပြီ။
ထိုကြောင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အချက်ကိုပင် တဖန်ပြန်၍ ဖော်ပြရလျှင် သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ကို ဆိုရာတွင်မူ သဘောတူညီကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ အယူအဆများ ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ သီအိုရီများ။
လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံသာခင်ခင်ကြီးတို့မှာ သားသမီး (၆) ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာတွင် thumb|လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံသာခင်ခင်ကြီး လင်းပင်ထိပ်တင်မကြီး လင်းပင်ထိပ်တင်ကြီး လင်းပင်ထိပ်တင်လတ် လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ် လင်းပင်ထိပ်တင်ထွေး လင်းပင်ထိပ်တင်မထွေး တို့ ဖြစ်သည်။
ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်း လှည့်လည်ခွင့်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ (ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ဥပဒေ အမှတ်-၁၅)ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည်။
ယင်းဥပဒေအရ ဆန္ဒပြမည့်သူများသည် အစိုးရရုံးများ၊ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများနှင့် သံရုံးများ စသည့်နေရာဒေသ အနီးတဝိုက်၌ ဆန္ဒပြပိုင်ခွင့်မရှိပေ။
ဆန္ဒပြသူများအနေဖြင့် မိမိတို့ကြွေးကြော်မည့် ဆောင်ပုဒ်၊ အသုံးပြုမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ၊ အဖွဲ့အစည်းတို့၏ အလံ၊ နေရာတို့ကို အာဏာပိုင်များထံ ၅ ရက် ကြိုတင်၍ ခွင့်ပြုချက်ရယူခြင်း လုပ်ဆောင် ရမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အလံကိုပါ ကိုင်ဆောင်ကြရမည် ဖြစ်သည်။
ဆန္ဒပြရာတွင် လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားပြီး လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ သံဃာတော်များက ဆန္ဒပြပိုင်ခွင့် မရှိပေ။
၂၀၀၈ အခြေခံ ဥပဒေ၊ နိုင်ငံသားများ၏ ရပိုင်ခွင့် အခန်းကဏ္ဍ၌ လွတ်လပ်စွာ စီတန်း လှည့်လည်ခွင့်၊ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခွင့်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံသားတို့၏ မူလအခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များ၊ ရပိုင်ခွင့်များနှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ အခန်း (၈) တွင် နိုင်ငံသားတိုင်းသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်း သာယာရေး၊ ပြည်သူတို့၏ အကျိုးငှာ ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေများအား မဆန့်ကျင်လျှင် မိမိတို့၏ ဆန္ဒများကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း ရေးသားထားသည်။
right|thumb ရပ်ဝါလဒို အီမာဆန်သည် အမေရိကန်စာရေးဆရာ ပညာရှိကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် တစ်ကိုယ်တည်း လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်၍ မိမိကိုယ်ကို မိမိယုံကြည် အားကိုးသူ တစ်ယောက် ဖြစ်၏။
အီမာဆန်သည် သူများယုံကြည်တိုင်း သူလိုက်၍ မယုံကြည်၊ သူများ လုပ်တိုင်းလည်း သူလိုက်၍ မလုပ်။
သူ့စိတ်နှင့်သူကိုယ် ဖာသာလဝါ နေခဲ့သူဖြစ်၏။
အီမာဆန်သည် ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဗော့စတန်မြို့၌ မွေးဖွား၍ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဆုံးသွားရာ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်စွာ နေခဲ့ရသည်။
၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်ကောလိပ်ကျောင်းသို့ သွားရောက်ပညာ သင်ကြားပြီးလျှင် သူ့အစ်ကို၏ ကျောင်း၌ ကျောင်းဆရာလုပ်နေခဲ့၏။
အီမာဆန်သည် စိတ်အေးလက်အေး နေတတ်သူ ဖြစ်ရာ သူတစ်ပါးကိုလည်း ဒုက္ခမပေး၊ ဝင့်ဝါ မောက်ကြွားခြင်းလည်း မရှိချေ။
ကျောင်းတွင် မိန်းခလေးများ ကို စာပြရလေရာ အီမာဆန်ကဲ့သို့ ရှက်တတ်သူ အဖို့ အလွန် ပင် စိတ်မချမ်းသာစရာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ်က အီမာဆန် မှာ အသက် ၁၉ နှစ်သာ ရှိသေး၏။
ကျောင်းဆရာလုပ်ရသည် ကို သူသည် တရွေ့ရွေ့ ငြီးငွေ့လာလေသည်။
အီမာဆန်၏ ဘေးဘိုးမျိုးရိုးစဉ်ဆက်မှာ သာသနာ့ဝန်ထမ်း များဖြစ်ကြ၍ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်နိုင်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုစိတ်ဓာတ်သည် အီမာဆန်၌ ကိန်းဝပ်နေလေ သည်။
ကျောင်းဆရာ လုပ်ရာမှ ထွက်၍ သူသည် ဘေးဘိုးစဉ် ဆက်က လုပ်ခဲ့သော သာသနာ့ဝန်ထမ်းအလုပ်ကို ၁၈၂၉ ခုနှစ် တွင် စတင်လုပ်ခဲ့၏။
အီမာဆန်သည် သူ့ဝါဒနှင့်သူ နေသူ ဖြစ်၏။
သာသနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ရာ၌လည်း ဝတ်ကျောင်း ဥပဒေစည်းကမ်းများက များပြားလှသဖြင့် အေးအေးနှင့် ကိုယ်ထင်ရာကိုယ်လုပ်လိုသူ အီမာဆန်အဖို့ စိတ်ကြိုက် မတွေ့ချေ။
အပေါ်ယံအားဖြင့် တည်ကြည် ငြိမ်သက်ဟန်ရှိသော အီမာဆန်၏ စိတ်သည် စင်စစ် အားဖြင့် အမြဲတွေးဆ ကြံစည်ကာ လူတို့စိတ်ချလက်ချ ယုံကြည်နေကြသည့် အယူ အဆများကို အမြဲတော်လှန် နေခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် သာသနာ့ဝန်ထမ်း အလုပ်နှင့်လည်း သူ့အဖို့ သင့်တော်မည် မထင်၍ သုံးနှစ်အကြာတွင် နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
အီမာဆန်သည် မိမိ၏အတွေးနှင့် မိမိ မည်သည့်အရာကို တိတိကျကျ မတွေ့ရပဲ တွေဝေ၍သာနေခဲ့ရာ ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဇနီးသည် အနိစ္စရောက်ပြန်သဖြင့် စိတ်ချုံးကာ မကျန်းမမာ ဖြစ်လေသည်။
ထိုကြောင့် ကျန်းမာရေးအတွက် ဥရောပတစ်ခွင် သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ကာ သူ့ကိုယ်သူ ကုစားလေသည်။
ယင်းသို့ ခရီးလှည့်လည်လိုက်သဖြင့် အီမာဆန်မှာ များစွာ အကျိုးထူးခဲ့လေသည်။
ဥရောပနှင့်အင်္ဂလန်ရှိ နာမည်ကြီး စာရေးဆရာများနှင့်လည်းကောင်း၊ ပညာရှိများနှင့်လည်းကောင်း တွေ့ကြုံ၍ မိတ်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
မိတ်ဆွေ အပေါင်းတွင် အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာကြီး တောမတ်ကာလိုင်းနှင့် များစွာ အကျွမ်းဝင်ခဲ့၍ အသက်ထက်ဆုံး မိတ်ဆွေအဖြစ် ပေါင်းသင်း သွားနိုင်ခဲ့လေသည်။
ဥရောပမှ ပြန်လာပြီးနောက် ၁၈၁၅ ခုနှစ် တွင် လစ်ဒီယား ဆိုသူနှင့် ဒုတိယအကြိမ် အိမ်ထောင်ထူကာ ကွန်ကော့မြို့ လက်ဇင်းတန်လမ်းပေါ်ရှိ အိမ်ကလေး၌ အတည် တကျ နေထိုင်လေသည်။
အီမာဆန်သည် လူ့လောကနှင့် မစပ်မဘက်ပဲ အမြဲပင် ဖဲကြဉ်နေသကဲ့သို့ ရှိလေသည်။
သူတစ်ယောက်တည်း လွတ်လပ်စွာ တွေးတောယူဆနေခြင်းကို နှစ်သက်သဖြင့် နောက်ဆုံး၌ သူ့အဖို့ အသင့်လျော်ဆုံးသော အလုပ်မှာ စာရေးဆရာအလုပ်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
ဆောင်းတွင်းချိန်အခါတွင် အီမာဆန်သည် သူ့ဝါဒအယူအဆ များကို ဟောပြော၍ နွေရာသီတွင် စာရေးလေသည်။
ဗော့စတန်နှင့် ဟားဗတ်တွင် မကြာခဏ ဟောပြောပွဲများ ကျင်းပသည်။
၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် အီမာဆန်သည် သူရေးသည့် သဘာဝဟု အမည်ပေးထားသော စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေသည်။
ထိုစာအုပ်သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း၏ လွတ်လပ်ရေး များကို ရေးသားထားလေသည်။
အီမာဆန်သည် စာမွန်များကိုလည်း ရေးသာခဲ့ရာ တစ် ကိုယ်တည်းနေယင်း အပေါင်းအသင်းများ ရှိသကဲ့သို့ စိတ် ချမ်းသာစေနိုင်ခြင်းဟူသော စာအုပ်မှာ နာမည်အကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်။
၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒိုယ်ယယ်ခေါ် လစဉ် မဂ္ဂဇင်း၌ ဆောင်းပါးများကို ရေး၍ အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့သွား၍ ပလေးတို၊ မွန်တိန်း၊ ရှိတ်စပီးယား၊ နပိုလီယန် စသည့်ပုဂ္ဂိုလ် ကျော်များ အကြောင်းကို လှည့်လည်ဟောပြောခဲ့လေသည်။
ထိုဟောပြောချက်များကို ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့၏။
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ မြင်တွေ့သည့် အကြောင်းများကို အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဓလေ့များ ဟူသော အမည်နှင့် စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးခဲ့လေသည်။
အီမာဆန်၏ အရေးအသားများကို အစီအစဉ် မရှိဟု ဝေဖန်ပြောဆိုကြလေသည်။
အီမာဆန်သည် စာရေးရာတွင် စီစဉ်ခြင်း၊ သူ့နေရာနှင့်သူ ခန်ခွဲထားခြင်းမရှိ၊ သူ၏စိတ်ထဲ၌ ပေါ်လာသလို ရေးတတ် လေသည်။
အီမာဆန် စာရေးပုံရေးနည်းမှာ စကားတိုတိုနှင့် အဓိပ္ပာယ် အများဆုံးပါအောင် ရေးတတ်လေသည်။
သူ၏ စကားလုံး များမှာ သူ၏စိတ်ကူးဉာဏ်ဖြင့် အရောင်တင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အီမာဆန်သည် အမှန် တရားကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဘုရားသခင်သည် လူတိုင်း၏ အတွင်း၌ ကိန်းအောင်း သည်ဟူသောစကားမှာ အီမာဆန်၏ အယူဝါဒ အချုပ်အခြာ ဖြစ်သည်။
ဘုရားသခင်ကို ရှာလိုလျှင် အခြား၌ မရှာရ၊ မိမိ၏စိတ်တွင်း နှလုံးတွင်း၌ ရှာရမည်ဟု အီမာဆန်က ဆို၏။
မိမိကိုယ်ကို မိမိအမှီပြုရန် အားကိုးရန်လည်း ဟောပြောခဲ့၏။
အီမာဆန်၏ ဝါဒမှာ သူတစ်ပါး ပြောစကားကိုလည်း မယုံနှင့်၊ ဂရုလည်း မစိုက်နှင့်၊ သူများပြောသည့်အတိုင်း အလျင်စလို မလုပ်နှင့်၊ မတွေးနှင့်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အီမာဆန်၏ အတွေး အဆ အယူဝါဒ စိတ်သဘောအခြေတို့မှာ သူရေးသားသော စာအုပ်များတွင် ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်နေပေသည်။
အီမာဆန်သည် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသောအခါ ရသေ့ရဟန်းများကဲ့သို့ ဣန္ဒြေကို ဆောင်၏။
အစဉ်သဖြင့်ကား မျက်နှာမှာ ပြုံးရောင်သန်းနေ၏။
သို့ရာတွင် အလွန်လျှင် ရယ်ခဲ၏။
ကြင်နာသနားတတ်၍ ဝတ်တရားကျေပြွန်သူ တစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် လူချစ်လူခင်လည်း ပေါများပေသည်။
၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် သူနေသောအိမ် မီးလောင်သွားသဖြင့် အီမာဆန်မှာ အတော်စိတ်ထိခိုက်သွား၏။
သို့ရာတွင် လူအများ၏ ကူညီမစမှု ကြောင့် ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ခဲ့၏။
၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် အီမာ ဆန်ကွယ်လွန်၍ သူ့အလောင်းကို နသန္နီယယ် ဟောသွန်း၏ ဂူအနီး၌ ကောင်းမွန်စွာ မြှပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ကြ၏။
ဥရောပနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ပစ္စုပ္ပန်ခေတ်အဦးပိုင်းကို ပညာ အရပ်ရပ် ပြန်လည်ထွန်းကား တိုးတက်လာသော ရီနေးဆွန်း ခေါ် ဉာဏ်သစ်အရေးပုံဟု ခေါ်ဝေါ်မှတ်သားကြပေသည်။
ယင်းသည့်ခေတ်အတွင်း မီးရှူးမီးတိုင်ကြီးသဖွယ် ထင်ရှားခဲ့ သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများတွင် ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံကို စတင် ကြွေးကြော်သူအဖြစ် ဒီဆီးဒီရီးယတ် အီရက်ဇမတ်သည် အထူးထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
သာသနာအရေးပုံကို ထိရောက်အောင် ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူမှာ မာတင်လူသာပင် ဖြစ်သော်လည်း မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့ သူကား အီရက်ဇမတ်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံသမိုင်းဆရာတို့က အီရက်ဇမတ်၏ ခေတ်သည် အလယ်ပိုင်းခေတ် ကုန်ဆုံးချိန်ပင်တည်းဟု မှတ်ချက်ချကြ၏။
အီရက်ဇမတ် မွေးဖွားသည့်ခုနစ် ဇာတိဇာတ်မြစ်တို့ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း ၁၄၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟော်လန်နိုင်ငံ ရော့တဒမ်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်ဟု ယူဆကြ၏။
အချို့သုတေသီ များကမူ ဂူဒါမြို့၌ ဖွားမြင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မိဘ ဘိုးဘွားများမှာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြ၏။
ငယ်စဉ်က ဂူဒါမြို့ သဒ္ဒါကျောင်း၌ နေခဲ့ပြီးလျှင် ဒီဗင်တာမြို့ စိန်လေးဗန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှိ စာသင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ သင်ကြား ခဲ့သည်။
ထိုကျောင်းသည် ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ၏ လင်းရောင် ခြည်ကို ရှေးဦးစွာ တွေ့ရသော နေရာဖြစ်၍ အီရက်ဇမတ်၏ ပင်ကိုစိတ်ဓာတ်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေသည့် လယ်ယာမြေကောင်းလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ထိုကျောင်းတွင် ၁၄၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၄၇၄ ခုနှစ် အထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာကို ဆက်လက် သင်ကြားလိုသော်လည်း မိဘများ ကွယ်လွန်သဖြင့် အုပ်ထိန်းသူ ဆွေမျိုးများက သူနှင့်သူ၏ အစ်ကို ပီတာတို့အား သာသနာ့ ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်စေရန် ဟာတိုဂျင်ဗို့ကျောင်းသို့ ပို့ကြ၏။
ထိုကြောင့် အီရက် ဇမတ်မှာ အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ် ၁၄၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗရင်ဂျီဘုန်းကြီးတစ်ပါး ဖြစ်လာလေသည်။
စာပေ၌လည်းကောင်း၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာ၌လည်းကောင်း အပတ်တကုတ် အားထုတ်မှုကြောင့် ပါရမီခံ ရင့်သန်ပြီးဖြစ် သော အီရက်ဇမတ်သည် အရာရာတွင် ထူးချွန် ထက်မြက်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၄၉၄ ခုနှစ်စတွင် သာသနာပိုင်၏ လက်တင် စာရေးအဖြစ် ခေါ်ယူခန့်ထားခြင်းခံရပြီးလျှင် ၁၄၉၅ ခုနှစ်၌ ပါရစ်မြို့ မွန်တေဂူ ကောလိပ်သို့ ပညာသင်စေလွှတ်ခြင်းခံရ၏။
ထိုအချိန်တွင် ကဗျာစာအုပ်ကလေးတစ်အုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အီရက်ဇမတ်အား ထောက်ပံ့အားပေးမည့် ပုဂ္ဂိုလ်များစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ပါရစ်မြို့တွင်နေစဉ်က အားလပ်ချိန်တွင် စာပို့ချသူဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ တပည့်များလည်း ပေါ များသည်။
၁၄၉၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သော မောင့်ဂျွိုင်းမြို့စား စတုတ္ထဗယ်ရွန် ဝီလျံဗလောင့်၏ဖိတ်ခေါ်ချက် ဖြင့် အင်္ဂလန် ပြည် အောက်စဖို့မြို့၌ ဆာတောမတ်မိုး၊ ကောလက်စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့် အကျွမ်းတဝင် ခင်မင်ခဲ့သည်။
၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပါရစ်မြို့သို့ ပြန်လာကာ တပည့် အချို့ကို ပညာသင်ပြပေးခြင်း၊ စာအုပ်ရေးသားခြင်းဖြင့် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ခဲ့၏။
သို့သော် လူစုလူဝေးကို စာပေ သင်ပြခြင်း၊ တရားဟောခြင်းတို့ကို များစွာ မလိုလားခဲ့ချေ။
၁၅ဝ၂ ခုနှစ်မှ ၁၅ဝ၄ ခုနှစ်အထိ လူးဗိန်းမြို့တွင် တပည့် အနည်းငယ်ကို သင်ကြား ပြသ နေ၏။
(ထိုသူများတွင် ဆဋ္ဌ အေဒြီယန်ဘွဲ့ဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဖြစ်လာမည့်သူလည်း ပါဝင် သည်။
) အီရက် ဇမတ်သည် ဤသို့ အေးချမ်းစွာနေယင်း သူကိုယ်တိုင်ကလည်း အယူဝါဒ၏ အရင်းအမြစ် အစစ် အမှန်ကို လေ့လာလိုက်စားကာ စာအုပ်စာတမ်းများ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထိုစာအုပ်များတွင် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒ အရင်းအမြစ်ကို လေ့လာသော ဓမ္မသစ်ကျမ်းမှတ်စုများလည်း ပါဝင်သည်။
၁၅ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဗင်ရွန်မောင့်ဂျွိုင်းက ဖိတ်ခေါ်ပြန်သဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ဖန် အီတလီ နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခွင့်ရ၍ ၁၅ဝ၆ ခုနှစ်တွင် တျူရင်မြို့၌ သာသနပါရဂူဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဗိုလိုနျာ မြို့တွင် တပည့်များနှင့်အတူ တစ်နှစ်ခန့် နေထိုင်ကာ ရှေးဟောင်း စကားပုံပေါင်း များစွာကို စုဆောင်းခဲ့လေသည်။
သူ၏စုဆောင်းချက်များကို ၁၅ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်း စကားများ ဟူသောအမည်ဖြင့် အထူးကျော်ကြားလာလေသည်။
၁၅ဝ၉ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ဖိတ် ခေါ်ခြင်းခံရသည်။
ဤအကြိမ်တွင် ဆာတောမတ် မိုး၏ အိမ်၌ တည်းခိုနေထိုင်လျက် စာအုပ်စာတမ်းများကို ရေးသားသည်။
သူရေးသော စာအုပ်များအနက် အရူးဂုဏ်ရောင်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသော စာအုပ်သည် လူကြိုက်အများဆုံးဖြစ်ခဲ့၏။
ထိုစာအုပ် သည် ပုထုဇဉ် ဟူသမျှ ရူးရစမြဲ ဟူသောအချက်များကို ပြဆို၍ ပြက်ရယ်ပြုကာ ရေးသားထားသောစာအုပ်ဖြစ်၏။
၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် လက်တင် ဘာသာဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ထိုအခါတွင်လည်း စာအုပ်စာတမ်းများကို ဆက်လက် ရေး သား၏။
ဂရိဘာသာမူရင်းဖြစ်သော ဓမ္မ သစ်ကျမ်းကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ဖွင့်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။
၁၅၁၄ ခုနှစ်တွင် ဗားလမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်၍ သူ၏စာအုပ်များကို ရိုက်နှိပ်ရာတွင် ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် သူ၏ဇာတိအရပ် ဘုန်းကြီးကျောင်းမှ ပြန်ခေါ် သော်လည်း မသွားတော့ချေ။
သူ၏ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို ပုပ်ရဟန်း မင်း ဒသမ လီယိုသို့ ရည်ညွှန်း၍ ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် သာသနာစောင့် ရောမနိုင်ငံ ဧကရာဇ် ပဉ္စမချားဖြစ်လာမည့် စပိန်ဘုရင်ကလေး ချား၏ အကြီးတော်အဖြစ် ခေါ်ယူသဖြင့် ဗရပ်ဆယ်မြို့သို့ ရွှေ့ခဲ့ရသည်။
၁၅၁၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ နောက်ဆုံးအကြိမ် သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၅၁၈ ခုနှစ်၌ သူ၏ ဓမ္မသစ် ကျမ်းကို ထပ်မံပုံနှိပ်ရန် ဗားလမြို့၌ သုံးလခန့်နေ၏။
ထိုနောက် သုံနှစ်ခန့်မျှ ဥရောပတိုက်တစ်ခွင်တွင် လှည့်လည် သွားလာပြီးလျှင် ၁၅၂၁ ခုနှစ်၌ ဗားလမြို့သို့ ပြန်လာ၍ စာအုပ်များကို ကြီးကြပ်ပုံနှိပ်လျက် နေထိုင်သည်။
ထိုအခါတွင် ဗားလမြို့သည် အီရက်ဇမတ် စာပေများ၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာရုံမက အီရက်ဇမတ်အား ကြည်ညိုသူ စာတတ်ပေတတ် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ စုဝေးရာဌာန ဖြစ်လာလေသည်။
၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆက်ဆွန်နီပြည်နယ်ရှိ ဖရိုင်း ဗူးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြန်သည်။
သို့ရာတွင် ထိုမြို့၌လည်း အမြဲနေထိုင်သည်မဟုတ်၊ အကြောင်းအားလျော်စွာ ဂျာမနီနိုင်ငံ တွင်း၌ လှည့်လည်သွားလာ ၏။
ဖရိုင်းဗူးမြို့ကား အီရက်ဇမတ် ၏ စတည်းချရပ်နားရာမြို့ဖြစ်သည်။
အီရက်ဇမတ် ရောက်ရာ အရပ်တို့တွင် တရားနာမည့် ပုဂ္ဂိုလ်များသည် သူ့ထက်ငါ ဦးအောင် စုဝေးလာရောက်ကြသည်။
အီရက်ဇမတ်၏ တည်ကြည် သန့်ရှင်းသော ဥပဓိရုပ်ကို တွေ့မြင်ရသူတိုင်းသူ့ အား ကြည်ညိုလေးစားကြ၏။
ထို့ကြောင့် အီရက်ဇမတ်သည် တစ်ခါက ဆင်းရဲခဲ့ဖူးသည်ကိုပင် မေ့ပျောက်လောက်အောင် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒ သန့်ရှင်းရေး လှုပ်ရှားမှုကို ခေါင်းဆောင်သူ မာတင်လူသာသည် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒတွင် မသန့်ရှင်းသော အချက်အလက်များကို အတိအလင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားကာ ပြုပြင်ရေးကို လှုံ့ဆော် လျက် ရှိ၏။
ရဟန်းမင်းက မာတင်လူသာ၏ ရေးသားချက်များ သည် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒကို ထိပါးသည်ဟု ယူဆပြီးလျှင် တုံ့ပြန်ချေပရေးသားရန် အီရက်ဇမတ်အား တိုက်တွန်းလေ သည်။
သို့ရာတွင် အီရက်ဇမတ်သည် မာတင်လူသာ၏ ရေးသားချက်များကို ဝေဖန် ရေးသားခြင်း မပြုခဲ့ချေ။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် အယူဝါဒဆိုင်ရာတွင် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ဤသို့ အတိုင်အခံ မပြုသင့်ဟု ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်၏။
ခရစ်ယာန် အယူဝါဒတွင် မသန့်ရှင်းမှုများကို ပြုပြင်ရေးရန် လိုနေသည်ကိုကား ကိုယ်တိုင်ယုံကြည်ခဲ့သည်။
သို့သော် မာတင်လူသာကဲ့သို့ အကြမ်းနည်းဖြင့် ပြုပြင်ရန် မလိုလားဘဲ သိမ်မွေ့သောနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် ရည်ရွယ် ခဲ့၏။
၁၅၃၅ ခုနှစ်တွင် အီရက်ဇမတ်သည် အသက်အရွယ်လည်း ကြီးရင့် အိုမင်းပြီဖြစ်သောကြောင့် ဖရိုင်းဗူး မြို့မှ ဗားလမြို့သို့ ပြန်သွားကာ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေသည်။
ထိုသို့ နေထိုင်စဉ် ၁၅၃၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့၌ ဥရောပတိုက်တစ်တိုက်လုံး၏ ဆရာတစ်ဆူ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော အီရက်ဇမတ်သည် ကွယ်လွန်လေသည်။
အီလီနွိုင်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။
မစ္စစ္စပီမြစ်သည် အနောက်ဘက် နယ်နမိတ် အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ အိုဟိုင်းအိုးမြစ်သည် တောင်ဘက်နယ်နမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝါဗက်ရှမြစ် တစ်စိတ်တစ်ဒေသသည် အရှေဘက်နယ်နမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မစ်ရှိဂန်ရေအိုင်ကြီး တည်ရှိ သည်။
မစ္စစ္စပီမြစ်၏ လက်တက်ဖြစ်သော အီလီနွိုင်မြစ်သည် ပြည်နယ်တွင်း၌ အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသော မြစ်များမှာ ဖောက်မြစ်နှင့် ရော့မြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အီလီနွိုင်ပြည်နယ်သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်၍၊ မြောက်မှတောင်သို့ ဆင်ခြေလျော နိမ့်ဆင်းသည်။
ပြည်နယ်သည် စတုရန်းမိုင် ၅၇,၉၁၄ ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ ၁၂,၈၈၂,၁၃၅ (၂၀၁၃ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။
ကုန်းတွင်းကျသောပြည်နယ်ဖြစ်သောကြောင့် ရာသီဥတုသည် နွေအခါပူ၍ ဆောင်းအခါ အေးသည်။
အထူးသဖြင့် ဆောင်းအခါ၌ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲမြန်သည်။
နွေကူးနှင့် နွေရာသီတွင် မိုးအများဆုံး ရွာသည်။
ရှေးအခါက အီလီနွိုင်ပြည်နယ်ဒေသသည် တိုင်းရင်းသား ရက်အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ အမဲလိုက်ရာ ပရေရီ လွင်ပြင်အရပ် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါတွင်မူကား အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်းတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ အထူးပင် ထွန်းကားလျက်ရှိသော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်က ပြည်နယ်သားတို့သည် များသောအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကိုသာ အဓိက လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ အီလီနွိုင်ပြည်နယ်သည် နယူးယောက်ပြည်နယ်နှင့် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်တို့မှ လွဲလျှင် စက်မှုလုပ်ငန်း အကြီးကျယ်ဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
သံမဏိထည်ပစ္စည်း၊ လယ်ထွန်စက်ကိရိယာ၊ အယ်လဂျင်နာရီ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်း၊ ရေနံချက်လုပ်ငန်း၊ အသားစည်သွတ်လုပ်ငန်းတွင် ပြည်နယ်သည် ဗဟိုအချက်အချာဌာန ဖြစ်ပေသည်။
အီလီနွိုင်ပြည်နယ်သည် မြေပြန့်၌ မြေဩဇာထက်သန်သည့် အပြင် ရာသီဥတုကလည်း သင့်မြတ်သောကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို တွင်ကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် ကြက်ငှက် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်သည်။
ပြောင်းကို အဓိကစိုက်ပျိုးသည်။
အခြားသီးနှံပင်များမှာ ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ ရိုင်းစပါးနှင့် ဆိုယာပဲတို့ဖြစ်သည်။
သစ်သီးခြံများကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
တွင်းထွက်ပစ္စည်း ကြွယ်ဝသော ပြည်နယ် ဖြစ်၍ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံစိမ်း အများဆုံး ထွက်သည်။
ထုံးကျောက် သဲကျောက်၊ ဘိလတ်မြေ၊ မြေဓာတ်ငွေ့၊ ဖလူအိုရိုက်၊ ဖူလာမြေမှုန့် စသည်တို့ကိုလည်း တူးဖော် ရရှိသည်။
အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်သည် စပရင်းဖီးလ်မြို့ ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၉၁၇၅၃ ယောက်ရှိသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော သမ္မတ အေဘရာဟမ် လင်ကွန်းသည် ထိုမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ဘူးရာ၊ သမ္မတကြီး နေထိုင်ခဲ့သော အိမ်၊ သင်္ချိုင်းဂူနှင့် ကျောက်တိုင်တို့ကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ရှီကာဂိုမြို့သည် ပြည်နယ်တွင်း၌ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၍ မစ်ရှီဂန်ရေအိုင်၏ အနောက်တောင်ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရှီကာဂိုမြို့သည် ရေကြောင်းဖြင့် အနောက်ဘက်ရှိ မစ္စစ္စပီမြစ်သို့ ခရီးလမ်းပေါက်သည်။
မီးရထား လမ်းဆုံမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသောမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုဌာန ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၃၅၅ဝ၄ဝ၄ ယောက်ရှိ၍၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် နယူးယောက်မြို့မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ရောဖို့မြို့၊ ပီအိုးရီးယားမြို့နှင့် အီ(စ)စိန်လူဝီမြို့တို့ဖြစ်သည်။
အီလီနွိုင်ပြည်နယ်ဒေသသို့ ဦးစွာ ရောက်ရှိလာသော ဥရောပတိုက်သားများမှာ ပြင်သစ် အမျိုးသားတို့ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်တို့က ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများ ဖွင့်၍ အခြေစိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနောက် ဗြိတိသျှတို့ လက်သို့ရောက်ရှိလေသည်။
အမေရိကန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသောအခါ အီလီနွိုင်နယ်မြေဒေသသည် အမေရိကန် အစိုးရ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
၁၈၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအဝင် ၂၁ ခုမြောက် ပြည်နယ် ဖြစ်လာလေသည်။
အေဘရာဟမ် လင်ကွန်းသည် အမေရိကန်သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း မခံရမီ အီလီနွိုင်ပြည်နယ်ရှိ နယူးဆလမ်မြို့နှင့် စပရင်းဖီးလ်မြို့ တို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သမ္မတရာထူးအတွက် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါးနှင့် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံခဲ့သော နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် အက်ဒလေ စတီဗင်ဆင်သည်လည်း အီလီနွိုင်ပြည်နယ် သားပင် ဖြစ်သည်။