kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိပ်တောင်းမြို့သည် တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု၏ စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ခန့်ညားသော ဆိပ်ကမ်းများရှိ၍ ကုန်တင်ကုန်ချ ပြုလုပ်ရာတွင် ခေတ်မှီကိရိယာများကို အသုံးပြုသည်။
ခရီးသည်များသည် ကိပ်တောင်းမြို့မှ တဆင့် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့၊ ရိုဒီးဇီယားမြို့နှင့် ဒါဗန်မြို့များသို့ မီးရထားဖြင့် သွားကြသည်။
ဥရောပတိုက်မှ ဩစတြေးလီးယားတိုက်သို့ ကုန်များသယ်ယူ ပို့ဆောင်သော သင်္ဘောများဆိုက်ကပ်ရာ ဗဟိုဆိပ်ကမ်းလည်း ဖြစ်၏။
ထွက်ကုန်များမှာ အများအားဖြင့် သစ်သီးစို၊ သစ်သီးခြောက်၊ ပန်းနှင့် ဝိုင်အရက်များဖြစ်၏။
အခြားအရေးပါသော ထွက်ကုန်မှာ သားမွေး၊ ဆိတ်မွေး၊ သားရေနှင့် ပြောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကိပ်တောင်းမြို့တွင် လူမျိုးစုံနေထိုင်၍ အရှေ့တိုင်းသားမူဆလင်များ၊ ဒတ်ချ်လူမျိုး အဆက်အနွယ်များကို တွေ့နိုင်သည်။
မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးသန်းခွဲခန့်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb|အင်ဆူလင် ပုံဆောင်ခဲ ဇီဝနည်းပညာသည် ဇီဝသက်ရှိနှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ်များကို စက်မှုနည်းပညာ၊ ဆေးပညာနှင့် ဇီဝထွက်ကုန် လိုအပ်သော နယ်ပယ်များတွင် အသုံးချသည့် နည်းပညာဖြစ်သည်။
နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ လူသားတို့သည် စိုက်ပျိုးရေး၊ အစားအစာထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဆေးပညာရပ်တို့တွင် အသုံပြုခဲ့ကြသည်။
"Incorporating Biotechnology into the Classroom What is Biotechnology?", from the curricula of the 'Incorporating Biotechnology into the High School Classroom through Arizona State University's BioREACH program', accessed on October 16, 2012). Public.asu.edu. Retrieved on 2013-03-20. ကိုးကား Category:ဇီဝနည်းပညာ Category:ဇီဝဗေဒပညာရပ်ခွဲများ။
အိမ်ဖော် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် စာရေးဆရာမ ကက်သရင်း စတော့ကက် (Kathryn Stockett) ၏ ဝတ္ထုကို အခြေခံ ရိုက်ကူထားသည့် ဇာတ်မြူး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းမှာ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် အမေရိကန် လူမှုအခွင့်အရေး နိုးကြားလာတဲ့ ကာလအတွင်း လူဖြူ မိန်းမပျို ယူဂျီးနီးယား စကီးတာ ဖယ်လန် (Eugenia "Skeeter" Phelan) နှင့် သူမ၏ လူမည်းအိမ်ဖော်များအကြား ဆက်ဆံရေးအကြောင်း ဖြစ်သည်။
စကီးတာက သတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမက အိမ်ဖော်များ၏ ရှုထောင့်မှ အသားရောင်ခွဲခြား ဆက်ဆံခံရမှုကို ဖော်ထုတ်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဖြစ်အပျက်ကို ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကာယဗလ ဦးရှိန် သည် မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံး အတွက် ကာယဗလ နှင့် ဉာဏဗလ တိုးတက် ကြံ့ခိုင်မှုနှင့် မျိုးချစ် စိတ်ဓာတ် ရှင်သန် ထက်မြက်ရေး အတွက် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သော မြန်မာ့ အားကစား ဖခင်ကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ ဦးရှိန် ကို ၁၈၉၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၀)ရက် နေ့တွင် သာယာဝတီ ခရိုင် နတ်တလင်း မြို့နယ်တွင် အဖ ဦးဖိုးဆိတ် နှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားစိန် တို့မှ ဖွားမြင် ခဲ့သည်။
မွေးချင်း (၉)ယောက် ရှိပြီး ဦးရှိန်သည် ဒုတိယမြောက် သား ဖြစ်သည်။
တိုးတက်ရေး ဦးစိန် ခေါ် ဦးဗဂျီငို မှာ ဦးရှိန် ၏ ညီအရင်း ဖြစ်သည်။
ဘာသာရေး ငယ်စဉ်က သင်္ချိုင်း သို့အသုဘ လိုက်ပို့စဉ် နွားသတ် နေသည်ကို မြင်ခဲ့ရသည်မှ စပြီး အမဲသား စားခြင်းကို လုံးဝ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သည်။
အသက်(၇)နှစ် အရွယ်တွင် လယ်တီ ဆရာတော် ဘုရားကြီး နတ်တလင်းသို့ ကြွလာ ချိန်တွင် အမဲသားကို လှုဒါန်းခဲ့သည်။
ပညာရေး ဦးရှိန် သည် ငယ်စဉ်က နတ်တလင်းမြို့ ဆရာချက်၏ လောကဓာတ် ကျောင်းတွင် စတင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ လမ်း(၃၀)တွင် နေထိုင်သော အမ များ က ခေါ်ယူပြီး ကျောင်း ထား ပေးသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ (၃၆)လမ်း ထောင့်ရှိ မက်သလစ် အလယ်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
နောင်တွင် ဧကရီ ဝိတိုရိယ ဗုဒ္ဒဘာသာ ယောက်ျားလေး ကျောင်း တွင် ပြောင်းရွေ့ သင်ကြား ခဲ့သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ် အသက် (၁၅)နှစ် အရွယ် ဆဌမတန်း ကျောင်းသား ဖြစ်လာသော အချိန်တွင် အရပ် ၅ပေ ၃လက်မ သာ ရှိခဲ့ပြီး ထို ခေတ်အခါက ကျောင်းများတွင် ကျောင်းသား အချင်းချင်း လက်မောင်းလှဲ ခွန်အားစမ်းမှုများ တွင် ဦးရှိန်သည် အမြဲတမ်း အရှုံးနှင့် သာ ရင်ဆိုင် ခဲ့ရသည်။
ကာယဗလ စိတ်ဝင်စားလာပုံ ထိုအချိန် က နိုင်ငံခြားမှ ဆန်ဒို ၏ ကာယဗလ လေ့ကျင့် စဉ်များကို မှာယူပြီး လေ့ကျင့် ကစားသူ ပန်ချာပီ ဘသန်း နှင့် ဦးအောင်ကြီး တို့ကို ဦးရှိန်သည် အရမ်း အားကျခဲ့သည်။
အတန်းထဲတွင် ကျန်းမာရေး စာစောင်များ ဖတ်ရှု လေ့လာသော ကျောင်းသားများ တွေ့လျင် လည်း အရမ်း အားကျခဲ့သည်။
စာစောင်များတွင် တွေ့ရသော ကမ္ဘာ လူသန်များ၏ ဓာတ်ပုံများကို ကြည့်ပြီး ကာယဗလကို စိတ်ဝင်စား ခဲ့သည်။
တစ်စောင်လျင် (၁၀)ပြားတန် အင်္ဂလန်မှ အပတ်စဉ် ထုတ် စာစောင်များကို မှာယူ ဖတ်ရူခဲ့သည်။
စာအုပ် တစ်အုပ်ကို မဝယ်နိုင် သဖြင့် စာမျက်နှာ (၄၀)ခန့်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်း များကို တစ်ညလုံး မအိပ်ပဲ ကူးယူ ခဲ့သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ (၂၃) ရက်နေ့ တွင် ကာယဗလ အားကစား ကို သေတပန် သက်တဆုံး လုပ်တော့မည် ဟု ဦးရှိန် ဆုံးဇြတ် ခဲ့သည်။
ကာယဗလ လေ့ကျင့်ရေး ပစ္စည်းများ ရှိသည့် ၁၆လမ်းနေ ကိုသာဟန် ၏ နေအိမ်သို့ သွားရောက်ပြီး (၃)ထပ် တိုက်ခန်း ပေါ်မှ အလေးများ ကို အောက် သို့ သယ်ချပြီး နံစော်နေသော နောက်ဖေးလမ်းကြားတွင် လေ့ကျင့်ခဲ့ ကြရသည်။
ဦးရှိန်သည် ထို အရွယ်မစပြီး ကာယဗလ လေ့ကျင့်မှုကို စွဲစွဲမြဲမြဲ ပြုလုပ် ခဲ့ပြီး ကျူလီယာ ကုလား စာအုပ် ဆိုင်သို့ သွားရောက်ပြီး ကာယလေ အားကစားနှင့် ပတ်သက်သော စာအုပ်များကို မွေနှောက် ရှာဖွေပြီး လေ့လာ ဖတ်ရှုခဲ့ ရသည်။
အလုပ်အကိုင် ၇တန်းတွင် ကျောင်းမှ ထွက်ပြီး ပန်းဆိုးတန်း ရှိ ရှေ့နေကြီး လင်တန် ခေါ် မက္ကဒေါ်နယ် ကလစ်ပန် ၏ ရုံးတွင် တစ်လလျင် ၁၅ ကျပ်စား အလုပ်သင် အဖြစ် စတင် အလုပ် လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုမှ တစ်နှစ်ခွဲ အကြာတွင် ဟံသာဝတီ ကောင်စီရုံး သို့ ပြောင်းရွေ့ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။
ထိုမှ တစ်ဖန် ဓနိတော ဘီအိုစီတွင် ၃၅ ကျပ် လစာရ လယ်ဂျာ စာရေး အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဝီလျံဂျက်စ် ကုမ္မဏီ သို့ ပြောင်းရွေ့ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၆၅ ကျပ် လစာရခဲ့ပြီး ဦးရှိန်၏ ကြိုးစားမှု ကြောင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် မြေဂရန်ကို ဆုငွေ အဖြစ် ချီးမြှင့် ပေးခဲ့သည်။
ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများ အားကစား ပညာပေး ရုပ်ရှင် ဦးရှိန်သည် ကာယဗလ လေ့ကျင့်မှု ဖြင့်တစ်မျိုးသားလုံး ကျန်းမာ ကြံ့ခိုင်မှုကို ရုပ်ရှင်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကို ပထမဆုံး ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ ပညာပေးခဲ့သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် တတိယ မြောက် မြန်မာ ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည့် နဖူးစာ ရွာလည် ဇာတ်ကားတွင် ညီဖြစ်သူ ဦးစိန် က မင်းသား နှင့် ဦးရှိန် က လူကြမ်း အခန်းမှ ပါဝင် သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် လောကတွင် ပထမဆုံး စတန့် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
ဦးရှိန်တို့ ညီအစ်ကို နှစ်ဦး စလုံးလည်း ပထမဆုံး စတန့် မင်းသားများ ဖြစ်လာ ကြသည်။
ထိုကား အပြီးတွင် ပီမိုးနင်း ဇာတ်လမ်း ရေးပြီး ညီဖြစ်သူ ဦးစိန် က ဒါရိုက်တာ အဖြစ် တာဝန်ယူ သော ခင်လေးသစ္စာ တင့်မေတ္တာ ဇာတ်ကားတွင် ဦးစိန်နှင့် တွဲဖက်ပြီး မင်းသား အဖြစ် သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
ထိုကားမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမ ဦးဆုံးသော အာကစား ပညာပေး ရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။
ဦးရှိန်သည် အနောက်တိုင်း ဆန်ဆန် ရိုက်ပြခဲ့သည်။
သူ့ကို လူဆိုးများက ကြိုးဖြင့် ဇောက်ထိုး ဆွဲချပြီး ညှင်းဆဲ နှိပ်စက်ခဲ့ သည်ကို လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစား ခဲ့ပုံများ ပါဝင်သည်။
အလေးမ အသင်း ၁၉၂၆ ခုနှစ် တွင် ဦးရှိန် ဦးဆောင်သော ကာယဗလ အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း အလေးမ အသင်း ကိုလည်း ဖွဲ့စည်း ပေးခဲ့သည်။
ဦးရှိန်သည် အလေးမနှင့် ကာယဗလ အားကစားနည်းကို ကျောင်းသား လူငယ်ထု အတွင်းသို့ ပြန့်နှံ့ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ကျဉ်း ပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် မြို့မ ယောက်ျားလေးကျောင်း တွင် ပထမဆုံး အလေးမ ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့ပြီး ကာယဗလ နှင့် အလေးမခြင်း အကျိုးကျေးဇူးများ သည် နိုင်ငံတော် အတွက် အကျိုးပြုပုံ များကို ကိုယ်တိုင် ဟောပြော ခဲ့သည်။
ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ၈ စတုံတန်း ကူရှင် ကျောင်းသား လှမောင်၊ ၁၅၅ ပေါင် မောင်စံသင်၊ ၉ စတုံတန်း ကိုစံရွှေ၊ ၁၀ စတုံတန်း ကိုညွှန် တို့ ဆုရရှိခဲ့သည်။
ဦးဇော်ဝိတ် နှင့် အတူ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် မိုင်(၂၀) လမ်း လျှောက်ပြိုင်ပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ပထမဆုံး ပြုလုပ်ပေး ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်သည် မြန်မာကို ကမ္ဘာက သိအောင် ပထမဆုံး ပြုလုပ် လိုက်သောနေ့ဟု တင်စားခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် အိန္ဒိယ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တံခွန်စိုက် ပြိုင်ပွဲ၌ ဦးဇော်ဝိတ်က ဗိုလ်စွဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဦးဇော်ဝိတ် ယှဉ်ပြိုင်သောနေ့ ဖြစ်သော ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ တစ်နိုင်ငံ လုံးတွင် (၁၄) မိုင် လမ်းလျှောက် ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရန် လှုံဆော်ပေး ခဲ့သည်။
ဦးဇော်ဝိတ် ကိုလည်း အမျိုးသား အားကစား စည်းရုံးရေး ဟောပြောမှု များအတွက် ထပ်ဆင့် မြေတောင် မြှောက်ပေး ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ၁၅ ကြိမ်မြောက် အမျိုးသားနေ့ အထိမ်း အမှတ် အခမ်းအနားတွင် ဦးဇော်ဝိတ်သည် အမျိုးသား အားကစားနှင့် ကျန်းမာရေး တိုးတက်မှု အတွက် ဟောပြောပွဲကို ပြုလုပ် ခဲ့သည်။
ကျောင်းများတွင် အလေး မ မရ ဆိုသော နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ အမိန့်ကို ကန့်ကွက် ခဲ့သည်။
ကျွန်ဘဝ မှ သခင်ဘဝ ရောက်အောင် လွတ်မြောက် ရေးတွင် တစ်မျိုးသား လုံး၏ ကျန်းမာသန်စွမ်းမှု အဓိက ကျပုံကို ဟောပြော ခဲ့သည်။
ဦးရှိန် သည် ကာယဗလ အားကစား သာမက နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင့်ရေး လုပ်ငန်းများ တွင်လည်း တက်တက် ကြွကြွ ပါဝင် ခဲ့သည်။
မြန်မာတွေ အင်္ဂလိပ်ကျွန် ဖြစ်နေတော့မှာလား အင်္ဂလိပ်တွေကို မောင်းထုတ်ကြ သူပုန်ထကြလော့ ဟု ပိုစတာများ လိုက်ကပ်ခဲ့သည်။
ဟစ်တလာ ၏ ဘာလင်အိုလံပစ် ဦးရှိန်၏ ကြိုးပမ်းမှု တို့သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်အမြင့်မားဆုံး ရည်မှန်းချက် တစ်ခု အောင်မြင် ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရှိန် လိုက်ပါလျှက် ဦးဇော်ဝိတ် သည် ဘာလင် အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ဦးဇော်ဝိတ် သည် အရှေ့တောင် အာရှ နိုင်ငံများမှ ပထမဆုံး ဝင်ပြိုင်သော အားကစား သမား ဖြစ်သည်။
မောင်အမေရိက ထက် ၂ နှစ် စောသော မောင် ပြိုင်ပွဲ ၁၉၃၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဦးရှိန်၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ မြောင်းမြ ဦးစံသင် တို့ ခေါင်းဆောင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ မြို့ကြီးများသို့ လှည့်လည်ပြီး ကာယဗလ ဟောပြောပွဲများ၊ သရုပ်ပြပွဲများ ပြုလုပ် ခဲ့သည်။
ဦးရှိန်သည် ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟော တွင် ပထမဆုံး မြန်မာပြည် ကာယ အလှမောင် ရွေးချယ်ပွဲ ကို ပြုလုပ် ပေးခဲ့ပြီး တပ်မတော် ရေ မှ ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်က ပထမဆုံး မောင်ဘွဲ့ ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထိုမောင် ပြိုင်ပွဲသည် မောင်အမေရိက ပြိုင်ပွဲထက် (၂)နှစ် စော၍ ကျင်းပ နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘီအေအေ ကွင်း ၁၉၄၁ခုနှစ်တွင် ဦးရှိန်၊ ဦးသော်ဇင်၊ မစ္စတာ ဟတ်စကင်း၊ တော်ဘုရားကြီး တို့သည် မြန်မာပြည် ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေး အသင်းကို စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးရှိန်၊ ဦးဇော်ဝိတ် နှင့် မြန်မာ့ အားကစား လောကမှ ပုဂ္ဂိုလ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ ပထမဆုံး အကြိမ် ဘောင်းဘီတို ဝတ်ဆင်ပြီး အားကစား ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရေးကို ဦးဆောင် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသည်။
ပထမဆုံး တိုင်းရင်းသား အမျိုးသား ပြေးခုန်ပစ် အားကစား ပြိုင်ပွဲ ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့ တွင် ဘီအေအေကွင်း ၌ ကျင်းပ ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။
မိန်းမ ကိစ္စ ဦးရှိန်သည် အမျိုးသမီးများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လိင်ပညာ ပေးရေး ကိုလည်း အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဌာနချုပ်မှ အမျိုးသမီး ဥက္ကဋ္ဌ အမ်အေ ဒေါ်အုန်း၊ အတွင်းရေးမှူး ဒေါ်ရီကြိန်၊ ဘဏ္ဌာရေးမှူး ဒေါ်သင်းကြည် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဦးရှိန်၏ တာဝန်ပေးချက် အရ ဒေါ်အုန်းသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဦးရှိန်ပေးသော အမည် အတိုင်း မိန်းမကိစ္စ အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စာအုပ်တွင် ဦးရှိန် ကအမှာ စာရေး ပေးခဲ့သည်။
ရောင်းအား ကောင်းလွန်း သဖြင့် (၂)လ အတွင်း ဒုတိယ အကြိမ် ထပ်မံ ရိုက်နှိပ် ခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဖိတ်ခေါ်ခြင်း ရန်ကုန်တွင် မဟာမိတ်များ ဗုံးကြဲနေသည့် ကြားမှပင် ဦးရှိန်၏ ကာယဗလနှင့် အလေးမစခန်း တွင် ဦးဖော်ဝိတ် အပါအဝင် တပည့် တပန်း အပေါင်း တို့သည် လေ့ကျင့်မှု မပျက်ဘဲ ဇွဲ ထက်သန်ခဲ့ ကြသည်။
ဦးရှိန်သည် ဗုံးသံများ ကြားမှပင် ကတ္တရာ လမ်းပေါ်တွင် အလေးမ ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း က ဦးရှိန် နှင့် ဦးဇော်ဝိတ် တို့ကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး အမျိုးသား အားကစားရေးများ ကို ဆွေးနွေး ခဲ့သည်။
ထိုဆွေးနွေးပွဲ၏ ရည်မှန်းချက်များ ကို ဦးရှိန်၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ ဦးသော်ဇင်၊ မစ္စတာ ဟတ်စကင်း၊ တို့၏ ဆက်လက် ကြိုးပမ်းမှု များကြောင့် ၁၉၄၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၇)ရက် နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ် အသင်းကြီးကို ဖွဲ့စည်း နိုင်ခဲ့သည်။
အာရှ ချန်ပီယံ ဦးရှိန် ခေါင်းဆောင် သော မြန်မာ အလေးမ အဖွဲ့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ တွင် ပထမအကြိမ် အာရှ အားကစား ပြိုင်ပွဲ သို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့ရာ ဦးချူကီး၊ ထွန်းငြိမ်း၊ တင်မြင့်၊ သိန်းဟန်၊ ဘသိန်း၊ မောင်မောင်လွင်၊ ညွန့်ဖေ၊ ဘကွန်း၊ ထွန်းမောင် တို့ ပါဝင်ခဲ့ ကြသည်။
၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ဟဲလ်ဇင်ကီး ကမ္ဘာ အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ထွန်းမောင် သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့ရာ ပြိုင်ပွဲဝင် (၃၀) အနက် အဆင့်(၁၄)သာ ရခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ဦးရှိန်၏ ဆက်လက် နည်းပြ ပေးမှုဖြင့် ထွန်းမောင်နှင့် မောင်မောင်လွင် တို့သည် ၁၉၅၄ခုနှစ် မနီလာတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဒုတိယအကြိမ် အာရှ အားကစား ပြိုင်ပွဲတွင် အာရှချန်ပီယံများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးရှိန်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ထွန်းမောင် သည် ကမ္ဘာ့တံခွန် စိုက် အဆင့်သို့ တိုးတက်လာပြီး ၁၉၅၄ နှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်များ တွင် (၂)နှစ် ဆက်တိုက် ကမ္ဘာ့ တံခွန်စိုက် ပြိုင်ပွဲများတွင် တတိယ ဆုများ ရရှိခဲ့သည်။
မိသားစု ၁၉၂၆ခုနှစ် အသက်(၃၀) အရွယ်တွင် အမ များက ရန်ကုန်မြို့ ဘုန်းကြီးလမ်းနေ ဦးထွန်းပေါ်၊ ဒေါ်ကြည် တို့၏ သမီး မမြ နှင့် လက်ထပ် ပေးခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ကာယဗလ ဦးရှိန် သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၀)ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၄း၁၅ မိနစ် အချိန် အသက် ၈၉ နှစ် အရွယ်၌ ဦးနှောက် သွေးကြော ပြတ်ရောဂါ ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုမှုများ ဦးရှိန် သက်ရှိထင်ရှား ရှိခဲ့စဉ်က ဦးရှိန်နှင့် ကာယဗလ နှစ် (၆၀)ပြည့် မှတ်တမ်းကို ကျင်းပပေးခဲ့ပြီး၊ ဦးရှိန် ကွယ်လွန်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်း တွင်လည်း ၇၅ နှစ် မြောက် စိန်ရတု သဘင်၊ အနှစ် (၈၀) အထိမ်းအမှတ်များ၊ ဦးရှိန် နှစ် ၁၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။
ဦးရှိန်၏ စာပေ ပညာ ဗဟုသုတ လေ့လာ စုဆောင်း မှတ်သားချက် များကို ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းက လူမင်း ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသား ပေးသော ကမ္ဘာ့အလင်း စာအုပ်မှာ စောင်ရေ ၅၀၀၀ ကုန်သည် အထိ ရောင်းကောင်း ခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်ကို ပူးပေါင်း ပြုစုခဲ့ ကြသူ ဦးရှိန် နှင့် ပီမိုးနင်း တို့ကို ခေတ်ရှေ့ကို ၂၅ နှစ်ခန့် စောပြီး ပြေးခဲ့ ကြသူများ ဟု ကွယ်လွန်သူ စာရေးဆရာကြီး ဦးရန်အောင် က ချီးကျူး ဂုဏ်ပြု ရေးသား ခဲ့သည်။
ဦးရှိန်၏ ဘဝ ဖြစ်စဉ် နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များ သမိုင်း ကို စာရေးဆရာ ဦးကျော်မြင့်လွင် က မြန့်မာ့ဗလ ခရီးနှင့် ကာယဗလ ဖခင် အမည်ဖြင့် (၂)အုပ်တွဲကို ရေးသားခဲ့ရာ အမျိုးသား စာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။
ဦးကျော်မြင့်လွင် သည် နောက်ထပ် မြန်မာ့ လူသန် ဦးဇော်ဝိတ် အမည်ဖြင့် ဆက်လက် ရေးသားခဲ့ရာ အမျိုးသား စာပေဆု ကို ဒုတိယ အကြိမ် ရရှိခဲ့သည် အထိ အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
ဦးရှိန် ကို သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်းက အောက်ပါ အတိုင်း၈ လုံးဖွဲ့ ဂါထာဖြင့် ချီးကျူး ဂုဏ်ပြု မှတ်တမ်း တင်ခဲ့သည်။
သာသနာ ဒါယကာ သတိုးဆက် ဝေးတောင်မှ မြန်မာများ ဘာသာအမျိုးဆက် ရေးရှာတဲ့ တိုးတက်ရေးတပည့် ဒါယကာမောင်ရှိန် မောင်စိန် တို့ကိုဖြင့် ပြောင်တစ်သိန်းခေတ် သာဓရသာပ နောင်ကဝိန် အစစ်သဒ္ဒါဗလဝရယ်နှင့် အောင်ချိန် မေတ္တာမျှပါလို့ အစစ်ဂါရဝ ရွင်ကြည်ကြည်ပ အဉ္စလီ တင်ချီလို့ လျှောက်ပြန်သနွဲ့ မြောက်ရန်အလှဲ့ တညီကြံကြစေဖို့ ဝဇီကံစိတ်တစ်ခု မနောတွင်မှ စီရံ၊ စီရံ၊ တိဌတု သဘောတွေနှင့် မိတ်ဟုစောကာ တစ်ခေတ်မမုန်းဟူ၍ အမယ်မင်းရှစ်လုံးဘွဲ့ ကထာအသွားရယ်နှင့် အချစ်ဆုံးတပည့် ဆရာသနား။
အခြားကြည့်ရန် ဦးဇော်ဝိတ် ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ) ကိုးကား Category:မြန်မာ အားကစားသမားများ ကဏ္ဍ:၁၈၉၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၇၄ ကွယ်လွန်သူများ။
အော့ငှက်သည် ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ကာရက်ဒြီအီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အယ်လစီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်သော ပင်လယ်ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
အော့ငှက်မျိုးများသည် ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ဖျား အာတိတ်ဒေသရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေများ၌သာ နေထိုင်ကျက်စားသည်။
ထိုငှက်မျိုးတို့သည် ရေထဲတွင်လျင်မြန် ဖျတ်လတ်စွာ ကူးခတ်ငုပ်လျှိုး သွားလာနိုင်ကြသော်လည်း ကုန်းပေါ်တွင်မူကား ပြေးလည်းမပြေးနိုင် ပျံလည်းမပျံနိုင်ကြချေ၊ ရေကူးရာ၌ အတောင်များကို လှော်တက်သဖွယ်အသုံးပြုကြသည်။
အော့ငှက်များသည် ဆောင်းရာသီတွင် ပင်လယ်ပြင်၌ နေထိုင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။
နွေဦးပေါက် ရာသီသို့ရောက်သောအခါ သားပေါက်ရန် ကုန်းပေါ်သို့ အုပ်လိုက်ချီ၍ တက်လာလေ့ရှိသည်။
ထိုအခါ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေများပေါ်တွင် ထောင်သောင်းမကသော အော့ငှက်တို့သည် အအုပ်အသင်းဖွဲ့ကာ စုဝေးနေထိုင်ကြသည်။
အော့ငှက်မတစ်ကောင်သည် တစ်ကြိမ်လျှင် ဥတစ်လုံးကို ကျောက်ဆောင်ပေါ်၌ပင် အုချသည်။
အော့ငှက်မျိုးများအနက် ဂရိတ်အော့ ခေါ် အော့ငှက်ကြီးမျိုးသည် ထင်ရှား၏။
ထိုငှက်မျိုး၏ကိုယ် အလျားမှာ နှစ်ပေခန့်ရှိ၍ ငန်းအရွယ်ခန့်ရှိသည်။
ဦးခေါင်းနှင့်နောက်ကျောပြင်မဲ၍ ရင်ပတ်ဖြူသည်။
ခြေနှစ်ချောင်းသည်တို၍ ကိုယ်နောက် ပိုင်းကျကျတွင်ရှိသဖြင့် တည့်မတ်စွာရပ်နိုင်သည်။
ခြေချောင်းများသည် ဝမ်းဘဲခြေကဲ့သို့ အရေပြားဖြင့် ဆက်လျက်ရှိသည်။
ရှေးအခါက အော့ငှက်ကြီးမျိုးကို ဥရောပတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းရှိ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် ကျွန်းများပေါ်တွင် အမြောက်အမြား တွေ့နိုင်သည်။
သို့ရာတွင်ယခုအခါ လူတို့ကဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် ထိုအော့ငှက်ကြီးမျိုး တစ်ကောင်မျှမကျန်တော့ပဲ ပြုတ်ပြုတ်ပြုန်းကုန်ပြီဖြစ်သည်။
အော့ငှက်ကြီးများအပြင် အခြားအော့ငှက်များလည်းရှိသည်။
ထိုအော့ငှက်များကို ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ဖျား အာတိတ်ဒေသရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေများတွင် ယခုထက်တိုင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ယင်းငှက်တို့တွင် ရေဇာဗီး ခေါ် သင်ဓုန်းဓားနှုတ်သီး ရှိငှက်မျိုး၊ ဂီးလမော့ ခေါ် ခြေနီပင်လယ်ခိုငှက်မျိုး၊ ပပ်ဖင် ခေါ် ပင်လယ်ကျေးငှက်မျိုးတို့ ပါဝင်လေသည်။
ထို့အပြင် အာတိတ်ဒေသများဖြစ်သော ဂရင်းလန်ကျွန်းနှင့် အိုက်စလန်ကျွန်းတို့တွင် သားပေါက်လေ့ရှိကြသော အော့ငှက်ကလေးမျိုးနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် ကျက်စား၍ အလာစကာပြည် နယ်ကမ်းခြေတွင် သားပေါက်လေ့ရှိကြသော အော့ကလက် ခေါ် အော့ငှက်ငယ်မျိုး များလည်းရှိသေးသည်။
အော့ကလက်ငှက်များတွင် အမောက်သည်နှုတ်သီးပေါ်သို့ ထူးခြားစွာ ကိုင်းညွတ် ကျလျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ။
အဲလင်းပင်၏ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အားလမပ် ဖြစ်၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် အဲလင်းပင်၏ မူရင်းဒေသဖြစ် သည်။
ထိုအပင်သည် အာတီကေးလီးမျိုးစဉ်တွင်အာလမေဆီအီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်သည်။
အဲလင်းပင်သည် မည်သည့်မြေမျိုး၌မဆို ပေါက်ရောက်နိုင်၏။
သို့သော် မြေဩဇာထက်သန်သော ရေ ဆောင်နုန်းမြေတွင် အသန်မာဆုံးပေါက်နိုင်၍ ထိုမြေမျိုးတွင် ပေါက်ရောက်သော အဲလင်းပင်၏အသားမှာလည်း ကောင်းမွန် လေသည်။
အဲလင်းပင်သည် ဥရောပနှင့် အမေရိကတိုက်များတွင် သာမက အာရှတိုက်တွင်လည်း ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။
အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော အချို့အဲလင်းပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ညောင်ရေအိုးပုံ ဖြစ်သည်။
အကိုင်းအခက်များ သည် အောက်ဘက်မှ တဖြည်းဖြည်း ဖြာထွက်လျက်ရှိကြသည်။
အချို့ အဲလင်းပင်များတွင်မူ အကိုင်းအခက်များသည် ထိပ်ဘက် တွင်မှ ဖြာထွက်လျက်ရှိကြသဖြင့် ထီးများကဲ့သို့ ဖြစ်နေလေ သည်။
အဲလင်းပင်များသည် ၇၅ ပေမှ ပေ ၁ဝဝ အထိ မြင့် တက်ကြပြီးလျှင် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ အသက်ရှည်တတ် သည်။
အမေရိကန် အဲလင်းပင်၊ သို့မဟုတ် အဲလင်းပင်အဖြူ သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပေပေါင်း ၁၂၅ အထိမြင့်၍ ထိုအပင် မျိုးမှ သေးငယ်သော အစိမ်းရောင်ပန်းပွင့်များသည် အရွက်များ မထွက်မီ နွေကူးရာသီအတွင်း၌ ပွင့်ကြသည်။
အတောင်ကလေး များကိုယ်စီရှိသော အသီးကလေးများကိုလည်း သီးကြသည်။
ထို့နောက် အရွက်များပွင့်ထွက်လာသောအခါတွင် မြေသို့ကြွေ ကျကုန်ကြသည်။
အဲလင်းပင်၏အရွက် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ကြက်ဥပုံ ဖြစ်သည်။
အဲလင်းပင်၏အသားသည် မာ၍ပျဉ်းတွဲတွဲရှိသည်။
အရောင်မှာ အညိုဖျော့ဖြစ်သည်။
လွယ်ကူစွာ မကွဲသောအသား ဖြစ်သဖြင့် လှည်းဘီးများနှင့် လယ်ယာသုံးပစ္စည်းများ ပြုလုပ် ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ရော့အဲလင်းခေါ် ကျောက်အဲလင်း သားသည် လှေပြုလုပ်ရန် အထူးကောင်းမွန်သည်။
ထိုအပင်ကို ကော့အဲလင်း(ဖော့အဲလင်း)ပင် ဟုလည်းခေါ်သည်။
အမေရိကန် အဲလင်းပင်၏ အခေါက်များတွင် ခိုင်ခန့်သော အမျှင်များပါရှိရာ ထိုအမျှင်များကို အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့က ကြိုးအဖြစ်အသုံးပြု ကြသည်။
အဲလင်းပင်အဖြူ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အားလမပ် အမေရိကန်နာဖြစ်၍ ချွဲကျိသော အဲလင်းပင်မျိုးကို အားလမပ် ဖာလဗာဟုခေါ်သည်။
ဖော့အဲလင်းပင်ကို အားလမပ် သိုမာဆီး ဟုခေါ်၍ အင်္ဂလိပ်အဲလင်းပင်ကိုမူ အားလမပ်ကမ်ပက်စထရစ်ဟု ခေါ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အပင်များ။
အဲလရစ်ဘုရင် (ခရစ် ၃၇၁ ခန့်-၄၁ဝ) အဲလရစ်သည် ဗီစီဂေါ့သခေါ် အနောက်ပိုင်းဂေါ့သလူမျိုးတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဘုရင်ဖြစ်သည်။
၃၉၅ ခုနှစ်တွင် ရောမဘုရင် သီအိုဒိုးဆီးယပ် ကွယ်လွန်သောအခါ၊ အဲလရစ်ခေါင်းဆောင်သော ဗီစီဂေါ့သ ထကြွပုန်ကန်ကြ၍၊ ဂရိပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့လေသည်။
အောင်ပွဲရ အဲလရစ်သည် ဗီစီဂေါ့သတို့၏ ဘုရင် အဖြစ်ကိုခံယူပြီးနောက် အီတလီပြည်ကို အလုံးအရင်းဖြင့် ချီတက်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် ရောမဗိုလ်ချုပ်စတီလီကိုသည် ဗီစီဂေါ့သတပ်များကို အီတလီမြောက်ပိုင်း ပိုးမြစ်ကမ်းတွင် ငါးနှစ်မျှ ကြံ့ကြံ့ခံတားဆီးနိုင်ခဲ့လေသည်။
၄ဝ၈ ခုနှစ်သို့ရောက် သော်၊ ရောမဧကရာဇ်က ဗိုလ်ချုပ်စတီလီကိုအား ကွပ်မျက်ခဲ့ရာ၊ အဲလရစ်၏အင်အားကို အံတုနိုင်သူ မရှိတော့သဖြင့် အီတလီ မြောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလျက်ရှိလေသည်။
၄၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗီစီဂေါ့သတပ်များသည် ရောမမြို့ ကို ဝိုင်းရံလုပ်ကြံသဖြင့် မြို့တော်ကျဆုံးလေသည်။
ဗီစီဂေါ့သ တို့သည် မြို့တွင်း၌ သုံးရက်မျှ လုယက်ဖျက်ဆီးကြသည်။
အဲလရစ်သည် ရောမမြို့ကိုရပြီးနောက် အီတလီတောင် ပိုင်းရှိ စစ္စလီကျွန်းကိုတိုက်ခိုက်နေစဉ် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ။
thumb|ပထမ အဲလဘတ်ဘုရင် ပထမ အဲလဘတ် (; ၈ ဧပြီ ၁၈၇၅ – ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၄) သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံကို ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ် အထိ အုပ်စိုးခဲ့သောဘုရင်ဖြစ်သည်။
အဲလဘတ်ဘုရင်သည် တိုင်းသူပြည်သားအပေါင်းတို့နှင့် ပွန်းပွန်းတီးတီး ခင်မင်ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံတတ်သောကြောင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ် တစ်မျိုးသားလုံး၏ ကြည်ညိုလေးစားခြင်းကိုခံရသည်။
ဒုတိယလီယိုပိုဘုရင်၏ညီ ဖလန်းဒါးနယ်စား ဖိလစ်မင်းသား၏ ဒုတိယသားဖြစ်၍ ၁၈၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗာဗေးရီးယားပြည်နယ်မှ အယ်လစ်ဇဗက်မင်းသမီး နှင့်လက်ထပ်သည်။
၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် အဲလဘတ်မင်းသား သည် ဦးရီးတော် ဒုတိယ လီပိုဘုရင်၏ ထီးမွေကို ဆက်ခံရရှိလေသည်။
ဦးရီးတော်၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံရသောအခါ၌ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးကို တိုးတက်အောင် ပြုပြင်သည်။
ကွန်ဂိုပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက် သည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်တပ်မတော်ကိုလည်း ပြန်လည်ပြုပြင်သည်။
သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်နေစဉ် ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့၌ ဂျာမန်တို့က ပြင်သစ်နိုင်ငံကိုတိုက်ခိုက် ရန် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းမှ ဖြတ်သန်းခွင့်တောင်းဆိုလေသည်။
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံသည် ကြားနေနိုင်ငံဖြစ်၍ အဲလဘတ်ဘုရင်က ထိုတောင်းဆိုချက်ကို ခွင့်မပြုချေ။
ထိုအခါဂျာမန်တပ်များသည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကို ဇွတ်အတင်းဖြတ်ကျော်လာသဖြင့် စစ်ဖြစ်ပွားလေ သည်။
အဲလဘတ်ဘုရင်သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်တပ်များကို ကိုယ်တိုင် ဦးစီး၍ ဂျာမန်တပ်များကို ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။
နောက်ဆုံး၌ အားမတန်၍မာန်လျော့ရသဖြင့် ဗရပ်ဆဲမြို့တော် ကျဆုံးသည့်တိုင်အောင် ဘုရင်သည် မိမိတပ်မတော်နှင့် မခွဲခွာ ခဲ့ချေ။
စစ်မျက်နှာနောက်ပိုင်းတွင် မိဖုရား အယ်လစ်ဇဗက် ကလည်း တိုက်ပွဲမှဒဏ်ရာရသူ စစ်သားများကို ပြုစုစောင့် ရှောက်လျက်ရှိလေသည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အဲလဘတ်ဘုရင်သည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်တပ်၊ ဗြိတိသျှတပ်၊ ပြင်သစ် တပ်များပါဝင်သော မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့ကို ကွပ်ကဲ၍ ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ရာ ထိုနှစ်အောက်တိုဘာလ၌ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကမ်းခြေ ဒေသကို ဂျာမန်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အဲလဘတ်ဘုရင်သည် အောင်တပ်ခင်းလျက် ဗရပ်ဆဲမြို့တော်အတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက် လာခဲ့လေသည်။
ပထမ အဲလဘတ်ဘုရင်သည် အားကစားဘက်၌လည်း ထူးချွန်သူဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် တောင်တက်ခြင်း၌ ဝါသနာ ပါသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မိမိ၏ ဝါသနာအလျောက် အာဒင်းနီး တောင်တန်းတစ်နေရာသို့ တက် နေစဉ် လိမ့်ကျ၍ အနိစ္စရောက်ရလေသည်။
သားအကြီးဆုံးက တတိယ လီပိုယိုဘွဲ့ကို ခံယူ၍ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ထီးနန်းကို စိုးစံ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား။
အဲလဖရက်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ အနောက်ဆက္ကဆန်နယ်ကို အုပ်စိုး ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို ဒိန်းလူမျိုးတို့ကြီး စိုးမည့် အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ခဲ့သော စစ်ဗိုလ်ချုပ်လည်းဖြစ်ပေ သည်။
ပညာရေးကိုလည်းကောင်း၊ အခြားသောနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကိုလည်းကောင်း အားပေးခဲ့သည့်အပြင်၊ ရှေးဥပ ဒေကျမ်းများမှ ကောင်းနိုးရာရာ ဥပဒေတို့ကို ကောက်နုတ်စု ဆောင်း၍၊ ဥပဒေကျမ်းကြီး တစ်စောင်ကို ပြုစုခဲ့သည်။
နောင် အခါ၌ ထိုဥပဒေကျမ်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဥပဒေများအတွက် အခြေခံရာကျမ်း ဖြစ်လာလေသည်။
အဲလဖရက်သည် ၈၄၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗတ်ရှိုင်ယာနယ်၊ ဝမ်တိတ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။
အယ်သယ်ဝု ဘုရင်၏ ပဉ္စမသား တော်ဖြစ်၍ ငယ်စဉ်က ရောမမြို့သို့ နှစ်ကြိမ်ရောက်ခဲ့ဖူးသည်။
အနောက်ဆက္ကဆန် လူမျိုးတို့သည် နော့သမန်ခေါ် ဒိန်းလူမျိုး တို့နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်ဆင်ခဲ့ကြရသည်တွင် အဲလဖရက် သည် တိုက်ပွဲအသီးသီးတို့၌ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
၈၇၁ နောက်ပိုင်းတွင် နောင်တော် အယ်သယ်ရက် အနိစ္စရောက်သော အခါ၊ အနောက်ဆက္ကဆန်တို့၏ ဘုရင်အဖြစ် ဆက်ခံအုပ်စိုး သည်။
၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ဒိန်းလူမျိုးတို့သည် ပြန်လည်စစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ကြရာ၊ ၈၇၈ ခုနှစ်ချစ်ပင်ဟမ် တိုက်ပွဲ၌ အဲလဖရက် ဘုရင်သည် စစ်ရေးနိမ့်သဖြင့် တောတောင်ထူထပ်ရာ အရပ် ဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရလေသည်။
ထို့နောက် ဆမ္မာ ဆက်ရှိုင်ယာနယ်အတွင်း၌ အခိုင်အမာတပ်စွဲပြီးလျှင် ဒိန်းလူမျိုး တို့ကို ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် စစ်သားများကို စည်းရုံးခဲ့လေ သည်။
၈၇၈ ခုနှစ် မေလတွင် အဲလဖရက်ဘုရင်၏ တပ်များ သည် ဒိန်းလူမျိုးတို့ကို စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရာ အက်ဒင်တန်တို်က် ပွဲ၌ ဒိန်းလူမျိုးတို့၏တပ်များ စစ်ရှုံး၍ ဝက်ဆက်နယ်မှ ဆုတ် ခွာကြရသည်။
အဲလဖရက်ဘုရင်သည် စစ်ပွဲပြီးသည့်နောက် နိုင်ငံလုံခြုံ မှုအတွက် ခိုင်ခန့်သော ခံတပ်ကြီးများကို တည်ဆောက်သည်။
ဒိန်းလူမျိုးတို့၏ သင်္ဘောများထက်ကြီး၍ လျင်မြန်သောသင်္ဘော များကိုဆောက်လုပ်လျက် အင်္ဂလိပ်ရေတပ်အင်အားကို တိုးချဲ့ သည်။
အမြဲတမ်း စစ်တပ်ကိုလည်း ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည်။
စစ်မှုထမ်းထဲမှ အချို့အဝက်တို့ကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးစေ၍၊ရိက္ခာ ဖူလုံအောင် စီမံခန့်ခွဲသည်။
လန်ဒန်မြို့ကို ပြန်လည်တည် ဆောက်သည်။
နိုင်ငံခြားနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို လည်းကောင်း အားပေးကူညီခဲ့သည်။
ထိုအချိန်အတွင်းမှာပင် ထင်ရှားသော ဥပဒေကျမ်းကြီးကို ပြုစု ပြီးလေသည်။
အဲလဖရက်ဘုရင်သည် ဝက်ဆက်နယ်၏မြို့တော်ဖြစ် သော ဝင်ချက်စတာမြို့တွင် စာပေဌာနတစ်ခုကို တည်ထောင်၍၊ ဝေလနယ်၊ မားရှားနယ်နှင့် ဥရောပတိုက်မှ ပညာသည်များကို ခေါ်ဖိတ်ကာ စာပေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စီစဉ်ဆောင်ရွက် သည်။
မိမိကိုယ်တိုင် လက်တင်ဘာသာကို လေ့လာသင်ကြား သည့်အပြင်၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့ ဖတ်ရှုနိုင်ရန်အတွက် ထင် ရှားသော လက်တင်ဘာသာစာအုပ်များကို အင်္ဂလို-ဆက္ကဆန် ဘာသာသို့ပြန်ဆိုစေသည်။
ဘာသာပြန်စာအုပ်များတွင် အယူ ဝါဒဆိုင်ရာစာပေ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာစာပေ၊ ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ စာပေတို့ ပါဝင်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ ရှေးခေတ် သမိုင်းနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာကို ဖော်ပြသော အင်္ဂလို-ဆက္ကဆန် သမိုင်းမှတ်တမ်း စာအုပ်ကိုလည်း ပြုစုစေသည်။
အဲလဖရက်ဘုရင်ကြီးသည် ၈၉၉ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလတွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
အာမဲလီယာ အဲရဟတ် (; ; ဇူလိုင် ၂၄၊ ၁၉၈၇ – ဇူလိုင် ၂၊ ၁၉၃၇ ပျောက်ဆုံး)သည် နာမည်ထင်ရှားသော အမေရိကန် အမျိုးသမီး လေသူရဲဖြစ်သည်။
၁၈၉၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကန်းဆက်ပြည်နယ် အက်ချီဆန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ကိုလမ္ဗီး ယားတက္ကသိုလ်တွင် အတန်ကြာမျှ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ကျောင်းမှထွက်၍ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း၌ ၂ နှစ်အမှုထမ်းခဲ့ သည်။
ထို့နောက် လေယာဉ်ပျံသန်းရေး အတတ်ပညာကိုသာ စိတ်ပါဝင်စားသဖြင့် ထိုပညာကို အာရုံစိုက်လေ့လာခဲ့လေသည်။
၁၉၂၈ ခု ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အဲရဟတ်သည် နျူးဖောင်းလန်းကျွန်းမှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝေလနယ် ဗာရီပို့မြို့သို့ ပျံသန်းသော လေယာဉ် ပျံ၌ စီးနင်းလိုက်ပါခဲ့ရာ အမျိုးသမီးထဲမှ ထိုသမုဒ္ဒရာကို ပထမ ဦးဆုံး ဖြတ်ကျော်သူအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူ ဂျီ၊ ပီ၊ ပွတ္တနမ်နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ် သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ် မေလထဲ၌ အဲရဟတ်သည် နျူးဖောင်း လန်းကျွန်းမှ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်ဒါရီမြို့သို့ လေယာဉ်ပျံ ကို တစ်ကိုယ်တည်း မောင်းနှင်ပျံသန်းခဲ့လေသည်။
ထိုစွန့်စားမှု ကြောင့် အဲရဟတ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို လေယာဉ်ပျံ ဖြင့် တစ်ယောက်တည်း ဖြတ်သန်းခဲ့သော ပထမဦးဆုံး အမျိုး သမီးအဖြစ် နာမည်ပို၍ ထင်ရှားလာပေသည်။
တစ်ဖန် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဟာဝိုင်းယန်းကျွန်း၊ ဟိုနိုလူးလူးမြို့မှ ကာလီဖီုးနီးယားပြည်နယ် အုတ်ကလန်မြို့သို့ လေယာဉ်ပျံကို တစ်ယောက်တည်း မောင်း နှင်ပျံသန်းခဲ့ရာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်သန်းခဲ့သော ပထမဦး ဆုံးအမျိုးသမီးဟူ၍ ဂုဏ်သတင်းပျံ့နှံ့ခဲ့ပြန်သည်။
အာမဲ လီယာ အဲရဟတ်သည် ထိုကဲ့သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် စွန့်စားပျံသန်းမှုများ ကြောင့် အမျိုးသမီးထဲတွင် ဒီ၊ အက်(ဖ)၊ စီ ဘွဲ့တံဆိပ်နှင့် အမျိုးသားပထဝီဝင် အသင်းကြီး၏ ရွှေတံဆိပ်ကို ပထမဦးဆုံး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အဲရဟတ်သည် လေယာဉ်ပျံကို တစ် ယောက်တည်းမောင်းနှင်၍ ကမ္ဘာတစ်ပတ် ပျံသန်းနေစဉ် ပစိ ဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ပျောက်ဆုံးခဲ့ရလေသည်။