kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ထိုရဟန်းတော်တို့၏ အလိုကို ပြီးပြည့်စေကာ ပုရိမယာမ် = ညဉ့်ဦးယာမ် အချိန်ကို ကုန်လွန်စေတော်မူ၏။
ဤကား-ပုရိမယာမ် = ညဉ့်ဦးယာမ်၌ ပြုလုပ်အပ်သော ဗုဒ္ဓကိစ္စ ဖြစ်လေသည်။
မဇ္ဈိမယာမ် (၂) ပုရိမယာမ် = ညဉ့်ဦးယာမ်၌ ပြုလုပ်ဖွယ်ကိစ္စမှန် သမျှကို ပြုလုပ်ပြီးသည့်အခါ ရဟန်းတော်တို့ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ ဖဲသွားကြပြီးနောက် တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်၌ နေကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာအားလုံးတို့သည် အခွင့်ရကြကုန်၍ မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်ကြပြီး (မိမိတို့) ပြုပြင်စီရင်အပ်ပြီးသည့်အတိုင်း (= အစီအစဉ်လုပ်ခဲ့သည့်အတိုင်း) ပြဿနာကို မေးမြန်း လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ အောက်ထစ်ဆုံး (= ယုတ်စွအဆုံး) အက္ခရာ ၄-လုံးရှိသော ပြဿနာကိုပင် မေးမြန်း လျှောက်ထားကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ထိုနတ်ဗြဟ္မာအားလုံးတို့၏ ပြဿနာကို ဖြေကြားတော်မူကာ မဇ္ဈိမယာမ် = သန်းခေါင်ယာမ် အချိန်ကို ကုန်လွန်စေတော်မူ၏၊ ဤကား—မဇ္ဈိမယာမ် = သန်းခေါင်ယာမ်၌ ပြုလုပ်အပ်သော ဗုဒ္ဓကိစ္စဖြစ်လေသည်။
ပစ္ဆိမယာမ် (၃) ပစ္ဆိမယာမ်-မိုးသောက်ယာမ်ကိုကား သုံးပိုင်း ပိုင်း၍ ပဌမပိုင်းအချိန်၌ အပန်းပြေစေခြင်း (= အညောင်းအညာ စင်္ကြံကြွ(= လမ်းလျှောက်)တော်မူ၏။
ဒုတိယပိုင်းအချိန်၌ ဂန္ဓကုဋိတိုက်ထဲသို့ ဝင်တော်မူ၍ လက်ျာနံပါးဖြင့် သတိသမ္ပဇဉ်ထားကာ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ကျိန်းစက် (= အိပ်)တော်မူ၏။
တတိယပိုင်းအချိန်၌ကား အိပ်ရာမှ စောစောထ ထိုင်နေတော်မူ၍ ရှေးဘုရားတို့ အထံ၌ လွန်ကဲသော ဒါန, သီလအစရှိသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အဆောက်အဦကို ပြုပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ် (= ပါရမီဖြည့်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်)တို့ကို ကြည့်ရှုတော်မူရန် ဗုဒ္ဓစက္ခု (အာသယာနုသယဉာဏ်, ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တိဉာဏ်)ဖြင့် သတ္တလောကကို ကြည့်ရှုတော်မူ၏။
ဤကား-ပစ္ဆိမယာမ် = မိုးသောက်ယာမ်၌ ပြုလုပ်အပ်သော ဗုဒ္ဓကိစ္စများဖြစ်လေသည်။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၇-၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၀။
)ပဟာရော ယာမသညိတော။
ဓာန်၊၇၂။
ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ အနုလောမပဋိလောမံ မနသာကာသိ။
(ဥဒါန ၇၇-၉။
) ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ၊ မ၊၂၊၁၈။
သံ၊၂၊၃၂၃၊ အံ၊၁၊၁၁၂။
ပုရိမေပိ ယာမေ (ပဋိသံ၊၃၀) တိ ဒုတ္တိယာ ပဌမေ ကောဋ္ဌာသေ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၃။
(မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၂၈။
) သမ္ပတိ ပဌမော ယာမော အဘိက္ကန္တော။
မိလိန္ဒ၊၉၅။
စတ္တာရော ယာမာ ဘာဂါ စတုယာမာ၊ စတုယာမာ ဧဝ စာတုယာမာ။
ဘာဂတ္ထော ဟိ ဣဓ ယာမ-ဒ္ဒေါ ယထာ “ရတ္တိယာ ပဌမော ယာမော” တိ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၂၉-၃၀၊ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၅၂။
သံ၊ဋီ၊၁၊၁၆၇။
(အံ၊၃၊၄၄။
) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဗုဒ္ဓကိစ္စ ၅-ပါးအကြောင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
မယ်တော်သခင်မစိပ်ပုတီးဘုရားကျောင်း (အင်္ဂလိပ်: Holy Rosary Church, ထိုင်း: วัดแม่พระลูกประคำ; Kalwar Church ဟုလည်း လူသိများသည်) သည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ကျောက်ဖရားမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ Samphanthathong မြို့နယ် တွင် တည်ရှိသည်။
အယုဒ္ဓယပြည် ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ပေါ်တူဂီ ကက်သလစ်သာသနာပြုအုပ်စုတို့သည် ဤဘုရားကျောင်းအရပ်တွင် ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ကြပြီး ၁၇၆၉ ခုနှစ်လောက်က ဘုရားကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
မူလဘုရားကျောင်း အုပ်မြစ်ရှိတဲ့ နေရာတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး လက်ရှိဘုရာကျောင်းကို Gothic Revival ဗိသုကာပုံစံဖြင့် ၁၈၉၁-၁၈၉၇ ခုနှစ်အတွင်း ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
သမိုင်း အယုဒ္ဓယပြည်ကျဆုံးပြီးနောက် ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် သက်ဆင်မင်းက သွန်ဘူရီပြည်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ချိန် အယုဒ္ဓယနေပြည်တော်ရှိ ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် ယနေ့ခေတ် ဘန်ကောက်၏ နယ်မြေနှစ်ခုတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
အချို့က Father Jacques Corre ၏ ဦးဆောင်မှုကို လိုက်နာကြပြီး Santa Cruz ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တည်ထောင်သည့် ကူဒီချင်းရပ်ကွက်ဟု သိကြသည့် ကျောက်ဖရားမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ဧရိယာမှာ အခြေချနေထိုင်ကြသည်။
ပြင်သစ်သာသနာပြု၏ အခွင့်အာဏာကို လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သော အခြားအဖွဲ့ခွဲတစ်ခုသည် ယခုအခါ သမ္ဗန်တောဝိုင်းခရိုင် အတွင်းရှိ တာလတ်လေးဟု ခေါ်သော အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၎င်းတို့နှင့်အတူ သန့်ရှင်းသောရုပ်တုနှစ်ခုကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
ဒါပေမယ့် ဒေသခံဘုန်းကြီးတွေ မပါဘဲ၊ Santa Cruz မှာ ဝတ်ပြုဖို့ကလွဲလို့ ရွေးချယ်စရာမရှိခဲ့ကြဘူး။
left|thumb| ဘုရားကျောင်းအတွင်းပိုင်း ဘုရားကျောင်းကို မူလနေရာ၌ ၁၇၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် သစ်သားအုတ်တံတိုင်းပုံစံဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ဒေသခံများသည် တဖြည်းဖြည်း ပြင်သစ်ဘုန်းကြီးများကို လက်ခံ အားကိုးနေခဲ့ကြသည်။
၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရားကျောင်းသည် ဗာတီကန် (Holy See) နှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး သယမ်ပြည် ဗာတီကန်ကိုယ်စားလှယ် ဆရာတော် Esprit-Marie-Joseph Florens ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ပေါ်တူဂီအသိုက်အဝန်းသည် တဖြည်းဖြည်း ပြန့်ကျဲလာကာ မကြာမီတွင် တရုတ်လူမျိုး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများသည် ဘုရားကျောင်း၏ အဓိက တက်ရောက်သူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အဦဟောင်းကို အစားထိုးရန်အတွက် သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော ဘုရားကျောင်း အဆောက်အဦးအသစ်ကို ၁၈၃၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် သီတင်းသုံးခဲ့ပြီး မယ်တော်သခင်မ စိပ်ပုတီးအတွက် တရားဝင် အပ်နှံခဲ့သည်။
၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ ပြိုကျပျက်စီးသွားပြီး သင်းအုပ်ဆရာ ဖခင်ကြီး ဒက်စလက်စ်က အဆောက်အဦအသစ် ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၁ မှ ၁၈၉၇ အထိ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ဘုရားကျောင်းအသစ်ကို ၁၈၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သန့်ရှင်းစေခဲ့ပြီး ဆက်လက်လည်ပတ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ဗိသုကာပညာ လက်ရှိဘုရားကျောင်းကို Gothic Revival ပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။
ပင်မမျက်နှာစာသည် မြစ်ကိုမျက်နှာမူသည့် လက်ဝါးကပ်တိုင်ကြမ်းပြင် အစီအစဉ်ကို လိုက်နာသည်။
မတ်စောက်သော အတက်အဆင်းရှိသော မြှပ်နှံကို Gothic မြင်းမိုရ်နောက်တွင် မျက်နှာစာ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
ဘုရားကျောင်းတွင် Gothic ခုံးခုံး တံခါးများနှင့် ပြတင်းပေါက်များကို အသုံးပြုထားပြီး ၎င်း၏ ရောင်ခြယ်မှန်ချပ်လက်ရာသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အလှဆုံးဖြစ်သည်။
ဘုရားကျောင်းသည် မှတ်ပုံမတင်ရသေးသော ရှေးဟောင်းအထိမ်းအမှတ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် Siamese Architectural Conservation Award ကို ရရှိခဲ့သည်။
ရဝေအောင် (; အင်္ဂလိပ်ရေးသားမှု Yawai Aung၊ ၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဖွား) သည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သော မြန်မာသရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၎င်းသည် တစ်ချိန်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် အောင်မြင်မှုအရှိဆုံး သရုပ်ဆောင်များထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ရဝေအောင်သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် မြစ်ကြီးနား၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သူရ ထွန်းတင် ၏ တူမြေး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ရန်ကုန်အဝေးသင်တက္ကသိုလ် မှ ရူပဗေဒဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် ဓာတ်ပုံမော်ဒယ်အဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းများ၏ မျက်နှာဖုံးဓာတ်ပုံများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တင်မိုးလွင် ၏ မော်ဒယ်သင်တန်းအေဂျင်စီ Talent & Models သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မော်ဒယ်နှင့် ကြောင်လျှောက်တို့တွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
Talent & Models International ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဖက်ရှင်ပြပွဲများနှင့် ကြော်ငြာပြပွဲများစွာတွင် လမ်းလျှောက်မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြက္ခဒိန်များစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဓာတ်ပုံများသည် အိမ်တိုင်းလိုလို၏ ပြက္ခဒိန်များတွင် နေရာယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရုပ်သံကြော်ငြာများနှင့် ဂီတဗီဒီယိုများအတွက် ကမ်းလှမ်းမှုများ ရရှိခဲ့သည်။
မော်ဒယ်အဖြစ် ၎င်း၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် ဂီတဗီဒီယိုများနှင့် ရုပ်သံကြော်ငြာများတွင် သရုပ်ဆောင်မှုများသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းက သတိပြုမိခဲ့ပြီး မကြာမီ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အတွက် ကမ်းလှမ်းမှုများ ရရှိခဲ့သည်။
၎င်းသည် လွင်မိုး၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗို နှင့် မေသန်းနု တို့နှင့်အတူ တစ်ခါကဧရာဝတီညများ ရုပ်ရှင်ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၎င်း၏ ဒုတိယရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် သမီးမိုက် တွင် လွင်မိုးနှင့် ထက်ထက်မိုးဦး တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် မြန်မာရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ပြသခဲ့သည်။
ဤရုပ်ရှင်သည် ၎င်းအား ပို၍ထင်ရှားလာစေခဲ့သည်။
၎င်းသည် ဤမှန်သောသစ္စာစကားကြောင့်၊ မြစ်နှစ်စင်းရဲ့ပင်လယ်၊ မျက်ရည်တံခါး၊ မမ မောင်မောင် မို့မို့၊ တံငါရွာပုံပြင်၊ ငွေဗျိုင်းဖြူ၊ ရွှေအိုး၊ သိမ်မွေ့ အစရှိသည့် မြန်မာရုပ်ရှင်များစွာတွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်များ တစ်ခါကဧရာဝတီညများ သမီးမိုက် (၂၀၀၀) ဤမှန်သောသစ္စာစကားကြောင့် မြစ်နှစ်စင်းရဲ့ပင်လယ် မျက်ရည်တံခါး မမ မောင်မောင် မို့မို့ တံငါရွာပုံပြင် ငွေဗျိုင်းဖြူ ရွှေအိုး သိမ်မွေ့ မွေးရှင် ရွှေပြည်သူ မိခင် ဗုံးပေါလအော ကိုးကား Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ Category:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
၂၀၀၀-ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဝှာတန်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာကျောင်း (Wharton School)၏ ပညာသင်ကြားမှုပုံစံကို စံနမူနာအဖြစ် အတုယူသုံးခဲ့ပြီး၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
ဤတက္ကသိုလ်ကို အက်စ်အမ်ယူ(SMU)ဟုလည်း အတိုကောက်ခေါ်ကြသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ စင်ကာပူ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ တက္ကသိုလ်ကို အောက်ပါ အဓိကကျောင်း ၈-ကျောင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
စာရင်းကိုင်ပညာကျောင်း (School of Accountancy) လီကုန်းချန်စီးပွားရေးပညာကျောင်း (Lee Kong Chian School of Business or LKCSB) ဘောဂဗေဒပညာကျောင်း (School of Economics) ကွန်ပျုတင်းနှင့် အချက်အလက်နည်းစနစ်ပညာကျောင်း (School of Computing and Information Systems) ရန်ပန်းဟောင်ဥပဒေပညာကျောင်း (Yong Pung How School of Law) လူမှုရေးသိပ္ပံပညာကျောင်း (School of Social Sciences) ပညာရပ်နယ်ပယ်စုံပေါင်းစပ်လေ့လာခြင်းကောလိပ် (College of Integrative Studies) ဘွဲ့လွန်သုတေသနပညာကောလိပ် (College of Graduate Research Studies) ပညာရေး ကျောင်းဝင်ခွင့်လိုအပ်ချက်များ စင်ကာပူ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ တက္ကသိုလ်သည် စင်ကာပူ-ကိန်းဘရစ်ချ် ဂျီစီအီး(အေ)အဆင့် (Singapore-Cambridge GCE Advanced Level) အောင်လက်မှတ်ဖြစ်စေ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံရှိ ပိုလီတက်ကနစ် ၅-ခုနှင့် အနုပညာကျောင်း ၂-ခုတို့မှ ဒီပလိုမာအောင်လက်မှတ်များ ဖြစ်စေ၊ အိုင်ဘီဒီပလိုမာ (International Baccalaureate diploma) စသည်တို့ပါဝင်သော တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း သို့မဟုတ် အထက်တန်းကျောင်း အောင်မြင်မှု အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များတင်ပြနိုင်သော ကျောင်းသားများမှ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးချယ်ဝင်ခွင့်ပြုသည်။
ဘွဲ့လွန် သို့မဟုတ် မာစတာပရိုဂရမ်များသို့ ဝင်ခွင့်အတွက် စင်ကာပူ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ တက္ကသိုလ်သည် အဓိကဘာသာရပ်အများစုအတွက် ဂျီမက်(GMAT) နှင့် တိုဖယ်လ်(TOEFL) သို့မဟုတ် အိုင်အဲလ်စ်(IELTS) လိုအပ်သည်။
အချို့သော မေဂျာများသည် စာစီစာကုံးများ၊ ထောက်ခံစာများ တင်ပြခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံ အနည်းဆုံးမည်မျှရှိရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်တို့လည်း တောင်းဆိုတတ်သည်။
မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းကို ဘာသာရပ်တိုင်း၌ အမှတ် ၉၀-ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် ရရှိအောင်မြင်ပြီး၊ နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု တက္ကသိုလ်တစ်ခုတွင် အနည်းဆုံးတစ်နှစ်သင်ယူထားကာ ၎င်းတက္ကသိုလ်တွင် သင်ယူထားသော ဘာသာရပ်အားလုံးကို ကောင်းစွာအောင်မြင်ထားပါကလည်း စင်ကာပူ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ တက္ကသိုလ်သို့ ကျောင်းဝင်ခွင့် လျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။
သိရိမာမထေရ်သည် ရှေးရှေးဘုရားတို့ထံတော်၌ အဓိကာရကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်ပြီး ထိုထိုဘဝတို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ဆည်းပူးခဲ့ရာ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ပဒုမုတ္တရဘုရား မပွင့်မီကပင် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်ပြီး ဝေဒကျမ်း, နိဃဏ္ဍုကျမ်း, အလင်္ကာကျမ်းစသည်တို့ကို ပါရဂူမြောက် အပြီးအဆုံးထိ အောင် တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။
ထို့နောက် (၈၄၀၀၀) သော ရသေ့များ ခြံရံလျက် ဟိမဝန္တာအရပ်၌ ရသေ့ရဟန်းပြုလုပ်နေထိုင်ပြီး ဈာန်, အဘိညာဉ်တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ရှေးရှေးဘုရားရှင်တို့၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုခဲ့သည်အားလျော်စွာ ဘုရားရှင်တို့၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အဖန်ဖန်အောက်မေ့ပြီး လွန်လေပြီးသော ရှေးဘုရားရှင်တို့ကို ရည်ညွန်း၍ သဲပုံစေတီတည်ပြီးလျှင် ပူဇော်သက္ကာရပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအကြောင်းကိုမြင်၍ အခြံအရံရသေ့တို့သည်လည်း အလားတူ ပူဇော်မှုပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ပဒုမုတ္တရဘုရားရှင် ပွင့်ပေါ်လာပြီး ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်တို့ကို တပည့်ဖြစ်သူ ရသေ့တို့အား ပြပြီးလျှင် အတိုင်းထက်အလွန် ဘုရားရှင်တို့၌ ထိုတပည့်ရသေ့တို့၏ ကြည်ညိုမှုသဒ္ဓါတရားကို ပွားစေပြီး သေဆုံးရာ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ရောက်ရှိသည်။
ထို့နောက် နတ်ပြည်, လူ့ပြည့်တို့၌ အဖန်ဖန်ကျင်လည်ကာ ဂေါတမဘုရားရှင် လက်ထက်တော်၌ သာဝတ္ထိပြည် သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်သည်၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် “သိရိမာ” ဟု အမည်မှည့်ကြသည်။
မတ်တတ်ပြေးအရွယ်တွင် နောက်ထပ် “သိရိဝဍ္ဎ” မည်သော ညီငယ်တစ်ယောက် မွေးဖွားသည်။
နှစ်ဦးစလုံး ဇေတဝန်ကျောင်းရေစက်ချပွဲကြီး၌ ရှင်ရဟန်းပြုကြသည်။
သိရိဝဍ္ဎသည် ရဟန္တာမဖြစ်ဘဲ ပစ္စည်း (၄)ပါးပေါများကာရှင်လူရဟန်းတို့၏ လေးစားခြင်းကို ခံရသည်။
သိရိမာထေရ်သည် ရဟန်းပြုချိန်မှစ၍ ရှေးအကုသိုလ်ကံကြောင့် လာဘ်လာဘနည်းပါးကာ လူအများ၏ ချီးမွမ်းခြင်းမခံရဘဲ ကဲ့ရဲ့မှုကိုသာ ခံရသည်။
သို့သော် သမထ, ဝိပဿနာ တရားတို့၌ ကျိုးစားအားထုတ်ကာ မကြာမီ ဆဠဘိည ရဟန္တာဖြစ်လေသည်။
ထို့နောက် ထိုအရှင်သည် “မချီးမွမ်းထိုက်သူကို ချီးမွမ်းခြင်း, ချီးမွမ်းထိုက်သူကို ကဲ့ရဲ့ခြင်းသည် ပုထုဇဉ်အဖြစ်၏ အပြစ်” ဟု ပုထုဇဉ်အဖြစ်ကို ကဲ့ရဲ့လိုသည်ဖြစ်၍-ပရေ စ နံ ပသံသန္တိ-စသော ၂-ဂါထာကို ဟောကြားခဲ့ လေသည်။
ထိုအကြောင်းကိုကြား၍ ညီငယ်ဖြစ်သူ သိရိဝဍ္ဎထေရ်သည် သံဝေဂဖြစ်ပွားပြီး ဝိပဿနာကိုအားထုတ်ကာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပြီး ကဲ့ရဲ့ကြသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း သိရိမာထေရ်ကို ကန်တော့ကြလေသည်။
(ထေရ၊ ၂၅၂။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၀-၃၅၅)။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ရဟန္တာများ။
သိရိမာသီရိမန္တု (တိ) [သီရိ+မန္တု။
ထီ-၌ သိရိမတီ၊ သိရိမန္တီ။
မန္တုပစ္စည်း အဿတ္ထိအနက်အပြင် ပသံသာ-အနက်ကိုလည်း ထွန်းပြကြောင်း မ၊ဋီ၊၁၊၆ဝ။
မောဂ်၊ ၄။
၇၈-တို့၌လည်း ဆိုသည်။
ၐြီမတ်-သံ။
သိရိမန္တ-ပြာ။
သိရီ-ကျက်သရေ- မင်္ဂလာ- ဘုန်းကံ-ပညာ-ရှိသော-နှင့်ပြည့်စုံသော၊ သူ။
သိရိမတောတိ ဧတ္ထ “သိရီတိ ဗုဒ္ဓိပုညာနံ အဓိဝစန”န္တိ ဝဒန္တိ။
အထ ဝါ ပုညနိဗ္ဗတ္တာ သရီရသောဘဂါဒိသမ္ပတ္တိကတပုညံ နိဿာယ ကတပုညေဟိ ဝါ နိဿီယတီတိ “သိရီ”တိ ဝုစ္စတိ၊ သာ ဧတဿ အတ္တီတိ သိရိမာ၊ တဿ သိရိမတော။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၇၅။
(မ၊ဋီ၊၁၊၆၀။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၄၉။
သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ စာပေများတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်အခါ သာဝတ္ထိမြို့တွင် ထင်ရှားသော ပြည်တန်ဆာမတစ်ဦးဣမသ္မိံ နဂရေ သိရိမာ နာမ ဂဏိကာ အတ္ထိ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၀။
အဖြစ် လူသိများသည်။
သို့သော်လည်း ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာများတွင် သိရိမာအမည်ရှိသော အခြားပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နေရာဌာနများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။
ပြည်တန်ဆာမ သိရိမာ သာဝတ္ထိမြို့တွင် နေထိုင်သော သိရိမာသည် သာလဝတီ၏ သမီးဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် ဆေးဆရာ ဇီဝက၏ ညီမလည်းဖြစ်သည်။
သူမသည် ပြည်တန်ဆာလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးမြူခဲ့ပြီး အလွန်အလှအပနှင့် ပြည့်စုံကာ လူအများ၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည်။
[ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၀] တစ်နေ့တွင် သူမသည် သူဌေးသမီး ဥတ္တရာကြောင့် တရားနာခွင့်ရခဲ့ပြီး တရားတော်ကို နာကြားပြီးနောက် သောတာပန်အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
[သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၅] သိရိမာသည် သောတာပန်ဖြစ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ နေ့စဉ် ဆွမ်းကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
[ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၇] သူမသည် အသက်ထက်ဆုံး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ယာမာနတ်ဘုံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုဘုံတွင်လည်း သူမသည် အနာဂါမ်အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အဆင့်သို့ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
[သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၆]သာလဝတိယာ ဂဏိကာယ ဓိတာ ဇီဝကဿ ကနိဋ္ဌာ သိရိမာ နာမ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၅။
ဧဝံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာ ပန သိရိမာ ဒသဗလံ နိမန္တေတွာ --- နိဗဒ္ဓံ ဒါပေသိ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၇။
တထာ နိပန္နေယေဝ သိရိမာ ကာလံ ကတွာ ယာမဘဝနေ သုယာမဿ ဒေဝီ အဟောသိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၆။
သိရိမာ ဒေဝကညာ အနာဂါမိဖလံ ပတ္တာ၊ သော စ ဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလံ ပတိဋ္ဌဟိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၄။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၆၊ ၆၉။
အခြား သိရိမာများ ပါဠိစာပေများတွင် သိရိမာအမည်ရှိသော အခြားပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နေရာများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်၊ ၎င်းတို့အထဲတွင် အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သိရိမာမထေရ် - ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန္တာတစ်ပါးဖြစ်သည်။
သိရိမာထေရ်။
နန္ဒော စ သိရိမာ စေဝ၊ ဒသ ထေရာ မဟိဒ္ဓိကာတိ။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၆။
သိရိမာမိဖုရား - အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားအလောင်း၏ကြင်ယာတော် သိရိမာ နာမသာ နာရီ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၃၇။
၊ သုမနဘုရားရှင်၏ မယ်တော် သိရိမာ နာမ ဇနိကာ၊ သုမနဿ မဟေသိနော။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၃၀။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၂-၈။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၂)။
နှင့် ဖုဿဘုရားရှင်၏ မယ်တော် သိရိမာ နာမ ဇနိကာ ဖုဿဿာပိ မဟေသိနော။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၂။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၉)။
သိရိမာဥပါသိကာမ - ရေဝတဘုရားရှင် သိရိမာ စေဝ ယသဝတီ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၃၃။
၊ သုမေဓာဘုရား ယသောဓရာ သိရိမာ စ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၄၇။
၊ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား ရိမာ ကောဏာ ဥပဋ္ဌိကာ၊ ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၂၃။
၊ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား သိရိမာ ဥတ္တရာ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။
နှင့် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား ဂေါတမီ သိရိမာ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၀။
တို့၏ မြတ်သောအလုပ်အကျွေးဖြစ်သည်။
(ဝိပဿီဘုရားလောင်း၏) သိရိမာပြာသာဒ် နန္ဒော သုနန္ဒော သိရိမာ၊ တယော ပါသာဒမုတ္တမာ။
နှင့် (မင်္ဂလဘုရားလောင်း၏) သိရိမာပြာသာဒ် ယသဝါ သုစိမာ သိရိမာ၊ တယော ပါသာဒမုတ္တမာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၂၈။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၇၁)။
သိရိမာနတ်သမီး - နတ်ဘုံတွင် ရှိသော နတ်သမီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။
တေန စ သမယေန သိရိမာ ဒေဝကညာ အတ္တနော ဝိဘဝသမိဒ္ဓိံ ဩလောကေတွာ။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၇၀။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သိရိမာပြည့်တန်းဆာမအကြောင်း အကျဉ်းချုပ် သိရိမာဝတ္ထု ဥတ္တရာဥပါသိကာဝတ္ထု ဥတ္တရာ၏ ကြီးစွာသော သဒ္ဓါဆန္ဒ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ Category:အနာဂါမ်များ Category:သောတာပန်များ။
ဥတ္တရ (ပါဠိ: Uttara) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ စာပေများတွင် တွေ့ရှိရသော အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နေရာအများအပြားကို ရည်ညွှန်းသော အမည်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဥတ္တရအမည်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ထေရ်များ (၁) ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်။
သောဏထေရ်နှင့်အတူ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
သောဏော စ ဥတ္တရာ စေဝ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၉၁။
(ဒီ၊၂၊၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။
) (၂) ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်။
ဘိယျောသောထေရ်နှင့်အတူ ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကဖြစ်သည်။
ဘိယျောသော ဥတ္တရာ နာမ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။
ဘိယျောသုတ္တရ (ဒီ၊၂၊၄) န္တိ ဘိယျောသော ဥတ္တရော စ။
တေသု ဘိယျောသော ပညာယ ဥတ္တရော၊ ဥတ္တရော သမာဓိနာ အဂ္ဂေါ အဟောသိ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၁။
) (၃) အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့် ဥတ္တရထေရ် (ဥတ္တရသာမဏေ)။
သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လှည့်လည်စဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြည်ညိုကာ မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရာဇဂြိုဟ်၌ ဝဿကာရအမတ်ကြီး၏ မတရားစွပ်စွဲမှုကြောင့် တံကျင်လျှိုသွင်းခံခဲ့ရသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကြောင့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၄-၅-၈။
ဣတ္ထိ သုဒံ အာယသ္မာ ဥတ္တရော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထ။
အပ၊၂၊၁၇၆။
အာယသ္မတာ ဥတ္တရထေရဿ ဂါထာ။
...ဥတ္တရော သာမဏေရော ပါတောဝ ပတ္တစီဝရမာဒါယ။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၄။
(၄) အပရဥတ္တရထေရ်။
သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဥပါသကာဖြစ်ခဲ့ပြီး သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောအခါ ဓာတ်တော်ပူဇော်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် သာကေတမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာကာ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၁။
ဣတ္တံ သုဒံ အာယသ္မာ အပရဥတ္တရတ္ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထ။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၁)။
(၅) ဥတ္တရရဟန်း (ဒုတိယသံဂါယနာခေတ်)။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီး အနှစ်တစ်ရာအကြာ ဝေသာလီပြည်၌ ဖြစ်ပွားသော ဒုတိယသံဂါယနာတွင် အဓမ္မဝတ္ထုဆယ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ရာ၌ ဦးစီးခေါင်းဆောင် မထေရ်တစ်ပါးဖြစ်သော အရှင်ရေဝတထေရ်၏ တပည့်အလုပ်အကျွေးဖြစ်သည်။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဥတ္တရော နာမ ဘိက္ခု ဝီသတိဝဿော အာယသ္မတော ရေဝတဿ ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ၊ ဝိ၊၄၊၅၁၁။
(၆) ဥတ္တရထေရ် (တတိယသံဂါယနာခေတ်)။
တတိယသံဂါယနာတင်ပြီးနောက် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အရှင်သောဏထေရ်နှင့်အတူ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သာသနာပြုရန် စေလွှတ်ခြင်းခံရသော ရဟန်းတော်ဖြစ်သည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂန္တွာန၊ သောဏုတ္တရာ မဟိဒ္ဓိကာ။
ပိသာစေ နိဒ္ဓမေတွာန၊ ဗြဟ္မဇာလမဒေသိယုံ။
မင်းသားများ (၇) ဥတ္တရမင်းသား - ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၃၃၊ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၁၊၃၄၅-၌ ဥတ္တမော နာမ အတြဇောဟု ရှိ၏။
) (၈) ဥတ္တရလုလင် (ဥဂ္ဂရလုလင်) - ကကုသန္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
သူ၏မယ်တော်မှာ ရောစိနီပုဏ္ဏေးမဖြစ်သည်။
ရောစိနီ နာမ သာ နာရီ ဥတ္တရော နာမ အတြဇော၊ ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၇၂။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၉၆၊ ၃၀၁၊) နတ်သား (၉) ဥတ္တရနတ်သား - မြတ်စွာဘုရားရှေ့တော်၌ ဂါထာတစ်ပုဒ်ကို လျှောက်ထားခဲ့သော နတ်သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဥတ္တရော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ။
သံ၊၁၊၅၃၊ ပုဏ္ဏား/လုလင်များ (၁၀) ဥတ္တရလုလင် - ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ကျော်ကြားသတင်းနှင့် လက္ခဏာတော်များကို စုံစမ်းလေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဝီမံသကအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ အန္တေဝါသီ ဟောတိ။
မ၊၂၊၃၃၄။
(မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၅။
) (၁၁) ဥတ္တရလုလင် - သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်းတော်ဖြစ်သည်။
အဟံ တေန သမယေန ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၄၆။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၅။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅။
) (၁၂) ဥတ္တရလုလင် - ပါရာသိဝိယပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်သည်။
အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ပါရာသိရိယန္တေဝါသီ (ပါရာသိဝိယန္တေဝါသီ–သီ၊ ဣ၊ ပါရာသိရိယန္တောဝါသီ သျှာ) ယေန ဘဂဝါ၊ တေနုပသင်္ကမိ။
မ၊၃၊၃၄၇။
(၁၃) ဥတ္တရလုလင် - ပါယာသိရာဇည၏ အလှူကို စီမံအားထုတ်ရသူဖြစ်သည်၊ ရိုရိုသေသေ မိမိလက်ဖြင့် ပေးလှူသူ ဖြစ်ရကား အလှူရှင် ပါယာသိရာဇညထက် သာလွန်သောကြောင့် သေသောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်။
တသ္မိံ ခေါ ပန ဒါနေ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ ဝါဝဋော အဟောသိ၊ ဒီ၊၂၊၂၈၀။
(၁၄) ဥတ္တရလုလင် - ဥဒေနမင်း၏ ကွယ်လွန်သွားသော အမတ်၏သားဖြစ်သည်။
ရာဇာ တဿ ပုတ္တံ ဥတ္တရံ နာမ မာဏဝံ ပက္ကောသာပေတွာ။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၃၁။
(ပေတ၊ ၁၆၁။
) (၁၅) ဥတ္တရလုလင် - ဧရကပတ္တနဂါးမင်း၏ အမေးဂီတ၏ အဖြေဂီတကို ရွတ်ဖတ်ပြသော ဥတ္တရလုလင်။
သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ အဖြေဂီတဂါထာကို သင်ယူစဉ်ပင် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ခဲ့လေသည်။
သတ္ထာ အဝိဒူရေ ဌာနေ ဂစ္ဆန္တံ ဥတ္တရမာဏဝကံ ဒိသွာ “ဧဟိ ဥတ္တရာ”တိ အာဟ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၀။
(၁၆) ဥတ္တရလုလင် - ကောသလမင်းကို အစာအာဟာရ လျှော့စားရန် သတိပေးဂါထာကို ရွတ်ပြခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဣမံ ဂါထံ ဝတွာ ဥတ္တရမာဏဝကံ ဥဂ္ဂဏှာပေသိ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၆။
မင်းသား, မင်း (၁၇) ဥတ္တရမင်းသား။
ဥတ္တရာပုတ္တ-ကြည့်။
(၁၈) ဥတ္တရမင်း - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရံ နာမ နဂရံ၊ ဥတ္တရော နာမ ခတ္တိယော။
ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ၊ မင်္ဂလဿ မဟေသိနော။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၂၈။
ဗုဒ္ဓ၊ဋ္ဌ၊၁၈၂။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁။
) သူဌေးများ (၁၉) ဥတ္တရသူဌေး - သာဝတ္ထိမြို့မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
(၂၀) ဥတ္တရသူဌေး - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဥတ္တရသေဋ္ဌိ ကြည့်။
ဒါယိကာမများ (၂၁) ဥတ္တရာ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား မြက်ရှစ်ဆုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော အာဇီဝကဖြစ်သည်။
ဥတ္တရေန နာမ အာဇီဝကေန ဒိန္နာ အဋ္ဌတိဏမုဋ္ဌိယော ဂဟေတွာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၇၂။
(၂၂) ဥတ္တရာ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား နို့ဃနာဆွမ်း လှူဒါန်းခဲ့သော သူဌေးသမီးဖြစ်သည်။
ဥတ္တဂါမေ ဥတ္တရသေဋ္ဌိနော ဓီတာယ ဥတ္တရာယ နာမ ဒိန္နံ ပက္ခိတ္တဒိဗ္ဗောဇံ မဓုပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ။
(၂၃) ဥတ္တရာမိဖုရား - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။
(၁၈) ကြည့်။
(၂၄) ဥတ္တရာပုဏ္ဏေးမ - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ၊ ကောဏာဂမနဿ သတ္ထုနော။
ဗုဒ္ဓ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၀၊ ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၁။
) (၂၅) ဥတ္တရာဥပါသိကာမ - ဈာယီဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။
ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏သမီးဖြစ်ပြီး မိစ္ဆာအယူရှိသော လင်ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရသည်။
သိရိမာပြည့်တန်ဆာမနှင့် ဆက်စပ်သော သူမ၏အကြောင်းသည် ထင်ရှားသည်။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၄၅-၇။
(၂၆) ဥတ္တရာဒါယိကာမ - ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ စ၊ အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၁၂။
(၂၅) အနက်၌ကား နန္ဒမာတာသည် ဥတ္တရာ၏ ဝိသေသနသာဖြစ်၍ ဥတ္တရာတစ်ဦးတည်းသာဖြစ်သည်။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၁၂။
) (၂၇) ဥတ္တရာ - ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏ ဇနီးဖြစ်သည်။
တဿ ဘရိယာ ဥတ္တရာ၊ ဥတ္တရာ စ နာမ ဓီတာ။
(၂၈) ဥတ္တရာနတ်သမီး - ပုဏ္ဏသူဌေး၏ သမီးဖြစ်ခဲ့ဖူးသော နတ်သမီးဖြစ်သည်။
အထာ ယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနဝ ဒေဝစာရိကံ စရန္တော ဥတ္တရံ ဒေဝဓီတရံ ဒိသွာ။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၆၂။
(၂၅) အနက်လည်း ကြည့်။
(၂၉) ခုဇ္ဇုတ္တရာ - ဗဟုဿုတဒါယိကာမ ဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာတိဿာ နာမံ အကံသု၊ သာ ဇာတကာလေ ခုဇ္ဇာ အဟောသီတိ ခုဇ္ဇုတ္တရာတွေဝ ပညာယိတ္ထ။
ခုဇ္ဇုတ္တရာလည်း ကြည့်။
(၃၀) ဥတ္တရာ - နန္ဒကစစ်သူကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထုတေ။
တဿ ဓီတာ ဥတ္တရာ ဥပါသိကာ ပတိရူပေ ကုလဂေဟေ ဒိန္နာ အဟောသိ။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၂၇။
ရဟန်းမများ (၃၁) ဥတ္တရာ - နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာ ဖဂ္ဂုနီ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၄၂။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၄။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၂၄။
) (၃၂) ဥတ္တရာ - မဟာပဇာပတိဂေါတမီနှင့်အတူ ရဟန်းပြုခဲ့သော သာကီဝင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။
ကာယေန သံဝုတာ အာသိန္တိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ၊ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၂။
(၃၃) ဥတ္တရာထေရီ - သာဝတ္ထိမြို့သူဖြစ်ပြီး ပဋာစာရာထေရီ၏ တရားကို နာယူရ၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
မုသလာနိ ဂဟေတွာနာတိ ဥတ္တရာယ ထေရိယာ ဂါထာ။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၆၇။
(၃၄) ဥတ္တရာထေရီ - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒါ ဥတ္တရာ စေဝ အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ ၃၇၅။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၀၅။
) (၃၅) ဥတ္တရာမိဖုရား - ပဒုမမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်၏ ကြင်ယာတော်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာ နာမသာ နာရီ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၄၀။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၁၁-၂-၆။
) (၃၆) ဥတ္တရာ - ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၌ အမြတ်ဆုံး အလုပ်အကျွေး ဥပါသိကာဖြစ်သည်။
သိရိမာ ဥတ္တရာ စေဝ၊ အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ။
ဘီလူးမ (၃၇) ဥတ္တရာ - ဘီလူးမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဥတ္တရာပိ သုဏာတု မေ၊ သံ၊၁၊၂၁၂။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၅) ဥတ္တရိကာ, ဥတ္တရမာတုတို့-လည်း ကြည့်။
ဥတ္တရအမည်ရှိသော နေရာများ (၃၈) ဥတ္တရမြို့ - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား ဖွားမြင်တော်မူရာ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
(၁၈) အနက် ပြန်ကြည့်။
(၃၉) ဥတ္တရမြို့ - ရေဝတမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်မှ အရိန္ဒမမင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
နဂရုတ္တရေ ဥတ္တရေ နဂရေ သဗ္ဗာရိန္ဒမော အရိန္ဒမော နာမ သုဇာ အဟောသိ။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၉၄။
(၄၀) ဥတ္တရဂါမ - ရွာတစ်ရွာ၏အမည်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရဂါမ-ကြည့်။
(၄၁) ဥတ္တရနိဂမ - ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဥတ္တရနိဂမ-ကြည့်။
(၄၂) ဥတ္တရနိဂမ - ကောလိယမင်းတို့၏ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ဥတ္တရံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
ဥတ္တရထေရ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ထင်ရှားသော ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့်ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရလည်း ကြည့်။
ဘဝအစ ဤဥတ္တရထေရ်သည် သုမေဓမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ်အခါက ဝိဇ္ဇာဓိုရ်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လှည့်လည်သွားလာစဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသောအခါ ကြည်ညိုသဒ္ဓါပွားကာ မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။
ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် သေလွန်သောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုနတ်ဘဝမှ စုတေပြီးနောက် လူ့ပြည်နှင့် နတ်ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူသောအခါ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ငယ်တွင် ပစ္စည်းဥစ္စာပေါများကြွယ်ဝသော ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး ဥတ္တရဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
အရွယ်ရောက်သောအခါ ပုဏ္ဏားတို့၏ အတတ်ပညာများကို အပြီးတိုင် တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ဇာတ်မြင့်ခြင်း၊ အဆင်းလှခြင်း၊ အဝတ်အစားပညာ တတ်ကျွမ်းခြင်း၊ အရွယ်ကောင်းခြင်းနှင့် အကျင့်သီလ မြင့်မြတ်ခြင်းတို့ကြောင့် လူအများ၏ ချီးကျူးမှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည်။
ထိုသို့ ပြည့်စုံသော ဂုဏ်သတင်းကြောင့် ဝဿကာရမည်သော မဂဓအမတ်ကြီးက သူ၏သမီးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်လိုကြောင်း ကမ်းလှမ်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း ဥတ္တရသည် ဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်လိုသော အလိုဆန္ဒ ကြီးမားသူဖြစ်သောကြောင့် လက်မခံခဲ့ပေ။
ရဟန်းဘဝ ရံဖန်ရံခါ အရှင်သာရိပုတ္တရာထံ ချဉ်းကပ်လျက် တရားနာယူရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားတိုးပွားကာ သာမဏေပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက် အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ဝတ္တရားကျေပြွန်စွာ ပြုစု လုပ်ကျွေးခဲ့သည်။
တစ်နေ့သောအခါ အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် အနာရောဂါဖြစ်၍ ဆေးအလို့ငှါ သွားစဉ် လမ်းခရီးတွင် ရေကန်တစ်ခု၏ ကမ်း၌ သပိတ်ကို ထားခဲ့ကာ မျက်နှာသစ်နေခိုက် သူခိုးတစ်ယောက်ကို အစောင့်တို့က လိုက်ဖမ်းရာ ထိုသူခိုးသည် ခိုးယူလာသော ပစ္စည်းဥစ္စာထုပ်ကို ဥတ္တရသာမဏေ၏ သပိတ်တွင် ထည့်၍ ထွက်ပြေးလေ၏။
သာမဏေသည် မိမိသပိတ်ရှိရာသို့ အလာတွင် အစောင့်တို့က သာမဏေကို ဖမ်း၍ ဝဿကာရအမတ်ကြီးထံ ပြကြသည်။
ရှေးက မိမိသမီးနှင့် လက်ထပ်ရန် စေ့စပ်စဉ်က ငြင်းပယ်ပြီး ရဟန်းပြုသွားခဲ့သည်ကို မကျေနပ်၍ ရန်ငြိုးရှိခဲ့ဘူးသော ထိုအမတ်ကြီးသည် ဥတ္တရကို သူခိုးဟု ဆုံးဖြတ်ကာ အရှင်လတ်လတ် တံကျင်လျှိုသွင်းစေခဲ့သည်။
ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း ထိုနေရာသို့ မြတ်စွာဘုရား ရောက်ရှိလာတော်မူပြီး တရားဟောတော်မူရာ ဥတ္တရသည် ထိုနေရာ၌ပင် ဆဠဘိညရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။
တံကျင်လျှိုထားရာမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် လူအပေါင်းတို့အား တန်ခိုးပြာဋိဟာများကို ပြတော်မူသည်။
ထိုအခါ၌ တံကျင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အနာသည်လည်း အသားနုတက်ကာ ပျောက်ကင်းသွားလေသည်။
အရှင်ဥတ္တရထေရ်သည် ထိုသို့သော အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ပြီးနောက် ဂါထာအချို့ကိုလည်း မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။