kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အလွန်အမင်း အားကြီးမြင့်မောက်နေက တဏှာစိတ်ဖြင့် ပြင်းထန်စွာ စွဲလမ်းချစ်ခင်ခြင်းကိုပြသည်။
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားနည်းက ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်။
(၆) တနလ‡ာဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ဖနောင့်ဘက်နှင့် လက်ကောက်ဝတ် ဆုံရာ လက်ဝါးထောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
လက်ဖဝါးအောက်ပိုင်းတွင် သောကြာ ဂြိုဟ်ခုံနှင့် ယှဉ်လျက်ရှိသည်။
ထိုဂြိုဟ်ခုံမြင့်မောက်အားရှိလျှင် ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့ခြင်း၊ ရှုမျှော်ခင်းများကိုနှစ်သက်ခြင်း၊ စိတ်ကူးနှင့် လွမ်းတတ်ခြင်း၊ စိတ်ကူးကောင်းခြင်း၊ စိတ်ကူးဖြင့်ရေးထားသော ပုံပြင် ကဗျာ လက‡ာများကို နှစ်သက်ခြင်း၊ ခရီးသွားလိုခြင်းများကိုပြသည်။
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားမရှိလျှင် ဆန့် ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်။
(၇) အဂ‡ါဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ယာလက်ဝဲနှစ်မျိုးရှိသည်။
(က) လက် ယာ အဂ‡ါဂြိုဟ်ခုံသည် လက်ည|ိုးနှင့်လက်မကြားတွင် ကြာသပတေးဂြိုဟ်ခုံ အောက်၌ရှိသည်။
ထိုဂြိုဟ်ခုံအားရှိလျှင် သတ္တိကောင်းခြင်း၊ တိုက်ခိုက်လို သောစိတ်ရှိခြင်း၊ အစစအရာရာ ခပ်ကြမ်း⁠ကြမ်းဖြင့် အောင်မြင်အောင်ပြုလုပ် လေ့ရှိသည်။
အလွန်မြင့်မောက်၍ မာနေက ရန်လိုခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်းကိုပြ သည်။
အားမရှိပါက ဆန့်ကျင်ဘက်အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်။
(ခ) လက်ဝဲအဂ‡ါ ဂြိုဟ်ခုံမှာ လက်ဖနောင့်ဘက် အလယ်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် တနလ‡ာဂြိုဟ်ခုံတို့ စပ်ကြား၌ရှိသည်။
မြင့်မောက်အားရှိလျှင် စိတ်ကိုနိုင်နင်းခြင်း၊ သမာဓိရှိ ခြင်း၊ ခံနိုင်ရည်ဇွဲကောင်းခြင်း၊ မတရားမှုများ သွေးဆောင်ခြင်းကို တားဆီး နေနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကိုပြသည်။
အကယ်၍ အားမရှိက ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ယူရသည်။
ထိုဂြိုဟ်ခုံများမှာ နိမ့်လျက်အားရှိပုံမရသော်လည်း ဂြိုဟ်ခုံများကို ဖြတ်၍ အထက်သို့တက်သော လမ်းကြောင်းများရှိပါက အားရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။
လက်အမှတ်ဖတ်ရာတွင် လက်အမှတ် လမ်းကြောင်းများ၊ လက် ဝါး၏ အပျော့အမာ၊ အရောင်အဆင်း၊ လက်ဝါးပုံ၊ လက်ချောင်းပုံ၊ ဂြိုဟ်ခုံ၊ လက်သည်းများ စသည်ကိုပေါင်းစပ်ယူမှသာ မှန်ကန်နိုင်ပေသည်။
တစ်ခု တည်းကြည့်၍ မည်သည့်အခါမျှ မဆုံးဖြတ်ရ။
အစစနှိုင်းဆပြီးမှသာ အမှန် ကို ရနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဂမ္ဘီရပညာရပ်။
thumb|လိုက်ပဆစ်မြို့ မြင်ကွင်း လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်အလယ် ပိုင်း၊ ယခင် ပရပ်ရှင်းနယ်ဖြစ်သော ဆက်ဆွန်နီနယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အရှေ့ဂျာမနီ (ဂျာမနီဒီမို ကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ)တွင်ပါဝင်သည်။
အရှေ့အနောက် ကုန်သွယ်ရေးလမ်း ဆုံလမ်းခွတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဥရောပလယ်ခေတ်မှစ၍ စည်ပင်ဝပြော ကာ အချက်အချာဌာနဖြစ်၏။
ကမ္ဘာ့ကုန်စည်ပွဲဈေးများ ခင်းကျင်းရာ၌ ထင် ရှားသောဌာနတစ်ခုဖြစ်၍ ယခုတိုင် လိုက်ပဆစ်ပွဲဈေးများမှာ ကျော်ကြား လျက်ပင်ရှိလေသည်။
ဤမျှမက ဥရောပတိုက်တွင် စာပေနှင့် ဂီတ အနုပညာများ ထွန်းကားရာဒေသလည်းဖြစ်သောကြောင့် လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် အယ်လစတာ၊ ပလိနှင့် ပါသီမြစ်များဆုံရာ တွင် တည်ရှိသည့်အပြင် မီးရထားလမ်းများ ဆုံရာနေရာလည်းဖြစ်သည်။
ဘာလင်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၁ဝဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိ သည်။
မြို့၏အတွင်းပိုင်း၌ လမ်းများကျဉ်းမြောင်း၍ လူနေအိမ်ခြေပြည့်ကျပ် သည်။
အိမ်များမှာ ခေါင်မြင့်သော အိမ်များဖြစ်သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများမှာ အလယ်ခေတ်ကဆောက်လုပ်ခဲ့သော အဆောက် အအုံများဖြစ်သည်။
မြို့အလယ်တွင် ပွဲဈေးများကျင်းပရာ လေးထောင့်ကွက် လပ်ရှိသည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့ နေရာဟောင်းနှင့် ဆင်ခြေဖုံးနေရာသစ်တို့မှာ ကျယ်ပြန့်သော လမ်းမကြီးတစ်ခုဖြင့် ခြားလျက်ရှိသည်။
မြို့နေရာသစ်တွင် ရှိသည့် ခေတ်မီအဆောက်အအုံများတွင် လူပေါင်းမြောက်မြားစွာ နေထိုင်ကြ သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့ဝန်းကျင်ရှိ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ် ငန်းများ လုပ်ကိုင်သဖြင့်စည်ကားသည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် အရောင်းအဝယ်ဖွံ့ဖြိုးသောဒေသဖြစ်သည်။
ဥရောပ အလယ်ခေတ်က လိုက်ပဆစ်မြို့သူမြို့သားတို့သည် တစ်နှစ်တွင် တစ်ချိန်သတ်မှတ်၍ အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။
ဤသည်မှစ၍ ကုန်စည်ပွဲဈေးများကို အစပြုကျင်းပခဲ့ရာ ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားပေသည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် သားမွေးလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာဌာနလည်းဖြစ်သည်။
အခြားလုပ်ငန်းများမှာ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၊ သစ်ပန်းပုလုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ တန်ဆာပလာများလုပ်ငန်း၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် စာအုပ်လုပ်ငန်းတို့ဖြစ်သည်။
ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် စာအုပ်လုပ်ငန်းကြောင့်လည်း လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ထင်ရှားပေသည်။
တစ်ချိန်က လိုက်ပဆစ်မြို့မှ သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းပေါင်း ၂၇ဝ မျှထုတ်ဝေခဲ့ပေသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျောက်မီးသွေးတွင်းများရှိခြင်းကြောင့် ဤကဲ့သို့ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားခြင်းဖြစ်၏။
၁၉၄၃-၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တစ်ကြိမ်၊ ထို့နောက် စစ်ပြီးကာလ၌ ဂျာမနီကို အရှေ့ အနောက် ခွဲရာတွင်တစ်ကြိမ် အဆိုပါ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရပ်ကွက်များ နစ်နာပျက်စီးခဲ့ရသည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဂီတ နှင့်စာပေ အနုပညာဆိုင်ရာကျောင်းများ၊ အနုပညာခန်းမဆောင်များ၊ ပြတိုက်များ စုဝေးရာနေရာဖြစ်သည်။
လိုက်ပဆစ်ကတ္တသိုလ်မှာ ခရစ် ၁၄ဝ၉ ခုနှစ်ကတည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်ဖြစ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသည့်နောက်တွင် ယင်းတက္ကသိုလ်ကို ကားလမတ်တက္ကသိုလ်ဟု ကွန်မြူနစ်တို့က အမည်ပြောင်းလိုက်သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့သည် အနုပညာရှင်များပေါက်ဖွားရာ၊ နေထိုင်ရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ယိုဟန်း ဆီဗတ်စတီယန်ဗာခ်၊ ရောဗတ် ရှူးမန်း၊ ဖေးလစ် မင် ဒယ်ဇုန် စသည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ နေထိုင်ရာအရပ်ဖြစ်၍ ဂီတစာဆိုရှင် ရစ်ချတ်ဗားဂနားနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် လိုက်ဗနစ်တို့၏ ဇာတိချက် မြှုပ်ရာဒေသဖြစ်သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့တွင် စာကြည့်တိုက်ကောင်းများ၊ ဂျာမန်၊ ဒပ်ချပန်းချီကားများရှိသော ပြတိုက်များရှိသည်။
ရှေးအခါကမူ လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တည်ရှိရာဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့ကို ၁၁ဝဝ ပြည့်နှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော အယူဝါဒရေးစစ်ပွဲများအတွင်းက လိုက်ပဆစ်မြို့သည် စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လိုက်ပဆစ်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဂပ်စတားဗတ်အဒေါဖတ် ခေါင်း ဆောင်သော ဆွိတပ်များသည် ဂျာမန်တပ်များအပေါ် အနိုင်ရလိုက်သည်။
၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲ၌လည်း ဆွိတပ်များကပင် အနိုင် ရပြန်သည်။
တတိယတိုက်ပွဲမှာ ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားလျက် နပိုလီယန် ၏ စစ်ပွဲအတွင်းကဖြစ်သည်။
ဤတိုက်ပွဲတွင် ပရပ်ရှား၊ ရုရှ၊ ဩစတြီးယားနှင့် ဆွီဒင်တို့၏ တပ်ပေါင်းစုက ပြင်သစ်တပ်များကို အနိုင်ရလိုက် ပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသည့်နောက် လိုက်ပဆစ်တွင် ဆိုဗီယက် သမ္မတနိုင်ငံတစ်ခု တည်ထောင်သည်။
သို့သော် အစိုးရတပ်များက လျင်မြန် စွာပင် ဖြိုခွင်းလိုက်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရပေသည်။
စစ်ကြီးအပြီးတွင် လိုက်ပဆစ်မြို့သည် ဆိုဗီယက်သိမ်းပိုက်သောအပိုင်းတွင် ပါဝင်သွားသည်။
လိုက်ပဆစ်မြို့တွင် လူဦးရေ ၅၉၅၇၁၂ (၁၉၆၈)ယောက်ခန့်ရှိ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အာဖရိက တောခွေး (Lycaon pictus) သည် အာဖရိကတွင်သာ တွေ့ရသော ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ပြီး အရွယ်အစား ကြီးမားသည်။
ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် တောအုပ်ပါးလျသော နေရာများတွင်သာ တွေ့ရသည်။
ကိပ်အမဲလိုက်ခွေး၊ ဆေးရောင်ခြယ်ခွေး၊ ဆေးရောင်ခြယ် ဝံပုလွေ၊ ဆေးရောင်ခြယ် အမဲလိုက်ခွေးစသည်ဖြင့် အမည် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးသော အာဖရိက တောခွေး အကောင်ရေ ၆၆၀၀ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
အာဖရိက တောခွေးများသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်ကတည်းက IUCN ၏ မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ။
ပိုက်ကျော်ခြင်းဆိုသည်မှာ ကွင်းထဲတွင် ပိုက်တားပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ယှဉ်ပြိုင်ခတ်ရသော အားကစားဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှနိင်ငံများတွင် ထွန်းကားသည်။
အရှေ့တောင်အာရှပြင်ပရှိ တရုတ်၊ ဘရာဇီးစသောနိုင်ငံများတွင်လည်း စတင်ခေတ်စားလာပြီဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများမှ အစပြုပြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နိုင်ငံတကာတွင် ခေါ်ဆိုသော အမည်မှာ Sepak takraw ဟု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ Sepak ဟူသောစကားလုံးမှာ မလေးဘာသာအရ "ကန်သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး Takraw ဟူသောစကားလုံးမှာ ထိုင်းဘာသာအရ "ခြင်းလုံး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းတွင် အင်အားအကြီးဆုံးနိုင်ငံများမှာ မလေးရှားနိုင်ငံနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။
သမိုင်း ရှေးအကျဆုံးမှတ်တမ်းများအရ ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းကို AD ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် မလက္ကာရေလက်ကြားဒေသများတွင် အစောဆုံးကစားခဲ့ကြသည်ဟု မလေးရှားနိုင်ငံ သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရသိရသည်။
ပြိုင်ပွဲများ နိုင်ငံတကာပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားပြိုင်ပွဲများကို ISTAF, the International Sepak Takraw Federation (အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပိုက်ကျော်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်)မှ ကြီးမှူးကျင်းပလေ့ရှိသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပိုက်ကျော်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ် ထိပ်သီးများပြိုင်ပွဲ (ISTAF Super Series ) , အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပိုက်ကျော်ခြင်းကမ္ဘာ့ဖလား (ISTAF World Cup) , ထိုင်းဘုရင့်ကမ္ဘာ့ဖလားတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများအား နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲများနှင့် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ပိုက်ကျော်ခြင်းအားကစားနည်းမှာ ပုံမှန်ပါဝင်နေကြ အားကစားနည်းတစ်ခုဖြစ်သည် Category:အားကစား။
မြင်းပေါင်ထိုးခြင်းဆိုသည်မှာ အသုဘချချိန်တွင် အခေါင်းထမ်းသူများသည် အခေါင်းအား ဝါးလုံးများဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာပြုလုပ်ထားသော ကပ်ပေါ်တွင်ချည်နှောင်ပြီး တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အပြိုင်တွန်းထိုး ကစားကြခြင်းဖြစ်သည်။
အသုဘရှင်များ ပူဆွေးမှုသက်သာစေရန် ပြုလုပ်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။
ကဒူးလူမျိုးမှ ဆင်းသက်လာသောဒေသများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ပိတ်ချော လီနင်ဟု ခေါ်ကြသော ပိတ်ချောမျိုးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသော အထည် မျိုးဖြစ်သည်။
ရှေးအနှစ်တစ်သောင်းလောက်ကပင် ဆွဇ်ဇာလန်ပြည်ရှိ အိုင် ကြီးများထဲ၌ တဲခြေတံရှည်ကြီးများ ထိုး၍ နေထိုင်ကြသော ရှေးလူများသည် ပိတ်ချောထည်ကို သုံးခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရ သည်။
ထို့ပြင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,ဝဝဝလောက်က အီဂျစ်လူမျိုးများသည် နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တစ်လျှောက်၌ ဘီသွာလျှော်ပင်များကို စိုက်ပျိုး၍၊ ယင်းမှရသော ခြည်မျှင်များဖြင့် ပိတ်ချောများရက်လုပ်ခဲ့ ကြသည်။
အီဂျစ်နှင့် ဟီဗြူ ဘုန်းတော် ကြီးများသည် မိမိတို့၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများတွင် ယင်းသည့် ပိတ်ချောဖြင့် ချုပ်လုပ်သော ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင် ကြသည်။
အီဂျစ်ဘုရင်တို့၏ အလောင်းများကိုလည်း ပိတ်ချောဖြင့် ပတ်ထုတ်ပြီးမှဂူသွင်း သဂြုလ်လေ့ရှိကြသည်။
ခေါမယဉ်ကျေးမှု ထိပ်တန်းရောက်စဉ်ကာလက ငွေကြေး ချမ်းသာသူ၊ အထက်တန်းကျသူများသာပိတ်ချောကို ဝတ်ဆင်နိုင် ကြသည်။
အလယ်ခေတ်အတွင်းက ဥရောပတိုက်သား အားလုံးလိုလိုပင် ပိတ်ချောထည်ကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့ကား ခရစ် ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကပင် ပိတ်ချောရက်နည်းကို သိရှိပြီး ဖြစ်ကြသည်။
အမေရိကတိုက်သို့ ဦးစွာလာရောက် နယ်သစ်တည်ထောင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် မိမိနှင့်အတူ ဘီ သွာလျှော်မျိုးစေ့များကို ဥရောပမှ သယ်ဆောင်လာ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဘီသွာလျှော်ပင်များမှ ရသော ချည်မျှင်များကို လက်ဖြင့်ငင်၍၊ လက်ဖြင့်ပင် ပိတ်ချောထည် ရက်လုပ်ကြသည်။
လက်ဖြင့်ငင်၍ရသောချည်သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။
သို့သော်စရိတ်စက ကြီးလှသည်။
ဘယ်ဂျီယံ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဆိုဗီယက်၊ ရုရှ စသော နိုင်ငံများတွင် ဈေးသက်သာစွာဖြင့် ချည်ငင်နိုင်၍ ပိတ်ချောများ ရက်လုပ်နိုင်သည်။
ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘီသွာလျှော်ပင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် တစ်နှစ်လျှင် ပိတ်ချောဒေါ်လာ ရ၌ဝဝဝ၌ဝဝဝ ဖိုးမျှ ယက်လုပ်ရောင်းချသည်။
သို့သော် လက်ယက်ပိတ်ချောများမှာ အကောင်းဆုံးနှင့် အချောမွေ့အနူးညံ့ဆုံး ဖြစ်၍၊ ဗယ်ဂျီယံ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူတင်သွင်းရလေသည်။
လက်ရက်ပိတ်ချောသည် စက်ရက်ပိတ်ချောထက် ဈေးကြီးသည်။
ပိတ်ချောရက်လုပ်သည့် ဘီသွာလျှော် ချည်မျှင်သည် ဝါချည်မျှင်တက် နှစ်ဆမျှ ပို၍ခိုင်သည်။
ယင်းတို့ကို အလွန်သေးငယ်သော ချည်မျှင်ဖြစ်အောင်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် အလွန်နုသော ဇာများပင် ယက်လုပ်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် ဝါချည်မျှင်ထက် ပိုလေးသည့်ပြင်၊ ဝါချည်မျှင်လောက် ဆေးမစုတ်နိုင်ချေ။
ပိတ်ချောသည် ပြောင်ချောနူးညံ့သည်။
အညစ်အကြေး မတင်လွယ်ရုံမျှမက၊ လျှော်ဖွပ်၍လည်း ဖြူ လွယ်သည်။
ထို့ပြင်အခိုးအငွေ့ကို စုတ်ယူတတ်သော သတ္တိရှိသဖြင့် ပူသည့်အခါဝတ်ရန်အလွန်သင့် လျော်သည်။
ဘီသွာလျှော် ချည်မျှင်ဖြင့်ရက်လုပ်သော မျက်နှာသုတ်ပုဝါ၊ ကိုယ်သုတ်ပုဝါ၊ သင်္ဘောရွက်၊ဇာ၊ စားပွဲခင်း၊ အဝတ်အထည် စသည်တို့ကို ဝါချည်ဖြင့်ရက်သော ပစ္စည်းများထက် လူကြိုက်များသည်။
သို့ရာတွင် ဝါချည်ဖြင့်ရက်သော ပစ္စည်းများထက် ဈေးကြီး သဖြင့် လူတိုင်း အသုံးမပြုနိုင်ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လူသုံးကုန်။
လင်းဆွဲ (Megabat) သည် လင်းနို့အကောင်ကြီးမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ထည်သည် တစ်ပေခန့်ရှည်၍ အတောင်နှစ်ဖက်စွန်းကို ဖြန့်၍ တိုင်းထွာကြည့်လျှင် လေးပေမှ ငါးပေအထိ ရှည်လျားသည်ကို တွေ့ရသည်။
လင်းဆွဲသည် ခြံဥယျာဉ်များ၌ လူတို့စိုက်ပျိုးထားသော သစ်သီးဝလံများကို ညဉ့်အချိန် လိုက်လံစားသောက်ဖျက်ဆီးတတ်၍ လင်းနို့မှာမူ ကား ပိုးမွှားများကိုသာ လိုက်လံစားသောက်လေ့ရှိသည်။
ဤခြားနားချက်မှ လွဲ၍ လင်းဆွဲနှင့် လင်းနို့တို့သည် အလေ့အထချင်း အစစတူညီကြသည်။
လင်းဆွဲသည် တာရိုပီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလို အားဖြင့် တာရိုပပ် အီဒူလစ်ဟုခေါ်သည်။
မျက်နှာနှင့် နှာတံသည် မြေခွေး နှင့်တူသည်။
လင်းဆွဲကို အာရှတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်၊ မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် ဆမိုးအကျွန်း အရှေ့ပိုင်းတို့တွင်သာ တွေ့နိုင်သည်။
လင်းဆွဲအမျိုးမျိုးရှိရာ မလေးကျွန်းစုများတွင် အမျိုးပေါင်း အတော်များများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း လင်းဆွဲများကို အမြောက်အမြားတွေ့ရှိရသည်။
သို့သော် အကြီးစားမျိုးမဟုတ်ပေ။
ရွာထိပ်သစ်ပင်ကြီးများ၏ အကိုင်းများတွင် ဦးခေါင်းစောက်ထိုး ထား၍ချိတ်ကာ တွဲလဲဆွဲနေသော လင်းဆွဲများကို တွေ့ရသည်မှာ သစ်သီး များ ပင်လုံးပြည့်မျှ သီးနေဘိသကဲ့သို့ထင်ရ၍ အတော်ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပေသည်။
တစ်နေ့လုံး တွဲလဲဆွဲ၍ အိမ်နေကြရာမှ မှောင်စပျိုး သည်နှင့် အစာထွက်ရှာရန် အုပ်လိုက်ချီ၍ ပျံသန်းထွက်သွားကြလေသည်။
လင်းအားကြီးလောက်မှ မိမိတို့နေရာ သစ်ပင်အသီးအသီးသို့ ပျံလာကြပြန် သည်။
လင်းဆွဲများသည် ခြံဥယျာဉ်များ၌ စိုက်ပျိုးထားသော သစ်သီးသစ် ရွက်များကို ဖျက်ဆီးစားသောက်ကြသောကြောင့် လူတို့ အလွန်မုန်းတီးကြ ရာ ညဉ့်အချိန်များတွင် ပိုက်ကွန်များဖြင့်ထောင်၍ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ကြ သည်။
လင်းဆွဲအသားသည် ယုန်သားကဲ့သို့ နူးညံ့သဖြင့် လူတို့စားကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:လင်းနို့များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ။
လင်းနေပင်သည် အရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အက်ကိုရပ်ကာလာမတ်ဟုခေါ်သည်။
ရွှံ့ညွန်တွင်ပေါက်သော ပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်မှာ ဓားလွယ်ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိရှည်၍ ပြက်တစ်လက်မခန့်အထိရှိသည်။
အရွက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အရင်းမှ အဖျားထိ ရွက်ကြောင်းတစ်ခု ဖြတ်သွားနေသည်ကို ကောင်းစွာမြင်ရသည်။
လင်းနေပင်ဥမှ အရွက်နှင့်တူသည့် ပင်စည် ထွက်လာပြီးလျှင် ယင်းအပွင့်များ ပွင့်သည်။
အရွက်များသည် စပါးလင်ပင်မှာကဲ့သို့ အစုလိုက်ထွက်ကြသည်။
လင်းနေပင်ဥသည် ရွှံ့ညွန်ထဲတွင် လျှောက်၍ပေါက်သွားတတ်ပြီးလျှင် အဆစ်များရှိသည်။
ဥနှင့်တကွ အရွက်ပါမကျန် တစ်ပင်လုံးမွှေးသည်။
လင်းနေဥအခြောက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအားဖြင့် လင်းနေမြစ်သည် လေကိုနိုင်၏။
အာဟာရအပုပ်ကို ကြေစေတတ်၏။
တေဇောဓာတ်ကို အားပေးနိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ရခိုင်လို လင်းညှီပင်ဟု ခေါ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုးဖြစ်၏။
အမြင့် ၃ ပေ ခန့်ထိ မြင့်သည်။
ပင်စည်မှာ မြေအောက် ပင်စည် ဖြစ်သည်။
အနံ့ ထင်ရှား သည်။
ပင်စည်သည် ဥတက် သဖွယ် ဖြစ်ကာ ဥများရှိ အဆစ်များ အဖြူရောင် ရှိသည်။
အရွက် အလျား ၃ ပေ ခန့်ထိ ရှည်သည်။
ရွက်ပြား သေးသွယ် ရှည်လျားပြီး ချောသည်။
ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား သန်မာသည်။
မြေအောက် ပင်စည်မှ မြေပေါ်သို့ ယပ်တောင် သဖွယ် ဖြန့်ထွက်သည်။
ရွက်ထိပ်သည် ဓားသွားဦး ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။
အပွင့် ရှည်လျားသော ပန်းခိုင် ပေါ်တွင် စိမ်းဝါရောင် အပွင့် များစွာ ပွင့်၏။
အဖူးခွံ အစိမ်းရောင် ရှိ၍ အရွက်နှင့် တူသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : မြေအောက်ပင်စည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိသည့် ဒေသများရှိ အင်းအိုင် ချောင်းမြောင်း တစ်ဝိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သော်လည်း အိမ်သုံးဆေး အဖြစ် အသင့် အတင့် စိုက်ပျိုး ကြသည်။
စိုက်ပျိုးပုံ ချင်းပင် ကဲ့သို့ပင် စိုက်ပျိုး ရသည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ လင်းလေ သည်စူးရှ သော အနံ့ ရှိ၏။
ခါး၍ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်း အရသာ ရှိ၏။
နူးညံ့စွာ ဝမ်းသက် စေ၍ ဆီးရွှင်စေ၏။
လည်ချောင်း ကို အကျိုးပြု၏။
အညစ် အကြေးနှင့် ဆီးကို သန့်ရှင်းအောင် ပြုတတ်၏။
အသုံးပြုပုံ- မြေအောက်ပင်စည် ၁။
လင်းလေ အကြီး နှင့် အငယ် ရှိသည့် အနက် ဆေးသုံး အဖြစ် အကြီးကို သုံး၏။
လင်းလေ အမြစ်ကို ကျိုသောက်ပါက အဖျားရောဂါ၊ ချောင်းဆိုး ရောဂါ နှင့် အဆိပ် ဖြစ်ခြင်း များ ပျောက်၏။
လင်းလေကို ကျွမ်းအောင် ဖုတ်၍ ဆီဖြင့် ရောလိမ်းက ကလေးများ ဝမ်းနာ၊ ဝမ်းရောင် ပျောက်၏။
လင်းလေကို သီဟိုဠ် သရက်စေ့ အဆီဖြင့် ရောလိမ်း ပါက အဆစ်ရောင်ခြင်း ၊ အကြောထုံး ခြင်း ပျောက်၏။
လင်းလေ ဆေးခြောက်နှင့် စမုန်ဖြူ တို့ကို ဆတူ ရော၍ အတွင်းလိပ်ခေါင်း သို့ မှိုင်းတိုက်ပေး လျှင် လိပ်ခေါင်း မြင်းသရိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။
လင်းလေမှုန့် ကို နွားနို့ ခပ်နွေးနွေး ဖြင့် သောက်လျှင် လည်ချောင်းနာ ခြင်း ပျောက်၏။
လင်းလေကို ဆေးခါးကြီး နှင့် ရောစပ်၍ အဖျား ရောဂါ ကျဆေး အဖြစ် သုံး၏။
သူငယ်များ သန်ထသော် လင်းလေကို သတ်ပြီးသား ရှိန်းခိုနှင့် ဆတူ ရော၍ တိုက်လျှင် ဝမ်းတွင်းရှိ သန်ကောင်များ ကျဆင်း လာ၏။
လင်းလေမှုန့် နှင့် ချင်းခြောက်မှုန့် ကို ဆတူ ယူ၍ ပျားရည်နှင့် ရောသောက်သော် နှုတ်ခမ်း၊ မေး၊ ပါးစောင်းရွဲ့ ခြင်း ပျောက်၏။
ဝက်ရူးနာ နှင့် စိတ်နောက် ရောဂါ အတွက် လင်းနေမှုန့် ကို ပျားရည်နှင့် ရော၍ လျက်ပေးရ၏။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ။
thumb|ချားလ် လင်းဗတ် အမေရိကန်လူမျိုး ကမ္ဘာ့လေကြောင်းသူရဲကောင်း ချား ဩဂတ်စတပ် လင်းဗတ်ကို ခရစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ဖခင်ကား မင်နီဆိုးတာပြည်နယ်မှ ကွန်ဂရက်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်၏။
ငယ်ရွယ်စဉ်က လစ်တယ်ဖောမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ဝစ္စကွန်းဆင်း တက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းတက္ကသိုလ်မှ တတ်မြောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် လင်ကွန်းလေကြောင်း အတတ်သင် ကျောင်းသို့ ဆက်လက်တက်ခဲ့ပြန်သည်။
လေကြောင်းဆိုင်ရာနှင့် စက်ကိရိယာ ဆိုင်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်လှသောကြောင့် ခရစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုလေတပ်သို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
သူ၏ အရည်အချင်းများကြောင့် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်းခံရ၏။
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီ ၅ မိနစ် အချိန်တွင် လောင်းအိုင်လင်းရူးဇဗဲ့ လေယာဉ်ပျံကွင်းမှ တက်ခဲ့၍ နောက် တစ်ရက် (မေလ ၂၁ ရက်နေ့)တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့ လဗူဇေးလေ ယာဉ်ပျံကွင်း၌ ည ၁ဝ နာရီ ၂၁ မိနစ်အချိန် သက်ဆင်းခဲ့သည်။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို တစ်ယောက်တည်း ရှေးဦးစွာ ပျံသန်းဝံ့သူ ဖြစ်၍ လင်းဗတ်သည် လေယာဉ်ပျံ ကွင်းသို့ ဆင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပြင်သစ် ပြည်သူပြည်သားများက ဆီးကြိုဂုဏ်ပြုကြလေသည်။
မိုင်ပေါင်း ၃၆ဝဝ ကျယ်သောပင်လယ်ကို ၃၃ နာရီ ၂၉ မိနစ်နှင့်အရောက် ဖြတ်သန်း၍ မောင်းနိုင်သော လေသူရဲကောင်းကြီးဖြစ်လေသည်။
ဥရောပတိုက်မှ ထိပ်သီး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမားကပင် မြှောက်စားချီးကျူးခြင်း ခံရလေသည်။
ပါရစ်မြို့မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၌လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ကယ်လဗင်ကူးလစ်က နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ချီး ကျူးပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပပြီးလျှင် သူရဲကောင်းဆုတံဆိပ်ပင် ပေးအပ်ခဲ့လေ သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မတော်၌ပင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် အတန်းအထိ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
လင်းဗတ်၏ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ ပျံသန်းသော လေ ကြောင်းခရီး အဖြစ်အပျက်ကို နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာက ဒေါ်လာပေါင်း နှစ်သိန်းငါးသောင်းနှင့်ဝယ်သည်။
သူ၏ ကျွန်ုပ်တို့ ဟူသော စာအုပ်သည် တစ်ခါက အရောင်းရဆုံးစာအုပ်ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆိုင်ရာ မက္ကဆီကို သံအမတ်ဟောင်း၏ သမီးအန်းမောရိုးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်၏။
အန်းမောရိုး မှာလည်း အသံဖမ်းစက်(ရေဒီယို)အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ လေကြောင်း၌လည်း တွဲဖက်ပါဝင်နိုင်သူ ဖြစ်ရုံမက စာရေးဆရာလည်းဖြစ်၏။
လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့သည် နယူးယောက်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ မြောက်ဘက် လမ်းမှ ပျံသန်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ကလေးကို လူဆိုးများကပြန်ပေးဖမ်း၍ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြ၏။
ထိုအခါမှစ၍ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့လည်း စိတ်နှလုံးမချမ်းမသာဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေ ထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လာကာ အလုပ်ဟောင်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဖို့ဒ်မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်လေသည်။
၁၉၇၄ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:စွန့်စားသူများ‎။
ဟော့ကိုင်းဒိုး ကျွန်းနေရာကို ပြသော မြေပုံ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပရီဖက်ချာ အဆင့်နယ်မြေများတွင် အကြီးဆုံးနှင့် မြောက်ဘက် အကျဆုံး ဖြစ်သည်။
ယခင်က အဲဇို၊ ရဲဇို၊ ရဲဆို၊ ရက်ဆို စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဆုဂါရု ရေလက်ကြားသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းနှင့် ဟွန်ရှူးကျွန်းကို ပိုင်းခြားထားပြီး ကျွန်းနှစ်ကျွန်းကို ရေအောက်ရှိ ဆေးကန်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းဖြင့် ဆက်ထားသည်။
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆပ်ပိုရိုမြို့ဖြစ်သည်။
thumb|ဟွန်ရှူးကျွန်းမြေပုံ ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်း နှင့် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ဆုဂါရု ရေလက်ကြားခြား၍ တည်ရှိပြီး ရှိကိုးကုကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ကုန်းတွင်းပင်လယ် ခြားလျှက် တည်ရှိကာ ကျူရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကန်မွန်ရေလက်ကြားခြားလျှက် တည်ရှိသည်။
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၃ သန်း ရှိပြီး မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။
ကန်တိုလွင်ပြင် တိုကျိုမြို့၊ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆိုင်းတမမြို့၊ ချိဘမြို့တို့ ပါဝင်သော မဟာတိုကျိုဒေသတွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ကြသည်။
နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အများစုမှာ တိုကျိုမှ ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြို့များရှိရာ လမ်းကြောင်းတလျှောက်တွင် ရှိကြသည်။
ထိုဒေသကို တိုင်ဟဲအိယို ခါးပတ်ဟု ခေါ်ပြီး ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့၊ နာဂိုယာမြို့၊ ကိုဘေးမြို့နှင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ တို့ ပါဝင်သည်။
အနောက်မြောက်ဘက် ဂျပန်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
နီအီဂါတာသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရာ အဓိက နေရာဖြစ်သည်။
ကန်တိုးနှင့် နိုးဘိ လွင်ပြင်တို့တွင် စပါးနှင့် အသီးအနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြသည်။
ယာမာနာရှိသည် အဓိက သစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ဒေသဖြစ်ပြီး အာအိုမိုရီသည် ပန်းသီး စိုက်ပျိုးမှုဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်နေရာများမှာ ကျိုတို၊ နာရာနှင့် ကမာကူရ တို့ဖြစ်သည်။
နာမည် ကျော်ကြားသော ဖူဂျီတောင်သည်လည်း ဟွန်ရှူးကျွန်းတွင် ရှိသည်။
ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်းသည် ကျည်းသားဆန်ကို ကျည်းသားတုတ်နှင့် တစ်ယောက်တစ်လှည့် ကော်ထုတ်ရိုက်နှက်ကစားသည် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။
thumb|ထင်းသည် လူသားများ အဓိကထားသုံးစွဲခဲ့ရသည့် ပင်မလောင်စာဖြစ်ပြီး ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာ၏အတော်များများ၍ အားထားနေရဆဲဖြစ်သည်။
လောင်စာ (အင်္ဂလိပ်: fuel) ဆိုသည်မှာ ၎င်းကို ဖွဲ့စည်းသည့် အမှုန်တို့က အပူချိန်တခုထံသို့ မြင့်တက် ရောက်ရှိလျှင် ပြိုကွဲခြင်း ဖြစ်ပေါ်လျက် တစ်ခါတရံတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အခြားအမှုန်များနှင့် ဆက်လက်ဓာတ်ပြုမှုကြောင့် စွမ်းအင် ဖြာထွက်စေသဖြင့် ထိုစွမ်းအင်အလို့ငှာ လူတို့ အသုံးပြုကြသော ဒြပ်သားများ ဖြစ်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း လောင်စာကို ရှေးပဝေဏီ ကာလကပင် အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။
လူတို့သည် အစားအစာများ ချက်ပြုတ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အေးသည့်ရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့အား ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်းကောင်း မီးကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြဟန် တူသည်။
ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အပူစွမ်းအင်ကို လက်နက်များလုပ်ဆောင်သောလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးချလာနိုင်ကြလေသည်။
အပူစွမ်းအင်ကို အသုံးချပေးမှု နယ်လည်း ကျယ်သည်ထက် ကျယ်လာသည့် အလျောက် အပူစွမ်းအင်ကို ပိုမိုအင်အားကြီးမားစွာရရှိနိုင်ပြီး အသုံးပြုရာ၌ ပိုမိုလွယ်ကူ၍ သက်သာစေသည့် အသားဆီများ၊ သစ်သားများနှင့် မီးသွေးစသည့် အခြားလောင်စာများကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိလာကြလေသည်။
ထိုအချိန်မှာ ကြာမြင့်လှပြီဖြစ်၍ မည်သည့်အချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်ကိုကား မခန့်မှန်းနိုင်ချေ။
ကျောက်မီးသွေးကိုမူ သမိုင်းအရ ဘီစီ ၃ဝဝ ခန့်တွင် ဂရိပန်းပဲဆရာများက စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ စသည်တို့နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တို့ကို တွေ့ရှိလာကြလေသည်။
လောင်စာကို အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲခြားပြနိုင်သည်။
လောင်စာခဲတွင် သဘာဝမှဖြစ်သော လောင်စာနှင့် ပြုလုပ်စီမံယူသောလောင်စာဟူ၍ နှစ်မျိုးထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။
ကျောက်မီးသွေး၊ ထင်း၊ သစ်ဆွေးမီးသွေး စသည်တို့သည် ပထမအမျိုး၌ပါဝင်၍ ကုတ်ခေါ် မီးဖုတ်ပြီး ကျောက်မီးသွေးနှင့် မီးသွေးတို့မှာ ဒုတိယအမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ကျောက်မီးသွေးနှင့် ထင်းတို့ကို လေလုံသော အသုံးအဆောင်ထဲ၌ မီးတိုက်ပေးလျှင် မီးဖုတ်ပြီးကျောက်မီးသွေးနှင့် မီးသွေးတို့ကိုရရှိသည်။
ထို့ပြင် ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကတ္တရာတို့ကိုလည်း ရရှိသေးသည်။
ကျောက်မီးသွေးသည် အရေးအကြီးဆုံး လောင်စာဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှပေးသော စွမ်းအင်စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံမှာ ကျောက်မီးသွေးမှ ရသည်။
သစ်သားလောင်စာမှာ မီးခိုးအထွက်များပြီးလျှင် အလဟဿ အပူစွမ်းအင်ကို ဖြုန်းတီးသောကြောင့် ယခုအခါ၌ များစွာအသုံးမပြုတော့ချေ။
သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် မီးအလောင်နှေး၍ အပူစွမ်းအင် အနည်းငယ်ကိုသာ ပေးနိုင်သည်။
မီသွေးသည် ရှေးခေတ်များက သတ္တုလုပ်ငန်း၌ အရေးပါသည့် လောင်စာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါမူ ထိုထက်သာလွန်ကောင်းမွန်သော မီးဖုတ်ထားသောကျောက်မီးသွေးကို အသုံးပြုနေကြလေပြီ။
အခြားလောင်စာအခဲများမှာ ဖယောင်းတိုင်များအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော ပါရဖင်ဖယောင်းနှင့် တဲလိုးအမဲဆီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လောင်စာအခဲများကို စက်ရုံလုပ်ငန်းတွင်သာမက အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
လောင်စာအရည်ကို ရှေးကတည်းကပင် တွေ့ရှိအသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်မီလောင်စာအရည် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို ၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်ကမှ စတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။
အဓိကလောင်စာအရည်မှာ ရေနံစိမ်းဖြစ်သည်။
ရေနံစိမ်းမှတဆင့် ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ ပါရဖင်ဆီ၊ ထင်းဆီစသောအခြား လောင်စာအရည်များကို အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ခွဲထုတ်ယူကြရလေသည်။
ထိုလောင်စာများသည် အရည်ဖြစ်သည့်အလျောက် သိုမှီးခြင်း၊ သယ်ယူခြင်းတို့၌ လွယ်ကူသက်သာသည့်ပြင် ကျောက်မီးသွေးထက် နှစ်ဆမျှပို၍စွမ်းအင်ကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ယခုအခါတွင် မီးသင်္ဘောများ၊ မီးရထားများ၌ ကျောက်မီးသွေးအစား လောင်စာရည်ဖြင့် မောင်းနှင်သောစက်များကိုအသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်သည်။
လောင်စာအရည်သည် အင်ဂျင် (internal combustion engine) စက်များစတင် ပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် အရေးအကြီးဆုံး လောင်စာအဖြစ် ထိပ်တန်းသို့ရောက်လာခဲ့ပေသည်။
ဒီဇယ်အင်ဂျင်စက်များကို ဈေးပေါသောရေနံချေးနှင့် မောင်းနှင်နိုင်ပေသည်။
အသားဆီနှင့် အသီးအရွက်ဆီတို့မှာ ရှေးကမီးထွန်းညှိရန် အတွက် အထူးအသုံးဝင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ၌ ပပျောက်သလောက် ဖြစ်၏။
အရက်ပျံကို ပေါများစွာ ချက်လုပ်နိုင်သော်လည်း အရက်အဖြစ် အခွန်များကြီးလေးစွာ စည်းကြပ်ခြင်း၊ ကန့်သတ်ခြင်း ခံရသောကြောင့် ဈေးပေါပေါနှင့် ဝယ်ယူအသုံးမချနိုင်ဘဲ အချို့ဓာတ်မီးဆွဲအိမ်များ၌ မီးထွန်းညှိပေးရန်အတွက်သာ အနည်းငယ်အသုံးပြုကြသော်လည်း လောင်စာအရည်ကို ရေနံစိမ်းမှသာမက အခြားအရာဝတ္ထုများမှလည်း ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ချက်လုပ်နိုင်ပေသည်။
ရေနံမထွက်သော ဒေသတို့၌ စစ်အတွင်းခရီးလမ်းပြတ်နေသည့်အခါတွင် လောင်စာအရည်ကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ထုတ်ယူအသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
လောင်စာအငွေ့များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်မှာ အနှစ် ၁ဝဝ ကျော် ခန့်မျှသာရှိသေးသည်။
လောင်စာအငွေ့တို့ကို အုပ်စုခုနှစ်စု ခွဲနိုင်သည်။
ပထမအစုတွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ ကာဗွန်ဓာတ်ဝတ္ထုတို့အား အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ခွဲထုတ်ယူရသော ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ ကာဗွန်ဓာတ်ဝတ္ထုတို့ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသမျှ လောင်ကျွမ်းစေရာမှ ရရှိသော ဓာတ်ငွေ့၊ နီရဲနေသော ကာဗွန်ဓာတ်ဝတ္ထုပေါ်တွင် ရေနွေးငွေ့လွှတ်ပေး၍ ရရှိသောဓာတ်ငွေ့များပါဝင်သည်။
တတိယအစုတွင် ရေဓာတ်ငွေ့၊ ပရိုဂျူဆာဓာတ်ငွေ့၊ လေမှုတ်ဖိုမှဓာတ်ငွေ့ စသည်တို့ပါဝင်သည်။
သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို ကျောက်မီးသွေး သို့မဟုတ် ရေနံနှင့်ယှဉ်တွဲ၍ အပေါ်မှပိတ်ဖုံးလျက်ရှိသော ကျောက်တုံးအပေါက်များထဲ၌တွေ့ရသည်။
ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ကို ကျောက်မီးသွေးမှ ထုတ်ယူရသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့နှစ်ခုစလုံးမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဓာတ်ငွေ့များဖြစ်ကြ၍ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့မှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထက် ကြီးမားသောအပူအားကို ပေးစွမ်းနိုင်ပေသည်။
အခြားလောင်စာများထက် လောင်စာအငွေ့တို့က သာလွန်သောအချက်များမှာ ဖြန့်ချိထုတ်ဝေရန်လွယ်ကူခြင်း၊ အပူအား ကြီးမားစွာပေးနိုင်ခြင်း၊ မီးခိုးပြာမထွက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။