kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒုတိယသက်တမ်းအတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်စဉ်တွင်လည်း ဗီယက်နမ်တွင် အမေရိကန်တပ်များဆက်လက်၍ တိုက်ပွဲဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။
၁၉၇၀တွင် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ကျူးကျော်ခြင်း၊ ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် မြောက်ဗီယက်နမ်မြို့တော် ဟနွိုင်းမြို့အားဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ဟိုင်ဖုံဆိပ်ကမ်းအား မိုင်းထောင်ပိတ်ဆို့ခြင်းများအား လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုသို့စစ်ပွဲအရှိန်မြင့်နေသည့်တိုင် နစ်ဆင်သည် ဒုတိယသမ္မတသက်တမ်းအတွက် ၁၉၇၂၊နိုဝင်ဘာတွင် မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရပြန်သည်။
၁၉၇၃၊ ဇန်နဝါရီတွင်မူ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲအဆုံးသတ်သည်။
ထိုသို့အောင်မြင်မှုများ ရရှိနေသော်လည်း ဂျွန်ဆင်သည် ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံတွင် တာဝန်ရှိကြောင်း ဗဟိုတရားရုံးနှင့် လွှတ်တော်တို့မှ စွဲချက်တင်ခြင်းကို ခံရသည်။
သမ္မတအာဏာဖြင့် ထိုစွဲချက်ကို ပယ်ချရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်သဖြင့် အဆိုပါအရှုပ်တော်ပုံနှင့် ပက်သက်သည့်အထောက်အထားများအား ၁၉၇၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၅ရက်နေ့တွင် တရားရုံးသို့တင်ပြပေးခဲ့ရပြီး အပြစ်ထင်ရှားကြောင်းဆုံးဖြတ်ခံရသဖြင့် ဩဂုတ်လ၊ ၉ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးခဲ့ရသည်။
သို့ဖြင့်နစ်ဆင်သည် အမေရိကန်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုကဲ့သို့အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရသည့် တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတဖြစ်သွားရသည်။
ဘဝနိဂုံး သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးရသော်လည်း နစ်ဆင်သည် ဝါရင့်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးလောကတွင် ဆက်လက်၍လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၊ ၂၂ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ယခုပဲခူးဟုခေါ်သော ဟံသာဝတီနေရသည် အလွန်ရှေးကျသော အခါကာလက ပင်လယ်ရေပြင် ဝန်းရံလျက်ရှိခဲ့သည် နောက် များမကြာမီတွင် ကျွန်းငယ်ကလေးတစ်ကျွန်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ထိုကျွန်းငယ်မှာ အလွန်သေးငယ်၍ ဟင်္သာဖိုမ နှစ်ကောင် မနားလောက်သောကြောင့် ဟင်္သာဖို၏ ကျော်ထက်တွင် ဟင်္သာမက နားရ၏။
ဤသို့ ဟင်္သာဖိုမနားသော ကျွန်းအရပ်ဖြစ်၍ ဟံသာဝတီဟု တွင်လေသည်။
ဤနေရာသည် မွန်တို့၏ နယ်မြေတွင်း ဖြစ်သော်လည်း အိန္ဒိယတိုင်းသား ကုလားများ ရောက်လာ၍ ထိုကျွန်းကို ပိုင်ဆိုင်လိုသောကြောင့် သံတိုင်ကို စိုက်မှတ်ထားလိုက်လေသည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော် ထိုဟင်္သာဖိုမကား မြတ်စွာဘုရား ဗျာဒိတ်ထားခြင်း ခံရသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားသက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်အခါက အရှင်အာနဒ္ဒာနှင့် ဒေသစာရီကြွတော်မူလာစဉ် ထိုအရပ်သို့ ရောက်သောအခါ ဟင်္သာဖိုမက မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပူဇော်သဖြင့် ဤသို့ ဗျာဒိတ်ထားတော်မူခဲ့သည်။
ဤဟင်္သာဖိုမတို့သည် ငါ့အား ပူဇော်ရသော အကျိုးအားကြောင့် ဤအရပ်ဒေသတွင် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးသော မင်းဖြစ်လိမ့်မည်။
ဤနေရာသည်လည်း အလွန်စဉ်ကားသော မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်လိမ့်မည်။
မြတ်စွာဘုရား ဗျာဒိတ်တော်အတိုင်းပင် ထိုနေရာသည် ဟံသာဝတီမင်းနေပြည်တော်ဖြစ်၍ ယခုထက်တိုင် ပဲခူးမြို့ဟု ထင်းရှားနေပေသည်။
မင်းသား ညီနောင် သထုံဘုရင်၏ သားတော်များဖြစ်သော သမလနှင့် ဝိမလညီနောင်နှစ်ပါးတို့သည် အသက် ၁၇ နှစ်ခန့်၌ မြို့နန်းအသစ်တည်ထောင်ရန် လှည့်လည်ရှာဖွေကြသောအခါ ထိုဟံသာဝတီကျွန်းကို တွေ့လေသည်။
သို့သော် သံတိုင်စိုက်ထားသော ကုလားတို့က သူတို့ သံတိုင်စိုက်ထားသည်မှာ အနှစ် ၉၀ ခန့်ရှိပြီဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့သာ ထိုကျွန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထိုက်သည်ဟု ကာကွယ်ပြောဆိုလေ၏။
မွန်မင်းသားတို့ကလည်း ဤနေရာသည် မွန်တို့နယ်မြေဖြစ်သဖြင့် ငါတို့သာ ပိုင်ဆိုင်ထက်သည်ဟု အကြောင်းပြ ပြောဆိုပြန်၏။
နောက်ဆုံးတွင် မွန်မင်းသားတို့က ဉာဏ်ကူ၍ ကုလားများမသိအောင် သံတိုင်အောက်က သံကောက်ကိုးစင်းကို မြှုပ်ထားလိုက်ပြီးလျှင် မိမိတို့က အလျှင် ဦးကြောင်းကို အခိုင်အမာ ပြောဆိုကြလေသည်။
ထိုသို့ ပြောသည်ကို ကုလားတို့က ယုံကြည်၍ တူးကြည့်ကြရာ ပြောသည့်အတိုင်း သံကောက် ကိုးစင်းကို တွေ့ရှိကြသောကြောင့် မွန်မင်းသားတို့က ကျွန်းကို ရရှိလေသည်၊ ထိုအခါ မြို့နန်းအသစ်တည်၍ နောင်တော် သမလမင်းက မင်းပြု၏။
ညီတော် ဝိမလကို အိမ်ရှေ့ ပေးထား၏။
ကွန်းမင်းသား သမလမင်းသည် ဖရုံစိုက်ပျိုးစားသောက်သောသူများ၏ သမီးဖြစ်သော မယ်ကပီထော် ဆိုသူကို မိဖုရားမြှောက်၏။
မယ်ကပီထော်သည် အလွန်လှပသော ရုပ်အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။
ထိုမယ်ကပီတော်မှ သားတော်တပါး ဖွားမြင်၍ ၅လ -၆လခန့်ကြသော် သမလမင်းနတ်ရွာစံ၍ ညီတော်ဝိမလမင်း နန်းတက်၏။
ဝိမလမင်းသည် မရီးတော်ကိုပင် မိဖုရားမြှောက်ပြန်၏။
သားတော်ကလေးကိုကား ရန်သူဖြစ်မည်စိုး၍ နယ်စွန်နယ်ဖျားသို့ သွား၍ စွန့်ပစ်ရမည်ဟု မိန်လေ၏။
ထိုအတိုင်း ပေါင်းလောင်းမြစ်၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ကွန်အသားရွာ မွန်ကရင်လူမျိုး မုဆိုမ မိနန်းကလိုင်း၏ ကျွဲခြံဝ၌ ညအခါ ကလေးကို စွန့်ပစ်ခဲ့လေသည်။
နံနက်စောစော ကျွဲတို့ကို လွှတ်ချိန်တွင် ကျွဲမကြီးတကောင်သည် အလျင်ထွက်၍ ခြံဝရှိ ကလေးကို ခွ၍ ရပ်နေ၏။
ထိုအချင်းအရာကို ကျွဲရှင် မိနန်းကလိုင်းကတွေ့ရှိ၏။
သားအမှတ်ဖြင့် မွေးစားထားလေသည်။
ဤသူငယ်ကြီးပြင်းလာသောအခါ ကျွဲနွားများကို ထိန်းကျောင်းရ၏။
ကျွဲတို့ကို ယုယ ညှာတာသဖြင့် ကျွဲတို့ကလည်း ခင်မင်ယဉ်ပါးလေသည်။
ထိုသူငယ်သည် ကျွဲနွားများကို ထိန်းကျောင်းနေရင်း ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း ခုန်ပေါက်ကစားနေရသောကြောင့် အလွန်သန်စွမ်းလေသည်။
ကုလားရန်ကို ဖြိုဖျက်ခြင်း ဝိမလမင်း နန်းစံ ၈နှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ ကုလားတို့အား အရပ် ၇ တောင်မြင့်သော လန်ဘားဆိုသူ ကုလားကြီးက ဗိုလ်ပြုလျက် သင်္ဘော ၇ စင်းဖြင့် လာရောက်ကြပြန်၏။
ထိုကုလားရန်ကို ဖြိုဖျက်ရန် လူစွမ်းကောင်းကို လိုက်လံရှာဖွေရာ မွန်မင်းသား ကွန်အသားကို တွေ့ရှိသဖြင့် နန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်လာလေသည်။
ကွန်အသားနှင့် ကုလားကြီး လန်ဘားတို့နှစ်ယောက်ချင်း တိုက်ကြံစည်ဟု သဘောကျသဖြင့် ကုလားကြီးက သံချပ်အင်္ကျီဝတ်လျှက် ငှက်ပျောရွက်ခန့်ရှိ ဓားကြီးကို ထမ်းလာ၏။
မင်းသားကလည်း ငှက်ပျောရွက်ခန့်ရှိ လုံနှစ်စင်းကို ဆွဲ၍ ထွက်လာ၏။
နှစ်ယောက်ရင်ဆိုင်မိ၍ တိုက်အံ့ဆဲဆဲတွင် မင်းသားက ဉာဏ်ကူ၍ "ငါတို့နှစ်ယောက်ချင်း တိုက်ကြမည်ဟု ဂတိထားပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် နောက်လိုက်အကူအညီခေါ်ခဲ့သနည်း" ဟူ ဆိုလိုက်၏၊၊ ကုလားကြီးက အကယ်ပင် ထင်မှတ်၍ "ငါ့မှာ အဖော်မပါပါတကား" ဟု ဆိုကာ နောက်သို့ လှည့်ကြည့်လိုက်၏။
ထို့သို့ကြည့်သော ခဏ၌ မွန်မင်းသားက ကုလားကြီး၏ လည်မျိုကို လှံဖြင့်ထိုးလိုက်ရာ ကုလားကြီး ကျလေ၏။
ဝိမလမင်းသည် ကုလားကြီးကျဆုံးသည်ကို အားရတော် မူသဖြင့် တူတော်အား အိမ်ရှေ့အရာ ပေး၏။
ဝိမလမင်း နတ်ရွာစံသော် အသားမင်းသား နန်းတက်၍ နန်းစံနှစ် အနှစ် ၂၀ မျှမင်းပြုပြီး နတ်ရွာစံ၏။
မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
ပုဂံပြည်ကြီး ပျက်စီးသွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် တိုင်းငယ်ပြည်ငယ်တို့ ပေါ်ပေါက်လာရာ ရှမ်းလူမျိုးအဆက်အနွယ်များတည်ထောင်လာခဲ့သော မြင်စိုင်း၊ မက္ခရာ၊ ပင်လယ်မြို့တို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ထင်ရှားလာခဲ့ပေသည်။
ထိုရှမ်းလူမျိုးအဆက်အနွယ်များပင် ပင်းယမြို့နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်သောမင်းမှာ ဆင်ဖြူရှင်တစီးရသော တစီးရှင် သီဟသူမင်းကြီးဖြစ်၍ စစ်ကိုင်းမြို့ကို တည်ထောင်သောမင်းမှာ တစီးရှင် သီဟသူ၏ သားတော်အငယ်ဆုံးအသင်္ခယာစောယွန်းဖြစ်သည်။
အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ နောင်တော်မှာ ပင်လယ်မြို့စား ငါးစီးရှင် ကျော်စွာဖြစ်သည်။
ငါးစီးရှင်ကျော်စွာနှင့် အသင်္ခယာစောယွန်းတို့သည် ညီအစ်ကိုချင်းဖြစ်သော်လည်း တဦးက တစ်ဦးထက်အင်အားကြီးမားသွားမည်ကို စိုးရိမ်နေသောကြောင့် မသင့်မြတ်ကြချေ။
တခါသော် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာသည် ပင်လယ်မြို့ကို စားရစဉ်အခါက ညီတော် စစ်ကိုင်းမြို့စား အသင်္ခယာစောယွန်းကို လုပ်ကြံချေဟု ငခင်ညိုဟူသော ကျွန်ရင်းတယောက်ကို စေတော်မူလိုက်သည်။
နတ်တင်ပွဲကို စားသောက်ခြင်း ငခင်ညိုလည်း စစ်ကိုင်းမြို့ဘက်သို့ ကူး၍ အရိပ်အခြည်ကို ကြည့်ရှူရာ အခွင့်မသာသောကြောင့် တောထဲတွင် ၃ ရက်ကြမျှ ပုန်းအောင်းနေရ၏။
တောထဲတွင် ပုန်းအောင်းနေရသဖြင့် အစားအစာမစားရသောကြောင့် အလွန်ဆာလောင်မွတ်သိပ်လျက်ရှိသည်။
နောက်မှ နန်းတော်ထဲသို့ ဝင်နိုင်လေ၏။
နန်းတော်ထဲတွင် စစ်ကိုင်းမင်းက မဟာဂီရိနတ်အား တင်မြှောက်ပသထားသော စားသောက်ဖွယ်ရာတို့ကို တွေ့ရလျှင် ဆာလောင်မွတ်သိပ်လှသောကြောင့် စားလိုက်လေသည်။
ကျေးဇူးသစ္စာစောင့်သိပုံ ထိုသို့စားပြီးမှ နန်းတော်အတွင်းဆောင်သို့ဝင်၍ စက်တော်ခေါ်နေသော အသင်္ခယာစောယွန်း၏ ခေါင်းရင်းတွင် ရပ်လျက် ဤသို့တွေး၏။
ဤစစ်ကိုင်းမင်းသည် ယခုပင် ငါ၏ ထမင်းသခင်ကျေးဇူးရှင်ဖြစ်သည်။
ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားလျှင် ငါ၌ အပြစ်ဝန် အလွန်ကြီးလေလိမ့်မည်။
သို့သော် သူ့ကို လုပ်ကြံရန်လာပါလျက်နှင့် မလုပ်ကြံဘဲ ပြန်သွား၍ ငါ့အရှင်က သတ်သော် တစ်သက်သာသေရပေမည်။
ထမင်းရှင်ကို ပြစ်မှားလျှင်မူကား ဘဝအဆက်ဆက်၌ မကောင်းကျိုးများတော့မည်တကားဟု တွေးတော်ပြီးလျှင် ဓားကို စွပ်တုံ-ချွတ်တုံပြုပြီးမှ စစ်ကိုင်းမင်းထံသို့ ငါရောက်ခဲ့ကြောင်း သက်သေပြရန် ခမည်းတော် ပင်းယမင်း-တစီးရှင် သီဟသူက စစ်ကိုင်းမင်းအား ပေးထားသော ပတ္တမြားဓားကို ယူ၍ ပြန်ခဲ့လေသည်။
ချီးမြှောက်ခံရခြင်း ပင်လယ်သို့ ရောက်လျှင် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာအား အကြောင်းအရာအလုံးစုံကို တင်လျှောက်၍ ပတ္တမြားဓားကို ဆက်သလေ၏။
ငါးစီးရှင်သည် ငခင်ညို၏လျှောက်တင်ချက်ကို သဘောကျ၍ ငါ့ကျွန် ငခင်ညိုသည် ထမင်းတစလောင်းရှင်၏ ကျေးဇူးကိုပင် ဤမျှသိပေသည်။
ငါနေ့တိုင်းမပြတ် သားမယားနှင့်တကွ ကျွေးမွေးနေသော ကျေးဇူးကိုကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိအံ့နည်းဟု ချီးမွမ်းပြီးလျှင် များစွာဆိုလာဘ်ပေး၍ ချီးမြှောက်ထားလေသတည်း။
မြန်မာ့သမိုင်းပုံပြင်၊ စာမျက်နှာ-၅၉ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ် ကဏ္ဍ:ပထမရှမ်းခေတ်။
ဂဲရက် ဖို့ဒ် Gerald Ford center|250px မွေးနေ့၁၄၊ ဇူလိုင်၊ ၁၉၁၃မွေးရပ်အိုဟားမားမြို့၊ နီဘရားစကားပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့ ၂၂ရက်၊ ဧပြီလ၊၁၉၉၄ခုနှစ်ကွယ်လွန်ရပ်ရန်ချိုမီလားဂျ် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၈ဦးမြှောက်သမ္မတ၊ အလုပ်အကိုင် အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၉၊ ဩဂုတ်၊ ၁၉၇၄ – ၂၀၊ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၇၇ဒုတိယ သမ္မတနယ်လ်ဆင် ရော့ခ်အဖဲလားလွှဲအပ်သူရစ်ချက် နစ်ကဆင်ဆက်ခံသူဂျင်မီ ကာတာနိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ထူးခြားစွာဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရခြင်းမရှိဘဲ ဒုတိယသမ္မတရာထူး၊ ထိုမှ သမ္မတရာထူးရရှိခဲ့သူမှာ ဖို့ဒ်တစ်ဦးသာရှိသည်။
၃၈ဦးမြောက်သမ္မတ ဖို့ဒ်အား နီဘရားစကားပြည်နယ်၊ အိုဟားမားမြို့တွင် ၁၄၊ ဇူလိုင်၊ ၁၉၁၃ခုနှစ်က ဖွားမြင်သည်။
မိဘများမှာ လစ္စလီနှင့် ဒေါ်ရသီ ဂတ်နာကင်း တို့ဖြစ်ကြသည်။
အသက်၂နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများအိမ်ထောင်ပြိုကွဲသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူနှင့် လိုက်ပါနေထိုင်ရင်းမှ မိခင်၏နောင်အိမ်ထောင်ဖြစ်သူ ဂဲရက် ရုဒေါ့ဖ်ဖို့ဒ်နှင့် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
ပထွေးဖြစ်သူမှာ ဖို့ဒ်အား သားအရင်းကဲ့သို့ချစ်ခင်စောင့်ရှောက်သလို အမည်နာမအား ၎င်းအမည်ဖြင့်ဆက်ခံစေသည်။
မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဂရင်းရပ်ပစ်မြို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ တွင် မီချီဂန်တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၄၁တွင် ယေးလ်တက္ကသိုလ်တို့မှ ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ဂရင်းရပ်ပစ်တွင်ပင် ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းနှင့် နိုင်ငံရေး ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ရေတပ်သို့ဝင်ရောက်အမှုထမ်းကာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၄၆တွင် တပ်မှထွက်ခဲ့ပြီး ရီပါပလီကန်ပါတီဝင်အဖြစ် နိုင်ငံရေးလောကသို့ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ခုနှစ်မှစကာ အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီးနောက် ထိုရာထူးတွင် ၂၅နှစ်တိုင် ဆက်လက်ရွေးချယ်ခံရသည်။
ထိုနှစ်များအနက်မှ ၈နှစ်မှာ အောက်လွှတ်တော် ရီပါပလီကန်အမတ်များ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
သမ္မတအဖြစ်သို့ ၁၉၇၃ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၂ရက်တွင် ဒုတိယသမ္မတစပီရိုး အက်နျူး ရာထူးမှနုတ်ထွက်ရပြီးနောက်တွင် သမ္မတနစ်ကဆင်က ဖို့ဒ်အား ဒုသမ္မတရာထူးအတွက် ခေါ်ယူခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ခန့်အပ်ခြင်းမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက် အမှတ်၂၅ကို စတင်ကျင့်သုံးခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၉ရက်တွင် သမ္မတနစ်ကဆင် ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရပြီးနောက် ဖို့ဒ်သည် သမ္မတရာထူးကို ဆက်ခံရသည်။
သမ္မတရာထူးရလျှင် အစိုးရအနေဖြင့် ကျဆင်းခဲ့ရသော ဂုဏ်သိက္ခာအတွက် ပြန်လည်အဖတ်ဆယ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ရာ ထောက်ခံမှုများရသလို တဖက်မှလည်း နစ်ကဆင်အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သောကြောင့် ဝေဖန်မှုများကို ခံရသည်။
သမ္မတသက်တမ်း၏ ပထမ၂၁လအတွင်း ဥပဒေကြမ်း ၄၈ခုကို အတည်မပြုဘဲ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချပစ်ခဲ့သည်။
အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းကို လျော့ချရာ မဆိုစလောက်သာအောင်မြင်သော်လည်း နိုင်ငံခြားရေးတွင် သမ္မတနစ်ကဆင်လက်ထက် ရရှိထားသော အခြေခံများ မပျက်စေဘဲဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ရွေးကောက်ပွဲတွင်မူ ပြိုင်ဖက် ဂျင်မီ ကာတာအား မဲနည်းငယ်ဖြင့် ကပ်၍ရှံးနှိမ့်ခဲ့ရသည်။
၂၀၀၆ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ရန်ချို မီလားဂျ်ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဗိုလ်ဟူသည် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ဖိစီးတတ်သော တရားဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိပါသည်။
၎င်းတို့မှာ ဖော်ပြလတ္တံပါအတိုင်း ၅ ပါးရှိသည်။
သက္ကာယဒိဋ္ဌိနိုင်ငံကြီးကို တိုက်ဖျက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (၅) ဦး၊ ကြီး (၅) ကြီး ပင် ဖြစ်သည်။
သဒ္ဓါဗိုလ် = သဒ္ဓါဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ ၂။
ဝီရိယဗိုလ် = ဝိရီယဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ ၃။
သတိဗိုလ် = သတိဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ ၄။
သမာဓိဗိုလ် = သမာဓိဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ ၅။
ပညာဗိုလ် = ပညာဖြင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့ကို တိုက်ဖျက်ခြင်း၊ ယင်းဗိုလ်များမှာလည်း ဣန္ဒြေငါးပါးကဲ့သို့ပင် ပကတိဗိုလ်များမဟုတ်ဘဲ ဘာဝနာဗိုလ်များဖြစ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက် − သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုးကား Category: ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၄၁ ဦးမြောက် သမ္မတ ဂျော့ချ် ဟားဘတ် ဝေါ်လ်ကာ ဘုရှ်အား မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ မီလ်တန်မြို့တွင် ၁၂၊ဇွန်၊ ၁၉၂၄ တွင်ဖွားမြင်ပြီး ၂၀၁၈၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၃၀ရက် နေ့တွင်ကွယ်လွန်သည်။
မိဘများမှာ ပရက်စကော့နှင့် ဒေါ်ရသီ ဝေါ်လ်ကာဘုရှ်တို့ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အမေရိကန် ရေတပ်တွင် လေယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ စစ်အပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ရရှိသည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တွင် အခြေချကာ ၁၉၅၃တွင် ရေနံကုမ္ပဏီတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ရန် အကူအညီပေးခဲ့သည်။
ဘုရှ်သည် အသက် ၉၄ နှစ်အရွယ် ၂၀၁၈ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ ရီပါပလီကန်ပါတီသို့ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၆၄တွင် တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ကိုယ်စားပြုအမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်အမတ် နေရာအတွက် အရွေးခံရာ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၆၆နှင့် ၁၉၆၈များတွင် အမေရိကန်အောက်လွှတ်တော်အတွက် ရွေးချယ်ခံရကာ ၁၉၇၀တွင် အထက်လွှတ်တော်အတွင် တဖန်ပြန်လည် ရွေးချယ်ခံရာတွင် ထပ်မံ၍ ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၇၁-၁၉၇၃ အထိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်၊ ၁၉၇၄-၁၉၇၅အထိ တရုတ်နိုင်ငံရှိ အမေရိကန်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးရုံးအကြီးအကဲ၊ ၁၉၇၆-၁၉၇၇တွင် အမေရိကန် ဗဟိုထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ (စီအိုင်အေ) ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ခုနှစ် အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ရီပါပလီကန်ပါတီအတွင်း သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရာတွင် ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သော်လည်း ပြိုင်ဖက်ဖြစ်သူ ရော်နယ် ရေဂင်က ဒုသမ္မတရာထူးအတွက် ကမ်းလှမ်းခြင်းကို လက်ခံသဖြင့် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအပြီး ရေဂင်အနိုင်ရရာ ဒုသမ္မတဖြစ်လာသည်။
၁၉၈၁-၁၉၈၉အတွင်း ရေဂင်သမ္မတသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဒုသမ္မတအဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ပြီး ၁၉၈၈ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မလောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ရာ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ မိုက်ကယ် ဒူကာကစ်အား အနိုင်ရ၍ သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သမ္မတသက်တမ်း သမ္မတတာဝန်ယူစတွင် နှစ်စဉ်အစိုးရ ရသုံးခန့်မှန်းငွေစာရင်းနှင့် ပြည်ပကုန်သွယ်ရေးတွင် အကြီးအကျယ်လိုငွေများပြနေသဖြင့် ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြကာ စစ်အသုံးစရိတ်အား ဖြတ်တောက်လျော့ချ၍ ကုစားကာ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေကောင်းမွန်လာအောင် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ကျန်းမာရေး-လူမှုရေးလိုအပ်ချက်အဖြစ် အမျိုးသမီးများ သန္ဓေသားဖျက်ချခြင်းဥပဒေကို ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချခဲ့သည်။
၁၉၉၀တွင် ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြခြင်း လျော့ချရေးစီမံချက် ဥပဒကို လက်မှတ်ထိုးအတည်ပြုပြီး ဥပဒေအရ အခွန်များတိုးမြှင့်ကောက်ခံခြင်း ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာရေးရာတွင် ဘုရှ်သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ပြီး အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ဒီမိုကရေစီကျင့်သုံးခြင်းကို အားပေးခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့်လည်း ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် အားထုတ်သည်။
၁၉၈၉၊နိုဝင်ဘာတွင် ပနားမားသို့ တပ်များစေလွှတ်ကာ အာဏာရှင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မန်နျူရယ် နိုရေးဂါးအား ဖမ်းဆီးကာ အစိုးရအဖွဲ့အားဖြုတ်ချပစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀၊ဩဂုတ် တွင် အီရတ်အစိုးရက အိမ်နီးချင်း ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်သဖြင့် ဘုရှ်အနေဖြင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် ကူဝိတ်မှ အီရတ်ကျူးကျော်တပ်ဖွဲ့များကို မောင်းထုတ်ရန် အမေရိကန်တပ်များစေလွှတ်ကာ တိုက်ပွဲဝင်သည်။
ဘုရှ်၏ ကမကထပြုမှုဖြင့် ထိုကျူးကျော်စစ်အား နှိမ်နှင်းရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ဦးဆောင်မှုဖြင့် နေတိုးအဖွဲ့ဝင် တပ်များ၊ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်ဝင်နိုင်ငံများမှ တပ်များပါဝင်သော ညွှန့်ပေါင်းတပ်ဖြင့် ကူဝိတ်ရှိ အီရတ်တပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
တိုတောင်းလှသော ၄ ရက်ကြာထိုးစစ်အပြီးတွင် မိမိဖက်မှ အကျအဆုံးနဲပါးစွာဖြင့် အီရတ်တပ်များအား ကူဝိတ်မှ ပြန်လည်တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး အကြီးအကျယ်အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရှ်အနေဖြင့်လည်း သမိုင်းတလျှောက်လူထုထောက်ခံမှုနှုန်းအမြင့်ဆုံး သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သို့သော် ၁၉၉၁နှောင်းပိုင်းတွင်မူ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုနှင့်အတူ ဘုရှ်၏ လူကြိုက်များမှုမှာလည်း ကျဆင်းလာပြီး ၁၉၉၂ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြိုင်ဖက်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း ဘီလ် ကလင်တန်အား ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေးမျိုးဆက် ၄၃ ဦးမြောက်အမေရိကန်သမ္မတ ဂျော့ချ် ဝေါ်လ်ကာ ဘုရှ်မှာ ဘုရှ်၏သားဖြစ်သဖြင့် အမေရိကန်သမ္မတသမိုင်းတလျှောက်တွင် ရှားပါးသည့် အဖေနှင့်သား သမ္မတမျိုးဆက်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
အရိယာမဂ်သည် သောတာပတ္တိမဂ် = ပဌမမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ် = ဒုတိယမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ် = တတိယမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ် = စတုတ္ထမဂ် ဟု လေးမျိုးရှိ၏၊ ယင်းမဂ်လေးမျိုး၌ ယှဉ်သော စေတသိက်များတွင် ၁။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ = ပညာ၊ ၂။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ဝိတက်၊ ၃။
သမ္မာဝါစာ = ဝိရတီ၊ ၄။
သမ္မာကမ္မန္တ = ဝိရတီ၊ ၅။
သမ္မာအာဇီဝ = ဝိရတီ၊ ၆။
သမ္မာဝါယာမ = ဝီရိယ၊ ၇။
သမ္မာသတိ = သတိ၊ ၈။
သမ္မာသမာဓိ= ဧကဂ္ဂတာဟု စေတသိက်ရှစ်လုံးပါဝင်ရာ ယင်းစေတသိက်ရှစ်လုံးကို မဂ္ဂင် ရှစ်ပါးဟု ခေါ်၏။
မဂ် ထိုမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးအပေါင်းကိုပင် ပါဠိသက် မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် မဂ်ဟု သုံးနှုန်း ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိစသော တစ်ပါးစီကို မဂ္ဂင်ဟု ခေါ်၍ ယင်းရှစ်ပါး အပေါင်းကို မဂ်ဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
မဂ္ဂပုဒ်၏ အကြောင်းဗျုပ္ပတ် အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ကြရာ၌ - ကိလေသာတို့ကို သတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ သွားတတ်သောကြောင့်မဂ်၊ နိဗ္ဗာန်ကိုရှာမှီး တတ်သောကြောင့်မဂ်၊ နိဗ္ဗာန်ကိုအလိုရှိသော သူတို့သည် ကျင့်အပ်သောကြောင့် မဂ် စသည်ဖြင့် အဋ္ဌကထာဋီကာများ၌ အမျိုးမျိုးပင် ဖော်ပြကြ၏။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၉။
မ၊ဋီ၊၁၊၁၉၅)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို လောကီမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး နှင့် လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပြီး၊ လောကီမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတွင်လည်း သမထပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး နှင့် ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
သမထပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး သမထပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် စိတ်တည်ငြိမ်မှု (သမာဓိ) ကို အဓိကထားပြီး ကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယောဂါဝစရရဟန်းတော်တစ်ပါးသည် ဤမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြည့်ကျင့်ရသည်။
သီလမဂ္ဂင်သုံးပါး သမ္မာဝါစာ= ဝစီဒုစရိုက်လေးပါး (မုသား၊ ကုန်းတိုက်၊ ရိုင်းစိုင်း၊ အချည်းနှီးစကား) မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
သမ္မာကမ္မန္တ= ကာယဒုစရိုက်သုံးပါး (သတ်ခြင်း၊ ခိုးခြင်း၊ မှားယွင်းသောကာမဂုဏ်) မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
သမ္မာအာဇီဝ= မိစ္ဆာအာဇီဝ (မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှု) မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
ဤသီလသုံးပါးကို စင်ကြယ်အောင် ဖြည့်ကျင့်ပြီး၊ သမထပိုင်း၏ အုတ်မြစ်အဖြစ် ဆောက်တည်ရသည်။
သမာဓိမဂ္ဂင်သုံးပါး သီလတည်းဟူသော မြေပေါ်တွင် ရပ်တည်ပြီး၊ သမာဓိမဂ္ဂင်သုံးပါးကို ကျင့်ရသည်။
သမ္မာဝါယာမ= ဥပမာ၊ ကသိုဏ်းကို ရှုရာ၌ ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း၊ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေအောင် အားထုတ်ခြင်း။
သမ္မာသတိ= ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို အမှတ်ရနေ၍ သတိမြဲခြင်း။
သမ္မာသမာဓိ= ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံတစ်ခုတည်း၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်း။
ပညာမဂ္ဂင်နှစ်ပါး သမ္မာဒိဋ္ဌိ= ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း (ဈာနသမ္မာဒိဋ္ဌိ)။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ= ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ်အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း။
အကယ်၍ ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်ပါက၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ= ဓာတ်ကြီးလေးပါး၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ= ဓာတ်လေးပါး၏ သဘာဝလက္ခဏာအာရုံပေါ်သို့ ဘာဝနာစိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း။
သမ္မာဝါယာမ= ဓာတ်ကြီးလေးပါးအာရုံကို သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း၊ ဘာဝနာစိတ်ကို ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေအောင် အားထုတ်ခြင်း။
သမ္မာသတိ= ဓာတ်ကြီးလေးပါးအာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်း၊ မမေ့ပျောက်ခြင်း။
သမ္မာသမာဓိ= ဓာတ်ကြီးလေးပါးအာရုံ၌ စိတ်တည်ငြိမ်နေခြင်း။
ဤသီလမဂ္ဂင်သုံးပါး၊ သမာဓိမဂ္ဂင်သုံးပါး၊ ပညာမဂ္ဂင်နှစ်ပါး ပေါင်းလျှင် သမထပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဖြစ်လာသည်။
၎င်းသည် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိရန် ရည်ရွယ်ပြီး၊ ဝိပဿနာပိုင်းသို့ ဆက်လက်တိုးတက်ရန် အုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် သစ္စာလေးပါး (ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာ) ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် ကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။
ဘုရားရှင်က မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် (မ၊၁၊၈၈) တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိကို လေးမျိုးခွဲခြားဟောကြားထားသည်။
သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဒုက္ခသစ္စာ= ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး (ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာ) ကို သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
၎င်းတို့သည် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည်။
သမုဒယသစ္စာ= တဏှာ၊ ကိလေသာ၊ အကုသိုလ်တရားများ၊ ကုသိုလ်တရားများကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်သော ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ၊ အဝိဇ္ဇာ၊ သင်္ခါရ စသည့် အနုလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
နိရောဓသစ္စာ= အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ သင်္ခါရ စသည်တို့ ချုပ်ငြိမ်းပုံ (ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကို သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
မဂ္ဂသစ္စာ= နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ကျင့်စဉ်ဖြစ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို သိသော ဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ။
ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး သမ္မာဒိဋ္ဌိ= သစ္စာလေးပါးကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ= သစ္စာလေးပါးအာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း။
သမ္မာဝါယာမ= သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း။
သမ္မာသတိ= သစ္စာလေးပါးကို အမှတ်ရနေခြင်း။
သမ္မာသမာဓိ= သစ္စာလေးပါးအာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ တည်ကြည်နေခြင်း။
သီလမဂ္ဂင်သုံးပါး (သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ) ကို ကြိုတင်ဖြည့်ကျင့်ထားပြီး ဖြစ်သည်။
ဤမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် လောကီမဂ္ဂသစ္စာ ဖြစ်ပြီး၊ အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ ရှေးအဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်ရမည့် ပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ် ဟု အဋ္ဌကထာများတွင် ဖော်ပြထားသည် (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၅)။
ဤကျင့်စဉ်သည် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေပြီး၊ လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသို့ ဦးတည်သည်။
လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် ဝိပဿနာဉာဏ်ရင့်ကျက်ပြီး၊ အရိယမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံယူ၍ ကိလေသာများကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်သည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ= မဟာအသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်း (မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ)။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ= နိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း။
သမ္မာဝါယာမ= နိဗ္ဗာန်ကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း။
သမ္မာသတိ= နိဗ္ဗာန်အာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်း။
သမ္မာသမာဓိ= နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်း။
သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ= အရိယမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာများကို ပယ်သတ်သောကြောင့် ဤသီလသုံးပါး ရှေးရှုတည်နေသည်။
ဤလောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း မဂ္ဂသစ္စာဖြစ်ပြီး၊ အရဟတ္တမဂ်အခိုက် ကိလေသာများကို အနုပ္ပါဒနိရောဓ (နောင်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်း) ဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းစေသည်။
ထို့နောက် သမ္မာဉာဏ် (ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်) နှင့် သမ္မာဝိမုတ္တိ (ဖိုလ်တရား) တို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သေရာညောင်စောင်းလျောင်းစက်သောအခါ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကျင့်စဉ်တရား ကိုးကား Category: ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝှစ်တနီ ဟယူစတန် (Whitney Elizabeth Houston) သည် ဂရမ်မီဆုရခဲ့ဖူးသူ အမေရိကန် တေးသံရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ထုတ်လုပ်သူလည်း ဖြစ်သည်။
ယခင်က မော်ဒယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်။
သူမ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ဖြန့်ချိသည့် Saving All My Love for You၊ How will I Know၊ The Greatest Love of All၊ Where Do Broken Hearts Go၊I Wanna Dance With Somebody (Who Love Me) တို့မှာ အရောင်းရဆုံး တေးအယ်လ်ဘမ်များ ဖြစ်သည်။
"I will always love you" မှာ ကမ္ဘာတလွှား လူ့သိအများဆုံးသော သူမ၏ သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း The Bodyguard ဇာတ်ကားအပါအဝင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အမြောက်အမြားတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အနုပညာနယ်ပယ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း မူးယစ်ဆေးနှင့် အရက်ကြောင့် ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဘီဗာလီဟေးလ်ရှိ ဘီဗာလီ ဟီလ်တန်ဟိုတယ် (Beverly Hilton Hotel) ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့ရေဒီယိုနေ့အဖြစ် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) က သတ်မှတ်ထားသည်။
ဒီမိုခရက်တစ်မြန်မာ့အသံ၊ ၂၀၁၂.၂.၁၃ ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ။
ဟယ်လ်စင်ကီ ဟူသော အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက်မှ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ဟယ်လ်စင်ကီမြို့ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် Category:သံတူကြောင်းကွဲ။
ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့ သည် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့သည် ဖင်းလန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်၍ဖင်းလန်ပင်လယ်ကွေ့မြောက်ဘက် ကမ်းခြေပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
ရုရှနိုင်ငံရှိ လီနင်ဂရက်မြို့မှ အနောက်ဘက်သို့မီးရ ထားလမ်းဖြင့် မိုင် ၂၅ဝ ကွာဝေးသည်။
ဟဲလဆင်းကီးမြို့သည် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းရှိသဖြင့် ဖင်းလန်နိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
ဆောင်းရာသီတွင်ဆိပ်ကမ်းသည် ရက်သတ္တလေးပတ် ခန့်မျှရေခဲဖြင့်ပိတ်ဆို့လျက်ရှိတတ်သည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့နှင့် ကုန်အရောင်းအဝယ် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၍ သစ်စက္ကူ၊ ဆဲလျူလို့တို့ကိုတင်ပို့ရောင်းချသည်။
သကြားစက်၊ အရက်ချက်စက်၊ စက်ကရိယာထုတ်လုပ်သည့်စက်၊ ကောဇော ရက်လုပ်သည့်စက်စသောစက်မှုလုပ်ငန်းများလည်းရှိသည်။
ဟဲလဆင်းကီးမြို့သည်ဖင်းလန်နိုင်ငံတွင်ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားရာ ဗဟိုဌာနဖြစ် သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် အိုလင်းပစ်အားကစားပွဲကို ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
လူဦးရေ ၅၂၆၈၉၆ ယောက်(၁၉၆၇)နေထိုင်သည်။
ဆွီဒင်လူမျိုးတို့က ထိုမြို့ကို ၁၅၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ခဲ့ကြသည်။
မူလမြို့ကွက်သည်လက်ရှိမြို့တည်ရာမှ အရှေ့မြောက်ဘက်ငါးမိုင်အကွာတွင်ဖြစ်၍ ၁၆၄၂ ခုတွင် လက်ရှိနေရာသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြ သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၉-၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိဖြစ်ပွားသောရုရှား ဖင်လန်စစ်ပွဲတွင် ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့သည် ရုရှလေတပ်မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။
ထိုနောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်ပူးပေါင်း၍ ရုရှနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဖင်လန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဥရောပရှိ မြို့များ။
ထွန်းထွန်းနိုင် မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၅၂ - ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၈ နိုင်ငံ 25px မြန်မာ အမည်ရင်း မောင်မောင် မိဘအမည် ဦးရွှေဒုံးထွန်းလွင်+ဒေါ်ခင်စိန် မွေးဖွားရာ ဒေသ ထင်ရှားကျော်ကြားမှုရုပ်ရှင်ဗီဒီယို ဒါရိုက်တာ ရရှိခဲ့သောဆုများ 10px အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု (၁၉၈၅) ထွန်းထွန်းနိုင် (သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ နောင်ထွန်းလွင်) ထွန်းထွန်းနိုင်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ရုပ်ရှင်ဗီဒီယို ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် "ချစ်ချိုသဲရယ်" ဇာတ်ကားတွင် စတင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ တွင်"ချစ်မီးလျှံထဲကမေချို" ဖြင့် အကယ်ဒမီဇာတ်ပို့ဆုရရှိသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ညီဖြစ်သူ ညီညီထွန်းလွင်နှင့် တွဲကာ နောင်ထွန်းလွင် အမည်ဖြင့် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကူးပြောင်းကာ ရုပ်ရှင် (၁၅)ကားခန့် ဖန်တီးခဲ့သည်။
အဖ ဦးရွှေဒုံးထွန်းလွင် အမိဒေါ်ခင်စိန် တို့မှ မွေးဖွားသည်။
မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ ညီညီထွန်းလွင်၊ ဒေါ်ယဉ်ထွန်းလွင် တို့၏ အစ်ကိုဖြစ်သည်။
ငယ်အမည် မောင်မောင် ဖြစ်သည်။
ဇနီးသည်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်၏ သမီး ဒေါ်တင်အေးမြင့်(ခ)သီရိကေခိုင် ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၁) ရှင်စောပုလမ်းသွယ်၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့နေထိုင်သည်။
အိမ်ထောင်သည်ဘဝ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဦးကြီးမြင့် နှင့် ဒေါ်မြသန်း (ယမုံနာ ရှပ်ရှင်) တို့၏ သမီးကြီး ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်းနှင့် တရားဝင်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသောသား သူရိန်ဦး (ခ) သားကြီး (တေးရေးတေးဆို မျိုးချစ်မြန်မာ) ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း နှင့် စိတ်သဘောထား မတိုက်ဆိုင်မှုကြောင့် တရားဝင်ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေကြီး ဦးခင်မောင်ညွန့် နှင့် သရုပ်ဆောင် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် တို့ ၏ သမီးကြီး ဒေါ်တင်အေးမြင့် (သရုပ်ဆောင် သီရိကေခိုင်) နှင့် တရားဝင်လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်ထိ ဒေါ်သီရိကေခိုင် နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပေ။
ဘ၀နိဂုံး သွေးတိုးရောဂါဖြင့် အသက်(၅၇-နှစ်) အရွယ် ဦးထွန်းထွန်းနိုင်သည် ၂၃-၁၂-၂၀၀၈ ရက်နေ့နံနက် ၅နာရီတွင် မြေနီကုန်းရှိ မဟာမြိုင်အထူးကုဆေးခန်းတွင် ကွယ်လွန်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား (၂၄-၁၂-၂၀၀၈)မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ နာရေးကြော်ငြာ မှ ကူးယူ ဖော်ပြသည်။
(၂၅-၁၂-၂၀၀၈)နေ့ထုတ် Biweekly Eleven ပါထွန်းထွန်းနိုင်၏ နာရေးသတင်းမှ ကူးယူ ဖော်ပြသည်။