kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သင်ပေါင်းပင်သည် ထန်းမျိုးတွင်ပါဝင်၍ မျိုးရင်း၏အမည်မှာ ပါလမေစီအီး ဖြစ်သည်။
စွန်ပလွံပင်နှင့်မျိုးခွဲတူသည်။
မျိုးစိတ်ကွဲများ ရှိရာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဖီးနစ်အကောလစ် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဖီးနစ်ပလူဒိုဆာဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဖီးနစ်ဟျူးမီလစ် ဟူ၍ လည်းကောင်းခေါ်သည်။
ဖီးနစ်အကောလစ် သင်ပေါင်းမျိုး(အညာသင်ပေါင်း)သည် အင်တိုင်းတောများ၌ပေါက်သည်။
ဖီးနစ်ပလူဒိုဆာသင် ပေါင်းမျိုးသည် ဒီရေတောများ၌ ပေါက်သည်။
ဖီးနစ်ဟျူးမီလစ် သင်ပေါင်းမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပေါ်ဒေသ ဝက်သစ်ချတော နှင့် ထင်းရှူးတောများတွင်ပေါက်သည်။
သင်ပေါင်းပင်တို့သည် ရာသီဥတု၏ ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိကြသည်။
အင်တိုင်းတော၊ ထင်ရှူးတောများတွင် နှစ်စဉ် တောမီးလောင်ခံ ရသည့်တိုင်အောင် အပင်များ ပြန်၍ ပြန်၍ သန်သန် စွမ်းစွမ်းပေါက်သည်။
အချို့သောသင်ပေါင်းမျိုးတို့သည် အမြစ်ပွားမှ အပင်ပွားများ အစုလိုက်ထွက်လေ့ရှိရာ မူရင်းပင်စည်ကို မီးလောင်၍ လည်းကောင်း၊ ထိခိုက်၍ လည်းကောင်း၊ အနာတရဖြစ်သွားသောအခါ ပင်ပွားများကို တွေ့နိုင်လေသည်။
သင်ပေါင်းပင်သည် အခြားထန်းမျိုးတို့နည်းတူပင်စည်မှ အကိုင်းအလက်များ ထွက်ခဲသည်။
တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ခွကိုင်းများရှိတတ်သည်။
ထန်းမျိုးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့်အတိုင်း ပင်စည်၌ အရွက်ဟောင်း၏ အရာများကို ခပ်စိပ်စိပ်တွေ့နိုင်သည်။
အပင်၏အမြင့်သည် ၁၂ပေခန့်အထိရှိနိုင်၍ ပင်စည်၏အချင်းမှာ ကိုးလက်မခန့်အထိ ရှိနိုင်သည်။
အင်တိုင်းတောများတွင် ပေါက်သော အညာသင်ပေါင်းမျိုး (ဖီးနစ်အကောလစ်)သည် ပင်စည်ပို၍ တုတ်ပြီးလျှင် အပင်နိမ့်သည်။
ပင်စည်တွင် ရွက်ဟောင်းများမှကျန်ရစ်သော အလက်တိုကလေးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေတတ်သည်။
သင်ပေါင်းရွက်တို့သည် ပင်စည်ထိပ်ပိုင်း၌ စုပြုံ၍ ထွက်သည်။
ယင်းတို့သည် ငှက်မွေ့းပုံရွက်ပေါင်းဖြစ်၍ ရွက်မြွာကလေးတို့သည် တစ်တောင်ခန့်အထိရှည်သည်။
ရွက်ရိုးအောက်ပိုင်းရှိ ရွက်လက်ကလေးများသည် ဆူးသဖွယ် တောင့်တင်းချွန်မြနေပြီးလျှင် မာကြောသည်။
သင်ပေါင်းပင်သည် အဖိုအမသီးခြားပွင့်သည်။
သီးခြား သီးသည်။
ဖီးနစ် ဟျူးမီလစ်၏ အမပွင့်ခိုင်သည် နှစ်ပေမှ လေးပေအထိရှည်သည်။
လက်မဝက်ခန့်ရှိ ခိုင်တံပေါ်တွင် လက်မဝက်ခန့်ရှိ အသီးများသည် ပြည့်နှက်စွာ သီးလေ့ရှိသည်။
အသီးများသီးစတွင် အဝါရောင်ရှိ၍ ထိုနောက်မှည့်လာသည့်အခါ မည်းနက်သွားသည်။
ထိုအသီးများကို စားသုံးနိုင်၍ အစေ့သည် စွန်ပလွံစေ့ကဲ့သို့ အလျားလိုက်ချိုင့်မြောင်းတစ်ခုပါသည်။
အညာသင်ပေါင်းမျိုး (ဖီးနစ်အကောလစ်)အသီးခိုင်သည် တို၍ အသီးများသည်။
၂/၃ လက်မ အထိသာကြီးထွားနိုင်သည်။
သင်ပေါင်းမျိုးတို့မှ ထန်းရည်ထုတ်ယူသကဲ့သို့ အချိုရည်ထုတ် ယူနိုင်ရာ၊ ထိုအချိုရည်ကိုသကြားချက်၍လည်းကောင်း၊ သေရည်အရက်ချက်၍လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
သင်ပေါင်းပင်ဟုလည်း အချို့က ခေါ်ဆိုကြသော သရက်သင်ပေါင်းပင်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ယင်းအပင်မျိုးသည် အန်နကားဒီယေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၍ သရက်၊ သီဟိုဠ် သရက်စသည်တို့နှင့်မျိုး ရင်းတူသည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဗျူခါနီးယား လန်စီဖိုလီယားဟုခေါ်သည်။
ထိုသင်ပေါင်းပင်မျိုးတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံပေ ၃ဝဝဝအထိ မြင့်သောတောင်ကုန်းဒေသ တောခြောက်များ၌ ပေါက်ရောက်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ကော်ရိုမန်ဒယ်၊ မာလဗာ၊ မိုက်ဆိုးစသောဒေသ များ၌လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရခိုင်ရိုးမ၊ ပဲခူးရိုးမ၊တနင်္သာရီရိုးမတို့၌လည်းကောင်းတွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုအပင်မျိုး တို့သည် အပင်အလတ်စားမျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ပေ ၅ဝအထိမြင့်နိုင်၍ လုံးပတ်ငါးပေမှခြောက်ပေခန့် အထိရှိနိုင်သည်။
အရွက်တို့သည်ရွက်ထီးဖြစ်၍ ပျဉ်းတွဲတွဲနေသည်။
အရွက်ကြွေသော်လည်း ရွက်နုအထွက် မြန်သည်။
သရက်သင်ပေါင်းသားသည် အဖိုးတန်သစ်မျိုး မဟုတ်ပေ။
အသားလည်းမမာလှဘဲ ကြာရှည် လည်းအသုံးပြုမရချေ။
အသားအရောင်သည်ဝါကြန့်ကြန့် ဖြစ်သည်။
လေသလပ်ခံ၍ အသားသေပြီးသော သင်ပေါင်းသားကုဗတစ်ပေသည် ၄၁ပေါင်လေးသည်။
ထိုသစ်သားဖြင့်ပန်းကန်၊ ဇွန်း စသည်များ၊ ကလေးကစားစရာများ၊ ခုတင်၊ တံခါးပေါက်နှင့် ပြတင်းပေါက်ဘောင်များ၊ ထွန်တုံးလက်ကိုင် စသည်တို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဖိုးတန်သစ်သားကို သရက်သင်ပေါင်းပင်မှ မရရှိသော်လည်း အခေါက်၊ အသီး၊ အဆန်တို့မှလူသုံးပစ္စည်းအတွက် အသုံးပြုနိုင်သော အရာဝတ္ထုများကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။
သရက်သင်ပေါင်းသီး၏ အစေ့မှ ဗာဒမ်စေ့နီးပါး အရသာကောင်းမွန်သော အဆန်မျိုးထုတ်ယူရ ရှိနိုင်သည်။
ထိုအစေ့ဆန်မှအရသာရှိသော ဆီတစ်မျိုးကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သော်လည်း အစေ့ဆန်တိုင်းကိုပင်ရသာထူးကဲသော ချိုချဉ်ခဲဖွယ်အဖြစ် စားသုံးနိုင်သဖြင့် ဆီထုတ်ယူခြင်းမပြုကြချေ။
အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသတွင် အသီးရောအစေ့ပါထောင်း၍ အခြောက်လှန်းပြီးလျှင် ပေါင်မုံ့ကဲ့သို့မုံ့တစ်မျိုး ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။
အသီးမှစားကောင်းသော အစေ့ဆန် ရရှိသည့်ပြင်၊ အရောင်တင်ဆီတစ်မျိုးကိုလည်းထုတ်ယူရရှိသည်။
အရောင်တင်ဆီကို အသီးမှသာမကအခေါက်မှလည်း ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။
အညံ့စားကော်တစ်မျိုးကိုလည်း ထုတ်ယူရရှိနိုင်သေးသော်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ပင် စီးပွားဖြစ်လုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိကြသေးပေ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပန်ဂျပ် နှင့် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တို့တွင် သရက်သင်ပေါင်းရွက်များကို ကျွဲစာနွားစာအဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။
သင်ပုံကြီး မှ သင်ပုန်းကြီး သို့ ပြောင်းသလော မြန်မာစာ သင်ပုံသင်နည်း အခြေခံကျမ်း၊ သရ နှင့် ဗျည်းတို့ကို စည်းကမ်းတကျရေးသားပုံ၊ သတ်ဖတ်ပုံမှအစ လိုသေးမရှိ ပြည့်စုံလုံလောက်စွာ ပြုစုထားသည်။
သင်ပုန်းကြီး အကျဉ်း သုံးမျိုး၊ အကျယ် သုံးဆယ်ရှိသည်။
သင်ပုန်းကြီးကို လေ့လာလျှင် မြန်မာ စာလုံးပေါင်းတို့၏ အရေး၊ အဖတ်၊ အသံထွက် စည်းကမ်းစံနစ်ရှိပုံကို သိနိုင်ပေမည်။
သင်ပုံကြီးမှ သင်ပုန်းကြီးသို့ သင်ပုန်းကြီးမှာ မြန်မာစာပေကို သင်ကြားလေ့လာတတ်မြောက်စေရန် ရှေးဦးအစ အခြေခံသင်ကြားရသော ကျမ်းငယ်ဖြစ်သည်။
ယင်းကျမ်းငယ်၌ သရ နှင့် ဗျည်း တို့ကိုရေးသားပုံ၊ ရွတ်ဖတ်ပုံ၊ သံနေသံထားမှစ၍ သင်ပုံသင်နည်းကို ပြဆိုထားသည်။
အမည်မှာလည်း ထိုသို့သင်ပုံသင်နည်းကို ပြဆိုထားသော ကျမ်းဖြစ်သောကြောင့် သင်ပုံကြီး ဖြစ်ဟန်တူသည်။
နောင်လာနောက်သားတို့ပုံ၌ သေးသေးတင်ကို န-သတ် ပြောင်းလဲကာ ဝိသဇ္ဇနီ-နှစ်လုံးပေါက်၍ ရေးသားကြသောကြောင့် သင်ပုန်းကြီးဖြစ်လာဟန်တူသည်။
တစ်နည်း၊ရှေးအထက်ကျော် ကာလက ဘုန်းကြီးကျောင်းတို့၌ သင်ပုန်းကြီးကို သင်ကြားသောအခါ အလျား (၃) ပေ၊ အနံ (၁) ပေ (၆) လက်မခန့်ရှိ မျက်နှာနှစ်ဖက်တွင် ချောနေအောင် ပွတ်တိုက်၍ ကြက်ဆူ၊ ကသစ် စသည့် ပွသော မီးသွေး၊ ထမင်းရည်တို့ဖြင့် ချေထားသော သစ်သားသင်ပုန်းကြီးတွင်ရေး၍ သင်ကြားရသောကြောင့် သင်ပုံကြီး မှ သင်ပုန်းကြီး ဖြစ်လာဟန်တူသည်။
ထိုသင်ပုန်းကြီးကျမ်းငယ်ကို သက္ကရာဇ် ၅၉၆ ခုတွင်နန်းတက်သော ကျစွာမင်း လက်ထက် ဒိသာပါမောက္ခဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဦးကျည်ပွေ့သည် ကျစွာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရေးသားစီရင်သည်။
ပုဗ္ဗဂန္ထ ဟုခေါ်၏။
ဆရာတော် ဦးကျည်ပွေ့သည် ပင်ယင်း-သင်ပုန်းကြီး၏ အဖွင့်ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဂန္ထဋီကာ (ခေါ်) သင်ပုန်းကြီးဋီကာကိုလည်း သရေခေတ္တရာ၊ ပြည်မြို့နေ ရှင်ဝရဓမ္မ တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရေးသားစီရင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော် ဦးကျည်ပွေ့သည် ကျစွာမင်း လက်ထက်၌ အသက် ၆ဝ ကျော်မှစာသင်၍ အံ့ဩလောက်အောင်တတ်သည်ဟု ကျော်ကြားသော ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
တစ်နေ့သော် ဦးကျည်ပွေ့သည် တံပူပစ်ချရာတွင်း၌ တံပူများ ပြည့်နေသည်ကို မြင်လေသော် "ဤတံပူတွင်း၌ တံပူတို့သည် တစ်နေ့တချောင်းကျရောက်ရာမှ တွင်းပြည့်သည်။
ငါသည်လည်း တစ်နေ့လျှင် စာတစ်ကြောင်းမျှ သင်အံလေ့ကျက်သော် ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ရာ၏" ဟုဆင်ခြင်မိ၍ အသက် ၆ဝ ကျော်မှ စာသင်ရန်အတွက် ဘုရင့်ထံဝင်၍ ကန့်ကူဆံ အလှူခံရာ၊ ဘုရင်က "ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်မှ စာတတ်တော့မည်ပ" ဟု လျှောက်ထားလိုက်သည်။
နောက်စာသင်၍တတ်သောအခါ ကျည်ပွေ့ကို သစ်ခက်သစ်ညွန့်စည်း၍ ဘုရင့်ထံဝင်လေရာ ဘုရင်က ဆရာတော်များအား မေးမြန်းစစ်ဆေးစေသည်တွင် အမှန်ပင်စာတတ်ကြောင်း သိရသဖြင့် လွန်စွာကြည်ညို၍ ဒိသာပါမောက္ခ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်နာမံ ဆက်ကပ်ပြီးလျှင် ကိုးကွယ်လေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဆရာတော် ဦးကျည်ပွေ့သည် ယနေ့တိုင်ကျော်ကြားလျက်ရှိသည်။
ထိုသင်ပုန်းကြီးကား သရ သက်သက်၊ ဗျည်း သက်သက်၊ ဗျည်း-ဗျည်းခြင်း၊ ဗျည်း နှင့် သရ တွဲစပ်ပုံ အက္ခရာစုံလင်သဖြင့် မြန်မာဘာသာစကားအတွက် လည်းကောင်း၊ မြန်မာစာပေအတွက် လည်းကောင်း လိုလေသေးမရှိ၊ ပြည့်စုံလုံလောက်သည်။
ရေးသားပုံ အစီအစဉ်လည်း အလွန်ကောင်းသည်။
ပုဂံခေတ်မှစ၍ ယခုခေတ်တိုင်အောင် သင် ကြားလာကြသည်။
ထိုသို့သင်ကြားရာ၌လည်း ရှေးခေတ်အခါက ဘုရင်မင်းမှစ၍ တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားကြရသည်။
ဘုန်းကြီးများမှာလည်း ဗုဒ္ဓဝါဒီ ခေါင်းဆောင်များဖြစ်၍ မိမိတို့ကျောင်းသို့ ပညာသင်ကြားရန်ရောက်လာသော တပည့်တို့အား သင်ပုန်းကြီးမသင်မီ ရှေးဦးစွာ ’နမော ဗုဒ္ဓါယ သိဒ္ဓံ‘ ဟူသော ဘုရားရှိခိုးကို ကျမ်းဦးအစ ပဏာမအဖြစ်ဖြင့် သင်ကြားပေးလေ့ရှိကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်ကား ‘ဘုရားအားရှိခိုးခြင်းကိစ္စ ပြီးမြောက်ပါစေသတည်း’ ဖြစ်သည်။
နောက်မှ ( အ • အာ ) စသော သရ နှင့် (က • ခ ) စသော ဗျည်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ( က • ကာ ) စသော ကမချ သင်ပုန်းကြီးတို့ကို အစဉ်အတိုင်း သင်ကြားပေးလေ့ရှိကြသည်။
သင်ပုန်းကြီး (သင်ခန်းစာ) အမျိုးအစား သင်ပုန်းကြီးသည် အကျဉ်းအားဖြင့် (၃)မျိုးနှင့် အကျယ်အားဖြင့် အမျိုး (၃၀) ခွဲခြားထားသည် - ကမချ သင်ပုန်းကြီး အကျယ်အားဖြင့် (၁၀) မျိုး ထပ်မံခွဲခြားထားသည် - က သင်ပုန်းကြီး ကျ သင်ပုန်းကြီး ကြ သင်ပုန်းကြီး ငှ သင်ပုန်းကြီး မျှ သင်ပုန်းကြီး ငြှ သင်ပုန်းကြီး ကွ သင်ပုန်းကြီး ကျွ သင်ပုန်းကြီး ကြွ သင်ပုန်းကြီး ငွှ သင်ပုန်းကြီး ကက် သင်ပုန်းကြီး အကျယ်အားဖြင့် (၁၀) မျိုး ထပ်မံခွဲခြားထားသည် - ကက် သင်ပုန်းကြီး ကျက် သင်ပုန်းကြီး ကြက် သင်ပုန်းကြီး ငှက် သင်ပုန်းကြီး မျှက် သင်ပုန်းကြီး ငြှက် သင်ပုန်းကြီး ကွက် သင်ပုန်းကြီး ကျွက် သင်ပုန်းကြီး ကြွက် သင်ပုန်းကြီး ငွှက် သင်ပုန်းကြီး ကိတ် သင်ပုန်းကြီး အကျယ်အားဖြင့် (၁၀) မျိုး ထပ်မံခွဲခြားထားသည် - ကိတ် သင်ပုန်းကြီး ကျိတ် သင်ပုန်းကြီး ငှိတ် သင်ပုန်းကြီး ငြှိတ် သင်ပုန်းကြီး မျှိတ် သင်ပုန်းကြီး ကွိတ် သင်ပုန်းကြီး ကျွိတ် သင်ပုန်းကြီး ကြွိတ် သင်ပုန်းကြီး ငွှိတ် သင်ပုန်းကြီး သင်ကြားနည်း ထိုသင်ပုန်းကြီး အမျိုး (၃ဝ) ကို သင်ကြားရာ၌လည်း ‘နမောဗုဒ္ဓါယသိဒ္ဓံ’ ဟူသော ဘုရားရှိခိုးကို ရှေးဦးစွာသင်ရသည်။
နောက် သရ (၈)လုံး၊ နောက် ဗျည်း (၃၃) လုံး၊ နောက် ကမချ၊ နောက် ကက်၊ နောက် ကိတ် အစဉ်အတိုင်း သင်ကြားရသည်။
သင်ကြားသောအခါ သရ၊ ဗျည်း အက္ခရာတို့ကိုရေး၍ ဆိုရိုးအတိုင်းဆိုကာ နှုတ်တက်အာဂုံရရှိအောင် သင်ကြားရသည်။
ယင်း သရ နှင့် ဗျည်း တို့ကို အက္ခရာ ခေါ်သည်။
+ ဤ သရ (၈)လုံးကား ပါဠိဘာသာအတွက် ဖြစ်သည်။
သရ အက္ခရာ အ အာ ဣ ဤ ဥ ဦ ဧ ဩ + ဤ ဗျည်း (၃၃) လုံးကား ပါဠိ-မြန်မာ နှစ်ဘာသာအတွက်ဖြစ်သည်။
ဗျည်း အက္ခရာ က ခ ဂ ဃ င စ ဆ ဇ ဈ ဉ / ည ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ တ ထ ဒ ဓ န ပ ဖ ဗ ဘ မ ယ ရ လ ဝ သ ဟ ဠ အ + ဗျည်း (၃၃)လုံး ဆိုရိုးများ၊ ဝဂ်အက္ခရာ (၂၅)လုံး၊ အဝဂ်အက္ခရာ (၈)လုံး ဝဂ်နာမည် ဝဂ်ဗျည်း သိထိလ ဓနိတ သိထိလ နိဂ္ဂဟိတ ကဏ္ဍဇ က ခ ဂ ဃ င ကကြီး ([ka̰ dʒí]) ခခွေး () ဂငယ် () ဃကြီး () - တာလုဇ စ ဆ ဇ ဈ ည စလုံး () ဆလိမ် () ဇခွဲ () ဈမျဉ်းဆွဲ () - မုဒ္ဒဇ ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ ဋသန်လျင်းချိတ် () ဌဝမ်းဘဲ () ဍရင်ကောက် () ဎရေမှုတ် () ဏကြီး () ဒန္တဇ တ ထ ဒ ဓ န တဝမ်းပူ () ထဆင်ထူး () ဒထွေး () ဓအောက်ခြိုက် () နငယ် () ဩဌဇ ပ ဖ ဗ ဘ မ ပစောက် () ဖဦးထုပ် () ဗထက်ခြိုက်‌ () ဘကုန်း () - အခြားဗျည်းများ အဝဂ် ယ ရ လ ဝ သ ယပက်လက် () ရကောက်‌ () - - - ဟ ဠ အ - ဠကြီး () - အတိုရေး သင်္ကေတ အက္ခရာ ၏ ၍ ၌ ကမချ သင်ပုန်းကြီး ကမချ သင်ပုန်းကြီး ဆယ်မျိုးတို့တွင် ( က • ကျ • ကြ • ငှ • မျှ • ငြှ ) သင်ပုန်းကြီး (၆)မျိုးတို့၌ - အ • အာ • အိ • အီး • အု • အေး • အဲး • အော့ • အော် • အံး • အား ဟူ၍ အကျဉ်း သရ (၁၂)လုံးဖြစ်သည်။
ထို (၁၂) လုံးတို့ကို ဝိသဇ္ဇနီပေါက် (၃) လုံးဖြင့် အသံကိုခွဲသောအခါ - အ • အာ အိ • အီ • အီ့ • အီး အု • အူ • အူ့ • အူး အေ • အေ့ • အေး အဲ • အဲ့ • အဲး အော • အော့ • အော် အံ • အံ့ • အံး အား ဟူ၍ အကျယ် သရ (၂၃)လုံးဖြစ်လာသည်။
ဗျည်း (၃၃)လုံးနှင့်တွဲသောအခါ အကျဉ်း သရ (၁၂)လုံးနှင့် တွဲ၍ရေးထားသော်လည်း ဆိုရိုးပြုသောအခါ အကျယ် သရ (၂၃)လုံးဖြစ်လာသည်(အသံ ၂၃ မျိုးဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုလိုသည်)။
က သင်ပုန်းကြီး တွဲပုံ က • ကာ • ကီ • ကီး ၊ ကု • ကူး ၊ ကေး • ကဲး • ကော့ • ကံး • ကား ဤ၌ ( ကီး • ကူး • ကေး • ကဲး • ကံး ) တို့မှာ ဝိသဇ္ဇနီ အောက်မြစ် တစ်လုံး ရှေးဆည်း နှစ်လုံးစီဖြစ်၍ သုံးလုံးစီ ဖြစ်ရမည်။
သို့သော်လည်း သင်ပုန်းကြီး စာအုပ်၌ နှစ်လုံးစီသာဖြစ်နေသဖြင့် ချုံး၍ ရေးသားထားဟန်တူသည်။
နောက်သင်ပုန်းကြီးတို့၌လည်း အသံသုံးမျိုးခွဲဝေရာ၌ နည်းတူမှတ်ပါ။
ဆိုရိုး ကကြီးရေး။
က ကကြီး ရေးချ။
ကာ ကကြီးရေး လုံးကြီးတင်။
ကိ ကကြီးရေး လုံးကြီးတင် ဆံခပ် - ကီ ကကြီးရေး လုံးကြီးတင် ဆံခပ် အောက်ကမြစ် - ကီ့ ကကြီးရေး နှစ်ချောင်းငင် - ကူ ကကြီးရေး နှစ်ချောင်းငင် အောက်ကမြစ် - ကူ့ ကကြီးရေး နှစ်ချောင်းငင် အောက်ကမြစ် ရှေ့က နှစ်လုံးပေါက် - ကူး သဝေထိုး ကကြီးရေး - ကေ အောက်ကမြစ်ကေ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကေး၊ ကကြီးရေး နောက်ပစ် ကဲ၊ အောက်ကမြစ် ကဲ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကဲး၊ သဝေထိုး ကကြီး ရေးချ ကော၊ အောက်ကမြစ် ကော့၊ သဝေထိုး ကကြီး ရေးချ ရှေ့ထိုး ကော်၊ ကကြီးရေး သေးသေးတင် ကံ၊ အောက်ကမြစ် ကံ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကံး၊ ကကြီး ရေးချ ဝိသဇ္ဇနီနှစ်လုံးပေါက် ကား ဝိသဇ္ဇနီပေါက်ရာ၌ ဝတ်ဆံပေါက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝစ္စပေါက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိသဇ်ပေါက် ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရိုးပြုကြသေးသည်။
ဤဝသဇ္ဇနီကား ပါဠိလို ဗိန္ဒု၊ နိဂ္ဂဟဖြစ်၏။
မြန်မာလိုကား သေးသေးတင်၊ အလုံးကလေး၊ အပေါက်ကလေး၊ အစက်ကလေးဖြစ်၏။
ဆိုရိုးအသုံးပြုရာ၌ အက္ခရာ၏ အထက်ကပေါက်လျှင်(ထားလျှင်) သေးသေးတင်၊ အောက်ကပေါက်လျှင် အောက်ကမြစ်၊ နောက်ကပေါက်လျှင် ရှေ့ဆည်း ဟုခေါ်သည်။
နောက်ကပေါက်ပါလျှက် ရှေ့ဆည်း ဟုခေါ်ခြင်းကား ခရီးသွားရာ၌ ရောက်ပြီးသည်ကို နောက်၊ မရောက်သေးသည်ကို ရှေ့ ခေါ်ဝေါ်သကဲ့သို့ မဂ္ဂဂ္ဂမနည်းဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
“ခ” မှ “အ” ထိ နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
အထူးအားဖြင့် အ သည်ကား သရသက် သက်နေသဖြင့် (အ • အာ စသည်ဖြစ်၍) ဗျည်းနှင့်တွဲသောအခါ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
ဤ က သင်ပုန်းကြီး၌ အသံပေါင်း ၇၅၉ ခု ဖြစ်သည်။
ကျ သင်ပုန်းကြီး က-ဗျည်း၊ ခ-ဗျည်း စသည်တို့ကို သရ နှင့်တွဲသောအခါ (ယ • ျ) ဗျည်းကို ထည့်သွင်းတွဲရသည်။
တွဲပုံ ကျ • ကျာ • ကျိ • ကျီ • ကျီ့ • ကျီး • ကျု • ကျူး • ကျေး • ကျဲး • ကျော့ • ကျော် • ကျံး • ကျား ဆိုရိုး ကကြီး ယပင့်ရေး ကျ၊ ကကြီး ယပင့် ရေးချ ကျာ၊ ကကြီး ယပင့်ရေး လုံးကြီးတင် ကျိ၊ ကကြီး ယပင့်ရေး လုံးကြီးတင် ဆံခပ် ကျီ၊ အောက်ကမြစ်ကျီ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကျီး၊ ကကြီးယပင့်ရေးတချောင်းငင် ကျု၊ ကကြီးယပင့် ရေးနှစ်ချောင်းငင် ကျူ၊ အောက်ကမြစ် ကျူ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကျူး၊ သဝေထိုး ကကြီးယပင့်ရေး ကျေ၊ အောက်ကမြစ် ကျေ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကျေး၊ ကကြီး ယပင့်ရေးနောက်ပစ် ကျဲ၊ အောက်ကမြစ် ကျဲ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံး ပေါက် ကျဲး၊ သဝေထိုး ကကြီးယပင့်ရေးချ ကျော၊ အောက်ကမြစ် ကျော့၊ သဝေထိုး ကကြီးယပင့်ရေးချရှေ့ထိုး ကျော်၊ ကကြီး ယပင့်ရေးသေးသေးတင် ကျံ၊ အောက်ကမြစ် ကျံ့၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကျံး၊ ကကြီးယပင့် ရေးချ ဝသဇ္ဇနီနှစ်လုံးပေါက် ကျား။
(ယခုခေတ်ဆိုရိုးဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်ဆိုရိုးစကား၊ ကကြီးရေ က၊ ယပင့် ကျ၊ ကကြီး ရေးချ ကာ၊ ယပင့် ကျာ စသည့်ဖြင့် ခွဲ၍ ဆိုရသည်။
) “ချ ၊ ဂျ ၊ ဃျ ၊ ပျ ၊ ဖျ ၊ ဗျ ၊ ဘျ ၊ မျ ၊ လျ” နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
အထူးအားဖြင့် သင်ပုန်းကြီးစာအုပ်၌ ဃျ ကို ဖြုတ်ထားသည်။
မဖြုတ်သင့်။
ရှေးဆရာတို့ နည်းအတိုင်း ထားသင့်သည်။
(အသံပေါင်း ၂၃ဝ) ကြ သင်ပုန်းကြီး ( က • ခ ) စသည်ကို သရ နှင့်တွဲသောအခါ ( ရ • ြ ) ဗျည်းကိုထည့်သွင်း၍ တွဲရသည်။
တွဲပုံ။
ကြ၊ ကြာ၊ ကြိ၊ ကြီး၊ ကြူ၊ ကြူး၊ ကြေး၊ ကြဲး၊ ကြော့၊ကြော်၊ကြံး၊ ကြား။
ဆိုရိုး။
ကကြီး ရရစ်ရေး ကြ။
ကကြီး ရရစ် ရေးချ ကြာ၊ စသည်ပြု။
ရှေးဆိုရိုး။
ကကြီးရေ က၊ ရရစ် ကြ၊ ကကြီး ရေးချ ကာ၊ ရရစ် ကြာ၊ စသည်ဖြစ်၏။
“ခြ ၊ ဂြ ၊ ဃြ ၊ ငြ ၊ ပြ ၊ ဖြ ၊ ဗြ ၊ ဘြ ၊ မြ” နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
ဤ၌လည်း ဃြကိုထည့်ပါ။
(အသံပေါင်း ၂၃ဝ) ငှ သင်ပုန်းကြီး ( ၍ • ဉာ ) စသည်တို့ကို သရ နှင့်တွဲသောအခါ ( ဟ • ှ ) ဗျည်းကိုထည့်သွင်း၍ တွဲရသည်။
ငှ၊ ငှာ၊ ငှိ၊ငှီး၊ ငှု၊ ငှူး၊ ငှေး၊ ငှဲး၊ ငှော့၊ ငှော်၊ ငှံး၊ ငှား။
င ဟထိုးရေး ငှ၊ င ဟထိုး ရေးချ။
ငှာ ရှေးဆိုရိုး။
ငရေး င ၊ ဟထိုး ငှ ၊ င ရေးချ ငါ ၊ ဟထိုး ငှာ စသည်ဖြစ်၏။
“ညှ၊ ဏှ၊ နှ၊ မှ၊ ယှ၊ ရှ၊ လှ၊ ဝှ၊ ဠှ” နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
ဤ၌လည်း (ဠှ) ထည့်ပါ။
(အသံပေါင်း ၂၃ဝ)။
မျှ သင်ပုန်းကြီး ( မ • လ ) တို့ကို သရ နှင့်တွဲသောအခါ ( ယ • ျ • ဟ • ှ ) ဗျည်းတို့ကိုထည့်၍ တွဲရသည်။
မျှ၊ မျှာ၊ မျှိ၊ မျှိး၊ မျှု၊ မျှူး၊ မျှေး၊ မျှဲ၊ မျှော့၊ မျှော်၊ မျှံး၊ မျှား။
မ ယပင့် ဟထိုးရေး၊ မျှ။
မ ယပင့် ဟထိုး ရေးချ၊ မျှာ… စသည်ပြု … ရှေးဆိုရိုး။
မ ရေး မ ၊ ယပင့် မျ ၊ ဟထိုး မျှ ၊ မ ရေးချ မာ ၊ ယပင့် မျာ ၊ ဟထိုး မျှာ စသည်ဖြစ်၏။
“လျှ” နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း၄၆) ငြှ သင်ပုန်းကြီး ( င • မ ) တို့တွင် သရ နှင့်တွဲသောအခါ ( ရ • ြ • ဟ • ှ ) ဗျည်းတို့ကိုထည့်သွင်း၍ တွဲရသည်။
ငြှ၊ ငြှာ၊ ငြှိ၊ ငြှီ၊ ငြှု၊ ငြှူ၊ ငြှေး၊ ငြှဲး၊ ငြှော့၊ ငြှော်၊ ငြှံး၊ ငြှား။
င ရရစ် ဟထိုးရေး၊ ငြှ။
င ရရစ် ဟထိုး ရေးချ၊ ငြှာ… စသည်ပြု ရှေးဆိုရိုး။
ငရေး င၊ ရရစ် ငြ၊ ဟထိုး ငြှ၊ င ရေးချ ငါ၊ ရရစ် ငြာ၊ ဟထိုး ငြှာ စသည်ဖြစ်၏။
“မြှ” နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၄၆) ကွ သင်ပုန်းကြီး ကွ၊ ကျွ၊ ကြွ၊ ငွှ သင်ပုန်းကြီးလေးမျိုးတို့၌ အ၊ အာ၊ အိ၊ အီး၊ အေး၊ အဲး၊ အံး၊ အား၊ဟူ၍အကျဉ်းသရရှစ်လုံးဖြစ်သည်။
ယင်းကို ဝသဇ္ဇနီပေါက်သုံးလုံးဖြင့် အသံကိုခွဲဝေသောအခါ အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အီ့၊ အီး၊ အေ၊ အေ့၊ အေး၊ အဲ၊ အဲ့၊ အဲ့း၊ အံ၊ အံ့၊အံး၊ အား ဟူ၍အကျယ်သရ ၁၆လုံးဖြစ်လာသည်။
ဝ•ဗျည်းကိုချန်လှပ်၍ဗျည်း ၃၂လုံးနှင့်တွဲသောအခါ အကျဉ်းသရရှစ်လုံးနှင့်တွဲ၍ ရေးထား သော်လည်းဆိုရိုးပြုသောအခါအကျယ်သရ ၁၆လုံးဖြစ်လာသည်။
က•ခစသည်တို့ကိုသရနှင့်တွဲသောအခါ ဗျည်းကိုထည့်၍တွဲရသည်။
ကွ၊ ကွာ၊ ကွိ၊ ကွီး၊ ကွေး၊ ကွဲး၊ ကွံး၊ ကွား။
ကကြီးဝဆွဲရေးကွ၊ ကကြီးဝဆွဲရေးချကွာစသည်ပြု။
ကကြီးရေက၊ ဝဆွဲကွ၊ ကကြီးရေးချကာ၊ ဝဆွဲကွာ၊ စသည်ဖြစ်၏။
“ခ • ဂ”။
နည်းတူတွဲ၊ နည်းတူဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၅၁၂) ကျွ သင်ပုန်းကြီး ( က • ခ ) စသည်တို့ကို သရ နှင့်တွဲသောအခါ ( ယ-ျ • ဝ-ွ ) ဗျည်းတို့ကိုထည့်သွင်း၍တွဲရသည်။
ကျွ၊ ကျွာ၊ ကျွိ၊ ကျွီး၊ ကျွေး၊ ကျွဲး၊ ကျွံး၊ ကျွား။
ကကြီးယပင့်ဝဆွဲကျွ၊ ကကြီးယပင့်ဝဆွဲရေးချကျွာစသည်ပြု။
ကကြီးရေးက၊ ယပင့်ကျ၊ ဝဆွဲကျွ၊ ကကြီးရေးချကာ၊ ယပင့်ကျာ၊ ဝဆွဲကျွာ စသည်ဖြစ်၏။
ချွ၊ ဂျွ၊ ဃျွ၊ ပျွ၊ ဖျွ၊ ဗျွ၊ ဘျွ၊ မျွ၊ လျွ၊ စသည်တို့ကိုလည်း နည်းတူတွဲ၊ နည်းတူဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၁၆ဝ)။
ကြွ သင်ပုန်းကြီး က•ခစသည်တို့ကိုသရနှင့်တွဲသောအခါ (ရ•ြ •ဝ)ဗျည်းတို့ကိုထည့် သွင်း၍တွဲရသည်။
ကြွ၊ ကြွာ၊ ကြွိ၊ ကြွီး၊ ကြွေး၊ ကြွဲး၊ ကြွံး၊ ကြွား။
ကကြီးရရစ်ဝဆွဲရေးကြွ၊ ကကြီးရရစ်ဝဆွဲရေးချကြွာ၊ စသည်ပြု။
ကကြီးရေးက၊ ရရစ်ကြ၊ ဝဆွဲကြွ၊ ကကြီးရေးချကာ၊ ရရစ်ကြာ၊ ဝဆွဲကြွာစ သည်ဖြစ်၏။
ခြွ၊ ဂြွ၊ ဃြွ၊ ပြွ၊ ဖြွ၊ ဗြွ၊ ဘြွ၊ မြွတို့ကိုလည်းနည်းတူတွဲ၊ နည်းတူဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၁၄၄)။
ငွ သင်ပုန်းကြီး ၍•ဉာ စသည်တို့ကိုသရနှင့်တွဲသောအခါ (ဟ• ှ• ွ)ဗျည်းတို့ကိုထည့် သွင်း၍တွဲရသည်။
ငွှ၊ ငွှာ၊ ငွှိ၊ ငွှီး၊ ငွှေ၊ ငွှဲး၊ ငွှံး၊ ငွှား။
ငဟထိုးဝဆွဲငွှ၊ ငဟထိုးဝဆွဲရေးချငွှာ၊ စသည်ပြု။
ငရေးင၊ ဟထိုးငှ၊ ဝဆွဲငွှ၊ စသည်ဖြစ်၏။
ညွှ၊ ဏွှ၊ နွှ၊ မွှ၊ ယွှ၊ ရွှ၊ လွှ၊ ဠ ွှတို့ကိုလည်းနည်းတူတွဲ၊နည်းတူဆိုရိုးပြု။
ကက် သင်ပုန်းကြီး ကက်သင်ပုန်း ကြီးဆယ်မျိုးတို့တွင်ကက်၊ ကျက်၊ ကြက်၊ ငှက်၊ မျှက်၊ ငြှက်၊ သင်ပုန်းကြီးခြောက်မျိုးတို့၌ အက်၊ အင်း၊ အစ်၊ အည်း၊ အတ်၊ အန်၊ အပ်၊ အမ်၊ အယ်း၊ အောဝ်ဟူ၍ အကျဉ်းသရ ၁ဝဖြစ်သည်။
ယင်းကိုဝသဇ္ဇနီပေါက်သုံးလုံးနှင့် အသံကိုခွဲဝေသောအခါ အက်၊ အင်၊ အင့်၊အင်း၊ အစ်၊ အည်၊ အည့်၊ အည်း၊ အတ်၊ အန်၊ အန့်၊ အန်း၊ အပ်၊ အမ်၊ အမ့်၊ အမ်း၊ အယ်၊ အယ့်၊ အယ်း၊ အောင် ဟူ၍အကျယ်သရ ၂ဝဖြစ်လာသည်။
ဗျည်းသုံးဆယ့်သုံးလုံးနှင့်တွဲသောအခါ အကျဉ်းသရ ၁ဝနှင့်ရေးထားသော်လည်း ဆိုရိုးပြုသောအခါ အကျယ်သရ ၂ဝဖြစ်လာသည်။
ကက်၊ ကင်း၊ ကစ်၊ ကည်း၊ ကတ်၊ ကန်း၊ကပ်၊ ကမ်၊ ကယ်း၊ ကောဝ်။
ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ ကီးရေးငသတ်ကင်၊ အောက်ကမြစ်ကင့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံး ပေါက်ကင်း၊ ကကြီးရေးစသတ်ကစ်၊ ကကြီးရေးညသတ်ကည်၊ အောက်ကမြစ်ကည့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံး ပေါက်ကည်း၊ ကကြီးရေးတသတ်ကတ်၊ကကြီး ရေးနသတ်ကန်၊ အောက်ကမြစ်ကန်၊့ ရှေ့ကနှစ်လုံး ပေါက်ကန်း၊ ကကြီးရေးပသတ်ကပ်၊ကကြီးရေးမသတ်ကမ်၊ အောက်ကမြစ်ကမ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကမ်း၊ ကကြိီးရေးယသတ်ကယ်၊ အောက်ကမြစ်ကယ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကယ်း၊ သဝေထိုး ကကြီး ရေးချဝသတ်ကောဝ်။
ခ၊ ဂစသည်တို့ကိုလည်းနည်းတူတွဲ၊ နည်းတူဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၆၆ဝ) ကျက် သင်ပုန်းကြီး ကျက်၊ ချက်၊ ဂျက်၊ ဃျက်၊ ပျက်၊ ဖျက်၊ ဗျက်၊ ဘျက်၊ မျက်၊ လျက်၊ စသည်တွဲ။
ကကြီးယပင့်ရေးကသတ်ကျက်၊ သို့မဟုတ် ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ ယပင့်ကျက်၊ စသည် ဆိုရိုးပြု၊ (အသံပေါင်း ၂ဝဝ) ကြက် သင်ပုန်းကြီး ကြက်၊ ခြက်၊ ဂြက်၊ ဃြက်၊ ငြက်၊ ပြက်၊ ဖြက်၊ ဗြက်၊ ဘြက်၊ မြက်စသည်တွဲ။
ကကြီးရရစ်ရေးကသတ်ကြက်၊သို့မဟုတ် ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ရရစ်ကြက်၊စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၂ဝဝ) ငှက် သင်ပုန်းကြီး ငှက်၊ ဥှက်၊ ဏှက်၊ နှက်၊ မှက်၊ ယှက်၊ ရှက်၊ လှက်၊ ဝှက်၊ ဠှက်စသည်တွဲ။
ငဟထိုးရေးကသတ်ငှက်၊ သို့မဟုတ်ငရေးကသတ်ငက်၊ ဟထိုးငှက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း၂ဝဝ) မျှက် သင်ပုန်းကြီး မျှက်၊ လျှက်၊ စသည်တွဲ။
မယပင့်ဟထိုးရေးကသတ်မျှက်၊ သို့မဟုတ် မရေးကသတ်မက်၊ ယပင့်မျက်၊ ဟထိုးမျှက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၄ဝ) ငြှက် သင်ပုန်းကြီး ငြှက်၊ မြှက်၊ စသည်တွဲ။
ငရရစ်ဟထိုးရေးကသတ် ငြှက်၊ သို့မဟုတ်ငရေးကသတ်ငက်၊ ရရစ်ငြက်၊ ဟထိုးငြှက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၄ဝ) ကွက် သင်ပုန်းကြီး ကွက်၊ ကျွက်၊ ကြွက်၊ ငွှက်၊ သင်ပုန်းကြီးလေးမျိုးတို့၌ အက်၊ အင်း၊ အစ်၊ အည်း၊ အတ်၊ အန်း၊ အပ်၊ အမ်း၊ အယ်း ဟူ၍အကျဉ်းသရ ကိုးလုံး။
အက်၊ အင်၊ အင့်၊ အင်း၊ အစ်၊ အည်၊ အည်၊ အည်း၊ အတ်၊ အန်၊ အန့်၊ အန်း၊ အပ်၊ အမ်၊ အမ့်၊ အမ်း၊ အယ်၊ အယ့်၊ အယ်း ဟူ၍အကျယ်သရ ၁၉လုံးဖြစ်သည်။
က•ခစသည်တို့ကိုသရနှင့်တွဲသောဝဗျည်းကိုထည့်သွင်း၍ တွဲရသည်။
ကွက်၊ ကွင်းစသည်၊ ကွယ်း၊ ကျအောင်တွဲ။
ကကြီးဝဆွဲရေးကသတ်ကွက်၊ သို့မဟုတ် ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ ဝဆွဲကွက်၊ စသည် ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၆ဝ၈)။
ကျွက် သင်ပုန်းကြီး ကျွက်၊ ချွက်၊ ဂျွက်၊ ဃျွက်၊ ပျွက်၊ ဖျွက်၊ ဗျွက်၊ ဘျွက်၊ မျွက်၊ လျွက်စသည်တွဲ။
ကကြီးယပင့်ဝဆွဲရေးကသတ်ကျွက်၊ သို့မဟုတ်ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ ယပင့်ကျက်၊ ဝဆွဲကျွက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၁၉ဝ)။
ကြွက် သင်ပုန်းကြီး ကြွက်၊ ခြွက်၊ ဂြွက်၊ ဃြွက်၊ ပြွက်၊ ဖြွက်၊ ဗြွက်၊ ဘြွက်၊ မြွက်စသည်တွဲ။
ကကြီးရရစ်ဝဆွဲရေးကသတ်ကြွက်သို့မဟုတ် ကကြီးရေးကသတ်ကက်၊ ရရစ်ကြက်၊ ဝဆွဲကြွက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၁ရ၁)။
ငွှက် သင်ပုန်းကြီး ငွှက်၊ ဥွှက်၊ ဏွှက်၊ နွှက်၊ မွှက်၊ ယွှက်၊ ရွှက်၊ လွှက်၊ ဠွှက် စသည်တွဲ။
ငဟထိုးဝဆွဲရေးကသတ်ငွှက်၊ သို့မဟုတ်ငရေးကသတ်ငက်၊ ဟထိုးငှက်၊ ဝဆွဲငွှက်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
ကိတ်သင်ပုန်းကြီး ကိတ် သင်ပုန်းကြီး ဆယ်မျိုးတို့တွင် ကိတ်၊ကျိတ်၊ကြိတ်၊ ငှိတ်၊ မြှိတ်၊ ငြှိတ် သင်ပုန်းကြီးခြောက်မျိုးတို့၌ အိတ်၊ အိန်း၊ အိပ်၊ အိမ်း၊ အုတ်၊ အုန်း၊ အုပ်၊ အုမ်း၊ အောင်း၊ အိုက်၊ အိုင်း၊ အိုဝ်း။
အုံမ်း ဟူ၍ အကျဉ်း သရ ၁၄လုံးဖြစ်သည်။
ယင်းကိုဝသဇ္ဇနီပေါက်သုံးလုံးဖြင့်အသံကိုခွဲဝေသောအခါ အိတ်၊ အိန်၊ အိန့်၊ အိန်း၊ အိပ်၊ အိမ်၊ အိမ့်၊ အိမ်း၊ အုတ်၊ အုန်၊ အုန့်၊ အုန်း၊ အုပ်၊ အုမ်၊ အုမ့်၊ အုမ်း၊ အောက်၊ အောင်၊ အောင့်၊ အောင်း၊ အိုက်၊ အိုင်၊ အိုင့်၊အိုင်း၊ အိုဝ်၊ အိုဝ့်၊ အိုဝ်း၊ အုံမ်၊ အုံ့မ်၊ အုံ့မ်း၊ ဟူ၍အကျယ်သရ ၃ဝ ဖြစ်လာသည်၊ ဗျည်းသုံးဆယ့်သုံးနှင့်တွဲသောအခါအကျဉ်းသရ တစ်ဆယ့်လေးလုံးနှင့်တွဲ၍ ရေးထားသော်လည်း ဆိုရိုးပြုသောအခါ အကျယ်သရ ၃ဝဖြစ်လာသည်။
ကိတ်၊ ကိန်း၊ ကိပ်၊ ကိမ်း၊ ကုတ်၊ ကုန်း၊ ကုပ်၊ ကုမ်း၊ ကောက်၊ ကောင်း၊ ကိုက်၊ ကိုင်း၊ ကိုဝ်း၊ ကုံမ်း၊ ဆိုရိုး။
ကကြီးရေးလုံးကြီးတင်တသတ်ကိတ်၊ ကကြီးရေးလုံးကြိီတင်နသတ်ကိန်၊ အောက်က မြစ်ကိန့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကိန်း၊ ကကြီးရေးလုံး ကြီးတင်ပသတ်ကိပ်၊ ကကြီးရေးလုံးကြီး တင်မသတ်ကိမ်၊ အောက်ကမြစ်ကိမ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကိမ်း၊ ကကြီးရေးတစ်ချောင်းငင် တသတ်ကုတ်၊ ကကြီးရေးတစ်ချောင်းငင်နသတ်ကုန်၊ အောက်ကမြစ်ကုန့်၊ ရှေးကနှစ်လုံး ပေါက်ကုန်း၊ ကကြီးရေးတစ်ချောင်းငင်ပသတ်ကုပ်၊ ကကြီးရေးတစ်ချောင်းငင် မသတ်ကုမ်၊ အောက်ကမြစ်ကုမ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံး ပေါက်ကုမ်း၊ သေ0xdk;ကကြီး ရေချ ကသတ်ကောက်၊ သေ0xdk; ကကြီးရေးချငသတ်ကောင်၊ အောက်ကမြစ်ကောင့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကောင်း၊ ကကြီးရေးလုံးကြီးတင်တစ်ချောင်းငင်ကသတ်ကိုက်၊ ကကြီးရေးလုံးကြီးတင်တစ်ချောင်းငင်ငသတ် ကိုင်၊ အောက်မြစ်ကိုင့်၊ ရှေးကနှစ်လုံး ပေါက်ကိုင်း၊ ကကြီးရေး လုံးကြီးတင်တစ်ချောင်း ငင်ဝသတ်ကိုဝ်၊ အောက်ကမြစ်ကိုဝ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက်ကိုဝ်း၊ ကကြီးရေးသေးသေး တင်တစ်ချောင်းငင်မသတ်ကုံမ်၊ အောက်ကမြစ်ကုံမ့်၊ ရှေ့ကနှစ်လုံးပေါက် ကုံမ်း။
ခ • ဂ စသည် ကျန်အက္ခရာများ။
နည်းတူ တွဲ၊ နည်းတူ ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၉၉ဝ) ကျိတ် သင်ပုန်းကြီး ကျိတ်၊ ချိတ်၊ ဂျိတ်၊ ဃျိတ်၊ ပျိတ်၊ ဖျိတ်၊ ဗျိတ်၊ ဘျိတ်၊ မျိတ်၊ လျိတ်၊ စသည်တွဲ။
ကကြီးယပင့်ရေးလုံးကြီးတင်ကသတ်ကျိတ်၊ သို့မဟုတ်ကကြီးရေးလုံးကြီးတင်တသတ်ကိတ်၊ ယပင့်ကျိတ်စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း၃ဝဝ)။
ကြိတ် သင်ပုန်းကြီး ကြိတ်၊ ခြိတ်၊ ဂြိတ်၊ ဃြိတ်၊ ငြိတ်၊ ပြိတ်၊ ဖြိတ်၊ ဗြိတ်၊ ဘြိတ်၊ မြိတ်စသည်တွဲ၊ ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၃ဝဝ)။
ငှိတ် သင်ပုန်းကြီး ငှိတ်၊ ညှိတ်၊ ဏှိတ်၊ နှိတ်၊ မှိတ်၊ ယှိတ်၊ ရှိတ်၊ လှိတ်၊ ဝှိတ်၊ ဠှိတ် ၊စသည်တွဲဆိုရိုးပြု။
မျှိတ် သင်ပုန်းကြီး မျှိတ်၊ လျှိတ်၊ စသည်တွဲ၊ ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၆ဝ)။
ငြှိတ် သင်ပုန်းကြီး ငြှိတ်၊ မြှိတ်စသည်တွဲ၊ ဆိုရိုးပြု။
ကွိတ် သင်ပုန်းကြီး ကွိတ်၊ ကျွိတ်၊ ကြွိတ်၊ ငွှိတ်၊ သင်ပုန်းကြီးလေး မျိုးတို့၌ အိတ်•အိန်း •အိပ်• အိမ်း• အိုက် •အိုင်း ဟူ၍အကျဉ်းသရခြောက်လုံး။
အိတ် •အိန် •အိန့် •အိန်း၊ အိပ်• အိမ်• အိမ့်• အိမ်း၊ အိုက်• အိုင်• အိုင့်• အိုင်းဟူ၍ အကျယ်သရ ၁၂လုံး ဖြစ်သည်။
က•ခစသည်တို့ကိုသရနှင့်တွဲသောအခါဝဗျည်းကိုထည့် သွင်း၍တွဲရသည်။
ကွိတ်• ကွိန်း ကွိပ်•ကွိမ်း ကွိုက်•ကွိုင်းစသည်တွဲ။
ကကြီးဝဆွဲရေးလုံးကြီးတင်တသတ်ကွိတ်၊ သို့မဟုတ် ကကြီးရေးလုံးကြိီးတင်တသတ်ကွိတ်၊ ဝဆွဲကွိတ်၊ စသည်ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၃၈၄)။
ကျွိတ် သင်ပုန်းကြီး ကျွိတ်၊ ချွိတ်၊ ဂျွိတ်၊ ဃျွိတ်၊ ပျွိတ်၊ ဖျွိတ်၊ ဗျွိတ်၊ ဘျွိတ်၊ မျွိတ်၊ စသည်တွဲ။
ဆိုရိုးပြု။
(အသံပေါင်း ၁ဝ၈)။
ကြွိတ် သင်ပုန်းကြီး ကြွိတ်၊ ခြွိတ်၊ ဂြွိတ်၊ ဃြွိတ်၊ ပြွိတ်၊ ဖြွိတ်၊ ဗြွိတ်၊ ဘြွိတ်၊ မြွိတ်၊ စသည်တွဲ၊ ဆိုရိုးပြု။
ငွှိတ် သင်ပုန်းကြီး ငွှိတ်၊ ဥွှိတ်၊ ဏွှိတ်၊ နွှိတ်၊ မွှိတ်၊ ယွှိတ်၊ ရွှိတ်၊ လွှိတ်၊ဠွှိတ်၊ စသည်တွဲ၊ ဆိုရိုးပြု။
အထွေထွေ ဤသင်ပုန်းကြီးကားသိသာရုံအကျဉ်းချုပ်မျှဖြစ်သည်။
အကျယ်ကိုလိုလျှင် ကမချ သင်ပုန်းကြီး၊ ကက် သင်ပုန်းကြီး၊ ကိတ် သင်ပုန်းကြီးတို့ကို နည်းမှီး၍ချဲ့ပါလေ။
ဤသင်ပုန်းကြီး၌အသံပေါင်း သို့မဟုတ်စာလုံးပေါင်း (ရ၆၉၉)ရရှိသည်။
အထူးအားဖြင့် လယ်တီဆရာတော်ကြီး၏ သင်ပုန်းကြီး သံခိပ်၌ကားသင်ပုန်းကြီးတွင်သုံးရန် သရ အတွက်• အာ့၊ အေားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နသတ်၊ မသတ်မပါသောအိံ၊ အိံ့၊ အိံး၊ အုံ၊ အုံ့၊ အုံး၊တိုကိုလည်းကောင်း၊ ဝသတ်မပါသော အော့်•အော်း၊ အို၊ အို့၊ အိုးတိုကိုလည်းကောင်းထည့်သွင်းထားသည်။
ထိုပြင် အဋ်၊ အဏ်၊ အဏ့်၊ အဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း အိဋ်၊ အိဏ်၊ အိဏ့်၊ အိဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အိုဋ်၊ အိုဏ်၊ အိုဏ့်၊ အိုဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အောစ်၊ အောဉ်၊ အောဉ့်၊ အောဉ်း၊ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အိုစ်၊ အိုဉ်၊ အိုဉ့်၊ အိုဉ်း တို့ကိုလည်းကောင်းထည့်သွင်းထားသည်။
ဗျည်းအတွက်လည်း တျ၊ ထျ၊ ဒျ၊ နျ၊ သျ၊ ဟျ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တြ၊ ထြ၊ ဒြ၊ နြ၊ ဩ၊ ဟြ တို့ကိုလည်းကောင်းထည့်သွင်းထားသည်။
ထိုသို့ထည့်သွင်းထားသော်လည်း ရှေးဆရာကြီးတို့ သင်ရိုးဖြစ်သော သင်ပုန်းကြီးမူဟောင်း၌ထည့်သွင်းထားခြင်း မရှိသောကြောင့် ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။
ကာရန် (၇၃) မျိုး ဤကာရန် ၇၃ ကား သင်ပုန်းကြီးတစ်ကျမ်းလုံးကို အကျဉ်းချုံးထားသော ကာရန်ဖြစ်သည်။
(သို့မဟုတ် )သရ သံများဖြစ်သည်။
+ကာရန် ၇၃ မျိုး၁အ၁၁အူး၂၁အော်၃၁အိုင်၄၁အတ်၅၁အုန့်၆၁အမ်း၇၁အိုဝ်၂အာ၁၂အေ၂၂အောဝ် ^၃၂အိုင့်၄၂အိတ်၅၂အုန်း၆၂အိမ်၇၂အိုဝဝ့်၃အား၁၃အေ့၂၃အော့၃၃အိုင်း၄၃အုတ်၅၃အပ်၆၃အိမ့်၇၃အိုဝ်း၄အိ၁၄အေး၂၄အော၃၄အောင်၄၄အန်၅၄အိပ်၆၄အိမ်း၅အီ့ ^၁၅အဲ၂၅အက်၃၅အောင့်၄၅အန့်၅၅အုပ်၆၅အုမ်၆အီ၁၆အဲ့၂၆အိုက်၃၆အောင်း၄၆အန်း၅၆အံ၆၆အုမ့် ^၇အီး၁၇အဲး၂၇အောက်၃၇အစ်၄၇အိန်၅၇အံ့ ^၆၇အုမ်း၈အု၁၈အယ်၂၈အင်၃၈အည်၄၈အိန်၅၈အံး၆၈အုံမ်၉အူ့ ^၁၉အယ့် ^၂၉အင့်၃၉အည့်၄၉အိန်း၅၉အမ်၆၉အုံမ့် ^၁၀အူ၂၀အယ်း၃၀အင်း၄၀အည်း၅၀အုန်၆၀အမ့်၇၀အုံမ်း( ^ ) သင်္ကေတသည် ကာရန် ၆၄ ၌ မပါခြင်းဖြစ်သည် ကိုးကား Category:မြန်မာစာ။
thumb|ဆေးခါးကြီး(ငရုတ်ခါး) ပုံသဏ္ဌာန် : အပင်တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်၍ ၃ ပေ အထိ မြင့်၏။
ပင်စည်ပြောင်ချော၍ လေးထောင့်ပုံရှိသည်။
အရွက်ရွက်ဆိုင်ထွက်၏။
လှံသွားပုံ ရှိ၏။
ရွက်ထိပ် ရွက်ရင်းချွန် သို့မဟုတ် ရွက်ရင်းသွယ်၏။
ရွက်နားညီ၍ ရွက်ပြားချောပြီးပြောင်လက်သည်။
ရွက်ကြောထင်ရှား၏။
အပွင့်ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး သေးငယ်၍ အဖြူရောင်ပေါ်တွင်ခရမ်းရောင် ပန်းရောင် အပြောက်ကလေးများ ရှိသည်။
တပေါင်းတန်ခူးတွင် ပွင့်၏။
အသီးအသီးရှည်၍ သေးငယ်သည်။
အခန်း ၂ ခန်းပါသည်။
နုစဉ် အမွေးအနည်းငယ် ရှိပြီး ရင့်လျှင် ပြောင်ချော၏။
ဝါဆို ၊ ဝါခေါင် လတွင်သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။
သဘာဝ အလျောက်ပေါက်ရောက်သည်။
အချို့မှာ ဆေးဝါးအလို့ငှာ အိမ်များ၏ ခြံစည်းရိုးများတွင် စိုက်ပျိုးထားသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ အေး ခါး အရသာ ရှိသည်။
သလိပ်နှင့် သည်းခြေကို နိုင်၏။
အဆီမရှိ လေကို ပျက်စေတတ်၏။
အဖျားကို ပယ်ဖျောက်စေတတ်၏။
ကလေးများအတွက် အထူးကောင်း၏။
အရွက်ကို အဖျားဖြတ်ဆေး၊ အဆိပ်ဖြေဆေး၊ သည်းခြေဆေး၊ လျှာပွတ်ဆေး တို့တွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။
ပဉ္စငါးပါးကို အဖျားကျဆေး၊ အားတိုးဆေး၊ လေကြေဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြုသည်။
အရည်ကျိုသောက်ခြင်းဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းသက်ခြင်း၊ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ လေထိုးခြင်း နှင့် အဖျားရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေသည်။