kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရာဇသေဝကဒီပနီကျမ်း။
သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာပါဌ်။
သီလကထာ ကျမ်း။
သဒ္ဒနီတိ ဋီကာသစ်ပါဌ်။
သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာဂဏ္ဌိကျမ်း။
အဘိဓာန်ဋီကာ နိသျသစ်။
အာပတ္တိ ဝိနိစ္ဆယ။
ဥပါယကထာကျမ်း။
ဥပေါသထ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း။
အက္ခရဝိသောဓနီကျမ်းတို့ ဖြစ်သည်။
(ဤမောင်းထောင် ဆရာတော်များ အကြောင်းကို ရေးရာ၌ − (၁) ၁၁၉၃ ခုနှစ်၊ မင်းတိုင်ပင်အမတ် မဟာဓမ္မသင်္ကြန် ပြုစုသော သာသနာလင်္ကာရ စာတမ်း၊ (၂) ၁၂၁၃ ခုနှစ်၊ မင်းလှသီရိသီဟသူ ပြုစုသော ဆရာတော်များ ဦးရေစာရင်း၊ (၃) ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ မိုင်းခိုင်းမြို့စားအတွင်းဝန် ပိဋကတ်တော်အုပ် ဦးရန် ပြုစုသော ပိဋကတ် သမိုင်း စာတမ်းတို့ကို အရင်းခံ မှီငြမ်းပြု၍ ရေးသားပါသည်။
ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေးဆရာတော် ဦးပညာဝံသ၏ မှတ်စုများ၊ ဟင်္သာတမြို့ သပြေပင်ဆရာတော် ပြုစုသော သာသနဝံသ ဒီပနီတို့နှင့်လည်း ညှိနှိုင်းတိုက်ဆိုင်ပါသည်။
)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
မောင်းထောင်းကောင် (သို့) ဓားခုတ်ကောင် (ဝါ) ရှိခိုးကောင် (Mantis or Praying Mantis) သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးဖြစ်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဒစ်ကတိုတဲရာ မျိုးစဉ်ကြီးတွင် မင်တီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်သည်။
ပိုးဟပ်၊ ပုရစ်၊ နှံကောင် တို့နှင့် အမျိုးချင်းနီးစပ်သည်။
မောင်းထောင်းကောင်၏ ကိုယ်အရှေ့ပိုင်းသည် ရှည်လျားသေးသွယ်သည်။
ဦးခေါင်းသည် တူကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် မျက်နှာမှာ သုံးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
နောက်ခြေထောက်များသည် သွေးသွယ်ရှည်လျားသည်နှင့်အမျှ ရှေ့ခြေထောက်များမှာ ကြီးမားတုတ်ခိုင်သည်။
မောင်းထောင်းကောင် သည် ထိုရှေ့ခြေထောက်များကို လမ်းသွားသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားလေ့ရှိသည်။
အရွယ်ရောက် မောင်းထောင်းကောင်ကြီးများသည် အလျား ၂ လက်မမှ ၅ လက်မထိ ရှိသည်။
ကြီးမားသော ရှေ့ခြေနှစ်ချောင်းကို အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားပုံမှာ မိန်းမကြီးတစ်ယောက် ရှိခိုးဝတ်ပြုနေပုံ နှင့်တူသောကြောင့် ယင်းကို ရှိခိုးကောင် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဘာသာတရားကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းပုံ ရှိသောကြောင့် အမြင် အားဖြင့် ကြင်နာသနားစိတ်ရှိသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စင်စစ် မောင်းထောင်းကောင်သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးတွင် အရက်စက် ဆုံး၊ လောဘအကြီးဆုံးပိုးမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားသော ရှေ့ခြေ ၂ ချောင်းတွင် ပိုးကောင်ကလေး များကိုဖမ်းရန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဆူးများပါရှိ သည်။
ပြူးထွက်နေသော မျက်လုံးများရှိသည့် ဦးခေါင်းသည် အငြိမ်မနေဘဲ ထိုမှ ဤမှ အဆက်မပြတ် လှည့်၍သားကောင် ကိုသာ ရှာဖွေလျက်ရှိ၏။
ထိုနောက် အနီးသို့ရောက်လာသော ပိုးကောင်များကို ရုတ်ခြည်း ခုန်အုပ်၍ ဖမ်းကာ အရှင်လတ် လတ် ကိုက်စားလိုက်လေသည်။
တစ်ဖန် မူလအနေအထား အတိုင်း ပြန်နေကာ သားကောင်ကို စောင့်နေပြန်သည်။
အခြား ပိုးကောင်များကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်စားရုံသာမက မိမိတို့ အချင်းချင်းလည်း အသေအကြေ တိုက်ခိုက်ကြ၍ ရှုံးသော အကောင်ကို နိုင်သောအကောင်က စားတတ်ကြသည်။
မောင်းထောင်းကောင် အမသည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်သည့်အခါ မိမိနှင့် မိတ်လိုက်သော မောင်းထောင်းကောင် အဖိုကိုပင် မညှာမတာ သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်သည်။
မောင်းထောင်းကောင်သည် မိမိနေသော အပင်၏ အကိုင်းအခက်၊ အရွက်အလက်များနှင့် အရောင်ချင်းတူသောကြောင့် ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ချေ။
အမများသည် ဥများကို အစုလိုက်ဥ၍ မိမိတို့ကိုယ်မှထွက်သော အစေးဖြင့် သစ်ပင် အကိုင်းအခက်များတွင် ကပ်ထားကြသည်။
ဥမှပေါက်ခါစ မောင်းထောင်းကောင်ကလေးများပင် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်ကြသည်။
ယင်းတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်သည် ပုရစ်၊ နှံကောင်တို့ကဲ့သို့ အသွင်ပြောင်းခြင်း မရှိချေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုတွင် ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိပါဝင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြို့တော်မှာ မိုင်ဆိုမြို့ ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းပဒေသရာဇ်နယ်အဖြစ် မဟာရာဇာများ အုပ်စိုးခဲ့စဉ်က ချမ်းသာကြွယ်ဝ ခေတ်မီသော နယ်ဖြစ်သောကြောင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၏ အနောက် တောင်ဘက်တွင် ဒက္ကန်ကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိ၏။
နယ်နိမိတ် အားဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် အန္ဒရဒေသပြည်နယ်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မဒရပ်ပြည်နယ်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကေရာလပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်နှင့် အနောက် ဘက်တွင် အာရေဗျပင်လယ်တို့ ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှိ ပြည်နယ်များကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်၍ ယခုအခါ မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၇၄,၁၂၂ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၏။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့တော်သည် မိုင်ဆိုမြို့ဖြစ်၍ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနမြို့ကြီးမှာ ဘန်ဂလိုမြို့ ဖြစ်သည်။
အခြားမြို့ကြီးများကား ကိုလာရွှေတွင်းမြို့၊ ဗယ်လာရီမြို့၊ဒါးဗန်းဂယ်ရီမြို့တို့ ဖြစ်၏။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် ဒက္ကန်ကုန်းပြင်မြင့်၏တောင်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်ဘက်တွင် တောင်များသွယ်တန်း တည်ရှိကာ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်သည် ပေ ၆၃ဝဝ ကျော် မြင့်သည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်တွင်းသို့ ကစ္စန၊ ပင်နာနှင့်ကောဗာရီ မြစ်များမှ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဝင်သည်။
ယင်းမြစ် လက်တက်များမှရေများကို တူးမြောင်းဖြင့်ဆက်သွယ်၍ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်အပြင် ရေအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးနိုင်သည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်တွင် ရာသီဥတုသာယာ၍ ကျန်းမာ ရေးနှင့် ညီညွတ်သည်။
တောင်တန်းဒေသဘက်တွင် မိုးကြီးသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် သဘာဝပစ္စည်းကြွယ်ဝ၍ ခေတ်မီစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် လိုအပ်သော အခြေခံကုန်ရိုင်းပစ္စည်းများ ပေါများသည်။
ထိုကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ ဖြစ်သည့် သံ၊ သံမဏိ၊ ဘိလပ်မြေ၊ စက္ကူ၊ သကြား၊ ချည်ထည်၊ ပိုးထည်၊ ဓာတ်သတ္တု၊ ဆပ်ပြာ၊ မြေဩဇာ၊ နံ့သာ အစရှိသည့် လုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။
တစ်ခုတည်းသော လေယာဉ်လုပ်စက်ရုံသည် ဘန်ဂလိုမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ထို့ပြင်တဝ မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရွှေထွက်ရာ အဓိကဒေသဖြစ်၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဖွံ့ဖြိုးအောင် ဦးစွာရှေ့ဆောင်သော ပြည်နယ်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခြင်းကို ခံရ၏။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် ကမ္ဘာသုံး နံ့သာဆီ အများဆုံးထွက်သည်။
ကျေးလက်နှင့် အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်း များကိုလည်း အစိုးရက အားပေးသည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း အားဖြင့် အဓိကစိုက်ပျိုးသော အပင်တို့မှာ နှံစားပြောင်းပင်၊ သစ်သီးပင်၊ လက်ဖက်ပင်၊ ကော်ဖီပင်နှင့် ဆန်စပါးတို့ ဖြစ်၏။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအားဖြင့်လည်း မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် လွယ်ကူမှုရှိပေသည်။
မော်တော်ကားလမ်းများအပြင် မီးရထား လမ်းကျယ်ရော လမ်းကျဉ်းများပါရှိသည်။
လေကြောင်းအားဖြင့် အချက်အချာလေဆိပ်သည် ဘန်ဂလိုမြို့တွင် တည်ရှိပေသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေ အရ ၁၉,၄ဝ၁,၁၉၃ ယောက်ဖြစ်၏။
ဟိန္ဒူအယူဝါဒီ များ၏။
အများဆုံး ဘာသာစကားမှာ ကန်နဒါ ဖြစ်၏။
သမိုင်းကြောင်း မိုင်ဆိုပြည်ကို ၁၃၉၉ ခုနှစ်က လက်ရှိ မဟာရာဇာ၏ ဘိုးဘေးတို့ကတည်ထောင်ခဲ့ကြ၏။
၁၈ ရာစုနှစ် နှောင်းပိုင်း လောက်က မွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဟိုက်ဒါအလီသည် မိုင်ဆို ပြည်ကို တိုက်ခိုက်၍ သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။
သူ့အား သားဖြစ်သူ တစ်ပူးက ဆက်ခံသည်။
၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က တစ်ပူးကို နှိမ်နင်းလိုက်၏။
၁၇၉၉ ခုနှစ်မှ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တိုင် ကရစ်ရှနရာဇာ အရွယ်မရောက်သေးသဖြင့် ပူရနေယျက ရင်ခွင် ပိုက်အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။
အရွယ်ရောက်လတ်သော် ကရစ်ရှန ရာဇာ နန်းတက်ကာ ၁၈၃၁ ခုနှစ်တိုင် အုပ်ချုပ်သည်။
ပြည်တွင် အကြွေးများတင်ရှိနေသောကြောင့် ၁၈၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဗြိတိသျှတို့က အုပ်ချုပ်သည်။
ယင်းနှစ်တွင်ပင် ဗြိတိသျှတို့က ရှေးမင်းအဆက်အနွယ်များသို့ ပြည်ကို ပြန်အပ်လေသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်ကို အစိုးရသော မဟာရာဇာတို့သည် မိုင်ဆိုကို ခေတ်မီတိုးတက်စေအောင် များစွာ အားပေးပြုလုပ်ခဲ့ ပေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့လက်မှ လွတ်မြောက်၍ လွတ်လပ်ရေးရရှိသောအခါ မိုင်ဆိုပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး၍ မရှေးမနှောင်းတွင်ပင် ရှေးက ဘုန်းတန်ခိုး အတန်ပင်ကြီးခဲ့သော မဟာရာဇာတို့သည် ရိက္ခာတော်များကို သာ ရရှိ၏။
ရာဇာပရမုခဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ပြည်နယ်တွင် အကြီး အမှူးဖြစ်သော်လည်း တကယ့်အာဏာသည် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် လက်ထဲတွင် ရှိလေသည်။
မိုင်ဆိုပြည်နယ်တွင် သီးခြားဝန်ကြီး အဖွဲ့နှင့် သီးခြားလွှတ်တော် နှစ်ရပ်ရှိ၏။
အိန္ဒိယပြည်ထောင်စု၏ အထက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ရှိ၏။
အိန္ဒိယ ပြည်ထောင်စု၏ အထက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော ပြည်နယ်ကောင်စီအဖွဲ့သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ယောက်နှင့် အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်သော ပြည်သူ့ လွှတ်တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၂၆ ယောက် စေလွှတ်ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ။
မိုင်ဆိုမြို့သည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ခဲ့သော မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
မိုင်ဆိုမြို့သည် မဒရပ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘန်ဂလိုမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၁ဝဝ အကွာတွင် လည်းကောင်း ကောဗာရီမြစ်၏အနီး ရေမျက်နှာပြင်ထက်ပေ ၂၄၅ဝ မြင့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
မိုင်ဆိုမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ချာမွန်ဒီတောင်တန်းရှိ၏။
ယင်းတောင်တန်းမှ တောင်ထွတ်သည် မိုင်ဆိုမြို့ထက် ပေ ၁,ဝ၄ဝ(ရေမျက်နှာပြင်မှဆိုလျှင် ပေ ၃,၄၉ဝ) မြင့်၏။
တောင်ထိပ်ဖျားတွင် နန္ဒီနွားမြတ်၏ ရုပ်တုကြီးရှိသည့် ဘုရားကျောင်းတည်ရှိသည်။
မိုင်ဆိုမြို့သည် မိုင်ဆိုပြည်နယ် မီးရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မိုင်ဆိုမြို့တွင် ခေတ်မီ အဆောက်အအုံ များစွာရှိ၏။
ဝိတိုရိယဂျူဗလီ အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်နှင့် မဟာရာဇာ၏ နန်းတော်တို့မှာ ထင်ရှားပေသည်။
မြို့တွင်းရှိ လမ်းမများသည် ကျယ်၍ ညီညီညာညာရှိသည်။
ဥရောပဆန်ဆန် ဆောက်လုပ်ထားသော ခံတပ်သည် လူသွားစင်္ကြံအားဖြင့် မြို့နှင့်ခြားလျက် ရှိသည်။
ယင်းခံတပ်အတွင်းဝယ် မဟာရာဇာ၏ နန်းတော်နှင့် အရာရှိကြီးများ၏ နေအိမ်များရှိသည်။
လူဦးရေမှာ ၂၄၄,၃၂၃ ယောက် ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မိုင်ဆိုမြို့သည် ရှေးအထက်ကျော် ကာရီမှစ၍ ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တိုင်အောင် မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
၁၆၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၇၉၉ ခုနှစ်အထိ မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ကို ဆီရင်ဂပတမ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၇၉၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ မြို့တော် မှာ မိုင်ဆိုမြို့ပင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်သည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော ပထမတန်း စော်ဘွားနယ် တစ်နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၃၅၉၃ ပေ (၁၀၉၅ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကျေးသီးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းနောင်မြို့၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လဲချားမြို့နယ်၊ အနောက် တောင်ဘက်တွင် ရပ်စောက်မြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် သီပေါမြို့နယ် တို့ဖြင့် ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁,၅၉၉ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၄၄၃ ရွာနှင့် လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃၇,၂ဝ၈ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တွင် နေသူအများစုမှာ ရှမ်းလူမျိုးများဖြစ်သည်။
တောင်သူ၊ ပလောင်၊ ယင်းလူမျိုးများလည်း ရှိသည်။
စီးပွားရေး မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အလယ်ပိုင်းတို့သည် နမ့်တိန်းမြစ်၏ ရေသောက်နယ်ဖြစ်သည်။
နမ့်တိန်းမြစ်ဖြစ်လာသော နမ့်တိမ်းချောင်းသည် မိုင်းကိုင်မြို့၏ အနောက်တောင်ဒေါင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြစ်ဖျားခံသည်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော မိုင်းကိုင်မြို့တစ်ဝိုက်သည် မြို့နယ်၏ အလယ်ပိုင်း လောက်တွင်ဖြစ်၍ မြေမျက်နှာပြင် ပြန့်ပြူးသောကြောင့် ထိုဒေသတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရွာများ ခပ်စိပ်စိပ် တည်ရှိကာ လူနေထူထပ်သည်။
မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်သည် နမ့်လန်မြစ်၏ ရေသောက်နယ်ဖြစ်သည်။
ဤနယ်များမှ လွဲလျှင် မြို့နယ်၏ကျန်ဒေသမှာ ဝက်သစ်ချ၊ ထင်းရှူးပင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်သည် မြေဩဇာကောင်း၍ စပါးထွက်သည်။
ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် ချောင်းရှိလျှင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေကိုသွယ်ယူစိုက်ပျိုးသည်။
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းမှာ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၏။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်မှ လက်ဖက်၊ သနပ်ဖက် နှင့် လိမ္မော်သီးများလည်းထွက်၏။
မိုင်းကိုင်မြို့၏မြောက်ဘက် ၅ မိုင်ကွာဖြစ်သော ဟိုနားနှင့် ကုန်းကန်ရွာများတွင် လက်ရာကောင်းသော မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ မြေပန်းကန်များ ပြုလုပ်သည်။
မိုင်းကိုင်မြေပန်းကန်၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ပန်းအိုး၊ ငရုတ်ဆုံမှစ၍ အိမ်သုံးပရိဘောဂများ၊ ကလေးကစားစရာ ကြက်ရုပ်၊ ငှက်ရုပ်၊ ကျွဲနွားရုပ်များကို ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ဝန်းလုံးရှိသည့် ကျေးလက်တောရွာများနှင့် အချို့သော မြို့များပါ အများ အားဖြင့် အသုံးပြုကြပေသည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ် ကွန်နားရွာ၊ ကွန်ကျိုင်းရွာများတွင် မိုင်းကိုင်စက္ကူလုပ်ငန်းကို အများဆုံးလုပ်ကိုင်သည်။
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်မှ မိုင်းကိုင်စက္ကူ တစ်လလျှင် ချပ်ရေ တစ်သိန်းအထိ ထွက်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မိုင်းကိုင်နယ်ကိုတီထွင်၍ စတင်အုပ်ချုပ်သူမှာ တုံလော ဟိန်ကူးန ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။
ဟိန်ကူးနသည် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ကို ဟိန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လဲချားစော်ဘွား၏လက်အောက်ခံ အရာရှိတစ်ဦး အနေဖြင့်လည်းကောင်း နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာ အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ လဲချားစော်ဘွားမျိုးဆက်ဖြစ်သော ကျမိုင်းခွန်လုံးအား မြန်မာဘုရင် မင်းတုန်းမင်းက လဲချားစော်ဘွား အဖြစ် ခန့်အပ်သည့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် မိုင်းကိုင်နယ်ကို လဲချားနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ တစ်သီးပုဂ္ဂလနယ် တစ်နယ်အနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ဟိန်ကူးနအားလည်း ဇေယျရာဇာဘွဲ့ကို ပေးသနား၍ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်စေခဲ့၏။
၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် မြို့စားရာထူးနှင့်တကွ မဟာသီရိဇေယျ၊ သိုယုံဖဘွဲ့များကို ထပ်လောင်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။
ဤတွင် မိုင်းကိုင်နယ်သည် တစ်သီးပုဂ္ဂလနယ်ရှင် တစ်ဦးပိုင်နယ်တစ်နယ်အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။
ဤသို့အားဖြင့် ဟိန်ကူးနမှ ဆင်းသက်လာသော မြို့စားအဆက်ဆက်တို့ အုပ်ချုပ်လာခဲ့၍ ၁၉၂၄ ခုနှစ် မြို့စားခွန်မှုံ၏ လက်ထက်တွင် စော်ဘွားရာထူးသို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်းခံရသဖြင့် စော်ဘွားနယ် ဖြစ်လာလေသည်။
သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်လိုက်သောအခါ မိုင်းကိုင်နယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့် နယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။
မိုင်းကိုင်မြို့မှာလည်း မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ Category:လွိုင်လင်ခရိုင်။
မိုင်းခိုင်းဆရာတော်(မြန်မာ ၁၂ဝ၄ - ၁၂၆၁) မိုင်းခိုင်းဆရာတော်သည် အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည် နန်းတည် သာယာဝတီ မင်းတရားကြီးလက်ထက် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၄ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက် ကြာ သပတေးနေ့တွင် မုံရွာခရိုင် အလုံမြို့နယ် သာစည်ရွာ၌ ဖွားမြင် တော်မူသည်။
၇ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော်ဦးရေဝတထံအပ်နှံ၍ ကျောင်းသားဘဝမှရှင်သာမဏေ အဖြစ် ရောက်သည်အထိ ပညာသင်ကြားလေသည်။
သာမဏေ ဘွဲ့မှာ ရှင်ပဏ္ဍိတ ဖြစ်သည်။
ပညာဉာာဏ် အလွန်ထက်မြက်သဖြင့် ကျောင်းသား သူငယ်တို့ သင်အပ်သမျှ နမောဗုဒ္ဓါယ အစ သင်ပုန်းကြီး၊ မဂ‡လသုတ်၊ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ ပရိတ်နမက္ကာ ရ၊ ထိုထိုစာငယ်တို့နှင့်တကွ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့၊ ဆန်းအလက‡ာ၊ သဒ္ဒါ၊ အဘိဓာန်၊ သင်္ဂြိုဟ်သင်္ဂဟတို့ကို သင်ကြားပြီးသည့် နောက် ရှင်သာမဏေအဖြစ်မှ အသက် ၁၇ နှစ် ရောက်သည် တွင် သင်္ခေပဋီကာ၊ အဘိဓမ္မတ္ထဝိ ဘာဝနီဋီကာ၊ အဋ္ဌသာလိနီ၊ မူလဋီကာ စသော အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ်ကျမ်းများကို သင်ကြား တတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်ဦးရေဝတသည် တပည့်သာမဏေရှင်ပဏ္ဍိတ ၏ တိက္ခ၊ ဂမ္ဘီရ၊ ဘူရိ၊ ဟာသ၊ ဇဝန၊ ပညာဉာာဏ်နှင့် တကွ သတ္တိဗလ၊ ဗျတ္တိဗလ စူးရှထက်သန် လျင်မြန်နက်နဲသော အကြောင်းအရာတို့ကို သိတော်မူသည့်အလျောက် မန္တလေး ရတနာပုံ နေပြည်တော်၊ သုဓမ္မာ သာသနာပြု စံကျောင်း ဆရာ တော် ဘုရားကြီးထံသို့ ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသင်ကြားရန် ပို့တော်မူလေသည်။
စံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ရှင်ပဏ္ဍိတအား ကိုယ်တော်တိုင် ခုနစ်ရက်ခန့် စုံစမ်းစစ်ဆေး မေးမြန်းတော်မူရာ သာသနာ၏အကျိုးကို အထူးသည်ပိုး ရွက် ဆောင်လတ္တံ့သော စွမ်းရည်ရှိသည်ကို မြင်တော်မူရကား များစွာ နှစ်သိမ့်အားရတော်မူလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ သုံးဆူသောပိဋကတ် တော်တို့တွင် အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ကျမ်းစာ၊ ပါဠိအဋ္ဌကထာဋီကာ၊ အနု၊ မဓု၊ လက်သန်း၊ ဂန္ထန္တရ၊ ဂဏ္ဌိ၊ ယောဇနာ စသည်တို့ကို အရာမကသောနည်းတို့ဖြင့် အထူးပို့ချသင်ကြား ပြသတော်မူလေ သည်။
ယင်းသို့ စံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ခြေရင်း တော်၌ သူမတူအောင်ဆောင်ရွက် သင်ကြားနေသည့်အတွင်း ရှင်ပဏ္ဍိတသာမဏေ၏ ထက်မြက်သော ဂုဏ်သတင်းကို ပဉ္စမသဂ‡ါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ကြားသိတော်မူရာ၊ သားကောင်းရတနာကို အရတော်လေစွဟု ဝမ်းမြောက်တော်မူလှ သဖြင့် ပစ္စည်းလေးပါးအလှူတော်ကို အမြဲချီးမြေ|ာက်တော်မူ သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးက မြင့်မြတ်သော ဥပသမ္ပဒ ရဟန်းအဖြစ်သို့ သွတ်သွင်း ချီးမြှင့်တော်မူသည်။
စံကျောင်းဆရာတော် ဘုရားကြီးထံ စာပေသင်ကြားပြီး သည့်နောက် ရဟန်းသိက္ခာ ၅ ဝါမှစ၍ ဆရာတော်ဘုရား၏ နည်းနာအတိုင်း အလွန်သိမ်မွေ့နက်နဲ ခဲကတ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ၊ ပိဋကတ် အထူးထူးသော အဆုံးအဖြတ်တို့ ကို ဆုံးဖြတ်စီရင်ရေးသားလျက် သာသနာတော်၏ အကျိုးကို သည်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူ၏။
ထိုအကြောင်းကို မင်းတုန်းမင်း ကြီး ကြားသိတော်မူရာ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်း ပြင်းစွာဖြစ် သဖြင့် ရဟန်းသိက္ခာ ၁၂ ဝါအရတွင် ပထမစာချအဖြစ် ချီးမြေ|ာက်တော်မူ၍ သိက္ခာ ၂၃ ဝါအရတွင် ပဏ္ဍိတဓဇ သီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဘွဲ့နာမည်ဖြင့် ချီးမြေ|ာက် တော်မူသည်ကို ခံရလေသည်။
ထိုနောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရား ပျံလွန်တော်မူရာ ထိုစံကျောင်းတိုက်၌ပင် ဆက်လက်၍ စာပေပို့ချနေလေသည်။
၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် စလင်း မြို့သို့ကြွ၍ မြို့သူမြို့သားများအား တရားရေအေးတိုက်ကျွေး တော်မူခြင်း၊ ပိဋကတ်တော် အဆုံးအဖြတ်များကို ရေးသား စီရင်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်တော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြို့သစ် မြို့စား အတွင်းဝန်ကြီး မဟာဇေယရာဇသင်္ကြံက အတန်တန် လျှောက်ထား တောင်းပန်သောကြောင့် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လည် ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် ရွှေရေးဆောင်တိုက် အုတ်ကျောင်းကြီး၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၍ ရှင်ရဟန်းတို့အား စာပေပို့ချကာ ဝိနိစ္ဆယ အဆုံးအဖြတ်များကို စီရင်ဆုံးဖြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းတော်မူ သည်။
ဤသို့ သာသနာတော်အကျိုးကို အဘက်ဘက်မှ သည်ပိုး ဆောင်ရွက်တော်မူနေဆဲတွင် အစဉ်ကပ်ငြိရင်း လေရောဂါကြောင့် သက်တော် ၅၈၊ ဝါတော် ၃၈၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ညနေ တွင် ပျံလွန်တော်မူလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
ဝီထိပုံ၊ သိမ်ပုံ၊ ဆန်ပုံ။
တိပေဋကဝိနိစ္ဆယကျမ်း ပဌမတွဲ၊ ၃။
တိပေဋကဝိနိစ္ဆယကျမ်း ဒုတိယတွဲ။
မိုင်းခိုင်းမြို့စား(မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၅၃) ရတနာပုံရွှေနန်းတော်ကြီး အနီးရှိ ပိဋကတ်တိုက်တော် အတွင်း၌သာလျှင် များစွာသော ပိဋကတ်စာပေများကို ဖတ်ရှု လေ့လာ ပျော်မွေ့ကာနေလေ့ရှိသောကြောင့် ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာ တင် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင်က မောင်ယမ်မှာ သူ့ပိဋကတ်တိုက်နှင့်သာနေရော့သည်ဟု မြည် ဆို ခြင်းပင်ခံရဖူးသော မိုင်းခိုင်းမြို့စား ပိဋကတ်တော်အုပ်မင်း မဟာသီရိဇေယသူကား မင်းဘူးခရိုင်မြောက်ပိုင်း စလင်းမြို့ တောင်ဘက် သမန်းရင်းရွာ၌ အဖဦးကျော်စံ အမိဒေါ်လုံလေးတို့ မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက် တနဂ‡နွေနေ့ ညဉ့် ၂ ချက်တီးကျော် လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့ အဝင်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည်မောင်ယမ် (မောင်ရန်လည်း ဟူ၏။
အသက် ၁၅ နှစ်တိုင်အောင် ကျောင်းသားသူငယ် အဖြစ်နှင့် စာပေသင်ကြားပြီးလျှင် ထို ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင်ပင် သာမဏေပြုသည်။
၄ နှစ်တိုင်တိုင် သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာ၊ အဘိဓာန်စသော သင်ရိုးကျမ်းများကိုသင်ကြားသည်။
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ရဟန်းပြုသည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင် ကေလာသဘဖြစ်သည်။
ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဆက်လက်၍ ၂ နှစ်တိုင်တိုင် စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားဆည်းပူးသည်။
အသက် ၂၂ နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် လူထွက်၍ အမရပူရ ဒုတိယမြို့တည်နန်းတည် ရွှေဘိုမင်းတရား ကြီး အထံတော်တွင် ခယမ်းထမ်းရွက်ရာ ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့် အရာ ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ရာထူး၌ ၉ နှစ်တိုင်တိုင် ထမ်းရွက်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတက် တော်မူသော သားတော် ပုဂံမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ယင်းသည့်ရာထူးနှင့်ပင် ၆ နှစ်တိုင်တိုင် အမှုတော်ကိုဆက်လက် ထမ်းရွက်ရသည်။
ထိုနောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက် တော်မူသော ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်းတရား ကြီး အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်တော်မူစ ရတနာသိင်္ဃ ရွှေဘို မြို့၌ စံနေတော်မူစဉ် အခါကပင်လျှင် သံတော်ဆင့်အရာနှင့် မကွေးမြို့စား အသနားတော်မြတ် ခံရသည်။
နောက်မကြာမမြင့် အဆင့်ဆင့်အားဖြင့်လည်း ရှေ့တော်ပြေးမှူးအရာ၊ ရတနာလှော် ကား တော်အုပ်အရာ၊ ရွှေနန်းမြောက် ဥယျာဉ်တော်အုပ်အရာ တို့ကို ရပြီးလျှင် မဟာသီရိဇေယသူ ဘွဲ့နှင့် မိုင်းခိုင်းမြို့ ကို စားရပြန်လေသည်။
ထိုပြင် နိကာယ်ငါးရပ်တို့ဖြင့် တန်ဆာ ဆင်အပ်သော ပိဋကတ်သုံးပုံ ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများ ကို ရွှေရေး၊ မင်ရေး၊ ကညစ်ရေးတို့ဖြင့် ရေးသားပြုစုခြင်းကို ရှုကြည့်ကြပ်မ ရွက်ဆောင်စေရန် ဆိုင်ရာအစု အမှုထမ်းတို့နှင့် တကွ ပိဋကတ်တော်အုပ် ခန့်ထားတော်မူခြင်း ခံရသည်။
သို့ ရှုကြည့်ကြပ်မဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိဋကတ်သုံးပုံ စုံရေအများ ပြီးပြေအောင် ရေးကူးရာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈ ခုနှစ် တန်ခူးလ မှသည် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ၂၂ နှစ် တိုင်တိုင် လုပ်ဆောင် လုံးပန်းရသည်။
ထိုပြင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ၂,၄ဝဝ အရေအတွက်ရှိသော ဆရာတော် သံဃာတော်တို့ စာပြန်ဆိုရာ၌ လည်းကောင်း ကြီးမှူးကြပ်မရသေးသည်။
သို့ ကြီးမှူးကြပ်မနေရ သည်အတွင်း ခင်မမင်းဝန်အရာ ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော သီပေါမင်း လက်ထက်တော်၌လည်း အတွင်းဝန် ခင်မမင်းဝန် အရာနှင့် မိုင်းခိုင်းမြို့ကိုပင် စားမြဲစားရသည်။
ထိုနောက် လက်ရွေးကြီး လှော်ကားတော်အုပ်အရာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ အမြင့် ၅ မြို့၊ အလုံမြို့၊ ဒီပဲယင်းမြို့ စသော အဋ္ဌမဌာန ခရိုင်ဝန်အရာ မင်းကြီး မဟာသီရိဇေယသူ ဘွဲ့နှင့် စော်ဘွားကြီးနေရာ အဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
အသက် ၇၇ နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် သောကြာ နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။
ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ ဓမ္မသံဟိတဒီပနီ ဓမ္မသတ်ကျမ်း။
ဓမ္မပဒပါဠိတော် နိသျသစ်။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ နိသျသစ်။
အနာဂတဝင် ပါဠိတော်နိသျ။
ဒါဌာဓာတုဝင် စာကိုယ်နိသျ။
သဒ္ဒါရှစ်စောင် နိသျသစ်။
ဒွါဒရာသီဒီပနီကျမ်း။
ဆနဝုတိပါသဏ္ဍြ ဝိသဇ္ဇနာကျမ်း။
ပိဋကတ်သမိုင်း။
မေတ္တာဒကသေစနဒီပနီ။
သုသန္ဒေသကထာ။
သီဟဠဝတ္ထုခေါ် မဓုရရသဝါဟိနီ ကျမ်း။
အတိဝိစိတြသန္ဒေသ ကထာ။
မဟာရဋ္ဌ သာရုပ္ပတ္တိကထာတို့ ဖြစ်သည်။
မိုင်းဆတ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသရှိ မြို့ငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သို့သော် တရုတ်ဖြူများ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ခဲ့သော ဒေသဖြစ်၍ မြန်မာတို့က ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂကို တိုင်ကြားခဲ့သဖြင့် မိုင်းဆတ်ကို ကမ္ဘာက အာရုံပြုခဲ့ရသည်။
မိုင်းဆတ်မြို့သည် မိုင်းဆတ်ခရိုင်တွင်တည်ရှိ၍ ကျိုင်းတုံမြို့နှင့် ၆၂ မိုင်မျှကွာဝေးသည်။
မိုင်းဆတ်မြို့သည် ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၁,၉၅ဝ အမြင့်တွင် တည်ရှိ၍ တောင်ပတ်လည် ဝန်းရံနေသည့် မြေချိုင့်မြေပြန့်ဖြစ်သည်။
မိုင်းဆတ်မြို့တွင် ရှေးမြန်မာမင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြို့ရိုးများ ယခုတိုင်ရှိသေးသည်။
သို့သော် တရုတ်ဖြူတို့ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်စဉ်က ခံကတုတ်ကျင်းများပြုလုပ် ထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။
တောင်ပေါ်သားများဖြစ်သည့် အီကော၊ လားဟူ၊ လီရှော လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။
အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် အပြင်အပသို့ ထုတ်ဝေရောင်းချနိုင်လောက်အောင် ပစ္စည်းများမလုပ်ကိုင်ဘဲ အချင်းချင်း ဖလှယ် နိုင်ရုံမျှသာ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြေပြန့်တွင် စပါး၊ ဆေး၊ ငရုတ် များစိုက်ပျိုး၍ တောင်ပေါ်တွင် လက်ဖက်၊ အာလူးများကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သည်။
ပိုလျှံသော ဆန်၊ လက်ဖက်ခြောက်စသည့် ပစ္စည်းများဖြင့် ဆား၊ ရေနံဆီ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးခြစ် စသည်တို့ကို ယိုးဒယားသားတို့နှင့် ဖလှယ်ကြသည်။
အမည်ရင်းမြစ် မိုင်းဆတ်ဟု တွင်ခဲ့ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်အရဖြစ်သည်ဆို၏။
အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီကြွချီတော်မူရာတွင် တောတွင်းတစ်နေရာရှိ ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်ဝယ် ရပ်နား၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။
မူလက သာမန် ကျောက်တုံးကြီးသာဖြစ်သော်လည်း မြတ်စွာဘုရားရပ်နား၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် ထိုင်တော်မူသည်နှင့် ကျောက်တုံးမှာ ကျောက်ဖျာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဆို၏။
ဤတွင် မြတ်စွာဘုရားက ဤနေရာတွင် နောင်အခါမြို့ဖြစ်လာမည်ဟု ဗျာဒိတ်ပေးသောကြောင့် မြို့တည်လာသော အခါ ထိုကျောက်ဖျာကိုအစွဲပြု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် မိုင်းဆတ်တွင်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မိုင်းသည် ရွာစု (ဝါ) မြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ဆတ်မှာ ဖျာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သို့ဖြစ်၍ မိုင်းဆတ်သည် ဖျာကဲ့သို့ ညီညာကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိသောမြို့ ဟူသတည်း။
သမိုင်းကြောင်း မိုင်းဆတ်သည် ယခုအခါ ကျိုင်းတုံပိုင် နယ်ဖြစ်သော် လည်း ရှေးအခါက တစ်သီးတခြားနယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့၍ သူရိယ ဆိုသူက ဖွဲ့စည်းကာ အကြီးအမှူးအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။
နောက် စဝ်ဖခွန်ဆိုသူက စော်ဘွားအနေနှင့် မိုးနဲကို မဟာမိတ်ပြု၍ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သည်။
နောက် မန္တလေးနှင့်အလှမ်းဝေး၍ မိုးနဲနှင့်သာ ဆက်သွယ်၏။
နောင်သော်ကား မိုင်းဆတ်ပတ်လည် တောင်ပေါ်ရှိ လားဟူလူမျိုးများနှင့် ကျိုင်းတုံနယ်မှ မကြာခဏ လာရောက်နှောင့်ယှက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားထံ အညံ့ခံလိုက်ရသည်။
ထိုကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ဝင်ရောက်စဉ်က မိုင်းဆတ်သည် ကျိုင်းတုံနယ် အပါအဝင် နယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၏။
ကျိုင်းတုံစော်ဘွား၏ လက်အောက်မြို့စားအုပ်ချုပ်သော ဒေသဖြစ်လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်မျက်နှာဖြူနှစ်ဦး ခေါင်းဆောင်သော ပန်ချာပီ တပ်ဖွဲ့တစ်ခု လာရောက်တပ်စွဲ၍ မြန်မာပြည်တွင် စစ်ဖြစ်စ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလခန့်က ယင်းတပ်ကို တရုတ်တပ် များနှင့် တာဝန်လွှဲ၏။
တရုတ်တပ်များ ၃ လခန့်သာနေ၍ ဆုတ်ခွာခဲ့သည့်နောက် တစ်ရက်အကြာတွင် ယိုးဒယားတပ်များဝင်လာခဲ့သည်။
ဤသို့ ဝင်လာခဲ့ခြင်းမှာ ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်သို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အချို့ကို ယိုးဒယားသို့ ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
ယိုးဒယား၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ၃ နှစ်မျှ သက်ရောက်ခဲ့ရသည်။
အုပ်ချုပ်မှုဆိုးရွားကြမ်းတမ်းသည် ဆို၏။
၁၉၄၅ ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဂျပန်တပ်စုတစ်စု ဝင်ရောက်လာသေးသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လေထီးလဲဗီးတပ်များ မိုင်းပူအောင်ဘက်မှ လာရောက်တိုက်ခိုက် မှုကြောင့် တာချီလိတ်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြရ၏။
လဲဗီးတပ်များသည် ဂျပန်လက်နက်ချပြီးချိန်အထိ ၃ လခန့် တပ်စွဲခဲ့၏။
ရှောင်တိမ်းနေရသော မြို့စားလည်း ထိုအခါမှ ဝင်ရောက်လာနိုင်လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မိုင်းဆတ်မှာ တရုတ်ဖြူများ တပ်စွဲရာဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာက အာရုံပြုကြရ၍ လူသိများလာသည်။
ကေ၊ အမ်၊ တီခေါ် တရုတ်ဖြူတို့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တပ်စွဲသည်။
တစ်စတစ်စနှင့် တပ်သားများသာမက အိမ်ထောင်စုများ ပါဝင်ကာ လူအင်အား ၄,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ဖြစ်လာသည်။
ထို့ပြင် တရုတ်ဖြူဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်ဦးတွင် ယခု လက်ရှိ လေယာဉ်ကွင်းကိုပင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
တရုတ်နီတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်ဟုအကြောင်းပြ၍ ကျူးကျော်ကာ ဌာနချုပ် ပြုလုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
ဤသို့ ကျူးကျော်နေသည်ကို ပြည် ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက အေးချမ်းစွာဖြေရှင်းလိုသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂဝင် နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကုလသမဂ္ဂသို့တိုင်ကြားခဲ့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂက ထိရောက်စွာ အရေးမယူခဲ့ပေ။
သို့ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် ဗမာ့တပ်မတော်မှ နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တိုက်ခိုက် တွန်းလှန်ခဲ့လေသည်။
နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေးတွင် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းကိုသာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့၍ ဘုရင့်နောင်စစ်ဆင်ရေးနှင့် ထပ်မံ အင်အားဖြည့်တင်းပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ဖြူ ဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ ဌာနချုပ် စိုက်ခဲ့ရာ မိုင်းဆတ်ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်မိခဲ့လေသည်။
မိုင်းနောင်မြို့ () သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်တွင်တည်ရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။
မိုင်းရှူးခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့ဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ်အား ဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုးနဲမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် လဲချားမြို့နယ်နှင့် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တို့ဖြင့် ဝိုင်းပတ်လျက်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၆၅၅ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၆ဝ၆ ရွာနှင့် လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ၄၂၉၉ဝ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ရှမ်းလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်၍ ယင်း၊ ပလောင်နှင့် အခြားတောင်တန်းသား လူမျိုးများလည်း နေထိုင်သည်။
မိုင်းနောင်မြို့သည် မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် လှိုင်းတွန့် ပြေပြေထသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
ထုံးကျောက်တောင်များကို ထိုနေရာ တစ်လုံး၊ ဤနေရာတစ်လုံး တွေ့ရပေသည်။
မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကုန်းပြင်မြက်ခင်းများရှိ၍ သစ်ပင်ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်။
တောင်ဘက်တွင် ဆူးချုံတောများရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ထူထပ်သည်။
မိုင်းနောင်မြို့တွင် အရေးအပါဆုံးမြစ်မှာ နမ့်ပန်မြစ်ဖြစ်သည်။
ယင်းမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် စပါးစိုက်ပျိုးသောလယ်များရှိသည်။
ဤလယ်များအပြင် တောင်ယာများတွင်လည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။
မိုင်းနောင်နယ်၏မြို့တော် မိုင်းနောင်မြို့ တစ်ဝိုက်တွင် မြေသည် ပြန့်သဖြင့် ထိုဒေသတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသည်။
ရှေးအခါက မိုင်းနောင်နယ်သည် သိန္နီမြို့နယ်၏ လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပုဂံမင်းလက်ထက် ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သိန္နီနယ်၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍ မြို့စားအုပ်ချုပ်သော နယ်ဖြစ်လာသည်။
ပထမဆုံးမြို့စားမှာ ဟိန်အောင်ဖြစ်၏။
ပါရမီ ဟုလည်းတွင်သည်။
ဤသို့ဖြင့် မြို့စား၊ စော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက် သည့်အခါ၊ မိုင်းနောင်နယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း လွိုင်လင်ခရိုင်တွင်ပါဝင်သော နယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။
မိုင်းနောင်မြို့သည်လည်း မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ Category:လွိုင်လင်ခရိုင်။
မိုင်းပန်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ယခင်က လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းပန်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။