kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နှစ်ရှည်ခံအမျိုးအစားနှင့် တစ်နှစ်ခံအမျိုးအစားဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည့်အနက် နှစ်ရှည်ခံမျိုးစိတ်များတွင် လေးပေအထိမြင့်၍ အပွင့်ကြီးသောအမျိုးအစားတို့လည်း ပါဝင်သည်။
အချို့မျိုးစိတ်တို့သည် တစ်ပေခန့်သာမြင့်၍ အချို့မူကားသုံးလက်မခန့်သာရှိသည်။
နှစ်ရှည်ခံအမျိုးအစားတို့ကို ကိုင်းဖြတ်၍၎င်း၊ အမြစ်မှအပင်ခွဲ၍လည်းကောင်း မျိုးပွားယူရသည်။
ထိုနောက်တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် သုံးပေမှ လေးပေခန့် အထိခွာ၍စိုက်ရသည်။
တစ်နှစ်ခံ အပင်များကိုမူ အစေ့မှပျိုးယူရပြီးလျှင် ပျိုးပင်ကလေးများကို ပန်းခင်းသို့ချသည့် အခါ တစ်ပေခန့်စီခွာ၍စိုက်ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် တစ်ဝိုက်ခန့်မှစတင်၍ သရက်ထည်ပန်းပင်များကို ခြံဥယျာဉ်များ၌ အလှစိုက်ပျိုးခဲ့ကြရာ တစ်နှစ်ခံ အပင်များကိုစိုက်ပျိုးကြ၍ မိုးအကုန်ဆောင်းသို့ အကူးအချိန် ကာလမှစပြီးလျှင် ဝေဝေဆာဆာဖူးပွင့်နေသောသရက် ထည်ပန်းခင်းများကို မြင်တွေ့ကြရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:အပင်များ။
ထူးကဲသောအနံ့အရသာနှင့် ပြည့်စုံသည့် အသီးကိုအကြောင်းပြု၍ သရက်ပင်သည်ကမ္ဘာ့အပူပိုင်း ဒေသ၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော သီးစားသစ်ပင် တစ်မျိုးဖြစ်ပေသည်။
စားကောင်းသောက်ဖွယ်များ၏ထူးခြားကောင်း မွန်သောအရသာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အသီးတွင်သရက်၊ အသားတွင်ဝက်၊ အရွက်တွင် လက်ဖက်ဟုစံပြုသောဆိုရိုးလည်း ရှိခဲ့လေသည်။
ရှေးကျသည့်အသီး သရက်ပင်၏မူလဘူတသည်အလွန်ပင်ရှေးကျလှပေသည်။
မည်သည့်ခေတ်အခါကစတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို အတိအကျ ဆိုနိုင်ရန်ခဲယဉ်းလှသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်များနှင့် ဇာတ်နိပါတ်တော်များတွင်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင်လည်းကောင်း၊ သရက်ပင်သရက်သီးတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော အဖြစ်အပျက်အ ကြောင်းထုပ္ပတ်များ အမြောက်အမြားရှိလေသည်။
သာဝတ္ထိပြည် ကဏ္ဍမ္ဗ သရက်ဖြူပင်ရင်း၌ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင် ၏ယမက ပြာဋိဟာ ပြတော်မူခဲ့ပုံသည် ဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်၌ထင်ရှားသော အကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးခေတ်အိန္ဒိယ၌ သရက်သီးသည် လူတို့၏အရေးပါသော အစားအစာ တစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်းမှာ သရက်သီးကို သင်္သကရိုက်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသုံးနှုန်းထားသည့် စကာလုံးအားဖြင့် သိရသည်။
သရက်သီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏အပ ကမ္ဘာ၌ လူသိများပြားကျော်ကြားအောင် ဂုဏ်သတင်း ပျံ့လွင့်စေခဲ့သူသည် ခရစ်နှစ် ၆၆၂−၆၄၅ ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဟိန္ဒူစတန်လွင်ပြင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သူ တရုတ်ခရီးသည်ကြီး ဟူအင်ဆန် ဖြစ်သည်။
မဂိုဘုရင်အက္ကဗာ (ခရစ် ၁၅၅၆−၁၆ဝ၅)သည် ဒေလီမြို့တော်အနီးတွင် အပင်တစ်သိန်းမကသော သရက်သီး ဥယျာဉ်တော်ကြီးကို ပြုစုစိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု သိရှိရပေရာ ထိုခေတ်ထိုအခါက ထိုမျှလောက်များပြားသော အပင်အရေအတွက်ရှိသည့် သစ်သီးဥယျာဉ်များ အလွန်နည်းပါးသေးသဖြင့် တန်ခိုးအာဏာကြီးမားသော ထိုဘုရင်ကြီးက ထိုမျှလောက် အရေးထား စိုက်ပျိုးခြင်းကို ထောက်ရှု၍ သရက်သီး၏ ဂုဏ်သတ္တိသည် နှယ်နှယ်ရရ မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားလှပေသည်။
ပေါက်ရောက်ရာဒေသ သရက်ပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဇာတိဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများ၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
နောင်အခါအခြား အပူပိုင်းဒေသများသို့လည်း မျိုးပျံ့နှံ့သွားသည် ဟူယူဆကြလေသည်။
သရက်ပင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများသို့လည်း မျိုးပျံ့ခဲ့လေသည်။
ပေါ်တူဂီတို့သည် အိန္ဒိယသို့ ရောက်လာကြသောအခါ သရက်သီး၏ထူးခြားသော အရသာကို မြည်းစမ်းကြရသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိတို့နိုင်ငံရင်းသို့ မျိုးယူ စိုက်ပျိုးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့သေးပေ။
ပေါ်တူဂီတို့သည် သရက်သီးကို 'မန်းကေး၊'သို့မဟုတ်' မန်း ဂေး'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်' မန်းဂိုး'ဟူသောအခေါ်အဝေါ်သို့ ရွေ့လျောလာခဲ့လေသည်။
သရက်ပင်ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် ၁၇ ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မှ စိုက်ပျိုးအောင်မြင်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ပထမ ဆုံးစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဒေသသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုများသို့ မျိုးပျံ့သွား၍ ယခုအခါ အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသများတွင် တောသရက်ပင်များ အလေ့ကျပေါက်ရောက်နေသည်ကိုပင် တွေ့ကြရလေသည်။
သရက်ပင်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိရှိသော အရပ်ဒေသများတိုင်အောင် ပေါက်ရောက် နိုင်လေသည်။
ထိုအပင်သည် ပူအိုက်သော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်ပြီးလျှင် စမ်းမဆွဲ၊ ရေမဝပ်သော အရပ်ဒေသများ၌ ဖြစ်ထွန်းသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထက်ပိုင်း၌ နုံးမြေဆန်သော မြစ်ငယ်နှင့် ကျောက်ဆည်နယ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ အောက်ပိုင်းတွင် ဂဝံ ကျောက်မြေဆံသော အရပ်ဒေသများ၌လည်းကောင်း ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
မျိုးစိတ် သရက်ပင်သည် အန်နကားဒီယေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် မန်ဂျီဖီးယားအင်ဒီကား (Mangifera indica) ဟု ခေါ်သည်။
ရွက်မပြတ်သော အပင်မျိုး ဖြစ်ပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ပေ ၅ဝ မှ ပေ ၆ဝ အထိမြင့်လေသည်။
သို့သော် အချို့သရက်ပင်မျိုးတို့သည် အပင်အလတ်စားများ ဖြစ်ကြသည်။
သရက်ပင်တို့သည် အပင်သက် ရှည်ကြာကြ၍ အကိုင်းအခက် ဝေဖြာစွာ ထွက်ပြီးလျှင် အရိပ်ကောင်းသော အပင်များအဖြစ် အပူပိုင်းဒေသများ၌ ထင်ရှားလေသည်။
သရက်ရွက်များသည် အကိုင်းဖျားအခက်ဖျားတို့၌ စုရုံးထွက်ကြသည်။
ရွက်လွှဲ ထွက်ကြ၍ ရွက်ညှာတို့သည် အရင်းတုတ်သည်။
အရွက်တို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် လှံစွပ်ပုံ ရှိပြီးလျှင် အလျားခြောက်လက်မမှ ၁၆ လက်မအထိ ရှည်လျားသည်။
ဗြက်အကျယ်သည် နှစ်လက်မခန့်မှ သုံးလက်မခန့်အထိ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်တို့၌ အကြောများ ပေါ်လွင်နေသည်။
အရွက်ရောင်သည် နုစဉ်အခါ၌ အနီရောင်၊ အညိုနုရောင်များဖြစ်သော်လည်း ရင့်လာလျှင် အစိမ်းပုပ်ရောင် ဖြစ် လာသည်။
အရွက်တို့သည် အနားညီလေသည်။
ဒီဇင်္ဘာလအလယ်မှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ သရက်ဖူးများ ပွင့်ကြသည်။
သရက်အဖူးအပွင့်တို့သည် ထိပ်ဖျား တွင်ရှိသော ပန်းခိုင်မျိုးဖြင့် ဖူးပွင့်ကြ၍ အပွင့်ကလေးများသည် သေးငယ်ပြီးလျှင် ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်လေသည်။
အဖူး အပွင့်တို့တွင် သင်းပျံ့ပျံ့ရနံ့ရှိသည်။
အချို့အပွင့်တို့တွင် ဝတ်ဆံအဖိုအမနှစ်မျိုး ပါ၍ အချို့အပွင့်တို့တွင် ဝတ်ဆံဖိုသာ ပါလေသည်။
သရက် အဖူးအပွင့်တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် တို့စရာအဖြစ် စားသုံးကြလေသည်။
မတ်လလောက်တွင် တို့စားနိုင်သော အရွယ်သရက်သီး အကင်းများရရှိသည်။
ဧပြီလကုန် မေလဆန်းမှစ၍ သရက်သီးများ မှည့်ဝင်းလာကြသည်။
သရက်သီးမှည့်များကို ဧပြီလမှ ဇွန်လတိုင်အောင် စားကြရသည်။
အချို့သရက်မျိုးတို့ကား မိုးကျပြီးမှ အမှည့်ပေါ်သဖြင့် ဝါဆိုသရက်မျိုးဟု ခေါ်ကြသည်။
သရက်ပင်သည် အသီးစိမ်းများကိုသော် လည်းကောင်း၊ အသီးမှည့်များကိုလည်းကောင်း၊ ထောင်ပုံ၊ ရာပုံဈေး၌တင်၍ ရောင်းချနိုင်လောက်အောင် အများအပြားသီးသော အပင်မျိုးဖြစ်ပေသည်။
သို့သော် နှစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ပို၍ အသီးလှိုင်လှိုင် သီးတတ်လေသည်။
သရက်သီးစိမ်းများကို နုစဉ်အခါတို့စရာ အဖြစ်အစိမ်း တို့စားကြသည်။
အသီးအနည်းငယ်ကြီးလာလျှင် သုပ်၍လည်း စားကြသည်။
သနပ်ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆားရည်စိမ်ခြင်း စသည်ဖြင့်လည်း ပြုလုပ်သုံးဆောင်ကြသည်။
သရက်သီးမှည့်များကိုမူ ထိုအတိုင်း စားသုံးကြလေသည်။
သရက်သီးတို့သည် အမျိုးအစားလိုက်၍ အရွယ်အစား ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ရှိကြလေသည်။
အငယ်ဆုံးအမျိုးအစားသည် ဆီးသီးခန့်မျှသာရှိ၍ အချို့အမျိုးအစားသည် တစ်လုံးလျှင် တစ်ပိဿာကျော်ခန့်ပင် အလေးချိန်စီးအောင် ကြီးမားသည်။
အချို့အသီးများသည် ဘဲဥပုံဖြစ်၍ အချို့သည် လုံးဝန်းသည်။
အချို့သည် အရင်းကား၍ အဖျားရှူးပြီးလျှင် အချို့တို့သည် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်ကြသည်။
များသောအားဖြင့် အသီး၏အဖျားပိုင်းသည် ငှက်နှုတ်သီးကဲ့သို့ ခပ်ကောက်ကောက် ရှိတတ်လေသည်။
သရက်သီးများ မှည့်လာလျှင် အသီးခွံသည် လှပစွာ ဝါဝင်းလာသည်။
အနံ့လည်း မွှေးလာသည်။
အချို့အသီးမှည့် များသည် အနီတစ်ပိုင်း အဝါတစ်ပိုင်းဖြင့် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လှပကြပေသည်။
အချို့သရက်မျိုးတို့ကားမှည့်နေသည်တိုင်အောင် အစိမ်းပုပ်ရောင်ပင် ရှိနေတတ်လေသည်။
အသီးမှည့်၏အတွင်းသားသည် ဝင်းဝါ၍သော်လည်းကောင်း၊ လိမ်မော်ရောင်သော်လည်းကောင်း ရှိတတ်၍ ပျော့အိနေသောထိုအတွင်းသားသည် ချိုအေးသောအရသာနှင့် တကွချိုမွှေး၍နေလေသည်။
သရက်သီးမှည့်၏အရသာကို အချို့စာဆိုကြီးများက နတ်သုဒ္ဓါနှင့်ပင် ခိုင်းနှိုင်းကြလေသည်။
မျိုးကောင်းသော သရက်သီးမှည့်၏ အရသာသည်လျှာတွင် စွဲကျန်ကာစားရသူ၌ နှစ်သိမ့်တင်းတိမ်မှုကိုဖြစ်စေသည်။
ဟယ်မီလတန်အမည်ရှိ အနောက်တိုင်းစာရေးဆရာအကျော် အမော်ကြီးတစ်ဦးကကမ္ဘာပေါ်ရှိ သစ်သီးများအနက် အပူပိုင်း ဒေသထွက် သရက်သီးမှည့်၏ အရသာသည် နှိုင်းယှဉ်၍ မရ လောက်အောင်ကောင်းလှပေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အခြား စာရေးဆရာအကျော်အမော်များကလည်း အသီးဘုရင်ဟုပင် လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ဗုဒ္ဓစာပေ ကျမ်းဂန်ဇာတ်နိပါတ်တို့တွင် ဟိမဝန္တာ၌ပေါက်ရောက်သော အဗ္ဗန္တရသရက်သီး သည်အတုမရှိ၊ ထူးမြတ်လှသော အနံ့အရသာဖြင့်ပြည့်စုံသောကြောင့် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းတို့ သုံးဆောင်ကြကြောင်း ပါရှိသည်။
ယွန်းပဏ္ဏာသဇာတ်များ၌မူ အဗ္ဗန္တရသရက်သီးကို စားသုံးရသူသည် အိုသော်လည်းပျို၏။
အရည်လိပ်ခြင်း၊ ဆံဖြူခြင်းမရှိပြီ၊ အနာမျိုး ၉၆ ပါးမှ ကင်းသည်ဟုဆိုလေသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုမှာ သရက်ပွင့်သည် နှုတ်ကိုမြိန်စေတတ်၏။
ဝမ်းမီးကိုတောက်စေတတ်၏။
မူးဝေသော ဝေဒနာကိုလည်းကောင်း၊ လက်ခြေမသိမ်းနိုင်သောအနာကိုလည်းကောင်း၊ အလွန်ပူသောသည်းခြေနာ၊ အဘိညာဉ်သန္နိပါတ်အနာ တို့ကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟု ဆိုသည်။
သရက်ရွက်သည် နှုတ်ကို မြိန်စေတတ်၏။
ဝမ်းမီးကို တောက်စေတတ်၏ဟုဆိုသည်။
သရက်သီး စိမ်းနုသည် ချဉ်၏၊ အဆီမရှိ၊ ခြောက်သွေ့၏။
သွေးသည်းချေကို ဖျက်စေတတ်၏။
နှုတ်ကို မြိန်စေတတ်၏။
သရက်သီးကင်းသည်လည်း ချဉ်ဖန်အရသာရှိ၏။
လေသည်းချေကို ပျက်စေတတ်၏။
သရက်သီးစိမ်းခြောက် သည်ဖန်ချဉ် အရသာရှိ၏။
ကျင်ကြီးအစုကိုဖျက်၍ ဝမ်းကို ရွှင်စေတတ်၏ ဟုဆိုလေသည်။
သရက်သီးပင်မှည့်သည်ကြေခဲ၏။
ချိုချဉ်ရသာရှိ၏။
လေကိုလွန်စွာနိုင်၏။
စဉ်းငယ်သည်းခြေကိုပျက်စေ တတ်၏ ဟူ၍ဆိုပေသည်။
ထို့ပြင်သရက်သီးမှည့်ကိုနယ်၍ အဖတ်နှင့်တကွ သုံးဆောင်လျှင်လည်းကောင်း၊ သရက်သီး မှည့်ရည်နှင့် နွားနို့ကိုသုံးဆောင်လျှင်လည်းကောင်း၊ ပျားရည်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ထောပတ်နှင့်ဖြစ်စေ ရော၍သုံးဆောင်လျှင် သော်လည်းကောင်း ရရှိနိုင်သောအကျိုးအပြစ်များကိုလည်း မြန်မာဆေးကျမ်းများ၌ အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားပေသေးသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများ အလိုမှာ သရက်သီးမှည့်သည် အားကိုဖြစ်စေ၏။
စိတ်ချောက်ချားခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့အတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။
မမှည့်သေးသော အသီးကို မီးဖုတ်၍အသားကို ယူပြီးလျှင် သကြားနှင့်ဖျော်ထားသော ယမကာကို ပုလိပ်ရောဂါ၊ ဝမ်းရောဂါများဖြစ်သည့်အခါ သုံးဆောင်ရသည်။
ထို့ပြင်တစ်ကိုယ်လုံးလိမ်းကျံထားလျှင် ထိုရောဂါများကိုကာကွယ်နိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
အသီးမှသော်လည်းကောင်း၊ အခွံမှသော်လည်းကောင်း ထုတ်ယူသောအရည်သည် ဆုံစို့နာစသော ရောဂါဆိုးများတွင် ချုပ်ဆေးအဖြစ်အသုံး ပြုနိုင်သည်။
အချို့အရပ်ဒေသတွင် ထိုအရည် ကို သွေးလွန်သည့်အခါ လိမ်းကျံပေးကြလေသည်။
သရက်သီးမှည့်လှိုင်လှိုင်ပေါသည့်အခါ သရက်သီးမှည့်ရည်ကို နေခြောက်လှန်း၍ သရက်ပျဉ်ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုသရက်ပျဉ်သည် ရေငတ်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ လေသည်းခြေကိုနိုင်၏။
ပျံ့နှံ့လွယ်၏။
နေရောင်ဖြင့်ကျက်သောကြောင့်ကြေလွယ်၏ဟု မြန်မာဆေးကျမ်းတို့တွင် ဆိုလေသည်။
မျိုးကောင်းသရက်သီးသည် နတ်သုဒ္ဓါနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရလောက်အောင် အရသာထူးကဲသော်လည်းပေါ့ပျက်ပျက် ချဉ်စုတ်စုတ်နှင့် အနံ့နံသောအညံ့စား သရက်မျိုးများလည်း ရှိပေသည်။
မျိုးကောင်း သရက်သီးမှည့်သည် ဇွန်းနှင့်ကော်ခပ်၍ပင်စားနိုင်လောက်အောင် အသားပျော့အိနုညက်သော်လည်း မျိုးညံ့ သရက်သီးမှည့်များသည် အသားတွင် အမျှင်များလှသဖြင့် အစားရခက်လေသည်။
သရက်သီးမှည့်များသည် နွေရာသီစာဖြစ်သော်လည်း အစားများလွန်းလျှင်ဝမ်းလျှောတတ်သည်။
သရက်သီး မှည့်ပေါ်ချိန် ယင်ကောင်များလည်း အလွန်ပေါတတ်၍ ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သဖြင့် သရက်သီးမှည့်ပေါ်ချိန်တွင် ကာလဝမ်းရောဂါ ဘေးကို သတိထားကြရလေသည်။
အပူပိုင်းဒေသများ၌သရက်ပင်များကို အနှံ့အပြား အမြောက်အမြားတွေ့ရသလောက် အမျိုးအစားလည်းများ ပြားလေရာ သရက်သီးမျိုးပေါင်း ၅ဝဝ ကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အိန္ဒိယ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဗီယက်နမ်နှင့်မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်တို့မှလည်း သရက်မျိုးကောင်း အများအပြား ထွက်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သရက်မျိုးကောင်းများစွာရှိသည်။
အချို့သည် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ကျော်ကြားထင်ရှားသောအမျိုးအစားဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ ဆိုင်ရာနယ်ပယ်၌သာ ကျော်ကြားကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ သရက်တစ်မျိုးတည်းပင် တစ်နယ်တွင် နာမည်တစ်မျိုးစီဖြင့် ကျော်ကြားနေသည်ကို တွေ့ကြရလေသည်။
တစ်နိုင်ငံလုံးတွင်သာမက အရှေ့အာရှတိုက်တွင်ပါ ကျော်ကြားသော မြန်မာသရက်မျိုးတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းမှ မန္တလေးနက်တဲ့နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းမှ ဆံစုမေ့သရက်တို့ ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းမှ နာမည်ကျော်အခြားသရက်များမှာ ရာဇမတ်၊ အောင်ဒင်နှင့် ပလူအိုက်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝါဆိုသရက်၊ ရွှေစာရံသရက်တို့ သည်လည်း သရက်မျိုးကောင်းများတွင် ပါဝင်သည်။
အောက်ပိုင်းတွင် ဆံစုမေ့အပြင် တလဖက်၊ ဥသျှစ်၊ မချစ်စု၊ ပန်းဆွဲတို့သည်လည်း နာမည်ကျော်ကြားသေ ာသရက်မျိုးကောင်းများ ဖြစ်ကြပေသည်။
စိုင်သရက်မျိုးကား အသီးနုစဉ်ကပင် အနံ့မွှေး၍တို့စားရာ၌ ကြွပ် သောကြောင့်အသီးစိမ်းကို ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။
အခြား မြန်မာသရက်မျိုးတို့မှာ ကောက်ချိတ်၊ ချမ်းသာအိုး၊ ငှက်ပြာ၊ စိမ်းစား၊ ဆင်ပေါင်၊ တလုပ်ထော်တမောက်၊ တောစာ၊ တောင်စွန်းရင်ကွဲ၊ ထိပ်နီ၊ ထိပ်ပေါက်၊ ထိပ်လုံး၊ မနော်နွယ်၊ ပါးနီ၊ပျို့တငုံ ၊မင်းကြီး၊ မယ်တော်လက်သည်း၊ မရမ်းကြောင်၊ မိကျောင်းခေါင်း၊ မျောက်ခေါင်း၊ ရင်ကွဲ၊ ရေနံ၊ ရေဝင်၊ရွှေပေ၊ ရွှေလက်ရုံး၊ ရွှေလက်ဝါး၊ ရွှေလောက်စာ၊ ဝက်ခေါက်၊ သကြားဩဇာ၊ သရက်ညို၊ သရက်နီ၊ ငရက်ဖြူ၊ သလပ်ညို၊ သလပ်ဖြူ၊ ညိုကြီး၊ သုံးနှစ်၊ အစေ့စုတ်၊ အိုးတုတ် စသည်တို့ပင်တည်း။
အိန္ဒိယနိုင်ငံမှသရက်မျိုးတို့ကိုလည်း မျိုးယူစိုက်ပျိုးကြရာ ထိုသရက်မျိုးတို့ကို ဗင်္ဂလားဟုခေါ်ကြသည်။
ဗင်္ဂလား သရက်မျိုးပေါင်းလည်း အများအပြားရှိလေသည်။
သရက်ပင်မျိုးများကို မြန်မာနိုင်ငံ၌များသောအားဖြင့် အစေ့ကိုပျိုး၍စိုက်ပျိုးကြသည်။
သရက်သီးတွင် အစေ့ တစ်စေ့တည်းပါရှိသည်။
အစေ့ခွံအိမ်သည် ခပ်ပြားပြားပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အမျှင်များလည်းရှိလေသည်။
အစေ့မှအပင် များပေါက်လွယ်သောလည်း မျိုးကောင်းသည့် အစားထဲမှ အကောင်းဆုံး သရက်သီးအစေ့ကိုပျိုးနိုင်မှသာလျှင် မူလအသီး၏ အရသာ ကိုမှီနိုင်သည်။
ထို့ပြင်အသားနွှင်ပြီးစ အစေ့ကိုပျိုးမှသာလျှင် အညှောက် ထွက်ကောင်းလေသည်။
မြန်မာ သရက်မျိုးတို့၏ အစေ့တို့သည် များသောအားဖြင့် ပင်လောင်းများသော အစေ့မျိုး ဖြစ်ကြ၍ တစ်စေ့မှအပင်ပေါက်နှစ်ပင်မှ ခြောက်ပင်ထက်ပင်ပိုမို၍ ထွက်နိုင်လေသည်။
အိန္ဒိယနှင့်အခြားသော အပူပိုင်းဒေသနိုင်ငံများ၌ သရက်ကို ကိုင်းကူးခြင်း (ပင်စည်ကူးခြင်း) ဖြင့်စိုက်ပျိုးကြသည်။
ထိုနည်းသည် အစေ့စိုက်ခြင်းထက်ပို၍ အကျိုးကျေးဇူးများသည်။
အစေ့စိုက်သရက်ပင်သည် ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာမှ အသီးသီး၍ ကိုင်းစိုက်ပင်သည် လေးနှစ်ဖြင့် အသီးသီးနိုင်သည်။
အစေ့စိုက်အပင်သည် ကိုင်းစိုက်ပင်နှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသီး နည်းသည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။
ထို့ပြင် ကိုင်းစိုက်ပင်သည် အစေ့စိုက်အပင်ထက် မူလပင်မ၏ အသီးအရသာအတိုင်း ရရှိစေနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။
အစေ့စိုက်ပင်များကို ပျိုးခင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလျှင် အနက်သုံးပေ၊ အကျယ်သုံးပေရှိသော တွင်းကိုတူး၍ မြေဩဇာ ထည့်ပြီးမှ အပင်ပေါက်ကိုပြောင်းစိုက်ရသည်။
မိုးတွင်းအခါ၌သာလျှင် အပင်ပြောင်းရွှေ့သင့်ပေသည်။
စိုက်ခင်းတွင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ၂၆ ပေမှ ပေ ၃ဝအထိကွာခြားစေရသည်။
မြေကောင်းသည့် နေရာမျိုးဖြစ်လျှင် ၃၂ ပေထက်ပင် ပို၍ အလှမ်းကွာပေးရသည်။
ကိုင်းစိုက်ပင်များကို ပေ ၃ဝ ခန့်ကွာခြား၍ စိုက်ရလေသည်။
သရက်ပင်၏အခေါက်သည် ညိုမှိုင်းမှိုင်းအရောင်ရှိ၍ အသားသည် ညိုမွဲမွဲဖြစ်လေသည်။
အသားသည် အတော်အတန်မာ၍ခိုင်ခံ့သည်။
အနည်းငယ်ကြမ်းတမ်းသဖြင့် ချောမွတ်အောင်ပြုလုပ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
လေသလပ်ခံ၍ အသားသေအောင်ပြုလုပ်ရန် မခဲယဉ်းသော်လည်း လျင်မြန်စွာ အခြောက်မခံပါက အရောင်ပြောင်းသွား တတ်သည်။
သရက်သားကို အိမ်အဆောက်အအုံ၊ သေတ္တာ၊ လှေ၊ လှည်းဘီး ၊လှော်တက်၊ ရေစည်စသည်တို့ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ပြုနိုင်သည်။
ထို့ပြင် မီးခြစ်အိမ် ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း သရက်သားကို အသုံးပြုကြသည်။
လောင်းလှေများကိုလည်း သရက်သားဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။
သရက်ပင်အခေါက်မှအစေးတစ်မျိုးကို ဆိုးဆေး၌ အသုံးချနိုင်ကြောင်း သိရှိရလေသည်။
တနင်္သာရီတိုင်း သောင်းရင်းနယ်တွင် သရက်မျိုးဝင် ဖြစ်ကြသော တောင်သရက်၊ သရက်စမ်း၊ သရက်ကင်း၊ သရက်ကန်၊ သရက်လည်ဟုခေါ်သော အပင်များရှိသေးသည်။
ယင်းတို့သည်အန်နကားဒီယေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ် သော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားခြားနားသည်။
ဆင်နင်းသရက်သည်လည်း သရက်တစ်မျိုးပင်ဖြစ်၍ တောသရက်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ထို့ပြင် သီဟိုဠ်သရက်သည်လည်း အခြားသရက်ပင်များနှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သော်လည်း မျိုးစိတ်ကွဲပြားလေသည်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) (Anacardium occidentale)။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ။
ဆွေမျိုး ဆွေမျိုးဟူသည် တဦးနှင့်တဦး သွေးသားတော်စပ်သည်ဟုပြောလိုလျှင် အမျိုး၊ အမျိုးတော်သည်ဟု ပြောတတ်ကြသည်။
အဆွေဟု ပြောလျှင်မူကား အဓိပ္ပာယ်မပြည့်စုံတော့။
ခင်မင်ကျွမ်းဝင်သော အဆင့်မျှသာဟု ယူဆတတ်ကြသည်။
သွေးသားတော်စပ်သည်ဟု မထင်ကြ။
ဆွေမျိုးစပ်ဝေါဟာ ရများကို ရှေးဦးတီထွင်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ပုဂံခေတ်အခါကမူ အမျိုးနှင့်အဆွေကို လက်ခုပ်လက် ဝါးသုံးထားကြောင်း ဤသို့တွေ့နိုင်သည်။
ငနောင်အာငသာလည်ဂေါင်။
ငမ္လိယ်လည်ဂေါင်။
ငအဆုယ်လည်ဂေါင်။
သူတစ်ထူလည်ဂေါင်။
(၄၇၄၊ ပုံ ၃၆၄ က၊ ၃၆-၃၇) ၂။
အမ္လျဝ်ခပင်ပြုန်တီစိယ်သတေ (၅၆၉၊ ပုံ ၁၆ဝ က၊ ၂၈-၂၉) ၃။
ငာဆုယ်တွင်္ကျင်္လည်ကောင် ငသ္ခိင်မင်ဧအဆုယ်တွင်ကျင် လည္ကေုပင် ပ္လင်္သူလည်ကောင် ၄။
ငဆုယ်ငမ္လျိုဝ်ငသာငမ္လိယ် (၆၁၇၊ ပုံ ၁၈၆၊ ၁၆) ၅။
ငသာငမိယ်ငာဆုယ်ငဝါ သူတပါလေည်ကောင် (၆၂၄၊ ပုံ ၂ဝ၆၊ ၈) အထက်ပါသာဓကများကို လေ့လာကြည့်လျှင် မိဖသားမြေးများကို ဖော်ပြပြီးနောက် ငဆုယ်ဟုလည်းကောင်း၊ အမ္လျိုဝ်(အမျိုး)ဟုလည်းကောင်း၊ ငဆုယ်ငမ္လျိုဝ်(ငဆွေငမျိုး)ဟုလည်းကောင်း၊ အဆွယ်အဝါ(အဆွေ အဝါး)ဟုလည်းကောင်း သုံးသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ပြီးမှ တပါးတခြားသူများကို သူတစ်ထူ(သူတစ်ထူး) ပ္လင်္သူ(ပြင်သူ)၊ သူတပါ(သူတပါး)ဟူ၍ခေါ်သည်။
မြလူ(၅၂၇၊ ပုံ ၅၊ ၂၆)ဟုလည်းသုံးတတ်သည်။
တက္ကသိုလ်မြန်မာအဘိဓာန်၊ အပိုင်း ၅ တွင်လည်း ဆွေ၏အနက်ကို နံ၊ ၁၊ သားချင်း။
ပေါက်ဖော်၊ ခင်ပွန်း၊ အဆွေ။
(ထားဝယ်)အဖဖက်က သွေးသားတော်စပ်သူ ၃။
မိဖဆွေမျိုးတို့ ရေတွက်ရာတွင် သုံးရသောသင်္ချာပစ္စည်းစကားဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ပြသည်။
စင်စစ် ဆွေနှင့်ဆွယ်တို့သည် အသံအထက်အောက် နီးနီးကပ်ကပ် ရှိနေသည့်ဝေါဟာရ နှစ်လုံးဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဆွေ၏အနက်ရင်းမှာ (မိမိနှင့်မခြား)ဆွယ်နှိုင်းအပ်သည့်သူ၊ စပ်သွယ် တူညီသူ၊ ချစ်ကျွမ်းဝင်သူဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ဆွေမျိုးဟူသော ဝေါဟာရမှ အောက်ပါဝေါဟာရ များ ဆွယ်ပွားလာသည်။
မျိုး၊ အမျိုး မျိုးရိုးအနွယ်စဉ်ဝင်သူ၊ သွေးသားတော်စပ်သူ၊ သားချင်း၊ ပေါက်ဖော်၊ အဆွေအဝါး ဟူသည့်အနက်ဆောင်သည်။
အဆွေအမျိုး ဆွေမျိုးကိုပင် ဝေါဟာရ အ-တလုံးရှေ့ကစပ်ကာ မတြာဝက် မတြာပြည့်ဖြင့် ခေါ်ဆို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆွေမျိုးနှင့်အလားတူပင် ဖြစ်သည်။
အမျိုးအဆွေ ဆွေမျိုး၊ အဆွေအမျိုးသည် အပြိုင်စကားပေါင်းဖြစ်သည့်အပြင် အခြားသံတူကြောင်း ကွဲ ဝေါဟာရမရှိသည့်အလျောက် ယင်းကို ရှေ့နောက် နေရာရွှေ့ပြီး အမျိုးအဆွေဟု သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆွေမျိုးသားချင်း သားဟူသည် အသွေးအသား၊ ငယ်ရွယ်သူ၊ အမိအဖတို့က မွေးဖွားလာသောသားယော ကျာ်းစသည့်အနက်တို့ရသည်။
သားနှင့်ချင်းဟူသော ပစ္စည်းစကားတွဲလိုက်သည့်အခါ ဆွေမျိုး ပေါက်ဖော်ဟူသည့်သက်ရောက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်။
ဤသို့လျှင် ဆွေမျိုးနှင့်အနက်တူ သားချင်းကို ပေါင်းစပ်၍ သုံးတတ်သည်သာမက သား နှင့်ချင်းကို ခွဲထုတ်ပြီး ဆွေမျိုးနှင့်တလုံးချင်း အစဉ်လိုက်စပ်ကာ ဆွေမျိုးသားချင်းဟု သုံးတတ် ကြသေးသည်။
အဆွေအဝါး ပုဂံခေတ်ကပင် အဆွေအမျိုးနှင့်မခြားထပ်တူ အဆွေအဝါးကိုလည်း သုံးခဲ့ကြောင်း အထက်တွင် ပြဆိုခဲ့ပေပြီ။
အဝါးသည် လူ့အဝါး၊ အဝါးဝတို့မှာကဲ့သို့ အကြောင်းအခြင်းဟူသည့် အနက်ကို ဆောင်သည်။
ဤအဝါးသည်လည်း အရောင်ဟော အဝါနှင့်မိတ်တူဝေါဟာရဖြစ်၍ ယင်းမှ အဓိပ္ပာယ်ရွေ့ရှားလာခြင်းပေလားဟု တွေးထင်မိသည်။
အဆွေအဝါးဟုဆိုရာတွင် သား ချင်းပေါက်ဖော်တည်းဟူသော အကြောင်းအခြင်း (ဝါ) ဆွေမျိုးသားချင်း၊ ဆွေမျိုးဟုပင် အဓိ ပ္ပါယ်ရပေသည်။
တနည်းလည်း အပိုစာလုံးပြုတ်ကာ ဆိုးရွားမှ ဆိုးဝါး၊ ရွမ်းပြင်းမှ ဝမ်းပြင်း၊ မိုးရွာမှ မိုးဝါဖြစ်လာသကဲ့သို့ ဆွေဖွားမှ ဆွေဝါးဖြစ်လာခြင်းများလားဟုလည်း တွေးဆမိပေသည်။
ပေါက်ဖော်၊ ဆွေမျိုးပေါက်ဖော် ပေါက်ဖော်သည် တမိဝမ်းမှ အတူပေါက်သည့်(ဝါ)အတူမွေးဖွားသည့်အဖော်အဖက်၊ သားချင်း ဆွေမျိုးဟူသည့်အနက်တို့ကို ဆောင်သည်။
ပုဂံခေတ်က ပေါက်ဖော်ကို အသံလေးလေး ဖြင့် ပေါက်ပေါဟု ရွတ်ဆိုနေလေသလားမသိ။
ပေါက်ပေါဟု ရေးသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဖော်ဟူ သောအသံပြေကို ပေါဟူသော အမြင့်တက်သံဖြင့် ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
တရုတ်အမျိုးသားတို့ကို ပေါက်ဖော်ဟုခေါ်သည်မှာလည်း စင်စစ် ဆွေမျိုးသားချင်းဟူသည့်သဘောထားခံယူချက်ဖြင့် သုံး ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အထက်ပါ အနက်တူ ဝေါဟာရနှစ်ခုကို တွဲ၍ ဆွေမျိုးပေါက်ဖော်ဟုလည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
သလွန်သည် နန်းမနန်းဦး၌ တည်ထား မြဲဖြစ်သော ဘုရင်မိဖုရားတို့၏အိပ်ရာခုတင်အထူးပင် ဖြစ်သည်။
အုံးထားလက်တင်တို့၌ ကုမုဒြာ ကြာဖူး ကြာပွင့် ကြာရိုး ကြာရွက်တို့ဖြင့် လိမ်ယှက်နေဟန် ရွှေစသော ရတနာတို့ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှယ်ထားသည်။
အလျားခုနစ်တောင်၊ အနံခုနစ်တောင်၊ ခြေခြောက်ချောင်းတပ်ဖြစ်သည်။
ပြူစောထီး သည် ခမည်းတော်နေမင်းက လေးမြှားအပ်၍ ငှက်၊ ဝက်၊ ဘီလူး၊ ဘူး၊ ရှူးပျံ၊ ကျား၊ ရန်သူ ခြောက်ပါးကို နှိမ်နင်းအောင်မြင်၍ မင်း၏အဖြစ်ကိုရောက်သည့် အောင်ခြင်း နိမိတ်ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် ငှက်၊ ဝက်၊ ဘီလူး၊ ဘူး၊ ရှူးပျံ၊ ကျားတို့သဏ္ဌာန်ခြောက်ရုပ်လုပ်၍ မပြတ်အိပ်ယာနေရာတွင် အောက်အခံဖြစ်သော ခြေခြောက် ချောင်းတပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရွှေဘုံနိဒါန်း၌လာသည်။
သလွန်သည် အခြားနေရာတို|့ထက်သာလွန်သောကြောင့် သာလွန်နေရာဟုခေါ်ရာမှ သလွန်ဖြစ်လာသည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။
အချို့ကမူ အိပ်ရာ၊ ခုတင်၊ ခုံမြင့်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောမွန်စကား ဒေန်သွာန်ဟူသော စကားမှလာ သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဒေန်သွာန်မှဒေန်သဝန်၊ ယင်းမှသလဝန်၊ သလွန်ဟူ၍ ဖြစ်လာတန်ရာသည်ဟုယူကြသည်။
သလ ဝန်ဟူသောအရေးအသားကို ပုဂံမြို့အရှေ့တောင်ယွန်းမြောက် ကူနီဘုရားကျောက်စာစာကြောင်းရေ ၁၄ ၌ • တာဝ် တန်ကျတ်ရိယ် ၁ ရှုယ်၊ သလဝန်၁၊ဤမ်ရာတာဝ်နက်၊ပူစင် တံတိုင်၁၊ ခံတင်မွန်၁၊ ခင်နှီဦအစုံ၊ကွံချပ်၁ဟူ၍ပါရှိလေသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်တို့၏စက်တော်ခေါ်ရာ သလွန်သည် နန္ဒကုမာရမင်းလက်ထက်မှစ၍ ပေါ်ပေါက်ကြောင်းနှင့် ရွှေဘုံ နိဒါန်း၌ပင် အကျယ်ပြဆိုသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ စက်လက္ခဏာတော်ပေါင်း ၁ဝ၈ ကွက်တွင်ရွှေအင်းပျဉ်ရွှေသလွန်ပုံပါလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ ဂေါတမဘုရား သခင်သည် အလုံးစုံသော ဘုရားရှင်တို့ကြံတော်မူမြဲအတိုင်း တရားမဟောလိုသော အကြံဖြစ်တော်မူသည်ကို တရားဟောရန်လျှောက်ထား တောင်းပန်ခဲ့သူကား သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးဖြစ်သည်။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကို ဝိနည်းမဟာဝါပါဠိတော်နိဿယတွင် ရွှေဥမင်ဆရာတော်က ပထမဈာန်ဘုံ၌ဖြစ်သော ပထမဈာန် ဘုံသားဟုဆိုသည်။
မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ ပရာဘဝသုတ် အဖွင့်၌လည်း ပထမဈာန်ကိုရကြောင်း၊ ပထမ ဈာန်ဘုံ၌အသင်္ချေယျကပ်လုံး အသက်ရှည်သော ဗြဟ္မာ ဖြစ်ကြောင်း လာသည်။
သို့ရာတွင် သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာ ကောကာလိကသုတ်အဖွင့်၌ကား သဟမ္ပတိဗြဟ္မာသည် အနာဂါမိဖိုလ်ကိုရ၍ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
သဟဗြမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးကား ကဿပဘုရားရှင်၏သာသနာတော်၌ သဟကမည်သောပထမဈာန်ရ ရဟန်းတော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုဘဝမှစုတေမနေ သေလွန်သောအခါ သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာဖြစ်လာလေသည်။
ဂေါတမဘုရားသခင်သည် သတ္တသတ္တာဟ စံတော်မူရာတွင် နောက်ဆုံးဌာနဖြစ်သော ရာဇာယတနလင်း လွန်းပင်ရင်း၌ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံးသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၍ ခုနစ်ရက်စေ့ရောက်သောအခါ တပုဿနှင့်ဘလ္လိက ကုန်သည် ညီနောင် လှူဒါန်းဆက်ကပ်သော ပျားမုံ့ဆုပ် ဆွမ်းကိ်ု ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးသော်၊ ဗောဓိပင်အရှေ့ဘက်ရှိ အဇပါလ ညောင်ပင်ရင်းသို့တစ်ဖန်ပြောင်း၍ ခုနစ်ရက်ပါတ်လုံး ဝိမုတ္တိ ချမ်းသာကိုခံစား၍နေတော်မူလေသည်။
(သတ္တ ဌာန။
ဘလ္လိကတပုဿ•ရှု။
) ယင်းသို့နေတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့အကြံတော်သည်ဖြစ်၏။
'ငါထိုးထွင်း၍ သိအပ်ရ အပ်သောတရားတော်သည် အလွန်နက်နဲသိမ်မွေ့၏။
သူတစ်ပါး တို့သည်သိနိုင်ခဲ၏။
ဤသတ္တဝါအပေါင်းတို့ သည်ကား ကာမဂုဏ်ငါးပါး၌သာလိုက်စားပျော်မွေ့ကြ၏။
ငါဟော ပြောသော်လည်း တရားတော်ကိုမမြင်နိ်ုင်ကုန်ရာ၊ ငါပင်ပန်း ရုံသာရှိချိမ့်မည်။
'ဟု ခပ်သိမ်းသောဘုရားတို့ကြံမြဲအကြံတော် အတိုင်း 'ငါတရားမဟောပြီ'ဟုကြံတော်မူသည်။
ထိုသို့ ကြံတော်မူသည်ကို သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသိလေ၍ 'နဿတိဝတ ဘောလောကော၊ အကြင်လောကကြီး၌မြတ် စွာဘုရားသည် တရားမဟောဟုအကြံဖြစ်တော်မူ၏၊၊ ထိုလောကသည် ပျက်လတ္တံ့' ဟုကြွေးကြော်ကာ တစ်သောင်းသော စကြဝဠာ၌နေသော နတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်းတို့ကိုခေါ်၍ မြင်းမိုရ်တောင်လုံးမျှ လောက်သော ရတနာပန်းကုံးကိုဆောင် ပြီးလျှင် ဘုရားသခင်ထံတော် မှောက်သို့ရောက်လာလေသည်။
ထံတော်မှောက်တွင် ပခုံးတဘက်၌ ကိုယ်ဝတ်စမ္ပာယ်ကို တင်၍မြေ၌လက်ယာပု ဆစ်ဒူးဝန်းကိုထောက်ခါ မြတ်စွာဘုရားအား ရတနာပန်းကုံးဖြင့် ပူဇော်လျက် 'ဒေသေတုဘန္တေ ဘဂဝါ၊ ဓမ္မ့ဒေသေတုသုဂတော' စသောဂါထာဖြင့် အရှင်ဘုရားတရားဟောတော်မူပါ၊ သတ္တဝါတို့ အားတရားဟော ရွတ်ချွတ်ခြင်းငှာလျှင် ပါရမီတော်ကို ဖြည့်တော်မူခဲ့သည်။
ကိုယ်တော်ဘုရားမှ တရားမဟော ချေသော်မည်သူ ဟောပါအံ့နည်း။
မာဂဓရာဇ်တိုင်း၌ ပုရာဏကဿပအစရှိသောတိတ္တိတို့သည် ဘုရားမဟုတ်ဘဲ လျက်ဘုရား ဟုဝန်ခံ၍ များစွာသောသတ္တဝါတို့ကိုလှည့်ပတ်လျက် မိစ္ဆာဝါဒကိုပြ၍နေကြချေသည်။
ကိလေသာတည်းဟူသော အညစ်အကြေးကင်းသောမြတ်စွာဘုရား၊ တရားစည်ကြီးကို တီး၍နိဗ္ဗာန်တံခါးကို ဖွင့်တော်မူပါဘုရား၊ အပါယ်တံခါးကို ပိတ်တော်မူပါ ဘုရား၊ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါလည်း ရှိပါလိမ့်မည်။
ထိုသူတို့အား တရားမိုးဖြင့် သွန်းဖြိုးတော်မူပါ ဘုရား၊'ဟု လျှောက်ထားတောင်းပန်၏။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသည် ပထမအကြိမ် လျှောက်ထား တောင်းပန်သည်ကို ဘုရားသခင်သည်ငြင်း ပယ်တော်မူ၏။
ဒုတိယအကြိမ်လည်းထပ်မံတောင်းပန်သည်ကို ငြင်းမြဲ ငြင်းတော်မူသည်။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသည် မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် တတိယအကြိမ်တောင်းပန်ပြန်သည်။
မြတ်စွာဘုရား သည် ဗြဟ္မာကြီး၏ တရားဟောရန်တောင်း ပန်ချက်ကို သုံးကြိမ်သုံးခါတိုင် ပယ်လှန်တော်မူသည်။
နောက်ဆုံးမှ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ၏တောင်းပန်ခြင်းကို သည်းခံတော်မူ၍ ဣန္ဒြိယ ပရောပရိယတ္တိဉာဏ်တည်းဟူသော ဗုဒ္ဓစက္ခုဖြင့်လောကကို ကြည့်တော်မူသည်ရှိသော် ပညာမျက်စိ၌ ကိလေသာမြူနည်းသော သတ္တဝါ၊ သဒ္ဓါအစရှိသောထက်သောဣန္ဒြေရှိသောသတ္တဝါ၊ သိစေလွယ်နိုင်သောသတ္တဝါ၊ သိ စေနိုင်ခဲသောသတ္တဝါ၊ တမလွန် လောက၌ဘေးကိုရှုလေ့ရှိသောသတ္တဝါတို့ကို မြင်တော်မူ၏။
ထိုသို့မြင်တော်မူသဖြင့် 'ဗြဟ္မာကြီးသည်သတ္တဝါတို့အတွက် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တံခါးကိုငါဖွင့်အံ့'ဟု တရားဟောရန် သည်းခံခွင့်ပြုတော်မူလေသည်။
ထိုအခါမှ သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝမ်းမြောက်စွာရှိခိုး၍ လက်ယာရစ်လှည့်ကာ ဗြဟ္မာ ပြည်ကိုပြန်ကြွလေသည်။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီး၏ တောင်းပန်ချက်ကို ဝန်ခံတော်မူပြီးမှစ၍ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် မည်သူ့အား ငါ့တရားကိုရှေးဦးစွာဟောရပါအံ့နည်းဟု ကြံတော်မူကာ ပဉ္ဇဝဂ္ဂီတို့ရှိရာ မိဂဒါဝုန်တောသို့ကြွတော်မူ၍ ဓမ္မစကြာ တရားဦးကိုဟောတော်မူသည်။
( ပဉ္ဇဝဂ္ဂီ။
) ( ဓမ္မစကြာသုတ္တန်။
) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
သာဂူသည် အာဒါလွတ်ဥ၊ ပီလောပီနံဥ တို့ကဲ့သို့ ကော်မှုန့်ပါသော အာဟာရတစ်မျိုးဖြစ်၍ အစာကြေလွယ် ပြီးလျှင် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်စေသည်။
ထို့ကြောင့် မကျန်း မမာဖြစ်နေသူများ၊ လူနာများအတွက် သင့်လျော်သော အစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လူနာများအတွက် သာဂူကို ကျိုပြီးလျှင်နွားနို့နှင့်ရော၍ တိုက်ကျွေးကြသည်။
အချို့ကမူ နွားနို့မရောဘဲ သံပရာရည်ညှစ်ထည့်၍ တိုက်ကျွေးကြသည်။
သကြား၊ အုန်းနို့တို့နှင့်ရော၍ ကျိုထားသောသာဂူသည် အလွန်အရသာရှိသော အချိုပွဲအစားအစာတစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင်သာဂူကိုသကြား၊ အုန်းနို့တို့ဖြင့်ရွှေကြည် ကဲ့သို့မုံ့လုပ်၍ လည်းကောင်း၊ သာဂူပျဉ်မုံ့လုပ်၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာလူမျိုး တို့စားသုံးကြလေသေးသည်။
သာဂူဟုခေါ်ဝေါ်ကြသောသာဂူစေ့များကို သာဂူပင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသော ထန်းမျိုးဝင်အပင်များမှ ထုတ်လုပ် ရရှိသည်။
သာဂူပင်မျိုးတို့သည် ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေသနိုင်ငံများ၌ ပေါက် ရောက်ကြသည်။
ထန်းပင်မျိုး ဖြစ်သဖြင့် ပါလမေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီးလျှင် အမျိုးအစားကောင်းသော သာဂူစေ့ အများအပြားထုတ်လုပ်ရရှိသည့် သာဂူပင် မျိုးစိတ်တို့၏ ရုက္ခဗေဒအမည်တို့မှာ မီထရော့ဆီလွန်ရမ်ဖီယိုင်၊ မီထရော့ ဆီလွန်ဆာဂူနှင့် မီထရော့ဆီလွန်လီ်ဗီတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ထိုအပင်မျိုးတို့သည် ရွှံ့နွံမြေ၊ နုံးမြေ၊ မြေပျော့များ၌ ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းသည်။
အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၌ မူလ ပေါက် ရောက်၍ ထိုဒေသများ၌အများအပြားစိုက်ပျိုးကြသည်။
အထူး သဖြင့် ဗော်နီယိုကျွန်းရှိဆရားဝပ် နယ်တွင်အကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။
ထိုသာဂူပင်မျိုးတို့ကို အစေ့မှလည်း ကောင်း၊ သားတက်မှလည်းကောင်းအပင် ပျိုး၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
သာဂူပင်မျိုးတို့သည် အမြင့်ပေ ၃ဝ ထက်မကျော်ချေ။
ပင်စည်သည်တုတ်ခိုင်တောင့်တင်းသည်။
အခေါက်သည် နှစ်လက်မခန့်ထူ၍ ဝါးကဲ့သို့မာကျောသည်။
သို့သော်အလယ်အူ သည် ပျော့ဖတ်ဖတ်ဖြစ်၍ ကစီအနှစ်များပါဝင်သည်။
ကျွနု်ပ်တို့စားသုံးကြသောသာဂူစေ့များကို ထိုအလယ်အူအသားမှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
အရှေ့အိန္ဒိယ ကျွန်းစုတွင် သာဂူထုတ်လုပ်ရေးသည် အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဗော်နီယိုကျွန်းမှ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ သာဂူ စေ့အများ ဆုံးတင်ပို့လေသည်။
သာဂူပင်တို့သည် တစ်သက်တွင် တစ်ခါသာ အပွင့်ပွင့်သည်။
အပင်သက် ၁၅ နှစ်ခန့်ရှိလာလျှင် အပွင့်ပွင့်၍ အသီးသီးသည်။
အသီးသီးသည့်တိုင်အောင်ထားလျှင် အပင်၏ အလယ်အူရှိကစီနှစ်များခန်းခြောက်၍ အူဟောင်း လောင်းဖြစ်ကာ အပင်သေသွားသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုအခြေအနေမျိုးသို့ မရောက်စေရန် အပင်သက် ၁၅ နှစ်ခန့်ရှိ၍ အပွင့်ပွင့်တော့မည့် အခြေရှိလာလျှင် သာဂူထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အပင်ကို ခုတ်လဲ ပစ်ရသည်။
ထိုအချိန်သည်အလယ်အူ၌ ကစီနှစ်အများဆုံးရှိသော အချိန်လည်းဖြစ်ပေသည်။
အပင်တစ်ပင်လျှင်သာဂူအချိန်ပေါင် ၈ဝဝ ခန့်ရနိုင်လေသည်။
ခုတ်လှဲချသောအပင်ကို အပိုင်းပိုင်းဖြတ်၍ခွဲခြမ်းပြီးလျှင် အလယ်အူသားကိုထုတ်ယူရသည်။
အလယ်အူသား ကိုသေးငယ် သောအစိတ်အပိုင်းဖြစ်အောင်ကြိတ်ပြီးလျှင် ရေနှင့်သမ၍ အနှစ်ကိုအဝတ် ပိုင်းတခုနှင့်ဖြစ်စေ၊ ဆန်ခါနှင့် ဖြစ်စေ စစ်ယူရသည်။