kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား သံဃာသည် အညီအညွတ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ငြင်းခုံ ခိုက်ရန် မရှိဘဲပါတိမောက် အတူပြသည်ဖြစ်၍ ချမ်းသာစွာ နေ၏၊ ရဟန်းတို့ သံဃာညီညွတ်သည်ရှိသော် အချင်းချင်းဆဲရေးလည်း မဆဲရေးကြကုန်၊ အချင်းချင်း ခြိမ်းခြောက်လည်း မခြိမ်းခြောက်ကြကုန်၊ အချင်းချင်းပစ်ပယ်လည်း မပစ်ပယ်ကြကုန်၊ အချင်းချင်း စွန့်လည်း မစွန့်ကြကုန်၊ ထိုညီညွတ်သော သံဃာ၌ မကြည်ညိုသေးသူတို့လည်း ကြည်ညိုကြကုန်၏၊ ကြည်ညိုပြီးသူတို့လည်း အကြည်ညို တိုးပွားရန် ဖြစ်၏။
လယုန် သည် အရှေ့တိုင်းရိုးရာမှ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ပုံရိပ်ဖြစ်ပြီး လပေါ်တွင် မှောင်မိုက်သောအမှတ်အသားများကို ယုန်အဖြစ်ဖော်ပြသည့် ဆင်တူအဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှု (pareidolia) အပေါ် အခြေခံသည်။
ဤရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့ပြီး အခြားအာရှယဉ်ကျေးမှုများသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
အရှေ့အာရှ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွင် ယုန်သည် ဆန်ဖွတ်နေသည်ဟုရှုမြင်သော်လည်း တရုတ်၊ ဂျပန် နှင့် ကိုရီးယား ရိုးရာတို့တွင်မူ ခြားနားသည်။
တရုတ်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွင် ယုန်သည် လနတ်သမီး ချန်အာ ၏အဖော်အဖြစ် မကြာခဏဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
သို့သော် ဂျပန်နှင့်ကိုရီးယားဘာသာပြန်ကျမ်းများတွင်ယုန်သည် Mochi (ဂျပန်ဆန်ကိတ်မှုန့်) သို့မဟုတ် အခြားဆန်ကိတ်မုန့်တို့အတွက် ပါဝင်ပစ္စည်းများကို ဆန်ဖွတ်သလို ဖွတ်ပေးနေသည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
အချို့သော တရုတ်ဘာသာပြန်ကျမ်းများတွင် ယုန်သည် လူများအတွက် ဆေးကိုထောင်းပေးသည်ဟု ဆိုသည်။
သမိုင်းနောက်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားထားသော ယုန်နှင့်လအကြောင်း ဇာတ်တော်ရှိသည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပုစိမန္ဒဝဂ်မှ သသပဏ္ဍိတဇာတ်တော် ဗာရာဏသီပြည်ရှိ တောအုပ်ကြီးတစ်ခုတွင် ဘုရားလောင်းသည် ယုန်မျိုးဖြစ်၍ ညချမ်းရောက်လျှင် ယုန်ပညာရှိက ဒါန၊ သီလ၊ ဥပုသ် စသော ကုလိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြုကျင့်သင့်ကြောင်း ပညာရှိမိတ်ဆွေ ဖျံ၊ မြေခွေး၊ မျောက်တို့အား ဟောပြောဆုံးမလေ့ရှိသည်။
ညတစ်ညတွင် ယုန်မင်းသည် လကိုကြည့်၍ မနက်ဖြန်ဥပုသ်နေ့ဖြစ်မည်ကိုသိသဖြင့် မိတ်ဆွေတို့အား မနက်ဖြန်ဥပုသ်စောင့်တည်ရန်နှင့် မိမိတို့ရှာဖွေရရှိသော အစားအစာတချို့ကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား ပေးလှူရန် ယုန်မင်းက ဆုံးမသည်။
ဥပုသ်နေ့ နံနက်စောစော၌ ပညာရှိဖျံသည် အစာရှာထွက်သောအခါ ပိုင်ရှင်မဲ့ ငါးကြင်းခုနှစ်ကောင်ကိုတွေ့၍ ဥပုသ်သီလကို အောက်မေ့သတိရလျက် ‘ရရှိသောငါးတချို့ကို လှူစရာရှိလျှင်လှူမည်၊ ကိုယ်တိုင်လည်း မွန်းမတည့်မီ စားသုံးမည်’ ဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သည်။
ပညာရှိမြေခွေးလည်းအစာရှာထွက်သောအခါ ပိုင်ရှင်မဲ့ အမဲတံစို့ ၂ ခု၊ ဖွတ်ကင် ၁ ခု၊ နို့ဓမ်း (နို့ချဉ်၊ နို့ခဲ) အိုး ၁ လုံးတွေ့၍ ပညာရှိမျောက်မှာ တောတွင်းရှိ သရက်သီးတစ်ခိုင်တွေ့လေသည်။
ပညာရှိမြေခွေးနှင့် ပညာရှိမျောက်တို့လည်း ပညာရှိဖျံကဲ့သို့ပင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ကြသည်။
ဘုရားလောင်းယုန်မင်းသည်လည်း နေဇာမြက်ကိုစားမည်ဟုကြံရွယ်ပြီး ဥပုသ်သီလကို ဆင်ခြင်နေသည်။
သို့သော် အလောင်းတော်ယုန်မင်းက “ငါစားသုံးသည့်မြက်သည် သူတစ်ပါးအား ပေးလှူရန် မသင့်တော်ပေ။
လှူဒါန်းရန်သင့်သည့် အစားအသောက်ဖြစ်သော ပြောင်း၊ ဆန်၊ နှမ်း ငါ့မှာမရှိချေ။
အကယ်၍ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် ငါ့ထံလာခဲ့သော် ငါ၏ကိုယ်အသွေးအသားတို့ကို ပေးလှူမည်။
” ဟု တွေးတောနေခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဘုရားလောင်းယုန်မင်း၏အကြံအား သိရှိသော သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအသွင်ဖန်ဆင်းပြီး ယုန်မင်းထံတွင် အလှူခံရန် အကြံထုတ်လေသည်။
ရှေးဦးစွာ ပုဏ္ဏား (သိကြားမင်း) သည် ပညာရှိဖျံ၏နေရာထံသွား၍ ဥပုသ်ဆောက်တည်လိုသောကြောင့် စားစရာတစ်ခုအလိုရှိသည်ဟု အလှူခံလေရာ ဖျံက သူ့ထံတွင်ရှိသော ငါးကို ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန် ပုဏ္ဏားအား ပေးအပ်လေသည်။
ပုဏ္ဏားကလည်း အချိန်တန်မှ စားသုံးမည်ဟု သဘောတူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပညာရှိမြေခွေးထံသို့ စားစရာအလှူခံလေရာ မြေခွေးက အမဲ၊ ဖွတ်ကင်နှင့်နို့ဓမ်းတို့ကို စားသုံး၍ နေထိုင်နိုင်သည်ဟုဆိုသဖြင့် ပုဏ္ဏားက အချိန်တန်မှ စားသုံးမည်ဟူ၍ ပြန်လည်ပြောကြားခဲ့သည်။
ထိုနည်းတူ ပညာရှိမျောက်ထံသို့သွားရောက်ပြီး အလှူခံရာ မျောက်ကလည်း သရက်သီးမှည့်ပေး၍ အေးချမ်းသာယာသည့် အရိပ်အာဝသတွင် နေထိုင်ရန် ပုဏ္ဏားအား ဖိတ်ခေါ်ရာ ပုဏ္ဏားက ခေတ္တစောင့်ပါ၊ အချိန်တန်မှ စားသုံးမည်ဟု ပြောဆိုပြန်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ဘုရားအလောင်းယုန်မင်းထံသွားရောက်ကာ ဥပုသ်ဆောက်တည်လိုသည်ဖြစ်၍ စားစရာအလှူခံပါကြောင်း ပုဏ္ဏားက ပြောဆိုလေရာ ယုန်မင်းသည် လွန်စွာဝမ်းမြောက်ပြီး “အသင်ပုဏ္ဏား....ကျွန်ုပ်သည် မလှူဖူးသောအလှူမျိုးကို ယနေ့လှူမည်။
ထင်းချောင်းများကိုစု၊ မီးကျီးပြု (မီးကျီးမီးခဲများ ရဲတောက်အောင်ပြု) ပြီးလျှင် ငါ့အား ပြောပါ။
ငါသည် မီးကျီးစု၌ဆင်းလျှင် ငါ၏ကိုယ်သည် အသားအဖြစ် ကျက်လတ်သည်ရှိသော် ငါ့အသားကို သင်စား၍ ရဟန်းတရားကိုကျင့်ပေလော့။
” ပုဏ္ဏားအယောင်ဆောင်ထားသော သိကြားမင်းသည် မီးကျီးပြုပြီးနောက် ယုန်မင်းအား သွားရောက်ပြောကြားလေရာ ဘုရားအလောင်းယုန်မင်းသည် နေဇာမြက်အိပ်ရာမှထ၍ မီးကျီးစုထံသို့သွားပြီး ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် မီးကျီးစုအတွင်းသို့ ခုန်ဆင်းလေသည်။
ထိုမီးကျီးစုသည် သိကြားမင်း၏တန်ခိုးအာနုဘော်ဖြင့် ဖန်ဆင်းထားခြင်းကြောင့် ယုန်မင်း၏ကိုယ်နှင့်အမွှေးတို့မှာ ပူလောင်ခြင်းမရှိ၊ ဆီးနှင်းသကဲ့သို့ အေးမြနေသည်။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားကိုခေါ်၍ ယုန်မင်းက “ပုဏ္ဏား…သင်ပြုသောမီးသည် အလွန်အေးနေသည်။
” ဟု မေးမြန်းရာ ပုဏ္ဏားက မိမိသည် ပုဏ္ဏားမဟုတ်ပဲ သိကြားမင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ယုန်မင်း၏ဒါနပါရမီကို စုံစမ်းခြင်းဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။
ထို့နောက် သိကြားမင်းက “ယုန်ပညာရှိ…သင်၏ဂုဏ်ကျေးဇူးအကြောင်း ကမ္ဘာပတ်လုံးထင်ရှားခြင်းဖြစ်စေမည်” ဟုဆို၍ သိကြားမင်းသည် တောင်ကိုညှစ်၍ ထွက်လာသော တောင်ဆီဖြင့် လပြည့်ဝန်း၌ ယုန်ရုပ်အမှတ်ကိုရေးသားပြီးနောက် သိကြားမင်းလည်း မိမိနေရာသို့ ပြန်သွားလေသည်။
ပညာရှိလေးဦးစလုံး ဝမ်းမြောက်ကြည်နူးလျက် ဒါနကုသိုလ်၊ သီလကုသိုလ်ဖြင့် ဥပုသ်စောင့်ကြလေသည်။
ထိုစဉ်က ယုန်မင်းသည် နောင်အခါ ဂေါတမဘုရား ဖြစ်တော်မူလေသည်။
ပညာရှိဖျံမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ညီတော် တပည့်သာဝက အရှင်အာနန္ဒာထေရ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပညာရှိမြေခွေးမှာ မြတ်စွာဘုရား၏လက်ဝဲတော်ရံ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ် ဖြစ်လေသည်။
ပညာရှိမျောက်မှာ မြတ်စွာဘုရား၏လက်ယာတော်ရံ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး သိကြားမင်းမှာ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဘုရားလောင်းများပြုကျင့်သော အမြင့်အမြတ်ဆုံး “ဒါနပရမတ္ထပါရမီ” ပင်ဖြစ်သည်။
ဘုရားအလောင်း ယုန်မင်း၏ ဒါနပရမတ္ထပါရမီကိုလည်း ရွှေလမှာယုန်ဝပ်လို့ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ တရုတ်နိုင်ငံ ဟန်ပြည်နယ်ကာလမှ ရှေးကဗျာဖြစ်သော Chu Ci အရ လပေါ်တွင် ယုန် (hare) ရှိသည်ဟု မှတ်ချက်ချသည်။
အနောက် ဟန်ပြည်နယ်ကာလ ယုန်များကိုတရုတ်နိုင်ငံသို့ မိတ်မဆက်ရသေးသဖြင့် မူရင်းပုံမှာ ယုန် (rabbit) မဟုတ်ဘဲ hare (ယုန်တစ်မျိုး) ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဟန်မင်းဆက်မှ ကဗျာဆရာများသည် လပေါ်မှ ယုန်ကို Jade Hare (玉兔) သို့မဟုတ် Gold Hare (金兔) ဟုခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။
တန်တရုတ် Tang China မှ နာမည်ကြီးကဗျာဆရာ လီပိုက သူ၏ကဗျာဖြစ်သော The Old Dust တွင် လပေါ်ရှိယုန်အကြောင်း စပ်ဆိုထားခဲ့သည်။
အာရှတစ်ဝှမ်း ယုံကြည်မှုများ လယုန်ဒဏ္ဍာရီသည် လူကြိုက်များပြီး အာရှရိုးရာအစဉ်အလာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ ကိုရီးယား၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် မြန်မာ နိုင်ငံအသီးသီးရှိ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတို့တွင်လည်း ၎င်းကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
The Jatakas: Birth Stories of the Bodhisatta ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော် တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်တို့တွင်မက အာရှနိုင်ငံအသီးသီးတွင် ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော် (Mid-Autumn Festival) ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
လယုန်ဒဏ္ဍာရီ အကြောင်းပြု၍ တရုတ်ပြက္ခဒိန် ၈ လပိုင်း ၁၅ ရက်နေ့Mid-Autumn Festival Dates in 2020, 2021, 2022 (နှစ်စဉ် တော်သလင်းလပြည့်နေ့) ကျရောက်လျှင် ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော်ကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
Mid-Autumn Festival Stories (Top 3 Most Interesting Legends) ဂျပန်နိုင်ငံတွင် Tsukimi festival ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် Chuseok festival ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် Sampeah Preah Khae (Bon Om Touk) ဟူ၍လည်းကောင်း လယုန်ဒဏ္ဍာရီကို ရည်ညွှန်း၍ အာရှတစ်ဝှမ်း ပွဲတော်များကျင်းပကြသည်။
ဤဒဏ္ဍာရီသည် ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော်ကို စိတ်ဝင်စားမှုမြှင့်တင်ပေးသည်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ဗီယက်နမ် လယုန်ဒဏ္ဍာရီအရ Chang'e အမည်ရှိ လနတ်သမီးနှင့် Cuội အမည်ရှိ လပေါ်ကလူ တို့နှင့်အတူ လပေါ်ရှိ Jade Rabbit သည် မကြာခဏလိုက်ပါလေ့ရှိပြီး မှော်ဆန်သော ညောင်ပင်အောက်တွင် ထိုင်တတ်သည်။
ယခုခေတ်တွင် ထိုအကြောင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ပိတ်ရက်တစ်ရက်ပိတ်ပေးပြီး ကလေးများကို လက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ ဖန်မီးအိမ်ပေးခြင်း၊ လမုန့်ပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
Fairy Tale of Moon Lady in Vietnam မြန်မာ မြန်မာနိုင်ငံသည် လယုန်အကြောင်း အကျယ်တဝင့် အသိအမှတ်ပြုသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
စေတီပုထိုးများတွင် လမင်း (တစ်ခါတစ်ရံ လခြမ်း) နှင့် ယုန်ပုံများ ထုလုပ်ထားပြီး မလွန်ဈေးဆန်လှူအသင်းကြီးသည်လည်း ဘုရားလောင်း ယုန်မင်းအား ရည်မှန်း၍ အသင်းတံဆိပ်အဖြစ် ရိုက်ခတ်ထားသည်။
ထိုမျှသာမက ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဈေးဆိုင်တချို့တွင် လနှင့်ယုန်အား တံဆိပ်အဖြစ် ဖန်တီးသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အမေရိကားယဉ်ကျေးမှုများတွင် ယုန်ဇာတ်ကောင်များပါရှိသည်ဟုဆိုသည်။
ခေတ်သစ်ကိုးကားချက်များ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဂျပန်အလှကုန်ကုမ္ပဏီ Makanai သည် လနောက်ခံထားပြီး ငရုတ်ဆုံကျည်ပွေ့နှင့်ယုန် တံဆိပ် (logo) တပ်ထားသည်။
အလှအပကြွယ်ဝမှုနှင့်အသက်ရှည်ခြင်းကို ရည်ရွယ်၍ တံဆိပ်ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
ပညာရေး မြန်မာနိုင်ငံတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်းအထိ သင်ခန်းစာများ သင်ကြားပို့ချပေးနေသည့် ဝါဆိုလန်း mobile application သည် လနောက်ခံထား၍ ဖြူ-စိမ်းကျောင်းဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသောယုန်ကို တံဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
Waso Learn စာပေ ၁၆ ရာစု တွင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် အနောက်နိုင်ငံတွေမှခရီး အမည်ရှိတရုတ်ဝတ္ထုတွင် စွန်းဝူခုန်းသည် လပေါ်တွင်ရှိသော ယုန်နှင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
မြန်မာကလေးချော့ကဗျာတစ်ပုဒ်အဖြစ် ထင်ရှားသော "ဖိုးလနတ်သား" အမည်ရှိ ကဗျာအား ဒုတိယတန်း မြန်မာဖတ်စာတွင် ထည့်သွင်းသင်ကြားသည်။
Grade 2 Myanmar Lesson Poem ထို့အပြင် "ရွှေလမှာ ယုန်ဝပ်လို့" အမည်ဖြင့် စာအုပ်စာပေများတွင် ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်သည်။
UBaKalay KaByar (PDF file)ပုံပြင်ငါးဆယ်မှတ်သားဖွယ် - ပါမောက္ခ ဦးသန်းထွတ် (ပညာရေးတက္ကသိုလ်) - Myanmar Bookshop - Book Details ရုပ်ရှင်ဂီတ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အမေရိကန် အီလက်ထရောနစ်ဂီတအဖွဲ့သည် ဤဒဏ္ဍာရီကို နမူနာယူပြီး Rabbit in the Moon အဖွဲ့ဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဂျာမန်တီးဝိုင်းဖြစ်သော Tarwater က Rabbit Moon နှင့် Rabbit Moon Revisited အယ်လ်ဘမ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
K-Pop ယောက်ျားလေးများအဖွဲ့ BTS (band) သည် သူတို့၏သီချင်းနှင့်ဂီတဗီဒီယို IDOL တွင် ဒဏ္ဍာရီကို ရည်ညွှန်းထားသည်။
မုန်းတီးသူများက သူတို့အကြောင်းအမြဲတမ်းပြောဆိုသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ကြောင်း သီချင်းထဲတွင် ဖော်ပြထားသည်။
“အကယ်၍ သင်အလွန်ကျိန်ဆဲခံရရင် သင်အသက်ပိုရှည်လိမ့်မည်” (욕을많이먹으면오래산다 ) ဟုဆိုကာ လယုန်ဒဏ္ဍာရီနှင့် ချိတ်ဆက်၍ သီချင်းဆိုထားကြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အမုန်းတရားများသူတို့လက်ခံရရှိသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါကြောင်း၊ ဆိုရိုးစကားနှင့်အညီ သူတို့ ထာဝရအသက်ရှင်နေထိုင်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း သီဆိုထားသည်။
ဗွီဒီယိုတွင် လပေါ်တွင် ယုန်၏ရုပ်ပုံပေါ်လာသည့်အခါ နောက်ခံတွင် tokki ( 토끼 ) ဟူသောအသံကြားနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ tokki သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး “Talk” နှင့် အသံထွက်ချင်း တူရုံသာမက ကိုရီးယားဘာသာစကားဖြင့် ယုန်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
Chang'e အမည်ရှိ လနတ်သမီးနှင့် တွေ့ ဆုံခဲ့သည့် မိန်းကလေးနှင့် ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော်အကြောင်း "Over The Moon" အမည်ဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းဇာတ်ကားထွက်ရှိခဲ့သည်။
Over the Moon (2020) - IMDb မှတ်စုများ ကိုးကားချက်များ ဆက်လက်လေ့လာရန် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ ပြင်ပလင့်များ ဒါနပုံရိပ် ယုန်တံဆိပ် တရားတော် - ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် ဘုရားလောင်းယုန်မင်း ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီများ ကဏ္ဍ:ရိုးရာပုံပြင်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
-အံ၊၂၊၁၅၉-၁၆၁။
အံ၊မြန်၊၂၊၂၀၃-၆။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁၆)၁-သဒ္ဓမ္မဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောင်းစွာပြောဆိုအပ်သော စကားငါးမျိုးသည် ပြောဆိုအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလိုက်၍ ဒုက္ကထာ၊ သုကထာဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဒုက္ကထာသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍မကောင်းသော စကားဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍ ကောင်းသောစကားဖြစ်ကြောင်းတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဒုက္ကထာသုတ် ရဟန်းတို့ ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ သဒ္ဓါတရားမရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကား ဖြစ်၏။
သီလမရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
အကြားအမြင်နည်းပါးသူအား အကြားအမြင်များမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ဝန်တိုသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ပညာမရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ့်ကြောင့် သဒ္ဓါတရားမရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်း သောစကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် သဒ္ဓါတရားမရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ ငြိ၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖောက်ပြန်၏၊ အမျက်ထား၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြု၏။
ထိုသို့ ပြုခြင်းသည် အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်း။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုသဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မမြင်၊ ထိုသဒ္ဓါတရား လျှင်အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို မရ။
ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါတရားမရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကား ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် သီလမရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ သီလနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် သီလမရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ ငြိ၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖောက်ပြန်၏၊ အမျက်ထား၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြု၏။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုသီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မမြင်၊ ထိုသီလလျှင်အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို မရ။
ထို့ကြောင့် သီလမရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် အကြားအမြင်နည်းပါးသူအား အကြားအမြင်များခြင်းနှင့်စပ်သောစကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ အကြားအမြင်များခြင်းနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် အကြားအမြင်နည်းပါး သူသည် စိတ်နှလုံး၌ ငြိ၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖောက်ပြန်၏၊ အမျက်ထား၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြု၏။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုအကြားအမြင်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မမြင်၊ ထိုအကြားအမြင်လျှင် အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို မရ။
ထို့ကြောင့် အကြားအမြင်နည်းပါးသူအား အကြားအမြင်များခြင်းနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် ဝန်တိုသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် ဝန်တိုသူသည် စိတ်နှလုံး၌ ငြိ၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖောက်ပြန်၏၊ အမျက်ထား၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြု၏။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုစွန့်ကြဲမှုနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မမြင်၊ ထိုစွန့်ကြဲမှုလျှင်အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို မရ။
ထို့ကြောင့် ဝန်တိုသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် ပညာမရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသောစကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ ပညာနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် ပညာမရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ ငြိ၏၊ အမျက်ထွက်၏၊ ဖောက်ပြန်၏၊ အမျက်ထား၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားပြု၏။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုပညာနှင့် ပြည့်စုံမှုကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မမြင်၊ ထိုပညာလျှင် အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို မရ။
ထို့ကြောင့် ပညာမရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍မကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍ ကောင်းသောစကားဖြစ်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ သဒ္ဓါတရားရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
သီလရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
အကြားအမြင်များသူအား အကြားအမြင်များမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကား ဖြစ်၏။
စွန့်ကြဲမှုရှိသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ပညာရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် သဒ္ဓါတရားရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသောစကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် သဒ္ဓါတရားရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ မငြိ၊ အမျက်မထွက်၊ မဖောက်ပြန်၊ အမျက်မထား၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားမပြု။
ထိုသို့ မပြုခြင်းသည် အဘယ်အကြောင်းကြောင့်နည်း။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုသဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မြင်၏၊ ထိုသဒ္ဓါတရား လျှင်အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို ရ၏။
ထို့ကြောင့် သဒ္ဓါတရားရှိသူအား သဒ္ဓါတရားနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ့်ကြောင့် သီလရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ သီလနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် သီလရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ မငြိ၊ အမျက်မထွက်၊ မဖောက်ပြန်၊ အမျက်မထား၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားမပြု။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုသီလနှင့် ပြည့်စုံမှုကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မြင်၏၊ ထိုသီလလျှင် အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို ရ၏။
ထို့ကြောင့် သီလရှိသူအား သီလနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ့်ကြောင့် အကြားအမြင်များသူအား အကြားအမြင်များမှုနှင့်စပ်သော စကားသည်ကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ အကြားအမြင်များမှုနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် အကြားအမြင်များသူသည် စိတ်နှလုံး၌ မငြိ၊ အမျက်မထွက်၊ မဖောက်ပြန်၊ အမျက်မထား၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်း ကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားမပြု။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုအကြားအမြင်များမှုနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မြင်၏၊ ထိုအကြားအမြင်များမှုလျှင် အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို ရ၏။
ထို့ကြောင့် အကြားအမြင်များသူအား အကြားအမြင်များမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသောစကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ့်ကြောင့် စွန့်ကြဲမှုရှိသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသောစကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် စွန့်ကြဲမှုရှိသော သူသည်စိတ်နှလုံး၌ မငြိ၊ အမျက်မထွက်၊ မဖောက်ပြန်၊ အမျက်မထား၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားမပြု။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ထိုစွန့်ကြဲမှုနှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မြင်၏၊ ထိုစွန့်ကြဲမှုလျှင်အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို ရ၏။
ထို့ကြောင့် စွန့်ကြဲမှုရှိသူအား စွန့်ကြဲမှုနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ အဘယ်ကြောင့် ပညာရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်သနည်း။
ရဟန်းတို့ ပညာနှင့်စပ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်သည်ရှိသော် ပညာရှိသူသည် စိတ်နှလုံး၌ မငြိ၊ အမျက်မထွက်၊ မဖောက်ပြန်၊ အမျက်မထား၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားမပြု။
ရဟန်းတို့ ထိုသူသည် ပညာနှင့် ပြည့်စုံမှုကို မိမိ၌ ကောင်းစွာ မြင်၏၊ ထိုပညာလျှင် အကြောင်းရှိသော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှုကို ရ၏။
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသူအား ပညာနှင့်စပ်သော စကားသည် ကောင်းသော စကားဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးတို့အား ပြောအပ်သော စကားသည် ပုဂ္ဂိုလ်အစားစားကို လိုက်၍ကောင်းသော စကားဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းသို့ ရောက်ကြောင်းနှင့် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ရဲရင့်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
သာရဇ္ဇသုတ် ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းသို့ ရောက်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည်’ ယုံကြည်မှု "သဒ္ဓါ" မရှိ။
စောင့်ထိန်းမှု "သီလ" မရှိ။
အကြားအမြင်နည်း၏။
ပျင်းရိ၏။
ပညာမရှိ။
ရဟန်းတို့ ဤ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းသို့ ရောက်၏။
ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ရဲရင့်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည်’ ယုံကြည်မှု "သဒ္ဓါ" ရှိ၏။
စောင့်ထိန်းမှု "သီလ" ရှိ၏။
အကြားအမြင်များ၏။
ထက်သန်သော လုံ့လရှိ၏။
ပညာရှိ၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ရဲရင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
-သံ၊၂၊၃၇၅-၇။
သံ၊မြန်၊၂၊၃၇၂-၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၃၂၂။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-သဠာယတနသံယုတ္တ၊ (၁၈)၃-သမုဒ္ဒဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
အရှင်အာနန္ဒာထေရ်နှင့် အရှင်ဥဒါယီထေရ်တို့ ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် အရှင်ဥဒါယီ၏ “ဤကာယကို ဘုရားရှင်က နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အနတ္တ-ဟု ဟောတော်မူသကဲ့သို့ ဝိညာဏ်ကိုလည်း အနတ္တ-ဟု ဟောကြားရန် သင့်/မသင့် မေးလျှောက်ထားချက်အရ -ဝိညာဏ်ကိုလည်း အနတ္တ-ဟု ဟောဆိုသင့်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြား၍ ငှက်ပျောတုံး၌ အနှစ်ရှာပုံဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားပြီး ဖဿာယတန ၆-ပါးတို့၌ ငါ (အတ္တ)မဟုတ်, ငါ့ဟာ (အတ္တနိယ)မဟုတ်ဟု ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်၌ အနိစ္စလက္ခဏာဖြင့် အနတ္တလက္ခဏာကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-သံ၊၃၊၇၉-၈၀။
သံ၊မြန်၊၃၊၈၄-၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၇-၈။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၂-ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဥဒါယိဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဘုရားရှင် သမ္ဘဇနပုဒ် သေတကနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ဥဒါယီ က “ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ချစ်ခင်ခြင်း, ရိုသေခြင်း, ရှက်ခြင်း ကြောက်ခြင်း၏ ကျေးဇူး များလှပုံ၊ မိမိအား ဘုရားရှင်က ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး, ယင်းတို့၏ ဖြစ်ကြောင်း ချုပ်ရာတရားတော်ကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ဟောတော်မူပုံ၊ မိမိသည် ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ဟန် ပျက်ပုံကို အပြန်ပြန် အလှန်လှန် ဆင်ခြင်သုံးသပ်သည်ရှိသော် သစ္စာလေးပါးကို သိခဲ့ရပုံ, ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏အဖြစ်ကို သိနိုင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံ, သတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွားများပုံ-အစရှိသည်တို့ကို လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး “သင်သည် ပွားများအပ်သောမဂ်ကို ရပြီးပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်နိုင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင် ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၁၊၃၅၂-၃။
အံ၊မြန်၊၁၊၃၆၆-၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၂-၃။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၉၉။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-စက္ကဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဥဒါယီဗြာဟ္မဏကြီး၏ ဘုရားရှင်အား “အရှင်ဂေါတမသည် ယာဇ်ပူဇော်ခြင်းကို ချီးမွမ်းပါသလော”ဟု လျှောက်ထားသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သော ယာဇ်ပူဇော်ခြင်း, ချီးမွမ်းတော်မမူအပ်သော ယာဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၂၊၁၆၂။
အံ၊မြန်၊၂၊၂၀၇-၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၅။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁၆)၁-သဒ္ဓမ္မဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ တရားဟောမည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ တရားငါးမျိုးတို့ကို မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်စေပြီးမှ တရားဟောသင့်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၂၊၂၈၄။
အံ၊မြန်၊၂၊၃၆၅-၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၂-၄။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၀၃-၄။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၃-အနုတ္တရိယဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
ဘုရားရှင်က “အနုဿတိဌာန အဘယ်မျှရှိသနည်း”ဟု အရှင်ဥဒါယီအား မေးတော်မူရာ မှန်ကန်စွာ မဖြေဆိုနိုင်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာအား မေးတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာက-(၁)မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာနေနိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၂)သိမြင်တတ်သောဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်ကို ရနိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၃)ကာမရာဂကို ပယ်နိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၄)ငါ-ဟူသော မာန်မာနကို ပယ်နိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၅)များစွာသောဓာတ်တို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်သော အနုဿတိဌာနဟု အနုဿတိ (၅)မျိုးရှိကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က သတိသမ္ပဇဉ် ဖြစ်နိုင်သော အနုဿတိဌာနကိုလည်း မှတ်သားဦးဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဥဒါယီသုတ် တစ်ချိန်၌ အရှင်ဥဒါယီသည် ကောသမ္ဗီပြည် ဃောသိတာရုံကျောင်း၌ လူပရိသတ်များစွာ ခြံရံလျက် တရားဟောနေသည်။
အရှင်အာနန္ဒာသည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်တင်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားက "အာနန္ဒာ၊ သူတစ်ပါးတို့အား တရားဟောရန် မလွယ်ကူ" ဟု မိန့်တော်မူပြီး တရားဟောလိုသူသည် မိမိသန္တာန်၌ တရားငါးမျိုးတို့ကို ဖြစ်စေ၍ ဟောကြားရမည်ဟု ဆုံးမတော်မူခဲ့သည်။
တရားငါးမျိုး မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တရားငါးမျိုးမှာ- အနုပုဗ္ဗိကထာ: အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားစကားကို ဟောကြားခြင်း။
(အကျိုးအားလျော်သော) အကြောင်းကို ပြလျက် တရားစကားကို ဟောကြားခြင်း။
အစဉ်သနားခြင်းကို အစွဲပြု၍ တရားစကားကို ဟောကြားခြင်း။
အာမိသကို မငဲ့ကွက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တရားစကားကို ဟောကြားခြင်း။
မိမိကိုယ်ကိုလည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကိုလည်းကောင်း မထိပါးမပုတ်ခတ်မူ၍ တရားစကားကို ဟောကြားခြင်း။
အံ၊မြန်၊၂၊၂၀၈။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ (၁၆) ၁-သဒ္ဓမ္မဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဖြစ်ပေါ်လာသော ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ, ပဋိဘာန, ဂမိကစိတ္တ-ဟူသော တရားငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ သင့်လျော်သော အကြောင်း, သင့်လျော်သော ဆင်ခြင်မှု, ဆုံးမမှုအစရှိသည်တို့ဖြင့် ပယ်ဖျောက်နိုင်ကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တရားငါးမျိုးတို့ကို ဖျောက်နိုင်ခဲကုန်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယသုတ် ရဟန်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဤတရားငါးမျိုးတို့ကို ဖျောက်နိုင်ခဲကုန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် စွဲမက်မှု 'ရာဂ' ကို ဖျောက်နိုင်ခဲလှ၏။
ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အမျက်ထွက်မှု 'ဒေါသ' ကို ဖျောက်နိုင်ခဲလှ၏။
ဖြစ်ပေါ်လာသည့် တွေဝေမှု 'မောဟ' ကို ဖျောက်နိုင်ခဲလှ၏။
ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဉာဏ်၌ ထင်မြင်မှုကို ဖျောက်နိုင်ခဲလှ၏။
ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ခရီးသွားလိုစိတ်ကို ဖျောက်နိုင်ခဲလှ၏။
ရဟန်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဤတရားငါးမျိုးတို့ကို ဖျောက်နိုင်ခဲကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
ဆေးပိုးတီ သည်အနွေးကြိုက်နှစ်ရှည်သီးနှံပင်ဖြစ်ပြီး ဆေးဖတ်ဝင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ ရိုးရာချက်ပြုတ်ရာတွင် မွှေးကြိုင်​ေသောဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် ဆေးပိုးတီကို အ​​​မွှေးဆီသ​ဘောမျိုးထည့်ပြီးအသုံးပြုကြသည်။
၁၉၇၁မှာ ကင်ဆာကိုတားမြစ်​ပေးနိုင်ပြီး အဆီကိုကျ​စေကာ သွေးကိုသန့်စင်​စေ​သော saponin glycosides osladin ကိုအမြစ်တွင်ရှာ​ဖွေ​တွေ့ရှိသည်။
ထိုဓာတ်​ပေါင်းသည် အလွန်ချိုပြီး သကြားထက်အဆ၅၀၀ပိုချိုသည်ကို​တွေ့ရသည်။
အမြစ်တွင်ပါဝင်​သော phytoecdysteroids သည် ကြွက်သား​မော်လီကြူးပြန်လည်တည်​ဆောက်ခြင်း အရိုး​မော်လီကြူးများပြန်လည်တည်​ဆောက်ခြင်းအတွက် အသုံးဝင်​​သောဂုဏ်သတ္တိရှိ​သော​ကြောင့် အနာနှင့် အရိုးကျိုးခြင်းများအတွက် ​သောက်ဆေးလိမ်း​ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုသည် ဟု​ဖော်ပြပါရှိသည်။
Polypodium vulgare Polypody, Adders Fern, Golden Maidenhair Fern, Wall Fern, Common Polypod Fern PFAF Plant Database INTERNATIONAL JOURNAL OF PHARMACEUTICAL SCIENCES AND RESEARCH တွင် အမြစ်မှုန့်ကို အစာအိမ်အူလမ်း​ကြောင်းနာကျင်ခြင်းအတွက် အသုံးပြုသည်။
အမြစ်မှုန့်သည် နှလုံး​သွေးနှင့်နှလုံးအိမ်ကိုသန့်စင်​စေပြီးနှလုံးအတွင်းမှအဆိပ်ကိုဖယ်ရှား ပေးသဖြင့် နှလုံး​ရောဂါများအတွက် အလွန်အကျိုးရှိသည်။
အမြစ်မှုန့်သည်အစာ​ခြေစနစ်ကို အား​ပေးပြီး အထူးသဖြင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ကျေကျက်​စေနိုင်သည်။