kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Convention Concerning the Protection of World Cultural and Natural Heritage ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ၁၀၇၃ နေရာကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်ကာ ၁၆၇ နိုင်ငံရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ၈၃၂ နေရာ၊ သဘာဝနေရာ ၂၀၆ ခုနှင့် အရောအနှောနေရာ ၃၅ ခု ပါဝင်သည်။
World Heritage List, UNESCO World Heritage Sites official sites.Sites in Germany and Italy bring to 19 the number of sites inscribed on the World Heritage List this year, UNESCO World Heritage Sites official sites. နိုင်ငံအလိုက် နေရာများအရ အီတလီနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာပေါင်း ၅၃ ဖြင့် ထိပ်ဆုံးတွင်ရှိကာ၊ ယင်းနောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ (၅၂)၊ စပိန်နိုင်ငံ (၄၆)၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ (၄၃)၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ (၄၂)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ (၃၆)၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ (၃၄) နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေများမှ (၃၁)ခု အသီးသီးဖြစ်သည်။
ရွေးချယ်မှု စံညွှန်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များအတွက် စံညွှန်း ခြောက်ခုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များအတွက် စံညွှန်း လေးခု ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ယင်းတို့ကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခဲ့ကာ လက်ရှိတွင် တပေါင်းတည်း စံနှုန်း ဆယ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
အဆိုပြုသော နေရာများသည် "ကမ္ဘာ့တန်ဖိုးထားချက်များ" (outstanding universal value) ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး စံညွှန်း ဆယ်ခုအနက် တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီရမည် ဖြစ်သည်။
ယင်းစံညွှန်းများကို စတင်ဖန်တီးစဉ်မှစ၍ ပြင်ဆင်ခြင်း/ဖြည့်စွက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှု စံညွှန်း thumb|Site#252: ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နေရာတစ်ခု ဖြစ်သော တာ့ဂျ်မဟာရ် "ဖန်တီးနိုင်သော လူသားတို့၏ အပြောင်မြောက်ဆုံး လက်ရာကို ကိုယ်စားပြုမှုကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအတွင်း မြင့်မားသည့် အသိဉာဏ်ရှိ၍ အနုပညာလက်ရာမြောက်မှု၊ အတတ်ပညာပိုင်း (သို့မဟုတ်) နည်းပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတို့ဖြင့် သက်သေပြနိုင်ရမည်။
" "အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း ဗိသုကာဆိုင်ရာ၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ် အနုပညာလက်ရာဆိုင်ရာတို့အား လူသားတို့ ဖန်တီးထားမှုနှင့်အတူ မြို့ပြတည်ထောင်ထားမှု၊ မြေပြင်ရှုခင်း အကွက်ချစီမံထားမှုတို့ကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
" "ယခုတိုင်တည်ရှိနေသော (သို့မဟုတ်) ပျောက်ကွယ်သွားသော မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု (သို့မဟုတ်) ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တစ်ခုတို့သည် ပြိုင်ဘက်ကင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထူးခြားထင်ရှား၍သော်လည်းကောင်း သက်သေပြနိုင်ရမည်။
" "လူ့ဘောင်သမိုင်းတွင် ပြောင်းလဲမှု အဆင့်ဆင့်ကို ဖော်ပြေပေးသည့် ထူးခြားထင်ရှားသော အဆောက်အဦ၊ ဗိသုကာနှင့် နည်းပညာတို့ ပေါင်းစည်းထားသည့် အဆောက်အဦတို့နှင့် မြေယာရှုခင်းပုံဖော်ထားမှုတို့ ရှိရမည်။
" "အထူးသဖြင့် နဂိုမူရင်းအခြေအနေအတိုင်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်၍ မရနိုင်တော့သည့် လူ့ယဉ်ကျေးမှု (သို့မဟုတ်) လူသားနှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် အပြန်အလှန်အကျိုးပြု ယှဉ်တွဲနေထိုင်မှုကို ပြဆိုနိုင်သော သာဓကများကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
" "တိတိကျကျ သို့မဟုတ် သေချာမှုရှိသည့် အထောက်အထားများပြနိုင်ပြီး ထူးခြားထင်ရှားသော ရိုးရာဓလေ့များ၊ အတွေးအခေါ်များ၊ ယုံကြည်မှုများ၊ အနုပညာလက်ရာများနှင့် စာပေဆိုင်ရာ လက်ရာများ ဖော်ပြနိုင်ရမည်" သဘာဝ စံညွှန်း 250px|thumb|Site#274: ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝ ပေါင်းစပ်နေသော အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခု ဖြစ်သော မာချူးပီချူး သမိုင်းဝင်ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ "အနုပညာရသ ခံစားမှုပါဝင်ပြီး အရေးပါ၍ ထူးခြားစွာ သဘာဝအလှတရားရှိသည့် နေရာဒေသများဖြင့် သက်သေပြနိုင်ရမည်။
" "ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် ထူးခြားထင်ရှားသည့် ဘူမိဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်တို့ ပေါ်ထွန်းမှုတို့ ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာမြေသမိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အရာများကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
" "အပင်နှင့် သတ္တဝါအုပ်စုတို့နှင့် ပင်လယ်ဂေဟစနစ်၊ ကမ်းရိုးတန်းဂေဟစနစ်၊ ရေချိုဂေဟစနစ်၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းဂေဟစနစ်တို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲတိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်တို့ ပါဝင်သည့် ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့ကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
" "ထိန်းသိမ်းရေးရှုထောင့်မှ လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံနည်းပညာရှုထောင့်မှ လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့လူသားများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အထင်ကရ တန်ဖိုးရှိနေသည့် အခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော မျိုးစိတ်များ ပါဝင်သည့် ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ မူရင်းအနေအထားအတိုင်း ထိန်းသိမ်းပြုပြင်စောင့်ရှောက်ခြင်းအတွက် အရေးပါဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးသော သဘာဝမှီတင်းနေထိုင်မှုတို့ကို ဖော်ပြနိုင်ရမည်။
" အချက်အလက်များ နိုင်ငံပေါင်း ၁၆၇ ခုတွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာပေါင်း ၁၀၇၃ နေရာကို သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်ကာ ယင်းတို့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ၈၃၂ နေရာ၊ သဘာဝနေရာ ၂၀၆ ခုနှင့် အရောအနှောနေရာ ၃၅ ခု ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ကော်မတီသည် ကမ္ဘာအား အာဖရိက၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုများ၊ အာရှနှင့် ပစိဖတ်၊ ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက၊ နှင့် လက်တင်အမေရိကနှင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသအဖြစ် ပထဝီဝင်ဇုန်ကြီး ငါးဇုန် ခွဲခြားထားသည်။
ရုရှားနှင့် ကော့ကေးဆပ်ဒေသတို့ကို ဥရောပအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ကာရစ်ဘီယံတို့သည် မြောက်အမေရိကတွင် တည်ရှိသော်လည်း လက်တင်အမေရိကနှင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင်း ထည့်သွင်းထားသည်။
အောက်ပါဇယားသည် ယင်းဇုန်များနှင့် တည်ရှိသော နေရာဒေသများ စာရင်း ဖြစ်သည်။
ဇုန်/ဒေသ ယဉ်ကျေးမှု သဘာဝ အရော စုစုပေါင်း % States Parties with inscribed properties အာဖရိက ၅၁ ၃၇ ၅ ၉၃ ၉% ၃၅ အာရပ်ပြည်ထောင်စုများ ၇၄ ၅ ၃ ၈၂ ၈% ၁၈ အာရှ နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ ၁၇၇ ၆၄ ၁၂ ၂၅၃* ၂၄% ၃၆ ဥရောပ နှင့် မြောက်အမေရိက ၄၃၄ ၆၂ ၁၀ ၅၀၆* ၄၇% ၅၀ လက်တင်အမေရိက နှင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသ ၉၆ ၃၈ ၅ ၁၃၉* ၁၃% ၂၈ စုစုပေါင်း ၈၃၂ ၂၀၆ ၃၅ ၁၀၇၃ ၁၀၀% ၁၆၇ *မွန်ဂိုလီးယားနှင့် ရုရှားရှိ ယူဗွီစ်နော့ ချိုင့်ကြီး မှာ ဥရောပ၊ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းကို အာရှ-ပစိဖိတ်ဇုန် အတွင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
နေရာများအချို့မှာ တစ်နိုင်ငံထဲတွင်မက ရှိနေခြင်းကြောင့် နေရာဒေသအရနှင့် နိုင်ငံအလိုက်စာရင်းများထဲတွင် ထပ်ခါပါဝင်လျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံအလိုက် စာရင်းဇယားများအတွက် နိုင်ငံအလိုက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ ဇယားကို ကြည့်ပါ။
ပိုင်နက်အလိုက် ခွဲခြားထားမှုများ မှတ်ချက်။
အောက်ပါစာရင်းများမှာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ဆယ်ခုနှင့်အထက်ရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ဇူလိုင်လအထိ စာရင်းဖြစ်သည်။
အမည်း: အမွေအနှစ်နေရာ ၅၀ နှင့် အထက်ရှိသော နိုင်ငံများ အညို: အမွေအနှစ်နေရာ ၄၀ နှင့် အထက်ရှိသော နိုင်ငံများ အညိုဖျော့: အမွေအနှစ်နေရာ ၃၀ မှ ၃၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ လိမ္မော်: အမွေအနှစ်နေရာ ၂၀ မှ ၂၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အစိမ်း: အမွေအနှစ်နေရာ ၁၅ မှ ၁၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အပြာ: အမွေအနှစ်နေရာ ၁၀ မှ ၁၄ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အခြားကြည့်ရန် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ – တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်သစ်တော အစီအစဉ် Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage – ဘာသာစကား ၇ မျိုးဖြင့် ရေးသားထားသော ၁၉၇၂ ခုနှစ် ညီလာခံစာသား The 1972 Convention at Law-Ref.org – Fully indexed and crosslinked with other documents Protected Planet — ကမ္ဘာ့ဒေတာဘေ့စ်ရှိ သဘာဝ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ အားလုံးကို ကြည့်ရန် World Heritage Site – Smithsonian Ocean Portal Time magazine. The Oscars of the Environment – UNESCO World Heritage Site UNESCO chair in ICT to develop and promote sustainable tourism in World Heritage Sites Category:ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ Category:ယူနက်စကို။
၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံအလိုက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလအထိ ၁၀၀၇ နေရာကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်ကာ ၁၆၁ နိုင်ငံရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ၇၇၉ နေရာ၊ သဘာဝနေရာ ၁၉၇ ခုနှင့် အစုအပေါင်းနေရာ ၃၁ ခု ပါဝင်သည်။
World Heritage List, UNESCO World Heritage Sites official sites.Sites in Germany and Italy bring to 19 the number of sites inscribed on the World Heritage List this year, UNESCO World Heritage Sites official sites. နိုင်ငံများကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကော်မတီမှ ပထဝီဝင်ဇုန် ငါးခုအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။
ယင်းဇုန်များမှာ အာဖရိက၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုများ၊ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ၊ ဥရောပ နှင့် မြောက်အမေရိက၊ နှင့် လက်တင်အမေရိက နှင့် ကာရစ်ဘီယံဒေသ တို့ဖြစ်ကြသည်။
အောက်ပါစာရင်းများမှာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ဆယ်ခုနှင့်အထက်ရှိသည့် နိုင်ငံများကိုသာ ခြုံငုံသုံးသပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အညို: အမွေအနှစ်နေရာ ၄၀ နှင့် အထက်ရှိသော နိုင်ငံများ အညိုဖျော့: အမွေအနှစ်နေရာ ၃၀ မှ ၃၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ လိမ္မော်: အမွေအနှစ်နေရာ ၂၀ မှ ၂၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အပြာ: အမွေအနှစ်နေရာ ၁၅ မှ ၁၉ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အစိမ်း: အမွေအနှစ်နေရာ ၁၀ မှ ၁၄ ခုရှိသော နိုင်ငံများ အခြားကြည့်ရန် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အာဖရိကတိုက်ရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အမေရိကရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း မြောက်နှင့် အလယ်အာရှရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အနောက်အာရှရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အရှေ့အာရှရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း တောင်အာရှရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း မြောက်ဥရောပရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အနောက်ဥရောပရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အရှေ့ဥရောပရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း တောင်ဥရောပရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း အိုရှန်းနီးယားရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း ပျောက်ပျက်ရန် အန္တရာယ်ရှိနေသည့် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း မှတ်စု ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ — တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်း — တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ — ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အသေးစိတ် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် ၃၆၀° မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံ — ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံ VRheritage.org — ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများအကြောင်း မှတ်တမ်းများ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ — နေရာအားလုံးအတွက် မြေပုံများနှင့် လင့်ခ်များပါဝင်သော အပြည့်အစုံစာရင်း whc.unesco.org — ဂူဂယ်ကမ္ဘာမြေ ရှိ တရားဝင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း whc.kmz — ဂူဂယ်ကမ္ဘာမြေ ရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်း Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage at Law-Ref.org — Fully indexed and crosslinked with other documents ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်မြို့များ အဖွဲ့အစည်း — မြို့နေရာများ အကြောင်း *။
300px|အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ (Asia-Pacific or Asia Pacific; အတိုကောက် Asia-Pac, AsPac, APAC, APJ, JAPA or JAPAC) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ သို့မဟုတ် အနောက်ဘက်ပိုင်းအနီးနားရှိ ဒေသကို ဆိုလိုသည်။
အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အိုရှန်းနီးယားတို့ ပါဝင်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ရုရှားနိုင်ငံ (ပစိဖိတ်မြောက်ပိုင်း) နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော အမေရိကရှိ နိုင်ငံများကိုပါ ထည့်သွင်းတတ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် အာရှ ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ချီလီနိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ပီရူးနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့ ပါဝင်ကြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာအား ဒေသကြီးများအဖြစ် ပိုင်းခြားခေါ်ဆိုရာတွင် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသကို အာရှတိုက်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကျွန်းနိုင်ငံများအားလုံး အပါအဝင် ဩစတြေးလေးရှား ဒေသများကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။
အမေရိက၊ EMEC နှင့် အာရှပစိဖိတ်) ပါဝင်သည့် ဧရိယာများ ယေဘုယျအားဖြင့် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ကြသည်။
အဓိကနိုင်ငံများနှင့် နယ်မြေများ၏ အချက်အလက်များ နိုင်ငံ / နယ်မြေ ဧရိယာ(km²) လူဦးရေ လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ(/km²) GDPအမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း (၂၀၁၄) [GDP per capitaအမေရိကန်ဒေါ်လာ (၂၀၀၉-၂၀၁၁) မြို့တော် ၁၉၉ ၅၄,၇၁၉ ၃၂၆ ၅၃၇ ၇,၈၇၄ပါဂိုပါဂိုမြို့ ၇,၆၉၂,၀၂၄ ၂၃,၇၃၁,၀၀၀ ၂.၈ ၁,၄၈၂,၅၃၆ ၄၁,၅၀၀ကင်ဘာရာမြို့ ၅,၇၆၅ ၄၁၅,၇၁၇ ၆၇.၃ ၁၇,၄၂၆ ၃၆,၇၀၀ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့ ၁၄၇,၅၇၀ ၁၅၆,၅၉၄,၉၆၂ ၁,၀၃၃.၅ ၄၉၆,၀၀၀ ၃,၁၆၇ဒါကာမြို့ ၁၈၁,၀၃၅ ၁၅,၂၀၅,၅၃၉ ၈၁.၈ ၁၆,၈၉၉ ၈၀၀ဖနွမ်းပင်မြို့ ၉,၅၉၆,၉၆၁ ၁,၃၅၇,၃၈၀,၀၀၀ ၁၄၅ ၁၀,၃၅၅,၃၅၀ ၆,၀၇၆ပေကျင်းမြို့ ၁,၁၀၄ ၇,၂၃၄,၈၀၀ ၆,၅၄၄ ၂၉၂,၆၇၇ ၃၀,၀၀၀ဟောင်ကောင် ၃,၂၈၇,၅၉၀ ၁,၂၁၀,၁၉၃,၄၂၂ ၃၈၁.၃ ၂,၀၄၇,၈၁၁ ၅,၇၇၇နယူးဒေလီမြို့ ၈၀၃,၉၄၀ ၁၉၆,၁၇၄,၃၈၀ ၂၃၄.၄ ၈၈၄,၀၀၀ ၄,၅၁၅အစ္စလာမာဘတ်မြို့ ၁,၉၀၄,၅၆၉ ၂၅၂,၁၆၄,၈၀၀ ၁၂၄.၆၆ ၈၅၆,၀၆၆ ၃,၅၀၀ဂျကာတာမြို့ ၃၇၇,၉၄၄ ၁၂၆,၄၃၄,၉၆၄ ၃၃၇ ၄,၇၆၉,၈၀၄ ၃၉,၇၀၀တိုကျိုမြို့ ၁၂၀,၅၄၀ ၂၄,၈၉၅,၀၀၀ ၁၉၈ ၂၇,၈၂၀ ၁,၂၀၀ပြုံယမ်းမြို့ ၁၀၀,၂၁၀ ၅၁,၃၀၂,၀၄၄ ၅၀၀ ၁,၄၄၉,၄၉၄ ၂၀,၀၀၀ ဆိုးလ်မြို့ ၂၃၆,၈၀၀ ၆,၃၂၀,၀၀၀ ၂၇ ၁၁,၇၀၇ ၉၀၀ဗီယင်ကျန်းမြို့ ၂၉ ၅၄၁,၂၀၀ ၁၈,၆၆၃ ၃၆,၄၂၈ ၃၉,၈၀၀ မကာအို ၃၂၉,၈၄၇ ၃၀,၁၈၅,၇၈၇ ၈၆ ၃၃၆,၉၁၃ ၇,၅၂၅ကွာလာလမ်ပူမြို့ ၁,၅၆၄,၁၁၆ ၂,၇၃၆,၈၀၀ ၂ ၁၁,၇၂၅ ၁,၅၀၀ ဦလန်ဘာတာမြို့ ၆၇၆,၅၇၈ ၅၀,၄၉၆,၀၀၀ ၇၄ ၆၅,၂၉၁ ၅၀၀နေပြည်တော်မြို့ ၂၆၈,၀၂၁ ၄,၃၅၇,၄၃၇ ၁၆ ၂၀၁,၀၂၈ ၂၅,၅၀၀ဝယ်လင်တန်မြို့ ၄၆၂,၈၄၀ ၆,၇၃၂,၀၀၀ ၁၅ ၁၆,၀၉၆ ၁,၂၀၀ပို့တ်မော့စဘီမြို့ ၂၉၉,၇၆၄ ၁၀၁,၃၅၅,၇၀၀ ၃၀၇ ၂၈၉,၆၈၆ ၁,၇၀၀မနီလာမြို့ ၇၁၀ ၅,၁၈၃,၇၀၀ ၇,၀၂၃ ၃၀၇,၀၈၅ ၃၅,၅၀၀စင်ကာပူ ၃၆,၁၉၁ ၂၃,၁၁၉,၇၇၂ ၆၃၉ ၅၀၅,၄၅၂ ၂၀,၃၂၈ထိုင်ပေမြို့ ၅၁၃,၁၂၀ ၆၇,၇၆၄,၀၀၀ ၁၃၂ ၃၈၀,၄၉၁ ၃,၉၀၀ဘန်ကောက်မြို့ ၁၄,၈၇၄ ၁,၁၇၁,၀၀၀ ၇၆ ၄,၅၁၀ ၅၀၀ဒီလီမြို့ ၃၃၁,၂၁၀ ၈၈,၀၆၉,၀၀၀ ၂၆၅ ၁၈၇,၈၄၈ ၁,၁၀၀ဟနွိုင်းမြို့ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ APEC ကနေဒါ အာရှပစိဖိတ် ဖောင်ဒေးရှင်း အာရှပစိဖိတ် တိုင်းရင်းသားလူငယ် ကွန်ယက် (APIYN) ဘီဘီစီ အာရှ-ပစိဖိတ် အေဘီစီ ရေဒီယို ဩစတြေးလျ အာရှပစိဖိတ် ဩစတြေးလျကွန်ယက် (ယခင် "အေဘီစီ အာရှပစိဖိတ်") Category:အာရှ-ပစိဖိတ် Category:အာရှတိုက်၏ ပထဝီဝင် Category:အိုရှန်းနီးယား၏ ပထဝီဝင် Category:အာရှတိုက်၏ ဒေသများ Category:အိုရှန်းနီးယား၏ ဒေသများ။
ဗီယင်ကျန်းမြို့ (; ; ; , Viang chan, ; , Wiang Chan, ; , Vieng Chan, , Bientian,)သည် လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အနီး မဲခေါင်မြစ်ကမ်းပါးတွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာကျူးကျော်မှု ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ၁၅၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းမြို့မှာ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဗီယင်ကျန်းမြို့မှာ ပြင်သစ်များအုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်က အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကြောင့် ယခုအခါ လာအိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအချက်အချာ နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗီယင်ကျန်းမြို့ရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်းမှာ ၇၆၀,၀၀၀ (၂၀၁၅) ဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ နှစ် ၅၀ မြောက်အဖြစ် ၂၅ ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ဗီယင်ကျန်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
အမည်ရင်းမြစ် မြို့၏ နာမည်မှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ရှေးလာအိုဘာသာစကား အရေးအသားအရ မြို့နာမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "စန္ဒကူးမြို့" ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိလာအိုဘာသာစကား အရေးအသားအရ ဗီယင်ကျန်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရေရေရာရာမရှိပေ။
လာအိုနိုင်ငံသားများက မြို့အမည်အဓိပ္ပာယ်မှာ "လစန္ဒာမြို့" ဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့များကမူ "စန္ဒကူးမြို့" က အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် "လ" (moon) (သင်္သကရိုက်ဘာသာရှိ chandra မှ ຈັນ ချန် သို့မဟုတ် ຈັນທຣ໌ စန္ဒြ) နှင့် "စန္ဒကူး" (သင်္သကရိုက်ဘာသာရှိ chandana မှ ຈັນ သို့မဟုတ် ຈັນທນ໌) တို့မှာ လက်ရှိခေတ် လာအိုဘာသာစကားရှိ "chan ချန်" စကားလုံးနှင့် ရေးသားပုံနှင့် အသံထွက် တူနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
မြို့အမည်ကို ထိုင်းဘာသာစကား ( ဝီယင်ချန် ) နှင့် ခမာဘာသာစကား (វៀងចន្ទន៍) တို့ဖြင့်ရေးသားရာတွင် အဓိပ္ပာယ်အရ "စန္ဒကူးမြို့" ဟုသာ ညွှန်းဆိုလျက်ရှိခြင်းက "စန္ဒကူးမြို့" အမည်မှာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ပညာရေးနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်များက အခိုင်အမာဆိုကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ဖလစ်ကာပေါ်ရှိ ဗီယင်ကျန်းမြို့ပုံများ ဗီယင်ကျန်းမြို့ မြေပုံ ဂူဂယ်မြေပုံရှိ ဗီယင်ကျန်းမြို့ MSN မြေပုံ Category:လာအိုနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
240px|Ethno-cultural definition of Melanesia. 240px|မီလန်နီးရှားသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဒေသကြီး သုံးခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
|240px|မီလန်နီးရှား၏ ပထဝီဝင်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်၊ ပန်းရောင်မျဉ်းဖြင့် ဝိုင်းထားသည်။
မီလန်နီးရှား (Melanesia; UK: ; US: ) သည် အိုရှန်းနီးယားရှိ ဒေသခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအနောက်အဆုံးမှ အာရာဖူရာပင်လယ်အထိနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဖီဂျီနိုင်ငံအထိ ဖြစ်သည်။
ဤဒေသထဲတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ လေးနိုင်ငံမှာ- တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အဆိုပါ လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများအပြင် မီလန်နီးရှားထဲတွင် အောက်ပါနယ်မြေများလည်း ပါဝင်ကြသည်။
- (ပြင်သစ်) မာလူကူကျွန်းစု - အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အနောက်ပါပူအာ။
အနောက်ပါပူအာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စီရင်စုနယ်မြေနှစ်ခု (ပါပူအာ နှင့် အနောက်ပါပူအာ) ပါဝင်သည်။
Melanesia အမည် (ဂရိဘာသာစကားမှ , အနက်၊နှင့် , ကျွန်းစု များမှ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် "Mélanésie" ) ကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး စွန့်စားရှာဖွေသူ Jules Dumont d'Urville မှ စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်ပြီး အစိုးရတပ်မတော် နှင့် ဦးဖုန်ကြားရှင် ခေါင်းဆောင်သည့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် တပ်မတော် (MNDAA) ဟုခေါ်သော ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ တို့ တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။
စစ်ပွဲသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက် မှစ၍ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန် (၁၀)ရက် ညသန်းခေါင်ယံတွင် အပစ်ရပ်ကာ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
နောက်ခံ အကြောင်းအရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက် တွင် ဗကပ မှ ခွဲထွက်လာသော ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ နှင့် မြန်မာစစ်တပ်တို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲကာ ငြိမ်းချမ်းရေးယူခဲ့သည်။
ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ သည် ဗကပ မှ ခွဲထွက်လာသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များထဲ စစ်တပ် နှင့် ပထမဆုံး ငြိမ်းချမ်းရေးရယူခဲ့သည့် အဖွဲ့တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနောက်ဆက်တွဲအဖြစ် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးကောင်စီ က ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့အခြေစိုက်ရာ လောက်ကိုင်မြို့နယ် နှင့် ကုန်းကြမ်းမြို့နယ် ဒေသတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁)သည် အနှစ် ၂၀ နီးပါး တည်ငြိမ်အေးချမ်းနေရာမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် သို့ အရောက်တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းမှု နှင့် ပတ်သတ်၍ ပြဿနာ ဖြစ်ပွားကာ ငြိမ်းချမ်းရေးပျက်ပြယ်သွားခဲ့ကြသည်။
ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာစစ်တပ်၏ လက်အောက်၌ နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရေးကို မလိုလားခဲ့ချေ။
ကိုးကန့်အဖွဲ့အနေနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကိုသာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာစစ်တပ်က တိုက်ပွဲဖြင့် ကိုးကန့်ခေါင်းဆောင် ဖုန်ကြားရှင် နှင့် ဖုန်မိသားစု ကို ကိုးကန့်ဒေသအတွင်းမှ တိုက်ထုတ် ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
ဖုန်ကြားရှင် နှင့် မိသားစုသည် ၂၀၀၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် မိုင်းလားဒေသ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကန့် အုပ်ချုပ်သူ ဖုန်မိသားစုကို မြန်မာစစ်တပ်က တိုက်ထုတ်ခဲ့ချိန် ဖုန်ကြားရှင် ၏ တပည့် ပယ်ဆောက်ချိန် နှင့် မြီရှောက်ချန်း တို့သည် ဖုန်ကြားရှင် နှင့် လိုက်မသွားဘဲ စစ်တပ် ၏ အရိပ်ကို ခိုလှုံခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အရောက်တွင် ပယ်ဆောက်ချိန် သည် လွှတ်တော်ကိုယ်စား လှယ်လောင်း အဖြစ် ဝင်အရွေးခံခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈) အရ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ သစ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မြီရှောက်ချန်းသည် လောက်ကိုင် ပြည်နယ်အမတ်ဖြစ်လာပြီး ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ဦးစီးအဖွဲ့ဝင် နှင့် ဝေ မိသားစု မှ ဝေစန်းသည် ဗိုလ်မှူးကြီး ရာထူးဖြင့် အမှတ် (၁၀၀၆) နယ်ခြားစောင့်တပ် အကြီးအကဲ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း ဖုန်ကြားရှင် မိသားစု က ၎င်းတို့လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် ဒေသကို ပြန်လည် ရရှိရေးအတွက် အစီအမံများ ချမှတ်ကြသည်။
ဦးဖုန်ကြားရှင် ခေါင်းဆောင်သည့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် တပ်မတော် (MNDAA) ကို သားဖြစ်သူ ဖုန်တာရွှင် က ဆက်ခံလိုက်ပြီး တပ်ကို အင်အားကြီးလာအောင် ပြင်ဆင်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံအင်တာဗျူးတစ်ခု၌ ဖုန်ကြားရှင်က ၎င်းတို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် ကိုးကန့်နယ်မြေကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းယူမည်ဟု ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖုန်ကြားရှင် ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရပြီးနောက် ၆ နှစ်အတွင်း တိတ်ဆိတ်အေးချမ်းနေသည့် လောက်ကိုင်ဒေသသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားသည့်အကြောင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး သက်ဝင်လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။
ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို ပြန်လည်ရယူရန် ကြိုးပမ်းနေသော ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) သည် ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွမ်းလုံမြို့နယ် တောက်ရွှေကျေးရွာကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် တိုက်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားသည်။
ကိုးကန့်အဖွဲ့သည် ဆက်၍ မော်ထိုက်မြို့ အနီးရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စခန်းများအပါ အဝင် နေရာ ၃နေရာကို ထိုးစစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုထိုးစစ်ကို တပ်မတော်က ရဟတ်ယာဉ် ၃ စီး နှင့်ပါ အသုံးပြုပြီး ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
အစိုးရ၏ Global New Light of Myanmar သတင်းစာက ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင် အင်အား၂၀၀ ခန့်က ကုန်းကြမ်းမြို့နယ် ရှိ တပ်မတော်စခန်းတစ်ခုကို ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်တွင် လောက်ကိုင်ဒေသသို့ ကူညီကယ်ဆယ်ရေးသွားရောက် ဆောင်ရွက်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ ဝန်ထမ်းများနှင့် သတင်းသမားအနည်းဆုံးနှစ်ဦး ပါဝင်သော ကူညီကယ်ဆယ်ရေး ယာဉ်တန်းတစ်ခုသည် လောက်ကိုင်မြို့နယ်တွင် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရပြီး ယာဉ်တန်းအဖွဲ့ဝင် နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
MNDAA ပြောခွင့်ရ ဦးထွန်းမြတ်လင်းက ထိုအပြစ်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်တွင် ချင်းရွှေဟော် နှင့် လုံထံရွာ အနီး၌ ကြက်ခြေနီကား ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။
ကြက်ခြေနီဝန်ထမ်းတစ်ဦး၊ MRTV4 သတင်းထောက် နှင့် ဒုက္ခသည်တစ်ဦး စုစုပေါင်း ၅ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၆ ရက် ညပိုင်းတွင် အစိုးရက ကိုးကန့်တိမ်းရှောင်အဖွဲ့များ တပ်စွဲထားသည့် နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်အနီးရှိ တောင်ကုန်းများကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၈ ရက် တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် လားရှိုးမြို့ အမှတ်(၉) တပ်မတော်ဆေးရုံတွင် တက်ရောက်ကုသနေသော ဒဏ်ရာရအရာရှိ စစ်သည်များ၊ ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တွေ့ဆုံသည်။
ထိုသို့တွေ့ဆုံစဉ် ကိုးကန့်ဒေသတွင်း တိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခါနီးပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကန့် နှင့် တပ်မတော် တို့ တိုက်ပွဲတွင် တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည်လည်း ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် အတူတကွ တိုက်ခိုက်နေကြသည်။
တချို့ သတင်းရင်းမြစ်များက ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KIA)၊ ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ် (UWSA) နှင့် မိုင်းလားတပ် (NDAA) တို့ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် KIA သည် မိမိတို့ ပါဝင်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက် တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် နေပြည်တော် တွင် တွေ့ဆုံကြစဉ် လောက်ကိုင်အရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများအနေဖြင့် ယင်းကိစ္စအပေါ် တာဝန်ယူရမည် ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးစကားပြောဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) ဗဟို ဌာနချုပ်သည် နှစ်ဖက်တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်စဲကာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းကြရန်လိုကြောင်း စာထုတ် တိုက်တွန်းသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးစတီဖန်က လောက်ကိုင်ဒေသတွင် လုံခြုံရေး ယူနေသည့် တပ်မတော် စခန်းများအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ထောက်ပံ့အားပေး ကူညီခဲ့သော အဖွဲ့အစည်း ရှုတ်ချကန့်ကွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တာဝန် ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်သားများအား ချီးကျူးဂုဏ်ပြုရန် တိုက်တွန်းကြောင်း အရေးကြီးအဆိုကို တင်သွင်းခဲ့သည်။
ယင်းအဆိုကို ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်ကြသည့် ဦးကျော်နီနိုင်၊ ဒေါ်နန့်နီနီအေး၊ ဦးလှဆွေ၊ ဦးလှထွန်း၊ ဒေါက်တာ ဇော်မြင့်မောင် နှင့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်ဆန်းနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်စိုးတို့ ထောက်ခံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အဆိုကို ကန့်ကွက်သူမရှိဘဲ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၃ ရက် တွင် ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအင်ဘန်လ သည် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သော အစိုးရတပ်မတော် နှင့် ကိုးကန့်အဖွဲ့ (MNDAA) တို့အကြား တိုက်ပွဲများသည် တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်ရပ်စဲရေးကို အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်သည့် အ တွက် တပ်မတော်ဘက်မှ လက်ရှိထိုးစစ်များကို ရပ်တန့်၍ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် အဖြေရှာရန် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ထံ အိတ်ဖွင့်စာ ပေးပို့တောင်းဆိုခဲ့ပြီး အပစ်ရပ်ရေးကြားဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁၂ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ကြီး ရန်ဟို့လန် သည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် နေပြည်တော် တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
၎င်းက ဖုန်ကြားရှင်ကို ဆက်သွယ်၍ ကိုးကန့်ဒေသ တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲများရပ်စဲရန် ၊ ပြဿနာကို နိုင်ငံ ရေး နည်းဖြင့် ဖြေရှင်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ပါကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။
စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ထုတ်ခြင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက် တွင် သမ္မတဦးသိန်းစိန် သည် ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကို ညမထွက်ရအမိန့် ပုဒ်မ ၁၄၄ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက် တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာချက် အမှတ်(၁) ဖြင့် ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် (လောက်ကိုင်) ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၀၈၃၀ ဗိုလ်မှူးကြီး စောမြင့်ဦး အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ပိုင်ခွင့်များ အပ်နှင်း၍ ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို (၃)လကြာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ထုတ်သည်။
ဆက်လက်၍ သက်တမ်းများ ဆက်တိုးခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် တွင် ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ၌ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုများ ရရှိနေပြီဖြစ်၍ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့်ကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးက အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲများရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက် တွင် မြန်မာ အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် တပ်မတော် MNDAA သည် တဖက်သတ် အပစ်အခတ် ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာစာထုတ်သည်။
ကြေညာချက်တွင် ၁၀ ရက်နေ့ည သန်းခေါင်ယံ အချိန်မှ စတင်၍ အကျိုး သက်ရောက်မည်ဟု ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။
အပစ်ရပ်ရခြင်းသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ် တည်ငြိမ် အေးချမ်းရေး တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်းဆိုမှု၊ စစ်ဒဏ် ခံနေရသည့် ပြည်သူလူထု နှင့် ပြုလုပ်ရန်ရှိသည့် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ ကျင်းပနိုင်ရေးတို့ အတွက် ဖြစ်သည်ဟု ကိုးကန့် အဖွဲ့ ပြောရေး ဆိုခွင့် ရှိသူ ဦးထွန်းမြတ်လင်းက အကြောင်းပြချက်ပေးခဲ့သည်။
ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက် မှ ဧပြီ ၁၆ ရက်ထိ ကိုးကန့်စစ်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲပေါင်း ၂၅၃ ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာတွင် မြန်မာအစိုးရ တပ်မတော်ဘက်က သေဆုံးသူပေါင်း ၁၂၆ ဦးရှိပြီး ဒဏ်ရာရသူပေါင်း ၃၅၉ ဦးထိရှိခဲ့သည်။
ကိုးကန့်အလောင်း ၇၄ လောင်းရပြီး ဖမ်းမိအလင်းဝင်သူ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း အစိုးရက သတင်းထုတ်သည်။
ကိုးကန့်တပ် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးထွန်းမြတ်လင်းက ကိုးကန့်ဘက်က ထိခိုက် သေဆုံးသူ ၇၀ ခန့်ရှိသည့်အကြောင်း နှင့် အစိုးရတပ်မတော်ဘက်က သေဆုံးဒဏ်ရာရသူ အရေအတွက်သည် အစိုးရသတင်းထုတ်ပြန်ချက်ထက် ပိုများကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဒုက္ခသည်များနှင့် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့များ ဖြစ်စေမှု စစ်ပွဲအတွင်း လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံဘက် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။
တရုတ်ဘက်သို့ စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်များ သောင်းနှင့်ချီ၍ အများအပြားဝင်ရောက်လာကြပုံကို တရုတ်ပိုင်သတင်းမီဒီယာများက အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြကြသည်။
၂၀၁၅ခု မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းပစ်ခတ်သည့် ဒုံးလက်နက်လမ်းကြောင်းလွဲကာ တရုတ်ပိုင်နက်ထဲသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲပြီး တရုတ်လူမျိုး (၄) ဦး သေကာ (၉)ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
နယ်မြေကျွံ၍ ဗုံးကြဲမိခြင်းအတွက် လျော်ကြေးပေးကာ မြန်မာအစိုးရမှ တရုတ်အစိုးရကို တောင်းပန်ခဲ့ရသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်တွင် တရုတ်နယ်မြေထဲ မြန်မာဘက်မှပစ်လိုက်သည့် လက်နက်ကြီးကျည်ကျ၍ အရပ်သား ၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြောခွင့်ရ ဟွာချွန်ရင်းက ထိုဖြစ်ရပ်အတွက် မကျေမနပ် ဖြစ်ရကြောင်း ဘေကျင်းတွင်ပြုလုပ်သည့် မေ ၁၅ ရက် ပုံမှန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ကန့်ကွက်ပြောဆိုပြီး တရုတ်က တုံ့ပြန်မှု လုပ်ဆောင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၁၅ရက် တွင် မြန်မာစစ်တပ်ပိုင် မြဝတီသတင်းဌာနက မြန်မာတပ်မတော်သည် ကိုးကန့် တပ် စွဲထားတဲ့ ပွိုင့် ၂၂၀၂ တောင်ကုန်းကို မေလ ၁၄ ရက် ညက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အရာရှိစစ်သည် အချို့ ဒဏ်ရာရကာ ကို့ကန့် ဘက်မှ ၁၉ ဦးသေဆုံးသွားကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။