kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အချိန်လွန်သွားပြန်လျှင်လည်း ဂျုံစေ့များ ကြွေကျတတ်သည်။
ခေတ်မှီသည့် နိုင်ငံကြီးများ၌ ဂျုံစိုက်ပျိုးရာ၌စက်များကို အသုံးပြုကြလေသည်။
စိုက်ပျိုးရန် မြေကြီးကို ထွန်ယက်သည် မှစ၍ ပျိုးကြဲခြင်း၊ စိုက်ခြင်း၊ ရိတ်ခြင်း၊ နယ်ခြင်း၊ လှေ့ခြင်းများကို တစ်ခါတည်း အပြီးအစီး လုပ်ကိုင်ပေးနိုင်သော စက်မျိုး ပေါ်ပေါက်နေလေပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကား ဂျုံကို စက်ဖြင့် မစိုက်ပျိုးကြသေးချေ။
စက်ကရိယာ မသုံးသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဂျုံပင်များ စိုက်ပျိုး ပုံမှာ မိုးရာသီအတွင်း၌ ဂျုံစိုက်မည့်ကွင်းများကို မိုးရွာပြီးတိုင်း ထွန်ပေးရသည်။
ထယ်ဖြင့် ထိုးပေးရသည်လည်း ရှိသည်။
ထိုသို့ထွန်ပြီးနောက် လွင်ပြင်ဒေသများ၌ မိုးကုန်သည့် တန် ဆောင်မုန်းလလောက်တွင်၎င်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်၌ သီတင်းကျွတ်လ တွင်၎င်း မျိုးကြဲလေသည်။
ဂျုံမှာ စပါးကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ မျိုးကြဲခြင်းပြီးသည့်နောက်တွင်လည်း မျိုးစေ့များ မြေထဲသို့ ၃ လက်မ၊ ၄ လက်မခန့်ကျသွား၍ မြေဖြင့် ဖုံးအုပ်နေအောင် ထပ်မံထွန်ပေးရသည်။
သာမန်အားဖြင့်ဆိုလျှင် မြေတဧကလျှင် မျိုးစေ့တစ်တင်းခန့် ကြဲပေးရသည်။
သို့ရာတွင် မြေဩဇာ ကောင်းလျှင်ဖြစ်စေ၊ ရေသွင်း စိုက်ပျိုးသည့်အခါ၌ဖြစ်စေ၊ မျိုးကြဲနောက်ကျလျှင်ဖြစ်စေ၊ မျိုးစေ့များ ပိုမိုကြဲပေးရသည်။
ရိတ်သိမ်းချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ လွင်ပြင်ဒေသများတွင် တပေါင်း လလောက်တွင်၎င်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကဲ့သို့ ကုန်းမြင့်ဒေသများ၌ တပို့တွဲလလောက်တွင်၎င်း ရိတ်သိမ်းကြလေသည်။
ရိတ်သိမ်းပုံမှာ ဂျုံပင်များကို တံစဉ်ဖြင့် အပင်ရင်းနားမှ ကပ်၍ ရိတ်ရသည်။
အပင်တိုလျှင် ဆွဲနုတ်ယူရသည်။
ရိတ်ပြီး၊ နုတ်ပြီးလျှင် ကောက်ပင်များကို ကောက်လှိုင်းများပြုလုပ်၍ ထားရသည်။
ထိုဂျုံကောက်လှိုင်းများကို သွေ့သွားစေရန် တစ်ရက် နှစ်ရက်ခန့်နေပြပြီးမှ တစ်လင်းထဲသို့ သယ်ယူ၍ နွားဖြင့် နင်းနယ်ရသည်။
သို့တည်းမဟုတ် တုတ်ဖြင့်ရိုက်၍ ဂျုံစေ့များ ထုတ်ယူရသည်လည်း ရှိသည်။
ထိုနောက် အမှော်အဖျင်း မပါရအောင် လှေ့ပေးရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဂျုံစိုက်ပျိုးရာတွင် အထွက်မကောင်းလှချေ။
နိုင်ငံတွင်း လိုသမျှကိုပင် မဖြည့်စွမ်းနိုင်အောင် ဂျုံအထွက် နည်းနေသေးသဖြင့် တိုင်းတပါးတို့ကိုသာ အားကိုးနေရလေသည်။
ခေတ်မီသော နိုင်ငံကြီးများ၌ကား စက်ကိရိယာများကို သုံး၍ စနစ်တကျ ခေတ်မီစွာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် အမျိုး အစားကောင်း၍ အထွက်လည်း များပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဂျုံအများဆုံးထွက်အောင် စိုက်ပျိုးနိုင်သောနိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့ဂျုံထွက်သမျှ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမျှ ရရှိ လေသည်။
ရုရှားနိုင်ငံမှာ ဒုတိယဂျုံအထွက်များသော နိုင်ငံဖြစ်၍ ကနေဒါနိုင်ငံမှာ တတိယ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ စတုတ္ထ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ ပဉ္စမ ဖြစ်လေသည်။
ဂျုံစေ့ကို စက်တင်ကြိတ်သောအခါ ဂျုံမှုန့်နု၊ ဂျုံမှုန့်ကြမ်း၊ ရွှေကြည်မှုန့်ခေါ် ဂျုံဆန်ကွဲ၊ ဂျုံဖွဲဟူ၍ ဂျုံမှုန့် အမျိုးအစား များကို ရရှိလေသည်။
ထိုဂျုံမှုန့်များဖြင့် မုံ့ပဲသားရေစာ အမျိုး မျိုးတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ခေတ်မီနိုင်ငံကြီးများ၌ ဂျုံပင်မှ ရရှိသော ကောက်ရိုးများကို အလဟဿ မဖြစ်စေဘဲ စက္ကူ၊ ဦးထုပ်၊ ဖျာ၊ ဖျာပန်းအတုများ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ကောက်ရိုးပြတ်များကိုကား မီးရှို့ကာ မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သီးနှံများ Category:စား၍ရသော မြက်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဂျုံ။
ဂျုံမှုန့် ဂျုံမှုန့်သည် ဂျုံစေ့မှ ကြိတ်ယူသောအမှုန့်ဖြစ်၍ ပေါင်မုန့်၊ ဗီစကွတ်မုန့် စသည်တို့ကို ဂျုံမှုန့်နှင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
ဂျုံစေ့ သည် စပါးစေ့ထက် အနည်းငယ်ပိုရှည်၍ အလုံးပိုကြီးသည်။
သို့ရာတွင် စပါးစေ့လောက် ထိပ်နှစ်ဖက် မချွန်ချေ။
ဂျုံစေ့၏ ဘေးတစ်ဖက်တွင် အရှည်လိုက် ကွဲကြောင်းတစ်ခု ရှိ၏။
ဂျုံစေ့ တစ်ခုလုံး၏ အပြင်ဘက်တွင် အဝါရင့်ရောင် အခွံဖုံးလွှမ်းထား ၏။
ကြိတ်လိုက်သောအခါ ထိုအခွံများကို ဂျုံဖွဲအဖြစ်ဖြင့် ရရှိ သည်။
အခွံအတွင်း၌ ကစီအများပါရှိသော အစေ့ဖြူရှိသည်။
ထိုအစေ့ကို ကြိတ်လိုက်သောအခါ ဂျုံမှုန့်အဖြူကို ရသည်။
ဂျုံစေ့တစ်ဖက်စွန်းတွင် အဆန်ကလေးတစ်ခု ရှိသည်။
ထို အဆန်သည် ဂျုံ၏ဗီဇဖြစ်၍ မြေတွင်စိုက်လျှင် အညောက်ထွက် လာသည်။
ရှေးအခါက ဂျုံကို ကျောက်ဆုံနှင့် ကျောက်ကျည်ပွေ့များဖြင့် သာ ထောင်းခဲ့ကြသည်။
ထိုနောက် လက်ကြိတ်ဆုံများ ပေါ်လာ သည်။
ထိုလက်ကြိတ်ဆုံများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယခုတိုင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော မုံ့ကြိတ်ဆုံမျိုးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
လက်ကြိတ်ဆုံတွင် ကျောက်ပြားဝိုင်း ၂ ခုကို ၂ ဆင့် တပ် ထား၍ အပေါ်ဘက်ကျောက်ပြားအလယ်တွင် အပေါက် ဖောက်ထားသည်။
ဂျုံကြိတ်လိုသောအခါ ထိုအပေါက်တွင်းသို့ ဂျုံစေ့များကို ချပေးကာ အပေါ်ဘက်ကျောက်ပြားကို လက်ကိုင်ဖြင့် လှည့်ပေးရ သည်။
ထိုမှတဆင့် ကာလအတန်ကြာသော် နွားဖြင့်လှည့်ရ သော အလားတူ ကြိတ်ဆုံ အကြီးစားများ ပေါ်ပေါက်လာပြန် သည်။
နွားများကို အသုံးပြုနေရာမှတစ်ဖန် ရေစီးအားနှင့် လေအားကို အသုံးပြုရသော ဂျုံကြိတ်စက်မျိုးကို တစ်ဆင့်တိုး၍ တီထွင်လာကြပြန်သည်။
ရေစီးအားကိုသုံးသော စက်များတွင် ကျောက်ပြားကို ရေစီးအားဖြင့် လည်စေသည်။
ထိုကြောင့် ချောင်းများရှိရာအရပ်တွင် ထိုစက်မျိုးများ အလျှိုလျှို ပေါ်ပေါက် ခဲ့ကြသည်။
ရေအားမရနိုင်သော နေရာများတွင်မူ လေအားကို အသုံးပြုကြရ၏။
ဟော်လန်နိုင်ငံ၌ ယခုတိုင်အောင် အဆိုပါ လေအားဖြင့်လည်သော ဂျုံကြိတ်စက်မျိုး အမြောက်အမြား ရှိနေ သေးသည်။
ထိုစက်မျိုးများတွင် လေရဟတ်ကြီးများဖြင့် ကျောက်ပြားကို လည်စေလေသည်။
ကျောက်ပြားတစ်ချပ်ပေါ် တွင် အခြားတစ်ချပ်ကို လှည့်ပေး၍ ဂျုံကြိတ်လာခဲ့ရာမှ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်သို့ ရောက်သောအခါ ပျော့ကြောင်းကလေးများ ထိုးထားသော ဒလိမ့်တုံးများဖြင့် ကြိတ်ပေးသည့်နည်း ပေါ်လာ သည်။
ယခုခေတ် ဂျုံကြိတ်စက်များတွင် အသုံးပြုနေကြသော နည်းမှာ ဤဒလိမ့်ကြိတ်နည်းပင်ဖြစ်၍ ထိုစက်များတွင် သံမဏိ ဒလိမ့်တုံးများကို အသုံးပြုထားကြသည်။
ယခုအခါ ဥရောပတိုက် နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ ဂျုံစက်ကြီးများမှာ ခေတ်မှီစက်များဖြင့် လည်ရ၍ ရှေးကနှင့်စာလျှင် မနှိုင်းယှဉ်သာအောင် အဆပေါင်း များစွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာလေပြီ။
ခေတ်သစ် ဂျုံကြိတ်စက်များ၌ အထပ်ပေါင်း ၈ ထပ်မှ ၁ဝ ထပ်ခန့်အထိရှိ၍ ဂျုံကြိတ်သည့်အလုပ်ကို အပေါ်ဆုံးထပ်မှ အောက်ဆုံးထပ်တိုင်အောင် အဆင့်ဆင့် လုပ်ကိုင်၍ သွားကြ သည်။
ဂျုံကြိတ်စက်သို့ရောက်လာသော ဂျုံစေ့များသည် အမှိုက် သရိုက်များနှင့် ရောနေတတ်သောကြောင့် မကြိတ်မီ စင်ကြယ် အောင် ပထမပြုလုပ်ပေးရသည်။
ထိုနောက် ဂျုံစေ့များကို စက်၏ အပေါ်ဆုံးထပ်သို့ တင်ပေးလိုက်သောအခါ တစ်ထပ်ပြီးတစ်ထပ် အလိုအလျောက်ကြေညက်၍ အောက်သို့ဆင်းလာသည်။
အထပ် တိုင်း၌ ဒလိမ့်တုံးများ အသီးသီးရှိကြရာ ပထမအဆင့်တွင် တစ်ခါတည်း ညက်သွားအောင် မကြိတ်ဘဲ အခွံနှင့် အဆန် ကွဲရုံသာ ကြိတ်ပေးလိုက်သည်။
နောက်အဆင့်များသို့ရောက်မှ တခါထက်တခါညက်၍ လာသည်။
ညက်သော ဂျုံမှုန့် များနှင့် မညက်သေးသော ဂျုံမှုန့်များကို ပိုးဆန်ခါစိပ်များနှင့်ချ၍ ခွဲ ထုတ်ပြီးလျှင် မညက်သေးသော ဂျုံမှုန့်များကို တစ်ဖန် ထပ်၍ ကြိတ်ရပြန်သည်။
ဤသို့ ကြိတ်ယင်းမှာပင် စက်က ဂျုံကြမ်းနှင့် ဂျုံဖွဲကို တစ်ခြားစီ ခွဲထုတ်ပေးသွားသည်။
ဤသို့ဖြင့် နောက်ဆုံး အလွန်ညက်သော ဂျုံမှုန့်အဖြူသည်၎င်း၊ ဂျုံကြမ်းနှင့် ဂျုံဖွဲများ သည်၎င်း၊ တစ်နေရာစီ ခွဲခြား၍ ထွက်လာကြသည်။
ဂျုံအမျိုး ကိုလိုက်၍ အချို့သော ဂျုံမှုန့်သည် မဖြူဘဲ အဝါရောင်ဖြစ်နေ တတ်သည်။
လူအများကလည်း ဂျုံအဖြူကိုသာပို၍ နှစ်သက်ပုံ ရသည်။
ထိုကြောင့် စက်ပိုင်ရှင်များက ဂျုံမှုန့်ဝါများကို ဖြူ အောင် ချွတ်၍ ပေးလေ့ရှိကြသည်။
ကြိတ်ပြီးသောအခါ ဂျုံမှုန့်ကို အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသော အိတ်များဖြင့်ထည့်၍ ရပ်ဝေးရပ်နီးသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ဂျုံမှာ အမျိုးမျိုးရှိသဖြင့် ဂျုံမှုန့်လည်း အမျိုးမျိုး ရှိပေသည်။
တစ်ဖန်ဂျုံမှုန့် အကြမ်းအနုကိုလိုက်၍၎င်း၊ ပါဝင်သော ဂျုံဖွဲ အနည်းအများကို လိုက်၍၎င်း၊ ဂျုံမှုန့်အစားအစား ရှိပြန်သည်။
တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ဂျုံမှုန့် အမြောက်အမြား ကို ပေါင်မုံ့၊ ဗီစကွတ်မုံ့ စသည်တို့ပြုလုပ်၍ စားသောက် လျက်ရှိကြသည်။
ဂျုံကြိတ်ရာမှ ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ထွက်လာသော ဂျုံဖွဲ၊ ဂျုံကြမ်း စသည်တို့ကိုမူ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ကြက်၊ ဝက် တို့အား ကျွေးမွေးကြရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အစားအစာ။
ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား () များဆိုရာ၌ နေစကြဝဠာတွင် ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့် မားဂြိုဟ်တို့ သွားရာလမ်းကြောင်း နှစ်ခုစပ်ကြား မိုင် ၃ဝဝဝဝဝဝဝဝ ကျယ်ပြောသော လဟာပြင်ကြီးရှိ ဂြိုဟ်ကလေး ပေါင်းများစွာကို ဆိုသည်။
ယနေ့အထိ ဂြိုဟ်ကလေးပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်မျှကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့ တွေ့ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်၍ နောက်ထပ်လည် အခြားဂြိုဟ်ကလေးများကို ထပ်မံတွေ့ရှိ နေရဆဲ ဖြစ်သည်။
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် မည်မျှသေးငယ်ကြ သနည်းဟူမူ အကြီးဆုံးကိုပင် သာမန်မျက်စိဖြင့်ကြည့်၍ မမြင်နိုင်ချေ။
အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းနှင့် ကြည့်မှသာလျှင် မြင်နိုင်သည်။
အကြီးဆုံးသော ဂြိုဟ်ကလေးမှာ ဆီးရီးဖြစ်၍ အချင်း ၄၈၅ မိုင် ရှိ၏။
ဂြိုဟ်ကလေးအချို့၏ အချင်းမှာ ၁ဝ မိုင်အောက်ပင် ငယ်ကြသေးသည်။
အဆိုပါဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးတစ်လုံး ကြေမွသွား ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာဟန်တူသည်ဟု ရှေးက ယူဆခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ယခုခေတ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့က အောက်ပါ အတိုင်း ယူဆကြ၏။
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ယင်းတို့ တည်ရှိ ရာ နယ်အတွင်း၌ ဆွဲအားကောင်းသော မဏ္ဍိုင်တစ်ခုသာ အကယ်၍ရှိပါက ထိုကဏ္ဍိုင်၌စုပေါင်း၍ ဂြိုဟ်ကြီးတစ်လုံး ဖြစ်လာ နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
မည်သို့ဆိုစေကာမူ ထိုဂြိုဟ်ကလေး များ ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေပုံ၏ ဇာစ်မြစ်ကိုကား မည်သူမျှ အတိ အကျ အပြည့်အစုံ မသိရသေးချေ။
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးများနည်းတူပင် နေကို လှည့်ပတ်၍နေကြသည်။
နေကို လှည့်ပတ်ရာ၌ ၃ နှစ်မှ ၁ဝ နှစ်အထိ အချိန်ကြာ၏။
ဂြိုဟ်ကလေးတို့သွားရာလမ်းကြောင်း များသည် ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်များ ဖြစ်ကြသည်။
လမ်းကြောင်း၏ အစွန်းတစ်ဖက်သည် အခြားအစွန်းထက် နေနှင့် များစွာ ပိုမိုနီးကပ်လျက် ရှိသည်။
အီးရော့ခေါ် ဂြိုဟ်ကလေးသည် ၂၇ နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ကျ ကမ္ဘာနှင့် မိုင် ၁၃၈ဝဝဝဝဝ ကွာဝေးသောနေရာသို့ ရောက် လာတတ်သည်။
ထိုဂြိုဟ်ကလေး ရွေ့ရှားနေပုံကိုကြည့်၍ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်တို့သည် ကမ္ဘာမှ နေ၏အကွာအဝေးကို အကောင်းဆုံးနည်းဖြင့် တွက်ချက်ယူနိုင်ကြသည်။
ထိုဂြိုဟ် ကလေးကို ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဘာလင်မြို့မှ ဗစ်ဆိုသူ နက္ခတ္တ ဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အီးရော့သည် ကျွနုပ်တို့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကဲ့သို့ အလုံးပုံမဟုတ်ဘဲ ကျောက်တုံး ကျောက်ခဲကြီးကဲ့သို့ ပုံပန်းမပြေပြစ်သည့် အစိုင်အခဲကြီးဖြစ် ကြောင်းကို ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရလေသည်။
ဤအချက်ကို ထောက်သဖြင့် အခြားဂြိုဟ်ကလေးများလည်း ဤအတိုင်း ဖြစ်နိုင်စရာရှိသည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ယူဆကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှားများ Category:ဂြိုဟ်အမျိုးအစားများ။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။
မူလက ထိုနိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ် များအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်ဖြင့် ကြေညာခဲ့လေသည်။
လက်ရှိ အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်က အတည် ပြုခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံနှင့် ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံတို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မီးတောင်ငယ် အများအပြား ပါဝင်သော ဆီယယ်ရာမက်ဒရီတောင်တန်းသည် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအနီးမှ အစပြု၍ အနောက်မြောက်ဘက်မှသည် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဖြတ်သန်းလျက် တည်ရှိလေသည်။
ကျဉ်းမြောင်းသော အနောက်ပိုင်း ဆင်ခြေလျောဒေသမှာ မြေဩဇာ ထက်သန်၍ လူနေ အများဆုံးဒေသဖြစ်သည်။
အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေဘက်တွင် တောင်များရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင်ကား ပေတင်လွင်ပြင် ရှိသည်။
ဤနိုင်ငံတွင် ရေအိုင်များလည်း အများအပြားရှိသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၂ဝ၄၂ ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၃,၂၇၆,၅၁၇ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ကယ်ရစ် ဘီယန်ပင်လယ်ဖက်တွင် မိုင် ၇ဝ ရှည်လျား၍ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်တွင် မိုင် ၂ဝဝ မျှ ရှည်လျားသည်။
ဂွာတီမားလနယ်ကို သဘာဝ အပိုင်းအခြားအားဖြင့် (၁) ပစိဖိတ်ကမ်းခြေ မြေနိမ့်ဒေသ၊ (၂) ဆီယမ်ရာမက်ဒရီအပ်ရှိ မီးတောင်ဒေသ၊ (၃) မြောက်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသ၊ (၄) အတ္တလန္တိတ်ကမ်းခြေဖက်ရှိ တောင်တန်းဒေသနှင့် (၅) ပေတင် လွင်ပြင်ဟူ၍ ၅ ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်၏။
ရာသီဥတုမှာ ကျန်းမာရေးနှင့် သင့်တင့်သော ရာသီဥတု ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် ကမ်းခြေပိုင်း၌ကား ရာသီဥတုအခြေအနေ မှာ အနည်းငယ် ဆိုးရွားလေသည်။
နှစ်စဉ် ရွာသွန်းသော ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၆ လက်မ ဖြစ်၏။
ဂွါတီမာလာ နိုင်ငံမှာ မီးတောင်ပေါများသည့်ဒေသဖြစ်သော ကြောင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်၍ စိုက်ပျိုးရေးများစွာ ဖြစ်ထွန်း ၏။
အချို့အရပ်ဒေသများတွင် ဂျုံကို တစ်နှစ်လျှင် ၂ သီး၊ ပြောင်းကို တစ်နှစ်လျှင် ၃ သီးအထိ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြ သည်။
ကာဖီပင်များကိုလည် အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင် သည့်ပြင် ကိုကိုး၊ ကြံ၊ ငှက်ပျော၊ ဗနီလာ အမွှေးပင်တို့ကို လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမှ ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ပြဒါး၊ လချေး စသော ဓာတ်သတ္တုများလည်း ထွက်၏။
သို့ရာတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများကြောင့် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံရှိ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများမှာ ခရီးရောက်သင့်သလောက် မရောက်ခဲ့ချေ။
အခြားသော ထွက်ကုန်များမှာ ကာဖီ၊ ပျားရည်၊ ငှက်ပျောသီး၊ သကြား၊ ဂျုံ၊ ဝါဂွမ်း၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သစ်၊ ပြောင်း စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းအရ ထွက်ကုန် ရာခိုင်နှုန်း ၈၂ မှာ ကာဖီ ဖြစ်လေသည်။
ဆပ်ပြာ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂနှင့် အိုးလုပ်ငန်းများမှာ ဂွါတီမာလာ၏ လက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖြစ် သည်။
ဂွါတီမာလာ၏ ရောင်းဝယ်ရေးဖောက်သည်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း ၆ဝ ကျော်ခန့်မှာ တိုင်းရင်းသား အရှေ့အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်၏။
ထိုလူမျိုး များ၏ ဒေသအလိုက် ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားမှာ အမျိုး ပေါင်း ၁၈ မျိုးခန့်ရှိ၍ အဝတ်အစား၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့တွင်လည်း ကွဲပြားကြသည်။
အများဆုံး အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမှာ စပိန်စကားဖြစ်သည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံသည် စပိန်လက်အောက် ခံ ပြည်နယ်ဘဝမှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့၏။
၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ်များ အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ ဂွါတီမာလာပြည်သည် သီးခြား သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာလေသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် မှာ ဂွါတီမာလာမြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဂွါတီမာလာ မြို့တော်ကို ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် မြေငလျင်လှုပ်သဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသောကြောင့် အသစ်ပြန်၍ တည်ရသည်။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ မိုင် ၇ဝ ဝေးသော မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့်အရပ်တွင် ဂွါတီမာလာ မြို့သည် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ပေပေါင်း ၅ဝဝဝ မြင့်သည်။
မြို့တော်တွင် အမျိုးသားတက္ကသိုလ်များ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
thumb|ဘင်ဂျမင် ဂျွန်ဆင်၏ ပုံတူပန်းချီကား ဗင်ဂျွန်ဆင်ကား ဒေါက်တာ ဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင် မပေါ် ပေါက်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ လောက်က ထွန်းကားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် ရှိတ်စပီးယား၊ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချားစသော ကမ္ဘာကျော်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့် ရေးဖော်ရေးဖက် တစ်ယောက်ဖြစ်သဖြင့် ဂျွန်ဆင်၏ အရည်အသွေးကို မှန်းဆနိုင်ပေသည်။
ဤသို့ ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ဗင်ဂျွန်ဆင်ကား ပထမ၌ မထင်ရှားသော ပန်းရန်သမားတစ်ဦးသာလျှင် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂျွန်ဆင်သည် ပန်းရန်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေယင်း အားလပ်ချိန်များတွင် ဖတ်ရန်စာအုပ်တစ်အုပ်ကို သူ့အိတ်တွင် အမြဲဆောင်ထားလေ့ရှိလေသည်။
သို့သော် ဗင်ဂျွန်ဆင် နာမည်ကျော်ကြားလာရခြင်းမှာ စာပေထူးချွန်သောကြောင့်သာ မဟုတ်ဘဲ၊ မူလဓာတ်ခံပါရမီထူးခြားမှုနှင့် ဥပဓိရုပ်ခန့်ညားမှုတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်က ဆိုးတေခဲ့၍ အိမ်ပြေး အဖြစ် လေလွင့်နေရာမှ ဂျွန်ဆင်သည် စစ်ထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ဖန် ထောင်ကျခဲ့၏။
ငယ်ရွယ်သူတို့ဘာဝ သူနှင့် ပြိုင်ဖက်တစ်ဦးအား နှစ်ယောက်ချင်း ထိုးခုတ်ပွဲ၌ အနိုင်ယူခဲ့ ဘူးလေသည်။
သို့သော်လည်း ပညာပါရမီထူးချွန်သူဖြစ်သည့် အလျောက် နောင်တစ်ခေတ်တွင် နာမည်ကျော် ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာ၊ စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ရှိတ်စပီးယားကဲ့သို့သော ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာကြီးကပင် အရေးတယူ ပြုမူဆက်ဆံခဲ့ရလေသည်။
ဂျွန်ဆင်ရေးသော ပြဇာတ်တစ်ခုကို ရုံတင်ကပြရာတွင် ရှိတ်စပီးယားကိုယ်တိုင်ပါဝင် အသုံးတော်ခံခဲ့သည်။
၁၆ဝ၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ရှိတ်စပီးယား၏ ဝိုင်းတော်သား များသည် ဂျွန်ဆင်၏ ပထမဆုံး အလွမ်းဇာတ်လမ်းတစ်ခု ဖြစ် သော 'ဆက်ဂျေနပ်'ခေါ် ပြဇာတ်ကို လန်ဒန်မြို့ ဂလုပ်ရုံတွင် ရုံတင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက်တွင် ဂျွန်ဆင်သည် ကဗျာသီချင်းများကို ရေးသား ခဲ့ရာ သူ၏သီချင်းများကို လူကြိုက်များခဲ့၏။
စကားပြေ အရေး အသားဖက်၌လည်း နာမည်ရသူဖြစ်၏။
ဂျွန်ဆင်သည် လူချစ် လူခင်များသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုခေတ်က လန်ဒန်မြို့တွင် ထမင်းဆိုင်များ၌ ဝိုင်းဖွဲ့ စားသောက်လေ့ရှိရာ ထိုစားပွဲသောက်ပွဲများတွင် ဂျွန်ဆင်သည် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
လန်ဒန်မြို့ ချိပဆိုက်ရပ်ကွက်ရှိ ရေသူမထမင်းဆိုင်သို့ ဂျွန်ဆင်သည် မကြာခဏ သွားရောက်စကားပြောလေ့ ရှိ၏။
ထိုအခါ စာရေးဆရာလောင်းများသည် ဂျွန်ဆင်ကို ဂရုတစိုက် နားထောင်ကြ၏။
ဤထမင်းဆိုင်၌ပင် ဂျွန်ဆင်ကို ရှိတ်စပီးယား၊ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချားစသည့် စာရေးဆရာကျော်များနှင့်အတူ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
တစ်ခါသော် ဂျွန်ဆင်သည် စကော့လူမျိုးတို့အကြောင်းကို စောင်းပါးရိပ်ခြည် ရေးသားခဲ့ရာ အလွန်ထိမိလှသဖြင့် ပထမ ဂျိမ်းဘုရင်နှင့်အခြွေအရံတို့သည် ဒေါသူပုန်ထကာ ဂျွန်ဆင်အား ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားလေသည်။
သို့ရာတွင် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟတို့ ကူညီသဖြင့် မကြာမီပင်ထောင်မှ လွတ်လာ ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ဂျွန်ဆင်သည် ဘုရင်၏ယုံကြည်မှုကို ရရှိရန် ထပ်မံ ကြိုးစားခဲ့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် နန်းတွင်းစာဆိုဘွဲ့ထူးနှင့်တကွ ရိက္ခာတော်အဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် ပေါင် ၂ဝဝ ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။
အေမီ ဂျွန်ဆင် (; ၁ ဇူလိုင် ၁၉၀၃ – ၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပိုင်းလော့တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်က ရွိုင်ဒန်လေယာဉ်ပျံကွင်းမှ ဩစတြေးလျကျွန်းသို့ ဂျေဆင်ခေါ် လေယာဉ်ပျံဖြင့် တစ်ဦးတည်းပျံသန်းခဲ့သူ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။
အေမီ ဂျွန်ဆင် ပျံသန်းခဲ့သော ခရီးမှာ မိုင်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝ ကျော်မျှ ရှိ၍ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးကို ကျော်လွန်အောင် စွန့်စားရသောခရီး ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုအဖြစ်နေဆိုးသောကြောင့် လမ်းစပျောက်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ သက်ဆင်းခဲ့ရသေးသည်။
တစ်ခါတွင် မိုးသက်လေပြင်းမိသဖြင့် အေမီ၏ လေယာဉ်ပျံသည် ငမန်းများကျက်စားရာ ဂျာဗားပင်လယ်ပြင်တွင် ရေနှင့်လွတ်ရုံမျှသာ ပျံသန်းခဲ့ရသည်။
ရာသီဥတု၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် လေယာဉ်ပျံသည်လည်း အတော်အတန် ပျက်စီးလျက် လူကိုယ်တိုင်မှာလည်း သက်စွန့်ဆံဖျားစွန့်စားရပြီးလျှင် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (အင်္ဂလန်မှ ထွက်ခဲ့သည့်နေ့မှ ၁၉ ရက်အကြာတွင်) ဩစတြေးလျတိုက် ဒါဝင်မြို့သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုသို့ ဆင်းသက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလန်မှ ဩစတြေလျတိုက်သို့ ၁၅ ၁/၂ ရက်ဖြင့် ပျံသန်းခဲ့သော ကမ္ဘာစံချိန်မှာ ကျိုးမသွားသော်လည်း အေမီမှာ ကမ္ဘာကျော်အမျိုးသမီး လေသူရဲကောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရလေသည်။
အေမီ ဂျွန်ဆင်သည် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ရှက်ဖီးတက္ကသိုလ် မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အေမီကား စာပေနှင့် ဆိုင်သောလုပ်ငန်းများတွင် စိတ်မဝင်စားဘဲ စွန့်စားခြင်းကို လိုလားသူ သတ္တိခဲအမျိုးသမီး ဖြစ်ပေသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အဖော်တစ်ဦးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ အသွားအပြန် ပျံသန်းခဲ့၏။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ကိပ္ပတောင်းမြို့သို့ အသွားအပြန်ခရီးကို ၄ ရက် ၆ နာရီဖြင့် စံချိန်ပြုခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် နာမည်ကျော်လေသူရဲ ဂျေ၊ အေ၊ မော်လီဆင်နှင့် ထိမ်းမြား လက်ထပ်သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အေမီသည် မိမိချစ်လင်နှင့် အတူတကွ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်သန်းခဲ့လေသည်။
အေမီ၏ ထူးချွန်သော ရဲစွမ်းသတ္တိကို ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့ကိုယ်တိုင် နှုတ်ဖြင့် ချီးကျူးခဲ့ရုံမက အို၊ ဘီ၊ အီး ဘွဲ့ကိုပင် ပေးအပ်ခဲ့ဘူး၏။
အေမီကား ကမ္ဘာ့ အမျိုးသမီးလောကတွင် မှတ်တမ်းတင်ထိုက်အောင် ထူးခြားသော အမျိုးသမီးဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
နောက်ဆုံး၌ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပျံပျက်ကျသဖြင့် သေဆုံးရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စွန့်စားသူများ။
thumb|ဆာ ဂျိုရှုဝါ ရေးနိုး ရေးဆွဲသော ဆယ်မျူရယ် ဂျွန်ဆင်၏ ပုံတူပန်းချီကား သာမန်လူများထက် အရပ်အမောင်း ထွားကျိုင်း၍ မျက်နှာပေါက်ဆိုးပြီးလျှင် ပတ်ဝန်းကျင်လောကကြီးကို မထီမဲ့မြင်ပြုကာ ကြီးမားလှသော မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို ခပ်ကြမ်းကြမ်း လှုပ်ချည်ရမ်းချည် သွားလာတတ်သူအား မြင်သူတိုင်းက မျက်စောင်းထိုးကြ၏။
နှာခေါင်းရှုံ့ကြ၏။
သို့ရာတွင် ထိုသူကား မည်သူ့ကိုမျှ ဂရုမစိုက်၊ သူ့စိတ်ကူးနှင့်သူ ပါးစပ်က တတွတ်တွတ်ရွတ်ဆိုလျက် လမ်းလျှောက်ယင်းတွေ့ရသော ဝင်းတံခါးတိုင်ထိပ်များကို သူ၏လက်တံရှည်ကြီးဖြင့် လှမ်း၍ လှမ်း၍ပင် ပုတ်သွားတတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း လမ်းလျှောက်နေယင်းပင် စိတ်ကူးရကာ မိမိရောက်ရှိသည့်နေရာမှ ဝင်းခြံတစ်ခု၏ တံခါးဝအထိ ခြေလှမ်းမည်မျှရှိမည်ကို ရေတွက် လျက် လျှောက်သွားတတ်လေသည်။
သူ၏ အမူအကျင့်များကား ထူးဆန်းလှ၏။
ထူးဆန်းသည်ကိုလည်း သူကိုယ်တိုင် သိ၏။
သိလျက်နှင့်ပင် ထိုအကျင့်များကို သူမဖျောက်နိုင်ခဲ့ပေ။
ညနေချမ်းအချိန် လမ်းလျှောက်ထွက်သည့်အခါ သူ၏ဘေးမှ ဖြတ်ကျော်၍သွားသော မြင်းရထားများပေါ်မှ မိန်းမပျိုအိုတို့သည် သူ့အား လူထူးလူဆန်းသဖွယ် ကြည့်၍ သွားကြ၏။
သူ့လက်ထဲတွင်လည်း လက်ရိုက်ကဲ့သို့သော တုတ်ကြီးတစ်ချောင်း အမြဲလိုပင် ပါတတ်လေသည်။
ဤမျှထူးဆန်းသော အမူအကျင့် များရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား အခြားမဟုတ်၊ အင်္ဂလိပ်စာပေ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာရေးဆရာကြီး ဒေါက်တာဆယ်မျူယယ်ဂျွန်ဆင်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ဂျွန်ဆင်ကို ၁၇ဝ၉ ခု စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လစ်ချဖီးမြို့၌ ဖွားမြင်၏။
သူ၏ဖခင်ဖြစ်သူ မိုက်ကယ်ဂျွန်ဆင်မှာ စာအုပ်ကုန်သည်လည်း ဖြစ်၏။
တရားသူကြီးလည်းဖြစ်၏။
ဂျွန်ဆင်၏ ကလေးဘဝကား ဝမ်းနည်းဖွယ်တို့ဖြင့်သာလျှင် ပြည့်နှက်ခဲ့၏။
နို့စို့အရွယ်တွင် တစ်ကိုယ်လုံး ကျပ်နာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ မိခင်ဖြစ်သူ အမျိုးမျိုးပြုစုခဲ့သော်လည်း မသက်သာသည့်အဆုံး၌ ကလေးကို အန်ဘုရင်မကြီးထံသို့ ယူသွားကာ ဘုရင်မကြီး၏လက်ဖြင့် ကလေးအား ပွတ်သပ်ပေးစေခဲ့၏။
ဘုရင်မကြီးက သူ့လက်ဖြင့် ကလေးအား ပွတ်သပ်ပေးလျှင် ဤရောဂါအမျိုးမျိုး ပျောက်ကင်းသည်ဟု ထိုခေတ်က ယုံကြည်ခဲ့ကြ၏။
သို့ရာတွင် ကလေး၏ ကျပ်နာကား မသက်သာခဲ့ပေ။
ကလေး၏ မျက်လုံးတစ်ဖက် ကွယ်သွားရုံမျှမက ကိုယ်အင်္ဂါတို့လည်း အကြောဆွဲနေ၏။
ထိုကြောင့် ဂျွန်ဆင် လမ်းလျှောက် သည့်အခါ၌ သူ၏ခြေလက်တို့မှာ လှုပ်ရှားနေ၏။
သို့သော်လည်း သူသည် ငယ်စဉ်ကပင် အခြားကလေးများထက် ထွားကျိုင်းလေ၏။
ဂျွန်ဆင်သည် ကလေးအရွယ်ကပင် စာဖတ်ခြင်းကို အထူး ဝါသနာပါခဲ့၏။
စာဖတ်လွန်း၍ သူ၏ဆရာက အလင်းရောင် နည်းလျှင် စာမကြည့်နှင့်ဟု တားမြစ်ခဲ့ရဘူးသည်။
သူသည် ဖတ်သမျှကိုလည်း တစ်လုံးမကျန် မှတ်သားမိသည်။
တစ်ခါက သူ့မိခင်ရှေ့တွင် စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ်ကို တစ်ခေါက်မျှ ဖတ်ပြီးနောက် စာအုပ်ကိုပိတ်လိုက်ကာ ထိုစာအုပ်အတိုင်းပြန်၍ ရွတ်ဆိုပြခဲ့ရာ မိခင်သည် သားဖြစ်သူ၏ ဉာဏ်ကောင်းပုံကို အံ့ဩချီးကျူးခဲ့ ရလေသည်။
ဖခင်၏စာအုပ်ဆိုင်ရှိ စာအုပ်များကိုသာ ဂျွန်ဆင်သည် အချိန်ရှိသရွေ့ ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ရလေသည်။
နှစ်နှစ်မျှအကြာတွင် သူ့အား အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်ပို့ရန် စရိတ်ခံမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် ထိုတက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်လေသည်။
ဆင်းရဲသားပညာသင် အဖြစ်ဖြင့် တက္ကသိုလ်၌ အခလွတ်ပညာသင်ခွင့် ရခဲ့လေသည်။
ကြေးတတ် လူကုံထံတို့သည် ဂျွန်ဆင်၏ အဝတ်အစားများကိုကြည့်ကာ သရော်လေ့ရှိကြသော်လည်း ဆရာများနှင့် ကျောင်းသားအများကပင် သူ့ကို ချစ်ခင်ကြ၏။
ဂျွန်ဆင်သည် ဆင်းဆင်းရဲရဲ နေရသော်ငြားလည်း မာနရှိသူဖြစ်၏။
တစ်ခါက ကြင်နာသော မိတ်ဆွေတစ်ဦးက သူ၏မာနကို သိပြီးဖြစ်၍ သူ့အား ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပေးကမ်းလျှင် ငြင်းပယ်မည်စိုးသဖြင့် ဖိနပ်တစ်ရံကို သူ၏အခန်းတံခါးဝတွင် ချထားခဲ့ဘူးသည်။
ထိုဖိနပ်ကို ဂျွန်ဆင်တွေ့ရာတွင် စိတ်ဆိုးမာန်ဆိုးဖြင့် လွှင့်ပစ်လိုက်ဘူး၏။
သူသည် မည်သူ၏ ကရုဏာသက်မှုကိုမျှ မလိုလားခဲ့ချေ။
အားလပ်လျှင် စာဖတ်မည်။
စာဖတ်ခြင်း၌သာ မွေ့လျော်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း သူ၏ ဖခင်မှာ စီးပွားပျက်သဖြင့် သူသည် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ခဲ့ရလေသည်။
ဂျွန်ဆင်၏ ဖခင်သေဆုံးသောအခါ ကျန်ရစ်ခဲ့သော မိခင်မုဆိုးမကြီးကို ဂျွန်ဆင်က ဆင်းဆင်းရဲရဲဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုခဲ့ရပေသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသည့် အချိန်မှာပင် ဂျွန်ဆင်သည် သူ၏အိမ်၌ လာရောက်နေထိုင်သူ ဒုက္ခသည် မိန်းမရွယ်တစ်ဦးကို စောင့်ရှောက်ထားခဲ့၏။
မစ္စက်အယ်လစ် ဇဗက်ပေါ်တာ အမည်ရှိ ထိုမိန်းမမှာ ဂျွန်ဆင်ထက် အသက်ကြီး၍ မုဆိုးမဖြစ်သော်လည်း ဂျွန်ဆင်သည် မကြာမီပင် ထိုမိန်းမနှင့် လက်ထပ်လိုက်သည်။
ပရိယေသနဝမ်းစာ အလို့ငှါ ကြံရာမရသည့်အဆုံး၌ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖွင့်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
သို့ဖြင့် ဂျွန်ဆင်သည် လန်ဒန်မြို့ကြီးသို့ တက်လာခဲ့သည်။
သာမန်စာရေးဆရာတစ်ယောက်သည် စာရေး၍ ရသောဝင်ငွေအပေါ်၌သာမှီ၍ မနေနိုင်ချေ။
ရံဖန်ရံခါ ကြေးရည်တက် စာပေလိုက်စားသူတို့က မေတ္တာအလျောက် ပေးကမ်းချီးမြှင့်သောငွေကို လက်ခံကြရသည်။
ဂျွန်ဆင်မှာမူကား ထိုကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အထောက်အပံ့ကို မာနကြီးစွာ ငြင်းပယ်လေ့ ရှိသဖြင့် ချို့ချို့တဲ့တဲ့ပင် နေရရှာလေသည်။
သို့ရာတွင် ဇွဲနှင့် ဝီရိယကို မလျှော့ဘဲ ကြိုးပမ်းလာခဲ့သဖြင့် တဖြည်းဖြည်းနာမည်ထင်ပေါ်လာခ့သည်။
၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်ဆင် မိမိစီစဉ်ရေးသားလိုက်သော 'အိုင်းရင်း'ပြဇာတ်အတွက် အထူးပင် မျှော်လင့်ချက်ထားခဲ့မိ၏။
သို့ရာတွင် ပြဇာတ်ကို ရုံတင်သောအခါ ထင်သလောက် လူကြိုက်မများခဲ့ချေ။
သူ၏ကဗျာများမှာ အဆင့်အတန်း မနိမ့်လှသော်လည်း ဂျွန်ဆင်ကို ကဗျာဆရာတစ်ယောက် အဖြစ်ဖြင့် လူသိမများခဲ့ချေ။
သို့ရာတွင် ဂျွန်ဆင်သည် ဂျာနယ် ၂ စောင်ကို တစ်ပတ်လျှင် ၂ ကြိမ်ကျ ထုတ်ဝေသောအခါ လွန်စွာပင် လူကြိုက်များခဲ့၏။
ဂျွန်ဆင်၏ ဂုဏ်သတင်းသည် တဖြည်းဖြည်း ပျံ့နှံ့လာခဲ့ရာ စာအုပ်ထုတ်ဝေသူများနှင့် စာအုပ်ဆိုင်ရှင်များကလည်း ဂျွန်ဆင်ကို ကောင်းစွာ သိရှိလာကြသည်။
စာအုပ်ထုတ်ဝေသူတစ်ဦး၏ တောင်းပန်ချက်အရ ဂျွန်ဆင်သည် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်စာအုပ်တအုပ်ကို ပြုစုရေးသားလေသည်။
ထိုသို့ ပြုစုရေးသားသည့်အတွက် ဉာဏ်ပူဇော်ခငွေ ပေါင်ပေါင်း ၁,၅၇၅ ရရှိခဲ့၏။
ထိုငွေမှာ ရုတ်တရက်သော် များသည်ဟု ထင်ရ၏။
သို့ရာတွင် ဆင်မျူယယ်သည် ထိုအဘိဓာန်ကို ၈ နှစ်တိုင်တိုင် ပြုစုရေးသားခဲ့ရသဖြင့် ထိုငွေနှင့် မလုံလောက်သောကြောင့် သူ၏ လက်ထောက်များအား သူ၏ အိတ်ထဲမှပင် စိုက်ထုတ် ပေးရသေးသည်။
ယခုခေတ် အမြင်နှင့်ကြည့်လျှင်ကား ဂျွန်ဆင် ၏ အဘိဓာန်မှာ ရှေးဆန်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုခေတ်ကမူ အတော်ပင်ကောင်းမွန်သော အဘိဓာန်တစ်ဆူဖြစ်ပေသည်။
ဤအဘိဓာန်ကျမ်းကြောင့်ပင် ဂျွန်ဆင်သည် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့လေသည်။
အဘိဓာန်ကျမ်းကြီးကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပြီးနောက် ဂျွန်ဆင်သည် 'ရမ်ဆဲလာ့'ခေါ် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့ပြန်၏။
ထိုဝတ္ထုကို ရေးရခြင်းအကြောင်းကား ဂျွန်ဆင်သည် သူ၏မိခင်ကြီး ကွယ်လွန်ရာတွင် မိခင်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ရန် စရိတ်ကြေးငွေလိုနေသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
၁၇၇၃ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်ဆင်သည် စကော့တလန်ပြည်နယ် ဟက်ဗရိဒီးကျွန်းစုသို့ နှစ်လကြာ သွားရောက်လည်ပတ်ပြီး နောက် 'ဟက်ဗရိဒီးခရီးစဉ်'အမည်ဖြင့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းကြီး တစ်စောင် ရေးသားခဲ့လေသည်။
ဂျွန်ဆင် ရေးသမျှစာအုပ်တို့တွင် အကောင်းဆုံးစာအုပ်ကား 'ကဗျာစာဆိုတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်မှာ ၁ဝ တွဲရှိသဖြင့် ၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် ပထမ ၄ တွဲ၊ ၁၇၈၁ ခုနှစ်တွင် ကျန် ၆ တွဲ ထွက်လေသည်။
ဤကျမ်းကို ဖတ်ရှုရခြင်းအား ဖြင့် ဂျွန်ဆင်သည် မည်မျှစာဖတ်ကြောင်း ဗဟုသုတနှင့် ပြည့်စုံ ကြောင်းတို့ကို သိရှိနိုင်ပေသည်။
တတိယအရွယ်သို့ ရောက်သည့်အချိန်၌ကား ဂျွန်ဆင်မှာ စာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနေလေပြီ။
သူ့မိတ်သင်္ဂဟများမှာလည်း ပြဇာတ်မင်းသားမှအစ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်အထိ ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးပင် ဖြစ်လေသည်။
သူသည် ဂစ်ဗန်၊ ဂိုးစမစ် အစရှိသော နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီးများ ပါဝင်သည့်အသင်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့၏။
သူ၏ထောက်ခံမှုဖြင့် စကော့လူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သော ဂျိန်းဗော့ဇဝဲသည်လည်း ထိုအသင်းသို့ ဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့လေသည်။
ဂျွန်ဆင်၏ အာဝဇ္ဇန်းရွှင်မှုကြောင့် ထိုအသင်းမှာနောင်၌ 'ဂျွန်ဆင်အသင်း'ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ဗော့ဇဝဲသည် သူ၏ဆရာ ဂျွန်ဆင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် စကားဆိုချက်များကို ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရာ ထိုစာအုပ်မှာ အင်္ဂလိပ်စာပေ လောကတွင် အထူးပင် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ဂျွန်ဆင်သည် ၁၇၈၄ ခုနှစ်၊ အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
thumb|ဂျွန်ဘုရင်၏ ပုံကြမ်း ဂျွန်ဘုရင်(အင်္ဂလိပ်) (ခရစ် ၁၁၆၆-၁၂၁၆) အင်္ဂလန်သမိုင်းတွင် အဆိုးဆုံးဘုရင်တပါးဟု တွင်ခဲ့သော ဂျွန်သည် ဒုတိယဟင်နရီ၏ မိဖုရားဖြစ်သူ အက်ကွီတိန် မင်းသမီး၊ အယ်လင်နာမှ ဖွားမြင်သော အထွေးဆုံးသားတော် ဖြစ်သည်။
ဂျွန်မင်းသားကို ၁၁၆၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက် နေ့တွင် အောက်စဖို့မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က အခြား မင်းသားများကဲ့သို့ ခမည်းတော်ထံမှ မြေယာတစ်စုံတစ်ရာ မရရှိခဲ့၍ 'မြေယာမဲ့မင်းသား'ဟု တွင်လေသည်။
သို့သော် နောင်အခါတွင် အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ ရဲတိုက်ကြီးများ၊ မြေယာအမြောက်အမြား ရရှိရုံမက ကြွယ်ဝ သောဒျုဘွဲ့ရဂလော့စတာစားကြီး၏ သမီးတော်အဇ္ဇဗဲလားနှင့် လက်ဆက်ရသောကြောင့် မင်းသားထဲတွင် အကြွယ်ဝဆုံး ဖြစ် လာသည်။
၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ပြည်သို့ သွားရောက် ၍ အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
သို့သော် မကြာမီ အင်္ဂလန်သို့ ပြန် လာပြီးလျှင် ခမည်းတော်အား လုပ်ကြံရန် အားထုတ်နေသော နောင်တော်ရစ်ချတ်နှင့် ပြင်သစ်ဘုရင် ဖိလစ်အောဂစ်တပ်တို့ ထံသို့ ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းလေသည်။
သားတော်များ၏ အကြံ အစည်ကို သိသောအခါ လွန်စွာ စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့သဖြင့် အိပ်ရာ၌ လဲလေတော့သည်။
ထိုရောဂါနှင့်ပင် ဟင်နရီဘုရင် နတ်ရွာစံလေသော် ရစ်ချတ်နန်းတက်၍ ဂျွန်အား မူလပိုင်နယ် အားလုံးကို ပြန်လည်အပ်နှင်းပြီး အသိအမှတ်ပြုသည်။
နောက် ထပ်လည်း များစွာချီးမြှင့်သေး၏။
များမကြာမီ ရစ်ချတ်ဘုရင်သည် တတိယ ကရူးဆိတ်စစ်ချီ ထွက်၍ နန်းစောင့်များချထားခဲ့သည်တွင် ဂျွန်မင်းသားအား မထည့်သွင်းဘဲ ထားရုံမက တူတော်ဖြစ်သော ဗရစ်တန္နီစား အာသာကို နန်းလျာထားခဲ့လေသည်။
ထိုအခါ ဂျွန်သည် သူကိုယ်တိုင် ထီးနန်းရရှိရန် ကြံစည်အားထုတ်၏။