kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) (ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်လာ ကံ ၁၂-ပါးနှင့်ဝိဘင်းပါဠိတော်လာ ကံ ၁၆-ပါးတို့သည် ဇနကစသောကံများသို့ သက်ဝင်ကြသည်၊ ဇနကစသောကံများကိုလည်း အကျဉ်းချုံးလျှင် ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ, ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ, အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံဟု ၃-မျိုးသာ ကျန်သည်၊ ထိုဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယစသော ကံ ၃-ပါးကား အကျိုးပေးရာကာလ မပြောင်းရွှေ့ကြ၊ မိမိအကျိုးပေးရမည့်ကာလ၌သာ အကျိုးပေးကြ တော့သည်။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၄။
) သစ်ပင်တို့သည် တပင်နှင့်တပင် တူကြသည်မဟုတ်၊ အချို့သစ်ပင်က ချိုသော အရသာရှိသော သစ်သီးကို သီး၍ အချို့သစ်ပင်က ချဉ်သောအရသာရှိသော သစ်သီးကို သီးကြသည်၊ အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေစိစစ်ကြည့်လျှင် မျိုးစေ့မတူသောကြောင့်ဟု တွေ့ရပေသည်၊ ကံဆိုသည်မှာလည်း မျိုးစေ့နှင့် သဘောတူပင်ဖြစ်သည်၊ မျိုးစေ့ဟူသော ကံ မတူကြခြင်းကြောင့် မင်းပုဏ္ဏား သူဌေး သူကြွယ်, ကုန်သည်, လယ်လုပ်, အရာရှိ, မင်းစေဟု လူတန်းစားများ ကွဲပြားခြားနားလာရသည်။
(မ၊၃၊၂၄၄။
အဘိ၊က၊၃၉၆။
မိလိန္ဒ၊၆၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၇။
) သရက်စေ့ကိုစိုက်ပျိုးမူ သရက်ပင်ပေါက်၍ သရက်သီးကို စားကြရပေသည်၊ သံပရာစေ့ကို စိုက်မူ သံပရာပင်ပေါက်၍ သံပရာသီးကို စားရ ပေသည်၊ ထို့အတူ ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်သူသည် ကောင်းသော အကျိုးကိုသာ ခံစားရမည်မှာ ယုံမှားဖွယ်မရှိ၊ အကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ်သူသည်မကောင်းသော အကျိုးကို ခံစားရမည်မှာယုံမှားဖွယ်မရှိ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၂။
) မှန်၏—ကုသိုလ်ကံသည် ကုသိုလ် ပြုလုပ်သူနောက်သို့ အကျိုးပေးဘို့အတွက် အစဉ်လိုက်နေသည်၊ အကုသိုလ်ကံသည် အကုသိုလ် ပြုလုပ်သူနောက်သို့ အပြစ်ပေးဘို့အတွက် အစဉ်အမြဲ လိုက်လျက်နေသည်။
ဓမ္မ၊၃၁-၌ အနည်းငယ်သော မကောင်းမှု (အကုသိုလ်ကံ)သည် ငါ့အား အပြစ်ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟု မကောင်းမှု (အကုသိုလ်ကံ)ကို မထီမဲ့မြင် မအောက်မေ့ရာ၊ မိုးရေပေါက်သည် ကျဖန်များလတ်သော် ရေအိုးပြည့်သကဲ့သို့ လူမိုက်သည် အနည်းငယ် အနည်းငယ်မျှသော မကောင်းမှု(အကုသိုလ်ကံ)ကိုပြုဆည်းပူးဖန် များလတ်သော် မကောင်းမှု (အကုသိုလ်ကံ)ဖြင့် ပြည့်၏ဟု ဆိုသည်။
ဓမ္မ၊၃၁-၌ အနည်းငယ်သော ကောင်းမှု (ကုသိုလ်ကံ)သည် ငါ့အားအကျိုးပေးလိမ့်မည်မဟုတ်ဟု ကောင်းမှု(ကုသိုလ်ကံ)ကို မထီ မဲ့မြင် မအောက်မေ့ရာ၊ မိုးရေသည် ကျဖန် များလတ်သော် ရေအိုးပြည့်သကဲ့သို့ ပညာရှိ (လူလိမ္မာ)သည် အနည်းငယ် အနည်းငယ် မျှသော ကောင်းမှု(ကုသိုလ်ကံ)ကို ပြုဆည်း ပူးဖန်များလတ်သော် ကောင်းမှု(ကုသိုလ်ကံ)ဖြင့် ပြည့်၏ဟုဆိုသည်။
ဘုရားသခင်သည် ကံကို အရင်းမူလပဓာနအဖြစ်ဖြင့် ဟောတော်မူ၏၊ သို့သော် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ကြီးပွားတိုးတက်ရေးနှင့် တိုင်းပြည်ကြီးပွား တိုးတက်ရေး အတွက်ကား ကံ ကိုချည်းအားမကိုးရ၊ ဉာဏ်ဖြင့်လည်း တီထွင်ကြံဆရပေသည်၊ မလျော့သော လုံ့လဥဿာဟဖြင့်လည်း ကြိုးစား၍ အလုပ်လုပ်ကြရပေသည်၊ သို့မှသာ ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်၏။
မှန်၏ ... လူ့ဘုံသည် ကံ၏ အကျိုးသက်သက်ကို မှီခို၍ အသက်မွေးရသော (ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်သော) ကမ္မဖလူပဇီဝီဘုံမျိုးမဟုတ်၊ လုံ့လဥဿာဟ၏ အကျိုးကို မှီခိုအားထား၍ အသက်မွေးရသော (ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်သော) ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီဘုံသာ ဖြစ်သည်။
(အံ၊၁၊၄၅၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၃၇။
) မတော်တဆ အသက်ဘေးနှင့် ကြုံတွေ့ရာ၌လည်း “ကံကောင်းလျှင် ဤဘေးမှ လွတ်မြောက်မှာပဲ”ဟု ကံကိုချည်း ပုံ၍ အားမကိုး ရ၊ ဘေးမှလွတ်ရာလွတ်ကြောင်းကို ဉာဏ်ဖြင့် ကြံဆ၍ လွတ်မြောက်အောင်လည်း လုံ့လ ဥဿာဟဖြင့် အားထုတ် ကြိုးပမ်း ရပေသည်၊ အလောင်းတော် မဟာဇနကမင်းသည်ပင် လယ်သမုဒ္ဒရာ၌ သင်္ဘောပျက်၍ အသက်ဘေးနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့၏၊ သို့သော် ၇-ရက် ပတ်လုံး မလျှော့သော လုံ့လဝီရိယဖြင့် ကြိုးစား ကူးခတ်နေစဉ် မေခလာနတ်သမီး ကယ်သဖြင့် အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက် ပြီးနောက် မင်းအဖြစ် စိုးစံရလေသည်၊ အလောင်းတော်နှင့်အတူပါသော သင်္ဘောသား များကား လုံ့လမကူကြသဖြင့် ရေတွင်နစ်၍ ငါးစာဖြစ်ကြရ၏။
ဤဝတ္ထု၌ အလောင်းတော် မဟာဇနကမင်းသည် ကံကိုချည်း အားကိုးအားထား ပြု၍နေမူ အသက်ဘေးမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ရာ၊ ဉာဏ်ဝီရိယ ကူမ၍သာ အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက်လာရခြင်း ဖြစ်၏။
ထီးနန်း အုပ်ချုပ်၍ မင်းလုပ်ရခြင်းကား ကံ၏ ကိစ္စသာတည်း။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၃၉-၈၄။
) ဝီရိယစိုက်ထုတ်ရာ၌လည်း ဉာဏ်ယှဉ်၍ ဝီရိယစိုက်ထုတ်ရသည်၊ ဉာဏ်မပါသော ဝီရိယသည် အကျိုးမပြီးသည့်ပြင် အချည်းနှီးပင် ဖြစ်တတ်သေး၏၊ ဉာဏ်ဝီရိယမဖက် ကံ, သက်သက်ကိုသာ ယုံကြည်မူကား ပို၍အကျိုးမပြီးအချည်းနှီး ဖြစ်လေသည်၊ အခါတပါး၌ ငါးသုံး ကောင်သည် တံငါသည် အဖမ်းခံကြရ၏၊ ကံကို ယုံကြည်သော ငါးသည် “ကံကောင်းလျှင် လွှတ်မှာပဲ”ဟု မလှုပ်မရှက် ငြိမ်သက်စွာပင် နေ၏၊ ဉာဏ်မဖက် ဝီရိယသက်သက်ကိုသာ အားကိုးသော ငါးကလည်း တံငါသည်၏ လက်တွင်းမှ လွတ်ကင်းရန် အားထုတ် ကြိုးပမ်းရှာ၏၊ သို့သော် ထိုငါးနှစ်ကောင်စလုံး တံငါသည် အသတ်ခံကြလေသည် ကံ, ဉာဏ်, ဝီရိယ သုံးပါးလုံး စုံသော ငါးကမူ တံငါသည်အလစ်ကို ချောင်း၍ ရေထဲသို့ တဟုန်ထိုး ဆင်းပြေးလေသည်၊ ထိုငါးတကောင်သာ အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရာရ၏။
ကံကိုယုံ၍ မီးပုံအတွင်း ခုန်ဆင်းမူ မီးလောင်မည်မှာ သေချာ၏၊ ကျားသောင်းကျန်းနေသော အရပ်သို့ သွား၍ ကျားကိုက် ခံရလျှင်လည်း ကံမကောင်း၍”ဟု ကံကြမ္မာကို မရိုးစွပ်ရာ၊ မည်သည့် အလုပ်မဆို ကံ, ဉာဏ်, ဝီရိယသုံးပါးစုံမှ အကျိုးပြီးမြောက်နိုင်သည်ကို သတိပြုရာ၏။
“ကံဟုမူလ၊ သမ္ဗုဒ္ဓတို့၊ ဟောပြသည်မှာ၊ အရင်းသာရှင့်၊ ဥစ္စာဘောဂ၊ ဇီဝိတနှင့်၊ သုခပ္ပါးရန်၊ ဤလူထံ၌၊ ဉာဏ်, ဝီရိယ, ပယောဂတည့်” (မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်။
၁၆၆-၇။
) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကံစီမံရာ ဝိနည်းကံ ကိုးကား Category:ကံ။
တက်ကြွထက်သန်သူများ (activist) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးပါတီတခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအင်အားစုတခုအတွင်း၌ အတက်ကြွဆုံးလှုပ်ရှားကြသူများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။
နိုင်ငံရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြွေးကြော်ထောက်ခံသူများမဟုတ်ဘဲ ထိုမူဝါဒအတိုင်း ရည်မှန်းချက်များပေါမြောက်အောင် တက်ကြွထက်သန်စွာ ဆောင်ရွက်လိုကြသူများကို သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်၏။
ကိုးကား နိုင်ငံရေးအဘိဓာန် (NCGUB) Category:နိုင်ငံရေး။
ပါဠိ ကျမ်းဂန်များတွင် ဇာတကခေါ် ဘုရားလောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဖြစ်တော်များ ရှိသည်။
ထိုဖြစ်တော်များမှာ အရေအတွက်အားဖြင့် (၅၄၇) ဇာတ်ရှိသည်။
သို့သော် အခေါ်ရလွယ်စေရန်အတွက် ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ်နိပါတ်တော်ဟု ခေါ်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မမူမီ ဘဝ ငါးရာ့ငါးဆယ်သာ ကျင်လည်ခဲ့ရသည်ဟု မမှတ်အပ်ပေ။
ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်ကြောင်းတို့မှာ နုမှာငါးရာ ရင့်မှာတစ်ကျိပ် ဟူသောစကားရပ်အရ အခါအားလျော်စွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့သော ပါရမီနုစဉ်ကာလမှ အဖြစ်အပျက် အကြောင်းအရာအချို့သာ ဖြစ်ကြသည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်ဝတ္ထုများ၏ အခြေခံဖြစ်သော ပါဠိဂါထာတော်များကို သုတ္တန်၊ ခုဒ္ဒကနိကာယ် နှင့် ပါဌဇာတ်တော် ပါဠိတော်များတွင် တွေ့ရသည်။
ထိုဇာတ်တော် (၅၄၇) ခုတွင် မြန်မာတို့ အတိုကောက်အားဖြင့် “တေ၊ ဇ၊ သု၊ နေ၊ မ၊ ဘူ၊ စန်၊ နာ၊ ဝိ၊ ဝေ” ဟု အမှတ်အသား ပြုထားသော ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်တို့တွင် မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် လူအဖြစ် (၃၅၇) ဘဝ၊ နတ်အဖြစ် (၆၅) ဘဝ၊ ကုန်းသတ္တဝါအဖြစ် (၆၀) ဘဝ၊ ကောင်းကင် သတ္တဝါအဖြစ် (၅၇) ဘဝ၊ ရေသတ္တဝါအဖြစ် (၈) ဘဝ ကျင်လည်ခဲ့တော် မူလေသည်။
ရေးသားစီရင်ခဲ့မှုများ ဇာတ်ပါဠိတော် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်တော်များကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဂါထာဖွဲ့၍ ဟောတော်မူခဲ့သည်။
ဇာတ်အဋ္ဌကထာများ အေဒီ (၆) ရာစုခန့်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အနုရာဓမြို့ တောင်ဘက် မဟာဝိဟာရ ကျောင်းတိုက်၌ အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသ မထေရ်သည် ထိုဂါထာများကို ပါဠိဘာသာဖြင့် အဌကထာ ဖွင့်ဆို ရေးသားတော်မူလေသည်။
အဌကထာဆိုသည်မှာ ပါဠိတော်ရင်း၌ ခက်ခဲကွယ်မြုပ်နေသော အနက် အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ရှင်းလင်းဖော်ထုတ်၍ ဝတ္ထုကြောင်းနှင့် တကွ အကျယ်ဖွင့်ပြသော ကျမ်းမျိုးကို ခေါ်သည်။
ဇာတ်ဋီကာများ သာသနာတော် ၉၃၀ လောက်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓမြို့ အနောက်ဘက် ဗဒရတိတ္တကျောင်းနေ အရှင်ဓမ္မပါလ မထေရ်သည် အရှင် ဗုဒ္ဓဃောသမထေရ်၏ အဌကထာ တွင် တိမ်မြုပ်နေသော အနက်အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားသော ဇိနတ္ထ ပကာသနီ ခေါ် ဋီကာကျမ်းကို ရေးသားစီရင်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်သို့ ရောက်လာခြင်း ထိုဇာတ်အဋ္ဌကထာတို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ အောက်မြန်မာပြည် သထုံမြို့သို့ သာသနာတော် ၉၃၀ ကျော်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သာသနာ ၁၆၀ဝ ကျော် (သက္ကရာဇ် ၄၀ဝ ကျော်)လောက်တွင် သထုံမှ ပုဂံသို့ အနော်ရထာမင်း ဆောင်ယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး ပျံ့နှံ့လေသည်။
ဋီကာသစ် ထို့နောက် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ပညာသာမိ သီရိကဝိ ဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဂုရု တံဆိပ်တော်ရ ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော် သည် အသမ္မောဟ ဝိလာသိနီဟူသော ဋီကာသစ်ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် စီရင် ရေးသားတော်မူသည်။
ဋီကာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိတော် အဌကထာတို့၌ တိမ်မြုပ်ကွယ်ဝှက်သော အနက်အဓိပ္ပာယ်တို့ကို အကျယ်ရှင်းလင်းဖော်ပြသော ကျမ်းကို ဆိုသည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ် ပါဠိတော် နိသျဟောင်းကို သာယာဝတီမင်းလက်ထက် သာသနဝံသ သီရိဓမ္မမဟာ ဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ ဂုရု ကြံခင်းဆရာတော် စီရင်၍ နိဿယသစ်ကိုမူ မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက် မေဓာဘိဝံသ သီရိသဓမ္မဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာ ဓိရာဇာဂုရု ပြည်ဆရာတော် ရေးသား စီရင်တော် မူခဲ့သည်။
ဇာတ်အဌကထာ နိသျများကိုကား ဘိုးတော် မင်းတရား လက်ထက် တောင်တွင်းဆရာတော်၊ ပလိုင်းဆရာတော်၊ မဲထီးဆရာတော်၊ ရွှေတောင်ဆရာတော်၊ တောင်လေးလုံး ဆရာတော်၊ ကတိုးဆရာတော်၊ ဗားကရာ ဆရာတော်၊ ဆုံတားဆရာတော်၊ ပထမ မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်၊ မုန်တော ဆရာတော်၊ ညောင်ကန်ဆရာတော်၊ မင်းရွာ ဆရာတော်၊ ပထမ ဆင်တဲ ဆရာတော်တို့ ရေးသား စီရင်တော် မူခဲ့ကြသည်။
မြန်မာသက်သက် စကားပြေ ဇာတ်တော်များကို မုံတိုင်ပင် ဆရာတော်နှင့် ညောင်ကန်ဆရာတော်တို့ စီရင်သည်ဟု ပိဋကတ် သမိုင်းက ပြဆိုလေသည်။
ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ စကားပြေများဝတ္ထုများအနက် ဝေဿန္တရာ၊ စန္ဒကုမာရ၊ ဝိဓုရ၊ မဟောသဓ၊ နာရဒ၊ ဇနက၊ နေမိ၊ တေမိဟူသော ဇာတ်တော်ကြီး ရှစ်ဘွဲ့ကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မင်းဘူး ဦးဩဘာသ စီရင်ခဲ့သည်။
ဘူရိဒတ် ဇာတ်တော်ကြီးကို မင်းဘူးမြို့၊ အနောက်လေသာကျောင်းတိုက် ဆရာတော်၏ တပည့် နန္ဒမေဍာ စီရင်ခဲ့သည်။
သုဝဏ္ဏသာမ ဇာတ်ကို မင်းဘူးမြို့ ရန်ကုန်တိုက်၊ ရန်ကုန်ဆရာတော်၏တပည့် ဦးပညာတိက္ခ စီရင်ခဲ့သည်။
အနှစ်ချုပ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝေါဟာရ ငါးရာ့ငါးဆယ်ဟုဆိုလျှင် ဘုရားဟောဇာတ်နိပါတ်တော်ဟု ဗုဒ္ဓဘာသာ အဝါးဝသူတိုင်း နားလည်ကြကုန်၏။
ဤ၌ နိပါတ် အမည်နှင့် ဇာတ်ဝတ္ထု သင်္ချာမျှကိုသာ အကျဉ်းရုံး၍ ဖြေသွားမည်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်၊ ၂၀ဝ၇။
ဧကကနိပါတ် - အပဏ္ဏကဇာတ်အစ သဉ္ဇီဝဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၅၀-ပါဝင်သည်။
ဒုကနိပါတ် - ရာဇောဝါဒဇာတ်အစ ကပိဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၀ဝ-ပါဝင်သည်။
တိကနိပါတ် -သင်္ကပ္ပရာဂဇာတ်အစ ဝကဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၅၀-ပါဝင်သည်။
စတုကနိပါတ်- စူဠကလိင်္ဂဇာတ်အစ ဒေဝတာပဉှဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၅၀-ပါဝင်သည်။
ပဉ္စကနိပါတ်- မဏိကုဏ္ဏလဇာတ်အစ ကပေါတဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၂၅-ပါဝင်သည်။
ဆက္ကနိပါတ်- အဝါရိယဇာတ်အစ ပါရာဝတဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၂၀-ပါဝင်သည်။
သတ္တကနိပါတ်- ကုက္ကုဇာတ်အစ ပရန္တပဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၂၀-ပါဝင်သည်။
အဋ္ဌကနိပါတ်- ကစ္စာနိဇာတ်အစ ဒီပိဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၀-ပါဝင်သည်။
နဝကနိပါတ်- ဂိဇ္ဈဇာတ်အစ တိတ္တိရဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၂-ပါဝင်သည်။
ဒသကနိပါတ်- စတုဒွါရဇာတ်အစ ဃဋပဏ္ဍိတဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၆-ပါဝင်သည်။
ဧကာဒသကနိပါတ်- မာတုပေါသကဇာတ်အစ သုပ္ပါရကဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၉-ပါဝင်သည်။
ဒွါဒသကနိပါတ်- စူဠကုဏာလဇာတ်အစ မိတ္တာမိတ္တဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၀-ပါဝင်သည်။
တေရသကနိပါတ်- အမ္ဗဇာတ်အစ သရဘမိဂဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၀-ပါဝင်သည်။
ပကိဏ္ဏကနိပါတ်- သာလိကေဒါရဇာတ်အစ ဘိက္ခာပရမ္ပရဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၃-ပါဝင်သည်။
ဝီသတိနိပါတ်- မာတင်္ဂဇာတ်အစ အယောဃရဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၄-ပါဝင်သည်။
တိံသနိပါတ်- ကိံဆန္ဒဇာတ်အစ ဂန္ဓတိန္ဒုကဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၁၀-ပါဝင်သည်။
စတ္တာလီသနိပါတ်- တေသကုဏဇာတ်အစ စူဠသုတသောမဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း၅-ပါဝင်သည်။
ပဏ္ဏာသနိပါတ်- နိဠိနိကာဇာတ်အစ မဟာဗောဓိဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၃-ပါဝင်သည်။
သဋ္ဌိနိပါတ်- သောဏကဇာတ်အစ သံကိစ္စဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထု ၂-ခုပါဝင်သည်။
သတ္တတိနိပါတ်- ကုသဇာတ်အစ သောဏနန္ဒဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထု ၂-ခုပါဝင်သည်။
အသီတိနိပါတ်- စူဠဟံသဇာတ်အစ မဟာသုတသောမဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထုပေါင်း ၅-ပါဝင်သည်။
မဟာနိပါတ် -တေမိဇာတ်အစ ဝေဿန္တရာဇာတ်အဆုံး ဇာတ်ဝတ္ထု ၁၀-ပါဝင်သည်။
ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်တော်များစာရင်းတွင်၅၄၇-ဇာတ်သာရှိသည်ကို အဓိကသင်္ချာခေါ် သင်္ချာပိုအားဖြင့် ၅၅၀ (ငါးရာ့ငါးဆယ်) ဟုခေါ်သည်။
ဇာတ်တော်တို့၏ ကာလအပိုင်းအခြား ဤ(၅၄၇)ဇာတ်အနက် လေးဇာတ်ကို ကမ္ဘာပိုင်းခြား၍ ဆိုသည်။
ဧကနိပါတ် (ဇာတ်နံပါတ်-၃၊ သေရိဝ ဝါဏိဇဇာတ်) - ၅ ကမ္ဘာထက် ဧကနိပါတ် (ဇာတ်နံပါတ်-၉၄၊ လောမဟံသဇာတ်) -၉၁ ကမ္ဘာထက် ဒုကနိပါတ် (ဇာတ်နံပါတ်-၁၆၊ အရကဇာတ်) - ၇ ကမ္ဘာထက် သတ္တနိပါတ် (ဇာတ်နံပါတ်-၁၀၊ ဗက(ဗြဟ္မာ)ဇာတ်) - တစ်ခုသောကမ္ဘာ ကျန်သော (၅၄၃)ဇာတ်သည် ကမ္ဘာကို ခွဲခြား၍ မဆို၊ လွန်လေပြီးသောအခါ.....ဟုသာ ဆိုသည်။
ဤကမ္ဘာအတွင်း၌ ဖြစ်သည်ချည်း ယူရမည်ဟု အချို့ဆရာတို့ ဆိုကုန်သည်။
ဦးဖိုးကျား“ငါးရာ့ငါးဆယ် ကောက်နုတ်ချက်များ” ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ဇာတ်တော်ငါးရာ့ငါးဆယ် Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အကုသိုလ် [န+ကုသလ] သည် ကုသိုလ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် မကောင်းမှု၊ အပြစ်ရှိသောတရား၊ မလိမ္မာသောသဘော၊ မကောင်းကျိုးကိုပေးတတ်သောတရားဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
ကျမ်းဂန်များ၌ အကုသလကို အောက်ပါအနက်အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်- အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဘေးမကင်းသော: ဥပမာ- မကောင်းသော အကြံအစည်၊ အပြုအမူတို့သည် ဘေးရန်ကို ဖိတ်ခေါ်တတ်သည်။
မလိမ္မာသော: ဤလောက၊ တမလွန်လောက၏ အကျိုးစီးပွားကို မသိမမြင်ခြင်း၊ အမှန်ကိုမသိခြင်း။
ပညာမရှိသောသူ: အာပတ်: ရဟန်းတော်များ ကျူးလွန်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်ဆိုင်ရာ အပြစ်။
အပြစ်လည်းရှိ၊ မကောင်းကျိုးကိုလည်း ပေးတတ်သော၊ ကုသိုလ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သောတရား: ဤသည်မှာ အဘိဓမ္မာ၌ အဓိကထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။
အကုသိုလ်သဒ္ဒါသည် အပြစ်ရှိခြင်းနှင့် ဆင်းရဲသော အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေတတ်သည့် အနက်ကို ထင်ရှားစေသည်။
အနာ၊ ရောဂါ မကင်းသော: ကိလေသာဟူသော စိတ်၏အနာရောဂါနှင့် မကင်းခြင်း။
မလိမ္မာသူ၏အဖြစ်ဟူသော မောဟကြောင့် ဖြစ်သော: မောဟသည် အကုသိုလ်အားလုံး၏ အခြေခံဖြစ်သည်။
အကုသလ (တိ) [န+ကုသလ] (၁) အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်သော၊ ဘေးမကင်းသော၊ သည်။
တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလံ ဘယဘေရဝံ အဝှါယန္တိ (မ၊၁၊၂၀)။
အကုသလံတိ သာဝဇ္ဇံ အက္ခေမံ စ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၇)။
မူလာ စ အကုသလာ သမူဟတာသေ (သုတ္တနိ၊၂၈၁)။
အခေမဋ္ဌေန အကုသလာ၊ သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကဋ္ဌေန အကုသလာ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁)။
(၂) မလိမ္မာသော၊ သူ၊ သည်။
အကုသလာ ဣမဿ လောကဿ အကုသလာ ပရဿ လောကဿ (မ၊၁၊၂၇၇)။
အကုသလာ ဣမဿ လောကာတိ ... အကုသလာ အဆေကာ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀)။
(၃) ပညာမရှိသောသူ။
ဗာလော ပရော အက္ကူသလောတိ စာဟု (သုတ္တနိ၊၄၁၅) (က္ကူ-၌ ဆန်းဒွေဘော်)။
အက္ကုသလောတိ အဝိဒ္ဓါ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၀)။
(၄) အာပတ်။
အဟံ ခေါ အကုသလံ အာပန္နော (အံ၊၁၊၅၆)။
အကုသလံ အာပန္နောတိ ဧတ္ထ အကုသလန္တိ အာပတ္တိ အဓိပ္ပေတာ။
အာပတ္တိ အာပန္နောတိ အတ္ထော (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂)။
(၅) အပြစ်လည်းရှိ၊ မကောင်းကျိုးကိုလည်း ပေးတတ်သော၊ ကုသိုလ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော၊ သည်။
(အကုသိုလ်)။
အကုသလသဒ္ဒေါ သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကတ္ထဇောတကတ္တေန (သမ္ပဋိစ္ဆိတော) (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃)။
န ကုသလာ အကုသလာ၊ မိတ္တပဋိပက္ခာ အမိတ္တာ ဝိယ လောဘာဒိပဋိပက္ခာ အလောဘာဒယော ဝိယ စ ကုသလပဋိပက္ခာတိ အတ္ထော (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၁)။
(၇-အနက် ဥဒါန၊ ဋ္ဌ-လည်း ကြည့်)။
(၆) အနာ၊ ရောဂါ မကင်းသော။
အဟောသိ အကုသလံ ကမ္မံ (ပဋိသံ၊၂၇၁)။
အနာရောဂျဋ္ဌေန အကုသလံ (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၇)။
(၇) မလိမ္မာသူ၏ အဖြစ်ဟူသော မောဟကြောင့် ဖြစ်သော (အကုသိုလ်)။
သံယုတ္တော ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ (အံ၊၁၊၃၁၇)။
အကုသလေဟီတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတေဟိ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၇)။
အကုသလေ ဓမ္မေ ဌာနသော အန္တရဓာပေတိ (ဝိ၊၁၊၈၈)။
အကုသလေ ဓမ္မေတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတေ ဓမ္မေ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀)။
တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ (ဥဒါန၊၁၁၈)။
အကုသလာတိ အကောသလ္လသမ္ဘူတာ...ကုသလပဋိ အကုသလာ (ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၉၈)။
(၁-အနက် သုတ္တနိ၊ ဋ္ဌ-လည်းကြည့်)။
အကုသိုလ်ဇော၏ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် အကုသိုလ်ဇောဟူသည် အကုသိုလ်စိတ်များ အစဉ်အတန်း စောခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏သဘာဝလက္ခဏာတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း (၂) နည်းဖြင့် ဖွင့်ဆိုပါသည်- ပထမနည်း (အနုဋီ၊၁၊၁၂၆ အရ): လက္ခဏာ: အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်ခြင်း၊ မကောင်းသောဆင်းရဲအကျိုးကို ပေးခြင်းသဘော။
ရသ: အကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်စေခြင်း၊ မကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း (ကိစ္စ)။
ပစ္စုပဋ္ဌာန်: စိတ်အစဉ်ကို ညစ်နွမ်းစေတတ်သော သဘောတရား (ဥပဋ္ဌာနာကာရ)။
ပဒဋ္ဌာန်: အယောနိသောမနသိကာရ (အကြောင်းအကျိုးကို မှားယွင်းစွာနှလုံးသွင်းခြင်း)။
ဒုတိယနည်း (တစ်နည်း): (အကုသိုလ်တရားတို့သည် စင်စစ် ကဲ့ရဲ့ထိုက်သောကြောင့်) လက္ခဏာ: အပြစ်နှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းသဘော။
ရသ: စိတ်အစဉ် ညစ်နွမ်းသည်၏အဖြစ်နှင့် ပြည့်စုံခြင်း (သမ္ပတ္တိ)။
ပစ္စုပဋ္ဌာန်: မကောင်းသော အနိဋ္ဌဝိပါကအကျိုးရှိမှု (ဖလ)။
ပဒဋ္ဌာန်: အယောနိသောမနသိကာရ။
ကိလေသာတုရတာယ အနာရောဂျဋ္ဌေန ကိလေသဝဇ္ဇသဗ္ဘာဝတော သာဝဇ္ဇဋ္ဌေန အဝိဇ္ဇာသမ္ဘူတတာယ အကောသလျသမ္ဘူတဋ္ဌေန အကုသလန္တိ စ --- ၁။
သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကလက္ခဏံ အကုသလံ၊ ၂။
အနတ္ထဇနနရသံ၊ ၃။
သံကိလေသပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ၄။
အယောနိသောမနသိကာရပဒဋ္ဌာနံ။
ဂါရယှဘာဝတော ဝါ သာဝဇ္ဇလက္ခဏံ၊ ၂။
သံကိလေသဘာဝရသံ၊ ၃။
အနိဋ္ဌဝိပါကပစ္စုပဋ္ဌာနံ၊ ၄။
(အနုဋီ၊၁၊၁၂၆။
) အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် သဘာဝ အကုသိုလ်တရားတို့သည် ကိလေသာတည်းဟူသော စိတ်၏ထိုးကျင့်ကိုက်ခဲမှု၊ အနာရောဂါရှိခြင်း၊ အပြစ်အနာအဆာများရှိခြင်း (သာဝဇ္ဇ)၊ မလိမ္မာမှု အဝိဇ္ဇာ (အကောသလ္လ) မှ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းတို့ကြောင့် အကုသိုလ်မည်ပါသည်။
"သာဝဇ္ဇ" ဟူသော စကားရပ်သည် အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ဆဲအခိုက်၌ပင် ကိလေသာအပြစ်ရှိ၍ မစင်ကြယ်သောသဘော (အဝိသုဒ္ဓဘာဝ) နှင့် ဒုက္ခရှိမှုသဘောကို ညွှန်ပြသည်။
၎င်းက အကုသိုလ်ကို ကုသိုလ်မှ ခွဲခြားသည်။
"ဒုက္ခဝိပါက" ဟူသော စကားရပ်သည် အကုသိုလ်၏ နောင်အခါ၌ မကောင်းသော၊ ဆင်းရဲသော အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းအင် (ကမ္မသတ္တိ) နှင့် မစင်ကြယ်သောအကျိုးဝိပါက်ရှိမှု (အဝိသုဒ္ဓဝိပါက) ကို ညွှန်ပြသည်။
၎င်းက အကုသိုလ်ကို အကျိုးပေးမှုသဘောမရှိသော အဗျာကတတရားတို့မှ ခွဲခြားသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် အကုသိုလ်စိတ် (၁၂) ပါး အကုသိုလ်စိတ် (၁၂) ပါးကို အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားထားပါသည်- ၁။
လောဘမူစိတ် (လောဘလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသောစိတ်) (၈) မျိုး: သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၁) သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၁) သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၁) သောမနဿသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ၂။
ဒေါသမူစိတ် (ဒေါသလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသောစိတ်) (၂) မျိုး: ဒေါမနဿသဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ဒေါမနဿသဟဂုတ် ပဋိဃသမ္ပယုတ် သသင်္ခါရိက စိတ် (၁) ၃။
မောဟမူစိတ် (မောဟလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသောစိတ်) (၂) မျိုး: ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ် စိတ် (၁) ဥပေက္ခာသဟဂုတ် ဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ် စိတ် (၁) အကုသိုလ်စေတသိက် (၁၄) လုံး အကုသိုလ်စိတ်များနှင့် ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်သော စေတသိက် (၁၄) ပါးရှိသည်- အကုသလသာဓာရဏ စေတသိက် (၄) လုံး (အကုသိုလ်စိတ်တိုင်း၌ အမြဲယှဉ်သော စေတသိက်များ): မောဟ: အာရုံ၏သဘောမှန်ကို မသိခြင်း၊ အသိမှားခြင်း (အဝိဇ္ဇာ)။
အဟိရိက: မကောင်းမှုဒုစရိုက်မှ မရှက်ခြင်း။
အနောတ္တပ္ပ: မကောင်းမှုဒုစရိုက်မှ မကြောက်ခြင်း။
ဥဒ္ဓစ္စ: စိတ်မငြိမ်မသက် ပျံ့လွင့်ခြင်း။
လောဘအုပ်စု စေတသိက် (၃) လုံး: ၅။
လောဘ: အာရုံကို လိုချင်တပ်မက်ခြင်း၊ ကပ်ငြိခြင်း။
ဒိဋ္ဌိ: အယူမှားခြင်း (ဥပမာ- နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ၊ သုဘဟု အမှားစွဲယူခြင်း)။
မာန: ထောင်လွှားခြင်း၊ "ငါ" ဟု စိတ်တက်ကြွမြင့်မောက်ခြင်း။
ဒေါသအုပ်စု စေတသိက် (၄) လုံး: ၈။
ဒေါသ: စိတ်ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးလိုခြင်း။
ဣဿာ: သူတစ်ပါးစည်းစိမ်ချမ်းသာကို မနာလိုငြူစူခြင်း။
မစ္ဆရိယ: မိမိစည်းစိမ်ကို ဝန်တိုခြင်း၊ လျှို့ဝှက်ခြင်း။
ကုက္ကုစ္စ: ပြုခဲ့ပြီးအကုသိုလ်နှင့် မပြုခဲ့ရသောကုသိုလ်အတွက် နောင်တပူပန်ခြင်း။
သသင်္ခါရိကအုပ်စုဝင် စေတသိက် (၂) လုံး (ထိနမိဒ္ဓ): ၁၂။
ထိန: စိတ်ထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ မထက်သန်ခြင်း။
မိဒ္ဓ: ယှဉ်ဖက်စေတသိက်တို့ ထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ မထက်သန်ခြင်း။
မောဟအုပ်စု စေတသိက် (၁) လုံး: ၁၄။
ဝိစိကိစ္ဆာ: ယုံမှားသံသယရှိခြင်း (ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ သိက္ခာ၊ အတိတ်အနာဂတ်ဘဝ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စသည့် ဌာန (၈) ပါး၌)။
မောဟ နှင့် ဒိဋ္ဌိ ရှင်းလင်းချက် မောဟ (အဝိဇ္ဇာ): (၃၁) ဘုံအတွင်းရှိ သက်ရှိသက်မဲ့အရာဝတ္ထုတို့၏ အမှန်တရား (ရုပ်၊ နာမ်၊ အကြောင်းအကျိုး၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ၊ အသုဘ) ကို မသိခြင်း၊ ပြောင်းပြန်အသိမှားခြင်း (ဥပမာ- ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ၊ သုဘဟု အသိမှားခြင်း)။
ဒိဋ္ဌိ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ): ထိုသို့ အသိမှားသည့်အတိုင်း နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ၊ သုဘ စသည်ဖြင့် ယုံကြည်ချက်မှားခြင်း၊ ခံယူချက်မှားခြင်း။
အတ္တစွဲ (၂) မျိုး ၁။
လောကဝေါဟာရ အတ္တစွဲ (လောကသမညာ အတ္တစွဲ): လောက၌ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေသော ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ၊ ရွှေ၊ ငွေ စသည်တို့ကို အမှန်တကယ်ထင်ရှားရှိသည်ဟု စွဲလမ်းယုံကြည်မှု၊ ခံယူချက်မှားမှု။
(ဤသည်ကို အမှန်တကယ်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်စွဲလမ်းလျှင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမြောက်သည်။
) ၂။
အတ္တဒိဋ္ဌိစွဲ (သာသနာပအယူအဆရှိသူတို့၏ အတ္တဒိဋ္ဌိ): (က) ပရမတ္တဒိဋ္ဌိစွဲ: လောကနှင့်သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းသော ပရမအတ္တ (ဖန်ဆင်းရှင်) ရှိသည်ဟု စွဲယူမှု။
(ခ) ဇီဝအတ္တဒိဋ္ဌိစွဲ: သတ္တဝါတစ်ဦးချင်းစီ၏သန္တာန်၌ အသက်ကောင်၊ လိပ်ပြာကောင်၊ ဝိညာဉ်ကောင် (ဇီဝအတ္တ) ရှိသည်ဟု စွဲယူမှု။
အချုပ်အားဖြင့် အသိမှားမှုသည် မောဟဖြစ်ပြီး၊ အယူမှားမှု (ခံယူချက်မှားမှု) သည် ဒိဋ္ဌိဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြင်ပလင့်များ။
အဂ္ဂသာဝကကြီး ၄-ပါး အမြတ်ဆုံးသော တပည့်သာဝကကြီး ၄-ပါး မှာ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ၏ လက်ဝဲတော်ရံနှင့် လက်ယာတော်ရံများ ဖြစ်သည်။
ရှင်သာရိပုတ္တရာ ဘိက္ခု အရှင်မောဂ္ဂလာန် ဘိက္ခု ဟူသော ယောက်ျားရဟန်း နှစ်ပါး။
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ ဘိက္ခုနီ၊ ခေမာထေရီ ဘိက္ခုနီ မိန်းမရဟန်း နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်၏။
အကျယ်ကို ဗုဒ္ဓဝံသ စာမျက်နှာ (၃၈၁) ၌ ဆက်လက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
၂၀၁၀-လျူရှောင်ဘို (တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ) ၂၀ဝ၆-မိုဟာမက်ယူနွတ် (ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ) Muhammad Yunus, Bangladesh ၂၀ဝ၃-ရှီရင်အီဘာဒီ (အီရန်) Shirin Ebadi , Iran ၂၀ဝ၀-ကင်ဒေးဂျုံ (တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံ) Kim Dae Jung , South Korea ၁၉၉၆-ကာလော့စ် ဖီလီပီ ဇမ်မီနစ်ဘဲလို Carlos Filipe Ximenes Belo နှင့် ဟိုဆေး ရာမို့စ်ဟောတာ (အရှေ့တီမောနိုင်ငံ) José Ramos-Horta, East Timor ၁၉၉၄-ယာစာအာရာဖတ် Yasser Arafat, ရှီမွန်ပဲရက် Shimon Peres, ရစ်ဇတ်ခ်ရာဘင် Yitzhak Rabin (ပါလက်စတိုင်းနှင့်အစ္စရေး) Palestinian Authority , Israel ၁၉၉၁-အောင်ဆန်းစုကြည် (မြန်မာနိုင်ငံ) Aung San Suu Kyi ,Myanmar ၁၉၈၉-တင်းဇင်းဂျရတ်စို၊ ၁၄-ဆက်မြောက် ဒလိုင်းလားမား(တိဘက်)Tenzin Gyatso, the 14th Dalai Lama Tibet ၁၉၇၉-မာသာ ထရီဆာ (အယ်ဘေးနီးယား-အိန္ဒိယနိုင်ငံ) Mother Teresa, Albania, India ၁၉၇၈-မိုဟာမက် အန်ဝါအယ်လ်ဆာဒတ် Mohamed Anwar Al-Sadat, မီနာကမ်ဘီဂင် Menachem Begin (အီဂျစ်နှင့်အစ္စရေး) Egypt and Israel ၁၉၇၄-အီစာကူဆာတို (ဂျပန်နိုင်ငံ) Eisaku Sato , Japan, ၁၉၇၃-လီဒတ်သို (ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ) LeDuc Tho ,Vietnam. ကျမ်းကိုး သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်၊ ၂၀ဝ၇။
ကမ္ဘာပေါ်၌ ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး အဆိုးဝါးဆုံးသော လူသတ်လက်နက် အနုမြူဗုံးပိုင်ရှင်နိုင်ငံကြီးများမှာ ၂၀ဝ၇-ခုနှစ်အထိ ကိုးနိုင်ငံမျှရှိသည်။
(၁) ၊ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆-ရက်နေ့ မက်ဆီကိုနယ် အယ်လာမာဂေါ်ဒိုဒေသ၌ ပထမဆုံးအနုမြူဗုံးကို ဖေါက်ခွဲခဲ့သည်။
(၂) ၊ ၁၉၄၉-ခု၊ ဩဂုတ်လမှာ စတင်ဖေါက်ခွဲခဲ့သည်။
(၃) ၊ ၁၉၅၂-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃-ရက်နေ့က ဩစတြေးလျတိုက်၏ အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၅၀-ကွာမွန်တီတလိုကျွန်းစု၌ စတင်ဖေါက်ခွဲခဲ့သည်။
(၄) ၊ ၁၉၆၀-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃-ရက်နေ့ ဆဟာရသဲကန္တာရ၌ ပလူတိုနီယံအနုမြူဗုံးကို စတင်ဖေါက်ခွဲသည်။
(၅) ၊ ၁၉၆၄-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆-ရက်နေ့ စင်ကျန်ပြည်နယ် ထက်လာမာကန် သဲကန္တာရ၌စတင်ဖေါက်ခွဲသည်။
(၆) ၊ ပထမဆုံး အနုမြူဗုံးကို ရာဂျပ်စ်သန် သဲကန္တာရ၌ ၁၉၇၄-ခုနှစ် မေလ ၁၇-ရက်နေ့ကစတင်ဖေါက်ခွဲလိုက်သည်။
(၇) ၊ ၁၉၉၈-ခု၊ (၈) ၊ ၂၀ဝ၆-ခု၊ (၉) ၊ ၁၉၇၉-ခု။
အစ္စရေးကကြေညာခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
ယခုအခါ နိုင်ငံများစွာမှာ တည်ဆောက်ထုတ်လုပ်နေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း နျူကလီးယားပိုင်ဆိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်ဟု သံသယရှိခြင်းခံနေရသည်။
right|အဏုမြူ လက်နက် ပိုင်ဆိုင်မှုပြမြေပုံ Category:နိုင်ငံရေး Category:သိပ္ပံ Category:နည်းပညာ။
နာရေစွမ်မင်းအမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို နာမည်ကြီး ထိုင်းသမိုင်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည့် Suriohtai (ဆူရီယိုထိုင်း) ဇာတ်ကား၏ ထိုင်းလူမျိုး ဒါရိုက်တာ အမ်မ်စီချာတရီချာလန် သန်းမွီယုကိုး က ရိုက်ကူးထားသည်။
ဘုရင် နာရေစွမ် Naresuan the Great ဟု အမည်ပေးထားသည့် ဇာတ်ကားသည် ၁၅ ရာစုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀ဝ၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံး၊ ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ယင်းဒဏ္ဍာရီ သမိုင်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို တပြိုင်နက် ပြသလိုက်သောအခါ တစ်နိုင်ငံလုံးက ထိုင်းလူမျိုး ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ်များ အလွန် နှစ်ခြိုက်သဘောကျသဖြင့် ဤဇာတ်ကားမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတလွှား အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။
သုံးပိုင်းတွဲဇာတ်ကား ဤဇာတ်ကားသည် အစမှအဆုံး ခုနစ်နာရီခွဲ ကြာမြင့်သည့် သုံးကားတွဲ (Trilogy) ဇာတ်လမ်းရှည်ကြီးဖြစ်ပြီး တစ်ပိုင်းစီခွဲ၍ ရုံတင်ပြသ ခဲ့သည်။
ဤဇာတ်ကား၏ ပထမပိုင်းသည် မင်းသားနာရေစွမ် ( မြန်မာအခေါ် ဗြနရာဇ်) ၏ ကလေးဘဝဖြစ်စဉ်ကို အဓိက ပုံဖော်ထားပြီး ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ လုပ်ကြံမှုက လွတ်မြောက်အောင် အယုဒ္ဓယသို့ အခြွေအရံများနှင့် တိတ်တဆိတ်ပြန်သွားပုံဖြင့် ဇာတ်သိမ်းထားသည်။
ဒုတိယပိုင်းမှာ အရွယ်ရောက်လာသည့် မင်းသားနာရေစွမ်က ဘုရင့်နောင်နတ်ရွာစံအပြီး မြန်မာလက်အောက်မှ အယုဒ္ဓယကို လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းပုံ ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးပိုင်း (တတိယပိုင်း) မှာမူ ၂၀ဝ၇ ဒီဇင်ဘာလ ထိုင်းဘုရင်၏ အသက် ၈၀ ပြည့်မွေ့နေ့ အထိမ်းအမှတ်နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး ရုံတင်ပြသရန် ကြေညာထားသော်လည်း အပြီးမသတ်နိုင်သေး၍ မပြဖြစ်ခဲ့ချေ။
ထိုင်းသမိုင်းဇာတ်ကား ရိုက်ကူးရာမှာ နာမည်ကြီးသည့် ဤရုပ်ရှင်၏ ဒါရိုက်တာ သန်းမွီသည် ရှုပ်ထွေးပွေလီသော ထိုင်းနန်းတွင်း ရေးရာများ၊ ထီးနန်းအတွက် လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှုများ အကြောင်းကို ဆူရီယိုထိုင်း အမည်ရှိ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကိုလည်း ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
King Naresuan မှာ ဆူရီယိုထိုင်း ဇာတ်ကား၏ နောက်ဆက်တွဲဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
အကြောင်းမှာမူ ဆူရီယိုထိုင်း ကို ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်အပြီး၌ ထိုင်းသူရဲကောင်း နာရေစွမ် အကြောင်းကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးရန် စိတ်ကူးရခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုသည်။
ဤဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာက သုံးနှစ်ကြာ သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကို ရှာဖွေပြီးမှ အချိန်ယူ ရိုက်ကူးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
သုံးစွဲမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ် ဒီဇာတ်ကားကတော့ ရာဇဝင် စစ်ဇာတ်ကြမ်းရုပ်ရှင် ကားတစ်ကားနဲ့ ပိုတူပါတယ်။
သရုပ်ဆောင်အင်အား တစ်သိန်း ကျော်၊ ဇာတ်ဝင်အခမ်းအနားဝတ်စုံ ၆၀ဝ၀ဝ (ခြောက်သောင်း)၊ စစ်လက်နက်ကိရိယာ ၄၀ဝ၀ (လေးထောင်) နဲ့ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ် မှု ကုန်ကျစရိတ် ဘတ် သန်း ၇၀ဝ ရှိတယ်လို့ ဆိုတာမို့ ထိုင်းရုပ်ရှင် သမိုင်းမှာတော့ အကုန်အကျ အများဆုံးနဲ့ အခမ်းနား အကြီးကျယ်ဆုံး ပြင်ဆင် ရိုက်ကူးထားတဲ့ ဇာတ်ကားပါပဲ။
ဇာတ်လမ်းကျောရိုး ဇာတ်ကားရဲ့ အဓိက အကြောင်းအရာကတော့ ဒီလိုပါ။
၁၅ ရာစုနှစ်လယ်လောက်က ဒေသတွင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ဟံသာဝတီရွှေနန်းရှင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး အယုဒ္ဓယကို သိမ်းပိုက်အောင်မြင်စဉ်က အသက် ကိုးနှစ်အရွယ် မင်းသားနာရေစွမ်နဲ့ တကွ ထိုင်းမှူးမတ်တွေ၊ လက်မှုပညာသည်တွေကို ဟံသာဝတီရွှေနန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပါတယ်။
ဘုရင့်နောင်မင်း တရားကြီးနတ်ရွာစံပြီးနောက် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်မှာ နာရေစွမ်က ထိုင်းလူမျိုးတွေကို စုစည်း၊မြန်မာဘုရင်ကိုပုန် ကန်ခြားနားပြီး အယုဒ္ဓယကိုပြန်လည်ရယူတဲ့အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဲဒီဇာတ်လမ်းကျောရိုးကို စိတ်ကူးနဲ့ထပ်ဖြည့် ထားတဲ့ဇာတ်ကောင်တွေ ထပ်ထည့်ပြီး ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ဆန်ဆန် ခမ်းခမ်းနားနား ရိုက်ကူးတင်ဆက် ထားတာပါ။
ပြင်ဆင်မှု ဒါရိုက်တာကလည်း သူ့ရဲ့ ဒီရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဟာ သမိုင်းထဲက အဖြစ်အပျက်တချို့ကို အခြေခံပြီး တခြားဇာတ်ကောင်၊ ဇာတ်ကွက်တွေကို စိတ်ကူးနဲ့ဖြည့်စွက်ဖန်တီးထားတဲ့ ဒဏ္ဍာရီ ဇာတ်လမ်း တစ်ခု လို့ဘန်ကောက်ပို့စ်သတင်း စာမှာပါရှိတဲ့ Siamese Saga ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒီဇာတ်ကားကို Legends of the King Naresuan လို့လည်း အမည်ပေးထားပါတယ်။
ဒါရိုက်တာသန်းမွီဟာ ဒီဇာတ်ကားရဲ့ သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေအတွက် ချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်က ထိုင်း-မြန်မာရေးရာကျွမ်းကျင်သူ ထိုင်းပါမောက္ခတစ်ဦးရဲ့အကူအညီ ယူခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းနဲ့ နယ်စပ်ဒေသတွေကိုလည်း သွားရောက် လေ့လာခဲ့တယ်လို့ အဲဒီဆောင်းပါး မှာဖော်ပြထား ပါတယ်။
နှစ်နိုင်ငံစစ်တပ်တွေ စစ်စခန်းချရာ နေရာတွေ၊ စစ်ချီတက်ရာ လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်နိုင်တဲ့ နေရာတွေကို ခန့်မှန်းဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံသမိုင်းကြောင်းတွေကို သာမက ဂြိုဟ်တု က ရိုက်ယူထားတဲ့ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံ တွေကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။
သူဟာ နှစ်နိုင်ငံစစ် တပ်တွေရဲ့ တိုက်ပွဲတွေ အဖြစ်နိုင်ဆုံး နေရာတစ်ခုကို စစ်တောင်းမြစ်လို့ ယူဆပါတယ်။
နည်းပညာအကူအညီ ဒီဇာတ်ကားရိုက်ကူးဖို့အတွက် အတတ်ပညာ၊ နည်းစနစ်ပိုင်း ဆိုင်ရာတွေကို ဟောလိဝုဒ်ရဲ့Troy, Lords of the Rings စတဲ့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွေ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကူအညီပေးခဲ့ကြပါတယ်။
ဒီဇာတ်ကားရဲ့ နောက်ခံတေးဂီတကလည်း ထိုင်းရိုးရာပုံစံရော၊ အနောက်တိုင်းပုံစံပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားတာ သတိထားမိပါတယ်။
နောက်ခံတေးဂီတ ဖန်တီးသူက Lion King, Luther, The Da Vinci Code နဲ့ Kingdom of Heaven ဇာတ်ကားတွေအတွက် နောက်ခံ တေးဂီတ တွေဖန်တီးခဲ့တဲ့ ဗြိတိသျှ လူမျိုး ဂီတမှူး ရစ်ချတ်ဟာဗေး ဖြစ်ပါတယ်။