kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာကို လေးစားသော မျိုးချစ်စာဆို တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အလျောက် သီပေါမင်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသည့်အခါ ဦးကြော့သည် ဆီးဘန်းနီဆရာတော်၊ အချုပ်တန်းဆရာဖေ တို့နှင့်အပြိုင် 'ကမ္ဘာတွင်စဉ် သမိုင်းငယ်နှင့်၊ ရာဇဝင်စာတင်ရိုင်းလေငဲ့' အစချီသော ပါတော်မူ လေးချိုးကို စပ်ဆိုခဲ့၏။
အလွမ်းစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ဦးကြော့သည် ထိုကဗျာတွင် မြန်မာနိုင်ငံကျဆုံးသဖြင့် မိမိဝမ်းနည်းကြေကွဲမိပုံ၊ အရှင်နှစ်ပါးတို့ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမည့်ပုံတို့ကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားစွာ ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။
မြန်မာ့ဂန္ထဝင်တွင် ထိုမျှထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော စုံနံ့ သာမြိုင်၏ ဘခင်၊ အမည်အမျိုးမျိုးတွင်သော အနုပညာ စာဆိုကြီး ဦးကြော့သည် ဗြိတိသျှခေတ်၊ ၁၂၅၃ ခုနှစ်၊ ၁၈၉၂-ခု၊ ဇွန်လတွင် နတ်မောက်မြို့ရှိ သမီးဖြစ်သူ၏ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ဦးကြော့ အသက် ၂၀-အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အဘိုးတဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ နေမျိုး ဘိသက္ကသူရနော်ရထာ ဘွဲ့ရ သမားတော်ကြီး ဦးကျော်စံက ခေါ်ဆောင်ခဲ့၍ နေပြည်တော် မန္တလေးသို့ရောက်သောအခါ ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးထံ ခစားစေရာ မင်းတရားကြီးက ရွှေတိုက်တော်ဝန်ကြီးလက်သို့ အပ်တော်မူလိုက်သည်။
ဦးကြော့သည် မန္တလေး ရွှေမြို့တော်တွင် နေခိုက် တောင်ပြင်မိုးထားတိုက်ခေါ်ကျီဝန်တိုက်ဦးဝိဇယထံတွင် ပိဋကတ်တော်လာ လိုအပ်သော အချက်အလက်များနှင့် ကဗျာလင်္ကာများကို လေ့လာမှတ်သားခွင့်ရလေသည်။
ဦးကြော့၏ စာပေအရည်အသွေးကျနသည်ကိုသိ၍ မင်းတရားကြီးက စာတော်ဖတ်အရာ ပေးသနား ထမ်းရွက်စေသည်။
ထိုအခါက မန္တလေးမြို့တွင် ရှာပုံတော်များ ခေတ်စားချိန်ဖြစ်၍ အခြားကဗျာလင်္ကာများအပြင် စုံနံ့သာမြိုင်ရှာပုံတော်ကြီး ရေးသားဆက်သွင်းတင်လျှောက်ဖတ်ကြားသောအခါ မင်းတရားကြီး အားရကျေနပ်နှစ်သက်လှသောကြောင့် ရှေးကထက်တိုးတတ် မြှောက်စား ဆုလပ်များ ပေးသနားတော်မူလေသည်။
ဦးကြော့သည် နန်းတော်တွင်း ထွက်ဝင်ခစားရင်း အိမ်ရှေ့ကနောင်မင်းသားကြီး၏ ကိုယ်လုပ်တော် မယ်ပရစ်နှင့် ရည်ငံနေသောကြောင့် အပြစ်တော်မရမီ ဦးကြော့ကို လိုလားသော ရေနံချောင်းမင်းကြီးက ယင်းတော်သား ဦးမိတ်ကို မြို့အုပ်ရာထူးဖြင့် တောင်တွင်းကြီးသို့ အုပ်ချုပ်ရန် စေလွှတ်သောအခါ ဦးကြော့ကို ရှေ့ဖတ်စာရေး အဖြစ်ဖြင့် ထည့်လိုက်သည်။
သို့ဖြင့် စာတော်ဖတ်ဦးကြော့၊ စာရေးတော်ကြီးဦးကြော့၊ တောင်တွင်းကြီးဦးကြော့၊ စုံနံ့သာမြိုင်ဦးကြော့ စသဖြင့် ကျော်ကြားထင်ရှားလေသည်။
မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ) ကိုးကား Category:ရှေးခေတ်မြန်မာ ကဗျာစာဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၈၉၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၈၃၉ မွေးဖွားသူများ။
ဦးသော်ဇင် [၁၉၁၃ - ၁၉၉ဝ] ပုသိမ်ခရိုင် ရေကြည် မြို့နယ် ဇရပ်လှ ကျေးရွာ၌ အဖ လယ်သမား ဦးရွက်ကြီး၊ အမိ ဒေါ်နက်ကျော် (မယ်နက်ကျော်) တို့က ၁၉၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက် သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း ငါးဦးတွင် ဒုတိယမြောက် သား ဖြစ်သည်။
ငယ်နာမည်မှာ မောင်ဟန်တင်၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးသော်ဇင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ဇရပ်လှ ကျေးရွာ ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းနှင့် ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေ့ ဆရာတော် ဦးပညာဝံသတို့ ထံ၌ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်သောမဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ခဲ့ ပြီးနောက် ၁၉၃၃ - ၄ဝ ၌ မန္တလေး မြို့တွင် ဘုရားကြီးတိုက်၊ စာကုတိုက်၊ အနောက် ထီးလင်းတိုက်၊ အမရပူရ မင်္ဂလာတိုက်သစ် များတွင် ပရိယတ္တိ စာပေများကို လည်းကောင်း၊ မိုးကုတ် ဆရာတော် ထံတွင် ပဋ္ဌာန်း ဒေသနာတော်ကို လည်းကောင်း၊ ထီးလင်း တိုက်တွင် နေစဉ် သက္ကတ၊ ဟင်ဒီ၊ ဗင်္ဂလီ စာပေများကို လည်းကောင်း လှည့်လည် သင်ယူ ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ - ဂန္ထလောက မဂ္ဂဇင်း၌ ရှင်သောမဘိက္ခု အမည်ဖြင့် သရက်ချဉ် ဆောင်းပါးစရေး။
၁၉၄ဝ - ၄၅ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း မန္တလေး မြို့မှ ဟင်္သာတ မြို့သို့ ပြန်ခဲ့ပြီး ရဟန်း ဘဝမှ လူဝတ်လဲခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဟင်္သာတ မြို့မှ ထုတ်ဝေသော "လူထု အာဘော်" သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ် သုခမိန် အမည် ခံ၍ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခု ဇူလိုင်တွင် "ဟင်္သာတ နေ့စဉ်" သတင်းစာကို အယ်ဒီတာ ဦးဟန်တင် အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီတွင် "ဟင်္သာတ နေ့စဉ်" ကို ပြန်ထုတ်ဝေ ခဲ့သော်လည်း မတ်လတွင် ရပ်ဆိုင်း သွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် သမဝါယမက ထုတ်ဝေသည့် သက်လျာ မဂ္ဂဇင်း စာတည်း (၁၉၅၉) တာဝန်ခံ၊ တိုင်းရင်းမေ ဂျာနယ် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ၊ သင့်ဘဝ မဂ္ဂဇင်းတွင် အကြံပေး အယ်ဒီတာ (၁၉၅၅ - ၅၇) တာဝန် ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ မြန်မာ နိုင်ငံ စာပေ ပြန့်ပွားရေး (မြန်မာပြန့်) အသင်းတွင် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာစာ ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်ထိ မြန်မာစာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်ထုတ် ဂန္ဓလောက မဂ္ဂဇင်း၌ "ရှင်သောမဘိက္ခု" ကလောင် အမည်သုံး၍ "သရက်ချဉ်" ဆောင်းပါးကို ရေးပြီး စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
၁၊ ၅၊ ၅၁ မှ ၁၊ ၁၁၊ ၅၂ အထိ တိုင်းရင်းမေ ဂျာနယ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် 'သောမ' ကလောင် အမည်မှ 'ဦးသော်ဇင်'သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ အသက် ၈၃ နှစ် အရွယ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ၅၁ နှစ်တိုင်တိုင် စာမျိုးစုံ ပြုစုခဲ့ရာ လုံးချင်း စာအုပ်ပေါင်း (၇ဝ)တိတိ ရှိခဲ့သည်။
ပြဇာတ်သမိုင်း (၁၉၆၅)၊ ကဗျာ လမ်းညွှန် (၁၉၆၅)၊ မိလိန္ဒပဉ္စာ (၁၉၆၅)၊ ဇင်းမယ်ပြန် (၁၉၆၇)၊ စာဥယျာဉ် (၁၉၆၉)၊ ဟိန္ဒူဒဿန (၁၉ရဝ)၊ အဘိဓမ္မာ (၁၉ရဝ)၊ နန်းစဉ်ပုစ္ဆာ (၁၉ရဝ)၊ ပြဇာတ်ကထာ (၁၉၈၁)၊ ဂီတဉ္စလီ (၁၉၈၄)၊ ဝိမုတ္တိရသ (၁၉၆၈)၊ စာပေရေးရာ အလင်္ကာ (၁၉၆၇) စသည့် စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ကဗျာ၊ ဘာသာရေး ကျမ်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
'စာဥယျာဉ်' ဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု စာပဒေသာဆု ရရှိ ခဲ့သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိအနေဖြင့် ရွှေမန်းတင်မောင်အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့ ည ၈:၁၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
အသက်(၈၃)နှစ်ရွယ် ကွယ်လွန်ချိန်ထိ စာများရေးသားခဲ့သည်။
စာရေးသက် (၅၁)နှစ်တိုင်တိုင် ရှိခဲ့သည်။
လုံးချင်းစာအုပ်ပေါင်း (၇၀)ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များစာရင်း သုတဉ္စလီ ဗုဒ္ဓစာပေညွှန့်ပေါင်း မြန်မာပြည်ရောက် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြတ်မင်္ဂလာ စာပေရေးရာအင်္လကာ မိလိန္ဒပဉှာ မဟာသုတကာရီ လမ်းညွှန်နီတိ ရဃုဝံသ ဧတဂ်ဝတ္ထု မဟာဘာရတနှင့် ဘဂဝါဂီတ ဗုဒ္ဓဓမ္မနိုင်ငံတော် နောက်ဘဝပြဿနာ နန်းစဉ်ပုစ္ဆာ ဓမ္မပဒ စာဥယျာဉ် ဝိမုတ္တိရသ ရွှေတိဂုံဘုရား ဓမ္မပဒ(အသေး) အဘိဓမ္မာ ဥပနိသျဒ် ဝိသုဒ္ဓိမဂ် ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာချုပ် ဗုဒ္ဓဘာသာအိတ်ဆောင် သုတ်သုံးကျမ်း နိဗ္ဗန် မဟာယန ဗုဒ္ဓဝါဒ ဗုဒ္ဓဓမ္မခြောက်စောင်တွဲ ဗုဒ္ဓအမြင်ကိုလေ့လာခြင်း ရာသီသဘင် ဇင်းမယ်ပြန် ဟိန္ဒူဒဿန ပြဇာတ်ကထာ သကုန္တလာ လောကီဂီတ ကျေးလက်တောရွာ-တေးကဗျာ ရာဇဝင်ကျော် မြန်မာစစ်သည်တော် အီနောင်(ပြဇာတ်) ရုပ်သေးမင်းသမီး-ဦးဖူးညို ဆင်ခိုးမလေး ကနက်စိန် မထွေးလေး ဝိကြမောဗ္ဗသိဟ ဗုဒ္ဓစရိတ စွယ်စုံကျော်ထင် ဂီတဉ္စလီ ပြဇာတ်သမိုင်း နီတိစွယ်စုံ ကဗျာလမ်းညွှန် ဓမ္မသတ်ပုံပြင်များ မေဃဒူတ ပဌာန်းအလင်းပြ အရိယာသစ္စာ မဟာဗုဒ္ဓဝင် မဃဒေဝအဘိဓာန် ဥဒါန်းစကားများ ၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာညွှန်း။
စာ ၃၃၁ - ၃၃၂။
စာ ၃၁၆ - ၃၁၇။
စာ ၁၈၆ နှင့် ၂၄၆။
စာရေး ဆရာကြီး ဦးသော်ဇင် (၁၉ဝရ - ၁၉၉ဝ)။
ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခြင်း၊ လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် (၂၃ - ၉ - ၉ဝ)။
မောင်ထွန်းဝင်း (သိပ္ပံဘွဲ့၊ ဓာတုဗေဒ)။
ဦးသော်ဇင် စာစု စာရင်း (၁၉၈၇)။
ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာနှင့် ဘာသာစကားပညာရေးဦးစီးဌာန ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
၂ဝဝရ သံဃာ့ အရေးတော်ပုံကို စစ်တပ်က ပစ်ခတ် နှိမ်နှင်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်မှာ၊ နိုင်ငံတကာ သတင်း မီဒီယာတွေက ဦးဦးဖြားဖြား ကိုယ်တွေ့ သတင်းအဖြစ် တွေ့ဆုံ အင်တာဗျူးခဲ့ကြရတဲ့ သံဃာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ (သံဃာ့ ကောသလ အဖွဲ့) ခေါင်းဆောင် အရှင် ဦးကောဝိဒရဲ့ ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်းကို မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရှင် ဦးကောဝိဒ ၁၉၈၃၊ အောက်တိုဘာ ၁ဝ တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တိုက်မော်ရွာမှာ မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ၅ ဦး အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
၁၂ နှစ်သားတွင် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး အမ်းမြို့ ဝဏ္ဏိတာရာမ ပရိပတ္တိ စာသင်တိုက်တွင် စာသင်သား အဖြစ် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၆ နှစ်တွင် ပထမငယ်၊ ၁၇ နှစ်တွင် ပထမလတ်၊ ၁၈ နှစ်တွင် ပထမကြီး အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဆက်လက်ပြီး ဓမ္မစရိယတန်း ၄ နှစ် ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
မင်္ဂလာရာမကျောင်း ပါဠိ တက္ကသိုလ်တွင် စာပေ သင်ကြားသည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် နန်းဦးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ သီတင်းသုံးသည်။
၂ဝဝရ သံဃာ့ အရေးအခင်းတွင် သံဃာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ (သံဃာ့ ကောသလအဖွဲ့) ကို ဦးဆောင်ပြီး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၂ဝဝရ အောက်တိုဘာ ၁၈ တွင် ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
၂ဝဝ၈ မတ် ၁၁ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ နိုင်ငံရေး ဒုက္ခသည် အစီအစဉ်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။
ယခုအချိန်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် ဥက္ကလံမြို့တွင် တပါးတည်း သီတင်းသုံးလျက် ရှိသည်။
၁၉၅၂ ခုနစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းနှင့် ပြည်တော်သာ ညီလာခံတွင် ဦးဆောင်ခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှေ့တန်း ဝဲမှယာ-သခင် ပန်းမြိုင်၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးသန်းအောင် နောက်တန်း ဝဲမှယာ-ဒေါက်တာဘအေး၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ တိုးတက်ရေး ဦးသိန်း၊ ရဲဘော်ဖေတင်၊ ဦးလှ အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်အပြည့်အစုံ မှာ အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များအစည်းအရုံး (ဗမာနိုင်ငံ) ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်မြင့်ကလေးသည်ပါလီမန်ခေတ်တွင် ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ပုဂံဦးဘဂျမ်းဖြစ်သည်။
ဦးဘဂျမ်းခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ မစ္စတာတီကေဘွန်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ညီလေး စတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးကျော်မြင့်လေး ဦးကျော်မြင့်လေး (မွေးဖွား. ၁၈၉၈ - သေဆုံး. ၁၉၈၈) အား ကျနော် ပထမဆုံး အကြိမ် တွေ့ဖူးသည်မှာ စစ်အတွင်း ဂျပန်ပြည်၌ သင်ကြားနေစဉ်၊ ဦးကျော်မြင့်လေးက အာရှလူငယ် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဂျပန် အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက် အရ လာရောက်စဉ်က ဖြစ်သည်။
မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အနက် အာရှ လူငယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် နှစ်ဦး၊ ကိုမောင်မောင်စိုးနှင့် ကိုထွန်းအုန်တို့ ပါရှိသည်။
ထိုစဉ်က ဂျပန်စာနှင့် စကား အကျွမ်းကျင်ဆုံး ကျောင်းသား အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း၏ ညီ ကိုဟန်တိုးနှင့် မြို့မ ကျောင်းနေဖက် အဖြစ် လည်းကောင်း ကျနော့်ကို ဦးကျော်မြင့်လေးက ခင်မင်ရင်းနှီး သွားပုံရသည်။
ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ဒိုင်အိုကျောင်းထွက် ဖြစ်ရာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကား ပြောဆိုရော၊ စာ အရေးအသားပါ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ မိတ်ဆွေ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ၎င်းထံမှ အကူအညီ ရယူ သင်ကြားခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။
ဦးကျော်မြင့်လေး ဂျပန်၌ ရှိစဉ်ပင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် အဖွဲ့ ရောက်ရှိလာသည်။
လူငယ် ခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံတော် အဓိပတိတို့ အကြား ဆက်ဆံမှု မပြေလည်ကြောင်းကို ကျနော်တို့ ချာတိတ်များ သတိပြုမိပါသည်။
ဒေါက်တာဘမော်က လူအများရှေ့တွင် ဦးကျော်မြင့်လေးအား မောင်ကျော်မြင့်လေး ဟု ခေါ်၍ အသက်ငယ်သော ၎င်း၏တူ ကိုညွန့်ဟန်အား ဦးညွန့်ဟန်ဟု ခေါ်ပါသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အာရှ လူငယ်နှင့် တွဲထားသော ဂျပန် အရာရှိ တဦးက ဒေါက်တာဘမော်အား လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင် ပါသည်ဟု ကောလာဟလ တခု ထွက်လာပြီး ကျနော်တို့ ဂျပန် မလာခင် သင်တန်းပေးသော ဆရာမိုဒါကို စွပ်စွဲလေသည်။
နောက်မှ စင်ကာပူမှ လာသော အခြား ဂျပန် ဆရာ တဦး ဖြစ်နေကြောင်း အာမခံ၍ ၎င်းအားလည်း လအနည်းငယ် သင်္ကန်း ဆည်းခိုင်းလေသည်။
ဦးကျော်မြင့်လေးအား နောက်တကြိမ် တွေ့သည်မှာ ၁၉၅ဝ ခုနှစ်၊ ၎င်းက ဦးနု အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဖြစ်၏။
ကျနော် အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်း ညစာစားပွဲသို့ သူလာစဉ် ကျနော် ဘာလုပ် နေသနည်းဟု မေး၏။
ကျနော် လန်ဒန် တက္ကသိုလ် ဘောဂဗေဒ ဌာန၌ နည်းပြ လုပ်နေသည်ဟု ပြန်ကြားလိုက်၏။
နောက်နှစ်လ အကြာ အမျိုးသား စီမံကိန်း ဒုတိယ အတွင်းဝန် ဦးဘငြိမ် DWPP သို့ ဝင်ပြီးနောက် ဦးကျော်မြင့်လေးသည် သူဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော အမျိုးသား စီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့၌ စီးပွားရေး သုတေသန အရာရှိငယ် အဖြစ် ခန့်ထားလေသည်။
သူက ဘုတ်အဖွဲ့ အမှုဆောင် အရာရှိ အလုပ် ခန့်ထားရန် အဆိုပြုချက်ကို နောင်အခါတွင် ဖတ်ရှုခွင့်ရရာ ချောမောသော အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် အလွန်တိကျသော အဆိုပြုချက် ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းအချိန်၌ သူ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်နှင့် မြန်မာ ပညာတော်သင်များ အသင်းက အောင်မြင်စွာ တောင်းဆို ရရှိပြီး ဖြစ်သော နိုင်ငံခြားဘွဲ့ ရရှိသူတို့အား ပေးအပ်သော ငါးနှစ်တိုး လစာကိုလည်း ကျနော် ရရှိခဲ့သည်။
ကျနော်သည် ဦးကျော်မြင့်လေး ဥက္ကဋ္ဌ လုပ်သော စီးပွားရေး ကောင်စီ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုရသည်။
သို့သော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အမြဲတမ်း သဘာပတိ လုပ်သောကြောင့် ကောင်စီသည် စီးပွားရေး ကဲဘိနက် အဖွဲ့သဖွယ် ဖြစ်နေပါသည်။
ကျနော်၏ အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းများကို ဥက္ကဋ္ဌထံ တင်ပြရသည် ဖြစ်ရာ၊ ကျနော်က ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး ဦးဘဆိုင် (ဖဆပလ နိုင်ငံရေးသမားဟောင်း) ထက် ဥက္ကဋ္ဌကို ပိုမို တွေ့ရှိခွင့် ရခဲ့သည်။
ထိုအချိန် အခါမျိုး၌ ဦးကျော်မြင့်လေးက ဖဆပလ၏ စီးပွားရေး ပေါ်လစီတို့သည် ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့၏ အန္တရာယ်ကြောင့် ထုတ်ဖော် မပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ပြောသည်။
နောက်တကြိမ် ဦးကျော်မြင့်လေးအား တွေ့ရသည်မှာ ရန်ကုန် ဗဟိုထောင်ကြီး အတွင်း၌ ဖြစ်သည်။
သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီး အဖြစ် တရုတ်လူမျိုး AH Fong အား အဂတိ လိုက်စား၍ မိုင်းလိုင်စင် ထုတ်ပေးသည် ဆို၍ အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးကျော်သိန်းနှင့် အတူ ထောင်နန်းစံရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပါတီတွင်း အာဏာလုမှု ဂယက်လည်း ပါနိုင်သော်လည်း ယောက်ဖတော်၏ကြွားဝါမှုလည်း ပါနိုင်သည်။
ထိုအချိန်၌ ကျနော်၏ ဦးလေး တဝမ်းကွဲ ဦးဆိတ်မှာ ရန်ကုန် ထောင်ပိုင်ကြီး ဖြစ်နေရာ အခက်အခဲ မရှိပါ။
ဦးကျော်မြင့်လေးအား ဝင်တွေ့ခဲ့နိုင်သည်။
ကျနော် ပါရီ၌ ဆယ်နှစ်ကြာ နေထိုင်ပြီး ပြည်တော် ပြန်သည့်အခါ လူငယ်ရေးရာ၊ နိုင်ငံရေးရာတို့၌ လုံးပမ်း နေရ၍ အိမ်ထောင်ပြု နောက်ကျသော ဦးကျော်မြင့်လေးအား သားသမီး ရှစ်ယောက် ခြံရံလျက် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်သည်ကို တွေ့၏။
သို့သော် နိုင်ငံရေး တခါလုပ်မိလျှင် တသက်တာ နိုင်ငံရေးမှ ခွာလို့မရ ဟူသော စကားအရ ၁၉၉ဝ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီး၌ ဦးအောင်ကြီး နာယက ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတဝန်းလုံး အရွေးခံသော Union Nationals Democracy Party (UNDP) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့လေသည်။
အသက် ၈ဝ ကျော် ဘဝကို အားရပါးရ နေထိုင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်လေးသည် ညင်သာစွာ ဘဝတပါး ပြောင်းလဲသွားလေသည်။
အတွေးအမြင် အမှတ် (၁ဝ၉)၊ ၂ဝဝ၈ ဇွန်လထုတ်မှာ ဖော်ပြပါရှိတဲ့ အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး ဦးသက်ထွန်းရဲ့ "ဦးကျော်မြင့်လေး" အကြောင်း ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
ဦးမောင်မောင်တင် (၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ - ၂၃ မတ် ၁၉၄၅)သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်ပြီး ကိုလိုနီခေတ် မြို့အုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ အမရပူရ ပထမ မြို့တည် နန်းတည် နိဗ္ဗာန ပစ္စယ နာဂရာဇာ ဆဒ္ဒန် ဆင်မင်း သခင် ဘဝရှင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော်၊ ဝန်းသိုမြို့စား မင်းသား မင်းရဲမြတ်စွာကို ကုန်းဘောင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး၏ သမီးတော် ထန်းတပင် မြို့စား မင်းသမီး သီရိပဘာဒေဝီ နှင့် မောင်လယ် နှမလယ် စုံဖက်ရာတွင် သီရိသုဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ကော်လင်းမင်းသား ကို ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ထိုမင်းသား၏ သားတော် မြင်းမူ မင်းသား မင်းရဲသီဟကျော် နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင်၏ အနွယ်တော် ဖြစ်သော မင်းသမီး တပါး နှင့် မင်းတုန်းမင်း တရားကြီး၏ လက်ထက်တွင် လက်ထက်ရာ သားတော် နှစ်ပါးနှင့် သမီးတော် နှစ်ပါးကို ဖွားမြင်သည်တွင် ဦးမောင်မောင်တင်မှာ တတိယမြောက် သားတော် ဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခုနှစ် ဝါခေါင် လဆန်း ၁ဝ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၈ နာရီ အချိန်တွင် ဦးမောင်မောင်တင်ကို မန္တလေးမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အသက် ၁ဝ နှစ်ရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ ရှေးမင်း အဆက်ဆက်မှ စ၍ သားတော်များကို စာပေ ပရိယတ္တိ သင်ကြား ပို့ချ ပေးသော မန္တလေး တောင်ခြေရှိ သစ်ဆိမ့် ကျောင်းတိုက်၌ ပညာသင်ကြားကာ အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်တွင် ပရိတ်ကြီး၊ သဂြိုဟ်၊ သဒ္ဒါ သင်ရိုး သင်တန်းများကို သင်အံ ကုန်ဆုံး၍ ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးသော် ခမည်းတော်နှင့်အတူ နန်းတော်ကြီးတွင် ခစားရလေသည်။
မြို့အုပ်မင်းရာထူးရရှိခဲ့ပုံ ဦးမောင်မောင်တင် အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်များသည် သီပေါမင်းကို ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားသည့် အခါတွင် လူများစုက အင်္ဂလိပ်ကို ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါ အင်္ဂလိပ် အရာရှိ တို့က ဦးမောင်မောင်တင်အား ချော့မော့ ခေါ်ယူပြီးသော် လက်နက် ချစေခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် တို့က ဦးမောင်မောင်တင်အား မြို့အုပ် ရာထူး ပေး၍ ကောလင်းနယ် ပင်လယ်ဘူးမြို့ ကို အုပ်ချုပ် စေလေသည်။
နောက်နှစ် ဖြစ်သော သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် ဦးမောင်မောင်တင်သည် ရွှေဘိုဘုရင်၏ အလယ်နန်း မိဖုရားကြီး သီရိမဟာစန္ဒာဘိ ရတနာဒေဝီ၏ သားတော် 'သီရိမဟာသူရ ဓမ္မရာဇာ' ပြည်မင်း၊ ထိုမင်း၏ သားတော် 'မင်းရဲမင်းသားကြီး မင်းရဲမြတ်စွာ၏ သမီးတော် ထိပ်တင်ညွန့်တို့ စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သော သမီးတော် ထိပ်တင်ဆင့်နှင့် ထိမ်းမြားသည်။
ဦးမောင်မောင်တင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် နယ်ပိုင် ရာထူးသို့ တိုးတက် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရ၍ ကျောက်ဆည်ခရိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်း စေသည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် လုပ်ကိုင်ရင်းလည်း "အမှုထမ်းကောင်း ရွှေတံဆိပ်ရမင်း" (A.T.M) ဘွဲ့ထူးဖြင့် ဆက်လက် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပြန်လေသည်။
နောက် ကျောက်ဆည်ခရိုင်မှ မြစ်သားမြို့၊ မြစ်သားမှ ရေဦးမြို့ တို့သို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ ထမ်းဆောင် နေစဉ် အတွင်း သက္ကရာဇ် ၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် ရေဦးမြို့ ၌ပင် 'ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း' (K.S.M) ဘွဲ့ထူးဖြင့် ထပ်ဆင့် ချီးကျူးခြင်း ခံရ လေသေးသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၉ ခုနှစ်တွင် စစ်ကဲကြီး ရာထူး (E.A.C) သို့ အမြဲတမ်း အဖြစ် တိုးတက် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ ပြန်ကာ ရေဦးမြို့ မှသည် မုံရွာခရိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အုပ်ချုပ်ရ ပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၈၃ ခုနှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၁ ခုနှစ်) အသက် ၅၅ နှစ်တွင် လက်ရှိ ရာထူးနှင့် ပင်စင် အငြိမ်းစား ရိက္ခာတော် ရယူပြီး မန္တလေးမြို့ အာဠဝီ (ဝီ) လမ်းတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ အနားယူ နေခိုက် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံက မဟာဒါန် ရာထူးကို ခန့်အပ် ပြန်လေ သောကြောင့် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၄ ခုနှစ် မှသည် ၁၉၂၉ ခုနှစ် အထိ ၅ နှစ်တိုင်တိုင် ထပ်မံ ထမ်းဆောင်ရ ပြန်သည်။
ထိုအတောအတွင်း နောင်လာ နောက်သား တို့၏ ဗဟုသုတ အကျိုးကို မျှော်ကိုး ရည်ထောက်၍လည်း ခုနစ်ရက် ၁ ပတ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ကျ မန္တလေးမြို့ ကောလိပ် ကျောင်းတွင် ရာဇဝင် နည်းပြဆရာ အဖြစ် စေတနာ့ ဝန်ထမ်း ကြိုးပမ်း ကူညီ ခဲ့ သေးသည်။
စာပေရေးသားခြင်း စာပေ အရေးအသား ပြုစု ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း များနှင့် ပတ်သက်၍မူ အများ ပြည်သူတို့ အကျိုး အတွက်ပင် မြန်မာ ဘုရင် ရွှေနန်း အစဉ်အဆက်တို့ အလေးအမြတ် မှတ်သား ထားရှိ ခဲ့ကြသည့် နေ့စဉ် မှတ်တမ်းများ၊ ပြန်တမ်းများ၊ တိုင်းရေး ပြည်မှု သဘင်ပွဲလမ်း မင်းခမ်းမင်းနားမှ အစ သက်ဆိုင်ရာ မှူးမတ် အရာရှိတို့ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက် ကြရသော ဆင့်ဆို မှတ်သားချက် စာတမ်း စာရင်းများ အစရှိ သည်တို့ကို ငယ်ရွယ်စဉ် အခါ ကာလမှ စ၍ မနေမနား ကြိုးစား ရှာဖွေ စုဆောင်း ခဲ့ပြီးသော် ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာ ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ နန်းတွင်း အဘိဓာန်၊ ဦးပုည အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ကင်းဝန်မင်းကြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ အလကား ဘိုးဘိုးအောင် စသော စာအုပ် စာတမ်း၊ အမျိုးမျိုးသော ကျမ်းတို့ကို ကြိုးပမ်း ပြုစု ခဲ့ပေသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း သက္ကရာဇ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ယိုးဒယားပြည်သို့ အလည်အပတ် သွားရောက် ကြရာမှ တောင်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့ အနီး ဝမ်းကိုက် ရောဂါဖြင့် ထိုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။
မိသားစု ဦးမောင်မောင်တင်နှင့် ထိပ်တင်ဆင့် တို့တွင် သားသမီး ၁၃ ယောက် ထွန်းကား ခဲ့ပါ၏။
ထိုသားသမီး များကား ကြီးစဉ် ငယ်လိုက် အားဖြင့် ဦးလှတင် (အငြိမ်းစား အရေးပိုင်မင်း၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်ကြီး (အငြိမ်းစား စာတိုက်မင်းကြီးကတော်၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင် (အငြိမ်းစား အခွန်ဝန်ကတော်၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်အေး (မြေပိုင်ရှင်)၊ ဒေါ်တင်တင်နွဲ့ (အငြိမ်းစား အရေးပိုင်ကတော်၊ မန္ဈလေးမြို့)၊ ဦစောတင် (သုခုမမှူး၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်ဖြူ (ပညာဝန်ကတော်၊ မန္တလေး)၊ ဒေါ်တင်တင်လေး (မြေပိုင်ရှင်၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်မေ (ထွက်ကုန် ဝင်ကုန် အေဂျင်စီ ဒါရိုက်တာ လူကြီး၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်ရွှေ (စစ်ဗိုလ်ကတော်၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်နု (စက်ရှင် မင်းကြီးကတော်၊ ရန်ကုန်)၊ ဒေါ်တင်တင်စု (လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ထောက်၊ ရန်ကုန်)နှင့် ဦးတင်မောင်မောင်လေး (ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်၊ ရန်ကုန်) တို့ ဖြစ်သည်။
မြဝတီမင်းကြီးဦးစ (၁၁၂၈-၁၂၁၅) မြဝတီမင်းကြီး ဦးစသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာပေနှင့် ဂီတပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် နှလုံးရည်ဘက်တွင်သာမက လက်ရုံးရည်ဘက်တွင်လည်း အထူးထူးချွန်လှသော နောင် “မြဝတီမင်းကြီး” တွင်မည့် ဦးစသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး နန်းစံ ၃-နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈-ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ အနောက်မိချောင်းတက်ချောင်း(မိချောင်းတော်ရွာ)၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
အဖမှာ အလုံမြို့ မြောက်လက် မောက်တက်ရွာသား မြင်းစီးကြီးသား ဦးပေါက်ကျော်ဖြစ်၍ အမိမှာ သက္ကရာဇ် ၉၉၂-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက် အမတ်ကြီးဗညားကျန်းတော၏မြေး ရှင်ငြိမ်းသာ(ဒေါ်ငြိမ်းသာ) ဖြစ်သည်။
ဦးစ အသက် ၆-နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ အဖဖြစ်သူသေဆုံးသည်။
နောက် အသက် ၁၁-နှစ်အရွယ်လောက်တွင် အင်းဝမြို့မဲထီးရွာ မဲထီးဆရာတော် ဦးပရမကျောင်းတွင် သာမဏေအဖြစ်နှင့် စာပေသင်ကြား၍ တတ်မြောက်လျှင် လူထွက်ကာ စစ်ကိုင်းမြို့ ပန်းထိမ်ဝန်ဟောင်း ဦးညွှန့်၏သမီး မအေးနှင့်သင့်မြတ်သည်။
ထိုစဉ် ပန်းထိမ်အလုပ်၊ရွှေကျောက်ရောင်းဝယ်ရေး အလုပ်စသည်တို့ကို လုပ်ကိုင်နေလေသည်။
ထိုစဉ်ကပင်လျှင်လည်း အပျော်အပါး အတီးအမှုတ်အရာတွင် ဝါသနာထုံသောကြောင့် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး၏ လက်ဝဲဆိုင်း အမှုထမ်း ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးတရုပ်ထံ၌ ကြေးဝိုင်းတီးခဲ့သည်။
ဦးစ အသက် ၁၉-နှစ်အရွယ်တွင် မယားမအေးသေဆုံး၍ အမရပူရမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ကာ အိမ်ရှေ့နန်းစံ ရွှေတောင်မင်း၏ အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် လက်ျာပျံချီထံတွင် ရေးမှတ်သည့်ဘက်မှ အမှုထမ်း၍နေလေသည်။
ထိုအချိန်အခါမှစ၍ ဦးစသည် စာပေနယ်ဘက်သို့ နွှယ်ယှက်ကူးပြောင်းပြီဟု ယူဆရန်ရှိပေသည်။
ထိုစဉ်အတွင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၅၀-ခုနှစ်တွင် တန်တားဦးရွာလျှင် ဖွားရာဇာတိရှိသော “ရွှေဘုံနိဒါန်း” ဆရာ “ဇေယျသင်္ခယာ” ဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် သည် အိမ်ရှေ့နန်းစံ ရွှေတောင်မင်း အထံတော်သို့ဦးစ၏ အရည်အသွားကို လျှောက်ထားတင်ဆက်သည်တွင် ဦးစသည် အိမ်ရှေ့တော်သို့ရောက်ရသည်။
ထိုအတွင်းဦးစသည် ကြိုးများ ဘွဲ့များကိုလည်းရေးသားစ ပြုလာသည်။
ယိုးဒယားဘာသာနှင့်ရှိသော “အီနောင်ဇာတ်” ကိုလည်း မြန်မာဘာသာပြန်၍ တီးကွက်၊မှုတ်ကွက် ဇာတ်သီချင်းများနှင့်တကွ ရေးသားပြီးစီးသည်။
ထိုအခါ ဦးစ၏ ဉာဏ်ရည်သည် အိမ်ရှေ့အိမ်တော်နှင့် အတွင်းတော်တို့တွင်မျှမကပဲ တနိုင်ငံလုံး ကျော်စော ထင်ရှားသွားလေသည်။
သို့နှင့် “အီနောင်ဇာတ်”ကို ရေးသားပြီးစီး၍ မရှေးမနောင်း၌ပင်လျှင် အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာစာရေး ခန့်တော်မူခြင်းခံရပြီးလျှင် အပါးတော်တွင် စေသုံးထမ်းရွက်ရလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀-ပြည့်နှစ်ဦးတွင် သားတော်အိမ်ရှေ့မင်း နတ်ရွာစံလေသည်။
ထိုအခါ ဘဝရှင် ဗဒုံမင်းတရားကြီးသည် မြေးတော် စစ်ကိုင်းမင်းကို အိမ်ရှေ့နှင်းတော်မူသည်တွင် ဦးစကို အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် အရာနှင့် “ပြည်လုံးယူ-လှေမှူး” ခန့်တော်မူလေသည်။
နောက် အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် ခန့်တော်မူပြန်၍ “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ဖြင့်လည်း တိုးတက်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြန်လေသည်။
ဤတွင် အမှတ်အသားများ၌ “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၇၅-ခုနှစ်တွင် ကသည်း-မျည်းတဲပြည် မဟာရာဇာ ထောင်ထားသည့်အရေးတော်ကို နှိပ်နွံ၊ပြီးပြေ အောင်မြင်၍ ပြန်လာသော အခါကျမှ ဦးစအား “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ဖြင့်ချီးမြှင့်သည်ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် ရာဇဝင် အစောင်စောင်နှင့် တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုပြန်သောအခါ ထို ကသည်း-မျည်းတဲအရေးတွင် ဦးစပါသည်ကားမှန်သည်။
သို့ရာတွင် ထိုစဉ်ကပင်လျှင် “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ကို ရရှိပြီးဖြစ်၍ “အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန်-နေမျိုးဇေယျသူရ” အဖြစ်နှင့် “တပ်ကြီး ၃-တပ်၊မြင်း၁၅၀၊ စစ်သည်သူရဲ ၁၅၀၀” ကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲ၍ တမူးကြောင်းရှေ့က ချီတက်တိုက်ခိုက်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဤသည်ကားဦးစ၏ ပထမစစ်ပွဲဖြစ်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခုနှစ် နယုန်လအတွင်း ဘိုးတော် ဗဒုံမင်းတရားကြီးနတ်ရွာစံ၍ မြေးတော်အိမ်ရှေ့ မင်းနန်းတက်တော်မူလေသည်။
ထိုအခါ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစကို ကျေးဇူး သစ္စာစောင့်သိသူ အဖြစ်နှင့် “ငွေသပြာ တထောင့်ငါးရာ အဖိုးများစွာထိုက်သော လက်စွပ်တကွင်း” ကိုပေးသနားတော်မူ၍ အတွင်းဝန်အရာ ခန့်ထား ချီးမြှင့်တော်မူလေသည်။
ထိုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလအတွင်း ဘဝရှင် မင်းတရားကြီးသည် ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ မဟာဥကင်သ ဖွင့်တော်မူလေသည်။
“သီရိပဝရ သုဓမ္မ မဟာရာဇာဓိရာဇာ” ဟူသော တံဆိပ်-နာမံတော်ကိုလည်းခံယူတော်မူ လေသည်။
ထိုအခါ “လက်ဝဲတော် တော်နေရာနေ အတွင်းဝန် နေမျိုးဇေယျသူရကို “သီရိမဟာဇေယျသူရ”ဘွဲ့ ဖြင့် ထပ်ဆင့်ချီးမြှင့်တော်မူပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၅-ခုနှစ်တွင် ဦးစသည် မိမိ၏ လက်ရုံးရည်အစွမ်းကို ထင်ရှားစေနိုင်ပြန်သည့် အမှုအခင်းတစ်ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ထိုအမှုအခင်းမှာ အခြားမဟုတ်။
လက်နက်နိုင်ငံတော်ဖြစ်သော ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်နယ် ရှင်မဖြူကျွန်းတွင် စစ်တကောင်း-ကုလားတို့က အလံစိုက်မှုမှစ၍ အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာတို့ ပထမအကြိမ် စစ်မက်ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းဖြစ်ပေသည်။
“ရှင်မဖြူကျွန်း” အရေးပေါ်ပေါက်လျှင် ပေါ်ပေါက်ချင်း အလုံဝန်ကြီး မင်းကြီး-မဟာဗန္ဓုလအား “သတိုး“ ဘွဲ့တပ်၍ ပေးတော်မူပြီးလျှင် ဓညဝတီကြောင်း ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ် ချီတက်စေတော်မူ၏။
ထိုအခါ ဦးစအားလည်း “မင်းကြီးမဟာသူရ” ဘွဲ့နှင့် လက်ဝဲ-စစ်ကဲခန့်၍ ရှေ့ဦးချီနှင့်တော်မူစေသည်။
( တင်နိုင်တိုး၏ ကုန်းဘောင်နွယ် စာပေမျိုးဆက် စာအုပ်တွင် ပွဲစားကြီး ဦးဖြိုး၊ ဒေါ်သာလိတို့၏ သမီး ခင်စောနှင့် စုံဖက်ရာ သားတစ်ဦး၊ သမီးနှစ်ဦး ဖွားမြင်သည်ဟု ပါရှိသည်။
သား ဦးမောင်ကလေးသည် ကင်းဝန်ဦးကြွယ်ဝ၏ သမီး ဒေါ်ခင်ငြိမ်းနှင့် စုံဖက်ကာ သားမောင်မြကြီး၊ သမီးခင်နှင်းဦးနှင့် သား မောင်မြသီး(ခေါ်) ငှက်တွင်းဆရာတော် လောင်းလျာတို့ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မြဝတီမင်းကြီး၏ နှမအရင်း ဒေါ်လုံမမှာမူ Mr.White ဆိုသူ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီး မဖြူကို ဖွားမြင်ခဲ့၏။
မဖြူသည် ဦးစံကိုင်နှင့် လက်ဆက်ကာ သမီး ခင်ဦးဇွန်းကို ဖွားမြင်ပါသည်။
) သက္ကရာဇ် ၁၁၈၆-ခုနှစ် ကဆုန်လအတွင်း တပ်ဦးချုပ် အတွင်းဝန် မင်းကြီးမဟာသီဟသူရသည် ရှေ့ချီ-သောင်းတပ်မှူးအဖြစ်နှင့်ပင် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ရှေးဦးစွာ “ဂေါတော့ပလ္လင်” တွင် ဆိုင်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ရလေ သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့ မရပ် မခံနိုင် ကိုယ်လွတ်ထွက်ပြေးကြရ၏။
ထိုတွင် တစ်ရက်ရပ်ဆိုင်းပြီး တပ်ဦးချုပ် အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာသီဟသူရပင် ရှေးဦးချီတက်၍ ပန်းဝါသို့ ဆိုက်ရောက်ပြန်လျှင် ဒုတိယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဆိုင်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရပြန်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့မခံနိုင်၍ ထွက်ပြေးရပြန်သည်။
အကြီးပြုသူ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်နှင့် စစ်ဗာရီကုလား အများလည်းသေဆုံးသည်။
သုံ့ပန်းအများနှင့် လက်နက်-သေနတ် အများကိုလည်းရလိုက်၏။
ထိုပန်းဝါ-အောင်တပ်တွင် “မင်းကြီး မဟာသီဟသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစသည် အဖြီးအခိုင် တပ်တည်လုပ်၍ အောင်ပွဲသဘင်ခံလေသည်။
အမိန့်တော်မြတ်အတိုင်းလည်း ၄-လမျှရပ်တန့်နေ၏။
နောက် ရွှေဖဝါးတော်အောက်သို့ ပြန်လည်ဆိုက်ရောက်လျှင် “ဝန်ကြီး” ခန့်ထားခြင်း ခံရ၍ တိုင်းရေး ပြည်မှုများကို ကြည့်ရှု စီရင်ရလေသည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာတို့က ရခိုင်ပွဲဦး၌ ဦးစ၏ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်ဖြင့် အနိုင်ရလိုက်ငြားသော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှ၍ နောက်ဆုံး “ရန္တပို” အရပ်၌ စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးလျှင် အရှုံးနှင့် နိဂုံးချုပ်လိုက်ရလေသည်။
ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက် နောက်ပိုင်းခေတ်ကာလနှင့်သာယာဝတီမင်း လက်ထက် ရှေ့ဦး-ခေတ်ကာလတွင် တိုင်းပြည်ကြီး တဖြည်းဖြည်း လှုပ်ရှားလာရပုံ၊ ထိုသို့ တိုင်းပြည် လှုပ်ရှားခိုက် ဝန်ကြီး “မဟာသီဟသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစအား ကြမ္မာဂြိုဟ်ဆိုးက မည်မျှ အငြိုးကြီးခဲ့ပုံတို့မှာ အထူးစိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလှသည်။
ထိုအထူး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်တို့ကို အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာပင် ရေးသားထားရှိသည့် သက္ကရာဇ် ၁၉၄၇-ခုနှစ်ထုတ် “ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း” အတွဲ-၁၊ အမှတ်-၄ လာ ဆရာဇေယျ၏ “ထောင်တွင်းကသီချင်းသံ” ဆောင်းပါးမှ ထုတ်နှုတ်ဖော်ပြလိုက်ပါအံ့။
ထိုမှစ၍ ဘကြီးတော်ဘုရားသည် တိုင်းရေး ပြည်မှုတို့ကို တဖြည်းဖြည်း လျစ်လျူရှုတော်မူ၍ နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများသည် မိဖုရားခေါင်ကြီး နန်းမတော်-မယ်နုနှင့် မောင်တော် စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အိုတို့ လက်သို့ အထင်အရှား ရောက်သွားရာ ဘကြီးတော်ဘုရားကို လက်ကိုင်ထားသော စလင်း-မင်းသားကြီး မောင်အိုတို့လူစုက တစ်ဖက် ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကတစ်ဖက် အာဏာလုပွဲ ဖြစ်ရာမှ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့ အကြံအောင်တော့မလိုလို ရှိနေခိုက်တွင် ညီတော်သာယာဝတီမင်းသားသည် နေပြည်တော် အင်းဝမှ ရွှေဘိုမြို့သို့ထွက်၍ ခုခံရာတိုင်းပြည်လူထုအင်အားသည် သာယာဝတီမင်းဘက်သို့ ညွှတ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လေရာ အရေးရှုံးနိမ့်၍ နောက်ဆုံးတွင် ဘကြီးတော်ဘုရားနန်းမှဆင်း၍ သာယာဝတီမင်းအားနန်းလွှဲရလေသည်။
ထိုအခါ သာယာဝတီမင်းသားက ငါတို့ညီတော် နောင်တော်သည် အချင်းချင်းအမျက်မရှိ။
နောင်တော် သည်လည်း ငါ့အား သားတော်တမျှ ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသည်။
ငါသည်နောင်တော်အား ခမည်းတော်ကဲ့သို့ အမှတ်ထားသည်။
နောင်တော်၏ကျေးဇူးကို ငါသည် ဘဝဆက်တိုင်း ဆက်ဆပ်၍မကုန်နိုင်။
သို့ပါလျက် နန်းမတော်-မယ်နု၊မင်းသားကြီးမောင်အို တို့သည် ငါ့နောင်တော်၏ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကိုမထောက်။
ငါတို့ညီတော် နောင်တော် အကြားတွင် လည်ဆယ် လုပ်ကြံကြခြင်းဖြစ်သည်။
“ဝန်ကြီးငစ” နှင့် အပေါင်းပါမှူးမတ်တို့သည်လည်း ငါတို့ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို ထောက်မြှော်သင့်ပါလျက် မထောက် မထားရန် သူကိုအားပေးပြုသည်။
သင်းတို့တစုကို ငါသတ်ထိုက်ပြီ။