kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တယ်လူရီယမ် ဒြပ်စင် သည် လေထုထဲတွင် လောင်ကျွမ်းသော အခါ စိမ်းပြာ ရောင် မီးတောက် နှင့်အတူ Tellurium Dioxide(တယ်လူရီယမ် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်) ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
တယ်လူရီယမ် သည် ရေ နှင့် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်စစ်တို့တွင် ပျော်ဝင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။
သို့သော် နိုက်ထရစ်အက်စစ် တွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
အသုံးပြုခြင်း ‌ကြေးနီ နှင့် ခဲရိုင်းတို့ကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်းဖြင့် သန့်ယူရာ၌ ကျန်ရစ်ခဲ့‌သောအမှိုက်မှလည်းကောင်း၊ တယ်လျူရီယမ်ပါရှိ‌သော တွင်း ထွက်‌ရွှေရိုင်းများမှ ‌ရွှေကိုအရည်‌ဖျော်ယူရာတွင် ဓာတ်‌ငွေပူများ၌ ပါရှိ‌သော ဖုံမှုန့်များမှလည်းကောင်း၊ တယ်လျူရီယမ်ကို ထုတ်ယူရသည်။
သံဖြူနှင့် ခဲသတ္တုစပ် အ‌ကောင်းစား ပြုလုပ်ယူရန်လည်း အသုံးပြုရသည်။
ဝိုင်ယာလက်များတွင် ကနဦးပြုလုပ် သုံးစွဲခဲ့သည့် ခရစ္စတယ်များမှာ တယ်လျူရီယမ်ဖြင့် ပြုလုပ် ယူ‌သော ခရစ္စတယ်များဖြစ်သည်။
တယ်လူရီယမ်(Tellurium)ကို သံမဏိ ပြုလုပ်ရာတွင် ရောစပ်အသုံးပြု ကြသည်။
ထို့အပြင် အလူမီနီယမ်၊ ကော့ပါး၊ ခဲ၊ သံဖြူ တို့နှင့်ရောစပ်ကာ သတ္ထုစပ် အနေဖြင့်အသုံးပြု နိုင်သည်။
တယ်လူရီယမ် ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားရှိနိုင်ရန်အတွက် ခဲ နှင် ရောစပ်ပြီး အသုံးပြု ကြသည်။
ထို့အပြင် ၎င်း ဒြပ်စင် ကို သံထည်လုပ်ငန်း၊ ကြွေထည်မြေထည်လုပ်ငန်း၊ ဖန်ထည်လုပ်ငန်း၊ နံရံကပ် ကြွေပြား လုပ်ငန်း များနှင့် ဖောက်ထွင်းမှုလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြု နိုင်သည်။
တယ်လူရီယမ် ကို ရော်ဘာနှင့်ရောစပ်ပြီး ပိုမိုကောင်းမွနသောရော်ဘာများကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
စွမ်းအင် စက်ဆီ အဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
left|သလင်းကျောက်ပေါ်ရှိ တယ်လျူရီယမ်၊မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ သဘာဝမှာ တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ တယ်လူရီယမ်(Tellurium)ဒြပ်စင်သည် ကျောက်မီးသွေးများထဲတွင် 2 ppm ပမာဏ အထိပါဝင်သည်။
ကျောက်မီးသွေးများသည် ယင်းဒြပ်စင်၏ မူလအရင်းမြစ် လည်း ဖြစ်သည်။
တယ်လူရီယမ် ကို သစ်ပင်များကလည်း စုပ်ယူနိုင်ကြသည်။
တယ်လူရီယမ်သည် သစ်ပင်များထဲတွင် 6 ppm အထိ ပါဝင်သည်။
စားသောက်ပင် များတွင် အနည်းဆုံး 5 ppm ထက်ပို၍ ပါရှိသည်။
အခြားဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းမရှိသော တယ်လူရီယမ် သီးသန့်များကိုမူ သဘာဝတွင် ရှားပါစွာတွေ့ရှိရသည်။
တယ်လူရီယမ်ပါဝင်သော သတ္တုရိုင်းများမှာ Calaverite၊ Sylvanite နှင့် Tellurite တို့ဖြစ်ကြသည်။
သို့သော် ယင်းတို့သည် တယ်လူရီယမ်(Tellurium)၏ မူလအရင်းမြစ် တစ်ခုတော့မဟုတ်ပါ။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တယ်လူရီယမ် ထုပ်လုပ်မှု သည် တစ်နှစ်လျှင် ၂၂၀ တန်ခန့်ရှိသည်။
အဓိက ရှာဖွေထုပ်လုပ်သော နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ပီရူးနိုင်ငံ နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ တယ်လူရီယမ် ဒြပ်ပေါင်း၏ သက်ရှိများကို တိုက်ရိုက်ဘေး ဒုက္ခပေးမှု မှာ နည်းပါလှပါသည်။
တယ်လူရီယမ် သည် အနံ့ဆိုးရွားခြင်းကြောင့် တက်ကျွမ်းသော ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်များသာ ကိုင်တွယ်အသုံးပြု ကြသည်။
ရှုရှိုက်မိသောအခါတွင် လည်း ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း သို့လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
တယ်လူရီယမ်၏ အငွေ့ပျံမှုသည် 20°C တွင်သာ ရှိသည်။
လေထုအတွင်း အမှုန်များပြန့်နှံ့ နိုင်သောကြောင့်ဘေးဒုက္ခများ ဖြစ်စေသည်။
ပြန့်နှံ့မှုသည် အလွန် လျင်မြန်သည်။
အမှုန် များ ပြန့်နှံ့ခြင်းကြောင့် ရှုရှိုက်မိလျင် အစာအိမ်လမ်းကြောင်း များတွင် အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထို့အပြင် အာရုံကြော နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါ များနှင့် အသည်း ကင်ဆာများဖြစ်စေနိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ။
ဘာလင်မြို့ရှိ အိုလံပစ် အားကစားကွင်းကြီး ဘာလင်အိုလံပစ် အားကစားကွင်းကြီးသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့တွင် တည်ရှိသော အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းကို ၁၉၃၆ ခုနှစ် အိုပံပစ်ပွဲတော်အတွက် တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြသည်။
ဖြစ်စဉ်များ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပွဲတော် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ပြေးခုံပစ် ဗိုလ်လုပွဲ Hertha BSC ဘာလင် အခြား ဌာနာချုပ်ဝက်ဆိုဒ် Category:အားကစား။
အကျဉ်းချုပ် Smart Grid ဆိုသည်မှာ အဆင့်မြင့် လျှပ်စစ်သုံး ပစ္စည်းကရိယာများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော လျှပ်စစ် စစ္စတမ်ကို ဆိုလိုသည်။
အဆင့်မြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၏ အတွက်အချက်စွမ်းအားကို အသုံးချပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံးစွဲပံ့ပိုးမှုကို ကိုယ်တိုင် လိုအပ်သလို ထိမ်းသိမ်းနိုင်သည့် ဖန်ရှင်ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းကရိယာများကို အသုံးချပြီး၊ စွမ်းအင်ခြွေတာမှု၊ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် ပီပြင်မှုတိုးတက်ရေးကို ရည်မှန်းထားတဲ့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကွန်ယက်ကို ဆိုလိုသည်။
ရှင်းလင်းချက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်းတစ်ခုမှ စတင်ခဲ့သော အကြံတစ်ခုဖြစ်သည်။
Smart ဟု အမည်ပေးထားသည့်အတိုင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သည့်နေရာမှအစ အသုံးပြုသည့်လျှပ်စစ် ပစ္စည်းကရိယာများ တိုင်အောင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွန်ပျူတာ၏ အဆင့်မြင့် ထိမ်းချုပ်ရေးစနစ်ကို ထည့်သွင်းထားသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ဆက်သွယ်ပြီး၊ လက်ရှိ ဗဟိုထိမ်းချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် ထိမ်းချုပ်ခြင်းမပြုနိုင်သော ကိုယ်ပိုင်ခွဲခြမ်းထိမ်းချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ယက်အတွင်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ လိုအပ်ချက်နှင့် ပံ့ပိုးမှု အနေအထားကို အသင့်တော်ဆုံး ထိမ်းချုပ်ပြီး မလိုအပ်ပဲဖြစ်ပွားတတ်သော ဘေးအန္တရာယ်နှင့် အလွန်အကျွံဓာတ်အားလိုအပ်မှု အပေါ်မှာ ခံနိုင်ရည်ကိုမြှင့်တင်နိုင်ရန်နှင့်၊ ထိုလိုအပ်ချက်များအတွက် အတတ်နိုင်ဆုံး ကုန်ကျစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
စတင်လာရခြင်းအကြောင်းအရင်းမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အားနည်းချို့ယွင်းလာပြီဖြစ်သည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပံ့ပိုးသုံးစွဲမှု့ဓာတ်ကြိုး ကွန်ယက်အား၊ ကွန်ပျူတာနည်းပညာကိုအသုံးပြုပြီး အကုန်အကျသက်သာ၍ လုံခြုံစိတ်ချရသော ပံ့ပိုးမှုစနစ်ကို ကျင့်သုံးနိုင်ရန် ရှာဖွေရာမှ မွေးဖွားလာသော စနစ်ဖြစ်၏။
လျှပ်စစ်ကွန်ယက်အပေါ်တွင် ပံ့ပိုးသူနှင့် သုံးစွဲသူအကြားကို ဒီဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေးကြိုးနှင့် ဆက်သွယ်ရန် အကြံအစီတွင် အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများကို ကွန်ယက်နှင့်ဆက်သွယ်မည့် အကြံတွင်ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ရသော လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများက အဆင့်မြင့် အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းဈေးကွက် ကို ထိုးဖောက်ရန်အကြံကောင်းဟု ပါဝင်ရာမှ၊ လက်ရှိ အိုင်တီလုပ်ငန်းများကလည်း လူနေအိမ်အတွင်းသို့ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွန်ယက်ကို ထည့်သွင်းရန် အခွင့်အရေးကောင်းဟု အားလုံးပါဝင်ခဲ့သော စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အမေရိက ပြည်ထောင်စုမှာသာမက အခြားသောနိုင်ငံများတွင်လည်း ဟိုက်ဘရစ်ကားများ၊ လျှပ်စစ်ကားများ၊ နေရောင်ခြည်စွမ်းအားသုံး အိမ်သုံးလျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ အစရှိသည်တို့ကို တဖြည်းဖြည်း သုံးစွဲလာမှုကလည်း အမေရိက၏ ပြည်သူလူထုရော အစိုးရကပါ နောက်တစ်ခေတ်လျှပ်စစ် ဖြန့်ချိရေးစနစ်၏ လိုအပ်ချက်ကို ပိုမို၍ ဖိအားပေးနေစေသည်။
ဤကဲ့သို့ အမေရိကမှ စ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ချိသုံးစွဲရေး စနစ်အသစ်ကို Smart Grid အမည်ဖြင့် စတင်နေသည့်အချိန်နှင့် တပြိုင်နက်ထဲမှာပင်၊ အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများတွင်လည်း အမေရိကကဲ့သို့ပင် အဆင့်မြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ချိရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးနိုင်ရန် သုံးသပ်ချက်များ ပြုလုပ်နေကြပြီဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှာတော့ လက်ရှိလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပံ့ပိုးမှု့မှာ တည်ငြိမ်မှုရှိနေပါသဖြင့် အခြားသော နိုင်ငံများနှင့်စာလျှင် လှုပ်ရှားမှုအားနဲနေသည်ဟု အပြောများကြသည်။
Smart Grid ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးနိုင်ရန် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ချိရေး ကွန်ယက်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အနာဂတ်နည်းပညာအား ခန့်မှန်းနိုင်မှု၊ အနာဂတ်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုအပ်မှု၏ ပမာဏနှင့် အရည်အသွေးတို့၏ ခန့်မှန်းချက်၊ နည်းပညာတီထွင်မှုနှင့် အခြေခံချထားမှု အစရှိသည့်ပြဿနာများလည်းရှိနေရုံသာမက၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ချိရေး ကွန်ယက်နှင့်၊ အဆင့်မြင်လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ အတွက်မြှုပ်နှံရမည့် အရင်းအနှီးမှာပင် လွန်စွာများပြားလွန်းလှပါသဖြင့်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများသာမက မော်တော်ကားလုပ်ငန်းအစရှိတဲ့ နယ်အသီးသီးမှ လုပ်ငန်းများကို ပူးပေါင်းပြီး၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကနှင့် ဂျပန်လုပ်ငန်းများက ပူးပေါင်းပြီး ဖြစ်မြောက်ရေးနှင့် နိုင်ငံတကာစနစ် သတ်မှတ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်နေကြ၏။
အသုံးပြုသူများအပေါ် မည်သို့အကျိုးသက်ရောက်မည် ဆိုသည်မှာ မသိနိုင်သေးသော်လည်း အနည်းဆုံး ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ချိနိုင်ရန် စီမံနေပါသဖြင့်၊ ကွန်ယက်တည်ဆောက်မည့် ကုန်ကျမှုကို လျှော့ပေါ့နိုင်ရန် စီမံနိုင်မှုက အဓိက လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ချက်ပင် ဖြစ်နေပါတော့သည်။
အခြေခံစနစ်ချမှတ်ရေး IEEEတွင် ၂၀၀၉ခုနစ် မှစ၍ P2030 ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၏သတ်မှတ်ရေး၏ အောက်တွင် သက်မှတ်သွားရန် စီစဉ်ထား၏။
တဖန် အမေရိက အစိုးရသည်NIST တွင်၊ စက်ပစ္စည်းကရိယာနှင့် စစ္စတမ်ကြားတွင် အပြန်အလှန်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အခြေခံစနစ် （စက်ကရိယာနှင့် စစ္စတမ်၏ စနစ်မဟုတ်သော) အား သက်မှတ်ရန် ချမှတ်ခဲ့၏။
NISTသည် အထက်ပါချမှတ်ချက်အရ EPRI နှင့် သဘောတူညီချက်စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့၏။
。 ZigBeeနှင့် HomePlug Powerline Alliance အစရှိသော လုပ်ငန်းများကလည်း လုပ်ငန်းတွင်းသုံး လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင် အသုံးပြုသွားရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကိုးကား Smart Grid News Free bi-monthly news letter with information on Smart Metering and the Smart Grid Google Map of AMI & Smart Metering Programmes across the World. Maintained by Smart Metering Project Team at the Energy Retail Association in the UK. Similar Google Map showing North American Initiatives categorized by AMR/AMI/Smart Grid Data provided by Enernex, map created by Energy Retail Association project team in the UK. How the Smart Grid will recharge Plug-In Electric Hybrids Smart Grid Takes Off - Sustainable Industries Magazine. Power meters help homeowners track and cut their energy use - The Christian Science Monitor. 技術論文集 SEI テクニカルレビューJanuary 2008 No.172 GENESIS計画と高温超電導直流ケーブル -究極の持続可能な「新エネルギー」の開発について- - 住友電気工業株式会社 スマートグリッドとは - 電子行政：キーワード：ITpro（文・渡辺敏康、NTTデータ経営研究所） category:ကွန်ပျူတာ Category:သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ category:အီလက်ထရွန်းနစ်။
400px|Spending on information and communications technology in 2005 အိုင်စီတီသည် information and communications technology ၏ အတိုကောက်အမည်ဖြစ်သည်။
သတင်းနှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ ဟုလည်းခေါ်ဆိုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
သတင်းသိပ္ပံပညာနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာတို့သည် သမိုင်းတလျှောက် ဆက်စပ်နေသော နည်းပညာများဖြစ်ကြသော်လည်း ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာမှာ သီးခြားစီရှိခဲ့ကြ၏။
သို့ရာတွင် ၁၉၉၀ခုနှစ်ပိုင်းမှစ၍ အင်တာနက်၊ မိုဘိုင်းတယ်လီဖုန်း၊ ကြိုးမဲ့ ကွန်ပျူတာအစရှိသည့်ပစ္စည်းများ၏ အသုံးများလာမှု့၊ အစရှိသည့် ကရိယာများကိုအခြေခံသော ဝန်ဆောင်လုပ်ငန်းများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှု့တို့က သတင်းသိပ္ပံပညာနှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာတို့၏ နယ်နမိတ်ကို ကျဉ်းမြောင်းစေခဲ့ပြီး အိုင်စီတီဟု သုံးစွဲမှု့များကို တွေ့လာရ၏။
နောက်ပိုင်း အိုင်စီတီဆိုသည့်စကားလုံးတွင် သတင်းသိပ္ပံအထောက်အကူနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ပံ့ပိုးမှု့တို့တွင် တနည်းနည်းဖြင့် ပတ်သက်နေသော နည်းပညာများ၊ ကွန်ပျုတာနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အထောက်အကူလျှပ်စစ် ကရိယာများ၊ Network တွင်အသုံးပြုမည့်ပစ္စည်းကရိယာများ အစရှိသည့် ကရိယာများနှင့်၊ အခြေခံ ဆော့ဖ်ဝဲများကိုလည်း ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုပါသည်။
left|အီဖယ်လ်မျှော်စင်ကြီးအား အဝေးမှ တွေ့ရပုံ thumbnail thumb|အီဖယ်လ်မျှော်စင် အီဖယ်လ်မျှော်စင် ( ) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ပါရီမြို့တို့၏ အထင်ကရပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံးနှင့် ပါရီမြို့၏ အမြင့်ဆုံးသော အီဖယ်လ် မျှော်စင်သည် ပါရီမြို့ရှိ ရှမ့် ဒီ မားစ် အရပ်တွင်တည်ရှိပြီး သံဘောင်များဖြင့် သီးသန့်တည်ဆောက်ထားသည့် လက်ရာဖြစ်သည်။
မျှော်စင်၏ အမည်အား ပုံစံထုတ်လုပ်ပေးသည့် အင်ဂျင်နီယာ ဂတ်စတပ်ဗ် အီဖယ်လ်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မျှော်စင်သည် ခရီးသွားများနှင့် လေ့လာသူများအတွက် လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုရန် အထပ်သုံးထပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပထမထပ်(မြေညီထပ်) နှင့် ဒုတိယထပ်များအား လှေကားနှင့် ဓာတ်လှေကားများ အသုံးပြု၍ လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုနိုင်သော်လည်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် တတိယထပ်ကိုမူ ဓာတ်လှေကားတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ တက်ရောက်နိုင်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း thumb|အီဖယ်လ် မျှော်စင်အား ညဘက်တွင် The Palais de Chaillot မှ တွေ့ရစဉ် ပြင်သစ်တို့သည် နာမည်ကျော် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကြီး နှစ်၁၀၀ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ပါရီမြို့တော်တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး တည်ဆောက်ရန် အကြံရကြသည့်နောက် ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာပြိုင်ပွဲကျင်းပကာ ရွေးချယ်ခံရသည့် မျှော်စင်ပုံအား တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
သို့ဖြင့် လုပ်သားပေါင်း ၃၀၀ကျော်တို့သည် အထူးသန့်စင်ထားသည့် သံမဏိသံပေါင် အစိတ်အပိုင်းပေါင်း ၁၈၀၃၈ခု တို့ကို ဆက်စပ်တပ်ဆင်ကြသည်။
ထိုသို့တပ်ဆင်ရာတွင် ရီပစ်ပေါင်း ၂သန်းခွဲကျော် အသုံးပြူခဲ့ကြရသည်။
ထိုခေတ်ကာလများတွင် ဤကဲ့သို့မြင့်မားသည့် မျှော်စင် အဆောက်အဦးတည်ဆောက်ခြင်းသည် အလွန်အန္တရာယ်များလှသော်လည်း တာဝန်ယူကြီးကြပ်သည့် အင်ဂျင်နီယာ၊ ဗိသုကာများ၏ ကျွမ်းကျင်စေ့စပ်မှုတို့ကြောင့် တည်ဆောက်ရေးကာလအတွင်းတွင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းသေဆုံးမှုအနေဖြင့် လုပ်သားတစ်ဦးသာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
၃၁ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ကာ ၆ရက်၊ မေလတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
သနပ္ပင်မြို့နယ် သို့မဟုတ် သနပ်ပင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သနပ်ပင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဒေသ သမိုင်း သနပ်ပင်သည် ရှေးက သနပ်ပင် အများအပြား ပေါက်သော အရပ် ဖြစ်သည်။
သနပ်ပင်ကြီး နှစ်ပင်မှာမူ ပဲခူးမြို့ဘက်မှ မြင်နိုင်လောက်အောင် မြင့်မားသည် ဆို၏။
ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလက သစ်တောထူထပ်ပြီး၊ တဲငယ်လေးငါးလုံးသာ ရှိသည်။
ဗြိတိသျှအရာရှိများ အမဲလိုက် ထွက်ရာ နယ်မြေဟု ဆိုသည်။
အနီးဝန်းကျင်တွင် မွန်တိုင်းရင်းသား လယ်သမားများ ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းကာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည်။
၁၉၀၈ ခုတွင် သနပ်ပင်ကျေးရွာဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
သနပ်ပင်မြို့သို့ ပဲခူးမြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားကာ၊ ၇ မိုင် ဝေးသည်။
ပထဝီဝင် အနေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း သနပ်ပင်မြို့သည် မြောက်လတ္တီကျု ၁၇ဒီဂရီ ၀၇မိနစ်မှ ၁၇ဒီဂရီ ၂၂မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်တီကျု ၉၆ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်မှ ၉၆ဒီဂရီ ၅၅မိနစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှအနောက်သို့ ၃၅မိုင်၊ မြောက်မှ‌တောင်သို့ (၁၁)မိုင် ရှည်လျားပါသည်။
နယ်နမိတ် သနပ်ပင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်ရှိ စစ်တောင်မြစ်ခြားလျှက် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပဲခူးမြို့နယ်နှင့်လည်း‌ကောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဝေါမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြို့နယ်၏အ‌ရှေ့ဘက်သည် စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိပြီး စစ်တောင်းမြစ်ဝကမ်းရိုးတန်းမိုင်မှာ ၁၆မိုင်ခန့်ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် သနပ်ပင်မြို့နယ် မြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်‌ဒေသဖြစ်ပြီး ရေနက်ကွင်းများပေါများသည်။
မြို့နယ်၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရေနက်ကွင်းဒေသများဖြစ်ပြီး မိုးတော်ရေတော် စပါးစိုက်ပျိုးဧက နည်းပါသည်။
ရေဆင်း သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းများ ပေါများရာဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများသည် အရှေ့မှအနောက်သို့ စီဆင်းလျက်ရှိသည်။
ထင်ရှားသော ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် သနပ်ပင်မြို့အတွင်းမှ ဖြတ်၍ အရှေ့မှနောက်သို့စီးဆင်းပါသည်။
ဒေသအတွင်းရှိ ရေအရင်းမြစ်များစုမှာ ရေချိုများဖြစ်ပြီး စစ်တောင်းမြစ် ရေလျှံတက်မှုကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ‌ သောက်ရေသုံးရေများ နွေရာသီတွင်အခက်အခဲအနည်းငယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် ရာသီမရွေး လှေ၊ သမ္မာန်များဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်‌သော မြစ်‌ချောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း ၁၇မိုင်၊ ၄ဖာလုံ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ရာသီဥတု သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် အနောက်‌တောင် မုတ်သုံရာသီဥတုရရှိသည်။
၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းမိုးရေချိန် ၁၁၉.၅၁လက်မ ရရှိသည်။
နွေရာသီတွင်အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၃၇°C နှင့် ဆောင်းရာသီ၏အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၂၂°Cဖြစ်သည်။
သဘောဝပေါက်ပင်များ သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် မြေနိမ့်ဒေသပေါများသည့် အလျှောက် ရေဆူးပုပ်ပင်၊ ဆူးကသစ်ပင်၊ မန်ကျည်းပင်၊ ကုက္ကိုပင်၊ ဇီးပင်နှင့် ဖော့ညဏ်ပင်များ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။
ရေလွတ်ရာနေရာများ၌ သရက်ပင်၊ အုန်းပင်၊ ထန်းပင်၊ မာလကာနှင့် ငှက်ပျောပင် စသည့်အပင်များ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ သနပ်ပင်မြို့နယ်အတွင်း သဘာဝရာသီအလိုက် ကျေးငှက်သတ္တဝါ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည့် ကြွက်၊ ဖား၊ လင်းမြွေ၊ ငါးရှဉ့်၊ ရေချို/ရေငံ ငါး၊ ပုစွန်၊ ဂဏန်းတို့တွေ့ရပါတယ်။
လယ်ယာသုံး ကျွဲ၊ နွားများနှင့် အိမ်မွေးသတ္တဝါများဖြစ်သော ကြက်၊ ဘဲ၊ ဝက်၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ငုံး၊ ခွေးနှင့် ကြောင်များ မွေးမြူကြသည်။
အထူးသဖြင့် ဘဲမွေးမြူခြင်းနှင့် ဘဲသားပေါက်လုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်။
စီးပွားရေး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး သနပ်ပင်မြို့သည် ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဆင်ပြေသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။
ပဲခူး - သနပ်ပင် မော်တော်ကားလမ်းသည် ရန်ကုန် - မန္တလေးမော်တော်ကား လမ်းမကြီး၏ လမ်းခွဲတစ် စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ၄၉ မိုင်မျှသာရှည်သော ပဲခူး - သုံးခွ မီးရထားလမ်းသည် သနပ်ပင်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလအတွင်းမှစ၍ မီးရထားလမ်းကို ပိတ်ထား ခဲ့ရာ ယခုအခါ ယင်းကို ပဲခူးမှ ခရမ်း၊ သုံးခွအထိ လမ်းပေါက်သော မော်တော်ကားလမ်းအဖြစ်သို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ထို လမ်းသည် ပဲခူးခရိုင်နှင့် ဟံသာဝတီခရိုင်တို့၏ ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လွယ်ကူကောင်းမွန်စေသည်။
ရေလမ်းခရီးဘက်တွင် မိုင် ၃ဝ ရှည်လျားသော ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် သနပ်ပင်မြို့လယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားလေသည်။
မြို့တစ်ဖက်ကမ်းနှင့် တစ်ဖက်ကမ်း ကူးသန်းနိုင်ရန် ပေ ၁၂ဝ ရှည်သောတံတားကို ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် လမ်းဌာနက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုတူးမြောင်းသည် ယခင်က လှေ၊ သမ္ဗန်မှစ၍ တုံကင်းကြီးများအထိ သွားလာနိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကောလာသဖြင့် လှေ၊ သမ္ဗန် ဘောက်တူနှင့် ကူးတို့ မော်တော်ကလေးများသာ သွားလာနိုင်သည်။
ဗြိတိသျှလက်ထက်က ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူ၊ လယ်ဝေး၊ ရွှေကျင် နယ်များဘက်မှ ကျွန်းသစ်များကို ထိုတူးမြောင်းအားဖြင့် မျှောချခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် ပဲခူးခရိုင်အတွင်း ကျေးရွာပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်တို့မှ ဆန်စပါး၊ ထင်း၊ ဝါး၊ ဓနိ၊ စဉ့်အိုးနှင့် ကုန်စိမ်းပစ္စည်းများကိုလည်း ထိုတူးမြောင်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတစ်ပါး အခြားချောင်းကြီး ချောင်းငယ်တို့ဖြင့် ဟံသာဝတီခရိုင်သို့၎င်း၊ သထုံခရိုင်ဘက်သို့၎င်း ကူးသန်းသွားလာနိုင်သည်။
သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် ပဲခူးခရိုင်၏ မြေနိမ့်မြေပြန့်ပိုင်းကျသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၄၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ သူကြီးတပိုင်ကျေးရွာ အစုပေါင်း ၅၁-ခုပါဝင်သည်။
မြို့နယ်အတွင်း အိမ်ခြေ ၁ဝ,၆၄၇ အိမ်ရှိ၍ လူဦးရေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) လူဦးရေဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ မျိုးနွယ်စုများ သနပ်ပင်မြို့နယ်တွင် ဗမာလူမျိုး ၁၅၉၄၁၂ဦး နေထိုင်၍ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၉၆.၁၈၃% ဖြစ်သည်။
မွန်၊ကရင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး အနည်းငယ်သာနေထိုင်သည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဘာသာအုပ်စုများ လူဦးရေ% (၂၀၁၄) ဗုဒ္ဓဘာသာ ၉၆.၂၁% ဟိန္ဒူဘာသာ ၃.၃၄% အစ္စလာမ်ဘာသာ ၀.၃၉% အခြား ၀.၀၄% မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ ၁။
ဈေးပိုင်း ၂။
အောက်စုပိုင်း ၃။
ဘုရားကြီးပိုင်း ၄။
ဘူတာပိုင်း ၅။
စက်ကုန်းပိုင်း ၆။
ရွာသစ်(၄)/ ရွာသစ်ပိုင်း အထင်ကရနေရာများ အောင်ချမ်းသာဘုရား (ဘုရားကြီးပိုင်းရပ်ကွက်) ဒက္ခိဏသာခါဘုရား (ဘုရားကြီးပိုင်းရပ်ကွက်) ကျိုက်မွန်းကနော့မွတ်စေတီ (မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ) ကေလာသစေတီ (မကြက်စုကျေးရွာ) အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် သခင်ချစ် ဖြိုးသီဟ (တေးရေးဆရာ) ဪခေတ် (သနပ်ပင်) (စာရေးဆရာ) နှင်းမောင်ဦး (နန္ဒမျိုးဆောင်) [အယ်ဒီတာ] ဒီလူည (ကဗျာဆရာ) ညိုမှိုင်းဝေ (စာရေးဆရာ) ကိုးကား Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ။
သံဖြူ (ခဲမဖြူ) သည် ပျော့ပျောင်း၍ အလွယ်တကူပုံသွင်းနိုင်သော ငွေဖြူရောင် သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အောက်ဆီဂျင်နှင့် အလွယ်တကူ ဓာတ်ပြုခြင်း မရှိသောကြောင့် သံချေးတက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
တင်း(Tin)သည်ပင်လယ်ရေနှင့် သိုလှောင်ထားသော ရေများကြောင့် အလွယ်တကူသံချေးမတက်နိုင်ပေ။
သံဖြူသည် ဓာတု ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၅၀ဖြစ်ကာ ယင်း၏ ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတမှာ Sn ဖြစ်သည်။
၎င်းကို တင်းဒိုင်အောက်ဆိုဒ်, SnO2 ပါဝင်သည့် တွင်းထွက်ပစ္စည်း ကက်စီတာရိုက်မှ အဓိကရရှိသည်။
သံဖြူသည် နံပါတ် ၄၉ မြောက် အများဆုံး တွေ့ရသည့် ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး ယင်း၏ ထူးခြားသည့် ပရိုတွန်အရေအတွက်ကြောင့် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယားတွင် တည်ငြိမ်သည့် အိုင်ဆိုတုပ် အများဆုံးဖြစ်သည့် ၁၀ မျိုးရှိသည်။
ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကတည်းက လူသားတို့ ပထမဆုံး သတ္တုစပ်အဖြစ် အမြောက်အမြား အသုံးပြုခဲ့သည့် အရာမှာ ကြေးနီနှင့် သံဖြူကို ရောစပ်ထားသည့် ကြေးညိုဖြစ်သည်။
ဘီစီ ၆၀၀ နောက်ပိုင်းတွင် သံဖြူ သတ္တုစင်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကြေးခေတ်မှ ၂၀ရာစုအထိ သံဖြူ ၈၅- ၉၀%နှင့် အကျန်ကို ကြေး၊ ခဲနှင့်အန်တီမိုနီတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် လောဟာ/ဘင်သတ္တုစပ်ကို ပန်းကန်ပြား၊ လင်ပန်းစသည်တို့အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် သံဖြူကို သတ္တုစပ်အဖြစ် အသုံးများကြပြီး သံဖြူ ၆၀%ကျော် ပါဝင်သည့် သံဖြူ/ခဲစပ် ခဲဂရေဆော်ရာတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသည်။
သံဖြူအား နောက်ထပ်အများအပြား အသုံးပြုမှုတစ်ခုမှာ သံမဏိကို သံချေးတက်မှုမှ ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် သံဖြူရည်စိမ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်း၏အဆိပ်ဖြစ်မှုနည်းပါးမှုကြောင့် သံဖြူစိမ်သတ္တု (သံမဏိ/ဒန်)တို့ကို အစားအသောက်များထည့်သည့် စည်သွပ်ဘူးများအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း တင်း(Tin) ကို coating ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပြီး၊ အထူးသဖြင့် အစားအစာ စည်သွတ်ဘူးပြုလုပ်ရာတွင် Tin coating လုပ်ထားသော သံဗူးများကို အများဆုံးအသုံးပြုသည်။
Tin ပါဝင်သော သတ္တုစပ် (alloys) များကို ပိုက်ဆက်ခြင်း၊ လျှပ်စစ် circuits များချိတ်ဆက်ခြင်း၊ pewter, bell metal, babbit metal နှင့် dental amalgams စသည်တို့ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
niobium-tin သတ္တုစပ်ကို superconduction magnets တွင်လည်းကောင်း၊ tin oxide ကို ကြွေထည်မြေထည် နှင့် gas sensors or gas detector များတွင် အသုံးပြုသည်။
Tin သတ္တုပြားများကို ယခင်က အစားအသောက်များ၊ ဆေးဝါးများ ထုပ်ပိုးရာတွင် အသုံးပြုသော်လည်း ယခုအခါ aluminium သတ္တုပြားများ ပိုမို အသုံးပြုလာသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိမှု အခြေအနေ Tin oxide သည်ပျော်ဝင်မှုမရှိပဲ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်သဖြင့် မြေထုနှင့် သဘာဝရေထဲတွင် ပါဝင်မှုနည်းသည်။
တချို့မြေကြီးတွင် 1-4 ppm ခန့်ပါဝင်ပြီး၊ တချို့ မြေတွင်မူ 0.1 ppm ထက်လျော့နည်းသည်။
မြေကြီးတွင် Tin oxide အများဆုံးပါဝင်နိုင်မှုမှာ 300 ppm ခန့်ဖြစ်သည်။
သဘာဝအသီးအရွက်နှင့် စားသုံးနေသော အသားများတွင် tin ပါဝင်မှုအနည်းငယ်ရှိသည်။
တင်းသတ္တုအလွှာ(tin belt) ထုတ်ယူနိုင်သော သတ္တုထုတ်လုပ်ရာနေရာ (mining area) ကို တရုတ်ပြည်မှ စတင်ပြီး ထိုင်း၊မြန်မာ၊မလေးရှားတို့ကိုဖြတ်ပြီး အင်ဒိုးနီးရှား ကျွန်းဆွယ်အထိ ရှည်လျားစွာ တွေ့ရသည်။
မလေးရှားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တင်း(Tin) ထုတ်လုပ်မှု၏ 40% ကို ရှိသည်။
Bolivia နှင့် Brazil တို့တွင်လည်း Tin mine များကိုတွေ့ရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နှစ်လျှင် တင်း(Tin) ၁၄၀ တန် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်နိုင်မှု 4 million tones အထိရှိသည်။
တင်း(Tin)ပါဝင်သောပစ္စည်းများတွင် လောလောဆယ် အသုံးပြုမှုမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၁၃၀ တန်ခန့်ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုများ တင်း(Tin) သည်အဓိကအားဖြင့် အမျိုးမျိုးသော organic substances များနှင့် တွဲစပ်နိုင်သည်။
ထို organic tin bonds များသည် လူအတွက် အန္တရာယ် အများဆုံးဖြစ်သည်။
organic tin bonds များကို စက်ရုံများတွင် အများအပြား တွေ့ရတတ်သည်။
ဥပမာ- ဆေး(သုတ်ဆေး)စက်ရုံ၊ ပလပ်စတစ် စက်ရုံ၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆိုင်သော ပိုးမွှားသတ် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ။
organic tin substances တွေဟာတိုးပွားလျက် ရှိပြီး လူတွေအတွက် အဆိပ်အတောက် တစ်ခုသဖွယ်လက်ခံထားကြသည်။
၎င်းတို့၏ သက်ရောက်မှုသည် organic ထဲတွင် ပါဝင်သော substance အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်။
ထိုထဲမှ Triethyltin သည် လူတို့အတွက် အန္တရာယ်အများဆုံး organic tin substance တစ်ခုဖြစ်တယ်။
၎င်းထဲတွင် hydrogen bonds ပါဝင်မှုရှိပြီး၊ hydrogen bonds ပါဝင်မှုကြီးလေလေ tin substance ရဲ့အန္တရာယ်လျှော့ နည်းလေလေဖြစ်သည်။
လူသည် tin bonds များကို အစားအစာများမှလည်းကောင်း၊ အရေပြားကိုဖြတ်၍လည်းကောင်း စုပ်ယူနိုင်တယ်။
tin bonds များကို အသက်ရှူသွင်းခြင်းဖြင့် ရေရှည်တွင် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အဓိကဖြစ်စေနိုင်သော သက်ရောက်မှုများမှာ – မျက်စိနှင့် အသားအရေကို ထိခိုက်နိုင်သည် ခေါင်းမူး၊ ခေါင်းကိုက် ဖြစ်စေနိုင်သည် အစာအိမ် ထိခိုက်နိုင်သည် ဖျားနာခြင်း၊ အတွေးအခေါ်ရှုပ်ထွေးခြင်းများ ဖြစ်စေနိုင်သည် ပြင်းထန်သော စိတ်ဖိစီးမှု ခံစားရခြင်း၊ အသက်ရှူမဝခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည် ဆီးနှင့် ပက်သက်သော ပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရေရှည်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော ဆိုးကျိုးများမှာ – စိတ်ဖိစီးမှုများ အသည်းထိခိုက်မှု ကိုယ်ခံအားကျဆင်းခြင်း ခရိုမိုဆုန်း (Chromosome)များထိခိုက်ပျက်စီးခြင်း သွေးနီဥများ သက်တမ်းတိုခြင်း စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ မေ့ပျောက်လွယ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူး ခေါင်းကိုက်ခြင်း အစရှိသော ဦးနှောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှု အခြေအနေ တင်း(Tin)၏ single atoms သို့မဟုတ် molecules များသည် လူတို့၏ organism ကို အဆိပ် မဖြစ်စေနိုင်ပါ။
၎င်းပါဝင်သော organic form တွေကသာ လူတွေကို အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Organic tin components တွေဟာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှာ အချိန်ကြာမြင့်စွာရှိနေနိုင်ပြီး အလွယ်တကူမပြို ကွဲနိုင်ပေ။
Microrganisms ဟာ organic tin compounds တွေကိုခွဲထုတ်ပေးပြီး ရေအောက်ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် စုစည်းပေးနေသည်။
ထို့ကြောင့် organic tins တွေ တိုးပွားလျက်ရှိနေသည်။
Organic tins များသည် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများမှ တဆင့် ရေထဲတွင် ပျံ့နှံ့လာနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် fungi, algae နှင့် phytoplankton အစရှိသည့် ရေနေသတ္တဝါများ၊ အပင်များကို များစွာ အဆိပ်ဖြစ်နေနိုင်သည်။
Phytoplankton သည် aquatic ecosystem တွင် အရေးပါပြီး၊ အခြား ရေအောက်ရှင်သန်မှုများအတွက် oxygen ကိုလည်း ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
၎င်းသည် ရေအောက်အစားအစာအတွက်လဲ အရေးပါသည်။
Tributyltins များသည် ငါးနှင့် fungi တွေကိုအဓိက အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ပြီး၊ phytoplankton များကို ပို၍ပင် အဆိပ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
Organic tins များသည် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အစာချေဖျတ်မှု စနစ် နှင့် ရေနေသတ္တဝါများ၏ အစားအစာ များအပေါ် ပြင်းထန်စွာ အနှောက်အယှက်ပေးလျက်ရှိသည်။
tin compounds များသည် အဓိကအားဖြင့် ရေထု၏ အပေါ်ဆုံးအလွှာတွင် အများဆုံးပါဝင်နေတတ်သည်။
သမိုင်းမတင်မီအလွန်ရှေးကျသောအခါက လူတို့သည်ကြေးနီနှင့်သံဖြူ၊ သို့မဟုတ်ခဲမ ဖြူရောစပ်ထားသော ဗရွန်း(ကြေးညို)ခေါ် သတ္တုစပ်ကိုမိမိတို့လိုရာလက်နက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်ကတည်းကသံဖြူပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
သံဖြူသည်ဒြဗ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အက်တမ်အ မှတ် မှာ ၅ဝ ဖြစ်၍ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၁၁၈.၇ ဖြစ်သည်။
သံဖြူထွက်သည့်ဒေသများမှာ မလေးရှားပြည်ထောင်စု၊ ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ တုတ်နိုင်ငံ၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံ၊ တပ်စနေးနီးယားကျွန်း၊ တောင်အာ ရိကနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံစသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှထွက်သည့်သံဖြူအားလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံ မှာမလေးရှားပြည်ထောင်စုမှထွက်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်းကယားပြည်နယ်၊ မော်ချီးမိုင်းနှင့်သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်ခရိုင်များတွင်သံဖြူထွက်သည်။
သံဖြူထုတ်ယူရသောသတ္တုရိုင်းများတွင် သံဖြူကျောက် (တင်းစတုန်း)မှာ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်၏။
သံဖြူသည်သတ္တုရိုင်းကျောက်တုံးများထဲတွင် အနှံ့အပြား ကြဲ၍ပါဝင်သောကြောင့် သတ္တုရိုင်းအားလုံးကို ပထမမှုန့်မှုန့်ညက်ညက်ကြေအောင်ချေပြီးနောက် အထပ်ထပ်ဆေးကြောတိုက်ချွတ်ကာအခြားအညစ်အကြေး များကိုထုတ်ပစ်ရသည်။
ထိုနောက်မီးဖိုထဲ၌အပူပြင်းတိုက်ပေးခြင်းဖြင့် ကျန်နေသောမသန့်ရှင်းသည့်ဝတ္တု တို့ကိုဖယ်ထုတ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ပြီးသောအခါတွင်သံဖြူအစစ်ကိုရရှိလေသည်။
သံဖြူအစစ်မှာအဖြူရောင်ဖြစ်၍ ရံဖန်ရံခါတွင်သာ အပြာရောင်အနည်းငယ်မျှသန်းနေသယောင် ယောင်တွေ့ရ၏။
သံဖြူသည်အတော်အတန်အရောင်တောက်၍ လေသလပ်ခံထားခြင်းဖြင့် ကြေးညှင်း တက် ခြင်းမရှိချေ။
သံဖြူသည်ပုံဆောင်ခဲများအနေဖြင့်တည်ရှိသောဝတ္တုတစ်မျိုးဖြစ် သည်။
သံဖြူချောင်းတစ်ချောင်းကိုကွေးကြည့်ပါက ပုံဆောင်ခဲများအချင်းချင်းပွတ်မိကြသည့်အသံကိုကြားနိုင်သည်။
အလွန့်အလွန်အေးသောအပူချိန်တွင် သံဖြူသည်ကြွပ်ဆတ်လွန်း ၍ အမှုန့်အဖြစ်သို့ပင် ပြောင်းလဲသွားတတ်၏။
သို့သော် သာမန်အပူချိန်များတွင် သံဖြူသည်အတော်ပင်ပျော့ပျောင်း၍အထုအရိုက်ခံသည်။
ဤသို့အထုအရိုက်ခံနိုင်ခြင်းမှာသံဖြူ၏အရေးကြီးသော ဂုဏ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အလွန်ပါးလွှာသွားသည့်သံဖြူပြားကလေးများဖြင့်ချော့ ကလက်၊ တော်ဖီစသည်တို့ကိုရစ်ပတ်ထုပ် ထားသည်ကိုတွေ့ကြ ရပေမည်။
ထို့ပြင်သွားတိုက်ဆေး၊ပန်းချီဆေးဘူးတို့ကို ဖြစ်ညှစ်နိုင်စေရန် သံဖြူနှင့် ပြုလုပ်ထားသည်ကိုလည်းတွေ့ကြ ရပေမည်။
စည်သွတ်အစားအစာတို့ထည့်ထားသည့် သံစည်ဘူးများသည် သံဖြူဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် ဆိုသော်လည်းသံဖြူအစစ်မဟုတ်ကြချေ။
အမှန်မှာသံဘူးများဖြစ်၏။
သို့သော် သံသည်အစားအစာ၌ ပါရှိသောအက်ဆစ်ဓာတ်နှင့်တွေ့သောအခါ အစားအစာကိုမကောင်း အောင်လုပ်တတ် သောကြောင့် သံပြားကိုသံဖြူရည်စိမ်ကာ သံဖြူဖြင့်ဖုံးအုပ်ထားခြင်းဖြစ်လေသည်။
သံဖြူသည်အစားအစာ ကိုမည်သို့မျှမထိခိုက်နိုင်ချေ။
ရှေးကသံဖြူကို ပြဒါးနှင့်ရောစပ်၍ကြည့်မှန်၏ ကျောဘက်တွင်သုတ်လိမ်းခဲ့ ကြ၏။