kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုဝတ္ထုမှာ ဂျိမ်းစတူးဝပ်ဘုရင်ကြီး လက်ထက်ကအင်္ဂလန်ပြည်၏ အခြေအနေကိုနောက်ခံပြုကာ ရေးသားထားသော ရာဇဝင်ဝတ္ထု ကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်း၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့သမျှသော ရာဇဝင်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်းတွင် အကောင်းဆုံး ဝတ္ထုကြီးဖြစ်ကြောင်း စာပေပညာရှင်များက သဘောရကြ လေသည်။
ထိုဝတ္ထုကြီးကို ထုတ်ဝေသည့်နှစ်မှာပင် သက္ကရေးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့သွားရောက်ကာ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဟောပြောပွဲများကိုကျင်းပခဲ့လေသည်။
ဤသို့လှည့်လည်၍ ဟောပြောခြင်းဖြင့် ဝင် ငွေအလွန်ကောင်းရကား သက္ကရေးသည် ၁၈၅၅ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ်သွားရောက်ပြန်လေသည်။
ထိုသို့ခရီး သွားနေသည့် အချိန်အတောအတွင်း အားလပ်ချိန်များတွင်လည်း နယုူးကမ်းအမည်ရှိ ဝတ္ထုစာအုပ်ကိုရေးသားခဲ့သည်။
ထိုဝတ္ထုတွင် သက္ကရေးသည် ချာတာဟောက်စာသင်ကျောင်းတွင် နေခဲ့စဉ်က ကလေးဘဝက အဖြစ်အပျက်များကိုနောက်ခံပြုကာ ရေးသားလေသည်။
သက္ကရေးသည်စာ ရေးခြင်းနှင့်ဟောပြောခြင်းကို ပင်ပန်းသော အလုပ်ဟု ယူဆသူဖြစ်သဖြင့် ယင်းလုပ်ငန်းနှစ်ခုစလုံး၌ မပျော်ပိုက်ချေ။
အစိုးရအမှုထမ်း၊ သို့မဟုတ်သံအဖွဲ့ဝင်ရာထူးဖြစ်ပါက သူ့တစ်သက်တွက်ငွေရေးကြေး ရေးအတွင် စိတ်ပူစရာမလိုဟုယူဆသည့်အတိုင်း ယင်းရာထူးတစ်ခုခုကို ရရှိရန် သက္ကရေးသည်အမြဲမျှော် မှန်းသူဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် သက္ကရေးသည် အမြဲကျန်းမာလှသူလည်းမဟုတ်ချေ။
၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင်ဟင်နရီအက်စမွန်ဝတ္ထုကြီီး၏ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သည့် ဗာဂျင်းနီးယန်းဝတ္ထုကြီးကို ရေးသားသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ခရီးလှည့်လည် သွားလာခဲ့သည်ကိုအခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုနောက်ကွန်ဟေး မဂ္ဂဇင်းတွင်မကွယ်လွန်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်အယ်ဒီတာအဖြစ်ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သေးသည်။
၁၈၆၂ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ပြီးလျှင် ဒင်းနစ် ဒူးဗယ်အမည်ရှိ ဝတ္ထုကိုရေးသားလေသည်။
ထိုဝတ္ထုမှာသက္ကရေး၏ နောက်ဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်၍ ပြီးဆုံးအောင်ရေးမသွားနိုင်ခဲ့ချေ။
၁၈၆၃ ခုနှစ်ဒီဇင်္ဘာလ ၂၄ရက်နေ့တွင် သက္ကရေးကွယ်လွန်ရာ သူ့အလောင်းကို ကင်ဆယ်ဂရင်းအရပ်တွင် မြုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ် လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများမှ အစတံငါလုပ်ငန်းဖြင့် ပင်လယ်ပြင်၌သွားလာနေကြသော လှေသင်္ဘောများ၏ ဘေးအန္တရာယ်သည် ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းအောင်ထူပြောလှပေသည်။
ကျောက်ဆောင်များနှင့် တိုက်မိ၍ ပျက်စီးနစ်မြုပ်ရခြင်း၊ လေပြင်းမုန်တိုင်းသဖြင့်တိမ်း မှောက်နစ်မြုပ်ရခြင်း၊ ရေကြောင်းမှားသဖြင့် သောင်တင်လျက် တိမ်းစောင်းနစ်ပျက်စီးရခြင်း စသည့် အန္တရာယ်များဖြင့် တွေ့ကြုံသောအခါ ထိုသင်္ဘောများပေါ်၌ စီးနင်းလိုက်ပါလာကြ သူတို့၏ ကံကြမ္မာသည်လည်း ဘေးတွေ့သောသင်္ဘောနှင့် အတူပင်ဖြစ်တော့သည်။
ရေ၌ကျက်စားသူများတွင် ဘေးအန္တရာယ် အများဆုံးဖြစ်သော တံငါသည်များသည် လှေရော လူပါဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်မှာ များပြားလှလေပြီ။
ထိုသို့ရှေးက အနောက်နိုင်ငံများတွင် တံငါသင်္ဘောများ တစ်ခေါက်ထွက်၍ အပြန်တွင် တစ်စင်းနှစ်စင်းနစ်မြုပ်လေ့ရှိရကား တံငါ သင်္ဘောများအပြန်တွင် ကြိုဆိုနေ သောအိမ်သူ အိမ်သားများသည် ခပ်လှမ်းလှမ်းမှလာနေသော သင်္ဘော ရွက်တိုင်များကို ရင်တဖိုဖိုနှင့် ရေတွက်နေကြရလေသည်။
ထွက်သွားစဉ်က ဆယ်စင်းဖြစ်၍ အပြန်တွင် ရွက်တိုင် ဆယ်တိုင်အောက် လျော့နေပါက ကြိုဆိုသူအားလုံးမှာ ကြား ရလတ္တံ့သော မကောင်းသတင်းအတွက် ကိုယ်စီကိုယ်ငှစိုးရိမ်ကြီး စွာဖြစ်ကြရလေတော့သည်။
ထိုကဲ့သို့ဘေးအန္တရာယ်နှင့်ကြုံ၍ ကယ်ဆယ်သူမရှိသော အဖြစ်မျိုးကားများစွာ စိတ်နှလုံးမချမ်း မြေ့ဖွယ်ရာဖြစ်ပေသည်။
ထိုသို့မချမ်းမြေ့ဖွယ်အသက်ဆုံးရှုံးမှုများမှကာကွယ်ရန်၊ သို့မဟုတ်ကယ် ဆယ်ရန်နည်းလမ်းကောင်းများကိုရှာဖွေခဲ့ကြရာ ခရစ်၁ရ၈၅ ခုနှစ်ကလူကင်ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် လှေတစ်စင်းကို တီထွင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ဖူး၏။
ထိုနောက်တွင် ၁ရ၈၉ခုနှစ်၌ နျူကပ်ဆဲကမ်းခြေမှ တိုင်းမြစ်ဝမှကိုက် ၃ဝဝ မျှသာကွာဝေးသောနေရာတွင် 'အက်ဒဗင်ချာ'ခေါ် သင်္ဘောကြီး တစ်စင်းသည် လေမုန်တိုင်းမိ၍ လှိုင်းကြီးများအကြားတွင် ဒုက္ခတွေ့ပျက်စီးရပုံကိုကမ်းပေါ်မှ လူအများမြင်ကြရလေသည်။
ထိုသင်္ဘောကြီးပျက်စီးနစ်မြုပ်လျက်ရှိနေစဉ် တတ်နိုင်သမျှ ကယ်ဆယ်ရန်အဆောတလျင်တိုင်ပင်ခဲ့ကြသော်လည်း ထိုမျှ လှိုင်းလုံးကြီးများသောင်းကျန်းနေသည့်နေရာသို့ သွားရောက် ကယ်ဆယ်ဝံ့သူ မပေါ်ပေါက်ခဲ့ချေ။
ထိုကြောင့်သင်္ဘောကြီး နစ်မြုပ်ပျက်စီးသွားသည်ကိုမျက်မြင်ဖြစ်သော်လည်း စိတ်မချမ်း မြေ့ဖြစ်ရုံမှတစ်ပါး မည်သို့မှ ကယ်ဆယ်ရန်မတတ်နိုင်ခဲ့ကြပေ။
ထိုသို့ဖြစ်ရသည်ကိုမချင့်မရဲရှိလာသဖြင့် ကယ်ဆယ်ရန် နည်းလမ်းများကို ကြံစည်စိတ်ကူးခဲ့ကြရာ ဝီလျံဝုဒဟေ့ဆိုသူ ဆေးသုတ်သမားတစ်ဦးနှင့် ဟင်နရီဂရိတ်ဟက်ဆိုသူ လှေစပ်သမားတစ်ဥိီးက သက်ကယ်လှေပုံစံတစ်မျိုးကိုတင်ပြခဲ့ကြ ၏။
ထိုပုံစံကိုသက်ဆိုင်ရာတို့ကနှစ်သက်ကြသဖြင့် လက်ခံလိုက် ကြသည်။
ယခုခေတ်ဆောက်လုပ် အသုံးပြုနေသော သက်ကယ်လှေများသည်လည်း ဝုဒဟေ့ တီထွင်ခဲ့သော အခြေခံသဘောပေါ်တွင် ပင်မူတည်ဆောက် လုပ်ထားလေသည်။
ရှေးဦးစွာတီထွင်ခဲ့သော သက်ကယ်လှေမှာ အောင်မြင်သင့်သလောက် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ဝေးလံသောခရီးနှင့်ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းများအကြားတွင် ကယ်ဆယ်ရန်မဖြစ်နိုင်ချေ။
များသောအားဖြင့် ကမ်းခြေနှင့်မနီးမဝေးအရပ်များတွင် ဒုက္ခတွေ့နေသော လှေသင်္ဘောများကိုသာကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့၏။
သို့သော် သက်ကယ်လှေများ၏ အသုံးဝင်ပုံကိုသိရှိလာကြသည့် အလျောက် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် တီထွင်ပြုလုပ်လာကြရာ စက်ဖြင့်ခုတ်မောင်းသော သက်ကယ်လှေများလည်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
လှေဝမ်းထဲသို့ ရေမဝင်နိုင်စေရန် ဝမ်းကိုရေလုံအောင် ပြုလုပ်ထားပြီးလျှင် ၂၆ ပေမှ ၃၆ပေ အထိရှည်၍ ပေါ့ပါးသော လှေများကိုတည်ဆောက်ကြ၏။
ထိုလှေများသည်လူ ၃ဝ မှ ၁ဝဝ အထိတင်နိုင်သည်။
ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောတိုင်းတွင် သက်ကယ်လှေများနှင့် သက်ကယ်ဗော့များကို လိုအပ်သလို တင်ဆောင်ထားရှိကြရသည်။
သက်ကယ်လှေများကိုနိုင်ငံကြီးများတွင် ပင်လယ်ကမ်းခြေများ၌ အချိန်မရွေးအဆင်သင့်ထားကြသည်။
ယခုခေတ်သစ် နည်းစံနစ်များအရ တိုးတက်နေသော သက်ကယ်လှေများမှာ စက်ဖြင့်ခုတ်မောင်းသောလှေများသာဖြစ်၍ အသက် ကယ်ဆယ်ရာ၌လိုအပ်သော ကရိယာတန်ဆာ အသုံးအဆောင်များ အသင့်တပ်ဆင်ထားသည်။
ကယ်ဆယ်ရာ၌ အသုံးပြုသည့်ကြိုးများ၊ အသံ ဖမ်းစက်၊ အားကောင်းသောလျှပ်စစ်မီးမောင်းများ၊ ရေမျက်နှာပြင်ကို ငြိမ်သက်စေရန် ပက်ဖျန်းသည့်ဆီ ဖျန်းပိုက်များစသည်များကို သက်ကယ်လှေများ၌ အသင့်တပ်ဆင်ထားရှိသည်။
အရေးကြုံ၍ ထိုလှေ များကိုအသုံးပြုရန်လိုသောအခါ ကယ်ဆယ်ရေး အပျော်ထမ်းတပ်ဖွဲ့သားများက ဆောင်ရွက်ကြသည်။
သက်ကယ် လှေကိုအသုံးပြု၍ ရေထဲတွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ရာ၌ စွန့်စားရသည့်အရာ တွင်မီးသတ်သမားများထက် ဘေးအန္တရာယ်မသေးချေ။
ကမ်းခြေစောင့် ကယ်ဆယ်ရေးသမားများသည် ပင်လယ်ဘက်သို့ အမြဲစောင့်ကြည့်နေကြရသည်။
ဒုက္ခနှင့် တွေ့ကြုံနေရသောသင်္ဘောများသည် ကမ်းခြေစောင့်များထံမှ အကူအညီကို ရရှိနိုင်ရန် ကောင်းကင်သို့ မီးကျည်းမီးပန်းများ လွှတ်၍ အချက်ပေးရသည်။
ဒုက္ခသည်များထံမှ အချက်ပြ မီးပန်းများကို မြင်လျှင်အကူအညီလာမည့်အကြောင်းပြန်၍ အချက်ပြကာ သက်ကယ်လှေများနှင့် ချက်ချင်းထွက်ခွာ သွားကြ လေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကမ်းခြေစောင့်များသည် သက်ကယ်လှေများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးကို သာမကသင်္ဘောများ နစ်မြုပ်ပျက်စီးခြင်းများမှကာကွယ်ရန်လည်းစီမံထားကြသည်။
ကမ်းခြေစောင့် ဌာနတွင်ထားရှိသောလေယာဉ်ပျံသည် ပင်လယ်ရေပြင်ပေါ်ရှိရာသီဥတုအခြေအနေကို ပျံသန်းကြည့် ရှုနေရသည်။
လေမုန်တိုင်းပြင်းထန်မည့်အရိပ်အခြေမြင်လျှင် တံငါသင်္ဘောအစရှိသည်တို့ကို သတိပေးရသည်။
ကုစားခြင်းထက်ကာကွယ်ခြင်းကပိုမိုကောင်းမွန်သည် ဟူသော စကားပုံအရ ထိုသို့ကြိုတင် ကာကွယ်ခြင်းမှာ နစ်မြုပ်မှကယ်ဆယ်ရခြင်းထက်ပိုမိုခရီးရောက်သည့်အလျောက် ယခုအခါနိုင်ငံ အများမှာပင် ထိုသို့ရာသီဥတု အခြေအနေကိုအကဲခတ်၍ သတိပေးနှိုးဆော်မှုများ ပြုလုပ်လျက် ရှိကြ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သက်ကယ်လှေများ။
အရေးအသားအားဖြင့် သက်ငယ် ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းသော်လည်း အခေါ်အဝေါ် အားဖြင့် သက်ကယ် ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
"ရှေးရှေးတုန်းက၊ ရွှေယုံနဲ့ရွှေကျား သက်ကယ်ရိတ်သွားသတဲ့" အစချီသော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ကို မြန်မာ ကလေးသူငယ်တိုင်းလိုပင် ကြားဖူးကြ ပေသည်။
သက်ကယ်ရိတ် သွားသည်ဟူသည်နှင့်အညီ သက်ကယ်(သက်ငယ်)သည် ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိကြရသည်။
ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိရသဖြင့် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်၊ မြက်ပင်တို့ကဲ့သို့ ရှိမည်ဟု တစ်ဆင့်မှန်းဆနိုင်ကြပေမည်။
သက်ကယ်သည် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်တို့ကဲ့သို့ မြက်တစ်မျိုးဖြစ်ရာ ဂရင်မီနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်၏အမည်မှာ ယခင်က အင်ပါရေတာ အရွန်ဒီနေစီး (Imperata arundinacea) ဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိခေတ်သစ်ကာလတွင် အင်ပါရေတာ စလင်ဒရီကာ (Imperata cylindrica) ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ထားသည်။
နေရာဒေသအနှံ့အပြား၌ ပေါက်ရောက်တတ်သော်လည်း အထူးသဖြင့် စိုစွတ်သောဒေသများတွင် ပိုမိုပေါက်ရောက် တတ်လေသည်။
နှစ်ကြာခံ မြက်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အပေါ်သို့ ထောင်လျက် တည့်မတ်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။
မြေလျှောက်အမြစ်မျိုးရှိရာ အဆစ်များတွင် အမြစ်ပွားများ ရှိသည်လည်း ရှိသည်၊ မရှိသည်လည်းရှိသည်။
ပင်စည်သည် တစ်ပေမှသုံးပေခန့်အထိရှိ၍ အရွက်များသည် ခြောက်လက်မမှ ၁၈ လက်မအထိရှည်ပြီးလျှင် ၁/၁ဝ လက်မမှ တစ်လက်မခန့်သာပြက်ကျယ်သည်။
ရှည်မျောမျောရှိသော ထိုအရွက်များ၏ ထိပ်သည်ချွန်၍ အရွက်၏အပေါ်ဘက်သည် ချောမွတ်သော်လည်း အရွက်အောက်ဘက်နှင့် အရွက်အနားတို့သည် ကြမ်းပြီးလျှင်ရှတတနေသည်။
အကိုင်းအခက်များသည်တို၍ ပင်စည်နှင့်ပူးကပ်နေပြီးလျှင် ကျပ်ကျပ်ညပ်ညပ် ထွက်ကြလေသည်။
အပွင့်ပွင့်သည်။
ပွင့်ခိုင်သည် ဖျော့တော့တော့ငွေရောင်မျိုးရှိ၍ ဂျုံစပါးနှံ ကဲ့သို့ရှည်ရှည်လုံလုံးနှင့်အဖျားချွန်သော (စပိုက်) ပွင့်ညှာမဲ့ ပွင့်ခိုင်မျိုးဖြစ်သည်။
အနှံတံကိုခြံရံလျက် ဝ့၁၂၅ လက်မရှည်၍ လှံစွပ်ပုံရှိသော အနှံငယ်များထွက်ကြသည်။
အစေ့များသည် သေးငယ်၍ ရှည်မျောမျောဖြစ်ကြလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးသောဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ သက်ငယ်များ ကိုအိမ်မိုးရန် အတွက်အသုံးပြုကြသည်။
မြို့ကြီးပြကြီးများရှိ အဆောက်အအုံများကို အုတ်ကြွပ်၊ သွပ်၊ အင်္ဂတေပြား စသည်တို့ဖြင့် အမိုးမိုးကြသော်လည်း ကျေးလက်များတွင် သက်ငယ်ကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြပေ။
ကြာရှည်ခံသော အိမ်မိုးအဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်သော်လည်းကာလဒေသအလိုက် သုံးစွဲလုပ်ကိုင်နေကြရပေသည်။
အိမ်မိုးရန်သက်ငယ်များကိုရင့်၍ ဝါလာသောအခါ ရိတ်ဖြတ်ကြသည်။
ရိတ်ဖြတ်ပြီးသော သက်ငယ်များကို ထိုအတိုင်းအိမ်မိုးမိုးကြရသည်မဟုတ်ပေ။
အိမ်မိုးမိုးနိုင်အောင် သက်ငယ်အပျစ်များ ပြုလုပ်ကြရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၌ ဓနိများကိုဓနိပျစ်ပြုလုပ်၍အိမ်မိုးကြ ရသကဲ့သို့ဖြစ်ပေသည်။
သက်ငယ်များကို အပျစ်ဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကို သက်ငယ်ပျစ်သည်ဟုခေါ်သည်။
သက်ငယ် ပျစ်ပုံမှာ တုတ်တံရှည်တစ်ခုကိုခံ၍ သက်ငယ်ရွက်ကို ခေါက်ချိုးချလိုက်ရသည်။
ခေါက်ချိုးချလိုက် သောသက်ငယ် ရွက်ကို တုတ်တံ၌မြဲနေစေရန် တဲစပ်ဟုခေါ်သော တုတ်ချောင်းများဖြင့် တွယ်ပေးရသည်။
တစ်ရွက်ပြီးတစ်ရွက် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဤသို့တွယ်သွားပေးခြင်းဖြင့် သက်ငယ်တစ်ပျစ် ရရှိလေသည်။
သက်ငယ်ပျစ်သည့်လုပ်ငန်းသည် ကျေးလက်များ၌ အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ် လေသည်။
အိမ်မိုးသောအခါ သက်ငယ်ပျစ်များကို အောက်မှဝါးလုံးတန်းများခံကာ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အစိတ် အကျဲ ညီညာစွာဖြင့် တုတ်ချည်ကြရလေသည်။
ထိုနောက်မှ အပေါ်မှ ဝါးများဖြင့်ဖိထားပေးရသည်။
သို့မဟုတ်က လေပြင်းသည့်အခါ အမိုးများလန်သွားနိုင်ပေသည်။
သက်ငယ်ရွက်များသည် ဓနိရွက် များလောက် အသားမထူခြင်း၊ အရွက်မရှည်ခြင်း၊ ဗြက် မကျယ်လှခြင်းတို့ကြောင့် မိုးများများရွာသည့် ဒေသများ၌ကား သက်ငယ်ကို အသုံးပြု၍ မဖြစ်ချေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ။
right|thumb|သက်တံနှစ်ထပ် သက်တံဟုလည်း ခေါ်သည်။
အလင်းယိုင်ခြင်းကြောင့် ကောင်းကင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်(၇)ရောင် ပါရှိသည့် မျဉ်းကွေးပုံသဏ္ဌာန် အဖြစ်အပျက်ဖြစ်သည်။
နေနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက် ကောင်းကင်တွင် အရောင်ခုနစ်မျိုးရှိ လေးကိုင်းသဏ္ဌာန် ပေါ်နေသော ရောင်စဉ် သက်တံသုံးမျိုးရှိသည်။
နံနက်ခင်းတွင် အနောက်အရပ်၌ပေါ်သော သက်တံကို စို့ ဟုခေါ်သည်။
မိုးကောင်းကင် အလယ်၌ပေါ်သောသက်တံကို ကြိတ် သို့မဟုတ် ကြတ်ထွက်သည် ဟုခေါ်သည်။
ညနေချမ်းတွင် အရှေ့အရပ်၌ပေါ်သော သက်တံကို သက်တံ သို့မဟုတ် စက်တံ ဟုခေါ်သည်။
) ( မြန်ဓာန် ၊ စာ ၃၇၈ နှင့် မြန်စာညွန့် ပ ၊ စာ ၆၂ အောက် ) သက်တံ။
မိုးရွာအံ့ဆဲဆဲအချိန်၊ မိုးရွာစအချိန်မျိုးတွင် နေကလည်း ပွင့်လျက်ရှိစဉ် ကောင်းကင်၌ လေးကိုင်းကဲ့သို့ ညွတ်ကွေးလျက်ရှိသောပုံစံဖြင့် စက်ဝိုင်းခြမ်းနီးပါး ထင်နေတတ်သည့် ရောင်စုံသက်တံကိုလူတိုင်းပင် မြင်ဖူးကြပေမည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် မူလသက်တံကိုအပြင်ဘက်၌ ခပ်မှိန်မှိန်ထင်သော ဒုတိယသက်တံကို တွေ့မြင်ရတတ်၍၊ ထိုဒုတိယသက်တံကို သေသေချာချာကြည့်လျှင် ယင်းသက်တံရှိ အရောင်စင်းများသည် ပထမ သက်တံရှိအရောင်စင်းများနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
ဒုတိယသက်တံ အပြင်ဘက်၌ တတိယသက်တံလည်းဖြစ်ပေါ်တတ်၏။
ရောင်စုံသက်တံကို ကျွန်ုပ်တို့ဘာသာပြုလုပ်၍ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပေသည်။
နေသာသော တစ်နေ့တွင် နေကိုကျောပေးလျက် ပါးစပ်ထဲရေငုံပြီး မှုတ်ထုတ်ကြည့်ပါ။
ပန်းခြံသုံး ရေဖျန်းပြွန်ဖြင့် ရေကိုဖွာထွက်အောင် ပန်းထုတ်ပေးပါ။
ထိုအခါနေနှင့်လူ၏အနေအထားတို့မှန်ပါက သဘာဝသက်တံအတိုင်း ရောင်စုံသက်တံဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ကောင်းစွာတွေ့ရလိမ့်မည်။
သက်တံဖြစ်ပေါ်ပုံအကြောင်းရင်းကိုမသိမီ ရှေးအခါက သက်တံကိုလူ့ပြည်နှင့် နတ်ပြည်တို့ ဆက်သွယ်သည့် နတ်လမ်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချို့ကလည်း သက်တံဆုံးရာ အရပ်၌ အဖိုးထိုက်ရတနာများရှိသည်ဟုလည်းကောင်း၊ လူမျိုးအသီးသီးကပင် အမျိုးမျိုးထင်ကြေးပေးပြီး ယုံကြည်လာခဲ့ကြသည်။
သက်တံတွင် နေ၏အလင်းရောင်နှင့် မိုးသက်တံပေါက်တို့အပေါ်တွင် မှီပြီးဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရှုခင်းအမြင်မျှသာ ဖြစ်ရာ မည်သူမှ သက်တံရှိရာသို့ လိုက်ရန်မဖြစ်နိုင်ပေ။
သက်တံဖြစ်ပေါ်ပုံမှာ နေမှထွက်လာသော အလင်းတန်းများသည် ကောင်းကင်တွင်ဆိုင်းလျက်ရှိသော မိုးပေါက်ရေလုံးကလေးများ အတွင်းဝင်ပြီး အလင်းလမ်းကြောင်း ယိုင်၍ ရေလုံးကလေးတို့၏ ကျောဘက်နံရံနှင့် ထိတွေ့ကာ အလင်းပြန်ဟပ်လာပြီးနောက်ရေလုံးကလေးများ အတွင်းမှ လေထုအတွင်း ထွက်ကာ နောက်တစ်ကြိမ်အလင်းပြန်ယိုင် လေသည်။
ဤကဲ့သို့ သက်တံလုံးကလေးများကို ထွင်းဖောက်၍ အလင်းယိုင်သောအခါ အဖြူရောင်ရှိသည့်နေ၏ အလင်းရောင်သည် ခရမ်း၊ မဲနယ်၊ အပြာ၊ အစိမ်း၊ အဝါ၊ လိမ်မော်၊ အနီ ဟူသော အစီအစဉ်ဖြင့်အရောင်ခုနစ်မျိုးကွဲထွက်သည်။
ဤရောင်စုံ အလင်းတန်းများ ကျွန်ုပ်တို့၏မျက်စိအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာမှုကြောင့် သက်တံဟုခေါ်သော စက်ဝိုင်းခြမ်း သက်တံရောင်စုံအစင်းများ ကို ကျွန်ုပ်တို့မြင်ရခြင်းဖြစ်လေသည်။
မျက်စိထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော ထိုရောင်စုံအလင်းတန်းများမှာ မိုးပေါက်ကလေးတစ်ခုတည်းမှ ထွက်လာခြင်းမဟုတ်၊ မျက်စိ နှင့်အနေအထား မှန်တုံးပေါက်ပေါင်း ကုဋေကုဋာမှထွက်လာခြင်းဖြ​စ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ သိသင့်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း နေနှင့်လတို့၏ ဘေးပတ်လည်တွင် ဖြူယောင်ယောင်ရှိသက်တံဝိုင်းပုံ အရောင်စင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စက်ဝိုင်းပုံအရောင်ပြင်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရစ်ဝိုင်းထားတတ်ပုံကို တွေ့မြင်ရတတ်သည်။
ဤဖြစ်နေခြင်းကို နေထီးဆောင်းသည်၊ လထီးဆောင်းသည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
ဤအချင်း အရာမှာသက်တံတစ်မျိုးပင်ဖြစ်ပေသည်။
ဤသို့ဖြစ်ခြင်းမှာ အလွန်မြင့်မားသော ကောင်းကင်၌ ရေခဲပွင့် ကလေးများ ပါဝင်သောအလွှာရှိနေစဉ်၊ အလွန်သေးငယ်သော ရေလုံးမြူပေါက်ကလေးများ ပါဝင်သည့် တိမ်လွှာများ ခပ်နိမ့်နိမ့်နေရာ၌ ဆိုင်းလျက်ရှိစဉ် အဆိုပါရေခဲပွင့်နှင့် ရေလုံးကလေးများကို နေနှင့်လတို့မှ အလင်းတန်းများ ထွင်းဖောက်ရာမှ အလင်းယိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
နှင်းကျနေချိန်တွင် လမ်းဓာတ်မီးလုံးကို ကြည့်လျှင်လည်း အလားတူ ထီးဆောင်းလျက်ရှိပုံမျိုးကို ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့မြင်ရတတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:သက်တံ။
thumb|သက်ရင်းကြီးပင် သက်ရင်းငါးမျိုးအနက် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သော သက်ရင်းကြီးပင်ကို သစ်ရင်း ကြီးပင်ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
အခြားသက်ရင်းမျိုးတို့မှာ- သက်ရင်းသိန်၊ သက်ရင်း ဖြူ၊ သက်ရင်းကတိုး၊ သက်ရင်းပေပြတ်တို့ဖြစ်သည်။
သက်ရင်းကြီးပင်သည် အပူပိုင်းဇုန်ဒေသတွင် မူလပေါက်ရောက်သောအပင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ယူဖော်စီယေးစီအီး (Euphorbraceae) မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ကရိုတန်အော့ဗလွန်ဂျီဖိုးလီယပ်(Croton oblongifolius Roxb)ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်နှင့် အောက်၊ မြေညီနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း သစ်တောများ၌ပေါက်ရောက်လေသည်။
ယင်းအပင်တို့သည် ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ ခန့်မျှသာအမြင့်ရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ် သုံးပေမှ လေးပေ၊ တခါတရံ ထိုအောက်ပင် အပင်လုံးသေးသော သစ်ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်တို့သည် ရွက်ဖားကြီးများဖြစ်၍ အရင်းသွယ်ပြီးလျှင် အဖျားချွန်သည်။
လွှသွားစိတ် မသိမသာပါရှိသည်။
ရွက်လွှဲထွက်သည်။
ပွင့်ဖတ်မပါသောပန်းကလေးများသည် အကိုင်းအခက်အဖျားမှ အတံကလေးများဖြင့်ထွက်၍ပွင့်သည်။
အဖူးအညွန့်တို့ကို ချိုးဖြတ်လိုက်လျှင် နို့ရည်နှင့်တူသော အစေးမျိုးထွက်သည်။
အဖူးအပွင့်နှင့်အရွက်နုတို့သည် အနံ့တစ်မျိုးရှိလေသည်။
သက်ရင်းကြီးပင်၏ သစ်သားသည် ဝါရောင်ရောင်ရှိ၍ အတော်အသင့်မာသည်။
အကြောသိပ်သည်းသည်။
လေသလပ် ထား၍ အသားသေ သောသက်ရင်းကြီးသားသည် ကုဗတစ်ပေလျှင် ၄၄ ပေါင်လေးသည်။
သို့သော် ထိုသစ်ကိုအသုံးနည်းကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသစ်တောများ၌ ချိပ်ပိုးများနေလေ့ရှိသော သစ်ပင်တို့တွင် သက်ရင်းကြီးပင်လည်းပါဝင်လေသည်။
မြန်မာလူမျိုး တို့သည် သက်ရင်းကြီးရွက်နုတို့ကိုပြုပ်၍ အတို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသုပ်ပြုလုပ်၍လည်းကောင်း၊ စားသုံးကြသည်။
အမြစ်၊ အခေါက်၊ အရွက်တို့သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ သက်ရင်းကြီးသည် သွေးကိုကြွစေတတ်၏။
အားကိုလည်းကောင်း၊ လေကိုလည်းကောင်း ကြေစေတတ်၏။
လေထုတ်ခြင်းကိုလည်း ပြုတတ်၏။
သလိပ်ကိုလည်း ပယ်နိုင်၏။
ဝမ်းကိုလည်းဖြောင့်စေတတ်၏ဟု ဆိုသည်။
သက်ရင်းကြီးအသီးမှရရှိသော အစေ့ကို ဝမ်းနှုတ်ဆေး အဖြစ်သုံးကြသည်။
အခေါက်ကိုမူ အသည်းကြီးရောဂါ အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
အရွက်ကို အတွင်းကြေကြေသော ဒဏ်ရာများအတွက် မိဿလင်ဥ၊ နနွင်းစိမ်းတို့နှင့်အတူကြိတ်၍ အုံကြသည်။
အနာဆွေး၊ အနာဟောင်းများကိုလည်း သက်ရင်းကြီးရွက်ကို ကြိတ်၍ အုံပေးက အနာကျက်ပြီးလျှင် အသားနုအတက်မြန်သည်ဟုဆိုကြသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သက်ရင်းကြီး အခေါက်သည် နာတာရှည် အသည်းကြီးရောဂါ၊ တက်ဖျားကျဖျား ရောဂါများအတွက် ကောင်းသည်။
နာတာရှည်အသည်းရောင်နာ ဖြစ်လျှင် အခေါက်ကိုသွေး၍ အသည်းနေရာတဝိုက်တွင် လိမ်းပေးရသည်။
အတွင်းကြေ ကြေသောဒဏ်ရာ၊ အဆစ်မျက်ခြင်း၊ ရူမက်တစ်ရောဂါကြောင့် ရောင်ရမ်းခြင်းဖြစ်လျှင်လည်း အခေါက်ကိုသွေး၍ လိမ်းပေးရသည်။
မြွေကိုက်ခံရလျှင် သက်ရင်းကြီးခေါက်သည် ဆေးစွမ်းကောင်းတလက် ဖြစ်နိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အပင် ပင်စည် ဖြောင့်မတ်သည့် အပင်လတ် မျိုးဖြစ်သည်။
အမြင့်ပေ ၃၀ ထိ မြင့်တတ်သည်။
ပင်စည်တွင် ရှိသော အပွေး အခေါက်များ အညိုရောင် ရှိ၏။
ရွက်ထိပ်ဖျား ချွန် အရွက်ရင်း သွယ်ပြီး အရွက် အလယ်ပိုင်း ကျယ်သည်။
ရွက်ကြောများ ထင်ရှားသည်။
အလျား ၈ လက်မ ၁၂ လက်မထိ ရှည်၍ အနံ ၃ လက်မ ၅ လက်မ ထိ ကျယ်သည်။
ရွက်ပြား ပြောင်ချောပြီး ရွက်နား ဘေးပတ်လည် တွင် ခွေးသွားစိပ် ကလေးများ ရှိသည်။
အပွင့် အကိုင်း ထိပ်တွင် အခိုင်လိုက် ဖူးပွင့်သည်။
အစိမ်းဖျော့ ရောင်ရှိသည်။
နယုန်၊ ဝါဆိုတွင် ပွင့်သည်။
အသီး အမြှောင်း ရှိ၍ ရှည်မျောမျော သုံးမြှောင့်ပုံ ဖြစ်သည်။
သီတင်းကျွတ်လတွင် စတင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ အမြစ်၊ အခေါက်၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ မြန်မာနိုင်ငံ တဝန်းလုံးတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်၏။
အသုံးဝင်ပုံ အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ သက်ရင်းကြီးသည် ပူ ခါးသော အရသာ ရှိ၍ ထက်မြက်သော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိ၏။
ဝမ်းကို မှန်စေတတ်၏။
ဝမ်းသွားသော ရောဂါ၊ သွေးစုခဲသော ရောဂါ၊ ဝမ်းကိုက် ရောဂါ၊ ပြည်တည်နာ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။
အသုံးပြုပုံ အမြစ် သက်ရင်းကြီး မြစ်ကို လေနာ၊ သလိပ်နာများ အတွက် ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု၏။
အမြစ်ကို ထန်းလျက်နှင့် စိမ်၍ စိမ်ဆေး အဖြစ် နေ့စဉ် သုံးဆောင်ပါက အစာကြေ၊ လေမှန်၊ ဝမ်းမှန် စေသည်။
ယင်း စိမ်ဆေး ဖြင့်လည်း အရက်ဖြတ်၍ ရသည်။
အခြား ရောဂါများ ဝင်ရောက် ခြင်းမှလည်း ကာကွယ်နိုင်၏။
အဆုတ် ရောင်ခြင်း၊ ကြီးခြင်း၊ အသည်း ရောင်ခြင်း၊ ကြီးခြင်း၊ အဆစ် ကိုက်ခဲခြင်း၊ ဖောရောင်ခြင်း တို့၌ သက်ရင်းကြီး အမြစ်၊ အခေါက်ကို အတွင်းဆေး အပြင်ဆေး အဖြစ် စားသုံးခြင်း ၊ လိမ်းကျံခြင်း၊ ကြပ်ထုပ်ထိုး ခြင်းများ ပြုလုပ်ပါက လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်းစေ၏။
ဒူလာ၊ လိပ်ခေါင်း ရောဂါ တို့အတွက် အမြစ်ကို သံပရာရေနှင့် သွေး၍ သောက်ရ၏။
အခေါက် သက်ရင်းကြီး ခေါက်သည် ဖောရောင်ပြီး ဖျားသော အဖျားရောဂါ ကို ပျောက်ကင်း စေ၍ အဖောကို ကျဆင်း စေသည်။
သက်ရင်းကြီး ခေါက်သည် အဆိပ်ကို နိုင်သဖြင့် မြွေကိုက်သော လူနာကို သွေး၍ တိုက်ပေး ရ၏။
အရွက် အနာဆွေး၊ အနာဟောင်း များ မကျက်နိုင်ဘဲ ပြည်တစိုစို ဖြစ်နေလျှင် သက်ရင်းကြီး ရွက်ကို အညက်ကြိတ်၍ အုံပေးခြင်းဖြင့် အနာ အသားနု အမြန်တက်ပြီး ကျက်စေသည်။
အရွက်နုကို ပြုတ်တို့ စားခြင်းဖြင့် ဝမ်း၊ လေမှန်၍ ဝမ်းကိုက်နာ၊ ဝမ်းသွားနာ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၏။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=48 ကိုးကား Category:အပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
Ivy Gourd (ကင်းပုံ) Botany Term : Coccinia grandis (L.) Voigt Species/Family : Cucurbitaceae ပုံသဏ္ဌာန် thumb|ကင်းပုံပင် အပင် အမြဲစိမ်း သစ်ပျော့နွယ်ပင် ဖြစ်သည်။
ပင်စည် သေးသွယ်၍ နွယ်နှာမောင်း ၂-၄ ခု ခွဲထွက်သည်။
အရွက် ပင်စည် သို့မဟုတ် ရိုးတံ၏ တစ်ဖက်တည်း မှ ထွက်၏။
အဝိုက် ၃ ဝိုက်ပါ၍ ထိပ်အဝိုက်တွင် ထောင့် ၃ ထောင့် ပါပြီး ဘေးအဝိုက် ၂ ခုသည် လိပ်ပြာတောင်ပုံဖြစ်နေသည်။
ရွက်ရင်းဟိုက်သည် ၊ ရွက်ပြားပါး၍ ချောမွတ်သည်။
ရွက်နား လှိုင်းတွန့် အနည်းငယ် ရှိ၏။
ရွက်ညာ အလွန်ရှည်သည်။
အပွင့် ရွက်ညှာကြားမှ ထွက်သည်။
အဖြူရောင် ပွင့်ဖတ် ၅ ခုပါသည်။
ပွင့်ချပ်အစိမ်းရောင်ရှိပြီး ထိပ်တွင် နီညိုရောင်သမ်းသည်။
ပွင့်ညှာတံ ရှည်သည်။
ကင်းပုံသီးမှည့် အသီး လုံး၍ ရှည်မျောမျောပုံရှိသည်။
၂ လက်မကျော်ခန့် ရှည်သည်။
အခွံ ပြောင်ချောပြီး အစိမ်းပေါ်တွင် အဖြူစင်းများရှိ၏။
မှည့်သောအခါ လိမ္မော်နီရောင် ရှိသည်။
အစေ့လွန်းပုံရှိသည်။
နွေရော မိုးပါ သီးသော်လည်း မိုးရာသီတွင် ပိုသီးသည်။
မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုပုံ အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : ပဉ္စငါးပါး ၊ အရွက် ၊ အသီး ၊ အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလေ့ကျပေါက်သည်။
သစ်ပင် ခြံစည်းရိုးတို့တွင်လည်း ပေါက်လေ့ရှိသည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကင်းပုံသီးသည် ခါး၏ ၊ အေး၏ ၊ သလိပ်သည်းခြေကို နိုင်၏ ၊ ဝမ်းကိုသက်စေသည် ၊ အရွက်သည် ဖန်၏ ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွား သန်မာမှုနှင့် အရိုး ၊ သွားများ တည်ဆောက်မှုကို အားပေး၍ အာရုံကြောများကို လည်း လန်းဆန်း စေသည်။
အသုံးပြုပုံ ပဉ္စငါးပါး : ပင်စည်ပြုတ်ရည်ကို သလိပ်ရွှင်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုရာ၌ အထူးထင်ရှား၏။
အရွက် အရွက်စိမ်းကို ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ ကြော်ချက်စားသုံးရ၏။
ကင်းပုံရွက်နှင့် နံနံစေ့ ဆတူကို ပြုတ်၍ အဖျားကျဆေး ၊ ဝမ်းပျော့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ကင်းပုံရွက်ကို သန်ကျဆေး ဖော်စပ်ရာ၌ သုံး၏။
ကင်းပုံရွက် အရည်ကို ရေယုန်နာပေါ်သို့ မကြာခဏတို့ပေးလျှင် ရေယုန်နာ ပျောက်ကင်းသည်။
ကင်းပုံရွက်ကို သည်းခြေပျက်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ပြွန်ရောင် ရောဂါတို့အတွက် ဖော်စပ်သောဆေးများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
အသီး ကင်းပုံသီးကို သားသည် မိခင်များ နို့ထွက်စေရန် နှင့် လေရောဂါ ၊ သွေးဖောက်ပြန် သောရောဂါ ၊ ပန်းနာ ချောင်းဆိုး ရောဂါများ၌ အသုံးပြုသည်။
အမြစ် အမြစ်ကို အဖျားကျဆေး၊ ဝမ်းသက်ဆေး အဖြစ်သုံးသည်။
(ကင်းပုံတွင် အခါး၊ အချို နှစ်မျိုးရှိသည့် အနက် ဆေးဖက်တွင် အခါးကို အသုံးများသည်။
) http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=147 ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလီ အစားအစာ။
ခြေဖဝါးတော်နုနု သည် ၁၉၇၂ ခုထွက် မြန်မာ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။
မင်းလွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်သည်။
ဇော်လွင်၊ စမ်းစမ်းအေး၊ အောင်ပြည့်၊ ဗဂျီအောင်စိုး၊ မျိုးငြိမ်း (မန္တလေး)၊ လမင်းတရာ ဌေးဌေးမြင့်တို့ အဓိက ပါသည်။
မူရင်းဝတ္ထုမှ အောင်လင်း ရေးသည့် ၁၉၆၈ ခုထွက် ခြေဖဝါးတော်နုနု ဖြစ်သည်။
ရိုက်ကူးခြင်း အနုပညာကို ပုံဖော်လိုသော မောင်ဝဏ္ဏက အောင်လင်းထံမှ ဤဝတ္ထုကို ရိုက်ရန် တောင်းသည်။
ရှုမဝ ဦးကျော်က ဝယ်ထားပြီးဖြစ်၍ ဦးကျော်အား ညွှန်ရသည်။
ဦးကျော်ကလည်း လိုလိုလားလားပင် လက်လွှဲပေးသည်။
တခုတည်းသော တောင်းဆိုချက်မှာ ကမ်းလှမ်းထားပြီးသော မင်းသမီး စမ်းစမ်းအေးကိုသာ သုံးရန် ဖြစ်သည်။
ရိုက်ကွင်းကို မန္တလေးတောင်ခြေရှိ ကုသိုလ်တော်ဘုရားတွင် ဇာတ်စင်ဆောက်ကာ ရိုက်သည်။
ရိုက်ကူးစဉ် ဇော်လွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စနှင့် အဖမ်းခံရ၍ ရိုက်ကူးရေး နားရသည်။
ထိုကာလတွင် တတိယကားကို ရိုက်နှင့်ရသည်။
ဇော်လွင်ပြန်လွတ်မှ ရိုက်သော် အချိန်ကြာသဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် များကာ ရှုံးလေသည်။
ဝေဖန်သူတို့ကလည်း ဇာတ်လောက၏ စင်နောက်ဖြစ်ရပ်ကို အသားပေးရိုက်သဖြင့် ဇာတ်လမ်းမပေါ်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။
ဇာတ်ဆောင်များ ပတ်မတီး စိန်လင်း အဖြစ် ဇော်လွင် အငြိမ့်သမ ခင်စမ်း အဖြစ် စမ်းစမ်းအေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ လှထွန်း အဖြစ် အောင်ပြည့် ဇာတ်ထောင်ဆရာအဖြစ် ဗဂျီ အောင်စိုး ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း စိန်လင်းသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဇာတ်သဘင်လောကထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဇာတ်သဘင်ကို အောက်ခြေမှ စတင်သင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူသည် ပညာတော်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ အနုပညာမာနကြီးသူဖြစ်သည်။
ခင်စမ်းသည် စိန်လင်း၏ ခြေဖဝါးတော်နုနု သီချင်းဖြင့် နာမည်ကြီးလာသော အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။
အငြိမ့်သမဘဝမှ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဘဝကို တက်လှမ်းခဲ့သည်။
အနုပညာနှင့် ကျော် ကြားမှုတို့တွင် ကျော်ကြားမှုကို တပ်မက်ခဲ့ပြီး ကျော်ကြားမှုနောက်လိုက်ရင်း အောင်မြင်မှုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
ခင်စမ်းနှင့် ငယ်သူငယ်ချင်း လှထွန်း သည် သမီးတယောက်ဖခင်ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရေး မပြေလည်။
ခင်စမ်းနှင့် လက်ထပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။
စိန်လင်း၊ ခင်စမ်း၊ လှထွန်းတို့ သုံးဦး၏ သုံးပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက သဘာဝ၊ ဓလေ့စရိုက်၊ ဇာတ်သမားတို့၏ ဘဝ၊ အနုပညာနှင့်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားတို့ အကြား အားပြိုင်မှုတို့ကို သရုပ်ဖော်ရိုက်ကူးထားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ပြန်လည် ပြသခြင်း ၂၀၁၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ဤဇာတ်ကားအား ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြောင်းကာ ဘာလင် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ ပြခဲ့သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် -ချုံယောင် ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၁၀-၁၅ ပေထိ မြင့် ၏။
ပင်စည် ရိုးတံဖြောင့် ၍ အစေးဖြူ များ ရှိ၏။
အရွက် -ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။
အရွက် အလယ်ပိုင်း ကျယ်ပြန့် ၍ အဖျားသို့ ရှူးသွားသည်။
ရွက်ရင်း နှလုံးပုံ ရှိသည်။
အပေါ် မျက်နှာပြင် ပြောင်ချော၍ အောက်မျက်နှာပြင် သည် ငွေရောင် အမွေးနု များဖြင့် ဖုံးအုပ် နေသည်။
အပွင့် - ဆွတ်ဆွတ် ဖြူ သို့မဟုတ် ပန်းရောင် ဖျော့ဖြစ် ပြီး အဆုပ် လိုက် ပွင့် ၏။
ပွင့်ကိုင်း ရှည်သည်။
ပွင့်ဖတ် အုံ ထောင် မတ် သည်။
နတ်တော် ၊ ပြာသို တွင် ပွင့် သည်။
အသီး - အလျား ၃-၄ လက်မ အထိ ရှိ၍ ကောက်နေသည်။
အစေ့ ကျောက်ကပ်ပုံ ဖြစ်သည်။
ပြာသို တပို့တွဲ တွင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အမြစ် ၊ အပွင့် ၊ အစေး ၊ အကိုင်း ၊ အရွက်။
အထူး သဖြင့် မြစ်ချောင်း ကမ်းပါး သောင်ပြင် များ တွင်တွေ့ နိုင်သည်။
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် - မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ မရိုးပင် သည် ချို၍ အနည်းငယ် ခါးသော အရသာ ရှိ၏။
အစေးသည် အနည်းငယ် ငန်၍ ခါး၏ ၊ ပူ၏ ၊ မရိုးပွင့်သည် သုက်ကို ပွားစေ၏ ၊ ကြေပျက် လွယ်၏ ၊ ဝမ်းမီး ကို တောက်စေ၏၊ ဝမ်းသက် စေ၏ ၊ အန်စေ တတ်၏ ၊ ခါး ၏၊ သက်၏ ၊ ချုပ်၏ ၊ ပူ၏ ၊ အားကို ဖြစ်စေ ၍ အသက် ကို ရှည်စေ၏။
thumb|မရိုးပင် အသုံးပြုပုံ အမြစ် မရိုး မြစ်ခေါက်ကို ရေနှင့် ကြိတ်၍ သွားကိုက်သော နေရာတွင်သိပ်ပေးသော် သွားကိုက် ပျောက်၏။
မရိုးမြစ် နှင့် ဝါဂွမ်း မြစ်ကို ဆတူ ကြိတ်၍ အနည်းငယ် မျှ သောက်သော် မြွေဆိပ်များ ကျဆင်း စေ၏။
ကင်းကိုက်သော ဒဏ်ရာပေါ် တွင် မရိုးစေ့ သို့မဟုတ် မရိုးမြစ် ကို ရေနှင့် သွေးလိမ်း လျှင် ကင်းဆိပ် ပျောက်၏။
မရိုးမြစ် ကို ဆင်ခြေ ထောက် ရောဂါ ၊ ထိခိုက် မိ၍ ရောင်ရမ်း သော ဒဏ်ရာတို့ အတွက် ဆေးဖော် စပ် သုံး ၏။
မရိုးမြစ် ကို ကြိတ်၍ မီးဖြင့် နွေးအောင် ပြုပြီး ပေါင် ၊ခြေ သလုံးသား တောင့်တင်း ကိုက်ခဲသော နေရာပေါ် တွင် လိမ်းက ပျောက်၏။
မရိုးမြစ် မှုန့်နှင့် ပျားရည် ရောသောက်က အရေပြား ရောဂါနှင့် အနာကြီး ရောဂါ ပျောက်၏။
မရိုးမြစ် နှင့် မရိုးစေး ကို မျက်စိ ကွင်းဆေး ၊ မျက်စိနာ ပျောက်ဆေး များ အဖြစ် ဖော်စပ် အသုံး ပြု၏။
မရိုးမြစ် ကို ဝက်ရူးနာ ရှူဆေး အဖြစ် အသုံးပြု၏။
အပွင့် ကို ဝက်ရူး နာသောက် ဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် သုံး၏။
အပွင့် မရိုးပွင့် အစိုကို ကြိတ်၍ နွားနို့ နှင့် နေ့စဉ် သောက်သော် ကျောက် တည်ရောဂါ ပျောက်၏။
အပွင့်ကို နှမ်းဆီနှင့် ကြော်စားလျှင် သွေးလုံးပျောက်၏။
မရိုးပွင့် ကို ကာလ ဝမ်းရောဂါ ပျောက်ဆေး အဖြစ် လည်း ဖော်စပ် သုံး၏။
အစေး ဒူးခေါင်း ကိုက်ခဲခြင်း ၊ ကွေးဆန့်၍ မရခြင်း အတွက် မရိုးဆေး နှင့် လိမ်းနယ်ပေး ရ၏။
မရိုးဆေး နှင့် ဆူးဖြူ အခေါက် မှုန့်တို့ကို ရောကြိတ်ပြီး ချက်ဘေး ပတ်လည် နှင့် ဆီးအိမ် ကို လူးပေးပါက ဆီးချုပ်ခြင်း ပျောက်၏။
မရိုးစေးကို နနွင်းနှင့် သွေးလိမ်း က မျက်နှာ ရှိ တင်းတိပ် များပျောက်၏။
မရိုးစေး နှင့် သနပ်ထော် စေး ခပ်ပျစ်ပျစ် သွေးလိမ်းက ကျပ်ဖူးနှင့် အခြား အဖုအပိမ့် များ ပိန်၍ ပျောက်၏။
မရိုးစေး နှင့် ရှိန်းခို သွေး၍ စုတ်ဖြင့် ထိုးပေးက မခံ မရပ် နိုင်အောင် ကိုက်ခဲ နာကျင်ခြင်း ပျောက်၏။
အကိုင်း မရိုးကိုင်း ကို အတွင်း လိပ်ခေါင်း ပျောက်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြု ၏။
မရိုးကိုင်း ခြောက် ကို မီးရှို့၍ အခိုးကို နှာခေါင်း ဖြင့် ရှူပေးပါက ခေါင်းကိုက် ၊ အကြော တက်ရောဂါ ပျောက်၏။
အရွက် မရိုးရွက် ရင့်ကို ထောပတ် နှင့် သုတ်၍ မီးကင် ပြီး အရည်ညှစ်ကာ နားတွင် ထည့်သော် နားနာ ၊ နားကိုက် ပျောက်၏။
မရိုးရွက် ကြိတ်ညှစ် ရည်ကို ဆား အနည်းငယ် ထည့်သောက်သော် သလိပ်နာ ၊ ပန်းနာ ၊ ဝမ်းဗိုက်နာ ၊ ဝမ်းရောင်နာ များ ပျောက်၏။
မရိုးရွက် ကို သူငယ်နာ အဆုတ် ရောင်ရောဂါ ၊ ဝမ်းရောဂါ ၊ ဝမ်းရောင် ၊ ဝမ်းကြောတင်းခြင်း ရောဂါ များ အတွက် ဆေးဖော်စပ် သုံး၏။
သွက်ချာ ပါဒ လေငန်း ၊ အဆစ် ရောင် ရောဂါ လိမ်းဆေး တွင် မရိုးရွက် ကို ထည့်သွင်း ဖော်စပ် သုံး၏။
thumb|ဆီမီးတောက်ပင် တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင်နွယ်မျိုးဖြစ်၏။