kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်သူတို့ လိုက်နာရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသည့် ဥပဒေများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်ကို ဖော်ပြရလျှင်ကား မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တစ်ကွ ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ အတွင်းရှိ တိုင်းပြည်အသီးအသီးတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို လမ်း၏ လက်ဝဲဘက်မှ မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်၍၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် အချို့သော နိုင်ငံများတွင်မူ လမ်း၏ လင်္ကျာဖက်မှ မောင်းနှင်ရန် သတ်မှတ်ထားပေသည်။
ထိုကြောင့်ပင် မော်တော်ယာဉ်တွင် အရေးကြီးသည့်ဖက်၌ စတီယာရင်လက်ကိုင်ဘီးကိုထားရန် လိုအပ်သည့်အတိုင်း ဗြိတိသျှ လုပ်မော်တော်ယာဉ်များတွင် စတီယာရင် ဘီးကို လင်္ကျာဖက်၌ တပ်ထား၍ အမေရိကန်လုပ်မော်တော်ယာဉ်များတွင် လက်ဝဲဘက် ၌ တပ်ထားလေ့ ရှိကြသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဘီးတပ်ယာဉ်။
မော်မန်(ဝါ) လက်တာဒေးစိန့်ဟူသည်ကား ခရစ် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပေါ်ပေါက်သော လက်တာဒေးစိန့်တို့၏ ယေရှုခရစ်အသင်းတော်ဂိုဏ်းဝင်အား ပြောင်းလှောင်သမုတ်သည့် အမည်ဖြစ်၏။
ယင်းတို့သည် သမ္မာကျမ်းစာအပြင် မော်မန်ကျမ်းကို လိုက်နာသည့်အတွက် ကြောင့် မော်မန်များဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။
မော်မန်ဂိုဏ်းကို စတင် တည်ထောင်သူမှာ ဂျိုးဇက် စမစ်ဖြစ်၏။
ဂျိုးဇက်စမစ်သည် ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဗားမန့်မြို့၌ မွေးဖွား၏။
စမစ်အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်က သူ့အားထာဝရ ဘုရားသခင်၊ သာတော်နှင့် ဝိညာဉ်တာ်တို့သည် လာရောက်၍ အရိပ်အယောင် ကိုယ်တော်ထင်ပြသည်ဟုဆို၏။
ထိုအခါ စမစ်က မိမိသည် မည်သည့်အသင်းတော်ကို ဝင်ရောက် ကိုးကွယ်ရမည့်အကြောင်း မေးမြန်းလျှောက်သည်တွင် ခရစ်ယန် အယူဝါဒသည် မူရင်းအတိုင်း မဟုတ်တော့ဘဲ သွေဖည် တိမ်းစောင်း နေပြီဖြစ်၍ မည်သည့် အသင်းတော်ကိုမျှ မဝင် ဘဲ အသင်းတော်သစ် တစ်ခုထူထောင်ရန် ဩဝါဒပေးခဲ့သည် ဆို၏။
၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုသို့ မြင်တွေ့ရပြီးနောက် ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် မိုရိုနီခေါ် ကောင်းကင်တမန်သည် တစ်ဖန် ကိုယ်ယောင်ထင်ပြပြီးလျှင် နယူးယော့နယ်ပယ် မိုင်ရာရွာနှင့် ၄ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော ကျူမိုရာတောင်ကုန်းတွင် ရှေးအမေရိကန် သူဟောင်းတို့၏ သမိုင်းစာအုပ် မြု|ပ်နှံထားရှိကြောင်း ပြောကြား လေရာ၊ စမစ်သည် နောက်တစ်နေ့တွင် သွားရောက်ကြည့်ရှု၍ တွေ့ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၇ ခုနှစ်ရောက်မှ ယူခွင့်ရသည်ဆို၏။
ထို (ရွှေပေလွှာများ) သမိုင်းစာအုပ်တွင် ထူးဆန်းသော အက္ခရာ များပါသည်ကို လူ ၁၁ ယောက်တွေ့ရှိကြောင်း အထောက်အထား ရှိ၏။
ယင်းသို့ ရေးသားထားသည်ကို ဂျိုးဇက်စမစ်က ဘာသာ ပြန်၍ မော်မန်ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သည်။
ထိုနောက်ရွှေပေလွှာကို ကောင်းကင်တမန် မိုရိုနီအား ပြန်လည်ပေးအပ်ရလေ၏။
စမစ် သည် သူ၏ သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဤသို့ အရိပ်အယောင် များကို မြင်လျက် မော်မန်တို့ လိုက်နာရန် အဆုံးအမများကို လက်ခံရရှိ၏။
၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဂျိုးဇက်စမစ်သည် အပေါင်းပါ ၆ ယောက်နှင့် အတူ နယူးယော့ နယ် ဖေးယက်မြို့တွင် လက်တာဒေးစိန်၏ ယေရှုခရစ် အသင်းတော်ကို တည်ထောင်လေသည်။
မော်မန်တို့သည် အမေရကန်ပြည်ထောင်စု၊ လက်တင်အမေရိကန်၊ ဥရောပတိုက်၊ ဩစတြေးလီးယား၊ နယူးဇီလန်အစရှိသော ဒေသများသို့ အနှံ့ အပြားသာသနာပြုထွက်၏။
ယခုအခါအသင်းဝင် တစ်သန်း ကျော်ရှိ၏။
ဂိုဏ်းကွဲများလည်း ရှိ၏။
မော်မန် အများဆုံး ပါဝင်သော ဂိုဏ်းမှာ လက်တာဒေးစိန့်၏ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထား သော အသင်းတော် ဖြစ်သည်။
မော်မန်တို့သည် အခါအားလျော်စွာ ဂျိုးဇက်စမစ်နှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ဘုရားသခင်က လာရောက်ကိုယ်ရောင်ပြ၍ မြွက်ကြားသော ဩဝါဒများကို လက်ခံလိုက်နာကြ၏။
အစ ပထမတွင် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူများပြား၏။
မော်မန်တို့သည် ဘုရားသခင်ကို ကြည်ညိုသဒ္ဓါရှိမှု၊ အမှားကိုနောင်တရမှုနှင့် ခမည်းတော်၊ သားတော်၊ ဝိညာဉ်တော်တည်းဟူသည် ရေတွင်နှစ်ခြင်းဖြင့် ဗတ္တိဇံမင်္ဂလာပြုလုပ်သည့်အပြင် ဝိညာဏ်တော်အတွက် ဦးခေါင်းပခုံးနှစ်ဖက် ရင်ပတ်စသည် တို့ကို တို့ထိကာ လက်ဝါးကပ်တိုင်သဏ္ဌာန် ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်၊ သမ္မာကျမ်းစာအပြင်၊ မော်မန်ကျမ်း၊ မော်မန် ဂိုဏ်းဝါဒနှင့် စည်းမျဉ်းများ အစရှိသည့် ကျမ်းစာများကိုလည်း လေ့လာကြသည်။
အသက်ရှင်သူက သေသူကို ရည်မှန်း၍ ဘုရားကျောင်းတွင် ရေနှစ်မင်္ဂလာပြုခြင်းဖြင့် သေသူသည် ကောင်းရာသုဂတိသို့ လားနိုင်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်သည်။
ထို့ပြင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအတွင်း လက်ထပ်သူတို့မှာ ထာဝစဉ်တည်၍၊ မွေးဖွားသော သားသမီးများလည်း တရားဝင်သည်ဟုဆို၏။
ယင်းသို့မဟုတ်ဘဲ မွေးဖွားသော သားသမီးများကိုမူ မွေးစားခြင်းဖြင့် ထူးခြားစွာယုံကြည်ကြ လေသည်။
ယင်းသို့သော ဘာသာရေး အခမ်းအနားများကို ဘုရားကျောင်းတွင်သာ ပြုလုပ်သဖြင့် မော်မန်တို့၏ ဘုရားကျောင်း (၈)ကျောင်းသို့ လူတကာဝင်ခွင့် မပြုချေ။
သို့သော် အခြားသော စည်းဝေးခန်းနှင့် အပန်းဖြေ ခန်းမ စသည်တို့ တွင်မူ လူမျိုးဘာသာမရွေး ဝင်ခွင့်ရလေသည်။
လူတစ်ယောက်တည်း မယားအများယူသော စံနစ်မှာ မူလက လိုက်နာလက်ခံသော စည်းမျဉ်းမဟုတ်ဘဲ စမစ်က အရိပ် အယောင်မြင်၍ အမိန့်အရလိုက်နာကျင့်သုံးရသည် ဆို၏။
ဤသို့သော ဝါဒကို လက်ခံကျင့်သုံးသည့်အတွက် အသင်းတော် တွင်း မကျေနပ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာကာ ပုတ်ခတ်ပြောဆိုမှုများ လည်း ဖြစ်ပွားလျက် အကြည်ညို ပျက်လာလေသည်။
စမစ်သည် အသင်းတော်ကို ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ခရစ် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်သည်။
၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် အိုဟိင်းအို နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
အချို့မော်မန်များက မိဇူးရီအနီး အင်ဒီ ပင်းဒင့်သို့ ပြောင်း၏၊ များမကြာမီ မိဇူးရီမှ မော်မန်များအနှင် ခံရ၍ မိဇူးရီနယ်အတွင်း၌ပင်ရှိသော ဖားဝက် (အနောက်စွန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့ရ၏။
အိုဟိုင်းအိုတွင်လည်း အခြေမလှ ဖြစ်လာသောကြောင့် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် စမစ်လည်း အနောက် စွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့၏။
မော်မန်တို့သည် အရပ်နီးချင်းတို့နှင့် အချင်းဖြစ်ပွား၍ ခိုက်ရန်ဖြစ်သည်။
စမစ်အဖမ်းခံရ၍ မိဇူးရီမှ မော်မန်များလည်း အနှင်ခံရသဖြင့် အီလီနွိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ကြ ရကာ နော်ဗူးမြို့ကို တည်ကြသည်။
လအနည်းငယ်ကြာလျှင် စမစ်တို့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သဖြင့် နော်ဗူးရှိ အခြား မော်မန်တို့နှင့်ပေါင်းစည်းကြသည်။
နော်ဗူးတွင် ကြီးပွားလာ၏။
နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် များ၏ မြေ|ာက်စားခြင်းကိုခံရ၏။
၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အရပ်နီးချင်းများက မော်မန်တို့ဩဇာရှိနေသည် ကို မနာလိုသောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ မော်မန်အသင်းတော်တွင်း မှာလည်း လူတစ်ယောက်တည်း မယားအများယူသော ဝါဒကို မနှစ်မြို့မကျေနပ်သဖြင့် အတွင်းဆူနေသောကြောင့် တစ်ကြောင်း အဆုံးတွင် စမစ်နှင့် သူ၏ညီ အသတ်ခံရလေသည်။
စမစ် အသတ်ခံရပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် အသင်းတော်တွင်းမှ ဂိုဏ်းငယ်များခွဲထွက်၏။
အသင်းတော်ကို ဗရစ်ဂမ်ယန်းက စမစ်နောက်ဆက်လက်၍ခေါင်းဆောင်သည်။
ဆက်လက်၍ မနေနိုင်တော့သည့်အဆုံးတွင် ဗရစ်ဂမ်ယန်းအမှူးပြုသော မော်မန်တို့သည် အမေရိကတိုက် အနောက်ဘက် အစွန် အဖျားတွင် ရှိ၍ မိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ ခန့်ကွာဝေးသော အရပ်ဖြစ်သည့် ဆားငန်အိုင်ကြီးသို့ လူအုပ်နှင့် ပြောင်းရွှေ့၏။
၁၈၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယောက်ျား ၁၄၃ ယောက်၊ မိန်းမ ၃ ယောက်နှင့် ကလေး ၂ ယောက် အပါအဝင် မော်မန်တို့သည် ဆော့လိတ်စီတီမြို့သို့တည်ထောင်ခဲ့၏။
ယခုအခါ အမေရကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ယူးတားပြည်နယ် ဟု တွင်သော ဒေသတွင်းရှိ ဆော့လိတ်စီတီမြို့ကြီးသည် မော်မန် တို့၏ ဌာနချုပ်တည်ရာ ဒေသဖြစ်၏။
အစပထမမြို့တည်စက မော်မန်တို့သည် ကန္တာရတွင်း၌ ပြုစုရသည်ဖြစ်၍ အခက်အခဲ များစွာတွေ့သော်လည်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများကို တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးအောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အခက်အခဲများကို ကျော်လွန်စေ၏။
၁၈၉ဝ ပြည်နှစ်တွင် လူတစ်ယောက်တည်း မယားအများ ယူခြင်းဝါဒကို ပယ်ဖျက်လိုက်သောအခါ ရှေးက အချင်းချင်း သံသယပွားခဲ့သော အသင်းတော်နှင့် အစိုးရတို့သည် နားလည်မှုရှိလာကြကာ ယူးတားသည်ပြည်နယ်အဖြစ် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရ၏။
၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဂျွန် ဝီလျံ ယက်ထော (မော်မန်(ခေါ်) လက်တာဒေးစိန့်ယေရှုခရစ်အသင်းတော်ဂိုဏ်းဝင်) ကြောင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ထပ်မံ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ဆယ့်ရှစ်လ ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို စာနာသနားကြပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပေါ်အမှုလုပ်ကြံ စွဲဆိုထားချက်သည် ၂၀၁၀ တွင် ပြုလုပ်မည့်ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျော်လွန်ရန်အတွက် သူမအားထိန်းသိမ်းထားခြင်းကို ရှည်ကြာအောင် နည်းပရိယာယ် သုံးထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောဆို ကြသည်။
ယခုအခါ ယူတားပြည်နယ်တွင် မော်မန် ၅ သိန်းမျှ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဂိုဏ်းများ။
မော်ရစ်ရှပ်ကျွန်း မော်ရစ်ရှပ်ကျွန်းသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ဗြိတိသျှပိုင် ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်၏။
အလျား ၃၉ မိုင်၊ အနံ ၂၉ မိုင်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၇၂ဝ ကျယ်ဝန်းသည်။
မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းနှင့် မိုင် ၅ဝဝ ခန့် ကွာဝေး၏။
သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံ လျက်ရှိသော ထိုကျွန်းသည် တောင်ထူထပ်သည်။
အမြင့်ဆုံး တောင်သည် ပေ ၃,ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။
ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် မြေဩဇာကောင်းသဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
မော်ရစ်ရှပ် ကျွန်း၏ မြို့တော်မှာ ပို့လူဝီဖြစ်၍ တစ်ခုတည်းသော ဆိပ်ကမ်း မြို့လည်းဖြစ်သဖြင့်အချက်အချာ ဌာနဖြစ်သည်။
တောင်ကြား ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် ငှက်ပျော၊ နာနတ်၊ ရှောက်၊ စထရော်ဗယ်ရီ၊ သရက် အစရှိသဖြင့် အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သော သီပင်များနှင့် အထူးသဖြင့် ကြံပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။
ထိုကြောင့် သကြားသည် ထိုကျွန်း၏ အဓိက ထွက်ကုန်ပင် ဖြစ်၏။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မီးရထား လမ်းများနှင့် ကုန်းလမ်းများရှိသည်။
မောရစ်ရှပ်ကျွန်းတွင် နေထိုင်သူတို့သည် များသောအားဖြင့် အိန္ဒိယတိုင်းသားများ ဖြစ်၏။
၃ ပုံ ၁ ပုံ လျော့လျော့သာ လျှင် ဥရောပတိုက်သားများ ဖြစ်၏။
လူဦးရေမှာ ၄၄၂,ဝဝဝ ယောက်ခန့် ဖြစ်သည်။
မောရစ်ရှပ်ကျွန်းကို ခရစ် ၁၅ဝ၅ ခုနှစ်က ပေါ်တူဂီ လူမျိုတို့ စတင်တွေ့ရှိသည်။
နောင်သော် ထိုကျွန်းကို စွန့်လွှတ် သွားသည်။
၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဒပ်ချလူမျိုးတို့ လာရောက် နေထိုင်ကြပြီးလျှင် သူတို့၏ မင်းသားဖြစ်သော နက်တော မင်းသား မောရစ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မော်ရစ်ရှပ်ကျွန်းဟု အမည်ပေးသည်။
ဒပ်ချ လူမျိုးတို့သည် ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုကျွန်းမှ ဖယ်ခွာသါားပြီးသည့်နောက် ၅ နှစ်အကြာ ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ရောက်ရှိ၍ အခြေစိုက် နေထိုင်ကြပြန်သည်။
ကျွန်းကိုလည်း ပြင်သစ်ကျွန်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသော 'အိုင်ဒါ ဖရန့်' ဟု အမည်ပြောင်းလိုက်သည်။
၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့လက်မှ ဗြိတိသျှတို့လက်သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ။
မော်လတာကျွန်း မော်လတာကျွန်းသည် မြေထဲပင်လယ်ထဲတွင် တည်ရှိ၍ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ ကျွန်းငယ်ဖြစ်သည်။
ဂိုဇာ၊ ကိုမီနိုနှင့် အခြားကျွန်းကလေး ၂ ကျွန်းတို့သည် အပေါင်းပါ ကျွန်းများ ဖြစ်၏။
မော်လတာကျွန်းသည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ဘဲဥပုံ မကျတကျ ဖြစ်၍ အလျား ၁၇ မိုင်ခွဲ၊ အနံ ၉ မိုင်ရှိကာ ၉၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။
အပေါင်းပါ ကျွန်းငယ်များကိုပါ ထည့်သွင်းလျှင် အကျယ် အဝန်းမှာ ၁၂၂ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၏၊ စစ္စလီကျွန်းနှင့် ၅၈ မိုင်ခန့် ကွာဝေးလျက် အာဖရိကတိုက် မြောက်ဘက်ရှိ အနီးဆုံးကမ်းခြေနှင့် မိုင် ၁၈ဝ ကွာဝေးသည်။
မော်လတာကျွန်းသည် ထုံးကျောက်မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက် တောင်ဘက်မှလွဲလျှင် ကမ်းရိုးသည် အကွေ့အကောက် အဝင်အထွက်များ၏။
တောင်ဘက်တွင်မူ ကမ်းရိုးသည် ဖြောင့်၏။
မော်လတာကျွန်းသည် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း ချက်ကောင်းနေရာတွင် တည်ရှိသဖြင့် အရေးပါအရာရောက် သော ကျွန်းဖြစ်၏။
မော်လတာကျွန်း၏ မြို့တော်မှာ ဗလက် တာမြို့ဖြစ်၏။
ဗလက်တာမြို့သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်၍ မြေထဲပင်လယ်ထဲ၌ သွားလာဝင်ထွက်သော သင်္ဘောများကျောက်မီးသွေးဖြည့်ရာ စခန်းဖြစ်သည်။
ထိုပြင် တဝ မော်လတာကျွန်းသည် မြေထဲပင်လယ်ရှိ ဗြိတိသျှရေတပ်၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်ကာ ဗြိတိသျှတို့ အလွန်အားထားရသော ကျွန်း ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မော်လတာ ကျွန်းသည် ဗြိတိသျှ တို့၏ အရေးပါသော ရေတပ် တပ်စခန်း ဖြစ်ခဲ့၍၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းကလည်း ရန်သူတို့၏ ဗုံးဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံခဲ့ရရာ၊ လေကြောင်းမှ အကြိမ်ပေါင်း မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ။
မော်လိုက်မြို့သည် ချင်းတွင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြစ်လမ်းအတိုင်း ပခုက္ကူမြို့မှ ၂၅၅ မိုင်ကွာဝေးသည်။
သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည့် အလျှောက် သွားရေး လာရေးအတွက် ရေကြောင်းကို အားကိုးရသည်။
မော်လိုက်မြို့သည် ရုံးများနှင့် သင်္ဘောဆိပ်တို့ကြောင့် အချက်အချာဖြစ်သော်လည်း လူနေအိမ်ခြေနည်းပါးသည်။
မော်လိုက်မြို့သည် မြစ်ကမ်းနှင့် ၂ မိုင်ခန့်စီ ဝေးကွာသော တောင်တန်းကလေး၏ အကြားတွင် တည်ရှိသဖြင့် သားငါးပေါ များသော်လည်း ဆန်အထွက်မလောက်သဖြင့် အောက်အရပ်ကို အားထားရသည်။
မော်လိုက်မြို့တွင် မြို့မဈေးနှင့် ဈေးငယ်တစ်ခုရှိသည်။
မော်လိုက်မြို့မှာ ရှေးအခါက အိမ်ခြေများသော ရွာကြီးမျှ သာဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင်မှ ကင်းတပ်မြို့မှ အရေးပိုင်ရုံးကို မော်လိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့သဖြင့် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မော်လိုက်သည် ရှမ်းဘာသာဖြင့် ခေါ်၍ သံထွက်သော တွင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရွှေ၊ ကျောက်မီးသွေး စသည့် ဓာတ်သတ္တုများ ထွက်ရှိရာ နယ်မြေ ဖြစ်သည်။
၎င်းမြို့တည်ရာ ဒေသတွင် ရှေးက မော်လူးရွာ ရှိဖူးသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်က ခန်းပတ်မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရာ စီရင်စုနယ်မြေအတွင်း ပါဝင်သည်။
သီပေါမင်း ပါတော်မူသွားပြီး နောက်ပိုင်း ကာလတွင် မော်လိုက်နယ်မှ ဗြိတိသျှတို့ကို တော်လှန်သည်။
ဗိုလ်လယ်နှင့် ရွှေချိုးဖြူမင်းသားတို့မှာ ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလ ၁၈၈၈ တွင် ချင်းတွင်းနယ်ကို နှစ်ပိုင်းပိုင်း၍ အုပ်ချုပ်ရာ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ရုံးကို ကင်းတပ်၌ ထားရှိသည်။
ထို့နောက် ၁၉၁၆ တွင် မော်လိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်သည်။
၁၉၂၄ တွင် မော်လိုက်မြို့၌ အထက်တန်းကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်သည်။
ထင်ရှားကျော်ကြား ခင်မောင်တိုး (အဆိုတော်) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
မောနေယျအကျင့် (moneyya English-Pali Dictionary by Polwatte Buddhadatta Thera) ဆိုသည်မှာ အလွန်တရာခက်ခဲသော၊ ရဟန်း (သို့) ပညာရှိတို့၏ အကျင့်ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်၊ ဟုတ်စိန် ဖြစ်သည်။
ထိုအကျင့်သည် ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီ ရှိမှသာလျှင် ကျင့်နိုင်သည်။
နောက်ခံအကြောင်း ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခု ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား ဓမ္မစကြာတရားဟောတော်မူပြီးလျှင် လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့၌ ထို ၅ ဦးသော ရဟန်းတို့ကို အနတ္တလက္ခဏာသုတ်ကို ဟောတော်မူရာတွင် ၅ ဦးလုံးပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
လပြည့်ကျော် ၇ရက်နေ့သို့ရောက်သောအခါ ဒေဝိလရသေ့၏ တူဖြစ်သော နာဠကထေရ် ရောက်လာ၍ မောနေယျအကျင့်ကို ဟောကြားတော်မူလေသည်။
နာဠကသည် ဘုရားအလောင်းဖွားစကပင် အရှင်ဒေဝိလ၏ ဆုံးမစကားကြောင့် ဘုရားလောင်းအားရည်မှန်း၍ ကြိုတင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် တစ်ခုသော တောအုပ်ကို မှီ၍နေ၏။
သုံးဆယ့်ငါးနှစ်ပတ်လုံး စင်ကြယ်စွာ အကျင့်ဖြင့်နေသည်တွင် ဘုရားပွင့်ကြောင်းကို နတ်သားတစ်ယောက်ကြားလာ၍ သိသဖြင့် မိဂဒါဝုန်တော်သို့လာပြီးသော် ဘုရားသခင်အား နိဗ္ဗာန်အလျင်အမြန်ရကြောင်း ကောင်းမြတ်သော မောနေယျပဋိပတ်ကို ဟောတော်မူပါဟု လျှောက်၏။
မြတ်စွာဘုရားက ဤမောနေယျအကျင့်သည် ဆည်းပူးအပ်သော ပါရမီ ရှိမှသာလျှင် ကျင့်နိုင်သည်။
ပြုခြင်းငှာ အလွန်ခဲယဉ်းသော အကျင့်ဖြစ်၏ ဟုဆိုကာ ဟောကြားခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် သမာန ဘာဝံကြုဗ္ဗေထ အစရှိသော နှစ်ဆယ့်နှစ်ဂါထာဖြင့် ဟောတော်မူလေသည်။
ရွာ၌ အမျက်ထွက်ငြား ထိပါးသောသူအားလည်းကောင်း၊ ကြည်ညွတ်ရိုကျိုးရှိခိုးလာသော သူအားလည်းကောင်းမုန်းချစ်မဟူ၊ အတူအမျှပြုရာ၏။
စိတ်ဖြင့် ပြစ်မှားခြင်းကို စောင့်ရာ၏၊ ဝမ်းမမြောက်ဘဲ ကျင့်ရာ၏။
ဖြားယောင်းသွေးဆောင်တတ်ကုန်သော မိန်းမတို့ကြောင့် မပျက်စီးစေလင့်။
မေထုန်အကျင့်မှ ရှောင်ကြဉ်ရာ၏။
ကာမဂုဏ် ငါးပါးတို့ကို စွန့်ရာ၏။
ရန်မူတတ်သော သတ္တဝါတို့အား ဆန့်ကျင်မှု မပြုရာ။
ကြင်နာသော သတ္တဝါတို့၌ တပ်မက်ခြင်းမရှိရာပေ။
သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား မိမိကိုယ်ကဲ့သို့ ထပ်တူ ဥပမာကို ပြု၍ မထိပါးရာ၊ မညဉ်းဆဲရာ။
မရသေးသော ပစ္စည်း လေးပါး၌ လိုချင်တပ်မက်သော ဣစ္ဆာကိုလည်းကောင်း၊ ရပြီးသည်ကို မဖိတ်မယို လိုချင်မက်မောသောလောဘကိုလည်းကောင်း ပယ်စွန့်၍၊ ပညာမျက်စိဖြင့် ဆင်ခြင်ရာ၏။
ဝမ်းပြည့်ရုံမျှ အစာအာဟာရကို ပိုင်းခြား၍ စားရာ၏။
အလိုနည်းခြင်း၊ မလျှပ်ပေါ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ရာ၏။
မောနေယျအကျင့်ကို ကျင့်သော ရဟန်းသည် ရွာသို့ဆွမ်းခံဝင်၍ ဆွမ်းစားပြီးလျှင် တောသို့သာလျှင်ရှေးရှူသွားရာ၏။
သစ်ပင်ရင်း၌သာ မလျောင်း မစက် တက်ဝယ်ထိုင်၍သာ ဈာန်တရားတို့ကို ပွားများရာ၏။
နံနက်လင်းသောအခါ ရွာတွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်သောကျင့်ဝတ်ကို ပြုရာ၏။
ဆွမ်းခံဝင်သောအခါ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်း၍ သွားရာ၏။
အိမ်၌ ဆွမ်းစားပင့်ခေါ်ခြင်းကို မနှစ်သက်ရာ။
ရွာတွင်း၌ ဒါယကာတို့နှင့် ရောနှော၍ မနေအပ်ပေ။
စကားကို ပြတ်ပြတ် ပြောရာ၏။
အစားအဝတ် ရှာခြင်းနှင့် စပ်သော ပရိယာယ်အရိပ်နိမိတ်စကားကိုမျှ မဆိုရာ။
စိုးစဉ်မျှသော ဝတ္ထုကို ရသည်ဖြစ်စေ၊ မရသည်ဖြစ်စေ မည်သို့မျှဖောက်ပြန်ခြင်း မရှိဘဲ သစ်ပင်ကဲ့သို့ လျစ်လျူပြုရာ၏။
သပိတ်ကိုပိုက်၍ သွားသည်ရှိသော် အ နေဘိသကဲ့သို့ ပြုရာ၏။
အနည်းငယ်မျှ လှူခြင်းကို မရှုတ်ချရာ၊ လှူသောသူကို မထေမဲ့မြင်မပြုရာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
တဠကလည်း ဘုရားဆုံးမသော ဩဝါဒအတိုင်းမှတ်နာ၍ အားထုတ်ကျင့်ကြံသဖြင့် ၇ လတိုင်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ် ကိုရပြီးနောက်တစ်ခုသောရွှေတောင်ကို မှီလျက် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေသည်။
ဘုရားတစ်ဆူတစ်ဆူ မောနေယျ ကျင့်သူတစ်ယောက်သာ ရှိမြဲ ဖြစ်၏။
ဤနာဠကကား ဥက္ကဋ္ဌ်ကျင့်သောကြောင့် ကျင့်သည့်နေ့မှ၇ လ သာ အသက်ရှည်သည်။
မဇ္ဈုံကျင့်သော် ၇ နှစ်၊ မုဒုံကျင့်သော် ၁၂ နှစ် အသက်ရှည်သည်။
မောရှေ (Moses) သည် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ သည် ဘီစီ ၁၃ ရာစု ကပေါ်ထွန်းခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဟီဘရူး(ဂျူးလူမျိုး)တို့အတွက်သာမက ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင်လည်း မိုးဇက်သည် တမန်တော်အဖြစ် ဆက်လက်ပါဝင်ပြီး နောင်တွင် မိုဟာမက်က ဆက်လက်ပြီး အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
သဘောမှာ နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်သုံးရာကျော်ကာလတိုင် အယူဘာသာ အမျိုးမျိုးမှ ပူဇော်သမှုကို ခံရသူလည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာပြန် သမ္မာကျမ်းတွင် မိုးဇက်ကို ဆရာယုဒသန်က မောရှေ ဟု ခေါ်သည်။
မိုးဇက်သည် ဟေဗြဲလူမျိုးဖြစ်၍ လောကီလောကုတ္တရာနှင့် စပ်လျဉ်းသော တရားဓမ္မတို့ကို ပြတောင်သူ၊ ထို့ပြင် ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့၏ လွတ်မြောက်ရေးကို ခေါင်းဆောင် လျက် တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်စေရန် စည်းလုံးပေးသူ ဖြစ်၏။
မိုးဇက်သည် လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်နှင့် နှစ်လီနှစ်ဝ ပြည့်စုံသဖြင့် သူ့အား စံပြုအပ်သောတမန်တော်အဖြစ် နောင်လာနောက်သားတို့ ကိုးကွယ်ကြည်ညိုကြပေသည်။
နာမည်အသုံးပြုပုံ +နာမည်ခေတ်ပေါ်ဆရာယုဒသန်ပြန် သမ္မာကျမ်းစာ (၁၈၃၅) Mosesမိုးဇက်မောရှေIsraelအစ္စရေးဣသရေလPharoahဖာရိုဖာရောEgyptအီဂျစ်ပြည်အဲဂုတ္တုပြည်Mount Sinaiဆိုင်းနိုင်တောင်သိနတောင် အချိန်ကာလ မည်သည့်အချိန်က မိုးဇက် မွေးဖွားပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို အတိအကျ မသိရသော်လည်း ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၁,၂ဝဝ နှင့် ၁,၄ဝဝ ကြားခန့်ကဟု ယူဆရလေသည်။
ဘဝအကြောင်း မိုးဇက်သည် အီဂျစ် (အဲဂုတ္တု) ပြည်တွင်မွေးဖွားသည်။
ထိုစဉ်အခါက အီဂျစ်ပြည်ကိုအစိုးရသော ဖာရို(ဖာရော) ဘုရင်သည် လွန်စွာရက်စက်ကြမ်းကြုတ်၏။
မိမိပြည်တွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသော ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့ကို ကျွန်များကဲ့သို့ထားရှိရုံမက ဟဲဗြဲလူမျိုးဦးရေ တိုးပွားလာမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ပြည်တွင်းရှိ ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့တွင် မွေးဖွားသည့် သားယောက်ျားဟူသမျှကို သတ်ပစ်ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ပြန်ထား၏။
ထိုကြောင့် မိုးဇက်ကို မွေးဖွားသောအခါ သူ၏ မိခင်သည် သားငယ်ကို သတ်မပစ်ရက်သဖြင့် လ အနည်းငယ်မျှ ဝှက်ထားပြီးနောက် လုံခြုံသော ခြင်းကလေးတစ်ခုတွင်ထည့်ကာ ကမ်းစပ်အနီး ကျူပင်များ အကြားတွင် ပစ်ထား၏။
ဖာရိုဘုရင်၏ သမီးတော်သည် ကမ်းစပ်သို့ ရေချိုးဆင်းလာစဉ် မိုးဇက်သတို့သားငယ်ကို တွေ့ရှိ၍ ယူဆောင်သွားပြီးလျှင် မိမိ၏ သားအရင်းသဖွယ် မွေးမြူခဲ့၏။
မိုးဇက်သည် ဖာရိုဘုရင်၏ နန်းတော်ထဲတွင်ကြီးပြင်းလာ၏။
မိုးဇက်သည် ပင်ကိုအားဖြင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့သူဖြစ်၏။
ထိုစဉ်အခါက အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့ကို ကျွန် သားပေါက်သဖွယ် သဘောထားလျက် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်၏။
မိုးဇက်သည် အရွယ်ရောက်ပြီးသည်နောက် တစ်နေ့သ၌ ဟဲဗြဲ လူမျိုးတစ်ဦးကို အီဂျစ်လူမျိုးတစ်ဦးက ရိုက်ပုတ်ညှဉ်းဆဲနေ သည်ကို မြင်လတ်သော် ထိုအီဂျစ်လူမျိုးကို သတ်ဖြတ်ပြီးလျှင် အာရေဗျပြည်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် သွားရ၏။
အာရေဗျ သို့ ရောက်သောအခါ မိဒျန်တွင် သိုးများ ဆိတ်များကို စောင့်ထိန်းရင်း နေထိုင်လေသည်။
တစ်နေ့သောအခါတွင် မိုးဇက်သည် ချုံဖုတ်တစ်ခု မီးလောင်နေသည်ကို မြင်၏။
မီးလောင်သည်ဆိုသော်လည်း ချုံဖုတ်သည် မီးကျွမ်း၍ မသွားပေ။
ထိုကြောင့် မိုးဇက်သည် အနီးသို့သွားရောက်သောအခါ အလွန်ထူးဆန်းသော အသံတစ်ခု ပေါ်လာ၏။
ယင်းမှာ မိုးဇက်အား အီဂျစ်ပြည်သို့ ပြန်လည်သွား ရောက်ကာ မိမိ၏ လူမျိုးကို ကျွန်တွင်းမှ လွတ်ကင်းအောင် ခေါင်းဆောင်ရန် အမိန့်ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် မိုးဇက်သည် အီဂျစ်ပြည်သို့ ပြန်လည်သွားရောက်ကာ ဖာရိုဘုရင်ကို ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့အား အီဂျစ်ပြည်မှ ထွက်ခွာခွင့်ပြုရန် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် တောင်းပန်သော်လည်း မရဘဲရှိ၏။
ထိုကြောင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့ ဒဏ် ၁ဝ ပါးသင့်သည် ဆို၏။
နောက်ဆုံး၌ အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ သားဦးများ အသတ်ခံကြရသဖြင့် ဖာရိုဘုရင် သည် ဟဲဗြဲတို့အား အီဂျစ်ပြည်မှ ထွက်ခွာခွင့်ပြုလေသည်။
သို့ရာတွင် ဟဲဗြဲတို့ ထွက်ခွာလာကြသောအခါ ဖာရိုသည် မိမိ စစ်တပ်ဖြင့် ဟဲဗြဲတို့နောက်သို့ လိုက်ပြန်၏။
ပင်လယ်နီ ကမ်းခြေသို့ရောက်လျှင် ပင်လယ်နီ၏ ရေပြင်သည် ဖြာထွက် သွားကာ ဟဲဗြဲများအတွက် လမ်းခင်းပေးလျက် အီဂျစ်တို့က ဟဲဗြဲတို့နောက် လိုက်သည်တွင် ရေသည် အီဂျစ်တို့အပေါ် လွှမ်းသဖြင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့ သေကြေကြရ၏။
မိုးဇက်သည် ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့ကို ကေနန်(ခါနန်) သို့ ခေါ်ဆောင်သွားရန် ယေဟောဝါဘုရား၏ ညွှန်ကြားခံရသည့် အလျောက်ဟဲဗြဲတို့ကို စည်းရုံး၍ခေါ်ဆောင်သွား၏။
ပင်လယ်နီ ၏ ဟိုမှာဘက် သဲကန္တာရလွင်ပြင်ကြီးတွင် စုရုံးနေထိုင်ကြ၏။
တစ်နေ့သော် မိုးဇက်သည် ဆိုင်းနိုင်းတောင် (သိနတောင်)သို့ ရောက်သောအခါ လျှပ်စစ် လျှပ်နွယ်တို့သည် တောင်တစ်ခုလုံး ကို ပတ်သန်း၍ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် လက်နေလျက် ကမ္ဘာကို တုန်လှုပ်စေလောက်အောင် မိုးသံလည်း ထစ်ချုန်းလေ၏။
မြေ ငလျင်လည်း အသံကြီးမြည်ဟည်း၍လှုပ်၏။
ဤသည်တို့ကြား မှ ဘုရားသခင်သည် ကိုယ်တော်ရောင်ထင်၍ ပြပြီးသကာလ မိုးဇက်အား တောင်ထိပ်သို့လာရန် မိန့်တော်မူလေ၏။
မိုးဇက်လည်း မိန့်တော်မူသည့်အတိုင်း သွားရောက်သည်တွင် ဘုရားသခင်က မိုးဇက်အား ကျောက်ပြားကြီးများကို ပေးတော်မူ၏။
ယင်းကျောက်ပြားများပေါ်၌ အက္ခရာတင်ထားသော ပညတ်တော် ၁ဝ ပါး ပါရှိ၏။
မိုးဇက်သည် ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့ကို နှစ်ပေါင်း ၄ဝပတ်လုံး လွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ ပြောင်း၍ နေထိုင်စေသည်။
သို့သော် ဘုရားသခင်က ပေးမည် ဟု ကတိပြုထားသောဒေသတွင် သူ၏ငယ်သားတပည့်များ ကောင်းစွာအခြေတည် နေထိုင်သည်ကို မိုးဇက် တွေ့မသွားရှာပေ။
အသက် ၁၂ဝ အရွယ်တွင် နီဗိုခေါ်တောင်ထိပ်ပေါ်မှ ကတိရထားသည့်နယ်မြေဖြစ်သော ကေနန်တည်ရာကို ကြည့်ရင်းပင် သေဆုံးသွားလေသည်။
သွန်သင်ချက်များနှင့် အမွေအနှစ် မောရှေအားအမှန်ချီးမွမ်းရန် အချက်များရှိသည်ကို မမေ့အပ်ပေ။
၎င်းတို့မှာ အမျိုးသားရေးခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် ဟီးဘရူး(ဂျူး)လူမျိုးတို့ကို လွတ်မြောက်ရန် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာဦးကျမ်း၊ထွက်မြောက်ရာကျမ်း၊ဝတ်ပြုရာကျမ်း၊တောလည်ရာကျမ်း၊တရားဟောရာကျမ်း ဆိုသည့်ရှေးဦးကျမ်းငါးကျမ်းကို ရေးသားသူအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ထိုအထဲတွင် ဂျူးတို့လိုက်နာရန် မောရှေကိုဒဥပဒေ(Code of Mosess) နှင့် ပညတ်တော်ဆယ်ချက် တို့ပါဝင်သည်။
ထို့ပြင်နောက်ဆုံးအချက်အနေဖြင့် တစ်ဆူတည်းသောဘုရားဝါဒ (သို့) ထာ၀ရဘုရားဝါဒကို ဂျူးလူမျိုးများအပေါ်တွင် တည်အောင်စွမ်းဆောင်လမ်းပြခဲ့သည်။
အချို့က ထိုဝါဒကို စတင်ဖော်ထုတ်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း သမ္မာကျမ်းစာတွင် အတိအလင်းဖော်ပြထားသည်မှာ အာဗြဟံသာလျှင် ထိုအယူဝါဒကို ဖော်ထုတ်တင်ပြသူဖြစ်သည်။
ယင်းပညတ်တော် ၁ဝ ပါးတို့သည် ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့၏ လောကီလောကုတ္တရာ ကျင့်ထုံးများ၏ အခြေခံ တရားများဖြစ်၏။
ထို့ပြင်တဝလည်း ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်း မွန်ရေး အခြေခံသဘောတရားများဖြစ်ကာ ဟဲဗြဲလူမျိုးတို့အပေါ် သာ မဟုတ်ဘဲ၊ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တစ်ပါးသော မျိုးခြားတို့ကို လည်း မကောင်းမြစ်ထာ ကောင်းရာညွှန်လတ်သည့် လောက နီတိလမ်းညွှန်သဖွယ်လည်းဖြစ်၍ များစွာသော ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာ သားတို့ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲစေရာ၌ အရေးပါခဲ့ပေသည်။
သူ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို လက်ခံ၍ သူ၏ ဩဝါဒများကို လိုက်နာခဲ့သောငယ်သားတို့သည် မိုးဇက် ကွယ်လွန်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင်မှ တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ရောက်အောင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့၍ တရားဓမ္မအလင်းရောင်ကို ကမ္ဘာသို့ ထုတ်ဆောင် ပေးနိုင်ခဲ့ပေသည်။
မိုးဇက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အံ့ဖွယ်သူရဲ အခြင်းအရာတို့သည် သမ္မာကျမ်းတွင် ဖော်ပြပါရှိလေသည် သမိုင်းအမြင်များနှင့် ငြင်းခုံမှုများ အချို့က မောရှေဆိုသည့်အမည်မှာ ဟီးဘရူး(ဂျူး) နာမည်မဟုတ်၊ အီဂျစ်နာမည်သာဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာကလေး၊လူကလေး ဖြစ်သည်။
ထိုအသုံးအနှုံးကို အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များ၏ ဘွဲ့များတွင်လည်း ထည့်သွင်းသုံးစွဲတတ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
အချို့ သမိုင်းပညာရှင်များကလည်း မောရှေဘဝဇာတ်ကြောင်းမှာ အလွန်ပင် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် ပုံပြင်များသဖွယ်ဖြစ်နေသည်၊အချို့ဇာတ်ကြောင်းအဖြစ်အပျက်များမှာ အခြားနေရာဒေသများတွင် အခြားသောပုံစံကွဲများဖြင့် တွေ့ရသည်ဟုဆိုကာ ယုံကြည်ခြင်းလျော့ရဲကြသည်။
ထို့ပြင် ချုံပုပ်မှ မီးလောင်ခြင်း၊တောင်ဝှေးမှမြွေဖြစ်ခြင်းအစရှိသည့် သဘာ၀လွန်ဖြစ်ရပ်များကိုလည်း စောဒကတက်လိုကြသည်။
ထိုမှသာမက အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ်မောရှေအနေဖြင့် ဂျူးလူမျိုးများကို နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်ကြာ လွတ်မြှောက်ရေးခရီးကို မည်သို့စတင်ဦးဆောင်သည်ကိုလည်း အတော်ပင်သံသယရှိကြသေးသည်။
သို့ဖြင့် ဘာသာရေးနှင့် သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှန် တို့ကြားအငြင်းပွားမှုများတွင် မောရှေဘဝဇာတ်ကြောင်းမှာလည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်နေစဲဖြစ်ရသည်။
မောလျဲ၏ ပုံတူပန်းချီကားတစ်ခု မောလျဲ (Molière) (ဇန္နဝါရီ ၁၅၊ ၁၆၂၂-ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၊ ၁၆၇၃)သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာ ဖြစ်၏။
အမည်ရင်းမှာ Jean-Baptiste Poquelin ဖြစ်သည်။
() အထူးသဖြင့် ဟာသပြဇာတ်များ ရေးရာတွင် ပြောင်မြောက်သည်။
မောလျဲဟူသည်မှာ ကလောင်အမည်ဖြစ်၍ စာဆို၏အမည်ရင်းကား ဂျီအင်းဗက်ပတစ် ပေါ့ကလင်ဖြစ်၏။
မောလျဲသည် ၁၆၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပါရီမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
သူ၏ ဖခင်မှာ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ဖြစ်ကာ နန်းတွင်းသုံး ပရိဘောဂကို ဆက်သွင်းရန် ဘုရင်က ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောကြောင့် တော်သုံး ပရိဘောဂလုပ်ငန်းရှင်လည်းဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဂျက်ဇူးအစ်ကောလိပ်ကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့၏။
ဂရိပညာရှင်တို့၏ သဘာဝတ္တဗေဒများကို သင်ယူ လေ့လာဘူးသည်။
ထို့ပြင် ဥပဒေပညာကိုလည်း သင်ယူခဲ့သည်။
သို့သော် မောလျဲသည် မိမိသင်ယူသော ဥပဒေပညာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဖခင်၏ လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ပရိယေသနဝမ်းရေးကို မရှာမှီးဘဲ၊ အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ် ၁၆၄၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဒလင်းဗေးဇား ဆွေမျိုးစု၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်ပြီးသကာလ သူ၏ ဘဝသက်တမ်း တစ်လျှောက်လုံးတွင် ပြဇာတ်များကိုရေး၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ပါဝင်ကပြခဲ့ရာ၊ ကွယ်လွန်သည့်အခါတွင်လည်း ပြဇာတ်အပြီး နာရီဝက် အတွင်းပင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဖြစ်သောကြောင့် ပြဇာတ် လောကတွင်သာ ကျင်လည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ပြဇာတ်လောကတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန်မှစ၍ပင် မောလျဲဟူသော အမည်ကိုယူကာ ယခုတိုင် ထိုအမည်ဖြင့်ထင်ရှားသည်။
ပြဇာတ်လောကတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ၂ နှစ် အတွင်း၌ မောလျဲအဖို့ အခြေမလှခဲ့သေးပေ။
ပါရီမြို့တွင် အခက်အခဲများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရ၏။
ထိုနောက် မောလျဲတို့ လူစုသည် နယ်များသို့ လှည့်လည်ကပြသောအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကပြခဲ့၏။
နောင်သော် မောလျဲသည် ထိုအဖွဲ့၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။
မောလျဲသည် ၁၃ နှစ်မျှ ဤသို့လှည့်လည်ကပြခဲ့ရာတွင် ဗဟုသုတများစွာ ရရှိခဲ့၏။
သူတို့၏ အဖွဲ့သည် ပါရီမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ၍ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ ရှေ့တော်မှောက်၌ ကပြအသုံးတော်ခံရာတွင် ဘုရင်မင်းမြတ်က နှစ်ခြိုက်တော်မူရကား မောလျဲတို့ဇာတ်အဖွဲ့ကို ပါရီမြို့တော်တွင်နေစေကာ ဘုရင့်ဇာတ်ရုံတွင် အမြဲတမ်း ကပြစေခဲ့သည်။
သို့အားဖြင့် ၁၆၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ မောလျဲတို့ အဖွဲ့သည် အခြေခိုင်မြဲလာခဲ့၏။
မောလျဲသည် ၁၆၆၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မက်ဒလင်းဗေးဇား၏ ညီမ အာမန်ဒီဗေးဇားနှင့် လက်ထပ်သည်။
သို့သော် သူတို့၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် သာယာချမ်းမြေ့ခြင်း မရှိသဖြင့် အိမ်ထောင့်သုခကို မခံစားရပေ။
မောလျဲသည် ထိုအချိန်တွင် ပြဇာတ်အဖွဲ့၏ ဦးစီးခေါင်းဆောင် ဖြစ်နေခဲ့ပေပြီ။
မောလျဲသည် ပြဇာတ်သဘင်သည် အနေဖြင့် ပထမတန်းစားဖြစ်ကာ ပြဇာတ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်စီမံရာ၌လည်း အလွန်နိုင်နင်းသည်ဟုဆို၏။
မောလျဲသည် မင်းခမ်းမင်းနားများ၌ ဘုရင်မင်းမြတ် ရှေ့တော်မှောက်၌ ကပြ အသုံးတော်ခံရသည့်အခါလည်း ရှိ၏။
ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးရသည့်အခါများလည်း ရှိ၏။
ဤသို့ ကပြရာ၌ မောလျဲသည် အသောခန်းများတွင် ပါဝင်ကပြ၏၊ ၁၆၅၉ ခုနှစ်မှသည် သူကွယ်လွန်သည့် ၁၆၇၃ ခုနှစ်အထိ ပြဇာတ်ပေါင်း ၂၈ ခုရေးသားခဲ့လေရာ၊ ယင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော ပြဇာတ်တို့ကား 'ရယ်ဖွယ်ကောင်းသော အပြာရောင်ခြေစွပ်ရှည်' (၁၆၅၉)၊ 'တားတပ်'(၁၆၆၄)၊ 'လူတို့ကိုမုန်းတီးသူ'(၁၆၆၆)၊ 'ဆရာဝန်ပါဘဲ'(၁၆၆၆)၊ 'စေးနဲသူ'(၁၆၆၈)၊ 'မဟာဆန်ချင်သူ'၊ ' ပညာတတ်အမျိုးသမီးများ'၊ 'အတွေးဖြင့်မမာသူ'(၁၆၇၃) စသည်တို့ဖြစ်၏။
'ဆရာဝန်ပါဘဲ' ပြဇာတ်သည် ဆရာဝန်တို့ကို စောင်းမြောင်းပြောင်လှောင် ရေးသားထားသော ပြဇာတ် ဖြစ်သည်။
ယင်းကိုသခင်ဘသောင်းက မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားပေသည်။
'မဟာဆန်ချင်သူ' ပြဇာတ်မှာ ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်တစ်ဦးက မှူးမတ်သူကောင်းဟန် ပြုမူနေပုံကို သရုပ်ပြထားပေသည်။
ယင်းကို ဦးသိန်းဟန်က 'ဇော်ဂျီ' ကလောင်အမည်ဖြင့် ဆီလျော်အောင် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ထိုခေတ်ထိုအခါက အမျိုးကောင်းသား အမျိုးကောင်းသမီးတို့သည် ပညာတတ်များ အသွင်ဆောင်လိုသောအလေ့ ခေတ်စားနေ၏။
ဤသည်ကို မောလျဲသည် 'ပညာတတ်အမျိုးသမီးများ' ပြဇာတ်တွင် သရုပ်ဖော်ထား၏။
မောလျဲနောက်ဆုံး ရေးသားကပြသော ပြဇာတ်သည် 'အတွေးဖြင့် မမာသူ' ပြဇာတ်ဖြစ်၏။
ထိုစဉ်က မောလျဲသည် ကိုယ်တိုင်ကောင်းစွာ မမာမကျန်းဖြစ်နေ၏။
ထိုပြဇာတ်တွင် ပါဝင်ကပြ၍ ပြီးသည်နောက် နာရီဝက်အတွင်းပင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထိုနေ့ကား ၁၆၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။
မောလျဲသည် ပြဇာတ်များ ရေးရာတွင်အလွမ်းနှင့် အသောကို ဆီလျော်အောင် တွဲဖက်နိုင်မှုကြောင့် သူ့ကို ရှိတ်စပီးယားနှင့် နှိုင်းတတ်ကြပေသည်။
သို့သော် ရှိတ်စပီးယားကဲ့သို့ လူ့လောကသဘာဝကို လေးလေးနက်နက် သုံးသပ်ခြင်း၊ စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းမျိုးမရှိ ကဗျာလည်းမဆန်ပေ။