kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
] အတိတ်ဝတ္ထု သက်သတ်သည့်ယဇ် မင်းတားမြစ် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မိဖုရားကြီးဝမ်း၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အတတ်ပညာ သင်ကြားပြီးလျှင် အဘမင်းကြီး သေလွန်သဖြင့် မင်းအဖြစ်ကို ရလေ၏။
တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ လူတို့သည် ဆိတ်များစွာတို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ နတ်တို့အား ပူဇော်ကြကုန်၏။
မင်းကြီးသည် အသက်မသတ်ရ ဟူသော စည်ကို လည်စေ၏။
ဘီလူးတို့သည် ပူဇော်ခြင်းကို မရကုန်လတ်သော် ဟိမဝန္တာဝယ် အစည်းအဝေးပြုကာ မင်းကြီးကိုသတ်ရန် အလွန်ကြမ်းကြုတ်သော ဘီလူးတစ်ယောက်ကို လွှတ်လိုက်၏။
ဘီလူးလာရေး မင်းကြီးမေး ထိုဘီလူးသည် ကြီးမား၍ ပြောင်ပြောင်တောက်သော သံတူကို ယူပြီးလျှင် သတ်မည်ဟု မင်းကြီးထံသို့ လာလတ်သော် ညဉ့် မဇျ္စိမယံတွင် မင်းကြီးအိပ်ရာ အထက်ကောင်းကင်၌ ရပ်လျက်နေ၏။
ထိုခဏ၌ သိကြားမင်း သိလတ်၍ ဝရဇိန်လက်နက်ကို ယူပြီးလျှင် သွား၍ ဘီလူးအထက်၌ ရပ်လျက်နေ၏။
မင်းကြီးသည် ဘီလူးကို မြင်လတ်သော် “`ဤဘီလူးကား ငါ့ကို စောင့်ရှောက်လိုသလော၊ သို့မဟုတ် သတ်လိုသလော” ဟု တွေးတောကာ စကားပြောလိုရကား - “အို … ရက္ခိုသ် … သင်ကား အလွန်ကြီးမား၍ ပြောင်ပြောင်တောက်သော သံတူကို ကိုင်ကာ ကောင်းကင်တွင် ရပ်လျက် နေဘိ၏။
ယနေ့သင်သည် ငါ့ကိုစောင့်ရှောက်ရန် စီရင်ဘိသလော၊ သို့မဟုတ် သတ်ရန် ကြိုးစားဘိသလော” – ဟု ဘီလူးအား မေးလေ၏။
မင်းကြီးကား ဘီလူးကိုသာ မြင်၏၊ သိကြားမင်းကို မမြင်လေ၊ ဘီလူးလည်း သိကြားမင်းကို ကြောက်သောကြောင့် မင်းကြီးကို ပုတ်ခတ်ခြင်းငှာ မဝံ့ပေ။
မင်းအန္တရာယ် သိကြားကယ် မင်းကြီး၏ စကားကို ကြားရလျှင် ဘီလူးသည် - “မြတ်သော မင်းကြီး … ဤအရပ်၌ ရပ်တည်နေသော ငါကား ရက္ခိုသ်တို့တမန်ဖြစ်သော ဘီလူးဖြစ်၏၊ သင်အားသတ်ရန် ငါ့ကို စေလွှတ်လိုက်၏၊ သိကြား နတ်မင်းသည် သင့်ကိုစောင့်၍ နေဘိ၏၊ ထိုကြောင့် သင့်ဦးခေါင်းကို ငါ မခွဲဝံ့ပါ” – ဟု မင်းကြီးအား မကွယ်မဝှက် အတိအလင်းပြောကြားလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ဘီလူးစကားကိုကြားလျှင် - “အို - ဘီလူး … နတ်တို့ကို အစိုးရသော သိကြားမင်းသည် ငါ့ကို အကယ်၍ စောင့်ရှောက်ပါမူ ဘီလူးအလုံးစုံတို့ ထင်ရှားစွာ အကယ်၍ ကြော်ငြာကြသော်လည်း ငါသည် မထိတ်လန့်တော့ပေ”။
“အို - ဘီလူး … လျှို့ဝှက်သောအင်္ဂါ အိုးပမာဏရှိ၍ တံမြက်ချေးစွန့်ရာအရပ်၌ နေကုန်သော ကုမ္ဘဏ်တို့သည် အကယ်၍ သတ်ဖြတ်နေကုန်၊ ဘီလူးတို့ စစ်ထိုးရန် မစွမ်းနိုင်ကုန် ကြီးစွာ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ခြင်း ဖြစ်ကုန်၏၊ ငါမူကား မကြောက်ရွံ့ပေ” – ဟု ဘီလူးအား ရဲတင်းစွာ ပြောကြားလေ၏။
သိကြားမင်းလည်း ဘီလူးကို ပြေးစေပြီးလျှင် မင်းကြီးကို ဆုံးမ၍ “မြတ်သော မင်းကြီး … မကြောက်လင့်၊ ဤနေ့မှစ၍ သင်မင်းကြီးအား ငါတို့ စောင့်ရှောက်ကြမည်” ဟု မှာထားပြီးလျှင် မိမိနေရာ နတ်ရွာသို့ သွားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် - ယခုအခါ အနုရုဒ္ဓါ။
ဆောင်ပုဒ် (၁) အာဇာနည်မျိုး၊ လောကကျိုး၊ ကြိုးစားကျင့်ရသည်။
(၂) ကောင်းကျိုးပြုငြား၊ သူတော်အား၊ သိကြားစောင့် ရှောက်သည်။
အယကူဋဇာတ် ပြီး၏။
စူဠကုဏာလဝဂ် -(၃၄၈) - အရညဇာတ် မိန်းမဖျက်သော်လည်း သီလ မပျက်စီးသော တောတွင်းနေရသေ့ငယ် အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု မိန်းမဖြားယောင်း ရဟန်းအကြောင်း နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အပျိုကြိး ဖြားယောင်း၍ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိသော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသည်း။
[ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် စူဠနာရဒကဿပဇာတ်၌ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်လတ္တံ့။
] အတိတ်ဝတ္ထု သီလကျင့်လျက် မိန်းမဖျက် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာ သက်ကြားပြီးလျှင် အိမ်ရာထောင်ခြင်းကို ပြုလေ၏။
သားတစ်ယောက် မွေးဖွားပြီး၍ မယား သေလွန်သည်ရှိသော် သားကိုခေါ်ယူကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ရသေ့ကြီးသည် သားငယ်ရသေ့ကို ကျောင်း၌ ထားခဲ့၍ သစ်သီးရှားသွားလေ၏။
ထိုအခါ သူခိုးတို့သည် ပစ္စန္တရွာကို လုယက်ပြီးလျှင် သတို့သမီးငယ် တစ်ယောက်သည် ပြေး၍ ရသေ့ကျောင်းသို့ရောက်လျှင် ရသေ့ငယ်ကို ဖြားယောင်းပြီးလျှင် သီလကို ဖျက်ဆီးလျက် မိမိနောက်သို့ လိုက်ရန် ခေါ်လေ၏။
တဏှာစွဲငင် ရွာထွက်ချင် ရသေ့ငယ်လည်း “ငါ့အဘ ရသေ့ကြိး လာစေပါဦး၊ အဘကိုဖူးမြင်ခွင့်ရပြီးမှ လိုက်နိုင်မည်” ဟု ပြောလေ၏။
သတို့သမီးငယ်သည် “ကောင်းပြီ ခရီးလမ်းအကြား၌ ဆိုင်းငံ့၍ နေမည် လာခဲ့လော” ဟု မှာထား၍ သွားလေ၏။
ရသေ့ငယ်သည် အဘရသေ့ကြီး တောမှ ပြန်လာသည်ရှိသော် - “ဖခင် … အကျွန်ုပ်သည် ဤတောမှ ရွာသို့ သွားတော့မည်၊ ဘယ်သို့သော သီလအကျင့်ရှိသူကို မှီဝဲဆည်းကပ်ရမည်နည်း၊ ဖခင်သည် အကျွန်ုပ် မေးမြန်းသော အကြောင်းကို ပြောကြားပါ” – ဟု ဖခင်အား မေးမြန်းတောင်းပန်လေ၏။
ထိုအခါ အဘ ရသေ့ကြီးသည် - “ချစ်သား … ဤတောအရပ်မှ ရွာသို့သွားသည်ရှိသော် သင့်ကို အကျွမ်းဝင်သူ၊ သင်၏ အကျွမ်းဝင်ခြင်းကို နှစ်သက်သူ၊ အကျွမ်းဝင်သော စကားကို နားထောင်လိုသူ၊ အပြစ်ကို သည်းခံသူတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ရမည်”။
“ချစ်သား … ကိုယ်, နှုတ်, နှလုံး သုံးပါးဖြင့် မကောင်းမှု ဒုစရိုက် မပြုသူကို ရင်ဝယ်တည်၍ ကြီးပွားသော သားကဲ့သို့ မှီဝဲဆည်းကပ်ရမည်”။
“ချစ်သား … နနွင်းရည်ကို ဆိုးသကဲ့သို့ မမြဲသော စိတ်ရှိသူ၊ မျောက်စိတ်ကဲ့သို့ လျင်မြန်သော စိတ်ရှိသူ၊ ခဏချင်း ချစ်ခင်တတ်, မုန်းတီးတတ်သူတို့ကို ဇမ္ဗူဒိပ်မြေပြင်ဝယ် လူမရှိငြားသော်လည်း မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်းကို မပြုလင့်” – ဟု သားရသေ့ငယ်အား အဆုံးအမ ပေးလေ၏။
ဖခင်ဆုံးမ နောင်တရ ရသေ့ငယ်လည်း ဖခင်၏အဆုံးအမကို နာယူရလျှင် “ဖခင် … အကျွန်ုပ်သည် ဤကဲ့သို့သော ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံသူကို အဘယ်မှာ ရနိုင်မည်နည်း၊ မသွားတော့ပါ ဖခင်ထံ၌ သာ နေပါတော့မည်” ဟု ပြောဆိုကာ သတို့သမီးနောက်သို့ မလိုက်တော့လေ။
ထိုအခါ ဖခင်သည် သားရသေ့ငယ်အား ကသိုဏ်းပရိကံကို ပြောကြား၏။
သား၊ အဘ နှစ်ယောက်လုံးပင် ဈာန် အဘိညာဉ်ကို ရကြ၍ ဈာန်မှ မဆုတ်ယုတ်ကြရကား သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ရသေ့ငယ်သည် - အပျိုကြီး ဖြားယောင်းသော ရဟန်း။
သတို့သမီးငယ်သည် - အပျိုကြီး။
အဘရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ် (၁) အကျွမ်းဝင်သူ၊ နှစ်သက်သူ၊ တစ်မူနားထောင်ပါ။
(၂) မကောင်းမှုကင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ထံရင်းဆည်းကပ်ပါ။
(၃) နနွင်းဆိုးနှယ်၊ မျောက်စိတ်နှယ်၊ မုန်းလွယ်, ချစ်လွယ်ပါ။
(၄) လူမရှိလျင်း၊ ဇမ္ဗူတွင်း၊ ရှောင်ကွင်းဝေးဝေးခွာ။
အရညဇာတ် ပြီး၏။
thumb '''စတုက္ကနိပါတ် - ၅။
စူဠကုဏာလဝဂ် -(၃၄၉) - သန္ဓိဘေဒဇာတ် မြေခွေး ကုန်းချောသဖြင့် အချစ်ပြယ်ကာ အချင်းချင်းသတ်၍ သေကြရသော ခြင်္သေ့နှင့် နွားလားဥသဘ အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ခိုက်ရန်ဖြစ်မှု ကဲ့ရဲ့ပြု နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့အား အချင်းချင်း ကုန်းတိုက်ကုန်၏။
ထိုကြောင့် မဖြစ်ကုန်သေးသော ခိုက်ရန် ငြင်းခုံခြင်းတို့လည်း ဖြစ်လာကုန်၏ ဖြစ်ပြီးသော ခိုက်ရန် ငြင်းခုံခြင်းတို့လည်း အတိုင်းထက်အလွန် တိုးပွား၍ လာကုန်၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … ကုန်းတိုက်သောစကား မည်သည်ကား ထက်လှစွာသော ဓား လှံ လက်နက်နှင့် တူ၏။
ကုန်းတိုက်သော စကားဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပျက်စီးတတ်၏”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို တောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု ခြင်္သေ့နှင့် နွားပင် ချစ်ကျွမ်းဝင် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးလျှင် အဘမင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းအဖြစ်ကိုရ၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ နွားကျောင်းသားတစ်ယောက်သည် တောအရပ်ဝယ် နွားတို့ကို ခြံ၌ ထားလျက် စောင့်ရှောက်ကာနေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ကျက်စားရာအရပ်မှ နွားတို့ကို ခြံသို့မောင်းနှင့်စုရုံးလာသည်ရှိသော် မေ့လျော့သဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရှိသော နွားမတစ်ကောင် ကျန်ရစ်လေ၏။
ထိုနွားမသည် ခြင်္သေ့မတစ်ကောင်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ တောတွင်နေလေ၏။
ခြင်္သေ့မနှင့် နွားမတို့သည် မြဲမြံသော အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်ကြလျက် အတူတကွ ကျစ်စားကြကုန်၏။
နောက်အဖို့၌ ခြင်္သေ့မသည် ခြင်္သေ့ငယ်ကို မွေးဖွား၍ နွားမလည်း နွားငယ်ကို မွေးဖွားလေ၏။
ခြင်္သေ့ငယ်နှင့် နွားငယ်တို့သည် အမိမှ ဆင်းသက်လာသော အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်၍ အလွန် ချစ်ကျွမ်းဝင်လျက် အတူတကွ နေထိုင်ကာ ကျက်စားကြကုန်၏။
တောမြေခွေးမိုက် ကုန်းချောတိုက် မုဆိုးတစ်ယောက်သည် တောသို့လာရာ ချစ်ကျွမ်းဝင်သော ခြင်္သေ့နှင့် နွားတို့ကို မြင်လျှင် မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီးအား လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင်ရှိသော မင်းကြီးသည် မုဆိုးအား “သုံးယောက်မြောက် အဖော်သည် ဖြစ်လတ်သော် ဘေးဖြစ်လိမ့်မည်၊ သုံးယောက်မြောက် အဖော်ကိုမြင်လျှင် ငါ့ကို လျှောက်ထားလော့” ဟု မှာထားလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ မြေခွေးတစ်ကောင်သည် ခြင်္သေ့နှင့် နွားဥသဘတို့ကို ခစားလျက် အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့၍ အတူတကွ ကျစ်စားလေ၏။
မကြာမီပင် ထိုမြေခွေးသည် “ငါကား ခြင်္သေ့သားကို လည်းကောင်း၊ ဥသဘသားကို လည်းကောင်း မစားဖူးလေ၊ သို့အတွက် ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့ကို အချစ်ပျက်အောင် ကုန်းတိုက်ကာ အချင်းချင်း သတ်စေမည်” ဟု ကြံစည်၍ ခြင်္သေ့ထံကပ်ကာ ဥသဘသည် သင့်ကို ဤသို့ ပြော၏။
တစ်ဖန် ဥသဘထံကပ်ပြန်ကာ ခြင်္သေ့သည်သင့်ကို ဤသို့ ပြော၏” ဟု ခြင်္သေ့ ဥသဘတို့ အကြားတွင် ကုန်းတိုက်လေ၏။
ရန်သူထင်မှတ် မိတ်ဆွေသတ် ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့သည် မြေခွေးစကားကို ယုံကြည်၍ တစ်ဦးှနှင့်တစ်ဦး အချစ်ပျက်ပြီးလျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်လျက် အချင်းချင်းသတ်၍ သေခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။
ထိုအခါ မြေခွေးသည် နှစ်သက်ရွှင်လန်းစွာ ခြင်္သေ့သားကို တစ်ကြိမ်း၊ ဥသဘသားကို တစ်ကြိမ် တစ်လှည့်စီ စားကာနေ၏။
မုဆိုးလည်း တောသို့ သွားပြန်ရာ ခြင်္သေ့ ဥသဘတို့ အကြားတွင် မြေခွေးကိုမြင်လျှင် မြို့သို့ပြန်၍ မင်းကြီးအား “မြတ်သော မင်းကြီး … ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘအပြင် သုံးယောက်မြောက် အဖော်ကိုမြင်ခဲ့ပါပြီ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
မင်းကြီးသည် “အချင်းမဆိုး … အဘယ်တိရစ္ဆာန်နည်း” ဟု မေး၏။
“အရှင်မင်းကြီး … မြေခွေး ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။
“မုဆို … ခြင်္သေနှင့် ဥသဘတို့ကို မြေခွေးသည် အချစ်ပျက်အောင် ကုန်းတိုက်၍ သတ်စေလတ္တံ့၊ ယခုအခါ ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့ သေသောအခါ သို့ ရောက်လောက်ပြီ၊ ငါတို့သွား၍ ကြည့်ရှုမည်” ဟု မိန့်ဆိုကာ ခဏချင်းပင် ရထားစီး၍ မုဆိုးကို လမ်းညွှန်စေလျက် ထိုအရပ်သို့ သွားလေ၏။
ခိုက်ရန်အမှု ဆုံးမပြု မင်းကြီးသည် ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့ သေ၍ ရွှင်လန်းနှစ်သက်စွာ တစ်ကြိမ်စီ စားနေသော မြေခွေးကိုမြင်လျှင် - “အို - ရထားထိန်း … ဤခြင်္သေ့နှင့် နွားဥသဘတို့အား မိန်းမတို့၌ ဆက်ဆံခြင်းလည်း မရှိကုန်၊ အစာတို့၌ ဆက်ဆံခြင်းလည်း မရှိကုန်၊ ထိုသို့ဖြစ်လျက် အချစ်ကိုဖျက်စီးတတ်သော မြေခွေး၏ အလွန်အကြံကောင်းသည်ကို ရှုကြည့်လော့” – ယုတ်မာသော မြေခွေးသည် ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့ အကြားတွင် ကုန်းတိုက်လျက် ခြင်္သေ့သားကို လည်းကောင်း၊ နွားဥသဘသားကို လည်းကောင်း စားဘိ၏။
အလွန်ထက်သော သန်လျက်ကဲ့သို့ ကုန်းတိုက်ခြင်းကား အချစ်ကို ဖြတ်တတ်၏။
အချင်း ရထားထိန်း … ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့၏ သေလျက်အိပ်ရခြင်းကို မြင်ပြီမဟုတ်လော၊ အချစ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ကုန်းတိုက်သူ၏စကားကို ယုံကြည်သော သူသည်လည်း ဤကဲ့သို့ သေလျက် အိပ်ရ၏၊ အချစ်ကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ကုန်းတိုက်သူ၏ စကားကို မယုံကြည်သောသူသည် နတ်၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာ ကဲ့သို့ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရရှိ၏” – ဟု ရထားထိန်းအား အကျိုးအကြောင်းပြ၍ ဆုံးမကာ ခြင်္သေ့၏ အစွယ်တို့ကို ယူခဲ့စေပြီးလျှင် မိမိနေရာ မြို့တော်သို့ ပြန်လေ၏။
ဆောင်ပုဒ် (၁) ကုန်းတိုက်စကား၊ သန်လျက်လား၊ မိတ်များပျက်တတ်သည်။
(၂) ကုန်းစကားယုံ၊ လူမိုက်နုံ၊ လုံးစုံပျက်စီးမည်။
(၃) ကုန်းကိုမယုံ၊ ဉာဏ်လောက်လုံ၊ ပြည့်စုံချမ်းသာမည်။
သန္ဓိဘေဒဇာတ် ပြီး၏။
မဏိကုဏ္ဍလဝဂ် -(၃၅၁) မဏိကုဏ္ဍလဇာတ် ပတ္တမြား နားတောင်းနှင့်တကွ ရွှေနန်းစည်းစိမ် ကုန်ဆုံးသော်လည်း စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်း မရှိသော ဗာရာဏသီမင်းအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု လော်လည်ဖောက်ပြား မင်းလျှောက်ထား နတ်လူတို့ ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီး၏ နန်းတော်တွင်း၌ ပြစ်မှားသော အမတ်ကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု၊ အတိတ်ဝတ္ထုတို့ကို အောက်ပါ နိပါတ်တို့၌ ချဲ့ခဲ့ပြီ။
အထူးကိုသာ ရေးသားပေအံ့] အတိတ်ဝတ္ထု အမတ်နှင်ထုတ် မင်းရန်လုပ် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ နန်းတော်၌ ပြစ်မှားသော အမတ်တစ်ယောက် ရှိသတတ်။
ထိုအမတ်ကို မင်းကြီးသည် တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်လေ၏။
ထိုအမတ်သည် ပြည်နီးချင်းဖြစ်သော ကောလမင်းကို ခစားကာ စစ်သည် ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ကောသလမင်းကို ဆောင်ယူလျက် ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် တစ်ပြည်လုံး သိမ်းယူစေ၍ ဗာရာဏသီ မင်းကြီးကိုလည်း နှောင်အိမ်၌ ထားစေ၏။
ကောသလမင်းမေး ပူပန်ရေး ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် နှောင်အိမ်တွင်း၌ နေလျက်ပင် ဈာန်ကို ဖြစ်စေ၍ ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေကာနေ၏။
ထိုအခါ ကောသလမင်းကိုယ်၌ ပြင်းစွာ ပူလောင်ခြင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဗာရာဏသီမင်းကြီးထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ - “မြတ်သောမင်းကြီး … သင် မင်းကြီးကား ယခုအခါ ရထား၊ မြင်း၊ ပတ္တမြား နားထောင်း၊ သား၊ မယားတို့ကို စွန့်ရဘိ၏၊ အကြွင်းအကျန်မရှိ စည်းစိမ်လုံးစုံတို့၌ ဆုံးရှုံးဘိ၏၊ အဘယ်ကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်သင့်သောအခါ ၌ မစိုးရိမ် မပူပန်ပါသနည်း” – ဟု ဗာရာဏသီမင်းကြီးအား မေးမြန်းလေ၏။
ထိုစကားကို ကြားလျှင် ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် - “ကောလသလမင်းကြီး … စည်းစိမ်တို့ကမူလည်း စည်းစိမ်ရှင် သတ္တဝါကို ရှေးဦးစွာ စွန့်ကုန်၏၊ စည်းစိမ်ရှင် သတ္တဝါကမူလည်း စည်းစိမ်တို့ကို ရှေးဦးစွာစွန့်၏၊ စည်းစိမ်နှင့် စည်းစိမ်ရှင်တို့သည် မမြဲသောကြောင့် ငါသည် စိုးရိမ်ပူပန်သင့်သောကာလ၌ မစိုးရိမ်မပူပန်ပါ” – “ကောသလမင်းကြီး … ငါသည် လောကဓံတရားကို သိ၏၊ လမငးသည် ထွက်၍ လာ၏၊ ပြည့်၍ လာ၏၊ ဝင်၍ သွား၏၊ နေမင်းသည် အမိုက်မှောင်ကို ဖျက်ဆီးကာ ထွန်းပ၍ လာ၏၊ ဝင်၍ သွား၏၊ ဤအတူ စည်းစိမ်တို့သည် ဖြစ်တတ် ပျက်တတ်သောကြောင့် ငါသည် စိုးရိမ်ပူပန်သင့်သောကာလ၌ မစိုးရိမ်မပူပန်ပါ” ဟု ကောသလမင်းကြီးအား တရားဓမ္မ ပြောဟောဆုံးမပြီးလျှင် တစ်ဖန် မင်းကြီးကို ချီးမြှောက်လိုရကား - “ကောသလမင်းကြီး … ကာမစည်းစိမ်ကို ခံစားသောသူသည် ပျင်းရိလျှင် မကောင်းပါ၊ ရသေ့ရဟန်းသည် မစောင့်စည်းလျှင် မကောင်းပါ၊ မင်းသည် မဆင်ခြင် မစူးစမ်းဘဲပြုလျှင် မကောင်းပါ၊ ပညာရှိသည် အမျက်ထွက်လျှင် မကောင်းပါ။
မင်းသည် ဆင်ခြင်စူးစမ်း၍ ပြုရမည်၊ မဆင်ခြင်မစူးစမ်းဘဲ မပြုရာ၊ ဆင်ခြင်စူးစမ်း၍ ပြုသော မင်းအား စည်းစိမ်ချမ်းသာ အခြံအရံ အကျော်အစောသည် တိုးပွား၍ လာ၏” – ဟု ပြောဆိုပြန်၏။
ထိုအခါ ကောသလမင်းကြီးသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို ကန်တော့ တောင်းပန်၍ မင်းအဖြစ်ကို အပ်နှင်းပြီးလျှင် မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ ကောသလမင်းသည် - ယအခုအခါ အာနန္ဒာ။
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ် (၁) ဥစ္စာတို့ကား၊ အရှင်အား၊ စွန့်သွားရှေးဦးစွာ။
(၂) အရှင်သော်ငြား၊ ဥစ္စာအား၊ စွန့်သွားရှေးဦးစွာ။
(၃) ဥစ္စာ, အရှင်၊ နှစ်မျိုးပင်၊ ဖြစ်လျှင် ပျက်တတ်စွာ။
(၄) ပျက်မမြဲစု၊ ပူပန်မှု၊ မပြုပညာဝါ။
မဏိကုဏ္ဍလဇာတ် ပြီး၏။
မဏိကုဏ္ဍလဝဂ် -(၃၅၃) - ဝေနသာခဇာတ် အလက်အလက် ဝေဆာသော ပညောင်ပင်တွင် မင်းတစ်ထောင်ဆွဲ၍ သတ်သဖြင့် ဒုက္ခကြီးစွာ ခံစား၍ သေရေသော မင်းအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ဝန်တိုစိတ်ယုတ် မျက်စိထုတ် နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဂ္ဂတိုင်း သံသုမာရဂိရိပြည်ကို အမှီပြု၍ ဘေသကဠာတော၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံသုမာရဂိရိမြို့၌ နေသော ဗောဓိမင်းသားကား ဥတေနမင်းကြီး၏ သားတော် ဖြစ်သတတ်။
ထိုမင်းသားသည် အလွန် တတ်မြောက်လိမ္မာသော လက်သမားကိုခေါ်စေ၍ မင်းတစ်ပါးတို့ ပြာသာဒ်နှင့် မတူအောင်ပြုကာ ကောကနဒ မည်ော ပြာသာဒ်တော်ကို ဆောက်လုပ်စေ၏။
ပြီးသောအခါ “ဤလက်သမားသည် မင်းတစ်ပါးတို့အား ဤကဲ့သို့သော ပြာသာဒ်တော်ကို ဆောက်လုပ်၍ ပေးလိမ့်ဦးမည်”ဟု ဝန်တိုသည်ဖြစ်၍ ထိုလက်သမား၏ မျက်စိတို့ကို ထုတ်စေ၏။
ထိုအကြောင်းသည် သံဃာ့ဘောင်၌ ထင်ရှားလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ဗောဓိမင်းသားသည် လက်သမား၏မျက်စိကို ထုတ်စေသတ်၊ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သည်ဖြစ်၍ နိုင်ထက်ကလူ ပြုမူတတ်စွတကားဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ ပြုမူတတ်စွတကားဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … ဤဗောဓိမင်းသားကား ယခုအခါ၌ သာ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်သည်၊ နိုင်ထက်ကလူပြုမူတတ်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း မင်းတစ်ထောင်တို့ မျက်စိတို့ကို ထုတ်ယူစေပြီးလျှင် သတ်၍ အသားတို့ဖြင့် နတ်ပူဇော်စေဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု ပညာသင်သွား မင်း၏သား လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ဒိသာပါမောက္ခဆရာ ဖြစ်လေ၏။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၌ မင်းသားလုလင်နှင့် ပုဏ္ဏားလုလင်တို့သည် ထိုဆရာအထံ၌ အတတ်ပညာ သင်ကြားကြကုန်၏။
ဗာရာဧသီမင်း၏ သားတော် ဗြဟ္မဒတ်မင်းသားလည်း ထိုဆရာအထံ၌ ပင် ဗေဒင်သုံးပုံကို သင်ကြားလေ၏။
ထိုမင်းသားကား ပကတိအားဖြင့် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်၏၊ နိုင်ထက်ကလူ ပြုမူတတ်၏။
တပည့်မင်းသွေး ဆုံးမပေး ဆရာသည် အင်္ဂဝိဇ္ဇာ အတတ်ဖြင့် ထိုမင်းသား၏ အကြောင်းကိုသိ၍ “အမောင် … သင်သည် ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်၏၊ နိုင်ထက်ကလူ ပြုမူတတ်၏၊ ကြမ်းကြုတ်သဖြင့် ရရှိသော စည်းစိမ်သည် တာရှည်စွာ မတည်နိုင် အစိုးရခြင်းလည်း ပျက်စီးတတ်၏၊ ကြမ်းကြုတ်သောသူသည် သမုဒ္ဒရာ အလယ်၌ လှေပျက်သောသူကဲ့သို့ ထောက်တည်ရာမရ ဖြစ်တတ်၏။
ထိုကြောင့် ဤသို့ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်ခြင်းကို မပြုလင့်” ဟု ဆုံးမလိုသည် ဖြစ်၍ - “ဗြဟ္မဒတ်မင်းသား … ခန္ဓာကိုယ်၌ ဘေးကင်းခြင်း၊ ဝပြောခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်း၊ ဤအလုံးစုံကား အမြဲမရှိ ဖြစ်ရာ၏၊ အစိုးရခြင်း ကင်းလတ်သော် သမုဒ္ဒရာလယ်တွင် လှေပျက်သောကဲ့သို့ တွေတွေဝေဝေ မဖြစ်စေလင့်။
မည်သူမဆို မိမိတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုတို့၏ အကျိုးကို ခံစားရသည်ရှိသော် မိမိတို့ကို ယ်တိုင် ထိုကောင်းမှု၊ မကောင်းမှုတို့ အကျိုးကို မြင်ရ၏၊ ကောင်းမှုကို ပြုလေ့ရှိသူသည် ကောင်းခြင်းကို မြင်ရ၏၊ မကောင်းမှုကို ပြုလေ့ရှိသူသည် မကောင်းခြင်းကို မြင်ရ၏၊ မိမိတို့စိုက်ပျိုးအပ်သော မျိုးစေ့နှင့် တူမျှသော အသီးကို ရရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏” ဟု အကျိုးအကြောင်းပြကာ ပြောဆို ဆုံးမလေ၏။
ပုဏ္ဏားဆွေးနွေး မင်းကြံပေး ထို ဗြဟ္မဒတ်မင်းသားလည်း ဆရာကို ရှိခိုးခွင့်ပန်ပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ခဲ့၍ အိမ်ရှေ့မင်း အဖြစ်ကိုရပြီးလျှင် အဘမင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းအဖြစ်ကို ရလေ၏။
ထိုမင်းအား ပိင်္ဂလ မည်သော ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားလည်း ရှိ၏။
ထိုပုရောဟိတ်လည်း ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်၏။
တစ်နေ့သ၌ ထိုပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် စည်းစိမ်၌ တပ်မက်လှသဖြင့် “ငါသည် ဇမ္ဗူဒိတ်ကျွန်း အလုံးစုံ၌ ရှိသော မင်းတို့ကို ဖမ်းယူစေရမူ ကောင်း၏၊ မင်းကြီးလည်း ဧကရာဇ်မင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငါလည်း မြတ်သော ပုရောဟိတ် ဖြစ်လတ္တံ့” ဟု ကြံစည်၍ မင်းကြီးကို မိမိ အကြံအတိုင်း လိုက်နာစေ၏။
ပုဏ္ဏားနည်းပေး စစ်နိုင်ရေး ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏား အကြံပေးသည့်အတိုင်း စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ မြို့တော်မှထွက်၍ အခြား မင်းတစ်ပါးကို ဖမ်းယူ၏။
ထိုမင်း၏ ဗိုလ်ပါနှင့် ပေါင်းပြန်၍ အခြားမင်းကို ဖမ်းယူပြန်၏။
ဤသို့သောနည်းဖြင့် အလုံးစုံသော မင်းတို့ကို ဖမ်းယူပြီးလျှင် မင်းတစ်ထောင် ခြံရံကာ တက္ကသိုလ်မင်းကို ဖမ်းယူရန် တက္ကသိုလ်ပြည်သို့ သွားပြန်၏၏။
ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးသည် သူတစ်ပါးတို့ မဖျက်ဆီးနိုင်အောင် မြို့ကို ပြုပြင်၍ ထားလင့်၏။
ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် ဂင်္ဂါမြစ်နားဝယ် ပညောင်ပင်ကြီးရင်း၌ တင်းတိမ်ကာရံ၍ အထက်က ဗိတာန်ကြက်ကာ အိပ်ရာတွင်နေ၏။
မင်းတစ်ထောင်ခြံရံကာ တက္ကသိုလ်ပြည်ကို စစ်ထိုးကြငြားသော်လည်း မအောင်မြင်သည်ဖြစ်၍ ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားကို “ဆရာ … ငါတို့သည် မင်း တစ်ထောင် ခြံရံ၍ စစ်ထိုးကြသော်လည်း တက္ကသိုလ်ပြည်ကို မအောင်မြင်၊ ယခု အဘယ်သို့ ပြုအံ့နည်း”ဟု မေး၏။
“မြတ်သောမင်းကြီး … မင်းတစ်ထောင်တို့ မျက်စိကို ထုတ်ကာသတ်၍ ဝမ်းကိုခွဲပြီးလျှင် ကောင်းမြတ်သော အသားကိုယူ၍ ညောင်စောင့်နတ်အား ပူဇော်လျက် အအူတို့ဖြင့် ပညောင်ပင်ကိုရစ်၍ သွေးတို့ဖြင့် လက်ငါးချောင်းရာပေးသည်ရှိသော် အောင်မြင်လတ္တံ့”ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
ကြမ်းကြုတ်စွာကျင့် ဒုက္ခသင့် မင်းကြီးလည်း ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံပြီးလျှင် ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏား စေခိုင်းတိုင်းပြု၍ စည်းကိုတီးလျက် စစ်ထိုးရန် သွားပြန်၏။
ထိုအခါ ဘီလူးတစ်ယောက် လာ၍ ဗာရာဏသီမင်း၏ လက်ယာမျက်စိကို ထုတ်၍ သွား၏။
ဗာရာဏသီမင်းသည် သည်းထန်သောဝေဒနာ ရလတ်သော် ပြန်လည်၍ လာကာ မိမိနေရာ ပညောင်ပင်ကြီးရင်းဝယ် အိပ်လေ၏။
ထိုအခါ လင်းတတစ်ကောင်သည် ပညောင်ပင် ခွကြား၌ နား၍ အသားကို စားပြီးလျှင် အခွန်ထက်လှစွာသော အရိုးတစ်ခုကို ပစ်ချရာ မင်းကြီး လက်ဝဲမျက်စိ၌ ကျ၍ သံတံကျင်လျှိုသကဲ့သို့ ဖြစ်ကာ မျက်စိပေါက်ပြန်၏။
ဆရာဆုံးမ နောင်တရ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် တက္ကသိုလ်ဆရာ၏ စကားကို သတိရလေ၏။
“မျိုးစေ့အားလျော်စွာ အသီးကို ရသကဲ့သို့ ကံအားလျော်စွာ ခံစားရ၏ဟု ဆိုသော ငါ့ဆရာစကား ယခုပင် ကြားယောင်တကား” ဟု ဆို၍ - “ဗြဟ္မဒတ်မင်းသား … သင်ပြုအပ်ော မကောင်းမှုသည် နောက်အခါ ပူပန်စေရာ၏၊ ထို့ကြောင့် မကောင်းမှုကို မပြုလင့် ဟူသော ဤစကားမှာ ဆရာ၏စကား ဖြစ်၏၊ ထိုစကားကို ရှေးအခါက ငါ့ဆရာသည် ငါ့ကို ပြောဆိုခဲ့ဖူးပြီ၊ ငါသည် ပြန့်ကျယ်သော အခက်ရှိသော ဤပညောင်ပင်၌ သာလျှင် စန္ဒကူးနှစ်တို့ဖြင့် လိမ်းကျံအပ်သော မင်းပေါင်းတစ်ထောင်တို့ကို သတ်ခဲ့ပြီ၊ ထိုပညောင်ပင်၌ သာလျှင် ငါပြုလုပ်အပ်သော ဆင်းရဲသည် ငါ့ထံသို့ တစ်ဖန်ပြန်၍ လာပြန်ပြီ” – ဟု ပြောဆိုကာ အဖန်ဖန် ငိုကြွေးမည်တမ်းလေ၏။
နောက်တစ်ဖန် မိမိ မိဖုရားကြီးကို အောက်မေ့ပြန်၍ - “ငါ၏မိဖုရားကြီးကား ဝါဝင်းသော အဆင်းရှိ၏၊ ကိုယ်ကို စန္ဒကူး လိမ်းကျံအပ်၏၊ အထက်သို့ တက်၍ ဖြည်းငြင်းစွာ တိုက်ခတ်သော လေဖြင့် တုန်လှုပ်သော ဒန့်သလွန်ပင်၏ အခက်ကဲ့သို့ တင့်တယ်လှ၏၊ ထို မိဖုရားကြီးကို မမြင်ရဘဲ သေရတော့အံ့၊ ငါအား မိဖုရားကြီးကို မမြင်ရခြင်းသည် ဤသေရခြင်းထက် အလွန်ဆင်းရဲလှ၏” – ဟု ငိုကြွေးမြည်တမ်းစဉ် လျှင် သေလွန်၍ ငရဲ၌ ဖြစ်လေ၏။
အစိုးရခြင်း၌ တပ်မက်မောသော ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားလည်း မင်းကြီးကို ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်လေ။
မင်းကြီးသေလွန်လျှင် စစ်သည် ဗိုလ်ပါ အပေါင်းသည် ပြိုကွဲကာ ပြေးလွှားကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် - ယခုအခါ ဗောဓိမင်းသား။
ပိင်္ဂလ ပုရောဟိတ်သည် - ဒေဝဒတ်။
ဆောင်ပုဒ် (၁) နိုင်ထက်မူခြင်း၊ ကြမ်းကြုတ်ခြင်း၊ အလျဉ်းမပြုရာ။
(၂) မျိုးစေ့နှင့်တူ၊ အသီးမူ၊ စိုက်သူရမြဲသာ။
(၃) အကုပြုမျိုး၊ မကောင်းကျိုး၊ ကောင်းကျိုးကုပြုရာ။
(၄) ကောင်း,မကောင်းပင်၊ ခံစားစဉ် ၊ တွေ့မြင်ပြုသူမှာ။
ဝေနသာခဇာတ် ပြီး၏။
မဏိကုဏ္ဍလဝဂ် -(၃၅၅) - ဃဋဇာတ် ရန်သူမင်း၏ အချုပ်အနှောင်ကို ခံနေရစဉ် မှာပင် ဈာန်သမာပတ်ရသော ဃဋမည်သော မင်းအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ချုပ်နှောင်တွင်းကြ တရားထူးရ နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီးသည် မိမိအား ကျေးဇူးများသော အမတ်တစ်ယောက်အား စည်းစိမ်များစွာပေး၍ ချီးမြှောက်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ မင်းကြီးသည် ကုန်းတိုက်တတ်သော သူတို့ စကားကို ယုံကြည်ကာ ထိုအမတ်ကို နှောင်အိမ်၌ သွင်းစေ၏။
ထိုအမတ်သည် နှောင်အိမ်၌ နေလျက်ပင် သောတာပတ္တဖိုလ်ကို ဖြစ်စေ၏။
မင်းကြီးလည်း အမတ်၏ကျေးဇူးကို သတိရသဖြင့် နှောင်အိမ်မှ လွှတ်စေ၏။
ထိုအခါ အမတ်သည် ပန်းနံ့သာ လက်စွဲလျက် မြတ်စွာဘုရးထံ ဆည်းကပ်လေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်အား “ဒါယကာ … သင့်အား အကျိုးမဲ့ ဖြစ်သလော”ဟု မေး၏။
“အရှင်ဘုရား … အကျိုးမဲ့ကား ဖြစ်ပါ၏၊ သို့သော် ထိုအကျိုးမဲ့ဖြင့်သာ သောတာပတ္တဖိုလ်ကို ဖြစ်စေသဖြင့် အကျိုးရှိပါ၏” ဟု လျှောက်၏။
“ဒါယကာ … သင်သည်သာ ယခုအခါ အကျိုးမဲ့ဖြင့် အကျိုးကို ဆောင်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ ပညာရှိတို့သည် အကျိုးမဲ့ဖြင့် အကျိုးကို ဆောင်ဖူးကြပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု အမတ်နှင့်ထုတ် ရန်ပြုလုပ် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မိဖုရားကြီးဝမ်း၌ ဖြစ်၍ ဃဋ သတို့သား ဟူသော အမည်ကို မှည့်ကြကုန်၏။
ထိုဃဋမင်းသားသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာ သင်ကြားပြီးလျှင် နောက်အဖို့၌ မင်းအဖြစ်ကိုရ၍ တရားသဖြင့် မင်းပြု၏။
ထိုအခါ ဃဋမင်းသည် နန်းတွင်း၌ ပြစ်မှားသော အမတ်တစ်ယောက် အပြစ်ကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်သိ၍ တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်လေ၏။
ထိုအမတ်သည် တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြီးလျှင် သာဝတ္တိပြည် ဇင်္ကမင်းကြီးထံ ခစားလေ၏။
ထိုအမတ်သည် ဇင်္ကမင်းကြီးကို မိမိအလိုသို့ပါအောင် သွေးဆောင်ကာ စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ဗာရာဏသီပြည်သို့လာ၍ တစ်ပြည်လုံး သိမ်းယူစေပြီးလျှင် ဃဋမင်းကို သံခြေချင်းခတ်လျက် နှောင်အိမ်၌ သွင်းစေ၏။
ဃဋမင်းသည် နှောင်အိမ်တွင်း၌ နေလျက်ပင် ဈာန်ကိုဖြစ်စေ၍ ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေ၏။
တရားနှလုံးသွင်း ချုပ်နှောင်တွင်း ထိုအခါ ဇင်္ကမင်း၏ကိုယ်၌ ပြင်းစွာပူလောင်လေ၏။
ဇင်္ကမင်းသည် ဃဋမင်းထံသွား၍ ပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာအသွင် ရွှေကြေးမုံပြင်ကဲ့သို့ ကြည်လင်သော မျက်နှာကိုမြင်လျှင် - “အို - ဃဋမင်းမြတ် …. တစ်ပါးသော သူတို့သည် စိုးရိမ်ကြကုန်၏၊ ငိုကြွေးကြကုန်၏၊ မျက်ရည်ယိုစီးသော မျက်နှာ ရှိကြကုန်၏၊ သင်မင်းတြ်ကား ကြည်လင်သော မျက်နှာ ရှိဘိ၏၊ အဘယ်ကြောင့် မစိုးရိမ်သနည်း” ဟု ဃဋမင်းအား မေးလေ၏။
ထိုအခါ ဃဋမင်းသည် - “အို - ဇင်္ကမင်းမြတ် … စိုးရိမ်ခြင်းကား လွန်ပြီးသော ချမ်းသာကို မဆောင်နိုင်၊ လာလတ္တံ့သော ချမ်းသာကိုလည်း မဆောင်နိုင်၊ ထိုကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် မစိုးရိမ်ပါ၊ ဈာန်ဟူသော အဖော်ကြောင့် စိုးရိမ်ခြင်း မရှိပါ။
စိုးရိမ်သူသည် ခန္ဓာကိုယ် ဖျော့တော့၏၊ ကြုံလှီပိန်ချုံး၏၊ အစာကိုလည်း မစားလို၊ စိုးရိမ်ခြင်းဟူသော ငြောင့် စူးဝင်၍ ဖောက်ပြန်သူအား ရန်သတို့သည် ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏။
ရွာ၌ ဖြစ်စေ၊ မြို့၌ ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းရာ၌ ဖြစ်စေ၊ ကြည်းကုန်း၌ ဖြစ်စေ စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ပျက်စီးခြင်းကား၊ အကျွန်ုပ်ထံသို့ လာရောက်လိမ့်မည် မဟုတ်၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ မြင်အပ်သော ဈာန် ရှိပါ၏။
မည်သည့် မင်းအားမဆို အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်သော အဆွေခင်ပွန်းတို့သည် ရှိကြကုန်၏၊ ထိုအဆွေခင်ပွန်းတို့တွင် တစ်ယောက်သော အဆွေခင်ပွန်းမျှ ဈာန်ချမ်းသာ ဟူသော အလုံးစုံသော အရသာကို ဆောင်ခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်မည် မဟုတ်၊ မြေပြင်အလုံးသည်လည်း ထိုမင်းအား ဈန်ချမ်းသာကို ဆောင်လိမ့်မည် မဟုတ်” – ဟု ဇင်္ကမင်းအား မစိုးရိမ်ခြင်း အကြောင်းကို ဟောကြား ဆုံးမလေ၏။
တိုင်းပြည်စွန့်ငြား တောထွက်သွား ဇင်္ကမင်းသည် ဃဋမင်း၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ အလွန် ကြည်ညိုသဖြင့် ကန်တော့ တောင်းပန်ပြီးလျှင် တိုင်းပြည်ကို ပြန်လည်အပ်နှင်းကာ မိမိတိုင်းပြည်သို့ သွားလေ၏။
ဃဋမင်းလည်း အမတ်တို့အား တိုင်းပြည်ကို အပ်နှင့်ပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာတောသို့သွား၍ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ မယုတ်သော ဈာန်ရှိသည်ဖြစ်၍ သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားရ၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ ဇင်္ကမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ဃဋမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ် (၁) အကျိုးမဲ့ပြု၊ ကျိုးရှိမှု၊ ပြုကြပညဝါ။
(၂) စိုးရိမ်သောက၊ ဖြစ်လာက၊ ဒုက္ခရောက်မည်သာ။
(၃) စိုးရိမ်ခြင်းကား၊ လွန်, လာငြား၊ စီးပွားမဆောင်ပါ။
(၄) ဖျော့တော့ကြုံပိန်၊ စားမမြိန်၊ စိုးရိမ်သူတို့မှာ။
(၅) စိုးရိမ်ငြောင့်ရန်၊ စူးဝင်ပြန်၊ ရန်သူဝမ်းမြောက်မှာ။
ဃဋဇာတ် ပြီး၏။
မဏိကုဏ္ဍလဝဂ် -(၃၅၆) - ကောရဏ္ဍိယဇာတ် မြင်မြင်သမျှ လူတို့ကို သီလအစောင့်ခိုင်းသော တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးအား သဘောမကျသဖြင့် ချောက်ကြီးကို ခဲလုံးငယ်တို့ဖြင့် ပစ်ကာ ပစ်ကာပြု၍ သတိပေးသော ကောရဏ္ဍိယလုလင် အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု သီလစောင့်လော တိုက်တွန်းပြော နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် မုဆိုး၊ တံငါ စသော ဒုဿီလတို့အား မြင်တိုင်း မြင်တိုင်း သီလကို ယူကုန်လော၊ သီလကို ယူကုန်လောဟု ပြောဆိုတိုက်တွန်းကာ သီလကို ပေးလေ့ရှိ၏။
ထိုသူတို့သည် မထေရ်ကို ရိုသေသဖြင့် စကားကို မပယ်ဝံ့ဘဲ သီလကို ခံယူကြကုန်၏။
ခံယူကြပြီးလျှင် မစောင့်ရှောက်ကြကုန်၏။
မိမိတို့ ပြုမြဲတိုင်း အမှုကိုသာ ပြုကြကုန်၏။
ထိုအခါ ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် တပည့်တို့အား “ငါ့ရှင်တို့ … ဤမည် ဤမည်သော သူတို့သည် ငါ့ထံ၌ သီလယူကြကုန်လျက် မစောင့်ရှောက်ကြကုန်” ဟု ပြောကြား၏။
“အရှင်ဘုရား … အရှင်ဘုရားသည် အလိုမရှိဘဲလျက် သီလကို ပေးလေ၏၊ လူတို့သည် အရှင်ဘုရားကို ရိုသေသဖြင့် စကားကို မပယ်ဝံ့၍ သာ ခံယူကြရကုန်၏၊ ယနေ့မှစ၍ အလိုမရှိသော သူတို့အား သီလကို မပေးပါလင့်” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
မထေရ်သည် နှစ်သက်တော်မမူ။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ရှင်သာရိပုတ္တရာအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … သာရိပုတ္တရာသည် ယခုအခါ၌ သာ မြင်တိုင်း မြင်တိုင်းသော သူတို့အား သီလကို ပေးသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း ပေးခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု သီလစောင့်ရေး တိုက်တွန်းပေး လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြ`ဟမဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် ကောရဏ္ဍိယဟု ခေါ်ကြသတတ်။
ထိုကောရဏ္ဍိယသည် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးထံ ပညာသင်ကြားလျက် တပည့်ကြီး ဖြစ်လေ၏။
ထိုတက္ကသိုလ်ဆရာကြီးသည် မြင်တိုင်း မြင်တိုင်းသော သူတို့အား သီလကို ယူကြကုန်လော၊ သီလကို ယူကြကုန်လော့ဟု တိုင်တွန်း၍ သီလကို ပေးလေ့ရှိ၏။
လူတို့သည် သီလယူပြီး၍ မစောင့်ရှောက်ကြကုန်။
ထိုအခါ ဆရာကြီးသည် တပည့်တို့အား ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။
တပည့်တို့သည် “ဆရာကြီး … လူတို့ အလိုမရှိကုန်ဘဲလျက် သီလကို ပေးဘိ၏၊ ထိုကြောင့် လူတို့သည် မစောင့်ရှောက် ကြကုန်၊ ယနေ့ကစ၍ တောင်းသောသူတို့အားသာ သီလကို ပေးပါလော့၊ မတောင်းသောသူတို့အား မပေးပါလင့်” ဟု ပြောကြကုန်၏။
ဆရာကြိးသည် နှလုံးမသာ ဖြစ်လေ၏။
နောက်အခါ၌ လည်း မြင်တိုင်း မြင်တိုင်းသော သူတို့အား ပေးပြန်၏။