kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝေ့တယ်စိန့်သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ၅ မိနစ်ကြာ ကားပိုင်းတိုကို အစမ်းရိုက်ကူးပြီး ငွေရင်းစိုက်ပေးမည့်သူကို ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည့် ဒါရိုက်တာ ဝေ့တယ်စိန့်၏ ပထမဦးဆုံးသော ဇာတ်လမ်းရှည် ဇာတ်ကား အမှတ် ၇ အငူ သည် ထိုင်ဝမ်ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့ပြီးနောက်မှသာ စီဒစ်(ခ်) ဘာလေးအား ရိုက်ကူးရန် အစီအစဉ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇာတ်ကားမှာ ၄ နာရီခွဲ ကြာသောကြောင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲကာ ရုံတင်ခဲ့သည်။
ပထမတွဲ ‘သူရိန်အလံ’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယတွဲ ‘သက်တံ့တံတား’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ရုံတင်ခဲ့သည်။
အန်းဂရီးဘတ်ဒ် (Angry Birds) သည် ဉာဏ်စမ်းအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဖင်လန်နိုင်ငံ ဂိမ်းဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖန်တီးသည့် ရိုဗီယို ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီမှ ဖန်တီးခဲ့သော ဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အတောင်မပါသော ငှက်များ၏ ပုံမှ စ၍ ဂိမ်းကို စတင် ဖန်တီးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်Apple's iOS ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် အတွက် စတင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှာ စ၍ အက်ပဲလ်၏ အက်ပ် စတိုးမှ စုစုပေါင်း ၁၂ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ကုမ္ပဏီ အတွက် အခြား တပ်ရှ် စခရင်ပါသော အင်းဒရွိုက် အပါအဝင် အခြား စမတ်ဖုန်းများအတွက်ပါ ထုတ်ဝေရန် တွန်းအား ဖြစ်စေခဲ့သည်။
မျိုးမြင့်ညိမ်း သည် သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အလင်းတန်းဂျာနယ်၊ ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်း၊ ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်းနှင့် မြန်မာအင်ဒီပဲန်ဒင့်သတင်းဂျာနယ်တို့၏ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အဘဦးကျားဘညိမ်း၊ အမိ ‌ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၈ ရက်‌နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ စတုတ္ထသားအဖြစ် ‌မွေးဖွားသည်။
ဖခင် ကျားဘညိမ်းက ၁၉၅၂ ဟလ်ဆင်ကီးအိုလံပစ်သို့ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်ရန် မသွား‌ရောက်မီ ‌မွေးဖွား‌သောသားအား ရန်ကုန်မြို့မှ လာ‌ရောက် ကြည့်ရှုသည်။
ဟဲလ်ဆင်ကီးအိုလံပစ်တွင် ကွာတားဖိုင်နယ်အထိ‌ရောက်ခဲ့ပြီး ဆုတံဆိပ်တစ်ခုမျှ မရရှိခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်အတွက် အ‌ကြွေးတင်ခဲ့သည်။
ထိုအ‌ကြွေးဆပ်ရန် သားဖြစ်သူကို ‌မျှော်လင့်ခဲ့‌သော်လည်း အ‌ကြွေးမ‌ကျေခဲ့။
သားမျိုးမြင့်ညိမ်းမှာ ကြိုးဝိုင်းတွင်း ပြိုင်ပွဲများထက် လမ်း‌ပေါ်ရန်ပွဲများတွင် ‌ကျော်ကြားသည်။
အ‌ခြေခံပညာကို မန္တ‌လေးမြို့တွင် ဒိုင်အိုစီတွင် သံတဲ‌ကျောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် အ.ထ.က(၆)ဗိုလ်တထောင်တို့တွင် တက်‌ရောက်သင်ယူပြီး ၁၉၇၄ တွင် လုပ်သားများ ‌ကောလိပ်တွင် ရူပ‌ဗေဒ ဘာသာရပ်အဓိကဖြင့် တက်‌ရောက်ဘွဲ့ယူခဲ့သည်။
၁၉၇၄ တွင် ‌ဒေါ်ဝင်း‌ဌေးနှင့် အိမ်‌ထောင်ကျသည်။
လက်‌ဝှေ့ထိုးခြင်းကို စွန့်လွတ်ပြီး စာ‌ပေ‌လောကသို့ ဝင်‌ရောက်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြန်စစ်မှုထမ်းအဖွဲ့မှ ထုတ်‌ဝေသည့် အခါအား‌လျော်စွာထုတ် စစ်ပြန်မဂ္ဂဇင်းတွင် အလုပ်သင်အယ်ဒီတာအမည်ခံ၍ အယ်ဒီတာဆရာများ ၏ ‌တောက်တိုမယ်ရအလုပ်များကို လုပ်ရသည်။
လ္ဘက်ရည်ဝယ်၊ ‌သောက်‌ရေဖြည့်၊ တံမြက်စည်းလှည်း စသည် တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ စာတည်းချုပ်ဦးမြလှိုင် တည်‌ထောင်‌သော ‌ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန် ထမ်း‌ဆောင်သည်။
၁၉၈၃ တွင် မ‌ဟေသီမဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၈၅ တွင် သတင်းလွှာဂျာနယ်၊ ၁၉၈၄ တွင် သတင်းမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန် ထမ်း‌ဆောင်သည်။
မင်းလူ၊ မျိုးမြင့်ညိမ်း၊ စိန်လှိုင်(ဝဲမှယာ) ၁၉၈၈ လူထုလှုပ်ရှားမှုတွင် စာ‌ပေနှင့်အနုပညာရှင်များအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် မှတ်တမ်းလွှာစာ‌စောင် အုပ်ချုပ်‌ရေးအယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
၁၉၉ဝ နိုင်ငံ‌ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် စာ‌ရေးဆရာ မင်းလူ‌ရေးသားသည့် ဘာ‌တွေဖြစ်ကုန်ကြပြီလဲ ကဗျာထုတ်‌ဝေဖြန့်ချိမှုဖြင့် ‌ထောင်ဒဏ် (၇)နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။
အကျဉ်း‌ထောင်အတွင်း သတင်းမှန်များရရှိ‌ရေးနှင့် ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် အဆက်မပြတ်နိုင်‌ရေး ကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် "သတင်းမှတ်တမ်းလွှာ"စာ‌စောင်ကို အကျဉ်းကျလုပ်‌ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်အတူ ကြိုးပမ်းထုတ်‌ဝေမှုဖြင့်၎င်း၊ အင်းစိန်‌ထောင်အတွင်း တရားမဲ့ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုများကို ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂသို့ စာဖြင့်‌ရေးသား‌ပေးပို့ခဲ့၍၎င်း၊ ၁၉၉၃ နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အ‌ရေးညီလာခံ ကျင်းပသည့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံသို့ သဝဏ်လွှာ‌ပေးပို့ခဲ့၍လည်းကောင်း၊ အခြား‌သော အကျဉ်းသား ဆိုင်ရာအခွင့်အ‌ရေးများ‌တောင်းဆိုမှု‌ကြောင့်ည်းကောင်းး၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်း‌ထောင်အတွင်း ‌နေရင်းမှပင် ‌နောက်ထပ် (၇)နှစ် ထပ်မံအကျဉ်းချခံရသည်။
၂ဝဝ၁ ခုနှစ်တွင် က‌နေဒါနိုင်ငံ the Canadian Journalists for Freedom of Expression (CJFE) မှ လွတ်လပ်စွာ‌ရေးသားခွင့်ဆိုင်ရာ စာ‌ပေဆု ချီးမြင့်သည်။
၂ဝဝ၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ စာနယ်ဇင်းသမားများ၏ လက်မှတ်‌ရေးထိုး‌တောင်းဆိုမှုကို မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာပီနဲရိုးမှ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသို့ ‌ပေးအပ်ခဲ့ပြီး‌နောက် ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်တွင် သာယာဝတီအကျဉ်း‌ထောင်မှ လွတ်‌မြောက်ခဲ့သည်။
အကျဉ်း‌ထောင်မှ လွတ်‌မြောက်ခဲ့ပြီး‌နောက် အစ်ကိုဖြစ်သူ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးဝင်းငြိမ်း၏ တာဝန်‌ပေး ချက်အရ ‌ရွှေအမြု‌တေမဂ္ဂဇင်းတွင် အမည်‌ဖော်ပြခြင်းမခံရ‌သော အယ်ဒီတာတာဝန်ယူသည်။
အလင်းတန်းဂျာနယ်တွင် ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်မှစ၍လည်းကောင်း၊ ဖူးငုံဆယ်‌ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်းတွင် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်မှ စ၍‌သော်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
အကျဉ်း‌ထောင်မှ လွတ်‌မြောက်ပြီး ၁ဝ နှစ်အကြာ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအင်ဒီပဲန်ဒင့်သတင်း ဂျာနယ်ကို ထူ‌ထောင်ပြီး တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ‌ရွှေအမြု‌တေမဂ္ဂဇင်း၊ ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်းနှင့် အလင်းတန်းဂျာနယ်တို့ကိုပါ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
အင်ဒီပဲန်ဒင့်ဂျာနယ်တိုက်တွင် တွေ့ရသော မျိုးမြင့်ညိမ်း(ထိုင်နေသူ)ဖြစ်သည်။
ပဲန်မြန်မာ ကို ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသူများမှ တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပဲန်မြန်မာ စင်တာကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပထမအကြိမ်နှစ်ပတ်လည် ညီလာခံတွင် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။
သက်တမ်း(၃)နှစ်ပြည့်မြောက်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ထပ်မံရွေးကောက်ခံခဲ့ရပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။
စာပေညီလာခံ ကျင်းပရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း စာပေညီလာခံကို ပထမအကြိမ်အဖြစ် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၃ - ၁၇ အထိ ပြန်လည် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းစာပေညီလာခံ ကျင်းပရာတွင် စာပေအဖွဲ့အစည်း (၁၁) ခု ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုမျှသာမက တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ အတူတကွ စုပေါင်းနေထိုင်သည့် ဖယ်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကြီး ပေါ်ထွန်းလာစေရေးအတွက် ဖယ်ဒရယ် စနစ်ဆိုင်ရာ သိကောင်းဖွယ်ရာများကို စာရေးဆရာ ၊ ကဗျာဆရာ ၊ အနုပညာရှင်များစွာဖြင့် ပူးပေါင်း၍ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ် များတွင် အသိပညာပေး ၊ ဗဟုသုတ ဖြန့်ဝေသည့် ရသပြည်ထောင်စုသစ် ဟူသော လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
ပဲန်မြန်မာ အနေဖြင့် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို မြှင့်တင်သည့် ၊ အသိပညာပေးသည့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲများကို အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ ၊ မီဒီယာအသင်းအဖွဲ့များ ဖြင့်လည်းကောင်း ၊တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အသီးသီးသို့ သွားရောက်၍ တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် လွတ်လပ်ပွင့်လင်းသည့် အသိပညာဖလှယ် ဆွေးနွေးပွဲများ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇနီး ‌ဒေါ်ဝင်း‌ဌေး၊ သားဇာနည်မျိုးမြင့်ညိမ်း၊ သမီး ဒါလီမျိုးမြင့်ညိမ်း၊ သားဘိုမျိုးမြင့်ညိမ်း၊ ‌မြေး ဟန်နီညိမ်း၊ အဂ္ဂမျိုးမြင့်ညိမ်းတို့နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့တွင် ‌နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မသီတာ (စမ်းချောင်း) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး၊ ပဲန်မြန်မာ ၏ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ မသီတာ(စမ်းချောင်း) ကို ၁၉၆၆ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းတွင် ဦးမြင့်သောင်းနှင့် ဒေါ်လီလီတို့က မွေးဖွားသည်။
၁၉၈၄ တွင် ဝတ္ထုတိုများကို မဂ္ဂဇင်းအသီးသီးတွင် စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၀ တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)၊ ရန်ကုန်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၃ တွင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
စာပေ ဖြတ်သန်းမှု ၁၉၈၄-၈၅ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်ပြီး မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့ရာ ပထမဆုံးပုံနှိပ်ဖော်ပြခံရသည့် ဝတ္ထုတိုမှာ ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ်၊ သဘင်မဂ္ဂဇင်းပါ "ဗာဒံရိပ်" အမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုဖြစ်သည်။
၁၉၉ဝ ခုနှစ်ထုတ် ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင် ကလောင်ငယ်ကဏ္ဍနှင့် အယ်ဒီတာတာဝန်များကို အမည်မခံဘဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သလို လေးနက် ကလောင်နာမည်နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဝတ္ထုတို၊ စာတမ်းစာရေးဆရာများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်းကဏ္ဍကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ မွတ်ဆလင်ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံတွင် စေတနာဆရာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ထောင်ဒဏ်အနှစ်နှစ်ဆယ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။
ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုဖြစ်သော အရောင်စစ်နေကြာသည် ပုံနှိပ်ဆဲအခြေအနေတွင် ရပ်နားခဲ့ရသည်။
၁၉၉၅-၉၆ ခုနှစ် အကျဉ်းကျနေစဉ်ကာလများအတွင်း Reebok Human Rights award, Barbara Goldsmith Freedom to Write PEN award, Honor award from AAAS(American Association of Arts and Science) ဆုများ ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန်ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့ပြီး အရောင်စစ်နေကြာ လုံးချင်းဝတ္ထုရှည်၊ ချိုရှရှပျားရည်နွံအပါအဝင် မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများစာအုပ်၊ ရောင်စဉ်များရဲ့ အဇ္ဈတ္တနှင့် ရသနယ်ခြား အတွင်းရေးအမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုနှင့်ရသစာရေးဆရာများအင်တာဗျူးစာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မွတ်ဆလင်ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံ၊ ခွဲစိတ်ဆောင်တွင် ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ကျန်းမာရေးစံနစ်များစီမံခန့်ခွဲမှုဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ ရရှိခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်မှာ ဘွဲ့အခမ်းအနားအတွက် လန်ဒန်ကို သွားရောက်ရာကစတင်၍ နိုင်ငံခြားခရီးများ ဆက်တိုက်သွားရောက်ခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အိုင်အိုဝါတက္ကသိုလ်၏ နိုင်ငံတကာစာအရေးအသားစီမံချက်လည်း ပါဝင်သည်။
၂ဝဝ၅ နှစ်ကုန်မှ စတင်ကာ ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်း(Teen Magazine)၊ အယ်ဒီတာတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ယူလာခဲ့ကာ ကလောင်နာမည်အမျိုးမျိုးနှင့် လူငယ်များအတွက် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
၂ဝဝ၈ ခုနှစ်နှစ်ဆန်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ယောက်ခ်တက္ကသိုလ်၊ ပဋိပက္ခများ ဖြေရှင်းရေးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သလို ၂ဝဝ၈-၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဘရောင်းတက္ကသိုလ်တွင် ဌာနေစာရေးဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂ဝဝ၉ ဧပြီ ဘရောင်း တက္ကသိုလ်၌ "မြန်မာစာပေပွဲတော်" ကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ပြီး စာပေရေးရာများအပြင် ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှု အကြောင်းကိုပါ ဟောပြောပို့ချပေးခဲ့သည်။
၂ဝဝ၉-၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၌ စာပေသုတေသန ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် Radcliffe Fellowship ရက်ဒ်ကလစ်ဖဲလိုးရှစ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
https://www.radcliffe.harvard.edu/people/ma-thidaယင်းကာလအတွင်း ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင်သာမက အခြားမြို့များမှ တက္ကသိုလ်များနဲ့ အလယ်အမေရိကနိုင်ငံဖြစ်သည့် ဟွန်းဒူးရပ်စ်နိုင်ငံသို့ပါ သွားရောက်ပြီး ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှု အကြောင်း ဟောပြောပို့ချ သရုပ်ပြမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများနှင့် ထောင်တွင်းဖြတ်သန်းမှုများကို ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှုအတွေ့အကြုံများဖြင့် ရက်ယှယ်ရေးသားထားသော ဖြတ်သန်းမှုမှတ်တမ်း (Memoir) စာအုပ်ဖြစ်သည့် "စမ်းချောင်း၊ အင်းစိန်၊ ဟားဗတ်" ကို ထုတ်ဝေခဲ့ရာ တစ်နှစ်တာအတွင်း ရောင်းအားအကောင်းဆုံးစာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ စာအုပ်ဖြင့်ပင် စာပေချစ်သူများက ပေးအပ်သော လင်္ကာစာပေဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေနိုင်ငံ၊ စာရေးဆရာသမဂ္ဂက ချီးမြှင့်သည့် လွတ်လပ်စွာထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ဆု၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗားကလပ်ဟာဗယ်စာကြည့်တိုက်ဖောင်ဒေးရှင်းက ချီးမြှင့်သော Disturbing the Peace Award https://www.irrawaddy.com/culture/ma-thida-receives-disturbing-the-peace-award.htmlတို့ကို ထပ်မံချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဆရာမ မသီတာ (စမ်းချောင်း) သည် သတင်းသမားတစ်ဦးအဖြစ်လည်း မြန်မာအင်ဒီပဲဒန့်ဂျာနယ်၊ ပဲ့တင်သံဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာ၊ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ အစရှိသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်းတွင် ရွှေအသစ်ကဏ္ဍကို တာဝန်ယူဖတ်ရှု၍လည်းကောင်း၊ ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်း အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အင်ဖိုဒိုင်ဂျက်စ် ဂျာနယ် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း စာပေများ ဆက်လက်ရေးသားဖန်တီးလျက်ရှိသည်။
http://mathidasanchaung.blogspot.com/search/label/%E1%80%99%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%AC%28%E1%80%85%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%29 ထုတ်ဝေပြီး စာအုပ်များ မြန်မာဘာသာ ၁။
အရောင်စစ်နေကြာ (ဝတ္ထုရှည်) ၁၉၉၉ ၂။
ချိုရှရှပျားရည်နွံ အပါအဝင် မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်) ၁၉၉၉ ၃။
ရောင်စဉ်များရဲ့ အဇ္ဈတ္တနှင့် ရသနယ်ခြားအတွင်းရေး (စာရေးသူများနှင့် အင်တာဗျူး) ၁၉၉၉ ၄။
တစ်၊ သုည၊ တစ်ဆယ် (ဆောင်းပါး‌ပေါင်းချုပ်) ၂၀၀၄ ၅။
မှာတမ်းလက်ဆင့်ကမ်း (ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ့စကားပေါင်းချုပ်) ၂၀၁၁ ၆။
နေဝန်းနီကာရန်များ (ဘာသာပြန်ကဗျာများ) ၂၀၁၁ ၇။
စမ်းချောင်း၊ အင်းစိန်၊ ဟားဗတ် (နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ထောင်တွင်းအတွေ့အကြုံမှတ်တမ်း) ၂၀၁၂ ၈။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် စာတစ်‌စောင် (ဘာသာပြန်အတွေ့အကြုံမှတ်တမ်း) ၂၀၁၃ ၉။
အညိုမှသည် ကြက်သွေးနီသို့ (နိုင်ငံတကာတက္ကသိုလ်အတွေ့အကြုံမှတ်တမ်း) ၂၀၁၄ ၁၀။
လွတ်လပ်သော နိုင်ငံသားစိတ်ဓာတ်ဟူသည်နှင့် အင်ဒီပဲန်ဒင့်စကားများ (မြန်မာအင်ဒီပဲန်ဒင့်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ့စကားပေါင်းချုပ်) ၂၀၁၄ ၁၁။
ရှင်ရဲ၊ ယှဉ်ရဲ လူငယ်များ (လူငယ်ရေးရာဆောင်းပါးများ) ၂၀၁၄ ၁၂။
မပြယ်မဲ့ စကားများ (မှတ်တမ်းဝင်အဆိုအမိန့်များ) ၂၀၁၄ ၁၃။
အသက်ကလွဲပြီး ဆုံးရှုံးစရာ ဘာမှမရှိ (ဘာသာပြန်ဝတ္ထုရှည်) ၂၀၁၅ ၁၄။
အတ္တမှသည် ဘယာနကကို စွန့်ခွာခြင်းဆီသို့ (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်) ၂၀၁၅ ၁၅။
အရေးအသားများ (အက်ဆေးများ) ၂၀၁၆ ၁၆။
ကမ္ဘာကျော်တွေရဲ့ ကမ္ဘာကျော်တွေ (ဆောင်းပါးများ) ၂၀၁၆ ၁၇။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အတွက် စာတစ်စောင် ၁၈။
ပဲ့တင်သံ စကားများ (၂၀၁၇) ၁၉။
နယ်စည်းမထား မိန်းမသား (ဆောင်းပါးများ) ၂၀။
ရာမည၊ ဧရာဝတီ ၁၉၈၈-၁၉၈၉ (နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း) ၂၀၁၈ ၂၁။
လန်ဒန်၊ ရောမ၊ ဥရောပ (ခရီးသွားဆောင်းပါးများ) ၂၀၁၈ ၂၂။
နိဂုံးထဲက နိဒါန်း - ဖူးငုံစာစုများ (ဆောင်းပါးများ) ၂၀၁၉ ၂၃။
ဒီမိုကရေစီပန်းတိုင်ကို ဦးတည်နေတဲ့ ခြေလှမ်းတွေဖြစ်ရဲ့လား နှင့် အင်ဖိုဒိုင်ဂျက်စ်ဂျာနယ်ဆောင်းပါးများ (၂၀၂၀) အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ၁။
The Roadmap (with the pseudonym of Suragamika) 2011 ၂။
Prisoner of Conscience:My steps through Insein (Memior) 2016 ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည့် ဆုများ Reebok Human Rights Award (၁၉၉၆) Barbra Goldsmith Freedom to Write PEN Award (၁၉၉၆) Honor Award from AAAS (American Association of Arts & Sciences) (၁၉၉၇) Freedom of Expression Prize (Norwegian Authors Union) (၂၀၁၁) Disturbing the Peace Award (Vaclav Havel Library Foundation) (၂၀၁၆) စာပေဆုများ +စာပေဆုများ စဉ်ခုနှစ်ဆုအမည်အနုပညာလက်ရာ၁။
၂၀၁၁ရွှေအမြုတေစာပေဆု (ဆောင်းပါးဆု)http://mathidasanchaung.blogspot.com/search/label/%E1%80%အပြန်အလှန်နား‌ထောင်ပါ (၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလထုတ်၊ ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက် မဂ္ဂဇင်း)၂။
၂၀၁၂အလင်္ကာစာပေဆုစမ်းချောင်း အင်းစိန် ဟားဗတ် (လုံးချင်းစာအုပ်)၃။
၂၀၁၃အမျိုးသားသတင်းဆု (အယ်ဒီတာ့အာဘော်ဆု)https://burma.irrawaddy.com/news/2013/05/04/38853.htmlအသွင်မတူမှုနှင့် ပဋိပက္ခအသွင်ပြောင်းခြင်း (မြန်မာအင်ဒီပဲန်ဒင့်သတင်းဂျာနယ်)၄။
၂၀၁၇ရွှေအမြုတေစာပေဆု (ရသစာတမ်းဆု)https://news.ydnp.net/8767/ပန်းပုခုတ်ခြင်း အနုပညာ (၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လထုတ်၊ ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်း)၅။
၂၀၁၉ရွှေအမြုတေစာပေဆု (ဆောင်းပါးဆု)https://yangonlife.com.mm/mm/article/61695ကတ္တီပါကားလိပ်သစ်ဖွင့်နိုင်ဖို့ လိုအပ်နေတဲ့ တရားမျှတမှု (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ်၊ ခေတ်ရနံ့ မဂ္ဂဇင်း) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဆရာဘကြီးသည် ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ သူဋ္ဌေးကုန်းကျေးရွာ အဖ ဦးမန်းဒီလုံး၊ အမိ နော်အေးချမ်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
စိန်စတင်း-ဟူသော ဆရာ့နာမည်ဖြစ်လာပုံက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါသည်၊ လွန်ခဲ့သော အနှစ်(၆၀)ခန့်ကဖြစ်သည်၊ ဆရာတို့ရွာနှင့်ကပ်လျက်နေသော တောကြီးရွာတွင် ကရင်အမျိုးသား နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ဒုံးအကတို့ဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်သည်၊ ထိုအချိန်က တိုင်းပြည်တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိသောကာလလည်း ဖြစ်လေရာ ကရင်နှစ်သစ်ပွဲတော်ကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ စတင်းဂန်း သေနတ်ကို မိုးပေါ်ထောင်ပစ်ပြီး ပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြပါတယ်၊ ထိုအချိန် စိန်စတင်း၏မိခင်မှာ သူ့ကိုကိုယ်ဝန် လွယ်ထားရသဖြင့် သေနတ်သံကြားရတော့ ကြောက်လန့်ပြီး ပုန်းခိုနေရင်း ဗုံးကျင်းထဲမှာပင် စိန်စတင်းကို မွေးဖွားခဲ့ရသည်။
အဖွားဖြစ်သူ ဝမ်းဆွဲသည် ဒေါ်အမာက -စတင်းဂန်းပစ်ဖောက်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့မြေးကိုမွေးတယ်၊ ဒါကြောင့် ငါ့မြေးလေးကို စတင်းလေး-လို့ နာမည်ပေးမယ်-ဆိုပြီး စတင်းလေးမှသည် ယခု အောင်မြင် ကျော်ကြား နေသော နိုင်ငံကျော် စိန်စတင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် မိမိကိုယ်တိုင်ထူးချွန်သူမကပဲ မိမိမျိုးဆက်သစ်တွေကိုလည်း ထူးချွန်စေသူဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာ့မှာ သားသမီး(၅)ယောက်ထွန်းကားပြီး ထိုသားသမီး ငါးယောက်စလုံးမှာလည်း လိမ္မာ ထူးချွန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဒါကြောင့်ဆရာသည် ဖခင်ကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်သလို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာရဲ့ ထူးချွန်သော သားသမီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- စိန်နိုင်လင်းခေါ် နိုင်စတင်း= ဆိုကရေးတီး ဆိုင်း ရွှေခုနှစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ မောင်မင်းကို= ပတ်တီးလက်ထောက်၊ ဆိုကရေးတီး ပတ္တလားရွှေတစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု၊ ဒေါက်တာတင်တင်ယု ရွှေအလင်္ကာ စိန်မင်းနိုင်= ဆိုကရေးတီး ရွှေ ရှစ်ဆု၊ ငွေတစ်ဆု၊ ကျော်ကျော်ဟန်(အဆို) ရန်ကုန်တိုင်း အိုးစည်ဒိုးပတ်နည်းပြ၊ ဆိုကရေးတီး ရွှေနှစ်ဆယ့်သုံးဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကရင်အမျိုးသား နိုင်ငံကျော်ဆိုင်းဆရာကြီး( ဦး)စိန်စတင်း အကြောင်းတစေ့တစောင်း Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ‎။
ပလောင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ပလောင်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် ၅၀၀မိုင် (၈၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ နှင့် တိုကျိုမြို့ တောင်ဘက် ၂၀၀၀မိုင် (၃၂၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုမျှ ရှိနေခဲ့ရာမှ မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ အဖြစ် ပေါင်းစည်းခြင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ရန် အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံအဖြစ် တသီးတခြား ရပ်တည်နိုင်ရေး အဆိုကို ၁၉၈၆ တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ အတည်မပြုခဲ့ပေ။
နောက်တစ်နှစ်တွင်မှ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုပျိုဆုံး နှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ များထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပလောင်းနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ။
ပနားမားနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအမည်မှာ ပနားမားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်း၏ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရေလက်ကြားနေရာတွင် တည်ရှိသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့က ဝိုင်းရံလျက် ရှိကြသည်။
မြို့တော်မှာ ပနားမားမြို့ ဖြစ်သည်။
စပိန်တို့က ၁၆ ရာစုတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိ ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ပနားမားနိုင်ငံသည် စပိန်မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး နျူဗာဂရန်နေဒါ၊ အီကွေဒေါနိုင်ငံ နှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ တို့ဖြင့် ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုပြည်ထောင်စုကို ဂရန်း ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ပြီး ပနားမားနှင့် နျူဗာ ဂရန်နေဒါတို့မှာ ဆက်လက်ပေါင်းစည်းလျက် ရှိခဲ့သည်။
နျူဗာ ဂရန်နေဒါမှာ နောင်တွင် ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် ပနားမားသည် ကိုလံဘီယာမှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ကာ အမေရိကန် စစ်တပ်အား ၁၉၀၄ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၁၄ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ပနားမား တူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ပနားမားအား ရာစုနှစ် အကုန်တွင် တူးမြောင်းကို လုံးဝ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန် သဘောတူလက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။
တူးမြောင်းဖြတ်သန်းခ ကောက်ခံခြင်းမှ ရသော ဝင်ငွေသည် ပနားမား၏ နိုင်ငံစုစုပေါင်းထွက်ကုန် ဝင်ငွေတွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းမှ ပါဝင်သည်။
ပနားမားသည် အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် တတိယ သို့မဟုတ် စတုတ္ထမြောက် အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
And: See also: IMF.orgထို့ပြင် ပနားမားသည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်နေသော စီးပွားရေးရှိပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် လူတစ်ဦးချင်း အများဆုံး သုံးငွေ ရှိသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပနားမားသည် လက်တင်အမေရိကတွင် လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း၌ စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၅၄ ဖြစ်သည်။
pp. 144၂၀၁၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး ဖိုရမ်မှ ထုတ်ပြန်သော တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြ ညွှန်းကိန်းတွင် ပနားမားသည် လက်တင် အမေရိက၌ ဒုတိယ နေရာတွင် ရှိသည်။
ပနားမားတွင် အနောက်ဘက် ကမ္ဘာခြမ်း၌ အမေဇုန်ဘေစင် တောအုပ်မှ လွဲလျှင် အကြီးဆုံးသော တောအုပ်ရှိပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် ငှက်များ အမြောက်အမြားရှိကာ ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာ၏ အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ရပေ။
200px|ကန်တော်ကြီး ကို ဝေဟင် မှ မြင်ရပုံ ကန်တော်ကြီး ကန် သည် ရန်ကုန်မြို့တွင်ရှိပြီး အင်းလျားကန် ပြီးလျင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။
ရွှေတိဂုံဘုရား၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလျားကန်ကို ရေပိုက်များဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
၁၁၄၇ ခုနှစ် (မြန်မာ?၊ ကောဇာ?) ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် ရန်ကုန်ဝန် ဦးရွှေရေး က မြို့သူမြို့သားများ ကျန်းမာရေး အတွက် ရေကောင်းရေသန့် ရစေရန် တူးဖော်သည်။
ဗြိတိသျှ ရန်ကို ကာကွယ်ရန် မွေးမြူထားသော ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားများ အသုံးပြုရန် အတွက် ထပ်မံတူးဖော်သော ကန် ကို ကန်တော်ကလေး ဟု အမည်တွင်စေသည်။
နဂါးဗိုလ် ထိပ်တင်ဒွေး၊ ရန်ကုန်ရာဇဝင်၊ စာမျက်နှာ ၈၆ ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး တပ်မြေတွေကို ရေသန့်ရရှိစေရန် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်း အဝန်း ၅ မိုင်နှင့်၈ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
၁၅၀ ဧကခန့်ရှိသည့် ကန်တော်ကြီး တဝိုက် တွင် ၁၁၀ ဧက ရှိသည့် မြေပဒေသာကျွန်း ၊ ဗိုလ်ချုပ်ပန်းခြံ၊ ကရဝိတ်၊ ပန်းကန်လုံးကျွန်း၊ ချစ်သူများကျွန်း၊ ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ၊ ငါးပြတိုက်၊ သံရုံးများ၊ ဆေးရုံများ နှင့် အဆင့်မြင့် ဟော်တယ်များ တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက် တွင် နတ်မောက်လမ်း၊ အနောက်ဘက် တွင် ဗဟန်း လမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် ကန်ရိပ်သာလမ်း တို့ တည်ရှိသည်။
ယခင် ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် လက်ထက် က နိုင်ငံတော် အဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာ လှေလှော်ပြိုင်ပွဲ များ လည်း ကျင်းပခဲ့သည်။
ကရဝိတ် သည် ကန်တော်ကြီးတဝိုက် အထင်ရှားဆုံးနေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
၁၆ ရက် ဧပြီ ၂၀၁၀ မြန်မာ့သင်္ကြန် ညနေပိုင်း မှာ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂၄ ယောက်သေဆုံး၍ ၆၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
200px|အင်းယျားကန် ကို ဂူးဂဲလ်အက် မှ မြင်ရပုံ အင်းလျားကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၏ ထင်ရှားသောအပန်းဖြေ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
အရင်က ရတနာကန်ဟုခေါ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့၏ အကြီးဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်း အနီးမှာ တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပါရမီလမ်းမကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ပြည်လမ်းမကြီး၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အင်းလျားလမ်းကြီးတို့နှင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ သွားသောလမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း တည်ရှိသည်။
အင်းလျားကန် ပတ်လည်ဝန်းကျင်တွင် ဦးနေဝင်း၏နေအိမ်၊ ဂဠုန်ဦးစော နေအိမ်၊ အမေရိကန် ကလပ်၊ အင်းယျားလိတ် ဟိုတယ်၊ မရီနာ ဟောက်စ်၊ မြကျွန်းသာ ပန်းခြံ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နေအိမ်၊ အမေရိကန် သံရုံး၊ စိမ်းလဲ့ကန်သာ နိုင်ငံတော် ဧည့်ဂေဟာ၊ ဘုတ်ကလပ်၊ ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း၊ စိမ်းလန်းစိုပြေ ပန်းခြံ၊ တက္ကသိုလ် ရေကူးကန်၊ အိုင်ဘီစီ၊ ပြည်လမ်းရှိ နာမည်ကျော် အင်းလျားကန်ဘောင်နှင့် အခြား အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများ တည်ရှိကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၈၈၂ နှင့် ၁၈၈၃ မှာ ရန်ကုန်မြို့ ရေပေးဝေရေးအတွက် ဗြိတိသျှတို့က ဖန်တီးခဲ့သည်။
ရေများ ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အင်လျားကန်မှနေ ကန်တော်ကြီးကို ရေပိုက်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
အင်းလျားကန်ပန်းခြံ အင်းလျားကန် ပန်းခြံသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အနောက်ဘက်မှာ တည်ရှိပြီး ယခင်က တက္ကသိုလ် စုံတွဲများအတွက် နာမည်ကြီး နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းတို့ ရိုက်ကူးလေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တော်များအနေဖြင့် ရေကူးခြင်း၊ ရွှက်လှေစီးခြင်း နှင့် အားကစား လုပ်ဆောင်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း တည်ရှိရာ နေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလမှာ ဂျွန် ဝီလီယံ ယက်တော ဆိုသူက အင်းယျားကန်ကို ဖြတ်ကူးပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အိမ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဓမ္မသေနာပတိ ဖြစ်တော်မူသော လက်ယာတော်ရံ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ညီတော်အငယ်ဆုံး သည် ရေဝတ ဖြစ်သည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ အလောင်းတော် ဖြစ်သော ဥပတိဿသည် ဝင်္ဂန္တပုဏ္ဏားနှင့် သာရီပုဏ္ဏေးမတို့မှ မွေးဖွားသော သားသမီး ခုနစ်ဦးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ဥပတိဿ၏အောက်တွင် ဥပသေနဟူသော ဒုတိယသား တစ်ယောက်၊ စာလာဟူသော သမီးတစ်ယောက်၊ ဥပစာလာ ဟူသော သမီးတစ်ယောက်၊ သီသူပစာလာဟူသော သမီး တစ်ယောက်၊ စုန္ဒဟူသော သားတစ်ယောက်နှင့် ရေဝတဟူသော သားတစ်ယောက်ကို ဆက်ကာ ဆက်ကာ ဖွားမြင်လေသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ အလောင်း ဥပတိဿ ရဟန်းပြု သွားသောအခါ ညီဖြစ်သူ ဥပသေနသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ချစ်ခင်၍ ကျောင်းတော်သို့ တစ်လတစ်ကြိမ် လာရောက်လေ့ရှိရာ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာရသဖြင့် သစ္စာတရားကို မြင်သောကြောင့် ထိုနေ့ပင် သာသနာတော်သို့ဝင်၍ ရဟန်းပြုလေသည်။
နှမများဖြစ်ကြသော စာလာ၊ ဥပစာလာနှင့် သီသူပစာလာ တို့သည်လည်း သာသနာတော်၌ ဘိက္ဓုနီများ ပြုလုပ်ကြ၍ ရဟန္တာများ ဖြစ်ကြကုန်သည်။
စုန္ဒအမည်ရှိသည့် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်၏ ညီတော်ငယ်သည်လည်း နောင်တော်နှင့် အစ်မတော်များထံသို့လာရာတွင် အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဝတ်စားတန်ဆာကို ချွတ်စေ၍ ရှင်သာမဏေပြုပေးတော်မူရာ ခုနစ်နှစ်သား အရွယ် ထိုသာမဏေငယ်ကလေးသည် ဆံချသည့်အဆုံး၌ပင် တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွား၍ ရဟန္တာ ဖြစ်သွားလေသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မယ်တော်ဖြစ်သော သာရီပုဏ္ဏေးမကြီးကလည်း သားသမီးခုနစ်ယောက် ရှိသည့်အနက် သား အငယ်ဆုံး ရေဝတကလေး တစ်ယောက်သာ အိမ်၌ ကျန်ရစ် တော့သဖြင့် ရဟန်းမပြုနိုင်စေရန် အမျိုးမျိုး အကြံထုတ်လျက် ရှိနေရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ရေဝတကလေးကို ခုနစ်နှစ်အရွယ် ငယ်စဉ်ကပင် လက်ထပ်ထိမ်းမြား၍ အိမ်ထောင်မဦသံယောဇဉ်ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားရန် ကြံစည်စိတ်ကူးမိလေသည်။
မယ်တော်က ထိုသို့ သာသနာတော်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုခြင်းကို မလိုလားသဖြင့် အတားအဆီးပြုလုပ်လိမ့်မည်ကို သိတော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ မထေရ်မြတ်က သီတင်းသုံးဖော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့အား 'ငါ့ညီရေဝတ ရှင်ရဟန်းပြုလိုသည် ဆို၍ ကျောင်းသို့ရောက်လာလျှင် ချက်ချင်းသာ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးကြကုန်လော့'ဟု မှာကြားထားတော်မူလေသည်။
သာရီပုဏ္ဏေးမကြီးသည် မိမိ၏ သားအငယ်ဆုံး ရေဝတ အား မနီးမဝေးရွာတစ်ရွာ၌ ရှိသော အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ်ရည်တူ အမျိုးသမီးကလေးတစ်ဦးနှင့် စေ့စပ်‌ကြောင်းလမ်းပြီးလျှင် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရန် ရက်သတ်မှတ် လိုက်လေသည်။
ချိန်း ထားသည့်နေ့သို့ ရောက်သောအခါ ရေဝတကို မင်္ဂလာဆောင် သတို့သားအဖြစ် ကောင်းမွန်စွာ ဝတ်စားတန်ဆာ ဆင်ယင်စေ၍ အခြွေအရံ မြောက်မြားစွာနှင့် သတို့သမီး၏အိမ်သို့ ခေါ်ဆောင် သွားလေသည်။
မင်္ဂလာပွဲ ဆင်ယင်သောအခါ သတို့သမီး၏ ကြီးပွားချမ်းသာခြင်းကို လိုလားတောင့်တကြသည့်အတိုင်း သတို့သမီး၏ ဆွေမျိုးတို့က 'သင့်အဖွား သိအပ်သောတရားကို သင်လည်း သိပါစေ၊ သင့်အဖွားကဲ့သို့ ကြာမြင့်စွာ အသက် ရှည်ပါစေ'ဟု ဆုပေးကြလေသည်။
ထိုအခါ ရေဝတသတို့သားက သတို့သမီး၏ အဖွားကား အဘယ်သူဖြစ်သနည်းဟု မေးလေလျှင် အသက် ၁၂ဝ ရှိလျက် သွားကျိုး၊ ဆံဖြူ၊ အရေတွန့်၊ မှည့်စွဲ၍ နံရိုးကြဲတဲရှိသော အမေ အိုကြီးကို ညွှန်ပြကြသဖြင့် သတို့သမီးကလေးသည်လည်း သို့ ဖြစ်ဦးမည်လော ဆက်၍မေးမြန်းသောအခါ အကယ်၍ အသက်ရှည်လျှင် ဤသို့ပင် ဖြစ်ရလိမ့်ဦးမည်ဟု ဖြေရာ ပါရမီ အခံ ရင့်ကျက်ပြီးသူ ရေဝတသတို့သားသည် ဤမျှ လှပ တင့်တယ်သော ကိုယ်ကိုပင် အိုမင်းခြင်းသည် ဤမျှ ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်စေဦးမည်ပါတကား၊ ငါ၏ နောင်တော်ကြီးသည် ဤဆင်းရဲခြင်းကို မြင်သည်ဖြစ်လတ္တံ့။
ငါလည်း ယနေ့ပင် ထွက်ပြေး၍ နောင်တော်ကြီးကဲ့သို့ ရဟန်း ပြုတော့အံ့ဟု အကြံဖြစ်လေသည်။
မင်္ဂလာပွဲ ပြီးစီးသောအခါ မိဘတို့သည် သတို့သမီးငယ် ကို ရေဝတသတို့သားနှင့်အတူ ယာဉ်ငယ်တစ်ခုကို စီးစေလျက် ရွာသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။
ထွက်ပြေးရန် အကြံရှိသော ရေဝတသည် ခရီးသွား၍ အတန်ငယ်ကြာသောအခါ ကိုယ်လက်သုတ်သင်လိုသည်ဟု အကြောင်းကြားရာ ယာဉ်ငယ်ကို ရပ်ပေးသဖြင့် ချုံတစ်ချုံ၌ ခေတ္တမျှ နေပြီးလျှင် ယာဉ်ငယ်သို့ ပြန်သွား၏။
နောက်ခရီး အနည်းငယ် သွားမိပြန်သော ယခင်အတိုင်းပင် ဆိုပြန်သဖြင့် ယာဉ်ငယ်ကို ရပ်ပေးကြပြန်သည်။
ယခင်အတိုင်း ချုံတစ်ချုံတွင် ခေတ္တမျှနေပြီးလျှင် ယာဉ်ငယ်သို့ ပြန်လာ၍ ခရီးဆက်ကြပြန် သည်။