kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုကြောင့် မက်ခီယာဗယ်လီအား “မသမာစဉ်းလဲသော နိုင်ငံရေးပညာကို ထူထောင်ခဲ့သူ” အဖြစ် တံဆိပ် ကပ်ထာခြင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးသင့်ပါကြောင်း ဟူ၍ ထုချေ လျှောက်လဲလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်က အမေရိကန် ပင်ဂွင်းစာအုပ်တိုက်က အင်္ဂလိပ်လို ဘာသာပြန်ဆို သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဂျော့ဘူးလ် က သူ၏ ကျမ်းဦးနိဒါန်းရှည်နှင့် မင်းသားကျမ်း ဘာသာပြန်ဆိုချက်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သတင်းပညာ အဆင့်ထက် ကျော်လွန်သည့် မင်းသားကျမ်းကို လေ့လာရာ၌ သတင်းစာပညာကို သုံးသပ် သကဲ့သို့ သုံသပ်လေ့လာခြင်း မပြုလျှင် နားလည် သဘောပေါက် နိုင်မည် မဟုတ်ဟုပြောဆိုသည်။
မက်ခီယာဗေလီ၏ “ရှင်သန်နေသော အတွေးအခေါ်များ” ဟူသော စာအုပ်ကို ပြုစုခဲ့သည့် ကောင့်ကာလိုစဖော်ဇာ ကမူ မက်ခီယာဗယ်လီသည် တစ်ခုတည်း သော အမှားကို ကျူးလွန်းခဲ့၏။
ထိုအမှားကား အခြားမဟုတ်။
သူ့ခေတ်သူ့ကာ လ၏ အဇ္ဈတ္တသရုပ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ သိလွန်းအားကြီး၊ မှန်လွန်းအားကြီး နေခြင်း ပေတည်း ဟူ၍ သုံးသပ်​ပေသည်။
ရည်ညွှန်း ကံဆိုးသူ မက်ခီယာဗယ်လီ - ဆရာဦးစိုးသိမ်း စာရေးဆရာ မောင်ဝံသ၊ ဒုတိယအတွေး၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်ထုတ် အတွေးအမြင် စာစဉ် အမှတ်-၂။
မိုင်းပွန်စော်ဘွား စဝ်စံထွန်းသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တကွ အာဇာနည်(၉)ဦးတွင် ပါဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးစဝ်စံထွန်း (၁၉၀၇ မေ၃၁ဖွား-၁၉၄၇ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်ကွယ်လွန်) အား ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းပွန်မြို့တွင် အဖ စော်ဘွားကြီး စဝ်ခွန်ထီးနှင့် အမိ နန်းစိန်ဥတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မြန်မာမွေးသက္ကရာဇ်မှာ ၁၂၆၉-ခုနှစ် နယုန်လ ပြည့်ကျော် ၅-ရက်၊ သောကြာနေ့ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ၅-နှစ်သားအရွယ်တွင် တရားမစာရေးကြီး ဦးစံဖေထံ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်စာပေ အခြေခံကို ၂-နှစ်သင်ယူသည်။
၇ နှစ်သား အရွယ်မှစ၍ တောင်ကြီးမြို့ ရှမ်းစော်ဘွားသားများ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်သင်ကြားရာ ထိုကျောင်းမှ ၁၀-တန်းအောင်မြင်လေသည်။
ထို့နောက် မိတ္ထီလာမြို့ စက်ရှင်တရားသူကြီး ဦးကျောက်တိုင်ရုံး၌ ၆ လ အလုပ်သင် လုပ်ခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ ရဲအုပ်သင်တန်းကျောင်းတွင် ၆-လတက်ရောက်ခဲ့သည်။
ရဲအုပ်သင်တန်း ဆင်းပြီး ဗန်မော်မြို့တွင် အလုပ်သင် ရဲဝန်ထောက်အဖြစ် ခေတ္တ ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုမှတဖန် တောင်ကြီးမြို့ ရှမ်းပြည်မင်းကြီးရုံတွင် အလုပ်လုပ်သည်၊ မိသားစု နှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ၁၉၂၈ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက် (ဝါဆိုလဆန်း ၁၁-ရက်) နေ့တွင် အခမ်းအနားဖြင့်စော်ဘွား ရာထူးဆက်ခံရသည်မှ မိုင်းပွန်စော်ဘွားဟု အမည်တွင် လေတော့သည်။
၁၉၃၂၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် ( မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄-ရက်) နေ့တွင် မိုးမိတ်စော်ဘွားကြီး စဝ်ခင်မောင် မဟာဒေဝီ စောနန်းအိမ်တို့၏ သမီး စဝ်ခင်သောင်းနှင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
ယောက်ဖတော် စဝ်ခွန်ချိုမှာ လွတ်လပ်ရေး ရပြီး ရှမ်းပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မိုင်းပွန်စော်ဘွားသည် အခြားစော်ဘွားများကဲ့သို့ ဇနီးအများအပြား မထားရှိဘဲ ဇနီးတစ်ဦးသာ ရှိခဲ့သည်။
စဝ်ဆေဟုန်နှင့် စဝ်ကိုင်ဖဟူသော သား ၂ဦးနှင့် စဝ်သုနန္ဒာနှင့် စဝ်မြင့်ကြည် ဟူသော သမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
မဟာဒေဝီမှာ ၁၉၄၅ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မိုင်းပွန်စော်ဘွားသည် ကျန်းမာရေးကိုအထူးလိုက်စားပြီး တင်းနစ်၊ ခရစ်ကက်၊ ဟော်ကီနှင့် ဘောလုံးကစားခဲ့သည်။
ဘောလုံးကစားရာတွင် ဂိုးစောင့်နှင့်လက်ဝဲဝင်းအဖြစ်နာမည်ကြီးခဲ့ လေသည်၊ အယူဝါဒရေးရာတွင်လည်း အလွန်ကိုင်းရှိုင်းပြီး အရက်၊ ဆေးလိပ်မသောက်၊ ကွမ်းမစားတတ်။
ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွင်လည်း အလွန်ပြေပြစ်သူဖြစ်သည်။
ဂီတကို ချစ်မြတ်နိုး၍ လေ့လာလိုက်စားပြီး ပတ္တလား၊ လက်ဆွဲဘာဂျာ၊ ဘင်ဂျို၊ မယ်ဒလင် စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ တီးခတ်နိုင်သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်တွင် သိပ္ပံနည်းကျ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းများ ထွန်းကား လာစေရန် ကြိုးပမ်း ခဲ့သူ တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ စိုက်ပျိုးရေး ဆိုင်ရာ ခေတ်မီ စာအုပ်များ၊ ကိရိယာ တန်ဆာ ပလာများနှင့် သီးနှံ မျိုးစေ့များ ကိုပင် မှာယူ ခဲ့ဖူးသည်။
200px|စဝ်စံထွန်း + စဝ်ခင်သောင်း၊ တူတော် စဝ်ဆေဟုမ် စဝ်သုနန္ဒါ၊ စဝ်သုဆီလီ၊ စဝ်ကိုင်ဖ၊ စဝ်ယိင်းစဟွမ် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီး၍ အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ပြန်ဝင်လာသော် ယင်းနှင့် အတူ ပါလာသော စက္ကူဖြူအုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင် ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့အခြေအနေ၊ မြန်မာ့အခြေအနေ၊ တောင်းတန်းဒေသအခြေအနေတို့ကို ကွက်ကျော်မြင်ပြီး အင်္ဂလိပ်တို့၏ တောင်တန်းနှင့် မြေပြန့် သွေးခွဲ၍ အုပ်ချုပ် သည်ကို မလိုလား၍ မြေပြန့်နှင့် တောင်တန်း စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး အတွက် လုံးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
မိုင်းပွန်စော်ဘွားသည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် လုံးပမ်းလျက်ရှိသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ရင်းနှီးပေါင်းဖက်မိကာ တောင်တန်း-မြန်မာညီညွတ်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းမှုကိုခရစ်နှစ် ၁၉၄၆-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစ၍ အစွမ်းကုန်ကြိုးစားတော့သည်။
နယ်ချဲ့တို့သည် တောင်တန်းနှင့်မြန်မာ မပူးပေါင်းမိရန်အစွမ်းကုန် ကြိုးစားသော်လည်း ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ၁၉၄၇-ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂-ရက်နေ့တွင် တောင်တန်း-မြန်မာ ပူးပေါင်းသည့် ပင်လုံစာချုပ်ကို အောင်မြင်စွာ ချုပ်ဆို လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ကြားဖြတ် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ၁၉၄၇-ခုနှစ် မတ်လ၂၆-ရက်နေ့မှစ၍ အတိုင်ပင်ခံ တောင်တန်း ဒေသရေးရာ ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်၏ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြည်နယ် ဆိုင်ရာ ဆပ် ကော်မတီ၊ လူနည်းစု ဆိုင်ရာ ဆပ် ကော်မတီ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ များတွင် အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး မိုင်းပွန်စော်ဘွားသည် တိုင်းပြည်အတွက်ကြိုးပမ်းနေစဉ် ၁၉၄၇-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉-ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း တို့နှင့် အတူ လုပ်ကြံ ခံရပြီး ဇူလိုင်လ ၂ဝ ရက် မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သူသည်အသက် ၄၁-နှစ်သာရှိသေးသည်၊ သူ့အလောင်းကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုင်းပွန်မြို့သို့ ယူဆောင်သွားပြီးနောက် ၁၃၁၀-ပြည့်နှစ် ကဆုန်လဆန်း ၁-ရက်နေ့တွင် ရိုးရာအစဉ်အလာအခမ်းအနားဖြင့် ဖုတ်ကြည်းသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာတစ်ဝက်ကို ရန်ကုန်မြို့ အာဇာနည်ကုန်းသို့ပို့၍ တစ်ဝက်ကိုကား မိုင်းပွန်မြို့ တောင်ဘက်ကုန်းတွင် အာဇာနည်ဗိမာန်ပြာသာဒ် တည်ဆောက်ထားရှိလေသည်။
မီတာ() သည် အလျား အတိုင်းအတာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ စံဖြစ်သော International System of Units (SI) မတ်ထရစ်စနစ်၏ အခြေခံ တိုင်းတာမှုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ပဒေသရာဇ်ခေတ် စက်ရုံတစ်ရုံ၏ ယန္တရားတစ်ခုတွင် အစိတ်အပိုင်းတို့သည် ထောင်နှင့်ချီ၍ ရှိနေတတ်၏။
ယင်းအစိတ်အပိုင်းများနှင့် စက်ယန္တရားဖြစ်အောင် တပ်ဆင်သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းတို့ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ တိကျကိုက်ညီမှုရှိစေရန် တိုင်းတာကြရသည်။
ထိုသို့တိုင်းတာရာတွင် တိုင်းတာသည့်ကိရိယာများကို အသုံးပြုရသည်။
သို့မှသာ စက်၏တိကျမှုကို အာမခံနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
တိုင်းတာသည့်ကိရိယာများသည် အတိုင်းအတာများမရှိဘဲနှင့် ဖြစ်လာနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။
သို့ဖြစ်၍ အလျားတိုင်းယူနစ်မရှိလျှင် ဤလုပ်ငန်းသည်လည်း ဆက်လက်ထွန်းကားနေစရာအကြောင်းမရှိတော့ပေ။
စက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု၏ အရွယ်အစားကို အလွန်တိကျမှန်ကန်အောင် တိုင်းတာရန်မှာ အင်မတန်မလွယ်သည့် အလုပ်ဖြစ်သည်။
အခြားမည်သည်ကိုမျှမဆိုထားနှင့်၊ စံနမူနာပေတံတစ်ချောင်းရရန်ကိုပင် နှစ်,ထောင်ချီကြာမြင့်လေသည်။
ရှေးခေတ်က နိုင်ငံတိုင်း၌ အလျားတိုင်းယူနစ်များ ကိုယ်စီရှိကြလေသည်။
မြန်မာတို့တွင် အငယ်ဆုံး ဆံခြည်မျှင် မှ အကြီးဆုံး ယူဇနာ အထိ ရှိသည်။
ထို့ပြင် မင်းဆက်တိုင်း၌လည်း အပြောင်းအလဲ ရှိကြသေးသည်။
အပြောင်းအလဲများသော ပေတံကြောင့် တိကျသည့်စက်ကိရိယာ ပြုလုပ်ရန် များစွာအခက်တွေ့ကြရ၏။
စက်မှုတော်လှန်ရေးခေတ်နောက်ပိုင်း thumb|ပဲရစ်မြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော မီတာတံ ၁၈ ရာစုနှစ် စက်မှုတော်လှန်ရေးပြီးနောက် သိပ္ပံပညာအရပ်ရပ်သည် အလျင်အမြန် တိုးတက်လာသည်ဖြစ်ရာ သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ရေရှည်မပြောင်းလဲနိုင်သည့်အပြင် နိုင်ငံတကာတွင်လည်း တညီတညွတ်တည်း အသုံးပြုနိုင်မည့် အလျားတိုင်းယူနစ်အတွက် စံတစ်ခုကို အပူတပြင်း ရှာဖွေကြပြန်သည်။
ထိုအချိန်ကသိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ကမ္ဘာလုံး၏အရွယ်အစားသည် ဘယ်သောအခါမျှ မပြောင်းလဲဟု ယူဆကြ၏။
၁၇၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်သိပ္ပံလောကမှ ပညာရှင်တို့သည် ကမ္ဘာ၏ လောင်ဂျီတွတ်မျဉ်းကို တိုင်းတာကြသည်။
အီကွေတာမှ သိပ္ပံဌာနရှိရာ ပဲရစ်မြို့ ကို ဖြတ်လျက် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအထိရှိသော လောင်ဂျီတွတ်မျဉ်း၏ သိန်းတစ်ရာပုံတစ်ပုံ (ဝါ) တစ်ကုဋေပုံတစ်ပုံ(၁/၁၀၀၀၀၀၀၀)ကို စံအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ တစ်မီတာဟု ခေါ်သည်။
၎င်းအလျားအတိုင်း ပလက်တီနမ်ဖြင့်ပြီးသော ပထမဆုံးမီတာတံကို ပြုလုပ်လိုက်ကြသည်။
၁၈၈၉ နိုင်ငံတကာ အတိုင်းအတာအစည်းအဝေးပွဲကြီးက ပထမ စံမီတာတံအတိုင်း ပလက်တီနမ်-အီရီဒီယမ်()ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ကန့်လန့်ဖြတ်မျက်နှာပြင် X ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော မီတာတံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ကာ နိုင်ငံတကာအလျားတိုင်းစံအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်လိုက်သည်။
၎င်းနိုင်ငံတကာ စံမီတာတံကို ပဲရစ်မြို့၊ နိုင်ငံတကာ အချင်အတွယ်နှင့်အတိုင်းအတာရုံး (ဘီအိုင်ပီအမ်)၌ အမြတ်တနိုး သိမ်းဆည်းထားသည်။
နိုင်ငံအသီးသီးက ပုံတူပြုလုပ်ထားသော မီတာတံများကို အချိန်မှန်မှန် ပဲရစ်သို့ ပို့ကာ စံမီတာတံနှင့် တိုင်းကြည့်ရန် သတ်မှတ်ထားသည်။
အလျား တစ်မီတာအတွက် ယခင်ကစံပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်မှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံမြူးနစ်မြို့ရှိ ပြတိုက်တစ်ခုတွင်သိမ်းဆည်းထားသောဘရွန်နစ် သတ္တုချောင်းတစ်ခုအပေါ်ရေးမှတ်သော အမှတ်အသားနှစ်ခုအကြားအကွာအဝေးကို အပူချိန် (၆၈)ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်ရှိစဉ် တိုင်းတာရရှိသော အကွာအဝေးဟူ၍ဖြစ်သည်။
ယခုအခါတွင် ပိုမိုတိကျမှုရှိစေရန်အတွက် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်၏ လှိုင်းအလျားတစ်ခုထက် အဆပေါင်းမည်မျှလျှင် တစ်မီတာရှိသည်ဟုပြင်ဆင်သိမှတ်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အလျား၏ ယူနစ်များ။
မိုးဝေ (၁၉၂၇-၁၉၆၇) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
မိုးဝေ 160px|မိုးဝေ မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၂ရခု၊ ဇူလိုင်လ(၁၈) ရက်နေ့ အမည်ရင်း ခင်မောင်ကြီး၊ ငယ်မည်-ကံကြီးမောင် နို်င်ငံ 25px မြန်မာ မိဘအမည် ဦးအုန်းမောင် + ဒေါ်မကြီး ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလောင် အမည်ခွဲများ ခင်မောင်ကြီး ပါမောက္ခ ဦးသွင်အလုပ်အကိုင် စာရေးဆရာ၊ မွေးဖွားရာဒေသ ကျုံမငေးမြို့နယ်၊ ကံဘဲ့ကျေးရွာထင်ရှားကျော်ကြားမှု ငယ်ဘဝ ကျုံမငေးမြို့နယ်၊ ကံဘဲ့ကျေးရွာ၌ မြို့အုပ် ဦးအုန်းမောင်၊ ဝမ်းဆွဲဆရာမ ဒေါ်မကြီးတို့က ၁၉၂ရခု၊ ဇူလိုင်လ(၁၈) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သား(၂)ယောက်တွင် အကြီးဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည် ကံကြီးမောင်၊ အမည်ရင်း ဦးခင်မောင်ကြီးဖြစ်သည်။
ပညာရေး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက ရန်ကုန်ဆရာအတတ်သင်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းတွင် (၈)တန်း အထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲအောင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဆက်တက်၍ ဥပစာတန်းထိနေခဲ့သည်။
စာပေလောက ၁၉၄၆ - အသက်(၁၉)နှစ်အရွယ်တွင် စာပေနယ်သို့ဝင်ခဲ့သည်။
"တင်မောင်ဆွေ"ဇာတ်ကောင်ကို ပထမဦးဆုံး မွေးဖွားသည်။
ဝတ္ထုတိုမှာ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "မျက်ရည်တစ်စက်" ဝတ္ထုတိုဖြစ်သည်။
မိုးဝေအမည်ဖြင့် ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုမှာ "သိန်းလေးဆယ်" ဖြစ်သည်။
မိုးဝေ၊ ခင်မောင်ကြီး၊ ဗိုလ်သိန်းတန်၊ သက်မော်၊ နီလေးမောင်၊ ပါမောက္ခဦးသွင် ကလောင်အမည်များဖြင့်ဝတ္ထု၊ ဘာသာပြန်ပညာပေးကျမ်းစာအုပ်များ၊အားလုံးအမျိုးပေါင်း(၃၀၀)ကျော် ပြုစုခဲ့သည်။
မဂ္ဂဇင်းများတွင် ပုဒ်ရေ (၆၀၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ် မတ်လမှ စတင်ထုတ်ဝေသော "စုံထောက်မဂ္ဂဇင်း"တွင် စာတည်းချုပ်အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်ထိဖြစ်သည်။
လျှို့ဝှက်သည်းဖိုမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စာပေလှုပ်ရှားမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
မိုးဝေသည် "ခင်မောင်ကြီး" အမည်ဖြင့်လည်း ခေတ်ပြင်အဘိဓာန်နှင့် ဂျူဒိုလက်ဝှေ့စာအုပ်များရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၅) ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၄၀)သာ ရှိသေးသည်။
ဇနီး ဒေါ်ညွန့်နှင့် သမီး(၁)ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
မျိုးကြီး (၁၉၇၆-) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော ရော့ခ် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အိုင်းရင်းခရော့စ်ဂီတ အဖွဲ့နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သော အဆိုရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ထွက်ရှိခဲ့သောတေးစီးရီးများ တကိုယ်တော် စီးရီးများ ကျောက်စာများ (၁၉၉၇) လေပြေ (၁၉၉၈) အခမ်းနားဆုံး (၂၀၀၀) အပြန်လမ်း (၂၀၀၂) ဆန့်ကျင်ဘက် (၂၀၀၃) နိစ္စဓူဝ (၂၀၀၆) Live in Yangon (၂၀၀၈) ယူလိုက် (၂၀၁၀) ပြောင်းလဲခြင်းများ (၂၀၁၅) သကြားဗူး (၂၀၁၇) ညီလေး (၂၀၂၄) အခြားသူများနှင့် တွဲဖက်၍ ရာစုသစ် (လေးဖြူ၊ အငဲ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) LMN (လေးဖြူ၊ အငဲ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) Iron Cross Band Unplugged Iron Cross Band Acoustic Iron Cross 20th Anniversary မိသားစုဘဝ ဇင်မာလွင် (ခ) လုံးလုံး နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်၊ မေလ ၂၀ ရက်တွင် လက်ထပ်သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မျိုးကြီးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသူများထဲမှ ပထမဆုံး COVID-19 ရောဂါပိုးတွေ့ရှိရသူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မျိုးမြင့်ဆွေ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုခရိုင် ရေဦးမြို့နယ် မန်ကျည်းတော ရွာတွင် အဖ ကျောင်းဆရာ ဦးအေးမောင်၊ အမိ ဒေါ်လေးငွေ တို့က ၁၉၃၃ ခု အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၈ ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးမြသောင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ များကို မန္တလေးထုတ် ဗဟိုစည်၊ မန္တလေး သူရိယ၊ နဂါးနီ၊ မြတ်ရတနာ၊ ပန်တော်ဆက် စသည့် စာနယ်ဇင်း များနှင့် ရန်ကုန်ထုတ် မြဝတီ၊ သွေးသောက်၊ ငွေတာရီ၊ သင့်ဘဝ စသည့် စာနယ်ဇင်း များတွင် ရေးခဲ့သည်။
မိုးသောက်ယံ ကဗျာများ (၁၉၆၁)၊ အလင်းခေတ် ကဗျာများ (၁၉၆၅)၊ လူသားနှင့် ဝန်းကျင် ကဗျာများ (ချစ်ဒေါင်းနွယ် ၏ 'သမီးပေး ယာ' ဝတ္ထု ကဗျာနှင့် ပူးတွဲ၍ "၁၉၆၇ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆုရ ကဗျာများ" အမည်နှင့် ထုတ်သည်။
) (၁၉၇၂)၊ ကလေးအဖော် ရွှေဇီးကွက် (၁၉၇၇)၊ လိမ္မာယဉ်ကျေး မေ့ရင်သွေး ကဗျာများ (၁၉၇၈)၊ မှန်ထဲက သစ္စာနှင့် အခြား ကဗျာများ (၁၉၉၅) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် မြတ်ရတနာ မဂ္ဂဇင်း စာပေ ပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေမန်းတောင်တော် ကဗျာဖြင့် ပထမဆု၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အထက် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေး ဆရာများ အသင်း စာဆိုတော်နှင့် စာပေ ပြိုင်ပွဲတွင် နိုင်ငံတော်သစ် ဆီသို့ ကဗျာဖြင့် ဒုတိယဆု၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဓနသဟာယ စာစောင် ကဗျာ ပြိုင်ပွဲတွင် မောင်ကြီးတို့ရွာ ကဗျာဖြင့် ပထမဆု၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆုကို လူသားနှင့်ဝန်းကျင် ကဗျာများ စာမူဖြင့် ပထမဆု ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
တေးသီချင်း များစွာ ကိုလည်း ရေးစပ် ခဲ့သည်။
ကျောက်ခဲ၊ သဇင်၊ ဂျိန်းဖောပွဲတော် စသည့် ရုပ်ရှင် တေးများ၊ မီးခိုးလိုလူ တိမ်လိုလူ၊ ထရံပေါက်က နေပြောက် ကလေး၊ မေတ္တာမိုး စသည့် မြန်မာ့ အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား တေးသီချင်းများ၊ မန္တလေး မဟာမုနိ ဗုဒ္ဓဝင် ပြခန်း ကက်ဆက်ခွေ သီချင်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
ပန်းချီ ပညာ ကိုလည်း လေ့လာ လိုက်စား ခဲ့ရာ ပန်းချီပုံရေး ပုံဆွဲကို အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်း အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၂ ခုတွင် ဗြိတိသျှ အသံလွှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း နှစ် ၅၀ မြောက် အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် ကျင်းပသော ၇၂ နိုင်ငံ ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာ့ ပန်းချီ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝေးမြေခြားမှ စကားလက်ဆောင်၊ တေးလက်ဆောင် ပန်းချီကားဖြင့် ဗြိတိသျှ အသံလွှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း အရှေ့တိုင်း ဌာနခွဲ၏ ပထမ ဆုကို ရရှိ ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုပေါင်း ၁၅၀ ကျော်၊ ကဗျာပေါင်း ၅၀၀ ကျော်၊ သီချင်းပေါင်း ၂၅၀ ကျော်နှင့် ရေဆေး၊ ဆီဆေး၊ ခဲမှုန်း စသည့် ပန်းချီ ကားပေါင်း ၇၀၀ ကျော် ပြုစု ရေးဆွဲ ခဲ့သည်။
ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခြင်း မပြုရ သေးသည့် ကြုံရာလမ်း ကဗျာ စာအုပ် လက်ရေးမူ ကျန်ရှိ ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မယိမ်တက် (ခေါ်) မအိမ်တက် ပွဲအခမ်းအနားသည် ရခိုင်တိုင်း သံတွဲမြို့နယ်တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် အစဉ်အလာ တည်ရှိခဲ့သော လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ် မယိမ်တက် စကား ဝေါဟာရ မှာ "မယားအိမ်တက်"၊ "မအိမ်တက်"ဟူသော စကား အသုံးအနှုန်းမှ ပြောင်းလဲခေါ်တွင်လာသည့် ဝေါဟာရ စကားအသုံးအနှုန်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
၎င်းကို "မယားအိမ်တက်" ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသေးသည်။
မူလစကား မယားအိမ်တက်ကို မယအိမ်တက်၊ မယိမ်တက် ဟူ၍ သံတွဲနယ်မှ ရခိုင်များမှ အသံထွက်လေ့ရှိကြသည်။
ထို့အတူ မယားအိမ်တက် ဟူသော စကားအသုံးအနှုန်းကိုလည်း "မယိမ်တက်"ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခြင်းလည်း ရှိကြပေသည်။
မ´အိမ်တက်ဟူ၍ မ´စကားလုံးနှင့် ယိမ်စကားလုံးကို ခွဲ၍ ရွတ်ဆိုသည့် အသံထွက်မျိုး လုံးဝမဟုတ်ပါ။
မယိမ်တက်ဟူ၍သာ ခေါ်ဝေါ်သည်။
ထို့ကြောင့် မယိမ်တက်အခမ်းအနားသည် ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်း ရိုးရာဓလေ့တွင် သတို့သား ​ယောက်ျားဖြစ်သူသည် မယားလောင်း (ဝါ) ဇနီးလောင်း သတို့သမီးအိမ်သို့ တက်ရောက်လက်ထပ်ရသည့် အခမ်းအနားပင် ဖြစ်သည်။
မယိမ်တက် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ မယိမ်တက်အခမ်းအနားသည် ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့ထုံးတမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ရွှေချက်သိုစေတီ သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့ရှိ ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
အလောင်းဘုရားမွေးဖွားခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုမြို့၏ တောင်ဘက် ရွှေဘို မန္တလေးကားလမ်း ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
အလောင်းဘုရား အထွဋ်အထိပ် မရောက်ခင်က ထိုနေရာတွင် ကျားကို သမင်ကလိုက်ခြင်း မြွေကို ဖားကမြိုခြင်း စသည့် နမိတ်များ ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုစမတ် ပြုကြသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် သချိုင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ သာသနိကနယ်မြေဖြစ်သည်။
စာသင်တိုက်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ရှိသည်။
ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးသင်တန်းကျောင်း လည်းတည်ရှိသည်။
ကျောင်းဝင်းအတွင်းတွင် သိကြားမင်းရုပ်တုတစ်ခုရှိ၏။
ထိုသိကြားမင်းရုပ်တု၏ ဘေးတွင် သဲများရှိသည်။
မြို့ခံအများစုသည် ထိုသိကြားမင်းရုပ်တုထား လက်ရစ်သုံးပတ် ပတ်ကာ ထိုသဲများကို(အောင်မြေသဲ) အဆောင်အဖြစ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ် (MTU) သည် မန္တလေးစက်မှုတက္ကသိုလ် (MIT) အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး မန္တလေးတိုင်း ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၌ တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များထဲမှ ထင်ရှားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်မှ အထက်မြန်မာပြည် ဘွဲ့ကြို၊ ဘွဲ့ရနှင့် ဘွဲ့လွန် ကျောင်းသားများအတွက် အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာရပ် အသီးသီးအား သင်ကြားမှုပုံစံ အမျိုးမျိုး ချမှတ် သင်ကြားနိုင်ရန် စီစဉ်ထားရှိသည်။
တက္ကသိုလ်မှ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သင်တန်းအပတ်စဉ် တစ်ခုစီအတွက် ကျောင်းသား ၃၀၀ ခန့် လက်ခံသင်ကြားပေးနေသည်။
မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဒေါက်တာဘွဲ့နှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများအား လက်ခံသင်ကြားမှု နည်းပါးသောကြောင့် အဆိုပါဘွဲ့များ တက်ရောက်ရန် ဆန္ဒရှိသော ကျောင်းသားများမှာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် သို့တည်းမဟုတ် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားရောက်၍ သင်ယူကြရသည်။
180px|thumb|ပင်မ​ဆောင် သမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမှာ သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနယ်ပယ်၌ လုံးလုံးလျားလျား အခြေခံသည် ဆိုသည်အား သိရှိထားသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် နိုင်ငံအဆင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း တက္ကသိုလ် သင်ကြားရေးဌာနများအား နိုင်ငံ၏အကျိုးအတွက် တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို အမှတ်(၁)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန (ယခု စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန)၊ စက်မှုသင်တန်းကျောင်းအမှတ်(၂)မှ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မန္တလေးစက်မှုတက္ကသိုလ်အဖြစ် ၁၉၉၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁) ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနသို့ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင် (၁)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးစက်မှုတက္ကသိုလ် (Mandalay Institute of Technology) အစား မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ် (Mandalay Technological University) ဟုအမည်ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီစေရန်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သင်ရိုး မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့အတွက် ခြောက်နှစ်တာသက်တမ်း၊ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့အတွက် နှစ်နှစ်တာသက်တမ်း နှင့် ဒေါက်တာဘွဲ့အတွက် သုံးနှစ်တာသက်တမ်း စီစဉ်ထားရှိသည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောင်းသားပေါင်း ၇၅၀၀ မှ သုံးပုံနှစ်ပုံမှာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ နှင့် ၇.၃ % မှာ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များ အသီးသီးရရှိခဲ့ကြသည်။
အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ အောက်ဖော်ပြပါ ဘာသာရပ်များအား ဒီပလိုမာဘွဲ့အတွက် တစ်နှစ်၊ မဟာဘွဲ့အတွက် နှစ်နှစ်နှင့် အသုံးချသိပ္ပံ ဘာသာရပ်အတွက် ဒေါက်တာဘွဲ့များပါ လက်ခံသင်ကြား ပေးနေသည်။
သင်ရိုးဘွဲ့ကြို ဒီပလိုမာမဟာဘွဲ့ဒေါက်တာဘွဲ့ အင်ဂျင်နီယာ ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ် မရှိ ရှိ ရှိ အင်ဂျင်နီယာ သင်္ချာ ဘာသာရပ် မရှိ ရှိ ရှိ အင်ဂျင်နီယာ ရူပဗေဒ ဘာသာရပ် (အီလက်ထရောနစ်) မရှိ ရှိ ရှိ ဌာနများ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်အား ပင်မဌာနကြီး ( ၄ ) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ၎င်းတို့၏အောက်၌ ကဏ္ဍလိုက် သီးခြားဌာနခွဲများ ခွဲဝေထားရှိသည်။
အင်ဂျင်နီယာဌာနများ (၁၅) ခု သင်ကြားရေးဌာနများ (၂) ခု သုတေသနဌာနများ (၅) ခု ထောက်ပံ့ရေးဌာနများ (၅) ခု အင်ဂျင်နီယာဌာနများ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်ရှိ အင်ဂျင်နီယာဌာနများမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဗိသုကာအင်ဂျင်နီယာဌာန လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာဌာန ဇီဝနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာဌာန ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာန မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာဌာန အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာအင်ဂျင်နီယာဌာန စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန စက်မှုအီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန သတ္ထုဗေဒအင်ဂျင်နီယာဌာန ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေးအင်ဂျင်နီယာဌာန ရေနံအင်ဂျင်နီယာဌာန ထိန်းချုပ်လေ့လာမှုအင်ဂျင်နီယာဌာန ချည်မျှင်နှင့်အထည်အလိပ်အင်ဂျင်နီယာဌာန သင်ကြားရေးဌာနများ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်ရှိ သင်ကြားရေးဌာနများမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အင်ဂျင်နီယာဓာတုဗေဒဌာန အင်ဂျင်နီယာအင်္ဂလိပ်စာဌာန အင်ဂျင်နီယာသင်္ချာဌာန အင်ဂျင်နီယာရူပဗေဒဌာန မြန်မာစာဌာန သုတေသနဌာနများ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်ရှိ သုတေသနဌာနများမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒသုတေသနစင်တာ လျှပ်စစ်၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားသုတေသနစင်တာ ထောက်ပံ့ရေးဌာနများ မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်ရှိ ထောက်ပံ့ရေးဌာနများမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ငွေစာရင်းဌာန ဘဏ္ဍရေး ကျောင်းသားရေးရာ အလုပ်ရုံ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ အောက်ဖော်ပြပါ ဘာသာရပ်များအား နည်းပညာဒီပလိုမာဘွဲ့အတွက် တစ်နှစ်တာ သင်တန်းအဖြစ် လက်ခံသင်ကြား ပေးနေသည်။
မြို့ပြ လျှပ်စစ်စွမ်းအား အီလက်ထရောနစ် စက်မှု ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ် ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ကိုးကားကျမ်း Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ Category:မန္တလေး။
မက္ကင်းနစ်၏ ဘာသာခွဲများ မက္ကင်းနစ် (; ) သည် ဒြပ်ဝတ္တုကို အား သို့မဟုတ် အရွေ့ သက်ရောက်သောအခါ ၎င်း၏ အပြုအမူ နှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝင်းကျင် တို့ကို အကျိုးသက်ရောက်မှု တို့နှင့်ဆိုင်သော ရူပဗေဒ၏ ဂိုဏ်းကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
ခေတ်သစ် မော်ဒန် အစတွင် ဂယ်လီလီယို၊ ကပ်ပလာ၊ အထူးသဖြင့် နယူတန် တို့က မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် (classical mechanics) ခေါ် နည်းကို မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သည်။
မူလလက်ဟောင်းနှင့် ကွန်တမ် အဓိကအားဖြင့် မက္ကင်းနစ် ကို မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် နှင့် ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် (quantum mechanic) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
သမိုင်းတွင် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် ဦးစွာပေါ်လာပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် သည် အသစ်စက်စက် တည်ထွန်းမှု ဖြစ်သည်။
မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်သည် နယူတန် ရေးခဲ့သော Principia Mathematica တွင်ပါသော ရွေ့လျားမှု နိယာမများ (Laws of motion) ကို အခြေခံပြီး ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ၁၉၀၀ ထိ မပေါ်သေးပေ။
နှစ်ခုစလုံးသည် သဘာဝ ရုပ်ဝတ္တု သဘောတရား ကို တစ်နည်းတစ်ဖုံအား ဖြင့် အတူတကွ ပေါင်းစပ်ဖြေရှင်းလျက်ရှိသည်။
မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ်ကို တိကျမှု တွင်အခြေခံသော ပုံစံ အသွင်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းတိကျမှုကို အရင်းခံသောကြောင့်ပင် သင်္ချာ သီအိုရီများ တွင်တွင် သုံးခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ မှန်မမှန်ကို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် ပို၍ ကျယ်ပြန့်ပြီး မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် နည်းစဉ်များကို အသုံးချသလို အနေအထားအလိုက် ကန့်သတ်မှုများလည်းရှိပေသည်။
တန်ပြန်သက်ရောက်ခြင်း သဘော (correspondence principle) အရ အရာဝတ္တု နှစ်ခုတို့အကြား ဆန့်ကျင်ခြင်း ကွဲလွဲခြင်း မရှိသလို အခြေအနေ တစ်ခုကြောင့်ပင် တည်ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ်သည် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် ကို အခြေခံ ကျကျ ကျော်လွန်ပြီး မော်လီကျူလာ သို့ အက်တမ် တို့ကို ရှင်းရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
သို့သော် မူလလက်ဟောင်း မက္ကင်းနစ် သည် အကြီးစား ဖြစ်ပျက်ခြင်းများကို ရှင်းလင်းရာတွင် လုံလောက်သကဲ့သို့ ကွန်တမ် မက္ကင်းနစ် ရှင်းလျှင်လည်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် မူလလက်ဟောင်းကြီးမှာ ကောင်းကောင်းကြီး အသုံးဝင်လျက်ရှိသည်။
အိုင်စတိုနီရမ် နှင့် နယူတိုနီရမ် မူလလက်ဟောင်းနှင့် ကွမ်တမ် ကွာသကဲ့သို့ အိုင်စတိုင်း၏ အထူး သီအိုရီများ သည် နယူတန် နှင့် ဂလီလီယို တို့၏ မက္ကင်းနစ် ကိုချဲ့ထွင်စေပြီး ထိုနှစ်ပိုင်းကို အခြေခံကျကျ ပေါင်းထားပြန်သည်။
ထို့အပြင် အလင်းအလျင် ကို မကျော်နိုင်သော်လည်း အလင်း အလျင်နားကပ်သော အရာဝတ္တုများ အတွက် အိုင်းစတိုင်း၏ သီအိုရီများက ပို၍ အရေးပါသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မက္ကင်းနစ်။
မစန္ဒာ သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဦးထွန်းတင် စာရေးဆရာ မန်းတင် နှင့် ဒေါ်သန်းတင် တို့၏ စတုတ္ထမြောက် သမီး ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်နာမည် ချိုချိုတင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အမျိုးသမီး အထက်တန်း ကျောင်းတက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် စက်မှု တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာ သင်ကြားပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာ ဘွဲ့ကို ရရှိ ခဲ့သည်။
ဖခင် ဖြစ်သူ၏ အားပေး ကူညီမှုဖြင့် ငယ်စဉ် ကတည်းကပင် ဝတ္ထုများ ရေးသားရန် ကြိုးစား အားထုတ် ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး ပုံနှိပ်စာမှာ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ လထုတ် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းပါ "ကျွန်မ ဆရာမ" ဝတ္ထုတို ဖြစ်သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု အဖြစ် "ငယ်သူမို့ မသိပါ" ကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း စာရေးသက် အနှစ် ၄ဝ နီးပါးခန့် အတွင်း မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ခန့်နှင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု ၁၃ အုပ်၊ ဝတ္ထုလတ် ၂ ပုဒ် တို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုများ ကိုလည်း စုစည်းပြီး မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄) တို့ကို လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် (၁)၊ (၂)၊ (၃) တို့ကို လည်းကောင်း ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်က ရေးသားခဲ့သော "ဘဝ အိပ်မက် ပန်းအိပ်မက်" ဖြင့် အမျိုးသား စာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ (၃) ဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသား စာပေ ဝတ္ထုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။
လုံးချင်း ဝတ္ထု ၁၃ အုပ် အနက် ၁ဝ အုပ်ကို ရုပ်ရှင် အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဘဝအိပ်မက် ပန်းအိပ်မက်ကို ထိုင်းဘာသာဖြင့် လည်းကောင်း ကွက်လပ်ကလေး ဖြည့်ပေးပါနှင့် ဂျိမ်းဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ် ဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ်တို့ကို ဂျပန်ဘာသာသို့ လည်းကောင်း ပြန်ဆို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
(A fro-Asian Writers Association) မှ ထုတ်ဝေသော (Lotus Journal) တွင် အသေဝနာစ ဗာလာနံကို လည်းကောင်း၊ (Michigan University) မှ ထုတ်ဝေသော (Virtual Lotus -Modern fition of Southeast Asia) တွင် ထီးဝတ္ထုကို လည်းကောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆို၍ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
အခြား မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ ကိုလည်း ရုရှား၊ ဂျာမနီဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်း ခံရသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရုရှား နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း စာရေးဆရာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လေ့လာရေး သွားရောက်ခဲ့သည်။
၂ဝဝ၂ ခုနှစ် ဇွန်လမှ စ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဗဟို အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ယခုအခါ ခင်ပွန်းသည် ဦးစန်းမောင် (ဗိသုကာ)၊ သမီး အေးချမ်းငြိမ်း၊ သား မိုးငြိမ်းချမ်း တို့နှင့် အတူ (၁၇၃) ဂန္ဓမာလမ်း သုဝဏ္ကတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
သူမ၏အဆို “ လူတစ်ယောက်ဟာ နိုင်ငံကို မချစ်ရင် အမျိုးကိုလည်း အထင်မကြီးတော့ဘူး ၊ ကိုယ့်ရဲ့ အမျိုးအနွယ်ကို စောင့်ရှောက်သင့်တယ် ဆိုတာကိုလည်း သတိမရတော့ဘူး။
မျိုးဆက် ဆိုတာဟာ ပျက်ပြီဆိုရင် တဖြည်းဖြည်းနဲ့ တိမ်ကောပြီး ပျောက်သွားတတ်တယ် ” ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ ကွက်လပ်ကလေးဖြည့်ပေးပါ - ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဂျီဟောသူ - ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဂျိမ်းဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ် ဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ် - ၁၉၈၃ ခုနှစ် ငယ်သူမို့ မသိပါ - ၁၉၇၂ ခုနှစ် ငြိုးမာန်ဖွဲ့သူရယ် - ၁၉၇၃ ခုနှစ် စိမ်းရွက်သစ် တဝေဝေ - ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဆဋ္ဌဂံ - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် နက်ဖြန်ခါ - ၁၉၇၄ ခုနှစ် နှင်းဆီ - ၁၉၇၆ ခုနှစ် ပုစ္ဆာ - ၁၉၇၆ ခုနှစ် ပန်းစကား - ၁၉၇၄ ခုနှစ် မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၂) - ၁၉၈၉ ခုနှစ် မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၃) - ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် မစန္ဒာ၏ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ - ၁၉၉၆ ခုနှစ် မစပ်သော ငရုပ် - ၁၉၇၅ ခုနှစ် (မောင်သာရ ၏ ငရုပ်မှန်လျှင်စပ်ရမည် နှင့် တွဲဖက်ထုတ်ဝေသည်) ဘဝအိပ်မက်၊ ပန်းအိပ်မက် - ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဝတ္ထုတိုများ (၁) - ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဝတ္ထုတိုများ (၂) - ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဝတ္ထုတိုများ (၃) - ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဝတ္ထုတိုများ (၄) - ၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အရိပ် (ပထမတွဲ) - ၁၉၇၈ ခုနှစ် အရိပ် (ဒုတိယတွဲ) - ၁၉၇၈ ခုနှစ် တိမ်ဖုံးပါလို့လမသာ- Up Streams and other Stories - ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် အရိပ် ဧပြီအရူး ကိုးကား. ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။