kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရနေရာ စုစုပေါင်းမဲစုစုပေါင်းShare of votesရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ခေါင်းဆောင်သူ၂၀၁၀၄,၃၀၂,၀၈၂ ၅; Oppositionဦးထွန်းရီ၂၀၁၂ ; Oppositionဦးထွန်းရီ၂၀၁၅ ၄; Oppositionဦးသန်းတင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရနေရာ စုစုပေါင်းမဲစုစုပေါင်းShare of votesရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ခေါင်းဆောင်သူ၁၉၉၀၂,၈၀၅,၅၂၁.၂%၁၀; not recognisedဦးသာကျော်၂၀၁၀၄,၀၆၀,၈၀၂၁၉.၄၄%၂; Oppositionဦးထွန်းရီ၂၀၁၂ ; Oppositionဦးထွန်းရီ၂၀၁၅၁၂; Extra-parliamentary Oppositionဦးသန်းတင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ရွေးကောက်ပွဲSeats up for electionSeats contested by partyContested seats wonContested seats lostမဲစုစုပေါင်းShare of votesရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်၂၀၁၂၃၇ (ပြည်သူ့) / ၅ (အမျိုးသား)၂၈ (ပြည်သူ့) / ၄ (အမျိုးသား)၀ (ပြည်သူ့) / ၀ (အမျိုးသား)၃၇ (ပြည်သူ့) / ၄ (အမျိုးသား)no seat gain or lost ပါတီမူဝါဒ လူအများကောင်းစားရေး ဝါဒ၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြု လမ်းစဉ်၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဋာ ဆိုတဲ့ အခြေခံအချက်ကို မပြောင်းလဲဘဲ နိုင်ငံရေးမှာ အရေးကြီးဆုံး ရိုးသားမူကို အခြေခံပြီး ပြည်သူရဲ့ ထောက်ခံမူရအောင် ကြိုးစားသွားမယ်။
တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနဲ့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားကို အခြေခံပြီး ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးရေး။
ဖွဲ့စည်းပုံ ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးဟန်ရွှေ‌ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ - ဦးသိန်းထွန်း အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဦးထွန်းရီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးများ - ဦးနေဝင်း နှင့် ဦးညွန့်တင် ဗဟိုအလုပ်အမှူဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ ဌာနကြီးမှူးများ ဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပြည့်သူ့လွှတ်တော် ပြည်နယ်(သို့မဟုတ်)တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားရက် - ၂၄-၉-၈၈ ပါတီအဖြစ်ဆက်လက်မှတ်ပုံတင် - ၂၅-၃-၂၀၁၀ ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ရရက် - ၂၉-၄-၂၀၁၀ ၁၉၉ဝ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပါတီ ဆက်လေ့လာရန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ။
thumb | ၁၉၄၇ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စာအုပ်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ဆိုသည်မှာ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် အရာဖြစ်သည်။
ထိုဥပဒေဖြင့်သာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို မည်သည့်ဝါဒဖြင့် အုပ်ချုပ်မည်၊ မည်သည့် စနစ်ဖြင့်မောင်းနှင်မည်၊ အချုပ်အခြာအာဏာဖြစ်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ၊ တရားစီရင်ရေးအာဏာနှင့် ဥပဒေပြုရေးအာဏာတို့ကို မည်သို့မည်ပုံ ခွဲဝေပိုင်းခြားမည် ဆိုသည်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ကြသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရာတွင် အဓိကအားဖြင့် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ဥပဒေပညာရှင်များက ရေးဆွဲလေ့ရှိကြပြီး အခြေအနေအရပ်ရပ်ကြောင့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်က ဦးဆောင်ရေးဆွဲရသည်လည်းရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးဖြစ်သည့် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဖ.ဆ.ပ.လ) ပါတီမှ ဦးဆောင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ၊ ဒုတိယဖြစ်သည့် ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုမူ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မ.ဆ.လ) မှ ဦးဆောင်ရေးဆွဲသည်။
တစ်နည်းဆိုရလျှင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတစ်ခု၏ အသက်သွေးကြောဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရ နှင့် အုပ်ချုပ်ခံ ပြည်သူလူထု တို့အကြား ချုပ်ဆိုထားရှိသည့် စာချုပ်လည်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်မှာ ၃ ကြိမ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရယူရန် ရေးဆွဲခဲ့သည့် ၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနှင့် ဗြိတိသျှ တို့မှ ဖွဲ့စည်းပုံများကို အခြေခံကာရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အခြေခံသည်။
ထိုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အတည်ဖြစ်သည့် ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် (ဖ.ဆ.ပ.လ)မှ ပါတီခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုမှာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလောကတွင် အလွန်ဩဇာကြီးသူဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြည်၏ တည်ငြိမ်မှုမရှိသည့် အခြေအနေကြောင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဦးဆောင်သည့် စစ်တပ်ကို အိမ်စောင့်အစိုးရ အဖြစ် ယာယီ အာဏာလွှဲခဲ့ရဖူးသည်။
ထိုအိမ်စောင့်အစိုးရ၏ သက်တမ်းမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့်ကာလထက် ကျော်လွန်ပြီး ၁၇ လတာအထိ ကြာမြင့်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၆ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲများ ပြန်လည်ကျင်းပပြီး မဲအများဆုံး အနိုင်ရသည့် ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပ.ထ.စ)/သန့်ရှင်းဖဆပလ ကို အာဏာပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၇)ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေး အက်ဥပဒေမူကြမ်း အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု အုပ်ချူပ်ပြီး ၂နှစ် အကြာ Myanmar: State, Society and Ethnicity - Google Books၁၉၆၂ ခုနှစ်အရောက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း မှ ဦးဆောင်သည့် စစ်တပ်က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအား ပြင်ဆင်ရန်အတွက် ရှမ်းစော်ဘွားများ စုပေါင်းပြီးလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းလာရန်ရှိသည့် ရှမ်းမူ (ခေါ်) ဖယ်ဒရယ်မူတို့ကို လက်မခံနိုင်သည့်အတွက် ခွဲထွက်ရေးကို အကြောင်းပြကာ အပြီးအပြတ်အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
(ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည့် ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ဇာတ်သိမ်းမှာ ယနေ့တိုင်ငြင်းခုံနေရဆဲဖြစ်သည်။
) ဒုတိယ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ထိုသို့အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် တည်ထောင်ရန်အတွက် ခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ဆင်နွှဲမည်ဟု ကြွေးကြော်ကာ တော်လှန်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အာဏာသိမ်းပြီး ၁၄ နှစ်အကြာတွင် တိုင်းပြည်ကို ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ဖြင့် မောင်းနှင်ရန်အတွက် ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲအတည်ပြုကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမှ ဦးနေဝင်းအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မ.ဆ.လ) ကို တည်ထောင်ပြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံကို (မ.ဆ.လ) ပါတီတစ်ပါတီတည်းက အုပ်ချုပ်ပြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ တိုင်းပြည်၏အကြီးအကဲဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် ဦးနေဝင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြိုင်ဘက်ကင်း အာဏာရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၈ တွင် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး အစရှိသည့်အခက်အခဲများကို မဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့်အပြင် မှားယွင်းပြီး မအောင်မြင်သည့် စီမံကိန်းများကြောင့် စီးပွားရေးကျဆင်းရခြင်း၊ အခြေခံစားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်လာခြင်း၊ ငွေစက္ကူများကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တရားမဝင် ကြေညာဖျက်သိမ်းခြင်းတို့ကြောင့် ရဟန်း ရှင်လူ၊ ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသည့် ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး တစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်နှင့် အတူ ၁၉၇၄ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ပျက်ပြယ်သွားခဲ့ရပြန်သည်။
တတိယ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရာထူးမှအနားယူပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေမှ ၂၀၁၁ခုနစ်ထိ တိုင်းပြည်ကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် တပ်မတော်မှ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ် မရှိသည့်အတွက် အာဏာလွှဲရန် မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုကာ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တပ်မတော်မှပါဝင်နိုင်ရန်အတွက် ဥပဒေတစ်ရပ်ရေးဆွဲရန် (၁၉၉၃)တွင် အမျိုးသားညီလာခံ ကို စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးကို ကိုယ်စားပြုသယောင် အမည်ခံထားသော ထိုညီလာခံ၏ ကိုယ်စားလှယ်အများစုမှာ တပ်မတော်မှ ရွေးချယ်တာဝန်ပေးသည့် အလွှာစုံလူတန်းစားများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုဥပဒေရေးဆွဲရေး ညီလာခံမှာ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးကြားမှ ၁၄ နှစ်အကြာ ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်ရောက်မှ အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ (၂၀ဝ၈) ဟု ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်သည့် ထိုအခြေခံဥပဒေတွင် သမ္မတစနစ်ကို အခြေခံပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်တွင်လည်း အရပ်ဘက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နည်းတူ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန် မလိုသည့် တပ်မတော်မှ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ ၂၅ % ပါဝင်သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အခန်း ၄ ပုဒ်မ ၇၄၊ ၁၀၉၊ ၁၄၁ နောက်ဆုံး မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ခါမှ မကြုံဖူးသော နာဂစ် မုန်တိုင်းကျရောက်သည့် ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် မေလ အတွင်းတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဆန္ဒခံယူပွဲ ပြုလုပ်၍ အတည်ပြုခဲ့သည်။
၃နှစ်အကြာ ၂၀၁၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်သည်။
နိဒါန်း အပါအဝင် အခန်း ၁၅ ခန်းပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် စာမျက်နှာ ၁၈၀ မျက်နှာ ပါရှိသည်။
နိုင်ငံတော် အခြေခံမူများ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ ဥပဒေ ပြုရေး အုပ်ချူပ်ရေး တရားစီရင်ရေး တပ်မတော် နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသား၏ မူလအခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း နိုင်ငံရေးပါတီများ အရေးပေါ်ကာလဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်များ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ခြင်း အလံ၊ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ သီချင်းနှင့် မြို့တော် ကူးပြောင်းရေးကာလပြဋ္ဌာန်းချက်များ အထွေထွေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ။
ဆရာ တိုက်စိုး 200px | ဆရာ တိုက်စိုး မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၂၀ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက် အမည်ရင်း သန်းထွတ် မိဘအမည် ဦးဖိုးဝ၊ ဒေါ်ငွေနု မွေးရာဇာတိ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့၊ သမိန်ထော နို်င်ငံ25px မြန်မာကလောင်ခွဲ သန်းထွတ်(၁၁ ဆင့်/ဃ)အလုပ်အကိုင် စာရေးဆရာထင်ရှားကျော်ကြားမှု မြန်မာစာပေ တိုက်စိုး(၁၉၂၀-၂၀၀၃) ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့နယ်၊ သမိန်ထောကျေးရွာ၌ အဖ မြေပိုင်ရှင်ဦးဖိုးဝ၊ အမိဒေါ်ငွေနုတို့က ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၄ ယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ငယ်မည် ကိုကိုကြီး ကျောင်းနေအမည် မောင်သန်း၊ အမည်ရင်း ဦးသန်းထွတ် ဖြစ်သည်။
၁၉၂၆-၃၆ - သမိန်ထောရွာ၊ မြန်မာအလယ်တန်းကျောင်း၊ ဖျာပုံအစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများတွင် ၉တန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၇-၃၈ - အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင်ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ထုတ်ဝေသော 'ဝံသယုဝ' မဂ္ဂဇင်းတွင် စာစတင် ရေးသားသည်။
ပထမဆုံးဖော်ပြခြင်းခံရသောစာမူမှာ 'ချစ်ဆွေများသို့'စာမူဖြစ်ပြီး ကလောင်အမည်သန်း ထွတ်(၁၁ ဆင့်/ဃ) ဖြင့် ရေးသားသည်။
၁၉၃၈ -ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်သည်။
၁၉၄၆ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေ(ဝိဇ္ဇာ)ဘွဲ့ ရရှိသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာန၌ နည်းပြဆရာအ ဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။
၁၉၄၇ - နည်းပြဆရာအဖြစ်တာဝန်ထမ်းနေစဉ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လဗ္ဗရာစက်မှုကောလိပ်(Loughbrough College) သို့ ပညာတော်သင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရ။
၄၉ ထိ စာကြည့်တိုက် ပညာသင်။
၁၉၄၉ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနဆိုင်ရာ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်။
၁၉၅၀ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်လက်ထောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၅၁ - အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စာကြည့်တိုက်အသင်းမှ A.L.Aအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်။
၁၉၅၂ - ရာမာခရစ်ရှနာမစ်ရှင်အဖွဲ့ စာကြည့်တိုက် ကော်မတီဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
၁၉၅၃ - မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်။
၁၉၅၅ - အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် အထူးအရာရှိအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ယူ။
နော်ဝေ၊ ဒိန်းမတ်၊ အိန္ဒိယ၌လေ့ လာ။
၁၉၅၆။
ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ၊ ဥရောပ၌ စာကြည့်တိုက်ပညာ ဆက်လက်လေ့လာသည်။
၁၉၆၀ - ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူ။
ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းအမှတ်(၁) (၁၉၆၀-ဇူလိုင်)မှစ၍ 'တိုက်စိုး' ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝေဖန်ရေးဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားသည်။
၁၉၆၁ - စာပေဗိမာန်ဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်။
၁၉၆၃ - အနုပညာစာပေဆိုင်ရာဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်။
၁၉၆၅ - ရန်ကုန်စက်မှုလက်မှုကျောင်း (ယခုစက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာဦးစီးဌာန)မှ ဆရာမဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း (တက္ကသိုလ်မြစိမ်း)နှင့် လက်ထပ်သည်။
မင်းယုဝေနှင့်တွဲဖက်၍ မြန်မာစာမိတ်ဖွဲ့(ပ)တွဲ ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေ။
၁၉၆၆ - မြန်မာစာမိတ်အဖွဲ့(ဒု)တွဲကို မင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ရေးသားထုတ်ဝေ။
၁၉၆၇ - အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်။
စာဆိုနှင့်သုတေသီကိုမင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ထုတ် ဝေ။
၁၉၇၀ - မင်းနှင့် စာဆို စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
၁၉၇၁ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်ပညာဌာန (ယခု စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန) စတင်ဖွင့်လှစ် သောအခါ ရည်ညွှန်းဘာသာရပ်ကို အချိန်ပိုင်းကထိကအဖြစ် (၁၉၈၈) အထိပို့ချ။
၁၉၇၂ - အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျား စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
မင်းတုန်းမင်း စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
ယဉ်ကျေးမှုဝန် ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ်ဆောင်ရွက်။
၁၉၇၄ - မော်ပီ ဆရာသိန်း စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
စာကိုး စကားကိုး စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
၁၉၇၅ - တိုက်စိုးစာတိုနန့်နန့် ကို ထုတ်ဝေ။
၁၉၇၆ - ဗုဒ္ဓဘာသာအနုပညာနိဒါန်း ကိုထုတ်ဝေ။
၁၉၇၇ - မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်းဥက္ကဋ္ဌဖြစ်။
၁၉၇၈ - ဂျူဗလီဟောမြင်ကွင်း'ကို ထုတ်ဝေ။
၁၉၈၁ - ဧရာဝတီ ကိုထုတ်ဝေ။
၁၉၈၂ - ယဉ်ကျေးမှု့ဗိမာန်ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူ။
(အငြိမ်းစားမယူမီအထိ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ရုရှား၊ ပြင်သစ်၊ နော်ဝေ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ် နိုင်ငံများသို့ လေ့လာရေးသွားခဲ့။
) ၁၉၈၃ - အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်ပိုင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်နှင့်သုတပညာဌာန၊ အချိန်ပိုင်းကထိက - စာပေဗိမာန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ စာပေဗိမာန် နှင့် အမျိုးသားစာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ပညာတန်ဆောင်အုပ် ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သမိုင်းဌာနပြင်ပစာစစ်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့ဝင် (၁၉၈၅ မှ ကွယ်လွန်ချိန်ထိ) တာဝန်များကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့။
မြန်မာစာပေစာစုစာရင်းကို ဦးသော်ကောင်း၊ ဒေါ်စမ်းစမ်းမေတို့နှင့် တွဲဖက်ထုတ်ဝေ။
၁၉၈၅ - အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန မြန်မာစာအဖွဲ့အချိန် ပြည့် အဖွဲ့ဝင်။
၁၉၈၆ - ပညာတန်ဆောင်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်။
ယဉ်ကျေးမှု အထိမ်းအမှတ်များ စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
၁၉၈၈ - စာပေလုပ်သားအဖွဲ့တွင် ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်။
၁၉၈၉ - မြန်မာ့သမိုင်းဖြစ်ရပ်အမှန်များရေးသားပြုစုရေးအဖွဲ့၊ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်။
၁၉၉၁ - ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့တွင် အချိန်ပြည့်အဖွဲ့ဝင်။
၁၉၉၃ - ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေစာပေဆု အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်။
၁၉၉၆ - မင်္ဂလာပါ ဆရာမ ဘာသာပြန်ဝတ္ထုထုတ်ဝေ (ယင်းနှစ်အတွက်အမျိုးသားစာပေ (ဘာသာပြန်ရသ)ဆုရရှိ) ၁၉၉၈။
ထိုင်းနိုင်ငံ ချူလာလောင်ကောင်တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာ့ယုံကြည်မှုနှင့် အထိမ်းအမှတ်များ စာတမ်း (Beliefs and Symbols in Myanma Society) ဖတ်။
၁၉၉၉ - ပခုက္ကူဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာစာပေဆုရရှိ။
၂၀၀၀ - ပြည့်နှစ် အမျိုးသားစာပေဆု (စာပဒေသာဆု)ကို ဇေယျ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ဖြင့် ထပ်မံရရှိ။
၂၀၀၃ - ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ချီးမြင့်သည့် ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်ဆု (ပထမဆင့်)ရရှိ။
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဂုဏ်ပြုတံဆိပ်တို့ကိုရရှိ။
ထင်ရှားသည့်စာအုပ်များ (၁) မြန်မာစာမိတ်ဖွဲ့ (မင်းယုဝေ နှင့်တွဲဖက်) (၂) စာဆိုနှင့် သုတေသီ (မင်းယုဝေ နှင့် တွဲဖက်) (၃) မင်းနှင့်စာဆို (မင်းယုဝေနှင့်တွဲဖက်) (၄) အမျိုးသား ပညာဝန်ဦးဖိုးကျား (၅) မင်းတုန်းမင်း (၆) မော်ပီဆရာသိန်း (၇)စာကိုးစကား ကိုး (၈)တိုက်စိုးစာတိုနန့်နန့် (၉) ဗုဒ္ဓဘာသာ အနုပညာနိဒါန်း (၁၀) ဂျူဘလီဟောမြင်ကွင်း (၁၁) ဧရာဝတီ (၁၂)ယဉ်ကျေးမှု အထိမ်းအမှတ်များ (၁၃) မင်္ဂလာပါ ဆရာမ (ဘာသာပြန်) (၁၄) ဇေယျ (၁၅) ဂန္ထဝင်စာဆို(၄)ဦး (၁၆) စာရေးစားပွဲပေါ်မှ ပုံရိပ်များ (၁၇) ပညာသိုက် (၁၈) မင်္ဂလာနှင့်အစမ်းစာများ (၁၉) လိပ်ပြာအစမ်းစာများ (၂၀) Selected Writing of U Than Htut(Taik Soe) စာပေရေးသားပြုစုခြင်း မြန်မာ၊ အမျိုးသားစာရေးဆရာ၊ ဘာသာပြန်စာအုပ်များလည်းရေးသားသည်။
Good morning miss Dove (1955) ကို (မင်္ဂလာပါဆရာမ) အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၅ နာရီအချိန်တွင် တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် ခဲ့။
ကွယ်လွန်ချိန်အထိ လုံးချင်းစာအုပ်ပေါင်း ၁၈ အုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယနေ့အထိ လုံးချင်းစာအုပ်ပေါင်း ၂၃အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၂၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၃ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
တိရစ္ဆာန်ဘုံ `တိရစ္ဆာန်´ ဆိုသည် ပါဠိဘာသာစကားမှ လာသည်။
`တိရ+အစ္ဆနာ´ဟု ပုဒ်ခွဲရသည်။
တိရ = ဖီလာ၊ကန့်လန့် ဟုအနက်ရသည်။
အစ္ဆနာ = သွားတတ်သော သတ္တဝါ ထို့ကြောင့် တိရစ္ဆာန် ဆိုသည်မှာ လူ၊ နတ် တို့ကဲ့သို့ မတ်မတ် မသွားဘဲ အလျားလိုက် သွားတတ်သော သတ္တဝါများကို ခေါ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ဈာန်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တို့မှ ဖီလာသွားတတ်သော သတ္တဝါများကို “တိရစ္ဆာန်” ဟုခေါ်သည်။
တိရစ္ဆာန်များတွင် သီးခြားဘုံ မရှိပါ။
တိရစ္ဆာန်အများ စုဝေးနေထိုင်ရာ အရပ်ကို တိရစ္ဆာန်ဘုံဟု ခေါ်စမတ်ပြုသည်။
`တိရစ္ဆာန်ဘုံ´ကို ပါဠိစာပေတွင် `တိရစ္ဆာနယောနိ´ ဟု သုံးသည်။
တိရစ္ဆာနဘူမိ ဟုမသုံးပေ။
ယောနိ = ခန္ဓာကိုယ်ဟု အနက် ရသည်။
ထို့ကြောင့် `တိရစ္ဆာနယောနိ´သည် `တိရစ္ဆာန်၏ ခန္ဓာကိုယ်´ ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။
ဘုံသီးခြားမရှိသဖြင့် တိရစ္ဆာန်၏ ခန္ဓာကိုယ် သည်ပင် သူတို့၏ ဘုံ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
တိရစ္ဆာန် အမျိုးအစား ၁။
(အပဒ) ခြေမရှိသော တိရစ္ဆာန် ( မြွေ၊ ငါး၊ တီ) ၂။
(ဒွိပဒ) ခြေနှစ်ချောင်းရှိသော တိရစ္ဆာန် ( ကြက်၊ ငှက်) ၃။
(စတုပ္ပဒ) ခြေလေးချောင်းရှိသော တိရစ္ဆာန် (ကျွဲ၊ နွား၊ မြင်း) ၄။
(ဗဟုပ္ပဒ) ခြေများစွာရှိသော တိရစ္ဆာန် (ပင့်ကူ၊ ကင်းခြေများ) တိရစ္ဆာန်များ နေသောနေရာကိုလိုက်၍ ကုန်းနေတိရစ္ဆာန်၊ ရေနေတိရစ္ဆာန် ဟု နှစ်မျိုးခွဲခြားသည်။
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ကုန်းနေသတ္တဝါထက် ရေနေသတ္တဝါက ပိုများသည်ဟု ဟောကြားခဲ့သည်။
တိရစ္ဆာန်မျိုးတွင် နဂါး ၊ ဂဠုန် ၊ ကိန္နရာ၊ ဟင်္သာ၊ တိုးနယား၊ ကရဝိတ်၊ မကန်း၊ မနူဿီဟ တို့လည်းပါသည်။
ဦးမြတ်ကျော်(မြန်မာစာကော်မရှင်)“၃၁ဘုံခရီးသည်” ကျမ်းကိုး Category:၃၁-ဘုံ Category:အပါယ် လေးဘုံ။
thumb|တိုးနယား ဒဏ္ဍာရီတွင် တိုးနယား သည် ခြေထောက် လေးချောင်းပါသော နဂါး အကောင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ ရိုးရာ ဂီတ ဖြစ်သည့် ပတ်မကြီး ကို တိုးနယားရုပ်ပါသော စင်ဖြင့် ချိတ်ဆွဲလေ့ရှိသည်။
တိုးနယားဟူ‌သော သတ္တဝါသည် ပန်းချီပန်းပုဆရာတို့၏ စိတ်ကူးမျှသာဖြစ်သည်။
ပန်းချီပန်းပုတို့၏ အဆင်တန်ဆာ အဖြစ်ဖြင့် တိုးနယား၏ သဏ္ဌာန်ကို အသုံးပြု‌လေ့ရှိသည်။
ပုံစံ အားဖြင့်ကြက်လျှာ၊ တံခွန်၊ အလံစသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ် များကို ‌ရေးခြယ်‌လေ့ရှိကြသည်။
ထို့ပြင်လည်း ယွန်းထည်၊ ပန်းပုပစ္စည်း၊ မှန်စီ‌ရွှေချ သားရိုးထည်တို့တွင် ရုပ်လုံး ရုပ်ပြား များကို ခြယ်လှယ်ရာ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ကြသည်။
ယွန်းထည် ကလပ်‌ခြေတို့ကို များ‌သောအားဖြင့် တိုးနယားဖြင့် ထုလုပ်ခြယ်လှယ်သည်။
တိုးနယား၏ ကိုယ်‌နေဟန်မှာ ‌ပြေပြစ် ‌ကြော့ရှင်းသဖြင့်၊ ‌ကျောင်း‌လှေကားလက်ရန်း၊ ‌စောင်း တန်း လက်ရန်း၊ ‌လှေကားထစ်၊ ‌လှေကား‌ဘောင် ဟူသည်တို့တွင် တိုးနယားဟန် ထုထွင်းမွမ်းမံကြသည်။
အုတ်တိုင်များ၌ တိုင် ဆင်းနယား ထုလုပ်ထားသည်မှာ အလွန်တင့်တယ်၏။
‌ကျောင်း ကန်ဘုရား အ‌ဆောက်အအုံဆိုင်ရာ အနုပညာ‌မြောက်သည့် လက်ရာ‌ကောင်းတို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ‌တွေ့ရစမြဲဖြစ်သည်။
ကုန်း‌ဘောင်‌ခေတ်တွင် မြန်မာဘုရင်များ သွန်းလုပ်‌သော ‌ကြေး ပိုက်ဆံ၊ ‌ငွေဒင်္ဂါး စသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ထုလုပ်၍၊ ‘တိုးတံဆိပ်‌တော်’ဟု ခပ်နှိပ်သည်။
မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပတ်မထမ်းသည် မူလကရိုးရိုးပင်ဖြစ်‌သော်လည်း‌နောင်အခါ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ထား‌သော ပတ်မထမ်းဖြစ်လာ‌လေသည်။
‌ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် ခြ‌င်္သေ့‌ဖေါင်၊ ကရဝိတ်‌ဖေါင်၊ စာမရီ‌ဖေါင်၊ ဧဏီ‌ဖေါင်များအပြင် တိုးနယား‌ဖေါင်များကိုလည်း ပြုလုပ်မြဲဖြစ်‌ကြောင်း ‌ဖော်ပြထားသည်။
တိုးနယားရုပ်ပုံ‌ရေးခြယ် ရာ၌ ခြူးပန်း၊ ကနုတ်ပန်းတို့ကို အသုံးပြုသည်။
‌ကော့ညွတ်‌နေ ဟန်ရှိ‌သော ကိုယ်ထည်တွင် ငါး‌ကြေးခွံများ ထုထွင်းထားသည်။
‌ရှေးအခါမှစ၍ ယခု‌ခေတ်တိုင်‌အောင် ဘုရားပွဲ၊ အလှူပွဲ၊ မင်္ဂလာပွဲများတွင် တိုးနယားအကကို ကပြ‌လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု Category:အနုပညာ။
ပြုအပ်သော ကောင်းမှု ဟူသော တည်ရာ၊ အကျိုးတရားတို့၏ တည်ရာအကြောင်းတရား၊ အကျိုးတရားတို့၏ တည်ရာအကြောင်းဖြစ်သော ကောင်းမှု၊ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုသည် ပုညကိရိယဝတ္ထုမည်၏။
ပုညကိရိယ(ယာ)ဝတ္ထု (န) [ပုညကိရိယာ+ဝတ္ထု] ထိုပုညကိရိယဝတ္ထုသည် ဒါန =ပေးကမ်းမှု၊ သီလ = ငါးပါး၊ ရှစ်ပါး၊ ဆယ်ပါးစသော သီလ၊ ဘာဝနာ = ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းမှု၊ အပစာယန = အသက်ကြီးသူ၊ ဂုဏ်ကြီးသူအား ကူညီမှု၊ အရိုအသေပြုမှု၊ ဝေယျာဝစ္စ = အမှုကြီးငယ် ပြုဖွယ်တို့ကို ဆောင်ရွက်မှု၊ ပတ္တိဒါန = မိမိရသော ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှ ပေးဝေမှု၊ ပတ္တာနုမောဒန = မိမိသို့ရောက်လာသော၊ သူတစ်ပါးတို့ပေးဝေသော ကုသိုလ်အဖို့ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သာဓုခေါ်မှု၊ ဓမ္မဿဝန = တရားနာမှု၊ ဓမ္မဒေသနာ =လာဘ် စသည်ကို မငဲ့ကွက်ဘဲ တရားဟောမှု၊ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ = အယူကို ဖြောင့်မတ်စွာပြုမူ ဟု ဆယ်ပါးရှိသည်။
ယင်း ၁၀-ပါးတို့တွင် ပတ္တိဒါန၊ ပတ္တာနုမောဒန ၂-ပါးကို ဒါန၌ သွင်းလျက်၊ အပစာယန၊ ဝေယျာဝစ္စ ၂-ပါးကို သီလ၌ သွင်းလျက်၊ ဓမ္မဿဝန၊ ဓမ္မဒေသနာ၊ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မတို့ကို ဘာဝနာ၌ သွင်းသော် (တနည်း-ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မကို ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ ၃-ပါးလုံး၌ သွင်းသော်) ပုညကိရိယဝတ္ထုသည် ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာဟု သုံးပါး ဖြစ်သည်။
အကျယ်ကို ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၈၁-၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၁-၆။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉၄-၆။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၇၅-၈။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၂၂၀။
မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၄၉-၅၈-စသည်တို့ ကြည့်။
) တီဏိမာနိ ဘိက္ခဝေ ပုညကိရိယဝတ္ထုနိ။
အံ၊၃၊၇၂။
ပုညကိရိယာနိ စ တာနိ တေသံ တေသံ အာနိသံသာနံ ဝတ္ထူနိ စာတိ ပုညကိရိယဝတ္ထုနိ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃၁။
ပုဇ္ဇဘဝဖလံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ, အတ္တနော သန္တာနံ ပုနန္တီတိ ဝါ ပုညာနိ စ တာနိ ဟေတုပစ္စယေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော ကိရိယာ စာတိ ပုညကိရိယာ၊ တာယေဝ စ တေသံ တေသံ ပိယမနာပတာဒိအာနိသံသာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ။
အံ၊ဋီ၊၃၊၂၃၇။
ပုညပုညကိရိယဝတ္ထူနီ (ဣတိဝုတ်၊၂၀၈)တိ ပုညကိရိယာ စ တာ စ တာ တေသံ တေသံ ဖလာနိသံသာနံ ဝတ္ထုနိ စာတိ ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ။
တာနိ ပန သင်္ခေပတော ဒါနမယံ၊ သီလမယံ၊ ဘာဝနာမယန္တိ တိဝိဓာနိ ဟောန္တိ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၈၅။
ပုညကိရိယဝတ္ထူနီ (ဣတိဝုတ်၊၂၃၀)တိ ပုဇ္ဇဘဝဖလံ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ အတ္တနော သန္တာနံ ပုနန္တီတိ ဝါ ပုညာနိ၊ ပုညာနိ စ တာနိ ဟေတုပစ္စယေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော ကိရိယာ စ ပုညကိရိယာ၊ တာ ဧဝ တေသံ တေသံ အာနိသံသာနံ ဝတ္ထုဘာဝတော ပုညကိရိယဝတ္ထူနိ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၉၃။
(အံ၊၃၊၇၂၃။
နေတ္တိ၊၄၃၊ ၁၀၇။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၆၊ ၃၄၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၅။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၁၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၇၀၊ ၂၁၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၂၇၊ ၃၆။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၁၀။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၁၁။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၆၇၊ ၁၇၉။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၀၇။
သံ၊ဋီ၊၁၊၁၈၇။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၈၁၊ ၂၃၇။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၂၈၊ ၁၄၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၀၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၁၇၊ ၂၅၉။
) သီလဦ တဒညမ္ပိ ပုညကိရိယာဝတ္ထု။
မ၊ဋီ၊၁၊၂၆၂။
(မူလဋီ၊၁၊၉၉။
ဒါန ဒါနသည် စေတနာဒါန, ဝတ္ထုဒါနဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။
ပေးလှူကြောင်းဖြစ်သော စေတနာသည် စေတနာဒါနမည်၏။
လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည် ဝတ္ထုဒါနမည်၏။
ဒါနနှင့် ဆက်သွယ်ကာ မလှူမီရှေးအဖို့၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော စေတနာသည် ပုဗ္ဗစေတနာ မည်၏။
ပေးလှူ နေဆဲအချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော စေတနာသည် မုဉ္စစေတနာ မည်၏။
ပေးလှူပြီးနောက် ထိုဒါနကို အာရုံယူကာ ထပ်ကာထပ်ကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်နေသော ကုသိုလ်စေတနာသည် အပရစေတနာ မည်၏။
သီလ အကုသိုလ်မဖြစ်ရအောင် ကိုယ်မှု နှုတ်မှု တို့ကို ကောင်းစွာ ထားတတ်သော ကုသိုလ်စေတနာ (ကြိယာစေတနာ)သည် သီလမည်၏။
ထိုသီလသည် ဘိက္ခုသီလ,ဘိက္ခုနီသီလ,သာမဏေရသီလ, ဂဟဋ္ဌသီလဟု (၄)မျိုး ပြား၏။
ထိုတွင် ဘိက္ခုပါတိမောက် စသည့် ဝိနည်းဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုဆိုင်ရာသီလသည် ဘိက္ခု သီလ မည်၏။
ဘိက္ခုနီပါတိမောက် စသည့် ဝိနည်း ဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုနီဆိုင်ရာ သီလ သည် ဘိက္ခုနီသီလ မည်၏။
ထိုသီလများကို သီးခြား ဆောက်တည်ဖွယ် မလိုပေ။
သိမ်အတွင်းဝယ် သံဃာ ကကမ္မဝါစာကို ပီပြင်စွာ ရွတ်ဖတ်ပြီးသည့်အဆုံး၌ ထိုသီလများသည်တည်ပြီး ဖြစ်တော့၏။
ရှင်သာမဏေ များ ဆောက်တည် ကျင့်သုံးရမည့် သီလသည် သာမဏေရသီလ မည်၏၊ ဆယ်ပါးသီလစသည့် သီလ များတည်း။
ရှင်သာမဏေများကို ခြွင်းချက်ထားသည့် အချို့သိက္ခာပုဒ်များက လွဲလျှင်, ဥပမာ - အကပ်ခံ၍ စားသုံးရခြင်း စသော သိက္ခာပုဒ်များကလွဲလျှင် ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိန်းမတို့ကဲ့သို့ပင် ရှင်သာမဏေများ လည်း ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို လိုက်နာပြုကျင့် ရ၏။
ငါးပါးသီလ ရှစ်ပါးသီလ ဆယ်ပါးသီလ စသည့် လူတို့ ကျင့်သုံး ဆောက်တည်ရသော သီလသည် ဂဟဋ္ဌသီလ မည်၏။
ဘာဝနာ လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ဈာန်ကုသိုလ် ဝိပဿနာကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ်တို့ကို ဖြစ်စေတတ် သော လုပ်ငန်းရပ်ကို ဘာဝနာဟု ခေါ်ဆို၏။
သမထ ဘာဝနာ, ဝိပဿနာဘာဝနာဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။
အပ္ပနာဈာန်သို့ မဆိုက်ရောက်မီ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရ ဘာဝနာတို့ကား ကာမာဝစရကုသိုလ်တရားတို့တည်း။
အပ္ပနာဈာန်ကား မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ်တရားတည်း။
ဝိပဿနာဘာဝနာသည်လည်း အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ ကာမာဝစရကုသိုလ်တရားပင်တည်း။
အရိယမဂ် ဘာဝနာကား လောကုတ္တရာကုသိုလ်တရားတည်း။
အပစာယန မိဘ, ဆရာသမား, တရားစောင့်သော ရဟန်းသံဃာ, ဂုဏ် အသက် သိက္ခာအားဖြင့် မိမိထက်ကြီးသူ မြင့်မြတ်သူကို ခရီးဦးကြိုဆိုမှု လက်အုပ်ချီမှု ရှိခိုးဝပ်ချမှုစသော အမျိုးမျိုးသော ရိုသေမှု များကို တစ်စုံတစ်ခုသော လာဘ်လာဘ အကျော် အစောကို မလိုလားဘဲ ရိုးရိုးသားသား ပြုခြင်းသည် အပစာယန မည်၏။
ဝေယျာဝစ္စ ရတနာသုံးပါး မိဘဆရာသမား ဂိလာနပုဂ္ဂိုလ် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အပြစ်ကင်းသော ကိစ္စလုပ်ငန်း၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးကို မတောင့်တဘဲ ရိုးသားသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ကူညီရွက်ဆောင်ကြောင်း စေတနာသည် ဝေယျာဝစ္စ မည်၏။
ပတ္တိဒါန ရှေးဦးစွာ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား လှူဒါန်း ပူဇော်၏။
ထိုသို့ ပေးလှူကြောင်း ဒါနစေတနာသည် အလှူရှင်၌ ရောက် အပ်ရအပ်သောကြောင့် ပတ္တိမည်၏။
ထိုအလှူရှင်က မိမိရအပ်သော ကုသိုလ်အဖို့ကို တစ်ယောက်အား ဖြစ်စေ, သတ္တဝါအားလုံးအား ဖြစ်စေ မိမိနှင့် ညီတူ ညီမျှ ကုသိုလ်ရပါစေ - ဟု သဘောထား၍ ဝေငှကြောင်း စေတနာကို ပတ္တိဒါနဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ယခု ကာလ၌ အမျှဝေခြင်းပင်တည်း။
ပတ္တာနုမောဒန အလှူရှင်တို့က အမျှပေးဝေအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို ဝမ်း မြောက်မှုကို (= ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သာဓုခေါ်ဆိုမှုကို) ပတ္တာနုမောဒနဟု ခေါ်ဆိုသည်။
အမျှဝေသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မှုသည် ပတ္တာနုမောဒန မည်၏။
အမျှမဝေဘဲလျက် ဝမ်းမြောက်မှုကား အနုမောဒနသာ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မဿဝန သူတစ်ပါးတို့၏ အထင်ကြီးမှု ချီးမွမ်းမှုကို မတောင့်တဘဲ အသိအလိမ္မာ တိုးပွားလိုခြင်း, တကယ်လက်တွေ့ကျင့်လိုခြင်း, တစ်ဆင့် ပြော ဟောလိုခြင်းဟူသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် တရားနာ ခြင်းသည် ဓမ္မဿဝနမည်၏။
ဓမ္မဒေသနာ လာဘ်ပူဇော်သက္ကာရ အခြံအရံ အကျော်အစောတို့ကို မတောင့်တဘဲ သတ္တဝါအများ၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ တကယ်ဖြူစင်သော စေတနာဖြင့် တရားတော်ကို ဟောကြားပြသမှုသည် ဓမ္မဒေသနာကုသိုလ်မည်၏။
ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ = ဒိဋ္ဌုဇုကမ္မ မှန်မှန်ကန်ကန် သိမြင် တတ်သော ဉာဏ်သည် ဒိဋ္ဌိ = သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။
ထိုအသိဉာဏ်သည်ပင် ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရား တို့က ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုအပ်သည့်အတွက် ဥဇုကမ္မလည်း မည်၏။
အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (= နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်)နှင့် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာကို သိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (= ပစ္စယပရိဂ္ဂဟ ဉာဏ်) သည် ကံ-ကံ၏အကျိုးတရားကို ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ သိတတ်သော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ် အစစ် ဖြစ၏။
ယင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် အယူကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးတတ်သော အခြေခံ သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်သဖြင့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်၏။
ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတို့၏ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ဖြစ်မှုမှာ ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိတော့ပြီ ဖြစ်၏။
သို့သော် ယင်းကဲ့သို့ သော ကမ္မဿကတာဉာဏ်မျိုးကို မရရှိသေးစေကာမူ မိဘဆရာသမား စသူတို့၏ အဆုံးအမ, ဘုရားဟော စာပေကျမ်းဂန်တို့၏ အဆုံးအမကို ယုံကြည်သက်ဝင် ကာ ကံ-ကံ၏အကျိုးကို လက်ခံ ယုံကြည်နိုင်လျှင် လည်း ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ကဲ့သို့ အဆင့်မမြင့်စေကာမူ သင်သိအနေဖြင့် ရရှိလာသော ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ တစ်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်၊ အယူဝါဒကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်ပေ၏။
အချို့အရာ၌ ပုညကြိယဝတ္ထု (၁၀)ပါး မပြဘဲ ဒါနမယ, သီလမယ, ဘာဝနာမယဟု သုံးပါးသာ ပြ၏။
ထိုသို့ သုံးပါးသာ ပြရာ၌ ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန နှစ်ပါးကို ဒါနမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ နှစ်ပါးကို သီလမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ ဓမ္မဿဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ သုံးပါးကို ဘာဝနာမယ၌ သွင်းယူရာ၏။
ဤသို့လျှင် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်း၏ တည်ရာ ဝတ္ထု (= ပုညကြိယာဝတ္ထု)ဆယ်ပါး လာရှိ၏။
အကျဉ်း အားဖြင့် ဒါနမယကုသိုလ် သီလမယကုသိုလ် ဘာဝနာ မယကုသိုလ်ဟု သုံးမျိုး လာရှိပေသည်။
ထိုကုသိုလ် တရားတို့ကို ပြုပုံနည်းစနစ်နှင့်တကွ မဟာကရုဏာတော်ပြဓာန်းသော ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ဟော ကြားပြသ ဆိုဆုံးမထားတော်မူခဲ့ပေသည်။
ယင်း ကုသိုလ်တရားတို့ကို အောင်အောင်မြင်မြင် လိုက်နာ ပြုကျင့်သူတို့သည် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာ သော ချမ်းသာသုခတို့ကို ခံစားကြရလေသည်။
ဖားအောက်တောရဝတ်ရွတ်စဉ် ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကိုးကား Category:ယဉ်ကျေးမှု Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အမည်ရင်း ဦးလှကြိုင်ဖြစ်ပြီးဇာတိမှာ ဟင်္သာတခရိုင် သနွံသနော့ရွာဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်ခင်က ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး စစ်အပြီးတွင် ဟိန္ဒူတက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်သည်။
စစ်မဖြစ်မီကာလကစ၍ တိုးတက်ရေးနှင့် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း တွင် စာရေးသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် အိန္ဒိယပြည် နယူးဒေလီမြို့၊ အာရှစာရေးဆရာများညီလာခံ အတွင်းရေးမှူးများအဖွဲ့၏ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်၊ မြန်မာပြည် တဂိုးအသင်း၏ အမှုဆောင်၊ မြန်မာပြည် ဟိန္ဒူစာပေအသင်း၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန တက္ကသိုလ်များ၏ အရှေ့တိုင်းစာပေတွင် လူကြီးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ဆရာ ပါရဂူသည် သနွံသနော့ရွာ မူလတန်း ကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်းအထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် သနွံသနော့ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ သာမဏေ ဝတ်သည်။
ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ပုဏ္ဍရိက ဖြစ်သည်။
၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေး ကျောင်းတိုက်၌ ပညာ သင်သည်။
ရှင်ပုဏ္ဍရိက ဘွဲ့အမည်ကို ရှင်ပါရဂူဘွဲ့ အမည် ပြောင်းသည်။