kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တည်ထားကိုးကွယ် မဟာမုနိဘုရားရှင် ရောက်ကြောင်း ကြားသိသည့်အခါ ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးသည် စစ်အင်္ဂါလေးပါး ခြံရံ၍ ကိုယ်တော်တိုင် ရေလည်ပင်းထိ ဆင်းကြိုတော်မူပြီးလျှင်၊ အမရပူရ ရွှေမြို့တော်သို့ပင့်ဆောင်လာခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် အမရပူရ မြို့တော်မြောက်ယွန်း တာတစ်ထောင် အကွာ ညီညာပြေပြစ်သော မြေအပြင်ဝယ် အုတ်အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ခံတေသာ ဖန်မှန်ရတနာတို့နှင့် ခြယ်စီအပ်သည့် ဘုံကိုးဆင့်ရှိ ရွှေပြာသာဒ်တော်တွင် သွင်း၍ ကိုးကွယ်တော်မူလေသည်။
ထို့နောက် မင်းမိဖုရား၊ မှူးမတ် ဝန်စသည်တို့သည် ဘုရားကြီးအတွက် အစဉ်အဆက် ရွှေသင်းကျစ်၊ ရွှေ မကိုဋ်၊ ရွှေစောင်းတန်း၊ ရွှေဇရပ် စသည်ပစ္စည်းများနှင့် ပြာသာဒ်ကြီးကို မွမ်းမံပြုပြင်လာကြသည်မှာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်သို့တိုင် ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၂၄၅ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် သီပေါမင်းတရားက ရွှေငွေ ကျောက်သံ ပတ္တမြား စုစုပေါင်း ၈ သောင်းကျော် တန်ဖိုးရှိသည့် ထီးဖြူတော်ကို လှူဒါန်းတော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် ရတနာဘုမ္မိအရပ်မှ စ၍လောင်သော မီးကူးစက်မှုကြောင့် မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ် ကိန်းဝပ်တော်မူရာ တန်ဆောင်း ပြာသာဒ်တော်ကြီးနှင့်တကွ စောင်းတန်းလေးသွယ်၊ ပတ်ဝန်းကျင် ကျောင်းတိုက်များပါ မီးသင့်လောင်လေသည်။
မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ်မှာ ရွှေသား မကိုဋ်တော်၊ နားပန်တော်၊ စလွယ်တော်များနှင့် အများကောင်းမှုများအားလုံး မီးထဲတွင် ပါသွားသည်။
ရုပ်ပွားတော် မူရင်းမှာကား တစ်စုံတစ်ရာ ချွတ်ယွင်းပျက်စီးခြင်းမရှိ ပကတိအတိုင်း တည်ရှိတော်မူသည်။
မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မှ စီးဆင်းသည့် ရွှေများကို ကောက်ယူချိန်တွယ်ကြည့်ရာ ရွှေချိန် ငါးထောင့်လေးရာ ငါးဆယ် (၅,၄၅ဝ) ကျော်သည်ဟု သိရသည်။
၁၂၄၆ ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ထိုပျက်စီးသမျှ ရွှေသားမကိုဋ် စသည်တို့ကို သီပေါမင်းတရားက ပြန်လည် တပ်ဆင်မွမ်းမံပြီးလျှင် မျက်နှာတော် ဖွင့်တော်မူသည်။
မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်မှာ ဉာဏ်တော် ၈ တောင် တစ်မိုက်၊ သို့မဟုတ် ၁၂ ပေ ၇ လက်မရှိပြီးလျှင် ပလ္လင်တော်မှ ၇ ပေမြင့်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ယခုထင်ရှားရှိသော ပြာသာဒ်တော်ကြီးကို အုတ်အင်္ဂတေတို့ဖြင့် အဓွန့်ရှည်စွာ အခိုင်အခံ့ ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းကြသည်။
ထိုပြာသာဒ်တော်ကြီး အထက်တွင် ထားရှိသော မူလထီးတော်ကြီးသည် ၁၂၇၈−ခုနှစ်တွင် လေခ၍ မြေသို့ကျရာ ရပ်စောက်စော်ဘွားကြီးက အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်လှူဒါန်းပြန်သည်။
ငှက်မြက်နားတော်၊ စိန်ဖူးတော်တို့ကိုကား ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်က ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တင်၍ လှူဒါန်းတော်မူသည်။
ဘုရားတန်ဆောင်းအနီးရှိ လိပ်၊ ငါးများ မွေးမြူးထားသည့်ကန် ၁၂၄၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အသေးစိတ် အချက်အလက်များ ၁၂၄၈-ခု၊(၁၈၇)တောင်တော်သာသနာပိုင် ဆရာတော်ကြီးအမှူးရှိသော သုဓမ္မာဆရာတော်ကြီးများနှင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး အမှူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များက မဟာမုနိဘုရားကြီးနှင့် ပတ်သက်သော အုပ်ချုပ်မှုကိစ္စအဝဝကို တာဝန် ယူဆောင်ရွက်သည်။
၁၂၄၈-ခု၊ (၁၈၇)ခု၊ ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော် ဦးနန္ဒကို မျက်နှာသစ်တော်ရေဝတ်ဆောင်ရွက်တော်မူရန်အတွက် ဂန္ဓကုဋိသော့ အပ်နှင်းသည်။
၁၂၅၃-ခု၊ (၁၈၉၁)တွင် ကိုဓဥပဒေ(၉၂)အရ မဟာမုနိဘဏ္ဍာတော်ထိန်း စည်းမျဉ်းဥပဒေဖြစ်ပေါ်လာ၍ ထို ဥပဒေအရ ပထမဆုံးဘဏ္ဍာတော်ထိန်းအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၂၅၆-ခု၊ နယုန်လဆန်း(၅)ရက်၊ တနင်္ဂနွေ (၂၇-၆-၁၈၉၄)နေ့တွင် အင်ဂျင်နီယာမင်းကြီး မစ္စတာဟင်နဲပေါ့ လက်ထောက်အင်ဂျင်နီယာ မစ္စတာဘူနှင့် ဝန်စာရေးကြီး ဦးယောတို့က ဂန္ဓကုဋိတိုက်အား ထပ်မံအုတ်မြစ်ချသည်။
၁၂၅၈-ခုနှစ်၊(၁၈၉၆)တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကိုငုံ၍ ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် အနောက်တိုင်းဗိသုကာများက လက်ရှိ ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကို တည်ဆောက်သည်။
၁၂၆ဝ-ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း (၈)ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူး (၁၈-၁-၁၈၉)နေ့တွင် သုဝဏ္ဏမဟာပါသာဒ အပြင်အုတ် ကျောင်းတော်ကြီးပြီးစီး၍ ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။
၁၂၆၁-ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း (၁၄)ရက်၊ (၁၂-၂-၁၉ဝဝ)တွင် မဟာမုနိပလ္လင်တော်၊ တံကဲတော်များကို ဦးဖဲက ပြင်ဆင်၍ ရေစက်သွန်းချသည်။
၁၂၆၃-ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း (၁၃)ရက်၊ (၂ဝ-၂-၁၉ဝ၂)တွင် သီပေါဘုရင်လှူဒါန်းသော ရွှေသားမကိုဋ်တော်အား ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး ရွှေသားချိန် (၁၉ိ၊ ၁မူး)နှင့် စိန်၊ ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ရတနာမျိုးစုံ (၉၄ဝ)လုံးစီခြယ်သော မကိုဋ်တော်ကို လှူဒါန်းကြသည်။
၁၂၆၅-ခု၊ (၁၉ဝ၃-၁၉ဝ၄)ဆန် ဦးဘိုးကြီးက ကျောင်းတော်ကြီးအတွင်းရှိ ဖလ်ပွတ်လုံးများ လှူဒါန်းသည်။
၁၂၇ဝ-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း (၁၅) ရက်၊ (၁၂-၇-၁၉ဝ၈)နေ့တွင် နဝရတ်ကိုးပါးချယ်သော ရွှေသား ၁၃ ပိဿာ၊ ၆ဝ ကျပ်ရှိ ရွှေသားစလွယ်တော်ကြီးကို လှူဒါန်းကြသည်။
၁၂၈ဝ-ခု၊ (၁၉၁၈)တွင် ရွှေညောင်စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်က ရွှေချိန် (၁၉)ကျပ်နှင့် စိန်၊ ပတ္တမြား၊ နီလာ ရတနာတို့ဖြင့် စိန်ဖူးငှက်မြတ်နားကို လှူဒါန်းပါသည်။
၁၂၉၃-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၅)ရက်၊ (၂၉-၁-၁၉၃၁)တွင် ရသေ့ကြီးဦးခန္တီသည် မဟာမုနိနှင့် အာနန္ဒာသိမ်တော်ကြီးသွား အုတ်စောင်းတန်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပါသည်။
၁၃၁၇-ခု၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် (၁)ရက်၊ (၃ဝ-၁၂-၅)နေ့တွင် သာသနာနှစ် (၂၅ဝဝ)အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ရတနာဗိမာန်တော်ကြီးကို စံကင်းဆရာတော်၊ ညောင်ရမ်းဆရာတော်၊ ခေမာသီဝံဆရာတော်နှင့် ဟံသာဝတီဆရာတော်များ မှ ရွှေ၊ ငွေ၊ ရတနာအုတ်များဖြင့် အုတ်မြစ်ချပေးပြီး (၁၃၁၈)ခု၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်နေ့ (၁၄-၄-၅၇)တွင် ဖွင့်ပွဲ အခမ်း အနားကျင်းပခဲ့သည်။
၁၂၉၃-ခု၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် (၈)ရက်၊ စနေနေ့(၃ဝ-၁-၁၉၃၂)တောင်ပိုင်းစော်ဘွားကြီး စပ်ခွန်ပန်းစိန် လှူဒါန်းသော ဘော်သားမျက်နှာကျက်တော်ကြီး တင်လှူသည်။
၁၂၉၄-ခုတွင် (၁၉၃၂-၁၉၃) မဟာမုနိကိုယ်တော်ကြီး နောက်ရှိ သစ်သားတံကဲတော် တပ်ဆင်လှူဒါန်းသည်။
၁၃ဝ၃-ခု၊ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း (၇)ရက် (၂-၁-၁၉၄၂)တနင်္ဂနွေနေ့၊ ဦးဇောတိကအမှူးရှိသော ရဟန်းပျို (၃ဝ)ကျော်တို့သည် ပွဲစားခေါင်းဆောက်လုပ်ထားသော အာရုံခံအုတ်တိုက်တော်ကြီးကို တည်ရာဌာနပြု၍ (ယခုပြတိုက်-၁ နေရာ) မဟာမုနိဘုရားကြီး၏ ဗုဒ္ဓသန္တကပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
၁၃ဝ၄-ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း (၃)ရက်၊ တနင်္လာနေ့ (၁၅-၆-၁၉၄၂)တွင် ဂျပန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှလည်း ရဟန်းပျိုဆရာတော်များ အား ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် အပ်သည်။
၁၃ဝ၉-ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း (၇)ရက်၊ ၁၉၃၈-ခု၊ မတ်လ (၁၆)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တိုင်အောင် ရဟန်းပျိုအဖွဲ့ စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
၁၃၁ဝ-ခု၊ (၁၉၄၈-၄၉)တွင် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ၏ ကြေးရုပ်ပုံသွင်းသည်။
မြောက်စောင်းတန်းထိပ် ခြင်္သေ့ကြီးများလည်း ပြီးစီးသည်။
၁၃၁ဝ-ခု၊ (၁၉၅၁-၅၂)တွင် ကြေးရုပ်ကြီးများအား ထားရှိရန်အတွက် ပြတိုက်အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ်သည်။
၁၃၁၆-ခု၊ (၁၉၅၄) ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကြီး ရွှေချခဲ့သည်။
၁၃၂ဝ-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၇)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် (၁၅-၃-၁၉၅၉)ဂန္ဓကုဋိအပြင်ကျောင်းတော်ကြီး ရွှေချပြီးစီးသည်။
၁၃၂၁-ခု၊ ကဆုန်လဆုတ်(၇)ရက်၊ကြာသပတေးနေ့တွင် (၂၈-၅-၁၉၅၉)မန္တလေးမြို့တည် နန်းတည်နှစ် (၁ဝဝ)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မဟာမုနိဘုရားကြီးရင်ပြင်တော် အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် ဗဟိုစင်ဆောက်လုပ်သည်။
၁၃၂-ခုတွင် (၁၉၆ဝ-၆၁)မဟာမုနိပြတိုက်အမှတ် (၁)နှင့် ဓမ္မစကြာပြတိုက်အမှတ် (၂)တို့ကို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းသည်။
၁၃၂၇-ခု၊ ပြာသိုလဆန်း (၉) ရက်၊ သောကြာနေ့ (၃၁-၁၂-၁၉၆၅)တွင် ကြေးချိန် (၃၂၆၄)ပိဿာရှိ ညိမ်းချမ်း သာယာကြေးစည်ကြီး စတင်ပြုလုပ်သည်။
၁၃ဝ-ခု၊(၁၉၆၈-၆၉)တွင် မဟာမုနိပိဋကတ်တိုက်တော် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
၁၃-ခု၊ (၁၉၇၁-၇၂)ကြေးချိန် (၂၁၅၆)ပိဿာရှိ ချမ်းအေးပြည်သာကြေးမောင်းကြီး သွန်းလောင်းလုပ်ဆောင်သည်။
၁၃၄၁-ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း (၄)ရက် စနေနေ့ (၂၅-၈-၁၉၇၉)တွင် မိုးကောင်းဓမ္မာရုံကြီး၏ အနောက်ဘက်ကပ်လျက် ဂြိုဟ်ပြေနံပြေအဆောက်အဦး ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၃၄၃-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၉)ရက် စနေနေ့ (၂၅-၇-၁၉၈၁) ခြေတော်ရာပြတိုက် ပြီးစီး၏။
၁၃၄၄-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၃)ရက် စနေနေ့တွင်(၁၈-၁၂-၈၂)မဟာမုနိသမိုင်းပန်းချီအတွက် လုပ်ငန်းစတင် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
၁၃၄၅-ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် (၇)ရက် (၂-၆-၈၃) တွင် နိဗ္ဗာန်လမ်းမုဒ်ဦး (ပဌာန်းမုဒ်ဦး) ပြီးစီးသည်။
၁၃၄၅-ခု၊ဝါခေါင်လဆန်း(၁၃)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင်(၂၁-၈-၈၃)အမြဲတမ်း မဟာဗုဒ္ဓဝင်ပြတိုက်ကြီး နှင့်တကွ ဥယျာဉ်တော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း စတင်လုပ်ဆောင်သည်။
၁၃၄၆-ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း(၁)ရက် (၃၁-၁-၈၅)နေ့တွင် ရွှေသား(၂၅ပိဿာ၊ ၄၉ ကျပ်၊ ၁ ပဲ၊ ၁ ၁/၂ ရွေး)ရှိသော ရွှေသားမျက်နှာကြက်တော်ကြီးနှင့်အလယ် ရွှေကြာဖူးကြီးတို့အား တပ်ဆင်ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၃၄၈-ခု၊နယုန်လဆုတ်(၁၃)ရက်မှ ဝါဆိုလဆုတ်(၁)ရက် (၅-၇-၈၅)မှ(၁-၈-၈၆)နေ့အထိ (၂၈)ရက်ကြာ တပ်မတော်နှင့် လုပ်အားရှင်ပေါင်း (၁၄၆၁၇)ဦးဖြင့် လိပ်ကန်(မေတ္တာကန်)ဆယ်ယူ မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၃၄၉-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း(၁)ရက်(၁၇-၂-၈)တွင် မဟာမုနိဘုရားကြီးအား မျက်နှာသစ်မှုရေတော်ဝတ်ကို လက်ရှိဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တပညာဝံသ တောင်ထီးလင်းတိုက်၊ ပိဋကတ်တိုက်ကျောင်းမှ ယနေ့တိုင်ဝတ်ပြု ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၅ဝ-ခု၊ နယုန်လဆုတ်(၂)ရက်(၁-၆-၈)မှစတင်၍ ငါးကန်ကြီးအားဆယ်ယူခဲ့ပြီး အရေးအခင်းကြောင့် ခေတ္တရပ်နားပြီး(၁၃-၁ဝ-၈)တွင် တဖန် တပ်မတော်နှင့် လုပ်အားရှင်ပေါင်း (၁၈၄၃၇)ဦးတို့ ပြန်လည်ဆယ်ယူ မွမ်းမံခဲ့ရာ(၁၂-၄-၈၉) တွင် ပြီးစီး၍ (၁၇-၄-၈၉)တွင် ငါးကန်ဖွင့်ပွဲကျင်းပခဲ့သည်။
၁၃၅၁-ခု၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော်(၁)ရက်(၁၇-၈-၈၉)နေ့တွင် ဘုရားကြီးဝတ္ထုကံနယ်မြေတော်အတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြေရေးနှင့် ဥယျာဉ်တော်လုပ်ငန်းစီမံချက်ချမှတ်လုပ်၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၅၁-ခု၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၃)ရက်(၁၂-၂-၉ဝ)တွင် ဗုဒ္ဓဝင်ပြတိုက်၊ နာရီစင်နှင့် လိပ်ကန်ဥယျာဉ်တော် တို့ကို တိုင်းမှူး(နမခ) ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်မှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
၁၃၅၂-ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်(၃-၁ဝ-၉ဝ)ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ပေါင်းစုစေတီတော် တည်ဆောက်ပြီးစီး၍ ထီးတော် တင်ခဲ့သည်။
၁၃၅၅-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်(၄-၄-၉၃)နေ့တွင် ဗောဓိပင်စောင်းတန်းတောင်ဘက်ရှိ ထေရီထေရာပြတိုက် အမှတ်(၁)ကို တည်ဆောက်ပြီးစီး၍ ကျပ်(၇.၂၃)သိန်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
၁၃၅၅-ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း(၄)ရက်(၂-၆-၉၃)နေ့တွင် ဘုရားကြီး၏ ဘုံခုနှစ်ဆင့်ရွှေသားပြာသာဒ်တော် အထက်ရှိ ထုပိကာတော်ကို ရွှေစင်ရွှေပြား(၁ဝ၇၁)ချပ်၊ ရွှေသားအလေးချိန်(၇ ပိဿာ၊ ၇၁ ကျပ်၊ ၂ ရွေး)ကို တပ်ဆင်ကပ် လှူပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၃၅၅-ခု၊နတ်တော်လဆုတ်(၁ဝ)ရက် (၇-၁-၉၄)နေ့တွင် ထေရီထေရာပြတိုက်အမှတ်(၂/၃/၄/၅/၆)ဖြစ်သော ပြတိုက်(၅)ခု ပြီးစီးခဲ့၍ စုစုပေါင်းကျပ်(၃၅.၂၇)သိန်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
၁၃၅၆-ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း(၁)ရက်(၁၅-၉-၉၄)နေ့တွင် ဘုရားကြီးအား အနီးကပ်ဖူးမြော်နိုင်ရန် တယ်လီ ဗေးရှင်းစက်(၅)လုံးနှင့် ဘုရားကြီးအတွက် ဂန္ဓကုဋိတိုက်အတွင်း လေအေးပေးစက်(၂)လုံး တပ်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄-ခု၊ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ ဘုရားကြီးရင်ပြင်တော်၊ ဗောဓိပင်စောင်းတန်း၊ ဂြိုဟ်ပြေနံပြေစေတီ၊ လိပ်ကန်၊ ငါးကန်၊ နိဗ္ဗာန်မုဒ်ဦးလမ်း၊ ထေရီထေရာလမ်း၊ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းခြံ၊ မီးပုံးထင်းပန်းခြံ၊ ပြတိုက်(၁)(၂)စသည်တို့တွင် ကျောက်ပြား၊ ကြွေပြားများခင်းခဲ့သည်။
(၁၃-၁ဝ-၉၄)နေ့မှစ၍ ၁၉၅-ခုနှစ်ကုန်အထိ ကျောင်းတော်ကြီးစေတီရံထီးများ၊ စောင်းတန်း(၄)သွယ်ရှိထီးများ၊ ရှင်မလဲဘုရားထီးငယ်များ၊ အနောက်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား ထီးကြီး၊ ထီးငယ်များနှင့်အခြား စေတီရံထီးငယ် စုစုပေါင်း(၅ဝ၅)ခုတို့အား ပြုပြင်မွမ်းမံ ရွှေချခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
(၁၃-၉-၉၄)နေ့မှစ၍ ၁၉၆-ခုအထိ ကျောင်းတော်ကြီးတိုင်(၁၂ဝ)တို့အား ပြန်လည်ရွှေချမွမ်းမံခြင်းနှင့် တိုင်ခြေတို့၌ ဇီးရောင်ကြွေပြားများ ကပ်လျက်ရှိသည်။
၁၉၉၅-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလမှစပြီး ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကြီး၏ ထုပိကာရာမလက်ညှိုးမှ ကြာကလပ်ရှိ မူလကြေးပြားများ ပေါ်တွင် သိန်း(၄၆၁၅)ကုန်ကျမည့်၊ ရွှေသားအလေးချိန်(၁၇ိ ၈ဲ)ကပ်လှူရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထို့အပြင် ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်တော်ကြီးကိုလည်း(၃၄၂)သိန်း အကုန်အကျခံ၍ ကြေးပြားကပ်ရွှေချလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက် နေပြီဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ရှင်တော်၏ ကိုယ်လုံးတော် အတွင်း ပတ္တမြားမြတ်ရှင်ရှာဖွေရန် ကိုယ်လုံးတော် ဗိုက်အဖောက်ခံခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်က စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မဟာမြတ်မုနိ ဘုရားကြီးကို နဝတ လက်ထက် အထက်လူကြီးဆိုသူများ အမိန့်ဖြင့် လူမသိသူမသိ ဝမ်းဗိုက်တော်ဖောက်ခံရပြီးနောက် ဖောက်သည့်နေရာ ခြေရာလက်ရာပျက်သည်ကို သင်္ကန်းတော်ဖြင့် လွှမ်းကာဖုံးအုပ်ထားခဲ့သည်။
တပတ်ကြာသောအခါ မသင်္ကဖြစ်ပြီး မန္တလေးသံဃာတော်များက ရုပ်ပွားတော်အုပ်ထားသော သင်္ကန်းဖယ်ပေးရန် တောင်ဆိုကြသရာမှ ရုပ်ပွားတော်ကို ဗိုက်ဖောက်ထားသည့်ကိစ္စ ဘူးပေါ်သလိုပေါ်တော့သည်။
မန္တလေး တမြို့လုံး သံဃာတော်များနှင့် မြို့ခံများ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုကိစ္စကို ပြုလုပ်ခဲ့သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သော ဆရာတော်ကြီးများအား တနိုင်ငံလုံးသိအောင် ဖြေရှင်းပေးရန် တောင်းဆိုမှုများ ဖြစ်လာတော့သည်။
မရိုးမသားပြုလုပ်ထားသော ကိစ္စဖြစ်သောကြောင့် နဝတ စစ်အစိုးရအနေဖြင့် တနိုင်ငံလုံးသိအောင် တရားဝင် ဖြေရှင်းခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်သမို့ ထုံစံအတိုင် မန္တလေးမြို့ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်းကို ရုပ်လုံးဖေါ်ကာ လူထုဒေါသကို အာရုံလွှဲခဲ့သည်။
https://islaminmyanmar.blogspot.com/2018/11/blog-post_24.html?m=1 http://kabarmakyay.blogspot.com/2013/03/normal-0-false-false-false_24.html မဟာရာမ်အတွင်းရှိ ရုပ်တုကြီးများ သမိုင်း မဟာမုနိဘုရား မဟာရာမ်အတွင်းတွင် ရှိနေသော ယိုးဒယားပြည်မှကြေးလူရုပ် ၂ ခု၊ ခြင်္သေ့ရုပ် ၃ ခုနှင့် ခေါင်း ၃ လုံးရှိသော ဧရာဝဏ်ဆင်ရုပ် တစ်ခုတို့မှာ မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်နှင့်အတူ ရခိုင်ပြည်မှ ပါလာသော ကြေးရုပ်ကြီးများဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်မှ ပါလာသော်လည်း ရခိုင်ကြေးရုပ်များ မဟုတ်၊ ယိုးဒယားပြည်မှကြေးရုပ်များသာ ဖြစ်သည်။
ယိုးဒယားပြည်မှဖြစ်သော်လည်း ယိုးဒယားကြေးရုပ်များမဟုတ်၊ ခမာ (ကမ္ဘောဒီးယား) ကြေးရုပ်များသာဖြစ်သည်။
ခမာကို စစ်နိုင်သဖြင့် ယိုးဒယားတို့ ယူဆောင်လာခဲ့သော ဤကြေးရုပ်များကို ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် ယိုးဒယားကို စစ်နိုင်သော ဟံသာဝတီသားတို့က သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။
နောက်သားတော် နန္ဒဘုရင် လက်ထက်တွင် တောင်ငူစားနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ တောင်ငူစားဘက်မှ ရခိုင်ဘုရင်က ကူညီတိုက်သဖြင့် စစ်နိုင် သွားသည်။
ထို့ကြောင့် တောင်ငူစားက ဤကြေးရုပ်ကြီးများကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဆီယံရိပ်မြို့အနီးရှိ အန်းကောဝပ်ဘုရားကျောင်းအစုအဝေး ယူနက်စကိုရှေးဟောင်းကမ္ဘာ့ယာဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နယ်မြေတွင် အလားတူလက်ရာများစွာကို လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။
မဟာမုနိဘုရားဖူးတို့က အဆိုပါရုပ်တုများကို ပွတ်သပ်ပေးလျင် ရောဂါပျောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် ပွတ်သပ်ထား၍ ကြေးရုပ်များ၏ အချို့နေရာများတွင် ပြောင်လက်နေသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
မဟာမုနိဘုရားကြီး နှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်ငလျင်ဒဏ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ရက် နေ့က လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ၂၀၂၅ မြန်မာ့ငလျင် ကြောင့် မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး၏ ကိုယ်လုံးတော်မှာ ကြီးကြီးမားမားထိခိုက်မှုမရှိခဲ့သော်လည်း ဦးခေါင်းမကိုဋ်တော်မှာမူ ကွေးညွှတ် ကျိုးပဲ့ခဲ့ရသည်။
ယင်းအပြင် ဂန္ဓာကုဋီကျောင်းဆောင်လည်း ထိခိုက်မှုရှိခဲ့ပြီး ကျောင်းဆောင်တော်၏ စိန်ဖူးတော်မှာ မြေခခဲ့သည်။
ပြတိုက် အပါအဝင် စောင်းတန်းအချို့ပါ ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။
ရက်အနည်းငယ်ကြာ ပြန်လည် မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီးကို ဧပြီလ လဆန်းပိုင်းတွင် ပြင်လည် ဖွင်လှစ် နိုင်ပြင်ဆင် ပြီး‌စီးခဲ့သည်။
အငြင်းပွားဖွယ် အငြင်းပွားဖွယ်မှာ မြတ်ဗုဒ္ဓသည်မဇ္ဈိမဒေသမှ လွဲလျှင် ကျန်နေရာများသို့ ကြွချီခြင်းမရှိဟူသော သမိုင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု နှင့် ရုပ်ပွားတော်၊ဆင်းတုတော် ထုလုပ်ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ အသောကမင်းကြီး လက်ထက်လွန်သည်အထိ အိန္ဒိယတွင်ပင် ထွန်းကားခြင်းမရှိသေးခြင်းတို့ကြောင့် မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး၏ သမိုင်းနှင့် သက်တမ်းမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
နောက်ထပ်အငြင်းပွားဖွယ်ရာတစ်ရပ်မှာ ဘုရားပင့်ဆောင်သူများသည် ဘုရားကြီးကိုဖောင်တော်နှင့်ပင့်ဆောင်လာစဉ် မြစ်ထဲသို့ကျသွားသည့်အတွက်မင်းမျက်မသင့်စေရန် မဟာကျန်တစ်ပါးကိုပင့်ဆောင်သွားသည်ဟု ဒေသခံများ၊ ရခိုင်ရှေးလူတို့ကဆိုကြသည်။
ထို့ကြောင့် မဟာမုနိဘုရားအစစ်သည် မြစ်ထဲမှ ရသည့်ပေါ် ဘုရားတစ်ပါး၊ ကျောက်တော်စက်ဘုရား ၊မိုဃ်းကောင်းဘုရား၊ မဟာမုနိဘုရား တို့မှ တစ်ပါးပါးဖြစ်မည်ဟု ရခိုင်သုတေသီတို့ကယူဆသည်။
ရခိုင်၌ရှိသည့်ဘုရားဗျာဒိတ်ကျမ်းများ၌လည်း ထိုရုပ်ရှင်တော်ကြီးသည် ဤကဲ့သို့ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်သွားပြီး နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာပြီးမှ အများပြည်သူတို့ထံသို့လာရောက်အပူဇော်ခံလိမ့်မည်ဟု ပြဆိုသည်။
ဦးအောင်သာဦး(ဘီ-အေ)(လှည်းကူးမြို့၊အစိုးရတန်းမြင့်​ကျောင်း ကျောင်းအုပ်)၏ ရခိုင်ရာဇဝင်(မြန်မာနှစ်၁၃၁၇၊မြရတနာ စာအုပ်တိုက်) ရုပ်ပုံကဏ္ဍ IMG20230724141427_01 ကိုးကား ကဏ္ဍ:မန္တလေး ကဏ္ဍ:မန္တလေးမြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ။
GW သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လူငယ်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အတိုက်အခံလှုပ်ရှားမှုကို အရေးယူနိုင်သော ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းထားရာ အဖွဲ့အစည်းဖွဲ့လျှင် အစိုးရထံ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုချက်တောင်းယူရသည်။
သို့သော် အာဏာပိုင်များကိုယ်တိုင်ဦးစီးလုပ်ဆောင်သော အဖွဲ့အစည်းများကလွဲလျှင် ပုဂ္ဂလိကနှင့် လူထုအခြေခံအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းခွင့်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားသည်။
စစ်အစိုးရဆန်ဆန့်ကျင်သည့် တေးသီချင်းများ GW က သီဆိုဖြန့်ဝေခဲ့ရာတွင် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အမည် Freedomfighter နှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် နိုးထကြလော့ အိုမြန်မာ"၊ မေလက ဆန္ဒခံယူပွဲအား ကန့်ကွက်ဆန္ဒမဲ ပေးရန် မြန်မာလူထုအား လှုံ့ဆော်သည့် NO NO NO'' သီချင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကိုဇေယျာသော်သည် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ အစည်းအရုံး (Generation Wave - GW) မှ အဖွဲ့ဝင်တဦးဟုဖြစ်သည်ဟု အဖွဲ့က ကြေညာထားသည်။
GW အဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးထက်မနည်း ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
ဦးပြုံးချို(မြန်မာသက္ကရာဇ်၁၂၄ဝ-၁၂၈၉)သည် ဂီတသုတေသီ၊ ဂီတပညာသည်အပေါင်းတို့၏ အားကိုးအားထားရာဖြစ်သော မဟာဂီတပေါင်းချုပ်ကြီးကို ရေးသား စီရင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
မဟာဂီတ ပညာရှင်ကြီးပြုံးချိုသည် အဘဆရာစီ၊ အမိဒေါ်ထွေးတို့၏ သားကြီး ဩရသ ဖြစ်ပါ၏။
မဟာဂီတဦးပြုံးချိုသည် ဂီတလောက၊ ဇာတ်သဘင်လောက တွင်သာမက စာပေလောကတွင်မှာပါ ကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် ဂီတပါရမီ ရင့်သန်သူ ဖြစ်သဖြင့် ၁၁နှစ်သားအရွယ်မှစကာ ဂီတပါရမီ ပြသနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး၏ထူးခြားချက်မှာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ် ပေါင်းစုံကို စွယ်စုံတတ်မြောက်သူ ဖြစ်သည်။
ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ပန်းပဲ၊ ဗိသုကာပညာရပ် များသာမက ငွေဒင်္ဂါးအတု သွန်းလုပ်နည်းများကိုပင် လေ့လာသင်ယူတတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် ဦးပြုံးချိုကို ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ ကျိုက်လတ်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည် ဖြစ်သော်လည်း ဦးပြုံးချို၏ ဖခင်ဖြစ်သော ဆရာစီ၏ မျိုးရိုးမှာ အကြေအရပ် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ မဟုတ်။
အထက်မြန်မာပြည် သူကောင်းမျိုးရိုးမှ ဖြစ်လေသည်။
ဦးပြုံးချို၏ ဘိုးဘေး ဘီဘင် များမှာလည်း မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်တို့ သူကောင်း ပြုခြင်း ခံရသော မြို့စား ရွာစား များသာ ဖြစ်ကြ ပါ၏။
ဗန့်ကျီ၊ ဗန့်မော် စသော ဗန့်ကျီ ကိုးတိုက်ကို စားရသော ဗန့်ကျီဝန် ဦးရွှေရုပ် ဆိုလျှင် ဦးပြုံးချို၏ ဘေးပင် ဖြစ်သတည်း။
သက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ် မတိုင်မီ ဖြစ်ပွား ခဲ့သော သာယာဝတီမင်း အရေးတော်ပုံကြောင့် မြို့စား ရွာစား၊ မင်းညီ မင်းသား အများ ဘေးသင့်၍ ကယောက်ကယက် ဖြစ်နေ ကြရစဉ် ဦးပြုံးချို၏ ဘိုးဘေး များမှာ စုမိ သမျှသော ဆွေမျိုး အခြံအရံ များနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း အတိုင်း လှေကြီး များဖြင့် စုန်ဆင်း လာကြ ပြီးလျှင် ယခုအခါ ပန်းတနော်မြို့ တည်ရှိသော မြေနေရာတွင် ရွာတည်၍ အေးချမ်း သာယာစွာ ရုပ်ဖျောက် နေထိုင် ခဲ့ကြ ပေသော မျိုးရိုးမှ ဦးပြုံးချိုကို ဆင်းသက် ပေါက်ဖွား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဦးပြုံးချိုသည် ငယ်စဉ် ကပင်လျှင် ဂီတ ဘက်တွင် ပါရမီ ရင့်သန်လာခဲ့သည် အလျောက် ၁၁ နှစ်သား အရွယ်တွင် 'စာရေးဆရာ' ကလေး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ဟန်ကား သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ် ဖြစ်သော ထိုအချိန် အခါက မေးရိုက် မေးဝဲ သီချင်း သံများ အလွန် ခေတ်စား၍ နေခိုက် မေးရိုက် မေးဝဲ သီချင်းများ ရေးရာတွင် လူကြီးများ ကပင် လက်ဖျား ခါရ လောက်အောင် ရေးစွမ်း နိုင်သော ကြောင့်တည်း။
ထို့ကြောင့်လည်း ၁၆ နှစ်သား ပြည့်မြောက်သော အခါ၌ မူကား ဦးပြုံးချိုသည် သီချင်း အရာနှင့် စောင်းပညာ တို့ကို မင်းပွဲ သဘင်တွင် ထင်ပေါ် ကျော်ကြား လောက်အောင်ပင် တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်၍ နေလေပြီ။
သို့နှင့် ကျိုက်လတ်နယ်၊ ဖျာပုံနယ် တို့သို့ ရောက်ရှိ လာသမျှသော စာရေး ဆရာများ၊ သဘင်သည် များနှင့် ပြုံးချို ကလေး တို့သည် မကြာခဏ ပညာ ပြိုင်ဆိုင် တိုက်ခိုက် ကြရသည်။
အပိုလုံး မပါ စကားလုံး တိုင်းတွင် အဓိပ္ပာယ် ပြည့်ပြည့်စုံစုံနှင့် ထိမိစွာ ရေးနိုင်သော ပြုံးချို ကလေး ကသာ သာသည်ချည်း များလေသည်။
ဦးပြုံးချိုသည် စာပေ ဘက်တွင်သာ ထူးချွန်သည် မဟုတ်သေး။
အသက်မွေးရာ၊ ဝမ်းကျောင်းရာ ဖြစ်သော ပညာ အရပ်ရပ် တို့၌လည်း သူ မတူအောင် ထူးချွန် တတ်မြောက် ပေသေးသည်။
သို့ ထူးချွန်တတ်မြောက် လာနိုင်ရန် အတွက်လည်း ဆရာကြီး ဦးပြုံးချိုသည် ၁၃ နှစ်သား အရွယ် လောက်မှ စ၍ မိဘတို့နှင့် အတူ မနေဘဲ 'ကိုယ့်ထူး ကိုယ်ချွန်' သဘောမျိုးဖြင့် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နှင့် အခြား မြို့များသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကာ၊ ထိုထို ပညာ များကို မနေမနား ကြိုးစား ရှာမှီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဦးပြုံးချိုသည် ပန်းချီကိုလည်း ကောင်းစွာ ရေးတတ်၏။
သူကိုယ်တိုင် ဦးစီး တည်ထောင်သော ဇာတ်ပွဲ များတွင် နန်းတော်ကား၊ မြို့ရိုးကား၊ တောကား၊ တောင်ကား မှန်သမျှ သူကိုယ်တိုင် ပန်းချီဆရာ လုပ်၌ ရေးဆွဲ တပ်ဆင်သော ကားများ ဖြစ်ချေသည်။
ပန်းချီ ပညာ တွင်သာ မဟုတ်သေး။
ပန်းပု၊ ပန်းပဲ အတတ် ကိုလည်း တတ်ကျွမ်းပေသေး၏။
သံထည်များ ပန်းဖောက်သော လုပ်ငန်း ကိုလည်း တတ်စွမ်း ပေသေး၏။
'အင်ဂျင်နီယာ' ခေါ် ဗိသုကာ အတတ် ကိုလည်း တတ်ကျွမ်း ပေသေး၏။
ဤတွင် ဦးပြုံးချို အသက် အစိတ်ခန့်က နိုင်ငံခြားမှ ရောင်းချသော စလင်ဒါ - တလုံးထိုး မီးသင်္ဘော ကလေးများ၊ သံပတ် သင်္ဘော ကလေးများ မြန်မာပြည်တွင် မပေါ်သေး။
သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့ နမူနာ အဖြစ် ကြည့်ရန် ပစ္စည်း မရှိ ပါဘဲလျက် အလျား လေးပေ၊ ငါးပေ ခန့်ရှိ မီးသင်္ဘော ကလေး တစင်းကို ဦးပြုံးချို တည်ဆောက်ရာ တနေ့သော အခါတွင် ကျိုက်လတ် မြို့သို့ ရောက်ရှိ လာသော အရေးပိုင် မေဂျာ မက္ကဆွဲကို ဦးပြုံးချိုက လက်မှတ် မရကြောင်း၊ သို့ရာတွင် ဧရာဝတီ မီးသင်္ဘောကို မောင်းသော သင်္ဘောကြီး စက်ဝင်း ထဲသို့ ဝင်၍ ကြည့်ခွင့် ပြုသဖြင့် သုံးကြိမ်ခန့် ဝင်ရောက် ကြည့်ရှု ခဲ့ရဖူး သောကြောင့် ယခု ကဲ့သို့သော မီးသင်္ဘော ကလေးကို လုပ်တတ် လာကြောင်းနှင့် ဖြေလျှင် အရေးပိုင် လုပ်သူက နောက်နောင် မလုပ်ရန် အကြောင်း၊ အစိုးရက ဖမ်းနိုင်ကြောင်း ရယ်မော ပြောဆိုကာ ဦးပြုံးချို၏ သင်္ဘောကို ငွေ ၅ဝိ ပေး၍ ဝယ်ယူ သွားဖူးသည်။
ဤမျှသာ မကသေး။
'ပညာရှာ၊ ပမာ သူဖုန်းစား' ဟူသော ဩဝါဒကို လက်ကိုင် ထားပေသော ဦးပြုံးချိုသည် ကမ်းနားတွင် ငါးသလောက် ပိုက်ထိုး နေသော ခေါ်တော ကုလားထံ ချဉ်းကပ်၍ ပိုက်ကွန် ထိုးတတ် အောင်လည်း သင်ယူသည်။
ယုတ်စွအဆုံး နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခွင့်မပြုသည့် ငွေဒင်္ဂါးတု သွန်းလုပ်နည်းကိုပင် လေ့လာ တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သည်။
မီးကျည်၊ မီးပန်း၊ ဗြောက်အိုး၊ ပေထုပ် စသော လုပ်ငန်း သည်လည်း ဦးပြုံးချို အဖို့ အထူးအဆန်း မဟုတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်စ ၁၉၁၅ ခုနှစ် အတွင်း တနေ့သော အခါတွင် ဖျာပုံ အပိုင် သမိတ်ထော ရွာမှ ဘုန်းကြီးပျံ ပွဲတော် တခု အတွက် ပေထုပ် တထုပ်လျှင် ၅ ကျပ် နှုန်းဖြင့် ဦးပြုံးချိုက လက်ခံ လိုက်လေသည်။
ထိုစဉ်က ဆိုလျှင် ပေထုပ် ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ပြုရသည့် 'ပေါ်တက်' ဆေးမှုန့်ကို အစိုးရက လိုင်စင် ထုတ်ပေး ထားသူများသာ ဝယ်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် ဆေးဆရာ အလုပ် ကိုလည်း တဖက်တလမ်းအားဖြင့် လုပ်ကိုင် ကုသပေးနေသော ဦးပြုံးချိုအဖို့ ပေါ်တက်ဆေးမှုန့် ဝယ်ရန် မခဲယဉ်း။
ထို့ကြောင့် ပေထုပ် လုပ်ရန်အတွက် ယမ်း၊ ဆေးဒန်း၊ ကန့်၊ ပေါ်တက် စသော ဆေးမှုန့် များကို ကျောက်ပျဉ်တွင် တပုံစီ တင်ထားခိုက် နှီးကြောဖြင့် မေ့လျော့၍ ခြစ်မိရာ ကြီးစွာသော အသံဖြင့် ပေါက်ကွဲကာ ဦးပြုံးချို တကိုယ်လုံး မီးလောင် ခံလိုက်ရ ဖူးလေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ဦးပြုံးချိုက မိမိ၏ အဖြစ်သနစ် အကြောင်းစုံကို ဘိုကလေး မြို့ရှိ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေ ဦးဘဦး၊ မြို့ပိုင် ဦးဘနှင့် အခြား မိတ်သင်္ဂဟ များထံသို့ မေတ္တာ စာတစောင် ရေးသား ပေးပို့ လိုက်ပေ၏။
ထိုမေတ္တာ စာတွင် - "... ကြောက်ချင်စရာ အတတ် အသည်းထိတ်စရာ့မကြာ၊ ငရဲနိမိတ်ပြတာ မီးအလျှံ ထပြီး၊ အနီး မှန်သမျှ အပြေးလောင်၊ ကလေးနှစ်ကောင်မလဲ ပက်လက်လဲ၊ အမွေး အတောင်လဲ တက်တက်မွဲ၊ အသွေးအရောင်က ဒက်ဒယက် သူရဲ၊ မျက်ခွက်မဲလို့ ငချိုပြုံး၊ တကိုယ်လုံး အဖူးထ၊ ဘီလူးဘဝ တဖန် ပြောင်းပြီး၊ ရန်မမောင်းတွေ ဗလဝစုပြန်၊ အကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ၊ အမှန်စိတ်ချ၍ တရားနဲ့ငြီးတုန်း၊ မယားဇနီးက ကျယ်စွာငို၊ သား၊ သမီးက ကယ်ပါဆို၊ အနား၊ အနီး လယ်ယာတခိုတို့က ဘယ်ဟာလိုသလဲလို့ ဆောစွာမေး၊ ဩသဓာဆေးနဲ့ ချက်ချင်းသတ်၊ မျက်စဉ်းခတ်လို့ အုန်းရည်ပေးတော့မှ၊ နှလုံး အနေအေးပြီး ချမ်းသာမည့်ဒုက္ခေ၊ နန်းဇာတိရုပ်နဂို အသွေးကောင်းအောင်၊ ဘိုကလေးပြောင်းကာ အထူးဘဝကူးဖို့၊ ဦးဘဦး သမ္မာဒေဝက၊ ထာဝရေမဖို့ အရင်းအမြစ်၊ အရာရာတို့ကို၊ ကျွန်ုပ် မောင်ပြုံးချိုက သတင်း မေတ္တာစာ ပို့လိုက်ပါသည်။
" စသည်ဖြင့် ပါရှိရာ ထို မေတ္တာစာကို ရလျှင် ရချင်း ရင်းနှီး လှစွာသော ထိုမိတ်သင်္ဂဟ အပေါင်းက ဦးပြုံးချို ရှိရာ ပတက်သဗျ ချောင်းသို့ မော်တော်ကြီး တစင်းနှင့် သွားရောက် ခေါ်ငင် ပြီးလျှင် ငွေကုန် ကြေးကျ အထူး ခံကာ ဆေးဝါး ကုမ ပေးကြသော ဟူ၏။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးခါနီး အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် စပါးယိုရွာမှ ဦးဘရှင် ထောင်သော ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဦးပြုံးချိုသည် အုပ်ချုပ်သူ ဇာတ်ဆရာကြီး အဖြစ် လိုက်ပါ ဦးစီး ခဲ့ရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပညာ့ အလင်း သတင်းစာမှာ အထူး ထင်ပေါ် ကျော်ကြားလျက် ရှိလေသည်။
အယ်ဒီတာဌာနတွင် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး က ကြီးမှူးလျက်၊ ခေတ်ကာလ စာပေဘက်တွင် ဆရာ ပီမိုးနင်း၊ ဆရာရွှေ၊ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဦးပုကြီး၊ သူရိယ ဦးပုကလေး၊ အမ် - ဖိုးချိန် စသည်တို့က တာဝန် ယူလျက် ရှိကြ၏။
တိုက်ရှင်သူဌေး ဖြစ်သော ဦးတင်နှင့် သူဌေးကတော် ဒေါ်ဆင့်တို့မှာ ထိုဆရာများ၏ သစ္စာ၊ သမာဓိ၊ ပညာ စသည်တို့ကြောင့် စီးပွား အလွန်တိုးတက် နေသော အချိန်အခါ ဖြစ်ပေသည်။
သူဌေးကတော် ဒေါ်ဆင့်မှာ ဘာသာရေးကို အထူးတလည်ပင် ကြည်ညို ကိုင်းရှိုင်းသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒအရ လိုက်နာ ကျင့်သုံး ပြီးလျှင် သံခိပ်၊ ကုမ္မာရီ အသင်းများ တည်ထောင် ပြုစုသော အသင်း ခေါင်းဆောင် တဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင်လျှင်လည်း ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်ပေါ်တွင် နေ့စဉ်လိုလိုပင် ရဟန်း ပညာတတ်၊ လူပညာတတ်များ အမြဲမပြတ် စုဝေးဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်။
တနေ့သော် ဆရာတော် ဘုရားကြီးများ စုံညီခိုက် အဘိဓမ္မာ တရား စကားသို့ ရောက်ရှိ သွားလေရာ အယ်ဒီတာ တဦးက ဓမ္မ ဂီတချိုး 'တေးဘုမ္မာ' သီချင်းကို ဆို၍ ပြမိ သဖြင့် ဆရာတော် ဘုရားက "ဟဲ့ - ဒီသီချင်း ဘယ်သူ ရေးတာလဲဟ" ဟု မေးမြန်းတော် မူသည်။
"ကျိုက်လတ်မြို့က ဆရာ ဦးပြုံးချိုပါ ဘုရား" ဟု ပြန်လည် လျှောက်တားလျှင် "ဟဲ့ - ဒီလူကို ရအောင် ခေါ်ပြီး မင်းတို့ သတင်းစာတိုက်မှာ အသုံးပြုကြ။
ဒီလို စွယ်စုံ တတ်တဲ့ လူမျိုး တသောင်းမှာ တယောက် မရှိဘူးဟ" ဟု မိန့်တော် မူလေသည်။
ဤသို့ အားဖြင့် ဦးပြုံးချိုမှာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်၍ ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်တွင် အယ်ဒီတာ ဖြစ်ရ လေတော့သည်။
ပညာ့အလင်းသတင်းစာတွင် "စိန္တာသက္က" ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် အထူး ကျော်ကြား၏။
ထို့နောက် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်သို့ ကူးပြောင်း လုပ်ပြန်သော အခါ ၌လည်း မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် 'ဖိုးမင်းကျော်'၊ 'အရူးတော် နေဒွန်း' စသော ကလောင် အမည်များဖြင့် အထူး လူကြိုက် များပြန်လေတော့သည်။
ထိုစဉ်အတွင်း 'အောင်ဇေယျတု' ဆေးတိုက်ရှင် ဦးဖိုးဘနှင့် အတူ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားသို့ ဘုရားဖူး သွားခိုက် အပြန်တွင် 'ကျိုက်ထီးရိုး နတ်လမ်းညွှန်' စာအုပ်ငယ်ကို သိမှတ်စရာ အကြောင်းအရာများ အပြင် သောလုံး၊ သောကွက်များ ကိုပါ ဖြည့်စွက် ညှပ်သွင်း ရေးသားရာ ဆရာ ဦးပြုံးချိုတွင် ပို၍ပင် စာဖတ် ပရိသတ် တိုး၍ လာခဲ့သည်။
မြန်မာ့ အလင်းမှ တဖန် သမဝါယမ ဝန်ထောက် ဦးငြိမ်း၏ 'မောရဝတီ သတင်းစာ' တိုက်သို့ ရောက်ရှိ လုပ်ကိုင် ပြန်လေသည်။
ထိုအခါ ထိုပုံနှိပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေသော 'မြန်မာ့ရီဗျူး ဂျာနယ်' ၌လည်း အယ်ဒီတာ တဦးအဖြစ် ကူညီရေးသားပေးရ၏။
ထိုမှ တဖန် 'ဝါဏိဇ္ဇ' ခေါ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရပြန်သည်။
ထို ဝါဏိဇ္ဇသတင်းစာတွင် လုပ်ကိုင်နေဆဲ ရန်ကုန်မြို့အရှေ့ပိုင်း ၅၁ လမ်းတွင် ဖွင့်လှစ် ထားသော အမျိုးသား ပုံနှိပ်တိုက် ပိုင်ရှင် 'နေရှင်နယ်' ဦးမြင့်၏ တိုက်တွန်းချက် အရ 'မဟာ ဂီတ ပေါင်းချုပ်ကြီး' ပြုစု စီရင်၍ ပထမ ဦးဆုံး အကြိမ် ထိုပုံနှိပ်တိုက် မှာပင် အုပ်ရေ ၃,ဝဝဝ စက်တင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည်။
ပညာ့အလင်းသတင်းစာတွင် “စိန္တာသက္က” ကလောင်အမည် ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။
ထို.နောက် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက် တွင် “မိုးမင်းကျော်” ၊ “အရူးဘော်နေဒွန်း” စသော ကလောင်အမည်များ နှင့်လူကြိုက် များခဲ့သည်။
ဤအတော အတွင်း ရန်ကုန် ယူနီဗာစီတီ တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာ ဆရာကြီး ဦးပွား၏ တိုက်တွန်းချက် အရလည်း ဒေဝကုမ္ဘန် ပြဇာတ်ကို သွားရောက် သင်ကြား ပို့ချ ပေးပေ သေးသည်။
ထို့နောက် သူရိယသတင်းစာတိုက်တွင် မြန်မာဘက် ဆိုင်ရာ ပညာရှိ ဦးလွန်း ခေါ် 'သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း' နုတ်ထွက်သွားသည့် နေရာ၌ ဦးပြုံးချို ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရပြန်သည်။
ဦးပြုံးချို ရေး စာပေလက်ရာ များ တေးဘုမ္မာ သီချင်း နေဧလိမ်နည်း မဟာဂီတပေါင်းချုပ် ကျိုက်ထီးရိုးနတ်လမ်းညွှန် မဟာဂီတတ္တဒီပနီ (မပြီးဆုံး) ကစားနည်းအမျိုးမျိုးကျမ်း တို.ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး သူရိယ သတင်း စာတိုက်တွင် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်း 'ကစားနည်း အမျိုးမျိုးကျမ်း' နှင့် 'နေဧ၏ လိမ်နည်း အမျိုးမျိုး' ကို ရေးသား ပြီးစီးသည်။
နောက် 'မဟာဂီတတ္ထ ဒီပနီကျမ်း' ကို ကြိုးပမ်း ပြုစု နေခိုက် သက္ကရာဇ် ၁၂၈၉ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၄ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ညဉ့် အချိန် ဗိုလ်တထောင် ၆၁ လမ်း အိမ်အမှတ် ၂၅ တွင် အသက်အားဖြင့် ငါးဆယ်ခန့် အရွယ်၌ ဆရာကြီး ဦးပြုံးချို အနိစ္စ ရောက်ရ ရှာလေ သတည်း။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်သော်နှင့် သားသမီး (၁၀) ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ကလာပ်ကို ကျိုက်လတ်မြို့သို့ ယူဆောင်၍ ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။