kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ အကူအညီဖြင့် မန္တလေးတိုင်း ရမည်းသင်းမြို့ သိမ်ကုန်းကန်ထောင်ကျောင်း ပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ဆရာတော် ဦးစာရျွှိာ ဘိဝံသထံသို့ ရောက်ခဲ့ပြီး ပရိယတ္တိစာပေများသင်ကြားသည်။
ထိုမှ ရမည်းသင်းအနောက်ဘက် အုန်းတောသက်ကယ်ခြံကျောင်း စာသင်တိုက် ဆရာတော် ဦးပဏ္ဍိတ ဉာဏထံသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ ပရိယတ္တိစာပေများ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ထိုနောက် ပင်လောင်းနယ် ပင်မှီလယ်ကြားကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဂုဏထံတွင် စာပေသင်ကြားယင်း တစ်ဝါဆို၍ နေယင်းဇာတိ ပင်ခင်ရွာ ကျောင်းသို့ပြန်ခဲ့သည်။
အသက် ၂ဝ တွင် ခမည်းတော် မယ်တော်များနှင့် အခြား ဒါယကာ လေးဦးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူ၍ ပင်ခင်တောရကျောင်း နန်းနိမ်ဆရာတော် ဦးနန္ဒိယကို ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာပြုလျက် ရှင်ကုမာရဘွဲ့မည်ရင်းဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။
ရဟန်းဘဝ၌ တောင်ငူမြို့ လယ်ကလေး စာသင်တိုက်ကျောင်း ဆရာတော်ဦးဉာဏစရထံတွင် သုတ္တန်ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာတို့ကို သင်ကြားတော်မူသည်။
ထိုနောက် သက်တော် ၂၂ နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့တောင်ပြင် ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဦးဥက္ကံသာဘိဝံသ၊ ဆရာတော်ဦးဝိုင်း၊ ဆရာတော်ဦးပုခန်းနှင့် ဆရာတော်ဦးကြည် တို့ထံ၌ ပိဋကတ် ကျမ်းဂန် များကို ငါးဝါကြာမျှ ဆက်လက်သင်ကြားတော်မူသည်။
၁၂၈၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမှ မွေးရပ်မြေ ပင်ခင်ရွာကျောင်းသို့ ပြန်ကြွခဲ့ပြီး ပင်ခင်ကျောင်းနှင့် ပင်လောင်းမြို့ နောင်ကား ကျောင်းတွင် စာဝါများ ပို့ချပေးတော်မူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပင်လောင်းနယ် ဗန်းပြင်ကျောင်းတွင် ပရိယတ္တိ စာပေများကို သင်ကြားပို့ချ ပေးတော်မူခဲ့သည်။
လုံးပိုးကျေးရွာ မှ ဒါယကာ ဒါယိကာမများ၏ ပင့်လျှောက်ချက်အရ ညောင်ရွှေမြို့နယ် ကျားတွန်ကျေးရွာ ကျောင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း သီတင်းသုံးသည်။
ထိုနောက် စာသင်ကျောင်းဖွင့်၍ စာသင် ရဟန်း ၂၅ ပါး၊ ရှင်သာမဏေ ၇ဝ၊ ကျောင်းသား ၆ဝ ကျော်တို့ကို ပရိယတ္တိစာပေများ သင်ကြားပေးတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ညောင်ရွှေ မြို့၌ နှစ်စဉ်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ် လုံးဆိုင်ရာ ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ စာပြန်ပွဲတော်ကြီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး မဟာသံဃနာယကအဖွဲ့ချုပ် မဟာ နာယက ဆရာတော်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ အင်းလေးဒေသဆိုင်ရာ ပရိယတ္တိ သဒ္ဓမ္မပါလ စာမေးပွဲ မဟာနာယက ဆရာတော်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လွယ်မော ဂိုဏ်းအုပ် ဝိနည်းဓိုရ် ဆရာတော်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ တောင်ကြီးခရိုင် ဝိနိစ္ဆာယဌာနတာဝန်ခံ ဆရာတော်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း သာသနာ့ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် သီတင်းသုံးနေသည့် ကျားတွန်ကျောင်းနှင့် နှစ်မိုင်ကျော်ဝေးသော ရွှေဥဒေါင်းတောင်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးတော်မူ၍ ပရိယတ္တိပညာစခန်းမှ ပဋိပတ္တိအလုပ်စခန်းသို့ ကူးပြောင်းတော်မူခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဓုတင် ခုနစ်ပါးဆောင်၍ မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း၊ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း တရားများကို နေ့ညမပြတ် အားထုတ်တော်မူခဲ့သည်။
သက်တော် ၄၇ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၂၇ ဝါရသည့်နှစ်မှ စလျက် ရွှေဥဒေါင်းတောင် ဆရာတော်အဖြစ် ထင်ရှားတော်မူခဲ့သည်။
သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်၊ ပညာဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်ဝတော်မူသော အင်းလေးရွှေဥဒေါင်းတောင် ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရသည် ၁၃၄၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရွှေဥဒေါင်း တောင်တောရကျောင်းတိုက်၌ ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြောက်မြားလှစွာသော ငှက်တို့တွင် ကီးဝီးဟု အမည်တွင်သော ငှက်မျိုးသည် အသွင်အားဖြင့် အံ့ဩဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
ကီးဝီးငှက်ကို နယူးဇီလန်ကျွန်း မှတစ်ပါး အခြားနိုင်ငံများ၌ မတွေ့ချေ။
ကီးဝီး ဟူသော နာမည်မှာ အော်သံကို အစွဲပြု၍ နယူးဇီလန်တိုင်းရင်းသားများက ပေးထားသော နာမည်ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံပါရဂူများကမူ ထိုငှက်၌ ပျံသန်းနိုင်လောက်သော အတောင်များ မရှိသောကြောင့် 'အက်ပတာရစ်'(တောင်ပံမဲ့)ဟုခေါ်သည်။
ကီးဝီးငှက်တွင် အလွန်ရှည်လျားသော နှုတ်သီးရှိသည်။
အရွယ်မှာ အိမ်၌ မွေးထားသော ကြက်အငယ်စား အရွယ်သာသာ ဖြစ်သည်။
ကီးဝီတွင် တောင်ပံများရှိ၏။
သို့သော် အလွန်သေးငယ်၍ ပျံသန်းရန်အတွက် အသုံးမကျချေ။
ကိုယ်၌ရှိသော အမွှေးများမှာ အလွန်ရှည်၍ တစ်ကိုယ်လုံး အမွှေးအမှင်များ ဖုံးနေဘိသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
မပျံသန်းနိုင်သော်လည်း ခြေထောက်များမှာ အလွန်သန်မာ တောင့်တင်းသည်။
အခြားငှက်များနှင့် မတူသော ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ထိုငှက်၏ နှာခေါင်းပေါက်များသည် ရှည်လျားသော နှုတ်သီးဖျားတွင် ရှိနေခြင်းပင်ဖြစ်၏။
အစာရှာဖွေသောအခါ နှာခေါင်းဖြင့် အနံ့ခံ၍ ရှာဖွေသည်။
သူ၏အစာမှာ တီကောင်၊ ပိုးတောင်မာနှင့် ဗယ်ရီသီးများဖြစ်၏။
တီကောင်ကို နှုတ်သီးဖြင့် ရွံ့ထဲ၌ ရှာဖွေတတ်သည်။
ကီးဝီးသည် နေ့ခင်းတွင် အိပ်၍ ညအခါ၌သာ အစာရှာဖွေသည်။
ရန်သူကို ခုခံရန်အတွက် ချွန်ထက်သော ခြေသည်းများကို အသုံးပြုသည်။
ငှက်၏ အရွယ်နှင့်စာသော် သူ၏ဥမှာ ကြီးမားသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
တစ်ကြိမ်လျှင် ဥ ၂ လုံးခန့် အု၍ ငှက်ဖိုက ဥပေါ်၌ ဝပ်သည်။
အသိုက် ပြုလုပ်သော အလေ့အကျင့် မရှိဘဲ မြေကြီး၌ ကျင်းတူး၍ အုတတ်သည်။
နယူးဇီလန်တိုင်းရင်းသားများ၏ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ကီးဝီးများ အတော်နည်းပါးသွားလေပြီ။
သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ ဤငှက်မျိုးကို မသတ်ဖြတ်ရဟု နယူးဇီလန်အစိုးရက ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မပျံသန်းနိုင်သော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ။
thumb|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရ ကုမာရ၊ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ရေဦးမြို့၊ လေးထပ်ကြီးကျောင်းတိုက် (မြန်မာ ၁၂၇၂-၁၃၅၁) ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရကို စစ်ကိုင်းတိုင်း ရေဦးမြို့နယ်၊ ထန်းကြီး အုပ်စု၊ ထန်းတောကုန်း ကျေးရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးဘုန်းကျော်၊ မယ်တော်ဒေါ်မြစ်တို့က သက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ရှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ခမည်းတော် မယ်တော်တို့၏ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ထန်းတောကုန်းရွာ သဒ္ဓမ္မဝံသ ရွာသာကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံ၌ ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
သာမဏေဘွဲ့မှာ ရှင်ကုမာရ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၁ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၃ ရက် နေ့တွင် ထန်းတောကုန်းရွာ၊ သဒ္ဓမ္မဝံသရွာသာ ကျောင်းတိုက်၊ ခဏ္ဍသိမ် ရေဦးမြို့၊ လေးထပ်ကြီးကျောင်း ဆရာတော် ဦးဒေဝိန္ဒ ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုလျက် ခမည်းတော် မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာ နုဂ္ဂဟကို ခံယူ၍ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော် မူသည်။
ဆရာတော်သည် ငါးနှစ်သားအရွယ်မှစ၍ အခြေခံစာများကို သဒ္ဓမ္မဝံသရွာသာကျောင်း ဆရာတော်ထံသင်ကြားခဲ့ပြီး ရှစ်နှစ် သားအရွယ် သာမဏေအဖြစ်သို့ရောက်သောအခါ အဘိုးဖြစ်သူ ဒီပဲယင်းမြို့နယ် ခေါင်းစား မရွာ တောရကျောင်း ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံ၌ ပစ္စဝေက္ခဏာ၊ လိင်၊ ဒဏ်၊ သေခိယ၊ ခန္ဓကဝတ် တို့ကို ပါဌ် အနက် အာဂုံဆောင်နိုင်သည်အထိ ကောင်းစွာသင် ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက်ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်းများစွာကို ရေးသား ပြုစုတော်မူသော ပိဋိကတ္တယကောဝိဒဂန္တကာရက ရေဦးဆရာ တော် ဦးဒေဝိန္ဒထံ၌ ပိဋကတ်ကျမ်းစာ အမျိုးမျိုးကိုလည်းကောင်း၊ တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဦးစန္ဒ၊ စာချဆရာတော် ဦးဉာဏိန္ဒ စသော ဆရာတော်များထံ၌ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ၊ ဒွေမာ တိကာဝိနည်းပါဠိတော် စသောကျမ်းစာများကိုလည်းကောင်း သင်ကြားတတ်မြောက်တော်မူခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဆရာတော်သည် လယ်တီတိုက် ပထမကျော် ဦးဝါယမထံ၌ ရူပသိဒ္ဓိကျမ်း၊ အမရပူရ မင်္ဂလာ ရာမတိုက် ဆရာတော် ဦးဓမ္မသာမိ ထံ၌ ယမိုက်ပဋ္ဌာန်းညဝါကျမ်း၊ ညောင်ကန်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထံတော်၌ ကင်္ခါဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာကျမ်းစသော ကျမ်းစာများကို စွယ်စုံထူးမြောက် ပါရဂူမြောက်အောင် သင်ယူ တော်မူခဲ့သည်။
ထိုသို့ စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ယူတတ်မြောက်တော်မူပြီးနောက် ၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ရေဦးမြို့၊ လေးထပ်ကြီးကျောင်းတိုက်၌ စာချ အနုနာယကအဖြစ် စာပေများကို ပို့ချတော်မူသည်။
စာပေကျမ်းဂန် များကို တပည့် သံဃာများအား ပို့ချတော်မူရင်း ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ဘာဏက၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိ ဝိသောဓက၊ ရေဦးမြို့ကျောင်း ထိုင် ဆရာတော်များအဖွဲ့ အကျိုးတော်ဆောင်၊ ရေဦးမြို့မြို့မသံဃာ့ အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပါဠိပထမပြန် စာမေးပွဲကြီးကြပ်ရေး အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း သံဃာ့နာယကအဖွဲ့ဝင်စသော သာသနာရေး ကိစ္စ အဝဝကို ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။
ဤသို့ သာသနာတော်အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူသော ကြောင့် သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်၊ ပညာဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်ဝတော်မူ သည့် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကုမာရသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဆက်ကပ် လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူသည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရသည် ၁၃၅၁ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့တွင် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူသည်။
thumb|ကုလသမဂ္ဂအလံ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးလိုလားသော ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသား များအဖို့ အလွန်အရေးပါသော နေ့ကြီးတစ်နေ့ဖြစ်ပေသည်။
အကြောင်းကား ထိုနေ့တွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၅၁ နိုင်ငံ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ကုလသမဂ္ဂကြီး ပေါက်ဖွားလာသော ကြောင့်တည်း။
ထိုကြောင့် အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့ကို 'ကုလသမဂ္ဂနေ့'ဟု ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံးက အသိအမှတ် ပြုထား ကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂနေ့ မည်သို့မည်ပုံ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ကုလ သမဂ္ဂကြီးစတင်ဖွဲ့စည်းရပုံကစ၍ ဖော်ပြရပေမည်။
ကုလသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်ကိုတားဆီးရန်နှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး တည်တံ့စေရန် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ပေါ်၌ မည်သည့်လူမျိုးမဆို စစ်၏အန္တရာယ်ကို ရင်မဆိုင်လိုကြချေ။
စစ်ဖြစ်ခြင်းသည် သတ္တန္တရကပ် ဆိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာစစ်ကြီးများ ဖြစ်ပွားသောအခါ လူနှင့် ကျွဲနွား တိရစ္ဆာန်များပါမကျန် သေကြေ ပျက်စီးကြရ၏။
မသေ၍ ကျန်နေသူများမှာလည်း အိုးအိမ်ပစ္စည်းများ ဆုံးရှုံး ပြီးလျှင် ကြီးစွာသောဆင်းရဲဒုက္ခများနှင့် ကြုံတွေ့ကြရသည်။
ထိုကဲ့သို့ မနှစ်မြို့ဖွယ် အဖြစ်ဆိုးများ ပေါ်ပေါက်စေသော စစ်မက်အရေးများကို တားဆီးရန် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များက တတ်နိုင်သမျှ ကြိုးစားခဲ့ကြပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈)အပြီးတွင် စစ်၏ဆိုးရွား ကြမ်းကြုတ်မှုကို ဆင်ခြင်မိကြသော တိုင်းနိုင်ငံကြီး များ စုဝေး ဆွေးနွေး၍၊ စစ်မက်အရေးများကို တားဆီးပြီးလျှင် ထာဝစဉ် ငြိမ်းချမ်းရေးကိုရရှိရန် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးကို ၁၉၂ဝ ပြည့် နှစ်ဦးတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုအသင်းကြီး၏ လုပ်ငန်းများမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ဘဲ၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ် တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ထက် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသောအခါတွင် စစ်ကြီးများကို တားဆီး၍ ထာဝစဉ်ငြိမ်းချမ်းရေး၊ လုံခြုံရေးတို့ကို ရရှိရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြပြန်သည်။
ဤတစ်ကြိမ်တွင် ပထမ အကြိမ် ကကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ထာဝစဉ် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို ရရှိရန် ပထမအကြိမ်ကထက် ခိုင်မြဲသော အဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်ကြလေသည်။
ထိုသို့ စစ်ကိုတား၍ အများချမ်းသာရေး၊ ထာဝစဉ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း လန်ဒန်မြို့၌ ခိုလှုံနေရသော နိုင်ငံ ၉ နိုင်ငံမှ စစ်ပြေးအစိုးရတို့၏ ၁၉၄၁ ခုနှစ် စိန်ဂျိမ်း နန်းတော်အစည်းအဝေးမှ အစပြုသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ထို အစည်းအဝေးမှ စိန်ဂျိမ်းနန်းတော် ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ၊ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အရေးပါအရာရောက် ခဲ့ရုံမက ကုလသမဂ္ဂဖြစ်ပေါ်လာရန် လမ်းစကို ဖွင့်ပေးသည်နှင့် တူလေသည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှစ်နိုင်ငံတို့ကလည်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှေးရှုက အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ တစ်နေရာတွင် ဆွေးနွေး၍ အတ္တလန်တိတ် စာချုပ် ကို ချုပ်ဆိုလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ ကြ၏။
အတ္တလန္တိတ် စာချုပ်ပါ အချက်အလက်များကား ကုလသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်လေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို လိုလားသော နိုင်ငံ ကြီး ၄ ခုက အတ္တလန္တိတ် စာချုပ်ကို ထောက်ခံအတည်ပြုကာ နိုင်ငံပေါင်းစုံ ကြေညာစာတမ်းကြီးကို ထုတ်ပြန်လေသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်၊ အမေရိကန်နှင့် ရုရှတို့ မော်စကိုမြို့ တွင် စည်းဝေး၍ ကုလသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာ၏။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဝါရှင်တန်မြို့ ဒမ်ဗာတန်အုတ် အဆောက်အအုံ၌ ဆိုခဲ့သည့် နိုင်ငံကြီး ၃နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ် ကြီးများ ဆွေးနွေးကြပြီးလျှင် ကုလသမဂ္ဂ ဟူသော အမည်ဖြင့် အဖွဲ့ကြီးတစ်ခုဖွဲ့ရန် ဆုံးဖြတ်ကြ၏။
ထိုနောက် ၁၉၄၅ ခု ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကရိုင်းမီးယားနယ်ယော်လတာမြို့၌၎င်း၊ ထိုနှစ် ဧပြီလတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၌၎င်း၊ ညီလာခံများကျင်းပ၍ အခန်းကြီး ၁၉ ခန်း၊ ပုဒ်မ ၁၁၁ ခုပါဝင်သော ကုလသမဂ္ဂ စာချုပ်ကြီးကို ရေးဆွဲပြီး လျှင်၊ ၁၉၄၅ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံ ပေါင်း ၅၁ နိုင်ငံ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုး ချုပ်ဆို အောင်မြင် ခဲ့လေသည်။
ရှေးဦးစွာ ဖွဲ့စည်းသော ၅၁ နိုင်ငံ အပြင် နောက်ထပ်ပါဝင်ခွင့်ရသော နိုင်ငံများလည်း ရှိပေသည်။
ထိုနိုင်ငံများတွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံလည်း ပါဝင်သည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂကြီး ပေါက်ဖွားခဲ့ပေရာ၊ ထိုနေ့ကို ကုလသမဂ္ဂနေ့ဟု ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံးက အသိအမှတ်ပြုထားလေသည်။
ထိုနေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂဝင် နိုင်ငံတိုင်း၌ အထိမ်းအမှတ် ပွဲများ ပြုလုပ်၍၊ ကုလသမဂ္ဂကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် စွမ်းဆောင်ချက်များကို လူတိုင်းသဘော ပေါက်ရအောင် စွမ်းဆောင်ကြမည့် အဓိဋ္ဌာန် များကို ပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ။
thumb|အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရ (မကွေးမြို့) ကုမာရ၊ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မကွေးမြို့၊ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်သစ်(မြန်မာ ၁၂၈၄ - ) ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရကို မကွေးတိုင်း မင်းဘူးမြို့နယ် လေးအိမ်တန်း ကျေးရွာ ခမည်းတော် ဦးထွန်းကြွယ်၊ မယ်တော် ဒေါ်ပိုးမျှင်တို့က ၁၂၈၄ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း၄ ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက် သားရတနာဖြစ်၍ အမည်မှာ မောင်ဌေးဖြစ်သည်။
၁၃ နှစ်အရွယ် ၁၂၉၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလ၌ ခမည်းတော်မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံသူကာ ကျွန်းကလေးကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဝေပုလ္လထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြု၍ ရှင်ကုမာရဘွဲ့ဖြင့် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။
၁၃ဝ၄ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၆ ရက် ဗုဒ္ဓွဟူးနေ့နံနက် ၈ နာရီ ၃ဝ မိနစ် အချိန်တွင် မယ်တော် ခမည်းတော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ စကုမြို့ ဆင်ခေါင်းရွာ ကြို့ယွန်းကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ရာဇိန္ဒထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြု၍ဥဒကုက္ခေပသိမ်၌ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
ခြောက်နှစ်သား အရွယ်တွင် ကျွန်းကလေးကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဝေပုလ္လထံ အပ်နှံ၍ ဆရာတော်နှင့်တကွ စာချဆရာတော် အရှင်စန္ဒာဝရ၊ အရှင်ရေဝတ တို့ထံ၌ သင်ပုန်းကြီးမှစ၍ပရိတ်ကြီးအထိ သူငယ် သင်ရိုးတန်း ပညာရပ်များကို သင်ယူသည်။
၁၂ နှစ်သား အရွယ်တွင် တေမိယဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယကို အာဂုံကျက်သင်ယူရသည်။
ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးကိုလည်း သင်ယူရသည်။
၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေ ဖြစ်ပြီးနောက် မူလဆရာတော်များ ထံမှာပင် သုတ်စစ်ပုဒ်စစ် နှင့်တကွကစ္စည်း သဒ္ဒါကြီးကို သုံးခေါက်သင်ယူခဲ့ပြီး၍ ၁၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် ရေစကြိုမြို့ အောင်မြေသာ ယာကျောင်းတိုက်သို့ ကြွရောက်ကာ ဆရာတော် အရှင်သူရိယ မထေရ်ထံ၌ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ ဋီကာကျော်၊ ရူပ သိဒ္ဓိ၊ ကင်္ခါ၊ အဘိဓမ္မာညဝါစသော ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းများကို သင်ယူသည်။
၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် တပေါင်းလ၌ မကွေးမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်သစ်သို့ ကြွရောက်၍ မူလတိုက်တည် ဆရာတော်အရှင်နာရဒ၊ အရှင်ပဒုမ၊ အရှင်ဝါယမထေရ်နှင့် ဂဏဝါစကစာချဆရာတော် အရှင်ဝိသော ဘဏတို့ထံ၌ နိကာယ်ငါးရပ်ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် တို့ကိုသင်ယူသည်။
၁၃၁၂ ခုနှစ်၌ မန္တလေးမြို့ထီးလင်းတိုက်၊ မိုးတားတိုက်၊ တောင်သမန်တိုက်၊ မဟာဝေယံ ဘုံသာတိုက်တို့၌ သီတင်းသုံးလျက် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု မစိုးရိမ်ဆရာတော်ဘုရား ကြီး အရှင်သူရိယ မဟာထေရ်၏ မဟာဝေယံဘုံသာတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတအရှင် ကလျာဏ၊ ဘုရားကြီးတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတအရှင်နာရဒထေရ် စသော ဆရာတော်တို့ထံ၌ နည်းခံတော်မူသည်။
ဆရာတော်သည် ဝိနည်းစာမေးပွဲ ပထမငယ်တန်း ပါဠိ ပထမပြန်စာမေးပွဲ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီးတန်းများကို အောင်မြင်၍ ၁၃၁၄ ခုနှစ် နယုန်လ၌ ကျင်းပသော စာချတန်း စာမေးပွဲကြီး၌ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းဂုဏ်ထူးဆောင် ခြောက်ကျမ်းပေါင်း ကိုးကျမ်း လုံးကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်တော် မူသောကြောင့် သာသနာဓဇ သီရိပဝရဓမ္မာစရိယ သိရောမဏိ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုရရှိသည်။
၁၃၁၄ ခုနှစ်၌ မကွေးမြို့ မဟာဝိသုတာရာမဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဂဏဝါစကစာချအဖြစ် ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံယူရသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ မကွေးမြို့မဟာဝိသုတာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး၊ ဓမ္မာစရိယတန်းစာဝါများနှင့် အခြားနိကာယ်ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများကိုသင်ကြားပို့ချတော်မူသည်။
ကျေးဇူးရှင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးများက ကျောင်းတိုက် အုပ်ချုပ်မှုတာဝန်လွှဲသဖြင့် ကျောင်းတိုက်အုပ်ချုပ်မှုစာပေကျမ်းဂန် သင်ကြားမှုနှင့်အထွေထွေ ကိစ္စတာဝန်များကိုအားသွန်းကြိုပမ်း ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့ရာ ဓမ္မာစရိယ၊ ပါဠိပါရဂူအဂ္ဂမဟာအကျော် စသောဘွဲ့တံဆိပ်ရတပည့်များ ထွန်းကားပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ မဟာဓမ္မ သဘင်၌ ပါဠိဝိသောဓက၊ ဓမ္မာသင်္ဂဏီ ပါဠိဘာဏက၊ သင်္ဂီတိ ကာရက အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်တော်မူသည်။
ပခုက္ကူဂဏဝါစက နိကာယကြီး၏ဂဏာနုဝိနာယက၊ မြသလွန် စေတီတော် ဘဏ္ဍာဂါရိကအဖွဲ့၏ဩဝါဒါစရိယ၊ ပထမအကြိမ်နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာဝန်ဆောင်၊လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒ ဝိနိစ္ဆာယ သီးခြား ဝိနည်းဓိုရ်၊ ဒုတိယအကြိမ် နိုင်ငံတော်သံဃာ မဟာနာယက အဖွဲ့ တွဲဖက် အကျိုးဆောင် စသည်တို့ဖြင့် သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် တော်မူသည်။
ဤသို့လျှင် သာသနာ့အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက် တော်မူသော ပိဋကတ္တယဆေက၊ ဂန္ထဓုရာဝဟ၊ မဟာထေရ၊ ပရိယတ္တိဝိသာရဒ၊ လဇ္ဇီပေသလ၊ သိက္ခာကာမ စသောဂုဏ်တို့ နှင့်ကုံလုံ ပြည့်ဝတော်မူသည့် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ကုမာရသည် ၁၃၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံ တော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဆက်ကပ်လှူဒါန်း သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူ သည်။
thumb|250px ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အရေအပြားနှင့် အရေအောက်ရှိ အဆီတို့ကို လုံးဝဖယ်ရှားလိုက်လျှင် ကြွက်သားများကို တွေ့ရပေမည်။
တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကြွက်သားပေါင်း ၅၀၀ကျော် ရှိသည်ဟု ဆို၏။
ကြွက်သားသည် လူကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး၏ အလေးချိန်တစ်ဝက်နီးပါးမျှလေး၏။
ကြွက်သားတို့၏ သဏ္ဌာန်မှာ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
ကြွက်သားများသည် လှုပ်ရှားနေစဉ် ပြေးနေသော ကြွက်ကလေးနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ကြွက်ကလေးဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် "မတ်စကျူလပ်"ခေါ် လက်တင်ဝေါဟာရကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ကြွက်သားကို "မတ်ဆယ်"ဟု ခေါ်ဝေါ် အမည်မှည့်ကြသည်။
ကြွက်သားများသည် လူတို့၏ စိတ်ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်စေ၊ စိတ်ဆန္ဒမပါဘဲ အလိုအလျောက်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အစိတ်အပိုင်းများကို လှုပ်ရှားစေနိုင်သည်။
ကြွက်သားမရှိဘဲ အရိုးတို့သည် မိမိတို့ဖာသာ လှုပ်ရှားခြင်း မပြုနိုင်ကြချေ။
လူ၏ ကိုယ်တွင် အနှံ့အပြားရှိကြသည့် အသီးသီးသော ကြွက်သားများသည် အသုံးပြုခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း များလေ၊ ကြီးထွားလေ သန်မာလေဖြစ်သည်။
အသုံးနည်းလျှင် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု နည်းလျှင် ပျော့စိစိနှင့် အားမရှိ ဖြစ်နေတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် အားရှိစေရန် ကြွက်သားများကို လှုပ်ရှားစေသော လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ပေးရသည်။
ကာယဗလ လေ့ကျင့်လိုက်စားကြသော သူများသည် လူကျန်းမာ၍ ကြီးထွားစေရန် ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းများကို မှန်မှန်ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ကြွက်သားတို့သည် ကျုံ့နိုင်ခြင်း၊ ဆန့်နိုင်ခြင်း စသောသတ္တိများ ရှိသည်။
လက်မောင်း၊ ခြေထောက်၊ လက်ပြင်နှင့် ကျောက်ကုန်းတို့ရှိ ကြွက်သားများသည် ခန္ဓာတွင် အကြီးဆုံးသော ကြွက်သားများ ဖြစ်ကြသည်။
ကြွက်သားကို နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားထားသည်။
စိတ်အလိုအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားခြင်း ပြုနိုင်သော၊ ထိန်းမရ ကြွက်သား၊ စိတ်အလိုအတိုင်း လှုပ်ရှားခြင်း ပြုနိုင်သော ထိန်းရကြွက်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိန်းရကြွက်သားကြောင့် အချို့အမှုများကို စိတ်အလို ရှိသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားနိုင်သော်လည်း ထိန်းမရကြွက်သားများကြောင့် မည်သည့်အမှုကိုမျှ စိတ်အလိုအတိုင်း ပြုလုပ်၍ မရပေ။
ဥပမာအားဖြင့် ရေတစ်ခွက်ကို သောက်မည်ဆိုပါစို့။
ထိုရေသည် ပါးစပ်ထဲတွင် ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံးပါးနှင့် လျှာတို့ရှိ ထိန်းရကြွက်သားများကြောင့် မျိုချလိုသည့် အချိန်တွင် မျိုချနိုင်၍ ထွေးထုတ်လိုသည့်အခါ၌လည်း ထွေးထုတ်နိုင်၏။
ထွေးထုတ်လိုသည့်အခါ၌ပင် ဖြည်းဖြည်း သို့မဟုတ် ခပ်ပြင်းပြင်း စသည်ဖြင့် မိမိစိတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ထွေးထုတ်နိုင်ကြသည်။
သို့သော် ထိုရေကို မျိုချလိုက်၍ လည်ချောင်းထဲသို့ ရောက်သွားသောအခါ လည်ချောင်းတွင် ထိန်းရကြွက်သား မရှိတော့ဘဲ ထိန်းမရကြွက်သားသာ ရှိသောကြောင့် ပါးစပ်ထဲမှာကဲ့သို့ မိမိဆန္ဒရှိသလို ထိန်းသိမ်းကာ ထွေးထုတ်လို၍ မရတော့ချေ။
ထိန်းရကြွက်သားမျိုးသည် အရိုးများတွင် တွယ်ကပ်နေတတ်သည်။
ခြေထောက်၊ လက်နှင့် ရင်ဘတ်ရှိ ကြွက်သားတို့မှာ ထိန်းရကြွက်သားမျိုး ဖြစ်ကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ လက်ရုံးကို ဆန့်တိုင်း ကွေးတိုင်း ကြွက်သားသည် ဖောင်းကြွခြင်း၊ သေးသိမ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြစ်ပုံကို လက်ရုံးကြွက်သားများအား လှုပ်ရှားကြည့်က ထင်ထင်ရှားရှား သိသာမြင်တွေ့နိုင်၏။
ထိုကြွက်သားသည် အညိုရောင် ရှိ၍ အစင်းပေါ်နေလေသည်။
ထိန်းမရကြွက်သားများကား သွေးကြော၊ နှလုံး၊ အစာအိမ်၊ အူသိမ်၊ အူမ၊ အစရှိသည့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် ရှိသည်။
အူသိမ်အူမတွင် ရှိသော ကြွက်သားများကို ဆန္ဒရှိသကဲ့သို့ အစာမြန်မြန်မကြေအောင် ပြုလုပ်ပေးရန် ခိုင်းစေ၍ မရချေ။
ထိုကြွက်သားများကား လိုသည်ဖြစ်စေ၊ မလိုသည်ဖြစ်စေ မိမိတို့တွင် အင်အားရှိသလောက်သာ အလုပ်လုပ်သွားကြသည်။
ထိန်းရကြွက်သားတို့ကဲ့သို့ အရောင်ညိုခြင်း၊ အစင်းရာပေါ်ခြင်း မရှိကြချေ။
Myanmar Encyclopedia, Part-1, Chapter-B ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကိုယ်ခန္ဓာ စနစ်များ။
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒေသဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများအကြား အန္တရာယ်ထူပြောလှသော တာဝန်ကိုနှစ်ပေါင်း ၄ဝ ကြာမျှ ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုအတွက် ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ငြိမ်း ချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုကြီးကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုချီးမြှင့်ရန်လျာထား သော လူ ရ၄ ဦးနှင့်အဖွဲ့အစည်း ၂၃ ဖွဲ့ထဲမှ ရွေးချယ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဟာဗီးယား ပဲရက်ဒေကွေးလျား၊ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မစ္စက်ကိုရဇွန် အကွီနို၊ နော်ဝေး၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဂရိုဟာလစ်ဘရန့်လန်း၊ တောင်အာဖရိက အသားအရောင် ခွဲခြားရေးဝါဒဆန့်ကျင်ရေးခေါင်းဆောင် နယ်လဆင် မန်ဒဲလား၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားစွမ်းပကား ဆိုင်ရာ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖွင့်ချခဲ့၍ နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့်ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူ မော်ဒီချေး ဗာနူးနူး၊ နိုင်ငံ တကာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (အက်ဖ် အိုင် အက်ဖ် အေ) ဥက္ကဋ္ဌ ဗရာဇီးအမျိုးသားဂျိုး ဟာဗလန်ဂေး၊ သေဒဏ်ကို ပယ်ဖျက်ရန် တောင်းဆိုလှုပ်ရှားသည့် ဘုန်းတော်ကြီး ဂျိုးဇက် အင်ဂလီ၊ ဗြိတိသျှ အသံလွှင့်ကော်ပိုရေးရှင်း (ဘီဘီစီ)၊ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာ ရေးအဖွဲ့ချုပ် (ဒဗလျူအိပ်ချ်အို) စသည့် လျာထားချက်များကို ကျော်ဖြတ်၍ ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့က ရွေးချယ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
တပ်ဖွဲ့ခုနှစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းထားသော စစ်သား ၁၀၀၀ဝဝဝ နီးပါးသည် ကမ္ဘာ့အရေးကိစ္စ ပြဿနာအရပ်ရပ်တွင် ဒိုင်ခံဖြေရှင်း ရာ၌ အရေးပါသည့် ကုလသမဂ္ဂကို ယုံကြည်အားထားမှု ရှိလာ စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ သည်ဟု နော်ဝေးနိုင်ငံ နိုဘယ်ကော်မတီက ကြေညာခဲ့သည်။
ယင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်း ချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရန်ဟူသော ကမ္ဘာ့သန္ဒိဋ္ဌာန်ကို ပြသခဲ့ပြီး ထိုသို့ ပြသခြင်းဖြင့်ပင် စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းမှုများကို ဦးတည်နိုင်စေရန် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည် ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။
နိုင်ငံများအကြား ရန်လိုမှု ရပ်စဲသွားစေရန်လည်း ကောင်း၊ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း မရှိစေရေးအတွက် တားမြစ်သည့် အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ အခြေအနေများ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာ စေရန်လည်းကောင်း ဆောင်ကြဉ်းပေးရာတွင် အထောက်အကူ ဖြစ်စေရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ (တစ်ခါတစ်ရံ ထူးခြား သောခြေလှမ်းအဖြစ် အထွေထွေ ညီလာခံ) သည် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများဟု သတ်မှတ်သည့် အရေးယူမှုများကို သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများ၏ သဘောတူခွင့်ပြု ချက်ဖြင့် အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။
ဤကဲ့သို့အရေး ယူဆောင်ရွက် မှုမျိုးနှစ်မျိုး နှစ်စားရှိသည်။
တစ်မျိုးမှာ ကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက် ဆိုင်ရာ အကဲခတ် မစ်ရှင်များဖြစ် ပြီး ကျန်တစ်မျိုးသည် ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှုတပ်များ ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေတပ်ဖွဲ့များတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ များမှ စေလွှတ်သည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်သည်။
ယင်းတပ်ဖွဲ့များ ဆောင်ရွက်ရသည့်လုပ်ငန်းအမျိုးအစားသည် တိုက်ခိုက်မှုများ ထပ်မံမဖြစ်ပွား စေရန်ဟန့်တားပေးခြင်း၊ တရားဥပဒေနှင့် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး ပြန်လည်ချမှတ် ထိန်းသိမ်းပေး ခြင်းနှင့် ပုံမှန်အ ခြေအနေမျိုး ပြန်လည်ရရှိစေရန် ဆောင်ကြဉ်း ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဤသည်ကို ရှေးရှုလျက် စေ့စပ်ခြင်း၊ ဖျောင်းဖျခြင်း၊ အချက်အလက်ရှာဖွေခြင်းတို့ကို လိုအပ်သလို ပြုလုပ်သွားရန် ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်အား အာဏာလွှဲအပ် ထားသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်များသည် ဆန့်ကျင် ဘက် အုပ်စုတို့အကြား ကင်းစောင့်လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် ကြားဖြတ်ဖျန်ဖြေခြင်းလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်သည်။
သာမန်အား ဖြင့်မူ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့များသည် အင်အားကို မလွှဲမရှောင်သာမှသာလျှင် ကာကွယ်ခုခံရန် အသုံးပြုနိုင်လေ သည်။
သို့ရာတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဘက်မလိုက် မှုကို အချိန်ပြည့် အပြည့်အဝ ကျင့်သုံးပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် အုပ်စုများ၏ တောင်းဆိုချက်များနှင့် ရပ်တည်ချက်များကို ထိခိုက်စေမည့် အပြု အမူများကို လုံးဝရှောင်ကြဉ်ကြရသည်။
ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကြီးသည် စတင်ဖွဲ့စည်းပြီးချိန်မှစ၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်ခဲ့ သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ အတွင်းက ပါလက်စတိုင်း ဒေသကို နှစ်ပိုင်း ခွဲရန်ဟူသော စီမံကိန်းကိုအ တည်ပြုလိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ အာရပ်-အစ္စရေး စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ကြီး ကြပ်မှုအဖွဲ့ (ယူ အင် တီ အက်စ် အို) ၏ ဆောင်ရွက်ကွပ်ကဲမှု ဖြင့် စစ်ပွဲကို ရပ်စဲနိုင်ခဲ့သည်။
ဂျရူဆလမ်းမြို့ရှိ ယူအင်တီအက်စ် အိုသည် ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းသော ကုလသမဂ္ဂ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။
အခြားတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့သည်လည်း အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဒေသများ တွင် ယနေ့တိုင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပေသည်။
ယင်းတပ် ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တွင် အင်အား ၅ယ၈ဝဝ ရှိ လက်ဗနွန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလ သမဂ္ဂ ကြားခံတပ်ဖွဲ့ (ယူနီဖီး) လည်းပါဝင်သည်။
ယူနီဖီးသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂ဝဝ ခန့် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ရင်း အသက်ပေးလှူခဲ့ကြရပြီး ဖြစ်သည်။
ဂျမူးနှင့် ကက်ရှမီးယားဒေသတို့ပါဝင်သည့် ယခင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယပိုင်ပြည်နယ်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ ခြားရေးစီမံကိန်း နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေတို့အရ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည့် အိန္ဒိယနှင့်သော်လည်းကောင်း ပါကစ္စတန်နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းပြည်နယ်သည် ပူးပေါင်း ပိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
ယင်းပြည်နယ်၏ မဟာရာဂျာက အိန္ဒိယ နိုင်ငံနှင့်ပူးပေါင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံလာသည်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ခံလိုက်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တိုင်းတစ်ပါး လူမျိုးစုများ ကက်ရှမီးယားဒေ သအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက် နေသဖြင့် တိုက်ပွဲများကျယ်ပြန့်စွာဖြစ်နေကြောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံက တိုင်ချက် ဖွင့်လိုက်သောကြောင့် ယင်းကက်ရှမီးယားပြဿနာ သည် လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ရောက်ရှိသည်။
ထိုသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်ကြခြင်းကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံက ပါဝင်ထောက်ကူ သည်ဟု အိန္ဒိယနိုင်ငံက စွပ်စွဲသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ စွပ်စွဲချက် ကို ပါကစ္စတန်က ငြင်းဆိုလိုက်ပြီး ကက်ရှမီးယားဒေသ အိန္ဒိယ နိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းခြင်းသည် တရားမဝင်ကြောင်းဖြင့် တိုင်တန်း လာပြန်သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ နှင့် ပါကစ္စတန်တို့သည် ကက်ရှမီးယားဒေသ၌ အပစ် အခတ်ရပ်စဲရေးကို လက်ခံသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ပင်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို စောင့်ကြည့်ရန် ကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်အဖွဲ့ ချထားလျက်ရှိသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး၊ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ တို့က အီဂျစ်နိုင်ငံကို စစ်ရေးအရ ဝင်ရာက် တိုက်ခိုက်ကြရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် စူးအက်တူးမြောင်းအရေးအခင်းကို ကုလသမဂ္ဂက အပြေအလည် ဖြေရှင်းပေးရာတွင် အီဂျစ်နယ်မြေ အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းသွားရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂ အရေးပေါ် တပ်များကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ချထားပေးခဲ့သည်။
လက်ဗနွန် ဆီးရီးယားနယ်စပ်ဒေသတွင် မငြိမ်သက်မှု များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လက်နက်မှောင်ခိုမှုများ ကို ရပ်စဲသွားစေရန် ကုလသမဂ္ဂ အကဲခတ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့ရသည်။
ယခင်ကဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီ ဖြစ်ခဲ့သော ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (ယခု ဇိုင်ယာ သမ္မတနိုင်ငံ) သည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
မကြာ မီနိုင်ငံအတွင်း မငြိမ်သက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ရာ ဗဲလဂျီယမ် အစိုးရသည် ကွန်ဂိုအတွင်းရှိ ဥရောပ တိုက်သား များနှင့် အနွယ်များကို ကာကွယ်ရန်နှင့် နေရာရွှေ့ ပြောင်းပေရန် ဟူသောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ကွန်ဂိုသို့ စစ်တပ် များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဂိုအစိုးရ က မိမိတို့နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်းသို့ ပြင်ပမှကျူးကျော်နေခြင်း ကို ဟန့်တားပေးပါမည့်အကြောင်း ကုလသမဂ္ဂသို့ စစ်အ ထောက်အကူတောင်းခံလာသည်။
နှစ်ရက်အကြာတွင် လုံခြုံရေး ကောင်စီက ဗဲလဂျီယမ်တပ်များ ရုပ်သိမ်းပေးရန်တောင်းဆိုသည်။
အာရှ နှင့်အာဖရိကရှိ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ ပို့လိုက်သောကုလသမဂ္ဂ တပ်ဖွဲ့များသည် ၄၈ နာရီ အတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့များကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ထားရှိ ခဲ့သည်။
နယူးဂင်းနီ နိုင်ငံအနောက်ပိုင်းဒေသတွင်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန် နိုင်ငံတို့အကြားငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်အရ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့များ ချထားခဲ့ရသည်။
ယေမင်နိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်တွင် အာရပ်တပ်ဖွဲ့များ ထိပ်တိုက်မတွေ့ရအောင် ခွဲခြားရေးတွင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ထိ ကုလသမဂ္ဂ တပ်ဖွဲ့များကပင် တာဝန်ယူပေးခဲ့ရသည်။