kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အရာဝတ္ထုတို့၏ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်ပြီး ၎င်းအား လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်း အတွင်းတွင် ထားရှိပါက အား တစ်ခုကို ခံစားရရှိစေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ် နှစ်မျိုး ရှိပြီး အပေါင်းနှင့် အနှုတ် တို့ ဖြစ်သည်။
(အများအားဖြင့် ပရိုတွန်များ နှင့် နျူထရွန်များက အသီးသီး သယ်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။
) တူညီသော ဓာတ်တို့သည် တွန်းကန်ကြပြီး မတူညီသော ဓာတ်တို့သည် ဆွဲငင်ကြသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်မရှိသော အရာဝတ္ထုကို ဓာတ်ပျယ် အရာဝတ္တုဟုခေါ်သည်။
အရာဝတ္တုများ အပေါ်သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် ဘယ်လို အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိမလဲ ဆိုတဲ့ အစောပိုင်း အသိပညာကို ယခုအခါ ဂန္ထဝင် အီလက်ထရိုဒိုင်းနမစ် ဟုခေါ်ပြီး ပြဿနာများကို ပြေလည်စွာဖြေရှင်းနိုင်သော်လည်း ကွမ်တမ်၏အကျိုးသက်ရောက်မှုတွင် ထည့်သွင်း စဉ်းစားခြင်းမရှိသေးပါ။
မှတ်စုများ- အသုံးများသော အမှတ်အသားများ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ်များ အသုံးများသော သင်္ကေတ q အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ် coulomb အခြားယူနစ်များ elementary၊ charge၊ faraday၊ ampere-hour၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အခြေခံယူနစ်များ C=As ကျယ်ပြန့်မှု အခြေအနေ ရှိ ထိန်းသိမ်းနိုင်မှု အခြေအနေ ရှိ အတိုင်းအတာ TI လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်စွမ်းရှိသည့်ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခု၊ သီးခြားဖြစ်တည်မှုစနစ်၏ အသားတင်စွမ်းအားဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို လျှပ်စစ်အမှုန်လေးများက သယ်ဆောင်သည်။
အခြေခံအားဖြင့် အက်တမ်ထဲရှိ အဖိုဓာတ်တွေကို ပရိုတွန်တွေက သယ်ဆောင်ပြီး အမဓာတ်တွေကို အီလက်ထရွန်တွေက သယ်ဆောင်ပါသည်။
အရာဝတ္တုအစိပ်အပိုင်း တစ်ခုထဲတွင် အီလက်ထရွန်သည် ပရိုတွန်ထက်များနေလျှင် ၎င်းတွင် အမလျှပ်စစ်ဓာတ်တွေ များနေနိုင်သည်။
အကယ်၍ အပေါင်းဓာတ်နှင့် အနှုတ်ဓာတ် တူညီနေပါက လျှပ်စစ်ဓာတ်ပျယ် နိုင်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ရေတွက်နိုင်သည်။
သေးငယ်သော ယူနစ် တစ်ခုချင်းစီကို မြှောက်ခြင်းဖြင့်ရလာသော ကိန်းကို အခြေခံကျသော စွမ်းအားဟုခေါ်သည်။
e=1.602×10^-19 coulombs ခန့်ရှိသည်။
၎င်းသည် လွပ်လပ်စွာတည်ရှိနေသော အခြေခံအကျဆုံး စွမ်းအားဖြစ်သည်။
ပရိုတွန်တွင် +e လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများရှိပြီး အီလက်ထရွန်တွင် -e လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများရှိသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်တွင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းရှိပြီး ၎င်းရွေ့လျားသောအခါ သံလိုက်စက်ကွင်းများကို ထုတ်လွှတ်ပေးပါသည်။
၎င်းတို့ကို ပေါင်းပြီး လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။
၎င်းစွမ်းအားများ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်သံလိုက်စွမ်းအားများ ရရှိသည်။
၎င်းသည် ရူပဗေဒ၏ အခြေခံအကျဆုံး စွမ်းအား ၄ မျိုးထဲမှ တစ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင်အမှုန်များအကြား ဖိုတွန်အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ လေ့လာခြင်းကို ကွမ်တမ်အီလက်ထရိုဒိုင်းနမစ်ဟဟုခေါ်သည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအား၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ်မှာ coulomb ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်လူမျိုး ရူပဗေဒ ပညာရှင် Charles-Augustine de Coulomb ကို အစွဲပြု၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် Ampere-hour (Ah)ကိုလည်းကောင်း ၊ ရူပဗေဒ နှင့် ဓာတုဗေဒပညာရပ်တွင် မူလအခြေခံစွမ်းအင်ယူနစ် e ကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။
ဓာတုဗေဒ၌ အီလက်ထရွန်၏ မိုး(mole) စွမ်းအင်ယူနစ်ကို Faraday constant အဖြစ်လည်းအသုံးပြုကြသည်။
အသေးစားကိစ္စများတွင် ကူးပြောင်းသွားသော စွမ်းအင်ယူနစ်ကို q သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ် ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ။
လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းသည် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားကိုအသုံးပြု၍ ပုံနှိပ်စာလုံးများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်ရာ၌ စာလုံးများပြုလုပ်မည့် သတ္တုများကို ထွင်း၍၎င်း၊ သတ္တုစားဆေးတင်၍၎င်း၊ ပြုလုပ်ကြသည်။
သို့သော် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်း၌ စာလုံးများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။
ပဌမ ဖယောင်းကို အိုးထဲတွင် ကြိုသည်။
ထို့နောက် ဖယောင်း ကို ပုံသွင်းမည့် ခွက်ထဲသို့ လောင်းထည့်လိုက်သည်။
ထိုနည်း ဖြင့် ဖယောင်းပေါ်၌ ပြုလုပ်လိုသော စာလုံးများကို ပြောင်းပြန် ထင်စေသည်။
ထိုနောက် ဖယောင်းပုံစံပေါ်တွင် ဂရပ်ဖိုက် (ခဲနက်) မှုန့်များကို ဖြူးပေးသည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် ဖယောင်းသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် လိုက်စေရန်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး၏ ဓာတ်မတိုင်ကို ပုံစံခွက်နှင့်ဆက်၍ ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို ကြေးနီစတခုနှင့်ဆက်ပေးသည်။
ယင်းတို့ နှစ်ခုစလုံးကိုမှု ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည်ထဲတွင် နှစ်ထားရသည်။
ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်ပေးရသည်။
ထိုအခါ ဖယောင်း ပုံစံခွက်ပေါ်၌ ကြေးနီသတ္တုများ အမြေ|းပါးကဲ့သို့ တင်လာသည်။
ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို နစ်ကယ် သို့မဟုတ် သံစပျော့များနှင့်လည်း ဆက်ထားတတ်ကြသည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခြွဲခင်းကို ဆက်၍ ပြုလုပ်ပေးသည်နှင့်အမျှ သတ္တုအမြေ|းပါးသည် တဖြေးဖြေးထူ လာသည်။
အမြှးပါးသည် တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံ ရှစ်ပုံမျှလောက်အထိ ထူလာစေရန် နှစ်နာရီခန့်ကြာသည် ထိုသတ္တုအမြေ|းပါးသည် စက္ကူအထူစားလောက်ရှိလာသော အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရပ်ပြီးလျှင် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည် ထဲမှ ထုတ်ယူ၍ သတ္တုအမြှးပါးကို ခွာယူလိုက်သည်။
ပြီးလျှင် ထိုအလွှာကို တောင့်တင်းခိုင်ခန့်စေရန် အနောက်ဘက် မှ ပုံနှိပ်စာလုံးလုပ်သည့် သတ္တုကို အရည်ကျို၍ လောင်းထည် ပေးသည်။
ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်သည့် သတ္တုမှာ ခဲ၊ သံဖြူနှင့် အင်တီမိုနီ အနည်းငယ်ရောထားသော သတ္တုစပ်တမျိုးဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စာလုံးချပ်ကို အလိုရှိသည့်ပုံစံ အထူအပါး ရရှိစေရန် ပြုပြင်ပေးသည်။
ထို့အပြင် စာလုံး၏ အနားထောင့်စွန်းများကို ည|ိပေးပြီးလျှင် စာလုံး၏ မျက်နှာကိုလည်း တညီတည်းဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်ပေးသည်။
ထိုစာလုံးပုံများကို သစ်သားတုံးများပေါ်တွင် တပ်၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
လျှပ်စစ်ပုံစံသွင်းနည်း၌ နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။
တချို့စာလုံး များကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပဌမ ဖယောင်းပုံစံခွက်ပေါ်၌ နစ်ကယ်အထူ တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံတပုံမျှ အထူရှိအောင် ပြုလုပ်ပေးသည် ထို့နောက် ထိုနစ်ကယ် အမြှးပါးပေါ်၌ နောက်ထပ် ကြေးနီအထူ တလက်မ အပုံတထောင်ပုံခုနစ်ပုံခန့်ရှိလာစေရန် လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ် ခွဲနည်းဖြင့် တဖန်ပြုလုပ်ပေးကြသည်။
တချို့ ကြေးနီနှင့် ပြုလုပ်ထား သော စာလုံးများကို နစ်ကယ်စိမ်၍ ထားတတ်ကြသည်။
တာရှည် အသုံးပြုလိုသော ကြေးနီစာလုံးများကို ခရိုမီယမ် စိမ်ထားတတ်ကြ သည်၊ အကောင်းဆုံး စာလုံးများကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပုံစံလောင်းရာတွင် ဖယောင်းအစား အလွန်ပါးသော ခဲပြားများကို အသုံးပြုကြသည်။
ဤကဲ့သို့သော စာလုံးပုံစံများကို နစ်ကယ်နှင့် အုပ်လိုက်သောအခါ ထိုစာလုံးများသည် အကောင်းဆုံး ပုံနှိပ်စာလုံးများ ဖြစ်လာလေသည်။
စာအုပ်များကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းဖြင့် ပြုလုပ် ထားသော စာလုံးချပ်များဖြင့် ပုံနှိပ်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ် လေ့ရှိကြသည်မှာ ထိုစာလုံးပုံစံများသည် တာရှည်ခံခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
စာအုပ်များအရောင်းရတွင်ကျယ်သဖြင့် နောက်တကြိမ် ထပ်၍ ရိုက်နှိပ်ရန် လိုလျှင် စာလုံးပုံစံများကို အဆင်သင့် ရရှိ နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:သိပ္ပံCategory:ရူပဗေဒCategory:လျှပ်စစ်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း ဒြဗ်ပေါင်းထဲသို့ အထူးသဖြင့် ပျော်ဝင်ရည်ထဲသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်၍ ဓာတ်ခွဲလိုက် ခြင်းကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း (အီလက်ထရိုလစ်ဆစ်; Electrolysis) ဟုခေါ်၏။
ဓာတ်ခွဲပုံကို ပုံစံပြရသော် ကော့ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေသောအခါ လျှပ်စစ် အဖိုဓာတ်ကို ဆောင်သော ကော့ပါးအိုင်းယွန်း (Cu2+) များနှင့် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကို ဆောင်သော ဆာလဖိတ် အိုင်းယွန်း(SO42-) များအဖြစ်သို့ အစည်းကွဲထွက်သွားသည်။
ဤသို့ အစည်းကွဲထွက်ခြင်းသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကော့ပါးဆာလဖိတ် ပျော်ဝင်ရည်ထဲသို့ မလွှတ်မီ အချိန် တွင်ဖြစ်၏။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်လိုက်သည်နှင့် တပြိုင် နက် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အန်နုတ်ခေါ် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ပျော် ဝင်ရည်ထဲသို့ ဝင်၍ ထိုပျော်ဝင်ရည်ကို ဖြတ်သွားပြီးလျှင် ကက်သုတ်ခေါ် ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်သွားလေသည်။
ထိုအခါ ကော့ပါးအိုင်းယွန်း (Cu2+) များသည် ကက်သုတ်ဓာတ်မ တိုင်ရှိရာသို့၎င်း၊ ဆာလဖိတ် အိုင်းယွန်း (SO42-) များက အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင် ရှိရာသို့၎င်း အသီးအသီး အစည်း ကွဲ၍ ကူးသွားကြသည်။
မကြာမီအတွင်း ကော့ပါးအိုင်း ယွန်း (Cu2+) များသည် သာမန်ကြေးနီအဖြစ်ဖြင့် ကက်သုတ် ဓာတ်မတိုင်တွင် စု၍ တည်နေ၏။
ထိုနည်းအတူ ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-) များကလည်း အန်နုတ်ဓာတ်ဖို တိုင်တွင် လွတ်ထွက်၍ ရေနှင့် ဓာတ်ပေါင်းပြီးလျှင် ဆာလ ဖျူရစ်အက်ဆစ် ပျော်ဝင်ရည်ဖြစ်လာ၏။
ထို့နောက် အောက် ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ထွက်လာ၏။
ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ် ရပုံနှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ထွက်လာပုံမှာ ဤသို့တည်း 2SO42- + 2 H2O ® 2H2SO4 + O2 (ဆာလဖိတ်) + (ရေ) ® (ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်)+(အောက်ဆီဂျင်) အကယ်၍ ကော့ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ပျော်ဝင် ရည်ထဲသို့ ကြေးနီဓာတ်လိုက်တိုင်နှစ်ခုကို အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်လွှတ်ပြီး ဓာတ်ခွဲလိုက်သောအခါ ယင်း ကဲ့သို့ပင် ကြေးနီသတ္တုသည် ကက်သုတ် ဓာတ်မ တိုင်တွင် စု၍ တည်နေမည်ဖြစ်၏။
သို့သော် ကြေးနီ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အန်နုတ် ဓာတ်ဖိုတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်လာသည့် ဆာလဖိတ်ရက်ဒီကယ် (SO42-) ခေါ် အတွဲသည် ကြေးနီနှင့် ဓာတ်ပေါင်းမိပြန်သဖြင့် ကော့ ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ပင် ပြန်၍ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ပျော်ဝင်ရည်၏ တန်ခိုးအာနိသင်သည် လျော့မသွားပဲ ယခင်ကကဲ့သို့ တည်မြဲလျက်ရှိပေသည်။
ရေကိုလျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲမည့် ရေထဲသို့ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်ရည် အနည်းငယ် ထည့်၍ ရောလိုက်သည့်အခါ အချဉ်ဓာတ် အနည်းငယ် ပေါက်လာသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရေထဲသို့ မလွှတ်မီပင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ပျော်ဝင်ရည်သည် ဟိုက်ဒြိုဂျင် အိုင်းယွန်း (H+) များနှင့် ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-)များ အဖြစ်သို့ အစည်းကွဲထွက်လျက်ရှိ၏။
ကွဲထွက်ပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
H2SO4 ® 2H + + SO42- လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်လိုက်သောအခါ အထက်တွင် ပြခဲ့သည့် အတိုင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ရေထဲသို့ဝင်၍ ထိုရေကို ဖြတ်သွားပြီးလျှင် ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်သွားလေသည်။
ဤသို့လျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းသည် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ဓာတ်မတိုင်သို့ စီးလျက် ရှိသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်လွှတ်လိုက်သည် နှင့်တပြိုင်နက် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကိုဆောင်သော ဟိုက်ဒြိုဂျင် အိုင်းယွန်းများသည် ကက်သုတ်ဓာတ်မတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်လာကြ၍ ဟိုက်ဒြိုဂျင် အက်တမ်အဖြစ် လွတ်ထွက်ကုန်ကြ၏။
ဟိုက်ဒြိုဂျင် အက်တမ် နှစ်ခုတိုင်းသည် ပေါင်းစပ်ကြ၍ ဟိုက်ဒြိုဂျင်မော်လီကျူများဖြစ်လာကုန်ကြ၏။
ယင်းသို့ ဖြစ်ရကား ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကက်သုတ်ဓာတ်မ တိုင်မှ ထွက်ပေါ်လျှက်ရှတော့၏။
ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-) တို့သည်လည်း အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီးလျှင် ထိုနေရာ၌ပင် လွတ်ထွက်ကုန်ကြ၏။
ယင်းသို့ လွတ်ထွက်သဖြင့် သာမန်ဆာလဖိတ်ရက်ဒီကယ် များအဖြစ်သို့ ရောက်လာကြပြီးလျှင် ရေမော်လီကျူးတို့နှင့် တွေ့၍ ဓာတ်ပေါင်းစပ်ကြသဖြင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ရည်ဖြစ်ပြန်၏။
ယင်းသို့ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် (2H2SO4 ) ရရှိရာတွင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖို တိုင်မှ ထွက်ပေါ်လာ၏။
အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ပေါ် လာပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
2SO42- + 2 H2O ® 2H2SO4 + O2 (ဆာလဖိတ်) + (ရေ) ®(ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်) +(အောက်ဆီဂျင်) ဤသို့လျှင် ရေကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲလိုက်သည့်အခါ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကက်သုတ်ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်လာ ၍ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ထွက်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:သိပ္ပံCategory:ရူပဗေဒCategory:လျှပ်စစ်Category:ဓာတုဗေဒ။
Different electric motors compared to 9V batteries. A type of pancake motor. Rotor components. လျှပ်စစ်မိုတာသည်အလုပ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်စွမ်းအင်ကို စက်၏ စွမ်းအားအဖြစ်သို့ ပြောင်းပေးသောကရိယာဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ခုတ်မောင်းရသော စက်အားလုံးလိုလိုမှာပင် လျှပ်စစ်မိုတာကို အသုံးပြုကြသည်။
အရွယ်အစားများမှာမူ ကိစ္စကိုလိုက်၍ သေးငယ်သောအရွယ်မှ အလွန်ကြီးမားသည့်အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြပေသည်။
ခေတ်မီအလုပ်ရုံကြီးများရှိ စက်တိုင်းလိုလို၌ မိုတာတခုစီ တပ်ဆင်ထားတတ်ကြသည်ကို တွေ့ရ၏။
အသုံးပြုမည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အလိုအလျောက် ဖန်တီးပေးသည့် စက်ကိုပင်လျှင် လျှပ်စစ်မိုတာဖြင့် လည်ပတ်စေသည်။
လျှပ်စစ်မိုတာပြုလုပ်ထားပုံနှင့် အလုပ်လုပ်ပုံသဘောမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အကြောင်းတွင် ရေးထားသည့်အတိုင်း လျှပ်စစ်ဒိုင်နမိုနှင့် ပြောင်းပြန်ပင်ဖြစ်သည်။
ဒိုင်နမိုတွင်အာမေချာကို လည်စေခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဖန်တီးပေးသည်။
လျှပ်စစ်မိုတာတွင်မှု လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးဖြတ်စေခြင်းဖြင့် အာမေချာကို လည်စေသည်။
စက်များကိုလည်စေရာ၌ အသုံးပြုသောအခါ မိုတာမှ အာမေချာကို စက်ဝင်ရိုးနှင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ ဗယ်လတင်ခေါ် ခါးပတ်ကြိုးဖြင့်ဖြစ်စေ တနည်းတလမ်း ဆက်သွယ်ပေးရလေသည်။
လျှပ်စစ်မိုတာတွင် ဒီစီမိုတာနှင့်အေစီမိုတာဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ဒီစီမိုတာမှာ ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ်စီးကားရင့်ဖြင့်လည်သော မိုတာမျိုးဖြစ်၍ အေစီမိုတာမှာ အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်တပြန်စီး ကားရင့်ဖြင့်လည်သော မိုတာမျိုးဖြစ်၏။
ဤမိုတာနှစ်မျိုးတွင်တဖန် အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိပြန်သေး၍ ယင်းတို့ အကြောင်းကိုအောက်တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။
ဒီစီမိုတာ ဤမိုတာမျိုးတွင် (၁) ဆီးရီးမိုတာ၊ (၂)ရှန့်မိုတာနှင့် (၃) ကွန်ပေါင်းမိုတာဟူ၍ သုံးမျိုးရှိ၏။
ဆီးရီးမိုတာမှာ အသုံးအများဆုံးဖြစ်၍ ပြုလုပ်ထားပုံ သဘောမှာလည်း အလွယ်ဆုံးဖြစ်၏။
ဤမိုတာမျိုးတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အာမေချာနှင့် ဖီးမက်ဂနက်ခေါ် အားပေးသံလိုက်တို့ကို ဆီးရီးနည်းဖြင့် ရှေ့စဉ်နောက်ဆက် စီးဖြတ်သည်။
မိုတာလည်ပုံမှာ လှည့်ပေးရသည့် ဝန်အားအနည်းအများကိုလိုက်၍ အနှေးအမြန်ရှိသည်။
သို့သော် မိုတာစ၍လည်ချိန်၌ လည်အားကြီး၏။
ဤမိုတာမျိုးကို ဓာတ်ရထား၊ မီးရထား၊ ဝန်တင်ဝန်ချမောင်း စသောလည်အားကြီးကြီးနှင့်စတင် ခုတ်မောင်းရမည့် စက်များတွင် အသုံးများကြသည်။
ရှန်မိုတာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အာမေချာသို့ တလမ်း၊ ဖီးမက်ဂနက်သို့ တလမ်း နှစ်လမ်းခွဲ၍ ပရဲလဲနည်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်စီးဖြတ်စေသည်။
ဤမိုတာမျိုးသည် ဝန်အားနည်းသည်ဖြစ်စေ၊ များသည်ဖြစ်စေ၊ ခပ်မှန်မှန်ပင် လည်တတ်လေသည်။
ကွန်ပေါင်းမိုတာမှာ အထက်ဖော်ပြပါမိုတာနှစ်မျိုးကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဤမိုတာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် နှစ်လမ်းခွဲပြီးလျှင် တလမ်းက ဖီးမက်ဂနက်ကို လှည့်ပတ်စီးဖြတ်၍ ကျန်တလမ်းက အာမေချာနှင့် မက်ဂနက် နှစ်ခုစလုံးကို ရှေ့စဉ်နောက်ဆက် စီးဖြတ်သည်။
ဝန်အား ရုတ်တရက် တိုးလာသည့်တိုင်အောင် မော်တာအားလည်ပုံကို သိသာစွာ မထိခိုက်တတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် ဆန်ကြိတ်စက်၊ ဂျုံကြိတ်စက် စသောဝန်အား ရုတ်တရက် တိုးလာတတ်သည့်စက်များတွင် ဤမိုတာမျိုးကို သုံးကြရလေသည်။
အေစီမိုတာ ဤမိုတာမျိုးတွင်လည်း အစားစားပင်ရှိ၏။
သို့သော်ပြုလုပ်ထားပုံ လွယ်ကူ၍ အသုံးအများဆုံး အမျိုးမှာ အင်ဒပ်ရှင်းမိုတာမျိုးဖြစ်သည်။
ဤမိုတာတွင်အာမေချာကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မည်သို့မျှ ဆက်သွယ်ထား ခြင်းမရှိပေ။
အေစီကားရင့်ကို ဖီးမက်ဂနက်တွင် စီးဖြတ်စေသောအခါ ဖီးမက်ဂနက်တွင်လည်ပတ်နေသော သံလိုက်နယ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဤသံလိုက်ဓာတ်က တဖန်အာမေချာတွင် သံလိုက်နယ် ဖြစ်အောင် ညှိုပေးသည်။
ဖီးမက်ဂနက်ရှိ သံလိုက်နယ်သည် လည်ပတ်လျက် ရှိသည့်အတိုင်း အာမေချာရှိ သံလိုက်နယ်သည်လည်း လိုက်၍ လည်ပတ်ရသည့်အတွက် အာမေချာလည်ရလေသည်။
ဤမိုတာမျိုးကို လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်၍ လျှပ်စစ်နာရီကဲ့သို့ အိမ်သုံးပစ္စည်းများတွင်အသုံးများကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ် မော်တာများ ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ တီထွင်မှုများ။
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်သည် မြေထဲပင်လယ်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် ကမ်းခြေတဝိုက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ငါးတမျိုးဖြစ်သည်။
ထိုငါး၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြား၍ အမြီးဖက်သို့ ရှုးသွားသည်။
ပါးစပ်သည်ကိုယ်၏အောက်ဘက်တွင် ရှိ၏ ကိုယ်၏အပေါ်မှာ မည်း၍အောက်ပိုင်းမှာ ဖြူသည်။
ထိုငါးမျိုးသည် လေးပေအထိ ရှည်လေသည်။
ထိုငါးသည် ရေကူးနှေးသည့်အပြင် ပါးစပ်နှင့်သွားများမှာလည်း အစာဖြစ်သော အခြားငါးများကို ဖမ်းယူနိုင်စွမ်းမရှိကြချေ။
ထိုကြောင့် လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်သည် ပင်လယ်အောက်ခြေတွင် ငြိမ်သက်စွာ နေလေ့ရှိပြီးလျှင် မိမိ၏လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သက်ရောက်နိုင်သောနေရာသို့ အစာဖြစ်မည့်ငါးတကောင် ရောက်ရှိလာသောအခါတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ထုတ်လွှတ်လေသည်။
ထိုအခါ ငါးသည် လျှက်စစ်ဓာတ်ကြောင့် မေ့သွားသဖြင့် လွယ်ကူစွာပင် လျှက်စစ်လိပ်ကျောက်၏အစာ ဖြစ်သွားရလေသည်။
ကြီးမားသန်စွမ်းသော လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက် တကောင်သည် လူတယောက်ကို တခဏမျှမေ့သွားအောင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်လွှတ်နိုင်လေသည်။
ထိုသို့မေ့သွားရာမှ ရေနစ်၍ သေဆုံးသွားနိုင်လေသည်။
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်မှာ ငါး၏ ဦးခေါင်းအနီးတွင် ပရစ်ဇင် (သုံးမြှောင့်တုံး)ပုံသာဏ္ဌန်ဖြစ်သော ထောင်လိုက်တည်ရှိသည့် ကြွက်မျှင်ခန်းများအစုလိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ငါး၏အပေါ်ပိုင်းသည်လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ၏ အဖိုစွန်းဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းသည် အောက်ပိုင်းသည် အမစွန်းဖြစ်သည်။
လျှက်စစ်လိပ်ကျောက်သာ ကုန်းပေါ်တွင်ရှိလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်စေရန် နှစ်နေရာတွင် ထိပေးရလေသည်။
ရေထဲတွင်မူ တနေရာတွင်သာ ထိပေးရန်လိုသည်။
ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ရေသည်အကောင်းမွန်ဆုံး လျှပ်စစ်ကူးပစ္စည်းတမျိုးဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်သည် ရေးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကို ပါဏဗေဒ အလိုအရ တော်ပီဒို မာမိုရေတာဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငါးလိပ်ကျောက်များ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အတ္တလန္တာမြို့တွင် လျှပ်ပြက်နေစဉ် ရိုက်ထားသောပုံ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ယူတားပြည်နယ်တွင် ရိုက်ကူးထားသော ၄ စက္ကန့် ဗွီဒီယို လျှပ်ပြက်ခြင်း ဟူသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင့် ကောင်းကင်တွင် ဝင်းကနဲ လက်ကနဲမြင်ရခြင်းကို လျှပ်စစ်လက်သည်၊ လျှပ်ပြင်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးသည် တိမ်တိုက် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ဖြစ်စေ၊ တိမ်တိုက်မှ မြေကြီးသို့ဖြစ်စေ ကူးဖြတ်သွားခြင်းဖြစ်၏။
ရှေးရောမလူမျိုးတို့ကမိုးခြိမ်းခြင်းနှင့် လျှပ်ပြက်ခြင်းတို့ကို ဂျူပီတာနတ်မင်း၏ လက်နက်များဖြစ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။
သို့သော် ယခုခေတ်သိပ္ပံပညာအရ လျှပ်ပြက်ခြင်းသည် အမှန်စင်စစ် ကောင်းကင်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းကို သိကြပြီ ဖြစ်သည်။
လျှပ်ပြက်သည့်လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အလွန်အားကြီးမားသည်။
တစ်မိုင်မျှရှည်သော လျှပ်စစ်တခုတွင်ရှိသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို အသုံးပြုနိုင်ခဲ့လျှင် ထိုလျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ဓာတ်မီးသီးပေါင်း တစ်သန်းမျှကိုပင် ထွန်းနိုင်လောက်အောင် အားကြီးပေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် ကောင်းကင်တွင် လျှပ်ပြက်သည့်လျှပ်စစ်ဓာတ် တို့ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ်ရှိပုံကို ဗင်ဂျမင်ဖရန်ကလင် ဆိုသူ က ခရစ် ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် စွန့်လွှတ်စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် ပထမဦးဆုံး ပြသခဲ့သည်။
သူသည် လွှတ်ကစားသောစွန်တွင် ကြိုးရှည်ရှည်တစ်ပင်တပ်ပြီးနောက် ကြိုးအဆုံး၌ သံသော့တချောင်းကို ချည်ထားသည်။
ထို့နောက် သော့ကိုပိုးကြိုးတစ်ခုနှင့် ချည်ထားပြန်သည်။
ပိုးကြိုးမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်သော ပစ္စည်းဖြစ်သောကြောင့် အကယ်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိခဲ့လျှင်ထိုပိုးကြိုးကိုကိုင်ထားခြင်းဖြင့် စွန်လွှတ် သူအားလျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်စေရန်ဖြစ်သည်။
သူသည် မိုးထစ်ချုန်းနေစဉ်အတွင်း စွန်ကို လွှတ်တင်လိုက်သည်။
ထို့နောက် တိမ်များစွန် အနီးသို့ရောက်လာကာ သော့အနီးသို့ သူ့လက်ချောင်းကပ်ကြည့်ရာ လက်ချောင်းနှင့်သော့အကြားတွင် မီးပွင့်ပြီးလျှင် လက်ချောင်းကို ပြင်းထန်စွာဓာတ်လိုက်သည်ကို တွေ့ရှိခံစားလိုက်ရသည်။
ထိုအတွင်း မိုးသည်းထန်စွာ ရွာလာရာ စိုနေသောစွန်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ် အမြောက်အမြားစီးလာသဖြင့် လေဒင်ဂျာခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးထဲ၌ပင် အချို့အဝက်စုဆောင်းမိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
အစိုင်အခဲတခုခုကို လျှပ်စစ်ဓာတ်သွင်းလိုက်သည့်အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ် သည် ထိုအစိုင်အခဲ၏ မျက်နှာပြင်၌သာ တည်၏။
တိမ်တိုက်တစ်ခုတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဝင်နေသောအခါ၌မူ တိမ်တိုက်တခုလုံးမှာပင် လျှပ်စစ်ဓာတ် သည် တည်လျက်ရှိပေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တိမ်တိုက်သည် အလွန်သေးငယ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်ပြီးသည့် အမှုန့်ကလေးများဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် တိမ်တိုက်တခု၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်စွမ်းအားသည် အလွန်ကြီးမား၍ ထိုတိမ်တိုက်သည် ဆန့်ကျင်ဘက် လျှပ်စစ်ဓာတ်တစ်ခုနှင့် တွေ့ဆုံမိသောအခါ အလွန်ကြီးမားသော လျှပ်စစ်မီးပွားကို လွှတ်နိုင်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်ပြီးသော တိမ်တိုက်နှင့် မြေကြီးအကြားတွင် ရှိသောလေက အင်ဆူလေးတား ခေါ် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကာ ပစ္စည်းကဲ့သို့ ပြုမူ၍ ဆန့်ကျင်ဖက်လျှပ်စစ်ဓာတ်များကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြင်းတိုးဝင်တွေ့ဆုံခြင်းမှ ကာကွယ်ထားသည်။
သို့ရာတွင် ယင်းသို့ ကာကွယ်ထားရာမှ ဆန့်ကျင်ဖက်လျှပ်စစ်ဓာတ်များသည် မကာကွယ်ထားနိုင်လောက်အောင် အလွန်အမင်းကြီးမားလာသောအခါ ဓာတ်လိုက်၍ ဝင်းကနဲလက်ကနဲ ဖြစ်သွားတော့၏။
ဤကားလျှပ်ပြက်ခြင်းပေတည်း။
တိမ်တိုက်နှင့် မြေကြီးအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သော လျှပ်စစ်မီးပွားသည် တခါတရံ တစ်မိုင်ကျော်မျှ ရှည်လျား၏။
ဆန့်ကျင်ဘက် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဝင်နေသည့် တိမ်တိုက်များအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သော လျှပ်စစ်မီးပွားမှာမူ မိုင်၂ဝ လောက်ထိပင် ရှည်လျားတတ်ပေသည်။
တိမ်တိုက်များ အကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သော လျှက်စစ်စွမ်းအင်သည် လေထဲသို့ ရောက် သွားသောကြောင့် မြေပေါ်၌ရှိနေသူတို့အား ဘေးဥပဒ်မဖြစ်စေနိုင်ပေ။
သို့သော်တိမ်တိုက်နှင့် မြေကြီးအကြားတွင် လျှပ်ပြက်ရာ ဖြစ်ပေါ်သော လျှပ်စစ်ကြောင့် အသက်သေခြင်း၊ အိမ်မီးလောင်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်လေသည်။
လျှပ်ပြက်သည့်အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် မိမိသွားရာလမ်းကြောင်းတွင်ရှိသော လေကို ရုတ်တရက် ပူသွားစေပြီးလျှင် ပတ်ဝန်းကျင်လေကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကားထွက်စေသည်။
ကားထွက်သောလေက အဝေးတွင်ရှိသော လေအားကို ဖိညှစ်ပြန်သည်။
ဤသို့ဖြင့် လေထဲတွင် အလွန်ကြီးမားသော လှိုင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ထိုလေလှိုင်းကြောင့် မိုးခြိမ်းသံဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်လေသည်။
လျှပ်ပြက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အတိုဆုံးနှင့်အလွယ် ဆုံးလမ်းကို လိုက်လေ့ရှိသည်။
ထိုကြောင့်အလံတိုင်၊ တောင်ထိပ်၊ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းထိပ်၊ သစ်ပင်ထိပ်၊အိမ်မိုးစသည်ဖြင့် မြင့်သောနေရာတို့သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်တတ်၍ ထိုမှတဆင့် မြေကြီးထဲသို့ ဝင်ရောက်သွား လေသည်။
ထိုကြောင့် ဆောက်အအုံများတွင် ထိပ်၌ဖြစ်စေ၊ အမိုးပေါ်၌ဖြစ်စေ သံချောင်း၊ ကြေးနီချောင်းများကို စိုက်ထူထားပြီးနောက် ယင်းတို့ကို တဖန် ကြေးနန်းကြိုးနှင့်ဆက်၍ မြေကြီးအတွင်း နက်နက်မြှုပ်ထားရလေသည်။
ဤသို့ ကာကွယ်ထားသောအခါ လျှပ်စစ်သည် နန်းကြိုးတလျှောက်မြေကြီး သို့တိုက်ရိုက် ဝင်ရောင်သွားသောကြောင့် အဆောက်အအုံနှင့်တကွ အတွင်းရှိ လူများကိုပါ မည်သို့မျှ ဘေးဥပဒ်မပြုတော့ပေ။
ဤကိရိယာမျိုးကိုမိုးကြိုးလွှဲ ဟုခေါ်သည်။
မိုးကြိုးလွှဲထားနည်းကို ၁၇၅၂ ခုနှစ်မှာပင် ဗင်ဂျမင်ဖရန်ကလင်က စတင်၍ တီထွင်ခဲ့လေသည်။
လျှပ်ပြက်ခြင်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။
တခါတရံ လျှပ်စစ်မီးပွားသည် ကွေ့ကောက်သော အလင်းရောင်ကြောင်းကြီးဖြစ်၍ တစ်ကြောင်းတည်းမှလည်း သစ်ကိုင်းသစ်ခက်များသဖွယ် ဖြာထွက်သွားတတ်သည်။
တခါတရံတွင် လျှပ်စစ်မီး ကြောင်းကို မမြင်ရပဲ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအပေါ်နား ကောင်းကင်၌ လင်းထိန်သွားသည်ကိုသာ တွေ့ရသည်။
ထိုအရောင်မှာ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအောက်ဘက်၌ ပြက်သောလျှပ်စစ်၏ အလင်းရောင်ပင်ဖြစ်သည်။
တခါတရံတွင်မူ လောင်မီးဟုခေါ်သည့် မီးလုံးကြီးမျိုးအဖြစ်ဖြင့် ကောင်းကင်မှ ကျလာ၍ပေါက်ကွဲသွား လေသည်။
အသံသည် လေထဲတွင်တစ်စက္ကန့်လျှင် ပေ ၁ဝဝ ခန့်နှုန်းဖြင့် သွား၍ အလင်းမှာ ဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်မှာပင် မြင်ရလောက်အောင် အသွားနှုန်း လျင်မြန်လှ၏။
ထိုကြောင့် လျှပ်ပြက်သည်ကို မြင်ရသည့်အချိန်မှ မိုခြိမ်းသံကို ကြားရသည့် အချိန်အထိ ကြားသောစက္ကန့်အချိန်ပိုင်းကို တစ်၊ နှစ်၊ သုံး၊ လေးဟူ၍ အကြမ်းအားဖြင့် ရေတွက်ထားလျှင် မည်မျှဝေးကွာသောအရပ်၌ လျှပ်ပြက်သည်ကို တွက်ချက်မှန်းဆ နိုင်ပေသည်။
ဥပမာ-ငါး စက္ကန့်ကြာသည် ဆိုပါစို့။
ထိုအခါ ပေ ၅၅ဝဝ၊ သို့မဟုတ် တစ်မိုင်ခန့်ဝေးသောအရပ်၌ လျှပ်ပြက်သည်ဟု သိရာသည်။
လူတစ်ယောက်သည် လျှပ်ပြက်ချိန်၊ မိုးကြိုးပစ်ချိန်များ၌ လမ်းပေါ်တွင် ဖြစ်စေ၊ ကွင်းပြင်တွင်ဖြစ်စေ ရောက်နေပါက ရပ်၍မနေပဲ သစ်ပင်ကြီးများရှိရာမှ ဝေးဝေးရှောင်၍ မြေကြီးပေါ်တွင် အလျားမှောက်ပြီး နေသင့်၏။
အိမ်ထဲတွင် ရှိနေခဲ့လျှင်လည်း အိမ်တံခါးများ ပိတ်ထားပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်တတ်သည့် ပစ္စည်းများမှ ခပ်ဝေးဝေး ရှောင်နေသင့်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:လျှပ်စီးလက်ခြင်း ကဏ္ဍ:မုန်တိုင်း ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ။
ရှေးအခါက လွှမပေါ်သေးဖြင့် သစ်တောအတွင်းရှိ သစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲလိုက်သောအခါ ပုဆိန်ဖြင့်သာ ပေါက်၍ခုတ်လှဲလိုသော အခါ ပုဆိန်ဖြင့်သာ ပေါက်၍ခုတ်လှဲခဲ့ကြရလေသည်။
သစ် ခုတ်သမားများသည် ပုဆိန်ဖြင့် သစ်ပင်ကို လိုသလို ခုတ်လှဲ နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ပုဆိန်ကို အားစိုက်၍ ခုတ်ပုံမရသော်လည်း ပုဆိန်သွားကား ပင်စည်အတွင်းသို့ အတော်နက်နက်ပင် ဝင် သွားသည် ထိုနည်းဖြင့် သစ်ပင်သည် အကြာမီအတွင်း၌ လဲရလေတော့သည်။
လွှဆိုသည်မှာ သတ္တုအသွားပါရှိသော ဖြတ်သည့် ကိရိယာ တမျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် အသွားတွင် ခပ်စောင်းစောင်းတပ်ဆင်ထားသော ခွေးသွားစိတ်များပါရှိသည်။
လက်သမားလွှကို မြင်ဘူးသူ များ လေသည်။
သို့သော် လွှကားအမျိုးမျိုးရှိသည်။
သစ်သားကို ဖြတ် သောလွှရှိသကဲ့သို့ ကျောက်တုံး၊ သတ္တု၊ ပလပ်စတစ်၊ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို ဖြတ်သောလွှများလည်း ရှိလေသည်။
၁၇၇၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ ဆယ်မျူယယ်မီလာက လွှဝိုင်းကို တီထွင်ခဲ့ပေသည်။
ထိုလွှမျိုး၏ နှုတ်ခမ်းပတ်လည်တွင် ခွေးသွား စိတ်များရှိသည်။
ထိုလွှဝိုင်းမျိုး၏ အချင်းသည် ခုနစ်ပေအထိ ရှိတတ်၍ ယင်းကို စက်အားဖြင့် လည်စေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော လွှဝိုင်းများသည် သစ်သားကို တမိနစ်လျှင် ပေ ၂ဝဝ အထိ ဖြတ်နိုင်၍ ဖြတ်ရာတွင် အဝိုင်းပုံရှိသော သစ်ကိုဖြတ်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြောင့်မတ်သော သစ်များကိုလည်း ဖြတ်နိုင်လေသည်။
ပတ်ဝိုင်းလွှတမျိုးလည်း ရှိသေးရာ ယင်းမှာ ကောက်ကွေးနိုင်သော သံမဏိပြားဖြစ်၍ အစွန်းဖက်တွင် ခွေးသွားစိတ်များရှိသည်။
ထို ပတ်ဝိုင်းလွှကို စက်သီးများတွင် ပတ်ထား၍ စက်သီးများကို စက် အားဖြင့် လည်စေသည်။
ဖြတ်လိုသည့် သစ်သားကို ပတ်ခွေ ထားသည့် လွှရှိရာသို့ တွန်း၍ပို့ပေးပြီးလျှင် ဖြတ်စေသည်။
ထိုလွှ မျိုးကို စည်စပ်ပျဉ်များကိုဖြတ်ရာနှင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများအနက် ပါးလွှာသောပျဉ်ပြားများရရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။
ထိုပတ်ဝိုင်းလွှ မျိုးကိုလည်း ဝီလျံ နယူးဗာရီဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတဦးကပင် ၁၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။
ဖြတ်လွှတမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
သစ်ပင်များဖြတ်ရာတွင် ထိုဖြတ်လွှမျိုးကို များသောအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
ထို လွှမျိုးသည် ရှစ်ပေခန့်အထိ ရှည်တတ်ပြီးလျှင်အစွန်း နှစ်ဖက်လုံးတွင် လက်ကိုင်များရှိသည်။
ထိုလွှမျိုးကို မည်သည့်ဖက်သို့ ဆွဲသည်ဖြစ်စေ သစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် ဖြတ် လိုသည့် ပစ္စည်းကို ဖြတ်နိုင်စေရန် ထိုလွှမျိုးရှိ ခွေးသွားစိတ် များကို ဖန်တီးထားသည်။
လွှ၏ အလေးချိန်ကြောင့် အမာ ဆုံးသစ်ကိုပင် လူနှစ်ယောက်သည် အားမစိုက်ရပဲနှင့် ဖြတ် နိုင်ပေသည်။
အမဲသတ်သမားနှင့် စက်မှုပညာသည်သုံး လွှမျိုးကို မာအောင် ဆေးထားသည့် သံမဏိခြင့် ပြုလုပ်ထား၍ အလွန်စိတ်သော ခွေးသွားစိတ်များ ပါရှိသည်။
ထိုလွှမျိုးသည် အလွန်မာသော သံမဏိများကို ဖြတ်နိုင်လေသည်။
ကြိုးလွှသည် ပတ်လည်သွားလျက်ရှိသော သံကြိုးတွင် ခွေးသွား စိတ်များ တပ်ထားသော လွှမျိုးဖြစ်သည်။
သစ်တုံးများကို ဖြတ် ရာတွင် ထိုလွှမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
သစ်တောငယ်ငယ် များအတွင်း၌ သစ်ပင်များကို ခုတ်လှဲလိုသောအခါ လူတယောက် ကိုင်ကြိုးလွှကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကိစ္စပြီးစီးနိုင်လေသည်။
အုပ်စုလွှတွင် အကွာအဝေးတူ၍ တခုနှင့်တခု ယှဉ်ပြိုင်ထားသော လွှသွားများ ပါရှိသည်။
ဤလွှမျိုးဖြင့် သစ်တုံးတတုံးကို လိုသည့် သစ်သားအရွယ်များ ရရှိအောင် တကြိမ်တည်းဖြင့် ဖြတ်ပေးနိုင်သည်။
လွှသွားများကို လိုသည့်အကွာအဝေးတွင် ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်ပေး နိုင်သည်။
ရွှေ့ရှားနိုင်သည့် စင်ပေါ်တွင် သစ်တုံးများကို လွှသွားများ ရှိရာသို့ ရွှေ့ပေးခြင်းဖြင့် ဖြတ်စေနိုင်သည်။
ထိုမှတပါး ပျဉ်ပါးပါးတွင် လိုသည့် ပန်းပုံများ ဖြတ်ယူနိုင်သော ပန်းဖောက်လွှ၊ ပန်းထိမ်ဆရာများ အသုံးပြုသော ပန်းတိမ်လွှ၊ သော့ပေါက်များဖောက်ရာတွင် အသုံးပြုသောသော့ဖောက်လွှ စသော လွှမျိုးများလည်း ရှိပေသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဆောက်လုပ်ရေးသုံး ပစ္စည်းများ။
အမြင့်ဆုံးတိမ်၏ အထက်တွင် လေပါးပြီးလျှင် လေစီးကြောင့်များ လေလွှာတလွှာမှ အခြားတလွှာသို့ ရွေ့ရှားသွားခြင်းမရှိသော လေထု၏ အပြင်လွှာကို လွှာထပ် လေထုဟုခေါ်သည်။
အီကွေတာ၏ အထက်ဖက်တွင် ထိုအလွှာ သည် အထက်ကိုးမိုင်၊ သို့မဟုတ် ကိုးမိုင်ကျော်အမြင့်၌ တည်ရှိ ၍ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းများတွင်မူ ခြောက်မိုင်ခန့်အမြင့်တွင် ရှိသည်။
ဤအလွှာ၏ ထုကို ယခုတိုင် အတိအကျ မသိရသေးပေ။
အလွန်မြင့်မားသောအရပ်တွင် ပျံသန်းကြသည့် လေယာဉ်ပျံနှင့် မီးပုံးပျံများတွင် အထက်သို့ မြင့်တက်လေ အပူချိန် နိမ့်ကျသွား လေဖြစ်ကြောင့် တွေ့ရှိရသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ မြေပေါ်တွင် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၅ဝ ဖြစ်လျှင် တမိုင်အမြင့်တွင် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၃၂၊ ငါးမိုင်အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက် ၄ဝ ဒီဂရီနှင့် ခုနစ်မိုင် အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက် ၇ဝ ဒီဂရီ အသီးသီးရှိသည်။
ထိုနောက် အပူချိန် တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ကျသွားခြင်း မရှိသော အရပ်သို့ ရောက်လာသည်။
ထိုအရပ် သည် လွှာထပ်လေထုပင်ဖြစ်သည်။
တခါတရံ ထိုနေရာမှ တမိုင်၊ သို့မဟုတ် နှစ်မိုင်အမြင့်တွင် အပူချိန် အနည်းငယ် မြင့်တက်လာတတ်သည်။
သို့သော် များသောအားဖြင့် အထက်သို့ မိုင် ၂ဝ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက်မြင့်သည်အထိ အပူချိန်သည်။
တသမတ်တည်း ရှိတတ်သည်။
ထိုနောက်ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့ မသိရသေးသော အကြောင်းတစုံတရာကြောင့် လေသည် တဖြည်းတဖြည်း ပူလာရာ မိုင် ၄ဝ အမြင့်၌ ရေဆူသည့် အပူချိန်သို့ပင် ရောက်ရှိလာသည်။
ထိုနေရာမှတဖန် အထက်သို့ အေးသွားရာ ဂြိုဟ်များအကြားနေရာတွင်ရှိသည့် အပူချိန်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်အထိ ဖြစ်သည်။
လွှာထပ်လေထု၏ အမြင့် တနေရာတွင် တိုင်းတာယူသော အပူချိန်သည် ထိုအမြင့်၏ အောက်ဘက်ရှိ အရပ်ဒေသကို လိုက်၍ ကွဲပြားလေသည်။
ထူးဆန်း သော အချက်တချက်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအေးဆုံးအရပ်ဖြစ် သော ကမ္ဘာဝင်ရိုးစွန်း၏ အထက်ဖက်ရှိ လွှာထပ်လေထုသည် အပူဆုံးဖြစ်သည် ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အနီးရှိ လေထုတွင် ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်မှ အပေါ်သို့တက်သောအခါ အပူချိန် ကျသွားလေ့ရှိသော နေရာ များတွင် အသံလမ်းကြောင့် များသည် အပေါ်ဘက်သို့ကောက် သွားတတ်၍ အပူချိန်မကျတော့ပဲ အပူချိန် တက်သွားသည့် နေရာများတွင်မူ အသံလမ်းကြောင်းများသည် အောက်ဘက်သို့ ကောက်သွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။