kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မည်သို့ပင် ကျင်းပ ကြသည်ဖြစ်စေ မြန်မာလူမျိုးတို့ အနေဖြင့် ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင် ကျဉ်းမှုကို ဝါတွင်းကာလ တစ်လျှောက်တွင် ကျင်းပကြလေ့မရှိချေ၊ အဆိုပါ ဝါတွင်းကာလမှာ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်အရ ဝါဆို-ဝါခေါင် နှင့်တော်သလင်း ဟူသော သုံးလတာကာလ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ် ပြက္ခဒိန်အရ ဇူလိုင်လ လယ်ပိုင်းမှ အောက်တိုဘာ လ လယ်ပိုင်းခန့် အထိဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ကာလကို ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ မပြုအပ်သော ကာလအဖြစ် ရှေးအစဉ်အဆက် ကတည်းက ယူဆ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ချမ်းညိမ်း ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ (၁၀)ပါး မြန်မာ့ ဓလေ့ ထုံးတမ်းအရ ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ (၁၀)ပါး ရှိသည်။
လမ်းပြကြယ် ၁။
သတို့သား၊ သတို့သမီးနှစ်ဦးလုံးကို လူလည်ခေါင်တွင် ကန်တော့ခံမထွက်ပဲ မိမိအိမ်မှာပင် လွတ်လပ်စွာနေလျှင် ဖိတ်ထားသောပရိသတ်များ စားသောက်ပြီး ပြန်သွားကြမှ သတို့သမီး အိပ်ခန်းရှိ ကြိမ်တန်း၊ ကြိုးတန်း၌ သတို့သား ပုဆိုး၊ ပုဝါ လှန်း၍ တင်ကာထိမ်းမြားခြင်းကို ပုဆိုးတန်းတင် ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ထမင်း သိုမဟုတ် မုန့်တစ်ခုခု ကို သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့က လက်စုံစားစေ ထိမ်းမြားခြင်းကို လက်စုံစား ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
(ယခု လင်မယားအရာ မြောက်ပြီးမှသာ ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။
သတို့သား ဝတ်ဆင်သော လက်စွပ်ကို သတို့သမီးအား ဝတ်ဆင်ပေးခြင်း၊ သတို့သမီး ဝတ်ထားသော လက်စွပ်ကို သတို့သားအား ဝတ်ဆင်ပေးခြင်း၊ အချင်းချင်းလဲလှယ်၍ ထိမ်းမြားခြင်းကို လက်စွပ်လဲ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
သတို့သားက သတို့သမီးအိမ်သို့ လာသည့်အခါ သတို့သမီး၏ မိဘများက အဝတ်ပုဆိုးအသစ် လဲလှယ်ဝတ်ပေးခြင်းကို အဝတ်ပေး၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
သတို့သမီးလက်ယာလက်ကို ဖြန့်ထား၍ သတို့သားလက်ယာဘက်ကို အပေါ်တင်စေကာ ဘိသိက်ဆရာက ဖြစ်စေ၊ လူကြီးတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ ရွှေနှင့်ငွေ ဂဟေ ဆက်ထားသကဲ့သို တူနှစ်ကိုယ် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းထည်းဟု ပရိသတ်အလယ်တွင် ထိမ်းမြားခြင်းကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ဖြန့်လျှင်နှစ်ဦးစလုံး ဦးခေါင်းဆံ့လောက် လေးတောင်ခန့်ရှိသော ရွှေဆွဲကြိုး ပန်းကုံသဖွယ်ပြုလုပ်၍ သတို့သား၊ သတို့သမီး နှစ်ဦးစလုံး တစ်ခါတည်း စွပ်၍ ထိမ်းမြားခြင်းကို ဒါလီဖွဲ့၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
အလျှား (၆) တောင်၊ အနံ (၂)တောင် ရှိသော သတို့သမီးခြုံသော စုလျှားတဘက်အား သတို့သား၊ သတို့သမီးနှစ်ဦးအား ရစ်ပတ်ထိမ်းမြားခြင်းကို စုလျှားရစ်ပတ် ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
သတို့သားက သတို့သမီးအား ပန်းကုံးစွပ်ပေးသဖြင့်၊ သတို့သမီးက သတို့သားအား ပန်းကုံးစွပ်ပေးသဖြင့် ထိမ်းမြားခြင်းကို ပန်းကုံစွပ်၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ရွှေဖလား၊ ငွေဖလား၊ ဖန်ခွက် စသည်တို့ ရေတစ်ဝက်ထည့်၍ သပြေပန်း၊ နေဇာမြက်များ ထည့်ပြီး သတို့သား၊ သတို့သမီး တို့၏ လက်ယာလက်များကို ချထားစေ၍ ရေကြည်လင်အေးမြ၍ မကွဲတပြား တသားတည်းနေ သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့ ရိုးမြေကျ ရာသက်ပန်တည်ပါစေ ဟုဆို၍ လက်ချထိမ်းမြား ခြင်းကို ရေခွက်၌ လက်ချ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ရွှေခွက်၊ငွေခွက်၊ဖန်ခွက် စသည့် နဝရတ် ကိုးပါး၊ နံသာမျိုးငါးပါး သွေး၍ (သို့မဟုတ်) ရေမွှေးများထည့်၍ သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့၏ ထိပ်၌ သပြေပန်းခက်ဖြင့် ပက်ဖြန်း၍ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ဦးထိပ်၌ ရေစင်သွန်း၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
thumb|ဆောင်းဝင်းလတ် ဆောင်းဝင်းလတ် ၁၉၄၉ - ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၉)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့၌ အဖ-ဦးဝင်း၊ အမိ-ဒေါ်တင်လှ တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ဦးဖုန်းမြင့်ဖြစ်၍ မွေးချင်း (၅)ဦးရှိသည်။
ငယ်စဉ်က ပဲခူး-ကရင်အထက်တန်းကျောင်း ရန်ကုန်မြို့ စိန်ဂျွန်း ဒိုင်အိုစီစဉ်ယောက်ျားလေး အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၆ - စိန်ဂျွန်းကျောင်းသားများ စုပေါင်းထုတ်ဝေသည့် "ဆည်းဆာညချမ်းကဗျာလမ်း" ကဗျာစာအုပ်တွင် စတင်ရေးသားပြီးစာပေလောကသို့ ခြေလှမ်းရန်ပြင်ခဲ့သည်။
ပန်းချီ အနုပညာကိုလည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက ဝါသနာပါသဖြင့် လေ့လာဆည်းပူးရေးဆွဲခဲ့သည်။
ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များတွင် ပန်းချီသရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ထိ တပ်မတော်ရေတွင် အထူးပညာသင်ပြီး ရေယာဉ်စက်ပြင်(၁)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဖက်စပ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း ရေယာဉ်များတွင် ပင်လယ်ပြင်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ် မှစ၍ ယနေ့အထိ စာပေများရေးသားခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလျက်ရှိသည်။
သွေးသောက်၊ ရှုမဝ၊ ပေဖူးလွှာ၊ စန္ဒာ၊ ချယ်ရီ၊ မိုးဝေ၊ သပြေ၊ မဟေသီ၊ ကလျာ၊ စံပယ်ဖြူ၊ ရနံသစ်၊ လုံမလေး၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ စသည်ဖြင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင် အနှံ့အပြား ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လထုတ်ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း မှဘာကိုရွေးမလဲ ရွာကလေးရယ် ဝတ္ထုကို ရေးခဲ့သည်။
(ထိုဝတ္ထုကို ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ စာပေဆုရဝတ္ထုများ စာအုပ် Old Truth New Revolutions ၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုဖော်ပြထားသည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ်ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း တွင် သူတို့ခေါ်တော့ ဒုံးပျံပေါ့ ဝတ္ထုတိုကိုရေးခဲ့သည်။
(ယင်းဝတ္ထုတိုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်၌ ဆရာဇေယျာလင်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုပြီး စာတမ်းတင်ခဲ့သည်)။
၁၉၉၀ ခုနှစ် ပြည့်နှစ် ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၁၀၁)၌ ရေစက် ဝတ္ထုတိုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
(ယင်းဝတ္ထုတိုကို ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနမှ ဆရာမ မာဆာမိဟာရာဒါက ပထမအကြိမ် ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ဆရာမမပန်းခက်က ထိုရေစက် ဝတ္ထုတိုကို ဂျပန်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီး အထူအပါး စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်)။
၁၉၉၂ - ပန်းချီအောင်စိုး-အမှတ်တရ စုပေါင်းပန်းချီပြပွဲတွင် ပန်းချီတစ်ချပ်ရေးဆွဲပါဝင် ပြသခဲ့သည်။
ထိုပန်းချီ ကားကို ထိုပြပွဲတွင်ပင် ရောင်းချခဲ့ရသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာတက္ကသိုလ်၊ မြန်မာစာဌာနမှ ဆရာမ မပန်းခက် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်စဉ် (မြန်မာ့ ကျေးလက်ရှုခင်း) ပန်းချီတစ်ချပ်ရေးဆွဲလက်ဆောင်ပေးခဲ့။
(ယနေ့တိုင်-ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာတက္ကသိုလ်ရုံခန်းတွင် ရှိနေသည်။
ဆရာဆောင်းဝင်းလတ်သည် မဟေသီ မဂ္ဂဇင်း၊ မြို့တော်မဂ္ဂဇင်း၊ အဏ္ဏဝါမဂ္ဂဇင်း၊ ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၊ ဇီဝကမဂ္ဂဇင်း၊ ပုလဲပန်းဂျာနယ်တို့တွင်လည်း အယ်ဒီတာတာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။
မှတ်မှတ်ရရ ရှုမဝဝတ္ထုများစာအုပ်၊ ဝတ္ထုတိုစုပန်းခင်း(ဝါမိုးအောင်စာပေ)၊ ကံ့ကော်ဝတ်ရည်ဝတ္ထု လတ်များစာအုပ်၊ မိုးမိုး(အင်လျား) အမှတ်တရ၊ အကောင်းဆုံးဝတ္ထုများစာအုပ်၊ ကောင်းသန့်စာပေ၊ ရွှေထီးမိုး စာပေတို့က စာရေးဆရာစုံစာအုပ်များ၊ ဖန်တီးသူအကြိုက်(မုံရွေး)၊ ခံစားသူအကြိုက်(ဥတ္တရလမင်း) စာအုပ်များ တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့။
၁၉၉၄ - ဘာကိုရွေးမလဲ ရွာကလေးရယ် နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ထွက်(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေဝတ္ထုတိုဆု ရရှိခဲ့)။
၁၉၉၉ - ချစ်သောစောသို့ လုံးချင်းဝတ္ထုထွက်။
၂၀၀၁ - ရသအတွေး စာအုပ်ထွက်။
လွမ်းလောက်ပေသည် ဝတ္ထုထွက်(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆုရရှိ)။
၂၀၀၂ - စက္ကန့်လှုပ်ခတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှင်များထွက်။
၂၀၀၃ - နံနက်(၃)နာရီ လုံးချင်းဝတ္ထုထွက် (ယင်းဝတ္ထုဖြင့် ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု ရရှိ။
မီးပြတိုက် လုံးချင်းဝတ္ထုထွက်။
၂၀၀၅ - ပန်းမွေ့ယာ ရွှေကော်ဇော ဝတ္ထု။
ပင်လယ်ပျော်လှဖေ ဝတ္ထုများထွက်။
ယခုအခါ-ဆောင်းဝင်းလတ်သည် ဇနီး-ဒေါ်အေးအေးမြင့်၊ သားဖြစ်သူ ကိုကိုအောင်တို့နှင့်အတူ အမှတ်-၁၃၆၉(က)၊ မေတ္တာလမ်း(၁၄၀)ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၊ ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်လျက် စာပေများ ရေးသားပြုစု လျက်ရှိသည်။
ထင်ရှားသော စာအုပ်အချို့ ဘာကိုရွေးမလဲ ရွာကလေးရယ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ လွမ်းလောက်ပေသည် နံနက်(၃)နာရီ ပင်လယ်ပျော်လှဖေ။
မီးပြတိုက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး (Directorate of Medical Services) သည် တပ်မတော် ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သည်။
အခြားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကယ်ဒမီများကိုလည်း ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သည်။
လက်ရှိ ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်ချုပ် ကိုကိုလွင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယဆေးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇေယျ ဖြစ်သည်။
ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးများ ဗိုလ်မှူးကြီး စည်သူ မောင်မောင်ကြီး (၁၉၄၈-၁၉၅၅) ဗိုလ်မှူးကြီး စည်သူ လှဟန် (၁၉၅၅-၁၉၇၂) ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း (၁၉၇၂-၁၉၈၀) ဗိုလ်မှူးကြီး လှဘူး (၁၉၈၀-၁၉၈၅) ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ညွန့် (၁၉၈၅-၁၉၈၈) ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဝင်း (၁၉၈၈-၁၉၉၄) ဗိုလ်မှူးချုပ် မြသိန်းဟန် (၁၉၉၄-၂၀၀၂) ဗိုလ်ချုပ် သန်းအောင် ဗိုလ်ချုပ် မျိုးမြင့်သိန်း (၂၀၁၁-၂၀၁၄) ဗိုလ်ချုပ် စိုးဝင်း(၂၀၁၅-၂၀၂၀) ဗိုလ်ချုပ် ကိုကိုလွင်(၂၀၂၁-လက်ရှိ ) ဌာနများ ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးလက်အောက်ရှိ ဌာနများမှာ စစ်အင်္ဂါစဉ်အတိုင်း တပ်မတော် ဆေးသုတေသနတပ်၊ နေပြည်တော် တပ်မတော် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာသင်ကျောင်း၊ မှော်ဘီ အမှတ်(၁)တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံကြီး(ကုတင် ၁၀၀၀) မင်္ဂလာဒုံ အမှတ်(၂)တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံကြီး(ကုတင် ၁၀၀၀) နေပြည်တော်] အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၇၀၀)၊ ပြင်ဦးလွင် အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၇၀၀)၊ အောင်ပန်း အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၅၀၀)၊ မိတ္ထီလာ အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင်-၅၀၀)၊ ရန်ကုန် တပ်မတော် အရိုးရောဂါအထူးကု ဆေးရုံကြီး (ကုတင် ၅၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ အမှတ်(၁) တပ်တော်သားဖွားမီးယပ်နှင့်ကလေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ အမှတ်(၂) တပ်တော်သားဖွားမီးယပ်နှင့်ကလေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ နေပြည်တော် တပ်မတော် ကိုယ်လက်အင်္ဂါပြန်လည်သန်စွမ်းရေးဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မင်္ဂလာဒုံ အမှတ်(၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မြစ်ကြီးနား အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ အမ်း အမှတ်(၃) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ ကျိုင်းတုံ အမှတ်(၄) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မုံရွာ အမှတ်(၅) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ကုတင် ၃၀၀)၊ မော်လမြိုင် ကျန်းမာရေးနှင့်ရောဂါနှိမ်နင်းရေးတပ်၊ နေပြည်တော် အမှတ် (၁) အခြေချဆေးသိုလှောင်ရေးတပ်၊ နေပြည်တော် အမှတ်(၁) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မန္တလေး အမှတ်(၂) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တောင်ကြီး အမှတ်(၃) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တောင်ငူ အမှတ်(၄) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ပုသိမ် အမှတ်(၅ )စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မော်လမြိုင် အမှတ်(၆) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မှော်ဘီ အမှတ်(၇) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မုံရွာ အမှတ်(၈) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ စစ်တွေ အမှတ်(၉) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ခိုလန် အမှတ်(၁၀) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ လားရှိုး အမှတ်(၁၁) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ ဗန်းမော် အမှတ်(၁၂) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း ၊ကျိုင်းတုံ အမှတ်(၁၃) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ မြိတ် အမှတ်(၁၄) စစ်မြေပြင်ဆေးတပ်ရင်း၊ တိုက်ကြီး အမှတ်(၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မိုင်းဖြတ် အမှတ်(၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘားအံ အမှတ်(၃)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) အင်းတိုင် အမှတ်(၄)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဗထူး အမှတ်(၅)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘိတ် အမှတ်(၆)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ပြည် အမှတ်(၇)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လွိုင်ကော် အမှတ်(၈)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) နမ်ဆန် အမှတ်(၉)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လားရှိုး အမှတ်(၁၀)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ကလေး အမှတ်(၁၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မိုင်းဆတ် အမှတ်(၁၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ထားဝယ် အမှတ်(၁၃)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ကော့သောင်း အမှတ်(၁၄)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) လောက်ကိုင် အမှတ်(၁၅)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သံတောင်ကြီး အမှတ်(၁၆)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) မကွေး အမှတ်(၁၇)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) စစ်တွေ အမှတ်(၁၈)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဘုတ်ပြင်း အမှတ်(၁၉)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဟုမ္မလင်း အမှတ်(၂၀)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သပိတ်ကျင်း အမှတ်(၂၁)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) ဖာပွန် အမှတ်(၂၂)တပ်မတော်ဆေးရုံ(ကုတင် ၁၀၀) သန်လျင် အမှတ် (၁)ရှေ့တန်းဆေးသိုလှောင်ရေးတပ်၊ မန္တလေး အမှတ် (၁) နယ်လှည့်ဓာတ်မှန်ရိုက်ကူးရေးတပ်၊ နေပြည်တော် အလုပ်ရုံဆေးတပ်၊ ရန်ကုန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ။
မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်း သည် မြန်မာစာရေးသားရာတွင် ကိုးကားအသုံးပြုနိုင်ရန် အစဉ်အလာနှင့် အညီဖြစ်ခြင်း၊ ကျမ်းအကိုးအထောက် ခိုင်လုံခြင်း၊ ကြောင်းကျိုး ဆက်နွှယ်မှုအရ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိခြင်း၊ အသုံးတွင်ကျယ်ခြင်းတို့အရ ထုံးမီစံမျှဖြစ်သော စာလုံးပေါင်း (၂၈၅၈၇) တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသောကျမ်း ဖြစ်ပြီး မြန်မာစာအဖွဲ့က ထုတ်ဝေသည်။
အသင်းအမှတ်တံဆိပ် မြန်မာ ကွန်ပျူတာ လုပ်ငန်းရှင် အသင်း (MCIA) ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းရှင်များ၏ လုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စည်းရုံးဆောင်ရွက်နေသော အစိုးရမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းရှင်အသင်းဝင်ပေါင်း ၂၉၁ ဦးရှိသည်။
အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်နယ်၊ တိုင်း ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းရှင် အသင်းဝင်များကို စုစည်းနိုင်ရန်နှင့် စည်းရုံးဆောင်ရွက်ရန်၊ ကွန်ပျူတာပညာ ဖွံ့ဖြိုးရေးဥပဒေပါ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် အညီ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်၊ နှင့် ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းရှင်များ၏ လုပ်ငန်းများ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန်အတွက် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှုများကို ဖွဲ့စည်းရန် တို့ ဖြစ်သည်။
အသင်း၏ လုပ်ငန်းများ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံမှု တိုးမြှင့်ရေးဆပ်ကော်မတီ ပြန်ကြားရေးနှင့် သတင်းဖြန့်ချိရေးဆပ်ကော်မတီ Seminar နှင့် Training ဆပ်ကော်မတီ IT လုပ်ငန်းကိစ္စရပ်များဖြေရှင်းရေးဆပ်ကော်မတီ ICT Award ဆိုင်ရာ ပြုလုပ်ရေး ဆပ်ကော်မတီ IT နှင့် ပတ်သက်၍ ကုမ္ပဏီများအား အကူအညီပေးရေး ဆပ်ကော်မတီ ဈေးနှုန်းစိစစ်ရေး ဆပ်ကော်မတီ ဘဏ္ဍာရေး ဆပ်ကော်မတီ စသည့် ကော်မတီခွဲများ ဖွဲ့စည်းကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အသင်းဝင်ကုမ္ပဏီများ၏ ICT နှင့်သက်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းကိစ္စရပ်များကို ကူညီပေးခြင်းနှင့် အခြားအငြင်းပွားမှုများနှင့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းညှိနှိုင်းပေးခြင်း ၊ Service Center များအား MICA အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်များ ထုတ်ပေးခြင်း၊ ICT ကုမ္ပဏီများက ပြည်ပမှ ကွန်ပျူတာနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများတင်သွင်းရန် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လျှောက်ထားရာတွင် ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်မှုလွယ်ကူစေရန် ဈေးနှုန်းများကို စိစစ်သတ်မှတ်ပေးခြင်းများ စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
အသင်း၏ လှုပ်ရှားမှုများ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များကို ဖိတ်ခေါ်၍ seminar နှင့် workshop များကို လစဉ်ပြုလုပ်ပေးကာ အဖွဲ့ဝင်ကုမ္ပဏီများအား နည်းပညာ ဗဟုသုတများကို ရရှိစေခြင်း။
Myanmar Human Resource Co.,Ltd. နှင့် ပူးပေါင်း၍ ICT ဆိုင်ရာ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းများကို ပို့ချလျက်ရှိခြင်း။
မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ် (MCF)၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာပညာရှင်အသင်း (MCPA) တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ မြန်မာသတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာပြပွဲများကို တပ်မတော်ခန်းမတွင် ၅ ကြိမ်၊ မြန်မာကွန်ဗင်းရှင်းစင်တာတွင် ၁ ကြိမ်၊ Myanmar Info-Tech တွင် ၁ ကြိမ် စီစဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ Myanmar National ICT Award ပြိုင်ပွဲများကို နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကွန်ပျူတာ နည်းပညာဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့များ စာရင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
frame|မြန်မာ့ သိုင်းရေးပြနေပုံ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြု ထွန်းကားသော ကိုယ်ခံပညာရပ် များအားလုံးကို မြန်မာသိုင်း ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာသိုင်းဟု ဆိုရာတွင် ဗမာလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ခံပညာရပ်များသာမက အခြားသော တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံတို့၏ ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာရပ် များပါ ပါဝင်ပြီး ဒေသ၊ ကျောင်း အစရှိသည် တို့ပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား ကြသည်။
ထင်ရှားသော သိုင်းအချို့မှာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်၊ နန်းတွင်းသိုင်း၊ ရှမ်းသိုင်း၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း၊ မင်းဇင်၊ သိုင်းပြောင်းပြန် ၊ လိုင်းမွန်းသိုင်း အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။
စကားလုံးရင်းမြစ်နှင့် အနက် သိုင်း၏အနက် အဓိပ္ပယ်မှာ "သ" ပြုပြင်ခြင်း ခြယ်သခြင်း၊ "သိ" သိမြင်ခြင်း နားလည်ခြင်း၊ "သို" သိမ်းဆည်းခြင်း သိုမှီးခြင်း သိုဝှက်ခြင်း၊ "သိုင်း" သိုင်းဝန်းခြင်း ခြုံလွှမ်းခြင်း ရစ်သိုင်းခြင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက် မင်းခန်း မင်းနား များတွင် သိုင်းတုတ်ကိုင် ကာ စောင့်ရှောက် ပေးရပြီး ရှေ့မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို ရှေ့သိုင်းစောင့်၊ နောက်မှ စောင့်ရှောက် ပေးရသူကို နောက်သိုင်းစောင့် ဟုခေါ်သည်။
သိုင်းဆိုသည်မှာ ကျော်လွှားခြင်းဟုလည်း နားလည်ရပေမည်။
ဆရာဂျပ်ဆင်၏ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်၌ သိုင်းကို မင်းသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်တုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပြီး။
သိုင်းက၊ သိုင်းကစား၊ သိုင်းကွက်၊ သိုင်းတက်၊ သိုင်းရိုက်ကို ရန်ကိုရှင်းလင်းခြင်း၊ ရန်ကို ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုက်ခြင်းအတတ်ပညာနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများဟု အဓိပ္ပာယ်ပေးထားပေသည်။
မြန်မာ့သိုင်းပညာသမိုင်း မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်သည် လက်နက်မဲ့ဖြစ်စေ၊ လက်နက်ချင်းဖြစ်စေ တိုက်ခိုက်မှု နည်းစနစ်ပေါင်းစုံ ရှိနေပါသည်။
အခြားနိုင်ငံများတွင် မတွေ့ရသော နည်းစနစ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့မြင်ရမည် ဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်လေ့လာသည့် ပြည်ပ ဧည့်သည်များ တစ်ဖွဲဖွဲ ရောက်ရှိ၍နေကြသည်။
မြန်မာ့သိုင်းပညာကို လာရောက်သင်ယူနေကြသူများ ရှိသကဲ့သို့ သက်သက် လေ့လာသူတွေလည်း ရှိနေပါ သည်။
ဒေါက်တာမောင်ကြီး ဆိုသည့် မြန်မာနိုင်ငံသား သိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အမေရိကန်ဗန်တိုအသင်း ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်အား ဖွဲ့စည်းပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆောင်ရွက် နေပါသည်။
http://www.doemyanmar.com/blog/28485/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/ မြန်မာသိုင်းပညာ၏ သက်တမ်းသည်အလွန်ရှည်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အလျောက် နည်းနိသျှည်းနှင့် နည်းပရိယာယ်များ၊ ကြွယ်ဝများပြား လှသည်။
ရှေးခေတ်က မြန်မာ ဘုရင် မိဖုရားများ၊ အိမ်ရှေ့စံမင်းသား မင်းသမီးများ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ကြွ မြန်းချီသည့်အခါများတွင် ရှေ့မှတုတ်ကိုင်၍ စောင့်ရှောက်လမ်းရှင်းပေးရသူ၊ နောက်မှတုတ်ကိုင်၍ အကာအ ကွယ်ပေးရသူများ လိုက်ပါကြရသည်။
ထိုသူများကို သိုင်းကိုင်များဟု ခေါ်သည်။
ရှေ့မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည် ကို ရှေ့သိုင်း ဟုခေါ်သည်။
နောက်မှတုတ်ကိုင် အစောင့်အရှောက်များပါသည်ကို နောက်သိုင်း ဟုခေါ်သည်။
ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ ထွက်ချီကြွမြန်းလာသည့်အခမ်းအနားများတွင်သာမက ဘုရင်မင်းမြတ် အသုံးပြုရန် ရေခတ်လာသည့်အခါ ဖြစ်စေ ရှေ့သိုင်း နောက်သိုင်း ဝန်းရံ ယူဆောင်လာ တတ်ကြောင်း စာပေ အထောက်အထားများ၌ တွေ့ရလေသည်။
ဤသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်အသုံးပြုရန် ရေခတ်ပုံနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ရကန်ဆရာကြီး ဦးတိုးက သူ၏ ရာမရကန် အခန်း၅ ဝတ်လဲတော်ချီး၊ သံတမန်စေခန်း၌ ရေချင်းပင်ရေသော်လည်း၊ ချိုးရေ၊ သောက်ရေ၊ သုံးရေများလည်းတစ်ဌာန။
ရှေ့သိုင်း၊ နောက်သိုင်း မထိုင်ကိုင်းရမည်၊ မင်းသိုင်းမင်းရေ၊ ဟဲ့ထိုင်လေ သားနှင့်၊ ညနေချိန်တန်၊ ရွှေနန်းပြန်တို့၊ မာန်ဘရချာ၊ ငါ့ပွဲကတော့၊ ဘော်ကြော့လူဆန်း၊ ချိုးရေထမ်း လို့၊ စိတ်ကြမ်းခံရာ တွင်၊နံတိုကိုင်းရအောင်၊ ရွှေသိုင်းတော်နှင့်ချလိမ့်။
အကြောင်းကိုပြ ဘယ့်နှယ် ကာလလို့၊ အကျိုးအရနားလည်စေ။
စာတော်လူတော် ရွှေသိုင်းတော်ကို ညာတော်သော၊ ဘယ်တော် သော၊ ငါတော်၍ကောသလ၊ ငါတော့ကျောကို၊ ဗျောလိုက်အောင်ချိုင်၊ သိုင်းတော်က ကိုင်သောအခါ၊ ဂုဏ်ခိုင်သည်ငါတော်၊ ဘေးတော်ခေါ်၍၊ ကျောတော်မှုန့်မှုန့်ကြေလိမ့်ဟူ၍ မိမိရကန်ရှေ့သိုင်း နောက် သိုင်းနှင့် ဝန်းရံသယ်ဆောင်ရသော မင်းရေနှင့်နှိုင်း၍ တစ်ပါးသောရကန်များကို ပွဲကတော့်ချိုးရေထမ်းများ အနေနှင့် ကန်ကျောက်စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်အားဆက်သရန် သန့်စင်ပန်းကိုပင် သိုင်းအခြံ အရံ နှင့်သယ်လာရကြောင်းကို ရာမရကန်အခန်း၁၄ သဇင်ပန်းချီး တိုင်းပြည်ပြန်တောခန်း၌ ပ္ပပါရမီဂုဏ်၊သင့်ယုံဟုတ်ဘူး၊ကံထူးသည့်ပန်း၊လမ်းချဲ့ချူ့၊မချဲ့ချဲ့ ဆုတ်ဟဲ့ဘဲဆိုဆို၊ မဆိုဘဲလာလာသူမို့ပါလျှင် ရွှေအာဏာခေါင်၊ သိုင်းပြောင်ပြောင်နှင့်၊ ရှောင်ရသည်၊ လွှဲရသည်၊ ပန်းများဘုရင်ကို ဟူ ၍၎င်း ထို့ပြင် နန်းတွင်းသူကလေး အဆောင်အယောင်နှင့် ထွက်ချီလာပုံကို ရွှေနန်းတော်သူ၊ နေမပူ လေမလျှပ်၊ ထူးမြတ်သည့်ပါရမီ၊ ကျောက်စီယာဉ်စီး၊ ရွှေထီးဆာင်းမျိုး၊ ရိုးဆင့်ရွက်ဆင့်၊ မိုးလောက် မြင့်၊ သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့်လာသကို ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုခဲ့ပေသည်။
ယင်းအထောက်အထားများအရ လမ်းရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ဘေးရန်ရှင်းလင်းကာကွယ် တိုက်ခိုက် ခြင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်အခမ်းအနားတုတ်ကို ရှေးအခါက သိုင်းဟု ခေါ်ဆိုကြကြောင်း သိသာလေသည်။
ယခုမျက်မှောက်ခေတ်၌ပင် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ မင်းခန်းမင်းနန်းများတွင် သိုင်း၊ ကျိုင်း ဟူသောအဆောင်အယောင်ပစ္စည်းများကို တွေ့ရှိကြရသည့်အနက် တောက်ပြောင်သည့် အဖိုးတန် ပိုးဖဲစများအထိပ်၌ ချည်ထားသော မှန်စီရွှေချတုတ်ကို သိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု သိရှိရလေသည်။
သိုင်းကိုင်သည် တုတ်ကိုင်နည်း၊ အသုံးပြုနည်းများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ကြရသည်။
အရှင်သခင် အတွက်ပေါ်ပေါက်လာသောရန်သူကို ထိုသိုင်း(တုတ်)နှင့် ကောင်းစွာအကာအကွယ်ပေးနိုင်သူလည်း ဖြစ်ကြရသည်။
ထိုသည်ကိုအစွဲပြု၍ သိုင်း(တုတ်)ကိုင်နည်း အသုံးပြုနည်းများ ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက် သူကို သိုင်းကိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းသမားဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိုင်းတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရိုးပြုကြသည်။
ထိုကဲ့သို့၊ ရန်ကို ကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတွက်၊ အသုံးပြုသည့်တုတ်ကို သိုင်းဟုခေါ်ဆိုကြသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ ဓားဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်းအတတ်ကို ဓားသိုင်း၊ လှံဖြင့် ရန်ကိုကာ ကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကို လှံသိုင်း၊ လက်ဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရှင်းလင်းခြင်း အတတ်ကိုလက် သိုင်းဟုအစဉ်အဆက် ခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရ၏။
၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ကျူးကျော်စစ် (၃)ကြိမ်ကြောင့် ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်စွဲကိုင် တော်လှန်ရင်းမှ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်ခဲ့ရသောမြန်မာ့ သိုင်းပညာရပ်သည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဂျီစီ ဘီအေအဆောက်အဦး၏ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် သိုင်းပညာရှင် ရှမ်းတရုတ် ဦးဘရင်၊ ဦးဘသွင်၊ ဦးမေဓါ တို့က တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှပါဝင်ရင်း သိုင်းပညာရပ်များ ပြန့်ပွားခြင်းဖြင့်လုပ်ငန်းများ ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ နှင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက သိုင်းပညာ သင်ကြားသူ လူငယ်များနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ၎င်းတို့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အရေးတွေးကြောက်ကာ မြန်မာ့သိုင်းပညာမပြန့်ပွားစေရေး အတွက် လက်နက် ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းကာ နည်းလမ်းများဖြင့် တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း၊ အရေးယူ ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေးခြင်း၊ ၎င်းတို့အား စိုးရိမ် ကြောက်လန့်အောင်ပြုမှုခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးတားဆီး ချိုးနှိမ်ခဲ့ကြသည်။
နယ်ချဲ့ကျူးကျော်သူတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ဖိနှိပ်မှုများအကြားမှ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ထက်သန်သော သိုင်းပညာရှင်များနှင့် လူငယ်များသည် နယ်ချဲ့သမားများမသိမမြင်နိုင် သည့် လူသူ ကင်းဝေးလှသော တောတောင်များတွင်လည်းကောင်း မြေကျင်းများတူး၍ ညအချိန် လူခြေတိတ်ဆိတ်ချိန်များတွင်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်စွာ ဆင့်ပွားသင်ယူကြ ရင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာအမွေအနှစ်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာသိုင်းပညာကို မပျောက်ကွယ်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။
၁၃၀ဝ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံမှစ၍ သိုင်းပညာရှင်များ၏ ပါဝင်ကြိုးစားမှုကြောင့် ဇာတိမာန်ထက်သန်သော ပြည်သူများအကြားတွင် သိုင်းပညာ ရပ်များ ပြန်လည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့သိုင်းပညာရပ်များ ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ပြန်လည်သင်ကြားနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်စစ်သားများ သယ်ဆောင်လာခဲ့သော ပညာရပ်များနှင့်အပြိုင် သင်ကြားကြ ရင်း အာရှလူငယ်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးဘဂျမ်း၊ အာရှလူငယ်အသင်း ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဦးဘရှင်(ဗိုလ်မှူးဘရှင်)၊ သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်းတို့၏ ဦးဆောင်မှုနှင့် မျိုးချစ်လူငယ်များ၏ စည်းရုံးမှုဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရက ၁၉၄၄ခုနှစ် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲကြီးကို ကေဘိုတိုင်ကျွန်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ် ပန်းခြံနေရာ) တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၈၄ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ ခြံအမှတ်(ဂ) (ယခု ပန်းချီ ပန်းပု အနုပညာကျောင်း) တွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အောင်ဆန်း အားကစားပြိုင်ပွဲကွင်းတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုသော မြန်မာ့သိုင်းပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သိုင်းပညာရှင်များ စုပေါင်းမိပြီး သိုင်းပညာပြန့်ပွားရေးအတွက် စဉ်ဆက် မပြတ်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ပြည်ပ ဧည့်သည်တော်များ မြန်မာ့သိုင်းပညာပြသခြင်း၊ တရုတ်ပြည်ဝူရှူးပညာရှင်များအား ဧည့်ခံပြသခြင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်၊ တပ်မတော်၊ တက္ကသိုလ်သိုင်း သင်တန်းများ ပို့ချခြင်းစသော သိုင်းပညာထိန်းသိန်းပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဦးဇော်ဝိတ် (အား/ကာ-ညွှန်ချုပ်ဟောင်း)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ပြင်ဆင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာန ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အတွက် နိုင်ငံတော်၏ အားကစားလုပ်ငန်းများကို အနီးကပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တရားဝင်မဖွဲ့စည်းမှီကတည်းက မြန်မာ့သိုင်းပညာသည် မြန်မာ့တို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ခုခံကာကွယ် တိုက်ခိုင်နိုင်သော ပညာရပ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရာဇဝင်သမိုင်းရှည်လျားကြာမြင့်သည်နှင့် အညီ မြန်မာ့သိုင်းပညာသည်လည်း ရှည်လျား ကျယ်ပြန့်ပေလိမ့်မည်။
ရှေးမင်းအဆက်ဆက် တစ်ခေတ်ပြီးတစ်ခေတ် လက်ဆင့်ကမ်း ဆင်းသက်လာသော အဖိုးတန် မြန်မာသိုင်းပညာများကို ယခုအချိန်၌ တစ်နေရာတည်းတွင် တစ်ပေါင်းတည်းတစ်စုတည်း မတွေ့ နိုင်ကြသော်လည်း ယင်းပညာကောင်း၊ ပညာမွန်များမှ ပေါက်ဖွား ပျံ့နှံ့ကြီးထွားနေသော အနွယ်အပွား သိုင်းပညာများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ထိုကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု နေရာအနှံ့အပြား၌ ကြီးထွားရင့်သန်လျက် ရှိသော သိုင်းပညာများသည် အောက်ပါအချက်အချာ ပင်မသိုင်းပညာကြောရိုး ကြီးသုံးခုမှဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။
အင်းသိုင်း။
မြန်မာမင်းနေပြည်တော် အင်းဝဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။
ကမ္ဗောဇသိုင်း။
ရှမ်းပြည်ဘက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။
ရာမညသိုင်း။
အောက်မြန်မာပြည် မွန်မင်းဆက်မှဆင်းသက်လာသော ပညာအနွယ်အပွား။
ဤထက်ပါ သိုင်းပညာကြီးသုံးရပ်မှဆင်းသက် လာသော ပညာများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာရှိလာပြီဖြစ်သော ယခုအခါတွင် အလွန်ခိုင်ခန့်သော ပိုးပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ ပညာတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောယှက်တိုး ဝင်နေကြပြီ ဖြစ်လေသည်။
ပညာတခုအပေါ်တခု လိမ်ယှက်ရောထွေးကာ အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုပြီးလျှင် အကျိုးပြုနေကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ သိုင်းပညာအဆင့်အတန်း သည် အလွန်ခိုင်ခန့် ကောင်းမွန်သည့် အဆင့်အတန်းတွင် ရှိနေပြီဖြစ်ပေသည်။
သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း‎ သည် မြန်မာ့သိုင်းပညာရှင် နိုင်ငံကျော်သိုင်းဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ပညာရေးဌာန၊ လူငယ်ရေးရာဌာနခွဲတွင် သိုင်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ လူငယ်များအား သိုင်းပညာဖြန့်ဖြူးသင်ကြား ပေးခဲ့သည်။
သိုင်းဆရာကြီး ဦးပြည်သိမ်း၏တပည့်သည် ဆရာကြီးဦးချစ်သန်း‎ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ထုတ်ဝေသည့် (L’Artaublic du Bando) ကရာတေး မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သိုင်းဆရာကြီးများ (Burma Thaing Experts) ဖြစ်ကြသော ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့၏ ဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာအကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့၏တပည့်များဖြစ်ကြသော သိုင်းဆရာမင်းယက္ခ၊ သိုင်းဆရာမောင်ကျော်တင့်တို့၏အကြောင်းကို ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ တခမ်းတနားဖော်ပြခဲ့သည်။
ဦးပြည်သိမ်းနှင့် ဦးချစ်သန်းတို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ် (ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း) အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ပုဂံ) ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်ညီလေး ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် စသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်အတူလူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေး၊ ပညာရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။
ဗန်တိုဗန်ရှည် မြန်မာ့သိုင်း ဟုခေါ်သောဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာသည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ကိုယ်ခံပညာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာတို့က ကာယနှင့် စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်ရေးအတွက် အဓိကထားပြီး စစ်ပွဲများတွင် လက်နက်မဲ့၊ လက်နက်ကိုင်နှစ်မျိုးခွဲကာ အသုံးပြု တိုက်ပွဲဝင်သည့် ရိုးရာကိုယ်ခံပညာဖြစ်သည်။
၎င်းဗန်တိုဗန်ရှည်ပညာရပ်များကို အထူးလျှို့ဝှက် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။
သားစဉ်မြေးဆက်၊ ဆွေစဉ်မျိုးဆက် သွေးရင်းသားရင်းများသာ လူမသိအောင် တိတ်တဆိတ်သက်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။
မြန်မာတို့၏ အမွေဖြစ်သော ဗန်တိုသိုင်းပညာသည် သရေခတ္တရာ သာသနာနှစ် (အစ) ဘီစီ (၄၅၅) ကတည်းကတည်ရှိခိုင်ခံနေပြီး ဒီထက်စောသော မှတ်တမ်းများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။
သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်သမိုင်း တလျှောက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ မြန်မာ့သိုင်း ဟူ၍ယနေ့ခေါ်ဝေါ်ထားကြပြီဖြစ်သည်။
100px|မြန်မာ့ သိုင်း ကစားဟန်(ဤပုံသည် ခါးတောင်းကျိုက်ပုံဖြစ်ပေမည်။
) လက်နက်မဲ့ ဗန်တိုနှင့် လက်နက်ကိုင် ဗန်ရှည် ဟူ၍ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
အမာဗန်တို၊ အပျော့ဗန်တိုနှစ်မျိုးခွဲကာ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကဲ့သို့ အကွဲအပြဲ မတွန့်မဆုတ်ရင်ဆိုင်သောနည်းကို ဗန်တို (အမာ) ဟုခေါ်ပြီး မိမိအားအထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်သောနည်းကို ဗန်တို (အပျော့) ဟုခေါ်သည်။
ရှမ်းသိုင်း ရှမ်းသိုင်းပညာရပ်တွင်လည်း ရှမ်းကြီး၊ ရှမ်းတရုပ်သိုင်း၊ ရှမ်းလေးသိုင်း၊ အင်းသိုင်း၊ ပလောင်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များစွာရှိသည်။
ထိုသိုင်းများတွင်လဲ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ကြိုးသိုင်း၊ ခဲပစ်၊ လှံသိုင်း၊ တုတ်သိုင်း အစရှိသော ပညာရပ်များ များစွာရှိသည်။
ရှမ်းကြီးသိုင်းသည် အကွက်ကျဲသည်။
ခြေကွက်မှာ လဲ ၄ ကွက်၊ ၆ ကွက်၊ ၈ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ဖြင့်ကစားသည်။
ရှမ်းလေးသိုင်း (ခူခါချန့်၊ ယနေ့အခေါ် သိုင်းပြောင်းပြန်) သည် အကွက်စိတ်သည်။
ခြေကွက်မှာလဲ ၄ကွက်၊ ၇ကွက်၊ ၉ ကွက်၊ ၁၂ ကွက် ရှိသည်။
သိုင်းပြောင်းပြန်ဟု ခေါ်သည်မှာ ရှမ်းကြီးသိုင်း၏ ခြေကွက်များနှင့်မတူ ပြောင်းပြန်သဘောရှိသောကြောင့် သိုင်းပြောင်းပြန်ဟုခေါ်သည်။