kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အာပေါဓာတ် (apo) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတို့ မည်မျှ စေးခြင်း မည်မျှပျစ်ခြင်း သတ္တိအခြင်းအရာ ဖြစ်လေရာ ၎င်းက အက်တမ်တွင်းအမှုန်တို့၏ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်အရ အပြန်အလှန် သက်ရောက်ပုံ၏ ရလဒ် ဖြစ်ပေသည်။
ဝါယောဓာတ် (vayo) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု၏ ဖိအားရွေ့ကူးစေမှု (pressure transmittance) ၏ အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်လေရာပဏ္ဍိတဝေဒနီယဒီပနီကျမ်း ၎င်းအခြင်းသတ္တိအဖို့ အကြောင်းမှာလည်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ် ဖြစ်ပြန်သည်။
တေဇောဓာတ် (tejo) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်သားတို့၌ အစဉ်ခိုကပ်သော အပူစွမ်းအင်နှင့် ဆင်တူလေရာ ၎င်းအပူစွမ်းအင်၏ ဖြာထွက်စီးကူးမှုမှာလည်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်နှင့် ဆိုင်ပြန်သည်။
နျူကလီးယား အပြင်းစက်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက် တို့၏ မဟာဘူတရုပ် ၄မျိုးနှင့် ဆက်စပ်မှုကိုမူ မတွေ့ရချေ။
ထို့ကြောင့် မဟာဘူတ ၄ခုမှာ အခြေခံသက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုး၏ ပြုပြင်စီရင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် သဘောသတ္တိများ ဖြစ်သည်၊ ရူပဗေဒ၏ အခြေခံသက်ရောက်မှုကြီးတို့က ပိုမို အခြေခံပင်ရင်း ကျသည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဓူရ ၂-ပါး။
၃၂၇။
ရဟန်းတော်များ လိုက်နာပြုကျင့်ရသောတာဝန် ၂-ပါး။
(၁) ဂန္ထဓူရ - စာပေသင်ယူ ပို့ချ ရေးမှတ် ဟောပြောနေမှု၊ (၂) ဝိပဿနာဓူရ - ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ အားထုတ်နေမှု။
နတ်မင်းကြီး ၄-ပါး။
စတုမဟာရာဇ် နတ်မင်းကြီး ၄-ပါးကိုဆိုလိုသည်။
(၁) မြင်းမိုရ်တောင်၏ အရှေ့အရပ်ကိုအစိုးရသော ဓတ္တရဋ္ဌ နတ်မင်းကြီး၊ (ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့၏ အရှင်) (၂) မြင်းမိုရ်တောင်၏ အနောက်အရပ်ကို အစိုးရသော ဝိရူပက္ခ နတ်မင်းကြီး၊ (နဂါးတို့၏ အရှင်) (၃) မြင်းမိုရ်တောင်၏ တောင်အရပ်ကို အစိုးရသော ဝိရူဠက နတ်မင်းကြီး၊ (ကုမ္ဘဏ်တို့၏ အရှင်) (၄) မြင်းမိုရ်တောင်၏ မြောက်အရပ်ကို အစိုးရသော ကုဝေရနတ်မင်းကြီး။
(ယက္ခတို့၏ အရှင်) မှတ်ချက်။
၎င်းတို့ကိုပင် 'နတ်စစ်သူကြီး ၄-ယောက်' ဟုလည်းခေါ်သေး၏။
ဘာကူးမြို့သည် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော အဇာဗိုင်ဂျန် သမ္မတနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တွင် ပဉ္စမအကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
ကက်စပျန်ပင်လယ်၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးလည်းဖြစ်၍ အက်ရှီရွန် ကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိလေသည်။
ဘာကူးမြို့တွင် သဘာဝဆိပ်ကမ်းကောင်းရှိ၍ ရေတပ်စခန်း တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုသည်။
ဆိုဗီယက်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် ယင်းတို့၏ထွက်ကုန်အသီးအသီးကို ဘာကူးမြို့မှတစ်ဆင့် အပြန်အလှန် တင်ပို့ရောင်းချခြင်း ပြုကြသဖြင့် ဆိုဗီယက်-အီရန် ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော မြို့ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဘာကူးမြို့၏ စည်ကားဖွံ့ဖြိုးမှုသည် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်မှ ထွက်သော ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီတို့ကို ပို၍ အကြောင်း ပြုလေသည်။
ဘာကူးမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ရွှံ့မီးတောင်များလည်း ပေါများသည်။
ရေနံများ အလွယ်တကူရရှိသော ရေနံမြေများလည်း ဖြစ်သည်။
အချို့နေရာများတွင် အသာအယာတွင်းတူးရုံနှင့် ရေနံများ လျှံထွက်တတ်သည်။
ဘာကူးမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ထွက်သော ရေနံသည် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တွင် ရေနံအထွက်၏ ၇၅ ရာခိုင် နှုန်းခန့် ဖြစ်သည်။
ယခင်က သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်၍ အတော်အသင့် စည်ကားခဲ့သော်လည်း မြို့အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် ရေနံထွက်သည်မှစ၍ လူဦးရေ တိုးတက်လာပြီးလျှင် ကြီးကျယ်စည်ကား လာသည်။
ဘာကူးမြို့၏ လူဦးရေမှာ မြို့ဆင်ခြေဖုံးအပါအဝင် ၁၉၅၉ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၆၈ဝဝဝ ဖြစ်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၁၈ ခုနှစ်ခန့်က ဘာကူးမြို့ ရေနံတွင်းများကို ဂျာမန်၊ တူရကီ၊ သို့မဟုတ် ဗောလရှီဗစ်တို့လက်တွင်း မကျရလေအောင် ဗြိတိသျှတပ်များက ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့အထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့သေးသည်။
သို့သော် ဗြိတိသျှတပ်များရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ရ၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ် စစ်ပြေငြိမ်းပြီးနောက်တွင် မဟာမိတ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ ဆုတ်ခွာပေးရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်ခန့်က ဂျာမန်တပ်များသည် အဇော့ ပင်လယ်ဘက်မှ ရုရှကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခြင်းများသည်လည်း ဘာကူးမြို့ ရေနံတွင်းများနှင့် ဘာတွမ်းမြို့သို့ ပို့သော ရေနံပိုက်လုံးများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ချိန်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဘာကူးမြို့သည် ပင်လယ်နက်ကမ်းခြေပေါ်တွင် ရှိ၍ ဘာကူးမြို့နှင့် မိုင် ၅၆ဝ ကွာဝေးပြီးလျှင် မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ရုရှနိုင်ငံထွက် ရေနံများကို ဘာတွင်းမြို့မှတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားများသို့ တင်ပို့လေသည်။
ဘာကူးမြို့၏ အရှေဘက်တွင် ရေနံချက်စက်ရုံကြီးများ ရှိသည်။
ရေနံချက်လုပ်ငန်းအပြင်၊ ဆေးရွက်လုပ်ငန်း၊ ဂျုံမှုန့်လုပ်ငန်း၊ ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၊ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား Category:အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
နာယကဂုဏ် ၆-ပါး။
နာယက ပြုလုပ်သူတို့ လိုက်နာရမည့် ဂုဏ် ၆-ပါးဟူ၏။
(၁) ခမာ - သည်းခံခြင်းခေါ် ခန္တီတရားများ ထားရှိရခြင်း၊ (၂) ဇာဂရိယ - အစစအရာရာမှာ သတိထပ်ကြပ်ပါခြင်း နိုးကြားခြင်း၊ (၃) ဥဋ္ဌာန - ငယ်သားတို့ထက် ဆထက်များစွာ လွန်သာသော လုံ့လ ရှိခြင်း၊ (၄) သံဝိဘာဂ - လျောက်ပတ် လျော်ကန် တော်တန်သလို ခွဲစိတ် ချီးမြှောက် ထောက်ပံ့ရခြင်း၊ (၅) ဒယာ - သူတပါးအား ကိုယ်နှင့်မခြား သနားကြင်နာရခြင်း၊ (၆) ဣက္ခနာ - အလုံး စုံသော အခွင့်အရေးကို တွေးတောမြော်မြင် ဆင်ခြင်ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံရခြင်း,စုံစမ်းခြင်း။
အရှင်အဇိတထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထေရုပ္ပတ္တိ အဇိတထေရ်သည် သာဝတ္ထိပြည့်ရှင် ဘုရင်ကောသလမင်းကြီး၏ လေးလေးမြတ်မြတ် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ထားသည့် မင်းဆရာနှင့် ပုဏ္ဏေးမတို့၏သားဖြစ်သည်။
အဇိတ သတို့သား ဖွားမြင်စဉ်အခါက ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော် မမူသေးပေ။
အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာထောင်သည့် လူ့ဘောင်တွင် မမွေ့လျော်သဖြင့် ဗာဝရီရသေ့ကြီးထံတွင် ရသေ့ကလေး ပြုလုပ်နေလေသည်။
ဗာဝရီရသေ့ကြီးကား ယောက်ျားမြတ်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံသည့်ပြင် ဗေဒင်သုံးပုံနှင့်တကွ ကျမ်းဂန် အရပ်ရပ်ကို တတ်မြောက်သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးမှ မင်းအပေါင်းနှင့် တကွ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဝပ်တွားကော်ရော် ပူဇော်ခြင်းကို ခံရလေသည်။
တပည့်ရသေ့ပေါင်းများစွာနှင့် ဂေါဓာဝတီမြစ် ကမ်းအနီးတွင် တိုက်တာ အာရာမ်ကြီးဖွဲ့ပြီးလျှင် တခမ်းတနား နေထိုင်၏။
ထိုအခိုက်တွင် လောကသုံးပါး၌ ဂေါတမရှင်တော် မြတ်ဘုရားသည် ထင်ရှားစွာ ပွင့်၍လာလေသည်။
ဗာဝရီရသေ့ကြီးသည် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်သည့် ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူ ကြောင်း ကြားသိသောအခါ ဘုရားစစ် ဘုရားမှန် ဟုတ်မဟုတ် သိလိုသဖြင့် တပည့်ဖြစ်သော အဇိတရသေ့ကလေးအား ထောက် လှမ်းစုံစမ်းရန် ဘုရားရှင်ရှိရာသို့ စေလွှတ်လိုက် လေသည်။
အဇိတရသေ့သည် အဖော်ရသေ့များနှင့်အတူ ဘုရားရှင်ရှိရာ သို့သွား၍ ရောက်သောအခါ မဟာပုရိသ လက္ခဏာတော်ကြီး များနှင့်တကွ ဘုရားစင်စစ် အမှန်ဖြစ်သည့် နိမိတ်များကို စုံစမ်းစစ်ဆေးကြည့်ရှု၏။
ဘုရား စင်စစ် ဧကန်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်နှင့် အဇိတရသေ့သည် နှုတ်မမြွက်ဘဲ စိတ်ဖြင့်သာ လျှင် ပုစ္ဆာများကို မေးမြန်းလေသည်။
ရှင်တော်ဘုရားကလည်း မေးမြန်းသည့်ပုစ္ဆာအရပ်ရပ်ကို စိတ်တော်ဖြင့်သာလျှင် ဆုံးဖြတ် ဖြေကြားတော်မူ၏။
အဇိတရသေ့သည် အလွန်ကျေနပ် ဝမ်းမြောက်ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၌ သဒ္ဓါတရားဖြင့် လွန်စွာ ကြည်ညို ရကား သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရန် ရဟန်းပြုလေသည်။
ရဟန်း ဖြစ်ပြီးသည့်အခါ၌လည်း အဇိတထေရ်ဟူ၍ပင် ထင်ရှား ကျော် စောလေသည်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီးသည့်အခါ ဘုရားထံမှ သင့်လျော်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုတောင်း၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်ပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရား အားထုတ်ရာ၌ ပါရမီအလျောက် မကြာမီပင် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
အဇေလီယာပင်သည် လှပသော ပန်းပွင့် များပွင့်သည့် ချုံပင်မျိုးဖြစ်၍ အီရီကေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်းအပင်မျိုးသည် ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် မြောက် အမေရိကတိုက် တို့တွင် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတို့တွင် အများဆုံး ပေါက်သည်။
အခြားအမျိုးတူအပင်များကဲ့သို့ အမြဲ စိမ်းသော အပင်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ရွက်ပြတ်ပင်ဖြစ်သည်။
အဇေလီ ယာပင်သည် အမြင့်ခုနစ်ပေအထိမြင့်၍ အချို့မှာ ထို ထက်နိမ့် သည်။
အဇေလီယာပင်အမျိုးမျိုးရှိရာ ပန်းဝါသနာ ပါသောသူ များသည် ဥယျာဉ်များတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
ထိုပန်းပင်မျိုးတွင် ဂင့်အဇေလီယာပင်သည် အလှပဆုံး ဖြစ်သည်။
ထိုဂင့်အဇေ လီယာပန်းပင်မျိုးကို ဗဲလဂျီယန်လူမျိုး ဥယျာဉ်မှူးကြီးတစ်ဦးက စတင် မျိုးစစ် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
ယင်း ဂင့်အဇေလီယာပန်းသည် အလွန်လှပသောကြောင့် ဗဲလဂျီယန်လူမျိုးတို့၏ အမျိုးသားပန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
အဇေလီယာပင်အမျိုးမျိုးရှိသည်နှင့်အမျှ ပန်းပွင့် များမှာလည်း ပန်းရောင်၊ အနီ၊ အဖြူ၊ အဝါနှင့် ခရမ်းရောင်ဟူ၍ အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အပွင့်များမှာ အဆုပ်လိုက် အခိုင်လိုက် မဟုတ်ဘဲ တစ်ပွင့်နှင့်တစ်ပွင့် ခပ်ကျဲကျဲရှိကြ၍ ပွင့်ဖတ်အုံမှာ ကတော့ပုံရှိသည်။
ဝတ်မှုန်တံများသည် ပွင့်ဖတ်များကို လွန်၍ အလွန်ရှည်စွာ ထွက်လျက်ရှိကြသည်။
အစေ့များသည် အတွင်း ရှိ ရှည်လျားလျား ခွက်ကလေးထဲ၌ အမွေးများ ဖုံးလျက် ရှိသည်။
အချို့အရွက်များသည် ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ အချို့ အရွက်များမှာ ဘဲဥပုံရှိကြသည်။
အချို့အဇေလီယာပင်မျိုးတွင် အပွင့်သည် စေးကပ်သော အမွေးများ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသောကြောင့် ပုရွက်ဆိတ်များဝင်၍ ပန်းဝတ်ရည်ကို မသောက်စားနိုင်ကြချေ။
မသောက်စားနိုင်ခြင်း ကြောင့် အပင်မျိုးပွားမှု အောင်မြင်နိုင်လေသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်၌ အဇေလီယာပင် အမျိုးပေါင်း ၄ဝ ခန့် တွေ့ရသည်။
ပန်းများသည် မေနှင့်ဇွန်လများတွင် ပွင့်ကြ၍ ထိုအခါတွင် ရေများများ လောင်းပေးရသည်။
အဇေလီယာ ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာ စကားဖြစ်၍ ခြောက်သွေ့သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ရသည့်အတိုင်း ယင်း အပင်မျိုးသည် ခြောက်သွေ့သော သဲမြေများတွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်မြေများတွင်လည်းကောင်း ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ပန်းပွင့်သော အပင်များ။
thumb အားဇော့ပင်လယ် အားဇော့ပင်လယ်သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ(ရုရှနိုင်ငံ)တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းတွင်းပင်လယ် ကလေးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပင်လယ် ဟုဆိုရ သော်လည်း စင်စစ် ပင်လယ်ကွေ့ကြီးမျှသာ ဖြစ်သည်။
ကတ်ချ ရေလက်ကြားသည် အားဇော့ပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နက်ကို ဆက်စပ်ထားလျက် ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၄၅၂ဝ ခန့်ရှိ၍ အရှည်ဆုံးအလျားမှာ ပေးရေးကော့ကျွန်း ဆက်မှ ဒွန်းမြစ်ဝအထိ မိုင်ပေါင်း ၂၂ဝ ဖြစ်ပြီးလျှင် အကြီးဆုံး အနံမှာ မိုင်ပေါင်း ၁၁ဝ ဖြစ်သည်။
အနက်ဆုံးနေရာမှာ ပေ ၅ဝ ရှိ၍ အချို့ နေရာများတွင် ဆယ်ပေလောက်သာ နက်သည်။
ပင်လယ်တွင် နေရာအတော်ခပ်များများ၌ သင်္ဘောကလေးများပင် သွားလာခုတ်မောင်းခြင်း မပြုနိုင်ချေ။
မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်သော လေမုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် ရေကြောင်း အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲသည့်ပြင် ဒီဇင်ဘာလမှ မတ်လအထိလည်း ရေခဲလျက် ရှိလေသည်။
အားဇော့ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သောမြစ်များတွင်ဒွန်မြစ်သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အားဇော့ပင်လယ်ရေသည် အတော်အသင့် ချိုသဖြင့် ငါးများ အလွန်ပေါရကား ထိုဒေသတဝိုက်တွင် ငါး ခြောက်လှန်းသော လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဤပင်လယ်ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် မြေငလျင် ရံဖန်ရံခါ လှုပ်တတ်ရာ ခရစ် ၁၇၉၉ ခုနှစ်က လှုပ်သော မြေ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပင်လယ်တွင်းရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းမှာ စုံးစုံး မြုပ်သွားလေသည်။
ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် အိုဆီ ပင်ကိုမြို့၊ ဇဒါနော့မြို့၊ ရောစတော့မြို့၊ တဂန်ရော့မြို့နှင့် ယီနီ ကလီမြို့များအပါအဝင် မြို့ကြီးများရှိသည်။
အားဇော့ပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ပြင်းထန်သော ရုရှ-ဂျာမန် တိုက်ပွဲပေါင်း များစွာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလ၌ ဂျာမန်စစ်တပ်ကြီး တစ်တပ်သည် အရှေ့ဘက် ရော့စ တော့မြို့ဆီသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၍ အခြား တပ် တစ်တပ်ကမူ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ချင်းနင်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
ရုရှလူမျိုးတို့သည် ထိုထိုး စစ်ဒဏ်ကို မခံနိုင်၍ ဆုတ်ခွာသွားရသဖြင့် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်တို့က ရော့စတော့မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့လေသည်။
သို့သော် ရက်သတ္တတပတ် အတွင်းမှာပင် ရုရှတို့က ဂျာမန်တို့ကို တိုက်ထုတ် လိုက်လေသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဖေ‌ေဖာ်ဝါရီလတွင် ထိုမြို့ကို ဂျာမန် တို့ကတစ်ဖန် သိမ်းပိုက် လိုက်ကြပြန်သည်။
သို့သော် ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရုရှတို့က ဂျာမန်တို့ကို ထိုဒေသများမှ နောက်ဆုံးအပြီးအပိုင် တိုက်ထုတ် လိုက်ကြလေသည်။
အားဇော့မြို့သည် ဒွန်းမြစ်ပေါ်၌ရှိ၍ အားဇော့ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်းရာမြစ်ဝမှ ဆယ်မိုင်ခန့်ဝေးသောနေရာတွင် တည်ရှိ သည်။
ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းသည် ထိုမြို့၏ကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်း ဖြစ်သော်လည်း သင်္ဘောဆိပ်တွင် နုံးနုနုံးမြေများ တင်ခြင်း ကြောင့် မြို့သည် တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်ခဲ့လေသည်။
ရုရှ လူမျိုးတို့သည် အားဇော့မြို့ကို ၁၆၉၆ ခုနှစ်က တူရကီလူမျိုး တို့လက်မှ တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးနောက် ၁၇၁၁ ခုနှစ်တွင် ပြန် ပေးခဲ့လေသည်။
သို့သော် ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် ယင်းမြို့သည် နောက်ဆုံး ရုရှတို့၏ အပြီးသတ် ပိုင်ဆိုင်သော မြို့ ဖြစ်ခဲ့လေ သည်။
မြို့၏လူဦးရေမျာ ၁၇ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:ပင်လယ်များ။
လှိုဏ်ဂူအမှတ် ၁၉၊ အာဂျန်တာ၊ ၅ ရာစုနှစ်မှ ဘာသာရေးခန်းမဆောင် အဇန္တလိုဏ်ဂူများ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် အော်ရန်ဂါဘတ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော ဘီစီ ၂ရာစုမှ အေဒီ ၄၈၀ ခုနှစ်အတွင်း ကျောက်ဂူကို ထွင်းထု တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အခု ၃၀ ခန့် ရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ လှိုဏ်ဂူများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုလိုဏ်ဂူများအတွင်း ပန်းချီများနှင့် ကျောက်တုံးကို ဖြတ်တောက်ထုဆစ်ထားသော ပန်းပုရုပ်များ ပါဝင်ပြီး ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ အနုပညာ၏ အကောင်းဆုံး ကြွင်းကျန်ရစ်သော လက်ရာများဟု ဖော်ပြလေ့ရှိကြပြီး အထူးသဖြင့် စိတ်ခံစားမှုကို လက်အမူအရာ၊ ကိုယ်နေဟန်ထား၊ ပုံစံတို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသော လက်ရာမြောက် ပန်းချီများဖြစ်သည်။
ယူနက်စကို၏ အဆိုအရ ၎င်းတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အနုပညာများ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း အိန္ဒိယအနုပညာအား လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
Ajanta Caves, India: Brief Description, UNESCO World Heritage Site. Retrieved 27 October 2006. လှိုဏ်ဂူများကို အပိုင်းအခြား ၂ ခု အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ပထမပိုင်းမှာ ဘီစီ ၂ရာစုခန့်တွင် စတင်ကာ ဒုတိယပိုင်းမှာ ရှေးခေတ်မှတ်တမ်းများ အရ အေဒီ ၄၀၀ မှ ၆၅၀ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွေ့ရှိချက်များအရ အေဒီ ၄၆၀ မှ ၄၈၀ အတွင်းတွင် ဖြစ်သည်။
Ajanta Caves: Advisory Body Evaluation, UNESCO International Council on Monuments and Sites. 1982. Retrieved 27 October 2006., p.2. ထိုဒေသအား အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသန ကွင်းဆင်းလေ့လာရေးဌာန မှ စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး ၁၉၈၃ ခုမှစ၍ အာဂျန်တာလှိုဏ်ဂူများအား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
အာဂျန်တာလှိုဏ်ဂူများတွင်ရှေးဟောင်း ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် ဘုရားဝတ်ပြုရာ နေရာများ ပါဝင်ပြီး မြင့်သော ကျောက်သားပေါ်တွင် အမျိုးမျိုးသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် သက်ဆိုင်သော အရာများကို ထွင်းထု ပုံဖော်ထားသည်။
ထိုလှိုဏ်ဂူများတွင် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ ရှေးယခင်ဘဝများ နှင့် တဖန်ပြန်လည်ဝင်စားခြင်းနှင့် ဆိုင်သော စာဏကျ၏ ဇာတကဇာတ်တော်မှ ရုပ်ပြဇာတ်လမ်းများ ကို ဆေးဖြင့် ရေးဆွဲထားပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆိုင်သော နတ်များကိုလည်း ကျောက်သားကို ထွင်းထု၍ ပန်းပုထုထားသည်။
Richard S. Cohen (1998), Nāga, Yakṣiṇī, Buddha: Local Deities and Local Buddhism at Ajanta, History of Religions, University of Chicago Press, Vol. 37, No. 4 (May, 1998), pages 360–400 စာဖြင့်ရေးသားထားသော မှတ်တမ်းများအရ ထိုလှိုဏ်ဂူများမှာ သံဃာတော်များအတွက် မုတ်သုံကာလ အတွင်း သီတင်းသုံးရာ နေရာဖြစ်သကဲ့သို့ ရှေးခေတ် ကုန်သည်များနှင့် ဘုရားဖူးများ၏ နားခိုရာ နေရာလည်းဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် တောက်ပသော အရောင်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် နံရံဆေးရေးပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော်လည်း အာဂျန်တာ၏ လှိုဏ်ဂူအမှတ် ၁၆, ၁၇, ၁ နှင့် ၂ တို့သည် ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ နံရံဆေးရေးပန်းချီတွင် အများပြားဆုံး အကြွင်းအကျန် အစုအဝေး ဖြစ်သည်။
thumb|အာဂျန်တာလှိုဏ်ဂူများအား အနီးအနားရှိ တောင်ကုန်းပေါ်မှ မြင်ရသော မြင်ကွင်းကျယ် အာဂျန်တာ လှိုဏ်ဂူများ၏ အကြောင်းကို အလယ်ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဗုဒ္ဓဘာသာ အိန္ဒိယသို့ လာရောက်သော ခရီးသွားတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားပြီး ၁၇ ရာစု အစောပိုင်း မဂိုခေတ် အက္ကဘာမင်း လက်ထက် မင်းမှုထမ်းတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း ဖော်ပြထားသည်။
၎င်းတို့အား တောအုပ်များမှ ဖုံးအုပ်ထားပြီး ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ကိုလိုနီခေတ် ဗြိတိသျှအရာရှိ ကပ္ပတိန်ဂျွန်စမစ် မှ ကျား ၏နောက် အမဲလိုက်ရာမှ မတော်တဆ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုလှိုဏ်ဂူများသည် ဒက်ကန် ကုန်းမြေမြင့်ရှိMap of Ajanta Caves, UNESCO ဝဂ္ဂါမြစ်၏ ပစောက်ပုံ ချောက်ကမ်းပါး မြောက်ဘက် ကျောက်တောင်နံရံအတွင်း တည်ရှိသည်။
variously spelled Waghora or Wagura ချောက်ကမ်းပါးအတွင်း ရေတံခွန်များရှိနေပြီး မြစ်ရေတက်ချိန်များတွင် ရေတံခွန်များမှ ရေကျသံကို ဂူများ၏ အပြင်ဘက်မှ ကြားနိုင်သည်။
Spink (2006), 2 အယ်လိုရာ လှိုဏ်ဂူများနှင့် အတူ အာဂျန်တာ လှိုဏ်ဂူများသည် မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်အတွက် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖာဒပူရ်မြို့မှ အကွာ၊ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်ရှိ ဂျယ်ဂါအွန်မြို့မှ အကွာ၊ အော်ရန်ဂါဘတ်မြို့မှ အကွာ နှင့် မွမ်ဘိုင်းမြို့ ၏ အရှေ့-အရှေ့မြောက်ဘက် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အာဂျန်တာ လှိုဏ်ဂူများသည် ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဂျိမ်းဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ လှိုဏ်ဂူများရှိသော အယ်လိုရာ လှိုဏ်ဂူများမှ အကွာတွင် ရှိပြီး ထိုလှိုဏ်ဂူများမှာလည်း အာဂျန်တာလှိုဏ်ဂူများနှင့် ခေတ်ချင်း အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
အာဂျန်တာလှိုဏ်ဂူကဲ့သို့သော ပုံစံများကို အယ်လိုရာလှိုဏ်ဂူများ နှင့် အတူ အခြားသော နေရာများဖြစ်သည့် အယ်လီဖန်တာ လှိုဏ်ဂူများ၊ အော်ရန်ဂါဘတ် လှိုဏ်ဂူများ၊ ရှိဗလဲနီ လှိုဏ်ဂူများနှင့် ကနာဋကရှိ ဂူဘုရားကျောင်းများတွင် တွေ့ရသည်။
အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ယခင်ဟိုက်ဒရဗတ်ပြည်နယ်ယခု မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်၏မြောက်ဘက် နယ်စပ်တွင်ရှိသော အဇန္တလိုဏ်ဂူသည် ဗိသုကာ၊ ပန်းတမော့နှင့် ပန်းချီ အတတ်တည်းဟူသော အနုပညာ သုံးရပ်၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာများကို တစ်ပေါင်းတည်း တစ်ပြိုင်တည်း တွေ့ရှိရ သဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလေသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများရှိရာဒေသသည်ပင် သာယာကြည်နူးဖွယ်ရာကောင်းပေသည်။
ထိုဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းအစပ်၊ အညဒြီတောင်ကုန်းဒေသတွင် ပါဝင်၍၊ စိမ်းလန်းစိုပြည်သော သစ်ပင်တောအုပ်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိပြီးလျှင် လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးတို့လည်း ပေါများသည်။
ဝါဂုရမြစ်သည် ဒက္ခိဏကုန်းပြင်မြင့်၏ မြောက်ဘက်ဆင်ခြေလျှောကို ဖြတ်သန်းလာရာ၊ ထိုအရပ်တွင် တံတောင်ဆစ်ချိုးကွေ့ လျက် ဗီရာနယ်နှင့်တပ္ပတိမြစ်ဝှမ်း မြေပြန့်ဒေသတို့ စီးဝင်လေသည်။
တံတောင်ဆစ်ချိုးအကွေ့နေရာ၌ ကျောက်တောင်တို့သည် ဆန်းစလ၏ ပုံသဏ္ဌာန် ခပ်ကွေးကွေးတည်ရှိကြသည်။
ဆိုခဲ့သော ဝါဂုရမြစ်သည် ထိုနေရာ၌ နက်ရှိုင်းမတ်စောက်သော ချောက်ကမ်းပါး၏အဆုံး၌ ရေတံခွန်ခုနစ်ခုရှိသည်။
ယင်းသို့ ထူးခြားသော အနေအထားဖြင့် ရှိနေသည့် ကျောက်တောင်များ နှင့် လျှို၊ မြောင်၊ ချောက်ကမ်းပါး၊ ရေတံခွန်၊ စိမ့်စမ်းတို့သည် ထိုဒေသကို သာယာကြည်နူးဖွယ်ရာ တောတောင် သေလာအဖြစ် ဖန်တီးပေးကြလေသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ခန့်အလွန်တွင် သာယာရှုမောဖွယ်ကောင်း၍ လူသူ ပေါက်ရောက်ရန် ခဲယဉ်းသော ထိုဒေသသို့ ဗုဒ္ဓဝါဒီရဟန်းတော်တစ်စုတို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ထိုဒေသသည် ဝါတွင်း မိုးကာလ၌ ဝါကပ် ၍ ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိတို့ကို လေ့လာပြီးလျှင် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား အားထုတ်ရန်အတွက် လျောက်ပတ်သင့်လျော်သဖြင့် ထိုအရပ်၌ လိုဏ်ဂူတို့ကို ကျောင်းသင်္ခမ်းပြုကာ သီတင်းသုံးကြရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြဟန်တူပေသည်။
ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရားကလည်း တပည့်သားသံဃာတော်တို့ နေအပ်သော ဌာနငါးပါးတွင် လိုဏ်ဂူကျောင်းသင်္ခမ်းကိုလည်း တစ်ပါးအဖြစ် ထည့်သွင်း ခဲ့လေသည်။
ရဟန်းတော်တို့သည် လူသူကင်းဝေး၍ ဆိတ်ငြိမ် သာယာ သော ထိုအရပ်တွင် မိမိတို့အတွက် သင့်တင့်လျောက်ပတ်ရုံမျှ ဂူလိုဏ်တို့ကို ပြုပြင်၍ ကျောင်းသင်္ခမ်းပြုကာ မူလက သီတင်း သုံးခဲ့ဟန်တူသော်လည်း ထိုရဟန်းတို့၏ ဂုဏ်သတင်းပျံ့နှံ့၍ အနီးအနားမှ သဒ္ဓါကြည်ညိုသူဒါယကာများ ပေါ်ပေါက်လာဟန်ရှိသည်။
ထိုဒါယကာများသည် လိုဏ်ဂူများကို ရဟန်းတော်များအတွက် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော ဝိဟာရ (ကျောင်း)များ အဖြစ် ရောက်အောင် တစတစ တိုးချဲ့မွမ်းမံပေးကြဟန်တူပေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ ထိုအရပ်၌ တွေ့ရှိရသော လိုဏ်ဂူအကြီးအသေး ၃၁ ခုအနက် ရဟန်းများ သီတင်းသုံး သော ဂူကျောင်း (ဝိဟာရ)အချို့ကို ရှေးအကျဆုံးလက်ရာများ အဖြစ် တွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုလိုဏ်ဂူများတွင် ဝိဟာရ(ကျောင်း)နှင့်စေတီယ (ဘုရား တန်ဆောင်း)ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား တွေ့ရသည်။
ထိုကျောင်းနှင့် တန်ဆောင်းများ၏ အခြေအနေကို ထောက်ဆ၍လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့၏ အမွမ်းအမံ အပြင်အဆင်ကို ထောက်ဆ၍လည်း ကောင်း ထိုလိုဏ်ဂူများသည် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ပြုပြင် ဖန်တီးခဲ့သည် မဟုတ်ဘဲ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ရာစုခန့်ကမှသည် ခရစ်နှစ် ရှစ်ရာစုနှစ်ခန့်တိုင်အောင် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ နီးပါး ခန့်အတွင်း၌ တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရလေ သည်။
ထိုဒေသ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် တစ်စတစ်စ ပျံ့နှံ့ခဲ့ သဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်အတွင်း အဇန္တလိုဏ်ဂူများတွင် သီတင်းသုံး ရဟန်းတော်များဖြင့် အဆက်မပြတ် စည်ကားခဲ့ဟန်တူပေသည်။
သို့သော် ဝိဟာရများ၏အနေအထား အရေ အတွက်ကို ထောက်ဆ၍ ထိုလိုဏ်ဂူများတွင် တစ်ကြိမ်လျှင် ရဟန်း ၃ဝဝ ခန့်သာလျှင် သီတင်းသုံးနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြ လေသည်။
ထိုလိုဏ်ဂူများသည် ရဟန်းများ သီတင်းသုံးရာ သံဃာရာမတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကို ခရစ်နှစ် ၆၄ဝ ခန့်က အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ ဘုရားဖူး ရောက်ရှိလာသော တရုတ်ပညာရှိ ခရီးသည် ကြီး ဟူအင်ဆန်က ယင်း၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ လေသည်။
သီတင်းသုံးရဟန်းများ များပြားလာသောအခါ သဒ္ဓါတရား ထက်သန်သော ဒါယကာများကလည်း လိုဏ်ဂူများကို ပိုမို တည်ဆောက်ကာ တခမ်းတနား မွမ်းမံခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆ ရသည်။
လိုဏ်ဂူများကို တည်ဆောက် မွမ်းမံသည့် လက်ရာ များသည် အနုပညာမြောက်လှသဖြင့် ယင်းတို့ကို သီတင်းသုံး ရဟန်းတော်များကိုယ်တိုင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟု မတွက်ဆနိုင် ချေ။
ယင်းတို့သည် ကျွမ်းကျင်လက်မြောက်သည့် အနုပညာသည်များ၏ လက်ရာများဖြစ်ကြပေသည်။
အထူးသဖြင့် နောက်ပိုင်းကျသော ခရစ်နှစ်ခြောက်ရာစု၊ ခုနစ်ရာစုခေတ် လက်ရာများသည် အလွန်အနုပညာမြောက် ကြကြောင်း တွေ့ရ ပေသည်။
အနုပညာမြောက်လှစွာဖြင့် တခမ်းတနား ပြုပြင် မွမ်းမံထားသည်များကို ထောက်ထား၍ အဇန္တလိုဏ်ဂူ ဒါယကာ များတွင် ကုံလုံကြွယ်ဝသူအများအပြား ပါဝင်၍၊ ရေမြေ့ရှင် ဘုရင်တစ်ပါးပါးပင် ပါဝင်ကောင်း ပါဝင်ပေလိမ့်မည်။
အကြောင်းမူ လိုဏ်ဂူများကို ထုထွင်းမွမ်းမံထားသည့် လက်ရာ များသည် အလွန်ကျွမ်းကျင်သည့် အနုပညာသည်များ၏ လက်ရာဖြစ်သည့်ပြင် သာမန် လူတန်းစားတို့သည် ယင်းသို့ ခက်ရာခဲဆစ်နေရာတွင် ယင်းသို့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများကို ဖန်တီးဆောက်လုပ်လှူဒါန်းနိုင်ကြမည် မဟုတ်ပေ။
ထို့ပြင် ကျောက်တောင် ကျောက်သားကို ထိုကဲ့သို့သော ဂူကျောင်းတန်ဆောင်းများအဖြစ် ဖန်တီးရသည့် ပိသုကာလုပ်ငန်းအတွက်လည်း လုပ်သားထု အမြောက်အမြား လိုအပ်သောကြောင့်ပေတည်း။
အချို့ သုတေသီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အယူအဆမှာ ထိုအဆောက်အအုံများကို တခမ်းတနား ဖန်တီး မွမ်းမံသည့်ခေတ်သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ဒက္ခိဏကုန်းပြင်မြင့်၌ ဝေကေတကနှင့် စာလုကျမင်းများ ထွန်းကားသည့်ခေတ်ဟု ဆို ကြသည်။
ပလ္လဝါမင်းများ ကြီးစိုးလာသောအခါ ထိုလုပ်ငန်းကြီး များ တဖြည်းဖြည်း ရပ်ဆိုင်းသွားလေသည်။
အပြီးမသတ်ရသေးသော လိုဏ်ဂူတစ်ခုကို လေ့လာကြည့်ရ သူများကမူ ထိုဂူကျောင်းတန်ဆောင်းများကို အသေးစိတ် တိကျ သေချာစွာ ပန္နက်ပုံရိုက်ပြီးမှ ကျောက်သားကို ဖောက်ထွင်း ဆောက်လုပ်ခြင်း ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုကြသည်။
အချို့ လိုဏ်ဂူများ သည် ကျောက်တောင်အတွင်းသို့ ပေ ၁ဝဝ ခန့်ဝင်အောင် ထွင်း၍ ဂူကျောင်း တန်ဆောင်းများအဖြစ် ဖန်တီးထားသည်။
ယင်းသို့ ထွင်းနိုင်ခြင်းသည်ပင် ပိသုကာပညာဘက်၌ စွမ်း ဆောင်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
အချို့လိုဏ်ဂူများမှာ နှစ်ထပ် သုံးထပ် ရှိသည်။
လိုဏ်ဂူ တစ်ခုသည်မူ အိန္ဒိယ၌ အနုပညာ လက်စွမ်းပြ အကောင်းဆုံးသော ဝိဟာရတစ်ခုဟု ဆိုကြသည်။
များစွာသော ဝိဟာရလိုဏ်ဂူများ၏ အဝင်ပေါက် အပေါ်တွင် မြင်းခွာပုံသဏ္ဌာန် လေသာပြတင်းများရှိလေရာ ထိုပြတင်း ပေါက်များမှ ဝင်ရောက်လာသော အလင်းရောင်အားဖြင့် အတွင်းပိုင်း အဆုံးတွင်ရှိသော ဝတ်ပြုဆောင်ရှိ ထူပါရုံ၊ သို့ မဟုတ် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို နေ့အခါ လင်းလင်းချင်းချင်းရှိစေ အောင် ဖန်တီးထားလေသည်။
ပိသုကာပညာသည်များက ယင်းသို့ ကျောက်သားကို ဖောက်ထွင်း၍ ပုံကြမ်းဖော်ပြီးနောက်တွင် ပန်းတမော့ပညာသည်နှင့် ပန်းချီပညာရှင်တို့က မျက်နှာစာများ၊ တိုင်လုံးများ၊ မျက်နှာကြက်များတွင် အနုစိတ်ပုံဖော်ကာ လက်စွမ်းပြထားကြလေသည်။
လိုဏ်ဂူများကို နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ခန့်အတွင်း ခေတ်အမျိုးမျိုးကို ဖြတ်ကျော်၍ ရှည်လျားသော ကာလအတွင်း တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြောင်းကို ဆိုခဲ့သည်။
မူလက ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံးရန် ဝိဟာရများကိုသာ စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း နောင်အခါ သီတင်းသုံးရဟန်းများ တိုးပွားလာသည့်အခါ စည်းဝေးခန်းမဆောင်များ ပါဝင်သော ဘုရားကျောင်း တန်ဆောင်းများကိုလည်း ထွင်းဖောက် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ခမ်းနားကြီးကျယ်၍ အနုပညာမြောက်သော လက်ရာများဖြင့်ပြီးသည့် လိုဏ်ဂူများသည် ခရစ် ခုနစ်ရာစုနှစ်နှင့် ရှစ်ရာစုနှစ်အတွင်း ဂုတ္တမင်းများခေတ်က လိုဏ်ဂူများဖြစ်ကြသည်။
ထိုခေတ်သည် အိန္ဒိယ၌ ပန်းတမော့အတတ်နှင့် ပိသုကာပညာတို့ အလွန်ထွန်းကား ပြောင်မြောက်သောခေတ် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ထိုဂူ များများမှ အနုပညာသုံးရပ်၏ လက်ရာများသည် အံ့မခန်း ဖွယ်ရာဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရပေသည်။
ထိုခေတ်လက်ရာဖြင့် ပြီးသော လိုဏ်ဂူများကိုလည်း ပိုမို တွေ့ရှိရသဖြင့် အဇန္တလိုဏ် ဂူများကို ဂုတ္တခေတ်တွင် ပိုမို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။
လိုဏ်ဂူများကို မတ်စောက်စောက်တောင်ခါးပန်း၏ ခုလတ်တွင် ဖောက်ထွင်းပြုလုပ်ထားသည်။
ခြားနားချက်ရှိသဖြင့် ဝိဟာရနှင့်ဘုရားတန်ဆောင်းဟူ၍ လိုဏ်ဂူနှစ်မျိုးနှစ်စားရှိကြောင်း ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ၊ ထိုခြားနားချက်ကား ဝိဟာရများတွင် အရှေ့မျက်နှာစာ၌ ကျယ်ဝန်းသော ဆင်ဝင်လသာဆောင်များရှိ၍ အတွင်းဘက်၌ အဝင်ပေါက်ကို မျက်နှာမူလျက် ဘုရားဝတ်ပြု ဆောင်ရှိလေသည်။
အကြီးဆုံးသော လိုဏ်ဂူတစ်ခုသည် ၈၉ ပေ ပတ်လည်ရှိသည်။
အရှည်လျားဆုံးသောလိုဏ်ဂူသည် ၉၄ ပေ ရှိသည်။
များသောအားဖြင့် လိုဏ်ဂူ အမိုးအမြင့်သည် ပေ ၂ဝ ကျော် ရှိသည်။
ဘုရားတန်ဆောင်းများတွင် ကျောက်သားကို ထုထွင်း၍ ပန်းတမော့ လက်ရာ ဖော်ထားသော ကျောက်တိုင်လုံးကြီးများသည် မျက်နှာကြက်ကို ထောက်ပင့်ထား၍ ထို တိုင်လုံးကြီး များအားဖြင့် ဘုရားဝတ်ပြုရာ နေရာနှင့်စင်္ကြံတို့ကို အခန်းဖွဲ့၍ ပိုင်းခြားထားသည်။
ဝိဟာရများတွင်မူ နံရံသုံးဘက် တစ်လျှောက် မျက်နှာကြက်ကို ထောက်မထားသော တိုင်လုံး များရှိ၍၊ ရဟန်းများ သီတင်းသုံးသော ဂူပေါက်အခန်းငယ်များသည် အလယ်ခန်းမဆောင်ဘက်ကို မျက်နှာမူလျက် နံရံသုံးဘက်ပတ်လည်၌ ရှိကြသည်။
ဝိဟာရများ၏ ဆင်ဝင် ဘက်မျက်နှာစာ၌လည်း ပန်းတမော့လက်ရာ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ အပြောက်အမွမ်းတို့ဖြင့် လက်စွမ်းပြထားပြီးလျှင်၊ ဆင်ဝင်ကို ထောက်မထားသော ကျောက်သား တိုင်လုံးကြီးများကိုလည် တင့်တယ်ခံ့ညားသော ပန်းတမော့အနုပညာလက်ရာတို့ဖြင့် ပုံဖော်ထားလေသည်။
ကျောက်တောင်ကြီး၏ ကျောက်သားကို ဖဲ့ထုတ်ထုထွင်း၍ ထိုကဲ့သို့သော ခမ်းနားကြီးကျယ်သည့် ဂူကျောင်း၊ တန်ဆောင်းအဖြစ် ဖန်တီးရခြင်းသည် အလွန်ခက်ခဲလက်ဝင်လှ၍ တိကျမှု လိုအပ်လှပေသည်။
ကျောက်ဆတ်သမားသည် တစ်နေရာ၌ တစ်ချက်ကလေး တိမ်းသွားရုံမျှနှင့် အဆောက်အအုံကြီး တစ်ခု လုံးအတွက် ပုံပျက်ပန်းပျက်ဖြစ်သွားနိုင်ပေရာ အဇန္တလိုဏ်ဂူ များကို တိကျသေချာစွာ ထုထွင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရပေသည်။
ထို့ပြင် ဂန္ဓကုဋိတိုက်များ၏ အပြင်အဆင် အမွမ်းအမံများ ကို ထောက်ထား၍ အဇန္တလိုဏ်ဂူများတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သော ရဟန်းတော်များ၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု အသွင်ပြောင်းလာ သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ရှေပိုင်းကျသော ဂန္ဓကုဋိတိုက် များတွင် လိုဏ်ဂူ၏အဆုံးပိုင်း၌ ရဟန်းတော်များ ဘုရားဝတ် ပြုရန် ထူပါရုံများကို ကျောက်သားမှ ထုထွင်းပူဇော်ထားသည် ကိုသာ တွေ့ရ၍ ထေရာဝါဒဂိုဏ်း၏ အသွင်အပြင် လက္ခဏာ အတိုင်း အပြင်အဆင် အမွမ်းအမံ မများဘဲ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း မျှသာ ဖြစ်ပေသည်။
နောင်အခါ ဘုရား၏ပုံတော်ကို ထုလုပ် ကိုးကွယ်သည့်ဓလေ့ ခေတ်စားလာသောအခါ ထိုထူပါရုံမာတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ရုပ်တုတော်များကို မုဒြခေါ် ဟန်အမူအယာ အနေအထား အမျိုးမျိုးဖြင့် ထုထွင်းပူဇော်ထားသည်ကို တွေ့ရ သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် မဟာယာနဂိုဏ်း၏ အသွင်အပြင် လက္ခဏာများဖြစ်သော ခမ်းနားကြီးကျယ်သည့် အပြင်အဆင် အမွမ်းအမံများ ပါဝင်လာသည်ကိုလည်း တွေ့လာကြရလေ သည်။
ပို၍နောက်ပိုင်းကျသောအခါတွင် ဘုရားဆင်းတုတော် များကို ဉာဏ်တော်အမျိုးမျိုး မုဒြခေါ် အနေအထား အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့်ကျောက်သားကို ထုတွင်းပုံဖော် ထားလေသည်။
အချို့ ဆင်းတုတော်များသည် ဉာဏ်တော်ငါးတောင်ခန့်ရှိ၍ အချို့သည် ဉာဏ်တော် ဆယ်တောင်ခန့် ရှိသည်။
ရုပ်ပွားတော်ကြီး တစ်ဆူ သည် အလွန် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းလှ၍ အိန္ဒိယ တစ်နိုင်ငံလုံး တွင် ရုပ်လုံးထုလက်ရာ အကောင်းဆုံး ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူဟု ဆိုကြလေသည်။
ဝိဟာရလိုဏ်ဂူများ၏အတွင်းအပြင်၌ ပြောင်မြောက်သော ပန်းတမော့လက်ရာများကို တွေ့ရပြီးလျှင် လိုဏ်ဂူအတွင်း မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင်မူ အံ့ချီးဖွယ်ရာ ပန်းချီခန်းများကို တွေ့ရသည်။
မျက်နှာကြက် များတွင် ရောင်စုံကျောက်ပြားချပ် ငယ်များဖြင့် ခြူးပန်းခြူးနွယ်၊ ကနုတ်ပန်းတို့ကို တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ပုံစံချင်း မထပ်ရလေအောင် ဆန်းကြယ်လှပစွာ ပုံဖော်ထားလေသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများတွင် တွေ့ရသော အနုပညာလက်ရာသုံးမျိုးအနက်၊ နံရံပန်းချီခန်းအတွက် အဇန္တသည် ပိုမိုကျော်ကြားလေသည်။
ဘီစီ နှစ်ရာစုနှစ်မှ အေဒီ (ခရစ်နှစ်) ခုနစ်ရာစု နှစ်တိုင် ခေတ်အမျိုးမျိုးကို ကျော်ဖြတ်၍ ရှည်လျားသော ကာလအတွင်း ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီခန်းများ ဖြစ်ကြသော်လည်း တစ်ခေတ်တည်း တစ်လက်ရာတည်းကဲ့သို့ သဘောအယူအဆ တူညီခြင်း၊ ရေးဆွဲပုံစနစ် တစ်သမတ်တည်း ရှိခြင်းသည် အံ့ချီး ဖွယ် ကောင်းလှသည်။