kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နောက်ပိုင်းတွင် ပညာရှင်များသည် ကားဂရန်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကို အခြားအရင်းအမြစ်များဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။
အချို့ အဆိုပြုချက်တွေဟာ အရင်းအမြစ်တူတဲ့ အခြား တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတွေကနေ ရယူခဲ့တာ ဖြစ်ပေမယ့် တရုတ်ဘာသာစကား စစ်စစ်ဖြစ်တဲ့ အထောက်အထားတွေကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဥပမာ အားဖြင့်ဆိုလျှင် ကားဂရန်က သရသံ ၁၅ ခု သတ်မှတ်ခဲ့ရာမှာ နီကိုလတ် ဘော့မန်က တိဗက်ဘာသာစကားနဲ့ နှိုင်းယှဉ်လေ့လာပြီး သရသံ ၆ ခုထိ လျှော့ချခဲ့ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားအမည်တွေကို တရုတ်ဘာသာနဲ့ ရေးသားခဲ့တဲ့ မှတ်တမ်းတွေကို လေ့လာခြင်းဖြင့်လည်း ရှေးခေတ် အသံတွေကို မှန်းဆဖို့ အထောက်အကူ ပြုသည်။
ရှေးဟောင်း တရုတ်ဘာသာစကားသည် နိမ့်မြင့်သံမခွဲခြားသော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အလယ်ခေတ် တရုတ်ဘာသာစကားမှ နိမ့်မြင့်သံများသည် နောက်ဆုံးရှိ ဗျည်းသံများမှ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်ဟု ပညာရှင် အတော်များများက ယုံကြည်လာကြသည်။
တိဗက်ဘာသာစကားမှာတော့ ၇ ရာစုနှစ်အလယ်ပိုင်း တိဗက်အင်ပါယာ ခေတ်ကနေစပြီး များပြားတဲ့ အရေးအသား မှတ်တမ်းတွေ ရှိသည်။
အစောဆုံး မြန်မာစာ အရေးအသားမှာ ၁၂ ရာစုနှစ် မြစေတီကျောက်စာတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး အကန့်အသတ်ရှိနေသည်။
သို့သော် ၎င်းနောက်တွင် စာပေအရေးအသား အထောက်အထားများ များစွာတိုးတက်လာခဲ့သည်။
၎င်းဘာသာစကား နှစ်ခုလုံးသည် အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်း ဗြာဟ္မီအရေးအသားကို အခြေခံသည့် အက္ခရာစနစ်ဖြင့် ရေးသားသည်။
၁၁ ရာစုနှစ်မှ ၁၃ ရာစုနှစ် အထိ ထွန်းကားခဲ့သော တောင်ဂွတ်အင်ပါယာမှ တောင်ဂွတ်ဘာသာစကားတွင်လည်း များပြားသော မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။
တောင်ဂွတ်ဘာသာစကားကို တရုတ်စာ အရေးအသားမှ ဖန်တီးယူထားသော ပုံစာအရေးစနစ်ဖြင့် မှတ်တမ်းများ ရှိသည်။
သို့သော် ယခုအခါတွင် ဘာသာပြန်ခြင်းအတွက် အခက်အခဲများစွာ ရှိနေသည်။
Gong Hwang Cherng သည် ရှေးဟောင်း တရုတ်ဘာသာစကား၊ တိဗက်ဘာသာစကား၊ ဗမာဘာသာစကားနဲ့ တောင်ဂွတ်ဘာသာစကားများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာပြီး ၎င်းဘာသာစကားများကြား အသံ ဆက်စပ်မှုများကို ဖော်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
အတန်းအစားခွဲခြားခြင်း တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား မိသားစုကြီး၏ အနိမ့်ပိုင်း ကိုင်းခွဲများ၊ အဓိကအားဖြင့် လိုလို-ဗမာ ကိုင်းခွဲအား ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်တည်ဆောက် ထားရှိပြီး ဖြစ်သည်။
သို့သော် ရှေးဦး-တရုတ်-တိဗက်နွယ် အပိုင်းတွင် ခိုင်မာမှု မရှိသေးဘဲ အမြင့်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံမှာလည်း မရှင်းလင်းသေးပါ။
လီ (၁၉၃၇) ဘန်နီဒစ် (၁၉၄၂) တရုတ်-တိဗက်နွယ် တရုတ် တိဗက်တို-ကရင် ကရင် တိဗက်တို-ဘာမန်း ရှာဖာ(၁၉၅၅) တရုတ်-တိဗက်နွယ် စီနီတစ် ဒိုင်ရစ် ဘိုဒစ် ဘားမစ် ဘာရစ် ကရန်နစ် မာတီဆော့ဖ်(၁၉၇၈) တရုတ်-တိဗက်နွယ် တရုတ် တိဗက်တို-ဘားမန်း စတာရိုစတင်း(၁၉၉၆) တရုတ်-တိဗက်နွယ်(အဆို-၁) စီနို-ကီရန်တီ တိဗက်တို-ဘားမန်း တရုတ်-တိဗက်နွယ်(အဆို-၂) တရုတ် ကီရန်တီ တိဗက်တို-ဘားမန်း ဘလန့်ချ် နှင့် ပို့စ် အမျိုးအစားဗေဒ စကားလုံးအစီအစဉ် တရုတ်၊ ကရင်နှင့် ပိုင် ဘာသာစကားများမှအပ အခြားသော တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကံ-ကြိယာ အစီအစဉ်ပုံစံ ဖြစ်သည်။
ပညာရှင်အများစုက ၎င်းပုံစံသည် မူလအစ အစီအစဉ်ပုံစံပင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်၊ ကရင်နှင့် ပိုင် ဘာသာစကားများမှာ နီးစပ်သော အခြား ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ ပုံစံအစီအစဉ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်း ဖြစ်မည်ဟု ပညာရှင် အများစုက ယူဆကြသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ တရုတ်နှင့် ပိုင် ဘာသာစကားများတွင် နာမ်ကို အထူးပြုလိုသည့် စာပိုဒ်အား နာမ်၏ ရှေ့တွင် ထည့်သွင်းသည့် ပုံစံမှာ ကြိယာ-ကံ အစီအစဉ်ပုံစံရှိသည့် အခြားသော ကမ္ဘာ့ ဘာသာစကားများ အားလုံးနှင့် လုံးဝ ကွဲပြားနေသည်။
ပုံပြောင်းခြင်းဗေဒ စကားလုံးအသုံးအနှုန်း လူမျိုးများနှင့် ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား မိသားစုများ။
NGC 5101 သည် ကြယ်စုတန်း ဟိုက်ဒရာ မှ နှစ်ဘက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်သည်။
Visual Basic ဟာ Basic Programming ကနေ ဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။
BASIC ဆိုတာ Beginners' All-purpose Symbolic Instruction Code ဖြစ်ပြီး Third Generation Event Driven Programming Language ဖြစ်ပါတယ်။
Programming Paradign နဲ့ ပြောမယ်ဆိုရင် Object Based နဲ့ Event Driven အမျိုးအစားဖြစ်ပါတယ်။
1991 ခုနှစ်ကနေ စတင်ထွက်ပေါ်ခဲ့တာ ဖြစ်လို့ ၂၅ နှစ်တာ ကြာသွားပါပြီ။
နောက်ဆုံး Version ကတော့ Visual Basic 6 ဖြစ်ပါတယ်။
Microsoft အနေနဲ့ 2008 ခုနှစ်ကတည်းက VB6 Supporting ကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့တာ ဖြစ်လို့ Developer တွေအကြား အသုံးပြုမှု ရပ်ဆိုင်းသွားပြီး VB.NET ကိုပဲ Recommend ပေးပါတော့တယ်။
သို့ပေမယ့်လည်း တချို့ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့ Diploma တန်းတွေမှာ သင်ရိုးအနေနဲ့ ပါဝင်သေးတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့တော့ ခေတ်မမှီတော့လည်း VB6 ကို လေ့လာသင်ယူနေရဦးမှာပါ။
ကံကောင်းထောက်မစွာပဲ VB6 နဲ့ ရေးသားထားတဲ့ Program တွေကတော့ Microsoft နောက်ဆုံးထွက် ဝင်းဒိုး ၁၀ ထိ အဆင်ပြေပြေ Run နိုင်တွေတာကတော့ အံဩစရာလို့ ဆိုရမှာပါ။
ဒီစာအုပ်ပါ သင်ခန်းစာတွေကလည်း Windows 10 ပေါ်ကနေ သင်ကြားပေးထားတာပါ။
GUI အတွက် Component တွေကို Drag and Drop အသုံးချနိုင်တာကလည်း Microsoft ရဲ့ အောင်မြင်မှုတစ်ခု လို့ ဆိုရမှာပါ။
လက်ရှိ Programming လောကမှာ အောင်မြင်နေတဲ့ Drag & Drop GUI နည်းပညာကို အလန်ကူးပါ(Alan Cooper) က တီတွင်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
ကွန်ပျူတာစနစ်တွင် Motherboard ဟာ ကွန်ပျူတာပစ္စည်း‌တွေ လာ‌ရောက်တပ်ဆင်ဖို့ဖြစ်ပြီး CPU က တွက်ချက်မှု‌တွေလုပ်ဆောင်ကာ Memory က CPU တွက်ချက်နိုင်‌အောင် ‌ဘေးက‌နေ လိုအပ်ရာရာမှန်သမျှကို ကူညီမှတ်သား‌ပေးပြီး အလုပ်‌တွေလုပ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။
Motherboard နဲ့ CPU အ‌ကြောင်း‌တွေ‌လေ့လာပြီးရင် မပါမဖြစ်အ‌ရေးပါတဲ့ Memory အ‌ကြောင်းကို‌ လေ့လာရ‌အောင်။
Memory သည် ကွန်ပျူတာ၏ ယာယီမှတ်ဉာဏ်ဖြစ်တယ်။
ကွန်ပျူတာပိတ်လိုက်ပါက မှတ်ဉာဏ်အတွင်းရှိအချက်အလက်များ‌ ပျောက်ပျက်သွားမှာဖြစ်တယ်။
Random Access Memory (RAM) လို့လည်း‌ ခေါ်ကြတယ်။
(1) Memory ကို ဝင်ဆံနိုင်သည့် အချက်အလက်ပမာဏကို B (Byte) ဖြင့်တိုင်းတာတယ်။
(2) Memory ၏ အဓိကလုပ်‌ဆောင်နိုင်မှု အမြန်နှုန်းထားကို Hz(Hertz) ဖြင့်တိုင်းတာတယ်။
(3) Memory ကို Type အမျိုးအစားအားဖြင့် DDR1, DDR2, DDR3 ဖြင့်လည်း တိုင်းတာတယ်။
Memory တစ်‌ချောင်းကို ဝယ်ယူတပ်ဆင်ကြည့်မယ်ဆိုရင် ဒီ (၃) မျိုးနဲ့ တိုင်းတာတယ်။
DDR1, 1GB, 400 MHz ဥပမာ- DDR2, 1GB , 800MHz DDR3,1GB, 1066MHz စသဖြင့်ပါ။
P4 ကွန်ပျူတာများတွင် တပ်ဆင်‌သော DDR1 Memory များကို Speed အားဖြင့် 200 MHZ ,266MHz, 333MHz , 400MHz ဆိုပြီး ထုတ်လုပ်ကြသည်။
200 MHz ကို PC1600,266 ကို PC- 2100, 333 ကို PC- 2700 ,400 ကို PC-3200 လို့လည်း‌ခေါ်ကြသည်။
MHz x 8= PC ရသည်။
775board များတွင်တပ်ဆင်ထား‌သော DDR 2 များတွင် 533 MHz , 667MHz, 800 MHz ဖြင့်ထုတ်လုပ်ကြသည်။
1156 board များတွင် DDR 3 ,1066 MHz ဖြင့် ထုတ်လုပ်လာသည်။
Memory ၏မြန်နှုန်း Speed ကို MHz (frequency) ဖြင့်တိုင်းတာ‌ကြောင်းကို အထက်တွင် ‌ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
DDR1, DDR2, DDR3, တိုင်းတွင် Speed ဆိုတာရှိသည်။
တူညီ‌သော Speed ဖြစ်ဖို့သည် တူညီ‌သောပမာဏ MB ထက်ပိုအ‌ရေးကြီးသည်။
1GB နှင့် 512 MB ကို Speed တူက တပ်ဆင်နိုင်သည်။
‌သေချာတာက‌တော့ ကုမ္ပဏီတူ၊ Speed တူ၊ ပမဏတူတာတွဲသုံး‌လေ ပို‌ကောင်း‌လေဖြစ်သည်။
Memory ပမာဏများလျှင် Window လည်ပတ်မှုနှင့် Software များ Run ရာတွင် အဆင်‌ပြေပါသည်။
သတိထားရမှာက XP တင်ထားလျှင် memory အများဆုံးသည် 3GB ဝန်းကျင်ပဲ သိနိုင်ပြီး၊ Vista နှင့် Window 7 တွင်သာ 4GB အပြည့်ပြနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
XP မှာ 4 GB ပြချင်လျှင်လည်းရသည်။
64 bit Window XP တင်‌ပေးလျှင်ရသည်။
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ထည့်လိုက်သမျှဟာ Memory ပမာဏကို‌တော့ BIOS ကအပြည့် သိပါသည်။
ဒီ‌နေရာမှာ ကြုံလို့ တစ်ခု‌ပြောလိုက်အုံးမယ်။
Device တစ်ခုကို ကွန်ပျူတာ တပ်ဆင်ပြီးလျှင်၊ BIOS သိနှင့် Window သိ ၂ မျိုးရှိပါတယ်ဆိုတာ မှတ်ထားပါ။
ဥပမာ DVD Drive တပ်တယ်ဆိုပါ‌တော့ ၊ BIOS မှာ အဲဒီ ‌ပေါ်မ‌ပေါ်ကြည့်မယ်။
BIOS မှာပြသည်။
ဟုတ်ပြီ ဒါဆိုပထမဆင့် OK သွားပြီ။
Window တက်ကြည့်၊ Window မှာ‌ပေါ်လားဆိုပြီး ‌သေချာ‌အောင် Device Manager ကြည့် ၊ ဟုတ်ပြီ Device Manager မှာ‌ပေါ်ပြီ၊ ဒါဆို My computer, Explore မှာကြည့်၊ ‌ပေါ်ပြီ၊ OK။
ဘာ‌ကြောင့် ဒါကိုရှင်းပြသလဲဆို‌တော့ တချို့ Device ‌တွေက BIOS က သိ‌အောင် BIOS Driver ‌မောင်း‌ပေးရတယ်။
Window ကသိ‌အောင် Window မှာ Driver ‌မောင်း‌ပေးရတယ်။
BIOS အတွက် အပြင် Driver လို့‌ခေါ်ပြီး ၊ Window အတွက် အတွင်း Driver လို့ ‌ခေါ်ပါတယ်။
ဥပမာ Restore Card လို Window မပျက်နိုင်တဲ့ Card မျိုး‌ပေါ့။
Motherboard တက်ဖို့အ‌ရေး Memory ဟာ အ‌ရေးကြီးပါတယ်။
Memory မ‌ကောင်းရင် Board တက်တဲ့အခါ ‘‘တီ တီ တီ’’ ဆိုပြီးအသံ‌ပေးပါတယ်။
တစ်ခါတ‌လေလဲ ဘာသံမှလည်း မ‌ပေး ၊ Monitor ‌ပေါ်လည်း ဘာမျှမ‌ပေါ်လာ။
ဒါဆိုရင် Memory လဲပြီးစမ်းကြည့်ပါ။
ဒါမှမဟုတ် Memory ကိုသန့်ရှင်း‌ရေးလုပ်လိုက်ရင်လည်း ပြန်‌ကောင်း သွားတတ်ပါတယ်။
သန့်ရှင်း‌ရေးလုပ်တယ်ဆိုတာ ‌ကျောင်းသုံးခဲဖျက်နှင့် Memory ‌ပေါ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွတ်တိုက်ခြင်း၊ စက္ကူဖြင့် ပွတ်တိုက်ခြင်းကို ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
Board မတက်ဘူးဆိုတဲ့ ကွန်ပျူတာ ၁ဝ လုံးဆိုရင် တစ်ဝက်‌လောက်က Memory မှာ ‌ချေးကပ်‌နေလို့ပါ။
အဲဒါ‌တွေကို သန့်ရှင်းလိုက်ရင် ပြန်‌ကောင်းသွားပါတယ်။
သတိထားရမှာက Chip ‌တွေကို‌တော့ လက်နဲ့မထိပါနဲ့။
ကွန်ပျူတာပစ္စည်းတိုင်းဟာ လူကထွက်တဲ့ တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် (Static charge) ‌ကြောင့် ပျက်စီးတက်တယ်ဆိုတာ သတိထားပါ။
ကွန်ပျူတာပစ္စည်း‌တွေကို နံပြားရိုက်သလို မကိုင်ပါနဲ့။
မာတဲ့‌နေရာက‌နေ ‌သေချာထိန်းပြီးကိုင်ပါ။
Memory မှာသုံးစွဲတဲ့ Volt ပမာဏချင်းမတူပါဘူး။
DDR1 ဟာ 2.5 V သုံးပြီး DDR 2 မှာ 1.8V သုံးပါတယ်။
သူတို့ကိုမှား မတတ်မိ‌အောင် Notch ‌တွေ‌နေရာမတူ‌အောင် စီမံထားပါတယ်။
notch ‌တွေရှိခြင်းအားဖြင့် ဘက်မှားမတတ်မိ‌အောင်လည်း ကာကွယ် ထားပါတယ်။
ဒါကို န‌မောနမဲ့နဲ့ မှားတတ်တာ ကြုံဖူးပါတယ်။
ဘာဖြစ်သလဲဆို‌တော့ Memory က‌ညှော်နံ့‌တွေထွက်လာပါတယ်။
Motherboard က လစ်သွားပါတယ်။
ဒါ‌ကြောင့် ဘက်မှား မတတ်မိ‌အောင် notch ‌လေး‌တွေကို ‌သေချာဂရုစိုက်ပါ။
ကုလားဆတ်စပါးသည် ပြောင်းပင်ကဲ့သို့ ဖြောင့်တန်းစွာ ပေါက်သော်လည်း ပြောင်းပင်လောက် မတုတ်ဘဲ အလုံးအနည်းငယ် သေးသည်။
အပင်များမှာ ဖူးတံရှည် တစ်ခု ရှိ၍ ၎င်းတွင် အစေ့ကလေးများ တွယ်ကပ်နေတတ်သည်။
တိရစ္ဆာန်တို့သည် ထိုအပင်ကို မြက်အဖြစ် စားတတ်ကြသည်။
ချုံနွယ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အခက်အလက်တို့သည် အပင်ရင်းမှ ထွက်သည်။
အရှည် ၃ ပေခန့် ရှိသည်။
အပွင့်သည် ဝါသည်။
အသီးမှည့်သော အခါ ခရမ်းရောင် ဖြစ်သွားသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ကြည့်ရန် ရှားစောင်းလက်ပတ်ပင် ရှားစောင်းမျိုး ကိုးကား Category:အပင်များ။
လူမှုဗေဒ ဆိုသည်မှာ လူမှုရေး အပြုအမူများ သို့မဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လေ့လာသည့် ပညာရပ် ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ မူလအစ၊ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာပုံ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကွန်ယက်များနှင့် အသင်းအပင်းများ အကြောင်းလည်း ပါဝင်သည်။
sociology. (n.d.). The American Heritage Science Dictionary the name was created by dewight D Eisenhower . Retrieved 13 July 2013, from Dictionary.com website: http://dictionary.reference.com/browse/sociologySociology For Dummies Cheat Sheet - dummiesGraduation - Counseling - Pasadena City CollegeAn Introduction to Sociology လူမှုဗေဒမှာ လူမှုရေးသိပ္ပံ ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ကို အခြေခံသော ဆန်းစစ်နည်း နှင့် ဝေဖန် ဆန်းစစ်နည်း အမျိုးမျိုးတို့ကို အသုံးပြုကာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အစီအစဉ် တကျ ဖြစ်မှု၊ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်မှု နှင့် ပြောင်းလဲမှု စသည်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အသိပညာတို့ကို ဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန် အတွက် လုပ်ဆောင်သည်။
လူမှုဗေဒ ပညာရှင် အများစုသည် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများ နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ကိစ္စရပ်များပေါ်သို့ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သော သုတေသနများကို ပြုလုပ်ရန် အားသန်ကြပြီး အခြားလူမှုဗေဒပညာရှင်များမှာ လူမှုရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို သီအိုရီအားဖြင့် နားလည်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် အတွက် အဓိက အားစိုက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။
လူမှုဗေဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များမှာ အသေးစား အဆင့် တစ်ဦးချင်းစီ၏ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လုပ်ဆောင်ရွေးချယ်မှုများမှ စ၍ အကြီးစား အဆင့် စနစ် နှင့် လူမှု အဆောက်အအုံ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ယှက်နွယ်နေခြင်း တို့ အထိ ပါဝင်သည်။
ကုလားနက်သွေး ပင်သည် အာရပ် နှင့် မြောက်အိန္ဒိယ တို့တွင် ပေါက်ရောက်၍ ကြုံလှီသော ချုံမျိုးဖြစ်သည်။
စိုပြေဝေဆာသော အပင်မျိုး မဟုတ်ချေ။
၎င်းမှ အစေးထွက်ပြီး အစေးကို ဆေးဘက်တွင် လည်းကောင်း၊ အမွှေးအကြိုင် အဖြစ် မီးတွင် ထည့်၍ ပူဇော်ရာ၌ လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
ကုလားနက်သွေး ဆိုသည်မှာ အပင်မှ ထွက်သော အစေးဖြစ်သည်။
ကုလားနက်သွေး အစစ်မှာ ရေနွေးတွင် ထည့်ပါက ခရမ်းရောင် ပြောင်းသွားလေ့ ရှိသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ကုလားပိတောက် ပင်မှာ ပေ ၆၀ ခန့်မြင့်ပြီး လုံးပတ်မှာ ၆ ပေမှ ၁၂ ပေခန့် ရှိသည်။
အကိုင်းများသည် အောက်သို့ ကိုင်းညွှတ်၍ တွဲလွဲ ကျဆင်းနေတတ်သည်။
အမွှေးနုကလေးများ ရှိသည်။
အခေါက်မှာ ၁ လက်မခန့် ထူ၍ အနည်းငယ် အဝါရောင်သန်းပြီး ပြာနှမ်းနှမ်း ရှိသည်။
အရွက်မှာ ဝိုင်းပြီး ချွန်ကာ ဇီးရွက်ခန့်မျှ ရှိသည်။
အရွက်နုသည် အလွန်စိမ်းပြီး အရွက်ရင့်မှာ အနည်းငယ် နီရောင်သမ်း၍ ပြာနှမ်းနှမ်း ရှိသည်။
အပွင့်များမှာ သေး၍ ဖြူနုရောင် ရှိသည်။
အဆုပ်လိုက် ပွင့်သည်။
အသီးမှာ အလွန်ပြား၍ မာသည်။
လက်လေးလက်ဆ ရှိ၍ ခိုင်မာသည်။
ကုလားပိတောက် ၃ မျိုးရှိပြီး အနက်မျိုး၊ အဝါမျိုး နှင့် အဖြူမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။
အသားနှင့် အစေ့မှ အဆီကို ထုတ်ယူရသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ကိုးကား Category:အနောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အမြင့် ၃ ပေခန့် ရှိသည်။
ပင်စည်းရိုးများသည် နူးညံ့သည်။
အရွက်မှာ ရှည်၍ ဝိုင်းသည်။
အပွင့်မှာ အနီရောင် နှင်းဆီရောင် ရှိသည်။
ထို့ပြင် အရောင်မျိုးစုံဖြင့်လည်း ပွင့်သည်။
အသီးသီးသော အခါ အဆုပ်လိုက် အပြွတ်လိုက် သီးလေ့ ရှိသည်။
အသီး၏ အရောင်မှ နုစဉ်တွင် စိမ်းနုရောင် မှည့်လျှင် အဝါရောင် ရှိသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ။
ဂျင်ဆင် (Ginseng) ခေါ် ကောလိသိန် ခေါ် ကောလိစိန်သည် အပင်ငယ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ရွက်ညှာတစ်ခုတွင် ငါးရွက် ထွက်သည်။
အရွက်တစ်ခုလျှင် ခွေးသွားစိတ်ငယ်များ ရှိသည်။
အမြစ်သည် ၆ လက်မ မှ ၈ လက်မ ခန့်အထိရှည်ပြီး မြစ်ဥမျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းကို ထူးထူးခြားခြား သုံးကြသည်။
မြစ်ဥတွင် မြစ်မွှာကလေးများ မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။
မြစ်ဥ၏ ထိပ်၌ တဆင့် သေးငယ်၍ ဦးခေါင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေတတ်သည်။
ထိုမြစ်ဥ ၌ အထက်တွင် မြစ်ကြီး တစ်ခုနှင့် အောက်တွင် မြစ်ကြီး ၂ ခု ရှိတတ်သည်။
၎င်းကို အစွဲပြု၍ လူ၏ သဏ္ဍန် ခြေလက်ခေါင်း ဖြစ်နေတတ်သည်။
ရှေးယခင်ခေတ်က သူယောင်ပင် ၊ နတ်ဆေးပင်ဟု ကိုးစား ယုံကြည်ကြသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ဂျင်ဆင်ကို မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် ဂျင်စင်၊ ဂျင်စင်း၊ ဂျင်ဆင်းစသဖြင့် မျိုးစုံ ရေးသားထားကြသည်။
ရင်းမြစ်ဗေဒ အင်္ဂလိပ်စာလုံး ဂျင်ဆင်း (ginseng)သည် တရုတ်ဝေါဟာရ rénshēn မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ Rén က "လူ"ကို ဆိုလို၍ shēn က "ပင်မြစ်"ကို ဆိုလိုရာ၊The word 參 shēn "plant root" itself, from Old Chinese *srəm, has been compared to words meaning 'root' in other languages of the Sino-Tibetan family such as Japhug tɤ-zrɤm "root", see ညွှန်းချင်သည်မှာ ၎င်း၏ အမြစ်သည် လူသားတဦး၏ ခြေများကဲ့သို့ ထူးခြားစွာ နှစ်ခွကွဲနေသော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
Oxford Dictionaries Online, s.v. "Ginseng ". အင်္ဂလိပ်အသံထွက်သည် တောင်ပိုင်းတရုတ် အသံထွက် မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ကန်တုံလို ယွန်ဆွန် နှင့် ဟော့ကင်းလို ဂျင်စင်မ်နှင့် ဆင်တူသည်။
ရုက္ခဗေဒနည်းအရ မျိုးစုအမည် (အားလုံး ကုသသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော) ပနပ် (Panax)သည် ပနာစီး (panacea)နှင့် ရင်းမြစ် တူပြီး၊ လင်နေးယပ် (Linnaeus) သည် တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးတွင် အကြောလျှော့ဆေးအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြု‌သောကြောင့် ဤမျိုးစုကို အသုံးချသည်။
P. ginseng အပြင် အခြားအပင်များစွာကိုလည်း ဂျင်ဆင်းမြစ်ဟု မှားယွင်း သိနေကြသည်။
အသုံးအများဆုံး ဥပမာများမှာ ရှီးယန်ဆင်း ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန် ဂျင်ဆင်း(P. quinquefolius)၊ ဂျပန် ဂျင်ဆင်း(P. japonicus)၊ မင်းသားဂျင်ဆင်း (Pseudostellaria heterophylla) နှင့် ဆိုက်ဘေးရီးယန်း ဂျင်ဆင်း(Eleutherococcus senticosus) ဟုလည်း သိကြသည်။
အမည်အားလုံးတွင် ဂျင်ဆင်းပါသော်လည်း အပင်တပင်စီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် တမူစီ ကွာခြားသည်။
ဂျင်ဆင်းအစစ်အမှန်သည် ပနပ် မျိုးစုတွင်သာ ပါဝင်သည်။
Chinese Medical Herbology and Pharmacology, by John K. Chen, Tina T. Chen သမိုင်းကြောင်း ၁၆ ရာစုတွင် တရုတ်နှင့် ကိုရီးယားရှိ ဂျင်ဆင်းစိုက်ခင်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်မှာ အဓိက ဖြစ်လာသည်။
၁၉၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များထိ၊ ရနိုင်သော ဂျင်ဆင်းရိုင်းများ ရှားပါးလာသော်လည်း၊ ဝယ်လိုအားကြောင့် ကိုရီးယားသည် ယနေ့ကာလထိ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေရဆဲ ဖြစ်သော ဂျင်ဆင်စိုက်ပျိုးရေးကို စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ တွင် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်၌ ကမ္ဘာ့‌ဂျင်ဆင်း တန် ၈၀၀၀ ၏ အားလုံးနီးပါးကို တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်ဟူသော လေးနိုင်ငံက ထုတ်လုပ်သည်။
ဆေးအသုံး ဂျင်ဆင်းကို တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးတွင် ရာစုနှစ်များစွာ အသုံးပြုလာခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတွင် ဇီဝဗေဒ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိသည်ကို လူသားတို့ နည်းပညာသုံးပြီး လေ့လာတွေ့ရှိသည်မှ စတွက်လျှင် အစကနဦး ဖြစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။
အစွမ်းများတွင် ဉာဏ်ရည်တက်လာစေခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု လျှော့ချပေးခြင်း၊ သွေးဆုံးကိုင်လက္ခဏာကို လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် ဆီးချိုရောဂါ အပျော့စား ရသူများတွင် အင်ဆူလင် တုံ့ပြန်မှု လျှော့ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သော်လည်း၊ ဤ လေ့လာတွေ့ရှိမှုများသည် မည်သို့ တွေ့ရှိသည်နည်းဟု မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသည်။
ဂျင်ဆင်းသုံးခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုအကြောင်း ကောက်ချက်ချခြင်းက မဖြစ်နိုင်မီ၊ ပို၍ အရည်အသွေးကောင်းသော ဆေးခန်းများတွင် စမ်းသပ်ခြင်းက အထူးလိုအပ်သည်။
စီးပွားဖြစ် ဂျင်ဆင်ကို နိုင်ငံပေါင်း ၃၅ နိုင်ငံထက်ပိုပြီး ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံထက် ပိုလွန်၍ ရောင်းချရကာ၊ တဝက်မှာ ၂၀၁၃ တွင် တောင်ကိုရီးယားမှ လာသည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်သည် အကြီးမားဆုံး စားသုံးသူ ဈေးကွက် ဖြစ်နေခဲ့သည်။
အမြစ်ကို တခုလုံး ဖြစ်စေ၊ ပါးပါးလှီး၍ ဖြစ်စေ၊ အခြောက်ခံထားသည်ကို ရနိုင်လေ့ရှိသည်။
ဂျင်ဆင်ရွက်သည် သိပ်နာမည်မကြီးသော်လည်း၊ တခါတရံ အသုံးချသည်။
ကိုရီးယားတွင် ဂျင်ဆင်းရောသော လက်ဖက်ရည်နှင့် အရက်ကို အင်စမ်ချာ (ဂျင်ဆင်းလက်ဖက်ရည်)နှင့် အင်စမ်ဂျု (ဂျင်ဆင်းအရက်)ဟု ခေါ်ကာ သောက်သုံးကြသည်။
ဂျင်ဆင်းကို စွမ်းအားဖြည့် အချိုရည်များနှင့် ဆေးရည်များတွင် ပမာဏနည်းနည်းနှင့် ပါဝင်သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖြည့်စွက်အစာအဖြစ် ရောင်းချသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရမည်။
ပနပ်မျိုးစိတ်၏ တမျိုးတည်းသော ဂျင်ဆင်နိုဆိုက် ဒြပ်များကို သူတို့၏ ဇီဝဗေဒအရ စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများကို လေ့လာနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
စိတ်ချရမှု ဂျင်ဆင်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းကျိုးများပြီး၊ ရေတိုအတွင်း အသုံးပြုလွန်ပါကလည်း ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်ခြေ နည်းသည့် ဟန်ရှိသည်။
ဂျင်ဆင်ကို မကြာမကြာ အသုံးပြုပါက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အစာခြေစနစ် ပြဿနာများ ဖြစ်မည်ကို စိတ်ပူကြသည်လည်း ရှိသည်။
အညွန်းပေးထားသော ဆေးဝါးများနှင့် ဂျင်ဆင်းကို တွဲသောက်လျှင် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းသည်ဟု ယုံကြည်ထားသော်လည်း၊ သွေးကျဲဆေး၊ ဝါးဖရင်းနှင့် တွဲသုံးသည့်အခါ တန်ပြန်သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။
ဂျင်ဆင်းသည် ဖီနယ်ဇင်း (phenelzine) နှင့် တွဲလျှင် မလိုလား‌အပ်သော တန်ပြန်သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်ကို ပြသခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာကုသဆေး အင်မာတီနစ် (imatinib) နှင့် ဆိုလျှင် အသည်းပျက်စီးခြင်း (hepatotoxicity) ဖြစ်စေပြီး၊ စိတ်‌ဖိစီးမှုလျော့ကျဆေး လမို့ထရစ်ဂျင်း (lamotrigine) နှင့် ဆိုလျှင်အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်ကိုလည်း အစီရင်ခံကြပြီး ဖြစ်သည်။
အသုံးလွန်ခြင်း တွင်ကျယ်စွာ သုံးသော ဂျင်ဆင်းများ (P. ginseng and P. quinquefolia) သည် ယေဘုယျအားဖြင့် သုံးစွဲမှု များလျှင်တောင်မှ စိတ်ချရသည်ဟု ယူဆထားသည်။
ပနပ်ဂျင်ဆင်းကို အပျော့စား အသုံးလွန်ခြင်းကြောင့် အတွေ့ရများဆုံး ဝိသေသ လက္ခဏာများထဲမှ တခုကို ရွေးပြောပါ ဆိုလျှင် သွေးထွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အပျော့စား သုံးစွဲလွန်မှု လက္ခဏာများတွင် နှုတ်ခမ်း‌ခြောက်ခြင်း (dry mouth and lips)၊ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း (excitation)၊ ဂဏာမငြိမ်ခြင်း (fidgeting)၊ ဒေါသဖြစ်ခြင်း (irritability)၊ တုန်လှုပ်ခြင်း (tremor)၊ မောခြင်း (palpitations)၊ အမြင်ဝါးခြင်း (blurred vision)၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (headache)၊ အိပ်မပျော်ခြင်း (insomnia)၊ ကိုယ်အပူချိန် တက်ခြင်း (increased body temperature)၊ သွေးဖိအားတက်ခြင်း (increased blood pressure)၊ edema၊ ခံတွင်းပျက်ခြင်း (decreased appetite)၊ ငိုက်မျည်းခြင်း (dizziness)၊ ယားယံခြင်း (itching)၊ နှင်းခူဖြစ်ခြင်း(eczema)၊ မနက်စောစော ဝမ်းလားခြင်း (early morning diarrhea)၊ သွေးထွက်ခြင်း (bleeding)နှင့် ဟောဟဲလှိုက်ခြင်း (fatigue)တို့ ပါဝင်သည်။
ပနပ် ဂျင်ဆင်း (Panax ginseng) ကို အများအပြား အသုံးစွဲလွန်ခြင်း လက္ခဏာများတွင် နှာပိတ်ခြင်း (nausea,)၊ အန်ခြင်း၊ ဒေါသဖြစ်ခြင်း (irritability)၊ အနားမရနိုင်ခြင်း (restlessness)၊ ဆီးဝမ်းမထိန်းနိုင်ခြင်း (urinary and bowel incontinence)၊ ဖျားခြင်း၊ သွေးဖိအား တက်ခြင်း၊ အသက်ရှုမြန်ခြင်း၊ သိမှုနှင့် အလင်းတုံ့ပြန်မှု လျော့ကျခြင်း (decreased sensitivity and reaction to light)၊ နှလုံးခုန်နှုန်းလျော့ခြင်း (decreased heart rate)၊ မျက်နှာအသားအရေ ပြာနှမ်းခြင်း (cyanotic (blue) facial complexion)၊ မျက်နှာအသားအရေ နီမြန်းခြင်း (red facial complexion)၊ ဖမ်းခြင်း (seizures)၊ အကြောဆွဲခြင်း (convulsions)နှင့် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း (delirium)တို့ ပါဝင်သည်။
ဂျင်ဆင်းဟု တခါတရံခေါ်သော အခြားသော အပင်များ တခါတရံ အချို့သော အပင်များစွာကိုလည်း ဂျင်ဆင်းပါပေဟု ညွှန်းဆိုတတ်သည်၊ သို့သော် မျိုးရင်း သို့မဟုတ် မျိုးစု တခုမဟုတ် တခု ကွဲပြားနေသည်။
en:Angelica sinensis (female ginseng, dong quai) (ဂျင်ဆင်းမ) :en:Codonopsis pilosula (poor man's ginseng) (ဆင်းရဲသားဂျင်ဆင်း) :en:Eleutherococcus senticosus (Siberian ginseng) (ဆိုက်ဘေးရီးယန်း ဂျင်ဆင်း) :en:Gynostemma pentaphyllum (southern ginseng, jiaogulan) (တောင်ပိုင်းဂျင်ဆင်း) :en:Lepidium meyenii (Peruvian ginseng, maca) (ပီရူးဂျင်ဆင်း) :en:Oplopanax horridus (Alaskan ginseng) (အလာစကာဂျင်ဆင်း) :en:Panax notoginseng (known as san qi, tian qi or tien chi; ingredient in :en:yunnan bai yao) (ထျင်းချီဂျင်ဆင်း) :en:Pfaffia paniculata (Brazilian ginseng, suma) (ဘရာဇီးဂျင်ဆင်း) :en:Pseudostellaria heterophylla (prince ginseng) (မင်းသားဂျင်ဆင်း) :en:Schisandra chinensis (five-flavoured berry) (ရနံ့ငါးမျိုးဘယ်ရီ) :en:Withania somnifera (Indian ginseng, ashwagandha) (အိန္ဒိယဂျင်ဆင်း၊ အက်ရွှာဂန္ဓာ) ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ဘာသာစကား မိသားစုဆိုသည်မှာ ရှေးဟောင်းမူလဘုံဘာသာစကား တစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဆက်စပ်မှုရှိသည့် ဘာသာစကားများ အစုအဝေးကို ခေါ်သည်။
မူလဘုံဘာသာစကားကို အဆိုပါ ဘာသာစကား မိသားစု၏ ရှေးဦး-ဘာသာစကား ဟုခေါ်သည်။
'မိသားစု' ဆိုသည့် စကားလုံး၏ သဘောသဘာဝအရ ဘာသာစကားသမိုင်းကြောင်းလေ့လာမှု၌ ဘာသာစကားများ၏ မူလအစများ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည့် အကိုင်းအခက်ခွဲဖြာသည့်ပုံစံ (Tree model)သည် ၎င်း ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသော လူမျိုးနွယ်များသည် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် မည်သို့တော်စပ်သည်ကို ဖော်ပြသည့် မိသားစုဆင်းသက်ပုံ (Family Tree)နှင့် ထပ်တူညှိယူဆစရာရှိသည်။
သို့သော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် ဘာသာစကား ဆက်နွယ်မှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် ဆက်နွယ်မှုတို့သည် ထပ်တူညီလိမ့်မည်ဟု မယူဆနိုင်ပါ။
ရှင်သန်နေသော ဘာသာစကားများ စုစုပေါင်း ၅၀၀၀ မှ ၈၀၀၀ ထိရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။
သို့သော်လည်း ဘာသာစကား တစ်ခုကို သီးခြားဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒေသိယစကား အဖြစ်သတ်မှတ်မှုမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီကြ၍ တိကျသော ကိန်းဂဏန်းကို မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။
ရှင်သန်နေသော ဘာသာစကား ဆိုသည်မှာ လူတစ်စုအနေဖြင့် ၎င်း ဘာသာစကားတစ်ခုကို အဓိက ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကားအနေဖြင့် အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
သေဆုံးသွားသော ဘာသာစကားများနှင့် ပျောက်ကွယ်သွားသော ဘာသာစကားများ များစွာရှိသည်။
ထိုအတူ အချို့ ဘာသာစကားများမှာ အမျိုးအစားသတ်မှတ်ရန်အတွက်ပင် လုံလောက်စွာ လေ့လာမှုမပြုရသေးသလို အချို့ဘာသာစကားများမှာ တည်ရှိပြီး ပြောဆိုသုံးစွဲအနေကြသည်ကိုပင် မိမိတို့ ပြင်ပလူများ မသိရှိရသေးပါ။
ဘာသာစကားများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်းဖြင့် မိသားစုတစ်ခု၏ မိသားစုဝင် ဘာသာစကားများကို စုစည်း သတ်မှတ်သည်။
ညီနောင်ဘာသာစကားများကို ဗီဇ(Genetic) သို့မဟုတ် မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ(Genealogical) ဆက်နွယ်တော်စပ်သည်ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။
ဒုတိယ စကားလုံး အသုံအနှုန်းမှာ ပိုပြီးရှေးကျသည်။
သို့သော် မကြာသေးမီ နှစ်တွေအတွင်းမှာပဲ ဘာသာစကားတွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုနဲ့ လူမျိုးနွယ်ခြင်း မျိုးရိုးဗီဇဆက်နွယ်မှုတို့ကို ပိုပြီးကောင်းကောင်းခွဲခြားနိုင် ရန်အတွက် စကားလုံးအသုံးအနှုန်း သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားခဲ့သည်။
ဘာသာစကားခြင်း ဆက်စပ်မှုအတွက် သက်သေအထောက်အထားကို ဘာသာစကားတွေကြားမှာရှိသော တူညီသည့် လက္ခဏာရပ်များတွင် တွေ့ရသည်။
တူညီသည့် လက္ခဏာရပ်များ ဆိုရာတွင် ဘာသာစကား ထိတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် ဘာသာစကား ငှားရမ်းထားခြင်း မဟုတ်သော တူညီမှုများကို ဆိုလိုသည်။
ဥပမာ 'အာလူး'၊'စောင်'၊ 'ချပါတီ' ဟူသော ဗမာစကားလုံးများသည် အိန္ဒိယရှိ အချို့သော ဘာသာစကားများထံမှ ငှားရမ်းထားခြင်း ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့ကို သက်သေအဖြစ်ယူ၍ အဆိုပါအိန္ဒိယ ဘာသာစကားများသည် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု မယူဆနိုင်ပါ။
မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်တော်စပ်သည့် ဘာသာစကားများတွင် ရှေးဦး-ဘာသာစကား၏ ကျန်ရှိနေသော လက္ခဏာရပ်များ တူညီနေခြင်းကို တွေ့ရှိရသည်။
ထိုတူညီမှုများသည် တိုက်ဆိုင်မှုကြောင့်လည်း မဟုတ်သလို ဘာသာစကား ငှားရမ်းထားခြင်း ကြောင့်လည်း မဟုတ်ပေ။
ဘာသာစကား မိသားစုတစ်ခု၏ ကိုင်းခွဲ သို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ရှိသော အဖွဲ့ဝင်ဘာသာစကားများသည် မူလ ရှေးဦး-ဘာသာစကားမှ တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ ရှိသည်။
ထိုအုပ်စုအတွင်းရှိ တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည့် လက္ခဏာရပ်များကို ဘာသာစကား မိသားစုကြီး၏ အခြားသော ဆက်ခံ ဘာသာစကားများတွင် တွေ့ရလေ့ မရှိပေ။
ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကားများတွင် ဘုံတူညီသော ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းနှင့် သဒ္ဒါများသည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ်တွင် ပါရှိခဲ့လိမ့်မည်ဟု မယူဆကြပါ။
ထိုလက္ခဏာရပ်များသည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားကို ဆက်ခံသော ရှေးဦး-ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကားမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဘာသာနှင့် တရားဝင်ရုံးသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ် လူမျိုးများ၏ မိခင် ဘာသာစကား ဖြစ်သလို အခြားသော လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုများ၏ ပထမ သို့မဟုတ် ဒုတိယ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ် လူမျိုးများ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပျံ့နှံ့ခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်၊ အထူးသဖြင့် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၊ မြောက်အမေရိက၊ ဩစတြေးလျ နှင့် အနောက်ဥရောပ စသည်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ချက်နိုင်ငံတွင် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားကို လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား မိသားစုတွင် ဘာသာစကားပြောသူ ဦးရေ အများဆုံးရှိသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားပြောသူ ဦးရေသည် အခြားသော ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားပြောသူ စုစုပေါင်းထက်ပင် အဆများစွာ ပိုများသည်။
ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားတွင် တရုပ်ဘာသာစကားမှ ငှားရမ်းထားသောစကားလုံးများ ရှိပြီး ယခင်က တရုပ်စာလုံးများကို ပြုပြင်ထားသည့် စာရေးစနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ယနေ့တွင်မူ လက်တင် အက္ခရာများကို ပြုပြင်ထားသည့် စာရေးစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား မိသားစု သည် များမကြာမီကမှ သတ်မှတ်လိုက်သော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ ပင်ဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကြီးမားသော ဘာသာစကား မိသားစု ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်း နယ်စပ်တစ်လျောက်တွင်လည်း ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဆိုသည့် အမည်မှာ "တောင်ပိုင်း" နှင့် "အာရှ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် လက်တင်စကားလုံးများ ဖြစ်သည်။
ဤဘာသာစကားများတွင် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ နှင့် မွန်ဘာသာစကား များ၌သာလျှင် ရှည်ကြာသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းမှတ်ရာများ ရှိပြီး ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား နှင့် ခမာဘာသာစကား သာလျှင် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကား အဆင့်တွင် ရှိသည်။
အခြားသော အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများမှာ လူနည်းစုများကသာ ပြောဆိုကြသည်။
သို့သော် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား သည်တရုတ်တောင်ပိုင်း ကွမ်တုန်းဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများစွာရှိသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
thumb|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြန့်နှံ့မှု မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ စုစုပေါင်း ၁၆၈ ခုရှိသည်။
၎င်းတို့မှ မိသားစု ၁၃ မျိုးခွဲခြားထားပြီး ထုံးစံအားဖြင့် မွန်-ခမာ အုပ်စုနှင့် မန်ဒါ အုပ်စု ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ခွဲခြားသည်။
သို့သော်လည်း များမကြာမီကပင် အုပ်စုသုံးစု(မန်ဒါ၊ နျူကလိယား မွန်-ခမာ နှင့် ခါစီ-ခမစ်)အနေဖြင့် ခွဲခြားသည်။