kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လောက (Universe) အတွင်းရှိ ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းတို့၏ ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းမှုမှာ 2.2×10-21 kg/m³ ခန့်သာ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လောကအတွင်း ရှိသမျှသော ဒြပ်သားတို့၏ 85% ခန့်အထိ ဖြစ်သော ၎င်းတို့၏ ပမာဏများပြားမှုကြောင့် လောကအတွင်း ကြယ်စုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်စုဝေးမှု သမိုင်းကြောင်းကို ဒြပ်ဆွဲမှု လွှမ်းမိုးချက်ဖြင့် ၎င်းက များစွာပုံဖော်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤအချိုးအစား ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဒြပ်သားသဘောကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒြပ်-စွမ်းအင်တို့ကို တိုင်းတာခန့်မှန်းလျှင် လောက(Universe)၏ 68% ဝန်းကျင်မှာ လောကနှံ့စွမ်းအင် (dark energy) များ ဖြစ်ပြီး 26% ဝန်းကျင်က ဤကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းများ ဖြစ်သည်။
ရူပဗေဒသဘောအလိုက် အမည်ပေးမှု အင်္ဂလိပ် အခေါ်ဝေါ်မှာ dark matter (ဒါ့ခ် မတ္တာ) ဖြစ်သော်လည်း တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်လျက် "မည်းမှောင်ဒြပ်သား" သို့မဟုတ် "ဒြပ်မှောင်" ဟု ရေးကြသည့်အခါ စာဖတ်သူအချို့ စိတ်ထဲတွင် ၎င်းတို့က မှောင်မည်းခြင်းသဘာဝ ရှိသော ဒြပ်သားများသဖွယ် အထင်လွဲတတ်သည်။
သို့သော် အလင်းရောင်ကို ၎င်းဒါ့ခ်မတ္တာတို့နှင့် အုပ်လွှမ်းလျှင်လည်း မှောင်ခြင်း၊ မှိန်ခြင်း အလျဉ်း မရှိ။
၎င်းက လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတို့နှင့် သက်ရောက်ဆက်ဆံမှု အလျဉ်း မရှိသဖြင့် အလင်းကို ပိုစေခြင်း၊ အလင်းကို မှောင်စေခြင်း အလျဉ်းမရှိ၊ ကိုယ်ပျောက် သဖွယ်သာ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၎င်းကို ဖွဲ့စည်းသည့် အမှုန်တို့ကို စူးစမ်းဆဲဖြစ်လျက် ကျွန်ုပ်တို့ တွေ့နေကျ ဖှာမီယွန်၊ ဘိုဇွန်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ဒြပ်ဆန်း ဟု သိမှတ်နိုင်သည်။
ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်း (dark matter) မှာ ဒြပ်ဆွဲမှု တစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ သက်ရောက်ချက်ရှိသည့် အရာများ ဖြစ်ပေသည်။
တည်ရှိမှုကို ကောက်ချက်ချပုံ ကြယ်စုအတွင်း ကြယ်များ၏ လှည်ပတ်မှု thumb|ခရုပတ်ပုံကြယ်စုအတွင်း ကြယ်တို့ သာမန်အားဖြင့် ရှိသင့်သော အလျင်(velocity)ပြ မျဉ်းကွေး။
(A) အဖြစ် မှန်းဆရသော်လည်း တယ်လီစကုပ်တို့ဖြင့် အမှန်စူးစမ်းသော်(B) အဖြစ် တွေ့ရ။
ဤသည်မှာ ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းတို့၏ တည်ရှိမှုကြောင့်ဟု ကောက်ချက်ချဖွယ်ရှိ။
thumb|ယာဘက်ပုံသည် ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းမရှိလျှင် ခရုပတ်ကြယ်စုအတွင်း ကြယ်များ လည်ပတ်မည့်ပုံ။
သို့သော် ဝဲဘက်ပုံအတွင်း လည်ပတ်နေသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းများ ရှိနေသည်ဟု ကောက်ချက်ချဖွယ်။
ကြယ်စု(ဂယ်လက်စီ) အတွင်း၌ အတွင်းပိုင်းကျသော ကြယ်များက ဗဟိုပြုရာ ဒြပ်စုကြီးနှင့် ပိုနီးကပ်သဖြင့် ဒြပ်ဆွဲအားပို ပြင်းစွာ ခံစားရမည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်လမ်း တည်မြဲစေရန် ပိုမြန်မြန် လှည့်ပတ်တန်ရာ၏။
သို့ဖြင့် ကတ်ပ်လာ၏ ဒုတိယနိယာမ (Kepler's Second Law) အရ ခရုပတ်ပုံကြယ်စုတွင် အပြင်ပန်းကျသော ကြယ်များကမူ ပိုမိုလျော့နည်းသော အလျင် (velocity) ဖြင့် လည်ပတ် ဟန်ချက်ညီနေမည်ဟု မှန်းဆဖွယ်ရှိသည်။
သို့သော် လက်တွေ့၌ ထိုသို့ ဖြစ်မနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ဖြစ်တန်ရာ ကောက်ချက်တစ်ခုသည် မည်သည့် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းအားဖြင့်မှ မမြင်ရသည့်တိုင် ဒြပ်ထုသဘောမူ ရှိသော အရာတို့က ကြယ်စုကို အုပ်လွှမ်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြယ်များက ထို ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းများ အတွင်း စုဝင်လျက် လည်ပတ်နေခြင်းကြောင့် ကြယ်များလှည့်ပတ်မှုက လက်တွေ့၌ ကြယ်စုအတွင်း ထိုသို့အလျင်တူနီးပါး ဖြစ်နေရခြင်းဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ဒြပ်ဆွဲမှုကြောင့် အလင်းလမ်းကြောင်း ကွေးညွတ်လျှင် left|ဒြပ်ဆွဲချက်မှန်ဘီလူး(gravitatonal lensing) ဖြစ်ပေါ်ပုံ သိသာစွာ အားကောင်းကြီးမားသော ဒြပ်ဆွဲစက်ကွင်းက ၎င်းအနီး ဖြတ်သွားသော အလင်းတန်းများကို လမ်းကြောင်း ကွေးညွတ်စေသဖြင့် ဒြပ်ဆွဲချက်မှန်ဘီလူး (gravitational lensing) ဖြစ်ပေါ်မှုအချို့သည် ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်း တည်ရှိကြောင်းကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။
ကျေးဇူးတော်ရှင်ပဏ္ဍိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာဆရာတော်ကြီးသည် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်) ကြာသပတေးနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တံတားကလေးကျေးရွာ ရွှေဘိုစု၌ ခမည်းတော် ဦးဖေ၊ မယ်တော် ဒေါ်ချစ်စုတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သော နဝမသားရတနာ ဖြစ်သည်။
ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပဲခူးကော့ချဲကျေးရွာကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဇာဂရထံတွင် ပညာစတင်သင်ယူကာ ကျောင်းသားအရွယ်ကပင် ကဝမြို့နယ်အုန္နဲရွာ ဒက္ခိတာရုံရွှေကျင်တိုက် ပရိပတ္တိအာဂုံစာပြန်ပွဲတွင် ပထမငယ်နှင့် ပထမလတ်တို့ကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
(၁၂) နှစ်သားအရွယ်တွင် ဆရာတော်အရှင်ဇာဂရထံ၌ပင် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။
အသက် (၁၈) နှစ်အရွယ်တွင် ပဲခူးကျောက်တန်းရွာ မဟာဗောဓိတောရဆရာတော်ကြီး အရှင်ကေလာသမဟာထေရ်ထံရောက်ရှိကာ နေ့ဝါညဝါဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများ ဆက်လက်သင်ကြားရင်း ကျောက်တန်းမဟာဗောဓိတောရတိုက် ပရိယတ္တိအာဂုံစာပြန်ပွဲတွင် ပထမကြီးတန်းကို ပြန်ဆိုအောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
သက်တော် (၂၀) ပြည့်သောအခါ ၁၃၀၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ကျောက်တန်းရွာ ဦးဘိုဟန်- ဒေါ်သောင်းတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူလျက် မဟာဗောဓိတောရတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်ကြီး၌ မဟာဗောဓိတောရဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင် သင်္ဃန်းကျွန်းကျိုက္ကစံ ရွှေကျင်တိုက်သစ်တွင် အကူစာချဆရာတော်အဖြစ် စာပေပို့ချရင်း ၁၃၀၈ ခုနှစ် သက်တော် (၂၆) နှစ်တွင် ရှေးဦးအစကျင်းပသော ပါဠိပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် ပထမလတ်တန်းကို အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၀၉ ခုနှစ် သက်တော် (၂၇)နှစ်တွင် ပထမကြီးတန်းကိုလည်းကောင်း၊ စေတီယင်္ဂဏပရိယတ္တိသီးခြားစာသင်တန်းကိုလည်းကောင်း အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၁၀ ခုနှစ် သက်တော် (၂၈) နှစ်တွင် မန္တလေးမဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၌ ဇီးပင်ဆရာတော် အရှင်သုဇာတထေရ်ကို မှီခိုလျက် ဆရာမြတ်များထံမှ စာချတန်းဆိုင်ရာ အထက်တန်းပါဠိ အဌကထာ ဋီကာတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားကြီးတိုက်မှလည်းကောင်း၊ ဆရာဦးအောင်မြတ်ထွဋ်ထံမှလည်းကောင်း၊ သံလျင်သပြေကန်ဓမ္မိကာရာမတိုက် အရှင်ဝါသေဋ္ဌာဘိဝံသထံမှလည်းကောင်း စာချတန်းဆိုင်ရာ နည်းနာနိဿယတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။
သက်တော် (၃၀) အရွယ် ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် သိရီပဝရဓမ္မာစရိယတန်းနှင့် သာသနဓဇသိရီပဝရ စာချတန်းကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၃၁၆ ခုနှစ် သက်တော် (၃၃) နှစ်တွင် စာချရင်း ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ကိစ္စ၊ ပါဠိဝိသောဓက ကိစ္စတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် သတိပဌာန်ဝိပဿနာလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လေ့လာဆည်းပူးရန် ကျေးဇူးတော်ရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးထံသို့ရောက်လာပြီး ဆရာတော်ကြီးပေးအပ်သော တာဝန်တို့ကို ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၂၀ ပြည့်နှစ် သက်တော် (၃၇) နှစ်တွင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းဌာနသစ်ဖွင့်ရန် ကျေးဇူးတော်ရှင် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးသည် ဆရာတော်အား ခေါ်ဆောင်သွား၍ ဆရာတော်သည် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ဩဝါဒတော်အတိုင်း (၃) နှစ်နီးပါး ပဋိပတ္တိသာသနာပြု လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်ကျန်းမာရေး မပြည့်စုံသဖြင့် မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ပြန်လာခဲ့ပြီး ပရိယတ္တိ ပဋိပတ္တိ နည်းနာနိဿယများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးရင်း တရားအားထုတ်ရန် လာရောက်သော ယောဂီများကို ဟောကြားညွှန်ပြဆုံးမပေးခဲ့သည်။
၁၃၄၀ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၇၉ ခုနှစ်) တွင် မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာ၌ နာယကဆရာတော်တပါးအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး စံလွန်တော်မူသွားသောအခါ ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်အဖြစ် (၈) နှစ်မျှ သာသနာ့ဝန်ကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၅၂ ခုနှစ် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်) သက်တော် (၆၈) နှစ်တွင် အမှတ် (၈၀-က) သံလွင်လမ်း ရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာကို စတင်တည်ထောင်တော်မူခဲ့ပြီး အနာဂတ်သာသနာရေးအတွက်ပါ အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် ပရိယတ်မကင်းသော ပဋိပတ်၊ ပဋိပတ်မကင်းသော ပရိယတ် သာသနာပြုလုပ်ငန်းကို ဗုဒ္ဓနည်းကျ မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး၏ ဩဝါဒတော်အတိုင်း စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၆၉ ခုနှစ် (၂၀၀၇) ခုနှစ် သက်တော် (၈၆) နှစ်တွင် နှလုံးခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူပြီးနောက် ပြည်တွင်းသာမက ပြည်ပနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်၊ နီပေါ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံများသို့ပါ ကြွရောက်ကာ ဓမ္မဂုဏ်ရည်များ ပြသပေးခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းတွင် ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ဆယ်မိုင်ကုန်း၊ သန်လျင်၊ ထောက်ကြန့်၊ လှည်းကူး၊ မော်လမြိုင်၊ ပြင်ဦးလွင် ရိပ်သာခွဲများရှိလာပြီး ပြည်ပတွင် နီပေါ၊ ဩစတြေးလျ၊ ကိုရီးယား၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိက၊ ကနေဒါ၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူနှင့် ထိုင်ဝမ် ရိပ်သာခွဲများ ရှိလာကာ ဓမ္မအလင်းများ ဖြန့်ဝေပေးလျက်ရှိသည်။
ဆရာတော်ကြီးသည် အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ်များအတွက် တော်ဖို့ထက် လူကောင်း၊ လူမွန်လေးများ ဖြစ်လာကြစေရန် ဗုဒ္ဓအဆုံးအမ၊ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုတို့ ကိန်းအောင်းကျင့်သုံးလာစေရန်အတွက် နွေရာသီတစ်လတာ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုအခြေပြုသင်တန်းကိုလည်း ယခုနှစ် ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်အထိ (၂၆) ကြိမ်တိုင်တိုင် စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွင့်လှစ်သင်ကြား ပြသဆုံးမပေးခဲ့သည်။
၁၃၆၄ ခုနှစ် (၂၀၀၂ခုနှစ်) မှစ၍ ဝါတွင်းကာလများတွင်လည်း ကျောင်းသားလူငယ်များအတွက် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုများ သင်ကြားပြသပေးတော်မူခဲ့သည်။
ကျေးဇူးတော်ရှင် ပဏ္ဍိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်းဆရာတော်ကြီးသည် ပရိယတ်မကင်းသော ပဋိပတ်၊ ပဋိပတ်မကင်းသော ပရိယတ်သာသနာကို အားသွန်ခွန်စိုက်ပြုရင်း သက်တော် (၉၅) နှစ် ဝါတော် (၇၅) ဝါ အရွယ် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၉ ရက်၊ သင်္ကြန်အတက်နေ့၊ စနေနေ့ (ခရစ်နှစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ ရက်) တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ ဘာမွန်ဂတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆေးရုံကြီး (Bumrungrad International Hospital) တွင် ဘန်ကောက်မြို့စံတော်ချိန် နံနက် ၈ နာရီ ၀၅ မိနစ် (မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၇ နာရီ ၃၅ မိနစ်) ၌ ဘုရားရှင်ပင် မလွန်ဆန်နိုင်သော အနိစ္စသဘောနှင့်တွေ့ရ၍ ခန္ဓာဝန်ချုပ်ငြိမ်းကာ စံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပဏ္ဍိတာရာမရွှေတောင်ကုန်းသာသနာ့ရိပ်သာ ဆရာတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်တော်အား ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇)ရက်၊ မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဧပြီလ (၂၁) ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ပဲခူးဆယ်မိုင်ကုန်း ပဏ္ဍိတာရာမ တောစခန်းရိပ်သာကြီးတွင် အန္တိမ အဂ္ဂိဈာပန သာဓုကီဠနပူဇာ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်(; အတိုကောက် MIC)သည် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ပြည်တွင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အဆိုပြုလွှာများကို တန်ဖိုးသတ်မှတ်ပေးရန်နှင့် အဓိကကဏ္ဍများ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုများအတွက် အမိန့်ကြော်ငြာစာများကို ထုတ်ဝေရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းထား​သောကော်မရှင်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦးဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ လမ်းညွှန်ချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးသော ၁၉၉၄ ဧပြီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဖွဲ့အစည်းတွင်းပြောင်းလဲမှုများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ကော်မတီအဖွဲ့ဝင် လေးဦးထိ လျော့ချခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်တွင် ၁၉၈၈ နိုင်ငံခြားသား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေလည်း အသက်ဝင်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်မှုအဆိုပြုလွှာများကို သေချာမှန်ကန်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန်အတွက် အဖွဲ့ဝင် ၁၆ ဦးထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုဥပဒေအသစ်အရ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်၏ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပြောင်းလဲမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အဆိုပြုချက် အနည်းငယ်အတွက်သာ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်၏ ခွင့်ပြုမိန့် ရယူရန် လိုအပ်ပါသည်။
အဆိုပြုလွှာများကို လျင်မြန်စွာ စိစစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်မှ အတည်ပြုသည့် အတည်ပြုမိန့်ကိုလည်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေဖြင့် လျှောက်ထား နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်ကို မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဥပဒေအရ အစိုးရ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ ဦးစီးဌာနများ၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ပညာရှင်များ သင့်လျော်သောပုဂ္ဂိုလ်များအား အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်စေလျက် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ရည်ရွယ်ချက်များ ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဥပဒေဖြင့် အကာအကွယ်ပေးရန် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှုများအား အလေးအနက်ထားရန် နိုင်ငံတကာသတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ပွင့်လင်းမြင်သာ၍ တာဝန်ယူမှုရှိသော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်ဆေးမှုအလေ့အကျင့်များဖြစ်စေရန် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများ ဖန်တီးနိုင်စေရန် လက်ရှိအလုပ်သမားဥပဒေများအား လိုက်နာဆောင်ရွက်စေရန် လူမှုအကျိုးစီးပွားတာဝန်ယူမှုများ(CSR)ကို ထောက်ပံ့ပေးရန် နည်းပညာများလွှဲပြောင်းယူရန် ဥက္ကဋ္ဌများ (၂၀၁၁ -လက်ရှိ) စဉ်အမည်ရာထူးဝန်ကြီးဌာနရာထူးစတင်ရာထူးပြီးဆုံး၁ဦးစိုးသိန်းပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးသမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန၂ဦးဝင်းရှိန်ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန၂၀၁၃၂၀၁၆၃ဦးကျော်ဝင်းပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးစီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၂၀၁၆၂၀၁၈၄ဦးသောင်းထွန်းပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၁၆ ဇွန် ၂၀၁၈၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁၅ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ထွန်းကောင်စီဝင်နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၄ မတ် ၂၀၂၁၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃၆ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦးဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃လက်ရှိ အဖွဲ့ဝင်များ လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်များကို ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လ ၄ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်မှ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌမှာ အရပ်ဘက်မဟုတ်ဘဲ စစ်ဘက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
စဉ်အမည်ရာထူးတာဝန်(က)မိုးမြင့်ထွန်းအာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီဝင်ဥက္ကဋ္ဌ(ခ)ဦးအောင်နိုင်ဦးပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ(ဂ)ဦးခင်မောင်ရီပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနအဖွဲ့ဝင်(ဃ)ဒေါက်တာသီတာဦးပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးအဖွဲ့ဝင်(င)ဦးညွန့်အောင်ဒုတိယဝန်ကြီး စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖွဲ့ဝင်(စ)ဦးဝင်းသော်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဗဟိုဘဏ်အဖွဲ့ဝင်(ဆ)ဦးကျော်မင်းဦးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနအဖွဲ့ဝင်(ဇ)ဦးမင်းထွဋ်ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန၊စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနအဖွဲ့ဝင်(ဈ)ဦးသန့်စင်လွင်ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနအတွင်းရေးမှူး ကိုးကား 4.Taipei American Chamber of Commerce; Topics Magazine, Analysis, November 2012. "Myanmar: Southeast Asia's Last Frontier for Investment: ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
NGC 936 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၆၀ မီလီယံ ဝေးကွာပြီး ယင်း၏ဝတ်ဆံသည် အင်မတင်တောက်ပသော မျက်နှာပြင် ရှိသည်။
ယင်းကဲ့သို့ တောက်ပခြင်းကြောင့် NGC 936 အား ကြယ်တာရာစစ်ပွဲများ ရုပ်ရှင်တွင် Darth Vader ၏ ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် Darth Vader’s Starfighter ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ကိုတာဘာရူးမြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ကလန်တန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် တော်ဝင်မိသားစု နေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
မလေးဘာသာစကားဖြင့် မြို့တော်သစ် သို့မဟုတ် ရဲတိုက်/ခံတပ် အသစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကိုတာဘာရူးမြို့သည် မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကလန်တန်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုင်းနယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။
ကိုတာဘာရူးတွင် ဗလီအများအပြား ရှိပြီး ပြတိုက်အမျိုးမျိုးရှိကာ မြို့လယ်တွင် လည်ပတ်သွားရောက်နိုင်သော ယခင်က တော်ဝင် အဆောက်အအုံများလည်း ရှိသည်။
တော်ဝင်နန်းတော်ဟောင်းသည် ထူးခြားသော ဗိသုကာ လက်ရာရှိပြီး လက်ရှိ စူလ်တန်နှင့် မိသားစုတို့ နေထိုင်ကာ ဧည့်သည်များ ဝင်ရောက်လည်ပတ်ခွင့် မရှိဘဲ ပြင်ပမှသာ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
ကိုတာဘာရူးသို့ ကယ်ရယ်တာပီ တာနာ မလာယု ရထားကုမ္ပဏီ၏ ကေတီအမ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းလိုင်းမှ ကလန်တန်မြစ် တစ်ဖက်ကမ်း ဝါကပ်ဖ်ဘာရူးမြို့ ရှိ ဝါကပ်ဖ်ဘာရူး ဘူတာရုံမှ တဆင့် သွားရောက်နိုင်ပြီး ပန်ကလန်း ချီပါ တွင်လည်း စူလ်တန် အစ်စ်မေးလ် ပီတာ လေဆိပ်ရှိသည်။
Red Hacker Alliance (中国红客联盟) သည်စည်းမျဉ်းတကျမဟုတ်သော တရုတ် ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်က အဖွဲ့ဝင် ၈၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာအကြီးဆုံး ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
"'Red Hackers' back in China", Rediff.com, 2005 ၂၀၀၄ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ယင်းအဖွဲ့အစည်းပိုင် website အားပိတ်ချခဲ့ပြီး ခဏတာ လှုပ်ရှားမှုများကိုရပ်တန့်ခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခု၊ မတ်လတွင် အုပ်စုပြန်ဖွဲ့ပြီး website ကိုပြန်လည်လွင့်တင်ခဲ့သည်။
"China's anti-hacking alliance regrouped", Xinhua, March 26, 2005 Computer World Australia နှင့် InformationWeek တို့၏ အစီရင်ခံချက်အရ ယင်း Red Hacker Alliance အဖွဲ့ဝင်များသည် CNN.com ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဧပရယ် ၁၉ တွင် DDOS စနစ်ဖြင့်တိုက်ခိုက်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။
Jongsma, Carl: "Chinese hackers poised for anti CNN attack on April 19", Computer World, 2008Claburn, Thomas: "CNN Faces Cyberattack Over Tibet Coverage " InformationWeek, 2008"CNN website targeted", April 18, 2008 CNN အခြားကြည့်ရန် GhostNet Honker Union RedHack (from Turkey) ကိုးကား Category:ဟက်ကာ အဖွဲ့များ။
အဆိုပြုရှင်းလင်းချက် () ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အဆိုပြုထားသော ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက် တစ်ခုဖြစ်ရန်အတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့ရသည့် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းများ လိုအပ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်တစ်ခုသည် လက်ရှိ သိပ္ပံ သီအိုရီများဖြင့် ကျေနပ်အောင် ရှင်းလင်းတင်ပြမှု မပြုနိုင်သော ပြီးခဲ့သည့် လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုရလဒ်အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်သည် သိပ္ပံနည်းကျ သီအိုရီဖြင့် အတူပါ။
အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်ဆိုသည်မှာ သဘောတရားရေးရာ ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရှင်းလင်းအဆိုပြုချက် မှန်ကန်ကြောင်း တိုက်ရိုက်သက်သေအထောက်အထားများ မရှိသေးသော အရာဖြစ်သည်။
ဖြာထွက်စွမ်းအင် () ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းစွမ်းအင်များ ဖြစ်ကြသည်။
"Radiant energy ". Federal standard 1037C ဖြာထွက်စွမ်းအင်၏ နိုင်ငံတကာသုံးယူနစ်မှာ ဂျိုးလ်(joule[J]) ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်း သည် ရင်းမြစ်တစ်ခုမှ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ဖြာထွက်သည့်အခါတွင်သာ သုံးသည့် စကားလုံးအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။
ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များအား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်ရှိသလို မမြင်နိုင်သည်လည်း ရှိသည်။
George Frederick Barker, Physics: Advanced Course, page 367Hardis, Jonathan E., "Visibility of Radiant Energy ". PDF. ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းသည် မကြာသေးမီကာလဖြစ်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ် အတည်ပြုထားသည့် ဖြာထွက်စွမ်းအင် ပုံစံဖြစ်သည်။
200px|အမေရိကန် ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ ဇယားတွင် ထို အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ မန်နေဂျာ အဆင့်ဆင့်တို့၏ အထက်အောက်ဆက်စပ်ပုံကို ပြထားသည်။
စီမံခန့်ခွဲခြင်း ဆိုသည်မှာ စီးပွာရေးလုပ်ငန်း တစ်ခု သို့မဟုတ် အကျိုးအမြတ်မပါသော လုပ်ငန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု စသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို စီမံအုပ်ချုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
စီမံခန့်ခွဲခြင်းတွင် အဖွဲ့အစည်း၏ မဟာဗျူဟာကို ဖော်ဆောင်ခြင်း နှင့် ရနိုင်သမျှသော ငွေကြေး၊ သဘာဝအရင်းအမြစ်၊ နည်းပညာ နှင့် လူသားအရင်းအမြစ်စသော အရင်းအမြစ်များကို အသုံးချ၍ ဝန်ထမ်းများ (သို့မဟုတ် လုပ်အားဒါနပြုသူများ) ၏ ကြိုးပမ်းမှုများကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းခြင်းဖြင့် အဖွဲ့အစည်း၏ ရည်မှန်းချက်ကို အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
လူမှုရေးသိပ္ပံပညာရှင်များသည် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာကို ကျောင်းသင်ခန်းစာ ဘာသာရပ်တစ်ခု အဖြစ် လေ့လာသင်ကြားကြပြီး လူမှုအဖွဲ့အစည်း နှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်မှုပညာတို့ကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် လေ့လာကြသည်။
အချို့သော သူများသည် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာကို ကောလိပ်များ တက္ကသိုလ်များတွင် သင်ကြားကြသည်။
စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဆိုင်သော အဓိက ဘွဲ့များမှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ပညာဘွဲ့ (B.Com) ၊ စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့ (MBA) နှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအတွက်မူ အများပြည်သူဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့ (MPA) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စီမံခန့်ခွဲမှုပညာနှင့် ပတ်သက်၍ အထူးပြုပညာရှင် သို့ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်၊ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ သုတေသန ပညာရှင် သို့မဟုတ် ပရော်ဖက်ဆာ ဖြစ်ချင်သူများ အတွက်မူ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ ပါရဂူဘွဲ့ (DM) , စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ ပါရဂူဘွဲ့ (DBA) သို့မဟုတ် စီးပွားရေး စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ တို့တွင် ပါရဂူ ဘွဲ့များ ရယူနိုင်ကြသည်။
ကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းများတွင် မန်နေဂျာ အဆင့် ၃ ဆင့် ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ပိရမစ်ကဲ့သို့ အထက်အောက် အဆင့်ဆင့် စုစည်းလေ့ ရှိကြသည်။
အကြီးတန်းမန်နေဂျာ များတွင် ဒါရိုက်တာ ဘုတ်အဖွဲ့ ၊ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် နှင့် ဥက္ကဋ္ဌ တို့ ပါဝင်သည်။
သူတို့သည် အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဆိုင်သော မဟာဗျူဟာ ဆိုင်ရာ ပန်းတိုင်များကို သတ်မှတ်ကြပြီး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံး အနေနှင့် မည်သို့မည်ပုံ လည်ပတ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်ချက် ချကြသည်။
အကြီးတန်း မန်နေဂျာများသည် အမှုဆောင် အဆင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်များ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့အား တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် အစီရင်ခံကြသော အလယ်တန်း မန်နေဂျာများကို ညွှန်ကြားမှု ပေးကြသည်။
အလယ်တန်းမန်နေဂျာများတွင် လုပ်ငန်းခွဲ မန်နေဂျာများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ မန်နေဂျာများ ၊ ဌာနခွဲ မန်နေဂျာများ ပါဝင်ကြပြီး သူတို့သည် လုပ်ငန်း၏ ရှေ့တန်းမှ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော မန်နေဂျာများအား ညွှန်ကြားမှု ပေးကြသည်။
အလယ်တန်းမန်နေဂျာများသည် အကြီးတန်း မန်နေဂျာများ၏ မဟာဗျူဟာဆိုင်ရာ ပန်းတိုင်များကို ရှေ့တန်း မန်နေဂျာများသို့ ဆက်သွယ် ပြောဆို ညွှန်ကြားမှုပေးကြသည်။
အငယ်တန်း မန်နေဂျာများဖြစ်ကြသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ နှင့် ရှေ့တန်းမှ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များတို့သည် ပုံမှန် ဝန်ထမ်းများ ( ပရဟိတ အဖွဲ့များတွင် လုပ်အားဒါနပြုသူများ) ကို ကြီးကြပ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ညွှန်ကြားမှု ပေးကြသည်။
အဖွဲ့အစည်းငယ်လေးများတွင်မူ မန်နေဂျာ တစ်ယောက်တွင် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ရှိသည်။
မန်နေဂျာ တစ်ဦးတည်းကပင် လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးကို လုပ်ကိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် လုပ်ငန်းကြီးများ၌ မန်နေဂျာ အဆင့်ဆင့် လုပ်ဆောင်သော အဆင့်များကို တစ်ဦးတည်းမှ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
လက်ပ်တွန်သည် ကိန်းပြည့်ဝက်စပင် ရှိသော အခြေခံအမှုန်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး နျူကလီးယား အပြင်းစက်၏ သက်ရောက်မှု မခံရသော ဖှာမီယွန်များ ဖြစ်သည်။
အကြောင်းမှာ ကွာ့ခ် များရှိသကဲ့သို့ အရောင်ဓာတ် မရှိသောကြောင့်။
သို့ဖြင့် အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုးအနက် ဒြပ်ဆွဲမှု၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက် တို့နှင့်သာ လက်ပ်တွန်တို့က သက်ရောက်မှု ရှိသည်။
လက်ပ်တွန်များကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
၎င်းတို့မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ လက်ပ်တွန်များ(နျူထရီနိုများ)ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များသည် အခြားအမှုန်များဖြင့် စုဝေး၍ အက်တမ်နှင့် ပိုစီထရိုနီယမ်ကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းအမှုန်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
သို့သော် နျူထရီနိုများသည် လျှပ်ဓာတ်၊ အရောင်ဓာတ် ကင်းမဲ့လျက် ဒြပ်ထုလည်း သုညနီးပါးသာ ဖြစ်၍ အခြားအရာများဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု နည်းသည်။
လူသိအများဆုံးသော လက်ပ်တွန်မှာ အီလက်ထရွန်ဖြစ်သည်။
လက်ပ်တွန်တွင် မျိုးအစား(ရနံ့) ခြောက်မျိုးရှိပြီး မျိုးဆက် ၃ ခုခွဲခြားထားသည်။
ပထမမျိုးဆက်မှာ အီလက်ထရွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး အီလက်ထရွန်နှင့် အီလက်ထရွန် နျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်။
ဒုတိယမှာ မျူယွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး မျူယွန်နှင့် မျူယွန် နျူထရီနိုတို့ ပါဝင်သည်။
တတိယမျိုးဆက်မှာ တောနွယ်ဝင်လက်ပတွန်များဖြစ်ပြီး တောနှင့် တောနျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များတွင် အီလက်ထရွန်သည် ဒြပ်ထုအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
ပိုမိုလေးလံသည့် မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များသည် အမှုန်ပြိုကွဲမှုဖြစ်စဉ်မှတဆင့် အီလက်ထရွန်နှင့် နျူထရီနိုများအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားကြသည်။
ထို့ကြောင့် အီလက်ထရွန်များသည် ငြိမ်မှုရှိပြီး စကြဝဠာအတွင်း အတွေ့ရအများဆုံးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်ဖြစ်သည်။
မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များကိုမူ (အာကာသရောင်ခြည်များရိုက်ခတ်ခြင်း၊ အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ စသည့်) စွမ်းအင်မြင့် ထိမှန်မှုများတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။
လက်ပတွန်များ၏ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိများမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ စပင်နှင့် ဒြပ်ထု တို့ဖြစ်သည်။
လက်ပတွန်များသည့် ကွာ့ခ်များကဲ့သို့ အားပြင်းအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု မရှိပါ။
သို့သော်လည်း အခြေခံအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများဖြစ်သော ဒြပ်ဆွဲအား၊ (လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များဆိုလျှင်) လျှပ်စစ်သံလိုက်အားနှင့် နျူကလီးယားအားပျော့များဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု ရှိကြသည်။
လက်ပတွန် ရနံ့ တစ်ခုခြင်းစီတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်အမှုန်များ ရှိကြပြီး ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များ ဟုခေါ်သည်။
ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များသည် သက်ဆိုင်ရာလက်ပတွန်များဖြင့် နှုတ်လက္ခဏာဆောင်ပမာဏရှိသည့် တူညီသောဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။
အချို့သော သီအိုရီများအရ နျူထရီနိုများတွင် ဆန့်ကျင်အမှုန်မရှိဟုဆိုသည်။
သို့သော်လည်း မည်သည့်အဆိုက မှန်ကန်သည်ဆိုသည်ကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။
လက်ပတွန်များသည် စံပြုရူပဗေဒမော်ဒယ်တွင် အရေးပါသော အမှုန်များဖြစ်သည်။
အီလက်ထရွန်များသည် ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များနှင့်အတူ အက်တမ်များကို ဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များဖြစ်သည်။
အက်တမ်များတွင် အီလက်ထရွန်များအစား မျူယွန်သို့မဟုတ် တောအမှုန်များဖြင့် အစားထိုးခြင်းဖြင့် ထူးခြားအက်တမ်များကို ဖန်တီးပြုလုပ်နိုင်သည်။
လက်ပတွန်-ဆန့်ကျင်လက်ပတွန် စုံတွဲဖြင့်လည်း ပိုစီထရွန်နီယမ် ဟူသော ထူးခြားအက်တမ်ကို ဖန်တီးနိုင်သည်။
ထူးခြားအက်တမ်များသည် သဘာဝအတိုင်း မတည်ရှိနိုင်ဘဲ အချိန်တိုအတွင်း ပြိုကွဲသွားလေ့ရှိသည်။
ရူပဗေဒတွင် ဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဒြပ်ထု ဆိုသည်မှာ ၎င်းဝတ္ထုအနေနှင့် အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration)ကို တောင့်ခံနိုင်မှု ပမာဏ ဟူသော စကေလာ တိုင်းဖွယ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဒြပ်ထုကြီးမားသော အရာတစ်ခု စတင်ရွေ့လျားအောင်၊ သို့မဟုတ် ရွေ့လျားမြဲ ဖြစ်နေလျင် ပိုမြန်အောင်၊ ပိုနှေးအောင်၊ ရပ်သွားအောင် ပြုလုပ်ရန် ပိုခက်ခဲမည်။
ဒြပ်ထုနည်းပါးသော အရာများ၏ လှုပ်ရှားမှု အခြေအနေကိုမူ အလွယ်တကူ ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။
တနည်းအားဖြင့် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုအပေါ် အားတစ်ခုသက်ရောက်သောအခါ ရွေ့လျားမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံသည့် အတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။
အခြားအရာဝတ္ထုများဖြင့် အပြန်အလှန်ဒြပ်ဆွဲမှု၊ အလျင်ပြောင်းနှုန်း သို့မဟုတ် ဦးတည်ချက်ပြောင်းလဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံမှုနှင့် နှိုင်းရသီအိုရီအရ စနစ်တစ်ခု၏ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် တိုင်းတာဆုံးဖြတ်သည်။
ဒြပ်ထု၏ နိုင်ငံတကာစံယူနစ်မှာ ကီလိုဂရမ်ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဒြပ်ထုကို အလေးချိန်ပြီး သတ်မှတ်တွက်ချက်လေ့ရှိသော်လည်း ဒြပ်ထုသည် အလေးချိန်နှင့် မတူညီပါ။
ဝတ္ထုတစ်ခု၏ အလေးချိန်သည် ဒြပ်ဆွဲအားနည်းသည့် လကမ္ဘာပေါ်တွင် သေးငယ်ပြီး၊ ဒြပ်ဆွဲအား ပိုများသည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပိုများမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ၎င်းအရာဝတ္ထု၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။
အလေးချိန်သည် အားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ (ဒြပ်ဆွဲအားဆွဲငင်မှုဖြင့်)၎င်းအားကိုဖြစ်စေသော ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်။
နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒတွင် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတွင်ပါဝင်သော ဒြပ်(mass)ပမာဏဟု ယေဘုယျအားဖြင့်သတ်မှတ်နိုင်သည်။
သို့သော် ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီက ပြဆိုသည်မှာ အလွန်မြင့်မားသည့်အရှိန်ဖြင့် ရွေ့လျားသည့်အခါ သို့မဟုတ် အက်တမ်အောက်အမှုန်လောကတွင် စွမ်းအင်သည် ဒြပ်ထု၏ ထပ်တိုးအရင်းအမြစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ရပ်တန့်နေသည့် မည်သည့်ဒြပ်ထုတူညီသော အရာဝတ္ထုများတွင်မဆို တူညီသော စွမ်းအင်ပမာဏရှိပြီး စွမ်းအင်ပုံစံအားလုံးသည် အားနှင့် ဒြပ်ဆွဲအားများကြောင့် အရှိန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံလိုသည့် သဘောရှိသည်။
သိပ္ပံပညာတွင် ဒြပ် ဆိုသည်မှာ မတိကျသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး တိတိကျကျတိုင်းတာ၍ မရနိုင်ပါ။
ဂုဏ်သရေ ညိုးနွမ်းစေမှု ဟူသည် တစ်စုံတစ်ဦးအပေါ် မနာလိုမှု၊ စဉ်းလဲမှု ၊ ကောက်ကျစ်မှု စသည့် ယုတ်ညံ့သည့် ခံစားချက်ဖြင့်၊ ထိုသူကို နစ်နစ်စေလိုသောသဘောဖြင့် မဟုတ်မမှန်သော လုပ်ကြံသတင်းအချက်အလက်များကို တစိုက်မတ်မတ် ဖော်ထုတ် နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဖော်ထုတ်ခြင်းဆိုရာတွင် နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အမူအရာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဘက်သား တို့ သိသာမြင်လွယ်စွာ ခံစားနိုင်သောသော ဖော်ပြမှု အားလုံး အကျုံးဝင်ပါသည်။
ကဏ္ဍ:ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း။
thumb|ဖိုတွန်အမှုန်တွင် ကွာ့ ၃ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ယင်းတို့သည် အခြေခံအမှုန်များဖြစ်ကြသည်။
ရူပဗေဒတွင် အက်တမ်အောက်အမှုန် () ဆိုသည်မှာ အက်တမ်၏ အရွယ်အစားအောက် များစွာ သေးငယ်သော အမှုန်များကို ခေါ်ဆိုသည်။
အက်တမ်အောက်အမှုန် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ လက်ရှိသီအိုရီများအရ ထပ်မံခွဲစိတ်မရတော့သည့် ပကတိအမှုန်များဖြစ်သည့် အခြေခံအမှုန်များ နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအမှုန်များ ဖြစ်သည်။
အမှုန်ရူပဗေဒနှင့် နျူကလီးယားရူပဗေဒတို့သည် အဆိုပါ အမှုန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်။
အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်တစ်ခု၏ သဘောတရားမှာ ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ သဘောတရားများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
ထိုအတူ နေ့စဉ် သာမန်အတွေ့အကြုံသဘာဝများနှင့် ခြားနားသည့် ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ၏ ကွမ်တမ်အဆင့် ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင် သဘောတရားများလည်း ထင်ဟပ်သည်။