kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရသေ့ကြောင်(၁၅၂-၁၆၇) သက္ကရာဇ် ၇၄-ခုနှစ်၌ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း လွန်သောအခါတွင် ပျူစောထီးက ကျေးဇူးရှင် ဆရာရသေ့ကို ပင့်ဖိတ်၍ ပုဂံတွင် မင်းပြုစေခြင်းအားဖြင့် ရသေ့ကြောင်မင်း ဖြစ်လာသည်။
ရာဇဝင်အရ လူပြောများသည်မှာ ရသေ့ကြောင်မင်းသည် ပျူစောထီးမင်း၏ ငယ်ဆရာရသေ့ဖြစ်ပြီး၊ ပျူစောထီး ပုဂံမြို့ကို ရန်အပေါင်းမှကင်းစင်စေပြီးနောက်တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း၏ သမီးတော် သီရိစန္ဒာဒေဝီနှင့် လက်ဆက်ကာ အိမ်ရှေ့အရာကို ရခဲ့သည်။
မင်းစည်းစိမ် ၁၅-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။
ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၈၉-ခုနှစ်တွင် ပျူစောထီး နန်းတက်၏။
မြန်မာ့ရှေးရာဇဝင်များ၌ သတ္တဝါကြီးလေးကောင် ဆိုသည်မှာ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ပြည်သူအများကို အန္တရာယ်ပြုသော ငှက်ကြီး၊ ဝက်ကြီး၊ ကျားကြီးနှင့် ရှူးပျံကြီး ဟူသော သတ္တဝါကြီးများကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသတ္တဝါကြီးလေးကောင်ပေါ်လာမည့်ကြောင်းကို ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် အထင်အရှားရှိစဉ်ကပင် ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူခဲ့ကြောင်း ရာဇဝင်ပုံပြင်က ဤသို့ဆိုခဲ့၏။
နောက်ခံ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်က မဇ္ဈိမဒေသမှနေ၍ နောင်ကာလ၌ "ပုဂံပြည်ကြီး"ဟူ၍ ပေါ်ထွန်းလာမည့်ဒေသသို့ ဒေသစာရီကြွချီမူခဲ့စဉ် ဘုရားရှင်သည် တန့်ကြည်တောင်ထိပ်သို့ရောက်သော် ရပ်၍ကြည့်တော်မူရာ တောင်ကမ်းပါးရှိ ပေါက်ပင်ထိပ်ဖျားတွင်နားနေသော ဥဗျိုင်းဖြူနှင့် ကျီးမည်း၊ ပေါက်ပင်ခွကြားတွင် လျှာနှစ်ခွဖြင့်ဖွတ်၊ ပေါက်ပင်ရင်း၌ ဝပ်နေသောဖားငယ် စသည့်သတ္တဝါလေးကောင်ကို တွေ့မြင်တော်မူသောအခါ ဘုရားရှင်က ပြုံးတော်မူ၏။
အရှင်အာနန္ဒာက သိလို၍ မေးမြန်းရာ ဘုရားရှင်က သူပရိနိဗ္ဗာန်ပြပြီး (၆၁၅) နှစ်လွန်လျှင် ဤနေရာ၌ တိုင်းပြည်ကြီးတစ်ခုဖြစ်မည်၊ ဗျိုင်းနှင့် ကျီး အပင်ထိပ်၌ နားသောကြောင့် အလှူအတန်း၊ လူဦးရေများပြားမည်၊ ဖွတ်ကောင် သစ်ပင်ခွ၌ ရှိသောကြောင့် ထိုပြည်ရှိသူများသည် စိုက်ပျိုးရေးမလုပ်ဘဲ ကုန်သည်အလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးကာ မမှန်သောစကားပြောကြသည်ဖြစ်၍ သစ္စာမှားယွင်းမည်၊ ဖားငယ် ဝပ်သောကြောင့် ဖားကဲ့သို့ ဝမ်းရေးအဆင်ပြေကာ သာယာကြမည်ဟု ပြန်လည်မိန့်ကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ထိုပြည်ကို တည်ထောင်သော ဘုရင်လက်ထက်၌ ငှက်ကြီး၊ ဝက်ကြီး၊ ကျားကြီး၊ ရှူးပျံကြီး တို့သည်လည်း မင်းမူဆိုးသွမ်းကြကာ ထိုသတ္တဝါကြီးလေးကောင်ကို နှိမ်နင်းမည့်သူမှာ ဖခင် နေနတ်သား၊ မိခင် နဂါး မှ သက်ဆင်းလာသူက ဖြိုခွင်းသုတ်သင်မည်ဟူ၍လည်း ပြောကြားခဲ့သည်။
သူရဲကောင်း ပျူစောထီး ပျူစောထီးက ရှူးပျံငှက်ကြီးအား ပစ်ခတ်နေပုံကို ပန်းချီဆရာတစ်ဦးက စိတ်မှန်းရေးဆွဲထားပုံ ပျူစောထီး အသက် (၁၆) သို့ရောက်သောအခါ ဖခင်ဖြစ်သူ နေမင်းသားက အလုံးစုံကို အောင်နိုင်သည့်အစွမ်းရှိသော လေးနှင့်မြားကို ပေးခဲ့သည်။
ထိုလေးမြားကို စမ်းသပ်ချင်သောကြောင့် တောကိုဝင်ခဲ့သည်။
တောသို့မဝင်မီ ၎င်းကို စောင့်ရှောက်သော ပျူအိုလင်မယားက သတင်းစကားအသိပေးခဲ့သည်။
ထိုစကားမှာ အရှေ့အရပ်တွင် ဝက်ကြီးနှင့်နောက်လိုက်ငါးရာ၊ တောင်အရပ်တွင် ကျားကြီးနှင့်နောက်လိုက်ငါးရာ၊ အနောက်ဘက်၌ ငှက်ကြီးနှင့် နောက်လိုက်ငါးရာ၊ မြောက်ဘက်၌ ရှူးပျံကြီးနှင့် နောက်လိုက်ငါးရာတို့ရှိကာ ဘုရင်မင်းမြတ်သည်ပင် ၎င်းတို့ကို ၎င်းတို့နှစ်သက်သော အရာများပေးအပ်နေရသည်မှာ (၁၂) နှစ်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အသိပေးပြောဆိုခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပျူစောထီးက ထိုနေရာများသို့သွား၍ တစ်ကောင်ခြင်းသုတ်သင်ခဲ့သည်။
ရန်သူများ သေဆုံးကြောင်း သီတင်းကြားသောအခါ ဘုရင်လည်း ဝမ်းသာစွာဖြင့် ပျူစောထီးရှိရာသွား၍ ၎င်း၏ မျိုးရိုးအကြောင်း မေးသော် သိရှိသဖြင့် ၎င်း၏သမီးတော် စန္ဒာဒေဝီကိုပေး၍ အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (福島第一原子力発電所) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နယူးကလိယားသုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြစ်သည်။
ယင်းစက်ရုံသည် General Electric နှင့် Tokyo Electric Power Company တို့ပူးပေါင်းပြီး ဒီဇိုင်းဆွဲ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ပြင်းအား ၉ ရှိ မြေငလျင်ကြောင့် ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသည်။
စက်ရုံနှင့် ကီလိုမီတာ ၃၀ အကွာအဝေးကို လူမသွားရနယ်မြေအဖြစ် အစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ဩဂုတ်လအတွင်း သောင်းကျန်းသူ ကွန်မြူနစ်တပ်များသည် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရန် ပြည်-ရန်ကုန်ကားလမ်းအတိုင်း ချီတက်လာရာ ၁၉-၄-၄၈ ည ၇ နာရီခန့်အချိန် နတ်တလင်းမြို့ အနီးရှိ ဖိုးသာအောင်ကုန်းတံတားတဘက်သို့အရောက်တွင် တပ်စွဲထားသော ပြည်ထောင်စုစစ်ရဲတပ်ရင်း(၂၁)၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးအေးချိုသည် အင်အားအဆမတန်များပြားသော ရန်သူတို့အား မိမိအသက်ကိုပဓာနမထားပဲ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် သောင်းကျန်းသူကွန်မြူနစ်တပ်များ ဆက်လက်မချီတတ်နိုင်တော့ပဲ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်မှူးအေးချိုသည် ယင်းကဲ့သို့ ထူးကဲမြင့်မြတ်လှသော ရဲစွမ်းသတ္တိ၊ ကြံခိုင်သောစိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံ တိုက်ခိုက်ရင်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိကာ ၁၉၄၈ ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အတွက် တာဝန်ကျေပွန်စွာ အသက်ပေးလှူသွားသူဖြစ်သည့်အလျှောက် နိုင်ငံတော်၏ ရဲစွမ်းသတ္တိဆိုင်ရာအမြင့်ဆုံးဖြစ်သော အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ကို အမိန့်အာဏာ ၁၀/အထူး/၅၀ ဖြင့် ပထမဆုံးချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။
ဒီနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယ အေးချို၏ အမည်အား သူရဲကောင်းဗိမာန်၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။
ပြည်စား သီဟသူသည် ဖခင်ဖြစ်သူ နရသီဟပတေ့အား လုပ်ကြံ၍ ပုဂံထီးနန်းကို အုပ်စိုးရန် ကြံစည်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
နရသီဟပတေ့မင်းသည် ၎င်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂိုတို့ကျူးကျော်သဖြင့် ပြည်မြို့အနောက်ဘက်လှည်းကျအရပ်သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံသည်။
ထိုနောက်တွင် သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ဥဇနာ ရှိရာ ပုသိမ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပြန်သည်။
သီဟသူအကြံအစည်ကို ရိပ်စားမိသည့် ဥဇနာက သီဟသူအား ဖမ်းဆီးကာ အပြစ်ပေးရန်ကြံသော်လည်း သီဟသူက ငိုယိုငြင်းဆိုသဖြင့် နရသီဟပတေ့ ကလွတ်စေသဖြင့် ပြည်သို့ပြန်သည်။
နရသီဟပတေ့ ပုဂံသို့အပြန်လမ်းတွင် သီဟသူက အဆိပ်ခတ်သော ဟင်းပွဲတို့ဖြင့် တည်ခင်းလုပ်ကြံသည်။
ထိုနောက် နောင်တော် ပုသိမ်စား ဥဇနာကိုလည်း လုပ်ကြံသည်။
ထိုနောက် ကျော်စွာရှိရာ ဒလ နှင့် ငပမွန် စားသော ပဲခူး တို့ကို တိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ ပဲခူးစစ်ပွဲတွင် မြှားသင့်၍ သေလေသည်။
ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ်-တင်နိုင်တိုး နရသီဟပတေ့ တရုတ်ပြေးမင်းနှင့်မိဖုရားငယ်ရှင်ဆင်မောက်တို့မှ မြင်သော သားတော်ဖြစ်သည်။
ပြည်ကိုစားရသောကြောင့် ပြည်စား သီဟသူ ဟု တွင်သည်။
ခမည်းတော်နရသီဟပတေ့သည် သီဟသူအား အကျီစယ်လွန်သည်နှင့် သီဟသူကခမည်းတော်အားနှလုံးထောင့် လေသည်။
ခမည်းတော်မင်းကြီး တရုတ်တို့ရန်မှရှောင်၍ မွန်တို့ပြည်တွင် သွားရောက်စံနေပြီးနောက် တရုတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာပြီကြားသည်နှင့် ပုဂံသို့ဆန်တက်လေသည်၊ ခမည်းတော်ပြည်မြို့သို့အရောက် ပြည်မင်းသီဟသူသည် အဆိပ်ဆေးခတ်၍ ပွဲတော်ဆက်ကာ အတင်းအကျပ် ပွဲတော်တည်စေသည်။
နရသီဟပတေ့မင်းကြီး အနိစ္စရောက်တော်မူလျှင် ပြည်စားသီဟသူသည် မှူးတော်မတ်တော်ရဲမက်ဗိုလ်ပါ အပေါင်းတို့ကို သစ္စာချည်းတိုက်၍ တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း ဖြစ်ကြပြီးသော် အလုံးအရင်းများနှင့် နောင်တော် ဥဇနာရှိရာ ပုသိမ်မြို့သို့ ရေအားကြည်းအားချီသည်၊ နောင်တော်ဥဇနာ အသည်းအသန်မကျန်းမာ၍ အသက်လှုပ်လှုပ်သာရှိသည်ကို နုပ်နုပ်စဉ်း၍သတ်သည်။
ထိုအကြောင်းကိုညီတော်ဒလစား ကျော်စွာနှင့်ပဲခူးစားငပမွန်တို့ ကြားသော်ကျုံးမြောင်းပြင်၍ ကြံ့ကြံ့ခံကြသည်။
ဒလကိုတိုက်ရာမရချေ၊ ပဲခူးကို လုပ်ကြံသည့်အခါ ပဲခူးစားမခြေမငံပြောသည်နှင့်သီဟသူသည် ငပမွန်ကို လေးနှင့်ပစ်ရန် လေးကိုငင်ရာအငင်လွန်သောကြောင့် မိမိမြှားပင်မိမိကိုသင့်၍ အနိစ္စရောက်လေသည်။
မှူးမတ်တို့လည်း သီဟသူကိုသင်္ဂြိုဟ်၍ သင်းချိုင်းရာတွင် စေတီတည်၏။
သီဟသူမင်းလွန်သော် ဒလကျော်စွာ မင်းနန်းတက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အချို့ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် သီဟသူအား ပုဂံမင်းဆက် မှ မင်းတစ်ပါးအဖြစ်ပင် အသိအမှတ်မပြုပေ။
ဆက်လက်လေ့လာရန် အမေရိကန်ရောက် မင်းသားသီဟသူ ကိုးကား Category:ပုဂံမင်းဆက်။
ပုဂံမင်း ကျော်စွာအား ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး မှ နန်းချသတ်ဖြတ်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် ကျော်စွာ၏သား စောနစ်အား ပုဂံဘုရင်အဖြစ် နန်းတင်ကြသည်။
နန်းတက်ဘွဲ့မှာ သီရိတြိဘဝနာတျာပဝရဓမ္မရာဇာဖြစ်ပြီး ကျောက်စာများတွင် မင်းလုလင် ဟူ၍တွေ့ရတတ်သည်။
အာဏာမရှိသော မင်းအဖြစ်ဖြင့် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးမှ ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးသည်ကိုသာ လက်ပိုက်ကြည့်ရှုနေရပြီး ပွဲတက်ဘုရင်မျှသာ နေရာရသည်။
အချို့ကျောက်စာများတွင် ပုဂံမင်းကြီးဟုပင် သီးခြားခွဲထုတ်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
၎င်းလွန်လျှင် သားတော် စောမွန်နစ်မင်း ဆက်ခံသည်။
ပုဂံမင်းဆက်ရာဇဝင်သစ်-တင်နိုင်တိုး ကိုးကား Category:ပုဂံခေတ် Category:ပုဂံမင်းဆက်။
ပုဂံမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်သူ စောမွန်နစ်သည် ဖခင်စောနစ်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံ၍ ခရစ်နှစ် (၁၃၂၅)နန်းတက်သည်။
ဘွဲ့အမည်မှာ သီရိတြိဘဝနာဒိတျာ သုဓမ္မရာဇာ ဖြစ်ပြီး အချို့ကျောက်စာများတွင် အစောနုထာမင်းကြီး ဟုဖော်ပြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ပုဂံဩဇာမှာ နေဝင်ချိန်ရောက်နေပြီဖြစ်ပြီး ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့များတွင် သီဟသူအဆက်အနွယ်များက အပြိုင်အဆိုင်ထီးပြိုင်ပြုနေချိန်ဖြစ်သည်။
နန်းသက်နောက်ဆုံးကာလများတွင်လည်း သတိုးမင်းဖျားက အင်းဝမြို့တည်၍ အင်းဝခေတ်ကို တည်ထောင်သည်ကို ထောက်ခြင်းအားဖြင့် ပုဂံမင်း စောမွန်နစ်၏ အနေအထားကို မှန်းဆနိုင်သည်။
စောမွန်နစ် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အင်းဝတွင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ ပင် နန်းတက်နေပြီဖြစ်သည်။
Tibetan Plateau and surrounding areas above 1,600 m with height colour coded ဧဝရက်တောင် ဧဝရတ်တောင် (; ; တိဘက်: Chomolungma ; )၊ အမည်ကွဲအားဖြင့် ချိုမိုလန်းမားတောင် (Mount Chomolungma) သည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး နေရာအဖြစ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၈၈၄၈မီတာ (၂၉၀၂၉ ပေ) မြင့်မားသည်။
ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး နီပေါ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ(တိဗက်ဒေသ) တို့က တစ်ဖက်စီတည်ရှိသည်။
ဧဝရတ်တောင်ထိပ်သည် နီပေါနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တိဘက်ဒေသ တို့၏ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သည် လူသားတို့အတွက် မလောက်ငှသော လေပမာဏရှိသည့် သေမင်းတမာန် လေထုဇုံတွင် တည်ရှိသဖြင့် တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရာတွင် အပို အောက်ဆီဂျင်ကို အသုံးပြုရသည်။
သေမင်းတမာန်ဇုံ ဆိုသည်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၂၅,၀၀၀ ပေ ကျော် မြင့်သော ဧဝရတ်တောင်၏ တစိတ်တဒေသကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဧဝရတ်တောင်ထိပ် ဧဝရတ်တောင်ထိပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ဘက် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် တည်ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်၌အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။
ထိုတောင်ထိပ်ရှိရာ နီပေါနိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ တိဗက်နိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း ယင်းတောင်ထိပ်သည် တန်ခိုးကြီးသည်ဟူ၍ အစွဲအလမ်းရှိကြသည်။
တိဗက်ဘာသာစကားဖြင့် ထိုတောင်ထိပ်ကို မယ်တော် နတ်သမီး ဟု အမည်မှဲ့ခေါ်ကြသည်။
၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရ မြေတိုင်းဌာနအရာရှိချုပ် ဆာဂျော့အဲဗရက်ဆိုသူသည် ထိုတောင်ထိပ်တည်ရာနှင့် အမြင့်ကိုပထမဦးဆုံး တိုင်းတာသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဲဗရက်တောင်ထိပ် (ဝါ) ဧဝရက်တောင်ထိပ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သည် ပေပေါင်း ၂၉ဝ၂၈ ပေ (၅ƒမိုင်ခန့်) မြင့်သည်။
(အိန္ဒိယ သမ္မတနိုင်ငံမြေတိုင်းဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဤသို့သတ်မှတ်ထားသည်ကို တောင်တက်အဖွဲ့ အများစုက လက်မခံလိုပဲ ၂၉ဝဝ၂ ပေ ဟုသာ သတ်မှတ်လိုကြသည်။
) ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ တောင်တက်အဖွဲ့များသည် ထိုတောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ရန် အကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသော တောင်တက်အဖွဲ့ဝင် အီး၊ အက်ဖ၊ နော်တင်နှင့် ဆိုမာဗဲ ဆိုသူနှစ်ဦးတို့သည်ပေပေါင်း ၂၈၁၃ဝ အမြင့်အထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက်တစ်ဖန် အေ၊ စီ၊ အာဗင်း နှင့် ဂျီ၊ အယ်၊ မလိုရီ ဆိုသူတို့နှစ်ဦးကလည်း ပေ ၂၆၈ဝဝ အမြင့်အထိ ရောက်ရှိပြီးနောက်ဆက်၍ တက်ကြပြန်ရာ အမြင့် ၂၈၂၃၉ ပေ သို့တိုင်အောင် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုသူနှစ်ဦးစလုံးသည် တောင်ပေါ်၌ပင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ရလေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို လေယာဉ် ပျံဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၃ ခု၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်များတွင် တောင်တက်အဖွဲ့တို့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ရောက်ရန် ဆက်လက် ကြိုးစားကြသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ကြချေ။
တောင်များသည် ဆီးနှင်း အစဉ်ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည့်အပြင် မတ်စောက်သော ချောက်ကမ်းပါးကြီများကို အလွန်ခဲယဉ်းပင်ပန်းစွာ ဖြတ်ကျော်ရသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ နှင်းခဲလျှောများ ရုတ်တရက်ကျဆင်းလာခြင်းနှင့် လေပြင်းမုန်တိုင်းကျရောက်ခြင်းတို့ကြောင့် တောင်တက်သမားတို့ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အဖြစ်နှင့်လည်း ကြုံရတတ်သည်။
ထို့ပြင် အဖွဲ့ဝင်တို့အတွက် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် တောင်တက်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ အသက်ရှူနိုင်ရန်အတွက် အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ဗူးများ အစရှိသည်တို့ကို တောင်ပေါ်စခန်း များသို့ အလုံအလောက် သယ်ယူကြရပေသည်။
ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ လူမတက်ရောက်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတောင်တက်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် တစ်ကြိမ်ထပ်မံကြိုးစားခဲ့လေသည်။
ဤအကြိမ်တွင် အဖွဲ့ဝင်နယူးဇီလန်နိုင်ငံသား အက်ဒမန်ဟီလာရီ နှင့် နီပေါနိုင်ငံသား တင်ဇင်းနော်ဂေး တို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မေလ ၂၉ ရက်နေ့၌ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ဦးစွာပထမ အောင်မြင်စွာရောက်ရှိခဲ့ကြသဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ ချီးကျူးခြင်းကို ခံကြရပေသည်။
ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ ဟစ်လာရီနှင့်တင်းဇင်းနော်ဂ​ေးတို့ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီးနောက်တွင် လူအများစုက ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်ကြသည့် အလုပ်သည် စခန်းသိမ်းပေပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ယင်းသို့မဟုတ်ခဲ့ပေ။
နောက်နှစ် နောက်နှစ်များတွင်လည်း အနောက်နိုင်ငံမှ တောင်တက်အဖွဲ့များသည် ကမ္ဘာ၌အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်၍ တောင်တက်သမိုင်းတွင် မော်ကွန်းတင်ရစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြရာ အချို့အဖွဲ့များသည် အောင်မြင်၍ အချို့အဖွဲ့များသည် မအောင်မြင်ခဲ့ကြချေ။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၃ဦးပါဝင်သော ဆွစ်တောင်တက်အဖွဲ့မှ အန့်ရှမိ နှင့် ယုဂ်မာမက် တို့သည် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ အဒေါ့ရိုက်နှင့် ဟန်းဇရူဒေါ့ ဖွန်ဂန်တင် တို့သည် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အရောက်တက်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
အခြားနိုင်ငံများမှ တောင်တက်အဖွဲ့များက ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ ဧဝရက်တောင်ထိပ်ကို အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်ပြနိုင်မှုသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီး၏ အရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံနေရသော အိန္ဒိယသားတို့အား သွေးထိုးပေးလေတော့သည်။
ဟိမဝန္တာသည် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားများနှင့် ပို၍ နီးစပ်ရင်းနှီးလှသည်။
အခြားရေခြားမြေခြား တောင်တက်အဖွဲ့များ၏ မဖြစ်မနေကြိုးပမ်းမှုကို ဧဝရက်တောင်ထိပ်က လက်ခံချီးမြှင့်ပါလျှင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကို ပို၍ကြိုဆိုပေလိမ့်မည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား တောင်တက်အဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ တက်ခဲ့ကြရာ ရာသီဥတု ပြင်းထန်မှုကြောင့် ပေ ၂၈ဝဝဝ ကျော် အမြင့်သို့ရောက်၍ တောင်ထိပ်ကို လှမ်းမြင်နိုင်သည့်အခါမှ ပြန်ဆုတ်ခဲ့ကြရာ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်နှင့် လက်မတင်ကလေး လွဲခဲ့ရသည်။
ပထမ အိန္ဒိယတောင်တက်အဖွဲ့သည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်မှ မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆုတ်ခွာခဲ့ရစဉ် တရုတ်တောင်တက်အဖွဲ့ဝင် တရုတ်အမျိုးသား ဝန်ဖူးချောင်း၊ ချူယင်ဟွာနှင့် တိဗက်အမျိုးသား ကိုဗူးတို့သည် ထိုနေ့ထိုရက် ပီကင်းစံတော်ချိန် နံနက် ၄:၂ဝ နာရီ၌ ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ မြောက်ဘက်မျက်နှာမှ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟု မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ သတင်းဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာလေသည်။
ဧဝရက်တောင်ထိပ် အရောက်တက်ရာ၌ စံချိန်တင်သောအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကား ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တက်ရောက်သော အမေရိကန်တောင်တက်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့သည် အဖွဲ့ဝင်ခြောက်ဦးကို နှစ်ယောက်တစ်တွဲ သုံးဖွဲ့ဖွဲ့၍ တစ်နေ့ထဲတွင် (မေလ ၂၂ ရက်) တစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ဆက်တိုက် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့အရောက် တက်စေခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့ဝင်ထဲမှ လေးဦးတို့သည် အောက်ဆီဂျင်၊ စားရေရိက္ခာနှင့် အိပ်စရာတို့ မပါဘဲ ပေ ၂၈ဝဝဝ အမြင့်၌ တစ်ညဉ့်အိပ်နေကာ ကမ္ဘာ၌ သူတစ်ပါးတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သေးသော အလုပ်ကို လုပ်ပြကြလေသည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ရေတပ်ဗိုလ်မှူး (လက်ဖတင်နင်ကွန်မန်းဒါး) အမ်အက်(စ်) ခိုလီ ခေါင်းဆောင်သော အိန္ဒိယတောင်တက်အဖွဲ့သည် မလျော့သော ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယတို့ဖြင့် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်ကြပြီးလျှင် ဗြိတိသျှ၊ ဆွစ်၊ အမေရိကန် တောင်တက်အဖွဲ့များ နည်းတူ ကမ္ဘာ၌အမြင့်ဆုံးသောတောင်ထိပ်ကို အောင်မြင်စွာ တက်ရောက်နိုင်သည့်ဂုဏ် ရယူနိုင်ခဲ့၍ ကမ္ဘာ၌ အိန္ဒိယ၏စွမ်းရည်ကို ဝင့်ကြွားစွာပြနိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် တင်းဇင်းနော်ဂ​ေးနှင့် တူဖြစ်သော နဝန်းဂုံဗူးတို့လည်း ပါဝင်ရာ သူတို့တူဝရီးသည် နော်ဂ​ေးက ဗြိတိသျှတောင်တက်အဖွဲ့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဂုံဗူးက အမေရိကန်တောင်တက်အဖွဲ့ နှင့်လည်းကောင်း တောင်ထိပ်သို့ တစ်ခေါက်စီ ရောက်ခဲ့ကြဘူးပေပြီ။
ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ နိုင်ငံခြားသားများမပါဘဲ အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသားချည်းသက်သက်ပါဝင်သော အဖွဲ့တွင်လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်တို့ထဲမှ တောင်ထိပ်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိသော နှစ်ယောက်တစ်တွဲမှာ ဗိုလ်ကြီး အေအက်(စ်)ချီမာနှင့် နဝန်းဂုံဗူးတို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုအိန္ဒိယ တောင်တက်အဖွဲ့သည်လည်း အမေရိကန် တောင်တက်အဖွဲ့ကဲ့သို့ပင် နှစ်ယောက်တစ်တွဲ အဖွဲ့ငယ်သုံးဖွဲ့ကို ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့အရောက် တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် စေလွှတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ အသီးအသီးတက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပြီးသော်လည်း တောင်ထိပ်သို့ မရောက်သေးသည့်နိုင်ငံ အသီးအသီးမှ တောင်တက်အဖွဲ့ဝင်များသည် တောင်ထိပ်သို့အရောက် တက်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိရာမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်အမျိုးသမီး တောင်တက်အဖွဲ့ ဒုတိယခေါင်းဆောင် ယွန်ကို တာဗေအီသည် ဧဝရက်တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အတူ တရုတ်တောင်တက်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင်တရုတ်အမျိုးသမီး ဖန်သော့(ဂ)သည်လည်း ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဧဝရက်တောင်ထိပ်အရောက် တက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
မည်မျှမြင့်မားသော တောင်ကြီးဖြစ်စေကာမူ တစ်နေ့တွင် လူ့ဖဝါးအောက် ရောက်ခဲ့ရသည်သာတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:နီပေါနိုင်ငံရှိ တောင်များ။
ဂျိမ်းဘုရင်များ(အင်္ဂလိပ်) အင်္ဂလိပ်သမိုင်းတွင် ဂျိမ်းအမည်ခံ ဘုရင်နှစ်ပါးရှိခဲ့ဖူးလေ သည်။
ထိုဂျိမ်းဘုရင်နှစ်ပါး၏ သက်ဦးဆံပိုင်ဆန်ဆန် စိုးမိုးမှု ကို အင်္ဂလန်ပြည်သူပြည်သားများတို့ ရွံရှာမုန်းတီးကြသဖြင့် ဂျိမ်းဟူသောအမည်ကို နောက်မင်းများ ဆက်လက်အသုံးပြုဟန် မတူချေ။
ပထမဂျိမ်းဘုရင် (ခရစ် ၁၅၆၆-၁၆၂၅) ပထမဂျိမ်းဘုရင်သည် စကော့တလန်ပြည့်ရှင် မေရီဘုရင်မ နှင့် လော့ဒန်လီတို့၏ သားတော်ဖြစ်၏။
၁၅၆၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အက်ဒင်ဗာရာရဲတိုက်ကြီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့လေ သည်။
၁၅၆၇ ခုနှစ်တွင် မယ်တော်မေရီဘုရင်မသည် တိုင်းသူ ပြည်သားများ ဆူပူမှုကြောင့် ထီးနန်းစွန့်လွှတ်ပေးရသောအခါ သားတော်ဂျိမ်းသည် စကော့တလန်ပြည် ဆဋ္ဌမဂျိမ်းဘုရင်အဖြစ် စကော့တလန်ထီးနန်းကို ဆက်ခံရသည်။
ထိုစဉ်က ဂျိမ်းမှာ ကလေးအရွယ် လူမမယ်မျှသာ ရှိသေးသဖြင့် ရင်ခွက်ပိုက်အဖွဲ့နှင့် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရသည်ဖြစ်ရာ ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးလိုသော မှူးမျိုးမတ်နွယ်များ ရာထူးလုမှုကြောင့် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက် နှင့် ပြည်တွင်းစစ်များ ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏။
၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်များက ဂျိမ်းအား ဖမ်း၍ တစ်နှစ်ခန့်အချုပ်နှင့် ထားခဲ့ဖူးသည်။
၁၅၈၃ ခုနှစ်မှ အချုပ်မှ လွတ်မြောက်သည့်နေ့မှအစပြု၍ ဂျိမ်းသည် တိုင်း ပြည်ရင်ခွင်ပိုက်အဖွဲ့ဖြင့် မအုပ်စိုးတော့ဘဲ ကိုယ်တိုင်ပင် အုပ်စိုး လေတော့သည်။
၁၆ဝ၃ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ နတ်ရွာစံသောအခါ ဂျိမ်းဘုရင်လည်း ပထမဂျိမ်းအဖြစ်နှင့် အင်္ဂလန်ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံရပြန်သည်။
စကော့တလန်ပြည် နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဤနည်းအားဖြင့် ဘုရင်တစ်ပါးတည်း ၏ အုပ်ချုပ်စိုးစံခြင်းခံရသော်လည်း နိုင်ငံရေးအရမူ အန်ဘုရင်မ လက်ထက်တိုင် စည်းရုံးခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ပထမဂျိမ်းဘုရင်သည် ငယ်စဉ်က ကျန်းမာရေးချို့တဲ့ရှာ သဖြင့် ကိုယ်အောက်ပိုင်းကောင်းစွာ မသန်ရကား အသက် ၇ နှစ် အရွယ်တိုင်အောင် အကိုင်မရှိဘဲ မထနိုင်ချေ။
ဘုရင် ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ခေါင်းကြီးကိုယ်သေး ဖြစ်နေရရှာ သဖြင့် ရာဇရုပ် မပေါ်လွင်လှချေ။
ပထမဂျိမ်းသည် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်အုပ်စိုးနိုင်သည့်အချိန် မှစ၍ ဘုရင်ဟူသည် ဘုရားသခင်ကအုပ်စိုးနိုင်ခွင့်ပေးထားသည် ဟူသော ဝါဒကို စွဲမြဲယုံကြည်ခဲ့သည်။
ထိုဝါဒအရ ဘုရင်တို့၏ အခွင့်အရေး တန်ခိုးအာဏာသည် ဘုရားသခင်ထံမှ ရရှိသော ကြောင့် ဘုရင်များသည် လူထု၏ဆန္ဒကို လိုက်လျောရန်မလိုဘဲ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်လေသည်။
သို့ဖြစ်ရကား အင်္ဂလိပ်ပါလီမန်နှင့် ဘုရင်တို့ မကြာခဏ အချင်းများကြရ ပြီးလျှင် ပထမဂျိမ်းဘုရင် ဆောင်ရွက်ပေးသမျှကို အင်္ဂလိပ်မှူး မတ်မျိုးများ၊ ပြည်သူပြည်သားများက သဘောကျ ကျေနပ် သည်ဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။
ပထမဂျိမ်းသည် စတာလင်ရဲတိုက်တွင် နေထိုင်စဉ် ငယ်ငယ် ကပင် အယူဝါဒတရားကို ကျနစွာ သင်ယူလေ့လာခဲ့၏။
မယ် တော်မှာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် ဖြစ်လင့်ကစား ဂျိမ်းဘုရင်မှာမူ ပရို တက် စတန့်ဂိုဏ်းကို လေးလေးနက်နက် သက်ဝင်ယုံကြည်သူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
တိုင်းသူပြည်သားတို့အားလည်း အယူ ဝါဒတရား၌ လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်မပေးဘဲ ရေဖျန်းဂိုဏ်း သို့ ဝင်စေသည်။
ထို့ကြောင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များနှင့် ပျူရီတန် များကို များစွာ ည|ဉ်းပန်း နှိပ်ကွပ်ခြင်းပြုရာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် အချို့သည် ၁၆ဝ၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ပါလီမန် ဖွင့်ပွဲ၌ ပါလီမန်ကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးကာ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် တစ်ဦးအား နန်းတင်ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုအကြံမှာ ပေါက်ကြားသွားသဖြင့် ခေါင်းဆောင်များမှာ ကွပ်မျက်သတ် ဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။
ပျူရီတန်တို့သည်လည်း ဘုရင်၏ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်မှုကို မခံနိုင်ကြသဖြင့် ၁၆ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိက တိုက်သို့ သွားရောက်ကာ ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီနယ်သစ် များကို အခြေစိုက် တည်ထောင်ကြလေသည်။
ပထမဂျိမ်းဘုရင်သည် နိုင်ငံရေးသဘောတရားများ၌လည်း သူ့ကိုယ်သူ ကျွမ်းကျင်လှသည်ဟု အထင်ကြီး၏။
ထိုကြောင့် ဘုရင်နှင့် ပါလီမန်သည် နိုင်ငံခြားရေးရာများ၌လည်း သဘော ကွဲလွဲဲကြရ၏။
ဂျိမ်းဘုရင်သည် ဗရင်တိုင်းပြည်ဖြစ်သော စပိန် နိုင်ငံနှင့် မဟာမိတ် ဖြစ်လို၏။
သားတော်ချားကိုပင် စပိန် မင်းသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ဆက်ရန် ကြံရွယ်ခဲ့သည်။
ပါလီမန် ကမူ ဥရောပ နှစ်သုံးဆယ်စစ်ပွဲတွင် ဂျာမန် ပရိုတက်စတန့် များအား ကူညီ၍ စပိန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်လို၏။
ဤသို့ သဘောကွဲနေရာ နောက်ဆုံးတွင် စပိန်နှင့် မဟာမိတ် မဖြစ်နိုင် တော့သည့် အချိန်ကျမှ ဂျိမ်းသည် စပိန်နိုင်ငံကို စစ်ကြေညာ ရန် သဘောတူလိုက်ရ၏။
ပြည်သူလူထု အကြည်ညိုပျက်မှုကို အများဆုံး ခံယူရအောင်ဖြစ်ရသော ဂျိမ်း၏ပြုမူချက်တစ်ခုကား ဆာဝေါ်လတာရော်လီကို ကွပ်မျက်လိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။
( ရော်လီ ဆာဝေါ်လတာဂျိမ်း။
)ဂျိမ်း၏ ဆောင်ရွက်ချက်များ အနက် တိုင်းပြည်လူထု၏ ကျေနပ်မှုအများဆုံး ခံယူရသော အချက်မှာ ၁၆၁၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မာကျမ်းစာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သို့ ပြန်ဆိုစေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုကျမ်းစာမှာ သမ္မာကျမ်းစာ များအနက် အရေးအသား အကောင်းဆုံး ဖြစ်၍ ယခုတိုင် ကျော်ကြားလေသည်။
၁၅၈၉ ခုနှစ်တွင် ဒိန်းမတ်မင်းသမီးအန်နှင့် ဂျိမ်းဘုရင်သည် လက်ဆက်ခဲ့ရာ သားတော်နှစ်ပါးနှင့် သမီးတော်တစ်ပါး ထွန်း ကားသည်။
သားတော်ကြီး ဟင်နရီသည် ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်၍ သားတော်ငယ်ချားက ဂျိမ်း၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံလေသည်။
သမီးတော်အယ်လစ်ဇဗက်ကို ဂျာမန်မင်းသား ပလက်တနိတ်နယ်စားကြီးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ရာ ယင်းတို့မှ ဆင်း သက်ပေါက်ဖွားသော ဟန်နိုဗာမြို့စားဂျော့သည် ပထမဂျော့ ဘုရင်အဖြစ် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် အဂ‡လန်ထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့ သည်မှအစ ဟန်နိုဗာမင်းဆက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင် (၁၆၃၃-၁၇ဝ၁) ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်မှာ ပထမဂျိမ်း၏မြေးတော် ဖြစ်သည်။
ပထမချားဘုရင်နှင့် ပြင်သစ်မင်းသမီး မရီယာတို့မှ ပေါက်ဖွား သော သားတော်အငယ် ဖြစ်သည်။
၁၆၈၅ ခုနှစ်တွင် နောင် တော်ကြီးဖြစ်သူ ဒုတိယချားဘုရင် နတ်ရွာစံသောအခါ ဂျိမ်း သည် ထီးနန်းဆက်ခံရသည်။
ဘိုးတော် ပထမဂျိမ်းဘုရင် ကဲ့သို့ ပင် ဘုရင့်အခွင့်အရေးဝါဒ၌ အယူသည်းသူ ဖြစ်၏။
နောင်တော် ဒုတိယချားဘုရင်သည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ဘုရင် ဖြစ်လာသောအခါ ဂျိမ်းသည် ယော့မြို့စားမင်းသားအဖြစ်နှင့် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးကို ပေးအပ်ခြင်း ခံရလေသည်။
သူသည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ၍ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တတ် သည့်ပြင် ရိုးသားဖြောင့်မတ်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ဂျိမ်း မင်းသားသည် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသို့ ဝင်လိုက်ပြီးနောက် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း ဝင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ဆက်လိုက်သည်တွင် တိုင်းပြည် က မကျေမနပ် ဖြစ်ကြလေသည်။
ပါလီမန်ကလည်း ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်များအား အလုပ်အကိုင်ရာထူး မပေးရန် တားမြစ်သည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်လိုက်လေသည်။
ဂျိမ်းလည်း ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အင်္ဂလန်ပြည်မှ ထွက်ခွာသွား သည်။
ဂျိမ်းသည် ၁၆၈၅ ခုနှစ်အသက် ၅၂ နှစ်အရွယ်၌ အင်္ဂလန် ပြည်သို့ ပြန်လည်လာရောက်၍ ထီးနန်းစိုးစံရလေသည်။
ဂျိမ်း နန်းတက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် မွန်းမတ်နယ်စား ခေါင်း ဆောင်သော သူပုန်နှင့် အားဂျိုင်းနယ်စားခေါင်းဆောင်သော သူပုန်တို့ ထကြွကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ဂျိမ်းဖက်မှ ပြည်သူ လူထုတစ်ရပ်လုံးက စည်းလုံးစွာ ကူညီထောက်ခံကြသဖြင့် သူပုန်တို့ အရေးရှုံးနိမ့်သည်။
သို့သော် မွန်းမတ်ပုန်ကန်မှုတွင် နောက်လိုက်နောက်ပါအဖြစ် ပါဝင်သူ ၃၂ဝ ကို ရက်စက်စွာ သတ်ပစ်လိုက်ခြင်းကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့က မကျေမနပ် ဖြစ်ကြပြန်သည်။
ဂျိမ်းသည် သူ၏အဓိကရည်ရွယ်ချက် ၂ ချက် ဖြစ်သောပါလီမန်ကို ပယ်ဖျက်၍ ပါလီမန်၏ အကူအညီမပါဘဲ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းကို အဂ‡လန်ပြည်တွင် ပြန်လည် ထွန်းကားလာအောင် ပြုလုပ်ရန်တို့ကို ချက်ချင်းပင် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုကြောင့် အင်္ဂလန် ပြည်သူ ပြည်သား အားလုံးလိုလိုပင် ဂျိမ်းအား ပိုမို မုန်းတီးလာကြ လေသည်။
၁၆၈၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူလူထုအား လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ် ခွင့်ပေးသည့် ကြေညာချက်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်၏။
ထိုကျေညာ ချက်အရ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ အကျိုးကျေးဇူး ပို၍ ခံစားရမည် ကို အဂ‡လန်ပြည်သူပြည်သားများက များစွာ စိုးရိမ်ကြ၏။
ထို အခိုက်တွင် ဂျိမ်းဘုရင်၏ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် မိဖုရားမှ သားတော် တစ်ပါး ဖွားမြင်လေသည်။
ထိုအခါ သမီးတော် အကြီးနှစ်ပါး ဖြစ်သူ မေရီနှင့် အန်တို့မှာ ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင် ဖြစ်လင့် ကစား အင်္ဂလန် ထီးနန်းကို ဆက်ခံရန်အကြောင်း မရှိတော့ပေ။
သို့ဖြင့် တိုင်းပြည်လည်း မငြိမ်မသက်ဖြစ်ကာ ပါလီမန်က ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် သမီးတော်မေရီ၏ခင်ပွန်း ဩရိန်းနယ်စား ဝီလျံမင်းသားအားခေါ်ယူကာ အင်္ဂလန်ပြည် ထီးနန်းကို စိုးစံ လေသည်။
ထိုပုန်ကန်မှုကြီးကို ၁၆၈၈ ခု သွေးမြေမကျ တော်လှန်မှုဟု ခေါ်လေသည်။
ဂျိမ်းလည်း ထီးနန်းကို စွန့်ခွာပေး လိုက်ရပြီးနောက် ထောက်ခံအားပေးမည်သူ ကင်းမဲ့သည့်အတိုင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေရလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်က ဂျိမ်းအား ဆီးကြိုပြုထားပြီးလျှင် အင်္ဂလန်ပြည်ကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက် ရန် စစ်တပ်စသည့် လိုအပ်သော အကူအညီများလည်း ပေး၏။
၁၆၈၉ ခုတွင် အိုင်ယာလန်ပြည်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြင့် ထီးနန်းကို ပြန်လည်ရရှိအောင် ကြိုးစားသေးသည်။
သို့သော် ဂျိန်းသည် ဗွိုင်းစစ်ပွဲတွင် နာလန်မထူနိုင်အောင် အရှုံး ကြီး ရှုံးသွားသဖြင့် ပြင်သစ်ပြည် ပါရစ်မြို့ စိန်ဂျားမိန်းရပ်၌ ၁၇ဝ၁ ခု ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် နေရတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်က ပင် ဂျုံကို စားသောက်ရန် ကောက်ပဲသီးနှံအဖြစ်ဖြင့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့တွင် ရှေးလူများ သည်လည်း ဂျုံကိုစိုက်ပျိုး၍ စားသောက်ခဲ့သည့် အထောက် အထားများ တွေ့ရှိရသေးသည်။
ထိုအထောက်အထားများမှာ တရုတ်နိုင်ငံထက် နှစ်ပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာပင် ရှေးကျ သည်။
ထိုကြောင့် ဂျုံပင်မှာ လူ့ယဉ်ကျေးမှု စကတည်းက ပေါ် ပေါက်လာသော စားဖွယ်ရာ ကောက်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရ ပေမည်။
အစအဦးတွင် အမေရိကတိုက်သားများတို့သည် ဖူးစား ပြောင်းကို ပဓာနထား၍ စားကြသော်လည်း ယခုအခါတွင် ဂျုံကိုသာ အများဆုံး စားသုံးလျက် ရှိကြသည်။
ရာသီဥတု အေးချမ်းသော အခြားတိုင်းပြည်များ၌လည်း ဂျုံကို ပဓာနအစာ အဖြစ် စားသုံးကြလေသည်။
ဂျုံပင်သည် စိုစွတ်ပူအိုက်သော ရာသီဥတုတွင် မဖြစ်ထွန်း ချေ။
ထိုအပင်မျိုးတို့ကို မည်း၍စေးသော မြေတို့၌ ကောင်းမွန်စွာ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
ထိုမြေမျိုးသည် မိုးဥတု၌ ရွာ သော မိုးရေတို့ကို စုပ်ယူ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သောကြောင့် အမြစ်၌သာ ရေကိုအလိုရှိသော ဂျုံပင်တို့နှင့် အထူးပင် သင့် လျော်လေသည်။
နုန်းမြေများ၌ စိုက်ပျိုးသောအခါ မဖြစ်ထွန်း လှချေ။
သဲမြေ၊ သစ်ဆွေးမြေများ၌ကား ရေသွင်း၍ စိုက်ပါမှ အတော်အသင့် ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။
ဂျုံစိုက်ပျိုးသော မြေကွက်များ၌ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဂျုံကို ဆက်လက် စိုက်ပျိုးသွားလျှင် ကောင်းစွာ မဖြစ်ထွန်းတော့ပေ။
ထိုကြောင့် ပဲ၊ အာလူး စသည့် အခြားသီးနှံပင်များ အလှည့် ပေး၍ စိုက်ရသည်။
သို့တည်းမဟုတ်၊ ဂျုံစိုက်ပြီး မြေကွက်များ ၌ တစ်ရာသီခန့် မည်သည့်အပင်မျှ မစိုက်ဘဲ မြေလှပ်ထား ခြင်းဖြင့် မြေဩဇာပြန်၍ ကောင်းလာအောင် ပြုလုပ်နိုင်၏။
ဂျုံပင်များကို အနောက်နိုင်ငံများ၌ စပရင်းဥတု (နွေကူး ရာသီ)တွင် စတင်စိုက်ပျိုးကြ၏။
မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူအိုက် စိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိသည့် တိုင်းနိုင်ငံမျိုး၌ကား မိုးကုန် လောက်တွင်မှ စတင်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်နိုင်ကြသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင် မိုးပါး၍ ဆောင်းအခါ၌ အတန်ငယ်အေးသော ရာသီ ဥတုရှိသည့် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း စစ်ကိုင်း၊ အောက်ချင်းတွင်း၊ ကျောက်ဆည်၊ ရွှေဘို စသည့် လွင်ပြင် ဒေသများတွင် ဂျုံကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဆောင်းအခါ မအေးလွန်းသော တိုင်းပြည်များ၌ ဂျုံပင်များကို နွေကူးရာသီတွင် သာမက၊ ဆောင်းရာသီ၌လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဤသို့လျှင် နွေကူး ရာသီဂျုံနှင့် ဆောင်းရာသီဂျုံဟူ၍ ရှိကြသည်။
ဂျုံမှာ အမာစား၊ အပျော့စားဟု ၂ မျိုးကွဲသည်။
အရောင်မှာလည်း အနီ၊ အဝါ၊ အဖြူကွဲကာ အချို့မှာ မှည့်ချိန်ချင်း ကွဲပြားခြားနား၏။
ထိုကြောင့် အမျိုးအစားပေါင်း ၃,၅ဝဝ ကျော်မျှ ရှိလေသည်။
ဂျုံပင်များကို ၄ လခန့်မျှ စိုက်ပျိုးရ၏။
မြေအမျိုးအစားကို သင့်တော်မည့်ဂျုံအမျိုးအစားကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးကြရသည်။
ဂျုံပင်သည် ဝါဝင်းသော အနှံများဖြင့် ဦးခေါင်းငိုက်လာလျှင် မှည့်၍ ရိတ်ချိန်တန်ပြီဟု သိရသည်။
အချိန်ကျရောက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရိတ်သိမ်းနိုင်ပါမှ အောင်မြင်သောသီးနှံများကို ရရှိနိုင်သည်။
အချိန်လိုသေးလျှင်လည်း ဂျုံစေ့များမှာ ရှုံ့တွနေ တတ်၍ ပိုးတွယ်တတ်၏။