kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ညီငယ် အပရာဇိတကတော့ လောကီစည်းစိမ်းများကို မစွန့်လွှတ်နိုင်သေး၍ လူ့ဘဝဖြင့်ပင် ကောင်းမှု ကုသိုလ်များကို ပြုလုပ်ကာ ပါရမီဖြည့်နေ၏။
တစ်နေ့တွင် အစ်ကိုလုပ်သူအား သံသရာ အကျိုးအတွက် ကုသိုလ်ထူးတစ်ခု ထူးထူးခြားခြား လုပ်ချင်သည်ဆို၍ အစ်ကိုဖြစ်သူ အရှင်သေန တိုက်တွန်းမှု ကြောင့် မြတ်စွာဘုရား ဂန္ဓကုဋိ ကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလေသည်။
ညီငယ်အပရာဇိတသည် ကြီးကျယ်ခန့်ညားသောကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်၏။
ကျောင်းဆောင်၏ တိုင်၊ အမိုး၊ အကာများကို ရတနာ ခုနစ်ပါးဖြင့် စီခြယ်ပြုလုပ်၏။
ကျောင်းပရဝုဏ်ကိုလည်းကောင်းမွန်စွာ ကာရံ၍ ရေတွင်း ၊ ရေကန် ၊ သစ်ပင် ၊ပန်းမန်တို့ဖြင့် ကြည်နူးဖွယ်တည်ဆောက်ထား၏။
ကျောင်းဆောက်ပြီးသောအခါ ကျောင်းတွင်းမှာ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားတို့ဖြင့် နေရာအနှံ့ဖြန့်ခင်းထား၏။
မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူမည့်နေရာတွင် ထူခြားစွာ အရောင်ထွက်သော ပတ္တမြားကို ခင်းထား၏။
ရတနာအတိပြီးသော ကျောင်းဆောင် ဆောင်လုပ်ပြီးသော အခါ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန်းတော်များကို ပင့်ဖိတ်၏။
နောက်ပါရဟန်းတော်များက ရတနာများကြောင့် ကျောင်းတံခါးဝမှာ ရပ်တန့်စဉ် အကြောင်းရိပ်မိသော အပရာဇိတက ဤရတနာများကို တပည့်တော်စောင့်ရှောက်ပါမည်ဟု လျှောက်ထားမှ ကျောင်းတွင်းကို ဝင်တော် မူသည်။
ဤကျောင်းတော်ကြီးမှာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်သံဃာတော်များ သီတင်းသုံးစဉ် များစွားသော လူများ လာရောက် ကြည့်ရှုကြလေသည်။
လာရောက်လာသောလူများကိုလည်း တနိုင်စာရတနာများကို ယူဆောင်ခွင့် ပေးထားသည်။
တစ်နေ့တွင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက် မြတ်စွာဘုရားလားရောက်ဖူးမျှော်ဟန်ဖြင့်ကျောင်းသို့လာရောက်ကာမြတ်စွာဘုရားရှေ့ချထားသော အဖိုးတန်ပတ္တမြားကိုယူဆောင်သွားလေသည်။
ဤအကြောင်းကို ကျောင်းဒါယိကာ အပရာဇိတကြားသိရသောအခါ စိတ်မကောင်းဖြစ်၍ မြတ်စွားဘုရားထံ ချဉ်းကပ်ကာ… ” အရှင်ဘုရား ယနေ့မှ စ၍ ဖြစ်လေရာ ဘဝတိုင်းမှာ တပည့်တော်၏ ပစ္စည်းကို မည်သူမျှ ခိုးဝှက်လုယက်၍ မယူနိုင်ပါစေသားဟု ဆုတောင်းလိုက်လေ သည်။
မြတ်စွာဘုရားကလည်း တောင်းတဲ့ ဆုနဲ့ ပြည့်စေသားဟု ဆုပေးလိုက်၏။
၅) ဇောတိက သူဌေးသား ဤကောင်းမှုကြောင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်မှာ သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများသည် မည်သူမျှ သူ့ဆန္ဒမပါပဲ ခိုးယူ၍ မရခြင်းဖြစ်၏။
အဇာတသတ်မင်းကိုယ်တိုင် စစ်ချီသော်လည်း ဘုန်းတန်ခိုး ကြောင့် စစ်သည်များ ရောင်ပြန်ဟပ်ကာ ဆုတ်ခွါထွက်ပြေးရလေသည်။
ပါရမီရှင် ဇောတိကသည် အဇာတသတ်မင်း လုပ်ရပ်ကြောင့် လောကီစည်းစိမ်၏ အန္တရာယ်ကို သိမြင်ကာ ပစ္စည်းများကို စွန့်ခွါ၍ ရဟန်းပြုခွင့်တောင်းကာ ရဟန်းပြုလေသည်။
ဇောတိကရဟန်းလေး ရဟန္တာဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိင်နက် သူပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများ ပျောက်ကွယ်သွား၍၊ ဇနီးဖြစ်သူအတုလကာရီကိုလည်း နတ်များက မြောက်ကျွန်းကို ပြန်လည် ပို့ဆောင်လိုက်လေသည်။
ဗြဟ္မဏဝဂ်၊ ဇောတိကဝတ္ထု ကိုမျှဝေခံစားပါသည်။
ဇိုတုန်လူမျိုး(အင်္ဂလိပ်: Zotung ) သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅) မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈) မျိုးအနက် ချင်းတိုင်းရင်းသားလူမျိုး မျိုးနွယ်စု ၅၃မျိုးနွယ် ထဲမှ လူမျိုးစုတစ်စုဖြစ်သည်။
လူမျိုးစုအစည်းအဝေးအရ ခေါ်စေလိုသောအမည်မှာ ဇိုတုန် (Zotung) ဖြစ်သည်။
ဇိုတုန် တို့သည် တောင်ပိုင်းချင်းများဖြစ်သည့်အလျောက် တောင်ပိုင်းချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့အနီး၌ အများအပြားနေထိုင်ကြသည်။
သို့ရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် ရခိုင်တောင်တန်းဒေသများ၌လည်း ဇိုတုန်တို့ကို အနည်းငယ်တွေ့ရလေသည်။
ဇိုတုန်အမည်ဖြင့် ရွာရှိသဖြင့် ရွာအမည်ကို အစွဲပြု၍ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။
ချင်းပြည်နယ်တွင် ချင်းလူမျိုးစုပေါင်းများစွာနေထိုင်ကြရာ၊ ဇိုတုန် တို့ သည် တောင်ပိုင်းချင်းအမျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်းလူမျိုးတို့သည် မတူလူမျိုးများနှင့် ညီအစ်ကိုအရင်းလို အတူနေလိမ့်ရှိကြတယ်။
ဝတ်‌‌ဆင်ပုံနှင့် စကားအပြောအဆိုတို့၌ ကွာခြားသည်။
ဇိုတုန်တို့သည် အနီရောင်ပေါ်တွင် အစိမ်းအဝါများဖေါက်၍ ရက်လုပ်ထားသောအင်္ကျီလက်ပြတ်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အင်္ကျီများတွင် လှုင်း ချိတ်တို့ဖြင့် အနားကွပ်ထားလေ့ရှိသည်။
ယောက်ျားများသည် ခြေမျက်စိအထိ ရှည်သော လုံချည်ကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
ဇိုတုန်ဝတ်စုံ သမိုင်း ဇိုတုန်တို့ ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၌ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ယောက်ျား မိန်းမမရွေး စောင်ခြုံသော အလေ့အထပင်ဖြစ်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ဇိုတုန်လူမျိုး ၆၅ဝဝ ကျော်ရှိသည်ဟု တွေ့ရသည်။
ဇိုတုန်တို့သည်ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။
အခြားချင်းလူမျိုးများနည်းတူ၊ အသုဘများ၌၎င်း၊ မင်္ဂလာဆောင်များ၌၎င်း ကျွဲနွားများကို သတ်ဖြတ်၍ ကျွေးမွေးဧည့်ခံလေ့ရှိသည်။
သေသူကို မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်လေ့ရှိသည်။
ပိုက်ဆံတတ်နိုင်သူများကမူ၊ ဂူများပင်ပြုလုပ်ကြသည်။
ဇိုတုန် အမျိုးသမီးများသည် ပါးရဲ ထိုးလေ့မရှိချေ။
မောင်ပုဆိုးကြမ်း ရေး တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ အဘိဓာန် ယဉ်ကျေးမှု ဇိုတုန်ဝတ်စုံ/ချင်ရိုးရာဝတ်စုံ သမိုင်း အေဒီ ၁၈ ရာစုခန့်တွင် ယခုမတူပီမြို့နယ် လုံငိုးရွာမှ ခြောက်မိုင်ခန့်ဝေးသော ဇိုတုန် (Zotung)ဆယ်ပီးရွာတွင် ရုပ်ရည်သန့်ပြန့်ချောမောသော မောင်ထိုခဲတစ်ယောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်အခါက ရေသူမတို့သည် မီးဖွားချိန်များ၌ ချောင်းများကိုပိတ်၍ ရေအိုင်များဖန်တီးသည်ဟုအယူရှိသည်။
ထိုသို့ရေအိုင်ဖြစ်နေသော ချောင်းဖျားမြစ်ဖျားမှ သစ်ဆေးအဆိပ်ခတ်ကာ ငါးဖမ်းပါက ရေသူမဖွားသော ကလေးများသေတတ်သည်။
ထိုအခါ၌ ငါးဖမ်းသောရွာနှင့်သစ်ဆေးအဆိပ်ခတ်သူတို့၏အိမ်များကို ရေသူမမှ ကျိန်စာတိုက်၍ သေဆုံး(သို့)ရွာပျက်ကြရသည်ဟု အယူအဆရှိကြသည်။
ဆယ်ပီးရွာမှာလည်း သုံးကြိမ်တိုင်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်မှာ ရေသူမနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်သည်ဟု ဇိုတုန်မျိုးနွယ်စုများက မှတ်သားခဲ့ကြသည်။
ရုပ်ရည်ချောမောပြီး ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသောမောင်ထိုခဲသည် လက်ဆာ(မြစ်သာ)မြစ်ပိတ်၍ ရေအိုင်ဖြစ်ရာသို့ ကွန်ပစ်ရန် သွားရောက်ခဲ့ရာ အိမ်ပြန်ချိန်ရောက်သော်လည်း ပြန်မလာသဖြင့်ရွာသားများက ထိုညတစ်ညလုံးနှင့် ရက်သတ္တပတ်လုံး လိုက်ရှာသော်လည်း မတွေ့သဖြင့် သေဆုံးသည်ဟု ယူဆကာ ဇိုတုန် (Zotung) ဓလေ့ထုံးစံအရ အသုဘအခမ်းအနားပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။
မောင်ထိုခဲပျောက်ဆုံးပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် ရွာသို့ပြန်လာရာ တစ်ရွာလုံး အံ့ဩခဲ့ရသည်။
အမျိုးများနှင့် ရွာသားများက သုံးနှစ်အတွင်း ဘယ်သွားသည်ကို အလွန်သိချင်၍ မေးမြန်းကြရာ မောင်ထိုခဲမှ ဤအကြောင်းကိုပြောပါက မိမိသေဆုံးမည်။
ထိုကြောင့် မိမိအသုဘအတွက်ပြင်ဆင်ပေးကြပါ။
ကျွန်တော်အကြောင်းစုံပြောပါမည်ဟု ပြော၍ ဤကဲ့သို့ပြောပြပါသည်။
မောင်ထိုခဲတစ်ယောက်ကွန်ပစ်သွားရာဇိုတုန် (Zotung) အခေါ် လက်ဆာ(မြစ်သာ)မြစ်၌ အလွန်တရာမှ ချောမောလှပသော ရေသူမနှင့်ချစ်ကြိုးသွယ်၍ အကြင်လင်မယားဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ပေါင်းသင်း၍ကြာလာသောအခါ ရွာကိုလွမ်းသည်ပြန်ချင်သည်ဟု မိမိ၏မိန်းမကိုပြောရာ မိန်းမကလည်း ပြန်ပါ၊မိမိတို့ဇာတ်ကြောင်းကိုတော့ မပြောနှင့်။
အကယ်၍ ပြောမိပါက သေရမည်ဖြစ်ကြောင်းအကျိုးအကြောင်းကို ပြောပြခဲ့သည်။
မောင်ထိုခဲပြောသည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြောပြပြီး၌ မောင်ထိုခဲတစ်ယောက်သေဆုံးခဲ့သည်။
မောင်ထိုခဲ သေဆုံးသည့်ပထမညတွင် အသုဘအိမ်၌ ရှိသူအားလုံး ဒေါ်ကွာဆယ်မှလွှဲ၍ အသုဘအိမ်၌ ရှိသူအားလုံး မေ့ဆေးမိသကဲ့သို့ အိပ်ပျော်ကြကုန်၏။
ညသန်းခေါင်ယံအချိန်ခန့်တွင် အင်မတန်ချောမောလှပသောမိန်းမပျိုလေးတစ်ယောက်သည် အိမ်နောက်ဖေးမှ ဝင်လာ၍ မောင်ထိုခဲ၏အလောင်းပတ်လည်တွင် ဆန်းပြားလှပသော အထည်မျိုးစုံဖြင့်ကာ၍ နာကျင်ဆွေးမြေ့စွာ ငိုချင်းသီ၍ တရှုံ့ရှုံ့ငိုကြွေး နေလေ၏။
မိန်းမပျိုလေး၏ငိုချင်းမှာ Honangla'honangla'kaci khaw, hoikhyh kaci miarih kingkae,ahoi ka ci vapi sue. Tuissi nga pae pui sala ka nge, tho khe lo ngaw zaw . Boile la myn se sala ka nge tho khe lo ngaw zaw. lorang saphin ly sala ka nge tho khe, lo ngaw zaw. Ccung inn kuit pong phou, keiccu cciraw lang phae, khung hang vae ဟူ၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ မပြောနဲ့နော်၊ မပြောနဲ့နော် ကိုထိုခဲအတွက် မကောင်းဘူး မှာထားရဲ့သားနဲ့ပြောမှားမိရှာ ရွှေငါးများစွာရှိပေမဲ့ မောင်ကြီးထိုခဲအား တုနိုင်ပါ့မလား အနီရောင်မျိုးစုံကျေးငှက်တွေ ရှိနေပေမယ့်မောင်ကြီးထိုခဲအားတုနိုင်ပါ့မလား တောတောင်သတ္တဝါမျိုးစုံရှိပေမယ့်မောင်ကြီးကိုတော့တုနိုင်မလား ကတိသစ္စာမစောင့်နိုင်၍တမလွန်သို့ရောက်ရရှာ ဟူ၏။
ထိုသို့ငိုကြွေး၍ လင်းကြက်တွန်ချိန်တွင် အထည်များကို အမြန်သိမ်းဆည်း၍ မိန်းမချောလေးသည် ပျောက်သွားခဲ့သည်။
ဒေါ်ကွာဆယ်သည်လှပဆန်းပြားသောအထည်များ အင်မတန်ချောမောလှပသော မိန်းမချောလေးနှင့်သူမ၏ငိုချင်းတို့ကိုအခြားသူများကို မြင်စေချင်၊ ကြားစေချင်၍နိုးသော်လည်း လူအများသည် မိုးလင်းမှသာအိပ်ရာမှ နိုးလာကြ၏။
ဒေါ်ကွာဆယ်ပြောကြားသည်ကိုတချို့ကယုံသော်လည်း တချို့ကမူ မယုံချေ။
ယုံသောတချို့က မအိပ်ဘဲစောင့်မည်ဟုဆိုသော်ငြားလည်း နောက်ဆုံးညအထိဒေါ်ကွာဆယ်မှလွှဲ၍ အိပ်ပျော်ကြပြန်သည်။
မိန်းမချောလေးမှာလည်း လာမြဲအတိုင်းလာ၍ ပြုမြဲအတိုင်းပြုပြန်၏။
နောက်ဆုံးညတွင် မနက်မိုးလင်းသော် မိန်းမချောလေးမှတစ်တောင်ခန့်ရှည်၍ တစ်ထွာခန့်ကျယ်သော အိတ်လေးတစ်လုံး ကျန်ခဲ့သည်။
ထိုအိတ်သည်အပွင့်မျိုးစုံဖြင့်ယက်လုပ်ထားပြီး ဆန်းပြားလှပလွန်းလှ၍ ပိန်သီယာနှုန်းဟူ၍ နာမည်ပေးကြ၏။
မောင်ထိုခဲနှင့်ပတ်သက်သည့် သတင်းသည် ဇိုတုံး (Zotung)နယ်တစ်လျောက်ပြန့်နံ့ခဲ့သည်။
ပိန်သီယာနှုန်းကို လုံငိုးရွာသူ ဒေါ်ရီယာသင်အား ပြ၍ပုံတူယက်လုပ်စေခဲ့ကြသည်။
ဒေါ်ကွာဆယ်ကိုလည်းလုံငိုးစော်ဘွားကြီးမှခေါ်၍ မောင်ထိုခဲအလောင်းဘေးတွင် မိန်းမချောလေးမှ ကာထားခဲ့သောအထည် အဆင်မျိုးစုံမှတ်မိသည့်အတိုင်းပြောပြခိုင်း၍ ဒေါ်ကွာဆယ်၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်ရီယာသင်ကိုယက်လုပ်ခိုင်းခဲ့သည်။
ထိုမှ ပိန်တီယာနှုန်းအပွင့်အချိတ်မျိုးစုံဖြင့် သွယ်လျာ၊သောင်နက်ထမီ၊ အနီအနက် ခေါင်းပေါင်း၊ခါးစည်း၊လွယ်အိတ် ဟူ၍ ချင်းဝတ်စုံ အမျိုးမျိုးကို ဒေါ်ရီယာသင်မှ modernize လုပ်ခြင်းဖြင့် ချင်းဝတ်စုံအမျိုးမျိုးပေါ်ပေါက်လာရသည်။
ဤသည်မှာ ဇိုတုန်မျိုးနွယ်စုတို့ မှတ်သားထားသည့် သောင်နက်(Cong nak puan)ခေါ်ချင်းဝတ်စုံ၏သမိုင်းဖြစ်ပေ၏။
(ချင်းအနွယ်များဖြစ်သည့် ဇိုတုန်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်ရှိ ချင်းလူမျိုးများက ရိုးရာဝတ်စုံအဖြစ် အသုံးပြုသည်)။
အင်မိုင်းနီဇာမုန်းရေးသားထားသော ဇိုတုန်(Zotung)လူမျိုးနွယ်စု၏ သမိုင်းအကျဉ်းနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းအစဉ်အလာစာအုပ် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
thumb|အေမီး ဇိုလာ ပြင်သစ်စာရေးဆရာကြီး အေမီးဇိုလာ၏ဖခင်မှာ အီတာလျံ လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ ဖရန်ဆွာဖိုလာဖြစ်၍၊ မိခင်မှာ ပြင်သစ်လူမျိုးဖြစ်သည်။
ပါရစ်မြို့၌မွေးဖွား၍၊ မာဆေးမြို့နှင့် ပါရစ်မြို့၌ ပညာသင်ခဲ့၏။
ငယ်ရွယ်စဉ်က အလုပ်အကိုင်အခြေမကျသဖြင့် ဆင်းရဲသည်။
အလုပ်ရှာဖွေနေစဉ်ပင် ဝတ္ထုများကို ရေးခဲ့သည်။
၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး သူရေးသားသော စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေရာ၊ ကောင်းစွာမအောင်မြင်ချေ။
နှစ်နှစ်မျှ စာရေးအလုပ်ဖြင့် အသက်ဝမ်းကျောင်းပြီးလျှင် ထိုအလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီးသော်၊ စာရေးဆရာလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။
နောက်တစ်နှစ်တွင် ဒေါသ၏အကြောင်းကို သရုပ်ဖော်၍ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ရေးသားရာ၊ ထိုဝတ္ထုတအုပ်နှင့်ပင် နာမည်ထင်ရှားလာခဲ့လေသည်။
အေမီ ဇိုလာသည် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုရေးဆရာမဟုတ်ဘဲ၊ အဖြစ်သနစ်အမှန်သဘာဝကို မထောက်မညှာ ဖော်ပြတတ်သော သူဖြစ်၏။
ဝတ္ထုပေါင်းနှစ်ဆယ်မျှကို ၁၈၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိ ရေးသားပြီးလျှင်၊ ထိုဝတ္ထုများမှာ အဆက်အစပ်ရှိသဖြင့် 'လာ ရူဂွန် မတ်ကွား'အမည်တပ်သော ဝတ္ထုရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်အနေဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့၏။
ယင်းဝတ္ထုရှည်ကြီးတွင် လူတို့၏ရိုးရာ ထုံးစံဓလေ့များနှင့် မျိုးရိုးကိုလိုက်၍ အဆင့်ဆင့် ဖြစ် ပေါ်လာသော လူ့စိတ်ဓာတ်များအကြောင်းကို အသေးစိတ်ရေး ထားလေသည်။
ထိုဝတ္ထုများတွင် ဇိုလာသည် လူတစ်ယောက်၏ စိတ်သဘာဝဆောက်တည်လာပုံ၊ တစ်ဆင့်မှတစ်ဆင့်ရင့်သန်လာပုံ၊ အကောင်းဖက်၌တိုးတက်ခြင်း၊ အဆိုးဖက်သို့ယိမ်းယိုင်ခြင်းတို့မှာ ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေနှင့် မိမိ၌ဗီဇပါလာသော စိတ်ဓာတ်များကြောင့် ဖြစ်ရပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
ဇိုလာ၏နာမည်မှာ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မသိသူမရှိ သလောက်ဖြစ်လာသည်။
သို့ရာတွင် ဇိုလာသည် ဝတ္ထုရေးနေရရုံမျှနှင့် သူ့ကိုယ်သူမကျေနပ်နိုင်ဘဲ၊ လောကကြီးတွင် တရား သဖြင့်ဖြစ်ရမည့် အမှုကိစ္စများကို သူကိုယ်တိုင် စွမ်းလွန်းတမံ ဆောင်ရွက်လို၏။
ထိုကြောင့် အဲလဖရက် ဒရေးဖပ်အမှု၌ ပါဝင်ခဲ့၏။
ဒရေးဖပ်မှာ ပြင်သစ်စစ်ဖက်ဌာနက မှားယွင်း၍အပြစ်ပေးခြင်းခံရသူဖြစ်၏။
ထိုကိစ္စတွင် မတရားမှုကိုမရှုနိုင်သော ဇိုလာသည် ပြင်သစ်စစ်ဖက်အရာရှိများကို သတင်းစာမှ နေ၍အတိုက်အခံ ရေးသားခဲ့၏။
ထိုသို့ ဒရေးဖပ်ဘက်မှ လိုက်၍ရေးသားသဖြင့် ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ် အပေးခံရလေသည်။
ထိုကြောင့် ဇိုလာသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေခဲ့၏။
ဒရေးဖပ်အမှုကို ထပ်မံစစ်ဆေးသောအခါ၊ တရားခံအပေါ်တွင် အပြစ်မရှိကြောင်း ထင်ရှားလာ လေသည်။
ထိုအခါ၌ ဇိုလာသည် ပါရစ်မြို့သို့ပြန်လာ၍ စာရေးဆရာအဖြစ်ဖြင့်ပင် အသက်မွေးလေသည်။
ဇိုလာ၏ ဝတ္ထုများတွင် နာမည်ကျော်သောဝတ္ထုမှာ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်၌ထုတ်ဝေသော ပြည့်တန်ဆာမကလေး၏ ဘဝကိုသရုပ်ဖော်သည့်'နာနာ'ခေါ်ဝတ္ထုပင်ဖြစ်သည်။
ဇိုလာသည် လူ့လောက၏ ယုတ်မာဆိုးသွမ်း ပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်တတ်သဖြင့် စိတ်ကူးယဉ်စွာ ရေးထားသော အချစ်ဇာတ်လမ်းများနှင့် တစ်ဘက်တစ်လမ်း ကွာခြားလေသည်။
ပါရစ်မြို့သို့ပြန်ရောက်လာ၍ သုံးနှစ်ကြာပြီးနောက်၊ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဇိုလာကွယ်လွန် လေသည်။
သူ၏ဈာပနကို ပြည်သူ့ဈာပနအခမ်းအနားဖြင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ပြင်သစ် စာရေးဆရာများ။
thumb|အာမက် ဇိုးဂု ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ ပထမဇိုးဂု ဘုရင်ဘွဲ့ကိုခံယူသူ အာမက်ဇိုးဂုသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်ထဲမှဖြစ် သော မင်းမဟုတ်ချေ။
သူ၏ မျိုးရိုးမှာ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ တောင်တန်းသားစော်ဘွားစော်ကန်မျိုးရိုးဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တွင် ပညာသင် ကြားခဲ့သည့် မွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး တွင် ဩစတြီးယားစစ်တပ်ထဲ၌ စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် တူရကီလက်အောက်မှ လွတ်လပ်လာခဲ့သော အယ်လ ဗေးနီးယားနိုင်ငံရေး၌ စစ်ကြီးပြီးသည့်နောက် ဝင်ရောက်ခေါင်း ဆောင်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ရသေး သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်လာလေသည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဇိုးဂုသည် သူ့ကိုယ်သူ အယ်လဗေးနီးယား နိုင်ငံ ဇိုးဂုဘုရင်ဟူ၍ ကျေညာလိုက်လေရာ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံနှင့် မသင့်မမြတ် ဖြစ်သွားလေသည်။
သို့သော် အီတလီ နိုင်ငံကို အားကိုးတစ်ခုပြု၍၊ ထိုနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဇိုးဂုဘုရင်သည် မှူးမတ်မျိုးရိုးဖြစ်သော ဗရင် ဂျီဂိုဏ်းဝင် ဟန်ဂေရီအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ထိမ်းမြားသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဇိုးဂုဘုရင်သည် အီတလီက အယ်လဗေးနီး ယားကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သောအခါ၊ ဇိုးဂု ဘုရင်ထွက်ပြေးရ လေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဂျာမန်တို့စစ်ရှုံးသောအခါ၊ တိုင်းပြည် ကိုပြန်ရသော်လည်း၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်သို့ရောက်သော်၊ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံမှာ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သွားပြီးလျှင်၊ ဇိုးဂုဘုရင်နန်း ကျသွားသည်။
ကောင့် ဖာဒီနန် ဗွန် ဇက်ပလင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွား၍ တစ်နှစ်မျှ မရှိသေးမီ ၁၉၁၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ညတစ်ည၌ အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာ ပေါင်းများစွာတို့သည် ရုတ်တရက် ရန်သူ၏ ဗုံးကြဲခြင်းကို ခံရလေသည်။
ထိုအချိန်က ကောင်းကင်မှလာ၍ ဗုံးကြဲခြင်းကိုမကြုံဘူးသေးသဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သူပြည်သားတို့သည် အလွန်အံ့ဩ ထိတ်လန့်ကြသည်။
ထိုသို့ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အား စိတ်ဓာတ် ချောက်ချားသွားအောင် ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သူမှာ ဇက်ပလင်ဆိုသူဖြစ်၏။
အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာများပျက်စီးရခြင်းမှာ ဇက်ပလင် တီထွင်သော လေသင်္ဘောလာရောက်ဗုံးကြဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဇက်ပလင်ကို အစွဲပြု၍၊ ထိုလေသင်္ဘောကို 'ဇက်ပလင်' ဟူ၍ အမည်ပေးထားလေသည်။
ကောင့် ဇက်ပလင်သည် ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက် နေ့၌ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဗါးဒင်နယ်၊ ကွန်စတန်မြို့တွင် ဖွားမြင်၏။
ငယ်စဉ်ကပင် စစ်ပညာကို သင်ကြားခဲ့၍၊ အသက် ၂ဝ အရွယ်၌ ဂျာမန်စစ်တပ်တွင် စစ်ဗိုလ်အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့၏။
အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ၊ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်၍ ပြည်ထောင်စုသားများဖက်မှ အပျော်တမ်းတပ်တွင် ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
သူသည် လေကြောင်းပညာတွင် လွန်စွာဝါသနာပါသောကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ရှိနေစဉ် မီးပုံးပျံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စီးနင်းလိုက်ပါခဲ့ဘူးလေသည်။
ဂျာမနီသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၊ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယန်း စစ်ပွဲ၌၎င်း၊ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်ဂျာမန်စစ်ပွဲ၌၎င်း ဝင်ရောက်ဆင်နွဲခဲ့၍၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့်အတန်းထိ ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းကို ခံခဲ့ရလေသည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီးနောက်၊ လေကြောင်းခရီးလွှင့်ပညာတွင် စိတ်အားထက်သန်စွာ စူးစိုက်လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် သူပထမဦးဆုံး ဆောက်လုပ်သော လေသင်္ဘောမှာ လေထဲ၌မိနစ် ၂ဝ ကြာမျှ ပျံဝဲနေနိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ မြေပြင်ပေါ်သို့ သက်ဆင်းသောအခါတွင် ပျက်စီးသွား၏။
သို့သော် သူသည် အားမလျော့ဘဲ ဆက်လက်ကြိုးစားလာခဲ့ရာ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏လေသင်္ဘောများသည် တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃ဝ နှုန်းနှင့်ပျံသန်းနိုင်၍၊ နောက်တစ်နှစ် တွင် ၃၅ မိုင်နှုန်းထိတိုးတက်၍ ပျံသန်းလာနိုင်၏။
ထို့နောက် ဇက်ပလင်တို့သည် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက် ကောင်းမွန်လာ၍၊ ပထမကမ္ဘာ စစ်အတွင်းက အင်္ဂလန်ပြည်ပေါ်သို့ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပျံသန်းဝင်ရောက်ကာ ဗုံးကြဲနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ကောင့် ဖာဒီနန် ဖွန်ဇက်ပလင်သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ရှားလော့တင်ဗတ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
သူကွယ်လွန်သည့် အချိန်ခန့်တွင် အသစ်ပေါ်လာသောလေယာဉ်ပျံများကြောင့် လေသင်္ဘောတို့သည် ပျောက်ကွယ်သွားကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ဇက်ပလင်သည် လေကြောင်းပညာကို စတင်လမ်းထွင်ပေးခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် ဂျာမန်တို့၏ လေးစားခြင်းကိုသာမက ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံး၏ လေးစားခြင်းကိုလည်း ခံရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဂျာမန် တီထွင်သူများ။
'မြစ်တွေး၊ မြစ်တွေး၊ ဇင်ယော်၊ ကျူးတည့်ကျူးသံကျော်' ဆိုသည့်သီချင်းကို ကြားဘူးသူများပေမည်။
ဇင်ယော်ကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း အများအပြားတွေ့ရသဖြင့် ဇင်ယော်ကို မမြင်ဘူးသူနည်းသည်။
ဇင်ယော်သည် 'ကာရက်ဒြီအိဖောမီး' မျိုးစဉ်တွင်၎င်း၊ 'လယ်ရီဒီ' မျိုးရင်းတွင်၎င်း ပါဝင်သည်။
ဇင်ယော်ငှက် အမျိုးမျိုးရှိရာတွင် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးသည် လွန်စွာဆင်တူသဖြင့် ခွဲခြားနိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
ငှက်အဖိုနှင့် အမသည် ရုပ်ဆင်းသဏ္ဌာန်ချင်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ဇင်ယော်တို့အနက် ဇင်ယော်ခေါင်းမဲကို လူသိများသည်။
ဇင်ယော်ခေါင်းမဲ၏ အလျားသည် ၁၆ လက်မရှိ၏။
ဦးခေါင်းရှိအညိုရောင်သည် ဆောင်းရာသီ၌ ပျောက်သွားပြီးလျှင်၊ မျက်လုံးနားရှိ အမွှေးများသာ ညိုနေသည်။
ငှက်ငယ်များ၏ အပေါ်ပိုင်းသည် ညို၍၊ အတောင်စွန်းများ၏ အရောင်သည် မွဲခြောက်ခြောက်ဖြစ်လျက် အစက်အပြောက်များပေါ်နေ၏။
အမြီးမှာ ဖြူ၍၊ အဖျားတွင် အညိုရောင်ပြန့်နေသည်။
ဇင်ယော်ခေါင်းမဲသည် 'ဂစ်' 'ဂစ်'ဟုလည်းကောင်း၊ 'ကျစ်' 'ကျစ်' ဟုလည်းကောင်း စူးရှသောအသံနှစ်မျိုးဖြင့် အော်တတ်သည်။
အခြားစူးရှသော အသံမျိုးကိုလည်း ပြုလုပ်တတ်သေးသည်။
ဇင်ယော်ခေါင်းမဲကို ရန်ကုန်မြစ်ထဲတွင် အများဆုံးတွေ့နိုင်သည်။
ပင်လယ်ဝမှ မြစ်ထဲသို့သင်္ဘောဝင်လာလျှင် ဇင်ယော်များသည် သင်္ဘောဘေးမှ လိုက်ပါလာတတ်သည်။
သင်္ဘောပေါ်မှ ပစ်ချလိုက်သော ပေါင်မုံ့အစအနကလေးများကို ရေသို့မကျမီ ကျွမ်းကျင်စွာ ထိုးသုတ်ယူနိုင်သည်။
ဇင်ယော်သည် ရေကူးနိုင်သော်လည်း ရေမငုပ်နိုင်ချေ။
အစာမစားသည့်အချိန်တွင် ပင်လယ်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ သဲပြင်နှင့် လေဟာပြင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ နားနေလေ့ရှိသည်။
မန္တလေးမြို့အနီးရှိ ရေအိုင်ကြီးများတွင် ဇင်ယော်တို့ ပိုးမွှားများဖမ်းဆီးစားသောက်နေကြသည်ကို မကြာခဏတွေ့ရလေသည်။
ဇင်ယော်ငှက်မျိုးသည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ တာကီစတန်နယ်နှင့် တိဗက်နိုင်ငံအကြား၌ရှိသော ရေအိုင်ကြီးများတွင် သားပေါက်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းရာသီတွင် လာရောက်သည်။
အများအားဖြင့် စက်တင်ဘာလတွင် ရောက်လာကြပြီးလျှင် ဧပြီလ၊ မေလလောက်တွင် ထွက်ခွာသွား ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ။
ဇင်းနိုဖန် (ဘီစီ ၄၃ဝ-၃၅၅) ဇင်းနိုဖန်သည် ဘီစီ ၄၃ဝ-၃၅၅ ခုနှစ်ခန့်ကာလအတွင်း တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဂရိသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂရိ ပညာရှိ ဆိုကရေတီး၏ တပည့်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဆိုင်းရပ်မင်းသားသည် သူ၏နောင်တော် ပါးရှား ဘုရင်ဖြစ်သူ ဒုတိယအားတက်ဇားဇီးကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရာ တွင် ဇင်းနိုဖန်သည် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဆိုင်းရပ်မင်းသားကျဆုံး သောအခါ ဇင်းနိုဖန်သည် ကျန်ရစ်သော ဂရိစစ်သည်တော် ၁ဝဝဝဝ ကိုကြပ်မကွပ်ကဲ၍ ပင်လယ်နက်သို့အရောက် ဆုတ်ခွာ ခဲ့သည်။
ဤစစ်ဆုတ် ခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်သောအားဖြင့် 'အနက်ဗဆစ်'ဟူသော သမိုင်းကျမ်းတစ်စောင်ကို ဖွဲ့ခဲ့သည်။
ဇင်းနိုဖန်သည် ထိုစစ်ပွဲမှအပြန်တွင် သူ၏ဆရာဆိုကရေတီးအား အက်သင်မြို့အာဏာပိုင်တို့က ကွပ်မျက်လိုက်သည်ကို သိရသော အခါ စပါးတန်းလူမျိုးတို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဘီစီ ၃၉၄ ခုနှစ်တွင် အက်သင်းမြို့နယ်သားတို့အား တိုက်ခိုက် လေသည်။
ထိုနောက် အက်သင်းမြို့မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ကိုခံရ၍ အီးလစ်မြို့၌ စပါးတန်းလူ မျိုးတို့နှင့်အတူ နေထိုင်လေသည်။
သို့သော် သူကွယ်လွန်သော အခါ ကော်ရင့်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်ဟု ယူဆကြရသည်။
သူ ရေးသားခဲ့သော အခြားကျမ်းတို့မှာ 'ဆိုကရေးတီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ နှင့် သူ၏အယူဝါဒအကြောင်း'၊ 'ဆိုကရေးတီး မိန့်ကြားသော ဩဝါဒကထာများ'၊ 'ဆိုင်းရပ်မင်းသား၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'၊ 'ဂရိတို့ ၏သမိုင်း'ဟူ၍ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ သမိုင်းပညာရှင်များ‎။
ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်သေး၊ ယိမ်းစသည်တို့အပြင်၊ မျက် လှည့်ပြခြင်း၊ လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း စသည်တို့ကို ပြသခြင်းကိုခြုံ၍ ပွဲဟုခေါ်သည်။
ထိုပွဲသဘင်များကျင်းပရာနေရာကို ယေဘုယျ အားဖြင့် ပွဲရုံ၊ ဇာတ်ရုံဟု ခေါ်လေသည်။
ဇာတ်ရုံတို့၏ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာပုံအစဉ်ကို ပြဆိုလို လျှင် ဂရိနှင့် ရောမခေတ်တို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ဇာတ်ပွဲ ဇာတ်ရုံများမှ အစပြု၍ ပြဆိုရပေမည်။
ဂရိဇာတ်ပွဲများသည် မူလက ရှေးမြန်မာပွဲသဘင်များ ဆင်ယင်ကျင်းပကြဘိသကဲ့သို့ မြေဝိုင်းဇာတ်မှ တစ်ဆင့်တစ်ဆင့် တိုးတက်ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာ ကြသည်။
ရှေးဂရိဇာတ်ပွဲတို့တွင် ဇာတ်ရုံဟု အမိုးအကာနှင့် ကျနစွာ ဆောက်လုပ်ထားခြင်းမရှိချေ။
တောင်ကုန်းနှင့်နီးသော မြေကွက် လပ်တစ်ခုတွင် နေရာယူ၍ ဇာတ်ခင်းပြသကြသည်။
တောင်ကုန်းဘေးတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ်တို့ ထိုင်စရာ ခုံတန်း များကို အဆင့်ဆင့်တည်ဆောက်ကြသည်။
ဇာတ်ပွဲကျင်းပရာ နေရာတို့မှာ များသောအားဖြင့် လူဦးရေ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆံ့သောနေရာများဖြစ်သည်။
ဇာတ်ပွဲ၌ပါဝင် ကပြသူများသည် ပရိသတ်၏ ရှေ့တွင် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် သတ်မှတ်ထားသော အော်ကက်စထရာခေါ် နေရာတွင် ကပြရသည်။
ထိုစက်ဝိုင်း၏ နောက်၌မူ ဆယ်ပေခန့်မြင့်သော ဇာတ်ခုံရှိသည်။
ဇာတ်ခုံ၏ နောက်ပိုင်း၌ ဇာတ်တွင်ပါဝင်ကပြသူတို့သည် အင်္ကျီအဝတ် အစားဆင်ယင်ကြသည်။
ကပြသူတို့အဖို့ မျက်နှာဖုံးသည် အဝတ်အစားကဲ့သို့ အရေးပါအရာရောက်ပေသည်။
မျက်နှာ ဖုံးများမှာ အဝေးမှကြည့်သော ပရိသတ်အတွက် မျက်နှာပုံပန်း ထင်ရှားစေရန် ရည်ရွယ်သော သဘောပါသည်။
မျက်နှာဖုံး နှင့်ကပြသူတို့ သီဆိုသည့်အခါ၊ သီဆိုလိုက်သော အသံကို အဝေးမှပရိသတ်တို့ကြားနိုင်စေရန်၊ မျက်နှာဖုံးကို အသံဟိန်း အောင် စီမံပြုလုပ်ထားရသည် ဂရိဇာတ်ပွဲများကို နေ့အခါ၌သာ ကပြသဖြင့် အလင်း ရောင်ရရန် စီမံဘို့မလိုပေ။
အခန်း(မြင်ကွင်း)များကိုလည်း ပြောင်းလဲခြင်းမရှိလှဘဲ၊ ဇာတ်ရုံတွင်လည်း ကားလိပ်ကားချပ် များ မရှိချေ။
မိုးချုန်းသံကို ဖန်တီးပေးရန်၎င်း၊ ကပြသူတို့ ကောင်းကင်၌ ပျံဝဲပုံကို ကပြနိုင်စေရန်၎င်း စက်ကရိယာနှင့် ကောင်းကင်ကြိုးများကို စက်မောင်းတစ်ခုဖြင့် အရံသင့်ထားရှိရ သည်။
ကပြသူအားလုံးမှာလည်း ယောက်ျားချည်းဖြစ်၍၊ မိန်းမ ခန်းများ အတွက်မူ လူငယ်များကို မိန်းမသဏ္ဌာန်ကပြစေကြ လေသည်။
ရောမလူမျိုးတို့၏ဇာတ်ရုံများမှာ ဂရိတို့ဇာတ်ရုံကို အတုယူ လျက် မွမ်းမံဆောက်လုပ်ထားသော ဇာတ်ရုံများဖြစ်၏။
ရောမ တို့သည် ထိုင်ခုံများကို တောင်စောင်းတွင်မထားဘဲ၊ လှေကား ထစ်များကဲ့သို့ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အတန်းများပြုလုပ်ထားလေသည်။
အော်ကက်စထရာနေရာကို ကပြရန်အတွက် အသုံးအပြုဘဲ၊ ဂုဏ်သရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များထိုင်ရာခုံများအဖြစ် ပြုလုပ်ထား၏။
ဇာတ်စင်ကိုလည်း နှိမ်၍ ပိုမိုကျယ်ဝန်းလာအောင် စီမံလေ သည်။
အနောက်နိုင်ငံတို့တွင် ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်း ပြဇာတ်များအတွက် အခမ်းအနားအခင်းအကျင်းကို အရေးပေး လာကြသည်။
ထိုကြောင့် ဇာတ်ရုံများ၏ အခင်းအကျင်းမှာ အထူးတိုးတက်လာပေသည်။
အီတလီနိုင်ငံ အော်ပရာဇာတ်ရုံ များမှာ အခင်းအကျင်းဖက်၌ အထူးတိုးတက်လာတော့၏။
၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ မီလန်နှင့် နေပယ်မြို့များရှိ ပြဇာတ်ရုံများကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
အီတလီနိုင်ငံကို အတုယူလျက် ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ များကလည်း ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဇာတ်ရုံများကို ဆောက် လုပ်လာကြ၏။
ယင်းသို့ဖြင့် တစ်စတစ်စတိုးတက်လာခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ အနောက် နိုင်ငံရှိ ဇာတ်ရုံများတွင် အခမ်းအနား အပြင်အဆင် အခင်းအကျင်းတို့မှာ များစွာထည်ဝါခန့်ညားလာတော့၏။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ၁၅၇၆ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်း ဗားဗေ့ဆိုသူ ဆောက်ခဲ့သော ပထမဦးဆုံးဇာတ်ရုံနှင့် ရွိုင်ယယ် အော်ပရာ ဟောက်စ (တော်ဝင်ပြဇာတ်ရုံ)ခေါ် လန်ဒန်ဇာတ်ရုံကြီးတို့ကို ၎င်း၊ ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလဒဲဖီးယားမြို့၌ ဆောက်ခဲ့သော အမေရိကန်ပြည်ထာင်စု၏ ပထမဦးဆုံး အတည်တကျဇာတ်ရုံ နှင့် ယနေ့အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဇာတ်ရုံတို့၏ အခြေအနေ များကို၎င်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် သိသာထင်ရှားပေမည်။
ယခု ခေတ် ဇာတ်ရုံများရှိ ဇာတ်စင်များကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် နှိမ့်နိုင်မြှင့်နိုင်၏။
အခန်းအပြောင်းအလဲများတွင်လည်း ဆလိုက် မီးအမျိုးမျိုးကို လိုသလိုထိုးပေးနိုင်၏။
ပွဲကြည့်ပရိသတ်အတွက် လည်း အေးချမ်းသာယာစွာကြည့်နိုင်ရန် ခေတ်မှီသောစနစ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားလေသည်။
ထိုင်ခုံများကိုလည်း ဆိုဖာကြီးများ အထိဖြစ်လာအောင် ပြုပြင်ခဲ့ကြ၏။
ပရိသတ်အအေးဓာတ်ရရန် လေရဟတ်များကိုပင် မသုံးတော့ဘဲ၊ ရုံတွင်း၌ အအေးအပူဓာတ် ပေးထားသည်ထိ တိုးတက်လာပေသည်။
ယခုခေတ်ရှိ ဇာတ်ရုံတရုံတွင် အဓိကနေရာနှစ်မျိုးရှိသည်။
ကပြသူများအတွက် ဇာတ်စင်နှင့် ပွဲကြည့်သူတို့အတွက် နေရာ တို့ဖြစ်၏။
ပွဲကြည့်သူတို့၏နေရာမှာ ကျယ်ဝန်း၏။
ဇာတ်စင် ကို ကောင်းစွာမြင်နိုင်ရန် ထိုင်ခုံများတန်းစီထားသည့် ကြမ်းပြင် ကိုလည်း ဆင်ခြေလျှော ပြုလုပ်ထားလေသည်။
ဇာတ်ရုံဝတွင် လက်မှတ်ရောင်းရာဌာနရှိ၏။
ပွဲကြည့်ပရိသတ်၏ ရှေ့တည့် တည့်တွင် ဇာတ်စင်ရှိလေသည်။
ယင်းမှာ စင်မြင့်ကလေးဖြစ်၍ ပရိသတ်ဖက်သို့ မျက်နှာပြုထား၏။
ဇာတ်စင်ပေါ်တွင်ကားလိပ် များ ဆွဲချိတ်ထားလေသည်။
စင်၏ဘေးနှစ်ဖက်၌ ပန်းချီအရုပ် ကားများကို အလှအပအဖြစ် ဆွဲချိတ်ထား၏။
ဇာတ်စင်၏ နောက်ဘက်တွင် ဇာတ်တွင်ပါဝင်ကပြသူများ အဝတ်လဲခန်းနှင့် ပစ္စည်းထားခန်းများ ရှိလေသည်။
တူရိယာသမားများကမူ ဇာတ်စင်နှင့် ပရိသတ်အကြားတွင် နေရလေသည်။
အနောက်နိုင်ငံဇာတ်ရုံများ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်လာမှုကို တွေ့မြင်ရပြီးနောက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဇာတ်ပွဲ ဇာတ်ရုံသမိုင်းကို လေ့လာရပေမည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်းတွ်င် မြန်မာဘုရင်များ၏ နန်း တွင်အဆောင်အယောင်များ နှင့်ပတ်သက်၍ ဖော်ပြရာ၌ သဘင် နန်းဆောင်အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။
ယင်း သဘင်နန်းသည် အနောက်အတွင်းတော်တွင် ပွဲသဘင်ခံလျှင် ရှုတော်မူရာဖြစ်ပေသည်။
ဤသဘင်နန်းဆောင်၏ အပြင်ဘက် တွင် ဇာတ်ရုံတော်ကြီးလည်း ရှိလေသည်။
ထိုနန်းတွင်း ဇာတ်ရုံ များတွင် ဇာတ်စင်များရှိနှင့်ပြီးဖြစ်၍၊ ယင်းတို့ မည်သည့်ခေတ် လောက်ကစ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်ကိုမူ အတိအကျ မသိရပေ။
သို့သော် သဘင်ဝန်ဦးနု၏အလိုအရ မြန်မာတို့တွင် ပြောစမှတ် စကားတစ်ခုရှိသည်ဟု ဆို၏။
ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ခေါ်၍၊ ရုပ်သေးကို အမြင့်သဘင်ခေါ်သည်။
ထိုအနိမ့်သဘင်ကသော ဇာတ်သမားများသည် ရုပ်သေးစင်ပေါ်တက်၍ ကပြလျှင်၊ ပတ်မသံသည် ရင်ပတ်ကိုလာ၍ ဆောင့်သည်ဟု ပြောစမှတ် ရှိသည်။
ထိုပြောစမှတ်စကားကိုထောက်လျှင်၊ ဇာတ်စင်များ သည် ရုပ်သေးစင် (ဝါ) ရုပ်စုံစင်များ၏ နောက်မှပေါ်ပေါက် သည်ဟု ယူဆရချိမ့်မည်။
သဘင်ဝန်ဦးနု၏အလိုအရ၊ ရုပ်သေး မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် သဘင် ဝန်ဦးသော်နှင့် မြဝတီမင်းကြီး၏ အစီအမံတို့ဖြင့် တိုးတက် ထွန်းကားလာခဲ့ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ရုပ်စုံစင်မှာ မျက်နှာစာ ၇ ပင် ၆ ခန်း၊ ၅ တောင်ခန်း ပန္နက်ချ၊ နောက်က ၅ ပင် ၄ ခန်းဖြစ်၏။
ရှေ့ပန္နက်နှင့် နောက်ပန္နက်အကွာအဝေးမှာ အတောင် ၂ဝ ရှိရသည်။
ဘေးနှစ် ဘက်မှာ ရှေ့မျက်နှာစာထောင့်နှင့် နောက်တိုင်ထောင့်ကို ရှူး သွားရ၏။
စင်၏အမြင့်ကို ပရိသတ်ကြည့်ရှုကောင်းစေရန် ရှေ့နိမ့်နောက်မြင့်ထားသည်။
နောက်ဘက်အမြင့်မှ လေးတောင် ရှိ၍၊ ရှေ့ဘက်တွင် သုံးတောင်ထွာအမြင့်ထား၏။
ရှေ့မျက်နှာစာ မှ နှစ်တောင်အကွာတွင် လက်ရန်းတိုင်များ နှစ်ပိုင်းခွဲစိုက်ထား သည်။
ထိုနှစ်ပိုင်း၏ လက်ရန်းတိုင်ထိပ်တိုင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အကွာအဝေးကို နှစ်တောင်ခြားထား၏။
ထိုလက်ရန်းတွင် ကန့် လန့်ကာများကို လကျာ်းဘက်ကန့်လန့်ကာက လက်ဝဲဘက်တိုင် ထိပ်ကိုဖုံးအောင် ကာထားသည်။
လက်နှစ်ခုကြားကအပေါက်ကို မင်းပေါက်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုမင်းပေါက်ရှေ့တည့်တည့်တွင် လှေ ကားတပ်ထားရာ၊ ထိုလှေခါးကို တော်ကောက်သောအကြီးအကဲ များသာ အသုံးပြုရသည်။
ဝဲဘက်သမားများမှာ ဝဲဘက်မှ ခုံခု၍ တက်ရ၏။
ယာဘက်သမားများမှာ ယာဘက်မှခုံခု၍တက်ရ၏။
ရုပ်စုံများကိုလည်း လက်ဝဲရုပ်စုံကို လက်ဝဲသေတ္တာမှထုတ်၍၊ လက်ဝဲဘက်တွင် ချိတ်ရပြီးလျှင်၊ လကျာ်ဖက်သေတ္တာမှ လကျာ် ရုပ်ကိုထုတ်၍ လကျာ်ဘက်တွင် ချိတ်ရလေသည်။
ရုပ်စုံစင်၏ ထောင့်နှစ်ထောင့်တွင် ရာဇမတ်တစ်ခုစီကာရ၏။
သိုင်းလေး လက် ဘွဲ့ဖြူချီလျက်၊ ကျည်တောက်နှင့် ရုပ်စုံစင်၏ အရှေ့တိုင် မှ ချီစိုက်ရသည်။
စင်မှာ ကြာယပ် ၂ ထပ် ဆွဲထားလေသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင် နန်းတွင်ဇာတ်ရုံတို့၏ အခြေအနေမှာ တစ်စတစ်စ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ တိုးတက်ကောင်း မွန်လာခဲ့လေသည်။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက် နောက်ဆုံးစိုးစံရာ မန္တလေးမြို့ရှိ နန်းတော်တွင်း အဆောင်အယောင် အခမ်းအနား များကိုထောက်ရှု၍၎င်း၊ ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်တို့၏ ပြောပြ ချက်အရ၎င်း နန်းတွင်းဇာတ်ရုံတော်ကြီးများတွင် ကားလိပ်ကား ဆွဲခမ်းနားပုံ၊ စက်ကြိုးယန္တရားများ တပ်ဆင်ထားပုံတို့ကို သိရ ပေသည်။