kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့ကြောင့် မလျော်ကန်သော ရှာဖွေမှုကို ပယ်ရှားရမည်။
တသ္မာ အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ ပဟာယ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၈။
မလျော်ကန်သော ရှာဖွေမှုသည် အနေသနာ မည်၏၊ ဆိုအပ်ပြီးသော မိစ္ဆာဇီဝ၌ အကျုံးဝင်၏။
ထို (အနေသနာ) သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်နှင့် မလျော်ကန်၊ ထို (မလျော်ကန်သော ရှာဖွေမှု) သည် အနေသနာ မည်၏၊အယုတ္တာ ဧသနာ အနေသနာ၊ ယထာဝုတ္တ မိစ္ဆာဇီဝသင်္ဂဟာ။
သာ ဧဝ သတ္ထု သာသနဿ န ပတိရူပါတိ အပ္ပတိရူပံ၊ တံ အနေသနံ အပ္ပတိရူပံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၆၈။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၅။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၅။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၉၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၂၆၇။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၅-တို့လည်း ကြည့်။
အနေသန-၏အပြစ်များကို ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇၄-၇-တို့တွင် ကြည့်။
ဤအနေသန အမျိုးမျိုးကို သင်္ချာမသတ်မှတ်ပဲ မဟာနိ၊၂၉၀၊ ၃၉၆။
အဘိ၊ဝိ၊၂၅၅။
မိလိန္ဒ၊၃၅၂-တို့၌ ပြဆိုထားသည်။
ယင်းတို့ကိုပင် အမှီပြု၍ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄။
မူလဋီ၊၁၊၉၇။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၂၀၂။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈-တို့၌ အနေသန ၂၁-မျိုးကို ပြဆိုအပ်သည်။
ထိုတွင် မ၊ဋ္ဌ-၌ သီ-မူကွဲ အတိုင်းယူလျှင် ယင်းနှင့် မူလဋီ-တို့ အတူတူ ဖြစ်သည်။
ခုဒ္ဒက၊ ဋ္ဌ-နှင့် သုတ္တနိ၊ ဋ္ဌ-တို့၌ကား မိလိန္ဒ၌ လာသည့် အတိုင်းပင် ပြဆိုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၂-၉။
အဋ္ဌသာ၊ သျ၊၂၊၁၇၀-၁-တို့လည်း ကြည့်။
) ကုလဒူသကကမ္မ, မိစ္ဆာဇီဝ တို့လည်း ကြည့်။
အနေသနာ ၂၁-ပါး (၁) လူများကို ဆေးကုပေး၍ ပစ္စည်းရှာခြင်း၊ (၂) လူတို့၏ ခရီးရှည်စေတမန်လုပ်ခြင်း၊ (၃) လူတို့၏အနီးအနား အစေအခိုင်းခံခြင်း၊ (၄) အနာကိုဓားခွဲပေးခြင်း၊ (၅) ဆေးလိမ်းပေးခြင်း၊ (၆) ပျို့အန်ဆေးပေးခြင်း၊ (၇) ဝမ်းနုတ်ဆေးပေးခြင်း၊ (၈) နှာရှူဆေးပေးခြင်း (၉) မျက်စဉ်းပေးခြင်း၊ (၁၀) ဝါးပေးခြင်း၊ (၁၁) သစ်ရွက် သက်ငယ် ဓနိပေးခြင်း၊ (၁၂) ပန်းပေးခြင်း၊ (၁၃) စားဖွယ်သစ်သီးပေးခြင်း၊ (၁၄) ရေချိုးဆပ်ပြာပေးခြင်း၊ (၁၅) ဒန်ပူပေးခြင်း၊ (၁၆) မျက်နှာသစ်ရေပေးခြင်း၊ (၁၇) မျက်နှာချေမှုန့် ပေါင်ဒါပေးခြင်း၊ (၁၈) မြေညက်ပေးခြင်း၊ (၁၉) မိမိကိုယ်ကိုအောက်ချ၍ကျုပ် ကျွန်တော်စသော ဝေါဟာရတို့ဖြင့်ပြောခြင်း၊ (၂၀) လိမ်လည် ဝါကြွား၍ပြောကြားခြင်း၊ (၂၁) ကလေးထိန်းများကဲ့သို့ လူတို့၏ကလေးများကို ချီပွေ့ချော့မြှူခြင်း။
မဟာနိဒ္ဒေသ။
၂၉၀-၃၉၆။
၎င်းင်း။
၃၅၀-၃၅၂။
မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ။
၄ သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် လင်္ကာ (ဆောင်) ၁။
မျက်သစ်ရေထက်၊ ဆွမ်းတုံ့စွက်၊ သစ်ရွက် ချိုးမှုန့်ပါ။
ကလေးချီသယ်၊ ပဲဟင်းနှယ်၊ ချစ်ဖွယ် နှုတ်ဝါစာ။
ခိုင်းစေရာခံ၊ စေတမန်၊ မြေကျန် အတတ်ပါ။
ခေတ္တအင်္ဂ၊ နက္ခတ္တ၊ သုံးဝ ထိုဝိဇ္ဇာ။
ပေါင်းပါ ဒူရှစ်၊ နှစ်ဆယ့်တစ်၊ စင်စစ် နေသနာ။
(ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာ - မေတ္တသုတ်အဖွင့်) တစ်နည်း ၁။
မျက်သစ်ရေထက်၊ ခိုင်းစေစွက်၊ သစ်ရွက်ချိုးမှုန့်ပါ။
နာခွဲလိမ်းဆေး၊ ဝမ်းအန်ဆေး၊ ချက်ပေးဆီ နှစ်ဖြာ။
ပေါင်းပါဒူရှစ်၊ နှစ်ဆယ့်တစ်၊ စင်စစ်နေသနာ။
(ဓမ္မသင်္ဂဏီမူလဋီကာ စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍကုလကထာအဖွင့် ပါတိမောက္ခမေဒိနီ၊ ၁၅၂၊သို့ရှု) ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ။
ကွန်မန်ဒို ဟူသော မူရင်းဘာသာစကားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား Commando မှ ဆင်းသက်လာသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အလစ်တွင် ရုတ်တရက် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့် တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သားဟူ၍ ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ကွန်မန်ဒိုဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။
ကွန်မန်ဒို ဟူသော စကားလုံးကို စောစောပိုင်းက မြန်မာသတင်းစာများနှင့် ဂျာနယ်မဂ္ဂဇင်း၌ အသေခံတပ်သားများဟူ၍ သုံးစွဲခဲ့ကြရာမှ ယခုအခါ မူရင်းဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ပင် တိုက်ရိုက်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။
(မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတစ်ကား၏ အမည်ကို မို⁠မိုချစ်တဲ့ ကွန်မန်ဒို ဟူ၍ သုံးစွဲလာသည်အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။
) မူလက ကွန်မန်ဒိုကို အသေခံတပ်သား ဟူ၍ မြန်မာပြန်ဆို သုံးစွဲခဲ့ကြရာမှ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အရ ရုတ်တရက် အလစ်တွင် လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်သည့် တပ်ဖွဲ့ငယ်တစ်ခုမှ တပ်သား ဟူ၍ နားလည်ထားခဲ့ကြရာမှ ထိုသို့ လျှပ်တစ်ပြက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားပဲ သက်စွန့်ဆံဖျား အသေခံ၍ တိုက်ခိုက်ကြရသည့်အတွက် ကွန်မန်ဒိုဆိုသည်မှာ အသေခံတပ်သားဟူ၍ အလွယ်တကူ ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကွန်မန်ဒို (ဝါ) အသေခံတပ်သား ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မထင်ရှားသေးပဲ စစ်ပြီးကာလ ၁၉၇၀-ပြည့် လွန်နှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် လေယာဉ်အပိုင်စီးမှုများ နှင့် ပြန်ပေးဆွဲမှုများကို အကြောင်းပြု၍ ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားများက စတင်သုံးစွဲ လာခဲ့ရာမှ ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ၁၉၇၆-ခုနှစ်က ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ အင်တက်ဘီ လေဆိပ်၌ ခရီးသည် ၁၀၀ကျော်တို့အား ပြင်သစ်လေယာဉ်ကြီးနှင့်အတူ ပြန်ပေးဆွဲထားခဲ့သည့် ပါလစတိုင်း ပြောက်ကျားများအား အစ္စရေးကွန်မန်ဒို (အသေခံတပ်သား)များက လျှပ်တစ်ပြက်ဝင်ရောက် စီးနင်းကယ်တင်ခဲ့ကြရာမှ ကွန်မန်ဒိုဟူသော ဝေါဟာရသည် ပိုမိုကျော်ကြား လူသိများလာခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတဖန် ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်နီများက ဂျပန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခဲ့ကြ၍၊ ဂျာမာန်မြို့ပြ ပြောက်ကျားများကလည်း အနောက်ဂျာမန်လေယာဉ်ကြီးတစ်စင်းကို အပိုင်စီးခဲ့ကြပြီးနောက် ကွန်မန်ဒိုဟူသော ဝေါဟာရသည် (မော်တော်ကား၊ ရေဒီယို၊ တီဗွီ၊ ကက်ဆက်) စသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးများကဲ့သို့ မြန်မာစာနယ်ဇင်းများက ဖောဖောသီသီ သုံးစွဲလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ကွန်မန်ဒိုဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကိုပင် မသုံးစွဲကြတော့ဘဲ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အတိုင်း အသေခံတပ်သားဟူ၍ ပြောင်းလွဲသုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်မှာ ရာစုနှစ် ထက်ဝက်ကျော်မျှပင် ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
သို့သော် ကွန်မန်ဒိုဟူသော အမည်ကို ပထမဆုံးစတင်သုံးစွဲခဲ့၍ အသေခံတပ်သားအဖြစ် သက်စွန့်ဆံဖျား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုတစ်ယောက် ၁၉၄၄-ခုနှစ်လောက်က အထင်အရှား ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးသည်။
အဆိုပါ ကမ္ဘာကျော် ကွန်မန်ဒိုမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးလုဆဲဆဲ အချိန်တွင် ဟစ်တလာအတွက် ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးခဲ့ရ၍ အရေးကြီးသည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် စွန့်လွှတ်စွန့်စားခဲ့ရသည့် အော်တို စကော်ဇနီ ဆိုသူဖြစ်၍ အခြား⁠အခြားသော ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများထက်ပင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လင်းယုန်မောင်မောင် ၏ ဟစ်တလာနှင့် ပတ်သက်သမျှ စာအုပ်၊ ၄၃-စာ။
ဆိုင်းဝိုင်းကြီး အတွင်း၌ သုံးသော ပတ်လုံးမျိုး ၂၂ လုံးရှိသည်။
ဘယ်မှ ညာသို့ အစဉ်အတိုင်းယူလျှင် - ဒုန်းခဲကြီး၊ လက်သဲ၊ တဆစ်လုံး၊ ဘယ်တျော၊ ဘယ်တေး၊ ဒူးလုံး၊ တေးလက်၊ တျာလက်၊ ပတ်စာတပ်၊ ငါးပေါက်လုံး၊ (၁၀) လေးပေါက်လုံး၊ သုံးပေါက်လုံး၊ နှစ်ပေါက်လုံး၊ သံကုန်ဖျား၊ တျောဖျား၊ ခြောက်ပေါက်ဖျား၊ ငါးပေါက်ဖျား၊ လေးပေါက်ဖျား၊ သုံးပေါက်ဖျား၊ နှစ်ပေါက်ဖျား၊ (၂၀) သံကုန်ညွန့်၊ ကြူသံ ဆူသံ၊ စုစုပေါင်း ၂၂ လုံးဖြစ်သည်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ။
ရှေးအခါက ယခုကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်နို့မျိုးဖြင့် မိမိတို့သားသမီးတို့ကို မမွေးမြူ၊ လူလူချင်း နို့ဖြင့်သာ မွေးမြူစေကြ၏။
နို့ထိန်းအင်္ဂါ ၉ ပါး ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြချက်အရ မိမိကလေးအား နို့ထိန်း တိုက်ကျွေးမည့် သူမသည် - "မမြင့်လွန်း, မနိမ့်လွန်း, မကြုံလွန်း, မဆူလွန်း, မမည်းလွန်း, မဖြူလွန်း, ရင်သားမရှည်လွန်း, မတိုလွန်း, ချောင်းဆိုးပန်းနာ မရှိသူ" ဖြစ်စေရသည်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား Category:နို့တိုက်ကျွေးခြင်း။
ဓနိတ အက္ခရာ ၁၀ လုံး ကမ္မဝါစာဖတ်ရာ၌ အသံတင်းတင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရွတ်ဖတ်ရသော အက္ခရာမျိုး ၁၀-လုံး။
"ခ ဃ ဆ ဈ ဋ္ဌ ဎ ထ ဓ ဖ ဘ" တို့ ဖြစ်သည်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား။
ထီးဖြူတော် ရာဇဘိသေကကျမ်း အလိုအရ မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါး အဝင်ဖြစ်သည်။
ထီးဖြူတော်မျိုး ၄ စင်း (၁) ထီးရွက်ကိုးဆင့် ထီးရိုး ဆယ်တောင်ရှိသော 'နဝဒဏ္ဍထီး'၊ (၂) ထီးရွက် အမှတ်မရှိ ထီးရိုးခြောက်တောင်ရှိသော 'မနောဟရထီး'၊ (၃) ထီးရွက်အမှတ်မရှိ ထီးရိုးငါးတောင်ရှိသော 'အာတပတြထီး'၊ (၄) ထီးရွက်အမှတ်မရှိ ထီးရိုးလေးတောင်ရှိသော 'ဝိဇယတြထီး'။
မှတ်ချက် - ရှေ့သုံးစင်းကား ရာဇပလ္လင်မှာ ဆောင်းသော ထီးတော်များဖြစ်၏။
ဝိဇယတြထီးကား ယွန်းကြွ စက်ချီတော်မူရာ စသည်တို့၌ အမြဲဆောင်ဆောင်းသော ထီးတော်ဖြစ်၏။
မင်းခဏ်းလင်္ကာ ကဗျာစာတမ်းတို့၌လည်း ထီးဖြူတော် ၄ စင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
'ကနကဒဏ်၊ ထီးမွန် ၂ စင်း၊ ဝင်းဝင်းလျှံပတ်၊ တမွတ်နှစ်ဆူ၊ ရောင်မူညီးညီး၊ ယာဉ်ထီးလေးပါး' ဟု စပ်ဆိုထားကြ၏။
မှတ်ချက် - ယာဉ်ထီးဟူရာ၌ ဧကရာဇ်မင်းမြတ်တို့စီးသော ဆင်ယာဉ် ရထားယာဉ် လှေယာဉ် သုံးပါး၌ ထီးဖြူတော်များ စိုက်ဆောင်ရသည်ကိုစွဲ၍ 'ယာဉ်ထီး' ခေါ်တွင်စေသည်။
ထီးဖြူတော် ၈ စင်း ဒိသာဇေယျကျမ်းတွင် ထီးဖြူတော် ရှစ်ဖြာဟု ဖော်ပြ၏။
(၁) ကနက္ကဒဏ် ထီး၊ (၂) သူရိယထီး၊ (၃) ပဒုမာထီး၊ (၄) သမုတိထီး၊ ဟူ၍ လက်ဝဲထီးလေးစင်း၊ (၅) ကမ္ဗုထီး၊ (၆) စန္ဒထီး၊ (၇) ကုမုဒထီး၊ (၈) ဝိသကြုံထီးဟူ၍ လက်ယာထီး ၄ စင်းအားဖြင့် ရှစ်စင်းထီးဖြူ မှတ်ယူရာ၏။
ရာဇဘိသေကကျမ်း ဒိသာဇေယျကျမ်း သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား Category:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ။
ဗေဒင်ကျမ်းလာ ဇာတာဖွဲ့ရာ စသည်တို့၌ အသုံးပြုသည်။
တိုင်ကြီး ၁၀ ပါး (၁) မူလတိုင်၊ (၂) ဓာတ်တိုင်၊ (၃) စုတ်တိုင်၊ (၄) ပုညတိုင်၊ (၅) ဣဿရိယတိုင်၊ (၆) ပဋိသန္ဓေတိုင်၊ (၇) ပဝတ္တိတိုင်၊ (၈) ထီးဖြူတိုင်၊ (၉) သီရိတိုင်၊ (၁၀) ဆင်ဖြူတိုင်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား Category:ဗေဒင်။
မဂ်ဖိုလ်မှ ဖီလာကန့်လန့်စကားရပ်ဟူသမျှသည် တိရစ္ဆာနကထာ ချည်းမည်၏၊ အနေက ဝိဟိတံ တိရစ္ဆာန ကထံဟု သီလက္ခန်ပေါဋ္ဌပါဒသုတ်၌ လာရှိသောကြောင့်လည်း တိရစ္ဆာနကထာကို ၃၂ ပါးဟု အတိအကျ သင်္ချာတပ်ရန်မလို။
သို့သော် ထို ပေါဋ္ဌပါဒသုတ် ပါဠိတော်မှပင် ၂၈ ပါးယူ၍ အခြားကျမ်းမှ ၄ ပါးနှင့် ၃၂ ပါးပြည့်အောင် ဖော်ပြနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန ကထာ ၃၂-ပါး ရာဇကထံ- မင်းနှင့်စပ်သောစကား၊ စောရကထံသူခိုးနှင့်၎င်း၊ မဟာမတ္ထကထံ- အမတ်ကြီး နှင့်၎င်း၊ သေနာကထံစစ်သည်နှင့်၎င်း၊ ဘယကထံ- ကြောက်မက်ဖွယ် နှင့်၎င်း၊ ယုဒ္ဓကထံစစ်တိုက်ခြင်းနှင့်၎င်း၊ အန္နကထံ- စားဖွယ်နှင့်၎င်း၊ ပါနကထံသောက်ဖွယ် နှင့်၎င်း၊ ဝတ္ထကထံ- အဝတ် နှင့်၎င်း၊ သယနကထံအိပ်ရာနှင့် ၎င်း၊ မာလာကထံ- ပန်း နှင့်၎င်း၊ ဂန္ဓကထံနံ့သာမွှေးထုံနှင့် ၎င်း၊ ညာတိကထံ-ဆွေမျိုးနှင၎င်း၊ ယာနကထံ-ယာဉ်နှင့်၎င်း၊ ဂါမကထံ- ရွာနှင့်၎င်း၊ နိဂမကထံနိဂုံးနှင့်၎င်း၊ နဂရကထံ- မြို့နှင့်၎င်း၊ ဇနပဒကထံ- နယ်နှင့်၎င်း၊ ဣတ္ထိကထံ- မိန်းမနှင့် ၎င်း၊ ပုရိသကထံ- ယောက်ျားနှင့်၎င်း၊ သူရကထံ- သူရဲကောင်းနှင့် ၎င်း၊ ဝိသိခါကထံမြို့တွင်း လမ်းနှင့်၎င်း၊ ကုမ္ဘ ဌာနကထံ- ရေခပ်ဆိပ်နှင့်၎င်း၊ ပုပ္ဗေတကထံ- သေလွန်သူနှင့်၎င်း၊ နာနတ္တကထံ- အထွေထွေနှင့်၎င်း၊ လောကက္ခာယိကံ- လောကကြောင့်နှင့် ၎င်း၊ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံသမုဒ္ဒရာပင်လယ်နှင့်၎င်း၊ ဣတိဘဝါဘဝကထံ- ကြီးပွားဆုတ်ယုတ်ခြင်း နှင့်၎င်း၊ ဂမိကကထံ- ခရီးသည် နှင့်၎င်း၊ ကုမာရကထံ လူပျိုနှင့် ၎င်း၊ ကုမာရီကထံ- အပျို နှင့်၎င်း၊ ကုမ္ဘဒါသီကထံရေရွက်ကျွန်မနှင့် စပ်သောစကား။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ပေါဋ္ဌပါဒသုတ်၊ သီလက္ခန် ကိုးကား။
တာလုဇ () ဆိုသည်မှာ ပါဠိဝေါဟာရဖြစ်၍ အာစောက် (သို့) အာခေါင်Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993. ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။
တာလုဌာန် (အာစောက်အရပ်၊ နေရာ) ၌ဖြစ်သော ပါဠိအက္ခရာ (၉) လုံး ရှိသည်။
ပါဠိ တာလုဇ အက္ခရာ ၉ လုံး အာစောက်ခေါ် အာခေါင်အရပ်မှ မြည်၍ထွက်လာသော အက္ခရာမျိုး ၉ လုံးမှာ "ဣ ဤစ ဆ ဇ ဈ ည ယ ဧ" တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် မှတ်စု ကိုးကား Category:မြန်မာအဘိဓာန်များ။
ကဗျာဆရာကြီး နေသွေးနီကို ရမည်းသင်းမြို့၊ အရှေ့ဘက် (၃) မိုင်ခန့်ရှိ စံပြသိမ်ကုန်းကျေးရွာတွင် မွေးဖွားသည်။
ကဗျာဆရာကြီး နေသွေးနီသည် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုများအပြင် သီချင်းတပုဒ်လည်း ရေးသားဖူးသည်။
ဝန်ဇင်းမင်းရာဇာ ဘလော့ဂ် ၂၀၁၂ မေလက ရသအလင်း ဖောင်ဒေးရှင်း က ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ပြုလွှာကို ဆရာမောင်စိမ်းနီက ဆရာ နေသွေးနီကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုလွှာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစ ပြည်တွင်းစစ်ခေတ် မီးတောက်ကြား ပြည်သူ လူထု၏ ဘဝနှင့်ဝေဒနာကို လူငယ်ဒေသနာ နှင့် ကဗျာ တွင်ရစ်စေခဲ့သည့် အတွက် လည်းကောင်း၊ ‘ကဗျာ တစ်ပုဒ်၁၅ကျပ်၊ ငတ်ချင်ငတ်ပြတ် ချင်ပြတ်၊ စိတ်ဓာတ်မကျ ရေးစို့ဗျ’ ဟု ပြည်သူထဲမှာ သက်တမ်းရှည်ကြာ ကဗျာအလံ မလှဲနေလာခဲ့သည့် အတွက် လည်းကောင်း၊ စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာ အဖွဲ့ အစည်း များတွင် ခေတ်အလျောက် ပါဝင် ပခုံးထမ်းခဲ့သည့် အတွက်လည်းကောင်း ရိုးရှင်း ခိုင်ကျည်သည့် အနုပညာနှင့် ကဗျာ သစ္စာ ခိုင်မြဲနေနိုင်သော ကဗျာ ဆရာ နေသွေးနီ ဟု ဖော်ပြထားသည်။
Popular Myanmar နေသွေးနီသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၆)ရက်နေ့ သင်္ကြန်အတက်နေ့ ညက လှည်းကူးမြို့နယ် ငါးဆူတောင်ကျေးရွာ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
နေသွေးနီသည် ကွယ်လွန်တွင် အသက် ၈၄ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
thumb|မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်ပုံ မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်း၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ဖြစ်သည်။
သားတော် ရတနာပုံ ဒုတိယနန်းစံ သီပေါမင်း၏ ကောင်းမှုဖြစ်သည်။
တည်နေရာ မန္တလေးနန်းတွင်း အတွင်းမြို့ရိုးအရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနာချုပ်စခန်းရုံးနှင့် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်၊ တောင်ဘက်တွင် ပုဂံမင်းမယ်တော် အုတ်ဂူပြာသာဒ်၊ ကျောက်စာရုံနှင့် ပဟိုရ်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် လောင်းရှည်မိဖုရား ဂူပြာသာဒ်နှင့် ဒင်္ဂါး စက်ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
thumb|မင်းတုန်းမင်း၊ ပုဂံမင်းမယ်တော်၊ ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်မိဖုရားတို့၏ အုတ်ဂူပြာသာဒ် ပန္နက်ပုံ သမိုင်းအကျဉ်း ပဉ္စသင်္ဂါယနာတင်ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁⁠၁၇၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး အမရပူရနန်းတော်တွင် နောင်တော်ပုဂံမင်းကို သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းချပြီး ဘုရင်အဖြစ် စတင်အုပ်စိုးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗေဒင်သိုက်တဘောင်ကိန်းခန်းအလိုအရ အမရပူရမှ မန္တလေးသို့ နန်းတော်နှင့် မြို့တော်ကိုပြောင်းရွှေ့နန်းစံခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်၏တစ်သက်တာတွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ခေတ်မီတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို တိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့ရုံမျှမက အထူးသဖြင့် သာသနာရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်သည်အထိ ထူးခြားစွာစွမ်းဆောင်ခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပါသညီ။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့ရာ ကြိုတင်မှာကြားချက်အရ မီးရှို့ခြင်းမပြုဘဲ ယခုနေရာတွင် ရုပ်ကလာပ်တော်အား ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
မှန်စီလက်ရာမှာ မင်းတုန်းမင်း၏ မွေးစားသားတော် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ညောင်ရွှေစော်ဘွား၏ ကုသိုလ်ဖြစ်သည်။
အမျိုးအစား အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး စိန်တောင်များရံလျက် တံတိုင်းငယ်ကာရံထားသည်။
လက်ရှိအခြအနေ မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်သည် မြေပြင်မှ ၃ ပေ၊ ၆ လက်မအမြင့် အုတ်ခုံပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားပြီး ထိုအုတ်ခုံကိုတက်ရန် လေးဘက်စလုံးတွင် လှေကားများ တပ်ဆင်တည်ဆောက်ထားသည်။
အုတ်ဂူပြာသာဒ်မှာ မူလအုတ်အင်္ဂတေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။
ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းနတ်ရွာစံပြီးနောက် မွေးစားသားဖြစ်သူ ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီးက မှန်စီကုသိုလ်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်း၏ရုပ်ကလာပ်ကို မီးရှို့ပြာချခြင်းမပြုပဲ အုတ်ဂူပြာသာဒ်အတွင်း ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အုတ်ဂူပြာသာဒ်တွင် တပ်ဆင်မွမ်းထားသော အမွှမ်းပန်းများမှာလည်း ရတနာပုံခေတ်ကိုယ်စားပြု စံထားလောက်သည့် အင်္ဂတေပန်းတော့များ ဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းထားရှိမှုကြောင့် ပျက်စီးယိုယွင်းမှုနည်းပါးသည်။
အုတ်ဂူပြာသာဒ် အုတ်ခုံအရှေ့လှေကားအနီးတွင် မင်းတုန်းမင်းအကြောင်း အင်္ဂလိပ်-မြန်မာဘာသာများဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာတစ်ချပ်ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်းအုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် အတူ မိဖုရားများဖြစ်ကြသော ဆင်ဖြူမရှင်၊ လောင်းရှည်နှင့် ပုဂံမင်းမယ်တော်တို့ကိုပါ ဝန်းရံလျက် တံတိုင်းတစ်ခုတည်းအတွင်း တည်ဆောက်ထားသည်။
အနောက်ဘက်မျက်နှာတွင် ဝင်ပေါက်တစ်ခုသာရှိသည်။
ထိန်းသိမ်းမှု ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။
မန္တလေးဒေသရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံမျာမှတ်တမ်း၊ အမှတ်(၁)။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန။
၂၀၁၁ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ အကိုးအကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ Category:မန္တလေး။
အပ်စိုက်ကုသခြင်း အပ်စိုက်ကုသခြင်း တတ်ပညာသည် ေရှးနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ် နိုင်ငံ၌ အသုံးပြုလာခဲ့သော ဆေးအတတ်ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
သို့သော် မကြာသေးခင်ကမှ အပ်စိုက်ကုသခြင်းကို လူသိများလာကာ ဝေဒနာပျောက်ကင်းစေသောနည်းအဖြစ်၎င်း၊ ခွဲစိတ်ကုသရာ၌ လူနာကို ထုန်စေသောနည်းအဖြစ်၎င်း အသုံးများလာကြသည်။
ယခုအခါ ခေတ်မီတိုးတက်သော နိုင်ငံများ၌ပင်အပ်စိုက်ကုသ ခြင်းကို လက်တွေ့အသုံးချနေကြလေသည်။
ရှေးဟောင်း ဒဏ္ဍာရီအရ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၆ဝ⁠ဝခန်ဿက တရုတ်ဘုရင်ကြီး ရှီဟွမ်တီ၏ ပျိုးထောင်ပေးမှုကြောင့် အပ်စိုက်ကုသခြင်းအတတ်ပညာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ရှေးတရုတ် ဆေးပညာရှင် များ၏အဆိုအရ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ အသက်စွမ်းအင်ဓာတ် စီးသည့်မမြင်နိုင်သော ဓာတ်စီးလမ်းကြောင်း ၁၂ ခုရှိသည်။
အသက်စွမ်းအင်ဓာတ်စီးပုံ မမှန်လျှင်လူကို အနာရောဂါ ရစေတတ်သည်။
ဓာတ်စီးလမ်းေကြောင်း တစ်လျှောက်၌အပ်များကို ထိုးစိုက်ပေးခြင်းဖြင့် အသက်စွမ်းအင်ဓာတ်စီးမှုကို ပြန်လည်ညီညွတ်စေပြီးကျန်းမာရေးကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
အပ်များကို ထိုးစိုက်ရာတွင် ဝေဒနာဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ၌ ထိုး စိုက်ခြင်း မပြုပေ။
သတ်မှတ်ထား သော နေရာများ၌သာ ထိုးစိုက်ရသည်။
ထိုနေရာများမှာ များသောအားဖြင့် ဝေဒနာဖြစ်ပေါ်ရာနေရာမှ ခပ် လှမ်း⁠လှမ်းတွင် ရှိတတ်သည်။
အပ်စိုက်ကု ဆရာတို့၏ အလိုအရ ခရာကိုယ်ဆိုင်ရာ သဘာဝ ဆောင်ရွက်မှ ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ေရာဂါဝေဒနာများကို အပ်စိုက် ကုသခြင်းဖြင့် ကုသပေးနိုင်သည်။
ဥပမာ= ဖြတ်သီးနှာစေးဖျားေရာဂါ၊ ပန်းနာ၊ အူသိမ်ပြည်တည်နာ၊ အူအတက်ရောင်နာ၊ အူမရောင်နာ၊ ခေါင်း တစ်ခြမ်းကိုက်ရောဂါ စသည်တို့မှာ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုင်ရာ သဘာဝ ဖောက်ပြန်မှု ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကုသပေးနိုင်သည်။
သို့သော် လေ အောင့်ခြင်း၊ မျက်စိအတွင်း တိမ်စွဲ ခြင်း၊ အရိုးကျိုးခြင်း စသည်တို့မှာ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ချွတ်ယွင်းမှုများ ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းတို့ကို အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် မကုသနိုင်ဟု ဆိုသည်။
ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်အချို့က အပ်စိုက်ကုသခြင်း အတတ်ပညာကို ကောင်းစွာ မယုံကြည်ကြသေးပေ။
အပ်စိုက် ကုသရာတွင် ထိုးစိုက် လိုက်သော အပ်များက ခံစားမှု အာရုံများကို ပိုပေးနိုင်သော နဗ်ကြောများကို ပိတ်ဆို့လိုက်သောကြောင့် ခန္ဓာကိုယ် တစ်နေရာသို့ အာရုံခံစား မှုမရောက်တော့သဖြင့် ထိုနေရာ၌ နာကျင်မှုမရှိ တော့ဘဲ ထုန်သွားရခြင်း ဖြစ်ပေမည်ဟု ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။
သို့သော် ထိုယူဆချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာ မပြနိုင်ကြသေးပေ။
အပ်စိုက်ကုသခြင်းဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး စွဲသူများကိုပင် ကုသပေးသည်။
ယင်းကဲ့သို့ကုသရာ၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုပါ ထည့်သုံး သည်။
လူနာ၏နားဝ နံဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်၌ အပ်နှစ်ချောင်းကို ထိုးစိုက်ထား ပြီး ငါးဗို့မှ ခြောက်ဗို့အထိရှိသော လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို ထိုအပ်မှတစ်ဆင့် ခရာကိုယ်အတွင်းဖြတ်စီးစေခြင်း ဖြင့် ပျို့အန်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ စိတ်ညှိုးငယ်ခြင်း စသော မူးယစ်ဆေးဝါး မသုံးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လက္ခဏာများကို နှိမ်နင်းပေးသည်။
ဤသို့ကုသပေးရာ၌ တစ်ကြိမ်လျှင် မိနစ် ၃ဝ ခန့်ကြာသည်။
အစ၌ လူနာကို တစ်ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ အထက်ပါနည်းအတိုင်း ကုသပေးသည်။
ရောဂါသက်လာသည်နှင့်အမျှ ကုသသည့်အကြိမ်ကို အဖြည်းဖြည်းလျှော့ချပေးသွားရသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈ ကိုးကား Category:ဆေးပညာ။
ကင်ခြင်း (Grilling) ကျိုခြင်း (Boiling) ကျပ်တင်ခြင်း (Smoking) ကြော်ခြင်း ကြော်ချက်ချက်ခြင်း (Fry and simmer in stock) ကြော်နှပ်နှပ်ခြင်း (Frying and braising) ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း (Crispy Frying) ချက်ခြင်း (Cooking) ဆီနည်းနည်းဖြင့်ကြော်ခြင်း (Pan Frying) ဆီမြုပ်အောင်ကြော်ခြင်း (Deep Frying) ဆီပူထိုးခြင်း (Sauteing) တံစို့ထိုးကင်ခြင်း (Spit Roasting) နှပ်ခြင်း(Braising) ပြုတ်ခြင်း (Boiling) ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း(Cooked by Boiling and Frying) ပြုတ်ဖျော⁠ဖျောခြင်း (Par Boiling) ပေါင်းခြင်း (Steaming) ဖုတ်ခြင်း (Baking) မွှေကြော်ခြင်း (Stir Frying) မီးအုံးခြင်း (Roasting in Embers) ရေနွေးဖျောခြင်း (Blanching) လှော်ခြင်း (Parching) အိုးကပ်ချက်ခြင်း(Sticking a Cooking Pan) အထက်ပါချက်ပြုတ်နည်းများမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်အသုံးများသောအခြေခံချက်ပြုတ်နည်းလမ်းများဖြစ်သည်။
မိရိုးဖလာချက်ပြုတ်နည်းများဖြစ်ကြသောဆီပြန်ချက်ခြင်း၊ ရေချိုချက်ခြင်း၊ ဆီကျန်ရေကျန်ချက်ခြင်း၊ ပြန်ပေါင်းခြင်းစသောချက်ပြုတ်နည်းလမ်းများလည်းရှိနေပါသေးသည်။
အဆိုပါချက်ပြုတ်နည်းများအပြင် မီးလွတ်အစားအစာစီမံနည်း၊ တာရှည်ခံအစားအစာပြုလုပ်နည်းများလည်းရှိပါသေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ . စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု) ကိုးကား။
thumb|ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုး ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုး ()ဆိုသည်မှာ လေဖိအားနှင့် အပူချိန်များဖြင့် ချက်နိုင်ပြီးလေလုံကာ အပူချိန်မြင့်မားသည့်အတွက် မည်သည့်ပစ္စည်းကိုချက်စေကာမူ အချိန်နည်းနည်းဖြင့် လျင်မြန်စွာနူးနပ်စေသော ချက်ပြုတ်အိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းအိုးဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းဖြင့် အပူရှိန်လုံ၍ အပူရှိန်များ လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုရရှိသောကြောင့် အစားအစာများကို လျင်မြန်စွာ ကျက်စေနိုင်သည်။
ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုးမှာ အလုံပိတ်ချက်ပြုတ်ရသောကြောင့် အပူရှိန်ကြောင့် ဆူပွက်လေ အိုးအတွင်းဖိနှိပ်အားများလေ၊ ရေဆူမှတ်မြင့်တက်လေဖြစ်ကာ အစားအစာများကို လျင်မြန်စွာနူးနပ်စေသည်။
ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုးဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းကြောင့် အသား၊ ငါး၊ အသီးအရွက်များ လျင်မြန်စွာ နူးနပ်စေပြီး၊ သာမန်ချက်ပြုတ်ချိန်၏သုံးပုံတစ်ပုံသာ အချိန်ကုန်စေသည်။
အိုးအတွင်းသို့ အရည် (သို့) အသား (သို့) အသီးအရွက်များကို အိုး၏ထက်ဝက်ထက် ကျော်လွန်၍ မထည့်ရပါ။
သို့မှသာ အတုံးမပျက် ရရှိနိုင်ပြီး အခြားအန္တရာယ်များ ကင်းဝေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အိုး၏အဖုံးတွင် အန္တရာယ်ကင်းစေရန်အတွက် ပစ္စည်းနှစ်မျိုး တပ်ဆင်ထားသည်။
အလေးချိန်ညွှန်ပြဖိတုံး (Indicator weight) နှင့် အလိုအလျောက် လေဝင်လေထွက်အပေါက် (Automatic air vent) တို့ ဖြစ်သည်။
အပူရှိန်မလျှော့ပဲ ဖိအားသည် လိုသည်ထက် ပိုလာပါက အိုးအဖုံးပေါ်မှ ဖိတုံးကလေးမှာ အလိုအလျောက် ကြွတက်၍ထွက်သွားစေခြင်းဖြင့် ဖိအားကိုလျော့စေနိုင်သည်။
နောက်တစ်မျိုးဖြစ်သော အလိုအလျောက် လေဝင်ပေါက်မှ အငွေ့များထွက်ခြင်းဖြင့် အိုးအတွင်းမှ ဖိအားကိုလျော့စေနိုင်သည်။
ဖိအားမြှင့်ချက်ပြုတ်အိုးဖြင့် စွပ်ပြုတ်များ၊ ဟင်းချိုများ၊ ချဉ်ရည်များ၊ အသားဟင်း၊ ငါးဟင်း၊ ကြက်၊ ဘဲများ စသည်များကို အချိန်တို⁠တိုဖြင့် ချက်ပြုတ်နိုင်သည်။
မလေးရှားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒါတွတ်ဟူစိန်ဗင်းအုန်းကို ၁၉၂⁠၂ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၂)ရက်နေ့တွင် မလေးရှားပြည် ဂျိုဟိုးဘာရူးအရပ်၌ ဖွားမြင်၍ ယူနိုက်တက်မလေးအမျိုးသားအသင်းကြီး(ယူအမ်အင်အို)၏ နာယကနှင့် တည်ထောင်သူ ဖခင် ဒါတွတ်အုန်းဘင်းဂျအာဖား၏ သားကြီးဩရသဖြစ်သည်။
ကောလိပ်ပညာကို ဇာတိအရပ်ရှိ အင်္ဂလန်ကောလိပ် တွင် ဆည်းပူးပြီး နောက် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဗိုလ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
ထိုမှ ၁၉၄၁-ခု နှစ် စောစောပိုင်း၌ အိန္ဒိယပြည် ဒါရာဒွန်ရှိ စစ်အကယ်ဒမီသို့ သွားရောက်သင်ကြားရသည်။
ထိုအတွင်း မလေးရှားပြည်မှာ ဂျပန်တို့လက်သို့ ရောက်သွားသော်လည်း အုန်းက စစ်ပညာသင်တန်းပြီးအောင်ဆက်လက် ဆည်းပူးသဖြင့် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်၌ ဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်လာကာ အီဂျစ်၊ ဆီးရီးယား၊ ပယ်လက်စတိုင်းပါးရှား(အီရန်)၊ အီရတ်နှင့် အိန္ဒိယပြည်များ တွင် တပ်နှင့်တွဲ၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြား၌ စစ်မှုထမ်းခြင်း အမှုများပြီးဆုံးသောအခါ မစ္စတာ အုန်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပြန်လာ၍နယူးဒေလီရှိ အိန္ဒိယစစ်ဌာန ချုပ်တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ မြို့ပြရေးရာ (မလေးရှား) ဌာန ခွဲ၌ တာဝန်ဝတ္တ ရား ဆောင်ရွက်ရသည်။
ထို့နောက် သူသည် ရာဝါပင်ဒီမြို့ရှိ မလေးရှားရဲစုဆောင်းရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဌာနတွင် သင်တန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်လာပြီးလျှင် မလေးရှားပြည်သို့ ဗြိတိသျှလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ ပြန်ရောက် ခဲ့သည်။
မလေးရှားပြည်၌ ဟူစိန်အုန်းကို ဗြိတိသျှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဌာန၌ ထားလျက် ဂျိုဟိုဘာရူး ရဲအဖွဲ့ရုံး တွင် ရဲတပ်အုပ်ဗိုလ် ခန့်ထားသည်။
ထို့နောက် ဂျိုးဟိုနယ်ဆီဂါမတ်တွင် အကူ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ ဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက်တွင် မစ္စတာအုန်းသည် မလေးအုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်း ဌာနတွင် ကွာလာဆီ လောင်ဂေါနှင့်ကလန်ခရိုင်ရုံးများ၌ အမှု ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။
မကြာမီ ဟူစိန်အုန်းသည် အလုပ်ထွက်၍ နိုင်ငံရေးစတင် လုပ်ကိုင်သည်။
ယူအမ်အင်အိုအဖွဲ့ချုပ်၏ လူငယ်ခေါင်းဆောင်နှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်အပြင် ပြည် ထောင်စုဥပဒေ ပြုကောင်စီ ဂျိုဟိုပြည်နယ်ကောင်စီနှင့် ဂျိုဟိုပြည်နယ် အလုပ်အမှုဆောင် ကောင်စီတို့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မလေးရားတွင် ဗြိတိသျှတို့က တရုတ်ကွန်မြူနစ်သူပုန်ထ မှုကို အကြောင်းပြု၍ အရေးပေါ်အခြေအ နေကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ထားရချိန်၌ ဟူစိန်အုန်းသည် ဂျိုဟိုပြည်နယ် ကန်ပို အစောင့်တပ်တွင် အရာရှိချုပ် ဖြစ်ရပြန်သည်။
ယင်းသို့ ဖြစ်နေ စဉ်အတွင်း၌ တပ်သားပေါင်း တစ်သောင်းကျော်ကို စုဆောင်း လေ့ကျင့်ပေးခဲ့ ၏။
ထိုနောက် အင်္ဂလန်ပြည် လင်ကွန်း တက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေပညာကို သွားရောက်သင်ယူပြီးလျှင် ဝတ်လုံအ ဖြစ်ဖြင့် မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ ကွာလာလမ်ပူမြို့၌ ဝတ်လုံလိုက်နေလေသည်။
ဟူစိန်အုန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ယူအမ်အင်အို အသင်းသို့ ဝင်လိုက်သည်။
ဂျိုဟိုဘာရူးတီမော မဲဆန္ဒနယ်မှ အောက်လွှတ် တော်အမတ် အရွေးခံခဲ့ရ၏။
ထိုမှဝန်ကြီးချုပ်ရာမန် နုတ်ထွက်၍ တွန်အဗ္ဗဒူရာဇတ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာစဉ် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် စက် တင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ဟူစိန်အုန်းသည် ပညာရေးဝန်ကြီး ခန့်အပ်ခံရသည်။
ထို့နောက်တစ်ဖန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
အစ္စလာမ် မာဘတ်မြို့သည် ပါကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ‎၏ မြို့တော်‎သစ်ဖြစ်သည်။
ယခင် အနောက်ပါကစ္စတန်မြောက်ပိုင်း အနန့်တနပ်ခရိုင်တွင်ရှိ၍ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၃⁠၃° ၄၀'နှင့် အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၇၃° ၈' တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။
ပါကစ္စတန်အစိုးရ အစဉ်အဆက်တို့ ရုံးစိုက်ရာ တောင်ဘက်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ ကရာချိမြို့‎ သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မြို့တော်အဖြစ်မှ ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ တောင်စခန်း မြို့ဖြစ်သော ရဝါပင်ဒီမြို့‎သို့ ယာယီပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သည်။
ပါကစ္စတန်သမ္မတအယွတ်ခန်‎သည် ရဝါပင်ဒီမြို့ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ကျော်အကွာရှိ ကျေးရွာခြောက်ရွာနေရာတွင် အစ္စလာမ်မာဗတ်ဟူသောအမည်ဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မြို့သစ် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
မြို့အင်္ဂါနှင့်အညီ စနစ်တကျ အကွက်ချ၍ တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အဆောက်အအုံ‎များမှာ ဗိသုကာ‎ပညာ လက်စွမ်းပြ ခေတ်မီ ထူးခြားလှပကြသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြို့လူဦးရေ ငါးသောင်းရှိလာသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၃၅၀ဝ၀ရှိနေ လေပြီ။
မြို့လူထု သောက်သုံးရန်အတွက် ရေကို မြို့လယ်ရှိ ရဝါရေလှောင်ကန်မှ လွှတ်ပေးသည်။
အစ္စလာမ်မာဗတ်မြို့နှင့် ရဝါပင်ဒီမြို့ နှစ်မြို့အတွက် တစ်နေ့လျှင် ရေဂါလံ ၁၄ သန်းအထိ လွှတ်ပေးရသည်။
ရဝါရေကန်‎ကြီးသည် အကျယ်စတုရန်း သုံးမိုင်ရှိ၍ အလွန်သာယာလှပသည်။
အစ္စလာမ်မာဗတ်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၁ယ၆၅၁ မြင့်၍ ပေါ့ဝါးကုန်းပြင်မြင့် ပေါ်၌ တည်ရှိသည်။
တောင်ဘက်တွင် ပန်ဂျပ်‎နယ် ဆားတောင်တန်း၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒုမြစ်‎၊ မြောက် ဘက်တွင် ကသ္မီရ‎နယ် ဆိရင်နဂါးမြို့‎ တို့ ရှိကြသည်။
တောင်ဘက်ရှိ လာဟိုမြို့‎မှ အနောက်မြောက်နယ်စပ် ပက်ရှဝါးမြို့‎သို့သွားသော မီးရထားလမ်း‎သည် အစ္စလာမ်မာဗတ်မြို့ကို ဖြတ်၍သွားသည်။
မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှေးဟောင်း ဘုရားကျောင်းအို ကျောင်းပျက်များ အနှံ့အပြား ရှိသဖြင့်၎င်း၊ လှပသော စမ်းတွင်းနှင့် တူးမြောင်းများကြောင့်၎င်း ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်‎တို့ အလာများသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈ ကိုးကား Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ‎ Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
အော်တိုမေးရှင်း () သို့မဟုတ် အလိုအလျောက် ထိန်းချုပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အမျိုးမျိုးသော ထိန်းချုပ်မှုစနစ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူတို့၏ အားစိုက်ထုတ်မှုကို အနည်းဆုံး အသုံးချခြင်း သို့မဟုတ် လျော့ချခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
စက်ကိရိယာများ၊ စက်ရုံများ အတွင်းရှိ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ ဘွိုင်လာများ၊ တယ်လီဖုန်း ကွန်ယက်များကို ချုပ်ထိန်းခြင်းများ၊ သင်္ဘောများ နှင့် လေယာဉ်ပျံများကို မောင်းနှင်ခြင်း နှင့် ထိန်းကွပ်ခြင်းများ နှင့် အခြားသော လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
အချို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများမှာ လုံးဝ အလိုအလျောက် အလုပ်လုပ်သည် အထိ ပြုလုပ်ထားကြသည်။
အော်တိုမေးရှင်း၏ အကြီးဆုံးသော အားသာချက်မှာ လုပ်သားအင်အားကို လျော့ချနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
စွမ်းအင် နှင့် ကုန်ကြမ်းများကို ချွေတာနိုင်ရန် အတွက် လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်သာမက အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း၊ ပိုမို တိကျစေခြင်း တို့အတွက်လည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
အော်တိုမေးရှင်း ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ယခင် အော်တိုမက်တစ် ဆိုသော ဝေါဟာရကို အခြေခံပြီး ဂျင်နရယ် မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီမှ အော်တိုမေးရှင်း ဌာနကို တည်ထောင်သည့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အထိ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးမပြုကြပေ။
ထိုအချိန်မှာ စက်ရုံအလုပ်ရုံများတွင် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သော လက်ရှိအခြေအနေကို ပြန်လည် အချက်ပေးနိုင်သည့် ထိန်းချုပ်မှု စနစ်များ စတင် အသုံးပြုလာသည့် အချိန်ပင် ဖြစ်သည်။
အော်တိုမေးရှင်း လုပ်ငန်းကို စက်မှုနည်း၊ ဟိုက်ဒရောလစ်နည်း၊ နျူမက်တစ်နည်း၊ လျှပ်စစ်နည်း၊ အီလက်ထရွန်းနစ်နည်း၊ ကွန်ပျူတာ နည်းတို့ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် နည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ရှုပ်ထွေးသော စနစ်များ ဖြစ်သည် ခေတ်သစ် စက်ရုံများ၊ လေယာဉ်ပျံများ နှင့် သင်္ဘောများတွင် ထိုနည်းလမ်းများကို ပေါင်းစပ် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ဝေါဟာရ အော်တိုမေးရှင်းဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်သုံးစွဲသူမှာအမေရိကန် ဖို့ဒ်မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီမှ ဒီအက်စဟာဒါဆိုသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဒ်ကုမ္ပဏီသည်မော်တော်ကား အစိတ်အပိုင်းများကို အ လိုအလျောက် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည့် စက်များကို တီထွင်ခဲ့သည်။
ယင်းစက်များကို အော်တိုမေးရှင်း စက်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။