kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(၃) ရှေ့နာမ်က နောက်နာမ်ကို ထူးခြားစေသည်၊ ရွှေလက်စွပ်-ဟုဆိုလျှင် 'ရွှေ'သည် 'လက်စွပ်'ကို နာမဝိသေသနကဲ့သို့ ထူးခြားစေသော နာမ် ဖြစ်သည်။
'ဘွယ်ရန်ရာစရာ' တွဲသော ကြိယာနာမ်တို့လည်း နာမဝိသေသနကဲ့သို့ နောက်ကနာမ်ကို ထူးခြား စေသည်။
သင်တို့အား ဆိုဘွယ်အပြစ် မရှိ၊ သောက်ရန် ရေ ရှိသလား။
အကျွန်ုပ်နေရာ ဗိမာန်ကို မဖျက်ပါနှင့်။
ဆန် ထည့်စရာ အိုးတစ်လုံး ဝယ်ခဲ့ပါ။
ကြိယာဝိသေသန ကြိယာကို ထူးခြားစေသောပုဒ်ကို ကြိယာ ဝိသေသနဟုခေါ်သည်။
(၁) နောက်ဆက်မဲ့ ကြိယာဝိသေသန သက်သက်။
နက်ဖြန် ငါ လာမည်။
ချက်ချင်း သွားပါ။
ယခု ငါ မပြောနိုင်သေး။
အလကား အိပ်မနေနှင့်။
ဤမိန်းကလေး အလွန် ချောသည်။
အမှန် ငါ သိသည်။
ဘုရား ဧကန် ဖြစ်လိမ့်မည်။
(၂) ကြိယာနောက်က 'စွာ'နောက်ဆက်တွဲသော ကြိယာ ဝိသေသန။
သားသည် မိခင်အား ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ကျွေး၏။
သူတို့ ညီညွတ်စွာ နေထိုင်ကြ၏။
(၃) နှစ်လုံးထပ် ကြိယာဝိသေသန။
မြန်မြန် လာပါ။
တိုးတိုး ပြောပါ။
အမျက် ချောင်းချောင်း ထွက်၏။
ငါ့စာအုပ်ကို မြန်မြန် ပေးလိုက်ပါ။
(၄) နှစ်လုံးထပ်ရှေ့က 'အ'တွဲသော ကြိယာဝိသေသန လူကလေးတို့သည် အချင်းချင်း ရိုက်ပုတ်ကြသည်။
ဤသို့ အကြိမ်ကြိမ် မပြုပါနှင့်။
သစ်ပင်တို့သည် အပိုင်းပိုင်း ပြတ်ကုန်၏။
(၅) နှစ်လုံးထပ်ရှေ့က 'တ'ကိုလည်း တွဲနိုင်သည်။
သူသည် သူခိုးကို တစိမ့်စိမ့် ကြည့်၏။
လျှပ်စစ်တို့သည် တညီးညီး ပြက်ကုန်၏။
စစ်သားတို့သည် တဖြည်းဖြည်း ချီတက်ကြ၏။
(၆) များသောအားဖြင့် စကားထပ်သော လေးလုံးစပ် ကြိယာဝိသေသန။
သူသည် အိမ်မှ အလျင်တဆော ထွက်သွား၏။
တစ်မြို့လုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်၏။
လူအပေါင်းတို့သည် သောင်းသောင်းအုတ်အုတ် ငိုကြွေး ကြ၏။
မေ့မေ့လျော့လျော့ မနေနှင့်။
သူတို့ ကတိုက်ကရိုက် သွားကြ၏။
(၇) 'အ'တွဲ ကြိယာနာမ်ကို ကြိယာဝိသေသနကဲ့သို့ သုံးနိုင်သည်။
အကြည်အနူး ခွင့်တောင်း၏။
အသာတကြည် ခွင့်လွှတ်တော်မူပါ။
သူတို့သည် အမေ့အကျန် နေကြသည်။
အများပြနောက်ဆက်။
ငါတို့ အဆွေ ကျောင်းသားများသည် အဘယ်သို့ သွားကြသနည်း-ဟူသောဝါကျမှာ ကဲ့သို့ အများပြ ဗဟုဝုစ်သဘောကို ပြလိုလျှင် နာမ် နာမ်စားနောက်က 'တို့'၊ သို့မဟုတ် 'များ'ကို ထည့်၍၊ ကြိယာနောက်က 'ကြ'ကို ထည့်ရသည်။
ကြိယာနောက်က 'ကုန်' 'ကြကုန်'ကိုလည်း ထည့်နိုင်သည်။
ပြယုဂ်- သူတို့သည် မျက်စိ ကွယ်ကုန်၏။
လူအပေါင်းတို့သည် တောင်းပန်ကြကုန်၏။
'ကြ'သည် အသီးအသီး ပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေလိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။
'ကုန်'သည် အားလုံးပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေလိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။
'ကြကုန်'သည် အသီးအသီး အားလုံးပြုသည် ဖြစ်သည် ရှိသည်ကို အထူးသဖြင့် ထင်ရှားစေ လိုသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။
'များ'နှင့် 'တို့'ကို တစ်ရံတစ်ခါ ပူးတွဲ၍လည်း သုံးနိုင်သည်။
ငါး များတို့သည် ညဉ့်နံက် အမြဲ ခစားကုန်၏။
ကာလနောက်ဆက်။
ဤစာတမ်းတွင် အထက်ပါဝါကျများ၌ တွေ့ရသော '၏သည်'တို့သည် ဖြစ်ဆဲကာလ ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ပြီး ကာလကိုသော်လည်းကောင်း ပြသော ကြိယာနောက်ဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။
အောက်ပါတို့သည်လည်း ကာလနောက်ဆက် များ ဖြစ်ကြသည်။
ပြီ။
(၁) ကြိယာ ဖော်ပြသော အခြေအနေ တစ်မျိုးသို့ စင်စစ်ရောက်ရှိကြောင်းကို ပြသည်။
ငါအောင်ပြီ။
သင်သည် ငါ့အစာ ဖြစ်ပြီ။
(၂) ကြိယာ၏ လုပ်ငန်းကို အဆုံးတိုင်ရောက်ကြောင်းကို ပြလိုလျှင် 'ပြီးပြီ'ကို အသုံးပြု၏။
ဤစာကို ရေးပြီးပြီ။
ထမင်း စားပြီးပြီ။
(၃) 'ပြီ'ကို'မ'နှင့်တွဲလျှင် စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကိ ပြသည်။
သူနှင့် မတွေ့ရသမျှ ဤနေရာမှ ငါ မသွားပြီ။
ဟုတ်သည်အတိုင်း မဆိုသော် သင့်အသက် မရှိပြီ။
မည်။
(၁) ဖြစ်လတ္တံ့ကာလ သက်သက်ကို ပြသည်။
အကြောင်းတစ်ပါး ရှိမည်။
(၂) စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပြသည်။
ငါနောက်မှ လာမည်။
ဤအိမ်တွင် ငါနေမည်။
(၃) စည်းကမ်းထားခြင်းကို ပြသည်။
အရှင်ကောင်းမှ ကျွန်ကောင်းမည်။
ငွေရမှ ငါသွားမည်။
အံ့။
စိတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပြသည်။
ငါနတ်ပြည်သို့ သွားအံ့။
ရှင်ရဟန်းကို ငါပြဿနာ မေးအံ့။
လတ္တံ့။
ဖြစ်လတ္တံ့ကာလ နောက်ဆက် 'လိမ့်'သည် 'လေအံ့'နှင့် အသုံးတူ၏။
များသောအားဖြင့် 'လိမ့်မည်'ဟူ၍ တွေ့ရသည်။
အကြောင်းဘယ်လို ရှိပါလိမ့်။
အောင်ပွဲခံလိမ့်မည်။
မေးခွန်းဝါကျ။
(၁)ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ဟူ၍ အဖြေ လိုသော မေးခွန်းဝါကျကို 'လော'၊ သို့မဟုတ် 'လား'နှင့် အဆုံးသတ်သည်။
သူခိုးကို နင်တို့ တွေ့၏လော။
နင်နှင့် ငါနှင့် တူသလော။
ဤသို့ မဟုတ်လော။
ပြေးရသော် မကောင်းလော။
ရွှေနန်းကိုသော်လည်း ပေးအပ်မည်လော၊ စစ်ပွဲသော်လည်း ပြိုင်ဆိုင်မည်လော၊ ထီးနန်းကို သိမ်းယူနိုင်ရာအံ့လော၊ မိုးရွာမည် ထင်သလား။
သံတော်တို့ ပျော်ပါ၏လား။
ဘုန်းတော်ကြီး ကျန်းမာတော်မူပါလား။
သူတို့နှင့် သွားမည်လား။
အမျက် ပြေပြီလား။
(၂) ဟုတ်သည် မဟုတ်သည် ဟူ၍ မဖြေနိုင်သော မေးခွန်းဝါကျကို 'နည်း'၊ သို့မဟုတ် 'လဲ'နှင့် အဆုံး သတ်သည်။
အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို ရိုက်သနည်း။
ဤမြို့ကား အဘယ်မြို့နည်း။
အဘယ်သို့ ပြုလုပ်မည်နည်း။
အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း။
ထုံးစံ ဘယ်မှာရှိသလဲ။
ဘယ်ပြု မလဲ။
ဘယ်လဲ။
မဟုတ်ဝါကျ။
'မ'သည် မဟုတ်ကြောင်း စကားလုံး ဖြစ်သည်။
ဆရာသည် မည်သို့မျှ မဆို။
သူတို့ ယနေ့တိုင် မလာကြသေး။
သင်သည် ဤမြို့၌ နေရတော့မည် မဟုတ်။
ငါသည် ရေမသောက်ဘဲ အိပ်လေ့မရှိ။
သူ မလာမီ ငါသွားအံ့၊ ငါ မသွားဘူး။
ရန်ကုန်မြို့သို့ မရောက်ဘူးဘူး။
ငါ့အိမ်သို့ မလာနှင့်။
ဆရာ မကြောက်လင့်။
ဤသို့ မပြောရ။
ညွှန်ကြားခြင်း။
ညွှန်ကြားခြင်းပြသောဝါကျကို နောက်ဆက် မဲ့ကြိယာ၊ သို့မဟုတ် 'လော့' 'ရမည်' 'ခဲ့စေ'တစ်ခုခုနှင့် အဆုံးသတ်သည်။
ဤနေရာမှာ ထိုင်။
ထမင်းစားပြီးမှ လာကြ။
စာအုပ်ကို ငါ့အား ပေးလော့။
ထိုင်ကြလော့။
လူမိုက်ကို ဆုံးမရမည်။
ငါနှင့် လိုက်ခဲ့ကြ။
ငါ့ထံ ထားခဲ့လော့။
အပြစ်လွှတ်စေ။
ခွင့်ပန်ခြင်း။
ဤအနက်ကို ပြလိုလျှင် 'ပါရစေ'နှင့် အဆုံးသတ်သည်။
ကျွန်တော်သွားပါရစေ။
ကျိန်ဆဲခြင်း၊ ဆုတောင်းမေတ္တာပို့ခြင်း၊ သစ္စာပြုခြင်း။
ဤအနက်တို့ကို ပြလိုလျှင် 'ပါစေစေသား' 'စေသောစေသတည်း'တို့နှင့် အဆုံးသတ်သည်။
ဒုက္ခရောက်ပါစေ။
စာမေးပွဲ အောင်ပါစေသား။
သက်တော်ရာကျော် စံတော်မူသည် ဖြစ်စေသော။
မင်းကြီးအား အောင်ခြင်းမင်္ဂလာ ဖြစ်စေသတည်း။
အတူတကွဆောင်ရွက်ခြင်း။
ဤအနက်ကို ပြလိုလျှင် 'စို့' ကိုသုံးသည်။
ကျောင်းတက်ကြစို့။
ကြိယာအထောက်အပံ့။
ကြိယာနောက်က နေ၍ ကြိယာ၏ အဓိပ္ပာယ်ရင်းကို ပြောင်းလဲစေသည့် အထောက်အပံ့ စကားလုံး များလည်း ရှိကြ၏။
(၁)အပ်။
(က) ဆောင်ရွက်သင့်သည်ကို ပြသည်။
လူမိုက်ကို ဆုံးမအပ်၏။
(ခ) ဆောင်ရွက်ခြင်း ခံပြီးကြောင်း ပြသည်။
ယမန်နေ့၌ ငါသည် တစ်ယောက်သော ပုဏ္ဏားအား သားသမီးနှစ်ယောက်တို့ကို လှူအပ်ပြီ။
(၂)အား။
(က) ဆောင်ရွက်ရန် အချိန်အခွင့် ရှိသည်ကို ပြသည်။
ငါ သွားအားသည်။
(ခ) ငဲ့ညှာခြင်း ကင်းသည်ကို ပြသည်။
ပြုတော်မူ အား ရန်ကော့၊ မျက်ထားတော်သုန်။
ဦး။
အခြားအမှုကို မဆောင်ရွက်မီ၊ ဖော်ပြထားသောအမှုကို အလျင်ဆောင်ရွက်သည်ကို ပြသည်။
ပွဲကြည့်ပါဦး။
လျှောက်ပါရစေဦး။
ကောင်း။
စကောင်း။
ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်သည်ကို ပြသည်။
ဤအသီး မစားကောင်း။
အစိုးရသောသူနှင့် ခိုက်ရန် မပြုစကောင်း။
(၅) ခဲ။
ဆောင်ရွက်ရန် မလွယ်သည်ကို ပြသည်။
မိတ်ဆွေကောင်းကို အလွန်ရခဲ၏။
ခဲ့။
(က) ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ရာ နေရာမှ ကတ္တားထွက်ခွာသော သဘော သက်ရောက်သည်။
သူ့ကို တော၌ ထားခဲ့၏။
(ခ) ညွှန်ကြားသူထံ၌ ရှိစေလိုကြောင်းကို ပြသည်။
စာအုပ်ကို ငါ့ထံ ထားခဲ့လော။
(၇) ချင်။
အလိုရှိသည်ကို ပြသည်။
ငါထမင်း စားချင်သည်။
(၈)ချေ။
အခါအခွင့် ဆိုက်ရောက်သည်အခိုက် ပြုမူဖြစ်ပျက်သည့်သဘော သက်ရောက်သည်။
ထိုဆရာထံ၌ ပညာသင်ချေ။
ငါ့ကို သင်မရိုက်ပိုင်ချေ။
(၉)စမ်း။
ပြုလုပ်ရုံမျှ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းသည့်သဘော သက်ရောက်သည်။
ဟောကွဲ့ ကြည့်စမ်း။
(၁ဝ)စေ။
ဆောင်ရွက်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည်၊ ခွင့်ပြုသည်ကို ပြသည်။
သူနာကို ထမင်းစားစေ၏။
(၁၁)တတ်။
(က) ဓမ္မတာ အတိုင်း ဖြစ်သည်ကို ပြသည်။
ခွေးကိုက်တတ်သည်။
(ခ) ကျွမ်းကျင်ခြင်းကို ပြသည်။
စောင်း တီးတတ်သလား။
(ဂ) စွမ်းခြင်းကို ပြသည်။
ငါသည် ဈာန်ဝင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်။
(၁၂) တော့။
(က) ညွှန်ကြားရာ၌ လိုက်လျောခြင်း သဘောရောက်သည်။
အချိန်ကျပြီ၊ သွားတော့။
(ခ) ဆောင်ရွက်ချိန် နီးကြောင်းကို ပြသည်။
(ဂ) အဓိပ္ပာယ် လေးနက်စေသည်။
လူမိုက်ကို ဆုံးမသင့်လှပါတော့သည်။
ဤမျှသာ ပြောပါရစေတော့။
(ဃ) 'မ'နှင့် တွဲလျှင် 'တော့'သည် ဆက်လက် မပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းကို ပြသည်။
ရေမချိုးနှင့်တော့။
(၁၃) တုံ။
အလှည့်ကျ ပြုမူ ဖြစ်ပျက်သည့်သဘောသက်ရောက်သည်။
မင်းကြီးလည်း မြင်းလေးစီးသားတို့ကို ရှေ့က ပေါက်တုံ၊ လက်ဝဲပေါက်တုံ၊ လက်ယာပေါက်တုံ၊ သုံးကြိမ်နှင်နှင် စီးပြီးမှ မြို့တော်သို့ ပြန်တော်မူလေ၏။
(၁၄) တိုက်။
ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်ကြောင်း ပြသည်။
ဤအဝတ်မျိုးကို သူဝတ်ထိုက်၏။
(၁၅) နေ။
ဆက်လက် လုပ်ကိုက်လျက် ရှိသည်ကို ပြသည်။
မိခင် အိပ်နေသည်။
(၁၆) နိုင်။
ဆောင်ရွက်ရန် စွမ်းသည့်၊ အခွင့်ရသည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
ဤသို့သော သူကို ချစ်နိုင်ပါမည်လား။
အလိုရှိရာ သွားနိုင်သည်။
(၁၇) နှင့်။
ကြိုတင် ပြုမူဖြစ်ပျက်သည်ကို ပြသည်။
ငါဈေးက စောင့်နေနှင့်မည်။
(၁၈) ပါ။
ယဉ်ကျေးမှုကို ပြသည်။
ငါနှင့်အတူ လိုက်ခဲ့ပါ။
(၁၉) ပေ။
ဝန်ခံသောအနေ၊ သဘောကျသော အနေကို ပြသည်။
ဟုတ်ပေသည်။
ဆရာကြီးကား ပညာ ကြီးပေသည်။
(၂ဝ) ပိုင်။
ပြုလုပ်ခွင့် ရှိကြောင်း ပြသည်။
ငါ့ကို သင် ရိုက်ပိုင်သည်။
(၂၁) ပြန်။
တဖန် ထပ်မံ ပြုလုပ်သင့်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
ကျောင်း တစ်နေ့ ပိတ်ပြန်ပြီ။
(၂၂) ဖြစ်။
ကိစ္စ ပြီးမြောက်သည်ကို ပြသည်။
မန္တလေးသို့ သွားဖြစ်သလား။
(၂၃) ဘူး။
တွေ့ကြုံ ဖြစ်ပျက်ပြီးသည်ကို ပြသည်။
တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ဘူးသလား။
(၂၄) မိ။
(က) မပြုသင့်ဘဲ ပြုသည်ကို ပြသည်၊ သူ့ကို ငါ ဆဲမိသည်။
ထိထိရောက်ရောက် ပြုသည့် အခြေအနေကို ပြသည်။
ငုပ်မိ သဲတိုင်၊ တက်နိုင် ဖျားရောက်။
(၂၅) မြဲ။
ရှေးကအတိုင်း ဆက်၍ ဆောင်ရွက်သည်ကို ပြသည်။
သူတို့သည် လာမြဲ လာကြသည်။
(၂၆) ရ။
(က) မလွှဲသာသည်ကို ပြသည်။
ဘုန်းတော်ကြောင့် ဆင်တော်ရောက် လာရသည်။
(ခ) အခွင့်အရေးကို ပြသည်။
သူ့ကျေးဇူးကြောင့် ငါ ချမ်းသာစွာ နေရသည်။
(ဂ) 'မ'နှင့်တွဲလျှင် 'ရ'သည် တားမြစ်ခြင်းကို ပြသည်။
ငဲ့ညှာခြင်း မရှိသည်ကို ပြသည်။
ငါ့ကို ဤသို့ ပြောဆိုရက်သည်။
(၂၈) ရစ်။
နောက်ချန်နေပြီး ပြုမူဖြစ်ပျက်သည်ကို ပြသည်။
သည်တောမှာ နေရစ်တော့။
(၂၉) ရာ။
မိခင်ကို လုပ်ကျွေးရာ၏။
(ခ) ဖြစ်ပျက်နိုင်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
သူတပါးတို့ ကဲ့ရဲ့ရာ၏။
(၃ဝ) ရှာ။
ကရုဏာ သဘောကို ပြသည်။
ငါ့မိတ်ဆွေကြီး သေရှာလေပြီ။
(၃၁) လတ်။
စကားပြေပြစ်စိမ့်သောငှာ သုံးသည်။
တစ်ရံရောအခါ ဥရောပတိုက်၌ စစ်ကြီး ဖြစ်လတ်၏။
(၃၂)လေ။
(က) စကားပြေပြစ်စိမ့်သောငှာသုံးသည်။
တစ်နေ့သ၌ မုဆိုးသည် ဆင်ရိုင်းတစ်စီးနှင့် တွေ့လေ၏။
(ခ) ညည်းတွားခြင်း သဘော သက်ရောက်သည်။
ဖြစ်ရလေ၊ မိတ်ဆွေရယ်။
(ဂ) တိုက်တွန်းခြင်း သဘော သက်ရောက်သည်။
ထမင်းစားလေ။
(၃၃) လို။
ဆန္ဒရှိကြောင်းပြသည်။
ဤအရပ်သို့ ငါ သွားလိုသည်။
(၃၄) လိုက်။
(က) ဆောင်ရွက် ပြီးမြောက်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
မိခင်သည် သားကို ဆရာထံသို့ စေလွှတ်လိုက်၏။
(ခ) ဆောင်ရွက် ပြီးမြောက်အောင် စေခိုင်းခြင်းကို ပြသည်။
(၃၅) လွယ်။
ဆောင်ရွက်ရန် မခက်သည်ကို ပြသည်။
ဤတော၌ သစ်သီး သစ်မြစ် ရလွယ်ပါ၏။
(၃၆) လှ။
အမြောက်အမြား သဘော သက်ရောက်သည်။
ခရီးဝေးလှသည်။
(၃၇) ဝံ့။
ဆောင်ရွက်ရန် ရဲရင့်သည့်သဘော သက်ရောက်သည်။
ဤအရပ်သို့ ငါသွားဝံ့သည်။
(၃၈) သင့်။
ဆောင်ရွက်ဖို့ ကောင်းကြောင်းပြသည်။
ဤစကားဆိုသင့်သည်။
(၃၉) သာ။
ဆောင်ရွက်ရန် အခါအခွင့် ကောင်းသည်ကို ပြသည်။
ဤမြို့၌ နေသာပါသည်။
(၄ဝ)သေး။
(က) ယခုတိုင် ပြုမှု ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိသည်ကို ပြသည်။
ဤသူငယ် ကစားတုန်းပင် ရှိသေးသည်။
(ခ) ဖော်ပြ ထားသော ကြိယာကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
ခွေးကိုလည်း ရိုက်သေးသည်။
နာမ်ပုဒ်စု။
နောက်ဆက်ကို နာမ် နောက် တွဲသကဲ့သို့ ပုဒ်စု ဟုခေါ်သော ကတ္တားကြိယာပါသည့် စကားစုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။
ပြယုဂ်။
ခွေးကို ငါမြင်၏-၌ 'ခွေး'နာမ်သည် 'မြင်'ကြိယာ၏ ကံဖြစ်ကြောင်းကို 'ကို'နောက်ဆက်ကပြသည်။
ခွေးပြေးသည်ကို ငါမြင်၏-ဟူသော ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၌ကား၊ မိမိကတ္တား ကြိယာပါသော 'ခွေးပြေးသည်' ဟူသည့် ပုဒ်စုသည် 'မြင်' ကြိယာ၏ ကံဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ 'ကို'နောက်ဆက်ကို 'ခွေး'ဟူသော နာမ်နောက် က တွဲသကဲ့သို့၊ ခွေးပြေးသည် ဟူသော ပုဒ်စုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။
နာမ်သဘော သက်ရောက်သော ယင်းပုဒ်စုကို နာမ်ပုဒ်စု ဟုခေါ်သည်။
ဘဏ္ဍာကျီကြ ယုတ်သည် ဖြစ်ရာ၏-၌ 'ဘဏ္ဍာကျီကြ ယုတ်သည်'ဟူသော နာမ်ပုဒ်စုသည် 'ဖြစ်ရာ၏' ဟူသော ကြိယာ၏ ကတ္တားဖြစ်သည်။
နက်ဖြန် ငါလာမည်ဟု အဖေက ပြောသည်-၌ 'နက်ဖြန် ငါလာမည်'နာမ်ပုဒ်စုသည် 'ပြောသည်' ကြိယာ၏ကံဖြစ် ကြောင်း 'ဟု' စကားလုံးက ပြသည်။
နာမမဝိသေသနပုဒ်စု။
နာမဝိသေသန နောက်ဆက် ဖြစ်သည့် 'သော'ကို ဆိုင်ရာ နာမ်ရှေ့က ထားရကြောင်းကို အထက်က ဖော်ပြခဲ့ပြီ။
နာမဝိသေသန သဘော သက်ရောက်သော ပုဒ်စုကိုလည်း ဆိုင်ရာ နာမ်ရှေ့က 'သော'နှင့်ဆက်စပ်နိုင်သည်။
မင်းသည် မေးအပ်သော ပြဿနာ အပေါင်းတို့ကို ဝိဓူရ သုခမိန်သည် ဖြေပေ၏-၌'မင်းသည် မေးအပ် သော(သည်)' ဟူသော ပုဒ်စုသည် 'ပြဿနာအပေါင်းတို့ကို'ထူးခြား စေသည်ဖြစ်၍ နာမဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သည်။
စင်စစ်ကား 'သော'ဟူသော နာမဝိသေသန နောက်ဆက် သည် 'သည်' ဟူသော အစား'သည်'၊ သို့မဟုတ် အောက် မြစ်သံ ပါသော 'သည့်'ကိုလည်း သုံးနိုင်သည်။
ဤရတနာ သုံးလုံးသည် မောင့်ခမည်းတော် လက်ထက် တွင်သာ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရတနာမဟုတ်။
ထိုနည်းအတူ ဖြစ်လတ္တံ့ကာလကို ပြလိုလျှင် 'သည့်'အစား 'မည့်'ကို သုံးသည်။
ဤသူငယ်ငယ်သည် ယခုကပင်လျှင် ငါ့ကို အကျွမ်းတဝင် ရုန့်ကြမ်းမည့် လက္ခဏာရှိ၏။
ကြိယာဝိသေသနပုဒ်စု။
မိုးကြောင့် အဝတ်ဆိုသည်-ဟူသော ဝါကျ၌ 'မိုး'သည် အဝတ်ဆိုခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကြောင်းကို 'ကြောင့်'နောက်က ပြသည်။
မိုးရွာသောကြောင့် အဝတ်ဆိုသည်-ဟူသော ကြိယာနှစ်ခု ဝါကျ၌ကား 'မိုးရွာသောကြောင့်'ဟူသော ပုဒ်စု သည် အဝတ် ဆိုခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၏။
'ကြောင့်'နောက်ဆက်ကို 'မိုး' ဟူသော နာမ်နောက်က တွဲသကဲ့သို့ 'မိုးရွာသော (သည်)' ဟူသော ပုဒ်စုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ 'မိုးရွာသောကြောင့်'ဟူသော ရှေးပြေးပုဒ်စုသည် 'စိုသည်' ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာနှင့် အကြောင်းပြရာ၌ ကြိယာ ဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သည်။
အောက်ပါပြယုဂ်အသီးအသီး၌လည်း ကြိယာဝိသေသန သဘော သက်ရောက်သော ရှေ့ပြေးပုဒ်စုသည် အဆုံးသတ် ကြိယာနှင့် မည်သည့်အနက်၌ သက်ဆိုင်သည်ကို ကွင်း အတွင်းရှိ မှတ်ချက်ဖြင့် သိနိုင်သည်။
သူဌေးကြီး သေခဲ့သည်ရှိသော် ရွှေငွေဥစ္စာကျွန် နွား စသည့် ပရိက္ခရာတို့ကို မင်းကြီးလျှင် ရလေ သတည်း။
('သော်' နောက်ဆက်ဖြင့် အချိန်ကာလကို ပြသည်။
) မြေနိမ့်ရာ လှံစိုက်။
('ရာ'နောက်ဆက်ဖြင့် နေရာကို ပြသည်။
) သူငယ် နှစ်ယောက်ကို သူမသိအောင် ဖျောက်လေ။
('အောင်' နောက်ဆက်ဖြင့် အကျိုးမျှော်သည်ကို ပြသည်။
) ထိုမိန်းမကိုရမှ ဤအိမ်က ငါထမည်။
('မှ'နောက်ဆက်ဖြင့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်းကို ပြသည်။
) သူသည် ငါ့ကို ခေါ်သော်လည်း၊ ငါမသွား။
('သော်လည်း'နောက်ဆက်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ကို ပြသည်။
) မင်းသမီးကို ကောင်းမွန်စွာ ငါလုပ်ကျွေးပါသကဲ့သို့ ငါ့ကိုလည်း အဆွေ လုပ်ကျွေးပါဦး။
('ကဲ့သို့' နောက်ဆက်ဖြင့် နှိုင်းဆ ဖော်ပြခြင်းကို ပြသည်။
) သမင်ကို ရှာလျက် ငါသွား၏။
(ကြိယာ နှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက် ပြုကြောင်းကို 'လျက်'နောက်ဆက်က ပြသည်။
) ငှက်လင်းတ တစ်ခုသည် သားတစ်ကို ချီ၍ နန်းတော်တွင် နားလာသည်။
('ချီ'ကြိယာကို ပြုလုပ်ပြီးမှ 'နား'ကြိယာကို ပြုလုပ်ကြောင်း '၍'နောက်ဆက်က ပြသည်။
) စကားဆက်။
ဝါကျနှစ်ခုကို ဆက်ပေးထားသောစကားဆက်။
သူနာသည် အတော်အတန် သက်သာ လာပြီ၊ သို့သော်လည်း ထမင်း မစားရသေး။
(ဆန့်ကျင်ဖက် သဘော) သူလာသည်၊ သို့ဖြစ်၍ သူတို့ မလာကြ။
(အကြောင်းပြ) မောင်ဘ ကျောင်းပြေးသည်၊ ထို့ကြောင့် စာမေးပွဲ မအောင်။
(အကြောင်းပြ) သမ္ပန်ငယ်ကို ရွက်တိုက်၍၊ သို့မဟုတ် ထိုးခတ်၍ ကူးပို့ကြသည်။
(တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုလုပ်သည်ကို ပြသည်။
ထပ်ဆင့်စကားဆက်။
အောက်ပါ စကားလုံးတို့ကို နှစ်ခါဖြစ်စေ၊ နှစ်ခါမက ဖြစ်စေ ထပ်ဆင့် သုံးနိုင်သည်။
လည်း။
အကျုံးဝင်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။
ကျားကိုလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးကိုလည်း ကြောက်ရ။
နာလည်း လုပ်ကျွေး၊ သေလည်း သင်္ချိုင်းပို့။
နီးစွာလည်း မထားအပ်၊ ဝေးစွာလည်း မခွာအပ်။
ညံ့လွန်းလျှင်လည်း မကောင်း၊ ထက်လွန်းလျှင်လည်း မကောင်း။
အဘယ်ကြောင့် ငိုလည်းငို၊ ရယ်လည်း ရယ်သနည်း။
လည်းကောင်း(၎င်း)။
'လည်း'ကို 'ကောင်း' ဖြင့် လေးနက်စေသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။
ဤအမဲကင်ကို လူသည်၎င်း၊ ခွေးသည်၎င်း စွန့်ပစ်လေပြီ။
ညီတော်သည် နောင်တော်ပြုကျင့်သည်ကို၎င်း၊ ခမည်းတော်သည် ရဲမက်တာ် အမှုထမ်းတို့ကို အပေးအကမ်း နည်းသည်ကို၎င်း နှလုံးနာ၏။
သော်လည်း။
ဖော်ပြထားသည်တို့တွင် တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုမူဖြစ်ပျက်ခြင်းအနက်ကို ပြသည်။
ရွှေနန်းကိုသော်လည်း ပေးအပ်မည်လော၊ စစ်ပွဲသော်လည်း ပြိုင်ဆင်မည်လော။
ကဲ့ရဲ့သော်လည်း ကဲ့ရဲ့လတ္တံ့။
သတ်သော်လည်း သတ်လတ္တံ့။
သော်လည်းကောင်း။
'သော်လည်း' ကို 'ကောင်း'ဖြင့် လေးနက်စေသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။
ဖော်ပြထား သည်တို့တွင် တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခု ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ခြင်း အနက်ကို ပြသည်။
သားသော်လည်းကောင်း၊ သမီးသော်လည်းကောင်း တစ်ယောက် သေ၏။
သူတစ်ပါးတို့ ဆောင်ရွက်သော်လည်းကောင်း၊ မဆောင်ရွက်သော်လည်းကောင်း ငါသည် မချွတ်မလွဲ ဆောင်ရွက်ပေအံ့။
ဖြစ်စေ။
ဖော်ပြထားသည် တို့တွင် တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ခြင်းအ နက်ကိုပြသည်။
မြေပြန့်ဖြစ်စေ၊ ကုန်းမြေဖြစ်စေ၊ တောင်ဖြစ်စေ တစ်ကွက်တစ်ရပ် လစ်လပ်သည် မရှိ။
မြို့သို့ ဝင်သည် ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည်ဖြစ်စေ အလိုရှိရာသို့ သွားနိုင်သည်။
ကြိယာနှစ်ခု မက ဝါကျကို ပုဒ်ခွဲပြခြင်း။
ပေါလဇနကမင်းထံ ခစားထမ်းရွက်ဘူးသော အမှုထမ်း အမတ် သူရဲတို့သည်၎င်း (၁)၊ ထိုမှတစ်ပါး ပေါလဇနကမင်းကို မြတ်နိုးကုန်သော အမတ်သူရဲတို့သည်၎င်း (၂) အိမ်ရှေ့မင်း ချီလာကြောင်းကို ကြားလျှင်ပင်(၃)၊ မိမိတို့၌ ရှိသော ဆင်မြင်း စသည့် လက်နက်နှင့်တကွ မြို့မှ ထွက်လာလတ်၍(၄) ပေါလ ဇနကမင်းထံ ဝင်စားလာကြကုန်၏။
(၅)။
..အမှုထမ်းအမတ်သူရဲတို့သည်၎င်း(၁)၊..အမတ်သူရဲ တို့သည်၎င်း (၂)၊..ကြားလျှင်ပင် (၃)၊..ထွက် လာလတ်၍(၄)၊..ဝင်စားလာကြကုန်၏(၅) ဟူ၍ ကတ္တားနှစ်ခု၊ ကြိယာသုံးခုတို့က ပြသော ဝါက လမ်းကြောင်း သည် ထင်၏။
'ကြားလျှင်ပင်'(၃) သည် 'ထွက်လာလတ်၍'(၄)နှင့် အချိန်ပြအနက်၌ သက်ဆိုင်၏။
ထွက်လာလတ်၍ (၄) ဟူသော ကြိယာကို ပြုလုပ်ပြီးမှ 'ဝင်စားလာကြကုန်၏'(၅) ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာကို ပြုလုပ်ကြောင်း '၍'နောက်ဆက်က ပြသည်။
အပိုင်း၁။
'ပေါလဇနကမင်းထံ ခစား ထမ်းရွက်ဘူးသော'သည် 'အမှုထမ်း အမတ်သူရဲတို့'ကို ထူးခြားစေ သော နာမဝိသေသနပုဒ်စု ဖြစ်သည်။
ယင်း၌ 'ခစား ထမ်းရွက်ဘူး'ဟူသော ကြိယာပါသည်။
'ပေါလဇနကမင်းထံ'သည် နေရာပြသောပုဒ် ဖြစ်သည်။
အပိုင်း၂။
'ထိုမှတပါး ပေါလဇနကမင်းကို မြတ်နိုးကုန်သော'သည် 'အမတ်သူရဲတို့'ကို ထူးခြားစေ ကုန်သော နာမဝိသေသနပုဒ်စုဖြစ်သည်။
ယင်း၌ 'မြတ်နိုး'ဟူသော ကြိယာပါသည်။
'ပေါလ ဇနကမင်းကို'သည် 'မြတ်နိုး'ကြိယာ၏ ကံ ဖြစ်သည်။
'ထိုမှတစ်ပါး'သည် ကြိယာဝိသေသန ဖြစ်သည်။
အပိုင်း၃။
'အိမ်ရှေ့မင်း ချီလာကြောင်းကို'သည် 'ကြား' ကြိယာ၏ ကံပုဒ်စု ဖြစ်သည်။
ယင်း၌ 'အိမ်ရှေ့ မင်း'သည် ကတ္တား၊ 'ချီလာ'သည် ကြိယာ ဖြစ်သည်။
'လျှင်'သည် ' ကြား'ကြိယာနောက်က ကာလနောက်ဆက် ဖြစ်သည်။
'ပင်'သည် လေးနက်စေသော စကားလုံးတည်း။
အပိုင်း၄။
'မိမိတို့၌ ရှိသော'သည် 'ဆင်မြင်း စသည့် လက်နက်'ကို ထူးခြားစေသော နာမဝိသေသနပုဒ်စု ဖြစ်သည်။
ယင်း၌ 'ရှိ' ကြိယာပါသည်။
'မိမိတို့၌'သည် နေရာပြပုဒ် ဖြစ်သည်။
'နှင့်တကွ'သည် တစ်ပါးတည်း အနက်ရှိသော စကားစု ဖြစ်သည်။
'မြို့မှ'သည် ထွက်ခွာရာပြသောပုဒ် ဖြစ်သည်။
အပိုင်း၅။
'ပေါလဇနကမင်းထံ'သည် နေရာပြပုဒ် ဖြစ်သည်။
'ဝင်စားလာကြကုန်၏။
'သည် အဆုံးသတ် ကြိယာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား Category:မြန်မာသဒ္ဒါ။
မြန်မာအငြိမ့် မင်းသမီးများ အငြိမ့်ဆိုသည်မှာ အဆို၊ အတီး၊ အက သုံးမျိုး ရောစပ်ထားသော သဘင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကြည့်ရ ကြားရသူတို့၏ စက္ခုအာရုံ၊ သောတအာရုံ၌ ငြိမ့်ငြိမ့် ငြောင်းငြောင်း ရှိစေသော အဆို အတီး အကမျိုးဖြစ်သဖြင့် အငြိမ့်ဟုခေါ်ကြောင်းဖြင့် ဆိုကြသည်။
ဆိုသူ တီးသူ ကသူ အားလုံးသည် ယဉ်ကျေးစွာ ဆိုကြ၊ တီးကြ၊ ကကြရပြီးလျှင် ဣန္ဒြေရရ သိမ်သိမ် မွေ့မွေ့ နူးနူး ညံ့ညံ့ ငြင်ငြင် သာသာ ကပြ သီဆိုကြရသဖြင့် အလွန်သိမ်မွေ့နူးညံ့သော သဘင်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာဇာတ်သဘင်ကဲ့သို့ အဆို အတီး အက အငို အသော အလွမ်း စသည်တို့ကို စုပေါင်း၍ ဇာတ်၊ လုပ်ဇာတ်၊ ဗုဒ္ဓဝင်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင် နှင့် နိပါတ်တော်လာများ သရုပ်ဆောင်ရခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ဆိုခြင်း၊ တီးခြင်း၊ ကခြင်းမျှသာ ဖြစ်ရာ စက္ခု အာရုံရော သောတအာရုံ၌ပါ နားဝင်ပီယံ ဖြစ်ကာ၊ ကြည်လင် ရွှင်ပြ၍ ချမ်းမြေ့နှစ်ခြိုက်စရာများကို ဖန်တီး ပေးနိုင်စွမ်း ရှိသည့် သဘင်ပညာ တစ်မျိုးဟု ဆိုရပေမည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာဆေးဆရာကြီးများ သည် သွေးပျစ်၍ အေးသောသူ၊ သွေးကျဲ၍ မူးသောသူ၊ သည်းခြေနာသမားများအား စောင်းကောက် အငြိမ့်ဖြင့် ငြိမ့်ငြိမ့်ကလေး ကပြသီဆို ကုသကြောင်းဖြင့် သဘင်ဝန် ဦးနုက သူ၏မှတ်တမ်းတွင် ဆိုထားလေသည်။
အခြားအကသဘင်များနှင့် မတူသည့် အငြိမ့်၏ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ မင်းသားဟူ၍ လုံးဝ မပါခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အမျိုးအစား အငြိမ့်ကို နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲနိုင်သည်။
ထိုင်ဆို အငြိမ့်နှင့် တပင်တိုင်အကအငြိမ့် ဖြစ်သည်။
ထိုင်ဆိုအငြိမ့်သည် ရှေးဦးပေါ်ပေါက်သော အငြိမ့်မျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းကို နန်းတွင်းဧည့်ခံဖျော်ဖြေမှုများ၌ တွေ့ရသည်။
ထိုနောက် တပင်တိုင် အကနှင့်တွဲဘက်ဖျော်ဖြေရာမှ တပင်တိုင် အကအငြိမ့် ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ပုဂံအာနန္ဒာအုတ်ကျောင်းအတွင်းရှိ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပန်းချီလက်ရာဖြစ်သော ပုံတစ်ပုံတွင် မိကျောင်းတူရိယာကို တစ်ဦးက တီး၍ အခြားအမျိုးသမီး နှစ်ဦးက ကပြနေကြဟန်ကို၎င်း၊ ပုဂံမြို့ စူဠာမဏိ ဘုရားမှ ကုန်းဘောင်ခေတ် ပန်းချီဆေးရေး ရုပ်တစ်ခု၌ ပုံတစ်လုံး၊ လေမှုတ်ကရိယာ တစ်ခု၊ ခတ်စည် တစ်စုံ၊ စောင်းတစ်လက်နှင့် ကပြနေဟန်ကို၎င်း၊ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ ပုရပိုက်ဖြူတွင်ပါသော ပန်းချီကားချပ် တစ်ခုတွင် မိဖုရား၊ သို့မဟုတ် မင်းသမီးတစ်ပါးအား အနီးမှ အပျိုတော်တစ်ဦးက နှိပ်နယ် နေ၍၊ ရှေ့တော်၌ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ကပြနေဟန်ကို၎င်း တွေ့ရခြင်းကို ထောက်၍ အငြိမ့် နှစ်မျိုးစလုံးသည် မြန်မာမင်း များ လက်ထက်တွင် ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်အကြောင်းရှိသည်။
သို့ရာတွင် တိတိကျကျ အားဖြင့် မည်သူမည်ဝါ သည် မည်သည့် အတီးတော်နှင့် တွဲဖက်၍ မည်ကဲ့သို့ ကပြရသည် ဟူသော မှတ်သားချက်များ မတွေ့ရှိရသေးသဖြင့် နန်းတွင်း အငြိမ့်ဟူသည် ယောက်ျားမိန်းမ ထိုင်ဆို တီးဝိုင်းသာ ဖြစ်သည်၊ အကအခုန် မပါဟု အချို့ ပညာရှင်များက ရေးသားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။
စာပေကျမ်းဂန်များ၌မူ တီးမှုတ်ရသော တူရိယာကို လိုက်၍ အငြိမ့်များကို ခွဲထားပြဆိုသည်။
ကုသပျို့၌ ညှင်းနှင့် မိကျောင်း၊ စောင်း အောင်းကလေး၊ ရွှေရေး ပတ္တလား၊ အငြိမ့်များကိုဟုလည်းကောင်း၊ နာရဒပျို့၌ စောင်းညှင်း မိကျောင်း၊ အောင်းကလေး တခြား၊ ပတ္တလားနှင့် လက်ဖျား သံနှော၊ တယောဟူသည် ခြောက်မည် ငြိမ့်မျိုးဟုလည်းကောင်း ရေးသားခဲ့ကြ သည်။
ယင်းသည်ကို ထောက်၍ ၎င်း၊ ဘုရားတန်ဆောင်း ဂူကျောင်းများကို ထောက်၍၎င်း ကုန်းဘောင်ခေတ် အငြိမ့် များတွင် အဖြည့်တီးမှုတ်ပေးသောပုံ၊ လေမှုတ် ကရိယာနှင့် စည်းမှလွဲလျှင် စောင်းဖြင့်၎င်း၊ မိကျောင်းဖြင့်၎င်း၊ တစ်လက် ကောင်းသာ တီးသည်ဟု ယူဆဖွယ် ဖြစ်သည်။
စောင်း၊ မိကျောင်း၊ ပတ္တလား၊ တယော စသည်တို့သာ ငြင်သာ ငြိမ့်ငြောင်းစွာ အသံထွက်သည့် တူရိယာမျိုးများ ဖြစ်ကြ သောကြောင့် ယင်းတို့ဖြင့် အသုံးတော်ခံသောသဘင်ကို အငြိမ့်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူသော် ရနိုင်သည်။
ပုဂံခေတ် ဥယျာဉ်တော် ပွဲသဘင်များမှ ထိုင်ဆို အငြိမ့် တို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် တပင်တိုင် အငြိမ့် အသွင်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်ဟု တွေးထင်ဖွယ် ရှိသည်။
နရပတိ စည်သူမင်းလက်ထက် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ကြွရောက်လာသော မထေရ်မြတ်တို့အား ပူဇော်ပွဲသဘင်ကျင်းပရာတွင် ကချေသည် အချို့ ပါဝင်ကပြကြောင်း သိရရာ အငြိမ့်၊ သို့မဟုတ် တပင် တိုင်အက ကဲ့သို့သော အကတစ်မျိုးသည် ပုဂံခေတ်ကတည်းက ပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဟန် ရှိသလောဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ရတု ရကန် မော်ကွန်း စသည် တို့ကို ဆက်သရာ၌ စာတော်ဖတ်၊ သို့မဟုတ် စည်းဝါးပိုင်နိုင် စွာ ဆိုတတ်သူ နန်းတွင်းသူ၊ နန်းတွင်း သားတစ်ဦးက အသံနေ အသံထားဖြင့် ဘုရင့်ရှေ့တော်ဝယ် ဖတ်ပြရသည်။
ယင်းသို့ ဖတ်ပြရာတွင် တစ်ဦးက တူရိယာတစ်ခုခုဖြင့် ကူညီ တီးမှုတ်ပေးပြီးလျှင် အခြားတစ်ဦးက စည်းလိုက်ပေးရသည်။
များသောအားဖြင့် ဘုရင်များကို ညဉ့်ဦးယံဝယ် ထိုင်ဆိုများဖြင့် ဖျော်ဖြေလေ့ ရှိကြသည်။
ထို့ပြင် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြေဝိုင်းအကများ ခေတ်စားလာရာ၊ ယင်းအကအဖွဲ့များမှ ထူးချွန်သူ အမျိုးသမီးတို့အား နန်းတွင်း၌ ခစား စေ၍ အပျင်းတော်ပြေစေမှုအတွက် အကအမျိုးမျိုးဖြင့် အပျော်တော် ဆက်စေရာမှ တပင်တိုင်အငြိမ့်များ ပေါ်ခဲ့ဟန်တူသည်။
နန်းရပ်ပွဲသဘင်နှင့် ဥယျဉ်တော်ပွဲများ၌၎င်း၊ မိဖုရားကြီး ငယ်များနှင့် ပင်တိုင်စံမင်းသမီး တို့၏ အဆောင်တော်များတွင် ၎င်း ကပြဖျော်ဖြေမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်းကို ကုန်းဘောင်ခေတ် ပန်းချီလက်ရာများ အရ သိသာလေသည်။
ရှေးအခါက အငြိမ့်သဘင်ကို နန်းတွင်း၌သာ ကပြအသုံး တော်ခံလေ့ရှိ၏။
သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် နန်းတွင်း ၌သာ ကပြခဲ့လေ့ရှိသော အငြိမ့်ပညာသည်များသည် ရုတ်ခြည်း ပြင်ပတွင် ကပြရန် စိတ်မရဲ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် ပညာသည်ကြီးများက လူငယ်ပိုင်းအား သင်ကြားပေးကာ အငြိမ့်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းကြသည်။
ဦးစွာ၌ မြေပြန့် မှာပင် ကစေပြီးလျှင် စောင်းနှင့်ပုလွေ တွဲဘက် တီးသည်။
စောင်းကို နတ်ကြီးသည်ဟု ယူဆက စင်မြင့်ပေါ်တင် တီးကြ သည်။
မြန်မာမင်းများ ပါတော်မူ၍ မြန်မာသဘင် ပညာသည် များလည်း အလှည့် သင့်ရာ ရောက်ရှိနေကြရာ စလေဦးပုညထံ တပည့်အဖြစ် ခံယူခဲ့သော စာဆိုတော် စောင်းဆရာကြီး ဦးဖေဖြူသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်လာသည်။
ဆရာဖြူသည် ရန်ကုန်မြို့၌ ပရိသတ် အလယ်တွင် ကုတင်ကလေးပေါ်၌ ထိုင်ကာ စောင်းတီးပြလေ့ ရှိသည်။
ထိုစောင်းတီးဝိုင်းတွင် တစ်ဦးက ထိုင်၍ဆိုကာ အခြားတစ်ဦးက ပုလွေကို မတိုးမကျယ် မှုတ်ပေးရသည်။
နောက်မကြာမီ ထိုစောင်းတီးဝိုင်းတွင် လက်ျာ အဆို လက်ဝဲအဆိုဟု အဆို နှစ်ဦး ထားကာ သီဆိုတီးမှုတ်လာခဲ့သည်။
တဖြည်းဖြည်း စောင်းနှင့်သာ မဟုတ်၊ ပတ္တလားနှင့်ပါ ဖျော်ဖြေကြသည်။
အငြိမ့်ပတ္တလား တီးဆိုကြရာ၌ ပုလွေမှုတ်သူနှင့် စည်းကိုင်၍ ဆိုသူမျှသာပါသည်။
ထိုနောက် ပတ္တလား၊ ဘာဂျာ၊ ပုလွေ တွဲ၍၊ ထိုမှ တစ်ဆင့် ပုံကလေး နှစ်လုံးပါ တွဲလာသည်။
ထိုအခါက ဆရာဖြူအပြင် ထင်ရှားသော ထိုင်ဆူ အငြိမ့်သဘင် ပညာသည်များမှာ ဣန္ဒာဒေဝဘွဲ့ခံ ဦးဦးကံ(စောင်း)၊ ဆရာ ညွှန်(ပတ္တလား)၊ ဦးတက်တူ (ထိုင်ဆိုသံပျက်)၊ ဦးမြတ်ဖြူ (ထိုင်ဆို)၊ ဦးဘာဘူ(ထိုင်ဆို)၊ ဦးသာဒွန်း (ထိုင်ဆို)၊ ဦးကျော်တင် (ထိုင်ဆို)၊ သံစုံဦးရွက် (ထိုင်ပြော) တို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် မင်းပွဲ စိုးပွဲ အလှူပွဲများတွင် အသုံးတော်ခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
ထိုင်ဆိုများ ရိုးလာသောအခါ ၁၂၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် အကပါ ထည့်၍ ဖျော်ဖြေကြပြန်သည်။
မင်းသမီး စိန်ငုံကြီး အငြိမ့် အကသည် နာမည်ကြီး ဇာတ်မင်းသမီး တစ်ဦးဖြစ်သော မော်လမြိုင် စိန်ငုံကြီးနှင့် စသည်ဟု ဆိုကြသည်။
မင်းသမီးကိုယ်တိုင် ထကသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ကိုယ်တိုင်သီဆိုခြင်းကား မပြုသေးချေ။
အဆိုတော် တစ်ဦး က ဘေးမှ သီဆိုပေးရလေသည်။
အငြိမ့် ကသော မင်းသမီးသည် စင်မင်းသမီးရုပ်ကလေးများ ကသကဲ့သို့ ကြိုးမျိုးစုံအောင် ကျကျနန ကရသည်။
အငြိမ့်ထွက်ချိန်မှာ ရှစ်နာရီခန့်မှစ၍ မင်းသမီးသည် တစ်နာရီ ခန့် က သည်။
ထိုနောက် ထိုင်ဆိုနှစ်ဦးက ၁၁ နာရီတိုင် အောင် ဆိုပြီးလျှင် ၁၁ နာရီမှ ၁၂ နာရီအတွင်း မင်းသမီး ပြန်ထွက်လာ၍ ကလေ့ ရှိသည်။
၁၂ နာရီတွင် ပွဲသိမ်းသည်။
ထိုခေတ်က ထင်ရှားလောသာ အငြိမ့်ဆရာများ မှာ ဆရာညီ (စောင်း)၊ ဦးရေကောင်း (ထိုင်ဆို)၊ ဦးကန်သူ(ထိုင်ဆို)၊ ဦးကြာ ပေါ် (ထိုင်ဆို)စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မင်းသမီး စိန်လုံ စိန်ငုံကြီး ခေတ်ကုန်သွားသောအခါ မင်းသမီး စိန်လုံ ခေတ် ထလာသည်။
စိန်လုံ၏ခေတ်တွင် တစ်ပါးသူ သီဆိုပေးသည်ကို ကရခြင်းသည် မင်းသမီးသိက္ခာ ကျသည်ဟု ယူဆ၍လောမသိ၊ မင်းသမီးကိုယ်တိုင် သီချင်း ဆို၍ ကလေသည်။
မင်းသမီး တစ်ယောက်တည်း သီချင်းဆိုနေရသဖြင့် အမောပြေစေရန်နှင့် ကကွက် ထောက်ပေးရန် လူရွှင်တော်(လူပြက်) တစ်ယောက် လည်း ပါလာလေသည်။
ထိုခေတ် တီးဝိုင်းတွင် စောင်းနှင့် ပုလွေ အပြင် ဝါးပတ္တလားနှင့် ပုံလေးလုံးကိုပါ ဖြည့်စွက်ခဲ့ သည်။
ယခင်အခါများက ပုလွေကို တော်သင့်ရုံ မှုတ် သော်လည်း ယခုမူ ပုံလေးလုံးတွင် ဒုံးလုံးကြီးပါ ထည့်တီး သဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ ဝါးပတ္တလားသံကြောင့် တစ်ကြောင်း အသံချင်း ညီမျှစေရန် အသံကျယ်ကျယ် ဖွင့်၍ မှုတ်လေသည်။
မင်းသမီး စိန်နွဲ့ကြီး မင်းသမီးစိန်လုံ ခေတ်ကုန်လျှင် မင်းသမီး စိန်နွဲ့ကြီး တစ်ခေတ် ထလာသည်။
စိန်နွဲ့သည် ကုလားသွေး ပါသူ တစ်ယောက်ဖြစ်ရာ ဖာရစီ ကုလားအကတွင် နာမည်အလွန်ကြီး သည်။
မင်းသမီးများသည် မိမိသန်ရာ ကကွက်သို့ ရောက်ရန် လူရွှင်တော်လုပ်သူက အပြောနှင့် ဆွဲယူကြသည်။
ပမာအားဖြင့် လူရွှင်တော် လုပ်သူက မင်းသမီးအား တစ်ပြည်မှ တစ်ပြည်သို့ သွားရာတွင် ရိုးရိုးအဝတ်အစားနှင့် သွားခဲ့လျှင် ချောမော လှပသော အသွင်သဏ္ဌာန်ကြောင့် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်ဖွယ် မြင် သဖြင့် တောလမ်းခရီး၌ ဘေးအန္တရာယ် လုံခြုံ စေရန် ဖာရစီ ကုလားမကလေးကဲ့သို့ ဝတ်စား သွားပါဟုတောင်းပန် လိုက် ရသည်။
ထိုအခါမှ မင်းသမီးက ဖာရစီ အဝတ်ဝတ်ကာ ဖာရစီ ကကွက်ကို ကလေသည်။
မင်းသမီး စိန်နွဲ့ခေတ်မှ စ၍ မြန်မာအငြိမ့်သဘင် လောကတွင် ကုလားမ အကများ ခေတ်စား လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် နှောင်း ခေတ် အငြိမ့်မင်းသမီးများသည် မိမိပိုင်နိုင်ရာဖြစ်သော ဇော် အက၊ ကရင်အက စသည်ဖြင့် ထွင်၍ ကပြလာကြသည်။
စင်ပေါ်တွင် လူရွှင်တော်(လူပြက်)နှင့် မင်းသမီးများ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ဖြစ်လာသောအခါ အငြိမ့်ထွက်ပုံ တစ်မျိုး ခန့်လာသည်။
မင်းသမီးသည် ဝတ်စားဆင်ယင်ပြီး၍ ပွဲ ထွက်ချိန် နီးကပ်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တီးဝိုင်းကို မျက်နှာမူထိုင်ရသည်။
လူရွှင်တော်များက လေပြေထိုး ခွန်းဆင့် ဖြင့် မင်းသမီးကို ခေါ်သံဆုံးသော အခါ မင်းသမီးသည် ကြေး ဝိုင်းနှင့် ပတ္တလားအကြား အငြိမ့်စင်၏ ဝဲဘက်မှ ထွက်လာကာ ယာဘက်ဆီသို့ လာရရိုးထုံးစံ ရှိသည်။
ပထမ ဦးစွာ ပဏာမ ကန်တော့ပန်း ဆင်ခြင်း၊ တေး သီဆိုခြင်း၊ ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခြင်းများ ပြုပြီးနောက်၊ နောက်ဘက်မှ ငြိမ့်ငြောင်းစွာ တီးမှုတ်ပေးနေသည့် တူရိယာယသံ အလိုက် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံလေသည်။
မင်းသမီး မစိန်ညှာ စိန့်နွဲ့နောက် ရုပ်ရည် ချောမောလှပသည့် အပြင် အသံ လည်းကောင်း အကလည်း ကောင်းသော မင်းသမီး မစိန်ညှာ ခေတ်စားလာသည်။
မစိန်ညှာ၏ ခေတ်တွင် ကကြိုးကကွက် အနေဖြင့် တိုးတက်မှု မရှိသော်လည်း တီးဝိုင်းအနေနှင့် ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု ရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က လက်ဆွဲဘာဂျာ များ ပေါ်ပေါက်နေပြီ ဖြစ်သဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ စောင်းသံထက် လက်ဆွဲဘာဂျာသံသည် ပိုမိုစူးသဖြင့် တစ်ကြောင်း၊ ပိုမိုမြိုင် သဖြင့် တစ်ကြောင်း စောင်းအစား လက်ဆွဲဘာဂျာကိုသုံး၍ ပုံကိုလည်း ခြောက်လုံးအထိ တိုး၍ အသုံးပြုသည်။
ထို့ပြင် စည်တိုကိုလည်းထည့်၍ တီးသည်။