kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထုချေလွှာတွင် -“ဂဠုန်အဖွဲ့ဝင်အသင်းသားများသည် အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သွေးထွက်သံယိုအကြမ်းမလုပ်ရန် ကွန်ုပ်က အတိအလင်းထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်တို့ကိုမနာခံဘဲ အကြမ်းဖက်မှုများပြုလုပ်ကြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြမ်းဖက်ရန်တိုက်တွန်းကြသည့် ခေါင်းဆောင်များက မိမိတို့ဘက်၌ လူအများပါသည်ကို သိကြသည့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်ထံ အမိန့်များကိုမလိုက်နာဘဲ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဂဠုန်အဖွဲ့ဝင်အသင်းသားတို့သည် ကျွန်ုပ်၏အမိန့်နှင့် အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်များကို ဆန့်ကျင်လျက်ပြုလုပ်နေကြခြင်းများကို ကျွန်ုပ်တွေ့သောအခါ ထို အသင်းသားများအပေါ် မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ဘဲ အလံတောင်မှ ထွက်ခွာလာသဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် ထိုအသင်းသားများ အကြမ်းပတမ်းပြုလုပ်ခြင်းကို ကျွန်ုပ်က မနှစ်သက်သောကြောင့် ထိုအမှုများသည် ကျွန်ုပ်နှင့် ဘာမျှမသက်ဆိုင်တော့ကြောင်း စသည်ဖြင့် ထုချေခဲ့သည်။
ဆရာစံသည် အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား လူစုက တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သည့်အတွက် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ အစိုးရက သူ့အား အသက်ချမ်းသာပေးမည် မဟုတ်သည်ကို နားလည်ပြီးဖြစ်လေသည်။
သို့သော် ဆရာစံသည် ၎င်း၏ ရှေ့နေကြီးများ၏ဆန္ဒအရ ထုချေလွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ရလေသည်။
အကယ်၍ ဒေါက်တာဘမော်နှင့် ၎င်း သာယာဝတီဦးပုတို့၏ ပယောဂကြောင့်သာမဟုတ်ခဲ့လျှင် ဆရာစံသည် အဆိုပါ အင်္ဂလိပ်လို ရေးသားထားသော ထုချေလွှာကိုလက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံအညံ့ခံသည့်အနေဖြင့် တင်သွင်းလိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။
ဒေါက်တာ ဘမော်နှင့် သာယာဝတီဦးပုတို့ကသာ အင်္ဂလိပ်တို့အလိုကျ ဆရာစံကို တဖက်သတ်သိမ်းသွင်း၍ လှည့်ဖြားကာ ထုချေလွှာတင်သွင်းခိုင်းသည့် အတွက် ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည်သာ လုံးဝတာဝန်ရှိလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဦးဘခိုင် (ဖေဘီယန်)က သူ၏ “မြန်မာပြည်နိုင်ငံရေးရာဇဝင်” စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၃၉တွင်-“ဤကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဆရာစံအတွက် ထုချေလွှာတင်သွင်းသော ဒေါက်တာဘမော်နှင့်သာယာဝတီဦးပု အစရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ဆရာစံအတွက် အဘယ့်ကြောင့် ထုချေလွှာရေးသားရသနည်း။
ဆရာစံကြိုးဒဏ်ကလွတ်မည်ဟု မည်သည့်အကြောင်းများဖြင့် ထင်မြင်သနည်း။
ဆရာစံ ဤကဲ့သို့ထုချေလွှာတင်သွင်းလျှင် လွတ်လိမ့်မည်ဟု အဘယ့်ကြောင့် အကြံဉာဏ်ပေးရသည်ကို တိုင်းပြည်အား ရှင်းပြသင့်ပေသည်။
ဆရာစံမှာ သေခါနီး အကြံကောင်းဉာဏ်ကောင်းပေးမည့်သူ မရှိသဖြင့် ဝမ်းနည်းဖွယ်ပင်”ဟု ရှေ့နေကြီးများ၏ဆန္ဒအရ ထုချေလွှာကို ဆရာစံလက်မှတ်ထိုးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ချထားလေသည်။
အကယ်၍ ဆရာစံအတွက် ထုချေလွှာကို ရေးသားခဲ့ကြသည့် ဒေါက်တာဘမော်အမှူးပြုသည့် ရှေ့နေကြီးများက ဆရာစံလွတ်မြောက်စေရန် ဆိုသည့် စိတ်ရင်းစေတနာကောင်းဖြင့် ရေးသားရသည်ဟုဆိုပါကလည်း ၁၉၃၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ တွင်ကျင်းပသော ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး၌ “ကျွန်ုပ်တို့၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ ရှင်းလှပါသည်။
မငြိမ်သက်မှုမှန်သမျှကို အစွမ်းကုန်ချေမှုန်းခဲ့ရပေမည်။
ဤပုန်ကန်ထကြွမှုတွင် ခေါင်းဆောင်ခဲ့သူများကိုလည်း ကြီးမားသော အပြစ်ဒဏ်များကို ပေးရမည်။
” ဟု ဘုရင်ခံချားလ်အင်းနစ်စ် ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သော ကြေညာချက်ကို အဆိုပါရှေ့နေကြီးများ သတိပြုမိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဒေါက်တာဘမော်သည် အထူးခုံရုံးဥက္ကဋ္ဌတရားသူကြီး မစ္စတာ ကန်းလစ်ဖ်၏ မိတ်ဆွေရင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မစ္စတာကန်းလစ်ဖ်က ဒေါက်တာဘမော်အား အခွင့်ကောင်းကြုံကြိုက်စဉ် တရားခံဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထဲ ဝင်ရောက်ရေးအတွက် အခွင့်အရေးကောင်းတစ်ခုရနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့၏။
ထိုအချိန်က ဒေါက်တာဘမော်မှာ နာမည်လူသိ မများသေးသော ဝတ်လုံတော်ရကလေး ဖြစ်သည်။
ဤသို့အခွင့်အရေးရစဉ် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် ပေါ်လွင်အောင်လုပ်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အခွင့်ကောင်းတစ်ရပ်အနေဖြင့် ဆရာစံအတွက် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စင်စစ် ဒေါက်တာဘမော်သည် နောင်လာနောက်သားများအတွက် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်စေရန် ရာဇဝင်ပြောင်မြောက်မည့် စကားလုံးများဖြင့် အစိုးရ၏အပြစ်များကို တရားခွင်တွင်ဖော်ထုတ်ဖွင့်ချရန် ဆရာစံအားအကြံဉာဏ်ကောင်းပေးရမည့်အစား နိုင်ငံရေးခုတုံးလုပ်ကာ ကိုယ်ကျိုး ရှာခဲ့သည်။
ဆရာစံအား နယ်ချဲ့အစိုးရထံ အညံ့ခံစေခြင်းဖြင့် ဆရာစံ၏ဇာတိသွေးဇာတိမာန်ကို သေးသိမ်မှေးမှိန်စေရန် အကြံပေးခဲ့သည့် ဒေါက်တာဘမော်လိုလူမျိုးအား အားကိုးမိသည့် ဆရာစံ၏ အမှားလည်းဖြစ်ပေသည်။
ဆရာစံသည် မည်သို့မျှ မချေပဘဲ ရေငုံနှုတ်ပိတ်နေပါက ဤကဲ့သို့ ကြိုးဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရဖို့မရှိချေ။
ကြိုးဒဏ်ခံရစေဦး အင်္ဂလိပ်တို့ အုပ် ချုပ်ခြင်းကိုမနှစ်သက်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်ဟု ထုချေပါကလည်း စိတ်သက်သာဖွယ်ရှိသေးသည်ဟု ပျော်ဘွယ်သခင်ဗဆွေက သူ၏ “ဗမာ့ပုန်ကန်မှုများ” စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၄၄တွင် သုံးသပ်ထားပေသည်။
မည်သို့ဆိုစေ ဆရာစံသည် အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရက မည်သည့်နည်းနှင့်မဆို သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်ကို အစိုးရထံအယူခံဝင်ခြင်း၊ အသနား ခံခြင်းတို့ကို မလုပ်ခဲ့ချေ။
ထို့နောက် ဟိုက်ကုတ်လွှတ်တော်က ၁၉၃၁ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဆရာစံအမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ရုံးစီရင်ချက်ကို အတည်ပြု ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာဘမော် အမှူးပြုသည့်အဖွဲ့သည် ဆရာစံ အနောက်ဘိလပ်ပရီဗီကောင်စီ (ဘုရင့်အကြံပေးကောင်စီ) သို့ ၁၉၃၁ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်တွင် အယူခံဝင်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော် ဘိလပ်ပရီဗီကောင်စီသို့အယူခံဝင်ရန် တင်သွင်းလွှာကို ပယ်ချ၍ ၁၉၃၁ အောက်တိုဘာလ ၂၉ တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆရာစံအပေါ်ချမှတ်ထားသည့် သေဒဏ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံခေါင်းဆောင်ကြီး အာဇာနည် သုပဏ္ဏကဂဠုနရာဇာဘွဲ့ခံ ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်တွင် ၁၉၃၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက် စနေနေ့ နံနက် ၅ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဆရာစံသည် အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ကြိုးပေးခံရခါနီးတွင် ဆရာစံသည် ကဗျာလင်္ကာ (၄) ပိုဒ်ကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့သေးသည်။
ကဗျာမှာ-(၁) မည်သူမည်ဝါ၊ ဤကမ္ဘာတွင် ခန္ဓာခိုင်စွဲ၊မမြဲမှတ်ရာ၊ လူတံထွာတည်း။
(၂) မီးတဆယ့်တစ်၊ ငြိမ်းရဖြစ်သောစစ်စစ်ဧကန်၊ ပြည်နိဗ္ဗာန်သို့၊အမြန်ထုတ်ခြောက်၊ မရောက်ရသေး၊ လူတဝေးတို့၊ သေဘေးတွေ့ရ၊ဖြစ်လာအမှန်၊ ပျက်မြဲပြန်တည်း။
(၃) ကြောက်သွေးဟူ၍၊ နှမ်းတစ်စေ့မျှ၊ ဝှေ့စိတ်ထဲ၊ ရိပ်မဝဲတည့်၊ အမြဲမတည်၊ လူဟူသည်ကား၊မရှည်အသက်၊ ကြားနေပျက်ကို၊ပြက်ပြက်ထင်ထင်၊ ငါ့အမြင်တည်း။
(၄) ထက်အောက် မြန်မာ၊ လူတကာတို့ ဆရာခေါ်ဆို၊ ငါ့ဂုဏ်လိုလျှင်၊ ကြူးပို့သည့်ရုံး၊ ဘယ်သို့ကုံးလည်း၊ အဆုံးဆိုရေး၊ ကြိုးဒဏ်ဘေးနှင့်၊ ဝေးရမည်တည်း။
ဆရာစံအား ကြိုးစင်တင်၍သတ်စဉ်က သာယာဝတီထောင်မှူးကလေးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အငြိမ်းစားထောင်ပိုင်ဝန် ဦးစိန်က သူ၏ မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့အဖြစ်အပျက်ကို ဤသို့ ပြန်လည်ပြောပြလေသည်။
“မနက်ဖြန်ကြိုးပေးတော့မယ်ဆိုတော့ အခုလိုညမှာ ဆရာစံကို ကျနော်တို့ ကြိုးစင်အနီးမှာရှိတဲ့ ကြိုးတိုက် (ယခုသီးခြားတိုက်) ကို ပြောင်း ထားလိုက်ပါတယ်။
အဲဒီညမှာ ဆရာစံဟာ ကောင်းကောင်းအိပ်ပါတယ်။
ဆရာစံအရင် သူပုန်အမှုနဲ့ ကြိုးပေးတဲ့လူပေါင်းဟာ သာယာဝတီ ထောင်ထဲမှာ ၁၀၀ အတွင်းမှာရှိပါတယ်။
တရားခံကြိုးပေးတော့ ကျနော်အနားမှာ ရှိပါတယ်။
ကျနော်နဲ့ဆိုရင် နှစ်တောင်လောက်ပဲဝေးပါတယ်။
ဆရာစံကြိုးပေးတဲ့နေရာကတော့ အခုလက်ရှိသာယာဝတီထောင်က ကြိုးစင်အဟောင်းပါပဲ။
အခုထက်ထိ ရှိပါသေးတယ်။
ပြောင်းလဲ မှုမရှိပါဘူး။
ကြိုးသမားတက်လိုက်လို့ရှိရင် နှစ်စင်ရှိတဲ့အနက် ဝဲဘက်ကစင်ဖြစ်ပါတယ်။
ကြိုးပေးတဲ့နေ့က ဟိုတုန်းက ဒုတိယကအရေး ပိုင်ဖြစ်တဲ့ ဦးကျော်ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ပါတယ်။
လက်ပံတန်းက မြူနီစပါယ်လူကြီးများ၊ အထူး အာဏာရတရားသူကြီးများ၊ သုံးဆယ်က သူကြီးများ၊ အခြားထင်ရှားသူ ၂၀လောက် ရှိပါလိမ့်မယ်။
ရက်တော့ ကျနော် ကောင်းကောင်း မမှတ်မိပါဘူး။
အချိန်တော့ နံနက် ၅နာရီ ၄၅မိနစ်လောက် ရှိပါလိမ့်မယ်။
အကျဉ်းသားနှစ်ယောက် ကြိုးတိုက်က ဆရာစံကို ထုတ်ရပါတယ်။
တစ်ယောက်က ကြိုးတုတ်အင်္ကျီခေါ်တဲ့ တိုက်ထုတ်အင်္ကျီကို ဝတ်ပေးပြီးတော့ လက်ထိပ်ကို နောက်ပြန်ခတ်ပြီး တံတောင်ဆစ်ကွေးကနေပြီးတော့ နောက်ပြန်ကြိုးချည်လိုက်ပါတယ်။
ကြိုးစင်တက်တယ် ဆိုတာကတော့ လှေကားလည်း မဟုတ်ပါဘူး။
ကုန်းမြင့်ကလေးကို တက်သွားတာပါပဲ။
ဆရာစံက ဘာစပြောသလဲဆိုတော့ “အမျိုးဘာသာ၊ သာသနာ၊ ပညာကြီးပွားရာ ကြီးပွားကြောင်းဆောင်ရွက်လို့ အခုလိုကြုံတွေ့ရတာပဲ၊ သုခလို့ မှတ်ပါတယ်၊ ဖယ်ပေးကြ၊ ငါ့ဟာငါတက်မယ်” ဆိုပြီး အနားမှာတွဲထားတဲ့အကျဉ်းသားနှစ်ယောက်ကို ဖယ်လိုက်ပြီး တွန်းပစ်လိုက်ပါတယ်။
ပြီးတော့ သူ့ဟာသူ တက်သွားပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အကျဉ်းသားနှစ်ယောက်ကတော့ အနားက ဖေးဖေးမမခေါ်သွားတာပဲ။
ခေါ်သွားတဲ့အခါကျတော့ ကြိုးစင်ပေါ် လည်းရောက်ရော အနားမှာရှိတဲ့ဧည့်သည်တွေကို နှုတ်ဆက်သွားတယ်။
“သွားပြီ” တဲ့။
“ဖြစ်လေရာဘဝမှာ အင်္ဂလိပ်ကို အနိုင်ရတဲ့ကိုယ် ဖြစ်ပါစေ” လို့ဆိုပြီး ဆုတောင်းသွားပါတယ်ဗျာ။
ဆရာစံ ဆုတောင်းလည်းပြီးရော မျက်နှာဖုံးလို့ခေါ်တဲ့ ခေါင်းစွပ်အိတ်ကြီးစွပ်ပေးပြီး လည် ပင်းကြိုးတပ် ဒေါက်ဖြုတ်ချလိုက်ပါတယ်” ဟု ကြေကွဲစွာ ပြောပြလေသည်။
ဆရာစံအလောင်းကို သာယာဝတီထောင်အနီးရှိ သာယာဝတီသုဿန်၌ပင် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ထားလေသည်။
ဆရာစံကွယ်လွန်သော်လည်း အခြားဂဠုန်တပ်သားများ၏ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုတို့မှာမရပ်သေးဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။
နယ်ချဲ့ တပ်များ၏ အပြင်းအထန်နှိမ်နင်းမှုများကြောင့် သေကြေထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူများမှာလည်း မနည်းလှပေ။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီး ဆင်နွှဲမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ အစီရင်ခံစာအရ-၁၉၂၉ – ၃၀ တွင် ကြိုးဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၇၆ ယောက် တသက်တကျွန်းပြစ်ဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၂၁၈ ယောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၃၀ – ၃၁ တွင် ကြိုးဒဏ်ကျခံရသူပေါင်း ၁၄၄ ယောက်၊ တသက်တကျွန်းကျခံရသူ ၁၈၆ ယောက်။
၁၉၃၁ -၃၂ တွင် ကြိုးဒဏ်ကျခံရသူပေါင်း ၁၁၂ ယောက်၊ တသက်တကျွန်းပြစ်ဒဏ်ခံရသူပေါင်း ၄၈၆ ယောက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဆရာစံ၏ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီးအရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်မှာ ထိုစဉ်က လက်နက်အင်အားမညီမျှခြင်း၊ ဝါဒရေးရာအားဖြင့် ခေတ်မီသော သဘောတရားမရှိခြင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီ တခုခုက ဦးဆောင်မှုမရှိခဲ့ခြင်း၊ ပြည်သူတရပ်လုံးကို စည်းရုံးနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီတို့က သုံးသပ်တင်ပြခဲ့ကြသည်။
ပုန်ကန်ထကြွမှု၏ အကျိုးဆက်များ right|thumb|ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေးဗိသုကာကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ဗမာပြည်၏ ထင်ရှားသော လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်၊ တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံမှ ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂဠုန်ဆရာစံ၏ သမီး ဒေါ်စိန်တို့ တွေ့ဆုံကြစဉ်ဖြစ်သည်။
ပုန်ကန်ထကြွမှု၏ အကျိုးဆက်အားဖြင့် နှိမ်နင်းရန် ဗြိတိသျှတပ်သား ၁၀၀၀၀ ကျော် နှင့် အချိန် နှစ်နှစ် ကျော် လိုအပ်ခဲ့ပြီး ဆရာစံအား ကြိုးမိန့်ပေးကွပ်မျက်ခြင်း ဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
ကြိုးပေးသတ်ဖြတ်ခြင်း ပုန်ကန်မှုများကြောင့် ၁၉၃၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် သာယာဝတီ ထောင် အတွင်းတွင် ကြိုးပေးသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။
ကြိုးပေးခံရခြင်းကို ဇိန်ဇာရွာသူကြီး ဦးသောင်းဆင်၊ ပန်းဆွဲရွာသူကြီး ဦးစံရုံ၊ မြေဇီသူကြီး ဦးဘိုးတင်၊ ငဖြူကလေးသူကြီး ဦးသာမြတ်၊ ပင်စင်ရ အမှုတွဲထိန်း စာရေးကြီး၊ သုံးဆယ် မြူနီစီပါယ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးငွေဒင်၊ ဂုံမင်းမြောင်သူကြီး ဦးဘိုးကာ၊ ပုလိပ် ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ဦးပိုက်၊ လက်ဖတင်နင် စစ်ဗိုလ်ရှာရား၊ ထောင်မှူးကလေး အဖေ မစ္စတာ ပီလေး နှင့် ဆရာဝန်၏ ဖခင် မစ္စတာ ဟာဘဲဆန်၊ အရေးပိုင် ကပ္ပတိန် ကလပ်၊ ထောင်ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဦးအောင်ထွန်း၊ ဒုတိယအရေးပိုင် ဦးအုန်း တို့ မျက်မြင်သက်သေ အဖြစ် တက်ရောက်ကြသည်။
နောက်ဆုံးစကား နှုတ်ဆက်စကား ကို အောက်ပါအတိုင်းပြောကြားသွားသည်။
၁၄-၁၂-၁၉၃၁ မြန်မာ့အလင်း ဗြိတိသျှတို့သည် ပုန်ကန်မှုတွင် ဆရာစံ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့်ပတ်သက်၍ မှားယွင်းစွာနှင့် ပုံကြီးချဲ့၍ ဖော်ပြခဲ့ခြင်းဖြင့် သူ့အား ကွပ်မျက်ခြင်းအား အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သည်ထက် ပို၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်ဟု မြင်လာစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အချို့ကထင်ကြသည်။
ဆရာစံ၏ အစီအစဉ်ကို အကြမ်းဖော်ပြထားသော ပုလိပ်တစ်ဦး၏ ဒိုင်ယာရီ အပါအဝင် အမှုစစ်ဆေးစီရင်ခြင်း၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များတို့သည် ယုံကြည်ဖွယ်ကောင်းသည်ဟု ယူဆခြင်းမခံရပေ။
ဆရာစံသည် ကိုလိုနီအစိုးရကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် လူထုကြီးအားဦးဆောင်မှုပေးခဲ့သော အမျိုးသားစိတ် ဓာတ်ရှိသူ သူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် အမှတ်ရခြင်းခံရသည်။
thumb|မြန်မာ ၉ဝ ကျပ်တန်မှ ဆရာစံပုံ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Famous People, Saya San Saya San (Myanmar leader) -- Britannica Online Encyclopedia ရည်ညွန်းစာ ဦးလှ၊ လူထု။
ကျွန်တော်သတင်းထောက်။
ရန်ကုန်၊ ၂၀၁၂၊ ဇန်နဝါရီ။
ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်၊ ဒုကြိမ်။
အမည်ရင်း - ဦးသန်းမောင်ကြီး ၂။
မိဘအမည် - ဦးသာခေါင် + ဒေါ်လှဖြူ ၃။
မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၊ ၁၁၊ ၁၉၁၅ ၄။
မွေးဖွားရာဒေသ - ဟင်္သာတခရိုင်၊ ကွင်းကောက်ရွာ ၅။
ကလောင်အမည်ခွဲများ - ငပြူး၊ မျိုးချစ်မောင်၊ သခင်ချစ်မောင်၊ သခင်ချစ်မောင် (သာယာဝတီ)၊ ဦးမြတ်မင်း ကိုယ်ရေးအကျဉ်း ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ သောကြာနေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီတွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ ကွင်းကောက်ရွာ၌ ဝံသာနုအသင်း ခေါင်းဆောင် မြေပိုင်ရှင် စပါးကုန်သည် ဦးသာခေါင်နှင့် အမိ ဒေါ်လှဖြူတို့က မွေးဖွားသည်။
မွေးနံအရ သန်းမောင်ကြီးဟု မှည့်ခေါ်သော်လည်း ချစ်မောင် အမည်သာ ခေါ်ကြသည်။
၁၉၂၀ ပြည့်တွင် ကွင်းကောက် မူလတန်းကျောင်းတွင် စတင် ပညာသင် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် အသက် ခုနစ်နှစ်သားတွင် ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွင်းသီးတပင် မူလတန်းကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း စကောလားရှစ်ဖြင့် အောင်မြင်၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ထောက်ပံ့ငွေ ၁၆ ကျပ်နှင့် ငါးနှစ်တိတိ စတိုင်ပင်ရသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့ အာရ်၊ ပီ၊ ဆင် အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နော်မံကျောင်းတို့တွင် အထက်တန်းပညာများကို ဆက်လက်သင်သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ် 'စာဆိုတော်' မဂ္ဂဇင်းတွင် အခြေခံ မှတ်ချက်များထားပြီး ဝတ္ထုတပုဒ်ဖြစ်အောင် ပြိုင်ပွဲဝင် ရေးခဲ့ရာ ပထမဆု ရခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကျောင်းသားသပိတ် ပေါ်ပေါက်စဉ် သုံးဆယ် အာရ်ဆီအမ်ကျောင်းမှ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲကို မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သော်လည်း ကျွန်ပညာရေး စနစ်ကို မသင်ချင်တော့၍ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး သခင်အဖွဲ့သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ၊ သခင်စိန်၊ သခင်ခင်အောင်တို့နှင့် တွဲဖက်၍ နိုင်ငံရေးနယ်သို့ ခြေစုံဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် 'ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်'၌ 'ငပြူး' ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် 'ထိုထိုဤဤ အလီလီ' ဟူ၍ အခန်းဆက်ဆောင်းပါး ရေးခဲ့သည်။
ပထမအိမ်ထောင် ဒေါ်ရင်ရင်မှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် သားမြတ် ကင်ဆာဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သားသမီး ငါးယောက် ကျန်ခဲ့ပြီး၊ ဒေါ်ခင်မျိုးရီနှင့် ဒုတိယအိမ်ထောင် ထပ်မံထူထောင်သည်။
ဒုတိယအိမ်ထောင်နှင့် ကလေးနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလအဖွဲ့၏ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီမှ ဗဟိုကော်မတီဝင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်ချစ်မောင် (သာယာဝတီ) နှင့် သခင်လှကြွေ (ကြည့်မြင်တိုင်) တို့ ဦးစီးသည့် လူထု (အင်းစိန်နှင့် ဟံသာဝတီ ခရိုင်မှ လယ်သမားများ) သည် မြေရှင်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေး အစည်းအဝေးကို ဗန္ဓုလပန်းခြံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အစည်းအဝေး အပြီး ဖဆပလ ခေါင်းဆောင် ဦးကျော်ငြိမ်း၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သခင်ချစ်မောင်နှင့် သခင်လှကြွေ ‌လယ်သမားထုကို လှုံ့ဆော်ပြီး ဖဆပလ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေး ဝန်ကြီး သခင်တင်၏ မကျင်စိန်ကို မီးခွက်မှုတ် လုပ်ကြံသတင်းကို ဖော်ပြခဲ့ကြသည့် ဟစ်တိုင် စီးပွားရေးနှင့် အိုးဝေ သတင်းစာတိုက်များကို လူထုဖြင့် ဖျက်ဆီးမှု ပြုခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ တောင်သူလယ်သမား အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် တဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အာဏာရ ဖဆပလနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီတို့မှ ခွဲထွက်ပြီး လက်ဝဲ ပါတီ တခုဖြစ်သော ဗမာပြည် အလုပ်သမားနှင့် တောင်သူလယ်သမား ပါတီ (ဆိုရှယ်နီ) ကို တည်ထောင်ရာတွင် ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်ပြီး၊ ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့ (ပေါလစ်ဗျူရို) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သခင်လွင်၊ သခင်လှကြွေ ၊ ဦးဘငြိမ်းနှင့် ကိုမောင်မောင်ကျော် (တကသ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ နောင်တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေကြီး ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော်) တို့နှင့် အတူ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ အစိုးရ၏ အတိုက်အခံများ စုပေါင်း၍ တပ်ပေါင်းစု ပါတီ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော 'အတိုင်အခံ မဟာမိတ် အဖွဲ့' Association of Opposition Alliance (AOA) ကို လည်းကောင်း၊ အေအိုအေ ပျက်ပြီးနောက် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော အတိုက်အခံ တပ်ပေါင်းစုပါတီ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု (ပမညတ) ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင်လည်း ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင် တဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီ အနောက်ပိုင်းမှ အတိုက်အခံ ပမညတ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တက်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်မှ အိမ်စောင့်အစိုးရ အမည်ခံပြီး ပထမအကြိမ် အာဏာသိမ်းမှုကို လွှတ်တော်အတွင်းတွင် ဝိဓူရ ဇာတ်ထုတ်ဖြင့် နှိုင်းယှဉ် ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ဝိဓူရ သခင်ချစ်မောင်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခု၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က တော်လှန်ရေး ကောင်စီအမည်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အာဏာသိမ်းသောအခါ "ခွေးကတက်မှာ နေရနေရ" ဟု ထောက်ခံ ပြောကြားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၉-၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်တွင်း ညီညွတ်ရေး အကြံပေး (၃၃) ဦး အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။
ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်းက ဖွဲ့စည်းခဲ့သည် ဦးနု၏ စင်ပြိုင်အစိုးရ အဖွဲ့ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း သဘောမတူသဖြင့် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် လက်ဝဲ ခေါင်းဆောင်တဦး အဖြစ် မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးလောက၌ ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာပြီး၊ အမျိုးသား ပြန်လည်တည်ထောင်ရေး ဒီမိုကရေစီ တပ်ဦးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကာ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ 'ရှမ်းမူနှင့် ပြည်ထောင်စုနောင်ရေး' အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထွက်ခဲ့ရာ တိုင်းပြည်တွင် တွင်ကျယ်စွာ ထုတ်ဝေခဲ့ရ၏။
၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နိုင်ငံရေး ဝေဖန်ချက်များ ပထမတွဲကို ပြည်မ စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့၏။
၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဒုတိယတွဲကို မော်ကွန်းသစ် စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ချီးမြှင့် အပ်နှင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
'အသက်ရှည်ရေး၏ လျှို့ဝှက်ချက်' အမည်ဖြင့် ဝိဓူရ စာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ ဝိဓူရ သခင်ချစ်မောင်သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာစစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်အရေး ၁၉၄၀ ၂။
ရွှေသီးနှင့် ညိုကြီး ၁၉၄၆ ၃။
လယ်သမားတွေကို ဘာထင်လဲ ၁၉၄၆၊ ၁၉၄၇ ၄။
လယ်သီးစားဘဝကို ပုန်ကန်ကြလော့ ၁၉၄၆ ၅။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သဝဏ်လွှာဋီကာ၊ ပထမတွဲ ၁၉၄၇ ၆။
ဟော်လံဘွား အစီရင်ခံစာ ၁၉၄၇ ၇။
ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး မှတ်တမ်း ၁၉၄၈ ၈။
ကမ္ဘာ့ ကျူးကျော် စော်ကားမှုများ ၁၉၅၁ ၉။
ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ပထမတွဲ ၁၉၅၃ ၁၀။
ပေါရိသာဒဘတ်ဂျက် ၁၉၅၇ ၁၁။
ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲရေး မျက်နှာချင်းဆိုင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေး ၁၉၅၇ ၁၂။
အစိုးရကို အယုံအကြည် မရှိ အဆို ၁၉၅၇ ၁၃။
ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ဘယ်လဲ ၁၉၅၉ ၁၄။
ဗမာပြည်နိုင်ငံရေး ရှင်းတမ်း ၁၉၅၉ ၁၅။
ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး၊ ကမာ္ဘ့စစ် တားဆီးရေး (အဆို) ၁၉၆၁ ၁၆။
ရှမ်းမူနဲ့ ပြည်ထောင်စုနောင်ရေး ၁၉၆၂ ၁၇။
ဗမာပြည် အလုပ်သမား ပါတီ၊ မ-အ-လ ပါတီအပေါ် သဘောထား ၁၉၆၂ ၁၈။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးနှင့် ဗမာပြည် ၁၉၆၂ ၁၉။
ဗမာပြည် အလုပ်သမားပါတီ ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ကြီးသို့ တင်သွင်းသော ဗဟိုကော်မတီ၏ နိုင်င့ရေး အစီရင်ခံစာ(မူကြမ်းနှင့် ပြင်ဆင်ချက်) ၁၉၆၂ ၂၀။
ယနေ့ တောင်သူလယ်သမားအရေး စစ်တမ်း ၁၉၆၃ ၂၁။
ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဒုတိယတွဲ - ၂၂။
ကျွန်ဘဝ ဗမာပြည် ၁၉၆၈ ၂၃။
တို့ဗမာ တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံ - ၂၄။
တောင်သူလယ်သမား တိုက်ပွဲ - ၂၅။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဗမာပြည် ၁၉၆၉ ၂၆။
လူနည်းနှင့် တိရစ္ဆာန်နည်း (ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲဖြေရှင်းရေး ပြဿနာ) ၁၉၆၉ ၂၇။
နိုင်ငံရေးဝေဖန်ချက်များ (ပထမတွဲ) ၁၉၇၃ ၂၈။
နိုင်ငံရေးဝေဖန်ချက်များ (ဒုတိယတွဲ) ၁၉၇၆ ၂၉။
အမျိုးသားအာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ ၁၉၇၉ ၃၀။
အသက်ရှည်ရေး၏ လျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၈၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒေါက်တာစိန်မောင် (၁၉၃၆-၂၀၂၁) သည် ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်း (YSX)တွင် စာရင်းသွင်းထားသော First Private Bank အများပိုင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သူနှင့် ယင်းဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၃၀နီးပါးဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ဘဏ်လောက၏ ဦးဆောင်ပညာရှင်တစ်ဦးဟုလည်းဖော်ညွှန်းခြင်းခံရသည်။
ငယ်ဘဝ အဖ ဦးစိန်ယုံ၊ အမိ ဒေါ်မြရင်တို့က လှည်းကူးမြို့နယ် ဒါးပိန်မြို့တွင် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ BA (Honours) ဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု Syracuse University ရှိ Maxwell Graduate School မှ MPA ဘွဲ့ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် New York Univeristy မှ PhD ကို လည်းကောင်း ရရှိသည်။
၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် ၌ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၆ မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ထိ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယအတွင်းဝန်နှင့် တွဲဖက်ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ စေလွှတ်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသားယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ နှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် အထူးသဖြင့် ဦး ခင်ညွှန့်နှင့် ပိုမိုနီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးရှိသည်။
၂၀၁၇ခုနှစ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စစ်ကိုင်းဆောင် ကျောင်းသားအချို့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ဦးခင်ညွန့်ကို ကန်တော့ခဲ့ရာတွင် ဒေါက်တာစိန်မောင်လည်း ကန်တော့ခံသည့်ထဲပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် ဦးခင်ညွှန့်ကို ဖိတ်ကြားပေးသူဟု ဧရာဝတီက ဖော်ပြသည်။
နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံများနှင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုများ နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံများ အဖြစ် ၁၉၇၆-၇၇ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ (IMF)၏ အလှည့်ကျ အမှုဆောင် ဒါရိုက်တာ၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတကာ ပြန်လည် ထူထောင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (IBRD) တွင် စီးပွားရေး/ ချေးငွေ အရာရှိတို့ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ IMF, World Bank, UACTND, GATT, ECAFE စသည့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာ Seminar နှင့် Conference များ၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ စ၍ အာဆီယံ ဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကောင်စီနှင့် Conference များကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အာဆီယံဘဏ်များအသင်း ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး အမြဲတမ်း ကော်မတီတွင် အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ်များအသင်းတွင် အမှုဆောင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်များအသင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦးအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိက စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံ ပညာရှင် တဦး အဖြစ် ဟောပြော ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ထို့အပြင်အများပိုင် ပထမပုဂ္ဂလိကဘဏ်လီမိတက်ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်နှစ်ပေါင်း ၃၀နီးပါး တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်စတော့အိတ်ချိန်းစာရင်းဝင် အများပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဒေါက်တာ စိန်မောင်သည် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ် ၃၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ ဦးစံထူး (မြန်မာထူး)၊ အမိ ဒေါ်မြတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၇ ယောက် အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း လှထွတ် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က စစ်ပြီးခေတ်တွင် (၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မ အမျိုးသား အမျိုးသမီးကျောင်း၌ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ပညာများ စတင် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (ယခင် ဟိုက်စကူးကျောင်း)၌ အထက်တန်းပညာ ဆက်လက် သင်ကြားရင်း တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ရန်ကင်းကောလိပ်) နှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ်များတွင် ဥပစာ (ဒုတိယနှစ်) အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ထိုအချိန် ကာလတွင် စန္ဒရားလှထွတ် အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အသံ ဂီတလောက၊ ပြဇာတ်လောက၊ ကျောင်း၊ ကောလိပ် တက္ကသိုလ်၊ အနုပညာ လောကများ၌ အောင်မြင်နေသော ဂီတ ပညာရှင် ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ၁၉၆ဝ ခုနှစ်များ တဝိုက်တွင် ဂီတပညာရှင်၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် ဂီတမှူးအဖြစ် ထင်ရှား အောင်မြင်နေစဉ် အခြားတဖက်တွင် စာပေလက်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ (နောင်ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ) အထိ ရေးသားခဲ့သည်။
ဂီတ မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်သော သောတရှင်၊ ဂီတပဒေသာ ဂီတမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဂီတသင်္ကေတ ဆောင်းပါးများ ရေးသားပြီး၊ စောင်းဦးဘသန်းနှင့် တွဲဖက်၍ 'ဂီတသင်္ကေတ ပညာ' စာအုပ်၊ သူ၏ 'တေးသင်္ကေတ' စာအုပ်၊ နောက် 'စန္ဒရားလှထွတ် ဘဝနှင့် တေးများ' စာအုပ် ထုပ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့နောက် စန္ဒါရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းတွင် 'မြန်မာဂီတ ရေစီးကြောင်း' ဆောင်းပါးများ အခန်းဆက် ရေးသား တင်ပြရင်း မိုးဝေ၊ မဟေသီ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ကလျာ၊ စာပေဂျာနယ်၊ အတွေးအမြင်၊ ရနံ့သစ်၊ မင်္ဂလာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။
နောင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နေရီရီ စာပေတိုက်မှ 'မြန်မာ့ဂီတ ရေစီးကြောင်း' စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ထိုနှစ်မှာပင် အမျိုးသား စာပေဆု 'သုတ စာပေဆု' ချီးမြှင့်ခံရသည်။
"စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဂီတပြီးလျှင် စာပေသည် အကြီးမားဆုံးသော သံယောဇဉ် ဖြစ်သည်" ဟု အဆိုရှိသည်။
မြန်မာစာပေ လောကတွင် ဂီတ ပညာရှင်များ၊ တေးရေး ဆရာများ၊ အဆိုတော်များနှင့် သူတို့၏ ဂီတဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသား တင်ပြလေ့ရှိရာ မြို့မညိမ်း၊ ဂီတစာဆို ကိုလှမိုး၊ ရန်နိုင်စိန်၊ ဘိုကလေးတင့်အောင်၊ စစ်ကိုင်း ဦးလှရွှေ၊ ကိုသန်းလှိုင်၊ မောင်မောင်လတ်၊ မြတ်လေး၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေတို့နှင့် အတူ စန္ဒရားလှထွတ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် မြန်မာ့ဂီတ ဇစ်မြစ်နှင့် ကမ္ဘာ့ဂီတ သမိုင်းကြောင်းများကို အပတ်တကုတ် လေ့လာ ဆည်းပူးပြီး ရေးသားတင်ပြသူ ဖြစ်သည်။
"ဤစာအုပ်တွင် ဂီတနှင့် ပတ်သက်သော မူလဘူတ စူးစမ်းမှုများ၊ ဂီတ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်၊ ဆင့်ကဲ တိုးတက် ပြောင်းလဲလာပုံ စသော ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများနှင့် ဂီတ၏ ရသ၊ ဒဿန စသည့် သဘောတရားတို့ကို တီးခေါက် ရိပ်စားမိရန် လိုအပ်သည့် နေရာများ၌ ကမ္ဘာ့ဂီတနှင့် နှိုင်းယှဉ် ဖော်ပြထားပြီး မြန်မာ့ဂီတ သမိုင်းရေစီးကြောင်းကို ယနေ့ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ သုံးသပ် တင်ပြထားသည်" ဟု သူ၏ စာအုပ် အမှာစာတွင် ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။
သူသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဖြစ်ပျက် ထင်ရှားခဲ့သော အကြောင်းများနှင့် ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများ ရေးသား တင်ပြလျက် တခါတရံ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ (ဥပမာ) 'အိုင်စတိုင်းနှင့် တွေ့သောည' ဝတ္ထုတို၊ ထို့နောက် သူ၏ ဘဝရုပ်ပုံလွှာ အပိုင်းအစများ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက် ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘောက်ထော်၊ ပြည်သာယာလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၄-နှစ် ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး တေးသံရှင် ချိုဝေလွင် နှင့် ဇော်မျိုးထွဋ် (မဇ္ဈိမလှိုင်း)သားများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
နန်း​တော်​ရှေ့ဆရာတင်(၁၈၉၄-၁၉၄၉) သည် မြန်မာ့ဂီတ​လောကတွင် ထင်ရှား​ကျော်ကြားလှ​သော ဂီတစာဆိုကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဆရာတင်​ရေးသားခဲ့​သော သီချင်းများမှာ ယ​နေ့တိုင် ​​ကျော်ကြား​နေဆဲဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်၊ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့ရပ်နေ မြို့စားရေးမင်း ဦးမှန်နှင့် ဒေါ်မမတို့က မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင်၊ စကျင်ဝအရပ်၌ မွေးသည်။
(စာမျက်နှာ-၄)မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)၊ နှာ ရ၄ တွင် မသ ၁၂၅၆ငယ်အမည်မှာ မောင်မောင်တင် ဖြစ်သည်။
ဝန်စာရေးဦးကြီးမှာ ဆရာတင်၏ ဦးလေး(အဖမျိုးရိုး)ဖြစ်သည်။
(လူထုဒေါ်အမာ ရေးသားသည့် ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များစာအုပ်တွင် မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင်၊ စကျင်ဝအရပ်၌မွေးသည်ဟု ပါရှိသည်။
နောက်ပိုင်း၌ ဦးသော်ဇင်ရေးသည့် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် စာအုပ်တွင် ကြည့်မြင့်တိုင် ထီးတန်းရပ်တွင် မွေးသည်ဟု ဆိုသည်။
) ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် တောင်ဒွာလောင်းရပ်ရှိ ဦးစံအေးနေအိမ် မူလတန်းကျောင်းတွင် ၄ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဝက်စလီယံ ယောက်ျားလေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ခုနစ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဂီတစာဆို ကွန်ပေါင်ဒါ(ခေါ်) ဆေးစပ်သူ၊ ပတ္တလားဆရာ၊ အငြိမ့်တီးဝိုင်းအဖွဲ ခေါင်းဆောင်၊ အငြိမ့်သီချင်းရေးဆရာ၊ ဓာတ်ပြားသီချင်းရေးဆရာ၊ အငြိမ့်ထောင်ဆရာ၊ စန္ဒရားဆရာ၊ အဆိုတော်၊ ဇာတ်ထောင်ဆရာ၊ ဇာတ်မင်းသားကြီး၊ ရုပ်စုံသဘင် သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သေးမင်းသမီး၊ ရာဇဝတ်အုပ်၊ အသံတိတ်ရုပ်ရှင် သီချင်းရေးဆရာ စသည့် အလုပ်အကိုင်များ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဆရာတင်သည် အသက် (၂၀) မတိုင်ခင်ကပင် သီချင်းများစရေးခဲ့သည်။
ဂီတတွင် အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ်တွင် မယ်အေးလေးက ပို့တဲ့မေတ္တာသီချင်းကို ပထမဆုံးရေးသား၍ ယုဇနအေးစိန်အငြိမ့်က မအေးစိန်ကို ပူဆာ၍ဆိုခိုင်းခဲ့သည်။
နန်းတော်ရှေ့ ချစ်တီးဘုရားကျောင်းအနီး နေထိုင်သူဖြစ်၍ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်ဟု မအေးစိန်က အမည်ပေးခဲ့သည်။
ထိုမှ ယုဇနအငြိမ့်၌ ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ခြေစုံပစ်ဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ ခန့်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၇ တွင် မန္တလေးသို့ ပြန်လည်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သည်။
နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်သည် သီချင်းပေါင်း ၃၀ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့ပြီး အောင်ပင်လယ်၊ တောင်သမန်၊ ရွှေပြည်စိုး၊ မြနန္ဒာ၊ လက်ရေတစ်ပြင်တည်း၊ ရွှေမင်းဂံ၊ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်၊ ရွှေမိုးညို၊ ရွှေဘိုသနပ်ခါး၊ ဆင်ကြီးဂဠုန်ချီ၊ ကျွဲမကြည်အောင်၊ အလှူ့ရှင်၊ ရွှေဘိုသနပ်ခါး စသည့် သီချင်းများမှာ အထူးထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ဆရာတင်သည် 'တောင်သမန်' 'သူဌေးဝါဒ' စသည့် သီချင်းများကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သီဆို ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သည်။
'အာယားမ' သီချင်းကို တေးသံရှင်မာမာအေးက နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်ရေးသည်ဟု မှားယွင်းခဲ့သဖြင့် နှောင်းလူများ အမှတ်မှားနေကြသည်။
အမှန်မှာ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ရေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ မြန်မာညွန့်ဆရာတင် ရေးသားခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
မူရင်းသီဆိုသူမှာ ဥဩမယ်တင် ဖြစ်သည်။