kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝစီဘေဒ ထိတိုင်းရှ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝစီဘေဒ ထိတိုင်းရှ” ဆိုသည်မှာ “ဝစီဘေဒ” (စကားဖြင့် ထိခိုက်စေခြင်း၊ ဆဲရေးခြင်း၊ ပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်း) ပြုလုပ်ပါက “ထိတိုင်းရှ” (ထိုသို့ ပြုလုပ်ခံရသူကဲ့သို့ပင် ပြုလုပ်သူကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအကျိုးဆက်ကို ခံစားရခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သူတစ်ပါးကို စကားဖြင့် ထိခိုက်နစ်နာစေပါက ထိုသို့ ပြုလုပ်သူကိုယ်တိုင်လည်း ထိုကဲ့သို့ နစ်နာမှုကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
အပြောအဆို ဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း၊ သူတစ်ပါးကို မထိခိုက်စေသော စကားကိုသာ ပြောဆိုသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူ့အစ်ကြိုကီး ပြောလိုက်တဲ့ စကားဟာ ဘယ်လောက် အပြစ်ရှိတယ် ဆိုတာ သိပြီး ကြောက်လန့်သွားရှာတယ်။
ကြောက်လည်း ကြောက်စရာပဲ၊ ဝစီဘေဒ ထိတိုင်းရှဆိုတဲ့ စကားကို နားလည်နေတဲ့သူကိုး၊" [၁၃၁၄] မြန်ပုံ။
"ဝစီဘေဒ ထိတိုင်းရှ ဟူသော ဆိုထုံးတစ်ရပ်ကိုထပ်မံ သတိပြုနှလုံးသွင်းလျက်… အပြောအဆို ယဉ်ကျေးမှုကို လူတိုင်းလူတိုင်း ဂရုပြု စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းကြကုန်ရာသတည်း၊" [၁၃၂၃] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၃၊ ၇။
"သိခီဘုရားလက်ထက်တော်အခါက ဘိက္ခုနီမတစ်ဦးသည် တစ်နေ့တွင်အဖော် ဘိက္ခုနီမများနှင့်အတူ စေတီတစ်ဆူဝယ် လှည့်လည်ပူဇော်၏။
ရှေ့ဆုံးမှသွားနှင့်သော ဘိက္ခုနီမသည် ရဟန္တာထေရီတစ်ပါး ဖြစ်၏။
ထိုထေရီသည်စေတီကို လှည့်လည်ဖူးမြော်ခိုက် နှာချေသဖြင့် စေတီရင်ပြင်ပေါ်သို့ တံတွေးပေါက်အမှတ်တမဲ့ကျ၏။
ထိုတံတွေးပေါက်ကို ဘိက္ခုနီမမြင်သော် အဘယ် ပြည့်တန်ဆာမသည် ဤနေရာ၌ တံတွေးထွေးခဲ့သနည်းဟု ဆဲရေး၏။
ယင်းသို့ ဆဲရေးမိသဖြင့် ထိုဘိက္ခုနီမသည် ထိုဘဝမှ လွန်သော် ငရဲကျ၏။
ငရဲဘဝမှ လွတ်သော် လူ့ဘဝ၌ ဘဝပေါင်းတစ်သောင်းတိုင် ပြည့်တန်ဆာမ ဖြစ်၏။
နောက်ဆုံးဘဝ၌ ဝေသာလီပြည်တွင် အမ္ဗပါလီအမည်ဖြင့် ပြည့်တန်ဆာ ဖြစ်၏။
" ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ထေရီအဋ္ဌကထာ။
နောက်ဆုံးကိုးကားချက်သည် ဤဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ထင်ရှားစေသော ဇာတ်လမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝစေလို အချိုထမင်းနောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်” ဆိုသည်မှာ “ဝစေလို” (ကိုယ်အလေးချိန် တိုးစေလိုလျှင်၊ ဝလာစေလိုလျှင်) “အချိုထမင်းနောက်” (ထမင်းစားပြီးနောက် အချိုစားသင့်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ပိန်သောသူများ ဝလာစေရန်အတွက် ထမင်းစားပြီးတိုင်း အချိုဓာတ်ပါသော အစားအစာများ စားသုံးသင့်ကြောင်းကို အကြံပြုသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
အချိုဓာတ်သည် ကယ်လိုရီများသောကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် တိုးစေရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးယခင်က ကိုယ်အလေးချိန် တိုးမြှင့်လိုသူများ အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပိန်သောသူဝစေလိုပါက ထမင်းစားပြီးတိုင်း ထန်းလျက်စားရမည်ဟုလည်း မြန်မာတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြပါသေးသည်။
ထို့ကြောင့် လက်သုံးစကား တစ်ရပ်မှာ ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်ဟုရှိခဲ့သည်။
အရေးကြီးအချက်: ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ်အယူအဆဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် အာဟာရဗေဒနှင့် အနည်းငယ် ကွဲလွဲမှုများ ရှိနိုင်ပါသည်။
အချိုဓာတ်ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးသင့်ပါသည်။
ကိုယ်အလေးချိန် တိုးမြှင့်လိုပါက ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအစာများကို သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။
ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်” ဆိုသည်မှာ “ဝါ ကဆုန်” (ဝါပင်ကို ကဆုန်လတွင် စိုက်ပျိုးရသည်) နှင့် “နှမ်း နယုန်” (နှမ်းပင်ကို နယုန်လတွင် စိုက်ပျိုးရသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါပင်နှင့် နှမ်းပင်တို့၏ စိုက်ပျိုးချိန်ကို တိကျစွာ ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွင် ရာသီဥတုနှင့် အချိန်၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
သတ်မှတ်ထားသော ရာသီချိန်တွင် စိုက်ပျိုးမှသာ အပင်များ ကောင်းမွန်စွာ ဖြစ်ထွန်းနိုင်သောကြောင့် စိုက်ပျိုးချိန်ကို တိတိကျကျ လိုက်နာရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါစိုက်ခြင်းသည် နှမ်းစိုက်ခြင်းကဲ့သို့ အချိန်ကို လု၍ လုပ်ရသော စိုက်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်ရာ အချိန်ရာသီမလင့်စေရန် အထူး ဂရုပြုရသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုရိုးပြု ခဲ့ကြလေသည်။
" [၁၃၃၂] မြန်မာ့ဝါ။
ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း” ဆိုသည်မှာ ဝါခေါင်လ၏ ရာသီဥတု အခြေအနေကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း” ဆိုသည်မှာ “ဝါခေါင်” (မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ပဉ္စမလ) တွင် “တစ်ကြောင်း” (အထူးသဖြင့် အညာဒေသတွင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
“ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ” ဆိုသည်မှာ “ထနောင်း” (ထနောင်းပင်)၊ “ကြောင်ကျစ်” (ကြောင်ကျစ်ပင်) နှင့် “ဆူးရစ်” (ဆူးရစ်ပင်) တို့သည် ထိုအချိန်တွင် “ပွင့်ခါ” (ပွင့်လေ့ရှိသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
“မိုးမရွာ” ဆိုသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် မိုး “မရွာ” (မရွာတတ်) ဟု ဆိုလိုသည်။
“ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း” ဆိုသည်မှာ မိုးရွာခဲ့လျှင်ပင် “မိုးမသည်း” (မိုးကြီးသည်းထန်စွာ မရွာတတ်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါခေါင်လတွင် အညာဒေသ၌ ထနောင်းပင်၊ ကြောင်ကျစ်ပင်နှင့် ဆူးရစ်ပင်တို့ ပွင့်လေ့ရှိပြီး မိုးမှာ မရွာတတ်၊ ရွာခဲ့လျှင်ပင် မိုးကြီးသည်းထန်စွာ မရွာတတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝါခေါင်လ၏ သွေ့ခြောက်သော ရာသီဥတုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း။
"ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း။
ဝါခေါင်လ ထနောင်းပင်၊ ကြောင်ကျစ်ပင်၊ ဆူးရစ်ပင်စသော သစ်ပင်များပွင့်သည့်အခါ မိုးအနည်းငယ်သာ ရွာသည်ဆိုလိုသည်။
ဝါခေါင်မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါခေါင်မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ်” ဆိုသည်မှာ “ဝါခေါင်မိုးစိပ်” (ဝါခေါင်လတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်း) ကြောင့် “ထွန်တုံးပိတ်” (လယ်သမားများ၏ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်း လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါခေါင်လတွင် မိုးများသောကြောင့် လယ်ကွင်းများ ရွှံ့ဗွက်ထနေပြီး ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန် မဖြစ်နိုင်တော့သဖြင့် လယ်သမားများအနေဖြင့် လုပ်ငန်းများကို ရပ်နားထားရချိန်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ရာသီဥတု၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
မိုးများသော ဝါခေါင်လသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အနားယူချိန်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါခေါင် မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ် ဆိုသလို မိုးဖြူကလေးဖွဲဖွဲဟာ စဲတယ်လို့မှ မရှိဘဲ၊ အခုလို ရွာနေတုန်း ထွန်တုံးပိတ်မို့ အလုပ်ကလေးကလည်း အားနေကြတော့ တစ်ရွာလုံးလိုလို မိုးအေးအေးနဲ့ ကွေးနေကြတဲ့အခါ…၊" [၁၃၁၆] မြဝတီ၊ ၂၊ ၁၁။
ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး” ဆိုသည်မှာ ဝါဆိုလ၏ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝအခြေအနေကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဝါဆိုလပြောင်း” ဆိုသည်မှာ “ဝါဆိုလ” (မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ စတုတ္ထလ) သို့ ရောက်ရှိချိန်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
“မိကျောင်းဖွေးဖွေး” ဆိုသည်မှာ “မိကျောင်း” (မိကျောင်းပန်း) သည် ထိုအချိန်တွင် “ဖွေးဖွေး” (အလွန်အမင်း ဖြူဖွေးစွာ) ပွင့်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“မိုးအေးအေး” ဆိုသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် “မိုး” (မိုးရွာသွန်းမှု) ကြောင့် ရာသီဥတု “အေးအေး” (အေးမြသော) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါဆိုလသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မိကျောင်းပန်းများ အလွန်အမင်း ဖြူဖွေးစွာ ပွင့်လေ့ရှိပြီး မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် ရာသီဥတုမှာ အေးမြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝါဆိုလ၏ ရာသီဥတု အေးမြမှုနှင့် မိကျောင်းပန်းများ ပွင့်လန်းမှုကို ပေါင်းစပ်ဖော်ပြသည်။
“ဝါဆိုတစ်ကြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး။
"ဝါဆိုတစ်ကြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး ဝါဆိုလတွင် မိကျောင်းပွင့် အားကြီးဖြူနေအောင် ပွင့်သည်။
မိုးရွာ၍ ရာသီအပူကင်းသည် ဆိုလိုသည်။
ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်” ဆိုသည်မှာ “ဝါဆိုဝါခေါင်” (ဝါဆိုလနှင့် ဝါခေါင်လ) တွင် မိုးကောင်းစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိပြီး မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်တို့တွင် “ရေဖောင်ဖောင်” (ရေများ ပြည့်လျှံနေတတ်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါဆိုလနှင့် ဝါခေါင်လတို့သည် မိုးရာသီ၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ပြီး မိုးများစွာ ရွာသွန်းသောကြောင့် ရေအရင်းအမြစ်များ ပြည့်လျှံနေတတ်သည့် အခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိုးရာသီ၏ သာယာစိုပြည်မှုကို ပုံဖော်သည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါဆိုငယ်မှ ဝါခေါင်၊ ရေဖောင်ဖောင်နှင့်၊" [၁၁၀၀-ခန့်] အိုင်စု။
"အားပါးတရ ရွာချလိုက်သော မိုးသားမိုးရေများ ချောင်းပြည့် ကန်ပြည့်လျြှံပည့်လာသော ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင် အချိန်သို့ ရောက်ခဲ့သောအခါ…၊" [၁၃၀၃] ဘဝ။
"ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်ဟု ဤလကို စာဆိုဖွဲ့ကာ သကေင်္တ ပြုကြသည့်နည်းတူ…၊"[၁၃၄၆] ယဉ်ပဒေသာ။
ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါသနာဘာဂီ ဆက်တိုင်းမှီ” ဆိုသည်မှာ “ဝါသနာဘာဂီ” (ဝါသနာသည် အမွေအနှစ်ကဲ့သို့) “ဆက်တိုင်းမှီ” (ဘဝအဆက်ဆက် လိုက်ပါလာတတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ယခင်ဘဝများမှ ပြုခဲ့သော အလေ့အကျင့်၊ ဝါသနာများသည် ယခုဘဝတွင်လည်း ဆက်လက် ပါလာတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သံသရာစက်ဝန်းနှင့် ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ယခင်ဘဝများတွင် ပြုခဲ့သော အကျင့်ကောင်းများ သို့မဟုတ် အကျင့်ဆိုးများသည် နောက်ဘဝများတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ယခုကလျှင်၊ စဦးတင်၍၊ ချစ်ကြင်ပါရ၊ ကံကိစ္စကြောင့်၊ ဘဝနောင်ခါ၊ သံသရာလည်း၊ ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ၍၊ ချစ်ညီတူကွ၊ မခွဲကြပြီ၊" [၁၁၈၉] ကုသ ၄၁၄။
"ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ ဆိုတဲ့ စကားဟာ လွန်စွာ မှန်သနော်။
ဘဝတစ်ခုက စွဲလမ်းခဲ့တဲ့ ဝါသနာမျိုးဟာ နောက်ဘဝတစ်ခုသို့ လိုက်ပါတတ်တယ်။
" [၁၂၈၈] ထေရီ၊ ဒု။
"ဗြဟ္မဒတ်မင်းရာဇာမှာ ဝါသနာအတိုင်း ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီဆိုသလို သားသမင်ကို စားချင်သောက်ချင်တဲ့စိတ် ပေါက်လာတော့…၊" [၁၂၉၆] မဉ္ဇရီ၊ ပ။
ဝါးပေကျူပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ သီးလျှင်မုချ၊ သေကုန်ကြ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝါး ပေ ကျူပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ သီးလျှင်မုချ၊ သေကုန်ကြ” ဆိုသည်မှာ အပင်အမျိုးအစား လေးမျိုး၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဝါး ပေ ကျူပင်၊ ငှက်ပျောပင်” ဆိုသည်မှာ အပင်လေးမျိုးဖြစ်သည့် “ဝါး” (ဝါးပင်)၊ “ပေ” (ပေပင်)၊ “ကျူပင်” (ကျူပင်) နှင့် “ငှက်ပျောပင်” (ငှက်ပျောပင်) တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
“သီးလျှင်မုချ၊ သေကုန်ကြ” ဆိုသည်မှာ အဆိုပါအပင်များသည် “သီးလျှင်” (အသီးသီးပြီးလျှင်) “မုချ” (သေချာပေါက်) “သေကုန်ကြ” (သေဆုံးကြသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝါးပင်၊ ပေပင်၊ ကျူပင်နှင့် ငှက်ပျောပင်တို့သည် အသီးသီးပြီးပါက သေဆုံးတတ်သော သဘာဝရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝ၏ စက်ဝန်းဖြစ်သည့် ဖြစ်တည်မှု၊ ကြီးထွားမှု၊ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားမှုနှင့် ပျက်စီးမှုတို့ကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝါးပေကျူပင်၊ ငှက်ပျောပင်တို့၊ သီးလျှင်မုချ၊ သေကုန်ကြသို့၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၂၃။
ဝိဂြိုဟ်မငံ ဂဠုန်ပျံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝိဂြိုဟ်မငံ ဂဠုန်ပျံ” ဆိုသည်မှာ ပါဠိစာပေ လေ့လာသူများအတွက် အကြံပြုချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
“ဝိဂြိုဟ်မငံ” ဆိုသည်မှာ “ဝိဂြိုဟ်” (ပါဠိဝါကျများကို ပုဒ်ဖြတ်ခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခြင်း) ကို “မငံ” (မကျွမ်းကျင်ခြင်း၊ အခက်အခဲ ရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
“ဂဠုန်ပျံ” ဆိုသည်မှာ “ဂဠုန်ပျံ” (ဂဠုန်ပျံသဒ္ဒါကျမ်း) ကို ရည်ညွှန်းသည်။
၎င်းကျမ်းသည် ပါဠိသဒ္ဒါကို အသေးစိတ် ရှင်းပြထားသော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ပါဠိစာပေ လေ့လာသူများသည် ဝိဂြိုဟ်ပြုလုပ်ရာတွင် အခက်အခဲရှိပါက ဂဠုန်ပျံသဒ္ဒါကျမ်းကို လေ့လာသင့်ကြောင်းကို အကြံပြုခြင်းဖြစ်သည်။
ဂဠုန်ပျံကျမ်းကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ပါဠိဝါကျများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်ပြီး ဝိဂြိုဟ်ပြုလုပ်ရာတွင် ပိုမိုကျွမ်းကျင်လာစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝိဂြိုဟ်မငံ၊ ဂဠုန်ပျံ၊ သင်အံနှလုံးစွဲ။
" [၁၁၁၃] ကဝိသတ် ၃၆၀။
"စာပွဲခံလို၊ စာသင်ပျိုတို့၊ ဝိဂြိုဟ်မငံ၊ ဂဠုန်ပျံကို၊ သင်အံကြိုးစား၊ ဆင့်ဆင့်ပွားအောင်၊ ထွားထွားညက်ကျေ၊ ပွန်းတီးစေလော့၊" [၁၁၅၂] ဗျူပျို့ ၄။
ဝီရိယလွန်သော ဥဒ္ဓစ္စ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝီရိယလွန်သော် ဥဒ္ဓစ္စ” ဆိုသည်မှာ “ဝီရိယလွန်သော်” (ကြိုးစားအားထုတ်မှု လွန်ကဲလွန်းပါက) “ဥဒ္ဓစ္စ” (စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း၊ စိတ်မတည်ငြိမ်ခြင်း) ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အရာရာတွင် အလွန်အကျွံ မလုပ်သင့်ကြောင်း၊ အလယ်အလတ် လမ်းကြောင်းကို လိုက်နာသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဝီရိယသည် ကောင်းသော အရာဖြစ်သော်လည်း အလွန်အကျွံ ဖြစ်သွားပါက ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အလယ်အလတ် လမ်းကြောင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝီရိယလွန်သော် ဥဒ္ဓစ္စ။
၂၂၂။
"ဝီရိယလွန်လို့ ဥဒ္ဓစ္စဖြစ်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ဝီရိယ လွန်ကဲပြန်လျှင် ပျာယီးပျာယာနှင့် ဗျာပါ ရတွေများပြီး သမာဓိတရား မရနိုင်ဘူး။
" [၁၂၇၈] သာရီ၊ စ။
ဝဋ်မှာအမြဲ ငရဲမှာအပ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝဋ်မှာအမြဲ၊ ငရဲမှာအပ” ဆိုသည်မှာ ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဝဋ်မှာအမြဲ” ဆိုသည်မှာ “ဝဋ်” (ပြုခဲ့သော ကံ၏ အကျိုးဆက်) သည် “အမြဲ” (ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်၊ မလွတ်ကင်းနိုင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
မိမိပြုခဲ့သော ကံ၏ အကျိုးဆက်ကို မလွဲမသွေ ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
“ငရဲမှာအပ” ဆိုသည်မှာ “ငရဲ” (မကောင်းသော ဘဝ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခ) သည် “အပ” (ရှောင်လွှဲနိုင်သည်၊ လွတ်ကင်းနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ကောင်းမှုကုသိုလ်များ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ငရဲဘဝသို့ ရောက်ခြင်းမှ ရှောင်လွှဲနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိပြုခဲ့သော ကံ၏ အကျိုးဆက်ကို မည်သို့မျှ ရှောင်လွှဲ၍ မရနိုင်သော်လည်း ကောင်းမှုကုသိုလ်များ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နောင်ဘဝများတွင် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်ကင်းအောင် ကြိုးစားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို အလေးအနက်ထားပြီး ကောင်းမှုကုသိုလ်များ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "ရှေးက သူ့ကို သည်လို ပြုခဲ့ဖူးတာနဲ့ ယခုလည်း သူက သည်လို ပြုရရှာတာပေပဲ၊ ဒါကြောင့် ဝဋ်မှာအမြဲ၊ ငရဲမှာအပလို့ ဆိုတာပေါ့၊" [၁၂၇၆] စိုး။
၃၄၈။
"ဝိပါကဝဋ်ကြွင်း ဘုရားသော်မှ လွတ်ကင်းအောင် မရှောင်နိုင်ရာတဲ့၊ ဝဋ်အမြဲ၊ ငရဲအပတဲ့၊" [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၄၁။
ဝဋ်ကျွေးခံကြရသောပုဂ္ဂိုလ်များ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ အပါယ်လေးပါးမှအပ ဖြစ်ပြီးသော်လည်း (ဝါ) ကင်းလွတ်ပြီးသော်လည်း ဝဋ်ကျွေးကိုမူ ခံကြရသေးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် "ဝဋ်မှာအမြဲ ငရဲမှာအပ" ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြ၏။
အရှင်ကုဏ္ဍဓာန၊ အပ-ပါ-ပ-အုပ်-၉၁၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၇၊ ၄၉၊ အရှင်သုဘဒ္ဒ၊ အပ-ပါ-ပ-အုပ်-၁၁၁၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၇၃။
ရှေးအတိတ်က ရဟန္တာအရှင်မြတ်ကို စွပ်စွဲခဲ့ဖူးသောကြောင့် မေတ္တိယအမည်ရှိ ဘိက္ခုနီက မေထုနပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်ဖြင့် စွပ်စွဲခြင်းခံရသော အရှင်ဒဗ္ဗ၊ အပ-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၂၃၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၂၇၊ အရှင်သီဝလိမထေရ်။
အပ-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၄၉၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၄၉။
တံကျင်လျှိုခံရသော ဥတ္တရသာမဏေ၊ အပ-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၇၃၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၉၁။
ရဟန္တာထေရီတစ်ပါးကို "ပြည့်တန်ဆာမ" ဟု ဆဲရေးခဲ့ဖူးသောကြောင့် ပြည့်တန်ဆာမဖြစ်ကြရသော ထေရီလောင်းများ၊ အဍ္ဎကာသီထေရီ၊ ထေရီ-ပါ-၂၉၂။
အမ္ဗပါလီထေရီထေရီထေရီ-ပါ-၂၉၅။
ဖွတ်သတ္တဝါ၏ တွင်းဝကို ၇-ရက် ပိတ်ထားကြသော နွားကျောင်းသား ၇-ယောက်တို့မှာ ၁၄-ဘဝတိုင်တိုင် ၇-ရက်စီ အစာငတ်ထား၍ အပိတ် အလှောင်ခံကြရပုံ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၇။
တယောဇနဝတ္ထု၊ ၂၅၊ ၂၆၊ ၂၇၊ ၂၈။
အဘိ-၁-ဋ္ဌ-၃၁၂၊ ၃၁၃။
အရှင်စူဠပန္ထက၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၃၂။
ပင်လယ်ကသစ်သားဖြင့် တံကျင်လျှိုခံရသော မဏ္ဍဗျရသေ့၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၂၉။
(ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ခံစားရသောဝဋ် ၁၂-ပါး၊ စရိယာ-ဋ္ဌ-၂၃၅။
အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ကို ခိုးသားငါးရာတို့ နှိပ်စက်ကြပုံ၊ အရှင်ဗာဟိယဒါရုစိရိယကို နွားဝှေ့၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံရပုံ၊ အရှင်စူဠပန္ထက သိမ်ဖျင်း, ရိုးအပုံ၊ ခုဇ္ဇုတ္တရာကျွန်မ ကုန်းကွပုံ၊ အရှင်လကုဏ္ဍကဘဒ္ဒိယကို ရှင်, လူ, ရဟန်းတို့ မရိုမသေပြုပုံ၊ ဝဋ်၌ညှဉ်းဆဲခံရပုံ၊ ပဏ်-၁-ပါ-၁၆၆၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၈၈။
ဤသို့စသည်ဖြင့် များစွာရှိလေသည်။
"ပိဋကတ်လမ်းညွှန်"(ဦးသီဟဗလ) ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဝန်မပါလည်း ပွဲမဖြစ်၊ ဝန်ပါလည်း ပွဲစိတ်ညစ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝန်မပါလည်း ပွဲမဖြစ်၊ ဝန်ပါလည်း ပွဲစိတ်ညစ်” ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်နှင့် ဆက်စပ်သော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ဝန်မပါလည်း ပွဲမဖြစ်” ဆိုသည်မှာ “ဝန်” (ဝန်ကြီးလေးပါး) မပါဘဲ “ပွဲမဖြစ်” (ဇာတ်ပွဲ မခင်းကျင်းနိုင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးခေတ် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်များတွင် ဝန်ကြီးလေးပါးသည် အရေးပါသော ဇာတ်ကောင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မပါဘဲ ဇာတ်ပွဲကို ဆက်လက်ကပြရန် ခက်ခဲသည်။
“ဝန်ပါလည်း ပွဲစိတ်ညစ်” ဆိုသည်မှာ “ဝန်ပါ” (ဝန်ကြီးလေးပါး ပါဝင်သော်လည်း) ၎င်းတို့၏ စကားပြော အခန်းများသည် အလွန်ရှည်လျားပါက “ပွဲစိတ်ညစ်” (ပွဲကြည့်သူများ ငြီးငွေ့လာတတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝန်ကြီးလေးပါးသည် ဇာတ်ပွဲအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အခန်းများသည် အလွန်ရှည်လျားပါက ပွဲကြည့်သူများ စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရေးပါသော အရာပင်ဖြစ်စေကာမူ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိသာ သင့်လျော်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝန်များ လွှတ်တက်ကြသည်။
ဤအခန်းသည်…ကာလသားသမီးတို့ကား ထီးနန်းကို မမီလိုက်ကြတော့သဖြင့် ထိုအခန်းကို အလွန်စက်ဆုပ်ကြ၏။
… ဤသို့ဖြင့် လူမုန်းသောအခန်း ဖြစ်လာတော့ရာ ဝန်မပါလည်း ပွဲမဖြစ်၊ ဝန်ပါလည်း ပွဲစိတ်ညစ်ဟူသော စကားပုံတို့ ပေါ်လာရလေတော့သည်။
"ဝန်မပါလည်းပွဲမဖြစ်၊ ဝန်ပါပြန်တော့လည်းပွဲစိတ်ညစ်ဟု ဇာတ်ပွဲသဘင် လောက၌ စကားပုံတစ်ခုရှိသည်။
" [၁၃၄၂] သာသနာ့သက်။
ဝမ်းတစ်လုံးကောင်း၊ ခေါင်းမခဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝမ်းတစ်လုံးကောင်း ခေါင်းမခဲ” ဆိုသည်မှာ “ဝမ်းတစ်လုံးကောင်း” (အစာခြေစနစ် ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ဝမ်းမှန်ခြင်း) ပါက “ခေါင်းမခဲ” (ခေါင်းကိုက်ခြင်း ဝေဒနာပင် မခံစားရဘဲ ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အစာခြေစနစ် ကောင်းမွန်ပါက ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး ကျန်းမာသန်စွမ်းပြီး ရောဂါကင်းရှင်းနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း စသည့် အစာခြေစနစ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ပြဿနာများသည် ခေါင်းကိုက်ခြင်း အပါအဝင် အခြားသော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် အစာခြေစနစ်ကို ဂရုစိုက်သင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျန်းမာရေးနှင့် အစာခြေစနစ်၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝမ်းတစ်လုံးကောင်း ခေါင်းမခဲဟူသော မြန်မာစကားမှာလည်း ဝမ်းမီးကောင်းခြင်း၏အကျိုး၊ အစာကြေလွယ်ခြင်း၏အကျိုးများကို ရည်ရွယ် ပြောဆိုခြင်း ဖြစ်လေသည်။
" [၁၃၀၁] သူရိယ၊ ၂၂၊ ၂၁။
"ဝမ်းတစ်လုံးကောင်း ခေါင်းမခဲဘူးဆိုတဲ့ မြန်မာစကားပုံအတိုင်းအစာ ကြေမယ်၊ ဓာတ်မှန်မယ်သာဆိုရင် ဘယ်လိုရောဂါမျိုးမှ ဖြစ်ပေါ်မလာနိုင်ပါဘူး။
" [၁၃၁၇] စာဗိမာန်၊ ၃၊ ၁၁။
ဝမ်းနှင့်မလွယ် သားမမည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “ဝမ်းနှင့်မလွယ် သားမမည်” ဆိုသည်မှာ “ဝမ်းနှင့်မလွယ်” (မိမိကိုယ်တိုင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်၍ မွေးဖွားခြင်း မဟုတ်သော) သားသမီးသည် “သားမမည်” (စစ်မှန်သော သားသမီး မဟုတ်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင် မွေးဖွားထားသော သားသမီးနှင့် မွေးစားသားသမီး သို့မဟုတ် အခြားသူ၏ သားသမီးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ထားခြင်းတို့သည် မတူညီကြောင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် မွေးဖွားထားသော သားသမီးအပေါ်တွင် ပိုမိုသော ချစ်ခင်တွယ်တာမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိတတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘနှင့် သားသမီးကြားရှိ သွေးသားတော်စပ်မှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝမ်းနှင့်မလွယ်သားမမည် ဘူးတဲ့ မယ်မယ်ရဲ့၊ တကယ့်အရေးကျတော့ သူတို့ ပြေးကြလိမ့်မယ်၊" [၁၂၇၉] ဓမ္မစေတီ။
"မိဖုရားသည် ဝမ်းနှင့်မလွယ် သားမမည် ဆိုသော စကားကဲ့သို့ မိထွေး ဖြစ်သဖြင့် ဝန်တိုသော သဘောနှင့် သံတော်ဦးတင်လေသလား။
" [၁၂၈၅] ဒဂုန်၊ ၄၂။
သားကိုသခင်၊ လင်ကိုဘုရား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ် အဓိပ္ပာယ် “သားကိုသခင်၊ လင်ကိုဘုရား” ဆိုသည်မှာ မိန်းမတို့၏ မိသားစုအတွင်း တာဝန်နှင့် အခန်းကဏ္ဍကို ဖော်ပြသော ရှေးရိုးစွဲ ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သားကိုသခင်” ဆိုသည်မှာ မိန်းမတို့သည် မိမိတို့၏ “သား” ကို “သခင်” ကဲ့သို့ မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပြီး ပြုစုစောင့်ရှောက်ကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သားကို မိသားစု၏ အနာဂတ်၊ မျိုးဆက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး အရေးထားကြသည်။
“လင်ကိုဘုရား” ဆိုသည်မှာ မိန်းမတို့သည် မိမိတို့၏ “လင်” (ခင်ပွန်း) ကို “ဘုရား” ကဲ့သို့ ရိုသေလေးစားကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ခင်ပွန်းကို မိသားစု၏ အကြီးအကဲ၊ အုပ်ထိန်းသူအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ရိုသေလေးစားကြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် မိန်းမတို့သည် သားကို မြတ်နိုးတန်ဖိုးထားပြီး ခင်ပွန်းကို ရိုသေလေးစားရသော တာဝန်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျားမရေးရာ တန်းတူညီမျှမှု အယူအဆများနှင့် ကွဲလွဲမှုများ ရှိနိုင်ပြီး ခေတ်သစ် လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် ဝေဖန်မှုများ ရှိနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ "မိန်းမတို့သည် မိမိ၏အရှင်သခင် လင်ကိုဘုရားတစ်ဆူဂူတစ်လုံးကဲ့သို့ ထင်မှတ်လျက်…၊" [၁၂၉၅-ခန့်] လွယ်အိတ်။
သားကောင်းတစ်ယောက် ကျောက်ကောင်းတစ်စေ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားကောင်းတစ်ယောက် ကျောက်ကောင်းတစ်စေ့” ဆိုသည်မှာ “သားကောင်းတစ်ယောက်” (လိမ္မာပြီး တန်ဖိုးရှိသော သားတစ်ယောက်) သည် “ကျောက်ကောင်းတစ်စေ့” (အဖိုးတန်သော ကျောက်မျက်ရတနာ တစ်လုံး) နှင့် တူသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လိမ္မာပြီး မိဘကို လုပ်ကျွေးပြုစုသော သားတစ်ယောက်သည် အဖိုးတန် ရတနာတစ်ပါးကဲ့သို့ တန်ဖိုးရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများအတွက် သားသမီးများ၏ တန်ဖိုးနှင့် အရေးပါမှုကို ပုံဖော်သည်။
အထူးသဖြင့် လိမ္မာသော သားသည် မိဘအတွက် ဂုဏ်ယူစရာ၊ ဝမ်းမြောက်စရာ ဖြစ်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "သားကောင်းတစ်ယောက် ကျောက်ကောင်းတစ်စေ့ဆိုတာလိုထူးမြတ်တဲ့ သားတစ်ယောက်ကို ပြည်တန်ကျောက်ကဲ့သို့ မျက်စိအောက်က မပျောက်ရအောင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ အရိပ်ကြည့်လို့ နေကြရပါတယ်။
"သားကောင်းတစ်ယောက် ကျောက်ကောင်းတစ်စေ့ဆိုသလို အဖ၏ လက်ရုံး အားကိုးပြုရတဲ့ သားဆိုတော့ ဖခင်လုပ်သူများ အားကိုးရပေမယ်။
သားချစ်မညီ၊ သားချီမမျှ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားချစ်မညီ၊ သားချီမမျှ” ဆိုသည်မှာ “သားချစ်မညီ” (သားသမီးများကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးရာတွင် မတူညီခြင်း) နှင့် “သားချီမမျှ” (သားသမီးများကို ဆက်ဆံရာတွင် တန်းတူညီမျှမှု မရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိဘများသည် သားသမီးအားလုံးကို တန်းတူညီမျှစွာ ချစ်ခင်ဆက်ဆံသင့်သော်လည်း အချို့မိဘများသည် သားသမီးတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးကို မတူညီစွာ ချစ်ခင်ဆက်ဆံခြင်း၊ မျက်နှာသာပေးခြင်းများ ရှိတတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများအနေဖြင့် သားသမီးအားလုံးကို တန်းတူညီမျှစွာ ဆက်ဆံသင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ရှေးကသနစ်၊ ပုံကိုစစ်သော်၊ သားချစ်မညီ၊ သားချီ မမျှ၊ ဆိုတြုံကနှင့်၊" [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်း။
"ခမည်းတော်စစ်၊ ဧကရာဇ်လျှင်၊ သားချစ်မညီ၊ သားချီ မမျှ၊ ဆိုစကြသို့၊ ပြည်မှတောခွင်၊ ထုတ်လိုက်နှင်က၊" [၁၁၅၅] ဥတိန် ၅၇။
သားဆိုးအမေ တပေပေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားဆိုးအမေ တပေပေ” ဆိုသည်မှာ “သားဆိုး” (ဆိုးသွမ်းသော သား) ရှိသော “အမေ” သည် “တပေပေ” (အမြဲတစေ ပူပန်သောကရောက်နေရခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သားဆိုးရှိသော မိခင်များသည် သား၏ အပြုအမူများကြောင့် အမြဲတစေ စိတ်သောကရောက်ပြီး ပူပန်နေရကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သားဆိုးများသည် မိဘကို စိတ်ဆင်းရဲစေတတ်ပြီး မိခင်များ၏ ပူပန်သောကကို အဓိက ရည်ညွှန်းသည်။
“သားဆိုးအမေ တတေတေ” ဟုလည်း အသုံးပြုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘနှင့် သားသမီး ဆက်ဆံရေးတွင် သားသမီးများ၏ အပြုအမူသည် မိဘများအပေါ် မည်မျှ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
"ဆိုးမိုက်၍ အသက်ရှည်နေသော သားသည်ကား သားဆိုးအမေ တတေတေဆိုသည့်အတိုင်း သူ့အမိကို တစ်သက်လုံး ဒုက္ခပေးလျက်ရှိ၏။
သားမလေးက ကျေးမရိုသေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားမလေးက ကျေးမရိုသေ” ဆိုသည်မှာ “သားမလေးက” (သားသမီးများက မိဘကို) “ကျေးမရိုသေ” (ရိုသေလေးစားမှု မရှိလျှင်) အိမ်ရှိ “ကျေး” (ကျွန်၊ အစေခံ) များကလည်း ထိုမိဘကို ရိုသေလေးစားမည် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိဘကို သားသမီးများကပင် ရိုသေလေးစားမှု မရှိပါက အိမ်ရှိ အစေခံများကလည်း ထိုမိဘကို ရိုသေလေးစားမည် မဟုတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိသားစုအတွင်း မိဘကို ရိုသေလေးစားမှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
မိဘကို ရိုသေလေးစားမှုသည် မိသားစုဝင်များအကြား သာမက အခြားသူများ၏ လေးစားမှုကိုလည်း ရရှိစေကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "သားမလေးက၊ ကျေးမရိုသေ၊ ကျွန်မချေက၊ ဗိုလ်ခြေမညွတ်၊ ဖြစ်တို့ တတ်၏၊" [၁၂၆၆] မဃ ၃၁၇။
သားရေမှာထုပ်၊ မြေမှာမြှုပ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားရေမှာထုပ်၊ မြေမှာမြှုပ်” ဆိုသည်မှာ ငွေကြေး သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို စနစ်တကျ စုဆောင်းသိမ်းဆည်းနည်း နှစ်မျိုးကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သားရေမှာထုပ်” ဆိုသည်မှာ “သားရေ” (တိရစ္ဆာန်၏ သားရေ) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိတ် သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုများတွင် ငွေကြေးထည့်၍ “ထုပ်” (သိမ်းဆည်းခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးယခင်က ဘဏ်များ မရှိသေးသော အချိန်တွင် ငွေကြေးများကို သားရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိတ်များတွင် ထည့်၍ သိမ်းဆည်းလေ့ရှိသည်။
ထို့အပြင် ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား ကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များကို ဝယ်ယူမွေးမြူခြင်းသည်လည်း ပိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
“မြေမှာမြှုပ်” ဆိုသည်မှာ “မြေ” (လယ်ယာမြေ) ကို ဝယ်ယူ၍ “မြှုပ်” (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ရှေးယခင်က မြေယာသည် အဖိုးတန်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြေယာကို ဝယ်ယူခြင်းသည် ရေရှည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ငွေကြေး သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို စုဆောင်းလိုပါက တိရစ္ဆာန်များ ဝယ်ယူမွေးမြူခြင်း သို့မဟုတ် လယ်ယာမြေများ ဝယ်ယူခြင်းဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤနည်းလမ်းနှစ်ခုသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ငွေကြေးနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို စုဆောင်းသိမ်းဆည်းသော နည်းလမ်းများဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "သားရေမှာထုပ်၊ မြေမှာမြှုပ် ဆိုသည့် စကားအရ မြေ၌ မြှုပ်၍ စုသော နည်း၊ ဆင်မြင်းကျွဲနွား မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာမိုးမြေ ဝယ်ခြမ်းခြင်း အစရှိသည်ဖြင့် စုဆောင်းနည်းများ ရှိခဲ့လေသည်။
" [၁၃၁၇] ချွေစုရေး။
သားသမီးမကောင်း မိဘခေါင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားသမီးမကောင်း မိဘခေါင်း” ဆိုသည်မှာ “သားသမီးမကောင်း” (သားသမီးများ၏ အပြုအမူ၊ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းမွန်ပါက) “မိဘခေါင်း” (မိဘများတွင် တာဝန်ရှိသည်၊ မိဘများ၏ ဆုံးမသွန်သင်မှု ညံ့ဖျင်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အပြစ်တင်ခံရသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သားသမီးများ၏ အပြုအမူမကောင်းပါက မိဘများ၏ ဆုံးမသွန်သင်မှု အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့်ဟု အများက ရှုမြင်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် သားသမီးများ၏ အပြုအမူအတွက် မိဘများတွင် တာဝန်ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများ၏ သားသမီးများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုနှင့် တာဝန်ယူမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
“သားသမီးမကောင်း မိဘခေါင်း” ဟူသော စကားပုံလည်းရှု။
ကိုးကားချက်များ "ညံ့ဖျင်းသောအိုးများ တွေ့မြင်ရာ အိုးကို အပြစ်မတင်သာဘဲ အိုးဆရာကိုသာ အပြစ်တင်ကြဘိသကဲ့သို့ဤလောကမှာလည်း ဆိုးရွားညံ့ဖျင်းသော သားသမီးများကို တွေ့မြင်ရာ မိမဆုံးမ၊ ဖမဆုံးမစသော စကားဖြင့် မိဘခေါင်းကို ထိခိုက်၍ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်မြဲ ဓမ္မတာရှိလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ သားသမီးမကောင်း မိဘခေါင်းဟူ၍ ဆိုစမှတ် ပြုလုပ်ကြလေသည်။
သားသေ ရက်ရေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
“သားသေ ရက်ရေ သားလျှော” ဆိုသည်မှာ “သားသေ ရက်ရေ” (သား သေဆုံးပြီး ရက်အနည်းငယ်အတွင်း) “သားလျှော” (နောက်ထပ် ကိုယ်ဝန် ရရှိနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ကလေးဆုံးရှုံးပြီး မကြာခင် မိခင်များအနေဖြင့် နောက်ထပ် ကိုယ်ဝန် ရရှိနိုင်ခြေ ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကလေးဆုံးရှုံးခြင်း၏ ဝမ်းနည်းကြေကွဲဖွယ် အတွေ့အကြုံနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး နောက်ထပ် ကလေးရလိုသော ဆန္ဒကိုလည်း ဖော်ပြသည်။
သို့သော် ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆေးပညာရှုထောင့်မှ အမြဲတမ်း မှန်ကန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်မှုသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးချင်းစီ၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။
အရေးကြီးအချက်: ကလေးဆုံးရှုံးခြင်းသည် မိဘများအတွက် အလွန်ပင် စိတ်ထိခိုက်စရာကောင်းသော အတွေ့အကြုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှု ရယူရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ဤဆိုရိုးစကားကို ဆေးပညာ အကြံပြုချက်အဖြစ် မယူဆသင့်ပါ။
ကိုယ်ဝန်နှင့်ပတ်သက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ မချမှတ်မီ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။
သားအချစ် မြေးအနှစ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သားအချစ် မြေးအနှစ်” ဆိုသည်မှာ မိဘဘဝမှ အဘိုးအဘွားဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အပြောင်းအလဲကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သားအချစ်” (မိဘများသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများကို ချစ်ခင်ကြသည်) ထက် “မြေးအနှစ်” (အဘိုးအဘွားများသည် မြေးများကို ပို၍ ချစ်ခင်မြတ်နိုးကြသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။