kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးအနေဖြင့် ပန်းတိမ်းမင်းသားအပေါ် ညှာတာထောက်ထားသော စိတ်ရှိကြောင်း၊ အချိန်မီ ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာပါက အပြစ်အမျိုးမျိုးကို ခွင့်လွှတ်၍ နေမြဲအရာကို ပြန်လည်ချီးမြှင့်မည်ဟု သံတမန်စေလွှတ်၍ အကြောင်းကြားသည်။
ပန်းတိမ်းမင်းသားနှင့် အပေါင်းပါများက မင်းတုန်းမင်း၏ သံတမန်ကမ်းလှမ်းချက်ကို ပယ်ချလိုက်သည်။
ပန်းတိမ်းမင်းသားအနေဖြင့် ရတနာပုံ မြို့တော်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်လျှင် မုချအောင်မြင်မည်ဟု ထင်ထားသည်။
မင်းသားသည် အချိန်အခါကို အခွင့်ကောင်းယူကာ သူပုန်တပ်မတော်ကြီးကို ဦးစီး၍ နေပြည်တော်သို့ တစ်ရှိန်ထိုး ချီတက်ခဲ့လေသည်။
မင်းတုန်းမင်းအနေဖြင့် သူပုန်တပ်ကို ရင်ဆိုင်နှိမ်နှင်းရန် စိတ်ဓာတ်အင်အား များစွာလျော့ပါးလျက် ရှိနေသည်။
ပန်းတိမ်းမင်းသားကို ထီးနန်းလွှဲပေးရန် ဆန္ဒရှိသည်ဟု သတင်းထွက်လာသည်။
ထိုအခါ မိဖုရားများက မင်းတုန်းမင်း၏ အကြံကို လက်မခံနိုင်ပေ။
ပုန်ကန်လာသော မင်းသားကို ထိထိရောက်ရောက်ကွက်မျက်နှိမ်နှင်းရန် ရှိကြောင်း အကြံပေးကြသည်။
ထို့ကြောင့် မင်းတုန်းမင်းသည် ခုခံနှိမ်နှင်းရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
သူပုန်တပ်မတော်ကို နှိမ်နှင်းရန် သားတော်မင်းသားများနှင့် စည်းဝေးဆုံးဖြတ်လေသည်။
မက္ခရာမင်းသား၊ ညောင်ရမ်းမင်းသားနှင့် သုံးဆယ်မင်းသားတို့ကို ဘုရင့်တပ်မတော်ကို ဦးစီး၍ တိုက်ခိုက်စေသည်။
တိုက်ပွဲတွင် ဘုရင့် တပ်မတော်က ရွပ်ရွပ်ချွန်ချွန် ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသည့်အတွက် ရေရှည်စစ်ကို ဆင်နွဲလာသောအခါ ပန်းတိမ်းမင်းသား တပ်များသည် မခံနိုင်ဖြစ်လာသည်။
လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်အင်အား တဖြည်းဖြည်း နည်းပါးလာသဖြင့် ဘုရင့်တပ်မတော်ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သိလာသည်။
ထို့ကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ကာ ကျောက်မြောင်းသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့လေသည်။
ညောင်ရမ်းမင်းသား ဦးစီးသော ဘုရင့်တပ်မတော်က ကျောက်မြောင်းအထိ လိုက်လှန်တိုက်ခိုက်လေသည်။
ပန်းတိမ်းမင်းသား၊ ညီတော် တိုင်တားမင်းသားနှင့် အပေါင်းပါများသည် ကျောက်မြောင်းတွင် အဖမ်းခံရပြီး နေပြည်တော်တွင် အကျဉ်းချထားခံရသည်။
ကွက်မျက်ခြင်း အကျဉ်းချထား ခံရစဉ် ပန်းတိမ်းကိုယ်တော်လေးနှင့် မင်းသားငယ်များက ထောင်ထဲမှနေ၍ နှမတော် ရန်အောင်မြင် မင်းသမီးနှင့် ပူးပေါင်း၍ နောက်ထပ်ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်သည်ဟု အတွင်းတော် ဝန်ကြီးများက စွပ်စွဲလေသည်။
ထို့ကြောင့် လွှတ်တော်က စီရင်ချက်ချကာ သူပုန်မင်းသား အားလုံး ကွက်မျက်စေသည်။
ကွက်မျက်မည်ဆဲဆဲတွင် မင်းတုန်းမင်းဆီ သတင်းရောက်သွားသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အနေဖြင့် သူ့အမှားများကို သူသိပြီး မင်းသားများအပေါ် မရက်စက်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ကာ အားလုံးလွှတ်ရန် အမိန်ပေးလိုက်လေသည်။
သို့သော် အမိန့်ရသောအချိန်၌ ပန်းတိမ်းမင်းသားအား ကွက်မျက်ပြီးဖြစ်နေသည်။
တိုင်တားမင်းသားနှင့် အခြားမင်းသားများ အသက်ချမ်းသာရာ ရကြလေသည်။
တက္ကသိုလ်စိန်တင်၏ ငွေဓားဗိုလ် ကိုးကား Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
လူ့ဘဝမှ လူတစ်ယောက် ကွယ်လွန်သွားပြီဆိုလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ထုံးစံအတိုင်း အသုဘကိစ္စပြုလုပ်၍ ခုနှစ်ရက်လည်လျှင် ဆွမ်းသွပ် (သပိတ်သွပ်) ကြသည်။
လူ့ဘဝမှ ကွယ်လွန်သွားသူသည် အကယ်၍ ပေတလောက (ပရဒတ္တူပဇီဝိက (ခေါ်) လူ့ဘဝက အမျှပေးဝေသည်ကို သာဓုခေါ်နိုင်သော အဆင့်မျိုး) ပြိတ္တာမျိုး ဖြစ်နေလျှင် ၎င်းအားရည်ညွှန်း၍ ကျန်ရစ်သူများက ကုသိုလ်ပြု အမျှပေးဝေရသည်။
သာဓုခေါ်လျှင် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကုသိုလ်ပြုရသကဲ့သို့ ကောင်းကျိုးကိုခံစားနိုင်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာတို့သည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်ရောနှောအကျိုးပေးလျှင် ထိုပေတလောကသို့ အရောက်များ တတ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ သေပြီးနောက် သေသောနေ့တွင် သက်ပျောက်သပိတ်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ချသောနေ့တွင် မြေဆင်းသပိတ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရက်လည်နေ့တွင် ရက်လည်သပိတ်ဟူ၍ လည်းကောင်း အရပ်ထုံးစံအားလျော်စွာ လှူဒါန်းအမျှပေးဝေမှု ပြုကြလေ့ရှိသည်။
တစ်ချိန်ချိန်တွင် သာဓုခေါ်နိုင်ပါက ကွယ်လွန်သူအဖို့ ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ရနိုင်သည်။
သံဃာတော်တို့၏ သပိတ်ထဲသို့ လောင်းလှူသွတ်သွင်း၍ အမျှပေးဝေကြရသဖြင့် သပိတ်သွတ်သည် (ဆွမ်းသွတ်သည်) ဟု ဝေါဟာရပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအကျဉ်း ဗုဒ္ဓရှင်တော် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ခမည်းတော်မှာ ကပိလဝတ်ပြည်ရှင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ဖြစ်ပြီး မယ်တော်မာယာမှာ ဒေဝဒဟတိုင်းပြည်သူဖြစ်သည်။
မယ်တော်မာယာမှာ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာအား ပဋိသန္ဓေယူချိန်၌ မိမိဇာတိမြေ ဒေဝဒဟပြည်သို့ ပဋိသန္ဓေအမှန်ရှိနေကြောင်းသက်သေပြရန်ပြန်လာစဉ် လမ်းခရီးဝက် တိုင်းပြည်နှစ်ပြည်ကြား ``လုမ္ဗိနီတော´´ရှိ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားအား ဖွားသန့်စင်တော်မူပြီး နောက်ခုနစ်ရက်နေ့တွင် လွန်တော်မူသည်။
ထိုစဉ် ကပိလဝတ်တိုင်းနှင့် ဒေဝဒဟတိုင်း နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းတို့မှာ မယ်တော် မာယာ အကြွင်းအကျန် ရုပ်ကလာပ်တော်ကို သင်္ဂြိုဟ်တာဝန်ယူလိုသည့် တစ်ပြည်နှင့်တစ်ပြည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်လာသည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ မယ်တော်မာယာ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ပန်းယိုင်ရထားဆင်ပြီး နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းတို့က အပြိုင်ဆွဲကာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွဲပွဲအစ သက္ကရာဇ် (၈၇၈) ခုနှစ် မြောက်ဦးနန်းတက်စိုးစံ ဘုရင်မင်းဘာ လက်ထက်၌ မဟာပညာ ကျော်နှင့် ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) ကဲ့သို့ ပညာရှိများနှင့် လောကီပညာရှင်များ ပေါ်ထွန်းခဲ့ ကြောင်း သိရသည်။
ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) မှာ ဘုရင့်တိုင်းပြည်ရေးရာကို လောကီပညာဖြင့် ကူညီထမ်းဆောင်နေသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
တစ်ခါသော် သျှင်ငယ်မြဝါသည် တိုင်းပြည်ရှေ့ရေးအတိတ်နိမိတ် မကောင်းခြင်းကို မြင်ရာ မင်းဘာဘုရင်ထံ သွားရောက်ပြီး ကြာသပတေးရက်သားရှင်တစ်ဦး၏ ရင်ကိုခွဲ၊ အူကို ထုတ်ကာ ၎င်းလဲကျကွယ်လွန်ရာနေရာတွင်သာ မြုပ်နှံရန် လျှောက်တင်သည်။
ထိုစဉ်လောကီ ပညာရှင်ဦးမြဝါမှာ ကြာသပတေးရက်သားဖြစ်ပြီး မိမိ၏ရင်ကိုခွဲကာ အူကိုထုတ်၍ နန်းတော်အား ပတ်စဉ် ယုတ်ညံ့သောအရပ်၌ လဲကျကွယ်လွန်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ထိုသို့ မျိုးချစ်တိုင်းပြည်ရတနာဖြစ်သူအား ဘုရင်က ယုတ်နိမ့်အရပ်တွင် မမြုပ်စေဘဲ မြင့်မြတ်အရပ်၌သာ မြုပ်နှံစေရာ ပြည်သူအပေါင်းနှင့် သဘောထားကွဲလွဲပြီး သျှင်ငယ်မြဝါ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းအား ပန်းရထားပေါ်တွင်တင်ပြီး ပြည်သူတစ်ဘက်၊ ဘုရင်ဖက်တော်သားတို့က တစ်ဘက်၊ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် အနိုင်ရရှိစေရန် အပြိုင်ဆွဲခဲ့ကြ ကြောင်း သမိုင်းအရ သိရှိရသည်။
ထိုအချိန်မှစတင်ကာ လောကီပညာရှင် သျှင်ငယ် ဦးမြဝါအား ဂုဏ်ပြုပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပို့တွဲလ ရောက်တိုင်း ရထားဆွဲပွဲ ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။
ကုံရာသီ တပို့တွဲ ရထားဆွဲ တစ်နှစ်လုံး၏ ဆောင်းရာသီ တစ်လတည်း၌သာ ရထားဆွဲပွဲကို ကျင်းပသည်။
တောင်သူလယ်သမားများနှင့် ပြည်သူအပေါင်း စပါးရိတ်ပြီးချိန် ငွေရွှင်ချိန်နှင့် ရှေ့လာမည့်နှစ်တွင် ရာသီဥတုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် စပါးဆန်ရေပေါများစေရန် ရည်ရွယ်၍လည်း တပို့တွဲလတွင် ရထားဆွဲကြကြောင်း စာဆိုသုတေသီအပေါင်းက ဆိုသည်။
မြောက်ဦးခေတ်က အစပျိုးကာ ဗြိတိသျှခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှောင်းပိုင်းတွင်လည်း စဉ်ဆက်မပြတ် ရထားဆွဲပွဲကို ရခိုင်ဒေသအသီးသီးတွင် ကျင်းပခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
ယနေ့ အချိန်အခါတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရထားပွဲကို ကျင်းပသော်လည်း စစ်တွေမြို့တွင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၄၀) ခန့်ကပင် ရထားဆွဲပွဲ မကျင်းပခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ရထားဆွဲရန် သစ်သားဘောင်ကို ခိုင်ခန့်အောင် လုပ်ပြီး သစ်သားဘီးများဖြင့် တွဲဆက်ကာ ရထားအလယ်၌ ဝါးညွှန့်ပင်ကို စိုက်ထူကာ ရထားတစ်ဘက်တစ်ချက်၌ ကြိုးဖြင့် ဆွဲကြသည်။
ရပ်ကွက်အသီးသီးမှ တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြိုင်ဆွဲ (သံကျိပ်) သံချပ်ထိုးကြ သည်။
ညီညွတ်စုပေါင်းခွန်အားနှင့် အားကစားစိတ်ဓာတ်၊ မိသားစုစိတ်ဓာတ်ကို အခြေခံကာ ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ရထားဆွဲပွဲကို တပို့တွဲလဆန်းတွင် ဆွဲကြပြီး တပို့တွဲလပြည့်ည ရောက်တိုင်း ရထားကို အနိုင်ရသည့်ဘက်က မီးရှို့လေ့ရှိကြသည်။
ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွပြွဲကို ကျင်းပသည့်ရပ်ကွက်သည် (၃) နှစ်ဆက်တိုက် ကျင်းပရသည့် ဓလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ ရခိုင်ရိုးရာအစဉ်အလာပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည့် မပျောက်ကွယ်ရလေအောင် ထိန်းသိမ်းရင်း ရထားဆွဲပွဲ ပါဝင်ဆင်နွှဲပါရန် ဖိတ်ခေါ်လိုက်ရသည်။
ပြန်လည်ဖော်ထုတ်မှု ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မိဇံရပ်ကွက်၊ ရခိုင်ရိုးရာ ရထားပွဲကျင်းပရေးကော်မတီအနေဖြင့် နှစ် (၄၀) မျှ ပျောက်ဆုံးနေသည့် ရထားဆွဲပွဲအား အသက် (၆၅) နှစ်အထက် မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင်ခဲ့ဖူးသူ အသက်ကြီးသူများ၊ အသက် (၉၃) နှစ် အထက်ရှိသူများအား သဘာပတိ (၉) ဦး တင်မြှောက် လျက် သက်ဆိုင်ရာ မိဇံရပ်ကွက်လူကြီးလူငယ်များ မြို့ပေါ်စေတနာရှင်များအပါအဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဖိတ်ခေါ်သံချပ် မောင်ရို့ ၊ မယ်ရို့ - လေး-လေး-လေး-လေး ချမ်းရေကြက်တေ ၊ အိမ်မှာနီလို့ ပုဆိုးခြုံဗျာ ၊ ကုပ်ပီးကေ မီးလှုံဗနာ ၊ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်လို့ ထိုစကား၊ ဒေစကား ၊ ပြောနီလာ တပို့တွဲလမှာ ၊ ရထားပွဲ ချမ်းစွာတိကို ၊ ဘေးဖယ်ထား ချွေးထွက်သံယို ၊ ရထားဆွဲဖို့ အားလုံးလာလတ် ၊ ဖိတ်ခေါ်ရေ။
ရိုးရာစိုင်လာ ၊ မမိန့်ကောင်း ထိန်းသိမ်းဂတ်မေ ၊ ရခိုင်သားရို့ ထိန်းသိမ်းဂတ်မေ ၊ ရခိုင်သားရို့ (မောင်ရို့ - မောင်ရို့ - လေး-လေး-လေး-လေး)၂ ရာသီကုံလွဲ၊ တပို့တွဲသည်၊ လွမ်းဖွေပင် ပျော်ရွှင်လူ့ရပ်မြေ၊ ရထားသဘင်၊ နှစ်စဉ်ငင်သည်၊ သောင်းခွင် ဤလူ့ပြည်ထက် ပျော်ရွှင်ဖွယ်လူတို့၌ ကိုးကား (စာဆိုဥက္ကာပျံ၏ ရထားသဘင်ဖွဲ့၊ တပို့တွဲလရတု) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ Category:ရခိုင်ရိုးရာဓလေ့ Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်။
ဒေသအခေါ် ဂျပ် ဟု အမည်တွင်သည့် သတ္တဝါမှာ စိမ်းပုပ်ရောင် ကိုယ်လုံးတွင် အမည်းစင်းများ ပါရှိသော ပင်လယ်မြွေ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုဂျပ်မြွေတွင် "ဂျပ်လုံး" နှင့် "ဂျပ်ပြား" ဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စား ရှိပြီး နှစ်မျိုးစလုံး၌ပင် လူကို အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်သည့် အဆိပ်ရှိပေသည်။
"ဂျပ်လုံး"မှာ အကောင်သေး၍ အကြီးဆုံး အရွယ်အစား လုံးပတ် လက်မခန့်၊ အရှည် တစ်တောင်ခန့် ရှိသည်။
"ဂျပ်ပြား" မှာ ဦးခေါင်းပိုင်း လက်ညှိုး လက်မ တစ်ကွင်းစာခန့် ရှိ၍ ဝမ်းဗိုက်မှာ လက်ဖဝါးခန့် ရှိပြီး သုံးတောင်ခန့် အရှည်ရှိသည်။
ဦးခေါင်းနှင့် ရင်ဘတ်ပိုင်းမှာ အလုံးသဏ္ဌာန် ရှိသော်လည်း ဝမ်းဗိုက်မှ အမြီးပိုင်းအထိ အပြားသဏ္ဌာန် ရှိသည်။
သဘာဝ ၎င်း ဂျပ်မြွေ များသည် ပင်လယ်မြွေများ ဖြစ်သော်လည်း ရေအောက်တွင် တစ်နာရီခန့်သာ နေနိုင်ပြီး ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှူကြသည်။
ဂျပ်လုံး များသည် ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှူရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်အား တုတ်တစ်ချောင်း ထောင်ထားသကဲ့သို့ တည့်မတ်စွာ ထောင်လျက် ငြိမ်သက် နေတတ်ပြီး လှေ သို့မဟုတ် အရာဝတ္တု တစ်ခုခု အနီးအနား ရောက်ရှိလာပါက ရေအောက်သို့ ပြန်လည် ငုပ်လျှိုး သွားတတ်သည်။
ဂျပ်ပြား မှာမူ သူတို့၏ ကြီးမားသော ဝမ်းဗိုက်များကြောင့် ဦးခေါင်းပေါ်ရုံသာ ဖော်၍ အသက်ရှူတတ်ကြသည်။
ဂျပ်တစ်ကောင်၏ ရေပေါ် ဖော်၍ အသက်ရှူချိန်မှာ တစ်မိနစ်မှ သုံးမိနစ်ခန့် အထိသာ ကြာပေသည်။
အကိုက်ခံရလျှင် ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရလျှင် အကိုက်ခံရမှန်း သိသိချင်း ရှေးဦးသူနာ ပြုစုနည်းဖြင့် ပြုစုပြီး ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်၊ အရက် တခုခု အနည်းငယ် တိုက်ထားရုံဖြင့် သက်သာစေသည်။
ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရခြင်းကြောင့် နာကျင်ခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်းနှင့် အခြား အဆိပ်တက်သည့် လက္ခဏာများ မပြပါက ထိုသည်ပင်လျှင် ဂျပ်မြွေ၏ ကြီးမားသော အန္တရာယ် ဖြစ်ပေသည်။
ပြင်းထန်သည့် အဆိပ်တက်ပုံ မရှိသောကြောင့် ဂျပ်မြွေအကိုက်ခံရသည်ကို မသိဘဲ ပုစွန်၊ ငါး၊ ဆူးစူး သလိုလို ယူဆကာ ပေါ့ပေါ့တန်တန်နေမိပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
အဆိပ်တက်ပုံ ဂျပ်မြွေ အဆိပ်တက်ပုံ လက္ခဏာမှာ သွေးများ ထိုင်းလာခြင်း၊ ငိုက်မြည်း သမ်းဝေလာခြင်းနှင့် အိပ်ပျော် သွားတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အိပ်ပျော်သွားလျှင် အသက်ရှင်လျက် ပြန်လည် နိုးထလာတော့မည် မဟုတ်ပေ။
ဖြေဆေး မြွေဆိပ်ဖြေဆေးများတွင် ဂျပ်မြွေ အဆိပ်ဖြေဆေး ဟူ၍ မရှိသေးဖြင့် ဂျပ်မြွေကိုက်လျှင် အချိန်မီ ပြုစု ကုသရန် လိုအပ်ပေသည်။
သတိထားရမည့် ဂျပ်မြွေ အန္တရာယ် ပင်လယ်ဂျပ်မြွေသည် ကမ်းနီးရေလုပ်သား များဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သော ဖောင်၊ ကျားပါးစပ်၊ စန္ဒား၊ ဂွေး(မျှင်ကောင်)ထိုးလှေ၊ ပုစွန်ထိုးလှေ စသည့်လုပ်ငန်းများမှ ရေလုပ်သားများအတွက် အန္တရာယ် အကြီးမားဆုံး သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်။
(စာရေးသူ - မောင်မင်းဆွေ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြွေများ။
right | thumb |အဒီလီအယ် ပင်ဂွင်းမျိုး ပင်ဂွင်း () သည် ရေတွင် နေထိုင် ကျက်စားသည့် မပျံသန်းနိုင်သည့် ငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ တောင်ဘက် အခြမ်းတွင် အများဆုံး နေထိုင် ကျက်စားကြသည်။
ပင်ဂွင်းများတွင် ပြောင်ချောသော သားကောင်များကို ဖမ်းဆီးရန် ဆူးချွန်များပါသောလျှာနှင့် ခိုင်မာသော မေးရိုးများ ရှိကြသည်။
ပင်ဂွင်းများသည် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်သည် ဆိုသော်လည်း အန္တာတိက တွင်မူ မတွေ့ရချေ။
ပင်ဂွင်းမျိုးစိတ်များထဲမှ အကြီးဆုံးနှင့် အများဆုံး တွေ့ရသည့် မျိုးစိတ် ဖြစ်သည့် အင်ပါယာပင်ဂွင်း (Aptenodytes forsteri) အမျိုးအစား၏ အရွယ်ရောက်ပြီး အကောင်သည် (၁.၁ မီတာ) (၃ ပေ ၇ လက္မ) ခန့် မြင့်ပြီး ၃၅ ကီလိုဂရမ် (၇၅ ပေါင်) ခန့် အလေးချိန် ရှိသည်။
right | thumb | မျိုးတုန်းပျောက်ကွယ်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည့် အင်ပါယာပင်ဂွင်းငှက်မျိုး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ငှက်များ။
နတ်ပြည် ၆-ထပ်တွင် အမြင့်ဆုံးတည်း။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့ အလို, အကြိုက်ကို အခြားနတ်များက သိကြ၍ ထိုနတ်တို့၏ အကြိုက် အာရုံကာမဂုဏ် အသုံးအဆောင်တို့ကို ဖန်ဆင်းကြရ၏၊ ထိုအသုံးအဆောင် ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ မိမိတို့၏ အလိုဆန္ဒ, ပျော်မွေ့ခြင်းကို ဖြစ်စေသောကြောင့် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်ဟု ခေါ်သည်။
(အံ၊၁၊၂၁၅။
အဘိ၊ဝိ၊၄၃၈-၉။
) ဝသဝတ္တိနတ်မင်းက အုပ်ချုပ်သည်။
ဤနတ်ဘုံမှာ မြတ်စွာဘုရားကိုပင် အမြဲတမ်း လိုက်လံနှောက်ယှက်လေ့ရှိသော မာရ်နတ် မင်းသည်လည်း သီးသန့်စံလျက်ရှိသည်။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်သက်သည် နှစ်ပေါင်း(၁၆၀၀၀)ရှိသည်။
လူတို့၏ နှစ်အရေအတွက်အားဖြင့် ကုဋေ(၉၂၁)နှင့် ခြောက်သန်း (၉၂၁၆သန်း)ရှိ၏။
လူတို့၏ နှစ်(၁၆၀၀)သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်၏ တစ်ရက်ဖြစ်သည်။
ယင်းနေ့ညဉ့်တို့ဖြင့် ရေတွက်အပ်သော ရက်ပေါင်း ၃၀-သည် တစ်လဖြစ်၏၊ ယင်းလဖြင့် ရေတွက်အပ်သော ၁၂-လတို့သည် တစ်နှစ်ဖြစ်၏၊ ယင်းနှစ်တို့ဖြင့် ရေတွက်အပ်သော နှစ်ပေါင်း ၁၆, ဝဝဝ-သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့၏ သက်တမ်းဖြစ်၏။
ဘုမ္မာနံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ သုတွာ ...ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ။
ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ သဒ္ဒမနုဿာဝေသုံ။
ဝိ၊၃၊၁၇။
မ၊၁၊၂၇၁။
ပဋိသံ၊၃၃၂။
တိသော ဣမာ ဘိက္ခဝေ ကာမူပပတ္တိယော။
ကတမာ တိသော? ပစ္စုပဋ္ဌိတကာမာ, နိမ္မာနရတိနော, ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနောတိ။
ဣတိဝုတ်၊၂၅၈။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနောတိ ပရေဟိ နိမ္မိတေ ကာမေ ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနော။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၈၅။
စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ပရေဟိ နိမ္မိတေသု ဘောဂေသု ဝသံ ဝတ္တေန္တီတိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၇။
အံ၊ဋီ၊၂၊၁၇၉။
ဒီ၊၂၊၁၇၁၊ ၂၀၁။
ဒီ၊၃၊၁၈၃၊ ၂၁၅။
မ၊၁၊၂၇၁၊ ၃၅၉၊ ၃၆၄။
မ၊၃၊၁၄၁။
သံ၊၃၊၃၅၈-၉၊ ၃၇၁။
အံ၊၁၊၂၁၀-၅။
အံ၊၂၊၂၅၄၊ ၂၇၆၊ ၂၉၃၊ ၄၇၆၊ ၄၈၈။
အံ၊၃၊၇၁၊ ၈၉၊ ၅၃၃။
အဘိ၊ဓ၊၂၅၃။
အဘိ၊ဝိ၊၈၈၊ ၄၃၆-၇။
အဘိ၊က။
၁၅၉။
ပဋိသံ၊၈၁၊ ၃၃၂။
မဟာနိ၊၃၃၊ ၉၂။
စူဠနိ၊၅၃၊ ၉၂။
ဇာ၊၂၊၂၈၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၂။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၊ ၁၂၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၈။
အဘိ၊၂၊၄၃၆၊ ၅၀၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၂၂၆၉။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၁၇။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၇၂။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၄၃။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၅၂။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၄၊ ၁၃၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၇၉။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၆၃။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၄၆၊ ၁၈၉၊ ၂၂၁။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၈၃။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၆၇။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၃၅၂။
မ၊ဋီ၊၁၊၃၀၉။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၆။
အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၊ ၁၇၉။
အနုဋီ၊၂၊၂၂၇။
ပင်ကိုရိုးရာ သူတကာဖြစ်နေကျထက် လွန်ကဲပိုမို၍ အဖြစ်များသည့် အမူအရာကို စရိုက် ဟုခေါ်သည်။
စရိုက်သည် အမှုအကျင့် တစ်ခုကို အသိစိတ်မှ တမင်ကြံစီခြင်းမရှိပဲ မသိစိတ်မှ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်ကာ ဆက်တိုက် ပုံမှန် ပြုကျင့်ရာမှ စွဲမြဲဖြစ်ပေါ်လာသည်။
မြန်မာ အယူအဆတွင် စရိုက် ၆ မျိုးရှိသည်။
ရာဂစရိုက် ဟိုဟာ ဒီဒင်း အာရုံ မရှက် လိုက်စား၊ ဒေါသစရိုက်နေရာတကာ ရှူး ရှဲ အမြဲစိတ်တို၊ မောဟစရိုက် ထိုင်းထုံ ဖျင်းအ၊ အောက်ကျ နောက်ကျရှိ၊ သဒ္ဓါစရိုက်ရတနာ သုံးပါး လွန် ကြည်ညို၊ ဗုဒ္ဓိစရိုက်-ပညာစရိုက်အရာရာ ထက်မြက် စဉ်စား ဆင်ခြင် ပြောတိုင်းမယုံ၊ ဝိတက်စရိုက်အကြံအစည်များပြီး အလုပ်မတွင်တတ်။
နွားနို့ခဲချက် ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ နွားနို့ (ငါးပိဿာ) မုရိုး လုပ်နည်း နွားနို့ခဲလုပ်နည်း နွားနို့ခဲလုပ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ပစ္စည်းတွေကတော့ နွားနို့ငါးပိဿာရယ်၊ မရိုး (မုရိုး) (သိပ္ပံအမည် Calotropis procera gigantean လို့ခေါ်ပါတယ်) ကိုင်း (ရှေးလူကြီးတွေကပြောကြပါတယ်၊ မရိုးစေးက နို့တွေကို ခဲစေတယ်တဲ့) တစ်ကိုင်းရယ်ပါ။
နွားနို့ကို အိုးကြီးကြီးတစ်လုံးထဲထည့်ပြီး မရိုးကိုင်းက အစေး လေးငါးခြောက်စက်လောက်ထည့်လိုက်ပြီးတော့ အဖုံးဖွင့်ပြီး မီးပြင်းပြင်းနဲ့ကျိုပေးပါ။
မရိုးစေးကြောင့် နွားနို့တွေ အဖတ်လေးတွေဖြစ်လာပြီး တဖြည်းဖြည်းနဲ့ အနယ်ကျလာပါမယ်။
အဲ့ဒီလို နွားနို့တွေအဖတ်လေးတွေဖြစ်လာပြီး အရည်သပ်သပ်၊ အဖတ်သပ်သပ်ဖြစ်လာပြီဆိုရင်တော့ နွားနို့အိုးကို မီးဖိုပေါ်ကနေချ၊ ပိတ်ပါးစနဲ့ နွားနို့ဖတ်တွေစစ်ယူပါ။
နွားနို့အဖတ်တွေကို ပိတ်ပါးစနဲ့စစ်ယူပြီး အရည်တွေကိုလည်း သပ်သပ်ဖယ်ထားပေးပါ။
အရည်တွေကိုလည်း သောက်လို့ရပါတယ်။
နွားနို့ဖတ်တွေ စစ်ယူထားတဲ့ ပိတ်ပါးစကို အပေါ်ကနေ ကြိုးနဲ့ ချည် ပြီးတော့ ဇလုံတစ်လုံးထဲထည့်ပြီး ပိတ်အိတ်အပေါ်ကနေမှ အလေးအပင် (အုတ်ခဲ၊ ငရုပ်ဆုံ၊ ကျောက်ပျဉ်) တွေ ဖိပေးပါ။
အဲ့ဒီလိုအလေးတုံးတွေရဲ့ ဖိအားကြောင့် နွားနို့အထဲက ရေတွေစစ်သွားပြီး ခဲသွားပါမယ်။
တစ်ညသိပ်ဆိုရင်ကိုပဲ ရေစစ်ပြီး ခဲပါတယ်။
အဲ့ဒီခဲသွားတဲ့ နွားနို့ခဲကိုမှ တချို့က ရေရှည်ခံအောင် ဒယ်အိုးထဲ ဆီလေးပါလေရုံထည့်ပြီး လှိမ့်ပေးတတ်သလို တချို့ကလည်း ဆီမထည့်ဘဲ အိုးကင်းပူတိုက်ကြပါတယ်။
ကျွန်မအဘွားကတော့ ရလာတဲ့ နွားနို့ခဲကို မီးနွေးနွေးလေးနဲ့ ကင်လိုက်ပါတယ်။
မီးကင်တဲ့အခါ အနံ့လေးက သိပ်မွှေးတာပဲ။
ကျွန်မက ဟင်းမချက်ဘဲ နွားနို့ခဲကို အချပ်လေးတွေ ရအောင်လှီးပြီး မီးကင်ပြီး ဆားလေးနဲ့တို့စားရတာကြိုက်တယ်။
အဲ့ဒါဆိုရင်တော့ အကြာကြီး သိမ်းထားလို့ရတယ်လေ။
နွားနို့ငါးပိဿာကို နွားနို့ခဲလုပ်ရင် လူကြီးလက်သီးဆုပ်လောက်ပဲ ရတယ်နော်။
အဲ့ဒါဆိုရင်တော့ နွားနို့ခဲရပါပြီ။
လူလူ မီးဖိုဆောင် နွားနို့ခဲချက် နွားနို့ခဲချက်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ပစ္စည်းတွေကတော့ နွားနို့ခဲ၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ငရုပ်သီးစိမ်း၊ ဆား၊ သကြား၊ နနွင်း၊ ငရုတ်သီးအရောင်မှုန့်၊ ပဲငံပြာရည်အကြည်နဲ့ ဆီအနည်းငယ်တို့ပါ။
နွားနို့ခဲလေးတွေကို ပဲပြားလေးတွေတုံးသလိုလေး လက်မဝက်လောက်အရွယ်လေးတွေတုံးပြီးတော့ ဆား၊ ပဲငံပြာရည်အကြည်လေးနဲ့ ခပ်ဖွဖွလေးနယ်ပေးပါ။
ခရမ်းချဉ်သီးကိုလည်း ရေဆေးပြီး ခပ်ပါးပါးလှီးပေး ပါ။
ကြက်သွန်ဖြူနဲ့ကြက်သွန်နီတို့ကို အခွံနွှာ၊ ရေဆေးပြီး မထူမပါးလေးလှီးပေးထားပါ။
ငရုတ်သီးစိမ်းကိုလည်း ရေဆေးပြီး ထက်ခြမ်းခြမ်းပေးထားပါ။
ပြီးရင် ငရုတ်ဆုံထဲမှာ ကြက်သွန်ဖြူနီကိုထည့်ထောင်းရင်း ငရုတ်သီးအရောင်မှုန့်လေးပါ အတူရောပြီး ထည့်ထောင်းပေးပါ။
အားလုံးအသင့်ဖြစ်ပြီဆိုရင်တော့ မီးဖိုပေါ်ဒယ်အိုးတင် ဆီလေးထည့်၊ ဆီပူလာရင် နနွင်းမှုန့်လေး နည်းနည်းခပ်၊ ပြီးတော့ ထောင်းထားတဲ့ ငရုတ်သီးကြက်သွန်ထည့်ပြီး ဆီသတ်၊ ကြက်သွန်စိမ်းနံ့ပျောက်ပြီဆိုရင် လှီးထားတဲ့ ခရမ်းချဉ်သီးထည့်ပြီး နွမ်းအောင်တည်၊ ခရမ်းချဉ်သီးတွေနွမ်းပြီဆိုရင် နွားနို့ခဲလေးတွေထည့်ပြီး အသာအယာမွှေပေး၊ ခရမ်းချဉ်သီးက ထွက်လာတဲ့ အရည်ချဉ်ဖြုန်းဖြုန်းအရသာလေး နွားနို့ခဲထဲဝင်အောင် ဒယ်အိုးအဖုံးအုပ်၊ မီးလေးလျှော့ပြီးတည်ပေးပါ။
ရေခမ်းပြီး ဟင်းအိုးဖျစ်ဖျစ်မြည်ပြီဆိုရင်တော့ ဆား၊ သကြားအနည်းငယ်၊ အချိုမှုန့်၊ ပဲငံပြာရည်အကြည်ထည့်၊ ရေလေးနည်းနည်းထပ်ထည့်ပြီး ဟင်းအိုးကို ထပ်တည်ပေးပါ။
ဒီတစ်ခါ ရေခမ်းခါနီးရင် ငရုတ်သီးစိမ်းလေးအုပ်ပြီး ဟင်းအိုးချလို့ရပြီ။
ကြိုက်လည်းကြိုက်တတ်မယ်၊ ဝယ်ထားတာလည်း အသင့်ရှိမယ်ဆိုရင်တော့ နံနံပင်လေး၊ ကြက်သွန်မြိတ်လေးအုပ်လိုက်ပါဦး။
အဲ့ဒါဆိုရင်တော့ ချိုချဉ်ဆိမ့်စပ် အရသာလေးနဲ့ နွားနို့ခဲချက်လေး ရပါပြီရှင်။
လူလူ မီးဖိုဆောင် ကျွဲနို့ကိုလည်း နွားနို့နည်းတူပင် နို့ခဲအဖြစ်ပြုလုပ်နိုင်ပြီး (ဖွတ်ဥ လိပ်သည်း ကျွဲနို့ခဲ) ဆိုသောစာဆိုအရ ဆိမ့်သောအရသာတွင် အထူးကဲဆုံးဟု မြန်မာတို့ သတ်မှတ်စားသုံးလေ့ရှိသည်။
အနုပညာအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ရင်နှီးသူများက ဗိုလ်ချစ် ဟုခေါ်သော အဆိုတော် ချစ်ကောင်းသည် ၁၉၈၀ ကျော် ကာလများ ကတည်းက တေးရေး ဝင်းမင်းထွေး၏ ကော်ဖီခါးခါး တေးစီးရီးဖြင့် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ကော်ဖီခါးခါးမှာလျှင်ပင် ချစ်ကောင်းတစ်ခွက်ဟု မှာကြသည်အထိ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။
ချစ်ကောင်း (ခေါ်) ခင်မောင်ညွန့်သည် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်သေဆုံးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ မိသားစုနှင့် အတူပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။
လမ်း(၅၀)တွင် နေထိုင်ပြီး အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင် တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဆယ်တန်းတွင် နွေရာသီ ဘင်ခရာသင်တန်းကို အ.ထ.က(၄)ဗိုလ်တထောင်ကျောင်း၌ တက်ရောက်ပြီး ကျောင်းဆင်းပွဲ၌ သီချင်းဆိုခဲ့ရာမှ စတင်ကာ ဂီတနယ်ပယ်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ပထမဆုံး သီချင်းစီးရီး ထုတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း လူလိမ်ခံရ၍ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၁၉၈၆-ခုနှစ် နှစ်စတွင် သီချင်းရေး ဝင်းမင်းထွေး၏ တေးသွားများဖြင့် ကော်ဖီခါးခါး အခွေ စတင်ထွက်ရှိပြီး အောင်မြင်မှုကို ရရှိခဲ့ပေသည်။
ကော်ဖီခါးခါး အခွေသည် ကော်ပီသီချင်းများ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် သီချင်းများကိုလည်း သီဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ကျော်ဟိန်းသီဆိုသော `တစ်ယောက်ထည်းလား´အခွေကို ပြန်ဆိုသောအခါတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
Hip-Hop အဆိုတော် စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုမှုတွင်လည်း လူငယ်များကြားတွင် ဦးချစ်ကောင်း အမည်ဖြင့် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
ကော်ပီသီချင်းများ၊ ကိုယ်ပိုင်သံစဉ်များ၊ ပြန်ဆိုသီချင်းများ၊ ဟစ်ဟော့သီချင်များနှင့် တွဲဖက်သီဆိုနိုင်သော ပါရမီရှင် အဆိုကျော်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
ချစ်ကောင်း၏ သီဆိုမှုစတိုင်သည် တခြားအဆိုတော်များ၏ စတိုင်ကို အတုမခိုးဘဲ ကိုယ်ပိုင်စတိုင်နှင့် သီဆိုခဲ့သည့်အတွက် ထူးခြားမှု ရှိပေသည်။
ယခုအခါ သူ၏မျိုးဆက်ဖြစ်သော သမီးလေးကလည်း `အိမ့်ချစ်´ဟူသောအမည်ဖြင့် အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်လာပေသည်။
ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ ကော်ဖီခါးခါး (၁၉၈၆) စကားလုံး ဝင်းမင်းထွေး ကော်ပီသံစဉ် အလှည့် (၁၉၉၃) တယောက်တည်းလား (၁၉??) ရော့ခ်သူရဲကောင်းများ (ဇော်ဝင်းထွဋ် နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉??) ပင်လယ်နှစ်ခု (မာရဇ္ဇနှင့်တွဲဖက်၍) (၁၉??) လျှပ်စစ်မိုးကောင်းကင် (၁) (ဇော်ဝင်းထွဋ် ဂျေမောင်မောင် တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၈၉) ပိုးဖလံ (၂) (ဟေမာနေဝင်း နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၂) အဝါရောင်လမ်းကလေး (ခင်မောင်တိုး ဂျေမောင်မောင် ဇော်ဝင်းထွဋ် တူးတူး ခိုင်ထူး နီနီလေး တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၂) ရွှေတြိဂံ (တူးတူး ဂျေမောင်မောင် တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉??) လျှပ်စစ်မိုးကောင်းကင် (၂) (ဇော်ဝင်းထွဋ် ဂျေမောင်မောင် တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၂) ဆဋ္ဌကမ္ဘာ (ဇော်ဝင်းထွဋ် ရင်ဂို ရဲသွင် ဟယ်ရီလင်း မျိုးကြော့မြိုင် တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၆) အိပ်မက်ကုန်သည် (ထူးအိမ်သင် ဟယ်ရီလင်း တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၉) ညနေမျက်နှာ (ရင်ဂို မာရဇ္ဇ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၀) အချစ်နဲ့ပေါင်မုန့် (ရင်ဂို ထွဏ်းထွဏ်း ဘိုဘို အဲလက်စ် မီးမီးခဲ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၂) အတိတ်မြက်ခင်းစိမ်းများသို့ အလွမ်း (အခြားအဆိုတော်များစွာတို့နှင့် တွဲဖက်၍ တူးတူး သီချင်းများပြန်လည်သီဆိုမှု) (၂၀၀၄) သီချင်းလေးမှတဆင့် (ကိုင်ဇာ ခိုင်ထူး ဇော်ဝင်းရှိန် ဂျေမောင်မောင် ရင်ဂို ဘီလီထွန်း တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၅) သူ့ခေတ်ကိုယ့်ခေတ် (အခြားအဆိုတော်များ နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၅) ကမ္ဘာသစ် (၂) (အခြားအဆိုတော်များ နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၅) ပေးမျှပါ (လေးဖြူ အငဲ ထွဏ်းထွဏ်း တာရာ ဟေမာနေဝင်း ပိုးဒါလီသိန်းတန် လေးလေးဝါး ရတနာဦး တို့နှင့် တွဲဖက်၍) ခရစ်ယာန်ဓမ္မတေး (၂၀၀?) မမကပါလား (မြတ်ဝတ်ရည် နှင့် တွဲဖက်၍) သင်္ကြန်တေး (၂၀၀?) စတီရီယိုခေတ်ရဲ့ နှစ်လေးဆယ်အလွန်သီချင်းများ (ဖြိုးကြီး ထက်အိမ် Woofer Junior ချစ်ကောင်း ဖြူဖြေူကျော်သိန်း ဆုန်သင်းပါ အိမ့်ချစ် တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀?) ချစ်သူနားဆင်ဖို့ ချစ်သူရဲ့သီချင်း (ဇော်ဝင်းထွဋ် ဟယ်ရီလင်း ရင်ဂို ထွဏ်းထွဏ်း ကော်နီ သျှီ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀?) ဖိုးချိုအမှတ်တရ (အခြားအဆိုတော်များစွာ တို့နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀?) ရှင်သန်နေဆဲ ဒိုးလုံးသီချင်းများ (အခြားအဆိုတော်များ နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀??) စောဘွဲ့မှူး သီချင်းကောင်းကင် (အခြားအဆိုတော်များ နှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၆) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ Category:မြန်မာမွတ်စလင်များ။
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ သို့မဟုတ် စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းပွဲတော်နေ့ ဟုခေါ်ကြသော ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့Chambers 21st Century Dictionary, Revised ed., Allied Publishers, 2005 ISBN 9780550142108 သည် နှစ်စဉ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော အားလပ်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစကနဦးသည် အနောက်တိုင်းခရစ်ယာန်သာသနာ၏ Valentinus ဟုသော အမည်ပါရှိသော သူတော်စင်များ (တစ်ယောက် (သို့) တစ်ယောက်ထက်ပိုသော)ကို ဝတ်ပြုခြင်းဖြစ်ပြီး လူအများသိသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်နှင့် စီးပွားရေးသဘောတရားအရ ကျင်းပသော အောက်မေ့ဖွယ်အဖြစ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဒေသများတွင် ကျင်းပကြသည်။
သို့သော် မည်သည့်နိုင်ငံမှ တရားဝင် အားလပ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်မထားချေ။
နှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်အာဇာနည်မှတ်တမ်းAnsgar, 1986, Chaucer and the Cult of Saint valentine, pp. 46–58 ၌ ထည့်သွင်းခဲ့သော ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့နှင့်ဆက်နွယ်နေသော ဗယ်လင်တိုင်းအမည်ဖြင့် အခြားအခြားသော သူတော်စင်များ၏ ခရစ်ယာန်အာဇာနည်ဇာတ်လမ်းများထဲတွင် ရောမအင်ပါယာ၌ ခရစ်ယာန်သာသနာဖိနှိပ်ခံရစဉ်က ခရစ်ယာန်များကို စောင့်ရှောက်ပြီး လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို တားမြစ်ခံရသော စစ်သားတို့ကို ထိမ်းမြားလက်ထက်ပေးခဲ့သဖြင့် ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရသော ရောမမှ စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်း အမည်ရှိ သူတော်စင်တစ်ပါး၏ ချီးမွမ်းစာလည်းပါဝင်သည်။
ဒဏ္ဍာရီများအလိုအရ အကျဉ်းချခံနေရစဉ်တွင် စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် ထောင်မှူး Asterius ၏ သမီးအား ကုသပေးခဲ့ပြီးနောက် ကွပ်မျက်ခြင်းမခံရမီတွင် သူမအတွက် ရေးသားခဲ့သော နှုတ်ဆက်စာတွင် "Your Valentine" ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့သည် အင်ဂလီကန်ဘုရားကျောင်းတော်နှင့် လူသာရန်ဘုရားကျောင်းတော် (ပရိုတက်စတင့်)တို့အတွက် တရားဝင်ပွဲတော်နေ့ဖြစ်သည်။
အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါ့ဘုရားကျောင်းတော်၏ ဒေသအများအပြားတွင်လည်း စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို ကျင်းပကြသည်။
သို့သော် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နှင့် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်ဖြစ်ပြီး ပထမနေ့သည် ရောမ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမြောက်နေ့စွဲသည် သာသနာ့အာဇာနည် ဗယ်လင်န်တိုင်း(the Bishop of Interamna (modern Terni))အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။
စိန့်ဗယ်လင်တိုင်း သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ thumb|အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ဒပ်ဗလင်မြို့ရှိ စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်း၏ ရုပ်ကြွင်းတို့ထားရှိရာ ဗိမာန် (Whitefriar Street Carmelite Church) များလှစွာသော အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်သာသနာ့အာဇာနည်များ၏ အမည်ကို ဗယ်လင်န်တိုင်းဟု ပေးခဲ့ကြသည်။
Henry Ansgar Kelly, in Chaucer and the Cult of Saint Valentine (Leiden: Brill) 1986, accounts for these and further local Saints Valentine (Ch. 6 "The Genoese Saint Valentine and the observances of May") in arguing that Chaucer had an established tradition in mind, and (pp. 79 ff.) linking the Valentine in question to Valentine, first bishop of Genoa, the only Saint Valentine honoured with a feast in springtime, the season indicated by Chaucer. Valentine of Genoa was treated by Jacobus de Voragine in his Chronicle of Genoa (Kelly p. 85).ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုကြသော ဗယ်လင်န်တိုင်းမှာ ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်း (Valentinus presb. m. Romae) နှင့် သာနီမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်း (Valentinus ep. Interamnensis m. Romae)တို့ဖြစ်သည်။
Oxford Dictionary of Saints, s.v. "Valentine": "The Acta Sanctorum of both are unreliable, and the Bollandists assert that these two Valentines were in fact one and the same." ခရစ်နှစ် ၂၆၉ တွင် ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ရောမမြို့တွင် ကိုယ်ကျိုးစွန့်၍ သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပထမမြောက် ဂလေစီရပ်စ်က ၄၉၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်တက်ရက်စဉ်၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ဗယ်လင်န်တိုင်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဗီယာ ဖလာမီနီယားတွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။
သူတော်စင် ဗယ်လင်န်တိုင်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရောမမြို့ရှိ Church and Catacombs of San Valentino ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီး အလယ်ခေတ်တလျှောက်လုံး အရေးကြီးသော ဝတ်ပြုသွားလာရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး စတုတ္ထမြောက် နီကိုလပ်စ်မှ Santa Prassede ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသို့ မရွေ့မီကာလအထိ ဖြစ်သည်။
Matilda Webb, The Churches and Catacombs of Early Christian Rome, 2001, Sussex Academic Press. ပန်းသရဖူ ဆင်ယင်ထားသေား စိန့်ဗယ်လင်တိုင်း၏ ဦးခေါင်းခွံသည် ရောမမြို့ရှိ Santa Maria in Cosmedin ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တည်ရှိပြီး အခြားသော ရုပ်ကြွင်းများကို အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ဒပ်ဗလင်မြို့ရှိ Whitefriar Street Carmelite Church တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သာနီမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် အင်တီရမ်နာမြို့(ယနေ့ခေတ် သာနီမြို့)၏ ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၂၇၃ ခု အင်ပါယာပြည့်ရှင် Aurelian လက်ထက်တွင် ကိုယ်ကျိုးစွန့်၍ သာသနာ့အကျိုးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူအား ဗီယာ ဖလာမီနီယားတွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။
(ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းနှင့် မြုပ်နှံရာနေရာကွဲပြားသည်။
) သူ၏ ရုပ်ကြွင်းများသည် Basilica of Saint Valentine in Terni (Basilica di San Valentino) တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
Jack B. Oruch က "သူတော်စင်နှစ်ပါး၏ ဖြစ်ရပ်ထုတ်နှုတ်ချက်များသည် ဥရောပရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် ဘုရားကျောင်းတိုင်းနီးပါးတွင် ရှိကြသည်" ဟု ဆိုသည်။
Alison Chapman. Patrons and Patron Saints in Early Modern English Literature. Routledge. pg. 122. ကတ်သလစ်စွယ်စုံကျမ်း တွင် ဗယ်လင်န်တိုင်းအမည်ဖြင့် တတိယမြောက် သူတော်စင်တစ်ပါးအကြောင်း ပြောဆိုထားပြီး ထိုသူတော်စင်သည် အစောပိုင်း သာသနာအာဇာနည်စာရင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင်ပါရှိသည်ဟု ညွှန်းဆိုထားသည်။