kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။
ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။
သင်္ဂဟ သင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဟူ၍ ၂ ဖွဲ့ထားရှိပေသည်။
သင်္ဂဟအဖွဲ့ ၂ ဖွဲ့စလုံးအတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများအတွက်နှင့် နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများအတွက်ဟူ၍ ၂ မျိုးစီ ခွဲခြားထားသည်။
ယင်းသို့ ၂ မျိုးခွဲခြားထားသော်လည်း၊ အဆင့်အတန်းမှာ ခြားနားခြင်းမရှိပေ။
သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးသီရိသုဓမ္မ၊ တတိယတန်းကို မဟာသီရိသုဓမ္မဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၃ မျိုးခွဲခြားထားသည်။
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးမဟာသရေစည်သူ၊ တတိယတန်းကို မဟာသရေစည်သူ၊ စတုတ္ထတန်းကို သရေစည်သူ၊ ပဉ္စမတန်းကို စည်သူဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၅ မျိုးခွဲခြားထားသည်။
thumb|မဟာသရေစည်သူ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အဆင့်အတန်း ၅ မျိုးအပြင်၊ စည်သူတံဆိပ်ဟူ၍လည်း တံဆိပ်ရှိသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သင်္ဂဟအဖွဲ့နှစ်ခု၏ နာယကဖြစ်သည်။
သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။
ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အကျိုးအတွက် အသက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုတော်ထမ်းရွက်ကြသော မြန်မာနိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူပြီးသူတိုင်း ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးများ ရရှိနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရှိသည်။
ဘွဲ့များ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
သိပ္ပံကျော်စွာဘွဲ့ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ဤဘွဲ့များမှာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများ၊ နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများ၊ အစိုးရအရာရှိ အမှုထမ်းမဟုတ်သူများကို ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များဖြစ်သည်။
ယောကျာ်းဖြစ်စေ၊ မိန်းမဖြစ်စေ ချီးမြှင့်ခြင်းခံနိုင်ခွင့်ရှိသည်။
အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ တံဆိပ်များ သူရသတ္တိတံဆိပ်များ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတံဆိပ်များကား ပထမအဆင့်အတန်းတွင် အောင်ဆန်းသူရိယ၊ ဒုတိယအဆင့်အတန်းတွင် သီဟသူရ၊ တတိယအဆင့်အတန်းတွင် သူရ တံဆိပ်များဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၃ မျိုးရှိသည်။
ဤမည်သော တံဆိပ်များကို ရန်သူနှင့် ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သူရသတ္တိနှင့်တကွ မိမိတို့ ထမ်းဆောင်ရသည့် အလုပ်တာဝန် ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသောစိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် တပ်မတော်အရာရှိ အမှုထမ်း တပ်သားများအား ချီးမြှင့်သည်။
တပ်မတော်များနှင့် အတူတကွ အမှုတော်ထမ်းရွက်သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအရာရှိ၊ အမှုထမ်း သို့မဟုတ် တပ်မတော်များအား ကူညီဆောင်ရွက်သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိ အမှုထမ်းများအား အထက်ပါ တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် ရန်သူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသိအမှတ်ပြုထိုက်အောင် သူရသတ္တိနှင့် မိမိတို့အတွက် ကျရောက်သော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသော စိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော် အရာရှိ၊ အမှုထမ်းများအား သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင် ဟူ၍ အစိုးရအမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ကြေညာနိုင်ခွင့်ရှိသည်။
မိမိတို့အသက်ဘေးအန္တရာယ် ဆုံးရှုံးလောက်နီးထိအောင် လွန်ကဲထူးချွန်သော သူရသတ္တိနှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်း တပ်သားများအား အဆင့်အတန်း ၂ မျိုး ၂ စား ခွဲခြားချီးမြှင့်ပေရာ ပထမအဆင့်အတန်းမှာ အောင်ဆန်းတံဆိပ် ဖြစ်၍ ဒုတိယအဆင့်အတန်းမှာ သီဟဗလတံဆိပ်တို့ဖြစ်သည်။
ဤတံဆိပ်များကို လက်နက်ကိုင် တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်း တပ်သားများအား မဟုတ်၊ နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိ အမှုထမ်းများအားလည်း ချီးမြှင့်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။
စစ်မှုထမ်းတံဆိပ်များ တံဆိပ်များအပြင်၊ စစ်ဖြစ်နေသော ကာလတွင်း ရန်သူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် မဟုတ်သော်လည်း၊ အသိအမှတ် ပြုထိုက်အောင် သူရသတ္တိနှင့် မိမိတို့အတွက် ကျရောက်သော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသောစိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်းများအား စစ်အမှုထမ်းကောင်း မှတ်တမ်းဝင်ဟု အစိုးရ အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သည့်အတွက် စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ပထမတန်း၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ဒုတိယတန်း၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် တတိယတန်းဟူ၍ ရာထူးဆင့်အတန်းအလိုက် ချီးမြှင့်သည်။
ပထမတန်းတံဆိပ်ကို ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးများနှင့် ယင်းအထက်မြင့်သော ရာထူးအရာရှိကြီးများအား ချီးမြှင့်သည်။
ဒုတိယတန်းတံဆိပ်ကို အထက်ဖော်ပြပါ ဗိုလ်တန်းအရာရှိများ မဟုတ်သည့် အခြားပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ အားချီးမြှင့်သည်။
တတိယတန်းတံဆိပ်ကို ဗိုပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ မဟုတ်သော အခြားတပ်မတော်သားများအား ချီးမြှင့်သည်။
စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် တတိယတန်းဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော တပ်မတော်သားများအတွက် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခြင်းမှ အငြိမ်းစားယူခွင့်ရသောအခါ အမတော်ငွေများဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဆစ်ရန်သူတို့အား နှင်ထုတ်ပြီးနောက်နှင့် တိုင်းတစ်ပါး နယ်ချဲ့သမားတို့အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လုံးဝလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးအတွက် တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲများတွင် ကျေနပ်အောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ကြသော ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ်များမှ တပ်ဗိုလ်တပ်သားတို့အား ချီးမြှင့်ရန် နိုင်ငံတော်စစ်မှုထမ်းတံဆိပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။
ဤတံဆိပ်ကို တပ်မတော်များမှ တပ်ဗိုလ်၊ တပ်သားများအပြင်၊ မြို့ပြဘက်ဆိုင်ရာ လက်နက်ကိုင် တပ်ဗိုလ်တပ်သားများကိုလည်း ချီးမြှင့်နိုင်ကြောင်း အထူးအမိန့်ပြန်တမ်းထုတ်၍ ကြေညာနိုင်သည်။
ပြည်ထောင်စုတံဆိပ်များ ပြည်ထောင်စုတံဆိပ်များတွင် ပြည်ထောင်စုရွှေတံဆိပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုငွေတံဆိပ်ဟူ၍ ၂ မျိုးရှိကာ၊ ယင်းတံဆိပ်များကို ရဲဌာန၊ စစ်ရဲဌာန၊ မီးသတ်ဌာန အရာရှိအမှုထမ်းများအား ချီးမြှင့်သည်။
ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်များအတွက် ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ပထမတန်းနှင့် ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ဒုတိယတန်းဟူ၍ တံဆိပ် ၂ မျိုး ပြဋ္ဌာန်း၏။
ရဲဌာန၊ စစ်ရဲဌာနနှင့် မီးသတ်ဌာနများတွင် နှစ်ပေါင်းကြာရှည်စွာ အစိုးရ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို စောင့်သိရိုသေလျက် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သူများအား ဤတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်သည်။
အခြား မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူး ဆောင်တံဆိပ်များ အနေဖြင့် စွမ်းရည်သတ္တိနှင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် တံဆိပ်များဟူ၍ (၂)မျိုးခွဲခြားထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့မှ စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ တံဆိပ်ဖြစ်သည့် ရဲဗလတံဆိပ်၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ တံဆိပ်ဖြစ်သည့် ရဲသူရိန်တံဆိပ်၊ ရဲမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတော်ရဲမှုထမ်းတံဆိပ် ၊ မီးသတ်ဦးစီးဌာနမှ ရဲဗလတံဆိပ်၊ ရဲကျော်စွာတံဆိပ်တို့အား ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ စိစစ် ချီးမြှင့်သည်။
ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၂ဝဝ၉ခုနှစ်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့/ တံဆိပ်များဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်ပါ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ကောင်းတံဆိပ်အတွက် အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များဖြစ်သည့် အမှုထမ်းသက် အနည်းဆုံး (၂၆)နှစ်ရှိခြင်း၊ အမှုထမ်းခဲ့သည့် ကာလအတွင်း ပြစ်မှုလုံးဝကင်းရှင်းသူဖြစ် ခြင်းနှင့် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ပြုထားသည့် အမှတ်ပေးစနစ်အရ စုစုပေါင်း အနည်းဆုံးအမှတ်(၃၀) ရရှိလျက် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သူများအား ဤတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်သည်။
https://www.moi.gov.mm/?q=news/30/09/2019/id-29852 နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၁/၂၀၂၄ ဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်ရက်စွဲဖြင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဒုတိယအကြိမ်ဖြည့်စွက်ပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဘွဲ့တံဆိပ် ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်တို့ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်တွင် သီရိဇေယျကျော်တံဆိပ်နှင့် သီရိသိင်္ခကျော်တံဆိပ်တို့ ပါဝင်သည်။
သီရိဇေယျကျော်တံဆိပ် သီရိသိင်္ခကျော်တံဆိပ် နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၁/၂၀၂၄ ဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၀ ရက်ရက်စွဲဖြင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဒုတိယအကြိမ်ဖြည့်စွက်ပြဋ္ဌာန်းချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဘွဲ့တံဆိပ် ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်တို့ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ်တွင် သီရိသီဟကျော်တံဆိပ်နှင့် သီရိသူရကျော်တံဆိပ် တို့ဖြစ်သည်။
သီရိသီဟကျော်တံဆိပ် သီရိသူရကျော်တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်တစ်ခုခုဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသောသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မှာ ဤကဲ့သို့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးနောက် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တပ်ဝင်ဖြစ်လျက် သစ္စာဖောက်တော်လှန် ပုန်ကန်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ အလုပ်တာဝန် ဝတ္တရားကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သတ္တိကင်းမဲ့ခြင်း၊ စစ်တပ်မှ ထွက်ပြေးခြင်း၊ ဂုဏ်အသရေကင်းမဲ့သော အပြုအမူကို ပြုခြင်းတို့အတွက်သော်လည်းကောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား အပြစ်ဒဏ်ထားခြင်း ခံရလျှင်၊ မိမိရရှိပြီးသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်ကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခြင်း ခံရမည်ဖြစ်သည်။
ပြန်လည်သိမ်းဆည်းထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတက မိမိသဘောလျောက် ရရှိသူအား ပြန်လည်ပေးအပ်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။
အဆောင်အယောင်များကား သုဓမ္မသင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် မဂ္ဂမဟာသီရသုဓမ္မအတွက် စလွယ်၊ ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးသီရိသုဓမ္မအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသီရိသုဓမ္မအတွက်တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသရေစည်သူ၊ သရေစည်သူနှင့် စည်သူအတွက် တံဆိပ်များကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။
ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။
အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။
နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား။
ဘွဲ့သီချင်း ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခံ၊ ပတ်ပျိုး အစရှိသည့် မြန်မာသီချင်းကြီးများ၏ အမည်နာမအခေါ် အဝေါ် များအနက် ဘွဲ့ ဟူသော ဝေါဟာရမှာ တျာဘွဲ့၊ တျာသံဘွဲ့ ဟူသော ဝေါဟာရစကားကို အတို ကောက် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲ ကြရာမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားလာသော ဝေါဟာရဖြစ်လေသည်။
ရှေးသီချင်းများနှင့် စပ် လျဉ်း၍ မှတ်သားခဲ့ကြသော ရှေးပေပုရ ပိုက်များကို လေ့လာကြည့်ရှုမည် ဆိုပါက ဘွဲ့ ဟူ၍ အတိုကောက် ရေးသားသော အသုံးအနှုန်းများ အလွန်နည်းပါး လျက် တျာဘွဲ့၊ တျာသံဘွဲ့ ဟူ၍သာ သုံးနှုန်း ရေးသား ကြသည်ကို တွေ့ရှိရပေမည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်၊ စလင်းစာဆိုတော် ရွှေတောင်နန္ဒသူ ရေးသားခဲ့ သည့် ငွေတောင် ရေကန်၌ လူယဉ်လူကြွ၊ ဆိုသမျှမှာ၊ တေးတျာကြိုးဘွဲ့၊ တကဲ့မင်းသုံး၊ နှုတ်ယဉ်သည့် ထုံးမှာ နှလုံး မွေ့လျော်အံ့ ဟူ၍ သီကုံးစပ်ဆိုခဲ့သည်ကို ထောက်ထားလျက် ဘွဲ့ ဟူသော အတိုကောက် အသုံးအနှုန်းမှာလည်း မည်မျှ ရှေးကျသည်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
တျာဘွဲ့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် စပ်လျဉ်းလျှင် တျာ ၏ အနက်မှာ တီးမှုတ်ခြင်းဖြစ်၍ ဘွဲ့ ၏အနက်မှာ ဖွဲ့ဖွဲ့နွဲ့နွဲ့တီးမှုတ်ခြင်း ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရရှိလေသည်။
ဘွဲ့သီချင်းများသည် ပုဂံခေတ်အခါလောက်ကပင် ပေါ်ပေါက်ထွန်းကား နေပြီဟု ယူဆရသည်။
ယခုခေတ် ကြွင်းကျန်ခဲ့သော ဘွဲ့သီချင်းများအနက်၊ သက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယ၌ နန်းတက်တော်မူသော သီဟသူမင်း လက်ထက်တွင်ရေးသားသည်ဟု မိုးလှိုင်ကိုယ်တော် ပေမူတွင် တွေ့ရှိရသည့် အောက်ဖော်ပြပါ ဘွဲ့သီချင်းမှာ ရှေးအကျဆုံးဘွဲ့သီချင်းတစ်ပုဒ် ဟူ၍ ယူဆရသည်။
ခါးပတ်တော်မှာ ရွှေခြည်စုံ၊ မှိုင်းလုံး ရွှေဝတ်လုံ။
မလုံသာ ချမ်းအေးမြ။
မိုးသောက်ထ ရောင်ဖြူ လာတယ် ကို၊ ထိပ်ပန်းငယ်၊ မြင်းခင်းကြွပါလို့လေး။
အလှငယ် လာမည့် လမ်းငယ်ကို၊ မြော်ယောင်တမ်းလို့လေး။
ရမန်လယ်တွင်၊ မြင်ပါလိုက်တဲ့ မယ့်ထိပ်တင်၊ မြင်းတဲ့ မြင်းဖြူရှင်။
သျှောင်တွင်လေ တင့်ဆုံး၊ နားမှသာ အပြည့် သာဆင်၊ မြင်ပင်မြင်လိုက်ပါစလေ၊ မြင်ပင်မြင်လိုက်ပါစလေး။
ရွှေနန်းငွေနန်းသူ၊ ငယ်မူ ငယ်ရာ သားနှင့်၊ သနားချစ်စရာ။
အထက်ပါ ဘွဲ့သီချင်း၏ သီကုံးစပ်ဆိုထားသော သီချင်းအပိုဒ်အနေအထားများကို လေ့လာကြည့်လျှင်၊ သီချင်း မချမီ အပိုဒ် ၃ ပိုဒ်သည် အတိုင်းမသိ ဘုန်းတော်ကြီးပါ ဘိသကို အစချီ ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်းနှင့် တရေးမက မိုးသောက်ထငယ်ကို အစချီ ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်းနှစ်ပုဒ် တို့၏ သီချင်းမချမီ အပိုဒ် ၃ ပိုဒ်လိုက် တေးသွားများကဲ့သို့ ဆင်တူယိုးမှားအလိုက် တေးသွားများ ဖြစ်နိုင်ရုံမျှမက၊ သီချင်း အချ ရွှေနန်း ငွေနန်းသူ၊ ငယ်မူငယ်ရာသားနှင့်၊ သနား ချစ်စရာ ဟူသော အပိုဒ်မှာလည်း အဆိုပါ ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့ သီချင်း ၂ ပုဒ်၏ အချပိုဒ်များနှင့် စာသားများ ထပ်တူ ထပ်မျှ ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသောကြောင့်၊ အထက်ပါ ခါးပတ် တော်မှာ ရွှေခြည်စုံ အစချီဘွဲ့သီချင်းမှာ ဝတ်တော်ရုံ ဘွဲ့သီချင်းဟူ၍ ယူဆရသည်။
ရှေးကျသော ဘွဲ့သီချင်းများကို လေ့လာရာတွင် သက္ကရာဇ် ၇၂၆ ခုနှစ် အင်းဝသတိုးမင်းဖျား လက်ထက် အမည်မသိစာဆိုတော်တစ်ဦး ရေးသားခဲ့သည့် အောက်ဖော်ပြပါ ဘွဲ့သီချင်းမှာလည်း ရှေးအကျဆုံး ဘွဲ့သီချင်း တစ်ပုဒ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဆိတ်စာငယ်လေ မှတ်တမဲ့။
ငြီးငွေ့၍သာ။
စက်မေ့ ရာ။
မှေးကာပျော်မိခဲ့သည်နှင့်လေ။
မင်းပျိုနွဲ့ငယ်ကို။
တကယ် နိုင်လို။
မြင်းညိုကြီးငယ်နှင့်။
သူရောက်ကယ်ကြွဝင်။
ပျော်ရွှင်နှစ်သက်။
ယဉ်ပါလှတယ်မွေ့ရာ။
တစ်တောင်ထွာ အသာနွှဲ၍ စက်သည်နှင့်လေး။
သည်ဖြစ်ချက်ကယ်ကြောင့်။
အိပ်မက်ကယ်နှင့်ပင်၊ ထင်ပြန် မိတော့သည်။
သည်ဖြစ်ချက် ကယ်ကြောင့်။
အိပ်မက်ကယ်နှင့်ပင်၊ ထင်ပြန်မိတော့သည်။
အထက်ပါ ဘွဲ့သီချင်း စပ်ဆိုသီကုံးထားသော အပိုဒ် အနေအထားများကို လေ့လာစစ်ဆေးကြည့်ရှုမည် ဆိုပါက၊ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့် ဘွဲ့သီချင်းအလိုက် တေးသွားအပိုဒ်မျိုး အတိုင်း ထပ်တူထပ်မျှ စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရှိရပေမည်။
ထို့ပြင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာနှင့်တကွ ကုန်းဘောင်ခေတ် စာဆိုတော်များ စပ်ဆိုခဲ့သော မိုးဦးကာလ အစချီ တောင် တက်ပိန်းဝင် တျာဘွဲ့၊ ဥကင်ဘုံမြင့် စချီ ပလ္လင်ရှစ်ခန်းနှင့် ဥကင်တော်ဘွဲ့၊ မင်္ဂလာသီရိ အစချီမန္တလေးမြို့တော်ဘွဲ့စသည့် အချို့ဘွဲ့ သီချင်းမျိုးများ၏အလိုက်တေးသွားများမှာ မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် တီထွင် စပ်ဆိုထားသော ဘွဲ့သီချင်းများ မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေးက ရေးသား စပ်ဆိုပြီးဖြစ်သော ဘွဲ့သီချင်းအလိုက် တေးသွားများကို ထပ်တူ လိုက်၍ အပိုဒ်များ တိုးချဲ့ထွင်လျက် ရေးသားခဲ့ကြောင်း သိသာ ထင်ရှားလေသည်။
ယနေ့ကျန်ရှိနေသော ဘွဲ့သီချင်းများအနက်လိုက် တေးသွားအားဖြင့် ဘွဲ့သီချင်း အမျိုးအစားများကို အကြမ်း ခွဲခြား ကြည့်မည်ဆိုပါက၊ (၁) မြဝတီ မင်းကြီးရေးသားခဲ့သော ဥကင်ဘုံမြင့် အစချီ ပလ္လင်ရှစ်ခန်း နှင့် ဥကင်တော်ဘွဲ့ သီချင်းအမျိုးအစား၊ (၂) ဂန္ဓမာတောင် အစချီ မဉ္စူသက နတ်ပန်းဘွဲ့သီချင်းအမျိုး အစား၊ (၃) သုံးထပ်ဘွဲ့သီချင်း အမျိုးအစားနှင့် (၄) ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်းအမျိုးအစားဟူ၍ ၄ မျိုးလောက်သာလျှင် တွေ့ရှိရပေသည်။
အချို့မြဝတီမင်းကြီး ရေးသားခဲ့သော ဘွဲ့သီချင်းလယ်တွင် ရတုည|ပ်၍ စပ်ဆိုခဲ့သည့် မန္တလာဘုံ အစချီ မန္တလေးဘွဲ့သီချင်းမျိုး၊ သီချင်း အလယ်တွင် သံထောက်ည|ပ်၍ စပ်ဆိုခဲ့သည့် 0x100သဘာ မင်္ဂလာ အစချီဘုန်းတော်ဘွဲ့သီချင်းမျိုးနှင့် သီချင်းအချတွင် သဖြန်ဖြင့်ချသည့် ဘွဲ့သီချင်းမျိုး သုံးလေးပုဒ် လောက်သာလျှင် အနည်းငယ် ထူးခြားစွာ စပ်ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
အထက်ပါ ဘွဲ့သီချင်းအမျိုးအစား ၄ မျိုးအနက်၊ သုံးထပ်ဘွဲ့သီချင်း အမျိုးအစားမှာ ဥကင်ဘုံမြင့် အစချီ ဘွဲ့ရိုးရိုး အမျိုးအစားနှင့် အလိုက်တေးသွားအားဖြင့် သိသိ သာသာ ကွဲပြားခြားနားအောင် စပ်ဆိုသီကုံးထားသော သဘော မျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ ဘွဲ့ရိုးအက္ခရာအသံ ကာရန် ၂ လုံးရိုးနှင့် သုံးထပ်ဘွဲ့တို့၏ အချီနှင့် အချပိုဒ်များတွင် အက္ခရာအသံ ကာရန် အနေအထား ကွဲပြားခြားနားချက်ကို နှိုင်းရှည့်လေ့လာ ကြည့်မည် ဆိုပါက၊ သုံးထပ်ဘွဲ့သီချင်းအမျိုးအစား စပ်ဆို သီကုံးပုံကို ရိပ်စားနိုင်ပေမည်။
အချီပိုဒ်ဘွဲ့ရိုး သုံးထပ်ဘွဲ့ (၁)ဌင်ဘုံမြင့်၊ (၁)ရွှေဘုန်းပွင့်၊ နေနှုန်းမြင့်၊ (၂)သီဟာဘွေ၊ (၂)တောက်ထိန်ပြောင်၊ (၃)စိန်ကြောင်ရောင်လင်း၊(၃)မန်းဂီရီ-ဆန်းညီည|ိ (၄)သစ်မင်းယမနေ။
(၄)နန်းသီရိလက်ယာတောင်။
အချပိုဒ်ဘွဲ့ရိုး သုံးထပ်ဘွဲ့ (၁) ဆောင်ဆောင်နန်းငယ်နှင့်(၁)ရွှေမိုးငဲ့-ငွေမိုး၊ (၂) လေးခန်းငယ်ဒီပါ၊ (၂)ထစ်ကြိုးငယ်ပဲ့တင်၊ (၃) ချုပ်ကာစိုးရလေ။
(၃)ထက်ခွင်ကျင်းတော့သည်။
သုံးထပ်ဘွဲ့သီချင်းမျိုးများသည် အလောင်းဘုရား လက်ထက်ကပင် ထွန်းကားပေါ် ပေါက်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ယနေ့ကျန်ရှိနေသော ဘွဲ့သီချင်း များနက်၊ ရွှေဘုန်းပွင့် - နေနှုန်းမြင့် အစချီအလောင်းဘုရား ယိုးဒယား ချီတော်မူမည့် အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သီကုံးထားသော ဘွဲ့သီချင်းနှင့် ရွှေဘုန်းတော်-နေနှုန်းလျော် အစချီ ဦးလွန်းပြေ ရေးသားစီကုံးခဲ့သော ဘွဲ့သီချင်း ၂ ပုဒ်လောက်သာလျှင် တွေ့ရှိ ရခြင်းအားဖြင့် သုံးထပ်ဘွဲ့သီချင်းများသည် ဘွဲ့ရိုးသီချင်းများ လောက် ခေတ်မစားဟု ယူဆရသည်။
ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်းများသည် အခြားဘွဲ့သီချင်း မျိုများနှင့် အလိုက် တေးသွားအားဖြင့် လုံးဝမတူ၊ တစ်မူ ကွဲပြား ခြားနားရုံမျှမက၊ သီချင်းအချီပိုဒ်များ၌ အများအားဖြင့် အခြားဘွဲ့သီချင်း အချီပိုဒ်မျိုးများကဲ့သို့အတွဲ့၂ ချက်စည်းမျိုး ဖြင့် မစဘဲ၊ ကြိုးသီချင်း အချီပိုဒ်များ၌ကဲ့သို့နရည်တစ်ချက် စည်းဖြင့် တစ်ခါတည်း စတင်သီဆို တီးမှုတ်ကြရသည်။
ထို့ကြောင့် ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်းများကို အချို့ပညာရှင်များက တစ်ချက်စည်းဖြင့် ကြိုးသီ ချင်းသဘောကဲ့သို့သီဆိုတီးမှုတ် သော အလေ့အထများ ထွန်းကားပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရလေသည်။
ထို့ပြင် ဝတ်တော် ရုံဘွဲ့များ စပ်ဆိုသီကုံးကြရာ၌ သီချင်း အပိုဒ် တိုတိုတုတ်တုတ် စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ခြင်းမှာ အခြားဘွဲ့ သီချင်းများထက် ထူးခြားချက် တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ဝတ်တော်ရုံ ဝေါဟာရ ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ခေါ်ပါယောင် နှင့် မျှော်ပါယောင်လေ အစချီ သီချင်းနှင့် တရေးမက သန်းကောင်၊ မိုးသောက်ထငယ်ကို အစချီ သီချင်း ၂ ပုဒ်ကို အထောက်အထားပြုလျက်၊ လှိုင်ထိပ် ခေါင်တင် မင်းသမီးသည် အိမ်ရှေ့မင်းသား အဆောင်တော်သို့ မကြွလာသဖြင့် စိန်ခြူးညာညောင်ဘောလယ်ရေးသားဆက်သွင်း သကဲ့သို့နန်းတွင်းသူ တစ်ဦးသည် အလည်ကြူးနေသော မိမိ ၏ လင်တော်မောင် အပြန်ကို စောင့်မျှော်နေရင်း၊ တစ်ကိုယ် တည်း အလွန်ချမ်းအေးလွန်းသဖြင့် အဝတ်များ အထပ်ထပ် ခြုံရရုံရသည့်အကြောင်း စပ်ဆိုသီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာမှ ဝတ်တော်ရုံ ဟူသော ဝေါဟာရ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
ယနေ့အထိ ရှေးဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်း ၅ ပုဒ်လောက်သာလျှင် ရှာဖွေ တွေ့ရှိရသည်။
ဘွဲ့သီချင်းများ အနက် ဝတ်တော်ရုံဘွဲ့သီချင်း အမျိုးအစားသည် ရှေးအကျ ဆုံးဟူ၍ ယူဆရသည်။
ဘွဲ့သီချင်းများကို စပ်ဆို သီကုံးကြရာ၌ အခြားသီချင်း များ စပ်ဆိုကြသည့်နည်းတူ အကြောင်းရာမျိုးစုံတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံး ရေးသားသည်ကို တွေ့ရှိရငြားသော်လည်း၊ ကုန်းဘောင် ခေတ် ဘွဲ့သီချင်းများသည် အများအားဖြင့် ဘုရင်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ မင်းခမ်းမင်းနား ပွဲသဘင်များနှင့် ဘုရင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများအကြောင်းအရာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဥကင်တော်ဖွင့် အခမ်းအနားဘွဲ့၊ ပင်ရှစ်ခန်းနှင့် ဥကင်တော် ဘွဲ့၊ ထီးရှစ်စင်းဘွဲ့၊ လက်ယာမင်းခမ်း တော်ဘွဲ့၊ မင်းခမ်း တော်စုံဘွဲ့၊ မြို့တော်တံခါး ဆယ့်နှစ်ရပ်ဘွဲ့၊ လယ်ထွန်မင်္ဂလာ ဘွဲ့၊ နားထွင်းမင်္ဂလာဘွဲ့၊ ဆံထုံး တော်မင်္ဂလာဘွဲ့၊ သင်္ကြန်တော် ဘွဲ့၊ ရေသဘင်ဘွဲ့၊ ငါးသိုင်းဘွဲ့၊ မြင်းခင်းတော်ဘွဲ့၊ ဂူလီသဘင် မြင်းခင်းတော်ဘွဲ့၊ နတ်ကြီး ဆယ့်ငါးပါး ပူဇော်သဘင်ဘွဲ့၊ မှန်စီဆိုင်းဝိုင်းတော်ဘွဲ့၊ စောင်းတော်ဘွဲ့အစရှိသည့် ဘွဲ့သီချင်း မျိုးများ အများအပြား ထူးခြားစွာ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရလေသည်။
စာဆိုတော် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ၊ မြဝတီဝန်ကြီး၊ ပြင်စည်မင်းသား၊ ဦးလွန်းပြေ၊ မယ်လုပ်တို့သည် ဘွဲ့သီချင်း များ သီကုံးစပ်ဆိုရာတွင် ထူးခြားဆုံး စာဆိုတော်များဟု ဆိုရပေမည်။
ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ သီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့ သော ဘွဲ့သီချင်းများမှာ ခင်းခမ်းမင်းနား အကြောင်းအရာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖွဲ့ဆိုထားသော ဘွဲ့သီချင်းမျိုးများ မဟုတ်ဘဲ၊ ဆင်းရဲသား တောသူ တောင်သား၊ လယ်သမား၊ လှေထိုးသား၊ ထန်းတက်သမား စသည်များ၏ ဆင်းရဲပင်ပန်းကြီးစွာ ရှာဖွေ လုပ်ကိုင် စားသောက် နေထိုင်နေကြရသော ဘဝသရုပ်ဖော် အကြောင်းရာများကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုခဲ့သည့် သီချင်းများသာ ဖြစ်လေသည်။
မြဝတီဝန်ကြီးသည် မင်းခမ်း မင်းနားနှင့် စပ်ဆိုင်သည့် ပွဲသဘင်အကြောင်း အရာများသာ မက၊ ဘုန်းတော်ဘွဲ့၊ မြို့ဘွဲ့၊ ကန်ဘွဲ့၊ ပန်းဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့၊ အလွမ်း ဘွဲ့၊ မယ်ဘွဲ့စသည့် အကြောင်းအရာများနှင့် စပ်လျဉ်း ၍ စာဆိုတော်များအနက် ဘွဲ့သီချင်းများကို အများဆုံး သီကုံး စပ်ဆိုသွားခဲ့လေသည်။
ပြင်စည်မင်းသားနှင့် ဦးလွန်းပြေတို့မှာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့၊ မင်းခမ်းမင်းနားဘွဲ့၊ မြို့တော် ဘွဲ့၊ ကန်ဘွဲ့ စသည့်အကြောင်းအရာမျိုးစုံ ဘွဲ့သီချင်းများ စပ်ဆိုခဲ့ကြသော် လည်း၊ မြဝတီဝန်ကြီး စပ်ဆိုခဲ့သော ဘွဲ့သီချင်းများနှင့် အရေ အတွက်အားဖြင့် နှိုင်းစားလျှင် အလွန်နည်းပါးလှသည်။
အမျိုးသမီး စာဆိုတော် မယ်လုပ် ရေးသား သီကုံးခဲ့သော ဘွဲ့သီချင်းများအနက်၊ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော် ဘွဲ့သီချင်း ၃ ပုဒ်နှင့် ဓားသိုင်းဘွဲ့၄ ပုဒ်တို့မှာ အကြောင်းအရာများဖြင့် ထူးခြားစွာ စပ်ဆိုသီကုံးထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ငယ်တိုးဝန်၊ သံတော်ဆင့် ဦးအောင်ပန်း၊ ဦးမင်းအောင်၊ ဝတ်မြေဝန်တို့သည်လည်း ဘွဲ့သီချင်းများ အနည်းအကျဉ်း စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဘွဲ့သီချင်းများကို သီဆိုတီးမှုတ်မည် ဆိုပါက အဆိုတော် မသီဆိုမီ တွဲဖက်တီးမှုတ်မည့်သူက ဘွဲ့ခံ ဟုခေါ်သော တီးလုံးပထမ တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။
ဘွဲ့ခံ တီးလုံးဆုံးမှသာလျှင် သီဆိုသူက ဘွဲ့သီချင်းကို သီဆိုရသည်။
ဘွဲ့ရိုးသီချင်း မသီဆိုမီ တီးမှုတ်ရသော ဘွဲ့ခံတီးလုံးနှင့် ဝတ်တော်ရုံးဘွဲ့အမျိုးစား မသီဆိုမီ တီးမှုတ်ရသော ဘွဲ့ခံ တီးလုံးတို့သည် အလိုက်တေးသွားအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ နရည်စည်းဝါးအားဖြင့် လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနား လှပေ သည်။
ဘွဲ့သီချင်း အပိုဒ်တစ်ပိုဒ် ဆုံးတိုင်း တီးမှုတ်ရသော အတောကို ဘွဲ့တော် ဟူ၍ သီးခြားခေါ်ဝေါ် သတ်မှတ်ထားရှိ လေသည်။
ဘွဲ့သီချင်းကို စောင်းဖြင့် သီဆိုတီးမှုတ်မည် ဆိုလျှင် သံရိုးသံစဉ်ဖြင့်သာလျှင်သီဆိုတီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။
ဘွဲ့သီချင်း ဆုံးလျှင် ကြိုးသီချင်းကို ဆက်လက်သီဆို တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။
ယခုခေတ်အခါတွင် ဘွဲ့သီချင်းများကို အထူးသဖြင့် မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများ၌သာလျှင် သီဆိုတီးမှုတ်လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာ သီချင်းအမျိုးအစားများ။
မကောကြက်တူရွေး (Macaw) ကို ကြက်တောကြီးဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။
မကောကြက်တူရွေးသည် ကြက်တူရွေးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရိုးရိုးကြက်တူရွေးထက် အကောင်ကြီး ကာ အမြီးရှည်ပြီးလျှက် အရောင်အဆင်းမှာ ပို၍လှပတောက် ပြောင်လေသည်။
အခွံမာသောသစ်သီး ဝလံများကို စားလေ့ ရှိသဖြင့် ကြီးမားချွန်ထက်၍ ကောက်ကွေးသော နှုတ်သီးရှိ၏။
မကောကြက်တူရွေးဟု ခေါ်ခြင်းမှာ တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သော မကော ဟုခေါ် သည့် အုန်းပင် တစ်မျိုးမှ အသီးကို အမြဲစားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မကောကြက်တူရွေးကို တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် ကျူးဗားကျွန်းတို့၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုကြက်တူရွေးမျိုး မရှိပေ။
ယင်း၏ အရောင်အဆင်းမှာ တစ်မျိုးတည်းမဟုတ်၊ ကျက်စားနေထိုင်သည့် ဒေသကို လိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။
ပနားမားနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းမှ ဘရာဇီးနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းစပ်ကြားရှိ ဒေသများတွင် တွေ့နိုင်သော မကော ကြက်တူရွေးများ၏ အရောင်အဆင်းမှာ အပေါ်ပိုင်းတွင် အပြာရောင်ဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အဝါရောင်ဖြစ်၏။
တောင်အမေရိကတိုက် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ မကော ကြက်တူရွေးမျိုးမှာမူကား အပေါ် ပိုင်း၌ အပြာရောင်ဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းတွင် လိမ္မော်ရောင် ဖြစ်သည်။
အလျားမှာ ပျမ်းမျှ လက်မ ၃ဝ ကျော်သည်။
မကောကြက်တူရွေးများသည် ခရီးဝေးကို တစ်ဆက် တည်း ပျံသန်းနိုင်ကြ၏။
အသံမှာ ကျယ်လောင် စူးရှလှ၍ သူတို့ရှိမှန်းကို အသံဖြင့် အဝေးကပင် သိနိုင်သည်။
အစုလိုက် အအုပ်လိုက် နေထိုင်တတ်ကြသော်လည်း၊ မိတ်လိုက်ရာတွင် အဖိုအမ တစ်ကောင်တည်းကိုသာ အာရုံပြုတတ်သော အလေ့ အထရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မကောကြက်တူရွေးများ‎။
လူတစ်ဦး တစ်ယောက်သည် မှတ်ဉာဏ် အလွန်ကောင်းပါသည်ဟု ဆိုစေကာမူ ထိုသူသည် မကောလေးအား မီနိုင်မည်မထင်။
မကောလေးအား ထူးထူးချွန်ချွန် မှတ်ဉာဏ်ကောင်းသူ ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာကျော်ခဲ့လေသည်။
သူသည် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို တစ်ခေါက်တည်း ဖတ်ရရုံနှင့် ထိုစာအုပ်အတိုင်း တစ်သွေမတိမ်း အလွတ် ပြန်ဆိုပြောပြနိုင်သည်။
ဤမျှ မှတ်ဉာဏ်ကောင်းပေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား အင်္ဂလိပ်စာပေ သမိုင်းနှင့် အင်္ဂလန် နိုင်ငံသမိုင်းတွင် စာရေးဆရာကြီး အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံပြု သုခမိန်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော လော့တောမတ် ဗက်ဗင်တန် မကောလေးပင်တည်း။
မကောလေးသည် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ဖခင်မှာ ဇက်ခါရီမကောလေးဆိုသူ စကော့လူမျိုးဖြစ်၏။
မကောလေး၏ ဖခင်သည် စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်သော လူမှုပြုပြင်ရေးသမား တစ်ဦဖြစ်၍၊ ငွေဝယ်ကျွန်စနစ်ကို လွန်စွာ စက်ဆုပ်မုန်းတီးသူ ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ထိုစနစ်ကို တိုက်ဖျက်ယင်းပင် ဥစ္စာပစ္စည်း ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခဲ့ လေသည်။
မကောလေး၏ ဖခင်သည် မကောလေးအား ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အထူးဂရုစိုက်၍ ပညာသင်ကြားပေးခဲ့သဖြင့် မကောလေးသည် ၃ နှစ်သားအရွယ်ကပင် စာဖတ်ဝါသနာ ထုံခဲ့လျက် လက်တစ်ဖက်မှ ပေါင်မုန့်ထောပတ် သုတ် တစ်ချက်ကိုကိုင်ယင်း စာဖတ်လေ့ရှိသော မကောလေး ကလေးအား ဧည့်သည်များက တွေ့မြင်ရသည့်အခါ ထိုကလေး၏ စာဖတ်ဝါသနာကြီးပုံကို အံ့ဩချီးမွမ်းကြလေသည်။
စကားပြောရာတွင်လည်း ကလေးနှင့် မမျှအောင် ခမ်းနားသော စာပေစကားတို့ကို ပြောလေ့ရှိသဖြင့် မိခင် ဖခင်တို့သည် သားငယ်ကလေးအား အထူးပင် ချစ်ခင်ကြသည်။
မကောလေးသည် အတန်ကြီးပြင်း လာသောအခါ ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာများ ဆည်းပူးခဲ့ရာ၌ သင်္ချာဘာသာမှတစ်ပါး ကျန်ဘာသာရပ် အားလုံးတွင် ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။
သင်္ချာဘာသာကိုကား သူသည် ကလေး အရွယ်ကပင် ဝါသနာမပါခဲ့ပေ။
တက္ကသိုလ်သို့မရောက်မီ မူလတန်းကျောင်း၌ နေရစဉ်ကပင် ကျောင်းတက်နေရသဖြင့် စာဖတ်ချင်တိုင်း မဖတ်ရသည့်အပြင် သူစိတ်မဝင်စားသော အတွက်အချက် ပုစ္ဆာများကို ဖြေနေရသဖြင့် ကျောင်းသွားရန်ကိုပင် ပျင်းရိ ခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် စကားအိုးကလေး ဖြစ်၍ ကျောင်းတွင် စကားပြောချင်တိုင်း မပြောရသည်ကို စိတ်ညစ်ညူးခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ကျောင်းမှန်မှန် တက်ခဲ့သဖြင့် ကျောင်းတွင်သာမက တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ခဲ့သည့်တိုင် ထူးချွန်ခဲ့၍ ဆုအမျိုးမျိုး ရခဲ့၏။
မကောလေးသည် ဂရိဘာသာ၊ လက်တင်ဘာသာ၊ ပြင်သစ်ဘာသာ၊ ဒပ်ချဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်များကိုလည်း ဖတ်ရှုနိုင်ခဲ့လေသည်။
မကောလေးသည် ဖခင်ကြီး၏ ဆန္ဒအတိုင်း ဥပဒေပညာရပ်များကို ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သဖြင့် ဥပဒေဘွဲ့ထူးကို ရရှိခဲ့သော်လည်း သူ၏အာရုံမှာ စာပေဖက်သို့သာ ညွတ်လျက်ရှိလေသည်။
၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် မကောလေးသည် အက်ဒင်ဗာရာရီဗျူးခေါ် စာစောင်အတွက် ကဗျာစာဆို မီလတန်အကြောင်း ဆောင်းပါး တစ်ခုကို ရေးသားခဲ့ရာ တွင် ၂၅ နှစ်သားအရွယ် မကောလေး၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ တစ်မုဟုတ်ချင်း လူသိများပြီးလျှင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မကောလေးသည် အက်ဒင်ဗာရာရီဗျူး စာစောင်ကြီး၏ ပထမတန်းစား စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦး အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရပြီးနောက် သူရေးသားသမျှသော ဆောင်းပါးများကိုလည်း ထိုစာစောင်ကြီးတွင် မကြာခဏ ဖတ်ရှုကြရလေသည်။
မကောလေးသည် သူ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု အတွက် စာရေးခြင်းဖြင့် ရရှိသော ဝင်ငွေအပေါ်၌သာ အမီပြုရလေသည်။
သူ၏ ဖခင်သည် မူလက ပစ္စည်းဥစ္စာ အတော်အတန် ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ ဖြစ်သော်လည်း မကောလေး ငယ်စဉ်ကပင် စီးပွားပျက်ခဲ့သောကြောင့် မကောလေး ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖခင်နှင့် နှမများကိုပင် မကောလေးကထောက်ပံ့ခဲ့ရလေသည်။
သို့သော်လည်း မကောလေး ကဲ့သို့သော ပါရမီရှင် စာရေးဆရာ တစ်ယောက်အဖို့ဆင်းရဲခြင်းသည် တာရှည်တည်မြဲ နေလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
မကောလေးသည် အခြားသော စာရေးဆရာများကဲ့သို့စာရေးခြင်း အလုပ်တစ်ခုကိုသာ မလုပ်ကိုင်ဘဲ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါလီမန်အမတ်၏ တာဝန်များကိုလည်း တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ထမ်းဆောင် ခဲ့လေသည်။
သူ့ခေတ်သူ့အခါက မကောလေးသည် ပထမတန်းစား ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် အမတ်တစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်။
ပါလီမန်ထဲ၌ အချက်အလက်ကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်နှင့် ပြတ်သားရှင်းလင်းစွာ စကားပြောဆိုရာတွင် မကော လေးကို မီသူမရှိပေ။
မကောလေးသည် ဝှစ်ပါတီ၏ ဝါဒနှင့် သဘောထားကို ထောက်ခံသူဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် သူ့ကို ပါတီနိုင်ငံရေးသမားဟူ၍ကား မခေါ်နိုင်ချေ။
သူ၏စိတ်၌ မှန်ကန်ဖြောင့်မတ်သည်ဟု မထင်လျှင် သူသည် မည်သည့်ကိစ္စကိုမျှ လိုက်လောသည်မဟုတ်ပေ။
ပါလီမန် အမတ်ရာထူးကိုပင် စွန့်လွှတ်လိုက်ရန် ဦးလေးမည် မဟုတ်သော လူဖြောင့်ကြီး တစ်ဦးပေတည်း။