kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မျောက်ကျောက်ရောဂါ အစောဆုံး ဖြစ်ပွားမှုအား အာဖရိကတိုက်တွင်သာ တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း ယခုအခါ ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းမရှိသော နိုင်ငံအချို့သို့ စတင်ပျံ့နှံ့လျက်ရှိလာ၍ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ က နိုင်ငံတကာ စိုးရိမ်ဖွယ်အများပြည်သူကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ တို့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ကြေညာခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း အဆိုပါရောဂါပိုး ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်က ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုတွင် လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မျောက်များမှတဆင့် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးတစ်မျိုးစတင်တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတွက် Monkeypox (မျောက်ကျောက်ရောဂါ)ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
စတင် တွေ့ရှိစဉ်က လူသို့ ကူးစက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
နောက်ပိုင်း အဆိုပါ ရှားပါးကူးစက် ရောဂါသည် အာဖရိကတိုက် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံရှိ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများတွင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက လူများ၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ဖန် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် တောင်ဆူဒန် နှင့် အခြားအာဖရိကနိုင်ငံများ၌ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဝစ္စကိုဆင်ပြည်နယ် တွင်လည်းကောင်း၊၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင်သာမက ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိကနှင့် ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ လာခဲ့သည်။
မျောက်ကျောက်ရောဂါ ပျံ့နှံ့ရာ မြေပုံအညွှန်း . ကူးစက်မှုနည်းလမ်းများ မည်သူမဆို မျောက်ကျောက်ရောဂါ လက္ခဏာများခံစားနေရသည့် လူများနှင့် အနီးကပ်ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသည့်တိရစ္ဆာန်များအား ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ခြင်းရှိသူများသည် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ အများဆုံးဖြစ်သည်။
WHO အဖွဲ့အစည်းက မျောက်ကျောက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသည့် လူတစ်ဦးသည် ရောဂါလက္ခဏာခံစားနေရချိန် (ပုံမှန်အားဖြင့် (၂) ပတ်မှ (၄) ပတ်အတွင်း) တွင် အခြားသူကို ကူးစက်စေနိုင်သည့်အပြင် ရောဂါလက္ခဏာခံစားနေသည့်သူကို အနီးကပ် ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ခြင်းမှတဆင့်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ရကြောင်း သတိပေးထားသည်။
ရောဂါပိုးသည် အထူးသဖြင့် အနီကွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သောအရည်များ (အရည်ပြား အဖုအပိန့်မှ ထွက်သောအရည်၊ ပြည် သို့မဟုတ် သွေး) နှင့် အနာဖေးများမှတဆင့် ကူးစက်စေနိုင်သည့်အပြင် ရောဂါဖြစ်ပွားသူ ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ပြီးသော ဗိုင်းရပ်စ်ကပ်ညိနေသည့် အဝတ်အစား၊ အိမ်ရာခင်း၊ မျက်နှာသုတ်ပါဝါ သို့မဟုတ် စားသောက်ရာတွင် သုံးသည့်ပစ္စည်းများ၊ ပန်းကန်များကို ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ခြင်းမှ တစ်ဆင့်လည်း အခြားသူဆီသို့ ကူးစက်စေပါသည်။
ခံတွင်းတွင်ရှိသော အနာများ၊ ပြည်တည်နာများမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်စေသည်။
ရောဂါပိုးသည် တံတွေးမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်သည့်အပြင် ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူများနှင့် ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ လေ့ရှိသည့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ အတူနေမိသားစုဝင်များနှင့် ၎င်း၏ လိင်ဆက်ဆံဖက်တို့သည် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ ပိုများသည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ၏ အချင်းတိုင်မှတစ်ဆင့် သန္ဓေသားဆီသို့ (သို့) မီးဖွားချိန်နှင့် မီးဖွားပြီးချိန်တွင် လည်းကောင်း၊ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသည့် မိဘများမှ ကလေးသို့ အရေပြားချင်း ထိတွေ့ခြင်းတို့မှ လည်းကောင်း ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရနိုင်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာ ပြသခြင်းမရှိသည့်သူများမှ ကူးစက်စေခြင်း ရှိ၊မရှိကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရှိရသေးပေ။
ရောဂါလက္ခဏာများ ဖျားခြင်း၊ ခေါင်းအရမ်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း၊ ခါးနာခြင်း၊ အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း၊ ပြန်ရည်အိပ် (Lymph node) များ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အရေပြားပေါ်တွင် အနီကွက်များ ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အဖုအပိန့်များ၊ အရည်ကြည်ဖုများထွက်ခြင်းတို့ကို အများစုတွေ့ရတတ်သည်။
အနီကွက်များကို စတင်ဖျားပြီး တစ်ရက်မှ သုံးရက်အတွင်း တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ထို့နောက် အ‌ရေပြားပေါ်တွင် အဖုအပိန့်များအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရည်ကြည် သို့မဟုတ် အဝါရောင်အရည်များပြည့်နေသည့် အရည်ကြည်ဖု၊ ပြည်ဖု အနေအထားဖြင့်လည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ထို့နောက် ၎င်းအရည်ကြည်ဖုများသည် ပေါက်ပီး ခြောက်သွေ့ကာ အနာဖေးအနေဖြင့် ကွာကျသွားသည်။
လူနာတစ်ယောက်စီတွင် အဖုအပိန့်များကို အရေအတွက် အနည်းငယ်မှ ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ တွေ့ရတတ်သည်။
အဖုအပိန့်အများစုကို မျက်နှာ၊ လက်ဖဝါးနှင့် ခြေဖဝါးတို့မှာ တွေ့ရတတ်ပါသည်။
၎င်းတို့ကို ပါးစပ်၊ လိင်အင်္ဂါတစ်ဝိုက်နှင့် မျက်စိတွင်လည်း တွေ့ရတတ်ပါသည်။
အများအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် (၂) ပတ်မှ (၄) ပတ်အထိ ကြာတတ်ပြီး ဆေးကုသမှုခံယူရန်မလိုဘဲ ပျောက်ကင်းသည်။
လူနာအများစုသည် ရက်သတ္တပါတ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ ရောဂါလက္ခဏာများ‌ ပျောက်ကင်းသွားနိုင်သလို လူတချို့မှာတော့ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါဆိုးကျိုးများဖြစ်ပွားပြီး သေဆုံးသည်အထိလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မွေးကင်းစကလေးငယ်များ၊ ကလေးများနှင့် ခုခံအားကျဆင်းနေသည့်သူများသည် မျောက်ကျောက်ရောဂါကြောင့် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားနိုင်ရချေရှိပြီး အသက်သေဆုံးသည်အထိ အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
မျောက်ကျောက်ရောဂါ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများအနေဖြင့် အရေပြားတွင် အနာဖြစ်ခြင်း၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ စိတ်ကယောင်ခြောက်ခြားဖြစ်ခြင်းနှင့် မျက်လုံးသို့ရောဂါပိုးဝင်ပြီး အမြင်အာရုံထိခိုက်ခြင်းများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကာကွယ်ဆေးနှင့်ကုသပုံ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူများသည် မျောက်ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်းမှ တစိတ်တပိုင်းကာကွယ်မှုရရှိနိုင်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။
သို့သော် ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသောကြောင့် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်ခံရမှုမှ အကာအကွယ်အချို့ရရှိနေသော်လည်း ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူများ ကူးစက်ခံရမှုမရှိအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ထားသင့်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း ကျောက်ကြီးရောဂါပပျောက်သွားသည့် (၁၉၈၀) ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုး လုပ်ငန်းသည် ရပ်နားထားခဲ့ပြီးဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် ငယ်ရွယ်သူများသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံထားခြင်း ရှိမနေသေးပေ။
လက်ရှိတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကာကွယ်ဆေးအသစ်တစ်မျိုး (MVA-BN, Imvamune, Imvanex of Jyynneo) သည် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်ခြင်းမှကာကွယ်ရန် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခွင့်ပြုချက်ရရှိထားသည်။
ထိုကာကွယ်ဆေးအသစ်မှာမူ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအနေဖြင့် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးမပြုနိုင်သေးပါ။
ဓာတ်ခွဲဝန်ထမ်းတချို့ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် မကြာသေးမှီက ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေးအား ထိုးနှံထားပြီးဖြစ်သည်။
မျောက်ကျောက်ရောဂါလက္ခဏာသည် ကုသမှုခံယူစရာမလိုဘဲ ပျောက်ကင်းသွားတတ်သည်။
စတီးရိုက်ပါဝင်သော ဆေးအမျိုးအစားကို ရှောင်ရှားပြီး အခြား ပါးစပ်သန့်ဆေးရည်နှင့် မျက်စဉ်းခပ်ဆေးတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က လမ်းညွှန်ထားသည်။
ပြင်းထန်သောလူနာများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော ပဋိပစ္စည်း ပရိုတိန်းတစ်မျိုး (Vaccinia immune globulin –VIG) ကို အသုံးပြုရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။
ကျောက်ကြီးရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးတစ်မျိုး (Tecovirimat, TPOXX) ကို မျောက်ကျောက်ရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအခြေအနေ + မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ခုနှစ် နိုင်ငံ ရောဂါပိုးအမျိုးအစား လူသို့ကူးစက်ခြင်း ရောဂါကြောင့်သေဆုံးမှု သေဆုံးမှုနှုန်း မှတ်စု ၁၉၇၀ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ Clade I ၅ မသိရှိရ မသိရှိရ ၁၉၇၁ Clade II ၂ မသိရှိရ မသိရှိရ ၁၉၈၁-၁၉၈၆ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ Clade I ၃၃၈ မသိရှိရ မသိရှိရ ၁၉၉၅-၁၉၉၆ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ Clade I ၅၀၀ နှင့်အထက် မသိရှိရ မသိရှိရ ၂၀၀၁-၂၀၀၄ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ Clade I ၂၇၃၄ မသိရှိရ မသိရှိရ ၂၀၀၃ Clade II ၇၁ မရှိ ၀ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၁၅ Clade I ၁၀ ၂ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၁၇-၂၀၂၂ Clade II ၅၅၈ ၈ ၁.၄ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၂၀ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ Clade I ၄၆၀၀ ၁၇၁ ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ Clade IIb ၉၃၃၂၇၂၀၈ ၀.၂ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၂၃-၂၀၂၄ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ Clade IClade Ib >၁၈၂၄၅ >၉၁၉ ~၅ ရာခိုင်နှုန်း * ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ အရေးပေါ်အခြေအနေကြညာထားမှု ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် WHO က နိုင်ငံတကာ စိုးရိမ်ဖွယ်အများပြည်သူကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၄ရက် တွင် WHO က နိုင်ငံတကာ စိုးရိမ်ဖွယ်အများပြည်သူကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၃။
ဟာလာတောင်() သို့မဟုတ် ဟန်နာတောင်()သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဂျဲဂျူအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော အမြင့်ပေ ၁,၉၄၇.၀၆ m ၊ ဧရိယာ ၁,၈၂၀ m2 ရှိ မီးတောင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျဲဂျူအထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၏ ဧရိယာအများစုကို ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
ထိပ်တွင် ဘက်ရို့ဂ်ဒါမ် ()ဟု ခေါ်သော မီးတောင်အိုင် ရှိပြီး ဘက်ရို့ဂ်ဒါမ် ဟူသောအမည်သည် "သမင်ဖြူ ရေသောက်သည့် ကန်" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား မပွင့်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ပေါ်ထွန်းနေသော ဗြာဟ္မဏလူမျိုး ကျာရ်ဗာက စသော ဆရာကြီးတို့၏ ရုပ်ဝါဒကို ရုပ်ကြမ်းဝါဒဟု လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း၌ ဆိုထားသည်။
ကျာရ်ဗာက ရုပ်ကြမ်းဝါဒ A - पृथिव्यापस्तेजो वायुरिति तत्वानि က- မြေ, ရေ, လေ, မီး ဓာတ်ကြီးလေးပါးသည် အမှန်သဘောတွေ ဖြစ်သည်။
B - उत्पमुदाये शरीरेन्द्रियविषयसंज्ञाခ- ဤဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့၏ အစုအပေါင်းကို ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အာရုံစိတ်၊ အာရုံ ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။
C—तेभ्यर्थं तन्यम्ဂ- ယင်း ဓာတ်ကြီးလေးပါးမှ စိတ်ဟူသော အသိသဘော ပေါ်လာသည်။
D- किवादिभ्यो यदशक्तिवत् विज्ञानम्। भृतान्येव चेतयन्तेဃ- တဆေးစသည်မှ မူးယစ်စေတတ်သော သတ္တိ ပေါ်လာသကဲ့သို ယင်း ဓာတ်ကြီးလေးပါးမှ ဝိညာဉ်ပေါ်လာသည်၊ ဓာတ်ကြီး လေးပါးတို့ကသာလျှင် စဉ်းစားတွေးတောကုန်၏၊E -चैतन्यविशिष्ठः कायः पुरुषःင- စိတ် ဝိညာဉ်ဖြင့် အထူးပြုအပ်သော ရုပ်ကြမ်းကြီးပင် အတ္တ(ဝါ)သတ္တဝါဖြစ်သည်။
F - जलबुद्बुद्वीवाःစ- ရေပွက်သည် ရေ၏ အပေါ်၌ ရုတ်ချည်းမြင် ရုတ်ချည်းပျောက်သွားသကဲ့သို့ ဇီဝသည်လည်း ရုတ်ချည်းမြင် ရုတ်ချည်းပျောက်သွားလေသည်။
G - मरणमेत्रापवर्गःဆ- နိဗ္ဗာန်(ဝါ)လွတ်မြောက်ခြင်းဟူသည် သေဆုံးကွယ်လွန်ခြင်းပင်တည်း။
H-अर्थकामौ पुरुषार्थीःဇ- စီးပွား ဥစ္စာနှင့် ကာမချမ်းသာသည်သာ သတ္တဝါတို့၏ လိုရင်အကျိုးဖြစ်သည်။
(တရားကျင့်ခြင်း, လွတ်မြောက်ခြင်း ဟူသည် စင်စစ်အနက်အဓိပ္ပာယ်မရှိပေ။
)I - लोकिको माग नुसर्तव्यःဈ- လောကသားတို့၏ လမ်းစဉ်ကိုသာ လိုက်ရမည်။
(လောကုတ္တရာလမ်းကြောင်းဟူ၍ မရှိ။
)J- पताकिनी भावात परलोकाभावःည- တမလွန်ဘဝ၌ ရှိသော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိသောကြောင့် တမလွန်လောကဟူသည်လည်း မရှိပေ။
K - प्रत्यक्षमेव प्रमाणम् ဋ- မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်တို့ဖြင့် ထိတွေ့ခံစားအပ်သော မျက်တွေ့ လက်တွေ့သည်သာ ခိုင်လုံသော ပမာဏဖြစ်သည် (မျက်တွေ့, လက်တွေ့ မဟုတ်သော အရာသည် မခိုင်လုံ၊ ပမာဏ မမည်။
)(လောကာယတသုတ် अनशितं ခေါ် (ဗြိဟတ်ဆပတိ) ရေးသောသုတ်) ရုပ်သည် နာမ်၊ နာမ်သည် ရုပ် အထက်ပါသုတ်တွင်(ခ) အမှတ်စကားအရ ပ, အာ, ဝါ, တေ ဓာတ် ၄-ပါးကိုပင် ခန္ဓာကိုယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စ, သ, ဃ, ဇ, က ခေါ် ပသာဒ ၅-ပါး၊ ဆင်း, သံ, နံ, စား, တွေ့ အာရုံ ၅-ပါးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်ဟုဆိုထားရာ ရုပ်သည် နာမ်၊ နာမ်သည် ရုပ်ဟု ဆိုလိုလေသည်။
ဆန္ဒောဂျဥပနိသျှဒ် ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာမပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀-လောက် စော၍ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အမည်မထင်ရှားသူ ရေးသည့် ဆန္ဒောဂျဥပနိသျှဒ်၌ ဤသို့ ဆို၏၊ धावित्रीने तस्य यः स्थविष्ठधातुस्त त्पुरीषं भवति । यो मध्यमस्तन्यासं । यो ऽणिष्टस्तंमृनः စားလိုက်သော အစာသည် သုံးမျိုးကွဲ၍ ထွက်သည်၊ အကြမ်းစားဓာတ်တစ်စုသည် ကျင်ကြီး ဖြစ်သည်၊ အလတ်စား ဓာတ်တစ်စုသည် အသားဖြစ်သည်၊ အနုဆုံးဖြစ်သော ဓာတ်တစ်စုသည်ကား စိတ်ဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
(အဓျာယ ၆၊ ကဏ္ဍ ၅၊ အပိုဒ် ၁) आपः पीतास्त्रेधा विधीयते । तासं यः स्थविष्ठो धातु तसूत्रं भूषति । यो मध्यमस्तल्लोहितं । योऽणिष्टः स प्राणः သောက်လိုက်သော ရေသည် ၃-မျိုးကွဲ၍ ထွက်သည်၊ အကြမ်းစားဓာတ်တစ်စုသည် ကျင်ငယ် ဖြစ်သည်၊ အလတ်စား ဓာတ်စုသည် သွေး ဖြစ်သည်၊ အနုဆုံးဖြစ်သော ဓာတ်တစ်စုသည်ကား အသက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
(အဓျာယ ၆၊ ကဏ္ဍ ၅၊ အပိုဒ် ၂) ရုပ်နှင့်နာမ်ကို ထပ်တူ ယူဆသော Vulgar materialism ဤဝါဒသည် ဆယ့်ကိုးရာစု ဝန်းကျင်တွင် ဂျာမနီပြည်၌ စတင် ခေတ်စားလာသောဝါဒ ဖြစ်သည်၊ လူဗစ်ဗျူးခနဲ (Kari Vogt lud B chner) အမည်ရှိ ဂျာမန်အမျိုးသားနှင့် ဂျက်ကော့မောလေးရှော့ (Jacou Molescholt) ဆိုသူ ဒတ်ချ်အမျိုးသားတို့သည် ရုပ်ကြမ်းဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်၊ သူတို့ အဆိုကား တံတွေးအကျိတ်များမှ တံတွေးယိုထွက်သလို အသည်းမှ သည်းခြေယိုထွက်သလို ဦးနှောက်မှ စိတ်ခေါ်သော ရုပ်တစ်မျိုး စိမ့်ထွက်နေသည်ဟု ဆိုကြ၏၊ စိတ်အစဉ်သည် ဦးနှောက်တွင် ထင်ဟပ်သော ရုပ်၏ အရိပ်အသွင် ဖြစ်သော်လည်း မြင်ကောင်းသော အရိပ် မဟုတ်၊ ထိတွေ့ရကောင်းသော အရိပ်အသွင်မဟုတ်၊ ဓာတ်ပုံရိုက်ယူ၍ မရကောင်းပေ။
Brain is instrument of thinking or organ of thought, but it is mind or thinking itself. “ဦးနှောက်သည် တွေးခေါ်စဉ်းစားရန် လက်နက်ကိရိယာ၊ တစ်နည်း- စဉ်းစားတွေးတောသည့် အင်္ဂါရပ်ဖြစ်သည်၊ သို့သော် ယင်းဦးနှောက်သည်ပင် စိတ်(ဝါ)အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်”ဟူ၍ ဆိုလေသည်။
(မြန်မာလုပ်သားနေ့စဉ်၊ ၁၅-၃-၆၈၊ မောင်ချစ်လှိုင်) ရုပ်လည်းနာမ်၊ နာမ်လည်း ရုပ်ဟု ဆိုခဲ့ကြသူများ “ရုပ်သည် အခြေခံဖြစ်၍ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့သည် ရုပ်ကို တည်ရာမှီရာထား၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးတရား(ဝါ)အခိုးသတ္တိ(ဝါ)ရုပ်၏ အဟုန်မျှသာ ဖြစ်ပေသည်”ဟူသော ၃၁-ဘုံဝါဒ ဗုဒ္ဓလက်မခံစာအုပ် ရေးသားသူ ဦးကိုကိုလေး။
“အလုပ်လုပ် ဆိုတာ တကယ်ရှိတဲ့ ရုပ်ကို ကောင်းအောင် အလုပ်လုပ်ကြရမှာ၊ စိတ်ကို ကောင်းအောင် လုပ်လို့ မရဘူး' ဟူသော ဦးဥက္ကဋ္ဌ။
“အဆင့်ဆင့် အကဲခတ် လေ့လာသောအခါ ဤဘူတရုပ်တို့တွင် ရုပ်ဟုလည်းကောင်း၊ နာမ်ဟုလည်းကောင်း စသည်ဖြင့် ဖြစ်နေသောကြောင့် အားလုံး ရုပ်သဘာဝ အခြေခံချည်း ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရပေသည်'ဟူသော ဗုဒ္ဓဝိပဿနာ ပထမတွဲ၊ နှာ-၈၄၊ ၈၅ ၌ ရေးသားထားသော သခင်မြတ်ဆိုင်။
ယင်းစာအုပ် နှာ-၁၃၀ ၌ ထပ်မံဖော်ပြသော- “ရုပ်နှင့်နာမ် ၂-ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မကွဲပေ၊ ရုပ်လည်း နာမ်၊ နာမ်သည်ပင် ရုပ်အဖြစ် ဒွန်တွဲကာ အစဉ် အတူ ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို တွေ့မြင်မှသာ ချက်ချင်း ဖြစ်သည်ကို ဖြစ်မှန် သိသည်' ဟူသော သခင်မြတ်ဆိုင်။
လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဒဿနိကဗေဒ ပညာရပ်ခွဲများ။
ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသော သူ၏အဖြစ်ကို သိသောဉာဏ်ကမ္မဿကတဉာဏ (န)[ကမ္မဿကတာ+ဉာဏ]၊ ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိ၏ဟု သိသောဉာဏ်။
(ကုသိုလ်ကံသည် မိမိကံ = သကကံဖြစ်သည်။
အကုသိုလ်ကံသည် မိမိ ကံမဟုတ် = နောသကကံဖြစ်သည်ဟု သိသော ဉာဏ်ကို ကမ္မဿကတာဉာဏ်ဟု ခေါ်သည်။
ခရီးစရိတ်နှင့် တူ စရိတ် အလုံအလောက်ပါသော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်သည် မိမိရောက်လေရာ မြို့ရွာ နိုင်ငံ များ၌ ပွဲလမ်းသဘင်များကို တွေ့သော် “ငါကား ဧည့်သည်မျှသာဖြစ်သည် “မည်သူကို မှီ၍ ပွဲလမ်းသဘင်ကို ဝင်ရောက် ပျော်ပါးရအံ့နည်း”ဟု ကြောက်လန့် စိုးရွံ့ စိတ်ထင့် နေရန်မလို၊ မိမိမှာ စရိတ် အလုံအလောက် ပါပြီး ဖြစ်၍ ကြိုက်ရာပွဲလမ်းဘဘင်ကို ကြိုက်သလို ဝင်ရောက် ပျော်ပါး နိုင်သည်၊ ချမ်းချမ်းသာသာဖြင့်ပင် ကမ္ဘာ့ခရီးခဲကို ကျော်လွှား လွန်မြောက်နိုင်သည်။
ထို့အတူ သတ္တဝါများသည် ဤကမ္မဿကတာဉာဏ်၌တည်၍ ထိုဘဝ ဤဘဝသို့ ရောက်စေတတ်သော ကံ(ဝဋ္ဋဂါမိကုသိုလ်ကံ)ကို အားထုတ် ပြုလုပ်ကြသည်၊ ထိုကံများကြောင့်ပင် လူ့ချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာ ဗြဟ္မာ့ချမ်းသာများကို ခံစားစံစားကြလျက် အရဟတ္တဖိုလ်ပေါက် မျက်မှောက်ပြုကြရသည်။
ကမ္မဿကတာဉာဏ်နှင့် ခရီးစရိတ်တူသည်၊ ခရီးစရိတ် လုံလောက်သူသည် ခရီးသွားရာ၌ စရိတ် ပြတ်၍ ဒုက္ခတွေ့လေမည်လားဟု ကြောက်ရွံ့ နေရန်မလို၊ ထို့အတူ ကမ္မဿကတာဉာဏ်ရှိသူ အဖို့လည်း သံသရာ ခရီး သွားရာ၌ ဒုက္ခတွေ့ လေမည်လားဟု ကြောက်လန့် စိုးရွှံ့ စိတ်ထင့် နေရန်မလို။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၃-၄။
) ကမ္မဿကတဉာဏ(အဘိ၊ဓ၊၂၆၄) န္တိ “ဣဒံ ကမ္မံ သကံ၊ ဣဒံ နော သက” န္တိ ဇာနနပညာ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၃။
ကမ္မဿကတာဉာဏ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀) န္တိ ကမ္မံ သကော ဧတဿာတိ ကမ္မဿကော၊ တဿ ဘာဝေါ ကမ္မဿကတာ၊ တတ္ထ ဉာဏံ “ဣဒံ ကမ္မံ သတ္တာနံ သကံ၊ ဣဒံ နော သကန္တိ ဧဝံ ဇာနနဉာဏံ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅ ကမ္မဿကတဉာဏ် တတ္ထ ကတမံ ကမ္မဿကတဉာဏံ၊ အတ္ထိ ဒိန္နံ။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကမ္မဿကတဉာဏံ။
ဌပေတွာ သစ္စာနုလောမိကံ ဉာဏံ သဗ္ဗညပိသာသဝါ ကုသလာ ပညာ ကမ္မဿကတဉာဏံ (အဘိ၊၂၊၃၄၁)။
ထိုဉာဏ်တို့တွင် ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိတတ်သော 'ကမ္မဿကတဉာဏ်” ဟူသည် အဘယ်နည်း။
ပေးလှူရခြင်း၏ အကျိုးသည် ရှိ၏၊ ယဇ်ကြီး (အလှူကြီး) ပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးသည် ရှိ၏၊ (ဟုံးခေါ်သော) ယဇ်ငယ် (အလှူငယ်) ပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးသည် ရှိ၏၊ ကောင်းစွာ ပြုအပ် မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်ကုန်သော ကောင်းမှု မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဖျား အကျိုးဆက် 'ဖလ' အကျိုးရင်း 'ဝိပါက' သည် ရှိ၏၊ (တစ်ပါးသော လောက၌ တည်သူ့အတွက်) ဤပစ္စုပ္ပန်လောကသည် ရှိ၏၊ (ဤ လောက၌ တည်သူ့အတွက်) တစ်ပါးသော (တမလွန်) လောကသည် ရှိ၏၊ အမိ၌ ကောင်းစွာ ပြုခြင်း၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုခြင်း၏ အကျိုးအပြစ်သည် ရှိ၏၊ အဖ၏ ကောင်းစွာပြုခြင်း မကောင်းသဖြင့် ပြုခြင်း၏ အကျိုးအပြစ်သည် ရှိ၏၊ သေ၍ တစ်ဖန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ဤပစ္စုပ္ပန်လောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော (တမလွန်) လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားသိစေနိုင်ကုန်သော ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့သည် လောက၌ ရှိကုန်၏” ဟု ဤသို့ သဘောရှိသော အကြင် အပြားအားဖြင့် သိမှု ပညာ။
မှန်ကန်စွာ သိမြင်မှု သမ္မာဒိဋ္ဌိ သည် ရှိ၏၊ ဤဉာဏ်ကို ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိတတ်သော “ကမ္မဿကတဉာဏ်” ဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ သစ္စာနုလောမိက ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ချန်ထား၍ အလုံးစုံသော အာသဝ၏ အာရုံဖြစ်သော ကုသိုလ်ပညာသည် ကမ္မဿကတဉာဏ် မည်၏၊ ဤ ဒေသနာတော်ဖြင့် အလှူ၏ အကျိုးရှိသည် စသည်ဖြင့် သိတတ်သော လောကီကုသိုလ်ဉာဏ်သည် ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိတတ်သော ကမ္မဿကတဉာဏ် မည်၏ဟု ဘုရားရှင် သိစေတော်မူသည်။
ကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဓိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ အပ္ပေကစ္စေ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။
အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ (အဘိ၊၂၊၄၃၇)။
အလှူကို ပေးလှူခြင်းကြောင့် သီလကို ဆောက်တည်ခြင်းကြောင့် ဥပုသ် စောင့်သုံးမှုကို ပြုခြင်းကြောင့် အချို့သူတို့သည် များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသော မင်းမျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့ သူတို့သည် များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသော ပုဏ္ဏားမျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့ သူတို့သည် များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသော သူကြွယ်မျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့ သူတို့သည် စာတုမဟာရာဇ်နတ်။
တာဝတိံသာနတ်။
ယာမာနတ်။
တုသိတာနတ်။
နိမ္မာနရတိနတ်။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ ဤဒေသနာတော်ဖြင့် အလှူပေးလှူခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ ဥပုသ်စောင့်သုံးခြင်းတို့ကြောင့် မင်းသူဋ္ဌေးမျိုး ပုဏ္ဏားသူဋ္ဌေးမျိုး၊ သူကြွယ် သူဋ္ဌေးမျိုးနှင့် နတ်ပြည် နတ်ဘဝတို့၌ ဖြစ်ကြရသည်ကို ဘုရားရှင် သိစေတော်မူသည်၊ ထိုမှတစ်ပါး ဒါန စသော ကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးများကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော သုတ်ပေါင်းများစွာ ရှိပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ 'အဘယ်ကုသိုလ်ဒါနသည် အဘယ်ဘဝ၌ အကျိုးပေး၍ မွန်မြတ်သော ဘဝသို့ ရောက်နိုင်သည်ဟူသော အယူသည် ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဘုရားဟော ပါဠိတော်များနှင့်အညီ ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိသည်၏ အဖြစ်ကို သိသော ကမ္မဿကတဉာဏ်, အယူဖြောင့်မှန်သော ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မကုသိုလ်သာ ဖြစ်သည်။
လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒဝိနိစ္ဆယကျမ်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
မေလှမြိုင် (၁၉၂၂-၁၉၇၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံကျော် ဓာတ်ပြားအဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ ပြဇာတ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။
မေလှမြိုင်၏ အသံသည် တစ်မူထူးခြားသည်။
မြန်မာ့အသံရေဒီယိုတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့ဂီတ​လောကတွင် ထင်ရှား​​သော ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့အသံတွင် ထင်ရှားသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် အလေးပြုပါတယ် (အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများအတွက်)၊ ဗမာ့ကြွေးကျော်သံ၊ ဆောင်းအမီ စသောတေးသီချင်းများ၏ မူရင်းအဆိုရှင် ဖြစ်သည်။
https://burma.irrawaddy.com/article/2022/07/19/253277.html ငယ်စဉ်ဘဝ ၁၉၂၂ ခုနှစ်ဖွား မေလှမြိုင်၏ အမည်ရင်းမှာ မလှမြိုင်ဖြစ်ပြီး အေဝမ်းရုပ်ရှင်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မေလှမြိုင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင် မေလှမြိုင်သည် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်လောကတွင် စစ်ပြီးခေတ် ကျင်လည်ခဲ့ပြီးမှ ဂီတလောကထဲ ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် အေဝမ်း ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအချို့တွင် ဇာတ်ရံမင်းသမီးအဖြစ် မထင်မရှား စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရန်နိုင်စိန် တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်တစ်ခုတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်ပြီး စတင်လူသိများလာသည်။
ဒို့အိမ်ကြီး၊ ယမမေမယ်၊ အနန္တသူရိယ၊ ဝေသာလီ စတဲ့ ပြဇာတ်များတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂီတ ရန်နိုင်ဆွေရေးသော ချစ်မိုးနှောင်း သီချင်းအား သီဆိုခဲ့ရာမှ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
မေလှမြိုင်သီဆိုခဲ့သော ရွဲ့လိုက်တာလား စန္ဒာရယ်၊ စိမ်းလဲ့ကန်သာ၊ တိမ်ညိုနဲ့ လခြမ်း၊ နွေဦးတေးသံ၊ ဗမာ့ကြွေးကျော်သံ၊ ဆောင်းအမီ၊ မြိုင် ၊ ကိုမြကြီးနှင့် စုံတွဲသီဆိုခဲ့သော ကန်သင်းဆယ်မှာလား စသည့် သီချင်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
ကိုမြကြီး၊ မေသစ်တို့နှင့်အတူ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သော မေလှမြိုင်သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တဝိုက် ရောင်းတန်း ဓာတ်ပြားခေတ် မာမာအေး၊ တင်တင်မြ၊ ထား၊ ချစ်စပယ်၊ အေဝမ်းတင်တင်လှတို့ ခေတ်တိုင် ဆက်လက် အောင်မြင်ထင်ရှားခဲ့သော တေးသံရှင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့အသံရေဒီယိုတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ အသက် (၅၁) နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၇၃ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ။
ဆိုင်းဟိုးဂျိ (西芳寺) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ နိရှိခယောရပ်ကွက်၊ မဆွတ်အိုအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ရင်းဇိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် ရေညှိပင်များပေါက်ရောက်နေသည့်ဥယျဉ်တည်ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်းဟိုးဂျိကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
. ရေညှိပင်ပေါင်း ၁၂၀ ကျော်ကို ပန်းခြံနှစ်ခုခွဲကာ ပြသထားသည်။
- Saiho-ji Temple (Koke-dera Temple) . သမိုင်းကြောင်း ပုံသဏ္ဌာန် ခရီးသွားလာမှု ပိုမိုဖတ်ရှုရန် ပြင်ပလင့်များ Kyoto Prefectural Tourism Guide for Saihō-ji Kokedera (Moss Temple) at japan-guide.com – details of procedure and visit protocol "Saiho-ji", in Japanese Gardens at Bowdoin College – explains design and shows views of garden Saihō-ji - Japanese gardens - Saiho-ji Temple (Koke-dera Temple) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
မဆွတ်နိုအိုတိုင်းရှ (松尾大社, Matsunoo Taisha/ Matsuo Taisha) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အရရှိယာမ၏ တောင်ဘက် ၁.၃ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ရှင်းတိုနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤနတ်ကျောင်းသည် ရှိဂျောလမ်းမ၏ အနောက်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဤနေရာရှိ တောင်ခြေတွင် စိမ့်စမ်းများ ရှိသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ကို နာရမှ ကျိုတိုသို့ ပြောင်းလာသည့်အခါတွင် အထက်တန်းလွှာတစ်ယောက်သည် စိမ့်စမ်းရေတည်ရှိရာ ရေတံခွန်အောက်တွင် နေပူဆာလှုံနေသည်ကို မြင်ပြီး နတ်ကျောင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဤကျောင်းတော်သည် ကျိုတိုဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ၇၀၀ CE တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Official Site Official Site ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ နတ်ကျောင်းများ။
သိပ္ပံမှူးတင် (၂၄ မေ ၁၉၂၄-၉ ဧပြီ ၂၀၁၅)သည် ထင်ရှားသည့် မြန်မာစာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံစာပေဖန်တီးရှင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ဆေးလိပ်ဆန့်ကျင်ရေးသမားကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း လူသိများကာ တစ်သက်တာ အမျိုးသားစာပေဆုရှင် လည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု ကာလတွင် လက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့တွင် စစ်ပညာသင်ကာ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် တပ်မတော် တွင် စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကိုက် ၃၀၀ အကွာအဝေးသို့ ပစ်လွှတ်နိုင်သည့် ဒုံးပျံကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးလေးမောင် နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်စောမေ တို့က ၁၉၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်တွင် မိုးကုတ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၁၀ ယောက် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည် မှာ မောင်ဘအေး သည်။
နောင်တွင် မောင်တင်မောင် အမည်ပြောင်းလိုက်ပြီး ထိုနာမည် နှင့်ပင် ကျောင်းတက်သည်။
ငယ်စဉ်က မိုးကုတ်မြို့ လှည်းဝိုင်းရပ်ရှိ ဆရာမှိုင်းကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။
ယင်းနောက် ကသာမြို့၊မန္တလေးမြို့ နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့ များသို့ ပြောင်းရွေ့ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးစိတ်ပြင်းထန် သူသည် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့ ကျောင်းသား သမဂ္ဂကော်မတီဝင်အဖြစ် နှင့် ၁၃၀၁ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဦးရာဇတ်၏ ရဲတပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြေအောက်တော်လှန်ရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က သူသည် ၁၈နှစ်အရွယ် မန္တလေးမြို့ အမျိုးသားအထက်တန်း ကျောင်းသားသာ ရှိသေးသည်။
နိုင်ငံရေးစိတ်တက်ကြွသူ သိပ္ပံမှူးတင် သည် မန္တလေးမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်သော ဘီအိုင်အေစစ်ကြောင်း ၏ ဗိုလ်လင်းယုန်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
စစ်အတွင်း မြို့ရွာ ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အားကြိုးမာန်တက် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စစ်ပညာသင်ကြားခြင်း ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ် က ဖွင့်လှစ်သော မင်္ဂလာဒုံ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း ပထမပတ်စဉ်၊ မင်္ဂလာဒုံစစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ် ဆဋ္ဌမပတ်သင်တန်းဆင်း ဂျပန်နိုင်ငံ ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ် (၁၉၄၃-၁၉၄၅) ဒုတိယဗိုလ် ဗမာ့တပ်မတော် အမှတ် (၄) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း(၁၉၄၆) အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘယ်ကလိုမြို့ တွင် စစ်အင်ဂျင်နီယာ တပ်စုမှူးသင်တန်း(၁၉၄၈) အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပူးနားမြို့အနီးရှိ ကာကီတက္ကသိုလ် တွင် စစ်အင်ဂျင်နီယာ တပ်ခွဲမှူး(၁၉၅၀) ကာကီတက္ကသိုလ် စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဒီဂရီကောလိပ် (၁၉၅၃-၁၉၅၇)။
စစ်မှုထမ်းခြင်း သူသည် ဘီအိုင်အေ၊ဘီဒီအေ မှစ၍ ဗမာ့တပ်မတော် တို့တွင် စစ်မှုထမ်းသက် ၂၃ နှစ် ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၀ပြည့်နှစ်က မေမြို့ ဗဟိုအင်ဂျင်နီယာတပ်၌ တပ်မှူး တာဝန်ထမ်းတောင်စဉ် အမေရိကန်၊ စင်ကာပူ၊ ဟောင်ကောင်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ များသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
သူသည် စစ်မှုထမ်းနေစဉ် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သမဝါယမ အထူး အရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဥရောပ ကိုးနိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သေးသည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးဘဝ ဖြင့် အငြိမ်းစားယူသည်။
ထင်ရှားဖြစ်ရပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကိုက် ၃၀၀ အကွာအဝေးသို့ ပစ်လွှတ်နိုင်သည့် ဒုံးပျံကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ စစ်တပ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ပို့ဆောင်ရေး ကိုယ်စားလှယ် ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
ထိုတာဝန်အား ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူသည်။
စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု သူသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလမှ စတင်ကာ သိပ္ပံထွန်းကားပြည်ကြီးပွား ဆောင်ပုဒ်နှင့်အတူ ၂၆ နှစ်ကြာအောင် သိပ္ပံစာပေဖန်တီးရှင် အဖြစ် လူသိများသည်အထိ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း၏ ပဲ့ကိုင်ရှင်အဖြစ် စာပေများရေးသားခဲ့သည်။
ထုတ်ဝေခဲ့သောလုံးချင်းစာအုပ်များ ယနေ့သိပ္ပံ (၁၉၆၇) ယနေ့သိပ္ပံ-၁ (၁၉၆၉)၊ ယနေ့ သိပ္ပံ-၂ (၁၉၇၁)၊ သိပ္ပံအကြောင်း သိကောင်းစရာ (၁၉၇၄)၊ ယနေ့သိပ္ပံ ပေါင်းချုပ် (၁၉၇၅)၊ ယနေ့သိပ္ပံ-၃ (၁၉၇၅)၊ ယနေ့သိပ္ပံ-၄ (၁၉၇၅)၊ ယနေ့ သိပ္ပံ-၅ (၁၉၇၆)၊ နေနှင့် လူသား (၁၉၇၆)၊ စက်ရုံလုပ်လူသား (၁၉၇၉)၊ ဒိုင်နိုဆော (၁၉၇၉)၊ သိပ္ပံပဒေသာနှင့် တယ်လီဖုန်း ရာပြည့် (၁၉၇၉)၊ အမြော်အမြင်ရှိသူများ ၏ ကျင့်စဉ်၊ အနန္တစကြဝဠာ အာကာသ အချက်အလက် ၁၀၀၀ (၂၀၁၁)၊ ကိုယ်ခံ စွမ်းအားနှင့် ကမ္ဘာ့လူတုပ်ကွေးရောဂါ ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆေးပညာ။
ရရှိသောဆုများ နိုင်ငံတော်က လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ တွင် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ၎င်းအား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ပထမဆင့် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု၊၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက် တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ တို့ရရှိခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝနှင့်ဘဝနိဂုံး ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်ညွန့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သားသမီး ခြောက်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်တွင် ဘဝနိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ Category:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ။
ဝေဒဝေဒကျမ်း၊ ၃-ကျမ်း၊ ၄-ကျမ်း၊ ၅-ကျမ်း။
အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ --- ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ။
ဒီ၊၁၊၈၂။
အံ၊၁၊၁၆၃။
အံ၊၂၊၁၉၇။
သုတ္တနိ၊၃၆၅။
အပ၊၁၊၃၉။
တိဏ္ဏံ ဝေဒါနန္တိ ဣရုဝေဒယဇုဝေဒသာမဝေဒါနံ။
--- ဣတိဟာသပဉ္စမာနန္တိ အာထဗ္ဗဏဝေဒံ စတုတ္ထံ ကတွာ “ဣတိဟ အသ, ဣတိဟ အသာ” တိ ဤဒိသဝစနပဋိသံယုတ္တော ပုရာဏကထာသင်္ခါတော ဣတိဟာသော ပဉ္စမော ဧတေသန္တိ ဣတိဟာသပဉ္စမာ၊ တေသံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ဝေဒါနံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၀။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅-၆။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၉။
(သုတ္တနိ၊၃၆၀၊ ၄၃၂။
အပ၊၁၊၂၆။
စူဠနိ၊၅၆။
ဇာ၊၂၊၂၃၇။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၆။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၉။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၀။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၄-၅။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၇)။
သည်— မန္တဝေဒ, ဗြဟ္မဝေဒ, ကပ္ပဝေဒတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ၃-ပါး အပြား ရှိ၏။
မန္တဝေဒ ထိုတွင် ဣရု, ယဇု, သာမ ဟုဆိုအပ်သော ဝေဒ ၃-ကျမ်းတို့သည် မန္တဝေဒမည်၏။
ဗြဟ္မဝေဒ ထိုမန္တဝေဒ၏ အဖွင့်ဖြစ်သော ဝေဒကျမ်းသည် ဗြဟ္မဝေဒမည်၏။
ကပ္ပဝေဒ ထိုမန္တဝေဒ၌ ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် ယဇ်ပူဇော်မှု အစီအရင်ကို ပြသော ဝေဒသည် ကပ္ပဝေဒမည်၏။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၁-၂။