kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ်၌ ဓမ္မာစရိယတန်း စာဝါလိုက်နေရင်း နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သည့် ဆရာတော်သည် ၂ဝဝရ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးဟု အမည်တွင်ခဲ့သော သံဃာ-လူထု လှုပ်ရှားမှုကြီးတွင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သံဃာ့တပ်ပေါင်းစုအဖွဲ့ကြီး၏ ဦးဆောင် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် အင်းစိန်ထောင်တွင် အကျဉ်းကျခံရစဉ် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော အခြေအနေ ဆိုးရွားသည့် အဖြစ်လည်း ကြုံတွေ့ခဲ့ရသေးသည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့လိုကြောင်း ခန္တီးထောင်တွင် ဆန္ဒပြခဲ့သူ ရွှေဝါရောင်ခေါင်းဆောင် အရှင်ဂမ္ဘီရအား ကလေးအကျဉ်းထောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်ကြောင်း သိရသည်။
ထောင်ဒဏ် ငါးနှစ် လျော့ စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သူ အရှင်ဂမ္ဘီရအား အနောက်ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက ထောင်ဒဏ် ၅နှစ် ၂၅.ဝ၆.၂ဝဝ၉ ရက်နေ့က လျော့ချပေးလိုက်သည်။
သံဃာတပ်ပေါင်းစုခေါင်းဆောင် ဦးဂမ္ဘီရအား စွဲဆိုခဲ့သော အမှု ၁၆ ခုအနက် အီလက်ထရောနစ် ဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည့်အမှုမှ ထောင်ဒဏ်ကို လျော့လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် သူသည် ထောင်ဒဏ် ၆၃ နှစ် ကျခံရန် ကျန်သေးသည်။
အီလက်ထရောနစ်ဥပဒေ ၃၃ (က) အရ အာဏာပိုင်များ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့သော သံဃာတော်များ ဦးဆောင်သည့် ဆန္ဒပြမှုတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်သူများကို နှစ်ရှည်ထောင်ချသည့် လက်နက်တခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးထောင်ထဲတွင် အကျဉ်းကျခံနေရသူ အသက် ၂၉ နှစ်အရွယ် ဦးဂမ္ဘီရ၏ ရှေ့နေများက အမှုများကို ပြန်လည်စစ်ကြောရန် ခရိုင်တရားရုံးကို အယူခံတင်သွင်းခဲ့ရာ ၇ မှု အပယ်ခံရသည်။
အယူခံတင်ချိန် နောက်ကျ၍ ပယ်ချရခြင်းဖြစ်သည်ဟု တရားရုံးက ပြန်ကြားကြောင်း မိသားစုဝင်များက ပြောသည်။
ကျန်သော ၉ မှုကို တရားရုံးက စိစစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ၂၉.ဝ၆.၂ဝဝ၉ ရက်နေ့ ရုံးချိန်းပေးထားသည်။
ဦး ပွား (၁၈၆၁-၁၉၄၀) သည် မြန်မာလူမျိုး စာပေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဝေလမင်းသားစာပေဆုကို ပထမဆုံး ရယူခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် ၁၂၃၃ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၆ ရက်၊ စနေနေ့တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရွာတန်းရွာနေ ဦးကျူး၊ ဒေါ်စံငြိမ်းတို့မှ မွေးသည်။
မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်ပြုကာ ရွာတန်းပင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးသာသန၊ ထိန်ကန်ဆရာတော် အရှင် စက္ကိန္ဒ၊ အုတ်ဖိုဆရာတော် ဦးဝိသုဒ္ဓ၊ မန္တလေး ဂွေးချိုတိုက် အရှင် စာရိတ္တာဘိဓဇနှင့် ဥသျှစ်ပင်တိုက်ဆရာတော် အရှင်သီလာစာရဘိဓဇ မဟာရာဇာဓိရာဇဂုရု တို့ထံ၌ ပညာနို့ သောက်စို့သည်။
အသက် ၁၇ အရွယ်တွင် လူထွက်ကာ တောင်ငူနှင့် ပျဉ်းမနားတစ်ဝိုက်တွင် အရောင်းအဝယ်လုပ်ကာ အသက်မွေးသည်။
တောင်ငူရှိ ကုန်သည်ကြီးသမီး ဒေါ်ရွှေအိမ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
တောင်ငူ၌ပင် နှစ် ၂၀ ခန့် နေထိုင်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မြန်မာ့အလင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ၃ နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်သည်။
ထို့နောက် ကေတုမတီ ပုံနှိပ်တိုက် စာပြင်ဆရာအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်။
ဦးပွားအသက် ၄၇ နှစ်တွင် ဇနီး တိမ်းပါးသည်။
လှသမိန်။
"ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်" ဟံသာဝတီ စာအုပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်။
၁၉၆၁။
စာ ၂၇၁-၂၇၃။
အစိုးရစာတော်ပြန်စာမေးပွဲကို ဝင်ဖြေရာ ပထမအဆင့်နှင့် အောင်ပြီး ၁၂၈၁ ခုတွင် စအမှုထမ်းသည်။
၁၂၈၅ ခုအထိ ဖြစ်သည်။
၁၂၈၅ ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် မြန်မာစာနည်းပြ ဖြစ်လာသည်။
၎င်းကောလိပ်အား တက္ကသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းသောအခါ ဂုဏ်ထူးဆောင်နည်းပြအဖြစ် ဆက်လုပ်ရာ ၁၂၉၇ ခု ရောက်မှ အငြိမ်းစား ယူသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ချီးမြှင့်သော တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင် (တီပီအက်စ်) () ဘွဲ့ရသည်။
၁၉၃၈ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပေးသော ဂုဏ်ထူးဆောင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သေးသည်။
မောင်သုတ။
"စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ"၊ ပဉ္စမအကြိမ်။
ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်။
၂၀၀၂၊ ဩဂုတ်။
ဝေလမင်းသား စာပေဆု ၁၉၂၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝေလမင်းသား လာလည်သည့်အခါ စာပေဆုတစ်ခု ချီးမြှင့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကျေညာသည်။
ဆုငွေမှာ ကျပ် ၁၀၀၀ ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က ရွှေတစ်ကျပ်သား ငွေအစိတ်သာ ပေးရရာ ရွှေ ၄၀ သားခန့် အဖိုးရှိသည်။
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်က ဆရာလွန်းအား ရေးသားပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။
မလုပ်နိုင်ကြောင်း ငြင်းသဖြင့် ထိုစဉ်က မြန်မာစာနည်းပြ ဆရာပွားထံ မြားဦးလှည့်လာသည်။
ဆရာပွားက "ဝေလမင်းသား နားတော်သွင်း ဧချင်း" ကို ရေးပေးလိုက်ရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား မောင်ကျော်အေးက ဝေလမင်းသားအား ဖတ်ပြရသည်။
ထိုစာအတွက် ဆရာပွား စာပေဆု ရသည်။
သန်းဝင်းလှိုင်။
"ဝေလမင်းသား စာပေဆု "။
၂၀၁၃၊ ဒီဇင်ဘာ။
ဘဝနိဂုံး ၁၃၁၂ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် (၁၉၄၀ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ရေးသားတည်းဖြတ်ခဲ့သော စာအုပ်များ ဆရာပွား ရေးသား၊ တည်းဖြတ်ခဲ့သော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - စာအုပ် ခေါင်းစီးမူရင်း ရေးသားသူထုတ်ဝေနှစ်မှတ်ချက်ဦးကုလား မဟာရာဇဝင် ပထမတွဲဦးကုလား၁၉၂၆ဦးကုလား မဟာရာဇဝင် ဒုတိယတွဲဦးကုလား၁၉၃၂ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာ ဆရာပွား။
"ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာနှင့် ခက်ဆစ်အဖြေ"။
ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင် ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်။
၁၉၅၇၊ ဇူလိုင်။
ကျည်းကန်ရှင်ကြီး၁၉၃၂မင်္ဂလသုတ်ပျို့မုံရွေးဆရာတော်၁၉၃၂ရေစကြို ခုံတော်ဖြတ်ထုံးရေစကြိုခုံတော်ဝန်၁၉၂၇အထူးကောက်နုတ်ချက် ဇာတ်ဝတ္ထု၁၉၂၈ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်တော်များမှ ကိုယ်တိုင် ကောက်နုတ်ရေး ဆရာပွား။
"အထူးကောက်နှုတ်ချက် ဇာတ်ဝတ္ထု"။
ဟံသာဝတီ စာပုံနှိပ်တိုက်၊ ရန်ကုန်။
၁၉၂၈။
အင်းဝမြို့ဘွဲ့ ဆယ့်နှစ်ရာသီ လူးတားဦးအောင်ကြီး၁၉၃၄ကန်တော်မင်းကျောင်း မေတ္တာစာကန်တော်မင်းကျောင်း ဆရာတော်၁၉၃၃ဦးဘိုးဖြူနှင့် တွဲ၍ဥတိန္နပျို့မုံရွေးဆရာတော်၁၉၂၇စိန္တကျော်သူဆို ရတုများစိန္တကျော်သူ ဦးဩ၁၉၂၉ဆရာညွန့်နှင့် တွဲ၍ ကျမ်းကိုး 'တင့်တင့်' ၏ မှတ်စု။
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၂၊ အမှတ် ၃ လာ 'သူရိန်' ၏ 'တောခို နေသော စာညွန့်များ' ဆောင်းပါး။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၈၆၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumbnail|မြန်မာ့ အလင်း ဦးစိန်း ဦးစိန်း (မြန်မာ့ အလင်း) (၁၂၃၂ - ၁၃ဝ၄) (ခရစ် ၁၈၇၀ -၁၉၄၂) ဦးစိန်းမှာ ပုသိမ်မြို့ စာရေးကြီး ဦးမောင်ကလေး၊ ဒေါ်မမ တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၇ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက် ၄ ချက်တီး (၁၈၇၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်) အချိန်တွင် ဖွားမြင်သော သားကြီး ဩရသ ဖြစ်၏။
ညီများမှာ ပုသိမ် ဦးဘဂျမ်းနှင့် ကျောင်းသုံး မြန်မာ ရာဇဝင် ရေးသော ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဦးဘသန်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
ဦးစိန်းသည် အိုး (လ်ဒ်) အင်ထရင့် (စ) (Old Entrance) စာမေးပွဲကို လည်းကောင်း၊ စက္ကရီတေရီ စာမေးပွဲ (Indian Matriculation) ကို လည်းကောင်း ကောင်းစွာ အောင်မြင် ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါ၏။
ရှေးဦးစွာ ရွှေဘိုမြို့တွင် စက္ကရီတေရီ အလုပ်နှင့် ဝန်ထောက် အလုပ် တို့ကို တကြိမ်တည်း လက်ခံ၍ အနှစ် နှစ်ဆယ်မျှ လုပ်ကိုင် နေခဲ့၏။
ရွှေဘိုမြို့၌ နေထိုင် ခဲ့စဉ် အတွင်းလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်းမှ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ပညာရင်နို့ကို သောက်စို့ ခဲ့သည်မှ အစ အင်္ဂလိပ် စာများကို လုံးဝ စွန့်လွှတ် လိုက်ကာ မြန်မာ ပိဋကတ် ကျမ်းစာ တို့နှင့် တကွ မြန်မာစာ သက်သက် တို့ကိုသာ ရှေးမြန်မာ မင်းများ လက်ထက်တော်တို့ အခါက အမှုထမ်း ခဲ့သော စာဆိုတော် ပညာရှိကြီးများ အထဲတွင် နည်းနိဿရည်း ခံကာ ကြိုးစား အားထုတ် သင်ကြား ခဲ့ပေသည်။
သို့နှင့် စာပြောခြင်း၊ စာရေးခြင်း အမှုတို့၌ ကျော်ကြား ထင်ရှား လာသည် သာမက မဟာ ဂီတ အဝင်အပါ တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီး၊ ယိုးဒယား၊ ပတ်ပျိုး၊ ရတု၊ ရကန် အစ ရှိသည့် သုခုမ ပညာရပ် များတွင်လည်း နည်းစနစ် တကျ ဆိုတတ်ခြင်း၊ ပတ္တလား တူရိယာ ကိုလည်း ကောင်းစွာ တီးတတ်ခြင်း တို့ကြောင့် အမည်ကျော် သဘင်ပညာ သည်ကြီးများ ကိုပင် သင်ကြား ပေးရသည့် အခြေသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီး ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စစ် အတွင်းက အင်္ဂလိပ် အစိုးရကို ထိခိုက် စေသည့် စစ်သတင်း အချို့ကြောင့် ရပ်စဲ ထားခြင်း ခံရသော "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" ကို ပြန်လည် ထုတ်ဝေ ကြသော အခါ၌ မူကား "တိုက်အုပ်" အဖြစ် ခေါ်ယူ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသောကြောင့် အယ်ဒီတာ ဦးသင်နှင့် အတူ တွဲဖက် လုပ်ကိုင် နေရသည်။
ထိုစဉ် အခါက ဦးစိန်းမှာ အသက်အရွယ် အားဖြင့် ငါးဆယ် နီးပါး ခန့်ပင် ရှိ၍ နေပါပြီ။
မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ တိုက်သို့ ဦးစိန်း ရောက်ပြီး၍ များမကြာ မြင့်မီပင် အယ်ဒီတာ ဦးသင်မှာ လူမသမာ မျက်နှာကြီး အချို့ တို့၏ ရန်ငြိုးကြောင့် "ငမိုး" ဆိုသူ လူသတ်သမား တဦး၏ ဓားမြှောင် သွားတွင် အသက် ပါသွားရ ရှာချေသည်။
ထိုအခါ ဦးစိန်းသည် တိုက်အုပ် တာဝန်ကို သာမက အယ်ဒီတာ တာဝန် ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ရ ပြန်သည်။
ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ လတွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်သို့ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ သားတော် ဝေလ မင်းသားသည် တိုင်းခန်း လှည့်လည် လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှာ တနိုင်ငံလုံး ကလည်း ဟုမ္မရူး - ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးကို အပူတပြင်း တောင်းဆို နေချိန် ဖြစ်သဖြင့် ဝေလ မင်းသားကို ကြိုဆို ဧည့်ခံခြင်း မပြုဘဲ တညီတညွှတ်တည်း သပိတ် မှောက်ကြရန် တနိုင်ငံလုံးက ဆုံးဖြတ် ကြသည့် အလျောက် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ ကလည်း သပိတ် မှောက်မည့် အရေးဘက်မှ အားပေး ရေးသား မိသောကြောင့် အယ်ဒီတာ ဦးစိန်း ကိုလည်း ဦးချစ်လှိုင်၊ ဦးကွန်း၊ ဦးဘလှိုင်၊ ဦးဘဦး၊ ဦးဘစီ၊ စီ-ပီ ခင်မောင် အစရှိသော အခြားသော နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ နည်းတူ အင်္ဂလိပ် အစိုးရက ဟုမ္မလင်းသို့ ခေတ္တ ခဏ ပို့ထားခြင်း ခံရ ရှာသေးသည်။
ထို့နောက်ပိုင်း တွင်မူ ဦးစိန်းသည် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် တိုက်ထိုင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ကိုယ်ထိ လက်ရောက် သွားရောက် ကူညီခြင်းများ များစွာ မရှိငြား သော်လည်း အကြံပေး ဉာဏ်ပေး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး အဖြစ် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာကို နောက်ပိုင်းမှ အကူအညီ များစွာကို ပေးခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း "မြန်မာ့အလင်း" ဟု ဆိုလျှင် "ဦးစိန်း"၊ "ဦးစိန်း" ဟု ဆိုလျှင် "မြန်မာ့အလင်း" ဟု ခွဲခြား၍ မရ လောက်အောင် လူအများက အသိအမှတ် ပြုရသည့် အခြေသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီ အချိန်မှ စ၍ "မြန်မာ့အလင်း" ကို ဦးစိန်းသည် များသော အားဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ပိုင်း မောင်ဂိုမာရီလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်လမ်း) နှင့် ၄၆ လမ်းထိပ် အပေါ်ထပ်ရှိ မိမိ၏ အိမ်ခန်းမှ နေ၍ ကူညီ အားပေး ရေးသား ခဲ့သည်မှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသည့် တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ရန်ကုန် မြို့တော်ကြီးကို ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျပန်များက ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက် သည်မှ အစ ဂျပန်တို့ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းသို့ ချင်းနင်း ဝင်ရောက် လာကြသည့် အခိုက် ဦးစိန်းသည် သမိုင်း၊ ပဲခူး၊ သနပ်ပင် စသည် တို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့ရှာ၏။
နောက် ဘီအိုင်အေ လက်ထက် မြန်မာအစိုးရ မဖွဲ့မီ အချိန် ကလေး တွင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိ လာကာ ကျွန်းတော လမ်းရှိ မိမိပိုင် အိမ်ကလေးတွင် ဇနီး ဒေါ်သိန်း၊ သား မောင်မောင်သန်း တို့နှင့်အတူ ဆင်းရဲ ငြိုငြင်စွာ နေထိုင်ရ ပေသည်။
ဦးစိန်းသည် မည်မျှပင် ဆင်းရဲ နွမ်းပါး စေကာမူ မြန်မာ့ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်သော အားဖြင့် ကောင်းကောင်းဝတ်၍ ကောင်းကောင်းစားကာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင် တတ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပေသည်။
ဘဝနိဂုံး သို့နှင့် သက်ရွယ်လည်း ကြီးပြင်း လာခိုက် ဆီးရောဂါက ဖိစီး နှိပ်စက် လာသဖြင့် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၆ ရက် (၁၉၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်၊) သောကြာနေ့၊ အသက် ၇၂ နှစ်တွင် အနိစ္စ ရောက်ရ ရှာလေ သတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ရည်ညွှန်းကိုးကား စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မောင်သုတ (ခ) ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစု၊ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂။
'သိပ္ပံကျော်ထင်' တည်းဖြတ်သည့် 'စာဆိုတော်ကြီးများ၏ ကဗျာများ'။
ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘလ ၁၈ ရက်နေ့ထုတ် ၁ဝ နှစ်မြောက် 'သမာဓိ သတင်းစာ'။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
စိုးသိမ်း၊ ဦး (မြန်မာ ၁၂၄၇-၁၃ဝ၆) နိုင်ငံရေးဖြင့် ထင်ရှားသော ဦးစိုးသိမ်း ဦးစိုးသိမ်းသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခု (ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၈၈၅) ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လတွင် ရေနံချောင်းမြို့၌ အဘ ဦးအောင်မြတ် အမိ ဒေါ်မေတို့မှ ဖွားမြင်သည်။
ဦးစိုးသိမ်း၏ မိဘများမှာ တွင်းစားမျိုးရိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
မောင်စိုးသိမ်း ၅ နှစ်သား အရွယ်ခန့်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ ဝက်ချုပ် ဆရာတော်ထံတွင် ၆ နှစ်ခန့်မျှ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၂၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၂၆၅ ခုနှစ်အထိ ပြည်မြို့ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၂၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၂၆၈ ခုနှစ်အထိ မန္ဈလေးမြို့ စိန့်ပီတာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
နှစ်ကျောင်းလုံး၌ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစဘာသာတို့ကို သင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၂၆၉ ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းမြို့သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် ဘီအိုစီ ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်သည်။
ကိုစိုးသိမ်းသည် ၁၂၄၇ ခုနှစ် (၁၉၁၂ ခု) တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ပညာ သင်ယူရန် သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပညာ သင်ယူနေစဉ် ဆရာတော် ဦးဥတ္တမနှင့် တွေ့ရှိသဖြင့် ဦးဥတ္တမ၏ အားပေး တိုက်တွန်း ကူညီမှုကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၃ နှစ်ကြာမျှ ပညာ သင်ယူသည်။
ထိုနောက်တဖန် ဦးစိုးသိမ်းသည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့သို့ သွာရောက်ပြီး ပညာ သင်ယူသည်။
ထိုမှတဖန် လောစ်အိန်ဂျလ်လိစ်မြို့ရှိ အနောက်တိုင်း ကောလိပ်၌ လည်းကောင်း၊ စတန်းဖို့မြို့ရှိ စတန်းဖို့ တက္ကသိုလ်၌ လည်းကောင်း ပညာ သင်ယူပြန်ရာ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဘူမိဗေဒ ပညာရပ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဤသို့ ပညာသင်ကြားနေပြီး ဒေသန္ဈ ရဗဟုသုတ အလို့ငှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဟာဝိုင်းယန် ကျွန်းစု၏ မြို့တော် ဟိုနိုလူလူ စသည်များသို့ လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်၏ အိုင်ယာလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဟော်လန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဘယ်လဂျီယန် စသည့် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ အီဂျစ်၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ် (သီရီလင်္ကာ)၊ တရုတ်၊ ယိုဒယား၊ မလာယုကျွန်းဆွယ် စသည့် အာရှတိုက် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း အနှံ့အပြား လှည့်လည်ခဲ့လေသည်။
၁၂၈၄ ခုနှစ် (၁၉၂၂) ခုနှစ်ခန့်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်ရှိ ခဲ့လေသည်။
ဦးစိုးသိမ်းသည် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များသို့ အနှံ့အပြား သွားလာ လည်ပတ် ခဲ့သော်လည်း မျိုးရိုး ဇာတိမာန် မပျောက်သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်သူလည်း ဖြစ်သည်။
မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်သည့် အလျှောက် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သည့် အခါ ပင်နီအကျႌကို အမြဲလိုပင် ဝတ်လေ့ရှိသည်။
များသောအားဖြင့် ခေါင်းပေါင်းအစား ပင်နီဦးထုပ်ကို ဆောင်းလေ့ရှိသည်။
တိုင်းရင်းဖြစ် ပစ္စည်း အားပေးသော အနေဖြင့် ထမင်းစားရာ၌ပင် ယွန်းပန်းကန်နှင့် စားသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ သူ၏အိမ်ကို မိုးရာသီ၌ပင် ထန်းရွက်ကို စနှစ်တကျ ဖြတ်လှီး၍ မိုးသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဦးစိုးသိမ်းနှင့် သိကျွမ်းသူတို့က အမှတ်တရ ပြောဆိုကြသည်။
ဦးစိုးသိမ်းသည် နိုင်ငံခြားမှ ပြန်ရောက်လာပြီးသော အခါ ၁၂၈၄ ခု၊ ၁၂၈၅ ခုနှစ် လောက်တွင် ရေနံချောင်း ဆရာတော် ဦးတေဇိန္ဒ ကျောင်းတွင် စက်မှုလက်မှု ပညာကျောင်း တခု ဖွင်လှစ်သည်။
ကျောင်းသူ ကျောင်းသား လူငယ် လူရွယ် ၈ဝဝ ကျော်တို့ကို ကိုယ်တိုင် ကြပ်မတ်၍ ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ်ဖြင့် ပညာ သင်ကြားပေးသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၈၆ (၁၉၂၃ - ၂၄) ခုနှစ်လောက်တွင် အမျိုးသား ပညာရေး ကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသား ကျောင်းများအတွက် အစိုးရ အထောက်အပံ့ ခံယူခြင်း မပြုသင့်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဦးစိုးသိမ်းသည် အထောက်အပံ့ မယူခြင်း ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အမျိုးသား ပညာရေး ဘုတ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ရာ၌ ပါဝင် အားပေးခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ ဦးစိုးသိမ်းသည် နိုင်ငံရေး နယ်ထဲသို့ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ဝင်ရောက် လာစေရန် ဖိတ်ခေါ်ခြင်း တရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့ အမျိုးသား ပညာရေး အဖွဲ့တွင် ဆောင်ရွက်နေဆဲ ဦးစိုးသိမ်းသည် ဂျီစီဘီအေ (မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီး) အသင်းတွင် အရေးပါ အရာရောက်သူတို့နှင့် အဆက်အသွယ် ပြုသည်။
သူ၏ ရိုးသားမှုကြောင့် အများ၏ ယုံကြည် လေးစားခြင်းကို ခံရသည်။
ထိုအတွင်း ဦးချစ်လှိုင်၏ ဂျီစီဘီအေ သည် ၁၂၈၆ ခုနှစ်တွင် ၂ ခြမ်း ကွဲလေသည်။
ဤသို့ ၂ ခြမ်း ကွဲသောအခါ ဦးစိုးသိမ်းကို ကြည်ညိုသူတို့က ဦးစိုးသိမ်းအား ဂျီစီဘီအေ အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ရန် စီစဉ်ကြသည်။
ရွှေဘိုမြို့တွင် ၁၂၈၇ ခု၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင် ကျင်းပသော (၁၂) ကြိမ်မြောက် ဂျီစီဘီအေ အသင်း အစည်းအဝေး၌ ဦးစိုးသိမ်းအား ဥက္ကဋ္ဌကြီး အဖြစ် တင်မြှောက်ကြသည်။
‘သမ္မတ ဦးချစ်လှိုင်’ ဟု ခေါ်တွင်သော အစဉ်အလာတိုင်း ‘သမ္မတ ဦးစိုးသိမ်း’ ဟု အမည်တွင်လာသည်။
သမ္မတ ဦးစိုးသိမ်း အဖြစ်ဖြင့် ဂျီစီဘီအေတွင် ဆောင်ရွက် လာခဲ့သည်မှာ ၁၂၉၁ ခု၊ တန်ခူးလဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့များတွင် တောင်ငူမြို့၌ ကျင်းပသော နှစ်ပတ်လည်အစီးအဝေးကြီးထိ ဖြစ်သည်။
ဦးစိုးသိမ်းသည် နိုင်ငံရေးကို သူ၏ အမြင်အတိုင်း တည့်မတ် ဖြောင့်မှန်စွာ လုပ်ဆောင်သူ ဖြစ်သည်။
ရိုးသားသူ ဖြောင့်မတ်သူဟု ကျော်ကြားသည်။
ဝံသာနု ခေါင်းဆောင်ကြီးပီပီ ဆင်းရဲသားများနှင့် ရောပြွမ်းတတည်း ဆက်ဆံသည်။
ဟိတ်ဟန်မပါ ရိုးရိုးဆက်ဆံမှုကိုသာ အစဉ် ပြလေ့ရှိသည်။
အစိုးရနှင့် မဆက်ဆံဘဲ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ရန် ဟူသော ဝါဒကို ထားရှိသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ၁၂၈၈ ခုနှစ် (၁၅) ကြိမ်မြောက် မင်းဘူး ကွန်ဖရင့် အထိ ဦးစိုးသိမ်း၌ နောက်လိုက် အင်အား များခဲ့သည်။
ဦးစိုးသိမ်းသည် ထိုသို့ နောက်လိုက်အင်အား များလာသော်လည်း နောက်ပိုင်းသို့ ရောက်လာသော အခါ နိုင်ငံရေး၌ ဦးစိုးသိမ်းသည် အကြမ်းဖက်သော စနစ်ကို လက်ကိုင်ပြုသည်ဟု အများက စွပ်စွဲ လာကြလေသည်။
ဤသို့ စွပ်စွဲခံရခြင်းမှာ သူ့တွင် အကြောင်းရှိသည်။
အကြောင်းမှာ ဆရာစံ ခေါင်းဆောင်သော သာယာဝတီ ဟော်လှန်ရေးသမားများတွင် ဆရာစံနှင့်တကွ နောက်လိုက် နောက်ပါ အများအပြားသည် ဦးစိုးသိမ်း၏ ဂျီစီဘီအေ အသင်းဝင်များသာ အဖြစ်များသောကြောင့်တည်း။
ဆရာစံသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရကို တော်လှန် ခြားနားသည်။
၁၉၃၁ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့၌ သေဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။
ထိုစဉ်အခါက တော်လှန်ရေးသမားများကို အလွန်တရာမှ ချိုးနှိမ်လိုသော ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ယင်းတို့၏ မှတ်တမ်း အရပ်ရပ်တွင် လည်းကောင်း၊ ရုံးတင် စွဲဆိုသော အမှုတွဲတို့တွင် လည်းကောင်း၊ ဦးစိုးသိမ်းသည် အကြမ်းဖက် စနစ်ဖြင့် တော်လှန်ရေးသမားများကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်ဟု အခိုင်အမာ စွပ်စွဲနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
တော်လှန်ရေးသမားများ စီရင်နေသော တချိန်လုံးတွင် အစိုးရသည် ဦးစိုးသိမ်းအား တော်လှန်ရေးသမားများ ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖမ်းဆီးခြင်းလည်း မပြုခဲ့ချေ။
ထိုမျှသာ မကသေး ဘိလပ်တွင် ကျင်းပသော မြန်မာပြည်အတွက် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးကို ၁၉၃၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့၌ သာယာဝတီ ဦးပု ဆွေးနွေးသော စကားရပ်များ အရမှာလည်း ဦးစိုးသိမ်းသည် ဆရာစံနှင့် မည်သို့မျှ ပတ်သက်ခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
သာယာဝတီ ဦးပု၏ ပြောစကား အရမှာ ဆရာစံသည် ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေမှ ထွက်၍ ထို ဂျီစီဘီအေ မသိဘဲ လျှို့ဝှက်သော အသင်းတို့ကို သူ့အလိုလျှောက် တိတ်တဆိတ် တည်ထောင်ကြောင်း ကိုယ်တိုင် ရုံးတွင် ဖြောင့်ဆို ဝန်ခံခဲ့သည်။
ဤအချက်တို့ကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တို့သည် သာယာဝတီ တော်လှန်ရေးသမားများ ထဲတွင် ဦးစိုးသိမ်းအား ပါဝင်သည်ဟု မစွပ်စွဲနိုင်ဘဲ ရှိခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာနိုင်ငံရေး ရာဇဝင်ကို ရေးသားသူ ဦးဘခိုင်က ‘ဦးစိုးသိမ်းကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားရောက်သူ ခေါင်းဆောင်တယောက်သည် လက်ချည်းသက်သက် မြန်မာအား စစ်သေနတ်ကို အသုံးပြုသည့် အစိုးရကို အကြမ်းဖက်၍ တိုက်ခိုက်ရန် တိုက်တွန်းသည် ဆိုသည်မှာ ဟုတ်နိုင်မည် မထင်’ ဟု မှတ်ချက်ချခြင်းပင် ဖြစ်တန်ရာသည်။
ဥိစိုးသိမ်းနှင့် အတူ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဖြစ်သူတို့ကလည်း ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေကို အစိုးရက မတရား အသင်းဟု ကြေညာ ခဲ့သော်လည်း ဘိလပ်၌ မြန်မာမျက်နှာစုံ အစည်အဝေးတွင် မြန်မာ ခေါင်းဆောင်တို့က ရှင်းပြလိုက်သော အခါ မတရား အသင်းဟု ကြေညာခြင်းမှ ကင်းလွတ်သည်ဟု ဆိုစမှတ် ပြုကြသည်။
မည်သို့သော အကြောင်း အရပ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်စေ၊ အထက် ဖော်ပြခဲ့သည့် တောင်ငူမြို့၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ ကွန်ဖရင့်၌ ဆရာတော် အချို့နှင့် လူအချို့တို့က ထိုကွန်ဖရင့်၌ တင်သွင်းသော အခွန် မပေးရေးနှင့် အာဏာဖီဆန်ရေး အဆိုတို့မှာ အစိုးရကို တော်လှန်ရန် အဆိုများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကာ ဦးစိုးသိမ်းအား ထောက်ခံခြင်း မပြုဘဲ နေခဲ့ကြသည်။
ယင်းမှပင် ဦးစုကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက် လိုက်ကြသည်။
ဦးစုလည်း ‘သမ္မတ ဦးစု’ ဖြစ်လာသည်။
ဤတွင် ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေနှင့် ဦးစု ဂျီစီဘီအေ ဟူ၍ နှစ်ခြမ်း ကွဲပြန်သည်။
ထိုခေတ် နိုင်ငံရေးကြောင့် ကွဲကြသည်မှာ ဦးချစ်လှိုင် ဂျီစီဘီအေမှ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေ၊ ဦးစု ဂျီစီဘီအေ အကွဲအားဖြင့် ၃ ကွဲ ကွဲသွားသည်။
ထို့နောက် ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ်ရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့က ဆုံးဖြတ် လိုက်လေသည်။
ဤအခါ မြန်မာနိုင်ငံရေးတွင် အိန္ဒိယနှင့် ခွဲရေး တွဲရေး ပြဿနာ ဝင်ရောက် လာတော့သည်။
ထိုအခါ ဦးစိုးသိမ်းသည် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်မှ အနားယူကာ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ထို့နောက်တွင်ကား ဦးစိုးသိမ်း၏ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက်တို့သည် မှတ်တမ်း တင်လောက်အောင် မရှိတော့ချေ။
ဦးစိုးသိမ်းနှင့် ပါရမီ ဖြည့်ဖက် ဇနီးမှာ ပြည်မြို့သူ ဒေါ်သော့ ဖြစ်သည်။
ဒေါ်သော့သည် ဦးစိုးသိမ်းနှင့် တကယ့် ပါရမီဖြည့်ဖက် အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ဦးစိုးသိမ်းနှင့် အတူတကွ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လိုက်ပါလျက် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ပညာ သင်ကြားပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ဦးသည် ဇနီးမောင်နှံ အဖြစ်ဖြင့် နိုင်ငံခြား အရပ်ရပ်သို့ အတူအကွ ရောက်ခဲ့ကြသည်။
သားသမီးကား တယောက်မျှ ထွန်းကားခြင်း မရှိချေ။
ဘဝနိဂုံး ဦးစိုးသိမ်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခု (၁၉၄၄ ခုနှစ်) တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
၎င်း၏ ဇနီး ဒေါ်သော့သည် ရန်ကုန်မြို့၌ပင် ၁၃ဝရ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်ရှာသည်။
ဇနီးမောင်နှံ တနှစ်ပြီး တနှစ် ကွယ်လွန်ကြသည်။
ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ် စပယ်ဦး စာပေ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (တတိယ အကြိမ်) ကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
မောင်ရဲနိုင် (၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၀ – ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၀၈) သည် မြန်မာအမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးရဲမြင့် ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး အဘ ဦးဘိုဝင်း၊ အမိ ဒေါ်မြနွယ်တို့မှ ၁ဝ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄ဝ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့နယ်၌ သားအကြီးဆုံး အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဖျာပုံမြို့ အထက (၁) တွင် သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း၊ လသာမြို့နယ်တွင် Pre Medical School တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို့ အထက (၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်း တစ်တိုင်းလုံးတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ - ၆၁ ခုနှစ် ဆေးသိပ္ပံ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မျိုးဆက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်တွင် ခေတ္တ အထိန်းသိမ်းခံရခဲ့ရပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ အပြီး ခေတ္တ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို အောင်မြင်ပြီး ဒေါ်ဖြူဖြူနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
အမှုထမ်းဘဝ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဌာန၊ စာတိုက်ဝန်ထောက် အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် စာပို့တိုက်ပညာ လေ့လာရေး သွားရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်အတွင်း မကွေးတိုင်း ဆက်သွယ်ရေး မန်နေဂျာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ၈၈၈၈ လူထုတိုက်ပွဲအပြီး နှစ်ကြိမ် အထိန်းသိမ်းခံရပြီး၊ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ရသည်။
၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၈ အထိ Swiss Underwriting Services Ltd ၏ Resident Director အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဘွဲ့များ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု Mellen တက္ကသိုလ်မှ Master of Literature ဘွဲ့နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ Dublin Metropolitan တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် Fellow ဘွဲ့များ လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း မောင်ရဲနိုင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ယနေ့ ဂျပန်ပြည် (၁၉၉ဝ) ယနေ့ တောင်ကိုရီးယား (၁၉၉၂) မောင်ပေါက်ကျိုင်းသို့ စကားလက်ဆောင် (၁၉၉၃) စီးပွားရေး လုပ်ငန်း စီမံ ခန့်ခွဲမှု ကျင့်စဉ် (၁၉၉၃) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ (၁၉၉၄) အာရှ၏ ထိပ်တန်း ဘီလျှံနာ သူဌေးကြီး ၁ဝဝ (၂ဝဝ၂) စသည့်စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့ပြီး၊ မြဝတီ၊ ရှုမဝ၊ ဗြူတီ၊ စံပယ်ဖြူ၊ Life Style အပါအဝင် မဂ္ဂဇင်း၊ စာစောင်များမှ ဆောင်ပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်း နာဂစ်မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်မှု အပြီး ဖျာပုံမြို့နယ်၊ ဧရာနှင့် တမံ ကျေးရွာများ ကယ်ဆယ်ရေးမှ အပြန် ကျန်းမာရေး အပြင်းအထန် ဆိုးရွားခဲ့ပြီး၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဗဟိုရ် ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး လေးဦးနှင့် မြေး ခုနှစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
အာရှ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး SEA(South East Asia) ဟုလည်း အတိုကောက် ခေါ်သည်။
ပို၍တိကျစွာ ဆိုရသော် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ကျောက်လွှာကြီးများ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေငလျင်နှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ အများအပြားရှိသည်။
အရှေ့တောင်အာရှဒေသအား ကုန်းမကြီးဒေသ (သို့) ကျွန်းဆွယ်ဒေသ နှင့် ကျွန်းစုဒေသ ဟူ၍ နှစ်မျိုးပိုင်းခြား ရှုမြင်နိုင်သည်။
ကုန်းမကြီးဒေသတွင် တိုင်(Tai) အနွယ်များနှင့် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ အများဆုံးရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဝင်များ အရေအတွက်အားဖြင့် အစဉ်လိုက် တည်ရှိကြသည်။
ကျွန်းစုဒေသတွင် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ လွှမ်းမိုးကာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အရေအတွက်က ဒုတိယလိုက်သည်။
ပါဝင်သောနိုင်ငံများ ကုန်းမကြီး/ကျွန်းဆွယ်ဒေသ ကမ္ဘောဒီးယား လာအို မြန်မာ ထိုင်း ဗီယက်နမ် ကျွန်းစုဒေသ ဘရူနိုင်း အရှေ့တီမော အင်ဒိုနီးရှား မလေးရှား ဖိလစ်ပိုင် စင်္ကာပူ။
ဦးကုလားသည် တနင်္ဂနွေမင်း လက်ထက်တွင် စာပေကျမ်းဂန်တတ် ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်။
မဟာရာဇဝင်ကြီး ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
မဟာရာဇဝင် ဦးကုလား၏ အဘသည် စဥ့်ကူးရွာသူဌေး ဒေဝသေဋ္ဌ၊ အမိ မဏိဩဃ ဖြစ်သည်။
ဦးကုလား၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို မသိရပါ။
စဥ့်ကူးရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။
အဘသည်သူဌေးမျိုး၊ အမိသည် စော်ဘွား မြို့စားမျိုးဖြစ်၍ သူဌေးသား ဦးကုလားသည် မိမိစည်းစိမ်နှင့် အေးချမ်းသာယာစွာ နေနိုင်သော်လည်း နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အပတ်တကုတ် ကြိုးစားရှာဖွေ စုဆောင်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများကို ပြုစုခဲ့သည်။
ပုဂံရာဇဝင်၊ တကောင်းရာဇဝင်၊ သရေခတ္တရာရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည်ဖြင့် ရှေးဟောင်းရာဇဝင် ကျမ်းငယ်များကို စုပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး မဟာရာဇဝင်ကြီး ကိုရေးသားခဲ့သည်။
ကျမ်းငယ်များအပြင် ကျောက်စာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း များကိုလည်း အထောက်အထားပြု လေ့လာ၍ ရေးသားခဲ့၏။
ကွဲပြားနေသော ရှေးရာဇဝင်ကျမ်းငယ်များကို တကွဲတပြား တသီးတခြားဆီ မဖြစ်ရလေအောင် စုစည်း၍ စနစ်တကျ ပြုစုပြီး တစ်စောင်တည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ဟုလည်း ခေါ်၍ စံပြုလောက်သော ကျမ်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် နောင် ရာဇဝင်ကျမ်းဆရာတို့သည် ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြု၍ ရေးသားကြသည်။
ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သည့် အချက်မှာ ပြေပြစ်ကောင်းမွန်သော ဝါကျအသုံးအနှုန်း၊ စကားလုံး အထားအသိုများပင် ဖြစ်သည်။
စကားပြေရိုးရိုး ဖြစ်သည်။
ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင် သည်လည်း ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြုရသည်။
ခေတ်ပြိုင် ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်ကြားသူမှာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေ သမိုင်း ကျမ်းကိုး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
မြန်မာပြည်၏ စားသုံးသူများထံ ကြော်ငြာလိုသူများသည် တောရော မြို့ပါမကျန် ပရိသတ်အရေအတွက် အများဆုံးသို့ ထိရောက်စေနိုင်မည့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း(TV Channel) များတွင် ကြော်ငြာများ ထည့်သွင်းလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးထည့်သွင်းရာတွင် ကြော်ငြာအများစုသည် နောက်ခံသီချင်း Playback ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်များက အမူပိုပို သရုပ်ဆောင်ပြကြလေ့ ရှိသည်။
ထိုကြော်ငြာများအတွက် သုံးစွဲသည့် သီချင်းများကို ကြော်ငြာသီချင်းများဟု ခေါ်သည်။
ကြော်ငြာသီချင်းအများစုကို သီဆိုကြသည့် အဆိုတော်များမှာ ဂရေဟမ်(Graham) နှင့် ရတနာဦး တို့ဖြစ်သည်။
ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင်များအကြားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးဖြစ်သည်။
သူမသည် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာများတွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ စိုးမိုးဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ထက်ထက်မိုးဦး၏ ကြော်ငြာအများစုအတွက် နောက်ခံသီဆိုသူမှာ ရတနာဦးဖြစ်သည်။
ကြော်ငြာသီချင်းများ ပေါက်သွားလျှင် ပရိသတ်ပါးစပ်ဖျားတွင် စွဲကျန်နေတတ်သည်။
ကြော်ငြာသီချင်းအများစုမှာ ကမ္ဘာကျော်တေးသီချင်းများကို မြန်မာစာသားထည့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ သီချင်းအသစ် ထွက်ပြီးမကြာသေး၊ မြန်မာပြည်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြားပေါ်တွင် ကြော်ငြာသီချင်းအဖြစ် ကြားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကြော်ငြာတွင် သီချင်းနှင့် သရုပ်ဆောင်မှုကို ငြီးငွေ့ကြောင်း စတင်ပြောကြားသူမှာ ကြော်ငြာများစွာ လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သူ မင်းသား လွင်မိုးဖြစ်သည်။
သူသည် ကြော်ငြာများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးမှုကို အားပေးလိုသဖြင့် သီချင်းများဖြင့် ရိုက်ကူးမည့်ကြော်ငြာများကို လက်မခံပါဟု ပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။
မည်သို့ဆိုစေ ထက်ထက်မိုးဦးခေတ် နောက်ပိုင်း ကြော်ငြာများသည်လည်း ငယ်ရွယ်လှပသော မော်ဒယ်လေးများက လှတပတ သရုပ်ဆောင်ပြထားသော ကြော်ငြာသီချင်းများဖြင့်သာ ဆက်လက်ခရီးဆက်နေဆဲဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။
အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် နမခ) သည် မုံရွာမြို့(မုံရွာ-ရေဦးအဝေးပြေးလမ်းမကြီးအနီး)တွင် အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိက တာဝန်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်ရှိ ဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။