kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပညာရေး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ယဉ်ကျေးမှု ဂီတ အနုပပညာ စာပေနှင့် ဒဿန သတင်းမီဒီယာ အစားအစာ အားကစား မှတ်စု ကိုးကား Category:ဂျာမနီနိုင်ငံ Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
right|ပြည် နဝဒေးကြီး မွေးဖွားခဲ့သော ပြည်မြို့တစ်နေရာ၏ ရှေးခေတ်မြင်ကွင်း။
ဆောင်းကချီ၍-ချီ ကျေးစေရတုရေးသူ ပထမ နဝဒေးကြီးမှာ ၈၉၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတတ်သော ဘုရင်နရပတိ၏ ယောက်ဖ မင်းဘစော၏ အထိန်းတော်ကြီးဖြစ်၍ ပြည်မြို့သားဇာတိဖြစ်သည်။
ဘုရင်နရပတိသည် ယောက်ဖတော် မင်းဘစောအား ကွပ်မျက်၍ နှမတော် နရပတိမယ်ကို စလင်းစည်သူကျော်ထင် သို့ပေးရာ နဝဒေးကြီးသည် စလင်းသို့လိုက်ပါသွားရ၍ စလင်းတွင်ပင် “မင်းလက်ျာ”ဟူသောဘွဲ့ကိုရသည်။
နောက် စလင်းမြို့ပျက်၍ စစ်ကိုင်းတွင် စည်သူကျော်ထင် မင်းပြုပြန်ရာ မင်းလက်ျာ လိုက်ပါသွားရ၍ စစ်ကိုင်းမှာပင် ထောင်သင်းကိုမှူးရသည်။
စစ်ကိုင်းစည်သူ ကျော်ထင်သည် နရပတိဘွဲ့ကိုခံယူလျက် အင်းဝကိုသိမ်းမြန်းစိုးစံစဉ် ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် လုပ်ကြံသဖြင့် အင်းဝပျက်သော် ဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် ပြည်ဘုရင်သတိုးဓမ္မရာဇာက ထောင်သင်းမှူးကိုတောင်းယူသဖြင့် ပြည်သို့ထောင်သင်းမှူးလိုက်ပါသွားရပြန်သည်။
နောက် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးသည် ဟံသာဝတီနေပြည်တော်ကို မြို့သစ်နန်းသစ် တည်ထောင်ကာ စိုးစံတော်မူသည်။
ထိုအခါ ထောင်သင်းမှူးသည် မင်းရေးမင်းမှုနှင့် စပ်လျှဉ်း၍ ဟံသာဝတီသို့ အရောက်တွင် မြို့သစ်နန်းသစ်ကား နန်းမအဆောင်ဆောင်တို့ဖြင့် ရှုမညီးနိုင်ဘွယ် အလွန်တင့်တယ်ပေရကား မြို့သစ်နန်းသစ်ဖွဲ့ ရတုပိုဒ်စုံကို ရေးသား၍ ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးထံဆက်သွင်းရာ မင်းတရားကြီး အားရနှစ်သက်တော်မူလွန်းလှသဖြင့် စာပေဗဟုသုတ သိပ္ပံဖြာဖြာ၌ မတတ် မသိ ပါဟုပြောစရာမရှိလောက်အောင် အတတ်ပညာကြွယ်ဝသည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို ပြညွှန်းသည့် "နဝဒေး" ဟူသောဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးကြီးဖြင့် ချီးမြှင့်မြှောက်စားတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် စစ်ကိုင်းထောင်သင်း၊ စလင်းလက်ျာ၊ ပြည်မှာနဝဒေး ဟု ဘွဲ့မည်ရရာ မြို့နှင့်တွဲ၍ ဆိုရိုးပြုကြလေသည်။
ရတုတွင် ပြိုင်ဘက်ကင်း၍ ဘုရင်တဆူ ဖြစ်သော နဝဒေးကြီးသည် အသက် ၉၀-ကျော်တွင် အနိစ္စရောက်လေသတည်း။
မြန်မာကဗျားရွေးချယ်ချက်နှင့် ရတုရွေးချယ်ချက် H 594_ A (ဟံသာဝတီ) အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း သက္ကရာဇ် ၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၌ ဘုရင်နရပတိမင်းပြုတော်မူသည်။
ပြည်မြို့ဇာတိဖွားဖြစ်သော နဝဒေးကြီးမှာ ထိုဘုရင်နရပတိ၏ ယောက်ဖ (နှမတော် “နရပတိမယ်” ၏ကြင်ယာတော်) မင်းဘစော၏ အထိန်းတော်ဖြစ်သည်။
ဘုရင်နရပတိသည် မင်းဘစောကို “ပွတ်လယ်ရွာ”တွင် ကွပ်၍ နှမတော် “နရပတိမယ်” ကို စလင်း-စည်သူကျော်ထင်သို့ပေးလိုက်သည်။
ထိုအခါ နဝဒေးကြီးလည်း စလင်းသို့လိုက်ပါသွားရရာ စလင်းတွင်ပင် “မင်းလက်ျာ” ဟူသောဘွဲ့ကိုရသည်။
ထို့နောက် စလင်းမြို့ပျက်၍ စစ်ကိုင်းတွင် သက္ကရာဇ် ၉၀၇-ခုနှစ်၌ စလင်းစည်သူကျော်ထင် မင်းပြုရာ“မင်းလက်ျာ” လိုက်ပါ ခစားရပြန်၍ ထောင်သင်းကို မှူးရသည်။
ထိုအခါ “ထောင်သင်းမှူး” ဟုတွင်ပြန်၏။
သက္ကရာဇ် ၉၁၃-ခုနှစ်သို့ရောက်လျှင် စစ်ကိုင်း-စည်သူကျော်ထင်သည် “နရပတိစည်သူ” ဟူသောအမည်ဖြင့် အင်းဝရွှေနန်းကို သိမ်းမြန်းစိုးစံ၍ ၆-နှစ်အကြာ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် လုပ်ကြံသဖြင့် အင်းဝပျက်လေသော် ဆင်ဖြူများရှင်နှင့် မင်းတရားကြီး၏ညီတော် ပြည်ဘုရင် သတိုးဓမ္မရာဇာက ဆင်ဖြူများရှင်ထံ “ထောင်သင်းမှူး” ကိုတောင်းယူ၍ ပြည်မြို့သို့ခေါ်သွားသည်။
ဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီးသည် မြို့သစ်တည်သင့်ကြောင်းနှင့် မှူးတော် မတ်တော်တို့၏ လျှောက်တင်ချက်အရ သက္ကရာဇ် ၉၂၈-ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၀-ရက် ကြာသပတေးနေ့မှစ၍ ဟံသာဝတီနေပြည်တော်ကြီးကို မြို့အင်္ဂါခုနှစ်ပါးနှင့် ညီညွတ်အောင် ပြန်လည် တည်ဆောက်တော်မူလေသည်။
တာဝန်းသုံးထောင့်လေးရာရှိသော ထိုဟံသာဝတီ နေပြည်တော်သစ်ကြီးကား နန်းမ အဆောင်ဆောင်တို့ဖြင့် တင့်တယ်လှစွာဖြစ်၏။
ထိုအခါ ထောင်သင်းမှူး-မင်းလက်ျာသည် ဟံသာဝတီသို့ မင်းမှု မင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ရောက်ခိုက် ထိုဟံသာဝတီ နေပြည်တော်ကြီး၏ ရှု၍မငြီးနိုင်လောက်သော အဖြစ်ကို တွေ့မြင်လေရကား “ရာဇဌာနီ၊ ပြည်ကြီးပီ၍၊ တုဿိတာမှ၊ ဘုံလျှင်ကျသို့” အစချီသည့် ရတုပိုဒ်စုံကို ရေးသားကာ ဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီးအား ဆက်သွင်း၏။
မင်းတရားကြီးလည်း အားရတော်မူလွန်း၍ ထောင်သင်းမှူးအား “နဝဒေး” ဟူသော ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးကျူး မြှောက်စားတော်မူလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ တဖန် “ပြည်-နဝဒေးကြီး” ဟု ဝေး-နီး ကျော်ကြားလာပြန်သည်။
သုံးဘွဲ့ရနဝဒေးကြီး ဤသို့အားဖြင့် ပြည်-နဝဒေးကြီးသည် ဘွဲ့မည်ရည်သုံးပါးဖြင့် ကျော်ကြားသော စာဆိုတော်ဖြစ်သည်။
စလင်းမြို့တွင်နေခိုက် “မင်းလက်ျာ”၊ စစ်ကိုင်းမြို့တွင်ရှိခိုက် “ထောင်သင်းမှူး”၊ ပြည်မြို့တွင်ထမ်းခိုက် “နဝဒေး” ဟုတွင်လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း “စစ်ကိုင်း-ထောင်သင်း၊ စလင်းလက်ျာ၊ ပြည်မှာ-နဝဒေး” ဟု အမှတ်သညာ ပြုကြလေကုန်သည်။
ထို့အပြင် သက္ကရာဇ် ၉၄၀ ခုနှစ်တွင် “နဝဒေးကြီး”ကိုယ်တိုင် စီရင်ရေးသားပြီးစီးသည့် ဇင်းမယ်ပဏ္ဏာသထွက် သုဓနုကုမာရဇာတ်ကို မြန်မာပြန်ဆို ရေးသားသည့် “ဗောဓိရတနာ၊သိင်္ဂါညွန့်ရှင်၊ ပလ္လင်ရွှေညောင်၊ ဗွေထိပ်ခေါင်ထက်” ချီ “မနောဟရီ” ပျို့နိဂုံး၌ “စစ်ကိုင်း-ထောင်သင်း၊မယွင်းမှန်စွာ၊ လက်ယာရှေ့ဖျား မင်းများသခင်၊ ကြည်လင် နက်လေး၊နဝဒေး-ဟု၊ပေးတုံမည်သာ၊မတ်ကြီးလျာလျှင်” ဟု စပ်ဆိုထားပေသည်။
နဝဒေးသည် အသက် ၉၀-ကျော်မှ အနိစ္စရောက်သောဟူ၏။
သုတ၊မောင်။
ပြုစုခဲ့သည်စာပေများ ပြည်နဝဒေးကြီးပြုစုခဲ့သောစာများကား - မနောဟရီပျို့၊ မင်းတရားတော်ဧချင်း၊ ဆင်ဖြူရှင်မယ်ဧချင်း၊ ယိုးဒယား-မိဘုရားဧချင်း၊ ရာဇဗျူဟာပျို့နှင့် ဘုရားတိုင်၊ မြို့ဖွဲ့၊ တောလား၊ ရေလား၊ မိုးတော၊ ကျေးစေ၊မယ်ဖွဲ့၊ စစ်ချီ၊ မောင်ဘွဲ့၊ စစ်ရတု အစရှိသည့် ရတုပေါင်း ၇-အင်္ဂါကျော် ပုဒ်ရေ ၄၀၀ ခန့်ဖြစ်သတည်း။
နဝဒေးငါးဦး မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် “နဝဒေး” ဟုကျော်ကြားထင်ရှားသော စာဆိုတော် ၅-ဦးရှိသည်။
ထို ၅-ဦးမှာ (၁) “အင်္ကုရ” မည်သောဇင်းမယ်နဝဒေး၊ (၂) “လှော်ကားသုံးထောင်မှူး” အမည်ရသော တောင်ငူနဝဒေး၊ (၃)ပြည် နဝဒေးကြီး၊ (၄) အင်းဝမြို့တည် နန်းတည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် စလင်းနဝဒေး နှင့် (၅) ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး တို့ဖြစ်၏။
အမှန်အားဖြင့် ထိုဘွဲ့နှင့် ကျော်ကြားထင်ရှားသူ ၅-ဦးစလုံးပင် “နဝဒေး” ဟူသော မင်းပေးဘွဲ့ရသူချည်းဟုတ်မည်မထင်။
ပြည်နဝဒေးကြီးနှင့် ဝက်မစွတ်မြို့စား-နဝဒေးကြီးတို့ သာလျှင် ဘုရင်မင်းမြတ်များကိုယ်တော်တိုင်က “အပြစ်ဆိုစရာမရှိသော စာဆိုတော်မှူးမတ်” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် “နဝဒေး” ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်တော်မူခြင်း ခံရသော စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ဟန်တူချေသည်။
ကျန်နဝဒေး သုံးဦးကား စာဆိုအရာတွင် ကျွမ်းကျင် လိမ္မာကြသောကြောင့်သာ နဝဒေးဟု အများပြည်သူတို့် ကြည်ဖြူ မြှောက်စားကြခြင်းဖြစ်ချိမ့်မည်။
မှန်သည်ဖြစ်စေ မှားသည်ဖြစ်စေ ပြည်-နဝဒေးကြီးနှင့် ဝက်မစွတ်မြို့စား-နဝဒေးတို့ကို ဘုရင်မင်းမြတ်များ ကိုယ်တော်တိုင် “နဝဒေး” ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့် သူကောင်း ပြုခြင်းကိုကား ထိုစာဆိုတော်နှစ်ဦးတို့၏ ပျို့များ၊ မော်ကွန်းများတွင် အထင်အရှားရေးသားပါရှိသည်ကိုထောက်၍ မည်သူမျှ မငြင်းဆိုနိုင်ကြ။
ပြည်ပရောက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ (; အတိုကောက် NCGUB) ၏ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဒေါက်တာစိန်ဝင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းအစိုးရအဖွဲ့ကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်က ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည့် လွတ်မြောက်နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အစိုးရအဖွဲ့၏ ရုံးခန်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြို့တော် ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး အမေရိကန်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသည်။
ထိုအစိုးရအဖွဲ့ကို အရှေ့တောင်အာရှတွင် အရှေ့တီမောနိုင်ငံက အသိအမှတ်ပြုသည်။
အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံ နိုင်ငံရေးပါတီအညွှန်း ပါတီအမည် အတိုကောက် ပါတီအမည်အရှည် PND Party for National Democracy NLD အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် CNLD ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ DOKNU ကယန်းအမျိုးသားများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ ALD ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် Ind. တစ်သီးပုဂ္ဂလ အစိုးရအဖွဲ့ ရာထူး အမည် နိုင်ငံရေးပါတီ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ စိန်ဝင်း PND နိုင်ငံခြားရေး ဒေါက်တာစိန်ဝင်း PND ဘဏ္ဍာရေး ဦးဘိုလှတင့် NLD ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဦးတယ်ဒီဘူးရီ NLD ပြန်ကြားရေး ဦးမောင်မောင်အေး NLD ဖက်ဒရယ်ရေးရာ ခွန်မာကိုဘန်း DOKNU တရားရေးရာ ဦးသိန်းဦး NLD ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာစန်းအောင် Ind. ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဒေါက်တာ တင့်ဆွေ NLD လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် CNLD အလုပ်သမား ဦးသာနို့ ALD အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ဥက္ကဋ္ဌများ (၁၉၉၀-၂၀၁၂) အမည် ဓာတ်ပုံ Name ရာထူးသက်တမ်း ရာထူးစတင် ရာထူးပြီးဆုံး၁ ဒေါက်တာ စိန်ဝင်း ၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၀ ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၀၂ 100pxဒေါက်တာ တင့်ဆွေ ၂၀၀၀ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁၃ ဦးတယ်ဒီဘူးရီ ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁(၁)ဒေါက်တာစိန်ဝင်း၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုများ မဲဆန္ဒနယ်များ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် ရွေးကောက်သောပြည်နယ် ဦးတယ်ဒီဘူးရီ ကရင်နီပြည်နယ် ခွန်မာကိုဘန်း ရှမ်းပြည်နယ် ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် ချင်းပြည်နယ် ဦးသာနို့ ရခိုင်ပြည်နယ် သမိုင်းကြောင်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို မာနယ်ပလောတွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေ စီအဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဗဟို စည်းရုံးရေးကော်မတီအား မာနယ်ပလောတွင် ရောက်ရှိနေကြသည့် (NLD) ဗဟိုနှင့်တိုင်းအဆင့်တို့တွင် တာဝန်ယူ ခဲ့ကြသော (NLD) အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ Dr.စိန်ဝင်း၊ အတွင်းရေးမှူး ဦးဝင်းခက်၊ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးမြင့် အောင်၊ ဦးမောင်မောင်အေး၊ ဦးသိန်းဦး တို့ ပါဝင်သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေ စီအဖွဲ့ချုပ်(လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဗဟိုစည်းရုံးရေးကော်မတီအား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး၊ အမျိုးသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေး ကော်မတီအား DAB မှ ကိုယ်စားလှယ်(၇)ဦး၊ (NLD-LA) မှ ကိုယ်စားလှယ် (၇)ဦး စုစုပေါင်း(၁၄)ဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မာနယ်ပလောဌာနချုပ်၌ တတိယအကြိမ်မြောက် လူ့အခွင့် အရေးအခမ်းအနားကျင်းပခဲ့ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံအမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရအား မာနယ်ပလောတွင် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဦးစီး၍ ကျန်းမာရေးညီလာခံအား မာနယ်ပလောခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဥရောပပါလီမန်မှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် NCGUB အား ထောက်ခံ အသိအမှတ်ပြုကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားကောင်စီ (NCUB) အား ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ရန် တရားဝင်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (မူကြမ်း) ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး။
thumb| ပြည်လှဖေ ပြည်လှဖေသည် မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားခဲ့သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၄)ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၊ ကြိုးတန်းရပ်တွင် မွေးဖွားသည်။
မိဘများမှာ အရေးပိုင် ဦးခူးနှင့် ဒေါ်ကြင်စီတို့ဖြစ်ပြီး သား(၄)ယောက်၊ သမီး(၂)ယောက်အနက် တတိယသားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကတည်းက အနုပညာဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ပြည်မြို့မှ နာမည်ကျော် ပညာရှင်ကြီးများ၏ ပညာရည်နို့ကို သောက်စို့ခဲ့ရသည်။
ပြည်လှဖေတို့ ညီအကိုလေးယောက်လုံး ဂီတဝါသနာကြီးကြသည်။
အကိုအကြီးဆုံး ကိုလှငွေမှာ ဘင်ဂျိုအတီးကောင်းပြီး အကိုလတ် ကိုလှရွှေမှာ တယောနှင့်ဆိုင်းဝိုင်းကို အတော်အသင့် နိုင်နင်းသည်။
ပြည်လှဖေ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်မြို့မှာ နေစဉ်ကတည်းက တယောထိုးတတ်ခဲ့သည်။
ပြည်မြို့တွင် (၁၀)တန်းအောင်သည်အထိ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
အဆိုတော်ဘဝ ပြည်လှဖေသည် တက္ကသိုလ်တက်ရန် ရန်ကုန်သို့လာရင်း တက္ကသိုလ်မရောက်ဘဲ အေဝမ်းကုမ္ပဏီမှ သူငယ်ချင်း ကိုတင်မောင်နှင့် တွေ့ဆုံရာမှ အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ လခစားဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်၍ အသံတိတ်ဇာတ်ကားများ၌ တီးမှုတ်ကြရသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ် သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြား ထုတ်လုပ်သောအခါ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၉ မှစ၍ ပြည်လှဖေအမည်မှာ ကျော်ကြားခဲ့သည်။
လစဉ်ထုတ် အေဝမ်းသဘင်ဝန် ဓာတ်ပြားများ၌ တစ်ဦးချင်းအဆို၊ စုံတွဲအဆိုတို့ အဆက်မပြတ် လစဉ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိကာ ပြည်သူတို့အသည်းစွဲ အဆိုကျော်ဖြစ်လာသည်။
ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုကျော် မေရှင်မှာ ပြည်လှဖေနှင့် တွဲဖက်အဆိုစုံတွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောသီချင်းများ မြကလောင်ရေးသည့် ဇွဲ သီချင်း၊ မြို့မငြိမ်းရေးသည့် နတ်သျှင်နောင် သီချင်းနှင့် မေ့ပါနိုင် သီချင်း၊ ဂျူဗလီစိန်ရေးသည့် နဂါးနိုင်မင်း သီချင်းနှင့် မင်းမဟာဂီရိ သီချင်း၊ ရွှေပြည်အေး ရေးသည့် ချစ်မိုးစွေ သီချင်းနှင့် ကဉ္စနသီချင်း၊ စိန်ဝေလျှံရေးသည့် ပပဝင်းဝင်း သီချင်း၊ အေဝမ်းဆရာညှာရေးသည့် မေတ္တာဂုဏ် သီချင်း၊ ဂုဏ်တော်ဖွင့် သီချင်းနှင့် သုဝဏ္ဏသျှံ သီချင်း၊ သဟာယ ဆရာတင်ရေးသည့် ဂုဏ်မြင့်သူ သီချင်းနှင့် မာနရှင် သီချင်း၊ စစ်ကိုင်း ဆရာကြည်ရေးသည့် ရှင်သီဝလိ သီချင်း၊ စန်းသော်တာ ရေးသည့် ရွှေတံငါ သီချင်း၊ ရဲရဲတောက် တို့ဗမာ မင်းသားဘဝ ပြည်လှဖေသည် ရုပ်ရှင်မင်းသားအဖြစ် စောင်းတော်ရှင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကား၌သာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုမှာလည်း တစ်ကားဆို ဆိုသလောက် ထူးချွန် ပြောင်မြောက်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် အေဝမ်းရုပ်ရှင် အသိုက် အဝန်းဖြစ်သော လျှပ်စစ် ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်ယု ရိုက်ကူးသော ကပ္ပလီ ဇာတ်ကားတွင် မောင်တင်မောင် (အေဝမ်း ဦးတင်မောင်)နှင့်အတူ ပါဝင် ရိုက်ကူး ခဲ့သေးသည်။
အဆိုတော်ကြီး ပြည်လှဖေသည် စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကား တည်းဖြင့်ပင် အဓိက သရုပ်ဆောင် မင်းသားကောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ပြောင်မြောက်စွာ စွမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားအကျဉ်းချုပ် စောင်းတော်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ လူအများသိကြသည့် ဦးရှင်ကြီး ဇာတ်လမ်းဖြစ်၏။
မောင်ရှင်၏မိခင်မှာ သားဖြစ်သူ ရှင်ပြုရန် ငွေရှာအသွား အစ်မဖြစ်သူက ဓနရှင်ပီပီငေါက်ထုတ်လိုက်၏။
မောင်ရှင်မှာ အဒေါ်ဖြစ်သူအပေါ် စိတ်ကွက်သွားလေ၏။
သို့နှင့် ဆင်းရဲသားသားအမိမှာ မျက်နှာငယ်နှင့် ပြန်လာခဲ့ကြသည်။
မောင်ရှင်သည် မိခင်တားသည့်ကြားက ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးကာ ထင်းခုတ်သွားသော လှေတွင်အလုပ်သမားအဖြစ် လိုက်ပါသွားလေသည်။
မိန်းမလှကျွန်းရောက်ပြီး လှေသူကြီးနှင့် လှေထိုးသားများက မောင်ရှင်ကို လှေစောင့်အဖြစ် ထမင်းချက်ရန် လှေပေါ်တွင် ထား၍ထင်းခုတ်သွားကြသည်။
မိန်းမလှကျွန်းတွင် မိန်းမလှနတ်များကြီးစိုး၍ မောင်ရှင့်အနေဖြင့် လုံးဝသီချင်းမဆိုရန်၊ မတီးမမှုတ်ရန် မှာခဲ့သည်။
အနုပညာသမား မောင်ရှင်မှာ ဝှက်ယူလာသော လက်စွဲတော်စောင်းလေးထုတ်၍ တီးတော့သည်။
စောင်းတီးခတ် သီချင်းဆိုလိုက်သည်နှင့် မိန်းမလှကျွန်းစောင့် နတ်သမီးလေးများပေါ်လာကာ မောင်ရှင်၏ဂီတတွင် နစ်မျောကခုန်ကြ၏။
ထင်းခုတ်နေစဉ်ရက်များအတွင်း မောင်ရှင်၏ဂီတဖြင့် နတ်သမီးများ နေ့တိုင်းပျော်ပါးနေကြပြီး မောင်ရှင်ကို စွဲလမ်းနှစ်သက်နေကြတော့သည်။
သို့နှင့် ထင်းခုတ်ကိစ္စပြီး၍ မောင်ရှင်တို့ လှေပြန်အလှည့်တွင် နတ်သမီးလေးများက လှေကိုမထွက်နိုင်အောင် ဆွဲထားကြသည်။
လှေသူကြီးသည် သူတို့ထုံးစံအတိုင်း မည်သူ့ကြောင့် လှေမထွက်နိုင်သည်ကို မဲချရာတွင် ကံဆိုးသူမောင်ရှင် မဲကျလေတော့သည်။
မောင်ရှင်အား ရေတွင် အရှင်လတ်လတ်ချရစ်ကာ လှေထွက်သွားသည်။
နတ်သမီးကလေးများက မောင်ရှင်အားပွေ့ယူကာ ကျွန်းပေါ်သို့ ခေါ်သွားကြသည်။
မောင်ရှင်သည် အရှင်လတ်လတ်ပင် နတ်စိမ်း ဖြစ်သွားသည်။
ပြည်လှဖေ ပါဝင်သော စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားကိုလည်း တေးဂီတဇာတ်ကား(Musical Film)ဟု ခေါ်ရပေမည်။
ပို၍ထူးခြားသည်က ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းကိုမှ တေးဂီတရုပ်ရှင် ဖြစ်နေခြင်းပေတည်း။
မင်းသား၊ မင်းသမီးမှာ ပြည်လှဖေနှင့် မေရှင်တို့ဖြစ်ရာ ထိပ်တန်းအဆိုတော်စုံတွဲဖြစ်နေ၍လည်း ပို၍ ထူးခြားသည်။
ဇာတ်ဝင်ခန်းတိုင်း အံဝင်ခွင်ကျ တေးဂီတများကို သီဆိုသရုပ်ဆောင်ဖော်ကျူးခဲ့ကြသည်။
တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းဘဝ ပြည်လှဖေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွား၍ အင်ဂျင်နီယာသိပ္ပံကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာသောအခါ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာအလုပ်ကို လုံးဝမလုပ်တော့ဘဲ တပ်မတော်တွင်း ဝင်သွားသည်။
နှစ်ပေါင်း(၂၀)ကျော် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြေယာကျေးလက်ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် အထူးအရာရှိ (စက်မှုလယ်ယာ) အဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းရသည်။
ယင်းနောက်တွင် အမှတ်(၂) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတို့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ပြည်လှဖေသည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဆေးသွားကုရာ ၁၄.၀၃.၁၉၉၀ အင်္ဂလန်မှာပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရလေသည်။
၁၆.၀၃.၁၉၉၀ ရက်နေ့တွင် ထိုနိုင်ငံ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ခင်နှင်းယု၏ ဘကြီးမှိုင်းနှင့် စောင်းတော်ရှင် ဆောင်းပါး၊၁၉၇၂ ခု၊ မတ်လထုတ် ရှုမဝ၊ စိန်သွေး၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ပြည်လှဖေ ၁၉၉၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြဝတီ၊ သန်းလှိုင် ပထမခေတ်ဟောင်းသီချင်းပေါင်းချုပ် Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ ကွယ်လွန်သူများ။
ဂျိမ်းစ် လှကျော် (၁၈၆၆-၁၉၁၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး မြန်မာဝတ္ထုဟု ဆိုရမည့် မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ကို ရေးသားပြီး ၎င်းကို ၁၉၀၁ ခုတွင် ဗြိတိသျှဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေသည်။
thumbပြင်သစ် စာရေးဆရာ အလဇ္ဇန္နား ဒူးမား (Alexander Dumas) ၏ မွန်တီကရစ္စတို မြို့စားကြီး (The Count of Monte Christo) ကို မှီး၍ ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးက မပေါ်ဖူးသေးသောကြောင့် လူကြိုက်များသည်။
ငယ်ဘဝ ဂျိမ်းစ် လှကျော်ကို တောင်ငူခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့၊ မင်းလမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ လဆန်း ၉ ရက်သာ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်သည်။
အမည် လှကျော် ဟူသည်နှင့်လည်း ကိုက်သည်။
လဆန်း ၁၀ ရက်မှာ ကြာသပတေးနေ့ ဖြစ်သည်။
(၁၈၆၆ ခု၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်) တွင် မွေးသည်။
အဖမှာ ဦးစွပ်၊ အမိမှာ ဒေါ်ဆိုင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် မိဘများကွယ်လွန်သွားသဖြင့် အဒေါ် ဖြစ်သူ ဒေါ်မျှင်နှင့် ခင်ပွန်းသည် စစ်ကဲ ဦးညိုတို့က မွေးစားလိုက်သည်။
ထို ဦးညို - ဒေါ်မျှင် တို့မှာ ပထမသော် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ငြားလည်း ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ယုံကြည်လာ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကို စွန့်ထားသူများဖြစ်ရာ မွေးစားသား မောင်လှကျော် အားလည်း ခရစ်ယာန် ဘာသာ ထုံးစံအတိုင်း နှစ်ခြင်းပြုပြီး ဂျိမ်းစ်လှကျော် ဟု ခေါ်ဝေါ် တွင်မှတ် ကြစေသည်။
ရွှေကျင်မြို့၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အစိုးရကျောင်းတွင် ၇ တန်း အောင်မြင်ပြီး ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းကာ ဆရာမှတ်ကျောင်းတွင် ပညာဆက်သင်သည်။
ထိုမှတဆင့် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ လိုက်ပြန်ကာ ထိုကျောင်း မှပင် ထိုစဉ်က ခေါ်သော 'ဘင်္ဂလား စာမေးပွဲ' ခေါ် 'အိုင်-အေ' စာမေးပွဲကို အောင်မြင် သွားလေသည်။
ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် ဟိုက်စကူး ကျောင်းမှ အသက် ၂ဝ ခန့်တွင် ထိုသို့ အောင်မြင် သွားချိန် သည်ကား အထက် မြန်မာနိုင်ငံတော် ကိုပါ အင်္ဂလိပ်များ သိမ်းပိုက် လိုက်သော အချိန်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအခါ အခွင့်လည်း ကြုံသည်နှင့် ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် အင်္ဂလိပ် စစ်မင်းကြီး၏ စကားပြန် အဖြစ်ဖြင့် အထက် မြန်မာ နိုင်ငံတော်သို့ လိုက်ပါ သွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် မန္တလေး မြို့မှ ရန်ကုန် မြို့သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ လာခဲ့ပြီး စာတော်ပြန် ဌာနတွင် ၃ နှစ်ခန့်မျှ စာတော်ပြန် အဖြစ် ထမ်းရွက် နေလေသည်။
ထိုအတော အတွင်း ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် အအား မနေပေ။
လက်လှမ်းမီရာ စာပေ ဗဟုသုတ များကို ဆည်းပူးလျက် ဒုတိယတန်း ရှေ့နေ စာမေးပွဲနှင့် မြို့အုပ် စာမေးပွဲ များကို ဝင်ရောက် ဖြေဆို အောင်မြင်သည်။
ထို့နောက်မှ ဘုရင်ခံ အိမ်တော်တွင် စာတော်ပြန် မြို့အုပ် အဖြစ် ငါးနှစ်ခန့် လုပ်ကိုင် ပြန်သေး၏။
ပြီးမှ ဟံသာဝတီ ငွေတိုက် ဝန်ထောက် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရ၍ ရန်ကုန်မြို့ တွင်ပင် ၃ နှစ်ခန့် ဆက်လက် နေထိုင်သည်။
ထိုမှ တဖန် စစ်ကိုင်း၊ ချောင်းဦး၊ ဘုတလင် မြို့များတွင် ငွေတိုက် ဝန်ထောက် ဘဝ၊ မြို့အုပ် ဘဝ အဖြစ် အမှု ထမ်းပြီး သည့်နောက် နောက်ဆုံးတွင် မြင်းမူမြို့၌ နယ်ပိုင် ဝန်ထောက် အဖြစ် ထမ်းရွက်ရင်း မကျန်းမမာ သဖြင့် ခွင့်ယူကာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ တွင်လည်း ရောဂါ၏ အခြေအနေမှာ သက်သာသည် မရှိသဖြင့် ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် ၃၇ နှစ် အရွယ်တွင် အလုပ်မှ နုတ်ထွက် လိုက်လေသည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ စဉ့်အိုးတန်း အထက်တန်းတွင် နေထိုင်ကာ ရှေ့နေ လိုက်ရင်း ဥပဒေ ကျောင်းနှင့် မြို့အုပ်၊ နယ်ပိုင် သင်တန်း ကျောင်းများကို ဖွင့်လှစ် သင်ကြား နေလေသည်။
တဖက် မှလည်း အားလပ်ချိန် ရတိုင်း ဥပဒေ စာအုပ်များ၊ ဝတ္ထု စာအုပ်များကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့ပါ၏။
'မောင်ရင်မောင် မမယ်မ' ဝတ္ထုမှာ ထိုအချိန် အခါက ပေါ်ပေါက် လာခဲ့ရသော ဝတ္ထုပင် ဖြစ်ပေသည်။
ထို့အပြင် ထိုစဉ်က ရန်ကုန်မြို့တွင် ထုတ်ဝေလျက် ရှိသော 'သည်ဘားမား ကရစ်တစ်' (The Burma Critic) သတင်းစာ တွင်လည်း ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်ကို အပတ်စဉ် ရေးသား ပေးပို့သေး၏။
မည်သည့် ဝတ္ထု ဟူ၍မူ အမှတ်အသား မရှိ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ဆရာ၊ မြန်မာ အဆွေ သတင်းစာ ဆရာ အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင် ဖူးသေး၏။
ဤသို့လျှင် မနား မနေပင် စာရေး၊ စာဖတ်၊ စာသင် ပြုလုပ် နေရင်းက သွက်ချာပါဒ ရောဂါ စွဲကပ် လာကာ လက်ဝဲလက် တခုလုံး သွေး လေ မလျှောက်ဘဲ သေသွားရသည့် အဖြစ် သို့ပင် ဆိုက်ခဲ့ ရပေသည်။
သို့နှင့် ဆရာဝန်၏ ညွှန်ကြားချက် အရ ပူရာ ဒေသ ဖြစ်သည့် မိတ္ထီလာ မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ရ ပြန်သည်။
မိတ္ထီလာ မြို့တွင်လည်း အအား မနေသေး။
ဥပဒေကျောင်း ဖွင့်ပြန်ကာ ဥပေဒ ပညာရပ် များကို သင်ကြား ပို့ချ ပေသေး၏။
ထိုကမှ တဖန် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ရောဂါ ဝေဒနာလည်း သက်သာ လာသည့် အလျောက် ထိုမြို့တွင် အခြေစိုက် တော့သည်။
များမကြာမီ အတွင်း မွေးစား အမိ၊ အဖ တို့ကို နွယ်၍ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ဖြစ်လာသော မစ္စတာ ဂျိမ်းစ် လှကျော် သည် မည်သူ၏ တိုက်တွန်းချက်မှ မပါဘဲ မိမိ၏ အလိုအလျောက်ပင် ဗုဒ္ဓ ဘာသာသို့ ကူးပြောင်း သွားခဲ့သည်။
ကူးပြောင်း ရုံမျှမက သက္ကရာဇ် ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၉ ခုနှစ်) တွင် အလောင်းမင်း တရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော် တစ်ရပ် ဖြစ်သော မြသိန်းတန် စေတီတော်ကို ပြန်လည် ပြုပြင် မွမ်းမံလျက် ၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် ထီးတော်ပင် တင်သေးသည်။
ဂျိမ်းစ် လှကျော်သည် အထက် ဖော်ပြရာပါ ဝတ္ထုများ အပြင် မြို့အုပ် အလုပ်ကို လုပ်စဉ်က ကိုယ်တွေ့ အဖြစ်အပျက်များ ပါဝင်သော 'ကိုမြို့အုပ်' ဝတ္ထု၊ 'နောက်လင်' ဝတ္ထုနှင့် အခြား ဝတ္ထုများ ကိုလည်း ရေးသား ခဲ့ပါသေး၏။
စက်တင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ထိုဝတ္ထုများမှ တပါးလည်း ဥပဒေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဥပဒေ မေးခွန်းပုစ္စာ အဖြေကျမ်းနှင့် ဓမ္မသတ် မေးခွန်း ပုစ္စာ အဖြေ များကို လည်းကောင်း၊ ရှေ့နေ ဥပဒေ မေးခွန်း ပုစ္စာ ၈ နှစ် အတွက်နှင့် ရှေ့နေ စာမေးပွဲ အောင်မြင်ရန် လမ်းညွှန် စာတမ်း ၂ စောင် တွဲကို လည်းကောင်း ရေးသား ခဲ့ပေ သေးသတည်း။
အိမ်ထောင်ရေး မန္တလေး၌ စကားပြန်လုပ်စဉ် ပန်းထိမ်တော် ဦးထယ်၏သမီး ခင်လေးငယ် ခေါ် ခင်ခင်ငယ် နှင့် ထိမ်းမြားရာ သမီး တင်တင် ကို မွေးသည်။
လေဖြတ်၍ မိတ္ထီလာ၌ ခေတ္တနေစဉ် မိတ်ဆွေများ၏ ဆော်လှော်မှုအရ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ မြို့အုပ် ဦးမော်လစ် ဆုံးထားသော ဒေါ်မင်းသာနှင့် လက်တွဲဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး မြသိန်းတန်စေတီအား ထီးတင်သည့်နှစ် ၁၉၁၉ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အဖျားရောဂါနှင့် အနိစ္စရောက်သည်။
သားမြေးတစုက အရိုးဂူကို မြသိန်းတန်တံတိုင်းအတွင်း၌ သင်ပုတ်ပလ္လင်အဖြစ် တည်ထားသည်။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ အောက်ပါ စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည် ခင်ထားဦး။
"ဂျိမ်းစ်လှကျော်အကြောင်း သိကောင်းစရာ" - ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ပုံနှိပ်တိုက်မှတ်ချက်ဖြတ်ထုံးကြီး ပြန်ချက်၁၈၉၄မောင်ရင်မောင် မမယ်မ၁၉၀၁ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းခြင်းဥပဒေ မေးခွန်းပုစ္ဆာ အဖြေကျမ်းဓမ္မသတ် မေးခွန်းပုစ္ဆာ အဖြေကျမ်းနောက်လင်မထုတ်ဝေရသေးမီ တိမ်းပါးကိုမြို့အုပ်မထုတ်ဝေရသေးမီ တိမ်းပါး အခြေမှတ်စု ကိုးကား စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မောင်သုတ (ခ) ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစု၊ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်၊ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂။
ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၁၂၊ အမှတ် ၁၁၃ လာ ဒဂုန် ရွှေပြည်စိုး၏ 'ဂျိမ်းစ် လှကျော်' အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
မန္ဈလေးမြို့ ကြီးပွားရေး စာပုံနှိပ်တိုက်ထုတ် 'မောင်ရင်မောင် မမယ်မ' ဝတ္ထုလာ ဂျိမ်းစ် လှကျော်၏ မြေး 'ခင်ထားဦး' ရေး 'စာရေးဆရာကြီး ဂျိမ်းစ် လှကျော်' အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော စည်းစိမ်ကျက်သရေတို့နှင့် ပြည့်စုံကြ၍ နှစ်သက်ရွှင်လန်းခြင်းသို့ ရောက်နေကြသော နတ်တို့၏ စံရာဘုံ ဖြစ်သည်။
ထိုဘုံ၌ဖြစ်ကြသောနတ်တို့သည် အမြဲမပြတ် ရွှင်မြူးနှစ်သက်ပျော်ပါးနေကြရသောကြောင့် တုသိတာနတ်ဘုံဟု ခေါ်သည်။
တုသိ(ဿိ)တပုရ (န) [တုသိ(ဿိ)တ+ပုရ] သန္တုဿိတာနတ်မင်းသည် အကြီးအကဲနတ်မင်း ဖြစ်သည်။
ဘုရားအလောင်းများသည် ဤနတ်ဘုံ၌ စံလေ့ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘုရားအလောင်းသည် ဘုရားမဖြစ်မီ တဘဝ၌ တုသိတာနတ်ပြည်၌ “သေတကေတု”မည်သောနတ်မင်း ဖြစ်လေသည်။
(ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၅၁) မယ်တော် မဟာမာယာသည် အလောင်းတော်ကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် ၇-ရက်မြောက်နေ့၌ စုတေ၍ ယင်း-၌ပင် ဖြစ်ရသည်။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၃။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၃။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၁၉) ဘုရားအလောင်း၏ မယ်တော် စသည့် သူတော်ကောင်းပုဂ္ဂိုလ်များ စံရာ နတ်ပြည်လည်း ဖြစ်သည်။
အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ဤ တုသိတာနတ်ဘုံတွင်နတ်သားဖြစ်ရသည်။
အလောင်းတော်သည် ယင်း-၌ နေစဉ်ပင် လူ့ပြည်၌ ဗုဒ္ဓကောလာဟလ-ဖြစ်၏ (အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၈။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၁၇)။
ဤစကြဝဠာမှ တစ်ပါးသော စကြဝဠာတို့၌လည်း တုသိတာနတ်ပြည် ရှိသေး၏ (အံ၊၁၊၂၂၈။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈)။
ဘုရားဖြစ်ရန် အခွင့်မျှော်လင့်နေသော အရိမေတ္တေယျ-ဘုရားအလောင်းတော်သည် ယင်း-၌ စံနေတော်မူဆဲ ဖြစ်၏ (မဟာဝံသ၊၃၂။
၇၃)။
သီဟိုဠ်ကျွန်း B.E. ၃၈၃-မှ စ၍ ၂၄-နှစ်တိုင်တိုင် မင်းပြုခဲ့သော လောဟမဟာပါသာဒ-ပြာသာဒ်ကြီးနှင့် မရိစဝဋ္ဋိစေတီ မဟာစေတီတော်ကြီးတို့၏ ဒါယကာ ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းမြတ်သည် ယင်း-မှ ရောက်ရှိလာသော နတ်ရထားအသစ်ဖြင့် ယင်း-သို့လိုက်ပါ၍ နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလေသည် (မဟာဝံသ၊၃၂။
၈၇၅)။
တုသိတပုရံ—အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၁။
မူလဋီ၊၃၊၁၀၀။
တုသိတပုရာ—ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၉၊ ၁၀၉၊ ၁၄၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၀။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၉၊ ၃၀၂။
တုသိတပုရတော—အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၈။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၅။
တုသိတပုရေ— ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၊ ၂၄၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၂၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၆။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၇၊ ၈၈၊ ၂၂၇၊ ၂၆၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၁၊ ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၃၊ ၉၉။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၃၂၊ ၂၅၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၂၈။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၊ ၅၇၊ ၆၁၊ ၆၃၊ ၃၄၈။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၀၁။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၀၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၊ ၅၆၊ ၆၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၃၅၉၊၃၈၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၆၂။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၂၀ ဇိနာလင်္ကာရ။
၁၈၆။
တုဿိတပုရေတိတု-တဗ္ဗတာယ ဧဝံနာမကေ ဒေဝပုရေ။
မဟာ-နိပါတ်၊ ဝေဿန္တရာ-ဇာတ်၊ဋီ။
ပေ။
တုသိတာနတ်သက်သည် နှစ်ပေါင်း(၄၀၀၀)ရှိသည်။
လူတို့၏အရေအတွက်အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း(၅၇)ကုဋေ နှင့် ခြောက်သန်းရှိသည်။
လူတို့၏ နှစ်(၄၀၀)သည် တုသိတာနတ်(၁)ရက် ဖြစ်သည်။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း”တက္ကသိုလ်သျှင်သီရိ“နတ်ပြည်ရောက်လူသားတို့၏ ဘဝအတွေ့အကြုံများ” ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ရဟန်းသံဃာများ ပြန်ကြွသွားပြီးနောက် တုသိတာနတ်ရထား ပန်းကုံးစွပ်ခြင်း ဖခင်ထက် သမီး ဂုဏ်သိက္ခာကြီးခြင်း၊ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ဟောကြားခြင်း ငရဲမှလွတ်၍ တုသိတာ၌ဖြစ်ခြင်း သန်းဘဝမှ တုသိတာဘုံ၌ ဖြစ်ခြင်း ကုန်သည်ကြီး သေ၍ တုသိတာ၌ ဖြစ်ခြင်း မယ်တော် မဟာမာယာဒေဝီ နတ်ရွာစံ၍ တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခြင်း ကိုးကား Category:၃၁-ဘုံ Category:နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ။
thumb | ကလာဘီ ရောင်း အထွေး ဂျီဩမေတြီ(; , geometria; geo = ကမ္ဘာ၊ metria = အတိုင်းအတာ) သို့မဟုတ် ရေခါဂဏိတ()သည် ပမာန၊ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ပုံတို့၏ နေရာတို့နှင့် ပတ်သက်သော သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂျီဩမေတြီသည် အလွန် ရှေးကျသော သိပ္ပံဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစပိုင်းတွင် ဂျီဩမေတြီသည် အလျား၊ ဧရိယာ၊ ထုထည် သာ ပတ်သက်ခဲ့သည်။
၃ ရာစုနှစ်တွင် ယူကလစ် (Elucid) က ဂျီဩမေတြီ အဆိုပြုချက် သဘော (axiomatic form) ဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ၎င်း တင်ပြချက်ကို ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ ဟု နောင်ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာထိ စံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
နက္ခတ္တ ပညာတွင် အထူးသဖြင့် ကြယ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ စက်လုံးပုံ ဂြိုဟ်များ၏ နေရာများကို တွက်ချက်ရာတွင် ဂျီဩမေတြီသည် နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀ အထိ တိုင်အောင် အဓိက ဖြေရှင်းပေးလျက်ရှိသည်။
ရာနယ် ဒေကာ့၏ ကိုဩဒီနိတ်စနစ် စတင်လိုက်ခြင်းနှင့် တပြိုင်တည်းတိုးတက်လာသော အက္ခရာ သင်္ချာ တို့သည် ဂျီဩမေတြီ ကို အခြေအနေသစ် တစ်ခုအဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လိုက်ပြီး မျဉ်းကွေး (plane curves) စသည့် ဂျီဩမေတြီ ပုံတို့ကို ဖန်ရှင်၊ ညီမျှခြင်း စသည့် အက္ခရာများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။
၎င်းသည် ၁၇ ရာစုတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် ကဲကုလပ် ကို အခြေခံပေးလေသည်။
ထို့အပြင် မြင်ကွင်း သဘော (perspective) သီအိုရီ သည် ပုံ၏ အတိုင်းအဆများထက် အခြား အဘောများလည်းပါကြောင်း ပြသသည်။
ဂျီဩမေတြီ ဘာသာကို အူလာ (Eular) နှင့် ဂေါက် (Gauss) တို့က ဂျီဩမေတြီပုံတို့၌ တည်ဆောက်ပုံတို့၏ အရင်းစစ် (intrinsic) သဘောများကို ဆက်လက်လေ့လာကြပြီး တိုပိုလိုဂျီ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ဂျီဩမေတြီ (differential geometry) တို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုနှစ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ယူကလစ်-အလွန် ဂျီဩမေတြီ (non-Euclidean geometry) ကြောင့် နေရာ (space) မှာ အခြေခံမှစ၍ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ခေတ်ပေါ် ဂျီဩမေတြီ သည် အထွေး (manifold)၊ နေရာ တို့ကို ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ ထက် အခြေခံကျစွာ စဉ်းစားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ ရိုးရှင်းသော အခြေအနေ တို့မှာသာ တူကြသည်။
၎င်းနေရာ ဟူသည်တွင် အပို သဏ္ဌာန်များ ပါလာကြပြီး နေရာသည်လည်း အရှည်ပင် ပြောလို့ရလာသည်။