kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ နောက်ခံစကားပြောသူ (Narrator) အဖြစ် Barry Humphries မေရီ ဒေစီ ဒိန်ကလီ (Mary Daisy Dinkle) အဖြစ် Toni Collette မေရီ (လူငယ်) အဖြစ် ဗေသနိ ဝှိုက်မို မက်စ် ဂျယ်ရီ ဟောရိုဝစ် (Max Jerry Horowitz) အဖြစ် Philip Seymour Hoffman Damien Popodopoulos အဖြစ် အဲရစ် ဘာနာ ဗီရာ လော်ရိန်း ဒိန်ကလီ (Vera Lorraine Dinkle) အဖြစ် Renée Geyer အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ (Homeless Man) အဖြစ် Ian "Molly" Meldrum ဝေဖန်တုံ့ပြန်မှု +သုံးသပ်ချက်ရမှတ်များဝက်ဘ်ဆိုဒ်ရမှတ်Rotten Tomatoes၉၅% (သုံးသပ်သူ ၆၅ ဦး)ဒေါ်ဘန်၉.၀/၁၀ (သုံးသပ်သူ ၄၃၄.၂၇၆ ဦး) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၉ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျ ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ။
ကျိုတိုစီရင်စုတက္ကသိုလ် (京都府立大学, Kyōto furitsu daigaku), အတိုက်ကောက် - Fudai (府大) သို့မဟုတ် Kyōfudai (京府大) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်၊ ရှိမိုဂမို၊ နခရဂိချောတွင် တည်ရှိသည့် အစိုးရပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် “ဆိုင်းခယောတက္ကသိုလ်” (西京大学, Saikyō daigaku) ဟူသည့်အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဤတက္ကသိုလ်ကို ထိုအချိန်က အသက်မွေးမှုကျောင်းနှစ်ခုဖြစ်သည့် စီရင်စုအတွင်းရှိ ကျိုတိုစီရင်စုစိုက်ပျိုးရေး (京都府立農林専門学校 Kyōto furitsu nōrin semmon gakkō, ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်) နှင့် သစ်တောဆိုင်ရာအသက်မွေးမှုကျောင်းနှင့် ကျိုတိုစီရင်စုအမျိုးသမီးအသက်မွေးမှုကျောင်း(京都府立女子専門学校 Kyōto furitsu joshi semmon gakkō, ၁၉၂၇ တွင် တည်ထောင်) ကို စုစည်းကာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်များ Official website (Japanese) Official website (English) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ။
ကျိုတိုဂီတဖျော်ဖြေပွဲခန်းမ (京都コンサートホール, Kyōto Konsāto Hōlu) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲခန်းမတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤခန်းမကို ဟဲအိအန်-ခယော တည်ထောင်မှု နှစ် ၁၂၀၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အနေအဖြစ် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ခန်းမ၏ အဓိကခန်းမဆောင်ပုံစံသည် shoebox-style ဖြစ်ပြီး ထိုင်ခုံ ၁၈၃၃ ခုံပါဝင်သည်။
ဤအဆောက်အဦကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့သူမှာ အရတအိဆိုဇခိ ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်များ Homepage Kyoto Symphony Orchestra ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ။
ခုရမဂုချိဘူတာ (鞍馬口駅, Kuramaguchi-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ခမိဂယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်းဖြစ်သည့် ခရဆုမရထားလိုင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရထားလိုင်းများ ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလိုင်း ခရဆုမရထားလိုင်း (ဘူတာအမှတ် - K05) ဘူတာပုံစံ မြေအောက်ဘူတာရုံဖြစ်ပြီး ရထားလမ်းကြောင်းနှစ်ပါဝင်ကာ အလယ်တွင် ပလက်ဖောင်းပါရှိသည်။
ပလက်ဖောင်းများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဘူတာရုံများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားဘူတာရုံများ။
ရှောခိုခုဂျိ (相国寺) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယခင်က “မန်းနင်း-ဇန် ရှောခိုခု ရှောတန်းဇန်းဂျိ” ဟူသည့် အမည်ရှိခဲ့သည်။
ဤကျောင်းတော်ကို ၁၃၈၂ ခုနှစ်တွင် “အရှိခဂယောရှိမိဆွတ်” က ပထမဆုံး တည်ထောင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတည်ရှိနေသည့်ကျောင်းတော်ကို နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များတွင် ပြန်လည်မွမ်းမံမှုများ၊ ပြုပြင်တည်ဆောက်မှုများရှိခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ရှောခိုခုဂျိကို မုရိုမချိကာလအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ပင်မကျောင်းဆောင်၏ ကနဦးတည်ဆောက်မှုများကို ၁၃၈၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
Ponsonby-Fane, Richard. (1956). Kyoto: The Old Capital of Japan, 794-1869, p. 200. နဂါး ဟတ်တိုးကျောင်းဆောင်၏ မျက်နှာကြက်တွင် ကြီးမားသည့် နဂါးပုံပန်းချီရှိသည်။
ထိုပန်းချီကို ခန်းအိုးမိဆွတ်နိုဘု (၁၅၆၅ - ၁၆၀၈) က ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ပန်းချီသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သင်ကြားပြသမှုများကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ပန်းချီ၏ အဓိပ္ပါယ်သည် လက်ခုပ်နှစ်ဖက်တီးလိုက်ပါက အသံသည် နံရံနှင့် ကျောက်တုံးကြမ်းပြင်ကို ရိုက်ခေတ်မိကာ အသံပဲ့တင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခန်းမတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သွားသည်။
ဤသည်ကို နဂါး၏ မိုးကြိုးခြိမ်းသံဟု ဖော်ပြထားသည်။
ကျိုတိုမြို့ရှိ ခန်းနင်းဂျိ၏ ပင်မကျောင်းဆောင်တွင်လည်း ကြီးမားသည့် နဂါးပုံမျက်နာကြက်ပန်းချီတစ်ခု ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာစင်တာ ရှောခိုခုဂျိသည် ကျိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် “ခယောတိုဂေါ့ဇန်း” (ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည့် ဇင်ကျောင်းတော် (၅) ခု) ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်သည် အလယ်ခေတ်ကာလက တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဒုတိယမြောက်ကျောင်းတော်လည်း ဖြစ်သည်။
Titsingh, Isaac. (1834). Annales des empereurs du japon, p. 317. ၁၃၉၂ ခုနှစ်တွင် ရှောခိုခုဂျိကို “ဂေါ့ဇန်” ထဲတွင် ပါဝင်သည့် ကျောင်းတော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
Dumoulin, p. 174. ကျောင်းတော်သည် ဂျပန်ဇင်ဘာသာ၏ ရင်းဇိုင်းကျောင်းခွဲ ၁၄ ခုထဲတွင် ပါဝင်သည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် ရင်းဇိုင်းဇင်၏ ရှောခိုခုဂျိရုံးခွဲအဖြစ် ကျောင်းတော်ကို သတ်မှတ်ထားသည်။
ဂျောတန်းခခုပြတိုက်သည် ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ Shōkoku-ji official web site Kyoto Prefectural Tourism Guide: Shōkoku-ji Joint Council for Japanese Rinzai and Obaku Zen: Shōkoku-ji ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မူပိုင်ခွင့်အတွက် အခြေခံဥပဒေများမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုပြီး စာပေနှင့်အနုပညာမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေဟုလည်း သိကြသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၁၉၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၀ တွင် အတည်ပြုပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်သော ကုန်အမှတ်တံဆိပ်မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ ဟုလည်း သိကြသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၁၉၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၀ တွင် အတည်ပြုပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်သော စက်မှုဒီဇိုင်းမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ ဟု သိကြသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၂/၂၀၁၉ နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်သည့် တီထွင်မှုမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ ဟုလည်း သိကြသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၇/၂၀၁၉ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် Berne Conventionတွင် လက်မှတ်မရေးထိုးထားသော်လည်း ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၏ TRIPS သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဉာဏမူပိုင်ခွင့် အဖွဲ့အစည်း (WIPO) တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မူပိုင်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်သော ဥပဒေများအား WIPO တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
Myanmar. WIPO, 2020. Retrieved 25 August 2022. မူပိုင်ခွင့်များအတွက် ကြီးကြပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းမှာ မူပိုင်ခွင့် ဦးစီးဌာန ဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဥပဒေမပြဋ္ဌာန်းမီအချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မူပိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် အဖွဲ့အစည်းများ မရှိခဲ့ပေ။
ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်မှစ၍ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ ၁၉၁၁ ခုနှစ် မူပိုင်ခွင့် အက်ဥပဒေ နှင့် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ကုန်ပစ္စည်းအမှတ်တံဆိပ် အက်ဥပဒေ တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက စာပေနှင့်အနုပညာမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ အာဏာတည်သည့်ရက်ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Text of the Copyright and Arbitration Act (in Burmese) Text of the Trademarks Law (in Burmese) Category:နိုင်ငံအလိုက် မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ။
နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ရှမ်းတောင်တန်းကော်ဖီစိုက်ပျိုးရေးခြံ (Shan Mountain Coffee Estate) ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ကော်ဖီစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် စကော့တလန်မှ စကော့လူမျိုး ဂျော့သျှန်း (Mr. George Shand) မှတည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြေဧက ၇၀၀ အနက် ဧက ၄၀၀ ပေါ်တွင် အာရေဘီးကားကော်ဖီကို စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
၁၉၄၈ တွင် ထိုကော်ဖီခြံကို ဘီတီဘရားသားဦးဘတူမှ ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ချောင်းကွေ့ ကော်ဖီခြံဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဦးဘတူသည် ချောင်းကွေ့ကော်ဖီခြံကို အခြေခံ၍ ကော်ဖီမှုန့် ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။
အကိုးအကား မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ။
၉/၁/၂၀၀၅။
နှာ ၁၀။
ရှိမိုဂမိုနတ်ကျောင်း (下鴨神社, Shimogamo-jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နတ်ကျောင်း၏ တရားဝင်အမည်မှာ “ခမိ-မိအိုယနတ်ကျောင်း” (賀茂御祖神社, Kamo-mioya-jinja)ဖြစ်သည်။
Richard, Ponsonby-Fane. (1964) Visiting Famous Shrines in Japan, pp. 1-118. ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးအကျဆုံးရှင်းတိုးနတ်ကျောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းလည်း ခံခဲ့ရသည်။
ဤနတ်ကျောင်းသည် ကျိုတိုမြို့၏ ရှေးကျသည့် သမိုင်းဝင်အဆောက်အဦ (၁၇) ခုထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် “ခမို-ဂျင်းဂျ” (Kamo-jinja) ဟူသည်မှာ ရှိမိုဂမိုနတ်ကျောင်းနှင့် ခမိဂမိုနတ်ကျောင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
Terry, Philip. (1914). Terry's Japanese empire, p. 479. ရှိမိုဂမိုနတ်ကျောင်းသည် ပို၍ရှေးကျပြီး ခမိဂမိုနတ်ကျောင်းထက် နှစ် ၁၀၀ စောသည်။
ရှိမိုဂမိုကို ကျိုတိုမြို့ (၇၉၄, ဟဲအိအန်ခယော) မြို့တော်မဖြစ်လာခင် ၆ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ခမိုဂျင်းဂျသည် ကျိုတိုမြို့ကို ရောဂါဆိုးများမှ ကာကွယ်ပေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Miyazaki, Makoto. "Lens on Japan: Defending Heiankyo from Demons," Daily Yomiuri. December 20, 2005. သမိုင်းကြောင်း တည်ဆောက်မှု ကျောင်းတော်ကို ၆၇၈ ခုနှစ် ဘုရင်တင်းမု အုပ်ချုပ်သည့်ကာလတွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ဘုရင်ခန်းမုအုပ်ချုပ်သည့်ကာလတွင် မြို့တော်ကို နာရမှ ဟဲအိအန်ခယောသို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည့်ကာလတွင် ဤကျောင်းတော်သည် အဓိကကျသည့်အဆောက်အဦတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရှိမိုဂမိုနတ်ကျောင်းကို ၆ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Shimogamo Shrine website ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ နတ်ကျောင်းများ။
ပြေးဆွဲသည့် ရထားလိုင်းများ အဲအိဇန်လျှပ်စစ်ရထား (အဲအိဒန်း) အဲအိဇန်ပင်မလိုင်း အနီးအနားရှိ ဘူတာများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများ။
ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ ကျိုတိုမြို့တွင် ရပ်ကွက် ၁၁ ခု ရှိသည်။
+ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်များအမည်ဂျပန်ဘာသာတည်ထောင်ကုဒ်အမှတ်JIS X 0402ဖုရှိမိရပ်ကွက်伏見区1931 (by merger of surrounding municipalities)261092ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်東山区1921 (divided from Kamigyō)261050ခမိဂယောရပ်ကွက်上京区1879 (one of original two wards)261025ခိတရပ်ကွက်北区1955 (divided from Kamigyō)261017မိနမိရပ်ကွက်南区1955 (divided from Shimogyō)261076နခဂယောရပ်ကွက်中京区1929 (divided from Kamigyō and Shimogyō)261041နိရှိခယောရပ်ကွက်西京区1976 (divided from Ukyō)261114ဆခယောရပ်ကွက်左京区1929 (divided from Kamigyō)261033ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်下京区၁၈၇၉ (မူလကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည့် ရပ်ကွက်နှစ်ခုထဲမှ တစ်ခု)၂၆၁၀၆၈အုခယောရပ်ကွက်右京区1931 (by merger of surrounding municipalities)261084ယာမရှိနရပ်ကွက်山科区1976 (divided from Higashiyama)261106 ကျိုတိုမြို့၏ ရပ်ကွက်များသည် အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ရပ်ကွက်များ ခွဲခြားထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။
ကျိုတိုမြို့၏ တစ်ခုတည်းသော အကြီးအမှု၊ ကောင်စီ၏ အောက်တွင်ပင် တည်ရှိကြသည်။
+ဧရိယာ, လူဦးရေ နှင့် သိပ်သည်းဆ (၂၀၁၅)အမည် လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ (/km2) ဧရိယာ (km2) စုစုပေါင်း၏ ( )% သစ်တောဧရိယာ (km2) သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု နေထိုင်ရန်မသင့်တော်သည့် ဧရိယာ (km2) Density (/km2)ဖုရှိမိရပ်ကွက်7.4%23.6%ဟိဂရှိယာမရပ်ကွက်0.9%21.1%ခမိဂယောရပ်ကွက်0.8%0.0%ခိတရပ်ကွက်11.5%83.1%မိနမိရပ်ကွက်1.9%0.0%နခဂယောရပ်ကွက်0.9%0.0%နိရှိခယောရပ်ကွက်7.2%54.9%ဆခယောရပ်ကွက်29.8%87.2%ရှိမိုဂယောရပ်ကွက်0.8%0.0%အုခယောရပ်ကွက်35.3%86.9%ယာမရှိနရပ်ကွက်3.5%47.5%Total100.0%73.7% ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ ပထဝီဝင် ဆောင်းပါးတိုများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ရပ်ကွက်များ။
ဗုဒ္ဓဝါဒတွင် စိတ္တ (ပါဠိ: Citta) တစ်ချက်တစ်ချက် ဟူသည်မှာ - အာရုံ၏ စတင်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် သိရှိခံစားမှုတို့ ဆင့်ကဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ထိုသို့ လှုံ့ဆော်အာရုံ မရှိချိန်၌၊ ခန္ဓာရှင်သန်မှုကို စောင့်ရှောက်မောင်းနှင်ခြင်း၊ တစ်ချက်တစ်ချက် ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် "စိတ္တ" မှ လာသော ပါဠိသက်စကားလုံး ဖြစ်သည့် "စိတ်" ကို ယခုကာလ မြန်မာစကား၌ အသုံးပြုနေသည်မှာ ဗုဒ္ဓဝါဒနွယ် "အဘိဓမ္မာ"ကျမ်းမှ "နာမ" ၏ ဆိုလိုရင်း mind(သိတွေးမှုအစဉ်)ဟူသည့်အရာ ဖြစ်ကာ၊ ၎င်းသဘောက စိတ္တ အစဉ်အတန်း ဖြစ်၏။
ဤ စိတ္တ ဟူသည်မှာကား ထိုစိတ်အစဉ်၏ တချက်ချင်း ဖြတ်ပိုင်းသဘော သက်ရောက်၏။
မူရင်းစာသားများ ဤစွယ်စုံကျမ်းကိုဖတ်၍၊ သိခြင်းဖြစ်ပေါ်လာရ၏။
သို့သော် အဘိဓမ္မာနည်းအရ အသိဟူသည်အဘယ်နည်း။
စာကို ကြည့်သော် စက္ခုဝိညာဏ်၌မြင်၏။
မြင်သောအာရုံကိုဆင်ခြင်၏။
ခံယူ၏။
စူးစမ်း၏။
ဝေဖန်၏။
သိ၏။
သိမှုကိုအတည် ပြု၏။
ဤသို့သော စိတ်အစဉ်ကို အဘိဓမ္မာနည်းဖြင့်ပြ၍၊ အနောက်နိုင်ငံ စိတ္တဗေဒနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်တို့၏ အယူ အဆတို့ကို ဤစာမူတွင် ယှဉ်ပြထားသည်။
အဘိဓမ္မာသဘောအရ စိတ်ကို 'အရမ္မဏံစိန္တေတီတိစိတ္တံ' ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုကြသည်။
အာရုံကိုသိခြင်းသဘောသည် စိတ်မည် ၏ဟူလေသည်။
အာရုံနှင့် အာရမ္မဏိကတို့ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု တွေ့ဆုံ၍ အချင်းချင်း အထောက်အပံ့ပြုကြသောအခါ ဖြစ်ပေါ် လာသော သိခြင်းသဘောသည် စိတ်ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် စိတ်ဟူ သည်မှာ ဆန်းကြယ်သော သဘောရှိသောကြောင့်လည်း စိတ် မည်၏။
အာရုံ၆မျိုး စိတ်အစဉ်ကိုဖြစ်စေသော အာရုံတို့မှာ ၆ မျိုး ရှိသည်။
ရူပါရုံ(အဆင်း)၊ သဒ္ဒါရုံ (အသံ)၊ ဂန္ဓာရုံ (အနံ့)၊ ရသာရုံ(အရသာ)၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ(အတွေ့)နှင့် ဓမ္မာရုံ (တရားသဘော)တို့တည်း။
စိတ် ၈၉ ပါး၊ စေတသိက် ၅၂ ပါး၊ ပသာဒရုပ် ၅ ပါး၊ သုခမရုပ် ၁၆ ပါး၊ ပညတ်၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တရားအပေါင်းသည် ဓမ္မာရုံမည်၏။
ဆိုအပ်ပြီးသော စိတ်တို့သည် အမှတ်မဲ့ဖြစ်ကြသည် မဟုတ်ကုန်။
ရူပါရုံ၊ သဒ္ဒါရုံ၊ ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖေါဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၊ ဓမ္မာရုံဟူသာ အာရုံခြောက်ပါးအားလျော်စွာသာ ဖြစ်ကြကုန်။
ရူပါရုံကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်ဖြစ်၏။
သဒ္ဒါရုံကြောင့် သောတ ဝိညာဏ်စိတ်ဖြစ်၏။
ဂန္ဓာရုံကြောင့် ဃာနဝိညာဏ် စိတ်ဖြစ်၏။
ရသာရုံ ကြောင့် ဇိဝှာဝိညာဏ်စိတ်ဖြစ်၏။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကြောင့် ကာယဝိညာဏ်စိတ်ဖြစ်၏။
ဓမ္မာရုံကြောင့် မနော ဝိညာဏ်စိတ်ဖြစ်၏။
စက္ခုဝိညာဏ်စိတ် စသည်တို့ဖြစ် သောအခါ အာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုန်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော၊ တဒါရုံစသော စိတ်တို့သည်။
အစဉ်အတိုင်းဖြစ်ကုန်၏။
အာဝဇ္ဇန်းသည် စက္ခုဝိညာဏ်၏ အာရုံကို ဆင်ခြင်၏။
သမ္ပ ဋိစ္ဆိုန်းသည် ထိုအာရုံကို ခံယူ၏။
သန္တီရဏသည် ထိုအာရုံကို စူးစမ်း၍ ဝုဋ္ဌောသည် ထိုအာရုံကို ပိုင်းခြားဝေဖန်ပြီးလျှင်၊ ဇော သည် ထိုအာရုံကို ကောင်းသည်မကောင်းသည်ကို လျင်မြန်စွာ သိ၍၊ တဒါရုံသည် ထိုဇော၏အသိကို အတည်ပြု၏။
ထိုစက္ခုဝိညာဏ်စိတ်မှသည် ကာယဝိညာဏ်စိတ်အထိ ငါးပါးတို့သည် ကောင်းသောဣဋ္ဌာရုံကို တွေ့မြင်သောအခါ၊ ကုသလဝိပါက် စက္ခုဝိညာဏ်စသည်ဖြစ်၍၊ မကောင်းသော အနိဋ္ဌာရုံကိုမြင်သောအခါ၊ အကုသလ ဝိပါက်စက္ခုဝိညာဏ် စသည် ဖြစ်၏။
စိတ်သည် ကုသိုလ်စိတ်၊ အကုသိုလ်စိတ်၊ ဝိပါက်စိတ်၊ ကြိယာစိတ်ဟူ၍ ရှိရာ၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ် စိတ်သည် ဆန်း ကြယ်သောအကြောင်းစိတ်ဖြစ်၏။
ဝိပါက်စိတ်သည် အကျိုးစိတ် ဖြစ်၏။
ကြိယာစိတ်ကား အကြောင်းအကျိုးဟု မဆိုရသော ပြုကာမတ္တစိတ်ဖြစ်၏။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းအလိုအားဖြင့် 'စိတ်တစ်ခု ယုတ် ကိုးဆယ်၊ အကျယ်တစ်ရာ့နှစ်ဆယ့်တစ်ပါး'ရှိသည်ဟု အချုပ် အားဖြင့် အမှတ်အသားပြုကြသည်။
စိတ်ကို သရုပ်ခွဲရာ၌ လောကီစိတ်၊ လောကုတ္တရာစိတ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးပြားနိုင်၏။
ကာမစိတ် ၅၄ ပါးနှင့် မဟဂ္ဂုတ်စိတ် ၂၇ ပါးတို့ ပေါင်းသော်၊ လောကီစိတ် ၈၁ ပါးရ၏။
သောတာပတ္တိမဂ်စသော စိတ် ၈ ပါးသည် လောကုတ္တရာစိတ်ဖြစ်၏။
လောကီစိတ်နှင့် လောကုတ္တရာစိတ်တို့ကို နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် စိတ် ၈၉ ပါး ဖြစ်၏။
တစ်နည်းအားဖြင့် သရုပ်ခွဲသော်၊ မတင့်တယ်သော အသောဘဏစိတ်နှင့် တင့်တယ်သော သောဘဏ စိတ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရ ပြန်သည်။
အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး၊ အဟိတ်စိတ် ၁၈ ပါး၊ ပေါင်း ၃ဝ သော စိတ်တို့သည် အသောဘဏစိတ် မည်၏။
ကာမာဝစရစိတ် ၂၄ ပါး၊ မဟဂ္ဂုတ်စိတ် ၂၇ ပါး၊ လောကုတ္တစ်ရာ စိတ် ၈ ပါး၊ ပေါင်း ၅၉ပါးသည် သောဘဏ စိတ်မည်၏။
အသောဘဏနှင့် သောဘဏစိတ် နှစ်ရပ်ပေါင်း သော် စိတ် ၈၉ ပါးဖြစ်၏။
တစ်ဖန်တုံလည်း၊ စိတ်ကို ကာမဘုံ၌ အဖြစ်များသော ကာမစိတ် ၅၄ ပါး၊ ကာမစိတ်ထက်မြတ်သော မဟဂ္ဂုတ်စိတ် ၂၇ ပါး၊ လောကမှလွန်မြောက်သော လောကုတ္တစ်ရာစိတ် ၈ ပါး၊ ပေါင်း ၈၉ ပါးဟုလည်း သရုပ်ခွဲနိုင်သည်။
ကာမစိတ် ၅၄ ပါးတို့တွင် မကောင်းသောအကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး၊ အရင်း အမြစ် ဟိတ်မရှိသော အဟိတ်စိတ် ၁၈ ပါး၊ ကာမဘုံ၌အဖြစ် များသော ကာမာဝစရစိတ် ၂၄ ပါးတို့ပါဝင်၏။
အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ပါးဟူသည်ကား၊ လောဘအရင်းခံဖြစ် သော လောဘမူစိတ် ၈ ပါး၊ ဒေါသအရင်းခံဖြစ်သော ဒေါသမူစိတ် ၂ ပါး၊ မောဟအရင်းခံဖြစ်သော မောဟမူစိတ် ၂ ပါး၊ ပေါင်း ၁၂ ပါးဖြစ်၏။
အကုသလဝိပါက်စိတ် ၇ ပါး၊ ကုသလဝိပါက်စိတ် ၈ ပါး၊ ကြိယာစိတ် ၃ ပါး၊ ပေါင်း ၁၈ ပါးသည် အဟိတ်စိတ် မည်၏။
မဟဂ္ဂုတ်စိတ်သည် ရူပဘုံ၌ အဖြစ်များသော ရူပါဝစရ စိတ် ၁၅ ပါး၊ အရူပဘုံ၌ အဖြစ်များသော အရူပါဝစရစိတ် ၁၂ ပါး၊ ပေါင်း ၂၇ ပါးရှိ၏။
ကုသိုလ် ၅ ပါး၊ ဝိပါက် ၅ ပါး၊ ကြိယာ ၅ ပါး၊ ပေါင်း ၁၅ပါးသည် ရူပါဝစရစိတ်ဖြစ် ၏။
ကုသိုလ် ၄ ပါး၊ ဝိပါက် ၄ ပါး၊ ကြိယာ ၄ ပါး၊ ပေါင်း ၁၂ ပါးသည် အရူပါဝစရစိတ်ဖြစ်၏။
လောကုတ္တစ်ရာစိတ် ၈ ပါးကား၊ ကိလေသာကို သတ် သော မဂ်စိတ် ၄ ပါးနှင့် မဂ်၏ အကျိုးဖြစ်သော ဖိုလ်စိတ် ၄ ပါးတို့ဖြစ်၏။
မဂ်စိတ် ၄ ပါး၌ သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါ မိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်ဟူ၍ ပါဝင်ကြ၏။
ဖိုလ်စိတ် ၄ ပါး၌ သောတာပတ္တိဖိုလ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဟူ၍ ပါဝင်ကြ၏။
သောတာပတ္တိသည် အရိယာ မဂ်အယဉ်သို့ ရှေးဦးစွာ ဆိုက်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သကဒါ ဂါမိသည် လူ့ပြည်၌တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်ခွင့်ရှိခြင်းတည်း။
အနာဂါ မိကား လူ့ပြည်၌ဖြစ်ခွင့် မရှိခြင်းတည်း။
အရဟတ္တမှာမူ ကိလေ သာကို အကြွင်းမကျန်မရှိ သတ်ဖြတ်ခြင်း (ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း) တည်း။
လောကုတ္တရာစိတ်သည် အကျဉ်းအားဖြင့် ၈ ပါးသာရှိ သော်လည်း၊ အကျယ်အားဖြင့် ၄ဝ အပြားရှိ၏။
အကျယ်ပွား လျှင် မဂ်စိတ် ၄ ပါးနှင့် ဖိုလ်စိတ် ၄ ပါးတို့သည် ဈာန်အား ဖြင့် တစ်ခုလျှင် ၅ ပါးစီပွား နိုင်သောကြောင့် မဂ်စိတ် ၂ဝ၊ ဖိုလ်စိတ် ၂ဝ ရနိုင်၏။
ယင်းစိတ် ၄ဝ သည် လောကုတ္တရာ စိတ် အကျယ် ၄ဝ ဖြစ်သတည်း။
ထိုလောကုတ္တရာစိတ် ၄ဝ ကို မူလက လောကီစိတ် ၈၁ ပါးနှင့် ပေါင်းသော် ၁၂၁ ပါးဖြစ်၏။
ထိုစိတ်တို့သည် လူသတ္တဝါတိုင်း၌ အကုန်လုံးဖြစ်ကြသည် မဟုတ်၊ အသီးသီးပုဂ္ဂိုလ်အလိုက်သာ ဖြစ်ကြ ကုန်၏။
ပုထုဇဉ် လေးယောက်တို့တွင် အပါယ်ဘုံသား တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သော ဒုဂ္ဂတိအဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး၊ ဟသိ တုပ္ပါဒ်မှကြွင်းသော အဟိတ်စိတ် ၁၇ ပါး၊ ကာမာဝစရစိတ် ၈ ပါး၊ ပေါင်း ၃၇ ပါးသော စိတ်ကိုသာ ရနိုင်၏။
ဖြစ်နိုင်၏။
ဝမ်းတွင်းက ဆွံ့အ ကျိုးကန်း နားပင်းလာသောသူတို့နှင့် အစိမ်းသူရဲစသော သုဂတိအဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အထက်ပါ ၃၇ ပါးသော စိတ်တို့နှင့်တကွ၊ မဟာဝိပါက်ဉာာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ၄ ပါးအားဖြင့်၊ ၄၁ ပါးသော စိတ်တို့ကို ရနိုင်၏။
အလောဘ၊ အဒေါသဟိတ် ၂ ပါးရှိသော ဒွိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် လည်း ထို့အတူပင် ၄၁ ပါးသော စိတ် တို့ကို ရနိုင်၏။
ဖြစ် နိုင်၏။
အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ ဟိတ် ၃ ပါးရှိသော တိဟိတ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်း ၄၁ ပါး သော စိတ်နှင့်တကွ၊ မဟာဝိပါက် ဉာာဏသမ္ပယုတ်စိတ် ၄ ပါးပါ၊ ပေါင်း ၄၅ ပါးသော စိတ်တို့ကို ရနိုင်၏။
ဉာာဏသမ္ပယုတ်မှာ ဉာာဏ်နှင့်ယှဉ်ခြင်းဖြစ်၍၊ ဉာာဏဝိပ္ပယုတ်မှာ ဉာာဏ်နှင့် မယှဉ် ခြင်းဖြစ်၏။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် သောတာပန် အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်း ၄၅ ပါးသော စိတ်တို့တွင် ဒိဋ္ဌိနှင့်ယှဉ်သော ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်စိတ် ၄ ပါး၊ ဝိစိကိစ္ဆာနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိစိ ကိစ္ဆာသဟဂုတ်စိတ် ၁ ပါး၊ ပေါင်း ၅ ပါးသော စိတ်တို့ကို ဖယ်၍၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ် တစ်ပါးကိုထည့်၍၊ ၄၁ ပါး သော စိတ်တို့ကိုရနိုင်၏။
သကဒါဂါမ် အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် သောတာပန် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ရသော စိတ် ၄၁ ပါး တွင် သောတာပတ္တိဖိုလ်စိတ်နေရာ၌ သကဒါဂါမိဖိုလ် စိတ်ကို ထည့်၍ ၄၁ပါးသော စိတ်တို့ကိုရနိုင်၏၊ဖြစ်နိုင်၏။
အနာဂါမ် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို ၄၁ ပါးသော စိတ်တို့တွင် ဒေါသမူ စိတ် ၂ ပါးကိုဖယ်၍၊ အနာဂါမိဖိုလ်စိတ်ကိုထည့်၍၊ ၃၉ ပါးသော စိတ်တို့ကိုရနိုင်၏။
အရဟတ္တဖိုလ်ရဟန္တာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမဝိပါက်စိတ် ၂၃ ပါး၊ ကာမကြိယာစိတ် ၁၁ ပါး၊ အရဟတ္တဖိုလ်စိတ် ၁ ပါးအား ဖြင့် ပေါင်း ၃၅ ပါးသော စိတ်တို့ကို ရနိုင်၏။
အထက်ပါတို့ကား မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူအပါ သော အဘိဓမ္မာနည်းအရ၊ စိတ်ကို သရုပ်ခွဲ၍ ပြခြင်းဖြစ်၏။
အနောက်နိုင်ငံ၏ အယူအဆမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။
စိတ်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အနောက်နိုင်ငံ စိတ်ပညာ ရှင်များသည် ယခုတိုင်သဘောကွဲလွဲလျက်ရှိကြ၏။
ရှေးက စိတ်ပညာရှင်များသည် စကြဝဠာကြီးတွင် ရုပ်နှင့်နာမ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးသာရှိသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ၏။
ရုပ်မှာ မြင်နိုင်ထိတွေ့ နိုင်၍ အလေးချိန်ရှိသည်။
ဒြဗ်ရှိသည်။
နာမ်မှာ လူ၏ ကိုယ်တွင်း၌ရှိ၍ ဒြဗ်မရှိ၊ အလေးချိန်မရှိ၊ မမြင်နိုင်၊ မထိတွေ့ နိုင်ဟု ဆိုလေသည်။
စိတ်(နာမ်)တွင် အခန်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။
ဆန္ဒ၊ ဆင်ခြင်တုံတရား၊ မှတ်ဉာာဏ်၊ စဉ်းစားဉာာဏ် စသည်တို့ ပါဝင်၍၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြွက်သားအား လေ့ကျင့်ပေးခြင်းဖြင့် တိုးတက် ရင့်သန်လာနိုင်စေသည့်နည်းတူ စိတ်ကိုလည်း လေ့ကျင့်ပေး၍ ရသည်ဟု ယူဆကြ၏။
မှတ်ဉာာဏ်ကို တိုးတက်စေလိုလျှင် များများမှတ်ခိုင်းခြင်း၊ စိတ်ဆန္ဒ၏ တန်ခိုးကို တိုးတက်စေ လိုလျှင်၊ မလုပ်လိုသောအလုပ်ကို တမင်တကာလုပ်ခိုင်းခြင်းစသဖြင့် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာလေ့ကျင့်ခန်း များပေး၍ စိတ်၏ သတ္တိကို တိုးတက်အောင် လုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
စိတ်ပညာနှင့် ယထယဘူတပညာရှင်အချို့တို့ကမူ စိတ်မှာ စိတ်ကူးဉာာဏ်၊ မှတ်ဉာာဏ်၊ အာရုံခံစားနိုင်သော အသိနှင့် စိတ် လှုပ်ရှားမှုတို့ စုပေါင်းနေသော အရာမျှသာဖြစ်သည်ဟုဆို၏။
အသိစိတ်သည် အာရုံပြုသောအရာကိုသာ သိသည်မဟုတ် အာရုံ မပြုသောအရာများကိုလည်း အမှတ်မထင်သိနေတတ်သည်။
ယင်းအသိစိတ်နားတွင် မွေးကတည်းက ရရှိလာသော အတွေ့ အကြုံမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အသိဉာာဏ်များစုဝေး တည်ရှိနေ၏။
စိတ်ကူးသစ်၊ အသိဉာာဏ်သစ် တစ်ခုခုဝင်လာတိုင်း အသိဉာာဏ် ဟောင်း၊ စိတ်ကူးဟောင်းများက ကောင်းစွာလက်ခံ၍၊ လှုပ်ရှား လာကြ၏။
အဓိပ္ပာယ်မှာ စိတ်သည် ရင့်သန်တိုးတက်၍ အမြဲ မပြတ်နေသားတကျရှိအောင် ယင်းအတွင်းရှိ အသိဉာာဏ် အယူ အဆများကို ပြန်လည်စီစဉ်နေရသည်ဟုဆိုလေသည်။
အချို့ စိတ်ပညာရှင်တို့က စိတ်သည် ခန္ဓာကိုယ်စုပေါင်း၍ ဖြစ်ပေါ် လာသော အရာတစ်ခုဟု ယူဆကြ၏။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ပေါင်းလိုက်ခြင်းဖြင့်၊ ဓာတ်မဟုတ်၊ စွတ်စို သော အရာသစ်တစ်ခု ဖြစ်သော ရေဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့ ခန္ဓာ ကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် လုံးဝခြားနားသော အဖြစ်သစ်တည်း ဟူသော စိတ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟုဆိုလေသည်။
စိတ်နှင့် ရုပ်တို့ လက်တွေ့ခွဲခြားရန် မဖြစ်နိုင်သည်ကို လူတိုင်းအသိပင်ဖြစ်ပေသည်။
စိတ်သည် ကိုယ်ကိုလှုပ်ရှားစေ နိုင်၏။
စိတ်ဆုံးဖြတ်၍ ကြွက်သားများကို နှိုးဆွလိုက်မှသာ ကိုယ်သည်ရွေ့ရှား၏။
လူတို့၏ အပြုအမူမှန်သမျှတွင် စိတ်နှင့် ဆိုင်သောအပိုင်း၊ ကိုယ်နှင့်ဆိုင်သောအပိုင်းဟူ၍ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း ပါရှိရလေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် လူတို့သည် ရွှင်ပျသောအခါ ပြုံး ကြ၏။
စိတ်ဆိုးလာသောအခါ မျက်မှောင်ကြုတ်၏။
ကြောက် ရွံ့သောအခါ တုန်လှုပ်၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ခေတ်သစ်ဆရာဝန် များက စိတ်မချမ်းသာဖြစ်ခြင်းကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ ဝမ်းနာ ရောဂါ၊ ဆီးအိမ်ရောဂါနှင့် အခြားရောဂါဆိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာ နိုင်သည်ဟုဆို၏။
သာယာသော တူရိယာသံကို နားဆင်ရခြင်း ဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရာ ရုံကြီးများတွင် အလုပ်တွင်ကျယ် ပြီးစီး ခြင်း၊ နှစ်လိုဖွယ်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကြောင့် အစားအစာစား သောက်လိုသော ဆန္ဒပေါ်ပေါက်ခြင်း၊ အစာကြေလွယ်ခြင်း စသည်တို့ကား စိတ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆက်စပ်နေသည်ကို၎င်း၊ စိတ်နှင့် ကိုယ်တို့ဆက်စပ်နေသည်ကို၎င်း၊ ပြဆိုသောသာဓကများ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:စိတ်ပညာ Category:အတွေးအခေါ်ပညာ Category:စိတ်။
thumb|ပန်းပုဆရာကြီး ရော်ဘင် (1840–1917) ၏ "စဉ်းစားနေသူ" အမည်ရ ရုပ်တု အရပ်သုံး ဘာသာစကားအားဖြင့် စဉ်းစားခြင်း (သို့) တွေးတောခြင်း () ဟူသည့် စိတ်အစဉ်စု၏ တပိုင်းတပိုင်းတို့ မှာ - ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပမှ လာသော လှုံ့ဆော်ချက်များ၏ သိတွေးအုံ ကို တိုက်ရိုက် (လက်ရှိ) သက်ရောက်မှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အခြင်းအရာ၊ အခြေအနေများကို သက်ရှိက သတိကပ်စိတ်နှင့် ပုံဖော်ယူငင်ခြင်းမျိုး ဖြစ်၏။
ဤစဉ်းစားတွေးတောခြင်းအသွင်ကွဲများအဖြစ် တွက်ချက်ခြင်း၊ ပြဿနာ အဖြေရှာခြင်း၊ သုံးသပ်ခြင်း စသည့် စိတ်လုပ်ငန်းများကို တွေ့နိုင်၏။
ကဏ္ဍ:အတွေး ကဏ္ဍ:အာရုံခံ စနစ်များ ကဏ္ဍ:ဗဟုသုတ ရင်းမြစ်များ ကဏ္ဍ:စိတ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အယူအဆများ။
alt=A cognitive model illustrated by Robert Fludd|thumb|ရောဘတ် ဖှလဒ်ဆိုသူက ၁၆၁၉ တွင် ချပြသော သိမြင်ခြင်း စံသရုပ် (cognitive model)Fludd, Robert. "De tripl. animae in corp. vision". I, I, X in , vol. II. p. 217. ထင်လင်းစွာ သိမြင်တတ်ခြင်း () ဟူသည်မှာ - "အခြင်းအရာ အချက်အလက် သစ်များကို မှတ်ဉာဏ်အတွင်းသို့ ယူသွင်းခြင်း နှင့် စဉ်းစားတွေးတောမှု၊ ခံစားသိရှိမှု တို့ဖြင့် နားလည်ယူခြင်း စိတ်လုပ်ငန်းများ"ပင် ဖြစ်တော့၏။
လှုံ့ဆော်ချက်များကို ခံစားသိမိခြင်း၊ သတိပေးစိုက်မှု (attention) ထားခြင်း၊ စိတ်ကူးပုံဖော်ခြင်း၊ ဆက်စပ်တွက်ချက်ခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း၊ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း၊ တွေးလုံးစီစဉ်ထုတ်ခြင်း၊ စသည့် စိတ်တွေးပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ပင် သိမြင်ခြင်း ဟု ညွှန်းဆိုနိုင်၏။
ဆဲလ်အများဖွဲ့ သတ္တဝါများတွင် ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်းစနစ်ရှိလျှင် အနည်းဆုံးအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်နှံ့ဖြန့် နျူထရွန်ဆဲလ်များတွင် ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်းစီးကူးမှုကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ (အလင်း၊ အသံကဲ့သို့သော) လှုံ့ဆော်ချက်များနှင့် သက်ရောက်ထိခတ်ခြင်း (sensation) လုပ်ငန်းများနှင့် အမှတ်တမဲ့ ရှောင်ရှားမှု၊ ဖမ်းဆီးမှု ကဲ့သို့သော ကိုယ်ထိတုံ့ပြန်ခြင်း (motor) လုပ်ငန်းများ ဤ၂မျိုး ဆောင်ရွက်နိုင်နေပြီ ဖြစ်လျက်၊ သိမြင်ခြင်း မလိုသေးပေ။
သို့သော် - သိရောက်ထိခတ်ခြင်း (sensation) ဖြစ်ပြီးနောက် မြင်ကွင်း၊ အသံစဉ် စသည်တို့ကို သတိ ပေးစိုက်ချက် (attention) နှင့်တကွ ခံစားသိရှိမိခြင်း (Perceptioan) အတွေ့အကြုံ၊ အခြင်းအရာများကို မှတ်ဉာဏ်များအဖြစ် သိမ်းဆည်းခြင်း မှတ်ဉာဏ်တွင်း အခြင်းအရာ၊ အချက်အလက်များကို ကိုင်တွယ်စဉ်းစားခြင်း (Thinking) ခံစားဖွယ် သဘောတရားအချို့ကို ကြုံတွေ့ ခံစားမိခြင်း (Feeling) စသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်နိုင်ရန်မှာ အထိုက်အလျောက် လုံလောက်ထွေပြားသော ဗဟို အာရုံကြောစနစ် (Central Nervous System) (နှင့် ဦးနှောက်) တို့ ရှိရန် လိုအပ်၏။
ဤသို့သော နျူရွန်ကွန်ရက်အုံတို့ ရှိသည့် သက်ရှိအမျိုးမျိုး၌ သိမြင်ခြင်း အဆင့်ဆင့် အသွင်သွင် ပေါ်ပေါက်နေမည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်၏။
ထို့နောက် သက်ရှိတဦးချင်း၏ သိမြင်ခြင်းသည်လည်း ၎င်း၏ ပင်ကိုဗီဇသဘာဝနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အချိန်အခါအလျောက် လွှမ်းမိုးခဲ့မှု၊ လွှမ်းမိုးလာမှု အခြေအနေ ဤ ၂ရပ်လုံးအပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲနေနိုင်၏။
ပတ်ဝန်းကျင်၏ လွှမ်းမိုးပုံ ကွဲပြားမှုကြောင့်လည်း တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ သိမြင်ခြင်းမှာလည်း ပါရှိနေသော မှတ်ဉာဏ်နှင့် ခံစားကျင့်တို့ ကွဲပြားနိုင်၏။
သာဓကအားဖြင့် မိုးရွာခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အတွေ့အကြုံတို့ သာယာရွှင်နပ်ဖွယ် ဖြစ်ဖူးသလော၊ ဆင်းရဲခံစားဖွယ် ဖြစ်ဖူးသလော မှတ်ဉာဏ်တို့ကို လိုက်၍ လက်ရှိ ထိကြုံခံစားချက်တို့ ကွဲပြားနိုင်သည်။
ထိုသို့ သက်ရောက်ကြုံတွေ့လာသည့် လှုံ့ဆော်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မိမိက မည်သို့ တုံ့ပြန်မြဲ ဖြစ်ပုံ အကျင့်တို့ကလည်း နျူရွန်ကွန်ရက်တို့ ချိတ်ဆက်မှုအား အမြဲ-အပြောင်း၊ အပျော့-အပြင်းကို အထိုက်အလိုက် ဆုံးဖြတ်ပေးနေမည် ဖြစ်ကာ ဤသည်မှာ ပင်ကိုဗီဇသဘာဝနှင့် ဆိုင်လှ၏။
ထို့အတူပင် အချက်သစ် သိယူခြင်း (တနည်းအားဖြင့် "သင်ယူခြင်း") အလုပ်၌ သက်ရှိတဦးချင်းအဖို့ သိယူမှတ်မိရန် မည်မျှ လွယ်ကူသည်၊ ခက်ခဲသည်တို့ ကွဲပြားသည်မှာ ပင်ကို(ဗီဇ)အားဖြင့် စိတ်ဝင်စားမှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်အားဖြင့် အထိအတွေ့ အကြိမ်ရေများမှု ဤသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော တဦးချင်းစီ၏ သိမြင်ခြင်းအသွင်ကွဲမှုများကြောင့် ဖြစ်တော့၏။
ကိုးကား * ကဏ္ဍ:စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များ ကဏ္ဍ:အသိအမြင် သိပ္ပံ ကဏ္ဍ:အတွေး။
မြန်မာ–ဖိလစ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး သည် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အကြား ထားရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ၁၉၅၈ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ တွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာသံရုံးကို မနီလာမြို့တွင် ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ခရစ်နှစ် ၁၄၀၀ကျော်ကာလကတည်းက မုတ္တမ(မြန်မာ)တွင် ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းရှိ မင်ဒါနာအိုကုန်သည်အများအပြား ရှိခဲ့သည့်အကြောင်း သမိုင်းပညာရှင် ဝီလျံဟင်နရီစကော့ (William Henry Scott) က မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
အလားတူ မြန်မာကုန်သည်များသည်လည်း ဖိလစ်ပိုင်ရှိ ကျွန်းများသို့ သကြား နှင့် ရွှေ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခဲ့မှုများအပြင် မုတ္တမစဉ့်အိုး များ ပို့ဆောင်ရောင်းဝယ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် မြန်မာ-ဖိလစ်ပိုင် နှစ်နိုင်ငံအကြား ပြည်သူများ၏ ဆက်ဆံရေးသည် သမိုင်းရှည်ကြာခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။
Quoting from; Cortes 30, Suma, pp. 376–77, and 362. သံတမန်ဆက်ဆံရေး နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် သူ့ကျွန်ဘဝ ဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရပုံခြင်းလည်း တူညီကြသည်။
လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများအဖြစ် ရပ်တည်ကြပြီးသည့်နောက် မြန်မာ နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ရက်တွင် တရားဝင်သံတမန်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။