kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၆၉ - အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း စာတမ်း ဖတ်ပွဲတွင် ကဗျာလမ်း စာတမ်းဖတ်ကြား။
၁၉၆၉ - စိမ်းလန်းသောအိပ်မက် ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၀ - ထီးကလေးနဲ့မနီ ကလေးကဗျာစာအုပ်ထွက် (ထိုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု)။
၁၉၇၁ - ပျိုးခင်းတေးသံ ကလေးကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၂ - ခုနှစ်စဉ်ကြယ် (စာပေယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးစု) စာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၃ - နှင်းဆီပွင့်ပေါ်အိပ်ပျော်ခြင်း ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၇ - ပုဂံကျောင်းက ခေါင်းလောင်းသံ ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၁၉၈၈ - အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တတ်သိပညာရှင်များအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်။
၁၉၈၉ - အမေ့သားစကားတိုးတိုးပြောလှည့်ပါ ကဗျာ။
ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေးလူကြီးမင်းသို့ ကဗျာများ ရေးခဲ့။
၁၉၉၁ - နဒီငါးသွယ် စာအုပ် (ကြည်အောင်၊ ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်) မောင်ခိုင်မာ၊ ခင်ဝင်းသစ် တို့နှင့် ပူးတွဲရေး) ထွက်ရှိ။
၁၉၉၁ - ၉၅ - ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်ဘဝတွင် ထိန်းသိမ်းခံရ။
၁၉၉၇ - ကံကော်ရိပ်မှအိပ်မက်များ ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
မပန်းဖြူရဲ့အမေ့ကျောင်း ကဗျာတိတ်ခွေထွက်။
၁၉၉၈ - စက်တင်ဘာလတွင် ကန္တာရနှစ်များ ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၁၉၉၉ - ဩဂုတ် ၁၁ တွင် သမီးမိုးမိုးနှင်း နေထိုင်ရာ ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံသို့ သွားရောက်နေထိုင်။
အာအက်ဖ် အေ၊ ဗွီအိုအေအသံလွှင့်ဌာနများတွင် စာရေးသားခြင်း အသံလွှင့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့။
၂၀ဝ၀ - ပြည့်နှစ် ဗုဒ္ဓနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၂၀ဝ၄ - (၁၉၉၉-၂၀ဝ၄) တင်မိုးကဗျာပေါင်းချုပ်ထွက်။
တင်မိုးနှင့် ၁၂-လရာသီခံစားမှု အသံစီဒီထွက်။
နယ်သာလံမှ စာပေယဉ်ကျေးမှု အထိမ်းအမှတ်ဆု(Prince Laus Award) ချီးမြင့်ခံရ။
မိုးမခရေဒီယိုနှင့် မီဒီယာတွင် အမှုဆောင်လူကြီး။
၂၀ဝ၅ - အညာလမ်းမှတမာလမ်း ကဗျာစာအုပ်ထွက်။
၂၀ဝ၇ - ဇန္နဝါရီ ၂၂ ရက်၊ ဒေသစံတော်ချိန် ညနေ ၆ နာရီတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ လော့စ် အိန်ဂျလိမြို့မှာ ကွယ်လွန်။
သားသမီး (၅)ဦးထွန်းကားခဲ့ (၁) မမိုးမိုးစံ (၂) မမိုးမိုးအေး (၃) မမိုးမိုးနှင်း (၄) မမိုးချိုသင်း (၅) မောင်ဉာဏ်မိုးစန်း (၁၉၉၉-တွင်ကွယ်လွန်)။
ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ စကားပြေစာအုပ်များ ကိုရင်ဂျမ်း အစမ်းစာ ပိတောက်မှသရဖီသို့ ခုနှစ်စဉ်ကြယ် ကံကော်မြိုင်စာတမ်း (စုပေါင်း) မိုးဦးပန်းအစမ်းစာ (စုပေါင်း) စပယ်ကုံးစာစီစာကုံး (ကက်နက်ဘစိန်-အင်္ဂလိပ်ပြန်) ပန်းလက်ဆောင် အရူးတျောက် ကဗျာစာအုပ်များ ဖန်မီးအိမ် လှေတစင်းနှင့် သီချင်းသည် ပန်းဈေးခင်း စိမ်းလန်းသော အိပ်မက် နှင်းဆီပွင့်ပေါ် အိပ်ပျော်ခြင်း ပုဂံကျောင်းကခေါင်းလောင်းသံ ကံ့ကော်ရိပ်မှ အိပ်မက်များ ကန္တာရနှစ်များ နဒီငါးသွယ် (စုပေါင်း) ဗုဒ္ဓနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း အညာလမ်းမှ တမာလမ်း တင်မိုးကဗျာပေါင်းချုပ် (၉၉-၂၀ဝ၄) ကလေးကဗျာစာအုပ် ထီးကလေးနဲ့ မနီ ပျိုးခင်းတေးသံ ပူစီ အမေ့ကျောင်း ကလေးကဗျာပန်းဥယျာဉ် (၁၉၉၈) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများချစ်သမီးလေးမမိုးအေးသို့ ဆိုသည့်ပေးစာသုတရသစကားပြေကိုလည်းရေးခဲ့သည်။
ယခုထိုပေးစာသည်Grade7တွင်သင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။
ဆရာ တင်မိုးသည အမေ့အပေါ် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသူဖြစ်ရာ အမေ့နှင့် ပတ်သတ်၍ ကဗျာ များစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။
ငြိမ်းကျော် (၁၉၄၃-၁၉၉၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ၁၉၄၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် အင်းစိန် ပေါက်တောရပ်နေ ဦးအေးမောင်၊ ဒေါ်အုန်းတို့မှ မွေးသည်။
ငယ်မည်မှာ အပါ ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မောင်မောင်ကြီး တွင်သည်။
၁၉၄၉ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်မေကျောင်းတွင် ပညာစသင်ပြီး ဦးငွေထွန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်း ပညာသင်ဆုရသည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ၁၉၆၄ ခုတွင် နည်းပြသိပ္ပံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းမှ အောင်မြင်ပြီး ၁၉၆၅ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာအဓိကဖြင့် ပညာသင်သည်။
၁၉၇၄ ခုတွင် မြန်မာစာတန်းကို စကားပြေအထူးဆုနှင့် အောင်မြင်ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာတက်ရန် အဆင့်မီသည်။
စာပေလှုပ်ရှားမှု အထက်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဝတ္ထုတိုများ၊ ကဗျာများ ရေးခဲ့သည်။
မောင်ယမုန် ကလောင်နှင့် ပို့သည့် ချစ်သည်သာဆိုရုံမျှ ဝတ္ထုတိုမှာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခံရသည်။
ငြိမ်းကျော် ကလောင်ဖြင့် ပို့သည့် ကိုဘောဂ ဝတ္ထုလည်း မြဝတီ၌ ပါလာသည်။
ပထမနှစ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ရေးသည့် မြန်မာ ပြဇာတ်ရေစီးကြောင်း ဆောင်းပါးကို ပညာပဒေသာ စာစောင်တွင် ဖော်ပြခံရသည်။
၈၀၂ ခုနှစ် သရေခေတ္တရာ တရုတ်နိုင်ငံရောက် ပျူဂီတအဖွဲ့၊ တူရိယာနှင့် စကေး စာတမ်းမှာ ထင်ရှားသည်။
၁၉၇၂ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် လက်ထောက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
ရေးသားသော စာအုပ်စာတမ်းများ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ထုတ်ဝေသူမှတ်ချက်ကျင်လည်ရာဘဝများစွာ၌၁၉၆၆ငွေတောင် (သုဓနု မနော်ဟရီဇာတ်နှင့် သမိုင်းကြောင်းသုတေသန)၁၉၇၃အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ ဝိဇ္ဇာ)နှလုံးသားမြို့ဟောင်းတူးဖော်ချက် နောက်ဆုံးအစီရင်ခံစာ၁၉၇၅မြောက်ပြန်လေတွင် တင်သောကမ္ပည်း၁၉၇၆အချစ်ဦးသို့ ရွှေနားတော်သွင်း ဧချင်း၁၉၇၆ဗီဒီယို ရိုက်မိုးမသောက် မှောင်မိုက်အရိပ်မပြေးမီ၁၉၇၈ခုတော့လည်း သူစိမ်းတွေလိုပါပဲလား၁၉၇၈အချစ်ရပ်ဝန်းဒေသ၁၉၇၉အလွမ်းပျော်ရဲ့ မေ့မရတဲ့အချစ်ဆုံးအတ္ထပ္ပုတ္တိ၁၉၈၀တကောင်းကန္တု၊ ကန္တုငနားကြီး လေ့လာချက် - ပါမောက္ခလုစ်၊ ဦးဖိုးလတ်နှင့် ဒေါက်တာထင်အောင်တို့၏ သမိုင်းဆိုင်ရာပြဿနာ၁၉၈၀အလွမ်းစကား၁၉၈၀မမ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်နံ့သာပင်ရိပ်မှာ ချွေးသိပ်ဖြေတော့ကွယ်၁၉၈၀ပန်းဇာဖြူ၁၉၈၀ပြောပြလိုက်ပါ ရှင်မွေ့လွန်းပွင့်ရယ်၁၉၈၀မိုးစက်ပွင့်သို့ တမ်းချင်း၁၉၈၀မျက်နှာမများတတ်သူပါ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ချစ်ခြင်းတရား၏ ကျေးဇူးမဲ့စကားကို ထာဝရမဆိုတတ်သော၁၉၈၁တမ်းတခြင်းများစွာဖြင့်၁၉၈၁နှလုံးသည်းပွတ်တို့မည်သည် ဘာသာပြန်၍ မရနိုင်စကောင်း၁၉၈၁မြူနှင်းများ လွင့်ပြယ်စ၁၉၈၁ရင်နှင့်အမျှ၁၉၈၁လွမ်းလို့ကျန်ရစ်ခဲ့မှာကို အားနာပါတယ်လေ၁၉၈၁ရုပ်ရှင်ရိုက်သစ္စာမဲ့သောအရပ်၌ မခိုလှုံခဲ့ပါလျက်၁၉၈၁တစ်ခါက၁၉၈၂ဗီဒီယိုရိုက်တောင်ပံမဲ့စွာ ပျံသန်းလာသော အချစ်ရဲ့ခြေသံနှင့် ဝတ္ထုလတ်များ၁၉၈၂နွေ၌ပင်တွေ့ရသော ရွက်နုသစ်နှင့် ဝတ္ထုတိုများ၁၉၈၂ပါမောက္ခနှင့် ငါးမူးစေ့၁၉၈၂ပါရမီဖက် ခင်မွန်၁၉၈၂နွေရာသီဦးရဲ့ စာမျက်နှာများမှာ၁၉၈၂အချစ်၏မျက်နှာကို ရှာဖွေတွေ့ခဲ့ပြီ ၁၉၈၂သီးခြားကမ္ဘာလေးထဲမှာ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ဆောင်းဦးပေါက်ပြီ၁၉၈၃ခုတော့သိပြီ မင်းကို ကိုယ်ချစ်သည် အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်နှောင်းခဲ့ပြီနွေ ၁၉၈၃ရုပ်ရှင်ရိုက်လွမ်းခဲ့သမျှ သုံးရာသီ၁၉၈၃တခါတရံမျှကိုပင်၁၉၈၃အေးစက်မာကျောတဲ့အသည်းနှလုံးကို အရည်ပျော်စေနိုင်သတဲ့၁၉၈၄အတိတ်လွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းလာတဲ့ အကြင်နာမျက်နှာစိမ်း၁၉၈၄အစဉ်သဖြင့် ၁၉၈၄ရုပ်ရှင်ရိုက်တခဏတော့ လွမ်းတာရှည်၁၉၈၄သစ်ရည်တက်ချိန် လွမ်းတချိန်၁၉၈၅မျက်ဝန်းရည်ချို ခန်းခဲ့ပြီ၁၉၈၅မမ ဖယောင်းပန်းပွင့်တပွင့်နှင့် ဝတ္ထုလတ်များ၁၉၈၅နှင်းခဲပွင့် ကန္တာရအလွမ်း၁၉၈၅အောက်မေ့တသခြင်းကင်းသော၁၉၈၅တောနှင့်တောင်ခွင် လွမ်းဖွယ်မြင်သည်၁၉၈၅ဇမ္ဗူဒီပါ လက်ျာတောင်ကျွန်းက လွမ်းတတ်တဲ့သူ၁၉၈၈ပဉ္စမမြောက် ဆောင်းရက်များ၁၉၈၈မျှော်လင့်ထားသည်မှအပ၁၉၈၉ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု ၁၁၉၈၉ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု ၂၁၉၈၉သတိတရ နေ့ညအသင်္ချေ၁၉၈၉အပြာရောင်သစ်ခွပွင့်ရဲ့ သမိုင်းအစ၁၉၈၉ဗီဒီယို ရိုက်နွေဦးဝင်သော်၁၉၈၉ဘယ်လိုမှ မေ့လို့မရပါဘူးကွယ်၁၉၈၉ဒေါင်းတတွန် စွန်တဝဲ ဝေးသည်ကိုမျှ၁၉၈၉ဆုံစည်းတန်ကောင်းပါရဲ့ မြခင်ခင်၁၉၈၉အကြွင်းမဲ့၁၉၉၀နှစ်မကူး လမပျံ၁၉၉၀စပျစ်သီးမချိုမချဉ်နှင့် ဝတ္ထုတိုများ၁၉၉၀ငဲ့ငဲ့ညှာညှာ၁၉၉၂ကိုယ်တိုင် ဗီဒီယို ရိုက်ထားခဲ့ပြီ ၁၉၉၂နေစိမ့်ပါရဲ့၁၉၉၂ဣန္ဒြေကြီးစွာ၁၉၉၂ပစ်ပစ်ခါခါ၁၉၉၃ကျွန်တော်လွမ်းသည် ကျမလွမ်းသည်၁၉၉၃ခါနွေဆန်းတော့ လွမ်းမိသည်၁၉၉၃ခင်၁၉၉၃ကာလများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့သော်၁၉၉၄ခုလိုသာဆိုရင်၁၉၉၄ချစ်သူစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်ပါလျက်၁၉၉၄ရာသက်ပန်၁၉၉၄ကိုငှက်ရိုး ဝတ္ထုတိုများကိုငှက်ရိုးနှင့် သနပ်ခါးလူးခြင်းချစ်ခြင်း၏ စာမျက်နှာများမှာဆီးနှင်းဝေဝေ နွေမရောက်သေးပဉ္စမမြောက် သမ္မာကျမ်းစာသစ်၏ အမိန့်တော်ပြန်တမ်းပျူခေတ် ရဟန္တာနှင့် သုတေသနစာတမ်းများပြန်သွားတော့ လွမ်းမှာပေါ့မယ့်ကိုယ်စား မွှေးမြစေသလားမြူဆိုင်းတဲ့နွေတိုင်းမှာ ဝတ္ထုတိုများဝေးသောအခါမှသံယောဇဉ်မနက်ခင်းမှာသံသရာ ရေမြေခြားစေတော့သမုဒယမော်ကွန်း တင်ရစ်စေသတည်းအချစ်အတွက် သစ္စာတိုင်ရတုတစ်ပုဒ်ပါအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အချစ်ဒုက္ခသည်များနေ့နှင့် အခြားဝတ္ထုရှည်များအိပ်မက်၌ပင်၁၉၉၄မြားနတ်မောင် စီရင်ရာကွယ်နှင့် ဝတ္ထုရှည်များ၁၉၉၅မောင့်ဦးရစ်သရဖူ၁၉၉၅အချစ်ရယ် ... တောင်စွယ်မှာ နေကွယ်မှတော့၁၉၉၅ မျက်ဖျားနှင်း အိမ်ထောင်ရေး ၁၉၆၆ ခုတွင် ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၉၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဇနီး ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် သားသမီး (၇) ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ကာတွန်း ဦးဘကလေးကို ၉၊ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၁၈၉၀တွင် ပုသိမ်မြို့၊ ထောင်ကုန်းရပ်၊ အရက်ဖိုလမ်း အမှတ်၃ နေအိမ်တွင် အလယ်တန်းပြဆရာ ဦးဘိုးသင်း နှင့် ဒေါ်သဲမှုန်တို့က ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း အစ်ကိုတစ်ဦးရှိပြီး မောင်ဘကြီးဟုခေါ်သည်။
ဦးဘကလေးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ဉာဏ်ကောင်းသူလည်းဖြစ်ပြီး အသက် ၁၆နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းမှ သင်္ချာ၊အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်။
ကျောင်းသားဘဝက ပန်းချီပြိုင်ပွဲ တွင် ဘုရင်ခံ၏ဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရဖူးသည်။
ဆယ်တန်းအောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဥပစာတန်းအောင်မြင်ပြီး ဘီအေတန်းအရောက် ၁၉၁၆တွင် ဖခင်ဆုံးပါးသွားသဖြင့် ကျောင်းမှထွက်လိုက်ရသည်။
မိမိပညာဆည်းပူးခဲ့သည့် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သော်လည်း မျက်နှာဖြူပညာဝန်ကို ဘုရားထူးရသည့် အလုပ်ကို မနှစ်မြို့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်မှထွက်ကာ ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။
မြန်မာကာတွန်း ဦးဘကလေးသည် အားလပ်ချိန်များတွင် ပန်းချီဆွဲရင်း ကောလိပ်ကျောင်းသားဘဝ ၁၉၁၅တွင် ကာတွန်းလက်ရာ တစ်ခုကို စမ်းသပ်ရေးဆွဲကြည့်ခဲ့သည်။
သူ၏ကာတွန်းမှာ မြို့အုပ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ပြီးကောလိပ်တက်နေသော ကောလိပ်ကျောင်းသားအချို့အား ပျက်ရယ်ပြုရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်များမှစကာ ကာတွန်းရုပ်ပြောင်များပေါ်ပေါက်လာသည့် နည်းတူ မြန်မာ့ကာတွန်းလောကတွင်လည်း ၁၉၁၅တွင် ဦးဘကလေးဆွဲသည့် လက်ရာမှာ ပထမဆုံးသော ကာတွန်းလက်ရာဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။
ဦးဘကလေးသည် အင်္ဂလိပ်စာကျွမ်းကျင်သဖြင့် သူ၏ကာတွန်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ရာ ရန်ကုန်တိုင်း အင်္ဂလိပ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာ မစ္စတာနော်လင်က များစွာနှစ်ခြိုက်ခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် ခရစ်စမတ်နေ့ အထူးထုတ် ရန်ကုန်တိုင်းစာစောင်တွင် ကာတွန်းပုံရေးဆွဲစေရာ ၎င်းကာတွန်းလက်ရာမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ပင် ပြန့်နှံခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၉၁၇ မတ်လထုတ် သူရိယမဂ္ဂဇင်းတွင် ရှေးရိုးအဒေါ်ပျိုကြီးနှင့် ခေတ်ဆန်ဆန်တူမပျိုတို့ စကားပြောဆိုနေဟန်ကို ပထမဆုံးမြန်မာဘာသာ ကာတွန်းလက်ရာအဖြစ် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင်လည်း သူရိယတွင်ပင် ကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာအချို့ကို ရေးဆွဲပေးခဲ့သေးသည်။
(ဦးဗကလေးနဲ့ ဦးဘကလေးနဲ့ မှားနေပီဗျို့) မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီမန်နေဂျာ ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလက ရန်ကုန်တွင် မြန်မာအဆွေအမည်ရှိ မြန်မာကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုရှိခဲ့ဖူးပါသည်။
ပြည်မြို့စစ်ကဲကြီး၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သူ ဒေါ်ဆင်ကလေးက ပြည်မြို့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ရာ တိုးတက်ကြီးပွားလာသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ဆင်ကလေး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် ညီမဒေါ်ငြိမ်းရှင် နှင့် မတ်ဖြစ်သူ စက်ရှင်ရုံးစာရေးကြီးဟောင်း ဦးဘညွှန့်တို့ ကုမ္ပဏီကို ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။
၂၊ဖေဖော်ဝါရီ ၊ ၁၉၁၈တွင် ဆူးလေဘုရားခြေရင်းတွင် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီကို ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဦးဘကလေး က ကုမ္ပဏီ ကြော်ငြာမန်နေဂျာအဖြစ် အလုပ်ရသည်။
အလုပ်တစ်ဖက်ဖြင့် ကာတွန်းများမပြတ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
အစ်ကို ဦးဘကြီးကိုလည်း ကုမ္ပဏီစာရေးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။
မြန်မာအဆွေတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ကုမ္ပဏီအတွက် ကြော်ငြာများအပြင် အိန်အန်တောင်ဆေးတိုက်မှ ထုတ်လုပ်သော ဗလရှင်ဆေးပြားနှင့် ကျားဘမ်းပရုပ်ဆီ ၊ဘုံဘေဘားမားအိမ်ထောင်ပရိဘောဂတိုက်တို့အတွက် ကြော်ငြာများ ရေးဆွဲပေးခဲ့သေးသည်။
ထို့ပြင် သူရိယ၊ ပညာအလင်း၊ လန်ဒန်အတ်၊ ဗန္ဓုလ၊ ဒီးဒုတ် အစရှိသည့် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း ဘကြီးမေတ္တာတုံ၊ရွှေတလေး၊ဘကလေး အစရှိသော နာမည်များဖြင့် ကာတွန်းများရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။
မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ ပိုင်ရှင်သမီး ဒေါ်ခင်ခင် နှင့် ဖူးစာဆုံကာ ၁၉၁၉၊ဇွန်လတွင် အိမ်ထောင်ကျသည်။
ဦးရွှေရိုးအက ၁၉၂၁တွင် ယောက်ဖဖြစ်သူ ဦးတင်နွယ်က ဘားမားဖလင်းအမည်ဖြင့် ကုမ္ပဏီထောင်ကာ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်သည်။
၁၉၂၃တွင် တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန် အမည် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Echo From The Wilds)ဖြင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားတွင် ဦးဘကလေးက မင်းသားမောင်ဘဌေး(ဦးညီပု)၏ လူယုံတော်အဖိုးကြီး ဦးရွှေရိုးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဇာတ်ရံအဖြစ်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း သရုပ်ဆောင်ကောင်းလှသဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားလာပြီး “အဘရေ” ၊ “တောသားလေးရွှေရိုး” ၊ “ရွှေမင်းဝင်” ၊“တစ်ခိုင်လုံးရွှေ” ၊“တစ်ခိုင်လုံးစိန်” ၊ “ပလုပ်တုပ်တုပ်”၊ “မှိုင်းဝေဝေ”၊ “ရွှေတလေး” ၊ “ရွှေရိုးဘယ်မလဲ” ၊ “ကြင်စဦး” ၊ “ဝေလွင်လွင်”၊ “ကိုလူပျို” ၊“သုံးပွင့်ဆိုင်”၊ “ခင်မောင်ကြီး” ၊ “ရွှေပေလွှာ” အစရှိသည့် ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အဘရေ ဇာတ်ကားတွင် အဘဦးရွှေရိုးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရာတွင် ပုသိမ်ထီးဆောင်းကာ ခြေထောက်ဆက်ကာဆက်ကာဖြင့် ကပြသည့်ပုံစံမှာ အလွန်လူကြိုက်များသွားပြီးနောက် ထိုအကမှာ မြန်မာလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လျင်မြန်စွာပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်ကာလများက ဦးရွှေရိုးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သူ ဦးဘကလေးအား မြန်မာ့ချာလီချက်ပလင်ဟုပင် တင်စားရေးသားခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံခြားဇာတ်ကားများကို ယှဉ်နိုင်ကြောင်း ချီးမွမ်းရေးသားခဲ့ကြသည်။
စာပေလက်ရာ ဦးဘကလေးသည် သူ၏ကာတွန်းများတွင် ပါဝင်သည့် ကဗျာများကိုလည်း ကိုယ်တိုင် ရေးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။
မြောင်းမြသို့ အလည်အပတ်ရောက်သွားစဉ် ဘုရင်ခံသစ် ဆာဟရူးလင်းစဒေါင်းစတီဗင်ဆင် လာရောက်မည်ဆို၍ ကမ်းလုံးညွှတ်မျှ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကြိုဆိုနေသည့်ဟန်ကို ကာတွန်းရေးဆွဲပြီး ၁၆.၂.၁၉၃၂ ရက်စွဲပါ ဗန္ဓုလဂျာနယ်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။
ထိုကာတွန်းပါ “မြောင်းမြသွား၊များလိုက်တဲ့ အကြိုတော်၊ ကရဝိတ်ဖောင်ဟင်္သာမကရ်းတွေနဲ့၊ စိမ်းနီပြာမီးရောင် လွှမ်းပါလို့၊ ကမ်းညွှတ်လုနော်” အစချီ လေးဆစ်ကဗျာမှာ ဦးဘကလေး၏ စာပေလက်ရာဖြစ်သည်။
ဦးဘကလေးသည် ဆောင်းပါအချို့ကိုလည်းရေးဖွဲ့ခဲ့ရာတွင် ၁၉၃၉၊မတ်လ ထုတ်ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခဲ့သည့် “ဦးဟိန်စွန်း၊ နာမည်ကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး” ဟူသောဆောင်းပါးမှာ ထင်ရှားသည်။
ထိုဆောင်းပါးတွင် “ကိုဟိန်စွန်းမှာ ဗာစီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် စာအုပ်ဂျပိုး ထိုးနေသည့်အခါ ကျွန်တော်မှာ ရုပ်ရှင်နှင့် ကာတွန်းဂျပိုးလုပ်နေပါသည်။
ကျွန်တော်တို့ နှစ်ယောက်လုံး၏ ဝါသနာမှာ ပန်းချီဘက်ကဖြစ်သည့်အတိုင်း တောင်ခြစ်မြောက်ခြစ်နှင့် ကာတွန်းဟု အမည်ပေးပြီး မလှိမ့်တပတ်နှင့် သတင်းစာများသို့ ပေးပို့ပါကြောင်း” ဟူ၍ရေးသားခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်နယ် ဥိးဘကလေးသည် ကာတွန်းဘက်တွင် ထင်ရှားသကဲ့သို့ ရုပ်ရှင်နယ်၌လည်း လူသိများခဲ့သည်။
မိမိသရုပ်ဆောင်ရမည့် လူ့သဘာဝစရိုက်ဟန်ပန်တို့ကို စနစ်တကျလေ့လာသည်။
ကိုယ်တိုင်အချိန်ယူလေ့ကျင့်သည်။
“မှိုင်းဝေဝေ”ဇာတ်ကားအတွက် ဘုန်းကြီးကျောင်းသား သာဂိအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရန် သရက်တောကျောင်းတိုက်ဝမှ နေ၍ ဘုန်းကြီးကျောင်းသားများ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ၊ ပြောပုံဆိုပုံများကို အသေးစိတ် သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
ကျရာဇာတ်ရုပ်ကိုလည်း ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင် နိုင်သည်။
“ပလုပ်တုတ်တုတ်” ဇာတ်ကားတွင် မိုးကျမယ်အမျိုးသမီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ “ရွှေတလေး”ဇာတ်ကားတွင် လန်ချားသမား ရန်ကနား အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မှိုင်းဝေဝေဇာတ်ကားတွင် ကောလိပ်ကျောင်းသား မောင်သက်ဖေ၊အဖိုးကြီးဦးသက်ဖေ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းသား သာဂိ၊ ဆွံအနေသူ ငဆွံတို့အဖြစ် အမျိုးမျိုးသော ဇာတ်ရုပ်များကို ရုပ်ဖျက်ပြီး ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာအဆွေ နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရှစ်ကားရိုက်ကူးခဲ့ပြီးနောက် ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သဘောထားခြင်းမတိုက်ဆိုင်သောကြောင့် အလုပ်မှထွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအိမ်ထောင် ဒေါ်ခင်ခင်နှင့် ခုနှစ်နှစ်ကြာ ပေါင်းသင်းပြီးနောက် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်။
ထို့နောက်မြန်မာလူမျိုးများထဲတွင် ပထမဆုံး အရေးပိုင်ဖြစ်ခဲ့သည့် ဦးဖေ၏ သမီး ဒေါ်ခင်ထားနှင့် အကြောင်းပါသည်။
ဒေါ်ခင်ထားမှာ အင်္ဂလန်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
လက်ထပ်ပြီးနောက် ရွှေရိုးပစ်ချား အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ ကိုတည်ထောင်ကာ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ်သာမက ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ ဒါရိုက်တာအဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဝေလွင်လွင်(၁၉၂၈) နှင့် ကြင်ဦးစ(၁၉၂၉) ဇာတ်ကားများတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအိမ်ထောင်ကျပြီး မကြာမှီ ဦးဘကလေးသည် အရက်ကို စွဲမြဲစွာသောက်တတ်လာ၏။
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ထားက သူ့အားစိတ်ရှည်လက်ရှည် ပြုစုပေးခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
၁၉၃၀ ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ဆိုက်စဉ် မြန်မာရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများ အားလုံးနီးပါး ရပ်ဆိုင်းသွားရာ ဦးဘကလေးလည်း အလုပ်လက်မဲ့ဘဝသို့ ရောက်ရရှာသည်။
ဘဝနိဂုံး ဦးဘကလေးသည် လွစ္စလမ်း(ယနေ့ ဆိပ်ကမ်းသာလမ်း) ၌နေထိုင်စဉ်အတွင်း ၁၉၃၈ခုနှစ် ဇွန်လတွင် နောက်ဖေးဆောင်ပြိုကျကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။
ဆေးရုံသုံးလကျော် တက်ရောက်ကုသမှုခံယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၃၉တွင် ပုသိမ်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အတွင်း စိတ္တဇဝေဒနာကို ခံစားနေရကာ ဆင်းရဲဒုက္ခလည်းကြုံနေရသောကြောင့် ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းက ရန်ကုန်ရှိ အပေါင်းအသင်းများထံမှ ငွေကြေးကောက်ခံ၍ သွားရောက်ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သေးသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဦးဘကလေးတို့သည် ပုသိမ်မှ ဟင်္သာတသို့လည်းကောင်း၊ ဟင်္သာတမှ ဒေါင့်ကြီးနယ်သို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
၅ ၊ဇွန်၊ ၁၉၄၅တွင် ဦးဘကလေး ကွယ်လွန်သည်။
အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အတွက် ဘာသာအယူအတိုင်း သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Weekly Eleven ဂျာနယ်..(No.16, Vol.4 ၂၈၊ဇန်နဝါရီ၊ ၂၀ဝ၉ ရက်စွဲဖြင့်ထုတ်ဝေသည်။
) ရွှေရိုး (လူထုဒေါ်အမာ) မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း (အတွဲ - ၈) ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:၁၈၉၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb|150px ဗုဒ္ဓဝင် ( Buddhavaṃsa;) သည် လက်ရှိ ဂေါတမဗုဒ္ဓနှင့် ရှေးယခင်က နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ဗုဒ္ဓများ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်များကို ဖော်ပြထားသည့်ကျမ်းစာဖြစ်၍ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရရှိ၍ ဗုဒ္ဓအဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့ပုံကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
သုတ္တန်ပိဋကတ်၏ ငါးခုမြောက်နိကာယ်ဖြစ်သောခုဒ္ဒကနိကာယ်၏ ဆယ့်လေးခုမြောက်ကျမ်းစာဖြစ်သည်။
အပါဒါန် (အပါဒါန)၊ စရိယာပိဋကတ်တို့နှင့်အတူ ဗုဒ္ဓဝင် (ဗုဒ္ဓဝံသ) ကို ပညာရှင်အများစုက ဘီစီ ၁-၂ ရာစုအတွင်းက ရေးစပ်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်ယူထားကြကာ ပါဠိကျမ်းစာများတွင် နောက်မှဖြည့်စွက်သည်ဟုလည်း ယူဆကြလေသည်။
A textual and Historical Analysis of the Khuddaka Nikaya – Oliver Abeynayake Ph. D. , Colombo, First Edition – 1984, p. 113. အကျဉ်းချုပ် ဗုဒ္ဓဝင်ကို အခန်းပေါင်း (၂၉) ခန်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပထမအခန်းတွင် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာက တရားဟောတော်မူရန် တောင်းပန်ရာ ဘုရားရှင်က သတ္တဝါတို့ကို သနားတော်မူသည့် အကြံဖြစ်၍ နတ်နှင့်တကွ လူအပေါင်းတို့ထက် မြင့်မြတ်ကြောင်း အစွမ်းသတ္တိကိုပြသသောအားဖြင့် ကောင်းကင်၌ ရတနာစင်္ကြန်ကို ဖန်ဆင်း၍ တန်ခိုးအစွမ်းကို ပြသခဲ့ရာ နတ်၊ ဗြဟ္မာအပေါင်း ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်း၍ ကြွေးကြော်၊ ပူဇော်ကန်တော့ကြသည်။
သာရိပုတ္တရာ၊ မောဂလ္လာန်၊ ကဿပ၊ အနုရုဒ္ဓါစသော ရဟန္တာများ၏ ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းကို ခံယူပြီးနောက် ဂေါတမဗုဒ္ဓက လွန်လေသောဘဝ သုတိသာနတ်ပြည်မှ သေတကေတု (သန္တုဿိတ)အမည်ရှိသော နတ်သားဖြစ်ခဲ့ပုံမှစ၍ ဟောပြောသည်။
ဒုတိယအခန်းတွင် သုမေဓာသူဌေးသား၏ ဒီပင်္ကရာဘုရားထံမှ ဗျာဒိတ်ခံယူသည့်အကြောင်း၊ ပါရမီဆယ်ပါးဖြည့်ဆည်းရန် ဘုရားရှင်၏ မိန့်တော်မူသည့်အကြောင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း (၃) မှ အခန်း (၂၆) အထိ နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ရှေးဘုရားများ၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည့်အပြင် ဂေါတမဗုဒ္ဓအလောင်းလျာ၏ ထိုထိုအတိတ်ဘဝများ၌ မည်သို့ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြထားသေးသည်။
အခန်း (၂၇) တွင်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြရေးသားထား၏။
အခန်း (၂၈) ၌ ဒီပင်္ကရာဘုရားမတိုင်မီ ပွင့်တော်မူခဲ့သော ဘုရားရှင် သုံးပါးအကြောင်းပါဝင်ကာ အနာဂတ်တွင် ပွင့်တော်မူမည့် အရိမေတ္တယျဘုရားအကြောင်းကိုလည်း ရေးသားထားလေသည်။
ဓာတုဘာဇနီယကထာသည် အခန်း (၂၉) ဖြစ်ပြီး ဂေါတမဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဓာတ်တော်များကို ဖြန့်ဝေယူငင်ခြင်းအကြောင်းဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန်များ ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် မဟာဗုဒ္ဓဝင် အကိုးအကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟူသည် ပါဠိစကားလုံးဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ `အကြောင်းအရာ၏ ဖြစ်ခြင်း´ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ယင်းပါဠိစကားကို ယူ၍ မြန်မာစာပေ၌ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝဖြစ်ရပ်အား ရေးသားတင်ပြသည့် စာပေအမျိုးအစားကို အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အတ္ထုပ္ပတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုသည်။
ဒန္တဇအက္ခရာ ထဆင်ထူးမှ မုဒ္ဓဇ အက္ခရာ ဌဝမ်းဘဲပြောင်း၍ ဆိုခြင်းမှာလည်း ရှေးဟောင်း ပါဠိကျမ်းဂန်အရပင် ဖြစ်သည်။
အတ္ထဿ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိယေဝ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ၊ တ္ထကာရဿ ဋ္ဌကာရံ ကတွာ။
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝနှင့် စရိုက်ကို ဖော်ပြသည့်စာသည် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ဝတ္တုစသည်တို့ကဲ့သို့ပင် စာပေ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
စာပေ၏ အခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုကဲ့သို့ပင် အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် စာဖတ်သူတို့အား စိတ်ဝင်စားမှုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်။
အကျိုးလည်း များစေသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဖတ်လျှင် စာဖတ်သူသည် စိတ်ဝင်စားမှုရရှိပြီး မိမိအတွက် အကျိုးများစေမည့် အချက်အလက်များကို သိရှိနားလည်နိုင်သည်။
အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို သိရှိနားလည်ပါက မိမိဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ပြုပြင်သွားသင့်သည်ကို ပြုပြင်သွားနိုင်ပေသည်။
အတုယူသင့်သည်ကို အတုယူသွားနိုင်သည်။
စွန့်ပယ်သင့်သည်ကို စွန့်ပယ်သွားနိုင်ပေသည်။
ရေးနည်းရေးဟန် ရေးနည်းရေးဟန်နှင့် ပုံစံအနေအထားအရ စိစစ်ကြည့်လျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် အကြမ်းအားဖြင့် လေးမျိုးလေးစားရှိသည်။
ရိုးရိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရိုးရိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို အခြားပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ရေးသားတင်ပြသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။
ဦးဖိုးကျား ၏ ဦးထွန်းရှိန် အတ္ထုပ္ပတ္တိ(၁၉၂၃-ခုနှစ်) ၊ ဦးဖိုးကျား ၏ ဦးပုည အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ မော်ပီဆရာသိန်း ၏ မြန်မာဝန်ကြီးမှူးကြီးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ နှင့် မြန်မာပညာရှိကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ ပုဂံဝန်ထောက်ဦးတင် ၏ တော်စိန်ခို အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ သတင်းစာဆရာ ဦးသိမ်းမောင် ၏ မင်းရဲကျော်စွာ၊ ဘုရင့်နောင်၊ အလောင်းဘုရား၊ ဗန္ဓုလ စသောမြန်မာသူရဲကောင်းများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ မဟာဆွေ ၏ ရှေးခေတ် သတင်းစာဆရာကြီး ဘိုးဝဇီရ အတ္ထုပ္ပတ္တိ(၁၉၆၇- ခုနှစ်) ၊ မြဒေါင်းညို ၏ ရဲဘော်သုံးကျိပ် အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ဂျာနယ်ကျော်မမလေး ၏ သူလိုလူ(၁၉၄၇-ခုနှစ်) ၊ ဒဂုန်တာရာ ၏ သူသိသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၊ စာရေးဆရာ၊ အနုပညာရှင်တို့အကြောင်း ရုပ်ပုံလွှာ(၁၉၅၅-ခုနှစ်) ၊ စာရေးဆရာ မောင်ထင် ၏ ယောမင်းကြီးဦးဘိုးလှိုင်အတ္ထုပ္ပတ္တိ(၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်) ၊ လူထုဒေါ်အမာ ၏ ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ(၁၉၆၄ ခုနှစ်) ၊ သမိုင်းပညာရှင် မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ၏ မြို့မ ဆရာကြီး ဦးဘလွင် (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားပညာရေးနိဒန်းအစ (၂၀၀၃-ခုနှစ်) ၊ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိသည် မိမိ၏ဘဝဖြစ်ရပ်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ရေးသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုး ဖြစ်သည်။
ပီမိုးနင်း၏ ပီမိုးနင်း၏ ပီမိုးနင်း၊ ဒဂုန်တာရာ၏ ဒဂုန်တာရာ၏ ဒဂုန်တာရာ(၁၉၅ဝ-ပြည့်နှစ်)၊ မဟာဆွေ၏မဟာဆွေ၏ မဟာဆွေ၊ ရွှေဥဒေါင်း၏ တစ်သက်တာမှတ်တမ်း(၁၉၆၁-ခုနှစ်)၊ ဒဂုန်ခင်⁠ခင်လေး၏ နှစ်ပေါင်း၆၀၊ ရန်အောင်၏ နှစ်လေးဆယ် စာပေခရီး၊ တင့်ဆန်း၏ စာရေးဆရာတစ်ယောက်အကြောင်း ၊ စိန်စိန်၏ ခရီးဝင်္ကဘာ၊ မန်းတင်၏ ပထမအရွယ် ၊ တင့်တယ်၏တင့်တယ်၏တင့်တယ်၊ သော်တာဆွေ၏ ကျွန်တော်ဘဝ ဇာတ်လမ်းစုံ၊ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ရေးသွားသေးသည်။
(အချိန်ကား ၁၉၁၅-ခု ဖေဖော်ဝါရီလဖြစ်၍ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ ဒုတိယနှစ်ထည်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအချိန် ထိုအခါကား ဂျာမဏီသည် ရေငုတ်သင်္ဘောများဖြင့် ဗြိတိသျှ ရေတပ်တို့အား အကြီးအကျယ် ဒုက္ခပေးနေသည့် အချိန်ဖြစ်လေသည်။
ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၃)ရက်၊ ၁၂၇၆-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း ၁ရက် စနေနေ့ လင်းအားကြီးအချိန်တွင် ကျွန်တော်သည် လူ့ပြည်သို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့ရပေသည်။
) ဝတ္တုသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရိုး⁠ရိုးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရာ၌ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရာ၌ဖြစ်စေ ရိုး⁠ရိုးစင်းစင်း မရေးပဲ စာရေးဆရာ၏ စိတ်ကူးကိုထည့်ပြီး ရေးသားသည့် ရေးနည်းမျိုးဖြစ်သည်။
ဝတ္တုသဘောဆန်သည်။
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း(မစ္စတာမောင်မှိုင်း)၏ ဓမ္မစေတီမင်းကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ သိန်းဖေမြင့်တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ၏ ဆရာလွန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ(၁၉၃၇-ခုနှစ်) ဦးသော်ဇင်၏ ရွှေမန်းတင်မောင် တိုက်စိုး၏ မော်ပီဆရာသိန်း မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး၏ ဘဝတစ်လျောက်တွင် ဖြစ်ပျက်သည့် စိတ်ဝင်စားဘွယ်အဖြစ်အပျက် တစ်ကွက်ကိုဖြစ်စေ၊ တစ်ကွက်ထက်မကသော အဖြစ်အပျက်ကိုဖြစ်စေ ရေးသားတင်ပြထားသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းပုံစံ ယင်းရေးဟန်ဖြင့် စာရေးဆရာသည် မိမိအကြောင်းကိုလည်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။
သူတစ်ပါး၏ အကြောင်းကိုလည်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။
မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ရေးသူမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင် ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
အခြားပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ နှင့် အခြား အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့၏ ခြားနားချက်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝတစ်ခုလုံးကို ငုံ၍ ရေးသားခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ ဘဝ၏ အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု⁠ခုအကြောင်းကို ရေးသားတင်ပြထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံမောင်ဝ၏ အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် မှတ်တမ်း ၊ သခင်ထွန်းအုပ်၏ ကျွန်ုပ်၏ စွန့်စားခန်း ၊ သိန်းဖေမြင့်၏ စစ်အတွင်း ခရီးသည်(၁၉၅၃-ခုနှစ်)၊ သခင်တင်မြ၏ ဘုံဘဝမှာဖြင့် ၊ ဗိုလ်မှူး ချစ်ကောင်း၏ အနှစ် နှစ်ဆယ် ၊ သခင်နု၏ ငါးနှစ်ရာသီ မြန်မာပြည် ၊ ဗိုလ်တာရာ၏ ရဲဘော်သုံးကျိပ် ပြည်တော်ပြန် ၊ ဦးအောင်သန်း၏ ၁၆-နှစ် နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံများ ၊ သခင်လွင်၏ ဂျပန်ခေတ် မြန်မာပြည်(၁၉၆၉-ခုနှစ်)၊ ဗိုလ်သံဒိုင်၏ လွတ်လပ်ရေးအရေးတော်ပုံ မှတ်တမ်း ၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ် ဆေးရုံကြီးဝယ် ၊ သခင်ချစ်မောင်(ဝိဓူရ)၏ ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ၊ လင်းယုန်သစ်လွင်၏ ယိုးဒယား မြန်မာ မီးရထားလမ်း ကိုယ်တွေ့ ချွေးတပ်မှတ်တမ်း ၊ ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ ဗမာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ၊ အရေးခံ အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင်၏ အမျိုးအစားကို လိုက်၍ အတ္ထုပ္ပတ္တိအမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သေးသည်။
ယေဘူရအားဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်၊ ရာဇဝင်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်၊ ပညာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ် ဟူ၍ အမျိုးမျိုးအစားစားရှိကြသည်။
ပညာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ် တွင်လည်း စာပေပညာရှင်၊ သိပ္ပံပညာရှင်၊ အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ၊ အနုပညာရှင် စသည်ဖြင့် ရှိကြသေးသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ၏ အစ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၏ အစသည် မြန်မာစာပေ အရေးအသားစသည့် အချိန်မှာကတည်းက ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
မြန်မာစာပေသုတေသီများ၏ အဆိုအရ မြန်မာစာအရေးအသားသည် ပုဂံခေတ် မြစေတီကျောက်စာဟု ခေါ်တွင်သော ရာဇကုမာရကျောက်စာက စသည်ဟု သိရသည်။
ခရစ်နှစ် ၁⁠၁၁၂-ခုနှစ်က ကျန်စစ်သား၏ သားတော် ရာဇကုမာရသည် ပုဂံတောင်ဘက် မြစေတီဘုရား၌ ပါဠိ၊မွန်၊ပျူ၊မြန်မာဘာသာ တို့ဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုးခဲ့သည်။
ထိုကျောက်စာ၌ သာသနာတော်နှစ်၁၆၂၈-ခုနှစ်၌ ပုဂံပြည်တွင် ကျန်စစ်သားမင်း အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြောင်း၊ ကြင်ယာမိဖုရား သမ္ဘူလ၏ သားတော်မှာ ရာဇကုမာရဖြစ်ကြောင်း၊ ဘုရင်သည် မိဖုရားအား ကျွန်သုံးရွာကို ပေးထားကြောင်း၊ မိဖုရား လွန်သည့်အခါ ဘုရင်က မိဖုရား၏ ရတနာတန်ဆာများနှင့် ကျွန်သုံးရွာကို သားတော်ရာဇကုမာရအား ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း၊ နှစ်ပေါင်း ၂၈-နှစ်မျှ ထီးနန်းစိုးစံပြီးနောက် ကျန်စစ်မင်း နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ သားတော်သည် ဘုရင်မင်းကြီး၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ကိုးကွယ်လှူဒါန်းကြောင်း၊ ကျွန်သုံးရွာကိုလည်း ဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းကြောင်း စသည်တို့ ရေးထိုးဖော်ပြထားသည်။
ယင်းသို့ မြစေတီကျောက်စာ၌ ကျန်စစ်မင်းနှင့် သားတော်၏ အကြောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးထိုးထားသဖြင့် မြန်မာစာ၏ အစကနဦးဖြစ်သော မြစေတီကျောက်စာသည်ပင် မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေ၏ အစဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။
မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေ၏ အရုဏ်ဦးခေတ်ကိုကြည့်လျှင် ဘုရင်တို့၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရဟန်းတော်တို့၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကိုသာ တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။
၁၉၀၇-ခုနှစ်၌ 'အတ္ထုပ္ပတ္တိထူး' အမည်ဖြင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်တစ်အုပ် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသည်။
ထိုအတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုံနှိပ်စာနှင့် ရှိသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိများထဲတွင် အစောဆုံး အတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ဘားမဲ့ဆရာတော်နှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်(၁၁)ဦးအကြောင်း ရေးသားထားသည်။
ရေးနည်းရေးဟန်မှာ ရှေးဆန်ဆန် အရေးအသားမျိုး ဖြစ်သည်။
သဘာဝနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် အဖြစ်အပျက်များကိုပင် ထည့်သွင်း ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေများတွင် အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်များလည်း ရှိသည်။
ဒေါ်မမကြီး၏ အမျိုးသမီးစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ ဒဂုန်နတ်ရှင်၏ စာပြုစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ မောင်သုတ၏ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ လှသမိန်၏ ဂန္ဒဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ တိုက်စိုး၏ မင်းနှင့်စာဆို ၊ မင်းယုဝေ၏ ပထမမြန်မာများတို့သည် ထင်ရှားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် ၊ ထေရုပ္ပတ္တိ လူပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟုခေါ်သည်။
ရဟန်းသံဃာများ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် ထေရုပ္ပတ္တိ မည်၏။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ပြုစုခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရေးရာတွင် - အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်း၊ အချက်အလက်များကို ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အချက်အလက်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပေါ်တတ်သော ပြဿနာများ၊ သမိုင်း အဆက်ပြတ်သည်ကို ရှာဖွေခြင်း၊ ကိုးကားစရာ အရေးအသားပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။