kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အပျိုစင်နှင့် ကာမဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်ခ်ျ အိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံထားရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား ပျောက်ကင်းအောင်ကုသနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ ထိုကဲ့သို့သော ထိတွေ့ မှုသည် ရောဂါမရှိသေးသောသူအား အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်နိုင်သဖြင့် ရောဂါအား ပိုမိုပျံ့နှံ့စေသည့် အခွင့်အလမ်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုဒဏ္ဍာရီသည် အာဖရိကအတွင်း လူမမည်ကလေးငယ်များအား မတရားပြုကျင့်ခြင်းတို့ အပါအဝင် ထိုထို သော ကာမဆိုင်ရာအလွဲသုံးစားမှု နှင့် ကလေးသူငယ်များအားမတရားပြုမှု ဖြစ်ပွားမှုတို့၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် အထင်အရှားသတိပြုမိလာစေသည်။
တိရစ္ဆာန်နှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်(စ်)ကို ရှောင်ရှားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အရှင်းပျောက်စေသည် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဂျိုဟန်း(စ်)ဘတ်(ဂ်) ရှိ တိရစ္ဆာန်များ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း၏ အမျိုးသားကောင်စီ (NSPCA) မှ မှတ်တမ်းကောက်ယူထားသည်မှာ ၂၀၀၂ အတွင်းတွင် လူငယ်များအကြား ယုံကြည်မှုမှာ တိရစ္ဆာန်များနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်(စ်)ရောဂါ ကူးစက်ခံစားခဲ့ရလျှင် ရှောင်ရှားနိုင်သည့် သို့မဟုတ် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည့်နည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
“အပျိုစင်ကုသရေး” ကဲ့သို့ ယုံကြည်မှုများဖြစ်ပြီး လိင်ဆက်ဆံမှုတစ်ခုသည် အိတ်(စ်)ရောဂါကို ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်ဟူသည်ကို ထောက်ပြနိုင်သည့် တိကျသေချာသော သက်သေသာဓက လည်းမရှိ၊ ပေါ်ပေါက်လာပြီးကတည်းက ထိုသို့ပြုခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းသည်ဟု ယုတ္တိရှိသော အဖြစ်အပျက် လည်းမရှိခဲ့ပေ။
တိရစ္ဆာန်နှင့်ကာမဆက်ဆံခြင်းဖြင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရနိုင်သည့် အန္တရာယ်မှာ နည်းသော်လည်း ယင်းအပြုအမူသည် ကိုယ်တိုင်ကိုကပင်ကျန်းမာရေးထိခိုက်စေနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ဖြစ်ပွားမှု အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ရှိသူတစ်ဦးနှင့် သာမန်ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ရုံဖြင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် ကူးစက်နိုင်သည်။
လူမှုပတ်ဝန်းကျင်၊ ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ခွင်တွင် နိစ္စဓူဝ ထိတွေ့မှုမှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသူ တစ်ဦး ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။
တစ်ယောက်ယောက်နှင့် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်း၊ တစ်စုံတစ်ဦးအား ဖက်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် "အခြောက်" နမ်းရှုံ့ခြင်း၊ အိမ်သာတစ်ခုတည်းကို သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် ဖန်ခွက်တစ်ခုတည်းမှအတူ သောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရောဂါ ရှိသူ၏ ချောင်းဆိုးခြင်း၊သို့မဟုတ် နှာချေခြင်း တို့နှင့် ထိမိခြင်းတို့မှ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသူ ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။
တံတွေးတွင်ပါဝင်သော ဗိုင်းရပ်စ်အရေအတွက်သည် ဥပေက္ခာပြုဖွယ်ဖြစ်၍ နှုတ်ခမ်းခြင်း နမ်းရှုံ့ခြင်း သည်ပင် အန္တရာယ်နည်းသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။
သို့သော်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ သို့မဟုတ် နမ်းရှုံ့သူ နှစ်ဦးလုံးသည် သူတို့ပါးစပ်အတွင်း ရှရာများ၊ ပွင့်နေသောအနာများ သို့မဟုတ် သွားဖုံးရောဂါ တို့ကြောင့် သွေး ရှိနေခဲ့လျင်အန္တရာယ်ပိုကြီးသည်။
ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာန (CDC) တွင် နမ်းခြင်း မှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည့်အဖြစ် (သွားဖုံးရောဂါ အထင်အရှားရှိသည့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး ရှိသောအမျိုးသားနှင့် သွားဖုံးရောဂါ အထင်အရှားရှိသော ကာမဆက်ဆံသူအဖော် တို့ပါဝင်သည့်) မျိုးတစ်ခု သာ မှတ်တမ်းရှိပြီးTerence Higgins Trust (တီရန်စီ ဟစ်ဂင်(စ်) ထရပ်(စ်)) က ယင်းသည်အခြေခံအားဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော အခြေအနေ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ခံတွင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းမှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ မကူးစက်နိုင်ပါ ခံတွင်းဖြင့်လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းမှာ မိန်းမကိုယ် နှင့် စအိုနှင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း တို့ထက် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခြင်း နိမ့်သည်ဟု လက်ခံထားသော်လည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခံတွင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံသည့် ထည့်သွင်းသောသူရော၊ လက်ခံသူနှစ်ဦးလုံးမှတဆင့် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။
[19] ယင်းသည် သုတ်ရည် သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်မှထွက်သော အရည် နှင့် ပါးစပ်၏ စိုစွတ်သောအရည်အမြှေးပါး တို့ကြားထိတွေ့မှု ရှိသွားချိန်တွင်ဖြစ်သည်။
တစ်ကြိမ်တစ်ခါထိတွေ့ရုံ နှင့်ကူးစက်နိုင်သည့် အန္တရာယ်မှာ သေးငယ်သော်လည်း ဆက်ဆံမှု အရေအတွက်များသည်နှင့်အမျှ တိုးလာသည်။
ယနေ့အထိ CDC (စီဒီစီ) မှ ထိုဆက်ဆံမှုမျိုးမှ ထည့်သွင်းသူအဖော်ထံသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည့် ရေးမှတ်တင်သွင်း ထားသည့် အဖြစ်မျိုး စာရင်းပြုစုထားခြင်းမရှိပေ။
လိင်အင်္ဂါ ပေါ်တွင်အနာအပွင့်များရှိခြင်းနှင့်၊ သို့မဟုတ် ပါးစပ်တွင် သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော သွားဖုံးရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးထွက်ခြင်း အဖြစ်များတွင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု အန္တရာယ် မြင့်တက်နိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သုတ်ရည် နှင့် အရည်ပြား ကွဲနေသည့်နေရာ သို့မဟုတ် ပါးစပ်မျက်နှာပြင်တို့တွင် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု ရှိသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခြင်များမှ တဆင့် ကူးစက်နိုင်သည် ခြင် သည် လူကိုကိုက်လျှင် သူနောက်ဆုံးစုပ်လာသူ၏သွေးကို နောက်ကိုက်မည့်သူထံသို့ ထည့်သွင်းခြင်း မပြုပါ။
သို့ သော် သူတို့၏ တံတွေးကို ကိုက်ခံရသူတို့ထံသို့ ထည့်သွင်းသည်ဖြစ်ရာ ယင်းမှ သွေးလွန်တုပ်ကွေး၊ ငှက်ဖျား၊ အသားဝါ ရောဂါ သို့မဟုတ် ဝက်စ်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ် တို့ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို သယ်ဆောင်လာနိုင်ပြီး အကိုက်ခံရသူကို ထိုရောဂါများနှင့် ကူးစက်ဖျားနာစေနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ထိုပုံစံမျိုးနှင့် ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်းမဟုတ်ပေ။
တစ်နည်းပြောရလျင် ခြင်၏ဝမ်းဗိုက်ထဲတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုးရှိသော သွေးရှိချင်ရှိနိုင်ပြီး လူ့အရေပြားပေါ်တွင် အရိုက်ခံလိုက်ရပြီး ထိုသူမှ ကုတ်ဖဲ့လိုက်သည်ဆိုလျှင် ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော အန္တရာယ်မှာ အလွန်ကိုသေးငယ်ပြီး ထိုနည်းလမ်းမှတဆင့်ဖြစ်ပေါ်မှုကို သက်သေပြထားသည့်ဖြစ်ရပ်မျိုး မရှိသေးပါ။
ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အချိန်တိုလေးသာ နေနိုင်သည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပ၌ အခန်းအပူချိန်တွင်ပင် ခြောက်သွေ့နေလျင် (ကနဦး ပမဏမှာ မြင့်မားသည်ဟု ပေးထား)နာရီပေါင်းများစွာနှင့် စိုစွတ်လျှင် (သုံးပြီးသားဆေးထိုးပြွှန်များ၊ အပ်များအတွင်း) သီတင်းပတ်ပေါင်း များစွာ ရှင်သန်နိုင်သည်။
သို့သော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သော အရည်တို့တွင် ပုံသေပါဝင်နေကျ ပမာဏသည် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပတွင်လောက်ပင် ရှည်ကြာစွာ မရှင်သန်နိုင်ပေ။
ယေဘုယျအားဖြင့် ခြောက်သွေ့နေလျှင် မိနစ်အနည်း ငယ်ထက် မပိုပေ။
စိုစွတ်နေလျှင်မူ အချိန်ပမာဏမှာ ပိုကြာပေမည်။
အထူးသဖြင့် ဆေးထိုးပြွှန်များ/ အပ်များ နှင့် ဆက်နွယ်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် လိင်တူဆက်ဆံသူအမျိုးသားများနှင့် မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲသူတို့ကိုသာ ရောဂါဖြစ်ပွားကူးစက်စေသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးသားများအတွက် ရောဂါဖြစ်ပွားကူးစက်စေသော အဓိကလမ်းမှာ လိင်တူဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း မှတဆင့် ဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးတို့တွင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း ပထမအဆင့်သည် လိင်ကွဲဆက်ဆံခြင်း မှတဆင့် ဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် မည်သူ့ကိုမဆို အသက်အရွယ်၊ ယောက်ျားမိန်းမ၊ လူမျိုး သို့မဟုတ် ကာမဆက်ဆံပုံအကြိုက် တို့ကို မထောက်ထားဘဲ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
စအိုနှင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်း (လက်ခံသူအဖော်သည် မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ) သည် လိင်ဆက်ဆံမှု အပြုအမူများ အများစုထက်ပိုမို၍ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားမှု အန္တရာယ်ပိုမြင့်သည်မှာ အမှန်ဖြစ် သော်လည်း မည်သူတို့တွင်မဆို ထိုး သွင်းမှုပြုလုပ်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အပြုအမူအများစုမှလည်း အန္တရာယ်ကို သယ်ဆောင်လာသည်သာ ဖြစ်သည်။
ကွန်ဒုံးကို မှန်ကန်စွာ သုံးစွဲခြင်းသည် ထိုအန္တရာယ်ကို လျော့နည်းနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသော အမေသည် ကလေးမယူနိုင်ပါ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံထားရသော အမျိုးသမီးတို့သည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၏ နောက်ပိုင်းအဆင့်များတွင် ကိုယ်ဝန် ဆောင်အမျိုးသမီးတို့တွင် အလိုအလျောက် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျနိုင်သည့် အန္တရာယ် မြင့်မားသော်လည်း လက်ရှိတွင် သန္ဓေအောင်စဲ ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် မမွေးသေးသောကလေးသို့ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ပျံ့နှံ့ကူးစက်နိုင်ရန် အန္တရာယ်မှာ ၁၅ နှင့် ၃၀% ကြားတွင်ရှိသည်။
သို့သော် လူနာမှ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များကို ဂရုတစိုက် လိုက်နာမှု ပြုလျှင် ယင်းကို ၂ မှ ၃% ထိအောင် လျော့ချနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ် ၏ သမိုင်းကြောင်း အေအိုင်ဒီအက်စ် ကပ်ရောဂါသည် လူယောက်ျားတစ်ဦးမှ အာဖရိကန် မျောက်တို့နှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုရာမှ ဗိုင်းရပ်(စ်) ကို ယနေ့ခေတ် လူသားများစီသို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်းမှ စတင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ချင်ပန်ဇီများနှင့် အာဖရိကရှိမျောက်များ တွင်သာဖြစ်သော ရောဂါ ဖြစ်သည့် မျောက်၏ခုခံအား ကျဆင်းစေသည့်ဗိုင်းရပ်(စ်) ၏သန္ဓေပြောင်းသည့်ပုံစံဖြစ်ပြီး လိင်ဆက်ဆံခြင်း မှတဆင့် အိတ်ခ်ျ အိုင်ဗွီ ဖြစ်ပွားခြင်းမှာ တိရစ္ဆာန်မှတဆင့်ရောဂါကူးစက်ခြင်းပုံစံ နှင့် လုံးဝတခြားစီဖြစ်သည်။
အက်စ်အိုင် ဗွီကို သယ်ဆောင်ထားသော အာဖရိကချင်ပန်ဇီများ နှင့် မျောက်များမှာ အစားအတွက် အမဲလိုက်ခံရပြီး ကူးစက် ပျံ့နှံ့မှုဗေဒ အထူးပြုသောသူများမှာ ထိုရောဂါသည် မုဆိုးများမှ သူတို့သတ်လိုက်သည့် အက်စ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး ရှိသောမျောက်တို့၏ သွေးနှင့်ထိတွေ့ပြီးနောက် လူများတွင်တွင်ပါ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွက်ချက် ယူဆကြသည်။
ပထမဆုံး လူသားတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရှာတွေ့ခြင်း အဖြစ်အပျက်မှာ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ တွင် ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကသေဆုံးသွားသူတစ်ဦးတွင်ဖြစ်ပြီး လတ်တလော လေ့လာမှုများမှ နောက်ဆုံးအဖြစ်များသော အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် အက်စ်အိုင်ဗွီ တို့၏ဘိုးဘေးကို မော်လီကျူး နာရီ နည်းလမ်းဖြင့် သုံး၍ ၁၈၈၄ နှင့် ၁၉၁၄ အကြားဟု ခန့်မှန်းသတ်မှတ်သည်။
အေအိုင်ဒီအက်စ်ကို ငြင်းဆိုသည့်ဝါဒ အာဖရိကတွင် အေအိုင်ဒီအက်စ် မရှိ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ် ဆိုသည်မှာ ရောဂါဟောင်းများ၏ နာမည်အသစ်ထက် ဘာမှမပိုပေ။
အာဖရိက တွင် အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိလာသော ဝမ်းရောဂါများ နှင့် အဆုတ်နာရောဂါ တို့ကဲ့သို့သော ကိုယ်အလေးချိန်လျော့နည်းလာသောရောဂါသည် အချိန်အတော်ကြာ ဆိုးရွားစွာ နှိပ်စက်လာခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ထိုရောဂါတို့မှ သေဆုံးမှု နှုန်း မြင့်မားမှုတို့မှာ ယခင်က အသက်ကြီးသူတို့နှင့် အာဟာရချို့တဲ့သူတို့တွင်သာ ဖြစ်ရာမှ ယခုတွင် ပညာတတ် လူလတ်တန်းစား တို့အပါအဝင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံစားနေရသူ လူငယ်များ နှင့် သက်လတ်ပိုင်းအရွယ် တို့တွင်ပါ ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာ ၊ Côte d'Ivoire (ကိုတီ ဒီအိုင်ဗီအိုရီ)(အိုက်ဗရီကိုစ့်) မှ လေ့လာချက်တစ်ခုတွင် သွေးထဲတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရှိသော သူတို့တွင် အဆုတ်တီဘီနှင့် တွဲနေပါက သွေးထဲတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီမရှိသူ အဆုတ်တီဘီသမားထက် ခြောက်လတွင်း သေဆုံး နိုင်ရန် ၁၇ ဆပိုများသည်။
[41] မာလာဝီ တွင် သုံးနှစ်အရွယ်ကလေးများအကြား အကြံပြုထားသော ကလေးဘဝတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးမှု တို့ ခံယူထားသည့်ကလေးများအတွင်း ပထမတစ်နှစ် အသက်ရှင်နိုင်စွမ်း ရှိခဲ့သော ကလေးများ သေဆုံးမှုမှာ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ မရှိသူကလေးများတွင်ထက် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရှိသူကလေးများတွင် ၉.၅ ဆပိုများသည်။
သေဆုံးမှုတို့အား ဦးဆောင်နေသောအကြောင်းရင်းမှာ ကိုယ်အလေးချိန်လျော့နည်းလာမှု ရောဂါနှင့် အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အခြေ အနေများ ဖြစ်သည်။
[42] အာဖရိကတစ်လွှား ရှာတွေ့ချက်များမှာ ဆင်တူကြသည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်း မဟုတ်ပေ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းအရင်းဖြစ်ကြောင်းကို ကျယ်ပြန့်စွာ သိပ္ပံနည်းကျ ထောက်ခံမှု ပြုခဲ့ကြသော်လည်း ဇီဝပညာရှင် Peter Duesberg (ပီတာ ဂျူ့(စ်)ဘတ်)၊ ဇီဝဓာတုပညာရှင် David Rasnick (ဒေးဗစ် ရက်(စ်)နခ်)၊ စာနယ်ဇင်းသမား /လှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေးသမား Celia Farber (စီလီရာ ဖာဘာ)၊ ရှေးရိုးစွဲစာရေးဆရာ Tom Bethell (တွမ် ဘီသယ်(လ်))၊ ဖန်တီးမှုဉာဏ်စွမ်း (ဖန်ဆင်းခြင်းဝါဒီကို ယုံကြည်သူ) ထောက်ခံသည့် Phillip E. Johnson (ဖီးလစ် အီး ဂျွန်ဆင်) တို့အပါအဝင် အချို့သောသူများမှာ ထိုထောက်ခံမှုကို ငြင်းဆိုကြသည်။
(ဇီဝကမ္မဗေဒပညာရှင် Robert Root-Bernstein (ရောဘတ် ရု-ဘန်းစတိန်း) နှင့်သမားတော် နှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် သုတေသီ Joseph Sonnabend (ဂျိုးဇက် ဆန်နာဘန်း) တို့ ပါဝင်သော အေအိုင်ဒီအက်စ် ကို ငြင်းဆိုသည့်ဝါဒီတို့မှ ယခင်ရှေးသံသယဖြစ်သူများ အချို့ကတည်းက ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
) အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါ၏ ဖြစ်ပေါ်ပုံ၊ဖွံ့ဖြိုးပုံ အကြောင်းမှာ အရေးကြီးသော အသေးစိတ်အချက်တို့မှာ သေချာရှင်းလင်း အောင်ပြုရန် ကျန်နေသေးသည့်တိုင် အတော်များများသိပြီး ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ဖြစ်ပေါ်ပုံ၊ ဖွံ့ဖြိုးပုံ အကြောင်းစုံကို ပြည့်စုံသေချာစွာ နားလည်ရန်မှာ ရောဂါဖြစ်စေသော အကြောင်းထက်စာလျင် မရှိမဖြစ်သိရမည် မဟုတ်ပေ။
ရောဂါပေးနိုင်သည့် လုပ်ဆောင်မှုများ မတိုင်ခင်အကြာကြီး ကတည်းကပင် ရောဂါဖြစ်စေသော ပိုးမွှား အများစုသည် သူတို့ဖြစ်စေနိုင်သည့်ရောဂါနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်ကို ဖော်ထုတ်ရရှိသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆုတ်နာရောဂါ နှင့် အသည်းရောင်အသားဝါဘီရောဂါ တို့ အပါအဝင် ရောဂါအတော်များများတွင် ဖြစ်စေနိုင်သော ရောဂါပိုးမွှားများကို ကောင်းစွာရှာတွေ့နိုင်သော်လည်း ရောဂါဖြစ်စေသော အကြောင်းအရာများမှာ အနည်းငယ်သာနားလည်နိုင်ပြီး၊ တိကျ သောတိရစ္ဆာန်ပုံစံပြုမှုများကို မရရှိနိုင်သဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပေါ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို သုတေသနလုပ်ခြင်းမှာ ခက်ခဲလှပါသည်။
အေအိုင်ဒီအက်စ်ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားမှုများ ပျံ့နှံ့ပုံသည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ဖြစ်ပွားစေသည့်အရင်းခံဖြစ်ကြောင်းကို သံသယများဖြစ်လာသည်။
ဗိုင်းရပ်(စ်)ပိုးသည် ကျား၊မသတ်မှတ်ခြင်းမရှိသည့်တိုင် အေအိုင်ဒီအက်စ်ဖြစ်ပွားမှုများ၏ အနည်းငယ်သော ပမာဏသည် အမျိုးသမီးများအတွင်း ဖြစ်နေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌အေအိုင်ဒီအက်စ်ပြဿနာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာတစ်နေရာတွင်ဖြစ်စေ အေအိုင်ဒီအက်စ်ပြဿနာတို့၏ ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွား မှုများသည် လူထုအတွင်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ပျံ့နှံ့မှုကိုအမှန်ပင် ထင်ဟပ်ပြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မူးယစ်ဆေးဝါးအကြောထဲသွင်း သုံးစွဲသူများ (အများစုမှာ အမျိုးသားများဖြစ်) နှင့် လိင်တူခြင်းဆက်ဆံသော အမျိုးသား များတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက်လာသည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အကာအကွယ်မဲ့ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း၊ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုးရှိနေသော အပ်များကို လဲလှယ်သုံးခြင်း၊ သို့မဟုတ် အကြောတွင်း ဆေးသွင်းကုသစဉ် ဆေးရည်ပုလင်းနှင့် ရောဂါရှိသောသွေးတို့ အပြန်အလှန်ကူးစက်ခြင်းတို့မှတဆင့် ပထမဦးစွာပျံ့နှံ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အနောက်နိုင်ငံမှ အမျိုးသားတို့သည် အမျိုးသမီးတို့ထက် တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးကိုအကြောတွင်း ထည့်သွင်း သုံးခြင်း ပိုပြုလေ့ရှိပြီး အမျိုးသားများသည် အကာအကွယ်မဲ့ စအိုနှင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်း တို့ ကဲ့သို့သော အန္တရာယ် အကြီးဆုံးသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းအပြုအမူတို့ ပြုကြကြောင်း အစီရင်ခံရသည်။
ထိုအပြုအမူများသည် ယောက်ျား၊မိန်းမ စောင်းနင်းခြင်းကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ရာ အမေရိကန် အေအိုင်ဒီအက်စ်ဖြစ်ပွားမှု အများစုမှာ အမျိုးသားများတွင် ဖြစ်သည်ဟူသည်မှာ အံ့ဩလောက်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပေ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်းမှ အမျိုးသမီးများတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ပါဝင်နေသောအပ်များ လဲလှယ်သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်ထားသော အမျိုးသားနှင့် ကာမဆက်ဆံခြင်း တို့မှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက် ခံရသူများ ပိုမိုတိုးပွားလာသည်။
CDC (စီဒီစီ) မှ ၁၉၉၈ တွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်ဖြစ်သည့် ၃၀ ရာနှုန်းသော အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်မှုအသစ်တို့သည် အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။
အာဖရိကတွင်ကူးစက်ပုံ အာဖရိကတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကို ကာမဆက်ဆံမှုတက်ကြွနိုးကြားသော လိင်ကွဲဆက်ဆံသူများ တွင် ပထမဆုံး သတိ ထားမိပြီး အေအိုင်ဒီအက်စ်ခံစားနေရသူများသည် အာဖရိကတွင် ယောက်ျားများနည်းတူ မိန်းမများတွင်လည်း အဖြစ် များသည်ကို တွေ့ရသည်။
ခြုံငုံရလျှင် ကမ္ဘာအနှံ့ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့အကြား အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ နှင့် အေအိုင်ဒီ အက်စ် ပျံ့နှံ့နေမှုမှာ မှန်းချေ ၁ အချိုး ၁ ရှိသည်။
[68] အာဖရိကရှိဆာဟာရအောက်ပိုင်းဒေသ တွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရှိသူအရွယ်ရောက်သူများ ၏ ၅၇% မှာ အမျိုးသမီးများဖြစ်ပြီး အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ အတွင်း မိန်းမငယ်များမှာ အမျိုးသားငယ်များထက် သုံးဆကျော် ကူးစက်ခံနေရဖွယ်ရှိသည်။
အိတ်ခ်ျအိုက်ဗွီရောဂါအကြောင်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရှိသူ အတော်များများမှာ အေအိုင်ဒီအက်စ်အဖြစ်သို့ ရောက်မလာသည့်အတွက် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် ဖြစ်စေသော အကြောင်းမဟုတ်ချေ။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါသည် ရှည်လျားပြီး ပြောင်းလဲနေသော လမ်းကြောင်းပုံစံရှိသည်။
စက်မှုဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် ရောဂါရရှိပြီးကူးစက်ချိန်နှင့် လက်တွေ့တွင် ရောဂါထင်ရှားစွာ စတင်လာချိန်တို့သည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁၀ နှစ်ဝန်းကျင်ခန့် ကြာသည်ဟု သွေးထဲတွင်ပြောင်းလဲသွားသည့် အချိန်ကိုသိသည့် လိင်တူဆက်ဆံသူ ယောက်ျား တို့အား မျှော်မှန်းလေ့လာချက်များ ပြုလုပ်မှုအရ သိရသည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်ထားသည့် သွေးသွင်းခြင်းခံရသည့် သူများ၊ မူးယစ်ဆေးအကြောထဲထည့်သွင်းသုံးစွဲသူများနှင့် သွေးမတိတ်သောရောဂါခံစားနေရသည့် အရွယ်ရောက် သူများအတွက် ရောဂါလက္ခဏာမပြသေးသော အချိန်ကာလများအား အလားတူခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများကို ပြုလုပ် နိုင်သည်။
ရောဂါအများအပြားကဲ့သို့ပင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါ၏ လမ်းကြောင်းပုံစံကို လွှမ်းမိုးမှုရှိနိုင်သော အချက်အမြောက် အများ ရှိသည်။
အသက်အရွယ်၊ သို့မဟုတ် လူအချင်းချင်းအကြား မျိုးရိုးဗီဇ ကွာခြားမှုများ၊ ဗိုင်းရပ်(စ်) အမျိုး တစ်ခုခြင်းစီ၏ အစိတ်အတောက်ဖြစ်စေနိုင်သည့်ပမာဏ၊ အခြားသောရောဂါပိုးမွှားများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ရောဂါဖြစ်ပွား စေခြင်းကဲ့သို့သော ပြင်ပလွှမ်းမိုးမှုများသည်လည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါ၏ သရုပ်ပေါ်နှုန်းနှင့် ဆိုးရွားမှုကို ဆုံးဖြတ် နိုင်သည်။
ထို့နည်းတူစွာ အသည်းရောင်အသားဝါဘီရောဂါ နှင့်ကူးစက်ခံစားနေရာသော သူအချို့ ဥပမာ - အခြားသူများမှာ အချိန်ကြာ အသည်း ရောင်သည်မှ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ အသည်းကင်ဆာစသည့် အဆင့်ဆင့်သော ဝေဒနာရောဂါတို့ ခံစားနေရချိန်တွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသဘဲ အသားဝါခြင်း တစ်ခုတည်းပြပြီး ရောဂါကင်းရှင်းနေသူ။
ဆေးလိပ် သောက်သူများတွင်လည်း အချို့မှာ အဆုတ်ကင်ဆာ ခံစားရပြီး အချို့မခံစားရခြင်းမှာ တွဲဖက်ထားသောအချက် များက ဆုံးဖြတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုပါတီဝင်အမတ်လောင်းများကို အဆိုပြုတင်သွင်းပြီး နိုင်ငံတော်၏ အစိုးရရုံး၊ဌာနများတွင် နေရာရယူရန်ကြိုးပမ်း၍ အစိုးရ၏နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကိုလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားနေကြသူများဖြစ်သည်။
ပါတီများသည် ပြည်သူများ၏မဲဆန္ဒကိုရယူရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ဟောပြောမှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ပညာရေးဆိုင်ရာအထောက်အကူများပေးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြခြင်းများတွင်ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့သည် အကွဲကွဲအပြားပြားရှိသော ဦးတည်ချက်၊စိတ်ဝင်စားမှုများအကြားတွင် ယာယီညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီး၊ ရည်ရွယ်ရာပန်းတိုင်ကိုယ်စီတို့အတွက် ရှိပြီးသားသဘောတရားများ သို့မဟုတ် ကြေညာထားသောမူဝါဒလမ်းစဉ်များအတွက် အထောက်အပံ့ပြုသည့်လမ်းညွှန်များကို ထောက်ခံမှုပြုကြသည်။
ဆန္ဒမဲပေးစနစ်များ ပါတီနိုင်ငံရေးစနစ်၏ပုံစံကို သတ်မှတ်ရာတွင် မဲပေးရွေးကောက်သည့်စနစ်ပုံစံသည် အဓိကကျသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျန်ပြိုင်ဖက်အားလုံးရသောမဲအရေအတွက်ထက်ဖြစ်စေ၊ စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက်၏ ထက်ဝက်ထက်ဖြစ်စေ ပိုသောမဲအရေအတွက်မရသော်လည်းမဲအများဆုံးရသူအဖြစ်ဖြင့်ရွေးကောက်ပွဲ၌အနိုင်ရခြင်း မဲပေးထောက်ခံသည့်စနစ်ကို အသုံးပြုသော နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပါတီစနစ်ဖြစ်တည်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ခြေပိုများသည်။
ဥရောပတစ်ခွင်ရှိ မဲအရေအတွက်နှင့် အချိုးကျအမတ်နေရာရသော ရွေးကောက်မှုစနစ်ကိုသုံးသည့်နိုင်ငံများတွင်(သို့မဟုတ်)ဩစတြေးလျ (သို့မဟုတ်)အိုင်ယာလန်တို့ကဲ့သို့ အများအပြားဦးစားပေးမဲထည့်သည့်စနစ်တို့တွင် အများပြည်သူ့ဆိုင်ရာရုံး၊ဌာနများတွင် သုံးပါတီ(သို့မဟုတ်)သုံးပါတီထက်ပို၍ရွေးချယ်ခံရလေ့ရှိသည်။
တစ်ဖက်သတ်ကျသောပုံစံ တစ်ဖက်သတ်ကျသောပုံစံမှာ ပါတီအရေအတွက် နှင့် ယင်းပါတီတစ်ခုစီ၏ လွှမ်းမိုး နိုင်မှုတို့ပေါ်တွင်မူတည်၍ အစိုးရတစ်ခုမှ တစ်ခုတွင် ကွဲပြားသည်။
တစ်ဖက်သတ်မကျခြင်း တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသောစနစ် တွင် တရားဝင်နိုင်ငံရေးပါတီများ ပါဝင်ခြင်းမရှိ၊ ထို့ကြောင့် ဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများ အားကန့်သတ်ခြင်း ကို တစ်ခါတစ်ရံ ရောင်ပြန်ဟပ်သကဲ့သို့ရှိသည်။
ထိုသို့သော တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ရွေးကောက် ပွဲတို့တွင် အမတ်လောင်းတစ်ဦးစီသည် သူ သို့မဟုတ် သူမ၏ကိုယ်ပိုင် အရည်အချင်းဖြင့် ဆက်ခံရမည့် ရုံး၊ ဌာန တို့အတွက် ရွေးချယ်ခံခွင့် ရှိသည်။
ထိုစနစ်၏ ဥပဒေပြုမှုများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် သမားရိုးကျပါတီများပေါင်းစည်းမှုသည် ဥပဒေ တွင်း၌ မပါဝင်ပေ။
ဂျော့ဝါရှင်တန် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ၏ ရှေးဦး ပထမ အခန်းကဏ္ဍများသည် ထိုစနစ်ကိုကျင့်သုံးသည်။
ဝါရှင်တန်သည် သူ၏ နှုတ်ဆက်မိန့်ခွန်းတွင် နိုင်ငံရေး ပါတီများအားလည်း သတိပေးခြင်းပြုခဲ့သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် Nebraska (နီဘရပ်(စ်)ကာ)၏ အထက်လွှတ်တော် ဥပဒေ ပြုခြင်းသည် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။
ကနေဒါ တွင် အနောက်မြောက်ဒေသ နှင့် Nunavut (နူရာဗာတ်) တို့တွင် ပိုင် နက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြုခြင်းများသည် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။
နယူးဇီလန် ရှိ Tokelau (တိုကီလျူ) တွင် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ပါလီမန်တစ်ခု ရှိသည်။
မြို့တော်များနှင့် ဒေသန္တရ အစိုးရများ[vague] သည်လည်း တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိပါ။
ထိုတစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲများနှင့် အုပ်ချုပ်မှုပုံစံတို့ကို ပြည်နယ် ပြဋ္ဌာန်းချက်တို့ ပြင်ပတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်။
[2] တရားဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများအား တားမြစ်ခြင်းများ မရှိလျှင် ပါတီ မပါဝင်သည့် တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်း မရှိသောစနစ်များအတွင်းမှ အုပ်စုကွဲများသည် နိုင်ငံရေးပါတီများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားကြလေ့ရှိသည်။
တစ်ပါတီ လွှမ်းမိုးမှု တစ်ပါတီစနစ်များ တွင် အာဏာထိရောက်စွာ သုံးစွဲခွင့်ကို နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုတည်းကို ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားသည်။
ပါတီငယ်များကို တစ်ခါတစ်ရံ ခွင့်ပြုထားသော်လည်း ယင်းတို့မှာ လွှမ်းမိုးထားသောပါတီ၏ ခေါင်းဆောငမှုကို လိုက်နာလက်ခံရန် ဥပဒေပြုထားသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ယင်းပါတီအတွင်းရှိ ရာထူးရာခံများမှာ စင်စစ်တွင် အစိုးရအတွင်းရှိ ရာထူးရာခံများထက်ပင် ပိုအရေးကြီးသော ရာထူးများဖြစ်သော်လည်း ထိုပါတီသည် အုပ်ချုပ်သူအစိုးရ အဖြစ် အမြဲတစ်ထပ် တည်းမကျနိုင်ပေ။
တရုတ်ပြည် အား ဥပမာပြနိုင်သည်။
အခြားအနေနှင့် ၁၉၃၄ နှင့် ၁၉၄၅ အတွင်းရှိ ဂျာမန်နာဇီ(ဂျာမန် ဆိုရှယ်လစ်) တို့ကဲ့ သို့သော ဖက်ဆစ် နိုင်ငံများလည်း ရှိသည်။
သို့ဖြစ်ရာ တစ်ပါတီစနစ်သည် အများအားဖြင့် အာဏာရှင်စနစ် ၊ ဖိနှိပ်ညှင်းပန်းမှု တို့နှင့်သာ ညီပေသည်။
တစ်ပါတီလွှမ်းမိုးမှုစနစ် တွင် အတိုက်အခံပါတီများအားခွင့်ပြုထားပြီး အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော ဒီမိုကရက်တစ် အစဉ်အလာမျိုးပင် ရှိတတ်သည်။
သို့သော်လည်း အခြားပါတီများအနေနှင့် အာဏာရရှိနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်း အစစ်အမှန် မရှိပါဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေး အခြေအနေများ နှင့် လူထုထင်မြင်ချက် တို့သည် အခြားပါတီများ၏ ကျဆုံးခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ဒီမိုကရက်တစ် အစဉ်အလာ အခိုင်အမာမရှိသော နိုင်ငံများတွင် ထုံးစံအားဖြင့်လွှမ်းမိုးထားသည့်ပါတီအနေနှင့် သူကောင်းပြုနိုင်သည့် အာဏာ နှင့် တစ်ခါတစ်ရံ မဲလိမ်လည်ခြင်း တို့ကိုအသုံးပြုကာ အာဏာကို ဆက်လက်ယူထားရန် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။
ထိုနောက်ပိုင်းကိစ္စတွင် လွှမ်းမိုး ခြင်းနှင့် တစ်ပါတီစနစ်တို့အကြား အနက်ဖွင့်မှုများသည်ပင် ဝေဝါးလာပေသည်။
ပါတီလွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်မှုစနစ် တို့တွင် ဥပမာအနေနှင့် စင်ကာပူ ရှိ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းစဉ်ပါတီ နှင့် တောင်အာဖရိက ရှိ အာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက် တို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီနှစ်ခု နှစ်ပါတီစနစ် အသုံးပြုသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဂျမေကာ နှင့် ဂါနာ တို့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ခုတို့လွှမ်းမိုးမှု ဩဇာ အတော် ရှိသဖြင့် အခြားမည်သည့်ပါတီတစ်ခုမဆို၏ ခေါင်းစီးအောက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်မှုမှာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုစနစ်တွင် ညာတောင်ပံ ညွန့်ပေါင်းပါတီ နှင့် ဘယ်တောင်ပံ ညွန့်ပေါင်းပါတီတို့သည် နိုင်ငံရေးသဘောထား ကွဲလွဲမှုအရှိဆုံးဖြစ်သော်လည်း ပါတီနှစ်ခုရှိသည့် တိုင်းပြည်များတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများသည် နိုင်ငံရေးသဘောထား ယူဆချက်များ မျိုးစုံကျယ်ပြန့် ပျံ့နှ့ံနေသော ပါတီများအားလုံးကို အုပ်မိနိုင်ပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နှစ်ပါတီစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံရေး လောကအတွင်း သမ္မတစနစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်စဉ် ကတည်းက ရှေးရိုးစွဲ (ရီပတ်ဗလစ်ကန်ပါတီ ကဲ့သို့သော) နှင့် ခေတ်သစ် (ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ကဲ့သို့သော) ပါတီတို့သည် ချွင်းချက်များအကြားမှ ပိုနေမြဲကြားနေမြဲ ရှိနေခဲ့သည်။
တတိယပါတီတို့သည် ထောက်ခံအားပေးမှုအနည်းငယ်ရရှိတတ်သော်လည်း ပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်နိုင်သည့် အဆင့်ထိ ရောက်မလာခဲ့ပါ။
ဗြိတိန် နိုင်ငံသည်လည်း နှစ်ပါတီစနစ်ကို အသုံးချသောနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်မှာ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သမိုင်းစဉ် တစ်လျှောက်တွင် အချုပ်အခြာအာဏာသည် လွှမ်းမိုးသော ပါတီနှစ်ခု (လက်ရှိ လေဘာပါတီ နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ) တို့လက်တွင် တစ်လှည့်စီ တည်လျက်ရှိသည်။
သို့သော် ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်တွင်မူ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီက ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွင် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရက် တို့ပါ ပါဝင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
လွှတ်တော် အတွင်းတွင် အခြားသော နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလိက ပါလီမန်အမတ်များ မှလည်း နေရာ အတော်များများယူထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ပါတီစုံစနစ် ဆိုသည်မှာ အစိုးရ ရုံး၊ဌာနများတွင် နှစ်ပါတီနှင့် အထက်မှ ကိုယ်စားပြု၊ ရွေးချယ်ခံ ကြခြင်းကို ခေါ်သည်။
ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ၊ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဗြိတိန်နှင့် နော်ဝေ တို့သည် ခိုင်မာသော နှစ်ပါတီ နှင့် အခြား ပါတီငယ်တို့ပါ ပါဝင်ကိုယ်စားပြုသည့် စနစ်ကိုသုံးနေကြသော ဥပမာနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
ပါတီငယ် သို့မဟုတ် "တတိယ" ပါတီများသည် အခြားပါတီအကြီးများအနက်မှ တစ်ခုနှင့် ပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် အခြား လွှမ်းမိုးပါတီများမှ လွတ်လပ်စွာ ခွဲထွက်၍သော်လည်းကောင်း ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်။
အများအားဖြင့် ပါတီသုံးခုထက်ပိုမိုပါဝင်သော ကိစ္စရပ်များတွင် ပါတီတစ်ခုတည်းမှ အာဏာကိုရရှိခြင်းမရှိဘဲ ပါတီတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအတူတကွ ပူးပေါင်း၍ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရများ ကိုဖွဲ့စည်းသည်။
ယင်းမှာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များကတည်းက အိုင်ယာလန်သမ္မတ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားနှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်၊ အများ နှင့်ဆို်င်သော အဆင့်တွင် မဲဆန္ဒနယ်အများစုတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။
ထို့အပြင် အိုင်ယာလန်သမ္မတ နိုင်ငံ ပေါ်ပေါက် လာစဉ်ကတည်းက ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ (လွတ်လပ်ရေးပါတီ နှင့် အခြားတစ်ခုဖြစ်သော ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်များ) မှ ဦးဆောင်ခြင်းမရှိသော အစိုးရဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။
တစ်ပါတီ သို့မဟုတ် နှစ်ပါတီ လွှမ်းမိုးသောစနစ်များထက် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ နှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲမှာ ပိုမို၍လွယ်ကူလေသည်။
[dubious – discuss] ပါတီ ရန်ပုံငွေ နိုင်ငံရေးပါတီတို့မှာ ပါတီဝင်များ၊ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် တူညီသောသူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ သို့မဟုတ် ၎င်း တို့၏လှုပ်ရှားမှုများ သို့မဟုတ် အစိုးရနှင့်ဆိုင်သော အများပိုင် ရန်ပုံငွေတို့မှ အကျိုးအမြတ်ရရန် စောင့်ဆိုင်းနေသူများ၏ အလှူငွေဖြင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ နှင့် ဂိုဏ်းကွဲများ၊ အထူးသဖြင့် အစိုးရတွင်းရှိ ၎င်းတို့သည် အဖွဲ့အစည်းများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုများ နှင့် ကုန်သည်များစုပေါင်းအသင်း တို့ကဲ့သို့သော အထူးအကျိုးအမြတ်ရနိုင်သည့် အဖွဲ့အသင်းများ ၏ မိမိလိုရာ ထောက်ခံပေးရန် ဆွယ်ခြင်းကို အားတက်သရော ပြုခြင်း ခံရသည်။
ပါတီ သို့မဟုတ် ပါတီဝင်များကို မက်လုံးအဖြစ် ငွေနှင့် လက်ဆောင်များပေးကြသည်။
မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးဆင်းခြင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်များပြားမြင့်တက်လာသဖြင့် ပါတီရန်ပုံငွေလိုအပ်မှုများလည်း ပိုမိုတိုးလာ ခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ပါတီတို့ကို နိုင်ငံတော် မှ ရန်ပုံငွေပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ခံပြောဆို လာကြသည်။
ထိုအရာသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်လာစေသည့် အဆိုပြုချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
လှူဒါန်းငွေများ စေ့စေ့စပ်စပ် စစ်ဆေးခြင်း ပိုမိုများပြားလာသည်နှင့်အမျှ အနောက်နိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီစနစ် ပါတီအသင်းဝင်များတွင် ရန်ပုံငွေထည့်ဝင်ရခြင်းမှာ ရေရှည်တွင် ဝန်ထုပ်တစ်ခုနှယ် ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ နှင့် ဩစတြေးလျတို့တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေသိသိသာသာ တိုးပွားလာသော်လည်း အထင်ကရပါတီကြီးနှစ်ခုတို့၏ အသင်းဝင်မှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၁၉၅၀ ခုနှစ် အသင်းဝင် ၁/၈ ထက် လျော့နည်း နေ သည်ကို တွေ့ရသည်။
ရွေးကောက်ပွဲအတွင်း ပါတီများနှင့် အမတ်လောင်းများအတွက် လူထုထံမှရန်ပုံငွေရှာခြင်းသည် အစဉ်ဒွန်တွဲနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး တိုးမြဲတိုးလျက်ရှိသည်။
ရန်ပုံငွေ ရှာရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ရှိပြီး တိုက်ရိုက်အားဖြင့် ပါတီသို့ငွေကြေးလွှဲအပ် ရယူခြင်းဖြစ်ပြီး သွယ်ဝိုက်ခြင်းနည်းဖြင့် နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများတွင် လွှင့်ထုတ်ခြင်း၊ စာပို့ဝန်ဆောင်မှုတို့သုံးခြင်း တို့ဖြင့်လည်း အထောက်အပံ့များ ရနိုင်သည်။
အေစီအီး ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သိကောင်းစရာကွန်ရက်မှရရှိသော နှိုင်းယှဉ်မှု အချက်အလက်များအရ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ ကျော်တွင် ၂၅% သော နိုင်ငံတို့တွင် တိုက်ရိုက်၊သွယ်ဝိုက်၍ အများပိုင် ရန်ပုံငွေရယူခြင်းမရှိ၊ ၅၈%မှာ တိုက်ရိုက်ရန်ပုံငွေကောက်ခံပြီး ၆၀%သော နိုင်ငံတို့တွင် သွယ်ဝိုက် သောနည်းသုံး၍ ရန်ပုံငွေကို ရရှိသည်ဟု တွေ့ရသည်။
[6] အချို့သောနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများသို့ တိုက်ရိုက်ရော သွယ်ဝိုက်၍ပါ အထောက်အပံ့ပေးကြသည်။
ပါတီအားလုံးသို့ပေးအပ်သော ရန်ပုံငွေမှာ ညီမျှစွာပေးခြင်း သို့မဟုတ် ပြီးခဲ့သော စည်းရုံးရေးဆင်းခြင်း၏ ရလဒ်ပေါ်မူတည်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်သော အမတ်လောင်း အရေအတွက်ပေါ်မူတည်၍ပေးခြင်းတို့ ရှိကြသည်။
ပါတီတို့မှာ ပုဂ္ဂလိက နှင့် အများပိုင်ရန်ပုံငွေများ ရောထား သည်ကို မကြာခဏ မှီခိုနေရပြီး ယင်းတို့၏ အသုံးစရိတ်တို့ကို ရွေးကောက်ပွဲခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ သို့တင်ပြရန်လိုအပ်သည်။
နို်င်ငံခြားမှအကူအညီ တို့ဖြင့်လည်း ရန်ပုံငွေကို ရယူနိုင်သည်။
ဒီမိုကရေစီစနစ် တိုးတက်ကောင်းမွန်ရန်နှင့် ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန်အလို့ငှါ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံရေးပါတီများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှူရှင်တို့မှ ရန်ပုံငွေများပေးအပ်သည်။