kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လူမျိုးတည်တံ့မှုအတွက် လူအို လူနာစောင့်ရှောက်ရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး စသည်တို့လည်း ပေါ်ပေါက် လာပြန်သည်။
ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုကြောင့် ရေဘေး၊ ငတ်မွတ်ခြင်းဘေး၊မြေငလျင်ဘေး စသည်တို့ ကြုံကြိုက်သည့်အခါ၌၎င်း၊ ခိုးသား၊ ဓားပြ၊ သူပုန်၊ စစ် စသည်တို့ တိုက်ခိုက်သည့် အခါ၎င်း၊ ဒုက္ခသည်များ အရေးပေါ်ပေါက်လာသည့် အခါ၌၎င်း၊ ကူညီစောင့်ရှောက်မှု ယိုင်းပင်းမှုသာ မရှိခဲ့လျှင် ကမ္ဘာတွင် နေပျော်ဖွယ်ရှိတော့မည်မဟုတ်ရကား လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းသည် အသေးအဖွဲ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံး စုပေါင်းဆောင်ရွက်သညအထိ လိုအပ်သောလုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ အိန္ဒိယစသော နိုင်ငံတို့တွင် လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းကို ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ စာရိတ္တ ပြုပြင်ရေး စသည်ဖြင့် အပိုင်းပိုင်းခွဲ၍ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည့်နည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း တိုင်းပြည်လူထုအား ကူညီထောက်ပံ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအတွက် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနတစ်ခုကို နိုင်ငံအစိုးရတို့က ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနသည် လူမှုရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရုံသာမက နိုင်ငံတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတိုင်း သာယာဝပြောစွာ နေထိုင်နိုင်ရန်လည်း စိုင်းပြင်လျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံအစိုးရတို့သည် တိုင်းပြည်တွင်းရှိ ကလေးသူငယ်တိုင်း၏ စားဝတ်နေ ရေး ပြည့်စုံလုံခြုံမှုကို လိုလားသည့်ပြင် သာယာပျော်ရွှင်မှုကိုလည်း ဖန်တီး ပေးရန် ရည်ရွယ်လျက်ရှိသည်၊ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် နေ့ကလေးထိန်းဌာနများ၊ မူလန်းကြိုကျောင်းများ၊ ကလေးပြုစုရေးဌာနများ၊ မိဘမဲ့ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများ၊ လေလွင့်နေသောကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများ၊ မျက်မမြင်၊ နားမကြား၊ ဆွံအသော ကလေး ဂေဟာများ ဖွင့်လှစ်၍ စောင့်ရှောက ်ပေးလျက်ရှိသည်။
မိခင်များမကျန်းမာမှု၊ စီးပွားရေးချို့တဲ့မှု၊ ကိုယ်ခွဲမရှိ၍ အိမ် ထောင်မှုဆောင်ရွက်ရာတွင် ပင်ပန်းမှု စသည်တို့ကြောင့် ကလေးသူငယ်၏ ဘဝတွင် မပြည့်စုံနိုင်ဘဲရှိရာ ထိုချွတ်ယွင်းမှုများကို ဖြည့်စွက်သည့် အနေဖြင့် နေ့ကလေးထိန်း ဌာနများကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထိုဌာနများမှ ကလေးများအား ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စာရိတ္တကောင်းမွန်ရေး၊ ပျော်ရွှင်ရေးများရရှိစေရန် တစ်နေ့တာလုံး ကြည့်ရှုထိန်းသိမ်းပေးသည်။
အချို့ ကလေးများမှာ မိဘနှစ်ဦးစလုံး အနိစ္စရောက်၍ လည်းကောင်း၊ မိဘများကစွန့်ပစ်၍လည်းကောင်း၊ အမိ သို့မဟုတ် အဘ တစ်ဦးဦးသေဆုံး၍လည်း ကောင်း၊ ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမာ၍လည်းကောင်း မိခင်၏ပိုက်ထွေးမွေးမြူမှုကို အလျှဉ်းမခံရသဖြင့် နိုင်ငံအစိုးရက ကလေးပြုစုရေးဌာနကို တည်ထောင်ထား သည်၊ အချို့ကလေးများအား အစဉ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။
ဆွေမျိုးဉာတိ လုံးဝမရှိသော ကလေးများကို မွေးစားမည့် မိဘများအားအမွေစား အမွေခံအဖြစ် မွေးစားခွင့်ပေးသေးသည်။
မိဘမဲ့ကလေးများအား စေတနာ့ဝန်ထမ်းဂေဟာများက စောင့်ရှောက်ထားသည်။
စေတနာ့ဝန်ထမ်း စောင့်ရှောက် ်ထားသော မိဘမဲ့ကလေးများ တိုင်းပြည်တွင် ထောင်သောင်းမက အမြောက်အမြားရှိသည့်အနက် အချို့တို့ကို မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများ (မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပရဟိတသံဃအဖွဲ့ချုပ်) ကသော်လည်းကောင်၊ နိုင်ငံခြားသား ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အသင်းအဖွဲ့များကသော်လည်းကောင်း၊ ကျန်အချို့တို့ကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း အသင်းအဖွဲ့များကသော် ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူ၍ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက် ်ရှိရာ နိုင်ငံအစိုးရကလည်း ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။
အခြေအနေ အတည်တကျမရှိ၊ အိုးအိမ်ကင်းမဲ့၊ လမ်းကြီးလမ်ငယ်များ၌ လေလွင့်နေသော ကလေး များအားလည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာများတွင်ထိန်းသိမ်း၍ ယင်းတို့၏ ကျန်းမာရေး၊ အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်းပညာ ရရှိရေးနှင့် စာရိတ္တ ကောင်းမွန်ရေးတို့အတွက် ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံအစိုးရကလည်း နှစ်စဉ် ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။
မျက်မမြင်၊ နားမကြား၊ ဆွံ့အသော ကလေးများအာ လူတန်းစေ့ နေထိုင်နိုင်ရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့များက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာသင်ကြားရေး ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်၍ သင်ကြားခဲ့ရာ မျက်မမြင်ဂေဟာများ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့ (ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ မျက်မမြင်ဒုက္ခသည်များအား ကယ်တင်စောင့်ရှောက် ပညာသင်ကြားရေးအဖွဲ့ကျောင်းကြီး) တို့တွင်ရှိ၍ နားမကြားဆွံ့အဂေဟာမှာ ရန်ကုန်တွင်ရှိသည်။
နိုင်ငံ အစိုးရက ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ကြာရှည် ထမ်းဆောင်းနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ကြေးများ ပေးလျက်ရှိသည်။
မိခင်နှင့်ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း အထူးလိုအပ်သော လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ယခုလက်ရှိ မိခင်နှင့်ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း အသင်းအဖွဲ့ များက များသောအားဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထိုအသင်းအဖွဲ့များက မိခင်နှင့်ကလေးများအတွက် ဆေးပေးရုံများဖွင့်လှစ်၍ ကလေးကိစ္စမှန်သမျှ၊ မမွေးမီနှင့် မွေးပြီးအချိန်ကာလအတွင်း အလုံးစုံ စောင့်ရှောက်ပြုစုပေးသည်။
မိခင်များကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်နည်းနှင့် ကလေးမွေးမြူနည်း ညွှန်ကြား၍ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးပေးသည်။
ပြည့်တန်ဆာပပျောက်ရေး အက်ဥပဒေအရ ဖမ်းဆီးအပြစ်ပေးခြင်း ခံရသော အမျိုးသမီးများအား စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဂေဟာများတွင် စောင့်ရှောက်ထား၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်ဖြစ်သော ဇာထိုး၊ ပန်းထိုး၊ အချုပ်အလုပ်၊ ရက်ကန်း စသည့်ပညာရပ်များကို သင်ကြားပေးသည်။
နိုင်ငံအစိုးရက တစ်ဦးလျှင် လစဉ်ကျပ် ၃ဝ ထောက်ပံ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာပြီးနောက် ယင်း၏လူမှုရေးဝါဒအရ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကလေးသူငယ်များအား ဗလငါးတန်နှင့်ပြည့်စုံသော မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် သားသမီးကောင်းများဖြစ်စေရန်နှင့် ယင်းတို့၏ ဘဝအာမခံချက် ရရှိစေရန်အတွက် ယခင်က စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များက ဖွင်လှစ် ်ထားသော ကမ္ဘာအေးလူငယ်ဂေဟာနှင့် ဂျူးဗမ်းလမ်းရှိ အမျိုးသမီးကလေးများဂေဟာတို့ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင် ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ အင်းယား လေလွင့်ကလေးများဂေဟာကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း လွှဲပြောင်းလက်ခံယူပြီးလျှင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနက တိုက်ရိုက်အုပ် ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာအေးလူငယ်ဂေဟာကို ကမ္ဘာအေးလူငယ်သင်တန်းကျောင်း၊ အင်းယား လေလွင့်ကလေးများဂေဟာကို အင်းယား လူငယ်သင်တန်းကျောင်း၊ ဂျူးဗမ်း အမျိုးသမီးကလေးများ ဂေဟာကို အမျိုးသမီးကလေးများ သင်တန်း ကျောင်းဟူ၍ အမည်သစ်အသီးအသီးပေးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မန္တလေးမြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့တွင်လည်း လူငယ်သင်တန်း ကျောင်းများ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
မူလတန်းကြိုကျောင်းကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင် ဘာလ ၁ ရက်နေ့က ဦးစွာဖွင့်လှစ်ခဲ့၍၊ ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့တွင် လေး ကျောင်း၊ မန္တလေး၊ ဖားအံ၊ တောင်ကြီး၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် လွိုင်ကော်မြို့ များတွင် တစ်ကျောင်းစီ ဖွင့်ထားသည်။
အင်္ဂလီကန်အသင်းတော်က ဖွင့်လှစ်ထားသော ကြည့်မြင်တိုင် စိန်မိုက်ကယ် မျက်မမြင်ကျောင်းကိုလည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လွှဲပြောင်းလက်ခံယူပြီးလျှင် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနက တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။
စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့မျးက ဖွင့်လှစ်ထားသော အစိုးရအထောက် အပံ့ခံ မိဘမဲ့ဂေဟာများ၊ ဘိုးဘွားရိပ်သာများ၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ဆွံ့အနားမကြားကျောင်းများ လိုက်နာရန်စည်းမျဉ်းများ၊ ယင်းတို့အတွက် ထောက် ပံ့မှုများ လျှောက်ထားနည်းများကိုလည်း စနစ်တကျ ရေးဆွဲသတ်မှတ်ပေးသည်။
စားစရိတ်၊ အဝတ်စရိတ် ်များလည်းတိုး မြှင့်ပေးသည်။
အဆောက်အအုံပြင်ရန်၊ အသစ်တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ရန်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာ သင်ကြားရန် ပစ္စည်းကိရိယာများဝယ်ယူရန် ထောက်ပံ့ငွေများ ထုတ်ပေးသည်။
ထိုအထောက်ပံ့ခံ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဂေဟာများကို လူမှုဝန်ထမ်းဌာနမှသတ်မှတ်သော အဆင့်အတန်းသို့ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ထို ဂေဟာများရှိ ဂေဟာမှူးများကိုလည်း သင်တန်းပေးသည်။
သားထောက်သမီးခံမရှိသဖြင့် မှီခိုအားထားရာမဲ့သော မရှိဆင်းရဲသည့် အသက် ၆ဝ ကျော် အဘိုးအို၊ အဘွားအိုများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်းအသင်းအဖွဲ့များက ရိပ်သာများတည်ထောင်ကာ ပြုစုစေင့်ရှောက်ထားသည်။
ယင်းဘိုးဘွားရိပ်သာများကို ရန်ကုန်(နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ)၊ မော်လမြိုင်၊ မင်းကွန်း၊ ပေါင်းတည်၊ သထုံ၊ ဖြူးနှင့် ပခုက္ကူ စသည့်မြို့များတွင် ဖွဲ့စည်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိရာ အစိုးရကလည်း အားပေးကူညီလျက် ်ရှိသည်။
အနာကြီး (ကုဋ္ဌနူနာ)ရောဂါသည်များ အတွက်လည်း နိုင်ငံခြားသား ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အသင်းအဖွဲ့များက အနာကြီးရောဂါကုဆေးရုံများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မော်လမြိုင်မြို့များတွင် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ကာ ပြုစုစောင့် ရှောက်ခဲ့၏။
ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီလမ်းရှိ ဗရင်ဂျီသာသနာအဖွဲ့ပိုင် အနာကြီးရောဂါကု ဆေးရုံကို၎င်း၊ မန္တလေးမြို့ရှိ စိန်ဂျွန်းအနာကြီး ရောဂါကုရိပ်သာနှင့် ဝက်စလီယန်သာသနာပြုအဖွဲ့ပိုင် အနာကြီးရောဂါကုဆေးရုံတို့ကို၎င်း ကျန်းမာရေးဌာနမှလွှဲယူ၍ အနာကြီးရောဂါကု အထူးဆေးရုံများအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားလေသည်။
လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းကား များပြားလှပေသည်။
စေတနာရှင် အသီးအသီးတို့ မိမိတို့နှစ်သက်ရာ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများကို အဖွဲ့အသင်းများ တည်ထောင်ကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ပရဟိတ။
လူရှိုင်းလူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ချင်းပြည်နယ်၌ ချင်းလူမျိုးတို့အပြင် လူရှိုင်းလူမျိုး (လူရှေလူမျိုးလည်းဟူ၏၊) ဟူ၍ရှိပေသေး၏။
လူရှိုင်းလူမျိုးသည် တိဗက်-မြန်မာအစုတွင် လူရှိုင်း အုပ်စုခွဲ၌ပါဝင်၏။
လူရှိုင်းလူမျိုးတို့၏ ပင်ရင်းဒေသမှာ ချင်းဝိသေသတိုင်း၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ အာသံ မဏိပူရနယ်များနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော လူရှိုင်း(လူရှေ) တောင်တန်းဒေသပင်ဖြစ်သည်။
ထိုဒေသများတွင်သာမက မတူပီနှင့် ပလက်ဝနယ် မြောက်ပိုင်းတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေထိုင် ကြသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မော်လိုက်ခရိုင် ကလေးမြို့နယ် ်အတွင်း၌ ဘာဟန်း ကျေးရွာအပါအဝင် ကျေးရွာ ၁၄ ရွာ ခန့်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အတွင်း၌လည်း လူရှိုင်းလူမျိုးများ နေထိုင ်လျက်ရှိ၏။
လူရှိုင်းလူမျိုးတို့သည် ချင်းဝိသေသတိုင်း အတွင်းရှိ နီးစပ်ရာ အချို့အရပ်များသို့ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြ သော်လည်း အမျိုးကွဲ အမည်ကွဲဟူ၍ မတွေ့ရပေ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ လူရှိုင်းလူမျိုးဦးရေမှာ ၁၆၃၆ဝဝ ရှိသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင် လူရှိုင်း လူဦးရေ ၇ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်ဟု ဆို ိုလေသည်။
လူရှိုင်း လူမျိုးများသည် ရှေးအခါကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများဖြစ် ်၏။
ယင်းတို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ မည်သည့်အချိန်က ရောက်ရှိလာသည်ဟု မသိရသော်လည်း သက်ကြီး ဝါကြီး အကြီးအကဲများကို မေးမြန်းစုံစမ်းချက်အရ ရှေးအခါက ခန်းပတ်နယ် တမူးဒေသတွင် မြို့ရိုး ခံတပ်သဖွယ်ဆောက်၍ နေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။
လူရှိုင်းလူမျိုးများသည် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓု၏ မြင်းတပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီးလျှင် မြန်မာနယ်များနှင့် ခန်းပတ်ဒေသများတွင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည် ဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။
ယင်းတို့နေထိုင်ရာ လူရှိုင်း တောင်တန်းဒေသမှာ မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍ မိုင် ၁ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
ယင်းတို့သည် ကာလ အတန်ကြာမျှ ဝှန်နိုး(ဝှဲလငို) ဟူသောအမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ခြင်းလည်း ခံခဲ့ရ၍ ထို့နောက်မှ လူရှိုင်း ဟူသောအမည်ဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်တွင်ခြင်း ခံခဲ့ရ လေသည်။
လူရှိုင်းလူမျိုးများသည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်စားသောက်ကြ၍ လိမ္မော် နှင့် ကာဖီများ တွင်ကျယ်စွာစိုက်ပျိုးနိုင်ကြ သော်လည်း ဈေးကွက်မရှိပေ။
လူများစုသည် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများဖြစ်၍ အချို့လူနည်းစုများသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီနှင့် အစ္စလာမ်အယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် လာရောက်အခြေစိုက်ခဲ့သော ခရစ်ယာန်သာသနာပြုအဖွဲ့ များက ရောမအက္ခရာများဖြင့် စာပေတီထွင်ပေးခဲ့ကြ၍ စာတတ်သူဦးရေများသည်။
အထူးသဖြင့် အထက်တန်း ပညာတတ်ပေါများလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ လူရှိုင်းအမျိုးသားတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် နိုင်ငံခြားသားများအဖြစ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။
ထိုသို့ နိုင်ငံခြားသားများအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်းခံခဲ့ရသည်ကို မလိုလားသောကြောင့် မြန်မာပြည် လူရှိုင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ ကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးအစိုးရထံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ရပ် အနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ထိုသို့ တောင်းဆိုခဲ့သည့်အလျောက် ထို ၁၉၆၃ ခုနှစ် လပိုင်းအတွင်းမှာပင် တော်လှန်ရေးအစိုးရက မြန်မာ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများတွင် အပါအဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လူမျိုး။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ် (; , ) or La Louisiane (/lwi.zjan/) (Louisiana French))သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်း အလယ်လောက်တွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မစ္စစ္စပီပြည်နယ်၊ အရှေ့တောင်နှင့် တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုကွေ့၊ အနောက်ဘက်တွင် တက္ကဆပ်ပြည်နယ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ဆဗီနာမြစ်သည် လူဝီစီယားနားပြည်နယ် တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို တက္ကဆပ်ပြည်နယ်မှ ပိုင်းခြားလိုက်၍ မစ္စစ္စပီနှင့် ပါးလမြစ်တို့က မစ္စစ္စပီပြည်နယ်နှင့် ပိုင်းခြားလိုက်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဗေတန်ရုမြို့ဖြစ်၍ အခြားမြို့ကြီးများမှာ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယား၊ လိပ်ချား၊ မွန်ရို၊ နယူးအော်လီယန်း၊ ရှရီပို့မြို့များဖြစ်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေပြင်အပါအဝင် ၅၁,၈၄၃ စတုရန်းမိုင်ခန့်ရှိသည်။
လူဦးရေမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ၃၄၈၆ဝဝဝ ယောက် ရှိသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် လူဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် ပြန့်ဖြူးသော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသည်။
အချို့နေရာများတွင်မူကား စိမ့်တောများနှင့် နုံးတင်မြေနုများရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ၅၃၅ ပေမြင့်၍ အနောက်မြောက်ဘက်တွင်ဖြစ်သည်။
မစ္စစ္စပီမြစ်သည် အရှေ့ဘက်နယ် နိမိတ်အဖြစ် တည်ရှိပြီးနောက် ပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းကို မိုင် ၃ဝဝ မျှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
မစ္စစ္စပီမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော ရက်ရီးဗား(မြစ်နီ)သည် ပြည်နယ်တွင်းသို့ မြောက်ဘက်မှနေ၍ စီးဝင်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်တွင် အိုင်ကြီးများလည်းရှိသည်။
အကြီးဆုံးဖြစ်သော ပွန်ချာထရိန်းအိုင်သည် မစ္စစ္စပီမြစ်နှင့် တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
ရာသီဥတုမှာ မက္ကဆီကိုကေနှင့်နီးသောကြောင့် အပူပိုင်းဒေသရာသီ တစ်ပိုင်းဝင်ရာသီမျိုး ဖြစ်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် မြေဩဇာကောင်းသောကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွန်းကားသည်။
ကြံနှင့် ဆန်စပါးထွက်ရာ၌ အခြားပြည်နယ်များထက်သာသည်။
သီးနှံများလည်းထွက်ရှိသည်။
ထို့ပြင် ထင်ရှူး၊ ဆိုက်ပရပ်၊ ဝက်သစ်ချပင်များပေါက်ရောက်သော တောများရှိသည်။
ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ကန့်တွင်း၊ ဆားတွင်း၊ ရေနံတွင်းနှင့် ရေနံချက်ရုံများလည်း ရှိသည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်တွင် ရေကြောင်းတစ်လျှောက် မိုင် ၅ဝဝဝ ခန့် သွားလာနိုင်သည်။
မီးရထားလမ်း ၄၂၇၆ မိုင်ခန့်ရှိသည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်ကို ၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် ဒါဆိုတိုက စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ဟန်တူသည်။
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် လာဆဲကပြင်သစ်ပြည့်ရှင် ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်အတွက် သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
လူဝီဘုရင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ထိုဒေသကို လူဝီစီယားနားဟု အမည်ပေးလိုက်သည်။
ယခု နယူးအော်လီယန်းမြို့ တည်ရှိရာနေရာ၌ ၁၄၁၈ ခုနှစ်တွင် ယင်းကိုလိုနီကို ပြင်သစ်က စပိန်သို့အပ်သည်။
မစ္စစ္စပီမြစ်၏ အရှေ့ပိုင်းဒေသမူကား ဂရိတ်ဗြိတိန်လက်သို့ရောက်သွားသည်။
၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စပိန်က လုံးဝသိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်အထိ အုပ်စိုးသည်။
ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် ပြင်သစ်တို့အား စပိန်ကပြန်ပေးသည်။
၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်က အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုအားရောင်းလိုက်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ၁၈၁၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ၁၈ ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည်။
၁၈၁၂ ခုနှစ် စစ်ပွဲအတွင်းက နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်သည်။
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် နယူးအော်လီယန်းမြို့ကို ပြည်ထောင်စုတပ်များက သိမ်းပိုက်သည်။
၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်၏ များသောအပိုင်းကို ပြည်ထောင်စုတပ်များက သိမ်းပိုက်မိသည်။
၁၈၆၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုထဲသို့ ပြန်၍ဝင်သည်။
လူဝီဇီယန္နားပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် များအနက် ပြင်သစ်ဆန်သော ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ထူးခြားလှပေသည်။
နေထိုင်သူများမှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးခေတ်က ပြင်သစ်ဘုရင် ဘက်တော်သားများ၏ အနွယ်များဖြစ်၍ တော်လှန်ရေးအတွင်းက ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ လာရောက်ခိုလှုံကြသူများဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) မှတ်စု ကိုးကား Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ။
လူဝီဘုရင်များ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ လူဝီ (Louis) ဟူသောအမည်ဖြင့် ဘုရင် ၁၈ ပါး မင်းပြုခဲ့ပေသည်။
လူဝီဘုရင်များသည် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်ဖြင့် မင်းပြုရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်လက်ထက်တွင် ဘုရင်၏တန်ခိုးအာဏာသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။
ထို့နောက်တွင် နန်းတက်ခဲ့ကြသော လူဝီဘုရင်များလက်ထက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့သည် ဘုရင့်အပေါ် တဖြည်းဖြည်း အကြည်ညိုပျက်လာကြလေသည်။
ပထမလူဝီဘုရင် (ခရစ် ၇၇၈ - ၈၄ဝ) သည် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီး၏ တတိယသားတော်ဖြစ်သော 'ကယ်ရိုလင်ဂျင်' မင်းဆက်မှဖြစ်၍ ထို မင်းဆက်တွင် လူဝီအမည်ဖြင့်ထင်ရှားသော အခြားဘုရင်လေးပါးလည်းရှိသေးသည်။
ကယ်ရိုလင်ဂျင်မင်းဆက် ပြတ်သွားပြီးသည့်နောက်တွင် လူဝီအမည်ဖြင့် နန်းတက်ခဲ့သော ဘုရင်မှာ ကပေးယှန်းမင်းဆက်မှ ဆဋ္ဌလူဝီ ဖြစ်သည်။
ဆဋ္ဌလူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁ဝ၈၁ - ၁၁၃၇)။
ထိုမင်းသည် ပထမဖိလစ်ဘုရင်၏ သားတော်ဖြစ်သည်၊ ဖိလစ်ဘုရင်ကြီးသည် သားတော်အား ၁ဝ၉၈ ခုနှစ်လောက်မှစ၍ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်မှုရေးရာ တို့တွင် လက်ပွန်းတတီး တွဲဖက်လုပ်ကိုင်စေခဲ့သည်။
အစွမ်းအစထက်မြက်လှသော မင်းသားလူဝီမကြာမြင့်မီပင် စစ်တပ်၏ ကြည်ညိုလေးစား မှုကို ခံယူလာရလေသည်။
ဆဋ္ဌလူဝီဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းသိမ်းပိုက်သည်။
နန်းတက်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ခန့်မျှသော အချိန်ကာလကို စစ်တိုက်ခြင်းဖြင့် ကုန် လွန်စေခဲ့၏။
ထိုစဉ်အခါက မှူးမတ်ဟုခေါ်ရသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် မျက်နှာကြီး ဓားပြသာသာဖြစ်သော ဗဲရွန်တို့သည် တိုင်းပြည်တွင် ထင်သလို ခြယ်လှယ်နေသောကြောင့် မိမိ၏ထီးနန်းနှင့် တန်ခိုးအာဏာကိုပင် ထိပါး မည်စိုးရိမ်သဖြင့် အဆိုပါမှူးမတ်များအား နှိမ်နင်းရသော ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလာ၏။
ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်ဘုရင်များသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း နော်မန်ဒီနယ်ကို စားရသည့်နယ်စားများဖြစ်သည့်အပြင် ဘုန်းလက်ရုံးတက်နေကြသော ဘုရင်များလည်းဖြစ်ကြ၏။
သို့ဖြင့် လူဝီဘုရင်သည် နိုင်ငံအတွင်း၌ မင်းမူနေသည့် မှူးမတ်များ၏အာဏာကို အပြီးတိုင် ချေမှုန်းရန်သာမက အဂ‡လိပ်ဘုရင်များနှင့် ပခုံးချင်းယှဉ်နိုင်သော ဘုရင်အဖြစ်သို့ရောက်အောင်လည်း လုံးပန်းအောင်မြင်ခဲ့၏။
ဆဋ္ဌလူဝီဘုရင်သည် အလွန်အစားကောင်းပြီး အလွန်ဝသဖြင့် လူဝဘုရင်ကြီးဟု ပြောင်လှောင် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းကို ခံရလေသည်။
သက်တော် ၄၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဝလွန်းသဖြင့် မြင်းကိုပင် မစီးနိုင်တော့ချေ။
လူဝီဘုရင်သည် စစ်ပွဲများတွင် ကိုယ် တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်တိုက်ခိုက်၏။
စစ်သည်တော်တို့၏ လေးစားမှုကို ခံယူခဲ့ရသဖြင့် သူ၏ အလံတော်အောက်တွင် ပြည်သူ့စစ်တပ်ကြီးကို စုရုံးဖွဲ့စည်း နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုဘုရင်၏လက်ထက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီး စည်းစည်းလုံးလုံးရှိကာ အင်အားတောင့်တင်းခဲ့၏။
ကွန်မျွန်းခေါ် ဒေသန္တရ အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းစေပြီးလျှင် မြို့များ၊ နယ်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးအပ်ခဲ့သဖြင့် ဆင်းရဲသားတောင်သူလယ်လုပ်တို့သည် မှူးမတ်များ၏ အာဏာစက်မှ လွတ်ကင်းလာကြကာ လူဝီဘုရင်ကြီးအား အထူးကြည်ညို ခဲ့ကြ၏။
ထိုမျှမကသေး လူဝီဘုရင်သည် ခရစ်ယန်အယူဝါဒ ပြန့်ပွားတိုးတက်ရေးကိုလည်း များစွာ သည်ပိုးဆောင်ရွက်ခဲ့ချေသေးသည်။
အမျိုးသားအာဇာနည်အဖြစ်ဖြင့် ဂုဏ်သတင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ဆဋ္ဌလူဝီဘုရင်သည် ၁၁၃၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကံကုန်သည်။
သတ္တမ လူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁၁၂ဝ - ၁၁၈ဝ)။
သတ္တမလူဝီဘုရင်သည်ကား ဆဋ္ဌလူဝီ၏ သားတော်ဖြစ်၍ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။
၁၁၃၇ ခုနှစ်တွင် ဖခင်၏ ထီးနန်းအရိုက်အရာကို ဆက်ခံခဲ့လေသည်။
ထိုဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းပြည်ပ အရှုပ်အထွေးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီး တိမ်းစောင်းလုမတတ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
နန်းတက်သောနှစ်၌ပင် ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ အက်ကွီတိန်း နယ်စားကြီးဝီလျံ၏သမီး အယ်လီနာနှင့် လက်ဆက်ခဲ့၏။
ထိုမိဖုရားကြီးအား ၁၁၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကွာရှင်းလိုက်သဖြင့် အယ်လီနာ မိဖုရားကြီးသည် ထိုနှစ် မေလအတွင်း၌ပင် အင်္ဂလန်ပြည် ဒုတိယဟင်နရီဘုရင်နှင့် ထပ်မံလက်ဆက်လိုက်လေသည်။
သို့ဖြင့် အက်ကွီတိန်းနယ်သည် ပြင်သစ်လက်အောက်မှ အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွား တော့သည်။
သတ္တမ လူဝီသည် ၁၁၅၄ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်အမည်ရှိ မင်းသမီးတစ်ပါးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပြန်သည်။
ထိုမိဖုရားသည် ၁၁၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကံကုန်သည်။
ထို့နောက် လူဝီဘုရင်သည် အာဒဲလဆိုသူနှင့် တတိယအကြိမ်မြောက် လက်ထပ်ထိမ်းမြားပြန်ရာ ထီးနန်းအရိုက်အရာကို နောက်ဆက်ခံမည့် သားတော် ဖိလစ်အော်ဂပ်စတပ်ကို ထိုမိဖုရားမှဖွားမြင်၏။
သတ္တမ လူဝီဘုရင်သည် ၁၁၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကံကုန်လေသည်။
အဋ္ဌမ လူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁၁၈၇ - ၁၂၂၆)။
ထိုမင်းသည် ဖိလစ်အော်ဂပ်စတပ်ဘုရင်၏ သားတော်ကြီးဖြစ်၍ ပါရစ်မြို့၌ ၁၁၈၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဒုတိယ ဟင်နရီဘုရင်၏ မြေးတော်ဖြစ်သူ ဗလန့်ချမင်းသမီးနှင့်လက်ဆက်သည်။
၁၂၁၆ ခုနှစ်တွင် အတိုက်အခံသမားများဖြစ်ကြသော အင်္ဂလိပ် ဗဲရွန်မှူးမတ်များက အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဂျွန်ဘုရင်၏နေရာတွင် လာရောက်၍မင်းပြုရန် ဖိတ်မန္တက ပြုသည်ကိုခံရ၏။
ထို့ကြောင့် ၁၂၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ဂျွန်ဘုရင်လွန်လေသော် အင်္ဂလိပ် ဗဲရွှန်မှူးမတ်တို့သည် ဂျွန်ဘုရင်၏ သားတော် တတိယ ဟင်နရီအား အသိအမှတ်ပြုသော နန်းတွင်းအဖွဲ့နှင့် သဘောညီညွတ်ကြသောကြောင့် လူဝီလည်း ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားရလေသည်။
၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသိမ်းပိုက်ရ၏။
အဋ္ဌမ လူဝီဘုရင်သည် သုံးနှစ်မျှသာ ထီးနန်းကို စိုးစံရပြီးလျှင် ၁၂၂၆ ခုနှစ်တွင် ကံကုန်သည်။
နန်းသက်ပင် တိုသော်လည်း အဋ္ဌမ လူဝီ ဘုရင်သည် နယ်စားများအပေါ်တွင် ဘုရင့်ဩဇာ စူးရှစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင် ခဲ့သည့်အပြင် နယ်ပယ်သစ်အချို့တို့ကိုလည်း ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဖြည့်သွင်းအုပ်စိုးနိုင်ခဲ့လေသည်။
နဝမ လူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁၂၁၄ - ၁၂၇ဝ)။
လူဝီအမည်ခံ ပြင်သစ်ဘုရင်များထဲတွင် စွမ်းရည်သတ္တိအကောင်းဆုံး လူချစ်လူခင်အများဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဥရောပအလယ်ခေတ် ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ၌ ထူးချွန်လှသော အာဇာနည်များထဲတွင်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
အယူဝါဒဘက်တွင် ရိုသေကိုင်းရှိုင်း၍ ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ခေါင်းဆောင်ဆင်နွဲခဲ့၏။
( ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ -။
) စစ်ရေးတွင်လည်း စွမ်းရည်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသလောက်စစ်ရေးနှင့် မဆိုင်သည့်အခါတွင် စိတ်သဘောနူးညံ့၍ အကျင့်သီလ ဖြူစင်လှပေသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၇ နှစ် ကြာသောအခါ ဆဋ္ဌဗွန်နီဖေ့ ပုပ်ရဟန်းမင်းက လူဝီအား စိန့်လူဝီသူတော်စင်အဖြစ် သွတ်သွင်းလိုက်၏။
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်ရှိသော စိန့်လူဝီမြို့ကိုလည်း ထိုဘုရင်အမည်ကို စွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်၏။
လူဝီဘုရင်သည် အဋ္ဌမလူဝီ၏ သားတော်ဖြစ်၍ ၁၂၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွားမြင်သည်။
ထီးနန်းဆက်ခံရသော ၁၂၂၆ ခုနှစ်တွ ၁၂ နှစ်သားအရွယ်မျှသာပင် ရှိပေသေးသည်။
ထို့ကြောင့် မယ်တော် ဗလန့်ခမိဖုရားက သားတော်ကို ရင်ခွင်ပိုက်ထား၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်စိုးလေသည်။
ထို မိဖုရားကား အဘက်ဘက်တွင် အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ သားတော်ကို လွန်စွာချစ်ခင် မြတ်နိုးလှ၏။
ထို့ကြောင့် သားတော်လူဝီအား မိမိအလိုရှိသလို ယောက်ျားကောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်စေရန် ငယ်စဉ်ကပင် ဂရုတစိုက် ကြပ်မတ်၍ လေ့ကျင့်ပေးထားလေသည်။
လူဝီဘုရင်သည်လည်း မယ်တော်ကို ရိုသေမြတ်နိုးသူဖြစ်၍ မယ်တော်၏အလိုအတိုင်း လိုက်နာကျင့် သုံးသဖြင့် အကျင့်သိက္ခာ ကောင်းမွန်သူဖြစ်ပြီးလျှင် စွမ်းရည်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံလှသော ရဲရဲတောက် အာဇာနည်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
အဋ္ဌမ လူဝီဘုရင်ဘက်ထက်၌ အခြေအနေ ဆိုးရွားခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီးကို သားတော် နဝမလူဝီဘုရင်ကိုယ်စား ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီးကို သားတော် နဝမ လူဝီဘုရင်ကိုယ်စား ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်စိုးနေသော ဗလန့်ချ မိဖုရားသည် အမြော်အမြင် ကြီးစွာဖြင့် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားစေ၍ အခြေအနေတိုးတက်သာယာအောင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာစွာ အုပ်ချုပ်၏။
ထို့ကြောင့် ကြင်ဖက်တော်ဖြစ်သော အဋ္ဌမလူဝီထက်ပင် မိဖုရားက တိုင်းပြည်ကို နိုင်နင်းစွာ အုပ်ချုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြ၏။
လူဝီဘုရင် အရွယ်ရောက်၍ ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို သိမ်း ပိုက်သောအခါ မယ်တော်၏ကျေးဇူးကြောင့် ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံး သည် ဝပြောသာယာလျက်ရှိလေသည်။
သို့သော် မကြာမီ ပြည်တွင်းမှ သူကောင်းမျိုးတို့သည် ဘုရင်သ်း၏အင်အားကို စမ်းသပ်လိုသကဲ့သို့ ထကြွ လာကြသည်။
မယ်တော်၏ခြေရာကို ကောင်းမွန်စွာလိုက်၍ နင်းနိုင်သော လူဝီဘုရင်သည် မိမိအား တော်လှန်ထကြွသူများကို အပြတ်အသတ် နှိမ်နင်းလိုက်လေသည်။
ဘုရင်သစ်အား အန်တုရန်လာသော နိုင်ငံခြား စစ်တပ်များကိုလည်း မောင်းနှင်တိုက်ထုတ်ပစ်လိုက်လေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဟင်နရီဘုရင်၏ စစ်တပ်များကိုလည်း နိုင်နင်းအောင်မြင်လိုက်၏။
ယင်းသို့ဖြင့် လူဝီဘုရင်သည် မိမိ၏ထက်မြက်သော အရည်အသွေးကို ပြခဲ့လေသည်။
သို့သော် စစ်ပွဲများတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်ရသဖြင့် လူဝီဘုရင်မှာ သေလုမျောပါး သည်းထန်စွာနာဖျားခဲ့သည်။
နာမကျန်းစဉ် ပယ်လိုက်စတိုင်းသို့ ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲတိုက်ခိုက်ပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုရာမှ ပြန်လည်ကျန်းမာလာသောအခါ အတိအကျဆောင်ရွက် လေသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၂၄၈ ခုနှစ်တွင် မယ်တော်အား တိုင်းပြည်ကို အပ်နှင်းခဲ့၍ ပယ်လက်စတိုင်သို့ချီတက်လေသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံ ဒမီအက်တာမြို့တွင် လူဝီဘုရင်၏ စစ်တပ်များက မွတ်စလင်များကို နိုင်နင်းလိုက်သော်လည်း မကြာမီ တစ်တပ်လုံး အဖျားရောဂါတစ်မျိုး ကပ်ရောက်လာတော့သည်။
ထို့ကြောင့် ရန်သူတို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်သောအခါ လူဝီဘုရင်သည် ဖျားနာ လျက်ပင် ရန်သူတို့လက်သို့ ကျဆင်းခဲ့လေသည်။
ငါးနှစ်ခန့်မျှ ရန်သူ၏ လက်တွင်း အကျဉ်းခံနေရရာ မိမိတို့၏ ဘုရင်အား ချစ်ခင်မြတ်နိုးလှသော တိုင်းသူပြည်သားများသည် ယခုခေတ် ဒေါ်လာငါးသန်းခန့် တန်ဖိုးရှိသည့် ငွေကြေးအမြောက်အမြားပေး၍ ရွေးယူကြလေသည်။
ထိုသို့ရွေးယူပြီးသည့်နောက်တွင် နဝမလူဝီသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ မပြန်သေးဘဲ ပယ်လက်စတိုင်သို့ ဆက်လက်ချီတက်တိုက်ခိုက်လိုစိတ် ပြင်း ပြနေခဲ့သေးသည်။
သို့သော် ပြည်တော်စောင့်ကျန်ခဲ့သော မယ်တော် ကွယ်လွန်လေသဖြင့် လူဝီသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီးနောက် နေသားတကျ ရှိစေရန် အုပ်ချုပ်နေခဲ့ရသည်။
နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာမျှ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် သူတော်စင် ဘုရင်တစ်ပါးအနေဖြင့် စိုမိုးခဲ့သည်။
မင်းစည်းစိမ်ခံစားရာတွင် ဝင့်ဝါခြင်းမရှိဘဲ တိုင်းပြည်ကို တရားသဖြင့် အုပ်ချုပ်လေသည်။
တရားမျှတမှုရရှိစေရန် တရားရုံးတော်များတွင် စစ်ဆေးစီရင်ပုံတို့ကို ပြုပြင်ပေး၍ ဥပဒေများလည်း အသစ်ရေးဆွဲပြုပြင်ပေးလေသည်။
ယင်းသို့ အုပ်ချုပ်ရာမှ ပယ်လက်စတိုင်ပြည် ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်လိုစိတ် ပြင်းထန်လာပြန်၏။
ထို့ကြောင့် အမျိုးမျိုးတားမြစ်ချက်များကို မနာယူဘဲ ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အာဖရိကတိုက် မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ တျူနစ်မြို့သို့ ချီတက်ပြန်လေ သည်။
သို့သော် စစ်တစ်ပွဲမျှပင် မတိုက်ရသေးမီ တပ်သားများနှင့် လူဝီဘုရင်တွင် ပလိပ်ရောဂါဆိုး ကပ်ရောက်သဖြင့် တစ်လအတွင်းမှာပင် ပြင်သစ်နိုင်ငံအား ဖာနည် နဝမလူဝီသည် ပလိပ်ရောဂါနှင့်ပင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဒသမ လူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁၂၈၉ - ၁၃၁၆)။
ပြင်သစ် ဘုရင် စတုတ္ထဖိလစ်နှင့် နဗားမင်းသမီး ဂျုန်း(ဇန်း)တို့၏ သားတော်ဖြစ်သော ဒဿမလူဝီသည် မယ်တော် နဗားမင်းသမီး ကွယ်လွန်သည့် ၁၃ဝ၅ ခုနှစ်တွင် နဗားဘုရင်ဘွဲ့ကိုခံယူ၍ ခမည်းတော် ဖိလစ်ဘုရင်ကွယ်လွန်သည့် ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင်ဘွဲ့ကို ခံယူလေသည်။
ဒသမ လူဝီဘုရင်သည် နယ်စားမျာနှင့် အညီအညွတ်မဖြစ်သည် သာမက နိုင်နင်းအောင်လည်း မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ချေ။
ဘဏ္ဍာတော်ဖြည့်တင်းရန်ရည်ရွယ်၍ ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ပိုင်နယ်မြေများမှ မြေကျွန်များအား နိုင်ငံသားအဖြစ် မိမိတို့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဝယ်ယူနိုင်ရန် ဥပဒေထုတ်ပြန်ခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ရည်မှန်းသလောက် ပေါက်မြောက်အောင်မြင်ခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ဒသမ လူဝီသည် ၁၃၁၆ ခုနှစ် နန်းသက်နှစ်နှစ်တွင် ရုတ်တရက် ကံကုန်သည်။
၁၁ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်(ခရစ် ၁၄၂၃ - ၁၄၈၃)။
၁၁ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်သည် သတ္ထမ ချားဘုရင်နှင့် မိဖုရားကြီးမာရီတို့၏ သားတော်ဖြစ်သည်။
ဇူးရှမြို့၌ ၁၄၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ထိုအချိန်က ပြင်သစ်နယ်အချို့သည် အဂ‡လိပ်တို့လက်တွင်းသို့ ရောက်ရှိနေခဲ့၏။
လူဝီ ငါးနှစ်သားအရွယ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ မကြုံစဖူးထူးကဲသော အမျိုးသမီးသူရဲကောင်း ဂျုန်းဆိုသူ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီးနောက် နယ်ပယ်အချို့ကို အင်္ဂလိပ်များလက်မှ ပြန်ရခဲ့လေသည်။
( ဂျုန်းအော့အတ်။
) ရိန်းမြို့တွင် ချားဘုရင်ကြီး ရာဇဘိသိက်ခံယူသောအခါက လူဝီသည် ခြောက်နှစ်သားအရွယ်မျှသာရှိသေး၏။
လူဝီသည် အသက် ၁၃ နှစ်မျှ မပြည့်သေးမီ စကော့တလန်ပြည်ရှင် ပထမဂျိမ်းဘုရင်၏သမီးတော် မာဂရက်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့၏။
သို့သော် ချမ်းမြေ့သာယာသော အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝကို မခံစားခဲ့ရချေ။
၁၆ နှစ်အရွယ်၌ လူဝီသည် တိုင်းရေးပြည်မှု အရှုပ်အထွေးများတွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
လူဝီသည် ၁၄၆၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဘုရင်ကြီး၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံလေသည်။
ရှင်ဘုရင်ဖြစ်ရန် ခန့်ညားတင့်တယ်သော ဥပဓိရုပ်မရှိသော်လည်း ပါးနပ်၍ အကြံကြီးသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ၏တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက်ကား ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီး ကျယ်ပြန့်ဝေဆာစေရန်ပင်ဖြစ်၏။
လူဝီဘုရင်သည် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွင် အလွန်ပါးနပ်၏။
အင်အားကြီးမား၍ ခက်ထန်သော ဗာဂန်ဒီနယ်စားကြီးနှင့်တကွ အခြားမှူးမတ်များ စည်းလုံးစုပေါင်းကာထောင်ထား ထကြွသောအခါ လူဝီသည် အဓမ္မနည်းကိုမသုံးဘဲ သဘောတူစာချုပ်များ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကျေနပ်နှစ်သိမ့်စေခဲ့၏။
သို့ရာတွင် ထိုစာချုပ်များကို တစ်ခုမျှမလိုက်နာဘဲ ပရိယာယ်ကိုသုံး၍ သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ပြိုင်၍သော်လည်းကောင်း ရန်သူများကို တစ်ဦးပြီး တစ်ဦး သုတ်သင်ဖြိုခွင်းခဲ့လေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ဗာဂန်ဒီနယ်စားကြီးကို ပင် နှိမ်နင်း၍နယ်စားကြီး၏ နယ်ပယ်အများကို ပြင်သစ်နိုင်င ံတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်လေသည်။
လူဝီဘုရင်သည် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအတွက်သုံးစွဲရန် နှမြောတတ် သော်လည်း နိုင်ငံကျယ်ဝန်းမှုအတွက် နယ်စပ်ဒေသများကို ဝယ်ယူဖြည့်သွင်း ရာတွင်မူ ရက်ရောစွာသုံးစွဲလေ့ရှိလေသည်။
လူဝီဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်ဆန်ဆန် အုပ်ဆိုးခဲ့၏။