kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အချို့ဟော်မုန်းများသည် အထူးအင်္ဂါများကိုအရေးကြီးသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုဖြစ်စေ၍ ကျန်ဟော်မုန်းများကမူ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခု လုံးကိုအကျိုးသက်ရောက်စေသည်။
ဟော်မုန်းသည်အင်္ဂါတစ်ခုကိုပို၍လှုပ်ရှား တက်ကြွစေသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။
ဓာတ်ပြုဖြစ်စဉ်များကို နှေးကွေးစေသော အတွင်းစစ်ထွက်ရည်ကိုမူ ကယ်လုန်ဟုခေါ်သည်။
အင်ဒိုကရင်းခေါ်ပြွန်မဲ့ဂလင်းများမှစစ်ထွက်လာကြသော ဟော်မုန်းများကို လူသိများသည်။
ထိုပြွန်မဲ့ဂလင်းများမှာ ဦးနောက် အောက်အတတ်၊ ရှေ့ဦးနောက်အထက်တတ်၊ သိုင်းရွိုက်(ဒိုင်း ပုံ)၊ ပါရာသိုင်းရွိုက်(ဒိုင်းမှီ)၊ သိုင်းမတ်၊ ကျောက်ကပ်စီး၊ လင်ဂါဟန်ကျွန်းကွက်များနှင့် လိင် အင်္ဂါ(ဥအိမ်နှင့်ဝှေး) ဂလင်းများဖြစ်သည်။
ထိုဂလင်းများမှ ဟော်မုန်းများက ရုပ်ဖြစ်ပျက်မှုများ၊ ကြီးထွားမှုများ၊ ယောက်ျားနှင့်မိန်းမတို့၏ ကွဲပြားမှုများနှင့် မျိုးပွားစေမှုများကို ထိန်းသိမ်း ပေးကြလေသည်။
အင်ဒိုဂရင်းများသည်တံတွေးသို့မဟုတ်ချွေးဂလင်းများ နှင့်မတူဘဲယင်းတို့၌ပြွန်များမရှိကြ ချေ။
ယင်းတို့ကယင်းတို့၏ စစ်ထွက်ရည်များကိုသွေး၊ သို့မဟုတ်သွေးဖြူများအတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ရောက်ရှိသွားစေကြသည်။
ထိုသွေးသို့မဟုတ် သွေးဖြူများမှတစ်ဖန် ဟော်မုန်းများ(စစ်ထွက်ရည်) ကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ပြန့်နှံ့သွားစေလေသည်။
ဦးနှောက်အောက်အတတ်ကဟော်မုန်း အမျိုးပေါင်းခြောက်ခု၊သို့မဟုတ်ထိုထက်မကကိုထုတ်ပေးသည်ဟု ယူဆကြ၍ ကျောက်ကပ်စီးနှင့် လိင်အင်္ဂါ (ဥအိမ်နှင့်ဝှေး) များကမူအနည်းဆုံးနှစ်မျိုး စိစစ်ထွက်ပေးသည်ဟု ယူဆကြသည်။
သိုင်းရွိုက်နှင့် ပါရာသိုင်းရွိုက်သာမက လင်ဂါဟန်ကျွန်းကွက်များကမူဟော်မုန်းတစ်မျိုးတည်းစီကို စစ်ထွက်ပေးသည်ဟုယူဆကြလေသည်။
အင်္ဂါတစ်ခုခုက ဟော်မုန်းနည်းလွန်းစွာ၊ သို့မဟုတ် များလွန်းစွာ စစ်ထွက်ပေးလျှင်ခန္ဓာကိုယ်၏လှုပ်ရှား တတ်ကြွမှုသည်မှန်မှန်ကန်ကန်အမှုကိုမဆောင်ရွက်နိုင်တော့ချေ။
ထိုအခါတွင်လူသည်နေ မကောင်း ဖြစ်လာပြီးလျှင်ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြီးထွားမှုသည်လည်းမူမမှန်ဖြစ်လာလေတော့သည်။
စစ်ထွက်လာသောဟော်မုန်းနည်းလွန်းလျှင်ဟိုင်ပိုဖန်းရှင်း ဖြစ်သည်ဟုဆို၍ များလွန်းသောအခါတွင်မူ ဟိုင်ပါဖန်းရှင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ဟိုက်ပိုဖန်းရှင်းဖြစ်သောအခါကုသသည့်နည်းအမျိုးမျိုး ရှိရာ တစ်နည်းမှာအခြားလူ၏ခန္ဓာကိုယ်မှဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးမျိုးမှဖြစ်စေတစ်ရှုးကိုယူပြီးလျှင်ကူးဆက် ပေးသည့်နည်းဖြစ်သည်။
အခြားတစ်နည်းမှာတစ်နေရာရာမှ ရရှိသောဟော်မုန်းကိုထည့်ပေးခြင်းဖြစ်၍ထိုနည်းကိုအစားထည့် ပေး၍ကုခြင်းသို့မဟုတ်အင်္ဂါရသကုထုံးနည်းဟုခေါ်သည်။
ဟော်မုန်းကိုတိရစ္ဆာန်၏ဂလင်းများမှပြုပြင်၍သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဂလင်းများမှပြုလုပ်ယူသည့် ဩဇာများမှ သော်လည်းကောင်းလုပ်ယူနိုင်လေသည်။
ဓာတုဗေဒပညာရှင်များကမူ ဓာတ်စမ်းခန်းအတွင်း၌ သိုင်းရော့ဆင်၊ အက်ပီနက်ဖရင်နှင့်အချို့လိင်နှင့်ဆိုင်သောဟော်မုန်းများကို ဖန်တီးယူကြသည်။
သို့ဖြင့်ဟော်မုန်းနည်းသောလူနာများသည် ဟော်မုန်းသန့်သန့်များကိုရယူနိုင်ကြသည်။
ထို့ပြင် အခြားလိင်နှင့်ဆိုင်သော ဟော်မုန်းများနှင့်အင်ဆူလင်သန့်သန့်များကိုလည်း ရရှိနိုင်ကြလေသည်။
သိုင်းရွိုက်နှင့်အချို့လိင်နှင့်ဆိုင်သောဟော်မုန်းများကို ပါးစပ်မှစားသုံးနိုင်၍ယင်းတို့ကို အစာ အိမ်နှင့်အူများမှတစ်ဆင့် စုပ်ယူသွားနိုင်သည်။
အခြားဟော်မုန်း အမြောက်အမြားကိုမူ ဟိုက်ပိုဒါမစ်ပြွန်ဖြင့်ထိုးသွင်းပေးရလေသည်။
ဦးနှောက်အောက် အတတ်၏ နောက်ပိုင်းအဖုမှ ဟော်မုန်းကိုမူ နှာခေါင်း ၏ကျိချွဲမြှေးများမှတစ်ဆင့်စုပ်ယူခြင်းဖြင့်ရရှိနိုင်လေသည်။
ဟိုင်ပါဖန်းရှင်းခေါ် ဟော်မုန်းအထွက်များလွန်းလျှင် ခွဲစိတ်ကုသနည်းဖြင့်ဂလင်းတစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုထုတ်ပယ် ပစ်ရန်လိုကောင်းလိုပေလိမ့်မည်။
သော်မုန်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော အခြားကိစ္စများအတွက်အိပ်စရေးဖြင့်ကုသပေးခြင်းသည် ကောင်းမွန်ကြောင်းကိုလည်းတွေ့ရှိရသည်။
သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှဟော်မုန်းကိုသိုင်းရော့ဆင်ဟုခေါ်၏။
လည်ပင်းကြီးနာသည်သိုင်းရွိုက်ဂလင်းတတ်ကြွလှုပ်ရှားလွန်ခြင်း ကြောင့်နှင့်ကျယ်ပြန့်လာခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
မစ်ဆီဒီးမား၊ သို့မဟုတ်ဆွံ့နာသည် သိုင်းရော့ဆင် စစ်ထွက်လာခြင်း နည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
သိုင်းရော့ဆင်နည်းပါးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ရသည့်ရောဂါများအတွက် သိုင်းရွိုက်ပစ္စည်းကို ဆေးသောက်သကဲ့ သို့သောက်ပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါများပျောက်ကင်းနိုင်ကြောင်းကို ၁၈၅၁ ခုနှစ် ကတည်းကပင်သိခဲ့ကြလေသည်။
ယခုအခါတွင်သိုင်းရော့ဆင်ကို ဓာတုဗေဒသဘောဖြင့် ဖော်စပ်နိုင်သည်ဖြစ်၍ ထိုပစ္စည်း ကိုရိုးရိုးဆေးများ စားသကဲ့သို့ စားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုဆေးကိုထိုးဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်းအသုံးပြုနိုင်လေသည်။
ကျောက်ကပ်စီးဂလင်းများ၏ အတွင်းသားမှ အက်ပီနက်ဖရင်ခေါ် ဟော်မုန်းတစ်မျိုးကို စစ်ထုတ်ပေးသည်။
လူတစ်ဦးတစ်ယောက် ဒေါသထွက်သောအခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ကြောက်ရွံ့လာသောအခါ တွင်ဖြစ်စေ အက်ပီနက်ဖရင်က သွေးဖိအားကိုတိုးစေပြီးလျှင် နှလုံးကိုတတ်ကြွစေသည်။
တစ်နည်း အားဖြင့် ထိုလူကိုအမှုကိစ္စတစ်ခုခုကို ပြုလုပ်စေရန်ဖန်တီးပေးလေသည်။
အက်ဒြီနယ်လင်ခေါ် အက်ပီနက်ဖရင်အရည်ဖြင့် အချို့လန့်သော ကိစ္စများနှင့်နှလုံးရောဂါကို ကုသပေးလေ့ရှိကြသည်။
ကျောက်ကပ်စီးဂလင်း၏အပြင်လွွှာမှကော်တင်ခေါ်ဟော်မုန်း တစ်မျိုးကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အက်ဒီဆင်ရောဂါသည် ကျောက်ကပ်စီးအပြင်လွှာမှဟော်မုန်းအထွက်နည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုရောဂါဖြစ်လျှင် ကွယ်လွန်သည်ကများသည်။
ကော်တင်ကိုထိုးသွင်းပေးခြင်းဖြင့်ထိုရောဂါကိုသက်သာ စေနိုင်သည်။
လင်ဂါဟန်ကျွန်းကွက်များခေါ်ပန်ကရိများရှိ အချို့ဆဲများ၏ဟော်မုန်းကို အင်ဆူလင်ဟုခေါ်သည်။
ထိုဆဲများကအင်ဆူလင်ကို လုံလောက်စွာစစ်ထုတ်မပေးလျှင် ခန္ဓာကိုယ်သည်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိသကြားကို အသုံးမပြုနိုင်တော့ချေ။
ထိုကဲ့သို့သောချို့တဲ့မှုကပြင်းထန်သည့် ရောဂါဝေဒနာတစ်မျိုးဖြစ်သောဆီးချိုရောဂါကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန်များရှိပန်ကရိများမှအင်ဆူလင်ကိုထိုးသွင်း ပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါ၏မကောင်းကျိုးများကိုသက်သာစေနိုင်ပေသည်။
သို့သော်ထိုသို့ထိုးသွင်းပေးခြင်းကိုတစ်သက်ပတ်လုံး ပြုလုပ်သွားရလေသည်။
ဦးနှောက်အောက်အတက်ဂလင်းကိုမာစတာဂလင်းဟု ခေါ်ကြသည်။
ယင်း၏အတွင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ရှေ့ပိုင်းအဖုမှ ဟော်မုန်းသည်လိင်အင်္ဂါ၊ ပန်ကရိ၊ကျောက်ကပ်စီး၊ သိုင်းရွိုက်တို့၏ လှုပ်ရှားတက်ကြွမှုများကို ဖန်တီးပေးကြရုံမက ပါရာသိုင်းရွိုက်(ဒိုင်းပုံ) ဂလင်း၏လှုပ်ရှားတက် ကြွမှုကိုပါ ဖန်တီးပေးကောင်းပေးပေလိမ့်မည်။
ထိုဟော်မုန်းများအနက် ဟော်မုန်းတစ်မျိုးကခန္ဓာကိုယ်၏ကြီးထွားမှုကိုအားပေးလေသည်။
အဆမတန်ကြီးထွားမှုများနှင့်အဆမတန်သေးငယ်သူများ၏ ကြီးထွားမှုနှုန်းနှင့်သေးငယ်မှုနှုန်းတို့၏ထူးခြားမှုများသည် ဦးနှောက်အောက်အတက်ဖုမှဖြစ်ပေါ်သည့်ဟော်မုန်းများလွန်းခြင်း နှင့်နည်းလွန်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟုယူဆကြသည်။
ကြီးထွားမှု နည်းပါးသောအခါတွင် ကြီးထွားစေသည့် ဟော်မုန်းများကို ထိုးသွင်းပေးလေ့ရှိကြလေသည်။
အခြားအရေးကြီးသော ဦးနှောက်အောက် အတက်ဂလင်းမှ ဟော်မုန်းတစ်မျိုးက လိင်အင်္ဂါများ (ဥအိမ်နှင့်ဝှေးများ) ကိုကြီးထွားစေရုံမက အမများအားဥများ ဖြစ်စေမှုကိုအားပေးသေးသည်။
ပရိုလက်တင်ခေါ်အခြားဟော်မုန်းတစ်မျိုးကရင်သားများကိုကြီးထွားစေပြီးလျှင် နို့များကိုစစ်ထွက်စေသည်။
လိင်အင်္ဂါများက မျိုးပွားစေရာတွင် အသုံးဝင်သည့် ဆဲများကိုဖြစ်ပေါ်စေရုံမကသွေးအတွင်းသို့လည်းဟော်မုန်းများကိုစစ်ထွက်စေသေးသည်။
ယေကျာ်းအင်္ဂါများ၊သို့မဟုတ်ဝှေးများက တက်စတော့စထရုန်းများကိုဖြစ်ပေါ်စေ၍ဥအိမ်များဖြစ်သော အမအင်္ဂါများကအက်စထရုန်းနှင့်ပရော့ဂက်စတာရုန်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထိုဟော်မုန်းများသည်ယောက်ျားနှင့်မိန်းမတို့ အားကိုယ်အနေအထားကွဲပြားမှုကိုဖြစ်စေသည်။
ထိုဟော်မုန်းများသည် ယောက်ျားနှင့်မိန်းမတို့၏ခန္ဓာကိုယ်ဆောက်တည်ပုံ၊ ကြွက်သား၊အဆီ၊ဆံပင်ကြီးထွားမှု၊အသံ ဩဇာနှင့်ကိုယ်ဟန်သွင် ပြင်ခြားနားမှုကိုဖြစ်စေသည်။
လိင်အင်္ဂါများဖရိုဖရဲဖြစ်သောအခါတွင် လိင်နှင့်ဆိုင်သောဟော်မုန်းများကို ထိုးသွင်းပေးရလေသည်။
ဦးနှောက်အောက်အတက်၏ နောက်ပိုင်းရှိအဖုမှ ပစ်တြူအစ်တြင်ခေါ် ဟော်မုန်းတစ်မျိုးကိုစစ် ထွက်ပေးသည်။
ထိုဟော်မုန်းကကျောက်ကပ်အားရေကိုစုပ်ယူနိုင်အောင် ပြုပေးသည်။
အဆိုပါ အဖုမှစ၍ ထွက်လာသော ဟော်မုန်းနည်းလျှင်ရေငတ်ဆီးလွန်ရောဂါကိုဖြစ်စေ၍ ထိုရောဂါစွဲကပ်လျှင်ကျောုက်ကပ်မှဆီးအမြောက်အမြား စီးထွက် လာလေသည်။
အင်ဒိုကရင်းဂလင်းများအပြင် အခြားအင်္ဂါများမှလည်း အရေးကြီးသောဟော်မုန်းများကိုစစ် ထွက်ပေးကြသေးသည်။
အူ၏ကျိချွဲမြှေးမှ ဆီကရီတင် ဖြစ်ပေါ်စေရာ ထိုပစ္စည်းက ပန်ကရိအရည် စီးခြင်းကိုတိုးပွားစေသည်။
အခြားအူများမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဟော်မုန်းမှာ ကောလီဆစ္စတိုကင်ဖြစ်၍ ယင်းက သည်းခြေအိတ်ကို ကျုံ့စေသည်။
အင်တာရိုဂက်စထရုန်းကမူ အစာကြေခြင်းကို နှေးကွေး စေသည်။
အစာအိမ်၌ ဖြစ်ပေါ်သော ဟော်မုန်းတစ်မျိုးမှာ ဂတ်စတြင်ဖြစ်၍ ထိုဟော်မုန်းကအက်စစ် ကိုစစ်ထွက်စေသည်။
ဆင်ပသင်ကဲ့သို့သော ဓာတ်ပစ္စည်းများလည်းဖြစ်ပေါ်သေးရာ ယင်းတို့က သွေးတိုးခြင်းကိုပြုပြင်ပေးလေသည်။
ထိုပစ္စည်းများသည်လည်း ဟော်မုန်းများဖြစ်သည်ဟုအဆိုပြု ထားချက်များရှိလေသည်။
တိရစ္ဆာန်များကသာယခုကဲ့သို့ဟော်မုန်းများကို ထုတ်ပေးကြသည်မဟုတ်၊ အပင်များကလည်း ဟော်မုန်းများကို ထုတ်ပေးကြသေးသည်။
အော့ဆင်ခေါ် ကြီးထွားမှု ဟော်မုန်းများသည်အပင်၏ထိပ်ဘက်တွင်ဖြစ်ပေါ်ကြလေသည်။
ထိုဟော်မုန်းကြောင့်အပင်သည်မြေကြီးနှင့်ဝေးရာ အလင်းဘက်ဆီသို့ ကြီးထွား၍ သွားကြလေသည်။
ထိုဟော်မုန်းများက အမြစ်သစ်များကိုပါ ဖြစ်စေရုံမက အချို့အဖူး မျိုးဖြစ်ပေါ်ခြင်းကိုလည်း တားဆီးပေးသေးသည်။
နွေကူးရာသီများ သစ်ပင်များတွင် အသားတိုးဖြစ် လေ့ရှိခြင်းကိုအုပ်ထိမ်ပေးသောအခြားအော့ဆင်များလည်းရှိ သေးသည်။
ဝတ်မှုန်အတွင်းရှိအော့ဆင် တစ်မျိုးကအသီးကိုစ၍ ဖြစ်ပေါ်စေပုံရသည်။
ဝတ်မှုန်အစားအော့ဆင်တစ်မျိုးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့်ဝတ်မှုန်မရှိဘဲ အသီးသီးနိုင်လေသည်။
အနာတရဖြစ်နေသောနေရာပေါ်တွင် တစ်ရှူးအသစ် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အနာတရဟော်မုန်းခေါ်အပင်ဟော်မုန်းတစ်မျိုးက အားပေးသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အကိုးအကား ကဏ္ဍ:အာရုံကြောသိပ္ပံ ကဏ္ဍ:ဇီဝကမ္မဗေဒ ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ။
ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်း ရောဂါပိုးရှိသော လူတစ်ဦးမှ အခြားတစ်ဦးသို့ ရောဂါပိုး လွယ်ကူစွာ ကူးနိုင်သည်။
ရောဂါပိုးများသည် ကူးစက်ပုံခြင်း မတူပေ။
တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း မသန့်ရှင်းသော ရေကိုသောက်သုံးခြင်း ခန္ဒာကိုယ်အတွင်းမှအရည်များ ထိခြင်း ရောဂါပိုများကို ရှူရှိုက်မိခြင်း ချောင်းဆိုးနှာချေခြင်း ပါးစပ်၊ မိန်းမကိုယ် နှင့် စအိုဖြင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်မဟုတ်သောနည်း ဉပမာ ရောဂါပိုးနှင့် ထိစပ်နေသော အစာများကို ြပန်လည်စားသုံးမိခြင်း သေချာပိုးသတ်ထားခြင်းမရှိသော ကိရိယာ ပစ္စည်းများနှင့် လူနာကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ကာကွယ်ခြင်း မခွဲစိတ်မှီ သေချာစွာ လက်ဆေးခြင်း၊ မျက်နှာတွင် mask တတ်ခြင်း မကြာခဏ လက်ဆေးသော အကျင့် အဟာရြပည့်ဝသော အစာကိုစားသုံးခြင်း မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲခြင်း ကွန်ဒုံးသုံး၍ လိင်အပျော်အပါးလိုက်စားခြင်း ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စွားစားသုံးခြင်း (အပြင်တွင် ကြာမြင့်စွာ ထားထားသော အစားအသောက်များကို မစားသုံးသင့်ပါ) ညွန်ကြားချက်မပါဘဲ ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်း ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံထားခြင်း ရောဂါလက္ခဏာ ဖျားခြင်း နာကျင်ခြင်း ကိုယ်လက်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း အစားအသောက်ပျက်ခြင်း ဗိုင်းရပ်စ် များသောအားဖြင်း ဗို်င်းရပ်စ်ကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်းခြင်းသည် ခန္ဒာကိုယ်တွင်းနေရာ အနံကို ပျံနှ့သွားပြီး ရောဂါလက္ခဏာအားဖြင့် ပျံနှ့ံနေတတ်သည်။
ဥပမာ - နှာစေးချောင်းဆိုး၊ ခန္ဒာကိုယ်ကိုက်ခဲခြင်း၊။
အချို့ အနည်းငယ်သော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါပိုးများသည် နာကျင်တတ်သည် ဥပမာ ရေယုန်။
ဘက်တီရီးယား ဘက်တီရီးယားကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်ခြင်းတွင် များသောအားဖြင့် ခန္ဒာကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုတွင် ဖြစ်တတ်ပြီး တနေရာထဲတွင်သာ ပိုးဝင်သော လက္ခဏာမျိုးကို တွေ့ရသည်။
မှော်ဘီမြို့နယ်() သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မှော်ဘီမြို့ နည်းပညာတက္ကသိုလ် သည် မှော်ဘီမြို့နယ်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မှော်ဘီမြို့နယ်သည် ၂၀၀၆-၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အကျယ်အဝန်းရှိ မြောင်းတကာစက်မှုဇုံတည်ရှိရာ မြို့နယ်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ သံမဏိစက်ရုံများအားလုံးကို နေရာချရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
နယ်နမိတ်များ လှိုင်မြစ်သည် မှော်ဘီမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက် နယ်နမိတ်ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် တိုက်ကြီးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရွှေပြည်သာမြို့နယ်နှင့်၊ အနောက်တောင်၊ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ထန်းတပင်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ကိုးကား Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာနေသည့် ကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည် သမိုင်းကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းအစသည် သောမစ်ကွတ် (Thomas Cook) က ၁၉၄၈ လွတ်လပ်ရေး မရခင် ကတည်းက စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးချိန်တွင် မြန်မာ့တိုရစ်ဇင်သည် ပျောက်ကွယ်နေပြီး ၁၉၆၂ တွင်မှ ဗမာ့စီးပွားရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ တိုးရစ်ဘားမားဟုခေါ်သော အေဂျင်စီ ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ခုနှစ်တွင်ကုန်သွယ်ကူးသန်း ကော်ပိုရေးရှင်း အမှတ် (၂၀)မှ ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး Strand Hotel, President Hotel, Oriental Hotel နှင့် ထွန်းလှဟိုတယ်တို့လည်း နိုင်ငံပိုင် အသိမ်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆၂ တွင် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တိုးရစ် ဗီဇာ ကို ၂၄ နာရီ မျှသာ ခွင့် ပြုခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီကို ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီးမှ တိုးရစ် ဗီဇာကို ၇ ရက်အထိခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ဦးနေဝင်း လက်ထက်က တံခါးပိတ်ဝါဒ ကြောင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ပုဂံ၊ ကလော နှင့် အင်းလေး ဒေသတို့လောက်သာ လည်ပတ်ခွင့် ရခဲ့သည်။
၁၉၈၈ တွင် စစ်အာဏာ တစ်ခါထပ်သိမ်း၍ ဈေးကွက်စီးပွားရေး တံခါးဖွင့်မူကို ကျင့်သုံးကာ နိုင်ငံတွင်းနဲ့ ပြင်ပ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတွေ ဝင်ရောက်လာသောအခါ တိုရစ်ဇင် ပြန်လည်အသက်ဝင်လာသည်။
၁၉၉၀ တွင် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဥပဒေကို အသစ်ပြဋ္ဌာန်းပြီး တိုးရစ် ဗီဇာ ကိုလည်း (၁၄)ရက် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၂ မှာတော့ အရှိန်အဟုန်မြှင့်ဆောင်ရွက်မည်ဟုဆိုကာ တိုးရစ် ဗီဇာ (၂၈)ရက်ထိ ထပ်တိုးပေးခဲ့သည်။
စာရင်းအင်းများ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တွင် ပြည်ပမှ ခရီးသွားဧည့်သည် ၇၃.၈၄% (ဆိုက်ရောက်ခရီးသည် ၃၁၃,၁၂၇) အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး လေကြောင်းမှ ၆၉.၂၆% ၊ ကုန်းလမ်းမှ ၂၉.၉၇% နှင့် ရေကြောင်းခရီးမှ ၀.၇၇% ဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှ အမြတ်ငွေ ဒေါ်လာ ၅၃၄ သန်းအထိ တိုးတက်ရရှိခဲ့သည်။
General trends ခုနှစ် ခရီးသည် ဝင်ရောက်မှု ၂၀၁၄ ၃,၀၈၁,၄၁၂ ၂၀၁၃ ၂,၀၄၄,၃၀၇ ၂၀၁၂ ၁,၀၅၈,၉၉၅ ၂၀၁၁ ၈၁၆,၃၆၉ ၂၀၁၀ ၇၉၁,၅၀၅ ၂၀၀၉ ၇၆၂,၅၄၇ နိုင်ငံအလိုက် ခရီးသွားဧည့်သည် ဝင်ရောက်မှု အဆင့် နိုင်ငံ ခရီးသွားဧည့်သည် (၂၀၁၂) % စုစုပေါင်း (၂၀၁၂) လာရောက်လည်ပတ်သူစုစုပေါင်း (၂၀၁၄) % စုစုပေါင်း (၂၀၁၄) ၁ ၉၄,၃၄၂ ၁၅.၉၃% ၁၉၈,၂၂၉ ၁၇.၅၂% ၂ ၇၀,၈၀၅ ၁၁.၉၃% ၁၂၅,၆၀၉ ၁၁.၁၀% ၃ ၄၇,၆၉၀ ၈.၀၄% ၈၃,၄၃၄ ၇.၃၇% ၄ ၃၇,၅၈၉ ၆.၃၄% ၆၂,၆၃၁ ၅.၅၄% ၅ ၃၄,၈၀၅ ၅.၈၇% ၅၈,၄၇၂ ၅.၁၇% ၆ ၂၆,၂၉၆ ၄.၄၃% ၄၇,၆၉၂ ၄.၂၁% ၇ ၃၀,၄၉၉ ၅.၁၄% ၄၆,၅၃၄ ၄.၁၁% ၈ ၃၀,၀၆၄ ၅.၀၇% ၄၁,၄၅၃ ၃.၆၆% ၉ ၂၄,၂၉၆ ၄.၀၉% ၄၀,၉၂၁ ၃.၆၂% ၁၀ ၂၂,၀၆၀ ၃.၇၂% ၃၂,၆၆၄ ၂.၈၉% ၁၁ ၁၆,၈၆၈ ၂.၈၄% ၃၂,၃၀၆ ၂.၈၅% ၁၂ ၂၃,၀၆၃ ၃.၈၉% ၃၂,၂၆၅ ၂.၈၅% ၁၃ ၁၈,၂၆၁ ၃.၀၈% ၂၉,၁၇၅ ၂.၅၈% ၁၄ ၁၀,၈၃၀ ၁.၈၃% ၁၂,၆၁၃ ၁.၁၁% ၁၅ ၃,၆၈၅ ၀.၉၄% ၁၂,၂၆၈ ၁.၀၈% လည်ပတ်စရာနေရာများ မြန်မာနိုင်ငံရှိ နာမည်ကျော် လည်ပတ်စရာနေရာများတွင် မြို့ကြီးများဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများဖြစ်သော မွန်ပြည်နယ်၊ ပင်းတယမြို့၊ ပဲခူးမြို့နှင့် ဘားအံမြို့၊ သဘာဝနေရာများဖြစ်သော အင်းလေးကန်၊ ကျိုင်းတုံမြို့၊ ပူတာအိုမြို့နှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ ရှေးမြို့ဟောင်းများဖြစ်သော ပုဂံနှင့် မြောက်ဦး၊ ပင်လယ်ကမ်းခြေများဖြစ်သော ငပလီ၊ ငွေဆောင်၊ မောင်းမကန်နှင့် မြိတ်ကျွန်းစုတို့ ပါဝင်သည်။
ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနား ပူတာအို ဗန်းမော် ဟူးကောင်းတောင်ကြား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော် Time City Yangon ဆူးလေ ဘုရား ကျောက်တော်ကြီး ဘုရား ဗိုလ်တစ်ထောင် ကမ်းနား မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မန္တလေးမြို့ ပုဂံမြို့ အင်းဝမြို့ အမရပူရ ပြင်ဦးလွင်မြို့ ပုပ္ပားတောင် မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော် မုဒုံမြို့ (ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လျောင်းတော်မူဘုရား) မော်လမြိုင်မြို့ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးမြို့ ငပလီကမ်းခြေ မဟာမုနိရုပ်ပွားတော် ရှမ်းပြည်နယ် အင်းလေးကန် တောင်ကြီးမြို့ ပင်လယ်ကမ်းခြေများ ငပလီကမ်းခြေ ချောင်းသာကမ်းခြေ ငွေဆောင်ကမ်းခြေ မောင်းမကန်ကမ်းခြေ ဂေဟခရီးသွားလည်ပတ်စရာနေရာများ မြိတ်ကျွန်းစု ခါကာဘိုရာဇီတောင် အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ် ပုပ္ပားတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ် နတ်မတောင် ကိုးကား။
တောဘဲမန်ဒါလီသည် ‘ အန်စာရီ‌ဖောမီး ’ မျိုးစဉ် တွင်လည်းကောင်း၊ ‘ အနာတီဒီ ’ မျိုးရင်း တွင်လည်းကောင်း၊ ‘ကိုင်ရီနီနီး ’ မျိုးရင်းခွဲ တွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။
ဝမ်းဘဲမျိုး အ‌မြောက်အမြားရှိရာတွင် ‌တောဘဲလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
‌တောဘဲတွင် ပြား‌သောနှုတ်သီးနှင့် အသင့်အတင့်ရှည်‌သော ‌ခြေ‌ချောင်းများရှိသည်။
‌ရှေ့‌ခြေ‌ချောင်း ‌လေး‌ချောင်းကြားတွင် အလွှာပါးများရှိ၍ နောက်‌ခြေ‌ချောင်းက‌လေးမှာမူ သီးခြားလွတ်‌နေသည်။
အင်း၊ အိုင်‌၊ ချောင်း၊ မြောင်းတို့၌ အစာရှာ‌ဖွေစား‌သောက်နိုင်သည်။
‌တောဘဲသည် အများအားဖြင့် ‌ရေချိုတွင် ကျက်စား‌လေ့ရှိသည်။
‌တောဘဲ၏ အစာများတွင် တီမျိုး၊ အင်းဆက်ပိုး (ပိုး‌ကောင်)နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များပါဝင်သည်။
‌တောဘဲထီးသည် အလျားလက်မ ၃၀ ခန့်ရှိ၍ ‌တောဘဲမသည် ၂၄ လက်မခန့်ရှိသည်။
အရွယ်ကြီးရင့်သော ‌တောဘဲထီး၏ ကိုယ်အ‌ပေါ်ပိုင်းနှင့် ရင်ပိုင်းရှိ အစိမ်းရောင်သည် ‌နေ‌ရောင်ထဲ၌ အလွန်‌တောက်ပသည်။
သား‌ပေါက်ချိန်တွင် ‌တောဘဲထီး၏ နှုတ်သီး‌အောက်ပိုင်းသည် ‌ဖောင်း၍ နီလာသည်။
အမသည် အထီးထက် အရွယ်ငယ်၍ အ‌ရောင်မှာ အထီးကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ၊ မွဲ‌ခြောက်‌ခြောက်ဖြစ်သည်။
တောဘဲထီးသည် ‌နေဝင်ချိန်၌ ပျံသန်းခိုက်တွင် သနားစရာကောင်း‌သော အသံဖြင့် နှစ်ဆင့်ထပ်ကာ‌အော်တတ်သည်။
တောဘဲမသည် ပျံသန်းခိုက်၌ ‌လေချွန်သံကဲ့သို့ စူးရှစွာ အော်တတ်သည်။
အမြဲစိမ်း‌တောရှိ ‌ရေအိုင်နှင့်‌ချောင်းများ၌ အများအားဖြင့် တစ်‌ကောင်ချင်းဖြစ်‌စေ၊ စုံတွဲဖြစ်‌စေ ‌တွေ့ရသည်။
ကောင်‌ရေ အများပါရှိ‌သော ‌တောဘဲအုပ်ကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရသည်။
‌ရွှေလီမြစ်တွင် အ‌တွေ့ရများ‌သော ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
‌တောဘဲသည် ‌ရေအိုင်နှင့် ‌ရေကွက်များတွင်ဖြစ်‌စေ၊ လူသူမနီးသော ‌တောထဲရှိ ‌ရေအိုင် စမ်း‌ချောင်းများတွင်ဖြစ်‌စေ ‌နေ့အချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေလျက်၊ ‌နေဝင်ဖျိုးဖျား အချိန်တွင်သာ မြစ်ရိုးသို့ထွက်လာပြီးလျှင် ညအချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေဟန်တူသည်။
ထိုနောက် ‌နေထွက်စပြုသည်နှင့်တပြိုင်နက် ‌တောထဲသို့ဝင်‌ရောက်ခို‌အောင်းပြန်သည်။
အရုဏ်တက်ချိန်နှင့် ‌နေဝင်ခါနီး အချိန်တွင် ‌တောဘဲပျံသံကို အများအားဖြင့် ကြားရသည်။
‌ကျောက်စိမ်းတွင်းများရှိရာ ‌ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ‌နေဝင်ရီတ‌ရောအချိန်၌ တောဘဲများ အချိန်မှန် ပျံသန်းလာကြသည်ကို မြင်နိုင်သည်။
ယင်းတို့သည် စိုစွတ်လျက်ရှိသည့် ရိုးပြတ်‌တောများတွင် အစာကို ရှာ‌ဖွေစား‌သောက်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ‌တောဘဲတို့၏ အသိုက်ပြုလုပ်ပုံကို ‌ဖော်ပြခြင်းမရှိ‌ပေ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ သစ်‌ခေါင်းများတွင် အသိုက်ပြုလုပ်‌လေ့ရှိကြသည်။
တောဘဲများကို အာသံပြည်နယ်၌၎င်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆူမတြားကျွန်းထိ ‌ဒေသတို့၌၎င်း ‌တွေ့နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တောဘဲများကို ‌မြောက်ပိုင်း၌ အမြဲစိမ်း‌တောများတွင်၎င်း၊ တောင်ဘက်၌ တမူးချိုင့်ဝှမ်း‌မြောက်ပိုင်းအထိ၎င်း၊ မိုးမိတ်နယ်၊ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းတွင်၎င်း၊ ပုသိမ်ခရိုင်တွင်းရှိ အမြဲစိမ်း‌တောရှိရာ ရခိုင်ရိုးမတွင်၎င်း ‌တွေ့ရသည်။
ပဲခူးရိုးမတစ်‌လျှောက်တွင်မူ မ‌တွေ့ရချေ။
အင်းစိန်ခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းရှိ အမြဲစိမ်း တောများ၌သာ ‌တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘဲ ကဏ္ဍ:မန်ဒါလီ။
ရေဗလုံ () ကို ပါဏဗေဒအလိုအရ ဟယ်လီယိုပေး ပါဆွန်နာတာ (Heliopais personatus) ဟုခေါ်သည်။
ထိုငှက်သည် ဟယ်လီအော်နီသီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၏။
အလွန်တွေ့မြင့်ရခဲ၍ ရေဗလုံငှက်ကို လူသိနည်းသည်။
ရေထဲသို့ ပြွန်ချောင်းတစ်ခုဖြင့် လေမှုတ်သွင်းရာ၌ ရေပွက်များထကာ မြည်သောအသံကဲ့သို့သော ယင်း၏အသံကို စွဲ၍ ရေဗလုံငှက်ဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် အသံစူးသည်။
မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ရန် အလွန်အန္တရာယ်ရှိသောငှက်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ရေဗလုံငှက်၏ ကိုယ်ထည်သည် အလျား ၂၄ လက်မ ရှိသည်။
လည်တိုင်သည် ငန်း၏လည်တိုင်နှင့် တူသည်။
အဖိုနှင့် အမပုံသဏ္ဌာန်ချင်း မတူချေ။
ရေဗလုံငှက်အမများ၏ မေး၊ လည်ပင်းနှင့် လည်တိုင် အရှေ့ဘက်ပိုင်းများသည် ဖြူ၍ ပတ်လည်တွင် အမည်းရောင်ရှိသည်။
အဖိုများ၌မူ အနားဘက်၌ အဖြူရောင်များ ထပ်၍ ပါရှိသည်။
ငှက်ဖိုနှင့် ငှက်မများ၏ မျက်လုံးအရောင်မှာ အဝါဖြစ်သည်။
အဖိုများ၌ သားပေါက်ချိန်တွင် နှုတ်သီးရင်းတွင် အသားပိုကလေးတစ်ခု ထောင်လျက်ရှိသည်။
မိုးကုန်ချိန်တွင်မူ ထိုအသားပိုကလေးသည် တွန့်လိမ်သွား၍ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
အမများ၌ ဤကဲ့သို့သော အသားပိုမျိုး မရှိချေ။
ငှက်ကလေးများသည် အမများနှင့် တူသော်လည်း ဦးခေါင်းထိပ်သည် မမည်းချေ။
ရေဗလုံငှက်တို့ကို သားပေါက်ချိန်၌ ရေလျှံသစ်တောဒေသများ၊ မြစ်ချောင်းများ၊ ရွံ့နွံထူထပ်သော နေရာများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။
သာမန်အချိန်များတွင်မူ ရေတက်ရေကျရှိသော ချောင်းများနှင့် အမြဲစိမ်းတောများအနီးရှိ ချောင်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
ရေဗလုံငှက်သည် လျင်မြန်စွာ ရေကူး ရေငုပ်နိုင်သည်။
ဘေးအန္တရာယ်နှင့် တွေ့ကြုံသောအခါ ကုန်းပေါ်သို့ ပြေးတက်၍ ပုန်းအောင်းတတ်သည်။
မထိတ်လန့်လျှင် ရေမှထ၍ ပျံသန်းတတ်ကြသည်။
ကြောက်လန့်လာလျှင် ရေထဲသို့ တစ်ကိုယ်လုံးငုပ်၍ ဦးခေါင်းနှင့် လည်တိုင်ကိုသာ ရေပေါ်တွင် ဖော်ထားတတ်ကြသည်။
ရေပြင်မှထ၍ ပျံသန်းရာတွင် ရေကြက်ဒုံနှင့် တူသည်။
သို့သော် ပထမတွင် ရေပြင်နှင့် ယင်း၏ တွဲလျားကျနေသော ခြေထောက်များ ထိနေတတ်သည်။
အရှိန်ရလာသောအခါတွင်မူ လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းနိုင်သည်။
ကောင်းမွန်စွာလည်း လမ်းလျှောက်နိုင်၍ ကိုယ်ကို ခပ်စောင်းစောင်း ထားတတ်သည်။
ယင်း၏အစာမှာ ခရု၊ ပိုးကောင်နှင့် အသီးအရွက်များ ဖြစ်သည်။
အသိုက်များကို မှောင်ပိတ်နေသော နွယ်ပင်များကြားတွင် သစ်ကိုင်းကလေးများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်၍ ပြုလုပ်ကြသည်။
ကျီးကန်းအသိုက်များနှင့် တူ၍ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အချင်း ၁၅ လက်မခန့် ရှိတတ်သည်။
ဥများ အုသည့်နေရာကမူ အချင်း ခုနစ်လက်မခန့် ရှိတတ်သည်။
ဥများသည် မလိုင်ရောင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အညိုနှင့် ခရမ်းရောင်အပြောက်များ ပါရှိသည်။
အသိုက်များကို ရေမျက်နှာပြင်နှင့် လက်မ အနည်းငယ်မှ ကိုးပေအထိ မြင့်သောနေရာများတွင် လုပ်တတ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ဥပေါင်း ငါးလုံးမှ ခုနစ်လုံးအထိ ရှိသည်။
ရေဗလုံငှက်တို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗင်္ဂလားပြည်နယ်နှင့် အာသံပြည်နယ်တို့မှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်၍ ဆူမတြာကျွန်းအထိ တွေ့နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ရေဗလုံငှက်များကို သာယာဝတီခရိုင် မြစ်မခမြစ်နား တစ်ဝိုက်တွင် တွေ့ရသည်။
ဗန်းမော်ခရိုင် ရွှေဂူမြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် အင်းတော်ကြီးဒေသတွင်လည်း ရေဗလုံငှက်အချို့ကို တွေ့နိုင်သည်။
ထိုဒေသနေ လူများက ရေဗလုံငှက်များသည် ထိုဒေသ၌ မိုးဥတုတွင် သားပေါက်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ကသာခရိုင်ဆိပ်သာအနီး၌လည်း ထိုငှက်များကို တွေ့ရသည်။
ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသဖြစ်သော မြောင်းမြမြို့အနီးတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။
ထို့အပြင် ပဲခူးခရိုင် အင်းတကော်ဘက်တွင်လည်း ထိုငှက်များကို တွေ့နိုင်သည်။
ရေဗလုံငှက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အမြင်ရနည်းသော်လည်း နေရာအနှံ့အပြားတွင် နေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကြိုးကြာ၊ ရေကြက်ဒုံနှင့် အလားတူငှက်များ။
ဒေါင်း (Pavo) သည် ရစ်မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ငှက်မျိုးစုဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ် နှစ်မျိုးအား မူဘောင်ဝင်သော ပါဗို မျိုးစိတ်များအဖြစ်လက်ခံထားကြသည်။
၎င်းမျိုးစိတ်နှစ်မျိုးမှာ ဥဒေါင်း (မြန်မာဒေါင်း)နှင့် အိန္ဒိယဒေါင်း တို့ဖြစ်သည်။
မျိုးစိတ်များ ဓာတ်ပုံ မျိုးစိတ်အမည် အများသုံး အမည် တွေ့ရှိရသော ဒေသများ120px Pavo cristatus အိန္ဒိယဒေါင်း အိန္ဒိယ အရှေ့တောင်အာရှ။
နေရာအနှံ့သို့ မိတ်ဆက်ရောက်ရှိ ပျံ့နှံ့120px Pavo muticus ဥဒေါင်း အရှေ့တောင်အာရှ ကိုးကား ဒေါင်း| ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ငဟစ်ဝမ်းဖြူ (White-bellied Heron) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ။
ဥဒေါင်း () ကို မြန်မာဒေါင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဒေါင်းသည် ဥမှပေါက်စတွင် သာမန်ငှက်ကဲ့သို့ ရုပ်ဆင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော်လည်း ၂ နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ အမြီးအတောင်များ စုံလင်လာကာ ကြည့်၍တစ်မျိုး ကျက်သရေရှိလာသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဒေါင်းဖိုများကလည်း ဒေါင်းမထက် ပို၍ လှလာကြသည်။
သူတို့ကို ကြည့်ရသည်မှာ ကြွားကြွားဝါဝါ ခန့်ခန့်ညားညားရှိလှသည်။
ထိုကြောင့်ပင် အနောက်နိုင်ငံ အသုံးအနှုန်းများ၌ လှပစွာဝတ်ဆင်၍ ကြွားကြွားဝါဝါရှိသူတို့ကို ဒေါင်းနှင့်နှိုင်း၍ ပြောလေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာမင်းတို့၏ ဥဒေါင်းတံဆိပ်ပုံ|left ဒေါင်းသည် ရစ်မျိုးရင်းတွင် အပါအဝင် ဖြစ်၍ အာရှတိုက် အပူပိုင်းတွင် အထူးပေါများသည်။
ဒေါင်းသည် လှပ၍ ကျက်သရေရှိမှုကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အလှမွေးမြူကြသည်။
ခန့်ညားခြင်းနှင့်ကျက်သရေရှိခြင်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဒေါင်းရုပ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းအဆက်ဆက်ကလည်း နိုင်ငံတော်အလံအဖြစ် ဥဒေါင်းတံဆိပ်ခတ်နှိပ်သောအလံကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
မြန်မာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်မိမိ နေမျိုးနွယ်များဟုယူဆပြီး နေကိုကိုယ်စားပြုသည့် ဥဒေါင်းပုံကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
မြန်မာမင်းများလက်ထက် အလံကိုသာ မဟုတ်၊ သုံးစွဲရန်ထုတ်သော ငွေဒင်္ဂါးများ၌ပင် မြန်မာမင်း၏အမှတ်အသားအဖြစ် ဒေါင်းရုပ်ကို ခတ်နှိပ်ကြလေသည်။
မြန်မာမင်းများသာ မဟုတ်၊ ရှေးက အာရှတိုက်တွင် တန်ခိုးကြီးထွားခဲ့သော မွန်ဂိုဘုရင်များပင် ပလ္လင်၏ အမှီတွင် ရွှေငွေအဖိုးတန် ကျောက်သံပတ္တမြားတို့ဖြင့် ပြုလုပ်စီခြယ်ထားသော ကဒေါင်းပုံသဏ္ဌာန် ပြုလုပ် ထားလေသည်။
တရုတ်ဘုရင်များ လက်ထက်ကမူ တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုး ဆောင်သော မှူးမတ်သေနာပတိများကို ဂုဏ်ထူးဆောင်အဖြစ် ဒေါင်းတပ်ခွင့် ပြုခဲ့၏။
ပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌ ဥဒေါင်းသားကိုပင် ဂုဏ်ထူးတစ်ခု အနေဖြင့် စားကြလေသည်။
ဥဒေါင်း၏အလှဆုံးအပိုင်းသည် မြီးတံဖြစ်သည်။
ထိုမြီးတံသည် ယပ်တောင်သဖွယ် ဖြန့်လိုက်သောအခါ ဝိုင်းသွား၍ အလွန်လှပလေသည်။
မြီးတံတိုင်း၏ အဖျားတွင် ခရမ်းရောင်၊ အဝါရောင်၊ အပြာရင့် စသည့် ရောင်စုံတို့ဖြင့် ရောပြွန်းခြယ်လှယ်ထားသကဲ့သို့ အလွန်လှပသော ‘စ’ စာလုံးပုံသဏ္ဌာန် အကွက်တစ်ခုစီ ပါလေသည်။
ဖော်ပြချက် ဒေါင်းပျိုမတစ်ကောင်၏ ဦးခေါင်းနှင့် လည်တိုင်ပုံ မြီးတံ၏အမွေးများမှာ အစိမ်းပုတ်ရောင်ဖြစ်၏။
ထိုသို့ အစိမ်းပုတ်ခံတွင် အရောင်မျိုးစုံပြွန်းသော မြီးတံသည် သူတို့နေထိုင်ရာ အပူပိုင်းသစ်တောများနှင့် ယိုးမှားဖွယ် ဖြစ်သဖြင့် ရန်သူတို့ ဘေးမှလည်း ကင်းဝေးအောင် သဘာဝက ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။
ယင်းသည် ဒေါင်းမြီးအစစ်မဟုတ်၊ ဤမြီးတံရှည်များ ၏အောက်တွင် မြီးတံ၏အောက်ခံသဖွယ် ဖြစ်နေသော ကြက်မအမြီးကဲ့သို့ အမွေးများရှိ၏။
ဥဒေါင်းမြီးတံမှာ နေရောင်ကိုလိုက်၍ အရောင်အမျိုးမျိုး ပြောင်းတတ်သဖြင့် အံ့ဘွယ်ပင် ဖြစ်သည်။
ခေါင်းပေါ်တွင် အမွေးတို ကလေးများဖြင့် လှပသော အမောက်ကလေး ဖြစ်နေလေသည်။
ရက်ပိုင်းနှင့် ရင်အထက်ပိုင်း အမွေးရောင် သည် စိမ်းပြာပြာဖြစ်ပြီးလျှင် ရင်အောက်ပိုင်းမှာ စိမ်းပြာတွင် ခရမ်းရောင် နှောနေသောကြောင့် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လှလေသည်။
နေထိုင်ရာနှင့် ပျံနှံ့တည်ရှိမှု ဒေါင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ မလေးကျွန်းဆွယ်၊ ဂျာဗားကျွန်းအထိ တွေ့ရှိရသည်။
ယင်းတို့၏ နေထိုင်ရာနယ်မြေများသည် အဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။
ဒေါင်းများကို အပူပိုင်းဒေသ သစ်တောများ၊ အမြဲစိမ်းသစ်တောများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဝါးရုံတောများ၊ မြက်ခင်းပြင်များ၊ ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် လယ်မြေများတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ဒေါင်းများကို လူသူနှင့်ဝေးသော ရေနှင့်နီးသည့် တောအုပ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ရေနှင့်နီးသည့်နေရာသည် အရေးကြီးသောအချက်ဟု ထင်မှတ်ရသည်။
အလေ့အထ 268x268px ဒေါင်းများသည် တောတွင်းနေ ငှက်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မြေပေါ်တွင် အသိုက်ဆောက်လေ့ရှိကား အပင်ပေါ်တွင် နားလေ့ရှိကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ဥ ၃ လုံးမှ ၆ လုံးအထိ ဥတတ်သည်။
ဥဒေါင်းတို့သည် အစုလိုက် အပြုံလိုက် မနေကြချေ။
အများဆုံး ဥဒေါင်းဖိုတစ်ကောင်နှင့် ဥဒေါင်းမ သုံးလေးကောင်လောက်သာ စု၍ နေတတ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်စသော အရှေ့ပိုင်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများတွင် အများအပြား နေထိုင်ကြ၏။
ဒေါင်းငယ်ကလေးများသည် သမပိုင်းဒေသ ရာသီဥတုတွင် မနေနိုင်ကြချေ။
ဒေါင်း၏ ကိုယ်ဟန်ပုံသဏ္ဌာန်သည် ခန့်ညားဝင့်ဝါသလောက် အသံကား ခန့်ညားခြင်း မရှိချေ။
သာမန်ငှက်များ အော်သံနှင့်သာ တူလေသည်။
ဥဒေါင်း၏ထူးခြားချက်မှာ ညနေဘက်စောစောတွင် အရွက်အနည်းငယ်သာရှိသော သစ်ပင်မြင့်ကြီးများ ပေါ်သို့ အိပ်တန်းတက်၍ နံနက်တွင် အိပ်ရာမှ ဆင်းလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ အိပ်တန်းတက်ရာနှင့် အိပ်တန်းမှ ဆင်းရာတို့တွင် ဆူညံစွာ တွန်လေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။
အစားအစာ ဒေါင်းများသည် အစုံစားသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး အပင်အစိတ်အပိုင်းများ၊ အခွံမာသီးများ၊ အင်းဆက်များနှင့် ကျောရိုးရှိ၊ ကျောရိုးမဲ့ အသေးစား တွားသွား သတ္တဝါများကို စားသုံးလေ့ရှိသည်။
ဥဒေါင်းသည် စပါးကောက်နှံ၊ ပက်ကျိနှင့် အရည်ရွမ်းသော အပင်မျိုးကို စားသောက်တတ်ကြသည်။
အခြားသော ဒေါင်းမျိုးစုများကဲ့သို့ အဆိပ်ရှိသောမြွေများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်နိုင်သည်။
ဥဒေါင်းသည် သစ်ပင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ မြေပြင်ချုံကွယ်ပေါ်၌ ဖြစ်စေ နေတတ်ကြသည်။
ခြများ၊ ပန်းပွင့်ချပ်များ၊ အရွက်နုများ၊ ဘယ်ရီးသီးများသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသော ဥဒေါင်းများအတွက် အကြိုက်ဆုံးအစားအစာများဖြစ်သည်။