kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရေကြီးမှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၃၂ ဦးသေဆုံးခဲ့ရပြီး ထိုအထဲမှ ၃၉ ဦးတို့သည် မုန်တိုင်းကိုမင်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ကာ သေဆုံးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။
အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာအဖွံအစည်းများသို့ အကူအညီများ ရရှိနိုင်ရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။
ဤမုန်တိုင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းပြီးသွားပါက နိုင်ငံတွင် အဆိုးရွားဆုံး မုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင်လည်း မုန်တိုင်းကြောင့် ရေနစ်မြုပ်မှုသည် အိမ်ပေါင်း ၈၈၉၀၀ လုံးကို ပျက်စီးခဲ့သည်။
သီးနှံစိုက်လယ်ကွင်းများသည်လည်း တစ်ပတ်ကြာ ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
ကိုမင်ကြောင့် လူပေါင်း ၄၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။
ထိုအထဲမှ လူအချို့သည် မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်သဖြင့် နာမကျန်းဖြစ်ကာ သေဆုံးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရေနစ်မြုပ်မှုများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်ပါ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၀၃ ဦး သေဆုံး၍ အိမ်ပေါင်း ၄၇၆၀၄၆ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
မိုးလေဝသဆိုင်ရာသမိုင်း ပြင်ဆင်မှုများ right|thumb|ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကလုန်းကိုမင် ကုန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပုံ ဆိုင်ကလုန်းကိုမင် ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာနက အသိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် အစိုးရအာဏာပိုင်များက ငါးဖမ်းသမားများအား အသိပေးချက်များနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု အန္တရာယ်များကို သတိထားကြရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မိုးသည် နေရာကျယ်ဝန်းစွာ ရွာသွန်းခဲ့သဖြင့် လူပေါင်း ၁.၂ သန်းသည် အိမ်များကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး လူထောင်စုပေါင်း ၂၁၄၃၀၆ ခုအတွက် ခိုလှုံရာနေရာ ၁၅၃၇ ခု ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
အနောက်ဘင်္ဂလား၏ ဝန်ကြီးဖြစ်သူ Mamata Banerjee သည် သူ၏ လန်ဒန်သို့ ထွက်ခွာမည့် ခရီးစဉ်ကို မုန်တိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရသည် လူပေါင်း ၃၃၁၁၂၀ ဦးကို မုန်တိုင်းဒဏ်ခံအဆောက်အဦ ၇၆၆ ခုဆီသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
အများစုပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပေးရသည်မှာ ကော့ဘဇာခရိုင်၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများမှ ဖြစ်သည်။
သက်ရောက်မှု ရက်ပေါင်းများစွာကြာအောင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် မြောက်ပိုင်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်ကြသည့် မြန်မာနို်ငငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အိန္ဒိယအရှေ့ပို်ငး တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့သည်။
အရှေ့တောင်ဘက်ခြမ်းသည် မိုးသန်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့ပြီး ပလက်ဝမြို့တွင် တောင်ထိပ်၌ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ၈၄၀ မီလီမီတာ (၃၃ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ထိုကာလ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့တွင် နေရာအချို့၌ စံချိန်တင် မိုးရွာသွန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဘင်္ဂလားဒေ့ကုန်းမြေသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါတွင် မုန်တိုင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လှိုင်းလုံးများသည် ၁ မီတာမှ ၂ မီတာ (၃.၃ ပေ မှ ၆.၆ ပေ) အထိ ရှိခဲ့ကာ ၎င်းသည် စစ်တကောင်းမြို့ကို သက်ရောက်ခဲ့သည်။
မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကြောင့် မြေပြိုမှုများလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
Teknaf Upazila ရှိ ဌာနတစ်ခုက မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ လေတိုက်နှုန်းသည် ဇူလိုင်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် 100 km/h (60 mph) ရှိခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း စစ်တကောင်းတွင် မိုးသည် သုံးရက်ကျော်ရွာသွန်းခဲ့ကာ မိုးရေချိန်သည် ၈၀၀ မီလီမီတာကျော် (၃၁ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။
ကော့ဘဇားတွင် ဆယ်ရက်ကျော်ရွာသွန်းခဲ့ကာ လူနှစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။
ကော့ဘဇားရှိ မြေပြိုမှုဖြစ်စဉ်များတွင် လူေပါင်း ၅ ဦးသေဆုံးခဲ့ရသည်။
အခြားနှစ်ဦးသည်လည်း ရေလွှမ်းမှုကြောင့် မြို့တွင်ပင် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
မုန်တိုင်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့တစ်နိုင်ငံလုံး၌ လူနေအိမ် ၈၈၉၀၀ လုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။
၎င်းအထဲတွင် ငါးဖမ်းသမားများ၏ တဲများ ရာဂဏန်းခန့် ပါဝင်သည်။
နေအိမ်များပေါ်သို့ ပြိုကျသည့် သစ်ပင်များကြောင့် အနည်းဆုံးလူ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။
ရေလွှမ်းမှုကြောင့် အနည်းဆုံးတစ်ပတ်ကြာကာလအတွင်းတွင် သီးနှံစိုက်ပျိုးမြေ ၁၄၅၀၀၀ ဟက်တာ (၃၆၀၀၀၀ ဧက) ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
ကိုမင်ကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် သေဆုံးခဲ့ရသူသည် ၄၅ ဦးရှိပြီး ကော့ဘဇားမှ ၂၁ ဦး၊ ဘန်ဒါဘန်ခရိုင်မှ ၇ ဦး ဖြစ်ကာ အချို့သည် မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်သည့်အခါ ဖျားနာ၍ သေဆုံးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။
မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ပြီးနောက် လူပေါင်း ၂၂၀၀၀၀ ဦးတို့သည် အကူအညီများလိုအပ်လျက်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် အစားအသောက်များ ပြတ်တောက်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
စစ်တောင်းမြို့တွင် ပျက်စီးခဲ့မှုသည် ৳၁.၄၁ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈.၁ ဘီလီယံ) ကျော်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မိုးရွာသွန်းမှုသည် မုန်တိုင်းသည် ကုန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အနောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသည့်အခါတွင် အနောက်ဘင်္ဂလား၊ Harinkhola တွင် ၅၂၀ မီလီမီတာ (လက်မ ၂၀ ) ရှိခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကိုမင်၏ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ရေနစ်မြုပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
မိုးကြီးမှုကြောင့် မြစ်များနှင့် ဆည်များသည် ရေလျှံမှုများ ကြုံခဲ့ရသည်။
မဏိပူရပြည်နယ်တွင် မြေပြိုမှုဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ လူပေါင်း ၂၀ ဦး ဆုံးပါးခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းသည် အနောက်ဘင်္ဂလားသို့ ဝင်ရောကသည့်အခါတွင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် ၁၀၀၈၈ ကောင်ကို သေဆုံးစေခဲ့ကာ အခြေချနေထိုင်သူ သန်းပေါင်းများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။
ကိုမင်သည် လူနေအိမ် ၃၆၈၂၃၈ လုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကာ အခြားအဆောက်အဦ ၁၀၇၈၀၈ ခုကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့သည်။
ရေလွှမ်းမှုသည် ဩရိဿပြည်နယ်အနီးရှိ National Highway 60 ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို လွှမ်းခြုံသွားခဲ့သည်။
အိန္ဒိယအစိုးရသည် ကယ်ဆယ်ရေးလှေ အစီး ၁၂၁ စင်းကို အသုံးပြုကာ နေထိုင်သူများကို ကယ်ဆယ်ခဲ့ကြသည်။
အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် စုစုပေါင်းပျက်စီးမှုသည် ၃၀ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၆၇ မီလီယံ) ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် နောက်ထပ်မိုးသည်းထန်ရွာရာသွန်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းစွန်ဆုံးဖြစ်သည့် မောင်တောမြို့တွင် လေတိုက်နှုန်းသည် 124 km/h (77 mph) ရှိခဲ့ပြီး ထိုလေတိုက်နှုန်းသည် မုန်တိုင်းဖြစ်သန်းချိန်တွင် ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့အနီးတွင် လေတိုက်နှုန်းသည် 107 km/h (67 mph) ရှိခဲ့သည်။
ပြင်းထန်သည့်မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် မိုးရေချိန်သည် တစ်နာရီ ၅.၉ လက်မ (၁၅၀ မီလီမီတာ) ရှိခဲ့ပြီး ရေလွှမ်းမှုနှင့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ချင်းပြီးနယ်အရှေ့မြောက်ဘက် တွန်းဇံမြို့တွင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် မြေပြိုမှုသုံးခုကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။
ထိုမြေပြိုမှုထဲမှ တစ်ခုသည် တောင်စောင်းတစ်ခုသည် ၃၉၅ တန် အလေးချိန်ရှိသည့် မြေများကို အရှိန် 180 km/h (110 mph) နှုန်းဖြင့် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ထိုမြေပြိုမှုသည် အလျား ၅.၉ ကီလိုမီတာ (၃.၆ မိုင်) ရှိပြီး ၎င်းသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း၌ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး မြေပြိုမှုများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုမြေပြိုမှုသည် ပုံမှန်ထက် လျင်မြန်စွာရွေ့လျားကာ ပြိုကျသွားခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းကိုမင် ဖြတ်သန်းတိုက်ခတ်မှုများပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ရေလွှမ်းမှုဒဏ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းပြီးပါက အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
အစိုးရ၏ ပြောကြားချက်များအရ ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အဆိုးဆုံးရေလွှမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
လူပေါင်း ၁.၇ သန်းအတွက် ယာယီရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့ရသည်။
ရေများသည် အဆောက်အဦများ၏ ထိပ်ဖျားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အခြေချနေထိုင်သူများသည် နေရာရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။
ထိုဒေသသို့လည်း လှေ၊ ဟယ်လီကော်ပတာများဖြင့်သာ သွားလာရန် ကန့်သတ်ခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းကိုမင်ကြောင့် အခြားသော လမ်းများနှင့် အိမ်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ရေကြီးမှုကြောင့် အထူးသဖြင့် ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများတွင် လယ်ကွင်းများသည် ရွံ့နွံများ ဖုံးအုပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအဆုံးပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးလယ်မြေ ၁၄၀၀၀၀၀ ဧက (၅၇၀၀၀၀ ဟက်တာ) ကျော် သည် ရေနစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။
ထိုအထဲမှ ၆၆၇၂၂၁ ဧက (၂၇၀၀၀၀ ဟက်တာ) သည် သီးနှံပင်များစိုက်ပျိုးထားသည့် လယ်မြေများဖြစ်ကာ ထိုအထဲမှ အများစုသည် စပါးစိုက်မြေများ ဖြစ်ကြသည်။
ကြက်ပေါင်း ၂၃၆၀၀၀ ကောင်ခန့်သည် သေဆုံးခဲ့ရပြီး အခြားသော အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များလည်း အနည်းငယ်သေဆုံးခဲ့ရသည်။
စစ်တွေမြို့တွင် ရေကြီးမှုနှင့် လေတိုက်မှုသည် ကယ်ဆယ်ရေးနေရာနှင့် ကမ့် ၆ ခုတို့သည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ထိုနေရာတွင် မုန်တိုင်းတိုက်နေစဉ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၀၀၀၀၀ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ကလေးမြို့တွင် အစားအသောက်များ ပြတ်တောက်ခဲ့ရကာ လေကြောင်းမှတစ်ဆင့်သာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကိုမင်ကြောင့် ရေလွှမ်းမှုသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အဆိုးဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ရေညစ်ညမ်းမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
မြို့များအားလုံးသည် ကြီးမားစွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ရေများစတင်ကာဆုတ်ယုတ်သွားသည့်အတွက် နေထိုင်သူများကို အိမ်သို့ပြန်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်ကို စွန့်ခွာခဲ့သည့်သူ အများစုသည် နေအိမ်သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။
ကချင်ပြည်နယ် Lailenpi တွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်သည့်အတွက် စာသင်ကျောင်းတစ်ခုနှင့် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများအတွက် ထားရှိသည့် လေ့ကျင့်ရေးစင်တာတစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းကြောင့် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၄၉၀၀၀ နှင့် အခြားအဆောက်အဦ ၂၁၀၀၀ တို့သည် နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင် သေဆုံးသူဦးရေသည် ၁၃၂ ဦး ရှိခဲ့သည်။
ထိုအထဲမှ အနည်းဆုံး ၅၅ ဦးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ဖြစ်သည်။
မုန်တိုင်းကိုမင်၏ တိုက်ရိုက်တိုက်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် သေဆုံးသူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနည်းဆုံး ၃၉ ဦး ရှိသည်။
မုန်တိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည့် စုစုပေါင်းတန်ကြေးသည် ကျပ် ၁.၉၄၂ ထရီလီယံ (အမေရိကန် ၁.၅၁ ဘီလီယံ) ရှိသည်။
ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တို့အား ဘေးအန္တရာယ်ရှိသည့်ဒေသများအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအား အကူအညီအတွက် အသနားခံစာတင်ခဲ့သည်။
ထိုအတွက် ဩစတြေးလျအစိုးရက ဒေါ်လာ ၃ သန်း နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀၀၀၀ ကို ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အိမ်နီးချင်းဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၈၀၀၀၀၀ ဖိုး တန်ကြေးရှိသည့် ဆေးများ၊ ရေနှင့် အခြားအထောက်အကူပစ္စည်းများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အခြားသော နိုင်ငံများမှ လှူဒါန်းမှုများအနေဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၇၇၅၀၀၀၊ ထိုင်းနိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၁၄၂၂၀၂၊ စင်္ကာပူကြက်ခြေနီအသင်း က ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀၀နှင့် တရုတ်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀၀ အစရှိသဖြင့် ကူညီခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် နာဂစ်မုန်တိုင်းတွင် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ကိုမင်မုန်တိုင်းဖြစ်ပွားလာသည့်အခါတွင် တာဝန်ရှိသူများက သက်ရောက်ခဲ့သည့် နေရာများကို အစားအစာများ လျင်မြန်စွာပေးပို့နိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်ရှီ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများကို ကူညီရန် သွားလာရခက်ခဲသည့် ကျေးရွာများသို့ လေယာဉ်ပေါ်မှ ပစ်ချကာ ထောက်ပံ့မှုများ ပြုခဲ့သည်။
အစိုးရသည် လယ်သမားများအား ကူညီရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း သတ်မှတ်ခဲ့ကာ စိုက်ပျိုးပျက်စီးသွားသည့် လယ်မြေများအတွက်လည်း မျိုးစေ့များ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ပျက်စီးခဲ့သည့် လယ်မြေများ၏ ထက်ဝက်ခန့်ကို ပြန်လည်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။
နေရာအများစုတွင် မြေယာများသည် အခြားသောသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးရန် ကျန်ရှိနေသေးသည်။
ပြည်တွင်းရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ကျပ် ၂.၀၆ ဘီလီယံကို လိုအပ်သည်များဝယ်ယူကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သူ အောင်ကိုဝင်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၆ သန်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းသည်လည်း ရေလွှမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်များကို တုံ့ပြန်ကူညီရန်အတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်နေခဲ့ကာ အခြားသော အကူအညီများနှင့် နေရာပြောင်းရွှေ့ရန် အကူအညီများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies သည် ဆန်များနှင့် စောင်များကို ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။
လုပ်အားပေးသူများက ဖျာများ၊ ခြင်ထောင်များ၊ ဆေးဝါးအထောက်အပံ့များနှင့် ရွက်ဖျင်တဲများ စသည်တို့ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ အမျိုးမျိုးသော အဖွဲ့အစည်းများတို့သည်လည်း မုန်တိုင်းကိုမင်ကြောင့် အခြားခံစားခဲ့ရသည့် ဘေးရောင်စခန်းများရှိ သူများကို ကူညီမှုများ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းတိုက်သည့် တစ်လကြာကာလအတွင်းတွင် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ က လူ ၄၅၀၀၀၀ ဦးကျော်အတွက် အစားအစာများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်အကြာတွင် အစားအစာနှင့် ဆီဈေးများသည် မြင့်တက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆန်ဆေးသည် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
နောက်ရာသီပေါ် စပါးများ ရိတ်သိမ်းသည့်အချိန် ရောက်သည့်အခါမှ ဆန်ဈေးသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ကျဆင်းခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင်မရှိသည့် လယ်လုပ်သားများကို ကူညီရန် ဘီနှင့် မီလင်ဒါဖောင်ဒေးရှင်း ( Bill & Melinda Gates Foundation) က ပျက်စီးသွားသည့် မုန်တိုင်းဒဏ်ခံ တာတာမံများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် သန့်ရှင်းသည့်ရေကို ရရှိရန်အတွက် ငွေကြေးလှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ စိစစ်ချက်အရ မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်မှုပြီးနောက် အိမ်များပျက်စီးခြင်း၊ အစားအသောက် မလောက်ငှခြင်းများနှင့် လများစွာအကူအညီလိုအပ်နေခြင်း စသည့်အကြောင်းများကြောင့် စိတ်ဖိစီးကာ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်ခဲ့သည့် သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဒေါက်တာတူးခေါင် (ခ) ခလင်တူးခေါင်သည် ကချင်လူမျိုး ရုက္ခဗေဒပညာရှင်၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလသုတေသီ၊ ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ကချင်ပြည်နယ် အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ခလင်ဂါဒေသတွင် မွေးဖွားပြီး၊ ဂျိန်းဖောမျိုးနွယ်စု၊ ခလင်ဒူဝါ မျိုးနွယ်ဝင် (Hkalen Duwa) ဖြစ်သည်။
ကချင်လက်နက်ကိုင်တပ်ရင်း ၁(ကသာ)မှ ဖခင်ဖြစ်သူ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မိုးကောင်းမြို့နယ် မရမ်းကျေးရွာတွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကေအိုင်အေထံ ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုနှင့် စွပ်စွဲခံရကာ ဖခင်ဖြစ်သူ မြစ်ကြီးနားထောင်၌ အကျဉ်းကျစဉ် မိခင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြစ်ကြီးနားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကချင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ၌ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ကချင်ဘာသာဖြင့် နှစ်စဉ် ကချင်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေရန် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်လက်အောက်ရှိ မြစ်ကြီးနားဒီဂရီကောလိပ်မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိသည်။
မြန်မာဓမ္မသင်တန်းကျောင်း (MIT)၊ အင်းစိန်မှ မဟာဓမ္မပညာဘွဲ့ ရရှိပြီး စီတာပူ နှစ်ခြင်းအသင်းတော်တွင် ဓမ္မဆရာ၊ လူငယ်ဒါရိုက်တာ၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အမြင်ဖွင့်သင်တန်းပေးခြင်းတို့ကြောင့် စသုံးလုံး၏ စောင့်ကြည့်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၁၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ တိမ်းရှောင်နေစဉ် ခွန်ကန်တက္ကသိုလ်မှ ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ မဟာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ကာ လူမှုရေးသိပ္ပံ ပါရဂူသင်တန်းသားအဖြစ် ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကန်းဆပ်ရှိ ဗဟို နှစ်ခြင်းအသင်းတော် ဓမ္မကျမ်းစာသင်ကျောင်းနှင့် MIT တို့ ပူးပေါင်းစီစဉ်သည့် Doctor of Ministry Program တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးလေ့လာမှုပညာ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းသောအခါ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
ခူးထဲဘူး (အင်္ဂလိပ်: Khun Htee Bu; ၁၉၅၉ ခုနှစ်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
သူသည် ကရင်နီပြည်နယ်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ထီးပေါ်ဆိုကျေးရွာဇာတိဖြစ်သည်။
https://mohai.nugmyanmar.org/ပြည်ထောင်စု-ဒုဝန်ကြီး/ နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေးဘဝ ခူးထဲဘူးသည် ကရင်နီပြည်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တန်းတူရေး၊ တရားမျှတရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်တို့အတွက် နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကြာ တက်ကြွစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူသည် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ (Karenni National Progressive Party – KNPP) သို့ လျှို့ဝှက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ရာမှ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် KNPP ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
KNPP ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်းတွင် သူသည် ကရင်နီအစိုးရ၊ ပညာရေးဌာနမှ ဖွင့်လှစ်သော စာသင်ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လွိုင်ကော်ခရိုင် ပညာရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကရင်နီတပ်မတော်တွင်လည်း အမှုထမ်းခဲ့ဖူးသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ KNPP ဦးဆောင်သော ကရင်နီပြည်အစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် လွိုင်ကော်ခရိုင် ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် ခရိုင်ပြောက်ကျားတပ်မှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ပြည်ထဲရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ၊ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူထုစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်၏ ရက်စက်စွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် ကရင်နီပြည်နယ်ရှိ ကျေးရွာအမြောက်အမြား ပျက်စီးခဲ့ပြီး ထောင်နှင့်ချီသော ကရင်နီပြည်သူများ ထိုင်းနယ်စပ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ခူးထဲဘူးသည် စစ်ပြေးဒုက္ခသည်ရေးရာကော်မတီ ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဒုက္ခသည်များ၏ ဘဝလုံခြုံရေးကိစ္စများကို ယနေ့အချိန်အထိ စဉ်ဆက်မပြတ်ကြီးကြပ်ညွှန်ကြားခြင်းနှင့် အကြံပေးခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ဘေးရှောင် ကလေးသူငယ်များ၏ အခြေခံပညာရေးအတွက် Karenni Rainbow အဖွဲ့နှင့်အတူ IDPs ရွေ့လျားပညာရေးအစီအစဉ်ကိုလည်း အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကရင်နီလူမှုဖူလုံရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပင်မအဖွဲ့ (Karenni Social Welfare and Development Centre – KSWDC) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်လှည့်အခြေခံကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ဆယ်နှစ်တာကာလအတွင်း လူငယ့်စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးအစီအစဉ်ကို ဦးဆောင်ကာ ကရင်နီဒုက္ခသည်လူငယ်များ၏ ပညာရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင်လည်း KSWDC ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ကူညီဆောင်ရွက်နေဆဲဖြစ်သည်။
လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားအရေး ခူးထဲဘူးသည် လူငယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် နိုးကြားရေးကို အစဉ်တစိုက် အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း ပါဝင်လှုပ်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီလူငယ်အစည်းအရုံး ကို စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ညီလာခံမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုဖြင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရှမ်းနှင့် ကရင်နီလူငယ်များမှ ဖွဲ့စည်းသော (Shan Karenni Youth - SKY) မှ စတင်ပြုလုပ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆုံရပ် (Nationalities Youth Forum) တွင်လည်း အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၄ နှစ်ကြာ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ရှမ်း၊ ကချင်၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ချင်း၊ ကရင်နှင့် ကရင်နီဒေသများရှိ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဆုံရပ် (Ethnic Community Development Forum) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၏ ရိုးရာဓလေ့များကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၊ မြေယာနှင့်ပတ်သက်သော မူဝါဒများ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများကို ဖော်ထုတ်ခြင်း လုပ်ငန်းများအတွက် လူထုအခြေပြု လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့်အပြင် ကရင်နီမြေယာမူဝါဒ ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပညာရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံအခြေစိုက် နီပွန်ဖောင်ဒေးရှင်း၏ အထောက်အပံ့နှင့် Thai Japan Education Development Foundation နှင့် တွဲဖက်ပြီး ကရင်နီပြည်တွင် ကရင်နီဂေဟစနစ် စိုက်ပျိုးရေးကျောင်း (Karenni Ecological Farming Centre) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါကျောင်းသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လွိုင်ကော်၊ ပါလောင်းကျေးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ယနေ့အချိန်ထိ စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင် ၂၀၀ ကျော် မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ၏ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်အဆင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်အဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပြည်နယ်တွင်း တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကျေးရွာတွင်း သောက်သုံးရေရရှိရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆင်းရဲသော လူငယ်များ၏ ပညာရေးအတွက် ဖရူဆိုမြို့နယ်တွင် ဆယ်တောရိုသင်ကြားရေးဆုံရပ် ကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
နောက်ခံနှင့် ပညာရေး ဒုဝန်ကြီး ခူးထဲဘူးသည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (Karen National Union) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ မာနယ်ပလောတွင် တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ မဟာမိတ်တပ် (National Democratic Front – NDF) မှ ကမကထပြုလုပ်၍ ဖွင့်လှစ်သော ဖက်ဒရယ်တက္ကသိုလ် (Federal University) တွင် အင်္ဂလိပ်စာ၊ လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဖက်ဒရယ်ရေးရာများကို အထူးပြုလေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (All Burma Student Democratic Front – ABSDF) မှ စီစဉ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်သော ပထမဆုံးအကြိမ် Foreign Affairs Training ကို တက်ရောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။
Initiatives for International Dialogues (IID) ၏ စီစဉ်မှုဖြင့် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ လူထုလှုပ်ရှားမှုများနှင့် သက်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာများကို ၄ လကြာ လေ့လာရေးခရီးစဉ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည့်အပြင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ Moro Islamic Liberation Front (MILF) အဖွဲ့၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုဖြစ်စဉ်များကိုလည်း သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလောကသို့ မဝင်ရောက်မီတွင် သူမသည် မိမိဇာတိရွာတွင် အထွေထွေကျောင်းဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ သစ်တောဝန်ကြီးဌာနတွင် ဝန်ထမ်းအဖြစ် ၃ နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကရင်နီလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:ကေအင်ပီပီပါတီဝင် ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ မွေးဖွားသူများ။
ဒေါက်တာ ရွှေပုံ (အင်္ဂလိပ်: Dr. Shwe Pon; ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူမသည် လက်ရှိတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
https://moh.nugmyanmar.org/my/biography-deputy-minister/ နိုင်ငံရေးဘဝ ဒေါက်တာရွှေပုံသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့်အတူ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ ရှည်လျားပြီး ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။
NLD အတွင်း သူမ၏ တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင် (NLD၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး) (၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ) ဗဟိုအမျိုးသမီးများ အလုပ်အဖွဲ့ကော်မတီဝင် အမျိုးသားကျန်းမာရေးကွန်ရက်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သူမသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပဲခူးမဲဆန္ဒနယ်ကို ကိုယ်စားပြု၍ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
လွှတ်တော်အမတ်ဘဝတွင် သူမသည် အရေးကြီးသော ကော်မတီများစွာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်- အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးကော်မတီ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်) အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးကော်မတီ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပါလီမန်သမဂ္ဂ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်) ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဒေါက်တာရွှေပုံသည် သူမ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင်လည်း ဘဝကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်- ပဲခူးမြို့နယ် သမဝါယမဆေးခန်းတွင် မြို့နယ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိ အဖြစ် (၁၉၇၈–၁၉၉၂) ပဲခူးမြို့နယ်ရှိ Marie Stopes International တွင် အဓိကတာဝန်ခံ အဖြစ် (၂၀၀၄–၂၀၁၂) သုခပရဟိတဆေးခန်း (ပဲခူး) တွင် တာဝန်ခံဆရာဝန် အဖြစ် (၂၀၁၂–၂၀၁၅)၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီများ၊ အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးခဲ့သည်။
သူမသည် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ခံစားရသူများ၊ ဆိုင်ကလုန်း နာဂစ် ဒဏ်ခံခဲ့ရသူများ အပါအဝင် ပြည်သူများအား လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအကူအညီ၊ အရေးပေါ်တုံ့ပြန်မှုနှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ NGO များ၊ ပြည်တွင်း NGO များ၊ နှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၅၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ။
သုသီရိမြတ်စွာရတနာဒေဝီဘွဲ့ခံ ပင်တိုင်စံ စလင်းမြို့စားစုဖုရားသည် ရတနာပုဉ္စ မြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် လင်ပန်းတိုက်စားမိဖုရားတို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။
သိုးဆောင်းတို့က ဆယ်လီနာ ဆိုဖီယာဟု မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။
အတ္ထုပတ္တိ 180px|စလင်းကျောင်းတိုက် နောင် စလင်းမင်းသမီး ဖြစ်လာမည့် မယ်မျိုးမွန်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ မင်းတုန်းမင်းသားအိမ်တော်၌ ဖွားမြင်သည်။
မင်းတုန်းမင်း၏ မယ်တော်၊ သာယာဝတီမင့်း တောင်ဆောင်တော်မိဖုရား ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
သားသမီးမထွန်းကားသည့် အရီးတော် မြောက်နန်းမိဖုရား ခင်သဲ၏ မွေးစားသမီးတော်ဟု ဆိုသည်။
ခမည်းတော်နန်းတက်သောအခါ သီရိရတနာဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ရွှေကူမြို့ကို စားရပြီး၊ နောင်တွင် စလင်းမြို့ကို လဲလှယ်စားရသည်။
"သား ကျပင်း၊ သမီး စလင်း"ဟု ဆိုသည့်အတိုင်း မင်းတုန်းမင်းက သမီးတော်များတွင် စလင်းမင်းသမီးကို အနှစ်သက်ဆုံးဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
သာမန်အရပ်သူ မယ်တော်က မွေးသော်ငြား စုဖုရားဘွဲ့မည်တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်စေသည်။
အိမ်ရှေ့ ကနောင်မင်း ကံကုန်သောအခါ၊ နောင်တက်မည့်မင်း၏ တောင်နန်းမိဖုရားဖြစ်စေရန် ပင်တိုင်စံမင်းသမီးအရာ မြှောက်စားချီးမြှင့်ခံရသည်။
စလင်းစုဖုရားသည် သာသနာတော်ကို များစွာချီးမြှောက်ခဲ့ပြီး၊ အထင်ရှားဆုံးမှာ မန္တလေးမြို့ရှိ စလင်းကျောင်းတိုက်ကြီး ဖြစ်သည်။
ကုသိုလ်တော်ပွား မန္တလေးတောင်ထိပ်ဘုရားဦးတွင် ဇရပ်တစ်စောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသကဲ့သို့ ပဉ္ဇင်းလောင်း၊ သာမဏေလောင်းများကိုလည်း ပဒေသာပင်များနှင့်တကွ သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းတော်မူသည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားရန်အလို့ငှာ ခမည်းတော်ဘုရား နတ်ပြည်စံ၍ သင်္ဂြိုဟ်ပြီးလျှင်ပြီးချင်း တစ်ပင်တိုင်နန်းကိုစွန့်၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်သွားသည်မှာ သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ကံတော်ကုန်သည်အထိ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကျမ်းကိုး မောင်မောင်တင်၊ ဦး (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄)။
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းသမီးများ ကဏ္ဍ:၁၈၄၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၈၇၉ ကွယ်လွန်သူများ။
နျူကလီးယားစစ်ပွဲကို တတိယကမ္ဘာစစ်၏ ပင်မအချက်အလက်အဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားလျက်ရှိကြသည်။
နျူကလိယစစ်ပွဲသာဖြစ်ပေါ်ခဲ့လျှင် လူသားများမျိုးသုဉ်းသွားနိုင်သည်။
တတိယကမ္ဘာစစ် (၊ WWIII၊ Third World War သို့မဟုတ် WW3) သည် ပထမနှင့်ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တို့၏ အဆက်ဖြစ်နိုင်သော ကမ္ဘာစစ်ပွဲဟူ၍ အများကခန့်မှန်းထားကြသည်။
ယင်းအခေါ်အဝေါ်ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်ခန့်၌ စတင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
အချို့သောသူများသည် "တတိယကမ္ဘာစစ်" ကို စစ်အေးတိုက်ပွဲသို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုကိုတိုက်ခိုက်သောစစ်ပွဲ (War on Terror) တို့ကို ရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးနှုန်းကြ၍ အချို့မှာမူ အရှေ့၌ဖြစ်ခဲ့သော ကမ္ဘာစစ်ပွဲများထက် ပိုမိုသေကြေပျက်ဆီးနိုင်သောစစ်ပွဲ ဟူ၍ရည်ညွှန်းကြသည်။
The New Quotable Einstein. Alice Calaprice (2005), p. 173. ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နျူကလီးယားလက်နက်များကို နိုင်ငံများမှ ထုတ်လုပ်အသုံးပြုမှုတို့ကြောင့် တတိယကမ္ဘာစစ်တွင် နျူကလိယလက်နက်များကို အသုံးချတိုက်ခိုက်နိုင်မည်ဟု အများကသုံးသပ်ကြသည်။
နောက်ထပ်စိုးရိမ်ရမှုမှာ ဇီဝလက်နက်စစ်ပွဲဖြစ်သည်။
ထိုအခြေအနေတွင် အသက်အန္တရာယ်ရှိသည့် ဇီဝလက်နက်ကို ‌အကြောင်းရှိသောကြောင့်ဖြစ်စေ၊ မတော်တဆကြောင့်ဖြစ်စေ အသုံးချခဲ့ပါလျှင် သေကြေသူအမြောက်အများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ထိုကဲ့သို့ သေကြေစေနိုင်သည့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါလျှင် ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ လူသားများနေထိုင်၍ မရတော့သည့်အထိ ဆိုကျိုးများဖြစ်စေနိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးခဲ့သောအခါ ထိုစစ်ပွဲကို "စစ်ပွဲများကိုပြီးဆုံးစေသောစစ်ပွဲ" (The war to end all wars) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအားဖြင့် မည်သည့်စစ်ပွဲများ နောက်ထပ်မဖြစ်လိုသောကြောင့် ဟူ၍လည်းကောင်း လူသားများအနေဖြင့်လည်း စစ်ပွဲများကိုတိုက်ခိုက်ရန် မလိုအပ်တော့‌သောကြောင့်လည်းကောင်း ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် စစ်ပွဲကြားကာလ၌လည်း ပထမကမ္ဘာစစ်ကို "မဟာစစ်ပွဲကြီး" (The great war) ဟူ၍သာခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။