kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
‘Notwood3’ (အပြာ၊ semi-double) 'Diana' (single၊ အဖြူ) 'Hamabo' (ပန်းရောင်ဖျော့၊ အလယ်တွင်နီ) ='Notwoodone' (ခရမ်းဖျော့ရောင်) 'Meehanii' (ပန်းရောင်၊ ပြောက်ပြောက်ကျားကျား အရွက်များ) 'Oiseau Bleu'('Blue Bird') (အပြာ-ခရမ်း၊ အလယ်တွင် ကြက်သွေးရင့်ရောင်) 'Red Heart' (အဖြူရောင်၊ အလယ်တွင်နီ) =‘Notwoodtwo’ (အဖြူရောင်၊ double) 'William R. Smith' (အဖြူရောင်၊ single) 'Woodbridge' (ပန်းရောင်ရင့်) alt|thumb|Hibiscus syriacus 'Oiseau Bleu' အမျိုးသားပန်း ၎င်းကို ကိုရီးယားနှင်းဆီ (Korean rose) ဟုလည်း ခေါ်ပြီး၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားပန်းလည်း ဖြစ်သည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတော်သီချင်းတွင် ကိုရီးယားကို ကဗျာဆန်ဆန် ဤပန်းနှင့် နှိုင်း၍ စပ်ဆိုထားသည်။
KBS 1 - Sign On - 2018 (HD) - YouTube တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများက ဤပန်းကို ကိုရီးယားလူမျိုးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၏ ရိုးရာသင်္ကေတအဖြစ် ယူဆကြသည်။
150px|တောင်ကိုရီးယားသမ္မတတံဆိပ်ဖြစ်သော တရုတ်ဖီးနစ်ငှက်နှစ်ကောင် ဝန်းရံနေသော 'ကိုရီးယားနှင်းဆီ' ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပန်းများ ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
လွတ်လပ်သော ရခိုင်ပါလီမန်အုပ်စု () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ ဆိုရှယ်လစ်မဟုတ်သော ပါတီအဖြစ် ဦးဘမြိုင်နှင့် ဦးကျော်မင်းတို့က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
Haruhiro Fukui (1985) Political parties of Asia and the Pacific, Greenwood Press, p133 ၁၉၅၁-၅၂ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ထိထိရောက်ရောက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ၆ နေရာအနိုင်ရခဲ့သည်။
Dieter Nohlen, Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I, p614 ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
Fukui, p115 ကိုးကား Category:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ။
ဒေါက်တာကြင်စွမ် (၁၇ ဧပြီ ၁၉၅၄ မွေးဖွား) သည် အမျိုးသားလွှတ်တော် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၅) ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် ပထဝီဝင်ဌာန၏ အငြိမ်းစား ပါမောက္ခဌာနမှူး ဖြစ်သည်။
ဒံက်တာကျေန်သောန် လဴထ္ၜး ပ္ဍဲကာလမဆက်မိတ် ကုမန်ဍုင်သအာင် နကဵု Zoom ပ္ဍဲစၟတ်တ္ၚဲ ၂၀၊ ၀၉၊ ၂၀၂၀ ကိုယ်ရေးအကျဉ်း ဒေါက်တာကြင်စွမ်သည် မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာနှင့် ဥပဒေပြုရေးရာ ကော်မတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သုတေသီနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် စိစစ်ရေး ပညာရှင်အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် ပထဝီဝင် ဌာန၏ အငြိမ်းစား ပါမောက္ခဌာနမှူးလည်း ဖြစ်သည်။
ပါရဂူဘွဲ့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သုတေသန ထူးချွန်၊ တက္ကသိုလ်အဆင့် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)၊ ပြည်နယ်အဆင့် (၂၀၁၅ ခုနှစ်) မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ ဒုဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်)၊ မော်လမြိုင် တက္ကသိုလ် မွန်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၉၇ ခုနှစ်)၊ မွန်ပြည်နယ်နေ့ အခမ်းအနား ကျင်းပရေးကော်မတီ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင် (၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်များ) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ။
thumb| Crocodylus niloticus နိုင်းမိကျောင်း (ခရိုကိုဒီလပ် နီလိုတီကပ်)သည် အာဖရိကတွင် တွေ့ရသော မျိုးစိတ် ၄ မျိုးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ရှည်လျားသော အမြီးနှင့် အားကောင်းသော မေးရိုးများ ရှိသည်။
နောက်ခြေများသည် ရေကူးရန် ရေယက်များ ပါရှိသည်။
အလျားအားဖြင့် ထိရှည်ကာ၊ ထိလေးသည်။
များသောအားဖြင့် အထီးသည် အမထက် ပို၍ကြီးမားလေ့ရှိသည်။
နိုင်းမိကျောင်းများကို မဒဂါစကာ၊ ဆာဟာရတပိုင်း အာဖရိကနှင့် နိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တို့၌ တွေ့ရှိရသည်။
ယခင်က ဂျော်ဒန်နှင့် အစ္စရေးတွင်လည်း တွေ့ရသည်။
မြစ်ချောင်းများ၊ မြစ်ဝများ၊ ရေချိုစိမ့်တောများနှင့် လမုတောရှိ ဗွက်တောများစသော အရပ်ဒေသအမျိုးမျိုး၌ နေထိုင်ကျက်စားသည်။
. နိုင်းမိကျောင်းသည် သားစားသတ္တဝါမျိုး ဖြစ်ကာ၊ အသားစားတတ်သည်။
အရွယ်ရောက်လာသော နိုင်းမိကျောင်းသည် မိမိထက်ကြီးသော သတ္တဝါများကို စားသည်။
မိကျောင်းငယ်များသည် အင်းဆက်ပိုးမွှားများနှင့် ငါးသေးများကို စားပြီး၊ မိကျောင်းကြီးများသည် မြင်းကျား ၊ ဒရယ်ငယ်၊ ဆတ်ကျွဲ (wildebeest) နှင့် ကျွဲများကို ဖမ်းယူစားသောက်သည်။
နိုင်းမိကျောင်းသည် ရန်လိုတတ်ပြီး၊ အခြားမိကျောင်းများကိုပင် တိုက်ခိုက်သည်။
မိကျောင်းများသည် ရေထဲတွင် မိတ်လိုက်ပြီး၊ ၎င်းနောက် မိကျောင်းမသည် ကုန်းပေါ်၌ ကျင်းတူးကာ ဥများ ဥချသည်။
ဥအလုံး ၆၀ ထိ ဥနိုင်ကာ၊ ဥပေါက်ရန် ရက်ပေါင်း ၉၀ ခန့် ကြာမြင့်သည်။
နိုင်းမိကျောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထူးခြားမှု တခုမှာ ဥများ ပေါက်လာသည်အထိ အမက စောင့်ရှောက်ကာကွယ် နေခြင်း ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၂ နှစ်သား ရှိလာလျှင်၊ မိကျောင်းငယ်များသည် မျိုးပွားရန် စွမ်းနိုင်သည်။
ကျက်စားပုံ နိုင်းမိကျောင်းသည် အာဖရိကတွင် ရေချိုဒေသနေ ကြီးမားသော မိကျောင်းမျိုး ဖြစ်ကာ၊ နိုင်ငံပေါင်း ၂၆ နိုင်ငံတွင် ကျက်စားသည်။
နေထိုင်ရာ ကျယ်ပြန့်ခြင်း၊ ပုံမှန် သားပေါက်ခြင်းတို့ကြောင့်၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက မျိုးတုံးရန် စိုးရိမ်ရမှု အနည်းဆုံးအဖြစ် IUCN စာရင်းနီတွင် သတ်မှတ်ထားသည်။
ဆာဟာရတပိုင်း အာဖရိကအနှံ့အပြား တည်ရှိကာ၊ တိုက်ကြီး၏ ဗဟို၊ အရှေ့နှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများ၌ တွေ့ရသည်။
ကန်၊ မြစ်၊ ရွှံနွံတောနှင့် စိမ့်စမ်း စသော ရေပတ်ဝန်းကျင်အမျိုးမျိုး၌ နေထိုင်သည်။
ဆားပေါက်ဒေသတွင် နေထိုင်နိုင်စွမ်းသော်လည်း၊ ဤမျိုးစိတ်များသည် ရေငန်တွင် တွေ့ရခဲပြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်နှင့် ဆားငန်ကန်များတွင် ရံခါ ကျက်စားသည်။
ဤမျိုးစိတ်၏ ခွင်သည် တခါက နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ မြောက်ဘက်၊ နိုင်းမြစ်တလျှောက် မြောက်ဘက်ဆီသို့ ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။
ပျမ်းမျှ အရွယ်ရောက် နိုင်းမိကျောင်းထီးသည် ကြား ရှိကာ၊ လေးနိုင်သည်။
သို့သော်လည်း၊ အရှည် နှင့် ကျော်သော မျိုးစိတ်များကို မှတ်တမ်းတင်ရဖူးသည်။
၎င်းသည် အာဖရိကတွင် အကြီးဆုံး ရေချိုအမဲလိုက်မုဆိုး ဖြစ်ကာ၊ ခရိုကိုဒီလပ် ပိုရိုဆပ် ခေါ် ရေငန်မိကျောင်းပြီးလျှင်၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး တွားသွားသတ္တဝါ အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။
Wood, G. (1983). The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Sterling Pub Co Inc. ရုပ်လိင်ခွဲ (Sexual dimorphism; ရုပ်သွင်လက္ခဏာ ကြည့်ရုံနှင့် အထီးအမလိင် ခွဲခြားနိုင်ခြင်း) ထင်ရှားကာ၊ အမသည် အထီးထက် ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုငယ်သည်။
ထူထဲပြီး၊ အကြေးခွံများဖြင့် ပြည့်နေသော အရေပြား ရှိသည်။
နိုင်းမိကျောင်းများသည် အခွင့်ကောင်းရှာ အမဲလိုက်ကောင် ဖြစ်ပြီး၊ အရပ်ဒေသများသို့ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်တတ်သည်။
အခြားသတ္တဝါများ၏ နယ်ပယ်ကိုလည်း ဝင်ယူတတ်သည်။
အစုံစား၊ အစားကျူးပြီး၊ သားကောင်မျိုးစုံကို အမဲလိုက်သည်။
နေ့စဉ် စားသောက်သော သားကောင်မျိုးစိတ်များတွင် ငါး၊ တွားသွားများ၊ ငှက်များနှင့် နို့တိုက်များ အဓိက ပါဝင်သည်။
ချုံခိုတိုက်ခိုက်သော အမဲလိုက်ကောင် ဖြစ်ပြီး၊ နာရီ၊ ရက်နှင့်ချီ၍၊ တခါတရံ တိုက်ခိုက်ရန် သင့်တော်သည့် အချိန်ထိ ရက်သတ္တပတ်ထိ စောင့်စားနိုင်သည်။
ရန်လိုသော အမဲလိုက်ကောင် ဖြစ်ရာ၊ သားကောင်က မိမိခွင်ထဲ ရောက်သည်ထိ အခွင့်အရေးကို စောင့်နေတတ်သည်။
မည်မျှလွယ်ကူသော သားကောင်ဖြစ်စေ၊ တိုက်ခိုက်ရန် အလျင်မလိုချေ။
အခြားမိကျောင်းကဲ့သို့၊ နိုင်းမိကျောင်းများသည် ကိုက်မိလျှင် မလွတ်တမ်း ကိုက်နိုင်ကာ၊ ထက်မြပြီး ထုချွန်သဏ္ဌာန် သွားများက အသားထဲ နစ်သွားလျှင်၊ ရုန်းထွက်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။
လိုအပ်သည်ထိ အကြာကြီး ကိုက်ထားနိုင်ပြီး၊ သားကောင်ကို ရေမွန်းသွားအောင် ရေအောက်ထဲ ဆွဲချတတ်သည်။
နိုင်းမိကျောင်းများသည် အတော် အလိုက်သိသော မိကျောင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
Huchzermeyer, F. (2003). Crocodiles: Biology, Husbandry, Diseases. CABI International Publishing. UK and Massachusetts. နေဆာလှုံကွက်နှင့် အစားရင်းမြစ်ကြီးများကို အတူမျှဝေသည်။
အစားရင်းမြစ်ကြီးမှာ ငါးအုပ်ကြီးနှင့် သားကောင်ကြီးများကို ဆိုလိုသည်။
တင်းကြပ်သော ရာထူးဝါစဉ် ရှိကာ၊ အရွယ်အစားနှင့် ဆုံးဖြတ်သည်။
ကြီးမားသော အထီးကြီးများသည် ဝါစဉ် ထိပ်ဆုံးမှာ နေကာ၊ အစာများစွာနှင့် နေဆာလှုံကွက်ကောင်းကို ရယူပိုင်ဆိုင်ခွင့် ရှိသည်။
ဤစည်းမျဉ်းကို မိကျောင်းများက လိုက်နာရပြီး၊ ထိပါးချိုးဖောက်ပါက၊ မကြာခဏ အကြမ်းဖက်ခံရပြီး သေသည်ထိ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
အခြားတွားသွားကောင်အများစုကဲ့သို့၊ နိုင်းမိကျောင်းများသည် အမက ဥဥပြီး၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်။
ဥမှပေါက်သော မိကျောင်းပေါက်များကို အချိန်တခုထိ စောင့်ရှောက်ပေးသော်လည်း၊ အမဲကို ကိုယ်တိုင်လိုက်ရကာ၊ မိဘက ရှာဖွေမကျွေးပေ။
နိုင်းမိကျောင်းသည် အန္တရာယ် အရှိဆုံး မိကျောင်းမျိုးနွယ်ထဲ ပါဝင်ပြီး၊ ယင်းတို့ကြောင့် နှစ်စဉ် လူရာပေါင်းများစွာ သေဆုံးနေရသည်။
အချို့ဒေသများဝယ် ကောင်ရေ လျော့နည်းသွားခြင်း၊ မျိုးတုံးသွားခြင်း ရှိသော်လည်း၊ မျိုးတုံးအန္တရာယ်ရှိသည့် အဆင့်မရောက်သေးချေ။
မျိုးခွဲပညာ အခုလက်ရှိတွင် မျိုးစိတ်ခွဲများကို တရားဝင် အသိအမှတ် မပြုထားသော်လည်း၊ အာဖရိကတလျှောက် ပြန့်နှံ့ ကျက်စားနေသော အုပ်စုများ၏ ပုံပန်းသွင်ပြင်နှင့် အရွယ်အစားအလိုက် ခုနစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်မည်ဟု ယူဆကြသည်။
ယင်းတို့မှာ စီ အင် အာဖရိကနပ် C. n. africanus (အရှေ့အာဖရိကနိုင်းမိကျောင်းဟု တရားမဝင်အမည်ပေးထား)၊ စီအင် ချံစစ် C. n. chamses (သို့မဟုတ် အနောက်အာဖရိက နိုင်းမိကျောင်း)၊ စီအင် ကိုဝေး C. n. cowiei (တောင်အာဖရိက နိုင်းမိကျောင်း)၊ စီအင် မဒါဂါစကာရီယင်းစစ် C. n. madagascariensis (မလဂါစီ သို့မဟုတ် မဒဂါစကာ နိုင်းမိကျောင်း၊ ဒေသခံများက ခရိုကို မာဒါဟု ခေါ်၊ ဘာသာပြန်သော် မလဂါစီမိကျောင်း ဟူလို)၊ စီအင် နီလိုတီကပ် C. n. niloticus (ထင်ရှားသော မျိုးစိတ်ခွဲ ဖြစ်မည်၊ သို့မဟုတ် အီသီယိုးပီးယား နိုင်းမိကျောင်း)၊ စီအင် ပေါ်ဆီစကူတေးတပ် C. n. pauciscutatus (ကင်ညာ နိုင်းမိကျောင်း)၊ စီအင် စုချပ် C. (n.) suchus (အနောက်အာဖရိကမိကျောင်းဟု သိကြပြီး၊ ယခုအခါ မိကျောင်းဇီဝပညာရှင်များက သီးခြားမျိုးစိတ်အဖြစ် လက်ခံလိုက်ကြပြီ)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စီအင် စုချပ် ပါဝင်သော မိကျောင်းအုပ်စုကို ရုပ်သွင်ပညာအရ လေ့လာရာ၊ နိုင်းမိကျောင်း၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် အခုလက်ရှိ သတ်မှတ်လက်ခံထားသော အခြားမိကျောင်းမျိုးစိတ်များထက် အပြောင်းအလဲများကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဤသည်မှာလည်း အချို့ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းလွဲခြင်းသည် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်ရခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိကျောင်းများ (မျိုးရင်း) ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ။
အဉ္စန သည် ရှေးခေတ်အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကောလိယမင်းဆက်၏ မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေကျမ်းဂန်များအရ ထိုမင်းဆက်သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓလက်ထက်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်သည်။
ဒေဝဒဟဘုရင်ကြီး၏ သားတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။
အဉ္စနတွင် သုပ္ပဗုဒ္ဓနှင့် Dandapani ဟူသည့် သားတော်နှစ်ပါး၊ မာယာနှင့် ပဇာပတိဟူသည့် သမီးတော်နှစ်ပါး ရှိသည်။
သမီးတော်နှစ်ပါးသည် နောင်အခါတွင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ မိဖုရားများ ဖြစ်လာကြသည်။
မာယာသည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ မိခင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
အဉ္စနတွင် သုလက္ခနာနှင့် ယသောဓရာ အမည်ရှိသည့် မိဖုရားနှစ်ပါး၊ ကစ္စာနာ အမည်ရှိသည့် အစ်မတစ်ယောက်ရှိသည်။
ခရမ်းချဉ်သီးပင်ဖျက်ပိုးကောင် (Tuta absoluta) သည် မျိုးရင်း Gelechiidaeတွင် ပါဝင်သော ပိုးဖလံမျိုးစိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး tomato leafminer, tomato pinworm နှင့် South American tomato moth ဟူ၍ သိကြသည်။
ဥရောပ၊ အာဖရိက၊ အနောက်အာရှ၊ တောင်နှင့် ဗဟိုအမေရိကတို့ရှိ ခရမ်းချဉ်စိုက်ခင်းများကို ပြင်းထန်စွာ ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးမျိုးအဖြစ်လည်း သိကြသည်။
ယင်း၏ ဘဝစက်ဝိုင်းတွင် အဆင့်လေးဆင့်ရှိပြီး ဥ၊ သားလောင်း၊ ပိုးတုံးလုံးနှင့် သက်ကြီးကောင် တို့ ဖြစ်သည်။
ဥများကို သစ်ရွက်အောက် သို့မဟုတ် ပင်စည်တွင် ဥလေ့ရှိသည်။
အကောင်ပေါက်ပြီးနောက် သားလောင်းသည် သစ်ရွက်၊ အသီး (ခရမ်းချဉ်သီးကဲ့သို့)နှင့် ပင်စည်တို့ကို ထိုးဖောက်စားသုံးကာ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
ပိုးတုံးလုံးကောင် (၅-၆ မီလီမီတာ အရှည်) သည် ဆလင်ဒါပုံရှိပြီး အစိမ်းရောင်ရှိကာ သက်ကြီးကောင်အဆင့်သို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အရောင်ရင့်ရင့် ဖြစ်သွားသည်။
သက်ကြီးကောင်သည် ၆ မှ ၇ မီလီမီတာခန့် ရှည်လျားပြီး အာရုံခံအင်တာနာပါဝင်ကာ ငွေရောင်မှ မီးခိုးရောင် အကြေးခွံများ ရှိသည်။
Coelho MCF, Franc¸a FH (1987) Biologia e quemotaxia da larva e descrição da pupa e adulto da traça-do-tomateiro. Pesqui Agropecu Bras 22:129–135 အတောင်ပံပေါ်တွင် အမည်းရောင် အစက်များပါရှိပြီး အမသည် အထီးထက် ပိုမိုထုထည်ကြီးသည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ပျံ့နှံ့မှု ဤပိုးဖလံကို အစောပိုင်းက တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် ခရမ်းချဉ်ဖျက်ပိုးအဖြစ် သိထားကြသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ၌ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
Urbaneja A, Vercher R, Navarro V, García Marí F, Porcuna JL (2007) La polilla del tomate, Tuta absoluta. Phytoma España 194:16–23. ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ ဂရိ၊ မော်လတာ၊ မိုရိုကို၊ အယ်ဂျီးရီးယားနှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံတို့တွင် ဆက်လက်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၌ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရပြန်သည်။
T. absoluta သည် အရှေ့ဘက်ပိုင်းသို့ ဆက်လက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ကာ ဆီးရီးယား၊ လက်ဘနွန်၊ ဂျော်ဒန်၊ အစ္စရေး၊ အီရတ်နှင့် အီရန်နိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် တောင်ဘက်ပိုင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ ယီမင်၊ အိုမန်နှင့် ပါရှားပင်လယ်ကွေ့အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ အရှေ့ဘက်သို့ ဆူဒန်၊ တောင်ဆူဒန်နှင့် အီသီရိုးပီးယားနိုင်ငံများဆီသို့လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်ရှိ ဆီနီဂေါနိုင်ငံသို့လည်းကောင်း ရောက်ရှိ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့တွင်လည်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်ရှိ ခရမ်းချဉ်စိုက်ခင်းတို့တွင် ကျရောက်ခဲ့သည်။
မကြာသေးမီက နီပေါနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များစွာတွင်လည်း ဤပိုးကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
Ajaya Shree Ranta Bajracharya, Ram Prasad Mainali, Binu Bhat,Sanjaya Bista, Pathour R Shashank and Naresh Manohar Meshramhttp://www.entomoljournal.com/archives/2016/vol4issue4/PartO/4-4-95-749.pdf The first record of South American tomato leafminer, Tuta absoluta (Meyrick 1917)(Lepidoptera: Gelechiidae) in Nepal ယခုအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အပူပိုင်းခရမ်းချဉ်စိုက်ပျိုးရာ ဒေသများဖြစ်သော မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် မုံရွာတို့တွင် ရောက်ရှိပျံ့နှံ့နေပြီ ဖြစ်သည်။
မျိုးဆက်ပြန့်ပွားမူ တစ်နှစ်လျှင် ၁၀-၁၂ ထက်ထိ မျိုးပွားနိုင် မိတ်လိုက်ပြီ ၁- ၂ ရက်ဝန်းကျင် တွင် ဥ စဖြစ်ပြီး အမတစ်ကောင်လျှင် ဥ ၂၆၀ ထက်ဥနိုင် ဘဝစက်ဝန်း ကြာ ချိန်မှာ ရာသီဥတု ပေါ်မူတည် ပြီး ၂၄ ရက် မှ ၃၈ ရက်ထိရှိ ၂၆`C ၃၀' Cတွင်ပေါက်ဖွားနူန်းပိုမြန်သည်။
ဥ တူတာ ရွက်ထွင်းပိုး ၏ ဥ သည် အများအားဖြင် ဘဲဥ ပုံ သဏ္ဌာန် ရှိပြီး နို့နှစ်ရောင်မှ အဝါ ရောင်ဖျောဖျော့ထိ ရှိနိုင် သန္ဓေ စဖြစ်မည်ဆိုပါက ဥ သည် မဲနက်လာသည်။
လောက်ကောင် လောက်ကောင်သည် စားသောက်သည့် အစားအသောက်ပေါ်မူတည်ပြီး စိမ်းဖန့်ဖန့် ရောင်မှ ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ရှိသည် ပိုးတုံးလုံး ကောင်းသည်မှာကားလောက်ကောင်ထက် အရောင်ပိုဖျော့သည် လောက်ကောင်သည် အရွက် အညွန့်နှင့် အသီးတို့ကို ဖျက်ဆီး စားသောက်သည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးကောင် အရွယ်ရောက်ပြီးကောင်သည် ၁၀ မီလီမီတာခန့်ရှည့်လျားပြီး မီးခိုးရောင်ဖျော့ဖျော့အကြေးခွံ ရှိသည် ရာသီဥတု အခြေအနေများပေါ်မူတည်ကာ မီးခိုးရောင်ဖျေ့ဖျော့ကနေ မီးခိုးရောင်ရင့်ရင် ကို လှည့်ပတ်ပြောင်းလဲနေတတ်သည်။
ဖျက်ဆီးနိုင်မူအခြေအနေ အပင်၏ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးတွင် ဆိုးဝါး ဆိုးဝါးပြင်းထန်စွာ ကျရောက်ဖျက်ဆီးပြီး မျိုးပွားမူနူန်း အလွန်မြန်သဖြင့်နှိမ်နင်းရန်ခက်ခဲသော ပိုးဖြစ် ပျိုးပင် ဘဝမှ စတင်ကာ အပင်သက်တမ်းဆုံးသည်ထိ ကျရောက်နိုင်သည်။
လောက်ကောင်များ၏ ဖျက်ဆီးမူ အခြေအနေ လောက်ကောင်သည် အရွက်၏ နှစ်လွှာကြားရှိ အစိမ်းရောင်အလွှာကို ခြစ်ယူစားသောက်ပစ်သည် အရွက်ပေါ်တွင် ကြီးမားသိသာထင်ရှားသော အကွက်များ မှ တစ်ရွက်လုံးထိ ဖျက်ဆီးစားသောက်ပစ်ပြီး အဆိုပါ ပုံ သဏ္ဌာန် မမှန်သော လမ်းကြောင်းများ သည် အစားချက်လုပ်မူကို ဆိုးဝါးစွာ လျှော့ နည်းစေသလို ရောဂါ ဝင်ရောက်မူကိုလဲ လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အသီးပေါ်တွင် ဖျက်ဆီးခြင်း အသီး ခပ်နုနု အနေအထားတွင် စားသောက်ဖျက်ဆီးပစ်တတ်ကြသည်။
အပေါက်ငယ်လေးများ အသီးများ ပုံ သဏ္ဌာန် မမှန်ခြင်း များ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ခရမ်းချဉ် အထွက်နူန်းကိုဆိုးဝါး စွာ ထိခိုက်စေသည်။
ပဌမ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်း ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန် မြဲသော သဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် မထိုက်တန်ကြောင်းနှင့် တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်း ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန် မြဲသော သဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ပဌမ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - ဟောကြားသော တရားကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
တရားဟော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
မိမိကိုယ်ကို မထီမဲ့မြင် ပြု၏။
စိတ်ပျံ့လွင့်သည်ဖြစ်၍ စိတ်မတည်ကြည်ဘဲ တရားနာ၏။
မသင့်သောအားဖြင့်လည်း နှလုံးသွင်း၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။
ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော့်ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်ထိုက်တန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - တရားကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
တရားဟော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
မိမိကိုယ်ကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
စိတ်မပျံ့လွင့်သည်ဖြစ်၍ စိတ်တည်ကြည်လျက် တရားနာ၏။
သင့်သောအားဖြင့်လည်း နှလုံးသွင်း၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော်ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်ထိုက်တန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။
ပညာမရှိ၊ မိုက်မဲ၏၊ ဆွံ့အ၏။
မိမိမသိသော အရာ၌ သိ၏ဟု မှတ်ထင်လေ့ရှိ၏။
ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - ဟောကြားသော တရားကို မထီမဲ့မြင် မပြု။
ပညာရှိ၏၊ မမိုက်မဲ၊ မဆွံ့အ။
မိမိမသိသော အရာ၌ သိ၏ဟု မှတ်ထင်လေ့ မရှိ။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန် ထိုက်တန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
တတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ် ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသော်လည်းကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်မထိုက်တန်။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - (သူ့ဂုဏ်ကို) ချေဖျက်လိုစိတ်ရှိလျက် ချေဖျက်လိုစိတ်မြှေးယှက်သည်ဖြစ်၍ တရားနာ၏။
အပြစ်တင်လိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ (တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်၌ ) အပေါက်အစကို ရှာလျက် တရားနာ၏။
တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်၌ ထိပါးပုတ်ခတ်လိုစိတ် ရှိ၏၊ ငြောင့်တံသင်းသဘောရှိ၏။
ရဟန်းတို့ တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သူတော်ကောင်းတရားကို နာသည်ရှိသော် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မဖောက်မပြန်သော သဘောရှိသည့် မြဲသောသဘော (အရိယာမဂ်) သို့ သက်ဝင်ရန်ထိုက်တန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - (သူ့ဂုဏ်ကို) ချေဖျက်လိုစိတ်မရှိဘဲ ချေဖျက်လိုစိတ်မမြှေးယှက်သည်ဖြစ်၍ တရားနာ၏။
အပြစ်တင်လိုသော စိတ်မရှိသည်ဖြစ်၍ (တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်၌ ) အပေါက်အစကို မရှာဘဲ တရား နာ၏။
တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်၌ ထိပါးပုတ်ခတ်လိုစိတ် မရှိ၊ ငြောင့်တံသင်းသဘော မရှိ။
ပဌမ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်သော တရားငါးမျိုးနှင့် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန် မကွယ်ပရန် ဖြစ်သော တရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ပဌမ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန်ဖြစ်ကုန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ’ တရားကို ရိုသေစွာ မနာကုန်။
တရားကို ရိုသေစွာ မသင်ကုန်။
တရားကို ရိုသေစွာ မဆောင်ကုန်။
ဆောင်ထားသော တရားတို့၏ အနက် အဓိပ္ပာယ်ကို ရိုသေစွာ ဉာဏ်ဖြင့် မစူးစမ်း မဆင်ခြင်ကုန်။
အနက်သဘောကို သိ၍ တရားသဘောကို သိ၍ (လောကုတ္တရာ) တရားအားလျော်သော အကျင့်ကိုရိုသေစွာ မကျင့်ကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန် မကွယ်ပရန်ဖြစ်ကုန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ’ တရားကို ရိုသေစွာ နာကုန်၏။
တရားကို ရိုသေစွာ သင်ကုန်၏။
တရားကို ရိုသေစွာ ဆောင်ကုန်၏။
ဆောင်ထားသော တရားတို့၏ အနက် အဓိပ္ပာယ်ကို ရိုသေစွာ ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်း ဆင်ခြင်ကုန်၏။
အနက်သဘောကို သိ၍ တရားသဘောကို သိ၍ (လောကုတ္တရာ) တရားအားလျော်သော အကျင့်ကိုရိုသေစွာ ကျင့်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန် မကွယ်ပရန်ဖြစ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
ဒုတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန်ဖြစ်ကုန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ’ သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကိုမသင်ကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤပဌမသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်သူတစ်ပါးတို့အား မဟောကြားကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤဒုတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်သူတစ်ပါးကို မပို့ချကြကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤတတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်ရွတ်ဖတ် (သရဇ္ဈာယ်) ခြင်းကို မပြုကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤစတုတ္ထသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန်မကြံစည်ကုန်၊ အဖန်ဖန် မသုံးသပ်ကုန်၊ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် မဆင်ခြင်ကုန်။
ရဟန်းတို့ ဤပဉ္စမသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည်’ သုတ် ဂေယျ ဝေယျာကရဏ ဂါထာ ဥဒါန်း ဣတိဝုတ် ဇာတ် အဗ္ဘုတဓမ္မ ဝေဒလ္လဟူသော တရားကိုသင်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤပဌမသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်သူတစ်ပါးတို့အား ဟောကြားကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤဒုတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်သူတစ်ပါးကို ပို့ချကြကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤတတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရားတည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို အကျယ် အားဖြင့်ရွတ်ဖတ် (သရဇ္ဈာယ်) ခြင်းကို ပြုကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤစတုတ္ထသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် နာယူပြီး သင်ယူပြီးသော တရားကို စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန်ကြံစည်ကုန်၏၊ အဖန်ဖန် သုံးသပ်ကုန်၏၊ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ဆင်ခြင်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤပဉ္စမသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
တတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ် ရဟန်းတို့ ဤတရားငါးမျိုးတို့သည် သူတော်ကောင်းတရား ပျောက်ပျက်ရန် ကွယ်ပရန်ဖြစ်ကုန်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည်’ မကောင်းသဖြင့် ယူအပ်သောပါဠိကို မကောင်းသဖြင့် ထားအပ်ကုန်သော ပုဒ် ဗျည်းတို့ဖြင့် သင်ကြားကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ မကောင်းသဖြင့် ထားအပ်သော ပုဒ် ဗျည်း၏ အနက်သဘောကိုလည်း ခဲယဉ်းစွာသိရ၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် အပြောရ အဆိုရ ခက်ကုန်၏၊ အပြောရ အဆိုရ့ခက်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်သော တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ သည်းခံခြင်း မရှိကုန်၊ အဆုံးအမကိုရိုသေစွာ မနာယူကုန်။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား အကြားအမြင်များကုန် အာဂုံ (ပါဠိ) နှုတ်တက်ကုန် သုတ် အဘိဓမ္မာ ကိုဆောင်ကုန် ဝိနည်းကို ဆောင်ကုန် မာတိကာကို ဆောင်ကုန်သော ရဟန်းတို့သည် ပါဠိတော်ကိုသူတစ်ပါးအား ရိုသေစွာ မပို့ချကြကုန်၊ ထိုရဟန်းတို့ ကွယ်လွန်သောအခါ ပါဠိတော်သည် အမြစ်အရင်းပြတ်၏၊ ထောက်တည်ရာ မရှိတော့ချေ။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား မထေရ်ကြီး ရဟန်းတို့သည် ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများရန် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားရန် ကျင့်ကုန်၏၊ (သိက္ခာ သီလကို) လျော့ပေါ့စွာ ကျင့်ကုန်၏၊ အောက်သို့ သက်ဆင်းကြောင်း နီဝရဏတရား ငါးပါး၌ ရှေ့သွားဖြစ်ကြကုန်၏၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း ‘ဝိဝေက’၌ တာဝန်မဲ့ ဖြစ်ကြကုန်၏၊ မရောက်သေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) သို့ ရောက်ရန် မရသေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) ကို ရရန်မျက်မှောက်မပြုရသေးသည့် (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုရန် လုံ့လကို အားမထုတ်ကုန်၊ ထိုမထေရ်ကြီးတို့၏ နောင်လာ နောက်သား တပည့်အပေါင်းသည်လည်း ဆရာ့အယူသို့ အစဉ်လိုက်၍ ကျင့်၏။
ထိုနောင်လာ နောက်သား တပည့်အပေါင်းသည်လည်း ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများရန် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားရန်ကျင့်၏၊ (သိက္ခာ သီလကို) လျော့ပေါ့စွာ ကျင့်၏၊ အောက်သို့ သက်ဆင်းကြောင်း နီဝရဏတရားငါးပါး၌ ရှေ့သွားဖြစ်၏၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း ‘ဝိဝေက’၌ တာဝန်မဲ့ဖြစ်၏၊ မရောက်သေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) သို့ရောက်ရန် မရသေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) ကို ရရန် မျက်မှောက်မပြုရသေးသည့် (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုရန် လုံ့လကို အားမထုတ်တော့ချေ။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား သံဃာသည် ကွဲပြား၏၊ သံဃာကွဲပြားသည်ရှိသော် အချင်းချင်းဆဲရေးလည်း ဆဲရေးကြကုန်၏၊ အချင်းချင်း ခြိမ်းခြောက်လည်း ခြိမ်းခြောက်ကြကုန်၏၊ အချင်းချင်းပစ်ပယ်လည်း ပစ်ပယ်ကြကုန်၏၊ အချင်းချင်း စွန့်လည်း စွန့်ကြကုန်၏၊ ထိုသံဃာကွဲပြားရာ၌ မကြည်ညိုသေးသူတို့လည်း မကြည်ညိုကြကုန်၊ ကြည်ညိုပြီးသူ အချို့တို့လည်း အကြည်ညိုပျက်ရန် ဖြစ်၏။
အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ’ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည်’ ကောင်းစွာ ယူအပ်သော ပါဠိကို ကောင်းမွန်စွာ ထားအပ်ကုန်သော ပုဒ် ဗျည်းတို့ဖြင့် သင်ကြားကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းစွာ ထားအပ်သော ပုဒ် ဗျည်း၏ အနက်သဘောကိုလည်း လွယ်ကူစွာ သိရ၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းတို့သည် ပြောဆိုလွယ်ကူကုန်၏၊ ပြောဆိုရလွယ်ကူခြင်းကိုပြုတတ်သော တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ သည်းခံကုန်၏၊ အဆုံးအမကို ရိုသေစွာ နာယူကုန်၏။
ရဟန်းတို့ ဤဒုတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်ကုန်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား အကြားအမြင်များကုန် အာဂုံ (ပါဠိ) နှုတ်တက်ကုန် သုတ် အဘိဓမ္မာကိုဆောင်ကုန် ဝိနည်းကို ဆောင်ကုန် မာတိကာကို ဆောင်ကုန်သော ရဟန်းတို့သည် ပါဠိတော်ကိုသူတစ်ပါးအား ရိုသေစွာ ပို့ချကြကုန်၏၊ ထိုရဟန်းတို့ ကွယ်လွန်သောအခါ ပါဠိတော်သည်အမြစ်အရင်းမပြတ်၊ ထောက်တည်ရာ ရှိပေ၏။
ရဟန်းတို့ ဤတတိယသဘောတရားသည် သူတော်ကောင်းတရား တည်တံ့ရန် မပျောက်ပျက်ရန်မကွယ်ပရန် ဖြစ်၏။
ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား မထေရ်ကြီး ရဟန်းတို့သည် ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများရန် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားရန် မကျင့်ကြကုန်၊ (သိက္ခာ သီလကို) လျော့ပေါ့စွာ မကျင့်ကြကုန်၊ အောက်သို့ သက်ဆင်းကြောင်း နီဝရဏတရားငါးပါး၌ တာဝန်မဲ့ဖြစ်ကုန်၏၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း ‘ဝိဝေက’၌ ရှေ့သွားဖြစ်ကုန်၏၊ မရောက်သေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) သို့ ရောက်ရန် မရသေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) ကို ရရန် မျက်မှောက်မပြုရသေးသည့် (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုရန် လုံ့လကို အားထုတ်ကုန်၏၊ ထိုမထေရ်ကြီးတို့၏နောင်လာ နောက်သား တပည့်အပေါင်းသည်လည်း ဆရာ့အယူသို့ အစဉ်လိုက်၍ ကျင့်၏။
ထိုနောင်လာ နောက်သား တပည့်အပေါင်းသည်လည်း ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများရန် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားရန် မကျင့်ပေ၊ (သိက္ခာ သီလကို) လျော့ပေါ့စွာ မကျင့်ပေ၊ အောက်သို့ သက်ဆင်းကြောင်း နီဝရဏတရား ငါးပါး၌ တာဝန်မဲ့ ဖြစ်၏၊ ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း ‘ဝိဝေက’၌ ရှေ့သွားဖြစ်၏၊ မရောက်သေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) သို့ရောက်ရန် မရသေးသည့် (ဈာန် မဂ် ဖိုလ်) ကို ရရန် မျက်မှောက်မပြုရသေးသည့် (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုရန် လုံ့လကို အားထုတ်၏။