kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော သူ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ဖြစ်သည့် Hillbilly Elegy: A Memoir of a Family and Culture in Crisis ကြောင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ဂျေ. ဒီ. ဗန့်စ်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ မစ်ဒယ်တောင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ၏ မိသားစုသည် အက်ပလယ်ချီယန် (Appalachian) ဒေသမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဗန့်စ်၏ စာအုပ် Hillbilly Elegy က ထိုဒေသ၏ လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ၊ သူ၏ ကိုယ်ပိုင် မိသားစု နောက်ခံသမိုင်းတို့ကို ပုံဖော်ထားသည်။
ဗန့်စ်သည် အမေရိကန် မရိန်းတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ယေးလ် ဥပဒေကျောင်းမှ ဥပဒေဘွဲ့ (Juris Doctor) ရရှိခဲ့သည်။
စာပေနှင့် အများပြည်သူအကြား ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခြင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော Hillbilly Elegy စာအုပ်သည် နယူးယောက်တိုင်းမ်၏ အရောင်းရဆုံးစာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အက်ပလယ်ချီယန်ဒေသရှိ အလုပ်သမားလူတန်းစားဖြူများ ရင်ဆိုင်နေရသော ပြဿနာများကို ထင်ဟပ်ပြသည်ဟု ဝေဖန်မှုများနှင့်အတူ ကျယ်ပြန့်စွာ အာရုံစိုက်ခံခဲ့ရသည်။
ဤစာအုပ်က ဗန့်စ်အား အများပြည်သူအကြား ထင်ရှားကျော်ကြားလာစေခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများတွင် ၎င်း၏ အမြင်များကို တင်ပြရန် အခွင့်အလမ်းများ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး လုပ်ငန်း ဗန့်စ်သည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ်နေရာအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
သူ၏ နိုင်ငံရေး မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုကာလတွင် အဓိကအားဖြင့် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို အလေးပေး ပြောဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် ဂျေ. ဒီ. ဗန့်စ်သည် အများအားဖြင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီနှင့် လူမှုရေးအရ ကွန်ဆာဗေးတစ် (conservative) အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းကို ပြန်လည်ရှင်သန်ရန်၊ နယ်စပ်လုံခြုံရေးကို တင်းကျပ်ရန်နှင့် ရိုးရာအမေရိကန်တန်ဖိုးများကို မြှင့်တင်ရန် ထောက်ခံပြောဆိုသူဖြစ်သည်။
သူ၏ ရပ်တည်ချက်များသည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီအတွင်းရှိ ထရမ့်လိုလားသော အုပ်စုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်ဟု မကြာခဏ ရှုမြင်ကြသည်။
လက်ရှိ တာဝန် လက်ရှိတွင် ဂျေ. ဒီ. ဗန့်စ်သည် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အမေရိကန် ကွန်ဂရက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး ဥပဒေပြုရေးနှင့် မူဝါဒချမှတ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၈၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဒုတိယသမ္မတများ။
ဂန္ဓာရုံဆိုသည်မှာ အနံ့အာရုံ ဖြစ်သည်။
အဘိဓမ္မာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တို့တွင် ဂန္ဓာရုံ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ဝိပဿနာရှုပွားပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြထားပါသည်- ဂန္ဓာရုံ၏ လက္ခဏာစသည် (၄) ပါး (က) လက္ခဏာ: ဃာနပသာဒ (နှာခေါင်းအကြည်ဓာတ်) ကို ရိုက်ခတ်ခြင်း၊ ထိခိုက်ခြင်းသဘော။
(ဃာနပဋိဟနနလက္ခဏော) (ခ) ရသ: ဃာနဝိညာဏ် (အနံ့သိစိတ်) ၏ အာရုံဖြစ်ခြင်းကိစ္စ။
(ဃာနဝိညာဏဿ ဝိသယဘာဝရသော) ဃာနဝိညာဏ်အား အာရမ္မဏပစ္စည်းအဖြစ် ကျေးဇူးပြုနိုင်သော သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း။
(ဂ) ပစ္စုပဋ္ဌာန်: ဃာနဝိညာဏ်၏ ကျက်စားရာ အာရုံဖြစ်ခြင်း သဘော။
(တေဿဝ ဂေါစရပစ္စုပဋ္ဌာနော) (ဃ) ပဒဋ္ဌာန်: မိမိနှင့်အတူ တစ်ကလာပ်တည်း၌ ဖြစ်သော မဟာဘုတ် (၄) ပါး။
(စတုမဟာဘူတပဒဋ္ဌာနော) ဂန္ဓ (အနံ့) ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် မဟာဋီကာ (၂၊ ၈၈) အရ "ဂန္ဓ" ဟူသော အမည်သည် - ဂန္ဓယတီတိ ဂန္ဓော: မိမိ၏ တည်ရာ ဝတ္ထုဒြပ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြတတ်၊ စေခိုင်းတတ်၊ သတင်းပေးတတ်သောကြောင့် "ဂန္ဓ" မည်၏။
ဥပမာ - ဖုံးကွယ်ထားသော နှင်းဆီပန်း၊ ဒူးရင်းသီး စသည်တို့၏ အနံ့သည် ထိုပန်း၊ ထိုအသီး ဤနေရာ၌ ရှိကြောင်းကို ထုတ်ဖော်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ကောင်းသော အနံ့ (သုဂန္ဓ) ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသော အနံ့ (ဒုဂ္ဂန္ဓ) ဖြစ်စေ အနံ့ဟူသမျှကို "ဂန္ဓ" ဟု ခေါ်သည်။
ဂန္ဓာရုံကို ရှုပွားပုံ ဂန္ဓာရုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရှုပွားနိုင်သည်- အခြေခံ: အနံ့ကို သိရာတွင် ဃာနဝိညာဏ် (နှာခေါင်းအသိစိတ်) နှင့် မနောဝိညာဏ် (စိတ်အသိ) နှစ်မျိုးလုံးဖြင့် သိသည်။
ဃာနဝိညာဏ်သည် ဃာနပသာဒ (နှာခေါင်းအကြည်ဓာတ်) ကို မှီ၍ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအနံ့ကို ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိစိတ်များသည် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ် (ဟဒယဝတ္ထု) ကို မှီ၍ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ရှုပွားရာ၌ ဃာနပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ် (သို့မဟုတ် ယင်း၏မှီရာ ဟဒယဝတ္ထု) နှစ်ခုလုံးကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်း၍ ပြိုင်တူထင်အောင် အာရုံပြုရန် လမ်းညွှန်ထားသည်။
အာရုံယူခြင်း: မိမိသန္တာန် (အဇ္ဈတ္တ) ရှိ ရုပ်ကလာပ်များ၏ အနံ့ကိုဖြစ်စေ၊ ပြင်ပ (ဗဟိဒ္ဓ) ရုပ်ကလာပ်များ၏ အနံ့ကိုဖြစ်စေ အာရုံယူနိုင်သည်။
ကောင်းသော အနံ့ (ဣဋ္ဌာရုံ) သို့မဟုတ် မကောင်းသော အနံ့ (အနိဋ္ဌာရုံ) ကို အာရုံယူနိုင်သည်။
ရှုပွားနည်း: ဃာနပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောအကြည်ဓာတ် (ဟဒယဝတ္ထု) ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်း၍ အသိဉာဏ်၌ ပြိုင်တူထင်အောင် ရှုပါ။
ထို့နောက် မိမိရှုလိုသော ရုပ်ကလာပ် (အတွင်း/အပြင်) ၏ အနံ့ကို လှမ်း၍ အာရုံယူပါ။
အကယ်၍ အနံ့ကို တိုက်ရိုက်အာရုံယူ၍ မထင်ရှားပါက၊ ရှေးဦးစွာ နှာခေါင်းရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို စူးစိုက်ရှုပါ။
သမာဓိအားကောင်းလာလျှင် ဃာနပသာဒရုပ်ကလာပ်များ ထင်ရှားလာမည်။
သို့မဟုတ် မိမိရှုလိုသော (ဥပမာ - မျက်စိရှိ) ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုခု၏ အနံ့ကို ရှုလိုပါက၊ ထိုရုပ်ကလာပ်ရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ထပ်ကာထပ်ကာ ရှုပါ။
ဓာတ်ကြီးလေးပါး ထင်ရှားလာသောအခါ ယင်းကိုမှီ၍ဖြစ်သော အနံ့ (ဥပါဒါရုပ်) သည်လည်း ထင်ရှားလာပါလိမ့်မည်။
(ဧကတ္တနည်း) ရုပ်ကလာပ်တိုင်း၌ အနံ့ပါဝင်သည်ကို သတိပြုပါ။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဂန္ဓာရုံနှင့် စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ) ဂန္ဓာရုံသည် ဃာနပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို တိုက်ခတ်သောအခါ ဃာနဒွါရဝီထိ (ကြားသိစိတ် ဖြစ်စဉ်) နှင့် ထိုဂန္ဓာရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိ (စိတ်အစဉ်) များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဃာနဒွါရဝီထိ: ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သောတဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော (၇) ကြိမ်၊ တဒါရုံ (၂) ကြိမ် (အတိမဟန္တာရုံဝီထိ ဥပမာ)။
မှီရာဝတ္ထု: သောတဝိညာဏ်သည် နားအတွင်းရှိ ဃာနပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ဖြစ်ပြီး၊ ကြွင်းသော ဝီထိစိတ်များ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း စသည်နှင့် မနောဒွါရဝီထိစိတ်များ) သည် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်သည်။
တရားရှုမှတ်ရာတွင် ဂန္ဓာရုံကို ရှုမှတ်ပုံ ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် ရှုမှတ်ခြင်း: ဃာနပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
ကြားရသော အနံ့ကို အာရုံယူ၍ ယောနိသောမနသိကာရ (သင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် "ဤသည်မှာ အနံ့မျှသာ (ဂန္ဓာရုံ)"၊ "ရုပ်တရားမျှသာ"၊ "မမြဲ (အနိစ္စ)"၊ "ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)"၊ "အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)"၊ "မတင့်တယ် (အသုဘ)" ဟု ရှုမှတ်ပါ။
အကုသိုလ်ဖြစ်စဉ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (ဝိပဿနာအတွက်): ဃာနပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
နှစ်သက်ဖွယ် (ဣဋ္ဌ) သို့မဟုတ် မနှစ်သက်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ) အနံ့ကို အာရုံယူပါ။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၁၂။
ဂန္ဓာရုံ ဂန္ဓာရုံ (= အနံ့) လိုင်း ဂန္ဓာရုံ = အနံ့လိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(ရသာရုံ- အရသာအာရုံ၊ လျက်စရာအာရုံ) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာနှင့် တရားရှုမှတ်မှု ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်- ရသာရုံ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): ဇိဝှါပသာဒ (လျှာအကြည်ဓာတ်) ကို ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်း သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဇိဝှါဝိညာဏ် (အရသာသိစိတ်) ၏ အာရုံဖြစ်ခြင်း ကိစ္စ (အာရမ္မဏပစ္စည်း အဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်း)။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ ကျက်စားရာ အာရုံ (စားကျက်) ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ရသာရုံ) နှင့်အတူ ကလာပ်တစ်ခုတည်း၌ ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။
ရသာရုံ အမည်ရခြင်း "ရသန္တိ တံ သတ္တာတိ ရသော၊ အဿာဒေန္တီတိ အတ္ထော" - သတ္တဝါတို့သည် ထိုအာရုံကို သာယာ နှစ်သက်တတ်ကုန်သောကြောင့် ရသ မည်၏။
ဆိုလိုသည်မှာ ဇိဝှါဝိညာဏ် (လျှာသိစိတ်) ဖြင့် သိနိုင်သော၊ ကောင်းသည်ဖြစ်စေ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ သာယာအပ်သော အရသာ အားလုံး (ချို၊ ချဉ်၊ ငံ၊ စပ်၊ ဖန်၊ ခါး ဟူသော အရသာ ၆ ပါး) ကို ရသာရုံဟု ခေါ်သည်။
ပသာဒရုပ်များ ကွဲပြားရခြင်း အကြောင်း (ကံ၏ စွမ်းရည်) ပသာဒရုပ် (အကြည်ဓာတ်) ငါးမျိုးလုံးသည် မှီရာ မဟာဘုတ်တို့ကို ကြည်လင်စေတတ်သော သဘောချင်း တူညီကြသည်။
သို့သော် စက္ခုပသာဒသည် ရူပါရုံကိုသာ လက်ခံနိုင်ပြီး၊ သောတပသာဒသည် သဒ္ဒါရုံကိုသာ လက်ခံနိုင်သည် စသည်ဖြင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာ ကွဲပြားသွားရခြင်းမှာ ၎င်းတို့ကို ဖြစ်စေသော အတိတ်ကံ ကွဲပြားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မှီရာ မဟာဘုတ် ကွဲပြားမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုထို အာရုံကို လိုလားတောင့်တသော တဏှာကို အခြေခံသည့် ကံတရား၏ ဖန်တီးမှုကြောင့်သာ ပသာဒရုပ် တစ်ခုစီ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ကွဲပြားသွားရခြင်း ဖြစ်သည်။
သမ္ပတ္တ နှင့် အသမ္ပတ္တ (အာရုံကို လက်ခံပုံ) ပသာဒရုပ် (၅) မျိုးသည် အာရုံကို လက်ခံပုံ (ဂေါစရဂ္ဂါဟက ဖြစ်ပုံ) အားဖြင့် နှစ်မျိုး ကွဲပြားသည်- အသမ္ပတ္တဝိသယဂ္ဂါဟက (မရောက်လာသော အာရုံကို ယူသောရုပ်): စက္ခုပသာဒ (မျက်စိ) နှင့် သောတပသာဒ (နား) တို့ ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ မှီရာ မဟာဘုတ်ထံသို့ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိ ထိကပ်ခြင်း မရှိသော ရူပါရုံ (အဆင်း) နှင့် သဒ္ဒါရုံ (အသံ) တို့ကို အာရုံယူကြသည်။
အကြောင်းရင်း: မြင်စိတ်ဖြစ်ရန် အလင်းရောင် (အာလောက) လိုအပ်ပြီး၊ ကြားစိတ်ဖြစ်ရန် လေဟာနယ် (အာကာသ) လိုအပ်သည်။
အကယ်၍ အဆင်းသည် မျက်စိ၌ တိုက်ရိုက်ထိကပ်နေလျှင် အလင်းရောင်ဝင်ရန် နေရာမရှိ၊ အသံသည် နား၌ တိုက်ရိုက်ထိကပ်နေလျှင် အာကာသ မရှိတော့သဖြင့် မြင်စိတ်၊ ကြားစိတ် ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
သမ္ပတ္တဝိသယဂ္ဂါဟက (ရောက်လာသော အာရုံကို ယူသောရုပ်): ဃာနပသာဒ (နှာခေါင်း)၊ ဇိဝှါပသာဒ (လျှာ) နှင့် ကာယပသာဒ (ကိုယ်) တို့ ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ မှီရာ မဟာဘုတ်ထံသို့ တိုက်ရိုက် ရောက်ရှိ ထိကပ်လာသော ဂန္ဓာရုံ (အနံ့)၊ ရသာရုံ (အရသာ) နှင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (အတွေ့အထိ) တို့ကိုသာ အာရုံယူကြသည်။
အကြောင်းရင်း: အနံ့ရရန် လေ (ဝါယောဓာတ်) က ဆောင်ယူ ထိကပ်ပေးရသည်။
အရသာသိရန် အရည် (အာပေါဓာတ်) က ပျော်ဝင် ထိကပ်ပေးရသည်။
အတွေ့အထိ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) ကား မဟာဘုတ် ကိုယ်တိုင်ဖြစ်၍ တိုက်ရိုက် ထိတွေ့နိုင်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ရသာရုံကို ရှုမှတ်ပုံ အခြားအာရုံများ ရှုမှတ်သကဲ့သို့ပင် ဇိဝှါပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
(= လျှာ) ၌ ငြိကပ်နေသော တံတွေး၏ အရသာကို လှမ်း၍ အာရုံယူကြည့်ပါက ယင်းရသာရုံကို ထင်ထင်ရှားရှား သိရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အရသာကို တိုက်ရိုက် အာရုံမယူနိုင်ပါက ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ဦးစွာ အားစိုက် ရှုမှတ်ပါ။
သမာဓိ အားကောင်းလာလျှင် ရသာရုံသည်လည်း ထင်ရှားလာနိုင်ပါသည်။
ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ ရသာရုံကို မနောဒွါရဖြင့် တိုက်ရိုက် သိမြင်နိုင်လာပါမည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ရသာရုံနှင့် စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ) ရသာရုံသည် ဇိဝှါပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို တိုက်ခတ်သောအခါ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ (အရသာသိစိတ် ဖြစ်စဉ်) နှင့် ထိုရသာရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိ (စိတ်အစဉ်) များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဇိဝှါဒွါရဝီထိ: ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော (၇) ကြိမ်၊ တဒါရုံ (၂) ကြိမ် (အတိမဟန္တာရုံဝီထိ ဥပမာ)။
မှီရာဝတ္ထု: ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် လျှာအတွင်းရှိ ဇိဝှါပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ဖြစ်ပြီး၊ ကြွင်းသော ဝီထိစိတ်များ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း စသည်နှင့် မနောဒွါရဝီထိစိတ်များ) သည် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်သည်။
တရားရှုမှတ်ရာတွင် ရသာရုံကို ရှုမှတ်ပုံ ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် ရှုမှတ်ခြင်း: ဇိဝှါပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အရသာကို အာရုံယူ၍ ယောနိသောမနသိကာရ (သင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် "ဤသည်မှာ အရသာမျှသာ (ရသာရုံ)"၊ "ရုပ်တရားမျှသာ"၊ "မမြဲ (အနိစ္စ)"၊ "ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)"၊ "အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)"၊ "မတင့်တယ် (အသုဘ)" ဟု ရှုမှတ်ပါ။
အကုသိုလ်ဖြစ်စဉ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (ဝိပဿနာအတွက်): ဇိဝှါပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
နှစ်သက်ဖွယ် (ဣဋ္ဌ) သို့မဟုတ် မနှစ်သက်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ) အရသာကို အာရုံယူပါ။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၁၃။
ရသာရုံ ရသာရုံ (= အရသာ) လိုင်း ရသာရုံ = အရသာလိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဆိုသည်မှာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့တွင် ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ သိကောင်းသော ဓာတ် (၃) ပါး ဖြစ်သည့် ပထဝီဓာတ် (မာခြင်း၊ ပျော့ခြင်း စသော မြေဓာတ်)၊ တေဇောဓာတ် (ပူခြင်း၊ အေးခြင်း စသော မီးဓာတ်) နှင့် ဝါယောဓာတ် (တွန်းကန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း စသော လေဓာတ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
(အာပေါဓာတ်သည် တွေ့ထိ၍ မသိကောင်းသောကြောင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ မပါဝင်ပါ။
) ဤဓာတ် (၃) ပါးသည် တွေ့ထိ၍ ရကောင်းသောကြောင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဟူသော အမည်ကို ရရှိသည်။
၎င်းတို့သည် မဟာဘုတ်ဓာတ်များ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်သောကြောင့် ကာယပသာဒ (ကိုယ်အကြည်ဓာတ်) ၏ မှီရာ မဟာဘုတ်ဓာတ်များကို တိုက်ရိုက် ငြိကပ် ထိစပ်နိုင်ကြသည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံနှင့် ကာယဝိညာဏ် (ထိသိစိတ်) ကာယဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းများ: ကာယပသာဒ (ကိုယ်အကြည်ဓာတ်) ရှိရမည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယော တစ်ခုခု) ရှိရမည်။
ဖဿ စသော ယှဉ်ဖက် စေတသိက်များ ရှိရမည်။
ကာယပသာဒ၏ မှီရာ ပထဝီဓာတ် (တည်ရာအဖြစ် အဓိကကျသော ဓာတ်) ရှိရမည်။
မနသိကာရ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏ နှလုံးသွင်းမှု) ရှိရမည်။
အတိတ်ကံ အကြောင်းတရားများ ရှိရမည်။
ထိခိုက်မှု လိုအပ်ခြင်း: ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ကာယပသာဒ၏ မှီရာ မဟာဘုတ်ကို တိုက်ရိုက် ထိခိုက်မှသာလျှင် ကာယဝိညာဏ်စိတ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
အနီးအပါး၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ရောက်ရှိနေရုံမျှဖြင့် ကာယဝိညာဏ်စိတ် မဖြစ်နိုင်သေး။
သမ္ပတ္တဝိသယ: ဤသို့ မိမိ (ကာယပသာဒ) ၏ မှီရာ မဟာဘုတ်သို့ တိုက်ရိုက် ငြိကပ် ထိစပ် ရောက်ရှိလာသော အာရုံကိုသာ လက်ခံ သိရှိနိုင်သောကြောင့် ကာယပသာဒသည် သမ္ပတ္တဝိသယဂ္ဂါဟကရုပ် (ရောက်လာသော အာရုံကို ယူသောရုပ်) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို သိရှိပုံ တစ်ပြိုင်နက် ထိခိုက်မှု: ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် (၃) ပါးလုံးသည် ကာယပသာဒကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထိခိုက်နိုင်ပါသည်။
တစ်ပြိုင်နက် မသိနိုင်မှု: သို့သော် ကာယဝိညာဏ်စိတ် တစ်ခုတည်း သည် ထို ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ် (၃) ပါးလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း အာရုံပြု၍ မသိနိုင်ပါ။
စိတ္တက္ခဏ တစ်ခုတွင် ဓာတ်တစ်ခုကိုသာ အာရုံပြု သိရှိနိုင်သည်။
မည်သည့်ဓာတ်ကို သိမည်ကို ဆုံးဖြတ်သည့် အကြောင်းများ: အာဘုဇိတဝသေန (နှလုံးသွင်းမှု အစွမ်း): ယောဂီ၏ စိတ်က မည်သည့် သဘောကို အာရုံစိုက် နှလုံးသွင်းသည် အပေါ် မူတည်သည်။
(ဥပမာ- ထမင်းကို စမ်းလျှင် မာ/ပျော့ ကို နှလုံးသွင်းပါက ပထဝီကို သိမည်။
ရေနွေးကို စမ်းလျှင် ပူ/အေး ကို နှလုံးသွင်းပါက တေဇောကို သိမည်။
လေတိုက်ခံလျှင် လှုပ်ရှားမှု ကို နှလုံးသွင်းပါက ဝါယောကို သိမည်။
) ဥဿဒဝသေန (လွန်ကဲမှု အစွမ်း): (က) အာရုံ၏ လွန်ကဲမှု: ထိခိုက်လာသော အာရုံ၌ ဓာတ်တစ်ခုခု၏ သဘာဝသတ္တိက အလွန် လွန်ကဲ ထက်မြက်နေလျှင် ထိုဓာတ်ကိုသာ ကာယဝိညာဏ်က အာရုံပြု သိရှိသည်။
(ဥပမာ- ကျောက်ခဲနှင့် တိုက်မိလျှင် မာသော ပထဝီဓာတ်ကို သိမည်။
မီးခဲနင်းမိလျှင် ပူသော တေဇောဓာတ်ကို သိမည်။
လေပြင်းတိုက်လျှင် တွန်းကန်သော ဝါယောဓာတ်ကို သိမည်။
) (ခ) ကာယပသာဒ၏ များပြားမှု: နေရာအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက် ထိခိုက်မိသည့်တိုင် ကာယပသာဒ အကြည်ဓာတ် အများဆုံးရှိသော နေရာ၊ သို့မဟုတ် အထိအခိုက် အပွတ်အတိုက် အားအရှိဆုံး နေရာ၌သာ ကာယဝိညာဏ်စိတ် ဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
ဆက်စပ် သိမှတ်ဖွယ်ရာများ မဟာဘုတ် အချင်းချင်းသာ ထိခိုက်ခြင်း: ရုပ်တရားများ ထိခိုက် ငြိကပ်ရာ၌ မဟာဘုတ် အချင်းချင်းသာ ထိခိုက် ငြိကပ်နိုင်သည်။
ဖောဋ္ဌဗ္ဗ သဘောမရှိသော အာပေါဓာတ် သို့မဟုတ် ဥပါဒါရုပ်များသည် အခြားရုပ်များနှင့် တိုက်ရိုက် ထိခိုက်ခြင်း သဘော မရှိပါ။
စိတ်၏ အာရုံပြောင်းရွှေ့ခြင်း: စိတ်သည် အာရုံတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ (၁) မိမိ၏ အလိုဆန္ဒ (အဇ္ဈာသယ) ကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ (၂) အာရုံတစ်ခုက ပိုမို အားကြီး လွန်ကဲလာခြင်း (ဝိသယာဓိမတ္တ) ကြောင့်သော်လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့ အာရုံယူတတ်သည်။
ဤသဘောကို သိရှိထားခြင်းဖြင့် တရားရှုမှတ်ရာတွင် မိမိအလိုရှိရာ အာရုံကို ရွေးချယ် ရှုမှတ်နိုင်သကဲ့သို့၊ အပြင်အာရုံတစ်ခု လွန်ကဲလာပါကလည်း စိတ်ကို ထိန်းသိမ်း ရှုမှတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
မဟာဘုတ်တို့၏ လက္ခဏာ မပြောင်းလဲခြင်း: ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့သည် အခြေအနေအရ အပျော့အမာ၊ အရည်အခဲ၊ အပူအအေး ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း (ဘာဝညထတ္တ)၊ မိမိတို့၏ မူလသဘာဝ လက္ခဏာ (ခက်မာမှု၊ ယိုစီးဖွဲ့စည်းမှု၊ ပူမှုအေးမှု၊ ထောက်ကန်တွန်းကန်မှု) မှာမူ လုံးဝ ပြောင်းလဲသွားခြင်း မရှိပါ (လက္ခဏညထတ္တ မရှိပါ)။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မဟာဘုတ် အချင်းချင်းသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ထင်မှု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဣတ္ထိဘာဝရုပ် သို့မဟုတ် ဣတ္ထိန္ဒြေ (အမျိုးသမီး ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသော တရား) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်- ဣတ္ထိန္ဒြေ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): ဣတ္ထိ = အမျိုးသမီး ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဤသူကား အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစေခြင်း။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): (က) ဣတ္ထိလိင်္ဂ (အမျိုးသမီးတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်သဏ္ဌာန် - ဥပမာ လက်၊ ခြေ၊ ကိုယ်၊ မျက်နှာ ပုံသဏ္ဌာန်)၊ (ခ) ဣတ္ထိနိမိတ္တ (အမျိုးသမီးဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား - ဥပမာ ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်မွေး မရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ကိုင်ပုံ)၊ (ဂ) ဣတ္ထိကုတ္တ (အမျိုးသမီးတို့၏ အပြုအမူ၊ အလေ့အထ - ဥပမာ ငယ်စဉ်က ကစားပုံ)၊ (ဃ) ဣတ္ထိအာကပ္ပ (အမျိုးသမီးတို့၏ အမူအရာ၊ အသွင်အပြင် - ဥပမာ သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ ထိုင်ပုံ၊ စားပုံ) တို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ဣတ္ထိန္ဒြေ) နှင့်အတူ ဘာဝဒသကကလာပ် အတွင်း၌ ဖြစ်သော၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။
ဣတ္ထိဘာဝရုပ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် အစိုးရပုံ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (ပုရိသဘာဝရုပ် ကဲ့သို့ပင်) သည် ကံကြောင့်ဖြစ်သော (ကမ္မဇ) ရုပ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ပဋိသန္ဓေအခါမှ စ၍ ကံအရှိန် မကုန်သမျှ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်-တည်-ပျက် အနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
ဤရုပ်ကို ဖြစ်စေသော ကံသည် အတိတ်ဘဝက အမျိုးသမီးဘဝကို နှစ်သက် တပ်မက်သော (ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ စသည်တို့ကို သဘောကျသော) တဏှာကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံ ဖြစ်သည်။
(ထိုတဏှာသည်လည်း အဝိဇ္ဇာကို အခြေခံသည်)။
ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေကတည်းက ပါလာသော်လည်း၊ ၎င်း၏ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်သော ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ တို့သည် ပဝတ္တိအခါ (ဘဝဖြစ်စဉ်အတွင်း) ကျမှသာ တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဣတ္ထိဘာဝရုပ်သည် အမျိုးသမီးတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာတို့ကို "အမျိုးသမီး ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် စိုးမိုး ချယ်လှယ် ထားသည်။
ပုရိသဘာဝရုပ်ကလည်း ထိုနည်းတူ "အမျိုးသား ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်စေရန် စိုးမိုးထားသည်။
ဤသို့ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်တတ်သောကြောင့် ဣန္ဒြေ (ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ ပုရိသိန္ဒြေ) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် မျိုးစေ့ (ဗီဇ) ရှိမှ အပင်ပေါက်ပြီး အခက်အရွက်များ ဝေဆာလာသကဲ့သို့၊ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (မျိုးစေ့) ရှိမှ ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော အသွင်အပြင်များ (အပင်) ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။
ဣန္ဒြိယပစ္စည်း မထိုက်ခြင်း ဘာဝရုပ်သည် ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော ရုပ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေရာ၌ အကြောင်းခံ ဖြစ်သော်လည်း၊ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ ဣန္ဒြိယပစ္စည်း၊ အတ္ထိပစ္စည်း၊ အဝိဂတပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးမပြုပါ။
အကြောင်းမှာ ပစ္စည်းမြောက်ရန် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေနိုင်သော ဇနကသတ္တိ သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သော ဥပတ္ထမ္ဘက/အနုပါလကသတ္တိ ရှိရမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ဘာဝရုပ်၌ ထိုသတ္တိများ မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
(ဘာဝဒသက ကလာပ်ရှိ ရုပ်အားလုံးကို ကံကသာ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသည်၊ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေကသာ စောင့်ရှောက်သည်၊ အာဟာရကသာ ထောက်ပံ့သည်)။
ဘာဝရုပ်၏ အစိုးရမှုမှာ ပုံစံကို ချယ်လှယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
သိရှိနိုင်ပုံ (ဝိညေယျ) ဣတ္ထိဘာဝရုပ်: ဤပရမတ္ထရုပ် သဘာဝတရား ကိုယ်တိုင်ကို စက္ခုဝိညာဏ် (မျက်စိအသိ) ဖြင့် မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်ပါ။
မနောဝိညာဏ် (စိတ်အသိ) ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်သာ ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်သော မနောဝိညေယျ တရား ဖြစ်သည်။
ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ: ဤအမျိုးသမီးတို့၏ အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာ များမှာမူ ရုပ်ကလာပ် အစုအဝေးများ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် မြင်နိုင်သော ရူပါရုံများ ပါဝင်သောကြောင့် စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင် မြင်နိုင်သည် (စက္ခုဝိညေယျ)။
မနောဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင်သည် (မနောဝိညေယျ)။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၁၄။
ဣတ္ထိန္ဒြေ = ဣတ္ထိဘာဝရုပ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ပုရိသဘာဝရုပ် သို့မဟုတ် ပုရိသိန္ဒြေ (အမျိုးသား ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသော တရား) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်- ပုရိသိန္ဒြေ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): ပုရိသ = အမျိုးသား ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဤသူကား အမျိုးသား ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစေခြင်း။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): (က) ပုရိသလိင်္ဂ (အမျိုးသားတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်သဏ္ဌာန် - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော အထက်ပိုင်းကိုယ်၊ ကြီးသော လက်ခြေ၊ မျက်နှာ)၊ (ခ) ပုရိသနိမိတ္တ (အမျိုးသားဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်၊ ပါးမွှေး ရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ဝတ်ပုံ)၊ (ဂ) ပုရိသကုတ္တ (အမျိုးသားတို့၏ အပြုအမူ၊ အလေ့အထ - ဥပမာ ငယ်စဉ်က လယ်ထွန်တမ်း၊ ကုန်သွယ်တမ်း ကစားခြင်း)၊ (ဃ) ပုရိသအာကပ္ပ (အမျိုးသားတို့၏ အမူအရာ၊ အသွင်အပြင် - ဥပမာ ရှင်းလင်းသော သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ စားပုံ) တို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ပုရိသိန္ဒြေ) နှင့်အတူ ဘာဝဒသကကလာပ် အတွင်း၌ ဖြစ်သော၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။
ရှုကွက် နှင့် တည်နေရာ ဘာဝရုပ် (ဣတ္ထိဘာဝ၊ ပုရိသဘာဝ နှစ်မျိုးလုံး) သည် ကာယပသာဒကဲ့သို့ပင် တစ်ကိုယ်လုံး အနှံ့အပြား တည်ရှိသော ရုပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဘာဝဒသကကလာပ် အနေဖြင့် တည်ရှိသည်။
၎င်းကို ရှုမှတ်လိုပါက (၆) ဒွါရ သို့မဟုတ် (၄၂) ကောဋ္ဌာသ တို့တွင် ဘာဝဒသကကလာပ် ရှိနိုင်ရာ ဌာနများ၌ ထိုကလာပ်ကို ဓာတ်ခွဲ၍ အတွင်းရှိ ဘာဝရုပ်ကို ရွေးထုတ်ကာ ၎င်း၏ လက္ခဏာ၊ ရသ စသည်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှုမှတ်ရမည်။
ဘာဝဒသကကလာပ်သည် အခြား ကလာပ်များ (ကာယဒသက စသည်) နှင့် ရောနှောတည်ရှိနေသော်လည်း ကလာပ်ချင်း သီးခြားဖြစ်သဖြင့် မှီရာမဟာဘုတ်ချင်း၊ သဘာဝသတ္တိချင်း မရောယှက်ဘဲ သီးသန့် တည်ရှိသည်။
ဆက်စပ် သိမှတ်ဖွယ်ရာများ (ဗဟုသုတ) မူလအစ: ကမ္ဘာဦး လူသားများ၌ ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေကတည်းက မပါလာဘဲ၊ မြေဆီမြေလွှာ စားသုံးမှု ကုန်ဆုံးပြီး သလေးဆန် စားသုံးချိန်မှ ကျင်ကြီးကျင်ငယ် လမ်းကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
နောက်ပိုင်းတွင်မူ ပဋိသန္ဓေမှစ၍ ဖြစ်ပေါ်သည်။
လိင်ပြောင်းလဲခြင်း: ပဋိသန္ဓေကတည်းက ပါလာသော ဘာဝရုပ်သည် ဘဝ ပဝတ္တိအခါ၌ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည် (လိင်ပြောင်းခြင်း)။
ဝိနည်းပါဠိတော်၌ ရဟန်းအဖြစ်မှ မိန်းမအင်္ဂါပေါ်ခြင်း၊ ဘိက္ခုနီအဖြစ်မှ ယောက်ျားအင်္ဂါပေါ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။
ကံနှင့် ဆက်စပ်မှု: သုဂတိဘုံ၌ အမျိုးသားမှ အမျိုးသမီးသို့ ပြောင်းခြင်းသည် အားကြီးသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် မူလလိင်ကွယ်ပျောက်ပြီး အားနည်းသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် အမျိုးသမီးလိင် တည်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးမှ အမျိုးသားသို့ ပြောင်းခြင်းသည် အားနည်းသော အကုသိုလ်ကံကြောင့် မူလလိင်ကွယ်ပျောက်ပြီး အားကြီးသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် အမျိုးသားလိင် တည်ခြင်း ဖြစ်သည်။
(ဒုဂ္ဂတိဘုံ၌မူ လိင်ကွယ်ခြင်း၊ လိင်အသစ်တည်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံး အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်သည်။
) ပြောင်းလဲပုံ: မူလ ဘာဝရုပ် အစဉ် ရပ်တန့်သွားပြီး ဘာဝရုပ် အသစ်သည် ကံအလိုက် ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်သည်။
ထိုအခါ လိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ နှင့် ဆက်စပ်သော ကမ္မဇ၊ စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ ရုပ်များလည်း လိုက်ပါ ပြောင်းလဲသွားသည်။
(ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ တို့မှာ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းသည်)။
ဥဘတောဗျည်း (လိင်နှစ်မျိုး ပါသူ): ဘာဝရုပ်: ဥဘတောဗျည်း၌ ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးသာ ရှိသည်။
(မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း၌ ဣတ္ထိဘာဝရုပ်၊ ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း၌ ပုရိသဘာဝရုပ်သာ ရှိသည်။
) ဣန္ဒြိယယမိုက် ပါဠိတော်အရ ဘာဝရုပ်နှစ်မျိုး တစ်ပြိုင်နက် မဖြစ်နိုင်။
ဒုတိယလိင် ဖြစ်ပေါ်ပုံ: ဥဘတောဗျည်း၌ ဒုတိယ လိင်အင်္ဂါ (ဗျည်း/နိမိတ်) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဘာဝရုပ်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ ကံ၏ အဖော်အဖက်ရှိသော ရာဂစိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဆန့်ကျင်ဘက်လိင် အပေါ် ရာဂစိတ် ဖြစ်ပေါ်သောအခါ ထိုသူနှင့် သက်ဆိုင်သော လိင်အင်္ဂါက ပေါ်လွင်လာပြီး အခြားလိင်အင်္ဂါက ဖုံးကွယ်သွားသည်ဟု အဋ္ဌကထာက ဆိုသည်။
(ဋီကာအချို့က မထင်မရှား ရှိနေသည်ဟု ယူဆသည်)။
မျိုးပွားနိုင်မှု: ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးသာ ရှိသောကြောင့် မိန်းမ ဥဘတောဗျည်းသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သည်။
ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်းမှာမူ သူတစ်ပါးကို ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သော်လည်း ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်။
မျက်မှောက်ခေတ် ဆေးပညာ: ခွဲစိတ်ကုသ၍ လိင်ပြောင်းလဲခြင်းသည် ကံတရားနှင့် မဆန့်ကျင်။
ဗျည်းနှစ်ခုဖြစ်စေသော ကံ၏ အကျိုးကို ဗျည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်စေသောကံက ပစ္စုပ္ပန် အကြောင်း (ကာလ၊ ဂတိ၊ ဥပဓိ၊ ပယောဂ - ခွဲစိတ်မှု) တို့နှင့် ပေါင်းစပ်မိ၍ အကျိုးပေး လွှမ်းမိုးသွားခြင်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။
ဘာဝရုပ်သည် ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်သဖြင့် ကံနှင့် အဆက်အသွယ် မကင်းနိုင်ပေ။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၁၅။
ပုရိသဘာဝရုပ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဥဘတော = နှစ်မျိုးလုံး၊ ဗျဉ္ဇန = အမှတ်အသား/အင်္ဂါဇာတ်။
အတိတ်ဘဝက ပြုခဲ့သော အမျိုးသမီးဖြစ်စေသောကံ နှင့် အမျိုးသားဖြစ်စေသောကံ နှစ်မျိုးလုံး၏ အကျိုးပေးမှုကြောင့် မိန်းမအင်္ဂါဇာတ် (`ဣတ္ထိနိမိတ္တ`) နှင့် ယောက်ျားအင်္ဂါဇာတ် (`ပုရိသနိမိတ္တ`) ဟူသော အမှတ်အသား ဗျည်းနှစ်မျိုးလုံး ပါရှိလာသူကို ဥဘတောဗျည်း ဟု ခေါ်ပါသည်။
လိင်အင်္ဂါ (ဗျည်း) နှင့် လိင်သဘာဝ (ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ်) ဆက်စပ်မှု အမေး: ဥဘတောဗျည်း၌ လိင်ကို ဖြစ်စေသော ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ် သည် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသလော သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံး ရှိသလော။
အဖြေ: ဥဘတောဗျည်း၌ ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိပါသည်။
မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း၌ ဣတ္ထိန္ဒြေ (ဣတ္ထိဘာဝရုပ်) သာ ရှိသည်။
ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း၌ ပုရိသိန္ဒြေ (ပုရိသဘာဝရုပ်) သာ ရှိသည်။
အကြောင်းရင်း: ဘုရားရှင်သည် အဘိဓမ္မာ၊ ယမိုက်ပါဠိတော်၌ ဣတ္ထိန္ဒြေနှင့် ပုရိသိန္ဒြေဟူသော ဘာဝရုပ်နှစ်မျိုးသည် သတ္တဝါတစ်ဦး၏ သန္တာန်၌ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အတူတကွ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဟောကြားထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏ အကြောင်း အမေး: ဥဘတောဗျည်း၌ ဘာဝရုပ်တစ်မျိုးသာ ရှိလျှင်၊ ထိုဘာဝရုပ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဒုတိယလိင်အင်္ဂါသည် မရှိသင့်သည် မဟုတ်လော။
အဖြေ: ဥဘတောဗျည်း၏ သန္တာန်၌ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် သူ၏ မူလဘာဝရုပ်ကြောင့် မဟုတ်ပါ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒုတိယလိင်အင်္ဂါသည် အမြဲတစေ ထင်ရှားပေါ်နေခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အမှန်တကယ် အကြောင်း: ဥဘတောဗျည်း၌ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ထင်ရှားပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ကံကို အဖော်ပြုသော ရာဂစိတ် (`ကမ္မသဟာယံ ရာဂစိတ္တ`) ဖြစ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာက ဆိုပါသည်။
မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း: အခြားမိန်းမအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် ယောက်ျားအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး မိန်းမအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
ယောက်ျားအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် မိန်းမအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး ယောက်ျားအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း: မိန်းမအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် ယောက်ျားအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး မိန်းမအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
အခြားယောက်ျားအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် မိန်းမအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး ယောက်ျားအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
"အမြဲမတည်" ၏ အဓိပ္ပါယ်: လိင်အင်္ဂါနှစ်ခုလုံး အမြဲမတည်ဆိုသည်မှာ အမြဲတစေ ထင်ရှားစွာ မတည်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
တစ်ခုထင်ရှားချိန်၌ ကျန်တစ်ခုသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားသည်မဟုတ်ဘဲ ဖုံးကွယ်နေခြင်း၊ မထင်မရှား ရှိနေခြင်း (`ပဋိစ္ဆန္နံ ဂုဠှံ`) ဖြစ်သည်ဟု ဋီကာက ဖွင့်ဆိုသည်။
မျိုးပွားနိုင်စွမ်း မူလဘာဝရုပ် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသောကြောင့်- မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း: ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သည်၊ အခြားမိန်းမကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သည်။
ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း: အခြားမိန်းမကို ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သော်လည်း ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်ပါ။
မျက်မှောက်ခေတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် ကံတရား ယခုခေတ်တွင် ဆရာဝန်များက ဥဘတောဗျည်းကို ကြိုက်နှစ်သက်ရာ လိင်တစ်ခုတည်းဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်ကုသနိုင်ကြသည်။
ဤသည်မှာ ကံတရားနှင့် မဆန့်ကျင်ပါ။
ဥဘတောဗျည်းဖြစ်စေသော ကံရှိသကဲ့သို့၊ အခြေအနေပေးလျှင် (ဥပမာ- ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခြင်း ပယောဂကံ) လိင်တစ်ခုတည်း ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားကံတစ်ခုက အကျိုးပေးချိန်တန်၍ အနိုင်ယူသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ဘာဝရုပ်သည် ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်သဖြင့် ကံနှင့် အဆက်အသွယ် မကင်းနိုင်ပါ။
ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ (`နိမိတ္တ`)၊ အမူအရာ (`ကုတ္တ`)၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု (`အာကပ္ပ`) စသည်တို့သည် ချက်ချင်းမဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အချုပ်အားဖြင့် ဥဘတောဗျည်းသည် လိင်အင်္ဂါနှစ်မျိုး ပါရှိသော်လည်း၊ လိင်သဘာဝကို ဆုံးဖြတ်သည့် ဘာဝရုပ်မှာ တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိပြီး၊ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ၏ ထင်ရှားမှုသည် ရာဂစိတ်နှင့် ကံတို့အပေါ် မူတည်နေကြောင်း နားလည်ရပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဥဘတောဗျည်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ဝိပဿနာ။