kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၆၀၊ ၂၆၂။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂။
၃၆၅။
မဖွါးရှင် (၁၈၈၀ - ၁၉၅၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ပုံနှိပ်တိုက်ရှင်နှင့် စာရေးသူဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးစာတည်းလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၈၈၀ ပြည့်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၊ ဒိုင်းဝန်ကွင်းရပ်နေ ဦးနေဒွန်း၊ ဒေါ်မေတို့က မွေးသည်။
သက်မွေးဝမ်းကြောင်း အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် သုံးဆယ်မှ ကျောင်းအုပ် မောင်ဇံနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သုံးဆယ်သို့ လိုက်နေသည်။
ထိုမြို့၌ စကြဝဠာပုံနှိပ်တိုက်ထောင်သည်။
ပီမိုးနင်းရေးသော ဘီအေမောင်တင့်နှင့် ကချေသည်မယ်မြင့် ကို ဤတိုက်မှ ထုတ်၏။
မောင်ဇံက သိပ္ပံဘဏ်တိုက်မဂ္ဂဇင်းထုတ်သော် ယင်း၌ ၁၉၁၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ မြန်မာ့အကျိုးစီးပွားဆောင်းပါးကို အခန်းဆက်ရေးသည်။
ပြီးနောက် ၃ အုပ်တွဲကာ စာအုပ်ထုတ်၏။
Burma's Fortune by Ma Pwa Shin ၁၉၁၇ ခု၊ အောက်တိုဘာလ၌ သာယာဝတီသတင်းစာ (Tharawaddy Record) ထုတ်သော် အယ်ဒီတာလုပ်သည်။
နောက် ရန်ကုန်ပြောင်းနေကြသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၅၇ ခု၊ ဧပြီလတွင် လွန်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၅၇ ကွယ်လွန်သူများ။
တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ (၁၉၆၄ -) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး ၁၉၄၆ ခုတွင် တပ်ကြပ်ကြီး လှမြင့်၊ ဒေါ်ရင်သန်းတို့က ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။
အမည်ရင်းမှာ စမ်းစမ်းကြည် ဖြစ်သည်။
အလက(၃)ဒဂုံ၌ အလယ်တန်းပညာသင်ပြီး အထက်တန်းကို အထက(၂)ဒဂုံမှ အောင်သည်။
လှိုင်နယ်မြေ၌ ဥပစာတန်းတက်သည်။
ဝိဇ္ဇာတန်းကို ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ တက်ရသည်။
သရုပ်ဆောင်ခရီး ၁၉၈၆ ခု၊ နောက်ဆုံးနှစ် တက်နေစဉ် ဒါရိုက်တာ နန္ဒက မိတ်ဆက်ပေးသဖြင့် ဒါရိုက်တာ ဇော်မြင့်ဦးရိုက်သော ရင်ခုန်မိတာအချစ်လား ဇာတ်ကားတွင် စသရုပ်ဆောင်သည်။
တက္ကသိုလ်အနုပညာအသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့စဉ်က သုံးသည့် တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ အမည်ကို ယူခဲ့သည်။
နဝမတန်းတက်စဉ်က ဒါရိုက်တာ စိန်တင်ရိုက်သော ပဝါနီနီ ဇာတ်ကားအတွက် လူရွေးပွဲ ဝင်ပြိုင်ဖူးသည်။
ထိုစဉ်က အရွေးမခံခဲ့ရ။
မိသားစုဘဝ ၂၀၀၃ ခုတွင် မြတ်ထွန်းရွှေ(ခေါ်)အိုက်ရွှေနှင့် စတင်ချစ်ကြိုက်ရာ ၂၀၁၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်၌ အိမ်ထောင်ပြုသည်။
သားသမီး မရှိ။
ကြည့်မြင်တိုင်၊ ပိတောက်အောက်လမ်းတွင် နေသည်။
ကေရိုး (၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာ) အချစ်ဆိုတာသုံးတတ်ရင် ... ဆိုတဲ့ တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ။
သရဖူ မဂ္ဂဇင်း။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ။
ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူသည် ကရင်လူမျိုး လက်နက်ကိုင်ခေါင်းဆောင်နှင့် စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ဒီကေဘီအေ၊ နယ်ခြားစောင့်တပ်နှင့် ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့တွင် ပါဝင်သည်။
ယိုးဒယား-မြန်မာနယ်စပ်တွင် အာဏာရှိသူတဦးအဖြစ် ရှုမြင်ခံရပြီး အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု၊ လူကုန်ကူးမှုများနှင့် ပါဝင်ပတ်သတ်သောကြောင့် ဗြိတိန်က ပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ထားသည်။
ငယ်ဘဝ ကရင်ပြည်နယ်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ကြာအင်းရွာတွင် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မွေးသည်။
မှတ်ပုံတင်ပါ အမည်မှာ စံမြင့် ဖြစ်သည်။
Taking tea with Saw Chit Thu, the ‘king of Shwe Kokko’. 2025 Mar 7. The Nation. စစ်မှုထမ်းဘဝ ကေအန်ယူ၏ အမှတ်(၇)တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်ချုပ်တင်မောင်နှင့် ရင်းနှီးသူပြီး အမှတ်(၁၀၁)အထူးတပ်ရင်းမှ ဖြစ်၏။
၁၉၉၄ ခုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကေအန်ယူတပ်သားများက ခရစ်ယာန်တို့ ဦးဆောင်နေသော ကေအန်ယူမှ ခွဲထွက်သောအခါ အသစ်ဖြစ်လာသော ဒီကေဘီအေ၏ အမှတ် (၉၉၉) တပ်ရင်းမှူး ဖြစ်လာသည်။
တပ်မတော်နှင့်ပေါင်းကာ ကေအန်ယူဌာနချုပ်ဖြစ်သော ကော့မှူးရာ/ဝါးခသစ်တိုက်ပွဲတွင် ကူညီခဲ့သည်။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် တပ်ဘက်က သောင်ရင်းမြစ်အနီး သစ်ထုတ်လုပ်ခွင့်နှင့် ရွှေကုက္ကိုဒေသကို ပေး၏။
၂၀၁၀ ပြည့်တွင် အစိုးရကတောင်းဆိုသည့် နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် အသွင်ပြောင်းရန် သဘောတူခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်မှ စောချစ်သူ၊ ဗိုလ်မှူး စောမုတ်သုန်၊ ဗိုလ်မှူး စောတင်ဝင်းတို့ကို တပ်မတော်က နုတ်ထွက်ရန် ဖိအားပေးသည်။
အမှတ် (၁၀၂၂) တပ်ရင်းမှ စောမုတ်သုန်သည် ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်တွင် အခြားခေါင်းဆောင်ငယ်များနှင့် နုတ်ထွက်သွားသည်။
သို့သော် စောချစ်သူက အနားမယူ။
၂၀၂၁ ခု၊ အာဏာသိမ်းစကာလတွင် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများက မြို့သစ်တည်ဆောက်ရေးကို ပြန်စရန် အခွင့်အရေးပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခု၊ ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် နယ်ခြားစောင့်တပ်အောက်မှ ကရင်တပ်များကို စုစည်းကာ ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်ကို ထူထောင်သည်။
Saw Chit Thu: From Karen warlord to scam emperor. 2025 Feb 21. Thai PBS. စီးပွားရေးဆောင်ရွက်ချက် နယ်ခြားစောင့်တပ်ကိုယ်စားပြု ချစ်သူမြိုင်ကုမ္ပဏီ ထူထောင်သူနှင့် ယခင်ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဖြစ်သည်။
ချစ်လင်းမြိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီ၊ ချစ်လင်းမြိုင် သတ္တုတွင်းနှင့်စက်မှုကုမ္ပဏီ၊ ဒေါနသံလွင်ကုမ္ပဏီ၊ ထူးသစ္စာအောင်ကုမ္ပဏီ ချစ်လင်းမြိုင်တိုယိုတာကုမ္ပဏီ၊ ရွှေပဒေသာမြိုင်ကုမ္ပဏီ၊ ထူးမေတ္တာထူးကုမ္ပဏီတို့တွင် ရှယ်ယာပါသည်။
ဆိုင်ဘာလိမ်လည်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပတ်သက်သော ယူလောင်းကမ်းခြေအပန်းခြေစခန်းခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကုမ္ပဏီ၊ မြန်မာအပိုလိုနိုင်ငံတကာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကုမ္ပဏီတို့တွင်လည်း ဝေစုရှိ၏။
The King of Myawaddy: Saw Chit Thu - "I'm Just a Landlord, I Don’t Know About Other Matters". 2025 Mar 7. Global Anti-Scam. ၂၀၁၇ ခုတွင် ရထိုက်နိုင်ငံတကာဦးပိုင်အုပ်စုနှင့် လက်တွဲကာ ရွှေကုက္ကိုတွင် ရထိုက်မြို့သစ် တည်၏။
ယင်းကုမ္ပဏီဘက်မှ မြေအသုံးပြုခအဖြစ် ဒေါ်လာ ၃ သိန်း ပေးရသည်။
၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဇွန်လတွင် အစိုးရက မြို့သစ်တည်စီမံကိန်းအား စစ်ဆေးပြီးနောက် ရပ်ဆိုင်းထားရန် အမိန့်ထုတ်သည်။
ယင်းဖြစ်စဉ်မှာ နယ်ခြားစောင့်တပ်နည်းတူ ၎င်းအားကွပ်ကဲသည့် တပ်မတော်အတွက်ပါ အရှက်ရစရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရမှု ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၅ရက်တွင် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဌာန၏ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) က ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော် (KNA) ကို အမေရိ ကန်နိုင်ငံသားများအား အွန်လိုင်းမှတဆင့် ငွေကြေးလိမ်လည်ခြင်း၊ လူကုန်ကူးမှု နှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် မှောင်ခိုမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု အဖြစ် ကြေညာချက်ထုတ်၍ ပိတ်ဆို့အရေးယူသည်။
အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် စောချစ်သူ နှင့် သူ၏ သား ၂ ဦးဖြစ် သော စောထူးအယ်မူး နှင့် စောချစ်ချစ်တို့ကိုလည်း ပိတ်ဆို့မှု ချမှတ်သည်။
မိသားစုဘဝ နန်းခင်လှသူနှင့် အိမ်ထောင်ပြုရာ သား ၂၊ သမီး ၁ ရသည်။
ယင်းတို့မှာ စောထူးအယ်မူး၊ ဗိုလ်မှူး စောချစ်ချစ်၊ မနန်းနှင်းနန္ဒာအေးတို့ ဖြစ်သည်။
The Karen Border Guard Force/ Karen National Army Criminal Business Network Exposed. Justice for Myanmar. 2024 May 22. ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ၊ အဆိုပါ အမိန့်အရ သီရိပျံချီဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ရာတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စောချစ်သူအားလည်း ချီးမြှင့်ခဲ့ပါသည်။
ယင်းသို့ ချီးမြှင့်သည့် ဆုများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၇၅ နှစ်မြောက် စိန်ရတု လွတ်လပ်ရေးနေ့ အခမ်းအနားတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌက ကိုယ်တိုင် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့ပါသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ။
ရန်ကုန်ကင်မရာပြတိုက် (Yangon Camera Museum) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော ကင်မရာပြတိုက် ဖြစ်ပြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ​မြောက်ဒဂုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဤပြတိုက်သည် ဓာတ်ပုံပညာနှင့် ကင်မရာများ၏ သမိုင်း ကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားသူများအတွက် သွား​ရောက်လည်ပတ်သင့်​သော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
Yangon Camera Museum တွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် အသုံးပြုခဲ့သော ရှားပါးကင်မရာများ၊ ဓာတ်ပုံဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ ဓာတ်ပုံပညာ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းကြောင်းများကို ပြသထားသည်။
ပြတိုက်သည် ဓာတ်ပုံပညာကို ချစ်မြတ်နိုးသူများ၊ သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများကို စိတ်ဝင်စားသူများအတွက် အကောင်းဆုံးလေ့လာရာနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပြတိုက်များ။
ကော့ရ်စ် အလံ right|ကော့ရ်စ် စည်းတံဆိပ် ကော့ရ်စ်() သို့မဟုတ် ကော်ရ်ဆီကာ()သည် မြေထဲပင်လယ်တွင် တည်ရှိသော ပြင်သစ်ပိုင် ကျွန်းနှင့် ရေဂျောင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဗဟိုမြို့တော်သည် အာဂျက်ရှို ဖြစ်ပြီး ဧရိယာ ၈,၆၈၀ km2 နှင့် လူဦးရေ ၃၂၂,၁၂၀ (၂၀၁၃ ခုနှစ် စာရင်း) ရှိသည်။
နီညိုရင့်ရောင် သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်အမည် မရူး (US/UK , Australia Australian Oxford Dictionary, Second Edition (2004). Oxford University Press. ) ဟုခေါ်သောအရောင်သည် သည် အညိုသန်းသော ကြက်သွေးရောင် ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အင်္ဂလိပ်အမည် မရူး (maroon) သည် ပြင်သစ်စကားလုံး သစ်အယ်သီးဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည့် မားဟွန် (marron) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
Cambridge English Dictionary (online). "maroon is red!!!". Webster's New World Dictionary of American English, 3rd College Edition, (1988). "A dark brown". Random House College Dictionary (1975). "a dark brownish". ၎င်းစကားလုံး မားဟွန်သည် ပြင်သစ်ဘာသာတွင် အညိုရောင်ဟုလည်း အဓိပ္ပါယ်ရသေးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရောင်များ။
ကန်း()သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ပရောဗံ့စ်-အာလ်ပ်-ကို့တ် ဒါဂျူရ်တိုင်း အာလ်ပ်-မာရီတီးမ်တိုက်ရှိ မြို့ ဖြစ်သည်။
နိစ်မြို့ တောင်ဘက် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ကျော်ကြားသည့် အပန်းဖြေမြို့ ဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ် မေလတွင် ကျော်ကြားသော နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဖြစ်သည့် ကန်း ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။
ပြင်ပ လင့်ခ်များ The City Hall official website Cannes Tourist Office official website Cannes Film Festival official website Cannes Today guide ကဏ္ဍ:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
“ရည်ညွှန်းသား” ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၊ အထူးသဖြင့် ရဟန်းတော်များအတွက် အရေးပါသော ဝိနည်းစည်းကမ်းတစ်ရပ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
ရည်ညွှန်းသားဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်၊ အထူးသဖြင့် ရဟန်းတော်များ သို့မဟုတ် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးအတွက် ရည်ရွယ်၍ သတ်ဖြတ်ပြုပြင်ထားသော အသားငါးများကို ဆိုလိုသည်။
ပါဠိဘာသာဖြင့် “ဥဒ္ဒိဿကမံသ” ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ၎င်းသည် သီလစောင့်ထိန်းမှုတွင် သတိထားရမည့် အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရဟန်းတော်များအတွက် ဤရည်ညွှန်းသားကို စားသုံးမိပါက အာပတ်သင့်နိုင်သည်ဟု ဝိနည်းတော်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် အာပတ်သင့်မသင့်မှာ သိမှု၊ မသိမှုနှင့် စားသုံးသည့်အချိန်တွင် ရှိသော အသိစိတ်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။
ဥပမာ၊ စားချိန်တွင် ၎င်းအသားသည် မိမိအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားသည်ကို မသိခဲ့ပါက အာပတ်မသင့်ဟု ဆိုသည်။
နောက်မှ သိရှိခဲ့သည်ဆိုပါကလည်း အာပတ်ဒေသနာကြားရန် မလိုအပ်ဘူးဟု ဖော်ပြထားသည်။
လူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။
မိမိအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားသော အသားငါးကို သိလျက်နှင့် စားသုံးပါက ငါးပါးသီလတွင် ပါဝင်သော “ပါဏာတိပါတ” (သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်) ကံကို လွန်ကျူးမိသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးသူများအနေဖြင့် ဤအချက်ကို ရိုရိုသေသေ သတိထားသင့်သည်။
ဥပမာတစ်ခု ဥပမာအနေဖြင့် တောရွာတစ်ရွာ၌ အိမ်တစ်အိမ်တွင် ကြက်မွေးထားသည်။
စားခါနီးတွင် တစ်ဦးက ထိုကြက်ကို ရိုက်သတ်ပြီး ချက်ပြုတ်ကာ မိသားစုတစ်ခုလုံး ဝိုင်းစားသည်ဟု ဆိုပါစို့။
ဤအခါ၌ ထိုကြက်သည် မိသားစုအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားသည်ကို သိရှိထားသူများအနေဖြင့် စားသုံးခြင်းသည် သီလချို့ယွအေင်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သို့သော် မသိလျက် စားမိပါက အာပတ် သို့မဟုတ် ဒုစရိုက်မဖြစ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အစွန်းသုံးပါးလွတ်တဲ့ အသားငါး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၊ အထူးသဖြင့် ရဟန်းတော်များအတွက် အသားငါးစားသုံးရာတွင် “အစွန်းသုံးပါး လွတ်မှု” သည် အဓိကအချက်ဖြစ်သည်။
အစွန်းသုံးပါးဆိုသည်မှာ- - မမြင်ခြင်း (ဒိဋ္ဌ) - ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သားငါးများကို သတ်ဖြတ်၍ ယူဆောင်လာသည်ကို မမြင်ရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
- မကြားခြင်း (သုတ) - ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားသည်ဟု မကြားရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
- သံသယမရှိခြင်း (အပရိသင်္ကိတ) - မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ သံသယဖြစ်စရာ အကြောင်းမရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤအစွန်းသုံးပါး လွတ်နေပါက ထိုအသားငါးကို စားသုံးရန် အပ်သည်ဟု ဆိုသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်က ဤအစွန်းသုံးပါး လွတ်သော အသားငါးကို ခွင့်ပြုထားသည်ဟု ဝိနည်းတော်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
သံသယဖြစ်သင့်သည့် အခြေအနေ ရဟန်းတော်များ ဆွမ်းခံကြွရာတွင် အလှူခံရသော ဆွမ်းထဲ၌ အသားငါးပါလာပါက၊ ယခင်နေ့က လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသည့် လူများကို မြင်ခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့သည် ရဟန်းများအတွက် သတ်ဖြတ်ပြင်ဆင်ထားသည်ဟု သံသယဖြစ်လာပါက ထိုအသားငါးကို လက်ခံရန် မအပ်တော့ပေ။
ဤသည်မှာ သံသယဖြစ်သင့်သည့်နေရာ၌ သံသယဖြစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြသနေသည်။
တောဒေသတစ်ခု၌ ဈေးတွင် ကြက်ရောင်းချမှု ရှားပါးသည်။
သို့သော် ဆွမ်းအုပ်ထဲတွင် ကြက်သားပါလာပါက၊ ထိုကြက်သားသည် ရဟန်းများအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားခြင်းဖြစ်မည်ဟု သံသယဖြစ်သင့်သည်။
ဤသံသယသည် သီလစောင့်ထိန်းမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို လိမ်ညာ၍ “သံသယမရှိပါ” ဟု ဆိုလျှင် အာပတ်သင့်နိုင်သည်။
မသိသူနှင့် သိသူ ရည်ညွှန်းသားနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကအချက်မှာ “သိမှု” နှင့် “မသိမှု” ပေါ်တွင် မူတည်သည်။
ဥပမာ၊ ကျောင်းတိုက်တစ်ခု၌ ရဟန်းတော် တစ်ထောင်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။
၎င်းရဟန်းများအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး အသားငါးများကို ပြုပြင်စီမံထားသည်ကို သိသည့် ရဟန်းများအတွက် ထိုအသားငါးကို လက်ခံစားသုံးရန် မအပ်ပေ။
သို့သော် မသိသူများအတွက်မူ အပ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဤအချက်ကို လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်လည်း ချိန်ဆနိုင်သည်။
ဤသည်မှာ “သတ်သူရှိလျှင် စားသူရှိ၊ စားသူရှိလျှင် သတ်သူရှိ” ဟူသော ကွင်းဆက်ဆက်နွယ်မှုကို ပြသနေသည်။
သီလစောင့်ထိန်းမှုအတွက် အလေးထားစဉ်းစားရန် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးသူများအနေဖြင့် ဤအချက်များကို လေးလေးနက်နက် စဉ်းစားသင့်သည်။
မိမိအတွက် ရည်ညွှန်းပြီး သတ်ဖြတ်ထားသည်ကို သိလျက် စားသုံးခြင်းသည် သတ်ဖြတ်မှုကို သဘောတူ ခွင့်ပြုသည့် အဓိပ္ပါယ်သို့ ရောက်သွားနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မြို့တစ်မြို့၊ ရွာတစ်ရွာ၊ ကျောင်းတိုက်တစ်ခု၌ နေထိုင်သူများအနေဖြင့် ၎င်းတို့အတွက် ရည်ညွှန်းပြီး ပြုပြင်ထားသည်ကို သိပါက စားသုံးရန် မသင့်တော်ကြောင်း သတိပြုရမည်။
ဤဆောင်းပါးသည် ရည်ညွှန်းသားနှင့် ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ သတိပြုရမည့် အချက်များကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားပြီး၊ ဝိနည်းနှင့် သီလစည်းကမ်းအရ လိုက်နာနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။
ဝိနယသင်္ဂဟ-အဋ္ဌကထာ မစ္ဆမံသဝိနိစ္ဆယကထာ (ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၂၅-၇။
) အညှီအဟောက်ဟူသည် ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
alt=Crimson rosella|ခရင်မဆမ် ရိုဇဲလာ (Crimson rosella)ဟု ခေါ်သည့် ကြက်သွေးရောင် ကြက်တူရွေး ကြက်သွေးရောင်သည် ခရမ်းရောင်ဘက်သန်းသည့် ရွှန်းစိုနက်ရှိုင်းသော အနီရင့်ရောင်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မူလက ကားမစ်အင်းဆက်များမှ ထုတ်လုပ်သော ကားမစ်ဆိုးဆေး၏အရောင်ကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော်လည်း၊ ယခုအခါ အနီရောင်နှင့် နှင်းဆီကြားရှိ အနည်းငယ်နီသောအရောင်များအတွက် ယေဘုယျအသုံးအနှုန်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
၎င်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအရောင်လည်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကြက်သွေးရောင်ကို ကားမစ် (Kermes vermilio) အင်းဆက်ပိုးကောင်အခြောက်မှ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
၎င်းကားမစ်အင်းဆက်များကို မြေထဲပင်လယ်နိုင်ငံများတွင် ပါလက်စတိုင်းဝက်သစ်ချပင် (Quercus coccifera သို့မဟုတ် kermes oak)များမှ စီးပွားဖြစ်စုဆောင်းကာ ဆိုးဆေးအဖြစ် ထုတ်လုပ်ထားပြီး ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ရောင်းချကြသည်။
အသုံးပြုမှုများ နိုင်ငံသင်္ကေတ ၎င်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအရောင်ဖြစ်ပြီး၊ နီပေါအလံ၏ နောက်ခံတွင်လည်း အသုံးပြုထားသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဝိနည်းစည်းကမ်းများကို ချမှတ်ပေးထားရာ၊ အထူးသဖြင့် ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ် (၄) ခုသည် ရဟန်းအဖြစ်မှ ရှုံးနိမ့်စေသည့် အပြစ်ကြီးများအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။
သို့သော် တစ်ခါက ဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတော်များ၏ အာဟာရသုံးဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စဉ်းစားတော်မူရင်း “ပဉ္စမပါရာဇိက” ဟူသည့် ငါးခုမြောက် ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်တစ်ခုကို ဆင်ခြင် ခဲ့သည်။
တစ်နေ့၌ ဘုရားရှင်သည် ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ တစ်ပါးတည်း သမာပတ်ဝင်စားပြီး သာသနာတော်အတွင်းရှိ ရဟန်းတော်များအား စူးစမ်းကြည့်တော်မူသည်။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်၏ သာသနာတွင် ရဟန်းတော်များသည် လာဘ်လာဘ၊ ဂုဏ်သတင်း၊ အခြွေအရံပရိသတ်များဖြင့် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိနေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
(ဒီ၊၃၊၁၀၄။
ခု၊၁၊၈၉။
သံ၊၁၊၃၄၀။
...) ဤလာဘ်ပူဇော်သက္ကာရများသည် မြစ်ကြီးနှစ်ခု ပေါင်းဆုံစီးဆင်းလာသကဲ့သို့ များပြားလှသည်။
သို့သော် ဤများပြားသော လာဘ်လာဘများကို ရဟန်းတော်များက ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ပိုင်းခြားမှု မရှိဘဲ သုံးဆောင်နေကြသည်ကို ဘုရားရှင် မြင်တော်မူလေသည်။
ဤအချက်ကို မြင်တော်မူသောအခါ ဘုရားရှင်၏ စိတ်ထဲ၌ ဓမ္မသံဝေဂ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဘုရားရှင်က စဉ်းစားတော်မူသည်မှာ - “ငါဘုရားသည် လေးသင်္ချေကမ္ဘာတစ်သိန်းကာလပတ်လုံး ပါရမီ (၃၀) တည်းဟူသော ဒါန၊ သီလ၊ နှင့် အခြားကုသိုလ်များကို ဖြည့်ကျင့်ခဲ့ရာ၊ သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေးပစ္စည်းများကို ရလိုသောဆန္ဒဖြင့် ဖြည့်ကျင့်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အရဟတ္တဖိုလ်တည်းဟူသော အမြတ်ဆုံးအကျိုးကိုသာ ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ယခုရဟန်းတော်များသည် အရဟတ္တဖိုလ်ရည်မှန်းချက်ဖြင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ အာဟာရအပေါ်၌ တပ်မက်မှု မကင်းဘဲ၊ ဉာဏ်ဖြင့် မဆင်ခြင်ဘဲ သုံးဆောင်နေကြသည်။
ဤသည်မှာ အနှစ်မရှိသည်ကို အနှစ်သာရဟု မှတ်ယူပြီး၊ အကျိုးမရှိသည်ကို အကျိုးရှိသည်ဟု ပြုမူနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
” ဤသို့ စဉ်းစားတော်မူပြီးနောက် ဘုရားရှင်သည် အကယ်၍ ပဉ္စမပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်တစ်ခုကို ပညတ်ခွင့်ရှိခဲ့လျှင်၊ “အာဟာရကို ဉာဏ်ဖြင့် မဆင်ခြင်ဘဲ သုံးဆောင်ခြင်း” ကို ပါရာဇိကအဖြစ် သတ်မှတ်ချင်သည်ဟု ဆင်ခြင်တော်မူသည်။
သို့သော် သတ္တဝါတို့သည် အာဟာရမှီဝဲမှုမှ လွတ်ကင်းရန် မဖြစ်နိုင်သည်ကို သိတော်မူသဖြင့်၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပါရာဇိကအဖြစ် မပညတ်ဘဲ၊ ရဟန်းတော်များအား သတိသမ္ပဇဉ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးဆောင်ရန် လမ်းညွှန်သည့် “ဓမ္မာဒါသ” (တရားကြေးမုံ) အဖြစ် ချန်ထားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်သည် “ပုတ္တမံသူပမသုတ်” ကို ဟောကြားခဲ့ပြီး၊ ရဟန်းတော်များအား အာဟာရသုံးဆောင်ရာတွင် သတိထားကာ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ကင်းရှင်းစွာ ကျင့်ကြံရန် ဆုံးမခဲ့သည်။
)အညှီအဟောက်ဟူသည် ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပုတ္တမံသူပမသုတ္တန်ပိုင်း ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
ပံသုကူအသား = “ပဝတ္တမံသ” ဆိုသည်မှာ အလိုလိုဖြစ်ပေါ်သော၊ ပကတိအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ သို့မဟုတ် ဈေးဆိုင်များတွင် ရောင်းချရန် ပြင်ဆင်ထားသော သေပြီးသတ္တဝါ၏ အသားကို ဆိုလိုသည်။
ဂစ္ဆ ဘဏေ ပဝတ္တမံသံ ဇာနာဟိ။
၃၁၀၊ ၃၃၄။
ဂစ္ဆ တွံ အမ္ဘော ပုရိသ ပဝတ္တမံသံ ဇာနာဟိ။
အံ၊၃။
ပဝတ္တမံသံ ဝါ ကပ္ပိယမေဝ လဘိတွာ။
ပဝတ္တမံသန္တိ မတဿ မံသံ။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃။
၃၇၆) လူအချို့တို့က “ဤအသားသည် ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ပြုလုပ်ထားခြင်း မဟုတ်ပါ၊ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်အတွက် သို့မဟုတ် ဧည့်သည်များ၊ မင်္ဂလာပွဲများအတွက် ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြစ်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် ဈေးဆိုင်မှ ဝယ်ယူထားသော ပံသုကူအသားကို ရဟန်းတော်များအတွက် စီမံပေးထားခြင်းဖြစ်ပါသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့လျှင် ထိုအသားသည် အပ်စပ်သည်ဟု ဆိုသည် (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂။
၁၉၀)။
ပံသုကူအသား၏ အဓိကအချက်မှာ ၎င်းကို ရဟန်းတော်များအတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ်၍ သတ်ဖြတ်ပြင်ဆင်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ပကတိအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သို့မဟုတ် ဈေးဆိုင်များတွင် ရောင်းချနေသော အသားဖြစ်ရမည် ဖြစ်သည်။
ပဝတ္တမံသန္တိ အာပဏာဒီသု ပဝတ္တံ ဝိက္ကာယိကံ မတမံသံ။
(ဝိမတိ၊၁။
၂၉၅) ဥပမာ၊ ကွယ်လွန်သူများအတွက် ပေတကိစ္စ (ကုတ်ဟီးထမင်း) သို့မဟုတ် မင်္ဂလာပွဲများအတွက် ပြင်ဆင်ထားသော အသားများသည်လည်း ဤသဘောတူညီပြီး၊ ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်ရွယ်ချက်မပါဘဲ ဆွမ်းအဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့လျှင် အပ်စပ်သည်။
သို့သော် ရဟန်းတော်များအတွက် သတ်ဖြတ်ထားသည်ဟု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိလျှင် သို့မဟုတ် ရဟန်းများနှင့် မင်္ဂလာပွဲစသည့် အခြားရည်ရွယ်ချက်များ ရောထွေးနေလျှင် ထိုအသားသည် မအပ်ဟု သတ်မှတ်သည် ပဝတ္တမံသန္တိ ဝိက္ကာယိကမံသံ။
(သာရတ္ထ၊၂။
၃၅၉)။
သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် စဉ်းစားကြည့်ပါက၊ ဈေးဆိုင်များတွင် အလိုလိုသေသော သတ္တဝါများ၏ အသားထက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သတ်ဖြတ်ပြင်ဆင်ထားသော အသားများသာ များပြားလှသည်။
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်၊ ပံသုကူအသားသည် ရဟန်းတော်များအတွက် ရည်ရွယ်ချက်မပါဘဲ၊ ပကတိဖြစ်ပေါ်လာသော အသားဖြစ်မှသာ အပ်စပ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။
အညှီအဟောက်ဟူသည် ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သုပ္ပိယာ၏ အံ့ဩလောက်သော ဒါနစေတနာ အလိုလိုဖြစ်‌ပေါ်သာ အသား ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ပြင်သစ်ပိုင် ဂီယာနာ() သို့မဟုတ် ဂွီယန်()သည် တောင်အမေရိကရှိ ပြင်သစ် ပြည်ပ နယ်မြေ(ရေဂျောင်) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ ကာယဲန် ဖြစ်သည်။
ဧရိယာ ၈၃,၈၅၄ km2 နှင့် လူဦးရေ ၂၆၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။
thumb|တည်နေရာ ကိုးကား။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ် ဟူသည်မှာ ဖုံးလွှမ်းအပ်သော အာပတ်မရှိဘဲ ပေးအပ်ကျင့်သုံးရသော ပရိဝါသ်ကို ဆိုလိုပြီး၊ ယင်းကို တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသူများအတွက် ဗုဒ္ဓသာသနာ၌ ရဟန်းပြုလိုသူများအား စမ်းသပ်ရန် ရည်ရွယ်၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
ဤပရိဝါသ်သည် သံဃာဒိသေသ် အာပတ်ဖုံးကွယ်မှုကြောင့် ကျင့်ရသော ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်နှင့် ကွဲပြားပြီး၊ တိတ္ထိယပရိဝါသ် သို့မဟုတ် အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ဟု ခေါ်သည်။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ (ပု) [အပ္ပဋိစ္ဆန္န + ပရိဝါသ။
န+ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ] ဖုံးလွှမ်းအပ်သော အာပတ်မရှိဘဲ ပေးအပ်ကျင့်သုံးအပ်သော ပရိဝါသ်၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်။
(သာသနာဝင်ရောက်ရဟန်းပြုလိုသော တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသူ ထိုလေးလပတ်လုံး ကျင့်သုံးရသော ပရိဝါသ်၊ တိတ္ထိယပရိဝါသ်။
သံဃာဒိသေသ် အာပတ်ကို ဖုံးလွှမ်းမိသောကြောင့် ကျင့်သုံးရသော ပရိဝါသ်ကို ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ဟု ခေါ်ရာ ဤတိတ္ထိယပရိဝါသ်ကား ယင်းသို့မဟုတ်သောကြောင့် အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ဟု ခေါ်သည်။
) စတ္တာရော ပရိဝါသာ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော သမောဓာနပရိဝါသော။
၉၈-၉၊၁၀၀-၁။
၂၇၂-၃။
ဒီ၊၂။
သံ၊၁။
၂၆၀ တို့လည်း ကြည့်။
) စတုဗ္ဗိဓော ပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော သမောဓာနပရိဝါသောတိ။
တေသု... ဧဝံ မဟာခန္ဓကဝုတ္တော တိတ္ထိယပရိဝါသော အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသော နာမ။
တဿ စတ္တာရော မာသေ... အယံ တိတ္ထိယပရိဝါသာ နာမ၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသောတိပိ ဝုစ္စတိ။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် ရည်ရွယ်ချက် တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသောသူသည် ဘုရားသာသနာ၌ ရဟန်းပြုလိုသည်ဖြစ်အံ့။
ရဟန်းမပြုမီ ရှေ့အဖို့၌ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးပြီး၊ လေးလပတ်လုံး တိတ္ထိယပရိဝါသ်ကို ကျင့်သုံးရန် ဉတ္တိကမ္မဝါစာဖြင့် သံဃာက ပေးအပ်သည်။
ဤပရိဝါသ်သည် အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ် မည်၏။
၎င်းသည် တိတ္ထိဘာသာမှ ကူးပြောင်းလာသူများ၏ စိတ်ဓာတ်၊ စရိုက်နှင့် သာသနာ့စည်းကမ်းလိုက်နာနိုင်မှုကို စမ်းသပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
ပရိဝါသ်လေးမျိုးအနက် (ပဋိစ္ဆန္န၊ အပ္ပဋိစ္ဆန္န၊ သုဒ္ဓန္တ၊ သမောဓာန) ဤအပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်သည် တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသူများအတွက် သီးသန့်ဖြစ်သည်။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ် ပေးရသူများ အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ကို အောက်ပါတိတ္ထိများအား ပေးအပ်သည်။
အထက်ပိုင်း၌သာ အဝတ်ဝတ်ဆင်သော အာဇီဝကနဂ္ဂပရိဗိုဇ် - အာဇီဝကဘာသာဝင်များဖြစ်ပြီး အဝတ်အနည်းငယ်သာ ဝတ်ဆင်သူများ။
အဝတ်လုံးဝ မဝတ်ဆင်သော အစေလကနဂ္ဂပရိဗိုဇ် - အဝတ်မဝတ်ဘဲ နဂ္ဂဘာဝဖြင့် နေထိုင်သော တိတ္ထိများ။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ် မပေးရသူများ အောက်ပါသူများအား အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ကို မပေးရ။
အဝတ်ဝတ်ဆင်၍ လာသော နဂ္ဂပရိဗိုဇ် - သာမန်ဝတ်စားဆင်ယင်မှုဖြင့် လာသူများ။
သာကီဝင်မင်းမျိုး နဂ္ဂပရိဗိုဇ် - မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေမျိုးသာကီဝင်မျိုးနွယ်မှ တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသူများ (မြတ်စွာဘုရားက ၎င်းတို့အား ပရိဝါသ်မပေးရန် ခွင့်ပြုထားသည်)။
ရသေ့ (ဇဋိလ) - မီးလုပ်ကျွေးသော ရသေ့များ။
ဖိုးသူတော် (တာပသ) - ကမ္မဝါဒီ၊ ကြိယဝါဒီဖြစ်သူများ။
ဤသူများကို ပရိဝါသ် မပေးရခြင်းမှာ ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်ချက်သည် ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ ကမ္မဝါဒနှင့် အတော်လှမ်းဆင်တူသည့်အတွက် ဖြစ်သည် (ဝိ၊၃။
၁၀၁)။
အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ရှင်သာမဏေပြုခြင်း - တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသူသည် ရဟန်းမပြုမီ ဆံပင်မုတ်ဆိတ်ရိတ်၍၊ ဖန်ရည်ဆိုးသင်္ကန်းဝတ်စေ၍၊ သံဃာ့ခြေတော်ရှိခိုးပြီး၊ “ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ” ဟု သုံးကြိမ်ဆည်းကပ်စေသည်။
ဉတ္တိကမ္မဝါစာဖြင့် ပေးအပ်ခြင်း - ထိုသူက “အသျှင်ဘုရားတို့၊ တိတ္ထိဖြစ်ဖူးသော အကျွန်ုပ်သည် လေးလပတ်လုံး ပရိဝါသ်နေခြင်းကို ခွင့်တောင်းပါ၏” ဟု သုံးကြိမ်လျှောက်၍၊ သံဃာက ကမ္မဝါစာဖြင့် လေးလပရိဝါသ် ပေးသည်။
ကျင့်ဝတ်များ လိုက်နာရမှု အပ္ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသ်ကို ကျင့်သောသူသည် အောက်ပါ ၈-ပါးသော ကျင့်ဝတ်များကို လေးလပတ်လုံး မကျိုးမပျက် ဖြည့်ကျင့်ရသည်။
အလွန်စောစွာ ရွာတွင်းမဝင်ရ။
အလွန်နေမြင့်မှ ကျောင်းသို့ မပြန်ရ။
ပြည့်တန်ဆာ၊ မုဆိုးမ၊ အပျိုကြီး၊ ပဏ္ဍုက်၊ ရဟန်းမိန်းမတို့နှင့် မဆက်ဆံရ။
သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အမှုကိစ္စများတွင် လိမ္မာ၍ မပျင်းမရိရ။
သင်ကြားခြင်း၊ မေးမြန်းခြင်း၊ သီလ၊ စိတ်၊ ပညာ၌ ထက်မြက်သော ဆန္ဒရှိရ။
ယခင်တိတ္ထိဆရာ၏ အယူဝါဒကို ကဲ့ရဲ့ရာ၌ နှစ်သက်ရ။
ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃကို ကဲ့ရဲ့ရာ၌ မနှစ်သက်ရ။
ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃ၏ ဂုဏ်ကို ချီးမွမ်းရာ၌ နှစ်သက်ရ။
ဤကျင့်ဝတ်တစ်ပါး ကျိုးပျက်လျှင် နောက်ထပ် လေးလ ပြန်လည်ကျင့်ရသည် (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃။
၂၇၂)။
ကျင့်ဝတ်ပြည့်စုံမှ ရဟန်းပြုခွင့် လေးလပတ်လုံး ကျင့်ဝတ် ၈-ပါးကို မကျိုးမပျက် ဖြည့်ကျင့်ပြီးမှသာ သံဃာက ၎င်းအား ရဟန်းအဖြစ် ဆက်လက် ခံယူခွင့်ပြုသည်။
အကယ်၍ ပရိဝါသ်ကာလအတွင်း အဋ္ဌသမာပတ်ကဲ့သို့ လောကိယတရားများ ရရှိလာပါက မခံယူဘဲ ကျင့်ဝတ်ပြည့်စုံမှသာ ရဟန်းပြုခွင့်ပြုသည်။
သို့သော် သောတာပတ္တိမဂ္ဂကဲ့သို့ လောကုတ္တရာတရားရပါက၊ ကျင့်ဝတ်ပြည့်စုံသည်ဟု မှတ်ယူ၍ ချက်ချင်း ရဟန်းပြုခွင့်ပြုသည်။
မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗကထာနှင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာ။
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ရုပ်တရားများကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမ်းဆည်းကာ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ဖြစ်ပျက်ကို ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် အရေးကြီးသော ဘာဝနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အဓိကအနှစ်သာရ၊ ရှုပွားနည်းများ၊ ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲခြင်းနှင့် ပရမတ္ထရုပ်တရားသို့ ဆိုက်ရောက်မှုတို့ကို ခြုံငုံဖော်ပြထားပါသည်။
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အစပိုင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက် ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကာလသုံးပါး၊ သန္တာန်နှစ်ပါးအတွင်း တည်ရှိသော ရုပ်-နာမ်-ကြောင်း-ကျိုး (သင်္ခါရ) တရားများကို ပရိညာပညာသုံးမျိုးဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
စိတ္တဝိသုဒ္ဓိအဆင့်တွင် ဥပစာရသမာဓိ သို့မဟုတ် အပ္ပနာသမာဓိဟူသော သမာဓိတစ်မျိုးကို ထူထောင်ရန် လိုအပ်သည်။
ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိအဆင့်တွင် ရုပ်တရားများကို ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် ဆက်လက် သိမ်းဆည်းရန် ဖြစ်ပါသည်။
ဒုဝိဓဥှိ ကမ္မဋ္ဌာနံ- ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ အရူပကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ။
ရူပပရိဂ္ဂဟော အရူပပရိဂ္ဂဟောတိပိ ဧတဒေဝ ဝုစ္စတိ။
တတ္ထ ဘဂဝါ ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေန္တော သင်္ခေပမနသိကာရဝသေန ဝါ ဝိတ္ထာရမနသိကာရဝသေန ဝါ စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ ကထေသိ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၀။
) ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အကျဉ်းနည်းနှင့် အကျယ်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားပြီး၊ အကျဉ်းနည်းကို ဦးစွာရှုပွားရန် အကြံပြုထားသည်။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်၏ ဓာတုမနသိကာရအခန်းတွင် မြတ်စွာဘုရားက “ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီး၌ ပထဝီဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် ရှိ၏” ဟု ဟောကြားထားပြီး၊ ယောဂီသည် ဤဓာတ်များကို ဉာဏ်ဖြင့် အရိုးကြား၊ အကြောကြား၊ အသားကြား၊ အရေကြားသို့ စိုက်၍ ရှုပွားရမည်ဖြစ်သည်။
ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ “အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ”တိ။
(မ၊၁၊၇၃။
) ဓာတ်ကြီးလေးပါး၏ သဘာဝလက္ခဏာနှင့် ရှုနည်း ဓာတ်ကြီးလေးပါးတွင် သဘာဝလက္ခဏာများ အသီးသီးရှိသည်။
ပထဝီဓာတ်တွင် မာမှု၊ ကြမ်းမှု၊ လေးမှု (ဂရုပထဝီ) နှင့် ပျော့မှု၊ ချောမှု၊ ပေါ့မှု (လဟုပထဝီ) ဟူ၍ ခြောက်မျိုး၊ အာပေါဓာတ်တွင် ယိုစီးမှု၊ ဖွဲ့စည်းမှု နှစ်မျိုး၊ တေဇောဓာတ်တွင် ပူမှု၊ အေးမှု နှစ်မျိုး၊ ဝါယောဓာတ်တွင် ထောက်ကန်မှု၊ တွန်းကန်မှု နှစ်မျိုးရှိသည်။
ဤသဘာဝများကို ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံး၌ အနှံ့အပြား မြင်အောင် ရှုရမည်။
တသ္မာ ဣမံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဘာဝေတုကာမေန တိက္ခပညေန တာဝ ရဟောဂတေန ပဋိသလ္လီနေန သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာ ယော ဣမသ္မိံ ကာယေ ထဒ္ဓဘာဝေါ ဝါ ခရဘာဝေါ ဝါ၊ အယံ ပထဝီဓာတု။
ယော အာဗန္ဓနဘာဝေါ ဝါ ဒြဝဘာဝေါ ဝါ၊ အယံ အာပေါဓာတု။
ယော ပရိပါစနဘာဝေါ ဝါ ဥဏှဘာဝေါ ဝါ၊ အယံ တေဇောဓာတု။
ယော ဝိတ္ထမ္ဘနဘာဝေါ ဝါ သမုဒီရဏဘာဝေါ ဝါ၊ အယံ ဝါယောဓာတူတိ ဧဝံ သံခိတ္တေန ဓာတုယော ပရိဂ္ဂဟေတွာ ပုနပ္ပုနံ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတူတိ ဓာတုမတ္တတော နိဿတ္တတော နိဇ္ဇီဝတော အာဝဇ္ဇိတဗ္ဗံ မနသိကာတဗ္ဗံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၆-၃၄၇။
) ရှုပွားရာတွင် အာနာပါနစတုတ္ထဈာန်သမာဓိ သို့မဟုတ် ဩဒါတကသိုဏ်းစတုတ္ထဈာန်သမာဓိကို ထူထောင်ပြီး၊ တွန်းကန်မှုသဘောကို ဦးစွာရှုရန် အကြံပြုထားသည်။
ဥပမာ၊ အသက်ရှူသွင်းထုတ်ချိန်တွင် ဦးခေါင်းအလယ်တွင် တွန်းကန်မှုကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစိုက်ကြည့်ပြီး၊ ထိုသဘောကို ခန္ဓာတစ်ခုလုံး မြင်အောင် ဆက်ရှုရသည်။
တွန်းကန်မှုအောင်မြင်ပါက မာမှု၊ ကြမ်းမှု၊ လေးမှု၊ ပျော့မှု စသည်ဖြင့် တစ်ခုချင်းစီကို ဆက်လက်ရှုပွားရမည်။
ဤသို့ရှုရာတွင် သမာဓိစွမ်းအင်ပြည့်ဝမှုသည် အဓိကဖြစ်ပြီး၊ အခက်အခဲရှိလျှင် သမာဓိကို တစ်ဖန်ပြန်လည် ထူထောင်ရမည်။
သမာဟိတော ယထာဘူတံ ဇာနာတိ ပဿတိ။
(အံ၊၃၊၂၅၉။
) တံ တံ အန္တရာနုသာရိနာ ဉာဏဟတ္ထေန ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ ...(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၇။
) သကလမ္ပိ အတ္တနော ရူပကာယံ အာဝဇ္ဇေတွာ၊ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၆။
) ကက္ခဠံ မုဒုကံ သဏှံ ဖရုသံ (သုခသမ္ဖဿံ ဒုက္ခသမ္ဖဿံ) ဂရုကံ လဟုကံ။
(အဘိ၊၁၊၁၇၀။
) ကက္ခဠန္တိ ထဒ္ဓံ။
မုဒုကန္တိ အထဒ္ဓံ။
သဏှန္တိ မဋ္ဌံ။
ဖရုသန္တိ ခရံ။
သုခသမ္ဖဿန္တိ သုခဝေဒနာပစ္စယံ ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗံ။
ဒုက္ခသမ္ဖဿန္တိ ဒုက္ခဝေဒနာပစ္စယံ အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗံ။
ဂရုကန္တိ ဘာရိယံ။
လဟုကန္တိ အဘာရိယံ၊ သလ္လဟုကန္တိ အတ္ထော။
ဧတ္ထ စ “ကက္ခဠံ မုဒုကံ သဏှံ ဖရုသံ ဂရုကံ လဟုက”န္တိ ပဒေဟိ ပထဝီဓာတု ဧဝ ဘာဇိတာ။
) ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲခြင်းနှင့် ပရမတ်သို့ ဆိုက်ရောက်မှု ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အဆင့်မြင့်ပိုင်းတွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲ၍ ပရမတ္ထရုပ်တရားများကို သိမ်းဆည်းရန် လိုအပ်သည်။