kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုယ်လုံးအ ရောင်မှာ အညိုရောင် ဖြစ်လင့်ကစား လည်တံအောက်ပိုင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနှင့် ခြေထောက်အတွင်းပိုင်းတို့ မှာ အရောင်နုလှသည်။
နားနှစ်ဖက်မှာ ထောင်ပြီး ကားသည်။
တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ သမင်ပြောက်ကို အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါ၊ ဘူတန် နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့ တွင် တွေ့ရသည်။
မောင်ဝင်းနိုင်၏ တိရစ္ဆာန်ရုံနှင့် တိရစ္ဆာန်များလူသားတို့၏ တင်သွင်းမှုများကြောင့် ဩစတြေးလျ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံများတွင်လည်း သမင်ပြောက်များ ရှိလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင် Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ဦးဝင်းထွန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်တွင် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၌ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆီးရိုးတောဆိတ်များကို အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
အမွေးရောင် မှာ အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အနက်ရောင် ဖြစ်သည်။
ဦးထိပ်အထိ အမြင့်မှာ ၄၂လက်မ ဖြစ်ပြီး ကိုယ်အလေးချိန် မှာ ၁၂၀ -၂၈၀ ပေါင် ဖြစ်သည်။
အသက် ၃လတွင် အရွယ်ရောက်ပြီး မိုးနှောင်းကာလတွင် သားမွေးကြသည်။
ဇီးလွယ်ရက်မှာ ၂၀ဝ -၂၃၀ ရက် ဖြစ်ပြီး တစ်ကြိမ်လျှင် သားတစ်ကောင် မွေးသည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်လမ်းညွှန် ၁၉၈၉ခုနှစ်ထုတ် ကိုးကား။
ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ထရာဂျီလာဖတ်စ် စထရပ်စီဆီရော့စ် ဖြစ်သည်။
ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင်သည် အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ သစ်တောဒေသများတွင် ကျက်စားသော ဆိတ်သမင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ကို တွေ့ရှိရသော ဒေသ ကျယ်ပြောသော်လည်း နေရာအများအပြားတွင် ကောင်ရေကျဲပါးစွာ တွေ့ရသည်။
အကြောင်းရင်းမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးခြင်း၊ သစ်တော ပြုန်းတီးခြင်းနှင့် တရားမဝင်ခိုးယူသတ်ဖြတ်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကူဒူး ဟု အမည်တွင်သည့် သတ္တဝါနှစ်မျိုး ရှိသည့်အနက် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
(အခြား တစ်မျိုးမှာ ကူဒူးကလေးဆိတ်သမင် ဖြစ်သည်။
)Oddie, Bill (1994). Wildlife Fact File. IMP Publishing Ltd. Group 1, Card 110. ISBN 0951856634. သွင်ပြင်လက္ခဏာ ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင်များသည် ကိုယ်ထည်သေးသွယ်သည်။
အညိုရောင်နှင့် ပြာမီးခိုးရောင်မှသည် နီညိုရောင်အထိ ရှိသည်။
ကိုယ်ထည်တလျှောက်တွင် အဖြူရောင် ဒေါင်လိုက် အစင်းကြောင်း ၄ခုနှင့် ၁၂ခု ကြား ရှိသည်။
ဦးခေါင်းသည် ကိုယ်ထည်ထက် အရောင်ပိုရင့်သည်။
မျက်လုံးအကြားတွင် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ ဗွီပုံသဏ္ဌာန် အဖြူရောင်အကွက်ကလေးတစ်ခု ရှိသည်။
Oddie, Bill (1994). Wildlife Fact File. IMP Publishing Ltd. Group 1, Card 110. ISBN 0951856634. အဖိုက အမထက် ကိုယ်အရွယ်အစား ပိုမိုကြီးမားသည်။
ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင် သည် ဆိတ်သမင်များတွင် ကိုယ်အရွယ်အစား အကြီးမားဆုံး ဖြစ်သည်။
Oddie, Bill (1994). Wildlife Fact File. IMP Publishing Ltd. Group 1, Card 110. ISBN 0951856634. ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်အရှည် ၇၆-၁၀ဝ လက်မ၊ အမြီးအရှည် ၁၄-၁၉လက်မ၊ ဦးချိုအရှည် ၄၀-၁၀ဝလက်မနှင့် ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၂၆၀-၆၉၀ပေါင် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်လမ်းညွှန် ၁၉၈၉ခုနှစ်ထုတ် ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံနှင့် တွေ့ရှိရာဒေသ ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင်ကို အာဖရိကတိုက်အရှေ့ပိုင်းတွင် အီသီယိုးပီးယား၊ ကင်ညာ၊ အီရီထရီးယားနှင့် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့ကို အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းရှိ ဇမ်ဘီယာ၊ ဇင်ဘာဘွေ၊ အင်ဂိုလာ၊ ဘော့ဆွာနာ၊ နမီးဘီးယားနှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ထို့ပြင် ကူဒူးကြီးဆိတ်သမင်များကို တွေ့နိုင်သည့်အခြားသောတိုင်းပြည်များမှာ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ချဒ်၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂျီဘူတီ၊ မာလာဝီ၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ ဆိုမာလီယာ၊ မာလာဝီ၊ ဆွာဇီလန် နှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရသေးသည်။
African Wildlife Foundation (n.d.) Kudu. Web. 4 March 2015. http://www.awf.org/wildlife-conservation/kudu မျိုးပွားခြင်း အသက်၂နှစ်ခွဲခန့်တွင် အရွယ်ရောက်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိတ် လိုက်သားပေါက်ကြသည်။
ဇီးလွယ်ချိန်မှာ ၂၁၀-၁၄၀ရက်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်ကြိမ်လျှင် သားငယ်တစ်ကောင် မွေး သည်။
သက်တမ်းမှာ ၁၅နှစ်ခန့် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်လမ်းညွှန် ၁၉၈၉ခုနှစ်ထုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ။
အာဖရိကကျွဲရိုင်း(African Buffalo)ကို အာဖရိကတိုက်တွင် ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင်ဘက်ရှိဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
အထီးများတွင် ဦးချိုအရင်းကြီးမားကျယ်ပြန့်ပြီး နဖူးပေါ်သို့တိုင်အောင် ပြန့်ကားလျက် ရှိသည်။
ဦးခေါင်းနှင့်ကိုယ်အရှည်သည် ၉၆ -၁၃၆ လက်မ၊ အမြီးအရှည် ၃၀ -၄၄ လက်မ၊ ဦးခေါင်းထိပ်အထိ အမြင့် ၅၄ - ၆၈ လက်မ ဖြစ်ပြီး ကိုယ်အ လေးချိန်မှာ ၁၁၀ဝ - ၁၅၀ဝ ပေါင် ဖြစ်သည်။
အသက်တစ်နှစ်ခွဲတွင် အရွယ်ရောက်ကြပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိတ် လိုက်သားပေါက်ကြသည်။
ဇီးလွယ်ချိန်မှာ ၃၀ဝ - ၃၃၀ ရက် ဖြစ်သည်။
တစ်ကြိမ်လျှင် သားတစ်ကောင် မွေး သည်။
သက်တမ်းမှာ ၂၅နှစ်ခန့် ဖြစ်သည်။
thumb|ငန်းနက် ငန်းနက် သည် ကြီးမားသောရေငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကသားပေါက်သောငန်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
သိပ္ပံအမည်မှာ ဆင်းဂနက်စ် အက်တရာတက်စ် ဖြစ်သည်။
ကြီးမားသောငှက်ကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ပြောင်လက်သော အနက်ရောင်အမွေးအတောင်များနှင့် အနီ ရောင်နှုတ်သီး ရှိသည်။
အတောင်များပေါ်ရှိ အမွေးများမှာ ကောက်ကွေးနေသည်။
"Cygnus atratus - Black swan (Species)". Wildlife1.wildlifeinformation.org. Retrieved 2011-10-17. ပျံ့နှံ့ကျက်စားရာဒေသ ဩစတြေးလျတိုက် အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ စိမ့်တောများနှင့် အနီးတဝိုက်ရှိ ကမ်းလွန်ကျွန်းများတွင် တွေ့ရသည်။
တက်စမေးနီးယားတွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်လမ်းညွှန် ၁၉၈၉ခုနှစ်ထုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငန်းငှက်များ Category:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
thumb|မန်ဒါရင်ဘဲ မန်ဒါရင်ဘဲသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး ကြွကြွရွရွနှင့် အရောင်အသွေးအလွန်လှပသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရှိရသည်။
အမများမှာ သာမန်ဘဲမကဲ့သို့ အရောင်အသွေးလှပမှုမရှိသော်လည်း အဖို များမှာမူ ဘဲမျိုးများတွင် အရောင်အသွေးအလှပဆုံးအမျိုး ဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ် မေလတွင် အမွေးအတောင်လဲလေ့ ရှိကာ အမွေးလဲသည့်အချိန်တွင် အဖိုများမှာ အမများ၏အရောင်အသွေးကဲ့သို့ ပြောင်းလဲသွားလေ့ရှိသည်။
ရန်ကုန်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်လမ်းညွှန် ၁၉၈၉ခုနှစ်ထုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘဲ ကဏ္ဍ:ဘဲမျိုးရင်းဝင် ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ။
ယောင်အွန်ဒေးမြို့သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂.၅သန်းရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုချက်ဖြစ်သော ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၅၀ မီတာ (ပေ ၂၅၀ဝ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။
ယောင်အွန်ဒေးမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ အမ်ဗော့ခ် ဘဒ်စီ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် Category:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ဤသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံများစာရင်း ဖြစ်သည်။
thumb|ပီရူးနိုင်ငံ၊ ဟွာကာချီနာ အိုအေစစ် မြင်ကွင်းကျယ်ပုံ ဟွာကာချီနာသည် ပီရူးနိုင်ငံ အနောက်တောင်ဘက်တွင်ရှိသော ရွာတစ်ရွာဖြစ်ပြီး သဲသောင်ခုံများဝန်းရံထားသည့် အိုအေစစ်ငယ်ပတ်လည်တွင် တည်ထားသော ရွာကလေးတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။
ထိုရွာကလေးသည် Ica Province တွင် တည်ရှိပြီး Ica District ၏ မြို့တော် Ica နှင့် ငါးကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသည်။
Atlas Obscure: Huacachina အဆိုပါ အိုအေစစ်ကို ပီရူးနိုင်ငံသုံးငွေကြေးဖြစ်သော 50 Nuevo Sol ငွေစက္ကူ၏ ကျောဘက်တွင် ရေးဆွဲဖော်ပြခဲ့သည်။
ဟွာကာချီနာတွင် အမြဲတမ်းနေသော လူဦးရေ ၁၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်သာ ရှိသည်။
Discovery Channel Australia: Huacachina သို့ပေမယ်လည်း နှစ်စဉ် ခရီးသွားဦးရေ တစ်သောင်းခန့် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
ဟွာကာချီနာကို သဲကန္တာရအတွင်း သေးငယ်သော သဘာဝရေကန်နံဘေးတွင် တည်ဆောင်ထားခဲ့သည်။
"အမေရိက၏ အိုအေစစ်"ဟု ခေါ်ကြပြီး မြို့တော် Ica အနီးမှ ဒေသခံ မိသားစုများအတွက် အပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး သဲသောင်ပြင်စကိတ်စီးခြင်း(sandboarding)နှင့် ပေပေါင်း ရာကျော်အမြင့်ထိ စီး၍ရသော သဲသောင်ပြင်ကားမောင်းခြင်း(dune buggy) စသော အားကစားများသည် လည်ပတ်သူ ခရီးသွားများ၏ စိတ်ကို များစွာဆွဲဆောင်စေခဲ့သည်။
ဒဏ္ဍာရီများတွင် လှပသော ဌာနေလူမျိုး မင်းသမီးလေး ရေချိုးနေသည်ကို ငယ်ရွယ်သော မုဆိုးလေးမှ မြင်တွေ့သွားရာမှစ ရေအိုင်လေး ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြသည်။
ထိုသို့ ငယ်ရွယ်သော မုဆိုးလေးမှတွေ့သွားခဲ့ရာ မင်းသမီးမှာ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရပြီး သူမရေချိုးရာ ကျန်ရှိခဲ့သော ရေများနှင့်အိုင်ကလေးသည် အပြာရောင်ရေအိုင်ငယ်လေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မင်းသမီးလေး ထွက်ပြေးရာလမ်းကြောင်းတွင် ကျန်ရှိခဲ့သော သူမ၏ အပေါ်ရုံဝတ်လွှာ၏ ခေါက်ရိုးရာများအတိုင်း ကန်လေးကို ဝိုင်းပတ်ထားသော သဲသောင်ပူစာခုံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လူများအပြောတွင် မင်းသမီးလေးသည် ယနေ့တိုင် အိုအေစစ်တွင် ရေသူမလေးအဖြစ် နေထိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မြေပိုင်ရှင်များသည် အိုအေစစ်အနီးတွင် ရေတွင်းများ တူးလာခဲ့ကြရာ အိုအေစစ်၏ ရေပြင်မှာ လျော့ကျလာခဲ့သည်။
ရေများ လျော့ကျလာခဲ့ခြင်းကို အစားထိုးရန်နှင့် ခရီးသွားများအတွက် လှပ၍ ကျေနပ်ဖွယ်ရာ နေရာအဖြစ် အိုအေစစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်၍ မြို့တော်သည် သဘာဝကဲ့သို့ ရေများ ထည့်သွင်းပေးမည်အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ Gigapixel Image of Huacachina Category:အိုအေစစ်များ။
thumb|ကုန်တင်သင်္ဘော၏ ပင်မအင်ဂျင်ခန်း သင်္ဘောပေါ်ရှိ အင်ဂျင်ခန်း (Engine Room) သို့ ER သည် သင်္ဘောတစ်စီးလုံး ရွေ့လျားသွားလာနိုင်ရန် စက်ပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းထားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
သင်္ဘော၏ လုံခြုံမှုနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်မှုတို့ကို ပိုမိုကြံကြံခံနိုင် စေရန်အတွက် စက်ပစ္စည်းများကို နေရာသတ်မှတ်၍ ခွဲခြားထားရသည်။
အင်ဂျင်ခန်းသည် ထိုနေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး စက်ပစ္စည်းအများဆုံး နေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
အင်ဂျင်ခန်းသည် သင်္ဘောကိုရွေ့လျားစေရန် အဓိက စက်မကြီး (Main Engine) ကို အခြေပြု၍ တည်ဆောက်ထားသည်။
တချို့သော သင်္ဘောများတွင် အင်ဂျင်ခန်းကို တစ်ခုထက်ပို၍ တွေ့ရတက်သည်။
အရှေ့အင်ဂျင်ခန်း၊ အနောက်အင်ဂျင်ခန်း (Forward and aft) သို့မဟုတ် ဘေးဘယ်ညာအင်ဂျင်ခန်း (port and starboard) သို့မဟုတ် အင်ဂျင်ခန်း ၁ အင်ဂျင်ခန်း ၂ စသည်ဖြင့် တွေ့ရတတ်သည်။
အင်ဂျင်ခန်းကို သဘော်အများစုတွင် အနောက်ဘက် အောက်ဆုံးတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
ထိုပုံစံသည် ကုန်စည်သယ်ဆောင်မည့် နေရာကို ပိုမိုရရှိစေနိုင်သည်။
တချို့ သင်္ဘောများတွင် အင်ဂျင်ခန်းသည် သင်္ဘော၏ အလည်တွင်တည်ရှိကြသည်။
များသောအားဖြင့် ၁၉၀၀ နှင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ ကြားတည်ဆောက်ထားသော သဘော်များတွင်တွေ့ရ တတ်သည်။
ယခုနောက်ပိုင်းတွင် Diesel electric propulsion package များပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့် အမျှ အင်ဂျင်ခန်းကို သင်္ဘော၏ ပုံစံပေါ်မူတည်၍ တည်ဆောက်ကြသည်။
စက်မကြီး သို့မဟုတ် အဓိကအင်ဂျင် (Main, or propulsion engine) များသည် သင်္ဘောတစ်စီး၏ ပန်ကာ (propeller) ကို လှုပ်ရှားစေပြီး သင်္ဘောကိုရေပေါ်တွင် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ရန်ပြုလုပ်ပေးသည်။
အင်ဂျင်များတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဒီဇယ် (Diesel oil) သို့မဟုတ် ဆီကြမ်း (Heavy fuel oil) တို့ကို လောင်ကြွမ်းခြင်းအားဖြင့် လည်ပတ်လှုပ်ရှားကြသည်။
တချို့အင်ဂျင်များတွင် နှစ်မျိုးစလုံးကို လှည့်လည်အသုံးပြုနိုင်သည်။
မော်တာသင်္ဘောတစ်စီး လည်ပတ်စေရန် နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည်။
တချို့မှာ အင်ဂျင်များဖြင့်လည်ပတ်စေခြင်း (multiple engines and propellers) နှင့် ဂီယာများဖြင့် လည်ပတ်စေခြင်း (Gearbox arrangement) တို့ဖြစ်ကြသည်။
သင်္ဘော၏ လျှပ်စစ် စနစ်တစ်ခုလုံးကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော အင်ဂျင်ဖြင့်မောင်းနှင်သည့် လျှပ်စစ် ဂျင်နရေတာ(engines drive electrical generators) များ ပါရှိသည်။
ပုံမှန် သင်္ဘောတစ်စီးတွင် စိတ်ချစွာမောင်းနှင်နိုင်ရန် ထိုကဲ့သို ဂျင်နရေတာ ၃ လုံး သို့မဟုတ် ပိုမို၍ ပါဝင်သည်။
သင်္ဘောပေါ်ရှိ ဂျင်နရေတာ အားလုံးပေါင်း၏ ပါဝါထွက်ရှိမှုသည် သုံးမည့်ပမာဏထက် ပိုမိုများပြားရမည် ဖြစ်သည်။
သို့မှသာ ဂျင်နရေတာများကို ထိမ်းသိမ်းနိုင်မှု နှင့် ပျက်စီးမှုတို့ ကိုပြန်လည် ပြင်ဆင်ရန် အဆင်ပြေမည် ဖြစ်သည်။
ရေနွေးသုံးသင်္ဘောများတွင် ရွေ့လျားသွားလာနိုင်ရန်နှင့် လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုတို့ကို စွမ်းအင်ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ရန် ဘွိုင်လာ (Boiler) ၁လုံး သို့မဟုတ် ပိုမို၍ ပါဝင်ကြသည်။
ဘွိုင်လာမှထွက်လာသော ဖိအားများရေနွေးငွေ့ (High Pressure Steam) များကို reciprocating engines များ သို့မဟုတ် turbines များ လည်ပတ်စေခြင်းဖြင့် သင်္ဘောကို ရွေ့လျားသွားလာစေနိုင်သည်။
ထိုကဲ့သို့ပင် Turbo generators များကို မောင်းနှင်၍ လျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ပေးကြသည်။
သင်္ဘောပေါ်တွင် သင်္ဘောကိုရွေ့လျားပေးသော Main Engine နှင့် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ပေးသော auxiliary engines (Generator) တို့အပြင် တခြားသော ပိုမိုသေးငယ်သည့် စက်ပစ္စည်းများလည်းပါဝင်ကြသည်။
လေဖိစက်(air compressor)၊ feed pumps နှင့် fuel pups ကဲ့သိုသော စက်များဖြစ်ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် ထိုစက်များကို သေးငယ်သော ဒီဇယ်အင်ဂျင်များ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်မော်တာများ နှင့် မောင်းနှင်ကြသည်။
သို့သော် ရေနွေးငွေ့ဖြင့် အသုံးပြုမှုများလဲ ရှိကြသေးသည်။
အင်ဂျင်သို့ အအေးပေးမှု စနစ် အင်ဂျင်များကို fresh water သို့မဟုတ် cooling oil တို့ဖြင့် အအေးခံသည်။
ထိုအင်ဂျင်အတွင်းသို့ အအေးပေးသော ရေ သို့မဟုတ် ဆီတို့ကို seawater ဖြင့်ပြန်လည် အအေးခံပေးသည်။
seawater နှင့် fresh water သို့မဟုတ် cooling oil တို့ကို အပူကူးပြောင်းမှု ပြုလုပ်ရာတွင် heat exchangers များအသုံးပြုကြသည်။
ထို heat exchanger များကို အသုံးပြုရာတွင် ပိုက်လိုင်းများအတွက် seawater ကို အစိမ်းရောင်ဖြင့် လည်းကောင်း fresh water ကို အပြာရောင်ဖြင့် လည်းကောင်း cooling oil (lubricating oil) ကို အဝါရောင်ဖြင့် လည်းကောင်း သတ်မှတ်ပြီး အမှတ်အသားများပြုလုပ်ကြသည်။
လုံခြုံရေးစနစ်များ (Safety) မီးသတိထားမှုများ (Fire precaution) အင်ဂျင်ခန်းသည် အပူများ ဆူညံမှုများ နှင့် တခါတလေ ဆီများဖြင့် ညစ်ပတ်နေတတ်သည်။
မီးလောင်လွယ်သော ဆီငွေ့များ၊ High voltage (HV) လျှပ်စစ် ပစ္စည်းများ နှင့် internal combustion engine (ICE) တို့ကြောင့် အင်ဂျင်ခန်းသည် မီးလောင်ရန်အတွက် လွယ်ကူသောနေရာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
ထို့ကြောင့် အင်ဂျင်ခန်းတွင်တာဝန်ယူရသော အင်ဂျင်နီယာ တို့သည် အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လေ့လာနေကြသည်။
ထိုမျှမက စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုစနစ်များ (monitoring system) ကိုလည်းတပ်ဆင်ထားသည်။
လေဝင်လေထွက်စနစ်များ (Ventilation) Internal Combustion Engines (ICE) သို့မဟုတ် Turbine Engines များသုံးနေသမျှ ကာလပတ်လုံးတွင် လုံလောက်သော လေရရှိရန်အတွက် အင်ဂျင်ခန်းထဲသို့ လေဝင်လေထွက်စနစ်တစ်ခု ထားရှိရမည် ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်လေဝင်လေထွက်စနစ်ရှိသည်ဖြစ်စေ ထပ်မံ၍ လေဝင်လေထွက်စနစ် တစ်ခုပြုလုပ်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
သို့မှသာ အင်ဂျင်ခန်းအတွက် လက်ခံနိုင်သော အပူချိန်တစ်ခု ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
သမိုင်း (History) ၁၉၈၈ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် အင်ဂျင်ခန်းနှင့် မီးသတ်ခန်းကို ခွဲခြားတည်ဆောက်လာကြသည်။
သိုမှသာ အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် အင်ဂျင်ခန်းမီးလောင်သည့် အခါ မီးသတ်ခန်း (Fire room) မှ ပြန်လည်ငြိမ်းသတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အပိုဒ် (၁)။
စက်ဆယ့်နှစ်လီ၊ ... ... ၊ သီးမျိုးခိုင်ညှာ လပြွတ်တည်း။
စက်ဆယ့်နှစ်လီ၊ ဒွါဒသီဝယ်၊ သုံးလီဥတု၊ လက်ဝဲလုသား၊ ရတုသာစွ၊ လ မဏ္ဍလျှင်၊ သဘင်ဂိမှာန်၊ တာသင်္ကြန်ဟု၊ လေပြန်လွှင့်ကူ၊ ဘုံသစ်ထူ၍၊ ဥဏှဂူနတ်၊ ဖလ်ရဟတ်လည်း၊ သဟဿရောင်၊ ခြည်တထောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ဝင်းထိန်၊ အာဏာနှိမ်လျက်၊ ပြင်းရှိန်အန္တ၊ ဂုဏ်စွမ်းပြသော်၊ လေခမြေသက်၊ ဈာန်ဝိတက်သို့၊ သစ်ရွက်ရော်ရီ၊ ဣန္ဒနီဝယ်၊ သိင်္ဂီတဝက်၊ ဖက်၍ဆေးစုံ၊ ချယ်သောပုံသို့၊ ရဂုံမြိုင်တွင်း၊ တောလုံးလင်းသား၊ သီးကင်းနုစ၊ အချို့ကမူ၊ ဩဇာရသာ၊ နတ်သုဓာသို့ (နတ်သုဒ္ဓါသို့)၊ ချိုစွာတင့်မော (ချိုစွာ​သ​င်္ဘော​)၊ ငှက်ပျောသခွား၊ သဖန်းခါးနှင့်၊ သျှစ်သျှားသမ္ဘရာ၊ ဩဇာသရက်၊ ဖက်သက်တရော်၊ မြတ်ရှင်တော်ကို၊ ပူဇော်လို့ငှာ၊ သီးကြရှာ၏။
မဟာလှေကား၊ ဆတ်သွားရင်ခတ်၊ ခိုင်ညွတ်ကံ့ကော်၊ ထိုထိုသော်လည်း၊ တော်သင်္ကြန်ဝင်၊ သည်သဘင်၌၊ ညွန့်ရှင်လုလု၊ ဂုဏ်တင်းပြုလျက်၊ မာန်ပုံဖက်၍၊ မင်းထက်မင်းဖျား၊ တို့ဘုရားကို၊ ညွတ်တွားသဒ္ဓါ၊ ဖူးပွင့်လာ၏။
အာကာသဓာတ်၊ ကောင်းကင်ရပ်က၊ ဇောတိရသ်ခြယ် (ဇောတရသ်ချယ်)၊ နတ်ဘုန်းကြွယ်တုံ၊ ပြိုင်ဆွယ်ကာက၊ ကက္ကဋနှင့်၊ ဟင်္သာ့တာရာ၊ ရံဝန်းကာလျက်၊ ညီလာစုံခံ၊ ကွန့်မြူးစံရှင့်၊ တိမ်ဗိတာန်စု (တိမ်ပြတာန်စု)၊ တဂုဏ်လုသည်၊ ကျေးဥအရောင်၊ မိလ္လာဘောင်ဝယ်၊ တိမ်တောင်စက်သွား၊ တိမ်ရထားနှင့်၊ ကိုးပါးနဝရတ်၊ တိမ်ပြာသာဒ်လည်း၊ လူ့ထွဋ်ပရမေ၊ သုံးလူ့ဆွေကို၊ ညွတ်ခွေဦးတင်၊ ရှိပန်ဆင်ခဲ့၊ တောင်ခွင်တောင်ထု၊ ပျော်ကြောင်းလုသည်၊ တောင်သူ့ဓလေ့၊ ယာမီးကြွေ့သား၊ မျိုးစေ့မြေနှံ၊ ဒေဝမာန်လျှင်၊ ညံတခြိမ့်ခြိမ့်၊ ဘဝင်စိမ့်မျှ၊ သိမ့်သိမ့်ရိုက်ကျော်၊ ပုဇွန်ဆော်၍၊ ခါတော်သဘင်၊ ဖက်နွှဲယင်သို့၊ ညွန့်ရှင်ခက်သွယ်၊ တောနိကာယ်တုံ၊ အံ့ဘွယ်သရဲ၊ ကဲကြဆင့်ဆင့်၊ ပင်လုံးဝင့်လျက်၊ ပင်မြင့်ပင်လတ်၊ ပင်ပျပ်ပင်စောက်၊ ဖူးညှောက်ကိုက်နု၊ စည်းဝေးပြု၍၊ သီးမှုသန္ဓေ၊ သုံးလူ့ဆွေကို၊ ရိုသေလှစွာ၊ လူ့ပမာသို့၊ ကမ္ဘာလိုလိုက်၊ စရိုက်အားကိုး၊ ညွန့်ညွန့်ဖြိုးသည်။
သီးမျိုးခိုင်ညှာ လပြွတ်တည်း။
အပိုဒ် (၂)။
စကြဝဠာ၊ ... ... ၊ ဘီလူးသွားကို လဖြဲတည်း။
စကြဝဠာ၊ အာဏာဇာတိ၊ ခေတ်ဝိသယ၊ နှိုင်းမမျှသား၊ အနန္တဂုဏ်၊ သဗ္ဗညုံ၏၊ ဘုံဘဝဂ်ဖျား၊ ဘုန်းတော်အားလည်း၊ ပျံ့ရှားကြိုင်သင်း၊ ထိန်ထိန်လင်းလျက်၊ ထုတ်ချင်းခတ်လျှို၊ တန်ခိုးမိုသော်၊ ဗဟိုမဇ္ဈေ၊ ဝီထိချွေ၍၊ ရွှေဖလ်ရဝိန် (ရွှေဖန်ရဝိန်)​၊ လယ်လမ်းနှိမ်လျက်၊ နာဂိန္ဒရာ၊ ဗျိုင်းတာရာနှင့်၊ မဟာကက္ကဋ၊ ရွှေကာကတို့၊ သည်လသင်္ကြန်၊ ချိန်ဝသန်ကို၊ အားသွန်မလို၊ တန်းခိုးသိုခဲ့၊ တိမ်ညိုမိလ္လာ၊ တိမ်စူကာနှင့်၊ တိမ်ပြာရောရှက်၊ မရန်းဘက်၍၊ တိမ်သက်တန့်ရောင်၊ အဝါပေါင်ဝယ်၊ မှောင်ခဲ့တခါ၊ ပြာခဲ့တချို့၊ ညို့ခဲ့တလီ၊ ရီခဲ့တဖုံ၊ မှုန်ခဲ့တချက်၊ ယုဂန်ထက်က၊ လေးဘက်လုံးခြုံ၊ တိမ်ဂဠုန်လည်း၊ နဂါးရုံကြွေ့၊ ရန်ချင်းတွေ့သော်၊ ခိုးငွေ့လွှတ်ပြိုင်၊ ဂုဏ်ချင်းဆိုင်ခဲ့၊ မဏ္ဍိုင်မူလ၊ ပြိဿတွင်ရာ၊ ဝိသာခါနှင့်၊ စကားဝါထုံ၊ ရနံ့လှုံသည်၊ မေထုန်လက်ဖျား၊ စမ္ပယ်နားလျက်၊ ပျံ့ရှားဧလှိုင်၊ ပုန်းညက်ခိုင်လည်း၊ နံ့ကြိုင်ကြကဋ်၊ ထုံရည်ဆွတ်၍၊ နက္ခတ်အာသဠ်၊ တပါဒ်ကျန်ဝယ်၊ လမ္ဗရာမွန်၊ ဗုဇွန်ကျာကျာ၊ ဒိန္ဒိမာနှင့် (ဒိဏ္ဍိမာနှင့်)၊ မဟာဝိဇယ၊ သံစုံခ၍၊ မြူးကြပဇ္ဇုန်၊ ထောင်အားသုံသည်၊ လွှမ်းခြုံသင်တိုင်း၊ တိမ်အလှိုင်းဖြင့်၊ တိုင်းအမ္ဗုန်ဆီ၊ မိုးမေဃီလျှင်၊ ဘေဒနီကျင်း၊ ဗျူဟာခင်း၍၊ နတ်မင်းဝလာ၊ ဒေဝရာမူ၊ စွေရွာကြူးခေါက်၊ ရေရူးမောက်၍၊ ထုံးပေါက်အင်းအိုင်၊ ဂနိုင်စိမ့်စမ်း၊ တင်းကျမ်းသုန်သုန် (တင်းကြမ်းသုန်သုန်)၊ စီးသွယ်ခြုံသည်၊ ယမုန်ဂင်္ဂါ၊ ရေညီလာနှင့်၊ သီဒါသဘင်၊ ရှုအင်မခန်း၊ အဆန်းဆန်းလျှင်၊ မကရ်းလိပ်ငါး (မကန်းလိပ်ငါး)၊ ရွှင်မြူးစားလျက်၊ ပျော်ပါးစံပ၊ ရွေမျာ့းတသင်း၊ တွင်းရွှေဂူဟာ၊ လိုဏ်နန်းသာက၊ ကက္ကဋာမွန်၊ ရွှေဗုဇွန်လည်း၊ အားသွန်ညွတ်ခ၊ သုံးလူ့ဘကို၊ ဖူးကြသောဟန်၊ ရေနန်းစံခဲ့၊ ဝသန်ကာလ (ဝဿန်ကာလ)၊ ရာသီစဝယ်၊ ထွန်ချမင်္ဂလာ၊ တောင်သူမှာလည်း၊ ဘာသာဓလေ့၊ ပျော်မွေ့စိုက်ပျိုး၊ ကောက်ပဲမျိုးကို၊ အားကြိုးလုံ့လ၊ ဂုဏ်စွမ်းပြလျက်၊ မြေခထန်းညှာ၊ သည်ချိန်ခါဝယ်၊ အာဋာနာဋ၊ ကုဝေရနှင့်၊ ယက္ခတွင်ဘိ၊ မဟိဒ္ဓိဒါနော (မဟိဒ္ဓိတာနော)၊ ကုမ္ဘော ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဒေဝယက္ခာ၊ သာတာဂီရိ၊ မည်ရှိစိုးမှူး၊ နတ်ဘီလူးတို့၊ သုံးဦးပရမေ၊ ဂုဏ်မြုတေကို၊ ဖူးလေတုံမြောက်၊ လက်ပမ်းပေါက်ဖြင့်၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ စေတနာနှင့်၊ သဒ္ဓါရွှင်မြူး၊ ကြည်ညွတ်နူးသည်။
ဘီလူးသွားကို လဖြဲတည်း။
အပိုဒ် (၃)။
ဝသန်ဟေမ၊ ... ... ၊ တောကြက်တောင်ပံ လဖြုန်းတည်း။
ဝသန်ဟေမ၊ ဂိမှအပြင်၊ ဒွါဒသင်ဝယ်၊ နဝင်္ဂကိုး၊ ဂုဏ်တော်ဖြိုးသား၊ တန်ခိုးဘုန်းခြောက်၊ လျှံတောက်ရောင်ခြည်၊ ဘဝဂ်လည်မျှ၊ ခြောက်မည်ဉာဏ၊ သမ္ဗုဒ္ဓ၏၊ ဆုံးစမမြင်၊ ကျေးဇူးအင်ကို၊ ကြည်လင်ရစ်ဝိုင်း၊ ရှိပန်းလှိုင်း၍၊ ရွှေသိုင်းဝင့်ချီ၊ မိုးရင့်သီလျက်၊ မတီကေတု၊ တိုင်းဇေယျုက၊ သမ္မုတိမှန် (သမုတိမှန်)၊ ကေသာနှံသည်၊ ရွှေလျှံသဇင်၊ ဂမုန်းအင်လည်း၊ ဥကင်မြင့်ဘောင်၊ ရနံ့လှောင်ခဲ့၊ သီခေါင်မြင့်စွာ၊ ဗွေအာကာဝယ်၊ ငွေတာရာခ၊ ကက္ကဋနှင့်၊ ဖုသျှနန်းယာဉ်၊ စန်းနှင့်ယှဉ်၍၊ ကဉ္စနာဖလ်၊ သူရကန်လည်း၊ စံဗာဟီစွန်း၊ ရွေ့ရွေ့ယွန်းခဲ့၊ ဆန်းရာသီစ၊ မကာရ၌၊ လောကချစ်ရှင်၊ စက်မြန်းချင်လည်း၊ မင်ဣန္ဒာပေါက်၊ တိမ်တလျှောက်မှာ၊ ကြိုးခေါက်ဆန်းကြယ်၊ မကရ်းနွယ်နှင့် (မကန်းနွယ်နှင့်)၊ ဘယ်ရာသီကျန်၊ မဆန်ရွံ့ကြောက်၊ အထုံလှောက်၍၊ ငုံပေါက်လဲလှိုင်၊ လေဆိုင်ညှာညွန့်၊ ကွန့်စံသည့်နည်း၊ ငြိမ့်ငြိမ့်ဖြည်းလျက်၊ ရေကြည်မျှညီ၊ ယင်ပေါင်ချီသည်၊ သိသီရစက်၊ လများထက်၌၊ နေစက်ဗိမာန်၊ တိမ်ယာဉ်ပျံဝယ်၊ ထိမ်လျှံခြည်ပျောက်၊ ဆဒ္ဒန်ပေါက်မူ၊ ရောင်ခြောက်မပြုံ့၊ စွယ်ဖျားနုံ့လျက်၊ ကုံ့တြင်းသိမ်၊ နဝင်းအိမ်မှာ၊ ရွှေချိန်တာရာ၊ သံကောက်မာနှင့်၊ ရတနာစုံ၊ စန်းနိတုံလည်း၊ ဘုံဝေရမ္ဘ၊ ယုဂန်ဝ က၊ ပပထွန်းလျှံ၊ တည့်မွန်းမှန်သော်၊ ရေလျှံသမုဒ်၊ ဗုဇွန်တုပ်လည်း၊ လှိုင်းပုတ်မခံ၊ ကျောက်နန်းစံခဲ့၊ မတန်ယဉ်ဆုံး၊ အင်ဂမုန်းနှင့်၊ နန်းသုံးသဇင်၊ ကြိုင်သင်းရွှင်၍၊ မင်းလွင်လိုလို၊ စုံတခိုဝယ်၊ လေချိုဝန်းလု၊ လွမ်းရတု၌၊ ရွက်နုမငြိမ်၊ မြေနှင့်ချိန်လျက်၊ စိမ့်မြိုင်ရဂုံ၊ ကြိုင်လှိုင်ထုံသည်၊ အမုံချပ်ရပ်၊ ဖူးငုံကပ်၍၊ လှည့်ပတ်လက်တံ၊ လောင်းပန်းကျန်မူ၊ လွန်ဟန်တင့်ဆုံ၊ ပြာရီခြုံလျက်၊ မှိုင်းမှုန်ဆင်လာ၊ ခဲမုတ္တာနှင့်၊ ချိန်ရာသီခွင်၊ မိန်သဘင်မှာ၊ ငွေစင်ရထား၊ ယန္တရားလည်း၊ အသွားတူညီ၊ ဖဂ္ဂုဏီနှင့် (ဘဂ္ဂုဏီနှင့်)၊ ယှဉ်မှီတွဲကာ၊ ဗျိုင်းတာရာတို့၊ မြိုင်မှာမြိုင်လျောက်၊ ရွှေပိတောက်လည်း၊ ဖူးညှောက်ပွင့်ချိန်၊ သီဒါသိမ်ဝယ်၊ သောင်တိမ်ငွေဥ၊ သဲဗွေနုနှင့်၊ ဝတ်စုညွန့်ချီ၊ သရဖီမူ၊ ကြိုင်ဆီလှိုင်သတ်၊ ရေဖက်ဆွတ်တည့်၊ ချွေလွှတ်ဆောစွာ၊ သည်ချိန်ခါကို၊ သောတာပန်မည်၊ မဟာထေရ်တို့၊ မကြည်နိုင်အောင်၊ ခိုးမြူမှောင်ခဲ့၊ ဘုန်းခေါင်ပရမေ၊ သုံးလူ့ဆွေလျှင်၊ ဒေသစာရီ၊ ပြည်ကပ္ပီသို့၊ ကြွချီအာသန်၊ ချိန်ခါတန်ကို၊ တောင်ပံရှက်ငိုက်၊ မြေနှုတ်စိုက်၍၊ အလိုက်ဘာသာ၊ ဟင်္သာသောင်တင်း၊ ပိန်ညင်းစင်ရော်၊ ငှက်တော်ကြိုးကြာ၊ သာရကာနှင့်၊ တမာကြက်တော၊ ဥဩငှက်ကျား၊ ငှက်ငနွားလည်း၊ ဝပ်တွားဘီလုံး၊ ရွှေငုံးချိုးခါ၊ သူတို့မှာမူ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သုံးလူ့ဖျားကို၊ တတ်အားသမျှ၊ ဖူးကုန်ကြလျက်၊ ရှိပန်ဆက်သည် (ရှိစုံဆက်သည်)။
တောကြက်တောင်ပံ လဖြုန်းတည်း။
အပိုဒ် (၄)။
တထာဂတ၊ ... ... ၊ မုဆိုးချုံက လချောင်းတည်း။
တထာဂတ၊ နှိုင်းဆမမြော်၊ မြတ်ရှင်တော်ကို၊ ပူဇော်ကြရာ၊ အကြောင်းမှာကား၊ ရာသီသမိုက်၊ နွေစရိုက်ဝယ်၊ လေလိုက်သာမော၊ ညှာကြောခိုင်လျှော့၊ မြိုင်ကြော့ကြော့မှာ၊ လျော့ကေသာရစ်၊ ရထည်သစ်ကို၊ စံနစ်ခေါင်လွင်၊ သမိုက်ဆင်သည်၊ ဘယ်တင်သိုင်းရစ်၊ လှုံထည်သစ်နှင့်၊ နတ်စစ်ကညာ၊ မေခလာလျှင်၊ နန္ဒာသူဇ၊ သုနန္ဒနှင့်၊ စိတြမှန်ကူ၊ ဘုံမြင့်သူတို့၊ နှိုင်းတူဘက်ကင်း၊ တရားမင်းကို၊ ဝပ်စင်းခယ၊ ပူဇောကြ၏။
ဟေမမြိုင်ခွင်၊ ပျော်မြူးရွှင်သည်၊ သမင်ဒရယ်၊ ယုန်ငယ်စိုင်ဆတ်၊ သုံးလူ့နတ်ကို၊ ဦ:ညွတ်ကြရာ၊ ဟိမဝါဝယ်၊ ပါဏာတိပါတ်၊ ငှက်ခတ်သမား၊ မုဆိုးများလည်း၊ လေးမြားထမ်းကာ၊ တောလည်လာသော်၊ မြတ်စွာသုံးလူ့၊ သဗ္ဗညုကို၊ ဖူးလိုညွတ်ခ၊ စည်းဝေးကြသည်၊ ဘုမ္မာရုက္ခာ၊ အာကာသဓာတ်၊ မိုးနတ်မကျန်၊ ကုမ္ဘဏ်မကြွင်း၊ ဂဠုန်မင်းနှင့်၊ လေးစင်းအဏ္ဏဝါ၊ အာဏာစိုးနှိမ်၊ ရေနန်းအိမ်က၊ နာဂိန္ဒရ၊ ပနန္ဒနှင့်၊ စသည်များစွာ၊ နတ်သုရာတို့၊ ထိန်ဝါသန့်ရှင်း၊ ကိုယ်ရောင်လင်းပ၊ ဝပ်စင်းကြ၍၊ သကျရှင်တော်၊ သုံးလူ့ဘော်ကို၊ ပူဇော်ညွတ်လာ၊ နတ်ကညာအား၊ စိတ်မှာစွဲကပ်၊ ငှက်ခတ်မုဆိုး၊ အာရုံကိုး၍၊ မြတ်နိုးကြင်နာ၊ ဝမ်းမြောက်စွာနှင့်၊ ပျူငှာသစ်ဆန်း၊ ကြော့ကြငှန်းမှာ၊ တော့သန်းရွေ့လယ်၊ တဘုန်းမယ်တို့၊ ရွှေကြယ်ရံခ၊ စန်းငွေလသို့၊ ဘဝတင့်လှိုင်း၊ မြတနှိုင်းသို့၊ ဘက်ဆိုင်းအကုန်၊ တက်လှိုင်းပုံသည်၊ ဝသုန်ရေက၊ ရှိသမျှကို၊ မကမကန်၊ အတန်တန်နှင့်၊ ပြန်ပြန်လှယ်လှယ်၊ ကြင်ရေးချယ်ခဲ့၊ ဆယ်လှော်စံသိန်၊ ဉာဏ်ဖြင့်ချိန်လျက်၊ ဘယ်ခါသက်အံ့၊ အမြွက်သံရှင်၊ သိလိုချင်ခဲ့၊ ကေရှင်မာလာ၊ ထုံဂန္ဓာဝယ်၊ မိလ္လာရည်ရွက်၊ တာသူ့ဘက်မှာ၊ အသက်ပဏ္ဏာ၊ ဆက်သရာလည်း၊ မဟာဇောတိရသ်၊ လောကဓာတ်ဝယ်၊ မျက်မြတ်ရည်မှန်၊ ဘိုးနဂ္ဃန်သို့၊ ဖန်ဉာဏ်ယူဆင်၊ တင့်ရေးအင်ကို၊ တွေးထင်ရော်ရမ်း၊ ခက်လွန်လွန်းစွ၊ ထက်စွန်းဘုံပျံ၊ ယုန်ဗိမာန်ကို၊ လက်တံလှမ်းချီ၊ ဖမ်းမမီသို့၊ မြင့်သီဝေးမြော်၊ ထင်ရေးရော်၍၊ တော်ညာဝင်ကို၊ လွမ်းရေးပိုခဲ့၊ မြင်းမိုရ်မဏ္ဍလာ၊ ဝတိန်ချာဝယ်၊ တိမ်ပြာကိုးမှတ်၊ ရိုးမည်နတ်လည်း၊ အမြတ်ကျော်ခေါင်၊ ကောဝိညောင်က၊ လွမ်းအောင်သာလင့်၊ ဗျာပွားဆင့်လိမ့်၊ သက်ပင့်ဆွတ်ချိမ့်၊ ကြင်သည်းငြိမ့်မျှ၊ ရွှေအိမ့်ပရမေ၊ လှလွန်းဆွေသာ၊ နောင်ကိုးရာဟု၊ စိတ်မှာမပြယ်၊ အာရုံချယ်လျက်၊ ရှုဘွယ်တပုံ၊ ယဉ်မျိုးစုံခဲ့၊ ကိုးဂုဏ်လူ့ဆွေ၊ မြတ်စိန္တေ၏၊ ခြောက်ထွေရောင်လျှပ်၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်ဖြင့်၊ ငှက်ခတ်သမား၊ လူတလွှားတို့၊ မြင်ငြားကုန်ကြ၊ ပီတိကြွ၍၊ လွှတ်ထလေးမြား၊ ကွယ်ရာထားလျက်၊ ဘုရားရှင့်ဘုန်း၊ လျှိုးပုန်းရွံ့ကြောက်၊ တောတလျှောက်၌၊ နတ်လျောက်နတ်မှာ၊ သုံးလူ့ချာကို၊ သဒ္ဓါလှုလှု၊ ပူဇော်မှုဖြင့်၊ တောထုတောင်ရိုး၊ ပျပ်ဝပ်ကျိုးသည်။
မုဆိုးချုံက လချောင်းတည်း။
အပိုဒ် (၅)။
အနုတ္တရ၊ ... ... ၊ မိုးမှာရွှေကြယ် လဥတည်း။
အနုတ္တရ၊ တိလောကဟု၊ သကျမုနိန်၊ မာရဇိန်ကို၊ ဣန္ဒာသက္က၊ ဒေဝသုရာ၊ ဗြဟ္မာမကျန်၊ ထက်သန်စေတနာ၊ ဖူးကြလှာသည်၊ ကြက်လျှာတံခွန်၊ ပန်းမာလ်ဆီမီး၊ ထီးနှင့်တကွ၊ ပူဇော်ကြ၏။
အာကာသပြင်၊ ထက်ကောင်းကင်ဝယ်၊ ပဘင်္ကရိ၊ ရဝိစန္ဒ၊ ဘောမဗုဒ္ဓါ၊ ဆရာဂုရု၊ ဘရဂုသောရာ၊ ဒေဝါသူရိန်၊ ဘူမိန္ဒရာ၊ ဂြိုဟ်ရှစ်ဖြာနှင့်၊ အဿာယုဇ၊ နုရာဓလျှင်၊ မူလဇေဋ္ဌာ၊ ဝိသာခါက၊ ပုဏ္ဏာပြည့်မှီ၊ ဘရဏီအာသဠ် (ဘရဏီသဠ်)၊ သရဝဏ်မာဃ၊ အသလိဿနှင့်၊ ဓနသိဒ္ဓိ၊ ကြတ္တိကာနတ်၊ သတ္တဘိသျှ (သတ္တဗိသျှ)၊ ထွန်းပလျှံညီ၊ ရောဟဏီတည့်၊ ရေဝတီက၊ ဥတ္တရဘရဂု၊ ဖုသျှလုကာ၊ ကြယ်ပုဏ္ဏာတို့၊ ယာဉ်သာဘုံပျံ၊ ယုန်ဗိမာန်ကို၊ ခြံရံဝန်းကာ၊ ရောင်စုံဖြာသည်၊ သဒ္ဓါဆွတ်ဆွတ်၊ တာရာညွတ်၍၊ နက္ခတ်အပေါင်း၊ မြင်းခေါင်းခုံလောက်၊ ပုံဆောက်နှိုင်းဘွယ်၊ ကြက်သူငယ်စု၊ ကြယ်သုံးခုလျှင်၊ ရုပ်တုညီစွာ၊ ကျီးတာရာလည်း၊ ဆိုင်ကာရှေ့ဦး၊ နဂါးမြူး၍၊ ထွန်းရှူးတိုက်ဆိုက်၊ ကြက်တိုက်လည်းကောင်း၊ ကြယ်ဥဆောင်းလည်း၊ လိပ်ခေါင်းလက်ဖျား၊ ဟင်္သာနားက၊ ပေါက်သားမုန်အစ်၊ ဂုဏ်ရည်သစ်စွ၊ ခုနစ်ဖုသျှ၊ သင်္ဘောစုထက်၊ ရှစ်ခုဖြိုးဝှန်၊ ကိုးလုံးလွန်သော်၊ ဗုဇွန်ရင်ဆိုင်၊ ခြင်္သေ့ထိုင်သည်၊ ဆယ်ပြိုင်ဆဲ့တစ်၊ ဆဲ့နှစ်ရှေ့နောက်၊ လျှံတောက်ရွှန်းဘိတ်၊ ဦးလည်ညိတ်သား၊ ကရဝိက်တွန်ကျာ၊ ချိန်တာရာလည်း၊ ကြယ်အာဒိစ္စ၊ ဟဿတနှင့်၊ စိတြမုနိ၊ သွာတိချက်ဗွေ၊ ဆံကျင်ရွှေဝယ်၊ ကုဝေယက္ခ၊ ကုမ္ဘဏ္ဍနှင့်၊ ဘုမ္မဖြိုးမြင့်၊ တန်ခိုးလွှင့်လျက်၊ ဝိုက်လင့်ပတ်ဖြာ၊ ဝိသာခါနှင့်၊ နုရာဓရှေ့၊ ဇေဋ္ဌရွေ့၏။
ဘုန်းဟေ့မြတ်စွာ၊ စေသတ္ထာကို၊ ကြယ်တာရာများ၊ ဦးညွတ်တွားခဲ့၊ တိုင်းကားသက္က၊ ကပိလကို၊ ကြွရာလမ်းစဉ်၊ စုံတခွင်ဝယ်၊ ငွေစင်မြသား၊ ရွှေအလားသို့၊ မနားတို့ချင်၊ ပင်ထက်လွင်က၊ လှော်စင်ဦးစ၊ လေမြူးကြွ၍၊ မြမြရှက်ဆွယ်၊ တဝက်ချယ်နှင့်၊ ခက်သွယ်တံရှည်၊ မျှော်တိုင်းသည်လည်း၊ နူးကြည်ဆွတ်ယောင်၊ ကြိုင်လှိုင်လှောင်၏။
တန်ဆောင်မီးလောက်၊ ရှိန်ညီးတောက်၍၊ လဲပေါက်ထိန်ဖြာ၊ သဲခင်းသာဝယ်၊ သီဒါကြည်လဲ့၊ ငှက်သံနွဲ့နှင့်၊ လွမ်းဘွဲ့မြိုင်ခြေ (လွမ်းဘွဲ့မြိုင်ရေ)၊ မြူခိုးဝေခဲ့၊ တိမ်ခြေအာကာ၊ ကောဝိဠာက၊ ပြုဗ္ဗာရောင်လျှပ်၊ ဒေါင်းရဟတ်နှင့်၊ ပြာသာဒ်ဆောင်ယာဉ်၊ ပြိုင်ယှဉ်စဉ်မှာ၊ ကဉ္စနာနှစ်၊ မြရည်သစ်သို့၊ ရှင်ချစ်မြတ်စွာ၊ လောကနာကို၊ တာရာစန္ဒ၊ သူရိယတို့၊ ညွတ်ခရိုကျိုး (တုပ်ကွရိုကျိုး)၊ ရောင်စုံဖြိုးသည်။
မိုးမှာရွှေကြယ် လဥတည်း။
အပိုဒ် (၆)။
မြတ်သယမ္ဘူ၊ ... ... ၊ ရွှေဘောင်မြစ်ညာ လဆန်တည်း။
မြတ်သယမ္ဘူ၊ ထွဋ်မှန်ကူလည်း၊ မြိုင်ငူလေသာ၊ ဂန္ဓမာသို့၊ ဒေသစာရော်၊ မြန်းကြွသော်လျှင်၊ နှိုင်းလျော်တုလွတ်၊ ခေါင်တမွတ်အား၊ ရက်ဝတ်လျှောသုန်၊ သီဒါငုံသည်၊ ယမုန်လျှမ်းပြည့်၊ ထန်းရွှေမှည့်နှင့်၊ ရေကြည့်းဘာသာ၊ တင့်နည်းရှာခဲ့၊ သည်ခါချိန်ဝယ်၊ ဖြာရှိန်လောင်ဆွတ်၊ ပျော်ကြောင်းမှတ်လျက်၊ ခေါင်ညွတ်မဉ္ဇူ၊ ဥဏှဂူလည်း၊ ဇမ္ဗူနဒါ၊ ရွှေထက်သာ၍၊ ရင့်မာကြိုင်လု၊ တောလုံးနုသည်၊ ရတုသာစွာ၊ ခုသည်ခါဝယ်၊ ညှာချင်းရှက်ဆိုင်၊ မြရွက်လှိုင်သား၊ ဂနိုင်ပန်းတော်၊ နန်းပင်ကျော်ထက်၊ ဂေါ်ရွှေဝတ်ရည်၊ သင်းတော့သည်နှင့်၊ တိမ်နီလာခြုံ၊ ခွာဝတ်မှုံ၍၊ ယမုန်နာဝယ်၊ သာခွာလွလွ၊ သဲပေါ်စထက်၊ မယ်လျညင်းလို၊ ချစ်တင်းဆိုလျက်၊ သံချိုကြွေးဟစ်၊ ဗျာဆွေးသစ်၍၊ သွန်းနှစ်လှော်ရည်၊ ရွှေထက်ကြည်ခဲ့၊ ပြည်အာကာယံ၊ တိမ်ဗိတာန်ဝယ် (တိမ်ပြတာန်ဝယ်)၊ ရောင်လျှံတောက်ညိ၊ မိုးခေါင်ထိမျှ၊ ကြတ္တိသဘင် (ကျတ္တိသဘင်)၊ ခါပွဲအင်နှင့်၊ နတ်ရှင်နိုးစ၊ သာမျိုးခသည်၊ လ သရဒါ၊ ငွေနှင်းဖြာ၏။