kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နိုင်ငံရေးတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်သည့်အတွက် ဥပဒေအရာရှိ၊ တရားမတရားသူကြီး စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရာထူးတက်လာပြီး အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ်လည်း အရွေးခံရသည်။
ထိုနောက် သမ္မတ အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ၊ ဒုသမ္မတ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရာထူးထပ်တက်ကာ ၁၈၃၇ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီး အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သမ္မတ ဘဝ ဗန် ဗျူရင်၏ သမ္မတဘဝမှာ စိတ်ချမ်းမြေ့ဖွယ်မရှိခဲ့ပေ။
နိုင်ငံရေးကစားကွက်တွင် ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ရှေ့လူ အင်ဒရူး ဂျက်ဆန် ၏လောင်းရိပ်ကြောင့် အာဏာလျော့ပါးရသည်။
ဗျူရင်မှာ ဂျက်ဆန်ကဲ့သို့ လူရှေ့တွင် ရဲရဲတင်းတင်းဖြင့် အာဏာပေးတတ်သူမဟုတ်ပေ။
အတွင်းကျိတ်ဆွေးနွေးဖြေရှင်းတတ်သည့် သဘောရှိသည်။
ထိုသို့ အနေအထိုင် ရိုးကုတ်သဖြင့် အများပေါ်တွင် ဩဇာသက်ရောက်မှုနဲတော့သည်။
လူပုံကလည်း ပုပျက်ပျက်နှင့် ဟိတ်ဟန်ကောင်းလှသည်မဟုတ်ပေ။
သတ္တမမြောက် သမ္မတ အင်ဒရူးဂျက်ဆန်က ဒုတိယ အမေရိကန်ဘဏ်တွင် အပ်နှံထားသော အစိုးရငွေကြေးဓနများကို ပယ်နုတ်လိုက်သဖြင့် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားအခြေအနေမှာ ယိုယွင်းနေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
အနောက်ဖတ်တစ်လွှားမှ ပျံနှံလာသည့် အဆိုပါ မြေယာဈေးကွက် ပြိုလဲမှုသည် အမေရိကန် အရှေ့ဖျားသို့ပင် ရောက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
သို့သော် ဗျူရင်က အစိုးရအနေဖြင့် လွတ်လပ်သောဈေးကွက်ကို ဝင်ထိန်းသိမ်းရန် မသင့်ဟုယူဆကာ ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းပေးခြင်းမရှိသဖြင့် အခြေအနေမှာ ပို၍ဆိုးရွားလာသည်။
၁၈၄ဝတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် လွတ်လပ်သော ငွေတိုက် အက်ဥပဒေမှာ ဗျူရင့်လက်ရာဖြစ်သော်လည်း စီးပွားပျက်ကပ်အတွင်းမှ တိုင်းပြည်ကို အချိန်မီဆည်တင်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
သို့ဖြင့် ခြောက်နှစ်ကြာသော စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးသည် ဗျူရင်၏ သမ္မတသက်တမ်းကို ဝါးမြိုသွားခဲ့တော့သည်။
သို့ဖြင့် နောက်တစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ဗျူရင် မရှုမလှရှုံးနိမ့်ပြီး သမ္မတရာထူးကို လက်လွတ်ရတော့သည်။
နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် လည်ပတ်ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ခေတ်ကာလအရ ခေတ်ဆိုးကြီးတွင် ကြားညှပ်ခံရရှာသော သမ္မတတစ်ဦးအဖြစ် နှောင်းလူတို့က သတ်မှတ်ကြသည်။
၁၈၆၂တွင် ဗျူရင်ကွယ်လွန်သည်။
ကျန်ရှိသော ရုပ်အလောင်းကို ဇာတိ ကင်ဒါဟွတ်ခ်ရွာတွင်ပင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။
ဝီလီယံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန်William Henry Harrison ၁၇၉၂-၁၈၆၂ 200px|center မွေးနေ့၉၊ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၁၇၇၃မွေးရပ်ဘာခလေ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့၄၊ ဧပြီ၊ ၁၈၄၁ကွယ်လွန်ရပ်ဝါရှင်တန် ဒီစီ အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နဝမမြောက်သမ္မတအလုပ်အကိုင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ လွှတ်တော်အမတ်၊ အမေရိကန်သမ္မတ၊ ရာထူးသက်တမ်းကာလ၄၊မတ်၊ ၁၈၄၁-၄၊ ဧပြီ၊ ၁၈၄၁ဒုတိယ သမ္မတ ဂျွန် တေလာ လွှဲအပ်သူမာတင် ဗန် ဗျူရင်ဆက်ခံသူဂျွန် တေလာနိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ နဝမမြောက် အမေရိကန်သမ္မတ ဝီလီယံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန်အား လူသိမများလှပေ။
သို့သော် ထင်ရှားသည့် အချက်သုံးချက်ရှိပေသည်။
ခေတ်သစ် မဲဆွယ်စည်းရုံးပွဲများကို စတင်သူဖြစ်သည်။
ရာထူးလက်ခံပွဲတွင် တစ်နာရီနှင့် ၄၅မိနစ်ကြာသည့် ဝေ့ဝေ့ဝိုက်ဝိုက်မာရသွန် မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို မြွတ်ကြားခဲ့သည်။
ထိုသို့ မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို ချမ်းအေးလွန်းသည့် ရာသီဥတုကို အမှုမထားပဲ ပြောခဲ့ရာမှ အဆုတ်ရောင်ရောဂါရကာ တစ်လသာကြာသည့် သမ္မတသက်တမ်းကို အိပ်ရာပေါ်တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ခြင်း- တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘဝအစ လူချမ်းသာမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည့် ဟယ်ရီဆင်သည် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်သားဖြစ်သည်။
၁၇၇၃ တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်ဘဝကို အေးအေးချမ်းချမ်းဖြတ်သန်းခဲ့သည်။
ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ လွှတ်တော်အမတ် စသည်ဖြင့် တာဝန်များထမ်ဆောင်ကာ ၁၈၃၆တွင် သမ္မတအဖြစ် ဝင်အရွေးခံသော်လည်း ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် နောက်လေးနှစ်အကြာတွင် တစ်ပြည်လုံးလှည့်လည်ကာ မဲဆွယ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုမဲဆွယ်ပွဲများတွင် တစ်ပီကာနူးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ခြင်းများကို ချဲ့ချဲ့ကားကား ပြောဆိုသည်။
သံအမတ်အဖြစ် ဘိုလီးဗီးယားသို့ ရောက်ခဲ့စဉ်က သူတင်ပြဖူးသည့် လွတ်လပ်မှုဖြင့် အပြည့်ဝဆုံး အစိုးရသည်သာ အခိုင်မာဆုံးအစိုးရ ဆိုသည့်အဆိုမျိုးကို လူထုအား ဟောပြောသည်။
ဝှစ်ပါတီက သူ့အား သမ္မတလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည့်နောက်တွင် ဒုသမ္မတနေရာအတွက် ဗာဂျီးနီးယားနယ်သားပင်ဖြစ်သည့် ဂျွန် တေလာအား ခန့်ထားသည်။
ရွေးကောက်ပွဲဝင်ချိန်တွင် အသက် ၆၇နှစ်ရှိပြီဖြစ်၍ ထိုစဉ်က အသက်အကြီးဆုံး သမ္မတလောင်းများထဲတွင် စာရင်းဝင်ခဲ့သေးသည်။
သမ္မတ သက်တမ်း တစ်လတာ ရာထူးလက်ခံပွဲတွင် သုခမိန်ကြီးဟု ကျော်ဇောသည့် ဒင်နီယာ ဝက်ဘ်စတာ ရေးသားပေးသည့် မာရသွန်မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို မိန့်ခွန်းချွေရာမှ အဆုတ်ရောင်ရောဂါဝင်ပြီး တစ်လအကြာ ၄၊ ဧပြီ၊ ၁၈၄၁တွင် အိမ်ဖြူတော်၌ပင် ကွယ်လွန်သည်။
သူကွယ်လွန်သောအခါမှ ပြဿနာစပါသည်။
သမ္မတကွယ်လွန်လျှင် သမ္မတအဖြစ် မည်သူ့ကိုတင်မြောက်ရမည်ဆိုသည့် အချက်မှာ ထိုစဉ်အချိန်ထိ ဖွဲ့စည်းပုံ ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားရခြင်းမရှိသေးသဖြင့် အငြင်းပွားကြရသည်။
သို့သော် ဒုသမ္မတဖြစ်သူ ဂျွန် တေလာက ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြီး သမ္မတအဖြစ် ရာထူးလွဲပြောင်းခံယူလိုက်သဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ သမ္မတကွယ်လွန်လျှင် ဒုသမ္မတက သမ္မတအဖြစ် ရာထူးဆက်ခံရသည့် အစဉ်လာသစ်တစ်ရပ် စတင်သွားသည်။
300px|ကလေးများ သဲနှင့် ဆော့နေကြပုံ ပြေးလွှားကစားခုန်စားခြင်းသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝမှာ လိုအပ်သောအရာဖြစ်၏။
ကလေးတစ်ယောက်၏ဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် လိုအပ်သော စွမ်းရည်များသည် ကစားခုန်စားခြင်းမှ ရရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။
ကလေးများ ကစားနေသော နေရာတခုအနီးမှ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ လုပ်ကြည့်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ပျော်ရွှင်မြူးတူးစွာ ကစားနေကြသည်ကို ထိုင်စောင့်ကြည့်နေလျှင်သော်လည်းကောင်း လူကြီးတဦးပင်လျှင် ကစားနေသော ကလေးများကဲ့သို့ ပျော်ရွင်နေသလို ခံစားလာရတတ်သည်။
ကလေးများ၏ ဉာဏ်စွမ်းရည် ဖွံ့ဖြိုးမှုအခြေခံအုတ်မြစ်သည် ကစားခုန်စားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အကျိုးကျေးဇူး ကစားခုန်စားခြင်းဖြင့် ပျော်ရွှင်နေတတ်သော ကလေးတစ်ဦးသည် လူမှုဆက်ဆံရေး စွမ်းရည်၊ ပြဿနာကိုဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း စွမ်းရည်တို့ တိုးတက်လာတာကို မိဘတို့ တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်သည်။
ဒါ့ကြောင့် မိဘများဟာ မိမိတို့ရဲ့ ကလေးများက တခြားကလေးများနှင့် အတူတကွ ပျော်ရွှင်စွာ ကစားတာကို မပိတ်ပင်သင့်သလို ကစားဖို့ကို အားပေးရပါမယ်။
ကလေးများအတူတကွ ကစားခြင်းမှ လူမှုဆက်ဆံရေး တိုးတက်မှု၊ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာတိုးတက်မှု နဲ့ ညှိုနှိုင်းခြင်းဆိုတာကို လေ့လာသင်ယူနိုင်ခြင်း တိုးတက်မှုများ ကလေးတို့ ရရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်တူ ကလေးများ အချင်းချင်း အတူတကွ ကစားခြင်းမှ ပေးဝေခြင်း နှင့် ရယူခြင်းကို သင်ယူလေ့လာနိုင်ပါတယ်။
ကလေးများဟာ ကစားခြင်းမှ သူတို့အတွက် အရာဝထ္ထု အသစ်များ၊ အကြောင်းအရာ အသစ်များကို လေ့လာနိုင်စေပါတယ်။
ကလေးငယ်များ၏ သဘာဝ လေးဘက်တွားသွားတဲ့ အရွယ် ကလေးဟာ စတင် မတ်တပ်ရပ် လမ်းလျှောက်တဲ့အခါမှာ သူ့ကို နေရာတကာကို ချီပိုး သယ်ယူသွားတာကို မနှစ်သက်တော့ပါဘူး။
သူကိုယ်တိုင်ပဲ လမ်းလျှောက်ချင်ပါတယ်။
ကလေး တစ်ယောက် ကြီးထွားလာတဲ့အမျှ သင်ယူမှုစွမ်းရည် ပိုမိုတိုးတက်လာတဲ့ အတွက် မိဘများက မိမိတို့၏ ကလေးများကို ကစားခြင်းမှ အရာဝထ္ထု အသစ်များကို သင်ယူလေ့လာနိုင်စေရန် တွန်းအားပေးသင့်ပါတယ်။
ကလေးများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုတို့အတွက် အရေးကြီးလှသော ငယ်စဉ်အရွယ်မှာ ကစားခုန်စားခြင်းကို မိဘများက အားပေးသင့်ပါတယ်။
ကလေးများ ငယ်စဉ်မှာ ကစားခြင်းဟာ ကျောင်းနေသည့် အရွယ်မှာ ကျောင်းသွားချင်စိတ်ကို ဖြစ်စေတတ်ပြီး ကျောင်းပျော်လေးများ ဖြစ်လာစေနိုင်ပါတယ်။
ကစားခုန်စားမှုဟာ ကလေးများအတွက် ကလေးအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးတိုးတက်စေနိုင်ရုံမက ဘာသာစကားကိုလည်း လေ့လာတိုးတက်စေနိုင်ပါတယ်။
နေအိမ်ပြင်ပမှာ ကစားခြင်း မဟုတ်ဘဲ အိမ်တွင်းမှာပဲ လက်နဲ့ကိုင်ထိတွယ်ပြီး ကစားတဲ့ အသံမြည်သော ကစားစရာများ၊ တူရိယာများ စတာတွေနဲ့ ကစား တဲ့အခါမှာ ကလေးများဟာ နားထောင်မှု စွမ်းရည်၊ အကြောင်းအရာကို သိမြင်ခြင်းစွမ်းရည် တိုးတက်လာပါတယ်။
ကလေးများ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ခြင်း၊ မြင်သိခြင်းနှင့် အကြားအာရုံ စွမ်းရည်များကို တိုးတက်စေနိုင်ဖို့အတွက် အာရုံခံ ကစားစရာများ၊ အရုပ်များ များစွာရှိပါတယ်။
ခေတ်သစ်လူနေမှုဘဝနှင့် အကျိုးကျေးဇူး ယနေ့ခေတ်ကာလ အချိန်မှာ အဝလွန်ခြင်းဟာ ကလေးများအကြားမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ရောဂါတစ်ခုလိုပါပဲ။
အိမ်ပြင်ပမှာ ခုန်ပေါက်ပြေးလွှား ကစားခြင်းဟာ ကလေးများ အဝလွန်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
နေအိမ်ပြင်ပမှာ ကစားခြင်းဟာလည်း ကလေးများအတွက် အာရုံခံ စွမ်းရည် များ တိုးတက်စေပြန်ပါတယ်။
ကလေးများ အတူတကွ သီချင်းဆိုခြင်းဟာ ကာရန်ညီသော စကားလုံးများကို လေ့လာ သင်ယူပြီးသား ဖြစ်သလို၊ ဘာသာစကားကိုလည်း လေ့လာ သင်ယူပြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးများ ငယ်စဉ်မှာ နှုတ်မှ စကားပြောနိုင်ခြင်း စွမ်းရည်ကို တိုးတက်စေဖို့ အရေးကြီးလှပါတယ်။
ကလေးငယ်ကို မိဘက စကားပြောပေးခြင်းဖြင့် ကလေးမှာ ဘာသာစကားကို လျင်မြန်စွာ သင်ယူ စေနိုင်တယ်ဆိုတာကို မိဘတို့ သတိပြုမိကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
သီချင်းဆိုခြင်း၊ ကလေးကဗျာများ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ ပုံပြင်များပြောခြင်းများဟာ လည်း ကလေးများကို ဘာသာစကား သင်ယူတိုးတက် စေနိုင်ပါတယ်။
ကစားခြင်းမှ ကလေးများဟာ သင်္ချာ ကိုလည်း လေ့လာ သင်ယူနိုင်ပါတယ်။
ငယ်စဉ်ကာလမှာပင် သင်္ချာ သဘောတရားများကို ကလေးများ မှတ်ယူ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
ကလေးများနှင့်အတူ မိဘများက မုန့်များ ရေတွက်ခြင်း၊ ကစားစရာ အရုပ်များကို ရေတွက်ခြင်း၊ အပြင်ထွက်လျှင် လမ်းရှိ သစ်ပင်များကိုရေတွက်ခြင်း ၊ အရာဝထ္ထုများကို အကြီး အသေး နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ၊ ပမာဏ အနည်း အများ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း တို့ဖြင့် ကလေးများဟာ သင်္ချာ သဘောတရားကို လေ့လာပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးများဟာ ကစားခြင်းမှ စွမ်းရည် အသစ်များကို တိုးပွားလာစေနိုင် သလို မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှုကိုလည်း တည်ဆောက်နိုင်စေပါတယ်။
ကလေးများ ကစားနေစဉ်မှာ မိဘများက မိမိ၏ ကလေးရဲ့ ကစားနည်း အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကို အလေးထားသင့်ပါတယ်။
မိဘများနှင့် ကလေးများ အတူတကွ ကစားတဲ့အခါမှာ ကစားပွဲကို ကလေးများက ဦးဆောင်စေရ ပါမယ်။
ကစားခြင်းဟာ ကလေးများကို ကျန်းမာသန်စွမ်းစေနိုင်သလို မိဘများနှင့် ဆက်ဆံရေးကိုလည်း ပိုမို ခိုင်မြဲစေနိုင်ပါတယ်။
ကလေးများရဲ့ တစ်သက်တာ အတွက် ငယ်စဉ်အရွယ်မှာပင် ကစားခုန်စားခြင်းကို မိဘများက တိုက်တွန်းအားပေးသင့်ပြီး ကလေးများ ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်း ပိုမိုတိုးတက်လာစေနိုင်သော ကစားနည်းများကို မိမိ၏ ကလေး ပျော်ရွှင်စွာ ကစားနေတယ်ဆိုတာကို မြင်တွေ့တဲ့အခါမှာ မိဘများသည်လည်း ကလေးနှင့်အတူ ပိုမို ပျော်ရွှင်ကျန်းမာလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိခိုက် ဒဏ်ရာရပြီး သွေးထွက်လျှင် သွေးတိတ်ပြီး သွေးခဲစေဖို့အတွက် ဗီတာမင်ကေ(K) လိုအပ်ပါတယ်။
ဗီတာမင်ကေ ချို့တဲ့လျှင် အသေးအဖွဲ ထိရှတာလေးမှပင်သွေးမတိတ်တော့ဘဲ အသေးစားထိခိုက်မှုလေးမှသည် ကြီးကျယ်သော ဒဏ်ရာဖြစ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။
တကယ်လို့ သွေးစိမ့်ယိုခြင်းဟာ ဦးနှောက်လို အစိတ်အပိုင်းမျိုးမှာ ဖြစ်မယ်ဆိုရင် stroke တစ်မျိုးကို ခံစားရစေနိုင်ပါတယ်။
အရွယ်ရောက်ပြီးသူများနှင့် ကလေးများဟာ ဗီတာမင်ကေ ကို အူထဲရှိ ဘက်တီးရီးယားများမှ အများဆုံး ရရှိပြီး စားသော အစာများမှလည်း ဗီတာမင်ကေကို အနည်းငယ် ရရှိနိုင်ပါတယ်။
ဗီတာမင်ကေဓာတ် ပါဝင်တဲ့ အစားအစာများကတော့ ပဲသီး၊ ကြိတ်ထားသော အမဲသား၊ အမဲ အသည်း၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ မုန်ညင်း၊ နွားနို့၊ မုန်လာဥ (ဝါ)၊ လိမ္မော်သီး၊ အာလူး၊ ဟင်းနုနွယ်၊ စတော်ဘယ်ရီ၊ ဂေါ်ဖီပန်းပွင့် စသည်တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
မွေးကင်းစကလေးများကတော့ မွေးခါစ အရွယ်မှာ ဗီတာမင်ကေ အင်မတန်နည်းပါးပါတယ်။
မိခင်ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ ရှိနေစဉ်အတွင်းမှာ ကလေးဆီကို ဗီတာမင်ကေက အချင်းကိုဖြတ်လို့ ရောက်မလာနိုင်ပါဘူး။
မိခင်ဝမ်းမှ မကျွတ်မီအချိန်မှာ ကလေးရဲ့ အူဟာလည်း ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားများ မပါရှိနေသေးပါဘူး။
မွေးဖွားပြီးမှသာ မိခင်နို့ရည်ထံမှ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အနည်းငယ်မျှကို မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များက ရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိခင်နို့စို့တဲ့ကလေးငယ်များဟာ သူတို့ရဲ့ အူထဲမှ ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားများက ဗီတာမင်ကေကို စတင် ထုတ်လုပ် ရရှိဖို့ကို အချိန်ကာလ အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ စောင့်ရပါတယ်။
ကလေးနို့မှုန့် ဖော်မြူလာများမှာ ဗီတာမင်ကေကို ထည့်သွင်း ဖော်စပ် ထားကြသော်လည်း နို့မှုန့်တိုက်ကျွေးခြင်းခံရသော ကလေးငယ်များမှာ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အင်မတန် နည်းပါးကြပါတယ်။
ဗီတာမင်ကေ နည်းပါးလျှင် သွေးယိုစီးမှု (bleeding) ဖြစ်စေနိုင်ပြီး စိုးရိမ်ဖွယ် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။
တကယ်လို့များ သွေးယိုစီးမှုက ဦးနှောက်ဆီကို ရောက်သွားလျှင် ဦးနှောက်ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ဒီလို သွေးယိုစီးမှုမျိုးကို haemorrhagic disease of the newborn (HDN) လို့ခေါ်ပါတယ်။
အခုဆိုလျှင် မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များကို ဗီတာမင်ကေ ထိုးဆေး ထိုးပေးပြီး ဗီတာမင်ကေဓာတ် ရရှိစေတာဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ပါပြီ။
ဒီနည်းဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်ပြီး မွေးကင်းစများမှာ HDN ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း ယနေ့ခေတ်မှာ မရှိတော့သလောက် ဖြစ်သွားပါပြီ။
ဆေးထိုးပေးခြင်း အစီအစဉ်များ ရှိနေသော်လည်း မိဘအများစုက မသိကြပါဘူး။
သတင်းပေးသူ မရှိတာကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဗီတာမင်ကေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဗဟုသုတ မသိထားတာကြောင့် ဖြစ်စေ သတင်းမရရှိတဲ့အတွက် မသိလိုက်ဘဲ ရှိတတ်ပါတယ်။
မကြာသေးမီကလူအချို့သည်အရိုးပွရောဂါနှင့်စတီးရွိုက်များကြောင့်အရိုးဆုံးရှုံးခြင်းကိုကုသရန်ဗီတာမင် K2 ကိုလေ့လာခဲ့ကြသော်လည်းသုတေသနသည်ကွဲလွဲနေသည်။
ယခုအချိန်တွင်အရိုးပွရောဂါအတွက်ဗီတာမင် K2 ကိုအသုံးပြုရန်အကြံပြုရန်အချက်အလက်များမရှိပါ။
သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်များ မှာ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်များဟာ စိတ်ချရကြောင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများကြောင်း ကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထား သော်လည်း ဘာ့ကြောင့် ဗီတာမင်ကေဟာ ကလေးများအတွက် လိုအပ်တယ် ဆိုတာကို မိဘများကို လုံလောက်တဲ့ သတင်းပေးနိုင်ခြင်း နည်းပါးနေပါသေး ပါတယ်။
ဗီတာမင်ကေကို ဆေးထိုးခြင်း အပြင် ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးလို့လည်း ရရှိစေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုးကို မိဘများက ရရှိထားတဲ့အခါမှာ ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်းကိုသာ မိဘ အများစုက ရွေးချယ်ကြ ပါတယ်။
ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်း ခံရတဲ့ ကလေးငယ်များဟာ HDN ဖြစ်တဲ့ လက္ခဏာ သွေးယိုစီးမှု ဖြစ်ပွားတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဆေးစက်ချတိုက်ကျွေးခြင်းဟာ ဆေးထိုးခြင်းလောက် စိတ်ချရမှု မရှိဘူးဆိုတာ သိသာမြင်လွယ်ပါတယ်။
ဆေးထိုးခံရတဲ့ ကလေးအသားမှာ အနည်းငယ် နာကျင်ခြင်း ဖြစ်တတ် တာက လွဲလို့ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်းဟာ ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရပြီး HDN ဖြစ်ပွားခြင်းမှ လွတ်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။
ကဏ္ဍ:ဗီတာမင်။
အထီးကျန်ခြင်း ဆိုတဲ့ စိတ်ခံစားမှုမျိုးကို လူသားတိုင်း ဘဝမှာ တစ်ချိန်ချိန် မှာ ကြုံတွေ့ခံစားကြရပါတယ်။
သား ၊ သမီးတွေ အိမ်ထောင်ခွဲသွားလို့ တစ်ယောက် တည်းကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့အခါမျိုး ၊ ချစ်သူနဲ့ကွေကွင်းရလို့ အထီးကျန် လွမ်း ဆွတ်ရ တာမျိုး ၊ တစ်နယ်တစ်ကျေးကို ပညာရှာဖို့ပဲဖြစ်ဖြစ်၊ အလုပ်တာဝန်နဲ့ ပဲဖြစ်ဖြစ် လာရောက်စမှာ မိသားစုနဲ့ဝေးလို့ အထီးကျန်သိမ်ငယ်မှုမျိုး ၊ ကျောင်းပြောင်း လာကာစ ကျောင်းအသစ်မှာ သူငယ်ချင်းအသစ်တွေမရသေးခင် ကျောင်း အဟောင်းက သူငယ်ချင်းတွေကို လွမ်းဆွတ်ကာ အထီးကျန် သဖွယ် ခံစားနေ ရတာမျိုး တွေ တစ်ချိန်ချိန်မှာ ကြုံတွေ့ရတတ်ပါတယ်။
ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်များရဲ့ အဆိုအရ အထီးကျန်ခြင်းဆိုတာဟာ အကောင်းလည်းမဟုတ် ၊ အဆိုးလည်းမဟုတ်ပါဘူး။
အထီးကျန်မှုဟာ စိတ် လှုပ်ရှားဖွယ်ကောင်းပြီး မိမိကိုယ်မိမိ သိမြင်လာတယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်။
အထီးကျန်ခြင်းစိတ်ခံစားချက်ဟာ နာကြင်ခြင်း ဝေဒနာမျိုး မဟုတ်ဘဲ အထီးကျန်မှုကနေပြီး အကျိုးအမြတ် ရလဒ်တွေရလာနိုင်ပါတယ်။
အထီးကျန်ခြင်း ဟာ လူသားဘဝရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ လို့ အတွေးအခေါ် ပညာရှင်တွေက ဆိုကြပါတယ်။
လူသားတစ်ယောက်ဖြစ်နေခြင်းကြောင့်အထီးကျန်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဘယ်လိုဘဝအစိတ်အပိုင်းမျိုးကိုရည်ညွှန်းတယ်ဆိုတာ ကို ရှင်းလင်း ဖို့တော့ လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။
ဒီအတွေးအခေါ်ဟာ အနောက် တိုင်း အတွေး အခေါ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တိုင်းအတွေးအခေါ်နဲ့ ခြားနားပါတယ်။
လူသားဘဝ ကို ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးကနေ ရှုမြင်ကြတဲ့အတွက် အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်ရော အရှေ့တိုင်း အတွေးအခေါ်ပါ နှစ်မျိုးစလုံးမမှားကြဘဲ သူ့အကြောင်းပြချက်နဲ့ သူမှန်ကန်နေကြပါတယ်။
အနောက်တိုင်းအတွေးအခေါ်က လူသားတစ်ဦးဟာ သူကိုယ်ပိုင် အတ္တ (ego) နဲ့ဖွဲ့စည်းထားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
လူသားတစ်ဦးစီမှာရှိနေကြတဲ့ သူကိုယ်ပိုင် အတ္တ ဟာ သူတစ်ပါးရဲ့ အတ္တ နဲ့ မတူဘဲ သူ့ဘာသာ တစ်မူစီရှိနေကြတဲ့အတွက် မိမိမဟုတ်တဲ့ အခြားသူ တစ်ယောက်ကို အပြည့်အဝနားလည်ဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူလှပါဘူး။
လူတစ်ဦးနဲ့ တစ်ဦး အတ္တ ချင်း ၊ စိတ်ချင်း မတူညီဘဲ ကွဲပြား ခြားနားတဲ့အတွက် လူ တစ်ယောက် နဲ့ တစ်ယောက် ကလည်း မတူညီခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အရှေ့တိုင်း ဘာသာရေးအတွေးအခေါ်ပညာရှင်တွေကတော့ လူသားဟာ အတ္တ တစ်ခုတည်းနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဝိဉာဉ် (spirit ) လို့ခေါ်တဲ့နောက်အရာတစ်ခုနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားသေးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ဝိဉာဉ် ဟာအဆုံးအစမရှိဘဲဘဝအသွင် သဏ္ဌာန်အားလုံးနဲ့ ဆက်နွယ်နေ ပါ တယ်။
ဒီဝိဉာဉ်သဘာဝကနေပြီးတော့မှ အတ္တ ဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
လူ့ဝိဉာဉ်ကြောင့် အထီးကျန်ခြင်းခံစားရတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ လူ့အတ္တ ကြောင့်သာလျှင် အထီးကျန်ခြင်းကို ခံစားရခြင်းဖြစ်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
ဘဝမှာ အပြောင်း အလဲ နဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှု တို့ က အထီးကျန်ခြင်း ကိုဖြစ်ပေါ်ခံစားရစေပါတယ်။
မိမိကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ် ချက်ကြောင့် အထီးကျန်မှု ဟာဖြစ်ပေါ်လာပါတယ်။
မိသားစုဝင်များ ၊ မိတ်ဆွေများ ရဲ့ ကိုယ်ချင်းစာနာမှု နဲ့ ဂရုဏာတရားတို့ ဘယ်လောက် ပင်ကြီးမားစေဦးတော့ နောက်ဆုံးမှာ မိမိ ကိုယ်ပိုင် ခံစားချက် က သာ လျှင်မိမိကိုပိုင်စိုးသွားပါတယ်။
ဘဝမှာအပြောင်းအလဲ နဲ့ စပ်ကူးမတ်ကူးကာမျိုးမှာ အထီးကျန်မှု ကို ခံစား ရပါတယ်။
ထိုအခါမျိုးမှာ အဟောင်းများကိုစွန့်ခွာထားခဲ့ပြီး အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်စတင်ဖို့ ဦးတည်ရာလမ်းကြောင်းကိုရွေးချယ်ရပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ပြောင်းလဲခြင်းဆိုတာ အလုပ်အကိုင် ပြောင်းလဲခြင်း ၊ စိတ်နေ သဘောထား ပြောင်းလဲခြင်း ၊ နေရာသစ်တစ်ခု သို့ပြောင်းရွှေးခြင်း အားလုံးနဲ့ အကျုံးဝင် ပါ တယ်။
လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာ အခြားသူများနှင့်ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရန် မစွမ်းသာ တဲ့အခြေအနေအခါမျိုးမှာ လူတို့ဟာ အထီးကျန်မှုကို ခံစားရပါတယ်။
လူတစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး ရှင်သန်ကြီးပြင်းလာရတဲ့ မိသားစုများမတူညီခြင်းကြောင့် မေတ္တာ ရရှိခံစားမှုဟာလည်း မတူနိုင်ကြပါဘူး။
မိသားစုထဲမှာ မေတ္တာ လုံ လောက် စွာ မရရှိခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်အရည်အသွေးနိမ့်ကျလာပြီး အခြား သူများ နှင့် ခင်မင်ဆက်ဆံရမှာကို ကြောက်ရွံ့လာတတ်ကြပါတယ်။
အချို့သော သူများကတော့ မိမိကိုယ်မိမိသာ ချစ်ခင်ခြင်းကြောင့် အထီးကျန်ဆန်နေရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
မည်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကမှ မိမိကို မချစ်ကြဘူး၊ ဂရုမစိုက်ကြဘူး လို့ထင်မြင်နေကြတဲ့သူတွေပဲဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ သူတို့ဟာ အခြားသူများအပေါ်ကိုမေတ္တာ ဘယ်လိုပေးရမယ် ဆိုတာကို မသိကြသေးသူများဖြစ်ကြပါတယ်။
စိတ်ပညာရှင်များက လူတစ်ဦးသည် သူ့ကိုယ်ပိုင်ဘဝတစ်ခုအတွက်သာတာဝန်ရှိတယ် လို့ ဆိုကြပါတယ်။
မိမိကိုယ်တိုင်မှလွဲွ ၍ မည်သူတစ်ဦး တစ်ယောက် ကမှ မိမိဘဝအားလာရောက်မဖန်တီးပေးနိုင်ဟု ဆိုလိုကြခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
မိမိ၏အတ္တ အရ မိမိ၏ ဖြစ်တည်မှုတွင်သာ နေထိုင်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။
လူအများသည် မိမိတို့၏ဘဝကို အလုပ် ၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၊ နေ့စဉ်ဘဝ ထဲမှာ မြှုပ်နှံထားကြပြီး အဆင်မပြေမှုများကြုံတွေ့ရသောအခါ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ခံစားကြရသည်။
ထိုအခါတွင်မှာ ဘဝ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးကို မိမိကိုယ်မိမိ ပြန်လည်မေးတတ်ကြပြီး လက်ရှိဘဝအခြေအနေ အပေါ်အာရုံစိုက်လာတတ်ကြသည်။
အချို့ အထီးကျန်မှုများသည် ဟန်ဆောင်နေထိုင်ရခြင်း အပေါ်တွင်ဖြစ် တည်လာရသည်။
လူမှုပတ်ဝန်းကျင်အသိုင်းအဝိုင်း ၊ လုပ်ငန်းခွင်အတွင်းမှာ ဟန်ဆောင်နေရခြင်းများ ကိုငြီးငွေ့လာရာမှ မိမိသည် မည်ကဲ့သို့သောသူမျိုး ဆိုသည့် မိမိအစစ်အမှန်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားသောအခါ အထီးကျန် သဖွယ် ခံစားလာရသည်။
မိမိကိုယ်ကို အထီးကျန်နေသည်ဟုခံစားရခြင်းသည် အထီးကျန်မှုကို ရင်ဆိုင်ရခြင်းပထမအဆင့်ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအခါအထီးကျန်မှုက သင့်အား ပြင်ပကမ္ဘာမှဆွဲထုတ်ကာ တသီးတခြားဖြစ်နေစေပြီး မိမိအတွင်းစိတ် ကို ဆန်းစစ်လေ့လာမိပေသည်။
အထီးကျန်မှုက မိမိကိုယ် မိမိရှာဖွေတွေ့ရှိစေပေသည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် မိမိကိုယ်တိုင်သည်သာ မိမိအတွက် အကောင်းဆုံးအဖော် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရပြီး မိမိအတွင်းစိတ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး အသစ်တစ်ဖန်ပြန်လည်မွေးဖွား ရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
အထီးကျန်မှုကိုခံစားရသောအခါ လူတို့သည် စိတ်နာကြင်ခံစားရသည် ဟုထင်မှတ်ကြသည်။
အမှန်စင်စစ်မှာမူ အထီးကျန်မှုကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းသတ္တိ ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။
အထီးကျန်မှုက လူတို့အားမေတ္တာတရားကို သင်ကြားပို့ချပေးလေသည်။
လူတို့သည် အထီးကျန်သဖွယ်ခံစားနေရသောအခါတွင် မေတ္တာကိုရှာဖွေတတ်ကြလေသည်။
မေတ္တာတရားက ဘဝကိုရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းသတ္တိကိုပေးစွမ်းသည်။
လူတစ်ဦး သည် ကျယ်ပြန့်သောလူမှုပတ်ဝန်းကျင်အသိုင်းအဝိုင်းတွင်း နေထိုင် နေရ သော်လည်း အထီးကျန်သဖွယ်ခံစားနေရခြင်းမှာ ရရှိထားသော မေတ္တာတရားပမာဏကို မကျေနပ်မရောင့်ရဲနိုင်သေး ၍ ဖြစ်ပေသည်။
မိမိကိုယ်တိုင်က အခြားသူများကို မေတ္တာပေးရန်လေ့လာသင်ယူပြီး မိမိ၏အတွင်းစိတ်ကို အေးချမ်းနေစေရန် ကြိုးစားနေထိုင် သင့်ပေသည်။
အမှန်စင်စင်မှာမူ အထီးကျန်ခြင်းဆိုသည့် စိတ်ခံစားမှုသည် အဆိုးအနေ နှင့် လူတို့ကခံစားနေရသော်လည်း ထိုအဆိုးထဲမှ အကောင်းကိုဆွဲထုတ်ယူပြီး ဘဝတွင်နေထိုင်ခြင်းနည်းလမ်းကောင်း ကိုရှာဖွေရမည် သာဖြစ်ပေသည်။
400px|ခရီးသွားလာသူများ အကြိုက်တွေ့ကြသည့် တောင်ကြီးမြို့ thumb|240x240px ခရီးသွားခြင်းဟာ ကလေးများအတွက် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ တိုးပွား စေပါတယ်။
ကျောင်းသုံးစာအုပ်များတွင် သင်ယူရတဲ့ ပထဝီ သင်ခန်းစာများကို ပြင်ပတွင် လေ့လာနိုင်သလို ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ရုပ်ပြ များတွင် မြင်တွေ့ဖူးနေရသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ရိုလာကိုစတာ စတာတွေကို ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့ လေ့လာ ရသဖြင့် တစ်မြို့ တစ်ရွာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ၊ မြို့တွင်း၌သာ လည်ပတ်ခြင်းသည်သော်လည်းကောင်း ၊ ခရီးတိုသော် လည်းကောင်း ၊ ရပ်ဝေးခရီးရှည်သော်လည်းကောင်း မည်သည့်ခရီးပင်ဖြစ်ပါစေ ကလေးများအတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိလှပါတယ်။
တကယ်တော့ ကလေးများနှင့် ခရီးသွားလာခြင်းဟာ ပျော်ပွဲစားထွက် သလို မဟုတ်ဘဲ ခရီးမထွက်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရခြင်း ၊ ခရီးဆောင်အိတ်များ သေတ္တာများ ထုပ်ပိုးရခြင်း ၊ တစ်မြို့ တစ်ရွာတွင် ကလေးများ ခရီးပန်းကာ ဖျားနာခြင်းမျိုးအတွက် စိုးရိမ်ရခြင်း ၊ အိပ်ရေးဝဝ မအိပ်ရခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ နိုင်သော်လည်း ကျောင်းပိတ်ရက်များ ခရီးသွားလာခြင်းဟာ ကလေးများ အတွက် ပြုလုပ်ပေးရမယ့် မိဘများရဲ့ အလုပ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ခရီးစရိတ်အတွက် ကုန်ကျရန် မတတ်နိုင်တဲ့အခါမှာ စနေ ၊ တနင်္ဂနွေနေ့ လိုမျိုးမှာ အနီးအနားက ပင်လယ်ကမ်းခြေမြို့ ၊ မိမိနေထိုင်ရာ မြို့နှင့် ကပ်လျက် ရှိသော တခြားတစ်မြို့ကို သွားရောက်လည်ပတ်သင့်ပြီး ခရီးစရိတ်အတွက် အကုန်အကျ ခံနိုင်လျှင်တော့ စရိတ်အကုန်ခံနိုင်လျှင် ခံနိုင်သလောက် ဝေးလံသော နေရများ ၊ ခရီးစရိတ်ဈေးများသောနေရာများကို မိမိ အလိုရှိသလို သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်ပါတယ်။
ဘယ်လိုနေရာမျိုးကိုပဲသွားသွား ၊ မိမိနေထိုင်ရာ မြို့မှ အသစ်အဆန်းဖြစ်သော တခြားတစ်နေရာသို့ သွားရောက် လည်ပတ်သည် ဆိုလျှင်ပဲ ကလေးများအတွက် လမ်းခရီးအတွေ့အကြုံ၊ မိမိ နေထိုင်ရာမြို့ နှင့်မတူသော ဗိသုကာလက်ရာများ ကိုလေ့လာနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
လေယာဉ်၊ ကား၊ ရထား၊ ရေကြောင်းလမ်း စသည်ဖြင့် ခရီးသွားလာရန် နည်းအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် မည်သည့်နည်းဖြင့် သွားစေကာမူ ကလေးများအတွက် အသစ်အဆန်းဖြစ်လို့နေပါတယ်။
ကလေးများကို တစ်ခရီး တည်းသွား ခရီးသည်များနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခြင်း လည်း ဖြစ်သွား သည့် အတွက် ကလေးများအတွက် လမ်းခရီးမှာ မိတ်ဆွေတိုးပွားလာစေ နိုင်ပါတယ်။
ခရီးမထွက်မီမှာတော့ ကလေးများကို သူတို့ရဲ့ကိုယ်ပိုင် ပစ္စည်းများကို ထုပ်ပိုးစေခြင်းဖြင့် သူတို့၏ တာဝန်ကို ခွဲဝေပေးနိုင်ပါတယ်။
ကလေးကြီးများက သူတို့ရဲ့ အရုပ်တစ်ရုပ်လောက်ကို ထည့်ယူခဲ့စေနိုင်သလို ၊ မူကြိုအရွယ် ကလေးငယ်များက သူတို့ရဲ့ ကျောပိုးအိတ်ထဲမှာ သူတို့ရဲ့ အသုံးအဆောင်များကို ထည့်ပါစေခြင်းဖြင့် တာဝန်ယူတတ်မှု နဲ့ အရေးကြီးမှုတို့ကို ကလေးများကို လေ့ကျင့်သင်ပေးရာရောက်ပါတယ်။
ဘယ်ကိုသွားရမယ်ဆိုတာကို စဉ်းစားတဲ့အခါမှာ ဥရောပနိုင်ငံများကို သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းက စရိတ်စက ကြီးမားလှပေမယ့် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများ ကို သွားရောက်လည်ပတ်လျှင်တော့ စရိတ်သိပ်ကုန်ကျမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ကလေးများကို မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှု ၊ ဘာသာစကား ၊ အဆောက်အဦ ဗိသုကာလက်ရာ ၊ အစားအသောက် အသစ်အဆန်းများ နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ရနံ့သစ်တို့ကို မျက်စိဖွင့်ပေးရာ ရောက်ပါတယ်။
ကလေးများကို သူတို့ရဲ့ ဇာတိမြို့ရွာမှ ကွဲပြားခြားနားသော ၊ အသစ်အဆန်းဖြစ်နေသော နေရာဒေသတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်းဟာ သူတို့အတွက် ခြားနားခြင်းကို လေ့လာရန် အရေးကြီးလှပါတယ်။
ခရီးထွက်မည့်နေရာကို ရွေးချယ်သောအခါမှာလည်း ကလေးများ နှစ်သက်ပျော်ရွှင်မှုရရှိနိုင်သော နေရာဖြစ်ရန်လည်း လိုအပ်လှပါတယ်။
သမိုင်းဝင် အဆောက်အဦးများကို မြင်တွေ့ရသော အခါတွင်လည်း သမိုင်းစာအုပ်ထဲတွင် ပါရှိသော သင်ခန်းစာများကို ကလေးများ မျက်မြင် တွေ့မြင်နိုင်သလို တော ၊တောင် ၊ ရေ ၊ မြေ သဘာဝများကို ကလေးများကို ပြသကာ ပထဝီသင်ခန်းစာများကို ပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်ပါတယ်။
ကားလမ်းဖြင့် ခရီးသွားလာသောအခါတွင်လည်း မိုင်တိုင် အရေအတွက်များကို မှတ်သားစေခြင်းဖြင့် ကလေးများကို သင်္ချာသင်ခန်းစာကို လေ့လာစေနိုင်ပါတယ်။
လူကြီးများက အလုပ်တာဝန် ၊ အိမ်မှုတာဝန်များဖြင့် ပင်ပန်းနေသော်လည်း ကလေးများ ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်တွင် ကလေးများကို ခရီးတစ်ခုခု ပို့ဆောင် ပေးခြင်းဖြင့် ထိုခရီးသွားအတွေ့အကြုံများက သူတို့အတွက် လေ့လာမှတ်သား စရာများဖြင့် အကျိုးရှိလှသလို ဘဝတစ်သက်တာမှာ မှတ်မိနေမည့် ပျော်ရွှင်စရာနေ့ရက်များ ဖြစ်ပါပေလိမ့်မယ်။
. အင်တာနက်အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှု () သည် အီလက်ထရွန်းနစ်ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကာ အနိုင်ကျင့် စော်ကား နှောက်ယှက်မှု ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်း အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှု ဟုလည်း ခေါ်ပြီး နည်းပညာတိုးတက်လာပြီး အသုံးပြုမှုတွင်ကျယ်လာခြင်းနှင့်အတူ အထူးသဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်များအကြားတွင် အတွေ့ရများလာသည်။
https://acamh.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-7610.2007.01846.x ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်မှာရှိတဲ့ ကွန်ပျူတာများကို ဆော့ဖ်ဝဲပရိုဂရမ်တစ်ခုကို အသုံးပြုပြီး သတင်း အချက်အလက်များ ထုတ်လွှင့်ခြင်း ၊ ပေးပို့ခြင်း ၊ ရယူခြင်းများတို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်တဲ့ အင်တာနက် internet ဆိုတဲ့ စနစ်တစ်ခုပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဟာ လူ့ဘောင်လောကအတွက် အလွန်ကျေးဇူးများလှပါတယ်။
အခုဆိုရင် အင်တာနက်ဟာ တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ အိမ်များ ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ၊ ကျောင်းများ ၊ ရုံးများ ၊ စာကြည့်တိုက်များကို ရောက်ရှိ နေပြီဖြစ်သော်လည်း မူလအစကမူ ရိုးရှင်းလှတဲ့ ကွန်ပျူတာကွန်ယက် ARPANET နဲ့စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ပညာရေးဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများနဲ့ စစ်ဘက်ရေးရာ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက်သာ အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဖိုင်လ်များလွှဲပြောင်းခြင်း ၊ e-mail များပို့ခြင်းနဲ USENET လို့ခေါ်တဲ့ Forum မှတဆင့် သတင်း အချက်အလက်များ ပေးပို့ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ နောက်မှာ တော့ HTTP (hypertext transfer protocol) တိုးတက် ကျယ်ပြန့် လာမှုကြောင့် စာသား ၊ ရုပ်ပုံ ၊ အသံဖိုင်လ်များကိုပို့ဆောင်နိုင်သော webpages လို့ခေါ်တဲ့ hyperlinked electronic documents မှတဆင့် အင်တာနက်ကို အသုံးပြုသူများက အချင်းချင်း ဖိုင်လ်များကို ပို့ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။
မူလအစက စစ်ဘက်ရေးရာ ကာကွယ်ရေး ၊ လုံခြုံရေးနဲ့ ပညာရေး ဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများအတွက်သာ အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ် တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်ပေမယ့်လည်း အခုဆိုရင် ရုပ်ပုံ ၊ အသံဖိုင်လ် ၊ ရုပ်ရှင်ကားများကိုပါ ပေးပို့နိုင်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူများ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရေး ၊ ဖျော်ဖြေရေးအတွက်ပါအသုံးပြုလာကြပါပြီ။
ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ပတ်သက်လို့ သိလိုသမျှကိုလည်း အင်တာနက် စာမျက်နှာပေါ်မှာ ရှာဖွေပြီး လေ့လာနိုင်သဖြင့် ကျောင်းသား လူငယ်များအတွက် အလွန် အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်ထွန်းလှပါတယ်။
ဒါပေမယ့်လည်း အင်တာနက်ကြောင့် ဆယ်ကျော်သက် လူငယ်အများ ၊ လူငယ် လူရွယ်များ မိမိကိုယ်မိမိ သတ်သေသွားကြတယ်ဆိုတာ ဝမ်းနည်းစွာ သိရှိရပါတယ်။
အမေရိကန်ပြည်တောင်စုမှ ၁၃ နှစ်အရွယ် Ryan Halligan အမည်ရှိတဲ့ ကျောင်းသားလေးမှာ အတန်းဖော်သူငယ်ချင်းများက သူ့ကို ဂေး (gay) ဖြစ်တယ်လို့ instant message များနဲ့ သတင်းမှားဖြန့်ဝေတာကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲပြီး ကျောင်းမှာလည်း မပျော်ပိုက်တော့ပါဘူး။
တစ်တန်းတည်းသား ကျောင်းသူတစ်ဦးက သူ့ကို ခင်မင်ချင်ဟန်ဆောင်ကာ သူနဲ့ အွန်လိုင်း ချက်တင်းလုပ်ပြီး အဲဒီ ချက်တင်းလုပ်ထားသမျှတွေကို အင်တာနက်မှာ ပြန်လည် ဖြန့်ဝေပါတယ်။
အဲဒီလိုနဲ့ ကျောင်းမှာ နောက်ပြောင်ခံရတဲ့ Ryan က နောက်ဆုံးမှာတော့ သူ့ကိုယ်သူ သတ်သေသွားခဲ့ပါတယ်။
အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ ဗြိတိန်နိုင်ငံသူ Gail Jones ကတော့ သူမရဲ့ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းကို နာရီဝက်တစ်ခါ ခေါ်ဆို ခြိမ်းခြောက် နောက်ပြောင်မှုတွေ ၂၀ ခန့် ရရှိအပြီးမှာတော့ သူမကိုယ်သူမ သတ်သေသွားခဲ့ပါတယ်။
သူမရဲ့ ဖခင်ဖြစ်သူက ညသန်းခေါင်ယံမှာ လာတဲ့ဖုန်းကြောင့် သူမကိုယ်သူမ သတ်သေသွားခဲ့တာလို့ သံသယ ရှိပါတယ်။
ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်များ အင်တာနက်သုံးစွဲမှုက ပိုမိုမြင့်မားလာသလို ခြိမ်းခြောက်သော အီးမေးလ်များ ၊ ဓာတ်ပုံများ ၊ဗီဒီယိုဖိုင်လ်များကို အင်တာနက်မှာ ဖြန့်ဝေသော ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် သူတို့ကိုယ်သူတို့ သတ်သေသွားကြတဲ့ ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များလည်း အများအပြား ဖြစ်လာပါတယ်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် မှာ လေ့လာမှုအရ အမေရိကန် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် အင်တာနက်သုံးစွဲသူ ၃ ပုံ ၁ပုံဟာ အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့်စော်ကားသူတို့ရဲ့ ပစ်မှတ် ဖြစ်နေတယ်လို့ သိရပါတယ်။
online communication က ကြီးထွားလာတာနဲ့ အမျှ လူငယ် လူရွယ်များကို အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုက အင်တာနက်မှသည် ပြည်သူလူထု အတွင်းကို ရောက်ရှိလာပါတယ်။
အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားခြင်းinternet abuse ကို သုတေသနများ ပြုလုပ်တဲ့အခါမှာ online communication က လူတွေကို ပြင်ပလောကမှာ မလုပ်ရဲတာတွေကို လုပ်ဖို့ အတွက် အားပေး အားမြှောက်ပြုနေသလိုဖြစ်ပြီး လူတွေဟာ ပြင်ပလောကမှာ အနိုင်ကျင့် မစော်ကားရဲသမျှ အင်တာနက်က online communication မှာအတိုးချ အနိုင်ကျင့် စော်ကားတယ်ဆိုတာကို တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။
အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့်စော်ကားခြင်းဟာ ကျောင်းဝန်း အတွင်းမှာ ကျောင်းသားချင်း အနိုင်ကျင့် စော်ကားခြင်းရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်ပဲ ဖြစ်လာပါတယ်။
အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားခြင်းက ပြင်ပမှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားခြင်းထက် ခံရသူ အပေါ်မှာပိုလို့ ထိခိုက်စေတယ်လို့ လေလ့ာမှုများက ဆိုပါတယ်။