kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မကောလေး၏ နိုင်ငံပြု သုခမိန် တစ်ယောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ကိစ္စများတွင် အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးသော ကိစ္စတစ်ခုကား အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အရာရှိအဖြစ် သွားရောက်ပြီးလျှင် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကြီး တစ်ခုလုံးကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
သူ၏ လုပ်ငန်းတွင် သူသည် ပညာဉာဏ် အမြော်အမြင် ပြည့်စုံစွာဖြင့် တော်ဖြောင့်မှန်ကန်သော လမ်းစဉ်များအတိုင်း ပြုလုပ်ဆောင် ရွက်ခဲ့သည့် အတွက်လည်း နှောင်းကာ လတိုင်အောင် သူ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးများကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက အစဉ်အောက်မေ့ လျက် ရှိကြပေသည်။
မကောလေးသည် မိမိ၏ တာဝန်အလျောက် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများကို ထမ်းဆောင်လျက် နေရသော်လည်း သူအပျော်မွေ့ဆုံး အလုပ် သည်ကား စာရေးခြင်း အလုပ်သာဖြစ်၏။
ထိုစာရေးခြင်း အလုပ်ကပင် သူ၏ ကြီးပွားတိုးတက်ရေးကို ဖန်တီးခဲ့ပေသည်။
ပစ္စည်းဥစ္စာ ချမ်းသာကြွယ်ဝလာသောအခါ သူသည် နိုင်ငံရေးမှ ထွက်ပြီးလျှင် စာရေးခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။
မကောလေးသည် ကဗျာများကိုလည်း အများ အပြား ရေးသားခဲ့၏။
အထင်ရှားဆုံး ကဗျာသည်ကား ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ရှေးခေတ် ရောမ နိုင်ငံ၏ တေးသံ မည်ရှိ ကဗျာပင် ဖြစ်ပေသည်။
မကောလေးသည် ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သမိုင်း စာအုပ်ကြီးကို စတင် ရေးသားခဲ့၏။
၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့၏။
ကျန်အတွဲများကိုလည်း တစ်တွဲပြီးတစ်တွဲ ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် လုပ်ငန်းမှာ ကြီးမားလွန်းရကား မကေားလေး အနိစ္စရောက် သည့်တိုင်အောင် အပြီးမသတ်နိုင်ခဲ့ချေ။
ထိုနိုင်ငံသမိုင်း စာအုပ်ကြီးမှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သမျှသော နိုင်ငံသမိုင်း စာအုပ်များတွင် အထင်ရှားဆုံးသော စာအုပ်ဖြစ်ပေသည်။
၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မကောလေးသည် ဗဲရွန်ဘွဲ့ကို ရရှိလေသည်။
ထိုသို့ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပြီးနောက် ၂ နှစ် အကြာ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
မကွေးခရိုင် () သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မကွေးမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|မကွေးခရိုင်မြို့နယ်များ မ​ကွေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မကွေးမြို့နယ် မကွေးမြို့ နတ်မောက်မြို့နယ် နတ်မောက်မြို့ မြို့သစ်မြို့နယ် မြို့သစ်မြို့ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် တောင်တွင်းကြီးမြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ရက်​နေ့တွင် မ​ကွေးခရိုင်မှမြို့နယ်များဖြစ်​သော ​ချောက်မြို့နယ်နှင့် ​ရေနံချောင်းမြို့နယ်တို့ကို ခွဲထုတ်ကာ ​ချောက်ခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် မင်းဘူးခရိုင်တွင်ပါဝင်သော တောင်တွင်းကြီးစီရင်စုနှင့် ရေနံချောင်းစီရင်စုများကို မကွေးခရိုင်အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နောက်တွင် မကွေးခရိုင်ပါဝင်သော မင်းဘူးပြည်နယ်(မင်းဘူးတိုင်း)ကို မကွေးတိုင်းဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
တိုင်းနှင့် ခရိုင်ရုံးများသည် ​ရေနံ​ချောင်းမြို့တွင် ရုံးစိုက်ကြသည်။
၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာတိုင်း (ယခုမန္တလေးတိုင်း) မြင်းခြံခရိုင်မှ ချောက်မြို့နယ်ကို မကွေးခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့ရာ မကွေးခရိုင်တွင် မြို့နယ်(၆)မြို့နယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရေနံချောင်းနယ်တွင် မကွေး၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်းတို့ပါဝင်ကာ တောင်တွင်းကြီးနယ်တွင် နတ်မောက်၊ မြို့သစ် တောင်တွင်းကြီးတို့ ပါဝင်သည်။
၁၉၇၄ခုနှစ်မှစ၍ မကွေးတိုင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို အသစ်ပြင်ဆင်ကာ မကွေးမြို့သို့ တိုင်းနှင့်ခရိုင်ရုံးများ ပြောင်း၍ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။
ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၇၂၄ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၄၂၄ရွာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) thumb|​ချောက်မြို့နယ်မပါ​သေး​သော မ​ကွေးခရိုင်​မြေပုံ ပထဝီဝင်အ​နေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်းမှ ညောင်ဦးခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်းမှ မိတ္ထီလာခရိုင်နှင့် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေမှ ဒက္ခီဏခရိုင်နှင့် ဥတ္တရခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် သရက်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မကွေးခရိုင်သည် အနောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်း တစ်လျှောက်တွင် နုံးတင်မြေနုရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။
မြေသည်နိမ့်ရာမှတဖြည်းဖြည်း မြင့်မားမတ်စောက်သွား၍ သစ်ပင်များ မပေါက်ဘဲရှိ၏။
တောင်ကြား တောင်ချောက်များလည်းရှိသည်။
မြစ်ချောင်းများ၏ အောက်ပိုင်း မြစ်ဝှမ်းချောင်းဝှမ်းများမူကား မြေပြန့်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်မှာ တောက်လျှောက် တောင်ကုန်းများဖြစ်၍ အချို့နေရာများတွင် ပေ ၁၅ဝဝ ပင်မြင့်သည်။
ခရိုင်၏ တောင်ဘက်တွင်မူ တောင်ကုန်းများပြီးလျှင် မြေနိမ့်မြေပြန့်ပေါ်လာပြန်သည်။
တောင်ဘက် အလယ်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသော လွင်ပြင်ကြီးမှာ မြောက်ဘက်မှသည် တောင်ဘက်သို့၄၅ မိုင်၊ အရှေ့ဘက်မှသည် အနောက်ဘက်သို့မိုင် ၃ဝ ခန့်ကျယ်ပြန့်သည်။
ဤလွင်ပြင်ကား ယင်းချောင်းဝှမ်း တစ်ဝိုက်တွင် ဖြစ်၏။
လွင်ပြင်ဆုံးသောအခါ တောင်ကုန်းများ ပေါ်လာပြန်သည်။
ပဲခူးရိုးမနှင့် တစ်ဆက်တည်းရှိသော တောင်များဖြစ်၍ စိမ်းလန်းစိုပြေသော သစ်ပင်များ အုပ်ဆိုင်းနေသဖြင့် ရှုမောဖွယ် ဖြစ်တော့၏။
တစ်ဖန် အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်အလွန်တောင်စောင်းများ တစ်လျှောက်တွင် ပြုလုပ်ထားသောတောင်ယာတို့မှာလည်း လှပသော ရှုခင်းဖြစ်၏။
ယင်းချောင်းဝှမ်း တစ်လျှောက်မှာလည်း တစ်မျိုးပင် သာယာ ပေသေး၏။
​ရေဆင်း မ​ကွေးခရိုင်တွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော မြစ်ချောင်းတို့အနက် အနောက်ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်အဖြစ် တည်ရှိသော ဧရာဝတီမြစ်သည် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး မြစ်ကြောင်းဖြစ်၏။
သင်္ဘောကြီးငယ် စုန်ဆန်ခုတ်မောင်းနိုင်သည်။
ပင်းချောင်းသည် ​ညောင်ဦးခရိုင်တွင်းရှိ ပုပ္ပါးတောင်မှ အဦးအစ စီးဆင်းပြီးသော် မ​ကွေးခရိုင်၏ မြောက်ဘက်နယ်စပ် တစ်လျှောက် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီးလျှင် ရေနံချောင်းမြို့၏ အထက်နားဆီတွင် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့စီးဝင်သည်။
ယင်းချောင်းသည် ရမည်းသင်းခရိုင် ယင်းတော်အနီးမှ စတင်စီးဆင်းကာ ပဲခူးရိုးမကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် မကွေးခရိုင်တွင်းသို့ အရှေ့မြောက်ဘက်မှ စီးဝင်လာသည်။
တောင်ကုန်းများကို လွန်သောအခါ တောင်အရပ်သို့လှည့်၍ စီးဆင်းသည်။
အောက်ဘက်မိုင် ၆ဝ ခန့်အကွာတွင် စတုန်၊ ရန်ပယ်နှင့် တောင်ကူချောင်းတို့သည် ယင်းချောင်းတွင်းသို့စီးဝင်သည်။
ထို့ပြင် အခြားချောင်းများလည်း စီးဝင်သေးသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်သည်ကား ဤချောင်းများ ဆုံစည်းရာ တစ်ဝိုက်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
မြေဩဇာ အထူးကောင်းမွန်သည်။
ထို့နောက် ယင်းချောင်းသည် အနောက်ဘက်သို့လှည့်၍ စီးဆင်းပြီးလျှင် မကွေးမြို့အထက် ၈ မိုင်ကွာ မြင်ကွန်းရွာ အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ပင်းချောင်းနှင့် ယင်းချောင်းတို့သည် ရုတ်ခြည်း ရေလွှမ်းတတ်သည်။
ချောင်းငယ်များမူကား နွေအခါတွင် ခန်းခြောက်တတ်သည်။
ခရိုင်တွင်း အင်းကြီးအိုင်ကြီး ဟူ၍ကား မရှိပေ။
ရာသီဥတု မကွေးခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မိုးပါးရေရှား ရပ်ဝန်းတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မမျှဘဲရှိ၏။
နွေရာသီတွင် ပျမ်းမျှအပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၈၅ ဒီဂရီအထက်ဖြစ်၍ ဆောင်းရာသီတွင် ဒီဂရီ ၆ဝ မျှအထိ ကျဆင်းသည်။
သို့သော် ခရိုင်တစ်ခုလုံးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကျန်းမာရေးဖြင့် ညီညွတ်သည်။
မိုးရေချိန်မှာ တစ်နှစ်လျှင် ၂၇ လက်မခန့်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် မကွေးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၆၅၃,၂၇၄ဦးဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကွေးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁,၂၃၅,၀၃၀ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၅၆၇,၂၃၅ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆၆၇,၇၉၅ဦးဖြစ်သည်။
မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်(၅)ခုတွင် လူဦးရေအများဆုံး ခရိုင်ဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၂၅၃,၀၇၄ဦးရှိကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀.၅ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး မ​ကွေးခရိုင်သည် မ​ကွေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိ​သော ​​ဒေသဖြစ်သည်။
မကွေးခရိုင်အတွင်း၌ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်ထွန်းသည်။
ဆန်စပါးကို အဓိက စိုက်ပျိုးသည်။
အထူးသဖြင့် ပင်းချောင်းနှင့် ယင်းချောင်းတစ်လျှောက်၊ တောင်တွင်းကြီးနယ် တစ်ဝိုက်တွင် အများဆုံး စိုက်ပျိုးသည်။
ဆန်စပါး အပြင်ကြက်သွန်ခင်းများကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
မြေအနိမ့်အမြင့် မညီသောကြောင့် ဆန်စပါး မစိုက်ပျိုးနိုင်သော အရပ်များ၌ နှမ်းနှင့်ပြောင်းတို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။
မကွေးနှမ်းသည် ကောင်းမွန်သဖြင့်နာမည်ကျော်ပေသည်။
ရေနံ ချောင်း၊ နတ်မောက်နှင့် မကွေးမြို့နယ်များတွင် ပြောင်း၊ နှမ်း၊ မြေပဲနှင့် အာလူးတို့မှာ အဓိက ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်း တစ်လျှောက်နှင့် မြစ်အတွင်း ပေါ်ထွန်းသော ကျွန်းငယ်များပေါ်တွင် ငရုတ်၊ ပြောင်းဖူး၊ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် ပဲအမျိုးမျိုးကို စိုက်ပျိုးသည်။
မကွေးခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေနံအများဆုံး ထွက်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ရေနံချောင်းနှင့် ချောက်မြို့အနီးတွင် ရေနံတွင်းကြီး အမြောက်အမြားရှိသည်။
ခရိုင်တွင်းရှိ ပင်းချောင်းကမ်းပေါ်တွင် ဆားတွင်းအနည်းငယ် ရှိ၍၊ ယင်းချောင်းကမ်းတွင် ထုံးကျောက် အနည်းငယ်ရှိသည်။
ဤသည်တို့အပြင် မကွေးခရိုင် အရှေ့ဘက်တွင် ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများရှိ၍ ကျွန်းပင် အများအပြား ပေါက်ရောက်သည်။
နာမည်ကျော် စလေဆီးသီးထွက်သော စလေမြို့သည် မကွေးခရိုင်တွင်း၌ ပါရှိသည်။
မကွေးဖန်ခါးသည်လည်း ထင်ရှားပေသည်။
မကွေးမှ ကွမ်းညှပ်၊ ဓားများလည်း ထွက်သည်။
ထို့ကြောင့် မကွေးခရိုင်မှ ထွက်သော ပစ္စည်းတို့မှာ ရေနံ၊ နှမ်းဆီ၊ ပဲဆီ၊ ဆန်စပါး၊ နှမ်း၊ ထန်းလျက်၊ မြေပဲ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မကွေးခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများနှင့် ဆက်သွယ်သော လမ်းမကြီးများစွာ ခရိုင်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိမြို့များနှင့် အခြားတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များကို ဆက်သွယ်သည့်လမ်းများသည် ကွန်ယက်သဖွယ်ရှိနေသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် အနောက်ဘက် တစ်လျှောက်မှ စီးဆင်းသည်နှင့် အညီ သင်္ဘောကြီးငယ်တို့သည် မကွေး၊ ရေနံချောင်း၊ မြင်ကွန်း၊ မိကျောင်းရဲ၊ မင်းရွာ စသည်တွင် ဆိုက်ကပ်ရပ်နားသည်။
ချောက်မြို့တွင် အနော်ရထာတံတားနှင့် မကွေးမြို့တွင် ဧရာဝတီတံတား (မကွေး)တို့ တည်ရှိကာ မကွေးတိုင်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒေသများသို့ ဆက်သွယ်ပေးသည်။
ပြည်​​ထောင်စုနယ်​မြေ ပျဉ်းမနားမြို့မှသည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့သို့ခွဲထွက်လာသော မီးရထားလမ်းသည် မကွေးခရိုင်အရှေ့ဘက်ရှိ မြို့များဖြစ်သော တောင်တွင်းကြီး၊ မြို့သစ်၊ နတ်မောက်မြို့များကို ဖြတ်သွားပေသည်။
ယင်းမြို့များမှာ ကုန်စည် ဖြန့်ဖြူးရာ ဌာနများဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် - ပြည်ကားလမ်းမှ ဆက်၍ မြင်းခြံသို့ပေါက်သော ကားလမ်းသည် မကွေး၊ ရေနံချောင်း မြို့များကို ဖြတ်သွားသည်။
မြင်းခြံရောက်လျှင် မြင်းခြံ-မန္တလေးလမ်းနှင့် ဆက်မိသဖြင့် ရန်ကုန်-မန္တလေးသို့တိုက်ရိုက်ကားလမ်းပေါက်သည်။
မကွေးမြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းလည်း ရှိသည်။
မ​ကွေး​လေဆိပ်သည် စစ်ဖက်နှင့် အရပ်ဖက် နှစ်မျိုးစလုံး သုံးစွဲ​​သော​​လေယာဉ်ကွင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ရပ်နားခဲ့သော အများပြည်သူများအတွက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များသည် ၂၀၁၉ခုနှစ်မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၁.၂ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
အဆင့်မြင့်ပညာကဏ္ဍတွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များအပြင် ဆေးတက္ကသိုလ်နှင့် အခြေခံကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်များပါရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မကွေးမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ တိုင်းဒေသကြီးဆေးရုံ၊ ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ သင်ကြားရေးဆေးရုံ၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆေးရုံ၊ ချောက်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၅၀)ဆံ့ ရေနံဆေးရုံ၊ ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုင်းရင်းဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ တို့တည်ရှိသည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ မကွေးခရိုင်တွင်းရှိ တန်ခိုးကြီး ဘုရားများမှာ မကွေးမြို့တွင် မြသလွန်ဘုရား၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့ရှိ ရွှေရောင်တော်နှင့် ရွှေအင်းတော်တို့ဖြစ်၏။
ရှေးအခါက ရွှေရောင်တော် ဘုရားတွင် နှစ်စဉ်ဘုရားပွဲ ကျင်းပသော်လည်း ယခုအခါ မကွေး မြသလွန်ဘုရားတွင်သာ သီတင်းကျွတ်လတွင် နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲကျင်းပလျက် စည်ကားလှပေသည်။
မကွေးခရိုင် တောင်တွင်းကြီးနယ် အတွင်းရှိ ဆတ်သွားမြို့အနီးတွင် မြို့တော်ဟောင်း တစ်ခုဖြစ်သော ဗိဿနိုးမြို့ပျက်၏ အစအန အကြွင်းအကျန်များကို တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။
မဏိမေခလာထိုင်းနိုင်ငံ thumb|မဏိမေခလာထိုင်းနိုင်ငံ မဏိမေခလာ သည် ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ရှိ စာပေများ၌ပါသော ဒဏ္ဍာရီလာ နတ်သမီး ဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာစောင့်နတ်သမီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြရာ အချို့က အိန္ဒိယပင်လယ်တဝိုက်ကို စောင့်ရှောက်သည်ဟု ယူဆပြီး အချို့မှာ တောင်တရုပ်ပင်လယ်ကို ကြည့်ရှူကြောင်း ယုံကြည်သည်။
နတ်မင်းကြီး ၄ ပါးမှ ရွေးချယ်ခန့်အပ်သည့် နတ်သမီးဖြစ်ပြီး သင်္ဘောပျက်ပါက ကယ်ဆယ်ရန် တာဝန်ရှိသည်။
G.P. Malalasekera. "Dictionary of Pali Proper Names: Pali-English". Asian Educational Services, 2003 ဗုဒ္ဓဝင်တို့၌ ပါဝင်ပြီး မဟာနိပါတ်ရှိ မဟာဇနကဇာတ်ကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ယင်းတွင် သင်္ဘောပျက်ရာတွင်ပါသော မဟာဇနကသတို့သားကို ကယ်၏။
Anne Elizabeth Monius. "Imagining a place for Buddhism: literary culture and religious community in Tamil-speaking South India". Oxford University Press US, 2001, pages 111-112 စာဟောင်း မြခါးရန်းကြိုး၊ သို့မဟုတ် စိမ်းလဲ့သော အဆင်းရှိသည့် မြရတနာတို့ဖြင့် စီခြယ်ထားသော ခါးကြိုးတန်ဆာရှိသည့် သမုဒ္ဒရာစောင့် နတ်သမီးဖြစ်သည်။
မဏိမေခလာ နတ်သမီးသည် ကျွန်းကြီး လေးကျွန်း ပြင်ဘက်၊ သမုဒ္ဒရာရေအယဉ်၌၊ အတွင်းကားငွေ၊ အပကား ရွှေအတိပြီးသော၊ ယူဇနာ ၁၅ဝ အပြောအကျယ် ပဉ္စင်တူရိယာ ကချေသဘင်နှင့် ပျော်ရွှင်၍ နတ်သားနတ်သမီး ရှစ်သောင်းခြံရံလျက် စံစားကာနေ၏။
မိဘကို ရိုအသေလုပ်ကျွေးခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့အား ချစ်ခင်သနားခြင်း၊ အလှူပေးခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ယောက်ျားမြတ်တို့ကို မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ နစ်မွန်း ခဲ့သည်ရှိသော် ဆယ်တင်စိမ့်သောငှါ စတုလောက ပါလနတ်ကြီးလေးယောက်တို့က မဏိမေခလာ နတ်သမီးအား သမုဒ္ဒရာ၌ အသီးအသီး အစောင့်ထားကြသည်။
မြန်မာပညာရှိ အမတ်ကြီး မဟာစည်သူ ရေးသားဖွဲ့ဆိုအပ်သော မဟာဇနကပျိုးတွင် - --- နတ်ပြည် ပထမ၊ အစိုးရသား၊ လောကပါလော်၊ နတ်လေးဖော်တို့၊ ထိုရော်အခါ၊ မဟာသမုဒ္ဒ၊ ပင်လယ်ဝ၌၊ မိဖလုပ်ကျွေး၊ မွေးပေသသူ၊ လူဖြင်အရှိ၊ ဘေးမထိအောင်၊ စောင်စောင်မ္မ နေ့ညမြင်သိ၊ ကြည့်ရှုဘိဟု၊ မဏိမေခလာ၊ နတ်လိမ္မာကို၊ အရာကိုယ်စား၊ အစောင့်ထား၏။
--- ဟု မဏိမေခလာအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်းဖြစ်သော မဟာဇနကမင်းသည် ခုနစ်ရာသော သင်္ဘောသားတို့နှင့်တကွ သမုဒ္ဒရာအတွင်း သင်္ဘောလွှင့်သွားရာ လေအဟုန် ပြင်းထန်သဖြင့် မခံနိုင်သောကြောင့် သင်္ဘောနစ်မြုပ်ခဲ့၏။
ခုနစ် ရက်မြောက်သောနေ့မှ မဏိမေခလာ နတ်သမီးလာ၍ ဘုရားလောင်းအား ကယ်တင်သည်။
နတ်သမီးသည် ဘုရား လောင်းအား သမုဒ္ဒရာထဲမှ ချီပိုက်၍ မိထိလာပြည်၊ သရက်ဥယျာဉ် မင်္ဂလာ ကျောက်ဖျာအပြင်၌ သိပ်ထားကြောင်း မဟာဇနက ဇာတ်တော်တွင် ဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဒဏ္ဍာရီ Category:ပင်လယ်နှင့်မြစ် နတ်ဘုရားများ။
thumb|ဘော်လ်တီမိုးမြို့၏ မြင်ကွင်းကို အင်းနားဆိပ်ကမ်းမှ မြင်ရစဉ် ဘော်လ်တီမိုးမြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မည်သည့်ကောင်တီနှင့်မျှ တွဲဆက်မနေသော မြို့များထဲတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် မေရီလန်းပြည်နယ် ၏ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ဤမြို့သည် မေရီလန်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်း ပါတက်စကိုမြစ် အနီးတွင် ချက်စပိပင်လယ်အော်၏ လက်တံအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဘော်လတီမိုးကို အနီးအနားရှိ ဘော်လတီမိုးကောင်တီနှင့် ကွဲပြားစွာ သိနိုင်ရန်အတွက် ဘော်လတီမိုစီးတီးဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
၁၇၂၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဘော်လ်တီမိုးမြို့သည် အလယ် အတ္တလန္တိတ် ဒေသတွင် အကြီးဆုံးသော အမေရိကန်၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ဘော်လ်တီမိုး၏ အင်းနားဆိပ်ကမ်းသည် တစ်ချိန်က ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့အတွက် ဒုတိယမြောက် ရောက်ရှိမှုအများဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့နှင့် အဓိက ကုန်ထုတ်လုပ်ရာ ဌာန ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။
ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကျဆင်းလာပြီးသည့်နောက်တွင် ဘော်လတီမိုးသည်လည်း အခြားသော အမေရိကန် ကမ်းရိုးတန်းမြို့ကြီးများကဲ့သို့ပင် ဝန်ဆောင်မှုကို အခြေခံသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများသို့ ဦးတည် ပြောင်းလဲ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဘိုဂိုတာမြို့သည် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အထိ မြို့၏ အမည်မှာ စန်တာ ဖီး ဘိုဂိုတာ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ အရေ လူဦးရေ ၇ သန်း ၃ သိန်းခန့် ရှိသည်။
ကက်တာပီလာမှ ဒီ၁၀အင်န် ဘူဒိုဇာ ဘူဒိုဇာဆိုသည်မှာ ဘီးများဖြင့် မဟုတ်ဘဲ သံခါးပတ်များဖြင့် မောင်းနှင်သော ယာဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ဘလိတ်ဒ်ဟုခေါ်သော ဂေါ်ပြား အကြီးကြီးတစ်ခုကို တပ်ဆင်ထားသည်။
ထိုဂေါ်ပြားမှာ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ အတွင်း မြေကြီး၊ သဲ၊ အပျက်အစီး အစုအပုံများကို ထိုးကော်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင်မူ ရစ်ပ်ပါဟု ခေါ်သော ကလော်နှင့် တူသော ကိရိယာတပ်ဆင်ထားလေ့ရှိကာ သိပ်သည်းနေသော ပစ္စည်းများကို ဖွရန် အတွက် ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတရံတွင် မြေတူးစက်၊ မြေသယ်စက် စသည်တို့ကို ဘူဒိုဇာဟု လွဲမှားစွာ ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ကော်တပ်ဆင်ထားသော သံခါးပတ်တပ် ယာဉ်ကိုသာလျှင် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
Fuel rail connected to the injectors that are mounted just above the intake manifold on a four cylinder engine. လောင်စာဆီဖြန်းသွင်းခြင်း (Fuel injection) ဆိုသည်မှာ အတွင်းတွင် ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင်များတွင် လောင်စာဆီကို လေနှင့် ရောမွှေပေးသော နည်းလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အတွင်းတွင် ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင်များတွင် လောင်စာဆီကို အင်ဂျက်တာ ဆီဖြန်းခေါင်းအား အဝင်စတုတ် အချိန်တွင် လျှပ်စစ်အချက်ပြပေးပို့ ပွင့်စေပြီး ဆလင်ဒါမီးလောင်ခန်းအတွင်းသို့ လောင်စာဆီ ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။
အင်ဂျက်တာတွင် အပေါင်းဗို့အားကို ပုံသေပေးပို့ထားပြီး အနှုတ်ဗို့အားပေးပို့ခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည့်နည်းဖြင့် ဆီဖြန်းသွင်းခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည်။
နည်းပညာ တိုးတက်လာသည်နှင့် အမျှ လောင်စာဆီ ထိုးသွင်းခြင်း နည်းလမ်းသည် ဓာတ်ဆီသုံးသော အင်ဂျင်များတွင် အဓိက လောင်စာဆီ ပို့ဆောင်ပေးသော နည်းလမ်းဖြစ်လာပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် ကာဘရိုက်တာများ၏ နေရာတွင် အစားထိုး နေရာ ယူလာခဲ့သည်။
လောင်စာဆီထိုးသွင်းသော စနစ်သည် ၎င်းအသုံးပြုမည့် လောင်စာဆီအမျိုးအစားနှင့် ကိုက်ညီအောင် ထိန်းညှိ ချိန်တွယ်ထားသည်။
လောင်စာဆီ ထိုးသွင်းသော စနစ်အများစုမှာ ဓာတ်ဆီ နှင့် ဒီဇယ်ဆီ သုံးသော အင်ဂျင်များ အတွက် ရည်ရွယ်သည်။
အီးအက်ဖ်အိုင်ဟု အများသိကြသော အီလက်ထရွန်းနစ် လောင်စာဆီထိုးသွင်းခြင်း စနစ်တွင် ဒီဇယ်အင်ဂျင်နှင့် ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်တွင် သုံးသော စက်ပစ္စည်းများမှ တူညီလာကြသည်။
ပရိုဂရမ် ပြောင်းလဲ ထည့်သွင်းနိုင်သော အီးအက်ဖ်အိုင်၏ ဖမ်းဝဲလ် များကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော လောင်စာဆီများကို စက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးတည်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြစ်လာစေသည်။
ရေပိုက် နော်ဇယ်ခေါင်း နော်ဇယ် ဆိုသည်မှာ အလုံပိတ်ထားသော ချိန်ဘာခန်း အတွင်း သို့ ပိုက်အတွင်းသို့ အရည်တို့ စီးဆင်းဝင်ရောက်လာသည့် အချိန်တွင် စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းနှင့် စီးဆင်းသည့် ပုံသဏ္ဍန်ကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ရန် အတွက် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် နော်ဇယ်သယ် ပိုက်လုံး သို့မဟုတ် ပိုက်ခေါင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လုံးပတ်မှာ တသမတ်တည်း မရှိဘဲ ကွဲပြားခြားနားနေလေ့ ရှိသည်။
၎င်းကို သို့ ဓာတ်ငွေ့များ စီးဆင်းမှုကို လမ်းကြောင်းပေးရန် သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲပေးရန် အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။
နော်ဇယ်များကို စီးဆင်းမှု အရှိန်အဟုန်၊ စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်း၊ စီးဆင်းသည့် ထုထည်၊ စီးဆင်းသည့် ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ၎င်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော ရေနွေးငွေ့ တို့၏ ဖိအားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက်လည်း သုံးလေ့ ရှိကြသည်။
မိုနိုခရစ်စတယ်လိုင်း ဆိုလာဆဲလ်တစ်ခု ဆိုလာဆဲလ် သို့မဟုတ် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ် (Solar cell သို့မဟုတ် Photoelectric cell) ဆိုသည်မှာ ဆောလစ်စတိတ် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အလင်းရောင်စွမ်းအင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဆိုလာဆဲလ်များကို စုစည်း၍ နေရောင်ခြည်မှ စွမ်းအင်ကို ရယူနိုင်ရန် တွဲဆက်ထားသော ဆိုလာဆဲလ် အစုအဝေးကို ဆိုလာပြား သို့မဟုတ် ဆိုလာ ပန်နယ် ဟု ခေါ်ကြသည်။
ထိုသို့သော ဆိုလာပြားများမှ ရရှိလာသော စွမ်းအင်ကို ဆိုလာစွမ်းအင် သို့မဟုတ် နေရောင်ခြည်သုံး လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ယခုအခါ လျှပ်စစ်မီးရရှိရန် ခက်ခဲသော ေကျးလက်ဒေသများ၌ ဆိုလာစွမ်းအင်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သုံးစွဲနေကြသည်။
အလင်းရောင်ကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်း ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုလုပ်စီမံထားသော ကိရိယာကိုအလင်းလျှပ်စစ်အိမ် (Photoelectric cell)ဟု ခေါ်သည်။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် စင်စစ် ရေဒီယိုပြွန်နှင့်တူသော ပလာ ပြွန် ဖြစ်သည်။
ပြွန်တွင်း၌ အနုတ်ဟု ခေါ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုတိုင် ဖြစ်သည့် နန်းကြိုးကွင်းတစ်ခု ရှိသည်။
ဖန်ပြွန်အတွင်း မျက်နှာပြင်ကို အလင်း အလွန်မိလွယ်သော ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ် စသော ဓာတ်ပစ္စည်းများဖြင့် သုတ်လိမ်းထားသည်။
ဤအပိုင်းကို ကက်သုတ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်မတိုင်ဟု ခေါ်သည်။
ပြွန်ကို အလင်းတန်း ထိုးလိုက်သည်နှင့် ကက်သုတ် တွင် သုတ်လိမ်းထားသော ဓာတ်ပစ္စည်းသည် ဓာတ်ပြောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ယင်းမှ အီလက်ထရွန်များ ထွက်လာ၏။
ဤ အီလက်ထရွန်များသည် ကက်သုတ်မှ အနုတ်သို့ စီးလာ သည်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ဆက်သွယ် ထားသော ဆာကစ်ခေါ် ဓာတ်မီးပတ်လမ်းတွင် စီးသွားလေသည်။
ဤသို့ အီလက်ထရွန် စီးသွားသည်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းဟု ခေါ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အနည်းအများ သည် အလင်းရောင်၏ အားပေါ်တွင် တည်သည်။
အလင်း ရောင် အားကောင်းလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများလာ၍ အလင်း ရောင် အားနည်းလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား နည်းသွားသည်။
အလင်းရောင် ပြတ်သွားသည်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် အားလည်း ပြတ်သွားတော့၏။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလွန်အသုံးဝင်၍ တန်ဖိုးရှိသော ကိရိယာဖြစ်သည်။
အလွန်အရေးပါသည့် အသုံးဝင်ပုံများအနက် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင် ယင်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် တစ်ခု အပါ အဝင် ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင် အသံဖမ်းရုံ၌ အသံသွင်းသည့်အခါ အသံလှိုင်း အသီးသီးတို့သည် အလင်းလှိုင်းသို့ ပြောင်းသွားလေ သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဖလင်ကော်ပြားပေါ်တွင် အလင်းရောင် အနည်းအများကိုလိုက်၍ ဖလင် အသံလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ လွှတ်သောအလင်းသည် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကိုဖြတ်၍ လွှတ် သော အလင်းရောင် ဖြစ်သည်။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလင်းတန်းများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်း လိုက်သည်။
ယင်းဓာတ်စီးကြောင်းသည် အသံချဲ့စက်ဆီသို့ ရောက်သွားပြီးနောက် အသံအဖြစ်သို့ ပြန်၍ ပြောင်းသွားလေ သည်။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကို တယ်လီဗီးရှင်းခေါ် ရုပ်လွှင့်ရုပ် ဖမ်းခြင်း၌လည်း အသုံးပြုသည်။
အခြားလုပ်ငန်းများတွင် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကို တယ်လီဗေးရှင်းခေါ် ရုပ်လွှင့်ရုပ်ဖမ်း ခြင်း၌လည်း အသုံးပြုသည်။
အခြားလုပ်ငန်းများတွင် အလင်း လျှပ်စစ်အိမ်ကို ပစ္စည်းများ ရေတွက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ တံခါး များ ဖွင့်ရာ၌၎င်း၊ ကုန်များ စစ်ဆေးရာ၌လည်းကောင်း အသုံး ပြုကြသည်။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလင်းကို အလွန်မိ လွယ်သောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ ယင်းကို လျှပ်စစ်မျက်စိဟု ခေါ်ကြသည်။
အလင်းစွမ်းအင်ကြောင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်း လာသော အလင်းလျှပ်စစ်အခြင်းအရာကို ခရစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်က မေ အမည်ရှိသော လူတစ်ယောက်က အမှတ်မထင် တွေ့ရှိခဲ့ သည်။
ထိုတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမှာ ဆီလီနီယမ်ဒြဗ်စင်ကို ဗာဇီလီယပ် ဆိုသူ တွေ့ရှိခဲ့ပြီးသည့်နောက် နှစ်ပေါင်း ၅၆ နှစ်အကြာတွင် တွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆီလ်နီယမ် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်သော အချို့ကိရိယာများ၏ လျှပ်စစ်တား(ဝါ) လျှပ်စစ်ခုခံမှုသည် ယင်းတို့အပေါ်သို့ကျသော အလင်းရောင်အား အနည်းအများကို လိုက်၍ ပြောင်းလဲကြောင်း မေ တွေ့ရှိ၏။
ဟက်ဇဆိုသူ တွေ့ရှိခဲ့သော လျှပ်စစ်အလင်းအိမ်၏ အခြေခံ အခြင်းအရာ မှန်ကန်ကြောင်းကို ဟောလဝက် ဆိုသူကလည်း ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်က ထောက်ခံခဲ့၏။
ထိုအခြင်းအရာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်သွင်း ထားသော သွတ်ပြားသည် အာလတြာဝိုင်အိုလက် ရောင်ခြည် (ခရမ်းဘေးရောင်ခြည်)နှင့် တွေ့ထိသောအခါ လျှပ်စစ် ဓာတ် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနောက် မကြာသေးမှီအတွင်း ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆီဇီယမ် စသော သတ္တုများမှလည်း အီလက်ထရွန်များထွက်ကြောင်း တွေ့လာသည်။
ဤသည်မှစ၍ အလင်းလျှပ်စစ်အိမ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
အလင်း လျှပ်စစ်အိမ်၏ အစွမ်းဖြင့် သူခိုးလှန့် ခေါင်းလောင်းတီးနိုင် ခြင်း၊ လမ်းဓာတ်မီးများကို အလိုအလျောက် ပိတ်နိုင်ဖွင့်နိုင်ခြင်း စသည်များကို ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ။
တက်ထရွန်းနစ်မှ ထုတ်လုပ်သော မော်ဒယ်လ် အမှတ် ၄၇၅အေ အန်နာလော့ အော်ဆီလိုစကုပ် အော်ဆီလိုစကုပ် ဆိုသည်မှာ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲနေသော ဆစ်ဂနယ် များ၏ ဗိုးတေ့ခ်ကို လေ့လာစမ်းသပ်နိုင်ရန် အတွက် ပြုလုပ်ထားသော အီလက်ထရွန်းနစ် စမ်းသပ် ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုဆစ်ဂနယ်ကို ဝင်ရိုးနှစ်ခုပါသော ဂရပ်ဖ်ဖြင့် ပြသလေ့ ရှိပြီး ဝိုင်ဝင်ရိုးတွင် ဗိုးတေ့ခ် ပြောင်းလဲမှုကို ပြသ၍ အိတ်စ်-ဝင်ရိုးတွင်အချိန်ကို ပြသလေ့ ရှိသည်။
ဝိုင်ဝင်ရိုးတွင် ဗိုးတေ့ခ်ကိုသာ မကဘဲ အခြားသော ပမာဏ ပြောင်းလဲမှုများကိုလဲ ပြသလေ့ ရှိသည်။
အော်ဆီလိုစကုပ်များကို လျှပ်စစ်လှိုင်းများ၏ လှိုင်းပုံသဏ္ဌာန် အတိအကျကို လေ့လာနိုင်ရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
လှိုင်း၏ ပမာဏကိုသာ မကပဲ လှိုင်းတွန့်နေပုံ၊ လှိုင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား အကွာအဝေး နှင့် လှိုင်းနှစ်ခု၏ အချိန်ပမာဏ ကွာခြားမှု စသည်တို့ကိုလည်း အော်ဆီလိုစကုပ်ကို အသုံးပြု၍ လေ့လာနိုင်သည်။
အော်ဆီလိုစကုပ်များကို သိပ္ပံပညာ၊ ဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
ယေဘုယျသုံး အော်ဆီလိုစကုပ်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စမ်းသပ်ရန် နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
အထူးပြုလုပ်ထားသော အော်ဆီလိုစကုပ်များကိုမူ မော်တော်ယာဉ်များ၏ လောင်စာဆီ လောင်ကျွမ်းမှု စနစ်များ နှင့် အီးစီဂျီ စက်များတွင် နှလုံးခုန်နှုန်း စသည်တို့ကို ပြသရန် အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
သိပ္ပံ Category:အီလက်ထရွန်းနစ်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် မဒမပင်ကို ဒယ်လဗား ဂျီးယား အိုဗားတားဟု ခေါ်သည်။
ထိုအပင်သည် လီဂူမီနိုးစီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
မဒမင်သည် အပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိရှိသည်။
အသီးတောင့်သည် အလွန်ပြား၍ အထဲတွင် အစေ့တစ်ခုနှစ်ခုသာ ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၊ အောက်ပိုင်း ရှိ နွေအခါ အရွက် ကြွေသော သစ်တောများတွင့် မဒမပင်များ ပေါက်ရောက်ကြ သည်။
သို့ရာတွင် အခြား တောသစ် ပင်များလောက် ယင်းတို့ကို အမြောက်အမြား မတွေ့ရပေ။
သစ်သား၏ အရောင်သည် ညိုမွဲရောင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ညိုဝါရောင်ဖြစ်စေ ရှိတတ်၍ အတော်အသင့် မာသောကြောင့် လှည်းသန်နှင့် လှေရွက်တိုင်များတွက် အသုံးပြုကြသည်။
ပုဆိန်၊ ရဲတင်း စသည်တို့၏ လက်ကိုင် ရိုးများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အလွန်အသုံးကျသော သစ်သားဖြစ်သည်။
မဒမခေါက်များကို ပြုတ်၍ ရသော အရည်ကို မြန်မာ လှေရွက်များဆိုးရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ပိုင်းနှင့် ပင်လယ်ကမ်းရိုး တစ်လျှောက်၊ လမုတော၊ လမဲ့တောများ၌ ကတိုင်ပင်ခေါ် မဒမပင် တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။
ထိုမဒမပင်တို့သည် သစ်ပင်ငယ်များဖြစ်၍ ထင်းနှင့် မီးသွေးဖုတ်ရန်အတွက်သာ ခုတ်ယူ အသုံးပြုကြသည်။
မဒမ သားသည် အတော်အသင့် တာရှည်ခံသော သစ်သားဖြစ်သဖြင့် အချို့ဒေသများတွင် အိမ်တိုင်၊ ထုတ် လျောက်၊ ဒိုင်းစသည်တို့ကို မဒမသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
မုတ်ဆိုးမပင်ခေါ် မဒမပင် တစ်မျိုးကိုလည်း မြန်မာ နိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသေးသည်။
ကချင်ဘာသာဖြင့် ထိုသစ်ပင်မျိုး ကို နုဝါဥလန်ဟူ၍ ခေါ်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်း၌ ထိုမဒမပင်ကို ဝန်ဗြောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
သာမန် မဒမပင်၏ အရွက် ထက် ဤမဒမပင်၏ အရွက်တို့ကပိုကြီး၍ အဖျားတုံးသည်။
တောင်ငူနယ်နှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ၌ မဒမပင်ခေါ် နွယ်ပင်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသေးသည်။
မဒမပင်များမှ ချိပ်ရရှိနိုင်သည်။
မာဒရစ်မြို့သည် ဥရောပတိုက်အနောက်တောင် ဘက် အစွန်းတွင် တည်ရှိသော စပိန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ် ၏။
စပိန်ဘာသာဖြင့် မားသရိဟုခေါ်၏။
မာဒရစ်မြို့သည် စပိန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုဒေသ မန်းသာနာရေးမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် ဖြစ်၏။
ယင်းကုန်းပြင်မြင့်သည် ပင်လယ်ပြင် ထက် ပေ ၂၁၅ဝ မြင့်၏။
မာဒရစ်မြို့သည် စပိန်နိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေထဲပင်လယ်၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ ဗစ္စကေးပင်လာအော်တို့နှင့် အကွာအဝေးချင်း ညီမျှပေသည်။
thumb|မာဒရစ်မြို့ ၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းက မာဒရစ်သည် မူးဝါးလူမျိုးတို့၏ ပိုင်နယ်သိုလေသို၏ နယ်စပ်တွင်ကင်းစောင့် မြို့ဖြစ်၏။
ရှေးအခါက ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော မြို့ကြီး မဟုတ်ခဲ့စေကာမူ ယခုအခါတွင် ခေတ်မီသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်နေပေပြီ။
မာဒရစ်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသော လူဦးရေ သည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၂ဝဝဝဝဝဝ ခန့်ဖြစ် ၏။
မဒရစ်မြို့၏ ရာသီဥတုသည် မျှတခြင်းမရှိဘဲ အပူဓာတ် အအေးဓာတ် လွန်ကဲပေသည်။
မာဒရစ်မြို့၏ အချက်အချာတွင်ရှိသော ပွားတိုဒေဆော ခေါ် စတုဂံ လူထုပန်းခြံရပ်ကွက်သည် စီးပွားကုန်သွယ် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု လုပ်ငန်းအဝဝ စုဝေးရာဖြစ်၏။
မြို့တွင်းရှိ လမ်းကြီးလမ်းငယ် အသွယ်သွယ်တို့သည် ယင်း စတုဂံ ဥယျာဉ်မှ ဖြာထွက်လေသည်။
ကမ္ဘာတွင် လှပသော ရိပ်သာများအနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သော ပရာဒိုရိပ်သာသည် ပွားတိုဒေဆော၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၏။
ပရာဒိုရိပ်သာ တစ်လျှောက်တွင် ရေပန်းများ၊ အထိမ်းအမှတ် ကျောက်တိုင်များနှင့် ရုပ်တုများရှိလျက် ဖြောင့်မတ်သော သစ်ပင်များကို လမ်းတစ်လျှောက်လုံး တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် စီတန်းစိုက်ပျိုးထားလေသည်။
ပွားတိုဒေဆော၏ အနောက် ဘက်တွင်မူ အမျိုးသား နန်းတော်ရှိ၏။