kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အာရှရွှေကြောင်ကို မြန်မာ့ဥပဒေက လုံးဝဥဿုံ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသော်လည်း၊ စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသော ဈေးကွက်များမှ သုံးခုသည် ထိုင်းနှင့်တရုတ်တို့ရှိ နိုင်ငံတကာနယ်စပ်များ၌ တည်ရှိကာ၊ နိုင်ငံတကာမှ ဝယ်လက်များစွာသို့ ရောင်းချနေသည်။
CITES ဟူသော အန္တရာယ်ကျရောက်နေသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များအပေါ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း၏ သဘောတူညီချက်စာချုပ်သည် အကောင်အထည်ဖော်မှု အသက်ဝင်မှု အားနည်းသည်ဟု လူများစွာက ထောက်ပြကြသည်။
ရွှေကြောင်များကို မျိုးမတုံးအောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် အထူးလိုအပ်နေသည်။
Shepherd, C. R., Nijman, V. (2008). The wild cat trade in Myanmar. TRAFFIC Southeast Asia, Petaling Jaya, Selangor, Malaysia. ထိန်းသိမ်းခြင်း ပါဒိုဖလိစ် တမ်းမစ်ကီး သည် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးသဘောတူညီချက်(နောက်ဆက်တွဲ ၁)တွင် ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းအတန်းအစားအများစုကို ပြည့်ပြည့်ဝဝကာကွယ်ပေးထားသည်။
အမဲလိုက်ခြင်းကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ မြန်မာ၊ နီပေါ၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်တို့၌ တားမြစ်ထားသည်။
လာအို မပါချေ။
ကမ္ဘောဒီးယားတွင် ကာကွယ်ပေးမှု မပေးမှုအကြောင်း စိုးစဉ်းမျှ မသိရ။
ဘူတန်တွင် ကြိုးဝိုင်းဧရိယာနယ်နိမိတ်အတွင်း၌သာ ရွှေကြောင်ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းသည်။
အာရှရွှေကြောင်၏ ဦးရေမှာ ခန့်မှန်းရခက်ခဲလှသည်။
ယခင်က နိုင်ငံတိုင်း၌ ပေါများသော်လည်း၊ ကျား၊ ကျားသစ်များကို အမဲမလိုက်တော့ဘဲ ဤကြောင်မျိုးစိတ်ကို စတင်အမဲလိုက်လာသည့် ပြီးခဲ့သည့်ရာစုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ရှားပါးလာတော့သည်။
တရုတ်တွင် ကျားနှင့် ကျားသစ်ပြီးနောက် နောက်ထပ် အရှားပါးဆုံး ကြောင်မျိုး ဖြစ်လာတော့မည်ဟု ဆိုသည်။
မွေးမြူခြင်း ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာအထိ သိရသမျှမှာ၊ ဥရောပအန္တရာယ်ကျရောက်နေသော မျိုးစိတ်များအစီအစဉ်၌ ပါဝင်သော ဥရောပတိုက်ရှိ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ရှစ်ရုံမှ အာရှရွှေကြောင် အကောင် ၂၀ သာ ရှိသည်။
၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၀၈ ဇူလိုင်၌ ဂျာမနီ၊ ဝပ္ပာတယ်တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ရှိ အထီးအမ တစုံမှ အောင်မြင်စွာ သားပေါက်နိုင်ခဲ့သည်။
ကြောင်ကလေးနှစ်ကောင်သာ ပေါက်သည်။
၂၀၀၈ တွင် ပြင်သစ်၊ ပါဒက်ဖယ်လင်ဥယျာဉ်၌ ကြောင်မလေးတကောင် ပေါက်သည်။
ဤမျိုးစိတ်ကို စင်္ကာပူတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၌လည်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားပေသည်။
EAZA Felid TAG (2009). EAZA Felid TAG Annual Report 2007–2008 . In: EAZA Yearbook 2007/2008. European Association of Zoos and Aquaria ၎င်းတို့မှ လွဲလျှင် ကျန်အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဩစတြေးလျရှိ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်များ၌လည်း အာရှရွှေကြောင်များကို အရေအတွက် အလွန်နည်းပါးစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေရလေသည်။
ရုပ်သွင်ခွဲခြမ်းပညာ အာရှရွှေကြောင်များသည် အာဖရိကရွှေကြောင်များနှင့် ကြီးစွာ ဆင်ဆင်တူသည်နှင့်ပင် ထိုမျိုးစိတ်နှစ်ခု နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်မှု ရှိသည်ဟု မဆိုနိုင်သေးချေ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အာဖရိကနှင့် အာရှရှိ တောအုပ်များသည် နှစ်သန်း ၂၀ ကျော်အောင်ပင် ဆက်စပ်မှု မရှိခဲ့သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
သူတို့ ဆင်တူမှုသည် မျိုးစိတ်ဆင့်ကဲပြောင်းလာခြင်း၏ အကောင်းဆုံးဥပမာ ဖြစ်တန်ရာလေသည်။
အာရှရွှေကြောင်သည် ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ ကြောင်နီနှင့် ပုံပန်းကော အပြုအမူပါ တူညီသည်။
မျိုးဗီဇလေ့လာမှုက ၎င်းမျိုးစိတ်နှစ်ခု နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အာရှရွှေကြောင်ကို ဘော်နီယိုမှ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀ လောက်မှ ကွဲထွက်သွားသော စူမတ်တြားနှင့် မလေးရှားတွင် တွေ့ရသည်။
ဤလေ့လာတွေ့ရှိချက်များက ဘော်နီယိုကြောင်နီသည် အာရှရွှေကြောင်၏ သီးခြားနောက်ကျကျန်ခဲ့သော မျိုးစိတ်ခွဲတခု ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လာကြစေသည်။
မျိုးဗီဇခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုက ပြသနေသည်မှာ ကြောင်နီ၊ မာဘယ်ကြောင်တို့နှင့် အပြိုင် ရွှေကြောင်သည် လွန်ခဲ့သော ၉.၄ သန်းလောက်တွင် အခြားကြောင်မျိုးများမှ ကွဲထွက်လာကြောင်း၊ ရွှေကြောင်နှင့် ကြောင်နီသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် လေးသန်းလောက် အကြာကတည်းက ကွဲထွက်လာကြောင်း၊ ကြောင်နီသည် ဘော်နီယိုကျွန်း သီးခြားမဖြစ်မီ အချိန်ကတည်းကပင် သီးခြားမျိုးစိတ်တခု ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရကြောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မည်သို့ဆိုစေ၊ မာဘယ်ကြောင်မျိုးနှင့် သိသာနီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်မှု ရှိ၍ ၎င်းမျိုးစိတ် သုံးမျိုးလုံးကို ပါဒိုဖလိစ် ဆိုသော မျိုးစု(genus)ထဲ တအုပ်စုထားသင့်ကြောင်း ပညာရှင်များက အကြံပြုသည်။
Johnson, W. E., Eizirik, E., Pecon-Slattery, J., Murphy, W. J., Antunes, A., Teeling, E., O'Brien, S. J. (2006). The late miocene radiation of modern felidae: A genetic assessment . Science 311: 73–77 ဒဏ္ဍာရီ ထိုင်းနိုင်ငံ အချို့ဒေသများ၌ အာရှရွှေကြောင်ကို မီးကျား(Seua fai)ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဒေသခံများပြောကြားသော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်အရဆိုလျှင်၊ ရွှေကြောင်၏ အမွေးကို မီးရှို့လိုက်လျှင် ကျားများကို မောင်းထုတ်နိုင်သည်ဆို၏။
ရွှေကြောင်၏ အသားကို စားလျှင်လည်း အလားတူ ကျားပြေးစေသည်ဟု ယုံကြည်သည်။
ထိုသို့ ဖြစ်စေရန် ကြောင်မွေး တပင်သာ လိုအပ်သည်ဟု ကရင်လူမျိုးများက ယုံကြည်ကြလေသည်။
တောသူတောင်သားများစွာက ၎င်းကြောင်သည် အလွန်တရာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည်ဟု ယုံနေကြသော်လည်း၊ အမှန်စင်စစ်မတော့ နူးညံ့သိမ်မွေ့လှပြီး တည်ငြိမ်သူ ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၌ အာရှရွှေကြောင်ကို ကျားသစ်တမျိုးဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ကျောက်ကြောင် (ခ) ကျားသစ်ဝါ"rock cat" or "yellow leopard"ဟု သိကြသည်။
မတူညီသော ရောင်စဉ်အရ ခေါ်တွင်သော အမည်လည်း ကွဲပြားသည်။
သားမွေးများ မည်းနေလျှင် မင်ကျားသစ်(inky leopards)ဟု ခေါ်ပြီး၊ အစက်အပြောက်ပါလျှင် နှမ်းကျားသစ်(sesame leopards)ဟု ခေါ်လေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ Category:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ ဆိုသည်မှာ အာကာသအချိန်၏ ကွေးညွတ်မှုတွင် ဂယက်ထပျံ့နှံ့သည့် လှိုင်းများဖြစ်သည်။
အချို့သော ပြင်းထန်သည့် ဒြပ်ဆွဲအားအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို ထုတ်လွှတ်ပြီး ဖြစ်ပေါ်ရာအရင်းအမြစ်မှ ပြင်ပသို့ ပျံ့နှံ့ထွက်ခွာသည်။
ယင်းလှိုင်းများ တည်ရှိမှုကို အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်းက သူ၏ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီအရ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း ဖြာထွက်မှုတွင် ဖြာထွက်စွမ်းအင် ထုတ်လွှတ်ခြင်း ကဲ့သို့ပင် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများသည် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ ဖြာထွက်ခြင်းပုံစံဖြင့် စွမ်းအင်များကို သယ်ဆောင်သည်။
နယူတန် ဒြပ်ဆွဲအားသီအိုရီအရဆိုလျှင် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ မတည်ရှိနိုင်ပါ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နယူတန်သီအိုသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှုများသည် ကန့်သတ်မဲ့အမြန်နှုန်းဖြင့် သို့မဟုတ် တမဟုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု အခြေခံယူဆမှုပြုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်း နက္ခတ္တဗေဒသည် စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာနေသော နက္ခတ္တစောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဆိုင်ရာပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယင်းပညာရပ်သည် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ နယူထရွန်ကြယ်များ၊ တွင်းနက်များ၊ စူပါနိုဗာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ရပ်များနှင့် မဟာပေါက်ကွဲမှု၏ ကနဦးဖြစ်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို စုဆောင်းရန်အတွက် ရည်ရွယ်သည်။
ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်း စောင့်ကြည့်တိုင်းတာရေးစခန်း အမျိုးမျိုးကို တည်ဆောက် လည်ပတ်လျက် ရှိကြသည်။
ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို ထုတ်လွှတ်ရန် အလားအလာရှိသော အရင်းအမြစ်များမှာ ကြယ်ဖြူပုများ၊ နယူထရွန်ကြယ်များနှင့် တွင်းနက်များ ပါဝင်သည့် ကြယ်စုံတွဲစနစ်များ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တွင်းနက်နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ခြင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသည့် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို သိပ္ပံပညာရှင်များက ပထမဆုံးအကြိမ် တိုင်းတာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
thumb|အချိန်-အကာသ (ခေါ်) လောကဇာတ်ခုံ (spectime) အတွင်းရှိ အမှတ်တိုင်း၏ နေရာအကွာအဝေးနှင့် အချိန်ကုန်ဆုံးမှု သဘောတရားသည် အတိုင်းဆတာအုံ (metric tensor) ၏ အဆုံးအဖြတ်အတိုင်း ဖြစ်ရ၏။
thumb|မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး အချိန်အကာသ၌ တစ်ပြိုင်တည်း ဟုသော သဘောတရားက ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုးအတွက် မတူညီနိုင်ပုံ ရူပဗေဒသုံး အချိန်အကာသ (သို့) အချိန်+ရပ်ဝန်း ထု (သို့) ဖြစ်အင်ထု () ဆိုသည်မှာ မည်သည့်အချိန်အခိုက်အတံ့နှင့် မည်သည့်နေရာ ဟူသော အဖြစ်အပျက်များ ဖြစ်ပျက်စရာ လောကဖြစ်အင်ထု တခုလုံးကို ညွှန်းဆိုသည်၊ ထို့ကြောင့် သင်္ချာနည်းဖြင့်ဆိုသော် အချိန်နှင့် နေရာ(အာကာသ) တိုင်းကြောင်းအရေအတွက်တိုင်း (များသောအားဖြင့် ၄ခု - အချိန်၊ အရှေ့အနောက်၊ ဘယ်ညာ၊ အထက်အောက်) ဆိုင်ရာ အမှတ်ချအိမ် (Coordinate System) တခုက ဤ အချိန်+ရပ်ဝန်းထု သို့မဟုတ် ဖြစ်အင်ထု (spacetime) တစ်ခုပင် ဖြစ်တော့၏။
ရှေးယခင်ကပင် လောက(Universe)၏ အာကာသအချိန်ကို ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ် ရှုထောင့်မှနေ၍ အရှေ့အနောက်၊ ဘယ်ညာနှင့် အထက်အောက် အတိုင်းအတာ သုံးမျိုးနှင့် အချိန်အတိုင်းအတာ စုစုပေါင်း အတိုင်းအတာ လေးခုရှိသော အရာအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရူပဗေဒပညာရှင်များသည် အာကာသနှင့် အချိန်ကို တစ်ခုတည်းသောအရာ၏ အခက်အလက်နှစ်ခုအဖြစ် ယူဆသော မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ် ရှုထောင့်ဖြင့် ရူပဗေဒသီအိုရီ အတော်များများကို သိသာစွာ ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအပြင် စကြဝဠာ၏ ဂလက်ဆီများ၏ အတိုင်းအတာ ပမာဏတွင်လည်းကောင်း၊ အက်တမ်အောက်သေးငယ်သော အတိုင်းအတာ ပမာဏတွင် လည်းကောင်း ရူပဗေဒသီအိုရီများကို ပိုမိုညီညွတ်မျှတစွာ ရှင်းပြနိုင်ခဲ့သည်။
အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ အတွင်း၌ သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်တွင် အကွာအဝေး တွက်ထုတ်နည်းမှာ ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်ဖြင့် ထောင့်မှန်ခံအနား အလျား ရှာသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ဤတွင် x၊ y၊ z ဟူသော တည်နေရာပြအလျားတို့ကို အခြေအနေကွဲပြားသော ကြည့်ရှုဇာတ်ကောင် (different observers)တို့က တိုင်းတာလျှင်လည်း တူညီသော အလျားတန်ဖိုးတခုကို သဘောတူ ရရှိသည်။
သို့ဖြင့် ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်တွင် အာကာသသဘော (နေရာသဘော) အလျား (spatial distance) က မပြောင်းလဲတန်ဖိုးရင်း (invariance) ဖြစ်နေမည်။
ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီတွင်မူ ရှုထောင့်ပြောင်းကြည့်ရာ၍ လောရန့်ဇ် ရှုထောင့်ပြောင်းကြည့်နည်း (:en:Lorentz transfromation) ကို အသုံးပြုပြီး၊ အခြေအနေမတူသော ကြည့်ရှုဇာတ်ကောင် (different observers) တို့က နေရာသဘော အလျားကို မတူကွဲပြားသော တန်ဖိုးများအဖြစ် စင်စစ် တွေ့ကြုံတိုင်းတာရနိုင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် အလျားအကွာအဝေး ကဲသော အဖြစ်အပျက် ၂ခုကို တပြိုင်တည်း ဖြစ်ပျက်သည်ဟု ကြုံတွေ့ရသည့် ဇာတ်ကောင်ရှုထောင့်များ ရှိသကဲ့သို့ မည်သည်က အလျင်ဦးစွာ ဖြစ်ပျက်သည်ကို ကွဲပြားစွာ စင်စစ် ကြုံတွေ့ရသည့် ဇာတ်ကောင်ရှုထောင့်များလည်း ရှိနေနိုင်သည်။
သို့ဖြင့် အလျားအကွာအဝေးသည် ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီသုံး အချိန်ကာသ၌ မပြောင်းလဲတန်ဖိုးရင်း (invariance) မဟုတ်ကြတော့ချေ။
အချိန်နှင့် အာကာသကို သီးသန့်ခွဲကြည့်မှုဆန်ဆန် မပြုတော့ဘဲ အချိန်ကာသ ကွာဟချက် သို့ဟုတ် အချိန်-နေရာ ကွာဟချက် (spacetime interval) ဟူသော တိုင်းဖွယ်တမျိုးကို မပြောင်းလဲတန်ဖိုးရင်း (invariance) အဖြစ် ဤသို့ တွက်ထုတ်ရသော အချိန်ကာသ (လောဇာတ်ခုံ) သဘောသဘာဝ ဖြစ်သွားတော့သည်။
သို့ဖြင့် မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး အချိန်ကာသ ကို အထူးနှိုင်းရသီအိုရီတွင် အသုံးပြုသည်။
အချိန်ဟူသော တိုင်းကြောင်းကိုပါ အာကာသ (ခေါ်) နေရာသဘောတရား တိုင်းကြောင်း ၃ခုနှင့် ပေါင်းစည်းစဉ်းစား တွက်ချက်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာကာသအချိန် ကဏ္ဍ:နှိုင်းရသီအိုရီ ကဏ္ဍ:သီအိုရီဆိုင်ရာ ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:အချိန်။
224px|ကလေစား စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်း လက်ဆင့်ကမ်းစာစောင် ကလေစား စစ်ဆင်ရေး သည် နာမည်ကြီးအဖွဲ့အစည်းများအားBodmer, Kilger, Carpenter, & Jones, Reverse Deception:Organized Cyber Threat Counter-Exploitation, (2012) McGraw-Hill Osborne Media. ISBN 0071772499 ဗဟိုမဲ့ ပစ်မှတ်ထား အဖွဲ့လိုက် တိုက်ခိုက်သည့် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
အမည်မဖော်လိုသူများ ဟူသောအမည်နာမကို အသုံးချကာ အင်တာနက် လုံခြုံရေး၏ ဆန့်ကျင်ရေးဝါဒီများက တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကလေစား စစ်ဆင်ရေးသည် DDoS ဖြင့် torrent ဆိုဒ်များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ကနဦး တိုက်ခိုက်မှုမှာ မူပိုင်ခွင့် ကြိုးကိုင်သူအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဥပဒေအဖွဲ့အစည်းများအား ဖြစ်သည်။
ယင်းစစ်ဆင်ရေး၏ အဖွဲ့သားများသည် ပြန်လည်မွမ်းမံထားသော Low Orbit Cannon (LOIC) အား အသုံးချကာ DDoS တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် "Hive Mind" အား LOIC တွင် ထည့်ပေါင်းခဲ့ကာ Hive Mode ဖြစ်နေစဉ်အတွင်း LOIC သည် IRC ဖြင့်ချိတ်ဆက်ပြီး remote အနေအထားဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။
ယင်းသည် ကွန်ပျူတာအား Botnet အဖြစ် လုပ်ဆောင်စေသည်။
ယင်းအသုံးချပရိုဂရမ်အား အသုံးချကာ စစ်ဆင်ရေးသည် ဝဘ်ဆိုဒ်များအား လျင်မြန်စွာ ကျသွားစေခဲ့သည်။
အဖွဲ့သားများသည် IRC များမှတဆင့် ဆက်သွယ်ကြပြီး မည်သည့်ဆိုဒ်အား ပစ်မှတ်ထားမည်ကို ရွေးချယ်ကြသည်။
တွယ်တာ၊ ဖေ့ဘုတ်များကိုလည်း အချင်းချင်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ကြားခံအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၈ တွင် စစ်ဆင်ရေး၏ ဖေ့ဘုတ်၊ တွယ်တာ စာမျက်နှာသည် ဖျက်ချခြင်း ခံလိုက်ရသည်။
ဖက်ဒရယ် တရားရုံးမှ Encyclopedia Dramatica ၏ စစ်ဆင်ရေးအကြောင်းရေးထားသော ဆောင်းပါးအား ဖျက်ပစ်ရန် အတင်းဖိအားပေးခဲ့သည်။
ယင်းဆောင်းပါးတွင် စစ်ဆင်ရေး၏ သမိုင်းကြောင်း အသေးစိတ်အား ရေးသားထားသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် AnonOps – Main coordination website for Operation Payback (Disfunctioning) AnonOps IRC Network – Main IRC network where anonymous resides on Pandalabs.pandasecurity.com – Chronicle of all Operation Payback events Category:ဆိုက်ဘာ တိုက်ခိုက်မှုများ။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ယခင်တရားရုံးချုပ် အဆောက်အအုံသည် ကိုလိုနီခေတ်ပြယုဂ် ဗိသုကာ အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး အမှတ် ၈၉/၁၃၃ ပန်းဆိုးတန်းလမ်း၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် ပန်းဆိုးတန်းလမ်းကြား ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။
Reid & Grosberg (2005), p.105 ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတိုင်မီထိ ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် ထို တရားရုံးချုပ်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်းတည်ရှိသည်။
တရားရုံးချုပ်အဆောက်အအုံကို ဗိသုကာပညာရှင် James Ransome မှ ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ပြီး ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ကာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။
Falconer et al. (2000), p. 78World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia By Marshall Cavendish, p. 633ထိုအဆောက်အအုံသည် ဗြိတိသျှ အန်းနီဘုရင်မခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ ပုံစံဖြစ်ပြီး နာရီစင်ပါဝင်ကာ အုတ်နီများဖြင့် အဆောက်အအုံကို တည်ဆောက်ထားသည်။
တရားရုံးချုပ်ဟောင်း အဆောက်အအုံသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဆောက်အအုံများစာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး မြို့တော်ခန်းမအနီး လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင်နှင့် မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံတို့၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင်တည်ရှိသည်။
အဆောက်အအုံ မြင်ကွင်းကျယ် ဓာတ်ပုံပြခန်း မှတ်စု ကိုးကား Falconer, John; Invernizzi, Luca; Kahrs, Daniel; Moore, Elizabeth; Tettoni, Luca Invernizzi; Birnbaum, Alfred; Cummings, Joe (2000). Burmese design & architecture. Tuttle Publishing. ISBN 978-962-593-882-0 Reid, Robert; Grosberg, Michael (2005). Myanmar (Burma). Lonely Planet. ISBN 978-1-74059-695-4 ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ။
ပြင်းအား ၆.၉ ရှိသော ငလျင်သည် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ မန္တလေး အနောက်မြောက်ဘက်မှ အကွာ၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ငလျင်သည် ဒေသစံတော်ချိန် ည ၈:၂၅ တွင် ရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး ဆင်ဟွာသတင်းအရ ကြာမြင့်ချိန်သည် ၁ မိနစ်ဝန်းကျင်ခန့် ရှိသည်။
ခန့်မှန်းခြေ အလျားမှာ ၁၃၄ ကီလိုမီတာရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိခိုက်မှုကြီးကြီး ရှိသည်ဟု သတင်းများထွက်မလာပေ။
ငလျင်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယတွင်လည်း ရိုက်ခတ်သွားခဲ့သည်။
အိန္ဒိယတွင် အနည်းဆုံး လူနှစ်ဦးသေဆုံးပြီး အယောက် ၇၀ ကျော်မှာ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ Ready Made Garment စက်ရုံတွင် လူ ၅၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
ဒါကာမြို့တော်တွင် အယောက် ၅၀ ခန့် ထိခိုက်မိပြီး ငလျင်ကြောင့် နေအိမ်များမှ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
နီပေါနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင်လည်း ငလျင်ဒဏ်အား ခံစားခဲ့ရသည်။
. ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ Category:၂၀၁၆ ငလျင်များ။
NGC 6027 သည် lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး Seyfert's Sextet ဂယ်လက်ဆီအုပ်စု၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
ယင်းအား Édouard Stephan ဆိုသူမှ ၁၈၈၂ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆာပန် (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 2812 သည် lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း ကရကဋ် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းအား ၁၈၆၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ တွင် Albert Marth ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
thumb|Ceriops tagal ကဘိုင်ပင် (Ceriops tagal) သည် အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်၍ ရေငံတက်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေတလျှောက် ပေါက်တတ်သည်။
အရွက်ရှည်၍ လုံး၏။
အနားကွဲ၏။
အခေါက်နီ၏။
ဆိုးဆေး အဖြစ်ဖြင့် အသုံးဝင်၏။
အသားမှာ လိမ္မော်ရောင်ရှိ၍ ခိုင်မာသဖြင့် အိမ်တိုင်၊ ယက်မ၊ ထုပ်၊ လျှောက်၊ ဒိုင်း၊ မြား စသည်တို့ အပြင် ထင်းနှင့် မီးသွေး အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
အပွင့်ဖြူပြီး အသီးမှာ ဗာဒံရောင် ရှိသည်။
ကြပိုင်၊ ကပြိုင်၊ ကမြိုင်၊ ဘိုင်ဒေါင်း၊ဗြူးပင်၊ ကပိုင်၊ ရေမဒမပင် ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ)၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် "၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် အရှေ့ နှင့် တောင်အာဖရိက၊ မဒါဂတ်စကား၊ ဆေးရှဲလ်၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ မာလီရှား၊ ပါပူအေးရှား၊ ကာရိုးလင်းကျွန်းများ၊ နယူး ကယ်လီဒိုးနားနှင့် ဩစတြေးလျ တို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ကလိမ်ပင်သည် သင်းဝင်မျိုးတွင် ပါဝင်ပြီး နွယ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဥယျာဉ် အရံအတား အဖြစ် ခြံဘေး၌ စိုက်လေ့ ရှိကြသည်။
တော၌လည်း အလိုအလျောက် ပေါက်ရောက်လေ့ ရှိသည်။
မြားပစ်၍ မဝင်နိုင်အောင် ဆူးများသည်။
ထိုသို့ ရှုပ်ထွေးသော အပင်မျိုးကို အစွဲပြု၍ ရှုပ်ထွေးသောလူကို ကလိမ်ခြုံဟု ခေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
လက်တင် အမည်မှာ Caesalpinia crista ဖြစ်သည်။
ကလွှာပင်သည် အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အပင်မှ အဆိပ်ရှိသော နို့စေး ထွက်သည်။
အပွင့်ကြီး၍ ဖြူသည်။
အဝါလည်း ရှိသည်။
မွှေးပြီး ညှာတံဝါသည်။
အကိုင်းအခက်မျာ ထွားကြိုင်းပြီး အရွက်သည် အကိုင်းဖျား၌ ထွက်သည်။
အရွက်များချွန်၍ အကြောအလွန်များသည်။
အရွက်သည် ခြောက်သောအခါ မည်း သွားလေ့ ရှိသည်။
အသီးသည် အလွန်နူးညံ့ပြီး စိမ်း၏။
အစေ့ တစ်စေ့ မှ နှစ်စေ့ အထိ ရှိတတ်သည်။
အမြဲစိမ်းလန်းနေတတ်သော အပင်ငယ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အခက်အလက်ကြီးသည်။
အရွက်ကြီးသည့် အပြင် ချွန်ကာ ချော၍ တောက်ပသည်။
အပွင့်နည်းသည်။
အသီးပြားပြီး နူးညံ့သည်။
ကြီးသော အစေ့များ ရှိသည်။
လက်တင်အမည်မှာ Samadera Indica ဖြစ်သည်။
ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အကြီးမြန်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
၁၅ ပေ မှ ၄၀ ပေ အထိမြင့်သည်။
အသီးတောင့်မှာ ၁ ပေခန့် ရှိသည်။
အစေ့နီသည်။
အစေ့ ၆ စေ့မှ ၈စေ့ အထိ ရှိသည်။
သုံးရွက်ဆိုင် ထွက်၏။
ခြံဥယျာဉ် စည်းရိုးတို့၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။
အလိုအလျောက်လည်း ပေါက်တတ်သည်။
တခါတရံတွင် ငရုတ်ကောင်း နွယ်များ တင်ရန် စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။
အသီးမှ လည်းကောင်း အကိုင်းမှ လည်းကောင်း စိုက်ပျိုး ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။
ပင်လုံးပင်တံ ချော၏။
ပင်လုံး၏အရောင်မှာ စိမ်းစို၏။
နွေရာသီ၌ အရွက်များ ကြွေကျပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကြက်သွေးရောင် အပွင့်များသည် အကိုင်းထိပ်ဖျားများ၌ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သည်။
အပွင့်မှာ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၍ အနီရောင်မျိုး များသည်။
အဖြူ အဝါတို့လည်း ထွန်း၍ ရှိတတ်သည်။
အချို့အပင်တို့၏ အရွက်သည် ပကတိ အစိမ်းရောင်မျိုး မဟုတ်ဘဲ ပန်းပလောပီနံပင်ကဲ့သို့ ကျားတားတား ရှိတတ်သည်။
အစိမ်းရောင် နှင့် အဝါရောင် ရောတတ်ပြီး ၎င်းကို မြန်မာတို့က ကသစ်ကျားဟု ခေါ်တတ်သည်။
အရှင်နာဂသေနာဘိဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) ၊ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၈)၊ " အရှင်နာဂသိန် ပုံပြဆေးအဘိဓာန် " ၊ မင်္ဂလာ ပုံနှိပ်တိုက် ကိုးကား Category:သစ်ပင်များ။
ချုံနွယ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဆူးရှိသည်။
အရွက် ရိုးတံကြီးသည်။
နူးညံသည်။
အရွက်သည် ၃ လက်မ မှ ၇ လက်မ ခန့် ရှည်သည်။
အပွင့်ဖြူသည်။
အသီးလုံးကာ ခိုဥနှင့် တူသည်။
အစေ့ တစ်စေ့မှ ၃စေ့ အထိရှိတတ်သည်။
လက်တင် အမည်မှာ Gymnama Balsamicum ဖြစ်သည်။
တရုတ်-တိဗက်(Sino-Tibetan) ဟူ၍လည်းကောင်း ထရန်စ်-ဟိမာလေးယန်း (Trans-Himalayan) ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားအုပ်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးနှင့် အဓိကအကျဆုံး ဘာသာစကားမိသားစုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်၊ တိဗက်ဒေသနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် လူဦးရေ များစွာအသုံးပြုကြသည်။
ဤအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော ဘာသာစကားအုပ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇ (genetic) အရ ဆက်စပ်မှုများရှိကြပြီ O3 (O2a2b1a1) သည် တရုတ်-တိဗက်ဘာသာစကားအုပ်စု၏ အဖမျိုးရိုးဗီဇတွင်တွေ့ရှိရသည့် အများဆုံး haplogroup ဖြစ်ပြီး မူလရွှေ့ပြောင်းသွားလာမှုအခြေပြုမြေပုံတွင်လည်း အဓိကအခန်းကဏ္ဍတွင်ရှိသည်။
Proto-Sino-Tibetan (မူလတရုတ်-တိဗက်ဘာသာ)သည် နှစ် ၄၀၀၀ - ၆၀၀၀ မျှအကြာက တောင်ပိုင်းတရုတ်ဒေသ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
တရုတ်၊ တိဗက်၊ ဗမာ စသည်တို့သည် ဤ မူလဘာသာမှ ကွဲထွက်လာသည်။
Sino-Tibetan ဘာသာစကားများသည် ယခင်က တူညီသော မူလဘာသာစကား (proto-language)ပြောဆိုသူ လူမျိုးအုပ်စုကြီး တစ်ခုမှ ကွဲထွက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။
အသံပြောင်းလဲမှုများ၊ သဒ္ဒါတူညီမှုများ၊ မူလစကားလုံးများတွင် တူညီမှုများ တွေ့နိုင်သည်။
ဘာသာစကားအုပ်စုခွဲခြားခြင်း နောက်ဆုံးသုတေသနများ (2020–2024) ကိုအခြေခံထား တရုတ်နွယ်အုပ်စု မန်ဒရင်း/ဖုထုံးဟွာ (စံတရုတ်ဘာသာစကား) ကွမ်တုံ ( ကွမ်တုန်းပြည်နယ်၊ ဟောင်ကောင်) ဟက်ကာ ( ကွမ်တုန်းပြည်နယ်နှင့်ဖူကျန့်ပြည်နယ်) ဝူ ( ရှန့်ဟိုင်ဒေသ) မင် (ဖူကျန့်) ရှန်း , ဂျင်, ပင်ဟွာ, ဟွေ့ကျိုး တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု တိဗက်အုပ်စု (Tibetic) တိဗက် (Amdo, Kham, Ü-Tsang) Dzongkha (ဘူတန်) ဆစ်ခ်ကင်း, Sherpa(ရှဲပါ့) လိုလို-ဗမာအုပ်စု (Lolo-Burmese) ဗမာနှင့် ဗမာနွယ်ဝင်များ၊အာချန်(မိုင်းသာ)၊လော်ဝေါ် or မရူ ( mainstream linguistics အရ Sal အုပ်စု) လိုလို (ယီ), လီဆူ, နရှီး, အာခါ ကရင်အုပ်စု (Karenic) စကောကရင် ပိုးကရင် ကယား (ကရင်နီ) ပအိုဝ်း ကယန်း Qiangic အုပ်စု Qiang Pumi Muya Ersu, etc. (စီချွမ်ကုန်းမြင့်) နာဂ-ကူကီး-ချင်း အုပ်စု နာဂများ ကူကီး, ဇိုမီး ချင်း (တီးတိန်,ဟားခါး, etc.) ကသည်း နုံ အုပ်စု (Nungish) ရဝမ် ထရုံ Sal အုပ်စု ဂျိန်းဖော (ကချင်) ဇိုင်ဝါး (historical classification အရ လိုလို-ဗမာအုပ်စု) လာချိဒ် (historical classification အရ လိုလို-ဗမာအုပ်စု) Luish (သက်,ကတူး, Andro-Sengmai) Tani အုပ်စု Galo Apatani Nyishi အခြား Tani ဘာသာစကားများ (Arunachal Pradesh ပြည်နယ်) Bodic အုပ်စု Tamang Gurung Magar Thakali Chepangic, Raji-Raute, Dura Kiranti အုပ်စု Rai များ (Bantawa, Chamling, Kulung, etc.) Limbu Newaric / Himalayish Newar (Nepal Bhasa) Baram အခြား သေးငယ်သော အုပ်စုများ Dhimalic (Dhimal, Toto) Lepcha Dhambojiya တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများတွင် ဘာသာစကား ၄၀၀ ကျော်ပါဝင်ပြီး အရှေ့အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။
အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကားများပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အသုံးပြုသူ အများဆုံးရှိသည့် ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။
တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများတွင် မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် အများဆုံးသော ဘာသာစကားများမှာ တရုတ်ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး(သုံးစွဲသူ ၁.၂ ဘီလီယံ)၊ ဗမာ ဘာသာစကား(သုံးစွဲသူ ၃၅ သန်းကျော်) နှင့် တိဗက်ဘာသာစကား (သုံးစွဲသူ ၈ သန်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။
တရုတ်-တိဘက်နွယ် ဘာသာစကား အတော်များများကို ဝေးလံသော တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်ရှိသော လူမျိုးစုလေးများက ပြောဆိုလျက် ရှိကြပြီး ယင်းတို့နှင့်ပက်သက်သော မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ နည်းပါးသည်။
ဘာသာစကားများကို အုပ်စုခွဲရာတွင် အနိမ့်ပိုင်းအဆင့် အုပ်စုများကို ကောင်းစွာသတ်မှတ်ခွဲခြားထားပြီး ဖြစ်သော်လည်း အမြင့်ပိုင်း အုပ်စုဖွဲ့စည်းပုံမှာ ရှင်းလင်းမှု မရှိသေးပါ။
ဤဘာသာစကား မိသားစုကြီးကို တရုတ်နွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စု(Sinitic) နှင့် တိဘက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စု(Tibeto-Burman) ဟူ၍ ကိုင်းခွဲနှစ်မျိုးဖြင့် သတ်မှတ် ဖော်ပြလေ့ ရှိသော်လည်း တရုတ်နွယ် မဟုတ်သော ဘာသာစကားများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြထားခြင်း လုံးဝမရှိသေးသလို ဤသို့ခွဲခြားခြင်းကို လက်မခံသော သုတေသနပညာရှင် ဦးရေမှာလည်း ပိုမိုများပြားလာသည်။
သမိုင်းကြောင်း တရုတ်၊ တိဗက်၊ ဗမာနှင့် အခြား ဘာသာစကားများအကြား ဆက်စပ်မှုကို ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်၍ အဆိုပြုခဲ့ပြီး ယခုအခါ ကျယ်ပြန့်စွာ လက်ခံထားပြီး ဖြစ်သည်။
ကနဦးတွင် စာပေယဉ်ကျေးမှု ရှည်ကြာခိုင်မာသော ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဘာသာစကားများကိုသာ ဦးတည်ခဲ့ရာ နောက်တွင် အသုံးပြုမှုနည်းပါးသော၊ အချို့ဆိုလျှင် စာပေအရေးအသား မကြာသေးမီကမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော၊ စာပေအရေးအသား မရှိသော ဘာသာစကားများကိုပါ ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အင်ဒို-ယူရိုပီယန်(အိန္ဒိယ-ဥရောပနွယ်) နှင့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် လေ့လာမှုများနှင့် ယှဉ်လျှင် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား မိသားစုသည် အုပ်စုဖွဲ့စည်းပုံ တည်ဆောက်မှုပိုင်းတွင် များစွာအားနည်းသည်။
အခက်ခဲများမှာ ဘာသာစကား အမျိုးအစား လွန်စွာများပြားစုံလင်မှု၊ အများစုတွင် စကားလုံးပုံပြောင်းမှု မရှိခြင်းနှင့် ဘာသာစကားခြင်း ထိတွေ့ရောယှက်မှု များပြားခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် လူပြောနည်းသော ဘာသာစကား အများအပြားမှာ သွားရောက်ရန် ခက်ခဲသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသများတွင် ရှိကြသည့်အပြင် ၎င်းဒေသများသည် ပြဿနာရှိသော နယ်ခြားဒေသများလည်း ဖြစ်နေတတ်သည်။
ကနဦးလေ့လာမှု ၁၈ ရာစုအတွင်း ပညာရှင်အတော်များများသည် ရှည်လျားသည့် စာပေရေးသားမှု သမိုင်းကြောင်းများ ရှိကြသည့် တိဗက်ဘာသာစကားနှင့် ဗမာ ဘာသာစကားများကြား ဆက်နွယ်မှုရှိကြောင်း စတင်သတိပြုမိခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများရှိ အခြားသော စာပေအရေးအသား မရှိသေးသည့် ဘာသာစကား အတော်များများသည် အဆိုပါ တိဗက်နှင့် ဗမာ ဘာသာစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း သိရှိလာသည်။
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်းစ် ရစ်ချက်ဆန် လိုဂန် က အဆိုပါ ဘာသာစကားများကို တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စု (Tibeto-Burman)ဟု စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၎င်းကပင် ကရင်ဘာသာစကားကို ဤအုပ်စုအတွင်းသို့ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် လိုဂန်နှင့် အခြားပညာရှင်များက အရှေ့တောင်အာရှရှိ အင်ဒို-ချိုင်းနိစ် ဘာသာစကားများကို လေ့လာမှုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဘာသာစကား မိသားစု လေးစုကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့မှာ တိဗက်တို-ဘားမန်း၊ တိုင်၊ မွန်-ခမာ နှင့် မလေးယို-ပိုလီနီးရှန်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျူးလိယက် ကလာပရိုသ် က ဗမာ၊ တိဗက်နှင့် တရုတ် ဘာသာစကားများ အားလုံးသည် အခြေခံ အသုံးအနှုန်းစကားလုံးများတွင် တူညီမှုများ ရှိသော်လည်း ထိုင်း၊ မွန် နှင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားများမှာ လုံးဝကွဲပြားခြားနားမှုရှိကြောင်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
ရှာဖာနှင့် ဘန်နီဒစ် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မနုဿဗေဒပညာရှင် အဲလ်ဖရက် ကရိုးဘာက တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဝေါဟာရဗေဒ ပရောဂျက်တစ်ခုကိုစတင်ခဲ့ပြီး ဘာကလေရှိ ကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၃ နှောင်းပိုင်းအထိ ပရောဂျက်ကို ရောဘတ် ရှာဖာက ဦးစီးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပေါလ် ကေ ဘန်နီဒစ် က ဆက်လက်ဦးစီးခဲ့သည်။
၎င်းတို့၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်မဟုတ်သော ဝန်ထမ်း ၃၀ က တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ နှင့် ပတ်သက်သော မှတ်တမ်းမှတ်ရာများ ရနိုင်သမျှအားလုံးကို စုဆောင်းခဲ့သည်။
ပရောဂျက်၏ ရလဒ်မှာ တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာဗေဒ ဟု အမည်ပေးထားသည့် အတွဲ ၁၅ တွဲပါဝင်သည့် မှတ်တမ်းကြီး ဖြစ်သည်။
၎င်းမှတ်တမ်းကြီးကို မည်သည့်အခါမှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း မပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်းစာတမ်းမှ အချက်အလက်များကို ရှာဖာနှင့် ဘန်နီဒစ်တို့ ရေးသားသည့် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ စာတမ်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဘန်နီဒစ်သည် သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်း၏ လက်ရေးစာမူများကို ၁၉၄၁ တွင် အပြီးသတ်ရေးသားခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
သူသည် ဘာသာစကား မိသားစု ဖြန့်ဝေပုံဇယားကြီး တစ်ခုလုံးကို တည်ဆောက်မည့်အစား အဓိက ဘာသာစကားကြီး ငါးခုကိုနှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်း၊ တခါတရံ အခြား ဘာသာစကားများဖြင့် နှိုင်းယှဉ် လေ့လာခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပြီး ရှေးဦး-တိဗက်တို-ဘားမန်း ဘာသာစကား လေ့လာချက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အရေးစနစ်ရှိသော ဘာသာစကားများကို လေ့လာခြင်း ရှေးဟောင်း တရုတ်ဘာသာစကား သည် ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းရှိသည့် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်မှ စတင်တည်ရှိခဲ့ပြီး ဘီစီ ပထမရာစုနှစ်မစတင်ကာ အရေးမှတ်တမ်းများ များပြားစွာ ရှိသည်။
သို့သော် တရုတ်စာသည် အက္ခရာစနစ် မဟုတ်ပါ။
ထို့ကြောင့် ပညာရှင်များသည် ရှေးဟောင်း တရုတ်ဘာသာစကား အသံထွက်စနစ်ကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက် အလယ်ခေတ် တရုတ်အဘိဓာန်များမှ တရုတ်စာအတွက် ဖိုနက်တစ် ဖော်ပြချက်များနှင့် ရှေးခေတ် ကဗျာများမှ ကာရံစနစ်များကို လေ့လာပြီး ပြန်လည် တည်ဆောက်ဖော်ထုတ်ခဲ့ရသည်။
ပထမဆုံး ပြီးပြည့်စုံသည့် ပြန်လည်ဆောက်မှုမှာ ဘားနက် ကားဂရန်၏ Grammata Serica Recensa အမည်ရသည့် စာအုပ်ဖြစ်ပြီး ဘန်နီဒစ်နှင့် ရှာဖာတို့က အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၎င်းတွင် အသံများစွာသည် အစီအစဉ်မကျသည့်အတွက် အသုံးပြုရန် ခက်ခဲသည်။