kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗြိတိသျှတိရစ္ဆာန်ဆေးဝါးကို ဓကျမ်းများတွင်ပါရှိသည့် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု စံချိန်စံညွှန်းများ ကို အခြေခံပြီး သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသည့် ကာကွယ်ဆေးများကိုသာ ဖြန့်ဝေသုံးစွဲခွင့် ပြုသောကြောင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ တိရစ္ဆာန် ကာကွယ်ဆေးများ ထွက်ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြင့် မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေး ဦးစီဌာန၏ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲသည် ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်များကျန်းမာသန်စွမ်းရေးအတွက် ကျွဲ နွားကောင်ရေ ၂၂ ဒသမ ဝ၇ သန်း၊ ဝက်ကောင်ရေ ၁ ဒသမ ၅ သန်းနှင့် ကြက်ကောင်ရေ ၂၂ ဒသမ ၃၇ သန်းကို ရောဂါကြိုတင်ကာ ကွယ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အတူ ကျွဲ နွားကောင်ရေ ၂ ဒသမ ၂ သန်း၊ ဝက်ကောင်ရေ ဝ ဒသမ ၆ သန်း၊ ကြက်ကောင် ရေ ၁ ဒသမ ၈ သန်းကို ရောဂါကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်သာမက တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ကျပ်ငွေ ၁ဝ ဒသမ ၅ သန်းဖိုး ဖြန့်ဖြူးရောင်းချ ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ဆုချီးမြှင့်ခံရခြင်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့၌ ကျရောက်သည့် ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနေ့(World Veterinary Day)တွင် ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံ တိရစ္ဆာန် ဆေးကုဆရာဝန်အသင်းနှင့် မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနတို့ ပူးပေါင်း၍ တစ်ပြည်လုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခွေးရူးရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ကြသည်။
ထိုလုပ်ဆောင်ချက်ကို ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်အသင်းတို့က ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနေ့ဆု(World Veterinary DayAward 2011) ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်း ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်းသည် ရသစာပေ၊ အနုပညာ၊ ဆောင်းပါးများကို အသားပေးတင်ဆက်ထားသည့် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။
ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်း၏ အယ်ဒီတာချုပ်မှာ ဦးဝင်းငြိမ်းဖြစ်သည်။
အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များမှာ မျိုးမြင့်ညိမ်း၊ မသီတာ (စမ်းချောင်း)နှင့် လင်းနိုင်ဦးတို့ဖြစ်သည်။
ဖူးငုံ ဆယ်ကျော်သက် မဂ္ဂဇင်း ဖူးငုံ ဆယ်ကျော်သက် (teen) မဂ္ဂဇင်းသည် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်အများအတွက် ဦးတည်သော မဂ္ဂဇင်းတစ်ဆောင်ဖြစ်သည်။
ဖူးငုံ ဆယ်ကျော်သက် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆယ်ကျော်သက်များအတွက် သုတရသ ရရှိစေနိုင်သော အကြောင်းအရာများပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်လူငယ်များပါဝင်နိုင်သော ကဏ္ဍများလည်း ပါဝင်သည်။
ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက် မဂ္ဂဇင်းကို ဝင်းငြိမ်းမှ တည်းဖြတ်ပြီး အယ်ဒီတာအဖွဲ့မှာ မျိုးမြင့်ညိမ်း၊ မသီတာ(စမ်းချောင်း)နှင့် လင်းနိုင်ဦးတို့ဖြစ်သည်။
thumb|လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ မြေပုံ လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ လခြမ်းပုံစံရှိသော နယ်မြေတခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် အီရတ်နိုင်ငံ၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၊ လက်ဘနွန်နိုင်ငံ၊ ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ မြောက်ပိုင်း ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ အရှ့တောင်ပိုင်း တူရကီနိုင်ငံနှင့် အနောက်ပိုင်း အီရန်နိုင်ငံအထိ နယ်နမိတ် ကျယ်ပြန့်သည်။
အချို့ စာရေးဆရာများက ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံနှင့် မြောက်ပိုင်း အီဂျစ်နိုင်ငံလည်း ပါဝင်သည်ဟုဆိုကြသည်။
လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသသည် သဘာဝအတိုင်းပေါက်ရောက်သော သီးနှံပင်များကို ယနေ့ခေတ်စားသုံးကြသော သီးနှံပင်များအဖြစ် အသွင်ပြောင်း စိုက်ပျိုးခဲ့သော ပထမဆုံးဒေသတခုအဖြစ် လူသိများသည်။
အစောပိုင်း လူ့ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသော ဆူမားရီးယန်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတို့သည် ရလဒ်အဖြစ် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။
နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ထွန်းကားမှုအဖြစ် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးရှိ ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း၊ စာရေးခြင်း၊ ဘီးများ အသုံးပြုခြင်း၊ ဖန် ပြုလုပ်ခြင်း စသည်တို့သည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် စတင်ထွန်းကားခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း အနောက်အာရှသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည့် လခြမ်းရပ်ဝန်း ဒေသသည် အနောက်ဘက်ဆုံး မြေထဲပင်လယ်ကမ်းစပ်မှစတင်ကာ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ အရှေ့ဘက်စွန်းအဖြစ် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မြောက်တစ်လျှောက် နေရာယူကာ တောင်ဘက်ကိုမျက်နှာမူပြီး မြောက်ဘက်ကိုကျောပေး၍ ခပ်ကိုင်းကိုင်း သဏ္ဍန်တည်ရှိသည်။
အနောက်ဘက်အစွန်းသည် ပါလက်စတိုင်း ဒေသဖြစ်ပြီး အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ရှေးခေတ် အာဆီးရီးယားနိုင်ငံအတွင်း ပါဝင်ကာ အရှေ့ဘက်ဒေသတစ်ခုလုံးနီးပါးသည် ယူဖရေးတီး နှင့် တိုက်ဂရစ် မြစ်နှစ်သွယ် ကြားရှိ ရှီးနားလွင်ပြင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုဒေသ၏ မြောက်ဘက်တွင် တောင်တန်းများတည်ရှိပြီး တောင်ဘက်အရပ်တွင် မိုင်ပေါင်း၅၀၀ကျော် ရှည်လျားသည့် သဲကန္တာရကြီး ရှိပေသည်။
ရာသီဥတု သဲကန္တာရနှင့် ထိစပ်နေသော တောင်ဘက်စွန်းဒေသတွင် မိုးအနည်းငယ်ရွာလေ့ရှိသောကြောင့် တစ်နှစ်တာကာလ၏ အချိန်ပိုင်းအနည်းငယ်မျှတွင် မြက်ခင်းများဖြင့် စိမ်းစိုလာတတ်သည်။
ထိုမြက်ခင်းဒေသလေးကပင် ကန္တာရအတွင်း ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်နေသည့် ဆိတ်ကျောင်းသား၊ သိုးကျောင်းသားများက မွေးမြူရေးအလို့ငှာ လိုလားကြသည်။
ထို့အတူ မြေဩဇာကောင်းသည့်အတွက် မြောက်ပိုင်းတောင်ပေါ်သားများကလည်း လိုချင်မျက်စိရှိကြပြန်သည်။
(အမှန်စင်စစ် အနောက်အာရှသမိုင်း ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ မြေဩဇာကောင်းသည့် လခြမ်းရပ်ဝန်းအား အပြန်အလှန် သိမ်းပိုက်ကြသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းသာဖြစ်သည်။
) သမိုင်း သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသအား အုပ်စိုးကြသူများသည် အင်အားကောင်းသောအရှင်သခင် အဖြစ်ကိုပါ ရယူနိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
စင်စစ် မြေဩဇာကောင်းသည့် ဒေသတွင် အခြေချနိုင်ခြင်းကြောင့် ကျန် လူမျိုးစုများထက် တစ်ပန်းသာသည့် အခြေအနေကောင်းကို ပိုင်ဆိုင်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုသို့ လခြမ်းရပ်ဝန်းကို အမှီပြုကာ အနောက်အာရှတွင် ခေတ်အဆက်ထူထောင်ခြင်းဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုများ၊ ဘာသာစကား စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်၊ အပြန်အလှန် ကူးသန်းခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်. ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း Category:အနောက်အာရှ သမိုင်း Category:အာရှတိုက်။
ပထမ ဘေဘီလိုးနီးယားခေတ်သည် အနောက်အာရှသမိုင်းတွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့် လူ့ယဉ်ကျေးမှု၏ အစလည်း ဖြစ်ပေသည်။
များပြားလှသော မျိုးနွယ်စုများသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသအား နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀နီးပါး ကာလအတွင်း အပြန်အလှန်သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားရာမှ နောက်ဆုံးတွင် အမ်မိုရိုက်(Amorites) လူမျိုးများက ယူဖရေးတီး နှင့် တိုက်ဂရစ် မြစ်နှစ်သွယ်ကြားတွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား တည်ထောင်နိုင်သည်အထိပင်ဖြစ်သည်။
လူမျိုးစုများ ခေတ်ဦး အနောက်အာရှအား ကြီးစိုးကြသူများအား ဆီမိုက်မျိုးနွယ်များ(Semites)ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
ထိုဆီမိုက်မျိုးနွယ်ကြီးအတွင်းတွင် အာရပ်(Arabs)၊ ဟီးဘရူး(ခေါ်)ဂျူး(Hebrews)၊ ကာနန်နိုက်(Canaanites)၊ အမိုရိုက်၊ ဖီနစ်ရှန်(Phoenicians) စသဖြင့် မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားဆင်းသက်သွားကြသည်။
ထိုသို့ သဲကန္တာရအတွင်း လူတို့နေထိုင်စားသောက်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေအနေမပေးလှသဖြင့် အရပ်မျက်နှာတိုင်းသို့ လှည့်လည်ကြရာမှ သဲကန္တာရကြီးအား စွန့်ခွာကာ ရေကြည်မြက်နုရာ ဒေသများသို့ သွားရောက်ကြရာမှ ဘီစီ၃၀၀၀ဝန်းကျင်တွင် ကာနန်နိုက်လူမျိုးတို့သည် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ၏အနောက်ဘက်အကျဆုံး ဒေသ ပါလက်စတိုင်းအရပ် သို့ရောက်ရှိ သွားကြသည်။
ထိုအရပ်၏ မြောက်ဘက်သို့ရောက်ရှိ အခြေချမိကြသူများမှာ အမိုရိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဖီနစ်ရှန်တို့မှာမူ ဆီးရီးယားမြောက်ပိုင်း ဒေသသို့ရောက်ရှိသွားကြသည်။
ထို့အတူ အခြား ဆီမိုက်နွယ်ဝင် လူမျိုးတစ်စုမှာ လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ၏ အရှေ့ဘက်သို့ရောက်ကာ ရှိုင်းနားလွင်ပြင်တွင် အခြေချမိကြသည်။
ထိုသူတို့ကို အက်ကတ်(Akkad) ဟုခေါ်ကြပြီး နောင်တွင် အက်ကတ်ဒီယန်းများ(Akkadians) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဆီမိုက်အနွယ်ဝင်တို့သည် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသအား တောင်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်လာသည့်နည်းတူ အချို့သော တောင်ပိုင်းသားမဟုတ်သည့် လူမျိုးများသည်လည်း မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းဒေသကို ဖြတ်သန်းကာ ဝင်ရောက်လာကြသည်။
ထိုသူတို့မှာ ဟစ်တိုက်(Hittites) များဖြစ်ကြသည်။
သို့ဖြင့် အဆိုပါ ဆီမိုက်အနွယ်နှင့် ဟစ်တိုက်အနွယ်တို့သည် နှစ်ရာပေါင်းများစွာ လခြမ်းရပ်ဝန်းအား ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရေးအတွင် အပြန်အလှန် စစ်ပြုကြတော့သည်။
ဆူမားရီးယန်းများ ပင်မစာမျက်နှာ : ဆူမားရီးယန်းခေတ် ထိုအချိန်များ မတိုင်မှီက လခြမ်းရပ်၏ အရှေ့ဘက် ရှိုင်းနားလွင်ပြင်အတွင်းသို့ မြောက်ပိုင်းမှ ဆီမိုက်အနွယ်မဟုတ်သည့် လူမျိုးများဝင်ရောက်လာကာ ဆူမားဒေသ(Summer) တွင် အခြေချသည်။
၎င်းတို့အခြေချသည့်ဒေသကို အစွဲပြုကာ ၎င်းတို့အား ဆူမားရီးယန်း ဟုခေါ်ကြသည်။
ထိုသူတို့သည် ဂျုံနှင့် ဘာလီ သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး နွားဖြင့် လယ်ယာထွန်ယက်ကြသည်။
မွေးမြူရေးအနေဖြင့် ဆိတ်၊သိုး၊နွား တို့ကိုမွေးမြူကြသည်။
ဘာသာအယူအားဖြင့်လည်း ကိုးကွယ်ရာနတ်သမီးတွင် နွားမ၏ ကိုယ်အင်္ဂါပါဝင်ပြီး ထိုနတ်သမီးသည် ဆိတ်၊သိုး၊နွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဘီစီ ၃၀၀၀ခန့်အရောက်တွင် အရှေ့ဘက်တောင်ကုန်းဒေသများမှ မြင်း ကို ရယူနိုင်ကြသည်။
သို့သော် အသုံးမတွင်ကျယ်လာသေးပေ။
တစ်ချိန်တည်းတွင် ကြေးနီကို ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဖက်က ကျောက်ဖြစ်လက်နက်များကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ကြသေးသဖြင့် ဆက်လက် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အစဦး အိမ်ပုံစံများမှာ ရွှံဖြင့်မံကာ ဆောက်လုပ်ထားသည့် အိမ်များဖြစ်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် နေလှန်းသည့် ရွှံ့အုတ်များဖြင့် တည်ဆောက်လာကြသည်။
ဆူမားရီးယန်းတို့အတွက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးတို့သည် အထူးအရေးပါသည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့်တက်ကာ သိုးမွေးထည် ယက်လုပ်ခြင်းကို တတ်မြောက်လာကြပြီး ၊ ကြေးနီအသုံးအဆောင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းသည်လည်း အရေးပါသည့် လုပ်ငန်းဖြစ်လာသည်။
ထုတ်လုပ်ရရှိသည့် ပစ္စည်းများကို အခြားဒေသများသို့ သွားရောက်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးပါ တိုးတက်လာသည်။
ထိုခေတ်က ဆူမားရီးယန်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးနယ်ပယ်သည် အရှေ့ဘက် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း မှ အနောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေအထိရောက်ရှိသည်။
ထိုကုန်သွယ်ရေး ဧရိယာကျယ်ပြန့်မှုကြောင့် အီဂျစ်နှင့် ဆူမားရီးယန်းတို့သည် ဒေသကွာခြားသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုခြင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အတော်ပင်တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဘီစီ ၃၅၀၀ ခန့်မှစတင်ကာ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် စာပေအရေးအသားကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ရွှံပြားပြော့ပြော့များပေါ်တွင် ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် စတိုင်လပ်စ်(Stylus) ကညစ်တံမျိုးဖြင့် ရေးသားကြသည်။
အရေးအသားပုံစံမှာ သပ်ကလေးများသဖွယ် အကြောင်းငယ်လေးများအား ဆက်စပ်ရေးသားခြင်းမျိုးဖြစ်ပြီး ထိုအရေးအသားအား ကျူနီဖောင်းအရေးအသား၊ ကျူနီဖောင်းစာ (Cuniform)ဟုခေါ်ကြသည်။
(လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် သပ် ကို ကျူနီယပ်စ်(Cuneus) ဟုခေါ်ခြင်းမှာ ဤမှ ဆင်းသက်ခြင်းဖြစ်သည်။
) ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လပြက္ခဒိန်ကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး သင်္ချာရေတွက်ပုံမှာ ခြောက်ဆယ်စနစ်ကို အခြေခံသည်။
ထိုမှ ခြောက်ဆယ်စက္ကန့် တစ်မိနစ် သတ်မှတ်ပုံ ဆင်းသက်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မြို့ပြနိုင်ငံများ အများအပြားတည်ထောင်ကြပြီး အဓိကမြို့များမှာ အားရ်နှင့် လာဂတ်စ် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အားရ်မြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော သမိုင်းဝင် ပစ္စည်းများအရ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် ထိုစဉ်က အာရှအလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် အထွတ်အထိပ်ပင်ဖြစ်သည်ကို သိရသည်။
အားရ်နှင့် လာဂတ်စ် နှစ်ပြည်ထောင် အားပြိုင်မှုတွင် လာဂတ်စ်အနိုင်ရပြီး အားရ်ပျက်စီးသွားရသည်။
အက်ကတ်ဒီးယန်းများ ပင်မစာမျက်နှာ: အက်ကတ်ဒီးယန်းခေတ် အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည့် ဆူမားရီးယန်းတို့အား အက်ကတ်ဒီးယန်း ဘုရင် ဆာဂွန် လက်ထပ်ရောက်လျှင် အောင်နိုင်သဖြင့် ဆာမားရီးယားဒေသသည် အက်ကတ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ကို ရောက်သွားရသည်။
သို့သော် ယဉ်ကျေးမှုအနေအထားအရ ထိပ်တန်းရောက်နေသည့် ဆူမားရီးယန်းတို့အနေဖြင့် အက်ကတ်ဒီးယန်းများအား အချိန်တိုအတွင်း အဘက်ဘက်မှ ပြန်လည်လွှမ်းမိုးလာနိုင်ပြီး မကြာမီမှာပင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့သည် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းကဲ့သို့ တစ်သားတည်းဖြစ်ကာ ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကြပြန်သည်။
ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ် ပင်မစာမျက်နှာ : ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ် ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ်ရောက်လျှင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့သည် လူမျိုးခွဲခြားခြင်းမရှိကြတော့ပဲ ချစ်ကြည်စွာပူးပေါင်းနေထိုင်ကြသည်။
ထိုခေတ်တွင် ဆူမား-အက်ကတ်တို့သည် အနောက်ဘက်တွင် ပါလက်စတိုင်းဒေသမြောက်ပိုင်းထိ၊ မြောက်ပိုင်းတွင် အဆီးရီးယားနိုင်ငံထိ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အထိ ကျယ်ပြန့်သည့် အင်ပါယာကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတို့တွင် တိုးတက်မြင့်မားလာပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ရောက်လာသည်။
သို့သော် ဘီစီ ၂၂ရာစုရောက်လျှင် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အီလမ်ဒေသမှ အီလမ်မိုက် လူမျိုးများ၏ ကျူးကျော်မှုများကိုခံရပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မြောက်ပိုင်းမှ အမ်မိုရိုက်များကလည်း အလုံးအရင်းဖြင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည်ကိုလည်း တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိတော့ပေ။
အမ်မိုရိုက်များသည် ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဘေဘီလုံရွာငယ်လေးအား ဗဟိုပြုကာ နေထိုင်ကြရာမှ နောင်တွင် နာမည်ကျော် ဘေဘီလုံမြို့တော် အဖြစ်သို့ရောက်လာသည်။
ထိုသို့ဖြင့် ကွဲပြားသည့် လူမျိုးများ၏ အဘက်ဘက်မှ ကျူးကျော်ခြင်းခံလာရသည့် ဆူမား-အက်ကတ်လူမျိုးစုသည် သမိုင်းစာမျက်နှာမှ ပျောက်ကွယ်သွားရလေသည်။
ဟမ်မူရာဘီခေတ်(ဘေဘီလုံအင်ပါယာ) ပင်မစာမျက်နှာ: ဘေဘီလုံအင်ပါယာ ဟမ်မူရာဘီ ဦးဆောင်သည့် အမ်မိုရိုက်များသည် နှစ်ပေါင်းကြာရှည်စွာ အယ်လ်မိုက်များနှင့် စစ်ပြုကာ အောင်နိုင်ပြီးနောက်တွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်ကို ဗဟိုပြု၍ ဘေဘီလုံအင်ပါယာကို တည်ထောင်ကြသည်။
မြစ်နှစ်သွယ် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသသည်လည်း အမည်ဟောင်း ရှိုင်းနားလွင်ပြင် အဖြစ်မှ ဘေဘီလိုးနီးယားလွင်ပြင် ဟူ၍ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုလာကြသည်။
ဟမ်မူရာဘီသည် နန်းသက်ကာလအတွင်းတွင် နိုင်ငံအား အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
အထူးထင်ရှားသည်မှာ ဟမ်မူရာဘီ၏ ကိုဓဥပဒေ ဖြစ်သည်။
ထို စာကြောင်းရေ ၃၆၀၀ ကျော်ရှိ ဥပဒေအား အမြင့် ရှစ်ပေရှိ ကျောက်တိုင်ထက်တွင် ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ကာ ဘေဘီလုံမြို့တော်ရှိ အကြီးဆုံး ဝတ်ကျောင်းတွင် စိုက်ထူထားခဲ့သည်။
အမြဲတမ်းစစ်တပ်ကို ထူထောင်သည်။
ထိုခေတ်တွင် စာရေးစာချီအလုပ်သည် အထက်တန်းကျသည့် အသက်မွေးပညာဖြစ်လာသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း မြင့်မားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဟမ်မူရာဘီ ဘုရင်လွန်လျှင် ၎င်းအားဆက်ခံသည့် မင်းများသည် အရည်အချင်းနည်းပါးသဖြင့် အင်ပါယာကြီးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိကြတော့ပေ။
အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် တောင်တန်းများမှ ဆင်းသက်လာကြသည့် ကတ်ဆိုက်လူမျိုးများအား ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိပေ။
နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကာလတွင် အနောက်မြောက်ဘက်မှ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများက ဘေဘီလုံမြို့တော်အား တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်ကြသဖြင့် ဘေဘီလုံတွင် ဟမ်မူရာဘီမင်းဆက်ပြတ်လေသည်။
ထိုသို့ အုပ်ချုပ်သူမဲ့နေသည့် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား ကတ်ဆိုက်တို့က အလွယ်တကူပင် သိမ်းယူလိုက်ကြတော့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် စံတင်သည့် ဟမ်မူရာဘီဦးဆောင် တည်ထောင်သည့် ဘေဘီလိုးနီးယန်း ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း တစ်ပါတည်း ပျောက်ကွယ်သွားလေတော့သည်။
ကိုးကား ရုပ်စုံအခြေခံသမိုင်း၊ အတွဲ(၁) - ဦးနု ခေတ်ဟောင်းကမ္ဘာ့ရာဇဝင် - ဒေါက်တာသန်းထွန်း Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း Category:အနောက်အာရှ သမိုင်း Category:အာရှတိုက်။
ဆူမားရီးယန်းများ ဆီမိုက်အနွယ်များ မတိုင်မှီက လခြမ်းရပ်၏ အရှေ့ဘက် ရှိုင်းနားလွင်ပြင်အတွင်းသို့ မြောက်ပိုင်းမှ ဆီမိုက်အနွယ်မဟုတ်သည့် လူမျိုးများဝင်ရောက်လာကာ ဆူမားဒေသ(Summer) တွင် အခြေချသည်။
ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်အရောက်တွင် အရှေ့ဘက်တောင်ကုန်းဒေသများမှ မြင်း ကို ရယူနိုင်ကြသည်။
တစ်ချိန်တည်းတွင် ကြေးနီကို ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများအဖြစ် ကြေးနီဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အိုးခွက်များလည်း တွေ့ရသည်။
သို့သော် တစ်ဖက်ကလည်း ကျောက်ဖြစ်လက်နက်များကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ကြသေးဘဲ ဆက်လက် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဆူမားရီးယန်းတို့အတွက် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးတို့သည် အထူးအရေးပါသည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့်တက်ကာ သိုးမွေးထည် ယက်လုပ်ခြင်းကို တတ်မြောက်လာကြပြီး ထိုလုပ်ငန်းမှာလည်း အရေးပါသည့် အသက်မွေးမှု စီးပွားရေး အဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာသည်။
ထို့အတူ ကြေးနီအသုံးအဆောင်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းသည်လည်း အရေးပါသည့် လုပ်ငန်းဖြစ်လာသည်။
ထိုခေတ်က ဆူမားရီးယန်းတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးနယ်ပယ်သည် အရှေ့ဘက် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။
အနောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေအထိရောက်ရှိသည်။
ထိုကုန်သွယ်ရေး ဧရိယာကျယ်ပြန့်မှုကြောင့် လူမျိုးတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး၊ ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခု၊ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကူးလူးဆက်ဆံခွင့် ရခဲ့သည်။
အထူးအဖြင့် အီဂျစ်နှင့် ဆူမားရီးယန်းတို့သည် ဒေသကွာခြားသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုခြင်း ဖလှယ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အတော်ပင်တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြကြောင်း တွေ့ရသည်။
စာပေ အရေးအသား ပင်မစာမျက်နှာ: ကျူနီဖောင်းစာ ဘီစီ ၃၅၀၀ ခန့်မှစတင်ကာ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် စာပေအရေးအသားကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ရွှံပြားပြော့ပြော့များပေါ်တွင် ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် စတိုင်လပ်စ်(Stylus) ကညစ်တံမျိုးဖြင့် ရေးသားကာ ပြီးလျှင် မီးဖုတ်အပူပေးခြင်းဖြင့် မာကျောသွားအောင် ပြုလုပ်ပေးရသည်။
) ပြက္ခဒိန် နှင့် အချိန်နာရီ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် လအဆန်း၊ အဆုပ်ကို မူတည်တွက်ချက်သည့် လပြက္ခဒိန်ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
တစ်နှစ်ကို ၁၂လ အဖြစ်ပိုင်းခြားပြီး ဝါထပ်နှစ် သဘောအတိုင်းပင် ရံဖန်ရံခါ လတိုးလေ့ရှိသည်။
ရေတွက်သည့် သင်္ချာစနစ်သည်လည်း ဆယ်လီစနစ်၊ ရာလီစနစ် စသဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ခြောက်ဆယ်ကို အခြေခံကာ ရေတွက်ကြသည်။
ထိုမှ တစ်မိနစ်လျှင် စက္ကန့်ခြောက်ဆယ်၊ တစ်နာရီလျှင် ခြောက်ဆယ်မိနစ် စသဖြင့် အချိန်နာရီ သတ်မှတ်ပုံ အစပြုခဲ့သည်။
မြို့ပြနိုင်ငံခေတ် ထိုစဉ်က ဆူမားရီးယန်းတို့သည် မြို့ပြနိုင်ငံစနစ် အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်ကြသည်။
အကြီးအကဲဖြစ်သူအား ပါတေးစီ(Patesi) ဟုခေါ်ကြသည်။
အဆိုပါ ပါတေးစီတို့သည် အခွန်အကောက် ကြမ်းတမ်းကာ နိုင်ငံအရေးကိစ္စများတွင်လည်း ခေါင်းမရှောင်တမ်း တာဝန်ထမ်းသဖြင့် အများ၏ချစ်ကြောက်ရိုသေမှုကို ခံယူရရှိသည်။
ထိုသူတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး မြင်းနှစ်ကောင်ဆွဲသည့် နှစ်ဘီး(သို့) လေးဘီးတပ် စစ်ရထားကို အသုံးပြုခဲ့ကြသူများလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုစစ်ရထား နှင့် အတူ ဖယ်လန့်ဇ်(Phalanx) ဟုခေါ်သည့် ခြေလျင်တပ်များဖြင့် ပါတွဲဖက် တိုက်ခိုက်ကြသည့် အကြောင်းများ၊ အဆိုပါ ပါတေးစီ တို့၏ တိုက်ပွဲများအကြောင်းကို ဆူမားရီးယန်းတို့က ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ကာ မှတ်တမ်းပြုခဲ့ကြသည်။
ဆူမားရီးယန်းတို့ ယဉ်ကျေးမှုတွင် အီဂျစ်တို့နှင့် များစွာ ဆင်တူသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
အီဂျစ်မှ ဖာရိုးများနည်းတူ ပါတေးဆီ တို့၏တာဝန်မှာ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်သာမက လယ်ယာကဏ္ဍအတွက် ဆည်မြောင်းများအတွက် ပါ စီမံခန့်ခွဲရသေးသည်။
ထို့အတူ ဘာသာရေးအရ ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းကြီး ရာထူးကိုလည်း ခံယူရသည်။
ပါတေးဆီနောက် နိုင်ငံအတွင်း ဩဇာရှိသူများမှာ အစိုးရအမှုထမ်းများနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများဖြစ်ကြသည်။
ထိုနောက်တွင် မြေပိုင်ရှင်များ၊ ထိုနောက်တွင်မှ သာမန်အခြေခံလူတန်းစားများဖြစ်သည့် ကျွန်များ၊ လယ်သမားများ၊ အစေခံများ အဆင့်ဆင့်ရှိကြသည်။
အိမ်များကို ရွှံ့အုတ်များဖြင့် တည်ဆောက်ကြသဖြင့် မိုးဒဏ်လေဒဏ်ကို ကောင်းစွာမခံနိုင်သဖြင့် ပြိုလဲပျက်စီးတတ်သည်။
ထိုသို့ပျက်စီးလျှင် အပျက်အစီးများကို ပြန်လည်ဖယ်ရှားသည် မရှိတော့ဘဲ မြေညှိကာ ထိုပေါ်မှ အိမ်သစ်ထပ်မံတည်ဆောက်လေ့ရှိသဖြင့် နှစ်ကာလရှည်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ မြို့နေရာသည် တစ်ဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်လာသည်။
ဆူမားရီးယန်းတို့၏ မြို့ဟောင်းများမှာ တောင်ကုန်း၊ တောင်ပူစာများအပေါ်တွင် တည်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်နေတော့သည်။
မြို့၏အရေးအပါဆုံး အပိုင်းမှာ ဝတ်ကျောင်းဖြစ်ကာ မျှော်စင်ကြီးများပါဝင်သည့် တံတိုင်းကြီးဖြင့် ကာရံထားသည်။
ထိုမျှော်စင်ကြီး၏ ရှေ့တွင် ပေ ၁၅၀ခန့်ရှည်သည် လှေကားဖြင့် ဝတ်ကျောင်းတံခါးဝသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။
ဝတ်ကျောင်းများသည် လေနတ်သား အင်လီ(Enlil) အား ရည်စူးသည်ဖြစ်ပြီး ခေါင်မိုးပါရှိခြင်း မရှိကြပေ။
ဝတ်ကျောင်းမကြီး နံဘေးတွင် လူအများဝတ်ပြုရန်အတွက် ခပ်နှိမ့်နှိမ့် ဝတ်ကျောင်းခန်းမများရှိသည်။
ပူဇော်ပသခြင်းအနေဖြင့် ဆိတ်၊ သိုး စသည်တို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ ယဇ်ပူဇော်ကြရသည်။
စိုက်ပျိုးရေးအောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းစေရန် ရည်ရွယ်ကာ စွန်ပလွံအရွက်စိမ်း ထိုးစိုက်ထားသည့် ရေအိုးတစ်အိုးဖြင့်လည်း ပူဇော်ကြသည်။
ဆူမားရီးယန်းတို့နှင့် အီဂျစ်တို့ကွာခြားချက်မှာ လူသေပြီးနောက် ကျန်ရှိရုပ်အလောင်းကို အများအားဖြင့် အိမ်အောက်တွင်သာ မြုပ်လေ့ရှိသည် ဖြစ်သည်။
ထိုမှလွဲလျှင် အိမ်၏မြောက်ဘက် တံတိုင်းအနား မြေကွက်လပ်တွင် ကပ်ကာ မြုပ်နှံတတ်သည်။
သို့သော် အီဂျစ်ကဲ့သို့ပင် သေသောလူ၏ အသုံးအဆောင်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ အစေခံ စသဖြင့် အတူတကွ မြုပ်နှံပေးသည့် ဓလေ့ကို တွေ့ရသည်။
အားရ် မြို့ပြနိုင်ငံရှိ မင်းသားတစ်ပါး၏ သင်္ဂြိုင်းဟု ယူဆရသော နေရာအား တူးဖော်ရာ မြောက်မြားလှစွာသော အသုံးအဆောင်များနှင့် အစေခံ၊ လှည်းတွင် တပ်ဆင်လျက်ရှိသည့် နွားများ စသဖြင့် ထည့်သွင်းမြုပ်နှံပေးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အားရ် မြို့ပြနိုင်ငံ ဆူမားရီးယန်းတို့အနက် အားရ်(Ur) မြို့ပြနိုင်ငံသည် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မြစ်ဝနှင့်လည်း မဝေးလှပေ။
အားရ်မြို့၏ ပထမဆုံး အုပ်စိုးသည့် မင်းဆက်အကြောင်းကိုမူ တိတိကျကျ ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း ခန့်မှန်းစပ်ဆက်မှုများအရ မက်-အင်နီ-ပက်ဒါ(Mes-anni-padda) သည် ဘီစီ ၂၉၀၀ခန့်က အုပ်စိုးသွားပြီး ထိုမင်းဆက်တွင် မင်းငါးပါးရှိကြောင်း သိရသည်။
ထိုမြို့ဟောင်းရာအား တူးဖော်ရာတွင် မြေအောက်တွင် အထပ်ထပ်တည်ရှိနေသော မြို့ဟောင်းရာများအောက်တွင် သမိုင်းအဖိုးတန်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် လူ့အသုံးအဆောင်များကို တွေ့ရသည်။
လက်ရာအဆင့်အတန်းမြင့်မားပြီး အီဂျစ်များထက် မနှိမ့်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
တွေ့ရှိရသော လက်ရာများအရ ထိုအချိန်က အရှေ့အာရှတွင် ဆူမားရီးယန်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သည်ကို သိနိုင်သည်။
အားရ်နှင့် ပြိုင်ဖက် မြို့ပြနိုင်ငံမှာ လာဂတ်စ်မြို့ဖြစ်သည်။
ထိုနှစ်မြို့တို့သည် အပြန်အလှန် စစ်ပြုပြိုင်ဆိုင်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် အားရ်ရှုံးနှိမ့်ကာ ပျက်သုဉ်းသွားသည်။
ထိုမှ အချင်းချင်းတိုက်ခိုက်မှုများအပြင် မြောက်ဘက်မှ အက်ကတ်ဒီးယန်းများ၏ ကျူးကျော်မှုကိုလည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး ဘီစီ ၂၇၅၀ခန့်တွင် အက်ကတ်ဒီးယန်း ဘုရင် ဆာဂွန်() ၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆူမားရီးယန်းတို့၏ မြို့ပြနိုင်ငံများ ပျက်စီးသွားရသည်။
သို့သော် အက်ကတ်ဒီးယန်းများသည် ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်ခံရယူသဖြင့် ထိုလူမျိုးနှစ်မျိုးသည် ရေရှည်တွင် တစ်သားတည်းဖြစ်ကာ ဆူမားနှင့်အက်ကတ် နိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဆက်စပ်လေ့လာရန်: အက်ကတ်ဒီးယန်းခေတ် Category:သမိုင်း Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း။
ဆူမားရီးယန်းတို့အား အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့အောင်နိုင်သည့်နောက် နှစ်ပေါင်း၂၀၀ အကြာတွင် ဆူမား-အက်ကတ်ဟူ၍ နိုင်ငံတစ်ခုကို ပူပေါင်းတည်ထောင်ကြသည်။
ထိုနိုင်ငံသည် ယူဖရေးတီးမြစ် မြောက်ပိုင်းရှိ အာဆီးရီးယား နိုင်ငံအထိ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ထိပ်ဖျားရှိ အီလမ်မြို့အထိ၊ အနောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ပါလက်စတိုင်းမြောက်ပိုင်းအထိ ကျယ်ပြန့်သည်။
သို့ဖြင့် အနောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများသည် ယခင်ကထက် ပို၍ စည်းစနည်ကျသည့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်းခံရသဖြင့် တိုးတက်လာသည်။
အထူးအသဖြင့် ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် ဖွံဖြိုးလာကာ တစ်ဖက်မှလည်း ဆူမား-အက်ကတ်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်လာသည်။
ဆူမားရီးယန်းလူမျိုးများ အချင်းချင်း မသင့်မြတ်ကြဘဲ စစ်ပြိုင်နေချိန်များတွင် တစ်ဖက်ကလည်း ဆူမားဒေသ၏ မြောက်ဘက်ရှိ အက်ကတ်ဒီးယန်းများ၏ ကျူးကျော်မှုများကိုလည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။
သို့သော် စစ်ရေးစစ်ရာ ကျွမ်းကျင်သည့် ဆူမားရီးယန်းများအား အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့အနေဖြင့် လွမ်းမိုးနိုင်ခြင်းမရှိကြပေ။
ဘီစီ၂၇၅၀ ရောက်သောအခါတွင်မူ အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့သည် လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်ဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဆာဂွန် ဘုရင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဆူမားရီးယန်းအပေါင်းတို့အား အောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဆာဂွန်၏ အင်ပါယာသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မြောက်ပိုင်းရှိ အီလမ်မြို့မှ အနောက်ဘက် မြေထဲပင်လယ်အထိတိုင် ကျယ်ပြန့်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ယူဖရေးတီး နှင့် တိုက်ဂရစ်မြစ်များ၏ အထက်ဖျားပိုင်းထိတိုင် ကျယ်ပြန့်သေးသည်။
အက်ကတ် နှင့် ဆူမားတို့ ပေါင်းစည်းမှု ထိုသို့ အက်ကတ်ဒီးယန်းတို့သည် ဆူမားတို့အပေါ်တွင်အောင်နိုင်ပြီး အရှင်သခင်များ ဖြစ်လာသည့်အတွက် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သည့် စရိုက်ကို စွန့်ပစ်လိုက်ကြပြီး ဆူမားရီးယန်းများကဲ့သို့ပင် နေလှန်းရွံ့အုတ်ဖြင့် အိမ်ရာများတည်ဆောက်ကာ အတည်တကျနေထိုင်လာကြသည်။
စာပေအသုံးအနှုန်း မရှိကြသေးသဖြင့် ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ ကျူနီဖောင်းစာရေးနည်းကို သင်ယူကြကာ ၎င်းတို့၏ ဆီမိုက်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားကြသည်။
ထို့အတူ အုပ်ချုပ်ရေးက႑တွင်လည်း ဆူမားရီးယန်းတို့အား ဆရာတင်ကာ ကျင့်သုံးကြရပြန်သည်။
သို့ဖြင့် အချိန်ကြာသော် အလေးချိန်၊ အချိန်နာရီ၊ အတိုင်းအတာ၊ အတွက်အချက်၊ စစ်ရေးစစ်ရာ စသည်တို့ပါမကျန် အက်ကတ်တို့သည် ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ ဆက်ခံသင်ယူ သဖြင့် အာကတ်နှင့် ဆူမားတို့သည် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းကဲ့သို့ ဖြစ်သွားကြကာ နှစ်၂၀၀ခန့် ကြာလျှင် ဆူမားတို့က ထိုဒေသတွင် အသာစီးပြန်ရလာကြသည်။
ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အက်ကတ်ဒီးယန်းများက ဆူမားရီးယန်းတို့ထံမှ သင်ယူပြုလုပ်သည့် စစ်ခမောက် သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်သည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တန်ဆာအဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။
ပျက်သုဉ်းခြင်း ဘီစီ၂၃၂၈ အရောက်တွင် အီလမ်ဒေသမှ အယ်လ်မိုက်လူမျိုးတို့သည် ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်ကာ ဘုရင်ဖြစ်သူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြသည်။
တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် မြောက်ပိုင်းရှိ အမ်မိုရိုက်မျိုးနွယ်များကလည်း ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ တိုးဝင်လာကာ ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ဘေဘီလုံရွာငယ်လေးကို တည်ထောင်အခြေချကြသည်။
အချိန်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် ထိုရွာငယ်လေးသည် အမ်မိုရိုက်တို့၏ ဘေဘီလုံမြို့တော် ဖြစ်လာသည်။
အယ်လ်မိုက်များ ထိုအချိန်မှစကာ ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံနေရာတွင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့၏ အခန်းမှာ မှေးမှိန်သွားပြီး အယ်လ်မိုက်နှင့် အမ်မိုရိုက်နွယ်ဝင်များကသာ နယ်မြေပိုင်စိုးရေးအတွက် ယှဉ်ပြိုင်စစ်ပြုကြတော့သည်။
နယ်မြေပိုင်ဆိုင်ရေး စစ်ပွဲများသည် ရာစုနှစ်တစ်ခုမျှကြာရှည်ကာ အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ဘီစီ၂၁၂၃အရောက်တွင် အမ်မိုရိုက်အပေါင်းတို့ကို ဟမ်မူရာဘီဘုရင်(Hammurapi) က ဦးဆောင်ကာ နှစ် ၃၀ကျော်ခန့် အယ်လ်မိုက်များနှင့် စစ်ပြုကာ အနိုင်ရသဖြင့် အယ်လ်မိုက်များ ထိုဒေသကို စွန့်ခွာထွက်သွားကြခြင်း ဖြင့် ဆူမား-အက်ကတ်ဒေသသည် အမ်မိုရိုက်တို့၏ ပြိုင်ဖက်မရှိ အုပ်စိုးခြင်းကို ခံရသည်။
Parallels Desktop ဆိုသည်မှာ Intel processor (1.66 GHz or more) ကို အသုံးပြုထားတဲ့ Macintosh ကွန်ပျူတာတွေမှာ virtual machine တွေဖန်တီးဖို့ရန် ဖြစ်ပါတယ်။
သင်ဟာ ၎င်း application ကိုသုံးခြင်းဖြင့် Mac OS မှာ Windows Linux version ကွဲပြားသော Mac OS X အပြင် တခြားသော OS တို့ကို virtual machine အနေဖြင့် တစ်ခုဆီ ဖန်တီးလို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုသို့ ကိုယ်ကြိုက်နှစ်သက်သော တခြား OS တွေကို virtual machine အဖြစ် ပြုလုပ်လိုက်တဲ့ အခါ ရှိပြီးသား Mac ရဲ့ appliaction များနှင့်အတူ တခြား OS က appliaction များကိုပါ တပြိုင်နက်တည်း side by side သုံးလို့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၎င်း application သုံးရခြင်းတွင် ရရှိမယ့် ကောင်းကျိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
Virtual machine တစ်ခုကို အသုံးပြုရတာ လွယ်ကူခြင်း ၂။
Virtual machine ကို 32bit အပြင် 64bit ကိုပါ သုံးနိုင်ခြင်း ၃။
သင်အခုလက်ရှိသုံးနေသော Mac ကို restart လုပ်စရာမလိုဘဲ virtual machine ပြုလုပ်ထားတဲ့ windows linux OS တို့မှ applicaiton များနှင့် side by side အသုံးပြုနိုင်ခြင်း ၄။
Virtual machine က OS (သို့) Mac OS မှ application တစ်ခု⁠ခုဖြင့် ဖန်တီးထားတဲ့ file ဖြစ်သော်ငြားလည်း ဘယ် OS တွင်မဆို ပြန်ဖွင့်ရနိုင်ခြင်း ထိုသို့အပြိုင်သုံးခွင့် ရရှိခြင်းဖြင့် သင်ရဲ့ OS တစ်ခုထက်မက အသုံးပြုနိုင်တဲ့ အတွေ့ကြုံကို တိုးတက်စေမှာဖြစ်ပါတယ်။
လမ်းညွှန် ဒီလမ်းညွှန်ဟာ Mac computer ပေါ်မှာ အခြား OS များကို virtual machine အနေနှင့် အပြိုင်အသုံးပြုချင်တဲ့ သူတွေအတွက် ရည်ရွယ်ပါတယ်။
ဆိုလိုသည်မှာ OS နှစ်ခု (သို့) နှစ်ခုထက်မက OS တွေကို Mac ပေါ်မှာ အပြိုင်သုံးချင်းသူများ အတွက် ရည်ရွယ်ထားပါသည်။
ဒီလမ်းညွှန်မှာ အတိုကောက် စာလုံးအနေနဲ့ OS ဟာ operating system ဖြစ်ပြီး VM ကတော့ virtual machine ဖြစ်ပါတယ်။
အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုချက် Primary operating system (primary OS) ဆိုသည်မှာ computer ကိုဖွင့်လိုက်တဲ့အခါ ၎င်း၏ I/O device တွေကို ထိန်းချုပ်ပေးသော operating syatem ကိုဆိုလိုပြီး ဒီလမ်းညွှန်မှာတော့ Mac OS X ကို ဆိုလိုတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။
Guest operating system (guest OS) ဆိုသည်မှာ ဒီလမ်းညွှန်မှာဆို virtual machine အဖြစ်ဖန်တီးမယ့် operating system ဘဲဖြစ်ပါတယ်။
ဂျော့ချ် ပေါ်လို လေးမန်း (၁၉၃၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ တွင် ရီယို ဒီ ဂျီးနေးရိုးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ ) သည် ၂၀၁ဝ တွင် ချမ်းသာ ကြွယ်ဝမှု ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၅ ဘီလျံ ရှိပြီး၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ တတိယ အချမ်းသာဆုံးသူ ( ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး နံပါတ် ၆၄ နှင့်၊ Forbes တွင် နံပါတ် ၄၈ ) ဖြစ်သည်။
၁၉၃၉ တွင် ဂျော့ချ် ပေါ်လိုလေးမန်း အား ဘရာဇီးလ် နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်နေကြသော ဆွဇ် လူမျိုးမိဘ နှစ်ပါးမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ဘွဲ့ကို စီးပွားရေးပညာ အဓိကဖြင့် Harvard University မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ အထိ Credit Suisse ငွေကြေးအရင်းအနှီးဆိုင်ရာ ကုမ်ပဏီတွင် အလုပ်သင်အနေနှင့် ဝင်ရောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် အတူ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်သုံးယောက်စုပေါင်း၍ ဘရာဇီးလ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း Banco Garantiaကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရက်သတ်တပတ် အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဈေးကွက် ပြိုလဲမှု ကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် Lemann သည် တနိုင်ငံလုံးတွင် ဩဇာဂုဏ်သရေ အကြီးမားဆုံးနှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုအားအကောင်းဆုံးသော ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် Garantia ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။
Forbes မဂ္ဂဇင်းမှ ၎င်း၏ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကို “ဘရာဇီးလ်ပုံစံပြောင်းထားသော Goldman Sachs (a Brazilian version of Goldman Sachs)” ဖော်ညွှန်းခဲ့သည်။
(Goldman Sachs ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာ အတိုင်းအတာ နှင့် လုပ်ကိုင်နေသော အမေရိကန် အခြေစိုက် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကြီး ဖြစ်သည်။