kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မုန်တိုင်ပင်ရွာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁,၉၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြပြီး ရွှေဘိုမြို့ အနောက်မြောက်ဘက် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက နယ်မြေများကို အုပ်စိုးမိချိန်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် နယ်မြေပြန်လည်စိုးမိုးရေးအတွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ကာထောင်နှင့်ချီသော လူများကို နေရပ်ဒေသများမှ နှင်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ခုခံတော်လှန်သူများကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ဖြတ်လေးဖြတ်ဗျူဟာဖြစ်သော အစာရေစာ ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ငွေရေးကြေးရေး ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ သတင်းစီးဆင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် လူသစ်စုဆောင်းမှု ဖြတ်တောက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် ကျေးရွာများအား စီးနင်းခြင်း၊ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများထံ လူသားခြင်းစာနာမှု အကူအညီများ တားမြစ်ခြင်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ဒုံးတောရွာမှ ရွာသူရွာသား ၁၁ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သလို နောက်တစ်လတွင်လည်း ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သစ်ဆိမ့်ကြီးရွာမှ ၆ ဦးကိုလည်း ထပ်မံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ရပ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့ နံနက် ခြောက်နာရီခန့်တွင် အင်အား ၁၅၀ မှ ၂၀၀ ခန့်ရှိသော စစ်ကောင်စီတပ်များသည် မုန်တိုင်ပင်ရွာအား လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အနီးအနားကျေးရွာများမှအပါအဝင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။
အချိန်မီ ထွက်ပြေးခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့သော ရွာသူရွာသား ၁၀၀ ခန့်မှာ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေခဲ့ကြသည်။
နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ကျန်ရှိသော ရွာသူရွာသားများအား နှိပ်စက်ခြင်း၊ မေးမြန်းခြင်းနှင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်ရက် နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် စစ်ပစ္စည်းများအား မူးမြစ်သို့ သယ်ယူရန်အတွက် အမျိုးသားလူငယ် ၁၀ ဦးအား အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းခဲ့သည်။
ယင်းနောက် အဆိုပါ ၁၀ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဓားများဖြင့် ခုတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့သည်။
အဆိုပါနေ့ နေ့လယ် ၂ နာရီခွဲနှင့် ၃ နာရီအကြားတွင် ကျန်ရစ်သော ဖမ်းဆီးထားသူများအား ချည်နှောင်ကာ ဇေယျသိဒ္ဓိဘုရားအနီးတွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ကာ သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ရွာသားများအဆိုအရ ဘုန်းတော်ကြီး၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် ရွာသား ရှစ်ဦးမှာ အသတ်ခံရမည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
နောက်တစ်ရက် နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက အနီးနားရှိ ပုန်းတကားရွာသို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများဖြစ်သော အမျိုးသား ၈ ဦး၊ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ် ၅၀ တို့ကို မကြာမီတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
ယင်းတို့ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် ကျေးရွာအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်များကို လိုက်လံငြိမ်းသတ်စဉ် မီးလောင်ကျွမ်းနေသော ၂၉ ဦးကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ဖြစ်စဉ်အတွင်း နေအိမ် ၉၄ လုံး မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။
ဖြစ်စဉ်အပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် အနီးနားရှိ အင်ပင်ရွာအနီးတွင် နောက်ထပ် သေဆုံးနေသူ ၁၁ ဦးအား ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ကျူးလွန်သူများ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအား တိုက်ကြီးအခြေစိုက် အမှတ် ၇၀၈ ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ ၇၀၈) မှ ဖြစ်ပြီး အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးထွန်းလင်းအောင် ဖြစ်သည်။
ခမရ ၇၀၈ သည် တပ်မမှူးဗိုလ်မှူးချုပ် ကြည်သိုက် အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသော အမှတ် ၄ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (စကခ ၄) လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်မှူးချုပ်ကြည်သိုက်သည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား အစီရင်ခံရသည်။
စီးနင်းမှုအား ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ကလည်း ကူညီခဲ့ကြောင်း ရွာသားများက ပြောဆိုခဲ့သည်။
ကျူးလွန်ခံရသူများ သတ်ဖြတ်ခံရသူများ အားလုံးမှာ အသက် ၂၅ မှ ၆၄ နှစ်အရွယ်ရှိ အမျိုးသားများ ဖြစ်သည်။
ယင်းအထဲတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်မှ သုံးဦးနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။
အသတ်ခံရသူအများစုကို မျက်လုံးများစည်းထားပြီး လည်ပင်းကို လှီးထားသော ဓားဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် သေနတ်ဒဏ်ရာများ တွေ့ရသလို အချို့မှာ မီးလောင်ကျွမ်းနေပြီး သတ်ဖြတ်ခံထားရသော လက္ခဏာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဖြစ်စဉ်အပြီး နောက်တစ်လတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက မြင်းမူမြို့နယ် ကန်ပြားရွာမှ အရပ်သား ၆ ဦးကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
သတ်ဖြတ်မှုတွင် ပါဝင်သော စစ်သားတစ်ဦး၏ မိုဘိုင်းဖုန်းကို အရာတော်မြို့နယ်အနီးမှ ရွာသားများက တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အဆိုပါ ဖုန်းအတွင်းမှ မုန်တိုင်ပင်ရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ရွာသားများအား ဖမ်းဆီးထားပုံများအပါအဝင် စီးနင်းမှု ဗီဒီယိုနှင့် ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင် တပ်ကြပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့ဖူးသူအရေအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အား ခုတ်ထစ်ပုံများအား ပြောဆိုနေကြသော ဗီဒီယိုဖိုင်ကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
တုံ့ပြန်မှုများ ပြည်တွင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွက် တရားမျှတမှု ထုတ်ဖော်ပေးရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်စဉ်အချက်အလက်များကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်းက အစောပိုင်းတွင် သတ်ဖြတ်မှုများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး "လုပ်ကြံပြောဆိုမှု"ဟု ဆိုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်က ဖြစ်စဉ်အား စုံစမ်းစစ်ဆေးလျက်ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ သတ်ဖြတ်မှုအပေါ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်မှုအဖွဲ့က ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ဖွယ်နှင့် ခြောက်ခြားဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအနေဖြင့် မြန်မာစစ်တပ်အား လက်နက်တင်ပို့ရောင်းချခြင်းများ ရပ်ဆိုင်းရန် ပြောဆိုခဲ့ကာ နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုတရားရုံးသို့ အခြေအနေအား ပြောဆိုခဲ့သည်။
အခြားကြည့်ရန် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ) မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော လူသတ်ပွဲများ စာရင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ။
thumb|အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တွင် တွေ့ရပုံ ကိုးကား။
ဉာဏ်ရောင် သို့မဟုတ် ပညာရောင်ပညာတည်းဟူသော အလင်းရောင်၊ ပညာအလင်းရောင်။
ဉာဏ်အလင်းရောင်။
ဧတဒဂ္ဂံ ဘိက္ခဝေ ဣမေသံ စတုန္နံ အာလောကာနံ ယဒိဒံ ပညာလောကော။
အံ၊၁၊၄၅၆။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၈။
) ဆိုသည်မှာ အဆင့်မြင့် သမထ နှင့် ဝိပဿနာ တို့ကို ပွားများသည့်အခါ ဉာဏ်နှင့် ယှဉ်သော စိတ်တို့၏ စွမ်းအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားများ အတွင်းရှိ ဝဏ္ဏဓာတ်တို့၏ ထွန်းလင်းတောက်ပမှု ဖြစ်သည်။
ဉာဏ်ကိုယ်တိုင်၌ အရောင်အလင်း မရှိသော်လည်း ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်သော အလင်းဖြစ်၍ "ဉာဏ်ရောင်" ဟု ဥပစာတင်စား ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
တရားအားထုတ်မှုတွင် ကြုံတွေ့ရနိုင်သော "ဉာဏ်ရောင်" သို့မဟုတ် ပညာ၏ အရောင်အလင်း (ဩဘာသ) နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစွာ ရှင်းလင်းတင်ပြအပ်ပါသည်- အရောင်အလင်း အမျိုးအစားများ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ အရောင်အလင်း (၄) မျိုး ရှိကြောင်း အာလောကသုတ္တန် စသည်တို့၌ ဟောကြားတော်မူပါသည်- (၁) လရောင် (၂) နေရောင် (၃) မီးရောင် (၄) ပညာရောင် (ဉာဏ်ရောင်)(အံ၊၁၊၄၅၆။
) ဉာဏ်ရောင် (၄) မျိုး (အင်္ဂုတ္တရ ဋီကာ) ထိုအရောင်အလင်း လေးမျိုးတွင် ပညာ သို့မဟုတ် ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော "ဉာဏ်ရောင်" (၄) မျိုး ရှိကြောင်း အင်္ဂုတ္တရဋီကာက ပစလာယမာနသုတ္တန် အဖွင့်၌ ရှင်းပြထားပါသည်- (က) ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနအာလောက: ထိနမိဒ္ဓ (ငိုက်မျဉ်းထိုင်းမှိုင်းမှု) ကို ပယ်ဖျောက်ရန်နှင့် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ် (နတ်မျက်စိကဲ့သို့ မြင်နိုင်သော အသိဉာဏ်) ရရှိရန်အတွက် ပွားများအပ်သော အရောင်အလင်း။
(ခ) ကသိဏာလောက: ကောင်းစွာ ပွားများထားသော ကသိုဏ်း ဘာဝနာ (အထူးသဖြင့် အလင်း၊ မီး၊ အဖြူ ကသိုဏ်း) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း။
(ဂ) ပရိကမ္မာလောက: ပရိကမ္မဘာဝနာ (ရှေးဦး ပြုပြင်သော ဘာဝနာ - သမာဓိ၊ အဘိညာဏ်၊ မဂ် တို့၏ ရှေ့အဖို့) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်း။
(ဃ) ဥပက္ကိလေသာလောက: ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း (ဝိပဿနုပက္ကိလေသ) ဖြစ်သော အရောင်အလင်း။
၎င်းသည် ဝိပဿနာရှုမှတ်စဉ် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် (ဖြစ်ပျက်ဉာဏ်) ရင့်ကျက်လာသောအခါ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ဩဘာသ (ထွန်းလင်းတောက်ပမှု) ဖြစ်သည်။
ဤဉာဏ်ရောင် လေးမျိုးလုံးသည် ဉာဏ်ကြောင့်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ဤအရောင်အလင်းနှင့် အတူတကွဖြစ်သော စိတ်ကို "သပ္ပဘာသံ စိတ္တံ" ဟု ခေါ်သည်။
ဉာဏ်ရောင် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက်) အဓိစိတ္တ: အဆင့်မြင့်သော သမထဘာဝနာစိတ် နှင့် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ် (အဓိစိတ္တ) တို့သည် အရောင်အလင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သော စွမ်းအားရှိသည်။
ရုပ်တရားမှ အလင်း: ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာအရ၊ ဉာဏ်ရောင်အလင်း ဆိုသည်မှာ (၁) (သမထ/ဝိပဿနာ) စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်များ အတွင်းရှိ အလွန်တောက်ပသော ဝဏ္ဏဓာတ် (ရူပါရုံ) ၏ အရောင်အလင်း နှင့် (၂) ထိုစိတ္တဇရုပ်ကလာပ်များ အတွင်းရှိ တေဇောဓာတ် (ဥတု) ကြောင့် ထပ်ဆင့်ဖြစ်ပွားလာသော ဥတုဇရုပ်ကလာပ်များ အတွင်းရှိ အလွန်တောက်ပသော ဝဏ္ဏဓာတ် (ရူပါရုံ) ၏ အရောင်အလင်းတို့ ဖြစ်သည်။
တောက်ပမှု: ဤအရောင်အလင်းတို့၏ တောက်ပမှုသည် ယင်းတို့ကို ဖြစ်စေသော ဉာဏ်၏ အာနုဘော် အပေါ်တွင် မူတည်သည်။
တည်နေရာ: စိတ္တဇရုပ်၏ အလင်းသည် ကိုယ်တွင်း၌သာ ပျံ့နှံ့ပြီး၊ ဥတုဇရုပ်၏ အလင်းသည် ကိုယ်ပြင်ပသို့ပါ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။
သမန္တတော ပတ္ထရတိ ဟူသော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂမဟာဋီကာ(မဟာဋီ၊၂၊၄၂၉၊ စာပိုဒ်၊၇၃၃။
) ဉာဏ်ရောင် - မုချ နှင့် ဥပစာ ဥပစာ: "ဉာဏာလောက = ဉာဏ်ရောင်" ဟူသော စကားသည် အမှန်စင်စစ် ဖလူပစာ စကား (ဥပစာ) ဖြစ်သည်။
ဉာဏ် (နာမ်တရား) ၌ အရောင်အလင်း မရှိပါ။
ဉာဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ် (ဝဏ္ဏဓာတ်) ၏ အရောင်အလင်းကို ဉာဏ်အပေါ်၌ တင်စား၍ "ဉာဏ်ရောင်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ပဘဿရ: "ပဘဿရမိဒံ ဘိက္ခဝေ စိတ္တံ" ဟူသော ဘုရားဟောသည် စိတ်၏ ပကတိ ကိလေသာ ကင်းစင်မှု သို့မဟုတ် ထိုစိတ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော အလင်းရောင်ရှိသည့် ရုပ်တရားများကို ရည်ညွှန်းသော ဥပစာစကား ဖြစ်သည်။
ဉာဏ်ရောင်နှင့် တရား အကျိုးကျေးဇူး: ထိနမိဒ္ဓ ပယ်ဖျောက်ရန်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်၏ အခြေခံ ဖြစ်ရန် အသုံးပြုသည်။
ဝိပဿနုပက္ကိလေသ (ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အလင်းရောင်): ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဩဘာသသည် အလွန် ထူးခြား တောက်ပသောကြောင့် ယောဂီသည် *"ငါ့အား ဤအခါမှ ရှေး၌ ဤသို့သဘောရှိသော ဩဘာသ = အရောင်အလင်းသည် မဖြစ်ဖူးလေစွတကား"* ဟု ထင်မှတ်ကာ မဂ်ဖိုလ်ရောက်ပြီဟု အထင်မှား တတ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်: အဋ္ဌကထာ၏ ဆိုလိုရင်းမှာ ယောဂီသည် သံသရာတစ်လျှောက် သို့မဟုတ် ဤဘဝတွင် *လုံးဝ* အရောင်အလင်း မမြင်ဖူးဟု ဆိုလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။
သမထကြောင့်ဖြစ်သော အလင်း၊ ဝိပဿနာဉာဏ် နုစဉ်က ဖြစ်သော အလင်း စသည်တို့နှင့် မတူ၊ ယခု ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် ရင့်ကျက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် *ဤကဲ့သို့ ထူးကဲသော အရောင်အလင်းမျိုး* သာ ယခင်က မကြုံဖူးသေးဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
(၎င်းသည် ဉာဏ်၊ ပီတိ၊ ပဿဒ္ဓိ စသော အခြား ဥပက္ကိလေသ ၉ ပါး အတွက်လည်း အလားတူပင် ဖြစ်သည် - ယခင်က ပီတိ စသည် ဖြစ်ဖူးသော်လည်း ဤအဆင့်မှ ပီတိမျိုးလောက် မထက်မြက် မထူးကဲဖူးဟု ဆိုလိုသည်)။
ဤဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဩဘာသသည် အခြားအလင်းရောင်များနှင့် မတူ ထူးခြားသောကြောင့် ၎င်းကို ဂုဏ်တင် ချီးမွမ်းကာ ဥပက္ကိလေသ အဖြစ် သီးသန့် ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
သတိပေးချက်: ထို့ကြောင့် တရားအားထုတ်စဉ် သမာဓိ အသင့်အတင့် အားကောင်း၍ ပြိုးခနဲ ပြက်ခနဲ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းများကို ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အဆင့်သို့ ရောက်ပြီဟု မယူဆသင့်ပါ။
အကြောင်းနှင့်တကွသော ရုပ်နာမ်ပရမတ်တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်၍ ရှုနိုင်မှသာ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အစစ် ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အကြောင်းတရား: ဉာဏ်ရောင်၏ တောက်ပမှုသည် အတိတ် ပါရမီ နှင့် ပစ္စုပ္ပန် သမာဓိ စွမ်းအား တို့အပေါ်တွင် များစွာ မူတည်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဉာဏ်အရောင်အလင်းများအကြောင်း နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/ဉာဏ်ရောင်_အကြောင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဤကာလိင်္ဂတိုင်းကြီးမှာ ရှေးအခါ နိပါတ်တော်, ဇာတ်တော်များ၌ ထင်ပေါ် ကျော်ကြားသော တိုင်းကြီးတစ်တိုင်း ဖြစ်သည့်ပြင် ကျော်စောထင်ရှား ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော မင်းကြီးများလည်း အုပ်ချုပ်စိုးစံတော်မူဖူးကြ၍ ဇမ္ဗူဒီပ အိန္ဒိယရာဇဝင်တို့တွင်လည်း ထင်ရှား ကျော်ကြားလျက် ယခုလက်ထက် အခါသမယတိုင်အောင်ပင် အမည်နာမ တိမ်ကော ပပျောက်ခြင်း မရှိသေးသော တိုင်းနိုင်ငံကြီးတစ်ခု ဖြစ်၏။
၎င်းတိုင်းကြီးမှာ အလယ်ပိုင်းဖြစ်သော ကာသိတိုင်းမှ ထောက်စာလျှင် အရှေ့ တောင်ဘက်ကျသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၍ ယခု၌ရှိသော မြေပုံနှင့် အလွန်ရှေးကျသော မဟာ ဂေါဝိန္ဒသုတ်၌ ဟောကြားတော်မူသည့်အတိုင်း နယ်ပယ်တို့ကား အခါကာလ အလွန်ကွာ ခြားကြသဖြင့် အပိုင်းအခြားနယ်များ သတ်မှတ်ခြင်းတို့မှာ တူညီနိုင်ဖို့ မရှိသော်လည်း ယခုခေတ် လူတို့အားလျော်စွာ ပိုင်းခြားမှတ်သားနိုင်ဖို့ရန် ယခု အိန္ဒိယမြေပုံနှင့်ပြပါလျှင် မဟာနဒီမြစ်နှင့် ဂေါဒါဝရီမြစ် ၂-ခုတို့၏အတွင်း အရှေ့တောင်ဘက် နယ်စပ်ဖြစ်သည့် အပြင် အနောက်တောင်နယ်စပ်မှာလည်း ဂေါဒါဝရီမြစ်, ကဏှမြစ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်လျက် တောင်ဘက်ကျွန်းဆွယ် ယခု ကိုမိုရင်အငူ ရှေးပဏ္ဍုတိုင်းနယ် အငူသို့ထိအောင် အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း နယ်ပယ်များဖြစ်သင့်ကုန်၏။
ဒန္တပုရမြို့တော် ၎င်းမြို့တော်၏ အမည်ရင်းမှာ ဒန္တပုရဖြစ်သော်လည်း အလွန်ရှေးကျ၍ ကာလ ရှည်လျားလှသဖြင့် အမည်နာမ မပြောင်းလဲဘဲ သို့မဟုတ် မပျက်ပြားဘဲ မတည်နိုင်ကြောင်းမှာ မယုံမှားအပ်သည့်ပြင်၎င်း၏ တည်ရာဌာန အရပ်ဒေသ, နယ်ပယ်အပိုင်းအခြားတို့လည်း တစ်လက်ထက်မှတစ်လက်ထက် ရွေ့ရှားပြောင်းလဲတတ်ကြောင်းကား ထင်ရှားသောကြောင့် ရှေးအခါက ဖြစ်ခဲ့ကြသော တိုင်း, နယ်, မြို့တော်များ၏ အမည်နာမ ဝေဖန်ရန် ခဲယဉ်း၏။
မြို့ရွာဒေသတို့သည် အကြောင်းအားလျော်စွာ နေရာဌာနနှင့် အမည်နာမတို့ ရွေ့ ရှားပြောင်းလဲတတ်သဖြင့် ရှေးကသမုတ်ရင်း အမည်နာမအတိုင်း တည်နေရန် ခဲယဉ်းသော်လည်း ကျမ်းဂန်ရာဇဝင် အစဉ်အလာကို ထောက်ဆ ညှိနှိုင်းခြင်းအားဖြင့် သိရှိနိုင်ကြကုန်၏။
၎င်းဒန္တပုရမြို့တော်ကား ကာရင်ဂျပတန် သို့မဟုတ် ကောရင်ဂျပတန်ခေါ်သော ကောရင်ဂျီလူမျိုးတို့၏ နေရာဖြစ်သော ကောရင်္ဂဆိပ်ကမ်းအနီး ဂင်္ဂါမြစ်ဝမှ မိုင်ပေါင်း-(၅၇၄)ငါးရာခုနစ်ဆယ့်လေးမိုင် ကွာဝေးသောအရပ်၌ ရှေးအခါက ဂရိတ်လူမျိုးများ မှတ်တမ်းအရ ဒန္တဂုဍသို့မဟုတ်ဒန္တဂူဠ-ဟု ရေးသားသော ယခုအခါ မြေပုံများမှာမူ ရာဇမေဏ္ဍရီ အမည်တွင်သောမြို့ ဖြစ်သင့်ကြောင်း အိန္ဒိယရှေးဟောင်း ပထဝီဝင်ဆရာများ နှင့် ရှေးဟောင်းရာဇဝင်ဆရာများ အညီအညွတ် မှတ်သားကြကုန်၏။
၎င်းတို့၏အမှတ် အသားအတိုင်း ဒန္တဂူလ, ဒန္တပူရတို့မှာ အက္ခရာအားဖြင့် အနည်းငယ် ကွာခြားစေကာမူ ကာလရှည်လျား၍ ကွဲပြားသင့်သည်ကား အသင့်ယုတ္တိရှိနိုင်၍ ယခုမြေပုံအရ ရာဂျမေဏ္ဍရီ-ရာဇမေဏ္ဍရီအက္ခရာ, ပုဒ်, ပါဒ် မစပ်သဖြင့် မသင့်နိုင်-ဟု ထင်မှတ်စရာရှိသော်လည်း အုပ်ချုပ်စိုးစံသောမင်းအားလျော်စွာ အမည်နာမတို့ ပြောင်းလဲတတ်ကြသဖြင့် နေရာဌာန သာဖြစ်သင့်သည့် ယုတ္တိတန်သလောက် နှိုင်းဆခန့်မှန်း၍ ယူရပေမည်။
၎င်းတို့နှင့်စပ်၍၎င်းနယ်ပယ်အတွင်းတွင် ပါဝင်ကြသော မြို့ ရွာ, ဒေသအရပ်ဌာန အဖြစ်အပျက် အတ္ထုပ္ပတ်များ ရေးသားသင့်သော်လည်း ယခုရေးဆဲဖြစ်သော ၇-တိုင်း, ၇-ဌာန အကြောင်းအရာများသည် နောင်ရေးလတ္တံ့ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားအာဏာတော်မြတ် ပြန့်နှံ့ရာဌာန သောဠသခရိုင်, ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော်ကြီး၏ အခြေခံနိဒါန်းမျှသာ ဖြစ်၍ ရေးသင့်ရေးထိုက်သော နောက်ပိုင်းများ၌ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ်များကို လည်းကောင်း, ရာဇဝင်မှတ်တမ်း တစ်ကျမ်းနှင့်တစ်ကျမ်း မတူညီကြသည်ကို လည်ကောင်း ထုတ်ဖော်ရေးသား ရှင်းလင်းဖြေကြားရပေလိမ့်မည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း။
အဿကတိုင်း၊ ပေါတနမြို့တော် အဿကတိုင်းမှာ မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်အရ ဆိုခဲ့ပြီးသော ကလိင်္ဂတိုင်းကြီးနှင့် ဆက်စပ်လျက် အစဉ်အားဖြင့် တည်နေသင့်ကြောင်း ဟောတော်မူသော အစဉ်အတိုင်း တည်နေသင့်သည်ကို သိရသည့်အပြင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော သုတ္တနိပါတ်, ပါဠိတော်, ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော်, ၎င်းအဋ္ဌကထာများ၌၎င်းဒက္ခိဏပထ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့်စပ်၍ ဟောကြားတော်မူအပ်သော များစွာသောသုတ္တန်များ ထောက်ထားသဖြင့် သာလွန်ထင်ရှားစွာ ၎င်းတိုင်း ၂-ရပ် နီးကပ်လျက် တည်ရှိကြောင်း သိသာ၏။
သို့သော်လည်း ရှေးအကျဆုံး ရှာဖွေရရှိသော ဝေဒန္တခေတ် မြေပုံ, နယ်ပုံများ၌၎င်း အဿက ဟူသောအမည်နှင့် ပေါတနဟူသော အမည်များကို မတွေ့ရသည့်အပြင် ရှေးရာဇဝင် မြေပုံများ၌လည်း ထင်ရှား မဖော်ပြသည်မှာ ၎င်းတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်ဆက်နွယ်ကြ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းဂန်များကို ပမာဏထားသဖြင့် ရေးသား ပြုစုကြသော ကျမ်းဂန်များမဟုတ် ကြသောကြောင့်၎င်းတို့ကို အခိုင်အမာ အကိုးအကား အထောက်အထားပြုရန် အရေး မကြီးလှသဖြင့် အထူးရေးသားဖော်ပြဖို့ မလိုပေ။
ဤနေရာအကျဉ်းမျှ ရေးသားရခြင်းဖြစ်၍ တိုင်းကြီးသောဠသ ဗုဒ္ဓနိုင်ငံတော် အခမ်းအနား၌လည်း ရေးသားလတ္တံ့ဖြစ်သဖြင့် အထူးရေးသားဖွယ် မလိုသေးသော်လည်း၎င်းတိုင်းနှင့် စပ်လျဉ်းရေးသားကြသော အချို့မှတ်တမ်းများ ကွဲပြားသော အယူအဆနှင့် နေရာဌာန ဝေဖန်ပိုင်းခြားခြင်း ကွဲပြားသည်ကိုရေးသားရန် လိုအပ်သည်ဖြစ်၍ အကျဉ်း အမြွက်မျှ အနည်းငယ်ရေးသားရပေမည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် အိန္ဒိယ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းကိုရေးသားသော ကျမ်းဆရာကြီး ဒေးဗစ်သည်၎င်း၏ကျမ်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းဂန် များအရ အဿကတိုင်းနှင့် ပေါတနသို့မဟုတ် ပေါတလီမြို့တော်မှာ ဂေါဒါဝရီ မြစ်ကမ်း၌ တည်ရှိသင့်သော်လည်း ၎င်းမှာ နောက်မှ ဖြစ်ပွားသောနိုင်ငံ ဖြစ်လိမ့်ခဲ့မည့်အပြင်၎င်းဌာန၌ အမည်နာမ ရှာဖွေမရသဖြင့် အဝန္တိတိုင်းမှ အနောက်မြောက်ကျသော နယ်များဖြစ်သင့်ကြောင်း ရေးသားဖော်ပြလေသည်။
၎င်းပြင်လည်း အချို့မှာ ရာဇပုတ္တနနယ်ဖြစ်သင့်ကြောင်း၊ ပုတ္တန, ပုတနနှင့် ပေါတနမှာ အနည်းငယ်သာလျှင် ကွဲပြားလျက်၎င်းပေါတနမှ ပုတနပြောင်းလဲလာပြီးနောက် ရာဇ ဟူသော စကားကို အကြောင်းအားလျော်စွာ နောက်အခါမှ ထပ်ဆင့်သောအမည် ဖြစ်သင့်ကြောင်း ရေးသားကြသော်လည်း ရာဇပုတ္တနမှာ ယုတ္တိအားဖြင့် အခြားဖြစ်သည်မှာ- ၎င်းသည် သောဝိရတိုင်း၌ ဗလဒေဝ, ဝါသုဒေဝ စသော မင်းသားများ စိုးစံသော နယ်ဖြစ်၍၎င်းမင်း သားများ၏ အမည်ဖြစ်သော ရာဇပုတ္တဟူသော အမည်နာမဖြင့် ရာဇပုတ္တနမင်းသားများ တိုင်းနယ်-ဟု ခေါ်တွင်လာကြောင်း ထင်ရှားသည့် အပြင်- ရောရုကမြို့တော်မှာလည်း ၎င်းရာဇပုတ္တနယ်, အာဝန္တိတိုင်း၏ အနောက်မြောက်မှာ တည်ရှိသဖြင့် အဿကတိုင်း မဟုတ်ကြောင်းသော ဝိရတိုင်းသာလျှင် ဖြစ်သင့်ကြောင်း— ထင်ရှား၍ အထူးရေးသားဖို့ မလိုတော့ပေ။
ထို့ပြင်လည်း ကင်းဘရိတ်၊ ယူနီဗာစီတီ နောက်ဆုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် ထုတ်ဝေသော အိန္ဒိယရာဇဝင်ကျမ်းကြီး၌လည်း ရှေးအခါက ဟိုက်ဟယ, အဿက, ဝိတိဟောတ္တရ နယ်ပယ်များကို ယာဒုမင်းမျိုးများ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်၍ နောက်အခါ၌ အဝန္တိတိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်သည့်အပြင် ချမ်ဗါလ် သို့မဟုတ် စမ္မာမြစ်မှ တောင်ဘက်ကျသော နယ်ပယ်များ ဖြစ်ကြောင်းရေးသား၏။
၎င်းတိုင်းမှာ အလယ်ပိုင်း ဗာရာဏသီမှ ထောက်စာလျှင် အနောက် တောင်ပိုင်းကျသော နယ်ပယ်ဖြစ်သဖြင့် အရှေ့ဘက်မှ ကလိင်္ဂတိုင်းနှင့် စပ်၍ အနောက်ဘက်မှာ အဝန္တိတိုင်းနှင့် စပ်လျက်ရှိသည့်ပြင် တောင်ဘက်မှာ အိန္ဒိယတောင်စွန်း သမုဒြာအထိ နယ်ပယ်များဖြစ်ကြောင်း၊ ရှေးအခါက တစ်တိုင်း တစ်နိုင်ငံတည်း ဖြစ်သော်လည်း နောက်အခါ၌ကား တိုင်းပေါင်းများစွာ တိုးတက်လာ၍ အမည်အမျိုးမျိုး အပိုင်းအခြား အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလာကြောင်း မှတ်သားအပ်ကုန်၏။
ဝံသတိုင်းကြီး၏ သာ၍ တောင်ဘက်ကျသော၎င်းနှင့်စပ်လျက် တည်ရှိသော နိုင်ငံ အဝန္တိတိုင်းဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က ထင်ရှားသော တိုင်းကြီးတစ်တိုင်း ဖြစ်သည့်အပြင် ဝိနည်းဒေသနာတော်တွင် ထင်ရှားသော ဇီဝက သမားတော်ကြီးအကြောင်း အတ္ထုပ္ပတ် ဖြစ်ပွားရာဌာန ဥဇ္ဇေနီမြို့တော်ကြီးလည်း သာသနာနောက်ခေတ်တိုင်အောင် ထင်ရှားသော မြို့တော်ကြီးဖြစ်လေသည်။
၎င်းမြို့တော်၌ ပဇ္ဇောတမင်းတရားကြီး အုပ်ချုပ် စိုးစံ၍ ၎င်းမင်းကြီးမှာ ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော စိတ်သဘောရှိသောအားဖြင့် စဏ္ဍပဇ္ဇောတ မင်းကြီး-ဟု နောက်အခါ၌ တွင်ခဲ့လေသည်။
အဝန္တိတိုင်းမှာ မဟာဂေါဝိန္ဒပုဏ္ဏားကြီး တည်ထောင် ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်များ၌လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားလျက် မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်သို့တိုင်အောင်ပင် အစဉ်မပျက်တည်လာသော နိုင်ငံကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့်ပြင် ယခုခေတ် တိုင်အောင်လည်း ထင်ရှားလျက်ရှိသော တိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်၍ အထူးရေးသားရန် မလိုသော်လည်း တိုင်းနယ်ပယ်အပိုင်းအခြားတို့မှာ ရှေးခေတ်အခါ၌ ကွဲလွဲကြမည်မှာ အမှန်ဖြစ်သဖြင့်၎င်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော အကြောင်းအရာများကို အနည်းငယ်မျှ ရေးသားရပေမည်။
၎င်းနယ်ပယ်အပိုင်းအခြားမှာ ရှေးအခါနှင့် ယခုခေတ်ကား စပ်၍ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ခြားနားလျက် ဤ ၇-တိုင်း ဝေဖန်စဉ်က ယခုအခါထက် နယ်ပယ်ကျယ်ဝန်းခဲ့မည် ဖြစ်သော်လည်း နောက်လက်ထက်များ၌ တိုင်းနိုင်ငံများ ခွဲခြားပြီး အုပ်ချုပ်ကြသောကြောင့်သာဖြစ်၍ ယခုခေတ်မလိုက်ဘဲ ရှေးတည်ထောင်ရင်း နိုင်ငံအတိုင်း ရှိသင့်သည်မှာ- အရှေ့တောင်ဘက် နယ်စပ်မှာ အဿကတိုင်းနှင့် စပ်၍ အနောက်မြောက်ဘက်မှာ ဝိန္ဒုတောင်တန်း နမ္မဒါမြစ်ကမ်းတလျောက် သောဝီရတိုင်းနှင့် စပ်လျက် တည်ရှိသင့်၏။
နယ်ပယ်အကျယ်အဝန်း အပိုင်းအခြားမှာကား ကာလရှည်လျားသဖြင့် အမှန် အကန် အမြဲတည်နေနိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်အောင် ခဲယဉ်းကုန်၏။
မဟေသယမြို့တော် ၎င်းအဝန္တိတိုင်း၏ မြို့တော်မှာ မဟာဂေါဝိန္ဒပုဏ္ဏားကြီး တည်ထောင်စဉ်က မဟေသယ မြို့တော် ဖြစ်သော်လည်း မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်မှာ ဥဇ္ဇေနီမြို့တော်ဖြစ်နေသည်ကား ၎င်းမဟေသယ-ဟူသော အမည်မှာ နောက်၌တည်ထောင်သော မြို့တော်ဖြစ်၍ ၎င်းမဟေသယမြို့တော်သည်ကား ရှေးဟောင်းရာဇဝင် မှတ်တမ်းများ၌လည်းကောင်း, သက္ကတကျမ်းစာများ၌လည်းကောင်း ရေးသားသော မဟိသျှမတိခေါ် နမ္မဒါမြစ်တောင် ဘက်ကမ်း၌ တည်ရှိသော မြို့ဟောင်းကြီးဖြစ်ကြောင်း, ၎င်းအမည်မှာ မဟေသယမဟိသျှ မဟိသယ-ဟု အနည်းငယ်မျှသာ ခြားနားကြောင်း နေရာဌာနမှာလည်း မှန်နိုင်လောက် သည်-ဟု ယူဆထိုက်ကြောင်း, ရှေးဟောင်းပထဝီဝင်ဆရာကြီးများ ရေးသားသည်မှာ အမှန် ဟုပင် မှတ်ယူသင့်၏။
ဤဇမ္ဗူဒီပါကျွန်းကြီးမှာ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်က များသောအားဖြင့် အလယ်ပိုင်း၌ တိုင်းကြီး ၁၆-တိုင်း ရှိနေသဖြင့် ရှေး ၇-တိုင်းမှ ၂-ဆမျှ တိုင်းနယ်ကွဲပြား၍ တိုင်းနိုင်ငံတို့၏ အကျဉ်းအကျယ်ကား မတူညီနိုင်သည့်ပြင် မြို့တော်သစ်များလည်း တည်ဆောက်ကာ နေရာဌာန မတည်မြဲနိုင်ဘဲ ခေတ်အားလျော်စွာ ပြောင်းလဲမည်ဖြစ်သောကြောင့် တိုင်းနိုင်ငံ တည်ရာဌာနသာ ပဓာနထားလျက် ပိုင်းခြားဝေဖန်အပ်ကုန်၏။
ထိုမှတစ်ပါး အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ်နှင့် အသေးစိတ် စိစစ်ချက်များသည် နောက်သောဠသ အပိုင်း၌ ထင်ရှားလတ္တံ့ဖြစ်၍ အထူး မစိစစ်တော့ပြီ။
သောဝီရတိုင်းကြီးမှာ မဟာဂေါဝိန္ဒပညာရှိကြီး တည်ထောင်ရင်းအတိုင်း သိန္ဒုတိုင်း နှင့်စပ်လျက် အဝန္တိတိုင်း၏ မြောက်ဘက်ကျသဖြင့် ဥတ္တရပထခေါ် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း တိုင်းနိုင်ငံအပိုင်းအခြားတွင် အစိတ်အပိုင်းအားဖြင့် ပါဝင်သော တိုင်းနယ်ဖြစ်သောကြောင့် ယခုအခါ အနောက်မြောက်တိုင်းများဖြစ်သော သိန္ဒုမြစ်အထက်ပိုင်း နိုင်ငံများဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူသင့်၏။
၎င်းတိုင်းနိုင်ငံသည်လည်း ဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်များ၌ ထင်ရှားသော တိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်၌ပင် ထင်ရှားရှိ၍ အိန္ဒိယ အလယ်ပိုင်း၊ မဇ္ဈိမဒေသရှိ တိုင်းနိုင်ငံတို့မှ သိန္ဒုတိုင်း, သောဝီရတိုင်းတို့သို့ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရန် သွားကြကြောင်း ဝိမာနဝတ္ထု, ပေတဝတ္ထုတို့၌ ထင်ရှားစွာလာ၏။
ရောရုကမြို့တော် ၎င်းသောဝီရတိုင်း၏မြို့တော် ရောရုကဖြစ်၍ အချို့ရောရုဝခေါ်ကြသော ရှေး ဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်များ၌လည်း ထင်ရှားပါရှိသော မြို့တော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည့်အပြင် မဇ္ဈိမဒေသ အလယ်ပိုင်း တိုင်းနိုင်ငံများမှလည်း ရှေးအခါသမယက ကုန်သည်ကြီးများ သွားလာရာလမ်း စခန်းအဖြစ်ဖြင့် ခမ်းနားကြီးကျယ်သော မြို့တော်ကြီး ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
သို့သော်လည်း ယခုအခါ ခေတ်ပထဝီ မြေပုံများ၌မူကား၎င်းမြို့တော်၏နေရာ အသေအချာ ဖြစ်သောဌာန နီးစပ်သော အမည်နာမများကိုပင် ထင်ရှားအောင် ရှာဖွေ၍ မရသည်မှာ ကာလရှည်လျားသည်အားလျော်စွာ ခေတ်အခါကာလ ပြောင်းလဲ၊ အမည်နာမ ကွဲပြား၊ ရှေးအမည်အစများ တိမ်မြုပ်သွားသောကြောင့်သာ ဖြစ်သင့်၍ ၎င်းတိုင်းနယ်များကိုသာ အမှန်ပိုင်းခြား မှတ်သားအပ်ကုန်၏။
မဟာဂေါဝိန္ဒ ဖန်ဆင်းတည်ထောင်သော ဝိဒေဟတိုင်းကြီးမှာ- အလယ်ပိုင်း ကာသိတိုင်း၊ ဗာရာဏသီမြို့တော်မှ ထောက်စာလျှင် မြောက်ဘက်ကျ သော နယ်ပယ်များ ဖြစ်သင့်သောကြောင့်, ၎င်းတိုင်းနိုင်ငံ အပိုင်းအခြားမှာ အနောက်ဘက်၌ သောဝီရတိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း တလျောက် နယ်ပယ်များ ပိုင်းခြားသင့်သည်အပြင်, အရှေ့တောင်ဘက်မှာ အင်္ဂတိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဖြစ်သော ဂင်္ဂါဖြစ်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း အစီရဝတီမြစ်ဝှမ်း အရှေ့ မြောက်ယွန်းယွန်း နယ်ပယ်များဖြစ်သင့်၍ မြောက်ဘက်မှာကား ဟိမဝန္တာရောက် နယ်ပယ်များဖြစ်သင့်၏။
၎င်းတိုင်းကြီးသည် ရှေးဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်များတွင် ထင်ရှားသော ဘုန်းတန် ခိုးကြီးမားသော မင်းကြီးများ စိုးစံအုပ်ချုပ်ရာ နိုင်ငံကြီးတစ်ခုဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်က ထင်ရှားကျော်ကြားလျက် ဘုရားရှင်လည်း လေးမြင့်ကြာရှည်စွာ သီတင်း သုံးရာဌာန တိုင်းနယ်ကြီးတစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားလှသောတိုင်းကြီးကား ကောသလတိုင်း ကြီးဖြစ်ရာ ၎င်းတိုင်းမှာ ရှေးအခါက ဝိဒေဟတိုင်းတွင် ပါဝင်သင့်ကြောင်း မှတ်သားအပ်၏။
မိထိလာမြို့တော် ၎င်း၏မြို့တော်ကား မဟာဂေါဝိန္ဒပုဏ္ဏားကြီး ဖန်ဆင်းတည်ထောင်စဉ်က မိထိလာ မြို့တော်ဖြစ်သည့်အပြင် များစွာသော ဇာတ်တော်, နိပါတ်တော်တို့တွင်လည်း၎င်းအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့၍ အချို့မှတ်တမ်းများ၌ကား မဟာဇနကမင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ် ဖူးသော မြို့တော်ဖြစ်သောကြောင့် ဇနကပုရဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြကုန်၏။
၎င်းမိထိလာမြို့တော်မှာ ရှေးအခါက ဘုရားလောင်း သူတော်ကောင်း သူတော်မြတ်တို့ စံနေရာဌာန ထင်ရှားလှသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်ကား မင်းနေပြည် မဟုတ်ဘဲ ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏားကြီး စိုးမိုးလျက် နေသော မြို့ကြီးမျှသာ ဝဇ္ဇီတိုင်း၊ ဝေသာလီမြို့တော်ကြီးသာလျှင် ထင်ရှားလျက်ရှိ၏။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓခေတ် ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယနယ်မြေများ။
thumb|ဟောက်ခန့်ဆုမ်းအား အစည်းအဝေးတစ်ခုအတွင်း တွေ့ရပုံ ဟောက်ခန့်ဆုမ်း (၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၇ မွေးဖွား) သည် ချင်းလူမျိုး မြန်မာသံအမတ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် လက်ရှိတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် လည်း ဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာအထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘ၀ ဟောက်ခန့်ဆုမ်း(Hau Khan Sum) ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ (၇)ရက်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ Lt. Col. Zam Khan Thang နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ Nu Hau Khan Niang တို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
၎င်း၏ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်း ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇန်ခန့်ထန်း (ကြည်း-၆၇၀၈) ဖြစ်သည်။
ဝန်ထမ်းဘ၀ ဟောက်ခန့်ဆုမ်း သည် သံအမတ်ကြီးတာဝန်မထမ်းဆောင်ခင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာဆီယံရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထိုတာဝန်ကို အစမ်းစခန့်သည့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ရက်နေ့ မှ စတင်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၁၉ခုနှစ် ဧပြီ ၄ရက် တွင် အတည်ပြုခန့်အပ်ခံရသည်။
၂၀၂၀ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၀ရက်အထိ အာဆီယံရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ထိုနေ့မှာပင် ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် သမ္မတဦးဝင်းမြင့် က ၎င်းအား တာဝန်အပ်နှင်းသည်။
သူသည် ထိုတာဝန်များ မထမ်းဆောင်ခင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာဆီယံရေးရာဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် မြန်မာသံအမတ်ကြီး၊ ဂျီနီဗာမြို့ ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုံးတွင် သံအမတ် ( ဒုတိယအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်) တာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၂၂ ထုတ် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာ မြန်မာ့အလင်းတွင် ဦးဟောက်ခန့်ဆုမ်းကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သား ၁ဦး၊သမီး ၂ဦး ရှိသည်။
ရရှိခဲ့သည့် ဆု နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၎င်းကို ၂၀၂၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက်တွင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ချင်းလူမျိုးများ။
ကောသလတိုင်းကြီးမှ တောင်ဘက် တိုင်းနိုင်ငံဖြစ်သော ဝံသတိုင်းကြီးမှာ သာသနာတော်တွင် ထင်ရှားသော တိုင်းနယ်ကြီးဖြစ်၍၎င်း၏မြို့တော်ကြီးကား ဝိနည်း ဒေသနာတော်နှင့် များစွာသော သုတ္တန်ဒေသနာတော်များ ဟောကြားတော်မူရာ ကောသမ္ဗီမြို့တော်ကြီး ဖြစ်၏။
၎င်း၌ ပရန္တပမင်း၏သားတော် ဥတေနမင်းတရားကြီး အုပ်ချုပ်စိုးစံတော်မူလျက်၎င်းမင်းတရားလည်း သာသနာဒါယကာ သာသနာပြုမင်းတစ်ပါး ဖြစ်၍ ယခုတိုင်၎င်း၏အမည်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များတွင် ဆင်ယာဉ် ရတနာတို့၏ အရှင်-ဟု ထင်ရှားလာခဲ့လေ၏။
ဘဂ္ဂတိုင်း၊ သံသုမာရဂီရိမြို့ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ခေတ်တွင် တိုင်ကြီးပြည်ကြီးပင် မဟုတ်သော်လည်း ဝေနေယျအားလျော်စွာ ဒေသနာတော်မြတ် ထွန်းကားရာအရပ်မှာ သာသနာဝင်ကျမ်းများ၌ ထင်ရှားသည့်အတိုင်း ဤဘဂ္ဂတိုင်းသည် ဝိနည်းပညတ်တော်မူရာ ၇-တိုင်းတို့တွင် တစ်တိုင်းအပါအဝင် ဖြစ်သည့်အပြင် များစွာသော သုတ္တန်ဒေသနာတော် ဟောတော်ညွှန်ပြရာဌာနလည်းဖြစ်၍ ထင်ရှားသောတိုင်းနယ်ဖြစ်ရာ, ၎င်းတိုင်း၏ ပဓာနမြို့တော်မှာလည်း သံသုမာရဂီရိ ဖြစ်၍၎င်းအနီး ဘေသကလမည်သော တောကျောင်းတော်ကြီး၌ သီတင်းသုံးတော်မူကာ တရားဒေသနာတော်အမြိုက် တိုက်ကျွေးတော်မူလေ့ရှိကြောင်း များစွာသော ဝိနည်းသုတ္တန်များ၌ ထင်ရှား၏။
ကုသိနာရုံမြို့တော် ၎င်းမလ္လတိုင်းမှာ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူပြီးသည့်အဆုံး မလ္လမင်းများ၏ ဥယျာဉ်တော်၌ တပည့်သာဝက အပေါင်းတို့အား- အပ္ပမာဒေန ဘိက္ခဝေ သမ္ပာဒေထ-(ဒီ၊၂၊၁၂၈) “ရဟန်းတို့-မမေ့ခြင်း သတိတရားနှင့် ပြည့်စုံရစ်ကြ” ဟုနောက်ဆုံး ပစ္ဆိမ ဗုဒ္ဓဝစန အဆုံးမတော်ဖြင့် ဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် အေးမြချမ်းသာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူရာ တိုင်းဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာတိုင်း မစွန့်အပ်သောတိုင်း ဖြစ်သည့်အပြင်၎င်းမြို့တော် ကုသိနာရုံပြည်သည်လည်း ထို့အတူ ထင်ရှားသော မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လေသည်။
ပါဝါမြို့ ၎င်းမလ္လတိုင်းမှာ ကုသိနာရမြို့တော်မှတစ်ပါး အခြားပါဝါမြို့တော်လည်းရှိ၍ ပြည်ထောင်အားဖြင့် ၂-ပြည်ထောင် ကွဲပြားလျက် တသီးတခြားစီ ခွဲခန့်အုပ်ချုပ်ကြသော တိုင်းနယ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။