kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပတ်ဝိုင်းတွင် ပတ်လုံးပေါင်း ၁၉ လုံးမှ ၂၁ လုံးအထိ ရှိကြသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်က အစပြု ၍ ပတ်ဝိုင်းနှင့် ကြေးဝိုင်းကိုပါ အမြင့် ငါးလက်မခွဲရှိသော ခြေ ထောက်များ တပ်ဆင်ပေးလာကြသည်။
ပြုလုပ်သော ပစ္စည်း ဗုံ (ပုံ) ကိုယ်ထည် ပတ်ဝိုင်း၌ပါဝင်သော ပတ်လုံးတို့ကို ပိတောက်သားနှင့် ပြုလုပ်ရသည်။
တီးခတ် မျက်နှာပြင် ပတ်လုံး (ပုံ) ကိုယ်ထည် ၏ နှစ်ဖက် ထိပ်အဝ များကို နွားသရေနှစ်ဘက်ပိတ်ပြီးလျှင် နွားသားရေကြိုးများနှင့် တင်းအောင် ဆွဲကျက်ထားလေသည်။
ပတ်စာ ဆိုင်းတွင် ပတ်စာမှာလည်း အရေးကြီးသည်။
ပတ်စာကို အစာရေစာဟုလည်း ခေါ်သည်။
စည်တိုနှင့် ပလုတ်တုတ်မှအပ၊ ပတ်လုံး သားရေ မျက်နှာပြင်တို့ကို ရှေးအခါက မကျည်းသားကို ပြာချပြီး ထမင်းနှင့် ရောနယ်ထားသော ပတ်စာဖြင့် ကပ်၍ အသံညှိကြသည်။
ပတ်လုံးသံ အတက် အကျ မှာ ပတ်စာ အရည်အသွေး နှင့် အထူအပါး ပေါ် မူတည်သည်။
မန်ကျည်းပြာမှာ တစ်ခြားပြာထက် အငန်ဓာတ်ပိုသည်။
မန်ကျည်းပြာ အပြင် ညောင်ပြာကို လည်း သုံးနိုင်သည်။
ညက်အောင် နယ်ထားသော ပတ်စာတပ်၍ အသံညှိသည့် အခါ ရာသီဥတု အပူအအေးပေါ်တည်ပြီး အသံပြောင်းသွားလေ့ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဆိုင်းဆရာများအနေနှင့် ပတ်စာကို ရွေးချယ်ရာတွင် အပျော့၊ အမာ စသည်ဖြင့် နှစ်သက်သလို သုံးလေ့ရှိကြသည်။
ပတ်စာ အပျော့ အမာကို ရွေးချယ်ရာတွင် နှာသီးဖျား၏ အမာ၊ နှာသီးဖျား၏ အပျော့ကို စံထားတတ်ကြသည်။
ယခု ကာလတွင်မူ နိုင်လွန်ပတ်စာဟု ခေါ်သည့် ကော်မှုန့်တစ်မျိုးအား ကြိတ်ကာရေနှင့်ဖျော်ပြီးနယ်ထားသောပတ်စာကို အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။
ပြာနုနှင့် ထမင်းကို သမအောင်ရော၍ ကြိတ်နယ်ထားသော ပတ်စာမှာ တစ်ညတာ တစ်ပွဲမျှသာ သုံးနိုင်သည်။
နိုင်လွန်ပတ်စာမှာ လေလုံအောင်ဘူးဖြင့်ထည့်၍ သိမ်းထားလျှင် မကုန်မချင်း သုံးနိုင်သည်။
နိုင်ငံခြားကော်မှုန့်ပတ်စာမှာ မြန်မာနည်းဖြစ်သည့် ထမင်းလုံးပတ်စာနှင့် ယှဉ်ပါက ကော်မှုန့်ပတ်စာမှာ အသံဝပ်၍၊ ထမင်းလုံးပတ်စာမှာ အသံလွင်သဖြင့် ဝါရင့် ဆိုင်းဆရာအများစုက ထမင်းလုံးပတ်စာကို ပိုမို နှစ်ကြသည်။
http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး ပတ်ဝိုင်းတွင် ပတ်လုံးများ နေရာချပုံ တီးခတ်ပုံ နှင့် အသံထွက် ဆိုင်းဆရာသည် မင်းပေါက်ကို ကျောခိုင်းကာ ပရိသတ်ကို မျက်နှာမူ၍ ပတ်ဝိုင်း အလယ်တွင် ချထားသော ခွေးချေ ထိုင်ခုံပေါ်တွင် ထိုင်ရသည်။
ဆိုင်းဆရာ၏ လက်ဝဲဖက် အစွန် (မင်းပေါက် ဘေး) မှ စ၍ အသံအနိမ့်ဆုံး ပတ်လုံး (ပုံ အမှတ်စဉ် ၁) ကို ချိတ်ဆွဲပြီး ကျန်ပတ်လုံးများကို အသံနိမ့်ရာမှ မြင့်ရာသို့ အစဉ်အတိုင်း ညာဖက်သို့ ချိတ်ဆွဲထားသည်။
ဆိုင်းဆရာ၏ ညာဖက်အစွန်ဆုံး (မင်းပေါက်၏ ကျန် ဘေးတဖက်) ပတ်လုံးမှာ အသံ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ဆိုင်းဆရာသည် မိမိ၏ လက်နှစ်ဖက်ကို သုံး၍ ပတ်လုံးများကို ရိုက်ခတ်ကာ တီးရသည်။
နေရာ ပုံအမှတ်စဉ် ပုံအမည် အသံ အသံခေါ်နည်းတမျိုး နောက်တနည်း အနောက်တိုင်းအသံ ဗယ်၁ဒုန်းကဲလေးပေါက်လေးပေါက်ဒုန်းကဲဒုံးခဲG။
၂နှစ်ဆစ်ဒုန်းနှစ်ပေါက်လဲသဲးလဲနှစ်ဆစ်လုံးB။
၃သဖြန်ဒုန်းတစ်ပေါက်တဆစ်ဒုန်းတစ်ဆစ်လုံးC။
၄ဗယ်တျောခြောက်ပေါက်ခုနစ်သံချီညှိလျှင် ခုနစ်ပေါက်ညှိသည်။
ဘယ်တျောလုံးE။
၅ငါးပေါက်ညှင်းငါးပေါက်ပုလဲတီးလျှင် ခြောက်ပေါက်ညှိသည်။
ဘယ်တေလုံးF။
၆ဒူးလုံးလေးပေါက်လက်ခေါ်လုံးဒူးလုံးG။
၇နှစ်ပေါက်လုံးနှစ်ပေါက်ပုလဲညှိလျှင် သုံးပေါက်ညှိသည်။
တေလက်ခေါ်လုံးB။
၈သရွင်းလုံးတစ်သံမှန်-လည်သည်းလုံး(သို့)တျာလက်ခေါ်လုံးC လက်လယ်၉ပတ်စာတပ်လုံးခုနစ်ပေါက်-ပတ်စာတပ်လုံးE။
၁၀ငါးပေါက်ငါးပေါက်-ငါးပေါက်လုံးF။
၁၁လေးပေါက်လေးပေါက်လတ်-လေးပေါက်လုံးG။
၁၂သုံးပေါက်--သုံးပေါက်လုံးA။
၁၃နှစ်ပေါက်--နှစ်ပေါက်လုံးB။
၁၄သဖြန်သံမှန်-သံကုန်လုံးC လက်ဖျား၁၅ခုနစ်သံ--တျောလုံးD။
၁၆ငါးပေါက်ဖျား--ခြောက်ပေါက်ဖျားလုံးE။
၁၇လေးပေါက်ဖျား--ငါးပေါက်ဖျားလုံးF။
၁၈သုံးပေါက်ဖျား--လေးပေါက်ဖျားG။
၁၉နှစ်ပေါက်ဖျား--သုံးပေါက်ဖျားA။
၂၀သံမှန်ဖျား--နှစ်ပေါက်ဖျားB။
၂၁ခုနစ်သံဖျား--သံကုန်ဖျားC ဆိုင်းတီး သင်ရိုး နှင့် ဆိုင်းဆရာတိုးတွင် ရှိအပ်သော အရည်အချင်း ဆိုင်းပညာရှင် (ဆိုင်းဆရာ) တစ်ဦးတွင် အောက်ပါ အရည်အချင်းများ ရှိရန် လိုအပ်သည်။
http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး အဆို အတီး အကပညာ ဆိုင်းပညာသင်ရိး မန္တလေး ပန်တျာ ကျောင်းတွင် ဆိုင်းပညာ သင်ရိုး အရ သုံးနှစ်ခန့် သင်ကြားပို့ချပေးသည်။
ပထမနှစ် စည်းနဲ့ဝါးကို စတင်သင်ယူရသည်။
တံတျာ၊ သီတာ၊ သာယာ၊ ဝေဘာ၊ ထွေလာ စသည့် သီချင်း ၁၃ ပုဒ်ကို အပြီး သင်ယူရသည်။
ဒုတိယနှစ် ဒုတိယနှစ်တွင် ဝေယံကိုပင် ကြိုးသီချင်းမှစပြီး မြိုင်ဟေမာ ယိုးဒယားသီချင်းတွင် ဆုံးသွားသည်အထိ သီချင်း (၁၃)ပိုဒ် သင်ရသည်။
တတိယနှစ် တတိယနှစ်တွင် ရွှေပင်ရွှေဘုန်း ကြိုးသီချင်းမှ စတင်သင်ယူရပြီး နောက်ဆုံး ဆယ်-ဆယ်ရောင် သီချင်းတွင် ပြီးဆုံးသည်။
သံစဉ်လေ့ကျင့်မှု မြန်မာ့ဂီတ တူရိယာများတွင် တျာ-တေ-တျော-ဆိုသည့် အခြေခံအသံ သုံးပါးသာ ရှိပါသည်။
အဆိုပါ အခြေခံ အသံသုံးပါးကို ချဲ့လိုက်သည့် အခါ အသံ ၇-ပါး ဖြစ်လာသည်။
ထို အသံ ၇-ပါးကို လေ့ကျင့်ရသည်။
သံစဉ် ၇-ပါးကို ကျွမ်းကျင်လာပြီးလျင် စည်းနဲ့ဝါးကို လေ့ကျင့်ရသည်။
ပြီးလျင် ထံတျာ ပုဇဉ်းတောင်သံကြိုးကို လေ့ကျင့်ရသည်။
အဆိုပါ အပိုင်းကို ကျွမ်းကျင်ပြီဆိုလျင် သီတာ၊ သာယာ၊ ဝေဘာ၊ ထွေတလာ၊ ဘုံဆောင်၊ ဇေယျာ၊ စိမ်းလဲ့လဲ့ စသည့် သင်လက် ကြီုးသီချင်းများကို လေ့ကျင့်ရသည်။
ပြီးလျင် စံရာတောင်ကျွန်း ရွှေပြည်ကြီးဧရာ မြို့နန်း ကိုးပါး ရွှေဘုန်း စသည့် သာနိုး (၅) ပိုဒ် ကို သင်ရသည်။
အထက်ပါ သီချင်းများကို ခြုံငုံပြီး သင်ရိုး (၁၃-ပိုဒ်)ဟု ခေါ်သည်။
သင်ရိုးကို ပိုင်နိုင်သူသည် ကျန်တီးကွက်များကို ဆက်လက်တီးခတ်နိုင်လေသည်။
http://waiyanthiri.blogspot.com/2015/11/blog-post_22.html ဘလော့ဂါ ဝေယံသီရိ ၏ (နက္ခတ္တ မဂ္ဂဇင်း-၁၉၉၆-၁၀) ပါ ဆောင်းပါးရှင် ဦးသန်းဖေမြင့် ရေးသည့် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ဦးစိန်တင်ညွန့် နှင့် အင်တာဗျူး ဆောင်းပါး မြန်မာ ဆိုင်းပညာရှင်များ ကိုကိုနိုင်၊ မွန်ပြည်နယ် (ရွှေဆိုင်းတော်မင်္ဂလာ) မြန်မာပြည်ကျောက်စိမ်း စိန်ကုလား စိန်စတင်း စိန်တင်ညွန့် စိန်တင့်လွင် စိန်ဓူဝံ စိန်ဗေဒါ စိန်မွတ္တား စိန်မျက်ပြူး စိန်လှမောင် ဇာနည်ကို တက္ကသိုလ်သီရိဇော် ပေါက်ကျိုင်း ဘိုဟိန်း မန္တလေးကျော်မင်း မန္တလေးဝင်းနောင် မန္တလေးစိန်သောင်း မန္တလေးသိန်းဇော် ရဲရင့်နောင် ရွှေဒေါင်းမင်း လင်းလက်ဗိုလ် ဦးဟန်ပ ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:စည်းချက် တူရိယာများ Category:ဆိုင်းဝိုင်း။
ကြေးဝိုင်း ဆိုင်းဝိုင်းဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုင်းခြား၍ ကြည့်လျှင် ဆိုင်းဝိုင်း၌ ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ်မကြီး၊ နှဲဟူသည်တို့မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
အကျယ် တစ်ပေကိုးလက်မခန့်ရှိသော ပန်းပြားပေါင်း ရှစ် ပြားကိုစပ်၍၊ ကြေးဝိုင်းလုပ်လေ့ရှိသည်။
ကြေးဝိုင်း၏ အဝန်းမှာ ၁၄ ပေ ခန့်ရှိသည်။
ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ကြေးနောင်ဝိုင်းကို ပန်းပြားကြီး များဖြင့် တပ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ နှောင်းအခါ၌ ပန်းပြား အစား ပွတ်လုံးများဖြင့် တပ်ဆင်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:စည်းချက် တူရိယာများ Category:ဆိုင်းဝိုင်း။
ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ပတ်မကြီးကို သုံးချောင်းထောက် ဝက်ခွနှစ် ခုနှင့် ထမ်းပိုးထားသော တန်းတွင်ဆွဲသည်။
ယင်းကို ပတ်မ ထမ်းဟု ခေါ်၏။
ထိုနောက်၌ကား သက်သေတိုင်ဟုခေါ်သော လေးပေလေးလက်မခန့်မြင့်သည့် ပွတ်လုံးတိုင်တတိုင်ကို ဆိုင်း ဝိုင်း၌ကပ်၌ ချည်ပြီးလျှင်၊ မှန်စီရွှေချပတ်မထမ်းကို တစ်ဘက်၌ သက်သေတိုင်တွင်တင်၍၊ အခြားတစ်ဘက်၌ ဝက်ခွတွင်တင်ပြီး သော် ပတ်မကြီးကို ဆွဲထားသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် ပတ်မထမ်း အတွက် အရင်းတုတ်၍ အဖျားရှူးသော ဝါးမင်းကိုအသုံးပြုလာ ကြပြန်သည်။
ထိုမှတစ်ဖန် မှန်စီရွှေချ နဂါးခေါင်းဖြစ်လာပြီးသော်၊ နှောင်းအခါ၌ ပတ်မထမ်းမှာ နဂါးရုပ်၊ ပဉ္စရူပရုပ်၊ နရားရုပ် စသည်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပတ်မ ထမ်းသည် အရှည် ခြောက်ပေခွဲရှိရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် ပတ်လုံးခြောက်လုံးကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရ သည်။
နှဲ နှဲ သည် ပုလွေ ကို အရင်းခံ၍ တိုးတက်တီထွင် ထားသော အပြင် အခင် ပါ တူရိယာ ဖြစ်သည်။
ပုဂံမြို့ ရွှေစည်းခုံ စေတီရင်ပြင် မြောက်ဘက် ကြေးဂူတိုက် သစ်သားတံခါးရွက်တွင် နှဲမှုတ်နေဟန် ပန်းပုရုပ်တစ်ရုပ် တွေ့ရပြီး ယင်းအရုပ်မှာ လွန်စွာရှေးကျလှသည်။
ထို့ကြောင့် နှဲကို ပုဂံခေတ်အခါတွင်လည်း သုံးကြောင်းသိရသည်။
အင်းဝခေတ်တွင် မွန်နှဲ၊ မြန်မာနှဲ ဟူ၍ နှစ်မျိုးတီးမှုတ်သည် ဟု ဆိုသည်။
ဆိုင်းဝိုင်း အတွက် နှဲအကြီးအငယ် နှစ်မျိုးထားရသည်။
ထို နှစ်မျိုးတွင် နှဲကြီးသည် မူလသံတွင်ရာ တွင် ပဓာန ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ နှဲတွင် အောက်ပါ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များ ပါဝင်သည်။
နှဲခင်၊ သပွတ်တံ (သို့) တံပွတ်တံ (သို့) နှဲကျည်ပွတ်၊ နှဲတံ (သို့) နှဲလုံး (သို့) နှဲရိုး၊ နှဲခြေ (သို့) နှဲအော်လံ၊ ပါးကွယ် နှဲခင် နှဲအခင် သို့ လျှာခင် သို့ နှဲခင် ကို တံပွတ်တံ အဖျားတွင် စွပ်ထားရသည်။
နှဲခင်ကို ထန်းရွက် အထက်အောက် သုံးခုစီလှီး၍ ပြုလုပ်သည်။
ထန်းရွက်မှာ ထန်းဖိုရွက်၊ ထန်းမရွက် ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိပြီး ထန်းဖိုရွက်မှာ အကြောပြောင်ပြီး နှဲခင် ပြုလုပ်ရန် ပို၍ ကောင်းမွန်သည်။
နှဲခင် ပုံစံ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အချို့မှာ ကြေးစည်ပုံ၊ ဘောင်စောင့်၊ ဇလားပုံ၊ ငှက်တော် အမြီးပုံ၊ မြင်းခွာပုံ၊ ထိပ်တိတိ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
နှဲသပွတ်တံ နှဲသပွတ်တံသည် အထက်ကျဉ်း၊ အောက်ကျယ် အခေါင်းပါသည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။
နှဲသပွတ်တံ ကို အလေးချိန် တစ်ပဲသားခန့်ရှိ ရွှေ၊ ငွေ၊ သံမဏိ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ စသည် သတ္တု တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
နှဲကလေးတွင် သပွတ်တံ အလျားသည် တစ်လက်မခွဲခန့် ရှိပြီး နှဲကြီးတွင် သပွတ်တံ အလျား နှစ်လက်မခွဲခန့် ရှိသည်။
နှဲတံ နှဲတံ ကို အများအားဖြင့် မာကျောပြီး အသွေးအရောင်ကောင်းသော ရှားသား၊ ပိတောက်သား၊ သစ်ကနက်သား၊ ယင်းတိုက်သား၊ ပျဉ်းကတိုးသား၊ ကျွန်းသား စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ယင်းတိုက်သားမှာ အသံသွင်းရာတွင် အသံကောင်းသဖြင့် အသုံးများသည်။
နှဲတံအလျားမှာမူ ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီကြပေ။
နှဲကြီး နှဲတံအလျားသည် နှဲကလေး နှဲတံ အလျားထက်ပို၍ ရှည်လေ့ရှိသည်။
နှဲတံ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အရင်းတွင်သေး၍ အဖျားကြီးသွားလေ့ ရှိသည်။
နှဲတံပေါ်တွင် အပေါက် ၈ ပေါက် ပါပြီး အပေါ်အပေါက် ၇ ပေါက်ကို ဗျည်းပေါက်၊ အောက်ဘက်ရှိ လက်မပေါက် ၁ ပေါက်ကို သရပေါက် ဟု ခေါ်သည်။
သရပေါက် သည်လည်း ဗျည်းပေါက်နှင့် အရွယ်အစား အတူတူ ပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာစာရေးထုံးတွင်လည်း ဗျည်းနှင့်သရ ပေါင်းမှ အသံဖြစ်သကဲ့သို့ နှဲတွင်လည်း ဗျည်းပေါက်ခေါ် လက်နှိပ်ပေါက်နှင့် သရပေါက်ခေါ် လက်မပေါက်တို့ နှစ်မျိုးတွဲမှ အသံဖြစ်ပေါ်ပေသည်။
သရပေါက်သည် နှဲကြူရာတွင်လည်းကောင်း၊ အထေ့အငေါ့တွင် လည်းကောင်း၊ အဆွဲအငင်တွင် လည်းကောင်း အထူးအသုံးကျပေသည်။
လက်နှိပ်ပေါက်များကို တစ်ညီတည်းထား၍ ဖောက်လျှင် နှဲကြီးရော နှဲကလေးပါ တစ်လက်မ ၏ လေးပုံတစ်ပုံ အချင်းအားဖြင့် ဖောက်လေ့ရှိသည်။
နှဲခြေ နှဲခြေမှာ ကတော့ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့်လည်း တူသည်။
အော်လံ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့်လည်း တူသည်။
နှဲခြေဟု ခေါ်ကြခြင်းမှာလည်း နှဲကို ထောင်ထားလိုက်သည့် အခါ ထိုအော်လံ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသော အရာက အောက်ဆုံးဘက် ၌ ရှိနေပြီး ခြေထောက်ကဲ့သို့ ထောက်ထားပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
နှဲခြေ၏ အလယ်လောက်တွင် အလှအပအဖြစ် ဖောင်းရစ်တစ်ရစ်ပါသည်။
အပေါ်မျက်နှာဝတွင် နှဲရိုးနှင့် ဆက်၍ ကြိုးဆိုင်းထားနိုင်ရန် ဖောင်းရစ်တစ်ရစ် ပါသည်။
နှဲခြေကို ရှေးက ဝါးနှီးရက်၍ မှန်စီရွှေချကာ ပြုလုပ်လေ့ရှိခဲ့သည်။
ယခုအခါ သံ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ စသည့် သတ္တုများ ကို နီကယ်ရည်စိမ်၍ အသုံးပြုကြသည်။
နှဲခြေကို နှဲတံအဖျားတွင် တပ်သည်။
နှဲခြေ အပေါ်မျက်နှာအဝရှိ ဖောင်းရစ်တွင် ကြိုးပတ်၍ ထိုကြိုးဖြင့် နှဲရိုးကို တွဲဆိုင်းတပ်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြင့် နှဲရိုးနှင့် နှဲခြေ ဆက်ပြီးသား ဖြစ်သည်။
နှဲခြေတပ်မှုတ်လျှင် ထွက်လာသည့် နှဲသံကို ထိန်းပြီးသား ဖြစ်သည့်အပြင် သံရှိန်ပို၍ အားကောင်းကာ ညက်ညောသွားစေသည်။
ထို့အပြင် အသံပို၍ အဝေးသို့ ပိုမိုရောက်ရှိစေနိုင်သည်။
ပါးကွယ် ပါးကွယ်ကို ကြေး၊ ငွေ အစရှိသည့် သတ္တုပြားများဖြင့် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ထားသည်။
အချင်းအားဖြင့် လေးလက်မခန့် ရှိလေသည်။
ထို သတ္တုပြား အဝိုင်း၏ အလယ်ကောင် တည့်တည့်တွင် အပေါက်ဖောက်ထားရသည်။
နှဲတံ အပေါ်ဘက်၌ ဖောင်းရစ် နှစ်ခု ရှိရာတွင် အပေါ်ဆုံး ဖောင်းရစ်ကို အရစ်ထပ်မံ ပြုလုပ်ပြီး ပါးကွယ်ကို နှဲတံတွင် အံဝင်ခွင်ကျ စွပ်ထည့်ထားရပေသည်။
ထို့ကြောင့် နှဲမှုတ်သည့်အခါ ပါးဖောင်ခြင်း၊ လည်ပင်းအကြောထောင်ခြင်း စသည်များကို ပရိသတ် က မမြင်ရတော့ပေ။
ပါးကို အကာအကွယ် ပြုပေးထားသည့် ပစ္စည်းဖြစ်သဖြင့် ပါးကွယ်ဟု ခေါ်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
အထွေထွေ နှဲဆရာသည် ကြေးဝိုင်းအနီး၌ ထိုင်ရသည်။
နောက်ထိုင်များ ဆိုင်းဝိုင်း၌ အဓိက ဖြစ်သော အထက်ဖော်ပြရာပါ တူရိယာသမားတို့အပြင် နောက်ထိုင်တို့လည်း ရှိကြသည်။
ပတ်မထိန်းအပါး၌ ထိုင်ရသူမှာ လက်ထောက်ပတ်မထိန်း ဖြစ်သည်။
စည်းတီးသည် မင်းပေါက်နောက်၌ထိုင်ရ၍၊ ခတ်စည်းနှင့် သံလွင်ကို ကိုင်ရသည်။
ဝါးတီးမှာမူ သီချင်းဆိုသမားနှင့် အတူ စည်းဆရာ၏အပါး၌ထိုင်၍၊ဝါးလက်ခုပ်ကိုတီးရသည်။
အချို့ဆိုင်းဝိုင်း၌ ဝါးလက်ခုပ်အစားအလယ်ကအရှည်လိုက် ဖောက်ထားသော ဝါးပိုးဝါးကို လက်ခတ်ဖြင့် တီးကြသည်။
မောင်းသမားသည် မင်းပေါက်ဝလကျာ်ဖက်၌ ကြေးဝိုင်းနှင့် ကပ်၍ ထိုင်ရသည်။
၁၂၆၆ ခုနှစ် လောက်၌မောင်းဆိုင်း ဟူ၍ တီထွင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းလာကြသည်။
ယခုခေတ်၌ကား အနောက်နိုင်ငံသုံး တူရိယာအမျိုးမျိုးတို့ကို ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကချင်ရိုးရာ နှဲ ကချင်ရိုးရာ နှဲသည် အမြင်လွယ်သလောက် မှုတ်ရသည်မှာ ခက်၏။
မှုတ်တတ်သူ နည်းပါး၏။
မနောအက၊ ထောင်ကာအက၊ ကဘုံအက ဆင်နွဲရာ၌ တီးမှုတ်ကြ၏။
နှဲသံသည် စိတ်ကို ရွှင်လန်းစေသည်။
နားထောင်၍ ကောင်းသည်။
အသံကျယ်လောင်၍ အဝေးကပင် ကြားနိုင်၏။
ပွဲပရိသတ်ကို ဖိတ်ခေါ်နိုင်စွမ်း၏။
နှဲကို ကျင်းနားဖွန်းခေါ် အပင်တစ်မျိုးဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
တစ်ပေ၊ တစ်ပေခွဲခန့် ရှည်သည်။
ထိပ်ဖက်တွင် အသံပိုမြည်စေရန် အသံချဲ့အဖြစ် ကျွဲချိုကို တပ်ဆင်ထားသည်။
မှုတ်မည့်ဖက်တွင် သေးငယ်သော မြန်ဂုဏ်ဆောင် ရေး ကချင်ရိုးရာတူရိယာများ ဆောင်းပါး၊ ငွေတာရီ၊ အမှတ်(၁၂၈)၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၁-ခုနှစ်၊ စာ ၃၀-၃၄ ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ Category:ဆိုင်းဝိုင်း။
ဆစ်ကမိုးသစ်ပင်သည် ရုက္ခဗေဒအရ 'အက်စီရေးစီး အီး'မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ထိုအပင်များကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အတွေ့ရများသော်လည်း အင်္ဂလန်တွင် စတင်ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုးမဟုတ်ပေ။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝ ခန့်ကမှ အင်္ဂလန်ပြည် မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် အများအားဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။
အသက်ရှည်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ဆစ်ကမိုးပင်ကို သစ်သားအတွက် စိုက်ပျိုးကြသည်။
အသားသည် မေပယ်ပင်မျိုး၏ အသားကဲ့သို့ ဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၍၊ အရောင်တင်လိုက်ပါက ပြောင်လက်တောက်ပလာသည်။
ရွက်လွှာတွင် အဟိုက် ၅ ခုရှိသည်။
အရွက်အနားသည် လွှသွားကဲ့သို့ ထစ်နေသည်။
အပွင့်များအနှံလိုက်ပွင့်ကြသည်။
အရောင်မှာ အစိမ်း သို့မဟုတ် အဝါဖြစ်သည်။
အသီးတွင် အတောင် ၂ ခုပါရှိသည်။
လေတိုက်လျှင်အသီးကလေးများသည် လေထဲသို့ ဝဲပျံသွားပြီးနောက် မြေသို့ကျသည်။
ထိုနေရာ၌ပင် အညှောက်ထွက်၍ အပင်ပေါက်သည်။
အပင်ငယ် အများအပြား ပေါက်လာသော်လည်း၊ လောင်းရိပ်မိခြင်း၊ မြေဩဇာညံ့ခြင်း၊ ကြွက်များဖျက်ဆီးခြင်းတို့ကြောင့် အရွယ်မရောက်မီ အပင်အများအပြား သေကုန်ကြသည်။
အပင်အနည်းငယ်ခန့်သာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးရင့်လာသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်အား ဖော်ပြထားသည့် မြေပုံ ဆစ်ကင်ပြည်နယ် အစိုးရအလံ ဆစ်ကင် ()သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစောင့်အရှောက်ခံ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ အရှေ့ဖျားတွင် တည်ရှိ၍၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၇၄၅ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၏။
အနောက်ဘက်တွင် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်နှင့် နီပေါနိုင်ငံကို ပိုင်း ခြားထားသော ဆင်ဂလီလာတောင်တန်းရှိသည်၊ ချီယာဘန်ဂျလာ တောင်တန်းလမ်းဖြင့် ထိုတောင်တန်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ချိုလာတောင်တန်းသည် တိဗက် နိုင်ငံနှင့် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တို့ကို ပိုင်းခြားထားသည်။
ထို တောင်တန်းတွင် နားတူလားတောင်ကြားလမ်းနှင့် ဂျယ်လယ် ပလားတောင်ကြားလမ်းတို့ ရှိသည်။
ဤကဲ့သို့ တောင်တန်း နှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိသော ဆစ်ကင်ပြည်နယ်မှာ တောင်ကုန်းတောင်စဉ်ထူထပ်လှသည်။
တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းပေါများ လှ၏။
တောင်တန်းများ၌ ပေ ၁၇ဝဝဝ အထက်တွင် ဆီးနှင်းများကို မပြတ်မလပ် တွေ့ရသည်။
ပေ ၁၂ဝဝဝ နှင့် ၁၅ဝဝဝ အကြားတွင် ကုန်းပြင်မြင့်အနည်းငယ်ကို ကြိုးကြားတွေ့ရ၏။
ထိုကုန်းပြင်မြင့်များ၌ ရေအိုင်ငယ်အချို့ရှိသည်။
သစ်တောများမှာ ပေ ၉ဝဝဝ နှင့် ၁၂ဝဝဝ မြင့်သော တောင်စောင်းများတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုထက်နိမ့်သော ဒေသများ၌ သီးနှံ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပေ ၆၅ဝဝ နှင့် ပေ ၄၅ဝဝ အကြား တောင်စောင်းများတွင် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီးသော်၊ ဖူးပြောင်း၊ နှံစားပြောင်းနှင့် ပဲမျိုးစုံစိုက်ပျိုးသည်။
တဖန် ထိုထက်နိမ့်သော အပိုင်းများ၌ တောင်စောင်းများကို လှေကား ထစ်များသဖွယ်ပြု၍၊ ရေသွင်းပေးနိုင်သော နေရာများတွင် စပါးကို စိုက်ပျိုးကြ၏။
ထင်ရှားသော မြစ်မှာ တစ်စတားမြစ် ဖြစ်သည်။
ဂုရု ရင်ပိုချီ ရုပ်တု(ပေ ၁၂၀ မြင့်သည်) တောင်ကုန်းများသည် အမြင့်ပေ ၁ဝဝဝ မှ ၂၈ဝဝဝ အထိရှိသောကြောင့် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားခြားနားနေလေသည်။
ဆစ် ကင်ပြည်နယ်သည် မုတ်သုန်လေကို ရသောကြောင့် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသော ဒေသဖြစ်သည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်မှ ကြေးနီအနည်းငယ်တူးဖော်ရရှိသည်။
ပြောင်း၊ ဆန်စပါး၊ လိမ်မော်သီး၊ သစ်သော့သီးနှင့် သိုးမွှေးထည်များ ထွက်သည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၌ တိဗက်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ ကုန်သွယ်ရာလမ်းကြောင်း ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သူများမှာ နီပေါလူမျိုး၊ ဘူတီးယားလူမျိုးနှင့် လက်ပချာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
အများဆုံးမှာ နီပေါလူမျိုးဖြစ်သည်၊ လက်ပချာလူမျိုးတို့သည် လျှိုမြောင်တောင်ကြားလမ်းတို့၌ နေထိုင်သူများဖြစ်၍၊ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ဟန်တူ၏။
အင်ဒိုချိုင်းနား အနွယ်များဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆရ၏။
ဘူတီးယားလူမျိုးများသည် တောင်ကုန်ပြင်မြင့်များတွင်နေထိုင်၍၊ နွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
နီပေါလူမျိုးများ သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်သားတို့၏ သက်ဝင်ယုံကြည်သော အယူဝါဒ များမှာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဟိန္ဒူအယူဝါဒတို့ဖြစ်သည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ ဂန်းတုတ်မြို့ဖြစ်သည်။
ရီနော့၊ ရင်းပို၊ လာချန်း၊ လာချွန်တို့မှာ ထင်ရှားသောမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ၁၃၅၆၄၆ ယောက်ဖြစ်သည်။
၁၈၇၆ ခုနှစ် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ မြေပုံ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်ကို ရှေးကအုပ်စိုးခဲ့သူများမှာ တိဗက် လူမျိုးများဖြစ်၏။
၁၆၄၁ ခုနှစ်တွင် ယင်းတို့သည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်ရှိ လက်ပချာလူမျိုး အကြီးအကဲများကို နှိမ်နင်းအောင် မြင်သဖြင့် ဆစ်ကင်ကို အုပ်ချုပ်စိုးမိုးခဲ့၏။
လာမားဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို နိုင်ငံတော်အယူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့၏။
၁၈ ရာစုနှစ် အကုန်အထိ ဆစ်ကင်မှာ တိဗက်၏ လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့လေ သည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်၌ အိန္ဒိယပြည်မှ ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်တို့သည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်အား ဗြိတိသျှ အစောင့်အရှောက်ခံ ပြည်နယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် စာချုပ်တစ်ရပ် လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှတို့ခန့်အပ်သော နိုင်ငံရေးအရာရှိ တစ်ယောက်၊ မဟာရာဇာနှင့် ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များသည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်မှုကို တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက် ကြရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဆစ်ကင်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဆစ်ကင်ပြည်အုပ်ချုပ်ရေးကို အိန္ဒိယအစိုးရက တာဝန်ယူခဲ့လေသည်။
အိန္ဒိယမှ နိုင်ငံရေးအရာရှိတစ်ဦးက ယာယီအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မူ အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အစောင့်အရှောက်ခံပြည်နယ်အဖြစ် ဆက်လက်ထားရန် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဆစ်ကင်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းများ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ။
ဆစ်ဆရို၏ ရုပ်တု thumb|350x350px မာကပ် တျူးလိယပ် ဆစ်ဆရို() (ဘီစီ ၁ဝ၆-၄၃) သည် ရောမသမ္မတခေတ် မှိန် စပြုသည့်အချိန်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ရောမနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်၏။
မိန့်ခွန်းများမြွက်ကြားရာ၌ အလွန်ကျော် ကြားခဲ့၏။
သူကြွယ်မျိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်၍၊ မွေးရာဇိမှာ အာပီနမ်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ရောမမြို့တွင် ဥပဒေပညာ၊ စကားပြောအတတ်၊ ဂရိစာပေပညာနှင့် ယထာဘူတပညာရပ် များကို ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
ဆစ်ဆရိုသည် အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်တွင် ရှေ့နေအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။
ဥပဒေတွင်ကျွမ်းကျင်သည့်အလျှောက် ဘီစီ ၇၅ ခုနှစ်တွင်စစ္စလီကျွန်း၌တရားသူကြီးအဖြစ်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့ရသည်။
ဘီစီ ၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင်စစ္စလီဘုရင်ခံဂေးယပ် ဗဲရီးအားဆန့်ကျင်၍၊ပြည်သူ့ဘက်မှ အမှုပြုလုပ်ခဲ့ရာ၊ဆစ်ဆရို၏ စကားပြောကောင်းခြင်းကြောင့်အမှုသွားထင်ရှား၍၊ ဗဲရီးသည် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍တစ်ဆင့်ထက် တစ်ဆင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလာပြီးလျှင်ဘီစီ ၆၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဆာလူကြီးအဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။
ထိုရာထူးတွင် ထမ်းဆောင်နေစဉ်တွင်ကက်တီလိုင်ဆိုသူ ရောမဆီနိတ်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးသည် အုပ်ချုပ်ရေးတစ်ဖွဲ့လုံး အား ဖြုတ်ချ၍ အာဏာလုရန် လျှို့ဝှက်စွာ ကြံစည်သည်ကို ဆစ်ဆရိုသိရှိသဖြင့်၊ ဆီနိတ်လူကြီးအစုံအညီရှေ့တွင် ကက်တီလိုင်အား အတိအလင်းထုတ်ဖော်ရှုတ်ချခဲ့၏။
ဆစ်ဆရို၏ ပြတ်သားသော မိန့်ခွန်းကြောင့် ကြံစည်သည့်ပြစ်မှုမှာ ထင်ရှားလာသဖြင့်၊ ကက်တီလိုင်လည်း မငြင်းသာတော့ဘဲ ရောမမြို့မှ ထွက်ပြေးရလေသည်။
သို့ရာတွင် ထပ်ကြပ်လိုက်သောစစ်တပ်ကို လွတ်အောင်မပြေးနိုင်သဖြင့် အသတ်ခံရတော့၏။
ထိုသို့ ကက်တီလိုင်၏အကြံအစည်များကို ပျက်ပြားစေ၍၊နိုင်ငံတော်ကို မသူတော်တို့၏ဘေးမှ ကယ်တင်ခဲ့သဖြင့် ဆစ်ဆရိုအား ရောမနိုင်ငံသားတို့က ပြည်သူ့ဖခင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် ကယ်တင်သူ ဟူ၍လည်းကောင်း ချီးကျူးခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြ၏။
ဆစ်ဆရို၏ ဂုဏ်သတင်းကြီးမြင့်ခြင်းမှာ သမုဒ္ဒရာထက်၊ ခဏတက်သည့်၊ ရေပွက်ပမာသာဖြစ်ခဲ့၏။
အဘယ်ကြောင့်ဟူမူ၊ မကြာမြင့်မီပင် ဆီနိတ်အဖွဲ့၏ စည်းလွတ်မျဉ်းလွတ်ကွပ်ညှပ် သတ်ဖြတ်မှုများသည် ဆစ်ဆရိုအပေါ်တွင် ကျရောက်လာသဖြင့် နာမည်ပျက်လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဆီဇာကရက်ဆပ်နှင့် ပွန်ပီတို့၏ ပထမသုံးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ပေါ်ပေါက်ပြီးနောက်၊ မကြာမီအတွင် ဘီစီ ၅၈ ခုနှစ်တွင် ဆစ်ဆရိုသည် ပြည်နှင်ဒဏ် ခံရ၏။
နောက်တစ်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒအရ ပြည်နှင်ဒဏ်မှလွတ်၍၊ ရောမသို့ပြန်လာရသည်။
သို့သော်လည်း မူလဩဇာအာဏာ တို့ကိုကား မရရှိတော့ချေ။
ဆစ်ဆရိုသည် ရောမမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ၊ မြို့တော်၏အခြေအနေမှာ ညံ့ဖျင်း၍ ပြည်တွင်းစစ်သို့ ရှေ့ရှူနေလေသည်။
ဆီဇာနှင့် ပွန်ပီတို့သည် အာဏာရရှိမှု အတွက် အကြိတ်အနယ်ကြိုးပမ်းနေကြ၏။
ထိုအာဏာလုပွဲတွင် ဆစ်ဆရိုသည် ပွန်ပီကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့လေသည်။
သို့သော် ဘီစီ ၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖားဆေးလပ်စစ်ပွဲ၌ ပွန်ပီ မရှုမလှရှုံးနိမ့်သွားပြီးနောက်၊ ဆီဇာနှင့် ဆစ်ဆရိုတို့သည် ပြန်လည်ရင်းနှီးလာကြ၏။
ဘီစီ ၄၄ ခုနှစ်တွင် ဆီဇာလုပ်ကြံခြင်းခံရသောအခါ၊ ဆစ်ဆရိုသည် ဆီနိတ်၏ အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
ဆစ်ဆရိုသည် မတ် အန်တိုနီအား ပြင်းပြင်းထန် ထန်ပုတ်ခတ်ရှုတ်ချခဲ့၏။
ထိုအတွက် ဘီစီ ၄၃ ခုနှစ်တွင် အန်တိုနီ၊ အော့တေးဗိယပ် ဆီဇာနှင့် လက်ပိဒပ်တို့၏ ဒုတိယသုံးပွင့်ဆိုင် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီးသည့်အခါ၊ မတ်အန်တိုနီသည် ဆစ်ဆရိုအား သေဒဏ်ပေးလိုက်လေသည်။
ဆစ်ဆရိုသည် ကမ္ဘာတွင် ပရိသတ်ရှေ့၊ လူပုံအလယ်တွင် မိန့်ခွန်းအပြောကောင်းသည်ဟု ထင်ရှားသူများအနက် တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်၏။
လက်တင်ဘာသာအရေးအသား ပြေပြစ်ကောင်းမွန်၍၊ ခေတ်သစ်ဥရောပစာပေ အရေးအသားတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော လက်တင်စကားပြေရေးနည်းကို စတင်တီထွင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီး လည်းဖြစ်သည်။
သူ၏လက်ရာများဖြစ်သော စာအုပ်စာတမ်းများနှင့်ဟောပြောချက်အများအပြား ကျန်ခဲ့၏။
သူ၏ မိတ်ဆွေများထံသို့ ရေးသားခဲ့သည့် စာများထဲတွင် ရှေးခေတ် ရောမတို့၏ အခြေအနေနှင့် သူ၏စိတ်နေသဘောထား အယူ အဆများ စေ့စပ်စုံလင်စွာ ဖော်ပြထားသည်ကို ဖတ်ရှုတွေ့မြင်နိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ။
thumb|ဆာ ဖိလစ် ဆစ်ဒနီ ၁၅၅၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့၌ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ကင့်နယ်၊ ပင်းဇဟတ်မြို့တွင် ဆာ ဖိလစ် ဆစ်ဒနီအား ဖွား မြင်ခဲ့သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ကဗျာစာဆိုတစ်ဦး အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတစ်ဦးအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် နှင့် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် တို့တွင်ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက်၊ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်မှစ၍ခရီးထွက် ခဲ့ရာ၊ ပြင်သစ်၊ ဟန်ဂေရီနှင့် အီတလီနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၅၇၅ ခုနှစ်၌ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်ဖလန်းဒါးခရိုင်တို့မှဖြတ် ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့အရောက်တွင် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ၏ ချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရ၍၊ ၁၅၇၆ ခုနှစ်၌ ဂျာမနီသို့ သံတမန်အဖြစ် စေလွှန်ခြင်းခံရလေသည်။
၁၅၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နှမဖြစ်သူ ပင်းဗရုတ်မြို့စားကတော်နေထိုင်ရာ ဝီလတန်နေအိမ်၌ အနားယူကာ'အာကေးဒီးယား'အမည်ရှိသော ချစ်တေးကဗျာတစ်ပုဒ်ကို စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဆာဖရန်စစ် ဝေါလ ဆင်းဂမ်၏ သမီး နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရ၏။
ဆစ်ဒနီသည်မာတင် ဖရိုးဗစ်ရှား၊ရတ်ချတ်ဟက်ကလွတ် နှင့် ဆာဝေါ်လတာရော်လီတို့၏ နယ်သစ်ထူထောင်ရေး စီမံ ကိန်းများတွင် များစွာစိတ်ပါဝင်စားခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
ထိုနောက်ဆစ်ဒနီသည် အယ်လစ်ဇဗက် ဘုရင်မအား စပိန်နိုင်ငံနှင်စစ်ခင်းရန်တိုက်တွန်းခဲ့ပြီးလျှင်၊ကိုယ်တိုင်လည်း ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
စစ်ပွဲအတွင်းနယ်သာလန်ပြည်နယ်၊ ဖလပ်ရှင်းဘရင်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေရခိုက် တိုက်ပွဲ တစ်ခုတွင် ကျည်သင့်၍ကျဆုံးခဲ့လေသည်။
ယင်းတိုက်ပွဲ၌ပင် သူ၏ ရဲရင့်မြင့်မြတ်သောစိတ်ထားကိုပြင်းထန်သောဒဏ်ရာ နှင့် လဲနေစဉ် ရေငတ်လှသောကြောင့် ရေတောင်းလေသည်။
ထိုအခါ သူ့အတွက် ယူလာသောရေကို သောက်မည်အပြုတွင် အခြားသော သေအံ့ဆဲဆဲစစ်သားတစ်ယောက်သည် သူ့ထံမှ ရေကို မွတ်သိပ်တောင့်တသော မျက်စိများဖြင်ကြည့်နေသည် ကို မြင်ရလျှင် ဆစ်ဒနီလည်းသူသောက်မည့်ရေကို ရေငတ်နေသော စစ်သားအားပေးလိုက်သည်ဟူ၏။
ဆာ ဖိလစ်၏ ရုပ်အလောင်းကို အခမ်းအနားဖြင့် စိန်ပေါ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဟောင်းကြီးတွင်မြှုပ်နှံသဂြိုဟ် ခြင်း ပြုကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဗြိတိသျှ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ။
ဆတ်၌ တင့်တယ်ကြီးမားသော ဦးချိုများရှိသည်။
အသား အတွက်၎င်း၊ ဦးချိုအတွက်၎င်း လူတို့သည် ဆတ်များကို လိုက် လံပစ်ခတ်တတ်ကြသည်၊ ဆတ်ချိုကို အိမ်တွင်းအလှအပ ပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် ထားလေ့ရှိကြ၏။
ဆတ်ချိုနုသည်ကား ဆေးဘက် ဝင်၏။
ဆတ်သည် ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည်။
ပျမ်းမျှခြင်းအား ဖြင့် အမြင့် ၅၅ လက်မရှိသည်။
ပခုံးမှတိုင်းလျှင် ၅ ပေမျှမြင့် သည်။
အရွယ်ရောက်ပြီးဆတ်တစ်ကောင်သည် ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင် ၅ဝဝ မှ ၇ဝဝ အထိရှိတတ်သည်။
အရှည်ဆုံး ဦးချိုမှာ အလျား လက်မ ၅ဝ ကျော်ကျော်မျှ ရှိတတ်သည်။
မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ကျွန်းဆွယ်ရှိ ဆတ်ချိုများသည် ဘေးသို့မကားဘဲ၊ ကျဉ်းသည်။
အဖုအထစ်များ ပို၍ပါရှိသည်။
တောင့်လည်းတောင့်တင်းသည်။
အများအားဖြင့် ၂၆ လက်မခန့် အလျားရှိသည်။
ဆတ်သည် အာရှအရှေ့ပိုင်းရှိ သမင်မျိုးဖြစ်သည်။
ဆတ်၏အရေသည်ကြမ်း၏။
အမွေးများလည်း ကြမ်း သည်။
ဆတ်ထီး၌လည်ပင်းနှင့်လည်တိုင်တို့တွင်လည်ဆံမွေး များရှိသည်။
ပူသောရာသီဥတုတွင်အမွေးများကျွတ်ကုန်တတ် သည်။
အမွေး၏အရောင်သည်အများအားဖြင့်အညိုရောင်တွင် အဝါရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင် ရောလျက်ရှိတတ်သည်။
အတွင်းဘက်အမွေးများသည် ပို၍အရောင်ဖျော့သည်။
ဆတ်မ များ၏အရောင်မှာ ပို၍ဖျော့သည်။
အသက်ကြီးသောဆတ်ထီး များ၏ အမွေးသည် ရင့်ယော်လာသောအခါ တဖြည်းဖြည်း မည်းနက်လုနီးပါးမျှ အရောင်ပြောင်းလာတတ်သည်။
ဆတ်ချိုသည် တောင့်တင်း၍ အဖုအထစ်များပါရှိသည်။
ချိုရင်းအဆုံးတွင် ချိုတိုင်သည်ခက်ရင်းခွကဲ့သို့နှစ်ခွကွဲသွား သည်။
အရှည်မှာ ညီတူညီမျှဖြစ်သည်။
အချို့ဆတ်ချိုတွင် အပြင်ဘက်ချိုခွသည် ပို၍ရှည်တတ် ပြီးလျှင် အချို့ဆတ်ချိုတွင် မူ၊ အတွင်းချိုခွသည် ပို၍ရှည်တတ်သည်။
လေးနှစ်သားရှိသော အခါ ဆတ်၌ ချို စုံစုံလင်လင် ပေါက်လာသည်။
ဆတ်များကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အပြင် သီရိလင်္ကာ ၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်တစ်လျှောက်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု အလွန်အထိ သစ်တောရှိသော နေရာများတွင် တွေ့နိုင်၏။
ဆတ်သည် သစ်တောထူထပ်သော တောင်စောင်းများတွင် နေတတ်သည်။
အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးခင်းများ အနီးတွင်နေရန် နှစ်သက်သည်။
ဆတ်၏အစာမှာမြက်၊သစ်ရွက်၊ သစ်သီးနှင့် သစ်ခက်နုများဖြစ်သည်။
ညအချိန်တွင်အစာကိုလိုက်လံ၍ရှာဖွေ စားသောက်လေ့ရှိ၍၊ နေ့အချိန်တွင်ချုံကောင်းသောနေရာများ၌ ပုန်း အောင်းနေတတ်သည်။
နေဝင်ရီတရောအချိန်သို့ မရောက် သရွေ့ ပုန်းအောင်းနေရာမှ ထွက်မလာတတ်ချေ။
ဆတ်၏အမြင် သည် သင့်တော်ရုံမျှသာ ကောင်းသော်လည်း၊အနံ့နှင့် အကြား အာရုံတို့မှာမူ ထက်မြက်ပေသည်။
ဆတ်သည်ကိုယ်ကြီးမား သော်လည်း၊ ချုံထူထပ်သောတောများအတွင်း၌ အသံမမြည်စေ ဘဲ သွားလာနိုင်ခြင်းသည် အံ့ဩစရာကောင်းပေသည်။
ဆတ်သည် ရေရှိရာအရပ်ကို ကြိုက်သည်။
ရေကူးသောအခါ ကိုယ်ကိုရေထဲ ၌ မြှုပ်ထားပြီးလျှင် ချိုနှင့် မျက်နှာကိုသာ ရေပေါ်၌ ဖော်ထား သည်။
အချို့ဆတ်ထီးများသည် ဦးချိုများ ကို အသစ်လဲတတ် ကြသည်။
ဦးချိုဟောင်းများ ကျွတ်သွားသောအခါ ချိုသစ်များ ပေါက်လာသည်။
ထိုချိုနုများအပေါ်တွင် ကတ္တီပါကဲ့သို့သော အမွေးနုများရှိသည်။
နောင်အခါတွင် ထိုအမွေးနုများသည် တစ်ဖြည်းဖြည်း ပျောက်ကွယ်သွား၏။
ဆတ်ထီးတို့သည် မိမိ နေထိုင်ရာ လျှိုမြောင်ဒေသသို့ အခြားဆတ်ထီးများကို ဝင်ခွင့် မပေးလိုကြချေ။
မိမိပိုင်ဆိုင်ရာ ဒေသကိုမှီ၍ တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင် တိုက်ခိုက်တတ်သည်။
ဆတ်ထီးတစ်ကောင်၏ ပိုင်နက်တွင်းသို့ ဆတ်မများ ဝင် ရောက်လာသည့်အခါ၌မူကား တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိချေ။
သို့သော် ဝင်လာသောဆတ်မသည် ဆတ်ထီး၏မိတ်ဖြစ်ရလေတော့သည်။
နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလသည် ဆတ်တို့၏ မိတ်လိုက်ချိန်ဖြစ် သည်။
ထိုအချိန်သည် ကုန်လွန်သောအခါ ဆတ်ထီးများ ထွက် ခွာသွားကြသည်။
မိတ်လိုက်ရာသီသို့ တစ်ဖန်ပြန်ရောက်သည့် တိုင်အောင် တစ်ကောင်တည်းနေထိုင်တတ်ကြသည်။