kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဓမ္မစကြာဟောနေတော်မူဟန် ရုပ်ပွားတော်ကိုလည်း ယင်းပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသား အနာဂါရိကဓမ္မပါလမှ ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ ဗောဓိပင်မှ ပွားယူကာ စိုက်ပျိုးထားသော ဗောဓိပင်လည်း တည်ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအဖို့ ဆားနပ်မြို့ (သို့မဟုတ် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်) သည် ထူးမြတ်သော သံဝေဇနိယ လေးဌာနတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေသည်။
အခြားသုံးနေရာမှာ ကုသိနာရုံပြည်၊ ဗုဒ္ဓဂါယာနှင့် လုမ္ဗိနီတို့ ဖြစ်သည်။
ေအာင္သိဒၶိ: February 2015 ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ အထွတ်အမြတ်နေရာများ Category:ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားဖူးခရီး။
ခရစ်နှစ် ၁၇၉၀ ပြည့်က သူ့နန်းဌာနသို့ အလည်ရောက်လာ စိနတိုင်း (တရုတ်ပြည်) ဘုရင် ကိုယ်စားလှယ်တော် တမန်အဖွဲ့က ပဏ္ဏာပါးသည့် ဗုဒ္ဓစွယ်တော် တစ်ဆူ ဌာပနာတော် မူရန် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပုထိုးတစ်ဆူ တည်တော်မူရန် ဘိုးတော်ဘုရား ရည်သန်တော် မူခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ရင်းက သူမည်မျှ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော် တော်တော်တန်တန် မျှမဟုတ်ကြောင်း ပြသဖို့ ဖြစ်လေသည်။
ရွှေဘိုကနေ မြင်ရအောင် တည်တယ်ဆိုတဲ့ ပုထိုးတော်ကြီးကို ရခိုင်က ဖမ်းခေါ်လာတဲ့ သုံ့ပန်းတွေနဲ့ တည်ဆောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး (၉)နှစ်အကြာ ခရစ်နှစ် ၁၇၉၀ ခုနှစ်တွင် မန္တရာကြီး သို့မဟုတ် မင်းကွန်းပုထိုးကြီးကို စတင် တည်ဆောက်တော်မူသည်။
ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်တည်ဆောက်နိုင်ရန် အလို့ငှာ စံနန်းမှ ဧရာဝတီ မြစ်အတွင်း ကျွန်းတစ်ခုပေါ် ၁၇၉၇ခုနှစ် တိုင်အောင် ပြောင်းရွှေ့စံနေခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ငွေကုန်လူပန်း နှင့် ပုထိုးတည်အလုပ် ကိုဆက်လုပ်ရန် ခက်ခဲလာတော့သည်။
အမြင့်ပေ ၅၀၀ အထိ တည်ထားရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ပထမပစ္စယံ ၁၆၅' အပြီးတွင် တဘောင်၊ စနည်းတို့အား မလွန်ဆန်ရဲ၍ ဘုရားတည်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။
လုံးပတ်မှာ စတုရန်းပေ ၄၅၀ တိတိ ကြီးမားကျယ်ဝန်းသည်။
လေးဘက်မျက်နှာတွင် မုဒ်ပေါက်ငယ် တစ်ခုစီ ပြုလုပ်ထားသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားအနေဖြင့် အဆိုပါ ပုထိုး ကို ၁၅၂ မီတာ သို့မဟုတ် ၄၉၉ ပေ အမြင့် ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
သို့သော် ပုထိုးတည်မှု ဆိုင်းလိုက်ရသည့်အခါ တည်လက်စမှာ ဉာဏ်တော် မီတာ ၆၀ သို့မဟုတ် ၁၉၈ ပေသာ ရှိသေးသည်။
သူ့၏ အောက်ဆုံးဆင့် စင်္ကြန်သည်ပင် ပေ ၄၅၀ သို့မဟုတ် ၁၃၇ မီတာစတုရန်း အရွယ်ရှိသည်။
အလျား ၄ ရပ် တဖက်စီမှ မုဒ်ဦးပေါ်ထွက်လာ ကြပြီး ဘုရားဆောင်တို့ကလည်း အသင့်ရှိပေသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဘုရားအဆောင်တို့ ကိုခဲနားသတ်၍ ယင်းအတွင်းဝယ် ရွှေဆင်းထု ၁၅၀၀ ငွေဆင်းထု ၂၅၃၄ အပြင် အခြား ဌာပနာ ၃၇၀၀၀ သို့သွတ်သွင်းရာတွင် ထိုစဉ်ကာလ တီထွင်စစဦး ဆော်ဒါရည် ဖေါက်စက် နမူနာတလုံး ပင်ပါသေးသည်ဟု ဘိုးတော်ဘုရား နန်းတော်သို့ ဗြိတိသျှသံ ဟီရန်ကောက်စ် ပြောသည်မှာ အဆန်းအပြား ပင်ဖြစ်နေသေးသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခု (ခရစ်နှစ်-၁၈၁၉)ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား နတ်ရွာစံခဲ့သဖြင့် ဘုရားကြီးမှာလည်း ယနေ့တိုင် အပြီးမသတ်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
အကယ်၍ ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့လျှင် ပုထိုးတော်ကြီးသည် မြန်မာပြည်တွင် အမြင့်ဆုံး ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
အပြီးသတ် မတည်ဆောက်နိုင်ရုံသာမက မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀-ပြည့်နှစ် နှင့် ၁၃၁၈-ခုနှစ် တို့တွင် လှုပ်ခဲ့သော မြေငလျင်ဒဏ်များကြောင့် ကွဲအက်ပျက်စီးလျက်ပင် ရှိနေပေသည်။
နမူနာပုံစံ စေတီတစ်ဆူကို ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက် (၄)ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ထားလျက် ရှိပြီး ပုံတော်စေတီဟု အမည်တွင်သည်။
လွင်မောင်၊ မှတ်တမ်းသမိုင်း မန်းဇေယျာတိုင်း၊ ၁၉၇၃-ခု၊ ဇွန်လ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခု ငလျင်ကြောင့် ပုထိုးကြီး၏ ပထမအဆစ်မှာ အောက်ဘုရားဆောင် အတွင်း ပစ်လဲပြိုလဲ၍ မြစ်မျက်နှာပြင် တင်ကြိုကာကွယ်ထားသော ခြင်္သေ့ကိုယ်နှင့် ဂဠုန် နှုတ်သီး နှင့် ဂဠုန်တောင်ကြီး များတစုံ လည်းပျက်ပြား ဆုံးရှုံးရလေသည်။
သို့ပင်သော်ငြားလည်း မင်းကွန်းဘုရားသည် မပြီးမပြတ်ကျန်လျက်နှင့် ၁၈၁၉ ခုနှစ်အတွင်း သူအနိစ္စရောက်သည့် နောက်၌ပင် သူ့အားဆက်ခံ စိုးစံခဲ့သော မည်သည့်သားမြေးဆက်ကမှ ဆက်လက်၍ဆောက်လုပ်ခြင်း မဆက်ကြတော့ချေ။
အပျက်အစီး အပုံကြီးသည် ၃၂၈ ပေအထိ ခေါင်းလောင်းကြီး ၏ တောင်ဘက်တွင် ယခုတိုင် ခန့်ခန့်ထည်ထည် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
အရိယအရိယ (တိ) [(၁) အာရကာ-သဒ္ဒါကို နိရုတ္တိနည်းဖြင့် အရိယ-ပြု။
ကိလေသာနံ အာရကတ္တာ အရိယော နိရုတ္တိနယေန။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၇၀။
(သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၉၀။
မ၊ဋီ၊၁၊၁၉၆။
) ကိလေသေဟိ အာရကာတိ အရိယော ယဒါဒိနာ အာရှကာ သဒ္ဒဿ အရိယာဒေသာ။
၃၉။
(၂) အယ+ဣရိယ+အ။
နိရုတ္တိနည်းဖြင့် အရိယ-ပြု။
မ၊ဋီ၊၁၊၆၂။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂–၃။
မူလဋီ၊၁၊၁၆၂။
ပါရာဇိကဏ် ဂဏ္ဌိသစ်၊၁၊၃၄-တို့ ကြည့်။
(၃) အရိ+ဟန+ကွိ။
ကိလေသာရယော ဟနတီတိ အရဟော၊ သော ဧဝ အရိယော။
ဓာန်၊ဋီ၊၄၃၅။
(၄) အရ+ဏျ။
အရ ဂမနေ ဝါ၊ အရတိ အဓိဂစ္ဆတိ မဂ္ဂဖလဓမ္မေတိ အရိယော။
အရ ဂမနေ၊ ‌ဏျော၊ ဣကာရာဂမော။
ဓာန်ဋီ၊ ၆၉၃-၆။
အာယီ-သံ] ဟူသော ပါဠိမှ အရိယာဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
(၁) (က) အပြစ်မရှိ‌သော၊ အပြစ်ကင်းသော၊ ကောင်းသောသူ။
(က) အပြစ်မရှိ-အပြစ်ကင်း-သော၊ ကောင်းသော။
ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ။
ဝိ၊၅၊၁၆၈။
မ၊၁၊၃၉၇။
အံ၊၂၊၂၅၆။
အရိယာတိ နိဒ္ဒေါသာ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၅၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၅။
အံ၊ဋီ၊၃၊၄၁။
သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော။
ဒီ၊၁၊၆၆၊ ၁၆၃။
မ၊၁၊၂၃၈။
အံ၊၁၊၅၃၀။
အံ၊၂၊၃၉၂။
အရိယေနာတိ နိဒ္ဒေါသေန။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၁။
အရိယန္တိ (အရန္တိ?) အပေန္တိ တတော ဒေါသ, တေဟိ ဝါ အာရကာတိ အရိယော။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၆၁။
(ဒီ၊၃၊၅၀။
မ၊၃၊၁၁၆။
သံ၊၁၊၂၉၇။
အံ၊၁၊၃၀၇။
ဇာ၊၂၊၉၁။
မဟာနိ၊၃၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၉၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊မ၊၂၊၂၄၉။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၃၈၅။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၅။
မ၊ဋီ၊၃၊၃၀၅။
) (ခ) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးစင်ကြယ်သော၊ ဖြူစင်သော၊ မြင့်မြတ်သောသူ။
(ခ) ကိလေသာတို့မှ—ကင်းဝေး-စင်ကြယ်-သော၊ ဖြူစင်သော၊ မြင့်မြတ်သော။
ယာဝတာ ကဿပ အရိယံ ပရမံ သီလံ။
ဒီ၊၁၊၁၆၃။
အရိယန္တိ နိရူပက္ကိလေသံ ပရမဝိသုဒ္ဓံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၅။
ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။
ဒီ၊၃၊၁၉၇။
မ၊၂၊၁၉၊ ၂၉၉။
အံ၊၂၊၂။
ဥဒါန၊၁၁။
အရိယာယာတိ ပရိသုဒ္ဓါယ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၂။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇။
အရိယာယာတိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန စ သမုစ္ဆေဒဝသေန စ ကိလေသေဟိ အာရကာ ဌိတာယ ပရိသုဒ္ဓါယ၊ မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၂။
သန္နိပတိတာနံ ဝေါ... အရိယော ဝါ တုဏှိဘာဝေါ။
မ၊၁၊၂၁၇။
အံ၊၃၊၁၇၀။
ဥဒါန၊၈၉။
အရိယောတိ ဧကန္တဟိတာဝဟတ္တာ အရိယော၊ ဝိသုဒ္ဓေါ ဥတ္တမောတိ ဝါ အရိယော။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၄။
(ဒီ၊၃၊၂၃၄။
မ၊၃၊၁၅၆။
သံ၊၁၊၃၇၁။
ဣတိဝုတ်၊၂၄၃။
ပေတ၊၁၉၂။
ထေရ၊၂၂၇၊ ၂၅၁၊ ၂၈၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၁၆။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၃၄။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၂၆။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၄။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၅။
၉၇။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၂၇၃။
) အရိယနှင့် အရိယဉာဏဒဿန-တို့လည်း ကြည့်။
(ဂ) (နိဗ္ဗာန်ကို အလိုရှိသဖြင့်) သိအပ် ရောက်အပ်သောသူ။
(ဂ) (နိဗ္ဗာန်ကိုအလိုရှိသဖြင့်)သိအပ် ရောက်အပ်သောသူ။
အဋ္ဌ နာမ ကိံ? အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ။
ခုဒ္ဒက၊၃။
အရိယောတိ နိဗ္ဗာနတ္ထိကေဟိ အဘိဂန္တဗ္ဗော။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၇၂။
အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂ။
အံ၊၁၊၃၄၃။
ဣတိဝုတ်၊၂၀၇။
ထေရီ၊၄၀၀၊ ၄၁၅။
အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ အရဏီယတော စ အရိယော။
အရိယ နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်။
(ဃ) မချွတ်မယွင်း မှန်ကန်သောသူ။
(ဃ) မချွတ် မယွင်း-မှန်ကန်သော။
အရိယသစ္စ-ကြည့်။
(င) ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးကြောင်းတရား၌ မဖြစ်တတ်သောသူ။
(င) ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကြောင်း တရား၌ မဖြစ်တတ်သောသူ။
အရိယော ဒဿနသမ္ပန္နော၊ သလောကံ ဘဇတေ သိဝံ။
သုတ္တနိ၊၂၉၇။
အရိယောတိ န မ‌ဂ္ဂေန န ဖလေန၊ အပိစ ခေါ ပန ဧတသ္မိံ ပရာဘဝသင်္ခါတေ အနယေ န ဣရိယတီတိ အရိယော။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၆။
(စ) သတ္တဝါတို့ကို ကောင်းသော ကျင့်ဝတ်ကိုသင်ယူစေတတ် သင်ပေးတတ်သောသူ။
(စ) သတ္တဝါတို့အား ကောင်းသောကျင့်ဝတ်ကို-သင်ယူစေတတ်–သင်ပေးတတ်–သောသူ။
ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ၊ အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော။
ထေရီ၊၄၁၁။
သတ္တာနံ အာစာရသမာစာရသိက္ခာပဒေန အရီယန္တီတိ (အာစာရသမာစာရသိက္ခာပနေနဣရိယန္တီတိ ?) အရိယာ။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၂၂၇။
အာစာရသမာစာရသိက္ခာ ပနက (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၆), အာစာရသမာစာရ” သိက္ခာပက (ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၃၅), အာစာရ-သိက္ခာပန (ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၄၀၅) တို့နှင့်လည်း ယှဉ်ကြည့်။
"တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၃" (၂) အရိယာပုဂ္ဂိုလ် (က) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးသော-အကျိုးစီးပွားမဲ့ကို မဖြစ်စေတတ်သော-အကျိုးစီးပွားကိုဖြစ်စေတတ်သော-သတ္တလောကသည် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်အပ်သော-ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သော-မဂ်, ဖိုလ်တရားကိုရသော-ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ ပဋိဝေဓအရိယာပုဂ္ဂိုလ်။
(က) ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေးသော-အကျိုးစီးပွားမဲ့ကို မဖြစ်စေတတ်သော-အကျိုးစီးပွားကို ဖြစ်စေတတ်သော-သတ္တလောကသည် ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်အပ်သော–ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သော-မဂ်, ဖိုလ် တရားကို ရသော-ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ ပဋိဝေဓအရိယာပုဂ္ဂိုလ်။
ကတမော စ ပုဂ္ဂလော အရိယော၊ အဋ္ဌ အရိယပုဂ္ဂလာ အရိယာ။
အရိယနိဒ္ဒေသေ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာ အရိယာ၊ သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတ္တာ အရိယာ။
အရိယဋ္ဌော နာမ ပရိသုဒ္ဓတ္ထောတိ ပရိသုဒ္ဓတ္တာပိ အရိယာ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၉။
အရိယော—ဝိ၊၃၊၂၈၆။
မ၊၁၊၁၉၂-၃၊ ၃၈၁။
သံ၊၂၊၂၇၉။
အံ၊၂၊၇၄-၅။
ဣတိဝုတ်၊၂၂၇။
မိလိန္ဒ၊၁၈၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၈၅။
အရိယာ—ဝိ၊၁၊၅။
ဒီ၊၁၊၇၁။
မ၊၁၊၄၉။
သံ၊၁၊၃၉၊ ၄၄၊ ၄၆၊ ၁၆၃။
သံ၊၂၊၃၄၂။
အံ၊၁၊၅၅။
အဘိ၊ဓ၊၄၅။
အဘိ၊ဝိ၊၃၈၇။
အဘိ၊ပု၊၁၆၉။
ပဋိသံ၊၄၁။
ဣတိဝုတ်၊၂၆၇။
သုတ္တနိ၊၃၉၆-၇။
ဇာ၊၁၊၁၆၂။
နေတ္တိ၊၉၃။
မိလိန္ဒ၊၂၂၄။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၉။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၆။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၁၆။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၂၁။
အရိယေတိ—သံ၊၂၊၃၄၂။
သုတ္တနိ၊၃၉၇။
အရိယဿ–ဝိ၊၂၊၃၀။
ဝိ၊၃၊၄၃၄။
ဝိ၊၄၊၂၆၄။
ဒီ၊၃၊၄၅၊ ၁၄၆။
မ၊၂၊၁၀၃။
အံ၊၃၊၄၇၃။
အရိယာနံ အဒဿာဝီ (မ၊၁၊၁။
၁၈၈။
မ၊၃၊၂၂၇။
သံ၊၂၊၃။
အဘိ၊ဓ၊၂၀၈။
အဘိ၊ဝိ၊၃၇၉။
ပဋိသံ၊၁၃၇)တိ အာဒီသု အရိယာတိ အာရကတ္တာ ကိလေသေဟိ အနယေ န ဣရိယနတော အယေ ဣရိယနတော သဒေဝကေန လောကေန အရဏီယတော ဗုဒ္ဓါ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ ဝုစ္စန္တိ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈၄။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၁။
နိရုတ္တိနယေန ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ပုရိမေသု အတ္ထဝိကပွေသု၊ ပစ္ဆိမေ ပန သဒ္ဒသတ္ထဝသေနပိ။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၂-၃။
(မူလဋီ၊၁၊၁၆၂။
) အရိယာနံ-ဝိ၊၁၊၆။
ဝိ၊၅၊၂၄၁။
ဒီ၊၁၊၇၈။
သံ၊၁၊၄၆။
အံ၊၃၊၃၇၁-၂။
အဘိ၊က၊၁၉၃။
ပဋိသံ၊၁၁၁။
ဓမ္မ၊၁၆၊ ၄၄။
ဣတိဝုတ်၊၂၆၈။
ဇာ၊၂၊၃၄၃။
နေတ္တိ၊၈၄။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၃-၄။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၇။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၆။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂။
၁၀၀။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၇၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၅၅။
သုတွာန အရိယာန သုဘာသိတာနိ။
ဒီ၊၂၊၂၁၇။
ဧသာ အရိယာန ယာစနာ။
အရိယေသု—အံ၊၂၊၃၅။
ဇာ၊၁၊၉၄။
ဇ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၁။
(ခ) ကောင်းသောအကျင့်ရှိသော-အကျင့်ကောင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ အာစာရ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်။
(ခ) ကောင်းသော အကျင့် ရှိသော-အကျင့်ကောင်းသော-ပုဂ္ဂိုလ်၊ အာစာရ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်။
အရိယော ဟိ အရိယဿ ကထံ နဒဇ္ဇာ။
ဇာ၊၁၊၁၀၅။
အရိယောတိ အာစာရသမ္ပန္နော။
အရိယဿာတိ အာစာရသမ္ပန္နဿ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇၅။
ယဒိပိ အရိယသဒ္ဒေါ “ယေဟိ ဝေါ အရိယာ ပရိသုဒ္ဓကာယကမ္မန္တာ (မ၊၁၊၂၀-၁)တိအာဒီသု ဝိသုဒ္ဓါသယပယောဂေသု ပုထုဇ္ဇနေသုပိ ဝဋ္ဋတိ။
(ဇာ၊၁၊၄၀၊ ၁၁၃၊ ၂၈၀၊ ၃၂၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၂၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၉၁၊ ၄၂၆။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၂၂။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၆၅။
) အရိယာ ၄-မျိုး အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် အာစာရ အရိယာ, ဒဿန အရိယာ, လိင်္ဂအရိယာ, ပဋိဝေဓအရိယာ-ဟူ၍ ၄-မျိုး ရှိ၏၊ ထို၄-မျိုးတို့တွင် အရိယာတို့၏ အကျင့် တရား၌ တည်သောသူသည် (လူဖြစ်စေ, တိရစ္ဆာန်ပင်ဖြစ်စေ) အာစာရအရိယာ မည်၏။
ရုပ်အဆင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း, ဣရိယာပုထ်အားဖြင့်၎င်း ကြည်ညိုစဖွယ် ရှုမြင်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒဿနအရိယာ မည်၏။
အဝတ် အာရုံ အသွင်အပြင်အားဖြင့် ရဟန်းနှင့်တူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလမရှိသူပင် ဖြစ်စေကာမူ လိင်္ဂအရိယာ မည်၏။
ဘုရားပစ္စေကဗုဒ္ဓါနှင့် မဂ်, ဖိုလ်တရားကို ရသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကသည် ပဋိဝေဓအရိယာ မည်၏။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၆။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ် အကျဉ်းအကျယ် ထိုပဋိဝေဓ အရိယာသည် အကျဉ်းအားဖြင့်—မဂ္ဂဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်၊ ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက် ဟူ၍ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ၈-ယောက် ရှိသည်။
အကျယ်အားဖြင့်ကား—သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၇၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၃-တို့၌ ၉၆-ယောက် ပြ၏။
ခုဒ္ဒကဋ္ဌ၊၁၅၂-၃။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၁-၂-တို့၌ ၁၀၈-ယောက် ပြ၏။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၃၂-၃-တို့၌ ၁၄၆-ယောက် ပြ၏၊ အရိယသာဝက-လည်း ကြည့်။
) သံပေါက်ကဗျာ အရိယာဆိုသည်မှာ- ဒိ ဝိ သီ ဣ၊ မရှိမှန်စွာ။
မစ္ဆရိယလည်း၊ ထိုနည်းယူပါ။
သောတာပန်များ၊ ပယ်ငြားလေရာ။
တရားငါးပါး၊ မှတ်သားကြလေပါ။
လောဘခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။
ဒေါသ မောဟ၊ ဓမ္မမှန်စွာ။
နည်းလှ ပါးလှ၊ ဖြစ်ကြသူမှာ။
ခေါ်ဆိုကြ၊ သကဒါဂါမ်ပါ။
ကာမခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။
ဒေါသတသီး၊ အပြီးမှတ်ပါ။
လုံးဝကင်း၍၊ ရှင်းလင်းသူမှာ။
ခေါ်ဆိုဘိ၊ မှတ်သိ အနာဂါမ်။
ကိလေသာများ၊ တရားဖြာဖြာ။
လုံးစုံကင်းလို့၊ ရှင်းလင်းလေရာ။
ထိုသောသူအား၊ ခေါ်ငြားမှန်စွာ။
ရဟန္တာ ခေါ်ကြမလွဲပါ။
ပိဋကလမ်းညွှန်လာ အရိယာများအကြောင်း ကာဠိဂေါဓသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၄၆၊ အရိယာတို့မှာ ရတနာ သုံးပါး၌ သက်ဝင်မှု၊ သီလလုံခြုံမှု၊ ပေးကမ်းမှုတို့၌ မြဲသောကြောင့် အပါယ်လေးပါး မလားရကြောင်း။
မဟာနိ-ပါ-၅၀၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၆၈၊ အရိယာတို့မှာ ကိုယ့်ဂုဏ်ကို ကိုယ်ဖေါ်၍ မပြောဆိုကြကြောင်း။
ထေရ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၃။
အံ-၄-ပါ-၃၈၉၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၁၈၊ သပ္ပုရိသသုတ်။
ဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၁၀၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၁၁၊ အရိယာသာဝကတို့မှာ ဗုဒ္ဓ ဓမ္မ သံဃ အနုဿတိ သုံးပါး၊ အရိယကန္တ သီလ (ငါးပါး သီလ) ဤလေးပါး မြဲကြကြောင်း ဟောထား၏၊ (ပ-ဒု-တ-သုတ်)။
ဂုဏဇာတ်၌ ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၈၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၁၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ မျက်နှာမလိုက်တတ်ကြောင်း၊ ကျေးဇူးရှိသူကို ရှိသည့်အလျောက် ချီးမြှောက်တတ်ကြောင်း၊ ဇီဝိတာရောပနကထာ၌ အဘိ-၅-ပါ-၃၄၂၊ အဘိ-၅-ဋ္ဌ-၂၃၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ မလွန်ကျူးသောအရာများကို ရှင်းပြခန်း။
တိဿဗြဟ္မာသုတ်၌ အံ-၇-ပါ-၄၅၃၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၇၃၊ ဥဘတောဘာဂ ဝိမုတ္တစသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ သဥပါဒိသေသ၊ အနုပါဒိသေသ ဖြစ်သည်ကို သိနိုင်သော အရိယာ ဗြဟ္မာများရှိကြောင်း ဟောထား၏။
ဓမ္မိကသုတ်၌ သုတ္တ-ပါ-၃၃၅၊ သုတ္တ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၉၉၊ အဘိညာဉ်ရ အနာဂါမိမဂ်၌ တည်သော ဥပါသကာက မေးလျှောက်၍ ဘုရားရှင်က ရဟန်းအရိယာ လူအရိယာတို့၏ အကျင့်ကို ခွဲခြားဟောထား၏။
နာနာကရဏသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၄၄၁၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၁။
ဗြဟ္မာပြည်ရောက်သော ပုထုဇဉ်တို့မှာ ဈာန်အရှိန်ကုန်က အပါယ်လေးပါးသို့ လားကြရပြန်ကြောင်း၊ (ဗြဟ္မာပြည်မှာ တဝင်းဝင်း ဝက်စားကျင်းမှာ တရှုတ်ရှုတ်ဟူလို)၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ထိုဗြဟ္မာပြည်၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြကြောင်း ဟောထား၏။
ဤသို့ ထူးခြား ကြသည်ဟူလို။
ဒု-သုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၄၃၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၃၊ အရိယာဗြဟ္မာတို့ သုဒ္ဓါဝါသ ဘုံရောက်ကြပုံ ဟောထား၏။
မေတ္တာသုတ်၊ ပဌမ အံ-၄-ပါ-၄၄၃၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၃၊လည်း ကြည့်။
နီတမထေရ်သည် ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၇၃၊ ဦးခေါင်းပေါ် သင်တုန်းဓားသွား တင်ကာမျှ ကာလတွင် ရဟန္တာဖြစ်သော မထေရ်၊ မဟာအရိယာဝံသအကျင့်ကို ကျင့်ပြီး ပံသုကူ ကောက်ရာတွင် မဟာဗြဟ္မာ (၇၀၀)တို့က တပြိုင်နက် ရှိခိုးကြကြောင်း၊ ဋ္ဌ-၌ ဂါထာများ ပါ၏။
ပစ္စယသုတ်၌ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၆၄၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၃၈၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဓမ္မကို ဟောထား၏၊ အရိယသာဝကတို့မှာ ယုံမှားခြင်း “၁၆” ပါးမှ လွတ်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ နိဒါန-သံ-ပါ-၂၆၅၊ ပတ္တကမ္မသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၃၇၆၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၁၂၊ လူအရိယာတို့မှာ အဘိဇ္ဈာစသည်၏ အပြစ်ကိုမြင်၍ ပယ်ကြပုံ၊ အသက်မွေးပြုပုံ၊ နေထိုင်ကြပုံကိုလည်း ဟောထား၏။
ဂါထာများပါ၏၊ တရားသဖြင့် စီးပွားရှာ၍ ရအပ်သော အကျိုးလေးပါး။
ပပတိတသုတ်၌ အံ-၄-ပါ-၃၀၈၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၂၄၉၊ အရိယာသီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ၊ ဤလေးပါးနှင့် မပြည့်စုံလျှင် ဓမ္မ, ဝိနယမှ လျောကျ၍ ပြည့်စုံလျှင် မလျှောကျနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏၊ ဂါထာပါ၏။
ဗုဒ္ဓ-ပါ-၃၀၁၊ ဗုဒ္ဓ-ဋ္ဌ-၅၃။
ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၇၃၊ ၂၆၇။
ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၂၄၂။
ပါရိဆတ္တကသုတ်၊ အံ-၇-ပါ-၄၈၆၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၈၄၊ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ ပင်လယ်ကသစ်ပင်ပွင့်လျှင် နတ်တို့မှာ ၄-လတိုင်တိုင် ပျော်မြူးကြပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အရိယာသာဝကတို့ ပျော်မြူးခြင်း ၇-မျိုး ဟောထား၏၊ မှတ်သားဖွယ်။
ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က သာဝတ္ထိပြည်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ ကပိလဝတ်ပြည်ရှိ အရိယာများကိုရေတွက်ပြခန်း၊ မိလိန္ဒ-ပါ-၃၃၁။
မဟာနာမသုတ်၌ အံ-၆-ပါ-၂၅၁၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၈၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ ရှေ့အနုဿတိ ၆-ပါးဖြင့် အနေများကြကြောင်း ဟောထား၏၊ အံ-၁၁-ပါ-၅၃၀၊ ၅၃၄။
အံ-၁၁-ဋ္ဌ-၃၄၄၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ကို ဖြည့်ကျင့်နေထိုင်ပုံ ၁၁-ပါးကို ဟောထား၏၊ အံ-၈-ပါ-၅၅၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၂၃၊ ဥပါသကာတို့ သိမှတ် ဘွယ်ရာများ။
အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ်၌ ဣတိ-ပါ-၂၅၄၊ ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၆၊ မှတ်သားဖွယ် ဂါထာများ၊ သတ္တဝါများတွင် ဘုရားရှင်၊ တရားများတွင်နိဗ္ဗာန်၊ သံဃာများတွင် အရိယာသံဃာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း ဟောထား၏။
နေတ္တိ-ပါ-၁၁၈၊ ၁၂၅၊ နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၂၃၁၊ ဤ၌အညွှန်းများပါရှိ၏။
ဒုတိယလောကဓမ္မသုတ်၌-ပုထုဇဉ်တို့မှာ လောကဓမ် ၈-ပါး၌ လက္ခဏာရေးသုံးပါး တင်၍ မရှုနိုင်ကြကြောင်း၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ရှုနိုင်ကြကြောင်း ဟောထား၏။
ဝဍ္ဎီသုတ်၌ အံ-၅-ပါ-၇၁၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၃၀၊ (ပ-ဒု)၊ ကြီးပွါးခြင်းအကြောင်းအင်္ဂါများကို ဟောထား၏။
အံ-၁၀-ပါ-၃၆၅၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၂၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကြီးပွါးခြင်းအကြောင်း ၁၀-မျိုးကို ဟောထား၏။
သက္ကဝတ္ထု ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၇၅၊ သီလအနံ့မှာ မွှေးကြိုင်လှ၏ဟု လျှောက်ထားပုံ၊ ဘုရားရှင်ဝမ်းသွားထားသော အညစ်အကြေးများကို သိကြားမင်း က ဦးခေါင်းပေါ် တင်ယူသွားပြီးစွန့်ပုံ၊ အရိယာနှင့်ပေါင်း ချမ်းသာကြောင်း၊ လူမိုက်နှင့်ပေါင်း ဆင်းရဲကြောင်းဂါထာ။
အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၈၃၊ အံ-၇-ပါ-၄၈၀၊ ၂၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သဒ္ဓါတရားသည် အဓိဂမသဒ္ဓါမည်၏။
(တနည်း)ပစ္စက္ခသဒ္ဓါမည်၏။
သမဏသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၅၆၀၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၉၂၊ ဤသာသနာ၌သာ အရိယာသမဏ ရှိနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။
စူဠသီဟနာဒသုတ်၊ ပဏ်-၁-ပါ-၉၂။
ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၀၇၊ အရိယာသမဏမှာ ငါဘုရားသာသနာ၌သာရှိ ၏ဟု ရဲရင့်စွာ ကြုံးဝါးတော်မူပုံ။
သေက္ခသုတ်၊ မဟာ-သံ-ပါ-၂၀၁၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၈၀၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ သစ္စာလေးပါးကိုသိခြင်း၊ အညတိတ္ထိယ သာသနာ၌ အရိယာသမဏတို့ မရှိကြောင်းကို သိခြင်း၊ အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ သဒ္ဓိန္ဒြေစသည် ၅-ပါး၊ စက္ခုန္ဒြေစသည် ၆-ပါးကိုသိခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြကြောင်း ဟောထား၏။
သလ္လသုတ်၊ သဠာ-သံ-ပါ-၄၀၉၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၁၇၊ အဿုတဝါ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဝေဒနာခံစားရပုံချင်း တူသော်လည်း သောကပရိဒေဝ စသည်ဖြစ်ခြင်း၊ မဖြစ်ခြင်းကား ကွာခြားကြကြောင်း ဟောထား၏။
သဟဿဘိက္ခုနီသံဃသုတ်၌ မဟာ-သံ-ပါ-၃၁၄၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၁၃၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြည့်စုံသောတရား လေးပါးကို ဟောထား၏၊ (ဗုဒ္ဓါနုဿတိ၊ ဓမ္မာနုဿတိ၊ သံဃာနုဿတိ၊ အရိယာကန္တသီလ)၊ ဘုရားရှင်လက်ထက်တော် အခါ၌ သာဝတ္ထိ ပြည်၌ လူအရိယာ ၅-ကုဋေ၊ လူပုထုဇဉ် ၂-ကုဋေမျှရှိကြောင်း ဖွင့်ပြထားပုံ၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၂၀၊ ၄၂၅။
ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၈၅။
သိက္ခာသုတ် (ပဌမ)၊ အံ-၃-ပါ-၂၃၃၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၁၆၊ အရိယာရဟန်းတော်တို့မှာ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်များကို ရံခါကျူးလွန်မိကြသေးသော်လည်းသိက္ခာ သုံးပါး၌ ဓုဝသီလ, ဌိတသီလဖြစ်ကြောင်း ဟောထား၏၊ ဒုတိယ၊ အံ-၃-ပါ-၂၃၄၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၂၁၇၊ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်၊ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် ၅-မျိုးကို ဟောထား၏၊ သီလသုတ်၊ မဟာ-သံ-ပါ-၆၁၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၇၉၊ အရိယာအသျှင်မြတ်တို့ကို မြင်ရကြားရရာ၌ အားတက်ပြီး အတုယူ၍ ဗောဇ္ဈင်ကို အားထုတ်လျှင် ၇-ပါးသောအကျိုးကို ရနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။
သုနေတ္တသုတ်၌ အံ-၇-ပါ-၅၀၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ပြစ်မှားခြင်းမှာ သာသနာပ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းများကို ပြစ်မှားသည်ထက် အပြစ်ကြီးလေးလှကြောင်း ဟောထား၏။
သေဋ္ဌဓမ္မပဥှ၌ မိလိန္ဒ-ပါ-၁၆၃၊ လူအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့က ပုထုဇဉ် ရဟန်း သာမဏေတို့အား ရှိခိုးရပုံကို ရှင်းပြခန်း။
အက္ကောသသုတ်၌ အံ-၁၀-ပါ-၃၉၃၊ အံ-၁၀-ဋ္ဌ-၃၂၀၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပြစ်မှား ပြစ် ၁၀-ပါးကို ဟောထား၏။
အရိယာဥစ္စာ ၇-ပါး (၁) သဒ္ဓါ ဓနံ-ရတနာသုံးပါးဂုဏ်တရားနှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးများကိုယုံစားခြင်း၊ (၂) သီလ ဓနံ-သီလတည်းဟူသောဥစ္စာ၊ (၃) ဟိရီ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ရှက်ခြင်းဥစ္စာ၊ (၄) ဩတ္တပ္ပ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ကြောက်ခြင်းဥစ္စာ၊ (၅) သုတ ဓနံ- အကြားအမြင်များခြင်းဥစ္စာ၊ (၆) စာဂ ဓနံ- ပေးစွန့်လှူဒါန်းခြင်းဥစ္စာ၊ (၇) ပညာ ဓနံ- မဂ်ဖိုလ် ပညာဥစ္စာ။
သတ္တင်္ဂုတ္တရ။
၃၉၈။
သုတ်ပါထေယျ။
၂၀၈။
၂၂၁။
ဒီဃ-၃-ပါ-၂၀၈၊ ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၂၂၁၊ (သဒ္ဓါ-ဟိရိမာ-ဩတ္တပ္ပီ-ဗဟုဿုတ-အာရဒ္ဓဝီရိယ-ဥပဋ္ဌိတဿတိ-ပညာဝါ)၊ အရိယာဓန ၇-ပါး ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။
အရိယာ ကထာမျိုး ၁၀-ပါး အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ပြောကြားလေ့ရှိသောစကားမျိုး ၁၀-ပါးဟူ၏။
(၁) အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သောစကား၊ (၂) ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့်စပ်သော၊ (၃) ဆိပ်ငြိမ်မှုနှင့်စပ်သော၊ (၄) ရှင်လူတို့နှင့် ရောရောစပ်စပ်မဆက်ဆံလိုကြောင်းနှင့်စပ်သော၊ (၅) ဝိပဿနာတရားအားထုတ်ကြိုးစားမှုနှင့်စပ်သော၊ (၆) သီလ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၇) သမာဓိ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၈) ပညာ နှင့်စပ်သောစကား၊ (၉) မဂ်ဖိုလ်နှင့်စပ်သောစကား၊ (၁၀) ပစ္စဝက္ခဏာဉာဏ်နှင့်စပ်သောစကား။
အရိယာတို့ နှလုံးမသွင်းမပြုလုပ်သောတရား ၈-ပါး (၁) သင်္ခါရတရားစုကို သုခဟုနှလုံးမသွင်းခြင်း၊ (၂) အတ္တဟု နှလုံးမသွင်းခြင်း၊ (၃) မာတုဃာတက၊ (၄) ပိတု ဃာတက၊ (၅) အရဟန္တဃာတက၊ (၆) လောဟိတုပ္ပါဒက၊ (၇) သံဃဘေဒကကံတို့ကို မကျူးလွန်တော့ခြင်း၊ (၈) ဗုဒ္ဓသာသနာတော်မှ တစ်ပါးသောဆရာတို့ကို မရှာမှီးတော့ခြင်း။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ၉၆-ယောက် ကို သည်မှာ ကြည့်ပါ။
(၁) သောတာပန် ၂၄-ယောက် (၂)သကဒါဂါမ် ၁၂-ယောက် (၃) အနာဂါမ် ၄၈-ယောက် (၄) ရဟန္တာ၁၂-ဦး ပေါင်း ၉၆-ယောက်ဖြစ်၏။
အဘိဓမ္မာပိဋက ပုဂ္ဂလပညတ်ပါဠိတော် အရိယာ ဖိုလ် ၄-ပါး အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကိုခံစားနိုင်သော အရိယာမဂ်၏ အကျိုးဖြစ်သော `ဖိုလ်စိတ် ၄-ပါး´ကိုခေါ်သည်။
အရိယာတို့၏ဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀ အရိယာတို့၏တပည့်တို့၌ မွန်မြတ်သောဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀-တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏ဟူလို။
(၁) ကောင်းစွာ ပြေပြစ်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊ (၂) ဖျက်ဆီးအပ် ဖျောက်အပ် နှိမ်အပ်သော မာနရှိခြင်း၊ (၃) ရတနာသုံးပါး၏ဂုဏ် ကံ ကံ၏အကျိုးကို မတုန်မလှုပ် အမြဲထိုးထွင်း၌ယုံကြည်ခြင်း သဒ္ဓါတရားရှိခြင်း၊ (၄) ရွှင်မြူးသောစိတ်ကိုပြည့်စုံစွာဆုံးမခြင်းရှိ၌ ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်ကို ရခြင်း၊ (၅) မြတ်သောသီလရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းသောအနံ့ဖြင့် ထုံမွမ်းခြင်း၊ (၆) နတ်လူတို့ ချစ်မြတ်နိုးတတ်ခြင်း၊ (၇) နှစ်သက်အပ်သောသူဟူ၍အာသဝကုန်ပြီးသောသူမြတ်တို့ တောင့်တအပ်ခြင်း၊ (၈) နတ်လူတို့ ရိုသေအပ် ရှိခိုးအပ်ခြင်း၊ (၉) ပညာရှိတို့ချီးမွမ်းအပ်ခြင်း၊ (၁၀) လူ့ပြည်နတ်ပြည်၌ လူနတ် အပေါင်းနှင့် မရောနှောခြင်း၊ (၁၁) အနည်းငယ်သောအပြစ်၌လည်း ဘေးဟုရှုမြင်ခြင်း၊ (၁၂) သမ္ပတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသောသူတို့အား မဂ်ဖိုလ်အကျိုးကို ပြီးစေတတ်ခြင်း၊ (၁၃) အလိုရှိတောင့်တသော် များမြတ်သောပစ္စည်းကိုရနိုင်ခြင်း၊ (၁၄) မြဲသောကျောင်းအိပ်ယာနေရာမရှိခြင်း၊ (၁၅) ဈာန်၌ယှဉ်၍ မြတ်သောနေလေ့ရှိခြင်း၊ (၁၆) ထွေးယှက်သောကိလေသာကွန်ယက်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ (၁၇) မြတ်သောမဂ်ဖိုလ်တရားကို လျှို့ဝှက်ဖုံးလွှမ်းခြင်း၊ (၁၈) လာလတ္တံ့သောဂတိကို တားမြစ်ခြင်း၊ (၁၉) အပ္ပနာသို့ရောက်သော တရားရှိခြင်း၊ (၂၀) နှိမ့်ချစွာနေခြင်း၊ (၂၁) အပြစ်မရှိသောအသုံး အဆောင်ရှိခြင်း၊ (၂၂) ဂတိတရားမှလွတ်ခြင်း၊ (၂၃) ယုံမှားသင်္ကာမှ ကူးမြောက်ခြင်း၊ (၂၄) ဝိမုတ္တိဈာန်ကို အလိုရှိခြင်း၊ (၂၅) မြင်အပ်သောတရားရှိခြင်း၊ (၂၆) မတုန်မလှုပ်မြဲသည်ဖြစ်၍ ဘေးကိုတားမြစ်စေသောသူတို့၏ မှီခိုရာသို့ရောက်ခြင်း၊ (၂၇) ကောင်းစွာပြတ်အပ်သော အနုသယရှိခြင်း၊ (၂၈) အာသဝေါကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း၊ (၂၉) ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်၌ များစွာနေလေ့ရှိခြင်း၊ (၃၀) ရဟန်းကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် အလုံးစုံပြည့်စုံခြင်း။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ Category:သောတာပန်များ Category:ရဟန္တာများ ကဏ္ဍ:ဧတဒဂ်ရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မဟာသာဝကများ။
သိက္ခာပုဒ်ဆယ်ပါး ၁။
သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
မမြတ်သော (မေထုန်) အကျင့်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
မဟုတ်မမှန်ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ယစ်မူးမေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေရည်သေရက် သောက်စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ် ကြောင်း သိက္ခာပုဒ် ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
နေလွဲညစာ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်းနှင့် (သူတော်ကောင်း) တရား၏ ဆူးငြောင့်သဖွယ်ဖြစ်သော ပွဲဲလမ်း သဘင် တို့ကို ကြည့်ရှု နားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ပန်းပန်ခြင်း နံ့သာခြယ်ခြင်း နံ့သာပျောင်းလိမ်းခြင်း တန်ဆာဆင်ခြင်း အပြေအပြစ်ပြုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ရွှေငွေကို ကိုင်ခြင်း ခံယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ဘုရားရှင်ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ မပျက်စီး မပျောက်ပျက်ရလေအောင် ဘုရားရှင်၏ တရားဓမ္မများအား ကျွမ်းကျင် တတ်ကျွမ်းသော သံဃာတော်များ စုပေါင်းပြီး ဗုဒ္ဓ၏ဓမ္မအား သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားနိုင်ရန် အတွက် စစ်မှန်သော ဓမ္မကိုသာ သံဃာများ၏ သဘောတူညီမှုရယူကာ ရွတ်ဖတ်မှတ်တမ်းတင် အတည်ပြုကြခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း ဟုခေါ်သည်။
မင်းထုနှင့်ပြည်သူလူထုမှ ပံ့ပိုးကူညီကြသည်။
သာသနာ့အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်း - ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တပည့်ရဟန်းတို့သည် ခေတ်အသီးသီးမှ အာဏာရှိသော မင်းထုနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင် ပြည်သူလူထုပူးပေါင်းပြီး သံဃာထု၊ မင်းထု၊ ပြည်သူလူထု (ထု ၃ ထု) ပူးပေါင်း ကာ သင်္ဂါယနာ ၆ ကြိမ်တိုင်တိုင် စုပေါင်းတင်ခဲ့ကြပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ့အမွေ မပျက်စီးမပျောက်ပျက်ရလေအောင် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြလေသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ် သင်္ဂီတိ ဟူသောပုဒ်ကို ဒီဃနိကာယ် ပါထိကဝဂ် (၁၀)သုတ်မြောက်၌ တွေ့ရှိရ၍ သင်္ဂီတိသုတ်ဟုခေါ်တွင်သည်။
အရှင်သာရိပုတြာက မြတ်ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ (၁၀)ဝါခန့်က မလ္လတိုင်း၊ ပါဝါမြို့ ရွှေပန်းထိမ်သည် စုန္ဒ၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ ဟောကြားတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသုတ်မှပါရှိသော စကားလုံး သင်္ဂါယိတဗ္ဗံကို အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသက ညီညွတ်စွာရွတ်ဆိုခြင်း၊ ကွဲပြားသော အယူဝါဒမရှိဘဲ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ တစ်ခုတည်းသောခံယူချက်ဖြင့် ရွတ်ဆိုခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် သာမန်ရွတ်ဆိုခြင်းဆိုသော အပေါ်ယံအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ယူဆရန်မသင့်ပါ။
သင်္ဂါယနာ = သံ - စုပေါင်း၍၊ ဂါယနာ - ရွတ်ဆိုခြင်း သင်္ဂါယနာ = စုပေါင်း၍ ရွတ်ဆိုခြင်း သင်္ဂါယနာတင်သမိုင်း ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၈၉ ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာမြေတွင် ပွင့်တော်မူခဲ့၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် သက်တော် (၃၅) နှစ်အရွယ်တွင် ဘုရားအဖြစ်ရောက်ရှိသည်မှစ၍ လောကရှိ သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် လုံ့လဝီရိယကြီးမားစွာဖြင့် တရားတော်တို့ကို ၄၅ တိုင်တိုင် မနားမနေဟောပြော ညွှန်ပြခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားက အာနန္ဒာအား (အာနန္ဒ- ချစ်သားအာနန္ဒာ l မယာ - ငါဘုရားသည်l ဝေါ- သင်ချစ်သားတို့အားl ယောဓမ္မောစ - အကြင်သုတ်၊ အဘိဓမ္မာကိုလည်းl ဒေသိတော- ဟောတော်မူအပ်ပြီ၊ ယောဝိနယောစ - အကြင်ဝိနည်းကိုလည်းl ပညတ္တော -ပညတ်အပ်ပြီ l သော - ထို ငါဘုရားဟောကြား ပညတ်အပ်သော သုတ်- အဘိဓမ္မာ - ဝိနည်း ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့သည်l မမစ္စယေန- ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး၍ မရှိသည့်နောက်၊ ဝေါတုမှာကံ - သင်ချစ်သားတို့အားl သတ္တာ- ဆုံးမမည့်ဆရာတို့ပင်တည်း။
"... - ဟုညွှန်ခဲ့ပေသည်။
) - “ချစ်သား အာနန္ဒာ၊ ငါဘုရား ဟောကြားသော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်သည် ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောအခါ သင်တို့၏ ဆရာဖြစ်သည်” ဟုမှာကြားတော်မူခဲ့သည်။
ထိုမှာကြားချက်အရ “ဓမ္မဝိနယ” ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ထင်ရှားစွာ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိနေသည် မည်၏။
“သာသနာ” ဆိုသည်မှာလည်း ဤသုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များပင် ဖြစ်၏။
သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ကွယ်ပျောက်သွားပါက သာသနာလည်း ကွယ်ပျောက်သွားမည် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် ခေတ်ကာလ အဆက်ဆက်က ဓမ္မဝိနယဟု ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များ မညစ်နွမ်း မကွယ်ပျောက်ရန် စောင့်ရှောက်တော်မူခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက်မှာပင် သာသနာတော်အတွက် ဆန့်ကျင်ဘက် အန္တရာယ် ရန်စွယ်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
ထိုကဲ့သို့သော အရေးကိစ္စများအတွက် ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် သာသနာ မကွယ်ပျောက်ရန်၊ သာသနာ သန့်ရှင်းစေရန်၊ သာသနာ စည်ပင်ပြန့်ပွားစေရန် သင်္ဂါယနာ အသီးသီးကို တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၄၄ - ခုနှစ်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခဲ့၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ သာသာနာတော်နှစ် (၁)နှစ်အဖြစ် စတင်ရေတွက်ခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ သာသနာတော်သည် သာသနာတော်နှစ် ၂၅၀၀-ကျော် လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေသည်။
ထိုနှစ်များအတွင်းတွင် ထေရဝါဒ သင်္ဂါယနာ (၆) ကြိမ်တင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များအား အမှားအယွင်းမရှိအောင် စုပေါင်းရွတ်ဆို၍ အတည်ပြုခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်သည်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုသို့ ပြုရာတွင် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း သင်္ဂါယနာတင်ကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
တစ်စုံတစ်ရာ ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ နှုတ်ပယ်ခြင်း မရှိပေ။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု သင်ခန်းစာ - မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီး ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ "အနေကဇာတိသံသာရံ" အစချီကာ "ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပာဒေန သမ္ပာဒေထ" အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားသော အဆုံးအမ တရားတော်များကို မြတ်စွာဘုရား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံအပြီး သုံးလအကျော်တွင် တတိယသာဝက ရှင်မဟာကဿပ၊ ဝိနည်း ဧတဒ်ရ အရှင်ဥပါလိနှင့် သတိမမေ့မလျော့သည့်အရာ၊ ပညာလျင်သည့်အရာစသည့် ဧတဒ်ငါးဘွဲ့ရ ညီတော်အာနန္ဒာ အမှူးပြုသော ပဋိသမ္ပိဒဆဒ္ဓအဘိဉာဉ်ရဟန္တာအရှင်မြတ် အပါး ၅၀၀က ခုနှစ်လတိုင်တိုင် အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခဲ့ပြီးနောက် ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။