kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ Category:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ Category:အင်ဒို-ချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ Category:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန(ကုသရေး)သည် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန ကို ကုသရေးဦးစီးဌာနနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
thumb| ဒုတိယ နဝဒေးသည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဝက်မစွတ်မြို့ကိုစားရသော စာဆိုတော်ဖြစ်သည်။
နဝဒေး ငါးဦး မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် နဝဒေးဘွဲ့ခံ စာဆိုတော်ငါးဦးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
အင်္ကုရမည်သော ဇင်းမယ်နဝဒေး လှော်ကားသုံးထောင်မှူးခေါ် တောင်ငူနဝဒေး ရွှေတောင် နန္ဒသူခေါ် စလင်းနဝဒေး စစ်ကိုင်း ထောင်သင်း။
စလင်းလင်္ကျာ၊ ပြည်မှာ နဝဒေးဟု ကျော်ကြားသည့် ပြည် နဝဒေးကြီး ဝက်မစွတ်နဝဒေး တို့ပင်ဖြစ်သည်။
ပထမနဝဒေး သုံးဦးမှာ ပျို့လင်္ကာ၊ ကဗျာ ဝါသနာထုံသူတို့က အရေးအသား ပြောင်မြောက်သည်ကို လေးစားသဖြင့် ချီးကျူးခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဘုရင်က ပေးသနားသော ဘွဲ့တော်မဟုတ်ပေ။
ပြည်နဝဒေးကြီးနှင့် ဝက်မစွတ်နဝဒေး တို့သာလျှင် ဘုရင်က ပေးသနားသော ဘွဲ့တော်ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ကြောင့် ဝက်မစွတ်နဝဒေးကို ဒုတိယနဝဒေးဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
၉၂၈-ခုနှစ်တွင် ရာဇဌာနီ ချီ ဟံသာဝတီမြို့ဘွဲ့ရတုကို ရေးသားဆက်သ သဖြင့် ဘုရင့်နောင်က ပဌမနဝဒေးဘွဲ့ကို ပေးသနားသည်။
ပြည်နဝဒေးကြီး သို့မဟုတ် ပဋ္ဌမနဝဒေးကြီးကို ရတုနဝဒေးကြီးဟု လည်းခေါ်ကြသည်။
ဝက်မစွတ်နဝဒေးမှာ ၁၁၆၁-ခုနှစ်လောက်က ဘိုးတော်ဘုရားက နဝဒေးဘွဲ့ကို ပေးသနားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒုတိယနဝဒေး သို့မဟုတ် မော်ကွန်းနဝဒေးဟုလည်း ကျော်ကြားသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဝက်မစွတ်နဝဒေးသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၇-ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်နု ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မြေလတ် ဆားတောင်မ ငါးရွာတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ရွာဝေးရွာသူကြီး မျိုးရိုးဖြစ်သည်။
(ဆားတောင်မ ငါးရွာကား (၁)တောင်ပိုရွာ (၂)သူဋ္ဌေးကုန်းရွာ (၃)ရေကြည်ရွာ (၄)ရွာစိုက်ရွာ (၅)ရွာဝေးရွာ တို့ဖြစ်သည်။
) ဘိုးတော်ဘုရားက မောင်နုအား ရွာဝေးသူကြီး ခန့်ထားသည်။
ဗလနန္ဒသူ ဘွဲ့ကိုလည်း ပေးသနားသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၆၀-ခုနှစ်တွင် ပုခန်းမင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်ခေါင်ကို ရွှေဂူမင်းသမီးနှင့် စုံဘက်ရာ၌ မင်္ဂလာလက်ထပ်ရတုကို ဆက်သွင်းသည်။
ထို့နောက် မင်္ဂလာလက်ထပ်ရတု၊ နားထွင်းသျှောင်ထုံး ရတုများ၊ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုများကို ရေးသားဆက်သွင်းရာ ရေကြည်မှအပြန်တွင် ဘိုးတော်ဘုရားက နဝဒေးဘွဲ့ကို ပေးသနားသည်။
ဝက်မစွတ်မြို့ကိုလည်း အပိုင်စားစေသည်။
မြေးတော်၊ သားတော်နားထွင်း သျှောင်ထုံးရတုများ၊ မင်းကွန်းနန်းတော်ဘွဲ့ရတု၊ အိမ်တော်သိမ်းရတုများကို ဆက်သရာတွင် စာပေအရေးအသား ပြောင်မြောက်သဖြင့် အတွင်းသံတော်ဆင့်ကြီး ခန့်တော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀-ခုနှစ်တွင် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ အနိစ္စရောက်သည်။
ထိုအခါ ဒုတိယနဝဒေးကို တွင်းသင်းတိုက်ဝန်ရာထူး ပေးသနားခြင်းခံရသည်။
ထို့အပြင် မဟာသင်္ခယာစည်သူ၊ မဟာသီရိစည်သူ ဟူသော ဘွဲ့နှစ်ထပ်ကိုလည်း ချီးမြှင့်ပေးသနား ခံရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၅-ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာကန်တော် မော်ကွန်းကို ရေးသားဆက်သွင်းသဖြင့် အချီးအမွန်းခံရသည်။
ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)လက်ထက်တွင် တက်ထွန်းဘုန်းကြွယ် ချီဘုန်းတော်ဘွဲ့ မင်္ဂလာရတုကို ရေးသားဆက်သွင်းရာ ရွာဝေးရွာကို ပေးသနားခံရပြန်သည်။
ဥတ္တမသီရိဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်၏။
အိုမင်းမစွမ်းသောအခါတွင် ပတ္တမြားကျောက်စီ တောင်ဝှေးကို ပေးသနားသည်။
တံခါးနီအရောက် ပေါင်းယာဉ်စီး၍ ဝင်ခွင့်ရရှိသည်။
သာယာဝတီမင်း လက်ထက်တွင် ၁၂၀၂-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း(၂)ရက်နေ့၊ သက်တော် ၈၅-နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
ဝက်မစွတ်နဝဒေးသည် မော်ကွန်းတစ်ဆယ့်ငါးစောင် ရေးခဲ့သည်။
ဒေါ်တင်တင်မြင့် ရေး တရုတ်သံရောက် မော်ကွန်းအဖြေ စာရင်းအရ ၁၆-စောင်ဖြစ်သည်။
ရေးသားခဲ့သော မော်ကွန်းများ မိတ္ထီလာကန်တော် မော်ကွန်း (၁၁၅၈-ခု) စန္ဒမုနိဘွဲ့ မော်ကွန်း (၁၁၆၈-ခု) ရခိုင်နိုင် မော်ကွန်း (၁၁၈၃-ခု) အာသံနိုင်မော်ကွန်း (၁၁၈၄-ခု) တရုတ်သံရောက် မော်ကွန်း (၁၁၈၅-ခု) ဘကြီးတော်ဘုရား နန်းဘွင့် မော်ကွန်း (၁၁၈၅-ခု) ဝိလာသိနီ မော်ကွန်း (၁၁၈၆-ခု) လောကဝိဒူ မော်ကွန်း (၁၁၉၄-ခု) ဗာဝရီ မော်ကွန်း သာမုဒြိက မော်ကွန်း မင်းကွန်းနန်းတော်ဘွဲ့ မော်ကွန်း အမရပူရမြို့ဘွဲ့ မော်ကွန်း ဣသျှံဂူ မော်ကွန်း ဒဝယ်နိုင် မော်ကွန်း ရဲတင်း မော်ကွန်း (၁၂၀၁-ခု) မုနိသျှစ်ဆူ မော်ကွန်း ဦးစိန်ဝင်း တည်းဖြတ်သော ဝက်မစွတ်နဝဒေး၏ အာသံနိုင်မော်ကွန်းမှ ရေးသားခဲ့သော ရတုများ “ တက်ဖြိုးလျှံဝေ”ချီ ရတု (ပုခန်းမင်းသားနှင့် ရွှေဂူမင်းသမီး လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) ၁၁၅၈-ခု။
“ လင်းပြည့်လင်္ကျာ”ချီရတု (မက္ခရာမင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) “တက်ဖြိုးလျှံဖြာ”ချီရတု (မြင်စိုင်းမင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) “စကြာနိုးဆွေ”ချီရတု (မြဝတီမင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) “လျှံထွန်းဖြိုးစည်”ချီရတု (သရက်မင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) နောင်တွင် ကုန်းဘောင်မင်း “တိုးပွားတက်ဝှန်”ချီရတု (မင်းတုန်းမင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) “လင်းစည့်လျှံဝေ”ချီရတု (လှိုင်မင်းသား လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) “ပြောင်ရွှန်းတေဇာ”ချီရတု (ဘကြီးတော်ဘုရားနှင့် ပန်းတောင်းမင်းသမီး လက်ထပ်မင်္ဂလာရတု) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ။
ရခိုင်ကျင်ပွဲတစ်ခု|thumb ကျင် ဆိုသည်မှာ ကျား နှင့် ယင် ဆိုသော စကားနှစ်လုံး ပေါင်းစပ်ရာမှ ကျင်ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ကျင်အားကစားတွင် ယှဉ်ပြိုင်သူ အမျိုးသား နှစ်ဦးပါရှိပြီး တစ်ဦးက အဖမ်း တစ်ဦးက အခံဖြစ် သည်။
အဖမ်းသမားသည် ကျားကဲ့သို့ လျင်မြန်ဖြတ်လတ်ပြီး၊ အခံသမားသည် ယင်ကောင်ကဲ့သို့ လျင်မြန်သည်ဟု တင်စားရာမှ ကျားနှင့်ယင် ကစားနည်း ဖြစ်တည်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ကျင်ကစားနည်း ဖြစ်လာသည်။
ရခိုင်ဒေသ အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ကျင်ကိုင်သည် ဟု သုံးနှုံးသည်။
အားခွန်ဗလ သန်မာမှုကို အဓိက ထားကစားသော ကစားနည်း ဖြစ်ပြီး၊ အခြားသော ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများမှ နပန်းကဲ့သို့သော ကစားနည်းမျိုးနှင့် ကွာခြားသည်မှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တိုက်ခိုက် သတ်ပုတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ အားအင်နှင့် ပရိယာယ်ကို အသုံးပြုပြီး အဖမ်းသမားမှ ယှဉ်ပြိုင်ဖက် အခံသမားကို မြေပြင်သို့ လှဲချနိုင်စေရေး ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးရိုးရခိုင့် ရိုးရာ ကစားနည်း တစ်နည်းဖြစ်ပြီး ယခုထက်တိုင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ ကျင်းပတိုင်း ထည့်သွင်း ကျင်းပကြသည်။
thumb|မြောက်ဦး ၂၀၁၇ ရခိုင်သင်္ကြန် ကျင်ပွဲ အားခွန်ဗလပြည့်ဝသော ကျင်အားကစား ကစားသူများကို ကျင်သန်ဟုခေါ်ဆိုပြီး၊ အားခွန်ဗလနှင့် ပြည့်စုံသူများ ဖြစ်ရကား ရခိုင်ပြည်နယ် တစ်ဝှမ်းလုံးမှ ကျင်ပွဲပါဝင်သော မည်သည့်ပွဲလမ်းသဘင်မဆို အထူးတလည် ဖိတ်ကြားခံရသူများ ဖြစ်သည်။
ကျင်ပွဲကျင်းပရာတွင် အများအားဖြင့် ရွှေမောင်းတန်း၊ ငွေမောင်းတန်းဟူ၍ အဆင့်ခွဲခြားထားပြီး ကျင်ပွဲ စပြိုင်သူသည် ငွေမောင်းတန်းမှ စတင်ယှဉ်ပြိုင်ရကာ၊ အကယ်၍ ပွဲစဉ်တစ်ခုခုတွင် ငွေမောင်းတန်း၌ အနိုင်ရ ဗိုလ်စွဲပါမှ နောက်ပိုင်း ယှဉ်ပြိုင်သော ပြိုင်ပွဲများတွင် ရွှေမောင်းတန်း၌ တက်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ကျင်ပွဲကျင်းပရာ ကွင်းမြေသည် ညီညာပြန့်ပြူးသော ကွင်းပြင်ဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ဝိုင်းစက်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ သဲဆန်သော မြေပြင်မျိုးကို ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကျင်အားကစားမှာ တစ်ဦးကို တစ်ဦး မြေပြင်တွင် လှဲချရသော ကစားနည်း ဖြစ်ရကား လဲကျသည့်တိုင် ဆူးညှောင့်များ ရှိမနေရေး အထူး ဂရုစိုက်ရသည်။
ကွင်း၏ တစ်ဘက်ဘက်တွင် ဒိုင်များ၊ ပွဲကျင်းပရေးအဖွဲ့များမှ မဏ္ဍပ်ဖြင့် နေရာယူကြရပြီး မဏ္ဍပ်ရှေ့ကွင်းပြင်ကို ဝိုင်းပတ်ကာ ပွဲကြည့်ပရိသတ်များက ဝိုင်းထိုင်ကြည့်ရှုရသည်။
ကျင်ပွဲ မကျင်းပမီတွင် ကွင်းဖွင့်အထိမ်းအမှတ် အနေဖြင့် ကလေးငယ်နှစ်ဦးက ကျင်ကိုင်သည့် ဟန်လုပ်၍ ကစားပြကာ ကွင်းကို ဖွင့်လှစ်လေ့ရှိသည်။
ထိုကလေး နှစ်ယောက် ကိုင်သော ကျင်ကို မင်္ဂလာကျင်ဟု ခေါ်သည်။
ကျင်ကိုင်ကြရာ၌ နှစ်ကြိမ် နှစ်ခါ ကိုင်ရခြင်း ဖြစ်ပြီး တစ်ကြိမ် အဖမ်းအလှည့်ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ကြိမ် အခံအလှည့်ဖြစ်သည်။
အဖမ်းသမားမှ စတင်၍ ဖမ်းပြီးမှသာ အခံသမားက ခုခံပိုင်ခွင့်ရှိပြီး အဖမ်းသမား စတင် မဖမ်းမီ အခံသမားအနေဖြင့် လှုပ်ရှားခွင့် မရှိချေ။
အများအားဖြင့် အဖမ်းသမားသည် အသာစီးရသည်ဟု ထင်စရာရှိသော်လည်း၊ ကျွမ်းကျင်ပါးနပ်သော ကျင်သန်နှင့်တွေ့သောအခါ သူသည် အခံ အလှည့်ဖြစ်သည့်တိုင် အနိုင်ရသည်ထိ ကစားနိုင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ကျင်ပွဲပြီးသောအခါ အနိုင်ရရှိသော ကျင်သန်သည် ကျင်ပွဲကျင်းပရာ ကွင်းပတ်လည်ရှိ ပရိသတ်တို့ ရှေ့မှောက်တွင် ခါးတောင်းကို မြောင်အောင်ကျိုက်ပြီး လှပစွာ ကသည်ကို ဒေသအခေါ် ကျင်ကွင်းသည်ဟု ခေါ်သည်။
ကျင်သန်အနေဖြင့် ပွဲကျင်းပရာ ဌာနမှ ဆုတော်ငွေ ရရှိသည့်အပြင် ကွင်းပတ်လည်တွင် ကြည့်ရှုနေကြသော ပရိသတ်များမှ ဆုချခြင်းမှလည်း ဆုတော်ငွေများ အမြောက်အမြားရတတ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လာပါဟာဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ နို့ဖိုးဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ အုန်းပြန်ဒုက္ခသည်စခန်း ဘန်တောင်ယန် (Ban Tong Yang) ကရင်ဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ထမ်းဟင်ဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဘန့်တုံယမ်းဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လအူးဒုက္ခသည်စခန်း ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်ရာမိုဒုက္ခသည်စခန်း ကရင်နီဒုက္ခသည်စခန်းတွင် အမှတ် (၁) စခန်းနှင့် အမှတ်(၂) စခန်း ဟူ၍ စခန်း (၂) ခုရှိပြီး၊ အမှတ် (၁) စခန်း တွင် လူဦးရေ ၂ သောင်းနီးပါးရှိကာ အမှတ် (၂) စခန်းတွင် လူဦးရေ ၄ ထောင်နီးပါးရှိကြောင်း စခန်းကော်မတီစာရင်းအရ သိရသည်။
ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် လူသတ်မှု၊ မုဒိမ်းမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါးမှု၊ လူကုန်ကူးမှု၊ လက်နက်မှုနှင့် သစ်ခိုးခုတ် မှုတို့ကို ထိုင်းဥပဒေဖြင့်သာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ စခန်းကော်မတီနှင့် လုံခြုံရေးတာဝန်ခံများက အဆို ပါအမှုကျူးလွန်သူများကို ထိုင်းအာဏာပိုင်များထံသို့ အပ်နှံလေ့ရှိသည်။
ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် အဆိုပါအမှုကြီးခြောက်ခုမှလွဲ၍ အခြားအမှုများကို ကေအာရ်စီက ချမှတ်ထားသည့် စည်းမျဉ်းစည်း ကမ်းများအတိုင်း စခန်းတာဝန်ခံများက အရေးယူအပြစ်ပေးသွားသည်။
ကရင်နီဒုက္ခသည် ကရင်နီတိုင်းရင်းသားများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ ကယားပြည်နယ် (ကရင်နီ) ဒီမောဆိုး မြို့နယ်မှ ရှမ်းပြည်နယ် ဖယ်ခုံမြို့နယ်တို့တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမှ လွန်ခဲ့သည့် အနစ် ၂၀ အတွင်း မြန်မာစစ်တပ် များ၏ အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းမှု၊ လုပ်အားပေးစေခိုင်းမှု၊ ထိုးစစ်ဆင်မှုတို့ကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး။
ဒုတိယ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဘုရင့်နောင်၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:ဘုရင့်နောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
ဦးဌေးမြိုင် (၁၉၁၉−၂၀၁၃) သည် မြန်မာလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမား၊ စာတည်းနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဒဂုန်တာရာကို မွေးသက္ကရာဇ် ၁ဝ၊ ၅၊ ၁၉၁၉ အမည်ရင်း ဦးဌေးမြိုင် မိဘအမည် ဦးဘအုန်း + ဒေါ်ဖွားရှင် မွေးဖွား ဒေသ ထိုင်ကူ မြစ်တန်းရွာ (မွန်ရွာ)၌ မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က ပန်းချီ ဂီတ ကဗျာလင်္ကာ တို့၌ ဝါသနာပါသည်။
၁၄နှစ်သားအရွယ်က ရတု လူးတား ဧချင်း တေးထပ် စသော ရှေးရေးကဗျာများကို ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ စတင် ရေးသားသည်။
ဒဂုန်တာရာသည် ရန်ကုန်မြို့ (၇) လမ်းရှိ အောင်ဇေယျ မင်္ဂလာ မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားသည်။
ထို့နောက် ကျိုက်လတ် အမျိုးသားကျောင်း (၁၉၂၇ - ၃၆) တွင် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန် ရေကျော် မက်သဒစ်ကျောင်း (၁၉၃၆ - ၃၇) တွင် လည်းကောင်း ပညာဆက်လက်သင်ကြားသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။
(၁၉၃၇ - ၄ဝ) ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း' စာအုပ်က "ဒဂုန်တာရာ (၁၉၁၉) - 'ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက် ကနေ ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ ပထမ အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ဝေ ခဲ့တဲ့ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့ ကိုယ်ရေး ဖြစ်စဉ် ဒဂုန်တာရာသည် ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ရေနံမြေ စည်းရုံးရေးကိုယ်စားလှယ်၊ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အမှုဆောင်၊ အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေး ဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာက သူ၏ ‘ရုပ်ပုံလွှာ’ အဖွဲ့အနွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ‘အောင်ဆန်း (သို့မဟုတ်) အရိုင်း’ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
ဆရာဒဂုန်တာရာက သူ၏ ရုပ်ပုံလွှာအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်သည် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး အကြောင်းကိုသာ အစဉ်အမြဲ တွေးတောနေပြီး ကျန်သည့်အရာများကို ဂရုမစိုက်ဘဲ နေတတ်ပုံ၊ လူရိုင်းတစ်ဦးနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တူကာ ဆက်ဆံရခက်ပြီး ဂွတီးဂွကျ နိုင်လှပုံ၊ သူ ယုံကြည်ရာကို စိုက်လိုက်မတ်တတ်နှင့် တဇွတ်ထိုး လုပ်တတ်ပုံ၊ သို့သော် သူ့တွင် အနုပညာဓာတ်ခံရှိပုံ စသည်တို့ကို ရသဟန်နှင့် လှလှပပ ခြယ်မှုန်းခဲ့လေသည်။
ထိုရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွဲ့ကိုဖတ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ‘ဌေးမြိုင်ကတော့ ကိုယ့်ကို အရိုင်းလို့ရေးတယ် ကိုယ်ဒီလောက်လည်း မရိုင်းသေးပါဘူးကွာ’ ဟု သူ၏ ကိုယ်ရံတော် ဗိုလ်ထွန်းလှကို ရယ်မောကာ ပြောခဲ့ဖူးသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဦးနု၊ ဗိုလ်မှူးဖိုးကွန်း၊ ကိုဗဟိန်း၊ ဦးဗဆွေ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်) တို့နှင့် ရင်းနှီးသည်။
ထို့အပြင် ဆရာကြီး ဒဂုန် တာရာသည် တရုတ် - မြန်မာ မိတ်ဆွေဖြစ် အသင်းချုပ် အမှုဆောင်၊ မြန်မာ - ဆိုဗီယက် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ် အသင်းချုပ် အမှုဆောင်၊ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) အမြဲတမ်း ကော်မတီ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်၊ ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကဗျာဆရာ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ လထုတ် တက္ကသိုလ် သိပ္ပံ မဂ္ဂဇင်းတွင် မြိုင်သဇင် ကလောင် အမည်ဖြင့် မှုံပြာရီ ဝတ္ထုကို စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်တာရာ အမည် ခံယူသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ လတွင် တာရာ မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေသည်။
ထို့အပြင် စာပေသစ် မဂ္ဂဇင်း ကိုလည်း စတင် ထုတ်ဝေပြီး ယင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
တချိန်တည်းတွင် ဂန္ထဝင် ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ အလုပ် ကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ​မေ ဝတ္ထုကို ထုတ်ဝေသည်။
ကလောင် အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေ၊ ကဗျာ၊ ပန်းချီ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာနှင့် စာပေဝေဖန်ရေး၊ လူကိုလေ့လာခြင်း၊ အကဲခတ်စာတမ်းများလည်း ရေးခဲ့သည်။
စံပယ်ဦးဝတ္ထုတိုများဖြင့် စာပေဗိမာန် ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် ဆုကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အတွက် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာ စာပေဆု ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ-ကဗျာဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာ သည် ကလောမြို့တွင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ရင်း စာပေများကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
ရန်သူမရှိ မိတ်ဆွေသာရှိ အယူအဆဖြင့် လွတ်လပ်သော အတွေးအခေါ် ကိုင်စွဲသူ မြန်မာ စာပေလောကမှာ ကဗျာခေတ်တခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သူ စာရေးဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာသည် (၁၉-၈-၂ဝ၁၃ ခုနှစ်) တနင်္လာနေ့ နေ့လယ်တွင် အောင်ပန်းမြို့ နေအိမ်တွင် လူကြီးရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ကလည်း ဝမ်းနည်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ (a personal letter of sympathy condolence ) နှင့် နာရေးကူညီငွေ ၂ဝဝ,ဝဝဝ ကျပ် ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်။
https://www.facebook.com/hmuu.zaw.forumhttp://yangonmedia.com/index.php/2013-05-23-06-37-41/item/821-%E1%80%86%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%92%E1%80%82%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%91%E1%80%B6-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA-%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%9E%E1%80%9D%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သည်လည်း လွမ်းသူ့ပန်းခြင်းပေးပို့ခဲ့သည်။
YouTubeရှမ်းပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် က နာရေးကူညီငွေ ၁ဝဝ,ဝဝဝ ကျပ် ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်။
www.myanmarexpress.net ဆရာကြီးသည် မြန်မာ ကဗျာလောကမှာ ခေတ်တစ်ခေတ်ကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သလို နိုင်ငံရေးဆိုတာ ရန်သူကို မိတ်ဆွေ ဖြစ်အောင် လုပ်တဲ့နည်းဆိုပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး လမ်းစဉ် ကိုင်စွဲသူအဖြစ် စာပေ လောကမှာရော နိုင်ငံရေး လောကမှာပါ ဩဇာကြီးမားတဲ့ အကန်တော့ခံ ပညာရှင်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဒဂုန်တာရာ ကွယ်လွန် - BBC News မြန်မာ ကလောင် အမည်ကွဲများ ယဉ်ဖြူမြင့်၊ "ဒဂုန်တရာ ဆောင်းပါးစာစုစာရင်း"၊ ရန်ကုန်။
၂၀၀၆။
ကျိုက်လတ် မြိုင်သဇင် ခင်စန်းအောင် ခင်မေဆက် ဂီတအယ်ဒီတာ စာပေအကဲခတ်သမား စောတင့်မူ စောထွတ် စောရန်နောင် ဌေးမြိုင် တာရာ ဒဂုန် မြိုင်သဇင် နိုင်ငံခြားအယ်ဒီတာ နိုင်ငံရေးသတင်းထောက်တစ်ဦး နိုင်ငံရေးအကဲခတ်သမား ပန်းချီအယ်ဒီတာ ဗညားနွဲ့ ဗညားသီဟ ဘိုးဒဂုန် မောင် ကြာညွန့် မောင်ချုံ မောင်ဂီတ မောင်ဂန္ထဝင် မောင်စ မောင်စောထိုက် မောင်စန်းအောင် မောင်စိမ်းမြ မောင်ဌေးမြိုင် မောင်ဌေးမြိုင် (တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်) မောင်နန်းနွယ် မောင်ဘတင့် မောင်မျိုးသန့် မောင်ရန်နောင် မောင်လင်းထက် မောင်သစ္စာ မောင်သန္တ မောင်အံ့ဘွယ် မြိုင် မြိုင်သဇင် မြိုင်သဇင် (တိုင်းရင်းသားတန်းမြင့်ကျောင်း ကျိုက်လတ်မြို့) ရောဘတ်ဗေလုဝ ရိုးမ ရှုမဝရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ရွှေဟင်္သာ သတင်းထောက်တစ်ဦး သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားတစ်ဦး သမဂ္ဂအမှုဆောင်တစ်ဦး သူမ၏မိတ်ဆွေ ရေးသားသော စာအုပ်များ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်ထုတ်ဝေသူမှတ်ချက်မေ၁၉၄၁နဂါးနီ စာအုပ်တိုက်မောင်ဌေးမြိုင် ကလောင်ဖြင့်ဒဂုန်တရာ၏ ဒဂုန်တာရာ၁၉၅၀ရုပ်ပုံလွှာ၁၉၅၅စံပယ်ဦး၁၉၆၁အလင်္ကာ ကဗျာပေါင်းချုပ်၁၉၆၂ကြာပန်းရေစင်၁၉၆၃လရောင်ရွှန်းမြသော ညတည၁၉၆၄စာပေသဘောတရား၊ စာပေဝေဖန်ရေး၊ စာပေလှုပ်ရှားမှု၁၉၆၇ဒဂုန်တာရာနှင့် သူ၏ကဗျာ၁၉၆၇မူးယစ်ဝေသော နွေဦးညများ၁၉၆၈ဒဂုန်တာရာ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်၁၉၆၉အယ်ဒီတာစားပွဲ၊ စာပေအနုပညာဝေဖန်ရေးနှင့် ပန်းနုရောင်အို၁၉၇၁ဧရာဝတီ၊ ယန်စီ၊ ဗော်လဂါ၁၉၇၂စာလုံး၊ ဆေးစက်၊ စောင်းကြိုးနှင့် ကတ္တီပါကားလိပ်၁၉၇၄သဇင်သင်းပြန်တော့၁၉၇၄ဒို့ခေတ်ကို ရောက်ရမည်မှာ မလွဲပါ၁၉၇၉မာယာ၁၉၉၁ကြယ်ရိပ်ပန်းနု၁၉၉၃စိမ်းမြဧရာ၁၉၉၄လရောင်ရွှန်းမြသော ညတစ်ညနှင့် အခြားဝတ္ထုရှည်များ၁၉၉၅စန္ဒယားဆရာ သို့မဟုတ် မဟာအချစ်၁၉၉၅သုနာပရန္တ၁၉၉၅အိပ်မက်အပြင်ကလူ၁၉၉၆ကြည်အေးနှင့် တွဲ၍သုံးနှစ်သုံးမိုး ပိုးထီးငုဝါပွင့်အပြာနု၁၉၉၆ယွန်းရွှေအိမ် ထုတ်ဝေရေးချက်ကော့ ရေးသည့် Three Years ကို ဘာသာပြန်ခြင်း ဖြစ်ဖျပ်ခနဲတွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာကားချပ်များ၁၉၉၇ ကျမ်းကိုး ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဒဂုန်ရွှေမျှားသည် ၁၈၉၅ ခု ၊ ဇွန်လ (၂)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပြည်မြို့၌ အဖ ကုန်သည် ဦးချစ်ထွန်း ၊ အမိ ဒေါ်စောကလေးတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ၊ မေလ (၂၈)ရက်နေ့ နံနက် (၈)နာရီ (၂၅) မိနစ်အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အမှတ် ၃၃၊ ကျောက်ကုန်းလမ်း ၊ ရန်ကင်းနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။
စာပေခရီး ၁၉၁၉-၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကြည်တော်မူ ဂျာနယ်ကို အုပ်ချုပ်မှု အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၂၃ တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၌ ပါဝင်ရေးသားပြီး မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းကို အစွဲပြုကာ ဒဂုန်ရွှေမျှား ကလောင်အမည်တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၆-၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုန်သည်လုပ်ငန်းလုပ်ရင်း သူရိယသတင်းစာနှင့် တိုးတက်ရေးသတင်းစာတို့တွင် သတင်းထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေစာမေးပွဲဝင်ဖြေပြီး ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေးသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဗျုရိုတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် အမှုထမ်း၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးစတွင် ဗမာ့ခေတ်၊ ရှေ့ဆောင် သတင်းစာများနှင့် သတင်းစုံဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေ အသင်း၌ စာပြုအဖြစ် အမှုထမ်း၏။
၁၉၅၉ ခုတွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှား ဆာရိုက်ဒါဟတ်ဂတ်၏ ဝတ္ထု ၂၀ ကျော် အပါအဝင် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုရှည် (၄၀)ခန့်ကို ဘာသာပြန်ခဲ့၏။
ထို့ပြင် ဝတ္ထုတိုရှည် တစ်ထောင်ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး (၆၀ဝ)ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။
ပင်ကိုရေး အထ္ထုပ္ပတိအဖြစ် ဘဝနှင့်အတွေ့အကြုံကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၆၃ တွင် စာပေဗိမာန်စာပေ အတိုင်ပင်ခံ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
စာပေဆုများ ၁၉၅၉ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် ဘာသာပြန် စာပေဆု၊ ရော်ဘင်ဆင်ကရူးဆိုး ၁၉၆၃ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု ဘာသာပြန် ဒုတိယဆု၊ မြို့ဝန်မင်း၏ခရီး ၁၉၇၄ ခုနှစ် စာပေဗိမာန်စာမူဆု ဘာသာပြန် ဒုတိယဆု၊ မွန်းတည့်ရန် နှစ်မိနစ်အလို အခြားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသော စာအုပ်များ ၁၉၆၅ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ထုတ်ဝေသော အရှေ့တိုင်း ဝတ္ထု (၅၀) စာအုပ်တွင် ထောင်မင်းသား ဦးဖိုးထော် ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် ဖယောင်းရုပ်ဝတ္ထုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဖြင့် ပြန်ဆိုဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံမှ မြန်မာအမည် ဒေါ်နှင်းဆီ ခေါ် ဒေါက်တာ အင်နီမာရီအက်ရှီ (Dr.Annemarie Esche) ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေသော 'ပုဂံဈေး' (Der marktvon Pagan) အမည်ရှိ မြန်မာဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စာအုပ်တွင် ဒဂုန်ရွှေမျှား၏ 'အတိတ်၏ပဲ့တင်သံ' ဝတ္ထုတိုကို ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း (က) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၁၉၈၃)၊ စာ-၂၀ဝ ၊ ၂၀၁။
(ခ) မြဝတီမဂ္ဂဇင်း တွဲ ၃၀ ၊ မှတ် ၉ ၊ (၁၉၈၂ ဇူလိုင်) စာ -၆၉ Category:မြန်မာ စာရေးဆရာများ Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ။
ကွန်ပျုတာကို တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်ပြန်လျှင် သင်္ချာတွက်စက်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းမှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် သင်္ချာပညာရပ်များအား အသုံးပြု၍ လုပ်ငန်းရပ်များအား အဆင်ပြေချောမွှေ့လွယ်ကူစေရန် ဖန်တီးယူထားသည့် စက်အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။
မှတ်တမ်းများ သိမ်းဆည်းခြင်း (Data storage)၊ ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း (Retrive)၊ အစီအစဉ်များ ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ထုတ်ယူခြင်း (l/O Device)၊ စဉ်းစားတွက်ချက်ပေးခြင်း (Calculate) တို့အား လုပ်ငန်းစဉ်များအလိုက် အသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။
ကွန်ပျုတာအား တီထွင်ရန် စတင်စဉ်းစားခဲ့စဉ်ထဲကပင် လုပ်ငန်းရပ် အသီးသီး၌ အသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စတင်တီထွင်ခဲ့စဉ်အချိန်တွင် (Analog Computer) နှင့် (Digital Computer) ဟူ၍ တည်ဆောက်ပုံ နှစ်မျိုးရှိခဲ့သည်။
(Analog Computer) သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ရရှိမှုပမာဏ အနည်းအများပေါ်မူတည်၍ အနီးစပ်ဆုံးဖော်ပြ ပေးခြင်းအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါသည်။
(Digital Computer) သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား အတိအကျရရှိမှုအပေါ် မူတည်၍ လုပ်ဆောင်ပါသည်။
ခေတ်အဆက်ဆက်ပြောင်းလဲပုံ ကွန်ပျုတာမတိုင်မှီခေတ် ၁၆ ရာစုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ စတင်၍ လုပ်ငန်းရပ် အသီးသီးအား လွယ်ကူချောမွှေ့ အဆင်ပြေစေရန် ပညာရှင်အသီးသီးမှ ပေသီး (abacus)အား အခြေခံ၍ အဆင့်ဆင့် စမ်းသပ်တီထွင် လာခဲ့ကြသည်။
၁၆၁၄ ခုနှစ်တွင် (John Napier) မှ သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများအား အဆင်သင့်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် .၅ ဒဿမငါး နေရာအထိ အတိအကျ တွက်ယူ အဖြေထုတ်ပေးထားသော အစီအစဉ် (Logarithms) အား တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။
၁၆၁၅ တွင် William Oughtred မှနေ၍ (Slide Rule) စနစ်အားတီထွင်ခဲ့သည်။
(Slide Rule) ဆိုသည်မှာ လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်နိုင်ရန်အတွက်(Logarithms) စနစ်အား အကျဉ်းချုံး စီစဉ်ထားသော သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများဖြစ်သည်။
၎င်းအား ယနေ့ကာလခေတ်ပေါ် အီလက်ထရွန်းနစ် သင်္ချာတွက်စက် (Electronic Calculator) များတွင် အသုံးပြုထားသည်။
၁၆၂၃ တွင် William Schickard မှသင်္ချာတွက်စက်၏ အစဖြစ်သော (Mechanical Calculator) အားတီထွင်ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး စက်ကိရိယာဖြင့် တွက်ချက်ခြင်း အစီအစဉ်အား ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ဖြစ်သူ သင်္ချာနှင့် ဒဿနိကပညာရှင် Blaise Pascal မှ ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ၁၆၄၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၎င်းကိရိယာအား အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် လက်ဖြင့်မောင်းနှင်ရသော ဂီယာ (gear) များ၊ စက်သီး (Pulley) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။
၁၆၇၂-၁၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ဂေါ့ဖရိဒ် လိုက်ဘနစ် (Gottfried Leibniz) မှပထမဆုံး(Calculator) အား တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် Joseph Marie Jacquard ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့် အလိုအလျောက် လည်ပတ်နိုင်သော ယက်ကန်းစက် တစ်မျိုးဖြစ်သည့် (Analytical Engine) ကိုရရှိခဲ့သည်။
၎င်းစက်မှာ အပေါက်များစွာ ပါဝင်သော ကဒ်ပြား (Punched-Card) များဖြင့်ထည့်သွင်း အသုံးပြု ခဲ့သည်။
၁၈၂၀ တွင် Charles Thomas de Colmar မှ ပထမဆုံး ပြည်စုံသော တွက်ချက်မှု အတိုင်းအတာအား တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ Charles Babbage သည်ဓာတ်ခွဲစက် (Analytical Engine) တစ်ခုပြုလုပ်ရန် အကြံရှိခဲ့၍ ၎င်းစက်တွင် မည်သည့် တွက်ချက်မှုမျိုးမဆို ပါဝင်ထည့်သွင်းထားသည်။
သို့ရာတွင် ၎င်းစက်အတွက် လိုအပ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအား တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက်မူ ယင်းအချိန် ကာလတွင် ပညာရှင်များအနေဖြင့် များစွာမှ အခက်အခဲ ရှိခဲ့ကြသည်။
Charles Babbage ၏ မူလစိတ်ကူးမှာ ယင်းစက်သည် အချက်အလက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာအား လက်ခံနိုင်၊ ထည့်သွင်းနိုင်၊ အဖြေထုတ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
၂၀ ရာစုနှစ် အစောပိုင်းတွင် လေဟာမီးလုံး (Vacuum Tube) များအား အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကွန်ပျုတာ စက်မှုပညာမှ အီလက်ထရောနစ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ကြ၍ ဂီယာ (Gear) နှင့် စက်သီး (Pulley) တို့အား မလိုအပ်တော့ချေ။
လျှပ်စစ်ခလုတ်များမှ တူညီသော ရလဒ်အဖြေများကို ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ယင်းတွင်သင်္ကေတ နှစ်ခုပါသည့် (Binary) ဘာသာများဖြင့်အသုံးပြု ထားသည်။
အချက်အလက်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား (l/O) ဖြင့် အကျဉ်းချုံးထားသည်။
၎င်းစနစ်မှာ (0) နှင့် (၁) နံပါတ်များအားအဖွင့်၊ အပိတ် (On/Off) လုပ်ပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းရပ်များ အားဝန်ပိုကျုံ့လာစေသည်။
လေဟာမီးလုံး (Vacuum Tube) များမှာ ဂီယာ (Gear) နှင့် စက်သီး (Pulley) များထက် ပိုမိုတိကျစွာ အလုပ်လုပ်ဆောင်လာနိုင်သည်။
Charles Babbage စဉ်းစားထားခဲ့သည့် (Analytical Engine) မှာ ၁၈၃၀ ခုနှစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ၎င်း၏ စဉ်းစားမှုများ အားလုံးသည် ယနေ့ခေတ်ကာလ အသုံးချနေကြသော (Programmable Computer) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် Herman Hollerith မှ အမေရိကန် သန်းခေါင်စာရင်း မှတ်တမ်းအတွက် ကဒ်ပြားများအား အပေါက်ဖောက်ခြင်းစနစ် (punched-Card System) အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် Alan Turing မှကွန်ပျုတာ၏ သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သီအိုရီများအား တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် Konrad Zuse မှ (Boolean) အက္ခရာသင်္ချာစနစ်အား အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး (Binary Caculator) အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးသင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ ပညာရပ်များအား လျှပ်စစ်စွမ်းအားဖြင့် အဓိက အသုံးပြုထားပြီး စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဖြင့် အလုပ်လုပ်နိုင်သော (J V Atanasoff-Barry) ကွန်ပျုတာအား အမေရိကနိုင်ငံတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။
၎င်းစက်အား ပထမဆုံး လေဟာမီးလုံးတွဲများနှင့် အသုံးပြု ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။
၎င်းစက်မှာ လုပ်ငန်းရပ် တစ်ခုအတွက်သာ ပုံဖော်ထားသည်။
သို့ရာတွင် အလွန် ရှည်လျားသော သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဇယားကြီးများ၏ တွက်ချက်မှုများအား တစ်ခုချင်းစီ အနီးစပ်ဆုံး တွက်ချက်နိုင်အောင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ခေတ်မတိုင်မီက ကွန်ပြူတာတစ်လုံးနှင့် အနီးစပ်ဆုံးအရာမှာ ပေသီးဖြစ်သော်လည်း အတိအကျပြောရလျှင် ပေသီးသည် လူသားအော်ပရေတာတစ်ခုလိုအပ်သောကြောင့် ဂဏန်းပေါင်းစက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ကွန်ပျူတာများသည် software ဟုခေါ်သော built-in command များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အလိုအလျောက် တွက်ချက်မှုများ လုပ်ဆောင်သည်။
ကွန်ပျူတာကို ဘယ်သူက တီထွင်ခဲ့တာလဲ။
(greelane.com) 20 ရာစုတွင်၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများသည် ယခု ကျွန်ုပ်တို့ အပေါ် လုံးဝမှီခိုနေရသည့် အမြဲတစေ ပြောင်းလဲနေသော ကွန်ပျူတာစက်များအတွက် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၎င်းတို့အား စက္ကန့်မလပ် တွေးတောဆင်ခြင်မိပါသည်။
သို့သော် မိုက်ခရိုပရိုဆက်ဆာများနှင့် စူပါကွန်ပြူတာ များ မပေါ်ပေါက်မီကပင် ခေတ်သစ်ဘဝ၏ ကဏ္ဍအသီးသီးကို သိသိသာသာ ပြန်လည်ပုံဖော်လာခဲ့သည့် နည်းပညာအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည့် ထင်ရှားသော သိပ္ပံပညာရှင်များနှင့် တီထွင်သူအချို့ ရှိခဲ့သည်။
ဒဂုံတက္ကသိုလ်(Dagon University)သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်ထဲတွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောင်းသားဦးရေ အများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်၊ သိပ္ပံဘာသာရပ် များကို သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် စတင်လက်ခံသင်ကြားခဲ့သည်။
ခွင့်ပြုသည့် ကျောင်းသားဦးရေမှာ (၆၀⁠၀၀၀) ဖြစ်သည်။
၁၉⁠၉၃-၉၄ ကျောင်းဖွင့်စ ပညာသင်နှစ်တွင် ဘာသာရပ်ဌာန(၈)ခု၌ ပထမနှစ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၁၂၉၈) ဦးကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀⁠၀၂-၂၀⁠၀၃ ပညာသင်နှစ်အစတွင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၅၀⁠၀၀) ကျော်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀⁠၀၃-၂၀⁠၀၄ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားဦးရေ (၂၁၄၆၃) ကိုလက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀⁠၀၄-၂၀⁠၀၅ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရေ (၂⁠၂၅၉၁)ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၂၀⁠၀၅-၂၀⁠၀၆ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေ (၂၄၃၁၄) ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။
ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ ဆရာ၊ ဆရာမများသည် အဝေးသင်ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ၏သင်ကြားရေးကိုလည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။