kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်များ ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး နေရာအနှံ့အပြားတွင် အောက်ပါသိပ္ပံပညာရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။
ဩဘာသ (အာကာသရောင်ခြည်) ဖြာလင်းခြင်း ကော့စမစ်ရောင်ခြည် ဘူမိသံလိုက်ဓာတ်အား ရေခဲထုဗေဒ ကမ္ဘာ့ဆွဲအား တိုင်းတာမှု လျှပ်စစ်ကဲ ဓာတ်ငွေ့ထု လောင်ဂျီတွဒ်နှင့် လတ္တီတွဒ် မိုးလေဝသပညာ နျူကလီယားရောင်ခြည် ဖြာထွက်ခြင်း အဏ္ဏဝါဗေဒ ဘူကမ္ပဗေဒ နေစွမ်းအင် ရွေ့လျားမှု ဒုံးပျံနှင့် ဂြိုဟ်တုများ ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် အတွင်း ဆောင်ရွက်ရသည့် မိုးလေဝသ လုပ်ငန်းများမှာ - မြေပြင်နှင့် အထက်လေကြောင်း တိုင်းထွာချက်များ နေရောင်ခြည်အားနှင့် နေရောင်ခြည် ဖြာထွက်ခြင်း အိုဇုန်း လေထု လေထုလျှပ်စစ်ဓာတ် လေထုဓာတုဗေဒ လေထုနျူကလီယာ ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းဟူ၍ လုပ်ငန်း ၇ မျိုးရှိလေသည်။
ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာဗဟိုဌာန ကမ္ဘာ့ဘူမိဗေဒနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး နေရာအနှံ့အပြားတွင် တိုင်းထွာချက်များ မှတ်ယူကြရုံနှင့် ဤစီမံကိန်း၏ လုပ်ငန်းများ ဆုံးခန်းတိုင် ရောက်ပြီဟု မဆိုနိုင်သေးပေ။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ တိုင်းထွာမှတ်ယူထား သော မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရန်အတွက် ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများစုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနများကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျီနီဗာမြို့၌လည်းကောင်း၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် အက်ရှဗီးမြို့၌လည်းကောင်း၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၌ လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြသော တိုင်းပြည်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကော်မီတီမှ မိမိတို့တိုင်းပြည်အတွင်း မှတ်ယူသော မှတ်တမ်းများကို စုဆောင်း၍ ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနများသို့ ပေးပို့ရသည်။
ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မှတ်တမ်းများကို စုဆောင်း၍ အသေး စိတ် မှတ်တမ်းတင်ဓာတ်ပုံ စက္ကူကတ်ပြားများဖြင့် ကူးယူပြီးလျှင်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးသို့ဈေးနှုန်းသက်သာစွာဖြင့် ဖြန့်ချိရောင်းချရန် တာဝန်ယူရသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗဒနှစ် လုပ်ငန်းများသည် သိပ္ပံပညာရပ်များ တိုးတက်မှုအတွက် လေ့လာသော သုတေသနလုပ်ငန်းရပ် ဖြစ်သောကြောင့် ဤလုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု လုပ်ငန်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုထိုက်သည်။
ဦးစီး ဆောင်ရွက်ကြသော သိပ္ပံပညာရှင်များအားလည်း ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်၍ ဂုဏ်ပြုအပ်လှ ပေသတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ပါဝင်တိုင်းပြည်များ အတိုကောက် IGY ဟု ခေါ်သော ၎င်းတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများမှာ - : East Africa Kenya Tanganyika Uganda ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ။
ဘေဒါရီ ဘေဒါရီ မင်းသမီးကလေး၏ ဘဝဖြစ်စဉ်တို့ သည် ဆန်းကြယ်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင် ဆန်လှပေရာ၊ မြန်မာလူမျိုးတို့နှစ်သက်စွဲလမ်းသော ပုံပြင်များ တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
ဘေဒါရီ သရေခေတ္တရာပြည်ကို တည်ထောင်သော ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး မယ်တော်ဖြစ်သည်။
ဘေဒါရီ၏ ဘဝ ဖြစ်စဉ် (အရပ်ရပ်) ကို ရာဇဝင်သမိုင်းများ၌ အောက်ပါ အတိုင်း ပါရှိလေသည်။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၄ဝ ခန့်တွင် ဒုတိယတစ်ကောင်း ဆက် အစွန်သာကီဝင်မင်းမျိုး သတိုးတစ်ဆယ့် ခုနစ်ဆက် မြောက် သတိုးမဟာရာဇာမင်းကြီး၏ လက်ထက်တွင် အရပ် ၁၂ တောင်ရှိသော တောဝက်ကြီး တစ်ကောင်သည် တကောင်း ပြည်၏ ရွာစွန်ပြည်နားသို့ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးသည်။
မင်းကြီး သည် မိဖုရားကြီး၏ မောင် တော်အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ခေပဒူတ မင်းသားကို ဝက်ကြီး၏ ရန်ကို နှိမ်နင်းရန် စေလွှတ်တော် မူသည်။
ခေပဒူတမင်းသားသည် ဝက်ကြီးကို အစဉ်တစ်စိုက် လိုက်လံနှိမ်နင်းရာ၊ သရေခေတ္တရာပြည် တည်ရာ အနီးကျွန်း တစ်ကျွန်းသို့ရောက်မှ ဝက်ကြီးကို ခွင်းရသည်။
သို့သော် တကောင်းပြည်မှ အလွန်ဝေးလှသော အရပ်သို့ခရီးလွန်ခဲ့ ပြီးဖြစ်၍ မင်းသား၏ စိတ်ဆန္ဒတွင်လည်း ပစ္စုပ္ပန်စီးပွားကို မရှာလိုတော့ဘဲ သံသရာစီးပွားကို ရှာလို သောကြောင့် ထိုအရပ်တွင်ပင် ရသေ့ရဟန်းပြုနေရာ များမကြာမီ ဈာန် အဘိညာဉ် ရတော်မူသည်။
ထိုအချိန်ခန့်တွင် သမ္ဘူလမည်သော ပျူမင်းကို ဓည ဝတီက နှောင့်ယှက်သိမ်းယူလေသဖြင့် ထိုမင်း၏ မိဖုရား နန်းခန်းသည် အလုံးအရင်းနှင့် ထွက်ခွာလာပြီးလျှင် သကျအင်း အရပ်တွင် နေထိုင်သည်။
မိဖုရားမှစ၍ ထိုအရပ်၌ နေကုန် သော သူတို့သည် ခေပဒူတရှင် ရသေ့အား ကိုးကွယ်မှီခိုရာ ပြုကုန်သည်။
ရှင်ရသေ့သည် တစ်ခုသော ကျောက်ခွက်၌ ရေဟောင်း မပြတ် သန့်စင်တော်မူသည်။
သမင်မငယ် တစ်ခုသည် ထိုရေ ဟောင်းကို မပြတ် လျက်စမှတ်ပြုလေ၍ ကာလရှည်လျားလတ် သော သမင်မငယ် ဝမ်း၌ ပန္ထိသန္ဓေတည်သည်။
နေ့လ စေ့သော် လူမိန်းမငယ်ကို ဖွားလေသည်။
ဖွားမြင်သော ကလေးငယ်၏ ငိုသံကြားလျှင်၊ အမိ ဖြစ်သော သမင်မသည် လန့်၍ပြေးသည်။
ရှင်ရသေ့သည် ကလေးငိုသံကြား၍ သွားရောက်ကြည့်လတ်သော၊ အဆင်း အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသော သတို့သမီးငယ်ကို တွေ့ရသည်။
ထိုအခါ အကျိုးအကြောင်း ဆင်ခြင်ပြီးသော်၊ အဓိဋ္ဌာန် ပြုလေသဖြင့် လက်ချောင်းမှ ထွက်သော နို့ရည်ကို တိုက်ကျွေးသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ကလေးငယ်အား ပြုစုကျွေးမွေးလာခဲ့၍ ဘေဒါရီ ဟူသော အမည်ကို ပေးလေသည်။
ဘေဒါရီသည် အသက် ၁၇ နှစ် အရွယ်သို့ရောက် လတ်သော် ရသေ့ရဟန်းတို့မည်သည် မိန်းမတို့နှင့် အတူ နေခြင်းငှာမသင့်၊ သူတစ်ပါးမြင်သော်လည်း မလျော်ဟု ရှင် ရသေ့၌ အကြံဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် တစ်နေ့လုံး ရေမှာကြာ၍၊ ညဉ့်အချိန်တန်မှ ပြန်ရောက်နိုင်လေအောင် ရေဆိပ်မှ ရေသယ် ရန် မျောက်မြီးကို ရေမှာ နစ်စေပြီးလျှင်၊ ထိုဘူးစက်တွင် ကျည်တောက်ဖြင့်ခံ၍ ရေကိုပြည့်စေရသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဘေဒါရီကို တစ်နေ့ကုန် ရေဆိပ်၌ ကြာစေလျက်၊ ညဉ့် အချိန်တန်မှ ကျောင်းသင်္ခမ်းသို့ပြန်ရောက် စေသည်။
ခေပဒူတ မင်းသားသည် ဝက်ကြီးရန်ကို ခွင်းသည့် နှစ်၊ သာသနာသက္ကရာဇ် ၄ဝ ပြည့်နှစ်၌ပင် တစ်ကောင်းမင်း၏ မိဖုရားကြီး ကိရီဒေဝီသည်မဟာသမ္ဘာဝ၊ စူသမ္ဘဝ မျက်မမြင် ညီနောင်ကို အမြွှာဖွားသည်။
မင်းကြီးက ရှက်စနိုး၍ သူမသိ အောင် ဖောက်ဖျက်ရန် မိန့်ကြားသော်လည်း ရင်၌ ဖြစ်သော အသွေးအရည်ဖြစ်၍ မိဖုရားသည် မစွန့်ပစ်နိုင်ဘဲ ဝှက်ထား သည်။
သို့သော် သာသနာသက္ကရာဇ် ၅၉ ခုနှစ်တွင် သားတော် တို့အား ဝှက်ထားကြောင်း မင်းကြီးသိလေ၍၊ သတ်ခိုင်းရာ မိဖုရားသည် သားတော်တို့အား ဖောင်၌တင်၍ မျှောလိုက်သည်။
ဖောင်သည် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက် စုန်လာခဲ့ရာ၊ လမ်းခရီးတွင် စန္ဒမုခီဘီလူးမ၏ ကုစားမှုကြောင့် မင်းသားများသည် မျက်စိအလင်းရရှိခဲ့ကြသည်။
မင်းသားတို့၏ ဖောင်သည် အစဉ်တစိုက် စုန်လာခဲ့ရာ ဘေဒါရီ ရေခပ်ရာ ရေဆိပ်သို့ရောက်ခဲ့သည်။
မင်းသားတို့သည် ဘေဒါရီ ရေခပ်ပုံကိုမြင်လျှင် ဘူးကိုယူ၍ သန်လျှက်ဖြင့် မျက်နှာဝကို လှီးပြီးလျှင် အစေ့ကို သွန်ကာ ရေမှာခပ်စေ၍ ကျည်ထောက်ကို ပြည့်စေသည်။
ဘေဒါရီလည်း ကျည်တောက်တွင် ရေပြည့်လျှင် ခမည်းတော် ရှင်ရသေ့၏ ကျောင်းသို့ပြန်သွားလေသည်။
ရေဆိပ်မှ စောစီးစွာ ပြန်လာသော ဘေဒါရီအား ရှင်ရသေ့တွေ့လျှင် အကြောင်းကို စုံစမ်း၍ မင်းသားတို့အား ခေါ်ယူပြီးသော် စေ့စုံစွာ မေးမြန်းသည်။
မင်းသားနှစ်ပါးလည်း အကြောင်းကို လျှောက်ထားသော်၊ မိမိ၏ တူတော်ရင်းများ ဖြစ်နေသည့်အတွက် မင်းသားအကြီး မဟာသမ္ဘဝနှင့် သမီးတော် ဘေဒါရီကို စုံဖက်ပေးလေသည်။
ရှင်ရသေ့သည် ဘုန်းတန်းခိုးကြီးမားသူလည်း ဖြစ်သည်။
အဋ္ဌာရသ၌လည်း အပြီးတိုင်တတ်သူ ဖြစ်သည်။
ရာဇပရိယာယ်၌ အလွန်လိမ္မာတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိအား ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်လျက် ရှိသော ပျူမိဖုရား အမှူးရှိသော သူတို့အား တူတော် မဟာသမ္ဘာဝကို မင်းအဖြစ်ပေးအပ်ရန် ရှင်ရသေ့က မိန့်ကြားသည် ပျူမိဖုရားလည်း မဟာသမ္ဘဝ မင်းသား၏ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသည့် အဖြစ်ကိုသိ၍ သဘောကြိုက်ညီကာ၊ မင်းသားအား မင်းမြေ|ာက်သည်။
ယင်းသို့ဖြင့် မဟာသမ္ဘာဝမင်းသားသည် သကျအင်းအရပ်တွင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆ဝ ပြည့်နှစ်၌ မင်းအဖြစ် အုပ်စိုးသည်။
မဟာသမ္ဘဝမင်းသည် ဘေဒါရီမိဖုရားအပြင်၊ ပျူမိဖုရားကိုလည်း မိဖုရားအဖြစ် တင်မြေ|ာက်လေသည်။
သို့သော် ပျူမိဖုရား၌ သမီးတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ပြီးနောက် မကြာမီ အနိစ္စရောက်လေ သည်။
ဘေဒါရီ မိဖုရားတွင် ဒွတ္တဘောင်မင်း ပန္ထိသန္ဓေ ၃လ ရှိသောအခါ၊ မဟာသမ္ဘဝမင်းသည် သက်တော် ၂၆ နှစ်တွင် နတ်ပြည်စံသည်။
ထို့ကြောင့် သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၆ နှစ်တွင် စူသမ္ဘာဝသည် နောင်တော်၏ ရိုက်ရာ ကို ဆက်ခံ၍ မင်းပြု သည်။
စူသမ္ဘဝမင်းသည် မရီးတော် ဘေဒါရီကိုပင် မိဖုရားမြေ|ာက်သည်။
ဘေဒါရီ မိဖုရား ၏ သားတော် ဒွတ္တ ဘောင်ကား နောင်အခါတွင် သူမြတ် ၇ ဦးတို့၏ အစောင့် အရှောက် အကူအညီဖြင့် သရေ ခေတ္တရာမြို့ကို တည်ခဲ့သည်။
ဘေဒါရီ မိဖုရား အနိစ္စရောက်သည့် နှစ်ကိုကား မတွေ့ရချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ပျူခေတ်။
ဘဲတူဖျံတူကောင် (Platypus) သည် ငါးလည်းမဟုတ်၊ ကြက်ငှက်လည်းမဟုတ်၊ ဖျံဟုလည်း လုံးလုံးလျားလျား မခေါ်သာ၊ တွားသွားသတ္တဝါဟုလည်း မဆို နိုင်သော်လည်း ထိုသတ္တဝါလေးမျိုးတို့၏ အနေအကျင့် အသွင်အပြင်များ ရောထွေးရှိနေသည့် ထူးဆန်းသော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သည်။
ဘဲနှုတ်သီးကဲ့သို့နှုတ်သီးပြားပြားရှိ၍၊ ခြေချောင်းလက်ချောင်းများ အကြား အရေပြားဖြင့် ဆက်နေကာ၊ ဖျံ၏ အမွေးမျိုး၊ ဖျံ၏ အမြီးကဲ့သို့အမွေးထူ အမြီးပြားကြီးမျိုးလည်း ရှိပြန်သဖြင့် ထိုသတ္တဝါကို ဘဲတူ ဖျံတူကောင် ဒပ်ဗီး (သို့မဟုတ်) ဘလက်တီပတ် ဟု ခေါ်လေသည်။
သမိုင်း ဘဲတူဖျံတူကောင်သည် ဩစတြေးလျတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများနှင့် တက်စမေးနီးယားစသော အနီးအနား ကျွန်းများ၌သာ တွေ့ရှိရသည်။
ရှေးကျသော သတ္တဝါများ၏ အသွင်အပြင် အင်္ဂါလက္ခဏာများရှိ၍၊ သက်ရှိ သတ္တဝါများ တဖြည်းဖြည်း တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သာဓကပြုသည့် သတ္တဝါဖြစ်လေသည်။
ထိုသတ္တဝါသည် ဘဲများ၊ ကြက်များ၊ မိကျောင်းများကဲ့သို့ဥများ ဥသော်လည်း၊ အကောင်ငယ်များ ပေါက်လာသည့်အခါ နို့်တိုက်သည်။
ဘဲတူဖျံတူကောင်၏ ကိုယ်အလျားသည် ၁၈ လက်မမှာ လက်မ ၂ဝ အထိရှိ သည်။
ဝမ်းဘဲမျိုးတို့၏ ခြေထောက်ကဲ့သို့ခြေချောင်းများအကြား အရေပြားဖြင့် ဆက်နေသဖြင့် လည်းကောင်း၊ လှော်တက်ပုံနှင့် ဆင်ဆင်တူသော အမြီးပြားရှိသဖြင့် လည်းကောင်း ရေကူးခြင်းနှင့် ရေငုပ်ခြင်း၌ အလွန်ကျင်လည်လေသည်။
πλατύπους, Henry George Liddell, Robert Scott, A Greek-English Lexicon, on Perseus နူးညံ့ချောမွတ် သိပ်သည်းသော သားမွှေးရှိသဖြင့် ယင်း၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရေမတင်ချေ။
နားရွက် အင်္ဂါကို ထင်ထင်ရှားရှား မမြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့သည် အလွန်နားပါးကြသည်။
πλατύς, A Greek-English Lexicon, on Perseus ယင်း၏ နှုတ်သီးသည် အရေပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ၍၊ ထိုနှုတ်သီး၏ ထိပ်ဖျားတွင် နှာခေါင်းပေါက်များရှိသည်။
ရေအောက်သို့ငုပ်လျှိုပြီးသော် ရေအောက်မှ လည်းကောင်း၊ ရွှံ့နွံထဲမှ လည်းကောင်း၊ ပိုးမွှား၊ တီကောင် စသည်တို့ကို နှုတ်သီးဖြင့် ထိုး၍ ရှာဖွေစားသောက်ကြသည်။
ငယ်စဉ်က သွားများ ပေါက်သော်လည်း၊ မကြာမီ ထိုသွားများ ကျွေသွားကာ၊ ယင်းတို့အစား ချိုသားကဲ့သို့မာကြောသော သွားနှင့် ဆင်ဆင်တူသည့် အချွန်များ ထွက်လာသည်။
အစာများကို ထိုချို သွားများနှင့် ဝါးစားသည်။
ခြေလေးချောင်းရှိရာ၊ ယင်းခြေတို့၌ ချွန်မြသော ခြေသည်းများရှိသည်။
ဘဲတူဖျံတူကောင် အမသည် ထိုခြေသည်းများဖြင့် မြစ်ချောင်းကမ်းပါးတွင် လိုဏ်ခေါင်းတူး၍နေတတ်သည်။
ထိုလိုဏ်ခေါင်းအဆုံးတွင် ဥများ ဥသည်။
ဥများသည် မြွေဥ၊ လိပ်ဥများကဲ့သို့အခွံပါးသည်။
ဥများမှ အကောင်ငယ်များ ပေါက်လာသောအခါ၊ မိခင်ဖြစ်သူသည် ယင်း၏ အမြီးဖြင့် အကောင်ပေါက်စ ကလေးများကို ပိုက်ထွေးပြီးသော် နို့တိုက်လေ့ရှိသည်။
အကောင်ငယ်များ ပေါက်ပြီးစအချိန်တွင် သားမွှေးမရှိသေးချေ။
ယင်းတို့သည်အသိုက်တွင် လပေါင်းများစွာကြာအောင် နေတတ်ကြလေသည်။
thumbtime=50|left ဘဲတူဖျံတူကောင် အထီး၏ နောက်ခြေချောင်းများတွင် ဆူးရှိသည်။
ထိုဆူးများသည် အဆိပ်ဂလင်းများနှင့် ဆက်သွယ်နေသည်။
ယင်းတို့အား ရန်မူလာလျှင် ကုတ်ခြစ်၍ အဆိပ်တက်စေခြင်းဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ယင်းတို့သည် အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ကြောက်တတ်သော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့အား ဖမ်းမိလျှင်လည်း ကြောက်တတ်လွန်းလှ၍ မကြာမီ သေကြသည်။
ယင်းတို့၏ အသံသည် ခွေးပေါက်စကလေးများ၏ ဟိန်းသံနှင့် တူလေသည်။
ဘဲတူဖျံတူကောင်တို့ကို ယခင်က သားမွှေးအလို့ငှာ ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်။
ယခုမူ ဩစတြေးလျား အစိုးရက ဖမ်းဆီးခွင့် မပြုတော့ချေ။
ယင်းတို့သည် နို့တိုက်သတ္တဝါများအနက် မွန်နိုထရီးမာတာ (ခေါ် ) အနိမ်ဆုံး မျိုးစဉ်၌ ပါဝင်ကြသည်။
ဘဲတူဖျံတူကောင်ကို သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် အော်နီသိုရင်းကျူး အတီနပ် ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ဓာတ်ပုံပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုနိုထရင်းမ် ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ရှေးကမွေတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊၊ မုဋ္ဌောဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုပြီးလျှင် ယခု ဘော်ကြိုဘုရားဟု ခေါ်တွင်နေသော စေတီသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော ဘော်ကြိုရွာကြီး(ဘော်ကြိုရွာဟောင်း)၌ တည်ရှိသည်။
ဘော်ကြိုရွာသည် သီပေါနှင့် ကျောက်မဲအကြားတွင် ရှိ၍၊ မန္တလေး-လားရှိုး မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းသည် ဘော်ကြိုရွာကြီးကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ၁၄ မိုင်ခန့် ကွာဝေး၍ ဘော်ကြိုဘုရားပွဲတော်အခါတွင် သွားရေးလာရေး အဆင်ပြေပေသည်။
ဘော်ကြိုစေတီသည် ဘော်ကြိုရွာ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသည့် တန်ခိုးကြီး ဘုရားများအနက် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘော်ကြိုမုဋ္ဌောစေတီတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
စေတီတော်မုခ်ရှိ ဆင်းတုတော်များ၏ ဘွဲ့တော်အမည်များမှာ - အရှေ့ဘက်မုခ်တွင် ရတနာမာရ်အောင်၊ တောင်ဘက်မုခ်တွင် ရတနာဉာဏ်အောင်၊ အနောက်ဘက်မုခ်တွင် ရတနာဈာန်အောင်၊ မြောက်ဘက်မုခ်တွင် ရတနာရန်အောင် ဟု ဘွဲ့အမည် ရှိသည်။
ဆင်းတုတော်များ၏ ဉာဏ်တော်အတိုင်းအတာ အဖြစ် ၃'မှ ၄'ခွဲခန့် ရှိပြီး ရုပ်ပွားတော်များ၏ အောက်ခြေတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် (၅၃၆)ခုနှစ်ဟူ၍ ကမ္ပည်းရေးထိုးထားသဖြင့် ပုဂံခေတ်လက်ရာ ဆင်းတုတော်များ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
မုခ်လေးဘက်တွင် စံပါယ်တော်မူသည့် ထိုင်တော်မူ ဆင်းတုတော်များ၏ ဒါယကာမှာ ဂြီတြိဘုဝနာဒိတျာ ပဝရ ဓမ္မရာဇာ ဘွဲ့ခံ ပုဂံပြည့်ရှင် နရပတိစည်သူမင်း (အေဒီ - ၁၁၆၅-၁၂၁၁) ပင် ဖြစ်သည်။
မင်းကြီးသည် စကား (၉)ပိုင်းမှ ဘုရားရုပ်ပွား ဆင်းတုတော် (၁၂)ဆူကို ထုလုပ်၍ လှူဒါန်းမှု ပြုရာတွင် ဤ ဘော်ကြိုမုဋ္ဌော ဆင်းတုတော် (၄)ဆူလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းမှတ်တမ်းအရ ကျန်ဆင်းတုတော် (၈)ဆူ တည်ရှိရာ ဒေသများမှာ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ သုံးဆယ်ရွာတွင် တစ်ဆူ၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ ဟိုမိန်းရွာတွင် တစ်ဆူ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကျေးသီးမံစံမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်းရွာတွင် တစ်ဆူနှင့် မိုင်ကိုင်မြို့တွင် တစ်ဆူ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ကြေးမုံ သတင်းစာ၊ မန္တလေး စာမျက်နှာ(၂)၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၂)၂၀၁၉ သမိုင်း စေတီ၏ သမိုင်းအဆိုမှာ သီရိဓမ္မာသောက မင်းတရားကြီး လက်ထက် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ ပျံ့နှံ့စေရန် သာသနာပြုစေလွှတ်ရာ ထိုအရပ်ဒေသသို့လည်း သာသနာပြု မထေရ်တစ်ပါး ရောက်ရှိလာသည်။
ထိုမထေရ်သည် ဂေါတမဘုရား အလောင်း ဝက်မင်း ဖြစ်စဉ်က ကျက်စားပျော်ပါးခဲ့ရာ ဖြစ်သော ဝက်လူးအိုင်နေရာ၊ နမ္မတူမြစ်ကမ်းဘေးတွင် သရီယ ဓာတ်တော် မွေတော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတော် တည်ထားပြီးသော် မုဋ္ဌောစေတီဟု ဘွဲ့တော်သခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
အထက်တွင် ဆိုခဲ့သော မုဋ္ဌောစေတီကို ဘော်ကြိုရွာအနီး၌ တည်ရှိသဖြင့် နောင်အခါ ဘော်ကြိုဘုရားဟုလည်း ခေါ်တွင်လာသည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းကိုလည်းအထပ်ထပ်ပြုခဲ့ကြသည်။
မုဋ္ဌိသဒ္ဒါမှာ လက်တစ်ဆုပ် သုံးပေဟု ပါဠိအဘိဓာန်က ဖွင့်ဆိုသဖြင့် ဉာဏ်တော် သုံးပေခန့်ရှိ ဆင်းတုတော်များ ဌာပနာထားသည့် စေတီတော်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။
ထိုဒေသခံ ရှမ်းလူမျိုးများ အဆိုအရ စေတီတော်တည်ထားသည့်နေရာသည် ဘုရားလောင်းနုစဉ်ဘဝ ဝက်ဖြူမင်း ဖြစ်စဉ်က နေထိုင်ကျက်စားခဲ့ရာနေရာ၌ တည်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
စင်စစ် ဘော်ကြိုဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်ထိုက်သော စေတီမှာ ရှင်မွန်လှ၊ သို့မဟုတ် စောမွန်လှစေတီသာလျှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုစေတီသည် မုဋ္ဌောစေတီအနီး၌ပင် ရှိသည်။
စောမွန်လှ စေတီသည် စောမွန်လှနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တည်ထားခဲ့သော စေတီ ဖြစ်ပေသည်။
အချို့လူတို့၏ အယူအဆမှာ ဘော်ကြိုသည် ပေါ့ကြို ဟူသော ရှမ်းစကားမှ ရွေ့လျောလာခြင်းဖြစ် သည်။
ကြို သည် ကြိုဆိုသည်ကို ဆိုလိုရာ၊ အဘကြိုဆိုသောနေရာဟု ဆိုလိုသည်။
ယင်းသို့ခေါ်ဆိုရသော အကြောင်းရင်းကား ဤသို့တည်း။
ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၄ဝဝ ခန့်က ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်းသည် မိုင်းမောပြည်သူ မိဖုရားစောမွန်လှ (ဝါ) ရှင်မွန်လှအား အချို့မောင်းမမိဿံတို့၏ ကုန်းချောချက်ကြောင့် မိဖုရားအရာမှချ၍ မိုင်းမောပြည်သို့ပြန်ပို့သည်။
ထိုအခါ စောမွန်လှ၏ ခမည်းတော် မိုင်းမော စော်ဘွားကြီးသည် မုဋ္ဌောစေတီအနီး၊ ယခုဆားတွင်းရှိသော နေရာမှ သမီးတော်အား လာ၍ကြိုသဖြင့် ထိုနေရာကို ပေါ့ကြို ဟု နောင်အခါ ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုနေရာတွင် စောမွန်လှသည် ရင်ကွဲနာကျ၍ ကွယ်လွန်သွားလေရာ၊ ခမည်းတော်သည် သမီးတော်အား ရည်စူး၍၊ နမ္မတူမြစ်ကမ်းနဖူး၌ပင် ရုပ်ပွားတော်၊ ဆင်းတုတော်နှင့် သရီယဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားရာ ထိုစေတီကို စောမွန်လှ (ဝါ) ရှင်မွန်လှစေတီဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
စော်ဘွားကြီးသည် အနီးအနား၌လည်း ရွာတည်ပေးခဲ့ရာ၊ စော်ဘွားကြီးက သမီးတော်အား အကြိုလာသော အရပ်ဖြစ်သဖြင့် နောင် အခါ ပေါ့ကြိုရွာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရာမှ ကာလရှည်ကြာသော် ဘော်ကြိုရွာဟု ဖြစ်လာလေသည်။
ရှင်မွန်လှစေတီသည် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ဘော်ကြိုရွာ အမည်တွင်ခဲ့သည် အကြောင်းရင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသဖြင့် အချို့က ဘော်ကြိုဘုရားဟုသာ၍ ခေါ်သင့်သည်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုစေတီသည် ကာလကြာမြင့်သဖြင့်ပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့ရာ ပြုပြင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ဟု သိရသည်။
သို့သော် ၁၃၂၂ ခုနှစ် ပြာသိုလအတွင်းမှစ၍ မြိုနယ်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ အရာခံများ၊ ရဲ၊ တပ်မတော်နှင့် လူထုတို့တွဲဘက်၍ ပြုပြင်ခဲ့ကြရာ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လတွင် ပြီးစီးအောင်မြင်၍ ပွဲလမ်းသဘင် ခြိမ့်⁠ခြိမ့်သဲသဲ ကျင်းပခဲ့လေသည်။
ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း ပထမအကြိမ်အဖြစ် သက္ကရာဇ် (၁၂၉၀ မှ ၁၃၀၀) ပြည့်နှစ်အတွင်း သီပေါစော်ဘွားကြီး စောအုံကြာသည် မန္တလေးတောင် ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီနှင့် ပူးပေါင်း၍ မူလစေတီတော်အား ရှေးမူလက်ရာမပျက် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
၎င်းအပြင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း စေတီတော်သည် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်မှ ကင်းဝေးခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၆၇-ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၈-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် သီပေါနယ်သူနယ်သားများ၊ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ စုပေါင်း၍ အုတ်ပြာသာဒ် စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်လှူခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ပြာသာဒ်စေတီတော်၏ အခြေမှ စိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော် ၁၀၀ ပေ ရှိသည်။
ပရဝုဏ်အတွင်း မြောက်ဘက်အာရုဏ်ခံ တန်စောင်းအနီး စကားပင်ကြီးမှာ ထီးထီးမားမား တည်ရှိနေသည်။
မဟာရံတံတိုင်းပေါ်တွင် တည်ထားသော စေတီငယ်များက တင့်တယ်သော အသရေကို ဆောင်သည်။
ပွဲတော် ဘော်ကြိုဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၇)ရက်မှ လပြည့်ကျော် (၁)ရက်အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
စေတီငယ်တစ်ဆူပင် ဖြစ်လင့်ကစား ရှမ်းပြည်နယ် ဘုရားပွဲများအနက် အကြီးကျယ်ဆုံး အစည်ကားဆုံးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်၌ ဘော်ကြို ဘုရားပွဲတော်သည် လူသိများပြား ထင်ရှားလှသည်။
ထိုဘုရားပွဲတော်အခါတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရပ်ရပ်မှသာမက၊ မြန်မာပြည်မမှာ ဘုရားဖူးများ၊ ဈေးသည်ကုန်သည်များလည်း လာရောက်ကြ၍ ဘုရားပွဲတော် ဈေးစည်ကားလှသည်။
ပွဲတော်သို့လာရောက်ကြသော ပရိသတ်ဦးရေသည် ၅ သောင်းကျော်ခန့်မျှပင် ရှိတတ်သည်။
အထင်ကရ တန်ခိုးကြီးစေတီမဟုတ်ဘဲ၊ ထိုမျှကြီးကျယ် စည်ကားရသည်မှာ ဘော်ကြိုဘုရားပွဲတော်တွင်၊ ယခင်က ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များသည် လောင်းကစားပွဲများကို အကြီးအကျယ် ကျင်းပနိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပသည့် ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ဘုရားပွဲသွားများ စရိတ်သက်သာစွာဖြင့် သွားလာနိုင်စေရန် အစိုးရက မီးရထားခနှုန်းများကိုလည်း လျှော့ပေးရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ မြေလတ်ဒေသ၌ရှိသော မြို့ကလေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဟဲဟိုးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ကွာ၊ ပင်းတယမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၂ မိုင်ကွာ၊ ရပ်စောက် ( ဗထူးတပ် ) မြိုံ၏ တောင်ဘက် ၃၆ မိုင် ကွာတွင် တည်ရှိလျက် တောင်များဖြင့် ဝိုင်းရံပတ်ကာ စိမ်းစိုသာယာကြည်နူးဖွယ် ကောင်းသောမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အောင်ပန်းရပ်စောက်လမ်းနှင့် ရွှေညောင်-ရက်စောက်လမ်း အကြား၌ ရှိပြီးလျှင် ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့် ပေ ၄၃၈ဝ ကျော်တွင် မြို့တည်ထားသည်။
ကုန်းမြင့်တွင် တည်ထားသော မြို့ဖြစ်၍ နွေရာသီအခါ အပူချိန်ဖာရင် ဟိုက် ၈၆ ဒီဂရီခန့် ရှိ၍၊ ဆောင်းအခါ ၄၈ ဒီဂရီခန့်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတုအပူအအေး မပြင်းထန်လှချေ။
မိုးရေချိန်မှာ အများဆုံး လက်မ ၅ဝ၊ အနည်းဆုံး လက်မ ၃ဝ ခန့်ရွာသွန်းသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့သည် ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၅ဝ ခန့်ရှိ၍ ကျေးရွာပေါင်း ၃၂ ရွာပါဝင်သည်။
လူဦးရေ ၅ဝ၉၁ ယောက်ရှိသည်။
ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ မြောက်ဘက်၌ ရပ်စောက်၊ အရှောက်ဘက်၌ ပင်တယနယ်တို့ရှိသည်။
ကုန်းခေါင်ခေါင်ဒေသမျိုးဖြစ်၍ မြစ်ချောင်းအလွန် နည်းပါး သည်။
သို့သော် ဘော်ဆိုင်းမြို့၏ တောင်ဘက် ၈ မိုင်ကွာတွင် ရေထွက်စခန်းဟုရှိသည်။
ထိုရေထွက်စခန်းမှ ဆယ့်နှစ်ရာသီ ပတ်လုံး အဆက်မပြတ် စမ်းရေထွက်ကျနေ၍ ပတ်ဝန်းကျင် ရပ်ရွာများမှ လူသူ တိရစ္ဆာန်အပေါင်းတို့သုံးစွဲမကုန်ရှိသည်။
ထို့ပြင် ထိုရေထွက်စခန်း၏ အရှေ့တောင် ယွန်းယွန်းရှိ မြင့်မားသော တောင်ထိပ်ပေါ်၌လည်း အစဉ် မကုန်မခန်း နိုင်သော ရေထွက်ကန်ကြီးတစ်ခု ရှိလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့၏ အကျယ်အဝန်းသည် အလျား ၁ မိုင်ခွဲ အနံ ၆ ဖာလုံရှိ၍၊ မြို့မရပ်၊ သဖန်းပင်ရပ်၊ ကံဦးရပ်၊ ပြည်သာရပ်၊ ကံသာရပ်၊ ကံပြင်ရပ်၊ ကျောင်းတောင်ရပ်ဟူ၍ ရပ်ကွက် ၇ ကွက်ရှိသည်။
မြို့ပေါ်၌ အိမ်ခြေ ၃၇ဝ ခန့်ရှိပြီး လျှင် လူဦးရေမှာ ၁၃၇ ယောက်ဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ နယ်အတွင်း၌ လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသူ များမှာ၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ တောင်သူစသော အမျိုးသားများသာ အများအားဖြင့် ဖြစ်ကြ ၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည် သူများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် မော်ဆုံ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သည်။
မော် ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် ငွေသတ္တုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုဒေသတွင် ငွေ၊ ခဲစသော သတ္တုများ ထွက်ရှိခြင်း ကြောင့် မော်ဆုံ ဟု ရှမ်းဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရာမှ ဘော်ဆိုင်း ဟု မြန်မာသံဖြင့် ခေါ်ဝေါ်လာဟန် ရှိသည်။
သို့သော် ရှေးဟောင်းတို့အလိုမှာကား ရှေးရှေးက အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်း လှည့်လည်တော်မူရာ၊ ထိုအရပ်သို့ရောက်လျှင် ဖောင်သည် ရှေ့မသွား၊ နောက်မဆုတ်ဘဲ ဆိုင်းငံ့နေသည်။
ထိုကြောင့် ပုဏ္ဏားဖြူ၊ ပုဏ္ဏားညိုတို့အား မေးမြန်းစုံစမ်းသောအခါ၊ ထိုအရပ်သည် နောင်အခါ သာသနာပွင့်လင်း၍ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုး မည့် အရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို လျှောက်ထားသည်။
ထိုအခါ မင်းတရားကြီးသည် ယခုမြို့၏ တော်ဘက်တွင် ရွှေခြယ်မြ စသည်း လက်ဝတ်ရတနာနှင့်တကွ အဖိုးတန် ရွှေငွေ ကျောက်သံပတ္တမြားတို့ကို ဌာပနာ၍ စေတီတစ်ဆူ တည်သည်။
ယခုအခါ ရွှေမြစည်း စေတီတော်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုပြ့င် ရေထွက်ကန်ကြီးရှိသော တောင်ပေါ်၌လည်း ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များနှင့် အဖိုးထိုက်သော ရတနာများကို ဌာပနာ၍ စေတီ တစ်ဆူ တည်ထားရာ၊ ယခုအခါ မွေတော် စေတီဟု ခေါ်သည်။
ယင်းသို့မင်းတရားကြီးသည် ထိုဒေသကို ချီးမြှင့် ပြီးနောက်၊ ထိုအရပ်၌ ဖောင်တော်ဆိုင်းသဖြင့် ဖောင်တော်ဆိုင်းအရပ်ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဖောင်တော်ဆိုင်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ရာမှ ဖောင်ဆိုင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် ဘောင်ဆိုင်းဟု တွင်လာပြီး ဘော်ဆိုင်းဟု ရွေ့လျားလာသည်ဟု ဆိုသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ရေထွက်စခန်းနှင့် ရေထွက်ကန်ကြီးသည်လည်း နောင်အခါ ထိုဒေသ၌ အခြေစိုက် နေထိုင်ကြမည့် လူအများနှင့် သတ္တဝါတို့အတွက် ရေရစေရန် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး အဋ္ဌိဋ္ဌာန်ကြောင့် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရေထွက်များဟု ဆိုလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဒေသတွင် အလောင်း စည်သူခေတ် ( မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၇ဝ ကျော်ခန့်) အခါ ကပင် လူအနည်းအကျဉ်း ရှိနေပြီဟုဆိုသည်။
ဘော်၊ ငွေ၊ ခဲစသော သတ္တုများ သယံဇာတဖြစ်ပေါ်နေသဖြင့် ယင်းတို့ကို တူးဖော်၍ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား နေထိုင်ကြသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၇၈၈ (ခရစ်နှစ် ၁၄၂၆ ခုနှစ်) တွင် နန်းတက်သော မိုးည|င်းမင်းတရားကြီးသည် ထိုဒေသမှ ဘော်၊ ခဲတို့ထွက်ရှိ ကြောင်း ကြားသိတော်မူသဖြင့် ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကိုကျွမ်းကျင် သော ဦးမူနွယ်နှင့် ဦးမူသီးညီနောင်နှစ်ဦးအား ထိုဒေသသို့ သွားစေ၍၊ ထိုဒေသ၌ ဖွားစားအုပ် ချုပ်စေပြီးလျှင်၊ သတ္တုတွင်း များမှ တူးဖော်ရရှိသော ဘော်ငွေသားတို့ကို ဆက်သရန် အမိန့် တော်ဖြင့် စေလွှတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဦးမူနွယ်နှင့် ဦးမူသီး ညီနောင်တို့သား မယားအခြွေအရံနှင့် ထိုဒေသသို့ရောက်လာသည်။
ညီနောင် နှစ်ဦးသည် တူးဖော်ရရှိသော သယံဇာတခဲရိုင်း၊ သတ္တုများကို ကျိုချက်ပြီးလျှင် ထုတ်ယူရရှိသော ဘော်ငွေသားတော်များကို မိုးည|င်းမင်းတရားထံ ဆက်သရသည်။
ဘော်ငွေများ ထွက်ရှိ သဖြင့် ထိုနယ်ကို ဘော် တွင်းနယ်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြ လေသည်။
ဦးမူနွယ်တို့ညီနောင်၏ ပြုပြင်အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် ထိုဒေသသည် လူနေစည်ကားများပြားလာသည်။
ဦးမူနွယ် သည် ဘော်ဆိုင်းဒေသကို အုပ်ချုပ်ပြီးလျှင်၊ ဦးမူသီးကမူ ဘော်ဆိုင်းမှ တောင်ဘက် ၉ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ကျောက်ထပ် ဒေသကို အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုအခါမှစ၍ ထိုဒေသတို့သည် မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံ သီးခြား နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘော်ဆိုင်းတွင် ဦးမူနွယ် ကွယ်လွန်သည့်အခါ နယ်လူထုက တင်မြေ|ာက်ဟန်တူသောဦးအုန်းခိုင်က အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနောက် ဦးသာစု ဆိုသူက အုပ်ချုပ်၍ ဦးသာစု ကွယ်လွန် လျှင် သားဖြစ်သူ ဦးနွယ်က ဆက်ခံသည်။
ဦးနွယ်အား ဆက်ခံသူမှာ ဦးပွဲဖြစ်သည်။
ဦးပွဲ၏ လက်ထက်တွင် ( ခရစ် ၁၇၈၄ ခုနှစ် ) ငွေခွန်မှူးဟူသော ရာထူးအမည် အရည်ဖြင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ ဘော်ဆိုင်းနှင့် ကျောက်ထပ် နှစ်နယ်ကို ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနောက် ဦးပွဲ၏ညီ မင်းဘိုးကျော်၏ သားတစ်ဦး ပင်ဖြစ်သော မင်းမောင်ထွန်း ( မင်းမောင်ညွန့်)၊ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သား မင်းကြာရွက်၊ သို့မဟုတ် စောကြာ ရွက်တို့အစဉ်တစ်စိုက် အုပ်ချုပ်လာသည်။
စောကြာရွက် သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် ( ခရစ် ၁၈၇၈ ) တွင် ရာထူးကို လက်ခံခဲ့ရာ၊ စောကြာရွက်၏ လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်အောက်သို့ရောက် သည်။
ဗြိတိသျှတို့မသိမ်းပိုက်မီ ကလေးတွင် ဘော်ဆိုင်းနယ် တွင် လူနေအိမ်ခြေများ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသေးသည်။
မင်းကြာရွက် ကံကုန်လျှင် သားသမီးမထွန်းကား၍ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သမီးတစ်ဦးဖြစ်သော မခင်သဲနှင့် နန်းခုံ မင်းသား စောခေါင်တို့မှ ထွန်းကားသော စောခမ်းဆိုင်က ဆက်ခံသည်။
စောခမ်းဆိုင် လက်ထက်တွင် အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ အလိုကျ ညောင်ရွှေနယ်နှင့် ပူးပေါင်း ( မြန်မာ ၁၂၈၉ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် ၁၉၂၈ ခုနှစ် ) လိုက် သည်။
ထို့ကြောင့် စောခမ်း ဆိုင်သည် ညောင်ရွှေစော်ဘွား လက်အောက်ခံ မြို့စားအဖြစ် ညောင်ရွှေနယ်၏ လက်အာက်ခံ ဖြစ်သွားလေသည်။
စောခမ်းဆိုင် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်တွင် ညောင်ရွှေမှ ထမုံစာအမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး စေလွှတ်အုပ်ချုပ်သည်။
နယ်သူ နယ်သားများနှင့် ဆက်ဆံရေး မပြေပြစ်သဖြင့် မကျေနပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။
ထမုံစာကွယ်လွန်သော အခါ နယ်သူနယ်သားများ ဆန္ဒအရ၊ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သမီးတစ်ဥိး ဖြစ်သော မခင်ဖုံးမှ ပေါက်ဖွားသည့် မခင်တိုင် ( ဒေါ်တော် ) နှင့် သတ္တုတွင်း သူဌေး တန်ဘိုးရင်တို့၏ သား တန်စစ်ဟန်ခေါ် ဦးစစ်ဟန်အား အုပ်ချုပ် စေခဲ့သည်။
မိဖများ ဖြစ်ကြသော တန်ဘိုးရင်နှင့် ဒေါ်တော်တို့သည် နယ်အတွင်း၌ လောကီလောကုတ္တရာရေးဆိုင် ရာ အဆောက်အအုံ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုခဲ့သည့်နည်းတူ၊ ဦးစစ်ဟန်သည်လည်း မိဘတို့လက်ငုတ်လက် ရင်းအတိုင်း မြို့ရောနယ်ပါ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အထူးဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။
ဦးစစ်ဟန်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟဲဟိုး မြို့စားအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ရသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၌ ပဒေသရာဇ် အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်မှ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး စံနစ်သို့ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ဦးစစ်ဟန်ညောင်ရွှေ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ၏ ဒုတိယ သဘာပတိအဖြစ် ဆောင် ရွက်ရသည်။
ထိုနောက် ထိုနှစ်အတွင်း၌ပင် ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရေး၊ အခွန်တော်နှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
ခဲသတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းသည် မြို့နယ်၏ အဓိက ဖြစ်သည်။
ဦးမူနွယ်တို့လက်ထက်က သယံဇာတ ဖြစ်ပေါ်နေ သော ခဲရိုင်းများကို ကျိုချက်ရရှိသည့် ခဲသားမှ ဘော်ငွေ ကျိုချက် ထုတ်ယူသည့် တိုင်းရင်းသည်း နည်းစံနစ်သည် ကွယ်ပျောက်သွားသည်။
ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ခဲရိုင်းများ၊ ခဲသားများ၊ ချော်ဖြူများနှင့် ချော်ချေးများ အတိုင်းသာ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
ခဲရိုင်းမှ ခဲကျိုချက် ရာတွင် ကျန်ရှိသော ချော်ချေးများကို နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရုံ သာမက မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ရွှေဘို၊ ကျောက်မြောင်း၊ တွံတေး၊ ပုသိမ်၊ ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်မြို့များမှ စဉ့်အိုးလုပ်ငန်းတွင် စဉ့်ချော်အဖြစ် အသုံးပြုရသဖြင့် ထိုမြို့များ သို့လည်း တင်ပို့ရောင်းချရသည်။
ခဲသတ္တုလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများဖြစ်သော သနပ်ဖက်၊ လက်ဘက်ခြောက်၊ လက်ဘက်စို၊ အာလူး၊ မြေပဲ၊ ဂျုံစသည်တို့ကို တိုးတက်ထွက်အောင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြ၍၊ မြို့နှင့်တကွ နယ်၏ စီးပွားရေး အခြေအနေမှာ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတို့မှာ မီးရထား ဘူတာရုံနှင့် လေယာဉ်ဆိပ်ရှိသော ဟဲဟိုးသို့နှစ်လုံးပေါက် သွားလာနိုင်သည့် ၁၉ မိုင်ရှည်လျားသော ကျောက်လမ်းရှိသည်။
ထို့ပြင် ပင်းတယသို့နှစ်လုံးပေါက် သွားလာ နိုင်သည့် ၁၂ မိုင်ရှည်လျားသော ကျောက်လမ်းလည်းရှိသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့တွင် ငါးရက်တစ်ဈေးရှိရာ၊ တောင်ကြီး၊ ညောင်ရွှေ၊ ဟဲဟိုး၊ ပင်းတယစသော မြို့များမှ ရောင်းဝယ်သူများ လာရောက်ကြ၍ စည်ကားပေသည်။
အလောင်းစည်သူမင်း တည်ထားခဲ့သေည်ဆိုသော ရွှေမြေစည်းစေတီ၊ မွေတော်စေတီတို့အပြင်၊ ဘော်ဆိုင်း မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ သာယာလှသော ကုန်းမြေမြင့်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းပင် တည်ထားခဲ့သည် ဆိုသောဖောင်ဆိုင်း စေတီတော် တစ်ဆူလည်း ရှိသေးသည်။
ရွှေမြေစည်းစေတီ တော်ကို ဦးမူနွယ်၏ လက်ထက်တွင် လည်းကောင်း၊ မင်းကြာ ရွက်လက်ထက်တွင် လည်းကောင်း၊ ထပ်မံပြုပြင်၍၊ ယခု ဦးစစ်ဟန်၏ လက်ထက်တွင်လည်း ထပ်မံပြုပြင်ပြန်သည်။
ဂÔကုန္ထိတိုက်၊ သာသနာ့ဗိမာန် အဆောက်အအုံများ စသည် တို့ကို အသစ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
ရွှေမြစည်း စေတီပုရဝုဏ်အတွင်း၌ ဆင်ဖြူရှင်များ မင်းတရားလက်ထက်၊ ၁၂၂၅ ခုနှစ်က အမိန့်စာချွန်တော်ဖြင့် တည်ဆောက်၍ သိမ်သမုတ်ခဲ့သော သိမ်တစ်ခုလည်းရှိသည်။
မြို့၏အလယ်တွင် ကျောက်တန်းစီခြယ် လုပ်ကိုင်ထားသော အလျား ၄ ဖာလုံ၊ အနံ ၂ ဖာလုံရှိသည့် ရေကန်ကြီးရှိသည်။
ဘော်ဆိုင်း မြို့၏ အလယ်ကုန်းမြင့်ထက်တွင်လည်း ကံဦးစေတီတော်နှင့် ကံဦးကျောင်းတိုက်ကြီး ရှိလေသည်။