kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၆၅ မှ ၁၉၇၁ တွင် အ.ထ.က ( ၃ ) ဗိုလ်တထောင်ကျောင်းတွင် ( ၅ ) တန်းမှ ( ၁၀ ) တန်းအထိ ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Com ဘွဲ့ရသည်။
၁၉၈၂ တွင် မှတ်ပုံတင် ရှေ့နေ ( R.L ) သင်တန်းတက်ရောက်အောင်မြင်၍ တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းများအဖြစ် လည်းကောင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းခဲ့သည်။
ယခုအခါ Golden Hope Int’l Ltd.,ကုမ္ပဏီ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရွှေပြည်တန်ဂျာနယ်ကို ဦးစီးထုတ်ဝေသည်။
ထို့နောက် ရွှေပြည်တန်စာပေတိုက်ကို ထူထောင်သည်။
စာနယ်ဇင်းများတွင် နိုင်ငံတကာ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ၊ ကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ‘ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်သူများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း’ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးချုပ်စာအုပ် ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကျော်ထက်အောင် ( ရွှေပြည်တန် ) ကလောင်ခွဲဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဆရာဉာဏ် (၁၈၉၇ - ၁၉၇၈) သည် သီရိလင်္ကာဘွား မြန်မာနိုင်ငံသား ပါဠိပညာရှင်ဖြစ်သည်။
ဉာဏ်၊ ဆရာ(၁၈၉၇ - ၁၉၇၈) သီဟိုဠ်သား ဖြစ်လျက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိပ်တန်းပညာရှိကြီး တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော ဆရာဉာဏ်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ( ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ) ဟောရာဏ မြို့အပိုင် ကုလုပန ရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။
အဖသူကြွယ်မျိုး ဘခတိယန်နှင့် အမိစမ္ပောဟောမိ တို့မှ ခရစ်နှစ် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် ဟောရာဏ၌ ရှင်သာမဏေပြုကာ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်စသော ပိဋကတ် အခြေခံကျမ်းများကို စတင်သင်ယူခဲ့သည်။
သာမဏေဘွဲ့မှာ ရှင်အမတဇောတိ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနှစ် ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေကျင်နိကာယ ဥက္ကဋ္ဌ မဟာနာယက ဖြစ်တော်မူသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ညောင်တုံးမြို့ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက် စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကြွတော်မူခိုက် ဆရာတော် အရှင်ဝိနယာလင်္ကာရသာသနာတော်၌ အလားအလာရှိသော သီဟိုဠ်သား သာမဏေအပါး ( ၂ ၀ ) တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပညာသင်ကြားရန် စံကျောင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ အပ်နှံလိုက်သည်။
ယင်းသီဟိုဠ်သား သာမဏေ အပါး ( ၂၀ ) တွင် အသက် ( ၁၀ ) နှစ်အရွယ် အရှင် အမတဇောတိ လည်း ပါဝင်သည်။
. ရှင်အမတဇောတို တို့ အဖွဲ့သည် ညောင်တုံးမြို့ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်သို့ ရောက်ရှိလာ၍ ယင်းတိုက်၌ ပညာသင်ယူနေစဉ် အမတဇောတိသည် အလွန်ဉာဏ်ကောင်းလှသောကြောင့် စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးက ရှင်ဝဇိရဉာဏဟု ဘွဲ့မည်သပေးခဲ့သည်။
ရှင်ဝဇီရဉာဏသည် ( ၁၂ )နှစ်အရွယ်တွင် ရေနံချောင်းစာမေးပွဲ၌ ပထမတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
တစ်ဆက်တည်းမှာပင် အစိုးရပါဠိ ပထမပြန်စာမေးပွဲ၌ လည်း အငယ်၊ အလတ်တန်းတို့ကို သာမဏေအဖြစ် ဖြင့်ပင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် မကြာမီ အစိုးရပထမကြီးတန်းကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရှင်ဝဇီရဉာဏသည် မော်လမြိုင်မြို့ ကျိုက်သလန်ဘုရား အနောက်ဘက် ကြံခင်းကျောင်းတိုက်၌ စာသင်တိုက်တည်ကာ စာပို့ချနေသော အရှင်အာဒိစ္စဝံသထံ၌ အရှင်သေဋ္ဌိလ ( နောင် နိုင်ငံခြားသာသနာပြုဆရာတော် ) နှင့် အတူ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၂၇၈ ခုနှစ် ရဟန်းတစ်ဝါ ရချိန်တွင် သထုံမြို့ ပရိယတ္တိသာသနိနုဂ္ဂဟ စာမေးပွဲကြီး၌ ရှင်ဝဇီရဉာဏသည် အမှတ်အများဆုံးဖြင့် ပထမကျော်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ညောင်ရမ်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ၌လည်း ပါဠိပိဋကတ်များကို သင်ယူခဲ့ဖူးသည့်ပြင် ၁၂၇၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ သကျသီဟ စာမေးပွဲကြီး၌ အမှတ်အများဆုံးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရှင်ဝဇီရဉာဏသည် ပါဠိစာပေများအပြင် သက္ကတစာပေများ၌လည်း ထူးချွန်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အရှင်ဝဇီရဉာဏသည် ဆရာဉာဏ် အမည်ခံယူကာ ရဟန်းဘဝမှ လူ့ဘဝသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
လူဝတ်လဲပြီးနောက် ၁၉၂၄ မှ ၁၉၄၃ အထိ ရန်ကုန်မြို့ သုဓမ္မဝတီ ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်၌ ပါဠိဆရာအဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ နောက် ဆရာဉာဏ်သည် ဟံသာဝတီပိဋကတ် ပုံနှိပ်တိုက်တွင် ပါဠိဆရာအဖြစ် ၁၉၄၃ မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ ကိုးနှစ်တိတိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းကိုးနှစ်အတွင်း ဆာဦးသွင်ကြီးမှူးသော မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့ချုပ်ကြီးက ယခင် ပုံမနှိပ်ဘူးသေးသော စရိယာ ပိဋက၊ အဋ္ဌကထာ၊ ပဏ္ဍာသဋီကာ စသော ပါဠိကျမ်းဂန်များကို ရိုက်နှိပ်ရာ၌ ဆရာဉာဏ်ကိုပင် ကြီးကြပ်ပြင်ဆင်ပေးရန် ယုံကြည်စွာ တာဝန်ပေးခဲ့ကြသည်။
ပိဋကတ် တော် မြန်မာပြန်စီမံကိန်းအရ သာသနာ ရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စ၍ အယ်ဒီတာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပိဋကတ်တော်မြန်မာပြန်ဌာန ဒုတိယ အယ်ဒီတာ ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ အဖွဲ့ ပုံနှိပ်တိုက် စာပြင်မှူးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တွဲဖက်ပုံနှိပ်တိုက်အရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဆရာဉာဏ်သည် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း စီစဉ်ရေး အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်း တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်။
ဆရာဉာဏ်သည် ရဟန်းဘဝဖြင့် ‘ဉာဏ်အလင်းပြကျမ်း’ ကို ရေးသားခဲ့သည်။
လူဝတ်လဲပြီးနောက် ပါဠိသဒ္ဒါချုပ်၊ အခြေပြုပါဠိဘာသာကျမ်း၊ ဝိပဿနာ အလင်းပြကျမ်း၊ မေတ္တသုတ် အဖွင့်လက်စွဲ၊ ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး အလင်းပြ၊ ပါဠိအင်္ဂလိပ်စကားသင်နည်း၊ ပစ္ဆိမာရာမိက မဟာထေရုပ္ပတ္တိ ဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထဝဏ္ဏနာ ပါဌ် တို့ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဓာတွတ္ထဝဏ္ဏနာ ပါဌ်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယင်းကျမ်းကို ‘ပါဠိဓာတ်အဘိဓာန်ကျမ်း’ အမည်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြန်မာလို ပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသား ပြုစုသော ‘အင်္ဂ္ဂဒီပနီကျမ်း ’ ကိုလည်း သီဟိုဠ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် လောတ္ထသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာကျမ်းကို သီဟိုဠ်နိုင်ငံ၌ပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပါဠိပိဋကတ် ကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာသံဃအဖွဲ့ကြီးက ဆရာဉာဏ်အား ပါဠိပါမောက္ခဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ ကလည်း ‘မဟာပညာဗလ’ ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ ပင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ အစိုးရ ယဉ်ကျေးမှုဌာန ရှရီလင်္ကာသာဟိစ္စမဏ္ဏလ အသင်းကြီးက ( F.L.A ) ခေါ် စာပေပါရဂူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြန်သည်။
ယင်းပါရဂူဘွဲ့မှာ တစ်ကမ္ဘာ့လုံးတွင် ( ၁၂ ) ဦးသာ ရရှိသေးရာ ဗြိတိန်မှ နှစ်ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆရာဉာဏ်တို့ ပါဝင်လေသည်။
ဆရာဉာဏ်သည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ( ၂၃ ) ရက်နေ့တွင် အသက် ( ၈၁ ) နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် ( ၁၉၇၉ )၊ စာ ၁၅၂၊ ၁၅၃။
ဆရာသင် ၊ ဆင်ဖြူကျွန်း (၁၈၆၀ ခန့် ၁၉၃၄ ) ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိ အဖ အဝယ်တော်ပဲ့မင်း ဦးစု၊ အမိ မိဖုရား ဆံတော်ရှင်မယ်ခွေ။
မန္တ လေးနှင့် ဆင်ဖြူကျွန်းတွင် ပညာသင်သည်။
ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်နှင့် ဦးမြတ်သာဒွန်းတို့ထံတွင် တပည့်ခံဖူးသည်။
မန္တ လေး မြန်မာမင်းထံ၌ လွှတ်စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
သီပေါမင်း နန်းတက်ခဲ့သည့် အရေးတွင် အမည်မသိ လူအချို့က မျက်လုံးကို ဓားနှင့် ခြစ်သဖြင့် မျက်လုံးကွယ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဓနုဖြူ ကြုံလှ ဆရာဖုန်းကြီးထံတွင် နက္ခတ်၊ ဗေဒင်၊ ဆေးကျမ်းပညာကို သင်ယူသည်။
သဘင်သည်များအတွက် သီချင်းနှင့် ဇာတ်လမ်းများ ရေးသည်။
ကွက်စိပ်၊ နိပါတ် များလည်း ရေးသည်။
ကိုယ်တိုင်လည်း ကွက်စိပ်ဟောသည်။
ထိုမှ တစ်ဆင့် ရန်ကုန်သို့ ရောက်လာ၏။
ရန်ကုန်၌ အလုပ်လုပ်ပြီး ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
ဟင်္သာတ၌ ရုပ်သေးထောင်သည်။
ထိုသို့ ရုပ်သေးလှည့်ကရင်း သုံးခွ၌ အိမ်ထောင်ကျသည်။
၁၉၀၇ တွင် သန်လျင်သို့ပြောင်းပြီး သန်လျင်၌ ကျောင်းထောင်သည်။
သန်လျင် ဗိုလ်ချုပ်ရွာ၌ အနိစ္စ ရောက်သည်။
ဆရာသင်သည် ‘စိန်ယင်းမာမင်းသမီး ပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၂ ) ၊ ‘မောင်နန္ဒာရှင်မွေးလွန်းပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၃ ) ၊ ‘စိန်နန်းသူ မြနန်းသူ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၈၉ ) ၊ ‘သုဝဏ္ဏသျှံ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၉၂ )၊ ‘နှင်းနွယ်သာဂရ ပြဇာတ်’ ( ၁၈၉၄ )၊ စသည့်ပြဇာတ်များ၊ ‘ပဒုမ္မဒေဝီဟောစာကြီးအသစ်’ ( ၁၉၀၃ ) ၊ ‘ဗုဒ္ဓဝင်တောထွက်ခန်းဟောစာကြီး’ ( ၁၉၁၄ ) စသည့် ဟောစာများ၊ ‘စကားပဒေသာ’၊ ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ ‘ဥတုဘောဇနသဂင်္ဟ’ ကျမ်း ကို လင်္ကာဖြင့် အတိုကောက်ဖွဲ့သော ‘ဥတုဘောဇန အတိုကောက် ဥတုရသဆေးကျမ်း’ ( ၁၉၁၂ ) တို့ကို ရေးခဲ့၏။
မလိခ၊ မြန်မာစာ အဘိဓာန်၊ အတွဲ ( ၂ ) ၊ စာ ၁၇၁ - ၁၇၂။
ဆရာဉာဏ် အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ - ဆရာဉာဏ် (စာရေးဆရာ) ဆရာဉာဏ် (တေးရေးဆရာ)။
ကျပင်း ဆရာဖီး(၁၈၆၀ - ၁၉၂၂) ဝေဿန္တရာ၊ ဘူရိဒတ်၊ ဥပကဆာဝါ၊ ကာလီဒါသ စသော ဇာတ်ချင်းများနှင့် မေတ္တာစာများ၊ ဟောစာများ၊ သိသိက်စာများ၊ တဘောင်စာများ၊ တေးထပ်၊ ကြိုး၊ သဖြန်များ စသည်တို့ကို နှစ်ပေါင်း ( ၄ ၀ ) ခန့်ရေးသားခဲ့သော ကျပင်း ဆရာဖီးကို ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နယ် ယခင်က ကြာအင်း ခေါ် ကျပင်မြို့တွင် အဖ ဦးဘိုးပြား ၊ အမိ ဒေါ်ကူတို့မှ ၁၈၆၀ ပြည့် နှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်းငါးယောက်တွင် စတုတ္ထသား ဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာသင် နှင့် ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ကျပင်းတောင်ကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးတသံမှာပင် အကနှင့် ကဗျာစပ်နည်းကို သင်ကြားခဲ့သည်။
ရှင်လူထွက်စ ဆယ့်လေးငါးနှစ် အရွယ်က ပင် ဗုံရှည်ရုပ်သေးကို စလာခဲ့သည်။
နွားကျောင်းသား ဘဝကပင် ထန်းရွက်ပေါ်၌ ကဗျာစပ်သည်။
နောင်တွင် အရပ်ဇာတိ ဆရာ ဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက် ရုပ်သေး မင်းသားကြီး ဖြစ်သည်။
ဆရာဖီး၏ စာကို ပြည်သူများ ချစ်အောင်၊ နှစ်သက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသူမှာ နာမည်ကျော် သဘင်ပညာရှင် ရွှေမန်းဦးတင်မောင် ဖြစ်သည်။
ဆရာဖီးသည် သာမန် စာရေးဖွဲ့စီကုံးသည့် စာဆိုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ သံချိုဆရာ မောင်းထောင် ဦးကျော်လှကဲ့သို့ တခင်္ဏုပတ္တိဉာဏ်ဖြင့် ရုတ်ခြည်း လက်တန်းမှာ စာဆိုနိုင် စာစပ်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။
ဇာတ်စင်ပေါ်တွင် မင်းသားကြီး အဖြစ် ပြောဟန်ဆိုဟန်များ ၊ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် စီစဉ်ပုံများ တွင်လည်း ထူးခြား ပြောင်မြောက်သူ ဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတ် ယောက်ျားမင်းသမီး ဦးအောင်ဗလနှင့် ကျပင်းဆရာဖီးတို့ တစ်ကြိမ်တွဲကာ မင်းသား မပါဘဲ မင်းသမီး နှင့် မင်းသားကြီး နှစ်ယောက်တည်း ဇာတ်လမ်းဆင်၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကပြသွားပုံမှာ သဘင်သည်လောက၌ ပြောစမှတ် ပြုရသည့် အကြောင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဦး အောင်ဗလနှင့် ကျပင်းဆရာဖီးတို့ တွဲ၍ မင်းသားမပါဘဲ ကပြခဲ့သည့် ကျတ်သူတော်မောင်နှမ ဇာတ်ကြောင်းကို လူထုဒေါ်အမာ ပြုစုသော အောင်ဗလ၊ ဖိုးစိန်၊ စိန်ကတုံး စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ဆရာဖီးသည် ဇာတ်စာအများအပြားနှင့် အခြားကဗျာစုံ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် မေတ္တာစာများ၊ ဟောစာများ၊ သိသိက်စာများ၊ တဘောင်စာများ၊ တေးထပ်၊ ကြိုး၊ သဖြန်များ ကို ရေးသားခဲ့သည်။
သိပ္ပံ မောင်ဝသည် စစ်ကြိုခေတ်က ကျပင်းရွာသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ကျပင်းဆရာတော် ရှင်ဓမ္မရိက္ခိတ ( မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၅၇ ) နှင့် ကျပင်း ဆရာဖီး၏ စာမူများကို တော်တော်များများ စုဆောင်းသွားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဂန္တလောက မဂ္ဂဇင်း ( ၁၂၉၈ ၊ နယုန်လထုတ် ) တွင် ကျပင်း ဆောင်းပါးကို ရေးသားသွားခဲ့သည်။
ကျပင်းဆရာဖီးသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကျပင်းရွာ၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကျပင်းကျေးရွာသုသာန်၌ ဂူသွင်း မြှုပ်နှံထားသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း မလိခ မြန်မာစာပေအဘိဓာန် တွဲ ( ၄ ) ရန်ကုန်၊ ဘဝတက္ကသိုလ်စာပေ၊ ပြကိမ်၊ ၁၉၈၅ ၊ ဇူလိုင် ၊ စာ - ၂၀၃။
စောရွှေဗိုလ် ကြာအင်းမြို့ဟောင်း တနေရာမှ လယ်သမားစာဆို ကျပင်ဆရာဖီး ၊ ရှေ့သို့၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၁၁ ၊ ( ၁ - ၁၁ - ၆၇ ) စာ - ၃၁ ၊ ၂၁။
စုဖုရားကြီးသည် သီ​ပေါမင်း၏ မိဖုရား​ခေါင်းတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ကာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၏ သမီးတော်ကြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ သမိုင်းတွင် သီပေါမင်း၊ စုဖုရားလတ်တို့နှင့် တွဲကာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဖွားမြင်ခြင်း မင်းတုန်းမင်းနှင့် အလယ်နန်းစံ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးတို့မှ ဖွားမြင်​သော သား​တော်၊ သမီး​တော် (၆)ပါးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
မိဖုရားဖြစ်လာခြင်း စုဖုရားကြီးသည် သီပေါဘုရင် နန်းတက်စဉ်က အဂ္ဂမဟေသီ တောင်နန်းမတော်မိဖုရားကြီး အဖြစ်ဖြင့် မဟေသီ ဘိသိက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူသည် ဝိပဿနာ ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သော စာဆိုမိဖုရားကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် မြန်မာ့သမိုင်း၌ စုဖုရားကြီး အကြောင်းကား မမှေးမှိန်သင့်ဘဲ မှေးမှိန်နေရသည်။
သီပေါဘုရင်ကား အခြားဘုရင်များထက် ထူးကဲစွာ မိဖုရား နှစ်ပါးကို နန်းမတော် မိဖုရား များ အဖြစ် တစ်ချိန်တည်း တစ်ပြိုင်တည်း မဟေသီ ဘိသိက် ခံစေကာ မိဖုရားမြှောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စုဖုရားကြီးကို တောင်နန်းမတော် အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စုဖုရားလတ်ကို ​မြောက်နန်းမတော် အဖြစ်လည်းကောင်း ထားကာ တစ်ပြိုင်တည်း တစ်ချိန်တည်း မဟေသီ ဘိသိက်သဘင် ဆင်ယင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ယင်းစုဖုရား ကြီးနှင့် စုဖုရားလတ် မိဖုရား နှစ်ပါးတို့၏ မဟေသီ ဘိသေက ပွဲသဘင် အခမ်းအနား အကြောင်းကို ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင်က သူ၏ မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်း ဒုတိယတွဲ၌ - ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ( ၇ ) ရက် နေ့တွင် သီပေါမင်းသားသည် ရှင်ဘုရင် ဖြစ်သည်။
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ( ၁၃ ) ရက် နေ့၊ ညနေ ( ၄ ) ချက်တီးကျော် ( ၂ ) မောင်းတွင် မှန်နန်းတော် ဘမရာသန ရာဇပလ္လင်တော်ထက် မိဖုရားနှစ်ပါး အရှေ့သို့မူလျက် လက်ယာဘက်က ထိပ်စုဖုရားကြီး၊ လက်ဝဲဘက်က ထိပ်စုဖုရားလတ် စံ​​နေပြီးလျှင် မိဖုရားနှစ်ပါး မဟေသီ ဘိသိက် ခံစေသည်။
မိဖုရားကြီးနှစ်ပါး ထားပုံကိုလည်း ထိုအခမ်းအနားတွင် ရတုများ ဖတ်ကြား လျောက်ထားရသည်။
ဘိသိက်ခံဆဲအခါမှာ တောင်နန်းတော်တွင် ရှင်ဘုရင်စံတော်မူသည်။
မိဖုရားကြီး နှစ်ပါး တင်ထား သေချာသည့် အတွက် နန်းမတော်ဝန်နှစ်ယောက် ခန့်ထားရသည်။
အဝမြို့တော် ဦးဖိုးရောက်ကို အဝမြို့ဝန်အရာနှင့်လဲ၍ တောင်နန်းမတော်ဝန်ခန့်သည်။
နန်းမတော် ဆိုသည်ကား ဘိသက်ခံစဉ်အခါက လက်ယာဘက်က နေရသော ထိပ်စုဖုရားကြီးကို တောင်နန်းမတော် မခေါ်ဝံ့ကြရုံမက နန်းမတော် အခြေအနေ ကွယ်ပျောက်၍ ဦးဖိုးရောက်မှာ အဝမြို့ဝန်အရာလည်း လက်လွတ်၊ တောင်နန်းမတော်ဝန် အရာမှလည်း ဧးကျ ကျရှာတော့သည်။
‘ဧးကျ’ ဆိုသည်မှာ အရာနုတ်သည်ဟု အမိန့်တော် မပြန်ဘဲ ဆောင်ရွက်မြဲ ဝတ္တရား မဆောင်ရွက်ရ လက်လွတ်ရသည်ကို ဆိုလိုသည်။
ထိပ်စုဖုရားကြီး မှာလည်း နန်းမတော်ဆောင်မှ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် အဆောင်သို့ ပြန်၍ စံနေတော်မူရသည်။
ဟူ၍ ကိုယ်တွေ့ အဖြစ်ဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ပုဂံဝန်ထောက်ဦးတင် ဖော်ပြသည့်အတိုင်း စုဖုရားကြီးမှာ အဂ္ဂမဟေသီ တောင်နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသော်လည်း မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ဖို့ မဆိုထားဘိ၊ သာမန်မိဖုရားပင် ဖြစ်ခွင့် မရခဲ့ပေ။
စုဖုရားလတ်သည်သာ သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
စုဖုရားကြီး ကို မိဖုရားခေါင်ကြီး မဖြစ်အောင်၊ ယုတ်စွ အဆုံး နန်းမတော် အဆောင်၌ ပင် စုဖုရားကြီး မနေနိုင်အောင် စုဖုရားလတ်သည် နည်းအမျိုးမျိုး ဖြင့် ကြိုးစားခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး စုဖုရားလတ်သည် အောက်လမ်း ဆရာများ၏ အကူအညီကို ယူကာ ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသည်။
သို့ ဖြစ်ရာ နန်းမတော် အဆောင်တွင် ရှေ့ဆက်လက် နေထိုင်ပါက ဘေးအန္တရာယ် ပိုမိုများပြားလာမည် ဖြစ်သဖြင့် စုဖုရားကြီးသည် နန်းမတော်အဆောင်မှ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး အဆောင်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့စံနေတော်မူခဲ့ရလေသည်။
၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်က သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး မဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း စုဖုရားကြီးအဖို့ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ရန် အခွင့် ကြုံလာပြန်သည်။
သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားကြီး၊ စုဘုရားလတ် တို့ ကို မင်းမိဖုရားများအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ခြင်းမှာ ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးနှင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးတို့၏ အစီအမံ ဖြစ်သည်။
ယင်းအစီအမံမှာ အောင်မြင်လည်း အောင်မြင်သည်။
သို့သော် ရာဇဘိသေက သဘင်၊ မဟေသီ ဘိသေက သဘင်များ ကျင်းပပြီးသည့်နောက်တွင် သမီးတော်နှစ်ပါးလုံး နန်းမတော် မိဖုရားများ မဖြစ်တော့ဘဲ စုဖုရားလတ် တစ်ဦးတည်းသာ နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်နေသဖြင့် မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးမှာ ပထမဆုံး အကြိမ် စိတ်ပျက်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးနှင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး တို့ အဖို့ မင်းမိဖုရား နှစ်ပါးအပေါ် စိတ်ပျက်စရာများနှင့် ဆက်ကာ ဆက်ကာ တွေ့ခဲ့ကြရသည်။
ယင်းအကြောင်းကို ဂန္ဓာလစက္ကဇာတိဋ္ဌဒီပနီကျမ်းတွင် - မယ်တော် ဖြစ်သော မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ အလယ်နန်းမတော် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးသည် ဤသို့ အကြံဖြစ်လေသည်။
ငါသည် သီပေါဘုရင် နှင့် သမီးဖြစ်သော တောင်ညာစံ မိဖုရားကြီး ကို ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော မင်း၏ အဖြစ်သို့ ရောက်စေခြင်းငှာ မင်းကြီးများနှင့် တိုင်ပင်ညှိနိုင်း၍ ကြံဖန် အားထုတ်သောကြောင့် မင်းမိဖုရား အဖြစ်သို့ ရောက်ကြသည်။
ယခု မင်းမိဖုရား အဖြစ်သို့ ရောက်ကြလျှင် ငါ၏ စကားလည်း နားမထောင်၊ ဆည်ပေါ် ငါးကျော်ဆိုသကဲ့သို့ သဘောရှိတိုင်းကိုသာ ပြောဆို နေထိုင် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ လုပ်ကိုင် နေထိုင် ခံစားကြလျှင် ငါ အားထုတ်ရသော အကျိုး မရှိချေ။
ငါ၏ စကားကိုနာယူ၍ ငါ၏ ဩဇာရှိမှသာလျှင် ငါကြံစည်အားထုတ်သော အကျိုးရှိချေမည်ဟု သဘောထားပြီးလျှင် အင်္ဂလိပ်မင်းတို့၏ တိုင်းနိုင်ငံတွင်း၌ ရှိနေသော ညောင်ရမ်းမင်းသားကို ဆောင်ယူ၍ သမီး အကြီး ဖြစ်သော စုကြီးနှင့် လက်ထပ်ပြီးလျှင် ထီးနန်းတင်ရသော် ငါ၏ ဩဇာကို နာခံယူဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိ၏ ဟု မင်းကြီးများနှင့် တိုင်ပင်ညှိနှိုင်းသည့်အတိုင်း ညောင်ရမ်းမင်းသားကြီးသည် မကျန်းမမာ ရောဂါ ဝေဒနာ ကပ်ရောက်ပြီးလျှင် စုတိကျ၍ ဘဝပြောင်းသွားလေ၏။
ညောင်ရမ်းမင်းသားကြီး မရှိလျှင် ညီတော် ဖြစ်သော ညောင်အုပ်မင်းသားကို ဆောင်ယူပြီးလျှင် သမီးအ​ကြီး ဖြစ်သော စုကြီးကို တောင်ညာတင်၍ ညောင်အုပ်မင်းသားကို နန်းတင်ရလျှင် ကောင်း၏ဟု အကြံဖြစ်၍ မင်းကြီးများနှင့် တိုင်ပင်ပြန်လေသည်။
မင်းကြီးများကလည်း အရှင်သဘောတော်ကျလျှင် ကောင်းပါ၏ ဟု တင်လျှောက်ကြသောအခါ ဆင်ဖြူရှင်မိဖုရားကြီးက ညောင်အုပ်မင်းသား ထံ တင်ဘျှောက်ရန် စာနှင့်တကွ တမန်စေလွှတ်လိုက်၏။
စသည်ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသည်။
ဂန္ဓာလစက္ကဇာတိဋ္ဌဒီပနီကျမ်း မှာ အာစရာဘိဓဇသီရိပဝရ ရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရ ဗန်းမော်မြို့ သိမ်တော်ဆရာတော် အရှင်အာဓရ ပြုစုသော ကျမ်း ဖြစ်သည်။
ယင်းဆရာတော် အရှင်အာစာရမှာ သစ်ဆိမ့်ဆရာတော်၏ တူဖြစ်၍ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ပဉ္စမ သင်္ဂါယနာကျောက်ထက် အက္ခရာတင်စဉ်က ကျောက်စာကြပ် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ရသော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က ညောင်အုပ်မင်းသားမှာ ကာလကတ္တားမြို့တွင် စံနေတော်မူသည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး ပေးလိုက်သောစာသည် ညောင်အုပ်မင်းသားထံသို့ မရောက်ဘဲ စလေဒင်လက်ထဲသို့ ရောက်သွားသည်။
ဆင်ဖြူမရှင်နှင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးတို့၏ နန်းတွင်း နိုင်ငံရေး လှည့်ကွက်ကို စလေဒင် သိရှိသွားခြင်းမှာ ‘ဗမာအခက်သည် အင်္ဂလိပ်အချက်’ ဖြစ်ဖို့ အကွက်ကောင်း ဝင်သွားခြင်းပင် ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် တတိယအင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ရန်ကုန်မြို့ဝန်ထောက် ဦးအုန်း၏ သား မောင်ဘသန်းဆိုသူကို ညောင်အုပ်မင်းသား အသွင့် ဝတ်ဆင်စေကာ အင်္ဂလိပ်တို့၏ သင်္ဘောပေါ်၌ တင်ဆောင်ခေါ်ငင်လာခဲ့သည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီးထံသို့လည်း ‘ညောင်အုပ်မင်းသားကြီး ချီတက်လာပြီ ဖြစ်ကြောင်း’ အကြောင်းကြားထားသည်ဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း မန္တလေးဆိပ်ကမ်းသို့ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များ ဆိုက်ရောက်လာသောအခါ ၌ ကင်းဝန်မင်းကြီးက သူ၏ လူယုံတစ်ယောက်အား ကမ်းနားသို့ စေလွှတ်ကာ ‘ညောင်အုပ်ကိုယ်တော်ကြီး တကယ်ပါ၊ မပါ’ အြကည့်ခိုင်းလိုက်သည်။
ယင်းလူယုံတော်အား နောင်ဗြိတိသျှ တို့လက်ထက်၌ ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင်ဟု ထင်ရှားလာမည့် လွှတ်စာရေး မောင်တင် ဖြစ်ကြောင်း စတုတ္ထသမီးတော်က သူ၏ ‘အရေးတော်ပုံစာတမ်း’ ၌ ဖော်ပြထားသည်။
ထိုအချိန်က ညောင်ရမ်းမင်းသား သို့မဟုတ် ညောင်အုပ်မင်းသားသည် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များနှင့် အတူ မန္တလေးရွှေမြို့တော်သို့ ပါလာသည်ဟူသော သတင်းမှာ ထိပ်တန်းလျှို့ဝှက် နိုင်ငံ ရေးသတင်း အြဖစ်ဖြင့် နန်းတော်တွင်း၌ ပျံ့နှံ့နေဟန်တူသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့၏ လက်သို့ သီပေါဘုရင် ပါတော်မူ၍ သင်္ဘောပေါ်သို့ ရောက်ရှိနေသည့်တိုင်အောင် ထိုသတင်းသည် အချို့နန်းတွင်း သူ နန်းတွင်းသားများ အဖို့ ဇဝေဇဝါ ဖြစ်နေတုန်းပင် ရှိသေးသည်ဟု ယူဆရသည်။
အဘယ့်ကြောင့် ဆိုသော်… သီပေါဘုရင်သည် ရေဆိပ်သင်္ဘောပေါ်တွင် ရှိနေစဉ် ပင်းယ မင်းသမီးက အခြား သင်္ဘောတစ်စင်းဦးတွင် ရှိသူမှာ ညောင်ရမ်းမင်းသား ဟု ပြောကြကြောင်း၊ သီပေါဘုရင်ကို နန်းချပြီး ညောင်ရမ်းမင်းသားနှင့် ထိပ်စုဘုရားကြီးကို လက်ဆက်ပြီး နန်းတင်မည် ဟု ပြောကြပါကြောင်း လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ သီပေါဘုရင် သည် ကိုယ်တော်တိုင် ထ၍ သင်္ဘောခန်း တရုတ်ကပ်ကို လှန်၍ ကြည့်ရှုတော်မူပြီး ‘နောင်တော် ညောင်ရမ်းမင်း မဟုတ်ပါဘူး။
ငါ့နောင်တော် ငါသိပါတယ်။
ဘယ်က လူမှန်းမသိ’ ဟူ၍ ‘ပါတော်မူ အရေးတော်ပုံ’ ၌ ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဤတစ်ကြိမ်၌လည်း စုဘုရားကြီးမှာ မိဖုရားခေါင်ကြီး မဖြစ်ရဘဲ ကံချော်ခဲ့ရပြန်သည်။
ကံ​တော်ကုန်ခြင်း စုဘုရားကြီးသည် မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် ကံကုန်ပြီးနောက် ဝင်ဆာလမ်း ( ယခု ရှင်စောပုလမ်း ) စံအိမ်တော်မှ မင်းကွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ သီလရှင်ဘဝဖြင့် ၁၉၁၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကံကုန်ခဲ့လေသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း ( က ) မြင့်ဆွေ ‘မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ခွင့် မရရှာသော မိဖုရားခေါင်ကြီး’ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ တွဲ ၃၀၊ မှတ် ၃ ( ၁၉၈၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ) စာ ၂၉၊ ၃၃။
( ခ ) ‘မြတောင်သာသနာနှစ် ၁၀၀’၊ မန္တလေးမြတောင်တိုက်၊ ပြကိမ်၊ ၁၉၈၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ။
thumb| ထိပ်စုဖုရားထွေး ( ၁၉၂၇ – ၂၀၀၃) သည် သီပေါမင်း၏ မြေးတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ သီပေါမင်းနှင့် မိဖုရားခေါင် စုဖုရားလတ်တို့၏ စတုတ္ထသမီးတော် ဖြစ်သော မယ်တော် အသျှင် ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေးတို့မှ ၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သီပေါမင်း၏ မြေးတော်အရင်း ဖြစ်ကာ၊ မွေးချင်း ခြောက်ယောက် အနက် အထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းများမှာ တော်ဖုရားကြီး(၁၉၂၁–၁၉၄၈)၊ ထိပ်စုဖုရားကြီး(ဒေါ်စုစုခင်)၊ တော်ဖုရား၊ တော်ဖုရားငယ်၊ တော်ဖုရားကလေး (ဦးအောင်ဇေ)၊ ထိပ်စုဖုရားထွေးတို့ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန် မြို့မအမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
အမည်ကို မားဂရက်မင်းသမီး(Princess Margret) ဟူ၍ ပြောင်းခဲ့ရသည်။
ထိပ်စုဖုရားထွေး ၈ နှစ်သမီးအရွယ် ၁၉၃၅ တွင် စတုတ္ထသမီးတော်သည် ၄၈ နှစ်နှင့် ကံတော်ကုန်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင် ထိပ်စုဖုရာထွေးတို့ စစ်ပြေးခဲ့ရသည်။
စစ်ပြီးချိန်တွင် ရန်ကုန်၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်ကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။
ငယ်စဉ်က အားကစားလေ့ကျင့်ခြင်း၊ ရေကူးခြင်း ဝါသနာထုံခဲ့သည်။
၁၉၄၆ တွင် ရေကူးပြိုင်ပွဲ၌ မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ တွင် ပထမဆုံး ကျင်းပသည့် မယ်ဗမာ ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၈ တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူ တော်ဖုရားကြီး ကွယ်လွန်စဉ် အားကစားလောကမှ အနားယူကာ ရသေ့ဝတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် လူထွက်ကာ၊ ၁၉၅၃ တွင် အမျိုးသမီး ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး သင်တန်း တက်သည်။
အမျိုးသား အားကစားရုံ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသား ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်ရေး ကောင်စီ ရန်ကုန်တိုင်း စည်းရုံးရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိပ်စုဘုရားထွေးသည် ရစ်ချက်တော်ဘုရားမြတ်ကြီး ( တော်ဘုရားနှင့် ထိပ်စုကြီးဘုရားတို့၏ သားတော်ကြီး ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ခေတ်မီ အထူး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသင်တန်း ဖွင့်လှစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကျူရှင်ဆရာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မိသားစု ၁၉၆၂ တွင် တော်ဖုရားမြတ်ကြီး(‌ခ) ဦးထွန်းကျော်နှင့် လက်ဆက်သည်။
သားမောင်အောင်နိုင်ကို ဖွားမြင်သည်။
အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ် ၂၁ ဇွန် ၂၀၀၃၊ နံနက် ၄ နာရီခွဲတွင် သင်္ကန်းကျွန်းဆေးရုံ၌ ကံတော်ကုန်သည်။
ထိပ်စုဘုရားကြီးသည် သီ​ပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့၏ စတုတ္ထသမီး​တော် ထိပ်စုမြတ်ဖုရား​လေးနှင့် ကိုကိုနိုင်တို့၏ ဒုတိယသမီး​ဖြစ်သည်။
Yahoo News Princess Hteik Su Phaya Gyi said her about-Video ဘဝဖြစ်စဉ် ခမည်းတော် ကိုကိုနိုင်၊ မယ်တော် အသျှင် ထိပ်စုမြတ်ဖုရားကလေးတို့မှ ဖွားမြင်သည့် သားသမီး ခြောက်ယောက် အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
50|ထိပ်စုဘုရားကြီးနှင့်ကြင်ယာ​တော် ​မောင်​မောင်ခင် thumb|​မွေးချင်း​ခြောက်​ယောက် မော်လမြိုင် စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်နှင့် ရန်ကုန်မြို့မ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ရှိ ပန်းချီတက္ကသိုလ်တွင် ​ရွေးချယ်ခံရသည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ အ​မေရိကန်နှင့် ဩစ​တြေးလျနိုင်ငံ သံရုံးများတွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့​နောက် အလွတ်သင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကျူရှင်ဆရာမ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
(၁၉၃၆)ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားဘုရင် ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏အကိုတော် ထိုင်းအိမ်​ရှေ့စံ အန္ဒမ​ဟိမ်​ဒေါထံမှ ​စေ့စပ်ရန်ကမ်းလှမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
သို့​​သော် ထိုအချိန်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားလာသည်။
ထိုအချိန်က ထိပ်စုဘုရားကြီးမှာ "ထိုင်းနိုင်ငံ၏ဘုရင်မ"အဖြစ် အမည်​ကျော်ခဲ့သည်။
(၁၉၄၃)ခုနှစ်၌ ​တော်ဘုရားကြီး၏ဇနီး ခင်ကြည်၏မောင်​တော် ​မောင်​မောင်ခင်နှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။
(၁၉၈၃)၌ ​မောင်​မောင်ခင်​သေဆုံးခဲ့ပြီး သား​၃ဦး၊ သမီး​၂ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။
သား​သမီး​များ ဝင်းခင်(၁၉၄၅၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​ကျော်ခင် (၁၉၄၈၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​အောင်ခင် (၁၉၅၃၊ ရန်ကုန်၌ဖွား)အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈​အောက်တိုဘာ၌ ဦး​နှောက်​သွေးလွန်​ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် ချိုချိုခင် (၁၉၄၃၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) ​ဒေဝီခင် (၁၉၅၁၊ ရန်ကုန်၌ဖွား) မျိုးရိုး နိဂုံး ထိပ်စုဘုရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၃၈၃)ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် (၁၃)ရက်၊ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၁)ရက်၊ သောကြာနေ့၊ နံနက်(၄)နာရီ၊ (၁၅)မိနစ် အချိန် ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုးမိုင် ပင်မဗုဒ္ဓဝါဒီကျောင်းတိုက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ မွန်းလွဲ(၃)နာရီ၌ ရေဝေးသုဿန်တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ခုနှစ် ဒေါက်တာဘမော်၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည် (၁) ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ (ကရင်အမျိုးသားနေ့) (၂) ကရင်အမျိုးသားသီချင်း (၃) ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ဤတောင်းဆိုချက်များရရှိသောအခါ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားများထံ ကရင်အမျိုးသားအလံ ပုံစံများရေးဆွဲ၍ တင်ပို့ကြရန်မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။
ကရင်အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ရှိ ကရင်အမျိုးသားများထံမှ အလံပုံစံပေါင်း တစ်ရာကျော်ရောက်ရှိလာခဲ့ သည်။
ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ရှောက်ရှိလာသော ကရင်အလံပုံစံတစ်ရာအနက်မှ အလံပုံစံ ၁၂ ခုကို ပဏာမအဆင့် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
ထိုမှတဆင့် (၁၂)ခုအနက်မှ စိတ်ကြိုက်(၃)ခုကို ထပ်မံရွေးချယ်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး(၃)ခုမှ အသင့်တော်ဆုံး အကြိုက်ဆုံးတစ်ခုကို အတည်ပြုရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ဤသို့နောက်ဆုံးအတည်ပြု ရွေးချယ်လိုက်သော အလံမှာ မန်းဘခင် (ဝန်ကြီးဟောင်း) ရေးဆွဲသောအလံ ပုံစံပင်ဖြစ်သည်။
ယခုတရားဝင် အတည်ပြုသုံးစွဲနေသော အလံတော်သည် ဤအလံပင်ဖြစ်သည်။
အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ဖားစည်ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့အနီ၊ အဖြူ၊ အပြာ သုံးရောင်ခြယ်နှင့် တက်သစ်စနေဝန်း ဖားစည်ပါရှိသော အလံနှင့်ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပယ်အနှစ်သာရကို အလံပုံစံရှင် မန်းဘခင်သည် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်နှင့် အနှစ်သာရကို ဖော်ဆောင်ထားပေသည်။
(၁) အလံတော်၏ အနီရောင်သည် ကရင်အမျိုးသားများ၏ ရဲရင့်ခြင်းနှင့် သူရသတ္တိပြည့်စုံခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်။
(၂) အလံတော်၏ အဖြူရောင်သည် ကရင်အမျိုးသားများ၏ဘဝနှင့် စိတ်ထားများ ဖြူစင်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းကို ဖော်ဆောင်ထားသည်။
(၃) အလံတော်၏အပြာနုရောင်သည် ကရင်အမျိုးသားများ၏ ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် သစ္စာရှိခြင်းကို ဖော်ဆောင်ထားသည်။
(၄) အလံတော်၏ တက်သစ်စနေဝန်းသည် ကရင်အမျိုးသားများ၏ လူမှုရေးဘဝတိုးတက်သာယာရေးကို ဖော်ဆောင်ထားသည်။
(၅) အလံတော်၏ ဖားစည်သည် ကရင်အမျိုးသားများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်သာယာဝပြောခြင်းကို ဖော်ဆော်ထားသည်။
အခြားကြည့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ၏ အလံများ Category:ကရင်ပြည်နယ် Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ။
ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဥပဒေကြမ်း ၁၉၃၇ ဥပဒေကြမ်းအမှတ် - ၂၆ - ၁၉၃၇ နိဒါန်း ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဥပဒေကြမ်းကို ထုတ်ပြန်လိုအပ်လျက် ရှိသည်။
ဤသို့သော အကြောင်းကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါသည်။
အမည်။
အကျယ်အဝန်းနှင့် စတင် အာဏာတည်သောနေ့။
(၁) ဤဥပဒေကို ကရင်အမျိုးသားများ နှစ်သစ်ကူးနေ့ အသိအမှတ်ပြခြင်း ဥပဒေ ၁၉၃၇ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
(၂) ဤဥပဒေသည် ဘုရင်ခံက ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်သောနေ့မှအစပြု၍ အထူးသဖြင့် ယခုကြေညာသောအချိန်မှစ၍ ချက်ချင်းအာဏာတည်စေရမည်။
(၃) ဤဥပဒေသည် ဗြိတိသျှ မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးကို အာဏာသက်ရောက်စေရမည်။
ရှင်းလင်းချက် (၁) ကရင်အမျိုးသားဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ ၏အမျိုးဇာတ်၊ ဘာသာအယူဝါဒ၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုတို့နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ၊ အားလုံးသော ကရင်မျိုးနွယ်များ ၊ မျိုးနွယ်စုများ၊ မိသားစုဝင်အနွယ်တူလူမျိုးများအားလုံးကို ဆိုလိုသည်။
(၂) ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့သည် အခြားသောတိုင်းရင်းသား၊ ပြည်သူများ၊ အမျိုးသားများ၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့ အထိမ်းအမှတ်များ၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့အတိုင်းပင် အတိအကျ အဓိပ္ပာယ်ရပေသည်။
ကောင်းမြတ်သောနှစ်၏ ပထမနေ့ ဖြစ်၏။
ကရင်အမျိုးသားများ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၊ ပြာသိုလဆန်း (၁)ရက်နေ့နှင့် ဆီလျော်သည့် အတိုင်း ကရင်ပြက္ခဒိန်အရ (သလေး)လဆန်း(၁)ရက် (သို့မဟုတ်)(၂)ရက်တွင် ကျရောက်ပေသည်။
နှစ်သစ်အလို့ ငှာ ဤ (သလေး)လ (ပြာသိုလဆန်း)(၁)ရက်နေ့ ကျရောက်သောအခါ ကရင်အမျိုးသားများသည် အိမ်သစ်များကို တည်ဆောက်ကြသည်။
ပစ္စည်းများကို အသစ်ပြုပြင်ကြ၏။
ထို့အပြင် တောင်ကုန်းထူထပ်သောနေရာသစ်တို့၌ တောင်ယာသစ်များကိုလည်း သတ်မှတ်ကြသည်။
ဤနေ့များကို အားလုံးသော ကရင်များက နေရာတိုင်းမှာ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
ရုပ်တု ကိုးကွယ်သူကရင်များက နတ်များကို ကိုးကွယ်ပသခြင်း စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကရင်များက ဘုရားရှိခိုးကြခြင်း၊ ကျောင်းဇရပ်သွားခြင်း၊ သံဃာတော်များထံမှ တရားနာခြင်း စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ခရစ်ယာန်ဘာသာကရင်များက ဆုတောင်းဘုရားရှိခိုးခြင်း စသည်တို့အပြင် သက်ဆိုင်ရာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုအလိုက် ကရင်မျိုးနွယ်စုအားလုံးသည် ကြီးစွာသော စည်းဝေးခြင်းများပြုလျှက် စုရုံးကြသော ဘာသာရေးပွဲတော်များကို ပြုလုပ်ကြပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ကရင်အမျိုးသားများ၏ သမိုင်းတွင် ဤနေ့များသည် အကြီးကျယ်ဆုံးသော ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲနေ့များ ဖြစ်ကြပေသည်။
ကရင်အမျိုးသားနေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ၁၉၄၈ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် KNU ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ဖဆပလ အစိုးရထံ ကရင်ပြည်ပေး ရန် စာရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။