kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Fischer von Erlach ၏ Plan of Civil and Historical Architecture တွင်ဖော်ပြထားသော ကြွေဘုရား (၁၇၂၁) နန်ဂျင်းမှ ကြွေမျှော်စင်(သို့မဟုတ် ကြွေဘုရား) (Chinese: 南京陶塔; pinyin: Nánjīng Táotǎ) သည် ဘောင်အန်စီ (Bao'ensi)(ကျေးဇူးဘုရားကျောင်း) ဟုလည်း လူသိများပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နန်ဂျင်း ရှိ ယန်စီမြစ်၏တောင်ဘက် ကမ်းပါးတွင် တည်ရှိသော သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအဆောက်အဦးသည် ၁၅ရာစုတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး အဆောက်အဦး၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုမှာ ၁၉ရာစု တိုင်ပင်းပုန်ကန်မှု အတွင်း၌ ပျက်စီးခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုမျှော်စင်သည် ယခုအခါ တဖန်ပြန်လည်တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်သည်။
သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါးများ ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ Category:ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်များ Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ။
thumbnail|right|ရောမမှ ကိုလော့စီယမ် ကိုလော့စီယမ် (; ) သည် မူလအခေါ်အားဖြင့် ဖလေဗီယမ် အမိုးပွင့်ဇာတ်ရုံ (; ; )သည် ဘဲဥပုံသဏ္ဌန်ဆောက်လုပ်ထားသော အမိုးပွင့်ဇာတ်ရုံဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့၏ အလည်တွင် တည်ရှိသည်။
ရောမအင်ပိုင်ယာခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အဦးများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုအဆောက်အဦးသည် ရောမဗိသုကာပညာနှင့် ရောမအင်ဂျင်နီယာပညာ၏ အခမ်းနားအကြီးကျယ်ဆုံးသော ပြယုဂ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
right|thumb|Asclepius ၏တောင်ဝှေးနှင့် တကောင်တည်းသောမြွေ သည်ရှေးခေတ်ဂရိတို့၏ ဆေးပညာနှင့်သက်ဆိုင်သော သင်္ကေတဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆေးပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးတို့သည် Asclepius ၏ တောင်ဝှေးကို သူတို့၏ အမှတ်တံဆိပ် လိုဂိုများနှင့် emblem များတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ဆေးပညာဆိုသည်မှာ ကုသခြင်းနှင့် ဆိုင်သော သိပ္ပံပညာသာ မက အနုပညာတစ်မျိုးဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ဆေးပညာတွင် ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းဖြင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် သို့ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အတွက် အမျိုးမျိုးသော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဆိုင်သော လုပ်ငန်းစဉ်များပါဝင်နေသည်။
ခေတ်သစ်ဆေးပညာတွင် ကျန်းမာရေးသိပ္ပံ (health science)၊ ဇီဝဆေးပညာ သုတေသတန နှင့် ကျန်းမာရေး နည်းပညာတို့ကို အသုံးပြု၍ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆေးပေးခြင်း၊ခွဲစိတ်ခြင်းနှင့် အခြားကုသနည်းလမ်းများဖြင့် ထိခိုက်မှုနှင့် ရောဂါတို့ကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် ကုသရန် အသုံးပြုသည်။
ဆေးပညာ၏ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ medicine သည် လက်တင်ဘာသာစကား ars medicina မှ ဆင်းသက်လာပြီး ကုသခြင်း အနုပညာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာနှင့် လက်တွေ့ကုသရေးတွင် ကျွမ်းကျင်မှု (clinical expertise) တို့မှာ ခေတ်သစ်ဆေးပညာ၏ ကျောရိုးများဖြစ်သော်လည်း တကယ်တမ်း အောင်မြင်စွာကုသနိုင်ရေးအတွက်မူ လူနာနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်၍ သာမန်လူသားတို့၏ ခံစားမှုနှင့် အရေးတယူဂရုစိုက်မှု အစရှိသောအရာများကို ပြသရန်လိုပြီး အင်္ဂလိပ်တွင် "bedside manner" ဟုခေါ်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း right|thumb|သမားတော်မှ လူနာအားဆေးကုသနေပုံ လိုဗာပြတိုက်၊ ပဲရစ်၊ ပြင်သစ် သမိုင်းမတိုင်မီက ဆေးပညာတွင် သစ်ပင်များထွက်ပစ္စည်းအသုံးပြုကုထုံးများ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများ နှင့် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများအသုံးပြုကုထုံးများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
များသောအားဖြင့် ထိုအရာများကို ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ဘုန်းကြီးများ၊ ရှားမင်းများ၊ ဆေးသမားများက မျက်လှည့်ဆန်သော အရာဝတ္ထုများအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
လူသိများထင်ရှားသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံးများမှာ သက်မဲ့အရာဝတ္ထုများတွင် ဝိဉာဉ်ကိန်းအောင်းနေသည် ဟူသော အယူအဆ၊ ကွယ်လွန်ပြီးဘိုးဘွားတို့၏ဝိဉာဉ်ဖြင့် နတ်ဘုရားများ ဘာသာတရားများကို တိုင်တည်ကုသခြင်း၊ တစ်ဦးချင်းစီအား လျှို့ဝှက်သောစွမ်းအားများကို အသုံးပြုကုသခြင်းနှင့် ထူးဆန်းသောနည်းဖြင့် အမှန်တရားကိုရယူခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဆေးပညာနှင့်ဆက်စပ်သော မနုဿဗေဒပညာ သည် သမိုင်းမတိုင်မီက ရှိခဲ့သော အမျိုးမျိုးသော ဆေးကုသမှုစနစ်များနှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ဆက်နွယ်နေမှု ကိုလေ့လာသော ပညာဖြစ်သည်။
ဆေးပညာနှင့်ဆိုင်သော ရှေးဦးပိုင်းမှတ်တမ်းများကို အိန္ဒိယတိုက်တွင် ရှိသော အာယုဗေဒ ဆေးပညာ၊ ရှေးခေတ် အီဂျစ်ဆေးပညာ၊ တရုတ်ရိုးရာဆေးပညာ၊ အမေရိကား နှင့် ရှေးခေတ်ဂရိဆေးပညာတို့တွင် တွေ့ရသည်။
ဆေးပညာ၏ ဖခင်ကြီးဖြစ်သော ဟစ်ပိုကရေးတီး (Hippocrates) သည် ကျိုးကြောင်းဆက်စပ် တွေးခေါ်မှုနှင့်ဆိုင်သော နောက်ပိုင်းခေတ် ဆေးပညာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်များကို ချခဲ့ကြသည်။
ဟစ်ပိုကရေးတီးသည် ဆရာဝန်များ လိုက်နာရန် ကျင့်ဝတ်နှင့်ကျမ်းကျိန်လွှာ ဟစ်ပိုကရေးတစ် အုတ်သ်(Hippocratic Oath) ကို စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုကျမ်းကျိန်လွှာကို ယခုတိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဟစ်ပိုကရေးတီးသည် ရောဂါများကို acute, chronic, epidemic & endemic ဆိုပြီး အမျိုးအစားခွဲခဲ့သည့် ပထမဆုံးလူ ဖြစ်ပြီး ဆေးပညာအခေါ်အဝေါ်များဖြစ်သည့် "exacerbation, relapse, resolution, crisis, paroxysm, peak, and convalescence" တို့ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။
ဂရိသမားတော် ဂေလင် (Galen) သည် ရှေးခေတ်ဆေးပညာလောက၏ ကြီးကျယ်မိသားစုသော ခွဲစိတ်ဆရာဝန် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဦးနှောက်ခွဲစိတ်ခြင်း၊ မျက်စိခွဲစိတ်ခြင်းတို့ အပါအဝင် ခွဲစိတ်ခြင်း မြောက်မြားစွာကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၇၅၀ CE နောက်ပိုင်းတွင် မူစလင်အာရပ်တို့သည် ဟစ်ပိုကရေးတီး၊ ဂေလင်၊ ဆပ်ရှလျူးတာ (Sushruta) တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အာရေဗျ ဘာသာစကားသို့ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး၊ အစ္စလာမ် သမားတော်များသည် ဆေးပညာသုတေသန လုပ်ငန်းများကို သိသိသာသာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အစ္စလာမ် ဆေးပညာလောက၏ ဦးဆောင်လမ်းပြဖြစ်သူ ပညာရှင် အစ်ဘင်စီနာ (Avicenna) ကိုလည်း အင်လတတ် (Imhotep) နှင့် ဟစ်ပိုကရေးတီး နည်းတူ ဆေးပညာ၏ ဖခင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
သူ၏ The Canon of Medicine မှာ ဆေးပညာ သမိုင်းတလျောက် အကျော်ကြားဆုံးသော စာအုပ်များအနက်မှ တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။
ရေးဇစ်စ် (Rhazes) သည် အလယ်ခေတ် အနောက်ပိုင်း နှင့် အစ္စလာမ် ဆေးပညာ (medieval Western & medieval Islamic Medicine) တွင် နာမည်ကြီးနေသော ဂရိတို့၏ Humorism သီအိုရီကို မမှန်ကြောင်း မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသူ ဖြစ်သည်။
သူသည် ဝက်သက် (measles) နှင့် ကျောက်ရောဂါ (small pox) ကို ပထမဆုံး အမျိုးအစားခွဲခဲ့သည့်သူ ဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ်တို့၏ ဘီအမ်ရတ်ဆတန် (Bimarestan) ဆေးရုံများမှာ အစောဆုံး ပြည်သူ့ဆေးရုံများ ဖြစ်သည်။
အာရပ်တို့ ဆေးပညာ ထွန်းပေါက်ခဲ့သော်လည်း ၁၄ ရာစုနှင့် ၁၅ ရာစုတွင် ဖြစ်ပွားသည့် မဲသေရောဂါ (Black Death) ကြောင့် ဥရောပကဲ့သို့ပင် အရှေ့အလည်ပိုင်းတွင် သေကြေမှုများစွာ ရှိခဲ့သည်။
အချို့က ဥရောပ ဆေးပညာသည် ပလိပ်ကပ်ရောဂါကို ကုသရာတွင် ပိုသာသည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်ဆေးပညာခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဆေးပညာနှင့် ခန္ဓာဗေဒ ပညာရှင်များဖြစ်သည့် ဂါဘလီရေ ဖလိုပီရို (Gabriele Falloppio) နှင့် ဝီလီယံ ဟာဗီ (William Harvey) တို့သည် ဥရောပမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။
၁၄ ရာစုနှင့် ၁၅ ရာစု ပလိပ်ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဆေးပညာ အတွေးခေါ်များမှာ ယခင် ရှေးရိုးစွဲ ယူဆမှုများမှ သိပ္ပံနည်းကျ ဆေးပညာဘက်ကို တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
"ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူတို့က မှန်သည်ဟု ပြောသည့်အတွက် မှန်သည်။
ထိုသူတို့ ပြောသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည်။
ထိုသူတို့ ပြောသည်မှ သွေဖည်ခဲ့ပါက မှားယွင်းသည်" ဟူသော ရှေးယူဆချက်များကို ငြင်းပယ်လာကြသည်။
ဗက်စလီးရက်စ် (Vesalius) ကဲ့သို့ သမားတော်များကလဲ အရင်က မှားယွင်းသော ယူဆချက်များကို မှန်ကန်အောင်၊ အချို့ယူဆချက်တို့ကို ပိုကောင်းအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အန်ဒရေးယက် ဗက်စလီးရက်စ် (Andreas Vesalius) သည် အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သော ခန္ဓာဗေဒစာအုပ်, De humani corporis fabrica, ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ပြင်သစ် ခွဲစိတ်ပညာရှင် အွန်ပရော့စ် ပါလီ (Ambroise Paré) ကို ခွဲစိတ်ပညာရပ်၏ ဖခင်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
၁၆၇၆ တွင် အန်တိုနီ ဖှန် လူဝင်ဟွတ် (Antonie van Leeuwenhoek) က ဘက်တီးရီးယားနှင့် ပိုးမွားငယ်များကို အနုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး microbiology ဘာသာရပ်ကို စတင်ပေါ်ပေါက်စေခဲ့သည်။
၁၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာဗီ (William Harvey) မှ သွေးလှည့်ပတ်မှုစနစ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို အက်ဝေါ့ ဂျန်နာ (Edward Jenner) က ၁၈ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိပြီးနောက် သိပ္ပံနည်းကျသော ခေတ်သစ်ဆေးပညာက လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။
ဘက်တီးရီးယားပိုးမွှားများ ကူးစက်ပြန့်ပွားပုံကို ၁၈၈၀ တွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် ပိုးသတ်ဆေးကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ တိုးတက်လာသည့်အလျောက် ကုသရာတွင်လည်း ယခင် ဆေးမြစ်၊ ဆေးဥ၊ ဆေးပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ လူတို့၏ ကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ၊ အရည်များကို အသုံးပြုရာမှ ဆေးဝါးများကို ပြုလုပ်ပြီး သုံးစွဲလာကြသည်။
ဆေးဝါးအများစုကို ဆေးမြစ်များ၊ ဆေးပင်များမှ ပြုလုပ်ကြသည်။
အက်ဝေါ့ ဂျန်နာ (Edward Jenner) နှင့် လူးဝစ် ပတ်စ်တိုး (Louis Pasteur) မှ ကာကွယ်ဆေးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် အဆိပ်ရှိသော ဆိုးဆေးများကို ဘက်တီးရီးယားများက စုပ်ယူပြီး၊ လူ့ခန္ဓာဆဲလ်များက စုပ်ယူခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ရှိပြီး ပထမဆုံး ပိုးသတ်ဆေး (Arsphenamin) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ပိုးသတ်ဆေး အုပ်စုမှာ ဆာဖာလ် (Sulfa) ဆေးအုပ်စု ဖြစ်သည်။
ဆေးဝါးပညာရပ်မှာလည်း ပိုမို ရှုပ်ထွေးနက်နဲလာပြီး လူ၏ဇီဝဖြစ်စဉ်ကို ဦးတည်သော ဆေးဝါးများကို ခေတ်သစ်နည်းပညာများဖြင့် ဖော်ထုတ်လာကြသည်။
ဆေးဝါးများ၏ မကောင်းသည့် အာနိသင်ကိုလဲ နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင် ပြုလုပ်လာကြသည်။
လူသားမျိုးရိုးဗီဇ (Human Genetics) အကြောင်းကို သိရှိလာပြီး ဗီဇ (Gene) မကောင်းမှုကြောင့် ဖြစ်လာသော ရောဂါများ (Genetic Disorders) ကိုလဲ သိရှိလာသည်။
အဖြစ်များသော Genetic Disorders များ၏ မကောင်းသော Gene များကိုလဲ သိရှိလာပြီ ဖြစ်ပြီး Genetics နည်းပညာနှင့် Molecular Biology နည်းပညာမှာ ခေတ်သစ်ဆေးပညာတွင် အလွန်အရေးပါလာသည်။
ဆေးပညာယူဆချက်များမှာလည်း အတွေ့အကြုံပေါ်အခြေခံသည့် ဆေးပညာ (Evidence-based Medicine) အဖြစ် ကူးပြောင်းလာပြီး၊ တကမ္ဘာလုံးတလျောက် အချက်အလက်များ ကောက်ယူခြင်း၊ စမ်းသပ်ခြင်း၊ ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း တို့ဖြင့် ဆေးပညာကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည်။
လက်တွေ့အသုံးချ ဆေးပညာ ဆေးပညာကို အသုံးပြုပြီး ဆရာဝန် တစ်ဦးသည် လူနာ၏ ရောဂါကို ရှာဖွေခြင်း၊ ကုသခြင်းနှင့် ရောဂါ မဖြစ်ပွားစေရန် ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။
များသောအားဖြင့် ဆရာဝန်မှ လူနာအား မိတ်ဆက်ခြင်း၊ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် ဆရာဝန်-လူနာ ဆက်ဆံရေးကို စတင်ပြီး ရောဂါရာဇဝင်ကို မေးမြန်းခြင်း၊ လူနာအား စမ်းသပ်ခြင်း၊ လူနာမှတ်တမ်းရေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။
လူနာကို စမ်းသပ်ရာတွင် နားကြပ် (stethoscope), အာရုံကြော တုံ့ပြန်မှုကို စမ်းသပ်ရန် ပလက်စတစ်တူအသေးစား (Reflex Hammer)၊ သာမိုမီတာ (Thermometer)၊ ဓာတ်မီး အစရှိသည့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုသည်။
လူနာခံစားရသော လက္ခဏာများ (symptoms)၊ လူနာကို စမ်းသပ်ပြီး တွေ့ရှိချက်များ (signs) ကို မှတ်သားပြီးနောက် လိုအပ်သော ဓာတ်ခွဲခန်း စစ်ဆေးမှုများ (သွေး၊ ဆီး၊ ဝမ်း၊ အစရှိသည်) ကို ပြုလုပ်ခြင်း၊ အသားစယူ၍ ဓာတ်ခွဲခန်းပို့ စစ်ဆေးစေခြင်း၊ ဆေးပေးခြင်း၊ အခြားကုသနည်းများဖြင့် ကုသခြင်းများကို ဆောင်ရွက်ပေလိမ့်မည်။
မေးမြန်း၊ စမ်းသပ်၊ စစ်ဆေးခြင်းမှ ရရှိလာသော အချက်များကို မူတည်၍ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ရောဂါများကို သတ်မှတ်ရလေသည်။
လူနာအား သိသင့်သိထိုက်သော အချက်အလက်များကို ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ဆရာဝန်-လူနာ ဆက်ဆံရေး ခိုင်မြဲအောင်၊ လူနာ ယုံကြည်ကိုးစားလာအောင် ဆောင်ရွက်ရပေသည်။
စမ်းသပ်၊ စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များ၊ ကုသချက်များ အားလုံးကိုလဲ မှတ်တမ်းမှတ်ရာများနှင့် ထားရှိရပြီး နောင်လိုအပ်ချိန် သို့မဟုတ် တရားရင်ဆိုင်ချိန်တွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
လူနာကို တကြိမ်တခါထဲနဲ့ ကုသရုံသာမက လိုအပ်သလို ရက်ချိန်းပေးပြီး အခြေအနေ ပြန်လည် သုံးသပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ရပေသည်။
ရက်ချိန်းပြန်ပြရာတွင် စမ်းသပ်မှုများမှာ ပထမဆုံးအကြိမ်ကဲ့သို့ အချိန်မကြာပေ။
လူနာ၏ ရောဂါရာဇဝင်ကို မေးမြန်းရာတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်။
Chief Complaint (cc) : လူနာ ဆေးရုံ သို့မဟုတ် ဆေးခန်းကို လာရောက်ရသည့် အဓိက အကြောင်းအရာ ဖြစ်သည်။
လူနာပြောသော စကားလုံးအတိုင်း မှတ်သားလေ့ရှိပြီး လက္ခဏာခံစားရသည့် အချိန်ပမာဏပါ ထည့်သွင်း မှတ်သားသည်။
(ဥပမာ - ၂ နာရီကြာ ဗိုက်အောင့်ခြင်း) History of Present Illness (HOPI) – လူနာ ခံစားရသည့် လက္ခဏာများကို စတင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှ အစပြုပြီး မေးသားရသည်။
လိုအပ်သော အကြောင်းအရာများကို ထည့်သွင်း မေးမြန်းရသည်။
(ဥပမာ - လွန်ခဲ့သော ၂ နာရီက ထမင်းစားတယ်။
ထမင်းစားပြီး ဗိုက်အောင့်လာတယ်။
ရင်ခေါင်းကနေ ပူပြီး အောင့်တယ်။
လှဲလို့လဲ မသက်သာ၊ ထိုင်လို့လဲ မသက်သာ ဖြစ်နေတယ်။
လေဆေးစားကြည့်ပေမဲ့ မထူးခြားဘူး။
အန်တော့ မအန်ဘူး။
) Medications (Rx) – လက်ရှိ သုံးစွဲနေသော ဆေးများ (အနောက်တိုင်းဆေး၊ မြန်မာဆေး၊ တိုင်းရင်းဆေး၊ ဆေးရွက်၊ ရိုးရာကုထုံးများ)၊ ဆေးမတည့်ခြင်းများကို မေးမြန်းရသည်။
Past Medical History (PMH) – ယခင်က အလားတူ ရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်း ရှိမရှိ၊ အခြားဖြစ်ဘူးသော ရောဂါ၊ ခွဲစိတ်ခံရခြင်း၊ မတော်တဆ ထိခိုက်ခြင်း၊ ဆေးရုံတက် ကုသခံရခြင်းများ စသည်တို့ကို မေးမြန်းရသည်။
ယခင် ဆေးမှတ်တမ်းဟောင်းများသည် ရောဂါ ရှာဖွေ၊ ကုသရာတွင် အလွန် အရေးပါပါသည်။
Social History (SH) – မွေးရပ်၊ လက်ရှိ နေထိုင်ရာ နေရာ၊ အိမ်ထောင်စု ဦးရေ၊ အိမ်ထောင် အခြေအနေ၊ အလုပ်အကိုင်၊ ဝင်ငွေ၊ ဆေးလိပ်၊ အရက် သုံးစွဲခြင်း၊ ထမင်းစားသုံးမှု ပုံစံ အစရှိသည်တို့ကို မေးမြန်းရသည်။
Family History (FH) – မိသားစုဝင် သို့မဟုတ် အတူနေ သို့မဟုတ် အိမ်နီးချင်းများတွင် အလားတူ ရောဂါဖြစ်ခြင်း ရှိမရှိ၊ ယခင်က ရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်း ရှိမရှိ၊ မိသားစုဝင်များတွင် အခြား မျိုးရိုးလိုက် ရောဂါဖြစ်ဖူးခြင်း ရှိမရှိ System Review – မေးမြန်းချိန်တွင် ကျန်ခဲ့နိုင်သည့် အချက်အလက်များကို မကျန်စေရန် တကိုယ်လုံး ခြုံငုံပြီး မေးမြန်းခြင်း (နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ၊ အဆုတ်နှင့် ဆိုင်ရာ၊ အစာအိမ် အူလမ်းကြောင်းနှင့် ဆိုင်ရာ၊ ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် ဆိုင်ရာ၊ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောနှင့် ဆိုင်ရာ)၊ အခြား သတိမထားမိသော အချက်အလက်များ (ကိုယ်အလေးချိန် လျော့သွားခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ အလုံး၊ အကျိတ် စမ်းမိခြင်း) လူနာအား စမ်းသပ်ခြင်း လူနာအား စမ်းသပ်ရာတွင် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူသည် အမြင်၊ အကြား၊ အထိ အတွေ့၊ အနံ့အာရုံ စသည်တို့ကို အသုံးချရသည်။
အခြေခံ စမ်းသပ်မှုတွင် အဆင့် (၄) ဆင့်ရှိသည်။
ကြည့်ရှုခြင်း (inspection)၊ ကိုင်တွယ် ထိတွေ့ခြင်း (Palpation), အသံကို မူတည်ပြီး ဆုံးဖြတ်ရန် လူနာကိုယ်ပေါ် လက်ချောင်းတင်ပြီး ထိုလက်ချောင်းကို အခြားလက်တဖက်ဖြင့် ခေါက်ခြင်း (Percussion), နားထောင်ခြင်း (Ascultation) တို့ဖြစ်သည်။
စမ်းသပ်သည့် ကိုယ် အစိတ်အပိုင်းပေါ် မူတည်ပြီး အစီအစဉ်ကွဲပြားခြင်း ရှိနိုင်သည်။
ဥပမာ - အရိုးအား စမ်းသပ်ရာတွင် ကြည့်ခြင်း (look), ကိုင်တွယ်ခြင်း (feel), လှုပ်ရှားခြင်း (move) ဆိုပြီး ကွဲပြားသွားသည်။
အထက်ပါ အခြေခံ စမ်းသပ်မှုဖြင့် အောက်ပါတို့ကို စမ်းသပ်ရသည်။
အရေးကြီးသော အချက်အလက်များ (vital signs) - ကိုယ်အပူချိန် (temperature), သွေးပေါင်ချိန် (blood pressure), သွေးခုန်နှုန်း (pulse), အသက်ရှူနှုန်း (respiratory rate), သွေးထဲရှိ အောက်စီဂျင် ပမာဏ (oxygen saturation) လူနာ တကိုယ်လုံး ခြုံကြည့်ခြင်း - လူနာ၏ အရပ်အမောင်း၊ အလေးချိန်၊ အသားဝါနေခြင်း၊ ဖြူဆုတ်နေခြင်း စသည် အသားအရည် နဲ့ လက်သည်းများ ခေါင်း၊ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်း (Head, Eye, Ear, Nose, Throat – HEENT) နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာများ အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းနှင့် အဆုတ်ဆိုင်ရာများ ဗိုက်နှင့် အစာလမ်းကြောင်း (ကိုယ်ဝန်ရှိက ကလေးအခြေအနေ) ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် မျိုးပွား အစိတ်အပိုင်းများ ကြွက်သားများ၊ အရိုးအဆစ်များ၊ ခြေလက်များ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာများ (သတိလစ်နေလား၊ အမြင်အာရုံကောင်းလား၊ အာရုံကြော ကောင်းလား စသည်) လူနာ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေ (သတိရှိ သလား၊ ရူးနေသလား စသည်) စမ်းသပ်ရာတွင် လူနာအခြေအနေပေါ် မူတည်ပြီး လိုအပ်သည်များကိုသာ စမ်းသပ်သွားနိုင်သည်။
လိုအပ်ပါက ဓာတ်ခွဲခန်းပို့ စစ်ဆေးခြင်း၊ ဓာတ်မှန်၊ ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှတ် ရိုက်ခြင်းတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
စမ်းသပ်၊ စစ်ဆေးချက်များကို မူတည်ပြီး လူနာ ဖြစ်ပွားနေသော ရောဂါကို ရှာဖွေရသည်။
စစချင်း ရောဂါကို အတိအကျ မသိရှိနိုင်ပဲ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ရောဂါများကို သတ်မှတ်ရလေသည်။
ထို့နောက် တဆင့်ပြီး တဆင့် ဖြစ်ပွားနေသော ရောဂါကို သိရှိအောင် ကြိုးစားရလေသည်။
ကုသခြင်းတွင် ဆေးပေးခြင်း၊ စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ လိုအပ်သည့် ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုများကို ထပ်မံလုပ်စေခြင်း၊ အထူးကု ဆရာဝန်ဆီသို့ လွှဲပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ရက်ချိန်းပေး ပြန်လည်ကြည့်ခြင်း ပြုလုပ်သင့်ပေသည်။
ကုသမှုခံယူရာတွင် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျောက်ကင်းသွားခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့၊ ရှုပ်ထွေးသော ရောဂါများ၊ ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းများစွာ ပါဝင်သော ဆိုးဝါးသောရောဂါများကို ကုသရာတွင် လနဲ့ချီ ဆေးရုံတွင် ကုသခံရခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။
နောက်ပိုင်း ရက်ချိန်း ပြန်ပြမှုများတွင် အထက်ပါအချက်များကို အကျဉ်းချုံးပြီး မေးမြန်း၊ စမ်းသပ်ခြင်း၊ လက္ခဏာသစ်များ မေးမြန်းခြင်း၊ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခြင်း၊ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း၊ အထူးကုသို့ လွှဲပေးခြင်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများ ရောဂါဗေဒ ခန္ဒာဗေဒ ဆေးဝါးဗေဒ ကိုးကား Medicine (Wikipedia)။
ဤဆောင်းပါးသည် အင်္ဂလိပ်အသင်း ဘောလုံးလိဂ်အကြောင်းဖြစ်သည်။
အခြားအသုံးပြုမှုများအတွက်၊ Premier League (အငြင်းပွားမှု) ကို ကြည့်ပါ။
ပုံ - google translate ပရီးမီးယားလိဂ် သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလိဂ်များ၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
ကလပ်အသင်း 20 မှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ပြီး ၎င်းသည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလိဂ် (EFL) နှင့် တန်းတက်တန်းဆင်း လုပ်ဆောင်သည်။
တစ်ရာသီသည် ဩဂုတ်လမှ မေလအထိ ကြာမြင့်လေ့ရှိပြီး အသင်းတစ်သင်းစီသည် 38 ပွဲကစားသည်။
တစ်သင်းနှင့်တစ်သင်း နှစ်ကြိမ်စီ၊ အိမ်ကွင်းတစ်ပွဲနှင့် အဝေးကွင်းပွဲစဉ်ကစားရသည်။
ပွဲများစုသည် စနေ၊ တနင်္ဂနွေညနေပိုင်းတွင် ကစားကြပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကြားရက်(တနင်္လာမှ ‌သောကြာ) ညနေပိုင်းများတွင် ကစားသည်။
ပထမတန်းလိဂ် (၁၈၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်အထိ) ကလပ်အသင်းများ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် အင်္ဂလန်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(EFL) မှ ခွဲထွက်ရန် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အက်ဖ်အေ ပရီးမီးယားလိဂ် ပြိုင်ပွဲကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အသင်းများသည် EFL ချန်ပီယံရှစ်နှင့်တန်းဆင်းတန်းတက် လုပ်နိုင်သေးသည်။
ပရီးမီးယားလိဂ်သည် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် မှ စီမံခန့်ခွဲသော ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်အသင်းများသည် အစုရှယ်ယာရှင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ပရီးမီးယားလိဂ်သည် ပေါင် သန်း၅ထောင် (၅ ဘီလီယံ) တန်ကြေးရှီသော ရုပ်မြင်သံကြားလုပ်ပိုင်ခွင့်သဘောတူညီချက်ကို ရယူထားပြီး Sky နှင့် BT Group တို့က ပြည်တွင်းတွင် ဂိမ်းပေါင်း 128 နှင့် 32 ဂိမ်းများကို ထုတ်လွှင့်ခွင့်ရရှိထားသည်။
ဤသဘောတူညီချက်သည် ၂၀၂၅ မှ ၂၀၂၉ ခုနှစ်အထိ လေးရာသီအတွက် ပေါင် သန်း ၆၇၀၀ (၆.၇ ဘီလီယံ) အထိ အကျိုးအမြတ် တိုးလာမည်ဖြစ်သည်။
(ပရီးမီးယားလိဂ်) အဖွဲ့ချုပ်သည် 2022 မှ 2025 ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံရပ်ခြား ရုပ်သံထုတ်လွင့်ခွင့်အတွက် ဒေါ်လာ သန်း ၇၂၀၀(၇.၂ ဘီလီယံ) ရရှိရန် ခန့်မှန်းထားသည်။
ကလပ်အသင်းများသည် ၂၀၁၆-၁၇ တွင် ပေါင် သန်း ၂၄၀၀ (၂.၄ ဘီလီယံ) ရရှိသော ဗဟိုပေးချေမှုဝင်ငွေကို ခွဲဝေပေးခဲ့ပြီး EFL ကလပ်များသို့ နောက်ထပ် ပေါင် ၃၄၃ သန်းကို စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ပေးချေခဲ့သည်။
ပရီးမီးယားလိဂ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူကြည့်အများဆုံး အားကစားလိဂ်ဖြစ်ပြီး ရပ်ကွက်ပေါင်း ၂၁၂ တွင် အိမ်ခြေ ၆၄၃ သန်းအထိ ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး အလားအလာရှိသော ရုပ်သံ ပရိသတ် သန်း ၄၇၀၀ (၄.၇ ဘီလီယံ) အထိရှိသည်။
၂၀၁၈-၁၉ ရာသီ အတွက် ပရီးမီးယားလိဂ်ပွဲများကို ပျမ်းမျှ ကြည်ရှုသူ(ကွင်းတွင်း) ရောက်သူ ၃၈,၁၈၁ဦး၊ ဂျာမန် ဘွန်ဒက်လီဂါ ၏ 43,500, [ 12 ] ဒုတိယအများဆုံး ဖြစ်ပြီး ပွဲစဉ်အားလုံးတွင် စုစည်းတက်ရောက်မှုသည် မည်သည့်အသင်းဘောလုံးအသင်းမဆို အများဆုံးဖြစ်သည်။
လိဂ်တွင် ၁၄,၅၀၈,၉၈၁ ၊​​ [ 14 ] 2023 ခုနှစ်စာရင်းအရ ပရီးမီးယားလိဂ်သည် စပိန် လာလီဂါ ထက် လွန်ခဲ့သည့်ငါးရာသီအတွင်း ဥရောပပြိုင်ပွဲများတွင် စွမ်းဆောင်မှုများအပေါ်အခြေခံ၍ UEFA Coefficient အဆင့် တွင် ပထမအဆင့်ဖြစ်သည်။
[ 15 ] အင်္ဂလန်ထိပ်သီးလိဂ်သည် ဥရောပဖလား/ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားများ ဒုတိယမြောက်အများဆုံးအရေအတွက်ကို ဖန်တီး ပေးထားပြီး စုစုပေါင်းဥရောပချန်ပီယံ ဆယ့်ငါးကြိမ်ရရှိထားသည့် အင်္ဂလိပ်ကလပ် ခြောက်သင်း ဖြင့် စံချိန်တင်ထားသည်။
[ 16 ] ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ကလပ်အသင်းငါးဆယ့်တစ်သင်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်- အင်္ဂလန်မှ ၄၉ ဦး ၊ ဝေလမှ ၂ သင်း။
ချန်ပီယံဆု (၇) ကြိမ်မှာ မန်ယူ (၁၃)၊ မန်စီးတီး (၈)၊ ချဲလ်ဆီး (၅)၊ အာဆင်နယ် (၃)၊ ဘလက်ဘန်းရိုဗာ (၁)၊ လက်စတာစီးတီး (၁)၊ လီဗာပူးလ် (၁)။
[ 17 ] မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သည် အမှတ်ပေးဖလား 13 ကြိမ်ဖြင့် အများဆုံးရရှိခဲ့ပြီး မန်စီးတီးသည် လေးကြိမ်ဆက်တိုက် ချန်ပီယံဆုအများဆုံးရရှိခဲ့သည့် ထူးခြားချက်ကို ကိုင်စွဲထားသည်။
လက်ရှိအချိန်အထိ ရာသီတိုင်းတွင် ကလပ်ခြောက်သင်းသာ ကစားထားပါသည်- အာဆင်နယ်၊ ချဲလ်ဆီး၊ အဲဗာတန် ၊ လီဗာပူး၊ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်နှင့် တော့တင်ဟမ်ဟော့စပါး။
[ 18 ] သမိုင်း ပရီးမီးယားလိဂ်ရာသီများစာရင်း ကိုလည်းကြည့်ပါ ဇစ်မြစ် [ ပြင်ဆင်ရန် ] 1970 ခုနှစ်များနှင့် 1980 ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် ဥရောပအောင်မြင်မှုများရှိသော်လည်း ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းတွင် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကအတွက် နိမ့်ကျသောအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အား ကစားကွင်းများ ယိုယွင်းပျက်စီးလာကာ အားပေးသူများသည် ညံ့ဖျင်းသော အဆောက်အအုံများကို ကြံ့ကြံ့ခံပြီး ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ ပြင်းထန်လာကာ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် လီဗာပူးအသင်းပရိသတ်များနှင့် ဂျူဗင်တပ်စ် ပရိသတ်များကြားတွင် ဟေဆယ်ကွင်းဘေးဒဏ် ကြောင့် အင်္ဂလိပ်ကလပ်များကို ဥရောပပြိုင်ပွဲများမှ ငါးနှစ် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။
ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ 1888 ခုနှစ်ကတည်းက အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောက၏ ထိပ်တန်းအဆင့်ဖြစ်သော League First Division သည် အီတလီ၏ စီးရီးအေ နှင့် စပိန် လာလီဂါ ကဲ့သို့ လိဂ်များနောက်တွင်ရှိခဲ့ပြီး ဝင်ငွေများရရှိကာ ထိပ်တန်းအင်္ဂလိပ်ကစားသမားများစွာ နိုင်ငံခြားသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် ကျဆင်းလာသော လမ်းကြောင်းသည် နောက်ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။
1990 ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား တွင် အင်္ဂလန်သည် ဆီမီးဖိုင်နယ်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဥရောပဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် UEFA သည် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဥရောပပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ကစားခွင့် ငါးနှစ်ပိတ်ပင်မှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး မန်ယူအသင်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် Cup Winners' Cup ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
Hillsborough ဘေးဥပဒ် ပြီးနောက်တွင် ထိုင်ခုံအားလုံးပါဝင်သည့် အား ကစားကွင်းများ ဖန်တီးရန် ဈေးကြီးသောအဆင့်မြှင့်တင်မှုများအဆိုပြုထားသည့် အားကစားကွင်းဘေးကင်းရေးစံနှုန်းများနှင့်ပတ်သက်သည့် Taylor Report ၊ လီဗာပူးလ်ပရိသတ်များနှင့် Hillsborough အားကစားကွင်း၊ Sheffield၊ Yorkshire ရှိ 15 ဧပြီလ 1989 တွင် Nottingham Forest ပရိသတ်များနှင့် Nottingham Forest ပရိသတ်များအကြား 1989 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ 1990 တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
1980 ခုနှစ်များအတွင်း၊ အင်္ဂလိပ်ကလပ်များသည် ဝင်ငွေအများဆုံးရရှိရန် ကလပ်စီမံခန့်ခွဲမှုတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာမူများကို ကျင့်သုံးကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲလာကြသည်။
မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းမှ Martin Edwards ၊ Tottenham Hotspur မှ Irving Scholar နှင့် Arsenal မှ David Dein တို့သည် ဤပြောင်းလဲမှုတွင် ခေါင်းဆောင်များထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးအရ အရေးပါသောအချက်မှာ ထိပ်တန်းကလပ်များသည် ၎င်းတို့၏ ပါဝါနှင့် ဝင်ငွေကို တိုးမြှင့်ရန် ကြိုးပမ်းစေခဲ့သည်- Division 1 ရှိ ကလပ်များသည် ဘောလုံးလိဂ်မှ ခွဲထွက်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ မဲပေးနိုင်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့ပြီး ပိုမိုနှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းလာခဲ့သည်။
1986 ခုနှစ်တွင် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် စပွန်ဆာဝင်ငွေအားလုံး၏ 50% ဝေစုကို ရယူခဲ့သည်။
ရုပ်သံကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ ဘောလုံးပွဲများ လွှမ်းခြုံမှုအတွက် ပိုမိုပေးဆောင်သင့်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး နှင့် ရုပ်မြင်သံကြားမှ ဝင်ငွေများသည် အရေးပါလာခဲ့သည်။
Football League သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ၂ နှစ်စာချုပ်အတွက် ပေါင် ၆.၃ သန်း ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ITV နှင့် သဘောတူညီခဲ့ရာတွင် ဈေးနှုန်းသည် လေးနှစ်အတွင်း ပေါင် ၄၄ သန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ထိပ်တန်းကလပ်များသည် ငွေကြေး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူခဲ့သည်။
ရုပ်မြင်သံကြား သဘောတူညီချက်များ ညှိနှိုင်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် Scholar ၏ အဆိုအရ First Division ကလပ်များသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်မတိုင်မီ ရုပ်မြင်သံကြားလုပ်ပိုင်ခွင့်မှ တစ်နှစ်လျှင် ပေါင် ၂၅၀၀၀ ဝန်းကျင်သာ ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ် ညှိနှိုင်းမှုတွင် ပေါင် ၅၀၀၀၀ ဝန်းကျင်အထိ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။
1988 ခုနှစ်တွင် ပေါင် 600,000 သို့ 1988 ခုနှစ် ညှိနှိုင်းမှုကို "စူပါလိဂ်" တည်ထောင်ရန် ကလပ်ဆယ်သင်း၏ အောက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ထိပ်သီးကလပ်များသည် စာချုပ်၏ ခြင်္သေ့၏ဝေစုကို ရယူခြင်းဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ဆက်နေရန် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများသည် ပိုကြီးသောကလပ်များကို လုံလောက်သောမဲများရရှိရန်အတွက် သေးငယ်သော "စူပါလိဂ်" အစား ပထမပိုင်းတစ်ခုလုံးကို ၎င်းတို့နှင့်အတူ ယူရန်လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း ညှိနှိုင်းမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
1990 ခုနှစ်များအစတွင်၊ ကလပ်အသင်းကြီးများသည် အထူးသဖြင့် ယခုအခါ Taylor Report အဆိုပြုထားသည့်အတိုင်း အားကစားကွင်းအဆင့်မြှင့်တင်မှုကုန်ကျစရိတ်ကို ရန်ပုံငွေရှာရမည်ဟု ယူဆခဲ့ကြပြန်သည်။
1990 ခုနှစ်တွင် London Weekend Television (LWT) ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ Greg Dyke သည် အင်္ဂလန်ရှိ "ကြီးလေးသော ဘောလုံးအသင်းငါးခု" ( မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ၊ လီဗာပူး ၊ တော့တင်ဟမ်ဟော့စပါး ၊ အဲဗာတန် နှင့် အာဆင်နယ် ) တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးသည် ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် မှ ခွဲထွက်ရန် လမ်းခင်းရန်ဖြစ်သည်။
Dyke သည် နိုင်ငံတွင်းရှိ ကြီးမားသော ကလပ်များကို နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ပြသပြီး ရုပ်မြင်သံကြားလုပ်ပိုင်ခွင့်ငွေ အစုရှယ်ယာ အများအပြားကို စိတ်ဝင်စားမှုရှိမရှိ တည်ထောင်လိုပါက LWT အတွက် ပိုမိုအကျိုးဖြစ်ထွန်းမည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။
ကလပ်ငါးခုတို့သည် အကြံပြုချက်ကို သဘောတူပြီး ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ဘောလုံးအသင်း၏ ကျောထောက်နောက်ခံမရှိဘဲ လိဂ်သည် ယုံကြည်စိတ်ချရမည်မဟုတ် သကဲ့သို့ အာဆင်နယ်အသင်းမှ ဒေးဗစ်ဒင်းသည် FA ၏ အကြံဉာဏ်ကို လက်ခံခြင်းရှိ၊မရှိကို သိရှိရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
FA သည် ထိုအချိန်က ဘောလုံးလိဂ်နှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးမျိုး မရှိခဲ့ဘဲ ၎င်းသည် ဘောလုံးလိဂ် ၏ အနေအထားကို အားနည်းသွားစေမည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဟု ယူဆခဲ့သည်။
FA သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် FA မှ ခွဲထွက်လိဂ်ပြိုင်ပွဲကို ကြီးကြပ်မည့် FA မှ အဆုံးစွန်သော အခွင့်အာဏာဖြင့် ပရီးမီးယားလိဂ်၏ အစီအစဉ်ကို ပံ့ပိုးပေးသည့် ဘောလုံးအနာဂတ်အတွက် ပုံစံထုတ်သည့် အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဆရာ ချစ်ဦးညိုကို အဖ သဘင်ပညာသည်ကြီး ဦးရွှေဒေါင်းညို၊ အမိ ဒေါ်စိန်ရင် တို့မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွား ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကျော်စွာ ဖြစ်ပြီး၊ မွေးချင်း (၇) ယောက် အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့၊ မတ္တရာတိုက် မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၅၆တွင် မန္တလေးမြို့ ဝက်စလီကျောင်းနှင့် ဘီဘီအိုအေကျောင်းများ၌ အလယ်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ မန္တလေးအထက(၁)မှ ဆယ်တန်း အောင်မြင် သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ ဥပစာ ဝိဇ္ဇာ (က) တန်း တက်ရောက်သည်။
၁၉၆၃-၆၈တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒ အဓိကဖြင့် တက်ရောက်ပြီး ၁၉၆၈တွင် ဂုဏ်ထူးသုံးဘာသာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။
မဟာဝိဇ္ဇာ ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇ဝမှစ၍ လုပ်သားများကောလိပ်၊ စစ်တွေကောလိပ်၊ ဗဟိုသမဝါယမသင်တန်းကျောင်းတို့တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ကာ ၁၉၇၅တွင် အမှုထမ်းဘဝကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ဇာတ်အဖွဲ့ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ၊ ကျူရှင်ဆရာ အဖြစ် ကျင်လည်ခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် မိုးဝေစာပေ မဂ္ဂဇင်း အောက်တိုဘာလထုတ်တွင် ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာမူ ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့ အလယ် ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မိုးဝေစာပေမဂ္ဂဇင်းနှင့် ရှုမဝရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ ဘာသာပြန်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုမှာ လင်္ကာဒီပချစ်သူ (၁၉၇၇) ဖြစ်ပြီး သူ၏ အထင်ရှားဆုံးဝတ္ထုလည်း ဖြစ်သည်။
သူ၏ အခြားထင်ရှားသော ဝတ္ထုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ချစ်သောပါဒဧကရီ (၁၉၇၉) နှင်းကေသရာချစ်တဲ့သူရဲကောင်း (၁၉၇၉) သုဝဏ္ဏဘုမ္မိဝေဒနာ (၁၉၈ဝ) ခုနှစ်အိမ်တန်းက မဂျမ်းဘုံ (၁၉၈၁) တိမ်တိမ်တွေဖုံးပါလို့ အုန်းခြိမ့်ခြိမ့်ညံ(၁၉၈၁) ရွှေတိုက်စိုး (၁၉၈၆) ရတနာဂီရိအကျဉ်းသား (၁၉၈၉) မဏိစန္ဒာဥဒါန်း (၁၉၉၁) ဘဒ္ဒါ (၁၉၉၃) ရာဇကုမာရ (၁၉၉၃) ရှင်စောပု (၁၉၉၆) လောကဓံနှင့် လမ်းလျှောက်အတူထွက်ခြင်း (၁၉၉၉) သမိုင်းမတွင်ပေမယ့် သမိုင်းဝင်နေမယ့်စကားများ(၁၉၉၉) ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု လင်္ကာဒီပချစ်သူကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ချစ်ဦးညိုသည် စာပေရေးသားရင်း သဘင်မဂ္ဂဇင်း စာတည်းချုပ်(၁၉၈၃-၁၉၈၈)နှင့် ရွှေပြည်တန်ဂျာနယ် စာတည်းချုပ်(၁၉၉၉-၂ဝဝဝ) အဖြစ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇တွင် တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်၏ 'သူ့ကျွန်မခံပြီ' ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရာ၌ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် အနုပညာဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဆရာချစ်ဦးညိုသည် စန္ဒာဦးယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ဆရာပါရဂူရဲ့ အမ္ဗပါလီ၊ စိတ္တရလေခါဇာတ်များကို ဇာတ်ညွှန်းရေး ဒါရိုက်တာလုပ်ကာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဆို၊က၊ရေး၊တီးပြိုင်ပွဲ၊ ဇာတ်သဘင်ပြိုင်ပွဲတွင် အကဲဖြတ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၈-၂ဝဝ၂ နှစ်များအတွင်းတွင် စင်ကာပူ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများသို့ စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအတွက် သွားရောက်ခဲ့သည်။