kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
330px|thumb| (၁)ပထဝီဆိုင်ရာ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း(၂) သံလိုက်တောင်ဝင်ရိုးစွန်း (2007)(၃) ပထဝီနှင့် သံလိုက်ဆိုင်ရာ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း(၄) လူသူမရောက်နိုင်သော တောင်ဝင်ရိုးစွန်း ကမ္ဘာ‌မြေကြီး၏ ‌တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသည့်‌နေရာကို ‌တောင်ဝင်ရိုစွန်းဟု‌ခေါ်သည်။
‌တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသည် အီ‌ကွေတာ မျဉ်း‌ကြောင်း တောင်ဘက်ဒီဂရီ ၉၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
‌တောင်ဝင်ရိုးစွန်း၌ ပထဝီဝင်ရိုးစွန်းနှင့် သံလိုက်ဝင်ရိုးစွန်းဟူ၍ နှစ်‌နေရာရှိသည်။
ထို‌နေရာနှစ်ခုမှာ ထပ်တူမဟုတ်‌ချေ။
သံလိုက် ‌တောင်ဝင်ရိုးစွန်းမှာ အိမ်‌မြှောင်ကရိယာက ‌တောင်ဘက်ကို ပြ သည့်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ထို‌နေရာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၊ ဆစ်ဒနီမြို့အနီးတွင်တည်ရှိသည်။
‌တောင်ဝင်ရိုးစွန်း‌ဒေသမှာ အလွန်‌အေးမြ၍ တဆယ့်နှစ်ရာသီ ကာလပတ်လုံး ‌ရေခဲအတိ ဖုံးလွှမ်း‌နေသည်။
ထို‌ရေခဲကုန်းမြင့် ‌ဒေသသည် ပင်လယ်‌ရေပြင်ထက် ‌ပေ‌ပေါင်း ၁၀,၀၀၀ နီးပါး ခန့်မြင့်သည်။
လူဟူ၍ တစ်‌ယောက်မျှမရှိ‌ချေ။
‌ရေသတ္တဝါ အချို့သာ ကျက်စားသွားလာ‌ နေထိုင်ကြသည်။
‌တောင်ဝင်ရိုး စွန်းကို ‌ရှေးဦးစွာ‌ရောက်ရှိသူမှာ အားမန်ဆင်အမည်ရှိ‌သော ‌နော်ဝေ လူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
‌ရောက်သည့်နှစ်မှာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။
ထို‌နောက် ခရစ် ၁၉၂၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်များတွင် အ‌မေရိကန် ‌ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရစ်ချတ်ဗတ်သည် ‌နောက်ပါအဖွဲ့သားများနှင့်အတူ ‌တောင်ဝင်ရိုစွန်းသို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဗတ်နှင့်အတူ သွား‌ရောက်ခဲ့‌သောအဖွဲ့မှာ ကြီးကျယ်လှပေသည်။
အဖွဲ့တွင် ‌လေယာဉ်တင်သ‌င်္ဘော တစ်စင်း၊ ‌လေယာဉ် ပျံအစင်း ၂၀၊ ရိုးရိုးသ‌င်္ဘော ၁၃ စင်းနှင့် လူ‌ပေါင်း ၄၀၀၀ ပါ ဝင်‌လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ကိုးကား Category:တောင်ဝင်ရိုးစွန်း Category:ပထဝီဝင်။
မြင်းခြံခရိုင် ‌တောင်သာမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
တောင်သာမြို့သည် သာစည်-မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းနှင့် ‌မော်‌တော်ကားလမ်း‌ပေါ်၌ တည်ရှိ၍ မြင်းခြံမှ ၁၄ မိုင် ကွာ‌ဝေးသည်။
မြို့ပင်ငယ်‌သော်လည်း အ‌ရောင်းအဝယ် အလွန်စည်ကားသည်။
ထင်ရှား‌သော ထွက်ကုန်များမှာ ထန်းလျက်၊ ဆီ၊ ဝါ၊ နှမ်း၊ ပြောင်းတို့ဖြစ်သည်။
‌တောင်သာထန်းလျက်သည် ကုန်သည် လောကတွင် ထင်ရှားသည်။
‌တောင်သာမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ပေါင်း ၅၁၆ မိုင်မျှရှိ၍၊ ၁၉၅၃ မိုင်မျှရှိ၍၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်း‌ခေါင်စာရင်းအရ လူဦး‌ရေ ၅၄၁၈ ‌ယောက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ သမိုင်းဖြစ်ရပ်ဆိုး ၁၉၄၂ ခု မျက်နှာဖြူတပ်များ အိန္ဒိယသို့ ဆုတ်ခွါစဉ်တွင် ဖြစ်သည်။
ဧပြီလ ၂၃ ရက်တွင် တောင်သာရွာ (ထိုစဉ်က မြို့မဖြစ်သေး) မှ မီတာ ၂၀၀ ခန့်အကွာ၌ စခန်းချစဉ် ရွာမှ မီးခိုးများတက်လာကာ အမျိုးသမီးတချို့ စခန်းချရာဘက်သို့ ပြေးလာသည်။
ရွာထဲသို့ တပ်သားတချို့သွားကာ အကြောင်းရင်းကို မေးမြန်းသော်လည်း ကျေနပ်လောက်သည့်အဖြေ မရသောကြောင့် တွေ့ရသမျှ ရွာသူရွာသားများကိုခေါ်ကာ ချောင်းနားတွင် ပစ်သတ်သည်။
ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ၂၇ ဦး သေ၏။
ဖြစ်စဉ်တွင် ပါဝင်သူ ဒုဗိုလ် ပတ်ထရစ်က နောင်တွင် ဝန်ခံထုတ်ဖော်သည်။
Ex-officer Tells How Villagers Were Slain. SCMP. 1984 Jun 10. ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
တောင်သားလူမျိုး သို့မဟုတ် ရောင်တူလူမျိုး သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်မပြုထားသည့် လူမျိုးအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် နေထိုင်ကြသည်။
တောင်သားလူမျိုးအား တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
တောင်သားလူဦးရေသည် ၃၀,၀၀၀ မှ ၃၅,၀၀၀ အကြားရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
တည်နေရာ တောင်သားလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းမကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါခရိုင်တွင် ချင်းပြည်နယ်နှင့် နယ်စပ်ဒေသ၌ ရွာများအနေဖြင့် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။
ထီးလင်းမြို့နယ်တွင် ၂၃ ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ၃ ရွာနှင့် ဆောမြို့နယ်တွင် ၂၂ ရွာ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း တောင်သားလူမျိုးများ၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ရှင်းလင်းခြင်းမရှိပေ။
တောင်သားလူမျိုးများသည် ပျူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပုဂံခေတ်ဦးကာလတွင် ထိုလူမျိုးများသည် ပုပ္ပားအရပ်ဇာတိ ပန်းပဲဆရာငစိန့်နှင့် သူ၏ညီမ(သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း၏ မိဖုရား)တို့ မင်းမျက်သင့်၍ ဆွေးမျိုးတစ်စုလုံး ပြေးကြရကြောင်း၊ ရှမ်းစစ်သည်တို့ လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ဝေးလံလှသော ပုံတောင်ပုံညာတောင်တန်းများအလွန် ယောဒေသသို့ရောက်လာကြကြောင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်းမကင်းနိုင်သေးသဖြင့် အနောက်အရပ်ချင်းပြည်ဘက်သို့ ဆက်လက်ရွေ့လျားရှောင်တိမ်းခဲ့ကြောင်း၊ ထိုသို့ရှောင်တိမ်းရင်း ဘာသာစကားနှင့်ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံတို့ကို ပြောင်းလဲကာ ဇာတိဖျောက်ခဲ့ကြောင်း၊ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် မင်းတပ်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ အန္တရာယ်ကို မစိုးရိမ်ရလောက်သော အချိန်ရောက်မှ မြေပြန့်အရပ်(ယောဒေသ)သို့ ဆင်းလာကြကြောင်း၊ မြေပြန့်သားတို့က ဘယ်ကလဲဟုမေးမြန်း နှုတ်ဆက်ကြသည့်အခါ မင်းမျက်သင့်ထားသူများသည် ပုပ္ပါးအရပ်ကဟု မပြောတော့ဘဲ တောင်တန်းများ၏ အားသာသောအတားအဆီးများကြောင့်သာ အသက်ရှင်ကြရသဖြင့် တောင်တန်းများ၏သားများဖြစ်ကြောင်း မိတ်ဆက်သဖြင့် "တောင်သား" ဟူ၍ ခေါ်တွင်ရစ်ကြောင်းတို့ကို တောင်သားသမိုင်းများတွင် အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြကြပေသည်။
တောင်သားလူမျိုးတို့ ပြောဆိုသော ရုန်းတူဘာသာစကားသည် တောင်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီး ချင်းပြည်နယ်ပြင်ပနေ ချင်းစကားပြောလူမျိုးများနှင့် တစ်လုံးတလေ ဆင်တူသည်။
သို့သော် တောင်သားလူမျိုးများသည် ချင်းမျိုးနွယ်မဟုတ်ဟု ခိုင်မာစွာငြင်းဆိုကြသည်။
တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု ယခင်က တောင်သားလူမျိုးအား မှတ်ပုံတင်တွင် "တောင်သား"ဟု ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် ဗမာလူမျိုးအဖြစ်သာ မှတ်တမ်းရေးသွင်းလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားလှယ် ဦးကျော်မြင့်က တောင်သားလူမျိုးများအား တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု စာရင်းသွင်း၍ ကုတ်နံပါတ်ရရှိရေးအတွက် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလျက် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့မှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရသို့ တင်ပြပေးရန်အဆိုကို တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
was to preserve the cultural heritage, literature, and language of the Taungtha people. ကန့်ကွက်ခဲ့သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များက တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုနီး တိုင်းရင်းသားများကိုဖော်ထုတ်ခြင်းကို ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း တောင်သားမျိုးနွယ်တို့၏ သမိုင်းအချက်အလက်များကို ပြုစုစစ်ဆေးရန်အတွက် နက်နဲကျယ်ပြန့်ပြီး ပညာရှင်များပါဝင်ရမည့် အခြေအနေနှင့် ငွေကြေးသုံးစွဲရမည့် အခြေအနေများကို ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။
ဘာသာစကား တောင်သားလူမျိုးများသည် တောင်ပိုင်းကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စုဝင် ရုန်းတူဘာသာစကားအပြင် ဗမာဘာသာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်သားနှင့် မွင်းဘာသာစကားတို့သည် အရှိုချင်းဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်ကြောင်း ပညာရှင်များက လေ့လာမှတ်သားခဲ့သည်။
တောင်သားတို့သည် စာပေရေးသားသည့် ဘာသာစကားမရှိသလို ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားမှာလည်း ပျောက်ကွယ်လုနီး ဖြစ်နေသည်။
တောင်သားလူမျိုးတို့ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားတွင် မြောက်ပိုင်း (ထီးလင်းမြို့နယ်) နှင့် တောင်ပိုင်း (ဆောမြို့နယ်) လေသံဟူ၍ ကွဲပြားသည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ယောက်ျားများသည် ဗမာ‌လူမျိုးများကဲ့သို့ ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
သိုသော် လုံချည်ကို ပခုံးတွင် တင် ထားသည်။
မိန်းမများသည် (တောင်သမဝတ်) ဟုခေါ်သော အဖြူရောင် ဝတ်လုံရှည်နှင် အနီရောင်နှင် အမည်းရောင်ပုဝါကို ရင်သားမှ ခါးအထိ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ပုဝါ၏အရောင်သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အသက်အရွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေးကို ပြောပြသည်။
မိန်းကလေးများသည် အဖြူရောင်ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အမျိုးသမီးငယ်အပျိုများသည် အနီရောင်ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ အိမ်ထောင်သည် အမျိုးသမီးများသည် အမဲအရောင် ပုဝါကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
နေထိုင်မှု တောင်သားလူမျိုးတို့သည် လယ်ယာနှင့် ခြံများ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၏။
စပါး၊ ပဲ၊ ‌ရှောက်၊ လိမ္မော်၊ ကြက်သွန်၊ ငရုတ် စသည့် ‌ကောက်ပဲသီးနှံများ စိုက်ပျိုးကြသည်။
‌နေထိုင်စား‌သောက်ရာတွင် ‌ဒေါင်းလန်းကြီးတစ်ခု တွင် ထမင်းဟင်းပြည့်စုံစွာထည့်၍ အိမ်သားအားလုံးဝိုင်းဖွဲ့ကာ လက်‌ရေတစ်ပြင်တည်း စား‌သောက်‌လေ့ရှိသည်။
‌ တောင်သားလူမျိုး အပျိုလူပျိုသည် မိဘသ‌ဘောတူသူနှင့်သာ လက်ထပ်ရ ‌လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ၁၉၆၁ ရိုးရာအိမ်များကို သစ်သားဖြင့်တည်ဆောက်ထားပြီး သံချောင်းများမပါရှိဘဲ သစ်သားပတ္တာများကို အသုံးပြု၍ အဆောက်အဦများ တွဲချိတ်ထားသည်။
ဘာသာရေး တောင်သားလူမျိုးတို့သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင် ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်ကြသည်။
ကရာကတောင်း () သည် ချော်ရည်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော မီးတောင်ကျွန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်း နှင့် ဆူမားတြားကျွန်း တို့ ကြားရှိ ဆွန်ဒါရေလက်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ကရာကတောင်းဆိုသော အမည်သည် ပင်မကျွန်း (ရာကာတာ) နှင့် မီးတောင် တို့ ပါဝင်သည့် ကျွန်းအစုအဝေးကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ကရာကတောင်းကျွန်းသည် ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီ: လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
အချို့ကမူ သေဆုံးသည် ထိုထက်မက များပြားလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ခေတ်သစ်သမိုင်းတွင် အသံအကျယ်ဆုံးအဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ပေါက်ကွဲသော နေရာမှ မိုင်ပေါင်း ၃၀၀၀ (၄၈၂၈ ကီလီမီတာ) ခန့် အထိပင် ကြားရသည်။
ပေါက်ကွဲမှုမှ ဖြစ်လာသော တုန်ခါမှု လှိုင်းများကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ဘာရိုဂရပ်များဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းတွင် ထင်ရှားရခြင်း ကရာကတောင်း၏ ပေါက်ကွဲမှုများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆-၂၇ ရက်တွင် ဆက်တိုက်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းများ ဖြစ်ပြီး ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ခေတ်သစ်နှင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသော သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ကိန်းညွှန်း ၆ ရှိသဖြင့် ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် တီအင်န်တီယမ်း ၂၀၀ မီဂါတန်ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ညီမျှသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆပေါင်း ၁၃,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ် ပေါက်ကွဲမှုမှ ၂၁ ကုဗကီလိုမီတာ (၅.ဝ ကုဗမိုင်) မျှ ရှိသော ကျောက်တုံးများ၊ ပြာများနှင့် ချော်ကျောက်များကို လွှတ်ထုတ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှု ကို မိုင်ပေါင်း ၁,၉၃၀ (၃,၁၁၀ ကီလိုမီတာ) ဝေးသော ဩစတေးလျနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ပါ့သ်မြို့မှ သဲကွဲစွာ ကြားနိုင်ပြီး မိုင်ပေါင်း ၃,၀၀၀ (ကီလိုမီတာ ၅၀၀၀ ဝေးသော) မောရစ်ရှပ်နိုင်ငံ အနီးရှိ ရောဒရစ် ကျွန်းမှလည်း ကြားရသည်။
တရားဝင် မှတ်တမ်းများအရ ကရာကတောင်း အနီးတွင် မြို့ရွာပေါင်း ၁၆၅ ခု ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၁၃၂ ခုမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရကာ အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၂၁,၀၀၇ (တရားဝင် စာရင်း) သေဆုံးခဲ့ရသည်။
လူပေါင်းထောင်ပေါင်းများစွာသည် ပေါက်ကွဲမှု နှင့် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်သော ဆူနာမီတို့ကြောင့် ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ကရာကတောင်းကျွန်း၏ ၃ ပုံ ၂ပုံကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။
မီးတောင်ပေါက်ကွဲပြီးနောက် ၁၉၂၇ မှစ၍ ထိုနေရာတွင် ကျွန်းအသစ် တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး အာနပ် ကရာကတောင်း (Anak Krakatau) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှာ ဘာသာစကားဖြင့် ကရာကတောင်း၏ ရင်သွေး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုကျွန်းသည် လက်ရှိတွင် အချင်းဝက် ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) မျှ ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် မီတာ ၃၀၀ ( ၉၈၀ ပေ) မျှ ရှိသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတွင် ၅ မီတာ (၁၆ ပေ) မျှ မြင့်တက်လျက် ရှိသည်။
thumb|တုံဂူစကာ ၂၀၀၆ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု (Tunguska event, သို့ Tunguska explosion) ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ရုရှားနိုင်ငံ ကရပ်စ်နိုယပ်စ် ကရိုင် (Krasnoyarsk Krai) ဒေသရှိ ပေါ့ဒ်ကာမန်နာယာ တုံဂူစကာမြစ် (Podkamennaya Tunguska River) အနီးတွင် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုကြီး ဖြစ်သည်။
Pasechnik, I. P. Refinement of the moment of explosion of the Tunguska meteorite from the seismic data. – Cosmic Matter and the Earth. Novosibirsk: Nauka, 1986, p. 66 (in Russian).P. Farinella, L. Foschini, Ch. Froeschlé, R. Gonczi, T. J. Jopek, G. Longo, P. Michel Probable asteroidal origin of the Tunguska Cosmic Body Trayner, C. Perplexities of the Tunguska meteorite ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန် ကျရောက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၅ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃ မိုင်မှ ၆ မိုင်ခန့်) တွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။
လေ့လာမှု အမျိုးမျိုးမှ ကျရောက်ပေါက်ကွဲသော အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစားကို အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း တွက်ချက်ကြပြီး အများစု၏ သဘောတူညီချက်မှာ မီတာ ဆယ်စု အနည်းငယ်မျှ ရှည်လျားသည် ဟု ယူဆကြသည်။
Lyne, J.E., Tauber, M. The Tunguska Event ၁၉၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာတမ်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှာ ၁၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ရုရှားဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။
တုံဂူစကာ လေ့လာမှုတွင် သိပ္ပံပညာရှင် အမြောက်အမြား ပါဝင်ကြပြီး လူသိများသူတို့မှာ လီယိုနစ် ကူလစ်ခ် (Leonid Kulik)၊ ယပ်ဗနေ ကရီနော့ဗ် (Yevgeny Krinov)၊ ကီရေး ဖလော်ရင်စကီး (Kirill Florensky)၊ နီကိုလေ ဗာဆီလီယက်ဗ် ( Nikolay Vasiliev) နှင့် ဝေလ်ဟမ်ဖတ်စ် (Wilhelm Fast) တို့ဖြစ်သည်။
Photographs of these scientists may be seen at: http://www.TunguskaMystery.info/Tunguska_Event . ထိုဥက္ကာခဲ့ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ လေထဲတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲမှု (impact) ဟုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသော စွမ်းအင်သည် ၅ မီဂါတန်မှ ၃၀ မီဂါတန် အတွင်းရှိသော တီအင်န်တီယမ်းပေါက်ကွဲမှုနှင့် ညီမျှသည်ဟု ခန့်မှန်းယူဆရပြီး အများဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ၁၀ မီဂါတန်မှ ၁၅ မီဂါတန် အတွင်းဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် စမ်းသပ်ခဲ့သော ကပ်စတယ်လ် ဗရာဗို သာမိုနျူးကလီးယားဗုံးနှင့် အတူတူမျှ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆ ၁,၀၀၀ ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂,၁၅၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၈၃၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်းရှိ သစ်ပင်ပေါင်း သန်း ၈၀မျှ လဲပြိုပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ထွက်ပေါက်လာသော တုန်ခါမှုသည် ရစ်ချ်တာစကေး ၅ မျှ ရှိသော ငလျင်နှင့် ညီမျှသည်ဟု တွက်ဆကြသည်။
ထိုသို့အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှုသည် အလွန်ကြီးကျယ်သော မြို့ပြ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။
ထိုသို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကြောင့် ဥက္ကာပျံ လမ်းလွဲသော နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။
တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ လတ်တလော သမိုင်းကြောင်းအတွင်း အကြီးမားဆုံး ထိခိုက်မှု ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမတိုင်မီ တကမ္ဘာလုံး ဂြိုဟ်တုဖြင့် စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုခြင်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမလာမီ အချိန်က ဝေးလံလာသော သမုဒ္ဒရာများအတွင်း ထိုသို့ကျရောက်ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက သတိပြုနိုင်ခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။
ကိုးကား http://web.snauka.ru/en/issues/2013/12/30018 http://arxiv.org/abs/1304.8070 https://web.archive.org/web/20080407110721/http://www.aero.org/conferences/planetarydefense/2007papers/P4-1--Zlobin_Paper.pdf http://www.azorcord.orc.ru/index.htm Category:ရုရှားနိုင်ငံ။
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ရာသီဥတု အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အသံထက်နှေးသည့် တာဝေးပစ် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ဒုံးကျည် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဂျင်နရယ် ဒိုင်းနမစ် မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ကုန်းပေါ်ရှိ ဒုံးပစ်စင် သို့မဟုတ် ရေအောက်ရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောမှ ပစ်လွှတ်နိုင်ပြီး တာလတ် မှ တာဝေး အထိ အမြင့်ပေ နိမ့်နိမ့်မှ ပျံသန်း ပစ်ခတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြုပြင်မွမ်းမံ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ လက်လွှဲခြင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းတို့ကြောင့် ယခုအခါတွင် ရေသီယွန်မှ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
အချို့သော တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်များကို မက်ဒေါ်နယ် ဒေါက်ဂလပ်စ် မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ထိုကုမ္ပဏီကို ယခုအခါ ဘိုးအင်း ကာကွယ်ရေး၊ အာကာသ နှင့် လုံခြုံရေးဟု အမည်တွင်သည်။
အကြောင်းအရာ တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်မိသားစုတွင် အသံထက်နှေးပြီး ဂျက်အင်ဂျင်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သော ဒုံးကျည်များပါဝင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပစ်မှတ် အမျိုးမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဖြစ်သည်။
ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်နိုင်သော ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို တပ်ဆင်ခြင်း သုံးသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ရေထဲမှ (သင်္ဘောနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောတို့မှ) ပစ်ခတ်သည့် ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကိုသာ လက်ရှိ အသုံးပြုလျက် ရှိကြသည်။
တိုမာဟော့ခ်ကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခြင်း သီးခြားစီ တပ်ဆင်နိုင်သဖြင့် ထိပ်ဖူးအမျိုးမျိုး၊ ထိန်းချုပ်မှု ပုံစံ အမျိုးမျိုး နှင့် အကွာအဝေး အမျိုးမျိုးတို့ ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ပင်းယခေတ်နောက်ဆုံးမင်း ဥဇနာပြောင်၏ မိဖုရားဖြစ်သော စောဥမ္မာသည် အင်းဝခေတ်ဦးတွင် လှပခြင်းဖြင့် ကျော်ဇောပါသည်။
ပင်းယအား သတိုးမင်းဖျားအောင်မြင်လျှင် စောဥမ္မာအား မိဖုရားအဖြစ် ဆက်လက်ထားသည်။
နန်းသက်သုံးနှစ်အရောက်တွင် စကုစား သိင်္ဂဗိုလ်အား သွားရောက်နှိမ်နှင်းသည့် သတိုးမင်းဖျား ကျောက်ရောဂါဖြင့် လွန်သည်။
အနာသည်းနေချိန်တွင် မိမိ၏ မိဖုရားအား နှမြောပြန်သဖြင့် အတွင်းသင်းမှူး ငနုအား ခေါ်ကာ "ငါကား နေရတော့မည်မဟုတ်၊ ငါမရှိလျှင် ငါ့မိဖုရားအား သူတို့သိမ်းပိုက်မည်ကို ငါနှမြောလှသည်။
ဒါ့ကြောင့် မောင်မင်းသွားကာ မိဖုရားအား သုတ်သင်ချေ။
" ဟုမိန့်သည်။
ငနုလည်း အင်းဝရောက်ပြီး နန်းတွင်းသို့ဝင်ကာ မိဖုရားအား လျှောက်သည်။
မိဖုရားလည်း အကြံထုတ်ကာ " ငနု၊ နင်ယောက်ျား မဟုတ်သလော။
" ဟုဆိုပြီး နှစ်ဦးသား စိတ်ညီသဖြင့် ကန့်ကွက်ရန်ကြံသည့် အထိန်းတော်သမီးအား သတ်ကာ စစ်ကိုင်းသို့ ကူးလေသည်။
စစ်ကိုင်းတွင် ငနုနှင့် စောဥမ္မာတို့ ခုနှစ်လတာမျှ တစ်ထီးတစ်နန်းနေလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် အင်းဝနန်းတွင် စိုးစံနေသည့် မင်းကြီးစွာစော်ကဲက ငနု၏ အစ်ကို ရာဇသကြံဘွဲ့ခံ ငမောက်အားခေါ်ကာ "မိဖုရားကို ယူ၍ စစ်ကိုင်းတွင် တစ်ထီးတစ်နန်းနေသာ ငနုအား ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ဖမ်းခေါ်လာချေ။
ရလျှင် စောဥမ္မာနှင့် စုံဖက်ပေးမည်၊ ဝါးရင်းတုတ်ရွာနှင့် တောင်ပြုန်းနယ်ကိုလည်း ပေးမည်" ဟုမိန့်သဖြင့် ငမောက်လည်း စစ်ကိုင်းဖက်သို့ ကူးသည်။
စစ်ကိုင်းရောက်လျှင် ကမ်းမှနေ၍ "ငါ့ညီမင်းဖြစ်ပြီဆိုလို့ ငါလာသည်။
ငါအတော်နေမကောင်း၊ ငါ့ညီလာခဲ့ပါ။
" ဟုလူလွတ်ခေါ်သည်။
ငနုလာ၍ လှေပေါ်ရောက်သော် လှေကြိုးဖြတ်၍ ကမ်းမှခွာကာ အင်းဝဘက်သို့ ကူးသည်။
"နင့်အမိဖက်ကလည်း မင်းမျိုးမဟုတ်၊ အဖဖက်ကလည်း မင်းမျိုးမဟုတ်၊ နင် သယ် ဘုရင်ဖြစ်ချင်သလော။
" ဟု ကြိမ်းကာ ငနုအား သံခြေချင်းနှင့် ထားသည်။
ထို့နောက် ကတိအတိုင်း ငမောက်အား ဝါးရင်းတုတ်နယ်စားအဖြစ်ခန့်ကာ စောဥမ္မာနှင့် စုံဖက်ပေးသည်။
အမ် ၁၆ (M16) ရိုင်ဖယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ အသုံးပြုသော ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲမှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဒီဇိုင်းမှာ AR-15 သေနတ်ကို အခြေခံထားသည်။
ပထမဆုံး ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်သူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ယူဂျင်းစတုန်နာ ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် အမေရိကန် စစ်တပ်၏ ခြေလျင်တပ်မှ အသုံးပြုနေသော ရိုင်ဖယ်ဖြစ်သည်။
ယခုလက်ရှိ အသုံးပြုနေသော နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။
အမ်၁၆ တွင် ၅.၅၆ မီလီမီတာ နေတိုး (.၂၂၃) ကယ်လီဘာ ကျည်ကပ်ကို အသုံးပြုပြီး ကျည်မြန်နှုန်းမှာ တစ်စက္ကန့်လျှင် ၉၀၀ မီတာမျှ ရှိသည်။
အဝေးဆုံး ပစ်ခတ်နိုင်သော အကွာအဝေးမှာ ၅၅၀ မီတာ ဖြစ်သည်။
ကျည်ထွက်နှုန်းမှာ တစ်စက္ကန့်လျှင် ၈၀၀ မျှ ဖြစ်သည်။
အမ် ၁၆ ၏ ကာဘိုင်ဗားရှင်းသည် အမ်၄ ကာဘိုင် ဖြစ်သည်။
thumb|အဲယားဘတ်စ် A340-600 သည် ဘိုးအင်း ၇၄၇-၈ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အရှည်ဆုံး လုပ်ငန်းသုံး လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
ဖန်းဘိုရိုး လေကြောင်းပြပွဲတွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရစဉ် အဲယားဘတ်စ် A340 သည် ခရီးဝေးသွား အင်ဂျင် ၄လုံးတပ် ကိုယ်ထည်အကျယ် လုပ်ငန်းသုံး ခရီးသည်တင် ဂျက်လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
အဲယားဘတ်စ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ပြီး A340 ကို ပြင်သစ်နိုင်ငံ တော်လို့စ်မြို့တွင် ထုတ်လုပ်သည်။
ပုံမှန် မော်ဒယ်လ်တွင် ခရီးသည် ၃၇၅ယောက် တင်ဆောင်နိုင်ပြီး -၆၀၀ စီးရီးတွင်မူ ခရီးသည် ၄၄၀ အထိ တင်ဆောင်နိုင်သည်။
မော်ဒယ်လ် အပေါ်တွင် လိုက်၍ လေကြောင်းမိုင် ၆၇၀၀ မှ ၉၀၀၀ အထိ (၁၂,၄၀၀ ကီလိုမီတာမှ ၁၇,၀၀၀ ကီလိုမီတာ အထိ) ပျံသန်းနိုင်သည်။
၎င်းနှင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ခဲ့သော အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် A330 နှင့် ဆင်တူသည်။
၎င်း၏ ထူးခြားသော အချက်များမှာ ဟိုင်းဘိုင်ပတ်စ် တာဘိုပန်ကာ အင်ဂျင် (High-bypass turbofan engines) ၄လုံးနှင့် ဘီးတန်း ၃ခုပါသော လေယာဉ်ဘီးတို့ ဖြစ်သည်။
အဲယားဘတ်စ်သည် A340 ကို လေယာဉ်ကိုယ်ထည် အရှည် ၄ မျိုးထုတ်လုပ်သည်။
ပထမဆုံးအမျိုးအစားဖြစ်သော A340-300 သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့ပြီး ကိုယ်ထည်အရှည် ၅၉.၃၉ မီတာ (၁၉၄.၈ ပေ) ရှိသည်။
နောက်ထပ်ထုတ်လုပ်သော အမျိုးအစားမှာ အနည်းငယ်တိုသော -200 အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
A340-600 ၏ အရှည်မှာ -200 ထက် ၁၅.၉၁ မီတာ (၅၂.၂ပေ) မျှ ပိုရှည်သည်။
ထို အမျိုးအစားကို A340-500 နှင့် အတူတူ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုလေယာဉ်မှာ ဘိုးအင်း၏ ၇၇၇-၂၀၀LR လေယာဉ်ပျံ မထွက်မီ အချိန်အထိ ခရီးအရှည်ဆုံး သွားနိုင်သော လေယာဉ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်း A340 ဗာရှင်များမှာ A330 နှင့် ကိုယ်ထည် အတောင်ပံတို့ တူညီကြပြီး -500 နှင့် -၆၀၀ မော်ဒယ်လ်များမှာမူ ကိုယ်ထည်ပို၍ ရှည်လျားပြီး အတောင်ပံလည်း ပို၍ ကျယ်ပြန့်သည်။
A340 ကို ပထမဆုံး စတင်အသုံးပြုသော လေကြောင်းလိုင်းမှာ ဂျာမနီ လဖ်သန်ဇာ (Lufthansa) နှင့် ပြင်သစ် လေကြောင်းလိုင်း (Air France) တို့ဖြစ်ကြပြီး ၁၉၉၃ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လအထိ မှာကြားသည် စင်းရေ ၃၇၉ စင်းမျှ ရှိပြီး ၃၇၅ စင်းကို ထုတ်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
အသုံးအများဆုံးမှာ A340-300 အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၂၁၈ စင်း ထုတ်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
A340 ကို ခရီးဝေး သမုဒ္ဒရာဖြတ်သန်းသော ခရီးစဉ်များအတွက် အသုံးပြုကြသည်။
အကြောင်းမှာ ETOPS ဟုခေါ်သည့် ခရီးဝေး ပျံသန်းသည့် လေယာဉ်များအတွက် စည်းမျဉ်းတွင် A340 ကဲ့သို့သော အင်ဂျင် ၂ လုံးထက်ပိုသော လေယာဉ်များ ကို ကင်းလွတ်ခွင့် ပြုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း အင်ဂျင်တို့၏ စိတ်ချရမှု တိုးတက်လာသည်နှင့် အမျှ လေကြောင်းလိုင်းများ အနေနှင့် အင်ဂျင်အများအပြားပါဝင်သော လေယာဉ်များကို အသုံးမပြုတော့ပဲ စီးပွားရေးအတွက် ပိုမို တွက်ခြေကိုက်သော ဘိုးအင်း ၇၇၇ ကဲ့သို့သော အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် လေယာဉ်များကို ပိုမို၍ ကြိုက်နှစ်သက်လာ ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာသည် ကမ္ဘာ ပေါ်ရှိ သမုဒ္ဒရာများ အနက် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၈၅,၁၃၃,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာခန့် ရှိပြီး ကမ္ဘာ၏ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို နေရာယူထားပြီး ကမ္ဘာ့ ရေထု၏ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တည်ရှိနေသည်။
နာမည်မှာ ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ အက်တလပ်စ် ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အတ္တလန္တိတ် ဆိုသည်မှာ အက်တလပ်စ်၏ ပင်လယ်ဟု အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်စေသည်။
သမိုင်းထဲတွင် အတ္တလန္တိတ်ဟု ပထမဆုံး ဖော်ပြထားသည်မှာ ဘီစီ ၄၅၀ ခန့်တွင် ဟီရိုဒိုးတပ်စ်ရေးသားသော သမိုင်းစာအုပ်တွင် ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အီသီယိုပီးယား ဆိုသော အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည့် အီသီယိုးပစ် သမုဒ္ဒရာဟုလည်း ညွှန်းဆို ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
Ripley G, Dana CA. The American Cyclopaedia: a popular dictionary of general knowledge. Appleton, 1873, p. 69 read online ဥရောပသားများ အခြား သမုဒ္ဒရာများကို ရှာဖွေ မတွေ့ရှိမီ အချိန်က သမုဒ္ဒရာ ဆိုသော အမည်မှာ ဂျီဘရော်လ်တာ ရေလက်ကြား အလွန် ဒေသကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပြီး ယခု အတ္တလန္တိတ်ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာပင် ဖြစ်သည်။
ဂရိတို့ကမူ သမုဒ္ဒရာ ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်နေသည့် ဧရာမ မြစ်ကြီးဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ Category:သမုဒ္ဒရာများ။
လော့ခ်ဟိ အက်ဖ်-၁၁၇ နိုက်ဟော့ခ်သည် အမေရိကန် လေတပ်မှ ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော လူတစ်ဦးစီး အင်ဂျင် ၂လုံးတပ် ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ မြေပြင် တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
F117-A သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ပျံသန်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အစကနဦး အသုံးပြုနိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
F-117A တီထွင်မှု ကို ၁၉၈၈ နိုဝင်ဘာတွင် ကမ္ဘာသို့ ကြေညာခဲ့သည်။
လော့ခ်ဟိ စကန့်ခ် ဝေါ့ခ် (Lockheed Skunk Works) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ထိုလေယာဉ်သည် ရေဒါမြင်ကွင်းမှ ဖမ်းမိရန် ခက်ခဲသော ရေဒါလှိုင်း ပုံရိပ်လျော့ နည်းပညာ (stealth technology) ကို ပထမဆုံး အသုံးပြု တီထွင် ထားသော လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
F117-A ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ အတွင်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကို လူသိများ ထင်ရှားသည်။
မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်ဖြစ်သော်လည်း အများစုက ခေါ်ဝေါ်ကြသော အမည်မှာ Stealth Fighter ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် လေတပ်သည် F-117 အသုံးပြုခြင်းကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ တွင် ရပ်နားခဲ့သည်။
အကြောင်းမှာ အက်ဖ်-၂၂ ရက်ပ်တာ ကို စတင်အသုံးပြုခြင်းနှင့် အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂ ကို စတင် အသုံးပြုတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ F-117A Nighthawk U.S Air Force history page The 49th Fighter Wing at Holloman Air Force Base F-117A.com – The "Black Jet" website (a comprehensive site) F-117 article and Stealth article on Centennial of Flight web site F-117A Nighthawk page on AirAttack.com F-117A Nighthawk page on FAS.org Lockheed F-117 Stealth Fighter on Vectorsite.net "Filling the Stealth Gap," in Air and Space Power Journal Fall 2006 The Advent, Evolution, and New Horizons of United States Stealth Aircraft "The Secrets of Stealth" on Discovery Military Channel Austrian Radar Plots on acig.org CNN – NATO air attack shifts, aims at violence inside Kosovo – 27 March 1999 Google Maps directory of all surviving F-117s on public display Austrian article about interception of F-117 Category:စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံ ကဏ္ဍ:ကိုယ်ပျောက် လေယာဉ်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂ ရက်‌နေ့မှ စတင်၍ ‌တောင်သူ လယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှုအာမခံလုပ်ငန်းကို ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းလုပ်ငန်းကို တိုင်းခုနစ်တိုင်းရှိ မြို့နယ် ‌ပေါင်း ၅၀ တွင် ‌ရှေ့‌ပြေးစမ်းသပ်‌ရေး အစီအစဉ်ဖြင့် စတင် အ‌ကောင်အထည်‌ဖော်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ‌ကျောက်တန်း၊ သန်လျင်၊ တိုက်ကြီး၊ ကွမ်းခြံကုန်း၊ သုံးခွ၊ လှည်းကူးနှင့် ‌မှော်ဘီမြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ ပဲခူးတိုင်းတွင် အုတ်ဖို၊ ဖြူး၊ ‌ညောင်‌လေးပင်၊ လက်ပံတန်း၊ ကဝ၊ ‌ပေါင်းတည်၊ သဲကုန်း၊ ပဲခူး၊ ‌ကျောက်တံခါး၊ ဇီးကုန်း၊ ကြို့ပင်‌ကောက်နှင့် ပြည်မြို့များ တွင်လည်း‌ကောင်း၊ မွန်ပြည်နယ်တွင် မုဒုံ၊ ‌မော်လမြိုင်၊ ‌ချောင်း ဆုံနှင့် ‌ပေါင်မြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ မန္တ‌လေးတိုင်းတွင် ‌ကျောက်ဆည်၊ ပုသိမ်ကြီး၊ ပျဉ်းမနား၊ မိတ္ထီလာနှင့် မြင်းခြံမြို့ များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ကိုင်း၊ ‌ရွှေဘို၊ ‌ရေဦး၊ ‌ကောလင်းနှင့် ဝက်လက်မြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ ဧရာဝတီ တိုင်းတွင် ပုသိမ်အ‌ရှေ့၊ ပုသိမ်အ‌နောက်၊ ကျုံ‌ပျော်၊ ဟသင်္ာတ၊ မြန်‌အောင်၊ ‌မြောင်းမြ၊ ဝါးခယ်မ၊ ‌မော်လမြိုင် ကျွန်း၊ ဖျာပုံ၊ ဘိုက‌လေး၊ ပန်းတ‌နော်နှင့် အဂင်္ပူမြို့များတွင် လည်း‌ကောင်း၊ မ‌ကွေးတိုင်းတွင် မင်းဘူး၊ စလင်း၊ မ‌ကွေး၊ ‌တောင်တွင်းကြီးနှင့် ‌အောင်လံမြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း အသီးသီး စတင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။
‌တောင်သူလယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှု အာခမံကို ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံးဝင် ‌တောင်သူ လယ်သမား၊ ၎င်းနှင့် ‌ဆွေမျိုး‌တော်စပ်သူ တအိမ်တည်းအတူ‌နေ တအိုးတည်းစားသူများလည်း ထား ရှိနိုင်သည်။
အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီး အသက် ၆၀ ထက် မ‌ကျော်‌သေး‌သော မျက်မြင် အားဖြင့် ကျန်းမာ‌ရေး ပြည့်စုံသူများကို အာမခံဌာနမှ တာဝန် ယူ လက်ခံ‌ဆောင်ရွက်‌ပေးသည်။
ဆရာဝန်ထံတွင် ‌ဆေးစစ်ခံရန် မလို‌ပေ။
အာမခံ‌ကြေး‌ပေးသည်နှင့် အာမခံလက်မှတ်ကို ချက်ချင်း ထုတ်‌ပေးသည်။
အာမခံကိုလည်း ‌ငွေ‌ပေးသည့် အချိန်ကစ၍ တာဝန်ယူ‌လေသည်။
အာမခံလက်မှတ် တစ်‌စောင်စီကို အာမခံထား‌ငွေ ကျပ် ၁၀၀ဝိ နှင့် သက်တမ်းသုံးလအတွက် ပုံ‌သေ ပုံနှိပ်ထားသည်။
လက်မှတ်တစ်‌စောင်အတွက် အာမခံ‌ကြေးသည် သုံးကျပ်ဖြစ် သည်။
အာမခံထားရှိသူသည် သုံးလ၊ ‌ခြောက်လ၊ ကိုးလ၊ ၁၂ လအထိ မိမိ၏ ဆန္ဒအရ လိုအပ်သလို အာမခံထားရှိနိုင်သည်။
အာမခံထားသူတစ်ဦးအ‌နေဖြင့် အာမခံထား‌ငွေ ကျပ် ၅၀၀ဝိ အထိ ထားခွင့်ရှိ‌လေသည်။
အာမခံထားရှိသူသည် အာမခံထားရှိသည့် သက်တမ်း အတွင်း မည်သည့်အ‌ကြောင်း‌ကြောင့်ဖြစ်‌စေ ‌သေဆုံးလျှင်‌သော် လည်း‌ကောင်း၊ ထိခိုက် ဒဏ်ရာ၇ရှိလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း ‌အောက်တွင်‌ဖော်ပြထား‌သော အကျိုး ခံစားခွင့်များကို ၇ရှိမည် ဖြစ်‌လေသည်။
‌သေဆုံးခြင်းနှင့် အလုပ် လုံးဝမလုပ်နိုင်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၁၀၀ဝိ၊ မျက်စိတစ်ဘက်ကွယ်ခြင်း၊ လက်‌မောင်းရင်းမှ လက်‌ကောက်ဝတ်အထိ တစ်‌နေရာရာပြတ်ခြင်းနှင့် ‌ပေါင်ရင်းမှ ‌ခြေကျင်းဝတ်အထိ တစ်‌နေရာရာ ပြတ်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၅၀ဝိ၊ ‌မေးရိုးကျိုးခြင်း၊ လက်‌မောင်းရင်းမှ လက်‌ကောက်ဝတ်ထိ တစ်‌နေရာရာ ကျိုးခြင်းနှင့် ဦး‌ခေါင်းခွံ ကွဲခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၁၅ဝိ၊ လက်မတစ်‌ချောင်းပြတ်ခြင်း၊ ‌ခြေမတစ်‌ချောင်း ပြတ်ခြင်း၊ နှာ‌ခေါင်းရိုးကျိုးခြင်း၊ လည်ပင်းမှ ခါရိုးတစ်‌လျှောက် အဆစ် တစ်ဆစ်ကျိုးခြင်း၊ နံရိုးတစ်‌ချောင်းကျိုးခြင်းနှင့် ညှပ်ရိုးကျိုးခြင်း တို့အတွက် ကျပ် ၁၀ဝိ၊ လက်မမှအပ ကျန်လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်းပြတ်ခြင်းနှင့် ‌ခြေမမှအပ ကျန်လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်း ပြတ်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၅ဝိ၊ လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်း သို့မဟုတ် ‌ခြေ‌ချောင်းတစ်‌ချောင်း ကျိုးခြင်းအတွက် ကျပ် ၂၅ိ စသည်တို့ ဖြစ်‌လေသည်။
အာမခံထားသူသည် ‌သေဆုံးသွားလျှင်ဖြစ်‌စေ၊ ရူးသွပ်သွား လျှင်ဖြစ်‌စေ အကျိုးခံစားခွင့်ကို အာမခံလက်မှတ်တွင် ‌ဖော်ပြ ထားသည့် အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူအား ထုတ်‌ပေးသည်။