kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျင်း အလယ်တွင်မျောတိုင် စိုက်ပေး၍ မိခင်ပင် မှဖြတ်ထားသော နဂါးမောက် ပင်စည်ကိုင်းဖြတ် ကို ၄ လက်မခန့်မြေမြုပ် စိုက်ပျိုးပါ။
တစ်ကျင်းလျှင် ၂ပင်စိုက်ပါ။
ပင်စည်ကိုင်းပြတ်သည် အလျားအနည်းဆုံး ၈ လက်မရှိ သင့်သည်။
စိုက်ပျိုးပြီး အပင်ကိုနှစ်ပတ် အထိအရိပ်ပြုလုပ်ပေးပါ။
မျှောတိုင် တွင် မှီနေသာ အကိုင်းတစ်ကိုင်း သာရှိစေရန် ဘေးတက်များ ကို ဖဲ့ပေးပြီးတိုင်တွင် အကိုင်းအား ပလတ်စတစ်စဖြင့်ချည်ပေးပါ။
ရေ တစ်ပတ် တစ်ခါ ရွဲရွဲလောင်းပေးပါက လုံလောက်ပါသည်။
အပင်ပြုစုခြင်း ပေါင်းမြက် ကင်းရှင်းစေရန် တူရွင်း၊ပေါက်ပြား တို့ဖြင့် ရှင်းလင်းပေးခြင်း၊ အပင်ခြေပတ်လည် တွင်ကောက်ရိုး ၊မြက်ခြောက် စသောမြေဖုံး ပစ္စည်းများဖြင့် ဖုံးအုပ်ပေးခြင်း ၊ပေါင်းသတ်ဆေး အသုံးပြု၍ နှိမ်နှင်းပေးခြင်း များဖြင့်ဆောင် ရွက်နိုင်သည်။
သဘာဝမြေဩဇာရွက်ဖျန်းဆေးများ အသုံးပြုခြင်း စိုက်ပြီး ၁-၂ လ ကြာပြီး နောက် သဘာဝမြေဩဇာများ၊ ဘိုကာရှီ များကို ပင်စည်အားမထိစေဘဲ ဘေးပတ်ပတ်လည်မှ မြေဆွ၍ ကျွေးပေးပါ။
မိမိခြံမှ ထွက်သော သစ်ရွက်ခြောက်များ၊ ကောက်ရိုးများကိုအပင်ပတ်ပတ်လည်တွင် ဖုံးအုပ်ထားပေးခြင်းဖြင့် ရေလိုအပ်ချက် လျော့နည်းရုံမျှမက မြေကြီးအတွင်းမှ အဟာရဓာတ်များ အငွေ့ပျံ ပျောက်ဆုံးမှုမှ သက်သာစေသည့်အပြင် မြေကြီးတွင်းရှိ အကျိုးပြု အဏုဇီဝများ၏ ကောင်းမွန်သောလုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် အပင်ကြီးထွား သန်မာပြီး ရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ရည်မြင့်တက် လာမည်ဖြစ်သည်။
သဘာဝရွက်ဖျန်းဆေးများ၊ အချဉ်ဖောက်ထားသော အရွက်ရည်/အသီးရည်၊ ဝါးပေါင်းခံရည်၊ အဏုဇီဝရည်များကိုလည်း ၁ ပတ် တစ်ခါ သို့မဟုတ် ၂ ပတ် တစ်ခါ ဖျန်းပေးသင့်ပါသည်။
ဓာတ်မြေဩဇာထည့်သွင်းပေးခြင်း အပင်စိုက်ပြီး (၂) လကြာသော အချိန်မှစ၍ NPK အချိုး (၁၅း၁၅း၁၅) ရှိသော ဓာတ်မြေဩဇာကို တစ်ပင်လျှင် ဟင်းစားဇွန်း (၂) ဇွန်းနှုန်း ထည့်သွင်းပေးပါ။
(၅) နှစ်သားကျော်ပါကNPK အချိုး ( ၁၃း၁၃း၂၁) နှင့် (၅း၂၄း၂၄) ဓာတ်မြေဩဇာ ကို တစ်ပင်လျှင် ဟင်းစားဇွန်း(၃) ဇွန်းနှုန်းဖြင့် (၂) လခြား တစ်ကြိမ် တစ်လှည့်စီ ထည့်သွင်းပေးပါ။
ပိုးမွှားကာကွယ်နှိမ်နှင်းခြင်း နဂါးမောက်ပင်၏ အဓိကဖျက်ပိုးမှာ ပုရွက်ဆိတ်နီဖြစ် သည်။
အပင်၏ အဖျားပိုင်း အဖူးနုများနှင့်အသီးညှာ တို့တွင် ပုရွက်ဆိတ် များ စားသောက် ဖျက်ဆီး ပါသည်။
ပင်စည်ခြေကို ဖျက်ဆီးသော ပုရွက်ဆိတ်နီများ ကိုမြေအောင်း ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးမျိုး အသုံးပြု ၍နှိမ်နင်းနိုင်သည်။
ပင်စည်ပေါ်ပိုင်း ဖျက်ဆီးသော ပုရွက်ဆိတ်နီ များကို သဘာဝပိုးသတ်ဆေးများ သို့မဟုတ်ဆီဗင် (sevin) ပိုးသတ်ဆေးဖြင့်နှိမ်နင်းနိုင်သည်။
ရောဂါ အနေဖြင့် ပင်စည်ပုပ်ရောဂါနှင့်အမြစ်ပုပ်ရောဂါများ ကျရောက်တတ်သည်။
ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ပင်တည်း ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ရှိသော်လည်း အသီးတင်နှုန်းများစေရန် ဝတ်မှုန်ကူးပေး ရမည်။
နဂါးမောက်သီး၏ပန်းပွင့်ချိန်မှာ ညပိုင်းမှာ ပွင့်သည့် အတွက်ကြောင့် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကို ညပိုင်းမှာပြုလုပ်ပေး ရသည်။
မိုးများပါကဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကို အဟန့်အတားဖြစ်သည့် အတွက် ဝတ်မှုန်ကူးပြီး လျှင်ပန်းပွင့်ကို ပလပ်စတစ်အိတ်ဖြင့် စွပ်ပေးထားသင့်သည်။
အသီးဆွတ်ခူးခြင်း လက်သန်းထိပ် အဆစ် အရွယ် အစိမ်းရောင်ရှိပွင့်ဖူး ကို ပင်စည် အဖျားပိုင်းတွင်တွေ့နိုင်သည်။
ဧပြီလ၊ ဇူလိုင်လ အတွင်းတွင် ပန်းပွင့်လေ့ရှိသည်။
ပန်းပွင့်ပြီး (၇) ပတ်မှ (၈) ပတ် အကြာတွင် အသီးဆွတ်ခူးနိုင်သည်။
အသီးပေါ်ရှိ အဖတ်များ အစိမ်းရောင်ပျောက်ပြီး အနီရောင်ပြောင်းလာလျှင် အသီး ဆွတ်ခူးနိုင်သည်။
အသီးရင့်ပြီးနောက် အပင်ပေါ်(၁၅) ရက်ခန့် ဆက်လက် ထားနိုင်သော်လည်းအသီးအရည်အသွေး (အနံ့အရသာ) လျော့သွားတတ်သည်။
မေလ မှအောက်တိုဘာ လ ကာလအတွင်း သီးထွက်ရရှိသည်။
နေရာဒေသနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အသီးထွက်ချိန်ကွာခြားသည်။
အလေးထားစားသုံးသင့်သည့်သစ်သီးဖြစ်ပြီး အာဟာရပြည့်ဝစေပြီး၊ ခွန်အားကို အမြန်ဆုံးပြန်လည်ပြည့်ဝစေခြင်း ၊ မောပန်းနွမ်းနယ်မှု ကို အမြန်ဆုံး သက်သာ၍ အစာမကြေ ရင်ပြည့် ရင်ကယ်ဖြစ်ခြင်း ကို ချက်ချင်းပျောက်ကင်းစေပြီးဆီးချို၊သွေးချို၊ သွေးတိုး မတက်စေရန် အကူအညီပေးသည်။
ပန်းနာရင်ကြပ်သမားများ သက်သာပျောက်ကင်းစေသည်။
နှလုံးရောဂါများ သက်သာစေသည်။
မဖြစ်မနေစားသုံးသင့်သူများ ကျန်းမာဖွံ့ဖြိုးပြိး အသားအရေ လှပနုပျိုလိုသူ နာတာရှည်ရောဂါ ခံစားနေရသူ လေးဘက်နာ ၊နှလုံးရောဂါ ခံစားနေရသူ ဆီးချို၊ သွေးချို၊သွေးတိုးရောဂါ ခံစားနေရသူ အစာအိမ်နှင့် ပက်သက်သည့် ရောဂါရှိသူ ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူ၊ ဆီးကျောက်တည်သူ ဆီးချုပ်၊ ဝမ်းချုပ်တတ်သူ ဦးနှောက် မဖွံ့ဖြိုးသည့်ရောဂါရှိသူ လေကောင်းလေသန့် မရရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လုပ်ကိုင်နေရသူ စိတ်မောလူမောဖြစ်နေသူ ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ချချင်သူ အားအင်ကုန်ခမ်းစိတ်ဓာတ်ကျနေသူ အသီးတင်စေခြင်း နှင့်ပန်းပွင့်ခြင်း ပန်းပွင့်ရာသီရောက်သည်နှင့်နဂါးမောက်ကိုင်း၏ ဘေးစောင်းများတွင်း နီနီရဲရဲ အဖူးငုံလေးများ အစီအရီပေါ်လာတတ်သည်။
သက်တမ်းရင့်ကိုင်းတကိုင်းမှ အဖူးငုံ ၃ဖူးမှ ၅ဖူးကြားပေါ်လာတတ်ပြီး ထိုအဖူးများထဲမှ ၅၀~၇၀ % သည် ပန်းဖူးအဖြစ်သို့ရက်သတ္တပတ် ၂ပတ်ကြာလျှင် ရောက်ရှိသည်။
ထိုမှ နောက်ထပ် ၁၅ရက် မှ ရက် ၂၀ ကြာသောအခါ ပန်းပွင့် ဘဝသို့ ရောက်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် အဖူးငုံဘဝမှ ပန်းပွင့်ချိန်အထိ ပျမ်းမျှ ၂၅~ ၃၅ ရက် ကြာမြင့်ပါသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့်ပန်းပွင့်များသည် ညနေ ၆နာရီမှ ၇နာရီကြားတွင် စတင်ပွင့်ကြပြီး ပန်းပွင့်အားလုံးအပွင့်အာဆုံး အနေအထားမှာည ၁၀နာရီဝန်းကျင်ခန့်တွင်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်ပန်းပွင့်အတွင်း ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း ကိစ္စပြီးဆုံးသည့်နောက်တွင် ပန်းပွင့်မှာပြန်ငုံသွားပြီး တဖြည်းဖြည်းညှိုးသွားသည်။
ဝတ်မှုန်ကူးရန်ကျန်ရှိနေသေးသော ပန်းပွင့်တို့မှာမူ၁ရက်မှ ၂ရက်အထိအပွင့်အတိုင်းရှိနေတတ်သည်။
ဝတ်မှုန်ကူးရန်အကူအညီပေးသူများမှာလင်းနို့၊ ပျား၊ ပိတုန်း၊ ဖလံ၊ လိပ်ပြာတို့ဖြစ်သည်။
သို့သော်နဂါးမောက်ပန်းပွင့်သည် ညဘက်မှာသာ ပွင့်လေ့ရှိသောကြောင့် လင်းနို့ နှင့်ညဘက်ကျင်လည်လေ့ရှိသော ဖလံ များသည်သာ အဓိကဝတ်မှုန်ကူးသူများဟု လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
သို့သော် အသီးသီးချိန်တွင်မူအသီးများကို လင်းနို့များက ဖျက်ဆီးစားသောက် လေ့ရှိကြသည်။
ခြံသစ်စတည်ခါစအခြေအနေမျိုးတွင် ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူတို့ မပေါများနိုင်ပေ။
ထိုအချိန်တွင် အသီးတင်နှုန်း နည်းပါတတ်သည်။
ထို့ပြင် စိုက်သက် ၁နှစ်သားဝန်းကျင် အပင်ငယ်ချိန်တွင်လည်း အသီးတင်နှုန်းနည်းပါးလေ့ရှိသည်မှာ ထုံးစံပင်ဖြစ်သည်။
တချို့သော စိုက်ပျိုးသူများသည် ပထမနှစ်ကိုအသီးမယူစေဘဲအပွင့်များ ခြွေပစ်လေ့ရှိသည်။
-ထို့ပြင် နောက်နှစ်သီးသောအသီးမျာတွင်လည်း သိမ်သော သေးသော အသီးများကို ခြွေပစ်ခြင်းဖြင့် ထွားကြိုင်းသော ကျန်ရှိအသီးများကို ရရှိကြသည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အာရှတိုက်မှ Hylocereus undatus အသီးခွံ အနီရောင် ရှိပြီး အတွင်းသားမှာ အဖြူရောင်မျိုးမှာ ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးနိုင်သောမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
ထိုမျိုးစိတ်ထဲမှ တချို့သည် ဝတ်မှုန်ကူး ပေးသူများပင် မလိုအပ်ဘဲ ပန်းငုံဘဝမှာပင်ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိစ္စ အောင်မြင်သောမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
အများစုမှာမူ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူလင်းနို့၊ ပျား၊ ပိတုန်း၊ ဖလံ၊ စသည်တို့ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိစ္စကိုပြီးမြောက်စေသည်။
Hylocereus megalanthus or Selenicereus megalanthus အတွင်းသာအဖြူ အသီးခွံအဝါမျိုးမှာ ဝတ်မှုန်ကူးပေးသူမလိုအပ်ဘဲ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးခြင်းကိုဆောင်ရွက်နိုင်သောမျိုးဖြစ်သည်။
အကြောင်းမှာ ၎င်းမျိုး၏ ပန်းပွင့်တွင်ရှိသောဝတ်ဆံဖိုတိုင်နှင့် ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်တို့၏ အမြင့်မှာတူညီနေသော ကြောင့် ပန်းပွင့်၏အငုံဘဝတွင်ပင် ၎င်းတို့ထိတွေ့နိုင်ကာ ဝတ်မှုံကူးခြင်းကိစ္စကို ပြီးမြောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။
Hylocereus costaricensisအတွင်းသားအနီမျိုးစိတ်များကိုမူ လေ့လာဆဲအနေထားမှာပင်ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် လည်း ပွင့်တည်းဝတ်မှုကူးနိုင်သောမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ လက်ဖြင့်ဝတ်မှုကူးပေးသော အသီးများ (တနည်းပွင့်ခြားဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်များ) သည် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန်မလိုအပ်သော အသီးများ(တနည်း ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်များ - ၎င်းတို့မှာပင် သဘာ၀ ဝတ်မှုန်ကူးသူတို့လိုအပ်သောမျိုးနှင့် မလိုအပ်သော မျိုး ဟူ၍ ထပ်ခွဲနိုင်သည်။
) ထက် အရွယ်အစားပိုမိုကြီးပြီး အလေးချိန်များသည်။
အသီးတို့၏ အလေးချိန်များခြင်း အသီးကြီးခြင်းကို ယေဘုယျလေ့လာရသော် အသီးအတွင်း အစေ့ပါဝင်မှုနှင့် များစွာသက်ဆိုင်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။
တနည်းအားဖြင့် ထိုအစေ့များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ဝတ်မှုန်ကူးနိုင်သော ပမာဏ အနည်းအများပေါ်မူတည်နေသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
လူက လက်ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရသော အသီးတို့မှာကားဝတ်မှုန်ပမာဏ အများဆုံးကို ကူးပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်မိပါသည်။
ပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူးမျိုးမှအသီးများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၃၅၀ မှ ၆၀၀ ဂရမ်ထိ ရှိတတ်သည်။
ပွင့်ခြားဝတ်မှုန် ကူးမျိုး (လက်ဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးရသောမျိုးစိတ်) မှ အသီးမျာသည် ၅၀၀ မှ ၉၀၀ ဂရမ်အထိ ရှိတတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများသောအားဖြင့် တွေ့ရသော မျိုးများမှာပွင့်တည်းဝတ်မှုန်ကူး မျိုးများဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ထိုမျိုးစိတ်များသည် တခြားမျိုးကွဲများနှင့် ရောနှောစိုက်ခြင်းဖြင့် မျိုးကွဲများဖြစ်လာပြီးပွင့်ခြားဝတ်မှုန်ကူး မျိုးစိတ်အသွင်ပြောင်းလဲတတ်သည်ကိုလည်းလေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
မိမိနဂါးမောက်မျိုးအားလက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် လိုမလို အလွယ်ဆုံးစမ်းသပ်နည်းမှာ ပန်းပွင့်၏ဝတ်ဆံဖိုတိုင်ထိပ်နှင့် ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်တို့ အမြင့်ချင်း တူညီနေလျှင် သို့မဟုတ် ကွာဟချက် ၂စင်တီမီတာ အောက်ရှိနေလျှင် လက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် မလိုအပ်ကြောင်းလေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
ထိုသို့မဟုတ်ဘဲတိုင်ထိပ်အမြင့်ကွာဟချက်မှာ များနေပါက ပျား၊ ပိတုန်းတို့ အကူအညီဖြင့်ပင်မရတတ်သည်ကို အနောက်တိုင်းသုတေသီများ၏ လေ့လာချက်များအရ သိရှိရသည်။
အကြောင်းမှာ ပျားပိတုန်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အရွယ်အစားနှင့် ပန်းပွင့်အရွယ်အစားမှာအလွန်ကွာဟနေသောကြောင့် ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန် မလွယ်ကူပေ။
လင်းနို့များသည်မူ ၎င်းမျိုးစိတ်များအတွက်ဝတ်မှုန်ကူးပေးနိုင်သော သဘာဝမိတ်ဆွေပင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ၎င်းတို့သည် အသီးများရင့်မှည်လာချိန်တွင် အသီးအား လာရောက် စားသောက်လေ့ရှိသောကြောင့်ရန်သူအဖြစ်လဲ တည်ရှိနေပေသည်။
လက်ဖြင့်ဝတ်မှုန်ကူးပေးရန်လိုအပ်သော မျိုးစိတ်များအတွက် ဝတ်မှုန်ကူးနည်းမှာ ဝတ်ဆံဖိုတိုင်မှ ဝတ်မှုံများကို ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်သို့ ဖြူးပေး ပွတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဝတ်မှုန်ကူးစေခြင်းဖြစ်သည်။
ဝတ်မှုန်ဖိုများကို ပန်းပွင့်ပြီး ၂-၃ နာရီအတွင်း စုဆောင်းနိုင်သည်။
ညနေ၆နာရီတွင် ပုံမှန် ပန်းပွင့်သောကြောင့် ည ၈နာရီမှ ၉နာရီအတွင်း စုဆောင်းနိုင်သည်။
စုဆောင်းရာတွင် သန့်စင်ထားသော ကပ်ကြေးအသေး သို့မဟုတ် ဇာဂနာဖြင့် ဝတ်မှုန်ဖိုများကို ဇစ်ပါသောလေလုံ ပလက်စတစ်အိတ်အတွင်း စုဆောင်းပြီး အအေးခန်း (သို့မဟုတ်) အေးသောနေရာတွင်ထားကာ မနက်ခင်းအစော ၃-၅ နာရီတွင် နေမထွက်ခင်တွင်ဝတ်ဆံမတိုင်ထိပ်သို့ နားကြပ်တံ၊ စုတ်တံအသေးဖြင့် ညင်သာစွာပွတ်ပေးဖို့လိုသည်။
ပန်းပွင့် ၁ပွင့် သို့မဟုတ် ၂ပွင့်လောက်မှ ဝတ်မှုန်များကို စုဆောင်းပြီး တခြားပန်းပွင့်များသို့ လိုက်လံ ဝတ်မှုန်ကူးပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ဝတ်မှုန်ကူးပြီးပါက ပန်းပွင့်အား အသီးစွတ်အိတ်များဖြင့် စွတ်ပေးခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးကောင်းမွန်သောအလေးချိန်စီးသော အသီးများကို ရရှိစေပါမည်။
အလင်းရောင်နှင့် အပူချိန် ထို့ပြင် အလင်းရောင်နှင့်အပူချိန်တို့မှလည်း နဂါးမောက် ပန်းပွင့်ခြင်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ ရေခဲမှတ်အောက် -2 ံC တွင်လည်းကောင်း။
အပူချိန် 4 5ံC ထက်ကျော်လွန်လျှင်သော်လည်းကောင်း နဂါးမောက်များ မရှင်သန်နိုင်တော့ပေ။
နှင်းကျထူထပ်သော အရပ်ဒေသများတွင် နဂါးမောက်ကို မစိုက်သင့်ပေ။
အပူအအေး ပြောင်းလဲမှုသည်အပင်ပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသည်။
အပင်ကိုင်းသားများ ဖူးရောင်၊ အက်ကွဲခြင်း၊ အဝါရောင်ပြောင်းလာခြင်း၊ အရည်များစိမ့်ထွက်လာပြီး တပင်လုံး ပျော့ခွေလာခြင်း စသည့်ဆိုးရွားသည့်လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်တတ်သည်။
နဂါးမောက်၏မျိုးရင်းမှာ Cactus ရှားစောင်းမျိုးရင်မှန်သော်လည်း နဂါးမောက်မျိုးကိုမူ သဲကန္တာရတွင် စတင်တွေ့ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ တောထဲတောင်ထဲ အရိပ်အနည်းငယ်ရသော ဒေသများမှာ တွေ့ရှိရခြင်းကြောင့် အလင်းရောင်ကို အပြည့်အဝမဟုတ်ဘဲ အတိုင်းအတာတခုအထိသာကြိုက်နှစ်သက်သော အပင်ဖြစ်သည်။
ပူနွေးမှုသည် ပန်းပွင့်ခြင်းကိုစောစီးစွာပွင့်စေပြီး အေးမြသောရာသီတို့တွင် ပန်းပွင့်ခြင်းမှာ နောက်ကျတတ်သည်။
နဂါမောက်သည် လင်းတာတုံ့ပြန်မှုရှိသော အပင်ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ လင်းတာရှည်သောနေ့များတွင် ပန်းပွင့်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အတွေ့အကြုံရှိ စိုက်ပျိုးသူများ၏ ပြောစကားအရလပြည့်ညနှင့် လပြည့်မတိုင်ခင်ညများတွင် နဂါးမောက်များပိုမိုပွင့်လေ့ရှိ သည်ဟုဆိုသည်။
ထို့အပြင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တနှစ်ပတ်လုံးနီးပါး အသီးရရှိစေရန်အတွက်အသီးမပွင့်ရာသီများတွင် မီးများထွန်းပေးခြင်းဖြင့်ပန်းပွင့်စေကာ အသီးတင်စေသည်။
၇၅-၁၀၀ ဝပ်မီးလုံးများကို လူသွားလူလာလွတ်သောအမြင့် ၈ပေခန့်တွင် ကြိုးများဆိုင်းကာ၆-၁၀ ပေကြား အကွာအဝေးတွင် တလုံးနှုန်းဖြင့် ည ၇နာရီမှ သန်းခေါင်ယံအထိမီးဖွင့်ပေးကြသည်။
ပူသောရာသီများတွင် ၁၅-၂၀ရက်ခန့်၊ အေးသောရာသီများတွင် ၂၀-၂၅ရက်ခန့် တနေ့လျှင် ၄-၅နာရီနှုန်းဖြင့် မီးများအလင်းပေးလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နဂါးမောက်ကို တနှစ်ပတ်လုံးသီးစေကာ ပုံမှန် အသီးမထွက်သောရာသီတွင် မိမိမှာဈေးကောင်းရရှိစေသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ။
NGC 1792 သည် ကိုလမ်ဘာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ယင်းအား James Dunlop ဆိုသူမှ ၁၈၂၆ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
NGC 4121 သည် Draco ကြယ်စုတန်းမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီပု ဖြစ်သည်။
ဒဂုံတက္ကသိုလ်ဘူတာသည် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားတွင်ပါဝင်သော ဘူတာရုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
NGC 1073 သည် ကြယ်စုတန်း စီတပ်မှ ခရုတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။
ယင်းသည် H II ဝတ်ဆံဖြစ်နိုင်သည်။
thumb|NGC 1073 by HST, 3.18′ view ကိုးကား Category:စီတပ် (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 1032 သည် Cetus ကြယ်စုတန်း မှ အလင်းနှစ် ၁၁၇ မီလီယံ ဝေးကွာသည့် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားသည် ရန်ကုန်မြို့ပြဧရိယာအတွင်း ပုံမှန်အလုပ်ဆင်းသူများအတွက် အားထားရာ မြို့တွင်းရထားလမ်းကွန်ယက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ မီးရထား၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဆောင်ရွက်နေပြီး ရှည်လျားကာ ၃၉ ဘူတာပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ဝန်းကျင် မြို့နယ်များကို ရန်ကုန်မြို့ပြဧရိယာနှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
မြို့ပတ်ရထားသည် အကြိမ် ၂၀ ခန့်ပြေးဆွဲပြီး လက်မှတ် ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ ခန့် နေ့စဉ်ရောင်းချရသည်။
မြို့ပတ်ရထား တစ်ပတ်ပြည့်စီးနင်းနိုင်ရန် အချိန် ၃ နာရီမျှ ကြာမြင့်ပြီး မြို့ပတ်ရထားစီးနင်းခြင်းဟာ ရန်ကုန်မြို့လူနေမှုဘဝကို အထင်းသားမြင်တွေ့နိုင်မည် နည်းလမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားကို ဝင်ငွေနည်းသူ စီးနင်းသူများ သိပ်သည်းစွာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဘတ်စ်ကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပတ်ရထားသည် ရန်ကုန်မြို့ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးတွင် ဈေးအချိုဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဖြစ်သည်။
မြို့ပတ်ရထားပြေးဆွဲချိန်သည် နေ့စဉ် မနက် ၃ နာရီ ၄၅ မိနစ်မှ ည ၁၀ နာရီ ၁၅ မိနစ်အထိ ဖြစ်သည်။
မြို့ပတ်ရထားလတ်မှတ်တန်ဖိုးမှ ၁၅ မိုင်အတွင်း အကွာအဝေးကို ၂၀၀ ကျပ် (~eighteen US cents)နှင့် ၁၅ မိုင်အထက်အကွာအဝေးကို ၄၀၀ ကျပ် (~37 US cents) ကျသင့်သည်။
ရထားလက်မှတ်များကို ပုံသေ ၁၀၀ ကျပ်ဖြင့် မြို့ပတ်ရထားလမ်းရှိ ဘူတာများအားလုံးတွင် ရောင်းချပေးသည်။
ရန်ကုန်ဘူတာကြီးတွင် စင်္ကြန်အမှတ် ၇ ရှိ စင်္ကြန်ပေါ်၌ လက်မှတ်ရောင်းသော ရုံငယ်တစ်ခု တည်ရှိပြီး အဆိုပါဘူတာရုံမှ မြို့ပတ်ရထားအတွက် လတ်မှတ်များကို ရောင်းချပေးသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းကို ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ ရန်ကုန် - ကြည့်မြင့်နိုင် - တညင်းကုန်း လမ်ပိုင်းအဖြစ် ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့မှ ရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်းပိုင်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ရန်ကုန် ဆင်ခြေဖုံး၌ ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် မဟုတ်ဘဲ ကုန်ရထားများအတွက် (၆)မိုင်အရှည်ရှိသော ကုန်းရထားလမ်းတိုအဖြစ် စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၀ ခုနှစ် မတ်လ (၁)ရက်နေ့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ထို့မှ အရှည်(၃.၅) မိုင်ရှိသော ရန်ကုန် - ကြည့်မြင်တိုင်လမ်းပိုင်း အား ၁၈၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ အရှည် (၅.၅)မိုင်ရှိသော ကြည့်မြင့်တိုင် - အင်းစိန် လမ်းပိုင်းအား ၁၈၉၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ရက်နေ့လယ်းကောင်း ၊ အရှည် (၇.၉၂)မိုင်ရှိသော အင်းစိန် - လှော်ကားလမ်းပိုင်းအား ၁၉၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ဆက်လက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
History of Indian Railways Pages 62 thumb|အနောက်ဂျာမနီနိုင်ငံ Talbot Co. မှထုတ်လုပ်သောဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထားအား ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအဖြစ် ရန်ကုန်ဘူတာကြီး၌ ၁၉၆၀ခုနှစ်ဝန်းကျင် မြင်တွေ့ရစဉ်။
ရန်ကုန်မြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးအရှေ့ပိုင်းဒေသမျာရှိ ပြည်သူလူထုတို့ ဆက်သွယ်သွားလာရာ၌ လွယ်ကူ သက်သာစေရေးအတွက် မြို့ပတ် ရထားလမ်းကို ဆက်လက် ဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းတစ်ခုရှိခဲ့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားလာ၍ အဆိုပါ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ခဲ့ပေ။
ရပ်နားခဲ့ရသော ရန်ကုန်အရှေ့ပတ်ခြမ်း မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်း ကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးစီးသည့် အိမ်စောင့် အစိုးရ လက်ထက်တွင် လုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် မြေသိမ်းယူခြင်း လုပ်ငန်းများကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ (၁၁) ရက် နေ့တွင် တောရှင်းခြင်း၊ မြေတိုင်းထွာခြင်း၊ ပန္နက် ရိုက်ခြင်းစသည့်လုပ်ငန်းများကို ဆက်၍လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၀ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့မှစ၍ စက်အားကိုသုံးလျက် ဒညင်းကုန်းရှိ နိုင်ငံတော်အစိုးရအုတ်ကျွပ်စက်သံလမ်းဆုံးမှစတင်၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး တောရှင်းခြင်း၊ မြေဖို့၊ မြေပြို၊ မြေညှိ၊ တံတားတည်ဆောက်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရသော လုပ်ငန်းဘက်ဆိုင်ရာ အပိုင်းနှင့် လမ်းခင်းခြင်း လုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ရသော လမ်းခင်းဘက်ဆိုင်ရာ အပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲပြီး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
နှစ်တရာပြည့် မီးရထား (၁၈၇၇-၁၉၇၇) ၊ ၁၉၇၇ ၊ စာမျက်နှာ ၃၄ ပထမအဆင့်အဖြစ် ဂေါက်ကွင်းဘူတာ မှ ပြည်လမ်း ကျိုက္ကလဲ့ဘူတာအထိ လမ်းပိုင်းကိုလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ပထမအပတ်တွင် ပြည်လမ်းအထိ မြေညှိလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြီးဆုံးသွားသည့်အပိုင်းကို သံလမ်းခင်းခြင်းလုပ်ငန်းက ချက်ချင်းလိုက်၍လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရာတွင် ယခင်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်နည်းဖြစ်သော ရှေးဦးစွာ ဇလီဖားတုံးများ ခင်းပြီးမှ သံလမ်းကိုထပ်၍ ခင်းခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ သံလမ်းနှင့် ဇလီဖားကို တစ်ပြိုင်တည်းတပ်ဆင်ပြီးမှ ထိုတပ်ဆင်ပြီးသားလမ်းများကို စက်များဖြင့်လိုက်၍ခင်းသည့်နည်းကို အသုံးပြု၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒုတိယလမ်းပိုင်းမှာ မြင့်မားရှည်လျားသော မင်္ဂလာဒုံ ကျိုက္ကလဲကြား လမ်းကွေ့ အလျှား (၁၅၀ဝ)ပေရှိ တာဘောင်ကြီးကိုအမြင့် (၁၈) ပေအထိ မြေဖို့ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ဆက်လက်၍ ဂျိုးဖြူပိုက်နှင့် ပြည်လမ်း အကြား မြေဖို့လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် ၁၉၅၉ ခု၊ မတ်လပထမပတ်တွင် မြေဖို့လုပ်ငန်း များအားလုံး ပြီးစီးသွားခဲ့သည်။
သံလမ်းခင်းခြင်းလုပ်ငန်းပိုင်းမှာ ဒညင်းကုန်း ဘက်မှလည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာဒုံဘက်မှ လည်းကောင်း နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လုပ်ဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၁ ) ရက်နေ့ နေ့လယ် (၃) နာရီအချိန်တွင် အချင်းချင်း ဆုံမိကြလျှက် ရန်ကုန်မြို့ပါတ်မီးရထားလမ်းကြီးသည် အောင်မြင်စွာ ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
မြို့ပါတ်ရထားလမ်းတခုလုံး၏ မိုင်ရှည် မှာ(၂၈) မိုင်ဖြစ်သည်။
၎င်းအနက် တညင်းကုန်းရှိ နိုင်ငံတော်အစိုးရ အုတ်ကြွပ်စက်ရုံ အရှေ့မှနေ၍ မင်္ဂလာဒုံအထိလမ်းသစ်ကို ဖောက်လုပ်ပေးရသော မိုင်မှာ (၃.၇) မိုင် ဖြစ်ပေသည်။
မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် အသစ်ဆောက်လုပ်သော ဘူတာရုံ(၄)ရုံ အပါအဝင် ဘူတာရုံ (၃၀) ရှိပြီး အသစ်ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လမ်းပိုင်းတွင် တံတားသစ် (၁၇)စင်း နှင့် လူသွားဂုံးကျော်တံတား (၁၆)ခု ရှိသည်။
(၆)လအတွင်း အပြီးဖောက်လုပ်ခဲ့သော မြို့ပတ်ရထားလမ်း၏ စုစုပေါင်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ထိုခေတ်ကာလ ကျပ်ငွေ ၂,၀၅၄,၃၇၅ ဖြစ်သည်။
ခရီးဝေးရထားကြီးများနှင့် မြို့ပတ်ရထားများ အန္တရယ်ကင်းစွာ နှင့် တသီးတခြားစီ ခုတ်မောင်းနိုင်ရေးအတွက် မြို့ပတ်ဒွေးလမ်းများကို မလွှကုန်း မှ (၈.၇၅) မိုင်ရှိသော မင်္ဂလာဒုံ - ကန်တိုမင်သို့ မူလရှိသော တစ်လမ်းကို ဒွေးလမ်းအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာဒုံ- ကန်တိုမင်မှ (၄.၂၅) မိုင်ရှိသော ဒညင်းကုန်းသို့ ဒွေးလမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ရသည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် မေလ(၁)ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော မြို့ပတ်ဒွေးလမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်မှာ ၁၉၆၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
အဆိုပါလုပ်ငန်းအတွက် ထိုခေတ်ကာလ ကျပ်ငွေ ၃,၃၅၀,၉၁၃ ကုန်ကျခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနသည် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းကို ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစိုးရမှ ဦးစီးသောစနစ်သည် အရှုံးပြနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားအတွက် အစိုးရမှ လစဉ်ကုန်ကျငွေ ၂၆၀ မီလီယံ ကျပ်ငွေ(US$325,000) ကုန်ကျပြီး ပြန်လည်ရရှိသော ဘဏ္ဍာငွေ ၄၂ မီလီယံကျပ် (US$52,500) သာရှိသည်။
မြို့ပတ်ရထားလတ်မှတ်သည် ဝန်ကြီးဌာန၏ ထောက်ပံ့ပေးမှုကြောင့် ဈေးနှုန်းချိုသာလျက်ရှိသည်။
thumb|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် အသုံးပြုသွားမည့် Passenger Information System အသစ်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် Japan International Cooperation Agency နှင့် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်သော မဟာရန်ကုန်ဒေသ ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး master plan တွင် အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များအတွက် ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည့်အချက်များ ပါဝင်သည်။
၂၀၂၄ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂၉)ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ရန်ကုန်မြို့ပတ်လိုင်းနှင့် ရန်ကုန် - အင်းစိန်လိုင်းများတွင် DEMU တွဲဆိုင်းသစ် (၆)ဆိုင်းဖြင့် ပြောင်းလဲပြေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုပြင် ဒီဇယ်ဈေးမြင့်တက်လာမှုကြောင့် ၂၀၂၄ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၀) ရက်မှ စတင်ကာ လက်မှတ်ခနှုန်းထားများကို သုညမိုင်မှ မိုင် (၂ဝ) ခရီးအတွက် ယခင် (၂ဝဝ) ကျပ်အစား (၄ဝဝ) ကျပ်၊ မိုင် (၂ဝ) နှင့်အထက် မြို့တစ်ပတ်ခရီးအတွက် ယခင် (၃ဝဝ) ကျပ်အစား (၈ဝဝ) ကျပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရထားတွဲဆိုင်းများ လွတ်လပ်ရေးမရခင်လက်ထက်တွင် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများဖြင့် ပြေးဆွဲပေးခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာ့မီးရထားဌာန(BR)မှ စွမ်းရည်ကျလာသော ကိုလိုနီခေတ်လက်ကျန် ကျန်ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများအစား ခေတ်မီ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းသစ်မျာဖြင့် ပြောင်းလဲပြေးဆွဲခဲ့သည်။
ထို့အတွက် စက်ခေါင်းသစ်ဝယ်ယူခြင်းများကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်ဝန်းကျင်မှစ၍ အသုတ်လိုက်ဝယ်ယူခဲ့ရာ ဒုတိယအသုတ်ဝယ်ယူမှုတွင် အနောက်ဂျာမဏီနိုင်ငံ Talbot Co.ထုတ်လုပ်သော အလျား ၁၈၉ပေ ၄လက်မ ၊ အနံ ၉ပေ ၃လက်မ ၊ အမြင့် ၁၁ပေ ၆လက်မ ၊ အလေးချိန် ၈၆.၂ တန် မြင်းကောင်ရေအား ၇၀၄ ရှိ သံလမ်းပြေးဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထား (DMU) ၈ စီးအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၈,၈၅၀,၉၇ဝိ/ဖြင့်ဝယ်ယူပြီး ၁၉၅၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းတွင် စတင်ပြေးဆွဲ၍လည်းကောင်း၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ Ganz_MAVAG Co.ထုတ်လုပ်သော အလျား ၁၈၇ပေ ၈လက်မ အလေးချိန် ၁၀၄.၃တန် မြင်းကောင်ရေအား ၅၆၀ ရှိသော သံလမ်းပြေးဒီဇယ်ရထားတွဲဆိုင်း (DMU) ၂ ဆိုင်းအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၂,၅၇၃,၂၇ဝိ/ ဖြင့်လည်းကောင်းဝယ်ယူပြီး ၁၉၆၀ ဇွန်လပိုင်းမှစတင်ပြီး ခရီးတိုလော်ကယ်ရထားအဖြစ်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။
thumb|JR Central တွင်ပြေးဆွဲခဲ့သော Kiha 40 6309 ရထားအား မြင်တွေ့ရစဉ်။
ရန်ကုန်မြို့ပတ်လမ်းပိုင်းမှာ တွဲဆိုင်း ၈ ဆိုင်းဖြင့်ပြေးဆွဲမှုမလုံလောက်တော့၍ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၉ ခုနှစ် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ဒညင်းကုန်း-မင်္ဂလာဒုံလမ်းပိုင်းသစ်ဖောက်လုပ်ပြီးနောက် တတိယအသုတ် ၄ စီးအား ငွေကျပ်တန်ဖိုး ၄,၄၅၉,၅၂ဝိ/ ဖြင့် ထပ်မံဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ခုနှစ်မှ နိုဝင်ဘာလမှာ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဝယ်ယူပြီး(DMU/DRC) သံလမ်းပြေးဒီဇယ်ရထားများပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အင်းစိန်တွင် သံလမ်းပြေးဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ အားတည်ထောင်ပြီး ၁၉၆၅ စက်တင်ဘာလမှ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
thumb|သံလမ်းပြေးဒီဇယ်တွဲဆိုင်းရထား (DMU) များအား ရန်ကုန်မြို့ပတ်လူစီးတွဲများအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောက် အသုံးပြုခဲ့သော တွဲဆိုင်းများ ယင်းကဲ့သို့စနစ်တကျစီမံဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း အခြေအနေအကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တွဲဆိုင်းသစ်၊ အပိုပစ္စည်းစသည်တို့ ထပ်မံဖြည့်တင်းဝယ်ယူပေးနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ သက်တမ်းကုန်ဖျက်သိမ်းလိုက်ရပြီး အဆိုပါရထားကိုယ်ထည်များကို ရန်ကုန်မြို့ပတ်လူစီးတွဲများအဖြစ် ပြန်လည်တည်ဆောင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၅ခုနှစ်အထိအသုံးပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၅ခုနှစ်နောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပါတွဲဆိုင်းများအစား ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုခြင်း ရပ်နားခဲ့သော ဒီဇယ်ကားများဖြစ်သော Kiha 40 Series၊ JR Tokai Kiha 40 Series နှင့် Kiha 11 ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းများတွင် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲပြေးဆွဲလာခဲ့သည်။
thumb|ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်းတွေ ပြေးဆွဲနေသော ဂျပန်နိုင်ငံမှ KiHa 11 ဒီဇယ်ကားရထားဟောင်းများအား ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မြင်တွေ့ရစဉ်။
thumb|မစ်ဆူဘီရှီမှ အစိတ်အပိုင်းများအား စပိန်နိုင်ငံရှိ CAF တွင် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ထားသော DEMU ရထားသစ်။
ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းပိုင်း အဆင့်မြင့်တင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ပြီးစီးပြီနောက်ပိုင်း ပြေးဆွဲရန်အတွက် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ မစ်ဆူဘီရှီ နှင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ CAF တို့မှ ဒီဇယ်လျှပ်စစ်ကားခြောက်စီးပါ ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ရထား (DEMU) ၁၁ စီးကိုဝယ်ယူရန်အတွက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
ဘူတာရုံများ ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားကွန်ယက်တွင် ဘူတာရုံ ၃၉ ခု ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၏ ဒေသအသီးသီးနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
မြို့ပတ်ရထားပတ်လမ်း အစသည် ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်အနီး မင်္ဂလာဒုံဘူတာအထိဖြစ်သည်။
ထိုမှတဆင့် အင်းစိန်မှ အနောက်ဘက်သို့ ဥက္ကလာပမှ အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်လက်မောင်းနှင်သည်။
အဓိကဘူတာရုံများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- ရန်ကုန်ဘူတာကြီး ဒဂုံတက္ကသိုလ်ဘူတာ တညင်းကုန်းဘူတာ လှော်ကားဘူတာ အင်းစိန်ဘူတာ မင်္ဂလာဒုံဘူတာ အုတ်ဖိုစုဘူတာ ပုရွက်ဆိတ်ကုန်းဘူတာ သီလဝါဘူတာ တိုးကြောင်ကလေးဘူတာ ရွာသာကြီးဘူတာ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဘူတာ ဓာတ်ပုံပြခန်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ။
အီမန်နျူယယ် ဒါပီဒရန် ပက်ကွီအို စီနီယာ (၊ ၁၉၇၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ဖွား; ဒေသအသံ /ပါ့ခ်ယောင်း/) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား ကြေးစားလက်ဝှေ့သမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။
""I'm Half Spanish": Manny Pacquiao Gives Surprising Details on His Origins - Opera News ". www.dailyadvent.com. Retrieved 2021-08-22. ပက်မန်း ဟု အမည်ပြောင်ရထားပြီး နာမည်ကျော် ကြေးစားလက်ဝှေ့သမားများအနက် တဦးအဝင်အပါအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
"Historian: No doubt about Pacquiao's greatness ". ABS-CBN News. ABS-CBN. ၂၀၁၆ ခုမှစ၍ ဖိလစ်ပိုင် ဆီးနတ် (အထက်လွှတ်တော်) တွင် အမတ်အဖြစ် စတင်ဆောင်ရွက်သည်။
ယခင်က ဆာရန်ဂနီဒိစတြိတ်၏ အမတ် (၂၀၁၀-၁၆) ဖြစ်သည်။
ပက်ကွီအိုသည် လက်ဝှေ့သမိုင်းတွင် တစ်ဦးတည်းသော ရှစ်တန်းချန်ပီယံ (ဝိတ်တန်း ၈ မျိုးစလုံးတွင် ချန်ပီယံဖြစ်သူ) ဖြစ်ပြီး နာမည်ကြီး ခါးပတ် ၁၂ ခု ရဖူးသည်။
"Pacquiao gets record 12th world title in 8 weight divisions". Philippine Daily Inquirer. July 16, 2018. ရှုံးထွက်ချန်ပီယံပွဲတွင် ဝိတ်တန်း ၅ မျိုး၌ အနိုင်ရဖူးသူလည်း ဟူ၏။
"The Lineal Boxing World Champions ". The Cyber Boxing Zone Encyclopedia. ထို့ပြင် ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆယ်စုနှစ် ၄ ခု (၁၉၉၀-၂၀၂၀) ကြာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
"Manny Pacquiao: Boxing's first four-decade champion". boxingjunkie.usatoday.com. January 2, 2020. ၂၀၁၅ ခုတွင် ထိုးခဲ့သော ၂၅ ပွဲမှ ဒေါ်လာ ၁.၂ ဘီလီယံ ရခဲ့သည်။
Kurt Badenhausen (April 9, 2015). "Manny Pacquiao Set To Retire After Bradley Fight With $500 Million In Career Earnings". Forbes. ဖော့ဘ်စ် မဂ္ဂဇင်းက ၂၀၁၅ ခုတွင် ကြေးအမြင့်ဆုံး အားကစားသမားစာရင်းတွင် နံပါတ် (၂) နေရာ၌ ဖော်ပြသည်။
The World's Highest-Paid Athletes. Forbes.com (2013–06). Retrieved on February 22, 2014. ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉ တွင် မန်နီ သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
Philippines: le boxeur Manny Pacquiao candidat à la présidentielle de 2022. Radio France International (2021–09). Retrieved on September 19, 2021. ကိုးကား Category:၁၉၇၈ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
လေးမြို့မြစ် သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ချင်းတောင်တန်း ဘာဘုတလန်တောင်ထိပ်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
လေးမြို့မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဖက်ကမ်းမြောင်ဒေသရှိ မြစ်ကြီး (၄) စင်းအနက် ကုလားတန်မြစ် ပြီးလျှင် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယအရှည်ဆုံးမြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
ချင်းပြည်နယ် ၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ် အတွင်းရှိ ဘုံတလာရေတံခွန်မှ အစတည်မြစ်ဖျားခံကာ ပလက်ဝမြို့နယ် သို့ ဖြတ်သန်း၍ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းလာသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
ယင်းသည် စစ်တွေအရှေ့ဘက် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာသို့ စီးဝင်သည်။
အေဒီ ၈ ရာစုနောက်ပိုင်းနှင့် ၁၃ ရာစုကြားတွင် ရခိုင်လူမျိုးများ အခြေချ တည်ထောင်နေထိုင်ခဲ့သည့် လောင်းကြက် ၊ ပုရိန် ၊ ခြိတ် ၊ စမ္မဝက် (ပဉ္စ) အမည်ရသောမြို့လေးမြို့ကို အစွဲပြု၍ လေးမြို့မြစ်ဟု အမည်တွင်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆစ်လက်ရာ အနုပညာများဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသော ဒေသလည်းဖြစ်သည်။
လေးမြို့မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းတွင် သက်တမ်းနု ကျောက်မျက်ရတနာများကိုလည်း တွေ့ရသည်။
လေးမြို့မြစ်ကို မတူလူမျိုးစုက "လည်မျို - Lemyo" ဟုခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ပါဠိဘာသာစကား "လဟုမေရီ - Lahu mayi" မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ရခိုင်ဘာသာစကားတွင်ကား "လေးမြို့ - Lay Mro " ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး မင်းပြားဒေသခံများကမူ မင်းပြားမြို့အရှေ့ဖက်တွင် စီးဆင်နေသော လေးမြို့မြစ်ကို အဉ္ဇနနဒီမြစ်ဟု လည်းကောင်း ၊ ရာမောင်မြစ်ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြပါသည်။
အဉ္ဇနနဒီမြစ်မှာ မျက်စဉ်းညိုရောင်အဆင်းရှိသော ရေများရှိသည့် မြစ်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။