kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝစ်ကလစ်, ဂျွန်(ခရစ် ၁၃၂၈ ခန့် · ၁၃၈၄ ) thumb ဂျွန်ဝစ်ကလစ် (John Wycliffe) သည် အယူဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ခေတ်ပြင်ဆရာအဖြစ်နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာ တစ်အုပ်လုံးကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုရန် ပထမဦးဆုံးစီစဉ်ခဲ့သူ အဖြစ်နှင့်သော်လည်းကောင်း ထင်ရှားသောအင်္ဂလိပ် ဘုန်းကြီး ဖြစ်သည်။
ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း သံဃာအဖွဲ့ဝင်တို့၏ အပြုအမူအချို့ကိုလည်း အပြင်းအထန် ဝေဘန်ကန့်ကွက်ခဲ့သူဖြစ်သောကြောင့် သူ့အား ခရစ်ယာန်သာသနာအရေးပုံ ၏ မိုးသောက်ကြယ် ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
ဝစ်ကလစ်သည် ယော့ရှိုင်ယာနယ်၊ ရစ်ချမွန်မြို့အနီးတွင်မွေးဖွား၍ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ ဗေးလယားကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုကောလိပ်ကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
ထို့နောက် ဝစ်လရှိုင်ယာနယ် ဖီလင်ဂမ်မြို့တွင်လည်းကောင်း၊ လက်စတာရှိုင်ယာနယ် လတ္တဝပ်မြို့တွင်လည်းကောင်း သင်းအုပ် ဘုန်းကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုခေတ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အလွန်တန်ခိုးကြီး၏။
မိမိ သဘောအတိုင်း သာသနာဆိုင်ရာအခွန်အကောက်များကို စည်းကြပ်ကောက်ခံ လိုသည်။
ခရစ်ယာန်သံဃာအဖွဲ့ဆိုင်ရာ ရာထူးများကိုလည်း မိမိအလိုကျ ခန့်အပ်လိုသည်။
ထို့ပြင် သံဃာအဖွဲ့ဝင်တို့သည် အကျင့်သိက္ခာပျက်ပြားလျက် စည်းစိမ်ချမ်းသာကိုခံစားနေကြသည်။
နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး၌လည်း သံဃာတို့သည် ပါဝင်စွက်ဖက်လွန်းသည်ဟု ဝစ်ကလစ်ကယူဆသည်။
ထို့ကြောင့် သာသနာရေးအာဏာပိုင်တို့က ပြင်းထန်စွာဝေဘန်ခဲ့လေသည်။
တိုင်းပြည်၌ဩဇာရှိသော လန်ကတ်စကာမြို့စား ဂျွန်အော့ဂေါင့်နှင့် အခြားသူ ကောင်းမျိုးတို့က ဝစ်ကလစ်၏အယူအဆကို ထောက်ခံကြသည်။
၁၃၇၄ ခုနှစ်တင် တတိယအက်ဒွပ်ဘုရင်သည် သာသနာရေး အာဏာပိုင်တို့၏ အခွင့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရနှင့် အငြင်းပွားသည့်ကိစ္စကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ကိုယ်စားလှယ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံဖြေရှင်းရန် ဝစ်ကလစ်အား ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ ဗရုဂျမြို့သို့စေလွှတ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ထို ဆွေးနွေးပွဲမှာမအောင်မြင်ချေ။
ဝစ်ကလစ်က လူတိုင်း ဘုရားသခင်နှင့် တိုက် ရိုက်ဆက်ဆံရမည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာ၌ပါရှိသော တရားတော်အားဖြင့်သာ လူတို့သည်ကယ်တင်ခြင်းကို ရနိုင်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဟောပြောလေသည်။
အယူဝါဒရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိုခွဲခြားထားသင့်သည် ဟူ၍ လည်းယူဆသည်။
ထိုကဲ့သို့ သာသနာရေးအာဏာပိုင်တို့၏ ဝါဒနှင့်ဆန့်ကျင်၍ ဟောပြောသောကြောင့် ၁၃၇၇ ခုနှစ်တွင်၁၁ ဆက်မြောက် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဂရက်ဂရီက ဝစ်ကလစ်အား သာသနာဖျက်အဖြစ် ရှုတ်ချပြီးလျှင် ဖမ်း ဆီး၍ အချုပ်ချထားရန် အင်္ဂလိပ်အစိုးရထံတောင်းဆိုခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အစိုးရက ထိုတောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်လျောခဲ့ချေ။
၁၃၈၁ ခုနှစ်တွင် တောင်သူလယ်သမားအရေးပုံ ပေါ်ပေါက်လာရာ ဝစ်ကလစ်သည် မိမိ၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာယုံကြည်ချက်တို့ကို သာမန်လူတန်းစားတို့ လက်ခံလာအောင် ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူ၍ သဘောပေါက်လေသည်။
ထို့ကြောင့် လူတိုင်း သမ္မာကျမ်းစာကိုဖတ်ရွတ်လေ့လာနိုင်စေရန် အင်္ဂလိပ် ဘာသာသို့ပြန်ဆိုခြင်းကို ၁၃၈၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောင်ရွက်သည်။
ဝစ်ကလစ်ကိုယ်တိုင် သမ္မာကျမ်းကို မည်ရွေ့မည်မျှအထိ ဘာသာပြန်ခဲ့သည်ဟူ၍ ကား အသေအချာမသိရချေ။
ဓမ္မသစ်ကျမ်းနှင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်း တစ်စိတ် တစ်ပိုင်းကို ဘာသာပြန်ခဲ့သည်ဖြစ်တန်ရာ၏။
ကျန်အပိုင်းများကိုမူ သူ၏ နောက်လိုက် တပည့်တို့ကပြန်ဆိုကြသည်။
၁၃၈၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဝစ်ကလစ် ဦးစီး၍ ပြန်ဆိုခဲ့သော သမ္မာကျမ်းကိုပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုသမ္မာကျမ်းသည် လူတို့အတွက် အယူဝါဒရေး၌ အကျိုးပွားစေရုံမျှမက အင်္ဂလိပ်စကား ပြေအရေးအသား၌လည်း စံထားထိုက်သော ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်လာပေသည်။
ဝစ်ကလစ်သည် သမ္မာကျမ်း၌ ခရစ်တော်၏တရားကို ဟောပြောရန် တပည့်များကို အရပ်ရပ်သို့စေလွှတ်သည်။
ထိုတပည့်တို့သည် အဆင်းရဲ အပင်ပန်းခံကာ တရားတော်ကို ခြေလျင် လှည့်လည်ဟောပြောကြသဖြင့် ယင်းတို့ကို လောလဒ်(ဝါ)ခင်ကြီးမွဲများဟုခေါ်ကြသည်။
၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက လောလဒ်တို့သည် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်ခြင်းကိုခံခဲ့ကြရ၏။
အချို့တို့မှာ မီးရှို့ သတ်ခြင်းကိုပင်ခံခဲ့ရ၏။
သို့ရာတွင် လောလဒ်တို့သည် ခရစ်ယာန်သာသနာ အရေးတော်ပုံဖြစ်ပွားသည်အထိ အင်အားကောင်းမြဲကောင်းလျက်ရှိလေသည်။
ဝစ်ကလစ်၏ ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ခရစ်ယာန် သံဃာအဖွဲ့တွင် ထင်ရှားသောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် ဗိုဟီးမီးယားပြည်က ဂျွန်ဟပ်စ၊ ဂျာမနီပြည်က မာတင်လူသာကဲ့သို့သော ခေတ်ပြင်ဆရာတို့အတွက်လမ်းစဖော်ပေးရာရောက်လေသည်။
ဂျွန်ဝစ်ကလစ်သည် ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် လတ္တာဝပ်မြို့၌ လေဖြတ်သည့်ရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်လေသည်။
thumb|စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ (; ) (ယခင် လီနင်ဂရက်မြို့)သည် ရုရှားနိုင်ငံတွင် မော်စကိုမြို့၏နောက် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၍ ရုရှ ခေါင်းဆောင်ကြီး လီနင်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးထားသောမြို့ဖြစ်သည်။
လီနင်ဂရက်မြို့သည်ကား ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တွင် စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားရာ၌လည်း မောစကိုနောက် ဒုတိယ လိုက်သည်။
သင်္ဘောတည် ဆောက်ရေး လုပ်ငန်း၏ အချက်အချာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။
ဆိပ်ကမ်းကောင်း တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ လီနင်ဂရက်မြို့ဟု မတွင်မီကမူ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပီထရိုဂရက်မြို့ဟူ၍လည်းကောင်း အမည်တွင်ခဲ့လေသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့သည် ဖင်းလန်ကွေ့၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိ၏။
မောစကိုမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်ကျ၍ မိုင် ၄ဝဝ ခန့် ကွာဝေးသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့၏ များသောအပိုင်းမှာ နီဗာ မြစ်၏ လက်ဝဲ ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် ကျန်အပိုင်းမှာ ထိုမြစ်ဝရှိ ကျွန်းကလေး များပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
လီနင်ဂရက် မြို့တွင် ကျယ်ပြန့်သော ရိပ်သာများ၊ နန်းတော်နှင့် ပြည်သူပိုင် အဆောက်အအုံများကြောင့် ထင်ရှားသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့တွင် စာသင်ကျောင်းများ၊ စက်မှုပညာသင်ကျောင်းများ၊ ဂီတပညာသင် ကျောင်းများ၊ အနုပညာသင်ကျောင်းများ၊ အနုပညာတံခွန်အသင်း များ၊ သိပ္ပံအသင်း၊ စာကြည့်တိုက် စသည်တို့များစွာရှိသည်။
ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်သောအခါ ဇာဘုရင်တို့ လက်ထက်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ခန့်ညားထယ်ဝါသည့် နန်းတော်နှင့် ဇိမ်ခံအဆောက်အအုံကြီးများကို ပြတိုက်များ၊ အလုပ်သမားများအတွက် အနားယူစခန်းများအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည့် ကဇန်သခင်မ၏ ကသီးရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ နိုင်ငံတော် ပြည်သူ့ စာကြည့်တိုက်၊ နိုင်ငံတော်ပြဇာတ်ရုံ၊ အနစ်နော့နန်းတော်တို့သည် ရိပ်သာ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
နီဗာ၏ မြစ်ခွဲဖြစ်သော ဂရိတ်နီဗာမြစ် တစ်လျှောက်တွင် ရှေးနန်းတော်ဟောင်းများ၊ နေအိမ် များ၊ ရေတပ်မတော် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး စသောအဆောက်အအုံများ တည်ရှိသည်။
ရှေး ဇာဘုရင်များလက်ထက်က ဆောင်းရာသီ စံနန်းတော်ဖြစ်၍ ယခုအခါ တော်လှန်ရေး ပြတိုက်အဖြစ် အသုံးပြု ထားသော အဆောက်အအုံမှာလည်း ထင်ရှားပေသည်။
ပြတိုက် အဖြစ်ပင် အသုံးပြုထားသော ပီတာနှင့် ပေါခံတပ်သည် ကျွန်းကလေးတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
စိန်ပီတာစဗတ်မြို့ကို တည် ထောင်စဉ်အခါက ပီတာ-သ-ဂရိတ်ဘုရင် ခေတ္တစံမြန်းရာ သစ်သားအိမ် ကလေးတစ်လုံးမှာလည်း ယခုတိုင် အခြားကျွန်း ကလေးတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့ပေါ်တွင် တံတား ၁၂ဝ ခန့်မျှရှိသည်။
များသောအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းသည့် တူးမြောင်းများကို ဖြတ်သန်းဆောက်လုပ်ထားသော တံတားများ ဖြစ်၍ အချို့မှာ ရုရှနိုင်ငံတော်၏ အကောင်းဆုံး တံတားများတွင် စာရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
လီနင်ဂရက်မြို့ပေါ်တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ များသောအားဖြင့် စက်ရုံအလုပ်သမားများဖြစ်သည်။
အချို့မှာ အလွန်ကျွမ်းကျင်သော အလုပ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့သည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ကိရိယာများ၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ အရေးပါလှပေသည်။
လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများမှာ အရေးပါသော ထုတ်ကုန်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းများ၊ အထည်စက်များ၊ သတ္တုအရည်ကျိုစက်များလည်းရှိသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့ သည် ပုံနှိပ်ခြင်း၊ စာအုပ်ထုတ်ဝေရောင်းချခြင်း စသော လုပ်ငန်းတို့တွင် လည်း အချက်အချာမြို့ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းပြည်ပ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု တို့ကို တွင်ကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်က တူးဖော် ခဲ့သော ကရွန်း စတတ်တူးမြောင်းကြောင့် သင်္ဘောများသည် ဗောလတစ်ပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
ပင်လယ်ဖြူပေါ်တွင်ရှိသည့် ဗယ်လိုမောစက မြို့နှင့်လည်း တူးမြောင်းတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့ကို ၁၇ဝ၃ ခုနှစ်က (စိန်ပီတာစဘတ်ဟူသော အမည်ဖြင့်) ပီတာ-သ-ဂရိတ် ဘုရင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြို့သစ်သို့ လူအများသည် ဘုရင့်အမိန့်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့လာ ကြရသည်။
ဒုတိယ ကက်သရင်း ဘုရင်မ၊ ပထမအယ်လက်ဇန္ဒာ ဘုရင်၊ ပထမ နစ်ကလတ်ဘုရင်များ လက်ထက်တွင် ကြီးပွား တိုးတက်လာသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်အကုန်နှင့် ၂ဝ ရာစုနှစ်ဦးမှစ၍ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာဌာနဖြစ်လာသည်။
ထိုကြောင့်လည်း စိန်ပီတာစဘတ်မြို့သည် အလုပ်သမား လူတန်းစားများ၊ တော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများစုဝေးရာဌာန ဖြစ်လာလေသည်။
၁၉ဝ၅ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားစဉ်က စိန်ပီတာစဘတ်မြို့၌ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ အများဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားစဉ်ကလည်း ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်၊ အခြေအနေ မငြိမ်သက်သောကြောင့် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော လူဦးရေ ၂၄၁၅ဝဝဝ မှသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၇၂၂ဝဝဝ အထိ လျော့ဆင်းသွားသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ် တွင် ရုရှနှင့် ဂျာမနီတို့ စစ်ဖြစ် ပွားသောအခါ မြို့ဟုအဓိပ္ပာယ် ရသော 'ဗတ်' ဟူသော ဂျာမန်ဝေါဟာရကို မသုံးလိုသဖြင့် ယင်းမြို့ကို ပီထရိုဂရက်ဟူ၍ အမည် ပြောင်းလိုက်သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရုရှနိုင်ငံ၏ အစိုးရသည် မော်စကိုမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့သည် မြို့တော်အဖြစ်မှ ရပ်စဲသွားသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့သည် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ရုံမက ကျွမ်းကျင်သော အလုပ်သမားများရှိသောကြောင့် စက်မူလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာဌာနဖြစ်လာသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်က မြို့ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်ရှိ လာသော နာဇီနှင့် ဖင်လန်တပ်များသည် မြို့ကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ ထားသည်။
မြို့သူမြို့သားများကလည်း ရဲဝံ့စွာခုခံကြသည်။
အချိန် ကြာမြင့်စွာ ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခြင်းခံရ၍ အသက်ပေါင်း ငါးသိန်းခန့် ဆုံးရှုံးသည်။
သို့သော် နာဇီနှင့် ဖင်လန်တပ်များအတွင်းသို့ မဝင်နိုင်ချေ။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်တို့က တိုက်စစ်ဆင်ကာ ရန်သူများကို မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
လီနင်ဂရက်မြို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် များစွာပျက်စီးခဲ့၏။
မြို့ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များလည်း ပျောက်ကွယ်သွားလုမတတ် ပျက်စီးခဲ့လေသည်။
သို့သော် စစ်ကြီးပြီးသည့်အချိန်မှစ၍ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်ခဲ့သည်။
လီနင်ဂရက်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၃၆၄၁ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ယခုအခါတွင် မြို့အမည်အား မူလအမည်ဖြစ်သည့် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ ဟုပြန်လည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
အောင်လင်း (၁၉၂၈-၁၉၈၄) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူနှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့၌ အငြိမ်းစား ခရိုင်ရဲဝန်ထောက် ဦးဘရှိန်၊ ဒေါ်မြစ်တို့က ၁၉၂၈ ခု၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်။
မွေးချင်း ၂ ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ တင်ဖေ ဖြစ်သည်။
ပခုက္ကူ ဝက်စလီယံကျောင်း၌ ပညာသင်ရာ ၇ တန်းတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ စာသင်နားသည်။
၁၉၄၇ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်သည်။
သထုံဆောင်၌ နေခဲ့သည်။
စာပေခရီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်စဉ်ကပင် တက္ကသိုလ်ငတိ၊ ပခုက္ကူအပုလေး စသည့် ကလောင်များဖြင့် စာရေးသည်။
စာပေဝေဖန်ရေး မဂ္ဂဇင်း စာပေသစ် ကို တည်ထောင်သူများအနက် တဦးဖြစ်ပြီး စာပေတရားခွင် ကဏ္ဍကို ရေးသည်။
စာပေသစ် အောင်လင်း ဟု ထင်ရှားသည်။
အစောပိုင်းတွင် စာပေဝေဖန်ရေးသာ ရေးသော်လည်း ၁၉၅၅ ဝန်းကျင်မှစ၍ ဝတ္ထုများ စရေးလာသည်။
၁၉၆၁-၆၂ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်းတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
ထိုအသင်းမှ ကသည့် ပြဇာတ်များတွင် သီချင်းရေး၊ ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်ကဏ္ဍတို့တွင် ပါဝင်သည်။
ကလောင်များ ရွှေကူတင် တက္ကသိုလ် အပုလေး တက္ကသိုလ် မြသွေး တက္ကသိုလ် ဝတီ တက္ကသိုလ်ငတိ ဆူးညှောင့် ပခုက္ကူအပုလေး ရေးသားသော စာများ ထုတ်ဝေနှစ်ခေါင်းစဉ်ပုံနှိပ်တိုက်မှတ်ချက်၁၉၅၅ချစ်သံသရာနှောင်းသစ္စာ၁၉၅၇အောင်လင်း ဝတ္ထုတိုများ၁၉၅၈ပစ်တိုင်းထောင်ရုပ်ရှင်ရိုက်၁၉၅၈လူမော်ရုပ်ရှင်ရိုက်၁၉၅၉နွေသဇင်၁၉၆၀ချစ်နှင်းမှုန်မှုန်၁၉၆၀ဗေဒါလူဇော် အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်၁၉၆၀အရိုင်းစံပယ်စာပေဗိမာန် (ဝတ္ထုရှည်) ဆု၁၉၆၁ကောင်းတခုသာ လိုချင်သည်နီလာ / တရံရောအခါပြုံးတင့်တယ် နှင့်တွဲ၍ဘဝစာမေးပွဲမောင့်မမငြိမ်းရုပ်ရှင်ရိုက်ရင်ပွင့်လေသောခါရုပ်ရှင်ရိုက်လေမှာလွင့်ရှာပေါ့ရုပ်ရှင်ရိုက်လှတပတ်နွမ်း၁၉၆၂ချစ်ခဲ့မိသောကြောင့်မြင့်ကျော် နှင့်တွဲ၍ချစ်ခြင်းမေတ္တာဆိုသည်မှာမြင့်ကျော် နှင့်တွဲ၍စာရေးဆရာတို့၏ တခန်းရပ်ပြဇာတ်လေးပုဒ်စိန်ခင်မောင်ရီ၊ ရန်ကုန်ဘဆွေ၊ မြင့်ကျော် တို့နှင့် တွဲ၍ဇင်ယော်နစ်လေသောသူတဦးမခင်သစ်သဲတပွင့်အမုန်းနိဂုံးချုပ်၁၉၆၄ချစ်ဦးသူသို့ ပေးစာများသန်းဆွေ၊ မြင့်ကျော်၊ ကရမက်၊ အောင်ကျော်ကျော် တို့နှင့်တွဲ၍တိမ်လွှာနှင့် မြေကြီးနေမဝင်အသည်းပုံပြင်များမြင့်ကျော် နှင့်တွဲ၍မမွှေးသောပန်းမျက်ရည်တို့ ကြွေရာလမ်းတင့်တယ် နှင့်တွဲ၍ရင်၌ပွင့်သောပန်းအသည်းဘဝ မျက်ရည်စမြင့်နီ နှင့်တွဲ၍အနုပဋိလောမအဖွင့်ဘတိုးထံ ပေးစာများအရော်အစား၁၉၆၄ဆိုရှယ်လစ် တွေးခေါ်သစမတို့၏ဖြတ်လမ်းနည်း ဝတ္ထုတိုများမြင့်နီ နှင့်တွဲ၍မိမြိုင်၁၉၆၅ဗေဒါနှင့် မောင့်မမငြိမ်းပေါင်းထုတ်ခြင်း၁၉၆၆ချစ်ကိုယ်တွေ့မြင့်ကျော်၊ မြင့်နီ တို့နှင့်တွဲ၍ပြည့်သူစာပေ ဂီတရုပ်ရှင်ဘဝဆောင်းတွင်းမိုးနှင့် အောင်လင်း၏ ဝတ္ထုတိုများတင်ထွန်းအောင် နှင့်တွဲ၍၁၉၆၇သပြေတို့အရွယ်၁၉၆၈ရွှေနှင့်ငွေရွှေဝတ်မှုံရုပ်ရှင်ရိုက်မန်ဒါလီရုပ်ရှင်ရိုက်နန်းရွှေကြော့ထိုတညညပေါင်းငါးရာခြေဖဝါးတော်နုနုရုပ်ရှင်ရိုက်၁၉၆၉ကျော့ခိုင်ရွှေဝါဇာတိမာန်ဟုန် စစ်ရေးတုန်အံ့နန်းရွှေရည်မင်းရွှေသဇင်၁၉၇၀စိန် သို့မဟုတ် စိမ်ရုပ်ရှင်ရိုက်ပိုက်ဖူးရွှေငုံမှုံမှုံဖူး၁၉၇၁စံပယ်ကုံးလဲ့၁၉၇၂မြပုဏ္ဏမာမဟာစာနိဒါန်းသစ္စာပွင့်ဦး၁၉၇၃ငြိမ်းနှင့် ဗေဒါစွေသာစွေ မပြေသည့်မိုးနီနီလွင့်လွင့်၁၉၇၄လွတ်ရိပ်သာ၁၉၇၅ရေတပေါက် သောက်ပါရစေ၁၉၇၇မိဘချစ် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သော် မြိုင်သို့ စစ်ပြေးစဉ် ရေစကြို အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်သည်။
နဂါးနီတိုက်ထုတ် စာအုပ်များ ဖတ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်ရောက်သော် လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်းသို့ ဝင်သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ပခုက္ကူ လူငယ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။
နေသူရိန်အစည်းအဝေးသို့ ပခုက္ကူခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရသည်။
အစည်းအဝေးတက်သည့် အသက်အငယ်ဆုံးသခင်လည်း ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးနောက် ဖဆပလနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် ဝင်သည်။
နောင် အလံနီ တောခိုသော် နိုင်ငံရေးနယ်မှ ထွက်သည်။
သို့သော် တော်လှန်ရေးကာလတွင် သုံးခဲ့သည့် အမည်ဝှက်ကို ကလောင်အဖြစ်ယူကာ အောင်လင်း အမည်နှင့် စာရေးသည်။
ဂီတခြေလှမ်းများ အတီးပညာကို မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ စောင်း ဦးဘသန်းတို့ထံမှ သင်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသော ၁၉၄၈-၄၉ ဂီတပြိုင်ပွဲတွင် ပတ္တလား ပထမဆု၊ မယ်ဒလင် ပထမဆု၊ တယော ဒုတိယဆု ရသည်။
ဂီတဘက်သို့ စိတ်ပါကာ ကျောင်းထွက်၍ ဆန်းသစ်ဆန်း၊ တေးသစ်လွင် တူရိယာအဖွဲ့များတွင် သီချင်းရေး အသံလွှင့်သည်။
ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၏ မိုးသက်လေနှင် ကို တင်ဖေ အမည်ဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသည်။
၁၉၄၉-၅၀ ဝန်းကျင်တွင် အေဝမ်း ဓာတ်ပြားတိုက်၌ အလုပ်ဝင်ရာ စန္ဒရား အေဝမ်းဦးခင်မောင်၏ တီးဝိုင်းတွင် တယော၊ ပတ္တလားတို့ တီးပြီး သီချင်းလည်း ရေးသည်။
နောက် မအောင်ကြည်၊ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်းတို့ ရှိရာ ဗြိတိသျှဘားမား ဓာတ်ပြားတိုက်သို့ ပြောင်းသည်။
ရေးသားသော သီချင်းများ မေတ္တာရေလှိုင်း (မေရှင် ဆို) မေတ္တာရွှေစောင်း (လီလီကြာညွန့် ဆို) တေးပန်လွှာ (အေဝမ်း ဦးတင်နွယ်၏ သမီးများ ဆို) ဘိုးမင်းခေါင် (နောက်ဆုံးရေးသီချင်း၊ နှစ် ၃၀ ပြည့်ပွဲတွင် သမီး ချိုမမအောင် ဆို) မိသားစုဘဝ ဒေါ်သန်းညွန့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး ကိုကိုအောင်၊ မောင်မောင်အောင်၊ချိုမမအောင် ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက် ရှိသည်။
သမီးမှာ မေအောင်လင်း ကလောင်ဖြင့် စာရေးသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ရန်ကုန်၊ ဖဆပလတိုက်ခန်းရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
စာရေးဆရာ အောင်လင်း နှစ် (၃၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲ ကို ပခုက္ကူ၌ လည်းကောင်း၊ နှစ် (၉၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲကို ရေစကြို၌ လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၈- ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်နေ့မှာတွင် ချောက်မြို့ ဘီအိုစီ ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ရသည့် အကြောင်းများမှာ − ဘီအိုစီ ရေနံကုမ္ပဏီက ဘာသာရေး အလုပ်ပိတ်ရက် (၁၀) ရက်ကို (၇) ရက်အဖြစ် လျှော့ချခြင်း၊ အလုပ်သမား တို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက် (၁၂) ချက်ကို မလိုက်လျောခြင်းနှင့် ချောက် ဘီအိုစီ မော်တော်ယာဉ်ဌာန စက်ပြင်ဆရာ သခင် ခင် ကို အလုပ်ထုတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် ရေနံမြေ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် အရေးပါ အရာရောက်သော အလုပ်သမား သပိတ်ကြီး ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲသမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုတိုက်ပွဲကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၃၈ နိုဝင်ဘာ ၃၀ တွင် ချောက်၊ စဉ့်ကူ၊ လမ်းရွာ၊ ရေနံချပ်နှင့် ရေနံချောင်း ရေနံမြေမှ သပိတ်မှောက် အလုပ် သမားအင်အား ၁၀၀၀ ကျော်တို့ မိုင် ၄၀၀ ကျော်ရှည်လျားသော ရန်ကုန် သို့ ခြေလျင်ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲ စတင်သည်။
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ရေနံမြေသပိတ်တပ် မကွေးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
မကွေးတွင် သပိတ် ခေါင်းဆောင်များကို နယ်ချဲ့အလိုတော်ရိ အစိုးရက ဖမ်းဆီးလိုက်ကြ၏။
မျက်နှာဖြူ အရေးပိုင်ကလည်း မကွေးမြို့ အတွင်း ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
သို့နှင့် မကွေးတွင် ရက် ၂၀ ခန့် သောင်တင်နေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ရိက္ခာပြဿနာ တက်လာခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် တဝက်လောက်မှာ ရေနံမြေသို့ ပြန်ကြရ၏။
ခေါင်းဆောင်များ လွှတ်ပေးရေးအတွက် ကျန်အလုပ်သမားများက အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြကြသည်။
ထိုသို့ အစာငတ်ခံခြင်းထက် ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို တွန်းလှန်ကာ အာဏာဖီဆန်ခြင်းက ပိုထိရောက်မည်ဟု တို့ဗမာအစည်းအရုံး က ယူဆ၏။
ဒီဇင်ဘာ (၁၁) ရက်ညပိုင်းတွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဉက္ကဋ္ဌ ကိုဗဟိန်း၊ အတွင်းရေးမှူး ကိုဗဆွေ နှင့် အခြား ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် နှစ်ဦး ရောက်လာကာ ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီး အား ပုဒ်မ (၁၄၄) ဖီဆန်၍ တရားဟောပြောကြလေသည်။
ကိုဗဟိန်း၏ ကျော်ကြားလှသော မြင်းခွာတချက် ပေါက်လျှင် မီးဟုန်းဟုန်း တောက်စေရမည် မိန့်ခွန်းသည် ဤ နေရာတွင် ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ တွင် မကွေးမြို့ မဲထီးကျောင်းတိုက်အတွင်း ရေနံမြေသပိတ် တပ်သားများအား တရားဟောမှုဖြင့် ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးသည်။
အသက်သေသေ အရိုးကြေကြေ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင် အရောက် မမှိတ်မသုန် ချီတက်ကြရန်လည်း လှုံ့ဆော်ခဲ့အပြီး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် (၄)ဦးစလုံး အဖမ်းခံလိုက်ရ၏။
သို့သော် လမ်းညွှန်ချက် ရလိုက်ပြီဖြစ်သော အလုပ်သမားတပ်ကြီးက နောက်တရက် နံနက် (၆) နာရီတွင် နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်တပ်၊ လှံစွပ်တပ်၊ သေနတ်ကိုင်တပ်၊ မြင်းစီးတပ်များ အတွင်းသို့ ထိုးဝင် ဖြိုခွဲ၍ ချီတက် ကြတော့သည်။
မြို့သူမြို့သားများက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြသည်။
ကျဆုံးသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ ဆွဲချုပ် အဖမ်းခံလိုက်ရသူ အများအပြား ရှိသော်လည်း နောက်မတွန့်ကြတော့ပေ။
ရိုက်နှက်သော နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်များ၊ မြို့သူမြို့သားများ နှင့် အလုပ်သမားများ အရောရော အနှောနှော ဖြစ်ကုန်၍ လှံစွပ်သေနတ်များ သုံးမရ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။
မြင်းစီးပုလိပ်များက ဝင်၍ရိုက်ပြန်သည့် အဆုံး မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်နေသော မြို့သူ မြို့သားများက ငြာသံပေးကာ ရရာလက်နက်နှင့် ဝင်ပြီး ခုခံကြသောကြောင့် တပ်လန်ကုန်ကြသည်။
ထိုသို့ဖြစ်နေစဉ် ချိတ်ဆက်လုပ်ထားသည့် အတိုင်း ကိုဗဟိန်းက ထောင်အမိုးပေါ် တက်၍ ထောင်သားများအား လှုံ့ဆော် တရားဟော ပြန်တော့ရာ ထောင်တွင်း တွင်လည်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။
ထောင်ထပြီ အထင်နှင့် ပုလိပ်များ ထောင်ဘက်သို့ အကူအညီပေးရန် ပြေးကြစဉ် သပိတ်တပ်ကြီးက မကွေးမြို့ အပြင်သို့ အရောက်ဖောက် ၍ အောင်မြင်စွာ ထွက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ရေနံမြေ သပိတ်တပ် မကွေးမှ ရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအသင်း တိုက်၌ ကျောင်းသားထု အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ကိုဗဟိန်း နှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို လွှတ်ရန် နှင့် ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်ထားသော ဥပဒေများ ရုပ်သိမ်းရန် အဆိုများ တင်သွင်းသည်။
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၄ တွင် ပဲခူးခရိုင် နှင့် သထုံခရိုင် တို့မှ တောင်သူ လယ်သမား နှစ်သောင်းခန့်သည် ကျင်းပလျက်ရှိသော ဥပဒေပြု လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှ လယ်သီးစား ဥပဒေကြမ်း နှင့် လယ်မြေ လွဲပြောင်းပေးရေး ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်း များကို အတည်ပြုရေး အတွက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆန္ဒပြ ချီတက်သည်။
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ တွင် ပဲခူးခရိုင်နှင့်သထုံခရိုင်တို့မှ တောင်သူလယ်သမား တပ်ဖွဲ့များ ရန်ကုန်ရောက်ရှိပြီး ရွှေတိဂုံစေတီ ရင်ပြင်တွင် စခန်းချသည်။
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထုက အတွင်းဝန်များရုံး (ယခု ဝန်ကြီးများ ရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြ သည်။
မြင်းစီးပုလိပ်များက သပိတ် တား ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွဲသည်။
Report of the Secretariat Incident Enquiry Comittee, Yangon Govt printing, 1939, P 2 ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုလှရွှေက မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်စာ ထုတ်ပြန်သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ် ကျောင်းသား ကိုအောင်ကျော်သည် အတွင်းဝန်များရုံး ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြစဉ် မြင်းစီးပုလိပ် များ၏တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုဒဏ်ရာ များကြောင့် ၁၃:၂၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သည်။
၁၉၃၉ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရွှေတိဂုံစေတီ ကုန်းတော်ပေါ်တွင် စခန်းချသည်။
၁၉၃၉ ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ရွှေတိဂုံစေတီ အလယ်ပစ္စယံ၌ တောင်သူလယ်သမားထု အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံး (ဗ.တ.လ.စ) ကိုဖွဲ့စည်းသည်။
ဝိဓူရ သခင်မြ စာ ၅၀၄ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားထု အစည်းအဝေးကို ရွှေတိဂုံ စေတီအလယ်ပစ္စယံ ၌ ၁၅:၃၀ နာရီ တွင် ကျင်းပရာ သပိတ်မှောက် အလုပ်သမားပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တက်ရောက်သည်။
အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်းစုံ ဆုံးဖြတ်ချက် အရ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများ အစည်းအရုံးကို (All Burma Trade Union Congress, A. B. T. U. C) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ သခင်လေးမောင် ဖြစ်သည်။
ထိုသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် သခင်ဖိုးလှကြီး၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး သခင်လွင်၊ သူ၏ အစ်ကိုရင်း နောင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သင်၊ တို့နှင့် အခြား သခင်များ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
သခင်မကြီး ဒေါ်ဆယ် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသမီး သခင်မ များကလည်း(၁၃၀၀)ပြည့် ရေနံမြေ သပိတ် အရေးတော်ပုံ တွင် သပိတ်တားများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်၊ (သခင်မ )မသန်း၊ မမြခင်၊ မဂျမ်း၊ မညို၊ မပု၊ မထွေး၊ မစောစော၊ မစိန်ခင်၊ မသိန်းနွဲ့၊ မငွေခင်၊ မစု၊ မချစ်၊ စသည့် ထောင်နန်းစံ သခင်မများရဲ့ ဆန့်ကျင် ဟန့်တားမှု တို့က ထိရောက်ပါပေသည်။
အခြားကြည့်ရန် အာဇာနည် (၁၇) ဦး ဆဲဗင်းဇူလိုင် ဦးသန့် အရေးအခင်း ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု ကဏ္ဍ:အရေးအခင်းများ။
မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ သည် (၁၉၄၈) လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စစ်ဘက်၊ နယ်ဘက် နယ်ပယ်၌ အကျိုးဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် ဂုဏ်ပြုရန်သတ်မှတ်တီထွင်ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာဆောင်ရွက်သူများ၊ အကျိုးဆောင်သူများအားချီးမြှင့်အပ်နှင်းရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
(သာသနာ့နုဂ္ဂဟဘွဲ့များနှင့် မရောထွေးပါနှင့်) ယခင်ကာလများ၌ ဤဘွဲ့ကို သမ္မတ၊ တရားသူကြီးချုပ်၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
မဟာသီရိသုဓမ္မ၊ သတိုးသီရိသုဓမ္မ၊ အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ ဘွဲ့များအဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးခေတ်က လွတ်လပ်ရေးနေ့မှာ ပေးတဲ့ ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟ၊ ဘီဘီစီ အမျိုးသမီးများထဲက သုဓမ္မသင်္ဂဟကို ရှားရှားပါးပါးရသူမှာ မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်ဖြစ်ပြီး (၁၉၅၁) တွင်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။
မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ : ဦးထွန်းဖြူ (တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ခေတ်၏ ပထမဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံတော် တရားဝန်ကြီးချုပ်၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်များကို ဂဠုန်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများက လုပ်ကြံသည့် နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးကို အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ) ဒေါ်ခင်ကြည် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း (နောင်တွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ပါ ထပ်မံရရှိ) တပ်မင်းကြီး ဗိုလ်လက်ျာ ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုး ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့များ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည် - သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
ပုံပန်းသဏ္ဌာန် လက်ယာရစ်ရွှေခရုသင်းကို သပြေခက်နှစ်ခက်ဝန်းရံထားသောအမှန်တံဆိပ်ပုံဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအမှု့ထမ်း၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ အရပ်သားများကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့သည် စာပေနှင့် အနုသုခုမပညာရပ်များတွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသော ဘွဲ့ဖြစ်ပေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရအပြီး ပါလီမန်ခေတ် အစိုးရများမှ ၂၀၁၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရများ လက်ထက်အထိ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရရှိသူ (၂၀) ကျော်သာ ရှိသည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ တပ်မတော်မှဖွဲ့စည်းထားသော အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက် ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင်မူ မတ်လ၌ (၂၅)ဦး၊ ဧပြီလ၌ (၈)ဦး၊ နိုဝင်ဘာလ၌ (၇)ဦး စုစုပေါင်း (၄၀)ဦးအထိ အမြောက်အမြား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရွှေမန်းတင်မောင်၏သားဖြစ်သူ ညွန့်ဝင်းအား ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လတွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ပထမဆုံး အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏ သားဖြစ်သူ ရွှေနန်းတင်အား အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ဒုတိယမြောက် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။
ဝစ္စကွန်းဆင်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဆူပီးရီးယားအိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မစ်ရှီဂန်အိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်နီဆိုတာပြည်နယ်နှင့် အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တို့ အသီးအသီးတည်ရှိကြသည်။
ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၅,၄၉၇.၈၂ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၅,၇၂၆,၃၉၈ (၂၀၁၂ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။
မြေဩဇာထက်သန်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ အိုင်များ၊ သစ်တောများလည်းရှိသည်။
စိန်လောရင့်မြစ်နှင့် မစ်စစ်စပီမြစ်တို့ မြစ်ဖျားပိုင်းဒေသ နှစ်ခုစပ်ကြားတွင်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌ စည်ပင်တိုးတက်လျက်ရှိသောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
စိန်ကရွားမြစ်၊ ချစ်ပီဝါမြစ်၊ ဗလက်မြစ်နှင့် ဝစ္စကွန်းဆင်းမြစ်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မစ်စစ်စပီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်၍ ဖောက်မြစ်သည် အရှေ့ဘက်ရှိ ဂရင်းပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
အိုင်မြောက်မြားစွာရှိသည့်အနက် ဝင်နီဗာဂိုအိုင်သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ရာသီဥတု အပူအအေး အပြောင်းအလဲမြန်သည်။
ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်လက်မ ၃ဝ ခန့် ရသည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ဂျုံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ အဓိကစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ ရိုင်းစပါး၊ အာလူး၊ ဘီသွားလျှော်၊ ဆေး၊ သကြား၊ မုန်လာနှင့် တိရစ္ဆာန်များအတွက် အစာစိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြသည်။
တစ်ဖန် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှအစပြု၍ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းနှင့် နွားနို့လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲနှင့် နို့ဆီအများဆုံးထုတ်လုပ်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တောင်သူလယ်သမား သမဝါယမလုပ် ငန်းအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်းတို့သည်လည်းထင်ရှားသည်။
သတ္တုတွင်းများ၌ သံ၊ သွပ်နှင့် ခဲတို့ကို တူးဖော်ရရှိသည်။
မီလဝေါကီးမြို့သည် မစ်ရှိဂန်အိုင်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပြည်နယ်၌ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုဌာနလည်းဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၇၄၁၃၂၄ (၁၉၆ဝ)ယောက်ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ မယ်ဒီဆန်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၂၆၇ဝ၆ (၁၉၆ဝ)ယောက်ရှိသည်။
ထိုပြည်နယ်ဒေသသို့ ရှေးဦးစွာရောက်ခဲ့သော ဥရောပတိုက်သားများမှာ ပြင်သစ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပြင်သစ်တို့နှင့် တိုင်းရင်းသား ရက်အင်ဒီးယန်းတို့ နယ်လုရာမှ စစ်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်တို့ကလာရောက်၍ သားမွေးကုန်သွယ်ရေးစခန်းများဖွင့်ကြသည်။
ထိုဒေသ၌ အတည်တကျနေထိုင်ရန် ဦးစွာလာရောက်ကြသူတို့သည် သတ္တုတွင်းတူးသမားများဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် မြေတွင်းတူးကျင်လျင်သော ဗက်ဂျားခေါ် ခွေးတူဝက်တူကောင်အမည်ဖြင့် ကင်မွန်းတပ်၍ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်ကို ဗက်ဂျားပြည်နယ်ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာလေသည်။