kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
https://theconversation.com/climate-change-created-todays-large-crocodiles-121933 အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်း ပါဏဗေဒ အလိုအရ သိပ္ပံနည်းကျ ဇီဝမျိုးခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (တက်ဆွန်) ယေဘူယျခွဲခြားထားသော မျိုးသုဉ်းပြီး နှင့် ရှင်သန်ဆဲ တွားသွားသတ္တဝါအမျိုးအစားများဖြစ်သည်။
အရေးပါသည့် အုပ်စုများကို အဓိကထား၍ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
. တွားသွားသတ္တဝါ (Reptilia)/ Sauropsida Parareptilia Eureptilia Captorhinidae Diapsida Araeoscelidia Neodiapsida Drepanosauromorpha (placement uncertain) Younginiformes (paraphyletic) Ichthyosauromorpha (placement uncertain) Thalattosauria (placement uncertain) Sauria Lepidosauromorpha Lepidosauriformes Rhynchocephalia (tuatara) Squamata (lizards & snakes) Choristodera (placement uncertain) Sauropterygia (placement uncertain) Pantestudines (turtles and kin, placement uncertain) Archosauromorpha Protorosauria (paraphyletic) Rhynchosauria Allokotosauria Archosauriformes Phytosauria Archosauria Pseudosuchia Crocodilia (crocodilians) Avemetatarsalia/Ornithodira Pterosauria Dinosauria Ornithischia Saurischia (including birds (Aves)) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ။
လီယွန်နယ် အင်ဒရေ မက်ဆီသည် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် [[မီယာမီ နှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ အသင်း တို့တွင် ရှေ့တန်း ညာတောင်ပံနှင့် ကွင်းလယ်တိုက်စစ် ကစားသမား အဖြစ် ကစားနေသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မက်ဆီ ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ ရိုဆာရီယိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူ၏ မျိုးဆက်တွင်သာမက သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင်ပါ အကောင်းဆုံးသော ဘောလုံးသမား တစ်ယောက်အဖြစ် အများကသတ်မှတ်ကြသည်။
သူ၏ ကစားဟန်နှင့် စွမ်းရည်တို့မှာ အာဂျင်တီးနား ဘောလုံးအကျော်အမော် မာရာဒိုနာ ကိုပင် ယှဉ်နိုင်ပြီး မာရာဒိုနာ ကိုယ်တိုင်က သူ့နေရာကို ဆက်ခံမည့်သူတစ်ဦးဟု ဖော်ထုတ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ရွှေဘောလုံးဆု 8 ကြိမ်နှင့် ဥရောပ ရွှေဖိနပ်ဆု ခြောက်ကြိမ်လည်း ရရှိထားသည်။
အလိမ်အခေါက်စွမ်းရည် ပြိုင်ဘက်ကင်း ထူးချွန်၍ ဖန်တီးမှုစွမ်းရည်၊ ဂိုးသွင်းစွမ်းရည် အင်မတန် ကောင်းမွန်သောကြောင့် အခြားကမ္ဘာမှလာသော ဂြိုဟ်သားဟုပင် အများစုက တင်စားကြသည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာဂျင်တီးနားဘောလုံးသမားများ ကဏ္ဍ:ဘာစီလိုနာဘောလုံးသမားများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ‎ ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ကစားသမားများ။
ရောမမြို့ (အင်္ဂလိပ် : Rome၊ အီတလီ: Roma ) သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၂.၇ သန်းကျော်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၈၅.၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၉၆.၃ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
ရောမမြို့သည် အီတလီကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ဘက် အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အီတလီနိုင်ငံ လာဇီယိုဒေသရှိ တိုင်ဘာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရောမမြို့၏ သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀၀ ကျော်မျှ ရှည်လျားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဘီစီ တစ်ရာစုမှ အေဒီ ၇ ရာစု အထိ နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်မျှ အနောက်ဥရောပနှင့် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းစပ်အထိ နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားထားသော ဒေသတို့တွင် ဩဇာကြီးမားခဲ့သော ရောမ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၊ ရောမ သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ရောမအင်ပါယာ တို့၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အေဒီ ၁ ရာစုမှစ၍ ရောမသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရုံးထိုင်ရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘိုင်ဇင်တိုင်းတို့၏ လွှမ်းမိုးသည့် ကာလ ကျော်လွန်သွားသည့် အချိန်တွင် ပါပယ်လ်နိုင်ငံ (Papal States) ၏ မြို့တော် အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်မှာ ၁၈၇၀ အထိပင် ဖြစ်သည်။
၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ရောမသည် အီတလီ ဘုရင့်နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အီတလီ သမ္မတနိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။
ရောမ၏သမိုင်းသည် ၂၈ ရာစုနှစ်အထိဖြစ်သည်။
ရောမသည် ဘီစီ ၇၅၃ ခန့်အထိ တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြနေပြီး၊ ၎င်းနေရာတွင် လူအများစုနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဥရောပတိုက်တွင် ရှေးအကျဆုံး ဩဇာကြီးမားစွာ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်သော မြို့ကြီးများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပေါလ် အေရွန် စခိုး (Paul Scholes) ( ၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ ၁၆ မွေး) သည် အနားယူသွားသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ်တွင် အလယ်တန်း ကစားသမား တစ်ဦး အဖြစ် ကစားခဲ့သည်။
သူသည် သူ၏ ဘောလုံးသမား သက်တမ်း တလျှောက်လုံးကို မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ကလပ်အသင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
ပေါလ်စခိုးကို ဆဲလ်ဖို့ဒ်တွင် မွေးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လန်လေ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ကျောင်းတွင် ခရစ်ကက် နှင့် ဘောလုံး နှစ်ခုစလုံးတွင် ထူးချွန်သည်။
သူ၏ ကျောင်းရှိ ကင်းထောက် တစ်ဦးက သူ့အား သတိထားမိပြီးသွားသည့် နောက်တွင် အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်မှ စ၍ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်၌ လေ့ကျင့်ကစားစေခဲ့သည်။
မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဖလား ၃ လုံးရသော ရာသီတွင် အဓိက နေရာမှ ကစားခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် နှင့် အတူ ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၁၀ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၃ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်တွင် ဒုတိယ တံဆိပ်တို့ ရရှိခဲ့ဖူးသည်။
စခိုးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အသင်းတွင် ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အထိ ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ နှင့် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလား အပြင် ယူရို ၂၀၀၀ နှင့် ယူရို ၂၀၀၄ တို့တွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။
ကစားပွဲအားလုံးတွင် အဝါကဒ် ၁၂၀ ကျော် ထိဖူးပြီး အနီကဒ်ပြ၍ အထုတ်ခံရသည်မှာ ၁၀ ကြိမ် ရှိသည်။
စခိုးသည် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်နှင့် အတူပွဲပေါင်း ၆၅၀ ကျော် ကစားခဲ့သဖြင့် မန်ယူနှင့် ကစားသော ဘောလုံးသမားများတွင် စတုတ္ထမြောက် အများဆုံး ပွဲကစားသူဖြစ်သည်။
သူသည် ၃၁ မေလ ၂၀၁၁ တွင် အနားယူရန် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။
နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာ (Astrology) ၏ မူလဘူတသည် ရှေးယခင်က ဘာရတဟု သိကြသည့် အိန္ဒိယတိုင်းပြည်ပင်ဖြစ်သည်။
အနှစ်ရှစ်ထောင်ကျော် သမိုင်းသက်တမ်း ရှိခဲ့ပြီ။
နက္ခတ္တ ပညာရပ်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို နိုင်ငံအများတွင် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်၌ တွေ့မြင်ရသည်။
A Brief History of Astrology | သင္ကာဘုန္းျမင့္-Thinker Bhone Myint Myat Shu - နကၡတ္ေဗဒင္ သမိုင္းအက်ဥ္း တရုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝေဒကျမ်းဂန်များမှတပါး ရှေးအကျဆုံးသော နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရပ်များကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်။
တရုတ်တို့သည် အိန္ဒိယမှ ဟိန္ဒူများကဲ့သို့ပင် ကျမ်းဂန်များကို ထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ၌ စေ့စပ်သေချာမှု ရှိသည်။
ချေလ်ဒီယာ (Chaldea) ချေလ်ဒီယာဆိုသည်မှာ ဘေဘီလုံတို့ ကြီးတို့ခဲ့သော ဒေသဖြစ်ပြီး ယခုခေတ် အီရတ် တောင်ပိုင်းဘက် ဒေသဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ ဘီစီ ၆၅၀ဝ မှစ၍ နက္ခတ္တဗေဒ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယတွင် ခိုင်မာသော အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။
စစ်ရာဇဝတ်မှု () သည် နိုင်ငံတကာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ တရားရုံး ရောမ ဥပဒေအရ စစ်ပွဲအတွင်း လူများကို ဆန္ဒအလျောက် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခြင်း၊ စစ်ရေးအရ လိုအပ်ခြင်းမရှိဘဲ ပိုင်ဆိုင်မှု ပစ္စည်းများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ အရပ်သားများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အကာအကွယ် မရှိသော၊ စစ်ရေးစစ်ရာ အနေနှင့် တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်မထားသော မြို့များ၊ ရွာများ၊ နေအိမ်များကို မည်သည့် နည်းနှင့်မဆို တိုက်ခိုက်ခြင်း စသည်တို့ကို ကျူးလွန်ခြင်း။
အသက် ၁၅ နှစ်အောက် မပြည့်သေးသော ကလေး သူငယ်များကို နိုင်ငံတော်၏ လက်နက်ကိုင် စစ်တပ် အတွင်း အတင်းအကြပ် စစ်မှုထမ်းစေခြင်း တို့သည်လည်း ပြစ်မှုမြောက်သည်။
War Crimes နဲ့ Crimes against Humanity ဆိုတာ ဘာတွေလဲ - BBC News မြန်မာ ကိုးကား Category:စစ်ရာဇဝတ်မှုများ။
thumb|ရဝမ်ဒါ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွင်း အလောင်းများ လူအမြာက်အများကို ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်မှုဆိုသည်မှာ လူသတ်မှုများ၊ လူမျိုးတုန်းအောင် သတ်ဖြတ်မှုများ၊ လူများကို အတင်းအကြပ် ရွှေ့ပြောင်းမှုများ၊ လူများကို ကျွန်ပြုမှုများ စသည်တို့ကို စနစ်တကျနှင့် အကျယ် အပြန့် ပြုမူသူများကို တင်သောစွဲချက်များ။
War Crimes နဲ့ Crimes against Humanity ဆိုတာ ဘာတွေလဲ - BBC News မြန်မာ ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ရာဇဝတ်မှုဥပဒေ။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်များသမိုင်း (ပထမတွဲ ၁၉၆၈၊ ဒုတိယတွဲ ၁၉၆၉၊ စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်တိုက်) ၏ လိုရှင်းအချုပ်မှာ စီးပွားရေးမျှတမှုကို အခြေခံ၍ လူအများအတွက် လူအများက စီးပွားလုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင်ကာ လုပ်ရမည် ဟူသော သဘောပင် ဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဟူသော ဝေါဟာရကို အီတလီနိုင်ငံတွင် ခရစ်သက္ကရစ် ၁၈၀၃ ခုနှစ်၌ စတင်၍ ပုံနှိပ်အက္ခရာအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ ထိုအယူအဆရေးရာကို လက်ခံသူများသည် ဆိုရှယ်လစ်များဟူ၍ တွင်ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလန်တွင် ၁၈၂၇ သမဝါယမမဂ္ဂဇင်းတွင် ဆိုရှယ်လစ် စကားလုံးကို စသုံးသည်။
ပြင်သစ်တွင် ၁၈၃၂ တွင် La Globe မဂ္ဂဇင်းမှာ စသုံးသည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ဤလူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း၌ လူတို့အချင်းချင်း ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံနေထိုင်ရေးတို့တွင် မကောင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိကြ သည်။
ဥဒါဟရုဏ်မှာတစ်ဦးက ပစ္စည်းဥစ္စာကြွယ်ဝ၍၊ တစ်ဦး က ပစ္စည်းဥစ္စာမရှိချေ။
ပစ္စည်းဥစ္စာရှိသူသည် ရှိခြင်းကြောင့်ပင် တောင့်တခြင်းပြင်းပြသည်။
ထိုအခါ ထိုတောင့်တစ်မှု အလိုဆန္ဒ ပြည့်ရေးအတွက်မကောင်းမှုတို့သည် ပွားများလေသည်။
တစ်ဖန် ပစ္စည်းဥစ္စာမရှိသူသည် မရှိခြင်းကြောင့်ပင် ကြောင့်ကြခြင်းပြင်း ပြသည်။
ထိုအခါ ထို့ကြောင့်ကြမှုကြောင့်ပင်လျှင် မကောင်းမှု တို့သည် ပွားများပြန်လေသည်။
ဤကဲ့သို့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ မကောင်းမှုတို့ ပွားများရခြင်းမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ထွက်ကုန် ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံသားတို့အား ညီမျှစွာဖြန့်ဖြူးနိုင်ခြင်း မရှိ သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ထိုထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို လူတစ်ဦးတည်းက ချုပ်ကိုင်ပိုင်ဆိုင်သောစနစ်မှသည် ကုန်ထုတ် ကရိယာနှင့် ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးကရိယာတို့ကို အများပြည်သူ ပိုင်ဆိုင်သော စနစ်သို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းသော်လည်းကောင်း၊ ချက်ခြင်း သော်လည်းကောင်း ကူးပြောင်းပေးနိုင်ခဲ့ပါလျှင်၊ အထက်ပါလူမှုရေးဆိုင် ရာ မကောင်းမှုတို့ ပပျောက်ချေမည်။
ဤကဲ့သို့ သောအတွေး အခေါ်အပေါ်တွင် အခြေခံ၍၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ဖြစ်ပေါ်လာလေ သည်။
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဟူသည်မှာ အများနှင့် အတူ သင်းဖွဲ့ပေါင်းစု လုပ်ဆောင်းခြင်းစနစ်ဖြစ်သည်။
၁၉ ရာစုနှစ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒတို့ကို အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ထပ်တူကဲ့သို့ ယူဆခဲ့ကြသည်။
အမှန်မှာ ၁၈၄၈ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်အထိ ကွန်မြူနစ်ဟူသော စကားကို အသုံးနည်းသည်။
အလုပ်သမားသမဂ္ဂတို့က သူတို့ ကိုယ်ကိုသူတို့ ဆိုရှယ်လစ်ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ကများသည်။
သို့သော် ၁၈၄၈ ခုနှစ်ကပင်လျှင်၊ ကားလမတ်နှင့် အန်းဂဲတို့က ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှအောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး ပြီးမြောက်သည့်ခေတ်တွင် လီနင်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဆိုရှယ်လစ် ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ကတ္တားခြား၍လာခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒနှင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ပညာရှင်အသီးသီးတို့က အဓိပ္ပာယ် ပိုင်းခြား၍ ပြခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယနေ့တိုင်တိကျသော ကွဲပြား ခြားနားချက်ကို အသေအခြာ မဖော်ပြနိုင်ကြသေးချေ။
သို့ရာ တွင် ကားလမတ်နှင့် လီနင်တို့ချမှတ်ခဲ့သော နည်းဥပဒေများ အရမှာမူ၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဟူသည်ကား ကုန်ထုတ်ကရိယာတို့ကို ပြည်သူလူထုက ပိုင်ဆိုင်၍၊ ထိုကုန်ထုတ်ကရိယာတို့ကို အမြတ် အတွက်ငှာ မဟုတ်ဘဲ၊ ပြည်သူလူထုတို့တူမျှသော အကျိုးကျေး ဇူးကို ခံစားစေရန်အလို့ငှာ စီမံကိန်းဖြင့် စီစဉ်အသုံးပြုသော စနစ်ဖြစ်သည်။
ဤစနစ်အရ အလုပ်သမားသည် လ၏ အလုပ် အတွက် လုပ်ခငွေကိုရရှိ၍၊ လုပ်ခငွေဖြင့် ထုတ်လုပ်ကုန်တို့ကို ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။
ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာကား၊ ဘုံပစ္စည်းဟူသော သဘောတရားကို အခြေတည်သည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ထုတ်လုပ် ကုန်ဟူသမျှကို အလုပ်သမားတို့က ထုတ်လုပ်ပြီးလျှင်၊ ယင်းတို့ ၏ လိုအင်ဆန္ဒပြည့်ဝမှုအတွက် ထုတ်လုပ်ပြီးသော ကုန်ပစ္စည်း တို့ကို အခမဲ့ရယူပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ဤစနစ်အရ အလုပ်သမားတို့ ကို အခကြေးငွေပေးရန်မလိုချေ။
အတိုချုပ်မှာ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၌ တစ်ဦး၏စွမ်းအားကို တစ်ဦး၏ လုပ်အားနှင့် တိုင်းဆ၍ပေးရ သည်။
ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၌ တစ်ဦး၏စွမ်းအားကို တစ်ဦး၏လိုအင် ဆန္ဒနှင့် တိုင်းဆ၍ပေးရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကိုပြန့်ပွားအောင် ကြံဆောင်ခဲ့သူတို့အနက် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ဗတေ်သည် ရှေးဦးကျသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
ဗတေ်သည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီ တို့၏ ပုန်ကန်ထကြွမှုကို အားထုတ်ခဲ့သူဖြစ်၍၊ ခရစ် ၁၇၉၆ ခုနှစ်တွင် ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရလေသည်။
သူ၏ အရေးအသားတို့ သည် နှောင်းခေတ်တွင် ပေါ်လာသော ဆိုရှယ်လစ် အတွေး အခေါ်တို့ကို ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
နှောင်းခေတ်၌ ဆိုရှယ်လစ် စနစ်သို့ တော်လှန်ရေးနည်းဖြင့် တက်လှမ်းရန်မလို၊ လူတို့၏ ကျိုးကြောင်း ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ကျင့်ဝတ်တို့ကို ဆိုရှယ်လစ် ဝါဒနှင့်ညီအောင်ပြုပြင်၍၊ လူတို့ကို သိမ်းသွင်းနိုင်လျှင် ဖြစ်နိုင် သည်ဟု ယူဆလာခဲ့ကြသည်။
ဤအယူအဆကို ဆာ ထောမတ် မိုးက သူ၏ ယူတိုးပီးယားကျမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထိုအယူအဆများကို ထုတ်ဖော်ခဲ့သူတို့သည် ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံတို့၌ ရှိခဲ့ကြသည်။
ယင်းတို့ အနက် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ရောဗတ် အိုဝင်ဆိုသူမှာ သူ၏ ခြည်စက်တွင် သူယုံကြည်သော ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒအတိုင်း စနစ် သစ်ကို တီထွင်ကာ၊ လက်တွေ့လိုက်နာကျင့်သုံးလေရာ၊ ထိုစဉ် က ကမ္ဘာပေါ်တွင် များစွာထင်ရှားကျော်စောခဲ့လေသည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သော လူဝီဗလန့်က ပြည်သူပိုင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ် အနေ ဖြင့် အမျိုးသားပိုင် အလုပ်ရုံများ တည်ထောင်ရန်လှုံ့ဆော်ခဲ့ သည်။
ထိုအခါ ပရုဒုန်သည် ထိုစနစ်ကိုဆန့်ကျင်၍၊ သမဝါယ မစနစ်ကို လှုံ့ဆော်လေသည်။
ဤသည်တွင် ကားလမတ်နှင့် အန်းဂဲတို့သည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးစလုံး၏ အယူအဆကိုကန့်ကွက် ပြီးလျှင် ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေ သည်။
(ရီလင်းပါတီချယ်) ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒအယူအဆ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒသည် အချက်နှစ်ခုပေါ်တွင် အခြေစိုက်သော စီးပွားရေးဝါဒ ဖြစ်သည်။
ယင်းနှစ်ချက်မှာ- (က) အကြင်လူ့ဘောင်၏ အသက်မွေးမှုဘဝအတွက် လိုအပ်သော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် ကုန်ထုတ်ကရိယာ အရင်းအနှီးများ (Means of Production) ကို ထိုလူ့ဘောင်က ဘုံပစ္စည်း (Common Ownership) အဖြစ် ပိုင်ဆိုင်နေခြင်း။
(ခ) ထိုလူ့ဘောင်၏ အဖွဲ့ဝင်တို့သည် မိမိတို့ ဘုံပစ္စည်းဖြစ်သော ထိုကုန်ထုတ်ကရိယာ အရင်းအနှီးများကို စနစ်တကျ စီမံကိန်းချ၍ စုပေါင်းဆောင်ရွက်အပ်သော လုပ်အားတို့ဖြင့် အလုပ်လုပ်ခြင်း။
Socialism (1) | သင္ကာဘုန္းျမင့္-Thinker Bhone Myint ရှေ့ပြေး ဆိုရှယ်လစ်များ ဆီမွန် (Claude Henri Simon 1776-1825) ပြင်သစ် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - အရင်းရှင်နှင့် ကာယ၊ ဉာဏ အလုပ်သမားများ၊ ဘောဂဗေဒပညာရှင်များ၊ အတတ်ပညာသည်များ ငြိမ်းချမ်းစွာ စုပေါင်း၍ စီမံကိန်းစနစ်ဖြင့် အများအကျိုးကို ဆောင်ရွက်သော ရွှေပြည်တော် တည်ဆောက်ရေး။
ရှားလ် ဖူရီယေ (Charles Fourier 1772-1837) ပြင်သစ် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - စီးပွားရေးကို အခြေခံသော ဘုံလူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးကို ဖွဲ့စည်းရမည်။
မိသားစုများ စုပေါင်းပါဝင်သော ထိုအဖွဲ့အစည်းတွင် လူတိုင်းသည် လူသုံးကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းများတွင် ကိုယ်တတ်ကျွမ်ရာကို မခိုမကပ်ဘဲ စုပေါင်းလုပ်ကိုင် ကြရမည်။
ဤပစ္စည်းများကို မှန်ကန်စွာ ဖြန့်ဝေရမည်။
မိသားစုများကို အဆောက်အဦကြီးများတွင် မိသားစုပိုင် အခန်းများနှင့် ထားမည်။
မိသားစုသည် ယင်းတို့ပိုင်အခန်းတွင် မနေချင်ပါက အများနှင့် ရောနှော၍ ဘုံစားသောက်ခန်းတွင် စားသောက်၍ ဘုံခန်းတွင် အိပ်နိုင်သည်။
ထိုအခန်းများတွင် လိုအပ်သောလူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ ထားပေးမည်။
ကလေးများကို ဘုံစနစ်နှင့် ထိမ်းမည်။
အရွယ်ရောက်ပါက ကြိုက်နှစ်သက်ရာ လက်မှုပညာ သင်စေမည်။
ဤဘုံလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် လိုအပ်သော ကုန်ကျစရိတ်များကို အစိုးရက မဟုတ်ဘဲ အဖွဲ့အစည်းဝင်များကသာ စေတနာအလျောက် စုပေါင်းထည့်ဝင်ရမည်။
သူ၏ ဤဘုံအဖွဲ့အစည်းကို ဖားလော်န်းစတဲရ် (Phalanesteres) ဟု ခေါ်သည်။
အေတီယင် ကာဘေး (Étienne Cabet 1788-1865) ပြင်သစ် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - ဘုံဝါဒဆန်သော လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုကို တည်ထောင်ရေးနှင့် ထိုလူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပတ်သက်သော အဓိက သော့ချက်လုပ်ငန်းဟူသမျှကို နိုင်ငံတော်ကသာလျှင် ချုပ်ကိုင် စီမံရေး။
အစိုးရအမှုထမ်းတို့ကို အများဆန္ဒအရ တင်မြှောက်/ဖြုတ်ချရမည်။
ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှု မရှိစေရ။
စိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အဓိကထား လုပ်ဆောင်၊ အဖွဲ့ဝင်များထဲက စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းကို လုပ်လိုက လုပ်။
ယောက်ျား မိန်းမ တန်းတူအခွင့်အရေးရှိ။
တစ်ဦးချင်း၏ အယူအဆကို လွတ်လပ်စွာ ဆွေးနွေးခွင့်မရှိ။
သတင်းစာများကို အနည်းငယ်သာရှိစေပြီး သာမန်အဖြစ်အပျက်သတင်းများသာ ဖြစ်ရမည်။
ဤနည်းဖြင့် အေတီယင်က ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပြန်လည်တိုးတက်လာသည်နှင့် အမျှ ပို၍ပို၍ အောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်မျှော်လင့်ခဲ့သည်။
သို့သော် သူ့နောက်လိုက်များက အီတလီနှင့် ပြင်သစ်တွင် မြေအောက် အကြမ်းဖက်မှုများ အစဉ်တစိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်စမွန်ဒီ (Sismondi 1773-1842) ပြင်သစ် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - လက်မှု အရင်းရှင်များ၊ လက်မှုပညာသည်နှင့် အလုပ်သမားများ၊ တောင်သူလယ်သမားများကို လက်မှုနှင့် မြေယာ ကုန်ထုတ် အရင်းအနှီးများနှင့် စနစ်တကျ ပေါင်းစပ်၍ လိုအပ်သော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကိုလည်း စီမံကိန်းဖြင့် စနစ်တကျ တိုင်းထွာ တွက်ချက်ထုတ်လုပ်ပြီး လူတန်းစားအသီးသီးတို့ စပ်ကြားတွင် သမာသမတ် ခွဲဝေ စားသုံးစေသော လူမှုဆက်ဆံရေး နယ်ပယ်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ရေး။
ရောဘတ်အိုဝင် (Robert Owen 1771-1858) ဗြိတိသျှ ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ၊ သမဝါယမ အဖွဲ့များကို အင်အားစုကြီး တရပ်အဖြစ် ပေါင်းစပ်ပြီး စက်မှုလုပ်ငန်းရပ်များကို သမဝါယမဆန်သော ဆိုရှယ်လစ်နည်းဖြင့် စုပေါင်းလုပ်ကိုင် စားသုံးရေးကို အခြေခံဆောင်ရွက်ရန်။
ထိုမှ တစတစနှင့် တတိုင်းပြည်လုံးကို ဘုံ လူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲ တိုးတက်သွားစေရန်။
သို့သော် အခြားအရှင်းရှင်တို့၏ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့မှု၊ အာဏာပိုင်တို့၏ နှိပ်ကွပ်မှု၊ နောက်လိုက်များ၏ သဘောကွဲလွဲမှုများကြောင့် စီမံဆောင်ရွက်မှုများ ပျက်ပြားခဲ့သည်။
ပရိုဒွန် (Joseph Proudhon 1809-1865) ပြင်သစ် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်မှု (စက်ရုံအလုပ်ရုံနှင့် လယ်မြေများအပါအဝင်) နှင့် ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုကို ဆန့်ကျင်သည်။
ကုန်ထုတ်အရင်းနှီးမှန်သမျှ အများပိုင်ပြုရမည်ဟု မဆိုလို။
ကြီးကျယ်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများကို လယ်သမား အငယ်စားများ၊ အသေးစား လက်မှုပညာသည်များ ပါဝင်သော ကုန်ထုတ်အဖွဲ့များလက်သို့ လွှဲအပ်၍ ယင်းတို့က ဆက်လက် လုပ်ကိုင်သွားစေရန်။
လူးဝစ် ဘလန့် (Louis Blanc 1813-1882) စပိန် ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - အစိုးရက ဦးစီးသော အများပိုင် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများကို အလုပ်သမားများက စုပေါင်း လုပ်ကိုင်ရေး။
အစိုးရက အလုပ်သမားအစည်းအရုံးများကို အရင်းရှင်များနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း လုပ်နိုင်ရန် ကူညီမတည်ပေရေးကို လိုလားသည်။
အစိုးရက အလုပ်ရုံ၊ စက်ရုံများ တည်ထောင်ပေးရန်နှင့် အလုပ်သမားများက စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ရန်။
Socialism (2) | သင္ကာဘုန္းျမင့္-Thinker Bhone Myint မာ့က်စ် ရှေ့ပြေးများ ဝီလျံ သွန်ပဆင် (William Thompsom 1785-1833) ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - ကုန်ပစ္စည်းဖြစ်ရေးအတွက် အလုပ်သမားက ပေးရသော လုပ်အားကို အထူးဖော်ပြသည်။
လုပ်အားသည်သာ တန်ဖိုး၏ ရေသောက်မြစ်။
အလုပ်သမားများ၏ လုပ်အားကြောင်း ပေါ်ထွက်လာသည့် အစွန်းထွက် တန်ဖိုးကို အရင်းရှင်တို့က ဝါးမြိုလိုက်ခြင်းကို ကန့်ကွက်သည်။
ဂျွန်ဂရေး (John Gray 1799-1850) ဝါဒလိုရင်းအနှစ်ချုပ် - ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းကို လူအများက ဝိုင်းဝန်းလုပ်ဆောင်၍သာရသည်ဟု ယုံကြည်သည်။
အလုပ်သမား သမဂ္ဂများသည် လုပ်ခပိုရရေး၊ လူမှုရေး အခြေအနေတိုးတက်ရေးတို့အတွက် အရင်းရှင်စနစ်၏ ဘောင်အတွင်းမှနေ၍ တောင်းဆိုတိုက်ပွဲဝင်နေရရုံမျှနှင့် ပြီးမြောက်မည်မဟုတ်၊ ကိုယ်တိုင် လုပ်ကိုင်မှသာ အကျိုးခံစားရမည်ဟု ယုံကြည်သည်။
ဆိုရှယ်လစ် ၅ မျိုး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (Communism) ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ဝါဒ (Social-Democratism) အစိုးရမဲ့ဝါဒ (Anarchism) အလုပ်သမားသမဂ္ဂဝါဒ (Syndicalism) သမဝါယမ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ (Co-operative Socialism) အကျဉ်းချုံး၍ ထပ်ခွဲလျှင် - အစိုးရဦးစီးသော ဆိုရှယ်လစ်စနစ် (၁) ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ဝါဒ၊ (၂) ကွန်မြူနစ်ဝါဒ အစိုးရဦးစီးမှု မပါသော ဆိုရှယ်လစ်စနစ် (၁) အစိုးရမဲ့ဝါဒ၊ (၂) အလုပ်သမား သမဂ္ဂဝါဒ၊ (၃) သမဝါယမ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ။
မာ့က်စ်ဝါဒ၏ ရေသောက်မြစ်သုံးရပ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မာ့က်စ်ဝါဒဟုလည်းခေါ်သည်။
ကားလ်မာ့က်စ် (Karl Marx 1818-1883)။
မာ့က်စ်ဝါဒ၏ ရေသောက်မြစ်သုံးရပ်မှာ (၁) ဂျာမန်ဖီလိုဆိုဖီ၊ (၂) အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ၊ (၃) ပြင်သစ်တို့၏ ဆိုရှယ်လစ်အယူအဆ။
ဂျာမန်ဖီလိုဆိုဖီ ဟေဂယ်လ် (Friedrich Hegel) နှင့် ဖွိုင်ယဲရ်ဘာ့ဟ် (Ludwing Feuerbach) တို့၏ အတွေးအခေါ်ကို ယူသည်။
မာ့က်စ်က ဟေဂယ်လ်၏ ဒွန္ဒသဘောတရား (Dialectica) ကို ခံယူသည်။
အထူးသဖြင့် ဆန့်ကျင်မှုဖြစ်ပွား၍ ပြောင်းလဲ တိုးတက်သည် (The Concept of Contradiction) ဟူသော အယူအဆကို ခံယူသည်။
သို့သော် ဝိညာဉ်တော်ဝါဒ (Absolute World-spirit) ကို စွန့်ပယ်သည်။
ဖွိုင်းယဲဘာ့ဟ်ထံမှ ရုပ်ဝါဒ (Materialism) နှင့် ပတ်သက်သော အယူအဆကို မာ့က်စ်က ခံယူသည်။
သို့သော် သမိုင်းအမြင်ကိုမူ ပယ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ရေသောက်မြစ် အဒမ်စမစ် (Adamsmith 1723-1790) နှင့် ဒေးဗစ်ရီကာဒို (Davidrecardo 1772-1823)။
မာ့က်စ်က စမစ်နှင့် ရီကာဒိုတို့၏ အလုပ်နှင့် တန်ဖိုးသဘောတရားကို လေ့လာပြီးနောက် အရင်းရှင်စနစ်၏ အစွန်းထွက်တန်ဖိုးသဘောတရားကို ရှာဖွေနိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် စမစ်နှင့် ရီကာဒိုတို့၏ သမိုင်းအမြင်ကို ဆန့်ကျင်သည်။
ပြင်သစ်ရေသောက်မြစ် စိန့်ဆီမွန် (Claude Henri Simon 176-1825) နှင့် ရှားလ်ဖူရီယေ (Charles Fourier 1772-1837)။
ထိုနှစ်ဦး၏ အယူအဆများအနက် ဆိုရှစ်လစ် (ဝါ) ကွန်မြူနစ်အယူအဆများထဲမှ ဆိုရှယ်လစ်အတွေးအခေါ်နှင့် အစီအမံများကို ခံယူခဲ့သည်။
Socialism (3) | သင္ကာဘုန္းျမင့္-Thinker Bhone Myint ကိုးကား Category:နိုင်ငံရေးဝါဒ ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ။
မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့၏ကျက်သရေဆောင် စေတီတော်များ ဖြစ်ကြသော ရွှေဆံတော်စေတီတော်နှင့် စကားတောင်စေတီတော်တို့သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်ဓာတ်များ ကိန်းဝပ်သည့် စေတီများ ဖြစ်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ဆံတော်ချီးမြှင့်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား ဝါတော် (၈)ဝါအရ ရာမည​၊ သုဝဏ္ဏဘူမိ​​ဒေသသို့ အဘိညာဉ်ခရီးဖြင့်ဒေသစာရီကြွချီတော်မူရာ ရေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ကလိန်စေ့တောင်အရပ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူပြီး ကလိန်စေ့တောင်ရသေ့၏ အဖူးမြော်ခံယူကာ ရသေ့အား တရားရေအေး တိုက်ကျွေးတော်မူခဲ့သည်။
ရသေ့မှ မြတ်ဘုရား ​ကိုယ်စားတော်အဖြစ် ကိုးကွယ်နိုင်ရေး တစ်စုံတစ်ရာချီးမြှောက်တော်မူပါရန် လျှောက်ထားရာ မြတ်စွာဘုရား မှ ရသေ့အား ဆံတော်ရှစ်ဆူ ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားက ဆံတော်များကို စေတီတည်ထားကွယ်ရမည့်နေရာများကို ညွှန်ပြတော်မူသည်။
ပထမနေရာမှာ မြတ်စွာဘုရား သံသရာအဆက်ဆက် နုစဉ်အခါ ကျေးမင်းဘ၀က ကျင်လည်ခဲ့သော ဆူးရစ်ပင်များရှိရာ ဆူးရစ်ချုံကုန်းတွင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယတစ်နေရာမှာ စကားပင်များပေါက်ရာ စကားတောင်ကုန်းတွင်ဖြစ်သည်။
၎င်းနောက် ရသေ့က စေတီများကို ဆံတော် လေးဆူစီဌာပနာကာ စေတီတည်ထား ကိုကွယ်ခဲ့သည်။
မာရဒေဝီမင်းသမီး မြို့တည်ခြင်းနှင့် စေတီများကို ပြုပြင်ခြင်း ကောဇာသက္ကရာဇ် ၇၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီနေပြည်တော်မှ ဓမ္မဒိန္ဒိမဟာရာဇာမင်း(ဓမ္မရာဇာမင်း)နှင့် မိဖုရား ခေမာဒေဝီတို့သည် တနင်္သာရီဒေသသို့ ရောက်ရှိလာ်ပြီး ဝတီရွာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ထီးနန်းအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်တော်မူသည်။
မင်းနှင့် မိဖုရား နတ်ရွာစံပြီးနောက် သမီးတော် မာရဒေဝီမင်းသမီး နန်းတက်တော်မူရာ ထိုအရပ်၌ နန်းစိုက်နေထိုင်ခြင်းကို ပျော်မွေ့ခြင်းမရှိသဖြင့် မှူးကြီးမတ်ရာ၊ သေနာပတိ၊ ပုဏ္ဏားတော်များနှင့် လေ့လာတိုင်ပင်ဆွေးနွေး၍ ရေးမြို့နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နန်းစိုက်ခဲ့သည်။
​ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၇ ခုနှစ်တွင် ရေးမြို့ကို မင်းလုပ်အုပ်ချုပ်သော မာရဒေဝီမင်းသမီးသည် အဝိဇ္ဇာဇေယျပူရမြို့(ယခု ​ရေးမြို့)ကို တည်ထောင်သောအခါ ပုဏ္ဏားဖြူ၊ ပုဏ္ဏားညိုတို့၏ တွက်ချက်မှုအရ ဆူးရစ်ချုံကုန်းစေတီနှင့် စကားပင်ကုန်းစေတီ နှစ်ဆူကို ရှာဖွေ၍ ပြန်လည် တည်ထားကာ ဆူးရစ်ချုံကုန်းစေတီကို (ကျာ်ဒ်ုချာဲ)ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြို့လယ်တွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် ကျာ်ဒေါဝ်ဍိုင် (မြို့လယ်ဘုရား)ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ​စကားတောင်စေတီကိုမူ မွန်အမည် ကျာ်ဒ်ုပါ့ ဟူ၍ လည်းကောင်း ဘွဲ့တော်သမုတ်ခဲ့ကြသည်။
ကာလရွေ့ကြာလာသော် ဆူးရစ်ချုံကုန်းစေတီကို ဆံတော်ဓာတ်များကို အကြောင်းပြုပြီး ရွှေဆံတော်စေတီဟုလည်းကောင်း စကားပင်များရှိရာ တောင်ကုန်းတွင် တည်ထားခဲ့သောကြောင့် စကားတောင်စေတီဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။
စေတီနှစ်ဆူလည်း ထပ်မံပျက်ပြီး နှစ်ပေါင်း ၆၅၀ ခန့် တောကြီးဂနိုင်၌ ဆိတ်သုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့လေသည်။
ဓမ္မစေတီမင်းမှ ဒုတိယအကြိမ် မြို့တည်ခြင်းနှင့် စေတီများကို ပြုပြင်ခြင်း ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ တနင်္သာရီကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် တိုင်းတစ်ပါးတပ်များကို ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် ဓမ္မစေတီမင်းက သွားရောက် တိုက်ထုတ်ရာမှ အပြန်ခရီးတွင် ပျက်စီးဆိတ်သုဉ်းနေသော အဝိဇ္ဇာဇေယျပူရမြိုဟောင်း(ရေးမြို့ဟောင်း)ကို တွေ့ရှိသဖြင့် ရာဇသီဟဇေယျပူရမြို့အဖြစ် မြိုသစ်တည်တော်မူပြီး စေတီတော်နှစ်ဆူကိုလည်း တွေ့ရှိမွမ်းမံတော်မူခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့က ဝင်ရောက်အုပ်ချုပ်သည့်အခါ ရေးမြို့သူမြို့သားတို့သည် အရပ်ရပ်ကြပ်တည်းမှုဒဏ်ကြောင့် စေတီနှစ်ဆူကိုလည်း အာရုံမရှိမေလျော့ပေါ့ဆကာ နေခဲ့ကြသဖြင့် ဘုရားစေတီများ ဟောင်းနွမ်းပျက်စီး၍ အုတ်အင်္ဂတေများ ပြိုကျသဖြင့် ဘုရားငုတ်တိုများအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။
ကိုလိုနီခေတ်တွင် မရမ်းကျောင်းတိုက်ဆရာတော်မှ စေတီများကို ပြုပြင်ခြင်း ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လတွင် ရေးမြို့၊ မရမ်းကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ဦးစီးသည့် ရဟန်းသံဃာများ၊ ဒါယိကာ၊ ဒါယိကာများက စေတီဟောင်းနှစ်ဆူကို ​ဖြိုဖျက်၍ အသစ်ပြန်လည်တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်နေ့ကို ဘုရားပွဲတော်ရက်အဖြစ် ယနေ့တိုင် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
မျက်မှောက်ခေတ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ရေးမြို့ကြီး မီးလောင်ရာ ရွှေဆံတော်စေတီတော်နှင့် နောင်တော်ကြီးစေတီ၊ စကားတောင်စေတီတော်တို့သည် မီးမခဘဲ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် စေတီနှစ်ဆူ၏ ဉာဏ်တော်များကို မြှင့်တင်ကိုးကွယ်ခဲ့ကြရာ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ရွှေဆံတော်စေတီတော်သည် ရင်ပြင်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ပေ)အ​မြင့်​၊ စကားတောင်စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် အတောင် ၆ဝ အမြင့် အသီးသီး ရှိကြသည်။
စေတီတော် ၂ဆူလုံးမှာ ရေးမြို့ မြို့လယ်တွင်တည်ရှိပြီး တစ်ဆူနှင့်တစ်ဆူ အနည်းငယ်သာ ကွာဝေးကြသည်။
နှစ်စဉ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်မှ လပြည့်နေ့အထိ စေတီတော် ၂ ဆူလုံး၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပကြစမြဲပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ရေးမြို သာသနပါလ ရန်ကင်းကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇောတိက ရေးသားသော ရွှေဆံတော်သမိုင်း ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ။
200px|မော်ဂန် စတန်လေ အဆောက်အဦး မော်ဂန် စတန်လေသည် တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး ဌာနချုပ်မှာ နယူးယောက်မြို့ တော်တွင် တည်ရှိသည်။
၎င်း၏ ဖောက်သည်များမှာ နယ်ပယ် အမျိုးမျိုးမှဖြစ်ပြီး ကော်ပိုရေးရှင်းများ၊ အစိုးရများ၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ နှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလများ ပါဝင်သည်။
မော်ဂန် စတန်လေသည် တကမ္ဘာလုံးရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၃၆ နိုင်ငံတွင် လုပ်ငန်း လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပြီး ရုံးပေါင်း ၆၀၀ ကျော် နှင့် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၆၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။
မော်ဂန် စတန်လေသည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၇၇၉ ဘီလီယံ ပမာဏ ရှိသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စီမံခန့်ခွဲလျက် ရှိကြောင်း ကြေညာထားသည်။
၎င်း၏ ဌာနချုပ်မှာ နယူးယောက်မြို့လယ် ရှိ မစ်ဒ်တောင်း မက်ဟက်တန် တွင် ရှိသည်။
ပင်လယ်နီသည် ၂၂၀၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားသော်လည်း အကျယ်မှာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာခန့်သာ ဖြစ်သည်။
သင်္ဘောအများအပြားသည် ပင်လယ်နီကို ဖြတ်သန်း သွားလာကြသည်။
အကြောင်းမှာ စူးအက်တူးမြောင်းသည် ပင်လယ်နီကို မြေထဲပင်လယ်နှင့် ဆက်ထားပေးပြီး အခြားတစ်ဖက်မှာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာသို့ ထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်နီရှိ ရေများတွင် ဆား ပိုများပြီး အခြား ပင်လယ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပိုမိုကြည်လင်သည်။
အကြောင်းမှာ ပင်လယ်နီ အတွင်းသို့ စီးဝင်သော မြစ် မရှိသလောက် နီးပါးဖြစ်၍ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်နီ အနီးပတ်ဝန်းကျင်၏ ရာသီဥတုမှာ ခြောက်သွေ့ပြီး ပူနွေးသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ဥရောပနှင့် ကမ္ဘာ့အခြားအရပ်မှ လူတို့သည် ပင်လယ်နီသို့ အပန်းဖြေရန် လာရောက်ကြလေ့ ရှိသည်။
ပင်လယ်နီနှင့် ကပ်နေသော တိုင်းပြည်များမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ ယီမင်နိုင်ငံ ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။
လင်းနပ်စ် () ဆိုသည်မှာ ယူးနစ်စ် (Unix) နှင့် ဆင်တူသော ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် (Operating System) တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး လင်းနပ်စ် ကာနဲလ် (Linux kernel) ကို အသုံးပြုထားသည်။
လင်းနစ်ကို စက်တင်ဘာလ ၇ရက်နေ့ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လိုင်းနက်စ် တော်ဗဲလ် က စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
လင်းနပ်စ်ကို ကွန်ပျူတာ ဟတ်ဒ်ဝဲလ် အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် တပ်ဆင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး မိုဘိုင်းဖုန်းများ၊ တက်ဘလက် ကွန်ပျူတာများ၊ ရောက်တာများ နှင့် ဗွီဒီယိုဂိမ်း ကွန်ဆိုး များမှ စ၍ မိန်းဖရိမ် ကွန်ပျူတာများ နှင့် စူပါကွန်ပျူတာ များ အထိ တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။
လင်းနပ်စ် သည် ဆာဗာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် များတွင် ရှေ့မှပြေးလျက် ရှိသော စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြန်ဆုံးသော ကွန်ပျူတာ ၁၀ လုံးတွင် လင်းနပ်စ်ကို အသုံးပြုထားသည်။
လင်းနပ်စ်ကို ရေးသားတီထွင်ခြင်းမှာ အခမဲ့လွတ်လပ် သော အိုးပင်းဆို့စ်(open source) ဆော့ဖ်ဝဲလ်များကို ပူးပေါင်းရေးသားကြခြင်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် စနစ်၏ နောက်ခံတွင် ရေးသားထားသော ဆို့စ်ကုတ်ဒ် များကို အသုံးပြုခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်လည်ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ကို စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံးမဟုတ်သော ကိစ္စများ အတွက် မည်သူမဆို GNU ယေဘူယျ အများသုံး လိုင်စ အင် (General Public License ) ကဲ့သို့သော လိုင်စင်များဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
လင်းနပ်စ် ထုတ်လုပ်မှု တော်တော်များများ (လင်းနပ်စ် Kernel အပါအဝင်) က GNU (ဂနု) မှ ထုတ်ပေးထားသော ဆော့ဖ်ဝဲများနှင် library တော်တော်များများကို ယူသုံးထားသည်။