kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အမေရိကန်တွင် ပဲတီစိမ်းစားသုံးမှုသည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဦးလျှင် ၂၂-၂၉ ဂရမ်ခန့်ရှိပြီး၊ အာရှ၏ အချို့နေရာများတွင် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ဦးလျှင် ၂ ကီလိုဂရမ်အထိ စားသုံးနိုင်သည်။
ပဲတီစိမ်းသည် ဒေသများစွာတွင် အခြားရွေးချယ်စရာ သီးနှံတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး၊ စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုမီ စာချုပ် ချုပ်ဆိုခြင်းကို ယေဘုယျအားဖြင့် နှစ်သက်ကြသည်။
အမေရိကန်တွင် ပဲတီစိမ်း၏ ပျမ်းမျှဈေးနှုန်းမှာ တစ်ပေါင်လျှင် ၀.၂၀ ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ပဲပုပ် ၏ဈေးနှုန်း၏ နှစ်ဆဖြစ်သည်။
ပဲတီစိမ်းနှင့် ပဲပုပ်၏ ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် ကွာခြားချက်မှာ ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် သန့်ရှင်းရေးနှင့်/သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်မှုကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ပဲတီစိမ်းသည် ၎င်း၏ မိုးခေါင်မှုခံနိုင်ရည် ကြောင့် ဈေးကွက်အလားအလာရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အစားအစာသီးနှံဖြစ်ပြီး အစာစားစရာမဟုတ်သောကြောင့်၊ ကုန်စည်သီးနှံဈေးနှုန်းများ၏ မတည်ငြိမ်မှုမှ စီးပွားရေးအန္တရာယ်ကို လျော့ပါးစေရန် တောင်သူများကို ကူညီနိုင်သည်။
အသုံးပြုမှု အာဟာရတန်ဖိုး ပဲတီစိမ်းတစ်လုံးတွင် ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ် အနှစ် ၅၅-၆၅% (အခြောက်အလေးချိန် ၆၃၀ ဂရမ်/ကီလိုဂရမ်နှင့် ညီမျှ) ပါဝင်ပြီး ပရိုတင်း၊ ဗီတာမင် နှင့် သတ္တုဓာတ် များဖြင့် ကြွယ်ဝသည်။
၎င်းတွင် အခြောက်အလေးချိန်၏ ၂၀-၅၀% ခန့် ပရိုတင်းပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းအနက် ဂလိုဘူလင် (၆၀%) နှင့် အယ်လဘူမင် (၂၅%) တို့သည် အဓိက သိုလှောင်ပရိုတင်းများ ဖြစ်သည် (ဇယားကို ကြည့်ပါ)။
ပဲတီစိမ်းသည် အစားအသောက် ပရိုတင်း ၏ များပြားသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
ဤပရိုတင်းများ၏ ပရိုတင်းဖြတ်တောက်မှု (proteolytic cleavage) သည် အညှောက်ပေါက်စဉ်အတွင်း ပိုမိုမြင့်မားသည်။
ပဲတီစိမ်း၏ ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်များသည် အလွယ်တကူ အစာချေဖျက်နိုင်ပြီး၊ အခြားပဲမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လူသားများတွင် ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်း (flatulence) နည်းပါးစေသည်။
စေ့များနှင့် အညှောက်များသည် အခြားသီးနှံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နည်းပါးသော ကယ်လိုရီ ထုတ်ပေးပြီး၊ ၎င်းသည် အဝလွန်ခြင်း နှင့် ဆီးချိုရောဂါ ရှိသူများအတွက် ပိုမိုဆွဲဆောင်မှုရှိသော ပဲတစ်မျိုးဖြစ်စေသည်။
ချက်ပြုတ်မှု ပြီးပြည့်စုံသော ပြုတ်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အခြောက်ပဲများကို ပျော့သွားသည်အထိ ပြုတ်ခြင်းဖြင့် ပြင်ဆင်သည်။
ပဲတီစိမ်းများသည် ၎င်းတို့၏ အခွံများကို ဖယ်ရှားလိုက်သောအခါ အဝါဖျော့ရောင် ဖြစ်သည်။
ပဲတီစိမ်းငါးပိကို အခွံခွံ့၍၊ ချက်ပြုတ်၍၊ ပဲများကို အခြောက်ငါးပိအဖြစ် ထောင်းခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
တောင်အာရှ အိန္ဒိယချက်ပြုတ်နည်းများတွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို ရံဖန်ရံခါ အသုံးပြုသော်လည်း၊ အခွံမပါသော ပဲများကို ပို၍အသုံးများသည်။
ကာနာတာကာ၊ မဟာရပ်ရှ၊ အိုဒီရှား၊ ဂူဂျာရတ်၊ ကီရာလာ နှင့် တမီးလ်နာဒူး တို့တွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို အခြောက်ခံဟင်းလျာတစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် ပြုတ်ပြီး ကျွမ်းဖုတ် နှင့် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ရှိသည်။
အခွံခွံ့ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို ချိုမြသော ဟင်းချိုများပြုလုပ်ရန် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲများနှင့် ဆင်တူသောနည်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
မတ်ဒဟီယာပရာဒေ့ရှ် နှင့် ရာဂျစ္စတန် တို့တွင် ပဲတီစိမ်းများကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ထောင်းပြီး၊ ဖောက်၍၊ မုန့်ကြော် အမျိုးအစားဖြစ်သော မန်ဂိုဒီ ဟုခေါ်သော အစာဖုတ်များအဖြစ် ပြုလုပ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ပါကိုရာ နှင့် ဆင်တူသော လက်ဖက်စားချိန် အဆာပြေအဖြစ် အသုံးများသည်။
ဂိုအာ တွင် အညှောက်ပေါက်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို အုန်းနို့အခြေခံ၍ အပျော့စား ဟင်းချိုတစ်မျိုးဖြစ်သော မုန်ဂါ ဂါသီ ဟုခေါ်သည့် ဟင်းချိုတွင် ချက်ပြုတ်သည်။
အိန္ဒိယ၏ ဒေသဆိုင်ရာ အိန္ဒိယချက်ပြုတ်နည်း အချို့တွင် ပဲတီစိမ်းများကို အခွံခွံ့၍ ပဲ ဒယ်လ် ပြုလုပ်သည်။
အိုဒီရှာ အနောက်ဘင်္ဂလား နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တို့တွင် အခွံခွံ့၍ ခွဲထားသော ပဲများကို မူဂ် ဒယ်လ် () ဟုခေါ်သော ဟင်းချိုနှင့်ဆင်တူသော ဒယ်လ်တစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင်၊ ကာနာတာကာ၊ တမီးလ်နာဒူး၊ တယ်လန်ဂါနာ၊ အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် နှင့် မဟာရပ်ရှ တို့တွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲများကို အငွေ့ဖြင့် ပြုတ်ပြီး ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များနှင့် လတ်ဆတ်သော အုန်းသီးအကျွတ်များဖြင့် အရသာခတ်သည်။
အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ်တွင်၊ အခွံပါသော ပြီးပြည့်စုံသော မုန်ဂိုပဲများကို ထောင်းပြီး ပြုလုပ်ထားသော မုန့်စိမ်းဖြင့် ပါဆာရက်တူ () သို့မဟုတ် ပါဆာရ-ဒိုဆာ ဟုခေါ်သော ဒိုဆာ ၏ လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားတစ်ခုကို ပြုလုပ်သည်။
ပါကစ္စတန် တွင် ချက်ပြီးသော ပဲတီစိမ်းဒယ်လ်ကို ပြုတ်ထားသော အဖြူရောင် ဘာ့စမတီဆန် နှင့် တွဲဖက်၍ "ဒယ်လ် ချာဝယ်" ဟုခေါ်သော ဟင်းလျာတစ်မျိုးပြုလုပ်သည်။
ဤဒယ်လ်တွင် ထောပတ်ထည့်ပါက "ဒယ်လ် မခါနီ" ဟုခေါ်ပြီး ချာပါတီ နှင့် တွဲဖက်စားသုံးသည်။
သီရိလင်္ကာ တွင် ပြုတ်ထားသော ပဲတီစိမ်းများကို အုန်းသီးအကျွတ်နှင့် လူနူ-မိရစ် ဟုခေါ်သော အစပ်အရသာပါသော ငရုတ်သီးနှင့် ကြက်သွန်နီ ဆမ်ဘလ် တို့နှင့် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ရှိပြီး၊ များသောအားဖြင့် နံနက်စာအဖြစ် အသုံးများသည်။
ပဲတီစိမ်းများကို ကိရီဘတ် တွင်လည်း ထည့်သွင်းပြီး မတ်-ကိရီဘတ် ဟုခေါ်သည်။
ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် (ဧပြီလတွင် ကျင်းပသည်) အတွင်း ပဲတီစိမ်းများကို မတ်-ကာဗွန် ဟုခေါ်သော ရိုးရာ ကြော်ချိုမြသော မုန့်တစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
အရှေ့အာရှ တရုတ်တောင်ပိုင်း ချက်ပြုတ်နည်းတွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများကို ဟုခေါ်သော အချိုပွဲတစ်မျိုးပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုပြီး၊ ၎င်းကို လူဒိုး တာ့ဆွီ ဟုခေါ်ကာ ပူပူနွေးနွေး သို့မဟုတ် အေးအေးစားသုံးသည်။
၎င်းတို့ကို ဆန် နှင့် ချက်၍ ကျွမ်းဖုတ်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
တောင်အာရှ နှင့် မတူဘဲ၊ ပြီးပြည့်စုံသော ပဲတီစိမ်းများသည် အရသာရှိသော ဟင်းလျာများတွင် ရှားရှားပါးပါး ပါဝင်သည်။
ဟောင်ကောင် တွင် အခွံခွံ့ထားသော ပဲတီစိမ်းများနှင့် ပဲတီစိမ်းငါးပိကို ရေခဲမုန့် သို့မဟုတ် အေးခဲထားသော ရေခဲချောင်း များအဖြစ် ပြုလုပ်သည်။
ပဲတီစိမ်းငါးပိကို တရုတ်အရှေ့ပိုင်း နှင့် ထိုင်ဝမ် တို့တွင် တရုတ် လမင်းကိတ် များအတွက် အသုံးများသော အဆာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
နဂါးလှေပွဲတော် အတွင်း ပြုတ်၍ အခွံခွံ့ထားသော ပဲများကို စားသုံးရန်အတွက် ပြင်ဆင်ထားသော ဇုန်းဇီ တွင် အဆာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ပဲများကို ပျော့သွားသည်အထိ ချက်ပြီး၊ အရည်အဖြစ် ရောစပ်၍၊ ချိုမြအောင် ပြုလုပ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နေရာများစွာတွင် လူကြိုက်များသော အဖျော်ယမကာအဖြစ် စားသုံးသည်။
မတ်ပဲ (Vigna mungo, black gram, urad bean, minapa pappu, mungo bean သို့မဟုတ် black matpe bean ) သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော ပဲတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော ပဲတောင့်ရှည်များ။
ချောင်းမမွေတော်စေတီတော် သည် မုံရွာခရိုင်၊ ညောင်ကန်ရွာ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မဇ္ဈိမဒေသ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင် အဇာတသတ်မင်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည့် နာဂဒါသမင်းကို နန်းချ၍ သုသုနာဂမင်း နန်းတက်၍ နာဂဒါသမင်းနှင့် နှမတော်စပ်သူ သီတလိဒေဝီတို့သည် မြတ်စွာဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်များကို ယူဆောင်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့၏။
ကလေးရာဇဂြိုဟ်၌ လည်းကောင်း၊ တိမ်းရင်းရာဇဂြိုဟ်၌ လည်းကောင်း မြို့တည်ထောင်၍ နေခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် တိမ်းရင်းမြို့ (ညောင်ကန်ရွာ) တွင် ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာကို စေတီတော် တည်ခဲ့သည်။
တည်ထားခဲ့သည့် ဘုရားများမှာ ဖလားလမ်းဘုရား၊ ဆင်ဝပ်ဘုရား၊ မြတံဆိတ်ဘုရား၊ မွေရှင်တော်ဘုရား စသည်စေတီတို့ကိုလည်း တည်ထားခဲ့လေသည်။
အမည် စေတီတော်သည် သံဖိုချောင်းဦးတိုက်၍ နှစ်မွှာကွဲနေသည့် ကုန်းတော်၏ အလယ်ဗဟို၌ တည်ထားသောကြောင့် ချောင်းမွှာမွေတော်ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
နောင်အခါ ချောင်းမမွေတော် ဟူ၍ ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
စေတီတော်၏ ဘုရားပွဲတော်ကို ဝါဆိုလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဘုရားဆွမ်းတော်ကြီးပွဲတော်ကို ကျင်းပကြသည်။
ပြုပြင်မှုများ ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် မောဂ္ဂလန်တိုက်၊ တောင်ကျောင်းဘုန်းကြီး ဦးနာယက၏ ကြီးမှုမှုဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ငါးထပ်ကြီးဘုရား သည် သန်လျင်မြို့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ပါဒမြို့တော်ဟောင်းတည်ရှိရာ ပါဒကြီးရွာတွင် ကိန်းဝပ်လျက် ရှိသည်။
သမိုင်း အချိန်မှာ ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်၏။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှဆင်းလာသော (အရာတော်မြို့ဇာတိ)ရဟန်း ဦးကုသလသည် ပါဒကြီးရွာ၌ သီတင်းသုံးနေ၏။
ဆရာတော်သည် ရုပ်ပွားတော်ကြီး တည်ထားလိုသဖြင့် စေတီတော် တည်ထားခဲ့သည်။
၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရားတည်ရန် မြေညှိခဲ့သည်။
၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆုတ် ၇ ရက်နေ့တွင် စေတီတော် အုတ်မြစ်ချကာ စတင်တည်ခဲ့သည်။
၁၂၆၉ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
အမည် မာရ်ငါးပါး အောင်မြင်သည်ကို အစွဲပြု၍ ငါးထပ်ကြီးဘုရားဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် အတိုင်းအတာ အချိုးအစားများမျာ − ဉာဏ်တော်အမြင့် ပေ ၄၀ ၈ လက်မ၊ ပလ္လင်တော်အလျား ၃၃ ပေ ၁၁ လက်မ၊ ပလ္လင်တော်အနံ − ၂၀ ပေ ၁၁ လက်မ၊ ပလ္လင်တော်အမြင့် − ၄ ပေ ၆ လက်မ အခြားသော လှူဒါန်းမှုများ ပါဒကြီး ရွာသူရွာသားတို့သည် ဘုံငါးဆင့်ရှိသည့် တန်ဆောင်းကြီးကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၂၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးမောင်ကလေး၊ ဒေါ်အေးမယ်တို့သည် အရုဏ်ခံတန်ဆောင်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ဦးဖေကိုး၊ ဒေါ်အေးကြိုင် မိသားစုတို့သည် ဘုံ ၇ ဆင့်ရှိ တန်ဆောင်းကြီးကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၂၇၇ ခုနှစ်တွင် ဦးသာကျော်၊ ဒေါ်အုန်းပွင့် မိသားစုတို့သည် တန်ဆောင်းအသစ်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၂၇၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဖေကိုး၊ ဒေါ်ငြိမ်း တို့သည် အထက်မန်းစက်တော်ရာပုံ ခြေတော်ရာတစ်ဆူကို လှူခဲ့ကြသည်။
စက္ကတဲစေတီတော် သည် မင်းဘူးမြို့၊ စက္ကတဲတောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ ခုနှစ်တွင် စူဠပုဏ်၊ မဟာပုဏ်ညီနောင်တို့က ပင့်လျှောက်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သုနာပရန္တတိုင်း၊ ဝါဏိဇ္ဇဂါမရွာသို့ ကြွခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် စန္ဒကူးကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူပြီးနောက် ပြန်ကြွချိန် ရောက်လာ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းဘူးမြို့တောင်ဘက် စက္ကိန်းတဲတောင်ထိပ်သို့ ရောက်လေသည်။
ထိုတောင်ထိပ်တွင် သိကြားမင်းသည် ဘုရားရှင်အား ရတနာမြသလွန်ကို လှူဒါန်း၏။
ထိုနေရာတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ယာယီသီတင်းသုံးတော်မူ၏။
ထိုသီတင်းသုံးရာ နေရာတွင် စေတီတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ထိုစေတီကို ရှင်ပင်စက္ကိန်းတဲစေတီတော်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
နောင်အခါ စက္ကတဲစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင် လာခဲ့ကြသည်။
စွယ်တော်ရှင်စေတီတော် သည် ဂန့်ဂေါမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဂန့်ဂေါမြို့ သက္ကရာဇ် ၆၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၏။
နရပတေ့မင်းသည် မစ္ဆဂီရိရှိ သူပုန်များကို နှိမ်နင်းရန် သွားရောက်တိုက်ခိုက်၏။
ထိုအခါ တပ်များသည် ချရပ်ထားစဉ် တပ်လန့်၍ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ကုန်၏။
ထိုအခါ ထိုဗိုလ်မှူး၊ စစ်ကဲ၊ စစ်ကွပ်တို့အား သစ်တောလေးအရပ်သို့ ပြစ်ဒဏ်ခတ်ကာ ပို့လိုက်၏။
ထိုနေရာတွင် ဂန့်ဂေါမြို့ တည်လေသည်။
ထိုဂန့်ဂေါမြို့တွင် သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီးသည် စေတီပုထိုးများ တည်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည်လည်း မြစ်သာမြစ်တစ်လျောက်တွင် စေတီတည်ထားခဲ့သည်။
ဓာတ်တော်တွေ့ရှိခြင်း ဂံ့ဂေါကျောင်းတွင် အရှင်စန္ဒာလင်္ကာရ၏ တပည့်ဖြစ်သူ စတာရွာမှ မောင်ထွားသည် မြစ်သာမြစ်တွင် ရေသွားကူး၏။
ထိုသို့ ရေကူးသည့်အခါ ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်ဓာတ်တော်ကို မြင်တွေ့တော်မူ၏။
ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်ထံ ယူသွားကာ ဓာတ်တော်ကို ကျောင်းတိုက်၌ ပူဇော်ထား၏။
နောင်အခါ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် အင်းဝဘုရင်သည် ကျောင်းတိုက်မှ စွယ်တော်ကို ရွာသစ်ကြီးသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။
စွယ်တော်ပျောက်ဆုံးခြင်း စွယ်တော်သည် တစ်ခုသောအချိန်တွင် စွယ်တော်စင်မှ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ နန်းတော်တွင် ရုတ်ရုတ်သဲသဲဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုစွယ်တော်ကို လောင်းထောင်သူကြီးသည် ယောနယ်အတွင်းရှိ လောင်းထောင်ရွာကုန်းထိပ်၌ ရောင်ခြည်တော်လွှတ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထို့နောက် ဓာတ်တော်ကို အင်းဝနန်းတော်သို့ ၁၀၅၁ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။
စေတီတော်တည်ခြင်း အလောင်းစည်သူမင်းကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် သားဖြစ်သူ နန်းတက်၏။
၁၀၆၁ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် စွယ်တောကို မြစ်ကြောင်းမှ ပင့်ခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော် စွယ်တော်သည် ဂန့်ဂေါကျောင်းတွင် ပြန်လည်ကိန်းအောင်းနေပြန်သည်။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ထိုဓာတ်တော် ကိန်းဝပ်တော်မူရာနေရာတွင် စေတီတည်တော်မူရန် မြေလှူခဲ့သည်။
၁၀၆၇ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်တော်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။
ထိုအကြိမ်တွင်လည်း ဓာတ်တော်သည် မူလနေရာသို့ပင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။
ထိုအခါတွင် စေတီတော်ကို ထိုနေရာ၌ တည်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂံ့ဂေါသူကြီးသည် စေတီတော်ကို ငုံကာ စေတီသစ်တည်ကာ ထီးတော်သစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂံ့ဂေါမြို့အုပ်နှင့် ဆရာတော် ဦးတိဿတို့ ဦးစီးကာ စေတီတော်ဖိနပ် အတောင် ၃၂ တောင်၊ ဉာဏ်တော် ၃၉ တောင်အထိ မြှင့်ကာ မွမ်းမံခဲ့သည်။
တူဝေစေတီတော် သည် ဘားအံမြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
တော်ပုံတောင်စခန်းတောင်ဘက် ဇွဲကပင်တောင်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူပြီး နှစ် ၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်၏။
သေဆုံးသွားသည့် ကရင်အကြီးအကဲတစ်ဦးအား မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ ပြာပုံမှ ထူးဆန်းစွာဖြင့် သခွားပင် ပေါက်လာ၏။
ထိုအပင်မှ အသီးတစ်လုံးသာ သီး၏။
ထိုအသီးမှ သူငယ်တစ်ဦး ပေါက်ဖွားလာရာ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ မွန်ဘုရင်က မွေးစားထားခဲ့သည်။
ထိုကလေးကို အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာမဏေဝတ်ပြီး သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ပို့ကာ ပိဋကတ်စာပေ သင်ကြားရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
သာမဏေသည် အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သည့်အခါ အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် မိမိနေရပ်သို့ ပြန်ကာ သာသနာပြု၏။
ထို့ပြင် သခွားပင်ပေါက်ရာနေရာတွင် ညောင်စောင့်နတ်အစား ကိုးကွယ်ပူဇော်ရန် သစ္စာစေတီတော် တည်ထားခဲ့သည်။
စေတီတော်တွင် ဒုံရင်းကရင် အမျိုးသားတို့သည် လက်ထပ်ပြီးစ မောင်မယ်များ သစ္စာပြုလေ့ရှိကြသည်။
အမည် လူမျိုးအပေါင်တို့ အတူအညီခွဲဝေ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်စားသောက်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် "တူဝေစေတီတော်" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ စေတီတော်မှာ အုတ်စေတီဖြစ်ကာ ဉာဏ်တော် ၉ တောင်မျှ ရှိသည်။
တံတားဦး မင်္ဂလာစေတီတော် သည် အင်းဝမြို့ရှိ ဇေယျပထတံတားဦးထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သက္ကရာဇ် ၈၄၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝတွင် ဒုတိယမင်းခေါင် နန်းတက်၏။
ထိုမင်းသည် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် ရှိနေစဉ်ကတည်းက တံတားဦးအရပ်တွင် စေတီတော်တည်ရန် ဆန္ဒရှိခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် အုတ်များကို စုဆောင်းခဲ့သည်။
နောင်အခါ မင်းဖြစ်လာသည့်နှစ်တွင်ပင် စေတီတော် တည်ခဲ့သည်။
ထိုစေတီတော်ကို ဌာပနာရန် ဓာတ်တော်များ ရှာဖွေခဲ့သည်။
စေတီတော်၏ အလယ်ဌာပနာတိုက်ကို ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ပိတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၈၆၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်ကြီး ပြီးစီးခဲ့သည်။
စေတီတော် တည်ဆောက်မှုမှာ ၁၉ နှစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
စေတီတော်ကြီး၏ ပွဲသဘင်ကြီးကျယ်ခမ်းနားပုံများ၊ ဌာပနာအစီအရင်များ၊ ဓာတ်တော်ပင့်ဆောင်ဌာပနာခန်းများ စသည်တို့ကို ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့က မော်ကွန်းရေးဖွဲ့ သီကုံးခဲ့သည်။
ထို့မော်ကွန်းများသည် "တန်တားဦးတည်မော်ကွန်း" ဟု ထင်ရှားသည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် စေတီတော်ကို ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခဲ့သည်။
Dhamapali at Kyaikhtisaung ကျိုက်ထီးဆောင်းစေတီတော် (ကျိုက်ကလွတ်ဒက်စေတီတော်) သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ဇုတ်သုတ်ရွာတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သာသနာနှစ် ၁၁၁ ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိသို့ ဒေသစာရီ ကြွတော်မူ၏။
ထိုအခါ ကော့ကလွတ်တကောနတ်ဘီလူးကျွန်းမှ ဘီလူးညီနောင်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်၍ ဆံတော်တစ်ဆူ ရကြ၏။
ထို့နောက် နေရပ်တွင် ဂဝံအုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ၁၁၃ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားရုပ်တု၊ ဘီလူးညီနောင်ရုပ်တု၊ ရွှေငွေများအပြင်၊ နတ်သမီးဆံပင်တို့ကို ဖြတ်၍ ကျစ်ခွေကာ ပူဇော်ဌာပနာခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ စေတီတော်၏ အတိုင်းအတာများမှာ − ဖိနပ်တော် = အတောင် ၄၀ ဖိနပ်ခုံ = ၂၃ တောင် ဒုတိယဖိနပ်တော် − ၃၆ တောင် ရှစ်မြှောင့် − ၁၈ တောင် ဉာဏ်တော် − အတောင် ၆၀ စေတီတော်ပတ်လည်တွင် ရှိသည့် ကျောက်ပြင်ပျက်သည် နှစ်တောင် တစ်မိုက် ရှိသည်။
ထီးရိုး နှစ်တောင့်ထွာရှိသည့် ကျောက်ထီး ၁၂ စင်းကို လှူဒါန်းထားသည်။
ဂဝံကျောက်များသည် လူ ၂၀ မှ လူ ၈၀ အထိ မချီရသော ကျောက်တုံးကြီးများ ပါဝင်သည်။
ဘွဲ့တော် စေတီတော်၏ ဘွဲ့တော်မှာ ကျိုက်ကလွတ်ဒက် ဟု ခေါ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "နတ်တည်သော ဘုရား" ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် နတ်သမီးဆံပင်ကြိုး ဌာပနာထား၍ "ကျိုက်ဇုတ်သွတ်" ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ကျိုက်ဇုတ်သုတ်၊ ထီးဆောင်းဘုရားဟု ထင်ရှား၍ တည်ရှိရာ ရွာကိုလည်း ဇုတ်သုတ်ရွာဟု ခေါ်သည်။
နာနာ ကိုမတ်ဆု () သည် ဂျပန်လူမျိုး မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးရာဇဝင် သူမကို တိုကျိုမြို့တွင် မွေးဖွားပြီး၊ Yamanashi မြို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
မော်ဒယ်အလုပ်အား သူမ ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် စတင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင်များ YearTitleRoleDirectorNotes / 2013TadaimaSumireDaisuke ShimadaShort film, lead role2014Close Range LoveYuni KururugiNaoto KumazawaLead roleThe World of KanakoKanako FujishimaTetsuya NakashimaLead role2015BakumanMiho AzukiHitoshi ŌneProphecyKaedeYoshihiro Nakamura2016Destruction BabiesNanaTetsuya MarikoThe Black Devil and the White PrinceYū AkahaneShō TsukikawaLead roleSilenceMónica (Haru)Martin ScorseseAmerican filmManiac HeroKaori TerasawaKeisuke ToyoshimaMy Tomorrow, Your YesterdayEmi FukujuTakahiro MikiLead roleDrowning LoveNatsume MochizukiYūki YamatoLead role2017JoJo's Bizarre Adventure: Diamond Is Unbreakable Chapter IYukako YamagishiTakashi Miike2018Kids on the SlopeRitsuko MukaeTakahiro MikiAfter the RainAkira TachibanaAkira NagaiLead roleIt ComesMakoto HigaTetsuya Nakashima2019Sayonara KuchibiruReoAkihiko ShiotaLead roleSamurai Marathon 1855Princess YukiBernard Rose တီဗွီဇာတ်လမ်း YearTitleRoleNetworkNotes2015To Give a DreamYuko AbeWowowLead role2017ThrillHitomi NakanoNHKLead role သီချင်း ဗွီဒီယိုများ YearSongArtist2012Convenience HoneymoonChatmonchy2014GoodtimeSALUSNOW SMILEShota Shimizu2015Yeah! Yeah! Yeah!Androp2016Farewell Songnever young beachSpoiled Innocence (天真有邪)Yoga Lin ဆုတံဆိပ်များ YearAwardCategoryNominated work(s)Result2014Hochi Film AwardBest New ArtistThe World of Kanako 2015Japan Academy PrizeNewcomer of the Year Mainichi Film AwardSponichi Grand Prix Best Newcomer 2016Tama Film AwardBest New ActressBakuman, Destruction Babies, Hero Mania: Seikatsu, Kurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai Hochi Film AwardBest ActressKurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai, Oboreru Knife Nikkan Sports Film AwardBest NewcomerDestruction Babies, Oboreru Knife 2017Yokohama Film FestivalBest NewcomerDestruction Babies Kinema Junpo AwardBest New ActressDestruction Babies, Hero Mania: Seikatsu, Kurosaki-kun no Iinari ni Nante Naranai, Oboreru Knife 2018Nikkan Sports Film AwardBest NewcomerAfter the Rain, Kids on the Slope ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Official agency profile at Stardust Promotion (ဂျပန်) Category:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
နန်းဦးရွှေဘုံသာစေတီတော် သည် ကင်းတပ်မြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မဏိပူရသို့ ချီတက်ခြင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၂၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် မဏိပူရကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်လာ၏။
ထို့နောက် နတ်ကျွန်းတောင်မြေတွင် တပ်ကို ရပ်နားလေသည်။
ထို့နောက်တွင် မြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း မော်လူးရွာမှ ချောင်းရိုးအတိုင်း ချီတက်လာ၍ တာတစ်တောင်ခရီးရောက်တိုင်း လက်ဝဲလက်ယာရှိ သစ်ပင်များတွင် ဆင်တစ်ရပ်အမြင့် တွင်းဖောက်ကာ ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကျစိ သွင်းထားကာ ပူဇော်ခဲ့သည်။
တမူးမြို့အထိ ရုပ်ပွားတော် ၂၉ ဆူ ရှိပြီး ကက်စိန်စခန်းအထိ ၄၉ ဆူရှိသည်။
စေတီတော်တည်ခြင်း ပြာသိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် မဏိပူရကို တိုက်ခိုက်ကာ အောင်မြင်ခဲ့၏။
ထို့နောက်တွင် တမူးမှတစ်ဆင့် ပြန်လာရာ မော်လူးနတ်ကျွန်း တောင်မြေစခန်းသို့ တပို့တွဲလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် ရောက်၏။
ထိုနေရာကို "ကင်းတပ်တော်" ဟု အမည်တွင်စေခဲ့သည်။
ယာယီစံမြန်းရာ နန်းတော်ဦးကုန်းထိပ်တွင် ဓာတ်တော်များ ဌာပနာကို စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
စေတီတော်ပြီးမြောက်သောအခါ ထီးတော်တင်၍ "ရွှေဘုံသာ" ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်ကို ကင်းတပ်မြို့၊ ညောင်ဝိုင်းဆရာတော်က ပြုပြင်ခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ တွင် ဒုတိယ ညောင်ဝိုင်းဆရာတော်နှင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများက ပြုပြင်ခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၃၁၄ တွင် ကလေးဝ တောကျောင်းဆရာတော် ဦးသာဂရသည် ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ပတ္တမြားစေတီတော် သည် စစ်ကိုင်းတောင်တန်းရှိ ပတ္တမြားတောင်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
စေတီတော်တည်ရှိရာ တောင်ကို အစွဲပြုကာ ပတ္တမြားစေတီတော်ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။
စေတီတော်သည် ဝတ်ချက်ရွာ၏ အနောက်ဘက် အမြင့်ပေ ၈၅၉ ပေမြင့်သည့် တောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း မြတ်စွာဘုရားသည် သုံးဝါမြောက်သော အချိန်တွင် အာနန္ဒာနှင့်အတူ သုနာပရန္တတိုင်း စစ်ကိုင်းဒေသသို့ ကြွလာ၏။
ဇေတဘီလူး အမှူးရှိသည့် ဘီးလူး ၉၉ ယောက်တို့ကို တရားဟောကြားလေ၏။
ထို့နောက် ငဖားတောင်နှင့် ပတ္တမြားတောင်သို့ ကြွချီလာကာ ထိုတောင်များတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှေသမင်ဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်။
တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်း သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီးသည် သာသနာနှစ် ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်၏။
ထိုမင်းသည် စစ်ကိုင်တောင် ပတ္တမြားတောင်ထိပ်တွင် စေတီတော် တည်ထားခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့တည် အသင်္ခယာစောယွန်းမင်းလက်ထက်တွင် ထိုစေတီကို အပြင်မုဋ္ဌော ၉ ဆူတွင် အပါအဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ သက္ကရာဇ် ၇၇၆ ခုနှစ်တွင် ပတူသင်္ဃရာဇာသည် ပတ္တမြားစေတီကို ၃ ထပ်ငုံ၍ တည်သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၉၁ ခုနှစ်တွင် မင်းကြီးစွာ၏ မိဖုရားကြီး စောဥမ္မာက ဝတ္ထုကံမြေများ လှူဒါန်းခဲ့၍ သိမ်သမုတ်ခဲ့သည်။
၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ငလျင်လှုပ်ရာ ငလျင်ဒဏ် ခံခဲ့ရသည်။
၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် လေမိုးကျသဖြင့် ထီးတော် မြေခခဲ့သည်။
သံဃာ့အဖွဲ့က တာဝန်ယူ၍ မန္တလေးမြို့အနောက်ပြင် ဦးကျစ်လျစ် ဇနီးမောင်နှံက ပြုပြင်ခဲ့သည်။
၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ငလျင်လှုပ်ခဲ့ရာ စေတီတော်ကွဲပျက်ခဲ့၍ ၁၃၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။
၁၃၂၁ ခုနှစ်တွင် ပတ္တမြားတော်ပေါ်သို့ တက်သော ကားလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၃၂၁ တွင် တိုးတက်အောင် လုပ်ခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ စေတီတော်သည် ဖိနပ်တော် ၃၈ ပေ၊ ဉာဏ်တော် ၄၃ ပေ ၃ လက်မ ရှိသည်။
နမ့်ဆန်မြို့၏သမိုင်းကြောင်းသည်၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ နမ့်ဆန်မြို့မှ တစ်မိုင်အကွာ ရွှေစကားပင်တောင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်နယ် ကွန်ဟယ်ရွာဇာတိ ပလောင်ဘုန်းတော်ကြီး ဦးစန္ဒာ ကြီးမှူး၍ သွန်းလုပ်တော် မူခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ပေ ၅၀၀၀ ကျော်မြင့်သည့် ရွှေစကားပင် တောင်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ မကိုဋ်တော်မှာ ရွှေချိန် ၅ ပိဿာ ၉၈ ကျပ်သားရှိ၍ ကျောက်မျက်ရတနာတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
တန်ဖိုးအားဖြင့် ငွေ နှစ်သိန်း နီးပါးတန်သည်။
၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်နေ့ညတွင် မကိုဋ်ကို မသမာသောသူတို့ ခိုးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်တွင် စော်ဘွားကြိး ခွန်ပန်းစိန်က ကြီးကြပ်ကာ ရွှေချိန် ၄ ပိဿာကျော်၊ ကျောက်မျက်ရတနာတို့ဖြင့် မကိုဋ်သစ်ပြုလုပ်ကာ ၁၂၉၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလတွင် တင်လှူခဲ့သည်။
တောင်ပိုင်းနယ် ဦးဇနိယသည် ကျောက်မျက်များ စီခြယ်ထားသည့် ရွှေစလွယ်တော်ကို လှူခဲ့သည်။
ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် စမ္မခံမှ မဏိတော်အထိ ဉာဏ်တော် ၇ တောင် ၁ မိုက် ရှိသည်။
မဟာမြတ်မုနိဘုရား (နမ့်ဆန်မြို့) မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မော်လမြိုင်မြို့) မဟာမြတ်မုနိဘုရား (မန္တလေးမြို့) မဟာမြတ်မုနိဘုရား (ကျိုင်းတုံမြို့)။
မဟာမြတ်မုနိဘုရား သည် မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ တောင်ရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဝဇိရာရာမဆရာတော်နှင့် သင်္ဂဇာဆရာတော်တို့သည် မော်လမြိုင်သို့ ကြွတော်မူ၏။
ဆရာတော်တို့ကို ကြည်ညိုရင်းစွဲရှိသည့် စိန်တုံးမိဖုရားကြီးလည်း စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။
ကာလကြာရှည်လာသည့်အခါ မန္တလေးမြို့ရှိ မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီးကို ဖူးမြော်လိုစိတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ပြည်သူများလည်း ဖူးမြော်ခွင့်ရစေရန် ဝဇီရာရာမဆရာတော်သည် ကျောင်းဒါယကာမ ဒေါ်ရွှေပွင့်ကို မန္တလေးရှိ မဟာမြတ်မုနိရုပ်ပွားတော်၏ ပုံတော်ကို ကူးယူစေသည်။
ထို့နောက်တွင် ကျိုက်သလ္လံကုန်းတော်မြောက်ဖျား တောင်စွယ်၌ ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည့်အချိန်မှာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။
ပြုလုပ်လှူဒါန်းမှုများ ရုပ်ပွားတော်ကို ပြုလုပ်ရာတွင် ရွှေသား ၁၈၄၃ ကျပ်၊ ငွေသား ၆၂၈၄ ကျပ် ထည့်သွင်းကာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံသား မဒရာစီလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂါနာပတီ သည် ၂၃ ရတီရှိ ပတ္တမြားကို သင်းကျစ်တော်တွင် ခြယ်လှယ်ရန် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မုပွန်စေတီတော် သည် မော်လမြိုင်မြို့၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သက္ကရာဇ် ၂၃၆ ခုနှစ်တွင် မုပွန်အရပ်တွင် နေသူတို့သည် သွားဓာတ်တော်တစ်ဆူကို ပူဇော်ခွင့် ရခဲ့ကြသည်။
ရပ်ရွာလူကြီးများ တိုင်ပင်ကာ သွားတော်ကို ဌာပနာကာ မြစ်ကမ်းနဖူးတွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခဲ့ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ပွားတော်ကိုလည်း ဌာပနာ ခဲ့ကြသည်။
အမည် စေတီတော်ရှိရာသည် အငူလေးခု အစွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အစွန်းလေးခုဘုရားဟူ၍ မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးပွန်" ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
ထိုဒေသကိုလည်း မုပွန်ရပ်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ မူလစေတီတော်သည် ပြိုပျက်၍ ကမ်းနား ကျောက်စွန်းတွင် စေတီငုတ်တိုသာ ကျန်ခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် စေတီတော်ကို ကုန်းတွင်းသို့ ရွှေ့ခဲ့ရသည်။
မော်တင်စွန်းစေတီတော်သည် ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်ခရိုင် ငပုတောမြို့နယ် ဟိုင်းကြီးကျွန်းအနီး ပင်လယ်ကမ်းစပ်ရှိ မော်တင်အငူတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဥက္ကလာပမြို့မှ တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့သည် လင်းလွန်းပင်ခြေရင်းတွင် သီတင်းသုံးနေသည့် မြတ်စွာဘုရာထံမှ ဆံတော်ရှစ်ဆူကို ရရှိခဲ့ကြသည်။
ကုန်သည်ညီနောင်တို့သည် ပြန်လာရာ လမ်းခုလပ်တွင် ဆံတော်နှစ်ဆူကို မော်တင်နဂါးရစ်ဝဲအငူတွင် နေသည့် နဂါးမင်းက ခိုးယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဇယသေန နဂါးမင်းသည် ထိုဆံတော်တို့ကို ဌာပနာကာ ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် စေတီတာ်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ထိုစေတီသည်သာသနတော်မှာ ပထမဆုံးတည်သည့်စေတီဖြစ်ပြီ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ထက်ပင်သက်တမ်းပိုစောကြောင်းသိရှိရသည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် ၈ ဝါမြောက်တွင် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိသထုံပြည်သို့ ကြွလာခဲ့သောအခါ မော်တင်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်၏။
ထို့နောက် နဂါးမင်းတည်ခဲ့သည့် စေတီတော်သည် ရောင်ခြည်တော်ကွန့်မြူးသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် စေတီတော်ကို လက်ယာရစ် ပတ်၏။
ဒုတိယအကြိမ် ကြွတော်မူလာသည့်အခါတွင်လည်း လက်ယာရစ် ကြွတော်မူ၏။
အနော်ရထာမင်းနှင့် ကျန်စစ်သားမင်းတို့လည်း မော်တင်အငူသို့ ရောက်ရှိကာ စေတီတော်ကို ပူဇော်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာ စေတီတော်ရှိရာ နဂါးရစ်အငူ မော်တင်စွန်းသို့ ရောက်လာ၏။
ထိုနေရာသို့ ရောက်သောအခါ ဖောင်တော်သည် အလိုအလျောက် ရပ်တန့်သွား၏။
ထို့နောက် စေတီတော်ကို တက်ရောက် ပူဇော်၏။
ထိုစေတီတော်၏ အနီးတွင် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးငါး၊ သင်္ကန်း၊ နတ်ရုပ်တုများ နှင့် ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာကို ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့သည်။
မော်တင်စေတီတော်ကိုမူ ဉာဏ်တော် အတောင်၄၀ အထိ မြှင့်တင်ကာ ရာတနာအုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် မွမ်းမံခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဖောင်တော်ဆိပ်စေတီတော်ကိုလည်း ကျောက်ဆောင်ပေါ်တွင် တည်ခဲ့လေသည်။
မင်းမျှော်ရာဇာစေတီတော် သည် ပုဂံမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်လမ်းမအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သက္ကရာဇ် ၂၉၃ ခုနှစ် ပုဂံမြို့တွင် တောင်သူကြီးမင်း စိုးစံ၏။
ထိုမင်းလက်ထက်တွင် တန်နက်မင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါးက ဖွားမြင်သည့် သူငယ်သည် ကွမ်းဆော်အဖြစ် အမှုထမ်း၏။
ထိုအချိန်တွင် မင်းလောင်းပေါ်မည်ဟူသည့် ကောလဟာလသတင်းကြောင့် တူရွင်းတောင်သို့ သွား၏။
ထို့နောက်ပင် ထိုသူငယ်ကိုပင် မင်းလောင်းဟု လူအများက အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
ထို့နောက် နန်းတွင်းသို့ ဝင်လာ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီး၏ ထွက်၍ ကြိမ်းဝါးရာ ဦးစောက်ကျ၍ နတ်ရွာစံ၏။
ထိုအခါ ကွမ်းဆော်သားသည် သက္ကရာဇ် ၃၂၆ ခုနှစ်တွင် မင်းဖြစ်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၄၆ ခုနှစ်တွင် ကျန်စစ်သားမင်း နန်းတက်၏။
ထိုအချိန်တွင် ပြည်သူတို့သည် ပြည်သူအများ မင်းလောင်းမျှော်ရာနေရာတွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားခဲ့သည်။
ဘွဲ့တော်ကိုလည်း “မင်းမျှော်ရာဇာ” ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။
မင်းအိုချမ်းသာစေတီတော် သည် ပုဂံမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ပုဂံမြို၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ညောင်ဦးလမ်းမ၏ တောင်ဘက်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း သက္ကရာဇ် ၄၄၆ ခုနှစ် ကျန်စစ်သားမင်းလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏။
မင်းကြီး အသက် ၇၂ နှစ်ရောက်သောအခါ သီဟိုဠ်မှ သီဟိုဠ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ကိုးဆူကို ရတနာကြုပ်ထဲသို့ ထည့်ကာ ဆက်သလေသည်။
မင်းကြီးသည် အသက်အရွယ်ရလာပြီ ဖြစ်သဖြင့် နာမကျန်း ဖြစ်နေ၏။
ထို့ကြောင့် အသက်ရှည်စေရန် ရည်ရွယ်ကာ ထိုဓာတ်တော်များကို ဌာပနာ၍ သက္ကရာဇ် ၄၇၄ ခုနှစ်တွင် မှူးမတ်တို့အား စေတီတော် တည်စေခဲ့သည်။
မာရ်အောင်ရတနာစေတီတော် သည် မန္တလေးမြို့၊ ဆင်ခြေဖုံးရှိ စေတီတော် တစ်ဆူဖြစ်၍ ဘုရားဖူး အရောက်အပေါက်နည်းသည်။
စေတီတော်သည် အရှေ့ပြင်၊ ဝါခင်းကုန်းအရပ်၌ တည်ရှိ၍ “ဝါခင်းကုန်းဘုရား” ဟု ထင်ရှားသည်။