kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့ဖြင့် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီတွင် နာမည်အကျော်ဆုံး အဆိုတော်ကြီးဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
ဓာတ်ပြားချပ်ရေ (၁၀၀)ကျော် သွင်းခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဓာတ်ပြားလုပ်ငန်းပျက်ပြားသွား၍ မကြည်အောင်၏ ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ် အမည်ဖြင့် နယ်စုံလှည့်၍ ပြဇာတ်အဖွဲ့တည်ထောင်ကာ ကပြခဲ့သည်။
ကိုလံဘီယာ ကုမ္ပဏီ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ နောက်ဆုံး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ကုမ္ပဏီပျက်သည်အထိ ဒေါ်ကြည်အောင်သည် အသက်အရှည်ဆုံး၊ အအောင်မြင်ဆုံး အဆိုတော်ဖြစ်လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ် ရန်ကုန်ပန်တျာကျောင်း ဖွင့်လှစ်ရာတွင် မကြည်အောင်သည် အမျိုးသမီး အကနည်းပြအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး အသက်(၅၆)နှစ်အရွယ် ၁၉၅၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက်နေ့တွင် ပုဇွန်တောင် စက်ဆန်း (၅)လမ်း၊ အိမ်အမှတ် (၃၇၈)တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ဗိုလ်ကလေးဦးတင့်အောင်၏ ရေးသားချက် ရည်ညွှန်းချက် Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ။
thumb|ဂီတာစိမ်းမောင် ဂီတာစိမ်းမောင်(၁၂၇၇ - ၁၃၃၃) ဂီတာစိမ်းမောင်သည် အနောက်တိုင်းတူရိယာပစ္စည်းဖြစ်သော ဂီတာကို မြန်မာတီးကွက် တီးလက်ဖြင့် ပထမဆုံး တီထွင်၍ တီးခတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဂီတာစိမ်းမောင်အား ရန်ကုန်မြို့ မလွှကုန်းရပ်၊ ပန်းပု ကန်ထရိုက်တာ ဆရာကြီး ဦးအောင်ချင်းနှင့် အမိဒေါ်ချစ်မေ တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်းနှစ်ဦးရှိ၍ အမ ဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ရင်မေဖြစ်သည်။
ဂီတာစိမ်းမောင်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကတည်းက တူရိယာပညာကို ဆည်းပူးတတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ဘမျိုး ဘိုးတူဟူသော စကား အတိုင်း လက်ဆွဲဘာဂျာကို နိုင်နင်းစွာဆွဲနိုင်သူ ဖခင်ကဲ့သို့ပင် နောင်တစ်ချိန်တွင် ဂီတာ ဦးစိမ်းမောင်အဖြစ် ကျော်ကြားလာ မည့် မောင်စိမ်းမောင်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကတည်းက တူရိယာပညာကို ဆည်းပူးတတ်မြောက်ခဲ့သည်။
သူ၏ပထမဦးဆုံးသော တူရိယာဆရာကား ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးအောင်ချင်းပင် ဖြစ်သည်။
အဆိုနှင့် တယောပညာကို အသက်ခုနှစ်အရွယ်တွင် ကျင်လည်စွာ တတ်မြောက်ခဲ့၍ တူရိယာဂီတပြိုင်ပွဲများတွင် ပထမ၊ ဒုတိယဆု အမျိုးမျိုးကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းဆင်းချိန် အရွယ်၌ ဖခင်ဖြစ်သူက အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ကျောင်းအမျိုးမျိုးတွင် ကျောင်းပညာများကို သင်ကြားဆည်းပူး နိုင်ရန် အပ်နှံခဲ့သော်လည်း မကြာခဏကျောင်းပြေး၍ တယော ထိုးပညာကိုသာ လေ့ကျင့်နေတတ်သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ဖခင် ဖြစ်သူသည် သား၏ ဝါသနာကို မတားဆီး မပိတ်ပင်တော့ဘဲ သား၏အလိုကို လိုက်ရလေတော့သည်။
တူရိယာ ဂီတပညာဖြင့် တံခွန်စိုက် နာမည်ကျော်အောင် ကြိုးစားပါမည်ဟူသော ကတိ ကို သားထံမှရပြီးသည့်နောက် သား၏ဝါသနာကို မြေတောင်မြှောက်ကာ ကူညီရလေတော့သည်။
ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ဂီတာသောင်းခေါ် ဦးသောင်းဖေမှာ တယောထိုးသင်ပေးသည့် လက်ဦးဆရာဖြစ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူကလည်း လက်ဆွဲ ဘာဂျာ အတတ်ပညာနှင့် အခြားဂီတပညာများကို သူတတ် သလောက် သားဖြစ်သူအား သင်ကြားပေးလေသည်။
မောင်စိမ်းမောင် ခုနှစ်နှစ်သားလောက်တွင် တယောကို ကောင်းစွာထိုးတတ် သောအခါ ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြားသီချင်းများကို အသံသွင်းရသည်။
ရှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဘင်ဂျိုဆရာ စာတိုက်စာရေးကြီး ဦးဘထွန်းထံ၌ မြန်မာ သီချင်းကြီးများကို ဆက်လက်ဆည်းပူး လေ့လာသည်။
မောင်စိမ်းမောင်သည် အသက်ဆယ့်နှစ်နှစ်သား အရွယ် တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါမြို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ထိုစဉ်က သီပေါမြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသော ဂီတပညာရှင်ကြီး ဒေါ်စောမြဧကြည်ထံတွင် ရှေးသီချင်းကြီးများကို ဆက်လက် ဆည်းပူး လေ့လာခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်တိုင်း တူရိယာ ပစ္စည်းဖြစ်သော ဂီတာကို မြန်မာတီးကွက် တီးလက်ဖြင့်တီးရန် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကမျှ မကြံစည် မကြိုးစားသေး။
ကိုစိန်းမောင်သည် ဂီတာကို ကြိုးညှိနည်းအမျိုးမျိုးနှင့် လက်နေလက် ထားများကိုပါ ဆန်းသစ်စေကာ ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာ တီးကွက် တီးလက်များကို ပထမဦးဆုံး စမ်းသပ်တီထွင် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
ဂီတာကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း တီးတတ်လာ သောအခါ အဆိုတော် ဒေါ်ကြည်အောင်နှင့်တွဲဖက်၍ နန်းကြာညိုကြော့နှင့် ဆယ်ဆယ်ရောင်ဒိန်းသံ သီချင်းတို့ကို ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြားသီချင်း သွင်းလေသည်။
ထိုအချိန်မှစပြီးလျှင် ဂီတာစိမ်းမောင်ဟု နာမည်ပိုကြီးလာတော့သည်။
ထိုနောက် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင်ပင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သည့်အချိန်အထိ အသံသွင်းခဲ့သည်။
ယင်းအချိန်များကား လွတ်လပ်ရေးအတွက် မြန်မာတစ်ပြည်လုံး အုံးအုံးကြွက်ကြွက်တခဲနက် တိုက်ပွဲဝင်ချိန်လည်း ဖြစ်သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် သခင်စိမ်းမောင်ဟူသော အမည်ကိုယူကာ နိုင်ငံရေးတရားပွဲများ၌ တရားပွဲမစမီ ဂီတာကြီးတစ်လက်ဖြင့် ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်တက်ကြွဖွယ် တေးသီးချင်းများကို တီးခတ်၍ ပရိသတ်၏ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို ပိုမိုထက်သန် မြင့်မားအောင် စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သာယာဝတီနှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးညီလာခံများ ၌ မအေးမိ ၊ ခင်မောင်ရင် ၊ ဆရာရွှေတိုင်ညွှန့် တို့နှင့် တွဲဖက်ကာ ဇာတိမာန်သီချင်းများကို ရင့်ကျူးတီးမှုတ်ခဲ့သည်။
ဂီတာအတီးပညာများ၌ ထူးချွန်သူအဖြစ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဦးစိမ်းမောင်အား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ဂီတာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်သည်။
ဦးစိမ်းမောင်သည် ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုထံတွင်လည်း ဂီတပညာများကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် အသံလွှင့်ဌာနမှနေ၍ တေးသီချင်းများကို အသံလွှင့်ပြီးလျှင် နေသူရိန်ရုံ၊ လွင်လွင်ရုံ စသည့် ရုံများတွင် ပြဇာတ်တီးဝိုင်းများ၌ ဝင်ရောက်တီးမှုတ်ရင်း စန္ဒရားအတီးပညာကိုပါ တတ်မြောက်လိုက် လေသည်။
စောင်းကောက် အတီးပညာကိုလည်း ဘဏ်တိုက်စာရေးကြီး ဦးသိန်းထံတွင် ပုလဲ လန်းမှ စတင်သင်ကြားပြီးလျှင် ဂီတဝိသောဓနီကျမ်းကို ထုတ်ဝေသော ဦးခင်မောင်လတ်ထံတွင် သံရိုးမှ ဇမ္ဗူကျွန်းလုံးအထိ တက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ တူရိယာပညာ ဂီတအဖွဲ့ခွဲက ဂီတတက္ကသိုလ်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ဦးစိမ်းမောင်သည် ပရဟိတ လုပ်ငန်းများ၊ အသင်းအဖွဲ့ လုပ်ငန်းများတွင် ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတူရိယာဂီတအဖွဲ့ချုပ်၌ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၉ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ် တူရိယာဂီတအဖွဲ့ခွဲ ၌ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂီတအသင်းချုပ်၌ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကာလပေါ်တူရိယာ ဂီတအသင်းချုပ်ကြီးတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့အသံမှစ၍ ဂီတသင်ခန်းစာများကို ဒေါ်စောမြဧကြည်အား ကူညီပြီး မကြာခဏ ဝင်ရောက် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် အနုပညာပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်သင်ကျောင်းကြီးတွင် ဘင်ဂျို၊ မယ်ဒလင်၊ တယော စသော ကြိုးတပ်တူရိယာဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့အသံတွင် ဂီတမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂီတာစိမ်းမောင်သည် ဇနီးဖြစ်သူ အဆိုတော်ကြီး ဒေါ်မေစီ တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်သည့် ဂီတပညာသင်ကျောင်းတွင်လည်း ဦးဆောင်ဆရာ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၃၃ ခုနှစ် ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁၁ရက် (၁၉၇၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ရက်) အင်္ဂါနေ့တွင် ဂီတာစိမ်းမောင်သည် ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။
ဇနီးဒေါ်မေစီ နှင့် မောင်အောင်မြိုင်၊ မောင်သန်းဌေး အမည်ရှိသားနှစ်ဦးကျန်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ။
မိုင်ယာမီမြို့ (; ; ) သည် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် အရှေ့တောင်ပိုင်း အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး မိုင်ယာမီ-ဒိတ် ကောင်တီ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
ထိုကောင်တီမှာ ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၂,၅၀၀၀,၆၂၅ ဦး ရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၄၂ မြို့မြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး မြို့တွင်း လူဦးရေ ၃၉၉,၄၅၇ ဦး ရှိသည်။
တောင်ဖလော်ရီဒါ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဧရိယာ အတွင်း အဓိက၊ အလယ်ဗဟိုကျကာ၊ လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း ဗျူရို၏ အဆိုအရ မိုင်ယာမီ မက်ထရို ဧရိယာသည် သတ္တမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနှင့် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၅.၅ သန်းမျှ ရှိသည်။
thumb|ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးမှ ဝါဒဖြန့် ပိုစတာ တစ်ခုကို တွေ့ရစဉ်။
ထိုပိုစတာတွင် တရုတ် ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် မှ စစ်သားများ၏ ပုံပေါ်တွင် မော်စီတုန်း၏ ပုံကို ရေးဆွဲထားသည်။
ရေးထားသောစာမှာ မော်စီတုန်း၏ အတွေးအခေါ်များအတွက် တရုတ် ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှာ မဟာကျောင်းတော်ကြီး ဖြစ်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေး (Cultural Revolution) ဆိုသည်မှာ ၁၉၆၆ မှ ၁၉၇၆ အထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော လူမှုရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ မော်စီတုန်းမှ စတင်ခဲ့ပြီး ထိုလှုပ်ရှားမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တရုတ်ပြည်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ပေါ်ပေါက်ရန်၊ အရင်းရှင်ဆိုင်ရာ၊ ရိုးရာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို တရုတ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင်းမှ ဖယ်ရှားပစ်ရန် နှင့် ရှေးရိုးစွဲ မော်ဝါဒကို ပါတီအတွင်း ထုတ်ဖော်ရန် ဖြစ်သည်။
ထိုတော်လှန်ရေးမှ မော်စီတုန်းအား အကြွင်းမဲ့အာဏာကို ပြန်လည် ရရှိစေခဲ့သည်။
ထိုလှုပ်ရှားမှုကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံရေးအရ ချည့်နဲ့သွားခဲ့ပြီး စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေးအရ အကြီးအကျယ် ချည့်နဲ့ သွားစေခဲ့သည်။
ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်မေလတွင် စတင်ခဲ့သည်။
မော်စီတုန်းက ဘူဇွာများသည် အစိုးရနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ကြိုးစားနေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ထိုသို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများကို ပြင်းထန်သော လူတန်းစား တိုက်ပွဲဖြင့် ဖယ်ရှားပစ်ရမည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောခဲ့သည်။
တရုတ်လူငယ်များက မော်စီတုန်း၏ စည်းရုံးမှုကို လိုက်နာသည့် အနေနှင့် နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် အနီရောင်အစောင့် (Red Guard) အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် စစ်တပ်၊ မြို့ပြနေ အလုပ်သမားများနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်များ အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် လူတန်းစား အလွှာအသီးသီး အတွင်း အချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် အရင်းရှင်လမ်းကို လျှောက်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခံရသော ရာထူးကြီး ခေါင်းဆောင်များ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ဖယ်ရှား ခံခဲ့ရသည်။
ဖယ်ရှားခံရသူများထဲမှ ထင်ရှားသူများမှာ လျူရှောင်ကွီ နှင့် တိန့်ရှောင်ဖိန် တို့ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်အတွင်းမှာပင် မော်စီတုန်းကို ကိုးကွယ်သူများမှာ အဆမတန် များပြားလာခဲ့သည်။
ရိုင်းစိုင်းကြမ်းတမ်းသော အချင်းချင်း ဖြစ်ပွားသည့် ပဋိပက္ခများသည် နိုင်ငံအနှံ့ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လူ သန်းပေါင်းများစွာမှာ ဖိနှိပ်ခံခဲ့ရပြီး ထိုသူတို့ ခံစားခဲ့ရသော မတော်မတရားမှု အမျိုးမျိုးတွင် လူအများရှေ့တွင် အရှက်ခွဲခံရခြင်း၊ အကြောင်းမဲ့ အကျဉ်းချခံရခြင်း၊ နှိပ်စက်ခံရခြင်း၊ ထပ်ပြန်တလဲလဲ အနှောင့်အယှက် ခံရခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများ အသိမ်းအဆည်းခံရခြင်းတို့ ခံရသည်။
လူဦးရေ၏ များပြားလှစွာသော အစိတ်အပိုင်းတို့မှာ အတင်းအကြပ် နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်း ခံရပြီး အထင်ရှားဆုံး ကိစ္စမှာ ကျေးလက်သို့ ဆင်းကြ ဟူသော လှုပ်ရှားမှုတွင် မြို့ပြနေလူငယ်များကို ကျေးလက်ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းခံရခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများနှင့် ပစ္စည်းများမှာ ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရပြီး ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ ဌာနတို့မှာ မွှေနှောက်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသည်။
မော်စီတုန်းမှ ၁၉၆၉တွင် ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကို အဆုံးသတ်ရန် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် စစ်ခေါင်းဆောင် လင်းဗြောင် ကွယ်လွန်သော အချိန်အထိ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။
၁၉၇၁ မှစ၍ ၄ ဦးဂိုဏ်းဟု အမည်ရသော ခေါင်းဆောင်တို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေခဲ့ခြင်းကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး ကာလ၏ တစိတ်တပိုင်း အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် မော်စီတုန်း သေဆုံးပြီးနောက် တိန့်ရှောင်ဖိန် ဦးဆောင်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများ ဩဇာအာဏာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးနှင့် ဆက်စပ်နေသော မော်ဝါဒ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားများကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အပြီးတိုင် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ယဉ်ကျေးမှု တော်လှန်ရေးကို မကောင်းသော အရာတစ်ခု အဖြစ် စတင်ရှုမြင်ခဲ့ကြသည်မှာ ယခုတိုင်ပင် ဖြစ်သည်။
thumb|ကော်ပြန့်ကြော် ကော်ပြန့်ကြော်သည် အရှေ့အာရှ နှင့် အရှေ့တောင် အာရှတွင် စားသုံးလေ့ ရှိသော အစားအစာ ဖြစ်သည်။
ကော်ပြန့် ဆိုသည်မှာ တရုတ်စကား ဖြစ်သည်။
ဖာလူဒါ () သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ဒေသ၏ အချိုပွဲအေးတမျိုးဖြစ်သည်။
မူလ ပါရှန်းတို့၏ ဖာလူဒါမှာ နှင်းဆီရည်၊ ဖာလူဒါမုန့်ဖတ်၊ ဆေးကုလားမ၊ နို့တို့ဖြင့် လုပ်ပြီး ရေခဲမုန့်ထည့်သည်လည်း များ၏။
ဖာလူဒါမုန့်ဖတ်မှာ ဂျုံ၊ ပြောင်းနှစ်၊ သာကူနှစ်၊ အာတာလွတ်တို့မှ လုပ်သော မုန့်ဖတ်ပျော့တမျိုး ဖြစ်သည်။
အသင့်လုပ်ပြီး ဖာလူဒါမုန့်ဖတ်ကို ဈေးကွက်တွင် ဝယ်နိုင်၏။
နောက်ခံသမိုင်း ဖာလူဒါအစ အီရန်ကဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဖာလူဒါမုန့်ဖတ်ကို အရည်အဖြစ်စားသော ဖာလူဒါနှင့် အဖတ်အဖြစ်စားသော (မြန်မာတို့က ပူတူးမုန့် ခေါ်သည့်) ဖာလူဒါ နှစ်မျိုးစလုံးမှာ အီရန်၌ လူကြိုက်များသည်။
Sinaiee, Maryam (10 May 2015). "Faloodeh: Persian Rosewater and Lemon Sorbet ". The Persian Fusion. ၁၆ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုအတွင်း ဗဟိုအာရှမှ ကုန်သည်များ အကူးအသန်းများသည်တွင် အိန္ဒိယသို့ ရောက်၏။
လက်ရှိစားသော ဖာလူဒါမှာ မောင်းဂွတ်အင်ပါယာခေတ်တွင် တည်ထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအာဏာသက်ရောက်သည့် နယ်မြေများကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်း ပျံ့နှံ့သွားသည်။
မောင်းဂွတ်အနွယ် ပါးရှန်းမင်းတို့သည်လည်း ဤနည်းကိုပင် လိုတိုးပိုလျော့လုပ်ကာ ဆက်သုံး၏။
"The Royal Falooda". Eating India. Archived from the original on 28 May 2017. ယနေ့ခေတ်တွင် ပါကစ္စတန်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့တို့တွင် အထူးလူကြိုက်များပြီး အိမ်တို့၌ ရုံးပိတ်ရက်များတွင်၎င်း၊ မင်္ဂလာဆောင်များတွင်၎င်း၊ သာရေးကိစ္စများတွင်၎င်း တည်ခင်းတတ်သည်။
သီရိလင်္ကာတွင်လည်း လူကြိုက်များသော သရေစာဖြစ်၏။
နည်းကွဲများ မြန်မာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖာလူဒါ မြန်မာနည်းတွင် ပူတင်း၊ ကျောက်ကျောတို့ ထည့်ကာ ဆေးကုလားမကို ဖြုတ်သည်။
အချို့ဒေသတို့တွင် ဖာလူဒါဖတ်အစား ပင်ပွားကို သုံး၏။
အခေါ်အဝေါ်မှာလည်း အချို့ဒေသများတွင် ဖွါလူဒါ ဟု ခေါ်၏။
thumb|ပြင်ဦးလွင်မြို့မှ ဒိန်ချဉ် ဒိန်ချဉ် () ဆိုသည်မှာ နို့ကို ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွှားကောင်လေးများဖြင့် အချဉ်ဖောက်ထားသော အရည် (သို့) စေးပြစ်တမျိုးဖြစ်သည်။
ပြုလုပ်ခြင်း နွားနို့ကို အများဆုံးသုံးသော်လည်း အခြားတိရစ္ဆာန် ကျွဲ၊ ဆိတ်၊ သိုး၊ နွားနောက်စသည်တို့၏ နို့ကိုလည်း သုံး၍ ပြုလုပ်သည်။
သုံးသည့်နို့ပေါ်မူတည်၍ အရသာကွာသည်။
ကျွဲနို့ဖြင့်ပြုလုပ်ပါက ပို၍ခဲ လွယ်သည်။
နွားနို့ထဲသို့ ဘက်တီရီယားပိုးမွှားကောင်လေးများ (ဒိန်ချဉ် အနည်းငယ် )နှင့် သကြားကိုထည့်ကာ အချဉ်ဖောက်သည်။
အပူချိန် ၄၅°C ခန့်တွင် ၈ နာရီခန့် ထားရသည်။
ဦးဝင်းသန့် (Peter Chou)သည် HTC ကော်ပိုရေးရှင်း CEO ဖြစ်သည့် မန္တလေး ဇာတိဖွား၊ ထိုင်ဝမ်အခြေချနေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။
Home - Eleven Media Group ကိုးကား Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသည် ဘီဘီစီကမ္ဘာရုပ်သံထုတ်လွှင့်သည့် ဌာနမှ လက်ခွဲနိုင်ငံခြားဘာသာဖြင့် ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သည့် ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
မိုက်ကယ် အဲရစ် (Michael Vaillancourt Aris) (၂၇ မတ်လ ၁၉၄၆ – ၂၇ မတ်လ ၁၉၉၉) သည် ဘူတန်လူမျိုးများ၊ တိဗက်လူမျိုးများ နှင့် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းဒေသနေလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ၎င်းတို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်မှု စသည့် စာအုပ်များကို လေ့လာရေးသားသူဖြစ်သည်။
မိုက်ကယ်အဲရစ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။
မိုက်ကယ်အဲရစ်သည် ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး တက္ကသိုလ်တွင်လည်း အရှေ့တိုင်းနှင့်ပါဠိဘာသာ သုတေသနပညာရှင် ပါမောက္ခ ဖြစ်သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ပါဠိဘာသာ အရှေ့တိုင်းယဉ်ကျေးမှုအတွက်လေ့လာရင်း အိမ်ထောင်ကျသည်။
အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် ဘူတန်နိုင်ငံတွင် သွားရောက် နေထိုင်ကြသည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော နီပေါ ဘူတန် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်း အများအပြားရှိသည်။
လက်ရှိ ဘူတန်ဘုရင်သည် ဒေါက်တာ မိုက်ကယ်အဲရစ်၏တပည့်ဖြစ်သည်။
ဘဝ အဲရစ် ကို ကျူးဘား နိုင်ငံ၊ ဟာဗားနားမြို့ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
အနောက်ဆက်ဇက်ရှိ ဝေါ့တ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ဒါဟမ် တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၆၇ တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
အဲရစ်သည် ၆ နှစ်လုံးလုံး သီးသန့်ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဟိမဝန္တာတော်ဝင် မိသားစု၏ ကလေးများကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
အဲရစ်သည် အောက်စ်ဖို့ စိန့်ဂျွန်းကောလိပ် တွင် အာရှသမိုင်း သုတေသန လေ့လာသူ နှင့် သင်ကြားပို့ချသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အောက်စ်ဖို့တက္ကသိုလ်လက်အောက်ရှိ စိန့်အန်တိုနီကော်လိပ်တွင်လည်း သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
သူ မကွယ်လွန်ခင်အချိန်အထိ အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်တွင် တိဗက်နှင့် ဟိမဝန္တာ ဘာသာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်ကြရန် ထူထောင် ကူညီပေးခဲ့သည်။
အဲရစ်၏ အမွှာညီအကိုဖြစ်သည့် အတုနီ အဲရစ်သည်လည်း တိဗက်ဆိုင်ရာသုတေသီ တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ခေတ်သစ် စာပေပရိသတ်သို့ထံ တိဗက်သမိုင်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုစာပေရပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ စရင်ဒီယာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် မြန်မာပြည် ၁၉၇၂ခုနှစ် တွင် မိုက်ကယ်အဲရစ် နှင့် အောင်ဆန်းစုကြည်အားတွေ့ရစဉ် ၁၉၇၂ နှစ်ခုတွင် အဲရစ်သည် ကောလိပ်တွင် ကျောင်းတက်ရင်းတွေ့ဆုံခဲ့သည့် အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်ခန့်နေပြီးနောက်၊ အောက်စဖို့မြောက်ဘက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သည့် အလက်ဇန္ဒား အဲရစ် (မောင်မြင့်ဆန်းအောင်) နှင့် ကင်မ် အဲရစ် (မောင်ထိန်လင်း) တို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထိုကာလတွင် သူသည် အရှေ့ပိုင်း နှင့် အာဖရိက ဆိုင်ရာသင်ကြားပို့ချသည့်၊ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားဆည်းပူးပြီး၊ ၁၉၇၈ တွင် တိဗက်ပညာရပ်ဖြင့် ဒဿနိကဗေဒ ဒေါက်တာဘွဲကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၈ တွင် စုကြည်သည် ရန်ကုန်ရှိ မိခင်အား ပြုစုရန် ပြန်သွားခဲ့သော်လည်းမရည်ရွယ်ဘဲ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများတွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
စိန့်ဂျွန်းကောလိပ်မှ ကာလရှည် ကျောင်းပိတ်ရက်ခွင့်အား အဲရစ်အတွက် တိုးပေးခဲ့ပြီး၊ သူ၏ ဇနီးရည်မှန်းချက်များပံ့ပိုးပေးနိုင်ရန် အထောက်အပံ့ငွေကြေးများ အပြည့် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
၁၉၉၇ တွင် အဲရစ်သည် ဆီးကျိတ်ကင်ဆာ ကုသမှုခံယူနေရပြီး၊ ကုသမရနိုင်သည့် အဆင့်ရောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံပေါင်းများစွာ၊ အဖွဲ့အစည်းများစွာ နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီးတို့မှ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံတော် အစိုးရ နှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေအထွေအတွင်းရေးမှူး ကိုဖီအာနန်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျွန်ပေါ (ဒုတိယ) တို့အပါအဝင် မြန်မာစစ်အစိုးရထံ ဒေါက်တာ အဲရစ်အား ပြည်ဝင်ခွင့် ဗီစာပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
မြန်မာစစ်အစိုးရမှ သူ့အား ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဆာ မပေးခဲ့ဘဲ၊ ၎င်း၏ ကျန်းမာရေးအား ဂရုပြုပေးရန် အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများ မရှိဟု ဆိုကာ ပယ်ချခဲ့ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား မြန်မာပြည်မှ ထွက်၍ အဲရစ်ဆီသို့ သွားလည်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အကျယ်ချုပ်မှ ခတ္တလွတ်မြောက်နေသော်လည်း၊ တိုင်းပြည်မှ ထွက်ခွာရန် ငြင်းဆိုခဲ့ရခြင်းမှာ၊ စစ်အစိုးရမှ သူ့အားပြည်ဝင်ခွင့် ပြန်လည်ပေးမည်ဆိုသည်ကို မယုံကြည်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
အဲရစ်သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ် သူ၏ ၅၃ နှစ်မြောက် မွေးနေ့တွင် အောက်စ်ဖို့၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်း၊ သူ၏ ဇနီး ပထမဦးဆုံး နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချခံရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၊ ဇနီးမောင်နှံ တွေ့ဆုံခွင့် ၅ ကြိမ်ရခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး တွေ့ခွင့်ရခဲ့သည့် နှစ်မှာ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ခရစ္စမတ်ဖြစ်သည်။
ရေးသားထုတ်ဝေခြင်း ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး နှင့် အခြားစာများ: ပြန်လည်ထုတ်ဝေခြင်း (စာရွက်အဖုံး) အောင်းဆန်းစုကြည် (ရေးသားသူ), ဗကလေ့ဗ် ဟာဗယ် (အမှာစကား), ဒက်စမွန် အမ်.တူးတူး (အမှာစကား), မိုက်ကယ်အဲရစ်(တည်းဖြတ်သူ). ပင်ဂွင်းစာအုပ်တိုက် (Non-Classics); Rev Sub edition (1 March 1996). ISBN 978-0140253177. Tibetan Studies in Honour of Hugh E. Richardson. Edited by Michael Aris and Aung San Suu Kyi. Preface by Michael Aris. (1979). Vikas Publishing house, New Delhi. "Notes on the History of the Mon-yul Corridor." In: * Tibetan Studies in Honour of Hugh Richardson, pp. 9–20. Edited by Michael Aris and Aung San Suu Kyi. (1979). Vikas Publishing house, New Delhi. Hidden Treasures and Secret Lives: A Study of Pemalingpa (1450–1521) and the Sixth Dalai Lama (1683–1706) (1450–1521 and the Sixth Dalai Lama). Kegan Paul; 1st edition (May 1989). ISBN 978-0710303288. The Raven Crown: The Origins of Buddhist Monarchy in Bhutan (Hardcover). Serindia Publications (1 October 2005). ISBN 978-1932476217. Lamas, Princes, and Brigands: Joseph Rock's Photographs of the Tibetan Borderlands of China. Joseph F. Rock (Author), Michael Aris (Editor). 1st edition 1982. Reprint: China House Gallery. China Institute in America (June 1992). ISBN 978-0295972091. Bhutan, the Early History of a Himalayan Kingdom. (Aris & Phillips Central Asian Studies) (Paperback). Aris & Phillips (May 1979). ISBN 978-0856681998. Views of Medieval Bhutan: The Diary and Drawings of Samuel Davis 1783 (Hardcover). Roli Books International (1982). High Peaks, Pure Earth: Collected Writings on Tibetan History and Culture (Paperback) by Hugh Richardson (Author), Michael Aris (Author). Serindia Publications (October 1998). ISBN 978-0906026465. Ceremonies of the Lhasa Year (Heritage of Tibet) (Paperback) by Hugh Richardson (Author), Michael Aris (Editor). Serindia Publications (June 1994). ISBN 978-0906026298. Sources for the history of Bhutan (Wiener Studien zur Tibetologie und Buddhismuskunde) (Unknown Binding). Arbeitskreis für Tibetische und Buddhistische Studien, Universität Wien (1986). Tibetan studies and resources in Oxford. (6 pages only – unknown publisher and binding) ကိုးကား Category:အောင်ဆန်းစုကြည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်၏ နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဖြစ်သည့်အပြင်၊ သံတမန် နှင့် အမျိုးသမီးစာရေးဆရာ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
သူမသည် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် လည်း ဖြစ်သည်။
7 Day Daily Newspaper ဆောင်းပါး ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် သူမအား တပ်မတော်မှ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်၍ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည့်အပြင် ပို့ကုန်သွင်းကုန်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အက်ဥပဒေတို့ဖြင့် တရားစွဲဆိုထားသည်။
သူမသည် ပြီးခဲ့သည့် နှစ် ၂၁ အတွင်း ၁၅ နှစ်ကျော်ကြာ နေအိမ် အကျယ်ချုပ် ကျခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခွင့် ရှိခဲ့သော်လည်း စစ်အစိုးရမှ ထိုရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း ကော့မှူးမြို့နယ် ကိုယ်စားလှယ်အမတ်ဖြစ်လာသည်။
သူမသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ရွပ်ဖ်တိုဆု နှင့် လွတ်လပ်စွာစဉ်းစားတွေးခေါ်မှုအတွက် ပေးအပ်သော စက်ခါရော့ဗ်ဆု တို့ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သည့် စစ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် အကြမ်းမဖက်ပဲ ငြိမ်းချမ်းစွာ တိုက်ပွဲဝင်မှုကြောင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၌ နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာကျော် ဖော့ဘ်စ် (Forbes)မဂ္ဂဇင်းမှ ရွေးချယ်သည့် ကမ္ဘာ့ဩဇာအရှိဆုံးအမျိုးသမီးများ ၁၀၀ စာရင်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နံပါတ် ၁၉ တွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရဘူးသည်။
Forbes ၏ ဩဇာကြီးသူစာရင်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပါဝင် အမည် အောင်ဆန်းစုကြည်ဆိုသည့် အမည်သည် ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည့် "အောင်ဆန်း"၊ ဖခင်ဘက်မှ အဖွားဖြစ်သူ ဒေါ်စုအမည်မှ "စု" နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ကြည်အမည်မှ "ကြည်"တို့ဖြစ်သည်။
Aung San Suu Kyi – Biography. Nobel Prize Foundation. အမည်အား မြန်မာနိုင်ငံသားများမှ ဒေါ်ဟု တပ်ဆင်၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိပြီး၊ ဒေါ်စု၊ အမေစု ဟုလည်း အများအားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။
အန်တီစု နှင့် ဒေါက်တာစုကြည်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအဖြစ် "Ms. Suu Kyi" သို့ "Mrs. Suu Kyi"ဟုလည်း နိုင်ငံတကာ မီဒီယာများတွင် သုံးနှုံးကြသူများရှိသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်တို့မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
‌သူမ နှစ်နှစ်သမီးအရွယ်၌ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကိုရယူနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေချိန် ၁၉၄၇ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးမရခင်၌ပင် ပြိုင်ဘက်များ၏လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
သူမသည် မိသားစုနှင့်အတူ၊ မွေးချင်းများ ဖြစ်သော အကိုကြီးအောင်ဆန်းဦး၊ အကိုလတ်အောင်ဆန်းလင်းတို့နှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမှတ်၂၅၊ တာဝါလိန်းလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်လမ်း)နေအိမ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သူမသည် တတိယမြောက်သမီးဖြစ်ပြီး ညီမဖြစ်သူမှာ မွေးပြီး ၅ ရက်အကြာ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထိုနေအိမ်၌ပင် အကိုဖြစ်သူ အောင်ဆန်းလင်း(ရှစ်နှစ်အရွယ်) သည်လည်း အလှရေကန်၌ ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်။
ထိုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ထိုနေအိမ်မှ ဗဟန်းမြို့နယ် အမှတ် ၅၄၊ တက္ကသိုလ် ရိပ်သာလမ်းရှိနေအိမ်သို့ မိသားစု ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သူမသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စိန့်ဖရန်စစ်ကွန်ဗင့်ကျောင်း၌ အခြေခံပညာစတင် သင်ကြားခဲ့သည်။
Stewart (1997), p. 31 ဘာသာစကား လွယ်ကူစွာသင်ယူနိုင်သူ ဖြစ်သည်။
ပညာရေးကို ၁၉၅၇ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ်ကွန်ဗင့်ကျောင်း(အထက - ၁ ဒဂုံ)၌ ဆက်လက် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
Stewart (1997), p. 32 မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ကြည်မှာ မြန်မာအစိုးရသစ်အဖွဲ့တွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
မိခင်ဖြစ်သူ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးနောက် မိခင်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့သို့ လိုက်ပါနေထိုင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ယေရှု နှင့် မေရီ ကွန်ဘင့်ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပြီး ဂျပန်ပန်းအလှပြင်နည်း၊ အနုပညာ နှင့် မြင်းစီးသင်ခြင်းတို့ကိုလည်း တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းများ၊ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာ သံအမတ်များ၏ သားသမီးများနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ပဏ္ဍစ်နေရူး၏ မြေး၊ အင်ဒီရာဂန္ဒီ၏ သားဖြစ်သူ ဆန်ဂျေးတို နှင့်လည်း ရင်းနှီးတွေ့ဆုံလေ့ရှိခဲ့သည်။
အဆင့်အမြင့်ဆုံး အိန္ဒိယအရာရှိကြီးများအတွက် သတ်မှတ်ထားသော အိမ်မျိုးဖြစ်သည့် နံပါတ် (၂၄) အက္ကဘာလမ်း ရှိ နေအိမ်တွင်လည်း စန္ဒရား ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။
ထိုနေအိမ်ကို အိန္ဒိယအစိုးရမှ ဒေါ်ခင်ကြည်ကို အထူးလေးစားသောအားဖြင့် နေထိုင်ခွင့်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပညာရေး သူမသည် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၆၃တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီတက္ကသိုလ် လေဒီရှယ်ရီရမ်ကောလိပ်၌ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်ကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၆၄ မှ ၁၉၆၇တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၏ စိန့်ဟျူးကောလိပ် ဒဿနဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် စီးပွားရေးပညာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး၊ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်အရှေ့တိုင်းနှင့် အာဖရိကလေ့လာရေးဌာန၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဌာန၌ သုတေသနလက်ထောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေချိန် မိုက်ကယ်အဲရစ်အား တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
အဆိုတော် ဘိလပ်ပြန်သန်း ဟုလူသိများသော ဒေါ်သန်းအေးသည် မိဘများ၏ မိတ်ဆွေလည်းဖြစ်ပြီး၊ အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ကျောင်းသူဘဝ တစ်လျောက်လုံးတွင် ချစ်ခင်ရင်းနှီးသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
သုတေသနပညာရှင် ဘဝ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မုလမင်မြို့၌ မိုက်ကယ်အဲရစ် နှင့် အောင်ဆန်းစုကြည်အားတွေ့ရစဉ် ဘွဲ့ရပြီးနောက် ‘စု’ သည် လပိုင်းမျှ စာသင်ပို့ချခြင်းနှင့် သမိုင်းဆရာ ဟျူး တင်ကာ (Hugh Tinker) နှင့်အတူ သုတေသနလုပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပြီးသောအခါ နယူးယောက်ရှိ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဒေါ်သန်းအေးနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် နယူးယောက်မြို့တွင် ဆက်လက်ပညာဆည်းပူးရန်ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ ကုလသမဂ္ဂ၌ ဘဏ္ဍာရပ်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းကို သုံးနှစ်ကြာအောင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
လက်မထပ်ခင် ၈ လအတွင်း နယူးယောက်မှ ချစ်သူရှိသည့်နေရာ တိဗက်သို့ ပေးစာပေါင်း ၁၈၇ ခုတွင်လည်း၊ အကယ်၍ မိုက်ကယ် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့လျှင်၊ မိမိသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလေးထားမှု လျှော့နည်းသွားနိုင်သည်ဟု မိသားစု နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသားများမှ အထင်မှားခြင်းကို စိုးရိမ်မိကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်သားများမှ သူ့ကိုလိုအပ်လာပါကလည်း၊ မိုက်ကယ်မှ သူ့အား အကူအညီဝိုင်းဝန်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံသားအား လက်ထပ်ထားခြင်းကြောင့်၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံသား လျှောက်ထားခွင့်ရှိသော်လည်း ဗြိတိန်နိုင်ငံသားခံယူခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ကြည်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သံအမတ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်၊ သူမသည် သံတမန်အရာရှိများ ကိုင်ဆောင်သော နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို ထိုအချိန်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဘူတန်နိုင်ငံတွင် မြောက်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာယန၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာသမိုင်းအကြောင်း သုတေသီ ဒေါက်တာမိုက်ကယ်အဲရစ် နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့သည်။