kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသော ဒေသမှလွဲလျှင် ဝါပင်သည် မိုးရေအတော်အတန် လိုအပ်ပြန်သည်။
တစ် နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်လက်မ ၂ဝ ခန့်၊ သို့မဟုတ် ဝါစိုက်ချိန် ခုနစ်လက်မ အထိ ရရှိသောဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးရသည်။
သမပိုင်းဒေသပေါက် ဝါပင် တို့သည် တစ်နှစ်တစ်ခါ စိုက်ပျိုးရသော ဝါပင်မျိုးတို့ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အပူ ပိုင်းဒေသပေါက် ဝါပင်မျိုးတို့သည် နှစ်ရှည်ခံသည်။
အချို့သော ဝါပင်တို့ သည် အတော်အတန်မြင့်မား၍ သစ်ပင်သဖွယ်ဖြစ်နေသည်။
အနောက်နိုင်ငံ များတွင် ဝါထွက်လည်းကောင်း၍ မြေဩဇာဖြစ်ထွန်းစေရန် တစ်နေရာတည်း တွင် ဝါတစ်လှည့် ပြောင်းတစ်လှည့် စိုက်ကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ဝါပင် အတန်းများအကြားတွင် ပဲပိစပ်ပင်မျိုးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးပေးခြင်းဖြင့် ဝါ ပင်တို့အား မြေဩဇာဓာတ် ကောင်းစွာရရှိစေလေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဝါပင်စိုက်မည့်မြေနေရာ၌ ယခင်ကအပင် ဟောင်းများကို ရှင်းလင်းခုတ်ထွင်ပစ်ပြီးလျှင် တစ်လခန့် ထွန်စက်ဖြင့်ထွန် ပစ်သည်။
သဲမြေ၌ စိုက်မည်ဆိုလျှင် ထွန်သွားကို လေးလက်မသာနက်စေ၍ မြေစေး၌စိုက်မည်ဆိုလျှင် ကိုးလက်မခန့် နက်အောင်ထွန်ရသည်။
ထွန်ယက် ပြီးသောမြေကို ကြေမွအောင်ပြုပြင်ပေးရပြန်လေသည်။
ဝါပင်များကို ဧကပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးသည့်အခါ ဝါပင်စိုက်ရန် မြောင်းနှစ်မြောင်းထက်မနည်း များသောအားဖြင့် နှစ်မြောင်းမှ လေးမြောင်း အထိဖော်၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဝါခင်းပိုင်ရှင်တို့သည် အဖျက်အဆီးပိုးမွှား တို့၏ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၍ သန်စွမ်းသော ဝါပင်များရရှိရန်နှင့် ဝါထွက် ကောင်းသော ဝါပင်မျိုးရရှိရန် မျိုးစေ့များကို ရွေးချယ်စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြ သည်။
ချည်မျှင်ရှည်ဝါနှင့် ချည်မျှင်တိုဝါဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည့်အနက် ချည် မျှင်ရှည်ဝါမျိုးလည်းဖြစ်၊ အချိန်တိုတိုနှင့် ကောက်သိမ်းနိုင်သော ဝါမျိုးလည်း ဖြစ်လျှင် ဝါခင်းပိုင်ရှင်တို့အတွက် အကျိုးရှိလေသည်။
ဝါမျိုးကြဲသည့်အခါ ဝါပင်များ လိုသည်ထက် ပိုပိုမိုမိုပေါက်စေ ရန် ခပ်များများကြဲရသည်။
ပြွတ်သိပ်ပေါက်လာသော ဝါပင်ငယ်များ အတန် ငယ်ကြီးလာလျှင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် အကိုင်းအခက်ချင်း ရှုပ်ထွေးကျပ် တည်း မနေစေရန် သန်စွမ်းကောင်းမွန်သော အပင်များကိုချန်လှပ်၍ ပိုသော အပင်များကို ရှင်းလင်းသုတ်သင်ပစ်ရသည်။
ဝါပင်များကို ဝါသီးသီးသည် အထိ ရက်ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ကြာအောင် ပြုစုပျိုးထောင်ရသည်။
ဝါပင်တို့၏ အောက်ပိုင်း အကိုင်းအခက်များမှ ဝါသီးများက အလျင်စ၍ ရင့်ပြီးလျှင် အက်ကွဲကြသည်။
ထို့ကြောင့် အောက်ကိုင်းများမှ ဝါများကို အလျင်စ၍ ကောက်သိမ်းရပြီးလျှင် အလယ်ကိုင်းမှဝါ၊ အထက်ကိုင်းမှဝါများကို ဆင့်ကဲ ဆင့်ကဲ ကောက်သိမ်းကြရပေရာ ဝါတစ်ပင်ကို နှစ်ကြိမ်မှ သုံးကြိမ်အထိ ဝါကောက်ရသည်။
ဝါကောက်သောစက်များကို တီထွင်ခဲ့ကြ၍ ထိုစက်များကို တိုး တက်ပြုပြင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဝါကောက်စက်များသည် တန်ဖိုးကြီးသော ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လေးလံသဖြင့် မြေပျော့များ၌ သုံးမဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း ဝါကောက်အလုပ်သမား အများအပြား အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်စေ နိုင်သော အလားအလာရှိသဖြင့် ဝါကောက်အလုပ်သမားများက ကန့်ကွက် သောကြောင့်လည်းကောင်း ထိုစက်ကြီးများကို အသုံးပြုသင့်သလောက် မပြု ခဲ့ကြပေ။
ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လက်ကောက်ဝါနှင့် စက် ကောက်ဝါဟူ၍ ခွဲခြားလိုက်လျှင် လက်ကောက်ဝါက စက်ကောက်ဝါထက် ပို၍များကြောင်းသိရလေသည်။
ဝါပင်ကို ရက်ပေါင်းကြာရှည်စွာ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရ၍ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၄ဝ ဒီဂရီနှင့် တောင်လတ္တီတွဒ် ၃ဝ ဒီဂရီ အကြားရှိ ကမ္ဘာ့ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။
ကမ္ဘာ၌ ဝါအထွက်ဆုံးနိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ပိုင်းဖြစ်သည်။
ဝါစိုက်ရပ်ဝန်းကြီးသည် အရှေ့မှအနောက်သို့ မိုင် ၂ဝဝဝ ရှည်၍ မြောက်မှတောင်သို့ မိုင် ၇ဝဝ ကျယ်ပေရာ ဂျောဂျီး ယားပြည်နယ်မှ တက်ဆက်ပြည်နယ်အထိဖြစ်သည်။
နယူးမက္ကဆီကို၊ အယ် ရီဇိုးနားနှင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တို့မှလည်း ဝါအသင့်အတင့်ထွက် သည်။
ဆိုခဲ့သော ဝါစိုက်ရပ်ဝန်းကြီးတွင် ဝါဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်သော ရေ၊ မြေ၊ ရာသီဥတုမျိုးရှိပေသည်။
အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ တာကီစတန်၊ ဂျပန်၊ အီရတ်၊ ပါလက် စတိုင်းစသော အာရှတိုက်နိုင်ငံများ၌လည်း ဝါစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ဗရာဇီး၊ ပီးရူး၊ အာဂျင်တီးနား၊ အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ အချို့အရပ်ဒေသများတွင်လည်း စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ အီဂျစ်နိုင်ငံ နိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတို့မှ ဝါထွက်သည်။
ဥရောပတိုက်တွင် ဣတာ လျံကျွန်းဆွယ်၊ အောက်ပိုင်း၌ ဝါကိုအထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ ဝါ ထွက်သော အခြားဒေသတို့မှာ ဂရိ၊ တူရကီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှတောင်ပိုင်း၊ မြေထဲပင်လယ်အတွင်းရှိ ဆိုက်ပရပ်ကျွန်းနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ မော ရိရှပ်ကျွန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပစိဖိတ်ဒေသများအနက် ဩစတြေးလီးယား တိုက်မှ ကွင်းစလန်းပြည်နယ်နှင့် နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ်၊ ဖီဂျီကျွန်းစု စသည်တို့၌ ဝါကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ဝါပင်သည် ဂေါ့ဆီပီယမ် မျိုးခွဲဖြစ်ကြောင်း အထက်တွင် ဖော်ပြ ခဲ့သည်။
မျိုးစိတ် မျိုးပြား အများအပြားရှိသော်လည်း ကုန်သွယ်စီးပွားရေး အတွက် အရေးပါသောမျိုးစိတ်သည် သုံးမျိုးဖြစ်ရာ ပထမအမျိုးအစားသည် မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကအလယ်ပိုင်း၌ မူလပေါက်ရောက်၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အရပ်ရပ်သို့ မျိုးပြန့်ခဲ့သော ကုန်းမြင့်ဝါခေါ် ဝါပင်မျိုးဖြစ်ရာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဂေါ့ဆီပီယမ်ဟိုင်ယာဆူတမ်ဟုခေါ်သည်။
(ထိုဝါ မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးလျက်ရှိရာ ကမ္ပောဇဝါဟုခေါ်သည်။
) ထိုမျိုးစိတ်ဝင် ဝါပင်တို့သည် အမြင့်နှစ်ပေခွဲမှ လေးပေအထိရှိသည်။
အပွင့် များသည် အဖြူရောင်ဖြစ်၍ အသီးတွင် အစိတ်လေးစိတ်မှ ငါးစိတ်အထိပါ သည်။
ဝါပေါက်သည်လည်း အဖြူရောင်ဖြစ်၍ ချည်မျှင်ရှည်သည်။
ထိုဝါမျိုး ကို အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ တရုတ်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှတို့၌ လည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ကမ္ဘာ့ဝါထွက် ထက်ဝက်ခန့်သည် ထိုဝါမျိုး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဒုတိယအမျိုးအစားသည် တောင်အမေရိကတိုက်၌ မူလပေါက် ရောက်၍ ရုက္ခဗေဒ အမည်အားဖြင့် ဂေါ့ဆီပီယမ်ဗာဗေဒင့်ဟုခေါ်သည်။
ယင်းမျိုးစိတ်ဝင်တို့၏ အပွင့်သည် အဝါရောင်တွင် ခရမ်းရောင်ပြောက် ကလေးများ ပါရှိတက်သည်။
အသီးတွင် အစိတ်သုံးစိတ်ပါ၍ အစေ့မည်း နက်သည်။
ထိုဝါပင်မျိုးမှရရှိသော ချည်မျှင်တို့သည် ကုန်းမြင့်ဝါ ချည် မျှင်တို့ထက်ပင် ရှည်သေးသည်။
ထိုအုပ်စုတွင် ပိုးရောင်ထ၍ ခိုင်မာသော ချည်မျှင်ရရှိသည့် အီဂျစ်ဝါ၊ သိုးမွေးနှင့်ဆင်တူသော ချည်မျှင်ရရှိသည့် ပီရူး ဗီးယန်း ဝါမျိုး၊ ဖြူဖွေးသော ပိုးရောင်ချည်မျှင်မျိုးရရှိသည့် ဘရာဇီးလီယန်း ဝါမျိုး၊ ချည်မျှင်ရောင် ဝါဖန့်ဖန့်ရှိသော ဆီးအိုင်းလန်းခေါ် အမေရိကန်ဝါ တစ်မျိုးနှင့် အမေရိကန် အီဂျစ်ကပြား ဝါမျိုးတို့လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုဝါ မျိုးတို့သည်လည်း ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။
တတိယအမျိုးအစားမှာ အိန္ဒိယ၊ အီရန်၊ တရုတ် နိုင်ငံအချို့ အရပ်ဒေသများနှင့် အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ၌ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော ဝါမျိုးတို့ ဖြစ်ပြီးလျှင် အာရှဝါမျိုးဟုအချို့က ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဂေါ့ဆီပီယမ် အာဗော ရီယမ်နှင့် ဂေါ့ဆီပီယမ်ဟာဗေစီယမ်တို့သည် ထိုအုပ်စု၌ ပါဝင်ကြသည်။
ထိုအုပ်စုဝင်တို့သည် ချည်မျှင်တိုမျိုး ဖြစ်ကြလေသည်။
ထိုဝါနှစ်မျိုးသည် မျိုးစိတ်ကွဲပြားသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် အလွန်နီး စပ်သည်ဟုဆိုသည်။
ထိုဝါနှစ်မျိုးတို့၏ ချည်မျှင်သည် တို၍ကြမ်းသော် လည်း ခိုင်မာသည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသော ဝါသုံးမျိုးတို့မှာ (၁) ဝါကြီး၊ (၂) ဝါကလေး၊ (၃) ချည်မျှင်ရှည်ဝါဟူ၍ ဖြစ်ကြသည်။
ဝါကြီးကို မိုးအတော်အတန်များသည့် ပြည်နှင့် သရက် ခရိုင်များတွင် မိုးဦးတွင်စိုက်၍ ပြာသို၊ တပို့တွဲလများတွင် ဝါပေါက်သည်။
ဝါကြီးမျိုးသန့် ရွေးချယ်ဆဲဖြစ်သည်။
ဝါကလေးမျိုးကို မုံရွာ၊ ရွှေဘို၊ စစ် ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ ရမည်းသင်း၊ ပခုက္ကူ၊ မင်းဘူးစသော အထက် မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးရေရှားဒေသများတွင် တောင်သူများ အားထားစိုက်ပျိုးကြ သည်။
မိုးဦးတွင်စိုက်၍ တော်သလင်းလတွင် ဝါများ စတင်ပေါက်နိုင်သည်။
ဝါကလေးမျိုးကောင်းကို မလှိုင်စိုက်ပျိုးရေးဥယျာဉ်တွင် ရွေးချယ်စမ်းသပ်ပြုစု ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးခဲ့ရာ မလှိုင်နံပါတ် ၅ နှင် မလှိုင်နံပါတ် ၆ မျိုးသန့်တို့ကို ရရှိ၍ ယခုအခါ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသည်။
ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုးကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ ရုရှနှင့် အမေရိကန် ဝါ မျိုးတို့ကိုမှာယူ၍ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခဲ့သည့်အနက်မှ အကောင်းဆုံးကို ရွေး ချယ်၍ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနိုင်သော ရွှေဘို၊ မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ မိတ္ထီလာ၊ ရမည်းသင်းနှင့် မင်းဘူး ခရိုင်တို့တွင် ကောင်းစွာအောင်မြင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
တပို့တွဲ၊ တပေါင်း လများတွင် စ၍စိုက်ကြပြီးလျှင် ဝါဆို၊ ဝါခေါင်တွင် ဝါကောက်နိုင်သဖြင့် ဒုတိယသီးနှံအဖြစ် စပါးကို ဆက်လက်၍ စိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။
ထိုဝါမျိုး သည် ဂရုစိုက်နိုင်သည်နှင့်အမျှ ဝါထွက်ကောင်း၍ တောင်သူများ အကျိုးရှိ နိုင်သည်။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ရေ၊ မြေ၊ ရာသီဥတုနှင့်သင့်လျော်သော ဝါ မျိုးတို့မှာ ရုရှ နံပါတ် ၁ဝ၈ နှင့် ၁၂၉၈ အမေရိကန် စတုန်းဗီးနှင့် ဒယ်လဖောက် ဝါမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်၊ အီဂျစ်ဝါမျိုးကို ယခုအခါ မိတ္ထီလာ ခရိုင်တွင် စတင်စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးကြည့်ဆဲဖြစ်လေသည်။
မိုးရေကို အားကိုး၍ စိုက်ပျိုးရသော ဝါခင်းများတွင် ပေါင်းမြက် ကို ကောင်းစွာနှိမ်၍ အစိုဓာတ်ထိန်းပေးရန်လိုသည်။
ပိုးမွှားရောဂါ ကာ ကွယ်ပေးရန်လည်း အရေးကြီးသည်။
အထူးသဖြင့် အရွက်နှင့် အသီးအပွင့် မှာ နူးညံ့သည့် ချည်မျှင်ရှည်ဝါမျိုးအတွက် ပိုးနှင့်ရောဂါ အဖျက်အဆီး ပို၍ များတတ်သဖြင့် ကာကွယ်နှိမ်နင်းရေးကို အဓိကလုပ်ငန်းအဖြစ် ဆောင်ရွက် ရန် စနစ်တကျ ကြိုတင်စီစဉ်ကြရသည်။
အများဆုံး ဖျက်ဆီးသည့် ပိုးများ မှာ ရွက်စုတ်ဖြုတ်စိမ်းများနှင့် သီးလုံးဖောက်ပိုးများဖြစ်သည်။
ပိုးမွှားရောဂါ နှိမ်နင်းရန် ခေတ်မီဆေးများ သုံးစွဲရာတွင် စနစ်မကျက လူကိုပါ ဘေးဥပါဒ် ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် အထူးသတိထား သုံးစွဲကြရသည်။
ဝါပင်များကိုစိုက်ကြရာ ၌ အပင်ငယ်များကို ကောင်းစွာပြုစုနိုင်ရန် အတန်းလိုက်စိုက်နည်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
သို့သော် အချို့လုပ်အားတတ်နိုင်သူများကမူ လေး ကွက်ကြားစိုက်ကြလေသည်။
ဝါသီများ ရင့်ခြောက်လာလျှင် ဝါပေါက်များကို လက်ဖြင့်ပင် ကောက်သိမ်းကြသည်။
ကောက်သိမ်းပြီးသော ဝါပေါက်များကို ဝါကြိတ်စက် များသို့ပို့၍ ဝါမှ အစေ့များဖယ်ရှားကာ ဂွမ်းထုတ်ယူရသည်။
ပိုးနှင့် မိုးဖျက် လျှင် ဝါသီးများနာ၍ ကောင်းစွာဝါမပေါက်ဘဲ ဂွမ်းညံ့ဖျင်းသည့် ကျွယ်ဝါ များသာရသည်။
ဝါများမကြိတ်မီ ကျွယ်ဝါများကို ရွေးထုတ်၍ သီးခြား ကြိတ်ရသည်။
ကြိတ်ထုတ်၍ရရှိသော ဝါများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရာတွင် ဝန်ကျဉ်းစေရန် ဖိစက်များဖြင့် ဖိချ၍ အထုပ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ဂွမ်းတစ်ထုပ်၏ အလေးချိန်သည် ပိဿာတစ်ရာရှိသည်။
အမေရိကန်မှ စံတင်ထားသော ဂွမ်းထုပ်သည် ပေါင်ချိန် ၅ဝဝ လေးသည်။
ဝါတစ်မျိုး၏ဈေးကို ဂွမ်းအဆင့်အတန်းကိုလိုက်၍ ကန့်သတ်ကြ ရသည်။
အရေးအကြီးဆုံးသည် ဂွမ်းမွေး၏ အတိုအရှည်ပင်ဖြစ်သည်။
ဂွမ်း မွေးရှည်လျှင် ချည်ချောဆွဲနိုင်၍ အထည်ချောရက်နိုင်သည်။
ဂွမ်းမွေးတိုလျှင် ချည်ကြမ်းသာဆွဲနိုင်သည်။
ဝါတစ်မျိုး၏ ဂွမ်းမွေးကို တိကျစွာ တိုင်းတာ နိုင်ရန် စက်ကိရိယာကို အသုံးပြုကြသည်။
အကြမ်းတိုင်းတာနည်းမှာ ဝါစေ့ ကို အလယ်ဗဟိုထား၍ ဖွာထွက်နေသည့် အမျှင်များကို တိုင်းတာရသည်။
ဝါကလေးနှင့် ဝါကြီးမျိုးတို့၏ ဂွမ်းမွေးသည် လက်မဝက်မှ ၇/ဂ လက်မ အထိရှည်၍ ချည်မျှင်ရှည် ဝါ၏ဂွမ်းမွေးသည် တစ်လက်မမှ ၁ လက်မ အထိရှည်သည်။
ချည်အချောဆုံးရသည့် အီဂျစ်ဝါမျိုးမှာမူ ၁ လက်မမှ ၁ အထိရှည်သည်။
ဂွမ်းမွေးအဆင့်အတန်းကို ဂွမ်းမွေး အရှည်အတိုအပြင် ဂရု စိုက်ရသည့် အခြားအချက်အလက်တို့မှာ ဂွမ်းမွေးခိုင်ခံ့ခြင်း၊ ညီညာခြင်း၊ အရောင်းအဆင်းကောင်းခြင်းနှင့် အမှိုက်သရိုက်ကင်းစင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ဝါ တစ်မျိုးကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် ရွေးချယ်ရာ၌ ဂွမ်းမွေးအဆင့်အတန်း အရေး ကြီးသည့်နည်းတူ တောင်သူနှင့် ကြိတ်ထုတ်သူတို့အတွက်လည်း အကျိုးရှိ ရန် ထည့်သွင်းစဉ်းစားရသည်။
ဝါတောင်သူတို့ လိုလားသော ဝါမျိုးမှာ ရေငတ်ခံနိုင်ခြင်း၊ ရေဝပ်ခံနိုင်ခြင်း၊ ပိုးမွှားရောဂါဒဏ်ခံနိုင်ခြင်း၊ ဝါကောက် ရန် လွယ်ကူခြင်း၊ ဝါထွက်ကောင်းခြင်းတို့နှင့် အနည်းနှင့်အများပြည့်စုံသော ဝါမျိုးဖြစ်သည်။
ဝါကြိတ်သူတို့ လိုလားသော ဝါမျိုးမှာ ဂွမ်းထွက်ကောင်း ခြင်း၊ ဝါစေ့မှ ဆီထွက်နှုန်း ကောင်းခြင်းနှင့်ပြည့်စုံသော ဝါမျိုးဖြစ်သည်။
ဂွမ်းထွက်ကောင်းသည့် ဝါပိဿာတစ်ရာကြိတ်လျှင် ဂွမ်းပိဿာ ၄ဝ ခန့်ရ၍ ညံ့သည့်ဝါ ပိဿာတစ်ရာကိုကြိတ်လျှင် ဂွမ်းပိဿာ ၃ဝ ခန့်သာရသည်။
ဝါစေ့ပိဿာတစ်ရာကြိတ်လျှင် ပျမ်းမျှ ဆီရှစ်ပိဿာခန့်ရလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုစိုက်ပျိုးနေသည့် ဝါဧက ၆၅ဝဝဝဝ ခန့်မှ တစ်နှစ်လျှင် ဂွမ်းပိဿာ ၃၅ သန်းခန့် ထွက်သည့်အနက် ဝါကြီးနှင့် ဝါကလေးဂွမ်းပိဿာ ၁ဝ သန်းခန့်ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချ၍ ချည် မျှင်ရှည်ဝါနှင့် မလှိုင်နံပါတ် ၅ နှင့် ၆ ဂွမ်းပိဿာ ၂၅ သန်းခန့်ကို သမိုင်းချည်မျှင်နှင့် အထည်စက်တွင် အသုံးပြုသည်။
ပြည်တွင်းဖူလုံရန် တစ်နှစ်လျှင် ဂွမ်းမျိုးကောင်းပိဿာ သန်း ၁၂ဝ ခန့် လိုအပ်သဖြင့် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော ဒေသများမှာ မိုးပါးသော ရပ်ဝန်းတွင်ရှိ၍ ရေ သွင်းစိုက်ပျိုးနိုင်ပြီးလျှင် နုံးဆန်သော မြေမျိုးရှိသည့် ဒေသများဖြစ်လေရာ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၌ တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနိုင်သော ဒေသများရှိလေသည်။
ဝါဂွမ်းသည် လူသုံးပစ္စည်း အမြောက်အမြားပြုလုပ်ရန် အသုံးဝင် လှပေသည်။
ယင်းမှ အဝတ်အစားနှင့် အိပ်ရာခင်း၊ ခြင်ထောင် စသော အိမ်သုံးအတွက် အထည်အလိပ်အမျိုးမျိုးကို ရက်လုပ်နိုင်သည့်ပြင် တိပ်ခေါ် ကော်ပါသော ကျပ်ကြိုးအမျိုးမျိုး၊ ပတ်တီး၊ စာအုပ်ချုပ်ရန် ပိတ်စ စသော ပစ္စည်း အသုံးအဆောင် အများအပြားအပြင် မော်တော်ကား စသောယာဉ်တို့ အတွက် တိုင်ယာများ ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ဝါချည်မျှင်ကိုအသုံးပြုရသည်။
ဝါခြည်မျှင်ဖြင့် ပိတ်အမျိုးမျိုး ရက်လုပ်နိုင်ရာ ကြမ်းတမ်း၍ အညံ့စား ဈေးပေါသောအမျိုးအစားမှ ပိုးသားပမာ နူးညံ့သည့်ပြင် ခိုင်ခံ့၍လေယာဉ်ပျံ တောင်ပံကို ဖုံးအုပ်ရန် အသုံးပြုနိုင်လောက်အောင် အမျိုးအစားကောင်းမွန် သော ပိတ်မျိုးအထိ အစားစားပါဝင်လေသည်။
လူသုံးပစ္စည်း ပြုလုပ်ရာ၌ ဝါမျှင်သာမက ဝါစေ့များကိုလည်း အသုံးချရသည်။
ဝါစေ့မှဆီကို စက်ဖြင့်ကြိတ်၍ထုတ်ယူပြီးနောက် ကျန်ရစ် သော ဝါစေ့ဖတ်နှင့် ဝါစေ့ခွံတို့သည်လည်း လူသုံးပစ္စည်းပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ဝင်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချေးညှော်အထပ်ထပ် ချွတ်ပြီးသော ဝါစေ့ဆီ သည် လက်ဖက်နှင့်စားသုံးသော ကြက်သွန်ဖြူကြော် ပဲကြော်များကြော်လှော် ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဝါစေ့ဆီ၊ ဝါစေ့ဖတ်၊ ဝါစေ့ခွံတို့ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သော လူသုံးပစ္စည်းများမှာ မာဂျရင်းထောပတ်မျိုး၊ ထောပတ်တု များ၊ ဝက်ဆီတု၊ ဆပ်ပြာ၊ စက္ကူ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ နုတ်ခမ်းဆိုးဆေး၊ အလှရည်၊ ရေခံစက္ကူ၊ ဖယောင်းပုဆိုးအပါးစား၊ ဓာတ်ကာပစ္စည်း၊ ချောဆီ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်း၊ ကျွဲစာ၊ နွားစာ၊ ဓာတ်ပြား၊ သုတ်ဆေး စသည်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဝါကြိတ်စက်တွင် ဝါဖတ်၍ ဂွမ်းနှင့်အစေ့ကို ခွဲထုတ်လိုက်ပြီး နောက်တွင် ဝါစေ့တွင် အမွေးနုကလေးများ ကပ်ကျန်နေသေးသည်။
ထို အမွေးနုကလေးများကို အကြိမ်ကြိမ်ထပ်မံ ဖတ်ယူရသည်။
ယင်းသို့ ဖတ်ယူ ရရှိသော မွေးနုမျှင်ကလေးများသည်လည်း လူသုံးပစ္စည်း အမြောက်အမြား လုပ်ကိုင်ရာ၌ အသုံးချရသည်။
ဆေးဝါးကုသရေးတွင် အသုံးပြုရသော ဂွမ်း နှင့် ပိတ်စိမ်းပါးတစ်မျိုး၊ သားရေတု၊ မော်တော်ယာဉ်ပစ္စည်းများ၊ ကော်ဇော၊ လေယာဉ်ပျံတောင်ပံ သုတ်လိမ်းရသောပစ္စည်း၊ လျှပ်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အချို့ ပစ္စည်းများ၊ ကြိတ်သက္ကလတ်၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ၊ ယွန်း ဆေး၊ ဓာတ်ပုံဖလင်ကော်ပြား၊ ရေယွန်ခေါ်ပိုးတုတစ်မျိုး၊ ကြိုးအမျိုးမျိုး၊ အခိုးမထွက်သော ယမ်းမှုန့်၊ အရောင်တင်ဆီ၊ ဂွမ်းခက်စောင်နှင့် ဂွမ်းထိုး ဖတ်များ၊ သေနတ်ကာဖတ်၊ ဆဲလျူလွိုက်၊ ဆဲလိုဖိန်း၊ ဆဲလျူလို့နှင့် အချို့ အလှကုန်ပစ္စည်းများ လုပ်ကိုင်ရာ၌ အဆိုပါ ဂွမ်းမျှင်နုကလေးများကို အသုံး ပြုကြရလေသည်။
ဝါဂွမ်းမှ လူသုံးပစ္စည်းအမျိုးအမည် ရာထောင်မက ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင် ယင်းသည် တန်ဖိုးရှိ၍ အရေးပါ အရာ ရောက်လှပေသည်။
သို့သော် ကုန်သွယ်မှုလောက၌ ဝါဂွမ်းကိုယှဉ်ပြိုင်၍ နေရာလုလျက်ရှိသော အခြားပစ္စည်းများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အထည် အလိပ်နယ်၌ ချည်ထည်သည် သိုးမွေး၊ လင်နင်၊ ပိုး၊ ဖဲတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရသည်။
ချည်ထည်ကြမ်းများနယ်၌ နာနတ်လျှော်၊ ဂုံလျှော်၊ မနီလာလျှော် စသည်တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရသည်။
အကြိတ်အနယ် အပြိုင်ရဆုံး ပစ္စည်းများကား ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် လုပ်ကိုင်ထားသော ဆင်သတစ် ချည်မျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် အထည်အလိပ်များဖြစ်ကြရာ ယင်းတို့မှာ ရေယွန်၊ နိုင်လွန်၊ ဗင်ယွန်နှင့် အရလက်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပဲပိစပ်၊ ဂျုံနှင့် ဖန်မှ ထုတ်လုပ်သော ချည်မျှင်တို့နှင့်လည်း ဝါချည်မျှင်သည် ယှဉ်ပြိုင်ရသည်။
ထူးဆန်းသည်မှာ ဝါဂွမ်းမှ ထုတ်လုပ်သော ဆဲလျူလို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ရေယွန်နှင့်လည်း ချည် ထည်က ပြိုင်ရခြင်းဖြစ်ပေသည်။
ပိုး၊ ဖဲ၊ ကတ္တီပါတို့သည် အဖိုးတန် အထည်အလိပ်များ ဖြစ်ကြသဖြင့် လူသုံးနည်းသော်လည်း ဆင်သတစ် ချည် မျှင်များကို ပေါပေါရနိုင်သောပစ္စည်းများမှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်၍ အဖိုးနည်း နည်းနှင့် ရောင်းချနိုင်သောကြောင့် လူသုံးများနိုင်ပေရာ ချည်မျှင်ဖြင့် ရက် လုပ်သောအထည်အလိပ်များက ယင်းတို့နှင့် အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်ရ လေသည်။
သို့သော် ကြာရှည်ခိုင်ခံ့ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်ခြင်း၊ ဝတ်ဆင်ရာ၌ သက်သောင့်သက်သာရှိခြင်းတို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝါဈေးနှင့် ဝါစိုက်ပျိုးရေး အခြေအနေတို့သည် ရှည်ကြာစွာ တည်တံ့ခိုင်မြဲလျက် နေနိုင်ခဲ့ လေသည်။
ဝါကျဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်စုံသော စကားစုကိုဆိုလိုသည်။
ဝါကျ၏အင်္ဂါတို့မှာ နာမ်၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာ၊ ကြိယာဝိသေသန အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏၊ ဝါကျဖွဲ့ခြင်း အတတ်သည် နာမ်၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာ၊ ကြိယာဝိသေသန အစရှိသော ဝါကျ၏ အင်္ဂါတို့အပေါ်တွင် တည်လျက်ရှိ၏။
ထိုအင်္ဂါတို့ကို အလိုရှိသည့်အတိုင်း စပ်ဟပ်စီစဉ်ခြင်းအားဖြင့် ဝါကျအမျိုးမျိုးတို့ကို ဖွဲ့နိုင်၏။
လူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည် မိမိ၏စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို သူတစ်ပါးအား ကြားသိစေလိုလျှင် ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုရေးသား၍ ကြားသိစေနိုင်သည်။
ဘာသာစကား၏ ရင်းမြစ်သည် ဝါကျဖြစ်၍ ဘာသာအစ ဝါကျက ဟူ၍ ဆိုသင့်ပေသည်။
ဝါကျ၌ အယုတ်သဖြင့် ကတ္တား(နာမ်)နှင့် ကြိယာဟူသော အင်္ဂါနှစ်ခုပါရှိ၏။
ကတ္တားသည် ပြသူ၊ ဖြစ်သူ၊ ရှိသူကိုဆိုသည်။
ကြိယာသည်ပြုသည်၊ ဖြစ်သည်၊ ရှိသည်ကိုဆိုသည်။
မြန်မာဘာသာတွင် အဓိပ္ပာယ် မငုပ်ပါက ကတ္တားကို တစ်ခါတစ်ရံ မြှုပ်ထားလေ့ရှိရကား ဝါကျဖွဲ့ရာ၌ ကြိယာသည် ကတ္တားထက် ပို၍အရေးကြီး၏။
ကြိယာသည် ဝါကျ၏ အချုပ်အချာဖြစ်၏။
ဝါကျတို့သည် ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျ၊ ကြိယာနှစ်ခုရှိသော ဝါကျ၊ ကြိယာသုံးခုရှိသော ဝါကျ အစရှိသည်ဖြင့် ရှိကြသည်။
ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျဖွဲ့နည်းများ ကတ္တားပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ် တို့ဖြင့်ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - တောင်(ကတ္တား) ပြိုသည်။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ အဖြည့်ကတ္တား၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - ဗာဝရီ ရသေ့ကား (ကတ္တားပုဒ်) အနာဂမ်(အဖြည့်ကတ္တား) ဖြစ်၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ ကံပုဒ် ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - ယောက်ျားသည် (ကတ္တားပုဒ်) မိန်းမကို (ကံပုဒ်) ကြည့်၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ ကံပုဒ်၊ အဖြည့်ကံ၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သောဝါကျ။
ပုံစံ - ပြူမိဖုရားလည်း(ကတ္တားပုဒ်) မဟာသမ္ဘဝအား (ကံပုဒ်) မင်း(အဖြည့်ကံ) မြှောက်လေ၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ ကံပုဒ်၊ လက်ခံပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - ​ဗေဒါရီကလည်း (ကတ္တားပုဒ်) အကြောင်းမျိုးကို (ကံပုဒ်) ခမည်းတော် ရှင်ရသေ့အား (လက်ခံပုဒ်) လျှောက်လေ၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ ထွက်ခွာရာ ပြသည့်ပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့်ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - ပုဏ္ဏားတို့ (ကတ္တားပုဒ်) ကျွန်အဖြစ်မှ (ထွက်ခွာရာပြသည့်ပုဒ်) လွတ်လေသတည်း။
( ကြိယာပုဒ် ) ကတ္တားပုဒ်၊ ရှေးရှူရာပြသည့်ပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သောဝါကျ။
ပုံစံ - တောင်ငူမင်းလည်း (ကတ္တားပုဒ်) တောင်ငူမြို့သို့(ရှေးရှူရာ ပြသည့်ပုဒ်) ပြန်လေ၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ နေရာပြပုဒ်၊ ကြိယာပြပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲသော ဝါကျ။
ပုံစံ - မိုးကြိုး(ကတ္တားပုဒ်) နန်းမှာ (နေရာပြပုဒ်) ကျသည်။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ အချိန်ပြပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သောဝါကျ။
ပုံစံ - ဤအိုင်သည် (ကတ္တားပုဒ်) ရှေး၌ (အချိန်ပြပုဒ်)မရှိ။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ အကြောင်းပြပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သော ဝါကျ။
ပုံစံ - ထိုအစာတို့သည် (ကတ္တားပုဒ်) အကုသိုလ်ကြောင့် (အကြောင်းပြပုဒ်) ကွယ်ခဲ့ကုန်၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကတ္တားပုဒ်၊ ကံပုဒ်၊ အသုံးခံပုဒ်၊ ကြိယာပုဒ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့သောဝါကျ။
ပုံစံ - မဒ္ဒီမိဖုရားသည် (ကတ္တားပုဒ်) တိုက်တံခါးရွက်ကို (ကံပုဒ်) လက်ဖြင့် (အသုံးခံပုဒ်) ခေါက်၏။
(ကြိယာပုဒ်) ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျဖွဲ့နည်းတို့တွင် ကတ္တားနှင့် ကြိယာ နှစ်ပုဒ်တည်းဖြင့် ဖွဲ့သောဖွဲ့နည်း (၁) သည် အတိုဆုံးသော ဝါကျဖြစ်သည်။
ဖွဲ့နည်း(၄)၊ (၅)၊ (၁၁)တို့သည် အရှည်ဆုံးဖြစ်ကြသည်။
ပြောဆိုရေးသားရာ၌ ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျတို့ချည်းနှင့်သာ နေရာတိုင်း မလုံလောက်ရကား ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၊ ကြိယာသုံးခုဝါကျ အစရှိသည်ဖြင့် ဝါကျရှည်များကိုလည်း လိုအပ်သည့်အတိုင်း ပြောဆိုရေးသားကြရ၏။
ကြိယာတစ်ခုမကရှိသော ဝါကျတွင် ကတ္တားကြိယာပါဝင်သော စကားစုကို ပုဒ်စုဟုခေါ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ကတ္တားမြုပ်နေတတ်သည်။
သို့ဖြစ်၍- ဘကြီးတော် ပြေးလေသောကြောင့်သာ ဒလမြို့တွင်ငါနေသည် ဟူသော ဝါကျ၌ ဘကြီးတော် ပြေးလေသောကြောင့်သာ ဟူသော ပုဒ်စုတစ်ခုနှင့် ဒလမြို့တွင် ငါနေသည် ဟူသော ပုဒ်စုတစ်ခု ပေါင်းနှစ်ခု ပါဝင်၏။
ထိုပုဒ်စု နှစ်ခုတို့တွင် ဒုတိယပုဒ်စုသည် ကတ္တားကြိယာနှင့် ပြည့်စုံရကား မိမိဘာသာ တည်နေနိုင်သော ပုဒ်စုဖြစ်၏။
'နေသည်' ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာပုဒ် ပါဝင်သောကြောင့် အဆုံးသတ်ပုဒ်စုဟု ခေါ်အပ်၏။
ပထမပုဒ်စုကား ထိုသို့ မိမိဘာသာ တည်နေနိုင်သည်မဟုတ်၊ ကတ္တားနှင့် ကြိယာရှိသော်လည်း ဒုတိယပုဒ်စုကို ကြိယာဝိသေသန သဘောဖြင့်မှီလျက်ရှိ၏၊ ဒုတိယပုဒ်စု၏ ရှေ့ကနေသဖြင့် ပထမပုဒ်စုကိုရှေ့ပြေးပုဒ်စု ဟုခေါ်အပ်၏။
ကြိယာတစ်ခုမက ဝါကျတွင်ရှေ့ပြေးပုဒ်စုသည် အဆုံးသတ်ပုဒ်စုကို မှီလျက်ရှိ၏။
အဆုံးသတ် ပုဒ်စုကား အနက်အားဖြင့် ရှေ့ပြေးပုဒ်စုနှင့် ဆက်စပ်သော်လည်း မိမိဘာသာတည်နေနိုင်၏၊ ရှေ့ပြေးပုဒ်စုတို့သည် ကြိယာဝိသေသန သဘောသက်ရောက်သကဲ့သို့ နာမ်သဘောသက်ရောက်၍ နာမ်ကဲ့သို့ အမှုဆောင်ရွက်သည်လည်း ရှိ၏။
နာမဝိသေသနသဘော သက်ရောက်၍ နာမဝိသေသနကဲ့သို့ အမှုဆောင်ရွက်သည်လည်းရှိ၏။
သို့ဖြစ်၍ ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၌ ရှေ့ပြေးပုဒ်စုတို့သည် ကြိယာ(ဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သော)ပုဒ်စု၊ နာမ်(သဘောသက်ရောက်သော) ပုဒ်စု၊ နာမဝိသေသန(သဘောသက်ရောက်သော)ပုဒ်စုဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစား ရှိလေသည်။
ထိုကြိယာနှစ်ခုနှင့် ဝါကျဖွဲ့နည်းတို့အနက် ဆိုလိုသော အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း လိုအပ်သောဖွဲ့နည်းတို့ကို ရောနှော၍ဖွဲ့လျှင် ကြိယာနှစ်ခုမက ဝါကျများဖြစ်လာ၏။
ယင်းသို့ ရောနှော၍ဖွဲ့ရာ၌လည်း ကြိယာတစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်လက်ပြုလုပ်သည်ကို ပြသော '၍' ပစ္စည်းကို အသုံးများ၏။
ပုံစံ - ကိန္နရာ ကိန္နရီတို့သည် ဘုရားလောင်းကို ခြံရံ၍ သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို ဆွတ်ယူ၍ ဘုရားလောင်းအားပေးကုန်၏။
ထို့ပြင် မေးခွန်းဝါကျ၊ မဟုတ်ဝါကျ (မဟုတ်ကြောင်းပြသော ဝါကျ)၊ ညွှန်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို ပြသောဝါကျများလည်းရှိသေး၏။
အရည်အချင်း ဟုတ်သည်၊ မဟုတ်သည် ဟူ၍ အဖြေလိုသော မေးခွန်းများ။
(က) လောသည် မေးခွန်းဝါကျ၏ အဆုံးသတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ပုံစံ - ဘုရားရှင်သည် စိတ္တကုတ်တောင်သို့ ကြွတော်မူလေသလော။
(ခ) လား ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
ပုံစံ - ဘုန်းတော်ကြီးဘုရား မာတော်မူပါလား။
ဟုတ်သည်၊ မဟုတ်သည် ဟူ၍ မဖြေနိုင်သော မေးခွန်းများ။
(က) နည်း သည် မေးခွန်းဝါကျ၏ အဆုံးသတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ပုံစံ - ဘုရားဟူသည်ကား အဘယ်သို့သောသူနည်း။
(ခ) လဲ ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
ပုံစံ - ထုံးစံ ဘယ်မှာရှိသလဲ။
မဟုတ်ဝါကျ (မဟုတ်ကြောင်းပြသော ဝါကျ) အဟုတ်ဝါကျကို မဟုတ်ဝါကျသို့ ပြောင်းလိုလျှင် အဟုတ်ပြပစ္စည်း 'သည်' '၏' တို့ကို ချေ၍ 'မ'ကို ကြိယာရှေ့ကထား၏။
ပုံစံ - သူတော်ကောင်းဥစ္စာကို ရေမှာပစ်လည်းမနစ်၊ မီးမှာပစ်လည်း မခြစ်၊ ( သူတော်ကောင်းဥစ္စာကို ရေမှာပစ်လည်း နစ်၏၊ မီးမှာပစ်လည်း ခြစ်၏ ဟုဆိုလျှင် အဟုတ်ဝါကျ ဖြစ်ရာ၏။
အထက် (၁) အတိုင်းဖွဲ့သော မဟုတ်ကြိယာနောက် ကာလပစ္စည်းစသည်တို့ဖြင့် ဝါကျကိုအဆုံးသတ်၏။
ပုံစံ - ဟုတ်သည့်အတိုင်းဆို၊ မဆိုသော် သင့်အသက်မရှိပြီ။
'မ' ကို၊ 'ဘဲ'(ပဲ) နှင့်ဖက်၍ အသုံးပြုနည်း။
(က) ရှေ့ပြေးပုဒ်စု၌သာ အသုံးပြုသည်။
'မ' နှင့် 'ဘဲ'အကြားတွင် ကြိယာကိုထား၏။
ပုံစံ - ငါသည် စားဦးကိုမလှူဘဲ စားလေ့မရှိ။
(ခ) 'ဘဲ' အစား'မူ၍'ကိုလည်းအသုံးပြုနိုင်သည်။
ပုံစံ - သုဇာတသူကြွယ်သည် တစ်ပါးသော မာတုဂါမကို မကြည့်မူ၍ နတ်သမီးကိုသာ တောင့်တ၍ သေလေ၏။
'မ'ကို ' မီ' နှင့်ဖက်၍ အသုံးပြုနည်း။
ရှေ့ပြေးပုဒ်စု၌သာ အသုံးပြုသည်။
'မ' နှင့် ' မီ'အကြားတွင် ကြိယာရှိ၏။
ပုံစံ - မဒ္ဒီဒေဝီ မလာမီ (ငါ) သွားအံ့။
('မီ' အစား'ခင်'ကိုလည်း သုံးနိုင်သည်။
) အဟုတ်ဝါကျကို မဟုတ်ဝါကျသို့ပြောင်းလိုလျှင် 'မဟုတ်'ဟူသောစကားနှင့်အဆုံးသတ်နိုင်သည်။
ပုံစံ - လင်းဇင်းအမှူးအမတ်တို့သည် ပျပ်ဝပ်ကျိုးနွံမည်မဟုတ်။
(က) အဓိပ္ပာယ်လေးနက်စေလိုလျှင် မဟုတ်ကြိယာနောက်က 'ဘူး' 'ဖူး'ဖြင့် အဆုံးသတ်၏။
ပုံစံ - ငါမမြင်ပါဘူး။
(ခ) မည်သည့်အခါမျှ အပြုအမူ အဖြစ်အပျက် မရှိခဲ့ကြောင်းပြလိုလျှင် 'ဘူး' အစား 'စဘူး' 'စဖူး' ဘူးဘူး တို့ကိုအသုံးပြု၏။
ပုံစံ - ငါ ဤမျှသော ကာလပတ်လုံး မြက်မရိတ်စဘူး။
ကြားမျှမကြားစဖူး။
သည်အရူးမကို တစ်ခါမျှ ကြားလည်းမကြားဘူးဘူး မြင်လဲမမြင်ဘူးဘူး။
အဓိပ္ပာယ် လေးနက်စေလိုလျှင် 'မ' တစ်လုံး ကြိယာတစ်လုံး ထပ်ကာသုံးလေ့ရှိ၏။
ပုံစံ - ထားမကူ၊ လှံမကူ၊ ပြည်သူ မပန်းမနွမ်းစေရ။
တားမြစ်ခြင်းအနက်ကို အလိုရှိလျှင် မဟုတ်ကြိယာနောက်က -(က) 'နှင့်' 'လင့်' တို့ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
ပုံစံ - သောက်ယောင်သာပြု၊ မသောက်နှင့်၊ ဆရာ မကြောက် လင့်(ခ) 'ရ' ဖြင့်အဆုံးသတ်သည်။
ပုံစံ - နောင် သည်ကဲ့သို့ မပြုမကျင့်ရ၊ 'မ'ကို 'ခြင်း' နှင့်ဖက်၍ အသုံးပြုနည်း။
ပုံစံ - ငါမလာမခြင်း တံခါးမပိတ်နှင့်ဦး။
ညွှန်ကြားခြင်း စသည်တို့ကိုပြသော ဝါကျများ။
ညွှန်ကြားခြင်းအနက်ကို ပြလိုလျှင်- (က) ပစ္စည်းမဲ့ ကြိယာသက်သက်နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ်နိုင်သည်။
ပုံစံ - ငါတို့ ခုနစ်ယောက် ညီမှပေး။
(ခ) 'လော့' နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ်နိုင်သည်။
ပုံစံ - လျင်လျင် ပေးလိုက်လော့။
(ဂ) 'ရမည်'နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ်နိုင်သည်။
ပုံစံ - သင်မူကား ငါ့အလိုတော်ကိုသာ လုံခြုံစွာစောင့်ရှောက် ရမည်။
(ဃ) 'ခဲ့' 'ခဲ့လော' တို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
ပုံစံ - ငါနှင့် လိုက်ခဲ့။
(င) 'စေ' 'စေလော့'တို့နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ် နိုင်သည်။
ပုံစံ - ခိုးသူကို ဖမ်းပါစေ။
သင်တို့အား စိုးအုပ်စီမံ ကွပ်ကဲစေလော့။
ခွင့်ပန်ခြင်းအနက်ကို ပြလိုလျှင်-'ပါရစေ' နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ်သည်။
ပုံစံ - ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်လင်နှင့်အတူ လိုက်ပါရစေ။
ကျိန်ဆဲခြင်း၊ ဆုတောင်းမေတ္တာပို့ခြင်း၊ သစ္စာရှိခြင်းအနက်တို့ကိုပြလိုလျှင်- 'ပါစေ' 'စေသား' 'စေသော' 'စေသတည်း' တို့နှင့် ဝါကျကို အဆုံးသတ်သည်။
ပုံစံ - ငါတို့ ဆရာ ရဟန်းလည်း ကျန်းခံ့ပါစေ၊ အနာကင်းပါစေ။
မြေပြင်အလုံး၌ ဓနန္ဒမင်းသား အကျိုးမဲ့သာဖြစ်စေသား။
ဤအရာသည် ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးအား နှစ်သိမ့်သည် ဖြစ်စေသော။
ငါ့သား သုဝဏ္ဏသာမအား မြားဆိပ်ပျောက်စေသတည်း။
အတူတကွ ဆောင်ရွက်လိုခြင်းအနက်ကို ပြလိုလျှင်- 'စို့' ကို အသုံးပြုသည်။
ပုံစံ - ကျွန်းဖြစ်ပုံကို အလုံးစုံသိရအောင် ကျွန်းကြည့်လယ်စမ်းကြစို့၊ မောင်မင်းများ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:စာပေ Category:သဒ္ဒါ။
thumb|Varsovian Trumpet Call ဝါဆောမြို့သည် ပိုလန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်၍ ဗစ္စတျူလာ မြစ်၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြေဩဇာကောင်းသော နယ်မြေ၏ အလယ်ဗဟို၌ ရှိ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေလမ်းတို့ဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဆက်သွယ်နိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဥရောပ တိုက် အရှေ့ပိုင်းတွင် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၌ ထင်ရှားသောမြို့ဖြစ်သည်။
စက်ကိရိယာ၊ သတ္တုထည်၊ ရထားတွဲ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂနှင့် အထည်အလိပ်တို့ကို ထုတ်လုပ်သည်။
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ကိုလည်း အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်သည်။
ဝါဆောမြို့သည် ယခင်အခါက ရှေးဟောင်း နန်းတော်ကြီးများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်များ၊ ပြည်သူ့ပန်းခြံများ ဖြင့် စည်ပင်သာယာသော မြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ၁၃ ရာစုနှစ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စိန်ဂျွန်းကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ထင်ရှား ၏။
သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝါဆောမြို့သည် စစ်ဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာခံခဲ့ရသဖြင့် တစ်မြို့လုံးနီးပါးမျှ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်သော အဆောက်အအုံများအနက် ကမ္ဘာကျော် ရူပဗေဒပါရဂူ ပိုလန်အမျိုးသမီး မာရီကျူးရီး အထိမ်းအမှတ် ဆေးရုံမှာ ထင်ရှားသည်။
ဝါဆောမြို့သည် ၁၆၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားမင်းတစ်လက်မှ အခြားတစ်လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲကျရောက်ခဲ့ရသည်။
ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ရုရှနိုင်ငံတို့က တစ်လှည့်စီအုပ်စိုးခဲ့ကြပြီးလျှင် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့၏လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ပိုလန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ်ကို ပြန်လည်ရရှိလေသည်။
တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာခံခဲ့ရသည်။
ဂျာမန်တို့သည် ဝါဆောမြို့ကို ငါးနှစ်မျှသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလသို့ရောက်ခါမှ ရုရှားတပ်များက တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် ဂျာမန်တို့သည် မြို့ကို လက်လွှတ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထို့နောက် ဝါဆောမြို့သည် ပိုလန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာပြန်သည်။
လူဦးရေမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၁၂၄၁ဝဝဝ ယောက်ရှိလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဥရောပရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:ပိုလန်နိုင်ငံ။
ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည်ကား သန္ဓေ၊ တောထွက်၊ ဓမ္မစက်၊ တချက်ပြာဋိဟာ ဆိုသည့်အတိုင်း ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ပဋိသန္ဓေ နေတော်မူခြင်း။
တောထွက်တော်မူခြင်း။
တရားဦးဓမ္မစကြာကို ဟောကြားတော်မူခြင်း။
ရေအစုံ မီးအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြသတော်မူခြင်းဟူသော ထူးခြားသည့် ဘာသာရေးမှတ်တိုင်ကြီးများကို စိုက်ထူခဲ့သောနေ့ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် ဘုရားအဖြစ်ကို ဝန်ခံတော်မူသောနေ့လဲဖြစ်သည်။
တရားရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ရာနေ့လဲ ဖြစ်သည်။
သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ထွန်းသောနေ့လဲ ဖြစ်သည်။
ပုထုဇဉ်ခရီးမှ အရိယာခရီးသို့ စတင်ကူးပြောင်းခွင့် ကြုံသောနေ့လဲ ဖြစ်သည်။
ဧဟိဘိက္ခူ ဟူသော စကားကို စတင်ကြားရသော နေ့လဲ ဖြစ်သည်။