kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဥရောပတိုက်ရှိ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် တော တောင်ချိုင့်ဝှမ်း ပေါများသော နိုင်ငံဖြစ်၍ ဆွစ်အမျိုးသားတို့၏ ရှေးရိုးသီချင်းများမှာ သိုးကျောင်းသားတို့၏ပြွေသံ၊ တောင်တန်း သားတို့က တောင်ထိပ်တစ်ခုမှ အခြား တောင်ထိပ်သို့ ပေါက် အောင် ဟစ်ကျော်ကျူးရင့်သံတို့ ပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။
ထို နည်းတူ ဗြိတိသျှကျွန်းစုတို့မှ ရှေးရိုးသီချင်းများတွင် အင်္ဂလန် ပြည်သား၊ စကော့တလန်ပြည်သား၊ ဝေလနယ်သား၊ အိုင်ယာ လန်ပြည်သား အသီးသီးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများ ပေါ်လွင်ထင်ရှား လျက် ရှိသည်။
တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုမှ ရှေးရိုးအကသည် ရှေးတေးသီချင်းများ နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ရှေးရိုးသီချင်းများသည် အကြောင်း အရာ တစ်ခုခုကို ပုံပြင်သဖွယ် ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသကဲ့သို့ ရှေးရိုး အကများသည်လည်း ပုံပြင်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ဆွိလူမျိုးတို့၏ အထည်ရက် ရှေးရိုးအကတွင် ဘီသွာလျှော်ခွာ ခြင်းမှအစ အထည်ချော ဖြစ်သည်အထိ အဆင့်ဆင့် သရုပ်ဖော် သော ကကွက်များ ပါဝင်သည်။
ထိုကပွဲ၌ ပါဝင်သူတို့သည် အတန်းလိုက် ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ်ဖြင့် လျှော်ခွာပုံကို သရုပ်ဖော် ကြရသည်။
ထိုနောက် ခုန်ပေါက်လှည့် ပတ်လက်ခုပ်တီး၍ ချည်ငင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်ယောက်တစ်တွဲစီ ရှေ့တိုးနောက်ငင်ဖြင့် လွန်းပျံသွားပုံကိုလည်းကောင်း အကဖြင့် ပြကြသည်။
တစ်ဖန် တိုင်ချည် အထက်အောက် ရွေ့ရှားပုံ၊ ရက်ပြီးအထည်ကို လိပ်ပြီးနောက် မိမိတို့ နေအိမ်သို့ အသီးအသီး ပြန်ကြပုံကို ကဟန်ကကွက် အမျိုးမျိုးဖြင့် သရုပ်ပေါ်အောင် ကပြကြရလေသည်။
မြန်မာ့သဘင်ပညာသည် အထက်ပါ ရှေးရိုးသီချင်းနှင့် ရှေးရိုးအကများမှ တိုးတက်ကြီးပွားလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ ဘဝသည် ယခုတိုင် စပါးစိုက်ပျိုး ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိလေရာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကိုအကြောင်း ပြု၍ ကောက်စိုက်ချိန်၌လည်းကောင်း၊ စပါးရိတ်သိမ်းချိန်၌လည်းကောင်း ပျော်ပွဲ ရွှင်ပွဲများကို ကျင်းပမြဲ ဖြစ်လေသည်။
ထိုပျော်ပွဲ ရွှင်ပွဲများ အတွက် တေးသီချင်းများ စပ်ဆိုကြ၏။
သီချင်းသံကို လိုက်၍ ကခုန်ကြ၏။
ဤနည်းအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ဆိုင် သော ရှေးရိုးသီချင်းနှင့်အကအခုန်များမှ လက်ရှိ မြန်မာ့သဘင် ပညာ ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု ယူဆလိုက်လေသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့သည် ရှေးအခါကစ၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ပွဲတော်များကို ကျင်းပလေ့ရှိခြင်း၊ အလှူ ပေးခြင်း၊ ရှင်ပြုခြင်း၊ နားထွင်းခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ ဘုရားပွဲ ကျင်းပခြင်း စသော ပျော်ရွှင်မှုတို့အတွက် စပ်ဆိုသီကုံးသော တေးကဗျာ၊ အကအခုန်တို့သည်လည်း မြန်မာ့သဘင်ပညာ၏ အမြစ်တွယ်ရာဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ရိုးရာပုံပြင်များ။
ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် စက်နာရီ မပေါ်ပေါက် သေးသဖြင့် ရေနာရီကို အသုံးပြုကြသည်။
ရေနာရီကိုအမှီပြု၍ ပဟိုရ်စည်ကို တီးခတ်သောအားဖြင့် ပဟိုရ်နာရီဟု နားလည်ကြ သည်။
ရေနာရီအားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် နာရီ ၆ဝ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားသည်။
တစ်ရက်ဆိုသည်မှာ လွန်ခဲ့သော သန်းခေါင် မှသည် လတ္တံ့သော အနာဂတ် သန်းခေါင်အထိ ဖြစ်သည်။
တစ်ရက်ဟု ဆိုအပ်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ ညဉ့်ကာလဟူ၍ ပိုင်းခြားပြန်သည်။
နေလုံးတစ်ခြမ်း ထွက်ပေါ်သည်မှ နေလုံး တစ်ခြမ်းဝင်သည့် အချိန်တိုင် အောင်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ နေလုံးတစ်ခြမ်းဝင်သည်မှ နေလုံးတစ်ခြမ်းပေါ်ထွက်သည် တိုင်အောင်သော ကာလကို ညဉ့်ကာလဟု ခေါ်သည်။
နာရီအားဖြင့် ဆိုသော် နေ့နာရီ ၃ဝ ညဉ့်နာရီ ၃ဝ စီ ရှိသည်။
သို့သော် နေထွက်နေဝင်နှင့် နေ့တာညဉ့်တာ အတိုအရှည် ကိုလိုက်၍၊ တစ်လနှင့်တစ်လ နေ့နှင့် ညဉ့်နာရီချင်း အစဉ် သဖြင့် မတူကြပေ။
တန်ခူးလနှင့် သီတင်းကျွတ်လတို့၌သာလျှင် နေ့နှင့် ညဉ့်နာရီချင်း တူမျှကြ၍၊ ဝါဆိုလတွင် နေ့တာအရှည် ဆုံးဖြစ်ကာ၊ ပြာသိုလတွင် ညဉ့်တာ အရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် 'နေ့လို ဝါဆို၊ ညဉ့်လို ပြာသို'ဟု ဆိုစမှတ်ပြု ကြလေသည်။
တစ်ဆယ့်နှစ်လတွင် တစ်လနှင့်တစ်လ၊ နေ့နာရီနှင့် ညဉ့်နာရီ ယေဘုယျအားဖြင့်မတူ၊ ခြားနားကြကြောင်းကို လွယ်လင့်တကူ သိရှိနိုင်ရန် ကဝိလက္ခဏာ သတ်ပုံကျမ်းတွင် အောက်ပါ အတိုင်း လင်္ကာ ရေးစပ်ခဲ့သည်။
' "ပတ်သာတံရှည်၊ တီးသံမြည်၊ လက်ဆည်ကန်စာရေး။
တဆယ်လောင်းမည်၊ ထမ်းပိုးရည်၊ ယင်းသည် နာရီမေး။
ဆဲ့နှစ်လသည်၊ နေ့ဘို့ရည်၊ ညဉ့်သည် အကြွင်းဆေး။
" ရှင်းလင်းပြရသော် ပုံစံအားဖြင့်၊ တန်ခူးလ၏ နေ့ညဉ့်နာရီကို သိလိုလျှင်၊ 'ပတ်'ဟူသော ကြာသပတေးနံ ငါးတွင်တစ်ဆယ် ပေါင်းကာ၊ နှစ်နှင့်မြေ|ာက်၍ ရသည့်ရလဒ် ၃ဝ သည် နေ့နာရီဖြစ်သည်။
တစ်ရက်တာနာရီ ၆ဝ မှ ၃ဝ ကိုနုတ်၍ ရသော အကြွင်းသည် ညဉ့်နာရီဖြစ်သည်။
ကျန်လများ အတွက် ထိုနည်းတူ တွက်ချက် ယူရသည်။
နေ့နှင့်ညဉ့် ပိုင်းခြားပြီးနောက်၊ နေလုံးတစ်ခြမ်းမှ ထွက်ပေါ် သည်မှ မွန်းတည့်ချိန်အထိ၊ နေမွန်းတည့်မှ နေလုံး တစ်ခြမ်း ဝင်သည်အထိ ဟူ၍ နေ့ကာလကို နှစ်ပိုင်း ပိုင်းခြားပြန်သည်။
ညဉ့်ပိုင်း၌လည်း နေလုံး တစ်ခြမ်းဝင်သည်မှ သန်းခေါင်အထိ၊ သန်းခေါင်မှ နေလုံးတခြမ်း ထွက်ပေါ်သည့် အထိဟူ၍ ညဉ့်ကာလကိုပင် နှစ်ပိုင်းပိုင်းခြားသည်။
ဆိုခဲ့သော နေ့ကာလ နှစ်ပိုင်းကို ထပ်မံ၍ ထက်ဝက်ဝက်သော် လေးပိုင်း ရသည်။
ထိုတစ်ပိုင်းသည် တစ်ပဟိုရ်မည်သည်။
ညဉ့်ပိုင်း ကာလ အတွက်လည်း ထိုနည်းတူဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ဖြင့် နေ့ လေးပဟိုရ်၊ ညဉ့် လေးပဟိုရ်၊ တရက်တွင် ရှစ်ပဟိုရ်ရှိသည်။
ယင်းသည့် နေ့နှင့်ညဉ့် ပဟိုရ်များကိုလည်း တစ်ပဟိုရ် တချက်တီးပြု၍၊ နေထွက်လေးချက်တီး၊ နေ့တစ်ချက်တီး၊ နေမွန်းတည့် နှစ်ချက်တီး၊ နေ့သုံးချက်တီး နေဝင်လေးချက်တီး၊ ညဉ့်တစ်ချက်တီး၊ ညဉ့်သန်ကောင်နှစ်ချက်တီး၊ ညဉ့် သုံးချက်တီဟူ၍ ခွဲခြားမှတ်သားရလေသည်။
ပဟိုရ်စည်မှာ ရေနာရီကို အမှီပြု၍ တီးရသည်။
ရေနာရီ အားဖြင့်တရက်လျှင် နာရီ ၆ဝ သတ်မှတ် ပိုင်းခြား ထား သည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ရေနာရီ ထားရှိပုံမှာ ဤသို့ ဖြစ်သည်။
မန္တလေးခေတ်အတွင်းက ရွှေနန်းတော်ကြီးအတွင်း ဗြဲတိုက်တော်မြောက်ဘက်တွင် နာရီတော်ရုံရှိသည်။
ယင်းသည် တံခါးနီတော်အတွင်းကျသည့်အပြင်၊ မြောက်မာရဘင်တံခါး အတွင်း ဖွားဘက်ကျော်တန်းအနီးတွင် ရှိသည်။
ဗေဒင်တတ် မြန်မာပညာရှိ သို့မဟုတ်ပုဏ္ဏားပညာရှိတို့ကို နာရီတော်မှူး အဖြစ် ခန့်ထားလေ့ ရှိသည်။
နာရီတော်မှူးအောက်တွင် နာရီ စောင့်သူနှင့် မောင်းတီးသူနှစ်ယောက်စီ အလှည့်ကျ ထားရှိသည်။
ယင်းတို့ နှစ်ဦးသည် စံနစ်တကျ တိုင်းထွာပြုလုပ်ထား သော ရေဖလားကို အလှည့်ကျ စောင့်ကြပ်နေရသည်။
ထိုဖလားသည် ကြေးနီအချိန် တစ်ဆယ့်ခြောက်ကျပ်သားကို အစောက် ခုနစ် လက်သစ်၊ မျက်နှာဝ ကိုးလက်သစ်ရှိအောင် ခတ်လုပ်ထားသည့် ဖလားဖြစ်၍၊ ယင်း၏ အောက်အလယ် ဗဟို၌ ဆယ်နှစ်ရွယ် မိန်းမငယ်၏ ဆံပင် ၁၆ ပင် ဝင်ရုံမျှ အပေါက်ဖောက်ထား သည်။
ယင်းသည့် ဖလားကို ကြည်လင် သန့်ရှင်းသော ရေအပြည့်ထည့်ထားသည် တင်းဝင်ရတနာ အင်တုံတွင် ချထားရသည်။
ဖလားအတွင်းသို့ တစိမ့်စိမ့် ရေဝင်၍ ဖလားတစ်ခါနစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ငွေမောင်းတီး၍ တစ်နာရီ ဟု အမှတ်ပြုရသည်။
ထိုနောက် သီတံခုံနှင့် ထားရှိသော ပေသီးကို လက်ဝဲဖက်မှ လက်ယာဖက်သို့ တစ်လုံးရွေ့၍ မှတ်ရ သည်။
ပဟိုရ်စည်တီးပုံမှာ ဤသို့ ဖြစ်သည်။
တန်ခူးလတွင် နေ့နာရီ၊ ညဉ့်နာရီ တူညီစွာ ရှိသည်။
ထိုကြောင့် နေ့လေး ပဟိုရ် အချင်းချင်းသည်၎င်း၊ ညဉ့်လေးပဟိုရ် အချင်းချင်းသည် ၎င်း နာရီကွာခြားပုံ တူညီသည်။
(ဇယားကို ကြည့်ပါ)။
ယင်းလတွင် ဇယားအရ ပဟိုရ် အချင်းချင်း ကွာခြားသော နာရီမှာ ခုနစ်နာရီနှင့် နှစ်ပါဒ် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ရေနာရီ အရ ဖလားငယ်ခုနစ်ကြိမ် နစ်မြှုပ်ပြီး၍၊ နောက်တစ်ကြိမ် ထက်ဝက် အမှတ်ထိအောင် ရေဝင်သည့်အခါ၊ ခုနစ်နာရီနှစ်ပါဒ် ရှိပြီဖြစ်သောကြောင့်၊ ပဟိုရ်စည် တီးခတ်သည်။
ထိုနည်းတူစွာ ကျန်လများတွင် လည်း ဇယားပါ ကွာခြားသော နာရီအလိုက် နေ့ညဉ့် ပဟိုရ်များ တီးခတ်ရ လေသည်။
ပဟိုရ်တီးရန် အချိန် ကျရောက်လျှင်၊ နာရီတော်ရုံမှ တာဝန် အလှည့်ကျသူ တစ်ယောက်က ပဟိုရ်ရုံသို့ပြေးသွား၍ အချိန်တော် ကြားရ သည်။
မန္တလေး ရွှေနန်းတော်မှ ပဟိုရ်စင်သည် စွယ်တော် စင်နှင့် ရွေးတော်ယူ တံခါးလမ်းမခြားလျက်၊ မြောက်ဘက် ကွက်လပ်တွင် ဆောက်လုပ်ထားသည်။
ထုထည် ကောင်းလှသော လေးထောင့် အုတ်ခုံအမြင့်ခံပြီးလျှင်၊ တိုင်ဖြူ လေးလုံးထူ၍၊ ထိုအပေါ်မှ လေးတိုင်စင်နှင့် လည်ပေါ် ပြာသာဒ် ဆောင်ငယ်တင်ထားသည်။
ယင်းအပေါ် ဆောင်တွင် ပဟိုရ် စည်ကြီးနှင့် ခေါင်းလောင်း ဆွဲထား ပြီးသော်၊ နာရီတော်မှူးက ပဟိုရ်ချိန်ကျ၍၊ အချိန်တော်ကြား လာသည့်အတိုင်း အချိန်နာရီ တော်ကြား တီးရသည်။
ပဟိုရ်ချိန် ကျရောက်ကြောင်း အကြောင်းကြားလာလျှင် ပုဆိုးဒူးဖုံး ခါးတောင်းကျိုက်၊ ခေါင်းပေါင်းဖြူ ဖော့လုံး ပေါင်း၊ အင်္ကျီရှည်ကြီးများ ဝတ်ဆင်ထားသော ပဟိုရ်တီး သွေးသောက် ကြီး တို့သည် ပဟိုရ်စင်ပေါ်မှ ရွှေနန်းတော်ကြီးကို ဦးသုံးကြိမ် ချ၍၊ နံနက်တစ်ချက်တီးချိန်ဖြစ်အံ့၊ ပထမခေါင်းလောင်း တစ်ချက် (နောင်)၊ နောက်စည် တော်တချက် (ဒိုင်း)၊ ယင်းသို့ အစဉ်အတိုင်း တစ်ဆယ့် တစ်ချက်စီ ပြည့်အောင် တီးရသည်။
ထို့အတူ မွန်းတည့် နှစ်ချက်တီးအချိန်တွင် နှစ်ဆယ့်နှစ်ချက်စီ၊ သုံးချက်တီးအချိန် တွင် သုံးဆယ့်သုံးချက်စီ၊ လေးချက်တီး အချိန်တွင် လေး ဆယ့်လေးချက်စီ အသီးသီး တီးသွားရသည်။
နောက်ဆုံး အစွန်တစ်ချက်ကို ခပ်ကွာကွာထား၍ လေးလေး တီးရ သည်။
ညဉ့်ပဟိုရ်များလည်း ထိုနည်းအတူပင် တီးရလေသည်။
ပဟိုရ်ချိန်ကျကြောင်းကို နာရီတော်ရုံမှ အလှည့်ကျသူက ပြေးသွား၍ အခါတော်ကြားရသဖြင့်၊ နေကို အစွဲပြုသော သင်္ကုတိုင် အချိန်မှတ်နည်းနှင့် ပဟိုရ်တီးချိန်သည် မကိုက် ညီပေ။
ပဟိုရ်က နောက်ကျလေ့ရှိ သည်။
နောက်ကျရသော အကြောင်းမှာ နာရီတော်ရုံနှင့် ပဟိုရ်ရုံတို့သည် တံခါးနှစ်တန် (တံခါးနီနှင့် မာရဘင်) ဆီးနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
အထူး သဖြင့် ညဉ့်အခါတွင် တံခါးကို ဖွင့်နေသောကြောင့် ပို၍ ကြန့်ကြာသည်။
ထိုပြင် ပဟိုရ်တီးချိန် သွေးသောက်ကြီးများ သည် စင်ပေါ်သို့ တက်နရခြင်း၊ ပဟိုရ်မတီးမီ ရွှေနန်းတော်ကို ဦးချနေရခြင်းတို့ကြောင့်လည်း နောက်ကျရလေသည်။
နာရီတော်ရုံနှင့် ပဟိုရ်ရုံကို နီးနီးနားနား မထားသည့် အကြောင်းရင်းမှာ၊ နာရီမောင်းကိုသာ နန်းတွင်း အလှည့်ကျ အစောင့်အနေအထားက ယောကျာ်း မိန်းမများက မှတ်သား လိုက်နာကြရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပဟိုရ်မှာ လွှတ်ရုံး တော်ချိန် ဆင်းချိန်၊ မြို့တံခါး၊ နန်းတံခါး ဖွင့်ချိန်၊ ပိတ်ချိန် လောက်သာ လိုက်နာရသည်။
မြို့လေးမျက်နှာ ဓာတ်တံခါးကြီး လေးရပ်တွင်လည်း ဓာတ်စည်ကြီးတစ်လုံးစီထားသည်။
နံနက် လေးချက်တီး ညဉ့်လေးချက်တီးသည့်အခါများတွင် ပဟိုရ် စည်တီးသကဲ့သို့ ယင်းသည့် ဓာတ်စည်ကြီးများကိုလည်း တီးရ သည်။
နံနက်လေးချက်တီးလျှင် တံခါးမကြီးများ ဖွင့်ရသည်။
ညဉ့်လေးချက်တီးလျှင် တံခါးမကြီးများ ပိတ်ရလေသည်။
ပဟိုရ်နာရီနှင့် စက်နာရီကို အကြမ်းအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်၊ စက်နာရီ နံနက် ၉ နာရီနှင့် နေ့ပဟိုရ် တစ်ချက်တီး၊ စက်နာရီ ၁၂ နာရီနှင့် နေ့ပဟိုရ်နှစ်ချက်တီး၊ စက်နာရီ ညနေ ၃ နာရီ နှင့် နေ့ပဟိုရ် သုံးချက်တီး၊ စက်နာရီ ညနေ ၆ နာရီနှင့် ပဟိုရ်ညဉ့်လေးချက်တီး အသီးအသီး ညီမျှဖွယ်ရှိသည်။
ညဉ့်ပိုင်းတွင်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ။
ရက်ကွန်းဝံ (Raccoon, ) သည် ဝက်ဝံအမျိုးတွင် ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန် တစ်မျိုး ဖြစ်၏။
သို့သော် နောက်ခြေကို မြေပေါ်တွင် ပြားချ၍ လျှောက်ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားအမူအရာ အသွင်အပြင်တို့မှာ မတူချေ။
ဝက်ဝံလောက်လည်း မကြီးပေ။
ယင်းတို့ကို မြောက် နှင့် အလယ်ပိုင်း အမေရိက တောတောင်များ၌သာ တွေ့ရ သည်။
သာမန်ရက်ကွန်းဝံသည် နှာဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ ၃၂ လက်မခန့် ရှည်၍ ပေါင်ချိန်နှစ်ဆယ်မှ နှစ်ဆဲ့ငါးပေါင်အထိ ရှိသည်။
သန်မာသည့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးကြမ်းရှည်များရှိသည်။
အမွေး၏အရောင်မှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ အဖျားမည်းသည်။
အောက်ထပ် အမွေး၏အရောင်မှာ အညိုပျော့ရောင် ဖြစ်သည်။
အမြီး တွင် အမွေးထူများ ရှိပြီးလျှင် အမည်းရောင်သည် အရစ်အရစ်နှင့် တည်ရှိ၏။
ရက်ကွန်းဝံ၏ မျက်နှာမှာ မြေခွေးမျက်နှာနှင့် တူသည်။
နှုတ်သီးချွန်သည်။
မျက်စိတဖက်တချက်စီ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အနက်ကွက်များရှိ၍ ထိုအနက်ကွက်၏ ပတ်လည်တွင် အဖြူရောင်အမွေးများ ရှိသည်။
ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ရေအနီးအနား သစ်ပင်ကြိမ်တောတို့၌ အိမ်လုပ်ကာ နေတတ်၏။
ရေနှင့်ဝေးသောအရပ်ကို မနှစ်သက်ချေ။
ညနေပိုင်းတို့တွင် ရေတိမ်ရာအရပ်တို့၌ ခုန်ပေါက် ပြေးလွှားကာ ဖား၊ ပုစွန်၊ ခရုများကို ဖမ်းယူစားသောက်လေသည်။
ထူးဆန်းသောအကျင့်မှာ အစာကို မစားမီ ရှေ့ခြေဖျားများနှင့် ကိုင်၍ ရေတွင် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ဆေးကြောလေ့ရှိခြင်း ဖြစ်၏။
စာအုပ်များတွင် ရက်ကွန်းဝံရုပ်ပုံကို လူအများ တွေ့မြင်ဖူးသော်လည်း တကယ့်အကောင်ကို ယင်းနေထိုင်ရာအရပ်၌ တွေ့ရခဲသည်။
ရာသီဥတု မှောင်မည်းသောအခါမှအပ နေ့အချိန်ထွက်၍ သွားလာခြင်းမရှိချေ။
တစ်နေ့လုံးသစ်ကိုင်းပေါ်တွင် ဆန့်၍ အိပ်နေတတ်သည်။
တခါတရံ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားပေါ်သို့ တက်၍ ပင်စည်လုံးကို ရစ်ပတ်ကာ မှိန်းစက်တတ်၏။
ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ဝက်ဝံများကဲ့သို့ အစာကို ရွေးသည်မရှိ။
တွေ့ရာမြင်ရာကို စားသည်။
အသနား အကြင်နာမဲ့သော သတ္တဝါများပေတည်း။
ညဉ့်အခါ ကြက်ငှက်တို့ကို အိပ်တန်းတွင် ဖမ်းယူသည်။
ရှဉ့်သိုက်ကို ဖွင့်၍ သနားစဖွယ် ရှဉ့်ကလေးတွေကို သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်။
အသီးအနှံတို့ကို ခူး၍ လယ်သမားများ မွေးမြူထားသော ကြက်ငှက်တို့ကို ခိုးစားတတ်သည်။
လယ်သမားတို့လည်း ယင်းတို့ကို အလွန်မုန်းတီး၍ လသာသာညဉ့်အခါများတွင် အမဲလိုက်ခွေးများနှင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီးတတ်ကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် အေးသောရာသီကို နှစ်သက်ဟန် မတူချေ။
ဆောင်းရာသီ ဝင်ရောက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် လေအေးဆီးနှင်းတို့မှ အကာအကွယ်ရရန် သစ်ခေါင်းများထဲသို့ ဝင်၍ ခိုအောင်းနေသည်။
တခါတရံ မိသားစုနှစ်စု သုံးစုပင် သစ်ခေါင်းတစ်ခုထဲတွင် ဝင်၍ ကွေးကွေးကလေး နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်နေတတ်ကြလေသည်။
မျက်နှာအသွင်အပြင်ပုံစံ ရက်ကွန်းဝံများတွင် ခြေတံရှည်နှင့် လက်သည်းရှည်များ ရှိသည်။
သစ်ပင်တက် ကျွမ်းကျင်သည်။
များသောအားဖြင့် ဧပြီလ၊ သို့မဟုတ် မေလတွင် သုံးကောင်မှ ခြောက်ကောင်ထိ ရှိသော သားငယ်များကို မွေးလေ့ရှိသည်။
ပထမတွင် ရက်ကွန်း ဝံငယ်များသည် မျက်စိမမြင်သည့်အပြင် ဘာမျှလည်း မလုပ်နိုင်ချေ။
အမိအဘများက အနည်းဆုံး ဆောင်းဝင်ချိန်အထိ စောင့် ရှောက်ပေးကြရသည်။
ရက်ကွန်းဝံငယ်များ ငိုကြွေးသောအခါ လူကလေးငယ် ဟစ်အော်ငိုကြွေးသည်နှင့် တူသည်။
ရက်ကွန်းဝံကို ငယ်ရွယ်စဉ်က ဖမ်းယူ၍ သင်ကြားပေးလျှင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် ချစ်စနိုးတိရစ္ဆာန် ဖြစ်လာနိုင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ဘက်ပိုင်း ဒေသ များတွင် ရက်ကွန်းဝံကို ကင်၍ စားလေ့ရှိကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံ၏ သားမွေးများဖြင့် မိန်းမဝတ် အင်္ကျီများကို ချုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံကလေးများ မွေးပြီး၍ တစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ကြောင်ကလေးများအရွယ် ရှိလာသောအခါ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကွန်းဝံမကြီးက ယင်းတို့၏ ခြေချောင်းငါးချောင်းရှိ ခြေသည်း ရှည်ကြီးများဖြင့် သစ်ပင်၏ အခေါက်ကိုတွယ်ကာ သစ်ပင်အောက်သို့ ဆင်းတတ်အောင် သင်ပေးလေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ရက်ကွန်းဝံ ကလေးများသည်လည်း အရာရာတိုင်းကို သိလိုစိတ်ဖြင့် စုံစမ်းလေတော့သည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် နေ့အချိန်တွင် အိပ်နေလေ့ ရှိသော်လည်း မိုးသားထူထပ်သည့် နေ့များတွင် သစ်ခေါင်းမှ ထွက်လာကာ ကမ်းနားတလျှောက်တွင် ယင်း၏အမည်းရောင် ခြေဖဝါးဖြင့် နင်း၍ ဝက်ဝံများသဖွယ် လျှောက်သွား ပြေးလွှားတတ်သည်။
ရေတိမ်ရာတွင် ဆင်း၍လည်း ကမာနှင့် ယောက်သွားများကို ရှာဖွေ စားသောက်တတ်ကြသည်။
သို့မဟုတ် ဖားနှင့် လိပ် များကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်ကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် ပရိုစိုင်ယိုနီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယွန်လိုတောဟုခေါ်၍ ကနန်းစားရက်ကွန်းဝံကိုမူ ပရိုစိုင်ယွန် ကန်ကရီဗိုးရပ်ဟူ၍ ခေါ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ရက်စပီရေးရှင်း(အသက်ရှုမှု)ဆိုသည်မှာ လေကို အဆုတ် အတွင်းသို့ သွင်းယူပြီးလျှင် အဆုတ်အတွင်းမှ လေကို အပြင်သို့ ထုတ်ပစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရက်စပီရေးရှင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အရေးတကြီး ဆောင်ရွက်ရသော တာဝန်ဖြစ်သည်။
အဆို ပါတာဝန်ကို အသက်ရှင်စေရန် အမြဲမပြတ် ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
တိရစ္ဆာန်များသည် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပါးဟက်၊ အဆုတ် နှင့် လေပြွန်များဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
အချို့ တိရစ္ဆာန်များကမူ ယင်းတို့၏ အရေပြားဖြင့်ပင် ရက်စပီရေးရှင်းကို လုပ်ယူကြ သည်။
ရေနေသတ္တဝါများသည် ပါးဟက်များဖြင့် ရက်စပီရေး ရှင်းကို လုပ်ယူကြ၍ လေထုအတွင်း၌ လွတ်လွတ်လပ်လပ် နေထိုင်ကြသည့် တိရစ္ဆာန်များကမူ ယင်းတို့၏ အဆုတ်များဖြင့် ရက်စပီရေးရှင်းကို လုပ်ယူကြသည်။
သက်ရှိတို့သည် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲလ်များသို့ အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို ပို့ပေးနိုင်ပြီးလျှင် ဆဲများမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ဖယ်ရှားပစ်နိုင်လေသည်၊ သက်ရှိဆဲမှန်သမျှသည် သက်ဆိုင်ရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို လိုအပ်လေသည်။
ဆဲတို့၏ တာဝန်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ကိုသာ မရလျှင် လျင်မြန်စွာ ရပ်စဲသွားပေလိမ့်မည်။
သက်ရှိဆဲ တိုင်းသည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို အညစ်အကြေးပစ္စည်း အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အစာရှိ ကာဗွန်သည် အောက်စီဂျင်နှင့် ပေါင်းပြီးလျှင် အောက်ဆိုစွမ်းအင်နှင့် အပူကို ဖြစ်စေသည်။
ရက်စပီရေးရှင်း ပြုလုပ်ခြင်းသည် အမှန်အားဖြင့် အောက် ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ကို လဲ လှယ်ပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ဖြစ်စေရန် ရက်စပီကောင် သည် ယင်း၏ အရေပြားဖြင့် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပြုလုပ်ယူလေ သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် သွေးသည် သွေးကြော၏ မျက်နှာ ပြင်နှင့် ကပ်လာသောအခါတွင် သွေးမှကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့နှင့် လေမှ အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့တို့သည် လဲလှယ် လိုက်ကြလေသည်။
သွေးမရှိသည့် အမီးဗားကောင်ကဲ့သို့ အောက်တန်းတိရစ္ဆာန်မျိုးအဖို့တွင် ရက်စပီရေးရှင်းကို ပရိုတို ပလာဇမ်ခေါ် သက်ဦးရုပ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
သို့သော် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေတို့ လဲ လှယ်ရာတွင်မူ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များနှင့် အတူတူပင် ဖြစ် သည်။
ပိုးကောင်များတွင် ရက်စပီရေးရှင်း ပြုလုပ်ရန် လေပြွန် များ ပါရှိသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲတိုင်းအဖို့ ရက်စပီရေးရှင်း ရှိရပေမည်။
အပင်ရှိ ဆဲများနှင့် တိရစ္ဆာန်ရှိ ဆဲများသည် ထိုကိစ္စအတွက် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
အပင်၏အရွက်များသည် အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့ကို စုပ်ယူကြပြီးလျှင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ် ငွေ့ကို စွန့်ပစ်ကြသဖြင့် အပင်၏အသက်ရှုမှုနှင့် လူ၏အသက်ရှု မှုကို နှိုင်းယှဉ် ကြည့်နိုင်ပေသည်။
သို့သော် အပင်တွင် ထို အချိန်၌ ဖိုတိုဆင်းသဆစ် ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်သေးသည်။
အပင်သည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို စုပ်ယူပြီးလျှင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ပစ်လေသည်။
တိရစ္ဆာန်များ အဖို့တွင် အသက်ရှူမှုသည် အိပ်ပျော်နေ သည်ဖြစ်စေ၊ နိုးနေသည်ဖြစ်စေ အစဉ်ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။
အသက်ရှူမှုအတွက် အားလည်းမစိုက်ထုတ်ရချေ။
လူအဖို့တွင် အသက်ရှူမှုကို အချိန်အတန်ကြာမျှ ရပ်တန့်၍ ထားနိုင်လေ သည်။
သို့သော် တာရှည်ကား ဆောင်ရွက်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ။
ထိုသို့ တားဆီး၍ မရသောအချိန်တွင် အသက်ရှူမှုသည် အချိန် မှန်မှန် ဆက်၍ ဖြစ်သွားလေသည်။
သွေးသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် တာဝန်နှစ်ခုကို ထမ်း ဆောင်ပေးသည်။
ယင်းတာဝန်နှစ်ခုမှာ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ကို ယူလိုက်ခြင်းဖြင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ် လွှတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
ထိုဖြစ်ရပ်နှစ်ခုသည် အဆုတ် အတွင်း၌ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။
အဆုတ်သည် အယ်လဗီအိုလီခေါ် လေအိတ်ကလေး အမြောက်အမြား တည်ရှိ နေသည်။
လေအိတ်ကလေးများတွင် အလွန်ပါးလွှာသော နံရံ ကလေးများရှိပြီးလျှင် သွေးကြောမျှင်ကလေးများခေါ် သွေးကြော ကလေးများသည် ရှုပ်ပွေစွာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိကြသည်။
အဆုတ်အတွင်းသို့ သွင်းယူလိုက်သည့် လေသည် လေအိတ် ကလေးများအတွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် သွေးကြောများနှင့် ထိမိ သည်။
ထိုအခါ သွေးက လေအတွင်းရှိ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် ငွေ့ကို စုပ်ယူပြီးလျှင် ယင်းရှိ ကာဗွန်ဒိုက်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ ကို ပေးလိုက်လေသည်။
ရက်စပီရေးရှင်းတွင် ကွဲပြားသည့် အပြုအမူနှစ်ခု ရှိသည်။
တစ်ခုမှာ လေကို ရှူသွင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်၍ ကျန်တစ်ခုမှာ လေကို ရှူထုတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအပြုအမူနှစ်ခုအကြားတွင် ကြား ကာလ ရှိသည်။
ထိုကြားကာလသည် ရက်စပီရေးရှင်း မြန် သည်ထက် မြန်လာသောခါတွင် ပို၍ပို၍ အချိန်ကာလ တိုလာ ပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။
ရင်ပိုင်းရှိ ကြွက်သားများ၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် လေကို ရှူသွင်းမှုနှင့် လေကို ရှူထုတ်မှုရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
အဆုတ်သည် ရင်ခေါင်းခေါ် အခေါင်းအတွင်း၌ တည်ရှိ၏။
ထိုအခေါင်းသည် အရွယ်ကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။
လေကို ရှူသွင်းလိုက်သောအခါ တွင် ရင်ခေါင်းသည် အကြောင်းနှစ်မျိုးကြောင့် ပြန့်ကားသွား သည်၊ ပထမအကြောင်းမှာ ရင်ခေါင်း၏ အပေါ်ဘက်နှင့် ဝမ်း ပိုက်အခါင်း၏ အောက်ဘက်ကြားရှိ ဒိုင်ယာဖရမ်၊ သို့မဟုတ် လိုဏ်ခေါင်းပုံသဏ္ဌာန် ကြွက်သားပြား၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒိုင်ယာဖရမ် ပြားသွားသောအခါတွင် ရင်ခေါင်း အတွင်း၌ နေရာသည် ပို၍ ကျယ်ပြန့်သွားလေသည်။
ဒုတိယ အကြောင်းမှာ နံရိုးများသည် အပေါ်နှင့် ဘေးဘက်များသို့ လှုပ်ရှားသွားသဖြင့် ပို၍ ကျယ်ဝန်းသွားလေသည်။
ရင်ခေါင်း မည်မျှပင် ကြီးသည်ဖြစ်စေ အဆုတ်သည် ရင်ခေါင်းကို ဖြည့်သွားစေလိုသည်။
လေကို ရှူလိုက်သော အခါတွင် ရင်ခေါင်းသည် ကျယ်ပြန့်သွားသဖြင့် ထိုသို့ ကျယ် ပြန့်သွားသည်အထိ အဆုတ်သည်လည်း ပြန့်ကားသွားသည်။
ထိုသို့ ပြန့်ကားသွားသဖြင့် အဆုတ်အတွင်းရှိ လေ၏ ဖိအား သည် လျော့ပါးသွားပြီးလျှင် အပြင်မှလေကို လေပြွန်မှတစ်ဆင့် ဆွဲယူလိုက်လေသည်။
လေကို ရှူထုတ်လိုက်သောအခါတွင် အထက်ဖော်ပြပါအချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်ပေါ်လေသည်။
ရင်ခေါင်းကို ကျုံ့လိုက်ရသဖြင့် အဆုတ်တွင်းမှ လေများသည် လည်း ထွက်သွားကြရသည်။
အဆုတ်ကိုယ်တိုင်ကမူ ပြန့်ကားမှု နှင့်ကျုံ့မှုကို တိုက်ရိုက်အားဖြင့် မဆောင်ရွက်ရချေ။
ရင်ခေါင်း ၏ပြန့်ကားမှုနှင့် ကျုံ့မှုကြောင့် အဆုတ်သည် လေကို တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ရှူထုတ်ခြင်းနှင့် ရှူသွင်းခြင်းကို သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်လေသည်။
လူတစ်ယောက်သည် သာမန်အားဖြင့်သာ အသက်ကို ရှူ နေလျှင် အစိတ်ဝင် ပုလင်းတလုံးမျှလောက်သာ လေကိုသာ ဝင်စေထွက်စေသည်။
သာမန်အားဖြင့်ဆိုလျှင် ထိုမျှလောက် သော အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် လုံလောက်၍ လုံလောက် သော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ပစ်နိုင်သည်။
လေကို အပြင်းထန်ဆုံး ရှူသွင်းလိုက်သောအခါတွင် အဆုတ် သည် ငါးဆယ်ဝင်ပုလင်းလေးလုံးစာမျှလောက်သော လေကို လက်ခံလိုက်သည်။
အားကစားသူများနှင့် ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ငယ်ရွယ်သူများတွင် လေဝင်လေထွက်သည် အသက်အရွယ် ပို၍ ကြီးရင့်သူများထက် ပို၍များသည်။
အသက်ကို သာမန် အားဖြင့်သာ ရှူနေလျှင် အဆုတ်၏တစ်ရှူးများသည် လေးပုံ တစ်ပုံမျှလောက်သာ ကျယ်ပြန့်သွားနိုင်သည်။
ထိုကြောင့် အဆုတ်၏ အစိတ်အပိုင်း တော်တော်များများသည် အသက် ရှူတိုင်း လေကောင်းလေသန့်ကို မရရှိနိုင်ချေ။
အသက်ကို ပြင်းပြင်းရှုသည့် လေ့ကျင့်ခြင်းသည် အဆုတ်အတွင်းသို့ လေ ကို ပို၍ ပြည့်စေသည့်အပြင် ကျယ်ပြန့်၍လည်း သွားစေသဖြင့် တန်ဖိုးရှိလေသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အဆုတ်အတွင်း ၌ သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဇီဝဗေဒ။
ရက်ထည်လုပ်ခြင်း အတတ်သည် ရှေးအကျဆုံး အတတ် တစ်ခု ဖြစ်၏။
ဘီစီ ၂၅ဝဝ လောက်ကတည်းက အီဂျစ်လူမျိုး တို့သည် ဝါခြည်နှင့်ပိုက်ဆံခြည်တို့မှ အထည်များအဖြစ် ရက် လုပ်ခဲ့ကြ၏။
အကွက်များ ပန်းများပါသော ပိုက်ဆံခြည်ထည် တို့ကိုမူ ဘီစီ ၁၅ဝဝ လောက်တွင်မှ အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ရက်လုပ်ခဲ့ ကြလေသည်။
ဘီစီ ၄ဝဝ၊ ၅ဝဝ လောက်တွင် ပိုက်ဆံခြည်၊ ဝါခြည်၊ သို့မဟုတ် သိုးမွှေးနှင့် ရက်လုပ်သည့် အထည်များ တွင် လှိုင်းပုံအတွန့်များ ပါရှိသည်။
ထိုအထည်တို့၏ အကွက် အဆင်များကို အချို့တွင် ရက်ကတည်းက အကွက်ဖော်ရက်၍ အချို့တွင် နောက်မှ ပန်းထိုးအကွက်ဖော်ပေးကြလေသည်။
ဘီစီ ၂၇ဝဝ လောက်တကည်းက တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ပိုးခြည်ကို တွေ့ရှိခဲ့၍ ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်နိုင်ခဲ့ကြလေ သည်။
သို့ရာတွင် သူတို့၏တစ်ဦးတည်းပိုင်အဖြစ် လျှို့ဝှက် ထားမှုကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည့်တိုင်အောင်ပင် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ပိုးထည်များကို လူအများ အသုံးမပြုနိုင် ဘဲ ရှိခဲ့လေသည်။
ရောမ အင်ပိုင်ယာဧကရာဇ်မင်း အချို့တို့ သာလျှင် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်ဆောင်လာသည့် ပိုးထည်တို့ကို တော်သုံးအဖြစ် အသားပေးကား ဝတ်ဆင်နိုင်ကြသည်ဟု အမှတ်အသားများရှိလေသည်။
အေဒီ ငါးရာစုနှစ်တွင် အီဂျစ်လူမျိုးခရစ်ယန်အယူဝါဒတို့ သည် ပိုက်ဆံခြည်ကြမ်းဖြင့် ရက်ထားသော ပြောင်ချောထည် များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာတို့ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှည်ထားသော အထည်များကို ဝတ်ရုံအဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။
ထိုအချိန် လောက်တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ပီရူးနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသား တို့ ရက်လုပ်သည့်အထည်များသည် ထိုအထည်တို့နှင့် အကွက် အဆင်သာမက အသွေးအရောင်ပါ တူညီကြသည်ဟု ဆိုလေ သည်။
ဤသို့ တူညီခြင်းကြောင့် ဤအရပ်မှ ထိုအရပ်သို့ လူများ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခဲ့ကြသည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။
မည်မျှ ဝေးကွာသည့်အရပ်၌ နေကြသည်ဖြစ်စေ တစ်ချိန်တည်းလောက် တွင် တစ်မျိုးတစ်စားတည်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှ ထွက်ပေါ် လာသည့် ပစ္စည်းချင်းသည် ဆင်ဆင်တူကြမည်မှာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်လေသည်။
ပါးရှားနိုင်ငံ၌ ဆတ်ဆန်းနစ်ဘုရင်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက ရက်ထည်လုပ်ငန်းသည် အကြီးအကျယ် တိုးတက်ခဲ့လေသည်။
ခုနစ်ရာစုနှစ်အထိ ပါးရှင်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ပိုးခြည်ရိုင်း များကို တစ်ဦးတည်းပိုင်အဖြစ် တင်ဆောင်ယူကြလေသည်။
သူတို့သည် ပိုးခြည်အခံတွင် ဖဲဖြင့် အကွက်ဖော်ရက်ထားသော ဖဲပွင့်ထိုး အထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။
ထို့ပြင် ပိုးခြည် အခံတွင် ခြည်များများ ပိုး၍ ရက်ထားသော ဗရိုကိတ်ခေါ် ပန်းကွက်ဖော် အထည်များကိုလည်း ရက်လုပ်ကြလေသည်။
ပန်းကွက်များ ဖော်ထားသော ပိုးထည်များသည် အလွန် လှပ၍ အဖိုးအလွန် ထိုက်တန်ခဲ့ကြပေသည်။
ထိုပိုးထည်တို့ကို အဖိုးအလွန် ထိုက်တန်ခဲ့ကြလေပသည်။
ထိုပိုးထည်တို့ကို လူ အများအပြား ဝယ်ယူသုံးစွဲခဲ့ကြရာ ရက်ကန်းသည်တို့သည် အဆင်အကွက်အမျိုးမျိုးထွင်၍ အထည်များကို လှပသည်ထက် လှပဆန်းကြယ်အောင် စီမံ ရက်လုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအချိန်က အဝိုင်းသဏ္ဌာန်အဆင်များ အလွန်ခေတ်စားခဲ့ ၍ အဝိုင်းသဏ္ဌာန်ထဲတွင် လူရုပ်တိရစ္ဆာန်ရုပ် စသည့်ပုံများကို ဖော်၍ ရက်လုပ်ကြလေသည်။
ထိုပါးရှင်းပိုးများကို အရှေ့တိုင်း ဧကရာဇ်မင်းများစိုးစံရာ ကွန်စတန်တီနိုပယ်(ရှေးအခေါ် ဗိုင်း ဇင်းရှမ်)သို့ အများဆုံး တင်ပို့ကြသည်။
ဗိုင်ဇင်းရှမ်မှ ဧကရာဇ် မင်းတို့သည် ပိုးထည်ကို အလွန်နှစ်သက်ကြ၍ သူတို့၏ နေ ပြည်တော်တွင် ရက်ကန်းကျောင်းများကိုပင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြလေ သည်။
ဗိုင်းဇင်းရှမ်ပိုးသည် အတော်ပင် ကျော်စောခဲ့ပေသည်။
ခုနစ်ရာစုနှစ်အတွင်း မွတ်စလင်တို့၏ နယ်ချဲ့အောင်မြင်မှု သည် အထည်အလိပ်တို့၏ ပန်းကွက်ဖော်ပုံစံ တို့ကို အကြီး အကျယ် ပြောင်းလဲစေခဲ့၏။
မွတ်စလင်အယူအရ အဝတ် အထည်တို့၌ သတ္တဝါရုပ်ပုံများ မပါရသဖြင့် အထည်များပေါ် တွင် သတ္တဝါရုပ်ပုံများ ဖော်ခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည်။
ထိုရုပ်ပုံ များအစား ကိုရမ်ကျမ်းစာပါ အာရပ်စကားလုံးများကိုသာ လှပ စွာ ဖော်၍ ရက်ကြသည်။
၇၁၁ ခုနှစ်လောက်တွင် မွတ်စလင် တို့၏ အနုပညာနှင့်စပိန်တို့၏ အနုပညာများသည် ရောနှော ကာ အစင်းအကွက်များ၊ အာရပ်စကားလုံးယောင်ယောင်များ၊ အရုပ်များ ပါဝင်သည့် အဆင်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
မွတ်စလင်တို့သည် စစ္စလီကျွန်းကိုလည်း အောင်မြင်ခဲ့ကြ၍ စစ္စလီကျွန်း၌လည်း သူတို့၏ အနုပညာများ လွှမ်းမိုးလာကြ ပြန်သည်။
မွတ်စလင်တို့အား နော်မန်တို့က ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ် တွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက်မှ ရက်လုပ်သော ပိုးထည်တို့ မှာပင် မွတ်စလင်တို့၏ အနုပညာ အငွေ့အသက် မကင်းသေး သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
တစ်ဆဲ့သုံးရာစုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းမှ ရက်ကန်းသည်တို့ အား အသစ်တက်လာသော အစိုးရက နှင်ထုတ်ပစ်လိုက်သဖြင့် ထိုရက်ကန်းသည်တို့သည် အီတလီနိုင်ငံဖက်သို့ အနှံ့အပြား ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရလေသည်။
ဤအချိန်မှာ အီတလီ နိုင်ငံတွင် ပိုးထည်များ ပြန်လည်ဆန်းသစ်လာသော ခေတ်ဦး အချိန် ဖြစ်ပေသည်။
အီတလီနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ ပိုးမွေးရန် အလွန်သင့်လျော်သည့် အလျောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အီတလီ နိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်အတွက် ပိုးထည်လုပ်ငန်း၏ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
၁၂၊ ၁၃၊ ရာစုနှစ် များအတွင်းကပင် မြောက်ပိုင်းရှိ ဖလော်ရင့်၊ ဗင်းနစ်၊ ဂျင်နိုအားမြို့များ၌ ရက် ကန်းရုံများ ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
တောင်ပိုင်းရှိ လပ်ကာ မြို့တွင် စစ္စလီကျွန်းမှ ပြေးလာသော ရက်ကန်းသည်တို့ စုဝေး လာခြင်းဖြင့် ပိုးထည်လုပ်ငန်းသည် တိုးတက်သည်ထက် တိုး တက်လာလေသည်။
ထိုမြို့မှ ထွက်သည့် ပိုးထည်တို့သည် ဥရောပတိုက် တစ်ဝန်းလုံးတွင် အထူးကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ဖလော်ရင့်မြို့ထက် ဖဲပွင့်ထိုးပိတ်များ၊ ပန်းကွက်ဖော် အထည်များ၊ ရွှေခြည်ထိုး အထည်များ၊ ဖဲပြားထည်များသည် အမြင်ဆန်း၍ အလွန်ကျက်သရေ ရှိကြပေသည်။
ဗင်းနစ်မြို့ ထွက် အထည်တို့မှာ အရှေ့တိုင်းနှင့် အနောက်တိုင်းတို့၏ အနုပညာများကို ရောယှက်ကာ ပန်းကွက်များကိ ရွှေခြည်ဖြင့် ထိုး၍ ဖော်ထားသော အထည်များ ဖြစ်ကြသည်။
ရှေးအကျဆုံး အမြိတ်ပန်းများသည် ဘီစီ ၁၄ဝဝ လောက်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
အေဒီ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ ရာစုနှစ်တို့တွင် ပြင်သစ်နှင့် ဖလန်းဒါးနိုင်ငံထွက် ဂေါလလူမျိုးတို့၏ အမြိတ် ပန်းများသည် အယူဝါဒရေးနှင့် စပ်ဆိုင်သော ရုပ်ပုံများကို ထိုး ထားသဖြင့် ဘုရားဝတ်ကျောင်းများ၌ အထူးတလည် အသုံးပြု ကြလေသည်။
အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်တို့မှ ပိုးထည်များအကြောင်းနှင့် အမြိတ်ပန်း ရက်လုပ်သည့် သိုးမွေးအကြောင်းတို့သာ ပါဝင်နေ သဖြင့် ခြည်ထည်များ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုပေ သေးသည်။
ခြည်ထည်များကို ရှေးက အီဂျစ်၊ ဂရိနှင့် ရောမ နိုင်ငံတို့တွင် သုံးစွဲခဲ့ကြ၏။
နောင်အခါတွင် ခြည်ထည်များကို ခေတ်မမီဟု ယူဆကြပြီးလျှင် ပိုးထည်၊ သိုးမွေးထည်များကိုသာ အမြတ်တနိုး ဝတ်ဆင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
သို့သော် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင်မူ ခြည်ထည်ကိုသာ စွဲမြဲစွာ ယနေ့ထက်တိုင် သုံးစွဲ လျက် ရှိပေသည်။
ခြည်ထည်တို့မှာ များသောအားဖြင့် ပွင့်ရိုက် ထည်များ ဖြစ်၏။
အဖြူခံတွင် ပန်းပွင့်၊ ပန်းရွက် စသည် တို့၏ ပုံစံများကို ရိုက်နှိပ်ထားသော အထည်တို့ကို သရက် ထည်ဟု ခေါ်သည်။
ပွင့်ရိုက်ခြည်ထည်မှာ မြန်မာမိန်းမများ ဝတ်ဆင်ကြသည့် လုံချည်များပင်ဖြစ်သည်။
အရှေ့တိုင်းအရပ်၌ ဂါဝန်ဝတ် အမျိုးသမီးတို့သည်လည်း ပွင့်ရိုက်ခြည်ထည်များကို ဂါဝန်ချုပ်လုပ် ဝတ်ဆင့်လေ့ ရှိကြလေသည်။
တစ်ဆဲ့ခြောက်နှင့် တစ်ဆဲ့ခုနစ်ရာစုနှစ်တို့တွင် ပြင်သစ် နိုင်ငံ၌ အထည်စက်ရုံများ တည်ဆောက်လာသောအခါ အီတလီ ရက်ထည်များ၏နာမည်သည် မှေးမိန်သွားလေသည်။
၁၇ ရာစု နှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ နန့်ပြန်တမ်းကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်း ကြောင့် ပြင်သစ်(ဟျူးဂျနိုး) ရက်ကန်းသည်တို့သည် အင်္ဂလန် ပြည်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားကြလေသည်။
ထိုအခါ အင်္ဂလန် ပြည်၏ အထည်ရက်လုပ်ငန်းသည် အင်အားတောင့်တင်းသည် ထက် တောင့်တင်းလာလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ရာသီဥတု ကြောင့် ပိုးများကို မမွေးမြူနိုင်သော်လည်း ရက်ကန်းလုပ်ငန်း ကိုမူ စွဲမြဲစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။