kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယင်းကိုဂီတပြဇာတ်မြူးဟု လည်းခေါ်ကြသော်လည်း အော်ပရက်တာခေါ်သင့်သည်ဟုဆို ကြသည်။
ယင်းဂီတပြဇာတ်မြူးများအတွက် တေးဂီတများကို ဗစ်တာဟာဗတ်က အများဆုံး စပ်ဆိုပေးသည်။
အော်ပရာ၏ မူလအစသည် ဂရိပြဇာတ်များဟု ဆိုကြ သည်။
ဂရိပြဇာတ်များတွင် သံပြိုင်တေးဆိုမှုများ ပါဝင်သော ကြောင့်တည်း။
ယခုခေတ် အော်ပရာပုံစံမျိုး၏ မူလဇာတိကမူ အီတလီနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အီတလီ နိုင်ငံသား ကျော်ကြားသော ဂီတစာဆို ဂျကိုပိုပေရီသည် ပထမဆုံး အော်ပရာဟု ဆိုနိုင်သော ယူရစ်ဒီးဆီးကိုရေးဖွဲ့ခဲ့ သည်။
အဆိုပါအော်ပရာကိုပြင်သစ်ဘုရင် စတုတ္ထဟင်နရီ၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲတော်တွင် တင်ဆက်အသုံးတော်ခံရသည်။
နောင်အခါတွင် အကြံတူ နောက်လူသာစမြဲဖြစ်သည့် အတိုင်း မီလန်မြို့သား မွန်တာဗာဒီနှင့် နေပယ်မြို့သား စကာ လက်တီတို့သည် အသံပို၍စုံစေရန် တီးဝိုင်းဆိုင်ရာ တူရိယာ များကို တိုးချဲ့ထည့်သွင်း၍ တေးသွားပို၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာ အောင် ရေးဖွဲ့ကြသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်တို့တွင် လည်း အောပရာများခေတ်စား၍ အတော်ပင် တိုးတက်နေလေ ပြီ။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ဂျိုဗန္နီလျူလီသည် အော်ပရာတွင် ဗယ်လေ အခန်းကိုထည့်သည်။
အင်္ဂလန်မှ ဟင်နရီပါဆယ်သည် ဇာတ် လမ်း လေးနက်ခိုင်ခန့်မှုကို အရေးထားရေးဖွဲ့သည်။
သို့သော် ဂျာမန်ဂီတစာဆိုဟန်ဒယ်သည် ဂီတကိုအသားပေးသောအော်ပရာ များကိုရေးဖွဲ့၍ အောပရာလေကတွင် ဟန်ဒယ်၏ဩဇာမှာ အတော်ပင်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
အောပရာခေတ်ဦးဖြစ်သော ၁၆ရာစုနှစ်တွင် အော်ပရာ ရေးဖွဲ့သော အီတာလျံဂီတစာဆိုများသည်လည်း တေးဂီတကိုသာ အသားပေးကြသည်။
ထို့ကြောင့် အော်ပရာ ဇာတ်လိုက် ဇာတ် ဆောင်များသည် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်ကို အရေးမထားဘဲ မိမိ တို့၏ အသံအစွမ်းပြမှု၊ အဆိုအစွမ်းပြမှုများကိုသာ အတိုင်း ထက်အလွန် ပြုခဲ့ကြသည်။
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် အီတလီပုံစံ အော်ပရာများ၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို ဂျာမန် ဂီတစာဆိုကြီး ဂလွတ်ကသိမြင်လာသည်။
ထို့ကြောင့် ဂလွတ်သည် အော်ဖီးယ နှင့် ယူရစ်ဒီးဆီး အော်ပရာကို ရေးဖွဲ့၍ အော်ပရာတစ်ခေတ် ပြောင်းစေသည်။
ယင်းအော်ပရာတွင် ဂီတနှင့် ဇာတ်လမ်းကို သာတူညီမျှ အသားပေးထားလေသည်။
ဂလွတ်သည် အဆိုပါ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အခက်အခဲအမျိုးမျိုး အတိုက်အခံ အမျိုးမျိုးကို ကျော်လွှား၍ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
ဂလွတ်၏မူကို လက်ခံကျင့်သုံးကြသော ဂျာမန်ဂီတစာဆိုကျော်များတွင် မိုဇတ် လည်းပါဝင်သည်။
မိုဇတ်သည် ယခင်က အီတလီပုံစံအတိုင်း ဂီတအသားပေး အော်ပရာများကိုရေးဖွဲ့ခဲ့ရာ၊ ယင်း၏တေးဂီတများမှာ ခေတ်မတိမ်နိုင်အောင်ပင် ကောင်းမွန် လှသည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဂလွတ်၏လမ်းစဉ်အတိုင်းလိုက်ခဲ့သည်။
မူပြောင်း၍ ယင်းလမ်းစဉ်အတိုင်းလိုက်ခဲ့ကြသော အခြားဂီတစာဆိုတော်ကြီးများတွင် ဗေးထိုးဗင်၊ ဗေဗာ နှင့် စပေါတို့လည်းပါဝင်ကြသည်။
ဂီတကိုအသားပေးသော အီတလီအော်ပရာများသည် ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုနှစ်တို့တွင် ပြန်၍ခေတ်စားလာပြန်သည်။
ခေါင်းဆောင်များမှာ ရော့ဆီနီ၊ ဗာဒီ၊ ပွတ်ချီနီစသူတို့ဖြစ်ကြ သည်။
ဂျာမနီမှဗားဂနာသည် အော်ပရာတိုးတက်ကောင်းမွန်ရေး အတွက် အထူကျေးဇူးပြုခဲ့သူဖြစ်၍ ယင်း၏အမည်သည် အော်ပရာလောကတွင် ထာဝစဉ်ထွန်းတောက်နေပေလိမ့်မည်။
အော်ပရာရေးဖွဲ့မှုအတွက် ဗားဂနာထားရှိသော မူဝါဒမှာ အော်ပရာတစ်ခုတွင် တေးဂီတ၊ ဟန်ပန်မူရာ၊ ကဗျာနှင့် ဇာတ်ခုံအခင်းအကျင်းတို့၏ အရေးပါမှုသည် သာတူညီမျှရှိရ မည် ဟူ၍တည်း။
ဗားဂနာ၏ ဖလိုင်းယင်းဒပ်ချမင်းနှင့် နီးဗလွန်းရတနာတို့သည် ခေတ်မတိမ်အောင် ပြောင်မြောက်လှ သော အော်ပရာများဖြစ်ကြသည်။
အော်ပရာထွန်းပေါက် ခေတ်စားနေသော အခြား ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုမှာ ဆိုဗီယက်ရုရှဖြစ်သည်။
မခ်ခေးအိုင်ဗန် နိုဗစ်ဂလင်ကာသည် အေလိုက်(ဖ)ဖော်သဇာ အော်ပရာကို ရေးဖွဲ့၍ ဆိုဗီယက်ရုရှ၏ အမျိုးသားဂီတကို အခြေချပေးလေ သည်။
ဂီတစာဆိုတော်ကြီး ချိုင်ကော့စကီး၏ ယူဂျင်အိုနီဂင်နှင့် ပစ်ဒိန်း တို့သည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော အော်ပရာများဖြစ် ကြသည်။
ရုရှအော်ပရာများအနက် အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံး တစ်ခုမှာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် မိုဒက်မူးဆော့(ဂ)စကီးရေးဖွဲ့သော ဗောရစ်ဂိုဒူးနော့ အော်ပရာ ဖြစ်လေသည်။
အရှေ့တိုင်းမှဇာတ်သဘင်များတွင် အော်ပရာဇာတ်ပွဲမျိုး ဟု တစ်ထစ်ချဆိုနိုင်သောဇာတ်ပွဲမျိုး မရှိချေ။
နိုင်ငံဒေသ အလိုက် မိမိတို့ဟန်ဖြင့် တင်ဆက်ပြသသော ဇာတ်သဘင်များ သာရှိကြသည်။
အစဉ်အလာအတိုင်း ကပြကြသော မြန်မာ့ဇာတ် သဘင်များသည် အော်ပရာကဲ့သို့ အဆိုအတီး၊ ဟန်ပန်မူရာ၊ ဇာတ်ခုံအခင်းအကျင်းသာမက အကအခုန်များလည်းပါသည်။
အကအခုန်တို့မှာလည်း အချို့အော်ပရာများမှ ဗယ်လေသဘော မျိုးလည်းမဟုတ်ချေ၊ တစ်မူထူးခြားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မတိုင်မီကစ၍ ယခုတိုင် မြန်မာဇာတ်သဘင်များစွာတို့တွင် ခေတ်စားနေသော အော်ပရာများသည်လည်း အနောက်တိုင်း အော်ပရာ စစ်စစ်များနှင့် မတူချေ။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရန်ကုန်၌ ရေပန်းစားခဲ့သော ပြဇာတ်များသည်လည်း အော်ပရာနှင့် အလှမ်းဝေး၍ ရုပ်ရှင်ဆန်ပြီး လူဗိုင်အိုစကုပ်များဟု အချို့ကဆို ကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှ ပီကင်းအော်ပရာသည် နံမည်ကျော်ကြား လှသည်။
သို့သော် ပီကင်းအော်ပရာသည်လည်း အနောက်တိုင်း အော်ပရာပုံစံအတိုင်း မဟုတ်ချေ။
အဆိုအတီးအပြင် ဟန်ပန် မူရာနှင့် စကားအပြောတို့ဖြင့် ဇာတ်လမ်းသရုပ်ဖော်သည်။
အထူးသဖြင့် မျက်နှာထားခြေဟန်လက်ဟန်တို့ဖြင့် သဏ္ဌာန်လုပ် သရုပ်ဆောင်မှုသည်လည်း အရေးပါသော အပိုင်းဖြစ်သည်။
ပီကင်းအော်ပရာတွင် ဇာတ်ခုံအခင်းအကျင်းသည် အရေးမပါလှချေ။
ဇာတ်လိုက်ဇာတ်ဆောင်များ၏ အမူအရာ ဟန်ပန်တို့ဖြင့် ပွဲကြည့်ပရိဿတ်၏ စိတ်အာရုံတွင် ပြကွက်၏ နောက်ခံကားကို ပေါ်လာစေနိုင်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ဇာတ်ခုံပေါ် တွင် တောင်ထိပ်ကြီးကို ပြသမထားသော်လည်း ဇာတ်လိုက်၏ ဟန်ပန်မူရာဖြင့် တောင်ထိပ်ကြီးပေါ်သို့ အပန်းတကြီး တက်နေ ရသည့်အဖြစ်ကို သိသာထင်ရှားစေသည်။
ပီကင်းအော်ပရာတွင်မြန်မာ့ရုပ်စုံသဘင်၊ ဇာတ်သဘင် တို့၌ (အကြမ်း၊ အနုနှစ်မျိုးလုံး) သေတ္တာမှောက်ကပြရသော မင်းသားကြီးကဲ့သို့ ဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးပါရှိရာ၊ ချင်ဟုခေါ် သည်။
ပီကင်းအော်ပရာတွင် ဇာတ်ခုံအခင်းအကျင်းကို အသား မပေးသော်လည်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှုကို အထူးအလေးထား သည်။
ဇာတ်လိုက်များ၊ ဇာတ်ဆောင်များ၏ အဝတ်အစားမှာ တခမ်းတနားနှင့် လှပဆန်းကြယ်ကြသည်။
ထူးခြားချက်မှာ အဆိုပါ ချင်အတွက်မူ အဝတ်အစားသာမက မျက်နှာခြယ်သမှု ကလည်း အရေးပါသည်။
မျက်နှာတွင် ခြယ်လှယ်ထားသော အရောင်အသွေးနှင့် ပုံစံဒီဇိုင်းများသည် ချင်၏စရိုက်ကို ဖော်ပြ သည်။
ပုံစံအားဖြင့် ချင်၏အသားအရောင်သည် အနီဖြစ်လျှင် သစ္စာရှိခြင်းကိုပြသည်၊ အဖြူရောင်သည် ကောက်ကျစ်ခြင်းကို ပြ၍ အနက်ရောင်သည် ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းကိုပြသည်။
ဇာတ်လိုက်များ၊ ဇာတ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ရံများသည် ဇာတ်စာ များ၊ ဇာတ်ချင်းများကို အာဂုံဆောင်နိုင်ကြ၍ ဓားခုတ် လှံထိုး စသည်တို့၌ လည်း ကျွမ်းကျင်ကြရလေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် အော်ပရာအမည်ခံသော်လည်း ပီကင်း အော်ပရာသည်လည်း အနောက်တိုင်း အော်ပရာတို့နှင့်မတူ တစ်မူထူးခြားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အော်ပရာဇာတ်ပွဲ။
ယူနီကုဒ် ကွန်ဆိုဒီယမ် () သည် စီးပွားရေးအရ အကျိုးအမြတ်မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းအဖွဲ့အစည်းသည် ယူနီကုဒ်စံသတ်မှတ်ချက်လုပ်ငန်းများ၊ လိုကယ်လိုက်ဇေးရှင်းနှင့် အင်တာနေရှယ်နယ်လိုက်ဇေးရှင်း လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်သည်။
ယူနီကုဒ်ကွန်ဆိုဒီယမ်ကို နိုင်ငံတကာတွင်ရှိသည့် ကွန်ပျူတာကော်ပိုရေးရှင်းများ၊ ဆော့ဝဲထုတ်လုပ်ရေးများ၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊၊ သုတေသနလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်း များနှင့် နိုင်ငံတကာစံ သတ်မှတ်ချက်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို စုပေါင်း၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သဘာဝဘာသာစကား စီမံခြင်း (Natural Language Processing - NLP) ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာများအား လူသားတို့၏ ဘာသာစကားကို နားလည်စေရန်၊ စီမံဆန်းစစ်ရန်နှင့် တုပဖန်တီးရန် လုပ်ဆောင်ပေးသည့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ ဉာဏ်ရည်တု (Artificial Intelligence) နှင့် ဘာသာဗေဒတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော သိပ္ပံနည်းပညာ နယ်ပယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းတွင် စက်သင်ယူမှု (Machine Learning)၊ စာရေးသားမှုနှင့် စကားပြောခြင်းကို နားလည်ခြင်း၊ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ မေးခွန်းဖြေကြားခြင်းနှင့် အခြားသော ဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်သော လုပ်ငန်းများပါဝင်သည်။
ခင်မောင်ဝင်း အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ- ခင်မောင်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ (သင်္ချာ) ခင်မောင်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ (ဒဿနဗေဒ) ခင်မောင်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ (အသည်း) ခင်မောင်ဝင်း (နိုင်ငံရေးသမား) - ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ခင်မောင်ဝင်း (နိုင်ငံရေးသမား၊ ဆရာဝန်) - ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်။
ချစ်ကောင်း အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ချစ်ကောင်း (အဆိုတော်) ချစ်ကောင်း(ဗိုလ်မှူး)။
ဦးမြ အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ဟင်္သာတဦးမြ မြ၊ ဦး(ကျောက်စာဝန်) မြ၊ သခင် ပျော်ဘွယ်ဦးမြ။
ဦးဒိန်ရတန် သည် သမိုင်းဝင် ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးဒိန်ရတန်ကို အဖ ဦးရှကောန်ဂမ်နှင့် အမိ ဒေါ်ထင်ဆေးနန်တို့ က ၁၉၁၈ ခုနှစ် တွင် ကချင်ပြည်နယ် မချမ်းဘောမြို့နယ် ခူလမ်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်းများတွင် ပဉ္စမ မြောက်သား ဖြစ်သည်။
ဦးဒိန်ရတန် ငယ်စဉ်က မချမ်းဘောတွင် ပညာသင်ကြားရန် စာသင်ကျောင်း မရှိသဖြင့် မိုင် ( ၂၃၀ ) ကျော်ဝေးသော မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ ခြေကျင်သွားပြီး ပညာ သင်ကြားခဲ့ရသည်။
အစ်ကိုကြီး ဦးဒိန်ရခင် ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် မြစ်ကြီးနားမြို့ အေဘီအမ် သာသနာပြုကျောင်း၌ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သူငယ်တန်းမှ စ၍ ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် ကျောင်းထွက်ပြီး ခူလမ်းရွာရှိ မိဘများထံ ပြန်လည်နေထိုင်သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှ ၁၉၄၂ မေလ အထိ မိုးကောင်းမြို့နယ် မရမ်းကျေးရွာတွင် ကြံတောသူ ဘဝဖြင့် အသက်မွေးခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရေးအတွက် ၁၉၃၈ မှ စ၍ ဆမားဒူးဝါ ဆင်ဝါးနောင်နှင့် အတူ ‘ဂျန်းဖောကန်ဖန်ဖုံ’ ကို နမ္မတီးကျေးရွာတွင် လျှို့ဝှက် စွာ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ပြီး စည်းရုံး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ( ၃ )ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အက်စ်ဘန်ထွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ အထိ ကားမိုင်းမြို့နယ် ဂေါရီရွာတွင် ဇနီး၏ မိဘများ နှင့် အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ် အရပ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေး၌ တောင်အုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် တောင်အုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးနှင့် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ဖေဖော်ဝါရီလ ( ၈ ) ရက်မှ ( ၁၂ ) ရက်နေ့အထိ ရှမ်းပြည်နယ် ပင်လုံမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပင်လုံညီလာခံသို့ မြစ်ကြီးနားမြောက်ပိုင်း ကချင်လူထု ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ပြီး သမိုင်ဝင်ပင်လုံစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှ ၁၉၅၁ ခုနှစ် အထိ မြစ်ကြီးနားမြို့ ကချင် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်အဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် နှင့် တောင်တန်းသားများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြစ်ကြီးနားမြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရ ပြည်သူ့ငွေစာရင်းစစ် ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၅၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် မြစ်ကြီးနား မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ အထိ ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရပြည်နယ် ကောင်စီ သဘာပတိ၊ ကြံတောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်တာဝန်များ ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြစ်ကြီးနားမြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ် ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် ထပ်မံရွေးခံရပြီး ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် တော်လှန်ရေး အစိုးရလက်ထက်၌ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ကချင်ပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် မြစ်ကြီးနားမြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် ထပ်မံ အရွေးခံရပြီး ပါလီမန် အမတ်အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် တော်လှန်ရေး အစိုးရလက်ထက်၌ တော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ကချင်ပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂ ) ရက်နေ့မှ စ၍ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့၌ ဘိန်းဖြတ် ဆေးရုံ ( ယခု မူးယစ်ဆေးစွဲ ရောဂါကုဆေးရုံ ) တည်ဆောက်ကုသပေးခြင်း၊ ဆရာ အတတ်သင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနိုင်ခြင်းနှင့် မြစ်ကြီးနား ဒီဂရီကောလိပ် တည်ထောင်နိုင်ခြင်းတို့သည် ဦးဒိန်ရတန်၏ ကချင်ပြည်နယ် ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မျှော်မှန်း၍ နမ္မတီးတွင် သကြားစက် တည်ဆောက်ရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းပြီး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ နမ္မတီး သကြားစက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် လားရှိုးမြို့၌ ဖွင့်လှစ်သော စစ်ဗျူဟာ ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော အဖွဲ့ဝင် ( ၉၇ ) ဦး ပါဝင်သည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ( မူကြမ်း ) ရေးဆွဲရေး ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်၊ ထိုကော်မရှင်တွင် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အခန်း ( ၃ ) ကို အသေးစိတ်ရေးဆွဲသည့် အဖွဲ့ဝင် ( ၁၀ )ဦးပါ ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ မူကြမ်း ရှင်းလင်းရေး အဖွဲ့၊ အဖွဲ့ခွဲ ( ၅ ) ဒုတိယခေါင်းဆောင်၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ စသည့်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ အတွင်းကျင်းပသောသ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ် နောင်မွန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂ ) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှ နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံရသည်။
နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂ ) ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ် မချမ်းဘောမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂ ) ရက်နေ့မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဒိန်ရတန်သည် နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ( ပထမဆင့် ) ကို ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများတွင် တာဝန်ယူခဲ့သော်လည်း လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု ကင်းရှင်းပြီး ကိုယ်ကျိုးစီးပွားအတွက် မည်သည့် အခွင့်အရေးကိုမျှ မယူခဲ့ချေ။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ခဲ့ရုံမျှ မက တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို စွမ်းဆောင်ခဲ့သော ကချင်ပြည်နယ် ဦးစီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း၊ အငြိမ်းစားနိုင်ငံ တော် ကောင်စီဝင်၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ( ပထမဆင့် ) ရ ဦးဒိန်ရတန်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ( ၆ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အင်စ်ဘန်ထွယ်၊ သားငါးယောက်၊ သမီးနှစ်ယောက်ကျန်ရစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် ( ၁၉၉၃ ) စာ ၂၀၈ - ၂၀၉။
ဆွေတော်မျိုးတော်အသင်း ဆိုသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်ဦး ပါတော်မူအပြီး ကုန်းဘောင် ဆက်ဆွေတော်မျိုးတော်များ အသင်း ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့ အနောက် ကျုံးလမ်း ( ၈၀ ) လမ်း၊ ( ၂၄ ) လမ်း နှင့် ( ၂၅ ) လမ်းကြား၊ စက်ရှင်တံတား အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်း တရားကြီး၏ တူတော် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သားတော်ကြီး သခင်ထိပ်တင် ကိုယ်တော်ကြီး က ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မန္တလေး။
တရုတ်နှစ်သစ်ကူးသည် တရုတ်လူမျိုးများအဖို့ တစ်နှစ်အတွင်း အရေးပါသည့် ရိုးရာပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြက္ခဒိန်မှာ နွေဦးရာသီဖြင့် စတင်သောကြောင့် နှစ်ကူးပွဲ၏ တရုတ်ဘာသာမှာ 春節 (ချွင်းကျယ်) ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်လျှင် ‘နွေဦးရာသီပွဲတော်’ ဟု ခေါ်သည်။
နှစ်ကူးပွဲတော်မှာ တရုတ်ပြက္ခဒိန် နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး ၁၅ ရက်နေ့ မီးပုံးပွဲတော်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
နှစ်ကူးပွဲသည် တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များတွင် ကာလအရှည်ကြာဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။
တရုတ်နှစ်ကူးပွဲကို တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်၊ မကာအိုနှင့် အခြားနိုင်ငံများရှိ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကျင်းပဆင်နွဲလေ့ရှိသည်။
နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့မတိုင်မီ တစ်နှစ်အတွင်း မကောင်းသည့်အရာများ အညစ်အကြေးများကို ဆေးကြောရှင်းလင်းကာ အိမ်တံခါး တစ်ဖက်တစ်ချက်နှင့် အပေါ်တွင် လာဘ်လာဘကောင်းစေသော စာများပါသည့် စက္ကူနီများကပ်ကာ တန်ဆာဆင်ကြသည်။
ထိုစက္ကူများကို ‘ချွန်းလျန်’ (春聯) ဟု ခေါ်သည်။
နှစ်ကူးအကြိုညတွင် စားကောင်းသောက်ဖွယ်များ ချက်ပြုတ်ကာ ဘိုးဘွားများကို ရှိခိုးကန်တော့ပြီး မိသားစု စုံစုံညီညီဖြင့် စားသောက်ကြသည်။
ရပ်ဝေးရောက်နေသော ဆွေမျိုးသားချင်းများလည်း နှစ်ကူးတွင် အိမ်ပြန်လေ့ရှိသည်။
သန်းခေါင်ကျော်သည်နှင့် ဗျောက်အိုးများဖောက်ကာ နှစ်သစ်ကို ကြိုဆိုကြသည်။
နှစ်ဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင်မူ မနက်စောစောထကာ ဘုရားကျောင်းသွား ဝတ်ပြုကြသည်။
လူကြီးများက ကလေးသူငယ်များအား နှစ်သစ်အတွင်း ကျန်းမာချမ်းသာစေဖို့ ရည်ညွန်းပြီး ဟုန်ပေါင်း (အန်ပေါင်း) ပေးလေ့ရှိသည်။
Redirect:အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ ပိုးများ။
ဘီပိုးအား အနီးကပ်တွေ့ရပုံ ဘီပိုးတိုးပွားပုံ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ ဘီပိုး ကို Hepatitis B virus (HBV) ဟပါတိုက်တစ် ဘီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဟူ၍ နိုင်ငံတကာ တွင် အသိများသည်။
ရောဂါပိုးသည် အသည်းကို အဓိက ထိခိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အသည်းခြောက်ခြင်း၊ အသည်းအမာရွတ်ဖြစ်ခြင်း၊ အသည်းကင်ဆာ ရောဂါတို့ ရရှိ၍ အသက်ဆုံးရှုံးကြရသည်။
နှစ်စဉ် သေဆုံးသူလူဦးရေ ၆ ၀၀၀ ၀၀၀ (၆သန်း) သည် ဤ အထူးစိုးရိမ်ဖွယ် ဘီပိုးရှိသူ (သို့) နာတာရှည် ဘီပိုး သယ်ဆောင်သူများအနေနှင့် သက်ဆိုင်၍ သေဆုံးကြရသည်။
Hepatitis B ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် ဤပိုး ကူးစက်ခံထားရသူပေါင်း ၂ ၀၀၀ ၀၀၀ ၀၀၀ (ကုဋေ၂၀၀) လောက်ရှိပြီး၊ နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူ အဖြစ် ၃၅၀ ၀၀၀ ၀၀၀ (သန်း ၃၅၀)လောက်ရှိသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်မှ ကူးစက်ခံရသည့် ကလေးများသည် လူကြီးဖြစ်ချိန်တွင် နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူများဖြစ်လျက်၊ ထိုအထဲမှ ၂၅ရာခိုင်နှုန်းသည် အသည်း အမာရွတ်ဖြစ်ခြင်း၊ အသည်းခြောက်ခြင်း နှင့် အသည်းကင်ဆာရောဂါ တို့ဖြင့် သေဆုံးကြသည်။
ဘီပိုးသည် HIV ပိုးထက် အဆ ၅၀ မှ ၁၀၀ အထိ ကူးစက်ရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။
ဘီပိုး ရှိမရှိကို သွေးစစ်ခြင်းဖြစ်လည်းကောင်း၊ မရှိသေးပါက ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခြင်းဖြစ်လည်းကောင်း၊ သေချာစွာ ကြိုတင် အကာအကွယ်ပေးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရှောင်ရှားနိုင်သည်။
ကျန်းမာရေး ဌာနတွင် ရောဂါပိုးရှိသူများနှင့် အထိအတွေ့များသော အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ၊ မကူးစက်စေရန် သတိထား ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်သင့်သည့် ရောဂါပိုးလည်းဖြစ်သည်။
ဘီပိုးကူးစက်နိုင်ဖွယ်မြင့်မားသည့် နိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံပါဝင်သည်။
ထိုနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လည်ပါတ်မည့်သူများအား ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးများထိုးသွားကြရန် နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးဌာနများက အမြဲအသိပေး‌ကြေညာလျက်ရှိသည်။
ဘီပိုးအမြဲသယ်ဆောင်သူ ဖြစ်ပါက နောက်ဆက်တွဲ ကုသမှုများဖြင့် အသည်းကို ကယ်တင်နိုင်သည်။
ဘီပိုးကူးစက်ခံရသူဖြစ်နေပါကလည်း ကုသနိုင်ရန် ဆေးဝါများပေါ်ထွက်နေပြီဖြစ်ပြီး၊ အသည်းကင်ဆာ မဖြစ်စေရန် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကုသထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ဆင်းရဲသော နိုင်ငံများတွင် အမြဲ ဘီပိုးသယ်ဆောင်သူများသည် ပေါ့စ၍သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်မတတ်နိုင်၍သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်က ကုန်ကျစရိတ် ထောက်ပံ့မှု မရှိသောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အသည်းရောဂါအမျိုးမျိုးဖြစ်ကာ အသက်တိုတောင်း၍ သေဆုံးကြရသည်။
ရောဂါ လက္ခဏာ ရောဂါ ဦးပိုင်း လက္ခဏာ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး နှင့် ထိတွေ့ပြီး ရက်ပေါင်း ၄၀ မှ ၁၆၀ အတွင်း အောက်ပါ‌ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်နိုင်သော်လည်း တချို့တွင်ပေါ်‌ပေါက်ခြင်းမရှိဘဲ၊ အချိန်ကြာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော (သို့) လုံးဝ လက္ခဏာမပြသည့် ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ ပုံမှန်ပိုးရှိသူ မရှိသူကို ခွဲခြားမရ‌ သောကြောင့်၊ အသံတိတ် လူသတ်ပိုးဟူ၍လည်း အများက ခေါ်ဆိုကြသည်။
HEPATITIS B - The Silent Killerကူးစက် ခံရသူတိုင်းတွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ ပြသည်ဟု ယတိပြတ်မ‌‌ဆိုနိုင်သောကြောင့် အသည်းရောင်၊ အသားဝါတိုင်း ဘီပိုးဟု ဆို၍မရပေ၊ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အခြား အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဖြစ်လေ့ရှိသည့် ရောဂါလက္ခဏာ တချို့မှာ- နေထိုင်မကောင်း ဖြစ်သလို ခံစားနေရခြင်း၊ နေထိုင်မကောင်းဖြစ်ခြင်း၊ အဖျားတက်သည့် ပုံစံ နေထိုင်မကောင်းဖြစ်ခြင်း အစားအသောက်စားရန် စိတ်မပါခြင်း ပင်ပန်းခြင်း (သို့) ယားယံခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း နှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းများ အသားဝါခြင်း နှင့် မျက်ဖြူ အဝါရောင်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် ညာဘက်နံရိုးအောက်ပိုင်းအနီးတွင် အသည်းနာကျဉ်ခြင်း၊ ဆီးအရောင် မည်းခြင်း၊ ရေနွေး (သို့) ကိုကာကိုလာ အရောင်ပုံစံဖြစ်ခြင်း မစင်တွင် အရာင်ဖြော့ခြင်း၊ ညိုခြင်း(သို့) ရွှံ့အိုးအရောင်ရှိခြင်း အထူးစိုးရိမ်ဖွယ် ဘီပိုးရှိသူ ပိုးကူးစက်ခံရသူတစ်ဦးသည် ၎င်းရှိ ကိုယ်ခုခံအားမှ ၁ လ မှ ၆ လအတွင်းတွင် ပြန်လည်ခြေဖျက် တိုက်ခိုက်နေသည့်အချိန်ကို အထူးစိုးရိမ်ဖွယ် ဘီပိုးရှိသူ (Acute hepatitis B)ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ကူးစက်ခံရသူ လူလတ်ပိုင်း အယောက် ၂၀ တွင် ၁ ယောက်သည် ၆ လ (သို့) နှစ်ရှည်များစွာ ရှိနိုင်ပြီး၊ အများအားဖြင့် ရောဂါလကက္ခဏာ ပြသမှုမရှိပါ။
အများအားဖြင့် လအနည်းငယ်ချိန်အတွင်း ဘီပိုးပျောက်သွားသူများ ရှိသော်လည်း၊ ပိုးရှိသူမှ ကူးစက်ခံရပြီဟု ထင်ရသော အချိန်မှ စ၍ ၆ လအတွင်း ပုံမှန် သွေးစစ်ဆေးကာ ဘီပိုးရှိမရှိ၊ ခုခံအား ရှိမရှိ မိမိဆရာဝန်နှင့် လေ့လာနေရမည်။
နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူ ၆ လအတွင်း မိမိကိုယ်ပိုင် ခုခံအားမှ မတိုက်ခိုက်နိုင်သော သူကို နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူ (Chronic hepatitis B) သယ်ဆောင်သူဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
မိခင်မှ ကူးစက်ခံရသော ကလေးများ (သို့) ငယ်ရွယ်စွာ ကူးစက်ခံရသော ကလေးများတွင် ကိုယ်ခံအား နည်းပါးသောကြောင့်၊ မွေးကင်းစ ကလေးများတွင် ၁၀ယောက်မှ ၉ ယောက်၊ အစောပိုင်း ငယ်ရွယ်စဉ် ကလေးများတွင် ၅ ယောက်မှ ၁ယောက်သည် နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
အသည်း ကင်ဆာ အသည်းပျက်စီးခြင်းကြောင့် ရေတည်ခြင်း နှင့် သွေးကြောငယ်များကို တွေ့ရစဉ် ဘီပိုးကြောင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အသည်းပျက်စီးခြင်း ပုံအဆင့်ဆင့်livers.png (509x121 pixels)။
နာတာရှည် ဘီပိုးရှိသူ ၅ ယောက်တွင် ၁ ယောက်သည် အသည်းခြောက်ခြင်း နှင့် ပိုးရှိပါက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း အသည်းရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး၊ အသည်းမျက်နှာပြင်တွင် အနာရွတ်ဖြစ်ခြင်း (liver cirrhosis) လည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထိုသို့ဖြစ်ပေါ်ရန် နှစ် ၂၀ ခန့် ကြာမြင့် နိုင်ပြီး၊ ၁၀ ယောက်တွင် ၁ ယောက်သည် အသည်းခြောက်ခြင်းမှ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အသည်းအသုံးပြု၍ မရတော့ပါက၊ အသည်းအစားထိုးခြင်းများ ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ယခုခေတ် ဆေးနည်းပညာ နယ်ပယ်တွင် ငွေကြေးအကုန်အကျများပြီး အနည်းဆုံး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၅၀ ၀၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်ကျနိုင်သည်၊ အသည်းလှုဒါန်းသူရှိပါကလည်း ရှုပ်ထွေးသော ကုသမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံကြီးများတွင် ဘီပိုးကို အဓိက ဂရုပြုကြပြီး၊ မဖြစ်ခင် ကြိုတင် ကာကွယ်ခြင်း စံနစ်ကို အသုံးပြုကြခြင်းမှာ၊ ပိုးကူးစက်ပြီး နောက်ဆက်တွဲ အသည်းအစားထိုးခြင်းသည် လွန်စွာ ငွေးကြေးအကုန်အကျများသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
အသည်း ပျက်စီးနေသာ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ- ရေဖျဉ်းစွဲခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့် ခြေထောက်တွင် ရေတင်ခြင်း၊ ပုံမှန်ဝမ်းဗိုက်ထက်ပို၍ ပူနေခြင်း ကိုယ်ခန္ဓာ ဝမ်းဗိုက်တွင် ရေတင်ခြင်းကြောင့် အလေးချိန် မြင့်တက်လာခြင်း အသည်းရောင် အသားဝါ မကြာခဏ ဖြစ်ခြင်း (မျက်လုံး၊ ဆီး နှင့် အသားဝါခြင်း) အစားအသောက် စားချင်စိတ်မရှိခြင်း၊ အလေးချိန်လျှော့လာခြင်း၊ အင်းအားကျဆင်းလာခြင်း သွေးအန်ခြင်း၊ အန်သည့်အရာများတွင် သွေးပါလာခြင်း ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း နှင့် စအို မှ သွေးယိုခြင်း၊ မစင်တွင် သွေးပါခြင်း လွန်စွာအိပ်ချင်ခြင်း၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ ပိုဆိုးသူများတွင် သတိလစ်မေ့မျောခြင်းများပါ ဖြစ်နိုင်သည်။
ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခြင်း ဘီပိုး ဗိုက်ရပ်စ် ဒီအန်အေ သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းတွင် ကူးစက်ခံရပြီး နောက်ပိုင်းတွင်ရှိနေမြဲဖြစ်ပြီး၊ တချို့တွင် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
Pathobiology of chronic hepatitis virus infection and hepatocellular carcinoma (HCC). - PubMed - NCBIပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း နည်းပါးသော်လည်း၊ ခုခံအားမကောင်းသည့် သူများတွင် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်နှုန်းများသည်။
ဘီပိုးသည် တိုးပွားခြင်း နှင့် မတိုးပွားခြင်းဆိုသည့် သံသယာလည်ပါတ်နေနိုင်ပြီး၊ ကူးစက်ခံရသူ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင် အထူးစိုးရိမ်ဖွယ် ဘီပိုးရှိသူ အဖြစ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်းမျိုးရှိသည်။
ယောက်ျားများတွင် ALT of 200 UL/L ရှိသူများသည်၊ အနည်းအကျဉ်းရှိသူများထက် သုံးစပို၍ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
ကီမိုသရာပီ ကင်ဆာရောဂါ ကုသနည်း ခံယူနေသူများတွင်လည်း ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် ရာခိုင်နှုန်းများသည်။
လက်ရှိတွင် ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ခုခံအား ဟန့်တားနိုင်သည့် ဆေးဝါးများသည် အသည်းအတွင်းရှိ cytotoxic T cell လုပ်ငန်းများကို ဟန့်တားနေစဉ်၊ ဘီပိုးတိုးပွားခြင်းကို ပိုမိုဖြစ်ပွားစေနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပွားခြင်း နှင့် ပိုးကူးစက်ခြင်း ကူးစက် နိုင်ဖွယ် ဘီပိုးသည် သွေး နှင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရှိသော အရည်များတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် မိမိခန္ဓာကိုယ်သွေးကြောများသို့ ထိတွေ့ရောက်ရှိသွားပါက ကူးစက်မှုဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ကူးစက်နိုင်မှု ပုံစံများစွာရှိသော်လည်း အဓိက ကူးစက်နိုင်သည့်လမ်းကြောင်းများမှာ AIDS ကူးစက်ပုံနှင့် တူသည်။
ထို့နောက် မကြာခဏ လိင်ဆက်ဆံဘက် များသူများ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
လိင်ဆက်ဆံခြင်းများမှ- အကာအကွယ်မသုံးခြင်း ရောဂါပိုးရှိသူနှင့် ပါးစပ် (သို့) စအို ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းများ။
ကျား-မ လိင်ဆက်ဆံဘက်များသူများ။
တကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းမှု မလုံလောက်ခြင်းများမှ- ပိုးရှိသူ အသုံးပြုနေသော သွားတိုက်တံပွတ်တံကို ယူသုံးမိခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင် နှုတ်ခမ်းမွှေး ရိတ်ဓားများ တခြားသူတစ်ယောက်နှင့် ရောသုံးခြင်း၊ လက်သဲညှပ် တွဲသုံးခြင်း၊ ဆံပင်ညှပ်ဆိုင်များတွင် တစ်ခါသုံးဓား အသုံးမပြုခြင်း၊ နားကပ်လဲဝတ်ခြင်းများ။
မိခင်မှ ကလေးသို့ မွေးဖွားရာတွင် ကူးစက်ခြင်း။
သွေးအစားထိုး သွင်းခြင်း ၄။
ကျန်းမာရေးဌာနများတွင် လုပ်ကိုင်နေသူများမှ- အကာအကွယ် လက်အိတ်များ အသုံးမပြုဘဲ၊ လူနာ၏ သွေးအား လွယ်လွင့်တကူ ကိုင်တွယ်ရာမှ ကူးစက်ခြင်း။
ဆေးထိုးအပ်များ တွဲသုံးခြင်းများမှ၊ မူးရစ်ဆေးဝါးများ ထိုးသွင်းရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးထိုးအပ်များမှတဆင့် ရောဂါပိုးရှိသူမှ နောက်တစ်ယောက်သို့ ကူးစက်ခြင်း။
မသန့်ရှင်းသော အပ်များ၊ ဘီပိုးရှိသူအား ထိုးထားသော အပ်များဖြင့် ဆေးမင်ကြောင် ထိုးခြင်း၊ တစ်ခါသုံးအပ်များ အသုံးမပြုခြင်း။
မကူးစက် နိုင်ဖွယ် အတူတူ ချက်ပြုတ်စားသောက်ခြင်း တစ်ယောက် နှင့် တစ်ယောက် ပွေ့ဖက်ခြင်း တစ်အိမ်တွင် အတူနေထိုင်ကြခြင်း နှာခြေ၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ရေချိုးခန်း နှင့် အိမ်သာ အတူသုံးခြင်း မိခင်မှ ကလေးသို့ နို့တိုက်ခြင်း ဘီပိုးနှင့် ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ပါက ဘီးပိုးနှင့် ကူးစက်ခံရနိုင်ဖွယ် ကြိုတင်သိရှိပါက၊ ဥပမာ- ဘီပိုးရှိသူနှင့် အကာအကွယ်မဲ့ လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ (သို့) ဘီပိုးရှိသည့် သွေး (သို့) ခန္ဓာရေများ မှ တဆင့် မိမိ ကိုယ်တွင်ရှိ ထိခိုက်ပွန်းပဲ့ထားသော အနာများဖြင့် ထိတွေ့ကာ ကူးစက်ခံရဖွယ် လမ်းကြောင်းများ ဖြစ်ခဲ့ပါလျင်၊ Immunoglobulin နှင့် ဘီပိုးကာကွယ်ဆေးကို ချက်ချင်းထိုးခြင်းဖြင့် အကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။
Immunoglobulin အား ၄၈ နာရီအတွင်းထိုးပေးကြသော်လည်း၊ ပိုးနှင့်ထိတွေ့ပြီး ၇ ရက်အတွင်း ဆေးထိုးရန် အချိန်ရှိသေးသည် ၊ သို့သော် မြန်မြန်ထိုးလျှင် မြန်မြန်ပိုးကို ခုခံနိုင်မည်ဖြစ်သောကြောင့် အတတ်နိုင်ဆုံး အချိန်နောက်မကျသင့်ပေ။
ဘီပိုးရှိမှသာ ကူးစက်နိုင်သည့် အခြားပိုးများ ဘီပိုးရှိမှသာ မိမိဆီသို့ ကူးစက်နိုင်သည့် အသည်းရောင် အသားဝါ ပိုးတစ်မျိုးမှာ ဒီပိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အသည်းရောင် အသားဝါ ပိုး၏မျိုးနွယ်ဖြစ်သည်။
ဘီပိုး ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန် သွေးစစ်၍ ကူးစက်နိုင်နှုန်းအားတိုင်းတာခြင်း ဘီပိုးရှိမရှိကို သွေးစစ်ဆေး၍ သိရှိနိုင်သည်။
ဘီပိုးစစ်ဆေးရာတွင် ထွက်ရှိလာသည့် အဖြေများသည် ရှုပ်ထွေးနိုင်သဖြင့် နားလည်ရန်ခက်ခဲသည်။
ထို့ကြောင့် ရလာသည့် အဖြေကို မိမိဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
ကူးစက်မှုအသစ် ဟုတ်မဟုတ်၊ ယခင်ရှိခဲ့သည့် ပိုးအား တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့မှု ရှိမရှိ (သို့) ဘီပိုး အမြဲသယ်ဆောင်သူ ဟုတ်မဟုတ်ကို စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မိမိသွေးစစ်ထားသည့် အဖြေအား မိမိလက်ဝယ်တွင်လည်း ရှိသင့်ပြီး၊ သွေးစစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ရရှိလာသည့် အဖြေများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ကျွမ်းကျင်သည့် ဆရာဝန်များနှင့် မေးမြန်းပြီး ဘာဆက်လုပ်သင့်သည်ကို ဆွေးနွေးသင့်သည်။
အခြေခံအားဖြင့် ပဋိဇာတ် - ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရောဂါဘယ ဖြစ်စေသော ရောဂါပိုးရှိနေခြင်း။
ပဋိပစ္စည်း- ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန် မိမိခန္ဓာကိုယ်မှ ထုတ်လုပ်လိုက်သည့် အသားဓာတ်ဖြစ်သည်။
ထိုအသားဓာတ်သည် ရောဂါနှင့်တွေ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေ၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
HBsAb (သို့) anti-HBs(Positive (သို့) Reactive) ရှိလျင် ဗိုက်ရပ်စ်ပိုးအား တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
၎င်းရှိသူသည် အထူးစိုးရိမ်ဖွယ် ဘီပိုးရှိသူအဖြစ်မှ ဘီပိုးကို ရှင်းလင်းသုတ်သင် နိုင်သူလည်းဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဘီပိုး ကာကွယ်ဆေး အစောပိုင်းတွင် ထိုးထားသောကြောင့်လည်းကောင်း (သို့)ကူးစက်ခံရပြီးသော ဗိုက်ရပ်စ်ပိုးအား ကာကွယ်ဆေးမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်(ပုံမှန်အားဖြင့် ၆ လ အချိန်အတွင်း)။
ဤရလဒ်ရှိသူသည် နောင်ကူးစက်ခံရမည့် ဘီပိုးအတွက် ခုခံအားရှိနေပြီဖြစ်ပြီး၊ တခြားသူသို့ မကူးစက်နိုင်ပါ။
ပုံမှန်သွေးစစ်ဆေးခြင်းမျိုးတွင် ဤအဖြေအားစစ်ဆေးရန် မပါရှိသောကြောင့် သီးသန့်စစ်ဆေးမှုမျိုးလုပ်ရသည်။
HBeAg (Positive)ရှိလျင် e သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ သွေးထဲတွင် လည်ပါတ်နေသည့် ဗီဗိုက်ရပ်စ်ပိုးမှ ပေါက်ဖွားနေသည့် အသားဓာတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသယ်ဆောင်သူသည် ရောဂါပိုးရှိသူဟု ဆိုလို့ရပြီး၊ တခြားသူသို့ နိုင်နှုန်းများသည်။