kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၄၆ - ၄၇ ခုနှစ်၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား၊ ဗကသ တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (ခ) ဘောဂဗေဒ ဂုဏ်ထူးတန်း တက်နေစဉ် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ (ဗကပ) တောခိုရာသို့ လိုက်ပါ သွားခဲ့သည်။
ထိုစဉ် ဦးချမ်းအေးသည် ရန်ကုန် ခရိုင် ဗကပ ယူဂျီ အဖြစ်နှင့် ရန်ကုန်သို့ မကြာခဏ ရောက်၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ညီညွတ်ရေး တပ်ဦးမှ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးခြင်း၊ ဗကပ၏ သဘောထားကို ညွှန်ကြားစဉ် ဦးချမ်းအေးအား ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ အစိုးရနှင့် စေ့စပ် ဆွေးနွေးရန် ဗကပ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တာဝန်ပေး စေလွှတ်သည်။
စေ့စပ် ဆွေနွေးရာတွင် ဗကပ ဗဟိုက နိုင်ငံရေး အခြေခံဖြင့် ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားသော်လည်း ဦးချမ်းအေးက မလိုက်နာ သဖြင့် တိုင်းကော်မတီ အဆင့် တာဝန်မှ ရုပ်သိမ်းပြီး ပါတီဝင် အဖြစ်မှလည်း ၉ လ ရပ်စဲ ထားခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဦးချမ်းအေးက ပါတီမှ နုတ်ထွက်ခွင့် ပြုရန် ဗကပသို့ စာရေး တင်ပြရာ ဗဟိုက လက်မခံ ခဲ့ပေ။
ထိုအချိန် ခွင့်ဖြင့် နေထိုင်စဉ် ဦးချမ်းအေးသည် စစ်တမ်း တစောင် (နောင်တွင် ချမ်းအေး စစ်တမ်းဟု အမည် တွင်ခဲ့သည်) ကို ပြုစုပြီး ဗကပ ဗဟိုသို့ တင်ပြ ခဲ့သည်။
ထိုစစ်တမ်း၏ အနှစ်သာရမှာ ဗကပ ဗဟို၏ ၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ လမ်းစဉ် ဖြစ်သော လက်နက် ကိုင်တော်လှန်ရေး လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည် သုံးသပ်၍ လက်နက်ကိုင် လမ်းစဉ်ကို စွန့်ပြီး ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ နည်းအရ တိုက်ပွဲဝင်ရန် ဖြစ်သည်။
ထိုလမ်းစဉ်ကို ဗကပ ဗဟိုက လက်မခံ ပယ်ချ ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် လျှို့ဝှက် လှုပ်ရှားလျက် ရှိသော ဦးချမ်းအေးကို တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးက ဖမ်းဆီး ရမိခဲ့သည်။
ထိုစဉ် ဦးချမ်းအေးသည် ဖဆပလ အစိုးရ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဦးထွန်းဝင်း ထံသို့ ချမ်းအေး စစ်တမ်းကို တင်ပြခဲ့သည်။
ယင်း စစ်တမ်းကြောင့် ရဲဘော် ချမ်းအေး အမြင်မှန် ရသွားပြီဟု ဖဆပလ အစိုးရက ယုံကြည်ကာ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ခံဝန် ကတိဖြင့် ပြန်လွှတ် ပေးပြီး ထိုနေ့မှာပင် အစိုးရ ခွင့်ပြုချက်ကြောင့် သတင်းစာ ဆရာများနှင့် တွေ့ဆုံကာ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
၎င်းတင်ပြသော ချမ်းအေး စစ်တမ်း ကိုလည်း ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခွင့် ပြုခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ ရယူပြီး ဥပဒေ ပညာရှင်၊ စာရေး ဆရာနှင့် သတင်းစာ ဆရာ၊ ၁၉၅၇ - ၅၈ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ ဝန်ကြီး မြန်မာ့ အလင်း ဦးတင်၏ စီစဉ်ပေးချက် အရ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် စီးပွားရေး အယ်ဒီတာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးဟောင်း ဦးထွန်းဝင်း (တည်မြဲ ဖဆပလ) ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သော ဗဟို လက်ကား သမဝါယမ အသင်းတွင် ဦးထွန်းဝင်း၏ ဖိတ်ခေါ်ချက် အရ သမဝါယမ သင်တန်း ကထိက တာဝန် တို့ကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
စံတော်ချိန် သတင်းစာကို အယ်ဒီတာချုပ် ဦးစီး ထုတ်ဝေရန် စီစဉ် ခဲ့သော်လည်း ထို သတင်းစာမှာ မထုတ်ဖြစ် ခဲ့ပေ။
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်စဉ် ဦးထွန်းဝင်းနှင့် နိုင်ငံရေး ကိစ္စများ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးရာမှ ဦးချမ်းအေးသည် ဗကပ ရပ်တည်ချက် အတိုင်း ရပ်တည်ချက် မပြောင်းလဲ၊ တည်မြဲ ဖဆပလ ကိုလည်း စော်ကား ပုတ်ခတ်သည်ဟု ဆိုကာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် အလုပ်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။
၁၉၆၁ - ၆၂ ခုနှစ်တွင် မှန်နန်း စီးပွားရေး သတင်းစဉ် (နေ့စဉ်ထုတ်) နှင့် မှန်နန်း ဂျာနယ် (အပတ်စဉ်) တို့တွင် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
ယင်းမှန်နန်း ဂျာနယ်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အာဏာ သိမ်းခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏ ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေး စနစ်ကို ကြိုဆိုကြောင်း ထောက်ခံ ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရ ပြန်ကြားရေး၊ သမဝါယမနှင့် အမျိုးသား စီမံကိန်း ဝန်ကြီး ဌာန တို့တွင် အထူး အရာရှိ၊ ထိုမှ စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းသုံး ဆိုရှယ်လစ် ဘောဂဗေဒ စာအုပ်ကို ဦးတင်ရွှေ (ဘီအေ၊ ဘောဂဗေဒ ဂုဏ်ထူး၊ ဘီအယ်လ်) အမည်ဖြင့် ပြုစုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံတော် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ် ဒါရိုက်တာ လူကြီး၊ စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် ပညာရေး အဖွဲ့ဝင်၊ ပြင်ပ ကထိက စာစစ်မှူး တာဝန် တို့ကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေး အစိုးရ၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ဂျီနီဗာ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်များ အစည်းအဝေးနှင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ သမဝါယမ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲ တို့ကို တက်ရောက် ခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် အယူအဆ မကိုက်ညီ သဖြင့် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်၍ မော်လမြိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပြီးနောက် ဗဟို တရားရုံး ရှေ့နေ အဖြစ် အသက်မွေးရင်း မောင်းစူးစမ်း အမည်ဖြင့် စာများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမ ဇနီး ဒေါ်သန်းသန်း ကွယ်လွန် သွား၍ ယခု လက်ရှိ ဇနီး ဒေါ်ခင်ချစ် (အလယ်တန်းပြ ဆရာမ၊ ယခု အငြိမ်းစား) နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ် ခဲ့သည်။
ဇနီးသည် ဒေါ်ခင်ချစ်နဲ့ သမီး တဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၃၅ဝ ပြည့်နှစ် (၁၉၈၈ ခုနှစ်)၊ ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီး အပြီးတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်၍ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်၊ ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင်၊ မွန်ပြည်နယ် စည်းရုံးရေးမှူး တာဝန်တို့ ယူခဲ့သည်။
ဦးချမ်းအေးသည် မော်လမြိုင် မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ ၃၆,၅ဝ၈ မဲ၊ စုစုပေါင်း မဲရာခိုင်နှုန်း ၇၃.၂ ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဂန္ဒီ ဆုံးဖြတ်ချက် အတိုင်း လွှတ်တော် ခေါ်ယူခွင့် မရလျှင် လုပ်ဆောင် သင့်သည့် နည်းလမ်း သုံးသွယ် စာတမ်းကို တိုင်ပင် ဆွေးနွေး ရေးသား ပြုစုရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် အတွက် နဝတ စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်း ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ အရေးပေါ် စီမံမှု အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ (၅) (က) (ခ) (ည) အရ ပြစ်မှု ထင်ရှား စီရင်ခြင်း ခံရ၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁ (ည) နှင့် ငြိစွန်း သဖြင့် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
နောင် ၁ဝ နှစ် အတွင်း ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲ များ၌ ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဦးချမ်းအေး ကိုင်ဆောင်သည့် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ လိုင်စင် အမှတ် - ၁၁၃၁ အား ရုပ်သိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ရှေ့နေ အဖြစ်မှပါ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် မှလည်း မူအရ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပါတီဝင် အဖြစ်မှ ထုတ်ပယ် ပေးခဲ့ရသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အင်းစိန် အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လွတ်သည်။
ယခု အခါ စာတမ်း ဖတ်ပွဲများ၊ စာပေ ဟောပြောပွဲများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း များနှင့် ပတ်သက်သည့် များတွင် စီးပွားရေး ကဏ္ဍနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သဘောတရား ရေးရာ များနှင့် အတွေ့အကြုံ များကို ပွင့်လင်းစွာ ဟောပြော ပို့ချ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဓန၊ ရနံသစ်၊ နွယ်နီ၊ အတွေးအမြင်၊ Executive၊ စံပယ်ဖြူ၊ စတိုင်သစ်၊ Business စသည့် လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဈေးကွက်၊ စာဖတ်သူ၊ ကုမုဒြာ၊ 7 Day News၊ ခေတ်ဆန်း၊ အကျိုးဆောင် စသည့် အပတ်စဉ်ထုတ် ဂျာနယ် များ၌ ပြည်တွင်း စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အတွေးအမြင်၊ ဘာသာပြန်နှင့် ပင်ကိုရေး ဆောင်းပါးများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်။
စာရေးဆရာမောင်စူးစမ်းသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီဝန်းကျင်ခန့်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာတောင်ညွှန့်မြို့နယ်၊ ကန်တော်ကလေး၊ မန္တလေးလမ်းရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေနံချောင်း အမှတ် (၂) ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးခင်ကျော်ဟန် စုစည်း ပြုစုပြီး ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ပြန်ကြားရေး ကော်မတီက ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ (၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့မှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့) "ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မှတ်တမ်း" စာအုပ် အခြေခံကာ စာရေးဆရာ မောင်စူးစမ်း အကြောင်း စုစည်း တင်ပြထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့ လက်အောက်ခံ စစ်ရေယာဉ်စု အမှတ်( ၂ ) ဗျူဟာ ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ရေ)၏ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ Category:မွန်ပြည်နယ်။
ဒေါက်တာ ဆာ စံစီပိုး () (၄ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၀ - ၇ ဇွန် ၁၉၄၆) သည် ကရင်လူမျိုးရေးလှုပ်ရှားသူနှင့် ဆရာဝန် ဖြစ်သည်။
ကရင်အမျိုးသားအသင်းကို ဦးဆောင်ကာ ကရင်ပြည် သီးခြားလွတ်လပ်ခွင့်ရအောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင်၊ ကိုးဆူရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။
အဘမှာ တိုက်သူကြီး ဦးအောင်ညို ဖြစ်ပြီး အမိမှာ နော်ပဂေး တို့ဖြစ်သည်။
ငယ်နာမည်မှာ စံပိုး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ပုသိမ်မြို့ရှိ အမေရိကန်သာသနာပြုကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။
ကိုးစုရွာမှာ ပုသိမ်၏မြောက်ဘက် (၅) မိုင်အကွာတွင် ရှိရာ နေ့စဉ် ခြေကျင်လျှောက်ကာ ကျောင်းတက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စံပိုးအား ကျောင်းအုပ် ဒေါက်တာ ချားနီကော (Charles Nichols) က အမေရိကန်သို့ ပညာသင် လွှတ်သည်။
ထိုအချိန်က အသက် ၁၄ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။
အမေရိကန်ရောက်သောအခါ ဒေါက်တာနီကောက အဒေါ်ညီအစ်မ နှစ်ဦးထံတွင် အပ်နှံခဲ့သည်။
ထို ခရွန်ဘီ (Crombie) ညီအစ်မပိုင် ယာခင်းတွင် နေထိုင်လျှက် အထက်တန်း ပညာ ဆက်သင်သည်။
ထိုညီအစ်မ၏အမည်ကို အလယ်တွင်ထည့်ကာ စံစီပိုး (San Crombie Po) ဟူ၍ ပြောင်းခဲ့သည်။
Shah Paung (Jun 2004) "San C. Po: Elusive Dream". Irrawaddy. Vol. 12 No. 6. ထို့နောက် ကောလဂိပ်မြို့ရှိ ဆေးပညာကို စတင်သင်ယူပြီး နယူးယောက်ရှိ အဲလဗာနီ ဆေ;ပညာ ကောလိပ် (Albany Medical College) ၌ ဆရာဝန်အတတ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းကျောင်းမှပင် ဆေးပညာဘွဲ့ကို ၁၈၉၃ ခုတွင် ရသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူသည်။
ခရိုင်ဆရာဝန် ၁၉၈၄ တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ကာ ပုသိမ်၌ ခရိုင်ဆရာဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ပုသိမ်၌ (၅) နှစ်ခန့်၊ ကျောက်ဆည်၌ (၁) နှစ်နီးပါးနှင့် မြောင်းမြ၌ (၄) နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းသည်။
၁၈၉၅ ခုတွင် ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဦးလူနီ (Loo-Nee) ၏ သမီး အေမီလူနီ (Amy Loo-Nee) နှင့် လက်ထပ်သည်။
သားသမီး (၇) ယောက် ပွားစီးသည်။
၁၉၀၂ ခုတွင် အလုပ်ထွက်ကာ ပုသိမ်၌ ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်း ဖွင့်သည်။
နိုင်ငံရေး ပုသိမ်မြို့ မြူနီစပယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၈ နှစ်ခန့်မျှ ထမ်းဆောင်သည်။
ယင်းမှစ၍ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်သို့ ဝင်သည်။
ကရင်အမျိုးသားတို့တောင်းဆိုသောကြောင့် မြန်မာ့အရေး၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ်မှ စွန့်လွှတ်၍ ဗြိတိသျှ လက်အောက်ခံနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။
၁၉၁၅ ခုတွင် ဥပဒေပြုကောင်စီတွင် စာရင်းသွင်းခံရကာ ၁၉၁၇ မှ ၁၉၂၃ အထိ မြန်မာပြည်ဥပဒေကောင်စီ၌ မင်းတိုင်ပင်အမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁ တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးရန် စုံစမ်းရေးကော်မရှင်ဖွဲ့ရာ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အိန္ဒိယသို့ သွားရောက်ဆွေးနွေးသည်။
၁၉၂၃ တွင် (၉၁)ဌာနအုပ်ချူပ်ရေးသို့ ပြောင်းလဲသည့်အခါ ဧရာဝတီတိုင်းအတွက် ဥပဒေပြု လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။
"Sir San C Po". Karen Heritage. ၁၉၂၅ တွင် ယောက္ခမဖြစ်သူ၏ ဒေါကလူ (ခေါ်) ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ကြီး၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ် ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ကရင်လူမျိုးတို့အရေးကို လွှတ်တော်၌ တက်တက်ကြွကြွဆွေးနွေးသဖြင့် ကရင်တို့၏ ဖခင်ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ မြန်မာပြည်ကို ခွဲလိုက်ပြီးနောက် အခြေခံဥပဒေအရ အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။
စာပေရေးသားခြင်း ၁၉၂၈ တွင် ဒေါက်တာ စံစီပိုးသည် ဗမာနှင့် ကရင်များ (Burma and the Karens) စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယင်းစာအုပ်တွင် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ရှေးဟောင်းရာဇဝင်၊ စိတ်နေသဘောထား၊ အတွေးအခေါ် အယူဝါဒ စသည်တို့ကိုဖော်ပြပြီး ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နိုင်ငံရေး လိုအင်ကို ရေးသားထားခဲ့သည်။
San C. Po (1928) "Burma and the Karens". ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပထမကမ္ဘာစစ်၌ လူမှု့ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စစ်သားစုဆောင်းရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ဗြိတိသျှအစိုးရက ၁၉၂၄ ခုတွင် စီဘီအီးဘွဲ့ (Commander of the Most Excellent Order of the British Empire) ချီးမြင့်ခဲ့သည်။
၁၉၃၃ တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့သည် ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြုခံရသည်။
နောက်ဆုံးခရီး ဒေါက်တာစံစီပိုးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး အတွင်း၌ ကရင်အမျိုးသားအသင်း အကြံပေးနာယက အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးသော် နာမကျန်းဖြစ်လာပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇွန်လ (၇) ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ Category:မြန်မာ ဆရာဝန်များ။
ဝတ္တုတို ကိုအရေးအဖွဲ့များသည်။
မန္တလေး ရှိ မဟာမုနိ ဘုရားကြီး ဝင်းအတွင်းမှာ ဈေးဆိုင်ဖွင့်ထားသည်။
ဘုရားကြီးသူ ဟူသောဝတ္တုတို အပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူတို့အပေါ် လေ့လာပြီး လူ့စရိုက်သဘာဝ ဖော်ကျူးသော သရုပ်မှန်ဝတ္တုများ ရေးသားခဲ့သည်။
သူ၏ ဝတ္တု အချို့ကို ဂျပန်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုထုတ်ဝေရခြင်း၊ သူ၏ဝတ္တုအချို့အတွက် ပြည်ပဖေါင်ဒရေးရှင်းအချို့မှ ဂုဏ်ပြုချီးမြင့်ခံရခြင်းများလည်း ရှိဖူးသည်။
ဥတ္တရလမင်း အဖွဲ့မှ ရွေးချယ်စုစည်းထုတ်ဝေသော စာအုပ်အချို့တွင်လည်း ဆရာမ၏ ဝတ္တုအချို့ကို မြင်တွေ့ရသည်။
`ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာ မိုးနတ်သားကိုရည်ညွှန်းပြောလိုရင်းဖြစ်ကြောင်း မိုးရွာတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း မိုးကြီးလေကြီးကျလာနိုင်ကြောင်း အချင်းချင်းသတိပေးပြောကြားရာတွင် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကြောင့်သိရသည်။
ဒေဝေါပုံပြင် တောင်သူကြီးတစ်ဦးက သားသမီးများကို ဒေဝေါလာတော့မည် သိမ်းဆည်းစရာအလုပ်များကိုသွက်သွက်လုပ်ကြဟု နှိုးဆော်သတိပေးသည်။
တောင်သူကြီး၏နွားများကိုညအမှောင်ရောက်လျှင်ဝင်ဆွဲရန်ခြုံခိုစောင့်နေသည့် ကျားတစ်ကောင်က ရေးကြီးသုတ်ပျာသိမ်းဆည်းကြသူများ၏အပြုအမူကြောင့် `ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာကြောက်စရာ သတ္တဝါတစ်ကောင်ဖြစ်မည်ဟုတွေးထင်သည်။
ထို့အတူလယ်ယာထွက်ကုန်များခိုးယူရန် သစ်ပင်တစ်ပင်ပေါ်မှစောင့်ဆိုင်းနေသော သူခိုးကလည်း ကျားကဲ့သို့ပင်တွေးမိသည်။
ကြောက်စိတ်ကိုယ်စီဖြင့်အခွင့်အခါရောက်အောင်စောင့်ဆိုင်းနေကြစဉ် သူခိုးက ကျားအပေါ် ပြုတ်ကျပြီးခွစီးလိုက်သလိုဖြစ်သွားသည်။
ကျားကငါ့အပေါ်`ဒေဝေါ´ခုန်ချလေပြီဟု ကြောက်လန့်တကြားထွက်ပြေးသလိုသူခိုးကလည်းဆွဲမိဆွဲရာကျား၏နားရွက်ဆွဲမိရင်းထိတ်လန့်စွာဖြင့် တစ်ညလုံးလိုက်ပါနေရသည်ဆို၏။
နံနက်အလင်းရောင်ထွက်ပြူလာမှအခြေအနေကိုဦးစွာရိပ်မိသောသူခိုးက သစ်ပင်တစ်ပင်၏ကိုင်းကိုတွဲခိုကာပြေးလွှားနေဆဲကျားပေါ်မှနေရစ်ခဲ့သည်။
ကျားရန်ကိုကြောက်သဖြင့်သစ်ခေါင်းတွင်းဝင်ပုံးနေခဲ့သည်။
ကျား၏အံ့ဩဖွယ်အတွေ့အကြုံကို စပ်စုသိရှိရသောမျောက်က ဆက်လက်စူးစမ်းလိုသဖြင့် ထွက်မပြေးကြစတမ်းသဘောတူညီချက်ဖြင့် အမြီးချင်းချည်နှောင်ကာ ဒေဝေါဆင်းကျန်ရစ်သည်ဟူသောသစ်ပင်ရှိရာပြန်သွားကြသည်။
ဒေဝေါ၏အရိပ်အခြေကိုမတွေ့သဖြင့် သစ်ခေါင်းအတွင်းသို့ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့်ဦးစွာထိုးကြည့်ရာ သူခိုးက တုတ်ကိုဆွဲယူထားလိုက်သည်။
ဆက်လက်၍မျောက်က ချည်နှောင်ထားသောအမြီးဖြင့်သစ်ခေါင်းအတွင်းထိုးသွင်းစူးစမ်းပြန်ရာ သူခိုးကအမြီးကိုဆွဲ၍ တုတ်ဖြင့်ထိုးလွှတ်သည်ဆို၏။
ထိုအခါမျောက်လည်း နာကျင်ထိတ်လန့်စွာဖြင့် ဒေဝေါမဟုတ်ဘူး မြီးဆွဲဒုတ်ထိုးဟ ဟုအော်ဟစ်လေရာ နဂိုကပင်ကြောက်လန့်နေသောကျားလည်းထွက်ပြေးပြန်သဖြင့် ဒရွတ်တိုက်ပါသွားသောမျောက်မှာသေပွဲဝင်ရရှာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ရှေ့နောက်ဆင်ခြင်စဉ်းစားမှုမရှိပဲ ကမန်းကတန်း အလျှင်အမြန် လုပ်ကိုင်တတ်ကြသူများကို မီးဆွဲဒုတ်ထိုး(ဖြစ်အောင်)မလုပ်နှင့်ဟု ဆုံးမတတ်သလို `ဒေဝေါ´ဆိုသည်မှာလည်း မသိနားမလည်သူများအတွက် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်စရာဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိမှတ်ကြသည်။
right|မေရီချက်(ပ်)မင်း ကျောင်း thumb|ကျောင်းတံဆိပ် မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြား သောကလေးများကျောင်း (Mary Chapman Teachers Training Callege & School for the Deaf Children) မေရီချက်(ပ်)မင်း နားမကြားသော ကလေးများကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နားမကြားသော ကလေးများအတွက် ပထမဆုံးကျောင်းပင် ဖြစ်သည်။
၁၉၂၀-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သူ မစ္စ မေရီချက်(ပ်)မင်း (MissMaryChapman)က မြန်မာပြည်ရှိ မွေးရာပါ နားမကြား၊ စကားမပြောတတ်သော ကလေးသူငယ်များအတွက် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မေရီချက်(ပ်)မင်းသည် ကျောင်းအတွက် မြေနေရာနှင့် အဆောက်အဦကို ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ဝယ်ယူ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
စတင်တည်ထောင်သော နှစ်မှာပင် ပထမတိုးချဲ့အဆောက်အဦကို Mary Chapman Teachers Training Callege & School for the Deaf အမည်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။
နားမကြားသော ကလေးငယ်များကို ပညာသင်ကြားပေးနိုင်မည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို ပျိုးထောင်ပေးခဲ့ပြီး နားမကြားသော ကလေးများကိုလည်း စာနှင့် သက်မွေးပညာရပ်များကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၀-ခုနှစ်တွင် ရှမ်းလမ်း၌ တိုက်တစ်လုံးငှား၍ ကျောင်းဖွွင့်ပါသည်။
ကျောင်းသားတစ်ဦးနှင့် စပါသည်။
နားမကြားသော ကလေးများ စကားပြောနိုင်ကြောင်း လူထုက မယုံကြည်သောကြောင့် အစတွင် တော်တော်နှေးပါသည်။
ဒေါ်စိန်သာကို ပထမဦးဆုံး ဆရာဖြစ်သင်တန်း ပေးပါသည်။
၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် ယခုလက်ရှိ သံတမန်လမ်း၌ သစ်သားအိမ်နှင့် ခြံကိုဝယ်ပြီး Mary Chapman Teachers Training Callege & School for the Deaf ဟူ၍ အနောက်ဘက်၌ ၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် Miss Mary Chapman ၏ ကိုယ်ပိုင်ငွေနှင့် အင်္ဂလန်မှ နားမကြားသော ကလေးများကို ကူညီမစသော အသင်းတစ်ခု၏ အကူအညီဖြင့် တိုးချဲ့အဆောင် စ၍ဆောက်ပါသည်။
၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသား(၁၀)ယောက် တိုးလာသည်။
ထိုအချိန်၌ ဆရာဖြစ်သင်တန်းသို့ တက်ရန်လူ ရှာသော်လည်း လာလိုသောသူ ရှားပါသည်။
၁၉၂၈-ခုနှစ်တွင် ဒေါ်စိန်ကျော့နှင့် ဒေါ်အားပု နှစ်ယောက် ဆရာဖြစ်သင်တန်းတက်ရာ (၄)နှစ်ကြာပါသည်။
ဆရာဖြစ် သင်တန်းပေးသူ တစ်ယောက်သာ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်လို သင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကျောင်းသား/သူ စုစုပေါင်း(၁၂)ယောက်ရှိသည်။
၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် Mary Chapman နေမကောင်းသဖြင့် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်သွားရာ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် Miss Raymond ကို ထားခဲ့သည်။
၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် Mary Chapman ပြန်လာရာ ကျန်းမာရေး မကောင်းသေးသဖြင့် ဆရာဝန်အမိန့်အရ နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်သွားရသည်။
အင်္ဂလန်တွင် (၁၀)နှစ်ကြာ နေ၍ ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဤနှစ်၌ ၎င်းကျောင်းကို Bible Churchmen Missionary Society (B.C.M.S)သို့ လွှဲအပ်ပါသည်။
၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် Mr & Mrs Jereen တို့က ကျောင်းကို အုပ်ချုပ်ပါသည်။
၁၉၃၃၊ ၃၅-ခုနှစ်တွင် Miss Marshell က ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆက်အုပ်ချုပ်ပါသည်။
ဒေါ်အေးခင်၊ ဒေါ်ရိုဒါ၊ ဒိုရာ ဆရာမ(၃)ဦးကို ခန့်ထား၍ ကျောင်းသား/သူ စုစုပေါင်း(၂၅)ယောက်ရှိသည်။
right|မေရီချက်(ပ်)မင်း ကျောင်းသားများ ရည်ရွယ်ချက် ဆောင်ပုဒ် အနိုင်မခံ အရှုံးမပေး ဟူသော ဆောင်ပုဒ် စာတန်းအား ကျောင်းတံဆိပ်တွင် ရေးထိုးထားသည်။
လိပ်စာ အမှတ်(၂)၊ သံတမန်လမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။
ဖုန်း ၀၁-၂၂၁၈၇၂ စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့။
ဂျောက်ဂျက် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဟစ်ဟော့အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂျောက်ဂျက်သည် ညစ်ညမ်းစာသားပါဝင်သည် သီချင်းများ ရေးဖွဲ့ သီဆိုမှုကြောင့် စင်မြင့်ဖျော်ဖြေပွဲများ၊ စီးရီးထုတ်ခြင်းများ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရဖူးသည်။
နံနက်ခင်းဂျာနယ်၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ထုတ်သူသည် မြန်မာ ဟစ်ဟော့ တတိယမျိုးဆက်၏ အအောင်မြင်ဆုံး အဆိုတော်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်ဦးဆရာမှာ ရသ ဖြစ်သည်။
နေဝင်းမြင့် (၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ် အမျိုးသားစာပေဆု ၃ ကြိမ်ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၆)ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း ကုန်းဇောင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် အဖ-ဦးဘရွှေ၊ အမိ-ဒေါ်သိန်းတို့က မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ ဝင်းမြင့်(ခ)ခင်မောင်ဝင်းဖြစ်သည်။
ဇနီး- စာရေးဆရာမ ခင်ခင်ထူးနှင့်အတူ မန္တလေးမြို့တွင်နေထိုင်ရင်း စာပေများ ရေးသားပြုစုနေသည်။
ကလောင်အမည်ကွဲများမှာ ဝင်းဖွေး၊ အောင်မောင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ၁၉၅၇ - ငယ်စဉ်က ကုန်းဇောင်းကျေးရွာ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး အင်းစိန်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း အမှတ်(၄)တွင် ဒဿမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန် ဒညင်းကုန်းအုတ်စက်ရုံအမှတ်(၁)တွင် ဝန်ထမ်းအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ပညာသည်(ထုတ်လုပ်ရေး)အဆင့်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စာပေဆုများ ၁၉၈၅ - စာပေဗိမာန်စာမူဆု ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်(တတိယ)ဆု - ဗျိုင်းမည်းနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ ၁၉၉၂ - အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်) - ဆယ့်နှစ်ကြိုးဝတ္ထုတိုများ (အားမာန်သစ်စာပေ) ၂၀၀၇ - အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်) - အိမ်ကလေး ၁၆ လုံး (ပုဂံစာအုပ်တိုက်) ၂၀၁၀ - အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန် (ရသ)) - ရေကန်သာ ကြာတိုင်းအေး (ပုဂံစာအုပ်တိုက်) ဒါ့အပြင် အခြားစာအုပ်များစွာ ကိုလဲ ‌ေးသားဆုရခဲ့ပါတယ် ရေးသားပြီးသော စာအုပ်အချို့ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အဘ ဦးသိန်းလွင် စာရေးဆရာ မောင်သာရနှင့် အမိ ဒေါ်ခင်စန်းတို့၏ သမီးဦးဖြစ်ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း ဝတ္တုတို များရေးသားသော စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကဗျာ/ပန်းချီ စသောအနုပညာ လုပ်ငန်းများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး ဦးတည်ကြည် + ဒေါ်နှင်းနှင်းထွန်းတို့၏ အစ်မ၊ ဦးအောင်သင်း၏ ဇနီး၊ သမီး ဒေါက်တာချမ်းမြေ့သူ (USA)၊ သား အေးချမ်းမိုး၊ မောင်ပြေငြိမ်းချမ်း၊ သမီး ချမ်းစိမ့်စိမ့်ချမ်းတို့၏ မွေးသမိခင် ဒေါ်ဖြိုး (ခ) စာရေးဆရာမ ဖြိုးသာရ (၅၆) နှစ် သည် ၂၀၁၂ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ ည ထိုင်းစံတော်ချိန် ၁ဝ နာရီ ၂ဝ မိနစ်အချိန်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ အုန်းပြန့် ဒုက္ခသည်စခန်းတွင် အစာအိမ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သွားသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ထရိုဂျန် ဆိုသည်မှာ ပြဿနာမရှိဟုထင်ရသော်လည်း ၎င်းမှာ ဗိုင်းရပ်စ် နှင့် worm များအား ဝှက်ထားပေးတတ်သည်။
ထရိုဂျန် ကို ဟက်ကာ များမှ စတင်ရန် အမိန့် မပေးမချင်း ကွန်ပျူတာ ကို ဒုက္ခမပေးပဲ နေတတ်ကြသည်။
ဘလှိုင်ကော်မတီ 'အမျိုးသားပြတိုက် ပစ္စည်းစုပြီး ခင်းကျင်းပြသရန်' အစီရင်ခံစာ ၁၉၄၅။
တေလာ (L.F.Taylor) 'မြန်မာပြည်နယ်ပြတိုက်' JBRS XIV, i, I-20 Museum Architecture Museums and Art galleries *Encyclopedia Brittanica XV, 1953, 990-1001 လု့စ် (G.H.Luce) 'မြန်မာပြတိုက်တည်ထောင်ဖို့ အလုပ်လျာထားချက်အကြမ်း' JBRS XXXIII, ii, 99-130 မင်းနိုင် 'ပြတိုက်လမ်းညွှန်' ၁၉၈၀ တွေကိုလည်း ဖတ်တယ်။
အင်ဒိုနေရှား၊ အမေရိက၊ အင်္ဂလန်၊ အိန္ဒိယ၊ ကနေဒါ၊ စင်ကာပူ၊ ဂျပန် စတဲ့ နိုင်ငံတွေက ပြတိုက်ကြီးတွေ လည်း ကြည့်ရှုပြီး မှတ်မိသမျှကိုလည်း ပြန်စဉ်းစားပြီးမှ ဒီစာတမ်းကို ရေးပါသည်။
ပုဂံပြတိုက်သစ်ကို ၁၆၊ ဇွန်၊ ၁၉၉၉ မှာရောက်ခဲ့သည်။
နောက်နှစ်ရက်ဆက်ပြီး သွားသေးတယ်။
ဘေးမြင်ကောက်ကြောင်းပုံ (silhouette) နဲ့ပဲ ရောက်တဲ့နေရာက ဆက်မ သွားပဲ ပြန်ချင်တဲ့စိတ်ပေါက်တယ်။
ဥပမာ ကပ်ပြီးပြောရရင် ပင်လယ်က ဝင်လာတဲ့ သင်္ဘောပေါ်က ရန်ကုန်မြစ်ဝ ရောက်တဲ့အခါ ရွှေတိဂုံဘုရားကြီး၏ ဘေးမြင်ကောက်ကြောင်း ပုံဟာ နှစ်သက်စိတ်၊ ကြည်နူးစိတ် ဗုဒ္ဓသာသနာအကြောင်း ပိုသိချင်တဲ့စိတ်တွေ ပေါ်လာတယ်။
ငါမရောက်မနေ သွားကြည့်ရမယ့်နေရာဟာ ဘုရားကြီးပဲလို့ စိတ်မှာစွဲယူ သတ်မှတ်မိတယ်။
ပုဂံ ပြတိုက်က အဲဒါရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေတယ်။
ပုံထုတ်တဲ့ ပိသုကာတွေကို အထင်သေးမိ တယ်။
ပုဂံ ကြည်နူးနှစ်သက် ကြည်ညိုစရာ ဘေးမြင်ပုံလောင်း (silhouette) ကို ဖျက်ဆီးသူ တွေလို့ စိတ်မှာထင်မိတယ်။
ကျွန်တော်တို့ ပုဂံရောက်နေတဲ့ ရက်မှာ မြန်မာဗိသုကာအသင်း ကလည်း ကုမုဒြာဟိုတယ်မှာ လူလေးဆယ်ကျော်တည်းခိုပြီး ပုဂံဘုန်းကြီးကျောင်း ဆွေးနွေးပွဲ (seminar) နှစ်ရက်လုပ်တယ်။
မင်းဘူးအောင်ကြိုင်ကို တလေးတစားဖိတ်ပြီး သူပြောတာတွေ ကို ဂရုတစိုက် နားထောင်မှတ်သားကြတယ်။
သူတို့ထဲက ခေါင်းဆောင်တယောက်ကပဲ ပုဂံ (silhouette) ပျက်သွားပြီလို့ ပြောပါတယ်။
အလှ အယဉ် အမြင့် ဆိုတဲ့ အာနန္ဒာ၊ ဂေါ်တောပုလ္လင်၊ သဗ္ဗညု ဂူကျောင်းဘုရားစေတီတွေ တိမ်ပြီး (fade out) ရှုခင်းထဲက မှိန်ထွက် သွားတယ်။
တိုင်းတပါးမှာ လန်ဒန်စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းနားမှာ မိုးမျှော်တိုက် (skyscraper) ကြီး မဆောက်ရ။
ဆူးလေဘုရားနားမှာ လမ်းကူးတံတားကြီးတွေ၊ တိုက်မြင့်ကြီးတွေ ဝင်လာ တော့ ဆူးလေဘုရားဟာ မူလနေရာက မရွေ့ဘဲ ပျောက်သွားတယ်။
ရှိဂါကို (Chigaco) မှာ အထပ်ငါးဆယ် ခြောက်ဆယ်ဝိုင်း (loop) ထဲမှာ အင်ပါယာစတိတ် (Empire State building) က အထပ်တရာ့သုံးဆယ်ထပ်နဲ့ ဆောက်ထားပေမယ့် မင်ရှီဂန်(Michigan) ရေကန်ကြီးထဲက မြင်နေကျ မြို့ဘေးမြင်လိုင်းကောက်ကြောင်းပုံဟာ ပျက်မသွားဘူး။
တိဗက်(Tibet) က လာဆာ (Lhasa) မြို့တော်ခြေက တောင်ထိပ်ထိ ခံတပ်နန်းတော်ကြီး (Potala) ဆောက်တော့လည်း လာဆာ (silhouette) ပျက်မသွားဘူး။
မန္တလေးမှာ မြေနန်းပြာသာဒ်ကို ပြတိုက်လုပ်တာကမှ တော်သေးတယ်။
အေးဗျာ၊ ပုဂံမြင်ကွင်းတော့ အတော်များများ ပျက်သွားပြီ။
ပြာသာဒ်မုခ်တံခါးက ဝင်လိုက်ရင် ပျူစောထီးကို တွေ့ပြီး နေနတ်သားနဲ့ နဂါးမ ရလို့ မွေးတယ်လည်းဆိုသေး၊ နတ်နဂါးကပြားက လူနဲ့တူနေတယ်။
သူကိုင်တဲ့လေးက မွန်ဂို လေးသည် (Mongol archor) ရဲ့ လေးဆိုရင် တော်သေးတယ်။
ရာမဇာတ်ထဲက လေးဖြစ်လို့ ခက်နေတယ်။
သူဖြိုခွင်းရမယ့် ရန်သူတွေက အားမာန်အပြည့်နဲ့ သူရပ်တဲ့ ခုံအောက်ရောက် နေတယ်။
သူက နှိမ်နင်းပြီးပြီ ဆိုရင်လည်း အဲဒီအကောင်တွေဟာ ပက်လက်လန်နေဖို့ မကောင်းလား။
ပုံပြင်ထဲမှာ အသေသတ်တယ်လို့ ကြားရဖူးတယ်။
ပြတိုက်အဝင်မှာပဲ ကျောက်ကူဥမင်စိန်ဘောင်ကို အပြန်ပြန် အထပ်ထပ် လုပ်ထားတာ ကို တွေ့တော့ စိတ်ညစ်သွားတယ်။
အလှဆင်တာ လွန်လွန်းတော့ မလှတော့ဘူး။
တံတောင်ဆစ်အထိ ရွှေလက်ကောက်တွေ အပြည့်ဝတ်ထားတဲ့ ငါးစိမ်းသည်ကို မြင်ရတော့ ဘာမှ မပြောတာ ကောင်းပါတယ်လို့ ငြိမ်နေလိုက်တယ်။
အနီးကပ်မြင်ကွင်းမှာ သူ့ထက်ဆိုး တာက ရှိပါသေးတယ်။
လူတဖက်ရှိတဲ့ တိုင်လုံးကြီး (column)တွေပါပဲ။
တိုင်လုံးကြီးဆိုရင် ကြီးတာနဲ့ (propotionate) ကိုက်အောင်၊ ရှည်ရတယ်။
ခုတော့ သုံးဆစ်ဖြတ်ပြီး ခါးပန်းနှစ်ခု ပတ်ထားတယ်။
ထည်ဝါခန့်ညားတဲ့ ဟန် ပျက်သွားပြီ။
စံပြုရတဲ့ ရိုးရာ (classical) ဗိသုကာ (Architecture) မှာ တိုင်ကြီး (column) ဆိုရင်၊ လုပ်မြဲစနစ်က ဖိနပ် (base) တိုင်ရှည် (shaft) တိုင်ထိပ်(capital) နဲ့ ထိပ်စီး(entablature) ဆိုတဲ့ အင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံရတယ်။
တိုင်ရှည်၊ တိုင်ဖြောင့်ကြီးမှာ ဘာမျှ အကပ်အတွယ် အနှောင့်အယှက် မရှိစေရ၊ ထိပ်စီးမှာ အောက်ဆုံးက ရက်မ (Architravis) အဲဒီအပေါ်က ပန်းဆွဲ (frieze) (တခါတရံ ပန်းမဆွဲပဲ ပြောင်ထားတတ်ပါတယ်) ပန်းဆွဲအပေါ်ဆုံးက ဖောင်း(cornice) ကို မျက်နှာကျက်မှာ ဆွဲလိုက် ပါတယ်။
တိုင်ရှည်ကြီး (Doric) တပ်စကင်(Tuscan) အိုင်အိုနစ် (Ionic) ကော်သီယန် (Corinthian) ဆိုပြီး လေးမျိုးရှိတယ်။
မြန်မာမှာ ဒါမျိုး မရှိဘူး။
အနောက်တိုင်းမှာ ရှိတာကို ယူရင်လည်း အချိုးအစားကျအောင် ယူပါလို့ပဲ ပြောချင်တယ်။
အခု ယူထားပုံက အချိုးအစားကို လည်း ဖျက်တယ်။
ပြီးတော့ ယွန်းထိုးထားတယ်။
စပ်ဟပ်ပုံကို မကြိုက်ပါ။
ပြတိုက်ဝင်ပစ္စည်း (museum piece) ကို တင်ပြ (exhibit) တဲ့အခါ လာကြည့်တဲ့သူကို ပစ္စည်းမပြ။
တင်တဲ့ခုံပဲ ကြည့်ပေတော့လို့ ဆိုသလို ဖြစ်နေတယ်။
ပစ္စည်းတင်တဲ့ခုံဟာ ခိုင်ခံ့ဖို့လိုသလို ပြချင်တဲ့ပစ္စည်းကို ခုံအလှက လွှမ်းမိုးမသွားအောင် ဆင်ခြင်ရမယ်။
အပြောက်အမွှမ်းတွေ ကနုတ်တွေ မလိုပါ။
တန်ခိုးကြီးဘုရား ဂေါပကက မှန်ဘီရိုတခုထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ တပုံစီ ပြထားတာကမှ ဟန်ကျသေးတယ်လို့ ထင်မိတယ်။
ပုဂံခေတ် ဘုရားဆင်းတုတွေကြားထဲမှာ ခုမှလုပ်တဲ့ အနော်ရထာ မတ်ရပ်ရှင်၊ ကျန်စစ်သား မတ်ရပ်ရှင်တွေ ပါမနေသင့်ဘူး ထင်ပါတယ်။
အာနန္ဒာထဲမှာ အရဟံနဲ့ ကျန်စစ်သား၊ အဘယ်ရတနာထဲမှာ အဘယ်ရတနာမိဖုရားဆိုပြီး ရွှေကြိုတွေက လက်ညှိုးထိုး ပြ နေတာကမှ တော်လိမ့်ဦးမယ်။
အခုလုပ်ပုံက မတော်ပါ။
ပုဂံပုံကျယ် (panoramic view) ကတော့ မဆိုးပါဘူး။
ပြတိုက်အစောင့်အထိန်းနဲ့ လမ်းညွှန်လမ်းပြတွေက တော်တယ်။
ကျွန်တော်တို့လည်း သူတို့မကြားအောင် အချင်းချင်း လက်ကုတ်ပြီး အတင်းပြောပါတယ်။
ရာဇကုမာကျောက်စာထဲမှာ ဂြီတိတြပဝရဓမ္မရာဇာက သူ့သားတော် လုပ်သမျှ ကောင်းတယ်ကွ (သာဓု)၊ ကောင်းတယ်ကွ (သာဓု) လို့ နှစ်ခါပြောသလို ပြောခဲ့ပါတယ်။
သန်းထွန်း ရည်ညွှန်းကိုးကား -၁၃၆၅ ခု၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၃ ရက်။
ဩဂုတ်လ ၁၅ ၂၀၀၃ မှာထုတ် မာယာမဂ္ဂဇင်း ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်း ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်းစာစု ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ မေလ-၁၅ ရက်နေ့မှာ ထိုင်းနယ်စပ် တနေရာမှာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ‘၁၉၉၀ ပြည့်-ရွေးကောက်ပွဲ ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (၂၀) ကျော်ဟာ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းကြပြီး ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့ (မြန်မာပြည်) ကို အတိအလင်း စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
စတင် ဖွဲ့စည်း ဦးဆောင် ခဲ့ကြသူတွေ ကတော့ ဦးတယ်ဒီဘူးရီ၊ ဦးပီတာလင်းပင်၊ ဦးခွန်မတ်ရ်ကိုဘန်၊ ဦးမောင်မောင်အေး စတဲ့ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
နဝတ စစ်အစိုးရက ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်-ရွေးကောက်ပွဲကြီးကို ကမ္ဘာသိ တရားဝင် ကျင်းပြုပ လုပ်ပေးခဲ့ပေမဲ့၊ ပြုလုပ် ပေးပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာခဲ့တဲ့ ၉၀ ပြည့်နှစ်-ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို လေးစား လိုက်နာခြင်းမရှိတဲ့ အပြင်၊ အနိုင်ရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်နဲ့ တိုင်းရင်းသား နိုင်ငံရေး ပါတီ အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးမှ အနိုင်ရ ရွေးကောက်ခံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အသီးသီးအပေါ် မတော် မတရား ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ် ဖမ်းဆီး အရေးယူ ညစ်ပတ်တာတွေ ပြုလုပ်လာတဲ့ အတွက်၊ ၁၉၉၀ ပြည့် ရွေးကောက်ပွဲပြီး နောက်ပိုင်းမှာ နယ်စပ် ဒေသ အသီးသီး ကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် တောခို ရောက်ရှိ လာခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ နဲ့ ပဲ MPU ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။
(MPU မဖွဲ့စည်းခင်က တောခို ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ နဲ့ပဲ ‘စင်ပြိုင်အစိုးရ’ NCGUB ကို ဖွဲ့စည်း ထားပြီးရှိပေမဲ့၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားကောင်စီ (NCUB) ကို အခြေခံ ဒေါက်ကြီး (၄) ဒေါက် နဲ့ ဖွဲ့စည်းရာမှာ နေရာချထားမှု ပိုမိုမှန်ကန် သဘာဝ ကျစေရေး အတွက် NCGUB ရဲ့ နေရာမှာ MPU နဲ့ အစားထိုး ပေးနိုင်ရေး အတွက် လိုအပ်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့ MPU ကို ရည်ရွယ်ချက် ရှိရှိ နဲ့ ဖော်ထုတ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာလို့ လဲ ဆိုနိုင်ပါတယ်။