kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အစပိုင်း၌ ဗုဒ္ခဘာသာတရား၏ အဆီအနှစ်များကို သိရှိလိုသူတစ်ဦးအဖြစ် ရောက်လာခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ငယ်စဉ်ကပင် စွဲကပ်ခဲ့သော ၁၂ ရက်တစ်ကြိမ် ရောဂါခံစားနေရသော ခေါင်းခဲနာ ကို ပျောက်ကင်းချင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဦးဘခင်ထံသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာကြီးဤသို့ဆို၏။
''ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဝိပဿနာလုပ်ငန်းဌာနသည် ရောဂါအမျိုးမျိုးကုသ နေသော ဆေးကုဌာနမဟုတ်။
ရောဂါပျောက်လိုသော စိတ်ဆန္ဒဖြင့်သာ ကမ္မဋ္ဌာန်းထိုင်၍ ရောဂါ ပျောက်နိုင်မည်မဟုတ်။
ဗုဒ္ဓလမ်း စဉ်အတိုင်း ယုံကြည်သဒ္ဓါစိတ်ဖြင့်အားထုတ်ပါက ကိုယ်တွင်းအညစ် အကြေးများ ကင်းစင်လာ၍သာ ရောဂါပျောက်ကင်းတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၅ ခု စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်မည့် တရားရက်ပတ်တွင်လာရောက်ပါမည်ဟု ဆရာကြီးအား ကတိပေးခဲ့သည်။
သို့သော် စေတီရိပ်သာမှ ပြန်လာပြီးနောက် ၁၂ ရက်တစ်ကြိမ် ပေါ်ပေါက်သောခေါင်းခဲနာမှာ ဖြစ်ပေါ်မလာတော့။
တရားထိုင်ရန်ပေးခဲ့သော ကတိကိုလည်း မေ့လျော့နေ၍ အလုပ်များဖြင့် ရှုပ်နေခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဦးခေါင်းခဲနာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြန်ပေါ်လာခဲ့ပြန်သဖြင့် ကတိပေးထားသည့်အတိုင်း ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားထိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ ဦးဘခင်ဆီသို့ ထပ်မံရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဂိုအင်ကာသည် ပါရမီရင့်သန်သူဖြစ်သောကြောင့် ဦးဘခင် တရားပြပေးသည်ကို ကြိုးစားမှတ်ရှုခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ထိုက်သင့်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရသွား၍ ၎င်း၏ဦးခေါင်းခဲဝေဒနာသည်လည်း လုံးဝမပေါ်ပေါက်တော့ပေ။
ဦးဂိုအင်ကာသည် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များကိုလည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားအား ထုတ်စေသည်။
ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သွားကြသည်။
ဂိုအင်ကာ၏ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲချက်ကို ကြားရပြီးနောက် ဓမ္မစေတီရိပ်သာသို့ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများစွာ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။
ထိုသူများအတွက် ရိပ်သာမှဆရာများ တရားဟောရာတွင် စကားပြန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရုံသာ မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ၎င်းကိုယ်တိုင် တရားအရည်အသွေး အတော်အတန်ပြည့်စုံနေပြီဖြစ်သောကြောင့် ဦးဂိုအင်ကာအား ၎င်းတို့၏သာသနာပြုလုပ်ငန်းအစီအစဉ်တို့တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားလာသည်။
နေ့ရောညပါ ၎င်းအား သွန်သင်ပြသပေး၍ များမကြာမီ ဦးဘခင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသော တပည့်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တရားပြခြင်း ၁၉၆၇ ဇန်နဝါရီလတွင် မန္တလေးပရိသတ်အား တရားပြပေးရာတွင် ဂိုအင်ကာအား စကားပြန်အဖြစ်သာမက ဦးဘခင်တရားပေးပြီး နောက်ပိုင်း၌ တရားစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းများ၊ အခက်အခဲများအား ကူညီဖြေရှင်းပေးသည့်လုပ်ငန်းများကို ဂိုအင်ကာအားယုံကြည်စွာ လွှဲအပ်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဦးဘခင်၏ နယ်လှည့်တရားပြပေးသော လုပ်ငန်းကြီး ချောမောအောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။
ဦးဘခင်သည် လွတ်လပ်ရေးမရမီကနေ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၆၅ အထိ နိုင်ငံခြားသားယောဂီများစွာကို ဗုဒ္ဓ၏ဝိပဿနာတရားတော်ကို ပြသပေးခဲ့သည်။
ထိုယောဂီများကိုအခြေခံ၍ ဦးဘခင်သည် နိုင်ငံခြား၌ သာသနာပြုရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။
သို့သော် နိုင်ငံခြားသာသနာပြုလုပ်ငန်းမှာ အကြောင်းကြောင်းကြောင့် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။
၁၉၆၂ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သို့ အကူးအပြောင်းတွင် ဦးဂိုအင်ကာ ပိုင်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများသည် ပြည်သူပိုင်သိမ်းသည့်အထဲတွင် ပါသွားသည်။
အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာခြင်း ၁၉၆၉ တွင် ၎င်း၏ ဖခင်နှင့်မိခင်တို့သည် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာပြီးနောက် အိန္ဒိယပြည် ဘုံဘေမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၆၉ ဇွန်လတွင် ၎င်း၏မိခင် ပြင်းထန်စွာနာမကျန်းဖြစ်နေကြောင်း ကြေးနန်းရရှိသဖြင့် ဘုံဘေမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။
အိန္ဒိယတွင် သာသနာပြုခြင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ရှိစဉ် အသိအကျွမ်းဖြစ်သော မစ္စတာဘာခ်ချန်က ဦးဂိုအင်ကာ ဦးစီး၍ ဘုံဘေမြို့တွင် ဝိပဿနာတရား တစ်ပတ်ပြပေးပါရန် အဆိုပြုသည်။
ထို့ကြောင့် တရားနေရာများ စီစဉ်ပြီး လူ ၁၅ ဦးနှင့် စတင်ခဲ့သည်။
ထိုအကြောင်းကို ဦးဘခင်ထံ သတင်းပေးပို့ပြီး ဦးဘခင်ထံမှဖုန်းဖြင့်လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူသည်။
ထိုတရားပြသစဉ် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မဒရပ်မြို့၌လည်း တရားချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဘုံဘေနှင့် မဒရပ်တွင် တရားပြသပြီးနောက် တရားစခန်းဝင်ခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှတစ်ဆင့် ဦးဂိုအင်ကာ၏ တရားပြပုံသတင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့၏။
အိန္ဒိယပြည်ရှိအခြားမြို့များ၊ ဒေသများမှလည်း မိမိတို့မြို့ရွာအသီးသီးသို့ လာရောက်တရားပြသပေးပါရန် ဖိမန္တကပြုခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၁ ခု ဇန်နဝါရီလအထိ ဘုံဘေမြို့တွင် တရားပတ်လေးကြိမ်၊ မဒရပ်တွင် တရားပတ် ၃ ကြိမ်၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် တရားပတ် ၂ ကြိမ်နှင့် စုစုပေါင်း တရားပတ် ၂၇ ကြိမ်၊ လူဦးရေ ၈၇၉ ဦး တရားထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၂၇ ကြိမ်မြောက် တရားပတ်ကို ဗုဒ္ဓဂယာ၌ ကျင်းပနိုင်ခဲ့၏။
ထို့နောက် အိန္ဒိယပြည်အနှံ့၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝိပဿနာတရားစခန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပြသပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံတကာတွင် သာသနာပြုခြင်း ထို့နောက် တစ်ဆင့်တက်၍ သာသနာပြုရန်စီစဉ်သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်နေ၍ ကမ္ဘာသို့ သွားခွင့်မရသောကြောင့် ထိုအခက်အခဲကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီမူရာဂျီဒေဆိုင်း၏ ကူညီမှုကြောင့် ၂ ရက်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသားဖြစ်ကာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်လည်း ရရှိခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ရန် ဗီဇာလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဂိုအင်ကာ၏ ကမ္ဘာ့သာသနာပြုအစီအစဉ် စတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် ဥရောပ၊ အမေရိကနှင့် အခြားနိုင်ငံများစွာကို လှည့်လည်ကာ ဝိပဿနာတရားစခန်းများစွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံပေါင်း ၈ဝ ကျော်မှ လူများသည် ဝိပဿနာတရားပွားများအားထုတ်ရသည့်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုရရှိကြသည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ဝိပဿနာရိပ်သာ ၁၃၅ ရိပ်သာနှင့် ယာယီရိပ်သာ ၂ဝဝ ခန့်၌ ဝိပဿနာပွားများအား ထုတ်နည်းကို သင်ကြားပြသပေးခဲ့ကာ ဝိပဿနာတရားပြဆရာ ၉ဝဝ ကျော်ကိုလည်း သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး တရားပြဆရာများအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။
ထို့ပြင် သုတေသနလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အီဂယ်ပူရီအနီးတွင် ဝိပဿနာသုတေသန အကယ်ဒမီ ဌာနဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ထားသည်။
ထို့နောက် မိုဘိုင်း၌ ငွေကုဋေ ၁ဝဝဝ ကျော်အကုန်ကျခံပြီး ဉာဏ်တော် အမြင့် ၃၂၅ ပေရှိသော စေတီတစ်ဆူတည်ထား၍ ယင်းစေတီအတွင်းရှိ အခန်းကြီးထဲတွင် ယောဂီပေါင်း ၈ဝဝဝ နှင့် ရင်ပြင်တော်တွင် ယော ဂီပေါင်း ၂ဝဝဝဝ တစ်ပြိုင်တည်း တရားထိုင်နိုင်သည်။
နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ ၂ဝ၁၃၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်၊ စနေနေ့ ၁၁ နာရီခန့်တွင် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့၍ အောက်တိုဘာ ၁ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေမြို့၌ ဈာပနာအခမ်းအနကျင်းပခဲ့သည်။
လုပ်ဆောင်မှုများ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ၊ အိန္ဒိယပါလီမန်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်၊ မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်နှင့် ဆီလီကွန်တောင်ကြား အိန္ဒိယပညာသည်များ အစည်းအရုံး စသည်တို့တွင် ဝိပဿနာသင်တန်းများကို ပို့ချခဲ့သည်။
ဒလိုင်းလားမားက အကူအညီ တောင်းသောကြောင့် တိဗက်ဘုန်းတော်ကြီးများကိုလည်း ဦးဂိုအင်ကာ သွားရောက်၍ ဝိပဿနာပို့ချသည်။
ကန်ဂျီ နာဂအိ ခေါ် သည် ဂျပန်လူမျိုး ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေသော ဒေသများ နှင့် အန္တရာယ်များသော ဒေသများ တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး တွင် အစိုးရစစ်တပ် ၏ ပစ်သတ်ခြင်း ခံရသူဖြစ်သည်။
ဒဏ်ရာများဖြင့် လဲကျသွားသော်လည်း ဓာတ်ပုံကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးနေဆဲဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ရရှိသော ဝမ်းပိုက် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သူသည် ထိုအရေးအခင်းအတွင်း အသတ်ခံရသည့် တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံခြားသားဖြစ်သည်။
နောက်ကြောင်း နာဂအိ သည် ဂျပန်ရှိ အီမာဘာရီ တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အီမာဘာရီ နီရှီ အထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တိုကျို ခဲအိဇိုင်း တက္ကသိုလ် (東京経済大学) တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုမှ ဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့သေးသည်။
ဂျပန်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသော အခါ တကိုယ်တော် ဂျာနယ်လစ် မလုပ်ခင် အချိန်ပိုင်း အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သေးသည်။
တိုကျိုရှိ အေအက်ဖ်ပီ သတင်းဌာန သို့ အလုပ်ဝင်သောအခါ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ အန္တရာယ်များသော ဒေသများသို့ သတင်းယူရန် စေလွတ်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၉၇ မှ သေဆုံးချိန်ထိ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ ကမ်ဘောဒီးယား၊ ပါလက်စတိုင်း နှင့် အီရတ် တွင် စစ်သတင်းများ ရယူခဲ့သည်။
နာဂအိ သည် မြန်မာပြည်သို့ ဘုန်းတော်ကြီးများဦးဆောင်သော ဆန္ဒပြပွဲကို ဖြိုခွဲမှုမတိုင်ခင် နှစ်ရက်အလိုတွင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ထိုအရေးအခင်းသည် လောင်စာဆီ ဈေးနှုန်းများတက်လာခြင်းမှ အစပြုခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးများ ဦးဆောင်သော လူထုဆန္ဒပြပွဲကြီး အသွင်ပြောင်းလာခဲ့သည်။
The Times သတင်းစာ အဆိုအရ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် တစ်ဦးပြောသည်မှာ နာဂအိ သည် မည်သူမျှမသွားချင်သော နေရာ သို့ သွားရောက် သတင်းယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဟု ဆိုသည်။
သေဆုံးပုံ နာဂအိ သည် စက်တင်ဘာ ၂၅ တွင် သတင်းယူရန် မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာ ၂၇ တွင် အရေးအခင်းအား ဆူးလေ ဘုရားမှ အနည်းငယ်ဝေးသော ထရိတ်ဒါး ဟော်တယ်အနီးတွင် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးနေခဲ့သည်။
စစ်သားများက ဆန္ဒပြသူများကို ပစ်ခတ်သော အခါ နာဂအိ သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြား နိုင်ငံခြား သတင်းထောက် တစ်ယောက်လည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ကနဦးသတင်းများအရ နာဂအိ သည် မှားယွင်းစွာ ပစ်ခတ်သော ကျည်အရ သို့ ရှေ့တည့်တည့်မှ ပစ်ခတ်သော ကျည်အရ ထိမှန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မှားယွင်းစွာ ပစ်ခတ်သော ကျည်အရ ဆိုသည်မှာ မြန်မာအစိုးရ၏ နာဂအိ သေဆုံးမှု အပေါ်သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော်၊ ဂျပန်သတင်းဌာန များမှ ထုတ်လွင့်သော ရုပ်သံအရ မြန်မာစစ်သားတစ်ဦးက နာဂအိ အား မြေပြင်ပေါ်တွန်းလဲ ခဲ့ပြီးမှ အနီးကပ် ပစ်သတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
Adrees Latif ၏ ဓာတ်ပုံအရ စစ်သားတစ်ယောက်သည် ဒဏ်ရာရ၍ လဲကျနေပြီး ဓာတ်ပုံဆက်ရိုက်နေသော နာဂအိ အပေါ်မိုး လျက် ရှိသည်။
ထိုပုံသည် နောက်တစ်နေ့ ၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ ထုတ် နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာ မျက်နှာဖုံးတွင် ပါလာခဲ့သည်။
ဆက်ရိုက်သော ပုံများအရ ထိုစစ်သားသည် နာဂအိ ၏ ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်မှ ဆက်လျှောက်သွားခဲ့သည်။
လေ့လာမှုများအရ ၎င်းစစ်သားသည် ထိုအချိန်တွင် ရန်ကုန်၌ တာဝန်ယူရသော တမခ ခေါ် ခြေမြန်တပ်မ ၆၆ မှ ဖြစ်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်သံရုံးတွင်၊ ဆရာဝန်တစ်ယောက်က ကျည်လမ်းကြောင်း ကို သုံးသပ်သည်မှာ ကျည်သည် ဝမ်းပိုက်၏ ညာအောက်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နှလုံးကို ဖောက်ထွင်းသွားခဲ့ကာ နောက်ဖက်မှ ထွက်သွားသည် ဟု ဆိုသည်။
အစိုးရ စစ်သားက နာဂအိ၏ ကင်မရာကို သိမ်းယူသွားခဲ့ပုံများ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ဂျပန်သတင်းဌာနများမှ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သေးသည်။
နာဂအိ အပစ်ခံရပုံ ကို ရိုက်ကူးထားသော Adrees Latif ၏ ဓာတ်ပုံသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ကြားဖြတ်သတင်းဓာတ်ပုံ ပူလစ်ဇာဆု ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်မှုများ စက်တင်ဘာ ၂၈ တွင် ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး မာဆာဟီကို ကိုမူရာ သည် နာဂအိ အသတ်ခံရမှု အပေါ် မြန်မာအစိုးရကို ကန့်ကွက်သော ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခုကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း ကုလသမဂ္ဂရုံးချုပ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်ဝင်းနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးတွင် ဦးဉာဏ်ဝင်းက နာဂအိ သေဆုံးမှု အပေါ်တောင်းပန်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ယာဘူနာက မီတိုဂျီ သည် ထိုကိစ္စအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ စက်တင်ဘာ ၃၀ တွင် သွားရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး က တရားဝင် တောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်နေ့ထုတ် အစိုးရ သတင်းစာ ကြေးမုံ တွင် အခြား အမြင် တမျိုးဖြင့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ဖော်ပြခဲ့သေးသည်။
ထိုဆောင်းပါးတွင် နာဂအိသည် တိုင်းပြည်အတွင်း သို့ သတင်းထောက် ဗီဇာ ဖြင့် ဝင်ရောက် ရမည့် အစား အလည်အပတ် ဗီဇာ ဖြင့်သာ ဝင်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ သတင်းထောက်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အခင်းဖြစ်ပွားသော အချိန်သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေ ထုတ်ပြန်ထားသော အချိန်ဖြစ်ပြီး စစ်သားက အာရှသား ရုပ်ရည်ဖြစ်သော မြန်မာနှင့် ဂျပန် ကို ရုတ်တရက် ခွဲမရခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု လည်း ဖော်ပြထားသည်။
ကန်ဂျီ နာဂအိ ဆု မြန်မာသတင်းသမဂ္ဂ က နာဂအိ အမှတ်တရ ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဆု ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဖြစ်မှန်များကို ရေးသားတင်ပြနိုင်သူများကို ချီးမြှင့်မည် ဟု ဆိုသည်။
ပထမဆုံး ဆု ကို ၂၀၀၉ တွင် ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာ အမျိုးသမီး သတင်းထောက် အိမ့်ခိုင်ဦးက ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Nagai's friends struggle for words The Group Protesting the Murder of Mr. Nagai by the Army of Myanmar ဗီဒီယို The documentary picture of the Iraqi War by Nagai. Part 1 (video) - APF通信社 Kenji Nagai shot by Burmese soldiers (video) at Dailymotion Category:ဂျပန် ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်။
ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း ဦးစီးဌာန () သည် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြေတိုင်းတာမြေပုံထုတ်သည့်လုပ်ငန်းကိုစနစ်တကျဆောင်ရွက်နိုင်ရေး အပါအဝင် ၎င်းတို့၏ ဗျူရိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားခိုင်မာစွာ ရေရှည်ရပ်တည်နိုင်ရေး နှင့် ဘဏ္ဍာငွေအမြောက်အမြားရှာဖွေနိုင်ရေး အစရှိသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မြေခွန်၊ မြေတိုင်း၊ ကြေးတိုင်၊ မြေစာရင်း နှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများ နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဌာနများအား ဖွဲ့စည်းရာ အထက်ပါဌာနလည်း တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဌာန၏ လုပ်ငန်းများသည်မူ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ တို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင် ဝင်ရောက်ချိန် ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ စတင်ဝင် ရောက်ချိန်တွင် ဦးစွာဌာနများ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ယနေ့ခေတ် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းလုပ်ငန်းများကို အခြေတည်ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဌာနမှာ Revenue Survey Department ဖြစ်ပြီး ယင်းဌာနအောက်တွင် Settlement Department နှင့် Survey Department တို့ပါဝင်သည်။
ယင်းဌာနများ၏ လုပ်ငန်းများမှာ လူခွန်၊ မြေခွန်များ စည်းကြပ်ခြင်းနှင့် မြေမျက်နှာပြင် တိုင်းတာခြင်း လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
မူလအစအနေဖြင့် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် မြေစာရင်းဌာနကို စိုက်ပျိုးရေးဌာနနှင့်ပူးပေါင်း၍ Department of Land Records and Agriculture ဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြေခွန်တော် နှုန်းထားသတ်မှတ်သည့် ကြေးတိုင်လုပ်ငန်းကို သီးသန့်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် Department of Settlement ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၀၅ ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကြေးတိုင်လုပ်ငန်း၊ မြေစာရင်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ပူးပေါင်း၍ Directorate of Settlement, Land Record and Agriculture ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုသို့ ပူးပေါင်းပြီးမကြာမီ ၁၉၀၆ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာန (Agricultural Department) ခွဲထွက်သွားသည်မှစ၍ ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာန (Settlement and Land Records Department)အဖြစ် သီးခြား ပေါ် ထွက်လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသည့်နောက် ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် လယ်ယာမြေနိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပေါ်ပေါက်လာပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်း ဌာန သည် ဌာနခွဲ အနေဖြင့် ပါဝင်ရသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအောက်တွင် ဌာနခွဲများဖြင့် ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဌာန ဖြစ်လာသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်သစ်တောဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်း ဦးစီးဌာန အဖြစ် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၄)ရက်နေ့မှစ၍ ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့ လက်ထက် ၂၀၁၅ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့ တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး၏အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)၏ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အပေါ် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၈.၄.၂၀၁၅)ရက်စွဲ ပါအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၁၃/၂၀၁၅) ဖြင့် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းဦးစီးဌာန အား အရာထမ်း(၃၉၅)နေရာ၊ အမှုထမ်း(၁၃၉၁၈)နေရာတို့ဖြင့် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်း ဦးစီးဌာနအမည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ လက်ထက် အရောက်တွင် လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်း ဦးစီးဌာနအား မူလအမည်ဖြစ်သည့် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းဦးစီးဌာန အမည်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်နိုင်ရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၃/၂၀၂၄) သို့ တင်ပြပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါစာဖြင့် ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ လယ်ယာမြေစီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် စာရင်းအင်းဦးစီးဌာနအား မူလအမည်ဖြစ်သည့် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းဦးစီးဌာန အမည်သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်း ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)အား အောက်ပါ ဌာနခွဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
(၁) စီမံရေးရာဌာနခွဲ (၂) ကြေးတိုင်၊စီမံကိန်းနှင့်သုတေသနဌာနခွဲ (၃) မြေစာရင်း၊မြေတိုင်းနှင့်ပုံနှိပ်ဌာနခွဲ (၄) မြေယာစီမံခန့်ခွဲရေးဌာနခွဲ (၅) စာရင်းအင်းဌာနခွဲ (၆) ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်းဌာနခွဲ (၇) မြေယာအသုံးချမှုနှင့်စစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ (၈) ဗဟိုမြေစာရင်းဖွံ့ဖြိုးမှုလေ့ကျင့်ပညာပေးရေးသင်တန်းကျောင်း အခွန်တော်မြေတိုင်းတာခြင်း (Cadastral Survey) လုပ်ငန်း ယနေ့လက်ရှိ အသုံးပြုနေသော Cadastral Maps ခေါ် ကွင်းမြေပုံများမရှိ ခင်က ဗြိတိသျှအစိုးရမှ အုပ်ချုပ်ရေး ဗျူရိုကရေစီ ယန္တယား တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ် တိုင်းတာထားသော မြေမျက်နှာပြင် မြေပုံများ(Topographical Maps) များကို အခွန်တော် ကောက်ယူရေး လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ယင်းမြေပုံများမှာ ၁ လက်မ = ၃၂ မိုင်၊ ၁ လက်မ = ၈ မိုင်၊ ၁ လက်မ = ၄ မိုင် နှင့် ၁ လက်မ = ၁ မိုင်စကေးများ ဖြစ်ကြသည်။
၁လက်မ၁မိုင် စကေးမြေပုံ များကို သူကြီးများက မြေခွန်စည်းကြပ်ရန် လမ်းညွှန်မြေပုံအဖြစ် အသုံးပြု ကြရသည်။
သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး Chief Commissioner က အသေးစိတ်မြေတိုင်းတာခြင်းနှင့် ကြေးတိုင်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်းလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အိန္ဒိယအစိုးရသို့ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် အိန္ဒိယအစိုးရမှ ၁၈၇၉ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြေတိုင်းဥပဒေကြမ်း (Survey Bill)ကို ထုတ်ပြန်၍ ကွက်စိတ်တိုင်းတာရေး အစီအစဉ်ကို (Cadastral Survey Program)ချမှတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကွက်စိပ်မြေတိုင်းအဖွဲ့ (၈) ဖွဲ့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွက်စိပ် တိုင်းတာမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကွင်းမြေပုံ(Cadastral Kwin Map)များ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကြေးတိုင်လုပ်ငန်း Revenue Survey Department အောက်တွင် Revenue Settlement Officers များနှင့် Superintendents of Survey များ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ခရိုင်မြေတိုင်းစာရေး၊ သူကြီးနှင့် မြေတိုင်းသူကြီးတို့၏ မြေခွန်စည်းကြပ်မှုနှင့် ကောက်ခံမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်စေပြီး မြေခွန်တော် ကို သတ်မှတ်နှုန်းထားအတိုင်း ကောက်ခံနိုင်စေရန် မြေခွန်တိုင်းတာသတ်မှတ်သည့်လုပ်ငန်း ( Land Revenue Settlement Operation) တို့ကိုဆောင်ရွက်ပြီး သက်တမ်း (၃)နှစ်၊ (၅)နှစ်၊ (၁၀)နှစ် ထားရှိ၍ တစ်ဧက အခွန်နှုန်း (Fix Rated per Acre) သတ်မှတ် ထားသည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် Revenue Settlement Department ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကွက်စိပ်မြေတိုင်းနှင့် ကြေးတိုင်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် အောက်ပါရာထူးများ ခန့်ထားသည်။
၁. Settlement Officers ၂. Officers in Charge of Cadastral Surveys ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ၁၆ လက်မ = ၁ မိုင် စကေး ကွက်စိပ်မြေပုံများ စတင်တိုင်းတာထုတ်လုပ်ပြီး ကြေးတိုင်စိုက်သည့်လုပ်ငန်း (Settlement Operation)များစတင်ခဲ့သည်။
၁၈၈၀တွင် ကွင်းအလိုက်အခွန်တော်နှုန်း(Single Kwin Rate) အစား မြေအတန်းအစားအလိုက်နှုန်း(Soil Class Rate)ကို ကြေးတိုင်ရပ်ကွက် (Tract)တစ်ခုချင်း အလိုက် သတ်မှတ်ရန် မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မှ ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ဥယျာဉ်၊ အခြားသီးနှံ၊ သစ်သီး နှင့် ထန်း တို့ကို တစ်ဧကနှုန်း စည်းကြပ်သော မြေခွန်တော်ပြန်တမ်းကို မဟာဝန်ရှင်တော် မင်းကြီးမှ ထုတ်ပြန်သည်။
ကွက်စိတ်မြေပုံ တိုင်းတာပြီး ဒေသများအတွက် ကြေးတိုင်စိုက်သည့် လုပ်ငန်း (Settlement Operation) ကို ကြေးတိုင်အဖွဲ့ (Settlement Party) ၅ဖွဲ့မှ ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ကြေးတိုင် စိုက်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီတို့က နယ်မြေတည် ငြိမ်ရေး၊ ဥပဒေစိုမိုးရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာစက် ထိရောက်စေရေးတို့အတွက် နယ်မြေဒေသကို ဦးစွာတိုင်းတာ၍ နယ်မြေပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပြီးနောက် မြေခွန် စည်းကြပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဗျူရိုကရေစီယန္ယယားအခြေစိုက်ပြီး နယ်မြေကိုယင်းတို့ ကစိုးမိုးလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ဆင့်ဆိုအမိန့်ပေးလိုက်ခြင်းသဘောဆောင်ပါသည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် Land Revenue and Agriclutural Department ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
ယင်းဌာနမှ ကြေးတိုင် သက်တမ်းကာလ သတ်မှတ်ခြင်း၊ ကြေးတိုင်သက်တမ်း ပြည့်ပါက ပြင်ဆင်ကြေးတိုင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။
ယင်းကာလ ကြေးတိုင်လုပ်ငန်းများတွင် နောင်တွင် မြေခွန်စည်းကြပ်ရေး နှင့် လယ်ယာကဏ္ဍစာရင်းအင်းများ ထုတ်ပြန်ရေးအတွက် ပေါ်ပေါက် လာမည့် ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်းဦးစီးဌာန အတွက် မြေယာလုပ်ကိုင်ပိုင်ဆိုင်မှု နှင့် မြေယာ အသုံးချမှု မှတ်ပုံတင်စာရင်းများ ကို ကနဦး ပြုစုပေးသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်လည်း ပါဝင်သည်။
ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာနမွေးဖွားခြင်း ဦးစွာ ပထမဆုံး မြေတိုင်းလုပ်ငန်းနှင့် ကြေးတိုင်လုပ်ငန်းတို့ကို ပေါင်းစပ် ပေးသောဌာနမှာ Revenue Survey Department ဖြစ်သည်။
ယင်းဌာနကို အောက်မြန်မာနိုင်ငံအား အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မြေမျက်နှာပြင်မြေပုံ တိုင်းတာထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် မြေခွန်တော် အကြမ်းဖျင်းသတ်မှတ်ခြင်း လုပ်ငန်းများကိုဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ကွက်စိပ်ကွင်းမြေပုံတိုင်းတာခြင်းနှင့် ကြေးတိုင်စိုက်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဌာနအဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။
1. Revenue Settlement Department, 1879 2. Land Revenue and Agricultural Department, 1883 3. Department of Land Records and Agriculture, 1887 4. Land Records Department, 1893 5. Directorate of Settlement and Land Records and Agriculture, 20th Feb 1905 6. Directorate of Settlement and Land Records, 15th Oct 1906 ပထမဆုံးသော Director of the Land Records and Agriculture အဖြစ်ခန့်ထားခံရသူမှာ Mr. W.T Hall ဖြစ်ပြီး 12th May 1887 တွင်စတင် ခန့်ထားသည်။
20th Feb 1905 တွင် Settlement Department နှင့် Land Records and Agricultural Department တို့ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းရာ တွင် Settlement Commissioner and Director of Land Records and Agriculture ရာထူးသို့ စတင် ခန့်ထားခံရသူမှာ Mr. TC Wilson (ICS) ဖြစ်သည်။
15th Oct 1906 တွင် Agricultural Department ခွဲထွက်ပြီးနောက် Director of Settlement and Land Records တာဝန်ကို Mr. TC Wilson (ICS) က ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ပါသည်။
ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာန သည် ဌာန၏ သမိုင်းသက်တမ်း တစ်လျှောက် ထမ်းဆောင်လာခဲ့သော တာဝန်များမှာ မြေတိုင်း၊ မြေပုံထုတ်၊ ကြေးတိုင်စိုက် နှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။
Tingkaw Tawng မွန်းအောင်‌ Naw Awn Myitung Tang Nau Dashi Nawng Lat Galau Zung Ki Maran Seng Naw Maran Naw Seng Galau Ting luk Labang Doi Wawm Dabang Ah Ze Aura Li Jet San Htun Lana Naw Sam Hpaula Gam Hpang Naw Hpwi Hkun Nawng Hka Wang Yaw Han Lahpai La Ja Z Di La Ram Ah Ba Di Ah Tang MangKyi Hkawng Lum Dau Lum L လွန်းဝါ Lazing Naw Naw Lasham Hka Li Lasham Tu Mai Share Mung Wawng Hpauyu Mun Awng အမျိုးသမီးအဆိုတော်များ Nhpan Ja Ra Wadu Pri Lum Maran pri Seng Kumhtung Seng Ra L ဆိုင်းဇီ ရေဗက္ကာဝင်း L ခွန်းရီ ကေဂျာနူး ကော့မိုင် Myitung Mai Ra Seng Hkawn Mai Bawm win. N Hkum Ja Tsawm Jar Ni Ja moon yi (Ngai na tsawra)။
ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူသော ပကိဏ္ဏက နမက္ကာရ ဗုဒ္ဓဝန္ဒနာအစိန္တေယျ ဘုရားရှိခိုးကြီး နမောတဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ (၁) အစိန္တေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌ အတုလပရမံ၊ အရဟံ ဘဂဝါ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ၊ အနုတ္တရ မာရဇိ၊ တိလောကန္တဂူ၊ သယမ္ဘူ ဘဝိဿရ၊ ဤသို့စသား အသင်္ချေ ယျ၊ နာမတံဆိပ်၊ ဂုဏ်ဝိသိဌ်ဖြင့်၊ ဇမ္ဗူဒိပ်မှတက်၍၊ ဘဝဂ်တိုင်ကြေညာလျက်၊ ကာမ ရူပ၊ အရူပ ဟု၊ ဩကာသ သုံးရပ်၊ လောကဓာတ်၌၊ အမြတ်ထက်အမြတ်၊ သမိုက်အပ်သော၊ လူနတ်ဗြဟ္မာ၊ မဟာကဝိန်၊ သုခမိန်တို့သည်၊ ပညိန္ဒြေရှိတိုင်းဖြင့်၊ ခြားပိုင်းတွက်ကျုံး၍၊ မဆုံးမကုန်နိုင်၊ မကြံစည်နိုင်၊ မအံ့ဩနိုင်၊ ပြည့်လှိုင်ထွေပြား၊ များပြားကျယ်ဝန်းသော၊ ကျေးဇူးတော်အပုံ၊ ဂုဏ်တော်အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူပေထသော။
(၂) အမျိုးဖြင့်မြတ်သောသူ၊ ဘုန်းဖြင့်မြတ်သောသူ၊ ဂုဏ်ဖြင့်မြတ်သောသူတို့သည်၊ မာန်မူဖက်ပြိုင်ခြင်းငှာ မထိုက်၊ မကိုဋ် မင်္ဂလာ၊ ဤကမ္ဘာ၌၊ ပထမာဓိက၊ ဘူမိပါလ၊ အာဒိစ္စဂိုဏ်း၊ တိုင်းပြုပြည်ပြု၊ သမုတိဒေဝရာဇ်၊ နေနွယ်ဖြစ်၍၊ စင်စစ် အမျိုးတော်အားဖြင့်၊ မြင့်မြတ်လှသော၊ ဇာတိမဟတ္တဂုဏ်၊ သုံးဘုံရပ်လုံး၊ ညွှတ်ရုံး ကော်ရော်၊ ပူဇော်ဦးညွှတ်ရာဖြစ်၍၊ စင်စစ် ဘုန်းတော်အားဖြင့် အလွန်မြတ်သော ပုညမဟတ္တဂုဏ်၊ ဝသုန်သေလာ၊ အဏ္ဏဝါကို၊ မြူလွှာပြုလျက်၊ နှိုင်းတုစက်လည်း၊ ကျေးဇူးနက်တိုင်၊ မကုန်နိုင်သည် ဖြစ်၍၊ စင်စစ် ဂုဏ်တော်အားဖြင့် မြတ်သော ဂုဏ မဟတ္တဂုဏ်၊ ဤသုံးစုံကြောင့်၊ လူ့ဘုံနတ်ဌာန်၊ ပြိုင်စံယှဉ်ဖော်၊ မပေါ်မပြူ၊ တစ်ဆူတည်းသော၊ အပ္ပဋိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူပေထသော။
(၃) ဇမ္ဗူ့ကျက်သရေ၊ ချက်ဗွေဘူမိ၊ အပရာဇိခရိုင်၊ ညောင်မဏ္ဍိုင်ကို၊ စိုးပိုင်တော်မူအံ့သော ကာလ၌၊ ကာမလောကဓာတ်၊ ခုနှစ်ရပ်လုံး၊ ဆတ်ဆတ်လှိုက်ခုန်၊ တုန်ဘနန်းမျှ၊ သန်းအကုဋေ၊ နတ်ဗိုလ်ခြေနှင့်၊ မိုးမြေကြည်းဟည်း၊ ပဲ့တင်တီးအောင်၊ ဖျက်ဆီးလုယက်လာသော၊ မေခလာဂီရိ၊ တောင်တရှိမျှ၊ ပြောင်ကြီးသေဌ်နင်း၊ မာရ်နတ်မင်းကို၊ ဖြည့်တင်းတော်မူခဲ့သော၊ ပါရမီဉာဏ်၊ ကံသမ္ဘာရှိန်၊ ဝရဇိန်လျှံပြောင်၊ ရွှေဘုန်းရောင်ဖြင့်၊ မှောင်မဝင်ခင်၊ အောင်မြင်တော်မူစေ၍၊ ကိလေသာစက်၊ သုံးထောင်ဝက်ကို၊ ဖြိုဖျက်တိုက်လှန်ခြင်းငှာ၊ အာနာပါနဘာဝနာဖြင့်၊ ရူပါဝစရ၊ အရူပါဝစရ၊ စတုတ္ထသမာပတ်တို့ကို၊ အာဝဇ္ဇနဝသီ၊ သမာပဇ္ဇနဝသီ၊ ပစ္စဝက္ခဏဝသီ၊ အဓိဋ္ဌာနဝသီ၊ ဝုဋ္ဌာနဝသီတည်းဟူသော၊ ဝသီဘော် ငါးတန်ဖြင့်၊ အဖန်ဖန်လေ့လာတော်မူပြီးလျှင်၊ ရှေးတီးကာလ၊ ဘဝရှည်ကျူး၊ ဖြစ်ဘူးသမျှ၊ ဒေသရပ်ရွာ၊ ခန္ဓာပင်စည်၊ အမည်အမျိုးစသော၊ ပရမတ်ပညတ်တို့ကို၊ တပ်အပ်သိနိုင်စွမ်းသော၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်၊ သုံးတိုက်ဘုံသား၊ အများသတ္တ၊ ဝေနေယျတို့၏၊ ကမ္မဂတိ၊ စုတိပဋိသန်၊ လားရန်ဌာနနှင့်တကွ၊ ဒူရပရိစ္ဆန္န၊ သဏှသုခုမ ဖြစ်သော၊ ရူပါရုံတို့ကို၊ အကုန်မြင်နိုင်စွမ်းသော၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊ လေးတန်ဩဃ၊ အာသဝနှင့်၊ ယောဂဂန္ထာ၊ လေးဖြာဥပါဒါန်၊ ခြောက်တန် နီဝရဏ၊ အနုသယ ခုနှစ်အင်၊ သံယောဇဉ် ဆယ်တန်၊ ခြံရံလျက်သား၊ များစွာသော အကုသိုလ်၊ ဗိုလ်ခြေကွပ်ကဲ၊ သူရဲကိလေသာ၊ ထောင့်ငါးရာတို့ကို၊ စင်စွာပယ်ဖြတ်၊ အလွန်မြတ်သောကြောင့်၊ အရဟတ္တမဂ္ဂ အမည်ရသော၊ အာသဝက္ခယဉာဏ်၊ ဤသုံးတန်သောဝိဇ္ဇာ၊ ခွဲစိတ်ဖြာသော်၊ ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးနှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့်၊ သယမ္ဘူ အထွဋ်၊ လူ တမွတ်ဟု၊ မချွတ် သမိုက်အပ်ထသော။
(၄) ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာ ဟူသမျှတို့၊ ရခြင်းငှာ မထိုက်၊ သုံးထိုက်ဘုံသား၊ အများသတ္တ၊ ဝေနေယျ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏၊ အလိုဆန္ဒ၊ အာသယကိန်းဟန်ကို၊ ဧကန်သိမြင်နိုင်သော၊ အာသယာနုသယဉာဏ်၊ ဣန္ဒြေရင့် မရင့်ကို၊ ထောက်ချင့်သိနိုင်စွမ်းသော၊ ဣန္ဒြိယ ပရောပရိယတ္တိဉာဏ်၊ ပရမတ်ပညတ်၊ အရပ်ရပ်အလုံးစုံကို၊ အကုန် အစင်သိမြင်နိုင်သော၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်၊ သင်္ခါရ, ဝိကာရ၊ လက္ခဏာ, နိဗ္ဗာန်၊ ပညတ် တည်းဟူသော၊ ဉေယျဓံငါးအင်ကို၊ သိမြင်တော်မူရာ၌၊ ဆီးကာပိတ်ပင်ခြင်း မရှိသော၊ အနာဝရဏဉာဏ်၊ ယမိုက်ပြာဋိဟာ၊ လွှတ်ခြင်းအရာ၌၊ လေ့လာတော်မူနိုင်သော၊ ယမကပါဋိဟာရိယဉာဏ်၊ သနားထိုက်လှစွာသော၊ ဝေနေယျ သတ္တဝါကို၊ လွန်စွာသနားတော်မူသော၊ မဟာကရုဏာ သမာပတ္တိဉာဏ်၊ ဤခြောက်တန်သော ဆ အသာဓါရဏ၊ ဉာဏလျှံပြောင်၊ မြတ်တန်ဆောင်ကို၊ ညှိထောင်ထွန်းစိုက်တော် မူသည်ဖြစ်၍၊ ဝေးနီး စကြဝဠာ၊ သမန္တာရပ်၊ လောကဓာတ်တို့ကို၊ ထုတ်ခပ်ထင်ထင်၊ ရှုမြင်တော်မူနိုင်သော၊ ပသာဒစက္ခု၊ ဉာဏစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဗုဒ္ဓ စက္ခု၊ သမန္တစက္ခုတည်းဟူသော၊ မျက်စိတော်ငါးလုံးဖြင့်၊ အဆုံးမဲ့မြင်တော်မူပြီး ထသော။
( ၅ ) ပလ္လင်, အနိမိသ၊ စင်္ကမ မှသည်၊ စတုတ္ထ သတ္တာဟဝယ်၊ ရတနာရွှေအိမ်၊ ချမ်းရိပ်ငြိမ်၌၊ မွေ့သိမ်စံပယ်တော်မူကာ၊ အဘိဓမ္မာ ခုနှစ်ကျမ်းတွင်၊ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာကို၊ လေ့လာဆင်ခြင်တော်မူသော၊ အာနုဘော်တော်ကြောင့်၊ အသွေးတော်, အသားတော်၊ အရိုးတော်စု၊ ဝတ္ထု ပသာဒိန္ဒြေ အလုံးမှ၊ ပြိုးပြုံးပြိုးပြက်၊ ရိုးရိုးရက် တောက်ပလျက်၊ နီလ, ပီတ, လောဟိတ၊ ဩဒါတ, မဉ္ဇိဋ္ဌ, ပဘသရာ၊ မိလ္လာရည်လို၊ ဖိတ်ဖိတ်ယိုမျှ၊ ညိုသောရောင်ခြည်တော်၊ ဖဲကတ္တီပါ၊ ဂီဝါလျှပ်ပြေ၊ ရွှန်းရွှန်းဝေမျှ၊ ရွှေသောရောင်ခြည်တော်၊ ကသစ်ခေါင်ရမ်း၊ ပန်းကြက်မောက်ပီ၊ တွေးတွေးချီမျှ၊ နီသောရောင်ခြည်တော်၊ သာခွာဘော်ကြူ၊ ဖွေးဖွေးလူ သကဲ့သို့၊ ဖြူသောရောင်ခြည်တော်၊ ပြာလျှံညိုလျှံ၊ ခိုလျှံ စုပေါင်း၊ ရှုမညောင်းမျှ၊ မောင်းသောရောင်ခြည်တော်၊ ထွန်းပေါ်ဝင်းဝင်း၊ ထိန်လင်းစက်စက်၊ လျှပ်စစ်လက်သကဲ့သို့၊ ပြိုးပြိုးပြက်သော ရောင်ခြည်တော် တည်းဟူသော၊ ရောင်ခြည်တော် ခြောက်ဆိုင်ကို၊ တပြိုင်တည်းကွန့် မြူးစေလျက်၊ လနေအတိ၊ လျှံငြီး ပြောင်ပြောင်၊ ဗိမာန်ရောင်နှင့်၊ သောင်းထောင်စကြာ ဝဠာ၊ ထွန်းလင်းဖြာသော၊ ဗြဟ္မာကြီးတို့၏၊ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်လျက်၊ နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးနိုင်သော၊ ကိုယ်တော်ရောင်တို့ဖြင့်၊ အထောင်အသောင်းသော၊ လောကဓာတ်တို့ကို၊ တလျှပ်လျှပ် ထွန်းလင်းတော်မူပြီးထသော။