kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) သသမ္ဘာရစက္ခု နှင့် ပသာဒစက္ခု သသမ္ဘာရစက္ခု: မျက်လုံးတစ်ခုလုံး၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ အထောက်အပံ့ပေးသော ရုပ်အားလုံး (ကမ္မဇ၊ စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ) အပါအဝင် အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ဆိုလိုသည်။
(ပညတ်အားဖြင့် မျက်လုံးအိမ်)။
ပသာဒစက္ခု: သသမ္ဘာရစက္ခု အတွင်း၌ တည်ရှိသော အမှန်တကယ် အဆင်းအာရုံကို ထိခိုက်နိုင်သည့် အကြည်ဓာတ်၊ စက္ခုပသာဒရုပ် အစစ်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မျက်လွှာ (၇) ထပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိပြီး သန်းဦးခေါင်းမျှသာ ပမာဏရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
မည်သည့် စက္ခုပသာဒကို မှီ၍ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်သနည်း? မျက်လုံးတစ်လုံး၌ စက္ခုဒသကကလာပ်များစွာ ရှိသောကြောင့် စက္ခုပသာဒများစွာ ရှိသော်လည်း၊ စိတ်တစ်ခဏ၌ စက္ခုဝိညာဏ်သည် တစ်ခုတည်းသော စက္ခုပသာဒ ကိုသာ မှီ၍ ဖြစ်သည်ဟု မဟာဋီကာက ဆိုပါသည်။
ထိုစက္ခုပသာဒမှာ ထိုခဏ၌ အထူးကြည်လင်၍ ရူပါရုံကို ထိခိုက်ခြင်းငှာ အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒ ဖြစ်သည်။
(ကိုယ်ခန္ဓာရှိ ကာယပသာဒများစွာထဲမှ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ထိခိုက်သည့်နေရာရှိ ကာယပသာဒကိုသာ မှီ၍ ကာယဝိညာဏ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
)နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၅။
စက္ခုပသာဒ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/မျက်စိ၌_ကြည်သည့်_ရုပ်ကလာပ်များကို_ခွဲခြားပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
သောတပသာဒ သည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ နားအကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
လက္ခဏာ သောတပသာဒ၏ ပင်ကိုသဘောလက္ခဏာကို နှစ်မျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုပါသည်- (က) သဒ္ဒါရုံ၌ ထိခိုက်ခြင်းငှာ ထိုက်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: သဒ္ဒါရုံ (အသံ) နှင့် တွေ့ထိရန်၊ ရိုက်ခတ်ရန် သင့်လျော်သော (သဒ္ဒါဘိဃာတာရဟ)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေသော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
(ခ) ကြားလိုသောတဏှာလျှင် အကြောင်းရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: အတိတ်ဘဝက သဒ္ဒါရုံကို ကြားလိုသော တဏှာ (သောတုကာမတာ = သဒ္ဒတဏှာ) ကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကမ္မသမုဋ္ဌာန)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေတတ်သော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
ရသ သဒ္ဒါရုံဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း: သောတပသာဒသည် ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို သဒ္ဒါရုံများဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း (အာဝိဉ္ဆန) ကိစ္စကို ပြုလုပ်သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် သောတဝိညာဏ်၏ တည်ရာဖြစ်ခြင်း: သောတပသာဒသည် ၎င်းကိုမှီ၍ ဖြစ်သော သောတဝိညာဏ်စိတ်အတွက် တည်ရာ (အာဓာရဘာဝ = ဝတ္ထုရုပ်) အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် ရှေးရှုထင်လာသည်။
ပဒဋ္ဌာန် ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်: သောတပသာဒသည် သဒ္ဒါရုံကို ကြားလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သည့် (သောတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇ)၊ မိမိနှင့်အတူ တစ်ကလာပ်တည်း၌ ဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ဘူတ) ကို အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းအဖြစ် မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တည်နေရာ နှင့် အထောက်အပံ့ တည်နေရာ: သောတပသာဒသည် နားပေါက်အတွင်းဘက်၌ လက်စွပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော၊ နီ၍ စိုပြည်နုပျိုသော အမွေးနုများ ပေါက်ရာနေရာ၌ တည်ရှိသည်။
(၎င်းသည် ပသာဒသောတဖြစ်ပြီး၊ နားတစ်ခုလုံး အဆောက်အဦကို သသမ္ဘာရသောတဟု ခေါ်သည်။
) အထောက်အပံ့: ၎င်းသည် ကလာပ်တူ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော) တို့၏ ကျေးဇူးပြုမှု၊ စိတ်-ဥတု-အာဟာရတို့၏ ထောက်ပံ့မှု၊ ရုပ်ဇီဝိတ၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ ဝဏ္ဏ-ဂန္ဓ-ရသ-ဩဇာတို့၏ ခြံရံမှုတို့ဖြင့် တည်ရှိနေပြီး၊ သောတဝိညာဏ်၏ မှီရာ (ဝတ္ထု) နှင့် သောတဒွါရဝီထိစိတ်တို့၏ ဖြစ်ရာ (ဒွါရ) ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်သည်။
ရှုမှတ်ပုံ နည်းစနစ် (နားအတွင်း၌ ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ်များလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို မျက်စိ၌ ရှုသကဲ့သို့ ရှုပါ။
ဤတွင် သောတဒသကကလာပ် ရှုပုံကို အဓိကထား ဖော်ပြပါမည်။
)နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် နေရာရှာဖွေခြင်း: နားအတွင်း အကြည်ဓာတ်ရှိနိုင်လောက်သော နေရာ၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို စူးစိုက်ရှုပါ။
ကလာပ်မြင်ခြင်း: ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များ မြင်လာသောအခါ ကြည်လင်သော ကလာပ်တစ်ခုကို ရွေးပါ။
ပသာဒခွဲခြားခြင်း: ထိုကလာပ်အတွင်းရှိ ရုပ်များကို ဓာတ်ခွဲ၍ အကြည်ဓာတ် (ပသာဒ) ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူပါ။
သောတပသာဒ ဟုတ်မဟုတ် စမ်းသပ်ခြင်း: မိမိကိုယ်တွင်း အသံ (ဥပမာ- အသက်ရှူသံ) သို့မဟုတ် အပြင်မှ အသံ (ဥပမာ- ငှက်သံ) တစ်ခုခုကို အာရုံယူပါ။
ထိုအသံသည် မိမိပိုင်းခြားထားသော အကြည်ဓာတ်ကို လာ၍ ရှေးရှုရိုက်ခတ်ခြင်း (ထိခတ်ခြင်း) ရှိ၊ မရှိ ကြည့်ပါ။
အကယ်၍ အသံက လာ၍ ရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် သောတပသာဒ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်သည် သောတဒသကကလာပ် ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အသံက လာ၍ မရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် သောတပသာဒမဟုတ်ဘဲ ကာယပသာဒသာ ဖြစ်နိုင်သည် (အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နား၌ ကာယပသာဒလည်း ရှိပြီး၊ ထိမှုကို သိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်)။
မှန်ကန်သော သောတပသာဒကို တွေ့သည်အထိ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဆန်းစစ်ပါ။
ကလာပ်ဓာတ်ခွဲခြင်း: သောတဒသကကလာပ်ကို မှန်ကန်စွာ တွေ့ရှိသောအခါ ၎င်းအတွင်းရှိ ရုပ်ပရမတ် (၁၀) မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာပါ။
လက္ခဏာရှုခြင်း: ရုပ်တစ်လုံးချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာကို ခွဲခြား၍ ရှုပါ။
ပြိုင်တူဖြစ်မှု ရှုခြင်း: ထိုရုပ် (၁၀) မျိုးလုံး ပြိုင်တူဖြစ်နေသည့် သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ဆက်လက်ရှုပါ။
ဤနည်းလမ်းအတိုင်း ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် သောတပသာဒ၏ ပရမတ်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နား၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇကလာပ်များကို ရှုပုံ ၆။
သောတပသာဒ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဃာနပသာဒသည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းအကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
လက္ခဏာ ဃာနပသာဒ၏ ပင်ကိုသဘောလက္ခဏာကို နှစ်မျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုပါသည်- (က) ဂန္ဓာရုံ၌ ထိခိုက်ခြင်းငှာ ထိုက်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: ဂန္ဓာရုံ (အနံ့) နှင့် တွေ့ထိရန်၊ ရိုက်ခတ်ရန် သင့်လျော်သော (ဂန္ဓာဘိဃာတာရဟ)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေသော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
(ခ) နမ်းရှူလိုသောတဏှာလျှင် အကြောင်းရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: အတိတ်ဘဝက ဂန္ဓာရုံကို နမ်းရှူလိုသော တဏှာ (ဃာယိတုကာမတာ = ဂန္ဓတဏှာ) ကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကမ္မသမုဋ္ဌာန)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေတတ်သော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
ရသ ဂန္ဓာရုံဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း: ဃာနပသာဒသည် ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို ဂန္ဓာရုံများဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း (အာဝိဉ္ဆန) ကိစ္စကို ပြုလုပ်သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် ဃာနဝိညာဏ်၏ တည်ရာဖြစ်ခြင်း: ဃာနပသာဒသည် ၎င်းကိုမှီ၍ ဖြစ်သော ဃာနဝိညာဏ်စိတ်အတွက် တည်ရာ (အာဓာရဘာဝ = ဝတ္ထုရုပ်) အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် ရှေးရှုထင်လာသည်။
ပဒဋ္ဌာန် ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်: ဃာနပသာဒသည် ဂန္ဓာရုံကို နမ်းရှူလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သည့် (ဃာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇ)၊ မိမိနှင့်အတူ တစ်ကလာပ်တည်း၌ ဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ဘူတ) ကို အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းအဖြစ် မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တည်နေရာ နှင့် အထောက်အပံ့ တည်နေရာ: ဃာနပသာဒသည် နှာခေါင်းအတွင်းဘက်၌ ဆိတ်ခြေခွာသဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ တည်ရှိသည်။
(၎င်းသည် ပသာဒဃာနဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းတစ်ခုလုံး အဆောက်အဦကို သသမ္ဘာရဃာနဟု ခေါ်သည်။
) အထောက်အပံ့: ၎င်းသည် ကလာပ်တူ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော) တို့၏ ကျေးဇူးပြုမှု၊ စိတ်-ဥတု-အာဟာရတို့၏ ထောက်ပံ့မှု၊ ရုပ်ဇီဝိတ၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ ဝဏ္ဏ-ဂန္ဓ-ရသ-ဩဇာတို့၏ ခြံရံမှုတို့ဖြင့် တည်ရှိနေပြီး၊ ဃာနဝိညာဏ်၏ မှီရာ (ဝတ္ထု) နှင့် ဃာနဒွါရဝီထိစိတ်တို့၏ ဖြစ်ရာ (ဒွါရ) ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်သည်။
ရှုမှတ်ပုံ နည်းစနစ် (နှာခေါင်းအတွင်း၌ ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ်များလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို မျက်စိ၌ ရှုသကဲ့သို့ ရှုပါ။
ဤတွင် ဃာနဒသကကလာပ် ရှုပုံကို အဓိကထား ဖော်ပြပါမည်။
)နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် နေရာရှာဖွေခြင်း: နှာခေါင်းအတွင်းဘက် နှာနုရှိရာ အရပ်၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို စူးစိုက်ရှုပါ။
ကလာပ်မြင်ခြင်း: ကြည်လင်သော ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုကို တွေ့ရှိသောအခါ ဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းပါ။
ပသာဒခွဲခြားခြင်း: ထိုကလာပ်အတွင်းရှိ ရုပ်များကို ဓာတ်ခွဲ၍ အကြည်ဓာတ် (ပသာဒ) ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားယူထားပါ။
ဃာနပသာဒ ဟုတ်မဟုတ် စမ်းသပ်ခြင်း: မိမိအနီးအနားရှိ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုခုမှ အနံ့ (ဂန္ဓာရုံ) ကို အာရုံယူပါ။
ထိုအနံ့သည် မိမိပိုင်းခြားထားသော အကြည်ဓာတ်ကို လာ၍ ရှေးရှုရိုက်ခတ်ခြင်း (ထိခတ်ခြင်း) ရှိ၊ မရှိ ကြည့်ပါ။
အကယ်၍ အနံ့က လာ၍ ရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် ဃာနပသာဒ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်သည် ဃာနဒသကကလာပ် ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အနံ့က လာ၍ မရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် ဃာနပသာဒမဟုတ်ဘဲ ကာယပသာဒသာ ဖြစ်နိုင်သည်။
ဤသို့စစ်ဆေးရန် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ထိတွေ့မှု) ကို အာရုံယူ၍ စမ်းသပ်ကြည့်ပါ။
မှန်ကန်သော ဃာနပသာဒကို တွေ့သည်အထိ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဆန်းစစ်ပါ။
ကလာပ်ဓာတ်ခွဲခြင်း: ဃာနဒသကကလာပ်ကို မှန်ကန်စွာ တွေ့ရှိသောအခါ ၎င်းအတွင်းရှိ ရုပ်ပရမတ် (၁၀) မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာပါ။
ပြိုင်တူဖြစ်မှု ရှုခြင်း: ကျေပွန်လာသောအခါ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုကို ရှုလိုက်တိုင်း အတွင်းရှိ ရုပ် (၁၀) မျိုးလုံး ပြိုင်တူဖြစ်နေသည့် သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ဆက်လက် လေ့ကျင့်ပါ။
ဤနည်းလမ်းအတိုင်း ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ဃာနပသာဒ၏ ပရမတ်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၇။
ဃာနပသာဒ နှာခေါင်း၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇကလာပ်များကို ရှုပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဇိဝှါပသာဒ သည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ လျှာအကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
လက္ခဏာ ဇိဝှါပသာဒ၏ ပင်ကိုသဘောလက္ခဏာကို နှစ်မျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုပါသည်- (က) ရသာရုံ၌ ထိခိုက်ခြင်းငှာ ထိုက်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: ရသာရုံ (အရသာ) နှင့် တွေ့ထိရန်၊ ရိုက်ခတ်ရန် သင့်လျော်သော (ရသာဘိဃာတာရဟ)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေသော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
(ခ) လျက်လို/စားလို/သောက်လိုသောတဏှာလျှင် အကြောင်းရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော: အတိတ်ဘဝက ရသာရုံကို လျက်လို/စားလို/သောက်လိုသော တဏှာ (သာယိတုကာမတာ = ရသတဏှာ) ကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကမ္မသမုဋ္ဌာန)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေတတ်သော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
ရသ ရသာရုံဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း: ဇိဝှါပသာဒသည် ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို ရသာရုံများဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း (အာဝိဉ္ဆန) ကိစ္စကို ပြုလုပ်သည်။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ တည်ရာဖြစ်ခြင်း: ဇိဝှါပသာဒသည် ၎င်းကိုမှီ၍ ဖြစ်သော ဇိဝှါဝိညာဏ်စိတ်အတွက် တည်ရာ (အာဓာရဘာဝ = ဝတ္ထုရုပ်) အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် ရှေးရှုထင်လာသည်။
ပဒဋ္ဌာန် ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်: ဇိဝှါပသာဒသည် ရသာရုံကို လျက်လို/စားလို/သောက်လိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သည့် (သာယိတုကာမတာနိဒါနကမ္မဇ)၊ မိမိနှင့်အတူ တစ်ကလာပ်တည်း၌ ဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ဘူတ) ကို အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းအဖြစ် မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တည်နေရာ နှင့် အထောက်အပံ့ တည်နေရာ: ဇိဝှါပသာဒသည် လျှာ၏ အလယ်၊ အထက်ပိုင်းတွင် အလယ်၌ အပြတ်ပါသော ကြာရွက်ဖျားသဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ တည်ရှိသည်။
အထောက်အပံ့: ၎င်းသည် ကလာပ်တူ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော) တို့၏ ကျေးဇူးပြုမှု၊ စိတ်-ဥတု-အာဟာရတို့၏ ထောက်ပံ့မှု၊ ရုပ်ဇီဝိတ၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ ဝဏ္ဏ-ဂန္ဓ-ရသ-ဩဇာတို့၏ ခြံရံမှုတို့ဖြင့် တည်ရှိနေပြီး၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ မှီရာ (ဝတ္ထု) နှင့် ဇိဝှါဒွါရဝီထိစိတ်တို့၏ ဖြစ်ရာ (ဒွါရ) ကိစ္စကို ဆောင်ရွက်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ရှုမှတ်ပုံ နည်းစနစ် (လျှာပေါ်၌ ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ်များလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ရှေး၌ ရှုသကဲ့သို့ ရှုပါ။
ဤတွင် ဇိဝှါဒသကကလာပ် ရှုပုံကို အဓိကထား ဖော်ပြပါမည်။
)နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် နေရာရှာဖွေခြင်း: လျှာပေါ်၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို စူးစိုက်ရှုပါ။
ကလာပ်မြင်ခြင်း: ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များ မြင်လာသောအခါ ကြည်လင်သော ကလာပ်တစ်ခုကို ဉာဏ်ဖြင့် သိမ်းဆည်းပါ။
ဇိဝှါပသာဒ ဟုတ်မဟုတ် စမ်းသပ်ခြင်း: မိမိအနီးအနားရှိ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုခုမှ ရသာရုံ (အရသာ) ကို (လျှာနှင့်ထိတွေ့စေ၍) အာရုံယူပါ။
ထိုအရသာသည် မိမိပိုင်းခြားထားသော အကြည်ဓာတ်ကို လာ၍ ရှေးရှုရိုက်ခတ်ခြင်း (ထိခတ်ခြင်း) ရှိ၊ မရှိ ကြည့်ပါ။
အကယ်၍ အရသာက လာ၍ ရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် ဇိဝှါပသာဒ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်သည် ဇိဝှါဒသကကလာပ် ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ အရသာက လာ၍ မရိုက်ခတ်လျှင် ထိုအကြည်ဓာတ်သည် ဇိဝှါပသာဒမဟုတ်ဘဲ ကာယပသာဒသာ ဖြစ်နိုင်သည်။
မှန်ကန်သော ဇိဝှါပသာဒကို တွေ့သည်အထိ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဆန်းစစ်ပါ။
ကလာပ်ဓာတ်ခွဲခြင်း: ဇိဝှါဒသကကလာပ်ကို မှန်ကန်စွာ တွေ့ရှိသောအခါ ၎င်းအတွင်းရှိ ပထဝီမှစ၍ ဇိဝှါပသာဒအထိ ရုပ်ပရမတ် (၁၀) မျိုးကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာပါ။
ပြိုင်တူဖြစ်မှု ရှုခြင်း: ယင်းရုပ် (၁၀) မျိုးလုံး ပြိုင်တူ ထင်ရှားဖြစ်နေသည့် သဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ဆက်လက် လေ့ကျင့်ပါ။
ဤနည်းလမ်းအတိုင်း ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ဇိဝှါပသာဒ၏ ပရမတ်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၈။
ဇိဝှါပသာဒ လျှာ၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇကလာပ်များကို ရှုပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ကာယပသာဒသည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်အကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
၎င်း၏ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ရှားပုံ နှင့် အကြောင်းတရားတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ နားလည်နိုင်ပါသည်- ကာယပသာဒ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) ၁။
လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): (က) ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ထိတွေ့စရာ အာရုံ - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) တို့၏ ရှေးရှု ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်းကို ခံယူနိုင်သော (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို) ကြည်လင်စေတတ်သော သဘော။
(ခ) တစ်နည်းအားဖြင့်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွေ့ထိလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းခံရှိသော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို) ကြည်လင်စေတတ်သော သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံများဘက်သို့ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို သိရန်) ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို ဆွဲဆောင်တတ်သော ကိစ္စ။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): ကာယဝိညာဏ် (ထိသိစိတ်) ၏ တည်ရာ (မှီရာ) ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွေ့ထိလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းခံရှိသော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကာယပသာဒ၏ မှီရာ) မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကာယပသာဒ၏ တည်နေရာနှင့် သဘာဝ ကာယပသာဒသည် ကံကြောင့်ဖြစ်သော (ဥပါဒိန္နက) ရုပ်များ တည်ရှိရာ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံး၌ (ဆံဖျား၊ လက်သည်းဖျား၊ ခြေသည်းဖျား စသော နေရာများမှ လွဲ၍) ဝါဂွမ်းလွှာ၌ ဆီ စိမ့်ဝင်သကဲ့သို့ အနှံ့အပြား တည်ရှိပါသည်။
၎င်းသည် မိမိနှင့်အတူ ဖြစ်သော ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ-တည်စေခြင်း၊ အာပေါ-ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တေဇော-ရင့်ကျက်စေခြင်း၊ ဝါယော-တွန်းကန်ထားခြင်း) တို့၏ ကျေးဇူးပြုမှုကို ခံယူရသည်။
စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်များ၏ အားပေးထောက်ပံ့မှု၊ ကလာပ်တူ ဇီဝိတရုပ်၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ ကလာပ်တူ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ တို့၏ ခြံရံမှုကိုလည်း ခံယူရသည်။
၎င်း၏ အဓိက တာဝန်မှာ ကာယဝိညာဏ်စိတ်၏ မှီရာဝတ္ထု အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကာယဒွါရဝီထိစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်ရာ ဒွါရ အဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကာယပသာဒနှင့် အခြား ပသာဒရုပ်များ ရောယှက်မှု ရှိ/မရှိ မေးခွန်း: ကာယပသာဒသည် တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့နေပါက မျက်စိ၊ နား စသော နေရာများရှိ စက္ခုပသာဒ၊ သောတပသာဒ စသည်တို့နှင့် ရောနှောသွားနိုင်ပါသလော။
လက္ခဏာချင်း ရောထွေးသွားနိုင်ပါသလော။
အဖြေ: မရောယှက်ပါ။
တစ်ခုစီ သီးခြားစီသာ ဖြစ်ပါသည်။
အကြောင်းရင်း: ကလာပ်ချင်း မရောယှက်ခြင်း: ကာယပသာဒသည် "ကာယဒသက ကလာပ်" အတွင်း၌သာ တည်ရှိပြီး၊ စက္ခုပသာဒသည် "စက္ခုဒသက ကလာပ်" အတွင်း၌သာ တည်ရှိပါသည်။
ဤကလာပ်များသည် ဆန်မှုန့်နှင့် နနွင်းမှုန့် ရောထားသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အတူ ရောနှောတည်ရှိနေနိုင်သော်လည်း ကလာပ်တစ်ခုစီသည် သီးခြားစီသာ ဖြစ်ပြီး အချင်းချင်း ပေါင်းစပ်သွားခြင်း မရှိပါ။
မှီရာ မဟာဘုတ်ချင်း ကွဲပြားခြင်း: ကာယပသာဒသည် မိမိပါဝင်သော ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ မဟာဘုတ်ကိုသာ မှီ၍ တည်သည်။
စက္ခုပသာဒသည်လည်း မိမိပါဝင်သော စက္ခုဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ မဟာဘုတ်ကိုသာ မှီ၍ တည်သည်။
အခြားကလာပ်မှ မဟာဘုတ်ကို မှီ၍ မတည်ပါ။
သဘာဝလက္ခဏာချင်း ကွဲပြားခြင်း: အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ကာယပသာဒသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ခံယူနိုင်သော သဘာဝရှိပြီး၊ စက္ခုပသာဒသည် ရူပါရုံကို ခံယူနိုင်သော သဘာဝရှိသဖြင့် မူလ သဘာဝ လက္ခဏာချင်း ကွဲပြားပါသည်။
ရှင်းလင်းချက်: "တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့သည်" ဆိုရာ၌ ကာယဒသက ကလာပ်များ ထိသိနိုင်သော နေရာတိုင်း၌ အနှံ့အပြား တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကာယဒသက ကလာပ်ချည်းသာ ရှိသည်ဟု မဆိုလိုပါ။
ရှုပွား သုံးသပ်ပုံ (မျက်စိကို ဥပမာပြု၍) မျက်လုံးအိမ်၌ စက္ခုဒသက ကလာပ် (မြင်သိစိတ်၏ မှီရာ စက္ခုပသာဒ ပါဝင်သည်) နှင့် ကာယဒသက ကလာပ် (ထိသိစိတ်၏ မှီရာ ကာယပသာဒ ပါဝင်သည်) တို့ ရောနှော တည်ရှိနေသည်။
ဤကလာပ်နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားသိနိုင်ရန် ရိုက်ခတ်လာသော အာရုံကို ကြည့်၍ ခွဲခြားရမည်။
ကြည်လင်သော ကလာပ်တစ်ခုကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ကြည်လင်သော ပသာဒရုပ်ကို မှတ်သားပါ။
အနီးရှိ ရုပ်ကလာပ်မှ ရူပါရုံ (အရောင်အဆင်း) ကို အာရုံယူပါ။
ထိုရူပါရုံက မိမိမှတ်သားထားသော ပသာဒရုပ်ကို ရှေးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်သည် စက္ခုပသာဒ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်မှာ စက္ခုဒသက ကလာပ် ဖြစ်သည်။
အနီးရှိ ရုပ်ကလာပ်မှ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (မာမှု၊ ပူမှု၊ လှုပ်ရှားမှု) ကို အာရုံယူပါ။
ထိုဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံက မိမိမှတ်သားထားသော ပသာဒရုပ်ကို ရှေးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်သည် ကာယပသာဒ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်မှာ ကာယဒသက ကလာပ် ဖြစ်သည်။
ရှုပွားရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် ဤသို့ ရုပ်ကလာပ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အတွင်းရှိ ရုပ်ပရမတ် သဘောတရား (ဥပမာ- ကာယဒသက ကလာပ်၌ ပထဝီ၊ အာပေါ စသည်ဖြင့် ၁၀ မျိုး) တို့ကို တစ်ခုချင်းစီ၏ သဘာဝလက္ခဏာအတိုင်း မြင်အောင် ရှုရမည်။
ထိုသို့ရှုရာ၌ "ရုပ်ကလာပ် အမှုန်" ဟူသော အစုအခဲ အမြင် (သမူဟဃန ပညတ်) ပျောက်ကွယ်၍ ပရမတ္ထ သဘောတရားများ သက်သက်ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုရမည်။
ဆက်လက်၍ ထိုရုပ်တရားတို့၏ ကိစ္စများကိုပါ ပိုင်းခြားသိမြင်ပါက ကိစ္စအစုအခဲ (ကိစ္စဃန) အမြင်ကိုပါ ဖြိုခွဲနိုင်မည်။
နောက်ဆုံးတွင် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ ရုပ်ကလာပ်၊ သဏ္ဌာန် ပညတ်အားလုံး လုံးဝပျောက်ကွယ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသော ပရမတ် သဘောတရားများကိုသာ တွေ့မြင်တော့မည် ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၉။
ကာယပသာဒ ကိုယ်၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇကလာပ်များကို ရှုပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(ရူပါရုံ - အဆင်းအာရုံ၊ မြင်စရာအာရုံ) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာနှင့် တရားရှုမှတ်မှု ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်- ရူပါရုံ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): စက္ခုပသာဒ (မျက်စိအကြည်ဓာတ်) ကို ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်း သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): စက္ခုဝိညာဏ် (မြင်သိစိတ်) ၏ အာရုံဖြစ်ခြင်း ကိစ္စ (အာရမ္မဏပစ္စည်း အဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်း)။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): စက္ခုဝိညာဏ်၏ ကျက်စားရာ အာရုံ (စားကျက်) ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (ရူပါရုံ) နှင့်အတူ ကလာပ်တစ်ခုတည်း၌ ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။
ဝိသယ နှင့် ဂေါစရ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားချက် ဝိသယ: စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရူပါရုံမှလွဲ၍ အခြားအာရုံ (အသံ၊ အနံ့ စသည်) ၌ မဖြစ်နိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဏ်၏ တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရာအာရုံ ဖြစ်သည်။
ဂေါစရ: ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဏ် အများဆုံး ကျက်စားရာ အာရုံဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
(အခြားစိတ်များဖြစ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ စသည်တို့သည် ရူပါရုံ၌ ကျက်စားသကဲ့သို့ အခြားအာရုံများ၌လည်း ကျက်စားနိုင်သော်လည်း၊ စက္ခုဝိညာဏ်မှာ ရူပါရုံ၌သာ ကျက်စားနိုင်သဖြင့် ရူပါရုံကို စက္ခုဝိညာဏ်၏ ဂေါစရ ဟု ခေါ်သည်)။
ရူပါရုံ အမည်ရခြင်းနှင့် သဘာဝ အဓိပ္ပာယ် (၁): စိတ်၏ အခြေအနေကို အဆင်း၏ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှုဖြင့် ထင်ရှားစေတတ်သောကြောင့် ရူပါရုံမည်၏ (ဥပမာ - စိတ်ချမ်းသာလျှင် မျက်နှာ ကြည်လင်ခြင်း၊ စိတ်ဆိုးလျှင် နီမြန်းခြင်း)။
ဤအနက်သည် သက်ရှိသတ္တဝါများနှင့် ပို၍ သက်ဆိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် (၂): တည်ရာဒြပ် (ရုပ်ကလာပ်) ကို ထင်ရှားစေတတ်သောကြောင့် ရူပါရုံမည်၏။
ရုပ်ဝတ္ထုများ၊ ရုပ်ကလာပ်များကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် ၎င်းတို့၌ တည်ရှိသော အဆင်းအရောင် (ရူပါရုံ) ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဤအနက်သည် သက်ရှိသက်မဲ့ အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
အနှစ်ချုပ်: ရူပါရုံဆိုသည်မှာ အဖြူ၊ အနီ၊ အဝါ၊ အပြာ စသော အရောင်အဆင်း သာ ဖြစ်သည်။
အတို၊ အရှည်၊ အလုံး၊ အပြား စသော ပုံသဏ္ဌာန် သည် ပရမတ္ထ ရူပါရုံ မဟုတ်ပါ။
ပုံသဏ္ဌာန်ကို အတွေ့အထိဖြင့် သိနိုင်သော်လည်း အရောင်အဆင်းကို မျက်စိဖြင့်သာ သိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ရူပါရုံနှင့် စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ) ရူပါရုံသည် စက္ခုပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို တိုက်ခတ်သောအခါ စက္ခုဒွါရဝီထိ (မြင်သိစိတ် ဖြစ်စဉ်) နှင့် ထိုရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိ (စိတ်အစဉ်) များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အာရုံ၏ သဘာဝ: စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုတည်းရှိ ရူပါရုံကို အာရုံမပြုနိုင်ဘဲ၊ လုံလောက်သော ရုပ်ကလာပ် အများစု ၏ ရူပါရုံ အပေါင်းအစုကိုသာ အာရုံပြုနိုင်သည်ဟု အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများက ဖွင့်ဆိုသည်။
သို့သော် ဝိပဿနာဉာဏ် ပါဝင်သော မနောဒွါရဝီထိများဖြင့်မူ ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုချင်းစီ၏ ရူပါရုံကိုလည်း ပိုင်းခြား၍ အာရုံပြုနိုင်၊ သိနိုင်ပါသည်။
ကုသိုလ်/အကုသိုလ် ဖြစ်ပေါ်ပုံ: ကုသိုလ်: ရူပါရုံကို "အရောင်မျှသာ"၊ "ရုပ်တရားမျှသာ"၊ "မမြဲ (အနိစ္စ)"၊ "ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)"၊ "အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)"၊ "မတင့်တယ် (အသုဘ)" ဟု ရှုမှတ်ပါ။
ယောနိသောမနသိကာရ (သင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် ရှုမြင်ပါက ကုသိုလ်ဇောများ (ဥပမာ - သဒ္ဓါ၊ ပညာ ဦးစီးသော စိတ်များ) ဖြစ်ပေါ်သည်။
အကုသိုလ်: အယောနိသောမနသိကာရ (မသင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် ရှုမြင်ပါက အကုသိုလ်ဇောများ ဖြစ်ပေါ်သည်- လောဘ: နှစ်သက်ဖွယ် (ဣဋ္ဌ) ရူပါရုံကို "တင့်တယ်၏ (သုဘ)"၊ "မြဲ၏ (နိစ္စ)"၊ "ချမ်းသာ၏ (သုခ)"၊ "အတ္တဖြစ်၏ (အတ္တ)" ဟု မှားယွင်းစွာ သုံးသပ်လျှင် လောဘ+ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်။
"ငါမို့ မြင်ရတာ" ဟု မာန်တက်လျှင် လောဘ+မာန ဖြစ်သည်။
ဒေါသ: မနှစ်သက်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ) ရူပါရုံကို မြင်၍ စိတ်ဆိုးခြင်း (ဒေါသ)၊ ငြူစူခြင်း (ဣဿာ)၊ ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ)၊ နောင်တပူပန်ခြင်း (ကုက္ကုစ္စ) တို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။
မောဟ: စိတ်ပျံ့လွင့်စေတတ်သော ရူပါရုံကြောင့် စိတ်မငြိမ်သက်ခြင်း (ဥဒ္ဓစ္စ)၊ ရူပါရုံနှင့် ပတ်သက်၍ "အတ္တလော၊ သတ္တဝါလော" ဟု ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း (ဝိစိကိစ္ဆာ) တို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် နိဂုံးချုပ် ရူပါရုံသည် မျက်စိအကြည်ဓာတ်ကို ရိုက်ခတ်၍ မြင်သိစိတ် ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းဖြစ်သည့် ပရမတ္ထ အရောင်အဆင်း သဘောတရား ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် စက္ခုဝိညာဏ်၏ တစ်ခုတည်းသော အာရုံ (ဝိသယ) နှင့် အဓိက ကျက်စားရာ (ဂေါစရ) ဖြစ်သည်။
တရားရှုမှတ်ရာတွင် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် စိတ်ဖြစ်စဉ်များကို ပိုင်းခြား သိမြင်ခြင်းဖြင့် ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ သဘာဝကို နားလည်နိုင်ပြီး၊ ယင်းရူပါရုံ ပရမတ်တရား၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာကို ရှုမြင်ခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ် တိုးပွားစေနိုင်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ၁၀။
ရူပါရုံ ရူပါရုံ (= အရောင်) လိုင်း အကောင်းအုပ်စု ရှုပုံ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/ပဉ္စဒွါရ_အကုသိုလ်ဇောဝီထိ_နာမ်တရားများကို_သိမ်းဆည်းပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(သဒ္ဒါရုံ - အသံအာရုံ၊ ကြားစရာအာရုံ) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာနှင့် တရားရှုမှတ်မှု ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်- သဒ္ဒါရုံ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က) လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား): သောတပသာဒ (နားအကြည်ဓာတ်) ကို ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်း သဘော။
ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်): သောတဝိညာဏ် (ကြားသိစိတ်) ၏ အာရုံဖြစ်ခြင်း ကိစ္စ (အာရမ္မဏပစ္စည်း အဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်း)။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး): သောတဝိညာဏ်၏ ကျက်စားရာ အာရုံ (စားကျက်) ဖြစ်ခြင်း သဘော။
ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း): မိမိ (သဒ္ဒါရုံ) ဖြစ်ပေါ်ရာ မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ဥပမာ- စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော အသံဖြစ်လျှင် စိတ္တဇကလာပ်ရှိ မဟာဘုတ်၊ ဥတုကြောင့်ဖြစ်သော အသံဖြစ်လျှင် ဥတုဇကလာပ်ရှိ မဟာဘုတ်)။
သဒ္ဒါရုံ အမည်ရခြင်း "သပ္ပတီတိ သဒ္ဒေါ" - ရွတ်ဆိုအပ်သောကြောင့်၊ အသံပြုအပ်သောကြောင့် သဒ္ဒ မည်၏။
တစ်နည်းအားဖြင့်၊ မိမိဖြစ်ကြောင်း အကြောင်းတရားများက နားဖြင့် ကြားသိနိုင်သော အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ဆောင်ပို့အပ်သောကြောင့် သဒ္ဒ မည်၏။
ဆိုလိုရင်းမှာ သောတဝိညာဏ်၏ အာရုံဖြစ်သော သက်ရှိသက်မဲ့ အသံအားလုံးသည် သဒ္ဒါရုံ ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - စတုတ္ထတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် သဒ္ဒါရုံနှင့် စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ) သဒ္ဒါရုံသည် သောတပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို တိုက်ခတ်သောအခါ သောတဒွါရဝီထိ (ကြားသိစိတ် ဖြစ်စဉ်) နှင့် ထိုသဒ္ဒါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိ (စိတ်အစဉ်) များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သောတဒွါရဝီထိ: ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သောတဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော (၇) ကြိမ်၊ တဒါရုံ (၂) ကြိမ် (အတိမဟန္တာရုံဝီထိ ဥပမာ)။
မှီရာဝတ္ထု: သောတဝိညာဏ်သည် နားအတွင်းရှိ သောတပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ဖြစ်ပြီး၊ ကြွင်းသော ဝီထိစိတ်များ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း စသည်နှင့် မနောဒွါရဝီထိစိတ်များ) သည် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်ကို မှီ၍ ဖြစ်သည်။
တရားရှုမှတ်ရာတွင် သဒ္ဒါရုံကို ရှုမှတ်ပုံ ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် ရှုမှတ်ခြင်း: သောတပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
ကြားရသော အသံကို အာရုံယူ၍ ယောနိသောမနသိကာရ (သင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် "ဤသည်မှာ အသံမျှသာ (သဒ္ဒါရုံ)"၊ "ရုပ်တရားမျှသာ"၊ "မမြဲ (အနိစ္စ)"၊ "ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)"၊ "အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)"၊ "မတင့်တယ် (အသုဘ)" ဟု ရှုမှတ်ပါ။
ဤသို့ ရှုမှတ်လျှင် ကုသိုလ်ဇောများ ဖြစ်ပေါ်လာမည်။
မိမိ အသက်ရှူသံကဲ့သို့သော အသံကို ရှုမှတ်လိုပါက ထိုအသံဖြစ်ပေါ်ရာ (ဥပမာ- ဝင်လေထွက်လေ) ရှိ သဒ္ဒနဝက ကလာပ် စသည်တို့ကို ဓာတ်ခွဲ၍ အသံ၏ ပရမတ်သဘောကို သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပါ။
အကုသိုလ်ဖြစ်စဉ်ကို ရှုမှတ်ခြင်း (ဝိပဿနာအတွက်): သောတပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို ပူးတွဲသိမ်းဆည်းပါ။
နှစ်သက်ဖွယ် (ဣဋ္ဌ) သို့မဟုတ် မနှစ်သက်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ) အသံကို အာရုံယူပါ။
အယောနိသောမနသိကာရ (မသင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် (ရူပါရုံလိုင်း၌ ပြခဲ့သည့်အတိုင်း) တပ်မက်ခြင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်း၊ မာန်တက်ခြင်း၊ ယုံမှားခြင်း စသည်ဖြစ်အောင် နှလုံးသွင်းကြည့်ပါက လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဇောများ အသီးသီး ဖြစ်ပေါ်လာမည်။
ယင်းအကုသိုလ်စိတ် ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း ဖြစ်ပုံအတိုင်း သိရှိအောင် ရှုမှတ်နိုင်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် အသံ ဖြစ်ပေါ်စေသော ရုပ်ကလာပ် အမျိုးအစားများ အဇ္ဈတ္တ (အတွင်းသန္တာန်): အသက်ရှူသံ စသည် (စိတ်ကြောင့်ဖြစ်): သဒ္ဒနဝကကလာပ် သို့မဟုတ် သဒ္ဒလဟုတာဒိ ဒွါဒသကကလာပ်။
စကားပြောသံ (စိတ်ကြောင့်ဖြစ်): ဝစီဝိညတ္တိ ဒသကကလာပ် သို့မဟုတ် ဝစီဝိညတ္တိ သဒ္ဒလဟုတာဒိ တေရသကကလာပ်။
ဝမ်းဗိုက်အော်သံ စသည် (ဥတုကြောင့်ဖြစ်): ဥတုဇ သဒ္ဒနဝကကလာပ်။
ဗဟိဒ္ဓ (အပြင်): သက်ရှိ: အထက်ပါ (၃) မျိုးအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
သက်မဲ့ (မိုးချုန်းသံ၊ လေတိုက်သံ): ဥတုဇ သဒ္ဒနဝကကလာပ်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပထမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် အပြင်အသံများကို ရှုမှတ်နည်း အသံလာရာ၊ ဖြစ်ပေါ်ရာ အရပ်ကို ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့် အာရုံပြု၍ ထိုနေရာရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ရှုပါ။
ရုပ်ကလာပ်များကို တွေ့မြင်သောအခါ ဓာတ်ခွဲ၍ အသံဖြစ်စေသော ကလာပ် (ဥပမာ- မိုးချုန်းသံအတွက် ဥတုဇ သဒ္ဒနဝကကလာပ်) ကို သိမြင်အောင် ရှုမှတ်ပါ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သဒ္ဒါရုံ = အသံလိုင်း သဒ္ဒါရုံ (= အသံ) လိုင်း - နာမ်တရားတို့ကို ရှုပုံ သဒ္ဒါရုံ = အသံလိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
နာနာကဒါစိ စေတသိက် ဆိုသည်မှာ အနိယတယောဂီ (စိတ်နှင့် အမြဲတမ်း အတူတကွ မဖြစ်သော) စေတသိက် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့၏ ထူးခြားချက်များမှာ - ကဒါစိ: မိမိတို့ ယှဉ်ဖက်စိတ် ဖြစ်ပေါ်တိုင်း အမြဲယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ တစ်ရံတစ်ခါ အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှသာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
နာနာ: ထိုသို့ တစ်ရံတစ်ခါ ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါတွင်လည်း မိမိတို့ အုပ်စုဝင် အခြားစေတသိက်များနှင့် တစ်ချိန်တည်း၊ စိတ်တစ်ခဏတည်း၌ အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ အာရုံကွဲပြားမှုကြောင့် တစ်ခုချင်းစီ သီးခြားစီ သာ ဖြစ်ပေါ်သည်။
နာနာကဒါစိ စေတသိက် အုပ်စုများ ၁။
ဣဿာ၊ မစ္ဆရိယ၊ ကုက္ကုစ္စ ယှဉ်ဖက်စိတ်: ဒေါသမူစိတ် (၂) ပါး။
ကဒါစိ ဖြစ်ပုံ: ဒေါသမူစိတ် ဖြစ်တိုင်း မပါဝင်။
ဣဿာ - သူတစ်ပါး စည်းစိမ်၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မနာလို ငြူစူသည့်အခါမှသာ ပါဝင်သည်။
မစ္ဆရိယ - မိမိ စည်းစိမ်၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဝန်တိုသည့်အခါ၊ နှမြောသည့်အခါမှသာ ပါဝင်သည်။
ကုက္ကုစ္စ - ပြုခဲ့မိသော မကောင်းမှု၊ မပြုခဲ့မိသော ကောင်းမှုအတွက် နောင်တပူပန်သည့်အခါမှသာ ပါဝင်သည်။
(ဥပမာ- သတ်ခြင်း၊ ကြမ်းကြုတ်ခြင်း စသော ဒေါသစိတ်သက်သက် ဖြစ်ချိန်တွင် မပါဝင်)။
နာနာ ဖြစ်ပုံ: အာရုံကွဲပြားသောကြောင့် တစ်ခုချင်းစီသာ ဖြစ်နိုင်သည်။
ဣဿာ၏ အာရုံ = သူတစ်ပါး၏ စည်းစိမ်။
မစ္ဆရိယ၏ အာရုံ = မိမိ၏ စည်းစိမ်။
ကုက္ကုစ္စ၏ အာရုံ = ပြု/မပြုခဲ့သော ကောင်းမှု/မကောင်းမှု (အတိတ်ကံ)။
နိဂုံး: ဤစေတသိက် (၃) ခုသည် နာနာကဒါစိ ဖြစ်သည်။
ဝိရတိ စေတသိက် (၃) ပါး (လောကီ) (ဝိရတိ- သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ) မှတ်ချက်: ဤနေရာ၌ လောကီ မဟာကုသိုလ်စိတ်၌ ဖြစ်သော ဝိရတိကိုသာ ဆိုလိုသည်။