kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ဘောလခဲခရိုင်မြို့နယ်များ ဘောလခဲခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဘောလခဲမြို့နယ် ဘောလခဲမြို့ ရွာသစ်မြို့ ဖားဆောင်းမြို့နယ် ဖားဆောင်းမြို့ မော်ချီးမြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ကို မယ်စဲ့ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ဘောလခဲခရိုင်သည် ကယားပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ဖြစ်ပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈ ဒီဂရီ ၂၉ မိနစ် နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ်အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၅၆ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် ဘောလခဲခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ဘားအံခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ဖာပွန်ခရိုင် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မယ်​ဟောင်​ဆောင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင် တို့နှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်နေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဘောလခဲခရိုင်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်ပြီး မြေပြန့် လွင်ပြင်နည်းပါးသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ပျမ်းမျှအမြင့် ၄၅၂ ပေမှ ၁၄၅၀ ပေ အထိရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ နတ်တောင် ဖြစ်ပြီး အမြင့်ပေ ၈၆၀၇ ပေ ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း ဘောလခဲခရိုင်အတွင်း စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်းများမှာ ရှားတောမြို့နယ်မှ မြစ်ဖျားခံ၍ ဘော်လခဲမြို့နယ်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသော ပွန်ချောင်း၊ ရွာသစ်မြို့အနီးတွင် မယ်ပိုင်ချောင်းနှင့် သံလွင်မြစ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် ထူးချောင်းနှင့် သံလွင်မြစ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်တွင် မယ်စဲ့ချောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု ဘောလခဲခရိုင်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုမျိုးရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
ရွာသွန်းမြဲမိုးရေချိန်မှာ ၂၄.၀၈ လက်မ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောလခဲခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၄၂,၉၀၉ ဦးသာရှိသည်။
ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အခြားသောခရိုင်ဖြစ်သော လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂၄၃,၇၁၈ ဦးရှိရာ လူဦးရေကွာခြားချက် များပြားလှသည်။
ပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ၁၄ရာခိုင်နှုန်းသာ ဘောလခဲခရိုင်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
အမျိုးသား ၂၃,၃၈၀ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၉,၅၂၉ဦး နေထိုင်ကြသည်။
ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၂.၅ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဖားဆောင်းမြို့နယ်သည် လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ဘောလခဲခရိုင်သည် စီးပွားရေးအရ တိုးတက်မှုနှေးကွေးသောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မော်ချီးအရပ်တွင် သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဘောလခဲခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ ကောင်းမွန်သည်။
လွိုင်ကော်မြို့မှ ခရိုင်အတွင်းရှိ အဓိကမြို့ကြီးများဖြစ်သည့် ဘောလခဲ၊ ဖားဆောင်းနှင့် မယ်စဲ့မြို့များသို့ ကားလမ်းဖြင့် ကောင်းမွန်စွာသွားလာနိုက်သည်။
မယ်စဲ့မြို့မှတဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ် BP-13 အထိ သွားလာနိုင်သည်။
ရွာသစ်မြို့သို့ ဘောလခဲမြို့မှလည်းကောင်း၊ မော်ချီးမြို့သို့ ဖားဆောင်းမြို့မှလည်းကောင်း ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
သံလွင်မြစ်သည် ရေစီးသန်သဖြင့် နေရာတိုင်းသို့ မသွားလာနိုင်ပေ။
ကယားပြည်နယ်၏ တစ်ခုတည်းသော ပေ (၁၀၀၀)အထက် တံတားကြီးဖြစ်သော သံလွင်တံတား (ဖားဆောင်း)သည် ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောလခဲခရိုင်၏ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့် အထက်တွင် စာတတ်မြောက်မှုမှာ ၈၈.၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်‌ခရိုင် () သည် ကယားပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လွိုင်​ကော်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|လွိုင်ကော်ခရိုင်မြို့နယ်များ လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်မြို့နယ် လွိုင်ကော်မြို့ လွိုင်လင်လေးမြို့ လောပိတမြို့ ရှားတောမြို့နယ် ရှားတောမြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်နှင့် ဖရူးဆိုးမြို့နယ်များကို ဒီးမော့ဆိုခရိုင် အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် လွိုင်ကော်ခရိုင်၌ မြို့နယ် (၂)မြို့နယ်၊ မြို့ (၄)မြို့ တည်ရှိသည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း လွိုင်ကော်ခရိုင်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၀ မိနစ်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၅၇ မိနစ်ကြား၊ အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၄၉ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၅၃ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ဖြစ်သည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၆၅ မိုင်ခန့်ရှိပြီး တောင်မှ မြောက်သို့ ၆၃ မိုင်ခန့် ရှိသည်။
နယ်နိမိတ် လွိုင်ကော်ခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တောင်ကြီးခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဘောလခဲခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ဘားအံခရိုင် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တောင်ကြီးခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် လွိုင်ကော်ခရိုင်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများနှင့် လွင်ပြင်များပါဝင်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၉၈၅ ပေမှ ပေ ၆၀၀၀ အတွင်း တည်ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ရှားတောမြို့နယ်ရှိ လွိုင်လန်တောင်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်ပေ ၇၂၁၂ ဖြစ်သည်။
ရှားတောမြို့နယ်သည် လွိုင်ကော်ခရိုင်၏ အနိမ့်ဆုံးဒေသ ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း လွိုင်ကော်ခရိုင်ရှိ မြစ်ချောင်းများမှာ ရှားတောမြို့နယ်တွင် သံလွင်မြစ်၊ ပွန်ချောင်း၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်တွင် ထူးချောင်းနှင့် လွိုင်ကော်မြို့နယ်တွင် ဘီလူးချောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်ချောင်းများအားလုံးသည် မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းပြီး ရေချိုမြစ်ချောင်းများဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု လွိုင်ကော်ခရိုင်သည် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၃၂.၈၇ လက်မဖြစ်သည်။
လူဦးရေ လွိုင်​ကော်ခရိုင်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ဗမာ၊ရှမ်း၊ကရင်၊ချင်း၊ရခိုင်၊မွန်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁.၅၉%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် နေထိုင်ကြသော ဒေသခံလူမျိုးများမှာ ကယား၊ မနုမနော၊ ဂေဘား၊ ကယော၊ ကယန်း (ပဒေါင်)၊ ကယန်း (ဂေခို)၊ ယင်းဘော (ကငန်း)၊ ဇယိမ်း (လထ)၊ ယင်းတလဲလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
စီးပွား​ရေး လွိုင်​ကော်ခရိုင်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ တိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
လွိုင်​ကော်စက်မှုဇုန်အပါအဝင် စက်ရုံ၁၃၈ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၂၉ခုတည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး လွိုင်ကော်ခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
လွိုင်ကော်မြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။
လွိုင်ကော်ခရိုင်သို့ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော် စသည့်မြို့ကြီးများအပြင် တောင်ကြီး၊ တောင်ငူ၊ မိတ္ထီလာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ပခုက္ကူမြို့များမှ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိမြို့များသို့ ကားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်သည်။
သာစည်-ကလော-လွိုင်ကော်ရထားလမ်းရှိသော်လည်း လက်ရှိတွင် ရပ်နားထားသည်။
ဘီလူးချောင်းမှတဆင့် မိုးဗြဲဆည်ကို ဖြတ်သန်းကာ ရှမ်းပြည်နယ် အင်းလေးအထိ ရေကြောင်းခရီးသွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ် ၄ ခုရှိပြီး လွိုင်ကော်မြို့တွင်သာ တည်ရှိသည်။
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ၁၈ ခု၊ အထက်ကျောင်းခွဲ ၂၀ ခု၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၈ ခု၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ၉ ခု၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း ၂၈ ခု၊ မူလတန်းကျောင်း ၂၇၁ ခုနှင့် မူလတန်းကြိုကျောင်း ၁၀၆ ခု ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး လွိုင်ကော်ခရိုင်တွင် ကုတင်(၅၀၀)ဆံ့ ပြည်နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ မြို့နယ်ဆေးရုံ ၃ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၇ ခု၊ အစိုးရဆေးပေးခန်း ၃ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၂၄ ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၈၃ ခု ရှိသည်။
မြောက်ဦးခရိုင် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်ဦးခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆၆၈,၆၃၄ ယောက် ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|​မြောက်ဦးးခရိုင်မြို့နယ်များ ​မြောက်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မြောက်ဦးမြို့နယ် မြောက်ဦးမြို့ ကျောက်တော်မြို့နယ် ကျောက်တော်မြို့ မင်းပြားမြို့နယ် မင်းပြားမြို့ မြေပုံမြို့နယ် မြေပုံမြို့ ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:ရခိုင်ပြည်နယ်။
ဖလမ်းခရိုင် () သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖလမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ဖလမ်းခရိုင်မြို့နယ်များ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဖလမ်းမြို့နယ် ဖလမ်းမြို့ ရိခေါဒမြို့ ဝေဘူလမြို့ ယခင်က ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်တို့မှာ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှ ယင်းနှစ်မြို့နယ်ကို ဟားခါးခရိုင် အဖြစ် အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/46newsn.pdf Page 16 Col 1 ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် တီးတိန်နှင့် တွန်းဇံမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်၍ တီးတိန်ခရိုင်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ဖလမ်းမြို့နယ်သာ ကျန်ရှိ​တော့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ တမူးခရိုင်နှင့် ကလေးခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟားခါးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပေ(၃၀၀၀)မှ ပေ(၈၀၀၀)ကျော်မြင့်သော တောင်ကုန်းတောင်စွယ်များ တည်ရှိကာ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဗွီ(V) ပုံသဏ္ဌာန် ချိုင့်ဝှမ်းများတည်ရှိသည်။
တီးတိန်နယ်ရှိ သီရိဥတ္တမတောင်မှာ ပေပေါင်း(၈၈၇၁)ပေ မြင့်သည်။
တွန်းဇံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ နတ်မြောင်းကြိုးဝိုင်းတွင် မြေပြန့်အနည်းငယ်ရှိသည်။
ရေဆင်း တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်းများအကြားတွင် မြစ်၊ချောင်းများ စီးဆင်းနေလေ့ရှိသည်။
တီးတိန်နယ်အတွင်း မဏိပူရ်မြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလမ်းခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁၆၇,၅၇၈ ဖြစ်ကာ ကျား ၈၁,၂၄၂ နှင့် မ ၈၆၃၃၆ ဖြစ်သည်။
ဖလမ်းခရိုင်တွင် တီးတိန်မြို့နယ်မှာ လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၃၁,၃၇၅ဦးနေထိုင်ကာကျေးလက်တွင် ၁၃၆,၂၀၃ဦး နေထိုင်ကြသည်။
မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၈.၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ဖလမ်းခရိုင်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးအသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်းနေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပန်းသီး၊ လိမ္မော်၊ ကော်ဖီများ စိုက်ပျိုးကြပြီး ကလေးမြို့သို့ တင်ပို့ကြသည်။
တွန်းဇံမြို့နယ်ရှိ ရိဒ်ခေါဒါရ်တွင် အိန္ဒိယနှင့် ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ချင်းပြည်နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ ခက်ခဲခဲ့သော ပြည်နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများ အတော်အသင့်ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲ​နေဆဲဖြစ်သည်။
ချင်းပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်သည့် ဆူရ်ဘုန်လေဆိပ်မှာ ဖလမ်းမြို့တွင် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အတွင်းက တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်း ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများလည်း တည်ရှိသည်။
ကလေးမြို့သို့ အဝေးပြေးယာဉ်များ ပုံမှန်ပြေးစွဲလျက်ရှိကာ ထိုမှနေ၍ ကျန်သောပြည်နယ်၊တိုင်းများသို့ သွားလာနိုင်သည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလမ်းခရိုင်တွင် အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုများတွင် စာတတ်မြောက်သူရာခိုင်နှုန်း ၈၇.၄%ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ တီးတိန်မြို့နယ်တွင် ခုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံနှင့် (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံတို့ တည်ရှိကြသည်။
ထို့အပြင် ကျေးရွာများတွင် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်များ။
သီဟသူ (မင်းရင် ဟုလည်း သိကြ; ၁၂၃၀ ဆယ်စုနှစ်–၁၂၅၆) သည် ပုဂံခေတ်တွင် ၁၂၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၂၅၆ ခုနှစ်အထိ အိမ်ရှေ့မင်းသား အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ ဖြစ်သည်။
ဥဇနာမင်း၏ သားတော် နှစ်ပါးအနက် အကြီးဆုံး သားတော် ဖြစ်သည်။
အမတ်ကြီးရာဇသင်္ကြံအား မိမိကြွလာသည်ကို မြင်လျက်နှင့် အင်္ကျီလက်ကို မသိမ်းရာသလောဟု အင်္ကျီလက်ပေါ်သို့ ကွမ်းသွေး ထွေးချခဲ့ဖူးသဖြင့် မင်းသားအား မာနကြီးသူ၊ ကြမ်းကြုတ်သူအဖြစ် ယူဆကြသည်။
၁၂၅၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဥဇနာမင်း ကွယ်လွန်သောအခါ ရာဇသင်္ကြံသည် အခြားမှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်၍ သားတော်အကြီး သီဟသူ အစား သားတော်အငယ်နရသီဟပတေ့အား ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
Hmannan Vol. 1 2003: 337–338 နောက်ပိုင်းတွင် သီဟသူမင်းသားအား ဖမ်းဆီးကာ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
Than Tun 1964: 134 ကိုးကား ကျမ်းပြုစာရင်း။
ဟားခါးခရိုင် () သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဟားခါးမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ဟားခါးခရိုင်မြို့နယ်များ ဟားခါးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဟားခါးမြို့နယ် ဟားခါးမြို့ ဆူခွားရ်မြို့ ထန်တလန်မြို့နယ် ထန်တလန်မြို့ နှာဟရိန်မြို့ သမိုင်း​ကြောင်း ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်များသည် ယခင်က ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် တီးတိန်မြို့နယ်နှင့် ဟားခါးမြို့နယ်တို့ကို မည်သည့်မြို့နယ်အား ခရိုင်အဆင့်တိုးမြှင့်မည်ကို မဲခွဲကြရာ ဟားခါးမြို့နယ်က အနိုင်ရခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဖလမ်းခရိုင်ရှိ ထန်တလန်မြို့နယ်နှင့် ဟားခါးမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ ဟားခါးခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ချင်းပြည်နယ်၏ တတိယမြောက် ခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဟားခါးမြို့သည် ပြည်နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သဖြင့် ဟားခါးခရိုင်သည်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ အရေးပါလာခဲ့သည်။
http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/46newsn.pdf Page 16 Col 1 ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ဖလမ်းခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ကလေးခရိုင်နှင့် မကွေးတိုင်းရှိ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မတူပီခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မီဇိုရမ်ပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်နိမိတ်အဖြစ် (၇၄)မိုင် ထိစပ်နေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသောဒေသဖြစ်သည်။
(၈၈၇၃)ပေမြင့်သော ဘွေပါးတောင်၊ ပေပေါင်း(၆၇၀၀)မြင့်သော ဇိန်မှုတောင်၊ (၆၄၀၂)ပေမြင့်သော ပေါ်ပီးတောင်၊ (၇၅၄၃)ပေမြင့်သော ရုန်းတောင်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ရေဆင်း ခရိုင်အတွင်း အနောက်ပိုင်းသည် မြစ်ချောင်းများ နည်းပါးသည်။
အရှေ့ပိုင်းတွင် တောင်ကျချောင်းများ ပေါများသည်။
ဇဟောချောင်း၊ နွယ်ချောင်း၊ ဒေါင်ချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
သီမြစ်(ခေါ်)ဘွေနူးမြစ်နှင့် တီအိုချောင်းတို့သည် အိန္ဒိယနှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားထားသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟားခါးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၉၈,၇၂၆ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား (၄၇,၄၀၁)ဦး အမျိုးသမီး (၅၁,၃၂၅)ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၃၂,၅၁၃ဗီးနေထိုင်ကာ ကျေးလက်တွင် ၆၆,၂၁၃ဦး နေထိုင်ကြသည်။
မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၃၂.၉ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ထန်တလန်မြို့နယ်သည် ဟားခါးမြို့နယ်ထက် လူဦးရေပိုများသည်။
ချင်းလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်ကြသည်။
ချင်းလူမျိုးများပြီးလျှင် သိသာစွာ အများဆုံးနေထိုင်ကြသူများမှာ ဗမာလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး ဟားခါးခရိုင်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှေးကွေးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ကြပြီး ငရုတ်အနည်းငယ်ထွက်ကာ စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ကလေးမြို့သို့ အများဆုံးတင်ပို့ရောင်းချသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ချင်းပြည်နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများကောင်းမွန်လာသော်လည်း ခက်ခဲနေဆဲဖြစ်သည်။
သားခါးခရိုင်မှ မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးမြို့များသို့ မော်တော်ကားဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး ဟားခါးမြို့တွင် ဟားခါးတက္ကသိုလ်ရှိပြီး တက္ကသိုလ်တစ်ခုအောက်တွင် ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ၊ ကွန်ပျူတာ၊ နည်းပညာ စသည့်ဘာသာရပ်များအားလုံးကို သင်ကြားပေးနေသည့် မြန်မာပြည်၏ တစ်ခုတည်းသော Comprehensive University ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟားခါးခရိုင်တွင် အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုများတွင် စာတတ်မြောက်သူရာခိုင်နှုန်း ၈၆.၃%ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဟားခါးမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ(၁)ရုံ၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ တည်ရှိသည်။
မင်းတပ်ခရိုင် () သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မင်းတပ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်​​သောမြို့နယ်များ thumb|မင်းတပ်ခရိုင်မြို့နယ်များ မင်းတပ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မင်းတပ်မြို့နယ် မင်းတပ်မြို့ မကွီအိမ်နူးမြို့ ကန်ပက်လက်မြို့နယ် ကန်ပက်လက်မြို့ ကျင်‌ဒွေးမြို့ မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များမှာ ယခင်က မင်းတပ်ခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် မတူပီခရိုင်အဖြစ် ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မတူပီခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မတူပီခရိုင်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ မြောက်ဦးခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခရိုင်အတွင်း တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများကာ သစ်တောများလွှမ်းခြုံထားသည်။
ခေါနူးစုမ် (နတ်မတောင်)မှာ ထင်ရှားပြီး အမြင့်ပေ (၁၀၂၀၀)ပေမြင့်ကာ နတ်မတောင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တည်ရှိသည်။
မိုးပီတောင်နှင့် မြင်းချီတောင်တို့မှာလည်း ထင်ရှားသည်။
ရေဆင်း ခရိုင်အတွင်း မြစ်ချောင်းများ ပေါများသည်။
ကျောက်စစ်ချောင်း၊ ကတင်းချောင်း၊ ဆောချောင်း၊ ဖျံချောင်း၊ စလင်းချောင်း၊ မုန်းချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူချိန်၌ မင်းတပ်ခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၄)မြို့နယ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ထိုစဉ်က မင်းတပ်ခရိုင်၏လူဦးရေမှာ ၂၁၂,၄၉၇ ဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ၁၀၀,၉၆၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၁၁,၅၃၆ ဦးဖြစ်သည်။
လက်ရှိ မင်းတပ်ခရိုင်တွင်ပါဝင်သောမြို့နယ်များဖြစ်သည့် မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် လူဦးရေ ၄၂,၆၀၀ ဦး၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်တွင် ၂၁,၄၉၃ ဦး စုစုပေါင်း ၆၄,၀၉၃ ဦးသာရှိသည်။
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ နှစ်စဉ်အစီရင်ခံစာများအရ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် ၄၇,၂၁၄ ဦး၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်တွင် ၂၄,၃၄၁ ဦးရှိကြရာ မင်းတပ်ခရိုင်၏ (၂၀၁၉)ခုနှစ် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် စုစုပေါင်း ၇၁,၅၅၅ ဦးဖြစ်သည်။
ချင်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး မင်းတပ်ခရိုင်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကို အများဆုံးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထို့အပြင် ရိုးရာဂျပ်ခုတ်လုပ်ငန်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
နတ်မတောင်သို့ ခရီးသွားများလာရောက်လေ့ရှိသဖြင့် ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
ဝဥနှင့် လက်ဖက်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့များသို့ တင်သွင်းသည်။
ပို့ဆောက်ဆက်သွယ်ရေး ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ အဓိကသွားလာရပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
မကွေးတိုင်းမှနေ၍ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးသို့ သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုများတွင် မင်းတပ်မြို့နယ်၌ စာတတ်မြောက်သူ ၆၉.၁ရာခိုင်နှုန်း၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၌ ၇၀.၉ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။
ကော့သောင်းခရိုင် () သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကော့သောင်းမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ကော့သောင်းခရိုင်မြို့နယ်များ ကော့သောင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်နှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကော့သောင်းမြို့နယ် ကော့သောင်းမြို့ ခမောက်ကြီးမြို့ thumb|ကော့သောင်းခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကော့သောင်းခရိုင်မှ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်ကို ဘုတ်ပြင်းခရိုင်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ယခု ကော့သောင်းခရိုင် ပါဝင်သောဒေသသည် ယခင်က မြန်မာပိုင်လိုက်၊ ယိုးဒယားပိုင်လိုက်ဖြစ်ခဲ့ရာမှ အလောင်းမင်းတရားနှင့် ဆင်ဖြူရှင်တို့လက်ထက်တွင် မြန်မာတို့မှ သိမ်းယူခဲ့သည်။
သို့သော် ယိုးဒယားတို့မှ အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကို အင်္ဂလိပ်တို့က သိမ်းယူရာတွင်မှ မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူစေရန်အတွက် မြိတ်ခရိုင်နှင့် ဝိတိုရိယခရိုင်ဟူ၍ ခွဲ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၈၅၉ခုနှစ်မှစ၍ မလိဝမ်းဒေသတွင် ရွာကြီးအဖြစ်မှ လူနေများလာပြီး မလိဝမ်းမြို့အဖြစ်မှနေ၍ မလိဝမ်းမြို့နယ်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၆၅ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကော့သောင်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ဖွဲ့စည်းသော တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ခရိုင်(၆)ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းအနက် တောင်ဘက်အစွန်ရှိ မြိတ်ခရိုင်၏ တောင်ဘက်အစွန်တွင် ကော့သောင်းနယ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကော့သောင်းနယ်တွင် ကော့သောင်းမြို့နယ်နှင့် မလိဝမ်းမြို့နယ်တို့ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)သို့သော် ယခုအခါတွင် မလိဝမ်းမြို့နယ်မှာ လူဦးရေ ၁၈၀၀ကျော်ရှိသော မလိဝမ်းကျေးရွာအုပ်စုအဖြစ်သာ တည်ရှိသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် မြိတ်ခရိုင်မှ ကော့သောင်းနှင့် ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်၍ ကော့သောင်းခရိုင် ကော့သောင်းခရိုင်အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကော့သောင်းခရိုင်တွင် ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ ခမောက်ကြီးမြို့နယ်ခွဲ၊ ကရသူရိမြို့နယ်ခွဲနှင့် ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်မြို့နယ်ခွဲတို့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့ရာ လက်ရှိကော့သောင်းခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၂)မြို့နယ်နှင့် မြို့(၅)မြို့ ပါဝင်သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ကော့သောင်းခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်အစွန်ဆုံးကျသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မြိတ်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ရနောင်းပြည်နယ်နှင့် ချွမ်ပွန်ပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပါချန်မြစ်ဝနှင့် ကပ္ပလီပင်လယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်နယ်နိမိတ် အချို့မှာ ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ကော့သောင်းခရိုင်၏ အရှေ့ခြမ်းတွင် တနင်္သာရီတောင်တန်း၊ အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်ပြင်နှင့် ကျွန်းစုများဖြစ်သည်။
တောင်တန်းများတွင် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေသည်။
ခရိုင်အတွင်း ကျွန်းပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍တည်ရှိပြီး ထင်ရှားသောကျွန်းများမှာ သူဌေးကျွန်း၊ ရတနာကျွန်း၊ ဇာဒက်ကြီးကျွန်း၊ ဆလုံကျွန်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် ပါချန်မြစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့သောင်းခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂၂၁,၇၃၈ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၁၁၅,၈၇၅ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၀၅,၈၆၃ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၇၉,၁၄၈ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၃၅.၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကော့သောင်းမြို့နယ်သည် ပို၍လူနေထူထပ်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်(၃)ခုတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။
ထားဝယ်လူမျိုး၊ မွန်လူမျိုး၊ ရခိုင်လူမျိုး ၊ ဆလုံလူမျိုးနှင့်မြိတ်လူမျိုးအများအပြားနေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ကော့သောင်းခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သောဒေသဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကွမ်းသီး၊ ဆီအုန်း၊ ရာဘာ၊ ရေထွက်ကုန်များသည် ခရိုင်၏ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ကော့သောင်းခရိုင်အတွင်း အဓိကလမ်းမကြီးမှာ အခြားသော ပြည်နယ်/တိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်သည့် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ်-မြိတ်-ကော့သောင်း လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။
ထိုလမ်းမကြီးသည် ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့အားလုံးကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ကော့သောင်းမြို့အနီးရှိ ပုလုံးတုံးတုံးကျွန်းနှင့် ပင်မကုန်းမြေအားဆက်သွယ်ပေးသော ပုလုံးတုံးတုံးတံတားမှာ အရှည်ပေ(၂၄၀၀)ကျော်ရှိပြီး ထင်ရှားအရေးပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကော့သောင်းမြို့နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ရနောင်းမြို့သို့ ရေကြောင်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ကော့သောင်းမြို့နှင့် ဘုတ်ပြင်းမြို့များတွင် လေဆိပ်ရှိကာ လေကြောင်းခရီးစဉ်များရှိသည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၁.၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး ကော့သောင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ တပ်နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
မော်လမြိုင်ခရိုင် () သည် မွန်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မော်လမြိုင်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|မော်လမြိုင်ခရိုင်မြို့နယ်များ ​မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့နယ် မော်လမြိုင်မြို့ ချောင်းဆုံမြို့နယ် ချောင်းဆုံမြို့ ကျိုက်မရောမြို့နယ် ကျိုက်မရောမြို့ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ် သံဖြူဇရပ်မြို့ ကျိုက္ခမီမြို့ မုဒုံမြို့နယ် မုဒုံမြို့ ကမာဝက်မြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ​​မော်လမြိုင်ခရိုင်မှ ​ရေးမြို့နယ်ကို ရေးခရိုင် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း မော်လမြိုင်ခရိုင်ကို ယခင်က ကျိုက္ခမီခရိုင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီးနှင့် ကျိုက္ခမီခရိုင်ဝန်တို့ ရုံးစိုက်ကြသည်။
ကျိုက္ခမီခရိုင်တွင် မော်လမြိုင်၊ ကျိုက္ခမီ၊ ကော့ကရိတ်၊ မုဒုံ၊ ရေး၊ ကြာအင်း စသည့်မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။
၁၉၅၄ခုနှစ်တွင် ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်များကို ကရင်နယ်အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၆၄ခုနှစ် ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ကျိုက္ခမီခရိုင်အား မော်လမြိုင်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျိုက္ခမီမြို့နယ်အား သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် သထုံခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်မှ ဘားအံခရိုင်နှင့် ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမှ ထားဝယ်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မုတ္တမကွေ့၊ ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခရိုင်၏ တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီရိုးမတောင်စွယ်တောင်တန်းများတည်ရှိသည်။
မော်လမြိုင်နယ်သည် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။
ခေါင်းဆေးကျွန်း၊ ထားဝယ်ကျွန်းတိုမှာ ထင်ရှားသည်။
ခရိုင်၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ချောင်းဆုံနယ်သည် ကျွန်းမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်သည် ဂျိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် အတ္ထရံမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်သည်။
တောင်ညိုတောင်တန်ယ၊ နာဂဝီသတောင်တန်းတို့ တည်ရှိပြီး တောင်ညိုတောင်တန်းမှ ဆေးတောင်မှာ (၄၂၅၉)ပေ မြင့်သည်။
ရေဆင်း မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် မြစ်၊ ချောင်းများပေါများသော ဒေသဖြစ်သည်။
ရေးမြစ်သည် ရေးမြို့အနီးမှဖြတ်၍ တောင်ညိုတောင်တန်းမှတစ်ဆင့် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
အတ္ထရံမြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်၊ သံလွင်မြစ်၊ ဇမိချောင်း၊ ဝင်းရောချောင်း၊ ဝဲကလိချောင်း၊ ကမာပတဲချောင်း၊ အဇင်းချောင်း၊ ကျုံဖိုက်ချောင်း၊ ဝင်းဖနုံချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
သံလွင်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စီးဆင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ မော်လမြိုင်ခရိုင်အရောက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
ရေချိုများ ပေါများပြီး စိုက်ပျိုးရေးအပြင် သုံးရေအတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည်။
မြစ်ချောင်းများသည်လည်း အမြဲမပြတ် သွားလာနိုင်သည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်လမြိုင်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁,၂၃၂,၂၂၁ ဦးဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ၅၈၇,၆၇၆ဦး၊ အမျိုးသမီး ၆၄၄,၅၄၅ဦးဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့နယ်သည် လူနေအထူထပ်ဆုံးမြို့နယ်ဖြစ်ကာ ချောင်းဆုံမြို့နယ်သည် လူဦးရေအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၄၃၄,၀၉၂ဦးနေထိုင်ကြကာ လူဦးရေ၏ ၃၅.၂ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။
မွန်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ဗမာလူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ရာဘာလုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရာဘာ၊ ကွမ်းသီး၊ ဆန်စပါး စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ရာဘာကို ပြည်ပအထိ တင်ပို့ကြသည်။
ဒေသထွက်ကုန်များကို ရန်ကုန်နှင့် တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီးများသို့ အများဆုံးတင်ပို့သည်။