kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အဘိုးကြီးကိုယ်၌က တစ်ခါ တလေ မမျှော်လင့်ဘဲ အိမ်ပြန်နောက်ကျတတ်သမို့ အဘွားကြီး ကတော့ ပူနေမှာ မဟုတ်ဘူး။
"ခုလောက်ဆို လကမ္ဘာထဲ ရောက်သွားပြန်ပြီ ထင်တယ်"လို့တောင် အဘွားကြီးက ပြောနေဦးမှာ။
ဒါကတော့ ဒီလိုပဲပေါ့။
ခုတော့ အဘိုးကြီးဟာ လှုပ်လီလှုပ်လဲ့နဲ့ တစ်လှမ်းချင်း လျှောက်နေရှာတယ်။
အိုလည်း အို၊ ထီးထီးကျန်လည်း ထီးထီးကျန်။
အသက်ရှင်သန်နေမှု တစ်ခုဟာ အဆုံးပိုင်းကို ရောက်လတယ်ဆိုတာနဲ့ အိုမင်းရင့်ရော်လာတယ်ဆိုတာက အန်စရာ ပျို့စရာများလို ဖြစ်လာတယ်လို့ ပြောရတော့မှာပဲ။
ဒီတော့လည်း ဘယ်သူပြောတာကိုမျှ နားထောင်ချင်စိတ်မရှိ လောက်တဲ့အထိ ဖြစ်လာတော့တယ်။
အဘိုးကြီးဟာ လမ်းလျှောက်နေရင်းက လမ်းချိုးထဲ ကွေ့ဝင်လိုက်တော့ ခလုတ်တိုက်ပြီး လဲမလိုတောင် ဖြစ်သွားတယ်။
ကျွန်တော်ကတော့ သူ့ကို တွေ့ဖူးတယ်။
ရယ်တော့ ရယ်စရာပဲ။
ဒါပေတဲ့ ကိုယ်က ဘာမျှတတ်နိုင်တဲ့ ကိစ္စမဟုတ်ဘူး။
တကယ်တော့ သူက အိမ်မှာထက် လမ်းပေါ်မှာပဲ ပိုပြီးနေချင်တော့တာ။
ကြာတော့ နေလို့ထိုင်လို့မကောင်း ဖြစ်လာတယ်။
နေထိုင်မကောင်းဘဲ အိမ်ပြန်တော့လည်း အဘွားကြီးကို သိပ်မတွေ့ချင်လှတော့လို့ သူ့ဘာသာ အခန်းထဲမှာ တကိုယ်တည်း နေရတာပဲ။
ဒီလို နေတဲ့အခါ တစ်ခါတလေတော့ အခန်းတံခါးက ဖြည်းဖြည်းချင်း ပွင့်သွားတယ်။
နည်းနည်း ဟသွားတယ်။
အရောင်ခပ်နုနု ဝတ်စုံဝတ်ထားတဲ့ လူတစ်ယောက် ဝင်လာတတ်တယ်။
အဘိုးကြီးရဲ့မျက်နှာချင်းဆိုင်မှာ ဝင်ထိုင်လိုက်ပေတဲ့ သူတို့ချင်း ဘာမျှမပြောကြဘူး။
အတော်ကြာအောင် ဘာမျှ မပြောကြဘူး။
ပွင့်နေတဲ့ တံခါးလိုပဲ။
ရပ်တန့်နေတယ်။
အသက်ဝင် လှုပ်ရှားမှု မရှိဘူး။
ဝင်လာတဲ့လူက မကြာမကြာ သူ့ဆံပင်ကို သပ်ရင်း သက်ပြင်းချတယ်။
အတော်ကြီးကို ဝမ်းနည်းကြေကွဲတဲ့မျက်နှာနဲ့ အဘိုးကြီးကို ကျေနပ်လောက်အောင် ထိုင်။
ပြီးတော့မှ ဘာမှမပြောမဆိုဘဲ ထပြီး ထွက်သွားတော့တယ်။
သူ ထွက်သွားတော့ တံခါးသံက ဂလောက်လို့ မြည်ပြီး ကျန်ရစ်ခဲ့တယ်။
အဘိုးကြီးကတော့ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ် နေတုန်းပဲ။
လမ်းပေါ်မှာဆိုရင်တော့ သူတွေ့ရဆုံရတဲ့ လူတွေ ဘယ်လောက်ပဲနည်းနည်း သူကတော့ တကိုယ်တည်း မဖြစ်ဘူး။
နေထိုင်မကောင်းတောင် ပျော်ပျော်ပဲ။
ဒီတော့လည်း သူက ခပ်သွက်သွက်ကလေး လျှောက်လိုက်မိတယ်။
မနက်ဖြန်။
မနက်ဖြန်ဆိုရင် တမျိုးဖြစ်မှာလို့ တွေးလိုက်မိတယ်။
ဒါပေတဲ့ မနက်ဖြန်လည်း ခုလိုပဲနေမှာဆိုတာကို ရုတ်တရက် သိလိုက်မိတယ်။
မနက်ဖြန်ပြီးတော့ သန်ဘက်ခါ။
ဖိန်းနွှဲခါ။
အဲဒီနောက် တောက်လျှောက်။
ဘာမျှထူးမှာ မဟုတ်ဘူး။
ဒီ သိရှိရလိုက်တဲ့ အချက်ကတော့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲလို့ မရတော့ဘူး။
ဒီသိမှုက သူ့ကို ချေမှုန်းပစ်လိုက်တယ်။
ဒီလို သိလိုက်ရတဲ့ သိမှုမျိုးကြောင့် အသက်ပါ ထွက်သွားနိုင်တယ်။
လူတွေဟာ ကိုယ့်အသက်ကို ကိုယ့်ဘာသာ ကန့်သတ်ပစ်ကြတယ် ဆိုတာက ဆက်ပြီး သည်းမခံနိုင်ကြလို့ပဲ။
လူငယ်တွေ ဆိုရင်တော့လည်း ဒီလိုအသိမျိုးကို ကဗျာတစ်ပုဒ်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပစ်နိုင်ကြပေမပေါ့။
အရွယ်ကလည်း အို၊ ရူးတူးတူး မူးတူးတူး။
လူသူ လေးပါးကလည်း အလေးမထား။
အရိုအသေတန်၊ မျက်ရည် ဒဏ်ခံ။
နှစ်လိုစရာ။
ဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ် သူ့အတွက်ကဖြင့် အဆိုး ဝေဒနာကို ခံစားရင်း သေဖို့ကတော့သာ အကောင်းဆုံးပဲ နေလိမ့်မယ်။
ဒီလိုမှမဟုတ်လို့ကတော့ သူ ဘယ်ကို သွားရ မှာလဲ။
ခုနေအတိုင်းတော့ဖြင့် သူ့အဖို့က ဆက်ပြီး အိုမင်းနေ ဖို့သာပဲရှိတော့တာ။
လူဆိုတာက အိုမင်းလာတာပေါ်မှာ အခြေခံပြီး အနာဂတ်ကို တည်ဆောက်ကြတာပဲ။
အိုမင်းလာတယ်ဆိုတာကို မျှော်လင့်ချက်ကင်းပတယ်၊ အထိန်းအကြောင်း မရှိ လေလွင့်နေတယ် ဆိုတာတွေနဲ့ ဝန်းရံထားလိုက်ကြပေတဲ့ ဘယ်လို အတားအဆီးမျိုးမှ မရှိခဲ့ကြဘူး။
ဒီလိုအဘိုးကြီးတွေ အနေနဲ့ အသက်ကလေး ရလာရင် အလုပ်ထဲမှာ အလုပ်ကြပ် ကလေး ဘာလေးဖြစ်။
ပြီးတော့ နယ်ဘက်၊ တောဘက်ဆီ ပြန်။
အိမ်ကလေး တစ်လုံးဝယ်ပြီး အငြိမ်းစားယူဖို့လောက်ပဲ တွေးကြတာ။
ဒါပေတဲ့ နှစ်တွေ ကြာလာတဲ့အခါ ငါတို့တော့ဖြင့် မှားပြီဆိုတာ သေသေချာချာ သဘောပေါက်လာကြတယ်။
ဒီလိုဖြစ်လာပြန်တော့ တခြားလူတွေကို အားကိုးစရာ လိုလာပြန်တာပေါ့။
သူ့အနေနဲ့ကတော့ သူပြောတာကို နား ထောင်ကြစေလိုတယ်။
ဒါမှလည်း သူ့ဘဝ အကြောင်းကို လက်ခံယုံကြည်လာကြမှာကိုး။
ခုဆို လမ်းတွေက ပိုပြီး မှောင်လာပြီ။
လူတွေလည်း နည်းသထက် နည်းလာပြီ။
အသံတွေကတော့ ကြားနေရသေးတုန်းပဲ။
အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် ငြိမ်သက်နေတဲ့ ညနေခင်းရဲ့အတွင်းမှာ အသံတွေဟာ ပိုပြီး တည်ငြိမ်လာတယ်။
တောင်ကလေးတွေရဲ့ နောက်ဘက်နားဆီက မြို့ကလေးတွေမှာတော့ နေ့ရဲ့ အလင်းရောင်က ရှိနေသေးတယ်။
လှမ်းကြည့်လို့ မတွေ့ရတဲ့နေရာဆီက မီးခိုးကလေးတွေ ထလာတယ်။
တောင်ထိပ်က တောအုပ်တွေရဲ့ နောက်ဆီမှာ ကြည့်လို့ကောင်းနေတယ်။
တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ကောင်းကင်ယံဆီ တစ်လွှာချင်း တက်နေကြတာများ ထင်းရှူးပင်က အကိုင်းတွေလိုပဲ။
အဘိုးကြီးက မျက်လုံး အသာပိတ်လိုက်တယ်။
မြို့ရဲ့ လှုပ်လီလှုပ်လဲ့နဲ့ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ အသံဗလံလေးတွေက ဘဝရဲ့ ဖြစ်နေရခြင်းကို သယ်ဆောင်သွားနေ လေရဲ့။
လူတွေရဲ့ အသုံးမကျမှုတွေ၊ မထူးခြားလှတဲ့၊ စိတ်ဝင်စားစရာ မရှိလှတဲ့ အပြုံးတွေကို ကောင်းကင်ဘုံကတော့ ပြုံးပြနေခဲ့တယ်။
အဘိုးကြီးကတော့ တစ်ကိုယ်တည်း။
စွန့်ပစ်ခံ။
အကွယ်အကာမဲ့။
အသက်ရှိနေသေးတယ် ဆိုပေတဲ့ သေနှင့်နေတာပဲ။
ဒင်္ဂါးပြားရဲ့ တခြားတဖက်အကြောင်း ကျွန်တော် ပြောပြရဦးမှာလား။
ခုနေတော့ မှောင်ကုပ်ကုပ်။
ညစ်တီးညစ်ပတ် အခန်းကလေးထဲဆီမှာတော့ဖြင့် အဘွားကြီးဟာ ညစာ ပြင်ဆင်နေရော့မယ်။
ပြင်ဆင်ပြီးရင် ကုလားထိုင်မှာ အသာထိုင်ရင်း နာရီတကြည့်ကြည့် လုပ်နေတော့မှာ။
အတော်ကြာလို့ ပေါ်မလာရင်တော့လည်း သူ့ခမျာ တစ်ယောက်တည်းပဲ ညစာစားလိမ့်မယ်။
သူ့ဘာသာ စိတ်ထဲက တွေးကြည့်လိုက်မိမှာ ကတော့ "ခုလောက်ဆို လကမ္ဘာထဲ ရောက်သွားပြန်ပြီ ထင်တယ်" လို့ပဲ။
ဒါကတော့ ဒီလိုပဲ ပေါ့။
သူတို့ငါးယောက် အတူနေကြတာ။
ဘွားအေကြီးရယ်၊ သူ့သားအငယ်ရယ်၊ သမီးအကြီးရယ်၊ သမီးရဲ့ကလေး နှစ်ယောက်ရယ်။
သားကတော့ ခပ်ထူထူ၊ ခပ်အအ။
သမီးကတော့လည်း ဒုက္ခိတ။
တွေးရခေါ်ရတာမျိုးကို အတော် ခက်ခက်ခဲခဲ လုပ်ရတဲ့သူမျိုး။
သူ့ကလေးနှစ်ယောက်ထဲက တစ်ယောက်ကတော့ အာမခံကုမ္ပဏီမှာ အလုပ်တောင် လုပ်နေပြီ။
တခြားတစ်ယောက်ကတော့ ကျောင်းတက်နေတုန်းပဲ။
ဘွားအေကြီးက အသက်ခုနစ်ဆယ် ရှိနေပေတဲ့လည်း ဒီမိသားစုမှာ အခရာ။
သူ့ခုတင် ခေါင်းရင်းဘက်မှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ငါးနှစ်လောက်က ရိုက်ထားတဲ့ဓာတ်ပုံ ချိတ်ထားတယ်။
ရင်စေ့ အကျႌအနက် ဝတ်ထားတယ်။
မျက်နှာမှာတော့ အရေး အကြောင်းတွေ မရှိဘူး။
မျက်လုံးက ကြည်ကြည်လင်လင်။
လည်တဲ့အကြည့်မျိုးနဲ့။
လူပုံက ခမ်းခမ်းနားနား။
အသက် အရွယ်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာအချိုး ပြောင်းလာတယ် ဆိုပေတဲ့လည်း အပြင်သွားတဲ့အခါများကြရင် သူ့ကိုယ်သူ ဟန်မပျက်အောင် သိပ်သတိပေးထားတာ။
အဘွားကြီးရဲ့ လည်တဲ့အကြည့်ဟာ သူ့မြေးမှာ သတိရနေစရာအကြောင်း ရှိခဲ့ရတယ်။
ဒီအကြည့်ကြောင့် သူ့မြေးမှာ မအူမလည် ဖြစ်ခဲ့ရတာကိုး။
အိမ်ကို ဧည့်သည်တွေ လာတဲ့ အခါများမှာ အဘွားကြီးက သူ့မြေးကို မေးတတ်တယ်။
"ဘယ်သူ့ကို ပိုချစ်သလဲ။
မင်းတို့အမေလား၊ မင်းတို့အဘွားလား" ကလေးတွေ အမေများ အနားမှာရှိရင် အဘွားကြီးက ပိုတောင် သဘောကျသေးတယ်။
ကလေးတွေကတော့ အမြဲလိုပဲ "အဘွားကိုပေါ့"လို့ ဖြေတတ်ကြပေတဲ့ သူတို့ရဲ့ ရင်ထဲ အသည်းထဲကတော့ အမြဲလို စကားမဆိုချင်တဲ့ သူတို့အမေကို ချစ်နေကြတာပဲ။
ကလေးတွေ ဖြေတာကို နားထောင်ပြီး ဧည့်သည်တွေက အံ့အားသင့်မိတဲ့အခါ အမေက ဝင်ပြီး "သူတို့က ဘွားအေလက်ထဲမှာ ကြီးကြလို့ပါ"လို့ပဲ ပြောလေ့ရှိတယ်။
အဘွားကြီးအနေနဲ့ကတော့ ချစ်ခြင်းဆိုတာက တောင်းဆို ရယူနိုင်တာတစ်ခုလို့ မြင်ထားတာကိုး။
သူ့ကိုယ်သူလည်း မိခင်ကောင်း တစ်ယောက်လို့ လက်ခံထားတာ။
သူ့ကလေးတွေကိုလည်း စည်းနဲ့ကမ်းနဲ့ ထိန်းကျောင်းခဲ့တာ။
သူ့ ယောက်ျား ရှိစဉ်ကလည်း ကဏ္ဍကောစ လုပ်ခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး။
သားသမီး ကိုးယောက်တောင် မွေးခဲ့တာ။
သူ့ယောက်ျား သေတော့ ဒီမိသားစုတစ်စုလုံး၊ ကလေးတွေ တပြုံလုံးကို လူလားမြောက်အောင် သူကပဲ လုပ်ကိုင်ကျွေးခဲ့ရတာ။
နောက်ဆုံး သူတို့ယာကလေးကို ရောင်းချပြီး မြို့ရဲ့ ဆင်ခြေဖုံးက လူဆင်းရဲရပ်ကွက်ကလေးဆီ ပြောင်းလာခဲ့ကြတာပဲ။
အဲဒီမှာ နေကြတာကိုက အတော်တောင်ကြာပြီ။
ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ ဒီအဘွားကြီးဟာ ခပ်ညံ့ညံ့တော့ မဟုတ်ဘူး။
ဒါပေတဲ့ တွေးတတ်၊ ခေါ်တတ်၊ ဆုံးဖြတ်တတ်တဲ့ အရွယ်ရောက်နေတဲ့ သူ့မြေးတွေအဖို့ကတော့ ဒီအဘွားကြီးဟာ ဟန်ဆောင်ကောင်းတဲ့ အညာမကြီးပဲ။
တစ်ခါက သူတို့ ဦးလေးတစ်ယောက်က ပြောပြဖူးတဲ့အကြောင်းတစ်ခု ရှိတယ်။
တစ်နေ့တော့ သူက သူ့ယောက္ခမတော်တဲ့ အဲဒီအဘွားကြီးကို တွေ့ရအောင် သွားသတဲ့။
အိမ်အပြင်ဘက်ကနေ လှမ်းကြည့်လိုက်တော့ အဘွားကြီးဟာ ပြတင်းပေါက်နားဆီက ကုလားထိုင်မှာ ထိုင်ပြီး ငိုက်နေသတဲ့။
ဒါပေတဲ့ တံခါးခေါက်လိုက်လို့ လာပြီး တံခါးဖွင့်ပေးတော့ အဘွားကြီးလက်ထဲမှာ ကြက်မွေးတစ်ချောင်း ကိုင်ထားပြီး အိမ်အလုပ်တွေ လုပ်နေရလို့ ချက်ချင်း တံခါးမဖွင့်ပေးနိုင်တာပါလို့ တောင်းပန်သတဲ့။
အိမ်အလုပ်တွေက များလွန်းလို့ သူ့မှာ အားတဲ့အချိန်တောင် မရှိဘူးလို့လည်း ပြောသေးတာဆိုပဲ။
တကယ်တော့ ခုလို အဘွားကြီး ပြောတတ်တာကတော့ ပုံမှန်ပဲ။
မိသားစုအချင်းချင်း ပြောဆိုဆွေးနွေးကြတဲ့အခါမျိုးမှာလည်း ပြောလို့ ဆိုလို့ ပြီးတာနဲ့ အဘွားကြီးက မူးမေ့သွားတတ်သေးတာ။
နှလုံးက သိပ်မကောင်းသမို့ အဘွားကြီးက အန်တတ်သေးတယ်။
အန်တယ်ဆိုတော့လည်း သူ့ဘာသာ တံခါးပိတ်ပြီး အန်တာမျိုး မဟုတ်ဘူး။
မီးဖိုခန်းထဲဆီ သွားပြီး လူလူသူသူ ကြားအောင် ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်နဲ့ အန်တာ။
အန်ပြီးလို့ မီးဖိုခန်းထဲက ထွက်လာရင် သူ့ခမျာ သွေးဆုတ်ထားသလို ဖြူဖပ်ဖြူလျော်နဲ့၊ မျက်ရည် အရွှဲသားနဲ့။
တစ်ယောက်ယောက်က သူ့ကို အခန်းထဲသွားပြီး လှဲနေလေလို့ ပြောပြန်ရင်လည်း သူက စားဖို့ သောက်ဖို့တွေ လုပ်ရဦးမယ်။
အိမ်ကိစ္စတွေ လုပ်စရာ ရှိသေးတယ်လို့ ပြန်ပြောတတ်တယ်။
"တစ်အိမ်လုံးကိစ္စ ငါပဲ လုပ်နေရတာ"လို့ပြောတဲ့အခါ ပြော၊ "ငါများမရှိရင် နင်တို့ ဘယ်လို နေကြမယ် မသိဘူး"လို့ ပြောတဲ့အခါ ပြောသေးတာ။
အဘွားကြီးရဲ့ သားသမီးတွေ၊ မြေးတွေကတော့ အဘွားကြီး အန်တာကို သိပ်ဂရုမစိုက်ကြတော့ဘူး။
အန်တာဟာ အဘွားကြီး ထိုးစစ်ဆင်မှုတစ်ခုပဲ။
အဘွားကြီးရဲ့ အကြောင်းမရှိ အကြောင်းရှာပြီး လုပ်နေတာ တစ်ခုပဲလို့ မြင်ကြတယ်။
တစ်နေ့တော့ အဘွားကြီးက အိပ်ရာထဲမှာ လှဲနေရင်း ဆရာဝန်ကို အခေါ်ခိုင်းတယ်။
ကလေးတွေကလည်း အဘွားကြီးကို နောက်တဲ့အနေနဲ့ ဆရာဝန် ပင့်ခိုင်းလိုက်ကြတယ်။
ပထမနေ့ မှာတော့ အဘွားကြီးက ဗိုက်နာတာတဲ့။
ဒုတိယနေ့မှာတော့ ကင်ဆာဆိုပဲ။
တတိယနေ့ကျတော့ အသည်းနှလုံးရောဂါ အကြီးအကျယ်တဲ့။
မြေးအငယ်ကောင်ကတော့ အဘွားကြီးကို ကြည့်ပြီး အကြံအဖန်လုပ်နေတာပဲ။
သိပ်ကို သရုပ်ဆောင် ကောင်းတာပဲလို့ မြင်တော့ သိပ်မပူဘူး။
အဘွားကြီးက သူ့ကို နှစ်ပေါက်တစ်ပေါက် ရိုက်ထားတာ များတော့လည်း သူ့အနေနဲ့က အကောင်းမြင်စရာ မရှိဘူး။
မချစ်သော်လည်း အောင့်ကာနမ်း ဆိုတာမျိုး မလုပ်ချင်တော့ဘူး။
ကြိုးစားပြီး သူ့ဘာသာ ရဲဆေးတင်ထားလိုက်တယ်။
ဒါပေတဲ့လည်း နေမကောင်းလို့ပါ၊ ဘာဘာညာညာလို့ဆိုပြီး လှည့်တတ်တဲ့ လူတွေဟာ အောင်မြင်တတ်ကြတယ်။
အဘွားကြီးကတော့ သေခါနီးအထိ အဲဒီလို လှည့်ပတ်သွားတာ နောက်ဆုံးနေ့ အထိပဲ။
မသေခင် အီးတပူပူပေါက်ရင်း သူ့မြေးကို "ငါကတော့ ဝက်ပေါက်စ ကလေးလို အီးတပူပူ ပေါက်နေတော့တာပဲ"လို့ ပြောသေးတယ်။
နောက်တစ်နာရီ လောက်ကျတော့ သေရော။
အဘွားကြီးရဲ့ မြေးကတော့ ဘာဆိုဘာကိုမျှ နားမလည်နိုင်ဘူး။
ကြောက်စရာ ကောင်းလှတဲ့ မိန်းမကြီးတစ်ယောက်ရဲ့ နောက်ဆုံး သရုပ်ဆောင်ချက်တွေကို သူ တွေ့ကြုံလိုက်ရတာပဲဆိုတာ သူ့ခေါင်းထဲက မထွက်နိုင်ဘူး။
မင်းစိတ်ထဲမှာ မကောင်းများ ဖြစ်သလား။
ဝမ်းနည်းသလားလို့ သူ့ကိုမေးရင် သူ့မှာ စိတ်ထဲမှာ မကောင်းဖြစ်စရာ၊ ဝမ်းနည်းစရာ ရှာမတွေ့ဘူးလို့ ဖြေမှာပဲ။
အသုဘချတဲ့နေ့ကျတော့ အားလုံးက ငိုငို ယိုယိုဖြစ်ကြတာမို့ သူလည်း အသာရှိုက်လိုက်မိတယ်။
ဘွားအေကြီးရဲ့ အကြောင်းမှန်ကို မပြောရဘဲ ကောင်းတာတွေချည်း ပြောနေရလို့ သူ့ဘာသာ ချောက်ချားနေမိတယ်။
အဲဒီနေ့ကတော့ ဆောင်းရာသီရဲ့ သာယာတဲ့နေ့ တစ်နေ့ပဲ။
နေသာတယ်။
ပြပြ ပြာနေတဲ့ ကောင်းကင်ထဲဆီမှာ အအေးဓာတ်ဟာ အဝါရောင် လက်ပြီး တောက်နေသလိုပဲ။
သချုႋင်းကုန်းကနေ မြို့ကို အထက်ဆီက လှမ်းမြင်နေရတယ်။
ပင်လယ်ကွေ့ထဲဆီမှာတော့ ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝင်စပြု နေတဲ့နေကို ကြည်ကြည်လင်လင် မြင်နေရတယ်။
ရေစိုနေတဲ့ နှုတ်ခမ်းလိုပဲ။
ခုရေးခဲ့တာတွေ အားလုံးဟာ ဘာမျှအံဝင်ခွင်ကျ ဆက်စပ်မှု မရှိဘူး မဟုတ်လား။
မရှိဘူး။
ရုပ်ရှင်သွားကြည့်မှာမို့ ထားရစ်ခဲ့တဲ့ အဘွားကြီး။
သူ ပြောနေတာကို ဘယ်သူက နားမထောင်လိုကြတော့တဲ့ အဘိုးကြီး။
သေတာတောင် ဘာမျှ ကြောင်းကျိုးဖြစ်မလာနိုင်တဲ့ အသေမျိုး။
တခြားတဖက်မှာကတော့ သာယာ လှပနေတဲ့ ကမ္ဘာကြီး။
တကယ်လို့သာ အရာရာကို လက်ခံမယ် ဆိုရင် ဘယ်လိုများ တမူ ထူးခြားသွားမယ် ထင်သလဲ။
ဒီမှာ ရေးခဲ့တဲ့ဟာ သုံးခုက ဦးတည်ချက်တစ်ခုစီ။
ဒါပေတဲ့ ရည်ရွယ်ရင်းကတော့ အတူတူလိုပဲ။
သေခြင်းတရားဆိုတာက အားလုံးအတွက်။
ဒါပေတဲ့လည်း သေခြင်းဆိုတာက တစ်ဦးချင်း တစ်ယောက်ချင်းစီ အတွက်ပဲ။
နောက်ဆုံးမှာတော့ နေရောင်ခြည်ဟာ ကျွန်တော်တို့ အားလုံးကို နွေးထွေးနေစေဦး မှာပဲ။
thumb|လူအသည်းနှာလုံးနှင့်အဆုတ် (Grey's Anatomy) ခန္ဓာဗေဒ (Anatomy) ဆိုသည်မှာ ဇီဝဗေဒ ပညာရပ်အကိုင်းခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး သက်ရှိအရာများတွင်ရှိသောဖွဲ့စည်းပုံကိုလေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။
ခန္ဓာဗေဒ ဟုမြန်မာပြန်လျှင် သင့်လျှော်မည်။
အနာတမီ (Anatomy) ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာ၍ ခွဲစိတ်ခြင်း၊ ဖြတ်တောက်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အသားမျှင်အားလုံးတို့ကို ဓား၊ ညှပ်တို့နှင့် သတိရှိရှိဖြင့် ခွဲစိတ်ဖြတ်တောက်ခြင်းအားဖြင့် ဆေးကျောင်းသားတစ်ယောက်သည် ထိုအသားမျှင်တို့၏ အနေအထားနှင့် ယင်းတို့၏ ဆောင်ရွက်မှုတို့ကို တိတိကျကျ သိရှိ နိုင်လေသည်။
သမိုင်းတင်သည့်အခါမှစ၍ လူသေကောင်ကို ဤကဲ့သို့ စူးစမ်းစစ်ဆေး လေ့လာခဲ့သော်လည်း လူတို့၏ အယူသည်းမှု၊ အသိပညာ ကင်းမဲ့မှုတို့ကြောင့် အလယ်ခေတ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် သိပ္ပံပညာနည်းဖြင့် ရှာဖွေလုပ်ကိုင်ခဲ့သော လူတစ်စုမှာ အတော်ပင် စိတ်ပျက်ခဲ့ရလေသည်။
ယခုခေတ် အနာတမီပညာကို စတင် ပြုစုပျိုးထောင်သူမှာ ဗီဆေးလိယပ် အမည်ရှိ ဗဲလဂျီယန် အမျိုးသားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၆ ရာစု ခေတ်မှာပင် ဣတာလျံလူမျိုးတစ်ဦးဖြစ်သော ဖဲလိုးပိယက် အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်သည် နောက်ခေတ် သုတေသီများကို များစွာ ကူညီခဲ့လေသည်။
ရှေးခေတ်က ခွဲစိတ်စစ်ဆေးရန် လူသေကောင်ရဖို့ အရေး သည် မလွယ်ကူလှချေ။
သုသာန်မှ လူသေကောင်များကိုခိုး၍ ဆရာဝန်နှင့် ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်များကို ပေးရသည်။
ခွဲစိတ်ကု ဆရာဝန်များက မိမိတို့၏ ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများကို လူသေကောင်များဖြင့် လက်တွေ့သင်ကြားပေးရလေသည်။
၁၉ ရာစု ခေတ်မှာပင် လူသတ်သမားကြီးများဖြစ်ကြသော ဗတ်နှင့် ဟဲတို့ သည် မိမိတို့ သတ်ဖြတ်ခဲ့သော အလောင်းကောင်များကို အက်ဒင်ဗရာမြို့မှ ဒေါက်တာနော့အား လက်တွေ့ စမ်းသပ်ရန် ရောင်းချကြသည်။
ယခုတိုင် လန်ဒန်မြို့ရှိ အချို့သော ဝတ် ကျောင်းပတ်လည် သုသာန်မြေဟောင်းများတွင် ညဉ့်အစောင့် များသည် လူသေအလောင်း သူခိုးများကို စောင့်ဖမ်းနေကြ ရသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်တွင်မူကား လူများသည် အမြင်ပို၍ ကျယ်လာသည်ဖြစ်ရကား ခွဲစိတ်ခြင်းကို သဘောပေါက်လာရာ ရောဂါဆန်းနှင့် သေဆုံးသောသူ၏ အလောင်းများကို ခွဲစိတ် စစ်ဆေးနိုင်ရန် ဆေးရုံရှိ ဆရာဝန်များထံ ထားခဲ့ကြလေသည်။
ဤသို့ ထားခဲ့ခြင်းအားဖြင့် ရောဂါပျောက်ကင်းရေးတွင် ဆရာဝန်များအား ကူညီရာရောက်သည်ဟု သိရှိလာကြသည်။
ခန္ဓာကိုယ် ဆောင်ရွက်မှုများကို အမျိုးမျိုးသော အင်္ဂါစုများ က ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လျက် ရှိကြ၏။
ပါးစပ်မှ စအိုထိ တောက်လျှောက်တန်းလျက်ရှိသော အစာချေအင်္ဂါစုသည် အစာကို ညက်ညက်ကြေအောင် ဝါး၍ သက်ရှိတို့၏ လိုအပ်သော နေရာများသို့ပို့ပေးရန် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ပေးရသည်။
အသက်ရှူမှု အင်္ဂါစုတွင် အဆုတ်နှင့် လေလမ်းများပါဝင်ရာ ယင်းတို့က အောက်စီဂျင်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ဓာတ်များကို လဲလှယ်ပေးရ၏။
သွေးကြောစုသည် နှလုံးဟုဆိုအပ်သော သန်မာသည့် အသားပြွတ်တစ်ခုဖြင့် ပြုလုပ်ထားရာ ထို နှလုံးသည် ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း အရပ်ရပ်သို့ သွေးများ ပျံ့နှံ့သွားစေရန် သွေးလွှတ် ကြော၊ သွေးပြန်ကြော၊ သွေးမျှင် ကြောတို့မှတဆင့် ပန်းထုတ်ပေးရသည်။
သွေးသည် အောက်ဆီဂျင်ကို တစ်ရှူးများဆီသို့ ပို့၍ ကာဗွန်အောက်ဆိုဒ်ကို ဖယ်ရှားပစ်သည်။
ခန္ဓာကိုယ် အရိုးစုသည် ကိုယ်ထည်တစ်ခုလုံးကို ထောက်ပံ့၍ ဆောင်ထား၏။
အရိုးများတွင် ကြွက်စွန်းကြောများ ကပ်လျက်ရှိသောကြောင့် လှုပ်ရှားနိုင်၏။
နာဗ်ကြောများ ကပ်လျက် ရှိသောကြောင့် လှုပ်ရှားနိုင်၏။
နာဗ်ကြောအဖွဲ့သည် အမြင်၊ အကြား၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိစေသာ အာရုံများ၏ စေ့ဆော်မှုများကို သယ်ဆောင်ယူသွားသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
မာသောခေါင်းခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာကွယ်ထားသော ဦးနှောက်သည်ကား မှတ်ဉာဏ်နှင့် ဆင်ခြင်တုံတရားစသော စိတ်နှင့်ဆိုင်သည့် ဆောင်ရွက်မှုတို့ကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်သော ဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အဆောက်အအုံကို ခွဲစိတ် လေ့လာသော အတတ်ပညာကို လက်တွေ့ အနာတမီဟု ခေါ်သည်။
ယင်းလက်တွေ့ပညာသည် ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်အတွက် အလွန်လိုအားအပ်သော အခြေခံပညာ ဖြစ်သည့်ပြင် သာမန် ဆရာဝန် အတွက်လည်း လိုပေသည်။
လူမှတစ်ပါး တိရစ္ဆာန် အမျိုးမျိုး ရှိရာတွင် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မည်သို့ အဆက်အသွယ်ရှိပုံကို လည်း နှိုင်းယှည့်၍ ခွဲစိတ် လေ့လာကြသေးသည်။
၁၈ ရာစု ခေတ်တွင် ကူးဗီယေ, ဂျီအမည်ရှိ ပြင်သစ် အမျိုးသားတစ်ဦးသည် တိရစ္ဆာန်များကို ယင်းတို့၏ အသွင်ဖြင့် မဟုတ်ပဲ ကိုယ်တွင်း တည်ဆောက်ထားသည့် အနေအထားကိုလိုက်၍ အမျိုးအစား ခွဲခြင်းကို စတင် ပြုစု ပေးခဲ့သည်။
နောက်ရာစုခေတ်တွင် ချားလ်စ်ဒါဝင်က အချို့ တိရစ္ဆာန်အစုများသည် တစ်စုနှင့်တစ်စု တည်ဆောက်ထားပုံခြင်းတူကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းတို့သည် ရှေးတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးတည်းမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဆောင်ရွက်မှု အနာတမီသည် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ၏ လုပ်ကိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်သည်။
ဤပညာရပ်ခွဲနှင့် စပ် လျဉ်း၍ ၁၆၂၈ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဝီလျံဟားဗေးဆိုသူ သည် သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းအကြောင်းကို ပြဆိုခဲ့၏။
သူသည် ပက်ဒူးအားမြို့၌ ဗီဆေးလိယပ်နှင့် ဖဲလိုးပိယက်တို့ ပြုစုလုပ် ကိုင်ခဲ့သော အလုပ်များကို နည်းခံ၍ လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။
သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းအကြောင်းကို ဟားဗေး မတွေ့မီက သွေးသည် လှည့်ပတ်မသွားဘဲ ကိုယ်တွင်း၌ ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ်ကာ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်ဟူ၍ပင် အတော်ဆန်းဆန်း တွေးတော ယူဆခဲ့ကြသည်။
များစွာသော ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့၏ အမည်များသည် ထိုအစိတ်အပိုင်းများကို ပထမဆုံး တွေ့ရှိသော ကာယ ဗေဒဆရာတို့၏ အမည်ကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်ထားကြခြင်း ဖြစ် သည်။
ခေါင်းခွံရှိ ဂေလင်သွေးပြန်ကြောများ၊ ဦးနှောက်ရှိ ဆီလဗီယက်ပပ်ကြားများ၊ ပေါင်ခြံရှိ ပေါပပ်ရိုးဆက်ရွတ်များ၊ ပေါင်အတွင်းအောက် ပိုင်းရှိ ဟန်းတားပေါင်ဖျားမြောင်း စသည် တို့သည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂေလင်သည် ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ ရောမမြို့မှ ဆရာဝန် ဖြစ်သည်။
ဆီလဗီယက်သည် လေဒင် တက္ကသိုလ်မှ ဒပ်ချလူမျိုး ပါမောက္ခဖြစ်၍ ပေါပပ်ကား ပြင်သစ်ကာယဗေဒဆရာ ဖြစ်သည်။
ဂျွန်ဟန်းတားသည် လင်းနာ့ရှိုင်ယာနယ်တွင် မွေးဖွား၍ ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ဖခင် သေဆုံးသွား လေသည်။
ထိုကြောင့် ဂျွန်သည် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ လုပ်ကိုင်သူ ဆွေမျိုးတစ်ဦးထံသို့သွား၍ အလုပ်သင်ရသည်။
ဂျွန် အသက် ၂ဝ နီးပါးမျှ ရှိသောအခါ အလုပ်အကိုင် မကောင်းသဖြင့် လန်ဒန်မြို့တွင် အနာတမီ ကထိကဖြစ်နေသော သူ၏အစ်ကိုထံ စာရေး၍ အကူအညီ တောင်းရလေသည်။
သူ၏အစ်ကို ဝီလျံဟန်းတားကလည်း စာရေးသည့်အတိုင်း လန်ဒန်သို့ခေါ်ယူ၍ ခွဲစိတ်ခန်းတွင် အကူအညီအဖြစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်စေလေသည်။
ဂျွန်သည် တစ်နှစ်နီးပါးမျှ လုပ်ကိုင်ပြီးသောအခါ အနာ တမီပညာ၌ အတော်ဗဟုသုတရလာပြီဖြစ်ရကား ဆေးကျောင်း သား အတန်းတစ်တန်းကို သင်ကြားရန် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရ လေသည်။
ထိုနောက် ချဲလဆီနှင့် စိန်ဗာသောလမျူးဆေးရုံ တို့တွင် ခွဲစိတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပညာရပ်ကို သင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးနောက် ဆေးရုံ တစ်ခုတွင် ခွဲစိတ်ဆရာအဖြစ် ခန့် ထားခြင်း ခံရလေသည်။
ဂျွန်သည် မိမိဝါသနာပါသည့် ပညာရပ်တွင် လေ့လာဆည်းပူးသင်ကြားရသဖြင့် အံ့ဩလောက် အောင် တိုးတက်မှုရလာသောကြောင့် လူထု၏ကြည်ညို လေးစားမှု၊ ဂုဏ်ပြုမှုကို ရရှိလေသည်။
သူရရှိသော ငွေများကို နှိုင်းရှည့် အနာတမီ ပညာသင်ကြားရန်အတွက် နမူနာများကို စုဆောင်းရာ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။
အသက် ၆၅ နှစ်တွင် ဂျွန်ဟန်းတား သေဆုံး၏။
သေဆုံးပြီးနောက် သူစုဆောင်းထားသော နမူနာများကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ပေါင် ၁၄ဝဝဝ နှင့် ဝယ်၍ တော်ဝင်ခွဲစိတ်ရေး ဆရာဝန်များ ကောလိပ်သို့ လွှဲအပ် လိုက်လေသည်။
ဟန်းတားသည် သူ၏ခေတ်တွင် အနာတမီ ပညာ၌ ထူးခြားပြောင်မြောက်အောင် တတ်စွမ်းသည်သာမက ရောဂါစူးစမ်းရေး ဆရာဝန် အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဖဲလိုးပိယက် (၁၅၂၃-၆၂)သည် ဣတလီနိုင်ငံ၊ မိုးဒေနာ မြို့တွင် မွေးဖွား၍ ဖာရာရားမြို့တွင် အနာတမီ ပါမောက္ခ ဖြစ်လာသည်။
ထိုနောက် သူသည် ပက်ဒူးအား တက္ကသိုလ်၌ အနာတမီ၊ ခွဲစိတ်ပညာနှင့် ရုက္ခဗေဒ ပညာရပ်တို့ကို သင်ကြား ပြသ၏။
ဗီဆေးလိယပ် (၁၅၂၄-၆၄)သည် ဗရပ်ဆဲမြို့တွင် မွေးဖွား ၏။
သူလည်း ကျော်ကြားသော ပက်ဒူးအား တက္ကသိုလ်သို့ သွား၍ အနာတမီနှင့် ခွဲစိတ်ပညာကို သင်ကြားပြသသည်။
ထိုနောက် ဣတာလျံတက္ကသိုလ်များ သို့လည်းကောင်း၊ ဗားလ မြို့တက္ကသိုလ်သို့လည်းကောင်း သွားရောက် သင်ကြားပြသ သည်။
ဗီဆေးလိယပ်သည် ဧကရာဇ်ဘုရင် ပဉ္စမမြောက် ချား ၏ သမားတော်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးသည်နောက် လူသေကောင်များကို ခွဲစိတ်သောကြောင့် ယင်းရာထူးမှ ထွက်ရ လေသည်။
၁၅၄၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် အလွန်အရေးကြီးသည့် နှလုံးနှင့် ယင်း၏ အခင်များအကြောင်းစာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) အခြေခံ ခန္ဓာဗေဒ လူ့ခန္ဓာကိုယ်သည် သက်ရှိသတ္တဝါများအနက် အရှုပ်ထွေးဆုံးဖြစ်ပြီး။
Microscope အနုကြည့် မှန်ဘီလူး ဖြင့်သာ မြင်ရသည့် သေးငယ်လွန်းသော အစိတ်အပိုင်း Cells (ဆဲလ်) သန်းထောင်ပေါင်းများစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Cells (ဆဲလ်) ကလပ်စည်း = သက်ရှိတို့၏ အသေးငယ်ဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
Tissues တစ်ရှူး = တူညီသည့် (ဆဲလ်)များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဥပမာ Epithelial Tissue (အပီသီလီရယ်) အပေါ်ယံလွှာ၊ Connective Tissue (ကွန်နက်တစ်) တွယ်ဆက်၊ Muscle Tissue (မာဆယ်) ကြွက်သား၊ Nervous Tissue (နားဘတ်စ်) အာရုံကြော။
စက္ကန့်တိုင်းမှာ တစ်ရှူးအသစ်နှင့် ဆဲလ်အသစ် စုစုပေါင်း ၂၅ သန်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
Organs အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း = မတူညီသော (တစ်ရှူး) များစွာတို့ ပါဝင်ပြီး၊ အလုပ်တမျိုးကို ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဥပမာ အစာအိမ်တွင် ကြွက်သား + အာရုံကြော + အပေါ်လွှာ + အတွင်းလွှာတို့ ပေါင်းစပ် ပါဝင်နေကြသည်။
Systems စနစ် = သက်ရှိတို့၏ ရှုပ်ထွေးသည့် အမျိုးမျိုးသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။
စနစ် (၁ဝ) မျိုးရှိသည်။
ခန္ဓဗေဒ စနစ် (၁ဝ) မျိုး အရိုးစနစ် (Skeletal (စကယ်လတန်) ) ကြွက်သားစနစ် (Muscular (မာစကူလာ) ) အာရုံကြောစနစ် (Nervous (နားဘတ်စ်)) ဟော်မုန်းစနစ် (Endocrine (အင်ဒိုခရိုင်း)) နှလုံးနှင့် သွေးကြောများစနစ် (Cardiovascular (ကာဒီယို-ဗတ်စကူလာ)) ပြန်ရည်စနစ် (Lymphatic (လင်ဖက်တစ်) ) အသက်ရှူလမ်းကြောင်းစနစ် Respiratory (ရက်စပရေထရီ) အစာခြေလမ်းကြောင်းစနစ် Digestive (ဒိုင်ဂျက်စတစ်ဖ်) ဆီးလမ်းကြောင်းစနစ် Urinary (ယူရယ်နရီ) မျိုးပွားလမ်းကြောင်းစနစ် Reproductive (ရီပရိုဒတ်တစ်ဖ်) Physiology (ဇီဝကမ္မဗေဒ) ခန္ဓာကိုယ်အလုပ်များနှင့် သက်ရှိဖြစ်စဉ် (ဇီဝကမ္မ = အသက်၏အလုပ်) ခန္ဓာကိုယ်၏ ရုပ်ပိုင်းနှင့် စိတ်ပိုင်းအလုပ်တို့ ပါဝင်သည်။
အသက်ရှင် ရပ်တည်ရေးအတွက် (ဆဲလ်) များစွာတို့က Homeostasis (ဟိုမီယိုစတေးဆစ်) ခေါ် သမမျှတမှု ဖြစ်စေရန် မရပ်မနား လှုပ်ရှားနေသည့် အမျိုးမျိုးသော လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ကြရသည်။
ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ၊ (ဆဲလ်) များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်းရှိသည့် ပစ္စည်း တို့၏ အပြောင်းအလဲများ၊ အစာကြေချက်ခြင်း စသည် တို့အား စုစည်း ဆက်စပ်နေသည့် အလုပ်ကြီးပင်ဖြစ်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်၏ လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်မှုသည် အသက်အရွယ်နှင့်အတူ ပြောင်းလဲနေသည်။
ယေဘူယျ အားဖြင့် ငယ်လွန်း၊ ကြီးလွန်းချိန်များတွင် နည်းနည်းသာ လုပ်နိုင်သည်။
သက်ရှိတို့နှင့် သက်မဲ့တို့၏ ကွာခြားချက်မှာ ဖွဲ့စည်းထားပုံ၊ ဇီဝဖြစ်စဉ်၊ တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း၊ လှုပ်ရှားနိုင်မှု၊ မျိုးပွားနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
လူသည် အရှုပ်ထွေးဆုံးသော သတ္တဝါဖြစ်ရာ ထူးခြားစွာ လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ကြီးထွားခြင်း၊ အသက်ရှူခြင်း၊ အစာခြေခြင်း၊ စွန့်ထုတ်ခြင်း အလုပ်များသည် တခုနှင့်တခု အဆက်အစပ်ရှိရှိ လုပ်ဆောင်နေကြပေသည်။
ဇီဝကမ္မအလုပ် (၁ဝ) မျိုး ခန္ဓာကိုယ်အား အမည်ပေးခွဲခြားထားပုံ Organization ဖွဲ့စည်းထားပုံ = အားလုံးသော ဖွဲ့စည်းထားပုံ အဆင့်ဆင့်သည် အလုပ်ခွဲခြား ဆောင်ရွက်ကြသည်။
Metabolism ဇီဝဖြစ်စဉ် = အားလုံးသော ဇီဝဖြစ်စဉ်များသည် ဓာတ်ပစ္စည်းများ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။
Responsiveness တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်း = အတွင်း-အပြင်ပတ်ဝန်းကျင်တို့ပြောင်းလဲနေမှုများကိုလိုက်လျောညီထွေစေသည်။
Movement လှုပ်ရှားနိုင်မှု = ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုများစွာရှိသည်။
ဥပမာ သွေးသည် လှည့်လည် စီးဆင်းနေသည်။
(ဒိုင်ယာဖရမ်) ခေါ် ဝမ်းဗိုက်နှင့် ရင်ခေါင်းအား ခြားထားသည့် ကြွက်သားသည် အသက်ရှူတိုင်း လှုပ်ရှားနေသည်။
(ဆဲလ်) အတွင်း၌ Molecule (မော်လီကြူး)များ တနေရာမှတနေရာသို့ ရွေ့နေသည်။
ကြွက်သားမျှဉ်များသည် ကြုံ့ခြင်း၊ ဆန့်ခြင်းဖြင့် လှုပ်ရှားမှုရှိနေသည်။
မှတ်ရန်။
(မော်လီကြူး)ဆိုသည်မှာ Atom (အက်တွန်)ခေါ် အနုမြူ ၁-၂ လုံး ပါနေသည့် အရာဝတ္တုတခု၏ အသေးဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းကိုခေါ်သည်။
(အက်တွန်) ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ဓာတ်ပစ္စည်းမဆို၏ ၎င်း၏ ဓာတ်သဘော အပြည့်ရှိသည့် အသေးဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။
Reproduction မျိုးပွားနိုင်ခြင်း = မိဘနှစ်ပါးက ကလေးမွေးဖွားနိုင်သည်။
(ဆဲလ်) တခုသည် သေသွား၍၎င်း၊ ပျက်စီး သွား၍၎င်း (ဆဲလ်) အသစ်ဖြစ်လာရသည်။
ယင်းတို့ကို မျိုးပွားနိုင်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။
Growth ကြီးထွားခြင်း = (ဆဲလ်) များ၏ အရွယ်အစား၊ အရေအတွက် တိုးလာသည်။
သေကျေသွားမှုထက် အသစ် ဖြစ်မှုက ပိုမြန်မှ ကြီးထွားမှု ဖြစ်နိုင်သည်။
Differentiation မတူခြားနားမှုဖြစ်ခြင်း = သာမန်(ဆဲလ်)တခုမှ ထူးခြားသည့်(ဆဲလ်) တခု ဖြစ်လာခြင်းကို ဆိုသည်။
(ဆဲလ်)မှ (တစ်ရှူး)၊ ထိုမှ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း Organ (အော်ဂင်)တို့ ဖြစ်လာရသည်။
Respiration အသက်ရှူခြင်း = လေကိုရှူသွင်းခြင်း၊ လေထဲမှ အောက်စီဂျင်ကို စုပ်ယူပြီး၊ ကာဗွန်ဒိုင်-အောက်ဆိုက်ကို စွန့်ထုတ်ခြင်း၊ သွေးထဲသို့ ဓာတ်ငွေ့များသယ်ပို့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
Digestion အစာခြေခြင်း = စားလိုက်သည့် အစာအား သွေးနှင့်ကိုယ်ထဲသို့ စုပ်ယူနိုင်စေသည့် ရိုးရိုး (မော်လီကြူး) များအဖြစ်သို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းပေးခြင်း၊ စုပ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။
Excretion စွန့်ထုတ်ခြင်း = ခန္ဓာကိုယ်မှ အစာခြေခြင်းနှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ်တို့မှ မလိုသော ပစ္စည်းများအား စွန့်ထုတ်ခြင်း။
၎င်းဖြစ်စဉ်ပေါင်း (၁၀)မျိုးသာမက ရေ၊ အောက်စီဂျင်၊ အာဟာရ၊ အပူဓာတ်နှင့် ဖိအားတို့လည်း လိုအပ်သည်။
အချို့ သတ္တဝါများသည် (ဆဲလ်) တခုတည်းရှိပြီး၊ အချို့မှာ (ဆဲလ်) သန်းများစွာရှိကြသည်။
လူ့သန္ဓေဖြစ်စ၌ (ဆဲလ်) တခုတည်းမှ ပွားများလာရသည်။
(ဆဲလ်) များသည် အနုကြည့်မှန်ဘီလူးဖြင့်ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည်အထိ သေးငယ် သည်။
(ဆဲလ်) အမျိုးအစားပေါင်းများစွာရှိသည်။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်၌ (ဆဲလ်)ပေါင်း ၁၀၀ (ထွီလီယန်)ရှိမည်ဟု မှန်းဆရသည်။
၁ (ထွီလီယန်) = ၁၀၀၀၀၀၀၀၀၀၀၀၀။
(သုည ၁၂ လုံး) ဆဲလ် (ဆဲလ်) တွင် Cell wall နံရံ၊ Nucleus (နူကလီးယပ်စ်) နှင့် Cytoplasm (ဆိုက်တိုပလာဆမ်)တို့ ပါဝင်သည်။
နံရံသည် အတွင်းပိုင်းနှင့် အပြင်ကို ကန့်ထားကာ (ဆဲလ်)၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်စေသည်။
ဓာတ်ပစ္စည်များ အထဲဝင်-အပြင်ထွက်နိုင် စေရန်လည်း လုပ်ပေးသည်။
(ဆိုက်တိုပလာဆမ်)သည် (ဂျဲလ်)ကဲ့သို့ ကျိချွဲချွဲ ဖြစ်သည်။
၎င်းထဲ၌ သေးငယ်သည့် ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။
Nucleus (နူကလီယပ်စ်) ခေါ် (ဆဲလ်)၏ အထိန်းပင်မထဲတွင် DNA ခေါ် မျိုးဗီဇ ပါဝင်သည်။
၎င်းထဲရှိ Nucleous (နူကလီယိုးလပ်စ်) ၌ (ပရိုတိန်း) ဖြစ်ရေးတွင်ပါဝင်ရသည့် RNA ရှိသည်။
၎င်းမှာ (ဆဲလ်) ကြီးထွားစေရန်၊ (ဆဲလ်) ပျက်သည်ကို ပြင်ရန်၊ သေသည်ကို အစားထိုးရန်တို့အတွက် (ဆဲလ်) ပွားခြင်းဖြစ်ရသည်။
Tissue (တစ်ရှူး) Tissue (တစ်ရှူး) ဆိုသည်မှာ အလုပ်တမျိုးလုပ်ရန် မျိုးတူသည့် (ဆဲလ်) များ၏ အစုအဝေးကိုခေါ်သည်။
(ဆဲလ်) များ အကြား သက်မဲ့ပစ္စည်းဖြစ်သည့် တွယ်ကပ်သည့်ပစ္စည်းများရှိသည်။
အချို့(တစ်ရှူး)များ၌ တွယ်ကပ်ပစ္စည်း နည်းနည်းသာ ရှိ၍ အချို့တွင် အမြောက်အမြားရှိသည်။
(တစ်ရှူး) အမျိုးအစား (၄)မျိုး ရှိသည်။
Epithelial Tissue (အပီသီလီရယ်) အပေါ်ယံလွှာ (တစ်ရှူး)၊ Connective Tissue (ကွန်နက်တစ်) တွယ်ဆက် (တစ်ရှူး)၊ Muscle Tissue (မာဆယ်) ကြွက်သား (တစ်ရှူး)၊ Nervous Tissue (နားဘတ်စ်) အာရုံကြော (တစ်ရှူး)၊ Epithelial Tissue (အပီသီလီရယ်-တစ်ရှူး) အပေါ်ယံလွှာ တစ်ရှူး တကိုယ်လုံး အနှံ့ရှိသည်။
ခန္ဓာကိုယ်မျက်နှာပြင်၊ ဝမ်းတွင်းခေါင်းများ၊ အခေါင်းရှိသည့်အင်္ဂါများ၊ (ဂလင်း)များ အားလုံးကို ဖုံးနေသည့် အလွှာဖြစ်သည်။
၎င်းက ကာကွယ်မှုပေးခြင်း၊ အရည်များညှစ်ထုတ်ပေးခြင်း၊ စုပ်ယူပေးခြင်း၊ စွန့်ထုတ်ပေးခြင်း၊ တဖက်မှ တဖက်ဆီသို့ ပြန့်နှံ့စေခြင်း၊ အာရုံခံပေးခြင်းများ လုပ်ပေးသည်။
(အပီသီလီရယ်-တစ်ရှူး) ၏ (ဆဲလ်)များသည် တခုနှင့်တခု ထိစပ်နေကြပြီး၊ တဖက်က အပြင်သို့ မျက်နှာမူနေကာ၊ (ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်) နှင့် (ပရိုတင်း)တို့ ပါဝင်သည်။
Epithelial Membranes (အပီသီလီရယ် မင်ဘရိန်း) ခေါ် အပေါ်ဖုံးအလွှာ = ကိုယ်ထည်၊ ကိုယ်တွင်းခေါင်း များ၏ အတွင်းပိုင်း၊ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို ဖုံးလွှမ်းထားသည့် (တစ်ရှူး)ဖြစ်သည်။
Mucous Membranes (မြူးကပ်စ်-မင်ဘရိန်း) = (မြူကိုဆာ) = အစာခြေလမ်း တလျောက်လုံးအား အတွင်းက ဖုံးထားသည်။
ဝမ်းတွင်းရှိ အပြင်သို့ မျက်နှာမူထားသည့် အခေါင်းပါအင်္ဂါများအားလည်း အတွင်းကဖုံးထားသည်။
မွေးလမ်း၊ အသက်ရှူလမ်း၊ ဆီးလမ်းများအားလည်း အတွင်းက ဖုံးထားသည်။
Serous Membranes (ဆီးရပ်စ်-မင်ဘရိန်း) = (ဆီရိုဆာ) = ဝမ်းတွင်းရှိ အပြင်သို့ မျက်နှာမူ မထားသည့် အခေါင်းပါ အင်္ဂါများအား ဖုံးထားသည်။
၎င်းမှ အရည်များ စစ်ထုတ်သည်။
၎င်းအရည်သည် မျက်နှာပြင်များအကြား ချောမွေ့စေရန် ဖြစ်သည်။
ဥပမာ အဆုပ်ကို ဖုံးထားသော (ပလူရာ)၊ နှလုံးအား (ပယ်ရီကားဒီးယမ်း)၊ ဦးနှောက်အား (မင်နင်းဂျီးစ်)၊ ဝမ်းဗိုက်ထဲရှိ အင်္ဂါများအား (ပယ်ရီတိုနီယမ်)၊ စသည်တို့ ဖြင့်ဖုံးထားသည်။
ယင်းအားလုံး တို့သည် နှစ်လွှာစီရှိပြီး၊ အတွင်း၌ ဝါကျင့်ကျင့် အရည်ရှိ သည်။
၎င်းကြောင့် ပွတ်တိုက်မှုကို သက်သာစေသည်။
) Connective Tissue Membranes (ကွန်နက်တစ်-တစ်ရှူး) အလွှာ အဆစ်များ၏ အတွင်းပိုင်း ဖုံးထားသည့် (ဆိုင်နိုဗီရယ်-မင်ဘရိန်း)၊ ဦးနှောက်နှင့် ခါးရိုးထဲရှိ အာရုံကြောများအား ဖုံးထားသည့် (မင်နင်ဂျီးစ်)တို့ဖြစ်သည်။
(ဆဲလ်)များကို ဆက်စပ်တွယ်ကပ်နေစေသည့် (တစ်ရှူး) ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်စေသည်။
အဆီကို သိုလှောင်ထား သည်။
ရောဂါအချို့ကို အကာကွယ်ပေးသည်။