kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤကား “အတ္တူပက္ကမမူလကဒုက္ခ” ခေါ် မိမိ၏လုံ့လပယောဂကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆင်းရဲဒုက္ခမျိုး ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ပြင် သူတစ်ပါးတို့၏ သတ်ဖြတ်ခြင်း, နှောင်ခြင်းစသည်ကို ခံရသောသူသည် “ပရူပက္ကမမူလကဒုက္ခ” ခေါ် သူတစ်ပါးတို့၏ လုံ့လပယောဂကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲဒုက္ခမျိုးကိုလည်း ခံစားရပေသေးသည်။
ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဆင်းရဲဒုက္ခဟူသမျှတို့၏ အကြောင်းရင်းကား အရင်းစစ်လျှင် အမြစ်မြေက”ဟူသကဲ့သို့ ပဋိသန္ဓေခေါ် “ဇာတိ”သာလျှင် ဖြစ်ပေသည်။
ထို့အတူ အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်သည့် မြောက်မြားစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့၏ အကြောင်းရင်းမှာလည်း “ဇာတိ”သာလျှင် ဖြစ်ပေတော့သည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀-၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၂-၃-၄။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၆၀-၁။
ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီ၊၁၊၂၉၇-၈။
(စာသစ် စာကျက်၊ အောက်ထက်ဝန်းရံ၊ ပုပ်နံညှီလှောင်း၊ ကျဉ်းမြောင်းမဲမိုက်၊ မိဝမ်းတိုက်ဝယ်၊ ဘင်၌လောက်လို၊ ကျောက်ကို ဝမ်းပြု၊ ဒူးနှစ်ခုကြား၊ ဦးခေါင်းထားလျက်၊ မေးကြားလက်ဆုပ်၊ သစ်ငုတ်တိုမှာ၊ မြောက်အိုကုပ်သည့်နှယ်၊ မလှုပ်မယှက်၊ သေသောက်လက်ဝယ်၊ ဆိတ်သူငယ်လို၊ အလမ္ပာယ်မိ၊ မြွေငယ်ချိသို့၊ အမိစပ်ခါး၊ ပူအေးစားလည်း။
ကိုယ်သားဆတ်ဆတ်၊ သက်ပြတ်တစေ၊ ဆယ်လနေ၍၊ လေကမ္မဇ၊ ဦးစောက်ချသား၊ မဂ်ဝသို့ရောက်၊ သံကောက်ပေါက်မှ၊ ဆွဲမြောက်ဆင်ပြောင်၊ သံတောင်ကြိတ်ချေ၊ ပုံနေရယိက၊ ပြင်သို့ကျလည်း။
အပ်ဆူသည့်ဟန်၊ ကြီးပြန်ဒုက္ခ၊ များပြားလှသည်၊ လက်စဇာတိ မူရင်းတည်း။
) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါ ပဋိသန္ဓေခေါ် “ဇာတိ”သည် အဝိဇ္ဇာအစ ဇရာမရဏအဆုံးရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါ ၁၂-ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ယင်းဇာတိ၏အကြောင်းကား လွန်လေပြီးသောဘဝတို့၌ ပြုလုပ်အပ်ပြီးသော “ကမ္မဘဝ” ခေါ် ကုသိုလ် အကုသိုလ်စေတနာသာလျှင် ဖြစ်သည်။
ပဋိသန္ဓေရုပ်, နာမ်ခန္ဓာဟူသော “ဥပပတ္တိဘဝ” မဟုတ်ပေ။
အကြောင်းကား အမိ, အဖတို့၏ သုက်, သွေး, အစာအာဟာရစသော ဗဟိဒ္ဓအကြောင်းတရားများ တူညီနေပါလျက် အမြွာပူးသတ္တဝါတို့အား တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မြင့်မြတ်ခြင်း, ယုတ်ညံ့ခြင်း, အဆင်းလှခြင်း, မလှခြင်း စသောအားဖြင့် မတူ ထူးခြား ကွဲပြားနေသည်ကို တွေ့မြင်ရသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ယင်း ကွဲပြားမှုကား အကြောင်းမရှိသည် မဟုတ်၊ ရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်သည်။
အကြောင်းများတွင်လည်း ကမ္မဘဝဟူသော အကြောင်းမှတစ်ပါး အခြားအကြောင်း မရှိနိုင်ပေ။
ထို့ကြောင့် “ဇာတိ၏ အကြောင်းကား ကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာဟူသော ကမ္မဘဝသာလျှင် ဖြစ်၏”ဟု စင်စစ်မုချ သိသင့်လှတော့သည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၈-၉။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၁၀။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၉၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၈၅။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၆၆) ဥပပတ္တိဘဝ တနည်း ဇာတိ၏အကြောင်းသည် ကမ္မဘဝသာမဟုတ်၊ ပဋိသန္ဓေရုပ်, နာမ်ခန္ဓာဟူသော ဥပပတ္တိဘဝလည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဇာတိ ဟူသည် ဥပစယရုပ်ကိုပင် ခေါ်ဆိုရ၍ ဥပစယရုပ်ဆိုသည်မှာလည်း ရုပ်စစ်မဟုတ်၊ နိပ္ဖန္နရုပ် ၁၀-ခုတို့၏ ဦးစွာဖြစ်မှုကိုစွဲ၍ ခေါ်ဆိုသောရုပ်သာ ဖြစ်သည်။
ဤ “ဘဝပစ္စယာဇာတိ”၌ ဥပပတ္တိဘဝဟု ခေါ်ဆိုရသော ပဋိသန္ဓေရုပ် (ကာယ, ဘာဝ, ဝတ္ထု) တို့၏ ဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်မှုကိုပင် ရုပ်ဇာတိဟု ခေါ်ဆိုရသည်။
ဥပပတ္တိဘဝမရှိလျှင် ဇာတိဟူ၍ပင် မရှိနိုင်ချေ။
ထို့အတူ ဝိပါက်နာမ်ခန္ဓာ (ပဋိသန္ဓေစိတ်) ၏ ဖြစ်ပေါ်ကို နာမ်ဇာတိဟု ခေါ်ဆိုရ၏။
အချုပ်အားဖြင့် ဇာတိဟူသည် အဘိဓမ္မာ တရားကိုယ် စစ်စစ် ရကောင်းသောတရား မဟုတ်ချေ။
ပဋိသန္ဓေရုပ်, နာမ်ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ခြင်းသဘော (ဥပါဒ်) အခိုက်အတန့်မျှကိုသာစွဲ၍ ခေါ်ဆိုရသော ဂုဏ်သဘောမျှသာဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဥပပတ္တိဘဝသည်လည်း ဇာတိ၏အကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည် (မူလဋီ၊၂၊၁၂၄။
အနုဋီ၊၂၊၁၃၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၃၃၄)။
(ဤသို့ “ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ”ဟူသော ပါဠိတော်ဝယ် အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာဆရာတို့ အဓိပ္ပါယ်တစ်မျိုးစီ ဖွင့်ပြနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်း၎င်းကား “ဘဝ”အရ ကမ္မဘဝနှင့် ဥပပတ္တိဘဝဟူ၍ ၂-မျိုး ကွဲပြားသကဲ့သို့ “ဇာတိ”အရ ပဋိသန္ဓေခန္ဓာနှင့် ထိုခန္ဓာ၏ ဖြစ်ခြင်းဟူ၍ ၂-မျိုး ကွဲပြားသောကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုတွင် အဋ္ဌကထာဆရာက “ဇာတိ”အရ ပဋိသန္ဓေခန္ဓာကိုယူ၍ ထိုခန္ဓာအား ကမ္မပစ္စည်း ဥပနိဿယပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးနိုင်သည့် ကုသိုလ်, အကုသိုလ်စေတနာဟူသော “ကမ္မဘဝ”ကို “ဘဝ”အရယူကာ ဖွင့်ပြတော်မူသည်။
ဋီကာဆရာကား “ဇာတိ”အရ ပဋိသန္ဓေခန္ဓာ၏ ဖြစ်ခြင်းမျှကိုယူ၍ ထိုဖြစ်ခြင်း၏ တည်မှီရာ ခန္ဓာကို “ဘဝ” အရယူကာ ဖွင့်ပြတော်မူသည်။
) “သံဝေဂဝတ္ထု” ၈-ပါးစသည် ဇာတိကြောင့် မုချ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးရင်းကား ဇရာမရဏဖြစ်၍ ရံခါ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးဆက်ကား သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသတို့ ဖြစ်သည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၁၀-၁။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၉၉။
ပဋိသန္ဓေခေါ် ဇာတိသည် ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏဟူသော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဘေးကြီး ၄-ပါးတွင်လည်းကောင်း, ထိတ်လန့်သင့်သော အရာ “သံဝေဇနီယဌာန” ၄-ပါးတွင်၎င်း တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည် (အံ၊၁၊၄၃၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၆)။
ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏနှင့် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သောဆင်းရဲ အတိတ်၌ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဝဋ်ဆင်းရဲ အနာဂတ်၌ဖြစ်ဦးမည့် ဝဋ်ဆင်းရဲ ပစ္စုပ္ပန်၌ အာဟာရရှာဖွေရမှုအရင်းရှိသည့် ဆင်းရဲဟူသော ထိတ်လန့်ခြင်း၏ အကြောင်း “သံဝေဂဝတ္ထု” ၈-ပါးတွင် တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၅။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၈။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၃၁။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၂၈)။
တနည်း ဇာတိ, ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏနှင့် အပါယ် ၄-ဘုံ၌ ဖြစ်သည့် ဆင်းရဲဟူသော “သံဝေဂဝတ္ထု” ၈-ပါးတွင်တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သည် (ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၂၀၁။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၇)။
ရန်သူ ၃-ဦး ရန်သူ ၃-ဦးတို့သည် သူတို့မလိုမုန်းထားသည့် ယောက်ျားတစ်ယောက်ကို ညှဉ်းဆဲပုတ်ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် အခွင့်ကောင်း ရှာကြံနေကြသကဲ့သို့ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏတရား ၃-ပါးတို့ လောကတခွင်၌ ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းဆဲပုတ်ခတ်သတ်ဖြတ်ရန် အခွင့်ကောင်းရှာကြံနေကြသကဲ့သို့ ဖြစ်ချေသည်။
ထင်ရှားစေအံ့၊ ရန်သူ ၃-ဦးတို့ အချင်းချင်း နှီးနှောတိုင်ပင်နေကြသည်မှာ— “ကျွန်ုပ်တို့ မလိုမုန်းထားသည့် ထိုယောက်ျားကို ဤမည်သော တောအုပ်သို့ လိုက်ပါလာအောင် ဖြားယောင်းသွေးဆောင်ကာ ခေါ်ယူခဲ့ပါမည်” ဟု ပဌမရန်သူက ဝန်ခံပြောဆိုသည်။
တဖန် ဒုတိယရန်သူက “တောအုပ်အတွင်းသို့ ထိုယောက်ျား ရောက်လာသောအခါ ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်ပြီးလျှင် အားအင်ချိနဲ့သွားအောင် ပြုလုပ်ပါမည်” ဟူ၍ ပြောဆိုသည်။
တတိယရန်သူက ဝန်ခံပြောဆိုသည်ကား “ထိုယောက်ျား အားအင်ချိနဲ့သွားသောအခါ အလွန်တရာ ထက်မြက်လှသည့် သံလျက်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို ပိုင်းဖြတ်ရန်မှာ ကျွန်ုပ်၏တာဝန်ဖြစ်ပါသည်”ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရန်သူ ၃-ဦးတို့သည် သူတို့ ဝန်ခံပြောဆိုထားသည့်အတိုင်း ထိုယောက်ျားကို ဖြားယောင်းသွေးဆောင်ကာ ညှဉ်းဆဲပုတ်ခတ် သတ်ဖြတ်ကြလေသည်။
ဤဥပမာ၌ ယောက်ျားကို တောအုပ်သို့ လိုက်ပါလာအောင် ဖြားယောင်းသွေးဆောင်မှုကား ပဌမရန်သူ၏ ကိစ္စတာဝန်ဖြစ်သကဲ့သို့ လောကတခွင်၌ ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့ကို လက်ရှိပစ္စုပ္ပန်ဘဝဝယ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနေရသည့် ဆွေမျိုးသင်းပင်း ရောင်းရင်းတို့နှင့် ကွဲကွာစေကာ တစ်စုံတစ်ခုသော နောက်ဘဝကို ဖြစ်ပေါ်လာစေမှုကား “ဇာတိ”၏ ကိစ္စသာလျှင် ဖြစ်သည်။
တောအုပ်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော ယောက်ျားကို ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်ကာ အားအင်ချိနဲ့အောင် ပြုလုပ်မှုကား ဒုတိယရန်သူ၏ ကိစ္စတာဝန်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဇာတိတရားက ယူဆောင်ပေးအပ်သည့် ခန္ဓာတို့၌ အနာရောဂါများ ကျရောက်ဖြစ်ပေါ်ပြီးလျှင် လောကတခွင်၌ ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့ကို သူနာညောင်စောင်းဝယ် လျောင်းစက်နေရအောင် ပြုလုပ်မှုကား “ဇရာ”၏ ကိစ္စသာလျှင် ဖြစ်ပေသည်။
ယောက်ျား၏ ဦးခေါင်းကို ပိုင်းဖြတ်မှုကား တတိယရန်သူ၏ ကိစ္စတာဝန် ဖြစ်သကဲ့သို့ လောကတခွင်ဝယ် ကျင်လည်နေကြသော သတ္တဝါတို့ကို အသက်ကုန်ဆုံး တဘဝတုံးအောင် ချေမှုန်းသတ်ဖြတ်မှုကား “မရဏ”၏ ကိစ္စသာလျှင် ဖြစ်ပေသည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၆။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၂)။
လောက၌ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏတရား ၃-ပါးထင်ရှား မရှိလျှင် ယင်းတို့မှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးစား အားထုတ်ပြီးသူ ဘုရားရှင်နှင့် လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းကို ညွှန်ပြသည့် ဘုရားရှင်၏ သုတ်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်သည် ထွန်းပေါ်လာဖွယ် မရှိတော့ပေ။
ဇာတိ, ဇရာ, မရဏတရား ၃-ပါး ထင်ရှားရှိသောကြောင့်သာ ဘုရားရှင်ပွင့်ပေါ်လာပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၏ သုတ်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာဒေသနာတော် ထွန်းပေါ်လာရခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်း ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ, တရား ၃-ပါးကို ပယ်ရှားလိုက လောဘ, ဒေါသ, မောဟ-ဟူသော အယုတ်တရား ၃-ပါးကို လက်စသိမ်း၍ ချုပ်ငြိမ်းအောင် ပယ်ရှားရမည်သာ ဖြစ်ပေသတည်း (အံ၊၃၊၃၇၀-၁)။
ကတမာ စ ဘိက္ခဝေ ဇာတိ။
ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော။
အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ ဇာတိ။
ဇနနံ ဇာတိ၊ သဝိကာရာနံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တက္ခန္ဓာနမေတံ အဓိဝစနံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၆။
နိပ္ပရိယာယတော ခန္ဓာနံ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဇာတီတိ ကတွာ “ဇနနံ ဇာတီ”တိ ဝတွာ သွာယံ ဥပ္ပါဒဝိကာရော အပရိနိပ္ဖန္နော ယေသု ခန္ဓေသု ဣစ္ဆိတဗ္ဗော၊ တေ တေနေဝ သဒ္ဓိံ ဒဿေတုံ “သဝိကာရာန”န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။
“ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ(အဘိ၊ဝိ၊၁၉၈)”တိ စ “ဇာတိပိ ဒုက္ခာ (အဘိ၊ဝိ၊၁၀၅။
ပဋိသံ၊၃၆)”တိ စ ဧတ္ထ ပရိယာယတော ပဋိသန္ဓိက္ခန္ဓာ။
နိပ္ပရိယာယတောပန တတ္ထ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တမာနာနံ သတ္တာနံ ယေ ယေ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ၊ တေသံ တေသံ ပဌမံပါတုဘာဝေါ။
(ဝိ၊၁၊၆၊ ၂၄၃။
ဝိ၊၄၊၁၉၁၊ ၄၈၉။
ဒီ၊၁၊၄၁၊ ၇၉။
ဒီ၊၂၊၁၉။
မ၊၁၊၈၊ ၂၈၊ ၁၂၃။
မ၊၂၊၁၂၊ ၃၅၄။
သံ၊၁၊၆၇၊ ၁၆၃။
သံ၊၂၊၁၂။
အံ၊၁၊၅၂၊ ၁၅၄၊ ၁၆၅။
အံ၊၂၊၆၂။
အံ၊၃၊ဂ။
အဘိ၊ဝိ၊၁၀၄၊ ၁၄၄။
အဘိ၊ က၉၅၊ ပဋိသံ၊၉၊ ၃၆။
ဓမ္မ၊၃၆။
ဥဒါန၊၇၇၊ ၁၀၃။
ဣတိဝုတ်၊၂၅၅။
သုတ္တနိ၊၂၉၃။
ထေရ၊၂၅၆၊ ၂၈၇။
ထေရီ၊၄၀၀။
အပ၊၁၊၇၀၊ ၄၃၅။
အပ၊၂၊၆၀၊ ၂၆၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၀၇။
စရိယာ၊၃၉၂။
မဟာနိ၊၃၅၊ ၅၉။
စူဠနိ၊၈။
မိလိန္ဒ၊၅၁၊ ၃၈၂။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၇။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၂၊ ၁၁၅၊ ၂၀၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၄၊ ၂၀၄။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၃၊ ၅၀။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၊ ၁၂၁၊ ၁၄၀။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၄။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄-၇၊ ၂၄၃။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၀။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၇။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၊ ၇၀။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၅၇၊ ၃၈၇။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၁၊ ၂၇၈။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၁-၂။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၆၊ ၂၂၂။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၉၊ ၃၉၂။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၂၊ ၁၀၁။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၆၆၊ ၁၇၂။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၂။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၉၁-၂။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊ဂဝ။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၄၊ ၃၃၊ ၇၄။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၇၊၁၃၂။
ဝဇိရ၊၅၄။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၃၇၊ ၄၀၉။
ဝိမတိ၊၁၊၁၇၊ ၈၅။
ဝိမတိ၊၂၊၈၄၊ ၉၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၇၁။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၄၅၊ ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၀၂။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၅၇-၉။
မ၊ဋီ၊၁၊၁၀၆။
မ၊ဋီ၊၂၊၃၈။
မ၊ဋီ၊၃၊၁၄၃။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၅၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၅၊ ၃၅။
အံ၊ဋီ၊၁၊၁၃၃။
အံ၊ဋီ၊၂၊၄၊ ၃၀၊ ၁၃၆။
မူလဋီ၊၃၊၆၀။
အနုဋီ၊၁၊၁၁၀။
) ဇာတိအပြား ဇာတိသည် ဘဝကိုးပါးကို အစွဲပြု၍ ကိုးပါးအပြား ရှိသည်။
၎င်းကိုးပါးတို့မှာ ကာမဇာတိ, ရူပဇာတိ, အရူပဇာတိ, သညီဇာတိ, အသညီဇာတိ, နေဝသညီနာသညီဇာတိ, ဧကဗတါကာရဇာတိ, စတုဝေါကာရဇာတိ, ပဉ္စဝေါကာရဇာတိ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ကာမဇာတိ ကာမဇတိသည် ဖြစ်ပေါ်ပုံယောနိအပြားအားဖြင့် (၁) အဏ္ဍဇဇာတိ၊ (၂) ဇလာဗုဇဇာတိ၊ (၃) သံသေဒဇဇာတိ၊ (၄) ဩပပါတိကဇာတိ စသည့်ဖြင့် လေးပါးအပြားရှိသည်။
ထိုလေးပါးတွင် ဥမှပေါက်ဖွားကြသော ကြက်, ငှက် စသော သတ္တဝါ၊ ငါး, လိပ် စသော သတ္တဝါများကို အဏ္ဍဇ ဟုဆိုသည်။
ထိုအဏ္ဍဇသတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေနေမှုသည် "အဏ္ဍဇဇာတိ" မည်သည်။
သားအိမ်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေ၍ ဖြစ်ကြကုန်သော လူစသော သတ္တဝါ၊ နွား,ကျွဲ, ဆင်, မြင်း စသော သတ္တဝါတို့ကို ဇလာဗုဇ ဟုခေါ်သည်။
ထိုဇလာဗုဇ သတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေတည်နေမှုသည် "ဇလာဗုဇဇာတိ" မည်သည်။
မစင်ဘင်ပုပ်, ကျင်ငယ်ပုပ်, ရွှံ့ညွန်ပုပ်, ရေပုပ်, အသေကောင်ပုပ်, ငါးပုပ်, ထမင်းဟင်းအသိုးအပုပ် စသည်များနှင့် ပဒုမ္မာကြာတိုက်၏ အညှိ, သစ်ပင်များ၏ အညှိများသည် "သံသေဒဇ" မည်သည်။
စိုစွတ်ကျိချွဲသော အရာမဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။
အပုပ်အစပ် အကျိအချွဲ၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေကြကုန်သော ပိုးရွသတ္တဝါတို့မှစ၍ ပဒုမ္မာကြာတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေကြကုန်သော ပဒုမဒေဝီစသော လူသတ္တဝါတို့ကို "သံသေဒဇ" ဆိုသည်။
ထိုသံသေဒဇသတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေတည်နေမှုသည် "သံသေဒဇဇာတိ" မည်သည်။
ကောင်းကင်ထက်မှ လျောကျလာသကဲ့သို့ ပြည့်စုံသော ကိုယ်အင်္ဂါနှင့်တကွ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာမှုသည် "ဥပပါတ်" မည်သည်။
အထက်နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်၊ ဗြဟ္မာ့ပြည် ဘုံနှစ်ဆယ်တို့၌ ဖြစ်ကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် "ဩပပါတိက" သာ ဖြစ်ကုန်သည်။
အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့သည်လည်း ဩပပါတိက တို့သာ ဖြစ်သည်။
ဩပပါတိက သတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေတည်နေမှုသည် "ဩပပါတိကဇာတိ" ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာဦးအခါ၌ လူတို့သည် ဥပပါတ်တို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ထို့အတူပင် တိရစ္ဆာန် ပြိတ္တာ ဘုမ္မစိုးနတ်တို့သည်လည်း ကမ္ဘာဦးကာလ၌ ဥပပါတ်တို့သာ ဖြစ်ကုန်သည်။
နောက်ကာလ၌ လူတို့သည် ဇလာဗုဇ ဖြစ်ကုန်သည်။
တစ်ခါတရံ အဏ္ဍဇ ဖြစ်ကုန်သည်။
တစ်ခါတရံ သံသေဒဖ ဖြစ်ကုန်သည်။
တိရစ္ဆာန်သတ္တဝါတို့တွင် အချို့တို့သည် အဏ္ဍဇဖြစ်ကုန်သည်။
အချို့တို့သည် ဇလာဗုဇ ဖြစ်ကုန်သည်။
ဘုမ္မဇိုဝ်းတို့သည် ဥပပါတ်တို့သာ များကုန်သည်။
ဇာတိဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဥပပတ္တိဘဝကိုးပါးတို့ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဇာတိ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကမ္မဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဥပပတ္တိဘဝဖြစ်ပေါ်သည်ရှိသော် ပဋိသန္ဓေနေမှုဟု ဆိုအပ်သည့် ဇာတိ၏ ဖြစ်ခြင်းကိစ္စသည်လည်း တစ်လုံးတည်း ပြီးစီး၍ ပါရှိသည်။
သို့ဖြစ်၍ ကမ္မဘဝဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဥပပတ္တိဘဝကိုးပါးတို့၌ ဇာတိဖြစ်ပေါ်လေသည်။
ဤသို့လျှင် ဘဝဟူသော အကြောင်းအကြောင့် ဇာတိ ဖြစ်ပေါ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် (၁ဝ) ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ ကမ္မဘဝက ဇာတိအား ကျေးဇူးပြုပုံ ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ ၁၁။
ဇာတိ နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ဘဝပစ္စယာ_ဇာတိ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆောင်းပါးတိုများ။
ဇရာ ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ဖြစ်သမျှသော ခန္ဓာတို့၏ အိုမင်းမှည့်ရွှမ်း ဟောင်းနွမ်းဆွေးမြည့်ခြင်း အမှုသည် ဇရာမည်၏။
ပဋိသန္ဓေတည်နေမှု၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဥပပတ္တိဘဝကိုးပါး၏ အသစ်သဘောမှ ရွေ့လျောမှု၊ ပျိုသော သဘောမှ ပြောင်းလဲမှု ရင့်ရော်မှု၊ ဆုတ်ယုတ်မှုများသည်ပင်လျှင် "ဇရာ" မည်သည်။
ဇရာ (ဣတ္ထိ) [ဇရ+အ+အာ။
ဇရ ဝယောဟာနိမှိ၊ ဇီရတိ, ဇီရဏန္တိ ဝါ ဇရာ။
၅၉၉။
ဇီယန္တိ ဝုဍ္ဎာ ဘဝန္တိ အဿံ ဇရာ၊ ဇရ ဝယောဟာနိမှိ။
ဓာန်၊ဋီ၊၂၅၁။
] ဟူသော စကားလုံးသည် ဆွေးမြေ့-အိုမင်း-ရင့်ယော်-ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဇရာ အမျိုးအစားများ ဇရာသည် အောက်ပါ ၂-မျိုးရှိသည်။
ခဏိကဇရာ = ခဏ၌သာ ရအပ်သော အိုမင်းရင့်ယော်မှု။
ပါကဋဇရာ = ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အိုမင်းရင့်ယော်မှု။
ခဏိကဇရာ ရုပ်, နာမ် သင်္ခတတရားတို့၏ ဥပါဒ်ပြီးနောက် ဘင်သို့ မရောက်မီ အိုမင်းရင့်ယော်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် တည်တံ့ရာ အခိုက်အတန့် ‘ဌီခဏ’၌သာ ရကောင်းသော အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “ခဏိကဇရာ”မည်၏။
ယင်းကား ဥပါဒ် ဌီ ဘင် ဟုဆိုအပ်သော သင်္ခတ တရားတို့၏ အမှတ်အသား “လက္ခဏာ” ၃-ပါးတို့တွင် ပါဝင်သည့် “ဌီလက္ခဏာ”ပင် ဖြစ်သည်။
ပါကဋဇရာ တဘဝ၌ အကျုံးဝင်သော ခန္ဓာအစဉ်၏ သွားကျိုး, ဆံဖြူ, နားအူ, မျက်မွဲ, အရေတွန့် တွဲခြင်းစသော ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည့် အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “ပါကဋဇရာ”မည်၏။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၃၂။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၆၂။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၉၉။
အခြား အမျိုးအစားများ တနည်း ပါကဋဇရာ = ပေါ်လွင်ထင်ရှားသော အိုမင်းရင့်ယော်မှု, ပဋိစ္ဆန္နဇရာ = မပေါ်လွင် မထင်ရှားသော အိုမင်းရင့်ယော်မှု ဟူ၍ ၂-မျိုးရှိ၏။
ထိုတွင် ရုပ်တရားတို့၏ သွားကျိုး, ဆံဖြူ, နားအူ, မျက်မွဲ, အရေတွန့်တွဲခြင်း စသော ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည့် အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “ပါကဋဇရာ”မည်၏၊ ရုပ်တရားတို့၏ အိုမင်းရင့်ယော်မှုကဲ့သို့ မပေါ်လွင် မထင်ရှားသော နာမ်တရားတို့၏ အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “ပဋိစ္ဆန္နဇရာ”မည်၏။
တနည်း အဝီစိဇရာ = မသိအပ်သော အကြားရှိသော (အသိခက်သော) အိုမင်းရင့်ယော်မှု၊ သဝီစိဇရာ = သိအပ်သော အကြားရှိသော (သိလွယ်သော) အိုမင်းရင့်ယော်မှုဟူ၍ ၂-မျိုးရှိ၏။
ထိုတွင် ပတ္တမြား, ရွှေ ငွေ, လ, နေ စသည်တို့၏ အိုမင်းရင့်ယော်မှုကဲ့သို့ အကြားအကြား အသိခက်သော အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “အဝီစိဇရာ”မည်၏၊ ပတ္တမြားရွှေငွေ လ, နေ စသည်တို့မှတစ်ပါး အခြားသော ရုပ်ဝတ္ထုတို့၏ အိုမင်းရင့်ယော်မှုကဲ့သို့ အကြားအကြား၌ သိလွယ်သော အိုမင်းရင့်ယော်မှုသည် “သဝီစိဇရာ”မည်၏။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁-၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၄-၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၃။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၀-၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၈၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၄။
မူလဋီ၊၁၁၅၃။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၀၃။
ဇာတိ အဘိညေယျာ၊ ဇရာ အဘိညေယျာ။
ပဋိသံ၊၁၂။
ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာ ဒုက္ခာ၊ ... တတ္ထ ကတမာ ဇရာ? ယာ တေ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော အယံ ဝုစ္စတိ ဇရာ။
ပဋိသံ၊၃၆-၇။
ဇရာတိ ဇီရဏံ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၇။
ဇရာတိ သဘာဝ ပစ္စတ္တံ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၀။
ဇရာ (ပဋိသံ၊၅၆)တိ ခဏ္ဍိစ္စာဒိသမ္မတော သန္တတိယံ ဧကဘဝပရိယာပန္နခန္ဓသန္တာနဿ ပုရာဏဘာဝေါ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၃။
ဇရာ (မ၊၁၊၆၀)တိ သဘာဝနိဒ္ဒေသော။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၀။
ဇရာယ သဘာဝေါ နာမ ဝယောဟာနိ၊ တသ္မာ ဇရာတိ ဝယောဟာနိသင်္ခါတဿ သဘာဝဿ နိဒ္ဒေသော။
မ၊ဋီ၊၁၊၃၁၅။
ဇရသာပိ မိယျတီ (သုတ္တနိ၊၄၀၅။
မဟာနိ၊၉၀)တိ ဇရာယပိ မိယျတိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၈။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၃။
(ဒီ၊၂၊၁၉၊ ၂၄၃-၄။
မ၊၁၊၅၉၊၈၂၊ သံ၊၁၊၂၄၄။
သံ၊၃၊၃။
အံ၊၂၊၆၃။
ဓမ္မ၊၃၃-၆။
ဣတိဝုတ်၊၂၂၂။
သုတ္တနိ၊၃၂၅။
ထေရ၊၃၂၆။
ထေရီ၊၄၀၈-၉။
မဟာနိ၊၉၃၊ ၃၁၉။
စူဠနိ၊၅၂-၃။
ဇာ၊၁၊၂၃၅-၆။
ဧ ၁၊၂၊၁၅၇-၈။
နေတ္တိ၊၂၁။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၇၊ ၃၈၇။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၆၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၊ ၁၃၇။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၉။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၁-၉။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊ဝ၅။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၈၃။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၄၅။
ဋီ၊၂၊၂၁၇။
အံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၄။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၂၇။
နေတ္တိဝိ၊၁၂၁။
ဇရာအပြား ကိုးပါးအပြား ဇရာသည်လည်း ဇာတိကဲ့သို့ပင် ဥပပတ္တိဘဝကိုးပါးနှင့် ဝေဖန်၍ ကိုးမျိုးရ၏။
၎င်းကိုးမျိုးတို့မှာ - ကာမဇရာ ရူပဇရာ အရူပဇရာ သညီဇရာ အသညီဇရာ နေဝသညီနာသညီဇရာ ဧကဝေါကာရဇရာ စတုဝေါကာရဇရာ ပဉ္စဝေါကာရဇရာ နှစ်ပါးအပြား တနည်းအားဖြင့် ဇရာသည် (၁) နာမ်ဇရာ (၂) ရုပ်ဇရာ ဟူ၍ နှစ်ပါးရှိသည်။
ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် နာမ်ဇရာသည် ခဏိကဇရာ၊ သန္တတိဇရာဟူ၍ နှစ်ပါး ရှိပြန်သည်။
ထို့အတူပင် ရုပ်ဇရာသည်လည်း နှစ်ပါးရှိပြန်သည်။
ထိုဇရာနှစ်မျိုးတို့တွင် ရုပ်နာမ်တို့၏ ခဏိကဇရာသည် မထင်ရှားပေ။
သန္တတိဇရာသည်သာလျှင် ထင်ရှားသည်။
ထင်ရှားသည့် သန္တတိဇရာကို မြင်၍ မထင်ရှားသည့် ခဏိကဇရာ၏ တည်ရှိနေမှုကိုလည်း သိနိုင်သည်။
ခဏိကဇရာဆိုသည်မှာ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဥပါဒ်အဖြစ်မှ လွန်၍ ဋ္ဌီအဖြစ်၍ တည်နေဆဲကိုပင် ဆိုလိုသည်။
ခဏိကဇရာသည် မြတ်စွာဘုရားတို့၏ ဉာဏ်တော်အရာသာ ဖြစ်သည်။
သန္တတိဇရာဆိုသည်မှာ တစ်စဉ်တစ်စဉ် တစ်သုတ်တစ်သုတ် ဖြစ်ကြကုန်သော ရုပ်နာမ်တို့၏ အားယုတ်မှု ရင့်ရော်မှုကို ဆိုသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ဇာတိပစ္စယာ_ဇရာမရဏံ ၁၂။
ဇရာ ဇရာကို အကျယ်ပြချက် (၁၁) ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ ဇရာသဒ္ဒါ၏ အနက်မှန် သုတ္တန်နည်း - ဇာတိ - ဇရာ - မရဏ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
မရဏ (န) [မရ+ယု။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄၊ ၈၇။
] ဟူသော စကားလုံးသည် အောက်ပါအဓိပ္ပါယ်များရှိသည်။
(က) သေခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ရွေ့လျောခြင်း။
(ခ) သေမင်း။
(တိ) (ဂ) သေလတ္တံ့သော၊ သူ။
ကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြချက် "မဂုဏဝါ နိဂစ္ဆေယျ" ဝိ၊၁၊၆။
(ဒီ၊၂၊၂၂၊ ၂၄၄။
သံ၊၁၊၂။
ထေရ၊၂၂၄။
) "ဇာတိမရဏသံသာရန္တိ ခန္ဓ-နိဗ္ဗတ္တိံ ဇာတိံ ခန္ဓဘေဒံ မရဏံ" သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၂။
"မရန္တိ ဧတေနာတိ မရဏံ" ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၁၊ ၉၁။
) "မတံ မရဏံ ဝိနာသော" အံ၊ဋီ၊၁၊၂၈၇။
မရဏမုခ၊ မရဏမုတ္တ-တို့ကြည့်။
မရဏကသတ္တ-ကြည့်။
ထိုမရဏသည် ဖြစ်ဆဲဘဝမှ ရွေ့လျောခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ကွေကွင်းရခြင်း ကိစ္စရှိ၏၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ(ဒု-၁၃၃) ဝိဘင်းပါဠိတော်၌လည်း - ထိုဇရာ၊ မရဏ နှစ်ပါးတို့တွင် မရဏဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏ ထိုထို သတ္တနိကာယမှ ရွေ့လျောခြင်းသဘော ရွေ့လျောသည်၏ အဖြစ် ပြိုကွဲခြင်းသဘော ပျောက်ကွယ်ခြင်းသဘော မစ္စုဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော သေခြင်းသဘော၊ အဆုံးကို ပြုခြင်းသဘော ခန္ဓာတို့၏ ပျက်စီးပြိုကွဲခြင်းသဘော အလောင်းကောင်ကို ပစ်ချခြင်းသဘော ဇီဝိတိန္ဒြေ၏ ပြတ်စဲခြင်းသဘောသည်ရှိ၏၊ ဤသဘော အလုံးစုံကို မရဏဟု ဆိုအပ်၏ ဟု ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောတော်မူလေသည်။
“တတ္ထ ကတမံ မရဏံ၊၊ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿပစ္ဆေဒေါ၊ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မရဏံ” (အဘိ၊၂၊၁၄၄)။
မရဏ အမျိုးအစားများ မရဏ ၂-မျိုးရှိသည်။
ပျက်စီးခြင်း အမှတ်လက္ခဏာရှိသော သင်္ခတလက္ခဏမရဏ။
တစ်ဘဝ၌ အကျုံးဝင်သော ဇီဝိတိန္ဒြေ ပြတ်စဲခြင်း ဟူသော မရဏ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇။
မရဏ ၃-မျိုးလည်းရှိသည်။
ခဏိကမရဏ= ရုပ်နာမ် တရားတို့၏ ဘင်ခဏသို့ ရောက်ခြင်းကို ခဏိကမရဏဟုခေါ်သည်။
သမ္မုတိမရဏ= သေဆုံးသောအားဖြင့် တစ်ဘဝ စခန်းသိမ်းခြင်းကို သမ္မုတိမရဏဟုခေါ်သည်။
ကောက်ပင် သေပြီ၊ သစ်ပင်သေပြီဟု ပြောဆိုရာ၌ ကောက်ပင် သစ်ပင်တို့ဝယ် ဇီဝိတိန္ဒြေ မရှိသောကြောင့် သမ္မုတိမရဏ ဟုပင်ခေါ်ရသည်။
သမုစ္ဆေဒမရဏ= ဘုရား ရဟန္တာတို့၏ နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေ မနေသောအားဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု (သေဆုံး)ခြင်းကို သမုစ္ဆေဒမရဏဟု ခေါ်သည်။
သမ္မုတိမရဏ၏ အမည်ကွဲများမှာ ဇာတိက္ခယမရဏ= တစ်ဘဝကုန်ခန်းပျက်စီး ချုပ်ပျောက်ခြင်းသည် ဇာတိက္ခယမရဏမည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊သျ၌ ဇာတိပစ္စယ မရဏဟု ရှိသည်။
ဥပက္ကမမရဏ= အသက်အပိုင်းအခြား ကောင်းမှုကံ ဤနှစ်ပါးရှိသေးလျက် မိမိလုံ့လ သူတစ်ပါးလုံ့လကြောင့် ဥပစ္ဆေဒက၏ အစွမ်းဖြင့် သေခြင်းသည် ဥပက္ကမမရဏမည်။
တိုက်ပွဲ၌ ကျဆုံးခြင်းကား တိုက်ခိုက်ခံရ၍ သေဆုံးခြင်း၊ ရေနစ်သေဆုံးခြင်းစသည်ကို ဥပက္ကမမရဏဟု ဆိုလိုသည်။
သရသမရဏ= အသက်အပိုင်းအခြား ကောင်းမှုကံ ကုန်ခြင်းကြောင့် သေဆုံးခြင်းသည် သရသမရဏမည်။
အာယုက္ခယမရဏ= ကာလရှည်စွာ ခံစားရသောအကောင်းမှုကံ ရှိလျက် အသက်အပိုင်းအခြား (သက်တမ်း) ကုန်၍ သေဆုံးရခြင်းသည် အာယုက္ခယမရဏမည်။
ပုညက္ခယမရဏ= ထိုထိုသော လူ့ပြည်နတ်ပြည်တို့၌ အသက်အပိုင်းအခြား ရှိပါသေးလျက် အားနည်းသော ကောင်းမှုကံဖြင့် လူ၏အဖြစ် နတ်၏အဖြစ်ကို ရသောသူ၏ ကောင်းမှုကံကုန်ခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းသည် ပုညက္ခယမရဏမည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၅၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၃၅-၆။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊သျ-၁၊ ၂၇၂။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (၅၊ ၈၉)။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ (၁။
၂၂၂)။
ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၀)။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (၅၊ ၈၉)၌ သေခြင်းလေးမျိုး ပြဆိုထားသည်။
အာယုက္ခယမရဏ = အသက်တမ်းကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
ကမ္မက္ခယမရဏ = ကံကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
ဥဘယက္ခယမရဏ = အသက်တမ်း ကံစွမ်း နှစ်ပါးကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
ဥပစ္ဆေဒကမရဏ (ဥပက္ကမမရဏ-နှင့်တူ) = ကပ်၍ဖြတ်တတ်သောကံကြောင့် သေဆုံးခြင်း။
ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၂၂)၌ အာယုက္ခယ, ကမ္မက္ခယ, ဥဘယက္ခယ ၃-မျိုးကို လည်းကောင်း၊ ဥပစ္ဆေဒမရဏကို အကာလမရဏဟုလည်းကောင်း သုံးနှုန်းသေးသည်။
ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၀)၌ အာယုက္ခယ၊ ပုညက္ခယ၊ အာဟာရက္ခယ = အစာစားချိန် မစားမိသဖြင့် အာဟာရပြတ် သေဆုံးခြင်း၊ ကောပ = ပြင်းထန်သော အမျက်ဒေါသကြောင့် သေဆုံးခြင်းဟု နတ်စုတ်လေးမျိုး ထုတ်ပြထားသည်။
မရဏကိုးပါး ဘဝကိုးပါးနှင့် ယှဉ်စပ်၍ မရဏသည် အောက်ပါအတိုင်း ကိုးပါးအပြား ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ - ကာမမရဏ ရူပမရဏ အရူပမရဏ သညီမရဏ အသညီမရဏ နေဝသညီနာသညီမရဏ ဧကဝေါကာရမရဏ စတုဝေါကာရမရဏ ပဉ္စဝေါကာရမရဏ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ကာမအတ္တဘောတို့၏ သေမှုသည် ကာမမရဏ ဖြစ်သည်။
အခြားသောမရဏများလည်း ဤသို့ပင် ဖြစ်သည်။
လေးပါးအပြား ထိုမှတစ်ပါးလည်း - အာယုက္ခယမရဏ - အသက်တမ်းကုန်၍ သေခြင်း ကမ္မက္ခယမရဏ - ကံအစွမ်းကုန်၍ သေခြင်း ဥဘယက္ခယမရဏ - အသက်, ကံ နှစ်ပါးကုန်၍ သေခြင်း ဥပစ္ဆေဒကမရဏ - ကံဆိုးဖြတ်ချွေ၍ သေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အာယုက္ခယမရဏ ဆိုသည်မှာ ဘုံဘဝတို့၌ အမျိုးမျိုးသော အာယုကပ်အပိုင်းအခြားတို့သည် ပဋိသန္ဓေတည်နေသောအခါ ရှေးဦးစွာဖြစ်ပေါ်သော နာမ်ရုပ်တို့၏ ချုပ်ခြင်းမှစ၍ အစဉ်အတိုင်း ကုန်ဆုံးချုပ်ကွယ်ခြင်းသို့ ရောက်ကြ၏။
ထိုအသက်တမ်းတို့၏ အားလုံးကုန်ဆုံးသဖြင့် သေလွန်ခြင်းသည် အာယုက္ခယမရဏ မည်သည်။
စေတနာတည်းဟူသော ကံ၏ ချုပ်ပုံနှစ်မျိုးတို့တွင် ဒုတိယဖြစ်သော ကံ၏အစွမ်းချုပ်ဆုံးမှုကြောင့် သေခြင်းသည် ကမ္မက္ခယမရဏ မည်သည်။
အသက်တမ်း၊ ကံစွမ်းနှစ်ပါးတို့၏ အညီအမျှ ကုန်ဆုံးသဖြင့် သေခြင်းသည် ဥဘယက္ခယမရဏ မည်သည်။
အသက်ကို ဖြတ်ချွေတတ်သည့် ဥပစ္ဆေဒကမရဏ ကံမျိုးသည် (၁) အတိတ်ကံ၊ (၂) ပစ္စုပ္ပန်ကံ ဟူ၍ နှစ်ပါးရှိသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် (၁၁) ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ မရဏသဒ္ဒါ၏ အနက်မှန် မရဏဿတိ = မရဏာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ဇာတိပစ္စယာ_ဇရာမရဏံ ၁၂။
(ခ) မရဏ မရဏကို အကျယ်ပြချက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝိနိပါတ (ပါဠိ - ဝိနိပါတံ) ဆိုသည်မှာ သေလွန်ပြီးနောက်တွင် ပုထုဇဉ်တို့သည် ကံတရား၏ စီမံရာအတိုင်း ရောက်ချင်ရာရာ ဘုံဘဝတို့ကို ရောက်ခြင်းဘေးဒုက္ခကို ဆိုလိုသည်။
လိင်္ဂ သည် လေးပါး ရှိ၏။
သဗ္ဗညု ဗောဓိလောင်းတို့၏ တံခွန်ကြီး လေးပါး ဖြစ်သည်။
ဤတံခွန်ကြီးလေးပါးသည် သာဝကဗောဓိလောင်း၊ ပစ္စေကဗောဓိလောင်းတို့နှင့် မဆက်ဆံသော သဗ္ဗညုဗောဓိလောင်းတို့၏ တံခွန်ကြီး လေးပါး ဖြစ်သည်။
လိင်္ဂ ၄ - ပါး လိင်္ဂသည် လေးပါးရှိ၏။
၎င်းတို့မှာ - (က) ဣန္ဒြိယ၊ (ခ) ပဋိပတ္တိ၊ (ဂ) ကောသလ္လ၊ (ဃ) အဇ္ဈာသယ တို့ ဖြစ်သည်။
(က) ဣန္ဒြိယ သဒ္ဓါဖြစ်ခန်းဆိုက်လျှင် သဒ္ဓါတွန့်ခြင်းမရှိ၊ ဝီရိယဖြစ်ခန်းဆိုက်လျှင် ဝီရိယတွန့်ခြင်းမရှိ၊ သတိအရာဆိုက်လျှင် သတိတွန့်ခြင်းမရှိ၊ သမာဓိအရာဆိုက်လျှင် သမာဓိလှုပ်ရှားခြင်းမရှိ၊ ပညာအရာဆိုက်လျှင် ပညာတွန့်ခြင်းမရှိ။
ဤကဲ့သို့ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ ထက်သန်ခြင်းအထူးသည် "ဣန္ဒြိယ" မည်၏။
ဤအချက်ငါးပါးသည် "ဤသူကား သဗ္ဗညုတအလောင်းပေတည်း" ဟု သိရန် တံခွန်ဖြစ်၏။
(ခ) ပဋိပတ္တိ ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးစီးပွားကို အားထုတ်မှု၌လည်း မိမိ၏အကျိုးစီးပွားထက် သူတပါး၏ အကျိုးစီးပွားကို အထူးအချွန် အလွန်လိုလား၏။
သူတစ်ပါး၏ အကျိုးစီးပွားကို အားထုတ်ဆဲ အားထုတ်ပြီးတို့၌လည်း ထိုသူ၏ ကျေးဇူးတုံ့ကို မတောင့်တခြင်း၊ ကျေးဇူးကို မျက်မှောက်မျက်ကွယ် ဖော်ပြလိုသောစိတ်မှ စင်ကြယ်ခြင်း၊ ထိုသူသည် ကျေးဇူးကို ချေဖျက်၍ အန္တရာယ်ပင် ပြုသော်လည်း ကျေးဇူးမှုကို ချောမောအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းသည်လည်း ပစ္စုပ္ပန်အကျိုး၌ "ပဋိပတ္တိ" မည်၏။
ဒါန၊ သီလ စသော ကုသိုလ်မှုကို ပြုသည်ရှိသော် ကုသိုလ်အကျိုးကို တောင့်တခြင်၊း မိမိကျွတ်လွတ်ရန် နိဗ္ဗာန်မဂ်ဖိုလ်ကို တောင့်တခြင်းတို့မှ လွတ်ကင်း၍ သတ္တဝါအများကို ကယ်ဆယ်နိုင်ရန် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကိုသာ တောင့်တခြင်းသည် တမလွန်အကျိုး၌ "ပဋိပတ္တိ" မည်၏။
ဤပဋိပတ္တိမှုသည်လည်း "ဤသူကား သဗ္ဗညုတအလောင်းပေတည်း" ဟု သိရန် တံခွန်ဖြစ်၏။
(ဂ) ကောသလ္လ ကောသလ္လဆိုသည်မှာ ဆိုက်တိုက်လာသမျှသော အခွင့်ပြီးစီးရန် လမ်းမှန်ကို လျင်မြန်စွာ သိနိုင်သော "စိန္တာမယဉာဏ် တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်" ဖြစ်သည်။
သာဝကလောင်း ပစ္စေကလောင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့အားလျော်စွာ စိန္တာမယ တင်္ခဏုပ္ပတ္တိ ရှိကောင်းရှိရာ ရှိကြပါကုန်သော်လည်း ချော်ချွတ်သည်သာ များကုန်၏။
ဘုရားအလောင်းတို့၏ စိန္တာမယ တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်မှာ ချော်ချွတ်သည် မရှိနိုင်ပေ။
ဤကောသလ္လသည်လည်း တံခွန်တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။
(ဃ) အဇ္ဈာသယ အဇ္ဈာသယကို ပါရမီဆယ်ပါးနှင့် ချဲ့၍ ကျမ်းဂန်တွင် အကျယ်ပြထား၏။
ဤတွင်မူ အကျဉ်းမျှသာ ပြဆိုမည်။
အလှူဒါန၌ အလွန်မွေ့လျော်၏။
အလှူဝတ္ထုရှိလျက် မလှူရလျှင် မနေတတ်ရှိ၏။
လှူသောအခါတွင် ရွှင်လန်းသောစိတ်၊ အရိုအသေ အလေးဂရုပြုသောစိတ် အမြဲတည်၏။
ဘယ်မျှလောက် အကြီးအကျယ်လှူရသော်လည်း လှူမှု၌ အားရသည်ဟူ၍ မရှိ၊ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်လိုအပ်သော ဝတ္ထုသည် မိမိမှာရှိခဲ့အံ့ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်နှာကြိုကြည့်၍ တိုင်းတာခြင်းလည်းမရှိ၊ မိမိသုံးဆောင်ရန်ကို မျှော်၍ တိုင်းတာခြင်းလည်းမရှိ၊ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်၏ အလိုဆန္ဒကို ဖြည့်စွမ်းလိုသော စိတ်တစ်ခုသာ ရှိ၏။
ဤသို့ စသော အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် အယုတ်၊ အလတ်၊ အမြတ်တို့၌ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ကြည့်၍ အနည်းအများတိုင်းတာခြင်း မရှိ၊ အကောင်းအညံ့တိုင်းတာခြင်းမရှိပေ။
ဤသည်မှာ ဒါနမှုနှင့် စပ်၍ "ဤသူကား သဗ္ဗညုတအလောင်းပေတည်း" ဟု သိရန် တံခွန်ဖြစ်၏။
ဟားခါးတက္ကသိုလ်()သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့ရှိ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်ခံ တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။
လက်ရှိကျောင်းအုပ်မှာ ဦးလျန်ဇာခုပ် ဖြစ်သည်။
ဘာသာရပ်များ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် သင်္ချာ ပထဝီဝင် သမိုင်း ရုက္ခဗေဒ သတ္တဗေဒ ဓာတုဗေဒ ရူပဗေဒ ဥပဒေပညာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ။
အောဒစ်ဆီးယပ်စ် (; , Ὀdysseús) ကို လက်တင် (ရောမ) ဘာသာဖြင့် ယူးလစ်ဆီးဇ် (Ulysses) အဖြစ်သိရှိကြ၍ အစ်သကာနယ်မြေ၏ ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး ဟိုးမား၏ အောဒဆီ ကဗျာရှည်တွင် သူရဲကောင်းဖြစ်လေသည်။
အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ဟိုးမား၏ အိလိယဒ်ကဗျာတွင်လည်း အဓိကဇာတ်ကောင်တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ကာ ထိုဖြစ်ရပ်တွဲရှည် ဇာတ်လမ်းကြီး၏ အခြားသော လက်ရာများတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
လေယားတီးဇ် နှင့် အန်တစ်ခ်လီယာတို့၏ သားဖြစ်၍ ပါနဲ့လာပီး၏ ခင်ပွန်း၊ တစ်လဲမာကာ့စ်နှင့် တာလဲ့ဂန်နာ့စ်တို့၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။
Epic Cycle. Fragments on Telegony, 2 as cited in Eustathias, 1796.35. အောဒစ်ဆီးယပ်စ်သည် ၎င်း၏ ဉာဏ်ရည်၊ ပရိယာယ်၊ စွယ်စုံထူးချွန်ခြင်းများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြား၍ ထို့ကြောင့်ပင် ဂရိစကားဖြင့် (Greek: μῆτις or mētis, "မာယာများသည့် ဉာဏ်") ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ဖြင့် ကျော်ကြားပေသည်။
အကျော်ကြားဆုံးမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြသည့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲပြီးနောက် ၎င်း၏ အိမ်အပြန်ခရီးစဉ်သည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရပ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်ဝှမ်းခဲ့၍ နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကြာခဲ့လေသည်။
အောဒဆီ (သို့) ဩဒီးဆီးယား (; , ) သည် ဟိုးမား၏ ကဗျာရှည်နှစ်ပုဒ်မှ တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ယခုခေတ် စာဖတ်ပရိသတ်များဖတ်ရှုလေ့ရှိသော ရှေးအကျဆုံး ကျယ်ပြန့်သည့်လက်ရာစာပေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အိလိယဒ်နှင့်အတူပင် ယခုကဗျာရှည်ကို စာအုပ်ပေါင်း (၂၄) အုပ်ဖြင့် ရေးသားထားသည်။
အစ်သကာဘုရင် ဂရိသူရဲကောင်း အောဒစ်ဆီးယပ်စ် နှင့် ထရိုဂျန်စစ်ပွဲအပြီး ၎င်း၏ အိမ်ပြန်ခရီးစဉ်အကြောင်းများကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ဆယ်နှစ်ကြာညောင်းခဲ့သော စစ်ကြီးပြီးသည့်နောက် ၎င်း၏ အိမ်ပြန်ခရီးစဉ်သည်လည်း နောက်ထပ်ဆယ်နှစ်တာ ကြာမြင့်ခဲ့၏။
ယင်းကာလများတွင် ၎င်းသည် ဒုက္ခသုက္ခအပေါင်းနှင့် တွေ့ကြုံ၍ ခရီးသွားဖော်များအားလုံး သေကြေခဲ့ရ၏။
၎င်းမရှိစဉ်တွင်း အောဒစ်ဆီးယပ်စ်ကို သေဆုံးပြီဟု မှတ်ယူကြကာ ဇနီးဖြစ်သူ ပါနဲ့လာပီး (Penelope) ကို လက်ထပ်ရန် အရူးအမူးဖြစ်နေကြသော ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရသော ချစ်ရေးဆိုသူများ၏ဒဏ်ကို ပါနဲ့လာပီးနှင့် သား တစ်လဲမာကာ့စ် (Telemachus) တို့သည်ရင်ဆိုင်ရခဲ့၏။
အောဒဆီ ကဗျာကို ဘီစီ ၈-၇ ဝန်းကျင်တွင် ဟိုးမားဂရိဘာသာစကား (ဟိုးမားအသုံးပြုခဲ့သော ဂရိဒေသယိစကား) ဖြင့် စပ်ဆိုခဲ့၍ ဘီစီ ခြောက်ရာစုအလယ်လောက်တွင် ဂရိစာပေကျမ်းစာများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခဲ့လေသည်။