kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယွန်းဆရာတော်ကြီး တောင်းပန် တိုက်တွန်းသောကြောင့်သာ ကျွမ်းကျင်သည် မဟုတ်သော်လည်း ရေးသားဖွဲ့စီပါကြောင်းဖြင့် ရွယ်နုထွားထွား၊ တပည့်သား လည်း၊ များများဖွဲ့စာ၊ မကျွမ်းပါလျက်၊ သာယာပျံ့ပျူး၊ လင်္ကာကျူးသည်၊ ဟူ၍ နှိမ့်ချ ရေးသားအပ်လေသည်။
သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော် လင်္ကာများကို ရေးသားပြီးစီးချိန်ဝယ် မိုးညှင်းစလုံတို့ သား အဖသည် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိ်တိ်ုက်ပွဲ ကျသောကြောင့် သိုဟန်ဘွားကို အင်းဝရွှေနန်းတွင် တင်ကာ စီရင်ဖွယ်များကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် မြေတူးမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန် ဖြစ်၏။
သက္ကရာဇ် ၈၈၉-ခု၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း သုံးရက်၊ သောကြာနေ့ နံနက်အချိန်တွင် မိုးညှင်းစလုံကြီးသည် ဇနပုဒ်တိုင်းကားမှ အမတ်ဗိုလ်ပါများနှင့် အတူ နန်းတော်ရှေ့ ရင်ပြင်တွင် လက်ဝှေ့ကျွမ်းသတ်ပွဲကို ရှုစားနေချိန် ဖြစ်လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် မိုးညှင်းစလုံကြီးသည် ဆရာတော်၏ သုဝဏ္ဏသျှံလင်္ကာခန်းကို ကြားနာရ သဖြင့် ကြည်ညိုသဒ္ဓါ ပွားတော်မူ၏။
မင်း မိဖုရား နှစ်ပါးလုံးကပင် ဆရာတော်အား အထူးအားဖြင့် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်တော်မူကြသည်။
ငရဲခန်းပျို့ နိဂုံး၌လည်း- စလုံမင်ဖျား၊ မင်းတရားလည်း၊ ဘုရားအတူ၊ မှတ်တော်မူ၏၊ ဆုယူကြင်ဖက်၊ ဘုန်းချင်း ယှက်က၊ ချစ်သက်မြဲအောင်၊ စီးပွားဆောင်လျက်၊ ရွှေရောင်ညီးညီး၊ ကမ္ဗုထီးနှင့်၊ ဘုံသီးတစ် ခြား၊ မိဖုရားလည်း၊ ငါးပါးဝန္ဒနာ၊ ကြည်ညိုစွာ၏၊ ဟု ရေးပြု ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။
ဤသို့ ကြည်ညိုလေးမြတ်တော်မူကြသဖြင့် ဆရာတော်အား ' ပိဋကတ္တယ ဝိနယဓရ ' ဟူသော ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့် ဆက်ကပ်ကြလေသည်။
မိုးညှင်းစလုံကြီးနှင့် မိဖုရားတို့သည် မိမိတို့အတွက် ရည်ညွှန်း၍ စာပေများကို ရေးသား ဖွဲ့ဆိုစေချင်ကြသည်။
တစ်ခါက ယွန်းဆရာတော် တောင်းပန်သောကြောင့် ပျို့အခန်းခန်းကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။
ယခု ဒကာအရင်းများအတွက်ကိုမူ စာပေတတ်ပွန်ပါလျက် မဖွဲ့စီရကောင်းလားဟု မျက်ကွယ်၌ ဆရာတော်အား အပြစ်တင်သကဲ့သို့ ပြောကြားကြ၏။
ထို့ကြောင့် ဆရာတော်သည် စလုံကြီးအား ရည်ရွယ်၍ တစ်ကြောင်း၊ ဝါသနာအရပင် ဖွဲ့နွဲ့လိုသည်က တစ်ကြောင်း၊ ရဟန်းသျှင်လူတို့ ကြားနာစိမ့်သောငှာ တစ်ကြောင်းကြောင့် နေမိဇာတ်တော်ကြီးကို ရေးသား ဖွဲ့ဆိုတော်မူလေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် နေမိငရဲခန်းပျို့ နိဂုံး၌လည်း- ရောင်ဝါဝင်းဝင်း၊ လင်းလင်းဝေးနီး၊ ညီးရရီးသား၊ ဇနီးမကွေ၊ မင်းနှစ်ဆွေတို့၊ ဆို လေအရာ၊ နာလိုစွာလျက်၊ ဆရာကြည်ညွတ်၊ စာပေတတ်က၊ မြတ်ထွတ်ဘိသည်၊ ပုဂ္ဂိုလ် ရည်လျက်၊ ဘယ်မည်စာပေ၊ မဖွဲ့လေဟု၊ မချေနှုတ်နက်၊ ငေါ်တငက်တည့်၊ သံမျက်မချို၊ မျက်လျှင်လိုသို့၊ တို့ကိုကွယ်ပြင်၊ အပြစ်တင်လည်း၊ သျှင်သျှင်လူလူ၊ နာစိမ့်ဟူ၍၊ လွယ်ကူမရ၊ ဖြစ်ဖူးလှသား၊ ရှေးကလည်းပါ၊ ဝါသနာကြောင့်၊ လင်္ကာစီဖြစ်၊ နေမိဇာစ်ကို၊ ဟူ၍ ဖွင့်ဆို လှစ်ပြတော်မူခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် မိုးညှင်းစလုံကြီးသည် ဆရာတော်၏ နေမိဇာတ်တော်ပျို့များကို ကြားနာ၍ မသွားရရှာပေ။
သက္ကရာဇ် ၈၉၄-ခုနှစ်တွင် စလုံကြီးသည် အင်းဝသို့ စုန်၍ သားသိုဟန်ဘွားကို ခေါ်ပြီးလျှင် ပြည်မြို့သို့ သွားရောက်တိုက်ပွဲဆင်လေသည်။
ပြည်မြို့မှ အပြန်တွင် သိုဟန်ဘွားကို အင်းဝ၌ ထားခဲ့၍ မိုညှင်းသို့ ဆန်တက်ခဲ့၏။
မြေတူးမြို့အလွန်တွင် အတွင်းရှမ်း၊ အပြင်ရှမ်းတို့ အချင်းများရာမှ ကျွန်အမတ်တို့ လုပ်ကြံသဖြင့် စလုံကြီး အနိစ္စရောက်ရသည်။
ဆရာတော်၏ နေမိငရဲခန်းပျို့မှာကား သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ-ပြည့်ရောက်မှ အဆုံးသတ် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် စလုံမင်းမှာ ဆရာတော်၏ စေတနာအတုံ့ကိုမျှ ခံယူမသွားရရှာပေ။
ခမည်းတော်စလုံမင်း မရှိသည့်နောက် သားသိုဟန်ဘွားမင်းသည် စိတ်ထင်တိုင်း ပြုကျင့် ၍ မြန်မာ့လက်နက်နိုင်ငံ အင်းဝ ပုဂံစသည်တို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်လေသည်။
ဤသို့ ခေတ်ဆိုးကာလဆိုး နှင့် ကြုံကြိုက်နေရသဖြင့် ဆရာတော်သျှင်အဂ္ဂသမာဓိသည် အလွန်ပင် စိတ်ပျက်ရှာပေသည်။
မိမိရေးသား စပ်ဆိုထားသော စာများမှာလည်း ကျော်ကြားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့။
ခေတ်ကာလ ပျက်စီး နေသဖြင့် ဘုရားဟော စာပေကျမ်းဂန်တို့ကိုလည်း ကောင်းမွန်စွာ ပို့ချရခြင်း မရှိပေ။
ဘုမသိ ဘမသိ အမြင်မှား အယူမှား ဖြစ်နေသော ကံထူးပြည်တွင် ပတ္တမြားကိုပင် ဆန်ခြင်သော ခွက်ဖလား လောက်သာ အဖိုးထားသကဲ့သို့ အကောင်းအဆိုးကို မခွဲခြားတတ်သော ခေတ်ကြီးနှင့် ကြုံကြိုက် နေရလေသည်။
အကယ်၍ ရစ်ပတ်ချည်နှောင်ထားသော ကြိုးသာ ဖြစ်ဘိမူ ဓားဖြင့် လွှားလွှားစဉ် အောင် ဖြတ်ချင်မိတော့သည်။
ဤကြိမ်းဝါးချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသွင်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
ရွှေပြည်အင်းဝ၊ ပုဂံစသား၊ မြန်မာ့လက်နက်၊ ပျက်သောအခါ၊ ကြိုက်ဘိပါ၍၊ ငါ့စာ မကျော်၊ ငါတုံသော်လည်း၊ ရှင်တော်ဟောရွတ်၊ ပိဋကတ်ကို၊ နှုတ်မှတ်ခံနား၊ တပည့်သားအား၊ တည်ကြားနိစ္စ၊ မသင်ရတည့်၊ ဘုဘမသိ၊ ဒိဋ္ဌိဝင်ကျုံး၊ နှလုံးယွင်းဖီ၊ ကံထူးပြည်ဝယ်။
မွန်ရည် ကောင်းဖျား၊ ပတ္တမြားကို၊ ဖလားဆန်ခွက်၊ အဖိုးတွက်သို့၊ နှိုင်းချက်လေဟန်၊ တို့ရှင်မွန်လည်း၊ လွန်ရှာစနိုး၊ ကာလဆိုးကို၊ ကျိုးတပြီးကား၊ သံရှင်ဓားဖြင့်၊ လွှားလွှားစဉ်ကျ၊ ဖြတ်ချင်လှ၏၊ ဆရာတော်သည် ပြည်ထဲရေး မငြိမ်သက်မှုကြောင့် စိတ်မချမ်းမြေ့သော်လည်း ဝါသနာ အရ ကဗျာလင်္ကာ ဖွဲ့စီသီကုံးရင်းဖြင့် ဖြေသိမ့်တော်မူခဲ့သည်။
နောင်အခါတွင် မိမိမွေးဖွားရာ နယ်မြေဖြစ်သော ဒီပဲယင်းမြို့သို့ ပြန်ကြွရောက်၍ တပည့်စာသင်သားတို့အား စာပေပို့သ နေတော်မူ ခဲ့၏။
ထိုအချိန်တွင် နေမိဘုံခန်းကြီးကို စပ်ဆိုတော်မူရာ သက္ကရာဇ် ၉ဝ၄-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလတွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဆရာတော်သည် အင်းဝမြို့တွင် စည်သူကျော်ထင် နန်းတက်ပြီးနောက် တစ်နှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၉၁၄-ခုနှစ်တွင် သက်တော် ၇၃-နှစ် အရွယ်၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်ပြုစုခဲ့သော စာများမှာ သုဝဏ္ဏသျှံသူဌေးခန်းပျို့၊ သုဝဏ္ဏသျှံ မြားမှန်ခန်းပျို့၊ သုဝဏ္ဏသျှံ သစ္စာခန်းပျို့၊ ထိုသုံးစောင်မှာ ၈၈၉-ခုအတွင်း ပြီးသည်။
နေမိနိက္ခမခန်းပျို့(၈၉၇)၊ နေမိငရဲခန်းပျို့(၉ဝဝ)၊ နေမိဘုံခန်းပျို့ (၉ဝ၄) တို့ ဖြစ်ပေသည်။
ရှင်အဂ္ဂသမာဓိ (မြန်မာ ၈၄၁-၉၁၄) ဘုံခန်းလည်မြှောက်လွန်းသည်၊ ငရဲခန်းလည်း ချောက်လွန်းသည်။
ဟု ဆိုထုံးဖြစ်လာအောင် ပေါ်လွင်စွာရေးသားစပ်ဆိုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ် ကျော်ကား ရှင်အဂ္ဂသမာဓိပင်ဖြစ်၏။
ငယ်မည်ကား မောင်နိုး ဖြစ်သည်။
(စာဆိုအကျော် ရှင်တေဇောသာရနှင့် ခေတ်ပြိုင် တည်း။
) သက္ကရာဇ် ၈၄၁ ခုနှစ်တွင် ဒီပဲယင်းမြို့ အရှေ့ တောင်ဘက် ခရီးငါးရာတွင်းကွာ ကန်ဖျားရွာတွင် ဖွားမြင် သည်။
အဖကား နတ်မောက်မြို့စား၏သား ဘယကျော်သူ အမတ်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်မှပင် ရဟန်း ဘောင်သို့ဝင်ရောက်၍ စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့၏။
အင်းဝပြည် ကြီး ရှမ်းမင်းလက်ထက်တွင် ပျက်စီးယိုယွင်းသောအခါ မြေတူး မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးတော်မူ၏။
တေဇောသာရ၊ ရှင် မြေတူးမြို့၌ သက္ကရာဇ် ၈၈၉ ခုနှစ်တွင် သုဝဏ္ဏသျှံ သူဌေးခန်း၊ လေးပစ်ခန်း၊ သစ္စာခန်းများကို ရေးသား၏။
ဇာတ် တော်ကြီးဆယ်ဘွဲ့လာ သုဝဏ္ဏသာမဝတ္ထုကို အလင်္ကာတန်ဆာ ဆင်၍ ရေးသည့်ပျို့များ ဖြစ်သည်။
တိုင်းပြည်ယိုယွင်းပျက်စီး၍ စိတ်မချမ်းမြေ့နေသော စာဆိုအရှင်သည် ထိုသုဝဏ္ဏသာမပျို့ကို ရေးရာ၌ အလွမ်းဘက်ကိုယိုင်၍ အသားပေးအမွှမ်းတင်ကာ ရေးခဲ့၏။
ဇာတ်တော်ကြီးများကို စကားပြေဖြင့် ရေးသားသော မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသသည်ပင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိထက် ပိုလွန်ကောင်းမွန်စွာ ဖွဲ့ဆိုနိုင်ရန် ခဲယဉ်း၍လောမသိ သုဝဏ္ဏ သာမဇာတ်တော်ကို မရေးသားဘဲချန်ခဲ့လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိသည် နေမိငရဲခန်းပျို့ကို ရေးသား၍၊ ၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဘုံခန်းကိုဆက်ရေးလေသည်။
ဘုံခန်းသည် ရောမကဗျာဆရာကြီး ဒန်တီ၏ ဒီဗိုင်းကော်မဒီနှင့် အတန်ပင်တူ၏။
သက္ကရာဇ် ၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် မဂ္ဃဇိုဝ်းခန်းပျို့ကို ရေးသား သည်။
စာဆိုအရှင်သည် သစ်ပင်၊ ရေ၊ မြေ၊ တောတောင် စသော ဩကာသလောကကြီးကို လွမ်းဖွယ်၊ဆွေးဖွယ်ဖြစ်အောင် နိုင်နင်းစွာ ဖွဲ့ဆိုနိုင်ခဲ့၏။
ပျို့ကဗျာဖွဲ့ရာ၌ ပါဠိစကားကိုမသုံးပဲ မြန်မာစကားသက်သက်နှင့် စံတင်လောက်သည့် လင်္ကာမျိုး ဖြစ် အောင် ပြုစုခဲ့လေသည်။
ရှင်အဂ္ဂသမာဓိသည် သက်တော် ၇၃ နှစ်အရ သက္ကရာဇ် ၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ ၁။
သုဝဏ္ဏသျှံသဌေးခန်းပျို့၊ ၂။
သုဝဏ္ဏသျှံမြားပစ်ခန်းပျို့၊ ၃။
သုဝဏ္ဏသျှံသစ္စာခန်းပျို့၊ ၄။
နေမိမဂ္ဃဇိုးခန်းပျို့၊ ၅။
နေမိငရဲခန်းပျို့၊ ၆။
နေမိဘုံခန်းပျို့။
ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် (၁) နေမိဘုံခန်းပျို့ နိဒါန်းမှ သျှင်အဂသ္ဂ မာဓိ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း-ပထမတွဲ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ ပိဋကတ်သမိုင်းစာတမ်း၊ ကဗျာသာရတ္ထသင်္ဂြိုဟ်ကျမ်း၊ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော် (၉၃၅ ခန့်-၁ဝဝဝ ခန့်) ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ' မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကြီး ' ဖြင့် စာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားလာသော ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။
ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုတော်ကြီး သည် မြန်မာစကားပြေလောကတွင် စံထားလောက်အောင် ရေးသားထားသဖြင့် နှောင်းခေတ် စာပေရှင်တို့၏ လက်သုံးကြီး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
ဆရာတော်၏ နိဿယည်းဆရာမှာ သက္ကရာဇ် ၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မဟာဓမ္မရာမင်း လက်ထက် တူရွင်းတောင်ခြေအရပ်မှ ပင့်ဆောင်၍ ကိုးကွယ်ထားသော မဟာသံဃနာထ ဟုလည်းကောင်း၊ မဟာရာမဟုလည်းကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ် နှစ်ထပ်ရသည့် ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ထိုဆရာတော်အား မင်းတရားက လေးထပ်ကျောင်းတော်ကြီးနှင့်ကွ ကျောင်းရံ ၄ဝ-တို့ကို ရွှေအတိ ချ၍ ' စည်းခုံတော်ကျောင်း ' ဟု သမုတ်ကာ လှူဒါန်းထားတော်မူ၏။
ဆရာတော်အား သာသနာပိုင်အရာကိုလည်း ခန့်အပ်ထားလေသည်။
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ထိုမဟာသံဃနာထမထေရ်၏ လေးထပ်ကျောင်း တော်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးရင်း စာပေများကို ပို့သနေလေသည်။
ဆရာတော် သီတင်းသုံးသော ကျောင်းမှာ အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း ဖြစ်သည်။
ထိုစည်းခုံတော် အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း တွင် နေစဉ် အသီတိနိပါတ်၊ မဟာသုတသောမဇာတ်တော်ကြီးကို တန်ဆာဆင်လျက် မဏိကုဏ္ဍလ ဝတ္ထုတော်ကြီးကို ရေးသားတော်မူရာ သက္ကရာဇ် ၉၉၁-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်သည် မိမိ၏ ကျမ်းကို အဖိုးအနဂ္ဃထိုက်တန်သော နား၏တန်ဆာ ရတနာဖြစ် သောကြောင့် ဆိုနာမည်ကို ပေးအပ်ကြောင်း- အနဂ္ဃမဏိနာ၊ အဖိုးအတိုင်းမသိသော ပတ္တမြားဖြင့်။
စိတံ၊ စီအပ်သော။
မဏိကုဏ္ဍလ နာမကံ၊ ပတ္တမြားနားတောင်း ရောင်မောင်းရတနာ နားတန်ဆာနှင့် တူသောကြောင့် မဏိ ကုဏ္ဍလအမည်ရသော။
ဣဒံဂန္ထံ၊ ဤကျမ်းသည်။
ဟူသော နိဂုံးစကားဖြင့် ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် ၁) မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထု နိဂုံး၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ သာသနဗဟုဿုတပ္ပကာသနီကျမ်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဆားထုံဆရာတော်သည် မုံရွာအနီး မောင်းထောင်ကြီးရွာ၌ အဖဦးခိုင်၊ အမိဒေါ်ညှာ တို့မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၁၈-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း(၅) ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပေသည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ခုန်ဟူသတည်း။
မောင်ခုန်သည် အသက် ၂ဝ-ပြည့်၍ ရဟန်းပြုသည်တွင် ဘွဲမည်မှာ သျှင်ကဝိန္ဒဖြစ်၏။
နောင်အခါတွင် မုံရွာမြို့တောင်ဘက် ခုနစ်မိုင်ကွာသော ချက်တွင်းဖြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းမှ ဆားထုံရွာ (ယခု ဆားထုံး) တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူသောကြောင့် ဆားထုံဆရာတော်ဟု တွင်သည်။
ဆားထုံဆရာတော်သည် ပုတ္တောဝါဒပျို့နှင့် ပရိတ်ကြီးဋီကာကို ရေးသား ပြုစုတော်မူခဲ့ ၏။
ရှေးရှေးသော စာပေတို့၌ ပုတ္တောဝါဒပျို့ကို တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော် ရေးသား သည်ဟု အဆိုပြုကြ၏။
သို့ရာတွင် ပုတ္တောဝါဒပျို့ အပိ်ုဒ် ၁၇-၌- ထုံးဟောင်းနည်းနာ၊ အဖြာဖြာကို၊ သိသာစေလို၊ ကဗျာချိုနှင့်၊ ဆိုအံ့သောငှာ၊ ဆား ထုံရွာ၏၊ ဒိသာတောင်စောင်း၊ စဉ်းငယ်ရှောင်းသည်၊ ချောင်းရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ပန်းကားဝေဝေ၊ သီးမျိုးထွေ၍၊ စသည်ဖြင့် ရေးစပ်ထားရာ ဆားထုံဆရာတော် ရေးသားကြောင်း ခိုင်မာစွာ သိရှိရပေသည်။
ဖော်ပြပါ အဖွဲ့များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာ၌ ဆားထုံရံရွွာာ၏ ဟုလည်းကောင်း၊ ဆား တုံရွာ၏ ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး တွေ့ရှိရသည်။
သို့ဖြစ်၍ ယခုခေါ်ဝေါ်နေသော ဆားထုံးဟူသည့် ဝေါဟာရနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သော ဆားထုံကိုသာ အတည်ပြု၍ ဖော်ပြအပ် ပေသည်။
အခြားစာပေများ၌ကား ' ဆားတုံဆရာတော် ' ဟု ရေးသားကြသည်။
ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် သက္ကရာဇ် အမှတ်အသားကိုကား မတွေ့ရသေးဘဲ ရဟန်းစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရေးသားသူ ဘုန်းနွယ်(ရေစကြို)၊ အရှင်ဧသိက(ဘုန်းနွယ်) စာပေရောင်ခြည်ကျောင်း၊ အောင်မြေသာသူဌေးတိုက် ရေစကြိုမြို့။
ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် ၁) မြန်မာစာပေအထွေထွေ၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်၊ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တ (၈၆ဝ ခန့်-၉၂၅ ခန့်) သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တသည် စာဆိုတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေခိုက် သက္ကတဘာသာ ဖြင့် ရှိသော နီတိကျမ်းတစ်စောင်ကို အမှီပြု၍ ' နဝရတ်ပျို့ ' ကို ရေးသားလေသည်။
ကျမ်းပြီးနှစ် မှာ ၉၁၇-ခုနှစ်တည်း။
နဝရတ်ပျို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ သမ္မတမင်း အနွယ်တော် ဖြစ်သော သိရိကြမ္မာတိတျာ မင်းလက်ထက် ရသေ့ပညာရှင်များဖြစ်သော ၁- ဓနွန္ဒြီ၊ ၂- ချပန၊ ၃- အမရသိင်္ခ၊ ၄- သိင်္ခ၊ ၅- ပေတာလ၊ ၆- ဆာရိကပ္ပ၊ ၇- ကာလီဒါသ၊ ၈- ဝရာဟ၊ ၉- မဟီရ တို့က ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး၊ တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် ကြီးပွား ချမ်းသာရေးတို့ကို တစ်ဦးလျှင် တစ်ဂါထာစီဖြင့် ကိုးဂါထာ ညွှန်ကြားပြသသည်။
ထိုကိုးဂါထာတို့သည် အဖိုးထိုက်တန်လှသည့်အတွက် ရတနာကိ်ုးပါးနှင့် တူလှ၏။
ထိုရတနာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားသောကြောင့် ' နဝရတ်ပျို့ ' ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် ၁) မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
အဗ္ဒူရာမန် ဝါဟစ်(Abdurrahman ad-Dakhil Wahid)( ၁၉၄၀ စက်တင်ဘာ ၇ - ၂၀၀၉ ဒီဇင်ဘာ ၃၀)Kompas သည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့ဂျာဗားကျွန်း၊ ဂျမ်ဘန်းပြည်နယ်၌ မွေးဖွားသည်။
အမျိုးသားနိုးကြားရေးပါတီကို ထူထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စတ္ထုထမြောက် သမ္မတအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ ရာထူးတက် တာဝန်ယူ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အဗ္ဒူရာမန် ဝါဟစ်သည်လည်း ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆူဟာတို၏ အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက် ပြည်သူလူထုက တိုက်ရိုက်မဲပေးပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည့် သမ္မတလည်း ဖြစ်သည်။
ဝါဟစ်သည် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မွတ်ဆလင် ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် Nahdlatul Ulama အဖွဲ့၏ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ဘာသာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ဝါဟစ်သည် အမျိုးသားနိုးကြားရေးပါတီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်အထိ သမ္မတတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆီးချိုရောဂါ ဝေဒနာရှင်၊ အမြင်အာရုံချို့တဲ့ပြီး တခါက လေဖြတ်ခံထားရဖူးသည့် ဝါဟစ်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျကာတာမြို့၌ နှလုံးရောဂါနှင့် ဆီးချိုရောဂါတို့ကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးကာ အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
၎င်း၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်အဆင့် ကျင်းပ၍ ၇ ရက်ကြာ နိုင်ငံတော်အလံတစ်ဝက်လွှင့်ထူခြင်းဖြင့် ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း ဝတ္ထုသည် မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုများအနက် ဒုတိယ ထွက်ပေါ်လာသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုဖြစ်သည့် မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုနှင့် တစ်နှစ်တည်းမှာပင် လအနည်းငယ်ခြားပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာသည်။
ဤဝတ္ထုကို ရေးသားသူမှာ သီပေါမင်းတရား လက်ထက် ရာဇဝတ်ရေးဌာနနှင့် အမြောက်၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း ခုနစ်စို့ဆိုင်ရာ ကုန်းကြောင်းစစ်သည် ဌာနချုပ် တာဝန်ခံ တိုင်တားမင်းကြီး၏ ဝန်စာရေးဦးကြီးဖြစ်သည်။
မောင်ရင်မောင် မမယ်မဝတ္ထု ထွက်ပေါ်လာပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် စာဖတ်ပရိသတ်သည် အာသာမပြေပဲ အလားတူ ကာလပေါ် ဝတ္ထုများကို တောင့်တလျက်ရှိကြောင်း ဟံသာဝတီတိုက်ရှင်က သိမြင်သောကြောင့် ဦးကြီးအား ပန်ကြားသည်တွင် ဦးကြီးက မိမိရေးသားပါမည်ဟု အာမခံပြီးလျှင် ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုကို ခေတ်အကြိုက် လိုက်လျောအောင် ရေးသားခဲ့သည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုကို ၁၉၀၄ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းမှာပင် ပထမနှင့် ဒုတိယတွဲဟူ၍ ၂ တွဲ ခွဲခြားကာ ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်မှ ဦးစွာ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရာ အများနှစ်သက် စွဲလမ်းသဖြင့် တတိယတွဲကို ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။
စတုတ္ထတွဲ ဆက်လက်ရေးသားရန် မူလက ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း မရေးဖြစ်ခဲ့ချေ။
ထိုနောက် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်နှင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် စတုတ္ထအကြိမ် ထိုဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်မှပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မူလက ၃ အုပ်ခွဲ၍ ရိုက်နှိပ်ခဲ့သော်လည်း စတုတ္ထအကြိမ်တွင်မူ ၂ အုပ်နှင့်ပြီးအောင် စီမံထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စာအရေးအသား ဝန်စာရေး ဦးကြီးကား ရှေးအထက်ကျော်ကာလက အိပ်ဖန်အလှည့်ကျ အဖော်အသင်းတို့အား တညဉ့်လုံး မအိပ်ချင်အောင် ဖွဲ့ဆင်ပုံခင်း ပပြောဆိုခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်လည်းတဝ၊ ကဗျာလင်္ကာ လောကီရေးရာကို ရှာဖွေစပ်စု ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝသူ ဖြစ်သည်လည်း တကြောင်းတို့ကြောင့် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုကို ရေးရာတွင် စကားပြေ သက်သက်ချည်းမဟုတ်ပဲ ကာရန်နဘေ ရောစွက်ကာ ဖတ်ရှု၍ ပြေပြစ်အောင် ရေးသားထားသည်။
ဤသို့ ရေးရာတွင် အခန်းကဏ္ဍများ ခွဲထားခြင်း မရှိပဲ တောက်လျှောက် တဆက်တသည်း ရေးသားထားသည်။
မောင်မှိုင်းဝတ္ထုမှာ ရှေးမြန်မာမင်း လက်ထက်ကို နောက်ခံပြုထားသည်ဖြစ်၍ ယင်းကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ရှေးခေတ်၏ ဖြစ်ပျက်ဆက်ဆံလေ့ရှိသော ကာလဒေသ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်းကောင်း၊ ခေတ်ကာလအလျောက် စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရေးသားပုံကို လည်းကောင်း၊ လောကဓမ္မ သံဝေဂတို့ကိုလည်းကောင်း ကြေးမုံပြင်သဖွယ် ထင်ထင်ရှားရှား မှတ်သးတွေ့မြင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုတွင် ဦးကြီးသည် ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးကို မူလထား၍ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားထားသည်။
ထိုအဓိက ဇာတ်ကောင်ကို မောင်မှိုင်းဟူ၍ ရွေးချယ်သည်မှာ အကြောင်းမဲ့မဟုတ်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ပညာရှိ ပိဋကတ်တော်အုပ် ဦးပညာ၏သား မောင်မှိုင်းဆိုသူသည် ဖခင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ဘိုးတော်ဘုရား၏ သူကောင်းပြုခြင်းကို ခံရသည်။
ဘုရင်၏ မြှောက်စားခံရမှုကို အခွင့်ကောင်းဟူ၍ ပရမ်းပတာ ပြုမူပြောဆို လိမ်လည်ပွေနောက် ခဲ့ဖူးသည်။
ထိုမောင်မှိုင်း အကြောင်းများကို ရှေးအခါကပင် ချဲ့ထွင်ပြောဆိုခဲ့ကြသဖြင့် မောင်မှိုင်းမှာ လူရှုပ်လူပွေ တစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့် ထီးထဲနန်းထဲတွင် စကားစဉ် ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ထိုကြောင့်လည်း ဦးကြီးသည် မိမိ၏ ဝတ္ထုတွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူအား သဘာဝနှင့် လျော်ကန်အောင် မောင်မှိုင်းဟု အမည်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထု ပေါ်ထွက်လာသောအခါ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သူ မောင်မှိုင်းကို စာဖတ်သူတို့က စက်ဆုပ်ရွံမုန်းကြသည်။
မောင်မှိုင်းဟူသော အမည်သည် သူတပါးသားပျို သမီးပျိုများကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားကာ ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသော သူယုတ်မာ ကြာသမားတစ်ယောက်၏ အမည်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိအမှတ်အသား ပြုထားကြသည်။
ထိုခေတ်က မောင်မှိုင်းဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခံရသူသည် လွန်စွာနာကြည်းသည် ဟူ၏။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းသည် ချဉ်ပေါင်ရွက် ရောင်းနေရာမှ ကျောက်ပန်းတောင်းစား မောင်မောင်ကြီးအသွင်တမျိုး၊ ကျောက်ကုန်သည် မောင်ကလေးအသွင်တဖုံ၊ ဘုရင့်အဝယ်တော် ခင်မောင်ကြီးအသွင်တနည်း၊ ဇနီးမယား အများအပြားယူလျက် ဉာဏ်ရှိသလောက် ပြုသမျှအောင်မြင်၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အထူးမြှောက်စားခြင်းကို ခံရကာ အတွင်းဝန် မြစ်စဉ်ဝန် ပုဂံမြို့စား မင်းကြီး မင်းလှဇေယျ မင်္ဂလာဟူသော ဘွဲကို ရရှိပြီးလျှင် မယားအပေါင်းလည်း မြို့စား ရွာစားအဖြစ် အသီးသီး ချီးမြှောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
အခါတပါး၌ ဝတ္ထု၏ ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သော အတွင်းတန်မောင်မှိုင်း စဉ်းစားသုံးသပ်သည်ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် မောင်မှိုင်းအကြောင်း တစိတ်တဒေသနှင့်တကွ ဦးကြီး၏ အရေးအသား စာဟန်ကိုပါ ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
‘‘ထိုအခါက ပုဂံအတွင်းဝန်မင်း စိတ်က အောက်မေ့သည်မှာ အောင်ငမှိုင်း ငမှိုင်း လူ့ပြည်တိုင်းမှာ သမိုင်းတစောင် ရာဇဝင်မှာ စာတင်ဖို့ ပြောင်လောက်ပြီ။
ချဉ်ပေါင်ရွက်က အရင်းထူတော့ သင်းမူလ ပထမငယ်ရည်း ခင်လေးကြီးက ဥိးစိးဘူတ ပုဆိုးနှင့်ငွေ စိန်နှင့်ရွှေကို အခြေစ၍ မသည်ကနောက် အပုံကြီးဟန်ပြီးလျှင် ကြံတိုင်းကို ပေါက်ပေသည်။
အောက်မင်းလှနယ် မဧကြွယ်ကို ဆွယ်အပြီး မမကြီးကို တက်ကစီးယူ ပရိယာယ်နှင့် ဥစ္စာကို ချူသောခါ စိတ်တူဧမြ ပေးရှာကြသည်ကို နေရာတကျ တဖက်လှဲ့ ငတေနှင့်ကဲ့ပြီးမှ တကယ့်အဟုတ် ကျောက်ကုန်သည် လုပ်ပြီးလျှင် ကျောက်ထုပ်နှင့်လည် ဒေါ်ပြောင်းက စပ်သွယ်၍ မယ်ဝန်ကို ထုတ်ချောက် အပြောကလေး ဟန်သေကြောင့် အကြံကြီး မြောက်ခဲ့သည်။
အောက်မြို့ ရန်ကုန် စုန်ပြန်ကြရာ ခါလာဖော့တို့က နှစ်ကျော့လောက် ညာပေး၍ ဘာဘူကြီးသမက် ဘီဘီနှင့် လက်ထပ်၍ သုံးထပ်ပေါ်တက်ပြီးလျှင် တချက်ထဲနော် သုံးသိမ်းလောက် ကော်ဒါနဲ့ ရွှေဖဝါးတော်သို့ အမြန်တခါတည်း ဆန်ပြီးလျှင် ဉာဏ်ရှိသလောက် သူများနှင့် လက်ထပ်ဖို့ မဏ္ဍပ်တွေ ဆောက်ပြီးမှ ကြားဖောက်၍ကူ ခင်လေးကြီး ငယ်ရည်းစားကို အားစိုက်၍ ယူပြီးလျှင် မူမူရင်ရင် မြင်မြင်သမျှ လှလှနုနု ပုပုပြတ်ပြတ် ဆံပတ်အုပ်လုံး ဆံထုံးမောက်မောက် ဆံတောက် မမှီ့တမှီ စည်းကြိုးနီနှင့် ကုမ္မာရီ ပျိုအလှတို့ကို လိုသမျှ တမျိုးတမျိုး ခွဲပြီးလျှင် ကိုးလှည်းလောက် မယားဖြူဖြူတို့ကို တခြားသူ မသိအောင် ကြိတ်လို့မို့ တိတ်တိတ်ကလေး ယူခဲ့လှလေပြီ။
ကာမရိပ်ငြိမ် အတွင်းဝန်ဘဝ ထင်သလိုရသော်လည်း တဆိတ်ကမှပင် တင်းမတိမ်ပဲ လူတို့၏စည်းစိမ်ကို အရှိန်မပျက်နိုင်အောင် မက်မောတွယ်တာ၍ တဏှာကို အလိုများပြီး တရားကို မေ့လျော့တတ်ချေသည်။
ဟယ် ကာမာဘဝ ဘုံဘဝတွင် လောဘတွယ်တာ ကိလေသာကြောင့် တဏှာထွေးရစ် ဖြစ်ချင်တိုင်းဖြစ်ပြီးလျှင် နစ်တုံပေါ်တုံ ရူပါရုံကြောင့် ကာမဂုဏ်ပွား ဥပါဒါန် မပြုတ်သမျှ ဒုက္ခတွေ များစေဖို့ မယားက စနက် ကိလေသာ ဆိုတဲ့စက်ကို မီးစက်၍လောင် သံသရာက မထွက်နိုင်ဖို့ကို ကြက်ငှက်ကို လှောင်ဘိသကဲ့သို့ နှောင်အိမ်က မလွတ် ဘယ်တော့မှ မကျွတ်နိုင်ပဲ ဝဋ်နှိပ်စက်ရာ ခံရတာကို လွန်စွာနှစ်သက် ရွက်သူတို့ ဝက်ကဲ့သို့ စုံမက်မိမှား အဝိဇ္ဇာတရားကို လားလားမှမမြင် ငါစည်းစိမ်ရှင်ကပဲဟု ဂုဏ်ထင်တဲ့ မာနမာန်စွယ်ကို ပြပြီးလျှင် ဒေါသနှင့်နှောက်၊ မင်းသံနှင့် ခြောက်လိုက်ပြီးလျှင် အောက်လူအများ ကြောက်တာနှင့် ပြားရလေသည်။
သူ့မယား မျက်ရည်ယိုမှ ကိုယ့်မယား ချမ်းသာသည်ဆိုသော ဥပမာကဲ့သို့ ယခုအခါ ကုသိုလ်ကြွသော်လည်း ဥဒါဟိုပ မလျော်တာကို မမိုက်မှားရအောင် နုပျိုအလှ အမော်ကညာကြိုက်တဲ့ မယားတွေနှင့် အမှုပိုစပြီး အလော်မာကို မလိုက်စားပဲ သည်မယား ရှစ်ယောက်နှင့်ပင် တင်းတိမ်ရတော့မည်ဟု စိတ်ကိုချုပ်၍ အောက်မေ့မိလေ၏။
’’ သို့သော် ဤသည်တွင် မဆုံးသေးပဲ ဝင်းမှူးသမီး ခင်ခင်၊ တံငါသည်သမီး ဖဲညွန့်အပြင် မိတ္ထီလာ၊ ရမည်းသင်း၊ ယင်းတော်၊ လှိုင်းတက်၊ သာဂရမြို့များသို့ ဝတ္တရားဖြင့် သွားရောက်စဉ် မိကောင်းဖခင် သမီးပျိုကလေးများကို မိဘတို့ သဘောတူသောကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း ပေးကမ်းချီးမြှောက်လျက် တစ်မြို့တစ်ယောက် ကောက်ယူခဲ့လေသေးသည်။
စာရေးဆရာမ ခက်မာသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် လုံမလေးမဂ္ဂဇင်းတွင် ရွှေရင်စိုးထိတ် ကဗျာ၊ ချယ်ရီ မဂ္ဂဇင်းတွင် အိပ်မက်တမန် ဝထ္ထုတို များနှင့် စာပေလောကကို ဝင်ရောက်လာခဲ့သူဖြစ်သည်။
၂၀ဝ၂ ခုနှစ်မှ ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်ထိ ဓနစီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းတွင် စီးပွားရေး လူမှုရေး မျက်နှာဖုံးဆောင်းပါးများနှင့် အခြားဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ယနေ့အထိ မဂ္ဂဇင်းဝထ္ထုတို ဝထ္ထုရှည် ၂၀ဝကျော်၊ ဆောင်းပါး မျက်နှာဖုံးဆောင်းပါးပေါင်း ၂၀ဝခန့် ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
လုံးချင်းဝထ္ထုတစ်အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည်ပေါင်းချုပ်တစ်အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်တစ်အုပ်၊ အက်ဆေးပေါင်းချုပ်တစ်အုပ် နှင့် အခြားစာရေးဆရာများနှင့်ပေါင်း၍ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် မြောက်မြားစွာ ထုတ်ဝေပြီးခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူဟောင်းတဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ယနေ့ခေတ် တပ်မတော် (ရေ) သည် မြန်မာ့ တပ်မတော် တွင် ပါဝင်ပြီး ရေတပ်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား စစ်မှုထမ်းအင်အား ၁၉၀၀၀ ခန့်ဖြင့်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။
ယနေ့အချိန်တွင် တပ်မတော် (ရေ) သည် စစ်ရေယာဉ်ပေါင်း ၂၂၇ စီးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီခန့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ နိုမ်နှင်းရာတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ ၏ထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှာ အခြား တပ်နှင့် လေတပ် များထက်စာလျှင် အလွန်နည်းပါးလှသည်။
တပ်မတော်ရေသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ယခင်အချိန်ရော ယခုကာလအထိတည်ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့် မကြာသေးမီကာလကပင် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်ခြိမ်ခြောက်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။
တပ်မတော် (ရေ)၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်” ဖြစ်သည်။
https://news-eleven.com/article/64612 သမိုင်း ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ ၁၇၉၅ ခုနှစ် မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ် |alt=မြန်မာဘုရင့်ရေတပ်တော်တွင် မြစ်အတွင်းတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ်များ အဓိကပါဝင်သည်။
၎င်းတို့၏ အဓိကတာဝန်များမှာ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအား ထိန်းချုပ်ထားရန်ဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းစစ်သည်များအား တင်ဆောင်လာသော သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
ယင်းစစ်သင်္ဘောများသည် သေနတ်ကိုင်တပ်သား ၃၀ နှင့်အထက် တင်ဆောင်နိုင်ပြီး ၆-၁၂ ပေါင်ဒါ အမြောက်မြားတပ်ဆင်ထားသည်။
၁၈ ရာစုအလယ်ခန့်တွင် ရေတပ်တော်သည် ဥရောပနှင့်အခြားလူမျိုးများပါသည့် ပင်လယ်ပျော်သင်္ဘောနှင့် ဥရောပနှင့်အခြားနိုင်ငံခြား သင်္ဘောသားများထံမှ နည်းနာများကို သင်ယူဆည်းပူးလေ့လာပြီး ယိုးဒယား၊ ရခိုင်တိုက်ပွဲများအတွက် စစ်သည်တော်များ ပို့ဆောင်ရန် အသုံးချခဲ့သည်။
thumb|၁၉ ရာစု မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ် ထိုအချိန်က ရခိုင်နှင့် မွန်တို့သည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်သည့်အလျောက် ယင်းတို့၏ စစ်သင်္ဘောများ၊ တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပညာများသည် မြစ်အတွင်း၌သာအတွေ့အကြုံရှိသော မြန်မာတပ်များ၏ သင်္ဘောများထက် သာသည်ကို တွေ့ရသည်။
တိုက်ပွဲများနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မြန်မာ့ ရေတပ်ကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အလွန်သေးငယ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဗြိတိသျှ မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကာလ စစ်ရေယာဉ် (မေယု) ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ရေတပ်ကို လူ ၇၀၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထမတွင် သင်္ဘောအုပ်စုမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သော်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်၏ အစီအစဉ်အရ သင်္ဘောအချို့ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
ထိုအထဲတွင် UBS Mayu (စစ်ရေယာဉ် (မေယု)) မြစ်အမျိုးအစားဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် နှင့် အမြောက်တက်ဆင်ထားသည့် ကမ်းတက်ရေယာဉ် လေးစင်းပါဝင်သည်။
၂၅ပေါင်ဒါ(၈၈မီလီမီတာ) ၂လက်နှင့် ၂ပေါင်ဒါ (၄၄ မီလီမီတာ) အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည့် ထိုကမ်းတက်ရေယာဉ်များကို အထောက်အကူပြု(သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး+လက်နက်ကြီးပစ်ကူပေးနိုင်ရန်)စစ်ရေယာဉ်များအြဖစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ရက်၊ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် မတော်က စစ်ရေယာဉ် (မေယု)ကို မြန်မာနိုင်ငံ‎ အရန်တော်ဝင်ရေတပ်သို့ အခမ်းအနားဖြင့် လွှဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်စဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စား စစ်ရေယာဉ်မှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူး မစ်ချယ်လ်က လွဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း‎ ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရေယာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စား လက်ခံခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်မှူးမှာ ဗိုလ်မှူးခင်မောင်ဘို ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ်များ ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နှစ်ဖက် စစ်ရေးနားလည်မှုအစီအစဉ်အရ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် သင်္ဘော ၁၀ စင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ပေါင်းစုံကို နှိမ်နင်းရာ တိုက်ပွဲများအတွင်းတွင် တပ်မတော်ရေသည် အဓိကနေရာမှ လုပ်ရှားခဲ့သည်။
တပ်မတော်ရေသည် ခုခံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များ၊ အစောင့်အရှောက်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူရေး၊ စစ်သည်များသယ်ယူရေးများနှင့် လိုအပ်လျှင် ပစ်ကူများပေးရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများနှင့် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော မော်လမြိုင်မြို့ကို ကရင်သောင်းကျန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်တွင် တပ်မတော်ရေ၏ အဓိက တာဝန်ယူ လှုပ်ရှားမှုကြောင့်သာ သက်သာရာ ရခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် တပ်မတော်ရေ၏ ကင်းလှည့်ရေယာဉ်တစ်စင်းသည်သာ ကရင်သောင်းကျန်းသူများဘက်သို့ ဘက်ပြောင်းပူးပေါင်းခဲ့သည်မှ အပ မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် အရေးကြီးသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေကြောင်းလမ်းများတွင် ကြီးမားသော အတားအဆီး မရှိဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။
Hugh Tinker, Union of Burma, p.325 ၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တန်ချိန် ၅၀ ရှိသည့် မော်တာတော်ပီဒို/မော်တာ စက်သေနတ်တပ် အဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်သော Saunders-Roe Dark class အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ငါးစင်း၊ တန်ချိန် ၁၀၄၀ ရှိ Algerine class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်းရေယာဉ်အဟောင်း တို့ကို ဗြိတိသျှတို့ထံရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၀-၆၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် PGM အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတမ်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ CGC အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း ကို တပ်မတော်ရေသို့ ရောင်းချပေးခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရေတပ်၏ တန်ချိန် ၆၄၀ PCE-827 class တိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် နှင့် တန်ချိန် ၆၅၀ Admirable class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်ရေယာဉ်တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းယာဉ်များသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်အလယ်ခန့် တပ်တော်ဝင်အသုံးပြုထားသော ယာဉ်အဟောင်းများဖြစ်သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ မြစ်တွင်း ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ရေယာဉ်ငယ် ၆ စင်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုဆလားဗီးယားထံမှ Y-301 အမျိုးအစား စက်သေနတ်တပ် ရေယာဉ် ၁၀ စီးအပြင် Michao အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၂၅ စီးရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်များ thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်) မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ အကူအညီဖြင့် စစ်ရေယာဉ်များ ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
၁၉၆၀ တွင် တန်ချိန် ၄၀၀ ရှိ နဝရတ် အမျိုးအစား ကော်ဗတ် ရေယာဉ်နှစ်စင်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။