kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အကြောင်းမှာ ၎င်း တို့သည် ဓာတ်တိုးခြင်း အခြေအနေ (Oxidation State) အမျိုးမျိုးတွင် ရှိနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကြားဆက်သတ္တုဒြပ်စင်အုပ်စုတွင် Iron၊ Cobalt နှင့် နီကယ်သတ္တု သုံးခုသာလျှင် သံလိုက်စက်ကွင်းကို ထုတ်ပေးနိုင်သည်။
MUCTR-MM ရင်းမြစ် Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ။
ဟေလိုဂျင် (Halogens) များသည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား ၏ အုပ်စု အမှတ်စဉ် 17 တွင်ရှိသော ဒြပ်စင်များဖြစ်သည်။
ဟေလိုဂျင်ဆိုသည်မှာ Salt-Formers ဆားဖြစ်စေသူများ ဖြစ်ပြီး ဟေလိုဂျင် ပါဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းများကိုလည်း ဆား ဟုပင် ခေါ်ကြသည်။
ဟေလိုဂျင် အားလုံး၏ အပြင်ဘက်ဆုံး အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်းတွင် အီလက်ထရွန် ၇ လုံးစီရှိကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဓာတ်တိုးကိန်း - 1 ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။
ဟေလိုဂျင် များသည် အခန်းအပူချိန်မှာပင် အခြေအနေ သုံးရပ်လုံးအနေဖြင့် တည်ရှိနေနိုင်သည်။
အိုင်အိုဒင်း(Iodine) နှင့် အက်စ်တက်တိုင်း(Astatine) တို့သည် အခန်းအပူချိန်တွင် အစိုင်အခဲအခြေအနေ၌ တည်ရှိကြပြီး ဘရိုမင်း (Bromine) သည် အရည်အခြေအနေတွင် တည်ရှိသည်။
ဖလိုရင်း (Fluorine) နှင့် ကလိုရင်း (Chlorine) တို့သည် အငွေ့အခြေအနေတွင် တည်ရှိသည်။
Astatine သည်ရေဒီယိုသတ္တိကြွသောဒြပ်စင်ဖြစ်၍ အလွယ်တကူပြိုကွဲသွားနိုင်သောကြောင့်ထိုဒြပ်စင်၏အခြေအနေကိုမမြင်ဘူးကြပါ။
ဟေလိုဂျင် ဒြပ်စင်လေးမျိုးဖြစ်သော ဖလိုရင်း၊ ကလိုရင်း၊ ဘရိုမင်းနှင့်အိုင်အိုဒင်းတို့ ကိုစုပေါင်း၍ ဟယ်လိုဂျင်ဟု ခေါ်ကြလေသည်။
ယင်းတို့၏ဓာတုသင်္ကေတများမှာ F, Cl , Br နှင့် I တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အလှည့်မှန်ဇယားတွင် အဆိုပါဒြပ်စင်များသည် သတ္တမမြောက်အုပ်စုဖြစ်သည်။
ဟေလိုဂျင်ဆိုသော စကားလုံး၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ဓာတ်ဆားဖြစ်စေသောပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်တွင်းရှိဓာတ်ဆားများသည် အဆိုပါ ဒြပ်စင်လေးမျိုးနှင့်သတ္တုများ ပူးပေါင်းနေသော ဟေလိုဂျင် ဒြပ်ပေါင်းများ (ဟေးလိုဒ်များ)ဖြစ်သည်။
လူသိများ၍ လူတိုင်းသုံးနေသော အိမ်သုံးဆားသည် ထိုကဲ့သို့သော ဒြပ်ပေါင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အမှန်မှာ အိမ်သုံးဆားသည် ဆိုဒီယမ်နှင့် ကလိုရင်း ပေါင်းနေသော ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုဒ် ခေါ် ဒြပ်ပေါင်းတစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ထိုဒြပ်စင်လေးမျိုးစလုံးသည် ပြင်းထန်၍ မနှစ်မြို့ဖွယ်သော အနံ့များရှိပြီးလျှင် အသားကိုလည်း လောင်စေတတ်သည်။
ယင်းတို့သည်ရေတွင် များများမပျော်ဝင်ကြချေ။
သာမန်အပူချိန်များတွင် ဖလိုရင်းသည် အဝါရောင်ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်၍ ကလိုရင်းသည် ဝါစိမ်းစိမ်းဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။
ဘရိုမင်းမှာ အနီရောင်အရည်(နီညိုရောင်အရည်၊ အနီရောင်အငွေ့) ဖြစ်၍ အိုင်အိုဒင်းမှာ အမည်းရောင်အခဲဖြစ်သည်။
ဟယ်လိုဂျင်ခေါ် ဒြပ်စင်လေး မျိုးအနက် ဖလိုရင်းသည် အပေါ့ဆုံးဖြစ်၍ အိုင်အိုဒင်းသည် အလေးဆုံးဖြစ်သည်။
ဖလိုရင်း၏ အက်တမ် အလေးဆမှာ ၁၉ ဖြစ်၍ ကလိုရင်း၏ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၃၅.၄၅၇ ဖြစ်သည်။
ဘရိုမင်း ၏အက်တမ်အလေးဆမှာ ၇၉.၉၁၆ ဖြစ်၍ အိုင်အိုဒင်း၏ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၁၂၆.၉၂ဖြစ် သည်။
ဖလိုရင်းဒြပ်စင်ကို ဖလိုစပါးခေါ် သတ္တုဆားတစ်မျိုး အဖြစ်နှင့် ကယ်လဆီယမ်နှင့်ပေါင်းလျက် တည်ရှိခြင်းကို သဘာဝအလျောက် တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ထိုဖလိုစပါး ခေါ် သတ္တုဆားသည် ဓာတ်သဘောအရ ကယ်လဆီယမ်ဖလိုရိုက် CaF2 ဖြစ်သည်။
ထို ဖလိုစပါးကို သံမဏိပြုလုပ်ရာတွင် သတ္တုပျော်ကူးအဖြစ်နှင့်အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဖလိုရင်းဒြပ်စင်သည် အခြားဒြပ်စင်များနှင့် အလွန်ဓာတ်ပြုလိုသော ဒြပ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
သတ္တုတိုင်းနှင့် ဓာတ်ပြုနိုင်လေသည်။
ပလက်တီနမ်ကိုပင်လျှင် စားပစ်နိုင်လေသည်။
ကလိုရင်း ဓာတ်ငွေ့ကို ကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) အတွင်းကအဆိပ်ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်နှင့် အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ကလိုရင်းသည် သဘာဝအတွင်း၌ သတ္တုများနှင့် ဓာတ်ပြုကာ တည်ရှိသည်။
ထိုသို့ ဓာတ်ပြု လျက်ရှိကြသော ဒြပ်ပေါင်းများအနက် အရေးကြီးဆုံးဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုမှာ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများအတွင်း၌ အမြောက်အမြားတည်ရှိ နေကြသော ဆားငန်ရည်များမှရယူနိုင်သော ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက် (အိမ်သုံးဆား) ဖြစ်သည်။
ထိုဒြပ်ပေါင်း၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာNaClဖြစ်သည်။
ဘရိုမင်း ဓာတ်ငွေ့ကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်က ဗေးလားဆိုသည့် ပြင်သစ်လူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
ဓာတ်သဘောအရဘရိုမင်းက ကလိုရင်းနှင့် တူသော်လည်း ယင်းသည်သာမန်အပူချိန်များတွင် နီညိုရောင်ရှိသည့်အရည်ဖြစ်လေသည်။
စူးရှပြီးလျှင် အဆိပ်ဓာတ်ရှိသော အငွေ့များကို လွတ်ထွက်စေသည်။
ယင်းသည် သတ္တုများနှင့်ပူးပေါင်းပြီးလျှင် ဘရိုမိုက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ရိုးရိုးပင်လယ်ရေတွင် ဘရိုမိုက်များအဖြစ်နှင့် ရာခိုင်နှုန်း.ဝဝ၇ မျှသာပါရှိသော်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ စက်များဖြင့် ပင်လယ်ရေမှ တစ်နေ့လျှင် ၁၅ဝဝဝ ပေါင် မျှသော ဘရိုမင်းများကို ထုတ်ယူနိုင်ကြလေသည်။
အိုင်အိုဒင်းသန့်သန့်သည် ခရစ္စတယ်လိုင်း(ပုံရှိ) ပစ္စည်းဖြစ်ပြီးလျှင် ယင်းကို အပူတိုက်လိုက်သောအခါ ခရမ်းရောင်အငွေ့များကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဗားနတ်ကူးထွားက စတင် တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
သတ္တုများနှင့်ပူးပေါင်းသောအခါ သက်ဆိုင်ရာသတ္တု၏ အိုင်အိုဒိုက်များ ဖြစ်လာသည်။
လူတို့တွင် အိုင်အိုဒင်း ဓာတ်နည်းပါးလျှင် လည်ပင်းကြီးနာဟုခေါ်သော ရောဂါကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
တစ်နေ့လျှင် အနည်းငယ်မျှသာ အိုင်အိုဒင်းကိုစားသောက် ပေးခြင်းဖြင့် လည်ပင်းကြီးနာ ဖြစ်ခြင်းမှကင်းဝေး စေနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ပင်လယ်ကျောက်ပွင့်မျိုး ၊ပင်လယ်ရေ၊ ငါးနှင့် ဆားရေ အနီးရှိ လေများတွင် အိုင်အိုဒင်းကိုတွေ့ ရှိနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:ဟေလိုဂျင်များ။
ဟီလီယမ် () သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic table) ၏ အုပ်စု အမှတ် သုည (Group -0) တွင်ရှိသော Noble gases များထဲမှ ဓာတ်ငွေ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပြီးလျှင် ဒုတိယ အပေါ့ဆုံးသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ အဓိကအရင်းအမြစ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဟီလီယမ် သည် အရောင်၊ အနံ့၊ အရသာ မရှိသည့်အပြင် အဆိပ်မဖြစ်နိုင်သော ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အခြားဓာတ်ငွေ့များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရေတွင်ပျော်ဝင်နိုင်မှု နည်းသည်။
၎င်းသည် အခြားသော ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများနှင့် မလိုအပ်လျှင် ဓာတ်မပြုပါ။
ဟီလီယမ် ဓာတ်ငွေ့များသည် သိပ်သည်းဆ နည်းပါသည်။
၎င်း၏ အပူစီးကူးနိုင်မှု နှင့် ကယ်လိုရီပမာဏ ပါဝင်မှုနှုန်းသည် သိသာစွာ မြင့်မားပါသည်။
ဟီလီယမ်သည် ပျော်ဝင်နိုင်စွမ်း ရှိသော်လည်း ၎င်း၏ ငွေ့ရည်ဖွဲ့ အပူချိန်မှာ ဒြပ်စင်အာလုံးထဲတွင် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဟီလီယမ်ငွေ့ရည်အား ခေတ်သစ် MRI သံလိုက်အားသုံး စကင်နာတွင် အအေးခံရန် အသုံးပြုသည်။
အသုံးပြုခြင်း ဟီလီယမ်တွင် တုနှိုင်းမဲ့သော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ရေဆူမှတ်နိမ့်ခြင်း၊ သိပ်သည်းဆ နိမ့်ခြင်း၊ ပျော်ဝင်နိုင်စွမ်း နိမ့်ခြင်း၊ အပူစီးကူးနိုင်မှုကောင်းခြင်း နှင့် တည်မြဲခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဆက်စပ်သော မည်သည့် နယ်ပယ်တွင်မဆို ဟီလီယမ်ကို အပြည့်အဝ အသုံးချနိုင်သည်။
ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို လေသင်္ဘောများ နှင့် ဓာတ်ငွေ့ ပူဖောင်းများ အတွက် အသုံးချခဲ့ကြသည်။
ဟီလီယမ်၏ ပေါ့ပါးမှုဂုဏ်သတ္တိကို အခြေခံ၍ မိုးလေဝသ တိုင်းတာသော ပူဖောင်းများနှင့် အဆင့်မြင့် သုတေသနလုပ်ငန်း များတွင်လည်း အသုံးချခဲ့ကြသည်။
ဟီလီယမ်၏ အဓိကအသုံးချမှုမှာ ဓာတ်ငွေ့အချင်းချင်း အလိုအလျောက် ပေါင်းစပ်မှုကို ကာကွယ်တားဆီးရန် ဖြစ်သည်။
အပူချိန် အလွန်နိမ့်ကျချိန်များတွင် ၎င်း၏ အမြင့်မားဆုံးသော အသုံးချနိုင်မှု စွမ်းရည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
သို့သော် အပူချိန် အနုတ် ၄၃၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ( 15K) အောက်တွင် အအေးပေးသော (cooler) အဖြစ်သာအသုံးပြုနိုင်သည်။
အပူအချိန် အလွန်အကျွံနိမ့်ကျ နေသော အခြေအနေမျိုးတွင် အသုံးပြုသောအခါ လျှပ်စစ်ခုခံနိုင်မှုမှာ သုည သို့လျော့ကျသွားသည်။
အခြားသော အသုံးချမှု အနေဖြင့် ဒုံးပျံလောင်စာ အရည်များကို ဖိအားပေးထားသော ဓာတ်ငွေ့၊ နျူးကလီးယား ဒြပ်ပေါင်းဖိုများတွင် အပူလျော့ချ အအေးပေးသော ငွေ့ရည်ဓာတ်ငွေ့ နှင့် ဓာတ်ငွေ့ အချင်းချင်း သယ်ဆောင်နိုင်သော carrier အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပါသေးသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ thumb|ဟီလီယမ်လေဆာ ဟီလီယမ်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပြီးလျှင် စကြဝဠာတစ်ခုလုံး၌ ဒုတိယမြောက် အလျှံပယ်ပေါများသော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ထုပမာဏဖြင့် တိုင်းတာမည်ဆိုလျှင် ၎င်းသည် ဒြပ်စင်အားလုံး၏ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည်။
ဟီလီယမ် ဒြပ်စင်သည် ၎င်းထက်ပိုမို ကြီးမားသော ဒြပ်စင်များ၏ သဘာဝအလျောက် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေထုထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
၎င်းတို့သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် ပေါ်သို့ ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက် လေထုထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည်။
ထိုအချက်ကို စဉ်းစားခြင်းဖြင့် လေထုထဲတွင် ဟီလီယမ်၏ ပါဝင်မှု ပိုမိုများပြားလာသည် ကိုသိနိုင်သည်။
(ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် 525 parts per million ရှိသည်)။
သို့သော်လည်း ၎င်းဓာတ်ငွေ့၏ နိမ့်ပါးသော မော်လီကျူး အလေးချိန်ကြောင့် အာကာသ အတွင်းသို့သာ ထွက်ရှိလာသော ပမာဏနှင့် ညီမျှစွာ ရောက်ရှိသွားသည်။
၎င်း၏ စုစုပေါင်းဖိအားသည် အလွန်နိမ့်သော်လည်း ဟီလီယမ်သည် အဓိက အရေးပါဆုံးသော ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ်တည်ရှိသည်။
သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့များတွင် ဟီလီယမ်ပါဝင်မှု ပမာဏသည် လေထုထဲတွင် ပါဝင်မှုထက် ပိုမိုပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာ့ မျက်နှာပြင်လွှာတွင် ဟီလီယမ်သည် ၇၁ ခုမြောက် အရေးပါဆုံးသော ဒြပ်စင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းကို ကမ္ဘာ မြေကြီး၏ အပေါ်ယံလွှာတွင် 8 parts per billion နှုန်းဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ဟီလီယမ် ဓာတ်ငွေ့ကို ရှုရှိုက်မိခြင်းဖြင့် မူးဝေခြင်း၊ ထိုင်းမှိုင်းစေခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခဲခြင်း၊ အသက်ရှုကျပ်ခြင်း တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အရေပြားနှင့် ပက်သတ်၍ နှင်းကိုက်နာများ၊ မျက်စိနှင့် ပက်သတ်၍ မျက်စိနာခြင်းများ၊ ကိုက်ခြင်း များဖြစ်စေနိုင်သည်။
အောက်ဆီဂျင် နည်းပါးသော နေရာများတွင် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို ရှုရှိုက်မိပါက အသက်ရှုကျပ်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းဓာတ်ငွေ့ရှိသော နေရာများသို့ ဝင်ရောက်မည်ဆိုလျှင် လေထုထဲတွင် ရှိနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို ဦးစွာ စစ်ဆေးရပါမည်။
စံအခြေအနေ၌ ရှိသော သဘာဝ ဟီလီယမ်သည် အဆိပ်မဖြစ်နိုင်ပါ။
ဇီဝဗေဒတွင် ပုံသေ သတ်မှတ်ချက် မရှိသော်လည်း လူ့သွေးထဲတွင် ဟီလီယမ် ပမာဏ အနည်းငယ်ရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဟီလီယမ် ဟီလီယမ်သည် အဆင်း၊ အနံ့နှင့် အရသာမရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
ထို ဓာတ်ငွေ့သည် မီးမလောင်နိုင်သည့်အပြင် အဆိပ်ဓာတ်လည်းမရှိချေ။
ယင်း၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ He ဖြစ်ပြီးလျှင် အက်တမ်နံပါတ်စဉ်နှင့် အက်တမ်အလေးဆတို့မှာ နှစ်နှင့်လေးအသီးသီးဖြစ်သည်။
ယင်း၏သိပ်သည်းဆမှာ ဝ.၁၃၈၁ ဖြစ်သည်။
ရေ၊ သို့မဟုတ် အခြားအရည်များတွင် အနည်းငယ် မျှသာပျော်ဝင်နိုင်လေသည်။
အက်တမ်တစ်ခုတည်း အဖြစ်တည်ရှိသည်။
သိရသမျှ ပစ္စည်းများတွင် ဟိုက်ဒြိုဂျင်မှအပ အပေါ့ဆုံးပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ဓာတ်သဘောအရ ဟီလီယမ်သည်ရှားပါး၍ အစွမ်းမဲ့သော ဓာတ်ငွေ့အုပ်စုဝင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုအုပ်စုတွင် နီယွန်၊ အာဂွန်၊ ကရစ်ပတွန်၊ ဇီနွန်နှင့် ရေဒွန်တို့ပါဝင်သည်။
အစွမ်းမဲ့ဆိုသည်မှာ ဓာတ်သဘောအရ အခြားပစ္စည်းများနှင့် မပူးပေါင်းခြင်းကိုဆိုလိုသည်။
ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့သည် မီးမလောင်သဖြင့်ယင်းအား လေသင်္ဘောများနှင့်မီးအိမ်ပျံများတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။
ရှေးအခါက ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် မီးလောင်လွယ်သဖြင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အစား ဟီလီယမ်ကို အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဟီလီယမ်ဆိုသည့်စကားလုံးသည် နေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂရိစကားတစ်လုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုသို့အမည်ပေးခြင်းမှာ နေ၏လေထုအတွင်းမှ ယင်းကို စပက်ထြိုစကုပ် (ရောင်စဉ်ကြည့်ကိရိယာ) ဖြင့် စတင်၍တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
၁၈၆၈ ခုနှစ်၌ နေကြတ်သည်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှကြည့်ရှုစဉ်စတင်၍ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၈၉၅ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ဆာဝီလျံရမ္မဆေးက အစွမ်းမဲ့ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးကို ခွဲထုတ်ပြီးလျှင် ရောင်စဉ်ကြည့်ကိရိယာဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်သော အခါတွင် ၁၈၆၈ ခုနှစ်ကတွေ့ရှိခဲ့သော အဝါရောင် အလင်းကြောင်းကို တွေ့ရှိပြန်လေသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့သည် လည်း နေ၌တွေ့ရသော ဓာတ်ငွေ့ပင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစွာ သိမြင်လာသဖြင့် ယင်းကိုထိုအမည်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ဟီလီယမ်ကို အခြားနေရာအများအပြား၌လည်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသေးသည်။
သို့သော်နည်းပါးသည်။
ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်း၌ ၁၈၅ဝဝဝ ပုံတစ်ပုံသည် ဟီလီယမ်ဖြစ်သည်။
မီးတောင်ဓာတ်ငွေ့ များအတွင်းနှင့် ဆေးစမ်းများအတွင်းရှိ ဓာတ်ငွေ့များအတွင်း၌လည်း ဟီလီယမ်အနည်းအကျဉ်း ရှိလေသည်။
ရေဒီယမ်မှလည်း ဟီလီယမ်ကိုဖြစ်စေသေးသည်။
ထိုအံဩသဖွယ်ကောင်းသော ဒြပ်စင်သည် အမြဲသဖြင့်ပြိုကွဲပြီးလျှင် အခြားပစ္စည်းများကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အခြား ရေဒီယိုသတ္တိကြွ သော ပစ္စည်းများမှ ဟီလီယမ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေသေးသည်။
သိုရီယမ်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသောပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
အချို့သိပ္ပံပညာရှင်များက ကမ္ဘာ့ဟီလီယမ်သည် ထိုပစ္စည်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည် ဟုယုံကြည်ကြလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄·၄၈) အတွင်းက မီးလောင်တတ်သော ဟိုက်ဒြိုဂျင်ကိုသုံး၍ လေသင်္ဘော ပျက်စီးသွားသဖြင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အစားဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြုကြသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ထိုဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ယူရန် ကြံခဲ့လေသည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ် တိုင်အောင်ကမ္ဘာတွင် ထွက်သောဟီလီယမ်၏ပမာဏမှာ ၁ဝဝ ကုဗပေပင်မရှိတတ်ဟု ထင်ရပေသည်။
ထိုအခါက ကမ္ဘာတွင် ထိုဓာတ်ငွေ့၏ပေါက်ဈေးမှာ ကုဗတစ်ပေလျှင်ပေါင်ပေါင်း ၃၄ဝ ခန့်ရှိလေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များက ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း၌ စက်များတည်ထောင်ကြ ပြီးလျှင်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များမှ ဟီလီယမ်ကိုထုတ်ယူကြ လေသည်။
ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို ထုတ်ယူလိုသောအခါ အလွန်ကြီးမားသည့်ဖိအားဖြင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို အေးစေပြီးလျှင် ကျယ်ပြန့်သွားစေရသည်။
ထိုသို့ ကျုယ်ပြန့်သွားသောအခါ အလွန်အေးသွားသဖြင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွင် ပါဝင်လျက်ရှိသောဓာတ်ငွေ့များ အားလုံးကို ဟီလီယမ်မှလွဲလျှင် အရည်ဖြစ်ကုန်ကြသဖြင့် လွယ်ကူစွာဖြင့် ခွဲထုတ်ယူနိုင်လေသည်။
ထိုနည်းဖြင့် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို ယခင်ကထက်ဈေးပေါ၍ ရောင်းချ နိုင်ပေသည်။
ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို ပကတိသုညအထက် ၅.၂ ဒီဂရီစင်တိီဂရိတ်တွင်သာ အရည်ပျော်အောင် လုပ်နိုင်ပြီးလျှင် ထိုအပူချိန်ဒီဂရီအောက်၌ ကြီးမားသည့် ဖိအားဖြင့် ဟီလီယမ်ကိုအခဲဖြစ်အောင် လုပ်ယူနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဂက်စ်များ။
"Laissez-faire, laissez-passer" ဟူသော စကားလုံးမှာ မူလက ပြင်သစ် လယ်ယာမြေဝါဒီ physiocrats များ၏ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
၎င်းတို့က လယ်ယာမြေစိုက်ပျိုးရေးသည် တိုင်းပြည်ဥစ္စာဓနကို ဖြစ်စေသည်။
လက်ဝါးကြီးအုပ်ဈေးကွက် မဖြစ်ပေါ်ရန် ကာကွယ်ခြင်းမှတပါး အစိုးရများသည် စီးပွားရေးကို လွတ်လပ်စွာ ထားရမည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးလွတ်လပ်မှုကို ကျမ်းရိုးတို့က အပြည့်အဝထောက်ခံခဲ့သည်။
ကျမ်းရိုးဂိုဏ်းကို အစပျိုးခဲ့သော Adam Smith က "ပုဂ္ဂလိကပြည်သူတို့အား ၎င်းတို့ပိုင် အရင်းအနှီးကို မည်သို့အသုံးချရမည်ဟုဆိုသော နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်များသည် မလိုအပ်သည်ကို အပင်ပန်းခံနေခြင်းဖြစ်ပြီး မည်သူ့တွင်မျှ လုပ်ပိုင်ခွင့် မရှိသည်ကို လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသယောင် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသယောင် ကြောက်မက်ဖွယ် အန္တရာယ်ပြုနေကြခြင်းဖြစ်သည်" ဟု Wealth of Nations, Book IV, Chapter 2 တွင် ဆိုထားသည်။
ရည်ညွှန်း စီးပွားရေးပညာ အဘိဓာန် - ဦးကြည်မြင့်။
နှာ - ၂၁၄-၂၁၅။
thumb|အောင်ဆန်းစုကြည် မှ ဘားကမ့်ရန်ကုန် ၂၀၁၂ တွင် အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားနေစဉ် ဘားကမ့်ဆိုသည်မှာ သမာရိုးကျ ပြုလုပ်နေကျ နည်းပညာ ဟောပြောပွဲပုံစံမှ ခွဲထွက်ပြီး လူအများ စုပေါင်းကျင်းပသော အသိပညာမျှဝေနိုင်သော လွတ်လပ်သည့်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘားကမ့်တွင် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီက မိမိတို့ သိရှိထားသမျှသော အသိပညာ၊ အတတ်ပညာများကို ဆွေးနွေးမှုပုံစံဖြင့် အပြန်အလှန် တင်ပြနိုင်သည်။
ဘားကမ့်သည် ပွင့်လင်း (Open) သည်။
မည်သူမဆို တက်ရောက်လာသူများကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ဟောပြောနိုင်သည်။
သက်ဆိုင်ရာ အချိန်ဇယားကပ်ထားသော ဘုတ်ပေါ်တွင် မိမိဟောပြောမည့် ခေါင်းစဉ်ကို သွားကပ်ထားနိုင်သည်။
ဘားကမ့်ကို ဦးဆောင်သူ (Organizer) ဟူ၍ သီးသန့်မရှိဘဲ ကျင်းပမည့် နယ်မြေဒေသမှ ဘားကမ့်ပြုလုပ်ချင်သူ (Barcamper) များနှင့် တက်ရောက်မည့်သူများက စုပေါင်းကျင်းပကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘားကမ့်ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် နယ်မြေဒေသ အသီးသီးမှ ကိုယ့်လို ဝါသနာတူများ အချင်းချင်း ပိုမိုရင်းနှီးလာစေနိုင်သည်။
ဘားကမ့်ရန်ကုန် မြန်မာပြည်တွင် ဘားကမ့်လုပ်မည့် ကိစ္စကို ကြိုးပမ်းကြသူများ ယခင်က အများအပြား ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။
သို့သော် အကြောင်းကြောင်းသော အခက်အခဲကြောင့် လုပ်ဖြစ်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ကြပါ။
ယခုတကြိမ် ဘားကမ့်ပြုလုပ်ရန် အိုင်ဒီယာကို အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများမှ စတင် အကြံပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ Barcamp Myanmar ဆိုသော ဒိုမိန်းကို ၂၈.၇.၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဘားကမ့် ၂၀၀၉ ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်နေတုန်းမှာပင် MCPA အမှုဆောင်တစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် Facebook စာမျက်နှာတွင် MCPA မှ ဦးဆောင်ကာ ပြုလုပ်ရန် လျာထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဘားကမ့်ပြုလုပ်နေကျ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ပညာရှင်များ မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်ကာ ၎င်းတို့ အမှုဆောင်များဖြင့် တွေ့ဆုံသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ခြင်း တူညီသော ကြောင့် အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများက ၎င်းတို့ MCPA နှင့်ပူးပေါင်း ၍ ပြုလုပ်လို ကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာတွင် ဘားကမ့်ကို အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုမှ နောက်ခံပြု၍ ကျင်းပပေးခြင်းမျိုး မရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ မတူညီသော အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကြောင့် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘားကမ့်၏ သဘောသဘာဝကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတွင် ၂၀၀၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ရက်နှင့် ၄ရက်တွင် ကျင်းပသော ဘားကမ့်ဖနွမ်းပင် သို့ MCPA ၏ အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သော ညီလင်းဆက်နှင့် ပြင်ပ အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများ ဖြစ်ကြသော ကိုအောင်မျိုးလွင်၊ ဇော်မျိုးထွန်းတို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနောက် MCPA ၏ အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သော ဦးသောင်းစုငြိမ်းမှ Barcamp Yangon ဒိုမိန်းကို ၁၅.၉.၂၀၀၉ ရက်နေ့တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။
ဘားကမ့် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ကော်မတီဝင်များတွေ့ဆုံခြင်း ပထမ အကြိမ် ကို ဒီဇင်ဘာလ ၃ရက်၊ ၂၀၀၉ ရက်နေ့တွင် လပြည့်ဝန်းပလာဇာအောက်ထပ်ရှိ Aroma Cafe တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကော်မတီဝင်များ တွေ့ဆုံပွဲကို Aroma Cafe ဆိုင်တွင်ပင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ၎င်းအစည်းအဝေးတွင်ပင် ကော်မတီဝင်များ အမည်စာရင်း တင်သွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းအလိုက် အဖွဲ့ခွဲများ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ပထမအကြိမ်ဘားကမ့်ရန်ကုန် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဘားကမ့်ကို ရန်ကုန်မြို့၌ ၂၀၁၀-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ရက်နှင့် ၂၄ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဘားကမ့်ရန်ကုန်ပွဲသို့ ပြည်ပမှ နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင် ခြောက်ဦးခန့် တက်ရောက် ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းမှ တက်ရောက်သူများ အပါအဝင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃၀၀၀ (သုံးထောင်) ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အကြိမ် ဘားကမ့်ပွဲသည် နိုင်ငံတကာတွင် တက်ရောက်သူ အများဆုံး ပွဲတစ်ပွဲ အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် ဘားကမ့်ရန်ကုန်ကို ၂၀၁၁-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ရက်နှင့် ၂၀ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်သည်။
တတိယအကြိမ် ဘားကမ့်ရန်ကုန်ကို ၂၀၁၂-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ရက်နှင့် ၁၂ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်သည်။
စတုတ္ထအကြိမ် ဘားကမ့်ရန်ကုန်ကို ၂၀၁၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နှင့် ၂၀ ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ Barcamp Yangon Category:နည်းပညာ Category:ရန်ကုန်မြို့။
300px|right|ချီချင်အစ်ဇာရှိ အယ်လ်ကက်စတီလို မာယာ ဆိုသည်မှာ မီဆို အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုလမ်ဘီယံခေတ်မတိုင်ခင် အမေရိကားတွင် အပြည့်စုံဆုံး စာအရေးအသားကို တီထွင်ခဲ့ခြင်းအတွက် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရယုံသာမက သူတို့၏ အနုပညာ၊ ဗိသုကာပညာ၊ သင်္ချာပညာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာတို့အတွက်လည်း ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။
မာယာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ဂန္ထဝင်ခေတ်မတိုင်မီ (Pre-Classic period) (ဘီစီ ၂၀၀၀ မှ အေဒီ ၂၅၀ အတွင်း) စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မီဆိုအမေရိကန် တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ မာယာမြို့ပြများသည် ဂန္ထဝင်ခေတ် (Classic period) (အေဒီ ၂၅၀ မှ အေဒီ ၉၀၀ အတွင်း) အဖွံ့ဖြိုးဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂန္ထဝင်ခေတ်အလွန်တွင် ဆက်လက်တိုးတက်နေခဲ့သည်မှာ စပိန်တို့ ရောက်ရှိလာသည့် အချိန်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။
မာယာယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် အခြားမီဆိုအမေရိကန် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာ အတော်များများ တူညီကြသည်။
အကြောင်းမှာ ထိုဒေသအတွင်း အချင်းချင်း ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု အများအပြား ရှိခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ရောစပ်ယှက်နွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
စာရေးသားခြင်း၊ ကျောက်စာထွင်းခြင်း၊ ပြက္ခဒိန် ဖော်ထုတ်ခြင်းတို့သည် မာယာတို့ တီထွင်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်သော်လည်း သူတို့က အပြည့်စုံဆုံး ဖြစ်အောင် ပြင်ဆင် မွမ်းမံခဲ့ကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
မာယာတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမှုကို ဟွန်ဒူးရပ်စ်၊ ဂွာတီမာလာ၊ မြောက်အယ်လ်ဆာဗေဒေါ နှင့် မက္ကဆီကို အလယ်ပိုင်းသို့တိုင်အောင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မာယာတို့၏ အနုပညာနှင့် ဗိသုကာပညာတွင် ပြင်ပ လွှမ်းမိုးမှု အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်။
ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ကူးလူးဆက်ဆံမှုများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရပြီး ပြင်ပမှ တိုက်ရိုက် တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်ခြင်းကြောင့်ဟု မယူဆကြပေ။
ဂန္ထဝင်ခေတ် ကုန်ဆုံးလာခြင်း၊ စပိန်တို့ ရောက်ရှိလာခြင်းနှင့် စပိန်တို့ အမေရိကကို ကိုလိုနီအဖြစ် သိမ်းယူခြင်းတို့ ရှိသော်လည်း မာယာလူမျိုးတို့ လုံးဝ ပျောက်ကွယ်မသွားခဲ့ပေ။
ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှုလောက ကဏ္ဍ:မာယာ ယဉ်ကျေးမှု လောက။
လီကွမ်းယု (lang-zh | 李光耀) (၁၉၂၃-၂၀၁၅) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံထူထောင်သူ ခေါင်းဆောင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရသည်။
စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော လီရှန်လုံး ၏ ဖခင်လည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး တရုတ်မှ စင်္ကာပူသို့ ခြေချသည့် တရုတ်အနွယ်၏ စတုတ္ထမျိုးဆက် ဖြစ်သည်။
အဘိုး (အဖိုး၏အဖေ) ဖြစ်သူမှာ ဂွမ်ဒေါင်းပြည်နယ်၊ ဒဘူးနယ်မှ ၁၈၆၃ ခုတွင် စင်္ကာပူသို့ ပြောင်းလာသည်။
ဈေးရောင်းသူ ဆုဝမ်နွိုင် (Seow Huan Nio) နှင့် လက်ထပ်သော်လည်း ၁၈၈၂ ခုတွင် ပြည်မသို့ ပြန်သွားသည်။
သို့ဖြင့် ဆုဝမ်နွိုင်မှာ သားသမီး ၃ ယောက်နှင့် ကျန်သည်။
ဖခင်မှာ ကတောင်ဈေး (Katong) တွင် ဆိုင်ဖွင့်ထားပြီး ဥယျာဉ်လမ်း (Orchard Road) ၌ ရော်ဘာခြံမြေနှင့် အိမ်များ ရှိသဖြင့် အခြေမပျက်။
အဖိုးဖြစ်လာမည့် လီဟွန်လောင်း (Lee Hoon Leong) ကို ၁၈၇၁ ခုတွင် မွေးသည်။
တမိပေါက် တယောက်ထွန်းကာ ရာဖဲတက္ကသိုလ် (Raffles Institution) တွင် အမှတ်မြင့်မြင့်နှင့် အောင်သည်။
(ဆေးကုခွင့်မရသော) ဆေးထိုးသူအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
နောက် ဟိအင်မို (Heap Eng Moh) ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောလိုင်းတွင် လက်မှတ်ကောက်အဖြစ် လုပ်သည်။
ထိုသို့လုပ်စဉ် အသက် ဒပ်ချ်အရှေ့အင်ဒိုင်း (ယခု အင်ဒိုနီးရှား) မှ ဂျာဗားကျွန်းရှိ ဆမ္မရံမြို့နေ ၁၆ နှစ်အရွယ် ကိုလမ်နောင် (Ko Liem Nio) ဆိုသော အင်ဒို-ပီရန္နကန် မိန်းကလေးနှင့် ဖူးစာဆုံသည်။
လူမျိုးကွဲသော်လည်း လူလတ်တန်းစား၊ အင်္ဂလိပ်စာတတ်သူချင်း ဖြစ်၍ နှစ်ဖက်မိဘ ပြေလည်သည်။
နောင်တွင် ဟိအင်မို၏ စီမံဒါရိုက်တာဖြစ်လာသည်။
ဆီဟွန်လောင်း၌ ဇနီး ၂ ယောက်ရှိရာ သား ၃ ယောက်၊ သမီး ၅ ယောက် ရသည်။
ထိုသား ၃ ယောက်အနက်မှ လီချင်ကွန်း (Lee Chin Koon) က ပီရန္နကန်လူမျိုး ချူဂျင်ညို (Chua Jim Neo) နှင့် လက်ထပ်ရာ ၁၉၂၃ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံ၌ လီကွမ်းယုကို မွေးသည်။
လီကွမ်းယုက သားဦးဖြစ်ပြီး ညီ ၃ ယောက်၊ ညီမ ၁ ယောက် ရှိသည်။
အဖိုး (ဆီဟွန်လောင်း) က ငယ်မည်ကို ဟယ်ရီလီ ဟု ပေးသည်။
လီကွမ်းယုသည် စင်္ကာပူ ရပ်ဖဲကောလိပ်တွင် တက်ရောက် ပညာသင်ကြား ခဲ့ပြီးနောက် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ၁၉၄၆-ခုနှစ်မှ ၁၉၄၉-ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့ရှိ ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် ဖစ်ဝီလျံ ကောလိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြား၍ လန်ဒန်တွင် ဝတ်လုံတော်ရ အဖြစ်ခံယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ အင်္ဂလန်မှ ပြန်လာပြီးနောက် ဝတ်လုံအဖြစ်၎င်း၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ အတွက် ဥပဒေ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ်၎င်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လီကွမ်းယုသည် ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ (PAP)ကို ၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ရာ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၅၅-ခု၊ ဧပြီလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် သင်္ဘောကျင်းဒေသ အလုပ်သမား လူတန်းစားများ အခြေစိုက်သည့် တန်ဂျွန်းပါဂါ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပီအေပီပါတီဝင် အမတ်သုံးဦးအနက် တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လီကွမ်းယုသည် ၁၉၅၅-ခုနှစ်မှစ၍ တန်ဂျွန်းပါဂါ မဲဆန္ဒနယ်အမတ်အဖြစ် တစ်ဆက်တည်း ရွေးချယ်ခံရသည်။
၁၉၅၉-ခုနှစ် မေလ၌ ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပီအေပီပါတီသည် မဲဆန္ဒနယ် ၅၁-နေရာအနက် ၄၃-နေရာအထိ အပိုင်ရခဲ့သည်။
လီကွမ်းယုသည် ပီအေပီပါတီ ခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကာ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပီအေပီပါတီသည် ၁၉၆၃-ခု၊ စက်တင်ဘာလအတွင်း ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အမတ် ၅၁-နေရာအနက် ၃၇-နေရာ ရရှိကာ အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။
လီကွမ်းယုသည် မလေးရှားပါလီမန်သို့ တက်ရောက်ရသော စင်္ကာပူကိုယ်စားလှယ် ၁၅-ဦးအနက် တစ်ဦးအဖြစ်ပါဝင်ရသည်။
၁၉၇၂၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၈၀-ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင်လည်း ပီအေပီပါတီ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၄-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒနယ် ၃၀-ခုတွင် ပီအေပီ အမတ်ဟောင်းများ ပြိုင်ဘက်မရှိ ရွေးချယ်ခံရပြီး ကျန်မဲဆန္ဒနယ် ၄၉-ခုတွင် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံရာ မဲဆန္ဒနယ် ၄၇-ခုတွင် ပီအေပီအမတ်ဟောင်းများ အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။
သန်းဝင်းလှိုင် ရေး မြန်မာများအတွက် စင်္ကာပူခရီးသွား လမ်းညွှန် ကြွယ်ဝချမ်းသာသော မျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့သော လီကွမ်ယုသည် ထိုခေတ်က အထက်တန်းကျသည့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သင်ကြားသော စာသင်ကျောင်းများသို့ တက်ရောက်သင်ယူနိုင်ခဲ့သည်။
မိသားစုတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်၍ ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်မှု စွမ်းရည်ကို ငယ်စဉ်ကာလမှပင် အလေ့အကျင့်ရရှိခဲ့သည်။
လီကွမ်ယု၏ ကြိုးစားမှုနှင့် မိဘများ၏ ကြပ်မတ်မှုကြောင့် ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် မူလတန်းကို ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး စင်ကာပူတွင် နာမည်အကြီးဆုံး ရာဖေးလ် အထက်တန်းကျောင်းသို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
လီကွမ်ယုသည် ရာဖေးလ်ကျောင်းတွင် ပညာထူးချွန်သောကြောင့် စကောလားရှစ်ထောက်ပံ့ကြေး ရခဲ့သည့်အပြင် ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် ကင်းဘရစ် အထက်တန်းစာမေးပွဲကို စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားနယ်မြေတခုလုံး၌ ပထမစွဲ၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း၌ စင်ကာပူရှိ ရာဖေးလ်ကောလိပ်မှာပင် ဆက်တက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် တရုတ်စာနှင့် ဂျပန်စာဘက်သို့ ဦးလှည့်သင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဂျပန်ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွင် စာရေးဝင်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်သတင်းဖြန့်ချိရေးဌာန၌ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်ရခဲ့သည်။
လီကွမ်ယုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း လမ်းဘေးပွဲစား၊ ကပ်စေးနှဲ မုန့်ပဲသရေစာရောင်းသူ စသည့် ကြုံရာအလုပ်များဖြင့်လည်း ဝမ်းရေးကို တဖက်က ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
၁၉၄၉-ခုနှစ်တွင် ရှိစုမဲ့စု ရှာဖွေစုဆောင်း ထားသောငွေဖြင့် လန်ဒန်တွင် ဥပဒေပညာ သင်ကြားနေစဉ် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို စိတ်ဝင်စားကာ လေ့လာခဲ့သည်။
လူဖြူအင်္ဂလိပ်တို့၏ လူမျိုးခွဲခြားမှုနှင့် ကိုလိုနီဝါဒ ကျင့်သုံးမှုများကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ခံစားခဲ့ရသည့်အတွက် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်များလည်း ကိန်းအောင်းလာခဲ့သည်။
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မ၏ ပညာသင်ဆုဖြင့် လန်ဒန်သို့ရောက်လာခဲ့သော မစ်(ခ်) ချူးနှင့် လျှို့ဝှက်လက်ထပ်ခဲ့သည်။
လန်ဒန်တွင် ၄-နှစ်ခန့် ပညာသင်ခဲ့စဉ်အတွင်း ဘဝတူလက်ဝဲယိမ်း စင်ကာပူ-မလေး ကျောင်းသားများနှင့် ဆက်သွယ်စည်းရုံးခဲ့ရာမှ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ သင်္ကာမကင်းဖြစ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၀-ပြည့်နှစ်တွင် စင်ကာပူသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး ဝတ်လုံအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် တခြားဘက်မှလည်း ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ စင်ကာပူ လွတ်မြောက်ရေး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်ရေး သပိတ်များ၌ အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ (People's Action Party-PAP) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
PAP သည် ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပိုမိုတိုးချဲ့လာသည့် ဥပဒေပြုကောင်စီ၌ အဓိကအတိုက်အခံပါတီ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၉-ခုနှစ်၌ စင်ကာပူတိုက်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိလာသောအခါ အာဏာရပါတီ ဖြစ်လာသည်။
လီကွမ်ယုမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ စင်ကာပူပြည်နယ်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၅-ခု ဩဂုတ်လ ၉-ရက်နေ့တွင် မလေးပြည်ထောင်စုမှ စင်ကာပူကို ခွဲထွက်၍ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ကာ လီကွမ်ယုသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး စင်ကာပူကို ချမ်းသာသောနိုင်ငံဖြစ်အောင် ကြိုးစားခဲ့သည်။
စင်ကာပူနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး စတုရန်းမိုင် ၁၇၃-မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
၂၀၀၈-ခုနှစ် သန်းခေါင်းစာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၈၃၉၄၀၀-ခန့်ရှိသည်။
လီကွမ်ယု ၁၉၅၉-စင်ကာပူဒေသ၌ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာချိန်ဝယ် အသက် ၃၆-နှစ်သာ ရှိသေး၏။
သို့ရာတွင် အရွယ်နှင့်မမျှအောင်ပင် ကြီးမား၍ အန္တရာယ်များလှသောတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
ကွန်မြူနစ်တို့၏ မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် အလုပ်သမားသပိတ်မှောက်မှုများ၊ အကြမ်းဖက် အဓိကရုဏ်များ၊ PAP ပါတီမှာ ခွဲထွက်မှုစသည့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများနှင့် စီးပွားရေးနိမ့်ကျမှု၊ ဘဏ္ဍာရေးလိုငွေများပြားမှု စသည့် စီးပွားရေးပြဿနာပေါင်းစုံကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။
ထိုအခြေအနေ၌ လီကွမ်ယုသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသည်တို့ ဘက်ပေါင်းစုံမှ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာစေရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဝန်ကြီီးချုပ် လီကွမ်ယုသည် ပြည်သူလူထုအတွက် အလုပ်အကိုင်တည်ငြိမ်မှုနှင့် စားဝတ်နေရေး အဆင်ပြေမှုကို ပြည့်စုံနိုင်သမျှ ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးသကဲ့သို့ ပြည်သူများ စည်းကမ်းစနစ်တကျ နေထိုင်ရေးကိုလည်း ကြပ်မတ်ထားသည်။
လမ်းပေါ်တွင် အမှိုက်ပစ်ခြင်းမှ အများသုံးအိမ်သာတွင် သုံးပြီးနောက် သန့်ရှင်းရေးအတွက် ရေဆွဲမချသွားသည်အထိ ဒဏ်ရိုက်အပြစ်ပေးသည်။
ထို့ကြောင့် စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာတွင် အသန့်ရှင်းဆုံးနှင့် စည်းကမ်းအရှိဆုံး မြို့တော်ဖြစ်နေသည်။
မြို့တော်သန့်ရှင်းမှု မထိခိုက်စေရန် ပီကေနှင့် ကွမ်းစားခြင်းကိုပင် ကန့်သတ်တားမြစ်ထားသည်။
တဖက်တွင် ဝန်ထမ်းများ အဂတိလိုက်စားမှုမရှိစေရန် စည်းကမ်းတင်းကျပ် ထားသည်။
စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတည်ငြိမ်စွာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးနေခြင်းမှာ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် လည်း ဖြစ်သည်။