kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြန်မာနိုင်ငံ ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့သည် Legal Tender Currency in Burma Only စာတန်းပါသော အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် ငွေစက္ကူများကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ Government of the Union of Burma ခေါင်းစည်းစာတန်းပါ ငွေစက္ကူကို တိုးချဲ့ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ၁၉၅၀ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၂၀)ရက်နေ့တွင် ငွေအကြွေ အမျိုးအစားအားလုံး သုံးစွဲခွင့်အား ရပ်စဲခဲ့သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြည်သူ့ဘဏ်အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့၏ တစ်ဦးတည်းငွေကြေးထုတေ်ဝခွင့်ကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ် ငွေကြေးဌာနသို့ အသစ်ဖွဲ့စည်း လွှဲပြောင်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့မှစတင်၍ ဗဟိုဘဏ်လုပ်ငန်းများ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့ပိုင်ဆိုင်သော ရရန်နှင့် ပေးရန်ပိုင်ခွင့်များကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံပြည်သူ့ဘဏ်လက်ထက် ငွေကြေးစနစ်သစ်တွင် အခြားအရေးပါသောပြောင်းလဲမှုမှာ ဒဿမစိတ်ငွေကြေးစနစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ငွေအကြွေများကို နီကယ်ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁မူး၊ ၁ပဲ၊ ၂ပဲ၊ ၄ပဲ နှင့် ၈ပဲများကို ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
ငွေအကြွေစေ့အားလုံးတွင် ခြင်္သေ့ပုံပါရှိသည်။
နောက်ကျောဘက်တွင် တန်ဖိုးနှင့် သွန်းလုပ်သည့်ခုနှစ်ကို ပန်းခွေအတွင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။
သို့သော် ၁၉၅၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ(၁) ရက်နေ့တွင် ၁မူး တန်၊ ၁ပဲတန်နှင့် ၂ပဲတန် ငွေအကြွေများကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သုံးစွဲငွေ ရူပီးအမည်ကို ကျပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဒဿမစိတ်ငွေကြေးဖြင့် ၁၀၀ပြားဖြင့် ညှိနှိုင်း ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
ယခင်က တစ်ရူပီးသည် မြန်မာငွေ ၁၆ပဲ၆၄ပြားနှင့် ညီမျှခဲ့သည်။
မြန်မာငွေကြေး တစ်ယူနစ်ကို ကျပ်ငွဖြေင့် ပြောင်းလဲခဲ့ချိန်တွင် ပြား၁၀၀ နှင့် ညီမျှခဲ့သည်။
၁၉၄၄/၁၉၄၅ ထုတ် ပုံ တန်ဖိုး အတိုင်းအတာ အဓိက အရောင် ဖော်ပြချက် ထုတ်ဝေရက် မှတ်ချက် ရှေ့ နောက် ရှေ့ နောက် ရေစာ 150px 150px ၁ ကျပ် ၁၀၉ × ၆၃ မီလီမီတာ အပြာ ဒေါင်းပုံနှင့် "ကျပ်တကျပ်" ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးထားပြီး နောက်ကျောတွင် နေထွက်ပုံ ပါရှိသည်။
မန္တလေး တော်ဝင်နန်းတော် "ဗမာ" ၁၉၄၄ 150px ၅ ကျပ် ၁၃၀ × ၇၂ မီလီမီတာ အနီ ဒေါင်းပုံနှင့် "ကျပ်ငါးကျပ်" ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးထားပြီး နောက်ကျောတွင် နေထွက်ပုံ ပါရှိသည်။
150px 150px ၁၀ ကျပ် ၁၄၆ × ၈၄ မီလီမီတာ အစိမ်း ဒေါင်းပုံနှင့် "ကျပ်တဆယ်" ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးထားပြီး နောက်ကျောတွင် နေထွက်ပုံ ပါရှိသည်။
150px 150px ၁၀၀ ကျပ် ၁၆၀ × ၉၀ မီလီမီတာ လိမ္မော် ဒေါင်းပုံနှင့် "ကျပ်တရာ" ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးထားပြီး နောက်ကျောတွင် နေထွက်ပုံ ပါရှိသည်။
150px 150px ၁၀၀ ကျပ် ၁၅၅ × ၉၅ မီလီမီတာ နက်ပြာ ဒေါင်းပုံ၊ "ကျပ်တရာ" ကို "၁၀၀" ဂဏန်းပေါ်မှ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးထားပြီး ဘေးတွင် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်ပုံ ပါရှိသည်။
အလယ်တွင် မန္တလေး တော်ဝင်နန်းတော်ပုံအား နဂါးပုံဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
ဘယ်နှင့်ညာတို့တွင် "၁၀၀" ကို မြန်မာဂဏန်းဖြင့် ရေးထားသည်။
နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၏ ပုံ ၁၉၄၅ တတိယကျပ်ငွေ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဘဏ်သည် ငွေကြေးအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့၏ တစ်ဦးတည်း ငွေကြေးထုတ်ဝေခွင့်ကို ငွေကြေးဌာနသို့ အသစ်ဖွဲ့စည်းလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။
အရေးပါသော ပြောင်းလဲမှုမှာ ဒဿမစိတ်ငွေကြေးစနစ်သို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြည်သူ့ဘဏ်မှ ဗဟိုဘဏ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် ဘဏ်မှထုတ်ဝေသော ငွေစက္ကူများ၏ အမှတ်လက္ခဏာများကို ပြောင်းလဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အသစ်ထုတ်ဝေသော ငွေစက္ကူများတွင် ရူပီးငွေကြေးများဖြစ်သော ၁, ၅, ၁၀, ၁၀၀ ရူပီးတန်များပါဝင်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကျပ်ငွေဖြင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငွေစက္ကူတွင် ဥဒေါင်းပုံ ရေစာပါရှိသည်။
ဒုတိယအကြိမ်အားဖြင့် ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ထုတေ်ဝသည့် ငွေစက္ကူများတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ (ဦးထုပ်ပါစစ်ဝတ်စုံဖြင့်) ရုပ်ပုံပါရှိသည်။
၁၉၅၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂)ရက်နေ့ (ပြည်ထောင်စုနေ့)တွင် ၁, ၅, ၁၀, ၁၀၀ ကျပ်တန်များကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါ ကျပ်ငွေစက္ကူများသည် နောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော ရူပီးငွေစက္ကူများနှင့် ဒီဇိုင်းအလွန်တူညီခဲ့သည်။
(၂၁)ရက် ဩဂုတ်လတွင် ၂၀, ၅၀ ကျပ်တန်များကို ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
ဤထုတေ်ဝမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ထုတေ်ဝသော ငွေစက္ကူများဖြစ်သည်။
ဒဿမစိတ်ငွေကြေးစနစ်ဖြစ်သော ငွေအကြွေများတွင် ၁, ၅, ၁၀, ၂၅, ၅၀ ပြားနှင့် ၁ကျပ်တန် အကြွေစေ့များကို Royal Minted မှသွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါ ငွေအကြွေများတွင် အမှတ်အသား များစွာပါဝင်သော် လည်း မြန်မာခြင်္သေ့ (သို့မဟုတ်) ခြင်္သေ့ပုံကို ယခင်အတိုင်းထားရှိသည်။
၁၉၅၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ၅ပြားနှင့် ၁၀ပြား ငွေအကြွေများကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၄ခုနှစ် မေလ(၁၇)ရက်နေ့တွင် ၅၀တန်နှင့် ၁၀၀တန် များကို တရားမဝင်ငွေစက္ကူအဖြစ် ကြငြောပြီးနောက် ပြည်သူ့ဘဏ်ထုတ်ငွေစက္ကူအသစ်များဖြစ်သော ၁, ၅, ၁၀, ၂၀ တန် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၆၅ခုနှစ်ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
အဆိုပါငွေစက္ကူများတွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ (ဦးထုပ်ပါစစ်ဝတ်စုံ)ရုပ်ပုံဖြင့် ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
၁၉၅၈ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၄ခုနှစ်ထုတ် ၂၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများအား ၁၉၈၅ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၃)ရက်နေ့တွင် တရားဝင်ငွေအဖြစ်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။
လက်ရှိငွေစက္ကူများ သည်၎င်းတို့အား ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့်မရှိသော ငွေအဖြစ်မှ မသတ်မှတ်မချင်း တရားဝင်ငွေအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ နေမည်ဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် ထုတ် ပုံ တန်ဖိုး အတိုင်းအတာ အဓိက အရောင် ဖော်ပြချက် ထုတ်ဝေရက် ရှေ့ နောက် ရှေ့ နောက် ရေစာ 150px 150px ၁ ကျပ် ပန်းရောင်နှင့် မီးခိုးရောင် ဒေါင်း ရွက်လှေနှင့် one rupee ၁ ဇူလိုင် ၁၉၅၂ 150px 150px ၅ ကျပ် ပန်းရောင်နှင့် မီးခိုးရောင် ခြင်္သေ့ ဗိုင်းငင်နေသော အမျိုးသမီး 150px 150px ၁၀ ကျပ် အပြာ ဒေါင်း သစ်လုံးသယ်နေသော ဆင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ထုတ် 150px 150px ၁ ကျပ် ပန်းရောင်၊ အဝါနှင့် မီးခိုးရောင်ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရွက်လှေနှင့် One Kyat ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၈ 150px 150px ၅ ကျပ် ပန်းရောင်နှင့် မီးခိုးရောင် ဗိုင်းငင်နေသော အမျိုးသမီး 150px 150px ၁၀ ကျပ် အပြာနု၊ အဝါ သစ်လုံးသယ်နေသော ဆင် ၁၉၆၅-၁၉၇၁ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်သူ့ဘဏ်သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးထုတ်ဝေခြင်းကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး ၁ ကျပ်၊ ၅ ကျပ်၊ ၁၀ ကျပ်နှင့် ၂၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် ထုတ် ပုံ တန်ဖိုး အတိုင်းအတာ အဓိက အရောင် ဖော်ပြချက် ထုတ်ဝေရက် ရှေ့ နောက် ရှေ့ နောက် ရေစာ 150px 150px ၁ ကျပ် ၁၁၅ × ၆၆ မီလီမီတာ ပန်းရောင်နှင့် မီးခိုးရောင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း အင်းလေးကန် ငါးဖမ်းသမား စက်ဝိုင်းဝက်ပုံ အချိတ်အဆက်များ ၃၀ ဧပြီ ၁၉၆၅ 150px 150px ၅ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ အစိမ်း လယ်သမားနှင့် နွား Pattern throughout paper ၁၉၆၅ 150px 150px ၁၀ ကျပ် ၁၅၉ × ၈၁ မီလီမီတာ အနီ ဝါဂွမ်းခူးနေသော အမျိုးသမီး 150px 150px ၂၀ ကျပ် ၁၆၉ × ၉၀ မီလီမီတာ အညို လယ်ထွန်စက် ၁၉၇၂-၁၉၈၈ ၁၉၇၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဘဏ်မှ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဘဏ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၂၅ကျပ်တန်ငွေစက္ကူကို ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
တချိန်တည်းတွင် ယခင်ထုတေ်ဝခဲ့သော ပြည်ထောင်စုဘဏ် ထုတ်ငွေစက္ကူများမှာ ယခုတိုင် တရားဝင်အသုံးဝင်ဆဲဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ဘဏ်ထုတ် ၁ကျပ်တန်ငွေစက္ကူကို ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ထုတေ်ဝခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ခုနှစ် ဇွန်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ၁၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူများကို ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
၁၉၇၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် ၅ကျပ်တန်နှင့် ပြည်သူ့ဘဏ်နှင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်ဘဏ်ထုတ် ၅ကျပ်တန်များကို ဆက်လက် သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဘဏ် ထုတ်ငွေစက္ကူများ ဖြစ်သော ၁၀၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအား ၁၉၇၆ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက် နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ၅၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအား ၁၉၇၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၇၅ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအား ၁၉၈၅ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၁)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၃၅ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၈၆ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီးထုတေ်ဝခဲ့သည်။
ထိုမျှမက ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ဘဏ်၏ ၄၅ကျပ်တန်နှင့် ၉၀ကျပ် တန် ငွေစက္ကူများကို ၁၉၈၇ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၂)ရက်နေ့တွင် ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ်ထုတ် ၁၀၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူအား ၁၉၆၄ခုနှစ်၊ မေလ(၁၇)ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၉ခုနှစ်တွင် ၅၀ကျပ်တန်နှင့်အတူ ကုလသမဂ္ဂစားနပ်ရိက္ခါနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး ရေးအဖွဲ့တံဆိပ်ပါ ၅၀ပြားတန်ငွေစက္ကူတို့ကို ထုတေ်ဝခဲ့သည်။
အဆိုပါငွေစက္ကူနှင့်ငွေအကြွေအား လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ စက်ရုံ တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
ငွေစက္ကူများကို ဂျာမနီ Giesecke & Devrient ၏ နည်းပညာလမ်းညွှန်ချက်များအတိုင်း ဝါဇီလုပ်ငန်းစက်ရုံတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ခုနှစ်ထုတ် ၁၀၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူနှင့် ၁၉၇၉ခုနှစ်ထုတ် ၅၀ကျပ်တန်ငွေစက္ကူတို့အား ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် သတိပေးခြင်းမရှိဘဲ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
အများပြည်သူအား ငွေစက္ကူအဟောင်းများအား အသစ်ဖြင့် လဲလှယ်ခြင်းကို အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အခြားသော ထုတ်ဝေထားသည့် ငွေကြေးများသည် တရားဝင်ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့်ရှိဆဲ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ၇၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ဦးနေဝင်း၏ ဂဏန်းဗေဒင်ယုံကြည်မှုကြောင့် တန်ဖိုး မဂဏန်းဖြင့် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ၇၅ ကျပ်တန်ကို ဦးနေဝင်း၏ ၇၅ နှစ် မွေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ၁၅ ကျပ်နှင့် ၃၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နှစ်နှစ်ခန့်အကြာ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ၂၅ ကျပ်၊ ၃၅ ကျပ်နှင့် ၇၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို အသိပေးချက် တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အသုံးပြုမှု ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြန်သည်။
နိုင်ငံတွင်း လည်ပတ်နေသော ငွေကြေး၏ ၇၅%ခန့် တန်ဖိုးမရှိဖြစ်သွားကာ နိုင်ငံသားများ၏ စုဆောင်းထားမှုများ ပျက်သုန်းခဲ့ရသည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ၄၅ ကျပ်နှင့် ၉၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စီးပွားရေးမငြိမ်မသက်မှုများမှ အဓိကရုဏ်းများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်စောမောင်က နိုင်ငံတော် အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
၁၉၇၂-၁၉၈၇ ခုနှစ် ထုတ် ပုံ တန်ဖိုး အတိုင်းအတာ အဓိက အရောင် ဖော်ပြချက် ရှေ့ နောက် ရှေ့ နောက် ထုတ်ဝေ ရပ်စဲ150px150px ၁ ကျပ် ၁၂၄ × ၆၀ မီလီမီတာ အစိမ်း ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဗိုင်းငင်စက် ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၅ ကျပ် ၁၃၆ × ၇၀ မီလီမီတာ အပြာ ထန်းပင်နှင့် ထန်းတက်သမား ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၁၀ ကျပ် ၁၄၆ × ၈၀ မီလီမီတာ နီညို အခမ်းအနားသုံး ဖလား ၃၀ ဇွန် ၁၉၇၃ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၁၅ ကျပ် ၁၄၉ × ၇၁ မီလီမီတာ အစိမ်းဖျော့ ဇော်ဂျီရုပ်တု ၁ ဩဂုတ် ၁၉၈၆ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၂၅ ကျပ် ၁၅၅ × ၉၀ မီလီမီတာ လိမ္မော် ပဉ္စရူပ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ ၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇150px150px၃၅ ကျပ်၁၅၅ × ၇၄ မီလီမီတာခရမ်းနတ်သား၁ ဩဂုတ် ၁၉၈၆၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇150px150px ၄၅ ကျပ် ၁၅၈ × ၇၇.၅ မီလီမီတာ အပြာ-အစိမ်း သခင်ဖိုးလှကြီး ရေနံတွင်းနှင့် ရေနံလုပ်သားများ ၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၅၀ ကျပ် ၁၆၆ × ၁၀၀ မီလီမီတာ အဝါ-အညို ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း လောကနတ် ဇူလိုင် ၁၉၇၉ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅150px150px ၇၅ ကျပ် ၁၆၁ × ၇၇ မီလီမီတာ အညို ၁၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ ၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇150px150px ၉၀ ကျပ် ၁၆၇ × ၈၀ မီလီမီတာ အစိမ်းဖျော့ ဆရာစံ လယ်သမားများနှင့် လယ်ထွန်လှည်း ၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇ အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးကာ ပျောက်ကွယ်150px150px ၁၀၀ ကျပ် ၁၇၆ × ၁၁၀ မီလီမီတာ အစိမ်းဖျော့ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း စောင်းကောက် ၁ ဩဂုတ် ၁၉၇၆ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ ၅၀ ပြား၊ ၁ ကျပ်နှင့် ၅ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူတို့မှာ ရှားပါးပြီး နေ့စဉ်သုံးစွဲမှုများသည် အနီးစပ်ဆုံး ၁၀ ကျပ် ဆတိုးဖြင့် သုံးစွဲကြသည်။
၁၉၈၉ မှ လက်ရှိ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအမည်အား မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြောင်းလဲမှုနောက်ပိုင်းတွင် ငွေစက္ကူအသစ်များကို ထုတ်ဝေရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယခုအကြိမ်တွင် ငွေစက္ကူဟောင်းများအား ရုပ်သိမ်းခြင်း မပြုခဲ့ဘဲ ဟောင်းနွမ်းလာပြီး အသုံးပြုခြင်း နည်းပါးအောင်သာ ထားရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ၁ ကျပ်ကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ၂၀၀ ကျပ်တန်ကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ၅၀ ပြား၊ ၂၀ ကျပ်၊ ၅၀ ကျပ်၊ ၁၀၀ ကျပ်နှင့် ၅၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ၅ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူသစ်များကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ တွင် ၁၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် မှ ခြင်္သေ့မင်းရုပ်ပုံပါ ငွေစက္ကူအတွဲစဉ်များကို ထုတေ်ဝခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ပုံပါ ငွေစက္ကူအတွဲစဉ် များနေရာတွင်အစားထိုးခဲ့သည်။
ခြင်္သေ့မင်းရုပ်ပုံပါငွေစက္ကူများမှာ ၁, ၅, ၁၀, ၂၀, ၅၀, ၁၀၀, ၂၀၀, ၅၀၀, ၁၀၀၀ နှင့် ၁, ၅, ၁၀, ၅၀, ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေအကြွေစေ့တို့ဖြစ်သည်။
၁ကျပ်တန်ငွေအကြွေစေ့မှာ ကြေးညိုရောင်ဖြစ်ပြီး ၅ကျပ်တန်နှင့် ၁၀ကျပ်တန် ငွေအကြွစေ့ များမှာ ရွှေဝါရောင်နှင့် ၅၀ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀ကျပ်တန် ငွေအကြွေစေ့များမှာ ငွေရောင်တို့ဖြစ်သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် ငွေကြေးအသုံးပြုမှု ရုပ်သိမ်းမည်ဟူသော ကောလဟာလများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ကာ အစိုးရက တရားဝင်ငြင်းဆိုခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုအကြိမ်တွင် ငွေကြေးရုပ်သိမ်းခြင်း မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေ။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀ ကျပ်၊ ၅၀၀ ကျပ်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို အရွယ်အစား ချုံ့ကာ (ငွေစက္ကူများ၏ အရွယ်အစား တပြေးညီဖြစ်စေရန်) ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယခင်အရွယ်အစားကြီး ငွေစက္ကူများကိုလည်း ဆက်လက်သုံးစွဲခွင့် ပြုခဲ့သည်။
၅၀ ပြား၊ ၁ ကျပ်၊ ၅ ကျပ်၊ ၁၀ ကျပ်နှင့် ၂၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများမှာ တန်ဖိုးနည်းပါးခြင်းကြောင့် ရှားပါးပြီး တွေ့မြင်နိုင်ရန် ခက်ခဲသည်။
ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ၁၉၉၄ ခုနစ်က ထုတ်ခဲ့သော ၅၀ဝကျပ်တန် နှင့် ၁၉၉၈ ခုနစ်မှာ ထုတ်ခဲ့သည့် ၁၀ဝ၀ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ၂၀ဝ၄ ခုနစ်မှာ ဒီဇိုင်းလုံးဝမပြောင်းဘဲ အရွယ်အစားသေးပြီး ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ၅၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို ၁၅၀ x ၇၀ မီလီမီတာ အရွယ်အစားဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ငွေစက္ကူ၏ အရှေ့မျက်နှာထိပ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် စာသားကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားထားပြီး ငွေစက္ကူအလယ်တွင် ဆင်ဖြူတော်ပုံ ပါရှိသည်။
နောက်ကျောတွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အဆောက်အဦးပုံများပါဝင်ကာ Central Bank of Myanmar နှင့် "FIVE THOUSAND KYATS 5000" ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်။
ဤထုတ်ဝေသော ငွေကြေးတန်ဖိုးသည် ယခင်နောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည့် တန်ဖိုးအကြီးဆုံးထက် ငါးဆ ဖြစ်သည်။
အများပြည်သူအချို့က တန်ဖိုးကြီး ငွေစက္ကူထုတ်ဝေမှုကို ကြိုဆိုခဲ့ကြသလို အချို့ကလည်း ဤပြောင်းလဲမှုကြောင့် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုများကို ပိုမိုများပြားစေမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။
Myanmar new 5,000-kyat note confirmed BanknoteNews.com, 9 October 2009. ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်သည် လုံခြုံမှုတိုးမြှင့်ထားသော ၅၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအသစ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါ ငွေစက္ကူတွင် အရောင်တင်ထားခြင်း၊ ပုံနှိပ်ရာတွင် အဆင့်မြှင့်ထားခြင်း၊ ရေစာများနှင့် လုံခြုံရေးကြိုးများ ပါဝင်ပြီး ဆက်လက်အသုံးပြုနိုင်ဆဲဖြစ်သော ၂၀၀၉ ခုနှစ်ထုတ် ငွေစက္ကူနှင့် အရွယ်အစား၊ အရောင်နှင့် ဒီဇိုင်းများ တူညီသည်။
ငွေစက္ကူသစ်သည် ကြာရှည်ခံပြီး ပိုမိုသပ်ရပ်သည်ဟု ဗဟိုဘဏ်က ဆိုသည်။
ယင်းနောက်တွင် ၅၀၀၀ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူအတုများ ပျံ့နှံ့မှုကို မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က တာမွေမြို့နယ်တွင် ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန်အတု ပြုလုပ်မှုများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဘဏ်က ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို ငွေကြေးလည်ပတ်မှုပိုမိုချောမွေ့စေရန်အတွက် ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ၁၀၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံ ပါဝင်သော ငွေစက္ကူသစ်များကို ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ၁၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူသစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၉ ရက်နေ့တွင် ၅၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
Myanmar new 1,000-kyat note (B119a) confirmed BanknoteNews (https://banknotenews.com). January 12, 2020. Retrieved on 2020-06-27.Myanmar: New 500-kyat banknote depicting national hero of liberation, Aung San Coin Update (news.coinupdate.com). June 22, 2020. Retrieved on 2020-06-27. နစက မှ ဆင်ဖြူတော် ရဋ္ဌနန္ဒကတစ်နှစ်ပြည့်မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်နှင့် မာရဝိဇယဘုရားကြီး တည်ထားပြီးစီးမှုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့တွင် ၂၀၀၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေရန်ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာသည်။
ဤသတင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အလွန်ဂယက်ထခဲ့ပြီး ပြည်သူများက ငွေကြေးအလွန်ဖောင်းပွလာမည်ကို စိုးရိမ်လာခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိ ထုတ် ပုံ တန်ဖိုး အရွယ်အစား အဓိက အရောင် ဖော်ပြချက် ထုတ်ဝေရက် မှတ်ချက် ရှေ့ နောက် ရှေ့ နောက် ရေစာ 150px 150px ၅၀ ပြား ၁၁၀ × ၅၅ မီလီမီတာ ရှေ့ - ခရမ်းနုရောင်နှင့် လိမ္မော်ရောင် နောက်ကျော - အရောင်စုံ စောင်းကောက် Guilloché pattern "BCM" ၂၇ မတ် ၁၉၉၄ 150px 150px ၁ ကျပ် လိမ္မော် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း Guilloché pattern ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၁ မတ် ၁၉၉၀ 150px 150px ၁ ကျပ် အပြာ-ပန်း ခြင်္သေ့ ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကြီး လှေလှော်ပွဲ "BCM" ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ 150px 150px ၅ ကျပ် ၁၃၀ × ၆၀ မီလီမီတာ အညိုနှင့် အပြာ ဝိုင်းခြင်းခတ်နေပုံ ခြင်္သေ့ ၁ မေ ၁၉၉၅ တန်ဖိုးအပေါ် ခြင်္သေ့ပုံ ၁၉၉၇ 150px 150px ၁၀ ကျပ် ခရမ်းနုရောင်ကရဝိတ် ခြင်္သေ့ ၁ မေ ၁၉၉၅ ၁၉၉၇ 150px 150px ၂၀ ကျပ် 145 × 70 မီလီမီတာ အစိမ်း ရန်ကုန် ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ဆင်ရေပန်း တန်ဖိုးအပေါ် ခြင်္သေ့ပုံ ၂၇ မတ် ၁၉၉၄ 150px 150px ၅၀ ကျပ် လိမ္မော်-အညို ယွန်းထည် ၂၇ မတ် ၁၉၉၄ 1997 150px 150px ၁၀၀ ကျပ် အပြာ၊ အစိမ်းနှင့် ပန်းရောင် ပန်းတော့ ၂၇ မတ် ၁၉၉၄ ၂၀၀ ကျပ် ၁၆၅ × ၈၀ မီလီမီတာ အစိမ်းပုတ် သစ်ဆွဲဆင် ၂၇ မတ် ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၈ Value below watermark 150px 150px ၁၅၀ × ၇၀ mm ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၄ Value above watermark ၅၀၀ ကျပ် ၁၆၅ × ၈၀ မီလီမီတာ ခရမ်းနုနှင့် အညို စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလရုပ်တုအား ဆေးခြယ်နေပုံ ၂၇ မတ် ၁၉၉၄ Value above watermark 150px 150px ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ ၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ Value below watermark- 150px 150px ၅၀၀ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ အနီနှင့် ပန်းရောင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ရုံးချုပ် တန်ဖိုးအပေါ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၀ Value below watermark 150px 150px ၁၀၀၀ ကျပ် ၁၆၅ × ၈၀ မီလီမီတာ အစိမ်းနှင့် ခရမ်းနု ခြင်္သေ့ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန တန်ဖိုးအပေါ် ခြင်္သေ့ပုံ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၈Value below watermark 150px 150px ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ 150px150px ၁၀၀၀ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ အပြာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အဆောက်အအုံ တန်ဖိုးအပေါ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံ ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀ Value above watermark 150px 150px ၅၀၀၀ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ လိမ္မော်နှင့် ပန်းရောင် ဆင် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အဆောက်အအုံ တန်ဖိုးအပေါ် ဆင်ပုံ ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၉ Value above watermark 150px 150px ၁၀,၀၀၀ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ အပြာ၊ အနီ၊ ခရမ်းနု၊ အစိမ်း၊ အညို၊ အဝါ ပြောင်းလဲထားသော မြန်မာနိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် (မူလ နိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ရှိ ခြင်္သေ့၊ ကြယ်များအစား ကြာပန်း၊ ဆင်တစ်စုံ ပါဝင်) မန္တလေးနန်းတော် ကျုံးမြို့ရိုး တန်ဖိုးအပေါ် ကြာပန်းပုံ ၁၅ ဇွန် ၂၀၁၂ Value above watermark ၂၀,၀၀၀ ကျပ် ၁၅၀ × ၇၀ မီလီမီတာ အစိမ်းနုရောင် ဆင်ဖြူပုံ စစ်ကိုင်းတံတားပုံနှင့်ဧရာဝတီတံတား(ရတနာပုံ) ဆင်ဖြူတော်ဦးခေါင်းပုံရေစာ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ Value above watermark နိုင်ငံခြားငွေလက်မှတ် ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားငွေလက်မှတ် (foreign exchange certificate) ခေါ် အက်ဖ်အီးစီ ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၂၀ တို့နှင့် တန်ဖိုးညီမျှသော အက်ဖ်အီးစီများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားငွေကြေးများကို မြန်မာကျပ်ငွေနှင့် လှဲလှယ်ရာတွင် တရားမဝင်လဲလှယ်ခဲ့ကြရသည်။
ထိုကာလအတွင်း တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော ငွေလဲလှယ်မှုနှုန်းမှာ အမေရိကန် တစ်ဒေါ်လာလျှင် မြန်မာငွေ ၆ ကျပ်ဖြစ်သော်လည်း မှောင်ခိုဈေးကွက်တွင် ယင်းထက် ၁၀ ဆကျော်မျှ များပြားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သော နိုင်ငံခြားသားများအနေဖြင့် အက်ဖ်အီးစီငွေကိုသာ သုံးစွဲခွင့်ရှိပြီး သို့မဟုတ်ပါက တရားဝင်သတ်မှတ်ဈေးဖြင့်သာ မြန်မာငွေကို လဲလှယ်ကြရသည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မြန်မာအစိုးရက နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်မှုများကို နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးလဲလှယ်မှု နှုန်းထားများအလိုက် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားငွေလက်မှတ် အက်ဖ်အီးစီများကို ဆက်လက်သုံးစွဲတော့မည်မဟုတ်ကြောင်း အစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။
ဒင်္ဂါးများနှင့် ငွေစက္ကူပုံများ ၁၉၃၇ ခုနစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနစ်အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သော ငွေစက္ကူပုံများ ဂျပန်ခေတ် ငွေစက္ကူပုံများ ၁၉၄၈ ခုနစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနစ်အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သော ငွေစက္ကူပုံများ ကျပ်ဒင်္ဂါး ကိုးကား Category:မြန်မာငွေကြေးများ Category:မြန်မာကျပ်ငွေ ကဏ္ဍ:သုံးစွဲနေဆဲ ငွေကြေးများ‎ ကဏ္ဍ:ISO 4217 ကုဒ်စာရင်းဝင် ငွေကြေးများ။
စည်သူဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ၆ ခုအား ပိုင်ဆိုင်ထားသော အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး တစ်သက်တာရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုကို ရရှိထားသူလည်းဖြစ်သည်။
သူမအား ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သူမသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ပါရမီရှင်အများအပြားအထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်ပေသည်။
သူမအား ပရိသတ်များက ဘေဘီမြင့်မြင့်ခင် ဟူ၍လည်း ချစ်စနိုး ခေါ်ကြသေးသည်။
ထို့အပြင် သူမသည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုရှင် မေဆွိ၏ အမေလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးဖိုးမြင့်၊ အမိ ဒေါ်စောကြည်တို့မှ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်အား သန်လျင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့လက်အောက်တွင် ရှိနေသေးသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မိန်းကလေးကျောင်းတွင် သတ္တမတန်းကို တတ်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် မာယာရှင်ဇာတ်ကားကို အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ့အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်လောက၌ ပြိုင်ဘက်ကင်းသော အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူမ၏ ရုပ်ရှင်သက်တမ်း ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်း စွမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ ၆ ခုအား ထိုက်တန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။
ဆုချီးမြှင့် ခံရခြင်း ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်က ရုပ်ရှင်လောကတည်းကို ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးတဲ့ မာယာရှင် အသံတိတ် ဇာတ်ကားနဲ့ ဝင်ရောက် လာခဲ့သူဖြစ်ပြီး သူ့ကြိုးစားမှုကြောင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှာ ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ချစ်ညီမ ဇာတ်ကားနဲ့ အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်မှာ ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် အမျိုးသမီး ပညာသည်ဆုကို ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ်ကားနဲ့ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပြန်ပါတယ်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှာ ဒါရိုက်တာ ဝင်းဦး ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ မုန်းပါတယ်မောင့်ကို ဇာတ်ကားနဲ့ တတိယ အကြိမ်မြောက် အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ ပြန်ပါသည်။
အဲဒီနောက်မှာတော့ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်ဟာ အမေခန်းများမှာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင် လာရပြီး ၁၉၈၀ ပြည့် နှစ်မှာ ဒါရိုက်တာ ခင်မောင်ဦး၊ စိုးသိမ်းထွဋ်တို့က စာရေးဆရာမ မိုးမိုး(အင်းလျား) ရဲ့ ဝတ္ထုကို ရေးသားရိုက်ကူးတဲ့ မှတစ်ပါး အခြားမရှိပြီ ဇာတ်ကားနဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆု (စတုတ္ထအကြိမ် မြောက် အကယ်ဒမီဆု)ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
အမေခန်းများမှာ ဆက်တိုက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရင်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ ဒါရိုက်တာ ဦးခင်ဇော် (ကေသီပန်) ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ မြင့်မိုရ်တောင်ဦး မကကျူးသား ဆေးရောင်စုံ ရုပ်ရှင်ကားနဲ့ ဒုတိယအကြိမ် မြောက် အမျိုးသမီးဇာတ် ဆောင်ဆု (ပဉ္စမအကြိမ် မြောက် အကယ်ဒမီဆု) ကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
ဒီဆုယူအပြီး ကျေးဇူးတင်စကား ပြောကြားစဉ် သမီးငါးယောက်ရှိတဲ့ အတွက် ရွှေစင်ရုပ် တစ်ဆုစီ အမွေပေးနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဒါပေမယ့် မြေးများ ရှိသေးတဲ့အတွက် သူတို့ကိုပေးနိုင်ဖို့ ဆက်လက်ကြိုးစားသွားပါဦးမယ်လို့ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်က ထည့်သွင်း ပြောကြားသွားသည်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် လျှမ်းလျှမ်းတောက်စဉ် ကာလမှာ ရန်ကုန်မြို့ ဦးဝိစာရ အိမ်ရာ စခန်းမှာ နေထိုင်သူ မောင်မျိုးသော် (စက်မှုတက္ကသိုလ်) က ရုပ်ရှင် မင်းသား၊ မင်းသမီးများကို ချစ်မြတ်နိုးကြတဲ့ ပရိသတ်များ အတွက် ဓာတ်ပုံများ အလွယ် တကူ ရရှိနိုင်အောင် Fan Club ဖွဲ့စည်းကာ လစဉ် မင်းသား၊ မင်းသမီးများရဲ့ ပုံများ အဖွဲ့ဝင်များထံသို့ ပေးပို့ ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီ ကာလတုန်းက ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် နုပျိုစဉ် ဖြစ်တဲ့အတွက် ဖက်ရှင် အမျိုးမျိုး၊ ဆံပင်ပုံစံ အမျိုးမျိုးနဲ့ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ပါဝင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ မာယာရှင် (၁၉၅၀) အနိုင်မခံ ချစ်ပန်းသခင် ဖြေလျှော့ခွေ (၁၉၅၈) ဤလူ့ဘောင်တွင် တောပုန်းကြီးစံဖဲ ကောလိပ်ဂျင် မမထားနှင့်အပါ ချွေးနှင့်သွေးနှင့်ရင်းသည့်မြေ တိမ်လွှာမို့မိုလွင် မုန်းပါတယ်မောင့်ကို (၁၉၇၃) မှတပါးအခြားမရှိပြီ (၁၉၈၀) မြင်းမိုရ်တောင်ဦး မကကျူးသား (၁၉၉၆) ချစ်ညီမ (၁၉၅၇) အဆိုရှင်ဘဝ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်ဟာ သရုပ်ဆောင်မှုသာမက သီချင်းလည်း သီဆိုနိုင်သူဖြစ် တဲ့အတွက် ရုပ်ရှင်သီချင်း များစွာကို သီဆိုခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်ရဲ့ သီချင်းများထဲက ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ်ကား ဇာတ်ဝင် သီချင်းဖြစ်တဲ့ “ဧရာဝတီ”၊ “ဂျက်အေး” ဤလူ့ဘောင်တွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဇာတ်ဝင်တေး တစ်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ “စန္ဒာ”၊ ပဏာမတေး “ရွှေမန်းဆီသို့” အစ ရှိတဲ့ သီချင်းများအပြင် တေးရေးဆရာ ရွှေပြည်အေး ရေးသားပြီး ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် သီဆိုခဲ့တဲ့ “နားပန်းဆံ” သီချင်း မှာ ယနေ့ထက်တိုင် ရေပန်းစားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုသီချင်းအား သူမ၏ သမီးဖြစ်သူ အမျိုးသမီး အဆိုရှင် မေဆွိ မှ ပြန်လည် သီဆိုခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့လေသည်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် သီချင်း သီဆိုနိုင်မှုကြောင့် သူနဲ့အတွဲ ညီတဲ့ စာရေးဆရာ ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုကျော် ဝင်းဦးနဲ့တွဲဖက်ပြီးလည်း သီဆို ဖျော်ဖြေပွဲများမှာ သီဆို ဖျော်ဖြေခဲ့သေးပါသည်။
ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် ခေတ်က ဇာတ်ဝင်တေးဖြစ်တဲ့ “ချစ်သူ့နယ်မြေ”၊ “.....” တို့ဟာလည်း ရုပ်ရှင် သီချင်းများဖြစ်ပေမယ့် ဓာတ်ပြား သွင်းရာမှာတော့ ရောင်းတန်းဝင် အဆိုကျော်များနဲ့ သွင်းယူခဲ့ကြတာကြောင့် မူရင်းသီဆိုသူ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် အမည်ပျောက်ပြီး ဓာတ်ပြား သီချင်းသီဆိုသူများ အမည်နဲ့သာ လူသိများခဲ့သည်။
အသက်အရွယ် ရလာတဲ့ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်ဟာ ဒါရိုက်တာ လူမင်း ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ အိုပယ် ဒီဗီဒီကားမှာ သားနဲ့ ချွေးမတို့ရဲ့ အပစ်ပယ်ခံ မိခင် အိုကြီးအဖြစ် ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင် ခဲ့သလို ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် အသက် ၇၅ နှစ်ပြည့် ဂုဏ်ပြု အစီအစဉ်အဖြစ် ဒါရိုက်တာ မောင်ဗေဒါ ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ အမေ ဒီဗီဒီ ကားမှာ လည်း သားနှစ်ယောက် မိခင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင် ထားသည်။
ဒီနေ့ခေတ် ဗီဒီယို၊ ဒီဗီ ဒီ၊ ရုပ်ရှင်များမှာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ ကိုယ်တိုင်က အမေနေရာကနေ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်နေကြတာကြောင့် တစ်ကြောင်း အသက်အရွယ် ရလာတဲ့အတွက် မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ အမေနေရာထက် အဘွားနေရာနဲ့သာ ပိုမိုလိုက်ဖက်ခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း ဒေါ်မြင့်မြင့် ခင်အနေနဲ့ ကားရိုက်နည်းပါး သွားပြီး အိမ်မှာနေရင်း နာမကျန်းဖြစ်နေတဲ့ ခင်ပွန်းသည်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရင်း တရားဘာဝနာ ပွားများနေခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
မိသားစုဘဝ တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ ခင်မောင်ညွန့် (- ၂၀၁၀ ဖေဖေါ်ဝါရီ) နှင့် အိမ်ထောင်ပြုရာ သမီး ၅ ဦး ရသည်။
၎င်းတို့မှာ တင်အေးမြင့် (သီရိကေခိုင်) ခင်အေးမြင့် အေးအေးမြင့် ဆွေအေးမြင့် (မေဆွိ) လဲ့ရည်မြင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
(ဝင်းငြိမ်း)ရွှေအမြူတေ ကျန်းမာရေး ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်သည် အသက် ၈၀ ကျော်တိုင် ကျန်းမာစွာ နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးသို့ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီဇာတ်ကားများ အကဲဖြတ်ကြည့်ရှုရန် လာရောက်ရင်း ချော်လဲကျသောကြောင့် လက်ကျိုးခဲ့ရသည်။
thumb|မြင်ကွန်းမင်းသားပုံ မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေးအခင်းသည် ရတနာပုံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ထင်ရှားသော နန်းတွင်းလုပ်ကြံမှုကြီး ဖြစ်သည်။
၁၈၆၆-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် မင်းတုန်းဘုရင်နှင့် တောင်ရွှေရေးဆောင် မိဖုရားတို့က မွေးသော သားတော်ကြီးများဖြစ်သည့် မြင်ကွန်းမင်းသား(သီလဝ)နှင့် မြင်းခုန်တိုင်မင်းသား (ဖိုးထင်) နှစ်ပါးက ဦးဆောင်ပြီး လွှတ်တော်တွင် စည်းဝေးနေသော အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီးကို ဥပါယ်တံမျဉ်နှင့် လုပ်ကြံခဲ့သည်။
ကနောင်မင်းသားကြီးမှာ ပွဲချင်းပြီး ကွယ်လွန်သွားသည်။
မင်းသားများသည် ခမည်းတော်ဖြစ်သော မင်းတုန်းဘုရင်ကိုပါ လုပ်ကြံဖို့ရာမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ထို့ကြောင့် ဘုရင်ပိုင် ရေနန်းစင်္ကြာ သင်္ဘောနှင့် အောက်ပိုင်း မလွန်အရပ်ကို စုန်ပြီး ပုန်ကန်ခဲ့သည်။
မကြာခင် အရေးနိမ့်သွားသည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်သိမ်းထားသော မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်ခိုလှုံသွားသည်။
နေထွတ်၏ ‘မန္တလေးအဘိဓာန်’ စာအုပ် အကြောင်းရင်း ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တည်ထောင်သည့် အလောင်းမင်းတရား က `ငါ့သားကြီးများ အစဉ်အတိုင်း မင်းပြုရစ်´ဟု မှာကြားခဲ့သည့်အတိုင်း သားတော်ကြီး နောင်တော်ကြီးမင်း ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည့်အခါ ညီတော် မြေဒူးမင်း(ဆင်ဖြူရှင်)က ထီးနန်းအမွေဆက်ခံသည်။