kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တြင်းအတူနှင့်၊ နဝင်းတူ၊ မဟူကြသော်လဲ၊ ယူဆချိန်မိန်အကွက်သို့၊ တအိမ်တချက်ခို၊ ထိုဂြိုဟ်ပေါင်းငယ်ကြောင့်၊ ဟိုကောင်းကင်အာကာကြောဆီက၊ ဝါယောလေရစ်ကာဝိုင်းလို့၊ သစ်ကိုင်းသစ်ပင်၊ ကျိုးတက်ကဲ့၊ မြစ်ရိုးကိုရေတွေစီးတဲ့အောင်၊ မိုးကြီးပင်ရွာချင်ရွာလိမ့်၊ မီးကြီးတဖြာ၊ စိုးရိမ်ထိုက်ပါငဲ့၊ အိမ်၌ပင်အမှိုက်အမှုံ မရှိရအောင်၊ ပွေကာမှုန်းတတ်ပါသတဲ့၊ သုံးရက်လဆန်း။
150px|ဒေးစွန်ပါစေတီတော် ဒေးစွန်ပါစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ဝမ်းဘဲအင်းရွာ၏ အနောက်ဘက် သုံးမိုင်ခန့်အကွာရှိ ဒေးစွန်ပါတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
https://news-eleven.com/article/127832 သမိုင်းကြောင်း တည်နေရာ နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပတ်ဝန်းကျင်ရှိစေတီများ ရွှေစွန်ပါစေတီတော် ကျိုက်စွန်ပါစေတီတော် မြစွန်ပါစေတီတော် ကျောက်ဖြာစေတီတော် ကျောက်ထီးစေတီတော် လေးကျွန်းအောင်မာန်စေတီတော် မျှော်တော်ယောင်စေတီတော် အောင်စကြာစေတီတော် ဗုဒ္ဓစကြာစေတီတော် လောကစကြာစေတီတော် ဗားသိဒ္ဓိရှင်စေတီတော် အောင်သိဒ္ဓိစေတီတော် ဂမုန်းတောင်စေတီတော် ရသေ့တောင်စေတီတော် အင်ကြင်းတောင်စေတီတော် မဟာဗောဓိစေတီတော် တော်ကြိုစေတီတော် ရွှေစာရံစေတီတော် မဏိကေသာဆံတော်ရှင်စေတီတော် ဘုရားပွဲတော် ဒေးစွန်ပါဘုရားပွဲတော်ကို တပို့တွဲလပြည့်နေ့တွင် စည်းကားစွာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပကြသည်။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ မြို့တော်မှာ နေပြည်တော်မြို့ ဖြစ်သည်။
အောက်ပါတို့မှာ ၉ ရာစုနှစ်မှ လက်ရှိအချိန်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းတလျောက် ထင်ရှားသော မြို့တော်များ စာရင်း ဖြစ်သည်။
စာရင်းအား ခေတ်အလိုက်၊ အချိန်အလိုက် စီစဉ်ထားပြီး နိုင်ငံတော်မြို့တော်များအား စာလုံးထူ ဖြင့် ပြသထားသည်။
မြို့တော်များစာရင်း ဒေသ မြို့တော် ကာလ ကြာမြင့်ချိန် မှတ်စုများ ပုဂံနေပြည်တော် ပုဂံ ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၈၄၉ – ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင် (၁၉၆၀၊ စာ ၄၁) အရ မြို့တည်ရက်စွဲ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၂၁၁ ပြာသိုလဆန်း ၆ ရက်) ကို တည်ထောင်နှစ်အဖြစ် ပေးထားသည်။
စာမျက်နှာ ၅၃ တွင် ဖော်ပြချက်အရ အရိမဒ္ဒနာပူရမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂ ခု တန်ခူးလဆန်း ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တည်ထောင်ပြီး ပျူခေတ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၁၂ ခု ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် နန်းတော်ကို သီရိပစ္စယာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်ကြီး (အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်ထုတ်၊ စာ ၁၈၅–၁၈၈) တွင် ပုဂံတည်ထောင်နှစ်ကို CE ၁၀၇ ဟု ဖော်ပြထားသည်။
စကောလားရှစ်စာတမ်းအရ ပုဂံသည် ၉ ရာစု အလယ်မှ နှောင်းပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အစောဆုံး ၁၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင်မှ အခြေတည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
(အောင်-သွင် ၂၀၀၅၊ စာ ၁၈၅): ရေဒီယိုကာဘွန်ဖြင့် စစ်ဆေးချက်များအရ ပုဂံတွင် အစောဆုံး လူနေထိုင်မှုသည် CE ၆၅၉ ခန့်တွင် ဖြစ်ပြီး (အောင်-သွင် ၂၀၀၅၊ စာ ၃၈): ပုဂံရှိ တံတိုင်းများ၏ သက်တမ်းမှာ ရေဒီယိုကာဘွန်စစ်ဆေးချက်အရ CE ၉၈၀ ထက် မစောဘဲ CE ၁၀၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်တွင် ဖော်ပြထားသည့် ပျူခတ်ရက်စွဲများမှာ မြန်မာခေတ်ရက်စွဲများ ဖြစ်ဟန်တူသည်။
ယင်းသို့ဆိုပါက ပုဂံသည် ၇၅၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၅ ရက်)တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နန်းတော်ကို သီရိပစ္စယာသို့ ပြောင်းရွှေ့ချိန်မှာ ၉၅၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၁၂ ခု ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်) ဖြစ်သည်။
(သန်းထွန်း၊ ၁၉၅၉၊ စာ ၁၁၉–၁၂၀): ကျောက်စာရေးထိုးချက်များအရ ကျော်စွာဘုရင်သည် ၁၂၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၅၉ ခု ပြာသိုလဆန်း ၁၃ ရက်) တွင် နန်းချခံခဲ့ရသည်။
တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ နန်းကျခြင်းသည် ၁၂၉၈ ဇွန်-ဇူလိုင် တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
မြင်စိုင်းနေပြည်တော် မြင်စိုင်း၊ မက္ခရာ နှင့် ပင်လယ် ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ – ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ (မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၆၉) တွင် မက္ခရာကို အုပ်ချုပ်သူ ရာဇသင်္ကြန် သည် မင်းပြုပြီးနောက် ငါးနှစ်အကြာတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် (သန်းထွန်း ၁၉၅၉၊ စာ ၁၂၃) တွင် ကျောက်စာကိုးကားချက်အရ ရာဇသင်္ကြန်နှင့် သီဟသူ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် အစ်ကိုကြီးဖြစ်သူ အသင်္ခယာ ကွယ်လွန်သည့် ၁၃၁၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၃ ရက်နောက်ပိုင်းထိ သက်ရှိထင်ရှားရှိနေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ပင်လယ် ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ – ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ ပင်းယနေပြည်တော် ပင်းယမြို့ (မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၇၀) တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ ခု တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက် ဟု ဖော်ပြထားပြီး ခရစ်နှစ်ပြောင်းပါက ၁၃၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက် စနေနေ့ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လဆန်း ၁၅ ရက်ဆိုသည်မှာ စာစီအမှား ဖြစ်ဟန်တူပြီး လပြည့်နေ့အစား လဆန်း ၁၅ ရက်ဟု သုံးလေ့မရှိပေ။
ဖြစ်နိုင်သည့် ရက်စွဲမှာ တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်ဖြစ်နိုင်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၃၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ အမှန် ဖြစ်သည်။
မြန်မာဂဏန်း ၂ နှင့် ၅ တို့သည် ဆင်တူပြီး ကူးယူရေးသားရာတွင် မှားယွင်းနိုင်သည်။
စစ်ကိုင်းနေပြည်တော် စစ်ကိုင်းမြို့ ၁၅ မေ ၁၃၁၅ – ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၆၅ (မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၇၅): အသင်္ခယာ စောယွန်း သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၇ နယုန်လဆန်း ၁၂ ရက်နေ့ (၁၃၁၅ ခု မေလ ၁၅ ရက်) တွင် စစ်ကိုင်းကို စတင်စိုးစံသည်။
အင်းဝနေပြည်တော် အင်းဝမြို့ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၆၅ – ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၂၂၁) အရ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၅ ဇန်နဝါရီ ၂၂ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၆ တပေါင်းလဆန်း ၂ ရက် အင်္ဂါနေ့)တွင် အင်းဝသည် တောင်ငူတပ်များလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
အင်းဝသည် မင်းဆက်ပြောင်းမှု နှစ်ကြိမ် ကြုံခဲ့သည်။
(မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၆၂) အရ သတိုးဆက်သည် မိုးညှင်းသတိုး ဦးဆောင်သော တပ်များလက်အောက်သို့ ၁၄၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၈၈ နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်) တွင် ကျရောက်ခဲ့သည်။
(မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၁၁၃) အရ မိုးညှင်းဆက်သည် ၁၅၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၈ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၂ ရက်) တွင် မိုးညှင်းစလုံ၏ ရှမ်းတပ်များအောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ သရေခေတ္တရာ နေပြည်တော် ပြည်မြို့ နိုဝင်ဘာ ၁၄၈၂ ခန့် – ၁၉ မေ ၁၅၄၂ ၅၉ နှစ်၊ ၆ လကျော် (မှန်နန်း အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၂၁၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၄ နယုန်လဆန်း ၅ ရက် = ၁၅၄၂ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက် ဟံသာဝတီ ပဲခူး နေပြည်တော် မုတ္တမမြို့ ၄ ဧပြီ ၁၂၈၇ – ၁၃၆၃ ၇၆ နှစ်+ (နိုင်ပန်းလှ၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၂၅–၂၆) တွင် ဝါရီရူးမင်းသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၈ ခု တန်ခူးလဆုတ် ၆ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (၁၂၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်) တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်ဟု မွန်မှတ်တမ်းများအရ ဆိုသည်။
သို့သော် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၈ သည် စာစီအမှားဖြစ်ဟန်တူသည်။
မွန်မှတ်တမ်းများတွင် ဝါရီရူးသည် ၁၂၅၃ မတ်လ ၂၀ တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၃၄ နှစ် (၃၅ နှစ်မြောက်) တွင် အာဏာရလာသည်ဟု ဆိုသည့်အတွက် ဖြစ်နိုင်သည့် ရက်စွဲမှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၄၉ ခုနှစ် တန်ခူးလဆုတ် ၆ ရက် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာမှတ်တမ်းများက ၆၄၉ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့် (၁၂၈၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက်) ဟု ဖော်ပြထားသဖြင့် နိုင်ပန်းလှအနေဖြင့် နန်းတက်ရက်စွဲအား မှန်းဆထားဟန်တူသည်။
ဒုန်ဝန်းမြို့ ၁၃၆၃ – ၁၃၆၉ ~၆ နှစ် (ဖယ်ယာ၊ ၁၉၆၇၊ စာ ၆၆) တွင် စောဇိတ်ဘုရင်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၈၅ သီတင်းကျွတ် (၁၃၂၃ စက်တင်ဘာ ၂ မှ ၁၃၂၃ စက်တင်ဘာ ၃၀) တွင် အာဏာရလာပြီးနော် မြို့တော်ကို ပဲခူးသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
(နိုင်ပန်းလှ၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၃၉–၄၁) တွင် စောဇိတ်သည် ပဲခူးကို ဦးစွာ ပြန်လည်ရယူသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ရွှေ့ပြောင်းခြင်းအကြောင်းအား မဖော်ပြထားပေ။
နိုင်ပန်းလှအဆိုအရ စောဇိတ်၏ အရိုက်အရာဆက်ခံသူသည် ၁၃၃၀ တွင် မုတ္တမထီးနန်းမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ဒုန်ဝန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းအတွက် (နိုင်ပန်းလှ၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၅၇–၅၉) တွင် မွန်မှတ်တမ်းများကို ကိုးကား၍ ၁၃၆၃ ဟု ဖော်ပြထားကာ မြန်မာမှတ်တမ်းများက ၁၀ နှစ်စောကာ ၁၃၅၃ ဟု ဖော်ပြထားသည်။
Harvey 1925: 368 ပဲခူးမြို့ ၁၃၆၉ – နိုဝင်ဘာ ၁၅၃၈ ခန့် ၁၆၉ နှစ်+ တောင်ငူတပ်များလက်အောက် ပဲခူးကျရောက်သည့် ရက်ကို ရာဇဝင်ကျမ်းများက မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၀ (၃၀ မတ် ၁၅၃၈ မှ ၂၉ မတ် ၁၅၃၉) ဟုသာ ဖော်ပြထားသည်။
(Harvey 1925: 368) က ထိုရက်ကို ၁၅၃၉ ခုနှစ်အဖြစ် ပြန်ဆိုထားသည်။
အင်းဝနှင့် အစောပိုင်း တောင်ငူခေတ်များအတွက် မြန်မာပြက္ခဒိန်အား အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် (Harvey 1925) အနေဖြင့် ၆၃၉ ကိုသာ ပေါင်းထည့်ခဲ့သဖြင့် မတိကျပေ။
(မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် ခရစ်ပြက္ခဒိန်နှင့် ခွလျက် ဖြစ်သည်။
၁၆ ရာစုနှစ်တွင် မြန်မာခုနှစ် ၇၅% ကျော်ခန့်သည် ၆၃၈ ပေါင်းထည့်ရုံဖြင့် ရောက်ရှိခရစ်နှစ်ကို ရရှိနိုင်သည်။
စာအုပ်သည် နောက်ပိုင်းအချိန်များအား ၆၃၈ ပေါင်းထည့်ကာ ပြောင်းလဲထားသည်။
) မည်သို့ဆိုစေကာမူ မြန်မာသမိုင်းစာအုပ်အများစုသည် (Harvey 1925) ၏ ခုနှစ်ကို ယူကြသည်။
(ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ စာအုပ်များမှာ ခြွင်းချက် ဖြစ်သည်။
) ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ပဲခူးကျဆုံးနှစ်ကို ၁၅၃၈–၁၅၃၉ ခြောက်သွေ့ရာသီ (၁၅၃၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ/ဒီဇင်ဘာလ ခန့်) ဟု တိကျစွာ ဖော်ပြထားသော်လည်း အနောက်တိုင်းသမိုင်းစာအုပ်များတွင် ပဲခူးကျသည့်နှစ်ကို ၁၅၃၉ ဟုဖော်ပြကြသည်။
ပဲခူးမြို့ ဇွန်နှောင်းပိုင်း ၁၅၅၀ – ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ ၁ နှစ်၊ ၈ လ+ (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၁၉၇): ၁၅၅၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၃၀ တွင် တပင်ရွှေထီး လုပ်ကြံခံရပြီး တစ်လခွဲခန့်အကြာတွင် သမိန်စောထွတ် သည် ပဲခူးကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
ရွှေစည်းခုံဘုရား ခေါင်းလောင်းစာ အရ (မဟာရာဇဝင် အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၃၉) တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ပဲခူးကို ၁၅၅၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၃ နှောင်းတန်ခူးလဆုတ် ၃ ရက်၊ စနေနေ့) တွင် သိမ်းယူခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မြောက်ဦးနေပြည်တော် လောင်းကြက်မြို့ ၁၈ ဧပြီ ၁၄၂၉ – ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၄၃၀ ရခိုင် ရာဇဝင်သစ် (စန္ဒမာလာ လင်္ကာရ၊ အတွဲ ၂၊ ၁၉၉၉၊ စာ ၁၁) တွင် မင်းစောမွန်သည် လောင်းကြက်မြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၉၁ ကဆုန်လဆုတ် ၁ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် သိမ်းယူခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ခရစ်နှစ်ပြောင်းပါက ၁၄၂၉ ဧပြီ ၁၈ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ ဖြစ်သည်။
မြောက်ဦးမြို့ ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၄၃၀ – ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ မြောက်ဦးတည်ထောင်ရက်စွဲကို အမျိုးမျိုး ကွဲပြားစွာ တွေ့ရသည်။
(မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၉၊ ၁၉၆၄၊ စာ ၄၂၅) တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၉၂ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၄၃၀) ဟု ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် (Harvey 1925: 139) တွင် ၁၄၃၃ ဟုလည်းကောင်း၊ (စန္ဒာမာလာ လင်္ကာရ၊ အတွဲ ၂၊ ၁၉၉၉၊ စာ ၁၃) တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၉၂ တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၂၀ ဩဂုတ် ၁၄၃၀) ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်။
(မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၂-၂၅): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ပြာသိုလဆုတ် ၈ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ = ၂ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ တောင်ငူနေပြည်တော် တောင်ငူမြို့ ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၅၁၀ – ၁၅၃၉ ၂၈–၂၉ နှစ် (မှန်နန်း အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၁၇၉): မင်းကြီးညိုသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၇၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ( ၁၅၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၆) တွင် အင်းဝမှ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။
(မှန်နန်း အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၁၉၆): တပင်ရွှေထီးသည် မြို့တော်ကို ပဲခူးသို့ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၀၁ (၃၀ မတ် ၁၅၃၉ မှ ၂၉ မတ် ၁၅၄၀) တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ပဲခူးမြို့ ၁၅၃၉ – ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ ~၁၁ နှစ် (မှန်နန်း အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၂၅၇): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၂ ကဆုန်လဆုတ် ၁ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့= ၃၀ ဧပြီ ၁၅၅၀ တောင်ငူမြို့ ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၁ – ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ (မဟာရာဇဝင် ၂၀၀၆၊ စာ ၂၀၁): ဘုရင့်နောင်သည် တောင်ငူကို ၁၅၅၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၂ တပို့တွဲလဆန်း ၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့) တွင် သိမ်းယူခဲ့သည်။
(မဟာရာဇဝင်၊ အတွဲ ၂၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၃၃၉): ဘုရင့်နောင်သည် ပဲခူးကို သိမ်းယူပြီး မြို့တော်ကို ၁၅၅၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၁၃ နှောင်းတန်ခူးလဆုတ် ၃ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့) တွင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
ပဲခူးမြို့ ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ – ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ (မှန်နန်း အတွဲ ၃၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၁၀၂): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၆၁ ပြာသိုလဆန်း ၄ ရက် တနင်္ဂနွေ = ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ အင်းဝမြို့ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၉ – ၁၄ မေ ၁၆၁၃ (မှန်နန်း အတွဲ ၃၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၁၇၂–၁၇၃): မြန်မာရာဇဝင်များတွင် အနောက်ဘက်လွန်မင်းသည် မြို့တော်ကို ပဲခူးသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြောင်း မဖော်ပြထားပေ။
သို့သော် အနောက်ဘက်လွန်မင်းသည် ပဲခူးသို့ ၁၆၁၃ ခုနှစ် မေလ အစောပိုင်းတွင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ၁၆၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၇၅ ကဆုန်လဆုတ် ၁၀ ရက်) တွင် ယာယီနန်းတော်တွင် စိုးစံခဲ့သည်။
ယင်းနောက်တွင် အင်းဝသို့ ပြန်လည်မသွားတော့ပေ။
ပဲခူးမြို့ ၁၄ မေ ၁၆၁၃ – ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၆၃၅ (မှန်နန်း အတွဲ ၃၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၂၂၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၉၆ တပို့တွဲ လဆန်း ၇ ရက် = ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၆၃၅ အင်းဝမြို့ ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၆၃၅ – ၂၃ မတ် ၁၇၅၂ (မှန်နန်း အတွဲ ၃၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၉၂): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၈ ရက် = ၂၃ မတ် ၁၇၅၂ ဟံသာဝတီ နေပြည်တော် ပဲခူးမြို့ နိုဝင်ဘာ ၁၇၄၀ – ၆ မေ ၁၇၅၇ ၁၆ နှစ်၊ ၆ လ (ဇာတာ ၁၉၆၀၊ စာ ၄၄): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၂ နတ်တော်လ= ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၇၄၀ မှ ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၄၀(မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၁၂၈): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၉ ကဆုန်လဆုတ် ၄ ရက် = ၆ မေ ၁၇၅၇ ကုန်းဘောင်ခေတ် ရွှေဘိုမြို့ ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ – ၂၆ ဇူလိုင် ၁၇၆၀ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၅၂): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ တပေါင်းလပြည့် = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ Buyers: King Naungdawgyi စစ်ကိုင်းမြို့ ၂၆ ဇူလိုင် ၁၇၆၀ – ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၆၅ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၂၇၈): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ဝါခေါင်လဆန်း ၇ ရက် အင်္ဂါနေ့ = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၆၅ အင်းဝမြို့ ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၆၅ – ၁၃ မေ ၁၇၈၃ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၃၉၅): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၅ နယုန်လဆန်း ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ = ၁၃ မေ ၁၇၈၃ အမရပူရ ၁၃ မေ ၁၇၈၃ – ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၁ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၂၂၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၁၃ ရက် ကြာသပတေး = ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၁ အင်းဝမြို့ ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၁ – ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၄၂ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၃၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၃၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၃ တပေါင်းလဆန်း ၁ ရက် = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၄၂ အမရပူရ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၄၂ – ၂၃ မေ ၁၈၅၉ (မောင်မောင်တင်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၄၊ စာ ၁၉၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၁ ကဆုန်လဆုတ် ၇ ရက် တနင်္လာနေ့ = ၂၃ မေ ၁၈၅၉ မန္တလေးမြို့ ၂၃ မေ ၁၈၅၉ – ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ ထင်အောင်၊ ၁၉၆၇၊ စာ ၂၆၃ ဗြိတိသျှဘားမား မော်လမြိုင်မြို့ နှင့် စစ်တွေမြို့ ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၂၆ – ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၅၂ မော်လမြိုင်မြို့သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၊ တနင်္သာရီတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး စစ်တွေသည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၊ ရခိုင်တိုင်း၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
စတင်ရက်စွဲမှာ ရန္တပိုစာချုပ် ချုပ်ဆိုသည့် ရက်စွဲ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်၊ တနင်္သာရီနှင့် ပဲခူးတို့ကို ၁၈၆၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယလက်အောက်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားအဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ စစ်တွေမြို့ ရန်ကုန်မြို့ ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၅၂ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၆၂ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်အပြီးတွင် ရန်ကုန်မြို့သည် ပဲခူးတိုင်း၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၈၆၂ – ၇ မတ် ၁၉၄၂ ရန်ကုန်မြို့သည် ၁၈၆၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ မြန်မာစီရင်စုအတွက် မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ၃ မေ ၁၉၄၅ – ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ ဂျပန်ခေတ် ရန်ကုန်မြို့ ၇ မတ် ၁၉၄၂ – ၃ မေ ၁၉၄၅ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ – ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၅ နေပြည်တော်မြို့ ၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၅ – လက်ရှိ မှတ်စုများ ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် မြို့တော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ဂိုးရယ် () သည် Nemorhaedus သို့မဟုတ် Naemorhedus ဟူသော မျိုးစု၌ မျိုးစိတ် လေးခု ရှိသည်။
ဆိတ်လိုလို ဒရယ်ငယ်လိုလို ပုံပန်းသွင်ပြင်ရှိသော ခွာပါသည့် အကောင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မူရင်းအမည်မှာ လက်တင်စာလုံးဖြစ်သည့် nemor-haedus ဖြစ်ကာ nemus, nemoris သူဌေးနှင့် haedus ဆိတ်ကလေး ကို ပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဆိတ်သူဌေးလေးဟု ဆိုလိုဟန်ရှိသည်။
ဟမီတန် စမစ်က Naemorhedus ဟု စာလုံးမှားပေါင်းမိသောကြောင့် ထိုအမည် တွင်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
Groves, C. P., and Grubb, P., 1985, Reclassification of the serows and gorals (Nemorhaedus: Bovidae). Article 32.5.1. of International Commission on Zoological Nomenclature reads: "If there is in the original publication itself, without recourse to any external source of information, clear evidence of an inadvertent error, such as a lapsus calami or a copyist's or printer's error, it must be corrected." မကြာသေးခင်အထိ ဤမျိုးစုတွင် ဆီးရိုးတောဆိတ် မျိုးစိတ်(ယခု ကပရိကောနစ် Capricornis မျိုးစု၌)လည်း ပါသည်။
ဂိုးရယ်ဆိုသော အမည်သည် ဟိမဝန္တာဂိုးရယ်ဟူသော အရှေ့အိန္ဒိယစကားလုံးမှ လာသည်။
ဂိုးရယ်မျိုးစိတ် လေးမျိုးမှာ- ဟိမဝန္တာဂိုးရယ်၊ (ဂူးရယ်ဟုလည်း ခေါ်)၊ နယ်မောဟဒပ် ဂိုးရယ်(Naemorhedus goral)၊ နီပေါနှင့် ဘူတန်နှင့် အလားတူပင် အိန္ဒိယအနောက်မြောက်နှင့် အရှေ့မြောက်တို့တွင် အလေ့ကျနေထိုင်။
မြီးရှည်ဂိုးရယ်၊ နယ်မောဟဒပ် ကော်ဒတပ်(Naemorhedus caudatus)၊ ထိုင်းအနောက်ပိုင်း၊ မြန်မာအရှေ့ပိုင်းကို ဖြတ်ကျော်၍ တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့၌ တွေ့ရှိ။
ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ပေါ်ရှိ စစ်မဲ့ဇုံ၌လည်း အတော်များများ တွေ့ရှိ။
ဂိုးရယ်နီ၊ နယ်မောဟဒပ် ပိုင်လဲ့ရီ(Naemorhedus baileyi)၊ တရုတ်ပြည်၊ ယူနယ်ပြည်မှ တိဘက်၊ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်အပြင် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း၌လည်း ကျက်စား။
တရုတ်ဂိုးရယ်၊ နယ်မောဟဒပ် ဂရိရှပ်(Naemorhedus griseus)၊ မြန်မာ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နှင့် လာအို(ဖြစ်နိုင်ခြေရှိ)တို့၌ ပြန့်နှံ့နေထိုင်။
ဂိုးရယ်များကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် အလွန်မြင့်သော ကျောက်ဆောင်ပေါများသည့် တောင်စောင်းများ၌ တွေ့ရသည်။
၎င်းတို့ ကျက်စားရာနယ်မြေများသည် မျိုးဆက်စပ်သော ဆီးရိုးတောဆိတ်များ၏ ကျက်စားရာနယ်နှင့် မကြာမကြာ ထိပ်တိုက်တွေ့လေ့ရှိသော်လည်း၊ ဂိုးရယ်တို့သည် အပင်နည်းနည်းသာ ပေါက်သော ပိုမြင့်၊ ပိုမတ်စောက်သည့် တောင်စောင်းများ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
ဂိုးရယ်သည် စံအားဖြင့် ၂၅ - ၄၀ ကီလို လေးပြီး၊ အလျားအားဖြင့် ၈၀ - ၁၃၀ စင်တီမီတာ ရှည်ကာ၊ တိုပြီးနောက်လှန်နေသော ဦးချိုများ ပိုင်ဆိုင်သည်။
မျိုးစိတ်အချင်းချင်း၊ တကောင်နှင် တကောင် ရောင်စဉ် မတူပေ၊ ယေဘုယျအားဖြင့် မီးခိုရောင်ဖျော့ဖျော့မှ နီညိုရင့်ရောင်ထိ အစားစား ရှိကာ၊ ရင်ဘတ်၊ လည်ပင်း၊ နှင့် ဝမ်းဗိုက်ပိုင်း၌ အရောင်ပိုဖျော့ပြီး၊ ကျောရိုးတလျှောက် အနက်စင်း တကြောင်း ရှိသည်။
ရှည်လျားလှသော သားမွေးများကြောင့်၊ သူတို့ကို မကြာခဏ တွေ့လေ့ရှိသော အေးသောအရပ်ဒေသ၌ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ကာကွယ်နေနိုင်လေသည်။
မျိုးရိုးများ တူညီ ကြသော်လည်း၊ ဂိုးရယ်များသည် ဒရယ်ငယ်များထက် ပိုတုတ်ခိုင်ပြီး၊ ခွာများမှာ ပိုကြီး၊ ပိုလေးသည်။
ဂိုးရယ်မသည် လုပ်ဆောင်နိုင်သော နို့သီးခေါင်း လေးခု ရှိပြီးလျှင်၊ ဆိတ်မ၊ သိုးမများတွင်မူ လုပ်ဆောင်နိုင်သော နို့သီးခေါင်း နှစ်ခုသာ ရှိသည်။
ဆီးရိုးတောဆိတ်များနှင့် မတူသည်မှာ၊ ဂိုးရယ်တို့တွင် အလုပ်လုပ်နိုင်သော မျက်လုံးရှေ့ဂလင်း မပါရှိချေ။
ပွဲရှစ်ခုစွန်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ၁၂၈၄ ခုနှစ် ပါပဓာတ်စသော ဓာတ်ကြီးလေးမျိုးတို့၏ အကျိုးအပြစ်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ပွဲရှစ်ခုစွန်း ကပ်ဆန်းငယ်ကမ္ဘာက၊ ဓာတ်ကျမ်းမှာ ကျမ်းစာပြခဲ့၊ ပါပသူရဇ္ဇောငယ်နှင့်၊ ခေတ်သဘောညီ၊ နှစ်ဟောအသီတိအမှတ်ကယ်က၊ ကောလိဓာတ်အမြိတ္တာ။
အန္တရာရန်ကာညှပ်နေကြ၊ တကပ်လျှင် ခြောက်ဆယ်လေးပါတဲ့၊ ဖွဲ့ရေးနှောင်ရှေးယခေါင် ရှင်ရသေ့ငယ်တို့၊ နောင်တွေ့ရန်အနာဂတ်ကို၊ အမှတ်ပညာပွားစေဖို့၊ ထားခဲ့ပေရှာ။
ဝဒတ်ဆရာ၊ မှတ်ကာရေးခဲ့၊ ဓာတ်လေးလီအညီညှိလို့၊ အသိတိ ပြဝေပုံက၊ ပါပမကုန်သေးသော်ကြောင့်၊ ခုလေးသွယ်၊ ရှစ်ဆယ်စွန်းတွင်ဖြင့်၊ ဘယ်ယွန်းဇလုံနှင့်၊ ဂျွန်းသူပုန်မတုန်လှုပ်ပေဘု့၊ တရုတ်ကရန်ပရှာ၊ မြန်မာရှိနယ်အဝှန်း။
ကောသလ စောလှရာဇာ၏၊ သောဠဿာ အိပ်မက်ခန်းတွင်မှ၊ ဇာတ်လမ်းတွေပွေလို့ ရှုတ်သည်သို့၊ အရုပ်စုံမကြုံဘူးအောင်ပ၊ ဘီလူးတွေ မျောက်တွေထွက်ရှာကြ၊ ညဉ့်နက်ပြန်သန်းကောင်လွဲတော့၊ ဇာတ်လဲကာ တဖုံပြသည့်နှယ်၊ ပါပကုန်သည်နှစ်မတော့၊ သူရဇ္ဇျာ ဖြစ်လာဆဲမို့၊ ဘိလပ်စံ တပ်ခံမြဲပါမှ၊ ဓာတ်ကုန်လျှင် ဇာတ်ပုံလဲတတ်တယ်၊ ပွဲရှစ်ခုစွန်း။
ဝေဒတ်ဆရာ = ဝေဒ၊ ဗေဒ၊ ဗေဒင်ဆရာဟု ဆိုလိုသည်။
အသီတိ = ရှစ်ဆယ်။
ကောသလ = ကောသလမင်းကြီး။
သောဠသဿာ = ၁၆ ချက်။
လောကီစာတမ်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဓနုရာသီအိမ်၌ ဂြိုဟ်လေးလုံးပူးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် အကျိုးအပြစ်တို့ကို ဖွဲ့ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လောကီစာတမ်း တဆယ့်နှစ်ခွင်၊ စက်ပြင်အကျမှာလ၊ ပါပရယ်စနေကြယ်နှင့်၊ သွေမဖယ် ဂြိုဟ်ဂုရုငယ်တို့၊ ဓနုအိမ်ရာသီလမ်း၊ ပြည့်စမ်းပေါ် လဂ်မှာစီးသော်ကြောင့်၊ မီးအုံးသည့် ကြိမ်နွယ်ပမာသို့၊ ဗိုလ်ခြေသတ္တဝါ၊ သူငါကစမှာဖြင့်၊ ကြီးဒုက္ခတွေ့မည့်ပုံ။
ထက်ရပ်နဘာ၊ အဇဋာတခွင်၌၊ ဓမ္မတာအစဉ်လှည့်လည်ပတ်သည့်၊ နက္ခတ်အလိုဂြို်ဟ်နေထောက်တော့၊ ကြောက်စရာအမှန်၊ လျှောက်ကာကူးပုံက၊ နောက်လာရန်၊ သောကြာပူးရယ်နဲ့၊ ကွန့်မြူးကာ ဂြို်ဟ်အင်္ဂါသို့၊ ခိုဝင်ကာ ထိုမှာထွေးရှာကြ၊ လေးဂြိုဟ်ပေါင်းစုဆုံ။
သတိဖြင့်ထားကြတော့၊ အများတွေသတ္တဝါ၌၊ ရေအစာ ကပ်တပါးရယ်နဲ့၊ ဝေဒနာထပ်ကာများတဲ့ပြင်၊ ဆိုးဝါးပုံအလွန်ဆူလို့၊ ခိုးသားခိုးသူတတ်သတဲ့၊ ကိန်းပြချက်နိမိတ်ပုံ၊ စိတ်မလုံလောင်ကျွမ်း။
သဘောညှိရန်မတော့၊ လောကိဝစနံမို့၊ နသစ္စံ ဖြစ်တန်ကောင်းငဲ့၊ ကျမ်းဟောင်းစာအဆိုက၊ ခါတပိုပြာသိုနှင်းခဲ့လျှင်၊ ဂြိုဟ်ချင်းဂြိုဟ်ယှဉ်ကာဆိုင်၍၊ လေးလုံးပြိုင်ဂြိုဟ်ဂရုငယ်တို့၊ ဓနုရာသီလမ်းမှာလ၊ ပြည့်စန်းပေါ်မှာကြိမ်လို့၊ ပြက္ခဒိန်အမြင်နှင့်ညှိုလိုက်တော့၊ မှတ်စရာမသွေ၊ အတ္တာအခြေဖြင့်၊ သိလောက်ကဲ့၊ သတ္တဝါတွေမယ်၊ ကပ်မသမာအနေနဲ့ငြိလိမ့်မယ်၊ လောကိစာတမ်း။
ခက်ကောင်းတဲ့ ခက်လိမ့်မယ် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ရာဟုဂြုဟ်က လ ကို ဖောက်ထွင်းကြောင်း (၉) ခုနှစ် အကျိုးအပြစ်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ခက်ကောင်းတဲ့ ခက်လိမ့်မယ် များဗိုလ်ခြေ၊ သတ္တဝါအပေါင်းရယ်တို့၊ နှစ်ကောဇာသင်္ကြန်ပြောင်းလျှင်ဖြင့်၊ ခက်ကောင်းတဲ့ ခက်လိမ့်မယ်။
ရာဟုဂြိုဟ် စန်းကိုဖောက်ပါလို့၊ အနောက်မှာ ကြယ်တံခွန်နှင့်၊ ဇေတဝန်မြပုထိုး၊ တန်ခိုးရောင်ခြည်မြူးလိမ့်မတဲ့၊ ထူးတဲ့ခေတ်ဝယ်။
တန်ကူးကုန် ကဆုန်ဆန်းလျှင်လ၊ နှမ်းဥသျှစ် ပုံပမာသို့၊ သည်တော့ခါ ရှောင်မကွင်းနိုင်ဘု၊ ရှမ်း ကရင် တရုပ် ချင်းရယ်တို့၊ မန်းပြည်အကုန်ဆင်းလိမ့်မတဲ့၊ ဆန်ကောအတွင်းတွင်၊ ဇီးဖြူသီးလုံးလိုပ၊ စုရုံးကာ အနေကြပ်သည့်ပြင်၊ ခုလပ်မှာ ဓားစာဖြစ်ပါလိမ့်၊ စင်စစ်အမှန်ဆိုကြတော့၊ လပြာသိုတပို့တွဲ၊ အမြဲဧကန်ပ၊ အင်္ဂါနံ ဆန်ဆီပျောက်သည့်ပြင်၊ ဓားမိုးပေါက်ရွာလိမ့်မယ်၊ မှန်ဘွယ်ကွဲ့မလွဲ။
ငါးပါးပဉ္စသီနှင့်၊ အဋ္ဌင်္ဂိ မောင်မယ်တို့မြဲနိုင်မှ၊ ကပ်ထဲသီသီဝေးကြလိမ့်၊ ဟိုရှေးတဘောင်လာမတော့၊ မရှောင်သာလမ်းမြှောင်ကြားမှာလ၊ ယောက်ျားအိမ်မှာနဲတာကြောင့်၊ ကိန်းအခြေပြောင်း၍လွဲပုံက၊ ခါးတောင်းတဲကာ၊ မိန်းမတွေတစုရယ်တို့၊ အမှုမဆင်ခြင်ဓမ္မအမြင်၊ သို့မရှုနိုင်ဘု၊ လူ့တခွင်၊ အဓမ္မအထင်ကို တုပါလို့၊ သူ့လင်ကို ငါ့လင်ဟုလုကြမကွယ့်၊ (၉) ခုနှစ်ဘဲ။
ဇေတဝန် = ဘုန်းတော်ကြီကျောင်းဟု ဆိုလိုသည်။
မြပုထိုး = ဘုရားစေတီ။
နှမ်းဥသျှစ် = နှမ်းတစ်တင်း ဥသျှစ်တစ်တင်း ပမာဏ။
ဓမ္မအမြင် = တရားနည်းလမ်း ကျသောအမြင်။
အဓမ္မအမြင် = တရားနည်းလမ်း မကျသောအမြင်။
ကိန်းတွေ့လျက်ငြား ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အမရပူရမြို့တည်နန်းတည် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် အနုရာဓ၊ ဇေဋ္ဌမူလာသန်နက္ခတ်များပေါ်သို့ စနေဂြိုဟ်ရောက်တော့မည်။
မူလနက္ခတ်သည် စနေနက္ခတ်ဖြစ်သည်။
စနေဂြိုဟ် စနေနက္ခတ်နှင့်တွေ့လျှင် ဆိုးသည်ဟု ရခိုင်ဗေဒင်ကျမ်းကြီး၌ ပါသည်၊ မှန်မည်လားဟု မောင်ထောင်သာသနာပိုင်ကြီးအား လျှောက်ရာ လမ်းမှန်လျှင် မဆိုး၊ ဖောက်ပြန်လျှင်ဆိုးကြောင်းကို ရာဇဝင်သက်သေနှင့် ပြကာ မိန့်ဆိုသည်။
ယခုသည် ဤကိန်းကြုံလာသည်ကို ကြိုတင်နိမိတ်ဖတ်ကာ ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ကိန်းတွေ့လျက်ငြား တဆဲ့နှစ်ရာသီ လှည့်ကာရုန်းလို့၊ လသုံးဆယ် တခွင်နေခဲ့၊ နှစ်ပေါင်းရေ သုံးဆယ်ကျလျှင်ဖြင့်၊ မူလစနေသို့၊ ဂြိုဟ်စနေလွှမ်းကာ စီးနေကျ၊ နန်းထီးစံ ဘုရင်နှင့်၊ ရဟန်းကြီးရှင် ပန်း၍ပင်ထိတ်စေဘို့၊ ဒမ္ဘိက္ခံ ဆန်ရေရှားတတ်သည်တဲ့၊ များလူတို့ သိစေရန်။
ပူရပြည်တည်စံပျော်သည့်၊ မြတ်ဘိုးတော် ဧကရာဇ်ရယ်က၊ ခြေမြစ်စွား စာရခိုင်နှင့်၊ သာသနာပိုင်မောင်းထောင်ကြီးသို့၊ ခိုမှီးကာ ပုစ္ဆာလျှောက်တော့၊ အကောက်ရယ် မကြံလို့၊ မဖောက်ပြန်လမ်းမှန်သွားလျှင်ဖြင့်၊ နဂါးဝယ် ကြယ်မုလနှင့်၊ တူမျှကာ စနေငြိစေတော့၊ ပြေ၏ရန်တယ် မဖြုံသင့်ဟု၊ နိယထုံ သီဟဇာ နှင့်၊ ဗျဂ္ဃစာ ဝဂ္ဂါကျင့်လျှင်ဖြင့်၊ စာနှင့်ပင် အညီဖြစ်တတ်ကဲ့၊ ဤနှစ်တွင် ဝါဆိုဦးက နှစ်စနေ ဂဟေပူးမိမှ၊ ထွေထူးကာ နောင်ကိုကျုံ့ပြန်ခဲ့၊ ကျားစားတုံ့ပြန်။
သည်ဂြိုဟ်ကြယ် သည်ကိုရောက်လျှင်ဖြင့်၊ ပြည်ပေါက္ကံတရုပ်ပြေးတဲ့၊ မင်းခွေးချေး နတ်ရွာကူးသည့်ပြင်၊ စောလူးနန်းစံကျခဲ့၊ ပန်းမယမှာစံရွှင်တဲ့၊ ငါးစီးရှင်ရာဇာ၏၊ သားကျော်စွာ ခန္ဓာကင်းစဉ်က၊ စီးနင်းသည့် ဂြိုဟ်ပါပတဲ့၊ အင်းဝမြေ သာသည့်တိုင်းတွင်မှ၊ စစ်ကိုင်းမှာ ကိုးကွယ်မှီးတဲ့၊ ငါးထပ်ကြီး ဒါယကာနှင့်၊ မင်းဟံ သာဝကီရောက်ကဲ့ပြင်၊ ထိုနောက်စနေပူးတော့၊ စဉ့်ကူစံ ရေသို့ယွန်းရှာရ၊၊ မြင်ကွန်းစံ ပုန်ကန်ရေးက၊ ဘထွေးတော် အိမ်ရှေ့လောင်းတို့၊ ရွှေ့ပြောင်းကာ စနေထပ်စဉ်က၊ ခေါင်းပြတ်၍ မြေမှာစံ၊ ပြေနိုင်ငံလှုပ်ရှား။
ခွင်ဗြိစ္ဆာ တန်ဆောင်မုန်းမှာတော့၊ နှစ်လုံးပြိုင်ယှဉ်တူပလို့၊ မူလစနေနှင့်၊ ဂြိုဟ်စနေနှစ်ခုနှောကြလိမ့်၊ ဥရောပါဒေသီ၏၊ ဧကရီ ရာဇာက၊ အဖြာဖြာ နိုင်ငံခြုံလျက်ကယ်မို့၊ ရန်သူပုန်ပြိုလို့အေးတန်ရဲ့၊ ဟိုရှေးအစဉ်စဉ်က၊ ရှင်ဘုရင် ခန္ဓာပြောင်းနေကျ၊ စာဟောင်းမှန်ကျမ်းဂန်ထွက်ရယ်နဲ့၊ ပြန်ဗျဂ္ဃာနောက်ကို ရွှေ့ပါလိမ့်၊ စတုံ့အကျန် မြုံ့ပြန်သည့် ဓလေ့ဟာမို့၊ စနေမသမာ ပြေတကာမွှေ့နေကျ၊ ကိန်းတွေ့လျက်ငြား။
လသုံးဆယ် = စနေဂြိုဟ်သည် တစ်ရာသီလျှင် လပေါင်းသုံးဆယ်နေသည်။
ဒုမ္ဘိက္ခံ = ဒုမ္ဘိက္ခန္တရကပ်၊ ငတ်မွတ်ခြင်း။
နိယထုံ = တစ်ရာသီတွင် နေသင့်သည်ထက် ပို၍နေခြင်း။
သီဟဇာ = ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ရှေ့သို့ထိုးတက်၍ သွားခြင်း။
ဗျဂ္ဃဇာ = ကျားကဲ့သို့ နောက်ပြန်၍ ရှေ့တက်ခြင်း။
ပရာဘတ်စ် (; Venkata Satyanarayana Prabhas Raju Uppalapati အမည်ဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်၊ ၁၉၇၉ တွင် မွေးဖွား) သည် အိန္ဒိယရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် Telugu ရုပ်ရှင်လောက တွင် ကောင်းစွာထင်ရှားသည်။
Prabhas သည် ပွဲဦးထွက်အနေဖြင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်၌ Eshwar ဒရမ်မာရုပ်ရှင်တွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် Varsham (၂၀၀၄), Chatrapathi (၂၀၀၅), Chakram (၂၀၀၅), Billa (၂၀၀၉), Darling (၂၀၁၀), Mr. Perfect (၂၀၁၁) နှင့် Mirchi (၂၀၁၃) တို့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
Prabhas သည် ပြည်နယ်ဆုဖြစ်သည့် Nandi Award for Best Actor ဆုကို Mirchi ရုပ်ရှင်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် Bollywood သီချင်းတစ်ပုဒ်၊ Prabhudeva ၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ရုပ်ရှင် Action Jackson တွင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
Bahubali wins national award for Best Film. ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Prabhas သည် ဒါရိုက်တာ S. S. Rajamouli ၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော Baahubali: The Beginning (၂၀၁၅) ရုပ်ရှင်တွင် ခေါင်းစဉ်ဇာတ်ဆောင်နေရာက ပါဝင်ခဲ့သည်။
(အဆိုပါရုပ်ရှင်သည် အိန္ဒိယရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် အလွန်အကျွံအားပေးခံရသော ဇာတ်ကားအဖြစ် စတုတ္ထနေရာတွင် ယနေ့အချိန်အထိ ရပ်တည်နေသည်)Oops. Prabhas သည် အထက်ဖော်ပြပါ ရုပ်ရှင်၏ အဆက်ရုပ်ရှင်ဖြစ်သော Baahubali 2: The Conclusion (၂၀၁၇) တွင် ထပ်မံပါဝင်လာခဲ့ပြီး အဆိုပါရုပ်ရှင်သည် ၁၀ ရက်အတွင်း ₹1000 crore ကျော် (US$155 million) ဝင်ငွေရရှိသော ပထမဆုံး အိန္ဒိယရုပ်ရှင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ယနေ့အချိန်အထိ အလွန်အကျွံ အားပေးခံရသော အိန္ဒိယရုပ်ရှင်ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
Baahubali 2's ₹1000 crore collections: How SS Rajamouli's film achieved its box office numbersBaahubali 2 Creates History, Becomes First Indian Movie Ever To Collect Rs 1,000 Crore. ယခင်ဘဝ Prabhas ကို ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ U. Suryanarayana Raju နှင့် ဇနီး Siva Kumari တို့က မွေးဖွားသည်။
သူသည် သားသမီး ၃ ယောက်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အစ်ကိုမှာ Pramod Uppalapati ဖြစ်၍ အစ်မမှာ Pragathi ဖြစ်သည်။
သူ၏ ဦးလေးသည် Telugu သရုပ်ဆောင် Krishnam Raju Uppalapati ဖြစ်သည်။
Prabhas သည် DNR School, Bhimavaram တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး B.Tech. ဒီဂရီဘွဲ့ကို Sri Chaitanya College, Hyderabad မှ ရရှိခဲ့သည်။
သက်မွေးဝမ်းကျောင်း Prabhas သည် သူ၏ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အလုပ်ကို Eshwar ဖြင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Raghavendra ၌ အဓိက ဇာတ်ဆောင်နေရာဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Varsham ၌ ပေါ်လာခဲ့ပြန်သည်။
ဆက်လက်၍လည်း Adavi Raamudu နှင့် Chakram တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြန်သည်။
In 2005 he acted in the film Chatrapathi directed by S. S. Rajamouli, in which he portrays the role of a refugee, exploited by goons. It had a 100-day run in 54 centers.Chatrapati – Telugu cinema – 100 days centers – Prabhas & Shriya . Idlebrain stated that he had a unique style and macho charm in his screen presence.Chatrapati – Telugu cinema Review – Prabhas, Shriya. Later he acted in Pournami, Yogi and Munna, an action-drama film came out in 2007, followed by the action-comedy Bujjigadu in 2008. In 2009 his two films were Billa and Ek Niranjan. Indiaglitz called Billa stylish and visually rich.Billa review. သူသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စိတ်ကူးယဉ် ဟာသရုပ်ရှင် Darling နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အခြား စိတ်ကူးယဉ် ဟာသကားဖြစ်သော Mr. Perfect တို့ဖြင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Prabhas သည် Rebel တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဒါရိုက်တာ Raghava Lawrence ရိုက်ကူးသည့် အက်ရှင်ကားဖြစ်သည်။
သူ၏ နောက်ထပ်ရုပ်ရှင်မှာ Mirchi ဖြစ်သည်။
သူသည် Denikaina Ready ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် အသံသွင်းခဲ့သေးသည်။
. ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် သူသည် Shivudu/Mahendra Baahubali နှင့် Amarendra Baahubali တို့အဖြစ် S.S. Rajamouli ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော Baahubali: The Beginning တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။