kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့နောက် အနှစ် ၆၀ အတွင်း ဤကျွန်းတွင် အပြင်လူများ သွားရောက်နေထိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
သို့ရာတွင် သင်္ဘောပျက် ကိစ္စများ မကြာခဏ တွေ့ကြုံနေသဖြင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ဤကျွန်းစုကို ကိုလိုနီအဖြစ်ပြုလုပ်ရန် ပြန်လည် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၈၅၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယခင်နေရာဟောင်းဖြစ်သော ပို့ဗလဲယားနေရာ၌ပင် အကျဉ်းသား တို့၏ စခန်းတစ်ခုကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်မှာ အိန္ဒိယ တပ်တွင်း သူပုန်ကြီးပြီးစဖြစ်၍ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် မြောက်မြားလှသော တပ်တွင်း သူပုန်အကျဉ်းသားတို့အား နေရာချ ထားပေးရန် ပြဿနာနှင့် ရင်ဆိုင်နေခဲ့သဖြင့် အကျဉ်းသားတို့၏စခန်းကို ပိုလိုလျင်မြန်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပေ သည်။
ကပ္ပလီလူမျိုးများဖြစ်သော အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့မျာ မိမိတို့ ဒေသသို့ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြသော နိုင်ငံခြားသားတို့အား မိမိတို့ဒေသ၌ မနေထိုင်အောင် စတင် ဝင်ရောက်လာကြသည့် အချိန်မှစ၍ မကြာခဏ တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်ကြသည်။
နိုင်ငံခြားသားတို့မှာ ထိုကျွန်းသားတို့နှင့် ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှု ရရှိစေရန် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဆက်ဆံခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ၌ တောင်အန္ဒမန်ကျွန်းအတွင်း နေထိုင်ကြသော ဂျာရဝါးလူမျိုးတို့မှတစ်ပါး ကျန်ကျွန်းသားတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်မှုမှာ ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် စေလွှတ်သော အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ ဘင်္ဂလားတပ်မကြီးနှင့် မဒရပ်တပ်မကြီးတို့သည် ရှေးဦးစွာ အန္ဒမန်ကျွန်းကြီးရှိ ပို့ကွန်းဝေါလစ်တွင် စုဝေးပြီးနောက်မှ ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ကိုကိုးကျွန်းစု ၊ အန္ဒမန်ကျွန်းစု၊ နာကဗာရီကျွန်းစုတို့မှာ ဗြိတိသျှလက်ထက်က ကော်မရှင်နာမင်းကြီးတစ်ဦး အုပ်ချုပ်သော ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ အပါအဝင် နယ်တစ်နယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က အိန္ဒိယပြည်နှင့် မြန်မာပြည်မှာ တစ်သက်တစ်ကျွန်း ပို့ခြင်းခံရသူတို့ကို ဤကျွန်းသို့ ပို့ခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှ ပါလီမန်တွင် ပြုလုပ်သော ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အက်ဥပဒေအရ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ခွဲလိုက်ရာတွင် အန္ဒမန်ကျွန်းစုမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက်တွင် ကျရောက်ခဲ့၏။
အမှန်စင်စစ်သော်ကား ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ကပ္ပလီ ကျွန်းစုသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဖြစ်သင့်ပေသည်။
လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံခေတ်၌မူ တစ်သက် တစ်ကျွန်း အပြစ်ပေးခံရသူတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထိုကျွန်းသို့ မပို့တော့ပါ။
ကပ္ပလီကျွန်းစု၏ တိုင်းဦးသားတို့မှာ အရပ်ပုသော ကပ္ပလီလူမျိုးများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထောင်ပေါင်းများစွာသော နှစ်ပေါင်းအလျင်က အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ထိုဒေသတစ်ဝိုက်ကျွန်းတို့တွင် ဤကပ္ပလီပုများ ပြန့်နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သူတို့မှာ ထိုဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံး နေထိုင်ခဲ့သူများဟု ယူဆဖွယ်ရာရှိသည်။
ကျွန်းသားတို့နှင့်အနွယ်တူဖြစ်သော ကပ္ပလီပုများကို ယခုတိုင် အာရှတိုက်အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ကျွန်းစုများတွင် တွေ့ရသေးသည်။
သူတို့မှာ ပသျှူးအတွင်းတွင်း လတ္တီတွဒ် ၅ နှင့် ၇ စပ်ကြား ထူထပ်သောဒေသရှိ ဆေမန်များ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၏ ကျွန်းမဖြစ်သော လူဇုံကျွန်းတောတွင်းနေ အအီတများ၊ နယူးဂင်းနီကျွန်းရှိ တပိရိုများနှင့် တိုင်မော်၊ ဆူးမတြားစသည့် ကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရသော အခြားလူမျိုးဖြစ်သည်။
ဤဒေသရှိ ကပ္ပလီ လူပုတို့သည် အခြားလူမျိုးတို့နှင့် ရောနှောနေလာခဲ့သည်မှာ ကြာပြီ ဖြစ်သဖြင့် ထိုသူများသည် အခြားလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးခြင်း၊ ရောနှောခြင်းကို ခံခဲ့ရသလောက် ကပ္ပလီကျွန်းသား များမှာ မခံခဲ့ရသဖြင့် ကပ္ပလီကျွန်းသား များသည် ကပ္ပလီပုလူမျိုးများအနက် အမျိုးအစစ်ဆုံး၊ အသန့်ဆုံးဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ကပ္ပလီကျွန်းသားတို့သည် မည်သည့်ဒေသ၊ မည်သည့် အချိန်လောက်က ကပ္ပလီကျွန်းစုသို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်ကို မခန့်မှန်း နိုင်ပေ။
ကျွန်းစုသည် ကျွန်းမကြီးနှင့် တစ်ဆက်တည်း ဖြစ်စဉ်က ရောက်ခဲ့သည်။
သို့မဟုတ် ပင်လယ်ရေကြောင်း အဆက်ပြတ်ပြီးမှ ရောက်ခဲ့သည်ကိုပင် မပြောနိုင်ပေ။
အလွန့်အလွန် ရှေးကျသောခေတ်က ရောက်ခဲ့သည်ဟုသာ ယူဆရပေမည်။
မည်သည့်အချိန်ကပင်ရောက်သည်ဖြစ်စေ သူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်၊ သို့မဟုတ် ပဲခူးဒေသဘက်ဆီမှ ရောက်လာကြတန်ရာသည်ဟု ပညာရှင်တို့က ယူဆကြသည်။
ကပ္ပလီကျွန်းသား ယောက်ျားတို့သည် များသောအားဖြင့် ၄ ပေ ၁၀ လက်မခွဲ၊ မိန်းမတို့မှာ ၄ ပေ ၆ လက်မခွဲမျှ အရပ်ရှိကြသည်။
ဦးခေါင်းလုံး၍ နှာခေါင်းပြားသည်။
ဆံပင်မှာ ကျပ်ခိုးရောင်ရှိ၍ တွန့်လိမ်နေသည့်အပြင် ဦးရေတွင် ပြားကပ်၍ တည်နေသည်။
အသားရောင်မှာ မဲပြောင်နေ၏။
ကပ္ပလီကျွန်းသားတို့မှာ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သော်လည်း ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အလက်များ၏ ကွဲပြားချက်ကိုလိုက်၍ ကပ္ပလီကျွန်းကြီးအစုနှင့် ကပ္ပလီကျွန်းငယ်အစုဟု ၂ စုခွဲခြားသည်။
ပထမအစုတွင် တောင်အန္ဒမန်ရှိ ဂျာရဝါးလူမျိုးတို့မှအပ ကပ္ပလီကျွန်းကြီးနေ အခြားလူမျိုးများပါဝင်၍ ဒုတိယအစုတွင် ဂျာရဝါးများ၊ ကပ္ပလီကျွန်းနေ လူမျိုးများနှင့် မြောက်ဆင်တီနယ်ကျွန်းသားများ ပါဝင်၏။
ကပ္ပလီကျွန်းကြီးအစုတွင် လူမျိုးစု ၁၀ မျိုးပါဝင်ရာ မြောက်အန္ဒမန်ကျွန်းတွင် အကချရီ၊ အကကိုရ၊ အကဂျေရု၊ အလယ်အန္ဒမန်နှင့် ဗာရာတန်းတို့တွင် အကကေဒေ၊ အကကို၊ အိုကိုဂျူဝိုင်နှင့် အပုစိကွာ၊ ရစ်ချီကျွန်းစုတွင် အကာဘလေ၊ တောင်အန္ဒမန်ကျွန်းစု၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် အကဘီအတို့ရှိကြသည်။
ကပ္ပလီကျွန်းငယ်အစုတွင် တောင်အန္ဒမန်အတွင်းပိုင်း နေဂျာရဝါးများ၊ မြောက်ဆင်တီနယ်ကျွန်းသားများ၊ အန္ဒမန်ကျွန်းငယ်နေ အွန်ဂေများ ပါဝင်ကြသည်။
ထိုလူမျိုးစုတို့သည် ရောနှောနေထိုင်ခြင်းမရှိ။
မိမိတို့ဒေသနှင့် မိမိတို့ သီးသန့် နေထိုင်ကြသည်။
နေထိုင်စားသောက်၊ တွေးတောယုံကြည်မှုတို့တွင် တိုးတက်မှု မရှိကြသေးပေ။
ဝတ်ဆင်မှုဟူ၍ မရှိလှ။
အလှ အပအအဖြစ် ကိုယ်တွင် ရွှံ့စေးတို့ဖြင့် အဆင်ပေါ်အောင် ဆေးရေးတတ်ကြသည်။
ရွှင်ပျစွာ နေထိုင်တတ်ကြသော်လည်း အမျက်ထွက်သောအခါတို့တွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းများ။
အီစတာပွဲတော် (အင်္ဂလိပ်: Easter) သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ အထွတ်အမြတ်ထားရာသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သခင်ယေရှုခရစ်တော် သေခြင်းမှ ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ်ပြုသည့် နေ့ဖြစ်သည်။
ဤပွဲတော်ကို ခရစ်ယာန်ဘာသာ ထွန်းကားသော နိုင်ငံအများစုတွင် နှစ်စဉ် မတ်လနှင့် ဧပြီလအတွင်း တခမ်းတနား ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ခရစ်ယာန်ဘာသာဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ် အီစတာပွဲတော်၏ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ သမ္မာကျမ်းစာအရ ခရစ်တော်ယေရှု၏ ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို ဂုဏ်ပြုရန်ဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်အယူဝါဒအရ၊ ဤဖြစ်ရပ်သည် လူသားမျိုးနွယ်၏ အပြစ်များအတွက် ယေရှု၏အသေခံခြင်းနှင့် ကယ်တင်ခြင်းအကြောင်းကို သင်္ကေတပြုသည်။
ရှေးခေတ်နွေဦးပွဲတော်များနှင့် ဆက်စပ်မှု အီစတာပွဲတော်မပေါ်မီက ဥရောပဒေသများတွင် နွေကူးရာသီကို ကြိုဆိုသည့် ရှေးဟောင်းပွဲတော်များ ရှိခဲ့သည်။
ဤပွဲများတွင် သဘာဝ၏ပြန်လည်နုပျိုးမှု၊ အသက်သစ်နှင့် မျိုးပွားခြင်းတို့ကို ဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။
နွေဦးမယ်နှင့် ဆောင်းဘီလူးကြီးဆိုင်ရာ ဒဏ္ဍာရီများမှ လက်ဆောင်ဖလှယ်ခြင်း၊ သစ်လွင်သောအစားအစာများ စားသုံးခြင်းစသည့် ဓလေ့များကို နောင်တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာက သက်ဝင်ယုံကြည်မှုနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။
ပွဲတော်ကျင်းပသည့်နေ့ရက် အီစတာပွဲတော်ကို ပြာဿဒါးနေ့ (Passover) နှင့် ဆက်စပ်သည့် ခရစ်ယာန်ပြက္ခဒိန်အရ သတ်မှတ်သည်။
အောက်ပါစည်းမျဉ်းများဖြင့် တွက်ချက်သည်။
မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ (သို့မဟုတ်) နွေကူးတည့်ချိန် (Spring Equinox) လွန်ပြီးနောက် ပထမဆုံးလပြည့်နေ့ကို ရှာပြီး ထိုလပြည့်နေ့ပြီးနောက် ပထမဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပသည်။
ဤသို့ဖြင့် အီစတာပွဲတော်သည် မတ်လ ၂၂ ရက်မှ ဧပြီလ ၂၅ ရက်အတွင်း ကျရောက်တတ်သည်။
အီစတာပွဲတော် ကို အမြဲတမ်း တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပ ကြသည်။
သို့ရာတွင် မည်သည့်နေ့ရက်တွင် ကျသော တနင်္ဂနွေနေ့ဟူ၍ကား အတည် တကျ သတ်မှတ်ထား ခြင်း မရှိချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ လွန်လေပြီးသော ပထမဆုံး လပြည့်နေ့၏ နောက် ပထမဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကျင်းပရသော ထုံးစံအစဉ် အလာ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အီစတာပွဲတော် အစောဆုံး ကျရောက်နိုင်သောနေ့မှာ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ဖြစ်၍ နောက်အကျဆုံးနေ့မှာ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့ ဖြစ်လေသည်။
အရေးပါသော သင်္ကေတများနှင့် ဓလေ့များ ၁။
ကြက်ဥနှင့် ယုန်ကလေး ကြက်ဥ: အသက်သစ်၊ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် ခရစ်တော်၏ထမြောက်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ရှေးခေတ်မှစ၍ အရောင်ဆိုးထားသော (သို့) ဒီဇိုင်းခြယ်ထားသော ကြက်ဥများကို လက်ဆောင်ပေးလေ့ရှိသည်။
အီစတာယုန်ကလေး: ဂျာမန်ယဉ်ကျေးမှုမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ကလေးများအား သကြားလုံးနှင့် ကြက်ဥများ ဝှက်ထားသည့် ပျော်စရာဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ အီစတာတနင်္ဂနွေ: ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများတွင် အထွဋ်အမြတ်ထားသော ဝတ်ပြုချိန်ဖြစ်ပြီး၊ "ခရစ်တော်ရှင်ပြန်ထမြောက်ပြီ" ဟူသော သတင်းစကားကို ရွတ်ဆိုကြသည်။
ဝါကျွတ်ခြင်း: အီစတာမတိုင်မီ ၄၀ ရက်ကြာ ဝါကြွေးခြင်း (Lent) ကို ဆောက်တည်ကြပြီး၊ ပွဲတော်နေ့တွင် ဝမ်းမြောက်စွာ ကျင်းပကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပျော်ပွဲများ အီစတာဥပွဲတော် (Easter Egg Hunt): ကလေးများသည် ဥများကို ရှာဖွေရသည့် ပျော်စရာပြိုင်ပွဲများ။
အီစတာလှည့်လည်ခြင်း (Easter Parade): အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဦးထုပ်များနှင့် အဝတ်အစားစိမ်းလန်းစွာ ဝတ်ဆင်၍ လမ်းလျှောက်ပြသမှုများ။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကျင်းပမှု အနောက်နိုင်ငံများ: အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျတို့တွင် ကြက်ဥဆေးခြယ်ခြင်း၊ မိသားစုစားပွဲများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အရှေ့ဩသဒေါက်နိုင်ငံများ: ဂရိ၊ ရုရှားစသည့် အော်သိုဒေါ့ခရစ်ယာန်များတွင် မီးရှူးမီးပန်းများ ထွန်းညှိခြင်း၊ သီချင်းသံသာများဖြင့် ဝတ်ပြုကြသည်။
ဖိလစ်ပိုင်: လက်ဝါးကပ်တိုင်ပေါ် အစစ်အမှန်လူသားများ သရုပ်ဆောင်ကာ ကားတိုင်တင်ခံရသည့် ဓလေ့ထူးခြားသည်။
အီစတာပွဲတော်၏ စီးပွားရေးအရေးပါမှု ဤပွဲတော်သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှုများကို မြှင့်တင်ပေးသည်။
သကြားလုံးနှင့် ချောကလက်လုပ်ငန်း: အမေရိကန်တွင် နှစ်စဉ် အီစတာသကြားလုံးရောင်းအား ဒေါ်လာ သန်း ၂,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း: ဥရောပနှင့် အမေရိကန်တို့တွင် ပွဲတော်ကာလအတွင်း ဟိုတယ်နှင့် လေယာဉ်လက်မှတ်များ အပြိုင်အဆိုင် ရောင်းချလေ့ရှိသည်။
သခင်ယေရှု ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ် ပြုသော အားဖြင့် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒ ထွန်းကားသော တိုင်းပြည်များတွင် အီစတာပွဲတော်နေ့ကို ကျင်းပကြသည်။
အီစတာပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တခမ်းတနား ကျင်းပကြသည်။
အီစတာပွဲတော်နေ့မှာ ရက်စွဲအတည်တကျ မဖြစ်ရကား အီစတာပွဲတော် မတိုင်မီနှစ် ပွဲတော်အပြီးတွင် ကျင်းပရသော အခြား အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပွဲတော်များမှာလည်း ရက်စွဲအတည် တကျ မဖြစ်ချေ။
အီစတာပွဲတော်သည် ခရစ်ယာန်ပွဲတော်များ တွင် ရှေးအကျဆုံး ပွဲတော်ဖြစ်၍ အကြောင်းသုံးမျိုး အရင်းခံ ၏သည်။
ယင်းတို့မှာ (၁) ခရစ်တော် ရှင်ပြန် ထမြောက်သော နေ့၊ (၂) ခရစ်ယာန် ဝါကျွတ်သောနေ့၊ (၃) နွေကူးရာသီကို ကြိုဆို သောနေ့များ ဖြစ်လေသည်။
အီစတာပွဲတော်ကို နွေကူး ရာသီတွင် ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
အီစတာပွဲတော်နေ့ ဟူ၍ မပေါ်ပေါက်မီ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာက လူများသည် နွေကူးရာသီရောက်ရှိလာသည်ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သော အားဖြင့် နွေဦးပေါက်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့ကြဘူး လေသည်။
ရာသီမှာလည်း အလွန် သာယာလှသည်။
ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ နွေကူးရာသီကို လူ့လောကသို့ ပြန်လည်ပို့ ဆောင် ပေးတော်မူသော ဘုရားသခင်အား ဂုဏ်ပြုခြင်းဖြစ်၏။
ထိုခေတ်က လူများသည် နွေကူးရာသီ ကုန်ဆုံးသွား သောအခါ လွန်စွာ ဝမ်းနည်းကြေကွဲခြင်း ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ကြည်နူးသာယာ လှသော နွေကူးရာသီကလေးသည် ကား ပြန်၍လာတော့မည် မဟုတ်ပြီ။
စိမ်းလန်းစိုပြည်သော မြက်ခင်းကလေးများကိုလည်း မမြင်ကြရတော့ပြီဟု များစွာ ယူကျုံးမရဖြစ်၍ နွေကူးရာသီကို တောင့်တကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း ဆောင်းရာသီ ဘီလူးကြီးသည် လှပသောနွေဦးမယ်ကို အတင်းအဓမ္မလုယူသွား လေပြီဟု ပူဆွေးခြင်းဖြစ်ကြလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ နွေဦးမယ်ကို ပြန်ပေးပါမည့်အကြောင်း ဆောင်းဘီလူးကြီးအား တန်ဆိုး လက်ဆောင် အမျိုးမျိုး ပေးကြ၏။
နွေဦးမယ်ကို ပြန်လည်ရရှိ ကြသောအခါတွင်လည်း ဘီလူးကြီးအား ကျေးဇူးတင်သောအား ဖြင့် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ပေးကြလေသည်။
ထိုအလေ့အထ ကို တုယူ၍ သေခြင်းမှ ပြန်၍အသက်ရှင်သည့် နေ့ကိုအထိမ်း အမှတ်ပြုသော အီစတာပွဲတော်နေ့တွင်လည်း တစ်ယောက်မှ တစ်ယောက်သို့ လက်ဆောင်များ ပေးကမ်းသော အလေ့ကို ပြုလုပ်ကြသည်ဟု ယူဆရပေသည်။
ရှေးအခါက လူများ ကျင်းပခဲ့ကြသော နွေဦးပွဲတော်မှာ တစ်ကြိမ်လျှင် ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာလေသည်။
ယခုခေတ်တွင် ပြုလုပ်ကြသော အီစတာပွဲတော်မှာကား ပထမတွင် တစ်ခါကျင်းပလျှင် ခုနစ်ရက်မျှ ကြာလေ သည်။
အီစတာပွဲ တော်အချိန်တွင် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီတိုင်း ပျော်ရွှင်မြူးတူးကြ လေသည်။
ရှေးအခါကပင် ပွဲတော်ရက်အတွင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းကို တားမြစ်ထားခဲ့ကြ လေသည်။
အီစတာနေ့သည် ခရစ်ယာန်အယူ ဝါဒီများအဖို့ အလွန်တရာ ထူးမြတ်သောနေ့ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ထိုနေ့တွင် ငွေဝယ်ကျွန်များကို ဘေးမဲ့လွတ်ခြင်း၊ မိမိတို့၏ ဟောင်းနွမ်းသော အဝတ်အစားများကို စွန့်ပစ်၍ သစ်လွင်သော အဝတ်တန်ဆာများကို ဆင်မြန်းခြင်း၊ အိမ်အသုံးအဆောင်ဟူသမျှကို အသစ်လဲလှယ်ခြင်းစသည်တို့ကို ပြုလေ့ရှိကြသည်။
အီစတာပွဲတော်တွင် ကြက်ဥများကို လက်ဆောင်ပေးသော အလေ့မှာလည်း ရှေးအခါကပင် ရှိခဲ့သည်။
ရှေးအခါက ကြက်မ များသည် ဥအနည်းငယ်မျှသာ ဥကြလေရာ ကြက်ဥသည် လူံးညြိုခည်းငသနတြိုညျျျဩ်ငတစ်စြြတ အသက်၏မူလအစဖြစ်သဖြင့် ထိုသဘောကိုဆောင်၍ ကြက်ဥ များကို လက်ဆောင်ရသောသူများမှာ လွန်စွာဝမ်းမြောက်ကြပေ သည်။
ယခုခေတ်တွင်ကား ကြက်ဥများကို အဖိုးတန် လက်ဆောင်ဖြစ်စေရန် တောက်ပသောအရောင်များဆိုး၍ လက်ဆောင်ပေးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
အီစွပ်ပုံပြင် ဟူသည်မှာ အီစွပ်ဆိုသူ ဂရိကျွန်တစ်ဦးက ပြောပြ ခဲ့သော ပုံပြင်များကို ဆိုလိုသည်။
ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အားဖြင့် သိရသည်မှာ အီစွပ်သည် ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ ဘီစီ ၆၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၅၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက နေထိုင်ခဲ့သည်။
သူသည် ကျေးကျွန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီးလျှင် အရုပ်ဆိုး၍ ကိုယ်အင်္ဂါ အချိုးအစား မကျ သော်လည်း လွန်စွာဉာဏ်ကောင်းသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
အီစွပ်သည် ကျွန်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား လောကကို ဆင်ခြင်သုံးသပ် ရာတွင် သူမတူအောင် ထက်မြက်သော ဉာဏ်ရှိသည့်ပုဂ္ဂိုလ် ျထူးဖြစ်သဖြင့် ဤဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်များကို တီထွင်ပြောဟောကာ လောကကို ဆုံးမနိုင်ခဲ့လေသည်။
သူ၏ ပုံပြင်များမှာ ဥပဒေ ပါသော ဆုံးမစာ ပုံပြင်များဖြစ်၍ တိရစ္ဆာန်များကိုဇာတ်ကောင် အဖြစ် ပါဝင်စေသည်။
ထိုပုံပြင်များသည် အပျင်းလည်းပြေစေ ၍ အဆုံးအမကိုလည်း ပေးလေသည်။
ထိုကြောင့် လူကီး လူငယ်မရွေး နှစ်ခြိုက်ကြ၏။
ထိုသို့ လူအများက နှစ်ခြိုက်ကြ သောကြောင့်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘာသာမျိုးစုံလိုလိုဖြင့် ဘာသာ ပြန်ဆိုထား ကြလေသည်။
အီစွပ်အား သူ့သခင်က နောင်အခါတွင် ကျေးကျွန်ဘဝမှ လွှတ်လိုက်ရာ မကြာမီပင် လွန်စွာထင်ပေါ် ကျော်ကြားလှသဖြင့် လစ်ဒီးယားပြည့်ရှင် ဘုရင်ကရီးဆပ်က သူ၏နန်းတော်သို့ လာရောက် နေထိုင်ရန်ပင် ဖိတ်ခေါ်ခြင်း ခံရလေသည်။
ထိုသို့ ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံရသဖြင့် သွားရောက် နေထိုင်ရာမှ တစ်နေ့တွင် ကရီးဆပ်က သူ့အား ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ လူများအား ငွေကြေး ခွဲဝေပေးရန်အတွက် စေလွှတ်ခြင်း ခံရ၏။
သို့သော် ထိုသူတို့မှာ မရိုးဖြောင့်ကြောင်းသိရှိရ၍ ငွေများကို သူတို့အားခွဲဝေပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ သူ့အားဖမ်းဆီး ပြီးလျှင်တောင် စောင်းပေါ်မှ ပစ်ချ၍ သတ်လိုက်ကြလေသည်။
အီစွပ်ပုံပြင်များတွင် တစ်နေ့လျှင် ရွှေဥတစ်ဥကျ အုပေး သည့် ငန်းအကြောင်းကို လူသိများသည်။
စပျစ်သီးမှည့်များကို ခုန်၍ ဆွတ်ခူးရာ မမှီနိုင်သဖြင့် စပျစ်သီး ချဉ်သည်ဟုပြောသော မြေခွေးအကြောင်းနှင့် ခြင်္သေ့အရေကိုခြုံ၍ ခြင်္သေ့ယောင် ဆောင်သောမြည်းအကြောင်းများလည်း အီစွပ်ပုံပြင်များတွင် ပါဝင်သည်။
ထိုပုံပြင်များကို အကြောင်းခံသည့် ကဗျာလင်္ကာ များ၊ ပန်းချီကားများနှင့် ရုပ်ရှင်များပင် ရှိတတ်လေသည်။
ပုံပြင်တစ်ခုတွင် ဖားများက သူတို့ကို အုပ်ချုပ်မည့် ဘုရင်မ ရှိသဖြင့် ဇုနတ်မင်းထံသို့ တမန်လွှတ်ကာ သူတို့အား အုပ်ချုပ် ပေးမည့် ဘုရင်တစ်ပါး စေလွှတ်ပေးရန် ပန်ကြားလေသည်။
ဇုနတ်မင်းက ဖားများသည် လွန်စွာအ သည့်တိရစ္ဆာန်များဖြစ် သဖြင့် သစ်တုံးတစ်တုံးကို ရေအိုင်တွင်းသို့ ပစ်ချပေးလိုက်လေ သည်။
ရေတွင် သစ်တုံးကျလာသည့်အသံကြောင့် ပထမတွင် ဖားများက အလွန်ကြောက်ကြပြီးလျှင် ရေအိုင်တွင်းသို့ ငုပ်လျှိုး ၍ သွားကြလေသည်။
အတော်ကြာ၍ ရေမျက်နှာပြင်သို့ တက်လာကြသောအခါတွင် အချို့က သစ်တုံးအောက်တွင် ငုပ်လိုငုပ်၊ အချို့က သစ်တုံးပေါ်တက်ထိုင်လိုထိုင် လုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။
အချိန်အတော် ကြာသောအခါ သစ်တုံးကို အားမရ ၏ကြသဖြင့် တမန်ကို တစ်ဖန်လွှတ်၍ ဘုရင်ကို လဲပေးရန် ပြောသောအခါတွင် ဇုနတ်မင်းက ငါးရှဉ့်တစ်ကောင်ကို ပေးလိုက်ပြန်သည်။
ငါးရှဉ့်က ဖားများအား မည်သို့မျှ မပြုလုပ် သဖြင့် တစ်ဖန် တမန်ကို စေလွှတ်၍ အခြားဘုရင်တစ်ဦးနှင့် လဲလှယ်ပေးရန် ပြောကြား သောအခါ ဇုနတ်မင်းသည် စိတ်မရှည်နိုင်တော့သဖြင့် ငှက်ကျားတကောင်ကို ဖားတို့၏ ဘုရင်အဖြစ် လဲလှယ် ပေးလိုက်လေသည်။
ထိုအခါ ငှက်ကျား က ဖားများကို တစ်ကောင်ပြီးလျှင် တစ်ကောင် စားပစ်သဖြင့် နောက်ထပ် ငြီးတွားနိုင်မည့် ဖားတစ်ကောင်မျှပင် မကျန်တော့ ချေ။
ထိုပုံပြင်ကို အီစွပ်က ပြောရခြင်းမှာ အက်သင်း ပြည်သူ ပြည်သားတို့က မိမိတို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ် သည့်ဘုရင် ပိုင်ဆစ္စထရေးတပ်ကို မကျေနပ်ကြ၍ နန်းမှချရန် ကြံစည်နေကြ သဖြင့် နမူနာယူစေရန် သတိပေး ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဤပုံပြင်များကို အီစွပ်သည် နှုတ်ဖြင့်သာ ပြောဟောခဲ့ရာ သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့် အကြာတွင်မှ အက်သင်းမြို့မှ ဒီမီထရီးယပ် ဆိုသူက သူပြောဟောခဲ့သည့် အတိုင်း စုဆောင်း ရေးသားထား ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် ဗားဗရီးယပ်ဆိုသူ ဂရိအမျိုးသား တစ်ဦးကလည်း စုဆောင်းရေး သားထားခဲ့သည်။
အီစွပ်ပုံပြင်များသည် နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ခန့်မျှ ပျောက်ကွယ်နေခဲ့ရာမှ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အက်သော့တောင် ပေါ်ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်း၌ ဗားဗရီးယပ် စုဆောင်း ရေးသားထားသော အီစွပ်ပုံပြင်များ၏ မိတ္တူတစ်စောင်ကိုတွေ့ ရလေသည်။
ထိုသို့ တွေ့ရှိပြီးသည့် နောက်တွင်မျှ ဘာသာ အမျိုးမျိုးသို့ ပြန်ဆိုခြင်းကို ပြုခဲ့ရာ လူသိ များလာခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အီစွပ်ပုံပြင်များ။
အီတလီ ကျွန်းဆွယ်တွင် အီထရူးရီ အား (ယခု တပ်စကန်နီ)ဒေသ ဟူ၍ ရှိခဲ့ရာ၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူများကို အီထရပ်စကန်လူမျိုး ဟုခေါ်သည်။
အကြမ်း အားဖြင့် ထိုအီထရူးရီအားဒေသ၏ မြောက်ဘက်တွင် အာနိုမြစ် ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် တိုင်ဗာမြစ် ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် အက်ပင်နိုင် တောင်များရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် တီရီနီယန် ပင်လယ်ရှိသည်။
ထိုလူမျိုးသည် ဘီ၊စီ ၁၁ဝဝ ပြည့်နှစ် လွန်နှစ်များ၊ သို့မဟုတ် ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွား၍ မကြာမီတွင် အရှေ့ ဘက်မှ လာရောက်ကာ အီထရူးရီအားတွင် အခြေစိုက် နေထိုင် ခဲ့ကြသည်ဟု အစဉ်အလာအားဖြင့် ယုံကြည်ခဲ့ကြလေသည်။
ယခု ခေတ်ပညာရှင်များကလည်း ထိုအချက်မှန်ကန်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံကြလေသည်။
အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့သည် အီထရူးရီအားတွင်အခြေတကျ နေထိုင်မိသောအခါ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ဖြစ်သည့် အမ်ဗရီးယန်လူမျိုးတို့ကို ကျေးကျွန်အခြေအနေ နီးပါးအထိ ရောက်အောင် ပြုခဲ့သည်။
ထိုနောက် အီထရပ်စကန်တို့သည် မြောက်ဘက်တွင် အက်ပင်နိုင်တောင်များကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် ပိုးမြစ်ဝှမ်းအထိ လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်သို့မူ တိုင်ဗာမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် လေတီယမ်နှင့် ကမ်ပါနီယာဒေသများ အထိလည်းကောင်း နယ်ချဲ့ခဲ့လေသည်။
ပိုးမြစ်ဝှမ်းတွင်အီထရပ် စကန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဖဲလဆီနာ (ယခုခေတ် ဗိုလိုနျာ)ကို ဗဟိုပြုလျက် ဘီ၊ စီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များ တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
အီထရပ်စကန် တို့သည် လေတီယမ် (ရောမမြို့အပါအဝင်) ဒေသကို ဘီ၊ စီ ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကမ်ပါနီယာဒေသတွင်မူ ထိုအချိန်ကာလထက် နှစ်ပေါင်း ခြောက်ဆယ်ခုနစ်ဆယ်ခန့် ပို၍ကြာညောင်းလျက်လည်းကောင်း ကြီးစိုးခဲ့လေသည်။
ပိုးမြစ်ဝှမ်း တွင် စိုးမိုးမှုသည် ဘီစီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဂေါလလူမျိုးတို့ကြောင့်အဆက်ပြတ်ခဲ့ ရသည်။
ဘီ၊ စီ ၂ဝဝ ပြည့် နှစ်လွန်နှစ်များ စောစောပိုင်းတွင် အီထရူရီးအား ပြည်သည်ပင်လျှင် ရောမမြို့၏ လက်အောက်တွင် လုံးဝရောက်ရှိ သွားခဲ့လေသည်။
ရှေးရောမမြို့အပေါ်တွင် အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် သမိုင်းသဘောအရ အရေးကြီး ပေသည်။
သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ကောင်းစွာ တိုးတက်ကြီးပွားပြီး ဖြစ်သော မြို့ယဉ်ကျေးမှုမျိုးဖြစ်၍၊ ရှေးခေတ်လေတီယမ်မှ လယ်ယာ လုပ်သား အစုကလေးများသည် ထိုယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြ ရသည်။
ဘီ၊စီ ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် ရောမမြို့ကို အီထရပ်စကန်လူမျိုးဘုရင်များက အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ရောမရွာကလေး အဖြစ်မှ ရောမမြို့ကြီးအဖြစ်အထိ တိုးတက် လာခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်များတွင် အစပြုခဲ့သော သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ပြီးစီးခဲ့ သော လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးစသည့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းများကြောင့် ရောမမြို့သည် နောက်ဆုံး အီထရပ်စကန် လူမျိုးဘုရင် ကို နှင်ထုတ်ပြီးသည့် နောက်တွင် လေတီယမ်ဒေသ တစ်ခုလုံး လိုလိုတွင် ဩဇာအာဏာ ပျံ့နှံ့အောင် ပြုနိုင်သည်အခြေသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။
အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် များသောအား ဖြင့် သူတို့၏မူပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သော်လည်းအချို့ကိစ္စများအဖို့ ကား ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို အတုယူကြရသည်။
ထို ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရှမိုင်းနားတွင် စတင်ခဲ့ကောင်းစတင်ခဲ့ပေ မည်။
အာရှမိုင်းနားဟု ဆိုရသော်လည်း လစ်ဒီးယားပြည် ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။
ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုထက်စော၍ အနာတိုလီယာနှင့် အီးဂျီးယန်းဒေသ များတွင် ဘီ၊ စီ ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့သည် အက္ခရာများကို ဂရိလူမျိုးတို့ထံမှ ရယူခဲ့သော် လည်း ယင်းတို့၏ ဘာသာစကားကိုမူ ယခုတိုင် ဘာသာမပြန် နိုင်သေးချေ။
မကြာသေးမီက လေ့လာချက်များအရ ထိုလူမျိုး တို့၏ ဘာသာစကားသည် အနည်းအကျဉ်းမျှသာ အကျိုး အကြောင်း သိရသေးသော အနာတိုလီယန် ဘာသာစကား၊ အထူးသဖြင့် လစ်ဒီယန်ဘာသာစကားနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိပုံ ရသည်ကို တွေ့ရ၏။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ထိုလူမျိုးတို့၏ဘာသာ စကားသည် လက်တင်၊ သို့မဟုတ် အီတလီဒေသဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများနှင့်ကား အဆက်အသွယ် မရှိသည်မှာ သေချာသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ အင်အို-ဥရောပ ဘာသာစကား များနှင့်လည်း အဆက်အသွယ် မရှိချေ။
အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့သည် အီတလီပြည်၏အနောက်ဘက် ကမ်းခြေ၊ တီရိနီယန် ပင်လယ်ပြင်တွင် သွားလာနေကြသော သင်္ဘောများကို ကြိုးကိုင်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ဂရိလူမျိုးတို့၏ရန်ကို ခုခံကာကွယ်နိုင်ရန် ကားသေ့လူမျိုးတို့နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရေတပ်အင်အားကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဘီ၊ စီ ၄၇၃ ခုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းမှ ဆီရာကျူဆန် လူမျိုး တို့က အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့၏ ရေတပ်ကို ဖျက်ဆီးလိုက်ရာ မှ ထိုလူမျိုးတို့၏ တန်ခိုးအာဏာသည် လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ် သွားခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဂေါလလူမျိုးတို့ကလည်း အီထရပ် စကန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ကို ချင်းနင်း တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက် လိုက်ကြ လေသည်။
ထိုပြင် အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့၏ ခံတပ်မြို့ဖြစ်သော ဗီယီမြို့သည်လည်း ဆယ်နှစ်ကြာမျှ ဝိုင်းဝန်း ဆို့ပိတ် တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရသဖြင့် ဘီ၊ စီ၊ ၃၉၆ ခုနှစ်တွင် ရောမလူမျိုးတို့၏ လက်တွင်းသို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ရလေသည်။
Lucretius Alfred Russel Wallace Thomas Robert Malthus ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင်ချားလ်စ်ဒါဝင်သည်သူ၏ပထမဆုံးမျိုးစိတ်များ၏မူလအစပုံကြမ်း ဇီဝဗေဒ ပညာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် အီဗော်လူးရှင်း ဆိုသည်မှာ သက်ရှိအစုအဝေးများတွင် တွေ့ရသော မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများတွင် ခန္ဓာဗေဒ ဆိုင်ရာ၊ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်ပြီး ထို လက္ခဏာများသည် မျိုးရိုး တစ်ခုမှ အခြားမျိုးရိုးတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲချိန်တွင် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသည် အစုအဖွဲ့အတွင်းတွင် မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ထိုသို့ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းမှာ မျူတေးရှင်း (mutation) ခေါ် ဂျီနုမ်း အစီအစဉ်များ ပြောင်းလဲခြင်း၊ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြန်လည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ဇီဝမျိုးစေ့ စီးဆင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
အီဗော်လူးရှင်းကြောင့် ဘိုးဘွားမိဘတူသော သက်ရှိများမှ တစုနှင့် တစု မတူညီဘဲ ကွဲပြားခြားနားသော သက်ရှိမျိုးကွဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချားလ်စ်ဒါဝင် က ထိုအဖြစ်အပျက်ကို "အဆုံးမရှိအောင် လှပသော ပုံစံများ နှင့် အံဩဘနန်း ထူးဆန်းသော ပုံစံများ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ယခုဆိုလျင် အမျိုးအနွယ်တစ်ခုကို တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်မျိုးမျိုးသည် မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်း ကို အီဗော်လျူရှင်းဟုခေါ်သည်။
ထိုသို့ အမျိုးအနွယ်တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ရှေးကရှိခဲ့ဘူး သော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်နှင့် ယခုအခါ ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သည် မတူနိုင်တော့ချေ။
သိပ္ပံပညာရှင်အများရှိရာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ရာ၌ ဖြစ်သည့်နည်းများတွင် အယူအဆချင်း ကွဲပြားကြသော်လည်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုရာတွင်မူ အငြင်းမပွားကြချေ။
အလွန်ရှေးကျသောအခါကပင် လူသည် တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို အလှအပအတွက် ဖြစ်စေ၊ ဝါသနာပါ၍ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့လေသည်။
ရှေးလူများကမူ သဘာဝကိုယ်တိုင်က တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ လေသည်။
ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အတွင်းက နေထိုင်သွားခဲ့သော ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အယ်ရစ္စတိုတယ်က တန်းမြင့်သက်ရှိများသည် တန်းနိမ့် သက်ရှိများမှ အီဗော်လျူရှင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ဘူးကြောင်း ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းများ အရ သိရလေသည်။
အီဗော်လျူရှင်းသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည် ဟု မမျှော်လင့်နိုင်ချေ။
လူက တိရစ္ဆာန်ရိုင်း များကို ခိုင်းစေနိုင်မည့် တိရစ္ဆာန်များ အဖြစ်သို့ဖြစ်စေ၊ အပင်ရိုင်းများကို ဥယျာဉ်၊ သို့မဟုတ် ခြံစိုက် အပင်မျိုးအဖြစ်သို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့သည်မှာ မှန်၏။
သို့သော် ထိုသို့ ပြောင်းလဲယူခြင်းမှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာညောင်းလေသည်။
ယေဘုယျ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာခြင်းမှာမူ နှစ်ပေါင်းသန်းပေါင်း များစွာပင် ကြာညောင်းလေသည်။
ထိုသို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကြာအောင် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ် လာကြရာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသော အခြေအနေများသည် ယခင်ကရှိခဲ့ဘူးသည့် အခြေအနေများထက် အဆင့်အတန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှုပ်ထွေးရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပိုမို၍မြင့်မားလာခဲ့လေသည်။
သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြရာတွင် - မျိုးဆက်တဆက်မှ တဆက်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာ ကြရာ၌ အသစ်ဖြစ်လာသော မျိုးဆက်များတွင် ဝိသေသဂုဏ် အသစ်များ ပါရှိလာခြင်း၊ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာသည်မှာ အချိန်ကြာညောင်းလှပြီဖြစ်၍ ယခုအခါတွင် အသက်ရှင်၍ နေကြသော သက်ရှိများ ရှိကြသကဲ့သို့ ယခုအခါတွင် မရှိကြတော့သော သက်ရှိများလည်း ရှိကြခြင်းနှင့်၊ မျိုးကွဲသက်ရှိများ၌ အဆက်အသွယ်များ ရှိကြသကဲ့သို့ သက်ဆိုင်ရာ မျိုးရင်းများ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက် ကျယ်ပြန့်သော အဆက်အနွယ်များ၌လည်း အဆက်အသွယ်များ ရှိကြလေသည်။
ကမ္ဘာ့ ကျောက်လွှာများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာကြည့်ခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည့် အထောက်အထားများကို ရရှိနိုင်လေသည်။
ရှေးကျသော ကျောက်လွှာများမှ တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကိုသာ တွေ့ရ၍ တန်းမြင့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရချေ။
တွေ့ရသော တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏ အမျိုးအစားများမှာ များပြား၍ အရေအတွက်မှာလည်း များပြားလေသည်။
ထိုအချိန်က ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရသေးချေ။
နောက် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင်မှ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ပထမစ၍ တွေ့ရသော ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများသည် ရှေးငါးများဖြစ်ကြသည်။
နောက်နှစ်သန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ကြာသောအခါတွင် ဖားနှင့် ယင်း၏အနွယ်ကဲ့သို့သော ရေနေကုန်းသတ္တဝါများကို တွေ့ရသည်။
ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ရှေးကျသော ငှက်များနှင့် ရှေးကျသော နို့တိုက်သတ္တဝါများကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုရှေးနို့တိုက် သတ္တဝါများမှ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ တွေ့နေကြရသောအမွေးရှိ သတ္တဝါများ အဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲကြလေသည်။
အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် သက်ရှိ အမြောက်အမြား ဖြစ်လာကြရာမှ နောင်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသော သက်ရှိများကို လည်း တွေ့ရလေသည်။
ထိုအချက်သည် တွားသွားသတ္တဝါတွင် ထင်ရှား၏။
ထိုတွားသွားသတ္တဝါများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြလေသည်။
တချိန်တွင် တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစဉ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ထက်ပိုသော တွားသွားသတ္တဝါများကိုပင် တွေ့နိုင်လေသည်။
နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာသော တွားသွားသတ္တဝါခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်အတွင်းက ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော ဒိုင်နိုဆောကောင်များ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရလေသည်။
နောင်နှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသော အခါတွင် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ရေးကို အားပေးသော ရာသီဥတု ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးများ နည်းပါးလာခဲ့သဖြင့် ယခုအခါတွင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစဉ်ပေါင်း ငါးခုသာ ကျန်ရှိတော့လေသည်။
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အချို့အမျိုးအစားများ၏ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ထိုအချက်သည် မြင်း၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင် ထင်ရှား၏။
ပထမစ၍ တွေ့ရရာတွင် မြေခွေးအရွယ်မျှသာရှိသော မြင်းနှင့်တူသည့် တိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့၌ ခြေချောင်းကလေးများ ငါးချောင်းရှိသည်။
ထိုနောက် အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် အလယ်ခြေချောင်းသာ ကျန်ရစ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ခြင်းဖြင့် ခွာဖြစ်လာသည်။
ထိုအခြေအနေရောက်ရန် ဆင့်ပေါင်း ၁၂ ဆင့် ပြောင်းလာခဲ့ ရပြီးလျှင် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ မြင်ရသော မြင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏အထောက်အထားများမှာ မပြည့်စုံဟု ဝန်ခံကြသည်။
ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ မကျန်ရစ်သည့် သက်ရှိများ အမြောက်အမြား ရှိသေးကြောင်းယုံကြည်ကြ၏။