kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စကြိုသူမြတ်သည် ထိုသက္ကရာဇ်တွင် အသက်အရွယ်အားဖြင့် ၆၅-နှစ် ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသော်လည်း ဆရာတော် စုတိသော သက္ကရာဇ်ကိုကား အမှတ်အသား မတွေ့ရချေ။
စကြိုသူမြတ် အင်းဝခေတ် ဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၇၆၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင်ရာဇဓိရာဇ် ပထမအကြိမ် ချီတက် တိုက် ခိုက်လာရာ စကြိုသူမြတ်သည် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်မှ ဓားမကျိုး လှံ မကျိုးရဘဲ ပြေငြိမ်းမှု ရစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည့် ရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ် သည်။
ထိုရဟန်းတော်အား သမိုင်း စာအုပ်များ၌ ပင်းယစကြို သူမြတ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပန်းယစကြိုသူမြတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပန်းယသူကြို ဟူ၍လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ် ရေးသားကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
စကြိုသူမြတ်၏ ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်ဇောတယန္တ ဖြစ်၏။
မင်းကြီးစွာ စော်ကဲ လက်ထက်တွင် မြို့လှစားပင့်ခဲ့သဖြင့် အင်းဝသို့ ရောက်လာ၏။
အင်းဝသို့ ရောက်လျှင် မြို့လှစားကို အပ်သဖြင့် ဆရာပြုရ သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် မွန်ဘုရင် ရာဇဓိရာဇ်သည် လှေကြီးလှေငယ် လေးထောင်၊ ဗိုလ် တစ်သိန်းခြောက်သောင်းဖြင့် ရေကြောင်း ဆန်လာ၍ စစ်ကိုင်း မြို့၊ ရေဝန်းတွင် တပ်ချ၍ နေသည်။
ဘုရင်မင်းခေါင်လည်း ဆရာတော်ရဟန်းသံဃာမှစ၍ မှူးကြီးမတ်ခိုင် အပေါင်းတို့ကို ပင့်ခေါ်၍ မည်သို့ပြုရမည်ကို တိုင်ပင်တော်မူ သည်။
မည်သည့်ဆရာတော်၊ သံဃာတော်၊ မှူးမတ်ကြီးငယ်မှ မည်သို့မျှမလျှောက် ဆိတ်ဆိတ်နေကြကုန်၏။
ထိုအခါ အသက် သုံးဆယ်တစ်နှစ်၊ ဝါတော် တစ်ဆယ့်နှစ်ဝါ ရှိသော စကြိုသူ မြတ်သည် ဘုန်းတော်ကြီးများ နောက်ကနေ၍ ဤသို့ဆို၏။
'သခင့် သခင်များသည် တရားမင်းမြတ် အလှူတော်ခံ၍ သုံး ဆောင်တော်မူသည်။
ပြည်ရေးရွာမှု အရေးကြီး၍ တိုင်ပင်တော်မူ သည်ကို တစ်ဦးသော သခင်မှ သို့သင့်မည်၊ သို့မသင့်ဟု ဆိုတော်မမူကုန်၊ မှူးမတ်များလည်း တစ်ယောက်မျှ မလျှောက် ကြပါကုန်၊ မွန်မင်းအရန်ကိုဖြုတ်၍ ပြန်လေအောင် အကြံကို မကြံကြပါကုန်၊ တိတ်တိတ်သာ နေကြ၍ သင့်မည်လော'ဟု ဆိုသည်။
ထိုစကားကို ကြားလျှင် သံဃာကြီးတို့က 'သူတော်မှ တစ်ပါး မွန်မင်းခွာလေအောင် ကြံနိုင်မည့်သူ မရှိ'ဟု ပြက်ရယ် ပြုလျက် ဆိုကြကုန်သည်။
စကြိုသူမြတ်သည် ပြုံး၍ ဝန်ခံပြီး လျှင် 'မွန်မင်းရာဇဓိရာဇ်ကိုသာ မဆိုနှင့်ဦး၊ ဇမ္ဗူဒိပ်မြေပြင်ဝယ် ရှိသော မင်းအပေါင်းတို့ လာရောက်သော်လည်း နှုတ်ရေးဖြင့် ပြန်လေအောင် ငါစွမ်းနိုင်၏'ဟု ဆို၏။
ဘုရင်မင်းခေါင်လည်း အားရတော်မူသဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းပန်တော်မူသည်။
ထိုအခါ စကြိုသူမြတ်သည် ရာဇဓိရာဇ်ထံသို့ မေတ္တာစာ ဆက်လေသည်။
ထိုမေတ္တာစာကား' စကြိုသူမြတ် နေ့ညဉ့် မပြတ်၊ မေတ္တာရည်ညွှန်း ပို့သွန်းအပ်သော သာသနာဒါယကာ ဖြစ်တော်မူသော ဆင်ဖြူသခင်မဟာဓမ္မရာဇ်မြင်းမြတ်၊ ငါသည် အသက်သုံးဆယ်တစ်၊ပဉ္စင်းဝါတဆယ့်နှစ်ဝါရှိပြီ၊ နေ့ညဉ့်မပြတ် ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိကို ဖြည့်သည့်ကုသိုလ်အကျိုးကို ခံတော်မူပါ။
သာသနာ့ဒါယကာ တရားမင်းမြတ် မျက်နှာတော်ကို မြင်ချင်၍ ဟံသာဝတီရွှေမြို့တော်တိုင်အောင် စုန်ရောက်ပါမည် အကြံရှိ သည်လည်း လှေတက်လုပ်ဆောင်သည် မပြီးသေးသောကြောင့် မရောက်ဘဲ ရှိရလေသည်။
မဟာဓမ္မရာဇ် မင်းမြတ်သည် သာသနာ တော်မြတ်စီးပွားကို ရွက်ဆောင်တော်မူသောမင်း ဖြစ်တော်မူ သည်။
မျက်နှာတော်ကို မြင်၍ သုစရိုက်၊ ဒုစရိုက်၊ ကုသိုလ် အကုသိုလ်နှင့်ယှဉ်သော စကားကို မပြောဟောရဘဲ၊ အနိစ္စ ရောက်လေသော်လည်း ဒုဂ္ဂတိသို့သာ လားရာလေသည်။
မျက်နှာတော်ကို မြင်၍ ဒါနကထာ၊ သီလကထာ အစရှိသော စကားတို့ကို ပြောဟောရမှ သေရခြင်းသည်ကား ကောင်းသော သုဂတိဘဝကို ရလေရာသည်'ဟူသတည်း။
ရာဇဓိရာဇ်လည်း နေပြည်တော်မှ အင်းဝသို့ ဆန်တက်လာ ရာ ရဟန်းတစ်ပါးကိုမျှ မမြင်ရ။
ယခု ရဟန်းတော်က တွေ့မြင် လို၍ မေတ္တာစာဆက်သည်ကို မမြင်လိုဟု ဆိုချေသော် ရတနာ သုံးပါးတွင် တစ်ပါးကို မျက်နှာလွှဲသည်ဟု ကဲ့ရဲ့ရာ ဖြစ်မည်ဟု ကြံလျက် စကြိုသူမြတ်အား ကွမ်းဖိတ်လှူတော်မူ၏။
စကြိုသူ မြတ်လည်း ကွမ်းဖိတ်ရလျှင်၊ ဘုရင်မင်းခေါင်အား လက် ဆောင်များ စီရင်စေသည်။
ထိုလက်ဆောင်များကို သီတင်းသည် နှင့် လူအိုတို့အား ဆောင်ယူစေလျက်၊ ဟိုင်းဆင်ကိုစီး၍ ထွက် တော်မူ၏။
ရာဇဓိရာဇ်က ရွှေလောင်းဖြင့်ကူး၍ ခံလာရ၏။
ရာဇဓိရာဇ်နေသော ရွှေဖောင်သို့ ရောက်ကာလ လက်ဆောင် များကို ပေးဆက်ပြီး၊ ခင်းထားအပ်သောနေရာ၌ နေပြီးသော်' တလိုင်းပြည်ကသည် ပုဂံအဝ ရေမြေမြင့်သည်ကို လှေလှော် တက်ခတ်တို့ ပင်ပန်းမျှ ဆန်တက်မူလာသည်ကား အဘယ် အလိုတော်ရှိ၍ ဆန်တော်မူသနည်း'ဟု မေးတော်မူသည်။
ရာဇဓိရာဇ်က အထူးထူးသော အရပ်ကို ကြည်ရှု့လိုခြင်း၊ လက်နက်နိုင်ငံ ချဲ့ထွင်လိုခြင်း၊ ဘုန်းလက်ရုံး ခွန်အားကို ပြလိုခြင်း၊ ပုဂံပြည်၊ အင်းဝပြည်တို့တွင် ဘုရား ပုထိုးစေတီတို့ များသောကြောင့် ဖူးမြော်လိုခြင်း တည်းဟူသော အကြောင်း လေးပါးကြောင့်လာသည်ဟု ဆို၏။
ထိုစကားကို ကြားလျှင် စကြိုသူမြတ်သည် ပြုံးတော်မူ၍ တရားမင်းမြတ်တွင် သေနာ ပတိမရှိ၊ ဆရာမရှိဟု ဆိုတော်မူသည်။
ရာဇဓိရာဇ်က အဘယ် ကြောင့် ဆိုသနည်းဟု မေးလျှင် တရားမင်းမြတ် ဆိုသော အကြောင်း ၄ ပါးတွင် သုံးပါးသော အကြောင်းကား သူတစ်ပါး စည်းစိမ်ကို ငါ့စည်းစိမ် ဖြစ်အောင် ပြုမည် ဆိုသည်ကား၊ လောဘဇောနှင့် စပ်သော အရာဖြစ်၍ နတ်ရွာ နိဗ္ဗာန်မှ ဖီလာဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆရာမရှိဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သေနာပတိ မရှိဆိုခြင်းကား၊ တရားမင်းခမည်းတော် ဆင်ဖြူသခင် ဗညားဦး မင်းပြုစဉ်က အင်းဝဘုရင်မင်းကြီးစွာ နှင့် တမန် စေလွှတ်လျက် နှစ်ပြည်ထောင် မီးမသေ ရေ မနောက်၊ရွှေတစ်ပြားတည်းကဲ့သို့ဖြစ်၍စည်ပင်သာယာဝပြောစွာ ဖြစ်သည်။
သာသနာ့ ဒါယကာတော် မင်းဖြစ်တော်မူလျှင် ရှေး မင်းတို့နည်းကို မဖျက်ဘဲ၊ မင်းနှစ်ပါးသည် အခြားမမြင်သကဲ့ သို့ ဖြစ်၍ ပြည်သူ လူ ရဟန်းအပေါင်းတို့ ချမ်းသာမည် အကြောင်းကို မလျှောက်သောကြောင့် ပညာရှိအမတ်သေနာပတိ မရှိဟု ငါဆိုသည်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။
စကြိုသူမြတ်လည်း ဆက်လက်၍ အင်းဝပြည်၏အခြေအနေ၊ လက်နက်အင်အားတို့ အကြောင်းကို၎င်း၊ အင်းဝကမ်းဆိပ်သည် မိုးအခါကာလ၌ လှေ တက်များ မထားဝံ့အောင် လေမိုး လှိုင်းတံပိုး ပြင်းထန်သည်ကို ၎င်း ပြောပြလျက် မင်းနှစ်ပါး မေတ္တာသက်၍ စစ်မက် မဖြစ်လျှင် သတ္တဝါခပ်သိမ်း ချမ်းသာခြင်းမှ ပရိယတ္တိ ပဋိပတ္တိ သာသနာပြန့်ပွားစည်ပင်မည့်အကြောင်း၊ ထိုသို့ သာသနာ ပြန့်ပွားမှ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပွားများလျက် မြတ်သောဆုကို ပြည့်တော်မူရာသည်ဟု ပြောဟော၏။
ထိုစဉ်တွင် ရာဇဓိရာဇ် အမတ်တို့သည် ရွှေကြက်ယက်ဘုရား သခင် ကျွန်သီးတော်တို့ကို ဖမ်းယူ ဆက်သလာသည်။
စကြို သူမြတ် မြင်လျှင် တရားမင်းမြတ်သည် ကျေးဇူးရှင်ကို ကျေးဇူး မသိတကားဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ရာဇဓိရာဇ်က မည်သူသည် ကျေးဇူးမသိတကားဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ရာဇဓိရာဇ်က မည်သူ သည် ကျေးဇူးရှင်ဖြစ်ဘိသနည်းဟု မေးလျှင် စကြိုသူမြတ်က တရားမင်းမြတ် ရှေးဘဝက ဘုရား ပစ္စကဗုဒ္ဓါတို့ပြုဖူးသော ကောင်းမှုကြောင့်သာ ဤသို့သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပေ သည်။
ယင်းသို့ အကျိုးပြုတတ်သော ဘုရားသခင်၏ ကျွန်သီးတော်တို့ကို ဖမ်းယူညှင်းဆဲခြင်းသည် ကျေးဇူးရှင်၏ ကျေးဇူးတော်ကို မသိရာ မရောက်တုံလောဟု မိန့်၏။
ထို့နောက် ဆက်လက်၍ ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ စီးပွားနှစ်ပါးနှင့် စပ်လျက် မင်းဧကရာဇ် နှစ်ပါးတို့ကို မဟာမိတ်ဖြစ်အောင်၎င်း၊ မေတ္တာရပ်ခံလိုကြောင်း၊ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို ခွင့်ပြုလျှင် အင်းဝ နှင့် ဟံသာဝတီတွင် ပျော်ရာ၌ သီတင်းသုံးမည်၊နှစ်ပြည်ထောင် ရွှေတစ်ပြားတည်းကဲ့သို့ဖြစ်ရန် အကြောင်းကိုသာ ခွင့်ပြုပါဟု မိန့်ဆို၏။
ရာဇဓိရာဇ်က မြန်မာနိုင်ငံကို လုပ်ကြံရန်လာသည် တွင် ဆရာတော်က တရားနှင့်အညီ ဟောကြားသောကြောင့် ပြန်စုန်တော့မည်ဟု ပြောဆိုလျက် စကြိုသူမြတ်အား လှူဖွယ် ဝတ္ထုများကို ရွှေကြက်ယက်ဘုရား၏ ကျွန်သီးတော်များနှင့် အတူအပ်၍ ရွှေကြက်ယက်တွင် ဇရပ်ဆောက်လုပ်လှူမည့် အကြောင်းကို လျှောက်ထားပြီးလျှင် အခြွေအရံအပေါင်းတို့ကို အင်းဝဘက် သို့ ရွှေလောင်းဖြင့် ပို့စေ၏။
ဇရပ်ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် စကြိုသူမြတ်နှင့် သံဃာတစ်ရာ တို့ကို ပင့်၍ ဆွမ်းလုပ်ကျွေးကာ လှူဖွယ်ဝတ္ထုများ လှူဒါန်း ပြီးနောက် ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားလေသည်။
စကြိုသူမြတ်လည်း ရာဇဓိရာဇ်၏ ပင့်လျှောက်ချက်အရ ဇလာကပင်း ဟူသော ရွှေလှေတော်တွင် ရွှေပြာသာဒ်နှင့် လိုက်ပါရသည်။
ရာဇဓိရာဇ် ကျောက်တစ်လုံးသို့ ရောက်လျှင် ရွှေကြက်ယက် ဘုရားတွင် ဆောက်လုပ်လှူခဲ့သော ဇရပ်ကို မင်းခေါင်က မီးရှို့ ဖျက်ဆီးစေ သည်ကို မြင်လျှင် အမျက်ထွက်၍ အင်းဝသို့ တိုက်အံ့ဟု လှေ အပေါင်းတို့ကို လှေဦး လှည့်စေသည်တွင် စကြိုသူမြတ်နှင့် အမတ်တို့ တရားပြသဖြင့် ဆက်လက်၍ စုန်ဆင်းခဲ့သည်။
ပုဂံ သို့ ရောက်လျှင် တန့်ကြည့်ဘုရားမြတ်စွာအပါးတွင် ကျောင်း ဆောက်၍ ပစ္စည်းလေးပါးနှင့်တကွ စကြိုသူမြတ်ကို လှူတော်မူ လေသည်။
ယင်းသို့ အားဖြင့် အင်းဝကို တိုက်အံ့ဟုလာသော မွန်ဘုရင် ရာဇဓိရာဇ်နှင့် မြန်မာတို့အား ဓားမကျိုး လှံမကျိုးရစေဘဲ နှုတ် ရေးဖြင့်သာ အောင်မြင်စွာ ပြေငြိမ်းမှုရအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ သောကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ရဟန်းတော် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
စကြိုသူမြတ်သည် စကားတတ် ကျမ်းတတ် ဖြစ်သည်ဟု အာစရိယဝံသစာဟောင်းတွင် ဆိုသည်ဟူ၍ မဟာ ရာဇဝင်ကြီးတွင် ဖော်ပြထားသည်။
စကြိုသူမြတ်၏ ဖွား သက္ကရာဇ်နှင့် ပျံလွန်တော်မူသည့် ခုနှစ်များကိုမူ မတွေ့ရပေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် ၁) မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး-ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ သာသနာလင်္ကာရ စာတမ်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ-၃၊ အမေးတော်ဖြေကျမ်း၊ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် သူရဲကောင်းများ၊ Category:အင်းဝခေတ် Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ကြီးမားသောသံစဉ်ထွက်ခေါင်းလောင်းကြီးများမှာ အမြင့် ၄ မီတာသာသာ၊ အလေးချိန် တန် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိကြလေ၏။
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးများမှာ ကြီးကျယ်လှပခြင်း ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်ကြလေသည်။
ရုရှား ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး thumb|ရုရှား ကြေးသွန်း ခေါင်းလောင်းကြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၊ ကရင်မလင်နန်းတော်ရှိ (Tsar Kolokol)ဆာ-ကိုလိုကိုး ဖြစ်သည်။
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးကို လက်မှုပညာရှင် (၂၀ဝ) ကျော်ကျော်ဖြင့် သွင်းလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
(၆.၁၄) မီတာ (သို့) (၂၀.၁၄) ပေမြင့်၍ (၆.၆) မီတာ (သို့) (၂၁.၆၅) ပေ အချင်းရှိ၏။
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးမှာ တစ်ချိန်က အရှင်းလင်း အကြည်မြဆုံးသော သံစဉ်ထွက် ခေါင်းလောင်းကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင်မူ ၁၇၃၃-၃၅ တွင် သွင်းလုပ်ခဲ့သော တန် (၁၈၀) အလေးချိန်ရှိ ထိုခေါင်းလောင်းကြီးမှာ ခေါင်းလောင်းသွန်းလုပ်စဉ်က တစ်နေရာပဲ့သွား၍ ပဲ့သွားသည့် အစသည်ပင် အမြင့် ၇'၊ အကျယ် ၈' ရှိပြီး အလေးချိန် ၁၁ တန်ရှိသည်။
အမြင့် ၁၉' ၃"၊ အဝန်း ၆၀' ၉"၊ အထူ ၂' ရှိသည်။
(မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၂) တွင် ခေါင်းလောင်းကြီးတစ်ခုလုံး၏အလေးချိန်မှာ တန် ၂၀ဝ ကျော်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြပြီး Britanica Emcyclopacedia အတွဲ (၂) တွင် တန် ၁၈၀ ရှိသည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။
သို့သော် Children Emcyclopacedia အတွဲ (၂)တွင် ၂၁၉ တန် ရှိသည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။
) ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းသည်လည်း မော်စကိုမြို့မှာပင်ရှိ၍ အလေးချိန် ၁၂၈ တန်ရှိသည်။
တရုတ် ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး thumb|ရွန်ဂဲ(လ်)ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်း ရှန်ဒေါင်းပြည်နယ် ဂျီနန်းမြို့အရောက်တွင် မင် မင်းဆက် (၁၃၆၈-၁၆၄၄) လက်ထက် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၆၀ဝ) ခန့်က သွန်းလုပ်ခဲ့သော ရွန်ဂဲ(လ်) အမည်ရှိ ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီးကို တွေ့ရ၏။
ထိုကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီးမှာ (၄၅) တန် အလေးချိန်ရှိ၍ (၆.၇၅) မီတာအမြင့်ရှိ၏။
(၃.၃) မီတာ အချင်းရှိ၍ (ဝ.၂၂) မီတာထူ၏။
ခေါင်းလောင်းကြီး၏ အတွင်းအပြင် မျက်နှာစာအပြည့်တွင် တရုတ်အက္ခရာ (၂၂၇, ဝ၀ဝ) ဖြင့် ထွင်းဖော်ထားသော ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်လာ သုတ္တန်များကို တွေ့ရှိရသည်။
ဂျပန် ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး thumb|ဂျပန် ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး ကျိုတိုမြို့ ချီယွန်အင် ကျောင်းတော်တွင် တည်ရှိသော ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ (၁၆၃၃) ခုနှစ်တွင်သွင်းလုပ်၍ (၇၄) တန် အလေးချိန်ရှိ၏။
ဂျပန်တွင် အလေးချိန်အများဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီးဖြစ်၏။
၎င်းခေါင်းလောင်းကြီးကို ထိုးခတ်ရန် ရဟန်း (၁၇)ပါး လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး ဓမ္မစေတီမင်းသည် ထိုခေါင်းလောင်းကို ဒဂုံ (ယခု ရန်ကုန်) ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်သို့ လှူတန်းခဲ့သည်။
ရှေးခေတ်စာ မှတ်တမ်းများအရ ၎င်း ခေါင်းလောင်းကြီးတွင် ကြေးနီ အပြင် ရွှေ၊ ငွေ တို့လည်း ပါသည်ဟုဆိုသည်။
ခေါင်းလောင်းထဲတွင် မြ နှင့် နီလာ ရတနာ တို့လည်း မြှုပ်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။
စေတီများ ဥစ္စာကြွယ်ဝ ပုံအရ ၎င်းမှာ ဖြစ်နိုင်သည်။
ခေါင်းလောင်းကြီးသည် ၁၂ တောင် မြင့်ပြီး ၈ တောင် ကျယ်သည်။
အပိန္နသော် သို့မဟုတ် " ဓမ္မစေတီ" ခေါင်းလောင်းပင်ဖြစ်သည်။
ခေါင်းလောင်း၏ဘွဲ့အမည်မှာ မြန်မာဘာသာဖြင့် အဝိန္နဆောက် ဟုခေါ်သည်။
ရွှေတိဂုံစေတီသို့ လှူဒါန်းသည့် ခေါင်းလောင်းများအနက် ပထမခေါင်းလောင်းဖြစ်သည်။
ခေါင်းလောင်းကြီးသည် စောက် ၁၂ တောင်ရှိ၍ ကြေးပိဿာချိန် ၁၈၀ဝ၀ဝ (တစ်သိန်းရှစ်သောင်း) ရှိသည်။
၎င်းကိုတန်ဖွဲ့ပါက ၂၉၀ တန် ရှိသည်။
ထို့ကြောင့်ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းသည် စာကိုလိုကော ခေါင်းလောင်းထက် မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတစ်ခုစာပို၍ ကြီးမားနေ သည်ကို အံ့ဩဖွယ်တွေ့ရှိရသည်။
ထိုအတိုင်းဖြစ်လျှင်ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရပေမည်။
စာကိုလိုကောခေါင်းလောင်းသည် ၁၈ ရာစုတွင် သွန်းလုပ်သော ခေါင်းလောင်းဖြစ်ပြီး ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းမှာ အေဒီ ၁၅ ရာစုက သွန်းလုပ်ခဲ့သော ခေါင်းလောင်းဖြစ် သဖြင့် နှစ် ၃၀ဝ ပို၍စောနေသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
ထို့ကြောင့် ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းများအနက် ရှေးအကျဆုံးသော ခေါင်းလောင်းဖြစ်သည်။
မင်းကွန်း ခေါင်းလောင်းကြီး thumb|မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိအကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းမှာ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်း ကြီးဖြစ်သည်။
ယင်းခေါင်းလောင်းကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) က ၁၇၉၀ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်မဟာရာဇဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လ ဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ခေါင်းလောင်း၏အတိုင်းအတာ ကိုလည်း အဝအချင်း ၃၁ တောင် ၄ သစ် (၁၆ ပေ၊ ၁.၄ လက်မ)၊ လုံးပတ် ၃၃ တောင် ၁ မိုက် ၄ သစ် (၅၀ ပေ ၁.၄ လက်မ)၊ စောက် ၁၃ တောင် ၁ မိုက် ၄ သစ် (၂၀ ပေ ၃ လက်မ) ရှိသည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။
တန် ၈၀ ရှိသည်ဟု အင်္ဂလိပ်တို့က ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ခေါင်းလောင်း၏အလေးချိန်မှာ ကြေးပိဿာ ၅၅၅၅၅(မင်းဖြူမှန်မှန်ပြော) ရှိသဖြင့် ၎င်းကို တန်ဖွဲ့ပါက ၉၀.၅၂ တန်ရှိသည်။
သွန်းလုပ်ခဲ့သူမှာပန်းတဉ်းဝန်မဟာနန်ဒကျော်စွာဖြစ်ပါတယ်။
{{DEFAU Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:သမိုင်း။
မွေတော်ကက္ကူ စေတီဘုရားများသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့အနီးတွင်တွင် တည်ရှိသည်။
မွေတော်ကက္ကူရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ ဘုရားသမိုင်းအကျဉ်း ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ(၃၀၇)ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည်၊ မဇ္ဈိမဒေသ၊ မဂဓတိုင်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ သီရိဓမ္မာ သောကမင်းကြီးကို အမှီပြု၍ ရှင်မဟာမောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿ မထေရ်ကြီးမှူးသော ရဟန်းတစ်ထောင်တို့က တတိယအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပွဲကို ပြုလုပ်ကျင်းပကြလေသည်။
သင်္ဂါယနာတင်ပွဲ ပြီးဆုံးအောင်မြင်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုအဖွဲ့များ စေလွှတ်ခြင်းနှင့် စေတီပေါင်း (၈၄၀ဝ၀) တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုအဖွဲ့များ စေလွှတ်ရာတွင် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) သည်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
သာသနာပြုအဖွဲ့မှာ ရှင်သောနနှင့် ရှင်ဥတ္တရတို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိ သာသနာပြုအဖွဲ့က အိန္ဒိယပြည်၊ မဇ္ဈိမဒေသမှ ဓာတ်တော်များကို ပင့်ဆောင်၍ စေတီဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည့်အခါ ကက္ကူဒေသသို့ ဓာတ်တော်များ ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပြီး မွေတော်ကက္ကူ ဆုတောင်းပြည့် အသောကစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက မွေတော်ကက္ကူသို့ ဓာတ်တော် ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပွဲ ရှိခဲ့ဘူးလေသည်။
ပုဂံခေတ်၊ အလောင်းစည်သူမင်း (အေဒီ၁၁၇၄-၁၂၁၁)သည် ဖောင်စကြာဖြင့် ခရီးလှည့်လည်ကာ စေတီဘုရားများစွာကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ကက္ကူဒေသတွင် ဓာတ်တော်များနှင့် ရတနာမျိုးစုံတို့ကို ဌာပနာ၍ ဖောင်တော်ဆိုက်စေတီကို တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ဓာတ်တော် ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ဘူးသည်။
တည်ထားပုံ မွေတော်ကက္ကူသည် စေတီပေါင်းများစွာ တစ်နေရာတည်းတွင် စု၍ တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်ရှိ စေတီများနှင့် အချိုးအစား ပုံသဏ္ဌာန် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။
ဘုရားဝင်းအပြင်တွင် ညောင်ပင်ကြီးများ ရှိသည်။
ဘုရားများ၏ နောက်တွင် နောင်မွန်အင်း ရှိသည်။
နောင်မွန်အင်းသည် အမြဲတမ်း ရေမရှိပေ။
ဒေသခံများက ကုန်းခြောက်လ ရေခြောက်လ ဟုဆိုသည်။
ကက္ကူမွေတော် ၃၀၀၀ ၁။
ကက္ကူမွေတော်အကြောင်း ဘိုးတော်ဘုရား (ပဒုံမင်း) ၁၇၈၅ - ၁၈၁၉ လက်ထက် ပေစာတစောင်မှာ ဖတ်ရဖူးတယ်လို့ ပြောစကား ကြားဖူးတယ်။
၁၉၇၃ ခေါင်းလောင်းစာမှာ ကုန်းတော်ပေါ်က စေတီကို ရွှေဂူကြီးလို့ခေါ်တယ်။
၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၂က စေတီကြီးကို ထီးတင်တယ်။
စေတီအလယ်မှာ ၁၈၉၃ ခေါင်းလောင်းက ကက္ကူမွေတော်ခေါ်တယ်။
စေတီတွေက ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၅ ပေ ဝန်းကျင်ပဲရှိတယ်။
စေတီအရေအတွက်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ က ရေတွက်တဲ့အခါ ၂၄၇၈ ဆူ ရှိတယ်လို့ စာတစောင်မှာပါတယ်။
ဒီလိုဆိုရင် ခရစ်နှစ် ၁၈၀ဝ လောက်ကလို့ ခန့်မှန်းရတော့မယ်လို့ ထင်မိတယ်။
ဘုရားတွေမှာ နတ်ရုပ်တွေပါတော့ အရုပ်အနေအထားကို ကြည့်ပြီး ဒီလက်ရာတွေဟာ ၁၈၀ဝ ဝန်းကျင်ကပဲ ဖြစ်ဖို့များတယ်လို့ တွက်ဆလိုက်တယ်။
၁၂ မတ် ၂၀၀၃ နေ့လယ်က စိုင်းအောင်ထွန်းက တောင်ကြီးမြို့ ရေအေးကွင်း ရေထွက်ဦးလမ်းမှာနေတဲ့ ဖိလစ်စောတောက်ကို ခေါ်လာတယ်။
အဲဒီလူက ခရီးရောက်မဆိုက် ကက္ကူဘုရာထီးတွေက ရှမ်းလိုရေးတဲ့ ခေါင်းလောင်းစာတွေ ယူလာတယ်။
စာတွေကို သူတို့ဖတ်ပြီး ဘာသာပြန်ပေးတယ်။
စာတခုက - ဘုန်းကြီးလူထွက် ဦးနွိုက်သွန်းလောင်းထားသည် နောက်တခုက - လူထွက်ဦးစိုင်းက သွန်းလုပ်ပူဇော်ပြီးစီးပါကြောင်း နောက်ထက်တခုက - ၁၁၅၈ တပေါင်းလဆန်း ၂ရက်သွန်းသည်။
(ခရစ်ရက် ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၇) ဆင်ခံဘုရားတဆူမှာ - တြိသုခအလို့ငှာ ခင်ကြီးအရိယဝန်သ ကောင်းမှု ဖိလစ်စောတောက် ကျေးဇူးကြောင့် တိကျတဲ့ ရက်စွဲတခု ရပြန်ပါတယ်။
၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၇။
ကက္ကူဘုရားတောက ကုသိုလ်တော်တွေကို ခရစ်နှစ် ၁၈၀ဝ ဝန်းကျင်က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့တယ်လို့ ဆက်လက်ယူဆဖွယ် ရှိပါတယ်။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း B.A. (Hons), M.A., B.L., Ph.D., D.Lit(london) (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာသမိုင်းကော်မရှင်)(၁၆၊ ၃၊ ၂၀၀၄) ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
ရွှေဘ (၃၀ မတ် ၁၉၂၈-၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော အက်ရှင်ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများကို ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သော သမ္မတလူကြမ်း ရုပ်ရှင်အုပ်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ ၁၉၂၈-ခုနှစ် မတ်လ(၃၀)ရက်တွင် ရွှေဘကို ပုသိမ်မြို့ မြို့ပတ်လမ်း၌ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးအောင်မြတ် နှင့် ဒေါ်ကွမ်း တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မွေးချင်း လေးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်၏။
အမည်ရင်း အေးကြည်ဖြစ်ပြီး အတန်းပညာကို အလယ်တန်းအထိ သာသင်ယူခဲ့ဖူးသည်။
ရေကူး၊ လက်ဝှေ့ထိုး၊ ဒိုင်ဗင်ထိုး၊ မြင်းစီး စသည့် အကြမ်းအရမ်း ကစားနည်းများကို နှစ်သက်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ရုပ်ရှင်ဘက်၌ ဝါသနာပါသဖြင့် အသက် ၁၇-နှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ တစ်ယောက်တည်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တွင် ရေကျော်၊ လမ်း ၅၀ ရှိ ဦးလေးအိမ်၌ တည်းခိုနေထိုင်သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အဖြစ် သံဖြူဆရာ အလုပ် လုပ်ခဲ့ရသည်။
တစ်ဖက်မှလည်း လက်ဝှေ့ကျော် ကျားဘညိမ်းထံ လက်ဝှေ့ပညာ သင်ယူလေ့လာခဲ့သည်။
ရွှေဘဟူသည် ၁၉၄၄-ခုနှစ်တွင် ပဲရော့ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဖေကြိုင်က သတ္တိ ဗျတ္တိ အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားရိုက်ကူးရန် စီစဉ်သည်။
ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်ထားသူမှာ မင်းသားကျော်ရွှေ (နောင် ကျော်ဆွေဟုအမည် ပြောင်းလဲခဲ့သူ) ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအရ မင်းသား ကျော်ရွှေသည် မော်တော်ဆိုင်ကယ် စီးကာ စော်ဘွားကြီးကုန်း တောင်ကုန်းပေါ်မှ ခုန်ချရမည့် အခန်းပါရှိသည်။
ဒါရိုက်တာဖေကြိုင်က ဤအခန်းကို လူစားမထိုးဘဲ မင်းသားကျော်ရွှေ ကိုယ်တိုင် သရုပ်ဆောင်ရန် ပြောဆိုသည်။
သို့သော် ကျော်ရွှေက ငြင်းပယ်သည်။
သူ့အနေဖြင့် လူစားထိုး ရိုက်ကူးရန်သာ ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး ဒါရိုက်တာနှင့် သရုပ်ဆောင်မင်းသားအကြား အချေအတင် အငြင်းအခုံ ဖြစ်ကြကာ အစီအစဉ် ပျက်သွားသည်။
ဒါရိုက်တာ ဖေကြိုင်က မင်းသားကျော်ရွှေအား "မလုပ်နိုင်ရင် ထွက်သွား၊ မင်းမရှိရင်လည်း မင်းရဲ့အဘ လာလိမ့်မယ်"ဟူ၍ ရင့်ရင့်သီးသီး ပြောဆိုခဲ့သည် ဆိုသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဒါရိုက်တာဖေကြိုင်က သရုပ်ဆောင်မင်းသားသစ် အပူတပြင်း ရှာဖွေရတော့သည်။
နောက်ဆုံး ရေကျော် လမ်း၅၀ တွင် သံဖြူလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသော အေးကြည်ဆိုသော လူငယ်ကလေးကို သွားတွေ့ကြသည်။
အေးကြည်သည် ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့်၏ လက်နက်ပုန်း အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ဖူးသည် ဆို၏။
နောက်ဆုံး ဒါရိုက်တာ ပဲရော့ဖေကြိုင်ပြောသည့် ကျော်ရွှေမရှိလျှင် ကျော်ရွှေ၏ အဘလာလိမ့်မည် ဟူသောစကားအရပင် လူငယ်ကလေးမှာ ရွှေဘ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ မှတ်စု ကိုးကား ကေမြူး၊ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ် စာပေကော်မတီ၊ ရန်ကုန်၊ ၂၀၁၁ ဇွန်လ. "ပြည်တော်ချစ်မင်းသား ရွှေဘ ၏ ဘဝနှင့် အနုပညာ ရုပ်ပုံလွှာ" တင်နိုင်တိုး ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတို့၏ ဘဝတစ်ကွေ့ Weekly Eleven ဂျာနယ်(၆.၅.၂၀ဝ၉) မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်လောကမှ ပြိုင်စံရှားတဲ့ စတန့်မင်းသားကြီး(မိုးမြင့်မောင်)ထူးဆန်းထွေလာ ပြည်မြန်မာ အမှတ်(၂) မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း အနှစ်ချုပ်(၁၉၈၉) အထင်ရှားဆုံး အကျော်ကြားဆုံးနှင့် ပရိသတ်အင်အား အများဆုံး မင်းသားများ (မိုးမြင့်ဦး)မိုးဂျာနယ်(၁၉၉၅၊ မေလ) Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ Category:မြန်မာမွတ်စလင်များ Category:၁၉၂၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ ကွယ်လွန်သူများ။
အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၂)) သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)၊ မိုင်းနောင်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
"စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် လှမိုး (အလသ-၁၅) ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်။
အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခမရ(၅၁၆) - နမ့်စန် ခမရ(၅၁၇) - မိုင်းပွန် အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများhttps://www.bnionline.net/mm/item/news-17380.html ခလရ(၉) - မိုင်းနောင်မြို့ ခလရ(၁၂) - လွိုင်လင်မြို့ https://elevenbroadcasting.com/broadcast/18320 ခလရ(၆၄) - လဲချားမြို့ ခလရ(၂၄၇) - နမ့်စန်မြို့ ခလရ(၂၈၆) - မိုင်းနောင်မြို့https://www.bbc.com/burmese/lg/burma/2010/11/101104_ssanorth_shooting ခမရ(၅၁၃) - ပင်လုံမြို့ ခမရ(၅၁၅) - လဲချားမြို့ https://www.google.com/search?client=safari&rls=en&q=%E1%80%81%E1%80%99%E1%80%9B(%E1%81%85%E1%81%81%E1%81%85)+-+%E1%80%9C%E1%80%B2%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7&ie=UTF-8&oe=UTF-8 ခမရ(၅၁၆) - နမ့်စန်မြို့ https://www.bnionline.net/mm/item/news-11175.html ခမရ(၅၁၇) - မိုင်းပွန် ခမရ(၅၁၈) - မိုးနဲမြို့ https://burmese.shanhumanrights.org/burma-army-conscripts-porters-detains-elderly-and-children-during-clearance-operations/ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ။
အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁)) သည် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ကျောက်မဲမြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
"စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီးထိန်လင်း‌‌နောင်' ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများhttps://mandalayfreepress.com/news/5730https://eraseye.com/2023/03/17128/https://burmese.voanews.com/a/palaung-battle/1742386.html ခလရ(၂၃) - ကျောက်မဲမြို့ ခလရ(၂၄၃) - နမ့်လန် ခမရ(၁၁၄) - နောင်ချိုမြို့ ခမရ(၁၁၅) - နောင်ချိုမြို့ ခမရ (၅၀၁) - ကျောက်မဲမြို့ ခမရ (၅၀၂) - ကျောက်မဲမြို့ ခမရ (၅၀၃) - သီပေါမြို့ ခမရ (၅၀၄) - သီပေါမြို့ ခမရ (၅၀၅) - နမ့်လန် ခမရ (၅၀၆) - နမ့်လန် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ။
အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၉)) သည် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်စွာဦး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ ခလရ(၆၁) - ရေးမြို့ ခလရ(၆၂) - သံဖြူဇရပ်မြို့ ခလရ(၁၀၆) - လမိုင်းမြို့ ခလရ(၂၉၉) - ကိုးမိုင် ခမရ(၃၄၃) - အာယုတောင် ခမရ(၅၈၃) - ကျောင်းရွာ ခမရ(၅၈၆) - ရေးမြို့ ခမရ(၅၈၇) - အာယုတောင် ခမရ(၅၈၈) - လမိုင်းမြို့ ခမရ(၅၉၁) - ကျောင်းရွာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက် သတ္တမမြောက်မင်း ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းမင်း (ခေါ်) ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကို ညှိုနှိုင်းတိုင်ပင်၍ ရာဇဝင် တစ်ဆောင်ကိုဆောင်ရွက် ပြုစုစေသည်။
ထိုရာဇဝင်ကြီးကို မောင်းထောင်ဆရာတော် လူထွက်ပညာရှိ အမတ်ကြီး မဟာဓမ္မသင်္ကြံအကြီးအမှူးအုပ်ချုပ်၍ ၁၁၉၁-ခုနှစ်မှ စတင်ကျမ်းပြုစေသည်။
ထိုရာဇဝင်ကြီးတော်ကို မှန်နန်းတော်ဦးတွင် ရေးသားပြုစုရသောကြောင့် မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်ကြီး ဟုခေါ်တွင်သည်။
ထိုရာဇဝင်ကြီးတွင် ကမ္ဘာဦးကာလမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လ(ခရစ်-၁၈၂၁-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ) အထိ အဖြစ်အပျက်များသာ ပါဝင်သည်။
ထို့ကြောင့် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ဆက်လက်ပြုစုစေရာ ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို ဒုတိယ မဟာရာဇဝင်တော် ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၈) ရေးသားသော အဖွဲ့စာရင်း ပထမ မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်ကြီးကို မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော် သော်ကပင်ဆရာတော် မဟာဓမ္မသင်္ကြံ (ခြည်ပါ တောင်ရွာမြောက်ရွာစား) မြင်းစုဝန်ကြီးဦးရောက် ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့် ဦးချိန် စာရေးတော်ကြီး ဦးဖျော် ဘိသိက်တော်ဆက်ပုဏ္ဏားတော်ပညာရှိ ရာဇဒေဝ ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့် ဦးရွဲ စာရေးတော်ကြီး ဦးလူကြီး စာရေးတော်ကြီး ဦးအောင်သာ အတွင်းဝန် ဆောမြို့စား မင်းကြီး သီရိမဟာနန္ဒမသင်္ကြံ အတွင်းဝန်၊ အသည်ဝန် စဉ့်ကူးမြို့စား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွဲ(၈) ဒေါက်တာသန်းထွန်း ရေး မြန်မာသမိုင်းနိဒါန်း ကိုးကား Category:မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ Category:မြန်မာစာပေ Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပသော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံကြီသည် အမြဲတမ်းလုပ်ငန်းအဖွဲ့ တစ်ရပ်အဖြစ် ကုလသမဂ္ဂ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးမှုညီလာခံ (အန့်တက်) အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံဂျီနီဗာ မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် အန့်တက် အဖွဲ့သည်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၆၉ နိုင်ငံပါဝင်သည်။
အန့်တက်အဖွဲ့၏ နှစ်၂ဝ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အောင်မြင်သော လုပ်ငန်းများကိုတွေ့ရလေရာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော စက်မှု ကုန်ချောများကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများက အကောက်ခွန်ဆိုင်ရာ ယေဘုယျ အခွင့် အရေးပေးမှုစနစ် (ဂျီအက်စ်ပီ) ထားရှိမှုလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးမှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံများဆိုင်ရာ ညီလာခံကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၄ ရက်နေ့အထိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့၌ ကျင်းပ နိုင်ရန် အန့်တက်က ကမကထ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံပေါင်း ၃၁နိုင်ငံ ၏ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၂၈၂ ဒသမ ၆ သန်းကို ကူညီပံ့ပိုးရန် သဘောတူညီချက်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် ဂျီဗူတီ၊ အီကွေတိုရီယယ် ဂင်းနီ၊ စောတိုမီနှင့် ပရင်စီပီ၊ ဆီယာရာလီအွန်းနှင့် တိုဂိုနိုင်ငံတို့ တိုးလာသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံ ၃၆ နိုင်ငံ ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
သတ္တမအကြိမ်မြောက် အန့်တက်ညီလာခံကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၃ရက်နေ့ ထိ ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့ပြန်သည်။
ညီလာခံတွင် အန့်တက်အဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် မစ္စတာ ကဲနက်ဒက်ဇီက အောက်ပါအချက်များကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကြွေးမြီဆိုင်ရာ နည်းဗျူဟာများ ချမှတ်ခြင်းဖြင့် တောင်ကမ္ဘာနှင့် မြောက်ကမ္ဘာ နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးပြဿနာများ ဖြေရှင်းရန်။
ကမ္ဘာ့ စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများက ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ကုန်စည်များ ပိုမိုဝယ်ယူရန်နှင့် သင့်လျော်သော အတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးငွေများ ကူညီကြရန်။
ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲသော နိုင်ငံများပေါ်တွင် တင်ရှိသော ကြွေး မြီကို အထောက်အပံ့ပေးငွေ (Grant) အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန်။
ကုန်စည်ဆိုင်ရာ စုပေါင်းရန်ပုံငွေ (Common Fund for Commodities) ကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက ဆောလျင်စွာ အတည်ပြုကြရန်။
လက်ရှိအခြေအနေ သတ္တမအကြိမ်မြောက် အန့်တက်ညီလာခံ ကျင်းပနေချိန်တွင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ကြွေးမြီသည်ဒေါ်လာ တစ်ထရီလီယံကျော် နေပြီ ဖြစ်သည်။