kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
National Weather Service. National Weather Service Mission Statement. Retrieved May 25, 2008. အသိအမှတ်ပြုခံရဆုံး ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များထဲတွင် Severe thunderstorm warning (ပြင်းထန်မိုးကြိုးမုန်တိုင်းသတိပေးချက်) နှင့် tornado warning (လေဆင်နှာမောင်းသတိပေးချက်) အပြင် Severe thunderstorm watch (ပြင်းထန်မိုးကြိုးမုန်တိုင်းစောင့်ကြည့်ချက်) နှင့် tornado watch (လေဆင်နှာမောင်းစောင့်ကြည့်ချက်) တို့ ပါဝင်သည်။
ဤအကြံပေးချက်များ၏ အခြားပုံစံများတွင် ဆောင်းရာသီမိုးလေဝသ၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်မှု၊ Flood warning (ရေလွှမ်းမိုးမှုသတိပေးချက်)၊ tropical cyclone (အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း)၊ နှင့် မြူခိုးများ ပါဝင်သည်။
Environment Canada. "Weather watches, warnings and advisories". Retrieved May 26, 2008. ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသသတိပေးချက်များနှင့် သတိပေးချက်များကို Emergency Alert System (အရေးပေါ်သတိပေးစနစ်) ကဲ့သို့သော အရေးပေါ်စနစ်များကို အသုံးပြု၍ ရေဒီယိုအပါအဝင် မီဒီယာမှတစ်ဆင့် ထုတ်လွှင့်ပြီး ပုံမှန်အစီအစဉ်များကို ဖြတ်တောက်သည်။
Federal Communications Commission. "Emergency Alert System" . Retrieved May 26, 2008. နိမ့်သောအပူချိန်ခန့်မှန်းချက် (Low temperature forecast) ယနေ့အတွက် နိမ့်သောအပူချိန်ခန့်မှန်းချက်ကို ညနေ ၇ နာရီမှ နောက်နေ့မနက် ၇ နာရီအထိ တွေ့ရှိရသည့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည်။
Weather Channel – Calculation of Low Temperature Forecast အတိုချုပ်အားဖြင့်၊ ယနေ့၏ ခန့်မှန်းထားသော နိမ့်သောအပူချိန်သည် မနက်ဖြန်၏ နိမ့်သောအပူချိန်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
အထူးခန့်မှန်းချက် (Specialist forecasting) မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအတွက် ၎င်းတို့၏ သီးခြားလိုအပ်ချက်များရှိသော ကဏ္ဍများစွာရှိပြီး၊ ဤအသုံးပြုသူများအတွက် အထူးဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်။
လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး (Air traffic) ၂၀၀၈ ခုနှစ် Chaitén (volcano) (ချိုင်တန်မီးတောင်) ပေါက်ကွဲမှုမှ ပြာမှုန့်တိမ်တိုက်သည် Patagonia (ပါတာဂိုးနီးယား) ကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ ဖြတ်သန်းသွားသည်။
လေကြောင်းလုပ်ငန်းသည် မိုးလေဝသအား အထူးသတိထားရသောကြောင့် တိကျသော မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်သည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
မြူခိုးများ သို့မဟုတ် အလွန်နိမ့်သော ceiling (cloud) (တိမ်အမိုးအကာ) များသည် လေယာဉ်များစွာကို ဆင်းသက်ခြင်းနှင့် ပျံတက်ခြင်းမှ တားဆီးနိုင်သည်။
Government Printing Office. Title 14: "Aeronautics and Space". Retrieved May 26, 2008. Turbulence (လေထုမငြိမ်မသက်မှု) နှင့် Atmospheric icing (လေထုရေခဲဖြစ်မှု) တို့သည် လေယာဉ်ပျံတွင် သိသာထင်ရှားသော အန္တရာယ်များဖြစ်သည်။
Aircraft Owners and Pilots Association. "Aircraft Icing". Retrieved May 26, 2008. မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများသည် Vertical draft (အပေါ်သို့တက်လေစီးကြောင်း) နှင့် Outflow boundary (အပြင်သို့ထွက်လေစီးကြောင်း) များကြောင့် ပြင်းထန်သော လေထုမငြိမ်မသက်မှု၊National Weather Service Forecast Office Dodge City, Kansas. "Aviation Hazards They Didn't Tell You About". Retrieved May 26, 2008. မိုးသည်းထန်စွာရွာခြင်းကြောင့် ရေခဲဖြစ်မှု၊ အပြင် ကြီးမားသော hail (မိုးသီး)၊ ပြင်းထန်သောလေတိုက်ခတ်မှု၊ နှင့် မိုးကြိုးများကြောင့် လေယာဉ်တွင်ရှိသော လေယာဉ်အား ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
Bureau of Meteorology (2006). "Aviation Hazards: Thunderstorms and Deep Convection" . Retrieved May 26, 2008. Volcanic ash (မီးတောင်ပြာ) သည် လေယာဉ်များအတွက် သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လေယာဉ်များသည် ပြာတိမ်တိုက်များအတွင်း အင်ဂျင်စွမ်းအားဆုံးရှုံးနိုင်သည်။
"Volcanic Ash Aviation Hazard". Retrieved May 26, 2008. နေ့စဉ်အခြေခံအားဖြင့် လေယာဉ်များသည် jet stream (ဂျက်လေစီးကြောင်း) ၏ နောက်လေကို အသုံးပြု၍ လောင်စာဆီထိရောက်မှုကို တိုးမြှင့်ရန် လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲထားသည်။
Ned Rozell. "Amazing flying machines allow time travel". Retrieved May 8, 2008. လေယာဉ်အမှုထမ်းများသည် takeoff (ပျံတက်ခြင်း) မပြုမီ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့၏ ဦးတည်ရာတွင် မျှော်လင့်ရမည့် အခြေအနေများကို အကျဉ်းချုပ်ရရှိသည်။
National Weather Service. "A Pilot's Guide to Aviation Weather Services". Retrieved May 26, 2008. ထို့အပြင်၊ လေဆိပ်များသည် headwind (ရှေ့လေတိုက်ခတ်မှု) ၏ အားသာချက်ကို အသုံးပြုရန် runway (ပြေးလမ်း) ကို မကြာခဏ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။
၎င်းသည် ပျံတက်ရန်လိုအပ်သော အကွာအဝေးကို လျှော့ချပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော crosswind (ဘေးလေတိုက်ခတ်မှု) များကို ဖယ်ရှားပေးသည်။
Eric C. King. "Takeoff Tools Crosswind Calculator Instructions". Retrieved May 26, 2008. ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး (Marine) စီးပွားဖြစ်နှင့် အပန်းဖြေရန် ရေလမ်းများ၏ အသုံးပြုမှုသည် လေတိုက်ခတ်မှု ဦးတည်ရာနှင့် အမြန်နှုန်း၊ Ocean surface wave (သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင်လှိုင်း) ကာလများနှင့် အမြင့်များ၊ ဒီရေနှင့် မိုးရွာခြင်းတို့ကြောင့် သိသာစွာ ကန့်သတ်ခံရနိုင်သည်။
ဤအချက်များသည် ရေကြောင်းသွားလာမှု၏ ဘေးကင်းမှုကို အသီးသီး သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့်၊ သင်္ဘောမှူးများထံသို့ ရေကြောင်းမိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် အသေးစိတ်ထိရောက်စွာ ပို့ဆောင်ရန် MAFOR (marine forecast) (ရေကြောင်းခန့်မှန်းချက်) ကဲ့သို့သော ကုဒ်မျိုးစုံကို တည်ထောင်ထားသည်။
Great Lakes and Seaway Shipping. "MAFOR Weather Code" . Retrieved May 27, 2008. ပုံမှန်မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပင်လယ်ပြင်တွင် RTTY၊ Navtex နှင့် Radiofax တို့ကို အသုံးပြု၍ လက်ခံရရှိနိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးရေး (Agriculture) လယ်သမားများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို မည်သည့်နေ့တွင် မည်သည့်အလုပ်ကို လုပ်ရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အားကိုးသည်။
ဥပမာ၊ hay (မြက်ခြောက်) အခြောက်ခံခြင်းသည် မိုးမရွာသောရာသီဥတုတွင်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။
ကြာရှည်သော မိုးခေါင်မှုကာလများသည် ဝါ၊ ဂျုံ၊Blair Fannin. "Dry weather conditions continue for Texas". Retrieved May 26, 2008. နှင့် Maize (ပြောင်း) သီးနှံများကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ပြောင်းသီးနှံများကို မိုးခေါင်မှုဖြင့် ပျက်စီးစေနိုင်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ အခြောက်လှန်းထားသော အကြွင်းအကျန်များကို silage (မြက်သိုလှောင်ခြင်း) ပုံစံဖြင့် နွားများအတွက် အစာအဖြစ် အစားထိုးအသုံးပြုနိုင်သည်။
Dr. Terry Mader. "Drought Corn Silage". Retrieved May 26, 2008. Frost (မြူခဲ) နှင့် ရေခဲများသည် နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးရာသီများတွင် သီးနှံများကို ပျက်စီးစေသည်။
ဥပမာ၊ ပန်းပွင့်အပြည့်ဖြင့် peach (မက်မွန်) သစ်ပင်များသည် နွေဦးရာသီတွင် ရေခဲမှုဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဖြစ်နိုင်သော မက်မွန်သီးနှံကို ဖျက်ဆီးခံရနိုင်သည်။
Kathryn C. Taylor. "Peach Orchard Establishment and Young Tree Care". Retrieved May 26, 2008. လိမ္မော်ပင်ခြံများသည် မြူခဲနှင့် ရေခဲများကြောင့် ၎င်းတို့၏ အချိန်မရွေး သိသာထင်ရှားသော ပျက်စီးမှုကို ခံစားရနိုင်သည်။
သစ်တောစီမံခန့်ခွဲရေး (Forestry) လေ၊ မိုးရွာခြင်းနှင့် စိုထိုင်းဆသည် တောမီးများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
Forest fire weather index (တောမီးမိုးလေဝသညွှန်းကိန်း) နှင့် Haines Index (ဟိန်းညွှန်းကိန်း) ကဲ့သို့သော ညွှန်းကိန်းများကို သဘာဝအကြောင်းအရာများ သို့မဟုတ် လူသားအကြောင်းအရာများမှ မီးလောင်ရန် အန္တရာယ်ရှိသော နေရာများကို ခန့်မှန်းရန် တီထွင်ထားသည်။
အန္တရာယ်ရှိသော အင်းဆက်ပိုးမွှားများ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အခြေအနေများကိုလည်း မိုးလေဝသခန့်မှန်းခြင်းဖြင့် ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
အသုံးဝင်မှုကုမ္ပဏီများ (Utility companies) ဗဟိုတည်နေရာတစ်ခုတွင် လေကို အပူပေးခြင်းနှင့် အအေးပေးခြင်းအတွက် air handling unit (လေကိုင်တွယ်ယူနစ်) ကို အသုံးပြုသည် (ပုံအတွက် ရှင်းလင်းချက်ကို နှိပ်ပါ)။
လျှပ်စစ်နှင့် ဓာတ်ငွေ့ကုမ္ပဏီများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို လိုအပ်ချက်ကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းရန် အားကိုးသည်၊ ၎င်းသည် မိုးလေဝသဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်နိုင်သည်။
၎င်းတို့သည် degree day (ဒီဂရီရက်) ဟုခေါ်သော ပမာဏကို အသုံးပြု၍ အပူပေးခြင်း (heating degree day (အပူပေးဒီဂရီရက်)) သို့မဟုတ် အအေးပေးခြင်း (cooling degree day (အအေးပေးဒီဂရီရက်)) အတွက် မည်မျှပြင်းထန်စွာ အသုံးပြုမည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်။
ဤပမာဏများသည် နေ့စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၆၅ ဖာရင်ဟိုက်ကို အခြေခံသည်။
အေးသောအပူချိန်များသည် ဖာရင်ဟိုက်တစ်ဒီဂရီလျှင် အပူပေးဒီဂရီရက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ ပူနွေးသောအပူချိန်များသည် အအေးပေးဒီဂရီရက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
Climate Prediction Center. "Degree Day Explanation" . Retrieved May 25, 2008. ဆောင်းရာသီတွင်၊ ပြင်းထန်သော အေးသောမိုးလေဝသသည် လူများက ၎င်းတို့၏ အပူပေးစက်များကို ဖွင့်လိုက်သည်နှင့် လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာနိုင်သည်။
အလားတူ၊ နွေရာသီတွင် ပူပြင်းသော မိုးလေဝသတွင် air conditioning (လေအေးပေးစက်) စနစ်များ၏ အသုံးပြုမှု တိုးလာခြင်းနှင့် လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာနိုင်သည်။
BBC News (July 25, 2006) "Heatwave causes electricity surge" . Retrieved May 25, 2008. လိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာမှုကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းခြင်းဖြင့်၊ အသုံးဝင်မှုကုမ္ပဏီများသည် ဈေးနှုန်းမတက်မီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သို့မဟုတ် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထပ်မံဝယ်ယူနိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် အချို့အခြေအနေများတွင် Brownout (electricity) (လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလျော့ချခြင်း) နှင့် Power outage (ဓာတ်အားပြတ်တောက်ခြင်း) များကို အသုံးပြု၍ ထောက်ပံ့မှုများကို ကန့်သတ်သည်။
Toronto Catholic Schools. "The Seven Key Messages of the Energy Drill Program". Retrieved May 25, 2008. အခြားစီးပွားဖြစ်ကုမ္ပဏီများ (Other commercial companies) ကိုယ်ပိုင်ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်သော မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များအတွက် ပိုမိုငွေပေးချေလာကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ အမြတ်အစွန်းများကို တိုးမြှင့်နိုင်ရန် သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ဆုံးရှုံးမှုများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
CSIRO. "Providing specialized weather forecasts". Retrieved May 25, 2008. ဥပမာ၊ စူပါမားကတ်ဆိုင်ခွဲများသည် မတူညီသော မိုးလေဝသအခြေအနေများတွင် မတူညီကွဲပြားသော consumer spending (စားသုံးသူအသုံးစရိတ်) အလေ့အထများကို ကြိုတင်မျှော်မှန်းပြီး ၎င်းတို့၏ စင်ပေါ်ရှိ ပစ္စည်းများကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။
မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို လိမ္မော်သီး၊ ပြောင်း၊ ပဲပုတ်၊ နှင့် ဆီတို့၏ အနာဂတ်များကဲ့သို့သော ကုန်စည်ဈေးကွက်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။
Stephen Jewson and Rodrigo Caballero. "The Use of Weather Forecasts in the Pricing of Weather Derivatives". Retrieved May 25, 2008. စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများ (Military applications) ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဗြိတိသျှ Royal Navy (တော်ဝင်ရေတပ်) သည် Met Office (မိုးလေဝသဌာန) နှင့် ပူးပေါင်း၍၊ Hydrographic and Meteorological (HM) (ရေတိုင်းနှင့် မိုးလေဝသ) အထူးပြုမှု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လည်ပတ်မှုအခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်ခန့်မှန်းပေးသော ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အထူးကြည့်ရှုသူများနှင့် ခန့်မှန်းသူများ ရှိပြီး၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများ၊ သင်္ဘောများ နှင့် Fleet Air Arm (လေကြောင်းလက်ရုံး) လေယာဉ်များအတွက် တိကျပြီး အချိန်မီသော မိုးလေဝသအချက်အလက်များကို ပေးဆောင်သည်။
Royal Air Force (တော်ဝင်လေတပ်) တွင် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ယူနစ်တစ်ခုရှိပြီး Met Office နှင့် ပူးပေါင်း၍၊ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ဖြန့်ကျက်ထားသည့် ဒေသများအတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။
Camp Bastion (ကမ့်ဘ်ဘက်စတီယံ) တွင် အခြေစိုက်သော အုပ်စုတစ်စုသည် Operation Herrick (အော်ပရေးရှင်း ဟယ်ရစ်) တွင် ဗြိတိသျှလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များအတွက် ခန့်မှန်းချက်များ ပေးခဲ့သည်။
Met Office. "Weather forecasting for military operations" . Retrieved October 23, 2012. အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု Joint Typhoon Warning Center (JTWC) (ပူးတွဲတိုင်ဖွန်းသတိပေးဌာန) ၏ အမှတ်တံဆိပ်။
ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍနှင့် ဆင်တူသည်မှာ၊ စစ်ဘက်မိုးလေဝသခန့်မှန်းသူများသည် စစ်သည်တိုက်ခိုက်ရေးအသိုင်းအဝိုင်းသို့ မိုးလေဝသအခြေအနေများကို တင်ပြသည်။
စစ်ဘက်မိုးလေဝသခန့်မှန်းသူများသည် လေယာဉ်မှူးများအတွက် ပျံတက်မှုမပြုမီနှင့် ပျံသန်းနေစဉ် မိုးလေဝသအကျဉ်းချုပ်များကို ပေးဆောင်ပြီး စစ်တပ်စခန်းများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ အရင်းအမြစ်ကာကွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးသည်။
ရေတပ်ခန့်မှန်းသူများသည် ရေပြင်များနှင့် သင်္ဘောမိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို အကျုံးဝင်သည်။
United States Navy (အမေရိကန်ရေတပ်) သည် Joint Typhoon Warning Center (ပူးတွဲတိုင်ဖွန်းသတိပေးဌာန) မှတစ်ဆင့် ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာများတစ်လျှောက် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းများအတွက် ခန့်မှန်းချက်များကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ကျန်အပိုင်းများအတွက် အထူးဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ပေးဆောင်သည်။
Joint Typhoon Warning Center. "Joint Typhoon Warning Center Mission Statement". Retrieved May 27, 2008. အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း၊ 557th Weather Wing (၅၅၇ မိုးလေဝသအဖွဲ့) သည် လေတပ်နှင့် ကြည်းတပ်အတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။
United States Air Force (အမေရိကန်လေတပ်) ခန့်မှန်းသူများသည် စစ်ပွဲအချိန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအချိန်များတွင် လေကြောင်းလည်ပတ်မှုများကို အကျုံးဝင်ပြီး United States Army (အမေရိကန်ကြည်းတပ်) အား ပံ့ပိုးပေးသည်။
United States Air Force."Air Force Weather Agency". Retrieved May 26, 2008. United States Coast Guard (အမေရိကန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်) ရေကြောင်းသိပ္ပံနည်းပညာရှင်များသည် ရေခဲဖျက်သင်္ဘောများနှင့် ၎င်းတို့၏ နယ်ပယ်အတွင်း အမျိုးမျိုးသော လည်ပတ်မှုများအတွက် သင်္ဘောခန့်မှန်းချက်များကို ပေးသည်။
United States Military. "US Coast Guard Jobs – Enlisted Occupations" . Retrieved May 26, 2008. နှင့် ရေတပ်ခန့်မှန်းသူများသည် United States Marine Corps (အမေရိကန်ရေတပ်မရိန်းတပ်) ၏ မြေပြင်နှင့် လေကြောင်းအခြေစိုက် လည်ပတ်မှုများအတွက် ပံ့ပိုးပေးသည်။
Rod Powers. "United States Marine Corps Enlisted Job Descriptions and Qualification Factors: Field 68 – Meteorology and Oceanography (METOC)" . Retrieved 2008-05-26. ဖော်ပြထားသော စစ်ဘက်ဌာနခွဲလေးခုစလုံးသည် Keesler Air Force Base (ကီးစလာလေတပ်စခန်း) တွင် ၎င်းတို့၏ မူလစာရင်းသွင်းထားသော မိုးလေဝသသင်တန်းကို ရရှိသည်။
Keesler Air Force Base. Military officers usually received their education from a civilian institution. "Keesler News: March 9, 2006" . United States Air Force Retrieved May 26, 2008. စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်ခန့်မှန်းသူများသည် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက် ထုတ်ကုန်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၊ ဖန်တီးရန်နှင့် ဝေဖန်ရာတွင် တက်ကြွစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက် ကဏ္ဍ:သတင်း ကဏ္ဍ:အသံလွှင့်ခြင်း ကဏ္ဍ:ကောင်းကင်။
အဇိတကေသကမ္ဗလသည် မြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူချိန်တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၌ ထင်ရှားခဲ့သော တိတ္ထိဆရာကြီး ၆ ဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ရုပ်ဝါဒီ (Materialist)၊ ဥစ္ဆေဒဝါဒီ (Annihilationist) နှင့် နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ (Nihilist - အကျိုးကို ပယ်သော အယူ) ဟူသည့် အယူအဆသုံးရပ်ကို ကိုင်စွဲသူဖြစ်သည်။
သူ၏ ဝါဒသည် လက်တွေ့ရုပ်လောက၏ ချမ်းသာမှုကိုသာ ဦးစားပေးပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် လောကုတ္တရာအကျိုးကို ငြင်းပယ်သည့် ဒဿနတစ်ခုဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အယူအဆသည် အိန္ဒိယဒဿနတစ်ခုဖြစ်သော စာရ်ဝါက (Cārvāka) သို့မဟုတ် လောကာယတဒဿန (Lokāyata) မှ လွှမ်းမိုးမှုရှိပြီး၊ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၏ ချမ်းသာသုခကိုသာ အာရုံစိုက်ရန် သွန်သင်ခဲ့သည်။
ရုပ်ဝါဒီ အယူအဆ အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ ရုပ်ဝါဒီအယူအရ၊ လူတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြင်တွေ့နိုင်သော ရုပ်လောကသည်သာ အမှန်တရားဖြစ်သည်။
စိတ်ဆိုသည်မှာ မျက်မြင်ဖြင့် တိုက်ရိုက်မမြင်နိုင်သော၊ မှန်းဆသိရမှုသာဖြစ်သည့် ဓမ္မတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် စိတ်ကို အာရုံစိုက်ရန် မလိုအပ်ဘဲ၊ မြင်ကောင်းသော ရုပ်သဘောများကိုသာ အလေးထားသင့်သည်ဟု ဆိုသည်။
သူ၏ အဆိုအရ၊ လူတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် အမြဲဖြစ်ပျက်၊ ပြုပြင်၊ ပြောင်းလဲနေပြီး၊ ဤရုပ်ပတ်ဝန်းကျင်က လူ၏ အတွေး၊ အမြင်နှင့် ခံစားမှုများကို ဖန်တီးပေးသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ သာယာဖွယ်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေရလျှင် သာယာမှုကို ခံစားရပြီး၊ မသာယာဖွယ် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေရလျှင် မသာယာမှုကို ခံစားရသည်။
ထို့ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို မိမိကြိုက်သည့် ပုံစံအတိုင်း ပြောင်းလဲရန် အားထုတ်သင့်ပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ မိမိ၏ ခံစားမှုနှင့် ဘဝလည်း ပြောင်းလဲလာမည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
ဤအယူအဆသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြီးပွားချမ်းသာမှုကိုသာ ဦးစားပေးပြီး၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ဝိညာဏရေးရာ အကျိုးကို အလှမ်းလျှော့ချထားသည်။
ဥစ္ဆေဒဝါဒီ အယူအဆ အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ ဥစ္ဆေဒဝါဒ (Ucchedavāda - ဖြတ်တောက်ပျက်စီးသော အယူ) အရ၊ လူသားတို့၏ ဘဝသည် မွေးဖွားခြင်းမှ သေဆုံးခြင်းအထိသာ ရှိပြီး၊ သေပြီးနောက် ဆက်လက်တည်ရှိမှု သို့မဟုတ် နောက်ဘဝဟူသည် မရှိဟု ဆိုသည်။
သေပြီးနောက် တစ်စုံတစ်ခု ဆက်လက်ရှိနေသည်ဟူသော အယူအဆကို ၎င်းက စိတ်ကူးယဉ်အဆိုသာဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ မှန်ကန်သော အသိအမှတ်ပြုထိုက်သည့် အရာမဟုတ်ဟု ဆိုသည်။
သူ၏ အဆိုအရ၊ သေပြီးနောက် ဘဝဆက်လက်ရှိသည်ဟု ဆိုပါက၊ ထိုသို့ရှိကြောင်းကို လက်တွေ့အားဖြင့် မည်သူမျှ သက်သေပြနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် အတိတ်ကို မြင်နိုင်သူ၊ အနာဂတ်ကို မြင်နိုင်သူဟူ၍ သမုတ်ခံရသူများကိုလည်း ၎င်းက လက်မခံဘဲ၊ ၎င်းတို့သည် လူတို့၏ အထင်ကြီးမှုကြောင့် ပြောဆိုခံရခြင်းသာဖြစ်ပြီး၊ တကယ်တမ်း ယုံကြည်အောင် သက်သေပြနိုင်စွမ်းမရှိဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် သံသရာ၊ နောက်ဘဝ၊ တန်ခိုးရှင်များဟူသည် မရှိဘဲ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ချမ်းသာသုခကိုသာ အားထုတ်ရမည်ဟု သွန်သင်ခဲ့သည်။
သူ၏ အဆိုတွင် နောက်ဘဝအတွက် ပစ္စုပ္ပန်တွင် ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံယူမည်ဆိုပါက၊ ၎င်းသည် “ချောင်းကိုပစ်၍ မြစ်ကိုရှာသူ” နှင့်သာ တူသည်ဟု ဥပမာပေးခဲ့သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လက်ရှိရရှိနိုင်သော ချမ်းသာမှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ မရေရာသော အနာဂတ်ကို မျှော်လင့်ခြင်းသည် မိုက်မဲမှုသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အယူအဆ အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ (Natthika Diṭṭhi - အကျိုးကို ပယ်သော အယူ) အရ၊ အကျိုးတရားဟူသည် အကြောင်းတရားနှင့် တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ထပ် အကျိုးတရားဟူ၍ မရှိဟု ဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် လက်ရှိလုပ်ဆောင်မှု၌ ချမ်းသာမှုကို မရှာဘဲ၊ အနာဂတ်တွင် ရရှိနိုင်မည့် ချမ်းသာမှုကို မျှော်လင့်ခြင်းသည် မိုက်မဲမှုသာဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။
သူ၏ အဆိုအရ၊ လူတို့၏ ဘဝတွင် အနာဂတ်ကာလ၏ အတိုင်းအတာကို မည်သူမျှ အတိအကျ မသိနိုင်သဖြင့်၊ အနာဂတ် သို့မဟုတ် နောက်ဘဝရှိသည်ဟု ဆိုသူများသည် လက်တွေ့သက်သေ (ပစ္စက္ခပမာဏ) ဖြင့် ပြသနိုင်ခြင်း မရှိပေ။
အသိဟူသမျှတွင် မျက်မှောက်သိသာမှုသာ ယုံကြည်ထိုက်ပြီး၊ အခြားအသိများသည် ခိုင်မာမှုမရှိဟု ၎င်းက ယူဆသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ “လက်တွေ့စားရသော သကြားသာလျှင် ချိုပြီး၊ စိတ်ကူးဖြင့် မျှော်မှန်းစားရသော သကြားသည် မချို” ဟု ဆိုကာ၊ လက်တွေ့အကျိုးကိုသာ အာရုံစိုက်ရန် သွန်သင်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် လက်တွေ့ချမ်းသာသုခရှိ-မရှိ၊ အကျိုးရှိ-မရှိကိုသာ ထည့်တွက်သင့်ပြီး၊ မရေရာသော အနာဂတ်ကို မျှော်မှန်းရန် မလိုဟု ဆိုသည်။
ဘဝကို ကစားကွင်းတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း အဇိတကေသကမ္ဗလ၏ ဝါဒအရ၊ ဤလောကသည် လူသားတို့အတွက် အရှုံးအနိုင် ကစားရသော ကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်နည်းလမ်းဖြင့်မဆို နိုင်အောင် ကစားရန်သာ လိုအပ်ပြီး၊ “နောင်နိုင်လိမ့်မည်” ဟူသော ခံယူချက်ဖြင့် မကစားအပ်၊ ကစားပွဲတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း အနိုင်နှင့်အရှုံးကို မိမိတို့၏ မျက်မှောက်တွင်ပင် ချက်ချင်းဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်၏။
အနာဂတ်ကာလသို့ ရွှေ့ပြီး ဆုံးဖြတ်မည်မဟုတ်။
သို့ဖြစ်၍ နိုင်အောင်ကစားခြင်းနှင့် နိုင်ခြင်းသည် အတူတူပင်ဖြစ်၏။
နိုင်အောင် ကစားခြင်းက သီးခြား၊ နိုင်ခြင်းက သီးခြား ဟူ၍ မမှတ်ရ။
နိုင်အောင်ကစားခြင်းကိုပင် နိုင်ခြင်းဟူ၍ ဆိုရ၏။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဦးဥက္ကဋ္ဌဝါဒသည် အဇိတကေသ ကမ္ဗလဝါဒ၌ ပါဝင်ပုံ အဇိတကေသကမ္ဗလဝါဒဝဏ္ဏနာ ဒီဃ-၁-ပါ-၅၁၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၄၉ တမ္ပိ ဥဘယံ ဖလာ ဘာဝ မေဝ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။
ပကုဓကစ္စာယနသည် ရှေးဗုဒ္ဓကာလက ထင်ရှားသော ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သဿတဝါဒီ (Eternalism) ဟုခေါ်သော အယူဝါဒကို ကိုင်စွဲသူဖြစ်သည်။
သူ၏အယူအဆများမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုခေတ်အခါက အခြားသော အယူဝါဒများနှင့်လည်း ကွဲပြားခြားနားသည်။
ပကုဓကစ္စာယန၏ အဓိကအယူအဆများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- အမြဲတည်ရှိသော အရာဝတ္ထု ခုနစ်ခု ပကုဓကစ္စာယနသည် ဤလောက၌ မပျက်စီးဘဲ အမြဲတည်ရှိနေသော အရာဝတ္ထု ခုနစ်ခုရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုအရာဝတ္ထု ခုနစ်ခုတို့မှာ- * ရေ * မြေ * လေ * မီး * သုခ * ဒုက္ခ * ဇီဝ ဤ ခုနစ်မျိုးတို့သည် မပျက်စီးဘဲ အမြဲတည်ရှိကြသည်။
ယင်းတို့သည် အကြောင်းတရားလည်းမဟုတ်၊ အကျိုးတရားလည်းမဟုတ်ဟု သူကယုံကြည်သည်။
အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှု မရှိခြင်း ပကုဓကစ္စာယန၏ အဆိုအရ ဤလောက၌ အကြောင်းတရားလည်းမရှိ၊ အကျိုးတရားလည်းမရှိ။
မိမိတို့၏ မသိမှု= အဝိဇ္ဇာကြောင့်သာ ဤတရား ခုနစ်ပါးက အကြောင်းနှင့်အကျိုးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်ဟု ထင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
သုခ၊ ဒုက္ခနှင့် ဇီဝ ထိုတရား ခုနစ်ပါးတို့တွင် သုခသည် အရာဝတ္ထုများကို ပူးပေါင်းမိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဒုက္ခက အရာဝတ္ထုများကို ကွဲသွားအောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဇီဝ- က သုခနှင့်ဒုက္ခကို ခံစားသည်။
သုခ- က ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို သာယာဖွယ်အနေဖြင့် ပေါင်းမိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးလျှင် ချမ်းသာ၏။
မသာယာဖွယ်အနေဖြင့် ပေါင်းမိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးလျှင် ဆင်းရဲ၏။
ဒုက္ခကလည်းထိုနည်းအတူ ချမ်းသာနှင့် ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေသည်။
ထို့ကြောင့် သုခနှင့်ဒုက္ခ ပေါ်မလာအောင် ဇီဝ-က ဆောင်ရွက်ရ၏။
အမတနှင့် လောက အရာဝတ္ထုများသည် ပူးပေါင်းခြင်းနှင့် ကွဲသွားခြင်းမရှိဘဲ မူလသဘာဝအတိုင်း ငြိမ်သက်နေပါက “အမတ” ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
အမတ ဟူသည် လောကုတ္တရာဖြစ်၏။
အရာဝတ္ထုများ ပူးပေါင်းလျှင်ဖြစ်စေ၊ ကွဲသွားလျှင်ဖြစ်စေ၊ ထိုအခါ လောကဖြစ်၏။
လောကနှင့် လောကုတ္တရာဟူ၍ တရားကိုယ်ဓမ္မအားဖြင့် သီးခြားမရှိ။
ထိုတရား ခုနစ်မျိုးတို့ လှုပ်ရှားလျှင် လောက၊ မလှုပ်ရှားလျှင် လောကုတ္တရာ။
ကြည့်သူ ဇီဝ များကိုလိုက်၍ လောကနှင့် လောကုတ္တရာတို့ အချင်းချင်း ကွဲပြားသွားခြင်းဖြစ်၏။
အမှန်ကတော့ လောကဟူသည်မှာလည်း ဤတရား ခုနစ်ပါးပင် ဖြစ်၏။
လောကုတ္တရာဟူသည်မှာလည်း ဤ တရား ခုနစ်ပါးပင်ဖြစ်၏။
အဝိဇ္ဇာ၏ အခန်းကဏ္ဍ အကယ်၍ အဝိဇ္ဇာ မရှိတော့သော သူမြတ် ဇီဝ များ၏ ရှုထောင့်မှ လောကကိုကြည့်လျှင် သုခနှင့်ဒုက္ခတို့သည် ဝေဒနာအနေဖြင့် ချုပ်လေပြီဖြစ်သောကြောင့် ဤ တရား ခုနစ်ပါးတို့၏ ငြိမ်သက်မှု “သန္တိ”ကိုတွေ့ရ၏။
သန္တိဟူသည် လောကုတ္တရာဖြစ်၏။
လောကုတ္တရာ ဟူသည်မှာလည်း ဤအမြုတေတရား ခုနစ်ပါး တို့၏ အချင်းချင်း မရောဘဲ ငြိမ်သက်နေခြင်းဖြစ်၏။
အဝိဇ္ဇာရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် ဇီဝများ၏ ရှုထောင့်မှ လောကကိုကြည့်လျှင် သုခနှင့် ဒုက္ခတို့၏ ဆွဲငင်မှုနှင့် တွန်းကန်မှုကြောင့် အဆိုပါအမြုတေတရား ခုနစ်ပါးတို့၏ မငြိမ်သက်မှုကို တွေ့ ရ၏။
မငြိမ်သက်မှုဟူသည် လောကဖြစ်၏။
ငြိမ်သက်မှုသည် လောကုတ္တရာဖြစ်၏။
သံသရာမှ လွတ်မြောက်ခြင်း ထို့ကြောင့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်လိုပါလျှင် အဆိုပါအမြုတေ တရား ခုနစ်ပါး တို့ ငြိမ်သက်နေအောင် ဆောင်ရွက်ရ၏။
အကယ်၍ သုခကလှုပ်ရှားလျှင် ဓမ္မတာအားဖြင့် လောဘနှင့် မောဟ-က ဝင်၏။
ဒုက္ခ-က လှုပ်ရှားလျှင် ဓမ္မတာအားဖြင့် ဒေါသနှင့် မောဟ-က ဝင်၏။
ထိုအခါ လောဘ, ဒေါသ, မောဟ စသောအမြုတေ မဟုတ်သော တရားနှင့် အမြုတေဟုတ်သောတရား ခုနစ်ပါးတို့သည် ထွေးရော ယှက်တင် ဖြစ်ကာ ဇီဝသည် အမြုတေ ဖြစ်ပါလျက် အဝိဇ္ဇာကွန်ရက်မှ မထွက်နိုင်ဘဲ ရှိလေ၏။
ပကုဓကစ္စာယန၏ အယူအဆများသည် ထိုခေတ်အခါက အခြားသော အယူဝါဒများနှင့်အတူ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အယူအဆများနှင့်လည်း ကွဲပြားခြားနားသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို အလေးထားပြီး၊ အရာခပ်သိမ်းသည် မမြဲခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ အတ္တမရှိခြင်းဟူသော သဘောတရားများကို ဟောကြားသည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တိတ္ထိဆရာကြီး ပကုဓကစ္စာယနဝါဒ၌ ဦးဥက္ကဋ္ဌဝါဒ ပါဝင်ပုံ ပကုဓကစ္စာယန ဝါဒ ဝဏ္ဏနာ ဒီဃ-၁-ပါ-၅၂၊ ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၅၃။
သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တသည် ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က ထင်ရှားခဲ့သော အခြားသော အယူဝါဒဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ၏ အယူဝါဒကို အမရာဝိက္ခေပဝါဒဟုလည်း ခေါ်တွင်ကြသည်။
သူ၏ ဝါဒတွင် အဓိကအချက်မှာ မေးလာသော မေးခွန်းများအား အတိအကျ မဖြေကြားဘဲ၊ ရှောင်လွှဲသော အဖြေများဖြင့်သာ အဖြေပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တနှင့် သူ၏ ဝါဒ၏ အဓိကအချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြပေးပါသည်။
သံသယဝါဒ (Skepticism) နှင့် အညာဏဝါဒ (Agnosticism) * သဉ္စယသည် သံသယဝါဒီနှင့် အညာဏဝါဒီဖြစ်ပြီး၊ အမရာဝိက္ခေပ ဝါဒီဟုလည်း လူသိများသည်။
သူ၏ ဝါဒအရ မည်သည့်အရာကိုမျှ အတိအကျ မသိနိုင်၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်ဟု ခံယူသည်။
အမရာဝိက္ခေပ ဝါဒ * အမရာဝိက္ခေပ ဆိုသည်မှာ "ငါမသေချာဘူး" ဟု အမြဲဆိုခြင်းကို ခေါ်သည်။
မေးခွန်းများအား အတိအကျ မဖြေကြားဘဲ၊ ရှောင်လွှဲသော အဖြေများဖြင့်သာ အဖြေပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် မေးခွန်းတစ်ခု မေးလာပါက "ရှိသည်" ဟုလည်း မဖြေ၊ "မရှိ" ဟုလည်း မဖြေ၊ "ရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်" ဟု ရှောင်လွှဲသော အဖြေများဖြင့်သာ ဖြေကြားသည်။
အတွေးအခေါ်နှင့် အကျင့် * သဉ္စယ၏ ခေတ်တွင် တွေးခေါ်မြော်မြင်ခြင်းသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သော်လည်း၊ ထိုအတွေးအခေါ်သည် မှန်ကန်သော အကျင့်စရဏနှင့် မရောနှောနိုင်သဖြင့် လိုအပ်သော ပန်းတိုင်သို့ မရောက်ခဲ့ပေ။
အသိ ဝိဇ္ဇာနှင့် အကျင့်စရဏတို့ တစ်သားတည်း မရောနှောနိုင်သမျှ ကာလပတ်လုံး တွေးခေါ်သိမှန်သမျှသည် ဤနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်နေမည်ဟု သူက ယူဆခဲ့သည်။
သာသနာရေး အနေအထား * သဉ္စယသည် ကျင့်စဉ်နှင့် ပတ်သက်လျှင်မူ တပအကျင့်ကိုပင် ကျင့်သူဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သဉ္စယကို သမဏ ဂိုဏ်းဝင်ဟူ၍ ဆိုရသည်။
သမဏဂိုဏ်း၌ တပအကျင့်ကို ကျင့်သူများတွင် တာပသနှင့် ပရိဗ္ဗာဇက ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ သဉ္စယသည် ပရိဗ္ဗာဇက အုပ်စုဖြစ်သည်။
အဂ္ဂသာဝကလောင်း ဖြစ်တော်မူကြသော ဥပတိဿ နှင့် ကောလိတ တို့သည်ပင် သဉ္စယဂိုဏ်း၌ ဝင်ရောက်၍ တပအကျင့်ကို ကျင့်ခဲ့ကြသည်။
ဝါဒ၏ အားနည်းချက် * သဉ္စယ၏ ဝါဒသည် လောက၊ ဘဝ၊ မောက္ခတို့နှင့် ပတ်သက်၍ အတိအကျ မဆုံးဖြတ်နိုင်သော ဝါဒဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အရိယသစ္စာကို ရှာဖွေရာ၌ အသုံးမဝင်သော ဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။
သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တ၏ ဝါဒသည် ထိုခေတ်အခါက အခြားသော အယူဝါဒများကဲ့သို့ပင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အယူအဆများနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာသည် သစ္စာလေးပါးကို အခြေခံ၍ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုကို အလေးထားသော အယူဝါဒဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ လောကသားတို့၏ အနှိုင်းမဲ့ကျေးဇူးရှင် ကိုယ်ကျင့်ဗုဒ္ဓဝင် ဦးရွှေအောင် သကျသီဟဓမ္မာစရိယ(ဝဋံသကာ)စေတီယင်္ဂဏ ဓမ္မာစရိယ အစိုးရဓမ္မာစရိယ(သိရောမဏိ)မဟာဝိဇ္ဇာ(သက္ကဋ) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
ဗောဓိသတ္တ (ပု) [ဗောဓိ+သတ္တ] ဆိုသည်မှာ ဘုရားအလောင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဒီ၊၂၊၁၀။
(မ၊၁၊၂၀။
သံ၊၁၊၂၄၆။
အံ၊၁၊၂၆၁၊ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀။
ဗောဓိသတ္တောတိ ပဏ္ဍိတသတ္တော ဗုဇ္ဈနကသတ္တော။
ဗောဓိသင်္ခါတေသု ဝါ စတူသု မဂ္ဂေသု သတ္တော အာသတ္တော လဂ္ဂမာနသောတိ ဗောဓိသတ္တော။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁။
(—မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၇။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၉၊ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၃။
) ဗောဓိဉာဏ်၌ လိုလားတောင့်တသော ကုသလစ္ဆန္ဒအားကြီး ပြင်းထန်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို "ဗောဓိသတ္တ = ဘုရားအလောင်းအလျာ"ဟု ခေါ်သည်။
ဗောဓိအလောင်း အမျိုးအစားများ သာဝကဗောဓိဉာဏ် (= ဆရာရှိမှသစ္စာလေးပါးကို သိသော မဂ်ဉာဏ်လေးပါး)၌ လိုလားတောင့်တသည့် ကုသလစ္ဆန္ဒပြင်းထန်လှသူကို "သာဝကဗောဓိသတ္တ = တပည့်သာဝကအလောင်း"ဟု ခေါ်သည်။
ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ် (= ဆရာမကူပဲ မိမိကိုယ်တိုင်သစ္စာလေးပါးကို သိသော မဂ်ဉာဏ်လေးပါး)၌ လိုလားတောင့်တသည့် ကုသလစ္ဆန္ဒအားကြီး ပြင်းထန်လှသူကို "ပစ္စေကဗောဓိသတ္တ = ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအလောင်း"ဟု ခေါ်သည်။
အံ၊ဋီ၊၁၊၂၂၇ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ် (= ဆရာမကူပဲ မိမိကိုယ်တိုင် သစ္စာလေးပါးကိုသိ၍ ဝါသနာနှင့်တကွ ကိလေသာတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်သည့် သတ္တိထူးရှိသော မဂ်ဉာဏ်လေးပါး၊ ခပ်သိမ်းသော တရားတို့ကို အကြွင်းမရှိ သိမြင်နိုင်သော သဗ္ဗညုတဉာဏ်)၌ လိုလားတောင့်တသည့် ကုသလစ္ဆန္ဒအားကြီးပြင်းထန်လှသူကို "သမ္မာသမ္ဗောဓိသတ္တ (သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တ) သဗ္ဗညုဘုရားအလောင်း"ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
သဗ္ဗညုဘုရားအလောင်း အမျိုးအစားများ သဗ္ဗညုဘုရားအလောင်းသည် ပညာဓိက ဘုရားလောင်း၊ သဒ္ဓါဓိက ဘုရားလောင်း၊ ဝီရိယာဓိက ဘုရားလောင်းဟု သုံးမျိုးရှိသည်။
ပညာဓိက ဘုရားအလောင်းတော်သည် လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း ပါရမီဖြည့်လျှင် ဘုရားဖြစ်သည်။
သဒ္ဓါဓိက ဘုရားလောင်းသည် ရှစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း ပါရမီဖြည့်မှ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
ဝီရိယာဓိက ဘုရားလောင်းသည် တဆယ့်ခြောက်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း ပါရမီဖြည့်မှ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
ပညာဓိက ဘုရားလောင်းတို့အား သဒ္ဓါနုံ့သည်၊ ပညာထက်သန်သည်။
သဒ္ဓါဓိက ဘုရားလောင်းတို့အား သဒ္ဓါအားကောင်းသည်၊ ပညာကား အလယ်အလတ်သာ ရှိသည်။
ဝီရိယာဓိက ဘုရားလောင်းတို့ကား သဒ္ဓါ ပညာ နှစ်ပါးစုံနုံ့သည်၊ ဝီရိယအားကောင်းသည်။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁ ဥဂ္ဃါဋိတညူဘုရားလောင်း၊ ဝိပဉ္စိတညူဘုရားလောင်း၊ နေယျဘုရားလောင်း ဟူ၍လည်း သုံးမျိုးရှိသေးသည်။
သာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုဘဝရယူလိုသူဖြစ်ပါက ဘုရားရှင်ထံမှ လေးပါဒရှိသော တဂါထာကို နာကြားစဉ် တတိယပါဒမပြီးဆုံးမီပင် ဆဠာဘိညပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သည့် ဥပနိဿယအကြောင်းရှိသူကို ဥဂ္ဃါဋိတညူဘုရားလောင်းဟု ခေါ်သည်။
ယင်းဘုရားလောင်းသည် ဝိမုတ္တိပဋိပါစနီယတရားများ ထက်သန်လှသဖြင့် ဗျာဒိတ်ရပြီးနောက် လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်းကြာအောင်သာ ပါရမီဖြည့်ကျင့်ရသည်။