kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အချို့၌ ဤရောဂါဆိုးမျိုးကို ရသည်မှာ တစ်မိပေါက် တစ်ယောက် ထွန်းသည်မျိုးမဟုတ်ဘဲ အမျိုးနှင့်ချီ၍ လည်းကောင်း၊ အသိုက်အဝန်းနှင့် ဆက်၍ လည်းကောင်း စွဲကပ်ကြသည်။
တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှူ၊ တို့ရှမ်းတောင်သူ တူနိုင်ရိုးလား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှူ၊ တို့ရှမ်းတောင်သူ တူနိုင်ရိုးလား ဆိုသည်မှာ ရှမ်းတောင်သူများသည် ရရှိသော ဝင်ငွေအနည်းငယ်ထဲမှပင် တစ်ဝက်ကို လှူဒါန်းလေ့ရှိကြပြီး ထိုသို့သော စွန့်လွှတ်ရက်ရောသော စိတ်ဓာတ်မျိုးကို အခြားသူများတွင် တွေ့ရခဲသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှမ်းတောင်သူများ၏ သဒ္ဓါတရား ထက်သန်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ရှမ်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလေးအနက် သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး လှူဒါန်းခြင်းကို ကုသိုလ်ကောင်းမှုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဝင်ငွေနည်းပါးသော်လည်း လှူဒါန်းရန် ဝန်မလေးကြပေ။
တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှူ ဆိုသည်မှာ ရရှိသော ဝင်ငွေ၏ ထက်ဝက်ကို လှူဒါန်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရှေးခေတ်မြန်မာငွေကြေးစနစ်တွင် မူး သည် ပဲ ထက် တန်ဖိုးကြီးသည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှူ၊ တို့ရှမ်းတောင်သူတူနိုင်ရိုးလား။
[၁၃၀၃] သာ၊ ပ။
တစ်မူးရလို့ တစ်ပဲလှူ၊ တို့ရှမ်းတောင်သူ မှီနိုင်ရိုးလား ဟူသော အဆို ကဲ့သို့ပင် လှူဖို့တန်းဖို့ကိုသာ အာရုံပြုနေကြသူများ ဖြစ်၏။
[၁၃၄၀] မြဝတီ၊ ၂၆၊ ၄။
တစ်ယောက်ကစ တစ်ရာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ယောက်ကစ တစ်ရာ ဆိုသည်မှာ အမှုကိစ္စတစ်ခု သို့မဟုတ် သတင်းအကြောင်းအရာတစ်ခုသည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ စတင်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီ အချိန်အတွင်း လူအများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့သွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သတင်းအချက်အလက်များ သို့မဟုတ် အပြုအမူများ၏ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်စွမ်းကို ဖော်ပြသည်။
လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် လူတစ်ဦး၏ လုပ်ဆောင်မှု သို့မဟုတ် ပြောဆိုမှုသည် အခြားသူများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပျံ့နှံ့သွားနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်ယောက်ကစ တစ်ရာဆိုသလို လောကမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်သွယ်ပြီး မိတ်ဆွေဖြစ်ကြရတာမျိုးပါပဲ။
တစ်စတစ်စနဲ့ တစ်ယောက်ကစ တစ်ရာ ဆိုသလို…အရိဋ္ဌပြည် တစ်ပြည်လုံးမှာ အုန်းအုန်းကျွက်ကျွက် တော်ငလျင်နှက်သကဲ့သို့ဆူညံစွာ ပွက်ပြီးလျှင်…၊ [၁၂၈၆] ဒေတိ။
ဒီလိုမှ မလုပ်ကြဘူးဆိုရင်ဖြင့် တစ်ယောက်ကစ တစ်ရာ ဆိုသလိုဝမ်းကိုက်ရောဂါ အနှံ့နှံ့အပျံ့ပျံ့ဖြစ်ပြီး သေတဲ့လူလည်း သေကုန်ကြပါလိမ့်မယ် ကိုမြထူးရဲ့၊ [၁၃၁၇] စာဗိမာန်၊ ၄၊ ၂။
တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
တစ်ယောက်ကောင်းက၊ တစ်သောင်း ဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေ နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို ဆိုသည်မှာ အရည်အချင်းရှိသော ခေါင်းဆောင်ကောင်း တစ်ဦးသည် တပ်မတော်ကြီးတစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းရှိပြီး ရန်သူတစ်သောင်းကိုပင် အောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ခေါင်းဆောင်ကောင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး၏ အရည်အချင်း၊ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုတို့သည် တပ်ဖွဲ့တစ်ခု၏ အောင်မြင်မှုအတွက် အဓိကအချက်ဖြစ်သည်။
ခေါင်းဆောင်ကောင်းပါက တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ စိတ်ဓာတ်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပြီး စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ရန်သူကို ရင်ဆိုင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ပြို ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်း၊ အောင်နိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
တစ်ယောက်ကောင်းက၊ တစ်သောင်း ဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေ ဤအသုံးအနှုန်းသည် တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို ဆိုရိုးစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး၏ စွမ်းအားကို ပိုမိုထင်ရှားစေသည်။
ညက်ညက်ကြေ ဆိုသည်မှာ လုံးဝအနိုင်ရခြင်း၊ အပြတ်အသတ် အောင်မြင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ သူ့စစ်ခြေကို၊ ဖျက်ချေဖြိုခွင်း၊ နှိပ်နင်းနိုင်ရှောင်း၊ တစ်ယောက်ကောင်းက၊ တစ်သောင်းရန်ပြို၊ ဆိုသော့အလား၊ [၁၂၆၆] မဃ ၁၈၇။
တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို ဆိုသောစကားအရ တစ်ယောက်သောသူက ခေါင်းဆောင်ရှေ့သွားပြု၍ ရဲရင့်လိုက်ပါလျှင် နောက်ပါငယ်သားတို့လည်း အားရှိရှိနှင့် ရဲရင့်ကြ၍…၊ [၁၂၈၄] စာဏကျ၊ တ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
တစ်ယောက်ကောင်းက၊ တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ထောင်းထောင်းကြေ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ယောက်ကောင်းက၊ တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေ ဆိုသည်မှာ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည် ပြည့်စုံသော သူတစ်ဦးသည် ရန်သူဗိုလ်ခြေ တစ်သောင်းကိုပင် အပြတ်အသတ် အောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် စွမ်းရည်ထက်မြက်မှု၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ညွှန်းသည်။
စွမ်းရည်ထက်မြက်သော ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် စစ်သူရဲကောင်းတစ်ဦးသည် မိမိ၏ အရည်အချင်း၊ သတ္တိနှင့် စွမ်းရည်များဖြင့် ရန်သူအင်အား အများအပြားကိုပင် အောင်နိုင်စွမ်းရှိကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ညက်ညက်ကြေ ဆိုသည်မှာ အပြတ်အသတ် ပျက်စီးခြင်း၊ အောင်မြင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထောင်းထောင်းကြေ ဆိုသည်မှာလည်း အလားတူ အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်သည်။
တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို ဆိုသော စကားသည်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး၏ စွမ်းအားကို ပိုမိုထင်ရှားစေသည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်ယောက်ကောင်း၊ တစ်သောငို်းဗ်လခြေ၊ ထောင်းထောင်းကြေအောင်၊ ဖြိုလေမြဲဆိုပါတကား၊ [၁၁၄၆] ရာမ၊ ပ။
တစ်ယောက်ကောင်း၊ တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ည်ကညက်ကြေဆိုတဲ့ စကားလိုလူအစုအပုံကြီး မများသော်လည်း အားထားလောက်သော သူရဲကောင်းများ လိုတယ် မောင်မင်းရဲ့၊ [၁၃၀၃] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၆။
တိုင်းပြည်နှင့်လူထုက ယြုံကည်အားကိုးအပ်သည့် ဗမာ့သားကောင်းများပီပီ လက်မနှေးတမ်း နောက်မတွန့်တမ်း တိုက်ကြရပေမည်။
တစ်ယောက် ကောင်းက၊ တစ်သောင်းဗိုလ်ခြေ၊ ညက်ညက်ကြေဟူသော စကားသုံးကို နှလုံးအိမ်တွင်း၌ စွဲမှတ်ထည့်သွင်းလိုက်ပါသည်။
[၁၃၁၅] မြဝတီ၊ ၁၊ ၁၂။
၂၇၅။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တစ်ယောက်ကောင်းက တစ်သောင်းပြို ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
တစ်ယောက်ချမ်းသာ၊ ကိုယ့်ဖို့ရှာ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဆင်းရဲကြောင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ယောက်ချမ်းသာ၊ ကိုယ်ဖို့ရှာ၊ သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဆင်းရဲကြောင်း ဆိုသည်မှာ မိမိတစ်ဦးတည်း ချမ်းသာရေးကိုသာ ရှေးရှု၍ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ အခြားသူများစွာကို ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်း၏ ဆိုးကျိုးကို ဖော်ပြသည်။
လူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ အဓိကထား၍ လုပ်ဆောင်ပါက အခြားသူများ၏ အခွင့်အရေးကို ချိုးဖောက်မိခြင်း သို့မဟုတ် ဒုက္ခရောက်စေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အချင်းချင်း မှီခိုအားထားနေရသောကြောင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ လုပ်ဆောင်မှုသည် အခြားသူများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ကိုယ်ကျိုးသာမက အများအကျိုးကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်ကြောင်း သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်ယောက်ချမ်းသာ၊ ကိုယ်ဖို့ရှာ၍၊ သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဆင်းရဲကြောင်းဖြင့်၊ မကောင်းမှုချည်း၊ အပည်းပည်းတိ၊ [၈၉၁] သံ ၁၈။
အင်နှင့်အလျောက်၊ တစ်ယောက်ချမ်းသာ၊ ကိုယ်ဖို့ရှာ၍၊ သတ္တဝါအပေါင်း၊ ဆင်းရဲကြောင်းဖြင့်၊ မကောင်းမှုကြီး၊ ဖြစ်သည်တည်းဟု၊ [၁၁၃၈] ငွေတောင်။
တစ်ယောက်တစ်လက် ကျောင်းသားလက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ယောက်တစ်လက် ကျောင်းသားလက် ဆိုသည်မှာ ကျောင်း၏ ဝေယျာဝစ္စ (ပြုစုလုပ်ကိုင်ရမည့် အမှုကိစ္စ) များကို ကျောင်းသားများအားလုံး ဝိုင်းဝန်းကူညီ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် မြန်မြန်ဆန်ဆန်နှင့် မပင်မပန်း ပြီးမြောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖော်ပြသည်။
အမှုကိစ္စတစ်ခုကို လူအများ ဝိုင်းဝန်းကူညီ လုပ်ဆောင်ပါက တစ်ဦးချင်းစီအတွက် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး သက်သာစေပြီး အချိန်တိုအတွင်း ပြီးမြောက်နိုင်သည်။
ကျောင်းတွင် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း၊ ပစ္စည်းများ ပြင်ဆင်ခြင်း စသည့် ဝေယျာဝစ္စများကို ကျောင်းသားများ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ဆရာ၊ ဆရာမများ၏ ဝန်ကိုလည်း သက်သာစေသည်။
တစ်ရေးနိုးသော် အကြံပေါ်၊ ပေါ်သည့်အကြံ တစ်သိန်းတန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ရေးနိုးသော် အကြံပေါ်၊ ပေါ်သည့်အကြံ တစ်သိန်းတန် ဆိုသည်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ ညအချိန် အိပ်ပျော်နေရာမှ နိုးလာချိန်တွင် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာသော အကြံအစည်သည် အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး အောင်မြင်မှုများစွာ ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရုတ်တရက် ပေါ်ပေါက်လာသော အကြံဉာဏ်များ၏ တန်ဖိုးကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် အိပ်ပျော်နေချိန်တွင် စိတ်သည် လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားတွေးခေါ်နိုင်သောကြောင့် မမျှော်လင့်ဘဲ ကောင်းမွန်သော အကြံဉာဏ်များ ရရှိတတ်သည်။
ထိုအကြံဉာဏ်များသည် အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး ဘဝတွင် အောင်မြင်မှုများ ရရှိစေနိုင်သည်။
တစ်သိန်းတန် ဆိုသည်မှာ အလွန်တန်ဖိုးကြီးခြင်းကို တင်စား၍ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်ခါတစ်ရံသော် တစ်ရေးနိုးမှ အကြံပေါ်လာတတ်၍ တစ်ရေးနိုးသော် အကြံပေါ်၊ ပေါ်သည့်အကြံ တစ်သိန်းတန် ဟု ဆိုရိုးရှိလေသည်။
[၁၃၁၃] လူလုံး၊ ပ။
တစ်ရေးနိုးသော်အကြံပေါ်၊ ပေါ်သည့်အကြံတစ်သိန်းတန်ဟူသော ဝေါဟာရစကား ရှိ၏။
[၁၃၁၈] မြတ်ရတနာ၊ ၂၊ ၉။
တစ်ရွာသား တစ်အားငယ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ရွာသား တစ်အားငယ် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ ရပ်ရွာဒေသမဟုတ်သော အခြားဒေသတစ်ခုတွင် ရောက်ရှိနေသူသည် အားငယ်စိတ် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သစ်နှင့် မရင်းနှီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ခံစားချက်ကို ဖော်ပြသည်။
လူတစ်ဦးသည် မိမိ၏ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ပတ်ဝန်းကျင်မှ အခြား မရင်းနှီးသော ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ အထီးကျန်ဆန်ခြင်း၊ စိမ်းသက်ခြင်းနှင့် အားငယ်ခြင်းများ ခံစားရတတ်သည်။
အထူးသဖြင့် မိမိ၏ အသိုင်းအဝိုင်း၊ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများ မရှိသောအခါ ပို၍ပင် အားငယ်တတ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တကယ်လို့ဆိုတော့ တစ်ရွာသား တစ်အားငယ် ဆိုတာလို ကိုမှိုင်းကြီးဟာ ငါတို့ရဲ့နေရာ ရန်ကုန်မြို့ကို ဝင်လာရှာတယ်၊ ခမျာဧည့်သည်မျက်နှာ မငယ်ရအောင်ဟဲ့လို့…၊ [၁၂၇၅] ဆောင်းပါးချုပ်။
၂၆၇။
တစ်လုတ်စားဖူး သူ့ကျေးဇူး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
တစ်လုတ် ကျွေးဖူး သူ့ကျေးဇူး ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
တစ်လုတ်စားဖူး သူ့ကျေးဇူး စကားပုံလည်း ရှုပါ။
အဓိပ္ပာယ် တစ်လုတ်စားဖူး သူ့ကျေးဇူး ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါး၏ ထမင်းကို တစ်လုတ်မျှ စားဖူးရုံနှင့်ပင် ထိုသူ၏ ကျေးဇူးကို သိတတ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
သူတစ်ပါး၏ အကူအညီ သို့မဟုတ် ကျေးဇူးပြုမှုကို ခံယူရပါက မည်မျှပင် နည်းပါးစေကာမူ ကျေးဇူးတင်တတ်ရမည်ဖြစ်သည်။
တစ်လုတ် ဟူသော စကားလုံးသည် အနည်းငယ်မျှသော အကူအညီကို ဆိုလိုသော်လည်း ထိုအကူအညီကိုပင် ကျေးဇူးတင်ရမည်ဟု အလေးအနက်ထား ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
တစ်လုတ် ကျွေးဖူး သူ့ကျေးဇူး ဟူသော အဆိုသည်လည်း အလားတူ အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းဇာတ်ကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ပေးထားသော မူရင်းစာတွင် ပင်းယဘုရင် ငါးစီး ရှင်ကျော်စွာနှင့် ငခင်ညိုတို့၏ ဇာတ်လမ်းကို ဖော်ပြထားသည်။
ဤဇာတ်လမ်းသည် တစ်လုတ်စားဖူး သူ့ကျေးဇူး ဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သာဓကတစ်ခုအနေဖြင့် ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။
ငခင်ညိုသည် ရန်သူကို လုပ်ကြံရန် စေလွှတ်ခံရသော်လည်း ရန်သူ၏ ထမင်းကို စားမိသောအခါ ထိုသူ၏ ကျေးဇူးကို သတိရပြီး လုပ်ကြံရန် အကြံအစည်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဤသည်ကပင် အနည်းငယ်မျှသော ကျေးဇူးကိုပင် မမေ့သင့်ကြောင်း သက်သေပြသော သာဓကကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်လုတ်စားဖူး သူ့ကျေးဇူးဆိုသလို အခု အမေကြီးတို့အိမ်တွင်ဝင်ရောက် အရိပ်တည်းခို၊ ကွမ်းဆေးမှစ၍ ရေတစ်ပေါက် သောက်ရသော ကျေးဇူးရှိပါသောကြောင့်၊ [၁၂၇၅] စံပယ်။
တစ်လုတ်ကျွေးဖူး သူ့ကျေးဇူးဆိုသည့်အတိုင်း ထမင်းတစ်လုတ် ကျွေးဖူးလျှင်လည်း ကျေးဇူးပင်တည်း။
၃၄၂။
ပင်းယဘုရင် ငါးစီး ရှင်ကျော်စွာသည် ပင်လယ်မြို့စားဖြစ်စဉ်က ညီတော် စစ်ကိုင်းမြို့စား အသင်္ခယာစောယွမ်းကို လုပ်ကြံရန် သူရဲကောင်း ငခင်ညိုကို စေတော်မူ၏။
ငခင်ညိုသည် စစ်ကိုင်းဘက်သို့ ကူး၍ အရိပ်အခြည်ကို ကြည့်၏။
မလုပ်ကြံသာ၍ သုံးရက်တိုင် တောတွင်း၌ ပုန်း၍နေရ၏။
အခွင့်သာသောအခါနန်းတော်သို့ တက်၏။
စစ်ကိုင်းမြို့စား နတ်တင်ထားသော ထမင်းနှင့်အမဲသားကို ရွှေစလောင်းတစ်ခုဝယ် မြင်သော် ဆာလှသည်နှင့် စား၏။
ထို့နောက် အတွင်းတော်သို့ ဝင်၍ အသင်္ခယာစောယွမ်း စက်တော်ခေါ်သော သလွန်ခေါင်းရင်းဝယ်ရပ်ကာ ဆောင်ယူလာသော ဓားကို နုတ်၏။
ထိုခဏ၌ပင် ဤမင်းကား ငါ၏ထမင်းအရှင် ဖြစ်ပေပြီ။
ထမင်းရှင်ကို ပြစ်မှားသော အပြစ်ကား သံသရာ၌ ကြီးလှ၏ဟု တွေးမိသဖြင့် နုတ်ထားသော ဓားကို ဓားအိမ်သို့ ပြန်သွင်း၏။
ထို့နောက် စစ်ကိုင်းမြို့စားထံရောက်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ရန် စစ်ကိုင်းမြို့စားအား သူ၏ခမည်းတော် ပေးသနားသော ပတ္တမြားစီဓားကို ယူ၍ ပြန်ခဲ့၏။
အရှင် ပင်လယ်မြို့စားထံရောက်သော် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ကို နားတော်လျှောက်၍ ပတ္တမြားစီဓားကို ဆက်သ၏။
ငခင်ညိုလျှောက်တင်သော စကားကို ပင်လယ်မြို့စားကြားသော် ငါ့ကျွန်သည် ထမင်းတစ်စလောင်းကို စားရရုံနှင့်ပင် သူ့ကျေးဇူးကို သိ၏။
နေ့တိုင်းမလပ် သားမယားနှင့်တကွ ကျွေးမွေးလျက်ရှိသော ငါ၏ကျေးဇူးတော်ကိုကား အဘယ် ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း'''ဟု ချီးမွမ်းတော်မူ၏။
များစွာသော ဆုလာဘ်ကိုလည်း ပေးတော်မူ၏။
မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပ။
တစ်သားမွေး တစ်သွေးလှ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်သားမွေး တစ်သွေးလှ ဆိုသည်မှာ မိန်းမများသည် သားတစ်ကြိမ် မွေးဖွားပြီးတိုင်း ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ သွေးဟောင်းများ ကုန်ဆုံးသွားပြီး သွေးသစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် ပိုမိုလှပလာသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကလေးမွေးဖွားခြင်းကြောင့် မိန်းမများ၏ အသွင်အပြင် ပြောင်းလဲမှုကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးယခင်က ယုံကြည်မှုများအရ ကလေးမွေးဖွားခြင်းသည် မိန်းမများ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို သန့်စင်စေပြီး ပိုမိုကျန်းမာသန်စွမ်းကာ လှပစေသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်သားမွေး တစ်သွေးလှဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း တစ်သားမွေးပြီးတဲ့ မိန်းမများကိုလည်း ယောက်ျားတို့ နှစ်သက်လေ့ရှိကြတယ်။
[၁၂၇၈] သာရီ၊ တ။
တစ်သားမွေး တစ်သွေးလှဆိုသော စကားအတိုင်း ခင်ဦးသည် သားတော်ရတနာ ဖွားမြင်ပြီးနောက်… အလှဂုဏ် တိုးတက်၍ လာလေ၏။
[၁၂၈၇] ထီး၊ ပ။
၁၇၃။
တစ်သားမွေး တစ်သွေးလှ ဆိုသလို သွေးပုပ်သွေးညစ်များ ကင်းစင်လာသော သူမအသားကလေးမှာ ရွှေဝါနုရောင်ပြေးလျက် အလွန်မှ ချစ်စဖွယ် ကောင်းနေပါသည်။
[၁၃၁၁] ငြိမ့်။
တစ်သက်တစ်ခါ စန်းဇာတာ၊ လူမှထစမြဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်သက်တစ်ခါ၊ စန်းဇာတာ၊ လူမှာထစမြဲ ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ တစ်သက်တာတွင် အခွင့်ကောင်း သို့မဟုတ် ကံကောင်းမှုသည် တစ်ကြိမ်တစ်ခါတော့ ကြုံတွေ့ရစမြဲဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ ဘဝတွင် မမျှော်လင့်ဘဲ ကြုံတွေ့ရတတ်သော အခွင့်အရေးများနှင့် ကံကောင်းမှုများကို ဖော်ပြသည်။
လူတိုင်းတွင် ကံကောင်းချိန်၊ အောင်မြင်ချိန်သည် တစ်ချိန်ချိန်တွင် ရောက်ရှိလာနိုင်သည်ဟု အားပေးသော သဘောလည်း သက်ရောက်သည်။
စန်းဇာတာ ဆိုသည်မှာ ကံကောင်းခြင်း၊ အခွင့်ကောင်းကြုံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထစမြဲ ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ပေါ်လာစမြဲဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်သက်တစ်ခါ၊ စန်းဇာတာ၊ လူမှာထစမြဲ ဆိုသည့် စကားအတိုင်း နောက်တစ်နေ့နံနက် အကျွန့်ဘဝတွင် မတွေ့ကြုံဖူးသည့် အထူးအဖြစ်အပျက် တို့ကို တွေ့ရ၏။
[၁၂၉၈] ကောက်သင်း။
တစ်သက်မှာ တစ်ခါသေရစမြဲ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်သက်မှာ တစ်ခါသေရစမြဲ ဆိုသည်မှာ လူတိုင်းသည် တစ်သက်တာတွင် တစ်ကြိမ်သာ သေဆုံးရမည်ဖြစ်ပြီး သေခြင်းတရားသည် ရှောင်လွှဲမရသော သဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် သေရမည်ကို အလွန်အမင်း ကြောက်ရွံ့နေရန် မလိုဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သေခြင်းတရားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်ရန်နှင့် ဘဝကို တန်ဖိုးထားရန် သွန်သင်သည်။
သေခြင်းတရားကို ကြောက်ရွံ့နေခြင်းထက် လက်ကျန်ဘဝကို အကောင်းဆုံး ဖြတ်သန်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ယောက်ျားပဲ ကိုဩဘာရယ်၊ ဘာကြောက်စရာရှိလဲ၊ လူဆိုတာတစ်သက်တစ်ခါ သေကြစမြဲ ပဲ။
[၁၂၈၃] ထောင်မင်းသား။
၂၇၇။
တစ်ဦးခေါင်း တစ်ပညာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ဦးခေါင်း တစ်ပညာ ဆိုသည်မှာ လူတိုင်းတွင် တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခုသော ကျွမ်းကျင်မှု၊ တတ်မြောက်မှု သို့မဟုတ် ထူးခြားသော အရည်အချင်းတစ်ခုစီ ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ မတူညီသော အရည်အချင်းနှင့် စွမ်းရည်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။
လူတစ်ဦးစီတွင် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော အရည်အချင်းများ ရှိပြီး ထိုအရည်အချင်းများသည် အသုံးဝင်ပြီး တန်ဖိုးရှိသည်။
လူတိုင်းသည် တစ်ခုခုကို ကျွမ်းကျင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု အားပေးသော သဘောလည်း သက်ရောက်သည်။
ကိုးကားချက်များ တစ်ဦးခေါင်း တစ်ပညာ ဆိုသော စကားအတိုင်း တစ်ဦးဦးသောသူမှာ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ တတ်ကျွမ်းလိမ္မာ၍ ဆောင်ရွက်သယ်ပိုးနိုင်သော အချက်ကောင်းတစ်ခုခု ရှိတတ်လေသည်။
တစ်ဦးခေါင်း တစ်ပညာ ဆိုသော စကားအတိုင်း ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ တတ်ကျွမ်းကြသော စာရေးဆရာပေါင်းများစွာတို့ ပါဝင်ရေးသားခြင်းကြောင့်…၊ [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၄၅။
တစ်ဦးမေတ္တာ တစ်ဦးမှာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တစ်ဦးမေတ္တာ တစ်ဦးမှာ ဆိုသည်မှာ မိမိက အခြားသူတစ်ဦးကို မေတ္တာထားလျှင် ထိုသူကလည်း မိမိကို မေတ္တာတုံ့ပြန်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပြန်အလှန် မေတ္တာထားခြင်း၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ပြသည်။
လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် မေတ္တာ၊ စေတနာ၊ ချစ်ခင်မှုတို့ကို အပြန်အလှန် ပေးကမ်းမှသာ သာယာပျော်ရွှင်သော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မိမိက အရင် မေတ္တာထားခြင်းဖြင့် အခြားသူ၏ မေတ္တာကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်သော သဘောလည်း သက်ရောက်သည်။
ကိုးကားချက်များ ကျမ်းဂန်ပေစာ၊ ဆိုရာမှာလည်း၊ မေတ္တာတစ်ဦး၊ ချစ်ကြည်နူးက၊ တစ်ဦးသည်လျှင်၊ ချစ်မြဲပင်ဟု၊ အထင်အရှား၊ ဆိုစကားကို၊ [၁၁၄၇] ကုမ္မာ ၇၁။
မေတ္တာတစ်ဦး၊ ချစ်ကြည်နူးက၊ တစ်ထူးသူလျှင်၊ ချစ်မြဲပင်ဟု၊ အထင် အရှား၊ စကားတစ်ဆူ၊ တံခွန်ထူလျက်၊ [၁၁၈၉] ကုသ ၃၇၁။
တစ်ဦးမေတ္တာ တစ်ဦးမှာဆိုသလို သူ့မေတ္တာ၏ သုံးပုံတစ်ပုံလောက်တော့ ငါကလည်း မေတ္တာရှိနေရင်းပေပဲ။
[၁၂၇၆] မြင့်၊ ပ။
တစ်ဦးမေတ္တာ တစ်ဦးမှာ ဆိုသလို မြင့်ကလည်း ကိုသန်းကဲ့သို့ပင် မေတ္တာတုံ့ပြန်ကာ ဧကန်ချစ်ခင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။
[၁၃၁၁] ချစ်ရည်။
တတ်သည့်ပညာ မနေသာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တတ်သည့်ပညာ မနေသာ ဆိုသည်မှာ မိမိတတ်မြောက်ထားသော အတတ်ပညာတစ်ရပ်သည် အသုံးချရန် အခွင့်အခါ ကြုံလာသောအခါ ထိုပညာကို မနေသာဘဲ အသုံးချစမြဲဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာတတ်မြောက်ထားသူများ၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသည်။
ပညာတတ်မြောက်ထားသူများသည် မိမိတို့၏ ပညာကို အသုံးချလိုစိတ် ပြင်းပြကြသည်။
အခွင့်အခါ ကြုံလာသောအခါ မိမိတို့၏ ပညာကို အသုံးချ၍ အကျိုးပြုလိုကြသည်။
ကိုးကားချက်များ တတ်သည့်ပညာ မနေသာ ဆိုသကဲ့သို့ဆရာမ ဖြစ်လာသည့်အခါကစ၍ တပည့်ကလေးများအပေါ်တွင် စေတနာသန့်သန့်ဖြင့် အားကြိုးမာန်တက် သင်ကြားခဲ့သည်။
ရုပ်သေးပညာသည်များမှာ တတ်သည်ပ့ညာ မနေသာ ဆိုသကဲ့သို့ ရွာစဉ်လျှောက်၍ စင်ထိုးကာ ခင်းကျင်းပြသနေကြသော်လည်း…၊ [၁၃၁၈] စာဗိမာန်၊ ၄၊ ၈။
တန်ခူးမည်မှတ် ဖက်ဆွတ်ရေတိုး၊ သင်္ကြန်မိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တန်ခူးမည်မှတ်၊ ဖက်ဆွတ်ရေတိုး၊ သင်္ကြန်မိုး ဆိုသည်မှာ တန်ခူးလရောက်လျှင် ဖက်ဆွတ်ရေ (ဧရာဝတီမြစ်ရေ) သည် တိုးမြင့်လာပြီး သင်္ကြန်မိုးလည်း ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ခူးလ၏ ရာသီဥတုအခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။
တန်ခူးလသည် မြန်မာနှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော်နှင့် တိုက်ဆိုင်သောလဖြစ်ပြီး နွေရာသီကုန်ဆုံးကာ မိုးဦးကာလသို့ ကူးပြောင်းချိန်ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် မြစ်ရေများ တိုးလာပြီး မိုးလည်း ရွာတတ်သည်။
မည်မှတ် ဆိုသည်မှာ ဖြစ်မြဲ၊ မှန်ကန်သည်ဟု မှတ်သားထားရန် ဆိုလိုသည်။
ဖက်ဆွတ်ရေတိုး ဆိုသည်မှာ ဧရာဝတီမြစ်ရေ တိုးမြင့်လာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
သင်္ကြန်မိုး ဆိုသည်မှာ သင်္ကြန်ကာလတွင် ရွာသော မိုးကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ တန်ခူးမည်မှတ်၊ ဖက်ဆွတ်ရေတိုး၊ သင်္ကြန်မိုး။
တန်ခူးမည်မှတ်၊ ဖက်ဆွတ်ရေတိုး၊ သင်္ကြန်မိုး \n တန်ခူးလတွင် ဖက်ဆွတ်ရေ ခေါ်သော ရေသည် ဧရာဝတီမြစ်မှာ တိုးမြဲ၊ သင်္ကြန် ခေါ်သော မိုးသည် ရွာမြဲဆိုလိုသည်။
တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေခန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေစစ် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
အဓိပ္ပာယ် တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေခန်း ဆိုသည်မှာ တန်ခူးလတွင် ရေများ တဖြည်းဖြည်း နည်းပါးလာပြီး ကဆုန်လတွင် ရေများ ခန်းခြောက်သွားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နွေရာသီ ရာသီဥတုကို ဖော်ပြသည်။
တန်ခူးလနှင့် ကဆုန်လများသည် နွေရာသီ၏ အပူဆုံးအချိန်များဖြစ်ပြီး မိုးရွာသွန်းမှု နည်းပါးသောကြောင့် ရေများ ခန်းခြောက်တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် ကန်များ၊ အိုင်များနှင့် ရေတွင်းများတွင် ရေများ လျော့နည်းသွားတတ်သည်။
ရေကုန် ဆိုသည်မှာ ရေများ တဖြည်းဖြည်း နည်းပါးလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရေခန်း ဆိုသည်မှာ ရေ လုံးဝ ခန်းခြောက်သွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ရေစစ် ဆိုသည်မှာလည်း ရေ အလွန်နည်းပါးသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
တန်ခူးလနှင့် ကဆုန်လ တန်ခူးလသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ပထမလဖြစ်ပြီး မတ်လနှင့် ဧပြီလအတွင်း ကျရောက်သည်။
ကဆုန်လသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ဒုတိယလဖြစ်ပြီး ဧပြီလနှင့် မေလအတွင်း ကျရောက်သည်။
ကိုးကားချက်များ တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေစစ် ဆိုသည့်အတိုင်း မြစ်ရေသည် စစ်နေလေသည်။
[၁၃၁၁-ခန့်] မြို့ပိုင်ပြုံးချို။
တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေခန်း ဟူသော စကားနှင့်အညီ ကျွန်းလှရွာရှိ ရေတွင်းများသည် နွေကာလ၌ ရေနည်းလာတတ်၏။
[၁၃၃၃] မြဝတီ၊ ၁၉၊ ၃။
ငါးလွှတ်ပွဲလည်း ကျင်းပကြလေသည်။
တန်ခူး ရေကုန်၊ ကဆုန် ရေခန်း ဟူသော စကားအတိုင်းပင် ကဆုန်လ၌ ရေကန်ရေအိုင်များ ခန်းခြောက် နေတတ်ပေသည်။
တန်ဆေး၊ လွန်သေ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ် တော်သင့်ရုံစားပါမှု ဆေးဖြစ်မည်။
အလွန်အကြူး စားသုံးလျှင်မှုသေဘေးတွေ့ကြုံရတတ်သည်။
တန်ဆောင်မုန်းတွင်း၊ ဆီးနှင်းတစ်ပြိုက်၊ မိုးတစ်လိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တန်ဆောင်မုန်းတွင်း၊ ဆီးနှင်းတစ်ပြိုက်၊ မိုးတစ်လိုက် ဆိုသည်မှာ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ဆီးနှင်းကျခြင်းနှင့် မိုးရွာခြင်းများ တစ်လှည့်စီ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီဥတုအခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ အဋ္ဌမလဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလနှင့် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ကျရောက်သည်။
ထိုအချိန်သည် မိုးရာသီကုန်ဆုံးပြီး ဆောင်းဦးကာလသို့ ကူးပြောင်းချိန်ဖြစ်သောကြောင့် ရာသီဥတု မတည်ငြိမ်ဘဲ ဆီးနှင်းကျခြင်းနှင့် မိုးရွာခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ဆီးနှင်းတစ်ပြိုက် ဆိုသည်မှာ ဆီးနှင်းခဏတာ ကျဆင်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
မိုးတစ်လိုက် ဆိုသည်မှာ မိုးခဏတာ ရွာသွန်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ တန်ဆောင်မုန်းတွင်း၊ ဆီးနှင်းတစ်ပြိုက်၊ မိုးတစ်လိုက်။
တန်ဆောင်မုန်းအတွင်း၊ ဆီးနှင်းတစ်ပြိုက်၊ မိုးတစ်လိုက် \n တန်ဆောင်မုန်းလမှာ မိုးရွာမြဲ၊ နှင်းကျမြဲ ဆိုလိုသည်။
တန်ဆောင်မုန်းမိုး ကန်ကျိုးအောင်ရွာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် အညာဒေသတွင် အသုံးများသည်။
အဓိပ္ပာယ် တန်ဆောင်မုန်းမိုး ကန်ကျိုးအောင်ရွာ ဆိုသည်မှာ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ရွာသောမိုးသည် အလွန်သည်းထန်သောကြောင့် လယ်ကန်များပင် ကျိုးပျက်သည်အထိ ရွာသွန်းတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ မိုးရွာသွန်းမှု ပြင်းထန်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလသည် မိုးနှောင်းကာလဖြစ်သော်လည်း အချို့နှစ်များတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတတ်ပြီး လယ်ကန်များ ရေဖိအားကို မခံနိုင်ဘဲ ကျိုးပျက်တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် အညာဒေသတွင် မိုးရေကို အဓိက အားထား စိုက်ပျိုးကြသောကြောင့် ကန်များ၏ အရေးပါမှုကို ထင်ရှားစေသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မိုးအန္တရာယ်ကို သတိထားသင့်ကြောင်း သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလ တန်ဆောင်မုန်းလသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ အဋ္ဌမလဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလနှင့် နိုဝင်ဘာလအတွင်း ကျရောက်သည်။
တန်ဆောင်မုန်း၊ သောင်ကတုံးချောင်ခွာ၊ မအိပ်ရာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တန်ဆောင်မုန်း၊ သောင်ကတုံးချောင်ခွာ၊ မအိပ်ရာ ဆိုသည်မှာ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မိုးသက်မုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်သောကြောင့် မြစ်ကမ်းနားရှိ သောင်ကတုံးများတွင် လှေများကို ရပ်နားလိုပါက လေဒဏ်၊ မိုးဒဏ်မှ ကာကွယ်နိုင်သော ချောင်ကျသည့် နေရာတွင်သာ ရပ်နားသင့်ပြီး ထိုကဲ့သို့ အကာအကွယ်မဲ့သော သောင်ကတုံးများတွင် အိပ်စက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ဆောင်မုန်းလ၏ ရာသီဥတုနှင့် လှေများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြစ်ကြောင်းများကို အသုံးပြု၍ သွားလာမှုနှင့် ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် လှေများနှင့် လှေသားများ၏ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးသည် အရေးပါသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်သောကြောင့် လှေများကို သတိထား ရပ်နားသင့်ကြောင်း သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် အကာအကွယ်မရှိသော သောင်ကတုံးများ၌ လှေဆိုက်ကပ်အိပ်မိ၍ … မုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် ဒုက္ခမရောက်ရန် တန်ဆောင်မုန်း၊ သောင်ကတုံးချောင်ခွာ၊ မအိပ်ရာ ဟူသော ကဗျာလင်္ကာ ဖြင့် လှေသမားအချင်းချင်း သတိပေးခဲ့လေသည်။
တိမ်တောင်သဖွယ်၊ မင်းရေးကျယ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကြက်ဥအယောင်၊ တိမ်တောင်သဖွယ်၊ မင်းရေးကျယ်-လည်းရှု။
အဓိပ္ပာယ် တိမ်တောင်သဖွယ် မင်းရေးကျယ် ဆိုသည်မှာ မိုးသားတိမ်တိုက်တို့၏ အခြေအနေကို ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသကဲ့သို့ မင်းရေးမင်းရာ ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ခန့်မှန်းရန် အလွန်ခက်ခဲသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝ၏ မတည်ငြိမ်မှုနှင့် လူ့အရေးအရာများ၏ မရေရာမှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
တိမ်တောင်တို့သည် ရုတ်တရက် ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲတတ်သကဲ့သို့ မင်းရေးမင်းရာ ကိစ္စများသည်လည်း ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သောကြောင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသည်။
ထို့ကြောင့် မင်းရေးမင်းရာ ကိစ္စများတွင် အထူးသတိထား ဆင်ခြင်သင့်ကြောင်း သွယ်ဝိုက်၍ သွန်သင်ထားသည်။
ကြက်ဥအယောင်၊ တိမ်တောင်သဖွယ်၊ မင်းရေးကျယ် ဤစကားစုသည်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပြီး မင်းရေးမင်းရာကိစ္စများ၏ ခန့်မှန်းရခက်ခဲပုံကို ပိုမို၍ ထင်ရှားစေသည်။
ကြက်ဥ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲမှု မရှိသော်လည်း တိမ်တောင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနေတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် တိမ်တောင်ကို ဥပမာထား၍ မင်းရေးမင်းရာ၏ မတည်ငြိမ်မှုကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ တိမ်တောင်သွဖယ် မင်းရေးကျယ် သတဲ့၊ ဘယ်လိုအရေးတော်များ ဖြစ်မယ် မသိရသေးဘူး၊ [ ၁၂၈၁ ] နောင်ဝတ်။
ကောင်းကင်ပြင်တွင်လည်း တိမ်တိုက်တို့မှာ အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲကာ မျက်လှည့်ပြနေကြကုန်၏။
…တိမ်တောင်သဖွယ် မင်းရေးကျယ် ဆိုသော ရှေးလူကြီးတို့၏ စကားအတိုင်းပင်တည်း။
[၁၂၉၅]ဝတ္ထုဆောင်း။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကြက်ဥအရောင် တိမ်တောင်သဖွယ်၊ မင်းရေးကျယ် ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
တိမ်မယောင်နှင့် နက်၊ လွယ်မယောင်နှင့် ခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တိမ်မယောင်နှင့် နက်၊ လွယ်မယောင်နှင့် ခက် ဆိုသည်မှာ အချို့ မြစ်ချောင်းများသည် အပေါ်ယံကြည့်လျှင် တိမ်သည်ဟု ထင်ရသော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် နက်ရှိုင်းတတ်သကဲ့သို့ အချို့ကိစ္စများသည်လည်း အပေါ်ယံကြည့်လျှင် လွယ်ကူသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် ခက်ခဲနက်နဲတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပေါ်ယံအမြင်ကိုသာ မကြည့်ဘဲ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် ကိစ္စရပ်တစ်ခု၏ အတွင်းသဘောကို သေချာစွာ လေ့လာဆန်းစစ်သင့်ကြောင်းကို သွန်သင်သည်။
အထင်သေး၍ မရသော အရာများရှိကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ စိတ်တွင်းကလည်း သိ၏။
နှစ်သက်ခြင်းလည်း ရှိ၏။
သို့ရာတွင် အနက်ပေးခြင်းငှာမူ မစွမ်းနိုင်… တိမ်ယောင်နှင့် နက်၊ လွယ်ယောင်နှင့် ခက်သည်။
[၁၃၀၄] ဇာနည်သွေး။
နှုတ်မှုရေးရာပညာသည် တိမ်ယောင်နှင့် နက်၊ လွယ်မယောင်နှင့်ခက် သော ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။
[၁၃၁၉] စာဗိမာန်၊ ၆၊ ၁။
ဂီတ သည် နက်နဲ၏၊ ခက်ခဲ၏၊ သိမ်မွေ့၏၊ နူးညံ့၏။
တိမ်မယောင်နှင့် နက်တတ်ပြီး လွယ်မယောင်ှနင့်လည်း ခက်တတ်ချေသည်။
[၁၃၂၅] ချိုတေးသံ၊ ၁၂၊ ၂၂။
တွေ့ဖန်များတော့ ယဉ်၊ မြင်ဖန်များတော့ လှ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် တွေ့ဖန်များတော့ ယဉ်၊ မြင်ဖန်များတော့ လှ ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို အကြိမ်ကြိမ် တွေ့မြင်ဆက်ဆံဖန်များလာသောအခါ ပထမတွင် မထင်ရှားသော အရာများပင် တဖြည်းဖြည်း ရင်းနှီးလာပြီး နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းလာသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုနှင့် ထပ်ခါထပ်ခါ ထိတွေ့မှု၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ပြသည်။
ပထမတွင် စိမ်းလွန်းသော အရာများသည် အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ထိဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် ရင်းနှီးလာပြီး နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းလာနိုင်သည်။
ယဉ် ဆိုသည်မှာ ရိုင်းစိုင်းခြင်းကင်း၍ ယဉ်ကျေးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
လှ ဆိုသည်မှာ ကြည့်ကောင်းခြင်း၊ နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထမင်းအသက် ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တစ်မနက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ထမင်းအသက် ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တစ်မနက် ဆိုသည်မှာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထမင်း (အစားအစာ) ၏ အာဟာရဓာတ်သည် ခုနစ်ရက်ခန့် ကြာရှည်ခံနိုင်သော်လည်း ရေ၏ အရေးပါမှုမှာ နေ့စဉ် လိုအပ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ရေမသောက်ဘဲ တစ်ရက်ပင် အသက်မရှင်နိုင်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက အလေးပေး ဖော်ပြထားသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် အစားအစာမရှိဘဲ ရက်အနည်းငယ် အသက်ရှင်နိုင်သော်လည်း ရေမရှိဘဲ တစ်ရက်ပင် အသက်ရှင်ရန် ခက်ခဲကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရေ၏ အရေးပါမှုကို ထင်ရှားစေသည်။
ကိုးကား အမှန်ဆိုရလျှင် လူရဲ့ကိုယ် သုံးပုံပုံလျှင် နှစ်ပုံဟာ ရေသာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ရေကို မသောက်ဘဲ ကြာကြာ မနေနိုင်ကြပါဘူး၊ မြန်မာဆိုရိုးစကားမှာတောင် ထမင်းအသက် ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တစ်မန်ကလို့ ရှိတယ် မဟုတ်ပါလား၊ [၁၃၁၆] စာဗိမာန်၊ ၃၊ ၈။
ထမင်းအသက်ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တ်စမန်ကဆိုတဲ့ စကားဟာ ထမင်းတစ်နပ်၏ အမြိုက်ဩဇာဟာ ခုနစ်ရက်ကြာမှ လူ့ခန္ဓာမှာ ကုန်ခန်းတယ်၊ ရေတစ်ခွက်ရဲ့ဩဇာကတော့ တစ်မနက်အတွင်းမှာ ကုန်ခန်းတယ်။
[၁၃၄၈] ဓမ္မရသ။
ထလို့ပြေးချင် ရေအိုးတင် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ထလို့ပြေးချင် ရေအိုးတင် ဆိုသည်မှာ ဒူးခေါင်း၏ အပေါ်ပိုင်း (ဒူးဆစ်) တွင် ထိုးကွင်းထိုးသောအခါ အလွန်အမင်း နာကျင်သောကြောင့် ထ၍ ပြေးချင်လောက်အောင် ခံစားရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုးကွင်းထိုးခြင်း၏ နာကျင်မှုကို တင်စားဖော်ပြသည်။