kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
" ဤဆောင်းပါးသည် ပါကစ္စတန်အပေါ် ကမ္ဘာလှည့်အမြင်ကို အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး အိန္ဒိယအစိုးရအား ကြားဝင်စွက်ဖက်ရန် ပြတ်ပြတ်သားသား အားပေးခဲ့သည်။
1971 ခုနှစ် ဩဂုတ်လ 2 ရက်နေ့တွင် Time မဂ္ဂဇင်းမှ သတင်းထောက်က အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်ဦးဆောင်သော ဖျက်ဆီးမှုအသေးစိတ်ဖော်ပြချက်အား ပေးပို့ခဲ့သည်။
ကျည်ဆန်များနှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲမှုများကြောင့် မြို့ကြီးများတွင် အစိတ်အပိုင်းများ တစ်ခုလုံး ပျက်စီးခဲ့ကြောင်း ရေးထားသည်။
"ဒါကာမှာ စစ်သားတွေက မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားပြီး မြို့ဟောင်းရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေကို မီးတောက်တွေနဲ့ တောက်ပြီး ထောင်နဲ့ချီတဲ့ စက်သေနတ်တွေနဲ့ ပစ်ခဲ့တဲ့အတွက်၊ ပိတ်ဆို့ထားတဲ့ ၂၅ တုံးနီးပါးကို ဘူဒိုဇာတွေနဲ့ ရှင်းပစ်ခဲ့ပြီး ပွင့်လင်းတဲ့ ဧရိယာတွေကြားမှာ ရှုပ်ထွေးမှုတွေ ကျန်ရစ်ခဲ့ပါတယ်။
- ပြည့်ကျပ်နေသော ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်များ။
"ဒါဟာ ပိုလန်မှာ နာဇီတွေလက်ထက်ကတည်းက မယုံနိုင်စရာ အကောင်းဆုံး တွက်ချက်ထားတဲ့ အရာပဲ" လို့ အမေရိကန် အကြီးတန်း အရာရှိတစ်ဦးကို ကိုးကားပြီး ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
Archer K. Blood ၊ အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်သူ Richard Nixon သည် အခြေအနေအား လျစ်လျူရှုထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားသည့် Blood Telegram တွင် ရေးသားခဲ့သည်- " Pak စစ်တပ်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဘင်္ဂါလီမဟုတ်သော ဘင်္ဂါလီများသည် ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်များကို စနစ်တကျ တိုက်ခိုက်ပြီး ဘင်္ဂါလီများနှင့် ဟိန္ဒူများကို သတ်ဖြတ်နေကြသည်" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
U.S. Consulate (Dacca) Cable, Sitrep: Army Terror Campaign Continues in Dacca; Evidence Military Faces Some Difficulties Elsewhere , 31 March 1971, Confidential, 3 pp ခန့်မှန်းခြေ အသတ်ခံရသည့် အရေအတွက် thumb| လွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲပြတိုက်တွင် ၁၉၇၁ ခုနှစ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုမှ လူသားအကြွင်းအကျန်များနှင့် စစ်ပစ္စည်းများ နောက်ဆုံးတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အာဏာပိုင်များက လူပေါင်း ၃ သန်းခန့် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရကြောင်း၊ အနိမ့်ဆုံးခန့်မှန်းချက်မှာ အရပ်သား ၂၆,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့ရသည့် ကိန်းဂဏန်းမှာ ၂၆,၀၀၀ ရှိသည်ဟု ပါကစ္စတန်အစိုးရ၏ တရားဝင်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုမှ အငြင်းပွားဖွယ် Hamoodur Rahman Commission မှ ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
3 သန်း၏ကိန်းဂဏန်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စာပေ များတွင်ထည့်သွင်းထားသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေး အတွင်းဝန် Sayyid A. Karim က အဆိုပါ ကိန်းဂဏန်း အရင်းအမြစ်သည် ဆိုဗီယက် ယူနီယံ ကွန်မြူနစ် ပါတီ သတင်း လက်ရုံး Pravda ဖြစ်သည် ဟု စွပ်စွဲ ခဲ့သည်။
အမှီအခိုကင်းသော သုတေသီများက သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၃၀၀,၀၀၀ မှ ၅၀၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသော်လည်း အခြားသေဆုံးသူဦးရေမှာ ၃ သန်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု တစ်ဝက်တစ်ပျက်မှာ CIA နဲ့ နိုင်ငံခြားရေးဌာနက လူပေါင်း 200,000 သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ရှေးရိုးဆန်စွာ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
thumb| ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သူတွေရဲ့ အရိုးစုတွေ Sarmila Bose ၏ အငြင်းပွားဖွယ်စာအုပ် Dead Reckoning: Memories of the 1971 Bangladesh War အရ အရေအတွက်သည် 50,000 နှင့် 100,000 ကြားတွင်ရှိသည်။
သို့သော်လည်း သူမ၏စာအုပ်သည် ဂျာနယ်လစ်များ၏ ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများ၏ ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။
စာရေးဆရာနှင့် အမြင် အနုပညာရှင် Naeem Mohaiemen ; Durham တက္ကသိုလ်မှ မနုဿဗေဒပညာရှင် Nayanika Mookherjee၊ နှင့်အခြားသူများ။
1976 ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ သုတေသနဗဟိုဌာနမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လူဦးရေစစ်တမ်းကို Matlab၊ Noakhali တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စစ်အတွင်း ပိုလျှံသေဆုံးမှု စုစုပေါင်း 868 ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ယင်းကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် သေဆုံးသူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၅၀၀,၀၀၀ နီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။
ဤလေ့လာမှုကိုအခြေခံ၍ 2008 ခုနှစ်တွင် British Medical Journal မှ Ziad Obermeyer၊ Christopher JL Murray နှင့် Emmanuela Gakidou တို့မှ လေ့လာမှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပဋိပက္ခကြောင့် အရပ်သား 125,000 မှ 505,000 သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
Uppsala တက္ကသိုလ်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသနဌာန၊ အော်စလိုမှ ယခင် ခန့်မှန်းချက် 58,000 ထက် များစွာ မြင့်မားကြောင်း စာရေးသူ သတိပြုမိပါသည်။
ဤကိန်းဂဏန်းကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စာရေးဆရာ Ahmed Sharif ၏ ပြောကြားချက်မှ ထောက်ခံခဲ့ပြီး “နိုင်ငံရေးအရ အားသာချက်များရရှိရန် အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ထားခဲ့ကြသည်” ဟု ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံပညာရှင် Richard Sisson နှင့် Leo E. Rose တို့က အနိမ့်ဆုံး ခန့်မှန်းချက် အရ 300,000 သေဆုံးပြီး ပါတီအားလုံးက သတ်ဖြတ်ပြီး လူမျိုးတုံး သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ငြင်းဆိုကြပြီး အမေရိကန် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံပညာရှင် RJ Rummel က ခန့်မှန်းချေ 1.5 ခန့်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံမှာ လူပေါင်း သန်းနဲ့ချီ သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။
အိန္ဒိယ ဂျာနယ်လစ် Nirmal Sen က သေဆုံးသူ စုစုပေါင်း အရေအတွက်မှာ ၂၅၀,၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်မှာ ဘင်္ဂါလီများ ဖြစ်ပြီး ကျန် များမှာ Biharis ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Christian Gerlach ၏ 2018 စာတမ်းတစ်စောင်တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်စစ်ပွဲကြောင့် စုစုပေါင်းသေဆုံးမှုမှာ တစ်သန်းခွဲကျော်ရှိပြီး 1 သန်းထက် မကျော်လွန်နိုင်ကြောင်း နိဂုံးချုပ်ဖော်ပြထားသည်၊ သေဆုံးမှုအများစုမှာ ကျေးလက်နေပြည်သူများဖြစ်ကြပြီး “ငတ်မွတ်မှု၊ လိုချင်မှု၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ပြီးနောက် တစ်နှစ်တာအတွင်း သေဆုံးမှုများစွာဖြင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု ” နှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများ” ၊ အဝါမီလိဂ်အဖွဲ့ဝင် 200,000 တွင် 17,000 သေဆုံးခဲ့ပြီး 167 တွင် 167 တွင် 15 မှ 20 သေဆုံးမှုအချိုးကို လိဂ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ သတ်ပစ်ခဲ့ကြောင်း စာတမ်းတွင်ဖော်ပြထားသည် “ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝါဒဖြန့်ချိရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်တဲ့ အချက်အလက်ကို လက်ခံရင် တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခအားလုံးရဲ့ ၄.၂ ရာခိုင်နှုန်း သတ်ဖြတ်ခံရပြီး ၁.၄ ရာခိုင်နှုန်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရတယ်လို့ ကိန်းဂဏန်း အထောက်အထားတွေအပေါ် အခြေခံပြီး စာတမ်းမှာ ငြင်းဆိုထားပါတယ်။
ကောလိပ်ဆရာအားလုံး၊ အလယ်တန်းနှင့် မူလတန်းပြဆရာအားလုံး၏ ၀.၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် သင်ကြားရေးဝန်ထမ်းအားလုံး၏ ၀.၆ ရာခိုင်နှုန်းတို့ ဖြစ်သည်။
အထက်ဖော်ပြပါ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ သင်ကြားရေးဝန်ထမ်းအားလုံး၏ ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်း သေဆုံးခဲ့သည်။
ဒါဟာ သုတ်သင်ရှင်းလင်းရေး လှုပ်ရှားမှုရဲ့ သက်သေပြဖို့ ခဲယဉ်းပါတယ်။
" သေဆုံးသူအများစုသည် Razakars ၊ Al-Shams နှင့် Al-Badr တပ်ဖွဲ့များအပါအဝင် အနောက်ပါကစ္စတန်စစ်တပ်မှ ဖွဲ့စည်းထားသော အစွန်းရောက်ဘာသာရေး အရံပြည်သူ့စစ်များ၏ သားကောင်များဖြစ်သည်။
Many of the eyewitness accounts of relations that were picked up by "Al Badr" forces describe them as Bengali men. ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သင်္ချိုင်းများစွာ ရှိပြီး၊ နှင့် အခြား သင်္ချိုင်းများကို ဆက်လက် ရှာဖွေနေဆဲ (ဥပမာ- ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဒါကာ ရှိ ဗလီတစ်ခုအနီးရှိ ရေတွင်းဟောင်းတစ်ခု ကဲ့သို့)၊ . ဘင်္ဂလီစစ်ပွဲ ပထမညတွင် ဒါကာရှိ အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးမှ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဌာနသို့ ကြေးနန်းစာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဘင်္ဂလီများ စစ်ပွဲအတွင်း ဒါကာတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများနှင့် အခြားအရပ်သားများကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းမရှိဘဲ သတ်ဖြတ်ခြင်းများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျော့ခ်ျဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေး မော်ကွန်းတိုက်မှ ထုတ်ဝေလိုက်သော အမျိုးအစားခွဲထားသော စာရွက်စာတမ်းများ အစုအဝေးသည် ဒါကာနှင့် အိန္ဒိယရှိ USIS စင်တာများနှင့် အမေရိကန်သံရုံးများမှ အရာရှိများနှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ အရာရှိများအကြား အများစုပါဝင်သော အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော စာရွက်စာတမ်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ သံတမန်အဖွဲ့အစည်းများတွင် အလုပ်လုပ်နေသော အမေရိကန်အရာရှိများသည် ထိုအချိန်က သိရှိခဲ့သော အဖြစ်အပျက်များကို ဖော်ပြရန်အတွက် Selective Genocide Telegram 959 From the US Consulate General in Dacca to the Department of State, 28 March 1971, 0540Z ("Selective Genocide") နှင့် Genocide ( သွေးကြေးနန်း ကို ကြည့်ပါ) ဟူသော ဝေါဟာရများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
Nixon အုပ်ချုပ်ရေးထံ အစီရင်ခံထားသည့်အတိုင်း အဖြစ်အပျက်များ၏ အပြည့်အစုံကို နိုင်ငံတော်ဌာန ဝဘ်ဆိုဒ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အစ္စလာမ္မစ်ပြည်သူ့စစ်များ Jamaat-e-Islami ပါတီ နှင့် အခြားသော ပါကစ္စတန်လိုလားသူ အစ္စလမ်မစ် အချို့က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ပြီး အစ္စလမ္မစ် စည်းလုံးညီညွတ်မှုမှ ပါကစ္စတန် အစိုးရနှင့် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး သိပ္ပံပညာရှင် Peter Tomsen ၏ အဆိုအရ ပါကစ္စတန်၏ လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှုသည် နိုင်ငံရေး ပါတီ Jamaat-e-Islami နှင့် ပူးပေါင်း၍ Al-Badr ("the moon") နှင့် Al-Shams ("နေ") ကဲ့သို့သော ပြည်သူ့စစ်များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဆန့်ကျင်သည်။
ဤပြည်သူ့စစ်များသည် တိုက်ပွဲဝင်မဟုတ်သူများကို ပစ်မှတ်ထားပြီး မုဒိမ်းမှုအပြင် အခြားရာဇဝတ်မှုများကိုပါ ကျူးလွန်ခဲ့သည်။
ရာဇာကာများ ဟု လူသိများသော ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများသည် ရက်စက်ယုတ်မာမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုဝေါဟာရသည် အနောက်တိုင်း အခေါ်အဝေါ် " Judas " နှင့် ဆင်တူသည်။
မွတ်ဆလင်အဖွဲ့ချုပ် ၊ Nizam-e-Islam ၊ Jamaat-e-Islami နှင့် Jamiat Ulema Pakistan ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်များသည် စစ်တပ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ ၎င်းတို့အတွက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
Jamaat-e-Islami အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်အချို့သည် ပါကစ္စတန်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မုဒိမ်းကျင့်ပြီး ပစ်မှတ်ထား သတ်ဖြတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Al-Badr နှင့် Al-Shams တို့၏ ရက်စက်ယုတ်မာမှုများသည် သတင်းအေဂျင်စီများမှ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် မုဒိမ်းမှုမှတ်တမ်းများကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ပညာတတ်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း စစ်ပွဲအတွင်း ပါကစ္စတန်စစ်တပ်နှင့် ၎င်း၏ပြည်တွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများ အဓိကအားဖြင့် Jamaat e Islami သည် ထိပ်တန်းဘင်္ဂါလီ ပညာတတ်များကို စနစ်တကျ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
စစ်ပွဲ၏ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဒါကာတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခအများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။
သို့သော် စစ်ပွဲ၏နောက်ဆုံးရက်အနည်းငယ်အတွင်း ပညာတတ်များကို ပစ်မှတ်ထားသတ်ဖြတ်ခြင်း ၏ အဆိုးရွားဆုံးဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ပါမောက္ခများ၊ ဂျာနယ်လစ်များ၊ ဆရာဝန်များ၊ အနုပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများနှင့် စာရေးဆရာများကို ပါကစ္စတန်စစ်တပ်နှင့် ရာဇာကာပြည်သူ့စစ်တို့က ဝိုင်းရံထားပြီး Mirpur၊ Mohammadpur ၊ Nakhalpara ၊ Rajarbagh နှင့် အခြားနေရာများရှိ အခြားနေရာများတွင် မျက်စိမှိတ်ထားကာ၊ အထူးသဖြင့် Rayerbazar နှင့် Mirpur တို့တွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
Shaiduzzaman (14 December 2005), "Martyred intellectuals: martyred history" , The Daily New Age, Bangladesh ပါကစ္စတန်စစ်တပ်နှင့် ၎င်း၏အရံလက်ရုံး Al-Badr နှင့် Al-Shams တပ်ဖွဲ့များသည် ဆရာဝန်များ၊ ဆရာများ၊ ကဗျာဆရာများနှင့် ပညာရှင်စာရင်းကို ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။
Dr. M.A. Hasan, Juddhaporadh, Gonohatya o bicharer anneshan, War Crimes Fact Finding Committee and Genocide archive & Human Studies Centre, Dhaka, 2001 စစ်ပွဲ၏ ကိုးလတာကာလအတွင်း ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများ၏အကူအညီဖြင့် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်သည် ခန့်မှန်းခြေ ဆရာ ၉၉၁ ဦး၊ သတင်းထောက် ၁၃ ဦး၊ ဆေးသမား ၄၉ ဦး၊ ရှေ့နေ ၄၂ ဦးနှင့် စာရေးဆရာများ၊ အနုပညာရှင်များနှင့် အင်ဂျင်နီယာ ၁၆ ဦးတို့ကို စနစ်တကျ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက် စစ်ပွဲ တရားဝင် ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင်ပင် လက်နက်ကိုင် ပါကစ္စတန် စစ်သားများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သူများ သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်နေပါသည်။
ထိုအဖြစ်အပျက်တစ်ခုတွင်၊ ထင်ရှားသောရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ Jahir Raihan သည် Beharis လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့မှ 1972 ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ 30 ရက်နေ့တွင် Mirpur တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။
အသတ်ခံခဲ့ရသူတွေကို အောက်မေ့သတိရတဲ့အနေနဲ့ ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့ကို Shaheed Buddhijibi Dibosh ("အာဇာနည်နေ့ ဉာဏပညာတတ်များနေ့") အဖြစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ကျင်းပပါတယ်။
Shahiduzzaman No count of the nation's intellectual loss The New Age, 15 December 2005 ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်အထိ အသတ်ခံခဲ့ရသော ထင်ရှားသော ပညာတတ်များမှာ ဒါကာတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ Govinda Chandra Dev (ဒဿနိကဗေဒ)၊ ဒေါက်တာ Munier Chowdhury (ဘင်္ဂါလီစာပေ)၊ ဒေါက်တာ Mufazzal Haider Chaudhury (၊ ဘင်္ဂါလီစာပေ), ဒေါက်တာ အန်ဝါပါရှာ (ဘင်္ဂါလီစာပေ), ဒေါက်တာ M Abul Khair (သမိုင်း), ဒေါက်တာ Jyotirmoy Guhathakurta (အင်္ဂလိပ်စာပေ), Humayun Kabir (အင်္ဂလိပ်စာပေ), Rashidul Hasan (အင်္ဂလိပ်စာပေ), Ghyasuddin Ahmed, Sirajulque Khan ၊ Faizul Mahi ၊ ဒေါက်တာ Santosh Chandra Bhattacharyya နှင့် Saidul Hassan (ရူပဗေဒ)၊ Rajshahi တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ Dr. Hobibur Rahman (သင်္ချာ)၊ ပါမောက္ခ Sukhranjan Somaddar (သက္ကတ)၊ ပါမောက္ခ Mir Abdul Quaiyum (စိတ်ပညာ) နှင့် ဒေါက်တာ Mohammed Fazlez တို့ Rabbee (နှလုံးအထူးကု)၊ ဒေါက်တာ AFM Alim Chowdhury (မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်)၊ Shahidullah Kaiser (ဂျာနယ်လစ်)၊ Nizamuddin Ahmed (ဂျာနယ်လစ်)၊ Selina Parvin (ဂျာနယ်လစ်)၊ Altaf Mahmud (ဂီတစာဆိုနှင့် ဂီတပညာရှင်)၊ Dhirendranath Datta (နိုင်ငံရေးသမား)၊ Jahir Raihan (ဝတ္ထုရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ) နှင့် Ranadaprasad Saha (ပရဟိတသမား)။
အကြမ်းဖက်မှု အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု ကိုးလကြာပဋိပက္ခအတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် မုဒိမ်းမှုများအတွက် ယေဘူယျလက်ခံထားသောကိန်းဂဏန်းမှာ ၂၀၀,၀၀၀ မှ ၄၀၀,၀၀၀ ကြားဖြစ်သည်။
စစ်ပွဲအတွင်း၊ အနောက်ပါကစ္စတန်မှ ဆင်းသက်လာသော ဖာ ဝါဟုခေါ်သော ဘင်္ဂလီလွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်သူများသည် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ အမျိုးသမီးများကို စစ်၏လက်ကျန်အဖြစ် သိမ်းယူနိုင်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ပါကစ္စတန်၏ အီမာမ်များနှင့် မူဆလင်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များက ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးများသည် 'gonimoter maal' (war booty) ဖြစ်ကြောင်း လူသိရှင်ကြားကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်မှ ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးများအား မုဒိမ်းကျင့်မှုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။
စစ်ပွဲအတွင်း အမျိုးသမီးအများအပြား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ အဓမ္မပြုကျင့်သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးများ မုဒိမ်းကျင့်ခံရပြီး အသတ်ခံခဲ့ရပြီး ဘင်္ဂလီမူဆလင်အမျိုးသမီးများသည် “စင်ကြယ်သော” မွတ်စ်လင်မ်များကိုမွေးဖွားရန် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
အသက် 17 နှစ်အရွယ် ဟိန္ဒူသတို့သမီးတစ်ဦးအား ပါကစ္စတန်စစ်သားများက အုပ်စုဖွဲ့အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
နှစ်ယောက်သား သတို့သမီးလေးအတွက် ဆောက်ထားတဲ့ အခန်းထဲကို ဝင်သွားတယ်။
ကျန်တစ်ဦးမှာ မိသားစုနှင့်အတူ ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး တစ်ဦးက သေနတ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
ဟောင်တဲ့အမိန့်သံကို ကြားပြီး သတို့သားရဲ့ ကန့်ကွက်သံကို ကြားလိုက်ရတယ်။
ထို့နောက် သတို့သမီး အော်ဟစ်သည်အထိ တိတ်ဆိတ်သွားသည်။
. . မိနစ်အနည်းငယ်ကြာတော့ စစ်သားတစ်ယောက် ထွက်လာပြီး သူ့ယူနီဖောင်း ဝရုန်းသုန်းကားနဲ့ ထွက်လာတယ်။
သူ့အဖော်တွေကို ပြုံးပြတယ်။
နောက်ထပ် စစ်သားတစ်ယောက်က သူ့နေရာကို အပိုအခန်းထဲမှာ နေရာယူလိုက်တယ်။
ခြောက်ယောက်လုံး ရွာရဲ့ ကွမ်းတောင်ကိုင်ကို အဓမ္မပြုကျင့်တဲ့အထိ ဖြစ်သွားတယ်။
ထို့နောက် ခြောက်ယောက်စလုံး ကမန်းကတန်း ထွက်သွားကြသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူက သမီးဖြစ်သူအား ကြိုးတန်းကုတင်ပေါ်တွင် လဲလျောင်းနေပြီး သွေးထွက်နေသည်ကို ဖခင်ဖြစ်သူက တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ခင်ပွန်းသည်သည် ကြမ်းပြင်ပေါ်တွင် ဝပ်တွားနေပြီး အော့အန်ခြင်းကြောင့် ဒူးထောက်လျက် ရှိသည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သတင်းရင်းမြစ်များက စစ်ပွဲအတွင်း ကလေး ထောင်ပေါင်းများစွာကို မွေးဖွားပေးသည့် အမျိုးသမီး ၂၀၀,၀၀၀ ၏ မုဒိမ်းကျင့်မှု ကိန်းဂဏန်းကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်။
ပါကစ္စတန်စစ်တပ် နှင့် ရာဇဝတ် စစ်သားများသည်လည်း ပါကစ္စတန်စစ်တပ်စခန်းများတွင် လိင်ကျွန်အဖြစ် ဘင်္ဂါလီအမျိုးသမီးများကို ထားရှိခဲ့ပြီး အများအပြားမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိခဲ့ကြသည်။
ကျူးလွန်သူများတွင် Mukti Bahini နှင့် အိန္ဒိယစစ်တပ်တို့ ပါဝင်ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမားများကို ပစ်မှတ်ထားပြီး မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခြင်းအပြင် အခြားသော ရာဇဝတ်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။
အခြားသတင်းရင်းမြစ်များထဲတွင် Susan Brownmiller သည် ခန့်မှန်းခြေ အမျိုးသမီး 200,000 မှ 400,000 အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။
မုဒိမ်းမှုဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ငြင်းဆိုခြင်းမရှိသော်လည်း အရေအတွက်မှာ များစွာနည်းပါးကြောင်း ပါကစ္စတန်သတင်းရင်းမြစ်များက ဆိုသည်။
Hamoodur Rahman Commission , Chapter 2 , Paragraphs 32,34 Brownmiller က New York Times သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် 'အရှေ့ပါကစ္စတန်၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ မျှော်လင့်ချက်ကို စိတ်ပျက်လက်ပျက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း' ဟု အမည်ပေးထားသည့် သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် Malcolm W. Browne က ရေးသားခဲ့သည် ယေဘူယျအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ အထက်အရာရှိများက ထောက်ခံသော်လည်း စစ်သားများ၏ ချိုသာသော သဘောထားသည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကွပ်ကဲမှုကို ထိတ်လန့်စေခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တိုင်းမှူးများထံ လျှို့ဝှက်စာချွန်လွှာတွင် နီယာဇီက မကျေမနပ်ဖြစ်ပြီး၊ Anthony Mascarenhas သည် 1971 ခုနှစ် ဇွန်လတွင် Genocide in Genocide ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သတင်းစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဘီဟာရစ်အပေါ် ဘင်္ဂါလီများ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများအကြောင်းလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
Anthony Mascarenhas, Sunday Times, 13 June 1971ပထမအချက်မှာ ဘင်္ဂါလီအမုန်းပွားမှု ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားနေသည့် ဘင်္ဂါလီမဟုတ်သူများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အခုတော့ အနောက်ပါကစ္စတန်စစ်တပ်က တမင်တကာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
. . အနောက်ပါကစ္စတန်စစ်သားများသည် အရှေ့ဘင်္ဂလားတွင် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသော တစ်ခုတည်းသောသူများမဟုတ်သည်မှာ သေချာပါသည်။
မတ် ၂၅ ရက် ညတွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်တွင် တပ်စွဲထားသော ဘင်္ဂလီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် အရံတပ်များသည် သူပုန်မဟုတ်သော ဘင်္ဂါလီများကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
1947 ခုနှစ် ခွဲထွက်ရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ပါကစ္စတန်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည့် ဘီဟာမှ ဒုက္ခသည် အများစုမှာ ကံဆိုးသော မွတ်စလင် မိသားစု ထောင်ပေါင်းများစွာကို အညှာတာခြင်းမရှိဘဲ သုတ်သင်ပစ်ခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးများအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အထူးခေတ်မီသောဓားများဖြင့် ရင်သားများကို စုတ်ပြဲစေခဲ့သည်။
ကလေးများသည် ထိတ်လန့်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းမရှိပါ။
ကံကောင်းသူများသည် ၎င်းတို့၏ မိဘများနှင့်အတူ သေဆုံးခဲ့ကြသည်။
. .ပါကစ္စတန်ဗိုလ်ချုပ် Khadim Hussain Raja က Niazi သည် ဘင်္ဂလီအရာရှိများထံတွင် ' Main iss haramzadi qom ki nasal badal doonga (ဘင်္ဂါလီလူမျိုးကို ပြောင်းလဲပစ်မည်)' ဟု သူ၏စာအုပ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ကော်မရှင်ထံ သက်သေထွက်ဆိုချက်တစ်ခုတွင် "တပ်မှူး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီယာဇီ) ကိုယ်တိုင်က မုဒိမ်းကျင့်ခံရတဲ့အခါ ဘယ်လို တားဆီးနိုင်မလဲလို့ တပ်က ပြောခဲ့ဖူးတယ်။
. အဓမ္မပြုကျင့်ခံရသည့် အမျိုးသမီးများထံမှ တိုက်ရိုက်အတွေ့အကြုံများပါဝင်သည့် နောက်ထပ်အလုပ်တစ်ခုမှာ Nilima Ibrahim မှ Ami Birangona Bolchhi ("I, the heroine, speak") ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးခေတ် Sheikh Mujibur Rahman မှပေးသော Birangona (Heroine) ဟူသော စကားလုံးမှ ၎င်း၏အမည်တွင် စစ်ပွဲအတွင်း အဓမ္မပြုကျင့်ခံရသော အမျိုးသမီးများအား နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဒါဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ အမျိုးသမီးတွေ ကြုံတွေ့ရနိုင်တဲ့ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အမည်းစက်တွေကို လျော့ပါးသက်သာစေဖို့ သတိရှိရှိ အားထုတ်မှုပါပဲ။
ပါကစ္စတန်စစ်တပ်က ထူထောင်ထားတဲ့ “မုဒိမ်းမှုစခန်း” တွေအကြောင်း မျက်မြင်သက်သေ အစီရင်ခံစာတွေ ရှိတယ်။
အမေရိကန်အခြေစိုက် Women Under Siege Project ၏ Women's Media Center ၏ အဆိုအရ အသက် ၈ နှစ်အောက် မိန်းကလေးများနှင့် အသက် ၇၅ နှစ်ကြား အမျိုးသမီးငယ်များကို ပါကစ္စတန် စစ်တန်းလျားများတွင် ထိန်းသိမ်းထားပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း၏ သားကောင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အစီရင်ခံစာသည် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုအပေါ် အခြေခံထားသည်။
မုဒိမ်းမှုကျူးလွန်ခံရသူများအပေါ် နှောင်းပိုင်းတွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ဩစတြေးလျဆရာဝန် Geoffrey Davis ကို ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာစီစဉ်မိဘများအဖွဲ့ချုပ်က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မုဒိမ်းကျင့်ခံရသူ 200,000 မှ 400,000 သည် လျှော့တွက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု သူထင်မြင်သည်။
ပါကစ္စတန်စစ်တပ်ရဲ့ လုပ်ရပ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့ သူက “သူတို့က ခြေလျင်တပ်ကို ပြန်ထိန်းထားပြီး အမြောက်တွေနဲ့ ပစ်ထားပြီး ဆေးရုံတွေနဲ့ စာသင်ကျောင်းတွေကို ပစ်ခတ်မယ်လို့ ပြောပါတယ်။
အဲဒါက မြို့ထဲမှာ လုံးဝ မငြိမ်မသက် ဖြစ်စေတယ်။
ပြီးတော့ ခြေလျင်တပ်က ဝင်ပြီး အမျိုးသမီးတွေကို ခွဲခိုင်းတယ်။
ကလေးသူငယ်များအပြင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်သူများအားလုံးကို ခွဲခြားထားမည်ဖြစ်သည်။
. ထို့နောက် အမျိုးသမီးများအား အစောင့်အကြပ်များဖြင့် ခြံဝင်းအတွင်း ထားရှိကာ တပ်ဖွဲ့ဝင်များထံ ပို့ဆောင်ပေးမည်ဖြစ်သည်။
. . သူတို့ပြောပြတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေထဲက တချို့က ထိတ်လန့်စရာကောင်းတယ်။
အထပ်ထပ် အဓမ္မပြုကျင့်ခံရခြင်း။
မုဒိမ်းမှု စခန်းများတွင် အများအပြား သေဆုံးခဲ့ကြသည်။
အရာရာတိုင်းအပေါ် မယုံကြည်နိုင်စရာ လေလှိုင်းတွေ ရှိနေတယ်။
တကယ်ဖြစ်ခဲ့တာကို ဘယ်သူမှ အသိအမှတ်ပြုလို့ မရပါဘူး။
ဒါပေမယ့် သက်သေအထောက်အထားတွေက ပြတ်ပြတ်သားသား သက်သေပြနေပါတယ်။
” ၂၀၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် Sarmila Bose သည် စစ်ပွဲအတွင်း အသေအပျောက်များနှင့် မုဒိမ်းမှုစွပ်စွဲချက်များကို နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်အတွက် အလွန်ချဲ့ကားပြောဆိုခဲ့သည်ဟု အကြံပြုထားသော စာတမ်းတစ်စောင်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သူမသည် လေးပုံတစ်ပုံ၏ ချီးကျူးမှုကို ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ သုတေသီအများအပြားသည် Bose ၏ ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနည်းစနစ် ချို့ယွင်းချက်၊ ကိုးကားထားသော အရင်းအမြစ်များကို လွဲမှားစွာ တင်ပြခြင်းနှင့် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ သက်သေခံချက်အတွက် အချိုးမညီသော အလေးချိန် အပါအဝင် သုတေသီများစွာသည် Bose ၏ အလုပ်တွင် မမှန်ကန်ကြောင်း ပြသခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းပညာရှင် Christian Gerlach က "ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်တွေ စနစ်တကျစုဆောင်းတာကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ရတယ်၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေက လူသုံးသန်းသေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး အမျိုးသမီး 200,000 မုဒိမ်းကျင့်ခံရတယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားမခိုင်လုံတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်" လို့ ဆိုပါတယ်။
ဟိန္ဒူများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်း 1971 ခုနှစ် ဩဂုတ်လ 2 ရက်နေ့ထုတ် Time မဂ္ဂဇင်း ပါ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင် "ဒုက္ခသည်များ၏ လေးပုံတစ်ပုံနှင့် သေဆုံးသူအများစု၏ လေးပုံတစ်ပုံဖြစ်သော ဟိန္ဒူများသည် မွတ်ဆလင်စစ်တပ်၏ မုန်းတီးမှုဒဏ်ကို ခံနေကြရသည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ဒါကာရှိ ပါကစ္စတန်စစ်တပ် အရှေ့ပိုင်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှ တာဝန်ရှိသူများက အရှေ့ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အစိုးရ၏ မူဝါဒကို ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ဟိန္ဒူများကို ဖယ်ရှားခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးပြီးနောက် ၎င်းတို့၏ပိုင်ဆိုင်မှုများကို လူလတ်တန်းစား မွတ်စလင်များအကြား မျှဝေသုံးစွဲသွားမည်ဖြစ်သည်။
Beachler, Donald (2007) 'The politics of genocide scholarship:the case of Bangladesh', Patterns of Prejudice, 41:5, 467 - 492 Colonel Naim ၏ အဆိုအရ ဟိန္ဒူများသည် “မွတ်ဆလင် အစုအဝေးကို ထိခိုက်စေသည်” ဟု ဆိုသည်။
ဘင်္ဂလီယဉ်ကျေးမှုသည် ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရှိပြီး “ပြည်ကို ပြည်သူတွေ ပြန်လည်ရရှိအောင် ခွဲထုတ်ရမှာပေါ့” ဟု ပြောသည်။
ဧပြီလ 1971 တွင် Comilla တွင် Major Rathore သည် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များနှင့် ပတ်သက်၍ Anthony Mascarenhas အား “ယခု တိုက်ပွဲများ ဖုံးလွှမ်းမှုအောက်တွင် ၎င်းတို့အား အဆုံးသတ်ရန် အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးတစ်ခုရှိသည်။
[။
. . ] ဟုတ်ပါတယ် [... ]၊ ငါတို့က ဟိန္ဒူလူတွေကိုပဲ သတ်နေတာ။
ကျွန်ုပ်တို့သည် သူပုန်များကဲ့သို့ လူယုတ်မာများမဟုတ်၊ စစ်သည်များဖြစ်သည်။
" ဟိန္ဒူတွေဟာ အဝါမီလိဂ်ကို ဖောက်ပြန်ခဲ့တယ်လို့ စွပ်စွဲခံခဲ့ရပါတယ်။
ပါကစ္စတန်စစ်သားများသည် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များကို သတ်ရန် လာသည်ဟု အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန် အာချာသွေးအား ကြိမ်ဖန်များစွာ ဝါကြွားခဲ့သည်။
မျက်မြင်သက်သေတစ်ဦးက စစ်သားတစ်ဦးအား “မင်းတို့ မွတ်ဆလင်မ်တွေကို ဘာကြောင့်သတ်တာလဲ၊ ဟိန္ဒူများကိုသာ သတ်ရန် ကျွန်ုပ်တို့ အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
" ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ လူနည်းစု အထူးသဖြင့် ဟိန္ဒူများသည် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၏ သီးခြားပစ်မှတ်များဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်အစိုးရ ကြေးနန်းစာများတွင် မှတ်သားထားသည်။
အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများက ဟိန္ဒူအမျိုးသားများကို ဖြိုခွင်းမှုပထမ ၂၄ နာရီအတွင်း မြို့ကြီးများတွင် နည်းလမ်းတကျ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြခဲ့သည်။
ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များ နေထိုင်ရာ ရွာများသို့ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက် မေးမြန်းခြင်း၊ ဟိန္ဒူအမျိုးသားတွေကို သတ်တာက "ပုံမှန်ပုံစံ" ပါ။
အရေဖျားလှီးခြင်းမပြုသောကြောင့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ဟိန္ဒူ အသတ်မခံတဲ့ နယ်မြေတွေလောက်သာ ရှိခဲ့တယ်။
တစ်ခါတစ်ရံ စစ်တပ်သည် ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ဟိန္ဒူအမျိုးသားများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အမျိုးသမီးများကို မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဟိန္ဒူဘာသာဝင် အများအပြား အစုလိုက်အပြုံလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည့် မှတ်တမ်းများတွင် Jathibhanga အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၊ Chuknagar အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု နှင့် Shankharipara အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုတို့ ပါဝင်သည်။
ဆီးနိတ်အမတ် Edward Kennedy က ၁၉၇၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး သက်သေခံချက် ကော်မတီ၏ အစီရင်ခံစာတွင် “အပြင်းထန်ဆုံး ထိခိုက်နစ်နာမှုမှာ ဟိန္ဒူအသိုက်အဝန်း၏ လယ်မြေများနှင့် ဈေးဆိုင်များကို လုယက်ခြင်း၊ စနစ်တကျ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ အချို့နေရာများတွင် "H" ဟု အမှတ်အသားပြုထားသော အဝါရောင်အကွက်များ ခြယ်ထားသည်။
ဤအရာအားလုံးကို အစ္စလာမာဘတ် မှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဖြင့် တရားဝင် ပိတ်ဆို့အရေးယူထားပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးသွားသော ဘင်္ဂါလီဒုက္ခသည်များ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များဖြစ်သည်။
U.S. State Department, Foreign Relations of the United States, 1969–1976, Volume XI, "South Asia Crisis, 1971", page 165 Kennedy, Senator Edward, "Crisis in South Asia – A report to the Subcommittee investigating the Problem of Refugees and Their Settlement, Submitted to U.S. Senate Judiciary Committee", 1 November 1971, U.S. Govt. ဟိန္ဒူများအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော အကြမ်းဖက်မှုသည် ဟိန္ဒူနှင့် အိန္ဒိယတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုဟု မြင်ထားသည့် အရှေ့ပါကစ္စတန်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းရန် မူဝါဒဖြင့် လှုံ့ဆော်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသည်။
တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များအား သတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ကြောင်း ဒုဗိုလ်မှူးကြီး Aziz Ahmed Khan က အစီရင်ခံတင်ပြခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီအာဇီက ဟိန္ဒူဘာသာဝင် မည်မျှသတ်ခဲ့ကြောင်း တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား မေးမြန်းခဲ့သည်။
ဟာ ဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ပါမောက္ခ RJ Rummel ၏ အဆိုအရ၊ ပူလစ်ဇာဆုရှင် ဂျာနယ်လစ် Sydney Schanberg သည် စစ်ပွဲစတင်ချိန်ကို ခြုံငုံပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင်များအပါအဝင် အရှေ့ဘင်္ဂါလီများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခအကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။
"The Pakistani Slaughter That Nixon Lig No. "အခြားသတိပေးချက်များမှာ ဟိန္ဒူများ၏နေအိမ်များ၊ မွတ်စလင်စစ်တပ်၏ပစ်မှတ်များ" ("မွတ်ဆလင်စစ်တပ်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည့် ပါကစ္စတန်စစ်တပ် ၊ ၊ ဘင်္ဂလီမူဆလင်များကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည့် ပါကစ္စတန်စစ်တပ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ သာသနာပြုများသည် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ နေ့စဉ်နီးပါး ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း Schanberg သို့ သတင်းပို့ခဲ့သည်။
တစ်ရက်တည်းမှာပင် တောင်ပိုင်း Barisal ခရိုင်တွင် ဟိန္ဒူဘာသာဝင် တစ်ထောင်ကျော် အသတ်ခံရကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။
အခြားအဆိုအရ၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်း Sylhet ခရိုင်ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီက ဒေသခံများကို အတူတကွ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
တပ်ဖွဲ့တွေရောက်လာပြီး စုဝေးနေတဲ့ လူအုပ်ထဲက ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၃၀၀ ကို ရွေးပြီး ပစ်သတ်ခဲ့ပါတယ်။
Biharis ၏နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း။
1947 ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်ပြီး ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ထူထောင်ချိန်တွင် ဘီဟာရီ မွတ်ဆလင် အများစုသည် ခွဲထွက်ရေး ကာလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများမှ ထွက်ပြေးလာကာ အိန္ဒိယမှ လွတ်လပ်သော အရှေ့ပါကစ္စတန်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါ အူရဒူးစကားပြောသူများသည် အနောက်ပါကစ္စတန် အုပ်ချုပ်သူများအပေါ် သစ္စာစောင့်သိကြသောကြောင့် ဘင်္ဂလီဘာသာစကားလှုပ်ရှားမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများကို မုန်းတီးကြကာ ဒေသတွင်း အမျိုးသားရေးဝါဒီ ဘင်္ဂါလီများအကြား ဘီဟာရီ ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ်များ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
1971 ခုနှစ် မတ်လ 1 ရက်နေ့တွင် Yahya Khan မှ အမျိုးသားညီလာခံကျင်းပခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ပြီးနောက် အရှေ့ပါကစ္စတန်ရှိ အတိုက်အခံများသည် အနောက်ပါကစ္စတန်ကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သော Bihari အသိုင်းအဝိုင်းကို ပစ်မှတ်ထားလာကြသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လအစောပိုင်းတွင် စစ်တကောင်းတစ်မြို့တည်းတွင် ဘင်္ဂါလီလူအုပ်ကြီး၏ ဆူပူအုံကြွမှုကြောင့် ဘီဟာရီ ၃၀၀ လောက် သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။