kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုနှစ်အတွင်း ယူနန်ဘုရင်ခံက စစ်သည်အလုံးအရင်းနှင့် မန္တလေးခရိုင် အောင်ပင်လယ်အရပ်အထိ ချီလာပြီးလျှင် ဥတည် ဘွား ရုံလှီကို ပေးအပ်ရန် တောင်းဆိုလာသည်။
ပြည်မင်းလည်း မြန်မာပြည်တွင်း၌ အားနည်း၍ ရဲမက်တော်တို့ ပင်ပန်းနေသည် က တစ်ကြောင်း၊ ဘိုးတော် (ထူပါရုံ ဒါယကာဘုရင် နရပတိ) လက်ထက်တွင် ဗန်းမော်စော်ဘွား ထွက်ပြေးစဉ်က တရုတ် တို့က ထုတ်ပေးခဲ့ဖူးသော ထုံးကို ထောက်၍ တစ်ကြောင်း ရုံလှီကို သားမြေးတို့နှင့်တကွ ပေးတော်မူသည်။
တရုတ်တို့သည် ရုံလှီကို ဆောင်ယူ၍ ယူနန်ဖူမြို့ ဈေး ကွက်တွင် လည်ပင်းကို ကြိုးနှင့်ချည်၍ အဆုံး စီရင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအချိန်က ရုံလှီ၏ အသက်မှာ ၃၈ နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်ရှိ သူ၏ အမွေစား အမွေခံ သားကို လည်း အထက်ပါ နည်းအတိုင်းပင် သတ်ပစ်ကြသည်။
ရုံလှီနှင့် တကွ အိမ်သူအိမ်သားအားလုံးတို့သည် ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်း ဝင် ခရစ်ယန်အယူဝါဒသို့ ပြောင်းကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ခရစ်ယန်အယူဝါဒသို့ ပြောင်းပြီးနောက် ရုံလှီ၏သားကြီးကို ကွန်စတန်တင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိဖုရားကြီးကို အန်းဟူ၍လည်းကောင်း အသီးအသီး အမည်ပြောင်း၍ မှည့်ခေါ်သည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:သမိုင်း။
ရုံးပသီပင် () အား အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော နိုင်ငံအများစုတွင် ladies' fingers ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ရုံးပသီပင်၏ မူလဒေသများမှာ အနောက်အာဖရိက၊ အီသီယိုပီယားနှင့် တောင်အာရှတို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းအပင်သည် ပူနွေးစိုစွတ်သော ရာသီရှိသည့် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ရုံးပတီပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအရ ဟိဗိစကပ် အက်စကူလင်တပ်ဟု ခေါ်သည်။
ရုံးပတီစေ့များကို မိုးမစမီ မေလ၊ သို့မဟုတ် ဇွန်လဆန်းစလောက်တွင် စိုက်ပျိုးသင့်သည်။
အစေ့များကို မစိုက်ပျိုးမီ မြေများကို ဆွ၍ မြေပေါင်ဖြစ်အောင် ပြုပြင်ပေးသင့်သည်။
ထိုမြေပေါင်၏ အကျယ်ကို နှစ်ပေမျှ ထားသင့်၍ မြေဘောင်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုကို တစ်ပေစီ ခြားထားသင့်သည်။
သို့မဟုတ် ခြောက်လက်မနက်သည့် ကျင်းများကို တူး၍ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။
အစေ့များကို ဆွထားသည့် မြေကြီးတွင် တင်ရုံသာသာမျှ ထားရသည်။
တစ်စေ့နှင့် တစ်စေ့ကို နှစ်ပေမျှစီ ခြား၍ စိုက်သင့်သည်။
ထိုနောက် အစေ့များပေါ်တွင် မြေဆီလွှာ၊ သို့မဟုတ် နွားချေး မြေဩဇာဖြင့်ဖုံး၍ ရေလောင်းပေးရသည်။
ထိုနောက်တွင် ရေကို ရက်သတ္တပတ်အတွင်းနှစ်ကြိမ်၊ သို့မဟုတ်သုံးကြိမ်မျှသာ လောင်းပေးရလေသည်။
ရုံးပတီသီး ၁ဝဝ ရှိ အစေ့များကို မြေဧက တစ်ဧကတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။
အပင်ကလေးများ သုံးလက်မခန့် ကြီးမြင့်လာသောအခါ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် တစ်တောင်ခန့် ကွာ၍ ပေါက်နိုင်စေရန်နှင့် သန်စွမ်းကြီးထားသော အပင်များသာ ကျန်ခဲ့စေရန် အပင်များကို ပါးပေးရသည်။
ရုံးပတီပင်ကလေးများ ရှစ်လက်မခန့် မြင့်လာကြသောအခါတွင် အပင်ကလေးများ၏ အခြေတွင် ပြာများဖြစ်စေ၊ နွားချေးများ ဖြစ်စေ၊ ထိုနှစ်မျိုး ရောထားသည်ကို ဖြစ်စေ ဖြူးသိပ်၍ ပေးရသည်။
အပင်ကလေးများ နှစ်ပေမျှ မြင့်လာကြသောအခါတွင် အပင်ကလေးများ၏ ခေါင်ညွန့်များကို နှိမ်ပေးရသည်။
အပွင့်များ ပွင့်လာသောအခါတွင် ရေများများ လောင်းပေးရသည်။
သို့မဟုတ်လျှင် ပိုးကောင်များ ကျရောက်လာတတ်သည်။
ပိုးကောင်များ ကျရောက်လာသည်ကို တွေ့လျှင် ပြာများဖြင့် ဖြူးပေးလျှင် အပင်များ ကောင်းလာသည်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်။
ငှက်စာသော်ဖြစ်သော လက်ဦးသီးများသည် စိုက်ပြီးနောက် သုံးလခန့် ကြာသည်တွင် ခူးယူစားသုံးနိုင်လောက်အောင် ကြီးထွားလာကြသည်။
ရုံးပတီသီးကို မီးကင်၍လည်းကောင်း၊ ရေနွေးဖျော၍လည်းကောင်း ငါးပိရည်နှင့် တို့စားကြ၏။
သနပ်လုပ်၍လည်း စားကြ၏။
ကြော်ချက် ချက်၍လည်း စားကြ၏။
ထို့ပြင် ဟင်းချိုချက်၍လည်းကောင်း ခရမ်းသီး၊ အာလူး၊ ပဲသီး စသည်တို့နှင့် ရောနှောကာ ချဉ်ရေဟင်းချက်၍လည်းကောင်း စားကြသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအားဖြင့် ရုံးပတီသီးသည် ကျိချွဲ၏။
လေ၊ သလိပ်ကို ပျက်စေတတ်၏။
အကြောအခြင်တို့ကို လေးလံတောင့်တင်းစေတတ်၏ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ရခိုင်လို ချောတောက်သီးဟု ခေါ်သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အမျှင်ပါသော အပင်များ။
ရုံး(Yon) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Terminalia phillyreifolia ဖြစ်သည်။
ရုံးပင် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိရာ တစ်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအား ဖြင့် အေနိုဂျီးဆပ်အကျူမီနာတာ(Anogeissus acuminata)ဟု ခေါ်၍ တစ်မျိုးကို အေနိုဂျီးဆပ် ဖီလီရီအီးဖိုလီယာ(Anogeissus phillyreifolia)ဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) သို့သော် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်သိပ္ပံနည်းကျဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို Terminalia phillyreifolia ဟုသတ်မှတ်ပြီးမျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံးကိုတစ်မျိုးတည်းအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးများ၍ နွေအခါ၌ အရွက်ကြွေသော သစ်တောများတွင် ရုံးပင်ကို တွေ့နိုင်သည်။
ရုံးပင်နှစ်မျိုးရှိရာ တွင် တစ်မျိုးသည် အမြင့်ပေတစ်ရာထိရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ် ရှစ်ပေ ကိုးပေခန့်ရှိလျက် ကျန်တစ်မျိုးမှာ ထိုအပင်ထက် အနည်းငယ် ငယ်သည်။
ထို့ပြင် အပင်၏အရွက်နှင့် အခေါက် တို့သည်လည်း တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး မတူကြသဖြင့် ခွဲခြားရန် မခဲယဉ်းချေ။
ရုံးပင်နှစ်မျိုးလုံး၏ အသားရောင်မှာ ဝါကြန့်ကြန့်ဖြစ်၍ အတော်အသင့် မာသည်။
ရုံးသားသည် ပြုပြင်ရ ခက်၏။
သို့သော် ပုဆိန်၊ တူ အစရှိသည်တို့၏ လက်ကိုင်ရိုးများ ပြု လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးသစ်သား ဖြစ်သည်။
ရုံးသားသည် အသားသေအောင် ပြုပြင်ပေးရာတွင် ကောက်ကွေး ကွဲအက် တတ်သဖြင့် မိုးတွင်းအခါ၌ ထိုသစ်ကို ခွဲဖြတ်စိတ်ဖြာပြီးလျှင် ဂရုစိုက်၍ တဖြည်းဖြည်း ခြောက်သွေ့လာစေရသည်။
ရုံးသား သည် အကြမ်းထည် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးချနိုင်သဖြင့် ယခင်ကထက် ပို၍ ယခုအချိန်တွင် ရုံးသား ကို အသုံးများလာကြလေသည်။
ထို့ပြင် အဆောက်အအုံများကို ဒိုင်းကန်မြားထောက်ရန်လည်း အသုံးပြုလုပ်ရန် သင့်တော်သော အသားဖြစ်လေသည်။
သို့သော်လေးသဖြင့် အသုံးနည်းကြသည်။
လှည်းသန်နှင့် ရထားသန်များ ပြုလုပ်ရန်လည်း သင့်တော်သော အသားဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီ တောင်ဘက်ပိုင်း၌ ပေါက်ရောက်သော အနန်း ဖိုပင်သည် အမှန်အားဖြင့် ရုံးပင်အငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ရွာငံနယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မြေလတ်ဒေသတွင် မြောက်ဘက်အကျဆုံး တည်ရှိသော နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဘော်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရပ်စောက်နယ်နှင့် ပင်းတယနယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပင်းတယနယ်နှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်နှင့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တို့ အသီးအသီးရှိကြသည်။
နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၅၆ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍ ကျေးရွာ အုပ်စုပေါင်း ၆ဝ ရှိသည်။
လူဦးရေ ၈၆၇၂ (၁၉၃၁)ယောက် ရှိပြီးလျှင် ဗမာ၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ တောင်သူ(ပအိုဝ်းလူမျိုး)၊ ရှမ်း၊ ပလောင်နှင့် အခြားတောင်တန်းသားများ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။
ရွာငံနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ နယ်၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ရွာငံမြို့ ဖြစ်သည်။
ရွာငံနယ် အရှေ့ဘက်ပိုင်းသည် ခြောက်သွေ့၍ လှိုင်းတွန့် ထသကဲ့သို့ မညီမညာ ရှိနေသည်။
အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်ပြီးလျှင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပေငါးထောင်ကျော် မြင့်သော တောင်တန်းရှိသည်။
ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များသည် အနောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
ထိုမြစ်သည် ရေစီးသန်သဖြင့် သစ်ဖောင် ဝါးဖောင် မျှောရန် အတွက်သာ အသုံးချနိုင်သည်။
မြစ်စီးဆင်းရာ တစ်လျှောက်တွင် အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်တောများ ရှိသည်။
ပန်းလောင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသသည် ပူပြင်းသော်လည်း အရှေ့ဘက်ပိုင်း ထက်မိုးများသည်။
သမိုင်း ပုဂံပြည်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်းသည် ဖောင်စကြာဖြင့် ယခု ရွာငံတည်ရှိရာဒေသသို့ တိုင်းခန်းလှည့်လည် ရောက်ရှိခဲ့ ရာ ထိုဒေသတွင် နောက်ကျကျန်ရစ်သော ဗိုလ်ပါ ပရိသတ်တို့ကို ရပ်ဆိုင်း ငံ့လင့်တော်မူရသောကြောင့် ရပ်ငံ့ဟုတွင်ကြောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း ရပ်ငံ့တော်မူနေစဉ် ယင်းရွာငံမြို့ မြောက်ဘက် ရွှေပွင့်လင်းစေတီတော်ကို တည်တော်မူသည်။
ထိုအခါ၌ မင်းကြီး၏ ဆင်ဖြူတော်သည် လွှတ်ထားရာမှ ရေမွတ်သိပ်သောကြောင့် အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ရာ မြေကွက်ကို အစွယ်ဖြင့် ထိုးလျှင် သန့်ရှင်းကြည်လင်သောရေများ ထွက်လာသောကြောင့် ဆင်ဖြူတော်သည် ရေဝလင်စွာ သောက်သုံးရသည်။
ထိုအချင်းအရာကို ဆင်ထိန်းများ တွေ့မြင်၍ ရေကိုခပ်ယူပြီးလျှင် မင်းကြီးထံ ဆက်သလျက် ဆင်ဖြူတော် တူး၍ရသောရေဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားသည့်အခါ မင်းတရားကြီးလည်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ထိုရေကို မြည်းစမ်း သုံးဆောင်တော်မူသည်။
ရေအရသာမှာ ခတ်ငန်ငန်ရှိသည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။
အစွဲပြု၍ ရေငံသမုတ်ကြပြန်သည်။
ထိုကြောင့် ထိုဒေသကို ရပ်ငံ့၊ ထိုနောက် ရေငံဟု ခေါ်လာခဲ့ရာ မြန်မာတို့က ရွာငံဟုခေါ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ရွာငံနယ်သည် ရှေးအခါက ငွေခွန်မှူး အုပ်ချုပ်ရသော နယ်ဖြစ်သည်။
နောင်အခါတွင် ရွာငံနယ်ကို နယ်ရှင်မြို့စားစော်ဘွားအစဉ်အဆက်တို့က အုပ်ချုပ်လာခဲ့လေသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ် ဒေသကို ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်ဟု ခေါ်တွင်စေလျက် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
နယ်ရှင်မြို့စား၊ စော်ဘွားတို့ကလည်း မိမိတို့ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များကို အစဉ်အလာ ဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည်လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသော ပြည်နယ် တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် နောင်အခါ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသမှ စော်ဘွားကြီးတို့သည် မိမိတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာများကို ပြည်သူလူထုလက်သို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ချ အခမ်းအနားကို တောင်ကြီးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့လေသည်။
ရွာငံ နယ်ရှင် စော်ဘွားကြီး စဝ်ခွန်ရီသည်လည်း မိမိနယ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရလက်သို့ လွှဲအပ်ပေးခဲ့လေသည်။
စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ကို တီထွင်လိုက်သည့်အခါ ရွာငံနယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ တောင်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။
ရွေးပင်သည် ရွေးကြီးပင်နှင့် ရွေးငယ်ပင် (ချင်ရွေးပင်) ဟူ၍ရှိရာ ရွေးကြီးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလို အရ အန်ဒီနန်သီရာ ပါဗိုနီနာ() ဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ ဘယဆေး အစရှိသည်တို့ကို ချိန်တွယ်ရာ၌ ရွေးစေ့အကြီးအငယ်(ရွေးကြီးစေ့နှင့် ချင်ရွေးစေ့) တို့ကို ပဲ၊ မူး၊ မတ်၊ ကျပ် စသည့်အလေးငယ်တို့နှင့် ပေါင်းဖက်၍ ယနေ့တိုင် အသုံးပြုလျက် ရှိကြလေသည်။
ရွေးစေ့နှစ်မျိုးစလုံးသည် ကြက်ဥပုံ ဖြစ်၍ ကြက်သွေးရောင်တွင် အစွန်းတစ်ဖက်၌ အမည်းစက်များဖြင့် လှပသော အစေ့များဖြစ်သည်။
ရွေးငယ်၊ သို့မဟုတ် ချင်ရွေးနှစ်စေ့သည် ရွေးကြီးတစ်စေ့နှင့် ညီမျှ၍ ရွေးကြီးစေ့ ခြောက်ဆယ်သည် တစ်ကျပ်သားနှင့် ညီမျှလေသည်။
ရွေးငယ်ပင် (ချင်ရွေးပင်)များသည် နွယ်ပင်များ ဖြစ်ကြ၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်။
ရွေးကြီးပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်သစ်တောများ၌ တွေ့ရှိရသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့် သစ်တောများ၌ တွေ့ရှိရသည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမှာထက် ကပ္ပလီကျွန်းစုတွင် ပို၍တွေ့ ရသည်။
အမြင့်ပေ ၆ဝ ခန့်နှင့် တည့်မတ်သောပင်စည်ရှိ၍ အရိပ်ကောင်းပေးနိုင်သည့် အခက်အရွက်တို့ဖြင့် လှပသောသစ်ပင်ဖြစ်သည်။
ဆောင်းဥတု၌ ရွက်ဟောင်းကြွေ၍ နွေခါတွင် ရွက်စုံထွက်လျက် ရှိသဖြင့် လမ်းနံဘေး၌ စိုက်ပျိုးရန်သင့်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
အကိုင်းဖြတ်စိုက်နည်းဖြင့် အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် အကြီးမြန်သော သစ်ပင်လည်း ဖြစ်သည်။
ရွေးပင်များသည် စိုထိုင်းသောရာသီကို နှစ်သက်ကြသည်။
ရွေးပင်၏ အခေါက်သည် ညိုမဲရောင်ဖြစ်၍ ကြမ်းတမ်းသည်။
အလျား တစ်လက်မခန့်ရှိသော အရွက်များသည် ရိုးတံတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်ကြသည်။
အနံ့သင်းသော ပန်းပွင့်အဝါကလေးများ ပွင့်၍ ရှစ်လက်မခန့် ရှည်သော အသီးတောင့်များသည် ကောက်ကွေးလျက် ရှိသည်။
အသီးတောင့်များ မှည့်လာလျှင် အသီးခွံ ထက်ခြမ်းကွဲသွားပြီးလျှင် နီရဲရဲအစေ့များ ထွက်ကျလာကြသည်။
ရွေးပင်၏ အသားသည် နီ၍မာသည်။
အကြောအမျှင်များသိပ်သည်း၍ အရောင်တင်၍ရသော သစ်သား ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် စားပွဲ၊ ဗီရို၊ ကုလားထိုင် စသော အိမ်အသုံးအဆောင်များနှင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။
သို့သော် အနှစ်သား ကောင်းကောင်းရရှိရန် လွန်စွာခဲယဉ်းလေသည်။
ရွေးစေ့များကို အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ချိန် တွယ်ရာ၌ အသုံးပြုနိုင်သည့်အပြင် အနာအုံဆေး အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချနိုင်သည်။
ရွေးကြီးပင်ကို တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းရပ်များတွင် ရွေးနီပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ဤပန်းပင်သည် အပွင့်ကြောင့် မထင်ရှားဘဲ၊ အရွက်များ လှပတင့်တယ်ခြင်းကြောင့် ရွက်လှပန်းဟု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင် ရှားကျော်ကြားနေသည်မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာခန့် ရှိပြီဟု မှန်းဆ ရသည်။
သပြေညွန့် ကံ့ကော်ညွန့် စသည်တို့ကို ပန်းခေါ်သကဲ့ သို့ ရွက်လှပင်ကို အရွက်လှသဖြင့် ရွက်လှပန်းဟု ခေါ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ယင်းရွက်လှပန်းပင်ကို အောင်မြင်စွာ စမ်းသပ် စိုက်ပျိုးကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ့ နှစ်ဆယ်ခန့်ရှိကြောင်းကို ဥယျာဉ်ပန်းမာလ် ပညာကျော် မစ္စတာဖာမင်းဂျားက ယူဆ သည်။
ယင်းပန်းပင်၏ ဇာတိအရပ်သည် ပသျှူးကျွန်းဆွယ်နှင့် ဆူမတြားကျွန်းကြီး၏အကြားတွင် ရှိသော မလက္ကားကျွန်းငယ် ပင် ဖြစ်သည်။
ရွက်လှပန်းပင်သည် ကိုဒီအီယံဟူသော ရုက္ခဗေဒအမည် ဖြင့် မထင်ရှားဘဲ အင်္ဂလိပ်အမည်ဖြင့် ကရိုတွန်ဟု ကျော်ကြား သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာတတ်များအတွက် ဤအပင်ကို မမြင်ဖူးလျှင် ကနခိုပင်ဟု အထင်မှားတတ်သည်။
ယင်းပန်းပင်သည် အလွန်သေးငယ်၍ ရနံ့ကင်းသော အပွင့်ကလေးများ ပွင့်လေ့ရှိသော်လည်း အရွက်များ လှပတင့် တယ်သကဲ့သို့ မလှပချေ။
ရွက်လှရွက်များမှာမူ အရောင်စုံ၍ စိုပြေသည့်အပြင် အလွန်မာကျောသဖြင့် လူကြိုက်များလေသည်၊ အပင်တစ်ပင်တည်းကပင် အရွက်ကို လိုက်၍ အဆင့်ဆင့် အရောင်ပြောင်းတတ်သဖြင့် မူရင်းအပင်ငယ်နှင့် အပင်ကြီးသည် မတူဘဲ တစ်မူကွဲနေသည်ကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရတတ်သည်။
မူရင်းပေါက်ရောက်ရာ အရပ်ဖြစ်သော မလက္ကားကျွန်းတွင် ရွက်လှပန်းပင်အမျိုးပေါင်း သုံးရာကျော်ရှိရာ၊ ယင်းပန်းပင် သုံးရာကို အမည်နာမပေးပြီးကြောင်း သိရလေသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ရွက်လှပန်းမျိုးပေါင်း ခုနစ်ဆယ်ကျော်ခန့် ရှိသည့် အနက် ဤစာတမ်းရေးသူ ကိုယ်တိုင်ပင် မျိုးပေါင်း ငါးဆယ် ကျော် စိုက်ဖူးသည်။
စိုက်ပျိုးနည်း ရွက်လှပန်းပင်ကို မည်သူမဆို အလွယ်တကူ စိုက်ပျိုး နိုင်သည့်အပြင် များသောအားဖြင့် မြေမရွေးဘဲ ဖြစ်ထွန်းနိုင် သည်။
ရာသီဥတု၏ ဒဏ်ကိုလည်း ခံနိုင်ရည်ရှိသည်၊ သို့ရာ တွင် သဘာဝကျကျနှင့် အရွက်ရောင်များ လှပတင့်တယ်စေ လိုလျှင် ယင်းပန်းပင်များကို အသင့်အတင့် အရိပ်အနည်းငယ် အောက်တွင် စိုက်ရသည်။
နေပူခံအဖြစ် စိုက်လျှင် အရိပ်တွင်း စိုက်သော အပင်များနှင့် အရွက်ရောင်မှာ ခြားနားသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
ရွက်လှပန်းပင်များကို ပန်းအိုးတွင်ဖြစ်စေ၊ သံပုံးတွင် ဖြစ်စေ၊ စည်ပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သော် လည်း မြေပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးသည်က ပိုမို၍ ဖြစ်ထွန်းသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြေကြီးပေါ်၌ စိုက်ပျိုးသောအပင်သည် ပန်းအိုးထဲတွင် စိုက်ပျိုးသည့်အပင်ထက် ပိုမို၍ အမြစ်များ တိုးပွားထွက်သဖြင့် အကိုင်းအခက် အလက်အတက် အရွက် များလည်း ဝေဆာစွာ ထွက်နိုင်လေသည်၊ ရေဝပ်သောမြေတွင် ရွက်လှ ပန်းပင်သည် မဖြစ်ထွန်းချေ။
ယင်းပန်းပင်ကို အိုးတွင် ဖြစ်စေ၊ စည်ပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ စိုက်ပျိုးလိုလျှင် ရေပို ရေလျှံ ထွက်သာအောင် အောက်ခြေခံတွင် အပေါက်များ အနည်းငယ် ချဲ့ပေး၍ အပေါက်များ၏ အပေါ်ယံက လုံလောက်စွာ အုတ်ခဲ ကျိုးငယ်များနှင့် မီးသွေးခဲများ အထူသုံးလက်မခန့် ထည့်ပေး ရသည်။
မြေစပ်နည်းနှင့် မျိုးပွားနည်း ဥယျာဉ်ခြံမြေဟူသမျှကို ရွက်လှပန်းပင်အတွက် အသုံး ပြုနိုင်သည်။
ပန်းအိုးနှင့်ဖြစ်စေ၊ သံပုံးနှင့်ဖြစ်စေ စိုက်ပျိုး လိုလျှင် (၁) နွားချေး မြေဆွေးတစ်ဆ (၂) သစ်ပုပ်မြေဆွေး တစ်ဆ (၃) ဥယျာဉ်ခြံမြေတစ်ဆ (၄) မြစ်တွင်းမှ ရသော သဲတစ်ဆဝက် (၅) အင်္ဂတေကျိုးဟောင်း တစ်ဆဝက်၊ သို့ မဟုတ် ကွန်ကရစ်ဟောင်း တစ်ဆဝက်၊ သို့မဟုတ် ကွန်ကရစ် ဟောင်း ခဲကျိုးငယ်များ တစ်ဆဝက်တို့ကို သမအောင် ရောမွှေ ၍ အိုးထဲသို့ ထည့်ပြီးလျှင် ရွက်လှပင်ကို စိုက်ပျိုးရမည်။
သို့မှ သာလျှင် ပြပွဲဝင်နိုင်လောက်အောင် လှပသောပန်းပင်များရဖို့ရန် စိတ်ချရပေမည်။
ထိပ်ဝခြောက်လက်မခန့် အိုးငယ်များကို အသုံး ပြုနိုင်သည်၊ တစ်လမှ တစ်လခွဲခန့် ကြာသောအခါ အမြစ်များ ဖွာ၍ ထွက်လာသည်။
ထိုအခါ မိုးလည်းမှန်လာပြီ ဖြစ်သဖြင့် အိုးခပ်ကြီးကြီးတွင် ဖြစ်စေ၊ စည်ပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ ရွေ့ပြောင်း စိုက်နိုင်သည်။
ဂရုစိုက်ရန် အချက်များ (၁) အိုးတွင် စိုက်ပျိုးသောအပင်များကို တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အထက်ပါစပ်ဖော်နည်းအတိုင်း မြေကိုစပ်၍ မြေလဲပေးသင့် သည်။
(၂) သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် မိုးဦးကျစအခါတွင် အပင်ကြီး များကို အိုးမှထုတ်ဖော်၍ အမြစ်ဟောင်းများ ဖြတ်သင့် သလောက် ဖြတ်တောက်၍ ရေစင်စင်ဆေးကြောပေးပြီးလျှင် မြေသစ်လဲပြီး အိုးသစ်တွင် တစ်ဖန်ပြန်၍ စိုက်ရမည်။
(၃) ပန်းအိုးများထဲတွင်လည်း မြေပေါ်စိုက်သော အပင်များကဲ့သို့ ရေဝပ်၍ မနေ စေသင့်ချေ။
(၄) ပန်းပင်အနီး ပတ်ဝန်းကျင် မြေကြောတင်း၍ နေခဲ့လျှင် မြေကိုတူးဆွပေးပြီးလျှင် မြေ0x100သဇာ လျော့ပါးနေသည်ဟု ထင်ပါက မြေစာကျွေးသင့်သည်။
(၅) ရွက်လှပင်များ နှစ်တောင်ခန့် မြင့်မားလာသောအခါ ကြည့်၍ ကောင်းအောင် ဓားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သစ်ပင်ည|ပ်ကတ်ကျေးနှင့် ဖြစ်စေ ဖြတ်တောက်ပေးရသည်။
(၆) အလွန်အဖိုးတန်သော ရွက်လှပန်းပင် ဖြစ်ခဲ့လျှင် အထက်ပါနည်းအတိုင်း အကိုင်းများ ကို ဖြတ်တောက်၍ မပျိုးဘဲ မိုးဦးစတွင် မြေထုပ်စည်းပြီး သကာလ တစ်လခန့်ကြာသောအခါ သေချာစွာ မြေထုပ်အောက် နားဆီက လက်နှစ်ဆစ်သာသာခန့် နေရာမှ ကတ်ကျေးဖြင့် ဖြတ်၍ စိုက်ပျိုးရပေမည်။
ရွက်လှမျိုးများ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းတရာ့နှစ်ဆယ်ကျော်ခန့်က ရွက်လှ မျိုးပေါင်း ၃ဝဝ ကျော် ရှိသည့်အနက် အလှအပဆုံး မျိုး ၅ဝ ကိုသာ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြောင်း မှတ်သားရဖူးသည်။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ကျော်ခန့်က မန္တလေးမြို့တွင် ရွက်လှပန်းပင် စိုက်ပျိုးရေး ခေတ်စားခဲ့ဖူး သဖြင့် ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်နှင်းဆီပန်းများ ခေတ်စားသကဲ့သို့ ပန်းပင်မျိုးကောင်းလျှင် တစ်ပင်ကို အဖိုးငွေ ၂၅ ကျပ်မှ ၅ဝ ကျပ်အထိပင် ပေး၍ ဝယ်ယူရကြောင်း မှတ်သားရဖူးသည်။
ကျော်ကြားထင်ရှားသော ရွက်လှပန်းပင်များ၏ အမည်အချို့မှာ ပုလဲမင်းသမီး ပဉ္စရူပ ဆာအက်ရှလေအီဒင် ဆာရစ်ချတ်ဂတ် ဆာမက် အာသာ လိမ္မော်မင်းသား ဇာဘုရင် ဒူရဘင်္ဂါ မဟာရာဇာ ဂရန်းဒေး မကာ သူရိ ဆန်းဆက် ဝေလမင်းသား အယ်လက်ဇန်းဒါး အယ်လဗန္နီမြို့စား မြွေဟောက်ပါးပျဉ်း နေရီရီ နားပန်ကြီး မာလာကြီး မင်းသားကြီး လိပ်ခုံး ကြက်မြီးလိမ်စိမ်း သရက်ရွက် မောင့်မမေ့ သော်တာပင် နေသူရိန် ပတ္တမြား ကြိုးလိမ် ဗာဂျာတွန့် လစက်ရောင် ဗြဟ္မာ့လက်ညှိုး စသော အမည်ပေါင်း ငါးဆယ် ကျော်ခန့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိမည်ဟု မှန်းဆရသည်။
အထူးမှတ်သားဖွယ် တစ်ရပ်မှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ်ကျော်ခန့် အချိန်အခါက ကန်တော်ကလေး စိုက်ပျိုး ပန်းဥယျာဉ်အသင်းပိုင် ခြံတွင် ယင်းရွက်လှပန်းပင်များကို အင်္ဂလိပ်လို အမည်များတပ်၍ ရောင်းချသော်လည်း မန်းနေပြည် တော်သို့ ရောက်သောအခါ မြန်မာလို စိတ်ကူးယဉ် အမည်များ ပေးကြပြန်သဖြင့် ယင်းပန်းပင်များ၏ အမည်သစ်များကို မှတ်သားခေါ်ဝေါ်ရသည်မှာ နားထွေးစရာပင် ဖြစ်ရချေတော့ သည်။
သို့ရာတွင် သင်္ဘောသီးလက်သုပ်ကို မြမန်းသုပ်၊ နှမ်းဖတ်ချဉ်ကို ဇေယျာဘုံခေါ်သလောက် မရှုပ်ထွေးဟု ဆိုရချေမည်။
ပုံစံပြရမည်ဆိုသော် ရွက်လှပန်းအမည် အင်္ဂလိပ် လို ဆန်းဆက်ကို နေရီရီ၊ ဂရန်းဒေကိုမြလှကြီး၊ ဗျူးတီး ကို လှယဉ်ကျေး စသည်ဖြင့် မြန်မာ့အမြင့်နှင့် မြန်မာ့အသွင် ကို ဖော်ထုတ်ကာ အမည်ပေးကြသဖြင့် ရွှေမန်းတို့၏ ဝါသနာ ထုံသလို မာလာစုံဘွဲ့နှင်းခံရချေတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အိမ်စိုက်ပင်များ။
thumb|အာဝင် ရွမ်းမဲ မာရှယ်အားဝင်း ရွမ်းမဲသည် ဟစ်တလာ၏ လက်စွဲ စစ်သူကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန် စစ်တပ်များကို ဦးစီးအုပ်ချုပ်ကာ မြောက်အာဖရိကနှင့် ဥရောပတိုက်တို့တွင် တိုက်ပွဲအမြောက်အမြားကို ဆင်နွဲခဲ့လေသည်။
ရွမ်းမဲသည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ၍ အသက်ဆံဖျား စွန့်စား တိုက်ခိုက်ရခြင်းကို နှစ်သက်သူ ဖြစ်ပေသည်။
ရွမ်းမဲသည် ၁၈၉၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆွားဗီးယားပြည်နယ် ဟိုက်ဒင်ဟိုင်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့လေသည်၊ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီးလျှင် ပထမကမ္ဘာစစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ ပြီးလျှင် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဒုဗိုလ်အဖြစ် စစ်မျက်နှာများစွာတို့တွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
စစ်အပြီးတွင် ဂျာမန် စစ်အမှုထမ်း အမြောက်အမြား အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်သွားလေရာ ထိုအထဲတွင် ရွမ်းမဲလည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရွမ်းမဲသည် တူးဗင်းဂျင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတွင် ခေတ္တမျှ တက်ရောက် သင်ကြားပြီးနောက် ဟစ်တလာ တန်ခိုးကြီးလာ သောအခါ နေရှင်နယ်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (နာဇီပါတီ)သို့ ဝင်လေသည်။
မကြာမီ မုန်တိုင်းတပ် ဗိုလ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟစ်တလာ၏ သက်တော်စောင့်ဗိုလ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်။
ဂျာမန်တို့သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ချီတက် သိမ်းပိုက်စဉ်ကလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံတို့ကို သိမ်းပိုက်စဉ်ကလည်းကောင်း ရွမ်းမဲသည် ဟစ်တလာ၏ ဌာနချုပ်တွင် ရှိနေခဲ့၏။
ထိုအချိန်လောက်တွင် ရွမ်းမဲသည် တင့်ကားဖြင့် တိုက်စစ်ဆင်ရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်နေလေပြီ။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရွမ်းမဲသည် ပြင်သစ်တိုက်ပွဲ၌ သံချပ်ကာကားတပ်ကို ကွပ်ကဲ၍ အောင်မြင်စွာ တိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာက ရွမ်းမဲအား မြောက်အာဖရိကတိုက်သို့ ဂျာမန်အာဖရိကတပ်များ၏ သေနာပတိချုပ်အဖြစ် စေလွှတ်လိုက်သည်။
ရွမ်းမဲသည် သံချပ်ကာကားတိုက်ပွဲများတွင် အံ့ဩလောက်အောင် အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလတွင် အီဂျစ်ပြည်ရှိ ဗြိတိသျှတပ်များသည် ရွမ်းမဲ၏ ထိုးစစ်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ဘဲ အားလမိန်းအထိထွက်ပြေးဆုတ်ခွာကြ ရလေသည်။
သို့သော် နောင်အခါတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရွမ်းမဲသည် ဗိုလ်ချုပ်မောင်ဂိုမာရီ ကွပ်ကဲဦးစီးသော ဗြိတိသျှတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ကာ တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် သဲကန္တာရကြီးကို ဖြတ်ကျော်ကာ တျူနစ်ဇီးယားအထိ ဆုတ်ခွာခဲ့ရလေသည်။
ထိုသို့ သဲကန္တာရကြီးကို ဖြတ်ကျော်ကာ အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာနိုင်ခဲ့သောကြောင့်ပင် သူ့ကို သဲကန္တာရမြေခွေး ဟူ၍ အမည် တပ်ခေါ်ကြသည်။
သို့သော် နောင်အခါတွင် ရွမ်းမဲ၏တပ်များသည် တျူနစ်ဇီးယားတွင် လက်နက်ချ အညံ့ခံလိုက်ရလေသည်။
အာဖရိကမြောက်ပိုင်းတွင် အရေးမလှကြောင်း သိရှိရသောအခါ ဟစ်တလာသည် ရွမ်းမဲအား ဘာလင်သို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ရွမ်းမဲသည် အီတလီရှိ ဝင်ရိုးတန်း တပ်များကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ နော်မန်ဒီကမ်းခြေသို့ မဟာမိတ်တပ်များ တက်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ဂျာမန်တပ်များကို ကွပ်ကဲဦးစီးခဲ့ရလေသည်၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရွမ်းမဲသည် ကားတစ်စင်းဖြင့် ခရီးသွားခဲ့စဉ် မဟာမိတ်လေယာဉ်ပျံတစ်စင်းက တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သောကြောင့် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ကျေညာခဲ့လေသည်။
သို့သော် အချို့က ဟစ်တလာအား လုပ်ကြံမှုတွင် ပါဝင်သဖြင့် အဖမ်းခံခဲ့ရသည်တွင် သူ့ကိုသူ သတ်သေခဲ့သည်ဟုဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ‎။
ရှရီမန်ဂျုံပင်သည် အမြင့်သုံးပေခန့် ရှိ၍ နှလုံးပုံအရွက် များ ထွက်သည်။
ထိုအပင်၏အပွင့်များ၌ ဝတ်ရည်များ ရှိ သဖြင့် ပျားများလာရောက်ကြသည်။
ရှရီမန်ဂျုံပင်မှ ရရှိသော ပျားရည်သည် လူကြိုက်အများဆုံး ဖြစ်သည်။
အရောင်မှာ နက် ၍ အနံ့ကောင်းသည်။
ရှရီမန် ဂျုံပင်၏ အသီးရောင်မှာ အမည်း၊ သို့မဟုတ် ညိုမှိုင်းရောင်ဖြစ်၍ သုံးမျက်နှာရှိသည်။
ဂျုံ၊ ပြောင်းနှင့် စပါး တို့သည် ကောက်နှံများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် မြက်မျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြ၏။
ရှရီမန် ဂျုံမှာမူ ထိုကောက်နှံများနှင့် အဆက် အသွယ် မရှိသော်လည်း ယင်းအား ကောက်နှံဟူ၍ပင် ယူဆကြ လေသည်။
ရှရီမန်ဂျုံပွင့်တစ်ပွင့်မှ အစေ့တစ်စေ့ ရရှိနိုင်သည်။
ထို အစေ့များကို စုဆောင်းပြီးလျှင် မုန့်အဖြစ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ကြက်ငှက် များအတွက် အစာအဖြစ်နှင့်ဖြစ်စေ အသုံးပြုကြသည်။
ရှရီမန် ဂျုံတွင် စတာ့(ကစီ) အမြောက်အမြား ပါရှိသော်လည်း ဂျုံနှင့် စပါးတို့ကဲ့သို့သော ကောက်နှံစစ်များမှာကဲ့သို့ အဆီနှင့် ပရို တင်းများ မရှိလှချေ။
ရှရီမန်ဂျုံပင်သည် အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် မူလ ပေါက်ရောက်သည်။
ထိုနောက်တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ယူဆောင် သွားပြီးလျှင် စိုက်ပျိုးယူကြသည်။
တရုတ်ပြည်၌ ရှရီမန်ဂျုံပင် ကို နှစ်ရာပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြလေသည်။
ထိုနောက် အာရှတိုက်မှတစ်ဖန် ဥရောပတိုက်သို့ ယူဆောင်၍ စိုက်ပျိုးကြ သည်။
ထိုနောက်မှ ရှရီမန်ဂျုံပင်ကို အမေရိကတိုက်သို့ ယူ ဆောင်ပြီးလျှင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
တစ်ခါက ရှရီမန်ဂျုံသည် အရေးပါခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ ရှေးကကဲ့သို့ အရေး မပါလှတော့ချေ။
ရှရီမန်ဂျုံကို ကမ္ဘာက ရှေးကကဲ့သို့ ဂရုမမူကြသော်လည်း ထိုအပင်ကို အမြောက်အမြားပင် စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြပေသေး သည်။
ထိုသို့စိုက်ပျိုးကြသည်မှာ ထိုရှရီမန် ဂျုံသည် ခံနိုင်ရည် ရှိပြီးလျှင် အပင်၌ ရောဂါကျရောက်ခြင်း နည်းပါးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရာ၌လည်း မြေကြီးကို ဂရုတစိုက် ပြုပြင် ပေးရန် မလိုချေ။
ရှရီမန်ဂျုံသည် မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းသော မြေ၌ လည်း ပေါက်နိုင်သည်။
ထို့ပြင်အခြားကောက်နှံမျိုးများအတွက် ရေများလွန်းသော နေရာများတွင်လည်း ပေါက်နိုင်သည်။
နှင်း ပေါက်ခဲနှင့် အခြားအဖျက်အဆီးများရှိသော နေရာမျိုးတွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။
ရှရီမန်ဂျုံသည် အပွားလွယ်သဖြင့် အစေ့များကို ကျဲကျဲ စိုက်ရသည်။
ပေါက်ရာတွင် သိပ်သည်းစွာ ပေါက်သဖြင့် အခြားမလိုလားအပ်သည့် အပင်များကို ပျက်စီး သွားနိုင်စေသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ရှရီမန်ဂျုံပင်ကို အမဲအဖြစ်နှင့် မွေးမြူ ထားသော ငှက်များရှိရာ ဒေသတွင် နယ်နိမိတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ငှက်စာအဖြစ်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။
ရှရီမန်ဂျုံ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဖက်ဂိုပိုင်ရမ် အက်စကူလင်တမ် ဖြစ်သည်။
ပုန်းရည်သည် စားသုံးရသည့် ချဉ်သော အရည်တစ်မျိုး ဖြစ်၏။
ယင်းကို သင်္ဘောပုန်းရည် သို့မဟုတ် ရှာရကာရည်ဟုလည်း ခေါ်တတ်ကြသေးသည်။
ရှေးသိုးဆောင်းနှင့် မြန်မာဆေး ကျမ်းများ၌ ပုန်းရည်သည် ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးဝင်ကြောင်း အထင်အရှား ရေးသားထားသည်။
ယင်းကို အချဉ်အရသာအတွက်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး အသီးအနှံများကို သနပ်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ရှေးအခါက သကြားရည်ကို သူ့အလိုအလျောက် အချဉ်ပေါက်အောင် ထားခြင်းဖြင့် ပုန်းရည်တည်ကြ သည်။
အချို့ဗက်တီးရီးယားများသည် အယ်လကိုဟောသတ္တိ နည်းပါးသော အရည်များကို ကဇော်ပေါက် စေတတ်သည်။
ထိုသို့ကဇော်ဖောက်၍ တည်သော ပုန်းရည်ပြုလုပ်ရာ၌ အရေးကြီးဆုံးသော ဗက်တီးရီး ယားသည်ဗက်တားရီးယမ်အက်ဆီတီးခေါ် ဗက်တီးရီးယားများ ဖြစ်သည်။
ပုန်းရည်တည်ရာ၌ အနောက်နိုင်ငံတွင် သစ်သော့သီး၊ လိမ္မော်သီး၊ နာနတ်သီး၊ စပျစ်သီး၊ ပျားရည်တို့ ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများ၌မူ မုယောစိမ်း ပုန်းရည်၊ စပါးပုန်းရည်၊ ဂျုံဆန်စိမ်း ပုန်းရည် စသည်ဖြင့် ပုန်းရည်အမျိုးမျိုး ရှိကြောင်းကို တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့သည် အစာကို ကြေစေ၍ လေနာကို နိုင်သဖြင့် ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။
ဝိနည်း မဟာဝါ ပါဠိတော်၌ စပါးမျိုးခုနှစ်မျိုးမှ ဖြစ် သော ထမင်း၊ အမဲ၊ သားစိမ်း ငါးစိမ်း၊ တြိကဋုက်သုံးပါး၊ မဆလာ၊ အမွှေး၊ သိန္ဓောဆားတို့ကို ထည့်၍ လုပ်သော ကာဏသောဝီရကမည်သော ပုန်းရည်သည် အစာကို လွန်စွာ ကြေစေနိုင်သည်၊ လူကိုဝစေတတ် သည်။
နေလွှဲသည့်အခါ၌ပင် မကျန်းမာသော ရဟန်းတို့သည် ယင်းအရည်အတိုင်းသောက်၍၊ ကျန်းမာသော ရဟန်းသည် ရေရော၍ သောက်နိုင်သည်ဟု ခွင့်ပြုထားတော်မူလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အိမ်ရှင်မများ အသုံးများသော ပုန်းရည်မျိုးကား ဆန်ဆေးရည်တွင် ထမင်းကြမ်း အနည်းငယ်ထည့်၍ တည်သော ပုန်းရည်ဖြစ်သည်။
ယင်းကိုလေးငါးရက်ခန့်ထားလျှင် ချဉ်လာတတ်သည်။
ထိုပုန်းရည်နှင့် ဟင်းရွက်၊ ဟင်းသီးများ ပြုတ်ကာ ထမင်းပွဲတွင် တို့စရာအဖြစ်စားသောက်လေ့ ရှိကြသည်။
ဓနိ၊ ထန်း စသော အပင်များ ပေါရာအရပ်၌မူ ဓနိရည်၊ ထန်းရည်တို့ဖြင့် ပုန်းရည်တည်လေ့ ရှိကြသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်၌ အချဉ်ပေါက်သွားသော ဘီယာများကို ပုန်းရည်ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ ဆိုက်ဒါရည်ကို ပုန်းရည်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အခြားဥရောပနိုင်ငံများ၌ စပျစ် သီးအရည်မှ ပုန်းရည်လုပ်ယူ ကြသည်။
နောက် ပုန်းရည်တစ်မျိုးမှာ သစ်သားပုန်းရည်ခေါ် ပုန်းရည်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ထိုပုန်းရည်သည် အက်ဆီတစ်အက်ဆစ် အပေါ့စားမျှသာ ဖြစ်သည်။
သစ်သားပုန်းရည်ဟု ခေါ် ခြင်းမှာ ရှေးအခါက အက်ဆီတစ်အက်ဆစ်ကို ချက်ရာ၌ သစ်သားများကို ပေါင်း၍ ထုတ်ယူခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယင်းပုန်းရည်သည် အလွန်ကြည်လင်၍ အချဉ်စူး၊ အနံ့စူးသည်။
ပုန်းရည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ကဇော်ပေါက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
မည်သည့် အရည်မျိုးတွင်မဆို တဆေးဖြင့် ကဇော် ဖောက်နိုင်လောက်အောင် သကြား ( အချိုဓာတ် ) လုံလောက်စွာ ရှိလျှင် ပုန်းရည်ဖြစ် နိုင်သည်။
ကဇော်ပေါက်ခြင်းကြောင့် သစ်သီးရည်ရှိ သကြားသည် အယ်လကိုဟော (အရက်) နှင့် ကာဗွန်နစ် အက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ကာဗွန်နစ်ဓာတ်ငွေ့သည် အငွေ့ပျံပြီးသွားသော် အယ်လကိုဟောနှင့် အသုံးပြုသည့် သစ်သီး၏ အနံ့အရသာသာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
သစ်သီးရည်သည် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပေါင်းကာ ပုန်းရည်ဖြစ်သွားလေသည်။
လေ၌ ရှိနေသော အောက်ဆီဂျင်သည် သစ်သီးရည်ရှိ၊ အယ်လကိုဟောနှင့် ထိမိသည့်အခါ ဗင်နီဂါဗက်တီးရီးယား ( မိုင်ကိုဒါမာ - အက်ဆီတီ ) ၏ အကူအညီဖြင့် အယ်လကိုဟော ကို ပုန်းရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေသည်။
အကြမ်းအားဖြင့် ပုန်းရည်လုပ်နည်း နှစ်မျိုးရှိသည်။
တမျိုးမှာ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်စေသည့် အနှေးနည်းဖြစ်၍၊ ကျန်တစ်မျိုးမှာ အမြန်နည်းဖြစ်သည်။
သဘာဝနည်း၊ သို့မဟုတ် အနှေးနည်းသည် အပူချိန် နှင့် လေနှင့် တွေ့ထိမှုတို့ အပေါ်တွင် အခြေပြုကာ ပုန်းရည်ဖြစ်ရန် တနှစ်မှ နှစ်နှစ်အထိ ကြာ တတ်သည်။
ကဇော်ပေါက်နေသည့် အရည်ကို ဝက်သစ်ချသားနှင့် အထူးပြုလုပ်ထားသော စည်အတွင်း၌ ထည့်ထားနိုင် သည်။
ထိုစည်တွင် လေလှည့်နိုင်စေရန် အပေါက်များ ဖောက်ထားရသည်။
အရည်သည် စည်၏ ငါးပုံလေးပုံ မျှသာ ရှိသင့်သည်။
သို့မှသာ လေအတွက် နေရာလွတ်များ ရှိနိုင်ပေမည်။
သစ်သီးအရည်ရှိ အယ်လကိုဟောသည် ထိုအရည်ရှိ အခြားပစ္စည်းများထက် ပို၍ပေါ့သဖြင့် ထိပ်ဖက် သို့တက်လာလေသည်။
အယ်လကိုဟောသည် လေနှင့်ထိသောအခါ အက်ဆီတစ်အက်ဆစ် ဖြစ်သွားလေသည်။