kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယခင်က ပင်လယ်နှစ်ခုအကြား တည်ရှိသော တြိဂံပုံသဏ္ဍန် လွင်ပြင်ကြီးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အနံအားဖြင့် အကျယ်အဝန်းသည် ခန့်ကျယ်ဝန်းပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံ၏ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသကို ခန့် ပိုမိုချဲ့ထွင်ပေးခဲ့သည်။
၎င်းသည် ရေမျက်နှာပြင်ထက် မီတာအနည်းငယ်မြင့်နေပြီး ဇာဂရာစ် တောင်ခြေနှင့်နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သွားခဲ့သည်။
ခူဇီစ်တန်လွင်ပြင်သည် တောများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
ကက်စပီယန်ပင်လယ်ကမ်းခြေလွင်ပြင် နှစ်ခုစလုံးသည် ပိုမိုရှည်လျားပြီး ကျဉ်းမြောင်းပေသည်။
၎င်းသည် ခန့် ရှည်လျားပြီး ကက်စပီယန်ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်ခုလုံးကို ပိုမိုချဲ့ထွင်လာခဲ့သည်။
သို့သော် ၎င်းကမ်းခြေလွင်ပြင်၏ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ခန့် ကျယ်ဝန်းပြီး အချို့နေရာများသည် ခန့် သာရှိပြီး ကက်စပီယန်ကမ်းခြေကို အလ်ဘိုးလ်ဇ် ကမ်းခြေနှင့် ခြားနားပေးလိုက်သည်။
ခူဇီစ်တန်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပါးရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းခြေနှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကမ်းခြေတို့တွင်မူ သဘာဝလွင်ပြင်များ မရှိပေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုဒေသများတွင် ဇာဂရာစ်တောင်တန်းသည် ကမ်းခြေဘက်သို့ ဆင်းနေသည့်အတွက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
အီရန်နိုင်ငံအတွင်း၌ မည်သည့်ကြီးမားသော မြစ်များမရှိပေ။
သို့သော် နိုင်ငံအတွင်း၌ သေးငယ်သော မြစ်များ ရှိပေသည်။
ဘိုလန်ကာရွန်းမြစ်သည် ရှည်လျားသည်။
၎င်း၏ရေတိမ်ပိုင်းတွင်သာ လှေများသည် ခိုရမ်ရှဲဟ်ရ်မြို့မှ အာဟ်ဝါးဇ်မြို့သို့ ခန့်သာ သွားလာနိုင်သည်။
ကျန်အရေးပါသော မြစ်ငယ်များမှာ ကရ်ခဲဟ်ချောင်းသည် ရှည်လျားပြီး အဆုံးတွင် တိုက်ဂရစ်မြစ်နှင့် လာရောက်ဆုံဆည်းလေသည်။
၎င်းအပြင် ဇာယန်ဒဲဟ်မြစ်သည် ရှည်လျားသည်။
ပါးရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင်းသို့ စီးဆင်းသော အခြားမြစ်များလည်းရှိသလို ဇာဂရစ်နှင့် အလ်ဘိုးရ်ဇ် အနောက်မြောက်ဘက်မှနေ၍ ကက်စပီယန်ပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဆင်းသော မြစ်များလည်း ရှိသေးသည်။
အီရန်တွင် ဗဟိုကုန်းမြင့်များ၌ မြစ်ငယ်များစွာရှိပြီး ၎င်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ရေခမ်းခြောက်နေ၍ နွေဦးရာသီတွင် (တောင်ပေါ်ရှိ)ရေခဲနှင်းများသည် ၎င်းအတွင်းသို့ အမြဲပျော်ကျလျက်ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ဆားပင်လယ်များဆီသို့ စီးဆင်းသွားလေသည်။
နွေရာသီကာလများတွင်မူ ထိုမှစီးဆင်းလာသောရေတို့သည် ခမ်းခြောက်သွားကြလေသည်။
အူရူမီယာဆားပင်လယ်သည် ယခင်ကတည်းမှ ထိုအမည်အတိုင်း တွင်လာခဲ့ပြီး အီရန်ဘုရင် မိုဟမ္မဒ်ရေဇာရှား လက်ထက်တွင် ထိုဆားပင်လယ်အား ရဇီယာ ဆားပင်လယ်ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့လေသည်။
အနောက်မြောက်ပိုင်းဘက်တွင် ဆားငန်ဓာတ်သည် ပင်လယ်ငါးများနှင့် အခြားရေသတ္တဝါများကို အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည်။
စီစ်တာန်ပြည်နယ်၊ ဘလူဂျစ်တာန်ပြည်နယ်အပြင် အီရန်နှင့် အဖ်ဂါန်နိစ်တာန်နယ်စပ်ဒေသများတွင်လည်း ဆားပင်လယ်အချို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ရာသီဥတု အီရန်တွင်ဥတုရာသီအပြောင်းအလဲရှိပေသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် အေးမြသောဆောင်းရာသီတွင် နှင်းဖတ်များသည်းထန်စွာကျတတ်ပြီး ဒီဇင်ဘာလနှင့်ဇန်နဝါရီလများအတွင်း အပူချိန်သည် ၀ အမှတ်အောက်၌ရှိနေပေသည်။
ဆောင်းဦးရာသီနှင့်နွေဦးရာသီ တို့တွင် အအေးလျှော့နည်းသည်။
သို့သော် နွေရာသီ၌မူ အလွန်ပင်ခြောက်သွေ့ပြီးပူပြင်းပေသည်။
ဆောင်းရာသီတွင်တောင်ပိုင်း၌အအေးပေါ့၍ နွေရာသီ၌မူအလွန်ပင်ပူပြင်းပေသည်။
ယင်းဒေသတွင် ဇူလိုင်လ၌ ပုံမှန်အားဖြင့် နေ့စဉ်အပူချိန် အနည်းဆုံး ၃၈ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်(၁၀၀.၄)ဖာရင်ဟိုက်ရှိပေသည်။
နွေရာသီကာလများတွင် ခူဇီစ်တန်လွင်ပြင်များတွင် ပူပြင်းပြီး စိုစွတ်မှုလည်းရှိပေသည်။
ချုံ၍ပြောရမည်ဆိုပါက အီရန်၏ရာသီဥတုသည် ခြောက်သွေ့ပြီး ဧပြီလမှအောက်တိုဘာလအထိနှစ်စဉ် မိုးရွာသွန်းမှုနည်းပါးပြီး နိုင်ငံအတော်များများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်ရမှတ်အနည်းဆုံး ၂၅၀ မီလီမီတာ(၉.၈ လက်မ) အထိရှိပေသည်။
သို့မဟုတ် ၎င်းထက်အနည်းငယ်နည်းပါးသည်။
အီရန်သည်ချွင်းချက်အနေဖြင့် ဇာဂရစ်တောင်တန်းဒေသတလျှောက်လုံးနှင့် ကစ်ပီယန်ပင်လယ် ကမ်းခြေလွင်ပြင်များတွင် မိုးများစွာရွာသွန်းပြီး မိုးရေချိန်ရမှတ် နှစ်စဉ် အနည်းဆုံး ၅၀၀ မီလီမီတာ(၁၉.၇ ပေ)ရှိသည်။
ကစ်ပီယန်ပင်လယ်အနောက်ပိုင်းတွင် မိုးရေချိန်ရမှတ်သည် (၁၀၀၀)မီလီမီတာ(၃၉.၄ ပေ) ဖြစ်၍ တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် အညီအမျှ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်သည် ဟုဆိုနိုင်ပေသည်။
ထိုသို့အနေအထားသည် အချို့ဗဟိုကုန်းမြင့်ပိုင်းတို့နှင့်ဆန့်ကျင်မှုရှိပြီး ထိုနေရာများတွင် မိုးရေချိန်ရမှတ်သည် (၁၀)စင်တီမီတာ(သို့)၎င်းထက်ပင်နည်းပါးသောအနေအထားဖြစ်ပေသည်။
right|250x250px|အီသီဥတုပြမြေပုံနေရာဒေသပြည်နယ်၏မြို့တော် သစ်ပင်နှင့်သတ္တဝါ မြေပုံ၏biotopes၏ ု နိုင်ငံ၏ ၇ရာခိုင်နှုန်းသည် တောအုပ်များဖြစ်သည်။
အကြီးမားဆုံးသောတောအုပ်များကို ကစ်ပီယန်ပင်လယ်အနီးတစ်ဝိုက်ရှိတောင်ခြေများတွင်တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ယင်းတောအုပ်များသည် ဝက်သစ်ချပင်၊ပြာပင်၊အဲမ်ပင်နှင့် အမြဲစိမ်းလန်းနေသောထင်းရှုးပင်များအပြင် အခြားတန်ဖိုးကြီးသောအပင်များဖြင့် ပြည့်နက်နေပေသည်။
၎င်းတောအုပ်များသည် ရေအများဆုံးရရှိသောဒေသများတွင် ပိုမိုထူထပ်ပေသည်။
ရွာသားများသည်စိုက်ပျိုးမြေများနှင့်ဥယျာဉ်များကို ဖြစ်ထွန်းအောင်ပြုလုပ်ကြပြီး ညောင်ပင်အမျိုးအစား၊ပေါ်ပလာပင်၊မိုးမခပင်၊သေးငယသောအသီးများသီးသည့် အပင်ကြီးများ(ဘီးခ်ျအပင်)၊သကြားသီးပင်နှင့်ပိုးစာပင် တို့ကိုစိုက်ပျိုးကြသည်။
မြုံနေသောအပင်ရိုင်းများနှင့် ခြုံဘုတ်ပင်များသည်နွေဦးရာသီတွင် ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များအတွက် စားကျက်များဖြစ်သော်လည်း နွေရာသီ၏နေသည် အပင်များကိုကျွမ်လောင်စေသည်။
(FOA)ကုလသမဂ္ဂစားနပ်ရိက္ခာနှင့်စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့အစီရင်ခံချက်အရ အီရန်နိုင်ငံတွင် တောအုပ်များထူထပ်ရာဒေသနှင့် ၎င်းနှင့်စပ်ဆက်နေသောဒေသများမှာ- ကစ်ပီယန် သစ်တောများမြောက်ပိုင်းခရိုင် – ထုံးကျောက် တောင်ထူထပ်သစ်တောအရှေ့မြောက်ပိုင်းခရိုင်(Juniperus သစ်တော)– Pistachio(စားကောင်းသည့်အခွံမာသီးအစိမ်းရောင်) သစ်တောများ၌အရှေ့ပိုင်း၊တောင်ပိုင်းနှင့်အရှေ့တောင်ပိုင်းခရိုင်– သစ်ချပင် သစ်တောများအတွက်ဗဟိုနှင့်အနောက်ပိုင်းခရိုင်– ခြုံဘုတ် Kavir(တော)ခရိုင်အတွက်ဗဟိုနှင့်အရှေ့မြောက်၏အစိတ်အပိုင်းနိုင်ငံ– တောင်ပိုင်းပင်လယ်ကမ်းခြေအပူပိုင်း သစ်တောများ ၊ဥပမာ Hara သစ်တော – အီရန်နိုင်ငံတွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ ဝက်ဝံများ၊ သမင်ဒရယ်များ၊တောဝက်များ၊ဝံပလွေများ၊မြေခွေးများ၊ကျားနက်များ၊ဥရောပနှင့်အာရှစပ်ထားသော လင့်ကြောင်မြီးတိုများနှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်အမျိုးအစားများဖြစ်သည်။
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များမှာ သိုး၊ဆိတ်၊နွား၊မြင်း၊ ကျွဲ၊လား၊ မြည်းနှင့် ကုလားအုပ်တို့ ပါဝင်သည်။
အဆိုပါ ရစ်ငှက် တောငန်း ရွှေလင်းတနှင့်သိမ်းငှက်မှာလည်းအီရန်ဇာတိဖြစ်ကြသည်။
၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါအမျိုး၂၀နှင့် ငှက်၁၄မျိုးတို့အတွက် အန္တရာယ်များဖြစ်စေခဲ့သည်။
ထိုသို့ အန္တရာယ်တွင်းသို့ကျရောက်ခဲ့ရသော တိရစ္ဆာန်အမျိုးအစားများမှာ ဘလူဂျီစ်တန်ပြည်နယ်မှဝက်ဝံ၊ (Ursus thibetanus gedrosianus) အာရှအနက်ရောင်ဝက်ဝံ subspecies ဆိုက်ဘေးရီးယားကြိုးကြာ၊အီရန်သမင်၊လိပ်၊ အစိမ်းရောင်လိပ်၊ Oxus မြွေဟောက်၊Latifi ရဲ့မြွေပွေး၊ dugong(အာရှတိုက်ရှိပင်လယ်နို့တိုက်သတ္တဝါတစ်မျိုး) နှင့်လင်းပိုင်ဖြစ်ကြသည်။
အာရှကျားသစ်သည်ပြင်းထန်စွာမျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိနေ၍တခြားနေရာများတွင်မျိုးသုဉ်းသွားခဲ့ပြီးယခုမှသာအီရန်၏အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင်တွေ့နိုင်သည်။
အီရန်သည်၂၀ရာအတွင်းပိုင်းတွင် အာရှခြင်္သေ့များနှင့်ကစ်ပီယန်ကျားများနှင့်များကို အဆုံးရှုံးခံခဲ့ရသည်။
ဆီးရီးယားရိုင်းသောမြည်းမျိုးသုဉ်းဖြစ်လာသည်။
တောင်ပေါ်များတွင် ဆီးရီးယားအညိုရောင်ဝက်ဝံများ၊သိုးရိုင်းများ၊တောင်ဆိတ်များ၊ပါးရှန်းမြောက်ပိုင်းဒေသမှ မြည်းရိုင်းများ၊တောဝက်များနှင့် မြေခွေးများစုံလင်စွာတွေ့နိုင်ပေသည်။
အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များဖြစ်သော သိုး၊ဆိတ်၊မြင်း၊နွား၊ကျွဲ၊လားနှင့်ကုလားအုပ်များလည်းရှိသည်။
ရစ်ငှက်၊ခါငှက်၊တောငန်းများနှင့်သိန်းငှက်တို့သည် အီရန်ဇာတိများဖြစ်ကြသည်။
အီရန်ကျားသစ်သည် ကမ္ဘာ့ကျားသစ်အမျိုးအစားများအတွင်း အကြီးမားဆုံးသောကျားသစ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားကြပေသည်။
အီရန်၌ဤသို့အခြားကျားသစ်များထက်ကြီးမားမှုသည် အနီးစပ်ဆုံးပမာပေး၍ ပြောရမည်ဆိုလျှင် bezoar ibex တောင်ဆိတ်ကြီးများနည်းပါးလောက်ရှိသည်။
ယင်းကျားသစ်များကို အလ်ဘိုးရ်ဇ်နှင့်ဇာဂရာဇ်တောင်တန်းဒေသများနှင့်အီရန်နိုင်ငံကုန်းမြေမြင့်ပိုင်းများတွင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ထိုကျားစ်အစုအရည်အတွက်သည် စားကျက်များမရှိသည့်အတွက်လည်းကောင်းသားကောင်ကိုအမဲလိုက်ရာတွင် ဆုံးရှုံးသွားရခြင်းများကြောင့်အကောင်အရေအတွက်သည် အလွန်ကျဲ၏။
အီရန်ကျားသစ်၏အစားအစာများမှာ တောင်ဆိတ်များအပြင် တောတွင်းသိုးများ၊သမင်များ၊(ကစ်ပီယန်သမင်များ)၊နှင့်အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည်။
သက်ရှိပတ်ဝန်းကျင်စနစ်နှင့်ဇီဝထု အီရန်နိုင်ငံ၏ဇီဝမတူကွဲပြားမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့်၁၃ရှိပေသည်။
ဒေသစုစုပေါင်း၂၇၂ ခုတွင်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးများပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဧကပေါင်း ၁၇ သန်းသည် အီရန်နိုင်ငံအရင်းအမြစ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဦးစီးဌာန၏ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာအမည်အမျိုးမျိုးရှိအမျိုးသားဥယျာဉ်များ၊ကာကွယ်မှုပြုထားသောဒေသများနှင့်သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ခိုလှုံရာအတွက်ဒေသများအားလုံးသည်မျိုးဗီဇအရင်းအမြစ်များကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်ဖို့ရည်ရွယ်၍သာဖြစ်သည်။
အီရန်တွင် ထိုသို့ကြီးမားကျယ်ပြန့်သောဒေသများကို စောင့်ရှောက်ဖို့ရန် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ထမ်း၂၆၁၇ ဦးနှင့် ဌာနပေါင်း ၄၃၀ သာလျှင်ရှိပြီး တစ်ဦးလျှင်ဧကပေါင်း ၆၅၀၀ စီ စောင့်ရှောက်ထားရသည်။
74 Iranian wildlife species red-listed by Environment Department . (February 28, 2014) Radio Zamaneh via Payvand Iran News. Retrieved April 04, 2014 Ramsar ဒေသများ (၂၃/၀၆/၇၅) ဧရိယာ(ကီလိုမီတာ၂) Anzali ညွှန်ရှုပ်ထွေးသော၊ ဂိလာန်းပြည်နယ် ၁၅၀ Arjan အး၊ ဖားရ်စ် ပြည်နယ် ၂၂ဂိုရီအိုင် ၊ အရှေ့အာဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်နယ် ၁။
၂ကိုဘီအိုင်၊ အနောက်ဘက်အာဇာဘိုင်ဂျန်ပြည်နယ် ၁၂ပါးရှန်းအိုင်၊ ဖားရ်စ်ပြည်နယ် ၄၀ Miankaleh ကျွန်းဆွယ်၊ Gorgan ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ Lapoo-Zaghmarz အာ-bandan Mazandaran ပြည်နယ် ၁၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်-ရံဖံရံခါမိုးခေါင်မှု၊ ရေကြီးမှု၊ဖုန်မှုန့်မုန်တိုင်းများ၊ သဲမုန်တိုင်း၊ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းတို့သည်အနောက်ပိုင်းနယ်စပ်တလျှောက်နှင့်အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
လူထုပတ်ဝန်းကျင်တွင်လက်ရှိဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသောပြဿနာများ- လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ အထူးသဖြင့်မြို့ပြဒေသများအတွင်းမော်တော်ယာဉ်များမှဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှု၊ သန့်စင်စက်ရုံကိုစစ်ဆင်ရေး၊ နှင့်စက်မှု လုပ်ငန်းဆိုင်ရာစက်ရုံးများမှစွန့်ပစ်အမှိုက်များ၊ သစ်တောပြုန်းတီးမှု၊ သဲကန္တာရများဖြစ်ပေါ်လာမှု၊ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရေနံညစ်ညမ်းမှု၊ မိုးခေါင်မှုမှတစ်ဆင့်စိုစွတ်ဒေသများဆုံးရှုံးမှု၊ မြေဆီလွှာညံ့ဖျင်းမှုနှင့် မြေကြီးသည်ဆားဓာတ်များလာမှု အချို့သောဒေသများရှိသောက်သုံးရေမလုံလောက်မှုကြောင့်ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများထောက်ပံ့နေရမှု မြို့ပြများတွင်မိလ္လာနှင့်စက်မှုစွန့်ပစ်ရာမှရေညစ်ညမ်းမှု များပင်ဖြစ်သည်။
အရင်းအမြစ်များနှင့်မြေယာအသုံးပြုမှု thumb|အီပြည်နယ်များ'GDPသို့ပေးလှူခြင်း၊အီရန်စက်မှုလုပ်ငန်း၄၅ရာခိုင်နှုန်းသည် တီဟီရန်တွင်ရှိသည်။
သဘာဝသယံဇာတအရင်းအမြစ်- ရေနံ, သဘာဝဓာတ်ငွေ့, ကျောက်မီးသွေး, ခရိုမီယမ်, ကြေးနီ, သံသတ္တုရိုင်း, ခဲ, မန်းဂနိစ်, သွပ်, ဆာလဖာ စိုက်ပျိုးမြေယာ- ၁၀.၈၇% ကောက်ပဲသီးနှံ: ၁.၁၉% အခြား: ၈၇.၉၃% (၂၀၁၂ခုနှစ် ) ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းမြေယာ- (၂၀၀၉)ConvertValue87000From unitkm2ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးဆဲရေအရင်းအမြစ်များစုစုပေါင်း-၁၇၃ km3 (၂၀၁၁) ရေချိုဆုတ်မှု (ပြည်တွင်း/စက်မှုလုပ်ငန်း/လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး): စုစုပေါင်း ၉၃.၃ km3/yr (၇%/၁%/၉၂%) လူတစ်ဦးချင်းစီ: ၁၃၀၆ m3/yr (၂၀၀၄) ဧရိယာနှင့်နယ်နိမိတ် http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2ဧရိယာ: စုစုပေါင်း မြေပြင် ရေ ၁၁၆၆၀၀ km2 (၄၅၀၀၀ sq mi)ConvertValue1531595From unitkm2ConvertValue1648195From unitkm2မြေယာနယ်နိမိတ်-စုစုပေါင်း နယ်စပ်များ: Afghanistan , Armenia , Azerbaijan-proper , Azerbaijan-Nakhchivan exclave , Iraq , Pakistan , Turkey , Turkmenistan .ConvertValue44From unitkmConvertValue921From unitkmConvertValue5894From unitkm ရေကြောင်းနယ်နိမိတ် ကာတာ၊ ​ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ အိုမန် ပင်လယ်ကမ်းရိုး: မှတ်ချက်: အီရန်နယ်စပ်အမစ္၊ ရေကြောင်းတောင်းဆိုမှုများနယ်မြေပင်လယ်: နယ်စပ်ဇုန်: သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်: နှစ်နိုင်ငံသဘောတူညီချက်များ၊သို့မဟုတ် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းပျမ်းမျှလိုင်းများတိုက်ကြီးကမ်းလွန်ရေတိမ်ပိုင်း သဘာဝအရှည် အစွန်းဆုံးမြင့်တက်ခြင်းအနိမ့်ဆုံးအမှတ်: ကစ်ပီယန်ပင်လယ် အမြင့်ဆုံးအမှတ်: ဒမာဝန်းတောင် နိုင်ငံတကာရေပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုများ အီရန်သည်လက်ရှိအများအပြားအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရေပိုင်နက်အငြင်းပွားမှုများတွင်ပါဝင်နေသည်။
အာဖ်ဂန်နစ်တန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံအတွင်း မိုးခေါင်သည့်ကာလများ၌ မိမိတို့ဘက်သို့စီးဆင်းလျက် ရှိသော ဟလ်မန် မြစ်တွင် ဆည်တည်ဆောက်ခဲ့သည့်အပေါ် အီရန်နိုင်ငံအတွင်းဆန္ဒထုတ်ဖော်ပြသမှုများရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင်ပါးရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်းအီရတ်နိုင်ငံနှင့် ရေနယ်နမိတ်မရှိသည့်အတွက် Aravnd Rudနှုတ်မှအငြင်းပွားမှုများဖြစ်လာစေရန် လှုံစော်ပေးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အာရဗ်စော်ဘွားများနိုင်ငံနှင့်အီရန်သည် မိမိတို့အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသော Tunbs နှင့် Abu Musa ကျွန်းများ၊ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားမှုများလည်းရှိသည်။
အီရန်သည်လက်ရှိကာလတွင် ကစ်ပီယန်ပင်လယ်အကျိုးခံစားခွင့်ကို ဆိုဗီယက်ခွဲထွက်(၅)နိုင်ငံအကြားတွင် ညီတူမျှတူခွဲဝေထားလေသည်။
ထို့နောက် အီရန်သည်ကမ်းရိုးတန်းနှင့်ရေပြင်(၅)ခုရှိပြည်နယ်များတို့တွင်ကက်စပီယန်ပင်လယ်သယံဇာတအရင်းအမြစ်အညီအမျှခွဲဝေအပေါ်အလေးအနက်ဆိုသည်။
သို့သော် ရုရှားကကျောထောက်နောက်ခံပေးထားတဲ့ယခင်ဆိုဗီယက်ခွဲထွက်သမ္မတနိုင်ငံတို့သည်(မိမိတို့၏အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိနေသော်လည်း) အီရန်နှင့်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများအကြား ၅၀-၅၀ သဘောတူညီချက်များကိုလေးစားရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။
ရုရှား၊အဇာဘိုင်ဂျန်၊ကာဇက်စတန်နှင့်တွရ်ကမန်နစ္စတန်တို့သည်ကက်စပီယန်ပင်လယ်ရေပိုင်နက်ကိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရေပိုင်နက်များအဖြစ်သတ်မှတ်ရန်တောင်းဆိုနေပြီး၎င်းတို့၏ပထဝီဒေသအတွင်း ပင်လယ်တွင်းမှ သဘာဝသယံဇာတများကိုများထုတ်ယူလိုကြသည်။
Gargash INO အမြင့်ဆုံးနေရာ။
၃.၄ မီတာရှည်သည့် တယ်လီစကုတ်မှန်ပြောင်းတပ်ဆင်ထားသော သုသေတနပြုရန်နှင့် ဆိုဒ်များကိုစောင့်ကြပ်ရေးစခန်း အီရန်အမျိုးသား နက္ခတ်တာရာကြည့်မျှော်စင်(INO) တည်ဆောက်ရခြင်း၏ရည်ရွယ်ချက်သည် ကြယ်တာရာနက္ခတ်များကို လေ့လာရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
(၄)မီတာမျှရှည်လျှားသော စက္ခုဗေဒအဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း (တယ်လီစကုတ်)နှင့် အခြားလိုအပ်သော ကရိယာများကိုပြုလုပ်တီထွင်ခဲ့ရခြင်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာလိုအပ်သည်များကိုဖြေရှင်းရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
(INO)သည် အခြေခံသိပ္ပံအတွက်သုတေသနများအတွက် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့သည်(IPM)ဖြစ်ပြီး၎င်းသည် အခြေခံသိပ္ပံအတွက်ဦးဆောင် သုသေတနအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ပေသည်။
နောက်ခံ ယခုလက်ရှိအခြေအနေတွင် အီရန်တွင် နက္ခတ္တဗေဒနှင့်ပက်သက်ပြီးသုတေသနပြုလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့်သင်ကြားပို့ချမှုပြုလုပ်နိုင်လျက် ရှိပြီး ကြုံတွေ့လာသည့်အခက်အခဲများကိုလည်း ဖြေရှင်းနိုင်စွမ်းရှိနေမှုသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်၂၀အတွင်းပညာရေးမြင့်မားလာမှုများကြောင့်မဟုတ်ခဲ့ပါ။
အီရန်နိုင်ငံတွင် တက္ကသိုလ်တိုင်းတွင် နက္ခတ်ပညာဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းရှိပေသည်။
၎င်းတက္ကသိုလ်များ၌ ထားရှိပေးထားသောကိရယာများမှာ တယ်လီစကုတ်မှန်ပြောင်းအငယ်စားများဖြစ်ပြီး ထိုအရာများကို များသောအားဖြင့် B.A နှင့်M.A(မာစ်တာ)တက်နေသောကျောင်းသားများအသုံးပြုရန်အတွက်ထားပေးထားခြင်းဖြစ်ပေသည်။
အလတ်စား တယ်လီစကုတ်စက္ခုဗေဒမှန်ပြောင်းသည် ကြယ်တာရာများနှင့်ပတ်သက်ပြီး အလွယ်တကူ သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည်ဟုယူဆရသည်။
အီရန်၏ပထဝီတည်နေရာ, 32N 53E, အလွန်ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုနှင့်မြင့်မားသောတောင်တို့ရှိသည့်အတွက် အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများတပ်ဆင်ရန်အသင့်လျှော်ဆုံးဖြစ်ပေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့်တွေ့ရှိချက်များကိုအချိန်ကာလနှင့်အညီစမ်းစစ်ရေးအတွက်ဖြစ်ပေသည်။
လက်ရှိအချိန်, INO စောင့်ကြည့်ရေ:အဆောက်အဦး၏အဓိကလုပ်ငန်းသည်၃.၄m အရွယ်ရှိ တယ်လီစကုပ်မှန်ပြောင်းတစ်ခုဆောက်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး ၎င်းကို INO၃၄၀ အဖြစ်လူသိများ သည်။
ဆိုဒ်ရွေးချယ်ခြင်း ဆိုဒ်ရွေးချယ်ချယ်ခြင်းလုပ်ငန်းသည် ၂၀၀၀ခုနှစ် ထိုသို့ရွေးချယ်ရန်အတည်မပြုမီကတည်းမှ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်ပြီး တရားဝင်အတည်ပြုခဲ့သည်။
ထိုသို့ဆိုဒ်များ(၂၀၀၀-၂၀၀၇)အတွင်းရွေးချယ်ပြီးနောက် INO သည် လက်ဝယ်၌ရှိသောဆိုဒ်နှစ်ခုအကြားတိုင်းထွာမှုများဖြင့် ထိုနှစ်ခုကို နှုင်းယှဉ်နိုင်ခဲ့သည်မှာ Dinava ~၃၀၀၀m နှင့် Gargash ~၃၆၁၀mတို့ဖြစ်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် INO သည် Gargash တောင်ကို ၎င်းစီမံကိန်း၏ဆိုဒ်အဖြစ်သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်ထိုဆိုဒ်ကိုလက်လှမ်းမီလာနိုင်ခဲ့သည်။
တယ်လီစကုတ်ဒီဇိုင်း စက္ခုဗေဒ Ritchey-Chrétien f / 11 အမည်ရှိတယ်လီစကုတ်သည် ခန့်မှန်း၍မရနိုင်သော မြင်ကွင်းကို တည့်တည့်မတ်မတ်ပြသပေးသည်။
၎င်းအပြင် ဘေးပတ်ဝန်းကျင် မြင်ကွင်း(ဖိုးကစ်)အကွက်(၃)ခုကိုလည်းပြသပေးသည်။
ထိုဖိုးကစ်များတစ်ခုစီ၏ မြင်ကွင်းသည် ၈ arcmin ရှိသည်။
မူရင်းမှန်(M1)သည်အလွန်မှပင်မြန်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး f / 1.5 အချင်း၃.၄မီတာရှိသည်မှာ INO340 သည် တယ်လီစကုတ်အမျိုးအစားများအတွင်း အရှားပါးဆုံးဖြစ်သည်။
M1၏မှန်ဘီလူးသည် တစ်ဘက်ချိုင့်၍တစ်ဘက်ခုံးနေသောမှန်ဘီလူးဖြစ်ပြီး ၁၈ စင်တီမီတာထူသည်။
၎င်းကို Zerudor အမျိုးအစားဖြင့်တီထွင်ပြုလုပ်ထားပြီး အလယ်ဗဟိုသည် ၇၀၀ မီလီမီတာရှိသည်။
အဆိုပါ M1 သည် actuators ပေါင်း ၆၀နှင့်အတူ အထောက်အကူပြုထားပြီး ၎င်းတစ်ခုချင်းစီသည် မှန်ဘီလူးကို မှန်ကန် ပုံသဏ္ဌာန် ထွက်ပေါ်လာစေရန်ထိန်းချုပ်ပေးသည်။
၆၀၀ မီလီမီတာအထူရှိသည့် ဒုတိယမှန်ဘီလူးသည် ပထမမှန်ဘီလူးမှလာသော အလင်းရောင်ကို ပြန်ဟက်စေသည်။
ထိုအရာကိုလည်း hexapod ဖြင့်ထိန်းချုပ်ထားလေသည်။
၎င်းကို Zerudor အမျိုးအစားဖြင့်တီထွင်ပြုလုပ်ထားပြီး ခြဲ့ကျင်းနိုင်သော ဂျီဩမေတြီ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပေသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ တယ်လီစကုတ်ထားရှိသောတောင်သည် Azimuth (Alt-az) ထက်မြောက်မြားစွာမြင့်မားသည်။
ထိုသို့မြင့်မားမှုသည် အလွန်မှပင်သိပ်သည်းပြီးသေးငယ်သည်အရာများကိုပင် တယ်လီစကုတ်ဖြင့် မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။
အမြင့်၌ တယ်လီစကုတ်ရွေ့လျှားမှုပြုရန် မောင်းနှင်အသုံးပြုသော မော်တာများကို လျှို့ဝှက်စာလုံးများဖြင့်ထိန်းချုပ်ထားသည်။
တယ်လီစကုတ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ် (TCS) TCS သည် တယ်လီစကုတ် စနစ်အောက်ရှိ နံပါတ်စဉ်များကိုထိန်းချုပ်ရန်အတွက်တာဝန်ရှိသူဖြစ်ပေသည်။
ဥပမာ စူပါပ်(MCS) စစ်သမ်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းမှာ လိုရာဘက်သို့ တယ်လီစကုတ်အားလှည့်ခြင်းနှင့် မှန်ဘီလူးများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊လှုပ်ရှားမှု စနစ်(ACS) ကိုထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
(MCS)သည် လုပ်ဆောင်မှုပိုင်းဆိုင်ရာများကို ဆက်သွယ်ပေးသူထံမှ လုပ်ဆောင်ရမည့်အမိန့်များကိုရယူလေသည်။
Siteစောင့်ကြည့်ရေးဌာနချုပ် TINO စောင့်ကြည့်ရေးစခန်းသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။
၎င်းစခန်းသည် ဂါရ်ဂါးရှ်တောင်ထိပ်ဗဟို၏တောင်ပိုင်းမီတာ၅၀၀ ခန့်အကွာတွင်ရှိသည်။
ထို့ပြင်ထိုစခန်း၌ ၃.၄ မီတာ အရွယ်အစား တယ်လီစကုတ်ကို တပ်ဆင်ထားလေသည်။
ဆိုက်ကို စောင့်ကြည်ထိန်းချုပ်သည့်စခန်းတွင် အော်တိုမီတစ် DIMM စနစ်ကို တောင်ပေါ်မြေပြင်နှင့် ၆ မီတာအမြင့်တွင် တပ်ဆင်ထားပြီး ထိုအော်တိုစနစ်ကို တီဟီရန်မှ အဝေးထိန်းချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားလေသည်။
ထိုအတိုင်းပင် မိုးလေ၀သ စခန်းကိုလည်း တောင်ပေါ်မြေပြင်နှင့် ၉ မီတာအမြင့်တွင် ရှိပြီး ၎င်းထိန်းချုပ်မှုစနစ်ကိုလည်း အိမ်တွင်းထိန်းချုပ်မှုဒီဇိုင်းဖြင့်ထိန်းချုပ်ထားသည်။
ဆိုက်တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုအချက်အလက်များသည် INO ဝဘ်ဆိုက်တွင်ရယူနိုင်သည်။
INO နှင့် သိပ္ပံ နက္ခတ္တဗေဒနှင့်စပ်ဆိုင်သော ပညာရေးအကြောင်းအရာများကို ၃.၄ မီတာရှိ အလယ်လတ်တန်း INO တယ်လီစကုတ်ကိုအသုံးပြုကာဖြေရှင်းနိုင်သည်။
ထိုနည်းတူစွာ လှိုင်းဝေးကွာသောနေရာများအတွက် နာနိုမီတာ၃၂၅နှင့် ၂၅၀၀ အကြားအတွင်း ဒီဇိုင်းဆွဲထားလေသည်။
INO340 သည် အခြားတယ်လီစကုတ်ကြီးများဖြင့် ချိတ်ဆက်၍အသုံးပြုနိုင်သော အလွန်မှပင်ကောင်းမွန်သည့် ကရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအတိုင်းပင် အာကာသကြည့်မှန်ပြောင်းများအသုံးပြု၍ အကောင်းဆုံးအနေအထားဖြင့်ပြုလုပ်ထားလေသည်။
မျိုးတူလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့်မျိုးကွဲလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။
သို့သော်လှိုင်းအနေအထားသည် အလွန်ခြားနားမှုမရှိစေရပါ။
. ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ကြယ်တာရာအသေးအကြီး ဂြိုဟ်များနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖြစ်ပေါ်လာပုံအပြင် ကြီးထွား လာပုံများကိုလေ့လာတွေ့ရှိနေမှုသည် အလတ်တန်းစား တယ်လီစကုတ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေ သည်။
အလွန်ကြီးမားသော တယ်လီစကုတ်များပေါနေချိန်၌ ဤသို့လေ့လာတွေ့ရှိမှုများသည် တိုးတက်သောစက် ပစ္စည်းကရိယာများအသုံးပြုခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။
သို့သော် အလွန်ကြီးမားသောတယ်လီစကုတ်များဖြင့် သုတေသနပြုခြင်းများတွင် အခက်အခဲအသစ်များဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
ထိုအခက်အခဲများသည်အလွန်များ ပြားဆန်းသစ်သည့်အတွက်၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဖြေရှင်းရန်အသေးစိတ်လေ့လာရန်လိုအပ်ပေသည်။
စီးပွားရေးနှင့်ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်အကြောင်းပြချက်များအတွက် ၂.၄ m အတန်းစား အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းကိုတောင်းဆိုထားဆဲဖြစ်သည်။
ထိုတယ်လီစကုတ်သည် အီရန်နက္ခတ္တဗေဒစခန်း၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆီးပေးနိုင်သလို မြောက်မြားစွာသော ကြယ်တာရာ နက္ခတ်များနှင့်ပတ်သက်သော အဓိကကျသည့် အချို့သော မေးခွန်းများဖြစ်သည့် ဂြိုဟ်နက္ခတ်ကြီးထွားလာပုံများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံများ ၎င်းကြယ်တာယာ ဂြိုဟ်များအတွင်း သတ္ထုထုတ်လုပ်ပေးမှုများ အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်ပုံများနှင့် ဂြိုဟ်များနှင့်ပတ်သက်ပြီးကျွန်ုပ်တို့ အသိ၌ ပေါ်လာပုံစသည် မေးခွန်းများ၏အဖြေကိုပေးနိုင်လေသည်။
အီရန်နိုင်ငံတွင် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်အသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အပို-Galactic နက္ခတ္တဗေဒသည် ရည်ရွယ်ချက်အသစ်များဖြစ်ပေသည်။
သို့သော်လွန်ခဲ့သောကာလများ၌ ကရိယာများမပြည့်စုံမှုနှင့်ကြုံကြိုက်ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးတွင် INO340 သည်ထိုလမ်းကြောင်းကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်အောင်ပြုလုပ်မည့်အစီအစဉ်များရှိလာခဲ့သည်။
နက္ခတ်နှင့်ပတ်သက်ပြီး လိုအပ်သလိုအဖြေပေးနိုင်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခုကိုအသုံးပြု၍ INO340 သည် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲထားပြီးဖြစ်သည်။
ထိုအကြောင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အကြံပေးမှုအမျိုးမျိုးကိုလည်း စိစစ်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား လင့်ခ်များ Iranian National Observatory (INO) Homepage Institute for Research in Fundamental Science (IPM) Homepage Category:အီရန်နိုင်ငံရှိ နက္ခတ္တဗေဒမျှော်စင်များ။
ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်မှ ကြည့်ပါက ကြယ်၊ ဂြိုဟ်နှင့် လတို့ လှည့်ပတ်သွားလာနေသည်ကို မြင်တွေ့ရသည်။
ရာသီဥတုကဲ့သို့သော အချို့နေရာများတွင် လေထု၏ အောက်ပိုင်းနေရာများကိုသာ ရည်ညွန်းသည်။
နေ့ခင်းဘက်တွင် ကောင်းကင်သည် အပြာရောင်သန်းသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လေသည် နေရောင်ခြည်မှ အပြာရောင်အလင်းများကို အနီရောင်ထက် ပိုမို့ပြန့်ကျဲသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ညဘက်၌မူ ကောင်းကင်သည် အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး ကြယ်၊ လ၊ နက္ခတ်တာရာများကို မြင်တွေ့ရသည်။
တိမ်တိုက်များ ဖုံးကွယ်ထားခြင်းမရှိပါက ကောင်းကင်ရှိ နေအား မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ကောင်းကင်ယံရှိ သဘာဝအတိုင်း မြင်တွေ့နိုင်သောအရာများမှာ တိမ်တိုက်များ၊ ငှက်နှင့် သက်တံတို့ဖြစ်ကြသည်။
မုန်တိုင်းဖြစ်နေစဉ် လျှပ်စီးများကိုလည်း မြင်တွေ့နိုင်သည်။
တခါတရံ ငှက်များ၊ အင်းဆက်များနှင့် လေယာဉ်ပျံများ ပျံသန်းနေသည်ကို မြင်တွေ့ရသည်။
လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် မြို့များပေါ်၌ မီးခိုးများဖြင့် အလင်းညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်ပွားတတ်ပေသည်။
အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံ အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
အားကစားနှင့် ကာယပညာသိပ္ပံကျောင်း ၆ ကျောင်းအပါအဝင် ဌာနခွဲ ၁၅ ခု ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အားကစားနှင့် ကာယပညာကော်မတီကို ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌ၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာ​ကော်မတီရုံး ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ်မှ အတွင်းရေးမှူးအနေဖြင့် တာဝန်ယူကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၇၂တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် "အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန"အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစား ဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် အားကစားဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းကာ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ထားရှိသည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ၎င်းအောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အကြီးအကဲများ ဦးမောင်မောင်ကလေး (၁၉၅၁ - ၁၉၅၃) ဦးဇော်ဝိတ် (၁၉၅၃ - ၁၉၆၄) ဗိုလ်မှူးကြီး ဂွမ်ရှိန် (၁၉၆၄ - ၁၉၇၈) ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းငြိမ်း (၁၉၇၈ - ၁၉၈၁) ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၄) ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ဒင် (၁၉၈၄ - ၁၉၉၂) ဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်ထွန်း (၁၉၉၂ - ၁၉၉၄) ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းစိန် (၁၉၉၄ - ၁၉၉၆) ဗိုလ်မှူးကြီး လှမြင့်ကျော် (၁၉၉၆ - ၁၉၉၉) ဦးသောင်းထိုက် (၁၉၉၉ - ၂၀၁၂) ဦးမျိုးလှိုင် (၂၀၁၂ - ၂၀၂၁) ဦးထွန်းမြင့်ဦး (၂၀၂၁ - လက်ရှိ) ဖွဲ့စည်းပုံ စီမံခန့်ခွဲ​ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာ​ရေးဌာနခွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနခွဲ (၁) ယှဉ်ပြိုင်ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနခွဲ (၂) လူထုအားကစားနှင့် ပညာပေးဌာနခွဲ အားကစားနှင့် ပညာရေးပေါင်းစပ်ဌာနခွဲ အားကစားကွင်းနှင့် အားကစားရုံဌာနခွဲ အားကစားဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာနခွဲ အားကစားစီမံကိန်းနှင့် သုတေသနဌာနခွဲ အားကစားနှင့် ကာယပညာသိပ္ပံ (ရန်ကုန်၊ မန္တ​လေး၊ ​တောင်ကြီး၊ ​မော်လမြိုင်၊ လွိုင်​ကော်၊ မုံရွာ) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာနမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တက္ကသိုလ်များနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာရပ်များဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲသော ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ၁၉၆၄ခုနှစ် တက္ကသိုလ်၊ ​ကောလိပ်များကို စနစ်သစ်ဖြင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ၎င်းတို့အားအုပ်ချုပ်ရန် တက္ကသိုလ်များအုပ်ချုပ်​ရေးမှူးရုံးကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၇၂ အုပ်ချုပ်​ရေးစနစ်သစ်အရ အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာနအဖြစ် ​ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ​အောက်တိုဘာလတွင် အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာနအဖြစ် ​ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁.၄.၁၉၉၈တွင် အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာနကို အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ​အောက်မြန်မာပြည်ဟူ၍ ဦးစီးဌာန ၂ခုခွဲကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁.၄.၂၀၁၅တွင် အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ တက္ကသိုလ်/​ကောလိပ် အဆင့်မြင့်ပညာဌာန -ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်​/​ကောလိပ် (၄၉) ဆရာအတတ်ပညာနှင့်​လေ့ကျင့်​ရေးဌာန - ပညာ​ရေး​ကောလိပ် (၂၅) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
၂၀၁၈ ခုနှစ် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ () (တရားဝင်အမည်; ၁၉ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ)သည် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအကြား ကျင်းပသည့် ၁၉ ကြိမ်မြောက် တက္ကသိုလ်များအားကစားပွဲတော် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံး လက်ခံကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
လက်ခံကျင်းပခြင်း ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ နာယကအဖြစ် ပါဝင်သော ၁၉ ကြိမ်မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဦးစီးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားကွင်းများ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်ရှိ ဇမ္ဗူသီရိ အားကစားရုံစုတွင် အားကစားပြိုင်ပွဲများကျင်းပခဲ့ပြီး အနီးရှိအားကစားရွာများတွင် အားကစားသမားများ ထားရှိသည်။
မြို့ နေရာ အားကစားနည်းနေပြည်တော်ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံ​လေလုံ အားကစားရုံ-ဘီဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ရေကူးအားကစားရုံရေကူးဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မြားပစ်ကွင်းမြားပစ်ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ပီတန်းအားကစားကွင်းပီတန်းဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်းပြေးခုန်ပစ်၊​​ဘောလုံးဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ -အေကြက်တောင်၊ဘက်စကတ်ဘောဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ- စီဝူရှုး၊ကရာတေးဒို၊တင်းနစ်၊ဗိုဗီနမ်ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံ ဖူဆယ်အားကစားကွင်းပိုက်ကျော်ခြင်း၊ခြင်းလုံးဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ-ဘီဘော်လီဘောဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း လေ့ကျင့်ရေးကွင်း အမှတ်(၃)ဘောလုံးဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံ လက်ဝှေ့အားကစားရုံစားပွဲတင်တင်းနစ်မြို့တော်ဂေါက် ကလပ် ဂေါက်သီးရိုက်ပြိုင်ပွဲငလိုက်ဆည်လှေလှော်ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံ ဘီလိယက်နှင့်စနူကာအားကစားရုံစစ်တုရင် thumb|မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ အထိမ်းအမှတ်များ ဆောင်ပုဒ် ဆောင်ပုဒ်အနေဖြင့် "လူငယ်နှင့်ချစ်ကြည်ရေး" ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားလူငယ်များအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ ပုံရိပ်အတွက် အောင်နိုင်ရေးကို အဓိကမထားဘဲ သန့်သန့်ရှင်းရှင်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်သွားရန် ဖော်ညွှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တွင် နိုင်ငံ​တော်အလံတွင်ပါဝင်​သော အ​ရောင်​လေးမျိုးကိုသုံးထားသည်။
အဝါ​ရောင်သည် ယုံကြည်ခြင်း၊တည်ငြိမ်​အေးချမ်းခြင်း၊ဉာဏွပညာကြီးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အဝါ​ရောင်​နေမင်းမှ အဝါ​ရောင်​ ​ရောင်စဉ်တန်း၁၁ခုမှာ အ​ရှေ့​တောင်အာရှနိုင်ငံ၁၁နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အစိမ်း​ရောင်သည် ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊သဟဇာတဖြစ်ခြင်းနှင့် ညီညွတ်ခြင်းကို​ဖော်ပြသည်။
ထို့အပြင် မြန်မာပြည်၏​တောင်တန်းနှင့်သစ်​တောများကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။
အနီ​​ရောင်သည် ရဲရင့်ခြင်း၊သစ္စာရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထို့အပြင် လက်ရှိမြန်မာပြည်၏ အနာဂတ် ဖက်ဒရယ်ပြည်​ထောင်စုကြီးဆီသို့ တ​ရွေ့​ရွေ့သွား​နေခြင်းကိုပါ​ဖော်ပြသည်။
​လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်​နေ​သော အားကစားသမားသဖွယ်ပုံ​ဖော်ထား​သော အဖြူ​ရောင်ကြယ်မှာ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော် အ​ဆောက်အဦးမှာ ၂၀၁၈ခုနှစ်ပွဲ​တော်ကို လက်ခံကျင်းပ​နေ​သော ​နေပြည်​တော်မြို့အတွက်ဖြစ်သည်။
လာဘ်ကောင် thumb|လာဘ်ကောင် လာဘ်ကောင်အနေဖြင့် ဧရာဝတီလင်းပိုင်ကို အသုံးပြုထားသည်။
ဧရာဝတီလင်းပိုင်မှာ အာဆီယံဒေသ၏ အမှတ်လက္ခဏာလဲ ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီလင်းပိုင်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၊ မဲခေါင်မြစ်နှင့် မဟာခမ်မြစ် (အင်ဒိုနီးရှား) တို့တွင်သာ ရှိသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိရစ္ဆာန်များတွင် အသိဉာဏ်အရှိဆုံးဖြစ်သည်။