kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏ နာမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဂရိနိုင်ငံနှင့် အငြင်းပွားမှု ရှိသဖြင့် မက်ဆီဒိုးနီးယား ယူဂိုဆလပ် သမ္မတ နိုင်ငံ ဟူသော အမည်ဖြင့် ယာယီညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
သမိုင်း ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်ခန့်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် အင်အားကြီးသောနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ကမ္ဘာကို သိမ့်သိမ့်တုန်စေခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူကား ထယ်ထယ်ဝါဝါ မဟုတ်တော့ပေ။
မက်ဆီဒိုနီးယားနယ်သို့ ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်တွင် သရေယှန် လူမျိုးတို့ ရောက်ရှိနေထိုင်လာကြသည်။
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်း ၉ဝဝ မျှ ကြာသောအခါတွင် ဒိုရီယန်လူမျိုးများ ရောက်လာကြသည်။
ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကလေးတွင် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့က ထိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း တာမရှည်ခဲ့ပေ။
ဘီစီ ၄ ရာစုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည့်ရှင် ဒုတိယမြောက် ဖိလစ်ဘုရင် (ဘီစီ ၃၈၂-၃၃၆)သည် နိုင်ငံကို ချဲ့ထွင်တည်ထောင်ခဲ့ရာ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံသည် တသမတ်တည်း တိုးတက်လာခဲ့လေသည်။
သူ၏သားတော် မဟာအလက်ဇန္ဒားသည် ဖခမည်းတော်ကဲ့သို့ပင် နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ၊ သူ၏လက်ထက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှား၏။
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားနိုင်ငံတော်သည် ဂရိနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၊ မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းတစ်ခွင့်နှင့် အာရှတိုက်အတွင်း အိန္ဒုမြစ်အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။
အယ်လက်ဇန္ဒာဩဂြရိတ်ဘုရင် လွန်ပြီးနောက်တွင်ကား နိုင်ငံတော်သည် အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်သွားလေသည်။
ဘီစီ ၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ရောမပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သွား၏။
အေဒီ ၃၉၅ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင်နိုင်ငံတော်အတွင်း ပါဝင်သွားလေသည်။
ခရစ်နှစ် ၆ဝဝ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ဆလဗလူမျိုးများ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် ဘူဂေးရီးယန်း နိုင်ငံတော်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်နေခဲ့၍ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် မူဆားဗီးယန်းနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်နေခဲ့လေသည်။
၁၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် တူရကီတို့သည် ထိုဒေသကို သိမ်းယူပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်။
၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းလောက်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယား နယ်၌နေထိုင်ကြသော ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဆားဗီးယန်း (နောင်သော် ယူဂိုဆလဗ်)နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ထိုနယ်ကို သူပိုင်သင့် ငါပိုင်သင့် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွားခဲ့ကြ၏။
တူရကီတို့၏ အုပ်စိုးမှုကို အကြိမ်ကြိမ်တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော်လည်း နှိမ်နင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်ချည်းဖြစ်၏။
၁၉၁၂ ခုနှစ် ပထမဗော်လကန် စစ်ပွဲတွင် တူရကီတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောကြောင့် မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဂရိ၊ ဆားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယား နိုင်ငံတို့ ခွဲဝေယူကြ၏။
ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံသည် အသေးငယ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းကိုရသဖြင့် မကျေနပ်သောကြောင့် နောက်ထပ် နယ်မြေပိုမိုရရှိရေးအတွက် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဗော်လကန်စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့၏။
သို့သော် ဘူဂေးရီးယားသာလျှင် စစ်ရှုံးခဲ့၏။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားဒေသမှ နယ်မြေပိုမိုရရှိလိုသောကြောင့် ဗဟိုနိုင်ငံများနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၏။
မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်ကို ဘူဂေးရီးယားက ခေတ္တမျှ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးသောအခါတွင်မူ နယ်နိမိတ်ကို ရှေးအတိုင်းပင် ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း ဘူဂေးရီးယားသည် မက်ဆီဒိုးနီးယားကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးနည်းအတူ စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ပြန်လည် လက်လွှတ်လိုက်ရပြန်၏။
ပထဝီဝင် မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် ဥရောပတိုက်တောင်ဘက်ရှိ ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်၏ အလယ်ပိုင်းတွင်တည်၏။
ကျောက်တောင် ထူထပ်သည်။
ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ သုံးပွင့်ဆိုင်ဆုံရာ၊ ဗာဒါမြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိလျက် ဂရိ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံများတွင် ပါဝင်နေပေသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း မိုင် ၂၅,ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်၏။
ဂရိပိုင် မက်ဆီဒိုးနားယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁၃၃,၃၇ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၇၄ဝ,ဝဝဝ မျှ ရှိသည်။
ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဆယ်လိုနီးကာ ဖြစ်၏။
ယူဂိုဆလဗ်ပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားသည် စတုရန်းမိုင် ၁ဝ,၂၃ဝ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁,၁၅၂,ဝဝဝ ရှိသည်။
ရုံးစိုက်မြို့မှာ စကုပ်လျဲဖြစ်၏။
ဘူဂေးရီးယားပိုင် မက်ဆီဒိုးနီးယားမူကား စတုရန်းမိုင် ၁,၅ဝဝ သာကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၃၅၈,ဝဝဝ ရှိပြီးလျှင် ထိုနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ ဗလက်ဂို ဗဂရက် ဖြစ်လေ သည်။
စိုက်ပျိုးရေး မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ထွန်းကားသောနယ်ဖြစ်၍ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ဆေးပင်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။
သိုးဆိတ်များကိုလည်း မွေးမြူ သည်။
လူမျိုးများ မက်ဆီဒိုးနီးယားနယ်တွင် ယခုအခါ နေထိုင်သူတို့မှာ တူရကီ၊ ဘူဂေးရီးယန်း၊ ဂရိ၊ အယ်လဗေးနီးယန်း၊ ရဟူဒီအစရှိသည့် လူမျိုးတို့ဖြစ်၏။
လူဦးရေမှာ ၃ နယ်ပေါင်း ၃၂၅ဝဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ။
အိုဆာကာရဲတိုက် အိုဆာကာမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းဖြစ်သော ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အိုဆာကာ ပရီဖက်ချာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့နှင့် ကိုဘေးမြို့တို့ ပါဝင်သော ကေဟန်ရှင်း ဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။
အိုဆာကာ ပင်လယ်အော် ပေါ်ရှိ ယိုဒိုမြစ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း တိုကျိုမြို့ နှင့် ယိုကိုဟားမားမြို့ တို့ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
ကေဟန်ရှင်းသည် လူဦးရေ အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း တိုကျိုမြို့ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း လူဦးရေ အားဖြင့် အများဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၈ သန်းမျှ ရှိသည်။
ဂျီဒီပီ အနေဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ဧရိယာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဧရိယာ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် အိုဆာကာမြို့သည် စီးပွားရေးမြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ စီးပွားရေးအား ထိန်ချုပ်မောင်းနှင်သည့် မြို့တော် တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
နေ့ဘက် နှင့် ညဘက် လူဦးရေ အချိုး အစားမှာ ၁၄၁ % မျှ ရှိသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အချိုးအဆ အများဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုအချက်က စီးပွားရေး အချက်အချာ ဒေသဖြစ်ရခြင်းကို ပိုမိုသိသာ ထင်ရှားစေသည်။
ညဘက် လူဦးရေ မှာ ၂.၆ သန်းမျှ ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးဖြစ်သည်။
နေ့ဘက်လူဦးရေမှာ ၃.၇ သန်းရှိပြီး တိုကျိုမြို့ ပြီးလျှင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။
အိုဆာကာအား မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ် ကာလအတွင်းက နိုင်ငံ၏ မီးဖိုဆောင်အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်က ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်မှု ပြုရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး အိုဆာကာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ကုန်စည်ဖလှည်သည့် ဈေးကွက် ဒေသဖြစ်ခဲ့လေသည်။
အိုဆားကားမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တိုကျိုမြို့မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
တိုကျိုမှ သုံးနာရီကြာ ရှင်ကန်းဆန်း ရထားစီးပါက အိုဆားကာမြို့ရောက်သည်။
ဟွန်းရှူးကျွန်း တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ယိုဒိုမြစ်ဝကမ်းနှစ်ဖက်ပေါ်၌ တည်ရှိ သည်။
အိုဆားကားမြို့ကို တူးမြောင်းများနှင့် ချောင်းငယ်၊ မြောင်းငယ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ မြို့တွင်း၌ တံတားပေါင်း ၈ဝဝ ကျော် ရှိလေသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားရာ မြို့ကြီးဖြစ်သည့်အပြင်၊ နိုင်ငံခြားနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ထင်ရှားသောဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ထုတ်ကုန်များမှာ ချည်ထည်၊ သံနှင့်သတ္တုပစ္စည်း၊ သားရေ ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စားစရာအချိုမုံ့များနှင့် ဆေးဝါးတို့ဖြစ်သည်။
အိုဆားကားမြို့တွင် အထူးသဖြင့် ရက်ထည်များကို အကြီး အကျယ်ထုတ်လုပ်သည်။
ရှေးအခါက အိုဆားကားမြို့သည် ဂျပန်ဘုရင် ထီးနန်း စိုက်ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ တိုကျိုမြို့သည် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း အိုဆားကားမြို့သည် ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့အဖြစ် တည်လျက်ရှိနေသေး သည်။
မြို့နှင့်သုံးမိုင်ခန့် ဝေးသောနေရာတွင် ၁၅၈၄ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရဲတိုက်ရှိသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အမေရိကန်လေတပ်သည် အိုဆားကားမြို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့ တစ်ဝက်ကျော်မျှ ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။
လူဦးရေ ၂၉၈ဝ၄၈၇ ယောက် (၁၉၇၃) ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဂျပန်နိုင်ငံ။
မြန်မာနာမည်ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် အနေအထားအချုပ်အခြာအာဏာ အငြင်းပွားမှုအခြားအချက်အလက်များA AAAA AAAA AAAZZZ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများA AAAZZZ စကော့တလန်နိုင်ငံ ဝေလနိုင်ငံ မြောက်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ မြန်မာနာမည်ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် အနေအထားအချုပ်အခြာအာဏာ အငြင်းပွားမှုအခြားအချက်အလက်များA AAAA AAAA AAAZZZ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သောနိုင်ငံများA AAAZZZ ယခင်က ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခု မဟုတ်ပေ။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အချင်းများဆဲ ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု (UNESCO) ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံ နှင့် အချင်းများဆဲ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံများ စာရင်း။
သုဂတော သုဂတဋ္ဌာနံ၊ သုဂတော သုန္ဒရံပိစ။
သုဂတော နိဗ္ဗာနံ ယာတိ၊ သုဂတော တေ နမော နမာ။
(မြန်မာပြန်) ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာကြွသွားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး ရှိခိုးကန်တော့ပါ၏ဘုရား။
(ပုတီးစိပ်နည်း) တစ်ဂါထာဆုံးလျှင် ပုတီးတစ်လုံးချ။
သုဂတော (၅)ချက်ရ၏။
(၁၀၈)လုံး ပုတီးဖြင့် တစ်ပတ်ပြည့်လျှင် သုဂတော ဂုဏ်တော်ပေါင်း (၅၄၀)ရ၏။
ဓမ္မက္ခန္ဓာ (၈၄၀၀၀) အဓိဋ္ဌာန် ပုတီးစိပ်နည်း ================================ ၁။
သုဂတော ဂါထာကို ဓမ္မက္ခန္ဓာ ရှစ်သောင်းလေးထောင် ရည်ရွယ်၍ (၁၀၈) လုံး ပုတီးဖြင့် ပုတီးပတ်ရေ (၁၅၆) ပတ်စိပ်ပါ။
ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့တွင် မဟာပထဝီမြေဓာတ် ၂သိန်း၄သောင်း ကို ရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၄၄၅) ပတ် စိပ်ပါ။
ရေဓာတ် ၄သိန်း၈သောင်း ကိုရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၈၉၀) စိပ်ပါ။
လေဓာတ် ၉သိန်း၆သောင်း ကို ရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၁၇၈၀) စိပ်ပါ။
မီးဓာတ် ၁သန်း၉သိန်း၂သောင်း ကို ရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၃၅၆၀) စိပ်ပါ။
အဓိဋ္ဌာန်တစ်ခု ပြီးတိုင်းပြီးတိုင်း ဘုရားရှင်အား ဆီမီး နံ့သာ ပန်း ရေချမ်း ကပ်လှူပြီး မေတ္တာပို့ အမျှဝေပါ။
အကျိုးထူးပါသည်။
ဆရာတော်ကိုယ်တွေ့။
ဖိုးသူတော် (www.phothutaw.com) Credit: သုဂတောဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဥတ္တမသာရ တွံတေးမြို့။
မူကွဲ ဂါထာတော်မှာ " သုဂတော သုဂတဓာနံ သုဂတော သုန္ဒရံပိစ နိဗ္ဗာနံ သုဂတောယာတိ သုဂတော တေ နမော နမာ" ဖြစ်သည်။
ပညာနေတ္ထိ ဝိပဿနာ ကျမ်းတွင် ပါရှိသည်။
တိုတိုနှင့်အကျိုးပေးစေသော ဂါထာတော်﻿မြတ်﻿﻿ဖြစ်သည်။
ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပြည်နယ် ၅၀ တွင် နောက်ဆုံးဝင်ရောက်ခဲ့သော ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်နယ်များတွင် ကျွန်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော တစ်ခုတည်းသော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ မြောက်ဘက် အကျဆုံးသော ကျွန်းအစုအဝေးမှာ ပိုလီနီးရှားဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းရှိ ကျွန်းစု အတော်များများ ပါဝင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။
ဟာဝိုင်ယီတွင် သဘာဝကျသော ရှုခင်းအမျိုးမျိုးရှိပြီး ပူနွေးသော မုတ်သုန်ရာသီဥတုရှိသည်။
ပင်လယ်ကမ်းခြေ အများအပြားရှိပြီး သမုဒ္ဒရာဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
မီးမငြိမ်းသေးသော မီးတောင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ၊ ပင်လယ်လှိုင်းစီးသူများ၊ ဇီဝပညာရှင်များ၊ မီးတောင်ပညာရှင်များ အများအပြား လာရောက်ကြလေ့ ရှိသည်။
ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဟာဝိုင်ယီတွင် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အတူ မြောက်အမေရိက နှင့် အာရှမှ ယဉ်ကျေးမှုများ လွှမ်းမိုးသည်။
ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်တွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်သူ တစ်သန်းခန့် ရှိပြီး လာရောက်လည်ပတ်သူ အများအပြား နှင့် အမေရိကန် စစ်သားများ နေထိုင်ကြသည်။
မြို့တော်မှာ ဟိုနိုလူလူမြို့ ဖြစ်သည်။
မဒါဂတ်စကားသမ္မတနိုင်ငံ သည် ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
နိုင်ငံအတွင်း မဒါဂတ်စကားကျွန်း ပါဝင်ပြီး ထိုကျွန်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်ကာ ၅၈၇,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၂၂၇,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။
ထိုကျွန်းသာမက အခြားသော ကျွန်းငယ်လေးများ မြောက်မြားစွာ ပါဝင်ပြီး ထိုကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးမှာ နိုဆီဘီ နှင့် နိုဆီဘိုဟာရာ ကျွန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မဒါဂတ်စကားသည် ဇီဝမျိုးကွဲတို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော နေရာတစ်နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် တွေ့ရသော အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန် အမျိုးအစား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တခြားနေရာများတွင် မည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ရပေ။
သမိုင်းကြောင်း မဒါဂတ်စကားကျွန်းကို ရှေးအခါကာလက အာရပ် လူမျိုးတို့ လာရောက်၍ နယ်သစ်စိုက်ထူကြသည်။
ထိုနောက် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ ရောက်လာကြသည်။
၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့လာရောက်၍ စခန်းများဖွင့်ကြ သည်။
သို့သော် ကြာမရှည်ပေ။
၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ပြန်လည် ဖွင့်လှစ်ပြန်သည်။
၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၁၁ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ် စခန်းများကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်ထားခဲ့၏။
ထိုအတော အတွင်း ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားအကြီးအကဲ တစ်ဦးသည် ပထမ ရိုဒါမာဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်အုပ်စိုးသည်။
ယင်းဘုရင်လွန်ပြီးနောက် အချင်းချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြပြန် လေရာ ပြင်သစ်တို့က ဥရောပတိုက်ရှိ လက်နက်နိုင်ငံများအား ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်က မဒါဂတ်စကားတွင် ပြင်သစ်တို့အုပ်ထိန်းခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း မာလာ ဂေဆီတို့က လက်မခံခဲ့ပေ။
ထိုကြောင့် မဒါဂတ်စကားသို့ စစ်တပ်များစေလွှတ်ကာ ထိုစဉ်က အုပ်စိုးနေသော ဘုရင်အား ပြင်သစ်တို့ အုပ်ထိန်းခြင်းကိုလက်ခံအောင် အတင်းအကြပ်ပြုခဲ့ သည်။
၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီနယ်ဖြစ်လာသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်း ပိုက်ထားခဲ့သည်။
ဤသို့ပြုရခြင်းမှာ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်း ရှိ မဟာမိတ်သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အလို့ငှာ မက်ဒါ ဂက်စကာကျွန်းကို ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများက အသုံးပြုခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက်ဖြစ်၏။
သို့သော် နောင်အခါ ဗြိတိသျှတို့သည် မိမိတို့ဘက်သား ပြင်သစ်တို့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီး ကာလတွင် မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ်သမဂ္ဂတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော ပင်လယ်ရပ်ခြား ပြင်သစ်ပိုင်နယ် ဖြစ်လာခဲ့၏။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသားများ လက်နက်ကိုင်၍ ပုန်ကန်ထကြွသော်လည်း ပြင်သစ်တို့က မကြာမီ နှိမ်နင်းလိုက် လေသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သော ပြည်သူ့ဆန္ဒမေးပွဲကြီး၌ မဒါဂတ်စကားကျွန်းသည် ပြင်သစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို တစ်ကျွန်းလုံးလိုလို ထောက်ခံခဲ့၍ ပြင်သစ်ပြည်ထောင်စုတွင် အဝင်အပါ သမ္မတ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မာလာဂေဆီသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍လည်း အမည်ပြောင်းလိုက်လေသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အချုပ်အချာ အာဏာပိုင် လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ နိုင်ငံများ Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းများ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကို​ဆောင်ရွက်ရန် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ကိုဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက် နိုင်ရန်အတွက် အရာထမ်း (၄၉) ဦး၊ အမှုထမ်း (၁၅၈) ဦး၊ ဝန်ထမ်းစုစုပေါင်း (၂၀၇) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေးလုပ်ငန်း ကော်မတီရုံးအား နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ လက်အောက်တွင် သီးခြားရုံးတစ်ရုံးအဖြစ် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ရုံး၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၈) ရက်နေ့စွဲပါ ရုံးအမိန့်အမှတ်စဉ် (၁၇/၉၂) ဖြင့် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်ရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီရုံး ဖွင်လှစ်ဆောင်ရွက်ရာမှ လုပ်ငန်းများ ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အညီ မျက်ခြည်မပြတ် ကွပ်ကဲကြပ်မတ် ညှိနှိုင်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် (၂၄−၉−၁၉၉၂) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၄/၉၂) ဖြင့် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပါသည်။
ထို့နောက် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ (၃၀−၁−၁၉၉၄) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၅/၉၄) ဖြင့် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ (၃၀−၃−၂၀၁၁) ရက်စွဲပါ စာအမှတ် (၄/၂၀၁၁) အရ နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာနအား ရပ်ဆိုင်းပြီး နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနကိုဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဗဟိုကော်မတီကို နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၂၅-၅-၈၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၂၃/၈၉) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၅) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခုအခါ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၅/၂ဝ၁၁) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၂၆) ဦး ဖြင့်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၃၁-၅-၈၉ ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၄/၈၉) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၁၇) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခုအခါ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆/၂ဝ၁၁) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၃၂) ဦးဖြင့် လုပ်ငန်းကော်မတီကို အဆင့်ဆင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်း ကော်မတီသည် ဗဟိုကော်မတီက ချမှတ်ပေးသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၃၁-၅-၈၉ ရက်နေ့မှ စတင်၍ လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ (၁၃) ခု ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၃-၁ဝ-၉၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ အစည်းအဝေး (၃/၉၄) ဆုံးဖြတ်ချက် အရ လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆/၁၁) အရလည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး/ဒုတိယဝန်ကြီးများအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်၍ ဌာနဆိုင်ရာ အကြီးအကဲများ ပါဝင်သော လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ (၁၈) ခု ကို လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂၄-၈-၂ဝ၁၂ ရက်စွဲပါအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆ဝ/၂ဝ၁၂) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ(၁၃)ခု ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လမ်း/တံတားလုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ ကျန်းမာရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ ပညာရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ စွမ်းအင်လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ အိမ်ရာဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ စာရင်းစစ်ဆေးရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ သာသနာရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ ပြည်ထဲရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ စီးပွားဖြစ် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ ထူထောင်၍ ဒေသခံပြည်သူများ၏ အလုပ်အကိုင် နှင့် အခွင့်အလမ်းများ၊ လူမှုစီးပွားရေးအခြေအနေများ တိုးတက်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ၁၃-၆-၈၉ ရက်နေ့မှစ၍ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူးများ၊ ပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌများမှ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်သော ဒေသဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီ (၁၁) ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့်အထိ လုပ်ငန်း ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ရာမှ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၆/၁၁) အရ ဒေသဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌများ အဖြစ် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအား တာဝန်ပေးအပ်၍ ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။
၂.၅.၂၀၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁/၂၀၁၂) ဆုံးဖြတ်ချက်အရအောက်ပါအတိုင်း ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ(၉)ခု ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကချင်ပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ရှမ်းပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ကယားပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ကရင်ပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ မွန်ပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ရခိုင်ပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ချင်းပြည်နယ် ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ကိုးကား ပြင်ပအဆက်အသွယ် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ၏တွစ်တာစာမျက်နှာ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ၏ယူကျူ့မှတ်တမ်းများ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ။
စီမံကိန်းနှင့် စီမံရေးရာဦးစီးဌာန (အင်္ဂလိပ်: Planning and Administrative Department) သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အကြီးအမှူးမှာ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
လင်္ကာဒီပချစ်သူ သည် စာရေးဆရာ ချစ်ဦးညို၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် မြေလတ်သားစာပေဖြင့် အုပ်ရေ ၂၀၀၀ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၉ တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ လင်္ကာဒီပချစ်သူ ကို ပန်းချီဝသုန်က ရုပ်ပြဇာတ်လမ်း အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် လုံးချင်းရုပ်ပြအဖြစ် ထွက်ရှိပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ်၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတုတ္ထအကြိမ်၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပဥ္စမအကြိမ်၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆဌမအကြိမ်၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သတ္တမအကြိမ်၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အဌမအကြိမ်၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် နဝမအကြိမ်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒသမအကြိမ်၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဧကာဒသမအကြိမ်၊ ၂၀၁၈ တစ်နှစ်အတွင်း၌ပင် ဒွါဒသမအကြိမ်နှင့် တေရသမအကြိမ်တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်၊၊ စာဖတ်သူများအမြင် ဤစာအုပ်ကို စတင်ထုတ်ဝေစဉ်က ရာမမင်းသားအစား ဒဿဂီရိ (ခေါ် ) ရာဝဏ ဟူသော ဇာတ်လမ်း၏ လူဆိုးဇာတ်ကောင်ကို အဓိကဇာတ်လိုက်မင်းသားနေရာ ထား၍ ရေးထား‌သောကြောင့် စာဖတ်သူတို့အကြား ဝေဖန်မှုများ ရှိသကဲ့သို့ စာရေးဆရာကြီးများ၏ ချီးကျူးမှုများလည်း ရရှိခဲ့သည်။
Reference Category:မြန်မာ စာအုပ်များ။
မာလဝီသမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိက တိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ယခင်က ညာဆာပြည်ဟု ခေါ်ကြသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် တို့တွင် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။
တန်ဇန်နီးယားနှင့် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံတို့၏ နယ်စပ်ကို မာလဝီကန် ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။
ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၅,၅၆၀ စတုရန်းမိုင် (၁၁၈,၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၁၃,၉၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ လီလောင်းဝီမြို့ ဖြစ်သည်။
မာလဝီဆိုသော အမည်သည် မာရဗီ ဟူသော အခေါ်အဝေါ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး ယခင်က ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သော ညန်ဂျာလူမျိုးတို့ကို ခေါ်ဆိုသော အမည်အဟောင်း ဖြစ်သည်။
မာလဝီနိုင်ငံကို အာဖရိက၏ နွေးထွေးသော အသည်းနှလုံး ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကိုးကား * Category:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
၁၉၅၄ - ၅၈ ခုနှစ်၊ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ကို နောက်ခံထားကာ တတန်းတည်း စာသင်ခဲ့ကြတဲ့ သူငယ်ချင်း လေးဦး ဘွဲ့နှင်းသဘင်ယူပြီး (၂၅)နှစ်အကြာ ငွေရတု သဘင်မှာ ပြန်ဆုံကြရင်း၊ သူတို့ဖြတ်သန်းခဲ့ကြတဲ့ ၂၅ နှစ်တာ ဘဝခရီးကို ရေးဖွဲ့တင်ပြ ထားခဲ့တဲ့ အမေရိကန် စာရေးဆရာ အီးရစ်ဆီဂယ်(Erich Seagal) ၏ The Classကို ဆရာမြသန်းတင့်မှ ဘာသာပြန်ထားသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်းလင့်ခ် www.myanmarisp.com/2011/eBooks/The-Class/viewhhaha Category:မြန်မာ ဘာသာပြန်စာအုပ်များ။
မော်လ်ဒိဗ့်၏ တရားဝင်အမည်မှာ မော်လ်ဒိဗ့်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်းမှ ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ၏ အနောက်တောင်ဘက် ၄၃၅မိုင် (၇၀၀ ကီလိုမီတာ အကွာ) နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏အနောက်တောင်ဘက် ၂၅၀ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် အိန္ဒိယနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောက်‌ခတ်ကျွန်းဝိုင်း ၂၆ ခုတွဲသည် မြောက်ဘက် အီဟာဗန်ဓိပ္ပိုဟူကျွန်းဝိုင်းမှ တောင်ဘက် အဒ္ဒူမြို့ထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။
အကြမ်းဖျင်း တိုင်းထွာသည့်အခါ ၂၉၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁၅ စတုရန်းမိုင်) ပါဝင်သော မော်လဒိုက်သည် ကမ္ဘာတွင် ပထဝီဝင်အရ အကွဲကွဲအပြားပြား အဖြစ်နေဆုံး နိုင်ငံများတွင် တခု ဖြစ်သကဲ့သို့ ၃၉၃၅၀၀ ယောက်သာ ရှိသော နေထိုင်သူ ပမာဏ အနည်းငယ်ကြောင့် ကုန်းမြေဧရိယာ အရကော၊ ‌လူဦးရေအရပါ အသေးငယ်ဆုံး အာရှ နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
မာလီသည် မြို့တော် ဖြစ်ပြီး၊ လူနေထူထပ်ဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
အလယ်ပိုင်းနေရာတွင် ရှိ၍ ဘုရင်ကြီးကျွန်းဟု အစဉ်အလာအရ ခေါ်ဆိုသည်။
မော်လဒိုက်ကျွန်းဆွယ်များသည် ခါဂေါ့နှင့် လက်ရှက်ဝိ ကျောက်‌ချပ်တို့ကို ပေါင်းစည်းကာ ကမ္ဘာ၏ ဇီဝဒေသ ဖြစ်ပေါ်စေသော၊ ထို့ပြင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ကျယ်ပြောသော ရေအောက် တောင်တန်းကြီး ဖြစ်သည့် ခါဂေါ့-မော်လဒိုက်-လက္ကာဒိုက် တောင်စွန်းကြီး ထိပ်တွင် တည်ရှိနေသည်။
ပျမ်းမျှ မြေပြင်အမြင့်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှနေ၍ ၁.၅ မီတာ (၄ ပေ ၁၁ လက်မ) ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံး တိုင်းပြည် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးနေရာ အမှတ်သည်ပင် ၂.၄ မီတာ (၇ ပေ ၁၀ လက်မ)သာ ရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် အန္တရာယ် မကြာခဏ တွေ့နေရာ၊ အစိုးရက ၂၀၁၉ ခုနှစ် အရောက်တွင် မော်လဒိုက်ကို ကာဘွန် ကင်းစင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်စေရမည်ဟု ၂၀၀၉ ခုနှစ်က ကတိပေးထားသည်။
မော်လဒိုက်ကျွန်းနိုင်ငံသည် ဘီစီအီး လေးရာစုကတည်းကပင် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ၊ ယဉ်ကျေးမှုအရ ကူးလူးဆက်ဆံမှု ရှိပြီး ဖြစ်သည်။
မော်လဒိုက်ကျွန်းဆွယ်သည် ၁၂ ရာစုတွင် အစ္စလာမ် ဘာသာ ကိုစတင်စိတ်ဝင်စားခဲ့ကျသည်။
အာရှနှင့် အာဖရိကတို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ခြင်းတို့၌ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။
၁၆ ရာစုအလယ်ပိုင်းမှ စ၍၊ ဥရောပ ကိုလိုနီပြု နိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံရပြီး၊ ၁၈၈၇ တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ လက်အောက်ခံ နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၅ တွင် ဗြိတိန်က လွတ်လပ်ရေး ပေးပြီး သမ္မတ ရွေးကောက်ကာ သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်သည်။
နောင်ဆယ်စုနှစ်များစွာတွင် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန် ကြိုးပမ်းနေကြခြင်းနှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရခြင်းတို့ကြောင့် လူသိများလာသည်။
မော်လဒိုက်သည် တောင်အာရှနိုင်ငံများ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အသင်း (South Asian Association for Regional Cooperation - SAARC) တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ၊ အစ္စလာမ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (Organization of Islamic Cooperation)နှင့် ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့(Non Aligned Movement) တို့တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်က မော်လဒိုက်ကို အလယ်အလတ် ဝင်ငွေ ရရှိသော အထက်တန်း စီးပွားရေး ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
Upper middle income World Bank. Retrieved 18 September 2015. ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို ရှေးယခင်ကတည်းက ကြီးကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်လာပြီး၊ ယခုအခါ ခရီးသွားလုပ်ငန်းလည်း လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသည်။
လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုအညွှန်းကိန်း မြင့်မားသည်ဟု သတ်မှတ်ခံရသော တောင်အာရှ နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံတွင် ပါဝင်ပြီး၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အပြိုင် ဖြစ်သည်။
မော်လဒိုက်သည် ဇူလိုင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ (Commonwealth republic) ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်းနှင့် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းများကို နိုင်ငံတကာက ဝေဖန်သည့်အခါ ဆန့်ကျင်သည့်အနေဖြင့် အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ တွင် ဓနသဟာယ အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မော်လဒိုက်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန () သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်ရုံး ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဝန်ကြီးခန့်အပ်ထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
အာဏာသိမ်းပြီး ၃ နှစ်ခန့်အကြာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး (၃) ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။