kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤသို့လျှင် အချိန်ကာလာအနည်းအငယ်အတွင်း အကွပ်အမျက်အစီအရင် များပြားလွန်းလှသောနရပတိစည်သူမင်းကြီး၏စိတ်ရိုင်းစိတ်ကြမ်းကိုပင် ပျော့ပြောင်းသွားလောက်အောင် ပြုပြင်ပေးနိုင်စွမ်းသောအရာသည်ကား အနန္တသူရိယ၏စာအလင်္ကာပင် ဖြစ် တော့သည်။
မင်းကြီးသည်စာအလင်္ကာကိုဖတ်ရှုတော်မူရသည့်အချိန်မှစ၍ တအောက်မေ့မေ့ တရှိုက်မက်မက်ဖြစ်ကာ အမျက်ကိုလည်း ချုပ်ရုပ်၊ ဆည်းတားတော်မူသည့်ပြင် နောက်နောင်ငါအမျက်တော်ရှိ၍ သတ်လေဟုအမိန့်ရှိသော်လည်း တစ်လ၊ ငါးသီတင်းထား၍စစ် ကြောဘိ၊ သေစေတန်မှသေစေ။
မသေတန်သူကိုလွတ်စေ ဟူ၍ပင် အမိန့်တော်ချမှတ်ရှာလေသည်။
ထို့နောက်လည်း ကန်ချောင်း၊ ဆည်မြောင်းပြုပြင်ခြင်း၊ စေတီပုထိုးတည်ထားခြင်း၊ သိန်းဃို(သီရိလင်္ကာ)မှရောက်လာသည့် ဆပဋထေရ်အ မှူးရှိသောသံဃာငါးပါးနှင့်တကွ ပံ့သထူထေရ်အစရှိသည့်တို့အား ဆည်းကပ်ခြင်းအမှုတို့ကိုဆက်လက်ပြုတော်မူဘိသည်။
ဤကားအနန္တ သူရိယအမတ်ကြီးသေအံ့မူးမူးတွင်ရေးသားခဲ့သောအမျက်ဖြေလင်္ကာ၏ကျေးဇူးတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ဓားသွားထက်ကလောင်သွားသည်ထက်လေသည် ဟူ၍ ဆိုခဲ့ကြသည်မဟုတ်ပါလော။
ဦးကုလားမဟာရာဇဝင်ကြီးပထမအုပ်မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ Category:ပုဂံခေတ်။
အနှိပ်ပညာဟူသည် အနာရောဂါရှိသူတို့အား ပျောက်ကင်းချမ်းသာရန် ဆုပ်၊ နယ်၊ နင်း၊ နှိပ်ပေးသော ပညာဖြစ်၏။
ထိုပညာအကြောင်းကို ရှေးဆရာကြီးတို့ ရေးသားအပ်သော လင်္ကာ၌ ကိုးဆယ် ခြောက်ပါး၊ ရောဂါများကို၊ လက်ဖျားထိရောက်၊ ကင်းကွာပျောက်လိမ့်၊ မှတ်လောက်စရာ၊ ရှေးဆရာတို့၊ စဉ်လာဥပဒေ၊ ထားခဲ့ပေသား၊ အသေအချာ၊ နှိပ်ပုံမှာကား။
စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုထားသည်။
အနှိပ်ပညာကို ဆရာကောင်း သမားကောင်းတို့ထံ နည်းခံသင်ကြား ကောင်းစွာတတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သောဆရာများကား အနာရောဂါရှိသူ တို့ကို အသေအချာ စမ်းသပ်၍၊ သူ့ရောဂါနှင့်သူ နှိပ်ကွက်ကျကျ တစ်ကြိမ်နှိပ်ကာမျှဖြင့် ပျောက်ကင်းချမ်းသာသွား၏။
ဆေးဝါးဓာတ်စာ စားရန်မလိုဟု ဆိုကြသည်။
အနှိပ်ပညာကား သေးနုပ် သိမ်ဖျင်းသောပညာမဟုတ်၊ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သော ပညာဖြစ်၏။
အသက်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်၏။
ကျန်းမာရေးအတွက် တာဝန်ယူနိုင်၏။
သင်ကြားရာ၌လည်း တကယ်တမ်းတတ်မြောက်၍ တိုင်းသူပြည်သား အကိုးကွယ်ခံ ဆရာတစ်ဆူလုပ်နိုင်လောက်အောင် သင်ကြားပါမူ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်ရန် ခဲယဉ်း၏။
သိမ်မွေ့နက်နဲလှ၏။
ခဲယဉ်းပုံ သိမ်မွေ့နက်နဲပုံကို အကျဉ်းချုပ်မျှ ပြဆိုပါအံ့။
သင်ကြားလိုသူသည် နှိပ်ပေးရမည့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို စိစစ်ဝေဖန်ရ၏။
ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကား အဆောက်အဦတစ်ခု သို့မဟုတ် ယန္တရားစက်ကြီးတစ်ခုအလား၊ အရိုးကြီး အရိုးငယ်တို့ကို အမာခံထား၍ အရိုးတစ်ခု နှင့် အရိုးတစ်ခုကို အကြော ကြီးအကြောငယ်တို့ဖြင့် မြဲမြံအောင် တုပ်နှောင်ဖွဲ့ချည်ဆက်စပ်ကာ၊ ထိုအရိုးနှင့် အကြောတို့ကို ပိုမိုတောင့်တင်းခိုင်မာလာအောင် အသားတို့ဖြင့် သုတ်လိမ်းမွမ်းမံလျက်၊ အပေါ်ယံက အရေထူ အရေပါးတို့ဖြင့် အုပ်ဖုံးလွှမ်းခြုံပြီး ဆောက်လုပ်ထားသော သက်ရှိအရာဝတ္ထုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုအရိုးအကြော အသားအရေတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို တစ်ဆင့်တက်၍ ဆံပင်၊ အမွေး၊ ခြေသည်း၊ လက်သည်းစသည်ဖြင့် အမာခံဖြစ်သော အဖတ်ပထဝီဓာတ် ၂ဝ နှင့် သည်းခြေသလိပ်၊ ပြည်စသည်ဖြင့် ပျစ်ချွဲယိုစီးသော အရည် အာပေါဓာတ် ၁၂ ပါးအားဖြင့် ၃၂ ကောဋ္ဌာသ ( သုံးဆယ့်နှစ်ကောဋ္ဌာသ။
) ၃၂ ပုံပုံပြီးလျှင် ယင်း ၃၂ ကောဋ္ဌာသတို့၏တည်နေပုံ အကြီးအငယ် အရွယ်သဏ္ဌာန်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်သွယ်ပုံ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်းကိစ္စ ပြီးမြောက် နိုင်သည့် အစွမ်းသတ္တိစသည်တို့ကို အကြမ်း အားဖြင့် နားလည် အောင် စိစစ်၍ သင်ကြားလေ့လာရသည်။
ထို ၃၂ ကောဋ္ဌာသတို့တွင် နှိပ်ရာ၌ အသုံးဝင်ဆုံးဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို တစ်ဆင့်တက်ပြန်၍ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်ထောက်ကန်ထားသည့် အရိုးကြီး အရိုးငယ်သုံးရာ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၏ ဝဲဘက်၊ ယာ ဘက်၊ ရှေ့ဘက်၊ နောက်ဘက်၊ လက်ခြေ ဤခြောက်ဌာနတို့၌ တစ်ဌာနလျှင် ငါးချောင်းစီ ဖြာဆင်းနေသော အကြောမကြီး ၆ဝ နှင့် တစ်ကိုယ်လုံး ပိုက်ကွန်အုပ်ဖုံးထားသည့်အလား ယှက်ကာ သွားနေသော အကြောငယ် ၉ဝဝ၊ သို့မဟုတ် များစွာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ကိုယ်လုံး သုတ်လိမ်း မွမ်းမံ ထားသော အသားတုံးအသားတစ် ၉ဝဝ တို့ကိုလည်းကောင်း ယင်းတို့၏ တည်နေပုံ၊ အကြီးအငယ် အရွယ်သဏ္ဌာန် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်သွယ်ပုံ၊ ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်း ကိစ္စ၊ ပြီးမြောက်နိုင်သည့် အစွမ်းသတ္တိ စသည်တို့ကို လက်ဖြင့် စမ်းသပ်၍၊ သို့မဟုတ်၊ အရိုးပုံ၊ အကြောပုံ၊ အသားပုံတို့ကို ကြည့်ရှု၍ အသေးစိတ် နားလည်အောင် စိစစ်၍ သင်ကြား လေ့လာရသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၏အစိတ်အပိုင်းကို နားလည်ပြီးနောက် တစ်ဆင့်တက်ပြန်၍ အနာရောဂါ ဖြစ်လာပုံကို သင်ကြား ရသည်။
သင်ကြားရာ၌ မည်သည့်အနာရောဂါသည် မည်သည့် အစိတ်အပိုင်း၌ ဖြစ်၏။
ထိုအစိတ် ပိုင်း၌လည်း မည်သည့် အရိုးရှိသည်၊ မည်သည့်အကြောရှိသည်၊ မည်သည့်အသားရှိ သည်။
မည်သည့်အကြောကို ထိအောင်နှိပ်လျှင် အနာရောဂါ ပျောက်ကင်းနိုင်၏ စသည်ဖြင့် သင်ကြားလေ့လာရသည်။
သို့မှသာလျှင် ကောင်းစွာ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သောအနှိပ်သည် ဖြစ်နိုင်သည်။
ထိုအနှိပ်သည်မျိုးဖြစ်ပါမှ လူတို့၏ ကျန်းမာရေး အတွက် ရဲဝံ့စွာ တာဝန်ခံနိုင်သည်။
အနှိပ်ပညာကား ယခုအခါမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ပညာ မဟုတ်၊ ရှေးရှေးအခါကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပညာဖြစ်သည် ဟု ယူဆသည်။
မင်းစိုးရာဇာ သူဌေးသူကြွယ်စသော ဂုဏ် သရေရှိ လူကြီးလူကောင်းတို့သည် ထူးခြားကြီးကျယ်သော အနာရောဂါမရှိသော်လည်း ညောင်းညာကိုက်ခဲသောအခါ၊ မအီ မသာရှိသောအခါ လက်ဖြင့်ဆုပ်နယ်ခြင်း၊ နှိပ်ခြင်း၊ ခြေဖြင့်နင်း ခြင်းတို့ကို ခံလေ့ရှိကြ၏။
ဆရာသမားတို့ကို တပည့်တပန်း တို့က၊ အမိအဘတို့ကို သားသမီးတို့က၊ သက်ကြီးရွယ်အိုတို့ကို အသက်အရွယ်ငယ်သူတို့က ကျင့်ဝတ်တစ်ခု အနေဖြင့် ဆုပ် နယ်ခြင်း နင်းနှိပ်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပေးလေ့ ရှိကြ၏။
လူသာမက ယခုအခါ မြင်းမွေးသောသူတို့သည် မြင်းညောင်းညာသောအခါ၊ ဆီးဝမ်းချုပ်သောအခါ စသည်တို့၌ လက်ဖြင့် နှိပ်နယ်ပေးခြင်း ကား မျက်မြင်သာဓကဖြစ်သည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ် နိပါတ်တော် အသာတမန္တန်ဇာတ်၌ တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးထံ အသာတမန္တန်ကို သင်ကြားရန် လာ သောတပည့်အား တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးက အမောင် အသက် ၁၂ဝ ရှိ၍ မျက်စိမမြင်သော ငါ၏ မိခင်အိုကြီးအား လုပ် ကျွေးပြုစုပါ၊ အသာတမန္တန်ကို တတ်မြောက်ပါလိမ့်မည်၊ လုပ်ကျွေးပြုစုသောအခါ မိခင်အိုကြီးအား ကိုယ်တိုင် ဆုပ် နယ်နင်းနှိပ်ပေးပါဟု မှာထားသောစကားသည် အနှိပ်ပညာ အတွက် သာဓက ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှေးအခါကပင် အနှိပ်ခံသော အလေ့အထရှိသဖြင့် အနှိပ်ပညာ ရှိသည်ဟု ယူဆထိုက်သည်။
တိုင်းရင်းသားဆေးပညာအစီရင်ခံစာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၉ ခုနှစ် (ဘိုးတော် မင်းတရား လက်ထက် လောက်တွင်) မဏိပူရက ကသည်းမင်းသမီးတစ်ပါးသည် မြန်မာဘုရင်မင်းမြတ်၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်လာ၍ ယင်းနှင့်အတူ အနှိပ်အတတ်တွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူဆရာတစ်ဦး ပါလာ သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ဆရာစ ခေါ် ဆရာတစ်ဦးရှိဘူး၍၊ ထိုနည်းအတိုင်း များစွာ ကုသ၍ အလွန်ထင်ရှားခဲ့ကြောင်း အဆိုရှိသည်။
သို့အတွက် မန္တလေး မြို့မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထိုစဉ်အခါက စ၍ ကသည်းအနှိပ်ပညာ လည်း တစ်စတစ်စ ပျံ့သွား၏ဟု ယူဆဘွယ်ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ အနှိပ်ပညာ တိုးတက်ထွန်းကားလာသဖြင့် အနှိပ်ခံသော အလေ့အထလည်း ပိုမိုများပြားလာ၏။
အနှိပ်သည်တို့လည်း အဆင့်အတန်း မြင့် လာကြသည်။
ထိုကြောင့် စည်သူမောင်မောင်ကျော် ရေးသား အပ်သော မန္တလေးမြို့တည် နန်းတည်စာတမ်းတွင် သာသနာ တော်ရေး၊ တိုင်းပြည်ရေးများကို ဆောင်ရွက်တော်မူသော အကြောင်းကို ပြရာ၌ ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးမှာ မှန်နန်းတော် ကြီး မြောက်ဘက် ရွှေနန်းတော်ကြီးတွင် အမြဲစံတော်မူသည်။
နံနက် ၆ နာရီခန့်အချိန် စက်တော်ခေါ်ရာမှ နိုးတော်မူလျှင် ပုဏ္ဏားဝန်ဟဇနနှင့်တကွ အသင့်စောင့်နေသော ကသည်းအနှိပ် တော် ရှစ်ယောက်တို့က အနှိပ် ဆက်ရသည်ဟု အဆိုရှိသဖြင့် အနှိပ်ခံသော အလေ့အထကား ဘုရင်မင်းမြတ်မှစ၍ တစ်နိုင်ငံ လုံး ရှိခဲ့ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
လွန်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်ရွာတစ်ရွာတွင် အနှိပ် ပညာကို ထူးချွန်စွာ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သော အနှိပ်သည် ဆရာကြီး တစ်ဦးရှိသည်။
ယင်ဆရာကြီးသည် တစ်ခါနှိပ်လျှင် အခငွေ ၅ဝ ကျပ် ယူလေ့ရှိ၏။
မည်သည့်ရောဂါမဆို တခါနှိပ်လျှင် ပျောက်ကင်းချမ်းသာ၏။
အလွန်ခိုင်ခံ့သော ရောဂါဖြစ်လျှင် နှစ်ခါသာနှိပ်ရ၏။
ရောဂါသည်များ အိမ်သို့ခေါ်၍ မလိုက်၊ အနှိပ်ခံ လိုသောရောဂါသည်တို့သည် ဆရာကြီးအိမ်သို့ လာကြ ရ၏။
နေ့စဉ်လာကြသော ရောဂါသည်များကား အိမ်ဝင်း အတွင်း၌ လှည်းဝိုင်းကြီးဖြစ်၍ နေသည်။
ထိုဆရာကြီး၏ ထူးခြားချက်ကား အိမ်သို့လာသော ရောဂါသည်များနှင့် နောက်ပါလူတို့အား အမြဲထမင်းကျွေး၍ လွှတ်လေ့ရှိသည်။
(ထိုဆရာကြီး၏အကြောင်းကို အထက်သို့ အမြဲတက်နေသာ လေနာရောဂါကို တစ်ကြိမ်နှိပ်ရုံဖြင့် ပျောက်ကင်းသွားသော မိတ်ဆွေတစ်ဦး ပြောကြားသဖြင့် သိရသည်။
) ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်ကပင် တောရွာတစ်ရွာမှ ဦးပဉ္စင်းတစ်ပါးနှင့် ဘုရားဖူးလိုက်လာသော အနှိပ်သည် ဆရာ ကြီးတစ်ဦးသည် ရန်ကုန်မြို့ ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ခုတွင် ခေတ္တ တည်းခိုကာနေ၏။
ထိုအခိုက် ရန်ကုန်မြို့ ရပ်ကွက်တစ်ခုတွင် လေဖြတ်ရောဂါသည်တစ်ဦးရှိ၏။
ရောဂါသည် ဇနီးသည် ယင်း ဦးပဉ္စင်း၏ညွှန်ကြားချက်အရ ဆရာကြီးအား အိမ်သို့ ပင့်ခေါ်၍ ရောဂါသည်ကိုပြ၏။
ဆရာကြီးသည် ရောဂါသည်၏ဝမ်းကို လက်ညိ|ုးဖြင့် အသာထောက်၍ စမ်းသပ်ကြည့်သည်။
စမ်းသပ် ပြီးသောအခါ ရောဂါသည်၏ဇနီးကို တစ်နေရာသို့ခေါ်ကာ သူငယ်မ၏ခင်ပွန်းကား ဤရောဂါမှ ထမြောက်တော့မည် မဟုတ်၊ နှိပ်ခွင့်မရှိ၊ နှိပ်သော်လည်း ရောဂါသည် ပင်ပန်းရုံသာ ရှိတော့မည်၊ လာမည့် သီတင်းကျွတ်လတွင် မုချ သေလိမ့်မည်၊ သေခါနီးလျှင် ရောဂါတိုးလာလိမ့်မည်ဟု ပြောဆို၍ ပြန်သွား သည်။
ထိုရောဂါသည်မှာ အနှိပ်သည်ဆရာကြီး ပြောဆိုသွား သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်ပြီးလျှင် သီတင်းကျွတ်လ၌ ကွယ်လွန်သွား ရှာ၏။
(ထိုဆရာကြီးအကြောင်းကို ရောဂါသည်ဇနီး ပြောကြား သဖြင့် သိရသည်။
) ဤဆရာကြီး နှစ်ဦး၏အကြောင်းအရာကို ထည့်သွင်းဖော်ပြရခြင်းမှာ အနှိပ်ပညာ၏ အစွမ်းသတ္တိကို သိရှိ နားလည်ကြရန်သာ ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အနှိပ်ပညာသည် သိသိသာသာကြီး ဆုတ်ယုတ် လာခဲ့၏။
အနှိပ်ပညာကို ကောင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသူ မရှိ သလောက်ပင် ဖြစ်နေ၏။
လက်ရှိအနှိပ်သည်များလည်း အလုပ် မရှိသဖြင့် အလုပ်တစ်ခု ဖြစ်ရန် လုပ်နေသူသာများ၏။
အနှိပ်မတတ် အနင်းဖက်ဆိုသည့်အတိုင်း နင်းလိုနင်း၊ နှိပ်လိုနှိပ်၊ ချိုးလိုချိုး ဖြစ်နေကြ၏။
ခန္ဓာကိုယ်အကြောင်းကို နားမလည်၊ ရောဂါအကြောင်းကိုလည်း လုံးလုံးမသိကြ၊ ထင်မိ ထင်ရာ နင်းကြ နှိပ်ကြ ချိုးကြသည်မှာ အရိုးအဆစ် လွဲသွား မည်၊ အကြောလွဲသွားမည်၊ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ချို့ယွင်း သွားမည်ကို ကြောက်ဖွယ်ကောင်းလှသည်။
သတိရှိကြပါကုန်။
နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် တိုက်တွန်းလိုသည်မှာ အနှိပ်ပညာ အကြောင်းအရာကို သိလိုလျှင်၊ သူ့ရောဂါနှင့် သူ့နှိပ်ကွက်ကို သိလိုလျှင် လောကဟိတရာသီကျမ်း အစတွင် ပြဆိုထားသော ရှေးဆရာကြီးတို့ လင်္ကာ သုံးပိုဒ်ကို ကြည့်ရှုမှတ်သားကြရန် ဖြစ်သည်။
thumb|သတ္တုဒြပ်သား၌ အပူချိန် မြင့်သွား၍ လူ့မျက်စေ့နှင့် မြင်တန်သော အပူ စွမ်းအင်ဖြာမှုများ အလင်းအဖြစ်လည်း ထုတ်လွှတ်နေပုံ အပူစွမ်းအင် (အင်္ဂလိပ်: thermal energy or heat energy) ဆိုသည်မှာ ဒြပ်ထုအပိုင်းအစတိုင်း၌ အစဉ်ခိုကပ်နေသော စွမ်းအင်တမျိုး ဖြစ်ပြီး၊ ထိုစွမ်းအင်ကြောင့် အရာဝတ္ထု၏ အမှုန်တို့မှာ တုန်ခါမှုသဘော အစဉ်ရှိနေကာ ၎င်းတုန်ခါမှုကို အပူချိန်အဖြစ် တိုင်းတာ ရရှိနိုင်သည်။
ထို့နောက် ၎င်းအပူချိန် ကွာခြားမှုရှိသော အရာဝတ္ထုများ ဆက်စပ်မှု ရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက် အပူချိန် တူညီသွားကြသည်အထိ အပူစွမ်းအင်တို့ စီးကူးဖလှယ်ကြမည်။
Van Wylen, Gordon; Sonntag, Richard (1978). Fundamentals of Classical Thermodynamics (Second edition, SI Version, Revised Printing ed.) လောက(Universe)တွင် အပူစွမ်းအင် ရှိသော်လည်း အအေးစွမ်းအင်ဟု မရှိချေ။
အပူစွမ်းအင် ပမာဏ လျော့နည်းသော အရာဝတ္ထုတို့သာ ရှိနိုင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ရေခဲတုံးကို လူက လက်နှင့်ထိကိုင်၍ အေးသည်ဟု ခံစားရခြင်းမှာ အအေးစွမ်းအင်ကို ခံစားရခြင်း မဟုတ်ပေ။
အပူချိန်ပိုနည်းနေသော ရေခဲတုံးထံသို့ အပူချိန်ပိုများနေသော လက်ဖျားထံမှ အပူစွမ်းအင်တို့ စီးကူးခြင်းသာ ပကတိ ဖြစ်ပျက်နေသည်။
အရေပြားထံမှ ထိုသို့ အပူစွမ်းအင်မှာ လျော့ထွက်နေကြောင်း အာရုံခံဆဲလ်များက ပေးပို့သည့် လျှပ်စီးငယ် သတင်းအချက်အလက်များကို ဦးနှောက်က လက်ခံဖတ်ရှုနေခြင်းသည်ပင်လျှင် လူက ခံစားသိရှိမှုတမျိုးကို ရရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းကို "အေးသည်"ဟု လူ့ဘာသာစကားဖြင့် သမုတ်ကြသည်။
အပူစွမ်းအင် လုံးဝကင်းစင်နေသည့် ဒြပ်ထုသည် အပူချိန်အားဖြင့် သုည ကယ်လ်ဗှင် (0 K) ဖြစ်နေမည်။
၎င်းမှာ -273° C ခန့်နှင့် ညီမျှသည်။
သို့သော် မည်သည့် ဒြပ်ထုမှ ထိုအပူချိန်အတိအကျသို့ ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိ၍ အပူစွမ်းအင် လုံးဝကင်းစင်သော ဒြပ်ထု မရှိနိုင်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။
အပူ ရူပဗေဒအသိအားဖြင်း စွမ်းအင်ဟူသမျှသည် အလုပ်ပြီးမြောက်စေသဖြင့် အလုပ်ပြီးမြောက်မှု (work done) အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သော စကေလာ တိုင်းဖွယ်များ ဖြစ်သည်။
သို့ဖြင် အလုပ် (work done) နှင့် ယူနစ်ချင်း တူသည်၊ နိုင်ငံတကာစံယူနစ် အားဖြင့် J (joul; ဂျူးလ်) ဖြစ်သည်။
လူသားတို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ရှိ သက်ရှိများ ရှင်သန်ရန် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ကို နေမှ အပူစွမ်းအင်အဖြစ် အဓိက ရရှိသည်။
အလင်းသည်လည်း အပူစွမ်းအင် အသွင်ကွဲတမျိုးဟု သိမှတ်နိုင်သည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများအနက် လူတို့၏ မျက်စေ့မှ အာရုံခံဆဲလ်များ ခံစားနိုင်သော အလင်းရောင်များမှာ အပူစွမ်းအင် ပမာဏအားဖြင့် ခပ်နည်းနည်းသာ ရှိသည်။
ထို့ထက် စွမ်းအင်မြင့်၍ လှိုင်းအလျားတိုသော (ဥပမာအားဖြင့် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်) လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို ဒြပ်ထုများက စုပ်ယူလျှင်မူ ရရှိသည့် အပူစွမ်းအင် ပမာဏ ပိုများပေမည်။
သို့ဖြင့် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းကို ဝတ္ထုတခုထံမှ ဖြာလွတ်ထွက်လာသော အပူစွမ်းအင် အစအနများဟု သိနားလည်နိုင်သည်။
မီးလောင်ခြင်းသည်လည်း လောင်စာ၏ အမှုန်များက အပူစွမ်းအင် များပြားလုံလောက်သွားခြင်းကြောင့် (စွမ်းအင် မြင့်လျက် တုန်ခါ ပြုတ်ထွက်ကာ) လေထဲရှိ အောက်စီဂျင်မော်လီကျူးများနှင့် ဓာတ်ပြုရာမှ အပူစွမ်းအင် ဖြာထွက်မှုပင် ဖြစ်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း အပူကို စွမ်းအင်အဖြစ် မမြင်ဘဲ အရာဝတ္ထုတစ်ခုအနေဖြင့် ကာလကြာညောင်းစွာ အမှတ်မှားလာခဲ့ကြရာ ခရစ် ၁၇၉၈-၉၉ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကောင့် ရမ်းဖှို့ နှင့် ဆာရ် ဟန်ဖှရီ ဒေဗီ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးနှစ်ဦးက ထိုအယူ ဟောင်းကို တော်လှန်လိုက်ကြလေသည်။
(ဒေဗီဆာဟန်ဖရီ။
) ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးနှစ်ဦး၏လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုများအရ အပူသည် မြင်နိုင်၊ကိုယ်တွယ် နိုင်သည့်အရာဝတ္ထုမဟုတ်၊ ဒြဗ်ဝတ္ထုများအတွင်းရှိ မြူတို့၏ တုန်လှုပ်မှုပင်ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ဖော်လိုက်ကြသည်။
ဆိုလိုရင်း မှာ မော်လီကျူးခေါ် မြူတို့၏ တုန်လှုပ်မှုသည် အပူဓာတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သို့သော် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးနှစ်ဦး ၏ စမ်းသပ်မှုများနှင့် ဆိုလိုရင်း သဘောတို့မှန်ကန်ပုံကို နောင် နှစ်ပေါင်း ၄ဝ အကြာတွင် ဂျိမ်း ပရက်စကော့ ဂျူးလ် က တစ်ဖန် မိမိ၏ စမ်းသပ်တိုင်းတာမှုဖြင့် ထပ်မံရှင်းပြမှ ကမ္ဘာက နားလည်လက်ခံလာလေသည်။
ဂျူးလ်သည် အပူနှင့်အလုပ်တို့ ဆက်စပ်နေပုံ၊ မည်သို့တိုင်းတာရရှိပုံတို့နှင့်တကွ အပူ၏ စံတင်ခုကိန်းကိုပါ သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ထိုခုကိန်းကို ယခုထက်တိုင် အောင် လက်ခံသုံးစွဲလျက်ရှိသည်။
(ဂျူးလဂျေပီ။
) အကြမ်းဖျင်း သဘောတရား ဒြပ်ဝတ္ထုအသီးအသီး၌ပါရှိသော မော်လီကျူးတို့သည် အမြဲတမ်း တုန်လှုပ်လျက်ရှိသဖြင့် အပူလည်း အမြဲတမ်းပင် ရှိသည်။
သို့ရာတွင် မော်လီကျူးများ သာမန်အခါထက်တိုးတက် လျင်မြန်စွာ တုန်လှုပ်လာမှ အပူမှာ သိသာလာသည်။
အပြင်းအထန် တုန်လှုပ်သောအခါ ပူရုံမက မီးပင် ထတောက်နိုင်ပေသည်။
ထိုကြောင့် တောမီးလောင်ခြင်းသည် ခြောက်သွေ့သော သစ်ကိုင်းများ အချင်းချင်း ပွတ်တိုက်မိရာမှ အတွင်းရှိ မော်လီကျူးများ ပြင်းထန်စွာ တုန်လှုပ်မှုကြောင့် မီးထတောက်ကာ တစ်တောလုံး ကူးဆက် လောင်ကျွမ်းခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို အပူတိုက်ပေးသောအခါ ထိုအပူကြောင့် အလေးချိန်တိုး၍ မလာပေ။
သို့ရာတွင် ထိုအရာဝတ္ထု အတွင်းရှိ မော်လီးကျူးများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကန်ကျောက်တုန်လှုပ်မှု ပြင်းထန်လာသည့်အတွက် မော်လီကျူးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုတို့၏ အကွာအဝေးမှာ ပိုမိုဝေးကွာလာကာ အရာဝတ္ထုကိုယ်ထည်သည် ယခင်က ထက်ကား (ကြီးထွား) လာရလေ သည်။
မီးရထားသံလမ်းတစ်လျှောက်ကို ကြည့်သောအခါ သံလမ်း အဆက်တိုင်း၌ သံလမ်းချင်းထိမနေစေပဲ အနည်းငယ် ခွာထားသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
ထိုသို့ ခွာထားခြင်းမှာ နွေအခါ နေပူလာသောအချိန်၌ သံလမ်းရှည်ထွက်လာသောအခါ အတော်ကျအောင် နေရာပေးထားခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
ဤသို့အပူကြောင့် ကားထွက်လာရာတွင် အရာဝတ္ထုတို့သည် အမျိုး အစားကိုလိုက်၍ ကားထွက်ပုံချင်း မတူကြပေ။
ပုံစံမှာ အရွယ်တူညီသော မှန်စတစ်ခုနှင့် သွပ်စတစ်ခုတို့ကို အညီအမျှ အပူ တိုက်ပေးသည်ဆိုပါစို့။
အပူတိုက်ပေးပြီးနောက် တိုင်းတာကြည့်လျှင် သွပ်စက မှန်စထက် ပိုပြီး ကြီးနေသည်၊ (ဝါ) ကားလာ သည်ကို တွေ့ရပေမည်။
အပူကို တိုင်းတာရာတွင် အတိုင်းနှစ်မျိုးရှိ၍ ယင်းတို့မှာ အပူ(အအေး) ချိန်နှင့် အပူပမာဏတို့ ဖြစ်လေသည်။
အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် မည်မျှပူသည် (အေးသည်)ကို သာမန်အားဖြင့် စင်တီဂရိတ်နှင့် ဖာရင် ဟိုက်ဒီဂရီ အမှတ်ပြ ပြဒါးတိုင် (သာမို မီတာ) များဖြင့် တိုင်းတာလေ့ရှိသည်။
ဒြပ်ဝတ္ထုတွင်ရှိသော မော်လီကျူးများ ပိုမိုလျင်မြန်စွာ တုန်လှုပ် လာသောအခါ ထိုဒြဗ်ဝတ္ထု၏အပူချိန်အမှတ်သည် မြင့်လာသည်။
ထိုကြောင့် အပူ(အအေး)ချိန်သည် မော်လီကျူးတို့၏ တုန်လှုပ်မှုနှုန်းအပေါ်၌ တည်လျက် ရှိပေသည်။
သို့ရာတွင် အပူချိန်အမှတ်ချင်းတူညီသော ရေတစ်စည်နှင့် ရေတစ်ခွက်ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။
ရေတစ်စည်တွင် ရှိသော အပူ ပမာဏမှာ ရေတခွက်တွင်ရှိသော အပူပမာဏထက် များရပေမည်။
တစ်ဖန် အလေးထုချင်း တူညီစေကာမူ ပစ္စည်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခု အမျိုးချင်း ကွဲပြားပါကလည်း ပါရှိသောအပူပမာဏမှာ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ တူညီလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
ပုံစံမှာ အလေး ထုချင်း တူညီသောရေနှင့် ပြဒါးကို အပူတိုက်ပေး ကြည့်မည် ဆိုပါစို့။
အပူချိန်အမှတ်ချင်း ညီတူညီမျှ တက်ရလေအောင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြဒါးထက်ရေကို အပူပိုပြီး တိုက်ပေးရသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။
လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်အရ ပြဒါး အလေး ချိန် တပေါင်နှင့် ရေအလေးချိန် တစ်ပေါင်ကို အပူချိန်အမှတ် တစ်ဒီဂရီ တက်စေလိုသောအခါ ပြဒါးကို တိုက်ပေးရသော အပူထက် အဆပေါင်း ၃ဝ ကြီးသောအပူဖြင့် ရေကို တိုက်ပေး ရသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုကြောင့် အပူ ပမာဏသည် အရာဝတ္ထု တစ်ခု၏ အလေးထုနှင့် အမျိုးအစားအပေါ်တွင် တည်ရှိကြောင်း သိအပ်ပေသည်။
အပူပမာဏကို ကယ်လိုရီအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှ အပူခုကိန်း အားဖြင့်လည်းကောင်း တိုင်းတာလေ့ ရှိသည်။
ကယ်လိုရီတစ်ခုမှာ တစ်ဂရမ်လေးသောရေကို အပူချိန်စင်တီ ဂရိတ် တစ်ဒီဂရီ မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်သည့် အပူပမာဏ၊ သို့မဟုတ် အပူစွမ်းအင်ဖြစ်သည်။
ကယ်လိုရီကို သိပ္ပံ ကိစ္စ အဝဝတွင် အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှ အပူခုကိန်း တစ်ခုမှာမူ တစ်ပေါင်လေးသောရေကို ဖာရင်ဟိုက် တဒီဂရီ မြှင့်တင်ရန် လိုအပ်သည့် အပူပမာဏ၊ သို့မဟုတ်၊ အပူစွမ်းအင် ဖြစ်သည်။
ထိုခုကိန်းကို အင်ဂျင်နီယာများ အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
သိပ္ပံပညာပြဆိုချက်အရ ကျွန်ုပ်တို့သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု ကို ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ -၄၅၉၊ သို့မဟုတ် စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ- ၂၇၃ သို့တိုင်အောင် အအေးခံပေးနိုင်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုအတွင်း ရှိ မော်လီကျူးတို့၏ လှုပ်ရှားမှုမှာ လုံးဝငြိမ်သက်သွားသဖြင့် အပူလည်း လုံးဝကင်းမဲ့သွားပေလိမ့်မည်။
သို့သော် လက်တွေ့ အားဖြင့်ကား အဆုံးစွန်သုညဒီဂရီအမှတ်ဟု ခေါ်လေ့ရှိသော ထိုအအေးဆုံးအမှတ်သို့တိုင်အောင် မည်သူမျှ မစွမ်းဆောင် နိုင်သေးချေ။
ဒြဗ်ဝတ္ထုတို့သည် အပူချိန်ကိုလိုက်၍၊ တစ်နည်း မော်လီကျူးတို့၏ တုန်လှုပ်မှု အမြန်အနှေးကို လိုက်၍ ရုပ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲကြပုံမှာ အတော်စိတ်ဝင်စားဘွယ်ကောင်း ပေသည်။
မော်လီကျူးတို့၏ တုန်လှုပ်မှုကို တဖြည်းဖြည်း လျင်မြန်စေခြင်းဖြင့် ဒြဗ်ဝတ္ထုတို့ကို အေးရာမှ ပူစေသောအခါ ဒြဗ်ဝတ္ထုသည် အခဲမှ အရည်သို့လည်းကောင်း၊ အရည်မှ အငွေ့သို့ လည်းကောင်း ပြောင်းလဲတတ်သည်။
တစ်ဖန် မော်လီကျူး တို့၏ တုန်လှုပ်မှုကို တဖြည်းဖြည်း နှေးစေခြင်းဖြင့် ဒြဗ်ဝတ္ထုကို ပူရာမှ အေးစေသောအခါတွင်လည်း အငွေ့မှ အရည်သို့ လည်းကောင်း၊ အရည်မှ အခဲသို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲသွားတတ်လေသည်။
အပူစီးကူးနည်းများ အပူသည် (၁) ဒြပ်သားတလျှောက် စီးကူးခြင်း၊ (၂) ဒြပ်သားတို့ ဝှေ့လှည့်ကာ အပူဖလှယ်ခြင်း၊ (၃) စွမ်းအင်ဖြာထွက်ခြင်း ဟူသော နည်းသုံးနည်းဖြင့် ကူးစက်ဖလှယ်နိုင်သည်။
ဒြပ်သားတလျှောက် အပူ စီးကူးခြင်း ဒြပ်သားတစ်ခု၏ အမှုန် အစုအဝေး အပိုင်းအစများ နေရာမရွှေ့ဘဲ ၎င်းတို့၏ တုန်ခါမှုကိုသာ လက်ဆင့်ကမ်းခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်ကို ကူးစက်လက်ဆင့်ကမ်းနိုင်သည်။
ဤသို့ဖြင့် အစိုင်အခဲဒြပ်သားများ အပူစီးကူးမှု ပြုနိုင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် အပူစီးကူးမှုကောင်းသော သံချောင်း၏ အစွန်းတဘက်တည်းကိုသာ မီးတောက်အတွင်း ထားရှိလျှင်လည်း ဤသို့ ဒြပ်သားတလျှောက် အပူစီးကူးခြင်း (thermal conduction) ကြောင့် ကျန်သော မီးတောက်နှင့် ဝေးရာ အစွန်းမှာလည်း မကြာမီ အပူချိန် မြင့်တက်လာမည်ကို အလွယ်တကူ လက်တွေ့ စမ်းကြည့်နိုင်သည်။
အပူချိန် ကွာခြားသော ဒြပ်သားထု ၂ခု (သံချောင်းတစ်ချောင်းတည်း၏ တစ်ဝက်နှင့် ကျန်တစ်ဝက် အဖြစ်လည်း တွက်ချက်စဉ်းစားနိုင်။
) မျက်နှာပြင်ချင်း ထိစပ်မှု ရှိစေလျှင် ဖြစ်ပေါ်သော အပူစွမ်းအင် စီးကူးနှုန်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်အံ့။
သည် ထိစပ်နေသည့် အချိန်ပမာဏ။
သည် ထိစပ်မျက်နှာပြင်ကို ဖြတ်သန်း၍ (အပူချိန်မြင့်ရာ ဒြပ်ထုမှ အပူချိန်နိမ့်ရာ ဒြပ်ထုသို့) စီးကူးသွားသော အပူစွမ်းအင် ပမာဏ။
သည် မျက်နှာပြင်ချင်း ထိစပ်နေမှု၏ အကျယ်အဝန်း။
သည် ဒြပ်ထု၂ခု၏ အပူချိန်ချင်း ကွာခြားမှု ပမာဏ။
သည် ဒြပ်ထု အစွန်း၂ဘက်ကြား အကွာအဝေး။
ဒြပ်သားတို့ ဝှေ့လှည့်ကာ အပူဖလှယ်ခြင်း သဲကန္တာရကို ဖြတ်သန်းလာသော လေသည် မခံမရပ်နိုင်အောင်ပူသည်။
မီးဖိုကို ဖြတ်လာသော လေသည်လည်း အလွန်ပူသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဤသို့ဖြစ်ခြင်းမှာ အပူသည် တိုက်ခတ်လာသည့် လေဖြင့်အတူ လိုက်ပါလာခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အပူသယ်ဆောင်ခြင်းဆိုသည်မှာ လေပူ၌သာမဟုတ်၊ ရေနွေးနှင့် ရေနွေးငွေ့တို့၌လည်း ပါရှိနိုင် သည်။
အေးသောနိုင်ငံများတွင် တိုက်တာအိမ်ရာများကို နွေး စေရန်အတွက် လေပူ၊ ရေပူ၊ သို့မဟုတ် ရေနွေးငွေ့များ စီးဖြတ် ရာ ပြွန်များကို လိုအပ်သလို တပ်ဆင်ထားကြလေသည်။
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းအဖြင့် ဖြာစေခြင်း နေနှင့် ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာ၏ အကြားတွင် ကျယ်ပြန့်၍ ဒြပ်သားကင်းမဲ့သော လေဟာနယ်ကြီးသာ ရှိသည်။
ထိုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ဆီသို့ အပူရှိန် ရောက်လာသည်မှာ အပူစီးခြင်း၊ သို့မဟုတ် အပူသယ်ဆောင် ခြင်းတို့ဖြင့် ရောက်လာနိုင်ရန် အကြောင်းမရှိ၊ ကြားခံဒြပ်သားကြောင့် မဟုတ်ဘဲ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း အဖြစ် ရောက်လာခြင်းသာဖြစ်ပေသည်။
ဒြပ်သား ကိုယ်ထည်တစ်ခု၏ အမှုန်များ တုန်ခါမှုကြောင့် အပူလှိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ အစဉ် ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။
သို့သော် အပူလှိုင်းတိုင်းကို မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။
အပူလှိုင်းဟုခေါ်ရသော်လည်း သာမန် သဘောအားဖြင့် ထိုလှိုင်းများကိုယ်တိုင်က အပူမဟုတ်ကြ ပေ။
မိမိတို့နှင့် တွေ့ထိမိသော အရာဝတ္ထုတို့တွင် အပူကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် လျှပ်စစ်နှင့်သံလိုက် စက်ကွင်းများ ဂယက်ထ ပျံ့နှံ့မှုတို့ ဖြစ်လေသည်။
အပူလှိုင်းတို့နှင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု တွေ့ထိသောအခါ အပူ လှိုင်းအချို့ကို အရာဝတ္ထုက စုတ်ယူလိုက်၍ ကျန်အပူလှိုင်း များကို ပြန်၍ဟတ်ထုတ်လိုက်လေသည်။
ထိုသို့ စုတ်ယူလိုက်သည့် အပူလှိုင်းတို့၏ စွမ်းအင်ကြောင့် အရာဝတ္ထု အတွင်းရှိ အမှုန်များ တုန်လှုပ်လာကာ အရာဝတ္ထုကို ပူလာစေသည်။
အရာဝတ္ထုတို့သည် အပူလှိုင်းကို စုတ်ယူရာတွင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု သတ္တိချင်း မတူညီကြချေ။
အမည်းရောင်ရှိသည့်ပစ္စည်းသည် အဖြူရောင်ပစ္စည်းထက် အပူလှိုင်းကို ပိုမိုစုတ်ယူနိုင်သည်။
ထိုကြောင့် နွေအခါတွင် အဖြူထည်များကို ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အပူဒဏ်မှ ပို၍ သက်သာခွင့်ရကြလေသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ကုဋေကုဋာကပင် နေ၏အပူရှိန်သည် ကမ္ဘာပေါ်သို့ ကျရောက်နေခဲ့ပြီးလျှင် ကျောက်မီးသွေး၊ ဓာတ်ဆီ၊ ဓာတ်ဆီအငွေ့၊ ထင်းစသော လောင်စာများထဲတွင် ခိုအောင်း သိုမှီးပြီးနေခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် ယခုအခါ ကျွန်ုပ် တို့သည် အစားအစာချက်ပြုတ်ခြင်း၊ အလုပ်ရုံစက်ရုံ မီးရထား စသည်တို့တွင် ထိုထင်းမီးလောင်စာတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်း ဖြင့် အပူစွမ်းအင်ကို ထုတ်နုတ်၍ အသုံးချနေနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဓာတ်ပစ္စည်းတို့၏ ဓာတ်ဖောက်ပြန်မှုနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ကို အသုံးပြုခြင်းတို့ဖြင့်လည်း အပူကို ဖန်တီးရယူနိုင်ပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ပဆာဒီး နားမြို့၌ နေ၏အပူရှိန်ကို တိုက်ရိုက်အသုံးချထားသည့် နေမိုတာစက်ကြီးများ ရှိသည်။
ထိုစက်များတွင် နေပူရှိန်ကို ပြောင်းလုံးပုံ ဗွိုင်လာရေနွေးအိုးပေါ်သို့ စုရုံးကျရောက်စေရန် အနေအထားအံကိုက် တပ်ဆင်ထားသော မှန်ကလေးပေါင်း များစွာဖြင့် စီမံထားသည်။
ဤသို့ဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အပူကို ရှေးကစ၍ အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် အမျိုးမျိုး အသုံးချခဲ့လေရာ ဂျိမ်းဝပ်စသော ရှေးအင်ဂျင်နီယာများကြောင့် တစ်ဖန် ကျွန်ုပ်တို့သည် ရေနွေးငွေ့စက်၊ မော်တော်အင် ဂျင်စက်တို့ဖြင့် အပူ၏လုပ်အားကို ထုတ်ယူကာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဓာတ်မီးထွန်းညိ|ရေး စက်အမျိုးမျိုးကို ခုတ်မောင်း လည်ပတ်ရေးတို့အတွက် အသုံးချနိုင်ခဲ့ပြန်လေသည်။
ယခုအခါတွင် အပူကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်လည်း သက်သာလွယ်ကူစွာ ထုတ်နုတ်ကာ နေရာ အနှံ့အပြားမှာပင် တိုးတက်အသုံးချလျက် ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) အကိုးအကား ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ် ကဏ္ဍ:အပူကူးပြောင်းခြင်း။
အလွန်အေးသော တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အပူအအေး မျှမျှတတ နေထိုင်သွားနိုင်ရန် အိမ်တွင်း အပူ ဓာတ်ပေးစနစ်ကို တီထွင်ရလေသည်။
ဤသို့ အပူဓာတ်ပေး ခြင်းစနစ် မရှိပါက အလွန်အေး သောဒေသများတွင် နေထိုင် သော လူများသည် အအေးဒဏ်ခံနိုင်အောင် လုပ်နေရသည်နှင့် ပင် အချိန်ကုန် လူပမ်း ဖြစ်ကြရပေမည်။
အခြား စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေးစသည်တို့ကို လုပ်ကိုင်ရန် အချိန်ရှိတော့မည် မဟုတ်ပေ။
ပထမဆုံး အပူဓာတ်ပေးစနစ်မှာ မီးလင်းဖိုများပင် ဖြစ်သည်။
တီထွင်မှု မပေါ်သေးမီ ရှေးခေတ်က လူများသည် အိမ်တွင်း၌ ထိုမီးလင်းဖိုမျိုးဖြင့်သာ အအေးဒဏ်ကို ခုခံခဲ့ကြ သည်။
ထိုနောက် မီးလင်းဖိုများတွင် ခေါင်းတိုင်များ တပ်ဆင် လာကြသည်။
တစ်ဖန် ခေါင်းတိုင်မှတစ်ဆင့် မီးဖိုများကို အုတ်၊ အုတ်ကြွပ်များနှင့် ပြုလုပ်လာကြသည်။
ထိုမှတစ်ဖန် သွန်းသံများနှင့် ပြုလုပ်ကြပြန်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် ယခုခေတ် ကျောင်းများနှင့် အချို့အဆောက်အအုံများတွင် အသုံးပြုသည့် ဗဟိုအပူဓာတ်ပေးရုံများ ဆောက်လုပ်လာသည်အထိ တိုးတက် လာခဲ့လေသည်။
လူသည် သွေးနွေးသတ္တဝါဖြစ်၍ လူ၏ကိုယ်အပူချိန်သည် ၉၈ ့၆ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီဖြစ်သည်။
စားလိုက် သောအစာသည် ကိုယ်အပူချိန်အတွက် ထင်းမီးဖြစ်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာပတ်ဝန်း ကျင်၏ အပူချိန်သည် အေးသောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာမှ အပူများ ထွက်လျက်ရှိ၏။
အထည်အဝတ်သည် ကိုယ်မှထွက်သောအပူကို တားဆီး၏။
သို့သော် အလွန်အေးသောဒေသများတွင် အပူ အအေး မျှမျှတတရှိစေရန် အိမ်တွင်း၌ အပူရအောင် ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
ထိုကြောင့် အိမ်တွင်း၌ အပူချိန် ၆၅ ဒီဂရီမှ ၇ဝ ဒီဂရီရှိအောင် လုပ်ပေးရလေသည်။
အပူသည် နည်းသုံးမျိုးဖြင့် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရောက်သွား၏ နည်းသုံးနည်းမှာ အပူစီးခြင်း၊ အပူ သယ် ဆောင်ခြင်းနှင့် အပူဖြာထွက်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
အပူစီးခြင်းဟူ သည်မှာ လေသည် ပူသောပစ္စည်းတစ်ခုနှင့် တွေ့ထိရာမှ ပူလာ ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
အပူသည် ပူသောပစ္စည်းမှ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ လေဆီသို့ တိုက်ရိုက် စီးလာခြင်းဖြစ်သည်။
ဤအပူစီးခြင်းမျိုး သည် သံချောင်းတစ်လျှောက် အပူစီးလာခြင်းမျိုးနှင့် အလွန်တူ ၏။
သံချောင်းတစ်ချောင်း၏ အစွန်းတစ်ဖက်ကို မီးတွင်ထား၍ အခြားအစွန်းတစ်ဖက်ကို လက်နှင့်ကိုင်ထားလျှင် အပူသည် သံချောင်းတစ်လျှောက် စီးလာသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
အပူသယ်ဆောင်ခြင်းဟူရာ၌ ပူသောပစ္စည်းသည် ပတ်ဝန်း ကျင် လေကို ပူစေ၏။
ထိုပူသောလေသည် ပေါ့ သွားသဖြင့် အပေါ်သို့ ပူစေ၏။
ထိုပူသောလေသည် ပေါ့သော လေနေရာ၌ အေးသောလေဝင်လာရာ ထိုလေလည်း ပူလာသဖြင့် အပေါ်သို့ တက်ပြန်၏။
ဤနည်းဖြင့် ပူသောပစ္စည်းအနားမှ လေပူသည် တစ်ဆက်တည်း လှည့်၍ တက်နေလေသည်။
ပူသောပစ္စည်းမှ အပူသည် ရေဒီယိုလှိုင်း၊ အလင်းလှိုင်းများ ကဲ့သို့ လှိုင်းအသွင်ဖြင့် ဖြာထွက်၏။
ဤအပူလှိုင်းများသည် ပလာနယ်ကိုလည်းကောင်း၊ လေထုကိုလည်းကောင်း မပူစေဘဲ ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်သော သတ္တိရှိသည်။
နေ၏အပူသည် ကမ္ဘာ မြေကြီးသို့ ရောက်၍ ပူလာရခြင်းမှာ အပူဖြာထွက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
မီးအနား၌ ရပ်နေလျှင် ကျွနု်ပ်တို့ထံသို့ ရောက်လာ သောအပူသည် များသောအားဖြင့် အပူ ဖြာထွက်၍ ရောက်လာ ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗဟိုအပူဓာတ်ပေးစနစ်သည် အဆောက်အအုံတစ်ခုတွင် ဗဟို တစ်နေရာမှ အခြားအပူအလိုရှိသည့် နေရာများသို့ ဖြန့်ဝေပေး သောစနစ်ဖြစ်ရာ ဖြန့်ဝေပေးသည့်နည်းကြီး နှစ်နည်းရှိသည်။
ပထမနည်းသည် သွယ်ဝိုက်သောနည်း၊ သို့မဟုတ် လေပူပေး သောနည်းဖြစ်သည်။
ဒုတိယနည်းမှာ ရေနွေးငွေ့၊ သို့မဟုတ် ရေပူတို့ကို ရေဒီယေတာများ ရှိရာသို့ ပိုက်လုံးများဖြင့် ပို့ပေး၍ ထိုမှတစ်ဆင့် အပူဓာတ်ကို ထုတ်ပေးလေသည်။
လေပူပေး နည်းစနစ်တွင် သယ်ဆောင်လာသော လေပူကို သာ အခန်းရှင်များ ရကြသည်။
လေကို အဆောက်အအုံတစ်ခု ၏ အောက်ထပ်တွင် ဖိုကြီးတစ်ခုနှင့် ပူအောင်လုပ်၏။
ပူသော လေသည် အပေါ်သို့ တက်စမြဲဖြစ်ရကား ပိုက်လုံးကြီးများဖြင့် အခန်းများသို့ ပို့ပေးလေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ လေမှုတ်စက်ဖြင့် ထို လေပူများကို မှုတ်၍ အခန်းများသို့ အပူဓာတ် မျှမျှတတ ရရှိစေရန် ပို့ပေးသည်။
လေပူပေးစနစ်သည် တပ်ဆင်ရာ၌ အဖိုးနှုန်းသက်သာသဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အိမ်များတွင် အသုံးများကြ သည်။
သို့ရာတွင် ရေနွေးငွေ့၊ သို့မဟုတ် ရေပူပေး စနစ် လောက် မကောင်းလှပေ။
ရေနွေးငွေ့နှင့်ရေပူပေးစနစ်ကို အဆောက်အအုံကြီးများ အားလုံးလောက်တွင် အသုံးပြုကြသည်။
ယင်းစနစ်သည် လေပူ ပေးစနစ်ထက် စရိတ်ကြီးလေးသော်လည်း အပူဓာတ်ရရာ၌ မှန်၍ ပို၍လည်း အားထားရသည်။
ရေနွေးငွေ့နှင့်ရေပူပေး စက်ရုံတွင် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းများမှာ ဗွိုင်လာအိုး၊ ရေနွေးငွေ့၊ သို့မဟုတ် ရေပူကို ဆက်သွယ်သွားသော ပိုက်လုံး များနှင့် အပူဖြန့်ဝေပေးသည့် ရေဒီယေတာများ ဖြစ်ကြသည်။
ရေနွေးငွေ့ဖြင့် အပူဓာတ်ပေးသည့် စနစ်တွင် ဗွိုင်လာအိုး ထဲ၌ ရေနွေးငွေ့သည် အပူချိန် ၂၁၂ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ရှိလာ သောအခါ ဖြန့်ဝေပေးနိုင်သဖြင့် စရိတ် သက်သာပေသည်။
ဤသို့ အပူချိန်လျော့၍ ပေးလိုသည့်အခါ ပိုက်လုံးများနှင့် ရေဒီ ယေတာများတွင် လေမရှိအောင် စုတ်ထုတ်ပေးရသည်။
ဤအပူ ဓာတ်ပေးစနစ်တွင် ရေနွေးငွေ့သည် ရေအဖြစ်သို့ ဖွဲ့သွားသဖြင့် နေရာအသီးသီးတို့တွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ပလာနယ် ဖြစ်လာလေသည်။