kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Anne သည် သူမနှင့် သူမ၏ အခင်ဆုံးသူငယ်ချင်း Sasha Waybright (Anna Akana) နှင့် Marcy Wu (Haley Tju) တို့ ၏ မွေးနေ့တွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ဂီတသေတ္တာကို ခိုးယူရန် ရွယ်တူချင်း ဖိအားပေးခံနေရပြီး ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ ပြည့်နှက်နေသော ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ ပြည့်နှက်နေသော ကုန်းနေရေနေတောများ အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သော Amphibia ကမ္ဘာဆီသို့ ခြိမ်းချောက်သောသတ္တဝါများ။
Anne သည် သူမ၏ သူငယ်ချင်းများနှင့် ကွဲကွာပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ကောင်းသော ငယ်ရွယ်သော Sprig (Justin Felbinger) ပါဝင်သည့် Plantars မှ ခေါ်ဆောင်သွားပါသည်။
ကြိုတင်မှန်းဆ၍မရသော စွန့်စားခန်းကလေး pollywog Polly (Amanda Leighton); Wartwood မြို့ရှိ ခြံတစ်ခြံတွင် နေထိုင်သော ရိုးရာအဘိုး Hop Pop (Bill Farmer) နှင့် အကာအကွယ်လွန်ကဲပြီး ရိုးရာအဘိုး၊ သူမသည် သူမ၏မိသားစုအသစ်နှင့် ရင်းနှီးလာသောအခါ Anne သည် သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ရခြင်း၏အဓိပ္ပာယ်ကို တဖြည်းဖြည်းသိရှိလာပြီး သူမ၏သူငယ်ချင်းများကိုရှာဖွေကာ အိမ်သို့ပြန်ရန်ကြိုးစားရင်းနှင့် စစ်မှန်သောမိတ်ဆွေဖွဲ့မှုကို တိုးပွားလာစေခဲ့သည်။
ဤအတောအတွင်း Sasha သည် Frog Valley ၏နေအိမ်ကိုထိန်းချုပ်ရန်ရှာဖွေနေသော Toad Tower ၏စစ်မက်ဆင်ခြေဖုံးများ၏ခေါင်းဆောင်ကပ္ပတိန် Grime (Troy Baker) နှင့် Sasha နှင့်မဟာမိတ်ဖြစ်သည်။
ရာသီနှစ်ခုတွင်၊ Anne နှင့် Plantars တို့သည် Calamity Box ၏လျှို့ဝှက်ချက်များကိုလေ့လာရန်နှင့် Anne အိမ်သို့ပြန်ရန်နည်းလမ်းရှာရန် Amphibian မြို့တော် Newtopia သို့လမ်းခရီးထွက်ကြသည်။
ထိုနေရာတွင်၊ Anne သည် ရှေးကျသောစမ်းသပ်မှုများမှတစ်ဆင့် သေတ္တာ၏စွမ်းအားကို ပြန်လည်ရရှိရန် ကမ်းလှမ်းသော Marcy နှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံကာ Amphibia ၏အုပ်ချုပ်သူဘုရင် Andrias (Keith David) သည် ၎င်းတို့အတွက် လျှို့ဝှက်အစီအစဉ်များရှိကြောင်း မသိလိုက်ပေ။
ဤအတောအတွင်း၊ Sasha နှင့် Grime တို့သည် Newtopia ကို ကျူးကျော်ပြီး ဘုရင်ကို ဖြုတ်ချရန် ကြံဆကာ ဖားများကို Amphibia အားလုံးကို အုပ်စိုးခွင့်ပေးသည်။
ရာသီသုံးတွင်၊ Anne နှင့် Plantars တို့သည် East Los Angeles မြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ Anne ၏နေအိမ်သို့ ပို့ဆောင်ကြသည်။
ယခုအခါ Anne သည် ဖားမိသားစုအား လူ့ကမ္ဘာနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ကူညီပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ Amphibia သို့ ပြန်သွားရန် နည်းလမ်းရှာနေစဉ် Andrias ၏ Multiverse ကျူးကျော်မှုကို ရပ်တန့်ရန် ၎င်းတို့၏ အထောက်အထားများကို လျှို့ဝှက်ထားရန် ကူညီရမည်ဖြစ်သည်။
Amphibia တွင် Sasha နှင့် Grime သည် Wartwood မှလူများအား Core အဖြစ်လူသိများသော Marcy ကိုသူ့သခင်အတွက်တန်ဆာအဖြစ်အသုံးပြုရန်စီစဉ်သော Andrias ကိုပုန်ကန်ရန်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:ကာတွန်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ။
သုံးရောင်ခြယ်ကြောင် ညီအစ်မများ သုံးရောင်ခြယ်ကြောင် (Calico Cat)သည် အသွေးအရောင် သုံးမျိုး ပါဝင်သည့် မည်သည့်မျိုးရှိသည့် အိမ်မွေးကြောင် ကိုမဆို ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သုံးရောင်ခြယ်ကြောင်တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် 25% မှ 75% အထိ ရှိသောအဖြူရောင် နှင့်အတူ လိမ္မော်ရောင်နှင့် အနက်ရောင်အကွက်ကြီးများ (သို့မဟုတ် တစ်ခါတစ်ရံ ခရင်မ်နှင့် မီးခိုးရောင်အကွက်များ) များ ပါရှိကြသည်။
သို့သော် အခြားသော အရောင်များဖြင့်လည်း ဤအရောင်သုံးပုံစံ မျိုးရှိနိုင်သည်။
ရှားပါးသည့် မျိုးရိုးဗီဇအခြေအနေများမှလွဲ၍ ၎င်း သုံးရောင်ခြယ်ကြောင်များ အားလုံးနီးပါးသည် အမ များဖြစ်ကြသည်။
သုံးရောင်ခြယ်ကြောင်သည် အနက်ရောင်/လိမ္မော်ရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင်/ခရင်မ်များသာ အများစုပါရှိသော လိပ်ခွံရောင်ကြောင်နှင့် ရောထွေးနိုင်သည်။
ရံဖန်ရံခါတွင်၊ သုံးရောင်ခြယ်ပုံစံတွင် ကွက်ကျားပုံစံ (tabby patterning) များ ပေါင်းစပ်ပါဝင်နိုင်သည်။
သုံးရောင်ခြယ်ကြောင် ဆိုသည်မှာ ကြောင် ခန္ဓာကိုယ် အမွှေးအမျှင်များ၏ အရောင်များ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည့် ပုံစံကိုသာ ရည်ညွန်းခြင်းဖြစ်ပြီး ကြောင် အမျိုးအနွယ်ကို အခြားသောအလက္ခဏာရပ်များကို ရည်ညွှန်းခြင်း မဟုတ်ပါ။
သုံးရောင်ခြယ်ကြောင်များ၏ အရောင်အသွေးဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို သတ်မှတ်သည့် မျိုးရိုးဗီဇ အချက်အလက်များသည် X ခရိုမိုဆုမ်း နှင့်ဆက်နွယ်မှု ရှိသောကြောင့် ၎င်းကြောင်များ အားလုံးနီးပါသည် အမ များသာ ဖြစ်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤတွင် အရောင်တစ်ရောင်သည် မိခင်၏ X ခရိုမိုဆုမ်းနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ဒုတိယအရောင်သည် ဖခင်၏ X ခရိုမိုဆုမ်းနှင့် ဆက်နွယ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သုံးရောင်ခြယ်ကြောင်များ၏ အရောင်အသွေးပုံစံသည် ကြောင်အမျိုးအနွယ်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ မျိုးရိုးဗီဇ အကြောင်းတိုက်ဆိုက်၍ ဖြစ်သဖြင့် အထူးတလည် သတ်မှတ်ထားသော သမိုင်းကြောင်းနောက်ခံ မရှိပေ။
သို့သော်လည်း Neil Todd ၏ ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက ကုန်သည်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အိမ်မွေးကြောင်များ ရွှေ့ပြောင်းပျံနှံ့ခြင်း လေ့လာမှုတွင် ခြေရာခံတွေ့ရှိနိုင်သည်။
ကဏ္ဍ:ကြောင်များ။
စားတော်ပဲကို ပြုတ်ထားသော အစားအစာကို စားတော်ပဲပြုတ် သို့မဟုတ် ပဲပြုတ်ဟု ခေါ်သည်။
စားတော်ပဲပြုတ်ကို မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စားသုံးကြသည်။
စားတော်ပဲပြုတ် ပြုလုပ်ခြင်းသည် အဆင့်ရှည်ကြာသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ကိုယ်တိုင် ချက်ပြုတ်ခြင်း မပြုကြဘဲ စားတော်ပဲပြုတ်သည်ထံမှ ဝယ်ယူစားသုံးကြသည်။
စားတော်ပဲပြုတ်ရောင်းသော ဈေးသည်ကို ပဲပြုတ်သည် ဟုခေါ်သည်။
အများအားဖြင့် ပဲပြုတ်သည်များသည် မနက်စောစောတွင် အရပ်အတွင်း လှည့်လည် ရောင်းချတတ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင်မူ ညနေဘက်တွင် ရောင်းချသော ဈေးများတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်သလို ညနေဘက်တွင် လှည့်လည်ရောင်းချသော ပဲပြုတ်သည်များလည်းရှိသည်။
thumb|Garden pea sprouts ready to be boiled ပဲပြုတ်ကို နူးအိရန် ပြုန်ရောအချိန်မှာ ကြာမြင့်လေ့ ရှိသောကြောင့် အချိန်နှင့် စွမ်းအင်ကို ခြွေတာနိုင်ရန်အတွက် ဖိအားသုံးပေါင်းအိုး(Pressure cooker) များကို အသုံးပြု၍ မြန်ဆန်စွာ ပေါင်း/ပြုတ် နိုင်ပါသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်။
မြေပဲကြော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စားသုံးသော အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လက်ဖက်ဖြင့် တွဲဖက်၍ စားသုံးလေ့ ရှိသလို အသုပ်မျိုးအမျိုးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သူ့ချည်းဖြစ်ေစ စားသုံးလေ့ရှိသည်။
မြေပဲကြော်ခြင်းသည် ရိုးရှင်းသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း စိတ်ရှည်ရှည်ဖြင့် သတိထား လုပ်ကိုင်ရသည်။
အဓိက သတိထားရမည်မှာ မြေပဲကြော်သည့်အခါ ကျက်အောင်ထိ မကြော်ရဘဲ ကျက်ခါနီးနေသည့် အချိန်တွင် မီးဖိုပေါ်မှချပြီး သူ့တွင်ရှိသော အပူချိန်ဖြင့် ဆက်လက်၍ ကျစေရခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်အချိန်တွင် မီးဖိုပေါ်မှချရမည်ဆိုသည်ကို သိရှိရန်အတွက် အတွေ့အကြုံကောင်းလိုအပ်သည်။
thumb|မြန်မာအစားအစာ မြေပဲကြော် ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်။
ပဲတောင့်ရှည်သီးနှင့် အစေ့များ ပဲတောင့်ရှည် (legume) (/ˈlɛɡjuːm, ləˈɡjuːm/) သည် မျိုးရင်း Leguminosae တွင် ရှိသော အပင် သို့မဟုတ် အစေ့ ဖြစ်သည်။
ပဲတောင့်ရှည်များကို တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ လူစားသုံးရန်အတွက်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
လူသိများသော ပဲတောင့်ရှည်မျိုးများတွင် ပဲတီစိမ်း၊ မတ်ပဲ၊ ပဲနီလေး၊ ကုလားပဲနှင့် အခြား ပဲအမျိုးအစားများ ပါဝင်သည်။
ကဏ္ဍ:ပဲတောင့်ရှည်များ ကဏ္ဍ:ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ။
မေလွင်ကို အဖ မီးရထားဝန်ထောက်မင်း ဦးငွေကိုင်၊ အမိ ဒေါ်စောရှင်တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၊ ဒိုင်းဝန်းကွင်းတွင် မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ မတင်အေး ဖြစ်သည်။
အခြေခံပညာအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
စိန့်ဂျိုးဇက်ကွန်ဗင့်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးငွေကိုင်နှင့် အေဝမ်းဦးတင်မောင်တို့မှာ ခင်မင်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေများ ဖြစ်သည်။
မေလွင်သည် ရုပ်ရှင်ဝါသသနာအထုံပါလာသည့်အလျောက် ဖခင်မရှိသည့်နောက်ပိုင်း ဦးတင်မောင်က ခေါ်ယူပြီး ဂုဏ်ရည်မတူ ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်စေရာ ထိုဇာတ်ကားတစ်ကားတည်းနှင့် မေလွင် နာမည်ရလာသည်။
အေဝမ်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး ထုံးစံအတိုင်း မေသန်း၊ မေနွဲ့၊ မေမြတို့ကဲ့သို့ပင် မတင်အေးကိုလည်း မေလွင် ဟု အနုပညာအမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မေလွင်သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးမှုနည်းပါးခဲ့သည်။
မေလွင်၏သရုပ်ဆောင်မှုမှာ ကလေးဆန်ကာ လှုပ်ရှားမှုမြူးကြွသည်။
ထို့ကြောင့် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ဝေဇင် ရိုက်ကူးသည့် ချစ်မမ ဇာတ်ကားတွင် မေလွင်၏သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ ဇာတ်နှင့်ဟပ်မိသွားသည်။
ယမင်းဇာတ်ကားတွင် မေမြ၏ညီမနေရာမှ ပြောင်မြောက်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် မေလွင်သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု (ဇာတ်ပို့ဆု) ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား အေးအေးစိုး(ဖျာပုံ)။
ရန်ကုန်၊ ပထမအကြိမ်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၂၀၀၈။
ကဏ္ဍ:၁၉၃၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ။
ဆမ်ဘယ်သည် ငရုတ်သီးတောင်း သို့မဟုတ် ဆော့စ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ငရုတ်သီးတောင့်မျိုးစုံဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိကာ ဒုတိယအမယ်များအဖြစ် ငါးပိ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ကြက်သွန်နီကလေး၊ အုန်းသကြားနှင့် သံပရာရည်တို့ပါဝင်သည်။
ဆမ်ဘယ်သည် ဂျာဗားနှင့် ဆွန်ဒန်ဘာသာစကားမှ ယူထားသော အင်ဒိုနီးရှားစကားလုံးဖြစ်သည်။
မူလအစမှာ အင်ဒိုနီးရှား ရိုးရာချက်ပြုနည်းများမှ ဖြစ်သော်လည်း မလေးရှား၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဘရူနိုင်းနှင့် စင်ကာပူ အစားအစာတို့တွင် အရေးပါသော အမယ်တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများ ပျံ့နှံတည်ရှိရာ နိုင်ငံရပ်ခြားဒေသများသော နယ်သာလန်နှင့် ဆူရီနမ်တို့တွင်လည်း စားသုံးကြသည်။
(Indonesian) ဆမ်ဘယ် ပြုလုပ်နည်း အမျိုးမျိုးရှိပြီး လာလက်(ဟင်းသီးဟင်းရွက်စိမ်း)၊ အီကန် ဘာကာ(ငါးကင်)၊ အီကန် ဂိုရင်း(ငါးကြော်)၊ အာယမ် ဂိုရင်း(ကြက်သားကြော်)၊ အာယမ် ပီညက်(ကြက်သားထောင်း)၊ အီဂါ ပီညက်(နံရိုး)နှင့် အမျိုးမျိုးသော ဆိုတိုဟင်းချိုများကဲ့သို့သော ဟင်းလျာများတွင် အပူအစပ်အတွက် လိုအပ်သလို ထည့်စားကြသည်။
အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဆမ်ဘယ်မျိုးကွဲပေါင်း ၂၁၂ မျိုးရှိပြီး အများစုမှ ဂျာဗားကျွန်းမှ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ ကဏ္ဍ:မလေး အစားအစာ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် အစားအစာ ကဏ္ဍ:စင်ကာပူ အစားအစာ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာ အစားအစာ။
သီရုဝဝီလမင်္ဂလရာဇမဟာဝိဟာရ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ပိုင်းစီရင်စုနယ်၊ ထရင်ကွန်မလီးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤဝိဟာရသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ နေရာ ၁၆ သို့မဟုတ် ၁၇ နေရာထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ကျောင်းတော်ကို Ruhuna မင်းသားဖြစ်သည့် ဘုရင် Kavan Tissa (ဘီစီ၂ ရာစု) အုပ်စိုးသည့်ကာလတွင် တည်ထားခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ နဖူးအရိုးဓာတ်တော်လည်း ကိန်းဝပ်တည်ရှိခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်ကို ကုန်းလမ်းကြောင်း၊ ရေလမ်းကြောင်း စသည်များမှ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ပင်လယ်ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားမည်ဆိုပါက ထရင်ကွန်မလီးမှ မတ်တာ (Muttur) သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားရပြီး ထို့နောက်တွင် ကုန်းလမ်းကြောင်း ၁၆ ကီလိုမီတာ ခရီးကို သွားရမည် ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်တွင် သွားရမည့် ကုန်းလမ်းကြောင်းခရီးသည် ကန်တလီမှ တစ်ဆင့် Allai အထိ ဖြစ်ပြီး ၎င်းလမ်းကြောင်းသည် တောထူထပ်က ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၄၅ ကီလိုမီတာခရီး ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှု လက်ရှိကာလ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု ပြင်ပလင့်များ Official Website - Ministry of Culture and the Arts, Sri Lanka ကိုးကား ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
ငါးလဝါ (Raiamas guttatus) သည် ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီမြစ်၊ မဲခေါင်မြစ်၊ သံလွင်မြစ်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
မလေးကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ဦးချစ်ဖွယ်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကမှ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရ အတတ်ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။
ဦးချစ်ဖွယ်သည် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ၏ပိုးထည်အရောင်းဌာနမှတစ်ဆင့် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဝါသနာအရ ဓာတ်ပုံဆရာ ဦးမြတ်ကျော်ထံတွင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်းပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။
ဦးမြတ်ကျော်နှင့်အတူ မြဂနိုင် ဇာတ်ကားကို ဓာတ်ပုံပညာရှင်အဖြစ် တွဲဖက်ရိုက်ကူးခွင့်ရခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာဦးလွန်းဖေထံတွင် လိုအပ်သော ဓာတ်ပုံပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားဆည်းပူးကာ ဖူးစာရှင် သံစုံသွင်းဇာတ်ကားမှစတင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
မြန်မာအဆွေခေတ်မှ အေဝမ်းဖလင်ခေတ်အထိ စစ်ပြီးခေတ်တိုင်အောင် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဦးချစ်ဖွယ်သည် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာဦးအောင်မြတ်၏ ယမ်းငွေ့ဝေဝေ ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းဇာတ်ကားတွင် သိန်းဇော်နှင့် မေချစ်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြသည်။
သိန်းဇော်က ဆိုးပေသည့်အခန်းမှ ပါဝင်ရသည်။
နောက်ဆုံး တိုက်ပွဲခန်းတွင် ယမ်းငွေ့များအကြားမှ သိန်းဇော်၏လှုပ်ရှားမှုသည် ဓာတ်ပုံ၏အကောင်းဆုံး အရေးပါဆုံးသော အခန်းဖြစ်သည်။
အကယ်ဒမီ ဦးချစ်ဖွယ်(အေဝမ်း)သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား စင်ကြယ်၊ မောင်။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု။
ရန်ကုန်၊ ရွှေလောင်း၊ ၁၉၇၈။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၅ မွေးဖွားသူများ။
ဦးထွန်းလှိုင်သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုရ အနုပညာရှင်ဖြစ်သည်။
ဦးထွန်းလှိုင်သည် အီးစီအေ(E.C.A) အကူအညီဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်သော ရုပ်ရှင်ပညာသင်ကျောင်းတွင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံပညာရပ်ကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။
ဦးထွန်းလှိုင်သည် ရုပ်ရှင်ဗဟုသုတပြန့်ပွားရေး (နောင် ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေး)တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရာမှ ဟောလိဝုဒ်မှ ဒါရိုက်တာ ဓာတ်ပုံဆရာ မစ္စတာ ဒိုကိုလပ်ဝက်(ဘ်)စတာနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရရှိပြီး ထိုသူထံတွင် တပည့်ခံကာ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဆရာရင်းဖြစ်သူ မစ္စတာ ဒိုကိုလပ်ဝက်(ဘ်)စတာနှင့်တွဲဖက်ကာ မော်ကွန်းတင်ဇာတ်ကားများကို လက်တွေ့ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမား (နောင် ညွန့်မြန်မာ)ရုပ်ရှင်တွင် လက်ထောက်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှဘားမားမှ အလုပ်ထွက်ပြီးနောက် အစိုးရရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်ဌာနသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး တရုတ်ပြည်နယ်စပ် အိန္ဒိယနိုင်ငံနယ်စပ်နှင့် ချင်းဝိသေသတိုင်းများသို့ စွန့်စားသွားရောက်ကာ သတင်းကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် မန္တလေးရုပ်ရှင်တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုကာလအတွင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် ထင်ရှားသည့် ဒါရိုက်တာဦးသုခ၏ ဘဝသံသရာဇာတ်ကားကို ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။
ဦးထွန်းလှိုင်သည် ဒါရိုက်တာအဖြစ် သိင်္ခ ဇာတ်ကားကို ပထမဦးဆုံး ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် သွေးကိုဖွဲ့သော မေတ္တာ၊ တရေးချစ်ခွင့်ကြုံလာနိုး၊ ဂုဏ်ရှိန်မြင့်တဲ့ချစ်သူရယ်၊ သီတာသောင်ခြေဦး၊ အတူနေမယ် ပြောတဲ့မောင်၊ ကျမချစ်သူ သူ့အကြောင်း၊ တတိယလူ စသော ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
သီတာသောင်ခြေဦး ဇာတ်ကားတွင် ဓာတ်ပုံဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးထွန်းလှိုင်သည် အခွင့်ရတိုင်း သူ၏ဓာတ်ပုံပညာစွမ်းကို ပြသခဲ့သည်။
ထွန်းသီရိရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်ဦးစီးပြီး တစ်ဖက်ကလည်း သွေးသောက်၊ ရင်ခုန်သံ၊ ရုပ်ရှင်အမြုတေနှင့် ခေတ်မြန်မာမဂ္ဂဇင်းများတွင် ရုပ်ရှင်ပညာရပ်ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
သူ၏တစ်သက်တာတွင် ဆည်းပူးလေ့လာခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံပညာကို မျိုးဆက်သစ်များ သင်ယူလေ့လာနိုင်ရန် စာအုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကမ္ဘာကျော် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာကြီးများ စာအုပ်ကို ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ နှစ်တွဲခွဲကာ ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဦးထွန်းလှိုင်သည် မန္တလေးရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာမျိုးအောင် ရိုက်ကူးသည့် မြတ်ပန်းဝတ်ရည် ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ယခုအခါ ဓာတ်ပုံဆရာ ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီဦးထွန်းလှိုင်သည် အသက်အရွယ်အရ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေးလုပ်ငန်းမှ အနားယူခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ရုပ်ရှင်ပညာရပ်စာပေများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား စင်ကြယ်၊ မောင်၊ တက္ကသိုလ် မောင်လှသူ။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ရေစီးကြောင်း။
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ) ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
သမိုင်းဝင် မိုးဟုတ်စေတီသည် ညောင်တုန်းမြို့ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းနှင့် အာဇာနည်လမ်းဆုံရာတွင်တည်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
တန်ပေး (/ˈtɛmpeɪ/; Javanese: ꦠꦺꦩ꧀ꦥꦺ, romanized: témpé, pronounced [tempe]) သည် ဂျာဗားရိုးရာ အစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အချဉ်ဖောက်ထားသော ပဲပုပ်စေ့များမှ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပဲပုပ်စေ့များကို အတုံးသဏ္ဌာန် ချည်နှောင်၍ အချဉ်ဖောက်ခြင်းလုပ်ငန်းကို သဘာဝအတိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။
Rhizopus oligosporus သို့မဟုတ် Rhizopus oryzae ဟုခေါ်သည့် မှိုတစ်မျိုးကို အသုံးပြု၍ အချဉ်ဖောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုလုပ်ငန်းစဉ်ကို တန်ပေးစတင်ပြုလုပ်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။
အထူးသဖြင့် ဂျာဗားကျွန်းတွင် ပရိုတိန်းဓာတ်ကြွယ်ဝသော အဓိကအစားအစာအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
တို့ဟူးကဲ့သို့ပင် တန်ပေးကို ပဲပုပ်မှ ပြုလုပ်သော်လည်း မတူညီသော အာဟာရလက္ခဏာနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံများရှိသည့် ပဲပုပ်ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။
တန်ပေးအချဉ်ဖောက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်နှင့် ပဲစေ့များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့သည် ပရိုတိန်းပါဝင်မှု၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် ဗီတာမင်ပါဝင်မှုတို့ မြင့်မားသည်။
၎င်း၏ ခိုင်မြဲသော ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် မြေဓာတ်ပါသောအရသာတို့သည် သက်တမ်းကြာလာသည်နှင့်အမျှ သိသာလာသည်။
ဒါရိုက်တာ ထွန်းမြင့်ထွန်း (၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၇–၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၉) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။
အဖ ဦးဘမောင်၊ အမိ ဒေါ်အမာတို့က ၁၉၂၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်တင်ရီဖြစ်ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
သားသမီးများအနက် သမီးကြီး ခင်လေးသိမ့်မှာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းရေးသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တတိယမြောက်သမီး ခင်သီတာထွန်းမှာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးအဖြစ်လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။
ဒါရိုက်တာ ထွန်းမြင့်ထွန်း၏မျိုးဆက်ဖြစ်သော မြေး ကြည်ဖြူသျှင် (အကယ်ဒမီ ခင်လေးသိမ့်၏သမီး)သည် ရုပ်ရှင် ဗွီဒီယို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် ဒါရိုက်တာ ဦးလှမင်း၏ အေသုံးလုံးရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးသည့် တွေ့ဆုံသည့်တိုင် ဇာတ်ကားကို ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ရာမှ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကိုလှတင်ကို ဆောင်ရွက်စေလျက် မေ့အတွက်မောင့်သဲ ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် နှောင်း ဇာတ်ကားကို သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ ထွန်းလွင် အမည်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
သမီးဖြစ်သူ သုံးထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီ ခင်သီတာထွန်းနှင့်တကွ အကယ်ဒမီ မြင့်နိုင်၊ အကယ်ဒမီ ထွန်းထွန်းနိုင်၊ ပြုံးမောင်မောင်၊ အကယ်ဒမီ ခိုင်ခင်ဦး၊ ဝင်းဝင်းမော်၊ အကယ်ဒမီ ရန်အောင် အစရှိသည့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။
ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည် ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွက် ဒါရိုက်တာဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ယင်းဇာတ်ကားဖြင့်ပင် သမီးဖြစ်သူ ခင်သီတာထွန်းသည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ ထွန်းမြင့်ထွန်းသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်။
စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၉၀။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ။
ခင်လေးသိမ့် ( ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။
အဖ ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း (ဒါရိုက်တာထွန်းမြင့်ထွန်း)၊ အမိ ဒေါ်တင်ရီတို့က ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၅ ဦးအနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ညီမဖြစ်သူမှာ သုံးထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ခင်သီတာထွန်း ဖြစ်သည်။
ပညာအရည်အချင်းမှာ သိပ္ပံဘွဲ့ (သတ္တဗေဒ) ဖြစ်သည်။
ခင်ပွန်းသည်မှာ မြန်မာစာဆရာ ဦးတင်ဝင်းသျှင် ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူမှာ ရုပ်ရှင်နှင့်ဗွီဒီယို ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ဖြစ်သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဖခင် ဦးထွန်းမြင့်ထွန်း၏ တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ကောင်စီမှ ဖွင့်လှစ်သော ၁/၈၄ ဒါရိုက်တာသင်တန်းကို တက်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ အောင်မြင့်မြတ် ရိုက်ကူးသည့် ရတနာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအတွက် ဇာတ်ညွှန်းရေးသားပေးခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ဇာတ်ညွှန်းအလွှာမှ အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် တော်ဝင်ထွန်းဗွီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်ပြီး ဗွီဒီယိုဇာတ်ကားများ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မဟာထွန်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးကို တည်ထောင်ပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
မဟာထွန်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးသည့် ပန်းတစ်ပွင့်ဖန်ဆင်းခြင်း ဇာတ်ကားဖြင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းဆုဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ပန်းတစ်ပွင့် ဖန်ဆင်းခြင်းမှာ စာရေးဆရာမ လွန်းထားထား(ဆေးတက္ကသိုလ်)ရေးသားသော လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။
ခင်လေးသိမ့်၏ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းများမှာ- နှလုံးသားလျှို့ဝှက်ခန်း၊ နှုတ်ခမ်းထက်က ဓားသွား၊ သင်ချစ်လျှင် ကျွန်ုပ် မမုန်းပါ၊ ညှို့သောပင်လယ် ဆွဲငင်သောလမင်း၊ ပန်းတစ်ပွင့်ဖန်ဆင်းခြင်း၊ အရိမဒ္ဒနပူရ၏မဟာအောင်ပွဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား အကယ်ဒမီခင်လေးသိမ့်နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းချက် မှတ်တမ်း။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားမှတ်တမ်း၊။
ရန်ကုန်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၁။
(ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းမရှိသော မှတ်တမ်း) ကဏ္ဍ:၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ။
NGC 1803 သည် ပစ်တာ ကြယ်စုတန်းရှိ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ်သန်းပေါင်း ၁၉၂.၄၈ ကွာဝေးသည်။
ယင်းဂလက်ဆီအား ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ NGC 1803 on SIMBAD ကဏ္ဍ:ပစ်တာ (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 1995 သည် ပစ်တာ ကြယ်စုတန်းရှိ နှစ်လုံးတွဲ ကြယ်ဖြစ်ပြီး ၁၈၃၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နှစ်လုံးတွဲကြယ်များ ကဏ္ဍ:ပစ်တာ (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 1998 သည် ပစ်တာ ကြယ်စုတန်းရှိ နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီမှ အလင်းနှစ်သန်းပေါင်း ၂၀၇ ကွာဝေးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပစ်တာ (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 1705 သည် ပစ်တာ ကြယ်စုတန်းရှိ နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီပုဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ NGC 1705 at ESA/Hubble ကဏ္ဍ:ပစ်တာ (ကြယ်စုတန်း)။
အလက်ဇန္ဒား ဟာမီတန်(၁၇၅၅ (သို့) ၁၇၅၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်၁၈၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်)သည် အမေရိကန် အထင်ကရ နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည့်အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ တည်ထောင်သူဖခင်များထဲတွင် ပါဝင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံတော် ဘဏ္ဍာရေးစနစ်၊ ဖက်ဒရယ်ပါတီ၊ အမေရိကန်ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် နယူးယောက်ပို့စ်သတင်းစာတို့ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးသော ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဟာမီတန်သည် သမ္မတ ဂျော့ရှ် ဝါရှင်တန်၏ အုပ်ချုပ်မှုရေးအတွက် စီပွားရေးဆိုင်ရာမူဝါဒများကို အဓိကရေးဆွဲပေးသူတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်။
သူသည် အမေရိကန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲကြွေးမြီများအတွက် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ ရန်ပုံငွေကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ဒီဖက်တို ဗဟိုဘဏ်နှစ်ခု (မြောက်အမေရိကဘဏ်နှင့် ပထမအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဘဏ်)၊ သွင်းကုန်အခွန်စနစ်၊ ဗြိတိန်နှင့် ရင်နှီးသော ကုန်သွယ်မှုဆက်ဆံရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူ့အမြင်တွင် တက်ကြွသော အုပ်ချုပ်မှုမှဦးဆောင်သော အားကောင်းသည့် ဗဟိုအစိုးရ၊ ခိုင်မာသော ကုန်သွယ်မှုစီးပွားရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုအတွက် အထောက်အပံ့နှင့် တောင့်တင်းသော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။
ဟာမီတန်ကို နီဗစ်ကျွန်းရှိ ချားလ်စ်တောင်းမြို့တွင် လက်မထပ်ရသေးသော မိဘများမှမွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကပင် မိဘမဲ့တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ကာ ချမ်းသာသော ကုန်သည်မိသားစုမှ မွေးစားခဲ့သည်။
အရွယ်ရောက်လာသောအခါတွင် နယူးယောက်မြို့သို့ ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝတွင် ကွန်တီနန်တယ်ကွန်ဂရက်(Continental Congress)အား ထောက်ခံသောအမြင်များကို ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး လူထုဟောပြောပွဲများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်တော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ စတင်သောအခါတွင် ပြည်သူ့စစ်တစ်ဦးအနေဖြင့် စတင်တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်။
ကွန်တီနန်တယ်တပ်တွင် အမြောက်အရာရှိတစ်ဦးအဖြစ် နယူးယောက်နှင့် နယူးဂျာစီကန်ပိန်းတို့ကို ကြုံတွေခဲ့ရသည်။
၁၇၇၇ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဂျော့ရှ်ဝါရှင်တန်၏ အကြီးတန်းကိုယ်ရေးအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ယော့ခ်တောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအောင်ပွဲတွင် စစ်မြေပြင်တပ်မှူးအဖြစ် အချိန်မီပြန်လာခဲ့ပြီး စစ်မက်ဖြစ်ပွားလိုမှုကို အဆုံးသတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းကွန်ဂရက်အတွက် နယူးယောက်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
သူသည် ဥပဒေလေ့လာခြင်းကို စွန့်လွတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ မဝင်ရောက်မီတွင် နယူးယောက်ဘဏ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဟာမီတန်သည် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းဥပဒေ (Articles of Confederation)အောက်ရှိ ကွန်ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အားနည်းချက်များကို အစားထိုးရန် ရှာဖွေသောအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် အန်နာပိုလစ်ညီလာခဲ့ကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ကာ ၎င်းသည် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့၌ ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံအား ခေါ်ယူစေရန် ကွန်ဂရက်အား စေ့ဆော်မှုတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် ဖက်ဒရယ်စာတမ်းများ၏ ၈၁ ခုအနက် ၅၁ ခုအား ရေးသားခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအား အတည်ပြုနိုင်ရန်အတွက် ကူညီပေးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အတွက် အရေးကြီးဆုံးသော ကိုးကားမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဟာမီတန်သည် သမ္မတဝါရှင်တန်၏ ပထမဆုံးသော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ယုံကြည်ရ‌သော အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဟာမီတန်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ၏ သွယ်ဝိုက်သောအခွင့်အာဏာများသည် နိုင်ငံတော်ကြွေးမြီးများကို ပြည်နယ်များ၏ ကြွေးမြီအဖြစ် ရန်ပုံငွေထားရှိရန် တရားဝင်အာဏာရှိကြောင်း စောဒကတက်နိုင်ခဲ့ပြီး အစိုးရကျောထောက်နောက်ခံပြု အမေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုဘဏ်(ပထမအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဘဏ်)ကို တည်ထောင်ရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤအစီအစဉ်တွင် သွင်းကုန်များပေါ်မှ အခွန်ကောက်ခံခြင်းတို့ အဓိကပါဝင်ပြီး နောက်တွင် အငြင်းပွားဖွယ် ဝီစကီအခွန်ဥပဒေများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
သူသည် မတည်မငြိမ်ဖြစ်နေသော ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားအရှုပ်ထဲတွင် ပတ်သက်ခြင်းအား ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
ဟာမီတန်၏ အမြင်များသည် သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင်နှင့် ဂျိမ်းစ် မဒီဆင်တို့ ဦးဆောင်သော ဒီမိုကရက်တစ်-ရီပါပလီကန်ပါတီ၏ အတိုက်အခံဖြစ်လာမည့် ဖက်ဒရယ်ပါတီ၏ အုတ်မြစ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယနေ့ခတ်တိုင်အောင် နိုင်ငံထူထောင်ပြီးသည်မှစ၍ သူသည် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သော အသက်အငယ်ဆုံးသော အမေရိကန်အစိုးအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။
၁၇၉၅ ခုနှစ်သူ နယူယောက်မြို့သို့ ဥပဒေပညာလေ့လာရန် ပြန်သွားခဲ့သည်။
၁၇၉၈-၉၉ တွင် ပထမပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ စစ်မက်ဖြစ်ပွားလိုမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် သမ္မတ ဂျွန် အာဒမ်းဇ်မှ တောင်းဆိုမှုကြောင့် အမေရိကန်တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး စစ်ပွဲအတွက် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခြင်းဖြင့် စစ်အတွက် အသင့်ဖြစ်စေရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
ကွာဇိုင်စစ်ပွဲတွင် မည်သည့်တိုက်ပွဲမှ တိုက်ခိုက်ရခြင်းမရှိသေးဘဲနှင့် ပြင်သစ်နှင့်အကြပ်အတည်းကို အဒမ်၏ သံတမန်နည်းလမ်းဖြင့် ချဉ်းကပ်ခဲ့ခြင်းကို ဟာမီတန်မှ ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သူနှင့်ဆန်ကျင့်ဘက်အနေအထားဖြင့် အဒမ်၏နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရန် ယှဉ်ပြိုင်မှုမှာ ရှုံးနိမ့်စေခဲ့ပြီး ၁၈၀၀ ခုနှစ်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ၌ ဖက်ဒရယ်ပါတီ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ဂျက်ဖာဆင်နှင့် အာရွန်ဘားတို့မှလည်း သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ဘား၏ သိက္ခာမဲ့မှုကို တွေ့ရသဖြင့် ဘားအား ရှုံးနိမ့်စေ၍ အမြင်မတူညီသော်လည်း ဂျက်ဖာဆင်ကို အနိုင်ရစေခဲ့သည်။
ဟာမီတန်သည် နယူးယောက်မြို့တွင် ဥပဒေနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာကျွန်ကုန်ကူးမှုကို တရားဝင်အဆုံးသတ်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဒုသမ္မတ ဘားသည်း နယူးယောက်ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနေရာအတွက် ၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ဟာမီတန်သည် သူအား မထိုက်တန်သောသူအဖြစ် မဲဆွယ်ခဲ့သည်။
ရန်လိုမှုများနှင့် ဘားသည် ဟာမီတန်အား ၁၈၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဒျူယယ် (တစ်ယောက်ချင်းသေနတ်ပစ်)ပြိုင်ရန် စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး ဘား၏ ပစ်ချက်သည် ဟာမီတန်အား သေစေနိုင်လောက်သော ဒဏ်ရာရစေပြီး နောက်တနေ့တွင် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
ဟာမီတန်သည် စိတ်အားတန်သန်ပါက လိမ္မာပါးနပ်ပြီး ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးထက်မြတ်သော အုပ်ချုပ်သူ၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲသူအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် မှတ်ယူကြသည်။
သူ၏ အတွေးအမြင်များသည် အမေရိကန်အစိုးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍအတွက် အုတ်မြစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြကြသည်။
ကာရစ်ဘီယံ‌ဒေသမှ ကလေးဘဝ thumb|စကော့တလန်၊ အဲယာရှိုင်းယားရှိ မြေရှင်ဟာမီတန်မိသားစု၏ လက်ရုံးတံဆိပ် အလက်ဇန္ဒား ဟာမီတန်ကို လီဝပ်ဒ်ကျွန်းများ(နောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှ အနောက်အင်ဒီးတွင် ပါဝင်ခဲ့)တွင်ပါဝင်သော နီဗစ်ကျွန်း၏ မြို့တော် ချားလ်စ်တောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူ၏ ကလေးဘဝမှာ ထိုမြို့၌ပင် ကုန်လွန်ခဲ့သည်။
ဟာမီတန်နှင့် သူ၏ အကို ဂျိမ်းစ် ဂျူနီယာ(၁၇၅၃–၁၇၈၆) တို့ကို ဗြိတိသျှတစ်ဝက်၊ ဟူဂွီနော့(Huguenot)ပြင်သစ်တစ်ဝက်Chernow, 2005, p. 8. လက်ထပ်ခဲ့သော အမျိုးသမီးဖြစ်သူ ရေချယ် ဖူးဆက်နှင့် အဲယာရှိုင်းယား(Ayrshire)မှ ရဲတိုက်ပါသော ခြံကျယ်ကြီးအား ပိုင်ဆိုင်သူ မြေရှင် အလက်ဇန္ဒား ဟာမီတန်၏ စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်သူ စကော့တလန်သား ဂျိမ်းစ် ဟာမီတန်တို့မှ လက်မထပ်ပဲ မွေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဟာမီတန်၏ မိခင်သည် သွေးနှောလူမျိုးဖြစ်သည်ဟု ထင်မြင်ချက်ရှိနေသော်လည်း ခိုင်မာသော သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ရေချက်ဖူးဆက်ကို အခွန်စာရင်းတွင် လူဖြူဟု စာရင်းသွင်းထားသည်။