kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုသပိတ်အရေးသည် တစ်မျိုးသားလုံး၏မျိုးချစ်စိတ်ကို နှိုးဆွပေးကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ရရှိစေခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဖော်ပြသင့်ဖော်ပြထိုက်သော အခြား သပိတ်မှောက်ခြင်းများမှာ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှပင်အစပြုခဲ့၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများသို့ပါ ကူးစက်သွားသော ကျောင်းသားသပိတ်၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှအစပြုကာ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ကူးစက် သွားသော ကျောင်းသားသပိတ်၊ ထိုသပိတ်နှင့် ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ရေနံမြေသပိတ်၊ အလုပ်ရုံစက်ရုံ များသပိတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ပုလိပ်(ရဲ)အဖွဲ့နှင့် အစိုးရအမှုထမ်းပေါင်းစုံ သပိတ်ကြီးတို့ကား မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သော သပိတ်မှောက်ခြင်းများဖြစ်ပေသည်။
နိုင်ငံလူထုနိုးကြားရေး၊ အမျိုးသားရေး ပြင်းပြရေးနှင့်မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြီးမားသောအထောက်အကူများ ကိုပေးခဲ့သည်။
စီးပွားရေးသပိတ်မှောက်ခြင်းများလည်းရှိသေးသည်။
ထိုသို့သပိတ်မှောက်ခြင်းမျိုးမှာ တစ်နိုင်ငံထွက်ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်များကို တစ်နိုင်ငံက အသုံးမပြုဘဲ နေခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံစံအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝံသာနုခေတ်က မျိုးချစ်စိတ်တက်ကြွနေသော တိုင်းရင်းသူတိုင်းရင်းသားများသည် နိုင်ငံခြားပစ္စည်းများကိုမသုံးစွဲကြဘဲ တိုင်းရင်းဖြစ်ပင်နီချောနှင့် ယောထမီ၊ ယောလုံချီတို့ကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။
အိန္ဒိယသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရန်ဆန္ဒပြသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှ ကုန်ပစ္စည်းများကို သပိတ်မှောက်ကာ တိုင်းရင်းဖြစ်များကိုသာ သုံးစွဲဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်မတိုင်မီ က အမေရိကန်အမျိုးသမီးများသည် ဂျပန်ပိုးဖြင့်ပြုလုပ်သော ခြေအိတ်များကို မသုံးစွဲဘဲသပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကိုအစပျိုးခဲ့သော ဗော့စတွန်မြို့မှ လက်ဖက်ခြောက်သွန်ပစ်မှုကြီးသည်လည်းဗြိတိသျှကုန် ပစ္စည်းများကို သပိတ်မှောက်သည့် သဘောတရားပင် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:နိုင်ငံရေး။
သပြုပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဒီလင်းနီးယားအင်ဒီကားဟုခေါ်သည်။
ဒီလင်းနီးအေးစီအီးမျိုး ရင်းတွင်ပါဝင်၍ လင်းလျှော (လင်းရှော)၊ စင်ပြွမ်း တို့နှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သည်။
သပြုပင်သည်အမြင့်ပေ ၃ဝမှ၈ဝ အထိရှိတတ်၍ အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်မပြတ်ဘဲ အမြဲစိမ်းလန်းနေသည်။
ပူအိုက်စိုစွတ်သောရာသီဥတုမျိုးကိုနှစ်သက်သဖြင့် သီဟိုဠ် ကျွန်းနှင့် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသများ၌ မူလစတင် ပေါက်ရောက်ခဲ့သည်။
ယခု အခါဟိမဝန္တာအရှေ့ပိုင်း တောင်ခြေတလျှောက်၌လည်းကောင်း၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် မြန်မာ နိုင်ငံရှိမိုးများသော သစ်တောဒေသ သစ်တောများ၌လည်းကောင်း၊ ပေါက်ရောက်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
အထူးသဖြင့် မြစ်ချောင်းကမ်းပါးအနီး၌ပေါက်ရောက်သည်။
သပြုပင်ကို ခြံဥယျာဉ်များ၌လည်း အလှစိုက်ပျိုးကြသည်။
သပြုပင်၏ရွက်အုပ်သည်ဝိုင်းနေ၍ အရွက်များသည် အကိုင်းများတွင် စုရုံး၍ထွက်ကြသည်။
အရင်းကားသည့် လှံသွားပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အရွက်များသည် ရှစ်လက်မမှ ၁၄ လက်မအထိရှည်လျား၍ နှစ်လက်မမှလေးလက်မ အထိဗြက်ကျယ်သည်။
အရွက်၏နှုတ်ခမ်း များသည် အတော်အတန် ကျဲသောလွှသွားကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။
အရွက်တွင် တစုံနှင့်တစုံနီးကပ်စွာယှဉ်ပြိုင်၍ ထင်ရှားစွာပေါ်လွင် နေသော အကြောများကြောင့် အရွက်၏မျက်နှာပြင်သည် အကြောများ အလိုက်မြှောင်းကလေးများ ထသကဲ့သို့ရှိနေသဖြင့် အရွက်သည် တွန့်ရှုံ့နေသယောင်ထင်ရသည်။
အရွက်၏ ထက်အောက် မျက်နှာပြင်တွင် အမွေးများရှိလေသည်။
တစ်ပွင့်ချင်းပွင့်သော အဖြူရောင်ပန်းများသည် ငါးလက်မမှ ရှစ်လက်မအထိ ကြီးမားကြ၍ ပွင့်ချပ်များသည် ကြီးမားသည့်အပြင် ထူထဲသည်။
အပွင့်များသည် သင်းပျံ့ပျံ့မွှေးလေသည်။
သပြုပင်သည် အသီးများသည်။
သပြုသီးများသည် အချင်းသုံးလက်မမှ ငါးလက်မခန့် အထိရှိသည်။
အပွင့်၏ ထူထဲသောပွင့်ဖတ်များသည် ကြီးရင့်လာသော အခါစိမ်းလာ၍ အသားထူသောအဖတ်များဖြစ်လာသည်။
ထိုအဖတ်များသည် အစေ့များပါသောအိမ်ကိုအုံဖွဲ့ကာ ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အသီးဖြစ်လာသည်။
အစေ့များသည် ကျောက်ကပ်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ သေးငယ်ကြရာ တစ်အောင်စလျှင် အစေ့ ၁ဝဝဝ မှ ၁၅ဝဝ ခန့်အထိပါဝင်နိုင်သည်။
အတော်အတန်ရင့်သော အသီးများမှ အဖတ်များကိုခွာယူ၍ အချဉ်ဟင်း ချက်စားနိုင်သည်။
အချို့သုပ်၍လည်းစားကြသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သပြုသီးသည်ချဉ်ဖန်အရသာရှိသည်။
လေသလိပ်ကိုနိုင်သည်။
သွေးသည်းခြေကို ပျက်စေတတ်သည်။
သုက်ကိုခန်းခြောက် စေတတ်သည် ဟုဆိုလေသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများအလိုအရ ဖျားနာသူ၊ ချောင်းဆိုးသူများကို သပြုသီးမှည့်အခွံ၏အရည်ကို သကြားနှင့် ဖျော်ပြီးလျှင် ဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးအဖြစ် တိုက်ပေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
သို့သော်များလွန်းလျှင် ဝမ်းသက်တတ်သည်ဟုဆိုသည်။
ထို့ပြင်အသီးမှည့်၏ အခွံရည်ကို ကျောက်ကြော၊ ယိုစသည်ဖြင့်လုပ်ကိုင်စားသုံးကြသည်။
အခေါက်နှင့် အရွက်များကိုချုပ်ဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်။
ပိုးခြည်ထုတ်သော ပိုးကောင်များအား ပိုးစာရွက်ကျွေးသကဲ့သို့ သပြုရွက်ကိုလည်း ကျွေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
အရွက်ခြောက်များကို ဆင်စွယ်နှင့်ဦးချိုများအား ပွတ်တိုက်ရန်ကော်ဖတ်အဖြစ် အသုံးချနိုင်လေသည်။
သပြုပင်သည် ရှင်သန်ကြီးထွားလွယ်သည်။
တောများထဲ၌ သပြုသီးများ ကို ဆင်များစား၍ အညစ်အကြေးစွန့် ပစ်ရာ၌ပါသွားသောအစေ့များမှလည်း မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသည်။
မြစ်ချောင်းကမ်းဘေး၌ ပေါက်သောအပင်များမှ ကြွေကျ၍ ရေမျောပါသွားသော အသီးများသည်ကမ်းစပ်တွင် တစ်ဖန်ပြန်၍ တင်ကျန်ခဲ့ရာမှ ပုပ်ရိဆွေးမြည့်သောအခါ ယင်းတို့၏ အစေ့များမှလည်း မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသည်။
လောင်းရိပ်ခံ အပင်မျိုးဖြစ်၍ အရိပ်များသော နေရာများ၌ပင် အပင်ငယ်များ အများအပြားပေါက်ရောက်ကြသည်။
သပြုပင်သည် ငုတ်များမှလည်း အပင်ကောင်းစွာပေါက်နိုင်လေသည်။
သပြုပင်ကို ပဝတ္တိစိုက်ပျိုးရန်မှာ ဒီဇင်ဘာနှင့် ဇန်နဝါရီလများအတွင်း ဆွတ်ခူးသောအသီးရင့်များမှထုတ်ယူသော အစေ့များကိုပျိုးခင်း၊ သို့မဟုတ် ပျိုးသေတ္တာထဲတွင် မေလမှစတင်ပျိုးရသည်။
ပေါက်လာသော အပင်ငယ်သည် တစ်နှစ်သားရလျှင်၊သို့မဟုတ် သုံးလက်မမှလေးလက်မခန့် ရှိလာလျှင် မိုးဦးကျအချိန်၌အလိုရှိသောနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ရသည်။
မူလအပင်အောက်၌ ပေါက်နေသော အပင်ပေါက် ကလေးများကိုလည်း ပျိုးခင်းများထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းပျိုး ထောင်နိုင်လေသည်။
အသားသေပြီးသား သပြုသားကုဗတစ်ပေသည် ၄၉ ပေါင် အချိန်စီးသည်။
သပြုသားသည် နီ၍ အဖြူပြောက် များရှိသည်။
အကြောစိပ်၍ အသင့် အတင့်မာသည်။
အရိပ်ထဲထား ရသောပစ္စည်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရေနှင့်ထိတွေ့ နေသောပစ္စည်း အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သပြုသားကိုပြုလုပ်အသုံးချ လျှင်ကြာရှည်ခံသည်။
ကောင်းစွာဂရုစိုက်၍ အခြောက် မခံလျှင်မူ သပြုသားသည် လိမ်ကောက်၍ ကွဲတတ်သည်။
သပြုသားကို အိမ်အဆောက် အအုံများ၊လှေများ၊ သေနတ်ဒင်များ ၊ကရိယာတန်ဆာပလာလက်ကိုင်များ အတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။
သပြုပင်သည်ပင်စည်ကောက်တတ်သောကြောင့် သပြုသားကို အလျားရှည်ရှည် မရနိုင်ပေ။
သပြုအကာသားတွင် အပူဓာတ် ကယ်လိုရီ ၅၂၂၆ ပါဝင်၍ အနှစ်သားတွင် ၅၂၂၇ ပါဝင်သဖြင့် ထင်းဆိုက်၍လည်း ကောင်းလေသည်။
သပြုပင်ကို စိမ်းစိုဝေဆာနေသော ရွက်အုပ်၊ အနီရောင်ရှိသောအခေါက်နှင့် အကြောပြိုင်းထကာ တွန့်နေသယောင် ရှိသောအရွက်များကြောင့် ထင်ရှားသိသာနိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် အမြဲစိမ်းလန်း၍ ပင်စည်ဖြောင့်မတ်သော သစ်မာပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။
အမြင့်ပေ ၅၀ အထိရှိသည်။
အခေါက်ချောသည်။
သပြေနုရောင်ရှိသည်။
အကိုင်းဖြာသည်။
အကိုင်းအခက်များသာမက ရွက်ညှာနှင့် ရွက်ကြောရိုးများပါ အမွေးနုလေးများနှင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။
အဖိုပင် အမပင် နှစ်မျိုးရှိ၏။
ကျယ်ပြန့် သော လှံစွပ် ပုံရှိသည်။
အလျား ၁ ပေခန့် ရှည် ၊ ထိပ်ပိုင်း ကျယ်၍ ရွက်ရင်း သွယ်ပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။
ရွက်ကြော များ အလွန်ထင်ရှား သဖြင့် အရွက် အပေါ်မျက်နှာ ပြင် အမြှောင်း လိုက် ဖောင်းကြွ နေသည်။
အပေါ် မျက်နှာ ပြင်ချော ၍ အောက်မျက်နှာ ပြင် ကြမ်းသည်။
ရွက်နား ပတ်လည် အလွန် ထင်ရှားသော လွှသွား ပုံရှိသည်။
အပွင့် အလွန် ကြီးသည်။
အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။
ပွင့်ချပ် စိမ်းဝါ ရောင်ရှိ၍ အပွင့် ဘဲဥ ပုံ ဆန်ဆန် ဖြစ်သည်။
အကိုင်း အခက် အဖျား တွင် တစ်ပွင့်တည်း ပွင့်သည်။
ဝါဆို၊ ဝါခေါင် တွင် ပွင့်သည်။
အသီး ကြီး၍ မာသည်။
ရှောက်သီး လုံးခန့် ရှိသည်။
အပေါ်ဘက် တွင် ဂေါ်ဖီ ထုပ်ကဲ့သို့ ပွင့်ဖတ်များ အထပ်ထပ် ဖုံးအုပ် နေသည်။
အပြင် ခွံ မာ၍ အတွင်း၌ အနှစ် အသား ရှိသည်။
အစေ့ များသည် သီတင်းကျွတ် ၊ တန်ဆောင်မုန်း လများ တွင် သီးမှည့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အသီး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အောက်မြန်မာပြည် တောတောင် များ အထူးသဖြင့် ချောင်း မြောင်းများ ၌ ပေါက်ရောက် သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သပြုသီး အစိမ်း သည် ဖန်၏၊ ချဉ်၏ ၊ အသီးမှည့် သည် ဖန်ချို ချဉ်သော အရသာ ရှိ၏။
လေ ၊ သလိပ် ရောဂါ၊ ရင်၌ ထိုးကျင် သော အနာ၊ မောပန်းခြင်းနှင့် အပူပြင်း ထန်သော အဖျား များကို နိုင်သည်။
အသုံးပြုပုံ- အသီး ၁။
အသီးကို သကြားခဲ နှင့် ဖျော်ရည် ပြုလုပ်ပြီး သောက်ပါက ချောင်းဆိုး ရောဂါ နှင့် အပူလွန် ခြင်း အပြင်း ဖျား ခြင်း တို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၍ ဝမ်းကို စင်ကြယ် စွာသွား စေ၏။
ခြေဖဝါး လက်ဖဝါး ပူလောင်သော အခါ အသီးရည်ကို လိမ်းပေးပြီး အရွက်နှင့် ပတ်ထား ပေးပါက ရက်အနည်းငယ် အတွင်း ပျောက်ကင်း စေသည်။
အသီးကို အရည်ညှစ် ၍ သောက်သုံး ခြင်း ဖြင့် ဝက်ရူး ရောဂါ၊ ခွေးရူး ရောဂါ များ ပျောက်၏။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=39 ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
သပြေပင် သပြေဖြူသီးများ သပြေကြီးပင် ရေသပြေသီးများ သပြေချဉ်ပင် သပြုသပြေသီးများ ရှေးရောမခေတ်အခါကသံလွင်ပင်မှ သံလွင်ခက်ကို အောင်အတိတ်၊ အောင်နိမိတ်ဆောင်သည့် အဆောင်အယောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသကဲ့သို့ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွင်လည်းရှေးအခါမှစ၍ ယနေ့ထက် တိုင်သပြေပင်မှအညွှန့်အခက်တို့ကို အောင်အတိတ်၊ အောင်နိမိတ်၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ်အသိအမှတ် ပြုလုပ် လျက်ရှိကြသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် 'အောင်ပါစေ၊ သပြေပန်းနှင့် ရေချမ်းကို လောင်း'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ပန်းသပြေ ညောင်ရေလောင်း၍ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သပါသည်' ဟူ၍လည်းကောင်း ကောင်းချီးဆုမွန် ပြုလေ့ရှိကြသည်ကို ကြားဖူးကြပေလိမ့်မည်။
လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တပ်မတော်တွင် ရာထူးအဆင့်အတန်းတံဆိပ်များ တီထွင်ခဲ့ရာ တွင်ပင် သပြေရွက်တန်းနှင့်ကြယ်များကို မူတည်ထားလေသည်။
သာမန်အားဖြင့် ဘားတစ်ခု၊ ဘားနှစ်ခုစသည်ဖြင့် အလွယ်ပြော နေကြသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် သပြေခက် (ဝါ) သပြေရွက်တန်းတစ်ခု၊ သပြေရွက် တန်းနှစ်ခု စသည်တို့သာ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သပြေသည်မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် ထူးခြားသော အဆောင်အယောင်တရပ် ဖြစ်သည်။
သပြေပင်သည် ပင်စောက်မျိုးဖြစ်၍ မီယာတစီအီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
သပြေဟူ၍သာမန်အားဖြင့်ပေါင်းရုံးခေါ်ကြသော်လည်း သပြေမျိုးပေါင်းများစွာရှိသည်။
ယင်းတို့မှာသပြေဖြူ၊ သပြေကြီး၊ သပြေရွက်ကြီး၊ တောင်သပြေ၊ ရေသပြေ၊ သပြေချဉ်၊ သပြေနီ၊ သပြုသပြေ၊ သပြေညို၊ သပြေကျွဲခေါင်း၊ နှင်းသပြေ၊ သပြေဆတ်ချေး၊ သပြေပေါက်ပေါက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
သပြေသီးသည် မိုးရာသီတွင်မှည့်တတ်သည်။
ထို့ကြောင့် 'ဝါဆိုဝါခေါင် ရေတွေကြီးလို့ သပြေသီးမှည့်ကောက် စို့ကွယ်' ဟူသော ကလေးကဗျာလေးများ ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေအမည်အားဖြင့် ယူဂျေးနီးယားဂျမ်ဗိုလနာ(Eugenia jambolana)၊ သို့မဟုတ် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ကူမီနီ(Syzygium cumini) ခေါ်သောသပြေဖြူသည် အမြဲ စိမ်းလန်းသောအပင်ဖြစ်၍ အကိုင်းအလက်များ ဖြူယောင်ယောင်နေသည်။
အရွက်သည် အရင်းဝိုင်း အလျားရှည် ထိပ်ချွန်သည်။
အရွက်အလယ်ရှိ အကြောမပေါ်သည်။
အပွင့်ဖြူ၍သေးသည်။
သုံးလေးပွင့်ဆိုင်၍ ပွင့်သည်။
အသီးသည် ထိပ်ဝိုင်း၍ လက်မဝက်ခန့် ရှည်လျားလျားလေးနေသည်။
အရောင်မှာခရမ်းရောင်ပုပ်ပုပ်ဖြစ်သည်။
အခွံပျော့ဖြစ်၍ ချောမွတ်သည်။
အစေ့တစ်စေ့သာပါဝင်သည်။
အသီးသည် ချဉ်ဖန်ဖန်အရသာရှိသည်။
အပွင့်သည် ဧပြီနှင့်မေလများ၌ ပွင့်၍ အသီးသည်မေနှင့်ဇွန်လ များ၌မှည့်တတ်သည်။
သပြေဖြူ သစ်သားသည်ကြမ်း၍ အတော်အသင့်မာသည်။
ရေထိ သော်လည်းဆွေး မသွားဘဲကြာရှည်ခံသည်။
ခိုင်ခံ့သောသစ်သားလည်းဖြစ်သည်။
အိမ်ဆောက်၊ လှည်းနှင့် လှည်းဘီး၊ လှေစပ်၊ လှော်တက်ရွက်တိုင် လုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ရေတွင်းကျည်းခွေ၊ ကျည်းပေါင် စသည်တို့ လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုကြသည်။
မီးသွေးဖုတ်ရန် ကောင်းသော သစ်သားလည်းဖြစ်သည်။
သပြေဖြူပင်၏ အခေါက်တွင် အဖန်ဓာတ်ရှိသည်။
အရွက်သည်ဝမ်းကိုက် ရောဂါအတွက်လည်ကောင်း၊ အသီးသည် ဝမ်းသက်ရောဂါ အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆေးဖက် ဝင်သည်ဟု မြန်မာဆေးကျမ်းများ၌ဆိုသည်။
အရွက်ကိုပြုတ်၍ မျက်စိနာသည့်အခါ မျက်စဉ်းခတ်နိုင်ကြောင်းဖြင့်လည်း ဆိုလေသည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဂရန်းဒေ(Syzygium grande)ဟု ခေါ်သောသပြေကြီးပင်သည် သပြေဖြူပင်နှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ခြင်း တူသည်။
သပြေကြီးရွက်သည် သပြေဖြူရွက် ထက်ကြီးသည်။
သစ်သားရောင်နီ၍ ကြမ်းပြီးမာသည်။
ယင်းကိုများသောအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ မြေညီသစ်တောနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း သစ်တောများ၌ တွေ့ရတတ်လေသည်။
တောင်သပြေပင်သည် သပြေဖြူပင် နှင့် သပြေကြီးပင်တို့လောက် မြင့်မားသောအပင်မျိုး မဟုတ်ချေ။
အပင်အမြင့် ၃၅ပေထက်ပို၍မမြင့်တတ်ချေ။
ယင်းကို တောင်ရိုးပြည်ဇင်းပင်ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ထရစ္စတာနီးယားဗာမင်နီးကား(Tristania burmanica; ယခုအခါတွင် Tristaniopsis burmanicaGovaerts, R. et al. (2019). World Checklist of Myrtaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet; http://wcsp.science.kew.org/ Retrieved 15 January 2020) ဖြစ်သည်။
သစ်သားသည် အတော်အသင့်မာ၍ ညိုဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိသည်။
တောင်သပြေသား ကို သာမန်အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရာ၌ သုံးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဝနယ်၌ အများအပြားပေါက်ရောက်သည်။
ရေသပြေပင်သည် အရွယ်အလတ်စား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
အခေါက်မှာ ချောမွတ်၍မွဲပြာရောင်ရှိသည်။
အရွက်သည် ရှည်သွယ်သွယ်ဖြစ်၍ အမည်းစက်များပါသည်။
အလယ်ကြောမသည် ရွက်အောက်၌ ပို၍ထင်ပေါ်သည်။
အသီးသည် ထိပ်နှစ်ဖက်မချွန်ဘဲဲပြားသည်။
မိုးအကုန် စက်တင်ဘာလခန့်တွင် အပွင့်ပွင့်၍ အောက်တိုဘာလတွင် အသီးမှည့်တတ်သည်။
ရေသပြေသီးမှည့်များကို တခါတရံ ဈေးများတွင် ရောင်းချကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အသီးမှည့်သည် အရသာချို၍ အရည်ရွှမ်းသည်။
ရေသပြေပင်ကို ခြံဥယျာဉ်များ၌တွေ့နိုင်သည်။
ရေစပ်၌များသောအားဖြင့် ပေါက်သည်။
သို့ရာတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပေါက်လေ့မရှိချေ။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့်ယင်းကို ဆိုင်ဇီဂျီယမ်အကွေးယား(Syzygium aqueum) ဟုခေါ်သည်။
သပြေနီပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဖရုတီးကိုးစမ်း(Syzygium fruticosum; ယခုအခါတွင် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ကူမီနီ)ဟုခေါ်သည်။
ယင်းသည် အရွယ်အလတ် စားမျိုးဖြစ်၍ အရွက်နီကြင့်ကြင့်(နီကြန့်ကြန့်) ဖြစ်သည်။
သစ်သားမှာ အညိုရောင်ဖြစ်၍ မာသည်။
ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမရှိ၊ လေးလံသည်။
ယင်းကိုအိမ်ဆောက်ရာ၊ ထွန်ထယ်စသော စိုက်ပျိုးရေး ကရိယာပြုလုပ်ရာ၊ လှေစပ်ရာ ရေတွင်းပေါင်ခတ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
သပြေနီပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ် အင်တိုင်းတောများ၌ တွေ့ရတတ်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်း၌ တွေ့ရသော သပြေဆတ်ချေးပင်ကိုလည်း သပြေနီဟု အချို့က ခေါ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် သပြေဆတ်ချေးပင် အစစ်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆိုင်ဇီဂျီယမ်အိုဗလာတမ်(Syzygium oblatum) ဖြစ်သည်။
သပြေချဉ်ပင်သည်လည်း အရွယ်အလတ်စား ပင်စောက်မျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းကိုပဲခူး၊ မုတ္တမ၊ တနင်္သာရိီ စသော ဒေသတို့၌ များသောအားဖြင့်ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
သပြေချဉ်ပင်ကို အချို့က ရေသပြေပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
သစ်သားသည် ညိုမွဲမွဲအရောင်ဖြစ်၍ သပြေနီသားကဲ့သို့ပင် အမျိုးမျိုးအသုံးချနိုင်သည်။
သပြေချဉ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆိုင်ဇီဂျီယမ်စီရာဆွိုင်ဒီယမ်(Syzygium cerasoideum; ယခုအခါတွင် Syzygium nervosum)ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဂျမ်းဗော့(Syzygium jambos)ဟု ခေါ်သည့်သပြုသပြေပင်သည် အခက်လက်ဝေဆာသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်သည် ရှည်လျားလျားနှင့် ထိပ်ချွန်သည်။
အပွင့်များသည်ကြီး၍ ခရမ်းရောင်ဖြစ်သည်။
တစ်ခိုင်တည်းစုပွင့်တတ်သည်။
ဝါဆိုဝါခေါင်တွင်အသီး မှည့်သည်။
အသီးသည် ကြက်ဥအရွယ်ရှိ၍ အရင်းကားပြီး ထိပ်ချွန်းသည်။
အရောင်မှာ နှင်းဆီရောင်အရင့်မှ ခရမ်းရောင်ပုတ်ပုတ် အထိရှိသည်။
သို့ရာတွင် အတွင်းသားမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။
နှင်းသီးပန်းသီး တို့ကဲ့သို့ အသားပွသည်။
အစေ့တစ်စေ့သာ ပါသည်။
အသီးကို အစိမ်းစားကြသည်။
အထက်ပါ သပြေမျိုးများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသော အခြားသပြေပင်မျိုးများမှာ (၁)တနင်္သာရီတိုင်း မုတ္တမနယ်တွင် တွေ့ရသောသပြေပေါက်ပင်၊ (၂)မြစ်ကြီးနား နယ် တွင် ပေါက်သော သပြေခါးပင်၊ (၃)တနင်္သာရီတိုင်း တောင်များပေါ်တွင် ပေါက်သောသပြေချိုပင်၊ (၄)တနင်္သာရီ တောင်ပိုင်းနှင့် မြစ်ကြီးနားနယ်တွင် တွေ့ရသော သပြေရစ်ပေါက်ပင်၊ (၅)ဗန်းမော်၊မြစ်ကြီးနား၊ မော်လိုက်၊ မော်လမြိုင်၊ ကျိုက္ခမီနယ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရသော ဝဘော ခေါ် သပြေပင်ပွား ခေါ် ကျွဲသပြေပင်၊ (၆)ရွှေဘို၊ မိတ္တီလာနယ် တဝိုက်တွင် တွေ့ရသော ရေသပြေသိမ်ပင်၊ (၇)မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရတတ်သော တောသပြေ ခေါ် သတ်သပြေ၊ (၈)တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်နယ်နှင့် အထက်မြစ်ကြီးနားနယ်တို့တွင် တွေ့ရသော စွန်သပြေလခေါ် သန်သပြေပင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား See also ဇမ္ဗူ့သပြေပင် Category:အပင်များ။
150px|ခြံစည်းရိုးကို တွယ်တက်နေသော သပွတ်ပင် သပွတ်ပင်အမည်ခံ အပင်အမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် အနွယ်ပင်ဖြစ်သော သပွတ်သည် ကျူကာဗီတေစီအီး (Cucurbitaceae) မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ခဝဲပင်(Luffa acutangula)၊ ပဲလင်းမြွေပင် (Trichosanthes cucumerina)၊ ဘူးပင်၊ ဖရုံပင် (Cucurbita maxima နှင့် Cucurbita pepo)၊ သခွားတို့နှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် လွတ်ဖားအီဂျစ်တီးကား(Luffa aegyptiaca)ဟုခေါ်သည်။
အာရှတိုက် အပူပိုင်း ဒေသများ၌ မူလပေါက်ရောက်ခဲ့ရာမှ အနွေးပိုင်းဒေသများသို့လည်း မျိုးပြန့်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလွယ်တကူ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်း၍ အချို့အရပ်ဒေသများတွင်အလေ့ကျပေါက်ရောက်လေသည်။
သပွတ်နွယ်ကို နှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးရ၍ ထိုနွယ်ပင်သည် နှစ်ခုသို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုမိုသော နွယ်နှာမောင်းများဖြင့် စင်ကိုဖြစ်စေ၊ အခြားအပင်များကိုဖြစ်စေ လိမ်ယှက်တွယ်ကပ် ပေါက်ရောက်သည်။
အရွက်များသည် ရွက်လွှဲထွက် ကြသည်။
အရင်းကား၍ အဖျားရှူးကာ ငါးထောင့်ချွန်း ပုံသဏ္ဍန်ရှိသော ထိုအရွက်များသည် အတန်ငယ်ဟိုက်၍ နှုတ်ခမ်းသားတွင် ခွေးသွားစိတ်ကလေးများရှိသည်။
နှစ်လက်မခန့်ရှိသော ရွက်ညှာရှိသည့်နေရာတွင် အရွက်သည် ချိုင့်ဝင်နေသည်။
အရွက် ၏အောက်ဘက်ရှိ အကြောများပေါ်တွင် မွှေးနုကလေး များရှိသည်။
သပွတ်နွယ်ပင်မှ အဖိုအမနှစ်မျိုးလုံး သီးခြားအပွင့်ပွင့် ကြသည်။
အပွင့်များသည်အဝါရောင်ဖြစ်၍ အမွှေးနု ကလေးများရှိသော အကြောစိမ်းကလေးများပေါ်နေသည်။
သပွတ်သီးသည် အလျားငါးလက်မမှ ၁၂ လက်မ အထိရှည်၍ တင်းပုတ်ပုံသဏ္ဍန်ရှိသည်။
ခဝဲသီးနှင့်ဆင်ဆင် တူသော်လည်း ခဝဲသီးကဲ့သို့စောင်းများမရှိချေ။
အချို့က ခဝဲသီးကို သပွတ်ခဝဲဟုခေါ်ကြသည်။
ခဝဲသီးကဲ့သို့ အတွင်းသား များသည် ဖြူဖွေးနေ၍အသားပွပြီးလျှင် အရည်ရွမ်းသည်။
အစေ့များသည် လက်မဝက်ခန့် အထိရှည်၍ အတန်ငယ် ပြားပြီးလျှင် သေးငယ်သော ဘေးသားရှိလေသည်။
( ခဝဲ။
) သပွတ်သီးနုနုများကို အခွံသင်၍ကြော်ချက်ဖြစ်စေ ဟင်းချိုဖြစ်စေ ချက်ပြုတ်စားကြသည်။
အညွှန့်များကို အတို့ အဖြစ်သုံးဆောင်ကြသည်။
အညွန့်များ၊ အရွက်များကို ဟင်းအဖြစ်လည်း ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြသည်။
အချို့ကျေးလက်နေသူများသည် သပွတ်အူ အခြောက်ကို အိုးခွက်ပန်းကန် ဆေးကြောတိုက်ချွတ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ သပွတ်သီးသည် ချိုသည်။
အေးသည်။
လေသလိတ်ကို ပျက်စေသည်။
သည်းခြေကိုနိုင်သည်။
ဝမ်းမီးကိုတောက်စေတတ်သည်။
ချောင်းဆိုးနာ၊ ပန်းနာ၊ အဖျားနာ၊ ပိုးနာ တို့ကိုနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။
မျိုးစိတ်ချင်း အတန်ငယ်ကွဲပြားသော သပွတ်နွယ်ပင်များရှိကြရာ အထက်ဖော်ပြပါ သပွတ်မျိုးကို သပွတ်ချိုဟု လည်းခေါ်သည်။
ထို့ပြင်ဟင်းချက်သည့်အခါ အလွန်မွေးကြိုင်သော သပွတ်မွှေးသီး၊ ဟင်းချက်သည့်အခါ စား၍မရ လောက်အောင် ပင်ခါးသည့် သပွတ်ခါးသီး စသည်တို့လည်းရှိကြသည်။
အရိုင်းပင်မျိုးမှ သပွတ်သီး စသည်ခါးသည်။
အသီးများတွင် ဆက်ပိုနင်ဓာတ်နှင့် မျူစင်ဓာတ်တို့ပါဝင်သည်။
အသီး၏အရည်သည် ဝမ်းသွားစေ၍ အဆိပ်လည်းဖြစ်တတ်သည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများအရ အစေ့များ၌ အန်စေတတ်သော သတ္တိ၊ ဝမ်းလျှောစေတတ်သော သတ္တိ၊ ရှိသည် ဟုဆို လေသည်။
သပွတ်သီးများရင့်လာသည့်အခါ အတွင်းသား၏ အမျှင်များသည် မာကျော၍ စာပေါင်းသိုက်သဖွယ်ဖြစ်လာ သည်။
ထိုအမျှင်များကို သပွတ်အူဟုခေါ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ပြဿနာတစ်ခုခုရှုပ်ထွေးနေလျှင် သပွတ်အူလိုက်နေသည်ဟု မြန်မာတို့ခိုင်းနှိုင်းပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။
အသီးရင့်၏အခွံကိုခွာ၍ အသီးတောင့်ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း ရှိနေသော အမျှင်များကို တိုက်ချွတ်ဆေးကြောရာ၌ အသုံးပြုသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသည် သပွတ်အူများကို ထွက်ကုန်ပစ္စည်းတရပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်လေသည်။
သပွတ်အမည်ခံသော သစ်ပင်များရှိသည့်အနက် သပွတ်ကြီး၊ သပွတ်နက်၊ သပွတ်သိမ်တို့သည် အနိုနေစီအီး(Annonaceae) မျိုးရင်းပင်ဖြစ်ကြသည်။
သပွတ်ကြီးသည် သဇာ၊ သင်္ဘောတည်ပင်တို့နှင့်မျိုးရင်းချင်းတူသည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့်သပွတ်ကြီးကို မီလီယူဆာဗဲလျူတီနား(Miliusa velutina)ဟု ခေါ်သည်။
ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝအထိအမြင့်ရှိနိုင်သောအပင်လတ် စားဖြစ်ပြီးလျှင် ရွက်ကြွေပင်မျိုးလည်းဖြစ်သည်။
ထိုအပင် များကို အထက်နှင့်အောက်မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်တော များတွင် တွေ့ရလေသည်။
သပွတ်ကြီးပင်၏ အကိုင်းအလက်များတွင် လည်းကောင်း၊ အရွက်များတွင်လည်းကောင်း၊ မွေးနုကလေးများ ဖုံးလွှမ်းနေသည်။
အရွက်၏ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရှည်လျားလျား ဘဲဥပုံဖြစ်သည်။
အလျားသုံးလက်မမှ ကိုးလက်မအထိ ရှည်နိုင်၍ ဗြက်အကျယ် နှစ်လက်မမှလေးလက်မ အထိရှိနိုင်လေသည်။
အရွက်ညှာတံကိုပွတ်ချေလိုက်လျှင် မွှန်သော အနံ့တစ်မျိုး ထွက်လာလေသည်။
သပွတ်ကြီးပင် မှ ပွင့်ညှာတံရှိသော တစ်ပင်တိုင်ပန်းခိုင်မျိုးပွင့်သည်။
ယင်းတို့သည် နှစ်လက်မမှ ခြောက်လက်မအထိရှည်၍ အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်လေသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလမှ မတ်လ အတွင်းအရွက်ကြွေ၍ မတ်လ မှ မေလ အတွင်း၌ရွက်သစ်ထွက်သည်။
ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လတွင်အသီးများမှည့်သည်။
အသီးမှည့်သည် အချင်းလက်မဝက်ခန့်ရှိ၍ ထိပ်လုံးကာအစေ့နှစ်စေ့ပါသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သပွတ်ကြီးအသီးကို အချို့စားသုံးကြသည်။
အရွက်များကိုမူ ကျွဲစာ နွားစာအဖြစ်အသုံးချကြသည်။
သပွတ်ကြီးပင်၏အသားသည် မီးခိုးရောင်၊သို့မဟုတ်မွဲပြာပြာဖြစ်သည်။
အတော်အသင့်မာ၍ ခွဲစိတ်ရန်လွယ်ကူသော်လည်းလိမ်ကောက်သွားတတ် လေသည်။
အသားသေအောင်အခြောက်ခံထားရပြီးလျှင် သစ်သားကုဗတစ်ပေ သည် ၄၅ ပေါင်ခန့်လေးသည်။
သပွတ်သားကို တဲအိမ်၊ လှည်းယာဉ်၊ ထမ်းပိုး၊ လှော်တက်နှင့်လှံရိုးများပြုလုပ်ကြသည်။
တူနှင့်ပေါက်ချွန်း လက်ကိုင်ရိုးပြုလုပ်ရန်လည်း သင့်တော်သော အသားမျိုးဖြစ်လေသည်။
သပွတ်အမည်ခံ သစ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်သော သပွတ်နက်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့်မိုင်ထရိဖိုရာမအင်ဂယီ(Mitrephora maingayi, syn. M. teysmannii)ဟုခေါ်သည်။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောအတော်အသင့်ကြီးသည့် အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ဂျားဗားကျွန်း တို့တွင်လည်း ပေါက်ရောက်သည်။
သပွတ်နက်ပင်၏ အကိုင်းငယ်များပေါ်တွင် သံချေးရောင် မွေးနုကလေးများရှိသည်။
အရွက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် အဖျားရှူးသောဘဲဥပုံမျိုးဖြစ်၍ သုံးလက်မမှခုနှစ်လက်မ လောက်အထိရှည်ပြီးလျှင် ၁၁/၄ လက်မ မှ၂၁/၂ လက်မအထိဗြက်ကျယ်သည်။
အရွက်သည် တောင့်တောင့် ကလေးနေ၍ အရွက်ရောင် သည် အစိမ်းရောင် ဖျော့သည်။
အရွက်၏အောက်ဘက် တွင်အကြောမြွာတို့သည် ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်နေကြ၍ အကြောများခြောက်စုံမှ ၁၂ စုံအထိ ပါရှိတတ်လေသည်။
ရွက်ညှာတံတွင် မွေးနုကလေးများ ရှိလေသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအတွင်း အဝါရောင်တွင် အနီကွက်ကလေးများပါသည့် လှပသော ပန်းပွင့်များ ပွင့်သည်။
အပွင့်၏ပွင့်ချပ်သည်အနံအလျားညီတူဖြစ်၍ အပြင်သားတွင် မွှေးနုများရှိသည်။
ပွင့်ဖတ်တွင်လည်း အမွှေးနုကလေးများရှိလေရာ ထိုအမွှေးနုကလေးများသည် ပွင့်ဖတ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုကိုဆက်စပ်ထားလေသည်။
ပွင့်ဖတ်၏အနားသည် အတွန့်ကလေးများ ဖြစ်လေသည်။
သပွတ်နက်၏ အသီးသည် မှည့်သည့်အခါ တစ်လက်မခန့်ရှည်၍ ထိပ်ချွန်သောဘဲဥပုံဖြစ်သည်။
အသီးတွင် မွေးနုကလေးများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိ၍ အသီးတစ်လုံးတွင် အစေ့လေးစေ့ပါဝင်လေသည်။
သပွတ်အမည်ခံ အခြားအပင်တစ်မျိုးဖြစ်သော သပွတ်သိမ်၏ရုက္ခဗေဒအမည်မှာမီလီယူဆာရော့ဇဗာဂျီယာနာ(Miliusa roxburghiana) ဖြစ်သည်။
သပွတ်သိမ်ပင်များကိုမြန်မာနိုင်ငံ၊ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် ခါစီတောင်တန်းတို့တွင် အမြင့်ပေ ၂ဝဝဝရှိဒေသများအထိ ပေါက်ရောက်သည်ကိုတွေ့ရသည်။
ထိုအပင်မျိုးသည်အမြင့်ပေ ၅ဝ အထိကြီးမားနိုင်ကြသည်။
အကိုင်းနုများတွင် နူးညံ့သောအမွှေးများရှိသည်။
အရွက်သည် ရှည်လျားလျားဖြစ်၍ လှံသွားကဲ့သို့ ထိပ်ချွန်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အရွက်၏အလျားသည် သုံးလက်မ မှခြောက်လက်မအထိရှိ၍ ဗြက်အကျယ် တစ်လက်မမှ နှစ်လက်မအထိဖြစ်သည်။
အရွက်၏ အပေါ်ဘက်သည် ပြောင်ချော နေ၍ အောက်ဘက်တွင်မူ အမွှေးနုများ ရှိလေသည်။
အပွင့်တွင်ပွင့်ချပ်သုံးခုပါရှိရာ ယင်းတို့သည် အစိမ်းရောင်ဖြစ်သည်။
အပွင့်၏အပြင်ပွင့်ဖတ်တို့သည် အစိမ်း ရောင်ဖြစ်သော်လည်း အတွင်းပွင့်ဖတ်တို့သည် အစိမ်းရင့်နှင့် အနီရောင်ရောနှောနေသည်။
အသီးမှည့်တို့သည် လုံးဝန်း၍ အချင်း ၁/၄ လက်မရှိသည်။
အသီးတစ်လုံးတွင် အစေ့တစ်ခု၊ တခါတရံနှစ်ခုပါတတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမျှင်ပါသော အပင်များ ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ။
သဘာဝလေ့လာမှု ဆိုသည်မှာ သဘာဝလောကရှိအရာဝတ္ထုများကို ကြည့်ရှုမှတ်သားလေ့လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သဘာဝအလျှောက် ဖြစ်တည်နေသော အရာဝတ္ထုများကို နေ့ရှိသလောက်တွေ့မြင်နေရပြီးဖြစ်၍ သဘာဝအကြောင်းကို တစ်သီးတစ်ခြား လေ့လာနေရန် လိုသေးသလောဟု အချို့ကဆိုကောင်းဆိုပေမည်။
သဘာဝနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အကြောင်းအချက်များကို တတ်သိသည်အထင်နှင့် သဘာဝလေ့လာမှု၌ စိတ်မဝင်စားဘဲနေတတ်သူများလည်း ရှိ၏။
သို့ရာတွင် နေသည် အဘယ့်ကြောင့် အနောက်မှ မထွက်သနည်း။
နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်းစသည်ဖြင့် အဘယ်ကြောင့် ရာသီဥတုများသီးခြားရှိရသနည်း။
ချောင်းထဲရှိ ကျောက်ခဲလေးများသည် အဘယ်ကြောင့်လုံး၍နေရသနည်း။
နေကြာပန်းသည်အဘယ်ကြောင့် နေရှိရာဘက်သို့ မျက်နှာလှည့်ပြီးနေရသနည်း။
ကုက္ကိုရွက်ကဲ့သို့သော သစ်ရွက်တို့သည် အဘယ်ကြောင့်ညဉ့်ဘက်တွင်အိပ်ရသနည်း။
ထိကရုံးပင်ကိုတို့ထိလိုက်လျှင် အဘယ်ကြောင့် အရွက်များ ရုံးသွားရသနည်း။
အချို့သစ်ပင်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပွင့်နိုင်သီးနိုင်ပါလျက် အချို့မှာအဘယ်ကြောင့် မပွင့်နိုင်မသီးနိုင်ရသနည်း။
မည်သည့်ရာသီဥတု၌ ယင်အပေါဆုံးနည်း။
ခြတိုင်းအတောင်ပေါက်၍ပလူပျံနိ်ုင်သလော။
နကျယ်ကောင်သည် အကယ် ပင်အများထင်သည့်အတိုင်း သူတစ်ပါးသားကောင်များကို နကျယ်ဖြစ်လာအောင် ဘဝပြောင်း ပေးသလော။
ဖားသည် ရေသတ္တဝါလော၊ ကုန်းသတ္တဝါလော။
ဥ0x100သငှက်သည်မိမိ ဘာသာအသိုက် ပြုလုပ်လေ့ရှိသလော။
ရေမြင်းသည် မြင်းအမျိုးတွင် ပါဝင်သလော။
ဝက်အမျိုးတွင်ပါဝင်သလော။
ဝေလငါးသည် ဥမှပေါက်သလော။
အကောင်လိုက်ပေါက် သလော။
ဤမေးခွန်းများကိုအကုန်ဖြေနိုင်သူနည်းပေလိမ့်မည်။
အမှန် စင်စစ်ဘာဝနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကောင်းစွာ သိထားကြသည်မဟုတ်ချေ။
ထို့ကြောင့်သဘာဝသည် အဆုံးအစမရှိအောင် ဆန်းကြယ်သည့်အတိုင်း သဘာဝ အကြောင်းကိုလေ့လာလေ စိတ်ဝင်စားလာလေ ဖြစ်သည်ကိုတွေ့နိုင်ပေသည်။
သဘာဝကိုလေ့လာသူတဦးသည် အချို့သော ကျေးငှက် တိရစ္ဆာန်များ၊ ပန်းမာန်များနှင့်မြေကျောက်တို့အမည် များကိုသိရုံမျှဖြင့်မကျေနပ်နိုင်ဘဲ ပြင်ပသို့ထွက်သွားတိုင်း အသစ်တွေ့သမျှကိုလေ့လာလိုသည်။
ဤသို့လေ့လာဖန်များ သောအခါ အဆိုပါအရာဝတ္ထုတို့သည် မည်သို့သော အကြောင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရပုံနှင့် မည်သည့်အချိန်အခါတွင် ပြန်၍ဖြစ်ပေါ်တတ်ပုံများကိုပါ တဖြည်းဖြည်းသိသာပေသည်။
မည်သည့်အပင်သည်မည်သည့်အချိန်၌ ဖူးတတ်ပွင့်တတ်ပုံ၊ လိပ်ပြာကလေးများ၊ ပျားပိတုန်းများသည်ပန်းပွင့်များအနီး၌ မည်သည့်အတွက်ရစ်ဝဲနေကြပုံ၊ စီတန်းသွားနေကြသော ပုရွက်ဆိတ်များသည် မည်သည့်အရပ်သို့သွားကြ၍ မည်သည့် အတွက်ကြောင့်ထိုကဲ့သို့ အမြဲတစေအလုပ်များနေကြပုံ စသည်များကိုလည်း သူသည်လေ့လာစုံစမ်းရင်း တစ်ခုပြီးတစ်ခုသိရှိနားလည်လာပေသည်။
သဘာဝလေ့လာမှုကို အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် နှစ်ဌာနစလုံး၌ပြုလုပ်နိုင်သည်။
များသောအားဖြင့် အိမ်တွင်းမှာ ထက် အပြင်လောကသို့ထွက်၍ လေ့လာသည်ကများကြသည်။
သဘာဝကို နှစ်သက်လေ့လာသူတစ်ဦးသည် ကွင်းပြင်တော တောင်နှင့်မြစ်ချောင်းကမ်းနားများရှိရာသို့အချိန်ယူ၍ လှည့်လည် သွားလာလေ့ရှိသည်။
မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် နေထိုင်သူဖြစ်က မြို့ပြင်သို့မထွက်နိုင်သောအခါများတွင် ဥယျာဉ်များနှင့်ခြံများသို့ သွား၍သဘာဝကိုမျက်ခြည်မပြတ်လေ့လာခြင်း ဖြင့်ရောင့်ရဲကြ ရပေသည်။
သဘာဝလေ့လာမှုသည် သစ်ပင်ဝါးပင်သားငါး တိရစ္ဆာန်စသော သက်ရှိဝတ္ထုများနှင့်သာသက်ဆိုင်သည်ဟု အချို့ကထင်မှတ်ကြသည်။
စင်စစ်သဘာဝလေ့လာမှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်သဘာဝ၌ ရှိရှိသမျှမည်သည့်သက်ရှိသက်မဲ့ ဝတ္ထုမျိုး၊ မည်သည့်အဖြစ်အပျက်မျိုးကိုမဆို လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။
သဘာဝကိုလေ့လာသူတို့သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး လေ့လာမှတ်သားလေ့ရှိကြသည်။
များသောအားဖြင့် အတွေ့ အကြုံနည်းပါးသော အပင်များနှင့်တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းကို လေ့လာလေ့ရှိကြရာ ဤသို့လေ့လာရာတွင် အမည်များကို သိရုံသာပြုလုပ်ကြသည်မဟုတ်။
ငှက်အသစ်တစ်ကောင်ကို နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်မံမြင်တွေ့သောအခါတွင် အမှတ်ရသိရှိ နိုင်အောင်လည်းကြိုးစားကြ၏။
ငှက်၏အရွယ်ပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ အရောင်အဆင်းနှင့်ထုံးစံဓလေ့များကိုလည်း လေ့လာ တတ်ကြ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ အသံကြားရုံနှင့်ပင် သိနိုင်အောင်လည်း လေ့လာထားတတ်ကြပေသည်။
ထိုငှက်သည် မည်သည့်အမျိုး၌ပါဝင်ပုံ၊ မည်သည့်အစာကိုစား၍ မည်သည့် နေရာမျိုး၌များသောအားဖြင့်တွေ့နိုင်ပုံ၊ မည်သည့်နေရာမျိုး၌ အသိုက်ပြုလုပ်တတ်ပုံ၊ သားငယ်သမီးငယ်များကို မည်သို့ စောင့်ရှောက်ပြုစုတတ်ပုံများကိုပါ အချိန်ကြာမြင့်စွာစောင့် ဆိုင်း၍ လေ့လာစုံစမ်းသူများလည်းရှိပေသည်။
သဘာဝကို လေ့လာသူတစ်ဦးသည် စုဆောင်း တတ်သူလည်းဖြစ်သည်။
သူသည်ရေချိုငါးများနှင့်အပင်ကလေး များကို အနီးအနားရှိအင်းအိုင်ချောင်းမြောင်းများမှ စုဆောင်း၍ ဖန်ရေကန်ကလေးတွင်ထည့်ထားတတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်တုံးများ၊ သတ္ထုများ၊ သစ်ရွက်များ၊ တောပန်းများ၊ ရေညှိပင်များ၊ ခရုခွံများကိုလည်း စုဆောင်းကာလေ့လာ တတ်သေးသည်။
သို့သော်ဤသို့စုဆောင်းရာ၌ ပုံသဏ္ဌာန်များ ပျက်မသွားစေရန်အထူးဂရုပြုဖို့လိုပေသည်။
တောတောင်ကွင်းပြင်များသို့ခရိးထွက်ခြင်း၊ ကြက်ငှက် တိရစ္ဆာန်ကလေးများကိုမွေးမြူခြင်း စသည်တို့မှာလည်း သဘာဝကိုလေ့လာသူတို့ လုပ်လေ့လုပ်ထရှိသော အလုပ်များပင် ဖြစ်သည်။