kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(၂) သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို နိုင်ငံတော်ဝါဒနှင့် ပြောင်းလဲနေသော နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး အခြေအနေများနှင့် လျော်ညီအောင် ပြုပြင်ရန်။
(၃) ကျောင်းသား သူငယ်၏ အသက်အရွယ်၊ အရည်အသွေး၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတို့နှင့် ကိုက်ညီသော ကျောင်းသုံး စာအုပ်များ ထုတ်လုပ်ရန်။
(၄) ကျောင်းစည်းကမ်း ပိုမို ကောင်းမွန်လာရန်နှင့် ဆရာများ၏ ဂုဏ်ကျက်သရေ ပိုမိုမြင့်မား လာစေရန်နည်းလမ်း များ ရှာဖွေရန်။
(၅) ဘဏ္ဍာရေး ခွင့်ပြုသလောက် ကျောင်းသစ်များ ဆောက်လုပ်၍ ကျောင်းသုံး ပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့ရန်။
(၆) ပညာသင်ကြားမှု အခွင့် အရေးများကို ပိုမိုပျံ့နှံ့စွာ ခံစားနိုင်စေရန် မူချမှတ်ရန်။
(ရ) နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အဆောက်အအုံနှင့် ပိုမို ကိုက်ညီလာစေရန် အတွက် ရှိရင်းစွဲ တက္ကသိုလ် တလမ်းသွား စနစ်မှ စက်မှုလက်မှု၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပညာရေးများ ပိုမို ထိရောက်စွာဖြာထွက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ဆောင်ရွက်ရန်။
စစ်ပြီးခေတ် တက္ကသိုလ်၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများ စစ်ပြီးသောအခါ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်ကို ကြားဖြတ် တက္ကသိုလ်အဖြစ် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး အနေဖြင့်ကား ကြားဖြတ် တက္ကသိုလ်သည် ယခင်စစ်ကြိုခေတ်ကဲ့သို့ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရသော သီးခြားအဖွဲ့အစည်း မဟုတ်တော့ဘဲ၊ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော တက္ကသိုလ် ဖြစ်လာလေသည်။
သို့သော် သီးခြားလွတ်လပ်ပိုင်ခွင့် ရနိုင်သရွှေ့ ရစေရန် တက္ကသိုလ် ဂေါပကအဖွဲ့ဟူ၍ အစိုးရက ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သီးခြားဖွဲ့ပေးခဲ့၏။
ထိုဂေါပကအဖွဲ့ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ် ကောင်စီဟူ၍ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။
တစ်ချိန်တည်း၌ပင် ပညာရေးကို ကွပ်ကဲရန် ပါမောက္ခအဖွဲ့ တစ်ရပ်လည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
တက္ကသိုလ်၏ ကြားဖြတ်ကာလကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ် တက္ကသိုလ်သည် စစ်ကြိုခေတ်ကဲ့သို့ ကောလိပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖယ်ဒရယ်စနစ် မဟုတ် တော့ဘဲ၊ မဟာဌာနများ ခွဲထားသော ယူနစ်ထရီစနစ် ဖြစ်လေသည်။
ထိုစနစ်အရ တာဝန်ခံအုပ်ချုပ်သူမှာ တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိဖြစ်ပြီးလျှင် ထိုရာထူးကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ စ၍ ပါမောက္ခချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်ခဲ့၏။
တက္ကသိုလ် ကောင်စီ၌လည်း စစ်မဖြစ်မိကထက် အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ လျော့နည်းကာ ယင်းသည်သာလျှင် အဓိက အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဖြစ်လာ၏။
စစ်ကြိုခေတ် ကောင်စီ အမှုဆောင်ကော်မတီနှင့် ပါမောက္ခအဖွဲ့ အမြဲတမ်းကော်မတီလည်း မရှိတော့ချေ။
စစ်ပြီးခေတ် ပထမ နှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မဟာဌာနများကား ဆေးပညာ မဟာဌာန၊ အင်ဂျင်နီယာမဟာဌာန၊ ပညာရေး မဟာဌာန၊ ဝိဇ္ဇာ မဟာဌာန၊ သိပ္ပံမဟာဌာနနှင့် ဥပဒေ မဟာဌာနတို့ ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် တက္ကသိုလ် ပြင်ဆင်ချက် အက်ဥပဒေအရ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေဟောင်းကို ပြင်ဆင်မှုများဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းပေးခဲ့ရာ၊ ထိုနှစ်မှ စ၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သည် သီးခြား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာပြန်လေသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တို့တွင် ထပ်မံ ပြင်ဆင်ခဲ့သေးသည်။
ပြောင်းလဲလာသော အခြေအနေများကြောင့် စစ်ပြီးခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သည် အထူးပင် တိုးတက်ကြီးထွားလာခဲ့လေသည်။
၁၉၄၆-၄၇ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားဦးရေ ၂…ဝဝ၃ ယောက်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၁-၆၂ ခုနှစ်တွင် ၁၄…၇၉၉ ယောက် အထိတိုးတက်လာခဲ့၏။
ရန်ကုန်မြို့တွင်သာမကဘဲ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ဖြူမြို၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကင်းမြို့သစ်နှင့် ကြည့်မြင်တိုင် ထီးတန်းရပ်ကွက်တို့၌ လည်းကောင်း၊၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မကွေးမြို့၌ လည်းကောင်း၊၁၉၅ဝ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်မြို့၌ လည်းကောင်း ဥပစာကောလိပ်များ အသစ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် သီးခြားတက္ကသိုလ် ဖြစ်လာလေသည်။
မကွေး ဥပစာကောလိပ်သည် မန္တလေး သီးခြားတက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာပြီးလျှင်၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် လက်အောက်တွင် တောင်ကြီး ဥပစာကောလိပ်ထပ်မံ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် နိုင်ငံရေးမျက်စိ ပွင့်လာမှုကြောင့်သာမက လွတ်လပ်ရေးကြောင့် အခွင့်အလမ်းများ တိုးပွားလာရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌လည်း ယခင်က ဌာနခွဲများ၊ ဘာသာစိတ်များသည် ယခုအခါ သီးခြားဌာနများ၊ သီးခြား ဘာသာရပ်များ ဖြစ်လာလေသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပထမဆုံး ခွဲခြားလိုက်သော ဌာနမှာ ပထဝီဝင်နှင့် ဘူမိဗေဒဌာနဖြစ်၏။
ထိုနောက် ဇီဝဗေဒဌာနမှ ရုက္ခဗေဒနှင့် ပါဏဗေဒဌာနများ၊ ရာဇဝင်ဌာနမှ အနောက်တိုင်း ရာဇဝင်နှင့် မြန်မာရာဇဝင် ဌာနများ၏ သဘာဝတ္ထ ဗေဒဌာနမှ စိတ္တဗေဒဌာနသစ်၊ ဘောဂဗေဒ ဌာနမှ ဝါဏိဇ္ဇဗေဒနှင့် စာရင်းအင်းစုပညာ ဌာနသစ်များ ပေါ်ပေါက် လာလေသည်။
ဌာနသီးသန့်မရှိသော်လည်း ဂျာမန် ဘာသာနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာကို ခေတ်သစ် ဥရောပဘာသာ စာပေဌာနက လည်ကောင်း၊ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာနှင့် အဘိဓမ္မာကို ပါဠိဘာသာ ဌာနကလည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး ဘာသာကို ရုက္ခဗေဒဌာနက လည်းကောင်း၊ လူမှုရေးရာပညာကို မနုဿဗေဒဌာနက လည်းကောင်း အသီးအသီး သင်ကြားကြ၏။
ဝါဏိဇ္ဇဗေဒ ဌာန အနေဖြင့်မူ ဝါဏိဇ္ဇဗေဒကို အထွေထွေဘွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးဘွဲ့၊ စာရင်းကိုင်ဘွဲ့များဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲခြားသင်ကြားသည့် အပြင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်း အဖြစ်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးဒီပလိုမာ သင်တန်းကို သီးခြား ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
အင်ဂျင်နီယာ မဟာဌနာတွင်လည်း မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာအပြင် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ၊ လျှပ်စစ်အင်ဂျီနီယာ၊ ဓာတု အင်ဂျီနီယာ၊ သတ္တုတွင်း အင်ဂျင်နီယာ၊ သတ္တုကျို အင်ဂျင်နီယာ၊ ရက်ကန်း အင်ဂျင်နီယာ၊ ဗိသုကာ ပညာစသည်ဖြင့် သင်တန်းသစ်များ တိုးတက်လာ၏။
ပညာရေးမဟာဌာနတွင်လည်း ဝိဇ္ဇ(ပညာရေး) ဒီဂရီ (ဘီအေ အီးဒီ) သင်တန်းများ အသစ်တီထွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။
မန္တလေး တက္ကသိုလ်တွင်မူ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ၊ ဆေးပညာနှင့် စိုက်ပျိုးရေး မဟာဌာနများသာ ရှိကာ အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာရေးနှင့် ဥပဒေပညာ သင်တန်းများ မရှိချေ။
သင်တန်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဒီဂရီလေးနှစ်သင်တန်းကို သုံးနှစ်သင်တန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ၊ ဥပစာတန်း ပထမနှစ် သင်တန်းကို တန်းမြင့်ကျောင်းများနှင့် ပူးတွဲထားရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်လိုက်သောကြောင့် ဤဆုံးဖြတ်ချက် အကောင်အထည် မဖော်ဖြစ်တော့ချေ။
စစ်အတွင်း အိန္ဒိယပြည် ဆင်းမလားမြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော ကင်းဗဲ ပညာရေးစီမံကိန်းတွင် ဤယူဆချက်ကို ပြန်လည် လက်ခံထား၍ ၁ဝ တန်းနှင့် ၁၁ တန်းပါသော အကြိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် တက္ကသိုလ်တွင် ဒီဂရီ သုံးနှစ်သင်တန်းသာ ထားရှိရန် လျာထားခဲ့ကြသေးသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး တည်ထောင်သောအခါ ဤစီမံကိန်းအတိုင်း အကြို တက္ကသိုလ်ကျောင်း များကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် အကြိုတက္ကသိုလ်ကျောင်းများကို တိုင်းပြည်က လက်မခံသည့် အပြင် တက္ကသိုလ်ကလည်း ယခင်ကအတိုင်း လေးနှစ်သင်တန်းသာ ဆက်လက်ထားလိုသောကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အကြိုတက္ကသိုလ် ကျောင်းများကို ဖျက်သိမ်းလိုက်၏။
တက္ကသိုလ် ဒီဂရီသင်တန်းများသည်လည်း ယခင်ကအတိုင်း လေးနှစ်သင်တန်းများ ပြန်ဖြစ်သွားလေသည်။
ပညာရေးစုံစမ်းမှု ကော်မီတီ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပညာရေးသည် စစ်ကြိုခေတ်ထက် အဆပေါင်းများစွာ တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း ပညာရေးမကျေ နပ်မှုများသည် သေးသိမ်သွားသည်ဟု မရှိခဲ့ချေ။
ပညာရေး လောကသည်လည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိခဲ့ချေ။
အကြောင်းကြောင်း ကြောင့် တိုးတက်များပြားလာသော ကျောင်းသားဦးရေအတွက် ကျောင်းများ အလုံအလောက် ဖွင့်မပေးနိုင်ခဲ့ခြင်း၊ ဖွင့်ပြီးကျောင်းများ အတွက်လည်း ဘဏ္ဍာရေးအခက်အခဲကြောင့် ကျောင်း အဆောက်အအုံများ အတွက် ဆရာအများအပြား လိုလေရာ အရည် အချင်း မပြည့်သော ဆရာများ အများအပြား ခန့်ခဲ့ရခြင်း၊ အရည်အချင်း မပြည့်ဝသော ဆရာမျာနှင့် ကျောင်းသား ဆရာအချိုး မမျှတမှုကြောင့် ပညာရေးအဆင့် အတန်းများ နိမ့်ကျလာခြင်း၊ ပညာရေးလောကတွင်းသို့ နိုင်ငံရေး ဝင်ရောက်မှုနှင့် ဆရာများ၏ ဦးဆောင်မှု လျော့လာသည်နှင့်အမျှ ကျောင်းသား စည်းကမ်း သေဝပ်မှု သိမ်ဖျင်းလာခြင်း၊ လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦးပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းခွင်တာ များပြေားသောကြောင့် ပြဿနာမပေါ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပညာတတ် အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ ကြီးထွားလာခြင်း စသည်ဖြင့် ပညာရေး ပြဿနာများသည် တစ်မျိုးပြီး တစ်မျိုးသာ ပေါ်ပေါက်နေခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ရှိရင်းစွဲ လေးနှစ်စီမံကိန်း ပညာရေးကော်မီတီကို တိုးချဲ့ကာ အဖွဲ့ဝင် ၂၃ ဦးပါဝင်၍ မိမိကိုယ်တိုင် ဥက္ကဋ္ဌပြုလုပ်သော ပညာရေးစုံစမ်းမှု ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ထိုကော်မတီသည် ကိုးနိုင်ငံမှ ပညာရေးပါရဂူ ၁၃ ဦးကို ဖိတ်ခေါ်၍ အကြံပေးစေခဲ့ကာ၊ နိုင်ငံတွင်းသို့လည်း အဖွဲ့သုံးဖွဲ့ခွဲ၍ ဆန္ဒယူစေခဲ့၏။
စုံစမ်းမှု ကော်မတီမှ တင်သွင်းခဲ့သော ကြားဖြတ် အစီရင်ခံစာများအရ မြန်မာဘာသာကို တက္ကသိုလ်အတွက် သင်ကြားမှု မဏ္ဍိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း၊ တန်းမြင့်ကျောင်းထွက်နှင့် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲများကို ခွဲခြား စစ်ဆေးခြင်း၊ တက္ကသိုလ် နောက်ဆက်တွဲ စာမေးပွဲများ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ ကျောင်းလခ ကောက်ခံရေး၊ ဆရာများအား အရည်အချင်း ထောက်ပံ့ကြေး ပေးရေးစသော အချက်များကို ထောက်ခံခဲ့လေသည်။
သို့သော်လည်း နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲများကြောင့် အပြီးသတ်အစီရင်ခံစာကိုကား မတင်သွင်းဖြစ်ခဲ့ချေ။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ် ပညာရေးဝါဒ နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲ အမျိုးမျိုး ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးနုခေါင်းဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ အစိုးရ တက်လာသောအခါ လုပ်ငန်းစဉ် ၁၂ မျိုးပါသော ၁၉၆၁-၆၅ ခုနှစ်အတွက် တတိယ ပညာရေး လေးနှစ်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲပြန်လေသည်။
သို့သော် ထိုစီမံကိန်း စတင်အကောင်အထည် ဖော်စတွင်ပင် အစိုးရ အပြောင်းအလဲဖြစ်ခဲ့ပြန်သည်။
၁၉၆၂ခုနှစ် မတ်လ၂ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းဦးစီးသော ဗမာ့တပ်မတော်က တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မှုအာဏာကို သိမ်းယူကာ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ရန် နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့် တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် မိမိ၏ဝါဒသဘောထားကို မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ဟူ၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ၊ ပညာရေးစနစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖော်ပြထားချက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။
အပိုဒ် ၁၇ (က)။
ပညာရေး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုတွင် အထောက်အကူ မဖြစ်သော လက်ရှိပညာရေး စနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲသွားရမည်ဟု နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီက ယုံကြည်သည်။
သို့ဖြစ်၍ အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမှုကို အထောက်အကူပြု၍ စာရိတ္တမြင့်မားမှုကို အခြေခံသော ပညာရေးစနစ်သစ်ကို တည်ထောင်သွားမည်။
အထူးသဖြင့် သိပ္ပံပညာကို ဦးစားပေးမည်။
ကျွန်ုပ်တို့၏ ပညာရေး ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်မှာ အခြေခံပညာကို လူတိုင်း သင်ယူနိ်ုင်ခွင့် ရရှိစေရန်ပင် ဖြစ်သည်။
အထက်တန်း ပညာကိုလည်း ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်ခြင်းရှိ၍ အထက်တန်းကို မှီအောင်လိုက်နိုင်မည့် ကြိုးစားမှုရှိသူများကိုသာ အထူးအားပေး၍ သင်ကြားခွင့် ပြုစေမည်။
''ဒေါက်တာ ဦးညီညီ အမှောင်ခွင်း၍ အလင်းဆောင်အံ့ မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်းသည် တိုင်းရင်းသား လူတန်းစား အသီအသီးတို့အား အသိပညာအလင်းကို ပေးရန် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန်စာပေအသင်းဟု ဆိုသော်လည်း ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် အသင်း၏လုပ်ငန်း အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။
အခြားလုပ်ငန်းများမှာ မြန်မာယဉ်ကျေးမှု အရပ်ရပ်တို့ကို အားပေးခြီးမြေ|ာက်ခြင်း၊ စာအုပ်စာတမ်းများ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း၊ စာရေးကိရိယာနှင့် စာအုပ်များ ရောင်းချခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ၁၄ တွဲရှိ သရုပ်ပြ မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကို ပြုစုဝေခြင်းအားဖြင့် အာရှအရှေ့ပိုင်းတွင် မြန်မာနိ်ုင်ငံသည် တိုင်းရင်းဘာသာဖြင့် စွယ်စုံကျမ်း ထုတ်ဝေရေး၌ ရှေ့ပြေးလျက်ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) အခြားဖတ်ရှုရန် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး။
မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း ဆိုသည်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးကာလတွင် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်သင့်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်အား ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဦးစီး၍ ရေးဆွဲခဲ့သော 'ဆိုရန်တိုဗီလာ စီမံကိန်း' အရ ပညာရေးအခန်းကဏ္ဍအား ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော စာပေနှင့် ဗဟုသုတ စာအုပ်စာစောင်များ ရေးသားပြုစုရေးဆိုင်ရာ အသင်းဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အသင်းအား စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ဝင်း အတွင်းရှိ အိမ်တစ်ဆောင်ကို အသင်းတိုက်အဖြစ် ယာယီ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယ-စာတည်းမှူးချုပ် (၁)ဦး၊ စာတည်းမှူး (၂)ဦး၊ လက်ထောက် စာတည်းမှူး (၆)ဦး၊ ရေးသားပြုစုသူ (၂၄) ဦးတို့ဖြင့် ရေးသားပြုစုရေးနှင့် တည်းဖြတ်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၎င်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလတွင် ရန်ကုန်မြို့ ၊ ပြည်လမ်းပေါ်ရှိ (လက်ရှိ ဦးဥတ္တမလမ်းနှင့် ပြည်လမ်းဆုံ ဟံသာဝတီအဝိုင်းထောင့်) ဆိုရန်တိုဗီလာ အဆောက်အအုံသို့ အသင်းတိုက်ကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ပြီး "မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်)" ဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
"အမှောင်ခွင်း၍ အလင်းဆောင်အံ့" ဟူသော အသင်း၏ ဆောင်ပုဒ်ကိုလည်း သတ်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ် မေလတွင် အမှတ် ၅၂၉-၅၃၁၊ ကုန်သည်လမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့ (လက်ရှိ စာပေဗိမာန် နေရာ) သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်) အား ဖျက်သိမ်းကာ စာပေဗိမာန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြန်ကြားရေးဌာနအောက်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် စနစ်သစ် အုပ်ချုပ်ရေးအရ ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်နှင့် စာပေဗိမာန် တို့ကို စုပေါင်းပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန လက်အောက်ခံ ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ သမိုင်း thumb|ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ၏ မိန့်ခွန်းကောက်နှုတ်ချက်ပါ စာပေဗိမာန် အတွဲ(၄) မျက်နှာဖုံး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ပြာပုံအတိဖြစ်ခဲ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံအား ပြန်လည်ထူထောင်ရန် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်ပြီး ကွန်ဖရင့် တစ်ရပ်ကို ဆိုရန်တိုဗီလာ အဆောက်အအုံ၌ ကျင်းပ၍ စီမံကိန်းများ ချမှတ်ခဲ့သည်။
ထိုစီမံကိန်းများသည်လည်း "ဆိုရန်တိုဗီလာ စီမံကိန်း"အဖြစ် သမိုင်းတွင်ရစ်လေသည်။
၎င်း အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် တိုင်းသူပြည်သားများအတွက် အသုံးကျမည့် ပြည်ပနိုင်ငံထုတ် စာအုပ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုရေး၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေးတို့နှင့် စပ်လျဉ်းပြီး - " ပညာရေး ပြန်လည်ထူထောင်မှုကို အရေးတကြီး ဆောင်ရွက်ဖို့လိုနေပြီ။
စစ်ကြီး မတိုင်မီကအတိုင်း ကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ဖို့ ရှေးဦးစွာ ရည်မှန်းရမယ်။
အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းဖြစ်တဲ့ စက်မှုလက်မှု စသော အတတ်ပညာသင်တန်းကျောင်းတွေ တိုး၍ဖွင့်ပေးနိုင်အောင် လုံးပမ်းကြရမယ်။
စာအုပ်များ ထုတ်လုပ်ရေး ကိစ္စက ကျယ်ပြန့်ပြီး လူထုလက်သို့ ပေါက်ရောက်နိုင်သော ဘာသာပြန်စာပေများ ထုတ်ဝေရေးကို အာရုံပြုသင့်တယ် " ဟူ၍ မိန့်ခွန်းပြောကြားခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် နိုင်ငံ၏ ပညာရေးဆိုင်ရာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်များ ဆောင်ရွက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း အား စတင်တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
စတင်တည်ထောင်သူများ ပြည်ထောင်စုသားတိုင်း အသိပညာတိုးပွားစေမည့် ဘာသာခြားဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာအုပ်စာတမ်းများကို ဘာသာပြန်ရန်၊ ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာအုပ်စာတမ်းများကို နိုင်ငံခြားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရန်၊ မြန်မာမှုအရပ်ရပ်ကို စူးစမ်းရှာဖွေရန်၊ စာအုပ်စာတမ်း အရပ်ရပ်ကို ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိရန် စသော ရည်ရွယ်ချက်များ ပါဝင်သည့် အသင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့ကြလေသည်။
အသင်းကိုစီမံအုပ်ချုပ်ရန် အုပ်ချုပ်မှုကောင်စီအဖွဲ့ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
အုပ်ချုပ်မှုကောင်စီအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန် စာပေအသင်း ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသင်းတခုလုံးကို တာဝန်ခံအုပ်ချုပ်သူမှာ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာ (Managing Director) ဦးစံထွား (မြို့မ ကျောင်းဆရာကြီး၊ ၁၉၂၀ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားကြီး) ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဦးစံထွား၏ လက်အောက်၌ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနများ ရှိသည်။
လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိ ဦးလှမောင်နှင့် ဒေါ်မိမိကြီး တို့က ဦးစံထွားအား ကူညီကြသည်။
ဘဏ္ဍာရေးဌာန အကြီးအကဲမှာ ဦးစောမောင် ဖြစ်သည်။
စာပေဗိမာန် ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဌာနတို့ အပြင် အဓိက လုပ်ငန်းကြီးများ ဖြစ်ကြသော စာတည်းဌာနများ၊ မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေရေးဌာန၊ စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေးဌာန၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ် ထုတ်လုပ်ရေး ဌာန၊ သုတေသန ဌာန၊ ရုံးပြင်လုပ်ငန်း ဌာန၊ စာကြည့်တိုက် ဟူ၍ ဌာနများ ပါဝင်သည်။
စာတည်း ဌာနမှာလည်း အထွေထွေ ဝိဇ္ဇာဌာနနှင့် သိပ္ပံဌာန ဟူ၍ ရှိသည်။
အထွေထွေ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ဌာန အကြီးအကဲမှာ စာတည်း ဦးမြတ်စိုး B.Sc. (Hons.) ဖြစ်သည်။
စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေး ဌာန အကြီးအကဲ စာတည်း ဦးဒိုး (မဟာဝိဇ္ဇာ) ဖြစ်သည်။
စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရေးဌာန အကြီးအကဲမှာ စာတည်း ဦးတင်မောင် (တက္ကသိုလ်ထင်ကြီး) ဖြစ်သည်။
သုတေသနဌာန အကြီးအကဲမှာ ဗိုလ်ဗကို B.A. (Hons.) B.L., M.A. (Yale) ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ဗကိုသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်လောက်က ရုပ်ရှင်မင်းသား မဖြစ်သေး။
ရုပ်ရှင်နယ်၌ ခြေချရန် ပြင်ဆင်နေသည်ကို ယူဆရသည်။
ရုံးလုပ်ငန်း အရာရှိမှာ ဦးတင် (ဒဂုန်ရွှေမျှား) ဖြစ်သည်။
ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် လုပ်ငန်းများ ကနဦး လုပ်ငန်းများ ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း၌ ပြုစုတည်းဖြတ်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် - လူထုအလင်းစာစဉ် လုပ်ငန်း လူထုအိတ်ဆောင်စာစဉ် လုပ်ငန်း လူထုတက္ကသိုလ်စာစဉ် လုပ်ငန်း ဟူ၍ လုပ်ငန်း (၃)ရပ်ကိုသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြလေသည်။
စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုခြင်း ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပါလျက် စွယ်စုံကျမ်းဟူ၍ တစ်စောင်တစ်ဖွဲ့မျှ မရှိခြင်းမှာ တိုင်းကြီး ပြည်ကြီးတို့၏ ဂုဏ်အင်္ဂါတစ်ရပ် ချို့ငဲ့လျက်ရှိကြောင်းကို အုပ်ချုပ်မှု ကောင်စီက သတိပြုမိခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလ၌ပင် ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်သော သရုပ်ပြ စွယ်စုံကျမ်းကြီး တစ်စောင် ပြုစုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။
ဦးစွာ၌ ဆာဂျွန်ဟမ္မာတန် တည်းဖြတ်သော သရုပ်ပြ စွယ်စုံကျမ်းသစ် ဆယ်တွဲကို တိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်ယူရန် စီမံခဲ့လေသည်။
သို့သော် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းကို ရပ်စဲပြီးနောက် စွယ်စုံကျမ်း အစောင်စောင်တို့နှင့် ညှိနှိုင်း၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာမှု အကြောင်းရပ်များကို ဖြည့်စွက်၍ လည်းကောင်း ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအတွက် ဝိဇ္ဇာပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းရပ်နှင့် မြန်မာမှုအကြောင်း ရပ်တို့ကို ဝိဇ္ဇာဌာနကလည်းကောင်း တာဝန်ယူ ပြုစုခဲ့ကြသည်။
စွယ်စုံကျမ်း တစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ ပြုစုရသည့် လုပ်ငန်းမှာ ကျယ်ဝန်းလှသည်။
ထိုကြောင့် ဗဟုသုတစုံအကြောင်းရပ်ပေါင်း ၄…ဝဝဝ ကျော်၊ စာမျက်နှာပေါင်း ၇…ဝဝဝ ကျော်ပါဝင်မည့် စွယ်စုံကျမ်း ပြုစုရေးလုပ်ငန်းကို ကိုယ်ဖိရင်ဖိ၊ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စွယ်စုံဌာနခွဲဟူ၍ သီးခြားဌာနတစ်ခု ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
စွယ်စုံဌာနခွဲတွင် ဝိဇ္ဇာဌာနနှင့် သိပ္ပံဌာနတို့မှ ပြုစုပေး ပို့သော စာမူများတွင် စိစစ်၍၊ ဝေါဟာရ အသံလှယ်ညှိခြင်း၊ သတ်ပုံ သတ်ညွှန်း ညှိခြင်း၊ ဗဟုသုတ စစ်တမ်းနှင့် ဖတ်ချင်ဖွယ်ရာ အဖြာဖြာ အခန်းတို့ကို ပြုစုခြင်း၊ စာမူဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံများ ရှာဖွေခြင်း၊ ခေါင်းစည်းအတွက် စာသား၊ ရုပ်ပုံအတွက် စာသား ရေးသားခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
ထိုသို့ အဆင့်ဆင့် ပြင်ဆင်ပြီးသော စာမူနှင့် ရုပ်ပုံဓာတ်ပုံတို့ကို ဗိလတ်ရှိ ဟေဇယ်ဝပ်ဆင် ဗိုင်းနေလီမိတက် ပုံနှိပ် တိုက်သို့ပို့၍ ပုံနှိပ်ခြင်း ကိစ္စကိုလည်း စွယ်စုံဌာနခွဲက တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းကို ကအကြောင်းရပ်မှ အကြောင်းကြောင်းအရပ်အထိ ကျမ်းအတွဲ ၁၄ တွဲ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရန် ခန့်မှန်းထားလေသည်။
ယခုအထိ စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၁ (၁၉၅၄)၊ အတွဲ ၂ (၁၉၅၅)၊ အတွဲ ၃ (၁၉၅၆)၊ အတွဲ ၄ (၁၉၆ဝ)နှင့် အတွဲ ၅ (၁၉၆၁)တို့ကို ဗိလတ်တွင် ပုံနှိပ်၍ ပြည်သူလူထု လက်သို့ ဖြန့်ချိထုတ်ဝေခဲ့ပြီးလျှင် အတွဲ ၆ (၁၉၆၂)၊ အတွဲ ၇ (၁၉၆၃)၊ အတွဲ ၈ (၁၉၆၃)၊ အတွဲ ၉ (၁၉၆၄)နှင့် ဤအတွဲ ၁ဝ တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ (စာပေဗိမာန် ပုံနှိပ်တိုက်)၌ ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ကျန်အတွဲများကို ဆက်တိုက် ထုတ်ဝေသွားနိုင်ရန် အားသွန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။
ထိုသို့ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွဲများ ဆက်တိုက် ထုတ်ဝေသွားနိုင်ရန် အတွက်လည်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေ ဝိဇ္ဇာဌာနနှင့် စွယ်စုံကျမ်းဌာနခွဲတို့ကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းဌာန အဖြစ် ပူးပေါင်း လိုက်လေသည်။
သိပ္ပံစာစဉ် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် သိပ္ပံပညာဘက်၌ အံ့ဩလောက်အောင် တိုးတက်လျက်ရှိသဖြင့် ခေတ်နှင့် ရင်ပေါင်တန်းလိုက်နိုင်ရန် လူတိုင်း သိပ္ပံပညာကို တီးမိခေါက်မိဖို့ လိုအပ်လေသည်။
ထိုအချက်ကို ဂရုပြုမိသော အုပ်ချုပ်မှုကောင်စီက အထွေထွေ သိပ္ပံဌာနမှ သိပ္ပံစာစဉ် အမည်ဖြင့် လူထုအား သိပ္ပံပညာ အသိဉာဏ်ပေးသော စာအုပ်ငယ်များကို တာဝန်ယူ ဘာသာပြန်ဆိုစေခဲ့လေသည်။
နှစ်ငါးဆယ်စာစဉ် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် နှစ်ငါးဆယ် စာစဉ်ဟူ၍ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၅ဝ အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဖြစ်အပျက် ဟူသမျှကို ရုပ်ပုံဓာတ်ပုံတို့နှင့်တကွ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စာစဉ်ကို ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေရန် အထွေထွေ သိပ္ပံဌာနနှင့် အထွေထွေ ဝိဇ္ဇာဌာနအား တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုစာစဉ်တို့ကို နယ်သာလန် နိုင်ငံ၌ ပုံနှိပ်သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေ သိပ္ပံဌာနကို လူထုသိပ္ပံဌာနဟူ၍ အမည်ပြောင်းပြီးလျှင် သိပ္ပံစွယ်စုံကျမ်း တစ်စောင်ကို လူထုသိပ္ပံအမည်ဖြင့် အုပ်တွဲ ၃ဝ ကျော် ပြုစုထုတ်ဝေရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ထိုကျမ်းသည်လည်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်း ကဲ့သို့ပင် အရေးကြီးသော ကျမ်းဖြစ်ပေသည်။
ကျောင်းသုံးစာအုပ်များ ဘာသာပြန်ဆို ပြုစုခြင်း ပညာရေးစီမံကိန်းတွင် ကျောင်းသုံးစာအုပ် ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကျောင်းသုံး စာအုပ်ထုတ်လုပ်မှု ညွှန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ဘာသာပြန် စာပေအသင်း၌လည်း ရိုးရိုး စာသင်ကျောင်းနှင့် သက်မွေးမှု ကျောင်းများအတွက် ကျောင်းသုံး စာအုပ်များ ထုတ်ဝေရန် ကျောင်းသုံးစာအုပ် ဌာနကို ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
သူငယ်တန်းမှ တက္ကသိုလ်အထိ ဘာသာရပ် များကို မြန်မာဘာသာဖြင့် သင်ကြားပိုချနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းရာ၌ အကြီးဆုံး ပြဿနာမှာ ကျောင်းသုံး စာအုပ်များ အလုံ အလောက် ရရှိရေးပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ဘာသာပြန်စာပေအသင်း နှင့် အစိုးရပညာရေးဌာန ၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ်ထုတ်လုပ်မှု ညွှန်ကြားရေးဝန်ဌာန တို့ တွဲဖက်၍ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များ ဘာသာပြန်ဆို ပြုစုရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြလေသည်။
ကျောင်းသုံးစာအုပ် ဌာနသည် ပြင်ပ ပညာရှင်များနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ကာ သက်မွေးမှု ပညာစာအုပ်များကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ စာသင်ကျောင်းများနှင့် သက်မွေးမှုကျောင်းတို့တွင် စာပေဗိမာန်ထုတ် ကျောင်းသုံးစာအုပ်များကို သုံးစွဲလျက်ရှိကြောင်း တွေ့မြင်နေရလေပြီ။
စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း ပြည်ထောင်စုသားတို့တွင် ကာယ ဗလ၊ ဉာဏ ဗလ၊ ဘောဂဗလ၊ စာရိတ္တဗလ၊ မိတ္တဗလ တည်းဟူသော ဗလငါးတန်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့် အကြံဉာဏ်ကောင်းများကို မှတ်ယူကျင့်သုံးနိုင်စေရန် ဟူသော စေတနာဖြင့် စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်းကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
မဂ္ဂဇင်းဌာနကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဖွင့် ပြီးလျှင် ပထမဦးဆုံး စာပေဗိမာန် လစဉ်မဂ္ဂဇင်းကို ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇွန်လ၌ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေ သည်။
ထိုမဂ္ဂဇင်းတွင် လူတန်းစား အမျိုးမျိုးနှင့် ဆီလျော်မည့် ဗဟုသုတဆိုင်ရာ ပညာရပ်အမျိုးမျိုး ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများကို အထူးစိစစ်ရွေးချယ် ထည့်သွင်းခဲ့လေသည်။
ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ် အထက်ဖော်ပြပါ စာတည်းဌာန (၄) ဌာနအပြင် ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်ဌာန ဟူသော ဌာနအသစ်တစ်ခုကို တိုးချဲ့ခဲ့လေသည်။
ထိုဌာန၏ လုပ်ငန်းမှာ နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ စာတတ်စ လူကြီးလူငယ်တို့နှင့် သင့်လျော်သော စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေရန်နှင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ စာဖတ် ဝါသနာရင့်သန် လာစေခြင်းဖြင့် စာဖတ်ပရိသတ်နယ်ကို ချဲ့ထွင်ရန် ဖြစ်လေသည်။
ယင်းဌာနသည် အဖတ်ရအလွယ်ဆုံး စာအုပ်ငယ်များကို အပေါဆုံး ဈေးနှုန်းဖြင့် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိရန် ရည်ရွယ်သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းထားပြီးလျှင် ပြည်သူ့လက်စွဲ စာစဉ်များကို အဆက်မပြတ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေလျက် ရှိလေသည်။
ထိုသို့ ဌာနအသီးအသီးခွဲ၍ လူထုအား ပညာဗဟုသုတတိုးပွားစေမည့် စာပေလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက် ကြရာ၌ အရေးအကြီးဆုံးအချက်မှာ အသင်းကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်မူကို တိကျစွာ လိုက်နာရမည် ဖြစ်လေသည်။
ထိုကြောင့် စာပြုစာတည်း လုပ်ငန်း အရပ်ရပ်တို့ကို (ညွှန်ကြား) ထိန်းသိမ်းရန် စီမံကိန်း အဖွဲ့ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း စီစဉ်ရေးအဖွဲ့၊ လူထုသိပ္ပံကျမ်း စီစဉ်ရေးအဖွဲ့၊ နိုင်ငံသမိုင်း အကြံပေးအဖွဲ့၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖွဲ့၊ မဂ္ဂဇင်းအကြံပေးအဖွဲ့ ဟူ၍ လည်းကောင်း ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင်များ ပါဝင်သော အကြံပေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားရှိလေသည်။
ပုံနှိပ်ထုတ်လုပ်ရေးအကြံပေးအဖွဲ့၊ အရောင်းဌာန အကြံပေးအဖွဲ့၊ ငွေစာရင်းဌာန အကြံပေးအဖွဲ့ စသည်ဖြင့် အသင်းကြီး၏ လုပ်ငန်းကျယ်ပြန့် လာသည်နှင့်အမျှ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖွဲ့များကိုလည်း တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့လေ သည်။
ရည်ညွှန်း စာကြည့်တိုက် စာအုပ်စာတမ်းများကို ပြုစုရာ၌ အကြောင်းရပ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက် အထောက်အထား သေချာရမည်၊ စုံလင်ရမည်။
စာပေဗိမာန်ကဲ့သို့ စာပေကို ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသော ဌာနမျိုးတွင် ထုတ်နုတ်ကိုးကားနိုင်သည့် ရည်ညွှန်းစာကြည့်တိုက် ရှိရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် စာတည်းဌာန စာကြည့်တိုက်ကို အသင်းတည်ထောင်စကပင် ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
စာတည်း ဌာနစာကြည့်တိုက်သည် စာအုပ်ကို ပြင်ပသို့ ငှားရမ်းခြင်းမပြု၊ ရုံးတွင်း၌သာ အသုံးပြုရသည့် ရည်ညွှန်းစာကြည့်တိုက် သက်သက်ဖြစ်ပေသည်။
ဝေါဟာရဘဏ် တစ်ဖန် စာပေ ပြုစုရာ၌လည်းကောင်း၊ ဘာသာပြန်ရာ၌လည်းကောင်း ဝေါဟာရနှင့် အသံလှယ် စကားလုံးများ အညီအညွတ် ရှိရန်လိုအပ်လေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဝေါဟာရဘဏ် လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့လေသည်။
ယင်းလုပ်ငန်းအတွက် ဌာနသီးခြား ဖွင့်၍ ပညာရပ်အမျိုးမျိုးမှ ဝေါဟာရများကို စုဆောင်းခြင်း၊ ဘာသာစကား ကျွမ်းကျင်သူ၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ၊ ပညာရှင် ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သော သုခမိန် အစည်းအဝေးများ၌ တင်ပြ၍အဆုံးအဖြတ် ယူခြင်း၊ ပညာရပ် အလိုက်ခွဲ၍ ကပ်ပြားတင်ခြင်း အစရှိသော လုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
စာပေဗိမာန် ဝေါဟာရဘဏ်သည် အသင်းအကျိုးတစ်ခုတည်း အတွက် သက်သက်မဟုတ်ဘဲ တိုင်းပြည်အကျိုးအတွက်လည်း ဖြစ်ပေသည်။
သုတေသနလုပ်ငန်း တစ်ဖန် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် သုတေသနဌာနဟူ၍ ဌာနသစ်တစ်ခုတိုး၍ ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
ထိုဌာန၏ လုပ်ငန်းမှာ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းထုတ် စာအုပ်များသည် စာဖတ်သူ စာဖတ်လိုသူတို့အား ပညာပေးရာတွင် မည်မျှအောင်မြင် ထိရောက်သည်ကို အကဲဖြတ် လေ့လာရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှု၌ အထိရောက်ဆုံး အခြေခံမူ တစ်ရပ်ကို စာအုပ်ထုတ်လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နေသူတိုင်းအတွက် စူးစမ်းလေ့လာရန် ဖြစ်လေသည်။
သုတေသနဌာနသည် စာပေဗိမာန်ထုတ် စာအုပ်များကိုသာမက ပြင်ပပုံနှိပ်တိုက်တို့မှ ထုတ်သော စာအုပ်များကိုပါ ကျေးလက်တောရွာရှိ လူထုအား ဖတ်ရှုစေပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ ထင်မြင်ယူဆပုံ၊ နားလည် သဘောပေါက်ပုံတို့ကို စနစ်တကျ လေ့လာသည်။
သာမန်အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်းကို ဘာသာပြန် လုပ်ငန်းချည်းသက်သက် ဆောင်ရွက်နေသော အသင်းဟု အများကပင် ယူဆကြသည်။
ထိုသို့ကား မဟုတ်ချေ လူထု၏ ပညာရေး တိုးပွားကောင်းမွန်လာမှု နှင့် ပညာတတ် အဆင့်အတန်း မြင့်တက်လာမှု ကို ရှေးရှု၍ မြန်မာစာပေနှင့် မြန်မာအနုပညာရပ်များကို စူစမ်းရှာဖွေရန်၊ သို့မဟုတ် စူးစမ်းရှာဖွေမှုကို အားပေးရန်ဟူသော အချက်သည် ဘာသာပြန်စာပေအသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ယင်းအချက်ကို အသင်း၏ အခြေခံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ ဥပဒေတွင် အတိအလင်းဖော် ပြပါရှိလေသည်။
ထိုကြောင့် ဘာသာပြန် စာပေအသင်းသည် မြန်မာစာပေ ထိန်းသိမ်းပျိုးထောင်မှု၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေုလည်း အားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လှုပ်ရှားမှုများ ဂုဏ်ပြု ဆု တီထွင်ချီးမြှင့်ခြင်း စာပေဗိမာန်သည် ပြည်သူလူထုအား ပညာမျက်စိပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ဖြစ်ရာ၊ ပြည်သူလူထုအား မြန်မာ့စာပေအမြင်မျက်စိ၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အမြင်မျက်စိ ရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ တာဝန်ရှိလေသည်။
ဤသည်ပင် မြန်မာ့စာပေ၊ မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းသည် မည်ပေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း တည်ထောင်စကနဦးကပင် စာပေ ပြုစုထုတ်ဝေမှု လုပ်ငန်းနှင့်အတူ စာပေဗိမာန်ဆုဟူ၍ စာပေဆုတစ်ရပ် တီထွင်ချီးမြှင့်မှု လုပ်ငန်းကိုလည်း စီစဉ်ခဲ့လေသည်။
စာပေဗိမာန်မှ စာပေဆိုင်ရာ ဂုဏ်ပြုဆုများကို အောက်ပါအတိုင်း (၇)မျိုးခွဲ၍ ချီးမြှင့်ခဲ့သည် - ကာလပေါ် ဝတ္ထုဆု စာပေပဒေသာဆု သုတပဒေသာဆု ဝတ္တုတိုပေါင်းချုပ်ဆု ကဗျာပေါင်းချုပ်ဆု ပြဇာတ်ဆု ဘာသာပြန် စာပေဆု ထိုဆုများကို ချီးမြှင့်ရန် ပြက္ခဒိန်နှစ် တစ်နှစ် အတွင်း ထုတ်ဝေသမျှ စာအုပ်စာတမ်းများကို အသင်းမှ စာပေဗိမာန်ဆု ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့သို့ တင်ပြရသည်။
ထိုဆုရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့က ဆုချီးမြှင့်ထိုက်သည့် စာအုပ်အသီးအသီးကို ရွေးချယ်လေသည်။
ဆုငွေများမှာ ကာလပေါ်ဝတ္ထုဆုအတွက် ကျပ်ငွေ ၁…ဝဝဝ၊ ဘာသာပြန်ဆု အတွက် ကျပ်ငွေ ၇၅ဝ၊ စာပဒေသာဆု အတွက် ကျပ်ငွေ ၁…ဝဝဝ၊ သုတ ပဒေသာဆုအတွက် ကျပ်ငွေ ၁…ဝဝဝ၊ ကဗျာ ပေါင်းချုပ်ဆုအတွက် ကျပ်ငွေ ၁…ဝဝဝနှင့် ပြဇာတ်ဆုအတွက် ကျပ်ငွေ ၁…ဝဝဝ အသီးအသီး ဖြစ်သည်။
ကာလပေါ်ဝတ္ထုဆုကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှစ၍ ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
( စာပေဗိမာန်ဆုရ စာအုပ်များ ---။
) ဟောပြောပွဲများ ထိုသို့ စာပေဆုများ ချီးမြှင့်သည့်အပြင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ဟောပြောပွဲများကိုလည်း စာပေဗိမာန်က ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များ မတိမ်ကော မပျောက်ပျက်စေရန်လည်းကောင်း၊ ထိုယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များကို စူးစမ်း ရှာဖွေစုဆောင်းကြသော ပညာရှင်တို့ကို ချီးမြှင့် အားပေးရန်လည်းကောင်း၊ ထိုပညာရှင်တို့က တိုင်းပြည်လူထုအား ပညာအမွေပေးနိုင်ခဲ့စေရန် လည်းကောင်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ စာပေဗိမာန် ယဉ်ကျေးမှု ဟောပြောပွဲများကို စတင်ကျင်းပခဲ့လေသည်။
ထိုဟောပြောပွဲများကို ပြည်လမ်း စာပေဗိမာန်ဝင်း အတွင်းရှိ လေဟာပြင် ဇာတ်ခုံတွင် ကျင်းပဟောပြောခဲ့သည်။
ဟောပြောချက်များကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှုစာစဉ် အမည်ဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။