kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရှုပ်ခတ် အစုအဝေး (complex system) တခုခုကို သူ့အစိတ်အပိုင်းများ၏ ပေါင်းလဒ်အဖြစ် ကောက်ယူရှင်းပြမည့် သင်္ချာဉာဏ်၊ ဒဿနိက တွေးနည်းဟုလည်း ဆိုကြသည်။
Definitions အောက်စဖို့ဒ် ဒသနိကဗေဒ လက်စွဲ စာအုပ်တွင် ဤ အဆင့်ရှင်းပြည့် ဝါဒ သည် "ဒဿနိကဗေဒ ဝေါဟာရထဲမှ အသုံး အများဆုံးနှင့် အသုံး အလွဲဆုံး စကားလုံး" ဟု ဆို၍ ကဏ္ဍအဆင့် ၃ပိုင်း ဆက်ခွဲနိုင်သည်ဟု ဆို၏။
ဖြစ်ဖွဲ့မှု အဆင့်ရှင်းပြည့်ဝါဒ သည် "လောကတခုလုံးက လက်တဆုပ်စာ အစိတ်အပိုင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်" ဟု ယူမှတ်ခြင်း။
သိပ္ပံ အဆင့်ရှင်းပြည့်ဝါဒ သည် ပိုမိုအခြေခံကျ၊ အစိတ်အပိုင်းဆန်သော အရာများအဖြစ် စိုင်းယန့်စ်ကျကျ နားလည်ပြန်ဆိုရန် အားထုတ်ခြင်း။
သီအိုရီ အဆင့်ရှင်းပြည့်ဝါဒ သည် အသစ်ပေါ်လာသည့် အယူဝါဒဖြစ်လျက်၊ ရှိနှင့်ပြီးသော ၂ခုကို ပယ်ဖျက်ခြင်း မမည်သော်လည်း ပိုမိုအခြေခံ အစိတ်အပိုင်းကျအောင် ဆက်လက် ခွဲစိတ်သည်။
သူ့ထံ၌ သဘောဖတ်ယူမှု၊ တွေးဆက်မှု၊ ဖြေရှင်းချက်ထုတ်မှု ဟူသည့် အဆင့် ၃ပိုင်း ထပ်ကွဲသေးသည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဒဿနိကဆိုင်ရာ သီအိုရီများ။
thumb| by Thomas Rawson Birks, 1874 ၌ သောမတ်စ် ရော်ဆန် ဘာ့ရ်ခ်စ် (Thomas Rawson Birks) ရေးသားသော ခေတ်သစ် ခြုံငုံအကျိုးဝါဒ အမည်ရှိ စာအုပ် မျက်နှာဖုံး။
ဒဿနိဗေဒ၏ စရိယဗေဒမဏ္ဍိုင် (ethical philosophy) မှ လက်တွေ့အသုံးကျမှုဝါဒ သို့မဟုတ် ခြုံငုံအကျိုး ဝါဒ () ဆိုသည်မှာ - ပတ်သက်ခံစားရသူတို့၏ ရေရှည် ကောင်းမွန်တိုးတက်မှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှု ရနိုင်သမျှ များများ ရအောင် အားထုတ်သော လုပ်ရပ်များသဘောကို ဖော်ပြသည့် ကျင့်ဝတ်ရေးရာ သီအိုရီများကို ခြုံငုံညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
Duignan, Brian. [1999] 2000. "Utilitarianism" (revised). Encyclopædia Britannica. Retrieved 5 July 2020. တနည်းအားဖြင့်၊ လူအရေအတွက် အများဆုံးနှင့် (ထိုသူတို့အဖို့) ကောင်းကျိုးအများဆုံးကို ချိန်ရွယ်ဆောင်ရွက်ရန်သာ အားပေးသည့် လူစုကြီးကောင်းစားရေး ခြုံငုံအကျိုး အယူအဆများ ဖြစ်သည်။
အသွင်ကွဲ အမျိုးမျိုး ရှိသေးသော်လည်း၊ ခြုံငုံအကျိုး (utility) ပမာဏအများဆုံး ထွက်ပေါ်ရေး အယူအဆများကို အခြေခံသည်ချင်း တူကြသည်။
အကိုးအကား Category:ဒဿနိကဗေဒ။
စီးပွားရေးပညာ ရှိ ခြုံငုံအကျိုး () ဆိုသည်မှာ လူတဦးဦး၏ လိုလားချက်အတိုင်း ပြည့်စုံမှု ကောင်းကျိုးပမာဏကို တိုင်းတာသည့်အရာ ဖြစ်သည်။
ခြုံငုံအကျိုး တွက်နည်း တစ်ခု စဉ်းစားကြည့်ဖွယ် ဖြစ်သွင် ၁ခုမက ရှိလျက် မည်သည့်အခြေအနေမျိုးကို လူက ပိုလိုလားသည်ဟု ရှိသည် ဆိုပါစို့။
ဖြစ်သွင် တခုချင်းစီကို ကိန်းပမာဏ တခုစီအဖြစ် ဆီလျော်စွာ ပြောင်းနိုင်ပါက ခြံငုံအကျိုး ဖှန်ရှင် (တွက်နည်း) တခုခု သင်္ချာနည်းဖြင့် ရှိနေတော့မည်။
ထိုကိန်းပမာဏ များလေ၊ လူ့လိုလားချက်နှင့် ကိုက်သော ခြုံငုံအကျိုးပမာဏ များလေ ဖြစ်မည်။
သာဓကအားဖြင့် - က မောင်မောင် ရရှိမည့် ပန်းသီးအရေအတွက် က မောင်မောင် ရရှိမည့် ချောကလက် အရေအတွက် ဆိုပါစို့။
မောင်မောင်၏ ခြုံငုံအကျိုး တွက်နည်း (utilitarian fucntion) က ဆိုပါစို့။
ဖြစ်သွင်-A က (ပန်းသီး ၉လုံး) နှင့် (ချောကလက် ၁၆ ခု)။
သို့လျှင် ခြံငုံအကျိုး ပမာဏက ဖြစ်နေ။
ဖြစ်သွင်-B က (ပန်းသီး ၁၃ လုံး) နှင့် (ချောကလက် ၁၃ ခု)။
ခြုံငုံအကျိုး ပမာဏက ဖြစ်နေ။
သို့ဆိုလျှင်၊ မောင့်မောင့်အဖို့ (ချောကလက် အထိုက်အလျောက် ပိုနည်းသွားသော်လည်း၊ ပန်းသီး နည်းလွန်းခြင်း မရှိသော) ဖြစ်သွင်-B က ခြုံငုံအကျိုး နှာတဖျား သာနေတော့သည်။
မြှုပ်နှံလေ့ကျင့်မှု ဘာသာများ သို့မဟုတ် ကိုယ်စိတ်ထိန်းကျောင်း ဝါဒများ မှာ ခြိုးခြံကျင့်စဉ်စု (asceticism) ကို ဗဟိုပြုလျက် (များသောအားဖြင့်) လောကအကြောင်းကို ဖန်ဆင်းရှင် ရှိခြင်းဖြင့် မစဉ်းစားဘဲ သဘာဝနိယာမများအတိုင်း ဖြစ်ပျက်သည်ကို မြင်အောင် ရှုမြန်ရန်ဟုလည်း အားထုတ်တတ်သော အယူဝါဒများကို ဆိုလိုသည်။
အထင်ရှားဆုံး ဝါဒများအဖြစ် အရှေ့တိုင်းမှဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဝါဒ နှင့် ဂျိန်းဝါဒ တို့ ပျံ့နှံ့ထွန်းကားလျက် ရှိသည်။
အဆိုပါ ဝါဒကြီး ၂ခုလုံးတွင် လောကအရှုပ်အရှင်းထဲမှ စိတ်အတွေးဆောင်လျက် ကိုယ်ခန္ဓာပါ လွတ်မြောက်မှု ဟူသော သဘောတရားတို့ကို ပန်းတိုင်ထား အားထုတ်ရန် အဆုံးအမတို့ အထင်ကရ ပါဝင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း အကျဉ်းချုပ် ဂျိန်းဝါဒနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒတို့မှာ ဘီစီ ၅၀၀ တဝိုက် ကာလမျိုးတွင် ရှေးအိန္ဒိယကုန်းတွင်းပိုင်း၏ မဟာဇနပဒတိုင်းတို့အကြား ထွန်းကားလက်စ ဝေဒကျမ်း (အသိမြတ်ကျမ်း)လာ အယူအဆတို့ကြား၌ စတင်ထွန်းကားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ တောထွက်မဟာဝီရ နှင့် ရဟန်းဂေါတမ စသူတို့က တွေးခေါ်ဦးဆောင်ပြခဲ့သည်။
ခြိုးခြံကျင့်ကြံမှု (သို့) ခြိုးခြံထွက်မြောက် ကျင့်စဉ်စု (သို့) ခြိုးခြံ ကျင့်စဉ်စု () ဆိုသည်မှာ တွေ့ကြုံခံစားဖွယ် စည်းစိမ်တို့မှ ဖြတ်တောက်ခြိုးခြံက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနေအထားတခုခုကို ပန်းအတိုင်ထားကာ လေ့ကျင့်နေထိုင်သော ဘဝနေထိုင်မှု ပုံစံကို ညွှန်းသည်။
ခြိုးခြံကျင့်ကြံသူများမှာ လူ့ဘောင်မှ တွဲထွက်သည်လည်း ရှိသဲ့သို့၊ လူ့ဘောင်၌ ဆက်နေပြီး ဥစ္စာစီးပွားရေးနှင့် ဒြပ်သားစည်းစိမ်တို့မှ အထိုက်အလျောက် ခွါကျဉ်သော ရိုးစင်းခြိုးခြံသည့် နေထိုင်မှုပုံစံနှင့်၊ မိမိကိုးကွယ်ရာ ကိုးကွယ်ဘာသာရေးကို အာရုံပြု၍လည်းကောင်း စိတ်အခြေအနေတစ်ခုကို စူးစိုက်ရည်သန်၍လည်းကောင်း ဥပုသ်စောင့်ခြင်းလည်း ပြုတတ်ကြသည်။
ဥပုသ်သီတင်း စောင့်သူက မိမိ၏ ကိုယ်တွင်းအသိစိတ်ကိုလည်း အဆုံးမဲ့သော လောကနှံ့ အသိစိတ်အရာနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်သည် ဟု ယူသော အယူအဆများလည်း ရှိတတ်သည်။
အချို့လူမျာကလည်း မိမိစွဲနေသည့် အရက်၊ ဆေးလိပ်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ ဖျော်ဖြေရေး၊ လိင်မှုကိစ္စ၊ အစားအစာ စသည်တို့မှ လွတ်မြောက်ပြတ်တောက်ရန်ငှာ ခြိုးခြံကျင့်စဉ်စုများကို ချဉ်းကပ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဂျိန်းဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ ဂျူးဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ စသည်တို့နှင့် မျက်မှောက်ခေတ်ပေါ် ကျင့်စဉ်များအတွင်းလည်း ဤ ခြိုးခြံကျင့်စဉ်များ (Asceticism) အထိုက်အလျောက် ပါဝင်နေတတ်ပုံလည်း သမိုင်းတလျှောက်၌ တွေ့ရနိုင်သည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများ။
thumb |upright |ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ဝင်ကိုးကွယ်သူ အများဆုံးရှိနေသည့် အေဘရာဟမ်ပျိုး ကိုးကွယ်မှုကြီး ၃ခု။
အထက်မှအောက်သို့... ကြယ်နှင့် လခြမ်း (အစ္စလာမ်)၊ the လက်ဝါးကပ်တိုင် (ခရစ်ယာန်)၊ ဒေးဗှစ် ၅ထောင့်ကြယ် (ဂျူးဝါဒ) ကမ္ဘာ့အဓိက ကိုးကွယ်ဝါဒများအနက်မှ ဂျူးဝါဒ၊ ခရစ်ယာန်ဝါဒ၊ အစ္စလာမ် ၃ခုလုံးမှာ သူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းယှဉ်တွဲမှု၊ ယှဉ်ပြိုင်ဖူးမှုတို့ အလျောက် အေဘရာဟမ်ပျိုး ကိုးကွယ်မှု () များ ဖြစ်၍၊ Brague, Rémi, 'The Concept of the Abrahamic Religions, Problems and Pitfalls', in Adam J. Silverstein, and Guy G. Stroumsa (eds), The Oxford Handbook of the Abrahamic Religions (2015; online edn, Oxford Academic, 12 Nov. 2015), https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199697762.013.5, accessed 12 Feb. 2024Goshen-Gottstein, Alon. "Abraham and ‘Abrahamic Religions’ in Contemporary Interreligious Discourse." Studies in Interreligious Dialogue 12.2 (2002): 165-183. ယေရှုမတိုင်မီ ဟီဘရူး သမ္မာကျမ်းစာလာ၊ သို့မဟုတ်လျှင်လည်း ခရစ်ယာန် သမ္မာကျမ်းစာလာ၊ သို့မဟုတ်လျှင်လည်း ကုရ်အာန်ကျမ်းလာ ပုဂ္ဂိုလ်၊ အေဘရာဟမ်ကို အစွဲပြုသည့် အမည် ဖြစ်ပြီး အခြားဇာစ်မြစ်ဒေသကွဲ ကိုးကွယ်မှုဝါဒများနှင့် ကွဲပြားလျက် သူတို့၃မျိုးချင်း ဆင်တူနေမှုကို ဘုံထုတ်ဆိုလိုသည်။
Kiel, Yishai. "The contours of Abrahamic identity: a Zoroastrian perspective." Geneses: A Comparative Study of the Historiographies of the Rise of Christianity, Rabbinic Judaism, and Islam (2019): 19-34.GhaneaBassiri, Kambiz, and Paul Robertson, eds. All religion is inter-religion: engaging the work of Steven M. Wasserstrom. Bloomsbury Publishing, 2019. အကိုးအကား ကဏ္ဍ:အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုနှင့် အယူဝါဒများ။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဝါဒများတွင် နတ်ဘုရား နှင့် ညီမျှလေ့ရှိသော နတ်ဘုရားအရာ (သို့) လောကဓာတ်ခံ ဘုရားအရာ (သို့) ကြီးမြတ်မှုအရာ () ဆိုသည်မှာ ကြီးမြတ်သည်၊ မွန်မြတ်သည်၊ ကိုးကွယ်ပူဇော်မှု ခံယူအပ်သည်ဟု သက်ဝင်ယုံကြည်သူတို့ ခံယူသော လောကနှင့် လူသားတို့အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းသည့် သဘာဝလွန် သတ္တိထူးတမျိုးမျိုး၊ သို့မဟုတ် နတ်ဘုရား တဆူဆူကို ညွှန်းသည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး ယုံကြည်မှုနှင့် အယူဝါဒများ ကဏ္ဍ:ဝိညာဉ်များ ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာ ဇာတ်ကောင်များ။
center|ကိန်းမျဉ်းပုံ ကိန်းမျဉ်း (number line) ပုံ။
(ရှေ့တိုးခြင်းနှင့် နောက်ဆုတ်ခြင်းသာ ပြုလုပ်နိုင်သဘော ရှိ၍) အလျားသဘော တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသဖြင့် ဤသို့ကိန်းမျဉ်းတကြောင်းသည် တိုင်းကြောင်း (ဒိုင်မန်းရှင်း) ၁ ခုတည်း ရှိမှု၊ ရှိသည့်အခြေအနေအဖို့ သာဓက ဖြစ်၏။
အနီနှင့် ပြထားသည်မှာ ကိန်းမျဉ်းပေါ်၌ အမှတ်တခုက ဘယ်ယက်သို့ ပိုကျခြင်းသည် တန်ဖိုးအားပိုနည်းခြင်းးကို ဆိုလိုကြောင်း ပြသထားခြင်း။
ကိန်းမျဉ်း () ဆိုသည်မှာ ပုံစံမှာ အမှတ်များကို အလျားလိုက်စုစည်းထားမှု ဖြစ်သည့် မျဉ်းတစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်ပြီး၊ ဤကိန်းမျဉ်းပေါ်ရှိ အမှတ် (point နေရာ)တိုင်းသည် ကိန်းစစ်တန်ဖိုး တခုစီနှင့် သဘောချင်းတူ ကိုယ်စားပြုနေမည်၊ (အပြန်အလှန်အားဖြင့်) သင်္ချာ၏ ကိန်းစစ်တိုင်းအတွက်လည်း ဤကိန်းမျဉ်းပေါ်၌ အမှတ်တခု ရှိနေမည်။
အရိုးရှင်းဆုံးသော ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ် အဖြစ် တိုင်းကြောင်း ၁ခုတည်း ရှိနေခြင်းနှင့် သဘောချင်းတူသည်။
ကိန်းမျဉ်းပေါ်ရှိ မည်သည့် အမှတ် ၂ခုအဖို့မဟူ၊ ညာဘက်သို့ ပိုကျသော အမှတ်က ကိုယ်စားပြုတန်ဖိုး ပမာဏ ပိုများလျက် တန်ဖိုးပိုကြီး (greater ဖြစ်)၏။
ကိန်းမျဉ်းပေါ်တွင် ဘယ်ဘက် ပိုကျသော အမှတ်၏ တန်ဖိုးက ပိုငယ် (less ဖြစ်)၏။
ဤ ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Coordinate System) အတွင်း၌ ဟူသကဲ့သို့ ကိုဩဒိနိတ် (coordinate) ၏ ပါဝင်ကိန်းလုံးများက သုညချည်း ဖြစ်နေလျှင် ၎င်း ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် တာရင်းအမှတ် (origin) ဖြစ်ပြီး ဤတွင် ခရမ်းရောင်အစက်၊ ဟူသော ကိုဩဒိနိတ်က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အစိမ်းရောင်အမှတ်၊ ဟူသော ကိုဩဒိနိတ်က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အနီရောင်အမှတ်၊ ဟူသော ကိုဩဒိနိတ်က ညွှန်းဆိုသည့် နေရာသည် အနီရောင်အမှတ်။
ဂျီဩမေတြီ (Geometry)သုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် အမျိုးမျိုး အနက်မှ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် () ဆိုသည်မှာ - သမားရိုးကျ ရပ်ဝန်းသေဘာအတွင်း အချင်းချင်း ထောင့်မတ်ကျနေသည့် မျဉ်းဖြောင့် ဝင်ရိုး (ခေါ်) စံတိုင် များကို (ကျောင်းသားအများ ရင်းနှီးသည့်အတိုင်းလျှင် -စံတိုင်၊ -စံတိုင် စသည်တို့) တည်နေရာပြ စံမျဉ်းပေတံများနှယ် အသုံးပြု၍ ကိုဩဒိနိတ်များကို ဖော်ပြသည့် စနစ်မျိုး ဖြစ်တော့သည်။
တာရင်းအမှတ် (origin) ဆိုသည်ကမူ ပါဝင်ကိန်းများ သုညချည်း ဖြစ်နေသော ကိုဩဒိနိတ်စနစ်ကို ညွှန်းဆိုသည်၊ ဥပမာအားဖြင့် တိုင်းကြောင်း ၂ခု (2 dimensions) အဖို့လျှင် က တာရင်းအမှတ် ဖြစ်မည်။
စံတိုင်နှင့် စံအလွှားစိပ်များ ယူကလစ်ဒ်ရပ်ဝန်းတွင်း (မြားသဖွယ်) ဗှတ္တာ တခုခုကို ထောင်လိုက်ကိန်းအုံ (column matrix) နှင့် ဖော်ပြလျှင် ၎င်းဗှတ္တာ၏ ပမာဏသရုပ် လက်တွေ့(physically) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းငှာ ထိုကိန်းအုံ၏ မြှောက်ဖော်ကိန်း ဖြစ်ရမည့် စံအလွှားစိပ် အလှဲကိန်းအုံ (row matrix) မှာ ဤသို့ ဖြစ်မည်။
တာအုံ ကဲလ်ကူးလပ်စ်တွင်၊ ဗှတ္တာဟူသော တာအုံ နှင့် (စံ)အလွှားစိပ်အုံ တို့၏ မြှောက်လဒ်သဘောမှာ ဗှတ္တာ၏ လက်တွေ့သရုပ် ဖြစ်၏။
"A First Course in General Relativity" by Bernard F. Schutz ၃-တိုင်ကြောင်းပါ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (3-Dimesioanl Cartesiant Coordiante System) ပုံ၊ O က တာရင်းအမှတ်(origin)၊ X, Y, Z တို့က စံတိုင်(axis)များ။
စံတိုင်(ဝင်ရိုး)များ တလျှောက် အစိပ်အကျဲညီညီ ထစ်ရာထားသော အကွက်စိပ်တခုချင်းစီမှာ အလျား တစ်ယူနစ်စာ သဘော။
အမည်းစက်ကလေး၏ တည်နေရာကို စံတိုင်များအလျောက် တိုင်းတာသော်၊ တိုင်းကြောင်း၃ခု အဖို့ , , ကိုယ်စီ ရရှိပြီး၊ ထိုတန်ဖိုး ကိန်းစစ်များကို အစဉ်လိုက် ထုံးစံအတိုင် စီရေးလျှင် ဟူသော ထိုနေရာပြ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်ကို ရရှိ။
တိုင်းကြောင်း ၃ခုအဖို့ သင်္ကေတပြုရိုးအားဖြင့် - ဟူသည့် အလျား ၁ယူနစ်ရှိ အဖြောင့် စံဗှတ္တာ အလွှားစိပ်ကလေးက -စံတိုင်တလျှောက်သဘော တည်ရှိလျက် (-စံတိုင်ကို ကိုယ်စားပြုလျက်) ရှိ၏။
ဟူသည့် အလျား ၁ယူနစ်ရှိ အဖြောင့် စံဗှတ္တာ အလွှားစိပ်ကလေးက -စံတိုင်တလျှောက်သဘော တည်ရှိလျက် (-စံတိုင်ကို ကိုယ်စားပြုလျက်) ရှိ၏။
ဤ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ် ၌ - ၎င်း တို့၏ မတူသည့်အချင်းချင်း အစက်ချမြှောက်လဒ်တို့က များ ဖြစ်နေ၏ (အရပ်စကားဖြင့်လျှင် ၎င်းတို့က အပြန်အလှန် ထောင့်မှန်ကျ၊ ထောင့်မတ်ကျနေ၏)။
သို့ဖြင့် ၎င်းတို့အနက် တစ်ခု၏ အပြောင်းအလဲအတိုးအရိုးသည် အခြားတခုအပေါ် တိုက်ရိုက်မသပ်ရောက်အောင် ထောင့်မတ်လျက် သီးသန့်ဖြစ်နေ၏။
ထို့ကြောင့် ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်ကို ထောင့်သန့် (orthogonal) ခေါ်၏။
၎င်း တို့၏ ကိုယ်ပြန်မြှောက်လဒ်များသည် တို့ချည်း အသီးသီး ဖြစ်၏ (အရပ်စကားဖြင့်လျှင် တစ်ယူနစ်စာ စံအလွှားများ သတ်မှတ်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်း၏ သင်္ချာအဓိပ္ပာယ်မှာ ဤအချက် ဖြစ်သည်)။
ထို့ကြောင့် ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်ကို နှိုင်းပုံကျ (normal) ခေါ်၏။
သို့ဖြင့် ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်၏ အလွှားစိပ်(basis) သဘော၊ စံတိုင်(axis) သဘောတို့သည် ထောင့်သန့်၍ အစိပ်ညီသဖြင့် ထောင့်သန့် နှိုင်းပုံကျ (orthonormal) ဟုလည်း ခြုံငုံ ဆိုနိုင်၏။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ ကဏ္ဍ:သင်္ချာ။
သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒနှင့် စာရင်းအင်းနယ်ပယ်များ၌ တွေ့ရတတ်သော ဝင်ရိုး (သို့) စံတိုင် (; အများကိန်း = axes) ဆိုသည်မှာ - ၃-တိုင်ကြောင်းပါ ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်၌ X, Y, Z တို့က စံတိုင်၃ကြောင်း (3 axes) ဖြစ်နေပုံ။
ကိုဩဒီးနိတ်အိမ် (ခေါ်) အမှတ်ချအိမ် တခုခုတွင် ၎င်း၏ အမှတ်နေရာချရေး၊ ချအမှတ် (coordinate) တို့ ကိန်းဂဏန်း ထွက်ပေါ်ရေးအတွက်၊ စံပေတံထား တိုင်းတာဖွယ် မျဉ်းတိုင်များလည်း ဖြစ်တတ်၏၊ စံတိုင်(axis) တစ်ခုစီက တိုင်းကြောင်း(dimension) တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုလျက်။
ဂရပ်ဖ်ပုံများ(graphs) တို့ဖြင့် တိုင်းဖွယ်အခြင်းအရာ အချင်းချင်းကြား ဖန်ရှင် (မှီတည်ဆက်နွယ်မှု) ကို ပြရာတွင်လည်း၊ ထိုတိုင်းဖွယ်အခြင်းအရာ (quantity) တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုသည့် စံပေတံမျဉ်းတိုင်များ ဖြစ်တတ်သည်။
right|thumb|အနီရောင်မျဉ်းသည် ဤစက်လုံး လည်ပတ်နေမှု၏ အလည်ဘက်လှည့် စံတိုင် (rotational axis) ဖြစ်၏။
အခြားသော ရူပဗေဒ ကိစ္စရပ်များနှင့် ဘဝသုံး ဂျီဩမေတြီ (Applied Geometry) တို့တွင်လည်း - လည်ပတ်ခြင်း (rotations) တို့၌ ဒြပ်ထု သို့မဟုတ် ဂျီဩမေတြီဝတ္ထု တခုခု တို့၏ စက်ဝိုင်းပုံရွေ့လျားမှု ပြင်သား (plane) ကို အနေအထား မြင်ယောင်ကြည့်လျှင် ၎င်း လည်ပတ်ပြင် (roational plane) ပေါ်သို့ ထောင့်မတ်ကျနေသည့် စံပြုစိတ်ကူး မျဉ်းဖြောင့် သည် လည်ပတ်မှု ဝင်ရိုး (သို့) လည်ပတ်မှု စံတိုင် (သို့) အလည်ဘက်လှည့် စံတိုင် () အဖြစ်၊ right|ဤပုံထဲရှိ ခေါက်ချိုးညီမှု (symmetry) ရှိသော ဂျီဩမေတြီ ပုံသဏ္ဌာန်တို့၌ အစက်ချဆွဲသားပြထားသော ခေါက်ချိုးညီ စံတိုင် (symmetrical axis) များကို တွေ့ရမည်၊ ခေါက်ချိုး မညီသည့် သဏ္ဌာန်၌ ထိုသို့မျဉ်း ပါရှိမနေ။
ခေါက်ချိုးညီမှု (symmetry) ရှိသော ဂျီဩမေတြီ ပုံသဏ္ဌာန်တို့၌ ၎င်းပုံဝတ္ထု၏ ပြန်လှန်ညီနေသည့် ၂ပိုင်းကို ဖြတ်ပိုင်းထားမည့် စံပြုစိတ်ကူး မျဉ်းဖြောင့်သည် ခေါက်ချိုးညီ စံမျဉ်း (သို့) ခေါက်ချိုးညီ စံတိုင် (symmetrical axis) အဖြစ်၊ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိတတ်သေးလေ၏။
ကဏ္ဍ:ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ ကဏ္ဍ:သင်္ချာ။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ (၁၉၇၂ မွေးဖွား) (ကြည်း ၂၅၉၈၂) သည် မြန်မာ တပ်မတော် အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ငယ်ဘဝ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသိမ်းဆွေ (ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၊ ထွေအုပ် )( ငြိမ်း ) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်စမ်းမြင့် အထက်တန်းပြ ( ငြိမ်း ) တို့မှ မွေးဖွားသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၃၆) သို့ တက်ရောက်သည်။
ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၅၉၈၂ ဖြင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး တပ်မတော် တွင် စတင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် တပ်မတော်တွင် ဒုဗိုလ်ဘဝ ဖြင့် စတင်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီးနောက် လုပ်သက် ၂၇ နှစ် အကြာတွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးကာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ထိ ရာထူးအပ်နှင်းခံရသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး ၂၀၂၀ပြည့် နှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
သူသည် ထိုမှ နေ၍ အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်ပေးခံရသည်။
၃လ ခန့်သာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လိုက်ရပြီး ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံရသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းအချိန်ကာလ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီးနောက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း တိုင်းမှူးဖြစ်သော ညွန့်ဝင်းဆွေအား အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။
ညွန့်ဝင်းဆွေသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုတွင် စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့အား ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ညွန့်ဝင်းဆွေအား လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုနှင့် အရပ်သားများအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီးနောက် အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ရရှိခဲ့သောဘွဲ့ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ သူသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ် မို့မို့စိုး နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး မောင်စိုးသီဟဆွေ နှင့် မစိုးသီရိဆွေ ဆိုသည့် သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တပ်မတော် ကိုးကား Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ။
ဇေယျကျော်ထင် စည်သူ ဦးသက်ပုံ (ကြည်း ၂၀၇၃၅) သည် မြန်မာ့ တပ်မတော် အငြိမ်းစား အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး၊ အမှတ်(၆)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး နှင့် တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် တို့အဖြစ် အဆင့်မြင့်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး ဖခင်ဖြစ်သူမှာ တရားရေးဝန်ထမ်းဖြစ်ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ပညာရေးဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်။
၎င်းအား မိုးကုတ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်စဥ်က မူလတန်းပညာရေးကို မိုးကုတ်မြို့တွင် သင်ယူခဲ့သည်။
ဖခင် နှင့် မိခင်ဖြစ်သူတို့ စစ်ကိုင်းမြို့သို့ တာဝန်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီးနောက်၊၎င်းသည် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ လိုက်ပါ၍ အလယ်တန်း နှင့် အထက်တန်းပညာများကို သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် စစ်ကိုင်း အထက (၁) မှ (၁၀)တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ် တွင် သင်္ချာမေဂျာအထူးပြုဖြင့် တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် တက်ရောက်နေရင်း၊ စစ်တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်ဖြေကာ အောင်မြင်သည့်အတွက် စစ်တက္ကသိုလ် သို့ ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ဦးသက်ပုံ သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၂၉ ဖြင့် ကျောင်းဆင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သူသည် အမှတ်(၄၄) တပ်မဌာနချုပ်(ကျိုက်ထို)၊ အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ၊ ဖာပွန် အခြေချစစ်ဗျူဟာ ၏ အခြေချ စစ်ဗျူဟာမှူး၊ အမှတ်(၂၂)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တပ်မမှူး၊ တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးအဖြစ် အဆင့်ဆင့် ဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ မတိုင်မီ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် အမှတ်(၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
သူသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လုံခြုံရေးတာဝန်များကို ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးရာထူး နှင့် ကစထ(၅)မှူး ရာထူးများဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အထိ တည်ငြိမ်၊ ရှည်ကြာစွာထမ်းဆောင်ခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ တွင် ထိုတာဝန်မှ နေပြည်တော်အခြေစိုက် ကစထ(၆)မှူး အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ထိုမှတဆင့် မတ်လ တွင် တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် အဖြစ်သို့ လည်းကောင်း ရာထူး ပြောင်းရွှေ့ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ပြီး‌နောက် စစ်ကိုင်းမြို့ ငလျင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူ ထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူးများမှ အနားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ တပ်မတော် မှ အငြိမ်းစားယူပြီးသည့်နောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက်အရွေးချယ်ခံမည်ဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ အဘိုးအဖွားများမှာ ကိုလိုနီခေတ် သစ်တောနယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ကြီး ဦးဖထော် နှင့် ဒေါ်ရွှေသင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုသူတို့မှာ ၎င်း၏မိခင်ဖြစ်သူ အထက်တန်းပြဆရာမ ဒေါ်အုံးခင် ၏ မိဘများဖြစ်သည်။
အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဒေါ်နှင်းနှင်းအိ ဖြစ်ပြီး သားနှစ်ဦး ရှိသည်။
ဇနီးဖြစ်သူ၏ ဖခင်မှာ စစ်တက္ကသိုလ် ​၏ (၁၁)ဆက်မြောက် ကျောင်းအုပ်ကြီး ကြည်း-၈၇၉၀ ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်နိုင် (၁၈.၁၀.၁၉၈၆ မှ ၅.၈.၁၉၉၂ ထိ) ဖြစ်သည်။
ဆုတံဆိပ်များ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အစိုးရ၊ ဦးဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ) က ၎င်းအား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းဘွဲ့ ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ က ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော စည်သူဘွဲ့ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့သည် ဦးသက်ပုံအား လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုနှင့် အရပ်သားများအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
O က တိုင်မအမှတ်(pole) ၊ L က ဘက်လှည့်စံတိုင် (polar axis) ဖြစ်လျက်သော ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ် တစ်ခု အတွင်းရှိ အမှတ်များ။
အစိမ်းနှင့် တည်နေရာချိန်ပြထားသော အနီစက်၏ တည်နေရာအဖို့ အဖြောင့်ကွာမျဉ်း နှင့် ဘက်လှည့်စံတိုင်မှ သွေလှည့်ထောင့် 60° ဖြစ်၍၊ သူ့ ဝိုင်းလှည့်ချအမှတ်မှာ (3, 60°) ဖြစ်၏။
ထိုနည်းတူ၊ အပြာနှင့် တည်နေရာချိန်ပြထားသော အနီစက်အဖို့ ဝိုင်းလှည့်ချအမှတ်မှာ (4,210°) ဖြစ်၏။
သင်္ချာသုံး ဗဟိုဖြာတိုင်းပြ အမှတ်ချအိမ် (သို့) ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ် () ဆိုသည်မှာ - ပြင်(plane) ရပ်ဝန်းတခုခု အတွင်းရှိ တည်နေရာအမှတ်တို့ကို ကိန်း၂လုံးစုံနည်းဖြင့် ဖော်ပြရာ၌ ပေတံ့သုညသဘော အမှတ်နေရာ မှ အကွာအဝေးက အလျားသဘော ကိန်းလုံး အဖြစ် ပါဝင်လျက်၊ "မည်သည့်ဘက်သို့ ထိုအကွားအဝေး"ဟု ဖော်ပြသော ဦးတည်ချက်က စက်ဝိုင်းခြမ်းသုညသဘော ဘက်လှည့်စံတိုင် (polar axis) မှ ထောင့်အကျယ်သဘော ကိန်းလုံး အဖြစ် ပါဝင်လျက်၊ ပုံစံဝင် ချအမှတ်(ကိုဩဒီးနိတ်)များ နှင့် ဖော်ပြသည့် တိုင်းကြောင်း-၂ခုပါ အမှတ်ချအိမ် (2-dimensional Coordinate System) တမျိုး ဖြစ်လေ၏။
ကာတက်စီးယန်း အမှတ်ချအိမ်အတွင်း၌ ပေတံ့သုညသဘော အမှတ်နေရာ က တာရင်းအမှတ် (origin) ဖြစ်သည့်နည်းတူ ဖြစ်သော၊ ဤ ဝိုင်းလှည့်အမှတ်ချအိမ် (Polar Coordinate System) အတွင်းရှိ ဗဟိုဖြာအကွာအဝေး (radial distance; ) အတွက် ပေတံ့သုညသဘော အမှတ်နေရာ သဘော တာရင်းအမှတ်ကို "တိုင်မအမှတ် (pole)" ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
ဦးတည်ချက်ကို ညွှန်းဖော်ဆိုသည့် ထောင့်ပြကိန်းလုံး ကမူ ဘက်လှည့်စံတိုင် (polar axis) မှ နာရီလက်တံနှင့်ပြောင်းပြန် (လက်ဝဲရစ်) လှည့်တိုင်းသမျှ ထောင့်အကျယ်ကို အပေါင်းကိန်းဖြင့် ပြဆိုနေပေမည်၊ နာရီလက်တံအတိုင်း (လက်ယာရစ်) ဟု ဆိုလိုလျှင် အနုတ်ကိန်း ဖြစ်နေမည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:အမှတ်ချအိမ် ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ ကဏ္ဍ:သင်္ချာ။
ဝိတိုရိယ ဆိပ်ကမ်းမြို့သည် ကင်ညာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသော ကျေးလက်မြို့ငယ်တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်၏တောင်ပိုင်း၊ ကင်ညာ-ယူဂန္ဓာနယ်စပ်ရှိ ဘူဆီယာခရိုင်တွင်ရှိသော ဝိတိုရိယအိုင်ကမ်းစပ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဝိတိုရိယဆိပ်ကမ်းမြို့၏ အဓိကစီပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ငါးဖမ်းခြင်းဖြစ်သည်။
မြို့နေလူဦးရေမှာ ၁၂,၁၉၄ ယောက်ရှိပြီး အမြင့်ပေ ၁,၁၄၉ ‌တွင် တည်ရှိသည်။
ဝိတိုရိယ ဆိပ်ကမ်းမြို့သည် ဘူရှားမြို့မှ ၅၀ ကီလိုမီတာနှင့် ကီရှူးမူမြို့မှ ၉၀ ကီလိုမီတာအဝေးတွင် တည်ရှိပြီး မြို့တော် နိုင်ရိုဘီမြို့နှင့် ၃၅၂ ကီလိုမီတာ ဝေးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
right|ရူပဗေဒသုံး စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Spherical Coordinate System) ၏ ကိုဩဒိနိတ် များ သရုပ်ပြပုံ။
က တာရင်းအမှတ်မှ မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း အကွာအဝေး ဖြစ်၏၊ က ခေါင်းငုံ့ထောင့်(polar angle) ဖြစ်၏၊ က ခေါင်းလှည့်ထောင့် (azimuthal angle) ဖြစ်၏။
သင်္ချာသုံး စက်လုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (သို့) စက်ဝန်းလုံး ကိုဩဒိနိတ်စနစ် () ဆိုသည်မှာ - ထုထည် ရပ်ဝန်းတခုခု အတွင်းရှိ တည်နေရာအမှတ်တို့ကို ကိန်း၃လုံးစုံနည်းဖြင့် ဖော်ပြရာ၌၊ ပေတံ့သုညသဘော အမှတ်နေရာ မှ အကွာအဝေးသည် သို့မဟုတ် ("ရို") ဟူသည့် အဖြောင့်ကွာမျဉ်း (radial line) အဖြစ်၊ "မည်သည့်ဘက်သို့ ထိုအကွားအဝေး" ဟု ပေါင်းဖော်ပြနေသော ထောင့်ပမာဏတို့အနေနှင့်... ရူပဗေဒသုံး အခေါ်အဝေါ်များအရလျှင် - ထောင်လိုက်စံတိုင်၏ ဘက်လှည့်မှ မည်မျှ သွေစောင်းနေကြောင်းသည် ("သေဋာ" သို့မဟုတ် "သေဋာ") ဟူသော ခေါင်းငုံ့ထောင့် (polar angle) အဖြစ်၊ အလျားလိုက်စံတိုင်၏ ဘက်လှည့်မှ မည်မျှ သွေးစောင်းနေကြောင်းသည် ("ဖိုင်"ထက် နှာသံပေါက်သော "ဖှိုင်") ဟူသော ခေါင်းလှည့်ထောင့် (azimuthal angle) အဖြစ်၊ ပုံစံဝင် ကိုဩဒိနိတ်များ ဖော်ဆောင်သည့် တိုင်းကြောင်း-၃ခုပါ အမှတ်ချအိမ် (3-dimensional Coordinate System) တမျိုး'' ဖြစ်လေ၏။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ။
အမှတ်ချအိမ် (ကိုဩဒီးနိတ်အိမ်) တခုခု၏ မူလအမှတ် (သို့) ပေတံသုည အမှတ် (သို့) တာရင်းအမှတ် (origin) ဆိုသည်မှာ ချအမှတ်(တည်နေရာပြ ကိန်းစု) က သုညများနှင့်ချည်း ဖြစ်နေသော အမှတ်(တည်နေရာ) ဖြစ်သည်။
တိုင်းကြောင်း၂ခု ပါသော အမှတ်ချအိမ်၏ တာရင်းအမှတ်မှာ ၊ တိုင်းကြောင်း၃ခု ပါသော အမှတ်ချအိမ်၏ တာရင်းအမှတ်မှာ ဖြစ်ပေမည်။
ဝိုင်းလှည့် အမှတ်ချအိမ် ၏ တာရင်းအမှတ် ကို တိုင်မအမှတ် (pole) ဟုလည်း တစ်ခါတရံ ခေါ်တတ်ကြသေး၏။
ဖြစ်တည်သရုပ် ဗေဒဝင် ဖြစ်ခြင်းသရုပ်ခံ ရှုထောင့်(Substance Theory)၏ အရင်းခံ အခြင်းအရာအဖြစ် ပါဝင်သော ဖြစ်ခြင်းသရုပ် ( or, in some context, ) ဆိုသည်မှာ - လူ၊ သက်ရှိ၊ သက်မဲ့၊ အရာဝတ္ထု၊ ဒြပ်သားစုတို့၏ ဖြစ်တည်မှုအရင်းခံ အဖြစ် လောကတွင် အသီးသီးတည်ရှိသည့်အရာများ ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် "လူ"ဖြစ်ခြင်း ဟူသော ဖြစ်တည်သရုပ် (substantial form or Aristotelian "form") ၏ အုပ်စိုးမောင်းနှင်မှုမျိုး အောက်တွင် ထိုလူ၏ ဒြပ်သား (matter) အစိတ်အပိုင်းတို့က ဆီလျော်စွာ စုဝေးဖြစ်ပေါ်လျက် ငယ်ခြင်း၊ ကြီးခြင်း၊ မာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ပိန်ခြင်း၊ ဝခြင်း စသည့် ဖြစ်ခိုက်ဖြစ်ကာလများ ဖြတ်သန်းတည်ရှိသွားသည်ဟု ယူဆခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ဖြစ်ခြင်းသရုပ်ခံ သီအိုရီ (Sustance Thoery) နှင့် တခြားကွဲပြားသော၊ အစုအခိုက် သီအိုရီ (Bundle Theory) တွင်မူ ဤ ဖြစ်ခြင်းသရုပ် (substance) ဟူသော မပြောင်းလဲ-အရင်းခံအရာအဖြစ် ကျိန်းသေပါဝင်နေသည့် အရာ မရှိပေ၊ ဖြစ်ခြင်းသရုပ်အဖို့ ရှုထောင့်အတွင်း နေရာမရှိပေ။
ဖြစ်ခြင်းသရုပ်ခံ သီအိုရီတွင်း ဖြစ်ခြင်းသရုပ် (substance) တို့၏ အမျိုးအသွင်ကွဲ အဆင့်များကို အဲရစ်(စ်)တော့တယ်(လ်) က ဤသို့ ၂ဆင့် ခွဲပြဖူး၏။
မည်သည့်တကောင်သော ကြက်၊ မည်သည့်တယောက်သော လူ ဆိုသည်တို့က ပစ္စည်းထည် (substance) အမျိုးကွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုသို့ အမျိုးကွဲများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖော်ဆောင်သော သဘောသရုပ်များ (properties) အချင်းချင်းလည်း တူညီမည် မဟုတ်။
ကြက် ဟူသော ပစ္စည်းထည်ကို အမှီပြု၍၊ ဆက်စပ်၍ အတောင်ပံ ပါခြင်း၊ မည်သို့သော အမွေးမျိုး ပေါက်ခြင်း စသည့် သဘောသရုပ်တို့ ရှိနေလျက် ကြက် ဟူသော အတောင်ပံပါသည့်၊ ကြက်မွေးပေါက်သည့် ဝတ္ထု (object) တခု ဖြစ်နေသည်။
လူ ဟူသော ပစ္စည်းထည်ကို အမှီပြု၍၊ ဆက်စပ်၍ ခြေ၂ချောင်းနှင့် လက်၂ဘက် ပါခြင်း၊ အသားလည်း စားခြင်း စသည့် သဘောသရုပ်တို့ ရှိနေလျက် လူ ဟူသော ခြေနှင့်လက်တို့ ပါသည့်၊ အသားလည်း စားသည့် ဝတ္ထု (object) တခု ဖြစ်နေသည်။
သို့ဖြင့် ဤသို့သော တွေးနည်းတို့၌ သဘောသရုပ်တို့သည် ပစ္စည်းထည်ကြောင့် ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်လာနေရသဖြင့် ပစ္စည်းထည်က အမှီအခိုကင်းသော ဖြစ်တည်မှု ဖြစ်နေပေမည်။
အယူအဆကွဲ အမျိုးမျိုး အဲရစ်(စ်)တော့တယ်(လ်) ပထမအဆင့် ပစ္စည်းထည် နှင့် ဒုတိယအဆင့် ပစ္စည်းထည် ဟူသော ၂မျိုးကို အဲရစ်(စ်)တော့တယ်(လ်) ခွဲခြားပြသည်။
ကြက်နှစ်ကောင် ရှိလျှင် ၎င်းတို့၏ သဘောသရုပ် အသေးစိတ် အချက်တိုင်းက မတူဘဲရှိနိုင်သည်၊ အမည်တခုစီပင် ခွဲပေးထားနိုင်သည်။
ထို့အတူပင် မောင်ဘဆိုသူနှင့် မောင်မြဆိုသူတွင်လည်း အလုံးစုံ မတူညီသော သဘောသရုပ်များ ကိုယ်စီ ရှိမည်။
ထို့ကြောင့် ဤကြက်ဖြစ်ခြင်းလော ထိုကြက် ဖြစ်ခြင်းလော၊ မောင်ဘ ဖြစ်ခြင်းလော မောင်မြဖြစ်ခြင်းလော စသည့် တခုချင်း ကွဲပြားမှုတို့ကြောင့် အမျိုးမျိုးသော ပထမအဆင့် ပစ္စည်းထည်များ ရှိနေမည်။
သို့သော် ကြက်၂ကောင်လုံးမှာ တူညီသော ဗီဇသဘောသရုပ်များ ရှိပေမည်။
ထို့ကြောင့် ကြက်ဖြစ်သည်ချင်း တူညီသော ပစ္စည်းထည် တမျိုးလည်း ရှိနေမည်။
မောင်ဘနှင့် မောင်ပြမှာလည်း ထိုနည်းတူပင် လူဖြစ်သည်ချင်း တူညီသော ပစ္စည်းထည်တမျိုး ရှိနေမည်။
ဤသို့သော မျိုးတူစု ပစ္စည်းထည်တို့မှာ ဒတိယအဆင့် ပစ္စည်းထည်များ ဖြစ်ချေသည်။
ပစ္စည်းထည်တို့၌ ဖြစ်ပျက်တတ်သော အပြောင်းအလဲ ၂မျိုးအကြောင်းကို အဲရစ်(စ်)တော့တယ်(လ်)က ဤသို့ ဆိုသည်။
ဗီဇကျလှသော သဘောသရုပ်တို့ မပြောင်းလဲဘဲ အရွယ်အစား၊ အရောင်အသွေး စသည့် အပေါ်ယံ သဘောသရုပ်တို့သာ ပြောင်းလဲခြင်း။
(ဥပမာအားဖြင့် ကြက်တကောင်က အရွယ်ကြီးလာခြင်းကြောင့် ကြက် ဟူသော ဝတ္ထုအဖြစ်မှ ပြောင်းလဲမသွားပေ။
လူတဦးကလည်း နေလောင်၍ အရေပြား မည်းသွားလျှင် လူ ဟူသော ဝတ္ထုအဖြစ်မှ ပြောင်းလဲမသွားပေ။
) ပစ္စည်းသား၏ ဗီဇကျလှသော သဘောသရုပ်တို့ ပြောင်းလဲသွားလျှင်မူ ဝတ္ထုတခုအဖြစ်မှ အခြား ဝတ္ထုတခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပေမည်။