kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ အယူဝါဒရေးရာစာပေများကို ရင်းမြစ်တိကျစွာ လေ့လာလိုက်စားလိုလျှင် ပေစာနှင့်ကင်း၍ မရကောင်းပေ။
ယုခုအခါ ရှေးက ရေးခဲ့သော ပေစာများသာရှိပြီး ခေတ်၏တိုးတကက်မှုကြောင့် အသစ် ထပ်မံရေးမှုများ မရှိသလောက် ဖြစ်၍ ပေစာများကို အလေးဂရုပြုကာ ထိန်းသိမ်းထားရှိရန်အလွန်ပင် အရေးကြီးပေသည်။
ရှေးခေတ်က မြန်မာများသည် ဤမျှလုပ်ငန်းဆောင်တာ အဆင့်ဆင့် များလှသော ပေစာဖြင့် အယူဝါဒရေးစာပေ၊ လောကီစာပေ စသည်တို့ကို ယခုခေတ်လူများ နည်းယူမှတ်သား လိုက်နာလောက်အောင် ကျမ်းကြီး ကျမ်းဂန်များအဖြစ် ရေးထားခဲ့သည်မှာ ချီးကျူးစရားကောင်း၍ ဂုဏ်ယူထိုက်သော အချက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ခင်⁠ခင်စု၊ မြန်မာပေစာ၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ-၁၀ (မြတ်-ယူး)၊ မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း၊ ရန်ကုန်၊ ၁၉၆၈၊ ဒုကြိမ်၊ နှာ ၂၈၉-၂၉၉။
အကိုးအကား Category:စာပေ။
ဖာဒီနန်း မဂျဲလင် ( ( or ; , ; , သည် ကမ္ဘာတစ်ပတ်ကို ရေကြောင်း ခရီးလမ်းအားဖြင့် ပထမဆုံး ပတ်မိသူဖြစ်ကာ ကမ္ဘာကိုပတ်၍ သွားသော ရေကြောင်း ခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
သူသည် ပေါ်တူဂီလူမျိုးဖြစ်၍ မှူးမတ်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သော်လည်း ဆင်းရဲလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ငယ်ရွယ်စဉ်က နန်းတော်အတွင်း လက်ပါးစေအဖြစ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရ၏။
အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယရှိ ပေါ်တူဂီနယ်များ၏ ဘုရင်ခံအား လမဲအီဒါးနှင့် လိုက်ပါ၍ စစ်မှုထမ်းလေသည်။
အိန္ဒိယပြည်သို့သင်္ဘောနှင့် လပေါင်း အတော်ကြာအောင် သွားရသည်ဖြစ်ရာ လမ်းခရီးတွင် သင်္ဘောသားများနှင့် ပင်လယ်အကြောင်းကို လေ့လာစူးစမ်း မှတ်သားရင်း အချိန်ကုန်ခဲ့လေသည်။
အိန္ဒိယ၌ တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင် ခဲ့ပြီးနောက် စမဲအမွှေး အကြိုင်များထွက်ရာ အရှေ့အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများသို့တိုင် ရောက်ခဲ့၏။
အိန္ဒိယတွင် ၇ နှစ်ခန့် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်ဖြစ်၍ စစ်ဗိုလ်အဆင့်အတန်းပင် ရရှိခဲ့၏။
သို့သော် မကြာမီပင် ဘုရင်ခံနှင့် ပနံမစားတော့သဖြင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ပြန်လေ၏။
မိုရော့ကိုနယ်၌ အာရပ်တို့ကို ပေါ်တူဂီတို့က သွားရောက် တိုက်ခိုက်သည်တွင် မဂျဲလင် လိုက်ပါ ထမ်းဆောင်လေသည်။
ထိုအတောအတွင်း မဂျဲလင်သည် ပထဝီဝင် ပညာရပ် တွင် စိတ်ပါဝင်စားလာ၍ ထိုပညာရပ်ကို စူးစမ်း လေ့လာခဲ့၏။
ထို့ပြင် ရေကြောင်းအတတ်ကိုလည်း အတော်ပင် တတ်ကျွမ်း လာလေသည်။
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံမှ အနောက်စူးစူး အရပ်သို့ သင်္ဘောများဖြင့် ရှေးရှူသွားကာ တောင်အမေရိကတိုက်ကို ပတ်ပြီးလျှင် မကြာသေးမီက ဗဲလဗိုအာ တွေ့ရှိခဲ့သော ရေပြင် ကျယ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ သွားလေသော် အိန္ဒိယပြည်သို့ရောက် မည်ဟု မဂျဲလင် စွဲမြဲ ယုံကြည်လေသည်။
သို့ရာတွင် ပေါ်တူဂီ ဘုရင်ထံ တင်ပြသောအခါ ဘုရင်က သူ့ကို အားမပေးသဖြင့် စပိန် ဘုရင်ထံသို့သွားရောက်၍ အကူအညီ တောင်းလေသည်။
စပိန်ပြည့်ရှင် ပဉ္စမချားဘုရင်ကား ကိုလံဘတ် ကဲ့သို့ပင် မဂျဲလင် လည်း အောင်မြင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် သူ့အား သင်္ဘော ၅ စင်းနှင့် လူ ၃ဝဝ ခန့်ပေးလေသည်။
ခရစ် ၁၅၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း၌ မဂျဲလင် သည် ယင်းသင်္ဘော ၅ စင်းနှင့် ဆန်လုကာ ဆိပ်ကမ်းမှ ထွက်ခွာခဲ့၏။
နောက် ၄ လခန့်အကြာတွင် တောင်အမေရိက တိုက်သို့ရောက်သွားလေသည်။
ထို့နောက် မဂျဲလင်နှင့် အပေါင်းပါ သင်္ဘောသားတို့သည် ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ဆက်လက် သင်္ဘောလွှင့်သွားကြ၍ ဆောင်း ဝင်လာသောအခါမှ ခရီးတစ်ထောက် နားကြလေသည်။
ထိုသို့ နားနေစဉ် မကျေ မနပ်ဖြစ်နေသော သင်္ဘောသားအချို့က သူ့ကို တော်လှန်ရန် ကြံစည်ကြသည်။
သို့ရာတွင် မဂျဲလင်က တင်းတင်း မာမာ နှိပ်ကွပ်လိုက်သဖြင့် အားလုံး ငြိမ်ဝပ်သွား ကြလေသည်။
မဂျဲလင်သည် မည်သည့် အနှောင့်အယှက်များ ကိုမျှ ဂရုစိုက်သူမဟုတ်ချေ။
ရိက္ခာများ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာသော်လည်း မဂျဲလင်သည် ရွက်များမှ သားရေ ကိုပင် စားရစေ သူကား အလျှော့မပေးဘဲ သူ့အကြံ အထ မြောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမည်ဟု သန္နိဌာန် ပြုလေသည်။
မဂျဲလင်သည် ကုန်းအနေအထားကို စုံစမ်းရန်အတွက် သင်္ဘောတစ်စင်း လွှတ်လိုက်ရာ ထိုသင်္ဘောမှာ ပင်လယ်၌ ပျက်စီးနစ်မြုပ်သွားလေသည်။
ဆောင်းရာသီကုန်မှ ဆက်လက်ထွက်ခွာ သွားခဲ့ပြီး နောက် ၃ ရက်အကြာတွင် တောင်အမေရိကတိုက် တောင်ဘက်ဖျားရှိ အငူကို သူတို့ပတ်မိကာ ရေလက်ကြား ကလေးတစ်ခုကို ဖြတ်လျှင် ရေပြင်ကျယ်ကြီးထဲသို့ရောက်သွား ကြလေသည်။
ယင်းရေလက်ကြားမှာ သူဇွဲသန်သန်နှင့် ရှာခဲ့ သော ရေလက်ကြားဖြစ်၍ အနောက်ဘက်သို့ထွက်ပေါက် ပင်ဖြစ်၏။
ယခုသော် ထိုရေလက်ကြားကို မဂျဲလင်ရေလက် ကြားဟု ခေါ်ကြသည်။
ထို့ပြင် သူတို့ရောက်ရှိနေသော ရေပြင်ကျယ်ကြီးမှာ သူတို့ဖြတ်သန်းလာခဲ့သော သမုဒ္ဒရာနှင့် စာသော် လှိုင်းလေငြိမ်သက်လှ သဖြင့် ပစိဖိတ် (အေးချမ်း ငြိမ်သက်ခြင်း) သမုဒ္ဒရာဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် တွင်ကား သင်္ဘော တစ်စင်းမှာ စပိန်နိုင်ငံသို့လှည့်ပြန်သွား ပြီဖြစ်၍ သင်္ဘော ၃ စင်းသာ ကျန်တော့၏။
ဤသို့အားဖြင့် ရက်ပေါင်း ၉၈ ရက်ကြာအောင် အနောက်စူးစူးသို့ခရီးလွှင့်ခဲ့ကြရသောအခါ မဂျဲလင်နှင့် သင်္ဘောသားတို့မှာ အစောရေစာ ပြတ်သွားသဖြင့် အတိဒုက္ခ ရောက်ကြကာ ဖျားနာကြ၏။
ထို့ကြောင့် သင်္ဘောပေါ်ရှိကြွက် များနှင့် သားရေကြိုးများကိုပင် စားကြရလေသည်။
စောစော ပိုင်းက မဂျဲလင်ဆိုခဲ့သော စကားသည် နိမိတ်သဖွယ် ဖြစ်နေ တော့၏။
ယင်းသို့လူများပင် သေကြေပျက်စီးကြသော်လည်း မလျှော့သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် ဆက်လက်လွှင့်သွားကြရာ ယခု မယ်ရီယန္နားကျွန်းစုခေါ် ကျွန်းများသို့ရောက်သွားလေသည်။
ထိုကျွန်းများမှာ အစာရေစာဖြည့်တင်း၍ အနောက်စူးစူးသို့ လွှင့်ပြန်သော် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုသို့ ရောက်ကြလေ၏။
ကျွန်းသားများမှာ ပျူငှာဖော်ရွေ၍ စေဗူးခေါ် ကျွန်း တစ်ကျွန်းမှ လူရိုင်းဘုရင်က မဂျဲလင်နှင့်လာ၍ မိတ်ဖွဲ့လေ သည်။
မဂျဲလင်က သူ၏မေတ္တာကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သူတိုက်တွန်းသည့်အတိုင်း အခြား ကျွန်းတစ်ကျွန်းရှိ လူရိုင်းဘုရင်ကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပေးလေသည်။
ထိုသို့လူရိုင်းများနှင့် တိုက်ခိုက်ရာ၌ မဂျဲလင်သည် အသက် ဆုံးရှုံးရလေသည်။
သူ၏ နောက်လိုက်များမှာလည်း လူရိုင်း ဘုရင်၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံရလေသည်။
စပိန်နိုင်ငံမှ ထွက်သွားစဉ်က ပါသွားသော လူ ၃ဝဝ နီးပါးအနက် ၃၁ ယောက်သာ သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ဗော်နီယို ကျွန်းမှတစ်ဆင့် ဂွတ်ဒဟုပ် အငူကိုပတ်၍ စပိန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့လေသည်။
မဂျဲလင်ကား စပိန်နိုင်ငံသို့ပြန် မရောက်ခဲ့သော်လည်း သူသည် ယခင်က ကမ္ဘာအရှေ့ဖျား သူကျဆုံးသော အရပ်အထိသို့ပင် ရောက်ခဲ့ ဖူးပြီဖြစ်၍ ကမ္ဘာကို သင်္ဘောဖြင့် ပထမဆုံး ပတ်ဖူးသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) (၁၅၀၆) တွင် ကိုလံဘတ် ကွယ်လွန်သောအခါ၊ ၎င်း၏စူးစမ်းမှုရှာဖွေသော အလုပ်ကို မက်ဂျလန် (Ferdinand Magellan) က ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်။
မက်ဂျလန်သည် ပေါ်တူဂီလူမျိုး ဖြစ်သော်လည်း စပိန်ဘုရင်၏ အမှုထမ်းတယောက်ဖြစ်၏။
(၁၄၉၉)တွင် အီတလီပြည် ဖလောရင့်မြို့သား "အမေရိဂို-ဗက်စပုချိ" ဆိုသူ သင်္ဘောသား တယောက်သည် စပိန်ဘုရင်၏ အထောက်အပံ့ဖြင့်စူးစမ်းရှာဖွေရန် ပင်လယ်ခရီး ထွက်သည်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်သို့ ရောက်ရှိသွားသဖြင့်၊ ကိုလံဘတ် တွေ့ရှိခဲ့သော နယ်မြေများသည် အာရှတိုက်မှ မဟုတ်ကြောင်း အသေအချာ သိရှိတော့၏။
အမေရိဂို-ဗက်စပုချိကို အစွဲပြု၍ တိုက်သစ်ကြီးနှစ်တိုက်ကို "အမေရိကား" အမေရိကတိုက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ထိုကြောင့် မက်ဂျလန်သည် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်ထွက်သော အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရောက်နိုင်ရန်အတွက် အမေရိကတိုက်ကို ကွင်းသွားမှ ဖြစ်မည်ဟုအကြံရ၏။
(၁၅၁၉) တွင် စပိန်ဘုရင်က ပေးသော သင်္ဘောငါးစင်းနှင့် အတ္တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်ပြီး တောင်အမေရိကတိုက် "ဘရာဇီး" ကမ်းခြေသို့ရောက်သော်၊ ကမ်းရိုးတန်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ဆက်လက်သင်္ဘောလွှင့်သွား၏။
တောင်အမေရိကတိုက်တောင်ဘက်စွန်းသို့ ရောက်သောအခါ အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသော ရေလက်ကြားတခုကိုတွေ့၍ ထိုရေလက်ကြားအတိုင်း အနောက်ဘက်သို့သွားလေရာ၊ လှိုင်းလေ အလွန်ပြင်းထန်သောကြောင့် တလကျော်ကြာမှ ထိုရေလက်ကြားကို လွန်သွား၏။
ထိုရေလက်ကြားကို "မက်ဂျလန်" အားအစွဲပြု၍ "မက်ဂျလန်ရေလက်ကြား" ဟုခေါ်၏။
မက်ဂျလန်ရေလက်ကြားကို ကျော်လွန်သွားသောအခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော သမုဒ္ဒရာကြီးတခုကိုတွေ့၏။
ထိုသမုဒ္ဒရာသည် အလွန်ငြိမ်သက်သောကြောင့် ငြိမ်သက်သော သမုဒ္ဒရာ "ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ" ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
ထိုပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကိုလွန်သောအခါ ကျွန်းစုတခုကိုရောက်သည်။
ထိုကျွန်းစုကို သူ၏ကျေးဇူးရှင် စပိန်ဘုရင်၏သားတော် ဖိလစ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် "ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု" ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
မက်ဂျလန်သည် ထိုကျွန်းစုများကို စပိန်ဘုရင်အတွက် သိမ်းသွင်းရင်း ကျွန်းသားများနှင့် စစ်တိုက်ရာတွင် ကျဆုံးသွားသည်။
မက်ဂျလန်ကျဆုံးပြီးနောက်၊ သူ၏လက်ထောက် မာလိန်မှူးသည် သူစီးသောသင်္ဘော "ဝိတိုရိယ" ကိုကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်၍ "ဂွတ်ဟုပ်အငူ" (Cape of Good Hope)ကိုရောက်၏။
ထိုမှတဖန် အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း အတိုင်း မြောက်ဘက်သို့သွားရာ နောက်ဆုံးတွင် စပိန်ပြည်သို့ရောက်လေ၏။
စပိန်ပြည်ကစထွက်သည်အချိန်မှစ၍ ပြန်ရောက်သည့်အချိန်ထိ သုံးနှစ်ကြာသည်။
သင်္ဘောငါးစင်းအနက် တစင်းသာပြန်ရောက်၏။
ကျန်လေးစင်းမှာ လမ်းတွင်ပျက်ခဲ့၏။
မူလကပါသွားသော သင်္ဘောသား ၂၈၀ ကျော်မှ ၁၈ယောက်သာ စပိန်ပြည်သို့ပြန်ရောက်လေသည်။
မက်ဂျလန်၏စွန့်စားမှုကြောင့် သူ၏သင်္ဘောများသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းခရီးအားဖြင့် ကမ္ဘာကို အရှေ့မှအနောက်သို့ပတ်မိကြသည်။
ဤသို့ပတ်မိခြင်းက ကမ္ဘာသည် အမှန်စင်စစ် အပြားမဟုတ် အလုံးဖြစ်ကြောင်း ခိုင်မာစွာသောသက်သေပြလိုက်၏။
ရည်ညွှန်းကိုးကား ကဏ္ဍ:နယ်မြေသစ် ရှာဖွေစူးစမ်းလေ့လာသူများ။
နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်) ရုံးချုပ်လက်ရှိတည်နေရာမှာသင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် ဗြဟ္မဝိဟာရ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တွင် ဖြစ်သည်။
အသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌမှာ နိုင်ငံကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသား ကိုကျော်သူဖြစ်သည်။
စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံ ရန်ကုန်မြို့ နာရေးကူညီမှုအသင်း ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီကို ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ပြီး ပထမဦးဆုံး နာရေးကူညီမှုပြုခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မြန်မာ့ပန်းပုပညာရှင် ဆရာကြီး ဦးဟန်တင်၏ ဈာပနကို မြန်မာအနုပညာရှင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီကိုကျော်သူက နာရေးယာဉ်ကို ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်၍ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ လူမျိုးဘာသာ မရွေး အခမဲ့ အကူအညီပေးမည် ဟူသော အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဆရာကြီးဦးဟန်တင် ကဲ့သို့သော ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ၊ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူတို့၏ တဖန်ပြန်လည် လှူဒါန်းငွေများဖြင့်လည်း ငွေကြေးချို့တဲ့ နွမ်းပါးသူတို့၏ နာရေးကိစ္စများတွင် အားဖြည့်သုံးစွဲခွင့် ရခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ဦးသုခ၏ အိပ်မက်နှင့် မန္တလေးဗြဟ္မာစိုရ်အသင်းကြီး၏ လမ်းပြမှုမှ အကောင်အထည် ပေါ်လာသော 'ရန်ကုန်မြို့ နာရေးကူညီမှုအသင်း' ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီတွင် နိုင်ငံကျော် အနုပညာရှင်များ၊ စာရေးဆရာကြီးများ၊ မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေသူများ၊ ကုန်သည်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဝန်ထမ်းများ၊ လက်လုပ်လက်စားများ၊ စသည့် လူတန်းစားမျိုးစုံ ပါဝင်သည်။
လူမျိုးဘာသာ၊ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ခုနှစ်ရက်သားသမီးတို့၏ နာရေးကိစ္စများ၊ ဆေးကုသမှုများ၊ လေးဘေး၊ မီးဘေး၊ ရေဘေး ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို အခမဲ့ ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးနေသော နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်) ရုံးချုပ်ကို ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) ၄၈ ရပ်ကွက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
သုခ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်း အသင်းကြီးသည် ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း သေဆုံးသူ ရာချီရှိသည့် အရေအတွက်ကို လစဉ်နီးပါး လိုက်လံသင်္ဂြိုဟ် ပေးနေသလို၊ သုခ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်း ကလည်း နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လူနာပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ကို အခမဲ့ ကုသပေးရင်း လည်ပတ်လာခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရဟိတအသင်းများ။
ဗြဟ္မစိုရ် လူမှုကူညီရေးအသင်းသည် ရန်ကုန်နာရေးကူညီမှုအသင်းမတိုင်မီ ၃ နှစ်မှ ၅ နှစ်ခန့် စောလျင်စွာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူထုကူညီရေးအသင်းဖြစ်သည်။
နာရေးကူညီမှုအသင်း (ရန်ကုန်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဆရာကြီး ဦးသုခသည် ဤအသင်းကို နမူနာယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံ ဗြဟ္မစိုရ် လူမှုကူညီရေးအသင်းကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တောင်စလင်းဆရာတော် ဦးတိက္ခက ၎င်း၏ကျောင်းဝင်းအတွင်း ပေ ၂၀၀ ပတ်လည် မြေကွက်ကို အသုံးပြုခွင့်ပေးခဲ့သဖြင့် အသင်း၏ နေရာဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆရာတော် ဦးတိက္ခသည် အသင်း၏ နာယကအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
နဒီမြန်မာ ဦးအောင်ခိုင်နှင့် ဒေါ်ညိုမီ မိသားစုမှ နာရေးယာဉ်တစ်စီး လှူဒါန်းခဲ့ပြီး နာရေးကူညီမှုအပိုင်း အသားကျလာသည့်အခါ ကျန်းမာရေးကူညီမှုများကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့မှစ၍ ကူညီပေးခဲ့သည်။
စတင်တည်ထောင်ရာတွင် လူထုဒေါ်အမာလည်း နာယကအဖြစ် ကြည့်ရှုလမ်းညွှန်ပေးခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ အသင်းသည် အခမဲ့ နာရေးကူညီမှုများအပြင် ငွေကြေးမတတ်နိုင်သည့် လူနာများအား ဆေးရုံစရိတ်ငွေကြေး ထောက်ပံ့ခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် အသင်းမှ ဆေးခန်းဖွင့်လှစ်၍ အခမဲ့ ကုသမှုများ ပေးလျက်ရှိသည်။
ယခုကဲ့သို့ ဆေးကုခန်းမဖွင့်မီက ဆေးရုံတွင် တက်ရောက်ကုသလျက်ရှိပြီး ငွေကြေးမတတ်နိုင်သည့် လူနာများအား တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၂ သိန်းနှုန်းဖြင့် ကူညီခဲ့သည်ဟု လူထုစိန်ဝင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
လွန်ခဲ့သည့် ၂ နှစ်ကျော်က ဆေးရုံဆောက်လုပ်ရန် မြေနေရာကို အလှူရှင်တစ်ဦးက လှူဒါန်းခဲ့သော်လည်း အစိုးရက ဆောက်လုပ်ခွင့်မပြုခဲ့သဖြင့် ဆောက်လုပ်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဆေးကုခန်းသာ ဖွင့်လှစ်၍ ကုသပေးလျက်ရှိသည်။
အထက်မြန်မာပြည်တွင် ဗြဟ္မစိုရ် လူမှုကူညီရေးအသင်း၏ လုပ်ဆောင်မှုများသည် ထိရောက်မှုအတိုင်းအတာ တစ်စုံတစ်ရာအထိ ကြီးမားသည်။
သို့သော် အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိနေသည့် လူဦးရေ အတိအကျကိုမူ မသိရှိရသေးပေ။
ဗြဟ္မစိုရ်အသင်းကို လက်ရှိတာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်နေသူများမှာ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြအောင်၊ စာရေးဆရာ ကျော်ရင်မြင့်နှင့် အခြားဆရာဝန်တစ်ဦးတို့ ဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မစိုရ် လူမှုကူညီရေးအသင်း၏ ဩဝါဒါစရိယ ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဃိယ ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ၊ ရွှေကျင်နိကာယာဓိပတိဥက္ကဋ္ဌ၊ မဟာနာယက၊ ရွှေကျင်သာသနာပိုင်၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၊ ဝါဆိုကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တသာသနာဘိဝံသ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက၊ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ၊ မြတောင်ကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တဒေါက်တာကုမာရာဘိဝံသ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗန်းမော်ကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တအရိယာဘိဝံသ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မဟာနန္ဒိသေနာရာမတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တဝိစာရိန္ဒာဘိဝံသ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိကဓဇ၊ နိုင်ငံတော်ဩဝါဒါစရိယ ၊ မဟာဝိဇိတာရုံကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တရာဇဓမ္မာဘိဝံသ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ၊ မဟာနာယက ဆရာတော်၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တတိက္ခ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ၊ မဟာဓမ္မကထိက၊ ဗဟုဇနဟိတဓရ၊ ထေရဝါဒဝံသာလင်္ကာရ၊ မရမ္မရဋ္ဌသာသနဓဇ (သီရိလင်္ကာ) နိုင်ငံတော်ဝိနည်းဓိုရ်၊ နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင်၊ ပဓာန နာယက ဆရာတော်၊ တောင်စလင်းတိုက်သစ်၊ မန္တလေးမြို့။
ဘဒ္ဒန္တနေမိန္ဒ၊ အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ၊ မန္တလေးတိုင်း ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး သင်တန်းကျောင်း(ကထိက)တိုက်အုပ်ဆရာတော်၊ တောင်စလင်းတိုက်သစ်၊ မန္တလေးမြို့။
နာယကအဖွဲ့ ဗြဟ္မစိုရ်လူမှုကူညီရေးအသင်း၏ နာယကအဖွဲ့ဝင် (၁၀) ဦးရှိသည်။
အရီးတောင်း ဦးကျော်သိန်း အငြိမ်းစားကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးသန်းဗိုလ် ချယ်ရီ ဦးခင်မောင်သန်း အငြိမ်းစားပါမောက္ခ ဒေါက်တာဦးသိန်းထွန်း (မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်ကြီး) SK ဦးကျော်ဌေး ငွေတာရီ ဦးထွန်းသိန်း ဦးမြအောင် အငြိမ်းစားပါမောက္ခ ဒေါ်လှမြတ် အငြိမ်းစားပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်သန်းရင်မာ အငြိမ်းစားဆည်မြောင်းညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးသက်တင် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့က အသင်းအစည်းအဝေးခန်းမတွင် ကျင်းပသော ၁၃ နှစ်ပြည့် နှစ်ပတ်လည်အခမ်းအနားကြီးတွင် အမှုဆောင်သစ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၁-၂၀၁၂ ခုနှစ် အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာဦးဝင်းမြင့် ဥက္ကဋ္ဌ အငြိမ်းစားရုံပိုင်ချုပ်ကြီးဦးဝင်းမြင့် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာဦးစိုးတင့် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ကျော်ဝင်း အတွင်းရေးမှူး ဒေါက်တာဦးဌေးဝင်း တွဲဘက် အတွင်းရေးမှူး ဦးတင်ဝင်းနိုင် တွဲဘက် အတွင်းရေးမှူး ဦးမျိုးထွန်း စာရင်းစစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဦးဘရမ်း ဘဏ္ဍာရေးမှူး ဦးကျော်ရင်မြင့် ဘဏ္ဍာရှာဖွေရေးနှင့်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဦးဇော်ဦး အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာဦးမျိုးမြင့် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာကိုကိုလေး အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးဘဦး အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ကား-ဦးသိန်းထွန်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးကြီးစိုး အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် UD-ဦးခင်မောင်ဝင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးသိန်းထွန်း(ဆားတောင်) အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးမန်းမောင် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးမျိုးတင့် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဦးသန်းထိုက် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်သိန်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါက်တာ ဒေါ်သီသီ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် လိပ်စာ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရဟိတအသင်းများ။
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ ရတနာ ဓာတ်ငွေ့နှင့် ပိုက်လိုင်း လုပ်ငန်းများတွင် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီး ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း Chevronသည် မြန်မာရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ လုပ်ငန်းနှင့်တွဲဖက်လုပ်ကိုင်နေသည်။
ရှဗရွမ်ကော်ပိုရေးရှင်း Chevron Corporation သည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္တမြောက် စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှ San Ramon မြို့၌ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖွင့်ထားသည်။
နိုင်ငံပေါင်း ၁၈ဝ ကျော်တွင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေ၊ တူးဖော်၊ ထုတ်လုပ်၊ သန့်စင်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နေသည်။
ရှဗရွန်သည် ၂၀ဝ၅ မှစတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။
အမေရိကန် ရေနံကုမ္ပဏီ UNOCAL မှ လုပ်ငန်းများကို လွှဲပြောင်းရယူခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ PTTEP၊ ပြင်သစ်မှ TOTAL တို့နှင့်အတူ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ရှဗရွန်ကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြန်လည် ထွက်ခွာသွားရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။
သူတို့၏ အကြောင်းပြချက်မှာ အလွန် တုန်လှုပ်ဖွယ် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို ကျူးလွန်နေသည့် မြန်မာ န.အ.ဖအစိုးရအတွက် သူတို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ဘဏ္ဍာရေး အသက်သွေးကြောသဖွယ် ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုသည်။
သူတို့ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် နေရာဒေသရှိ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ဘဝနေထိုင်မှု အဆင့်အတန်း တိုးတက်စေရန် ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုရေး အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ထားရှိကြောင်း ရှဗရွမ် ကော်ပိုရေးရှင်း မှပြောရေးဆိုခွင့်ရှိ သူက ပြောသည်။
“ရတနာစီမံကိန်း၏ ပိုက်လိုင်းတလျှောက် ရပ်ရွာနဲ့ ထိတွေ့ ဆက်ဆံရေး အစီအစဉ်တွေရဲ့ အကျိုးရှိမှုကို ရှဗရွန်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ ပြင်ပစာရင်းစစ်အဖွဲ့က အတည်ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်ပါတယ်” ဟု Jhonstone က ဆက်လက် ပြောကြားခဲ့သည်။
ရှဗရွန် အနေဖြင့် ‘အပေါင်း လက္ခဏာဆောင်သော အင်အားစု’ ဖြစ်လာရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အတွေ့အကြုံများကို ယူဆောင်လာပြီး၊ ရပ်ရွာလူထုနှင့် လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ကော်ပိုရိတ်တာဝန်သိမှု တည်းဟူသော ခိုင်မာသည့် ချဉ်းကပ်မှုမျိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း သူက ပြောသည်။
“စီမံကိန်း လုပ်ငန်းနဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ ပြည်သူတွေဟာ ရှဗရွန်နဲ့ သူ့ရဲ့ လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ဘက်တွေရဲ့ ကောင်းမှုကြောင့် များစွာ တိုးတက်လာကြတယ်” ဟု သူက ပြောသည်။
ရှဗရွန်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားသည် ဆိုလျှင်ပင် ‘အခြား များစွာသော ပြိုင်ဘက်များက ရှဗရွန်၏ နေရာတွင် ဝင်ရောက် နေရာယူလာကြမည်သာ ဖြစ်ကြောင်း’၊ ဤသို့ဆိုလျှင် ဤအစီအစဉ်နှင့်အတူ မိမိတို့၏ သန္နိဋ္ဌာန်ဖြစ်သော ရပ်ရွာလူထုနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရေးနှင့် ရပ်ရွာနှင့် ဆက်ဆံရေး CE/CR လုပ်ငန်းများ၏ အဆင့်ကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် မြန်မာပြည်သူလူထု၏ အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း Johnstone က ပြောသည်။
၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရတနာ စီမံကိန်းမှ မြန်မာန.အ.ဖအစိုးရမှအမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ဝ ဝင်ငွေ ရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ့အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်စက်ရုံပေါင်း (၂၆)ရုံ၊ စက်ရုံခွဲ(၈)ရုံ၊ စုစုပေါင်း (၃၄)ရုံရှိသည်။
၎င်းစက်ရုံများ အနေဖြင့်- ချည်မျှင်အမျိုးမျိုး၊ ချည် ထည်ပိတ်အမျိုးမျိုး၊ ချည်ဇာပိတ်၊ ဖလန်နယ်ပိတ်၊ ချည်ခြင် ထောင်ဇာ၊ မျက် နှာသုတ်ပဝါ၊ ပေါ်လီအက်စတာ၊ ဝါဂွမ်းရောစပ်ထည်၊ ရှပ်အင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီရှည်၊ ဘောင်းဘီတို၊ ခြေအိတ်၊ ဆွယ်တာ၊ စွပ်ကျယ်၊ ခန်းဆီးပိတ်၊ စောင်၊ အမျိုးသားဝတ် လုံချည်၊ သင်္ကန်း၊ ပတ်တီးပိတ်၊ ဆေးဂွမ်း၊ အပ်ချည် စသည့် ကုန်ပစ္စည်း(၁၀၆)မျိုးတို့အား နှစ်အလိုက်သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ထုတ် လုပ်မှုလျာထားချက် ပြည့်မီအောင် စီ မံထုတ်လုပ်ရေး၊ တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် စီမံကိန်းသစ်များအကောင်အထည်ဖော်ရေး၊ ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းချရေး၊ ငွေကြေးစီမံရေးနှင့် ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အမွတ္(၁)စက္မႈဝန္ႀကီးဌာန ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
မြန်မာ့အထွေထွေနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး စက်မှုလုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် စက်ရုံပေါင်း(၁၈)ရုံ၊ စက် ရုံခွဲ(၁၂)ရုံ၊ စုစုပေါင်း (၃၀)ရုံရှိသည်။
၎င်းစက်ရုံများ အနေဖြင့် သားရေနှင့်သားရေ ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ထုပ်ပိုးစက္ကူဘူး များ၊ ထုပ်ပိုးသစ်သား သေတ္တာ၊ ဘောပင်၊ ရာဘာပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိနပ်၊ စက်ဘီး၊ အပ်ချုပ်စက်ခေါင်း၊ ကြွေရည်သုတ် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ထီးအမျိုးမျိုးစသည့် ကုန်ပစ္စည်း(၂၅၅) မျိုးတို့အား နှစ်အလိုက်သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လျာထားချက်ပြည့်မီအောင် စီမံထုတ်လုပ်ဆောင် ရွက်လျက်ရှိသည်။
၎င်းပြင် ဝန်ကြီးဌာနအတွင်း ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ၊ အထွေထွေ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်း၊ ရေအေး လေအေးစက်များပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ပြင်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းများကိုလည်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်း၏ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ပင်မစက်ရုံ (၂၂)ရုံနှင့် စက်ရုံခွဲပေါင်း(၂၅)ရုံ၊ စုစုပေါင်း (၄၇)ရုံ ရှိသည်။
၎င်းစက်ရုံများအနေဖြင့်- စီးကရက်၊ ဘီယာနှင့်အရက် အမျိုးမျိုး၊ အရက်ပျံ၊ ဗီနီဂါ၊ သကြားလုံးအမျိုး မျိုး၊ ရေခဲ၊ အချိုရည်၊ ပဲနို့ရည်၊ သောက်ရေသန့်၊ ဗာဂျီးနီးယားဆေးရွက် စသည့် ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးပေါင်း(၈၀)တို့အားနှစ် အလိုက်သတ် မှတ်ထားသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လျာထားချက်ပြည့်မီအောင် စီမံထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဒေါက်တာထွန်းလွင်သည် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ ယခင်ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(Former Director-General) ဖြစ်သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငါန်းဇွန်းမြို့နယ်၊ ကုလားကျေးရွာ၌ အဖ ဦးသိန်းမောင် အမိ ဒေါ်အေးကြီး တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း နှစ်ဦးအနက် အကြီးဖြစ်သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း လဖုန်း အထိမ်းအမှတ် အထက်တန်းကျောင်းမှ အခြေခံပညာအထက်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သင်္ချာလူရည်ချွန် (ရွှေတံဆိပ်ဆု)ကို ရရှိခဲ့သည်။
ပညာမင်းကြီး ဦးဘိုးသုန် ပေးသော ပညာမင်းကြီး ဆုတံဆိပ်ကို ရရှိသည်။
၁၉၆၅-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ အ.ထ.က(၁၄)ကျောင်း (ယခင်- ဖာသာလဖုန်းကျောင်း)တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်သည်။
၁၉၆၅-ခု၊ မေလ(၃)ရက်တွင် မန္တလေးမြို့ရှိ မိုးလေဝသဌာန၌ အောက်တန်းစာရေးအဖြစ် အသက်(၁၇)နှစ်(၄)လအရွယ်မှ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အမှုထမ်းဘဝဖြင့် မန္တလေး ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊တိုးချဲ့ညနေသင်တန်းမှ သိပ္ပံဘွဲ့(ရူပဗေဒဘာသာအဓိက)ကို ဘာသာစုံဂုဏ်ထူး၊ အထူးအောင်ဖြင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် B.Sc (ရူပဗေဒ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
ဘာသာစုံ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်တွင် သရုပ်ပြ တိုက်ရိုက်ခန့်သည်။
သို့သော် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိဘဲ မိုးလေဝသဌာနတွင်သာ ဆက်လက်အမှုထမ်းခဲ့၏။
၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ဖလောရီဒါ တက္ကသိုလ်သို့ ပညာသင်လွှတ်ခြင်း ခံရသည်။
နှစ်နှစ်တက်ပြီး ၁၉၇၅-ခုနှစ်တွင် B.Sc(မိုးလေဝသ) ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
၁၉၈၇-ခုနှစ်တွင်လည်း မဟာသိပ္ပံဘွဲ့အတွက် ဒုတိယအကြိမ် အမေရိကန် ဖလော်ရီဒါ တက္ကသိုလ်ကို ပညာသင် သွားရပြန်သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ယင်းတက္ကသိုလ်မှပင် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (မိုးလေဝသ) ကို လည်းကောင်း အောင်မြင် ရရှိခဲ့ကာ ပါရဂူဘွဲ့ သင်တန်း တက်ရောက်ခွင့် သုံးနှစ် ပညာသင်ဆုကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား အဏ္ဏဝါနှင့် လေထု အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့က ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် မတက်ရောက် ဖြစ်ခဲ့ပေ။
ယခုအခါ ယင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ ကျမ်းပြုစုပြီးဖြစ်သည်။
၂၀၀၃-ခုနှစ်တွင် စက်မှုထူးချွန် ဒုတိယဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
Ph.Dဘွဲ့ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် လေးနှစ်တက်ပြီး ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဒေါက်တာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၀)ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနတွင် ပေးအပ်သော ပထမဆုံးဆရာခ ရူပဗေဒဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၆-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ အသင်းကြီး၏ အမြဲတမ်း အသင်းဝင်၊ ၂၀၀၇ တွင် အာရှဒေသ သဘာဝဘေးဒဏ် ကာကွယ်ရေးနှင့် ပြင်ဆင်ရေး ကောင်စီ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာထွန်းလွင်မှာ ၁၉၈ဝ ခုနှစ်ခန့်မှသည် ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်ယူထားသည့်တိုင် မိုးလေဝသ သတင်းကြေညာသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
နာဂစ်မုန်တိုင်း မတိုင်မီ အချိန်ထိ မိုးလေဝသ သတင်းအတွက် အားထားရသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး သတင်းလောကတွင်လည်း သတင်းထုတ်ပြန်ရန် ပွင့်လင်းသူ အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ မေလ နာဂစ်မုန်တိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မီဒီယာများတွင် မိုးလေဝသဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဦးထွန်းလွင်မှာ လူထု စိတ်ဝင်စားမှုခံရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၃ ရက်နေ့၌ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနတွင် တိုင်းထွာရေးမှူးအဖြစ် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ ရုပ်မြင်သံကြား သတင်း အစီအစဉ်တွင် လပတ် မိုးလေဝသ သတင်း ကြေညာသူ အဖြစ် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလမှ စ၍ ယနေ့ အထိ ၂၆ နှစ်ကျော် ဆောင်ရွက်ခဲ့။
လုပ်ငန်း တာဝန်ဖြင့် အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ တရုတ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ထိုင်း၊ ဩစတြေးလျ၊ ဘရူနိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ ဗီယက်နမ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ဂျာမနီ၊ ကိုရီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ပြင်သစ်၊ ကင်ညာ၊ ကနေဒါ စသည့် နိုင်ငံများတွင် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ဆိုင်ရာ သင်တန်းများ၊ အစည်းအဝေးများ၊ စာတမ်း ဖတ်ပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ကွန်ဖရင့်များ တက်ရောက် တင်ပြခဲ့။
သုတေသန စာတမ်းပေါင်း ၆ဝ ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း ၉ဝ ကျော် ရေးသား ပြုစု ပုံနှိပ်ခဲ့ပြီး ပြည်ပတွင် (၂၁) ကြိမ်၊ ပြည်တွင်းတွင် အကြိမ် (၁၅၀) ကျော် ဟောပြော ပို့ချခဲ့။
၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နအဖ စစ်အစိုးရက စက်မှု စီးပွား ထူးချွန်ဆု (ဒုတိယ အဆင့်) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့။
သင်္ချာ ပုံစံသုံး မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းနည်း၊ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများ အတွက် မုန်တိုင်း ဒီရေ ခန့်မှန်းခြင်း ဆိုင်ရာ လက်တွေ့ သုံးနည်း စနစ်၊ မိုးလေဝသ ရက်ရှည် ခန့်မှန်းခြင်း အတွက် တာဝေး ဆက်နွယ်မှု နည်းစနစ် စသည့်တို့ကို ပထမ ဦးဆုံး တီထွင် အသုံးပြု နိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်။
ဦးထွန်းလွင်သည် လက်ရှိ မိုးလေဝသနှင့် ဇလ ဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီး ဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန် ထမ်းဆောင် နေသူ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် မှာပင် လုပ်ငန်းပိုင်း ဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှု တရပ် အနေဖြင့် အာရှ သဘာဝဘေး စောင့်ကြည့် ပြင်ဆင်ရေး ဗဟို ဌာန (Asian Disaster Preparedness Centre, ADPC) မှ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းသည့် ငါးနှစ်တာ လုပ်ငန်း စီမံချက်၏ ဦးဆောင်မှု ကော်မတီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဦးထွန်းလွင်သည် အမှုထမ်းသက် နှစ် ၄ဝ ကျော် အတွင်း လုပ်ငန်းပိုင်း ဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုများ အနေဖြင့် မုန်တိုင်း ဒီရေ ခန့်မှန်းနည်း ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ အယ်လ်နီညို၊ လာနီညာ ဖြစ်စဉ်များနှင့် တာဝေး ဆက်နွယ်မှုအား ဌာနတွင်း ပထမဆုံး လေ့လာ တင်ပြခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီ ဥတု ပြောင်းလဲပုံများကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ် ၅ဝ ကြာ မှတ်တမ်း ပြုကာ သုတေသန ပြုနိုင်ခဲ့ခြင်း စသည် တို့ကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ဦးထွန်းလွင်သည် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှု၏ အားကို ရယူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ အပေါ် အကျိုး ရှိစေရန် ၂၀၀၆ ခုနှစ် အတွင်း ဌာန၏ ဦးဆောင်သူ အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရလဒ်များ အနေဖြင့် UNESCO အကူအညီဖြင့် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင် တိုင်းတာရေး စခန်း ဖွင့်လှစ်မှုများ၊ ADPC ၏ နည်းပညာပိုင်း၊ ပစ္စည်း ကိရိယာပိုင်း ထောက်ပံ့မှုများ စသည် တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အငြိမ်းစား ဥပဒေအရ အသက် ၆၅နှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သော်လည်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် အသက် ၆၁ နှစ် အရွယ်တွင် ကျန်းမာရေးအရ ရုတ်တရက် အငြိမ်းစား ယူလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒလုပ်ငန်းများတွင် သုတေသီအဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင် သွားမည်။
NewsWatch Weekly (21-5-2009) ၂၀ဝ၉ ခုနှစ်၊မေလ(၂၉)ရက်နေ့တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(အကြံပေးအရာရှိ)ရာထူးဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ရာ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ထမ်းအဖြစ်(၄၅)နှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာထွန်းလွင်သည် ယနေ့အထိ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနစာမ်း မြန်မာ/အင်္ဂလိပ်နှစ်ရပ်ပေါင်း (၈၀)ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း(၁၂၀)ကျော်နှင့် ဟောပြောပွဲ ပြည်တွင်း(၃၀ဝ)ခန့်၊ ပြည်ပ(၄၀)ခန့် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာစာအုပ်(၃)အုပ်ရေးသားခဲ့ရာ လာနီညာဆိုသော မိန်းကလေးနှင့် အခြား သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ သုတစွယ်စုံ သိပ္ပံစာပေဆု ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
အမှုထမ်းဘဝတွင် စက်မှုစီးပွား ဒုတိယဆင့် အပါအဝင်နိုင်ငံတော်မှဆုတံဆိပ်(၅)ခု ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။