kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တစ်ဆဲ့ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် သိုးမွေး၊ ပိုး၊ ခြည်တို့ကို ရော၍ ရက်လုပ်ထားသည် တာဖက်တာမှာ အလွန် ခေတ်စားခဲ့၏။
ထိုအချိန်မှာ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ အိန္ဒိယ ပြည်မှ လှပကောင်းမွန်သည့် ခြည်ထည်တို့ကို တင်သွင်းချိန် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့သည် အမှန်အားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အထည်အမျိုးမျိုး၏ ရက်လုပ်ပုံ အခြေခံကို ရရှိခဲ့လေသည်။
သရက်ထည်၊ ဖဲသရက်ထည်၊ ပဒုမ္မာစသည့် အမျိုးကောင်း ခြည်ထည်တို့မှာ အိန္ဒိယမှ စတင်ရက်လုပ်သည့် အထည်များ ဖြစ်ပေသည်။
၁၈ ရာစုနှစ် ကုန်ဆုံးချိန် နီးလောက်တွင် အပွင့် များ၊ အရုပ်များအစားအစင်းများကို ရက်လုပ်ထားသော အထည် များ ပေါ်ပေါက် နေလေပြီ။
ယခုအခါတွင် ခြည်ထည်စက်တို့ သည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ အလွန်တိုးတက်လျက် ရှိကြပေသည်။
တိုးတက်နေသည့် သိပ္ပံပညာနည်းဖြင့် ရက်ထည်အတုများ ကို ပြုလုပ်၍ ဖြစ်မြောက်ပေပြီ။
ရက်ထည်အတု ဆိုသော်လည်း အချို့လူများက အစစ်ထက်ပင် နှစ်သက်ကြသည်။
နိုင်လွန်၊ ရေယွန်၊ လန်နီတယ်တို့မှာ ပိုးတု၊ သိုးမွေးတုများ ဖြစ်ကြလေ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း လက်ရက်ကန်း စက်ရက်ယန်းများဖြင့် ခြည်ထည်နှင့်ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်လျက် ရှိကြလေသည်။
သို့သော် ပိုးခင်နှင့်ခြည်ခင်များကို ပြည်တွင်းထွက်နှင့် မလုံ လောက်၍ နိုင်ငံခြားမှ မှာယူတင်သွင်း ရက်လုပ်ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဝတ်စားဆင်ယင်မှု။
thumb|ဆာသောမတ်စ် စတန်းဖို့ ရက်ဖဲ ဆာတောမတ် စတမ်းဖို့ ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ အတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်သော မလေးကျွန်းဆွယ် တောင်ဘက်စွန်းရှိ စင်ကာပူမြို့ကို တည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၇၈၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဂျမေးကားကျွန်းအနီး ကုန် သင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်၌ ဖွားမြင်သည်။
ရက်ဖဲသည် ဦးစွာ၌ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ပီနန်အတွက် ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံထံ၌ အမှုထမ်းခဲ့ သည်။
ထိုနောက် ဂျားမားကျွန်းတွင် ဒုတိယဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့် အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ထိုစဉ်အခါက စင်ကာပူမှာ တံငါရွာကလေးမျှသာ ဖြစ် သည်။
ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ကုန်စည် ကူးသန်းရေး အတွက် ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် စင်ကာပူမြို့ကို အခြေစိုက် တည်ခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် စင်ကာပူမြို့သည် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ အတွက် အရှေ့ပိုင်း ဂျီဘရော်လ်တာ ရေကြောင်းခံတပ်မြို့ ဖြစ် လာလေသည်။
ယခုအခါ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ရက်ဖဲအမည်ဖြင့် ကောလိပ် ကျောင်းပြတိုက်နှင့် သုတေသန ပိဋကတ်တိုက်များ ရှိသည်။
ဆာတောမတ်ရက်ဖဲသည် လန်ဒန်မြို့တွင် ပါဏဗေဒအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎ Category:စင်ကာပူနိုင်ငံ။
ရက်ဖီအယ်စန္တီ (ခရစ် ၁၄၈၃-၁၅၂ဝ) ရက်ဖီအယ်စန္တီသည် ဉာဏ်သစ် အရေးပုံအတွင်း အီတလီနိုင်ငံ၌ အထင်ရှားဆုံးသော ပန်းချီဆရာနှင့် ဗိသုကာကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဒီဗိုင်းရက်ဖီအယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အီတာလျံ ပန်းချီမင်းသား ဟူ၍လည်းကောင်း သူ့အား ခေါ်လေ့ရှိ၏။
အနုပညာ အကဲဖြတ်သမားအချို့က သူရေးဆွဲခဲ့သော စစ္စတင်းမဒေါနားခေါ် ပန်းချီကားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးပန်းချီကား ဖြစ် သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ရက်ဖီအယ်၏ အနုပညာလက်ရာသည် အီတလီနိုင်ငံ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ၏သွင်ပြင်လက္ခဏာတို့ကို သရုပ်ပေါ်စေလေသည်။
ရက်ဖီအယ်သည် အီတလီနိုင်ငံ အာဗီနိုမြို့၌ ၁၄၈၃ ခုနှစ် တွင် မွေးဖွားခဲ့၏။
ထင်ရှားသော ပန်းချီဆရာ ဂျိုးဗန္နီ စန္တီ၏ သားဖြစ်သည်။
ပုံဆွဲပညာ ရှေးဦးသင်ခန်းစာကို ဖခင်ထံတွင် လေ့လာခဲ့၍ အမ္ဗရီယန်းဂိုဏ်း ပန်းချီဆရာ ပေးရူးဂျီးနိုး၏ တပည့်ခံခဲ့လေသည်။
ပေးရူးဂျီးနိုးဆိုသူမှာ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားများကိုသာ ရေးဆွဲခဲ့သူ ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် သူသည် ပန်းချီကား နောက်ခံရှုခင်းများကို အထူးအပင်ပန်းခံ၍ ရေးဆွဲ လေ့ ရှိသဖြင့် ရှုမျှော်ခင်း ပန်းချီပညာသစ်တစ်ရပ်ကို တိုးတက် လာစေရန် တစ်နည်းအားဖြင့် ကူညီခဲ့လေသည်။
ရက်ဖီအယ်သည် ပန်းချီကားများ စတင် ရေးဆွဲခဲ့စဉ်က ဆရာ၏လက်ရာ နည်းနာများကို အတုယူ ရေးဆွဲခဲ့ရာ မကြာမီ ဆရာထက် လက်စွမ်းထက်လာလေတော့သည်။
ထိုစဉ်က ရက်ဖီ အယ်သည် အပျိုစင်၏လက်ထပ်ပွဲ၊ စိန်ဂျော့နှင့်နဂါးကြီး၊ စိန်မိုက်ကယ် စသော ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၅ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရက်ဖီအယ်သည် ဆရာ့ထံမှ ထွက်ခွာ ခဲ့၍ ဖလော်ရင့်မြို့တွင် ပန်းချီပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူး လေ့လာခဲ့၏။
ဤမြို့တော်ကြီးတွင် သူသည် ပန်းချီပညာ ဗဟုသုတ ယခင်ကထက် ကြွယ်ဝခဲ့လေသည်။
ဆရာဖြစ်သူ ပေးရူးဂျီးနိုးထံမှ တတ်မြောက်ခဲ့သောဟန်ကို ပြင်ဆင်၍ ဖလော် ရင့်ဂိုဏ်း၏ လက်ရာများကို အတုယူကာ ရေးဆွဲခဲ့၏။
သူသည် မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၊ လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ၊ ဗာတိုလို မီယို စသော ပန်းချီကျော်ကြီးများနှင့်လည်း သိကျွမ်းခဲ့၏။
ဖလော်ရင့်မြို့တွင် ရှိနေစဉ် သူသည် ဒိုနာတယ်လို၏ ပန်းပု လက်ရာများနှင့် လီယိုနာဒို၏ ပန်းချီလက်ရာများကို အတုယူကာ ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်စေခဲ့လေသည်။
သူ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်မှာ မယ်တော်မာရီ၏ပုံများသာ ဖြစ်၏။
ရက်ဖီအယ်သည် လက်ရာအကောင်းဆုံး ပန်းချီကားများကို ရောမမြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့၏။
၁၅ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယ ဂျူးလယပ်က ဗက်တီကင်နန်းမြို့ကို တန်ဆာဆင်ခိုင်း သဖြင့် လေးနှစ်တိုင်တိုင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရလေသည်။
ရက်ဖီအယ် သည် နံရံပန်းချီကားများဖြင့် ခန်းမငယ် လေးဆောင်ကို လှပ သော ခန်းမကြီးများအဖြစ်သို့ ပုံပြောင်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ရှေးဂရိအဆောက်အအုံပျက်များကို လေ့လာ၍ အက်သင်းကျောင်းတော်ကြီးနှင့် ပါနက်ဆပ်ခေါ် ပန်းချီကားများကို ရှေးဟန် အတိုင်း ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
ယင်းနံရံပန်းချီကားများကို ပထမ ခန်းဆောင်တွင် ရေးဆွဲထား၏။
ဒုတိယခန်းမဆောင်ရှိ နံရံ ပန်းချီကားများကား ခရစ်ယန်အသင်းတော်သည် ရန်သူများအား အောင်နိုင်ပုံကို သရုပ်ဖော်ထား၍ အခြားအခန်းများရှိ နံရံပန်းချီ ကားများကမူ နိုင်ငံသမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို သရုပ် ဖော်ထားလေသည်။
ထိုအချိန်လောက်တွင်ကား ရက်ဖီအယ်ကို သူ့ခေတ်၏ ရှေ့ဆောင်ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်ဟု အသိအမှတ် ပြုနေကြပြီဖြစ်၍ ရောမမြို့ရှိ တန်ခိုးအာဏာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများသည် ရက်ဖီအယ်အား သူ့ထက်ငါ ဦးအောင် မိတ်ဆွေဖွဲ့လာကြသည်။
ထို့ပြင် ပန်းချီဆွဲရန်အလုပ်လည်း များစွာ လက်ခံရလွန်းသဖြင့် ကိုယ်တိုင် မရေးဆွဲနှင့်တော့ဘဲ ပုံကြမ်းကိုသာ ဆွဲ၍ တပည့် များကို အချောကိုင်ခိုင်းရလေသည်။
၁၅၁၄ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒဿမလီယိုသည် ရက်ဖီအယ်အား ရောမမြို့ရှိ စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ ဗိသုကာချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့၏။
သို့သော်လည်း သူ၏ပုံစံများကို လုံးလုံး လျားလျားလိုပင် အသုံးမပြုခဲ့ပေ။
ဗိသုကာ အဖြစ်ဖြင့် ရက်ဖီယ်သည် ဖလော်ရင့်မြို့ရှိ ပန်ဒိုးလဗီနီ နန်းတော်ပုံစံ ရေးဆွဲရာတွင် ထင်ရှား၏။
ရက်ဖီအယ်သည် ဘဝခရီး ဆုံးခါနီးတွင် လက်ရာမြောက် ပန်းချီကားကြီး နှစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ယင်းတို့မှာ လက်ဝါး ကပ်တိုင် ထမ်းဆောင်နေသော ခရစ်တော် ပန်းချီကားနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းခြင်းခေါ် ပန်းချီကားတို့ ဖြစ်သည်။
အဆင်းသဏ္ဌာန်ပြောင်းခြင်းကား အဆုံးမသတ်နိုင်မီ သူသည် ၁၅၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သူ၏အသုဘအခမ်းအနားတွင် ဆေးပင်မခြောက်သေးသော ထိုပန်းချီကားကို သင်္ချိုင်း အထိ ရှေ့ဆုံးမှ ယူဆောင်သွားခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အီတလီ အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
ဖရန်ဆွာ ရက်ဗီလေး (; ; ; ၁၄၈၃ နှင့် ၁၄၉၄ အကြား – ၉ ဧပြီ ၁၅၅၃)သည် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များ အတွင်းက ထင်ရှားသော ပြင်သစ်စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ တူးရိန်းခရိုင်၊ ရှိနွန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ရက်ဗီလေး မွေးဖွားသော ခုနှစ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ငယ်စဉ်ဘဝကို သော်လည်းကောင်း အတိအကျ မသိရချေ။
ရက်ဗီလေးသည် ထိုခေတ်က မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူများ ဆိုးယုတ်မိုက်မဲပုံကိုလည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်၏ အဖွယ်မရာ အတွင်းရေးများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်ချ ထုတ်ဖော်၍ ရယ်စရာဖြစ်အောင် ရေးသားခဲ့လေသည်။
သူသည် ဟာသရသကို ကောင်းစွာ ပေါ်အောင် ရေးစွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်၏။
ရက်ဗီလေးသည် ငယ်စဉ်က ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရ၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖရန်စစ္စကန်ဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီး ဖြစ်လာ၏။
ဘုန်းကြီးဘဝတွင် ရောမ၊ ဂရိ၊ ဟီဗရူး၊ အာရဗစ် စာပေများကို ဝါသနာအလျောက် ကြိုးစား လေ့လာခဲ့၏။
သို့သော် အခြားဘုန်းကြီးများနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် ထိုဂိုဏ်းမှ ထွက်လိုက်ရ၏။
ထိုသို့ ထွက်လိုက်ရသော်လည်း အခြားဂိုဏ်းတစ်ခုဖြစ်သော ဗင်နီဒစ်တင်းဂိုဏ်းသို့ ဝင်၍ ဘုန်းကြီးလုပ်ပြန်၏။
၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ကြား၍ ခုနစ်နှစ်ကြာသောအခါ ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရလေသည်။
ထိုစဉ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ ဂိုဏ်းဂဏများမှာ ဗဟုသုတနည်းပါး မသိနားမလည်ကြ၍ သဘောထား သိမ်ဖျင်းကြ၏။
အမြင်ကျဉ်းမြောင်းကြသဖြင့် အနိုင်ကျင့်ကာ ချုပ်ချယ်တတ်ကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော စံနစ်ကို ရက်ဗီလေးသည် လက်မခံနိုင်ချေ။
ထိုကြောင့် ထိုခေတ်အခါက ဘုန်းကြီး များ အကြောင်း၊ ဂိုဏ်းဂဏများ အကြောင်းကို တပ်အပ်သေချာသိသူ ဖြစ်ရကား အတွင်းရေးများကို သိသလောက် ဖွင့်ချရေးသားခဲ့လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် ထိုဆိုးရွားသော အတွင်းရေးများကို ဖွင့်ချရေးသားရာ၌ ရှုတ်ချသောအနေဖြင့်လည်း မရေး၊ ကဲ့ရဲ့သရော်သည့် သဘောနှင့်လည်းမရေးဘဲ ရယ်စရာ အဖြစ်နှင့်သာ ရေးခဲ့လေသည်။
ရက်ဗီလေး၏စာအုပ်များတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ဂါဂန်းတူးအားနှင့် ပန်တာဂရူးယယ် ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်သည် ဂါဂန်းတူးအား ခေါ် အသားစားကြူးသည့် ဘီလူးကြီးနှင့် ယင်း၏သားသေသောက်ကြူး ယစ်ထုပ်ပန်တာ ဂရူးယယ်တို့အကြောင်း ရေးသားထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ရက်ဗီလေးသည် ခေတ်ပညာရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ အယူဝါဒအရေးတို့ကို အခြေပြု၍ ရယ်ဖွယ်ရာအဖြစ် ဖန်တီးကာ ရေးသား၏။
ရက်ဗီလေးသည် အယူဝါဒတွင် အယူသည်းမှု အချုပ်အချယ်မှ လွတ်မြောက်ကာ လူ့လောက လူ့သဘာဝကို လေ့လာသော ပညာရှိများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် လူတန်းစားအမျိုးမျိုးတို့နှင့် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံဖူးသူ ဖြစ်သောကြောင့် သူရေးခဲ့သော စာပေများသည် လူ့ဘဝနှင့်နီးစပ်လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရပြီးနောက် လီယွန်မြို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံ၌ ၁၅၃၉ ခုနှစ်အထိ ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။
ထိုနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနှံ့အပြား သွားလာ လှည့်လည်ခဲ့၍ မက်ဇမြို့၌ အတန်ကြာနေထိုင်ရင်း ထိုမြို့၏ ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
ရက်ဗီလေး၏ စာအုပ်များကို ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ်မှ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့၍ ခရစ်ယန်အသင်းတော်ကလည်း ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့၏။
မိတ်ဆွေဖြစ်သူ ကာဒင်နယ်ဗင်လေးက အားပေးကူညီသောကြောင့်သာလျှင် သူ၏စာအုပ်များကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် ၁၅၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:၁၅ ရာစု မွေးဖွားသူများ Category:၁၅၅၃ ကွယ်လွန်သူများ Category:၁၆ ရာစု ပြင်သစ်သမားတော်များ Category:၁၆ ရာစု ပြင်သစ်စာရေးဆရာများ Category:ပြင်သစ် အမျိုးသား ဝတ္ထုရေးဆရာများ Category:ပြင်သစ် အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ Category:ပြင်သစ် စာရေးဆရာများ။
မြန်မာလူမျိုးတို့တွင် ရှေးထုံးကိုလည်း မပယ်နှင့်၊ ဈေးသုံးကိုလည်း မကြွယ်နှင့် ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကို လက်ကိုင်ပြု၍ အမှားအမှန်ကို မဆင်ခြင် မတိုင်းဆဘဲ၊ ရှေးအယူအဆများ ကို ယနေ့တိုင် တစ်သဝေမတိမ်း လက်ခံကျင့်သုံးသူ အများအပြား ရှိသေးသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်ကပင် မိမိ၏တရားများကို ဆင်ခြင်တိုင်းဆပြီးလျှင် အယုံအကြည် ရှိသောအခါမှသာ ကျင့်သုံးရန် ဟောကြားခဲ့သော်လည်း အယူသည်းမြဲ သည်းသူများ ရှိပေသေးသည်။
အယူသည်းသူများသည် စာအုပ်များ၊ ပြက္ခဒိန်များတွင် ဖော်ပြသည့် ရက်ရာဇာ၊ ပြဿဒါး စသော နေ့များကို ယုံကြည်အားကိုးပြု၍ အများပင် အသုံးပြုကြ၏။
ဘုရားအလို ရက်ရာဇာ- ကောင်းသောကိုယ်အမူ၊ နှုတ်အမှု၊ စိတ်အမှု ပြုလုပ်ပြောဆို ကြံစည်သူတို့အဖို့မှာ နေ့စဉ် နေ့ကောင်းရက်သာ ရက်ရာဇာဖြစ်၏ ဟု မြန့်မာအလင်း ပြက္ခဒိန်တွင် ဖော်ပြထားလေသည်။
သို့သော်လည်း အယူသည်းသူများသည် မိမိတို့၏လုပ်ငန်းကိစ္စ အဝဝတို့နှင့်အကွ ခရီးသွားမှု၊ အိမ်ဆောက်မှု၊ မင်္ဂလာပြုမှု စသည်များကို နေ့ကောင်းနေ့မြတ် ရက်များတွင် ပြုလုပ်လိုသောအခါ ရက်ရာဇာနေ့များ၌ ပြုလုပ်ကြ၏။
ပြက္ခဒိန်များတွင် ရက်ရာဇာများကို ဖော်ပြထားကြသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြချေ။
ဤရက်ရာဇာနေ့များသည် လက်ဆန်းနည်းဖြစ်၍ နက္ခတ်ပညာ တွက်နည်းဖြင့် နေ့ကောင်းရက်သာများ မရွေးချယ်တတ်သေးမီ အခါကာလ၌ အသုံးပြုကြသောနည်းသာ ဖြစ်ချေမည်။
အမှန်စင်စစ် ရက်ကောင်း၊ ရက်ဆိုးရွေးနည်းအတွက် နက္ခတ်ပညာ တွက်နည်းသာလျှင် ယခုခေတ်နှင့်လျော်ညီ၏။
ယခုအသုံးပြုသော ရက်ရာဇာနေ့ဖြင့် ရက်ကောင်းရက်သာရွေးနည်းမှာ အခြေအမြစ် မရှိသည့်အပြင်၊ ပြက္ခဒိန်များကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ရက်ရာဇာနေ့ အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။
ရှေးအခါက စာပေဖြင့် မှတ်တမ်းထားခဲ့နိုင်စွမ်းမရှိသေး၍ နှုတ်တိုက် မှတ်သားခဲ့ရပြီးလျှင် သက်ကြီးများထံမှ သက်ငယ်များက တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ခံယူမှတ်သားခဲ့ရသောကြောင့် မူအမျိုးမျိုးဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
အသံနှင့် လေ့လာ မှတ်သားမှုကြောင့်လည်း လွဲမှားခဲ့သဖြင့် နေ့များသည်လည်း မှားမည်မှာ မလွဲပေ။
အချို့ ဆရာများသည် ရက်ရာဇာနေ့များကို လင်္ကာဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော်လည်း လင်္ကာတစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူညီသည်မှာ အထက်ဖော်ပြပါ အကြောင်းအရ အသံများ လွဲမှားမှုကြောင့် ဖြစ်၏။
အချို့လင်္ကာ၌− တန်ခူး သာလှ၊ ထွန်းပ ကဆုန်၊ နယုန် ညွှန်စ၊ အောင်လှ ဝါဆို၊ သာလို ဝါခေါင်၊ မြတောင် တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ် ဆီ၊ ဩလီ တန်ဆောင်မုန်း၊ သန်းလုံး နတ်တော်၊ မီးနော် ပြာသို၊ မိညို တပို့တွဲ၊ အဲဝင် တပေါင်း၊ အလွန်ကောင်းသည်၊ ရက်ကောင်း ရာဇာရာဇာတည်းဟု ဆို၍ အချို့လင်္ကာ၌− တန်ခူး သာကျော်၊ ထွန်းပေါ် ကဆုန်၊ နယုန် ညွှန်စ၊ အောင်လှ ဝါဆို၊ သာလို ဝါခေါင်၊ မြတောင် တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်ဆီ၊ သောရီ တန်ဆောင်မုန်း၊ ချမ်းလုံး နတ်တော်၊ မီးနော် ပြာသို၊ မီးညိုတပို့တွဲ၊ ထဲဝင် တပေါင်း၊ အလွန်ကောင်းသည် ရက်ကောင်း ရာဇာ့ ရာဇာတည်ဟု ဆိုသည်။
အချို့ကျမ်းများတွင် တန်ခူး ကျော်သာလှ ဟူ၍ တန်ခူးလတွင် ရက်ရာဇာနေ့များသည် တနင်္လာ၊ ဗုဒ္ဓဟူး၊ သောကြာဟု ဖော်ပြ၏။
ထိုပြင် သီတင်းကျွတ် ဆီမီးဟူ၍ သီတင်းကျွတ်လ တွင် အင်္ဂါနှင့် ကြာသပတေးနေ့များသည် ရက်ရာဇာဟူ၍ ပြထား၏။
သို့အတွက် ၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ရိုက်နှိပ်ထားသော ပြက္ခဒိန်များမှ ရက်ရာဇာနေ့များ ကောက်နုတ်၍ အောက်တွင် ဇယားပြုလုပ်နှိုင်းယှဉ်ပြထားသည်။
ဤသို့ ဖော်ပြရာ၌ နေ့များကို ဂဏန်းများဖြင့် ဖော်ပြပါမည်။
ရက်ရာဇာနေ့ ဝါဒအမျိုးမျိုး နှိုင်းယှဉ်ပြထားသောဇယား လင်္ကာ-၁ လင်္ကာ-၂ အောင်ရတနာ ဗေဒင်ပြက္ခဒိန် တန်ခူး ၄-၆ ၂-၆ ၂-၄-၆ ကဆုန် ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ နယုန် ၃ ၃ ၃ ဝါဆို ၁-၄ ၁-၄ ၁-၄ ၁-၄ ဝါခေါင် ၄ ၄-၆ ၄-၆ တော်သလင်း ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ သီတင်းကျွတ် ၃ ၃ ၃-၅ တန်ဆောင်မုန်း ၁-၄ ၄-၆ ၄-၆ နတ်တော် ၄-၆ ၂-၄ ၂-၄-၆ ပြာသို ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ တပို့တွဲ ၃ ၃-၅ ၃-၅ တပေါင်း ၁-၄ ၄-ဝ ဝ မြန်မာ့အလင်း ဦးဗိုလ်ထွေး ဟံသာဝတီ တန်ခူး ၂-၄-၆ ၄-၆ ၄-၆ ကဆုန် ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ နယုန် ၃ ၃-၅ ၃-၅ ဝါဆို ၁-၄ ၁-၄ ၁-၄ ဝါခေါင် ၄-၆ ၄-၆ ၄-၆ တော်သလင်း ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ သီတင်းကျွတ် ၃ ၃-၅ ၃ တန်ဆောင်မုန်း ၄-၆ ၁-၄ ၄-၆ နတ်တော် ၄-၆ ၁-၄ ၄-၆ ပြာသို ၅-ဝ ၅-ဝ ၅-ဝ တပို့တွဲ ၃-၅ ၃-၅ ၃-၅ တပေါင်း ၄-ဝ ၄-၁ ၄-ဝ မူမှန်ရက်ရာဇာနေ့ ရက်ရာဇာနေ့သည် နေ့ကောင်းရက်သာ ဖြစ်၏။
ယင်းနှင့် ဆန့်ကျင်သော နေ့ဆိုး၊ နေ့ညံ့ရက်ကို ပြဿဒါးရက်ဟု အသိအမှတ် ပြုထား၏။
သို့အတွက် ရက်ရာဇာနှင့် ပြဿဒါးများသည် အပြန်အလှန် ဖြစ်ရပေမည်။
ရက်ရာဇာနေ့များသည် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်သော်လည်း ပြဿဒါး နေ့များမှာ တစ်နည်း တစ်မျိုးတည်းသာဖြစ်၍ ယနေ့တိုင် ဝါဒ မကွဲပြားဘဲ အများအသိအမှတ်ပြုလျက်ရှိ၏။
နေ့ဆိုး၊ နေ့ညံ့ ရှောင်အပ်သောနေ့ဖြစ်၍ အလွန်အလေးဂရုပြုကာ ထိန်းသိမ်းခဲ့ဟန် တူပေသည်။
လင်္ကာမှာကား တမာ(ဝ-၅)၊ သက်ယင်း (သက်လင်း ဖြစ်ချေမည်။
) (၆-၄)၊ အင်ကြင်း (၁-၂)၊ ဆူးရစ် (၃-၈) ဟူ၍ တန်ခူးလမှ အစပြုလျက် အစဉ်အတိုင်း ပြဿဒါးနေ့များဖြစ်၏။
ရက်ရာဇာနေ့များသည် ထိုနေ့များနှင့် ဆန့်ကျင်ကာ အပြန်အလှန်သွား၍ ရေတွက်သော် သက်လင်း(၆-၄)၊ တမာ (ဝ-၅)၊ ဆူးရစ် (၃-၈)၊ အင်ကြင်း (၁-၂) ဟူ၍ တန်ခူးလမှ အစပြုလျက် အစဉ်အတိုင်းဖြစ်ပေမည်။
သို့မှသာလျှင် ပြဿဒါးနေ့များတွင် တနင်္ဂနွေမှစ၍ ရာဟုနေ့များ၊ အစုံအလင်ရှိသကဲ့သို့ ရက်ရာဇာများတွင်လည်း နေ့အစုံအလင်ရှိမည် ဖြစ်သည့်အပြင် ထိုသို့လည်း ရှိအပ်၏။
ဖြစ်အပ်သော မူမှန်-ရက်ရာဇာနေ့များ ရာသီ လ ပြဿဒါး (မူမှန်) ရက်ရာဇာနေ့ မိဿ တန်ခူး ၅-ဝ ၄-၆ ပြိဿ ကဆုန် ၄-၆ ၅-ဝ မေထုန် နယုန် ၁-၂ ၃-၈ ကြဋ် ဝါဆို ၃-၈ ၁-၂ သိဟ် ဝါခေါင် ၅-ဝ ၄-၆ ကန် တော်သလင်း ၄-၆ ၅-ဝ တူ သီတင်းကျွတ် ၁-၂ ၃-၈ ဗြိစ္ဆာ တန်ဆောင်မုန်း ၃-၈ ၁-၂ ဓနု နတ်တော် ၅-ဝ ၄-၆ မကာရ ပြာသို ၄-၆ ၅-ဝ ကုမ် တပို့တွဲ ၁-၂ ၃-၈ မိန် တပေါင်း ၃-၈ ၁-၂ ရက်ရာဇာနေ့၊ ပြဿဒါးနေ့ စသော ရက်မြတ်၊ ရက်ဆိုးနေ့များသည် ဝါကြီး၊ ဝါငယ်ထပ်သော နှစ်များ၌ ပထမဝါဆိုနှင့် ဒုတိယဝါဆိုလများတွင် ရက်ရာဇာနေ့ အတူတူပင် ဖြစ်၏။
သို့အတွက် လထပ်ရက်ငင်များ မှန်ကန်သည့် ပြက္ခဒိန်ဖြစ်ပေါ်ရေးသည် အလွန်အရေးကြီးပေသည်။
အကယ်၍ လထပ်ရန် သင့်မြတ်သော နှစ်များတွင် လထပ်ခြင်း မပြုခဲ့ပါမူ ရက်ရာဇာ၊ ပြဿဒါးနေ့များသည် မှားသကဲ့သို့ လထပ်ရန် မသင့်သောနှစ်များ၌လည်း လထပ်ခြင်းပြုခဲ့ပါမူ ရက်ရာဇာ၊ ပြဿဒါးနေ့များ မှားမည်မလွဲပေ။
ထို အတွက် ရက်ကောင်း-ရက်သာများကို ရက်ရာဇာနေ့များဖြင့် ရွေးခြင်း၊ ရက်ဆိုး၊ ရက်ညံ့များကို ပြဿဒါးနေ့များဖြင့် ရွေးခြင်းတို့မှာ ယခုသိပ္ပံပညာ အလွန်ထွန်းကားသော ဒုံးပျံ ဂြိုဟ်တုခေတ်တွင် အသုံးပြုရန် မသင့်တော့ဟု ယူဆသည်။
သို့သော် အသုံးပြုလိုသူများသည် ဖော်ပြပါ မူမှန်ရက်ရာဇာနေ့များဖြင့် ရွေးချယ်၍ အသုံးပြုသင့်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဗေဒင် Category:ယဉ်ကျေးမှု Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ။
မြောက်အမေရိကတိုက်သို့ ဥရောပတိုက်သားများ မရောက် လာမီ အလွန်ရှေးကျသော အချိန်ကစ၍ နေထိုင်ကြသော တိုင်း ရင်းသားများမှာ ရက်အင်ဒီးယန်းလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
သူတို့ သည် အာရှတိုက်သားများကဲ့သို့ အသားညို၍ ဆံပင်နက်၏။
ပါးရိုးကားပြီးလျှင် တရုတ်လူမျိုးတို့ကဲ့သို့ ဆံပင်နက်၏။
ပါးရိုး ကားပြီး ထိုသို့ အာရှတိုက်သားများနှင့် မျက်နှာပုံပန်းတူသဖြင့် သူတို့သည် အာရှတိုက်တွင် မူလနေရာမှ အမေရိကတိုက်ဘက် သို့ ကူးလာကြဟန် တူလေသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း နှစ်သောင်းခန့် အထက်က ယခု ဗဲရင်းရေ လက်ကြား ခြားနေသော ဆိုက်ဗီးရီးယားနှင့် အလာစကာတို့ သည် တစ်ဆက်တည်း ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။
အာရှတိုက် တိုက်အနှံ့ အပြားမှ တိုင်းရင်းသားတို့သည် အမဲလိုက်ရင်း ထိုကျွန်းဆက် ကို ဖြတ်၍ အမေရိကတိုက်ဘက်သို့ နယ်ကျွံလာကြသည်။
ထိုနောက် တောင်ဘက်သို့ ဖြန့်ဆင်းလာကြရာ အချို့တို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်အထိ ရောက်ရှိလေ၏။
ရက်အင်းဒီးယန်းဟူသော အမည်မှာ အသားနီအိန္ဒိယလူမျိုး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
ကိုလံဗပ်သည် အမေရိကတိုက်သို့ ရောက် သွားသောအခါ အိန္ဒိယပြည်ကို တွေ့ရပြီဟု ထင်မှတ်သဖြင့် သူတွေ့သော တိုင်းရင်းသားများကို အင်ဒီးယန်းလူမျိုးဟု မှည့် ခေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။
ထိုနောက်မှ အိန္ဒိယပြည်ရှိလူမျိုးများ မဟုတ် သည်ကို သိကြရသောအခါ လူမျိုးချင်း ခွဲခြားသိသာနိုင်ရန် မြောက်အမေရိက တိုင်းရင်းသားများကို အမေရိကန်အင်ဒီးယန်း၊ သို့မဟုတ် ရက်အင်ဒီးယန်းဟု ဖြည့်စွက် ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
အသားနီ အင်ဒီးယန်းဟု ခေါ်ခြင်းမှာ သူတို့၏ပင်ကိုအသား နီသောကြောင့်မဟုတ်၊ စစ်တိုက်ထွက်သောအခါ မျက်နှာကို ဆေးနီးသုတ်လိမ်း ထားလေ့ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။
ထိုအမေရိကန် တိုင်းရင်းသားများတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာ ကွဲပြားလျက် ရှိ၏ ဘာသာစကားအမျိုးမျိုး ပြောကြ၏။
လူမျိုး ပေါင်းအုပ်စုတစ်စုလျှင် အုပ်စုဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန်အမည်ပေးကာ ခွဲခြားထား၏။
တိရစ္ဆာန်ရုပ်များကို တိုင်ကြီးများပေါ်၌ ထုလုပ် ထားသည်။
ဤသို့ အုပ်စုများစွာ ကွဲနေသော်လည်း အားလုံး တောထဲ၌ နေကြ၍ ဓလေ့ထုံးစံများလည်း တူကြ၏။
ကောက်ပဲ သီးနှံ အတော်အတန် စိုက်ပျိုး၍ ဆန်ကြမ်းကို စားသုံးကြ၏။
သို့ရာတွင် များသောအားဖြင့် မုဆိုး၊ တံငါအလုပ်ဖြင့် အသက် မွေးကြ၏။
သူတို့သည် အလွန်စစ်တိုက်ဝါသနာပါကြ၏။
မည်သည့် အခါမျှ တစ်အုပ်စုနှင့်တစ်အုပ်စု သင့်မြတ်သည်ဟူ၍ မရှိကြ ချေ။
နယ်လုခြင်း၊ အမဲသားကောင်အတွက် စကားများခြင်း၊ မပြောပလောက်သော အကြောင်းကိစ္စများ၌ အနိုင်ယူလိုခြင်း ကြောင့် မကြာခဏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားလျက် ရှိကြ၏။
မိန်းမများသည် ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ အလုပ်ကြမ်း လုပ်ကြ ရ၏။
ပဲ၊ ပြောင်းနှင့်ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြ၏။
တိရစ္ဆာန်အရေဖြင့် တစ်အိမ်ထောင်လုံးအတွက် အဝတ်အစား များကို ချုပ်လုပ်ကြရ၏။
အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကလေးကို ကျော ၌ သယ်ပိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ ပုခက်ထဲထည့်၍သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်၌ ဆွဲ၍သော်လည်းကောင်း ထားတတ်ကြ၏။
မိသားစုတစ်စုလုံး တစ်နေရာ မှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းသောအခါ မိန်းမများပင်လျှင် အိမ်ထောင်ပစ္စည်းများကို သယ်ယူကြရ၏။
သို့ရာတွင် မိန်းမများ၏အဆင့်အတန်းမှာ အစစအရာရာ ၌ နိမ့်ကျသည်ဟူ၍ မဆိုနိုင်ချေ။
သူတို့သည် အရေးကြီးသော ကိစ္စများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခွင့် ရှိ၏။
အချို့ကိစ္စများ၌ ယောက်ျားများသည် သူတို့ ဩဇာကို ခံရ၏။
တစ်အိမ်ထောင် လုံးအတွက် လုံလောက်စွာ အမဲဟင်းလျာကို ရှာဖွေ မပေးနိုင် သူများ၊ သို့မဟုတ် စစ်တိုက်ရာတွင် သူရဲဘောကြောင်သူများကို သူတို့၏ ဇနီးသယ်များက လက်မခံဘဲ ကွာပစ်နိုင်လေသည်။
ယောက်ျားများ၏အလုပ်ကား အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် စစ်တိုက် ခြင်းဖြစ်၏။
အမဲလိုက်ခြင်းမှာ ပျော်ရွှင်လို၍ မဟုတ်၊ ဝမ်းစာ အတွက် ဖြစ်၏။
စစ်တိုက်ခြင်းမှာ စစ်တိုက်ဝါသနာပါသော ကြောင့် တိုက်ခြင်း ဖြစ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ မိမိချစ်ကြိုက်နေ သော မိန်းမအား မိမိအစွမ်းအစကို ပြလိုသဖြင့် ရန်သူများကို သွားရောက် တိုက်ခိုက်ကြ၏။
သူတို့သည် စစ်တိုက်ရာ၌ ရန်သူ များနှင့်တေ့တေ့ဆိုင်ဆိုင် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်လေ့ မရှိချေ။
ရန်သူများကို အလစ်တွင် ချောင်းမြောင်း တိုက်ခိုက်ကြ၏။
သတ်ဖြတ်ပြီးသော ရန်သူများ၏ ဦးခေါင်းခွံများကို ဂရုတစိုက် သိမ်းဆီးထားလေ့ ရှိကြသည်။
နေထိုင်ရာအိမ်များ သူတို့၏ အိမ်များမှာ သစ်ခေါင်းများ သစ်လုံးများဖြင့် ဆောက်လုပ်ထား၍ အလယ်၌ ဝင်ထွက် သွားလာရန် အပေါက်တစ်ပေါက် ရှိ၏။
အိမ်များမှာ မည်သည့်အခါမျှ ရှင်းလင်း သုတ်သင်ခြင်း မရှိသဖြင့် အမှိုက်သရိုက်တို့ဖြင့် ရှုပ်ပွေကာ လွန်စွာ ညစ်ပတ်ပေကျံလျက်ရှိ၏။
နွေအခါ၌မူ လွင်ပြင်များတွင် တိရစ္ဆာန် အရေများကို ဆက်စပ်ချုပ်လုပ်ထားသော တဲများထိုး၍ နေကြ၏။
အဝတ်အစား သူတို့၏ အဝတ်အစားမှာ ပျော့ပျောင်း နူးညံ့အောင် ပြုလုပ်ထားသော တိရစ္ဆာန် အရေများဖြစ်၏။
ဆေးရောင်စုံ ချယ်ထားသော ဖြူဆူးများ၊ ပုတီးစေ့များဖြင့် အနားကွပ်ကို အလှအပ တပ်ဆင်ထားသော ခြေပတ်များကို ဒရယ်ရေဖြင့် အနားကွပ်ထား၏။
သမင်ရေဖြင့် ချုပ်ထားသော ဖိနပ်များနှင့် သူတို့၏ ဒရယ်ရေ ကိုယ်ကြပ်အင်္ကျီများပေါ်တွင် ပုတီးစေ့များ ကို လှပစွာ သီကုံးထား၏။
ဝက်ဝံလက်သည်းများ၊ ခွေးတူဝက်တူ၏ လက်သည်းများ၊ ဆတ်၏သွားများကိုလည်း လည်ဆွဲတန်ဆာ အဖြစ်ဖြင့် ဆွဲချိတ် ထားသေး၏။
အမွေးကောင်းသော သားကောင်များ၏ အရေ များကို နူးညံ့အောင် ပြုပြင်ပြီးလျှင် ယောက်ျားများက အပေါ်ဖုံး ကိုယ်ရုံအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။
သူတို့သည် နတ်များကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြ၏။
သစ်ပင် မှ၎င်း၊ ကောင်းကင်၌၎င်း၊ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တို့၌၎င်း နတ် များ ရှိသည်ဟု အယူရှိပြီးလျှင် ထိုနတ်များကပင် သူတို့အား ကောင်းကျိုး၊ မကောင်းကျိုး၊ ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။
သူတို့၌ ပယောဂဆရာ၊ ဗိန္ဓောဆရာများ ရှိကြ၏။
လူ တစ်ယောက် မမာသောအခါ အပမှီနေသည်ဟု အယူရှိ၍ ပယောဂဆရာများကို ပင့်ရ၏။
ပယောဂဆရာသည် မန္တာန် များကို ရွတ်ဖတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ အော်ဟစ်ကြိမ်းမောင်း၍သော် ၎င်း လူမမာအား ဝင်ပူးနေသော မကောင်းဆိုးဝါးများကို နှင်ထုတ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။
သို့ရာတွင် ထိုပယောဂ ဆရာများသည် လက်ဖွဲ့အင်းအိုင်များကိုသာ သုံးသည်မဟုတ်၊ ရောဂါများကို တကယ်ပျောက်ကင်းစေသော ဆေးဖက်ဝင်သည့် သစ်မြစ်သစ်ဥများကိုလည်း အသုံးပြုကြ၏။
သူတို့တွင် စာပေအရေးအသား မရှိချေ။
သို့ရာတွင် သူတို့ လူမျိုး အုပ်စုတိုင်း အုပ်စုတိုင်း၌ ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များ ရှိ၏။
ညနေအလုပ်များ အားလုံးပြီးသောအခါ မီးဖို၌ ဝိုင်းထိုင် ၍ လူကြီးများက ကလေးများကို ပုံပြောပြလေ့ ရှိကြ၏။
ကလေးများလည်း အားလပ်သောအခါ၌ စွန်လွတ်ခြင်း၊ တူတူ ပုန်းခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ကစားကြ၏။
အမေရိကတိုက်သို့ ဥရောပတိုက်သားများ ရောက်လာသော အခါ အမေရိကန်တိုင်းရင်းသားများသည် ပထမ၌ မျက်နှာဖြူ လူမျိုးတို့၌ သင့်မြတ်စွာ ပေါင်းသင်းကြ၏။
သူတို့ တတ်နိုင် သော ကိစ္စများတွင် မျက်နှာဖြူများကို အကူအညီ ပေး၏။
သို့ရာတွင် နောင်အခါ၌ မျက်နှာဖြူများက သူတို့ကို မောင်း ထုတ်၍ သူတို့၏မြေများကို သိမ်းယူရန် ကြံရွယ်ကြောင်း သိရှိ သွားသောအခါ သူတို့သည် မျက်နှာဖြူလူမျိုးများကို ရှေးက ကဲ့သို့ မခင်မင်တော့ချေ။
သို့ဖြစ်၍ ၁၆၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၇၆ ခုနှစ်အထိ အင်ဒီးယန်းတိုင်းရင်းသားများနှင့် မျက်နှာဖြူလူမျိုး များသည် မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။
ယခုမူ ထို ရန်ပွဲ ပြီးဆုံးသွား၍ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ပြန်လည်သင့်မြတ်နေကြပြီ ဖြစ်၏။
အမေရိကတိုက်သို့ ဥရောပတိုက်သားများ ပထမရောက် လာစဉ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ တိုင်းရင်းသား ၈၅ဝဝဝဝ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၌ ၂ဝဝဝဝဝ ရှိ၏။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ မူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၃၃၂၃၉၇၊ ကနေဒီနိုင်ငံ၌ ၁၁၅ဝဝဝ မျှသာ ကျန်တော့၏။
တိုင်းရင်းသားများသည် မျက်နှာဖြူများထံမှ အဆုတ်ရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများ အမွေရလိုက်၍ အမြောက်အမြား သေကြေပျက်စီးကြ၏။
အချို့က တိုင်းရင်းသားလူမျိုးသည် တဖြည်းဖြည်း ပျောက် ကွယ်သွားတော့မည်ဟု ယူဆကြ၏။
အမှန်မှာ အင်ဒီးယန်း လူမျိုးစစ်စစ် တစ်နေ့တစ်ခြား နည်းပါးလာခြင်းသာ ဖြစ်၏။
အင်ဒီးယန်းအဆက်အနွယ်ဝင် တိုင်းရင်းသားများကား အမြောက်အမြား ရှိသေး၏။
ယခုအခါ အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ကနေဒါအစိုးရတို့က သူတို့ကို အထူးစောင့်ရှောက်ထားကြ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:လူမျိုး။
ရင်ကမ်းပင်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဇာလက္ကာ ဝါလီချီယာနာ ဖြစ်သည်။
ထန်းမျိုးဝင်အပင်မျိုး ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။
ရင်ကမ်းပင်သည် အမြဲစိမ်း သစ်တောများတွင် များသောအားဖြင့် လောင်းရိပ်ခို၍ ကြီးပွားသော အပင်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။
အစေ့ကိုစိုက်ပျိုး၍ သော်လည်းကောင်း၊ ဘေးထွက် အတက်များကို စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း မျိုးပွားယူနိုင် သည်။
ရင်ကမ်းပင်တွင် ပင်စည်ဟူ၍ မရှိ။
အတက်များ ဘေးဘက်ထွက်၍ ကြီးပွားသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
အရွက်သည် အလျား ၁၅ ပေမှ ပေ ၂ဝ အထိရှိ၍ ရွက်ညှာသည် အရွက်၏ ထက်ဝက်ခန့် ရှည်သည်။
အရွက်သည် ငှက်မွေးပုံဖြစ်သည်။
ရွက်နားတွင် ဆူးငယ်များ ရှိသည်။
ရွက်အိမ်နှင့် ရွက်ညှာတို့တွင် ရွက်ကြောမ တစ်လျှောက်၌ ချွန်ထက်သော ဆူးများလည်း ရှိသည်။
ပန်းများ ပြွတ်သိပ်၍ ပွင့်သည်။
အသီးသည် တစ်လက်မမှ သုံးလက်မ အထိရှည်၍ အကြေးထူထပ်သည်။
အတွင်း၌ အစေ့တစ်စေ့မှ သုံးစေ့အထိ ပါရှိသည်။
အသီးမှည့်ကို စားရသည်။
ရင်ကမ်းသီး အချဉ်မျိုးနှင့် ချဉ်ဖြုံးဖြုံးမျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အရွက်ကို အိမ်မိုးရန်အတွက် အသုံးချလေ့ ရှိကြသည်။
ဆာခရစ္စတိုဖာရင်းသည် နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဗိသုကာဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
သူ၏ဗိသုကာ လက်ရာများမှာ ရိုးရိုးနှင့် ခံ့ညားတင့်တယ်သည်။
သူပုံစံထုတ်သော ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းများသည် လှပသောအမိုးချွန်များကြောင့် ထင်ရှားလေ သည်။
လန်ဒန်မြို့၏ မှတ်တိုင်သဖွယ် ဂုဏ်ယူရသော လက်ရှိ စိန်ပေါကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးသည် ဆာခရစ္စတိုဖာ ရင်း၏ လက်ရာပုံစံပင်ဖြစ်သည်။
ခရစ္စတိုဖာရင်းသည် ၁၆၃၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဝီလရှိုင်ယာနယ်၊ အီစနွိုင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
လန်ဒန်မြို၊ ဝက်စမင်စတာကျောင်းနှင့် အောက် စဖို့ တက္ကသိုလ်၊ ဝပ်ဒမ်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့ သည်။
ကျောင်းသားဘဝတွင် ဂျီဩမေတြီဘာသာရပ်၌ ထူးချွန် သူ ဖြစ်၏။
၁၆၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ နက္ခတ္တဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ခရစ္စတိုဖာရင်းသည် ၁၆၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိသုကာ ဆရာ အလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်၏။
လန်ဒန်မြို့ရှိ စိန်ပေါဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကို ပြင်ဆင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသော ဗိသုကာ ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် အလုပ်မစရသေးမီ ၁၆၆၆ ခုနှစ်၌ လန်ဒန်မြို့တွင် မီးအကြီးအကျယ်လောင်သဖြင့် စိန်ပေါ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှာလည်း မီးသင့်၍ ပျက်စီးရလေသည်။
ထိုကြောင့် ခရစ္စတိုဖာရင်းသည် ၁၆၇၅ ခုနှစ်တွင် ပုံစံအသစ် ရေးဆွဲ၍ လက်ရှိစိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မီးထဲ၌ ပါသွား သော အခြားဘုရားရှိခိုးကျောင်းပေါင်း ၅ဝ အတွက်လည်း ပုံစံ ထုတ်ပေးရသည်။
ခရစ္စတိုဖာ ရင်းသည် မီးဘေးကြောင့် ပျက်စီးရသော လန်ဒန်မြို့ တစ်မြို့လုံးကို အကွက်ကျကျ အသစ်တည်ရန် ပုံစံ ထုတ်၍ တင်ပြခဲ့သော်လည်း ထိုစီမံကိန်းမှာ မဖြစ်မြောက်ခဲ့ချေ။
၁၆၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယချားဘုရင်က ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့်သူကောင်း ပြုသည်။
ဆာခရစ္စတိုဖာရင်းသည် သိပ္ပံပညာသည်များ ပါဝင် သော တော်ဝင်အသင်းကို စတင်တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ၁၆၈ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၆၈၂ ခုနှစ်အထိ ထိုအသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆာ ခရစ္စတိုဖာ ရင်း ပုံစံထုတ်ခဲ့သော အခြား အဆောက် အအုံလက်ရာ အချို့မှာ အောက်စဖို့မြိုရှိ အက်ရှမိုလီယန်ပြတိုက် နှင့် ရှဲလဒိုနီယန် ဇာတ်ရုံ၊ ကိမ်းဗရစ်မြို့ရှိ ပင်းဗရုတ်ကောလိပ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ထရင်းနီတီကောလိပ် ပိဋကတ်တိုက်၊ လန်ဒန်မြို့ရှိ ၁၆၆၆ ခုနှစ် မီးဘေး အထိမ်းအမှတ်တိုင်နှင့် ချယ်လဆီး ဆေးရုံတို့ ဖြစ်လေသည်။
ဆာခရစ္စတိုဖာ ရင်းသည် ၁၇၂၃ ခုနှစ် ဖေဖွာရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်၍ သူ၏ရုပ်အလောင်းကို စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းထဲ၌ မြှပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ Category:အင်္ဂလိပ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ Category:အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များ Category:အင်္ဂလိပ် ဗိသုကာပညာရှင်များ။
ရှေးခေတ် လက်ရေးစာမူများသည် အနုပညာ မြောက်သော လက်ရာများပင် ဖြစ်သည်။
စာရေးအတတ်၌ ကျွမ်းကျင်သူများသည် စာမူများတွင် ဆေးရောင်ခြည် ပန်းချီပုံဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပန်းခက် ပန်းနွယ်များဖြင့်သော်လည်းကောင်း မွမ်းမံ ရေးခြယ်လေ့ရှိကြ၏။
ထိုကဲ့သို့ လှပအောင် မွမ်းမံတန်ဆာဆင်ထားသည့် လက်ရေးစာမူကို ရောင်စုံလက်ရေးစာမူဟု ခေါ်ကြသည်။
ပပိုင်းရပ်ပေချပ်ပေါ်တွင် ရေးသော စာမူများ၌ အစစာလုံးကို ဆေးရောင်ခြယ် တန်ဆာဆင်လေ့ရှိ၏။
အစအဦး၌ အနီရောင်၊ သို့မဟုတ် အပြာရောင်ဖြင့် ရေးခြယ်ခဲ့ကြ၍ နောင်အခါတွင် ရွှေရောင်ကို အသုံးများသည်။
အီဂျစ်မှ ရောင်စုံလက်ရေးစာမူများသည် တွေ့ရှိရသမျှသော စာမူများအနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
ဥရောပတိုက်တွင် စာပုံနှိပ်စက်များ မပေါ်ပေါက်သေးသည့်အလယ်ခေတ်အခါက အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအုပ်များကို လက်ရေးဖြင့် ရေးသားကြရသည်။
ရေးသားပြီးသော စာအုပ်များကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် တရိုတသေ သိမ်းဆည်းထားကြ၏။