kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရီပါပလီကန်ပါတီမှ သမ္မတလင်ကွန်းမှ တောင်ပိုင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်များ အနက် ထူးခြားစွာပင် ခွဲထွက်ရေးနှင့် ကျွန်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သူ တစ်ဦးကို ဒုသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်မှာ နိုင်ငံရေးအရဟု ဆိုသော်လည်း ဂျွန်ဆင်သည် အရည်အသွေးရှိသော သမ္မတတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
စာတတ်ပေတတ်တစ်ဦးမဟုတ်သူ ဂျွန်ဆင်သည် အိမ်ထောင်ကျပြီးမှ ဇနီးသည်ကောင်းမှုဖြင့် အသက် ၂၀ကျော်မှ စာရေးစာဖတ် တတ်မြောက်လာသူဖြစ်သည်။
သို့သော် သူ၏တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်ကောင်းမွန်မှု၊ ဇဝနဉာဏ်ကောင်းမွန်မှု တို့ကြောင့် ထင်ရှားလာသူဖြစ်သည်။
စစ်အပြီးတောင်ပိုင်းဒေသပြန်လည်ထူထောင်ရေးမှာ သမ္မတလင်ကွန်း၏ မူဖြစ်သည်။
ဂျွန်ဆင်မှလည်း ထိုမူကို ရှေ့ရေးရည်မှန်းချက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
လွှတ်တော်တွင်အင်အားကြီးနေကြသည်မှာ မြောက်ပိုင်းသားအများစု ပါဝင်ကြသည့် ရီပါပလီကန်ပါတီဖြစ်ပြီး တောင်ပိုင်းကို ရစရာမရှိအောင်ပင် လက်စားချေနေလိုကြသည်။
လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလာသည့် ဥပဒေတော်တော်များများကို သမ္မတကတောင်ပိုင်းပြန်လည်ထူထောင်ရေးမူ နှင့် မကိုက်ညီသဖြင့် ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချခဲ့သည်။
သို့သော် သမ္မတဗီတိုအာဏာကို လွှတ်တော်မှ ကျော်လွှားသွားခဲ့ ဖူးသည် များလည်း ရှိခဲ့သည်။
သို့ဖြင့် သမ္မတကို ဖြုတ်ချရန် (Impeach) အတွက် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ ဂျွန်ဆင် အပြောကောင်းသဖြင့် တစ်မဲအသာရကာ ရာထူးမှာမြဲသွားသည်။
ဂျွန်ဆင်၏ မူဝါဒသဘောထားမှာ လူမည်းကျွန်ဟောင်းများအနေဖြင့် နိုင်ငံသားဖြစ်ထိုက်ရန် အရည်အသွေး မမီသေးသဖြင့် စစ်ရှုံးတောင်ပိုင်းသားများကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးပြီး တိုင်းပြည်တိုးတက်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် သူ၏မူနှင့်မကိုက်သော လွှတ်တော်ကော်မတီလုပ်ငန်းများအတွက် ဘတ်ဂျက်များ ချမပေးခြင်း၊ တောင်ပိုင်းမှ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်ဟု မြောက်ပိုင်းသားတို့ သတ်မှတ်ထားသူများကို စစ်ခုံရုံးမတင်စေဘဲ လွှတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခြင်း၊ မြောက်ပိုင်းမှ အရာရှိအချို့ကို ပြည်ထောင်စုသွေးစည်းညီညွတ်ရေးတွင် ပါဝင်ရန်ပျက်ကွက်သဖြင့် ဖမ်းဆီးအပြစ်ပေးခြင်း စသည့်ကိစ္စများကြောင့် သမ္မတကို လူကြိုက်နည်းရသည်။
ထို့ပြင် တောင်ပိုင်းမြေရှင်များထံမှ သိမ်းယူကာ လူမည်းများသို့ခွဲဝေပေးထားသည့် မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းပြီး မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်ပေးအပ်ခြင်း၊ သူ့မူဝါဒကို ထောက်ခံရန် နိုင်ငံရေးသမားများကို အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးခြင်း၊ လွှတ်တော်အနေဖြင့် ဆန့်ကျင်မှုများ ပိုများလာလျှက် အကြမ်းနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းမည်ဟု ထုတ်ပြန်ပြောဆိုခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြမ်းတစ်ဦးသဖွယ် အများကမြင်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် သမ္မတသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
သမ္မတအနေဖြင့် သူ၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်အတွက် သတင်းများကို ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။
၎င်းမှာ ယနေ့အချိန်တွင် မထူးခြားသော်လည်း ထိုစဉ်ကမူအများအတွက် အဆန်းတကြယ်ဖြစ်သည်။
ယူလီဆီးစ် ဆင်ပဆန် ဂရန့်Ulysses Simpson Grant၁၈၂၂-၁၈၈၅ 200px|center မွေးနေ့၂၇၊ ဧပြီ၊ ၁၈၂၂မွေးရပ်ပွိုင့် ပလဲဆန့် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့၂၃၊ ဇူလိုင်၊ ၁၈၈၅ကွယ်လွန်ရပ်နယူးယောက်မြို့ နယူးယောက်ပြည်နယ်အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၁၈ ဦးမြောက်သမ္မတ၊ ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း မြောက်ပိုင်းတပ်၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအလုပ်အကိုင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်၊ အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၄၊ မတ်၊ ၁၈၆၉-၄၊ မတ်၊ ၁၈၇၇ဒုတိယ သမ္မတစရှက်လာ ကိုဖက်စ် (၁၈၆၉-၁၈၇၃)ဟင်နရီ ဝီလ်ဆင် (၁၈၇၃-၁၈၇၅)လွှဲအပ်သူအင်ဒရူး ဂျွန်ဆင် ဆက်ခံသူရူသာဖို့ဒ် ဘရစ်ချက်ဒ် ဟေးစ် နိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ နာမည်ကျော် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း ဂရန့်သည် အမေရိကန်ပထမဆုံးသမ္မတ ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် ကဲ့သို့ပင် မြင်းသည်ကျော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
စကားသိပ်များများမပြောတတ်ဘဲ တိကျပြတ်သားသော အုပ်ချုပ်မှုပုံစံမျိုးဖြင့် အုပ်ချုပ်တတ်သူဖြစ်သည်။
ခပ်ဆိုးဆိုး၊ခပ်ကပ်ကပ်မြင်းများကို အကြမ်းကိုင်ပြီး စီးခြင်းကိုကျွမ်းကျင်သကဲ့သို့ ထိုသို့သဘောဆောင်သည့် မြောက်ပိုင်းတပ်ကိုလည်း ကိုင်တွယ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ခရီးသွားဝါသနာပါသူ၊ မြင်းစီးကောင်းသူ တစ်ဦးအဖြစ် ဘဝတစ်လျှောက်တွင် တိုင်းပြည်အနှံ လှည့်လည်ဖူးသူဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းစစ်မတိုင်မီကပင် မြောက်အမေရိကတစ်ခွင်တွင် ကနေဒါနယ်စပ်မှ ပနားမားအထိ ရောက်ဖူးသည်။
မက္ကဆီကိုတိုက်ပွဲများတွင်လည်း သူ၏ပြောင်မြောက်သော စွမ်းရည်ဖြင့် ဦးဆောင်မှုများပြသခဲ့သည်။
တစ်ဖက်တွင် ထိုအတွေ့အကြုံများအရ မက္ကဆီကန်များ၊ ဌာနေလူနီရိုင်းများ နှင့် နီဂရိုးများအပေါ်တွင် ကရုဏာစိတ်မွေးနိုင်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးဖက်တွင်ကား အောင်မြင်ခြင်းမရှိ။
ယုံလွယ်လွန်းသဖြင့် ဆုံး၊ အားနာလွန်းသဖြင့် ရှုံး ဆိုသကဲ့သို့ အဖြစ်များသည်။
ပြည်တွင်းစစ်နှင့်ဂရန့် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ အရည်အချင်းပြည့်ဝသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။
ရဲဘော်များကို ဦးဆောင်၍ ခရီးရှည်ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။
သူစီးသောမြင်ကဲ့သို့ သူ့ရဲဘော်များ အပေါ်ဆက်ဆံသည်။
ခိုင်းစရာရှိလျှင် ခပ်ကြမ်းကြမ်းခိုင်းပြီး ယုယစရာရှိလျှင်လည်း ယုယသည်။
သို့သော် ပန်းတိုင်ကို အပျောက်မခံတတ်။
အပြောအဟော ကောင်းကောင်းဖြင့် စည်းရုံးသောခေတ်ကာလတွင် ဂရန့်က တိကျပြတ်သားသော အမိန့်စာများဖြင့် အမိန့်ပေးတတ်သည်။
စာရေးအလွန်မြန်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
ပြည်တွင်းစစ်သည် နယ်မြေထိန်းသိမ်းရေးမျှမက တောင်ပိုင်းကို အပြုတ်တိုက်ရန်ပါလိုအပ်နေသည်ကို ဂရန့်အစောကပင် ကြိုမြင်ခဲ့သည်။
သမ္မတ လင်ကွန်းကလည်း လိုအပ်သည့်အရည်အသွေးမျိုး ဂရန့်ထံတွင်ရှိသည်ကို သိမြင်သဖြင့် ၁၈၆၄တွင် ဂရန့်အား စစ်ဦးစီးချုပ်ခန့်အပ်ပြီး တိုက်စေသည်။
ဂရန့်၏ ဦးဆောင်မှုကောင်းကောင်းဖြင့် တိုက်ရာ ပြည်တွင်းစစ်အဆုံးသတ်ပြီး တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များ လက်နက်ချကြသည်။
နောက်တစ်နှစ်အကြာတွင် သမ္မတလင်ကွန်း လုပ်ကြံခံရပြီး ကွယ်လွန်ရာ ဂရန့်မှာ စစ်ရေး၊နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်စုံတွင် အရာရောက်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာတော့သည်။
ဩဇာကြီးမားလာသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ရှရီတန်အား တပ်သားငါးသောင်းကို ဦးဆောင်စေပြီး တောင်ပိုင်း တက္ကဆပ်သို့လွှတ်ကာ မက်ဆီမီလီယံဘုရင်အား ဖြုတ်ချရန်ကြိုးပမ်းနေသည့် ဘင်နီတို ဟူအားရက်ဇ်အား အကူအညီပေးစေသည်။
သမ္မတ အင်ဒရူး ဂျွန်ဆင်၏ တောင်ပိုင်းသားများအပေါ် လွှတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခြင်းအား ထောက်ခံသည်။
ထို့အပြင် တောင်ပိုင်းတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရောဘတ် အီး လီး အား နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုထားခြင်းကို မဖျက်သိမ်းပေးပါက မိမိပါ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်မည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များအတွင်း မြောက်ပိုင်းတပ်များဆက်လက်တပ်စွဲထားရေးကို အဆိုပြုသည်။
မက္ကဆီကိုသံအမတ်အဖြစ် စေလွှတ်သော်လည်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ခက်ခဲသော နိုင်ငံရေးကာလတစ်ခုအတွင်းတွင် ဂရန့်ကောင်းစွာ ပရိယာရ်ပြုနိုင်သဖြင့် အာဏာရသမ္မတ အင်ဒရူး ဂျွန်ဆင်ကို ကျော်ပြီး ရီပါပလီကန်ပါတီ၏ သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာသည်။
နောက်ဆယ်လအကြာတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ဂရန့်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ၁၈ဦးမြောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်။
သမ္မတ ဂရန့် သမ္မတဂရန့်အား စောင့်ကြိုနေသည့် ပြဿနာများရှိနေခဲ့သည်။
၎င်းတို့မှာ- တောင်ပိုင်းဒေသရှိ နီဂရိုးများ၏ ခံစားခွင့် အနောက်ဘက်တစ်လွှားမှ လူနီရိုင်းများအား နေရာချထားရေး နိုင်ငံအဝန်း ဒေါ်လာငွေစက္ကူများ ဖောင်းပွနေခြင်း အလာဘားမား သင်္ဘောပြဿနာ တို့ဖြစ်ကြသည် တောင်ပိုင်းဒေသရှိ နီဂရိုးများ၏ ခံစားခွင့် နီဂရိုးများ အပါအဝင် တောင်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးမှာ အထူးခက်ခဲလှသည်။
တောင်ပိုင်းသား အစွန်းရောက် လူဖြူများတည်ထောင်သည့် ကူ ကလဇ် ကလန် (ခေါ်) ကေသုံးလုံးဂိုဏ်း (Ku Klux Klan - KKK) က လူမည်းများကို အလစ်ချောင်းသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ လူမည်းများကို အားပေးသူများကို နှောင့်ယှက်သတ်ဖြတ်ခြင်း စသဖြင့် အကြမ်းဖက်ကြသည်ကို အရေးယူရန်လွှတ်တော်သို့ ဥပဒေပြုရန် တင်ပြသည်။
ဥပဒေအတည်ပြုပြီးသောအခါ ပြည်ထောင်စု ရဲတပ်ဖွဲ့ဖြင့် အာဏာတည်ရန် ဆောင်ရွက်သည်။
လူဝီစီယားနားပြည်နယ်တွင် ကေသုံးလုံးဂိုဏ်းက ရီပါပလီကန်အရာရှိများကို သတ်ဖြတ်သဖြင့် စစ်တပ်ဖြင့်နှိမ်နှင်းသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၈၇၄ ရွေးကောက်ပွဲတွင် တောင်ပိုင်းသား ဒီမိုကရက်ပါတီဝင်များက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဆက်လက်ထားရှိမှု၊ လူမည်းများအား မျက်နှာသာပေးမှုတို့ကို အကြောင်းပြု၍ မဲဆွယ်သဖြင့် လွှတ်တော်တွင် နေရာအများစုကို အနိုင်ရသွားပြီး လွှတ်တော်နှင့် သမ္မတတို့၏ ရင်ဆိုင်မှုများ စလာသည်။
သို့သော် ဂရန့်က တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ကေသုံးလုံးဂိုဏ်းကို ဆက်၍နှိမ်နှင်းမြဲနှိမ်နှင်းနေသည်။
တရားရုံးချုပ်ကလည်း ၁၈၇၆တွင် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက် အမှတ် ၁၅နှင့် ကူ ကလဇ် ကလန် အက်ဥပဒေကို အတည်ပြုပေးသည်။
လူနီရိုင်းများအား နေရာချထားရေး ဂရန့်က ဌာနေလူနီရိုင်းများကိုလည်း အခြားအမေရိကန်များနည်းတူ အခွင့်အရေးရစေလိုသည်။
ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ နယ်ချဲ့လာခြင်းကြောင်း အိမ်ခံနှင့် ဧည့်သည်များအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရမှုများရှိလာခြင်းတွင် ဂရန့်က နယ်သစ်ချဲ့ထွင်ပြီး ဌာနေလူနီရိုင်းတို့၏ ဇာတိကိုလုယူသော လူဖြူများကို အပြစ်တင်သည်။
သူ့သဘောတွင် လူနီရိုင်းများကို နေရာပေးလိုသည်၊ အခွင့်အရေးပေးလိုသည်၊ ပညာရေး၊ကျန်းမာရေး စသဖြင့် စောင့်ရှောက်မှုများ ပေးလိုသည်။
လူနီရိုင်းများသည်လည်း လူသားပင်ဖြစ်သောကြောင့် ခြံထဲတွင် လှောင်ခတ်ထားခြင်းမျိုးကို မသင့်၊ သူတို့တွင်လည်း သိက္ခာတရားဖြင့် လူလူသူသူနေပိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု ဂရန့်က ခံယူထားသည်။
လူဖြူအရာရှိဆိုးများအစား ခရစ်ယာန်သာဿနာပြု သင်းအုပ်များဖြင့် အစားထိုးအုပ်ချုပ်စေသည်။
သို့ဖြင့် လူဖြူ၊ လူနီတိုက်ခိုက်မှုပြဿနာများ အတော်လျော့ပါးသွားခဲ့သော်လည်း ဒါကိုတာပြည်နယ်မှ လူနီတို့ပိုင်နက်တွင် ရွှေကြောတွေ့ရာမှစကာ ပြဿနာတစ်ဖန် ကြီးထွားလာသည်။
ရွှေရှာဖွေရေးသမားများက လူနီရိုင်းများကို တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်ပြီး နယ်မြေသိမ်းပိုက်ကာ ရွှေရှာကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် မဖြစ်မနေပင် လူနီရိုင်းများကို ခပ်ဝေးဝေးသို့ ရွေ့ပြောင်းနေရာချထားပေးရပြန်သည်။
ငွေစက္ကူဖောင်းပွမှု ပြဿနာ ပြည်တွင်းစစ်ကြီးအတွင်းက သမ္မတလင်ကွန်းအနေဖြင့် စစ်စရိတ်အတွက် ဒေါ်လာတစ်ရာတန် ငွေစက္ကူများကို အများအပြား ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ချိခဲ့သဖြင့် စစ်အပြီးတွင် ထိုတစ်ရာတန်ဒေါ်လာငွေစက္ကူများ၏ တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ သန်းလေးရာ အထိ အဆမတန် မြင့်တက်သွားခဲ့သည်။
တစ်နည်းဆိုလျှင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အလွန်မြင့်တက်နေသည်။
ဂရန့်အနေဖြင့် ရွှေကိုသာ ယုံကြည်သူ ဖြစ်သည်။
စက္ကူကို အားကိုးလိုသူမဟုတ်ပေ။
သို့ဖြင့် ၁၈၆၉တွင် ဗဟိုဘဏ်မှ သန်းလေးရာဖိုးရှိ ရွှေများကို ထုတ်ရောင်းစေရာ ရွှေဈေးကွက်ကို ချုပ်ကိုင်ရန် ကြိုးပမ်းနေသူ သူဌေးကြီးများ အငိုက်မိကာ အရှုံးပြသွားသည်။
ထို့အပြင် ၁၈၇၃တွင်လည်း ဈေးကွက်အတွင်းမှ ရာတန်များဖောင်းပွနေခြင်းကို အကြောင်းပြုပြီး လူအများထိန်လန့်ပြန်သဖြင့် ဗဟိုဘဏ်မှ ထိုရာတန်များကို တဖြည်းဖြည်း သိမ်းဆည်းရာ သန်းလေးရာအနက် ၄၄သန်းသာ ဈေးကွက်အတွင်း ကျန်ရှိတော့သည်။
လွှတ်တော်က ဒေါ်လာရာတန် အသစ် ၄၄သန်းဖိုး ထပ်မံထုတ်ဝေရန် ဥပဒေပြုသော်လည်း ဂရန့်က ဗီတိုအာဏာဖြင့် တားမြစ်ကာ ရာတန်များကို ဈေးကွက်အတွင်းမှ လုံးဝ ရုပ်သိမ်းစေသည့် Resumption Art ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်စေသည်။
သို့ဖြင့် အမေရိကန် ငွေစက္ကူသည် ရွှေဖြင့် ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသည့် အာမခံငွေမာအဖြစ် ရပ်တည်ကာ အားကောင်းဖွံ့ဖြိုးလာသည်။
အလာဘားမား သင်္ဘောပြဿနာ ဂရန့်သမ္မတဖြစ်ချိန် အမေရိကန်တွင် ဗြိတိသျှမုန်းတီးရေးဝါဒ ပြင်းထန်နေသည်။
ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း အင်္ဂလန်လုပ် အလာဘားမားသင်္ဘောနှင့် အခြားတောင်ပိုင်းတပ်မှ သင်္ဘောများကြောင့် မြောက်ပိုင်းတပ် သင်္ဘောပေါင်း ၁၇၅စင်း ဆုံးရှုံးနှစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။
အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောပါဝင်ပတ်သတ်နေမှုကြောင့် စစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်က အင်္ဂလန်ထံ စစ်လျော်ကြေး တောင်းခံသည်။
အထက်လွှတ်တော်က ယခင်သမ္မတ ဂျွန်ဆင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် စစ်လျော်ကြေးမပါသော ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို အသိအမှတ်မပြုနိုင်ကြောင့် ကြော်ငြာကာ လျော်ကြေးဆက်လက်တောင်းဆိုသည်။
ဂရန့်အနေဖြင့်လည်း စစ်သားပီပီ မျက်နှာချိုသွေးရမည့် သံတမန်အလုပ်မျိုးကို စိတ်မဝင်စားသဖြင့် သူ့လျော်ကြေးတောင်းခံရေး အမြင်ကလည်း ပြတ်သားတင်းမာသည်။
သို့ဖြင့် နောင်တွင်ရေရှည်အကျိုးရှိမည့် လုပ်ငန်းမျိုးကို အုပ်မြစ်ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။
၎င်းကား မျက်နှာစုံညီဆွေးနွေးပွဲ (သို့) နိုင်ငံတကာကြားနာညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့ဖြင့် ဆုံးဖြတ်စေခြင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံခြားရေး ဟာလ်မီတန် ဖစ်ရှ်က အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို ဆွဲဆောင်သိမ်းသွင်းနိုင်သဖြင့် အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ အီတလီ၊ ဘရာဇီးလ် နှင့် ဆွစ်ဇာလန် တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီပါဝင်သည့် ငါးဦးကော်မရှင်က စစ်လျော်ကြေးငွေ ကိစ္စကို ညှိနှိုင်းသည်။
အထက်လွှတ်တော်ကိုလည်း ဖိအားပေးကာ ထိုအဖွဲ့ကိုထောက်ခံစေသည်။
ကော်မရှင်အဖွဲ့က ကြားနာစစ်ဆေးပြီးနောက် စစ်လျော်ကြေး ၁၅.၅သန်းပေးရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခဲ့သည်။
ဤအဖြစ်မှာ နိုင်ငံချင်းအငြင်းပွားမှုတွင် နိုင်ငံတကာ ခုံအဖွဲ့ဖြင့် ပထမဆုံး ဆုံးဖြတ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် သမ္မတဂရန့်သည် အကောင်းဖက်ကြီးမှလည်း မဟုတ်ပေ။
သူ့လက်ထက်တွင် အပြောများလှသည်များမှာ အဂတိလိုက်စာကာ ခြစားနေသော အစိုးရအဖွဲ့အကြောင်း၊ အရက်သမားကြီးတစ်ဦး သမ္မတတက်ဖြစ်သည့် အကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ဂရန့်ကိုယ်တိုင်က သူ၏ အားထားရသော လက်ထောက်နှစ်ဦးကို ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံတော်အပေါ်တွင် သစ္စာစောင့်သိကြောင်း ပြခဲ့သည်။
အခြားအချက်များအနေဖြင့် သူ့ဘဝအကြောင်း သိပ်များများ မချန်ခဲ့သဖြင့်လည်း သူ့သမ္မတသက်တမ်းနှစ်ဆက်အတွင်း ကိစ္စရပ်များမှလွဲလျှင် သမ္မတရာထူးမှ ဆင်းပေးပြီးနောက်တွင် အကြွေးများတင်နေသောကြောင့် ကိုယ်ရေးစာအုပ်တစ်အုပ်ရေးကာ ငွေဖော်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သေးသော်လည်း ကြွေးကြေရုံပထမတွဲကို ထုတ်ဝေအပြီးတွင် ကွယ်လွန်သွားပြန်သဖြင့် သမ္မတရာထူးရယူစဉ်က သူ၏ဆုံးဖြတ်ပုံများ၊ လုပ်ကိုင်ပုံများကို အများမသိနိုင်ဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။
Myanmar Unicode and NLP Research Centre သည် NGO (non-governmental organization)ဖြစ်သလို၊ NPO (non-profit organization)ဟုခေါ်သော ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်နေသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အတိုကောက် အခေါ် Myanmar NLP ဟု ဖြစ်သည်။
NLP ဆို natural language Processing ကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
Natural Language ဆိုသည်မှာ programming Language မဟုတ်ပေ။
Myanmar Unicode and NLP Research Centre => ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း အဖွဲ့။
Myanmar NLP သည် Computer တွင် မြန်မာဘာသာစကား အလုပ်လုပ်နိုင်အောင် ကြိုးစားနေသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက် NLP နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ သဘောထား အမြင်နှင့် သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ်များ ဖလှယ်နိုင်ရန်။
NLP နယ်ပယ်၌ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များ၊ နည်းပညာများ နှင့် အသိပညာများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်။
NLP နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းသုတေသနပြုမှုများ ပိုမိုတိုးမြင့်လာစေရန်။
အဖွဲ့၏ ပင်မလုပ်ငန်းစဉ် Myanmar NLP Lab ၏ အဓိက Project မှာ ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်(Machine Translation) ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်အတွက် လိုအပ်သော Project များဖြစ်သည့် Word Segmentation၊ Annotated Parallel Corpus၊ Translation Memory နှင့် OCR တို့ကိုလည်း ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။
နောက်ခံသမိုင်း Myanmar NLP ကို ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ဝင် (၁၇)ဦးနှင့် စတင်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Pentium IV Server တစ်လုံး၊ Pentium IV ကွန်ပျူတာ(၆)လုံးနှင့် လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် Pentium IV Server တစ်လုံးကို ထပ်မံတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်ရှိ Incubation Center မှာ မြန်မာ ယူနီကုဒ်စနစ်ကို စတင် အကောင်အထည် ဖော်သည်။
အချိန်ပြည့် ပရိုဂရမ်မာ (၃)ဦး၊ မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၃)ဦးနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတက်ရောက်နေသူ (၃)ဦးတို့ဖြင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးရှိ မြန်မာစာတတ်မြောက်သူတိုင်း ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြုနိုင်၍ သတင်းအချက်အလက်များ ရယူအသုံးချနိုင်ရန်၊ နယ်ပယ် အသီးသီးတွင် ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အသုံးချနိုင်ရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကျန်ရှိနေသော လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ စစ်ဆေးခြင်း၊ ကမ္ဘာသုံးဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို မြန်မာဘာသာသို့ ကွန်ပျူတာဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အဆင့်မြင့်မြန်မာစာသုံးစနစ်ကို ပိုမို ထိရောက်မြန်ဆန်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၏ ၁၄-၁၁-၂၀⁠၀၅ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၃၅/၂၀⁠၀၅ ဖြင့် အီလက်ထရောနစ် အမျိုးသားအဆင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစီးသော ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစံနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့ကို တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
ဦးဆောင်သူများ မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးအသုံးပြုရန် စံအဖြစ်လုပ်ဆောင်ကြရသည်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာယူနီကုတ်ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် နည်းပညာအရရော၊ မြန်မာစာစနစ်ဆိုင်ရာအတွက်ပါ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ တတ်ကျွမ်းသူ ပညာရှင်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။
မြန်မာစာအဖွဲ့မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစံလွင်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းတင့် ၊ သမိုင်းအဖွဲ့ဝင် ဦးသော်ကောင်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။
Myanmar NLP ကို အောက်ပါ ပညာရှင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။
Supervising and Advisory Group ဦသိန်းဦး Managing Director, ACE Data Systems President, Myanmar Computer Federation (MCF) ဒေါက်တာကျော်သိန်း Retired Rector University of Computer Science, Yangon Chairman, MITSC (Myanmar IT Standardization Committee) ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း Director, e-Learning Center (a training center funded by Japan) အခြားအဖွဲ့ဝင်များ ဦးသော်ကောင်း Member, Myanmar Language Commission Retired Chief Librarian, Yangon University Library ဦးထွန်းတင့် Member, Myanmar Language Commission ဦးသောင်းတင် MD, KMD Computer Center President, Myanmar Computer Scientist Association (MCSA) ဦးအောင်ဇော်မြင့် MD, Winner Computer Group President, Myanmar Computer Industry Association (MCIA) Working Group Zaw Htut (a) Steven Htut Executive Committee Member, Myanmar Computer Scientist Association (MCSA) Co-ordinator, Myanmar Language SIG (Special Interest Group), MCSA Managing Director /Chief Technical Officer, Myanmars.NET & Win Myanmar Systems ငွေထွန်း MD, Solve Ware Director, eTrade Myanmar ထွန်းထွန်းလွင် Programmer Myanmar World Distribution သန့်ဇင်ဦး Web Development Manager, Myanmars.NET Devloper ကျော်လင်း Myanmar NLP Research Center Sun Toon Developer, Myanmar NLP Research Center လုပ်ငန်းအစီအစဉ် (က) အခြေခံ မြန်မာစာသုံးစနစ် Basic Language Support (Enabling Kit) Typing & Editing OS Interface in Myanmar Office Interface in Myanmar Local setting (Date, Time, Currency) (ခ) အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၁) Advanced Support Level 1 Sorting Searching (ဂ)အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၂) Advanced Support Level 2 Dictionary Spelling Check Thesaurus MUI (Multiple User Interface) (To allow Myanmar character available on other OS) (ဃ) အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၃) Advanced Support Level 3 OCR Machine Transliteration Voice Recognition Hand Script Recognition အောင်မြင်စွာ ပြီးစီးခဲ့သော လုပ်ဆောင်ချက်များ ၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် Myanmar1 ထွက်ရှိသည်။
Myanmar2 ၂၀၀၇-ခု၊ 'ဒီဇင်ဘာလ (၁၄) ရက် ရတနာပုံ ဆိုက်ဘာမြို့တော် ဖွင့်ပွဲ နေ့တွင် Myanmar3 ဟူ၍ ထွတ်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Myanmar3 ဖောင့်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဝေါဟာရသရုပ်ခွဲကျမ်း Myanmar Lexicon Version 1.0 ကို မိတ်ဆက်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်စံ(Smart)စာစီစာရိုက်စနစ်ကို အများပြည်သူအသုံးပြုနိုင်ရန် မိတ်ဆက်ဖြန့်ချိသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာ ယူနီကုဒ် အသုံးပြုသူ လမ်းညွှန်၊ မြန်စံ(Smart)စာစီစာရိုက်စနစ်၊ Myanmar3 ဖောင့်တို့ကို အစိုးရဌာနများသို့ ဖြန့်ဝေနိုင်ရန် ကူညီပံ့ပိုးခဲ့သည်။
ရယူနိုင်သော ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များ ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့မှ ထုတ်လုပ်ထားသော ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များကို အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြန့်ချိထားသည်။
အဆိုပါ စနစ်များကို ဒေါင့်လုတ်ခ် ရယူနိုင်သည်။
ဝက်ဘ်ဆိုဒ် Myanmar NLP Webiste ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
thumb|ပထမဆုံး သတင်းစာဆရာမအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ အင်ဒီပင်းဒင့် ဒေါ်စန်း ၁၉၄၀ ခုနှစ် ခန့်က ဓာတ်ပုံ။
မြန်မာ နိုင်ငံရှိ မြန်မာ အမျိုးသမီး များတွင် ပထမဆုံး သတင်းစာ ဆရာမ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဒေါ်စန်းယုံ (ခေါ်) ဒေါ်စန်း ဖြစ်သည်။
ဒေါ်စန်းသည် မန္တလေးမြို့သူ ဖြစ်သည်။
ဒေါ်စန်းကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ( ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ) တွင် မန္တလေးမြို့ ရွှေခြည်ထိုးရပ်၊ အဘ ဦးဖိန်း၊ အမိ ဒေါ်ရှု တို့မှ ဖွားမြင်သော သမီးဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်နာမည် မှာ မစန်းယုံဖြစ်သည်။
မစန်းယုံ၌ အသက်ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် အားဖြင့် မစန်းယုံ၊ မစန်းမြ၊ မစန်းရှင်နှင့် မောင်ကိုကိုဟူ သော မွေးချင်းပေါက်ဖော် လေးယောက်ရှိသည်။
ဒေါ်စန်းသည် မိခင် ဒေါ်ရှု၏ အားပေးမှုဖြင့် ငယ်ရွယ်စဉ် ကပင် မြန်မာစာပေတွင် ထူးချွန်ခဲ့သူ အမျိုးသမီးတဦး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်စန်းသည် မော်လမြိုင် မော်တင်လိန်း ကျောင်းမှ မူလတန်း ဆရာဖြစ် စာမေးပွဲကို အောင်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် တောင်ငူမြို့ နော်မန်ကျောင်းတွင် ဆရာမအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
နော်မန် ကျောင်းတွင် မူလတန်းပြ ဆရာမ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့စဉ် လုပ်ဖော် ကိုင်ဖက် အလယ်တန်းပြ ဆရာကြွက်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် မကြာမီ ကွယ်လွန် သွားခဲ့၍ မစန်းယုံမှာ ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် မုဆိုးမ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ဒေါ်စန်းသည် ဆရာမ အဖြစ် အမှုထမ်းချိန်မှ စ၍ သတင်းစာ မဂ္ဂဇင်းများ၌ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားမှုဖြင့် စတင် ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် သူရိယမဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲတွင် "မစန်းကြည့်" ဝတ္ထုဖြင့် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့ရသည်။
သူရိယမဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရခဲ့သော အမျိုးသမီး စာရေးဆရာမ ဒေါ်စန်းကို ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းက "စာဆိုတော် ဒေါ်စန်း" ဘွဲ့ လေးချိုးကြီး ကိုပင် ရေးစပ်ခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် "ပုဏ္ဏမီ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာမ" ဟူသော ကလောင် အမည်များဖြင့် ဝတ္ထုတိုများ၊ ပညာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် မာတလိနှင့် ဝိသကြုံ စကားပြောခန်း၊ နိုင်ငံရေး ဆောင်းပါးများ အများအပြား ရေးသား ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ကျောင်းဆရာမ အဖြစ်နှင့် သတင်းစာ နယ်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက် လာသည်။
အတော်အသင့် ထင်ရှား လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် ကျောင်းဆရာ များသည် သတင်းစာ များ၌ ဆောင်းပါး ဝတ္ထုများ ရေးသားမှု မပြုရ၊ ရေးသားလိုလျှင် ပညာရေး မင်းကြီး ခွင့်ပြုချက် ရယူ ရမည်ဟု နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှတို့၏ စည်းကမ်း သတ်မှတ်ချက် ထွက်ပေါ် လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် သတင်းစာ နယ်ပယ်မှ ပုဂ္ဂိုလ်တဦး ဖြစ်သည့် သူရိယ အယ်ဒီတာ ဦးဘသန်းနှင့် ခင်မင် ရင်းနှီး လာခဲ့ကာ နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ဦးဘသန်းနှင့် အိမ်ထောင် ပြုပြီးနောက် ကျောင်းဆရာမ အလုပ်မှ နုတ်ထွက်ကာ "ရောင်နောက် ဆံထုံးပါ" ဆိုသလို ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ လိုက်လာခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်း၏ ဒုတိယ ခင်ပွန်း ဦးဘသန်းသည် ပထမ အိမ်ထောင် ဆရာကြွက်ကို အစွဲပြု၍ "ကြွက်စုတ်ကြီး အခန်း" ဟူ၍ ပင်တိုင် ကဏ္ဍတခု ဖွင့်ကာ ရေးသားခဲ့ရာ ထင်ရှား လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှနှင့် မဆက်ဆံရေး ခေါင်းတည်ကာ စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့ရာ လူကြိုက် များခံ၍ ဝင်ငွေ ကောင်းလာခဲ့သည်။
သို့သော် ဝင်ငွေ ကောင်းလာခဲ့ခြင်း ကပင် ဦးဘသန်းကို အရက် စွဲသွား စေခဲ့ပြီး ဒေါ်စန်းတို့ အိမ်ထောင်ရေး နှစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ပြိုကွဲ သွားခဲ့ရသည်။
အိမ်ထောင်ရေး ပြိုကွဲ ပြီးနောက် ဒေါ်စန်းသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ လမ်း ၄ဝ နှင့် မဟာ ဗန္ဓုလ လမ်းထိပ်၌ မိမိပိုင် လက်ဝတ် ရတနာ များကို ထုခွဲ ရောင်းချပြီး ကိုယ်ပိုင် သတင်းစာ တစောင် ဖြစ်သည့် အင်ဒီပင်းဒင့် (လွတ်လပ်သော) အပတ်စဉ် သတင်းစာကို စတင် တည်ထောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်သည်။
လွတ်လပ်ရေးကို မြတ်နိုးသည်။
သူတပါး လက်အောက်မှ ရုန်းထွက်လိုသည်။
လွတ်လပ်သော လူမျိုးဟု ခံယူစိတ် ရှိသည်။
ယင်းသို့သော စိတ်ဓာတ် ထားရှိသော အမျိုးသမီး ပီပီ သူ၏ သတင်းစာ အမည် ကိုလည်း ဗြိတိသျှ အစိုးရက ပေးသည့် ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးကို မလိုချင်၊ လုံးဝ လွတ်လပ်ရေးကို လိုချင်၍ အိုင်းရစ် သတင်းစာ အင်ဒီပင်းဒင့် အမည်ကို သဘောကျကာ ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယ အဓိပ္ပာယ် မှာမူ မလွတ်လပ်သော၊ အနှောင့်အဖွဲ့ များသော အိမ်ထောင်သည် ဘဝကို ပြန်မသွား လို၍ အင်ဒီပင်းဒင့်ဟု အမည် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ဆရာမကြီးက အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်း ခဲ့ဖူးသည်။
ဒေါ်စန်း ထုတ်ဝေသော "အင်ဒီပင်းဒင့်" သတင်းစာသည် အထူး အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။
လူထု ပရိသတ် ကလည်း လက်ခံ ခဲ့သည်။
ဦးကွာစီ ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန် ရေးသား ခဲ့သည်။
မြန်မာ လူထု ပရိသတ်နှင့် အထူး ဟပ်မိသည်။
သို့သော် နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ အကြိမ်ကြိမ် သတိပေးမှုကို မကြာခဏ ခံရ ရှာသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ကုလား - မြန်မာ အဓိကရုဏ်း ဖြစ်ပွားသော အခါ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် တို့၏ သွေးထိုး ပေးမှုကြောင့် သတင်းစာတိုက် ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရ ရှာပြန်သည်။
အင်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာတိုက်ကို လုံးဝ ပိတ်လိုက် သော်လည်း ဒေါ်စန်းသည် နိုင်ငံရေး လောကတွင် "အင်ဒီပင်းဒင့် ဒေါ်စန်း" ဟူ၍ ပိုမို ထင်ရှား လူသိ များလာသည်။
အင်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာကို ၁၉၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှ စတင် ထုတ်ဝေ လာခဲ့ရာ ရပ်ဆိုင်းချိန်၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက် အထိ ဆိုလျှင် သတင်းစာ၏ သက်တမ်းမှာ ၁၄ နှစ်နှင့် ၇ လကျော် ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ ဘာသာ အားဖြင့် အင်ဒီးပင်းဒင့် သတင်းစာ ဆိုသော်လည်း ယခုခေတ် သတင်း ဂျာနယ်များ ကဲ့သို့ တပတ် တကြိမ် ထုတ်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာ ဘာသာဖြင့် ဂျာနယ်ဟု အမည် မတပ်ဘဲ သတင်းစာဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် Independent Weekly ဟု ရေးသားခဲ့ရာ တပတ် တကြိမ်ထုတ် ဖြစ်ကြောင်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရေးသားချက်က သာသာ ထင်ရှား စေသည်။
အင်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာကို တပတ်လျှင် တကြိမ် စနေ နေ့တိုင်း ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အရွယ်အစားမှာ ၁၀" x ၉" ဖြစ်သည်။
စာပေဗိမာန်မှ ထုတ်ဝေသည့် စာနယ်ဇင်း သမိုင်း စာတန်းများပါ ဆရာမကြီး ဒေါ်ကြန်၏ "အမျိုးသမီး များနှင့် စာနယ်ဇင်း လောက" စာတန်းတွင်မူ အင်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာ၏ အရွယ်အစားမှာ အလျား ၁၀" x အနံ ၁၂" ဟု ဆိုသည်။
ရောင်းဈေးမှာ တစောင်လျှင် လေးပဲ သတ်မှတ်ကာ စာမျက်နှာ ၂၅ မျက်နှာခန့် ပါသည်။
သတင်းစာ မျက်နှာ အဖုံးတွင်လည်း သတင်းစာ အမည်၊ စတင် ထုတ်ဝေသည့် နှစ်၊ အတွဲ၊ အမှတ်၊ ထုတ်ဝေသည့် ရက်စွဲနှင့် အယ်ဒီတာ အမည် တို့ကို အင်္ဂလိပ် မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသား ထားသည်။
သတင်းစာ အမည်ကို မြန်မာလို အယ်ဒီပင်းဒင့် သတင်းစာ၊ အင်္ဂလိပ်လို Independent Weekly ဟု ဖော်ပြသည်။
မြန်မာလို အယ်ဒီတာ မစန်းဟု ဖော်ပြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Lady Editor Ma Sanဟု ရေးသား ထားသည်။
ဒေါ်စန်းသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သော (The National council of Burmese Women) ခေါ် "မြန်မာ အမျိုးသမီး နေရှင်နယ် ကောင်စီ" အသင်းကြီး တွင်လည်း အဓိက အသင်းသူ တဦး အဖြစ် ပါဝင် ခဲ့သည်။
မြန်မာ အမျိုးသမီးများ အကြောင်းကို နိုင်ငံခြား သတင်းစာ များ၌ ပုတ်ခတ် ရေးသားလျှင် ကန့်ကွက်၍ ရေးသား ဖော်ပြသည်။
အမျိုသမီး အခွင့်ရေး ရရှိရေး အတွက်လည်း တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် ဝံသာနု စိတ်ဓာတ်၊ မျိုးချစ် စိတ်ဓာတ် အပြည့်အဝ ရှိသူ အမျိုးသမီး ဖြစ်၍ ဘီးဆံပတ် အမြဲ ထုံးလေ့ ရှိသည်။
ဆံပင်ကို ဖိုးရိုးဖားလျား ဖြစ်ကတတ်ဆန်း ထားလေ့ မရှိ။
သူ့ဆံပင်မှာ သပ်သပ်ယပ်ယပ် အမြဲ ရှိသည်။
ယောလုံချည် ဝတ်သည်၊ ပင်နီ အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်သည်။
ယောဂီရောင် ပဝါ အမြဲ ခြုံလေ့ ရှိသည်။
နယ်ချဲ့ အစိုးရသည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ခွဲရေး တွဲရေး ပြုလုပ်ရာ၌ ယင်း အစည်းအဝေးသို့ သတင်းစာ ဆရာများ လုံးဝ ဝင်ခွင့် မပြုခဲ့၊ ဒေါ်စန်းသည် ယင်း တားမြစ် ပိတ်ပင်ချက်ကို ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်ကာ သတင်းစာ ဆရာ တို့၏ အခွင့်များ အပြည့်အဝ ရရှိရန် နယ်ချဲ့ အစိုးရကို အတိအလင်း တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသော အခါ ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
"ဒေါ်ကွာစီ" ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် အမျိုးသမီး ရေးရာကို ဟာသ နှော၍ ရေးသား ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ အသံ တွင်လည်း နိုင်ငံတော် ပြန်လည် ထူထောင်ရေး၊ အမျိုးသမီး ကဏ္ဍနှင့် ဆိုင်သော အသံလွှင့်ချက် များကို "ထွေရာ စိတ်ကူး" အခန်းဖြင့် ထုတ်လွှင့် ခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်း၏ အသံလွှင့်မှု များကို ပရိသတ် စိတ်ဝင်စား နှစ်သက် ခဲ့သောကြောင့် ရန်ကုန်မြို့ လမ်း ၄ဝ ရှိ သုဓမ္မာ စာပုံနှိပ်တိုက်မှ "ထွေရာစိတ်ကူး" အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာ အသင်း၏ အသင်းသား တဦး ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး အမျိုးသမီး သတင်းစာ ဆရာမ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် အမျိုးသမီး ရေးရာ များတွင် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ချက် များဖြင့် လည်းကောင်း ထင်ရှား လာခဲ့သော မြန်မာ အမျိုးသမီး တဦး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်စန်းသည် ၁၉၅ဝ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့၊ နံနက် ၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ပိုင်း ဂန္ဒီဆေးရုံကြီး၌ ကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။
ဒေါ်စန်း ကွယ်လွန်သော အခါ အသက်မှာ ၆၄ နှစ်မျှ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာ အသင်း၏ အသင်းသား ဖြစ်၍ ဩဂုတ်လ ၄ ရက် နံနက် ၁ဝ နာရီတွင် ဒေါ်စန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို အသင်းမှ ဦးဆောင်ကာ အသင်းတိုက် တည်ရာ ၂၂ - ၂၄၊ ပန်းဆိုးတန်း လမ်းသို့ သယ်ဆောင် ဂုဏ်ပြု ထားခဲ့သည်။
ယင်းလ ၅ ရက်နေ့၊ နေ့လယ် ၂ နာရီ အချိန်တွင် တာမွေ သုဿာန်သို့ စည်ကား သိုက်မြိုက်စွာ ပို့ဆောင် သင်္ဂြိုဟ်မှု ပြုခဲ့ကြသည်။