kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သေးသေးတင်တစ်ချောင်းငင်မသတ်ပုံ ကုံမ်း ခုံမ်း ဂုံမ်း ဃုံမ်း ငုံမ်း စုံမ်း ဆုံမ်း ဇုံမ်း ဈုံမ်း ညုံမ်း ဋုံမ်း ဌုံမ်း ဍုံမ်း ဎုံမ်း ဏုံမ်း တုံမ်း ထုံမ်း ဒုံမ်း ဓုံမ်း နုံမ်း ပုံမ်း ဖုံမ်း ဗုံမ်း ဘုံမ်း မုံမ်း ယုံမ်း ရုံမ်း လုံမ်း ဝုံမ်း သုံမ်း ဟုံမ်း ဠုံမ်း အုံမ်း။
၎င်းနည်းယပင်းသတ်ပုံ ကျုံမ်း ချုံမ်း ဂျုံမ်း ဃျုံမ်း ပျုံမ်း ဖျုံမ်း ဗျုံမ်း ဘျုံမ်း မျုံမ်း လျုံမ်း ၎င်းနည်းရရစ်သတ်ပုံ ကြုံမ်း ခြုံမ်း ဂြုံမ်း ဃြုံမ်း ပြုံမ်း ဖြုံမ်း ဗြုံမ်း ဘြုံမ်း မြုံမ်း။
၎င်းနည်းဟထိုးသေးသေးတင်တစ်ချောင်းငင်မသတ်ပုံ ငှုံမ်း ညှုံမ်း ဏှုံမ်း နှုံမ်း ယှုံမ်း ရှုံမ်း လှုံမ်း ဝှုံမ်း ဠှုံမ်း။
၎င်းနည်းယပင်းရရစ်ဟထိုးသတ်ပုံ မျှုံမ်း လျှုံမ်း မြှုံမ်း လြှုံမ်း။
မြန်မာသင်ပုန်းကြီး နှစ်စောင်တွဲ၊ သန်းမြင့်မြင့်-ပိဋကတ်စာအုပ်ဆိုင်၊ အမှတ်-၃၇၊ ရွှေတိဂုံဘုရားဈေး၊ တောင်ဘက်မုခ်၊ ရန်ကုန်။
ကျမ်းကိုး Category:မြန်မာစာ။
ဗုဒ္ဓသာသနာတွင် ပရိယတ္တိသာသနာ၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ၊ ပဋိဝေဓ သာသနာဟူ၍ သုံးပါးရှိ၏။
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပရိယတ္တိသာသနာဟုခေါ်၏။
(ပရိယတ္တိ သင်ကြားအပ်သော အရာ၊ သို့မဟုတ်သင်ကြားခြင်း) သင်ကြားအပ်သော ပိဋကတ်တော်တို့ကိုသင်ကြား ခြင်းသည် ပရိယတ္တိသာသနာ မည်၏ ဟုဆိုလိုသည်။
မည်သည့်အရပ်မှာမဆို ပိဋကတ် ပေစာ စာအုပ်တွေ အထပ်ထပ်ရှိနေစေကာမူ သင်ကြားမည့်သူမရှိက ထိုအရပ်မှာ ပရိယတ္တိသာသနာ ထွန်းကားသည်ဟု မဆိုနိုင်သည်ကိုသတိပြုလေ။
ကောင်းမြတ်သောအကျင့်အကြံတရားကို ပဋိပတ္တိသာသနာဟုခေါ်၏။
(ပဋိပတ္တိအကျင့်တရား။
) သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ခြင်းကို ပဋိဝေဓ သာသနာဟု ခေါ်၏။
(ပဋိဝေဓထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း။
) ဤသာသနာတော်သုံးပါး ပိုင်ခြားပြဆိုချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံရဟန်း ရှင်လူတို့ မှတ်ယူပြောဆိုနေကြသော နည်းဖြစ်၏။
ပါဠိကျမ်းဂန်တို့မှာကား ဤသုံးပါးကို သာသနာဟူသောအမည်ဖြင့်မခေါ်။
သဒ္ဓမ္မဟူသောအမည်ဖြင့်သာ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မ၊ ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မ၊ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မဟူ၍ သုံးပါးရှိကြောင်းကိုပြဆိုသည်။
(သဒ္ဓမ္မသူတော်ကောင်းတရား။
) တစ်နည်းအားဖြင့်ပြောရသော် ပါဠိကျမ်းဂန်တို့မှာ ပရိယတ္တိ တစ်ပါးကိုသည် သဒ္ဓမ္မဟူ၍လည်းကောင်း၊ သာသနာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမည်နှစ်မျိုးခေါ်ဝေါ်သည်။
ပဋိပတ္တိနှင့် ပဋိဝေဓတို့ကိုကား သဒ္ဓမ္မဟူ၍သာခေါ်သည်။
သာသနာ ဟူ၍မခေါ်။
သာသနာဟူသောအမည်နှင့်စပ်၍ ပါဠိ ကျမ်းဂန်တို့မှာ ယထာပရဓသာသနာ၊ ယထာနုလောမသာသနာ၊ ယထာဓမ္မသာသနာ ဟူ၍ သာသနာတော်သုံးပါးရှိကြောင်း ပြဆိုကြသည်။
ထိုသုံးပါးတို့တွင် ဝိနည်းပိဋကကို ရဟန်းများ ကျူးလွန်သည့်အပြစ်အားလျော်စွာ ဆုံးမဟောကြားရာ ဖြစ်သောကြောင့် ယထာပရာဓသာသနာဟုခေါ်သည်။
(ယထာ+အပရာဓ။
ယထာ= လျော်စွာ+အပရာဓ=အပြစ်) သုတ္တန်ပိဋကကို သတ္တဝါတို့ အလိုစရိုက်သို့ လိုက်လျော သင့်သည့်အားလျော်စွာ လိုက်လျောဆုံးမ ဟောကြားရာဖြစ်သောကြောင့် ယထာနုလောမသာသနာဟု ခေါ်၏။
(ယထာ+ အနု လောမ။
ယထာ= လျော်စွာ အနုလောမ=လိုက်လျောခြင်း။
) အဘိဓမ္မာပိဋကကို တရားသဘော ရှိသည်နှင့်သင့်လျော်စွာ ဆုံးမ ဟောကြားရာဖြစ်သောကြောင့်ယထာဓမ္မသာသနာဟုခေါ်၏။
ဤပါဠိကျမ်းဂန်တို့ ပြဆိုချက်အရ သာသနာသုံးပါးဟူသည်ပိဋကတ်သုံးပုံသာဖြစ်၏။
(သာသနာ=ဆုံးမဟောပြောချက်။
) ပိဋကတ်သုံးပုံသာလျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားဆုံးမအပ်သော စကားတော်စုဖြစ်၏။
ပမာဆိုသော်ကျောင်းဆရာကြီးက တပည့်များအား စာကိုကောင်းစွာကြိုးစားကြရမည်ဟု အမိန့်ပေး၏။
တပည့်များကလည်းကောင်းစွာကြိုးစားကြ၍ စာမေးပွဲအောင်မြင်သွားကြရာ ပထမဆရာကြီးပေးသည့် အမိန့်နှင့်ပိဋကတ် သုံးပုံသည်တူ၏။
တပည့်များ ကောင်းစွာကြိုးစားခြင်းနှင့်ပဋိပတ္တိသည်တူ၏။
စာမေးပွဲအောင်ခြင်းနှင့်ပဋိဝေဓသည် တူ၏။
ဤဥပမာ မှာဆရာကြီးအမိန့်စကားသည်သာ အဆုံးအမဖြစ်၍ တပည့်များ၏ကြိုးစားမှုမှာ အဆုံးအမ မဟုတ်တော့ချေ။
ဆရာဆုံးမသည့်အတိုင်းလိုက်နာကျင့်ကြံမှုသာဖြစ်သည်။
စာမေးပွဲအောင်မြင်မှုမှာလည်းအဆုံးအမ မဟုတ်တော့ဘဲ ကြိုးစားသည့်အတွက် ပြည့်စုံလာသော ပညာအရည်အချင်းသာဖြစ်သည်။
ဤနည်းအတူ မြတ်စွာဘုရားစကားတော်ဖြစ်သည့် ပိဋကတ်သုံးပုံဟု ဆိုအပ်သောပရိယတ္တိသည်သာလျှင် သာသနာအဆုံးမအဖြစ်၍ ပဋိပတ္တိမှာပရိယတ္တိ ဒေသနာလာရှိသည့်အတိုင်း လိုက်နာ ကျင့်ကြံမှုသာဖြစ်၍၊ ပဋိဝေဓမှာလည်းကျင့်ကြံမှုအတွက် ပေါ်ထွက်လာသော မဂ်ဉာဏ် အမြင်သာဖြစ်သည်ကို သတိပြုလေ။
ဝိနည်း၊ သုတ္တန်၊ အဘိဓမ္မာဟူ၍ သုံးဌာန ရှိသည့်အနက် တစ်ဌာနစီကိုသာခွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်လိုလျှင်ဝိနယ ပိဋကသုတ္တပိဋက၊ သို့မဟုတ် သုတ္တန္တပိဋက၊ အဘိဓမ္မာပိဋက ဟူ၍သာခေါ်ရမည်။
ပိဋကတ်ဟုတဝမ်းပူသတ်မပါစေရ။
(ဝိနယ =ရဟန်းတို့အား ဆုံးမပညတ်ချက် ပိဋကအစုအပေါင်း။
) ရဟန်းတို့အားဆုံးမပညတ်ချက် စုအပေါင်းကိုဝိနယပိဋက၊သို့မဟုတ်ဝိနည်းပိဋကဟုခေါ်သည်။
(သုတ္တ၊ သို့မဟုတ် သုတ္တန္တ=ဟောပြအပ်သောတရားသဘော။
) လူနတ်တို့အား မြတ်စွာဘုရားပြသဟောကြားအပ်သော တရားအစုအပေါင်းကို သုတ်ပိဋက သို့မဟုတ် သုတ္တပိဋက ဟုခေါ်၏။
(အဘိဓမ္မ=ပိုမိုထူးခြားသောတရား။
) သုတ္တန်ပိဋက၌ ဟောအပ်သောတရားတို့ထက် ပိုမိုများပြားထူးခြားစွာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဟောအပ်သော တရားတော် အစုအပေါင်းကိုအဘိဓမ္မပိဋကဟုခေါ်၏။
ပိဋကဟူသော စကားမှာပိဋကတ္တယဟူသောပါဠိမှ လာသောစကားဖြစ်သည်။
(ပိဋက+တ္တယ။
တ္တယ=သုံးခုအပေါင်း။
ပိဋကတ္တယ= ပိဋကသုံးပုံ။
) သို့ဖြစ်၍ ပိဋကတ် ဟုဆိုလျှင်သုံးပုံလုံးပါဝင်၏။
တစ်ပုံတစ်ပုံစီဖြစ်လျှင် ပိဋကဟုခေါ် ရမည်ဖြစ်၏။
သို့ရာတွင်သုံးပုံလုံးအစု အပေါင်း၏ပိဋကတ်ဟူသောအမည်ကို အစိတ်စိတ်တစ်ပုံစီမှာလည်း တင်စား သောအားဖြင့် ပိဋကတ်ဟုခေါ်နိုင်ပါသေး၏။
သာသနာတော်၏ အံ့ဖွယ်ရှစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်လာ ပဟာရာဒသုတ်တွင် သမုဒ္ဒရာ၏ အံ့ဖွယ်ရှစ်ပါးနှင့် ဥပမာပြု၍ သာသနာတော်၏ အံ့ဖွယ်ရှစ်ပါးကို ဟောတော်မူထားသည်။
အကျဉ်းမှာ- သမုဒ္ဒရာသည် ကမ်းစပ်မှ အလယ်သို့ တစတစနက်သွားသကဲ့သို့ သာသနာတော်၌ တစတစကျင့်သွားရသော ကျင့်စဉ် ရှိလေသည်။
သမုဒ္ဒရာရေသည် ကမ်းကို မလွန်သကဲ့သို့ သာသနာတော်၌ တပည့်သားတို့သည် သိက္ခာပုဒ်များကို လွန်ကျူး၍ မကျင့်။
အကောင်ပုဒ်များကို သမုဒ္ဒရာက လက်မခံ ( ကမ်းသို့ ပုတ်၍တင်ပစ် ) သကဲ့သို့ သာသနာတော်က ယုတ်မာသူတို့ကို လက်မခံ၊ သူ့အလိုလိုပင် သာသနာမှ ဝေးရာသို့ ရောက်သွားရသည်။
မြစ်ချောင်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာသို့ရောက်လျှင် မူလအမည်ပျောက်၍ သမုဒ္ဒရာဟူသော အမည်သာ ဖြစ်ရသကဲ့သို့ မည်သည့်အမျိုးမှဝင်၍ ရဟန်းပြုပြု သာသနာတော်သို့ရောက်လျှင် ဘုရားသားတော်သာ ဖြစ်ရသည်။
မိုး မည်မျှပင်ရွာရွာ၊ နေ မည်မျှပင်ပူပူ သမုဒ္ဒရာ၌ ရေအတိုးအလျော့ မရှိသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ငြိမ်းအေးမှု ဓာတ်တမျိုးသည် သာသနာတော်၌ အတိုးအလျော့ မရှိ။
သမုဒ္ဒရာသည် ငန်သောအရသာ တမျိုးတည်းသာ ရှိသကဲ့သို့ သာသနာတော်၌ လွတ်မြောက်မှု ဝိမုတ္တိရသ တမျိုးတည်းသာ ရှိသည်။
သမုဒ္ဒရာသည် ရတနာအမျိုးမျိုး၏ တည်ရာဖြစ်သကဲ့သို့ သာသနာတော်သည် သတိပဋ္ဌာန်၊ သမ္မပ္ပဓာန် စသော ဗောဓိပက္ခိယတရား ၃၇-ပါးတို့၏ တည်ရာဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာသည် ကြီးမားသော ငါးသတ္တဝါကြီးတို့၏ နေရာဖြစ်သကဲ့သို့ သာသနာတော်သည် သောတာပန်စသော အရိယာတို့၏ နေရာ ကျင့်သုံးရာ ဖြစ်လေသည်။
သာသနာသုံးပါး ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူသည် ပရိယတ္တိသာသနာ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း၊ ပဋိပတ္တိသာသနာ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း၊ ပဋိဝေဓသာသနာ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူ၍ သုံးပါးရှိ၏။
ထိုသုံးပါးတို့တွင် ပရိယတ္တိသာသနာဆုတ်ယုတ်ခြင်းဆိုသည်ကား ဘုရားစကားတော် တည်းဟူသော ပိဋကတ်သုံးပုံကို သင်ကြားသူ လေ့လာကြည့်ရှုသူ ချပို့သူ နုတ်ထွင် ဆောင်ထားသူ မပေါများသည်ကို ပရိယတ္တိသာသနာ ဆုတ်ယုတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုတွင် သာသနာထမ်း ရဟန်းတော်များမှာ ဂန္ထဓုရ၊ ဝိပဿနာဓူရဟု ကိစ္စနှစ်ပါး သာ ရှိသဖြင့် ဝိပဿနာဓူရကို အားထုတ်လိုသော် အားထုတ်ရာ၏။
သို့မဟုတ်က မိမိ ဉာဏ်စွမ်းရှိသလောက် စာပေပရိယတ်ကို ချပို့သင်အံ လေ့ကျက်ဆောင်ရွက်နှုတ်တက် အာဂုံနှုတ်ငုံရွရွ နှုတ်တွင်ရ၍ ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန်စေပြီးလျှင် ပရိယတ္တိသာသနာတော်ကို ဆုတ်ယုတ်စေရာ၏။
သမထဝိပဿနာအလုပ်၌ အားထုတ်သူရဟန်းရှင်လူပေါများခြင်းသည် ပဋိပတ္တိဟူသော အကျင့်သာသနာကြီးပွားထွန်းကားသည်ဟု ဆိုရသည်။
ပြဆိုအပ်ပြီးသော ကျင့်ဝတ်တို့ကို ကျင့်သူနည်းပါးလျှင် ပဋိပတ္တိသာသနာ ဆုတ်ယုတ်သည် မည်၏။
ဈာန်အဘိညာဉ်ကိုရသူ၊ သစ္စာလေးပါးကို သိသူ၊ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက် ပြုသူ နည်းပါးခြင်းသည် ပဋိဝေဓသာသနာ ဆုတ်ယုတ်သည်မည်၏။
ရဟန်းကိစ္စနှစ်ခု တစ်ခုခုမှ အားမထုတ်သော ရဟန်းသည် ရဟန်းဖြစ်ကျိုးမနပ်၊ ရဟန်းကိစ္စရဟန်းအလုပ်၌ မကျေပွန်၊ သာသနာကို စောင့်ရှောက်ရာမရောက် သာသနာ ကို ဖျက်ဆီးရာ ရောက်၏။
သာသနာဖျက် ရဟန်းဟူ၍ပင် ခေါ်ဆိုထိုက်၏။
ကိုးကားချက်လိုအပ် သာသနာ ဆုတ်ယုတ်မည့် အရိပ်နိမိတ် လောက၌ အကြင်မျှလောက် ကာလပတ်လုံး ရွှေတု ငွေတုတို့သည် မပေါ် ပေါက်သေး။
ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ရွှေစစ်ငွေစစ်တို့သည် မပျောက် ကွယ် ကုန်၊ မတိမ်ကောကုန်၊ အရည်မယုတ်ကုန်၊ အညစ်အကြေးမတင်ကုန်၊ အပြစ်ဆို စရာမရှိကုန်၊ အရောင်တောက်ပကုန်လျက် ရိုသေသူပေါများကုန်သေး၏။
ယုံကြည် စိတ်ချ၍ နှစ်သက်လိုချင်သူပေါများကုန်သေး၏။
အကြင်အခါ၌ ရွှေတု ငွေတုတွေ ပေါ်ပေါက်လာကုန်၏။
ထိုအခါမှာ ရွှေစစ်ငွေစစ်တွေ ကွယ်ပျောက်လေ၏။
တိမ်ကော လေ၏။
အရည်ယုတ်လေ၏။
အညစ်အကြေး တင်လေ၏။
အပြစ်ဆိုစရာ ရှိလေ၏။
အရောင်မှေးမှိန် လေ၏။
ရိုသေသူနည်းပါးလေ၏။
တိမ်ကောလေ၏။
ယုံကြည်စိတ်ချ ၍ လိုချင်သူ နည်းပါးလေ၏။
ထိုအတူ သာသနာတော်ကြီးမှာလည်း အကြင်မျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး တရားတု တရားယောင်၊ သာသနာတု သာသနာယောင်၊ ရဟန်းတု ရဟန်းယောင်၊ သံဃာတု သံဃာယောင်တွေ မပေါ်ပေါက်သေး။
ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး သူတော်ကောင်းတရားစစ် တရားမှန် သာသနာစစ် သာသနာမှန်၊ ရဟန်းစစ် ရဟန်းမှန်၊ သံဃာစစ် သံဃာမှန်တို့သည် မကွယ်ပျောက်ကုန်၊ မတိမ်ကောကုန်၊ အသရေမဟုတ် ကုန်၊ မမှေးမှိန်ကုန်၊မညစ်နွမ်းကုန်၊ အပြစ်ဆိုစရာမရှိကုန်၊ အရောင်တော်ပကုန်သေး၏။
အကဲရောက်ကုန်သေး၏။
ရိုသေသူပေါများကုန်သေး၏။
အမြတ်တနိုး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ် သူပေါများကုန်သေး၏။
ယုံကြည်စိတ်ချ၍ လှူဒါန်းကြကုန်သေး၏။
အကြင်အခါ၌ တရားတု တရားယောင်၊ သာသနာတု သာသနာယောင်၊ရဟန်းတု၊ ရဟန်းယောင်၊ သံဃာတု သံဃာယောင်တွေ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
ထိုအခါ မှာ သူတော်ကောင်း တရားစစ် တရားမှန်၊ သာသနာစစ် သာသနာမှန်၊ ရဟန်းစစ် ရဟန်းမှန်၊ သံဃာစစ် သံဃာမှန်သည် ကွယ်ပျောက်လေ၏။
မှေးမှိန်လေ၏။
ညစ်နွမ်းလေ၏။
အပြစ်ဆိုစရာရှိလေ၏။
အရောင်ကင်းလေ၏။
ရိုသေသူ နည်းပါးလေ၏။
အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်သူ နည်းပါးလေ၏။
ယုံကြည်စိတ်ချ ၍ ဆည်းကပ်လှူဒါန်းသူ နည်းပါးလေ၏။
ဤဥပမာ ဥပမေယျတွင် ရွှေတု ငွေတု ပေါ်လာသောအခါ ရွှေစစ် ငွေစစ်တို့ ပျောက်ကွယ်လေ၏ဆိုသောစကားမှာ အတုအစစ် မခွဲခြားနိုင်ဘဲ ဖြစ်၍ အစစ်ကိုပင် တွေ့ ရငြားသော်လည်း စိတ်ချယုံကြည်ခြင်း မရှိသဖြင့် ပျောက်ကွယ်တိမ်ကော မှေးမှိန် ရလေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
စိန်စစ်ဝတ်လာသူနှင့် စိန်တု ဝတ်လာသူနှစ်ဦးကို မခွဲခြားနိုင်သဖြင့် စိန်စစ် ဝတ်လာသူမှာ အကဲမရောက် ဂုဏ်မထင်ရှိရာသကဲ့သို့ ယူလေ။
စိန်စစ်နှင့် တွေ့ ရငြား သော်လည်း ယုံကြည်စိတ်ချခြင်း မရှိတတ်ချေ ဟူလို။
တရားတု တရားယောင် သာသနာတု သာသနာယောင် ရဟန်းတု ရဟန်းယောင် သံဃာတု သံဃာယောင်တို့ ပေါ်လာသောအခါမှာ တရားကောင်း တရားစစ် သာသနာ ကောင်း သာသနာစစ် ရဟန်းကောင်း ရဟန်းစစ် သံဃာကောင်း သံဃာစစ်တို့ ပျောက် ကွယ်ရလေ၏ဆိုသည်မှာ အတုအစစ် မခွဲခြားနိုင် ထွေးရှုပ်၍ တရားအစစ်အမှန် သာသနာအစစ်အမှန် ရဟန်းအစစ်အမှန် သံဃာအစစ်အမှန်တို့နှင့် တွေ့ကြုံရငြား သော်လည်း အတုအယောင် မှတ်ထင်၍ ယုံကြည်စိတ်ချခြင်း မရှိသဖြင့် ကွယ်ပျောက် တိမ်ကောမှေးမှိန်ရလေသည်။
သာသနာတု သာသနာယောင် မှတ်ထင်၍ သာသနာတော် ၏ အရိပ်ကို ခိုလှုံသူနည်းပါးသဖြင့် ကွယ်ပျောက်တိမ်ကောရလေသည်။
ရဟန်းတု ရဟန်းယောင်၊ သံဃာတု သံဃာယောင် မှတ်ထင်၍ ရိုသေသူနည်းပါး၊ ဆည်းကပ်သူနည်းပါး၊ ကိုးကွယ်သူနည်းပါး၊ ပေးကမ်း လှူဒါန်းပူဇော်သူနည်းပါ၊ ယုံကြည်စိတ်ချ သူ နည်းပါးသဖြင့် ရဟန်းကောင်း ရဟန်းစစ်၊ သံဃာကောင်း သံဃာစစ်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်ကွယ်ပျောက် တိမ်ကော မှေးမှိန်သိမ်ဖျင်းသဖြင့် သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်၊ ပညာဂုဏ် မရှိခြင်းသို့ မရှိရာသို့သာ ရောက်ရလေတော့သည်ဟု ဆိုလို သည်။
ယခုခေတ်အခါကြီးမှာပင် သီလဝန္တ သိက္ခာကာမ လဇ္ဇီပေသလ ဖြစ်သော ရဟန်းကောင်း ရဟန်းမွန် ရဟန်းမြတ်များကိုပင် တော်အောင် ယော်အောင် ရဟန်းတု ရဟန်းဝါတို့ မှတ်ထင်ကြ၍ အရိုအသေပေးသူ အလေးပြုသူ အလွန်နည်းပါးလျက် ရှိလေပြီ။
ဤသံယုတ် ပါဠိတော်ကြီးကို နည်းမှီ၍ အရာရာမျိုး၌ အတုအယောင် ပေါ်လာ လျှင် အစစ်အမှန် သိမ်ဖျင်း၍ ဂုဏ်မရှိသဖြင့် ကွယ်ပျောက်ကြောင်းဟု ဉာဏ်ရှိသလောက် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ငါးဌာန၌ မရိုသေလျှင် သာသနာကွယ်ပျောက်ကြောင်း အဘယ်သို့ ပြုတတ်သနည်း ဟူမူကား- အကြင် ပရိသတ်လေးပါးသည် ဘုရား၌လည်း ရိုသေခြင်းမရှိ၊ တရားတော် ၌လည်း ရိုသေခြင်းမရှိ၊ သံဃာတော်၌လည်း ရိုသေခြင်းမရှိ၊ မိမိတို့ကျင့်အပ်သော သိက္ခာ၌လည်း ရိုသေခြင်းမရှိ၊ သမထဟူသော သမာဓိ၌ လည်း ရိုသေခြင်းမရှိ၊ ထိုပရိသတ်လေးပါးသည်ပင် ရိုသေခြင်းမရှိသောကြောင့် သာသနာတော် ယုတ်လျော့ မှေးမှိန်သိမ်ဖျင်း၍ ကွယ်ပျောက် ရ သဖြင့် ထိုပရိသတ်လေးပါးသည်ပင် သာသနာကို ယုတ်လျော့ မှေးမှိန် ဂုဏ်သိန်မရှိအောင် ပြုတတ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည်။
ထိုပရိသတ်လေးပါးတို့တွင် အကြင်ရဟန်းသည် ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဘုရားအစ ရှိသော ငါးဌာန၌ရို သေ တုပ်ဝပ်ခြင်း ကင်းမဲ့အံ့၊ ထိုရဟန်းသည် သာသနာကိုယုတ်လျော့မှေးမှိန် ဂုဏ်သိန်မရှိအောင် ပြုတတ်သောရဟန်း သာသနာကို လျင်စွာ ကွယ်ပျောက်စေတတ်သောရဟန်းသာသနာဖျက်ရဟန်း မည်၏။
အကြင် ဘိက္ခုနီမသည် ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ငါးဌာန၌ ရိုသေတုပ်ဝပ်ခြင်း ကင်းမဲ့အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမသည် သာသနာဖျက် ဘိက္ခုနီမ မည်၏။
အကြင်ဥပါသကာယောက်ျားသည် ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဘုရားအစရှိသော ငါးဌာန တို့၌ ရိုသေတုပ်ဝပ်ခြင်း ကင်းမဲ့အံ့၊ ထိုဥပါသကာ ယောက်ျားသည် သာသနာတော် ကို ယုတ်လျော့ မှေးမှိန်ဂုဏ်သိန်မရှိအောင် ပြုတတ်သော ဥပါသကာ ယောက်ျား၊ သာသနာဖျက် ဥပါသကာ ယောက်ျားမည်၏။
အကြင်ဥပါသိကီမိန်းမသည် မရိုသေအံ့၊ ထိုမိန်းမသည် သာသနာဖျက်မ မည်၏။
ထို့ကြောင့် သာသနာတော် ယုတ်လျော့မှေးမှိန် ကွယ်ပျောက်ရခြင်းသည် သာသနာ့ဝန်ထမ်းရဟန်းတို့၏ တာဝန်ချည်းမဟုတ်ပေ။
ရဟန်းတို့၏အပြစ်ချည်း မဟုတ်ပေ။
ဥပသကာ ဥပါသိကီဖြစ်သော ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့၏ တာဝန်လည်း ဟုတ်၏။
အပြစ်လည်းဟုတ်၏။
ထို့ကြောင့် ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိန်းမ ဥပါသကာ ယောက်ျား၊ ဥပါသိကီမိန်းမဟူသော ပရိသတ်လေးပါးတို့၏ တာဝန်ချည်းဖြစ်၍ ကိုယ့် တာဝန် ကိုယ်အတွက်က မယုတ်ယိုရအောင် ရဟန်းလည်း ရဟန်းတို့တာဝန်ရှိသည် အလိုက်သာသနာကို အားထုတ်၍ စောင့်ရှောက်ကြရာ၏။
လူလည်း လူတို့တာဝန် ရှိသည်အလိုက် အားထုတ်၍ စောင့်ရှောက်ကြရာ၏။
သာသနာတော်ကြီး အဆုံးတိုင် ကွယ်ပျောက်သောအခါမှာလည်း ရှိသေသူမရှိ၊အလိုက်သာသနာကို အားထုတ်၍ စောင့်ရှောက်ကြရာ၏။
သာသနာတော်ကြီး အဆုံးတိုင် ကွယ်ပျောက်ရသောအခါမှာလည်း ရိုသေသူမရှိ၊ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်သူ မရှိ၍သာ ကွယ်ပျောက်ရလေသည်။
သတိမူ။
ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ဘုရား တရား သံဃာ သိက္ခာ သမာဓိ ဟူသောငါးဌာနတို့၌ ပရိသတ်လေးပါးတို့က အစဉ်မပြတ် ရိုသေတုပ်ဝပ်ခြင်း ရှိပါမူကား သာသနာတော် မှေးမှိန်တိမ်ကော ဆုတ်ယုတ်ကွယ်ပျောက်သည်ဟု မဆိုရသေး။
ထိုကြောင့် သာသနာတော်ယုတ်လျော့ခြင်း အကြောင်းရင်းကား ပရိသတ်လေးပါး ပင် ဖြစ်သည်။
သာသနာတော် တိုးတက်ကြီးပွားထွန်းကားလာရန် အကြောင်းရင်းမှာ လည်း ပရိသတ်လေးပါးပင် ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အချို့သော ဥပါသိကာ ဥပါသိကီဖြစ်ကြကုန်သော ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့သည် သာသနာယုတ်လျော့ မှေးမှိန်လာရာမှာ ငါတို့နှင့်ဘာမျှမဆိုင် ငါတို့၏ တာဝန်မဟုတ်ဟူ၍ မှတ်ထင်လျက်ရှိကြလေသည်။
သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ပုံ အစဉ် (၁) မဂ်ဖိုလ်ကို ရအောင် အားထုတ်သော ဝိမုတ္တိကာလ။
(၂) ဈာန် အဘိညာဉ် သမာပတ်ရအောင် အားထုတ်သော ကာလ။
(၃) သီလစင်ကြယ်အောင် အားထုတ်သော ကာလ။
(၄) ဗဟုဿုတ ပွားများအောင် အားထုတ်သော ကာလ။
(၅) ဒါနကို အားထုတ်သော ကာလ။
ဟူ၍ ငါးကာလရှိလေသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီးသည်နောက် ထားတော်မူခဲ့သော သာသနာ ကို ငါးစု ငါးပုံ ထား၍- (၁) တစ်ပုံသည် ပစ္စက္ခဘဝ၌ပင် မဂ်ဖိုလ်ကို ရအောင် ကိုယ်နှင့်အသက် မငဲ့ကွက်ဘဲ တရားကို အားထုတ်သော ဝိမုတ္တိကာလ မည်၏။
ဝိမုတ္တိကာလ ကား ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန် ပြုပြီးသည့်နောက် ရှေးဦးစွာသော ကာလတည်း။
(၂) တစ်ပုံသည် ပစ္စက္ခဘဝ၌ လောကီဈာန်လောက်မျှ ရရုံနှင့် အားရ တင်းတိမ်ခြင်းရှိသဖြင့် လောကီဈာန် အဘိညာဉ်ကိုသာ ရအောင် အားထုတ်သော သမာဓိ ယုဂကာလမည်၏။
ထိုသမာဓိ ယုဂကာလသည် ပစ္စက္ခဘဝတွင် မဂ်ဖိုလ်ကို ရအောင် အားထုတ်ခြင်းမရှိသည် ဖြစ်၍ ဝိမုတ္တိယုဂ ကွယ်ပျောက်သောအခါ ဖြစ်လေသည်။
(၃) တစ်ပုံသည် လောကီဈာန်ကိုမျှ ရအောင် အားမထုတ်တော့ဘဲ စတုပါရိသုဒ္ဓိ သီလကြီးလေးပါးကိုသာ လုံခြုံအောင် အားထုတ်သော သီလယုဂ ကာလမည်၏။
ထိုသီလယုဂ ကာလလည်း သမာဓိယုဂ ကွယ်ပျောက် သောအခါ ဖြစ်သည်။
(၄) တစ်ပုံသည် စတုပါရိသုဒ္ဓိ သီလကြီး လေးပါးမျှ မလုံတော့ဘဲ တရား ကျမ်းဂန် သင်အံ့လေ့ကျက်ဆောင်ရွက် ကြည့်ရှု ဗဟုသုတရှိရုံ အားထုတ် သော သုတယုဂ ကာလမည်၏။
ထိုသုတယုဂကာလသည် သီလယုဂ် ကွယ်ပျောက်သောအခါ ဖြစ်သည်။
(၅) တစ်ပုံသည် တရားကျမ်းဂန် ပရိယတ္တိကိုမျှ ချပိုသင်အံခြင်းမရှိတော့ဘဲ ရဟန်းဟူသော အသွင်မျှသာ ရှိတော့၏။
ထိုသို့သောအခါ ရဟန်း တို့သည် ဥစ္စာပစ္စည်းကိုသာ စုဆောင်း၍ စွန့်လွှတ်ပေးကမ်းခြင်း ဟူသော ဒါန အမှုကိုသာ ပြုလုပ်အားထုတ်သော ဒါနယုဂ ကာလမည်၏။
ထိုဒါနယုဂကာလသည် သုတယုဂ်ကွယ်ပျောက်သောအခါ ဖြစ်မည်။
ထိုဒါနယုဂ် ကာလသည်ပင် သာသနာတော်၏ နောက်ဆုံးဖြစ်သော အကျင့်တည်း။
ယခုအခါ သာသနာတော်ကြီးသည် ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ယုဂ်ငါးပါးတို့တွင် ဘယ်ယုဂ်၏အတွင်းသို့ ကျရောက်နေပြီကို ပညာရှိသူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့ နှလုံးသွင်း မိကြပါစေကုန်။
(၁၈) သာသနာတော်၌ ပေါ်လာမည့်ဘေးရန် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိတော်မူစဉ်အခါက ဆဠာဘိညရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူသော ဖုဿမည်သော မထေရ်ဟု ရဟန္တာတစ်ပါးရှိလေသည်။
ထို ဖုဿ မထေရ်မြတ်သည် မဏ္ဍလိက မင်းမျိုးမှ ထွက်၍ ရဟန်းပြုတော်မူလေသည်။
တစ်နေ့သ၌ ပဏ္ဍရဂေါရတ္ထမည်သော ရသေ့တစ်ယောက်သည် ဖုဿမထေရ်အထံ သို့ ချဉ်းကပ်၍ တရားနာလာသည်ရှိသော် သီလအာစာရဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ လုံခြုံသော ဣန္ဒြိယသံဝရရှိကုန်သော ရဟန်းမြတ်တို့ကို မြင်၍ ကြည်ညိုသောစိတ် ရသေ့မှာ အားကြီးစွာ ဖြစ်လတ်၍ ဤသို့သော ပဋိပတ်အကျင့်မြတ်သည် ဤလောကဓတ် လူ့ရွာဝယ် ကြာရှည်စွာ တည်ပါမူကား ကောင်းလေစွဟု ကြံဆင်ခြင်၍ နောင်အနာဂတ် ကာလ၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော အကျင့်များကို ဖုဿမထေရ်အား မေးလျှောက်လေသည်။
ထိုအခါ ဖုဿမထေရ်ရဟန္တာအရှင်မြတ်က နောင်အနာဂတ်ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့ သော သာသနာ့ဘေးရန်များကို ဟောကြားတော်မူလေသည်။
ဟောကြားတော် မူသည်ကား ဤသို့တည်း။
သာသနာတော် နောက်ပိုင်းကျသောအခါ၌ ရဟန်းတို့သည်– (၁) အမျက်ထွက်လေ့ရှိကုန်အံ့၊(၂) ရန်ငြိုးဖွဲ့လေ့ရှိကုန်အံ့၊(၃) သူ့ကျေးဇူးကို ချေဖျက်ကုန်အံ့။
(၄) ခက်ထန်မောက်မာကုန်အံ့။
(၅) မကျင့်ဘဲနှင့် ကျင့်ယောင်၊ မသိဘဲနှင့် သိယောင် မူကုန်အံ့။
(၆) သူတစ်ပါး ရဟန်းဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံအောင် နေသည်ကို အလိုမတူ ငြူစူ စောင်းမြောင်းခြင်း ရှိကုန်အံ့။
(၇) အယူဆန့်ကျင် နင်၊ သင် စသည်ဆို၍ အချင်းချင်း ခိုက်ရန် ငြင်းပွား အဖြစ်များကုန်အံ့။
(၈) နက်နဲသိမ်မွေ့ သော တရားတော်၌ မသိမမြင်သော်လည်း တတ်သိ ယောင် မာနထောင်၍ ဟန်ဆောင်ပြုမှုတတ်ကုန်အံ့။
(၉) မသူတော်တို့၏ တရားဘက်ကိုသာ အာရုံစိုက်လေ့ရှိကုန်အံ့။
(၁၀) သွား လာ လတ်ကြော့ ဂွမ်းဝါဖော့သို့ ပေါ့သောသဘောရှိကုန်အံ့။
(၁၁) ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မ၊ ပဋိပတ္တိ သဒ္ဓမ္မ၊ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မ ဟူသော သူတော်ကောင်း တရား၌ အလေးမပြု၊ ဂရုမမူ၊ ကြည်ဖြူမဲ့လျှင်း ရိုသေခြင်းကင်းကုန်အံ့။
(၁၂) သီတင်းသုံးတော် သံဃာတော်ချင်းချင်း ရိုသေကင်းကုန်အံ့။
(၁၃) ပညာမဲ့သော ရဟန်းဆိုး ရဟန်းမိုက်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းခြင်းသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံစွာ ဟောကြားထားသော ပိဋကတ် သုံးပုံ တရားတော်ကို သံကိလေသ သုံးပါးတို့ဖြင့် ညစ်ညူးပျက်စီးအောင် ဖျက်ဆီးကုန်လတ္တံ့။
(အဓိပ္ပာယ်အကျယ်ကား အာပတ်သင့်သည်ကို မသင့်၊ ဂရုကအာပတ်ကို လဟုက အာပတ်ဟူ၍ ပြုခြင်း စသော ဒုစ္စရိတ သံကိလေသဖြင့် ညစ်ညူးစေလျက် ဝိနည်း တရားတော်ကို ဖျက်ဆီးကုန်လတ္တံ့။
နူးညံ့သိမ်မွေ့ လှစွာသော ရုပ်နာမ်တရား တို့ကို ပယ်ရှားစွန့်ခွာကုန်သည်ဖြစ်၍ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသဖြင့် ညစ်ညူးစေလျက် အဘိဓမ္မာ တရားတော်ကို ဖျက်ဆီးကုန်လတ္တံ့။
နှစ်ပါးစုံသောအမှုကို ပြုခြင်း၌ နှစ်သက်သာယာ သော တဏှာသံကိလေသဖြင့် ညစ်ညူးစေလျက် ဝိနည်းအဘိဓမ္မာ နှစ်ပါးစုံကို ဖျက်ဆီးကုန်လတ္တံ့ဟု ဆိုလိုသည်။
) (၁၄) သံဃာ့ဘောင်၌ တစ်စုံတစ်ခု အမှုစကားတရားတဘောင်ရှေ့ဆောင် ပြောဆိုကြသည်ရှိသော် အလဇ္ဇီဒုဿီလတို့ အပင်းအသင်း အားကြီး ကြကုန်လတ္တံ့။
(အဓိပ္ပာယ်အကျယ်ကား-သံဃအမှုဆုံးဖြတ်ရာ သံဃအစည်းအဝေး၌ လာဘသက္ကာရကို တောင့်တသဖြင့် ဂုဏ်ကိုဆောင်၍ ဓမ္မကို အဓမ္မ၊ အဓမ္မကို ဓမ္မ၊ ဝိနယကို အဝိနယ၊ အဝိနယကို ဝိနယအစရှိသဖြင့် မိမိလိုတိုင်းသောအနက်ကို သံဃဘောင်၌ တည်စေကုန်သည်ဖြစ်၍ အလဇ္ဇီ ဒုဿီလ အချင်းချင်း အားပေး၍ အလဇ္ဇီ ဒုဿီလတို့ အပင်းအသင်း အားကြီး ကုန်လတ္တံ့ဟူလို။
) (၁၅) သီလသမာဓိစသော ပဋိပတ္တိဂုဏ် ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာစသော ပရိယတ္တိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန်းတတ် ရဟန်းမြတ်တို့သည် သံဃအမှုဆုံးဖြတ်ရန် သံဃအစည်းအဝေး၌ အားနည်းကုန်အံ့။
(အဓိပ္ပာယ်ကား- ပရိသတ်၏ အလဇ္ဇီများသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ထိုလဇ္ဇီပေသလ ဗဟုသုတ ဂုဏဝန် သီလဝန် မထေရ်ဝန် မထေရ်မြတ်ပညာတတ် ရဟန်းတို့သည် အားနည်းကုန် လတ္တံ့။
ထိုအလဇ္ဇီ ဒုဿီလ ပရိသတ်၌ သူတော်ကောင်းပညာရှိတို့ စကားမဝင်နိုင် မတည်နိုင် လတ္တံ့ဟူလို။
) (၁၆) ပညာမဲ့သော ရဟန်းတို့သည် ရွှေငွေ ကျွန်ယောက်ျား ကျွန်မိန်းမ ဆိတ်၊ သိုးစသော အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့ကို မိမိတို့ အလို့ငှာ သာယာခံယူကုန်လတ္တံ့။
(၁၇) သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့လိုသောစိတ်ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍ သီလ၌ မတည် ကုန်ဘဲ တက်ကြွသော မာနရှိကုန်သဖြင့် ငြင်းခုံရန်တွေ့ ချုပ်ချယ်သော အလေ့၌သာလျှင် သာယာပျော်မွေ့၍ သားသမင်ကဲ့သို့ လှည့်လည် သွားလာကုန်လတ္တံ့။
(၁၈) ပြာပုံခဲကျ ထောင်းထောင်းထသို့ တစ်ခဏမတည် မခိုင်ကျည်သော စိတ်ရှိကြကုန်အံ့။
(၁၉) မလျော်မအပ် ဆိုးရည်တပ်လျက် ဖပ်ဖပ်စိုစို စိမ်းလဲ့ညိုသော သင်္ကန်း ကို ဝတ်ရုံကြကုန်အံ့။
(၂ဝ) ကုဟန လပန အမှုဖြင့် အသက်မွေးကြကုန်လတ္တံ့။
(အဓိပ္ပာယ်ကား- ဈာန်မဂ်ထိနီး ရောက်လုပြီးဟု လှည့်ပတ်မှုဖြင့် သူ့ကို လိမ်လည် ကြည်ညိုစေမှ အံ့ဩဖွယ်ပြုကြလိမ့်မည်။
ပစ္စည်းအလို့ငှာ ဒါယကာတို့အား ညှာတာချီးမြှောက် ခြိမ်း ခြောက် မောင်းမဲ ဆဲရေး ရုပ်ချ ပြောဆိုကြလိမ့်မည် ဟူလို။
) (၂၁) ဒေါသမျက်မာန် ခက်ထန် ကြမ်းကြုတ်သော စိတ်နှလုံးရှိကြကုန်အံ့။
(၂၂) ကိလေသာ အမူအရာကို သားသမင်တို့၏ ချိုဖျားကဲ့သို့ ထင်ရှားစေ ကုန်လတ္တံ့။
(၂၃) ကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်ခြင်း ပရိက္ခရာကို တန်ဆာဆင်ခြင်း စသော လျှပ်ပေါ် လော်လည်သော အကျင့်နှင့် ယှဉ်ကုန်သည် ဖြစ်၍ ကြော့ကြော့ ကြော့ကြော့ … တမော့မော့နှင့် ဖြော့တော့ ဝါအောင် ဆင်စွယ်ရောင် ဆိုးသော သင်္ကန်းကို ဝတ်လျက် မြို့လယ်ခရီး ရွာလယ်ခရီးများ၌ သွား လာ လှည့်ပတ်ကြကုန်လတ္တံ့။
(၂၄) ပစ္စည်းလေးပါးကို တပ်မက်မောကြကုန်သည် ဖြစ်ကြကုန်အံ့။
(၂၅) ရဟန်းတရားကို အားမထုတ်လိုဘဲ ဆွမ်းခံပျင်း၍ ရွာနီးကျောင်း၌ နေပြီးလျှင် ကျောင်းသားသူငယ်မွေး၍ နေကြကုန်အံ့။
(၂၆) မိစ္ဆာဇီဝဖြင့် အသက်မွေးခြင်း၌ မွေ့လျော်၍ လာဘ်လာဘကို များစွာ ရရှိသော ရဟန်းကြီးတို့သို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်းငယ်တို့သည် ကျင့်ကုန် လတ္တံ့။
၂၇) ထိုအခါ၌ သီလဝန် ဂုဏဝန် ဖြစ်ကုန်သော ရဟန်းကောင်း ရဟန်းမှန် ရဟန်းမြတ်တို့အား လာဘ်လာဘ နည်းပါးကုန်အံ့။
ထို လာဘ်လာဘနည်း ပါးကုန်သော ရဟန်းကောင်း သီလဝန္တ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို မြတ်နိုးကော်ရော် ပူ ဇော်ဆည်းကပ်ခြင်းကို မပြုကြကုန်လတ္တံ့။
(အဓိပ္ပာယ်အကျယ်ကား မိစ္ဆာဇီဝကို ကြဉ်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ရှေးဘုန်းရှေးကံနည်းသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘုန်းလာဘ်လာဘ နည်းကုန်သော ရဟန်းကောင်း ရဟန်းမြတ်တို့ကိုကား ပူဇော်မြတ်နိုးကိုးကွယ်ရိုသေအပ်သည် မမှတ်ထင်ကြ ကုန်လတ္တံ့။
မိစ္ဆာဇီဝ ပါပက အကျင့်မှား ဘုန်းလာဘ်များသော ရဟန်းဆိုးတို့ကိုသာရဟန်းကောင်း ရဟန်းမြတ်ဟုထင်မှတ် ဝမ်းသာချီးမွမ်းကာဖြင့် ပူဇော်ဆည်းကပ်ကြကုန်လတ္တံ့ ဟူလို။
) (၂၈) ပိန္နဲဆိုး သစ်ခေါက်ဆိုး သင်္ကန်းများကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ၍ သာသနာတော်မှ အပဖြစ်သော တိတ္ထိပရဗိုဇ်တို့၏ အဝတ်ဖြူကို ဆောင်ကြကုန်လတ္တံ့။
(၂၉) ထိုအခါ အရိယာတို့၏ တံခွန်သဖွယ်ဖြစ်သော သင်္ကန်းကို ရိုသေခြင်း ကင်း၍ ပစ္စဝက္ခဏာဆင်ခြင်၍ ဝတ်ရုံခြင်းကို မပြုကုန်လတ္တံ့။
(၃ဝ) အလဇ္ဇီ ဒုဿီလ ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့ကို လှူဒါယကာတို့ သဒ္ဓါ ကြည်ညိုပျက်မည်စိုး၍ သီလဝန် ရဟန်းမြတ် ကျမ်းဂန်တတ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ထိုအရပ်၌ မနေနိုင်အောင် နှိပ်စက်ကုန်လတ္တံ့။
(၃၁) ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့က ကောင်းသော အမူအရာအကျင့် ပိဋပတ်ကို ဟောညွှန်ပြသ ဆုံးမသော်လည်း မနာယူကြကုန်လတ္တံ့။
(၃၂) ထိုအခါ၌ ဆရာ ဥပဇ္ဈာယ်တို့ကို ရိုသေခြင်းကင်း၍ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့၏ ဆုံးမ မခံ နှုတ်လှံ ပြန်ကာ ထိုးကြကုန်လတ္တံ့။
ဤပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော သာသနာတော်၏ ဘေးရန်စုသည် နောင်အခါ သာသနာ တော်၌ ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်ဟု ဖုဿမထေရ် ရဟန္တာမြတ်သည် အနာဂတံသ ဉာဏ်တော်ဖြင့် ရှုမျှော်၍‌ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
အခြားကြည့်ရန် ကျမ်းကိုး Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဘာသာရေး။
ဈာပနသည် ပါဠိဘာသာမှဖြစ်ပြီး သေဆုံးကွယ်လွန်သွားသောသူတို့အား ပြုလုပ်ပေးသော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်အလောင်းအား မြေမြှုပ်ခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတို့ကို တက်ရောက်လာသူများနှင့် ပြုလုပ်သော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။
255 px 125px 125px 150px 100px သိပ္ပံနည်းကျ ဂေဟဗေဒသည် သက်ရှိတို့၏ အကြောင်းကို အပြည့်အစုံ လေ့လာသည်။
ဘက်တီးရီးယား သေးသေးကလေးမှ စ၍ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံနေသည့် ဖြစ်ရပ်များ အထိ ဖြစ်သည်။
ဂေဟဗေဒ ပညာရှင်များသည် မျိုးနွယ်စုတို့ ကြားရှိ ရှုပ်ထွေးပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားသော သားကောင်ဖမ်းခြင်း၊ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း (အလယ်ပုံ) အစရှိသည့် ဆက်နွယ်မှုများကို လေ့လာကြသည်။
သက်ရှိတို့၏ အမျိုးမျိုးအစားစား ကွဲပြားပုံကို ကျက်စားရာ ဒေသ အမျိုးမျိုး ပေါ်တွင် မူတည်၍ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာကြသည်။
ကုန်းပေါ်ရှိ ဂေဟဗေဒ စနစ်မှ စ၍ ရေထဲရှိ ဂေဟဗေဒစနစ် အထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြသည်။
right|ဂေဟဗေဒအား သိပ္ပံပညာတရပ်အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည့် Eugenius Warming ဂေဟဗေဒ (ဂရိဘာသာ oîkos, "ဂေဟာ"; -λογία, -logia, ဘာသာဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ် - ecology) သည် သက်ရှိများ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ၊ ဦးရေနှင့် သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်များနှင့် သဘာဝဝန်းကျင်အကြား မည်သို့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်ကို လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာတရပ်ဖြစ်သည်။
သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရုပ်သတ္တိများ ပါဝင်သည်။
ယင်းသတ္တများတွင် အဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် နေရောင်ခြည်၊ ရာသီဥတု၊ ဘူမိအနေအထားနှင့် ဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် ယင်းသက်ရှိများနှင့်အတူ ကျက်စားနေထိုင်ကြသည့် အခြားသက်ရှိများ ပါဝင်သည်။
"Ecology" ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နှုတ်ပြောစကားအနေဖြင့် social ecology၊ deep ecology စသည်တို့တွင် ထည့်သွင်းသုံးနှုန်းကြသကဲ့သို့ သဘာဝဝန်းကျင် သို့မဟုတ် သဘာဝဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝါဒ ဟူသောစကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
Ecology သို့မဟုတ် oekologie ဟူသော ဝေါဟာရကို ဂျာမန် ဇီဝဗေဒပညာရှင် Ernst Haeckel က ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး "အော်ဂင်နစ်ဆင်နှင့် ယင်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဆက်နွှယ်မှုအား လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရပ်"ဟု အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
Haeckel သည် ဤသဘောတရားကို အသေးစိတ် ဆက်လက် ပြုစုခဲ့ခြင်းမရှိပါ။
ပထမဦးဆုံးသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ကို (တက္ကသိုလ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော သင်တန်းနှင့်အတူ) ဒိန်းမတ် ရုက္ခဗေဒပညာရှင် Eugenius Warmingက ရေးသားခဲ့သည်။
ယင်းစောစောပိုင်း စာအုပ်ကြောင့် Warming အား ဂေဟဗေဒပညာရပ်အား ထူထောင်ခဲ့သူဟု နောင်လာနောက်သားများက အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
Goodland, R.J. (1975) The tropical origin of ecology: Eugen Warming’s jubilee. Oikos 26, 240-245. ကျမ်းကိုး Category:ဇီဝဗေဒ။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ (ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ကင်းဒမ်းအော့ဖ်ဒိန်းမတ်) တွင် ဂရင်းလန်းနှင့် ဖာရိုးကျွန်းစုများ ပါဝင်ပြီး ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော စကင်ဒီနေးဗီးယန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
နော်ဒစ်နိုင်ငံများတွင် တောင်ဘက် အကျဆုံးဖြစ်ပြီး ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ နော်ဝေနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည် ဘော်လတစ်ပင်လယ်နှင့် မြောက်ဘက်ပင်လယ်တို့နှင့်လည်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ပမာဏအားဖြင့် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း သမဝါယမနည်းစံနစ်အရ ကြီးပွားထွန်းကားလျက်ရှိသော နိုင်ငံကား ဥရောပတိုက်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဂျတ်တလန် (Jutland) (ဒိန်းမတ်အမည် Jylland ယုလန်) ကျွန်းဆွယ် တခုလုံးပါဝင်သည့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် ဂျတ်တလန် ကျွန်းဆွယ်နှင့်တကွ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဖူနင် (Funen) (ဒိန်းမတ်အမည် Fyn ဖျွန်း၊ ဇီးလန် (Zealand) (ဒိန်းမတ်အမည် Sjælland ရှေးလန်) စသော ကျွန်းငယ်ကလေးများ ပါဝင်၍ နိုင်ငံ၏ အစုစုဧရိယာမှာ ၁၆၅၇၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ထိုကျွန်းစုများသည် ဆွီဒင်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံအကြားတွင် တည်ရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘောလတစ်ပင်လယ်တို့ ကာစီးဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏။
အထူးအားဖြင့် ဂျတ်တလန်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် မြေဩဇာကောင်းသောလယ်မြေနှင့် သာယာစိုပြေသော သစ်တောများနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ ညီမျှသောရာသီဥတုရှိ၏။
အနောက်ဘက်ကမ်းခြေ၌မူ သဲသောင်ကုန်းများ၊ နွံအိုင်များ၊ မြက်တောများနှင့် သစ်ပင်မပေါက်သော မြေကွက်များရှိလေသည်။
သတ္တုဟူ၍ မထွက်သလောက် ဖြစ်သော်လည်း အိုးခွက်ဖုတ်ရန် ရွှံစေးပေါများသည်။
ကျွန်းဆွယ်တခု ဖြစ်သည့်အတိုင်း နံဘေးပတ်လည်တွင် ပင်လယ်များ ဝိုင်းရံလျက် ရှိရုံမျှမက ဖျော့ (fjord) ခေါ် ရေမြောင်ကြားများကလည်း ကုန်းအတွင်းသို့ အတော်ပင်ရောက်အောင် ထိုးဝင်လျက်ရှိရကား၊ ငါးဖမ်းရန်အတွက် အလွန်အကွက်ကောင်းသဖြင့် လူတို့သည် ငါးဖမ်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
တိုင်းပြည်၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှသောမြေကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်၍ အစိုးရက မြေပိုင်ရှင်စံနစ်ကို အားမပေးသဖြင့် လယ်မြေအားလုံးမှာ လယ်ပိုင်ရှင်ကလေးများ လက်ထဲတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုကြောင့် တိုင်းပြည်အတွင်း ဆင်းရဲလွန်းသူ၊ ချမ်းသာလွန်းသူ ဟူ၍ မရှိဘဲ ညီညီမျှမျှရှိလေသည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် ငါးလုပ်ငန်းနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားအရေးကြီးသော လုပ်ငန်း တခုမှာ နွား၊ ကြက်၊ဝက် မွေးမြူသောလုပ်ငန်းဖြစ်ရာ နွားနို့၊ မလိုင်၊ ဒိန်ခဲ၊ ဝက်သားနှင့် ကြက်ဥအမြောက်အမြားကို ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ အမြဲမပြတ် တင်ပို့ရသည်။
တိုင်းပြည်၏ အသက်သွေးခဲလုပ်ငန်းများတွင် လောကဓာတ် နည်းစံနစ်များ အသုံးပြုရန် အစိုးရက အားပေးလေသည်။
ဤလုပ်ငန်းများကို သမဝါယမစံနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြရာ၊ သမဝါယမအသင်းများကို အနှံ့အပြား ဖွဲ့စည်းထား၍ တောင်သူလယ်သမားတိုင်း အသင်းသားများဖြစ်ကြသည်။
သားသတ်ရုံကို သမဝါယမစံနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်၏။
လယ်လုပ် ရာတွင် လိုသောပစ္စည်းများ၊ ကရိယာတန်ဆာပလာများကိုဝယ်ရန် သမဝါယမအသင်းများရှိ၏။
သမဝါယမဘဏ်လည်း ရှိ၏။