kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သူသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒပညာရပ်ထူးချွန်သူအဖြစ် နိုဘဲလ်ဆုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ် () သည် နျူကလီးယားလုပ်ငန်းစဉ်ကို လေ့လာနိုင်သည့် ဓာတ်ပုံရိုက်နည်းပညာကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သူသည် mesons ခေါ် အီလက်ထရွန်တစ်ခုနှင့် ပရိုတွန်တစ်ခုအကြားအခြေခံဒြပ်မှုန် အုပ်စုတစ်ခုကိုလည်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် ကော့မစ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းနှင့် အက်တမ်၏ နျူထရွန်ပျံ့နှံ့ခြင်းအကြောင်းကို လေ့လာခဲ့သည်။
ထိုသို့လေ့လာရာမှ အက်တမ်အမှုန်များ ပျံ့နှံ့ဖြာထွက်ခြင်းကို ဓာတ်ပုံရိုက် မှတ်တမ်းတင်နိုင်သည့် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စာအုပ်များ ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် သိပ္ပံစာအုပ်များစွာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်များမှာ Nuclear Physics in Photographs The Study of Elementray Particles by the Photographic Method တို့သည် အလွန်အမင်းထင်ရှားသည်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ် သည် သူ၏သုတေသနအကူဖြစ်သူ Isobel Therese Artner နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
သူသည် တင်းနစ်ကစားခြင်းကို နှစ်သက်သူဖြစ်သည်။
ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
နိုဘယ်လ်ဆု ဖရန့်ခ်ပေါဝဲလ်သည် ဓာတ်ငွေ့များရှိ အိုင်းယွန်းများ၏သဘာဝကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါဖော်ထုတ်ချက်နှင့် တီထွင်မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်အတွက် ရူပဗေဒပညာရပ်ထူးချွန်သူအဖြစ် နိုဘဲလ်ဆုချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။
thumb|ပုထိုးသားများဂူဘုရား ​စေတီပုထိုးအမှတ်=၁၆၁၅/၉၁၃ ပုထိုးသားများဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။
(၁၀)ရာစုခေတ်က ညောင်ဦး စောရဟန်းမင်း၏ ကောင်းမှုဟု အစဉ်အလာရ မှတ်ယူကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ဂူဘုရားပုံသဏ္ဌာန်ကို ထောက်၍လည်းကောင်း၊ အတွင်းနံရံရှိ မွန်စာတန်းများကို ထောက်၍လည်းကောင်း ဂူဘုရားတည်သော ခေတ်ကာလကို ၁၁ ရာစုခေတ်နှောင်းဟု သုတေသီများက ခန့်မှန်းကြလေသည်။
ဗိသုကာ လက်ရာများ ပုထိုးသားများဂူဘုရားသည် ထူပါ (ပုထိုး) ပေါက်ဂူ ဘုရားဖြစ်သည်။
တိုက်မ (ဂန္ဓကုဋိ) သည် စတုရန်းပေ ကိုးဆယ်ကျယ်သည်။
တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဇာပေါက်ပြတင်း ငါးခုစီရှိ၏။
အာရုံခံတန်ဆောင်းသည် ကျယ်ပြန့်၍ စတုရန်းပေ ရှစ်ဆယ့်နှစ် ရှိသည်။
အာရုံခံမုခ်သည် အရှေ့ဘက်သို့ လှည့်သည်။
မုခ်ပေါက် သုံးခုရှိ၍ မုခ်တံကဲများ တင့်တယ်လှပေသည်။
တိုက်မအထက် အလယ်ဗဟိုတွင် ပုထိုးတည်ထားလေသည်။
တည်ထားပုံမှာ မိုးလျှော၊ ပစ္စယာသုံးဆင့်၊ ထို့နောက် ဆယ့်နှစ်မြှောင့်ရှိ ခေါင်းလောင်းပုံ၊ ထိုနောက် ဓာတ်တော်တိုက်၊ ဖရုံတုံးခံပြီးလျှင် ဆယ့်နှစ်မြှောင်ရှိ ထီးရစ် (ဆတ္တဝလီ) ပေါက်ထားလေသည်။
ထိုအလယ်ပုထိုးကြီးအပြင် တိုက်မအထက်၌ ပုထိုးငယ်များလည်းရှိသည်။
ထိုကြောင့် ပုထိုးသားများဟု အမည်တွင်ခဲ့ဟန် တူလေသည်။
ဤတွင် သုတေသီအချို့ကမူ ပုထိုးသားများဟူသော ဝေါဟာရသည် စည်ပင်တိုးပွားခြင်း အနက်ထင်သည်။
ထိုဂူဘုရားသည် ပုဂံခေတ်ဦးဂူဘုရား ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဗုဒ္ဓသာသနာ စည်ပင်တိုးပွားလာခြင်း သဘောဆောင်သည်ဟု ဖွင့်ဆိုကြလေသည်။
ဂူဘုရားအတွင်း၌ စင်္ကြပတ်လမ်း ရှိသည်။
နံရံတွင် မွန်ဘာသာကမ္ဗည်းထိုး ဗုဒ္ဓဝင်ဆေးရေးကားများ ရှိ၏။
သာဓကအားဖြင့် ကာလဒေဝီလ ရသေ့က သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်ဖတ်ဟန်၊ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား လှေကစားဟန်၊ မြတ်စွာဘုရား ယမိုက်ပြဋိဟာ ပြဟန် ပန်းချီများ ဖြစ်သည်။
တစ်ဖန် တိုက်မ အထက်ရှိ ဂူငယ်များတွင်လည်း ကန်တော့ဟန်မူ နေသော မင်းရုပ်ပုံ ဆေးရေးပန်းချီများ ရှိလေသည်။
ဂန္ဓကုဋိအတွင်း ဝင်လိုက်သော်ကား တင်ပျဉ်ခွေ ရုပ်ပွားဆင်းတုကြီးကို ဖူးမြင်ရလိမ့်မည်။
thumb|မီးမလောင်ကျောင်း မီးမလောင်ကျောင်းသည် နရပတိစည်သူ (၁၁၇၄ - ၁၂၁၁) ၏ ကောင်းမှုဟု ဆိုကြလေသည်။
ထိုဂူဘုရားကို နှောင်းခေတ်များတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ ကြသည်။
သာသနိကအဆောက်အအုံအမှတ်=၁၆၁၁/၉၁၉ ဗိသုကာလက်ရာ အောက်ခြေအုတ်ခုံ၏ ထုထည်သည် ခိုင်ခံ၏။
တဆယ့်သုံးပေ မြင့်သည်။
အုတ်ခုံပေါ်တွင် တည်ထားသော ဂူဘုရားသို့ လှေကားအမြင့်ဖြင့် တက်ရလေသည်။
ဤသည်မှာ မီးဘေး၊ ရေဘေးစသော ဘေးအန္တရာယ်အသီးသီးမှ ကင်းဝေးရအောင် စီမံခဲ့ခြင်းပေလောဟု တွေးတောစရာ ဖြစ်လေသည်။
အမှန်စင်စစ် ပုဂံဒေသသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့၍ မီးရန်နှင့် မကင်း။
ဤသည်ကို ရည်၍လည်း ပုဂံဒေသကို အချို့က တတ္တဒေသဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့ဟန် တူသည်။
၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ပုဂံသည် မီးဘေးအကြီးအကျယ်ကြုံခဲ့ဖူးသည်။
ဂူအထက်ရှိ အလုပ်အဆောင်မှာမူ ထောင်တုရင်များဖြင့် အမိုးအဆင့်ဆင့် တန်ဆာဆင်ထားခြင်းပင် ဖြစ်၏။
ထိုအထက်တွင် စေတီငယ်တစ်ဆူ တည်ထားသည်။
ဂူအတွင်းသို့ ဝင်လိုက်သော်ကား နှောင်းခေတ်တွင် ထုလုပ်ထားသော တင်ပျဉ်ခွေဆင်းတု တစ်ဆူကို ဖူးမြင်နိုင်လေသည်။
ပုသိမ်မြို့အနီး ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်မှ ၄မိုင်အကွာ ထိန်တပင်ကျေးရွာအနီးတွင် သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
၎င်း ကန်ကြီးထောင့်ဖလုံးအိုင် (၁၀ဂ)တောင် ဂမုန်းပေါင်း တစ်ထောင်စေတီတော်ကို ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ တည်ထားကိုးကွယ်ထားပြီး အများပြည်သူများလွပ်လပ်စွာ လာရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ပုသိမ်မြို့မှလာလျှင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့မှ ဘဲဂယက်ရွာ သို့သွားကာ ဘဲဂယက်မှတဆင့် ထိန်တပင်ကျေးရွာအနီးတွင် ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ သည် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ပုသိမ်မြို့သို့ရောက်လျှင် မဖြစ်မနေဖူးမြော်သင့်သော တန်ခိုးကြီးစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည့်အပြင် ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ၏ မပုပ်မသိုးသော ရုပ်ကလာပ်တော်ကိုလည်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။
၎င်းဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်သည် ဝင်္ဂဘာကဲ့သို့တည်ဆောက်ထားပြီး အထပ်ပေါင်းများစွာတည်ရှိသည်။
ဂမုန်းပေါင်းစေတီတော် အနီးတွင် ဖာလုံနတ်ရေကန်တည်ရှိပြီး ၎င်းရေကန်အား ဖာလုံနတ်နှင့် ၎င်း၏သမီးတော် ၃ပါးက စောင့်ရှောက်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
ဖာလုံနတ်ရေကန်သည် အကျယ်အားဖြင့် ၃ဧကခန့်ရှိပြီး ရေများမှာလည်း အလွန်ကြည်လင်ပါသည်။
၎င်းရေကန်တူးဖော်စဉ်က လှေတစ်စင်း တူးဖော်ရရှိပြီး ၎င်းလှေကိုလည်း ဖာလုံနတ်ရေကန်အတွင်းတွင် ထားရှိသည်။
ဒေသခံများ၏ အဆိုအရ ၎င်းနတ်ရေကန်တည်ရှိရာနေရာသည် တစ်ချိန်က ပင်လယ်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ဖာလုံနတ်ရေကန်၏ အနီးတွင် ဉာဏ်တော် ပေ၂၀ခန့်ရှိသော မနုဿီဟခြင်္သေ့၏ ရုပ်တုကိုလည်းတည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။
နေ့လယ်စာအတွက် ဘုရားပွဲဈေးတန်းတွင် စားသောက်ဆိုင်များ ရှိသကဲ့သို့ ဓမ္မဒါန ထမင်းစားရုံတွင်လည်း နေ့စဉ်အလှူရှင်များ၏အလှူတော်များကြောင့် ဆရာတော်ကြီး၏ မေတ္တာထမင်း၊ သိဒ္ဓိဟင်းတို့ကိုသုံးဆောင်နိုင်သည်။
ဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်မှအပြန်တွင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်ရှိ လောကမှန်ကူစေတီတော်ကိုလည်း ဝင်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ကိုးကား စာရေးဆရာ သင်းပြန့်ကြာ၏ ကန့်ကြီးထောင့် ညောင်ပင်သာဆရာတော်ဘုရားကြီးအကြောင်း တစ်စေ့တစ်စောင်း ဆရာတော်ကြီး၏ မိန့်ဆိုချက်များ ဘုရားဖူးများ၏ကိုယ်တွေ့ ဇာတ်လမ်းများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ‎။
thumb|အပယ်ရတနာဘုရား အပယ်ရတနာဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံ၊ မြင်းကပါရွာ တောင်ဘက် ပုဂံမြို့သစ်သို့ သွားသော လမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၂၀၂/၅၄၀ ဖြစ်သည်။
ဘုရားသမိုင်း စောလူးမင်း (၁၀၇၇ - ၁၀၈၄)က ကျန်စစ်သားကို မျက်သဖြင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့်အခါ ချစ်သူအပယ်ရတနာလာ၍ စောင့်နေကျနေရာတွင် ကျန်စစ်သားမင်း( ၁၀၈၄-၁၁၁၃)က ဘုရားတစ်ဆူ တည်ထားသည်။
ထိုကြောင့် အပယ်ရတနာ အမည်တွင် ရစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရေးသည် မင်စာတစ်ခုတွင်မှု ထိုဂူဘုရားကို အပယ်ရတနာကိုယ်တိုင် တည်သည်ဟု တွေ့ရလေသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ အပယ်ရတနာဘုရားသည် နဂါးရုံဘုရားနှင့် မဝေးလှ။
နဂါးရုံဘုရားမှာကဲ့သို့ပင် ဂူအထက် အမိုးထောင့်စေတီများ၊ ပစ္စယာအဆင့်များ၊ ဆင်ခြေလျှော အမိုးများရှိသည်။
ခေါင်းလောင်းပုံနှင့် သပိတ်မှောက်အထက်၌ ဖရုံတုံးခံပြီး ဖောင်းရစ်တက်သည်။
ကလသာအိုးသဏ္ဌာန် ထောင့်စေတီငယ်များ ရှိသည်။
နဂါးရုံဘုရားမှာကဲ့သို့ ကွမ်းထောင်မရှိချေ။
ဤဂူဘုရားမှာ ထူပါရုံပေါက်ဂူဘုရား ဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်မျက်နှာပြုနေသော အာရုံခံခန်းမှ၌ မုခ်ပေါက် သုံးခုရှိသည်။
ယင်းမှတစ်ဆင့် ဘုရားဆောင်တိုက်မှသို့ ဝင်ရသည်။
လိုဏ်ဂူပတ်လည်တွင် ကျောက်အုတ်ပြင်တင်းများ၌ မုခ်တံကဲများဖြင့် တင့်တယ်လှပစွာ တည်ထားလေသည်။
လိုဏ်ဂူအတွင်း ခန်းမ၌ ဘူမိဖဿမုဒြာ အနေအထားဖြင့် အုတ်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။
အပယ်ရတနာဘုရားအတွင်း၌ အာရုံခံနှင့် ပတ်လည်စင်္ကြံမုခ်ခုံးနံရံများ တည်ဖွဲ့ပုံမှာ ဆန်းကြယ်သည်။
နံရံတစ်ဖက်ရှိ ပြတင်းသုံးပေါက်မှ အလင်းရောင်မှိန်မှိန် ရသဖြင့် နံရံဆေးရေးပန်းချီများကို မြင်နိုင်သည်။
ဤဂူဘုရားမှ ဆေးရေးပန်းချီများတွင် ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်းဖြစ်သော လောကနာထ ဟူ၍လည်းခေါ်သော အဝလောကိတေသွာရ ၏ ပုံကို ရေးဆွဲထားသည်။
ဘုရားလောင်းသည် လက်ဝဲလက်တွင် ကြာပန်းတစ်ခုကိုကိုင်လျက် လက်ယာလက်သည် ဝရဒမုဒြာ အနေအထားဖြင့် လက်ဝါးကိုဖြန့်လျက် ကြာပွင့်ချပ်တစ်ခုပေါ်တွင် ထိုင်နေလေသည်။
ဗုဒ္ဓပုံများသာမက မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ရသေ့ပုံ၊ နတ်အမျိုးမျိုးပုံ၊ ဗြဟ္မာ၊ သီဝ၊ ဗိဿနိုးနှင့် အခြားဗြဟ္မဏအယူဝါဒ ဆိုင်ရာ ပုံများကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ရှေးဟောင်း မွန်မင်စာနှင့် ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်ကွက်ပုံများကိုလည်း အရှေ့ဘက်ဆောင်၌ တွေ့နိုင်လေသည်။
အပယ်ရတနာဘုရား ၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ မဟာယာန၊ ဗြာဟ္မဏအယူဝါဒ များဆိုင်ရာ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို အခြားဂူဘုရား တို့ထက်ပို၍ တွေ့ရခြင်း ဖြစ်လေသည်။
thumb|နဂါးရုံဂူဘုရား နဂါးရုံ လိုဏ်ဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။
ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တစ်ဆင့်ဂူ ဘုရားဖြစ်ပြီး ခရစ် (၁၁) ရာစုနှောင်းတွင်ကျန်စစ်သားမင်း(၁၀၈၄-၁၁၁၃)၏ ခေတ်ဦးပိုင်း ကောင်းမှုကုသိုလ် ဖြစ်သည်။
ကျန်စစ်သားသည် စောလူးမင်းရန်ကြောင့် မြင်းကပါရွာ အနီး ပုန်းအောင်း နေရစဉ် ဇနီးဖြစ်သူ အပယ်ရတနာက သွားရောက် တွေ့ဆုံလေ့ရှိသည်။
တစ်နေ့တွင် အပယ်ရတနာ ကျန်စစ်သားထံသွားရာ အိပ်ပျော်နေသည့် ကျန်စစ်သားကို နဂါးတစ်ကောက်က ပါးပြင်းဖြင့် မိုးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကျန်စစ်သားနိုးလာလျှင် နဂါးလည်း ပျောက်ကွယ် သွားသည်။
ထိုအကြောင်းကို အပယ်ရတနာက ကျန်စစ်သားမင်းအား ပြောပြရာ ကျန်စစ်သားက မိမိမင်းဖြစ်မည့် နိမိတ်ဟု အပယ်ရတနာအား ပြောကြားခဲ့သည်။
ကျန်စစ်သား ပုဂံထီးနန်း ရရှိပြီးနောက် ၎င်းအား နဂါးပါးပြင်မိုးထားရာ နေရာ၌ နဂါးရုံဘုရား တည်ခဲ့သည်။
စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၁၉၂/၅၃၀ ဖြစ်သည်။
thumb|နဂါးရုံဘုရား(ပုဂံ) စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၁၉၂/၅၃၀ ဗိသုကာလက်ရာများ နဂါးရုံဘုရားကို မိုးလျော၊ ပစ္စယာအဆင့်ဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ပစ္စယာအထက်တွင် ကွမ်းတောင်နှင့် အထွတ်စေတီ ပေါက်ထားသည်။
ပစ္စယာများ၌ ထောင့်စေတီများ ရှိသည်။
နဂါးရုံဘုရားတွင် နံရံများနှင့် စင်္ကြပတ်လမ်း နံရံများတွင် ဗုဒ္ဓဝင်ခန်းများ၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောခန်း နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို ရှေးမွန်ဘာသာ ကမ္ပည်းစာများနှင့် တကွ တွေ့ရသည်။
နဂါးရုံဘုရား၏ အဝင်ခန်းမဆောင် နံရံမုခ်ကပ်များတွင် ဗုဒ္ဓဝင်ခန်း ဖြစ်သည့် မယ်တော်မာယာ အိပ်မက်ခန်း၊ မြတ်စွာဘရား ရွှေခွက်မျောခန်း၊ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်မှ ဆင်းလာခန်း၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောခန်း၊ ပါလိလေယျက (ပလလည်း) တောတွင် သီတင်းသုံးခန်းနှင့် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခန်း စသည့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုများနှင့် ဂူဘုရားအတွင်းရှိ လက်ဝဲ လက်ယာ နံရံမုခ်ကပ် များတွင်လည်း သဲကျောက်ဖြင့် ထုလုပ်ထားသည့် ကြာပလ္လင်ပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုများ၊ ဒီပင်္ကရာဘုရား ရှေ့မှောက် သုမေဓာ ရှင်ရသေ့ ဗျာဒိတ်ခံယူပုံ စသည့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု များကို လေ့လာနိုင်သည်။
နဂါးရုံဘုရား အပြင်ဘက်နံရံတွင် တန်ဆာဆင်ထားသည့် အင်္ဂတေပန်းတော့ လက်ရာများ ဖြစ်သည့် ဘီလူးပန်းဆွဲများ အင်္ဂတေပန်း များကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်။
နဂါးရုံဘုရား အခြေမှ အတွင်း တံတိုင်းအထိ စဉ့်စိမ်းသုတ် အုပ်ချပ်များ ခင်းထားသည်။
thumb|နဂါးရုံဘုရားပုထိုးအတွင်းမှ နဂါးရုံထားသော မြတ်စွာဘုရား ဆင်းတုတော် အတန်ငယ်ကျယ်ဝန်းသော တံတိုင်းအတွင်း၌ တည်ထားသည်။
အမိုးများသည် ဆင်ခြေလျှောဖြစ်၍ ယင်းအထက်၌ ပစ္စယာများ ဆင့်ထားသည်။
ပစ္စယာထောင့်များ၌ စေတီငယ်များ ရှိသည်။
အထက်ပစ္စယာအပေါ်တွင် ကွမ်းတောင်နှင့် အထွက်တင်ထားသည်။
ပုံစံမှာ အာနန္ဒာလိုဏ်ဂူဘုရားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်သည်။
လိုဏ်ဂူတံတိုင်း လေးမျက်နှာတွင် မုခ်ဆောင်တစ်ခုစီရှိ၍ မုခ်ဆောင်အထက်၌ စေတီငယ်များပေါက်ထားသည်။
ထိုသို့ ဆောက်လုပ်ရာတွင် သစ်သား ထုတ်တန်းကြီးများ အောက်ကခံ၍ ဆောက်ထားသည်။
အချို့သော သစ်သားတန်းများသည် ကျန်စစ်သားမင်းလက်တက်က သစ်သားများဟူ၍ ယူဆရပေသည်။
တစ်ဖန် မုခ်အဝင် ဝဲယာတို့၌ ချိုင့်ဝင်သော အခန်းများ ပါရှိရာ ထိုနေရာများသည် ရှေးက ဒွါရပါလနတ်ရုပ်များ ရှိခဲ့ဟန်တူသည်။
ယခုမူ မတွေ့ရတော့ချေ။
မုခ်ဆောင်အတွင်း အင်္ဂတေတို့တွင် ရှေးက ဆေးရေးပန်းချီလက်ရာ အကြွင်းအကျန်များ မှေးမှိန်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်။
နဂါရုံဘုရားကို မြောက်ဘက်မုခ်မှ ဝင်နိုင်သည်။
ဂူဘုရား၏ ဘေးတိုက်မြင်ရပုံသည် အချိုးအစား အလွန်ပြေပြစ်ကျနသည်။
ပြတင်းပေါက်၊ မုခ်တံကဲ၊ အမိုးစွန်း၊ စိန်တောင် အင်္ဂတေပန်းတို့နှင့် စဉ့်စိမ်သုတ်အုတ်ချပ်များကို ဂူဘုရားအခြေရင်ပြင်၌လည်း ခင်းထားရာ အချို့ကို မြင်နိုင်လေသည်။
ဂူအတွင်းသို့ မြောက်ဘက်မုခ်ပေါက်မှ ဝင်ရသည်။
ဝင်ပေါက်ကြီးအပေါ်၌ သစ်သားတန်းကြီးရှိ၍ ပုဂံခေတ် ပန်းပုလက်ရာများကို ထူးခြားစွာ တွေ့နိုင်သည်။
ဂူအတွင်း၌ အာရုံခံဆောင်နှင့် ဘုရားခန်းရှိသည်။
အတွင်းဝင်ပေါက် ဝဲယာတွင် ပုဂံခေတ် ဒွါရပါလတံခါးစောင့်နတ်ရုပ်နှစ်ခု ရှိသည်။
ယခုအခါ အနည်းငယ် ပျက်စီးနေလေပြီ။
ဘုရားခန်းတွင် နဂါးရုံ အဘယမုဒြာ အနေအထားဖြင့် ဗုဒ္ဓမတ်ရပ်ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်ကြီး ရှိသည်။
ဘေးဝဲယာတွင်လည်း မတ်ရပ်ဓမ္မစကြာမုဒြာအနေအထားဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုတော်နှစ်ဆူကို တွေ့နိုင်လေသည်။
အာရုံခံခန်းမနှင့် ဘုရားခန်းတို့ အထက်ရှိ သစ်သားထုတ်တန်းကြီးတွင်လည်း ပုဂံခေတ် ပန်းပုလက်ရာများ တွေ့ရသည်။
ဘုရားခန်းရှိ ရှေးပုဂံခေတ် ဆေးရေးပန်းချီတို့သည်ကား အတော်ပျက်စီးလျက်ရှိသည်။
နမ္မတူဘော်တွင်းမှာ နမ္မတူမြို့၏ အနောက်ယွန်းယွန်းတွင် ရှိပြီး မီးရထားလမ်းဖြင့် ၁၂ မိုင်၊ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ၁၄ မိုင် ကွာဝေးပါသည်။
လားရှိုးမှ နမ္မတူသို့ မော်တော်ကားဖြင့် သွားရသည်။
နမ္မတူမြို့တွင် ကုန်ချောထုတ်လုပ်သော စက်ရုံရှိ၍ ဘော်တွင်းတွင် သတ္တုရိုင်းများကို တူးဖော်သည်။
နမ္မတူဘော်တွင်းသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့်ပေ ၃၁၀၀ ကျော်တွင် တည်ရှိပြီး မီးရထားလမ်းမှာ တောင်ကမ္ဘားများတွင် ကပ်၍ဖောက်လုပ်ထားသည်။
တချို့နေရာများတွင် နမ့်ပန်ချောင်းကို ဖြတ်၍ ထိုးထားသော တံတားများကို ကျော်ဖြတ်ရ၏။
ဘော်တွင်းသည် နမ့်ပန်ချောင်းဖျားတွင် တည်ရှိနေသောကြောင့် နမ့်ပန်ချောင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ဖြတ်သန်းနေရသည်။
နမ္မတူနှင့် ဘော်တွင်းကို ကားလမ်းရှိသော်လည်း ခရီးသည်တင်ကားများ သွားလာခြင်း မရှိပါ။
မိုင်းပိုင် မီးရထားဖြင့်သာ လွန်းထိုး၍ သွားရသည်။
သမိုင်း ၁၄၁၂-ခုနှစ်တွင် ထိုအရပ်၌ တရုတ်များ သတ္တုတူးဖော်ကြိုချက်သော လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်နေကြသည်။
ဘော်သားစစ်စစ် (ငွေစင်) ကိုသာ ယူသည်။
၁၈၆၈-ခုနှစ် ယူနန်ပြည်နယ်၌ မူဟာမေဒင် သူပုန်ထသဖြင့် တရုတ်တို့ ပြန်ကြသည်။
တရုတ်တို့၏ သတ္တုလုပ်ငန်းမှ ကြွင်းကျန်နေသော ချေးချော်ခဲများကို အင်္ဂလိပ်တို့ တွေ့ရှိကာ ၁၉၀၀-ပြည့်နှစ်လောက်မှ စပြီး (ဂျီအီးအမ်စီ)ကုမ္ပဏီကိုတည်ထောင်ကာ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်သည်။
ချော်ခဲများတူး၍ မန္တလေးသို့ သယ်ဆောင်ကာ ခဲစင်ရအောင် ကျိုချက်သည်။
ယင်းနောက် မန္တလေး-လားရှိုးမီးရထားလမ်း မန်းပွဲရပ်မှ ၂-ပေမီးရထားလမ်း စတင်ဖောက်လုပ်သည်။
၁၉၀၆-ခုနှစ်တွင် (ဂျီအီးအမ်စီ)ကုမ္ပဏီ အရင်းပြုတ်သဖြင့် ဘားမားမိုင်း လီမိတက် ဟူ၍ ထပ်မံတည်ထောင်လျက် (ဂျီအီးအမ်စီ)ကုမ္ပဏီပိုင် ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူကာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။
ဘားမားမိုင်းသည် တရုတ်တို့၏ ချော်ခဲများကို တူးဖော်စုဆောင်း ရောင်းချခဲ့ရာမှ တစ်ဆင့်တက်၍ သတ္တုရိုင်းရှာဖွေရေး၊ မိုင်းတည်ရေး ကိစ္စများကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၁၀-ခုတွင် တကယ့် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၃-ခုနှစ်တွင် ဘော်ကြောကြီးကို တွေ့ရှိသည်။
၁၉၁၄-ခုနှစ်တွင် ပေ ၉၀၀၀ ရှည်လျားသော ကျားလိုဏ်မကို ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသည်။
မရှေးမနှောင်းမှာပင် မာမီယံစိုက်တွင်းကိုလည်း ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်တို့ ထိုတွင်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ကြသည်။
စစ်ပြီးကာလတွင် ဘားမားမိုင်း ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကာ မိုင်းနှင့် စက်ရုံများကို ပြန်လည်ထူထောင် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရနှင့် ဖက်စပ်ကုမ္ပဏီ (ဘားမားကော်ပိုရေးရှင်း)ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်မှုအပိုင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုအပိုင်းများတွင် မြန်မာများ ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရခဲ့သည်။
၁၉၆၅-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၈)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ဖြင့် (ဘီ စီ အယ်လ်)ကို နိုင်ငံပိုင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိကုန်ထုတ်လုပ်မှု အခြေအနေ သတ္တုသိုက် ပမာဏ မြေအောက်သတ္တုတူးဖော်နည်းဖြင့် - သတ္တုရိုင်းတန်ချိန် ၅.၇၇ သန်း ခဲပါဝင်မှုနှုန်း ၇.၀ % သွပ်ပါဝင်မှုနှုန်း ၃.၆ % မြေပေါ်ဟင်းလင်း တွင်းကျယ်နည်းဖြင့်- သတ္တုရိုင်းတန်ချိန် ၉.၈၀ သန်း ခဲပါဝင်မှုနှုန်း ၃.၅ % သွပ်ပါဝင်မှုနှုန်း ၂.၀ % တူးဖော်ထုတ်လုပ်မှု မြေအောက်သတ္တုတူးဖော်နည်းဖြင့် နှစ်စဉ် သတ္တုရိုင်းတန်ချိန် ၁၂၀,၀၀၀ မှ ၁၅၀,၀၀၀ မြေပေါ်တူးဖော်နည်းဖြင့် နှစ်စဉ် သတ္တုရိုင်းတန်ချိန် ၁၅၀,၀၀၀ (လျာထားချက်) သတ္တုတွင်း အကျယ်အဝန်း ** အလျားပေ - ၅၃၀၀ ** အနံပေ - ၄၀၀ ** အနက်ပေ - ၁၇၀၀ (အထပ်ပေါင်း ၁၄ ထပ်) သတ္တုတွင်းရှိ လျှပ်စစ်ရထား သံလမ်းအရှည် စုစုပေါင်း ဆယ်မိုင်ကျော်၊ သတ္တုကျောက် တစ်တန် တူးဖော်ရာတွင် ကုန်ကျစရိတ် ကျပ် ၁၅၀ ခန့်၊ သတ္တုကျောက် တူးဖော်ရာ စတုပ်အရေအတွက် ၇၃၊ မြေအောက်လုပ်သား တစ်ဦး တစ်နေ့တာလုပ်အား ၀း၃၄ တန်၊ လစဉ်မိုင်းမှ ထုတ်လုပ်အား တန် ၁၁၅၀၀ မှ ၁၂၅၀၀၊ အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ တစ်နေ့တာ လုပ်အားခမှာ မြေအောက်လုပ်သား ကျပ် ၁၅း၆၄၊ မြေပေါ်လုပ်သား ကျပ် ၁၁း၉၂ တို့ ဖြစ်သည်။
အလုပ်သမား ဦးရေ ၁၉၇၉-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ထိ မြေအောက်လုပ်သား -၁၉၀၀ မြေပေါ်လုပ်သား -၈၀၀ ပေါင်း -၂၇၀၀ ဘော်တွင်းတွင် လူဦးရေ တစ်သောင်းခန့် နေထိုင်သည်။
ဘော်တွင်းမြို့သည် တောင်ကြားတွင် တည်ရှိသော တောင်ပေါ်မိုင်းလုပ်သားမြို့ကလေးဖြစ်သည်။
ရပ်ကွက် (၈)ခု ရှိသည်။
ကျန်းမာရေးအတွက် ကုတင် ၅၀ ဆန့် ပြည်သူ့ဆေးရုံရှိသည်။
ပညာရေးအတွက် အစိုးရမူလတန်းကျောင်း (၃)ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၁)ကျောင်း၊ တွဲဖက် အထက်တန်းကျောင်း (၁)ကျောင်း ရှိသည်။
အပန်းဖြေ ရိပ်သာ (၆)ခု နှင့် အားကစားရုံ၊ ဘောလုံးကွင်း၊ ရေကူးကန်၊ တင်းနစ်ကွင်း၊ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ကဇာတ်ရုံ၊ စာကြည့်တိုက် စသည်တို့ရှိသည်။
မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ်(၁၅၂) ၁၉၈၀-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလထုတ်၊ စာ(၁၀၂-၁၀၄) ကိုးကား Category:ရှမ်းပြည်နယ်။
စိုးမင်းကြီးကျောင်းသည် မြင်းကပါရပ် နဂါးရုံဘုရားနှင့် အပယ်ရတနာဘုရားနှင့် မနီးမဝေး ပုဂံမြို့သစ်သို့သွား လမ်းမကြီး နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတည်ဆောက်ပုံ ပုဂံခေတ်တွင် ဗုဒ္ဓဆိုင်ရာ ပုထိုးစေတီဂူဘုရားများနှင့် ဓမ္မဆိုင်ရာ ပိဋကတ်တိုက်များ သံဃဆိုင်ရာကျောင်းများကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြလေသည်။
ရဟန်း၊ သံဃာတော်များအတွက် ဥတုသုံးလီပျော်ပိုက် သီတင်းသုံးနေထိုင်ရန် အရိပ်အာဝါသနှင့် ပြည့်စုံသော ကျောင်းများကို သစ်သားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အုတ်အင်္ဂတေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
အုတ်နှင့်ဆောက်သော ကျောင်းကို ကုလားကျောင်း ခေါ်၍ ထိုအဆောက်အအုံများကိုသာ ပုဂံ၌ တွေ့ရတော့သည်။
ယင်းကုလားကျောင်းများတွင် ပုံစံသုံးမျိုး ကွဲပြားသည်။
ပုံစံ - ၁။
လေးထောင်ပန္နက်ရိုးရိုး အုတ်နှစ်ထပ်တိုက်အတွင်း ဗဟို၌ အုတ်အခန်းကျဉ်းကျဉ်းပါသည်။
ပုံစံ - ၂။
အနည်းငယ် ထူးခြားလာသည်။
လေးထောင့်ပန္နက် အလယ်ဗဟို ခန်းမ၏ ဘေးသုံးဖက်၌ အခန်းငယ်များနှင့် စင်္ကြလမ်းရှိသည်။
ပုံစံ - ၃။
ပို၍ ထူးခြားလာသည်။
စတုရန်းပုံ (သို့မဟုတ်) စတုဂံပုံ ပန္နက် အတွင်း၌ ကျယ်ဝန်းသည့် ခန်းမရှိ၍ ဗဟိုခန်းမကို အခန်းကျဉ်းကလေးများ ပတ်ရံနေ၏။
စိုးမင်းကြီးကျောင်း ပုံစံသည် တတိယပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။
ပန္နက်ပုံမှာ စတုရန်းဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်၌ အာရုံခံခန်းမရှိ၍ အနောက်ဘက်၌ နှစ်ထပ်တိုက် ဘုရားဆောင်ရှိသည်။
အလယ်ဗဟို၌ ခန်းမကြီးရှိ၍ တောင်ဘက်မြောက်ဘက် တစ်လျှောက်တွင် အခန်းကျဉ်းကလေးများ ဖွဲ့ထားသည်။
အရှေ့တောင်ထောင့် တနေရာတွင် အမိုးဆီသို့ တက်နိုင်သည့် လှေကားတစ်ခုရှိ၏။
အမိုးသည် သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး ပြန့်နေဟန် ရှိလေသည်။
ဦးကျော်အောင်(စာတည်းမှူး)၊ တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန၊အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန - ပုဂံစေတီပုထိုးများ ကိုးကား Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ။
မယ်ဇယ်တန်း သည် အမရပူရ အရှေ့ဘက် တောင်သမန်အင်းစောင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အေဒီ ၁၈၇၅-ခန့်က ရေချမ်းဒါယကာ ဦးကြီး၊ ဒေါ်အိုတို့မှ စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး မူလမယ်ဇယ်ပင် အရေအတွက် ၁၀၃-ပင် ရှိခဲ့သည်။
ယခု ၉၅-ပင် ရှိသည်။
အမရပူရ တောင်သမန်အင်း အနောက်မြောက်ဘက် လင်းဇင်းတံတားနှင့် ဦးပိန်တံတားအကြား တည်ရှိသည်။
နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန် ကိုးကား Category:မန္တလေး။
thumb|တောင်တမန်အင်း မြင်ကွင်း တောင်သမန်အင်း သည် အမရပူရမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ အလွန်ထင်ရှားသော အင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
အင်းကြီးအား ဖြတ်ဆောက်ထားသည့် ဦးပိန်တံတားမှာ အလွန်ထူးခြားလှသော သစ်လုံးတံတားဖြစ်သည်။
အင်းဘေးတွင် ကျော်ကြားသော မယ်ဇယ်ပင်တန်းကြီးများ ရှိသည်။
နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန် ကိုးကား Category:အင်း Category:မန္တလေး။
တော်သမန်တိုက် မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော ကျောင်းတိုက်ကြီး တစ်ခုအမည်။
မေဃဝတီ တောင်သမန်တိုက်ဟု အမည်ရှိသည်။
မန္တလေးအနောက်ပြင် ၈၉-လမ်း၊ ကျောက်ဆစ်မီးသတ်၏မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
သီအိုလော်ဂျီ သည် နတ်ဘုရားတို့၏ အတွေးအခေါ်နှင့် သူတို့၏ သဘာဝများကို လေ့လာသော ဘာသာရေးယုံကြည်မှုဆိုင်ရာလေ့လာမှု ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆရာတော် ဦးကဝိ (စွန်းလွန်းဆရာတော်) ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားဗေဒင်ပညာရှိ ဦးကဝိ။
ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားဗေဒင်ပညာရှိ ဦးကဝိ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းနှင့် ကိုလိုနီခေတ် မန္တလေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားဗေဒင်ပညာရှိကြီး ဖြစ်သည်။
ဖခင်မှာ ဘာနီနာထ ဖြစ်၍ ဦးစိန္တာ၏ ညီအရင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ အစ်ကိုဖြစ်သူနှင့်အတူ နန်းတွင်းပညာရှိ ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
သီပေါမင်းပါတော် မူသောအခါ ဗေဒင်ပညာဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ပြီး မန္တလေး၌ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။
နောင်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက် နေထိုင်ခဲ့ပြီး မင်းစိုးရာဇာ ဘိသိက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရင်း အိန္ဒိယတွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန်(၁၉၉၉) ကိုးကား Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
ဦးကာက (လက်ဖက်ခြောက်)၁၈၈၂-၁၉၇၀ မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော လက်ဖက်ခြောက်လုပ်ငန်း ပိုင်ရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးဇောတိက ဖြစ်သည်။
အေဒီ ၁၈၈၂-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဖူကျင့်ပြည်နယ်၊ ချင်ချင်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဖခင်မှာ ကျောင်းဆရာကြီးဖြစ်၍ စာပေကောင်းစွာ သင်ခဲ့ရသည်။
၁၈၉၉-ခု၊ အသက် ၁၇-နှစ်အရွယ်တွင် အစ်ကိုရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံ သထုံမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့၍ ၁၉၀၅-ခုတွင် သထုံမှ ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းဆေးဆရာကြီး ဦးရွှေလေး၏ သမီး ဒေါ်စိန်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။
၁၉၁၂-ခုတွင် မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ပြီး အင်စီးတိုက် ကုန်ဝယ်စာရေး၊ ယုန်ချောင်ပွဲရုံ စာရေးကြီးအဖြစ် ၈-နှစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၆-တွင် ဟုန်ဟိတ်ပွဲရုံကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ဝင်ကာနီးတွင် ဂျပန်ပစ္စည်းများ သပိတ်မှောက်ရေးအသင်း ထူထောင်ခဲ့၍ ဂျပန်အစိုးရက လူသတ်ဝရမ်း ထုတ်သဖြင့် သားသမီးများကို ကျောက်မဲပို့ကာ တရုတ်ပြည်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးနှစ်နှစ်အကြာ ဝါးတန်း ဦးကျော်၏ အကူအညီဖြင့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်၍ မန္တလေးတွင် ပွဲရုံကို ပြန်ဖွင့်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် အမရပူရ မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်၏ ဗုဒ္ဓစာပေများဖတ်၍ ကြည်ညိုလွန်းလှသဖြင့် လူတွေ့ဖူးရာမှ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို တွေ့ရှိပြီး မိသားစုကိုပင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာများကဲ့သို့ ကျင့်ကြံနေထိုင်ရန် ဆုံးမခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သားသမီး ဆယ်ဦးရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၅-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် အောင်တော်မူခြံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
thumb|စိမ်းညက်အစ်မပုထိုးတော် စေတီပုထိုးအမှတ် = ၁၀၈၅/၄၅၇ စိမ်းညက်အစ်မဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။
စိမ်းညက်ညီအစ်မ ဘုရားများတွင် စိမ်းညက်အစ်မဘုရားသည် လိုဏ်ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး ထိုဘုရား အနီးရှိ ညီမ ဘုရားသည်ကား စေတီဖြစ်လေသည်။
ဘုရားနှစ်ဆူစလုံး အုတ်တံတိုင်းတစ်ခုအတွင်းမှာ တည်ရှိသည်။
alt=စိမ်းညက်အစ်မဘုရား |thumb|File:Sein-Nyet Ama Pagoda01(Bagan).jpg စေတီသမိုင်း ၁၁ ရာစုက စိမ်းညက်မိဖုရား တည်ထားကိုးကွယ်ကြောင်း အစဉ်အလာဆိုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ဗိသုကာလက်ရာမူ ၁၃ ရာစုလက်ရာ ဖြစ်တန်ရာသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ ဂူဘုရားလေးမျက်နှာ၌ အဝင်မုခ်လေးခုရှိသည်။
အရှေ့မျက်နှာမုခ်သည် အဝင်အာရုံခံမုခ်ဖြစ်သည်။
ဂူဘုရားတွင် ပစ္စယာလေးဆင့်ပါ၏။
အောက်ဘက်ပစ္စယာ သုံးဆင့်၌ နတ်လှေကားများ တပ်ဆင်ထားသည်။
ပစ္စယာများ အထက်တွင် ကွမ်းတောင် ရှိလေသည်။
မုခ်လေးခုစလုံးတွင် စုလစ်သုံးခုစီဆင့်၍ တန်ဆာဆင်ထား၏။
စုလစ်များတွင် ရုပ်တု၊ ရုပ်ကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အတော်အတန် ပျက်စီးနေလေပြီ ဖြစ်သည်။
သို့သော် မူလအဆင်တန်ဆာ လက်ရာအနည်းငယ်ကား ကြွင်းကျန်နေသေး၏။
အတွင်းတွင် စင်္ကြပတ်လမ်းရှိပြီး နံရံများ၌ ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်နှင့် ပန်းကနုတ်ဆေးရေး ပန်းချီများရှိလေသည်။
thumb|စိမ်းညက်ညီမဘုရား စိမ်းညက်ညီမဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။
၁၁ ရာစုက မစိမ်းခက် အမည်ရသည့် သူဌေးသမီးတစ်ဦး တည်ထားကိုးကွယ်ကြောင်း အစဉ်အလာဆိုခဲ့ကြသည်။
စိမ်းညက်၏အစ်မ သည် စိမ်းညက် ဖြစ်သည်။
ဘုရားတည်ရာတွင် မဟာရံတံတိုင်း နှစ်ထပ်ခတ်မိ၍ ဘုရင်က ညီအစ်မနှစ်ဦးကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။
မှန်နန်းရာဇ၀င်တော်ကြီး ဗိသုကာလက်ရာများ စိမ်းညက်ညီမဘုရားသည် ထူးခြားသော စေတီဖြစ်သည်။
အောက်ခြေလေးထောင့်ဖြစ်၍ ပစ္စယာသုံးဆင့်ခပ်မြင့်မြင့် ရှိသည်။
ထိုအပေါ်၌ ခေါင်းလောင်းပုံစေတီ ရှိသည်။
အထက်သပိတ်မှောက်နှင့် ခါးပတ်၌ ဘီလူးပန်းဆွဲ အင်္ဂတေပန်း လက်ရာများရှိသည်။
ခေါင်းလောင်းပုံတွင် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ကပ်ငယ်လေးခုအတွင်း ဓမ္မစကြမုဒြာ ဆင်းတုငယ်များ ရှိသည်။
ခေါင်းလောင်းပုံအထက်တွင် ဖရုံတုံးခံ၍ ဖောင်းရစ် အဆင့်အဆင့် တက်သွားသည်။
ပစ္စယာ ထောင့်များတွင် ကလသာအိုးသဏ္ဌာန် ထောင့်စေတီများ ရှိသည်။
ဒုတိယပစ္စယာမှ ထောင့်စေတီများ၌ ခြင်္သေ့ရုပ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
ဤပုထိုးစေတီလက်ရာသည် ထူးခြားသော လက်ရာဖြစ်သည်။
thumb|သမ္ဘူလဘုရား စေတီပုထိုးအမှတ် = ၄၈၂/၂၈၁ သမ္ဘူလဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံရှိ မင်းနန်သူရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
စေတီသမိုင်း ၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဥဇနာ (၁၂၄၉-၁၂၅၆)၏ မိဖုရားသမ္ဘူလ တည်ထားသော ကောင်းမှုဖြစ်သည်။
ကျောက်စာအရ တိလောက စန္ဒာဒေဝီ ခေါ် သုံးလူလ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ ပန္နက်ပုံစံမှာ စတုရန်းပုံဖြစ်၍ အရှေ့မုခ်လှည့် အာရုံခံဖြင့် ဆောက်ထားသည်။
ဗဟိုမဏ္ဍိုင်ကို လိုဏ်ပတ်စင်္ကြံဖြင့် တည်ဆောက်လျက် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ပေါက်များ ရှိသည်။
လိုဏ်ဂူသည် တစ်ထပ်သာဖြစ်၍ ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်းဟန်ကို တွေ့နိုင်သည်။
အထက်၌မူ ပစ္စယာများနှင့် ကွမ်းတောင်ပါရှိသည်။
အတွင်းနံရံဆေးရေး ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်များ ရှိသည်။
ပါဠိဘာသာဖြင့် နံရံမင်စာများသည် ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းဖြစ်၍ စာပေသမိုင်းအတွက် အထူးအရေးပါလေသည်။
မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် ပြည်ကြီးတံခွန် မြို့နယ်အတွင်းရှိ တောင်သမန်ရွာ။
တောင်သမန်အင်း၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
တောင်သမန်ရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၁-ခုတွင် ပုဂံမင်း ကောင်းမှု တည်သော မဟာသကျရံသီ ကျောက်တော်ကြီးဘုရား တည်ရှိသည်။
နေထွတ်၏ မန္တလေး အဘိဓာန် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ Category:မန္တလေး။
စေတီပုထိုးအမှတ် = ၅၇၇/၃၀၆−က နန္ဒာမညာဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံရှိ မင်းနန်သူရွာ၊ သမ္ဘူလဘုရားအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
စေတီပေါက်လိုဏ်တစ်ဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
ဘွဲ့အမည်ခေါ်ဆိုပုံ နန္ဒာမညာဟူသော စကားသည် အနန္တပညာ ဟူသော စကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်၏။
အနန္တပညာ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ အဆုံးအစမရှိသော ပညာဉာဏ်ဖြစ်သည်။
ပုဂံ အာနန္ဒာဂူဘုရား အမည်နှင့် ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်။
ပုဂံနရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် သခင်အနန္တပညာဘွဲ့ရှိသော မဟာထေရ် သီတင်းသုံးရာ ဥမင်တစ်ခုလည်း ထိုအနီးတွင် ရှိသည်။
ထိုဥမင်အတွင်းမှ (၁၈) ဖေဖော်ဝါရီ (၁၂၆၀) ဟု ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာတွင် "မြတ်ကြီးဥမင် သခင်အနန္တပညာ" ဟူသည့် အမည်ကို တွေ့ရသည်။
ထို မထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဥမင်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသော ဂူဘုရားကိုလည်း အနန္တပညာဂူဘုရား ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရာမှ ကာလကြာသောအခါ နန္ဒမညာ ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဤဘုရားသည် အရှေ့ဘက်မုခ်လှည့် လိုဏ်ဂူငယ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဂူဘုရားဟုလည်း ခေါ်ကြလေသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ နန္ဒာမညာဂူသည် အုတ်ခုံပေါ်တွင်ရှိ၍ ဂူသည် အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်လှည့်လျက် ပေါင်းကူးအာရုံခံငယ် ရှိသည်။
ဂူအထက်ပစ္စယာများ အပေါ်တွင် စေတီတည်ထားသည်။
(၁၃) ရာစုနှစ်က လက်ရာများ ဖြစ်လေသည်။
လိုဏ်ဂူအတွင်း၌ ပလ္လင်ပေါ်ရှိ ရုပ်ပွားဆင်းတုသည် ပျက်စီးလျက် ရှိသည်။
ဤဘုရား၌ ထူးခြားချက်မှာ ဂူအတွင်း နံရံပေါင်းကူးတံကဲ နောက်ခံများတွင် ပုဂံခေတ် ဆေးရေးပန်းချီ လက်ရာများ တွေ့ရသည်။
ကနုတ်ပန်း၊ ပန်းလိပ်ပန်းခွေအလှများ အရုပ်များကိုလည်း အဆန်းတကြယ် တွေ့ရသည်။
နန္ဒမညာ ဂူဘုရားအတွင်း ဘေးဆောင်အခန်းများနှင့် အာရုံခံခန်းမ၏ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ပန်းခက်ပန်းနွယ်များ၊ နံရံတွင် သစ်ရွက်ပုံ ပန်းတန်းများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံများ၊ စေတီပုံများ၊ အလယ်ဗဟို ဂန္ဓကုဋီတိုက် ပေါင်းကူး မျက်နှာကြက်တွင် ကျက်တငိုအဝိုင်း လေးထောင့်ကွက်နှင့် စက်ဝိုင်းကွက်များအတွင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံများ၊ တောင်ဘက်နံရံ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံအောက်တွင် အရည်းကြီးတို့ထံ ပန်းဦးလွှတ်ပူဇော်ပွဲပုံရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဝင်မှ မယ်တော် မာယာ သားဖွားခန်း၊ သိဒ္ဓတ္တမင်းသား ဆံတော် ပယ်ခန်း၊ ယမကပြဋိကာပြခန်း စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။
မာရ်နတ်၏ သမီးများအရွယ် အမျိုးမျိုးကို ပုဂံခေတ်အမျိုးသမီးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအတိုင်း ရေးဆွဲထားသည်။
ပုဂံခေတ် လက်ရာအမြောက်ဆုံး နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို တွေ့နိုင်လေသည်။