kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရင်းမြစ် "ဝေါဟာရ" ဟူသော စကားလုံးသည် ပါဠိစကားလုံး ဖြစ်ပြီး "စကား၊ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း၊ အမည်သညာ၊ ကုန်သွယ်ခြင်း၊ တရားဆုံးဖြတ်ခြင်း" ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန်၊ ဦးဟုတ်စိန် စသည်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြန်မာဘာသာစကားက "ဝေါဟာရ" စကားလုံးကို ယူရာတွင် အခေါ်အဝေါ်၊ စကားလုံးBurmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993. (term, word, vocabulary) ဟူ၍သ ယူငင်သုံးစွဲကြသည်။
ဝေါဟာရ(ထု)၏ အဓိကအုပ်စုကြီး ၂ခု ဘာသာစကားတခု၌ ရှိသမျှ စကားလုံးတို့ကို အကြမ်းဖျင်း ၂အုပ်စု ခွဲနိုင်သဖြင့် ဝေါဟာရဟူသော စကားလုံးထုကြီး၌ ကဏ္ဍ၂ရပ်၊ အကန့် ၂ကန့် ပါသည့်သဖွယ် မှတ်ယူနိုင်သည်။
အကန့်ရှင် (Open Class) ဝေါဟာရ (စကားလုံးထုကြီး)၏ အကန့်ရှင်ဆိုသည်မှာ ရှိသမျှသော ပင်ကို စကားလုံးများကို ခြုံငုံခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြောစကား၏ ဇာတ်ကောင်များသဖွယ် ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ၊ အခြင်းအရာများ၊ လုပ်ရပ်များကို သတ်မှတ်ညွှန်းဆိုသည့် စကားလုံးများ ဖြစ်၍ ဤအပိုင်းကို စကားဇာတ်ကောင်ထု (Lexical Subsystem) ဟုလည်း ခေါ်တန်သည်။
အကန့်သေ (Closed Class) ဝေါဟာရ (စကားလုံးထုကြီး)၏ အကန့်ရှင်ဆိုသည်မှာ ရှိသမျှသော သဒ္ဒါအလိုက်သုံး အကူစကားလုံးများကို ခြုံငုံခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သဒ္ဒါ(စည်းမျဉ်းစု)အရ စကားဖွဲ့ရေးငှာ သုံးသည့် စကားသံများ (စကားလုံးများ) ဖြစ်၍ ဤအပိုင်းကို စကားဖွဲ့သံထု (Lexical Subsystem) ဟုလည်း ခေါ်တန်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား။
"ကျွန်တော့် အမျိုးသမီးနဲ့ သူ့ရဲ့အမေ"ဟုခေါ်သော ကာတွန်းပုံသည် လူတစ်ယောက်ကို ဇဝေဇဝါဖြစ်စေနိုင်သော ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင် အမေရိကန် ကာတွန်းဆရာ ဝီလီယံ အယ်လီ ဟစ်လ်(၁၈၈၇-၁၉၆၂)က "ကျွန်တော့် အမျိုးသမီးနဲ့ သူ့ရဲ့အမေ"ပုံကို ၁၉၁၅-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၆-ရက်နေ့တွင် ပတ်ခ်ဟုခေါ်သော အမေရိကန်ဟာသမဂ္ဂဇင်းတစ်ခု၌ "သူတို့ နှစ်ယောက်စလုံး ဒီပုံမှာပါတယ်။
ရှာကြည့်ပါ။
" ဆိုတဲ့ စာတမ်းလေးနှင့် တွဲပြီး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါပုံနှင့် ဆင်တူသော ပို၍ ရှေးကျသောပုံကို ၁၈၈၈-ခုနှစ်က ထုတ်ဝေသော ဂျာမန် ပို့စကတ်တစ်ခုတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။
၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် အက်ဒဝင်ဘောရင်းက အဆိုပါပုံကို "ဇဝေဇဝါဖြစ်စေနိုင်သော ပုံအသစ်တစ်ခု"ဟူသော စာတမ်းတစ်စောင်ဖြင့် စိတ်ပညာရှင်များအား မိတ်ဆက်ပေးလိုက်ချိန်မှ စပြီး၊ ထိုပုံသည် ကျောင်းသုံးစာအုပ်များနှင့်လက်တွေ့ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများတွင် အသုံးများလာခဲ့သည်။
left|၁၈၈၈-ခုနှစ်ထုတ် ဂျာမန် ပို့စကတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုများ။
အာသံနိုင်မော်ကွန်းကို ဘိုးတော်ဘုရား၊ ဘကြီးတော်ဘုရား၊ ရွှေဘိုမင်းတို့ လက်ထက် ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခံရသော ပညာရှိ ဝက်မစွတ်မြို့စား နဝဒေး စီကုန်းရေးသားသည်။
၎င်းရေးသားသော အခြားသော မော်ကွန်းများကဲ့သို့ နိဂုံးချုပ်သံပိုင် ပါဝင်သော်လည်း မည်သည့်ခုနှစ်တွင် ဆိုကြောင်း တပ်အပ်သေချာ မသိရပေ။
သို့ရာတွင် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၈၄-ခုနှစ်တွင် "'ကာမရူပ၊ အသမနှင့်၊ သက္ကဝဇ္ဇီ၊ ဝေသာလီ"'ဟု ရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသော အာသံပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ အောင်မြင်သည်ကို ထောက်ရှု၍၎င်း၊ မော်ကွန်းစာကိုယ်နိဂုံးတွင် "ဗိုလ်ပွဲပြန်တွင်၊ အောင်ဘန်ပွားစီး၊ များလေပီးသား၊ မင်းကြီးမဟာဗန္ဓုလ၊ သေနကကို၊ နေကျသီးသန့်၊ ဝန်ကြီးခန့်၏။
”ဟူ၍ ပါရှိသည်ကို ထောက်ရှု၍၎င်း၊ ရတနာသီခ ဒုတိယမဟာရာဇဝင်ကြီးတွင် ၁၁၈၄-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁၂)ရက်နေ့တွင် မင်းကြီးမဟာဗန္ဓုလကို အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ ဝန်ကြီးခန့်ကြောင်း ပါရှိသဖြင့် ၎င်းနောက်မှ ဤ အာသံနိုင်မော်ကွန်းကို ရေးသားသည်ဟု ယူဆသင့်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း၊ စာစု-၃၆၊ ဝက်မစွတ်နဝဒေး၏ အာသံနိုင်မော်ကွန်း၊ တည်းဖြတ်သူ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ-ဦးစိန်ဝင်း၊ စတုတ္ထအကြိမ် (၁၉၅၈-ခု)၊ ဟံသာဝတီ စာအုပ်တိုက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ။
၂၀၂၀ အ​ထွေ​ထွေ ​​ရွေး​ကောက်ပွဲ (တရားဝင်အားဖြင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ) ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်​နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များအတွက် ​ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ဤအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အရ ကျင်းပပြုလုပ်သော တတိယအကြိမ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်ပြီး၊ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်တွင် ပြုလုပ်ကျင်းပသော (၁၁) ကြိမ်မြောက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဤရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အာဏာသိမ်းမှုအပြီး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ဖွဲ့စည်းသည့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က "၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များ ပယ်ဖျက်ကြောင်း" ကြေညာခဲ့သည်။
​ရွေး​ကောက်ပွဲကျင်းပခြင်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှုများ​ရှိ​နေ​သော်လည်း ​ရွေး​ကောက်ပွဲကို ကျင်းပမည်ဖြစ်​ကြောင်း ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​​ကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ဇွန်လ (၄)ရက်​နေ့တွင် ​ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် COVID-19 ​ရောဂါမှာ ထိန်းချုပ်​နေနိုင်သည့် အ​နေအထားတွင် ရှိ​နေပြီးဖြစ်ကာ ​ရွေး​ကောက်ပွဲရက်ကို ​လေးလကြိုတင် အသိ​ပေးမည်ဟု ​ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ဇွန်လအထိ မဲဆန္ဒရှင် ၃၇သန်းရှိ​နေ​ကြောင်း ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်က ​ပြောကြားခဲ့သည်။
လက်ရှိ နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် တာ​မွေမြို့နယ်မှပင် ​ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အမည်စာရင်း​ပေးထားသည်။
၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ (၂၉)ရက်​နေ့တွင် ပြည်​ထောင်စု​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်မှ မဲဆန္ဒနယ်​မြေများကို ​ကြေညာခဲ့ရာ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်အတွက် ကချင်(၁၈)၊ ကယား(၇)၊ ကရင်(၇)၊ ချင်း(၉)၊ စစ်ကိုင်း(၃၇)၊ တနင်္သာရီ(၁၀)၊ ပဲခူး(၂၈)၊ မ​ကွေး(၂၅)၊ မန္တ​လေး (ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေအပါ)(၃၆)၊ မွန်(၁၀)၊ ရခိုင်(၁၇)၊ ရန်ကုန်(၄၅)၊ ရှမ်း(၅၅)၊ ဧရာဝတီ(၂၆) စုစု​ပေါင်း နယ်​မြေ (၃၃၀) သတ်မှတ်သည်။
အမျိုးသားလွှတ်​တော်အတွက် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် (၁၄)ခုအတွက် တစ်ခုစီလျှင် မဲဆန္ဒနယ် (၁၂)ခု စုစု​ပေါင်း (၁၆၈)ခု သတ်မှတ်သည်။
ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေမှ ခရိုင်(၂)ခုအား မန္တ​​လေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ထည့်သွင်းသတ်မှတ်သည်။
တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်​တော်များအတွက် မဲဆန္ဒနယ် (၆၄၄)ခု သတ်မှတ်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုး​မဲဆန္ဒနယ်အတွက် (၂၉)ခု သတ်မှတ်ထားသည်။
လက်ရှိ အာဏာရအစိုးရအဖွဲ့မှ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်သည် ရန်ကုန်တိုင်း တာ​မွေမြို့နယ်၊ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ​ဒေါ်​အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ​ကော့မှူးမြို့နယ်များမှ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်​လောင်းအဖြစ် အ​ရွေးခံမည်ဖြစ်​ကြောင်း ဇူလိုင် ၂၃ရက်​နေ့တွင် ​ကြေညာခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၂၅ရက်​နေ့တွင် မဲဆန္ဒရှင်စာရင်းများကို ပထမအကြိမ်အဖြစ် သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက်​ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများတွင် ​၂ပတ်တာ ကြေညာခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ 'ဝ'​ဒေသ ၄မြို့နယ်တွင်မူ မဲစာရင်း ​ကြေညာနိုင်ခြင်း မရှိ​သေး​ပေ။
ပထမအကြိမ်မဲစာရင်းကပ်ရာတွင် မိသားစုလိုက် မပါဝင်ခြင်း၊ အချက်အလက်များ မှားယွင်း​နေခြင်း၊ ​မိသားစုတွင်း သေဆုံးသူများ မဲ​စာရင်းတွင် ပါဝင်ကာ ကျန်ရစ်သူများ မဲစာရင်းတွင် မပါခြင်း စသည့် အမှားအယွင်းများစွာရှိသဖြင့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်အား ​ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။
​ ရွေး​ကောက်ပွဲ​ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလှသိန်းကမူ မဲစာရင်းမှားယွင်းမှုများနှင့် ပက်သက်၍ ​ကော်မရှင်တစ်ခုထဲက တာဝန်ရှိသည်ဆိုလျှင် မတရား​ကြောင်း ၂၀၁၉ခုနှစ် မတ်လက ​ပြောကြားခဲ့သည်။
thumb|ပထမအကြိမ် ဆန္ဒမဲ​ပေးခွင့်ရှိသူစာရင်းများ ကပ်ထားစဉ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပယ်ဖျက်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီ ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်သည့်နယ်မြေများ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေအချို့၌ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် အခြေအနေမရှိသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်သော ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်း မပြုနိုင်သည့် နယ်မြေများမှာ - ကချင်ပြည်နယ်တွင် ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁ အုပ်စု၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၁ အုပ်စု၊ မချမ်းဘောမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၅ အုပ်စု၊ မံစီမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၂ အုပ်စု၊ မိုးမောက်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၁ အုပ်စု၊ ရွှေကူမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ ချီဖွေမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ ဆော့လော်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စု၊ တနိုင်းမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂ အုပ်စု၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၃ အုပ်စု နှင့် အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု (၆၁) အုပ်စု ကရင်ပြည်နယ်တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၇ အုပ်စု၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ ဖာပွန်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၅ အုပ်စု၊ ဘားအံမြို့နယ်မှ ပျဉ်းမပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စုနှင့် မြဝတီမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ အုပ်စုနှင့် ရွှေကျင်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၀ အုပ်စုတို့ မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ်မှ ဘောနော်ခီး ကျေးရွာ အုပ်စု ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပေါက်တောမြို့နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်၊ ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်၊ မြေပုံမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ် တစ်ခုလုံး၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်မှ ရပ်ကွက် ၂ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၄၉ အုပ်စု၊ အမ်းမြို့နယ်မှ ရပ်ကွက် ၃ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၅ အုပ်စု၊ စစ်တွေမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု နှင့် တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှ ရပ်ကွက် ၁၀ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၅၂ အုပ်စု ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိုင်းလားမြို့နယ်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း) မြို့နယ်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်နှင့် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၂ အုပ်စု၊ နောင်ချိုမြို့နယ်မှ ဆိပ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၊ နမ့်ဆန်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု၊ မန်တုံမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၂ အုပ်စု၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်မှ ရပ်ကွက် ၂ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၃ အုပ်စု၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်မှ လုံကောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၈ အုပ်စု၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ အုပ်စု၊ မူဆယ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉ အုပ်စု၊ မက်မန်းမြို့နယ်မှကျေးရွာအုပ်စု ၁၇ အုပ်စု၊ မိုင်းတုံမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၃ အုပ်စု၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၁၁ အုပ်စု၊ လားရှိုးမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၅ အုပ်စု၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်မှ ဟုံအိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုပန်မြို့နယ်မှ ရပ်ကွက် ၅ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၃၇ အုပ်စု ချင်းပြည်နယ်တွင် ပလက်ဝမြို့နယ်မှ ကျေးရွာအုပ်စု ၉၄ အုပ်စု တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ် thumb|မဲလက်မှတ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များအတွက် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ ၂၉ နေရာ ပါဝင်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကာလ ဖြစ်ရပ်များ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါမှာ ဩဂုတ်လ (၁၆)ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့မှ အမျိုးသမီးထံတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရာမှ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ကိုဗစ်ဒုတိယလှိုင်းအသွင်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ကူးစက်ခဲ့သည်။
ကူးစက်သူမှာ ၃၇၄ဦးမှ သောင်းဂဏန်းအထိ တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် တစ်လအလိုဖြစ်သည့် အောက်တိုဘာလတွင်ပင် ၁ရက်နေ့မှ ၁၅ရက်နေ့အထိ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှ ၁၀၀၀ကျော် မြင့်တက်နေခဲ့သည်။
ထို၁၅ရက်အတွင်းတွင် ၁၈၉၈၅ဦး ပိုးတွေ့ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်မှအပ ကျန်မြို့နယ်များအားလုံး နေအိမ်တွင်သာနေထိုင်ရေးအစီအစဉ် (Stay at Home)တွင် ပါဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး ကျန်တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်များရှိ အချို့မြို့နယ်များတွင်လည်း ထိုအစီအစဉ်သတ်မှတ်ထားသည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန်ပြောကြားသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် မဲပေးခြင်းသည် ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း၊ လိုင်းကားစီးခြင်းထက် COVID-19 ကူးစက်မှုမရှိသလောက်ဖြစ်ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဧပြီလအတွင်းက ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံထံမှ နည်းယူထားပြီး ထိုနိုင်ငံထက်ပင်ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ထားကြောင်း ဆိုသည်။
သို့ရာတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်သည် ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံးမဟုတ်ဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် အခြေအနေအပြင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ငွေကြေးပြည့်စုံသည့် အခြေအနေတွင်ရှိနေသည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်မိုးညိုကလည်း ရွေးကောက်ပွဲအား သတ်မှတ်ထားသည့်ရက်အတိုင်းကျင်းပခြင်းမှာ တိုင်းပြည်အခြေအနေ အရမ်းမဆိုး၍ ဖြစ်ကြောင်း၊ ၎င်းသိရသည့်အတိုင်းဆိုလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၏လက်ရှိအခြေအနေမှာ အင်္ဂလန်တို့အမေရိကန်တို့ အိပ်နေသလောက်ပဲရှိကြောင်း မေးမြန်းခြင်းအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် ပြောပြန်သည်။
လူစုလူဝေးဖြင့် ထောက်ခံပွဲ၊လှည့်လည်မှုများပြုလုပ်ခြင်း ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာနက လူ(၃၀)ဦးနှင့်အထက် စုဝေးခြင်းမပြုရန် ထုတ်ပြန်ထားသော်လည်း နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ဝန်းရံသူများက လူဦးရေ ထောင်သောင်းချီ၍သာမက အချို့​​နေရာများတွင် လူသိန်းဂဏန်းဖြင့်ပါ စု​ဝေး၍ လှည့်လည်ခဲ့ကြသည်။
အောက်တိုဘာလ ၂၅ရက်နေ့မှသာ လူ ၅၀အထိ စုဝေးခွင့်ပြုကြောင်းကို အားကစားနှင့် ကျန်းမာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများကမူ ဤလှည့်လည်မှုများသည် ပါတီကမဟုတ်ပဲ ဝန်းရံသူများကသာ လှည့်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ ထောက်ခံသူများ လူစုလူဝေးဖြင့် လှည့်လည်နေကြစဉ် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ရပ်များ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမီ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲများပေးရာတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဒဂုံမြို့နယ် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ ရောက်ရှိလာသော ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်များမှာ စာအိတ်များပွင့်လျက်ရှိနေခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာတပ်ရင်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်မဲ ၅၈စောင်မှာ စာအိတ်များပွင့်နေ၍ ထည့်သွင်းမရေတွက်ရန် မြို့နယ်ကော်မရှင်ခွဲမှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဒဂုံမြို့နယ် ပြင်ပရောက် မဲဆန္ဒရှင်များ၏ ပုံစံ ၁၅ဖြင့်မဲပေးထားသော ကြိုတင်မဲစာအိတ်များမှာလည်း ထပ်မံ၍ ပွင့်နေပြန်သည်။
ထိုမဲလက်မှတ်များအား ထည့်သွင်းရေတွက်ရန် ရှိ/မရှိကိုမူကိုမူ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ဝါယာတော ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ဂွေးဂုဏ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အသက် ၆၀ နှစ်နှင့်အထက် ကြိုတင်မဲကို အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်တွင် ကောက်ခံခဲ့ရာ ဆန္ဒပြုမဲလက်မှတ်များတွင် ရေစကြိုမြို့နယ် ပြည်သူလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အမည်အစား မကွေးမြို့နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ် အမည် မှားယွင်းပါရှိနေသဖြင့် ကြိုတင်မဲ မဲဆန္ဒရှင် ၂၉၀ အနေဖြင့် ပြန်လည်ဆန္ဒပြုရမည်ဟု မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာ ၃ဝ ရက်တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်တွင် ကြိုတင်မဲကောက်ခံစဉ် UEC အမှတ်တံဆိပ်မပါသည့် တံဆိပ်တုံးကို အသုံးပြုမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
မဲဆန္ဒရှင် သုံးဦးဆန္ဒမဲပေးမှုအပြီးတွင် တံဆိပ်တုံး အသုံးပြုလျက်ရှိသည်ကို မဲရုံကိုယ်စားလှယ်က တွေ့ရှိပြီးနောက် လေးဦးမြောက် မဲပေးမှုတွင် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
ယင်းတံဆိပ်တုံးအတုကို ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း၏ မဲရုံကိုယ်စားလှယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
အလားတူ မွန်ပြည်နယ်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ အင်းဗြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာတွင် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့က အသက် ၆၀ နှစ်နှင့် အထက် ကြိုတင်မဲပေးရာမှာတွင် UEC အမှတ်အသားမပါသော တံဆိပ်တုံးအတုအသုံးပြုမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ချောင်းဦးမြို့နယ်တွင် ကြိုတင်မဲကောက်ခံရာ၌ UEC အမှတ်အသားမပါသော တံဆိပ်တုံးကို အသုံးပြုကာ ကောက်ခံခဲ့ခြင်းကြောင့် ရပ်ကျေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် လေးဦးအား အမှုဖွင့်တိုင်ကြားခဲ့သည်။
ရွှေဘိုခရိုင်တွင်လည်း ကြိုတင်မဲကောက်ခံရာတွင် နိုင်ငံရေးပါတီဝင်အချို့နှင့် ပါတီထောက်ခံသူအချို့က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ အမှုဖွင့်တိုင်ကြားမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ရုံးတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု မရှိခဲ့ပေ။
ဝေဖန်မှုများ မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတမှု ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြေအနေမရှိဟု နိုင်ငံတကာမီဒီယာများက ဝေဖန်ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်သော သဘောထားကြေညာချက်တစ်ခုကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး သတိထားရမည့် အခြေအနေ ဖြစ်လာသည့်အတွက် သတိပေးရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပြောကြားချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ နိုင်ငံ့ဥပဒေများ၏ အနှစ်သာရနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိဟု နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးဇော်ဌေးက ပြောကြားခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်၏ ထုတ်ပြန်ချက်နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ပြောဆိုချက်များသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေနှင့် အညီသာဖြစ်သည်ဟု တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က ပြန်လည်တုံ့ပြန်ပြောဆိုခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲအပြီး ဖြစ်ရပ်များ အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ တပ်တွင်းမဲရုံများကို တပ်ပြင်ပတွင် ထားရှိပြီး မဲပေးနေကြစဉ် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အတည်ပြုဖြည့်သွင်းသည့် ပုံစံ ၁၉ အား လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မပြုရန်နှင့် ကန့်ကွက်တောင်းဆိုကြရန် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက ပါတီတွင်း အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်ကို နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်အဖွဲ့က ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ထိုးစစ်များကို တပ်မတော်အနေဖြင့် ရပ်တန့်ပေးရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်ခဲ့သော နေရာများတွင် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲပြန်လည်ကျင်းပရန် အစိုးရနှင့် တပ်မတော်အား တိုက်တွန်းပါကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အပေါ် ကြိုဆိုပါကြောင်းနှင့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်ရန် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မည့်အကြောင်း တပ်မတော်က ပြန်လည် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီက နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော သတင်းလွှာတွင် မသန်စွမ်းသူတစ်ဦးအား ဆန္ဒမဲ ပေးခွင့်ပြုခြင်းကို ကန့်ကွက် ရေးသားထားခြင်းနှင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော သတင်းလွှာတွင် မသန်မစွမ်း ၁၃ ဦးဟု သုံးနှုန်းဖော်ပြထားခြင်းတို့ကြောင့် မသန်စွမ်းသူများအား ခွဲခြားနှိမ်ချ ဆက်ဆံမှုအပေါ် တရားဝင်တောင်းပန်ရန် မသန်စွမ်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း စုစုပေါင်း ၉၅ ခုက နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်ဝေဖန်မှုများ အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးအား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အသိအမှတ်ပြုရန် ပြင်သစ်နိုင်ငံက တိုက်တွန်းခဲ့ကာ အိန္ဒိယနှင့် စင်ကာပူဝန်ကြီးချုပ်များက အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အား ဂုဏ်ပြုကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ပြည်တွင်း တုံ့ပြန်ဝေဖန်မှုများ မဲပေးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ထွက်ပေါ်နေသဖြင့် တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲအဖြေ ဖြစ်စေရန် ဥပဒေနှင့်အညီ ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းဌေးက သူ၏ လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာတွင် ပြောဆိုခဲ့ကာ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ဟု နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ (NDF) ကကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဆန္ဒပြမှုများ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အယုံအကြည်မရှိဟုဆိုကာ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့အား ဆန္ဒပြမှုများလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့က လှည်းကူးမြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့က နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် ပြည်ခိုင်ဖြိုးနှင့် နှင်းဆီပါတီဝန်းရံသူ ၅၀ ခန့်ကလည်းကောင်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ရပ်များ ချင်းပြည်နယ် တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် မဲပေးခွင့်ရှိသူဦးရေထက် ဆန္ဒမဲအရေအတွက် ပိုများနေ၍ ပြန်လည်စစ်ဆေးရေတွက်ခဲ့ရသည်။
အာဏာသိမ်းမှု တပ်မတော်မှ ရွှေးကောက်ပွဲအား မဲပေါင်း ၈.၆ သန်းကျော်ကွာဟကာ မဲမသမာမှုရှိနေသည်ဟု သက်သေတစ်စုံတစ်ရာ ပြနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ နံနက်စောစောတွင် အခြေခံဥပဒေ ချိုးဖောက်လျှက် နိုင်ငံတော်အာဏာကို အတင်းအဓမ္မသိမ်းပိုက်ရယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အပါအဝင် အခြားသော အစိုးရ အကြီးအကဲများကို ပါ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ပယ်ဖျက်ခြင်း အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အသစ်က ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း ကိုးကား ၂၀၂၀။
ရသာလျှင် ဘနဖူး သိုက်တူးသည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥစ္စာရမည်ဆိုလျှင် အဖ၏ နဖူးတွင်ပင် သိုက်တူးသည် ဆိုသကဲ့သို့ မိမိအတွက် အကျိုးရှိမည်ဆိုပါလျှင် မည်သူ့မျက်နှာမျှ မထောက်ထားဘဲ ရက်ရက်စက်စက် ပြုသည်။
"ရနိုင်လျှင် ဘနဖူး သိုက်တူးမည့် ခေတ်ကြီးမို့ မိဘများကို အသက်ရှိတယ်လို့တောင် ထင်ကြတာမဟုတ်ဘူး။
ခြင်္သေ့မင်းရှေ့ ယုန်သူငယ် မသန်းဝံ့သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခြင်္သေ့မင်း၏ရှေ့မှောက်တွင် ယုန်သူငယ်သည် ဖြတ်သန်းမသွားဝံ့သကဲ့သို့ အရှိန်အဝါကြီးမားသူအား အရှိန်အဝါနည်းပါးသူက ကြောက်ရွံ့ခန့်ညားသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ။
ထမင်းကြမ်းကအငွေ့ထွက်ချင် သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကိုယ့်တွင် အစွမ်းအစမရှိဘဲ အစွမ်းအစ ပြချင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထမင်းကြမ်းက အငွေ့ထွက်ချင်ပုံနှင့် ပုံဖွဲ့ဖော်ပြသည်။
ခိုင်သုခ သည် ရခိုင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော ရက္ခိုင့်တပ်တော်၏ သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဖြစ်သည်။
ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ဦးခိုင်သုခ သူသည် အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးနဲ့ ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တို့အတွက် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တွင် ထမ်းဆောင်နေသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းကာလ သူ့အသက် ၂၀ ကျော်မှာ ကရင်ပြည် ကေအင်ယူနယ်မြေထဲ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့မှာ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ ရခိုင့်တပ်မတော်(ယာယီ)မှာ သူ့ နိုင်ငံရေး လက်ဦးဆရာ ခိုင်ရာဇာ၊ ခိုင်စောထွန်း ၊ ခိုင်ဖြူအောင်တို့နဲ့ လက်တွဲပြီး ဝင်ပါပါတယ်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ ထိုင်းနယ်စပ်ကနေ မြန်မာပြည်တောင်ပိုင်း၊ ပြီးတော့ ပင်လယ်ဖြတ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကတဆင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ဝင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
ကံမကောင်းတော့ ၁၉၉၁ မှာ တကြိမ်၊ ၁၉၉၂ မှာ တကြိမ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ အဖမ်းခံရပြီး ထောင်ကျပါတယ်။
ပထမအကြိမ်မှာ ၂ လနဲ့ ၁၀ ရက်ပဲ ကျပေမယ့် ဒုတိယအကြိမ် စစ်ကြောင်းနဲ့အတူ နယ်ခြားကို ဖြတ်တာမို့ လက်နက်မှုနဲ့ ထောင် ၅ နှစ်ကျခံရပါတယ်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်နှင့် သူ၏ ဇာတ်လိုက်များ ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းခြင်း ထောင်ကလွတ်လာတော့ ရခိုင်ပြည်နယ် လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) နဲ့ လက်တွဲပါတယ်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလမှာ အစိုးရနဲ့ ALP တို့ရဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပဏမ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးအတွက် ပါတီကိုယ်စား ဦးဆောင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့အထိ ALP ခေါင်းဆောင်မှုပိုင်းက ပါဝင်လာခဲ့တယ်။
ရက္ခိုင့်တပ်တော်သို့ ရောက်ရှိခြင်း ၂၀၁၄ မှာ ပါတီထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အချင်းချင်း သဘောကွဲကြရာက ALP နဲ့ လမ်းခွဲခဲ့ပြီး ရခိုင်လူငယ် တဦးဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင် နဲ့ ပူးပေါင်းကာ ရက္ခိုင့်တပ်တော် ရဲ့ နိုင်ငံရေး တောင်ပံ ဖြစ်တဲ့ ရက္ခိုင့်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် ကို ပူးပေါင်းထူထောင်ခဲ့ပါတယ်။
ပါးပိန်ရာ နံ့သာဖို့မရသည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် မူလကတည်းက ပါရှိလာသော ချို့ယွင်းချက်ကို ဖုံးဖိထား၍ မရနိုင်ကြောင်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ပါးပိန်ချိုင့်နေ၍ နံ့သာဖြင့်ဖို့သော်လည်း ပါးဖောင်းမလာနိုင်ကြောင်း ဥပမာပေး၍ ဖော်ပြသည်။
thumb|upright=1.2 ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတား သည် ပီရူးနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၁၂၀၀ ခန့်က အထိ တည်ဆောက်ခဲ့သော အပျက်အစီးများနှင့် လက်မှုအနုပညာ လက်ရာများ ပါဝင်ပြီး အင်ကာယဉ်ကျေးမှု မတိုင်ခင် ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သော ချာဗင် တို့က ဘီစီ ၄၀၀-၅၀၀ ခန့် အထိ နေထိုင်ခဲ့ကြသော နေရာ ဖြစ်သည်။
ထိုနယ်မြေသည် လီမားမြို့၏ မြောက်ဘက် ခန့် အကွာရှိ အန်းကက်ရှ်ဒေသတွင် တည်ရှိကာ အမြင့်ပေ ခန့်တွင် ရှိပြီး ကော်ဒီလဲယား ဘလန်ကာတောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက် ကွန်ချူးကို့စ် တောင်ကြား၏ အစပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတားသည် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည့် နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ချာဗင် ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေမှ ရှေဟောင်းပစ္စည်းအချို့ကို လီမားမြို့ရှိ နာဆီယွန်ပြတိုက်တွင် လည်းကောင်း၊ ချာဗင်ရှိ မြူဆီယို နာဆီယွန်နယ် ဒီ ချာဗင် ပြတိုက်တွင်လည်းကောင်း ပြသထားသည်။
ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတားတွင် လူတို့ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ခြင်းကို ကာဗွန်ဒိတ်တင်း နည်းလမ်းဖြင့် သုတေသနပြုကြည့်သောအခါ အစောဆုံး ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင်သည်ဟု တွေ့ရပြီး ပွဲလမ်းကျင်းပရာ ဗဟိုဌာနအဖြစ် အဓိက ရှိနေခဲ့သည်မှာ ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်အဆုံးမှ တဆင့် ဘီစီ ၁ ထောင်ခုနှစ်၏ တစ်ဝက်ခန့် အထိပင် ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ သိသာထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းပေါ်တွင် အခြေတည်ကြသော်လည်း မြို့၏ တည်နေရာဖြစ်သော မာရာနွန်းမြစ်၏ ရေဝေကြောနေရာ နှင့် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် သစ်တောကြားတွင် ဖြစ်သောကြောင့် အိုင်ဒီယာများ နှင့် ကုန်စည်များကို စုစည်း ဖြန့်ဝေရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေသည် ပွဲလမ်းကျင်းပရာ ဗဟိုဌာနကြီး တစ်ခု ဖြစ်သဖြင့် ချာဗင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ များစွာ ဖော်ထုတ်ပြသ နေခဲ့သည်။
ချာဗင် ဒီ ဟွမ်းတားသည် ဒေသအတွင်းမှ ပြည်သူများ၏ စုစည်းဆုံတွေ့ရာ နှင့် အတူတကွ ဝတ်ပြုရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
Burger, Richard L. 2008 "Chavin de Huantar and its Sphere of Influence", In Handbook of South American Archeology, edited by H. Silverman and W. Isbell. New York: Springer, pp. 681–706. ထိုနေရာအား တောင်ကြား အငွေ့အသက်လွှမ်းမိုးနေသော အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ရှုပ်ထွေးသော နောက်ဆက်တွဲ ရိုက်ခတ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။
ထိုနေရာသည် ဒေသအတွင်းမှ ကျော်လွန်၍ အရေးပါသော နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လူတို့သည် ချာဗင် ဒီ ဟွမ်းတားအား ဗဟိုဌာန တစ်ခု အဖြစ် လာရောက်ကြပြီး ထုံးတမ်းစဉ်လာ ရိုးရာ ပွဲလမ်းများကို တက်ရောက်ကြကာ ရှေ့ဖြစ်များကို မေးမြန်းကြပြီး ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
Kembel, Silvia Rodriquez and John W. Rick. 2004 "Building Authority at Chavin de Huantar: Models of Social Organization and Development in the Initial Period and Early Horizon", in Andean Archaeology. Malden, MA: Blackwell Publishing ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတား တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များ အရ ဘီစီ ၅၀၀ နှင့် ဘီစီ ၃၀၀ ခုနှစ်ကြားတွင် လူ့အဖွဲ့အစည်း အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ထကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင်ပင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ချာဗင် ယဉ်ကျေးမှုလောကသည်လည်း ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။
ကြီးမားသော ပွဲတော်ကျင်းပရာ နေရာကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြပြီး အချို့မှာ တည်ဆောက်ဆဲပင် ဖြစ်ကာ ထိုနေရာများကို ရွာများ နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူသည့် မြေများမှ အစားထိုး နေရာ ယူခဲ့သည်။
ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတားတွင် ဘီစီ ၅၀၀ ထက် နောက်မကျပဲ စက်ဝိုင်းပုံ ပလာဇာအား ရွာငယ်ကလေး တစ်ခုမှ အစားထိုး နေရာ ယူခဲ့သည်။
ထို ပလာဇာ နေရာအား အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုရှိသည့် အဖွဲ့များမှ ဆက်တိုက် နေရာ ယူခဲ့ကြပြီး ထိုရွာသားများမှာ အဆောက်အဦးမှ ကျောက်တုံးများ နှင့် ကျောက်ဆစ်လက်ရာများ ကို ဖဲ့ယူကြကာ အိမ်နံရံ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အဆင့်ဆင့်သော နေထိုင်ရာ ကြမ်းခင်းများက ညွှန်ပြနေသည်မှာ ထိုရွာသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များ အထိ ဆက်တိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ကို ပြသနေသည်။
ချာဗင်ဒေသ နှင့် ချာဗင် ဒေ ဟွမ်းတား နယ်မြေ ကိုးကား Category:ပီရူးနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
လိုင်လင်းပီမြို့ (, ) သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း လိုင်လင်းပီမြို့ကို တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၉၆၇ခုနှစ်တွင် မရာကျေးရွာအုပ်စုများအား စုစည်း၍ အုပ်ချုပ်နယ်မြေအဖြစ် မြို့နယ်ခွဲကိုဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး အပြောင်းအလဲများကြောင့် ၁၉၇၄တွင် မြို့နယ်ခွဲကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့်သို့ ရပ်တည်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက် နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ လိုင်လင်းပီမြို့ဖွဲ့စည်းပေးရန် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၄၀၀/၂၀၁၆)အရ လိုင်လင်းပီကျေးရွာအုပ်စုအား လိုင်လင်းပီမြို့အဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ ၂၁ရက် နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ဆင်းသက်လာပုံ လိုင်လင်းပီမျိုးနွယ်စုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ် (ဆုံတလာရွာ) အနီး လိုင်းလွန် နေရာ၌ နေထိုင်ခဲ့စဉ် ဝမ်းရောဂါကျရောက်၍ လူအမြောက်အမြားသေဆုံးခဲ့သည်။