kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗြိတိန်ပြည်တော်ကြီး တနည်းအားဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်ဟုခေါ်သောနိုင်ငံတော်ကြီးသည် "After the political union of England and Scotland in 1707, the nation's official name became 'Great Britain'", The American Pageant, Volume 1, Cengage Learning (2012) ၁၇၀၁ခုနှစ် မေလ ၁ရက်မှ ၁၈၀၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ရက်နေ့အထိ အနောက်ဥရောပတွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။
နိုင်ငံတော်ကို ၁၇၀၆ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၁၇၀၇ခုနှစ် ပြည်ထောင်အက်ဉပဒေတွင် အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အင်္ဂလန် ( ဝေလနယ်အပါအဝင်)နှင့် စကော့တလန် နိုင်ငံတို့ကို ပေါင်းစည်းကာ ဗြိတိန် နှင့် ၎င်း၏ အစွန်အဖျား ကျွန်းများ အားလုံးကို စုစည်းကာ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန်၊ မန်းကျွန်းနှင့် ရေလက်ကြားရှိကျွန်းတို့ကို ချန်လှပ်သည်။
ဝက်စ်မင်စတာနန်းတော်ရှိ ပါလီမန် တစ်ခုတည်းက တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း ကွဲပြားသော ဥပဒေစနစ်များဖြစ်သည့် အင်္ဂလိပ်ဥပဒေ နှင့် စကော့ဥပဒေတို့ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်။
စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂သိန်းကျော် ကျယ်ဝန်းပြီး ဗြိတိသျှပိုင်ကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် အိုင်ယာလန်ကျွန်း တည်ရှိသည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း၆၀ကျော်ရှိပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်းတို့ပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။
thumb|ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း၏တည်​နေရာ မှတ်စု ကိုးကား Category:မဟာဗြိတိန်ဘုရင့် နိုင်ငံ။
ထုတ်ဝေစာရင်း အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားဆောင်းပါးများစာရင်း ဘာသာစကားဆောင်းပါးအညွှန်းကိန်း ပြည့်စုံသောစာရင်းများ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအတိုင်းအတာရှိသောစာရင်းများ (သက်ရှိသဘာဝဘာသာစကားအားလုံးသည်ပါဝင်မှုအတွက်ခွဲခြားနိုင်သည်): နိုင်ငံအလိုက် - နိုင်ငံနှင့်ဒေသအလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း အမည် - ဘာသာစကားအမည်များ (ဇာတိအမည်) စာရင်း phylogenetic စပ်လျဉ်း: ဘာသာစကားမိသားစုများ (phogenogenetic) စာရင်း မူလဘာသာစကားဖြင့် - အာဖရိက - အာရှဘာသာစကားများ ၊ ဩစတြေးနီးယားဘာသာစကားများ စာရင်း၊ အင်ဒို - ဥရောပဘာသာစကားများ ၊ မွန်ဂိုလီဘာသာစကားများ စာရင်း၊ တန်ဂူစ်ဘာသာစကားများ စာရင်း၊ တူရကီဘာသာစကားများ စာရင်း ၊ သက္ကရာဇ်စဉ်အရ - ပထမဆုံးရေးသားထားသောအကောင့်များမှဘာသာစကားစာရင်း စပီကာအရေအတွက် - စပီကာစုစုပေါင်းအရေအတွက်ဖြင့်ဘာသာစကားစာရင်း ဘာသာစကားဘာသာစကားများ၏ဘာသာစကားစာရင်း authoritative အဘိဓာန်များအရ စကားလုံးအရေအတွက် အလိုက် ဘာသာစကားစာရင်း စာအရေးအသားစနစ်ဖြင့်ဘာသာစကားများ၏စာရင်း ဒေသအလိုက် အာဖရိကဘာသာစကားများ အမေရိကတိုက်ရှိတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ ကလေးများဝယ်ယူသောအမေရိကန်အမေရိကန်ဘာသာစကားများ မြောက်အမေရိက၏ဘာသာစကားများ တောင်အမေရိက၏ဘာသာစကားများ အာရှဘာသာစကားများ အရှေ့အာရှဘာသာစကားများ တောင်အာရှ၏ဘာသာစကားများ အရှေ့တောင်အာရှ၏ဘာသာစကားများ ဥရောပဘာသာစကားများ အိုးရှန်နီးယားဘာသာစကားများ အထူးအမျိုးအစား သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသို့မဟုတ်ပြန်လည်ရှင်သန်နိုင်သောဘာသာစကားများ မျိုးသုဉ်းသောဘာသာစကားများစာရင်း မျိုးသုဉ်းမည့်အချိန်တွင်ဘာသာစကားများစာရင်း မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသည့်ဘာသာစကားများစာရင်း ပြန်လည်ထားသောဘာသာစကားများစာရင်း ပြယုဂ် သို့မဟုတ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု၏ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ် ပြင်သစ်ဘာသာစကားစာရင်း ရုံးသုံးဘာသာစကားစာရင်း ပြည်နယ်အလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း အဖွဲ့အစည်းအလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း တရားဝင်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မရှိသောအကြီးမားဆုံးသောဘာသာစကားများစာရင်း (အဓိကဘာသာစကားလူနည်းစုများ၊ ပြောဆိုသူသန်းပေါင်းများစွာ) အင်တာနက်ပေါ်တွင်အသုံးပြုသောဘာသာစကားများ (အွန်လိုင်းတွင်အများဆုံးပျံ့နှံ့မှုရှိသောဘာသာစကား ၃၀ နှင့်အထက်စာရင်းပါ ၀ င်သည်) နှစ် ဦး နှစ်ဖက်နားလည်နိုင်သည့်ဘာသာစကားများစာရင်း အထူးဘာသာစကားများ လူဖြူလူမည်းအစပ် ဘာသာစကားများစာရင်း ရောနှောထားသောဘာသာစကားများ အင်ဒို - ဥရောပဘာသာစကားများကို အခြေခံ၍ ပစ်ဂျင့်စ်, လူဖြူလူမည်းအစပ်, ရောနှောထားသောဘာသာစကားများနှင့် ကန့်ထ်များစာရင်း အင်္ဂလိပ်အခြေပြု ပစ်ဂျင့်စ် များစာရင်း လက်ဟန်ပြဘာသာစကားစာရင်း ဇာတိလက်မှတ်ထိုးသူအရေအတွက်အားဖြင့်လက်ဟန်ပြဘာသာစကားစာရင်း ဆောက်လုပ်ထားသောဘာသာစကားများ ကြည့်ရှုပါ ဘာသာစကားလေ့လာမှုအစီအစဉ်များစာရင်း ယူနိုက်တက်စတိတ်တွင်အသုံးများဆုံးသောနိုင်ငံခြားဘာသာစကားများစာရင်း ဘာသာဗေဒပညာရှင်စာရင်း အတိုကောက်စနစ်များစာရင်း အရေးအသားစနစ်များ၏စာရင်း တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများနှင့်မျိုးကွဲစာရင်းများ ကွန်ပျူတာဘာသာစကားများစာရင်း ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားများစာရင်း ဒသနိကဗေဒဘာသာရပ်များစာရင်း မော်ဒယ်လ်ဘာသာစကားများစာရင်း Markup ဘာသာစကားစာရင်း Category:ဘာသာစကားများ၏ စာရင်းများ။
ပြည်နယ်နှင့်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများအများဆုံးပြောဆိုကြသော (အန်လ် ၁) ပထမဘာသာစကားဖြစ်သည်။
Some languages may be over- or under-represented as the census data used is at the state-level. For example, while Urdu has 52 million speakers (2001), in no state is it a majority language. အိန္ဒိယပြည်သည် ဘာသာစကား ပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ တည်ရှိသည့်မြေဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယလူမျိုးအများစုသည် အင်ဒို - ဥရောပ အင်ဒို - အာရိယန်မျိုးနွယ်၏အနွယ်ဝင်လူမျိုးစုများဖြစ်ပြီး (၇၇%)၊ ဒြဝီဒီယန် (၂၀.၆၁%), ဩစတြိုအေးရှတစ် ( မုန္ဒ ) (၁.၂%), သို့မဟုတ် စိနို တို့၏ဘာသာစကားများကိုပြောဆိုကြသည်။
ဟိမဝန္တာတောင် ၏အချို့ဘာသာစကားများကိုမူ လျှို့ဝှက်အဆင့် သတ်မှတ်ထားဆဲဖြစ်သော တိဘက် (၀.၈%)။
အက်စ်အိုင်အန်လ် အသနိုလော့ဂ် သည်အိန္ဒိယအတွက်သက်ရှိဘာသာစကား ၄၁၅ ခုကိုစာရင်းပြုစုထားသည်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် အိန္ဒိယ အလယ်ပိုင်းအစိုးရ တွင်အခြေခံဥပဒေအရအသိအမှတ်ပြုထားသော တရားဝင်ဘာသာစကား ၂၃ ခုရှိသည်။
ဗဟိုအစိုးရမှ ဟိန္ဒီ နှင့် အင်္ဂလိပ် ကိုတရားဝင်ဘာသာစကားအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ပြည်နယ်အစိုးရ များသည်၎င်းတို့၏သက်ဆိုင်ရာတရားဝင်ဘာသာစကားများကိုအသုံးပြုကြသည်။
ဟိန္ဒူ သည်အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင်အများဆုံးပြောဆိုသောဘာသာစကားဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယသန်းခေါင်စာရင်းက "ဟိန္ဒူ" ၏အဓိပ္ပာယ်ကျယ်ပြန့်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်မှာ " ဟိန္ဒူခါးပတ် " ဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒိယလူ ဦး ရေ၏ (၅၃.၆) ရာခိုင်နှုန်းသည်ဟိန္ဒူဘာသာကို ၎င်းတို့၏ ၄၁% သည် ၄ င်းတို့၏မိခင်ဘာသာစကားသို့မဟုတ်မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုကြပြီး၊ 2001 census data ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းသောအင်ဒီးယန်းများက၎င်းတို့သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ကိုဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုနိုင်သည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။
ဘာသာစကား ၁၃ မျိုးသည်အိန္ဒိယလူ ဦး ရေ၏ ၁% ကျော်နှင့်တစ် ဦး နှင့်တစ် ဦး အကြား ၉၅% ကျော်ရှိသည်။
၎င်းတို့အားလုံးသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာသတ်မှတ်ထားသောဘာသာစကားများဖြစ်သည်။
အင်ဒီးယန်းလူ ဦး ရေ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာပြောသောဘာသာစကားများမှာ သန္တလီ (၀.၆၃%)၊ ကက်ရ်ှမီးရီ (၀.၅၄%)၊ နီပေါ (၀.၂၈%), စင်ဒီ (၀.၂၅%), ကောန္ကာဏီ (၀.၂၄%), ဒေါဂြီ (၀.၂၂%), မေအီတေအီ (၀.၁၄%) တို့ဖြစ်သည်။
ဘို ဒို (၀.၁၃%) နှင့် သင်္သကရိုက် ၊ သက္ကတ (၂၀၀၁ ခုနှစ်အိန္ဒိယနိုင်ငံသန်းခေါင်စာရင်း၌ လူပေါင်း ၁၄၁၅၅ ဦး သာ သက္ကတသည်သူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကား အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်)။
"စီစဉ်ထားခြင်း" မဟုတ်သောအကြီးဆုံးဘာသာစကားမှာ ဘီလ္လီ (၀.၉၅%) ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် ဂေါဒီ (၀.၂၇%)၊ က‌ေန္ဒသီ (၀.၂၁%), တူလူ (၀.၁၇%) နှင့် ကုရုခ် (0.10%) တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၉၁ခုနှစ်တွင်အိန္ဒိယလူဦးရေ၏ ၁၉.၄% ဘာသာစကားနှစ်မျိုးတတ်ကျွမ်း ပြောဆိုပြီး ၇.၂% သုံးဘာသာစကားသုံးမျိုးတတ်ကျွမ်း ပြောဆိုကြသည်။
အိန္ဒိယတွင် Greenberg ၏မတူကွဲပြားမှုအညွှန်းကိန်း ၀.၉၁၄ ရှိသည်။
ဆိုလိုသည်မှာနိုင်ငံမှကျပန်းရွေးချယ်ထားသောလူနှစ်ယောက်တွင် ၉၁.၄% တွင်ကွဲပြားသောမိခင်ဘာသာစကားများရှိသည်။
ယင်းနှုန်းအဖြစ် အိန္ဒိယ 2011 ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်း, စပီ၏အမြင့်ဆုံးအရေအတွက်အားဖြင့်ဘာသာစကားများအဖြစ်အောက်ပါအတိုင်းနေကြသည်: ဟိန်ဒီ, ဘင်္ဂါလီ, မာရသီ, ဂု, တမီး, ဂူ, ဒူ, ကန်နာဒါ, အိုဒိယ, မာလာယလမ်။
Statement 4 : Scheduled Languages in descending order of speakers' strength – 2011 ဌာနေဘာသာစကားပြောဆိုသူများ၏စာရင်း ပထမဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုသူများများကို အမိန့်ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။
ပြောဆိုသူအရေအတွက်တစ်သန်းကျော်ရှိသည့် ဘာသာစကား ၂၀၀၁ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရဘာသာစကား ၂၉ ခုသည်မိခင်ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁ သန်းကျော် (စုစုပေါင်းလူ ဦး ရေ၏ ၀.၁%) ရှိသည်ဟုမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
စာလုံးမည်း ဖြင့်ရေးထားသောဘာသာစကားများသည်စီစဉ်ထားသောဘာသာစကားများဖြစ်သည်။
(မိခင်ဘာသာစကားပြောဆိုသူ ၁ သန်းအောက်သာရှိသောဘာသာစကားသည် သက္ကတ ဖြစ်သည်) ပထမဇယားကိုသတ်မှတ်ထားသည့်ဘာသာစကားများအတွက်သာပြောဆိုခြင်းကိုကန့်သတ်ထားသည်။
မဏိပူရပြည်နယ်နီနာပါတီခရိုင်ရှိ Mao-Maram, Paomata နှင့် Purul ဌာနခွဲများမှအပ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွက်ဘာသာစကားတစ်မျိုးစီ၏ပြောဆိုသူရာခိုင်နှုန်းမှာအိန္ဒိယနိုင်ငံ၏လူ ဦး ရေကိုတွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြောဆိုသုအရေအတွက် တစ်သိန်းမှတစ်သန်း အဆင့် ဘာသာစကား 2001 သန်းခေါင်စာရင်း စပီ ရာခိုင်နှုန်း ၃၂ Kui 916,222 ၀.၀၈၉% ၃၃ လူရှိုင်း / မီဇို 674,756 ၀.၀၆၆% ၃၄ Halabi 593.443 ၀.၀၅၈% ၃၅ Korku 574,481 ၀.၀၅၆% ၃၆ Miri / Mishing 551,224 0.054% ၃၇ Munda 469.357 ၀.၀၄၆% 38 Karbi / Mikir 419,534 0.041% ၃၉ ကရား 362,070 ၀.၀၃၅% ၄၀ Ao 261,387 ၀.၀၂၅% 41 Savara 252,519 ၀.၀၂၅% 42 Konyak 248,109 ၀.၀၂၄% 43 Kharia 239,608 ၀.၀၃၃% 44 အင်္ဂလိပ် 226.449 ၀.၀၂၂% 45 Malto 224,926 ၀.၀၂၂% 46 Nissi / Dafla 211.485 ၀.၀၂၁% 47 Adi 198,462 ၀.၀၁၉% ၄၈ Thado 190,595 ၀.၀၁၉% 49 လောတ 170,001 ၀.၀၁၇% ၅၀ Coorgi / Kodagu 166,187 ၀.၀၁၆% ၅၁ ရာဘ 164,770 ၀.၀၁၆% 52 Tangkhul 142,035 ၀.၀၁၄% ၅၃ Kisan 141,088 ၀.၀၁၄% 54 Angami 132,225 ၀.၀၁၃% 55 Phom 122,508 ၀.၀၁၂% 56 Kolami 121,855 ၀.၀၁၂% 57 ခွန်ဒွန် / ကွန်ဒို different from Kui language 118,597 ၀.၀၁၂% 58 Dimasa 111,961 ၀.၀၁၁% 59 Ladakhi 104,618 0.010 ၆၀ Sema 103,529 0.010 မိခင်ဘာသာစကားပြောဆိုသူစာရင်း ၂၀၀၁ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်း၏ ဘာသာစကား တစ်မျိုးစီသည် မိခင်ဘာသာစကား တစ်မျိုးသို့မဟုတ်တစ်မျိုးထက် ပို၍ ပါဝင်သည်။
စပီကာနံပါတ်များကိုဤမိခင်ဘာသာစကားများအတွက်ရရှိနိုင်သည်၊ ၎င်းတို့သည်သက်ဆိုင်ရာဘာသာစကားအတွက်စပီကာနံပါတ်များလည်းပါဝင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့်တီဂူ ဘာသာစကား (စုစုပေါင်းစပီကာ ၈၁,၁၂၇,၇၄၀ ရှိသည့်) တီဂူ ဘာသာစကား (စပီကာ ၈၀,၉၁၂,၄၅၉)၊ ဗတ်ဒါရီ (စပီကာ ၁၉၈,၀၂၀) နှင့်အခြားသူများ (၁၇,၂၆၁ စပီ) တို့ပါ ၀ င်သည်။
The data are from http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-16/DDW-C16-STMT-MDDS-0000.XLSX. ၂၀၀၁ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှုမှအထွေထွေမှတ်စုများက "မိခင်ဘာသာစကား" ကိုကလေးဘဝတွင်လူတစ် ဦး အားမိခင်အားပြောသောဘာသာစကားအဖြစ် "မိခင်ဘာသာစကား" ဟုသတ်မှတ်သည်။
မိခင်နို့စို့အရွယ်ကတည်းကသေဆုံးသွားလျှင်ကလေး၏အိမ်၌အဓိကအားဖြင့်ပြောဆိုသောဘာသာစကားသည်မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
" Census Data 2001 General Notes အောက်ပါဇယားစာရင်းကို 2011 ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရသိရသည်တစ်ဦးထက်ပိုသန်းပီရှိသည်သောသူတို့အားမိခင်လျှာ: +မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုသူအရေအတွက် ၁သန်းကျော်ရှိသည့်ဘာသာစကားRankMother tongue2011 censusIncludedin languageSpeakersPercentage1Hindi%2Bengali%3Marathi%4Telugu%5Tamil%6Gujarati%7Urdu%8Bhojpuri%Hindi9Kannada%10Malayalam%11Odia%12Punjabi%13Rajasthani%Hindi14Chhattisgarhi%Hindi15Assamese%16Maithili%17Magadhi/Magahi%Hindi18Haryanvi0.810%Hindi19Khortha/Khotta0.664%Hindi20Marwari0.647%Hindi21Santali0.576%22Kashmiri0.541%23Bundeli/Bundel khandi0.465%Hindi24Malvi0.430%Hindi25Sadan/Sadri0.359%Hindi26Mewari0.348%Hindi27Awadhi0.318%Hindi28Wagdi0.280%Bhili/Bhilodi29Lamani/Lambadi0.271%Hindi30Pahari0.269%Hindi31Bhili/Bhilodi0.265%32Hara/Harauti0.243%Hindi33Nepali0.242%34Gondi0.236%35Bagheli/Baghel Khandi0.221%Hindi36Sambalpuri0.217%Odia37Dogri0.214%38Garhwali0.205%Hindi39Nimadi0.191%Hindi40Surjapuri0.186%Hindi41Konkani0.177%42Kumauni0.172%Hindi43Kurukh/Oraon0.163%44Tulu0.152%45Manipuri0.145%46Surgujia0.144%Hindi47Sindhi0.139%48Bagri0.137%Punjabi49Ahirani0.135%Khandeshi50Banjari0.131%Hindi51Brajbhasha0.129%Hindi52Dhundhari0.122%Hindi53Bodo/Boro0.120%Bodo54Ho0.117%55Gojri/Gujjari/Gujar0.101%Hindi56Mundari0.093%57Garo0.093%58Kangri0.092%Hindi59Khasi0.086%60Kachchhi0.085%Sindhi ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
alt=|ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီ thumb|ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီနှင့် ဓာတ်လှေကား ဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီတော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ကင်းချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းရှိအမြင့် ၁၈၈ ပေမြင့်သည့် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတောင်ထိပ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ ၁၅၃ ပေနှင့် လုံးပတ် ၄၀၁ ပေရှိသည်။
ဦးရာဇ်တော်စေတီဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
စေတီတော်တွင်း ဌာပနာတိုက်ရှစ်ခန်းရှိသည်။
ပွင့်တော်မူခဲ့ပြီးသော ဘုရားလေးဆူဖြစ်သည့် ကကုသန် မြတ်စွာဘုရားကို အရှေ့ဘက်ဌာပနာတိုက်၊ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားကို တောင်ဘက် ဌာပနာတိုက်၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားကို အနောက်ဘက်ဌာပနာတိုက်၊ ဂေါတမ မြတ်စွာ ဘုရားကို မြောက်ဘက်ဌာပနာတိုက်၌ ရွှေစင်သွန်းလုပ်ရည်စူး တည်ထားသည်။
ဆုတောင်းပြည့်ဗျာဒိတ်တော်ရ စေတီတော်တစ်ဆူအဖြစ်ထင်ရှား၍ နှစ်စဉ်မတ်လတွင် ဘုရားပွဲကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ရေလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ကုန်းလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖူးမြော်ရန်ရောက်ရှိလာသည့် ရဟန်း၊ ရှင်လူ၊ ပြည်သူများဖြင့် စည်ကားသည့် စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ဓာတ်လှေကားဖြင့်လဲ တက်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ဤဦးရာဇ်တော်ဓာတ်စေတီတော် ဓာတ်လှေကားမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား၊ စေတီတို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ပထမဆုံး ဓာတ်လှေကား တစ်ခုလဲ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီတော်မြတ် တည်ထားခြင်းမှာလည်း မြတ်ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်၏ ဗျာဒိတ်တော်နှင့်အညီ တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၂၃ ခု၊ ဘီစီ ၅၄၄ ခုနှစ်တွင် ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်သို့ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွလာရာ ဓညဝတီမြို့၏ အနောက်ဘက် ကစ္ဆပနဒီမြစ်၏ အရှေ့ဘက် သေလာဂီရိကျောက်တော်တောင်ထိပ်၌ သက်ဆင်းရပ်နားတော်မူ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာ ဘုရားသခင်က နောင်အခါ ဘုရားရှင်၏ဓာတ်တော်မွေတော်များ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော် မူမည့်နေရာဒေသများကို ဗျာဒိတ်ပေးခဲ့ရာတွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတ ဦးရာဇ်တော်တောင်ထိပ်တွင် ဦးခွံတော်မှ ကြွင်းကျန်သော ဓာတ်တော်များကိန်းဝပ်ပြီး ဦးရာဇ်တော်စေတီဟု တွင်လတ္တံ့ဟူ၍ ဗျာဒိတ်တော် မြွက်ကြားခဲ့ပေသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူပြီးနောက် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်များကို ရခိုင်ဘုရင် သူရိယစက္ကမင်းထံ ပင့်ဆောင်စေလေသည်။
သူရိယစက္ကမင်းနှင့် မိဖုရားရုစိတာတို့သည် သာသနာတော်နှစ် ၂၂၂ နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက် နေ့တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတတောင်ထိပ်၌ နွားလားဥသဘတစ်မော့ (ခြောက်တောင်) စေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်လေသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၃၃ ခုနှစ်၊ အေဒီ ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းအုပ်ချုပ်သော မင်းဗာဘုရင်မြတ်၏သားတော် ဘုရင်မင်းဖလောင်းသည် မြောက်ဦးမြို့မှ အနောက်ဘက်သို့ စစ်ချီထွက်ရာတွင် ကင်းချောင်းဝအနီး၌ စခန်းချညအိပ်ရပ်နားတော်မူ၏။
ညဦးအချိန်တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတတောင်ထိပ်နှင့် သာလာမယတောင်တော်သို့ ရောင်ခြည်တော်များ ကူးယှက်ကွန့်မြူးနေသည်ကို ဘုရင်မင်းဖလောင်းသည် ဖူးမြော်လိုက်ရပေသည်။
ထိုအခါ မင်းဖလောင်းသည် အနောက်တစ်ခွင် စစ်ချီရာတွင် အောင်မြင်ပါက စေတီတော်ကို အသစ်တစ်ဖန်ထပ်မံပြီး ဒါယကာခံယူပါမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုဆုတောင်းကာ စစ်ချီခဲ့လေသည်။
မင်းဖလောင်းသည် အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း စစ်အောင်မြင်လာ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၄၁ ခုနှစ်တွင် သေလာပိဋ္ဌိပဗ္ဗတ တောင်ထိပ်၌ ကျောက်ညိုကျောက်သားအတိဖြင့် အမြင့်သံတောင် ၁၀၀၀ (၁၅၃ ပေ)၊ လုံးပတ်တော် မင်းလံ (၄၀၁ ပေ) ရှိစေတီတော်ကြီးကို ပန်းရန်ကျော် ၁၀၀၀ ဖြင့် ၁၂ နှစ်တိုင် တည်ထားရာ သက္ကရာဇ် ၉၅၃ ခု၊ အေဒီ ၁၅၉၁ တွင်တည်ထားပြီးစီး ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
စေတီတော်ကြီးအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဦးခွံတော်မှ ဓာတ်တော်ကို ထည့်တော်မူပြီး ဌာပနာလေသည်။
ထို့ပြင် ရွှေပြားတင်ထားသော ပိဋကတ်သုံးပုံ၊ အဂသာဝက၊ မဟာသဝကရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့၏ ဓာတ်တော်များကိုလည်း ဌာပနာတိုက် သွင်းတော်မူ၏။
မိဖုရားစိုးမဲကျီ၏ သားရင်သွေးတမျှ ချစ်မြတ်နိုးလှသောပြည်တန်မျက်ရှင် ပတ္တမြားကိုလည်း စေတီတော်ကြီး အထက်ဌာပနာတိုက် တွင် ထည့်သွင်းတည်ထား ကိုးကွယ်ပူဇော်ထားသည်။
ကိုးကား ဦးရာဇ်တော်ဓာတ် ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်မြတ်ကြီး၊ သမိုင်း၊ မော်ကွန်း၊ ကျောက်စာ မြတ်မင်းလှိုင် ပြုစုပြီး စိုးမြင့် ဘာသာပြန်သည့် ရခိုင်ပြည်နယ်ဝတီလေးရပ်ရှိရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများ စာအုပ် ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
ထိုင်းအက္ခရာ(၊ )သည် ထိုင်းဘာသာ၊ တောင်ပိုင်းထိုင်းဘာသာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို ရေးသားရန် အသုံးပြုသော အဘူဂီတနွယ် အက္ခရာဖြစ်သည်။
ဗျည်း ၄၄လုံး(, phayanchana)၊ သရ ၁၆လုံး(, sara)နှင့် ဝဏ္ဏသံ ၃၂လုံး(, or )ရှိသည်။
သမိုင်း ထိုင်းအက္ခရာများသည် ခမာစာပေ ဟောင်းမှဆင်းသက်လာသည်။
( , akson khom), Brahmic တောင်ဘက်အိန္ဒိယကနေဆင်းသက်လာရေးသားခြင်းပုံစံပလ္လဝ အက္ခရာ ( )။
ထိုင်းတီထွင်သောကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးဇာတ်ညွှန်းဖြစ်ဖို့စဉ်းစားသည် သေံအမှတ်အသားများ ထူးခြားတဲ့တန်ချိန်, ညွှန်ပြရန် မွန်ခမာ (မချို့တဲ့ဘဲစေ့စပ်ထားတဲ့ ဩစတြိုအေးရှားတစ်ဘာသာစကားများ ) နှင့် အင်ဒို-အာရီယန် ဘာသာစကားများ က၎င်း၏ဇာတ်ညွှန်းဆင်းသက်လာရာမှ။
တရုတ်နှင့်အခြား တရုတ် - တိဘက်ဘာသာစကား များသည်သူတို့၏ phonological စနစ်တွင်ထူးခြားသောအသံများရှိသော်လည်းသူတို့၏ orthographies များတွင်သေံအမှတ်အသားကိုမတွေ့ရပါ။
ထို့ကြောင့်အညွန်းအမှတ်အသားများသည်ထိုင်းဘာသာစကားတွင်တီထွင်ဆန်းသစ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်အခြားဆက်စပ်သောဘာသာစကားများနှင့်အရှေ့တောင်အာရှရှိ တိဘက် - ဗမာဘာသာစကားများ ကိုလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
ထိုင်း (၎င်း၏ညီအစ်မစနစ်ဖြစ်သောလာအို) နှင့်တွဲဖက်သောဗျည်းအက္ခရာများနှင့်လွတ်လပ်သောသရအက္ခရာများမရှိကြပါ။
ဒီဇိုင်းနှစ်ခုလုံးမှာဗြဟ္မဏစာများ (ဥပမာ - မြန်မာ နှင့် ဘာလီ ) များတွင်တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
Unicode Consortium. "Southeast Asia". In The Unicode Standard Version 12.0 (p. 631). တွဲဖက်ဗျည်းနှင့်အတူ script များမှာတော့ဗျည်းတစ်ခုချင်းစီကိုပုံစံနှစ်ခုရှိပါတယ်: အခြေစိုက်စခန်းနှင့်ဆက်စပ်။
ဗျည်းအ စုအဝေး ဗျည်းနှစ်မျိုးနှင့်ကိုယ်စားပြုသည်။
ဒေဝနာဂရီ ကဲ့သို့စတိုင်နှစ်မျိုးသည် စာလုံးအကြီးအရွတ် များပြုလုပ်နိုင်သည်။
လွတ်လပ်သောသရအက္ခရာကိုသရအမှတ်အသားဖြင့်စတင်သောအခါစသည်တို့ကိုအသုံးပြုသည်။
ထိုင်းရိုးရာအစဉ်အလာအရဇာတ်ညွှန်းရေးသားခြင်းကို မဟာဘုရင်ကြီး ရာမ်ခမ်ဟယ် ( ဒီစိန်ခေါ်ထားပြီးသော်လည်း) 1283 ခုနှစ်။
right| Ram Khamhaeng ကမ္ပည်း - proto-Thai script ( Bangkok National Museum ) ကို အသုံးပြု၍ ရှေးအကျဆုံး ကမ္ပည်းစာ အော်သိုဂရက်ဖီ စာလုံးပေါင်းနှင့်အသံအကြားမျှတသောရှုပ်ထွေးသောဆက်နွယ်မှုရှိသည်။
ပြဿနာအမျိုးမျိုးရှိတယ် - ဗျည်းအသံများစွာအတွက်နှစ်မျိုးလုံးသည်တူညီသောအသံကိုကိုယ်စားပြုသောကွဲပြားခြားနားသောစာလုံးနှစ်လုံးရှိသည်။
၎င်းသည်သမိုင်းကြောင်းအရထိုင်းဘာသာစကား၏ Phonology တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သောအဓိကပြောင်းလဲမှု ( အသံအတိုးအကျယ် ) မှဖြစ်ပေါ်သည်။
ထိုင်းအက္ခရာကိုဖန်တီးချိန်တွင်ဘာသာစကားတွင်အသံသုံးလုံးနှင့် အသံထွက် နှင့်အသံမပါသောဗျည်းအက္ခရာများအကြားစကားလုံးအ ပြည့်ပါရှိသည် (ဥပမာ bdglmn vs. ptk hl hm hn )။
နောက်ပိုင်းတွင်အသံခွဲခြားမှုပျောက်ကွယ်သွားသော်လည်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင်မူမူလတန်ချိန်သုံးခုစီသည်နှစ်ပိုင်းကွဲသွားသည်။
မူလအသံဗျည်း (ခေတ်သစ် "အနိမ့်" ဗျည်းအက္ခရာများ) ကနိမ့်မျိုးကွဲအသံနှင့်ထုတ်လုပ်မှုအားဖြင့်နှစ်ပိုင်းကွဲသည်။
ဗျူနို (ခေတ်သစ် "အလယ်အလတ်" နှင့် "မြင့်သော" ဗျည်းသင်္ကေတများ) သည်ပိုမိုမြင့်မားသောမူကွဲသေံကိုထုတ်လုပ်သည်။
ထိုင်းသည် သက္ကတ နှင့် Pali မှစကားလုံးအမြောက်အမြားကိုငှားရမ်းခဲ့ပြီး ထိုအက္ခရာများ၏ မူလစာလုံးပေါင်းကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်စေရန်အတွက် ထိုင်းအက္ခရာကို တီထွင်ခဲ့သည်။
ထိုင်းအက္ခရာ Sanskrit နှင့်ပါဠိအတွက် သီးခြားအသံကိုယ်စားပြုကြောင်းစာလုံး (ဥပမာမှာ "ပွား" ၏အရေအတွက်ရှိပါတယ်သောဤနည်းလမ်းများ breathy ထုတ်ဖော်ပြောဆို အသံ BH, DH, DH, JH, gh နှင့် retroflex အသံ T th D DH N) ဒါပေမယ့်အရာဘယ်တော့မှ ထိုင်းဘာသာစကားဖြင့်အသံကွဲပြားသည်။
ဤရွေ့ကားအများစုသို့မဟုတ်သီးသန့် Sanskrit နှင့်ပါSanskritိချေးငွေများအတွက်အသုံးပြုကြသည်။
မူရင်း Sanskrit နှင့်ပါ Paliစာလုံးပေါင်းများကိုထိန်းသိမ်းလိုသောဆန္ဒသည်စကားလုံး၏အသံထွက်တွင်အထူးသဖြင့်များပြားလှသောထပ်တူကျသောအသံထွက်များကိုဖြစ်ပေါ်စေသည် (ထိုင်းသည်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့်အသံများ၌အကန့်အသတ်ဖြင့်သာရှိသော်လည်း Sanskrit သည်ဖြစ်နိုင်ချေအားလုံးကိုခွင့်ပြုသည်။
တစ် / / ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်) အဖြစ်အသံတိတ်အက္ခရာအတော်ကြာ။
ထို့အပြင် Sanskrit နှင့် Pali စကားလုံးများမှ ဗျည်းအက္ခရာများသည်များသောအားဖြင့် တိတ်ဆိတ်နေသည်။
စကားလုံးများ၏စာလုံးပေါင်းသည် Sanskrit သို့မဟုတ် Pali orthography နှင့်ဆင်တူသည်: ထိုင်း ( sǎamaarth စာလုံးပေါင်းပေမယ့်အသံထွက် r နှင့်အသံတိတ် r -mat အသံထွက် r ကိုနှင့်တစ် ဦး aspirated ဗျည်းကိုအသုံးပြု။
ကိုယ်စားပြုကြောင်းလွင်ပြင် t ကို) "ဖြစ်နိုင်မည်" (Sanskrit समर्थ samartha ) ထိုင်း ( ချန်ဒရ် စာလုံးပေါင်းပေမယ့်အသံထွက် chan နှင့် ဒ နှင့် ရအသံတိတ်နေသောကြောင့်) "လ" (သက္ကတ चन्द्र ချန္ဒြ ) ထိုင်းအက္ခရာရှိသည်မဟုတ်ကြဘူး အသေး များနှင့် မြို့တော် ရောမအက္ခရာနဲ့တူပုံစံများ။
စကားလုံးများအကြားအကွာအဝေးအချို့ကိုဘာသာဗေဒဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများမှအပအသုံးမပြုပါ။
ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ် အသေးအဖွဲစာကြောင်း များမှ ခေတ္တရပ်တန့်ခြင်းကိုကော်မာ ( ဖြင့်မှတ်သား နိုင်သည် or , chunlaphak သို့မဟုတ် luk nam ) နှင့်အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်းအဓိကခေတ္တရပ်နားခြင်း ( or , mahap phak or chut ) သို့သော်မကြာခဏနေရာလွတ် ( ) ဖြင့်မှတ်သားသည် , နိုး )။
ငှက်မျက်လုံး๏ ( , ta kai , fong man ) ယခင်ကအပိုဒ်များဖော်ပြခဲ့ပေမယ့်ယခုပေါရာဏဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းအရေးအသားသည်မျက်တောင်အဖွင့်အပိတ် ( ) ကိုလည်းအသုံးပြုသည် , anyaprakat ) နှင့်ကွင်း (ကွင်းခတ်များ) ( , wong lep သို့မဟုတ် , nakha likhit ), ဒါပေမယ့်စတုရန်းကွင်းခတ်တွေ၊ အက္ခရာစဉ်စာရင်း ဗျည်း ကွဲပြားသောဗျည်းအသံ ၂၁ ကိုကိုယ်စားပြုသောဗျည်းအက္ခရာ ၄၄ ခုရှိသည်။
အတွင်းတည်ရှိကြောင်းအသံမှမိတ္တူပွားဗျည်းဖြစ်စေကိုက်ညီ ဟောငျးထိုင်း အက္ခရာဖန်တီးခဲ့သည့်အချိန်ပေမယ့် (အထူးသဖြင့်အတွက်မဟုတ်တော့တည်ရှိမှာ အသံ obstruents ထိုကဲ့သို့သော bdgvz ကဲ့သို့), ဒါမှမဟုတ်ကွဲပြားခြားနားသော သက္တတ နှင့် ပါဠိ ထိုင်းအတွက်တူညီအသံထွက်ဗျည်း။
ထို့အပြင်ဗျည်းအက္ခရာလေးလုံးတွဲတွင် ၄၄ ခု၏အက္ခရာများမပါ ၀ င်ပါ။
ဗျည်းအက္ခရာသုံးလုံးကိုခွဲခြားထားသည် - အက္ခရာစဉ်အတိုင်းအလယ်တွင် ( , klang ) မြင့်မားသော ( , သီဆို ) နှင့်အနိမ့် ( , tam ) class - အောက်ပါဇယားတွင်ဖော်ပြထားသည်။
ဤအတန်းအစားသတ်မှတ်ချက်များသည်ရှေးထိုင်းဘာသာတွင်စာလုံးများနှင့်ကိုက်ညီသောအသံများ၏အသံအရည်အသွေးများကိုရောင်ပြန်ဟပ်သည်။
အထူးသဖြင့် "အလယ်" အသံများသည် အသံမဲ့သောစိတ် မရှိသော မှတ်တိုင်များဖြစ်သည်။
"မြင့်သော" အသံ, အသံမရှိ aspirated မှတ်တိုင်များသို့မဟုတ်အသံမဲ့ fricatives ; အသံနိမ့် "အသံ"။
နောက်ဆက်တွဲအသံပြောင်းလဲမှုများသည်ဤအတန်းများ၏အသံထွက်သဘောသဘာဝကိုဖုံးကွယ်ထားသည်။
Modern Thai sounds /b/ and /d/ were formerly — and sometimes still are — pronounced /ʔb/ and /ʔd/. For this reason, they were treated as voiceless unaspirated, and hence placed in the "middle" class; this was also the reason they were unaffected by the changes that devoiced most originally voiced stops. ယနေ့တွင်အသံနိမ့်ခြင်းမရှိသောဗျည်းအက္ခရာများနှင့်အတူလိုက်ပါလာသည့်သရသံ၏တိုတောင်းသောသို့မဟုတ်ရှည်လျားသောရှည်လျားသောအရှည်နှင့်အတူအခြေပြုစကားလုံးကိုဆုံးဖြတ်ရန် ( , pheun siang )။
ရှည်လျားသောသရသံနှင့်အတူလူလတ်တန်းစားဗျည်းအက္ခရာများသည်ထပ်တိုးတန်ချိန် ၄ ခုစာလုံးဖြင့်ထိန်းချုပ်သောဗျည်းအက္ခရာလေးလုံးအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည် - mai ek, mai tho, mai tri နှင့် mai chattawa။
အမြင့်နှင့်အနိမ့်လူတန်းစားဗျည်းများ, မှာပြထားတဲ့အတိုင်း mai ek နှင့် mai tho ကန့်သတ်ထားသည်။
ကွဲပြားခြားနားသောအမှတ်အသားနှစ်ခု၏အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူမှုသို့မဟုတ်၎င်းတို့၏မရှိခြင်းသည်အနိမ့်လူတန်းစားဗျည်းများနှင့်သက်ဆိုင်သောအဆင့်မြင့်ဗျည်းအတွက်ခွင့်မပြုသည့်တန်ချိန်များကိုစာလုံးပေါင်းရန်ခွင့်ပြုသည်။
အနိမ့်လူတန်းစားမြင့်မားသောလူတန်းစားဗျည်းအောက်ပါအတိုင်းရှိရာ digraphs ၏ဖြစ်ရပ်အတွက်ပိုမိုမြင့်မားလူတန်းစားစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေကိုသက်ဆိုင်ပေမယ့်အသုံးပြုသည်ဆိုပါကညွှန်ပြ, အနိမ့်လူတန်းစားတ ဦး တည်းကျော်သွား; အညီ, ho nam နှင့် Tone ဇယားအောက်တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း o nam ကို digraphs ဟုယူဆနိုင်သည်။
Only low class consonants may have a base accent determined by the syllable being both long and dead. မှတ်စုများ အကူအညီသင်ယူမှုစေရန်, တစ်ဦးချင်းစီဗညျြးအစဉ်အလာတစ်ခုနှင့်ဆက်စပ်နေသည် acrophonic တူညီတဲ့အသံနှင့်စတင်, ဒါမှမဟုတ်တစ်ခုခုကိုအဓိကကဖန်တီးထားကြောင်းထိုင်းစကားလုံး။
ဥပမာ k k အက္ခရာ k သည် kho khai (ขไข่) ဖြစ်ပြီး kho သည်ကိုယ်စားပြုသည့်အသံဖြစ်သည်။
khai (ไข่) သည်တူညီသောအသံနှင့်စတင်သော“ egg” ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသောစကားလုံးဖြစ်သည်။
ဗျည်းနှစ်လုံးဖြစ်သောฃ ( kho khuat ) နှင့်ฅ ( kho khon ) သည်ထိုင်းဘာသာ၌မသုံးတော့ပါ၊ သို့သော်များစွာသောကီးဘုတ်နှင့်စာလုံးအစုများတွင်တွေ့နိုင်သည်။
၁၈၉၂ တွင် အက်ဒဝင် Hunter McFarland မှပထမဆုံးထိုင်းလက်နှိပ်စက်ကိုတီထွင်သောအခါဇာတ်ကောင်အားလုံးအတွက်နေရာမရှိသလောက်ဖြစ်သဖြင့်နှစ်ယောက်ကိုချန်ထားခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင်၊ ဤစာလုံးနှစ်လုံးသည် Sanskrit သို့မဟုတ်ပါaliိအက္ခရာများနှင့်မကိုက်ညီပါ။
၎င်းတို့တစ်ခုချင်းစီသည်၎င်းကိုရှေ့တွင်ဖော်ပြထားသောပုံစံ၏ပြုပြင်ထားသောပုံစံတစ်ခု (နှိုင်းယှဉ် (နှင့်ค) တွင်တူညီသောအသံထွက်နှင့်အတူတူသောအသံထွက်အတန်းနှင့်အတူတူပါပဲ။
(အတန်ငယ်ဥရောပ ရှည်လျားသော ကဲ့သို့)။
ဒါကသူတို့ကိုမလိုအပ်တဲ့စေသည်။
၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်များကစတင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် Siam သည်ထိုင်းဘာသာတွင် ၂၀၀၆ ရုပ်ရှင်ဖြင့်ရိုက်သော ' Flying Fire Person (အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ Dynamite Warrior ) တွင်ฅ လူ ကိုစာလုံးပေါင်းရန် to kho khon ကိုအသုံးပြုသည်။
လူ ကိုစာလုံးပေါင်းသည့် is အောက်ပါဇယားတွင် entry အတွက် entry ကိုနှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။
romanisation အတွက်ညီမျှခြင်းကိုအောက်ပါဇယားတွင်ပြထားသည်။
ဗျည်းအက္ခရာအမြောက်အမြားကိုစာသား၏အစနှင့်အဆုံးတွင်ကွဲပြားစွာအသံထွက်သည်။
ကန ဦး နှင့် နောက်ဆုံး ကော်လံရှိ entries များသည် syllable ရှိသက်ဆိုင်ရာနေရာများတွင်ထိုဗျည်းအတွက်အသံထွက်ကိုညွှန်ပြသည်။
ထည့်သွင်းမှုသည် '-' ရှိပါကဗျည်းအက္ခရာကိုပိတ်ရန်အသုံးမပြုပါ။
ဗျည်းအက္ခရာများပေါင်းစပ်ထားခြင်းကစာရေး။
ရသောစာလုံးပေါင်းအဆုံးသတ်သွားသောအခါပထမတစ်ခုသာအသံထွက်သည်။
ဖြစ်နိုင်သောပိတ်နိုင်သောဗျည်းအသံများကို 'k', 'm', 'n', 'ng', 'p' နှင့် 't' ကန့်သတ်ထားသည်။
romanisation များအတွက်အရာရှိတဦးကစံချိန်စံညွှန်းအတွက်နေကြသော်လည်း ကူးယူမှတ်တမ်းတင်၏တော်ဝင်ထိုင်းအထွေထွေစနစ် (RTGS) တော်ဝင်ထိုင်းအင်စတီကျုအားဖြင့်သတ်မှတ်လျက်, နီးပါးတူညီ ကသတ်မှတ် Standardization များအတွက်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း အတော်များများစာပမြေားကွဲပြားခြားနားသော romanisation စနစ်များကိုအသုံးပြုပါ။
နေ့စဉ်လေ့ကျင့်မှုတွင်စိတ်ရှုပ်ထွေးစေသည့်စာလုံးပေါင်းအမျိုးမျိုးကိုအသုံးပြုသည်။
စကားလုံးတစ်လုံးမည်သို့ပြောရမည်ကိုသိရန်ခက်ခဲသည် (သို့) စကားလုံးနှစ်လုံး (ဥပမာမြေပုံနှင့်လမ်းအမှတ်အသားတွင်) သည်အတူတူပင်ဟုတ်မဟုတ်ကိုဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။
ပိုမိုတိကျသောသတင်းအချက်အလက်များအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအသံထွက်အက္ခရာ (IPA) နှင့်ညီမျှသည်။
အက္ခရာစဉ် SymbolNameRTGSIPAClassThaiRTGSMeaningInitialFinalInitialFinalกก ไก่ko kaichickenkkmidขข ไข่kho khaieggkhkhighฃฃ ขวดkho khuatbottle (obsolete)khkhighคค ควายkho khwaibuffalokhklowฅฅ คนkho khonperson (obsolete)khklowฆฆ ระฆังkho ra-khangbellkhklowงง งูngo ngusnakengnglowจจ จานcho chanplatechtmidฉฉ ฉิ่งcho chingcymbalsch –highชช ช้างcho changelephantchtlowซซ โซ่so sochainstlowฌฌ เฌอcho choetreech –lowญ หญิงyo yingwomanynlowฎฎ ชฎาdo cha-daheaddressdtmidฏฏ ปฏักto pa-takgoad, javelinttmidฐ ฐานtho thanpedestalththighฑฑ มณโฑtho monthoMontho, character from Ramayanathtlowฒฒ ผู้เฒ่าtho phu-thaoelderthtlowณณ เณรno nensamanerannlowดด เด็กdo dekchilddtmidตต เต่าto taoturtlettmidถถ ถุงtho thungsackththighทท ทหารtho thahansoldierthtlowธธ ธงtho thongflagthtlowนน หนูno numousennlowบบ ใบไม้bo baimaileafbpmidปป ปลาpo plafishppmidผผ ผึ้งpho phuengbeeph –highฝฝ ฝาfo falidf –highพพ พานpho phanphanphplowฟฟ ฟันfo fanteethfplowภภ สำเภาpho sam-phaoJunkphplowมม ม้าmo mahorsemmlowยย ยักษ์yo yakgiant, yakshay or n or lowรร เรือro rueaboatrnlowลล ลิงlo lingmonkeylnlowวว แหวนwo waenringwlowศศ ศาลาso salapavilion, salasthighษษ ฤๅษีso rue-sihermitsthighสส เสือso sueatigersthighหห หีบho hipchest, boxh–highฬฬ จุฬาlo chu-lakitelnlowออ อ่างo angbasin –midฮฮ นกฮูกho nok-hukowlh –low မှတ်စုများ။