kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆက်ပါဦးအံ့— ဤသံဃာ့ဂုဏ်တော်ကို အဖန်တလဲလဲ လုံ့လပြုသော ရဟန်းသည် သံဃာ၌ ရိုသေခြင်း-တုပ်ဝပ်ကျိုးနွံခြင်း-ရှိ၏၊ သဒ္ဓါ-သတိ-ပညာ-ကုသိုလ်-ပြန့်ပြောပေါများ သည်၏အဖြစ်ကို ရ၏။
နှစ်သက်, ဝမ်းမြောက်ခြင်းများ၏၊ ဘေးအမျိုးမျိုးကို နှိပ်နင်းနိုင်၏၊ ဒုက္ခအားလုံးကို သည်းခံနိုင်စွမ်းရှိ၏၊ သံဃာနှင့် အတူတကွနေရ၏ ဟူသော အမှတ်သညာကို ရ၏။
သံဃာ့ဂုဏ်တော်ကို အဖန်တလဲလဲ အောက်မေ့ဆင်ခြင်သော သတိ၏ ကိန်းအောင်းရာဖြစ်သော ထိုသံဃာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပွားများသော ယောဂီ ရဟန်း၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် (အညီအညွတ် စည်းဝေးသော သံဃာရှိသော ဥပုသ်အိမ်ကဲ့သို့) အပူဇော်ခံထိုက်၏။
သံဃာ့ဂုဏ်ကို ရခြင်းငှာ စိတ်ညွတ်၏။
လွန်ကျူးအပ်သော ဝတ္ထုနှင့် တွေ့လတ်သော် ထိုယောဂီရဟန်း၏ မျက်မှောက်၌ သံဃာတော်ကိုမြင်ရဘိသကဲ့သို့ ရှက်ခြင်း, ကြောက်ထိတ်လန့်ခြင်းသည် ရှေးရှ ဖြစ်၍တည်၏။
အထက်မဂ်, ဖိုလ်တရားကို ထိုးထွင်း၍ မသိနိုင်သော်လည်း သုဂတိဘဝလျှင် လည်းလျောင်းရာရှိ၏ (ဝါ) သုဂတိဘဝသို့ လားရောက်နိုင်၏။
ထို့ကြောင့် ပညာရှိသောသူသည် ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း ကြီးသော တန်ခိုးအာနုဘော်ရှိသော သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း၌ အခါခပ်သိမ်း မမေ့မလျော့ ပွားများ အားထုတ်ခြင်းကို ပြုရာ၏။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၁၄။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၈၁။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဓမ္မာရာမ အမည်ရှိသော ထေရ်ဓမ္မာရာမတ္ထေရ (ပု) [ဓမ္မာရာမ+ထေရ]၊ တရားအလုပ်၌ မွေ့လျော်သောမထေရ်။
(၄-လလွန်မြောက်လျှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော့မည်ဟု ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် ရဟန်း ထောင်ပေါင်း များစွာတို့ ဘုရားရှင်နှင့် မကွေမကွာ အတူရှိကြ၏၊ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့ မျက်ရည်လွှတ်စို ငိုယိုကြ၏၊ ရဟန္တာများ ဓမ္မသံဝေဂ ဖြစ်ကြ၏၊ ဘုရားရှင်ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ဘယ်လို လုပ်ကြရမည်နည်းဟု နောင်ရေးတွေးကြံ လှည့်လည်ကြကုန်၏၊ ဓမ္မာရာမထေရ်သည် ရဟန်း များထံမချဉ်းကပ်ပဲ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်မစံမီ ရဟန္တာဖြစ်ရန် တရားအားထုတ်၍ နေ၏၊ ရဟန်းတို့က မေးသောအခါ စကားတို့မျှပင် မပေးပဲနေရာ ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြ၏၊ ဘုရားရှင်က ဓမ္မာရာမမထေရ်အား မေးမြန်းတော်မူရာ ဓမ္မာရာမထေရ်က ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်မစံမီ ရဟန္တာဖြစ်လိုသဖြင့် တရားအားထုတ်၍ နေပါကြောင်း လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့ သင်တို့ ငါဘုရားကို ချစ်ခင်လေးမြတ်တယ်ဆိုလျှင် ဓမ္မာရာမလို တရားအလုပ်ကို အပတ် တကုတ်အားထုတ်နေရမည်၊ ပန်းနံ့သာတို့ဖြင့် ပူဇော်သူသည် ငါဘုရားအား ပူဇော်သူမမည်၊ ဓမ္မာနုဓမ္မအကျင့်ကို ကျင့်သူသည်သာ ငါ ဘုရားအား ပူဇော်သူမည်၏ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏၊ ဒေသနာအဆုံး ဓမ္မာရာမထေရ် ရဟန္တာဖြစ်သည်။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၄-၅။
D.P.လည်း ကြည့်။
) ဓမ္မာရာမတ္ထရံ အာရဗ္ဘ ကထေတိ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၄။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ရဟန္တာများ။
ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းတွင် ဓမ္မာရာမကျောင်းတိုက် အမည်ဖြင့် တည်ရှိခဲ့သော ကျောင်းတိုက်များမှာ (က) အနောမဒဿီ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံရာ ဓမ္မာရာမ ကျောင်းတိုက်ဓမ္မာရာမ (ပု) [ယဒိစ္ဆာနာမ်]။
(က) အနောမဒဿီ ဇိနော သတ္ထာ၊ ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၃၈။
(ခ) ပဒုမဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံရာ ဓမ္မာရာမကျောင်းတိုက်။
(ခ) ပဒုမော ဇိနဝရော သတ္ထာ၊ ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော။
(ဂ) သီဟိုဠ်ကျွန်း ပုလတ္ထိမြို့၌ B.E. ၁၄၅၅-တွင် နန်းတက်သော စတုတ္ထကဿပမင်း၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ် ဣလင်္ဂသေန ဓမ္မရုစိကဂိုဏ်းသား ရဟန်းတို့အား ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ဓမ္မာရာမ ကျောင်းတိုက်။
(ဂ) ဓမ္မရုစိက ဘိက္ခူနံ၊ ဓမ္မာရာမမကာရယိ။
မဟာဝံသ၊၅၀။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ မဟာဝိဟာရကျောင်းတိုက်ကြီး တည်ပြီး၍ ၂၁၇-နှစ် ၁၀-လ ၁၀-ရက် အကြာ B.C.၂၉-၁၇-အတွင်း BE.၄၅၅-နှစ် လောက်တွင် အဘယဂိရိဂိုဏ်းကြီး ပေါ်လာသည်။
၈၁-၈၂။
ယင်းဂိုဏ်းသည် ဓမ္မရုစိ အမည်ရသည်။
အကျယ် သီဟိုဠ် မဟာယာန ဒဿနကျမ်း ၇ဝ-၇၄-ကြည့်။
) ဓမ္မရုစိသာဂလိယာ၊ လင်္ကာဒီပမှိ ဘိန္နကာ။
မဟာဝံသ၊၅။
(မဟာဝံသဋီကာ။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
သာဂလိယဂိုဏ်းသည် A,D. ၂၆၉-၂၉၁-တွင် သီဟိုဠ်၌မင်းပြုသော ဂေါဋ္ဌာဘယမင်းလက်ထက်၌ တည်ထောင်သည်၊ အဘယဂိရိကျောင်းတိုက်မှ ဥဿိလိယတိဿအမည်ရှိသော ရဟန်းသည် နောက်ပါရဟန်း ၃၀၀-ခန့်ဖြင့် ဒက္ခိဏဝိဟာရ၌ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်၏၊ ယင်းရဟန်းများအနက် သာဂလ မည်သော မထေရ် တစ်ပါး ပါရှိ၏၊ ယင်းမထေရ်ကိုစွဲ၍ သာဂလိယဂိုဏ်းဟု ထင်ရှားသည်။
) မဟာယာန အဒဟသ်။
ဓမ္မရုစိဂိုဏ်း ကြည့်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
ပရိနိဗ္ဗာန်-ပြု-ဝင်စံ-ခြင်း၊ ကိလေသာ, ခန္ဓာတို့၏ (အကြွင်းမဲ့)-မဖြစ်-ကုန်ဆုံး-ပျက်စီး-ခြင်းပရိနိဗ္ဗာန (န) [ပရိ+နိ+ဝါ+ယု(ပရိနိဝါဏ-သံ)]။
ပရိနိဗ္ဗာန် သုံးမျိုး ယင်းပရိနိဗ္ဗာန်သည် ကိလေသပရိနိဗ္ဗာန်, ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်, ဓာတ်တော်တို့၏ အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးခြင်းဟုဆိုအပ်သော ဓာတုပရိနိဗ္ဗာန်အားဖြင့် ၃-မျိုးရှိသည်၊ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ကိလေသပရိနိဗ္ဗာန်သည် ဘုရားဖြစ်တော်မူစ ဗောဓိပင်ရင်းကပင် ဖြစ်တော်မူခဲ့သည်။
ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်သည် ကုသိနာရုံပြည် မလ္လာမင်းတို့၏ ဥယျာဉ် အင်ကြင်းပင်ပျို နှစ်ပင်တို့၏ အကြား၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဓာတုပရိနိဗ္ဗာန်သည် နောင် သာသနာတော် ကွယ်ပျောက်သောအခါ ဗောဓိပင်၌ သာသနာတော် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးသောအခါ လူ့ပြည်, နတ်ပြည်, နဂါးပြည်တို့မှ ရှိရှိသမျှ အားလုံးသော ဓာတ်တော်တို့သည် ဖြစ်လိမ့်မည်။
ဓာတုပရိနိဗ္ဗာန် ပြုပုံ ရှေးဦးစွာ သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာစေတီ၊ ထိုမှ နာဂဒီပကျွန်း ရာဇာယတနစေတီ၊ ထိုမှ မဟာဗောဓိပင်သို့ ကြွသွားတော်မူကြလိမ့်မည်။
မဟာဗောဓိပင်၌ ဓာတ်တော်အားလုံး စုရုံး၍ လက္ခဏာတော်ကြီးငယ် အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သော တခဲနက်သော ရွှေဆင်းတုတော် ပုံဟန် ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် ရောင်ခြည်တော် ၆-သွယ် ကွန့်မြူးလျက် ရေမီးအစုံအစုံသော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူကာ ဗြဟ္မာ့ပြည် တိုင်အောင် အခိုးအလျှံ တက်စေလျက် တေဇောဓာတ် လောင်ကျွမ်းတော်မူကြလိမ့်မည်။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၈၁။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁၃-၄။
ထေရဋ္ဌ၊၁၊၅၅။
ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ကြောင်း ရှင်တော်မြတ်ဘုရားသည် ကိုယ်တော် မြတ်၏နောက်မှ မာရ်နတ် တကောက်ကောက် လိုက်၍ တောင်းပန်နှောင့်ယှက်သောကြောင့် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူသည် မဟုတ်ပေ၊ ကိုယ်တော်တိုင် ဆုံးမချေချွတ်မှ ကျွတ်သင့်သော ဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တဝါများ မရှိသောကြောင့် ကုဋေနှစ်သန်းလေးသိန်းသော သမာပတ်များကို ဝင်စားပြီးမှ ကိုယ်တော်မြတ်၏ ဆန္ဒတော်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူသည်။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၉။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၉၈။
ရိုသေလေးမြတ်စွာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှု မပြုကြသောကြောင့် ဓာတ်တော်များ တေဇောဓာတ်လောင်ကျွမ်းကာ ကွယ်ပျောက်ရသည်။
ဓာတ်တော်များ တေဇောဓာတ်လောင်ကျွမ်းပြီးမှ ဘုရားရှင်သာသနာတော် ကွယ်ပျောက်သည်၊ သာသနာတော် မကွယ်ပျောက်မီ တစ်ပါးသောဘုရားရှင်တို့ ပွင့်ရိုးထုံးစံ မရှိချေ၊ တစ်ဆူသော ဘုရားရှင် သာသနာတော် ကွယ်ပျောက်ပြီးမှသာ တစ်ပါးသော ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူကြရသည်။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၈။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူရာ ဌာနသည် နတ်လူအပေါင်း သွားရောက်ဖူး မြော် သံဝေဂယူသင့်သော သံဝေဇနိယ ၄-ဌာနတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဒီ၊၂၊၁၁၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၂-၃။
အံ၊၁၊၁၄၅။
) (၁) သမ္ပဇာနဿ ပဝတ္တပရိယာဒါနေ ပညာ ပရိနိဗ္ဗာနေ ဉာဏံ။
ပရိနိဗ္ဗာနေ ဉာဏန္တိ အရဟတော ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ ပရိနိဗ္ဗာနံ အပ္ပဝတ္တံ အနုပါဒိသေသပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ တသ္မိံ ကိလေသ ပရိနိဗ္ဗာနေ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေ စ ပဝတ္တံ ဉာဏံ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၈။
အပ္ပါသုတ္တော တွံ ပါပိမ ဟောဟိ၊ န စိရံ တထာဂတဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတိ။
ဒီ၊၂၊၈၉၊ ၉၆။
သံ၊၃၊၂၃၀။
အံ၊၃၊၁၃၁။
ဥဒါန၊၁၅၅။
တံ အပ္ပဋိသန္ဓေကံ ပရိနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ မရဏမ္ပိ မေ ဘဒ္ဒကံ။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၄၄။
(ဒီ၊၂၊၉၉၊ ၁၀၁၊ ၁၁၅-၈၊ ၁၂၂-၃-၄-၈။
ဒီ၊၃၊၄၅။
မ၊၁၊၅၅၊ ၂၉၈။
မ၊၃၊၁၆၈။
သံ၊၁၊၁၆၀-၁။
အံ၊၂၊၄၄၉၊ ၄၅၂။
အံ၊၃၊၁၃၁၊ ၂၄၆၊ ၃၀၇။
အဘိ၊က၊၄၄၂-၉။
ပဋိသံ၊၉၇-၈။
အပါ၁။
အပ၊၂၊၂၀၇၊ ၂၂၀။
စူဠနိ၊၁၀၈။
ဇာ၊၁၊၂၈၃-၄။
မိလိန္ဒ၊၃၀။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၅။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၊ ၁၂၀၊ ၃၁၉။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၊ ၁၅၉၊ ၁၇၂၊ ၁၈၆-၇၊ ၁၉၀-၁-၅။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၆၊ ၈၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၈။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၀၊ ၆၂၊ ၁၈၃။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၈၁၊ ၂၃၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၉၊ ၂၀၅-၆။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၊ ၂၅၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၀၊ ၃၃၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇၊ ၂၀၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၅၊ ၂၉၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၆၅-၇။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၄၆။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၂၊ ၃၈၁။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၁၊ ၃၄၀၊ ၃၆၄။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၈၆၊ ၃၈၈၊ ၃၉၀။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၂၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၆။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၉၊ ၃၀၉။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၁၄၃၊ ၂၅၅။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၅၊ ၃၆၅။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၊ ၂၄၃၊ ၂၅၈၊ ၃၄၈၊ ၃၅၇၊ ၄၂၀-၇၊ ၄၉၀။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၉၃၊ ၁၄၈၊ ၁၆၁၊ ၂၉၉။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၉။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၆၊ ၂၉၅။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၁၆၊ ၃၂၀။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၆၇၊ ၁၇၃။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၉။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၄၉၊ ၃၀၀။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၁၃၃။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၄၄၊ ၁၉၂။
ဝဇိရ၊၂၉။
သာရတ္ထ၊၁၊၂၉၊ ၁၇၃၊ ၁၉၃။
ဝိမတိ၊၁၊၁၁၊ ၃၈။
ဝိမတိ၊၂၊၁၁၃၊ ၂၆၆၊ ၃၀၀-၁။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၉၇-၉၊ ၃၃၂။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၂၀-၂၊ ၁၃၅၊ ၁၄၇၊ ၁၅၀၊ ၁၈၈၊ ၂၂၀။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၈၃၊ ၉၃။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၄၀၊ ၇၅၊ ၂၉၄-၇။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၀၀၊ ၁၁၉၂၇၀။
မ၊ဋီ၊၃၊၉၁-၃၊ ၁၆၅၊ ၁၈၁၊ ၂၉၉။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၁၇။
သံ၊ဋီ၊၂၊၉၅၊ ၅၀၆။
အံ၊ဋီ၊၃၊၄၈၊ ၂၀၈၊ ၂၅၅၊ ၃၅၅။
မူလဋီ၊၃၊၄၇။
အနုဋီ၊၃၊၅၈။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၁၀၅တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၄ အပိုင်း-၂ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိဗ္ဗာန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ အထွတ်အမြတ်နေရာများ။
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် သတ္တကနိပါတ် သံယောဂသုတ်ကို ကြည့်ရာတွင် ဤသို့တွေ့ရပေသည်။
ဣတ္ထိ ဘိက္ခဝေ အဇ္ဈတ္တံ ဣတိန္ဒြိယံ မနသိကရောတိ ဣတ္ထိကုတ္တံ ဣတ္ထာကပ္ပံ။
ဧဝံ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဣတ္ထိ ဣတ္ထတ္တံ နာတိဝတ္တတိ၊ (အံ၊၂၊၄၄၀။
) (အံ-သတ္တကနိပါတ် သံယောဂသုတ်) ဤသုတ်၌ သက္ကာယဒိဋ္ဌိနှင့် ဘဝတဏှာကို အခြေခံပြီး အဖိုအမ ဖြစ်တတ်ပုံ အကြမ်းစားကို ဒေသနာအစဉ် ရောက်သည်အားလျော်စွာ ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
သုတ္တန် အကျဉ်းချုပ် ဤသံယောဂသုတ်ကို အကျဉ်းချုပ်သော် ဤသို့ ရပေ၏၊ (၁) မိန်းမသည် မိမိဘဝကို သာယာ၏၊ မိမိဘဝကို သာယာယင်း ယောက်ျားတို့၏ သွင်ပြင်ဟန်ပန်ကို သဘောကျ၏၊ ယောက်ျားနှင့် တွဲယှဉ်ခြင်းကို မျှော်လင့်တောင့်တ၏၊ တွဲယှဉ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကြည်နူးမှုကို မျှော်လင့်တောင့်တ၏၊ မျှော်လင့်တောင့်တသည့်အတိုင်း တွဲယှဉ်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ဤသို့ပြုလျှင် မိန်းမသည် မိန်းမဘဝကို မလွန်မြောက်နိုင်။
(၂) ယောကျ်ားသည် မိမိဘဝကို သာယာ၏၊ မိမိဘဝကို သာယာယင်း မိန်းမတို့၏ သွင်ပြင်ဟန်ပန်ကို သဘောကျ၏၊ မိန်းမနှင့် တွဲယှဉ်ခြင်းကို မျှော်လင့် တောင့်တ၏၊ တွဲယှဉ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကြည်နူးမှုကို မျှော်လင့် တောင့်တ၏၊ မျှော်လင့်တောင့်တသည့်အတိုင်း တွဲယှဉ်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ဤသို့ပြုလျှင် ဤယောကျ်ားသည် ယောကျ်ားဘဝကို မလွန်မြောက်နိုင်။
(၃) အထက်ပါ အချက်နှစ်ရပ်ကို ပြောင်းပြန် လှန်သောအားဖြင့် မိမိ မိန်းမဘဝကို မသာယာ၊ မိန်းမအသွင်အပြင်ကို သဘောမကျ၊ ဖိုနှင့်တွဲရန် မမျှော်လင့်၊ ယှဉ်တွဲကြည်နူးမှုကို မလိုလား၊ ဖိုနှင့် မယှဉ်တွဲသော မိန်းမသည် မိန်းမဘဝကို လွတ်မြောက်နိုင်သည်။
(၄) ထိုနည်းအတူ ယောကျ်ားဘဝကို မသာယာသူ, ယောကျ်ားသွင်ပြင်ကို သဘောမကျသူ, မနှင့်တွဲရန် မမျှော်လင့်သူ, ယှဉ်တွဲ ကြည်နူးမှုကို မမျှော်လင့်သူ, မနှင့် မယှဉ်တွဲသူ ယောကျ်ားသည် ယောကျ်ားဘဝကို လွန်မြောက်နိုင်သည်။
အထက်ပါ အချက်လေးချက်ကို ဤသံယောဂသုတ်က ဖော်ပြပေသည်။
ဤသံယောဂသုတ်၏ အဆိုအမိန့်သည် သက္ကာယဒိဋ္ဌိနှင့် ဘဝတဏှာအရ ဖိုမဖြစ်တတ်ပုံကို ယေဘုယျနည်းအားဖြင့် ဟောကြားသောသုတ် ဖြစ်ပေသည်၊ သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ဆန္ဒအလိုက် ဖို မ ဖြစ်တတ်ပုံကိုသာ ဖော်ပြ၏၊ ယောကျ်ားသေ ယောက်ျားဖြစ် မိန်းမသေ မိန်းမဖြစ်ဟု မူသေ မရှိကြောင်းလည်း ဤသုတ်ကပင် ဖော်ပြ၏၊ ဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်ဖြင့် အရိယမဂ်ကို ရခြင်း ထို့ပြင် ဤသံယောဂသုတ်လာ အတိဝတ္တတိ လွန်မြောက်၏ ဟူသော စကားကို “အတိဝတ္တတီတိ အနဘိရတာတိ ဧဝံ ဝုတ္တာယ ဗလဝဝိပဿနာယ အရိယမဂ္ဂံ ပတွာ အတိဝတ္တဝိ”ဟု အဋ္ဌကထာဆရာတော် အနက်ဖွင့်ထား၏၊ မြန်မာလိုသော်ကား “လွန်မြောက်၏”ဟု ဆိုရာတွင် ရှေ့နားက “မမွေ့မလျော်”ဟူသော စကားနှင့်အညီ ခွန်အားရှိသော ဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်ဖြင့် အရိယမဂ်ကို ရရောက်ခြင်းအားဖြင့် လွန်မြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။
ယောကျ်ားဘဝ၌ မပျော်သောယောက်ျားသည် ယောက်ျားဘဝကို လွန်သည်၊ မိန်းမဘဝကို မတွယ်တာသော မိန်းမသည် မိန်းမဘဝကို လွန်သည်ဆိုရာ၌ လွန်ပုံလွန်နည်းကား အရေးကြီး၏၊ ယောကျ်ားဘဝကို မတွယ်တာ မစွဲလမ်းသူအနေဖြင့် ယောကျ်ားဘဝကို လွန်၏ ဆိုသည်ကား မိန်းမဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုလိုသည် မဟုတ်ပေ၊ သို့ဖြစ်လျှင် မည်သို့ လွန်သနည်း၊ အဓိပ္ပာယ်အတွင်းငုပ်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာဆရာမြတ်က လွန်သည်ဆိုသည်မှာ အရိယာမဂ်ကို ရသွားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အနက်မှန်ကို ဝင်ပြီး ဖော်ပေးခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
စင်စစ် ဤသံယောဂသုတ်သည် သံသရာဝဋ်အတွင်း၌ လည်တတ်ပုံနှင့် သံသရာဝဋ်မှ ကျွတ်လွတ် ထွက်မြောက်ပုံကို ဖော်ပြသော သုတ်ပေတည်း၊ လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒ ဝိနိစ္ဆယ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သံယောဂသုတ်နှင့် လူသေလူဖြစ် ကိုးကား Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ Category:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။
မောင်မောင်ညွန့် (မန်းတက္ကသိုလ်) (၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၉၂၉-၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၁) သည် တိမ်မြုပ်နေသည့် မြန်မာ့ရှေးဟောင်းစာပေများကို သုတေသနပြု ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် ပေ၊ပုရပိုက်ဌာနစိတ် တွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေ၊ ပုရပိုက်လက်ရေးစာ အများဆုံး ကိုင်တွယ်ဖတ်ရှုစာရင်းပြုစုသူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး အဖဦးဖိုး၊အမိဒေါ်ဂေါက် တို့က တောင်သာမြို့နယ်၊နန်းတည်းရွာ (ယခင် နွားတဲရွာ) ၌ ၁၉၂၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။
အသက် ၆နှစ် အရွယ် ၁၉၃၅ ခုနှစ် က စပြီး နွားတဲရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း တွင် လည်းကောင်း၊ ဇဂျမ်းရွာအလယ်တန်းကျောင်း နှင့် တောင်သာမြို့ အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားစဉ် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဗန်းမော်ဆရာတော်၊ကဗျာစာဆို တင်မိုး တို့နှင့်ကျောင်းနေဖက်သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
သူ သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီးချိန် ၁၉၄၂ခုနှစ် အရောက်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြောင့် ကျောင်းများပိတ်သွားရာ မွေးရပ်ရွာ ရှိ မင်္ဂလာမှန်ကျောင်းဆရာတော် ဦးနန္ဒဝံသ ထံတွင် ရှင်သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။
နောက် ရဟန်းဘဝခံယူရင်း ၁၉၆၆ ခုနှစ် တွင် လူဝတ်လဲသည်။
ရှင်သာမဏေဘဝ နှင့် ရဟန်းဘဝ တို့တွင် အစိုးရပထမပြန် အငယ်တန်းနှင့် အလယ်တန်း၊ပထမကြီးတန်း(၁၉၅၀)၊အစိုးရဓမ္မာစရိယဘွဲ့(၁၉၅၄)၊သကျသီဟ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့(၁၉၅၉) များ ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် မန္တလေးမိုးကောင်းတိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက်၊ တောင်သမန်တိုက်နှင့် မြ၀တီတိုက်များတွင် ပိဋကတ်စာပေများ ကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ရဟန်းဘဝဖြင့်လည်း မန္တလေးမြို့ လှသိပ္ပံ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် လူဝတ်လဲပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ် တွင် ပညာသင်ကာ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာစာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေး၊ဗုဒ္ဓသာသနအဖွဲ့၊ ( တိပိဋက မြန်မာအဘိဓာန်ဌာနတို့တွင် အဘိဓာန်စာပြုအဖြစ် ၁၉၆၉ခုနှစ် မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်အထိ အမှုထမ်းသည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ် တွင် အချိန်ပိုင်း ဘွဲ့ လွန်စာကြည့်တိုက် ဒီပလိုမာသင်တန်းတက်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် ၌ အလုပ်ဝင်သည်။
တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် ပေ၊ပုရပိုက်ဌာနစိတ် တွင် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စာကြည့်တိုက်မှူး (၂)ရာထူးဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်လည်း သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်၊ ရွှေတိဂုံပိဋကတ်တိုက်အကြံပေး၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်နှင့် သုတပညာဌာန အချိန်ပိုင်းကထိက၊ ပြင်ပစာစစ်တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားဖြစ်ရပ် တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက် ပေ၊ပုရပိုက်ဌာနစိတ် စတင်ဖွင့်လှစ်သည့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ကာလအတွင်း ပေစာ ၁၀၀၀ နီးပါးမျှသာ ရှိခဲ့ရာမှ သူ့လက်ထက်တွင် ၁၆၀၀၀ ခန့်အထိ သူ တစ်ဦးတည်း ကိုင်တွယ်ဖတ်ရှုပြီး တိုက်ပိုင်စာရင်းတင်ခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေ၊ ပုရပိုက်လက်ရေးစာ အများဆုံး ကိုင်တွယ်ဖတ်ရှုစာရင်းပြုစုသူ အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။
စာပေဘဝဖြတ်သန်းမှု ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်ထုတ် လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ်သတင်းစာ တွင် အမှန်ဖြစ်စေချင်သော ဖြင့် နှစ်မျိုး ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေလောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ရွှေတိဂုံသမိုင်းပျို့၊နန်းတွင်းရာမပြဇာတ်တော်ကြီး ၃တွဲ၊ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်၏ ဓမ္မဒေသနာတရားစာ၊ဦးယံ၏ ပိဋကတ်သုံးပုံခေါ် ပိဋကတ်သမိုင်း စာတမ်း၊ ရှင်ဝိနန္ဒာသဘ၏ သီလဝိသောဓနီကျမ်း၊ မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော် ဦးဝေပုလ္လ ရေးသားတော်မူသော မေတ္တာစာအမျိုးမျိုးနှင့် အထွေထွေစာများ၊ မဟာသမ္ပုဏ္ဏ (သင်ပုန်းကြီး) အဋ္ဌကထာပါဋ္ဌိအနက်နှင့် ကျမ်း ၆ တွဲများကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ သုတရိပ်မြုံ စာရဂုံ (ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်) (၂၀၀၉) မြန်မာစာသင်ပုန်းကြီး အခြေပြ စူဠဂန္ထဝံသမြန်မာပြန် သုတရိပ်မြိုင်စာဂနိုင် ရရှိခဲ့သောဆု မြန်မာတို့၏ အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုအမွေပေစာ၊ ပုရပိုက် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု(၁၉၉၈) မန်ကျည်းစေ့ ကမ္မဝါပန်းအက္ခရာ ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု(၁၉၉၉) ပါဠိနှင့် ပိဋကတ် စာပေသမိုင်းသစ် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု(၂၀၀၀)၊ ရှေးခေတ်မြန်မာစာပေ ဆိုင်ရာကျမ်းများ လေ့လာမှု ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု(၂၀၀၇) မြင်းခြံမြို့ ဆရာကြီး ဦးဧနှင့် တိမ်မြုပ်နေသော သူ့စာပေများစာမူဖြင့် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု(၂၀၀၈) အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု (ပညာရှင်)(၂၀၁၉) ဘဝနိဂုံး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၈ ရက် နေ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ကိုဗစ် တတိယလှိုင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဟွမ်းဟယ်မြောက်တိုင်း()သည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဟွမ်းဟယ်တိုင်းကို အရှေ့ အနောက် ပိုင်းခြားခဲ့ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အရှေ့ပိုင်းဒေသသည် ဟွမ်းဟယ်မြောက်တိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တိုင်းမြို့တော်မှာ ဆာရီဝန်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ တိုင်း။
ဘိဝရေကန်တူးမြောင်း ဘိဝရေကန်တူးမြောင်း (琵琶湖疏水 or 琵琶湖疎水, Biwako Sosui) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့အနီးရှိ ဘိဝရေကန်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်ရေတူးမြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဲဂျိခေတ်တွင် တူးမြောင်းကို တူးဖော်ခဲ့သည်။
သောက်ရေအတွက် ကန်ရေကို တူးမြောင်းမှသွယ်ယူခြင်း၊ ဆည်မြောင်းသွယ်ခြင်းနှင့် စက်မှုဆိုင်ရာရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဤတူးမြောင်းကို တူးဖော်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကုန်စည်နှင့် ခရီးသည်များ ပို့ဆောင်ရေးအတွက်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၁၈၉၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဤတူးမြောင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ရေအားလျှပ်စစ်ကို ထောင်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
ထိုမှရရှိသည့် လျှပ်စစ်ဖြင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ လမ်းမီးများနှင့် ကျိုတိုမြို့၏ ဓာတ်ရထားစနစ်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တူးမြောင်းကို နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဤတူးမြောင်းကို ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရရေးအတွက် အသုံးမပြုသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီ ဖြစ်သော်လည်း သောက်ရေထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ၄.၅ မီဂါဝပ်Phase III Keage စွမ်းအားဌာနမှ ရေးအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ကာ ကျိုတိုမြို့သို့ဖြန့်ဖြူးပေးရာတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
တူးမြောင်းတလျှောက်တွင် တည်ရှိသည့် အဆောက်အဦများတွင် နန်းဇန်းဂျိ၊ တဲဆွတ်ဂခုနော့မိချိ (哲学の道, Tetsugaku-no-michi) တို့သည် ခရီးသွားများအကြားတွင် ထင်ရှားသည့် နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း မဲဂျိခေတ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်လာပြီးနောက်တွင် မြို့တော်ကို တိုကျိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ကျိုတိုမြို့သည် လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေးတွင် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။
ထိုပြဿနာကို ရင်ဆိုင်ရန် ကျိုတိုစီရင်စု၏ တတိယအစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သူ Kitagaki Kunimichi (北垣国道) သည် ဘိဝရေကန်မှ ရေများကို တူးမြောင်းတူကာသွယ်ယူရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဘိဝရေကန်မှ ကျိုတိုမြို့သို့ ရေမြောင်းတူးဖော်ရန် အစီအစဉ်ကို ၁၇ ရာစုကတည်းက စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း စာရွက်ပေါ်ရှိစီမံကိန်းများနှင့် မူလကနဦးစူးစမ်းမှုများကို စတင်ခဲ့သည်မှာ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး စတင်ခဲ့သည်။
၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် မိနမိအိချိရိုဘဲ သည် ဖုခုရှိမစီရင်စုရှိ အဆခတူးမြောင်းတူးဖော်ရာတွင် ဒတ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သူ Cornelis Johannes van Doorn နှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။
ကျိုတိုမြို့အစိုးရသည် မိနမိအိချိရိုဘဲကို ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းတူးဖော်ရန်အတွက် လမ်းကြောင်းရှာဖွေရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
မိနမိသည် လမ်ကြောင်းရှာဖွေရာတွင် တိုတိုမြို့တွင်အခြေစိုက်သည့် Imperial College of Engineering မှ ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ တနဘဲဆခုရိုး (田邉朔郎) ၏ အထောက်အပံ့များကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ဘွဲ့ရရှိရန်စာတမ်းပြုစုသည့်အခါတွင် "ဘဝရေကန်တူးမြောင်းတည်ဆောက်မှုစီမံကိန်း" ဟူသည့် ခေါင်းစဉ်ဖြင့် စာတမ်းပြုစုခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် တနဘဲကို အကြီးအကဲအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် ငှားရမ်းခဲ့သည်။
ပထမဆုံးတူးမြောင်းနှင့် အဆင့် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်အဆောက်အဦ လမ်းကြောင်းနှင့် လက်ရှိအသုံးပြုမှု ပြတိုက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ကျိုတိုဘိဝရေကန်တူးမြောင်းပြတိုက် (琵琶湖疏水記念館, Biwako Sosui Kinenkan) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ပြတိုက်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ပုံများ ပိုမိုဖတ်ရှုရန် ပြင်ပလင့်များ Lake Biwa Canal Museum of Kyoto (pamphlet with timeline) The Lake Biwa Canal Museum of Kyoto Setting an Industrial Tourism Route of the Lake Biwa Canal in Keage, Kyoto (TICCIH 2006 Congress paper) Selection of waterways The Lake Biwa Canal Museum of Kyoto (tourist guide) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး။
ဖျောင်းအန်းမြောက်တိုင်း()သည် မြောက်ကိုရီးယား အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်ဝါ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဂျာဂံတိုင်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဖျောင်းအန်းတောင်တိုင်း၊ မြောက်ဘက် အမ်နို့ဂ်မြစ် တစ်လျှောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ဖျောင်းအန်းမြောက်တိုင်းရုံး၏ တည်နေရာသည် ရှင်းအီဂျူမြို့ ဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများမှာ မြို့ ၃ မြို့နှင့် ခရိုင် ၂၁ ခရိုင် ဖြစ်သည်။
260px|thumb|ခန်နွန်းဒိုး (Kannon-do) ခဂျူးဂျိ (勧修寺, Kajū-ji) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ယာမရှိနရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ရှင်ဂွန်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်ကို တချိန်က "Kwajū-ji" သို့မဟုတ် "Kanshu-ji" ဟု စာလုံးပေါင်းခဲ့ကြသည်။
Kyoto Prefectural Government Tourism Division: Kajū-ji. သမိုင်းကြောင်း ကျောင်းတော်သည် လက်ရှိနေရာတွင် အေဒီ ၉၀၀ ရာစုအစောကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည်။
ခဂျူးဂျိကို "ခစ်ခိ-စန်" ဟု လူသိများကြသည့် ဘုရင်ဒိုင်းဂိုက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဤကျောင်းတော်ရှိသည့်နေရာတွင် ဘုရင်၏ မိခင်ဖြစ်သူသည် သူမ၏ အရေးပါသည့်ဘဝအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုစာ နေထိုင်သွားသည့်အတွက် သူမသေဆုံးပြီးနောက် ထိုနေရာတွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်ရန်ရွေးချယ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ကျောင်းတော်ကိုလည်း မိခင်ဖြစ်သူအား အောက်မေ့သည့်အနေဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် ၁၄၇၀ ခုနှစ် အွန်နင်းစစ်ပွဲ (Onin War) တွင် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရင့်နန်းတော်နှင့် တိုခဂဝမိသားစုတို့ကို ကျောင်းတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်ကို ဆက်ခံမည့်ဘုန်းတော်ကြီးများကိုလည်း ဘုရင့်မိသားစုက တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
မိတိုမိဆွတ်ခုနိ ("မိတိုခိုမွန်" ဟု လူသိများ) သည် ရှောအင်း၏ အရှေ့တွင်ကျောက်တုံးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် မီးအိမ်များကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မွန်ဇဲခိ ဥယျာဉ်နှင့် ရေကန် ခဂျူးဂျိသည် ၎င်း၏ ဥယျာဉ်နှင့် နှင်းပန်းများကြောင့်လည်း လူသိများသည်။
ဥယျာဉ်ကို မူလက လှေစီးခြင်းနှင့် ပါတီပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ြြသည်။
ကျောင်းတော်ရှိ ကြီးမားသည့် ရေကန်ကို "ဟမုရို-နို" ဟု ခေါ်ပြီး ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ အဓိကကျသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရေကန်ပါရှိသည့် ဤဥယျာဉ်သည် ကြာများ၊ နှင်းပန်းများနှင့် အိုင်းရစ်ပန်းများဖြင့် ထင်ရှားသည်။
တချိန်တုန်းက ရေကန်သည် ပိုမို၍ ကြီးမားခဲ့သည်။
အဲဒိုခေတ်တွင် နန်းတော်မှ နေရာရွှေ့ကာစိုက်ပျိုးထားသည့် သက်တမ်းရင့်ဆီးသီးပင်တစ်ပင်ကို တစ်နှစ်ပတ်လုံးကြည့်ရှုမြင်တွေ့နိုင်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြည့်ရှုပါက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အနုပညာ ပြင်ပလင့်များ Panoramio: image of temple + Google map ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ဂျောန်ဂျူ လီနွယ်(, )သည် ဂျောန်မြောက်အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ဂျောန်ဂျူမြို့တွင် အခြေတည်သော ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး ဂျိုဆောန်နှင့် ကိုရီးယားဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားမျိုးနွယ်()ဖြစ်သည်။
အခြား ရှုရန် ကိုရီးယား ဧကရာဇဝံသ ပြင်ပ လင့် 전주이씨 대동종약원 ကဏ္ဍ:ဂျောန်ဂျူ ရီနွယ်။
ဂိုဂျွံ(; ၁၈၅၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက် ~ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်)သည် ကိုရီးယားဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ ပထမဆုံးသော ဧကရာဇ်(နန်းစံနှစ်: ၁၈၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက် ~ ၁၉၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်) ဖြစ်သည်။
right|Lake Biwa aerial view ဘိဝရေကန် (琵琶湖, Biwa-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးမားဆုံးရေချိုကန် ဖြစ်သည်။
ကန်သည် ရှိဂစီရင်စုအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကျိုတိုမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။
သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၄ သန်းကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ရှေးကျသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ၁၃ ခုမြောက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်ဟောင်းဖြစ်သည့် ကျိုတိုမြို့နှင့်ပတ်သက်သည့် စာပေများတွင် ဘိဝရေကန်သည် မကြာခဏဆိုသလို ပါရှိလေ့ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ကဗျာများနှင့် သမိုင်းဝင်စစ်ပွဲအချက်အလက်များတွင် ဤရေကန်အကြောင်းသည် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
အမည် "ဘိဝခို" ဟုသည့် အမည်ကို အဲဒိုခေတ်တွင် အသုံးပြုမှုတွင်ကျယ်နေပြီ ဖြစ်သည်။
ကန်၏ အမည်နှင့်ပတ်သက်သည့် ယူဆချက်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း ကန်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "ဘိဝ" နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် "ဘိဝခို" ဟူသည့်အမည်ကို ပေးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အန်းရခုဂျိကျောင်းတော်၏ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် ခိုးဆိုး (Kōsō) သည် ၁၄ ရာစုတွင် သူ၏ ရေးသားထားသည့်စာတွင် "ကန်သည် နတ်ဘုရားမဖြစ်သည့် ဘန်းဇိုင်းတန်း၏ မွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူမသည် သူမနှစ်သက်သည့် တူရိယာဖြစ်သည့် ဘိဝ နှင့်ဆင်တူသည့် ကန်နှင့် ချိခုဘုကျွန်းတွင် နေထိုင်သည်။
Yoshihiro Kimura (2001). Biwako -sono koshō no yurai- [Lake Biwa, the origin of its name]. Hikone: Sunrise Publishing. ကန်ကို ယခင်ကာ အဝအုမိ (淡海, ရေချိုပင်လယ်) သို့မဟုတ် ချိခဆွတ်အဝအုမိ (近淡海, မြို့တော်အနီး ရေချိုပင်လယ်) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အဝအုမိ ဟုသည့် စာလုံးပေါင်းသည် ပြောင်းလဲလာခဲ့ရာ လက်ရှိအချိန်တွင် "အိုးမိ" ဟုသည့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး "အိုးမိစီရင်စု" ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ဤကန်ကို "နိအိုနော့အုမိ (鳰の海)" ဟုလည်း စာများတွင် ရေးသားကြသေးသည်။
ဧရိယာနှင့် အသုံးချမှု ကန်၏ ဧရိယာသည် ၆၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၂၆၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်များမှ စီးဆင်းလာသည့် မြစ်ငယ်များ၏ ရေများသည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ကန်၏ အဓိကရေထွက်ပေါက်သည် ဆဲတမြစ် ဖြစ်သည်။
ဆဲတမြစ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် အုဂျိမြစ် အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားပြီး ခဆွတ်ရမြစ်နှင့် ခိဇုမြစ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကာ ယောဒိုမြစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ယောဒိုမြစ်သည် အိုဆာကာပင်လယ်အော်နေရာတွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပိုင်းပင်လယ်သို့ စီးဝင်သွားသည်။
ဤကန်ကို ကျိုတိုမြို့နှင့် အိုးဆွတ်မြို့များအတွက် ရေသိုလှောင်ရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
ထို့အပြင် ဤကန်သည် အနီးအနားရှိ အထည်အလိပ်စက်ရုံများအတွက်လည်း အရေးပါသည့် အရင်းအမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် ခန်ဆိုင်းဒေသရှိ လူပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်အတွက် သောက်ရေကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။
ဘိဝခိုသည် ရေချိုငါးများအတွက် နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်မှ ရေကို သွယ်ယူထားသည့် ဘိဝရေကန်တူးမြောင်းကို ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။
ဤတူးမြောင်းသည် ကျိုတိုမြို့ရှိ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဘိဝရေကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသည့်ကမ်းမြေများ များစွာတည်ရှိသည်။
ဥပမာအနေဖြင့် ရှိဂကမ်းခြေ၊ အိုမိ-မိုင်ခိုကမ်းခြေတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မိဇုနိုမိုရိအဏ္ဏဝါရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်နှင့် ဘိဝခိုပြတိုက်တို့သည် ခဆဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာနေရာများ ဖြစ်ကြသည်။
နှစ်စဉ် အိုးဆွတ်မြို့တွင် ဘိဝရေကန်မာရသွန်ကို ကန်၏ တောင်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် ကျင်းပသည်။
ဤပြိုင်ပွဲကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတိုင်မီအထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
သဘာဝနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းကြောင်း ဘိဝရေကန်သည် ကမ္ဘာ့မြေပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိဝရေကန်သည် အနည်းဆုံး သက်တမ်း ၄ သန်း ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
ဤကြာညောင်းလှပြီဖြစ်သည့် သက်တမ်းကြောင့် ရေကန်သည် ထင်ရှားလှသည့် သဘာဝဂေဟစနစ်များဖြင့် ပြည့်နေသည်။
သဘာဝတရားကို လေ့လာနေကြသည့် ပညာရှင်များက ဘိဝရေကန်တွင် သက်ရှိမျိုးစိတ်နှင့် မျိုးစိတ်ခွဲပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကျက်စားလျက်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုအထဲတွင် ၆၀ ခန့်သည် ထိုဒေသတွင်တွေ့ရှိရသည့် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဘိဝရေကန်သည် ရေနေငှက်များအတွက်လည်း အရေးပါသည့်နေရာဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ် ဘိဝရေကန်သို့ ရေနေငှက်များ ၅,၀၀၀ ခန့် လာရောက်ကြသည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းမှု ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Department of Lake Biwa and Environment, Shiga Prefecture Lake Biwa Environmental Research Institute Lake Biwa Museum Ramsar site database go.biwako - Travel Guide of Shiga Prefecture, Japan Lake Biwa (World Wildlife Fund) Review of Criodrilidae (Annelida: Oligochaeta) including Biwadrilus from Japan Live Webcam of Biwako Japan's Secret Garden NOVA / PBS Fishing World Records ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှိဂစီရင်စုရှိ ရေကန်များ။