kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့ကြောင့် ၁၉၁၉ ခုနှစ် (၁၂၈၁ ခုနှစ်) မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းကြီးသည် ဦးဘဖေ၊ ဦးပုနှင့် ဦးထွန်းရှိန်တို့ကို အင်္ဂလန်သို့စေလွှတ်ကာ အရေးဆိုရန် ဆုံး ဖြတ်သဖြင့် ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက် (၁၂၈၁ ခု၊ ဝါဆို လဆန်း ၁၁ ရက်)နေ့တွင် အင်္ဂလန်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
ဂျီစီဘီအေ ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် ဟူသောအမည်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံရေးလောကတွင် စတင် ကျော်ကြား လာခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန် သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ရှိနေစဉ် ပညာမင်းကြီးမတ်ဟန်းတားက နိုင်ငံရေးကိုစွန့်လျှင်စွန့်၊ မစွန့်လျှင် ကျောင်းဆရာကြီး အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ရမည်ဟု ဆိုသဖြင့်၊ ဦးထွန်းရှိန်လည်း ကျောင်းဆရာကြိးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
ဦးထွန်းရှိန်သည် ဇွဲဝိရိယကောင်း၏။
အလုပ်တစ်ခုကို ဖြစ်မြောက်ပြီးပြတ်အောင် လုပ်လိုသောသဘောရှိ၏။
စကားပြော လည်းကောင်း၏။
မည်သည့်အရာကိုမဆို ပွင့်လင်းစွာပြော တတ်၏။
သူတစ်ပါး၏ အတင်းအဖျင်းတို့ကို ပြောလည်း မပြော၊ နားလည်ထောင်လေ့မရှိချေ။
အပေါင်းအသင်း ကောင်း သည်နှင့်အမျှ သဒ္ဓါတရားလည်း ထက်သန်၏။
ရှေ့ဆောင် ရှေ့ရွက်ပြုကာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်သော သတ္တိထူးလည်း ရှိလေသည်။
ဦးထွန်းရှိန်ပါဝင်သော ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ၇ လမျှကြာခဲ့၏။
သွားရောက်သော ကိစ္စမပြီးပြတ်သေးမီ၊ တိုင်းပြည်၏ အကြံဉာာဏ်များကို ရယူဆွေးနွေးရန်အတွက်၊ ထိုအဖွဲ့သားများသည် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြရာ၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက် (၁၂၈၁ ခု တပို့တွဲ လဆုတ် ၃ ရက်)နေ့တွင် ပြန်လည်ဆိုက် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။
ဦးထွန်းရှိန်တို့အား မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးက ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကြိုဆိုကြခဲ့ကြသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ဦးထွန်းရှိန်သည် ၁၂၇၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလ၌ သံတော်ဆင့်မင်း ဦးဘိုးကြွယ်၊ ဒေါ်ခင်ခင်နှစ်တို့၏ သမီး ခင်ခင်ညွန့်နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူ ခင်ခင်ညွန့်နှင့် လေးနှစ် ကျော်မျှသာ ပေါင်းသင်းရပြီးနောက် အိမ်ထောင်ကွဲသွားလေသည်။
ထိုနောက် ၁၂၈၂ ခုနှစ် နယုန်လတွင် မြန်မာညွန့်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးသန့်၊ ဒေါ်ပွင့်တို့၏သမီး မသန်းညွန့်နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။
ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပြီး၍ တစ်လ မပြည့်မီတွင်ပင် ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်၏။
ပထမဇနီးဖြင့် သားသမီးလေးဦး ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း တစ်ယောက်မျှ အဖတ်မတင်ခဲ့ချေ။
ဒုတိယဇနီးနှင့်ကား သားသမီးတစ်ယောက်မျှ ထွန်းကားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဘ၀နိဂုံး ဦးထွန်းရှိန်သည် အင်္ဂလန်မှ ပြန်ရောက်လာသောအခါ အလုပ်အကိုင် မရှိတော့ချေ။
မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီး က တလလျှင် ၃ဝဝိ/ ပေးထားခဲ့ရသည်။
ထိုအခါ ဦးထွန်းရှိန်သည် နိုင်ငံတဝန်းလုံး လှည့်လည်၍ နိုင်ငံရေး တရားများကို ဆတက်ထမ်းပိုး ဟောကြားခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန်၏ နောက်ဆုံး တရားပွဲကား ၁၂၈၂ ခု၊ နယုန်လဆန်း ၆ ရက်နေ့ (၁၉၂၁ ခု) တွင် တောင်ငူခရိုင် ကညွှတ်ကွင်းမြို့၌ ဟောပြောသော တရားပွဲ ဖြစ်သည်။
နယုန်လဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးထွန်းရှိန် အပြင်းအထန် ဖျားလေတော့သည်။
ဆရာဝန် ဆူဇူကီး ဆေးတိုက်သို့ တင်ကာ ကုသခဲ့သော်လည်း သက်သာခြင်း မရှိဘဲ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အသုဘအခမ်းအနားကို ၁၂၈၂ ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီးက ကမကထပြု၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနတွင် လိုက်ပို့ကြသော လူထုပရိသတ်မှာ အလွန်များပြားခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်သောအခါ ထိုစဉ်က မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ ဆရာကြီးဦးလွန်းသည် ‘ဒေါင်းမြေ့ ပြေဘွားပေပေါ့၊ ကောင်းပေ့ မေ့သား’ ဟု လေးချိုးဖြင့် ကြေကွဲဖွယ် စပ်ဆို ထားခဲ့သည်။
ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ် (စပယ်ဦး စာပေ)၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(တတိယ အကြိမ်) ဤလေးချိုးမှာ ဒေါင်းအမေ ဆွေတမိမှာဖြင့်၊ မကောင်းစေ ဖြေမချိနိုင်ဘု၊ နေမထိ ထိုင်မသာ။
သားတစ်ယောက်ကယ်နှင့် တအား မြောက်ပြီလို့၊ ခါးထောက်ကာ ဟန်ပန်ယူသမို့၊ မြန်ဇမ္ဗူ အမေ့ဘက်တော်သားတွေနှင့်၊ အလျှံတစ်လူလူ အရှေ့ဘက်မနော် ကြွားမဟဲ့လို့၊ ထားမိစိတ်မှာ။
ဗြဟ္မစိုရ်တကယ် ရွယ်ရည် ဟိတ်တွေကြောင့်၊ ကိုယ်စားလှယ် 'ဒယ်လီဂိတ်'ကယ်လို့၊ နယ် ပြည်မိတ်တကွ ကြည်သာတယ်၊ သမ္မတတည်ပါတဲ့ ဇာနည် ဘွား။
တွေ့ကြည့်လျှင်၊ မွေးမိခင် ငါအမေမှာဖြင့်၊ ကြာလေ လေ စိတ်မကောင်းအောင်လို့၊ ခပ်မြန်မြန်နတ်ဌာန် ပြောင်းရော့ သလေး၊ သေမင့်တမန်ကို အမေခွင့်ပန်လို့ တောင်းချင်ရဲ့၊ ဒေါင်းမြေ့ပြေဘွားပေပါ့၊ ကောင်းပေ့မေ့သား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၅) ဖြစ်၏။
ဦးထွန်းရှိန်အား လေးစားဂုဏ်ပြုသည့် အနေဖြင့် လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင် သည် ဈာပနသတင်းကားကို ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။
ဖလင်ကော်ပြား အခက်အခဲကြောင့် ဈာပန သတင်းကား သည် နှစ်ပိုင်းမျှသာ ရိုက်ကူးနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်ကားသည် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသော ဈာပန သတင်းကား အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ပြီး မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် မျိုးစေ့ချပေးသော ရုပ်ရှင်ကားလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
thumb | right | အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ် မဖြစ်သေးသော ဒါကိုတာနယ်မြေ (၁၈၆၁-၁၈၈၉) ဒကိုးတားပြည်နယ်များ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်း၏ အနောက်မြောက် ဒေသဖြစ်သော မိဇူးရီမြစ်ဝှမ်းကို မြောက်ဒကိုးတားနှင့် တောင် ဒကိုးတားဟူ၍ ပြည်နယ်နှစ်နယ် ခွဲခြားထားသည်။
မြောက် ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝ၆၆၅ ကျော်ရှိ၍ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၁၉၆၃၆ ယောက်ရှိသည်။
ထိုနယ်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့်၊ စိမ်း စိုသော မြက်ခင်းပြင်ကြီးများနှင့် ဂျုံခင်းများရှိသည်။
မြောက် ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဗစ်ဇမတ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၈၆၄ဝ ရှိသည်။
တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း ၇၇ဝ၄၇ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း လေသည်။
လူဦးရေမှာ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၆၅၂၇၄ဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
မြောက်ဒကိုးတားနယ်မှ ဂျုံခင်း မြက်ခင်းကြီးများ သည် တောင်ဘက်နယ်အထိ ဆက်လက်ကျယ်ပြန့် တည်ရှိကြ ၏။
ထိုနယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအပြင်၊ သတ္တု တူးဖော်သော လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြ၏။
ရွှေတွင်း လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ပီးယာဖြစ်၍ လူဦးရေ ၄၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။
ထိုနယ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆူးဖော ဖြစ်၍၊ လူဦးရေ ၅၂၆၉၆ ရှိလေသည်။
ဒကိုးတားပြည်နယ်ကို ဦးစွာရှာဖွေရောက်ရှိသော ဥရောပ တိုက်သားတို့ကား ပြင်သစ်လူမျိုး သားအဖသုံးဦး ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် မြောက်အမေရိကမှ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ သွားရာ လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေရန်အလို့ငှာ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ ဒကိုးတား မြောက်ပိုင်းနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
ထိုနယ်သို့ ရောက် သောအခါ အဖဖြစ်သူသည် သားနှစ်ဦးအား ခရီးဆက်လက်၍ နယ်သစ်ရှာဖွေစေရာ၊ သားနှစ်ဦးသည် တောင်ဒကိုးတားနယ်သို့ ရောက်ခဲ့၍၊ ထိုနယ်ကို ပြင်သစ်တို့ပိုင်ကြောင်းဖြင့် ခဲပြားပေါ် တွင် စာတမ်းထိုးကာ ထားရစ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုစာတမ်းကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်ကျမှ တွေ့ရှိ၍၊ ဒကိုးတားနယ်သမိုင်းကို ကောင်း စွာသိကြရသည်။
ထိုနယ်တွင် မူလက မှီတင်းနေထိုင်ကြသူတို့ မှာ ဆူးလူမျိုးဖြစ်ကြသည်။
နယ်သစ်ရှာသူတို့သည် ထိုလူမျိုး တို့နှင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်ခင်းပြီးမှသာ နောက်ဆုံး ၁၈၆၁ ခုနှစ် တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ် တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်နှင့် မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားပြီးလျှင်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့ကြလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အတွင်းတွင် ဒကိုးတားနှစ်နယ်စလုံးသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သတ္တုထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းတို့ကို စစ်အတွက် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ခဲ့ ကြသည်။
ဘကရီအစ် မွတ်စလင်တို့၏ သာသနာရေးပွဲတော်များကို အစ်ပွဲဟုခေါ်တွင်၏။
တမန်တော် မို့ဟမ္မဒ်သခင် (စွလ္လမ်) သည် မဒီနာမြို့တော်သို့ရွှေ့ပြောင်းတော်မူပြီးနောက် အစ်ပွဲတော် ၂ ခုကို သတ်မှတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်။
ပထမ အစ်ပွဲတော်နေ့သည် အာရဗီနဝမလဖြစ်သော ရမ္မဇန်၌ မွတ်စလင်တို့သည် ရိုဇဟ်ခေါ် ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြ၏။
ထိုရမ္မဇန်လကုန်၍ အာရဗီဒသမလဖြစ်သော ယှောင်ဝါလ်လဆန်း ၁ ရက် နေ့တွင် ရိုဇာဟ်ဝါကျွတ်သည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဒွလ်ဖိသစ်ရ် ပွဲတော်ကို ဆင်နွဲကြရ၏။
ထိုနေ့တွင် ဖြူစင် ကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ မွတ်စလင်တို့သည် ဗလီကျောင်းတော်များတွင် လည်းကောင်း၊ သီးသန့်ထားရှိသည့် ( အစ်ဝါ ) ကွင်းပြင်ကြီးများတွင် လည်းကောင်း စုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်။
ဒုတိယ အစ်ပွဲတော်သည် အီဒွလ်အဿွဟာမည်၏။
အာရဗီဒွါဒသမလ ဖြစ်သော ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပဆင်နွဲကြသည်။
ပထမ အစ်ပွဲတော်ကဲ့သို့ပင် ဤနေ့တွင်လည်း မွတ်စလင်တို့သည် နံနက်အချိန်၌ အထူးစုရုံး၍ နမာဇ်ဝတ်ပြုကြသည်။
အာရဗီဘာသာစကားတွင် နွားတိရစ္ဆာန်ကို ဘကရ်ဟုခေါ်၏။
ထိုနေ့တွင် မွတ်စလင်တို့ကုရ်ဘာနီပြုကြ ရာတွင် နွားသည်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်ကို အကြောင်း ပြု၍ ဘကရီအစ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏။
ကုရ်ဘဉာနီပြုပိုင် ခွင့်ရှိသော တိရစ္ဆာန်များမှာကား ကုလားအုပ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်တို့ဖြစ်၏။
ကုလားအုပ်နှင့် ကျွဲနွား တစ်ကောင်လျှင် လူ ၇ ဦးတို့သည် တစ်စုကျ ပါဝင်လှူဒါန်းနိုင်ကြ၏။
ကျန် တိရစ္ဆာန်များမှာ တစ်ဦးလျှင် တစ်ကောင်ကျ လှူဒါန်းကြရ၏။
ငွေကြေး ချောင်ချိသူတို့သည် ထိုနေ့တွင် ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန် တို့ကို ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ ဘာသာမရွေး၊ လူတန်းစားမရွေး၊ ဝေငှလှူဒါန်းပေးကမ်းကြရ၏။
ထိုသို့ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်းသည် နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်၏ ထူးခြားလှသည့် စွန့်လှူခြင်းကို မူတည်၍ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းသော အလှူဒါနတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
နှစ်ပေါင်း လေးထောင်ကျော်အခါ သမယက နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်သည် ပွင့်တော်မူခဲ့၍ ဝေနေယျ သတ္တဝါတို့အား စကြဝမ္ဗာအပေါင်းတို့ကို မွေးမြူဖန်ဆင်းတော်မူသော အာဟ်အသျှင် တစ်ဆူတည်းကို သာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြရန်နှင့် ထိုအသျှင်၏ အမိန့်ဗျာဒိတ်တို့ကို မြေဝယ်မကျ ဦးထိပ်ထက် ပန်ဆင်ကြရန် တရားလမ်းစဉ် တစ်ခုကို လက်တွေ့ချမှတ်တော်မူခဲ့၏။
ယင်းသို့သော တရားလမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာတွင် ထို နဗီ တမန်တော်ကြီးမှာ အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။
ထိုလမ်းစဉ်အရ အလ္လာဟ်အသျှင်မြတ်သည် နဗိတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်အား အိုမင်းမစွမ်းသည့် အရွယ်၌ အားကိုးအားထားဖြစ်သော မိမိ၏ သားတော် အစ္စမာအီလ် သခင်အား ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ စွန့်လှူရန် အမိန့်တော် ချမှတ်တော်မူလေရာ တသွေမတိမ်း လိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့သားတော်ကို အကယ်ပင် ကုရ်ဘဉာနီပြုလုပ်မည်ရှိ ရာ၌ အာဟ်အသျှင်သည် သားတော်ကိုယ်စား တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ကို စွန့်လှူစေတော်မူသည်။
ထိုတရားလမ်းစဉ်အတိုင်း ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်း အလေ့ အထရှိလာခဲ့ရာ ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း မျိုးမဟုတ်။
သို့သော် နဗီတမန်တော်မို့ဟမ္မဒ်သခင် မပွင့်ပေါ်မီက အာရပ် လူရိုင်းတို့သည် ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားတို့ကို အသျှင်အလိုရှိသည်ဟု ထင်မှားယူဆလျက် ကအ်ဗဟ်ကျောင်းတော်တွင် လိမ်းကျံကပ်ထားသမှု ပြုလုပ်ကြ ၏။
ထိုအယူမှားခြင်းကို ပပျောက်စေရန် ကုရ်အာန်ကျမ်း၌ ကုရ်ဘဉာနီ၏ သွေးသားတို့သည် အာဟ်အသျှင်မြတ်ထံတော် သို့ ရောက်ရှိသည်မဟုတ်၊ အမိန့်တော်ကို နာခံကျိုးနွံ၍ တရားဆောက်တည် ခြင်းကိုသာ လိုလားတော်မူကြောင်းဖြင့် လာရှိလေသည်။
သား၊ ငါး ဟူသည် လူသတ္တဝါတို့၏ အစာအာဟာရ ဖြစ်သည့်အလျောက် ထိုဘကရီအစ်ပွဲနေ့တွင် သားကောင်များ ကိုသတ်၍ အစားအသောက်အဖြစ် လှူဒါန်းကြခြင်း ဖြစ်လေ သည်။
ကုရ်ဘဉာနီပြုရန် ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ၊ ၁၁၊ ၁၂ နေ့ရက် များကို သတ်မှတ်ထားရှိ၏။
ဘကရီအစ်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အများသိကြသောပွဲတော်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်၏။
နိုင်ငံ အစိုးရကလည်း ထိုနေ့ကို အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။
အိဗ်ရာဟီမ်အယ်မဒ် မဇာဟေရီ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:အစ္စလာမ်ဘာသာ‎ ပွဲတော်များ။
thumb|အလင်္ကာကျော်စွာ ပတ္တလား ဦးဘကလေး ဘကလေး၊ ဦး၊ (ပတ္တလား) (မြန်မာ ၁၂၄ဝ-၁၃၂၂) ဦးဘကလေးသည် မြန်မာတူရိယာ ဂီတလောက၊ အထူးသဖြင့် မန္တလေး တူရိယာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။
ပတ္တလား၊ အပြင်၊ ပြွေ၊ ဘာဂျာစသော တူရိယာများကိုပါ တီးမှုတ်နိုင်သော်လည်း ဦးဘကလေး အကျွမ်းကျင်ဆုံးမှာ ပတ္တလားဖြစ်လေသည်။
ဦးဘကလေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဘဖြစ်သည်။
သို့သော် တစ်ခေတ်တည်း တစ်ချိန်တည်း၌ပင် မန္တလေးတွင် တူရိယာဂီတလောက၌ အခြားဆရာဘတစ်ဦးလည်း ရှိနေပြန်ရာ၊ အသက်အရွယ်ကို လိုက်၍ ဆရာဘကြီး၊ ဆရာဘကလေးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ ဦးဘကလေးဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
ဦးဘကလေးသည် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ စိတ္တရမဟီရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘများသည် ဦးခင်မောင်နှင့် ဒေါ်သီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးခင်မောင်သည် ဆွေတော် မျိုးတော် အနွယ်ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်၍ ဘုရင့်အပါး၌ တာဝန်ရှိက ခိုင်းစေရန် ရွေးချယ်ထားသော မဟာလေးဆယ်တော် စာရင်းဝင်ဟု ဆိုကြသည်။
ဦးခင်မောင်၏ ဘခင်သည် အမှုတော်ထမ်း ဝန်မင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အမိ ဒေါ်သီသည် မှူးမျိုး မတ်မျိုးမှ ဆင်းသက်သူဟု သိရသည်။
ဦးဘကလေး၏ သားချင်းများမှာ ညီဖြစ်သူ ဦးလှ(ကွယ်လွန်သူ) နှင့် နှမ ဒေါ်ဦးတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘခင် ဦးခင်မောင်သည် တူရိယာဂီတဘက်၌ ဝါသနာထုံသည်။
ပတ္တလားတီး ကျွမ်းကျင်ရုံမက၊ ပတ္တလားကိုပင် လုပ်ကိုင်တတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဘခင်၏ ဝါသနာဆက်နွယ်ပါလာသော ဦးဘကလေးသည်လည်း ငယ်စဉ် ကပင် ပတ္တလားကို တီးခေါက်တတ်လာခဲ့သည်။
အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဟော်ကုန်းရပ်ရှိ ဆရာဦး၏ မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့သည်။
သို့သော် စာသင်ကြားခြင်းထက် ပတ္တလားတီးခေါက်ရန် ပို၍စိတ်ပါခဲ့သည်။
အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် သင်္ကန်းဝတ်၍ အနောက်ပြင် ခင်မကန်တိုက်ရှိ ဦးလေးတော်သူ ဦးဒီပထံ၌ စာပေအနည်းငယ် ဆက်လက် သင်ကြားရပြန်သည်။
သို့သော် သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် ၂ လ ၃ လခန့်သာ နေပြီးလျှင် လူဝတ်လဲခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် စာပေ ပညာကို ရေးနိုင် ဖတ်နိုင်ရုံမျှသာ သင်ကြားဖူးခဲ့သည်။
ပဉ္စင်းလူထွက်ပြီးချိန်တွင် ပတ္တလားကိုကား အတော်အတန် တီးတတ်နေလေပြီ။
ဦးဘကလေး အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်ကပင် မိဘနှစ်ပါးသည် ရှေ့ဆင့် နောက်ဆင့် ကွယ်လွန်သွားကြရာ၊ လယ်မြေ ဥယျာဉ် ပစ္စည်းပစ္စယ အတော်အတန် ကျန်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဆရာ ကြီးသည် ပတ္တလား တီးရန်သာ အာရုံစူးစိုက်နေခဲ့၍ ထိုလယ်မြေ ပစ္စည်းတို့ကို ရောင်းချစားသောက်ခဲ့လေသည်။
ပတ္တလားကောင်းစွာ တီးတတ်ရန်အတွက် ထိုခေတ်က အကျော်အမော်ကြီးများ ဖြစ်ကြသော တူရိယာ ဂီတဆရာ ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်၍ ငွေပေးပြီးလျှင် သင်ယူခဲ့သည်။
ဆရာကြီး၏ လက်ဦးဆရာမှာ ပတ္တလားဆရာနု ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားဆရာညွန့်ထံတွင် သင်ယူခဲ့ပြန်သည်။
ဆရာကြီး၏ ပတ္တလားတီးပုံ တီးနည်းစံနစ်သည် ဆရာညွန့်ကြီး၏ နည်းဟုဆိုကြသည်။
ယင်းသည့်နောက်တွင် ဆိုင်းဆရာ ဦးကျော်ဇံ၊ ဆရာလတ်နှင့် စောင်းဆရာကြီး ဒေဝ ဣန္ဒာ ဦးမောင်မောင်ကြီးတို့ထံတွင် ဂီတပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ပြန်သည်။
ပတ္တလားတီးရာတွင် သီချင်းများနှင့်တကွ သီဆိုတီးရသဖြင့် ဦးဘကလေးသည် သီချင်းအများအပြား ရရှိခဲ့သည်။
သူ့ခေတ်သူ့အခါက သီချင်းအရဆုံး ပတ္တလားဆရာ တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
တူရိယာဂီတပညာ အတော်အတန် လုံလောက် ပြည့်စုံလျှင်၊ ဦးဘကလေးသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှား ကျော်ကြားသော အငြိမ့်သဘင်များတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ပထမတွင် ဆရာဘကြီး၏အငြိမ့်၌ ၆ နှစ်ခန့်ပါဝင်ခဲ့သည်၊ ထို့အငြိမ့်မှ မင်းသမီးများမှာ ဒေလီညွန့်၊ မစိန်တု၊ ဩဘာညွန့်တို့ဖြစ်၍ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးသင်္ခါနှင့် ဦးဓာတ်ခိုးတို့ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ဦးဘကလေးသည် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့် ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ အငြိမ့်၊ ထားဝယ်ပြန် အငြိမ့်တို့တွင်လည်း ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
အငြိမ့်ထဲ၌ လိုက်နေစဉ်တွင်ပင် တူရိယာ ဂီတပညာကို အခွင့်သင့်တိုင်း ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
ထို့ကြောင့် ဦးဘကလေး၏ လက်သံသည် တိုးတက်ပြောင်မြောက်လာ သည်။
ဦးဘကလေးသည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်က ဗြိတိသျှအစိုးရမင်းများက ရွှေတံဆိပ် ငွေတံဆိပ်ဆုများ ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
အငြိမ့်လောက၌ အနှစ် ၃ဝ ခန့်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဦးဘကလေးသည် အသက် ၄၈ နှစ်ခန့်တွင် အနားယူလိုက်သည်။
သို့သော် တတ်သည့်ပညာ မနေသာ၍ မိမိ၏ ပညာကို တောင်းခံလာသူများအား ပညာ ဖြန့်ဝေသင်ကြားပေးနေခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်သော ဂီတပညာရှင်အဖြစ် နိုင်ငံတော် အစိုးရက အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သက်ဆိုင်ရာတို့နှင့် တပည့်တပန်းများ၏ တောင်းပန်မှုကြောင့် ၈ဝ တွင်းသို့ချဉ်းကပ် လာနေသည့် မိမိ၏ အသက်အရွယ်ကို ပဓာနမထားဘဲ မန္တလေးမြို့ နိုင်ငံတော် ပန်တျာကျောင်းတွင် အဆိုနှင့် အတီးပညာများကို သင်ကြားပြသပေးရသော နည်းပြဆရာပြီးအဖြစ် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်သည်။
ဦးဘကလေး သည် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ဆက်လက်အမှုထမ်းဆောင်ယင်း အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ် ၁၃၂၂ ခုနှစ် ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၂ ရက် ( ၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့) တွင် မန္တလေးမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ။
thumb| ဦးဘဉာဏ်၏ ကိုယ်တိုင်ရေးပုံတူ (၁၉၃၇) ပန်းချီကို အနောက်တိုင်းစနစ်ဖြင့် ရေးဆွဲရာတွင် အနာက်တိုင်း ပန်းချီကျော်ကြီးများ၏ အဆင့်အတန်းကိုမီသော မြန်မာပန်းချီကျော်ကြီးကား ဦးဘဉာဏ်ပေတည်း။
ဦးဘဉာဏ်သည် မြန်မာ့ပန်းချီ လောက၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဦးဘဉာဏ်၏ ခေတ်မတိုင်မီက မြန်မာ ပန်းချီလောကသည် ပန်းချီနှင့် ပိုစတာကို မခွဲခြားနိုင်သေးသော အခြေအနေ၊ အလှသက်သက်သာ မှုန်းခြယ်တတ်သေးသော အခြေအနေတွင် ရှိနေခဲ့သည်။
ဦးဘဉာဏ်၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြမှုကြောင့် မြန်မာပန်းချီလောကတွင် ဆီဆေး၊ ရေဆေး၊ မင်၊ ခဲ၊ အက်ချင်း၊ ပိုစတာ၊ ဒီဇိုင်းစသည်တို့ကို ခွဲခြားနားလည်ကာ သရုပ်ခွဲ ရေးဆွဲနိုင်အောင် တိုးတက်လာကြသည်။
စံပြပုံများ ရေးဆွဲခြင်း၊ သဘာဝကို လေ့လာရေးဆွဲခြင်းတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လာကြသည်။
ဦးဘဉာဏ်သည် ပြည်ပိုင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက နိုင်ငံခြားသို့အစိုးရစရိတ်ဖြင့် ပညာတော်သင်များ ရှားရှား ပါးပါး စေလွှတ်နေသည့်ခေတ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်စသော အနောက်တိုင်းသို့ ၂ ကြိမ်တိုင်အောင် ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်၍ ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သော ပန်းချီပါရမီရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်။
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်ကို ၁၈၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ရက်‌၊သောကြာနေ့တွင် အဖ ဦးဘအို အမိ ‌ဒေါ်ညိုတို့မှ ပန်းတနော်မြို့တွင် ‌မွေးဖွားခဲ့သည်။
မြန်မာအနုပညာရှင် ဦးဘိုး‌မောင်ထံမှ ပန်းချီပညာ ကို အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ‌လေးနှစ်တိုင် ‌အောင် သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ‌မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ‌နော်မန်‌ကျောင်း၌ ပန်းချီပညာကို ဆက် လက်သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ Royal College of Art ၌ ပန်းချီ ပညာသင်ယူပြီး ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် Spenlove School of Modern Painting (Yellow Door Studio) ၌ ဆက်လက်၍ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်Royal Etcher ‌အောင် လက်မှတ်ကို လန်ဒန်မှ ရရှိခဲ့သည်။
ယင်း‌နောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ရန်ကုန်‌ကောလိပ်တွင် အနုပညာသင်ကြားသူဆရာအဖြစ် အလုပ်လုပ် ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားရပြီး ဥ‌ရောပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်၍ ပန်းချီ‌ရေးဆွဲရင်း ပန်းချီပညာကို ဆက်လက်ဆည်း ပူးခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်သည် အ‌နောက်တိုင်းအကယ်ဒမစ်ပန်းချီကို တည်‌ထောင်သူနှစ်ဦး အနက်မှတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ဦးမှာ ဦးဘ‌ဇော် (၁၈၉၁-၁၉၄၃)ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် သု‌တေသီ ရာမညကို⁠ကိုနိုင်၏ မြန်မာ့ပန်းချီသမိုင်း စာအုပ်ရှိ ကိုလိုနီ‌ခေတ် ဘိလပ်‌ရောက် မြန်မာပန်းချီဆရာ များ၊ အခန်း(၄)၌ (ဆရာဦးဘဉာဏ်သည်)မြန်မာ့ ပန်းချီ‌လောကတွင် ဆီ‌ဆေး‌ရေးနည်းတစ်‌ခေတ် ဆန်းသစ်ထူ‌ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး၏ ဆီ‌ဆေး‌ရေးချက်နှင့် ဓားချက်ကိုမှီသူ မ‌ပေါ်‌သေး‌ပေ ဟု ‌ရေးသား‌ဖော်ပြထား သည်။
ထို့အပြင် (ဆရာဦးဘဉာဏ်သည်) မြန်မာ့ ပန်းချီ‌လောကတွင် ‌ရှေ့‌ဆောင်ဖြစ်လာပြီး ‌ရေ‌ဆေး၊ ဆီ‌ဆေး၊ မင်၊ ခဲ၊ ‌ကြေးပုံနှိပ်(Etching)၊ ပိုစတာ၊ ဒီဇိုင်း စသည့်တို့ကို ခွဲခြားနားလည်၍ တိုးတက် လာသည်။
စံပြလူပုံ ‌ရေးဆွဲခြင်း၊ သဘာဝပုံများ ‌ရေးဆွဲခြင်းများလည်း ‌ပေါ်လာသည် ဟု ဆက် လက်‌ရေးသား ‌ဖော်ပြထားသည်။
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဉာဏ်၏ ဂန္ထဝင်လက် ရာများ အထူးပန်းချီပြပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကိုယ့် မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း(‌ရေခဲဆိုင်ကားမှတ်တိုင်)ရှိ ယဉ်‌ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ ပန်းချီပန်းပုခန်းမတွင် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်‌နေ့မှ ၁၃ ရက်‌နေ့အထိ ပြသခဲ့သည်။
အလင်းတန်းဂျာနယ် (၆ ရက် ၁၂ လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်) ငယ်ဘဝ ဘဉာဏ်၊ ဦး(မြန်မာ ၁၂၅၉- ၁၃ဝ၇ ခန့်) ပန်းချီပါရမီရှင် ဦးဘဉာဏ်၏ မိဘများမှာ မအူပင်ခရိုင်၊ ပန်းတနော်မြို့နေ ဦးဘအိုနှင့် ဇနီး ဒေါ်ညိုတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဦးဘအိုနှင့် ဒေါ်ညိုတို့တွင် (၁) မောင်ဘကြည်၊ (၂) မောင်ဘဟန်၊ (၃) မောင်ဘစံ၊ (၄) မောင်ဘဉာဏ်၊ (၅) မမမြ၊ (၆) မောင်တဖန်ဟူ၍ သားသမီး ၆ ယောက်ရှိရာ၊ ဦးဘဉာဏ်သည် စတုတ္ထ မြောက် သားဖြစ်၍ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက်တနဂ်နွေနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က ပန်းတနော်မြို့ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်း၌ စာပေပညာ သင်ကြားဆည်းပူးသည်။
သို့သော် မောင်ဘဉာဏ်သည် ကျောင်းနေစဉ်ကပင် စာပေသင်အံ လေ့ကျက်မှုထက် ရုပ်ပုံဆွဲခြင်းကို ပို၍ စိတ်သန်ပြီးလျှင် ပန်းချီပညာ အထုံပါရမီ ပါကြောင်းကို ထိုစဉ်ကပင် အရိပ်အရောင် ပြခဲ့လေသည်။
ပန်းချီပညာများကို လေ့လာဆည်းပူးခြင်း ကျောင်းမှထွက်လျှင် ပန်းတနော်မြို့ရှိ ပန်းပုနှင့် စပ်ဆရာ ဦးဘိုးမောင်ထံတွင် မိမိဝါသနာနှင့် နီးစပ်သဖြင့် အလုပ်သင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
မောင်ဘဉာဏ်သည် ဦးဘိုးမောင်ထံမှ ရှေးမြန်မာ ပန်းချီရေးဆွဲနည်း တို့ကို လေ့လာဆည်းပူးသည်။
ပန်းချီပါရမီ ပါလာသူ ဖြစ်သဖြင့် မောင်ဘဉာဏ် ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများသည် မူလပုံပန်း သွင်ပြင်လက္ခဏာတို့ကို တထပ်တည်း ပေါ်လွင်စေသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က ဘုန်းတော်ကြီးများ၏ ပုံတူကား ရေးဆွဲရာ၌ မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာကို အထူးတလည် လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ယင်းသို့ဦးဘိုးမောင်ထံတွင် လုပ်ကိုင်နေစဉ် တစ်နေ့တွင် မအူပင်မှ အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်သည် နယ်လှည့်ယင်းပန်းတနော်သို့ရောက်လာသည်။
ထိုအရေးပိုင်သည် ပန်းချီပညာကို ဝါသနာပါ၍ လေ့လာလိုက်စားသူ ဖြစ်သည်။
ပန်းချီကားများ ရောင်းသောဆိုင်တွင် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကိုတွေ့လျှင် လက်စွမ်းလက်စကို သဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူတွေ့ဆုံသည်။
အရေးပိုင်က မိမိရှေ့တွင်ပင် မြန်မာနရားရုပ်ကို မောင်ဘဉာဏ်အား ရေးဆွဲစေရာ မောင်ဘဉာဏ်က ရှေးရိုးမြန်မာပန်းချီစံနစ်အတိုင်း ကျကျနနရေးဆွဲပြသည်။
ထိုအခါ အရေးပိုင်သည် အလွန်နှစ်ခြိုက်သဘောကျသွားကာ ရွှေဒင်္ဂါးများ ဆုချသည်။
ထိုအရေးပိုင်သည် မောင်ဘဉာဏ်အား ရွှေဒင်္ဂါး ဆုချရုံဖြင့် မကျေနပ်သေးပေ။
ပန်းချီအလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ် မောင်ဘဉာဏ်ကို မြေတောင် မြှောက်ပေးလိုသည်။
ထို့ကြောင့် မောင်ဘဉာဏ်အား အစိုးရ အထောက်အပံ့ဖြင့် မော်လမြိုင်မြို့ပုံဆွဲဆရာဖြစ် သင်ကျောင်းသို့သွားရောက် သင်ကြားရန် စီစဉ်ပေးလေသည်။
မော်လမြိုင်မြို့တွင် ပန်းချီပညာသင်ကြားခြင်း မောင်ဘဉာဏ် မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်လာသောအခါ၊ စိန်မက်သယူးကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ကြီးသည် မစ္စတာ အီး၊ ဂျီ၊ အင်၊ ကင့်ချ်ဖြစ်သည်။
မစ္စတာကင့်ချ်သည် ပန်းချီအနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ပန်းချီအလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ်ကလေးများကို မြေတောင် မြှောက်ပေးနေသော စေတနာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်လေသည်။
နောင်အခါ မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
မစ္စတာကင့်ချ်သည် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်စလက်နများကို တွေ့ရသောအခါ၊ နှစ်ခြိုက်အားရခြင်းဖြစ်၍ မိမိကျောင်းသို့ပြောင်းရွှေ့စေပြီးလျှင် မောင်ဘဉာဏ်အား ပန်းချီပညာကို ဆက်လက် သင်ကြားပေးသည်သာမက အင်္ဂလိပ်စာကိုပါ သင်ပေး လေသည်။
ထိုစဉ်က မောင်ဘဉာဏ်သည် စာသင်းခန်း နံရံတွင် ပန်းဘဲမောင်တင့်တယ် ဇာတ်ထုပ်နှင့် ကင်းထောက်လုလင် ရုပ်ပုံများကို ဆေးရောင်စုံ ခြယ်လှယ်ရေးဆွဲခဲ့ရာ၊ မြင်တွေ့သူအပေါင်းတို့ များစွာနှစ်ခြိုက် သဘောတွေ့ကြလေသည်။
ပန်းချီပါရမီ ပါလာသော မောင်ဘဉာဏ်သည် မိမိအား ကူညီဝိုင်းဝန်း ပြုစုပျိုးထောင်ပေးမည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို မိမိကိုယ်တိုင်က မကြိုးစားရဘဲ ဆက်ကာဆက်ကာ တွေ့ရသည်။
လန်ဒန်မြို့မှ မစ္စတာ ရေးလန်ကတ်စတာ အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ ဧည့်သည်တော်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်ရှိလာရာ၊ မြန်မာပြည်အတွင်း လှည့်လည်သွားလာစဉ် မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်လာသည်။
ထိုအခါ စိန်မက်သယူးကျောင်းမှ မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကို တွေ့မြင်သွားသည်။
ရန်ကုန်မြို့သို့ပြန်ရောက်သောအခါ ဘုရင်ခံအား မောင်ဘဉာဏ်၏ ပန်းချီအလားအလာ ရှိပုံကို ပြောပြသွားသည်။
ထို့ကြောင့် ဘုရင်ခံသည် မောင်ဘဉာဏ်၏ လက်ရာများကို ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုပြီးနောက် မောင်ဘဉာဏ်အား ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ရန် စီစဉ်ပေးသည်။
ထိုအခါ မစ္စတာ ကင့်ချ်ကလည်း မောင်ဘဉာဏ်အား ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ပါမောက္ခ အီး၊ အင်၊ ဝပ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည်။
ပါမောက္ခ ဝပ်သည်လည်း ပန်းချီအနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ဘားမား အတ်ကလပ်ခေါ် မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
မောင်ဘဉာဏ်သည် ဆယ်မိနစ် အတွင်း ကျောင်းသားနှစ်ဆယ်ဦးအတွက် ကျောက်သင်ပုန်းပေါ်တွင် အနေအထား အမျိုးမျိုးနဲ့ ကျားရုပ်များကိုလည်း ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။
ဦးဘဉာဏ် ရန်ကုန်မြို့၌ ပန်းချီပညာသင်ကြားခြင်း ယင်းသို့ဖြင့် ကိုဘဉာဏ်သည် ( ခရစ် ၁၉၁၈-၁၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ) ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိလာပြီးသော် ရန်ကုန်အစိုးရကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ထိုနောက် ပါမောက္ခဝပ်ထံတွင် ဆေးရောင်ကိုင်နည်း စသည်တို့ကို ထပ်မံဆည်းပူးသည်။
ထိုအတောအတွင်း ကိုဘဉာဏ် ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများကို ဧရာဝတီ မီးသင်္ဘောကုမ္ပဏီမှ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အရာရှိ ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်က ဝယ်ယူချီးမြှင့်သည်။
ကပ္ပတိန် ဗတ်စမစ်သည်လည်း ပန်းချီအနုပညာကို မြတ်နိုးသူဖြစ်၍ မြန်မာပြည် ပန်းချီအသင်းကိုတည်ထောင်ပေးသူတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။
ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများသည် တိုးတက်လာလေရာ၊ ထိုစဉ်က ဂျူဗလီဟောတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသော မြန်မာပြည် လက်မှုပညာပြပွဲများသို့ တင်သွင်းပြသနိုင်ခဲ့၍၊ ဆုတံဆိပ်များစွာ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခဝပ်၏ တိုက်တွန်းထောက်ခံချက်အရ မြန်မာပြည်အစိုးရက ကိုဘဉာဏ်အား ပန်းချီပညာတော်သင် အဖြစ် ဘိလတ်သို့ စေလွှတ်လေသည်။
ဒုသနသောဟု ဖက်ဆစ်မျာကိုပြောသည် နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ပန်းချီပညာသင်ကြားခြင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပန်းချီပညာသင်ကြားခြင်း အင်္ဂလန်တွင် ဦးစွာ၌ ရွိုင်ရယ်ကောလိပ် အော့အတ် ပန်းချီတော်ဝင် ကျောင်းကြီးတွင် အက်ချင်း ( ကြေးပြားပေါ် ပုံထွင်းခြင်း ) ပညာကို ၁ နှစ်နှင့် ၆ လခန့်သင်ကြားသည်။
ရွိုင်ရယ်အက်ချာခေါ် ဘွဲ့လက်မှတ် ရခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပန်းချီကျော်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော မစ္စတာဖရင့် စပင်းလပ် ထံတွင် သင်ကြားဆည်းပူး သည်။
ထိုစဉ်အခါကပင် ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများသည် ဗြိတိသျှ ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင် တင်သွင်းပြသနိုင် လောက်အောင် အဆင့်အတန်း တိုးတက်လာသည်။
ဗိလတ် ပန်းချီပြပွဲကြီးများတွင် တော်ရုံအဆင့်အတန်းရှိသော ပန်းချီကားများပြပွဲ မသွင်းနိုင်ချေ။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ပညာတော်သင် နှစ်စေ့၍ မြန်မာပြည်သို့ပြန်ရောက်လာပြီး ရန်ကုန်အစိုးရကျောင်းတွင် ပြန်လည်အလုပ်လုပ်သည်။
သို့သော် ဆရာကိုဘဉာဏ်သည် အင်္ဂလန်၌ ၃ နှစ်ကျော်ခန့်သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ရသော ပန်းချီပညာကို အားမရ၊ တင်းမတိမ်နိုင်သေးပေ။
အနောက်တိုင်း ပန်းချီစနစ်များကို အနောက်တိုင်း၌ ဆက်လက်ဆည်းပူးလိုသေးသည်။
ထို့ကြောင့် အထက်လူကြီးများကလည်း ထောက်ခံသဖြင့် ကိုဘဉာဏ်သည် နယ်လှည့် ပန်းချီပညာတော်သင်အဖြစ် ဥရောပနိုင်ငံများသို့သွားရောက်ရန် အစိုးရက ခွင့်ပြုလိုက်လေသည်။
အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများသို့ ပန်းချီပညာလေ့လာဆည်းပူးခြင်း ယင်းသို့ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အနောက်တိုင်းသို့လာခဲ့ပြန်ရာ ယခုတစ်ကြိမ်တွင်မူ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီတလီ၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ ဟော်လန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဂျာမနီစသော အနောက်တိုင်း နိုင်ငံကြီးများသို့လှည့်လည်ပြီးလျှင် အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ် အမျိုးမျိုးကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
ထိုနိုင်ငံများ၌ လှည့်လည်လေ့လာဆည်းပူးပြီးမှ လန်ဒန်သို့လာခဲ့သည်။
လန်ဒန်သို့ရောက်သည့်အချိန်တွင် ၁ နှစ်နှင့် ၆ လမျှ ရှိခဲ့ပြီဖြစ်၍၊ မြန်မာပြည် အစိုးရက ထောက်ပံ့ကြေးပေးရန် ကန့်သတ်ထားသော ကာလအပိုင်းအခြား စေ့နေပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ထောက်ပံ့ကြေး ရပ်စဲလိုက်လေသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ပန်းချီပညာဖြင့် အသက်မွေးရပ်တည်၍ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခြင်း ထောက်ပံ့ကြေး ရပ်စဲလိုက်သော်လည်း အင်္ဂလန်တွင် သောင်တင်နေသော ကိုဘဉာဏ်က စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း မရှိပေ။
မိမိပညာကို အားကိုး၍ မိမိဝင်ငွေနှင့်ပင် အင်္ဂလန်၌ ဆက်လက်ပညာဆည်းပူးရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်လိုက်သည်။
ထို့ကြောင့် တစ်ဖက်မှ ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲရောင်းချယင်း တစ်ဖက်မှ ပန်းချီပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
ထို့အချိန်က ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသော ကျောင်းမှာ ယဲလိုးဒိုး ပန်းချီအနုပညာကျောင်း ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်ကဲ့သို့ ပန်းချီအနုပညာသည် ထိတ်ထိတ်ကြဲများ ပေါများသည့် ဒေသတွင် တန်ရုံပန်းချီအခြေခံဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်။
ထိုစဉ်က ဘိလတ်တွင် ကိုဘဉာဏ်၏ ပန်းချီကားများသည် တန်ဖိုးအတော်အတန် ရရှိခဲ့ပေသည်။
ယင်းကဲ့သို့ ပန်းချီပညာသည် ပေါများသော ဘိလတ်တွင် မိမိပညာဖြင့် အသက်မွေးနေနိုင်သည်ကို ထောက်၍ ကိုဘဉာဏ်၏ ပန်းချီအဆင့်အတန်း မည်မျှမြင့်သည်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် အင်္ဂလန်တွင် ၄ နှစ်နှင့် ၆ လခန့်ကြာခဲ့သည်။
ထိုအတွင်း တော်ရုံ ပန်းချီကားများကို အနားသီရန်ပင် လက်မခံသည့် အလွန်ကြီးကျယ်သော နယူးလင်တန် ပန်းချီပြတိုက်မှ ပြပွဲကြီးတွင် ကိုဘဉာဏ်၏ လက်ရာများ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် မြန်မာလူမျိုး တစ်ဦး၏ ပန်းချီလက်ရာသည် အနောက်တိုင်း ထိပ်တန်းပန်းချီလက်ရာများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လိုက်နိုင်အောင် ကိုဘဉာဏ်က စွမ်းဆောင်ကာ မြန်မာ့ ဂုဏ်ကို ဆောင်ခဲ့သည်။
အင်ပိုင်ယာမား ကက်တင်းဘုတ်ခေါ် အဖွဲ့ကြီးက ကြီးမှူးသည့် ပိုစတာပြိုင်ပွဲကြီးတွင်လည်း ကိုဘဉာဏ်သည် ပထမစွဲခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့် ကိုဘဉာဏ်၏ ဆရာဖြစ်သော ပန်းချီကျော်ကြီး မစ္စတာဖရင့် စပင်းလပ် စပင်းလပ်က မိမိထံ ပညာဆည်းပူးကြသည့် တပည့်များအနက် မောင်ဘဉာဏ်သည် ပန်းချီပါရမီ အထူးချွန်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ချီးကျူး၍ လက်စွပ်တစ်ကွင်း ဆုချခဲ့လေသည်။
ကိုဘဉာဏ် အင်္ဂလန်တွင် ရှိစဉ်က၊ ပန်းချီအနုပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော အောင်လက်မှတ် အများအပြား ရရှိခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော လက်မှတ်များအနက် ထူးခြားသော လက်မှတ်တစ်စောင်လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုလက်မှတ်မှာ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်မင်းမြတ်က ဥက္ကဋ္ဌအိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ ဝေလမင်းသားက အတွင်းအရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော လူသားအချင်းချင်း ကူညီရိုင်းပင်းရေး-တော်ဝင် အသင်းကြီးမှ လက်မှတ်ဖြစ်သည်။
ထိုလက်မှတ်ကို ရခဲ့ခြင်းမှာ တစ်ခါသော် ကိုဘဉာဏ်သည် တင်းမြစ်ထဲရှိ ကုန်တွဲကြီးများအပေါ်တွင် ပန်းချီဆွဲနေစဉ် ရေထဲသို့တစ်စုံတစ်ခု ကျသွားသံကြားသဖြင့်၊ ပန်းတနော်သား ရေကူးလျင်သူပီပီ၊ ရေထဲခုန်ဆင်းကယ်လိုက်ရာ၊ ကယ်ဆယ်မိသူမှာ ဂျော့ဘုရင်၏ အနွယ်တော်တစ်ဦး ဖြစ်နေကြောင်း နောက်မှသိရသည်။