kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အနောက်ဘက်ကမ်းခြေများတွင် မိုးရေချိန် ပျမ်းမျှ ၁၆ လက်မမှ ၁၈ လက်မအထိ ရရှိ၍ ခြောက်သွေ့ သော အလယ်ပိုင်းများတွင် ၉ လက်မမှ ၁၂ လက်မခန့်အထိ ရရှိသည်။
ကျွန်းများပေါ်တွင် နေထိုင်ကျက်စားသော နို့တိုက်သတ္တဝါ များမှာ နည်းပါးလှသည်။
သို့ရာတွင် ငှက်မျိုးစုံလင်၍ စိတ်ဝင် စားဖွယ်ကောင်းသည်။
ဆည်မြောင်းမရှိသော နေရာများတွင် စိုက်ပျိုးရေး မဖွံ့ဖြိုးချေ။
အလေ့ကျပေါက်သော အပင်ငယ်မျိုး များစွာအနက် ရာခိုင်နှုန်း ၃ဝ ခန့်မှာ ကနေရီကျွန်း၌သာ ပေါက်ရောက် သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကနေရီကျွန်းစုသို့ ပထမဆုံးရောက်လာသော ဥရောပတိုက် သားများမှာ စပိန်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
ထိုစဉ်က နေထိုင်လျက် ရှိသော တိုင်းရင်းသား ဂွမ်းချေး သို့မဟုတ် ဂွမ်ချိုလူမျိုးများမှာ ယခုအခါ လူမျိုးတစ်မျိုး အနေဖြင့် မရှိတော့ချေ။
ယခု နေထိုင် လျက်ရှိသော ကျွန်းသူကျွန်းသားများမှာ စပိန်လူမျိုးများ ထက် အနည်းငယ် အသားမည်းသည်မှအပ များစွာ မခြားနား လှချေ။
ယောက်ျားများ အရပ်အမောင်း အနေတော်ရှိ၍ သန်မာ တောင့် တင်းသော ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက် ရှိလေသည်။
စပိန်ဘာသာ စကားကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။
ကနေရီကျွန်းစု၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ငှက်ပျောနှင့် ခရမ်း ချဉ်သီး ဖြစ်သည်။
ကြက်သွန်၊ အာလူး၊ ဆေးနှင့် ငါးလည်း အသင့်အတင့်ထွက်သည်။
ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများမှာ လာပါး လမားနှင့် ဆန်တာကရုတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ကျွန်းများပေါ်တွင် လူဦးရေစုစုပေါင်း ရ၄၅ဝဝဝ (၁၉၄၆ ခုနှစ်)ခန့်ရှိ၍ ငါးဖမ်းခြင်း အသီးအနှံ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး လွယ်ကူစေရန် ကျွန်းစုတွင် မြို့တော်နှစ်မြို့ ထားရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ကျွန်းစု။
thumb|Serinus canaria canaria ကနေရီ (Canary) ဟု အမည်တွင်သည့်ငှက်ကို စပိန် အပိုင်ဖြစ်သော ကနေရီကျွန်းစုတွင် မူလပထမ တွေ့ရသည်။
၁၆ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ထိုငှက်များကို လှောင်အိမ်ငှက်များ အဖြစ်ဖြင့် ကနေရီကျွန်းမှ အီတလီနိုင်ငံ သို့ စတင်ယူဆောင် လာကြသည်။
ယခုအခါတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာပင် ကနေရီငှက် များကို လှောင်အိမ်သွင်း၍ အလှမွေးကြ၏။
ကနေရီငှက်သည် ဖင့်စာကလေးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
အရိုင်းဘဝတွင် သူတို့ ၏ အရောင်မှာ ညိုဝါဝါ သို့မဟုတ် ဝါစိမ်းစိမ်း ဖြစ်သည်။
ကနေရီ ငှက်မကြီးသည် အသိုက် ဆောက်လုပ်၍ ဥများကို ဝပ် ပေးသည်။
ဥများမှာ အပြာရောင်ဖြစ်၍ တစ်မြုံလျှင် ဥလေးငါး လုံး ရှိတတ်သည်။
ငှက်ဖိုကမူ ငှက်ပေါက်စကလေးများကို အစာ ရှာကျွေးသည်။
ကနေရီငှက်သည် သဘာဝအလျောက် သီချင်းအဆိုကောင်း သော ငှက်ဖြစ်သည်။
သီချင်းများကို ကြည်လင် ပြတ်သားစွာ ဆိုတတ်သည်။
အခြားငှက်များ၏ အသံများကိုလည်း အလွယ် တကူ အတုခိုးနိုင်၏။
ချိုလွင်စွာ တေးဆိုတတ်သောကြောင့် ကနေရီငှက်ကို လူသိများသည်။
အချို့ ကနေရီငှက်များကိုမူ သူတို့၏ လှပသော အတောင် များကြောင့် ဂရုတစိုက် မွေးမြူကြသည်။
ထိုသို့ မွေးမြူကြရာ၌ မှန်မှန်ဂရုစိုက်ဖို့လိုသည်။
လှောင်အိမ်ကိုလည်း အမြဲတမ်း သန့်ရှင်းအောင် ပြုလုပ်ထားရသည်။
ကနေရီငှက် များအတွက် အသင့်တော်ဆုံး အစာမှာ မြက်ပင်မျိုးစေ့၊ ပိုက်ဆံ ပင်မျိုးစေ့နှင့် စိမ်းစိုသော အစားအစာများပင် ဖြစ်သည်။
လှောင်အိမ်တွင်းရှိ သောက်ရေနှင့် ချိုးရေများကို မကြာခဏ လဲပေးရ၏။
ကနေရီငှက်များသည် အရိုင်းဘဝတွင် အဆင်အသွေး အမျိုးမျိုးဆောင်၍ လှောင်အိမ်၌ မွေးမြူသောအခါ အနည်းငယ် ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ကနွတ်ဘုရင်(ခရစ် ၉၉၅ ခန့်-၁ဝ၃၅) ကနွတ်ဘုရင်သည် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံပြည့်ရှင် ဆွိန်းဘုရင်၏ သားတော် ဖြစ်၍ ၉၉၅ ခုနှစ် ခန့်က ဖွားမြင်သည်။
၁ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်နှင့်အတူ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်၍ ဝက်ဆက်နယ်ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းယူသည်။
၁ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆွိန်းဘုရင် ကွယ်လွန်သည့် အခါ ကနွတ်မင်းသားသည် ခမည်းတော်၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်။
ခမည်း တော် လက်ထက်က စစ်ရှုံး၍ ပြည်နှင်ခံရသော ဆက်ဇုန်ဘုရင် အက်သဲရက် ပြန်လာသဖြင့် တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းရလေရာ လန်ဒန်မြို့မှတစ်ပါး အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို အလိုပြည့်လေ သည်။
အက်သဲရက်ဘုရင်သည် လန်ဒန်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ တပ်စွဲ၍ နေလေသည်။
၁ဝ၁၆ ခုနှစ်၌ အက်သဲရက် ကွယ်လွန် လေသော် သူ၏ သားတော် အက်ဒမန် အိုင်းယန်းဆိုက်သည် လန်ဒန်မြို့မှနေ၍ ကနွတ်ဘုရင်အား ဆက်လက် အပြင်းအထန် ခုခံတိုက်ခိုက်၏။
ထိုသို့ ခုခံတိုက်ခိုက်ရာတွင် အက်ဒမန်သည် မအောင်မြင်သော်လည်း အင်္ဂလန်ပြည်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ အုပ်ချုပ် ရန် ကနွတ်ဘုရင်၏ သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့လေသည်။
သို့သော် ၁ဝ၁၆ ခုနှစ်တွင် အက်ဒမန်ဘုရင် ကွယ်လွန်သော အခါ ကနွတ်ဘုရင်သည် အက်ဒမန်၏ သားများကို ဆွီဒင်နိုင်ငံ သို့ ပို့လိုက်ပြီးလျှင် အက်သဲရက်၏ မိဖုရားကို သိမ်းယူကာ အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို ကနွတ်ဘုရင်ကြီးဟူသော အမည်ဖြင့် အုပ်စိုးလေသည်။
ကနွတ်ဘုရင်သည် တန်ခိုးအာဏာရှိသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်၍ တစ်ပြည်ထောင်လုံးကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင် အုပ်ချုပ်နိုင်၏။
သူသည် တရားမျှတ၍ လိမ်မာစွာ အုပ်ချုပ်သည်။
ထို့ပြင် ရှေး ခေတ် ဆက်ဇုန်ဥပဒေများကို အခြေခံသည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို လည်း ပြုစုပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။
အင်္ဂလန်ပြည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဒိန်း မတ်နှင့် နော်ဝေး လူမျိုးများကို ရာထူးရာခံ မပေးဘဲ မိမိတို့ နိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့၍ ဆက်ဇုန်များကိုသာ ခန့်အပ်သောကြောင့် တိုင်းသူ ပြည်သားများက သူ့အား ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။
ဆွီဒင်နှင့်နော်ဝေးနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သောအခါများ၌ပင် ဆက်ဇုန် မှူးမတ်စစ်သည်များဖြင့် ခြံရံ၍ ထွက်လေသည်။
၁ဝ၁၈ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို ရ၍ ၁ဝ၂၈ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေး ထီးနန်းကို ရပြန်သည်။
သို့သော် ၁ဝ၃၅ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သောအခါ နိုင်ငံတော်မှာ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ကွဲသွားလေသည်။
ကနွတ်ဘုရင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် အများအပြား တွေ့ရသည့်အနက်တစ်ခုမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
အခါတပါး ကနွတ် ဘုရင်အား မှူးမတ်များက ဘုန်းတော်ကြီးသော အရှင်ဖြစ်၍ မည်သည့်အရာကိုမဆို ပြုက ဖြစ်နိုင်ကြောင်း လျှောက်ထားကြ သည်။
ထိုအခါ တစ်နေ့နေ့တွင် ထိုသို့ မြှောက်ပင့်တတ်သော မှူးမတ်များအား ဆုံးမမည်ဟု ကြံစည်ထားသော ကနွတ်ဘုရင် သည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ချထားအပ်သော ရာဇပလ္လင်ပေါ် တွင်ထိုင်လျက် တဖြည်းဖြည်း တက်လာသော ဒီရေကို မတက် ရန် အမိန့်ပေး၏။
သို့သော် ဒီရေကား တက်မြဲတက်၍ ကနွတ် ဘုရင်၏ ခြေများပင် ရေစိုလေတော့သည်။
ဤတွင် သူ၏ အခြွေအရံများဖက်သို့ လှည့်၍ ဘုရင်တို့၏ အာဏာမှာ မည်သို့မျှ အဖိုးမတန်ကြောင်း သူ့အား မည်သည်ကိုမဆိုပြုက ဖြစ်နိုင်ကြောင်းဖြင့် လျှောက်ထားသူများမှာလည်း မိုက်မဲစွာ မြှောက်ပင့်နေသူများသာဖြစ်ကြောင်း မိန့်ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ။
thumb|အဲလ်ဖရက် အေ ကနော့ဖ် ခေတ်ပြိုင်ဥရောပ၊ လက်တင်အမေရိက စာပေများမှ အကောင်းဆုံးလက်ရာများကို လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်စာပေမှ လက်ရွေးစင် လက်ရာများကို လည်းကောင်း စာဖတ် ဝါသနာအိုးများအတွက် ၆၉ နှစ်တာမျှ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပေးခဲ့သူ အဲလဖရက်ကနော့ကို ၁၈၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ကနော့သည် ငယ်စဉ်က မက္ကင်ဇီကျောင်းနှင့် ကိုလံဗီယာကောလိပ်တို့၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ရသည်။
ကနော့သည် ဘွဲ့ရပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေ ရေးလုပ်ငန်းကို အစပျိုးသည်။
ကနဦးထုတ် စာအုပ်များ၏ အဖွင့်စာမျက်နှာတွင် ရုရှားဝံပုလွေလိုက် ခွေးကြီး၏ ပုံကို အလှဆင် အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်အဖြစ် ရိုက်နှိပ်၍ ထုတ်ဝေ ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကနော့သည် စာရေးဆရာသစ်များ စာပေ လောကတွင် ခြေကုပ်ရစေရန်လည်းကောင်း၊ စာပေဆုများ ဆွတ်ခူးသည်အထိ လက်ရည်ပြနိုင်စေရန် လည်းကောင်း မြေတောင်မြှောက်၍ လမ်းဖွင့်ပေးရာတွင် အမြော်အမြင် ကြီးမားသည့်အပြင် စာအုပ်ဒီဇိုင်းနှင့် စီစဉ်ပုံနည်း စနစ်များ အဆင့်အတန်း မြင့်မားစေရန် စီမံရာတွင်လည်း အရည်အချင်း ထက်မြက်သူ ဖြစ်သည်။
ကနော့သည် အစပိုင်းတွင် ရုရှားလူမျိုး စာရေးဆရာများကို ဦးစားပေး စင်တင်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဂျာမန်စာရေးဆရာ သောမတ်မန်း (၁၈၇၅- ၁၉၅၅)၊ အမေရိကန်ဖွား အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာနှင့် ဝေဖန်ရေး ဆရာ တီအက်စ် အဲလိယော့ (၁၈၈၈-၁၉၆၅)၊ ပြင်သစ်ဝတ္ထု ရေးဆရာ အန်ဒရေ ဂီဒီ (၁၈၆၉-၁၉၅၁)၊ အင်္ဂလိပ်ကဗျာ ဆရာနှင့် ဝထ္တုရေးဆရာ ဒေးဗစ်ဟားဗက်လောရင့် (၁၈၈၅- ၁၉၃ဝ)၊ ဩစတြီးယန်းဝတ္ထုရေးဆရာ ဖရန့်ကတ်ဖကား (၁၈၈၃-၁၉၂၄) စသည့် အခြားဥရောပစာဆိုများ၏ လက်ရာ များကိုပါ အလေးထား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အမေရိကန်စာဆို များဖြစ်ကြသော ဝထ္တုရေးဆရာ ဝီလာကတ်သား (၁၈၇၃- ၁၉၄၇)၊ သရော်စာနှင့် အက်ဆေးရေးသူ ဟင်နရီ လူဝီမင့်ကင်း (၁၈၈ဝ-၁၉၅၆)၊ စာနယ်ဇင်းသမား ဂျွန် ဟာဆေး (၁၉၁၄-) နှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဆင်မြူယယ် အဲလီယော့ မောရစ်ဆင် (၁၈၈၇-၁၉၇၆)တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း စင်တင်ပေး ခဲ့သည်။
ကနော့သည် ကိုလံဗီယာ တက္ကသိုလ်၏ အယ်လက်ဇန္ဒား ဟာမီလတန် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ် (၁၉၆၆)၊ အမေရိကန် သမိုင်းပညာရှင်များအသင်း၏ ဖရန်စစ်ပတ်ကမင်ငွေတံဆိပ်ဆု (၁၉၇၄)၊ ဒရက်ဆဲ တက္ကသိုလ်၏ ပြောင်မြောက်သော စွမ်းဆောင်ရည်ဆု (၁၉၇၅) စသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများ အမြောက်အမြား ရရှိသည့်ပြင် ယေးတက္ကသိုလ်၊ ကိုလံဗီယာ တက္ကသိုလ် စသည့်တက္ကသိုလ်များမှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့ များကိုလည်း ရရှိသည်။
ကနော့သည် ဗလန့်ချီဝုနှင့် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ထောင် ပြုခဲ့ပြီး သားတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဝုကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဟယ်လင် ဟက်ဒရစ်နှင့် အိမ်ထောင်သစ်ထူသည်။
နှစ်ဆယ်ရာစုခေတ်ဦးတွင် ထင်ရှားသော သောမတ်မန်းမှ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကျော်ကြားနေသော ဂျွန်အပ္ပဒိုက် (၁၉၃၂)အထိ စာရေးဆရာ အမြောက်အမြားကို စာပေ စင်မြင့်တွင် တင်ထားပေးနိုင်ခဲ့သော စာပေ ထုတ်ဝေသူ အဲလဖရက်ကနော့သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက် နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘုရင်များ။
ကွယ်လွန်သူ အမေရိကန်သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ ၏ဇနီးဖြစ်ခဲ့ပြီး နောင်အခါတွင် ဂရိသင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင် သူဌေးကြီး အိုနာဆစ်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီးနောက် မုဆိုးမနှစ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သူ ဂျက်ကလင်းကနေဒီအိုနာဆစ်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်ပြည်နယ် လောင်းအိုင်းလင်း၊ ဆောက်သမ္ပတန်မြို့တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ သည်။
ငယ်မည်မှာ ဂျက်ကလင်းဘိုဗီးယားဖြစ်ပြီး မိဘနှစ်ပါးမှာဂျွန်ဘိုဗီးယား နှင့်ဂျက်နက်ဘိုဗီးယားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငယ်စဉ်က ဂျော့ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ် ဗာဆာကောလိပ်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန် တိုင်းမ်စ်ဟာရဲလ်ဒ် သတင်းစာတိုက်တွင် ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်းဘိုဗီးယားသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်မှ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု၏ ၃၅ ဦးမြောက်သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်းသည် ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီနှင့် သားနှစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ သားတစ်ယောက်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ သမ္မတဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ လုပ်ကြံခံလိုက်ရသောအခါ ဂျက်ကလင်းကနေဒီသည် မုဆိုးမဘဝသို့ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ်၌ ရောက်ခဲ့ရသည်။
ခင်ပွန်းသည်ရှိစဉ်ကာလအတွင်း သမ္မတအိမ်ဖြူတော်၏ သမိုင်းဝင်ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ၌ ရှေ့ဆောင်ရှေ့ရွက်ပြု၍ ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် သမ္မတ၏တာဝန်ပေး ချက်အရ သမ္မတ၏အထူး ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ခရီးသွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ကလင်းကနေဒီသည် ဂရိသင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်သူဌေးကြီး အရစ္စတိုတယ်လ် အိုနာဆစ်နှင့် လက်ထပ် ခဲ့သည်။
သူဌေးကြီးအိုနာဆစ်သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သောအခါ ဂျက်က လင်းကနေဒီ အိုနာဆစ်သည် ဒုတိယအကြိမ်မုဆိုးမဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဂျက်ကလင်းသည် လူထင်ပေါ်သောလုပ်ငန်းများကို ရှောင်ရှားရင်း ဘဝကို အလုပ်ထဲ၌သာ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ဗိုက်ကင်းစာအုပ် ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းတွင် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒဗ်ဘယ်လ်ဒေးနှင့် ကုမ္ပဏီတွင် တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၇၈ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်းကနေဒီအိုနာဆစ်သည် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ဆေးရုံတက်ကုသနေရာမှ ဆရာဝန်များက လက်လျှော့လိုက်သဖြင့် နယူးယောက်မြို့ နေအိမ်သို့ ပြန်ခေါ်ခဲ့ပြီးနောက် တစ်နေ့ ဖြစ်သော ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့ည ၁ဝ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ ဂျူနီယာနှင့် သမီးကာရိုလင်း ကနေဒီ ရှလောစ်ဘတ်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတကတော်များ။
ဂျွန် ကွင်စီ အဒမ်စ်John Quincy Adams၁၇၅၈-၁၈၂၆ 200px|center မွေးနေ့၁၁၊ ဇူလိုင်၊ ၁၇၈၆မွေးရပ်ကွင်စီ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့၂၃၊ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၁၈၄၈ကွယ်လွန်ရပ်ကွင်စီ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်အခြားအမည် လူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဆဌမမြောက်သမ္မတ၊ မွန်ရိုးဝါဒကို တင်သွင်းသူ၊ လွှတ်တော်အမတ်အလုပ်အကိုင် သံအမတ်၊နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၊ အမေရိကန်သမ္မတ၊ လွှတ်တော်အမတ်ရာထူးသက်တမ်းကာလ၄၊ မတ်၊ ၁၈၂၅-၄၊မတ်၊ ၁၈၂၉ဒုတိယ သမ္မတ ဂျွန် ကဒ်ဝဲလ် ကာဟွန်လွှဲအပ်သူဂျိမ်းစ် မွန်ရိုးဆက်ခံသူအင်ဒရူး ဂျက်ဆန်နိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ ဂျွန်ကွင်စီ အဒမ်စ်သည် အချို့သော အမေရိကန် သမ္မတများနည်းတူ အိမ်ဖြူတော်တွင် မပျော်မရွှင်ဖြင့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဖခင် ဂျွန် အဒမ်စ် (ဒုတိယမြောက် သမ္မတ) ပျိုးထောင်ခဲ့သည့် တိုင်းပြည်သစ်နှင့်အတူ လူလားမြောက်ခဲ့သည့် ကွင်စီသည် မိခင် အဘီဂေးလ်နှင့်အတူ ဘန်ကာတောင်ကုန်းတိုက်ပွဲဖြင့် ပွဲထွက်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ဆယ်ကျော်သက်ဘဝက သံအမတ်အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်သော ဖခင်နှင့်အတူ ဗြိတိန်သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့ဖူးပြီး ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် နိုင်ငံရေး၊ သံတမန်ရေးတို့တွင် ကျွမ်းကျင်မှုရခဲ့သည်။
၁၄နှစ်သားဖြင့် သံတမန်လောကတွင် ဝင်ဆန့်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်၊ နယ်သာလန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ပရပ်ရှားနိုင်ငံများတွင် အငယ်တန်း သံတမန်တစ်ဦးအဖြစ် ကျင်လည်ခဲ့ဖူးသည်။
နောက်ဆုံး ရုရှားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဟားဗတ်တက်ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခ၊ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၈၁၂ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နှင့်ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲအတွက် စစ်ပြေငြိမ်းရေးအတွက် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် စသည်ဖြင့် တိုင်းပြည်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
လူပုံ ပုပြက်ပြက်နှင့် အထင်ကြီးဖွယ်မရှိသော ကွင်စီသည် အရေးမရှိလျှင် စကားပြောလည်း မပြောတတ်ပေ။
သို့သော် ဉာဏ်ပညာအရာတွင် ထူးခြားလှသူဖြစ်သည်။
ညာလက်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာရေးနေချိန်တစ်ပြိုင်နက် ဘယ်လက်ဖြင့် ထိုစာသားများကို ဂရိဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုရေးသားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဦးနှောက်ကို အနားမပေးသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း အခိုင်းကြမ်းသူဖြစ်သည်။
နေ့စဉ်နံနက်ခင်းတိုင်း ပိုတိုမက်မြစ်တွင်းသို့ မိနစ်၉၀ကြာ ရေဆင်းကူးတတ်သည်။
“ငါ လူတွေနဲ့ ရောနှောမနေတတ်” ဟုဘုကျကျပြောတတ်သည်။
နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးသမားစရိုက်မျိုးမရှိသူဖြစ်သည်။
မိဘမျိုးရိုးနှင့် ကျင်လည်ရာလောကကြောင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်လာသည့်တိုင် သူ့ဗီဇမှာ ပညာရှင်ဆန်သည်။
နိုင်ငံရေးပြိုင်ဖက်များကို အနိုင်ယူပုံကလည်း ဆန်းသည်ဟုဆိုရမည်။
ပြိုင်ဖက်များကို သံတမန်ရာထူးမျိုးစုံဖြင့် ပြည်ပသို့ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် ဂျွန် တဲလ်ဟွန်း၊ ဟင်နရီ ကလေး တို့တစ်သိုက် သံအမတ်ကြီးများဖြစ်သွားကြရှာသည်။
နောင်တက်မည့် အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်ကိုပင် သံတမန်အဖြစ်ခန့်အပ်ရန် သမ္မတ ဂျိမ်းစ် မွန်ရိုးကို အကြံပေးခဲ့ဖူးသည်။
မွန်ရိုးက လက်မခံခဲ့ပေ။
သို့သော် ထိုလူထူးဆန်းကြီးသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးသော သံတမန်ကြီးလည်းဖြစ်ပြန်သည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဘဝက စပိန်ပိုင် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွပ်သွင်းပေးနိုင်ခဲ့ပြီး မွန်ရိုးဝါဒ ဟုကမ္ဘာကျော်မည့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဂျိမ်းစ် မွန်ရိုး သက်တမ်းပြည့်သည့်နောက် ၁၈၂၄တွင် သမ္မတအဖြစ် ဝင်အရွေးခံပြီး အနိုင်ရသည်။
ပြိုင်ဖက် အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်က လူထုမဲတွင် အသာရသော်လည်း ပြည်နယ်ကိုယ်စားလှယ်မဲတွင် ကွင်စီသာသဖြင့် လွှတ်တော်က အခြေခံဥပဒေပါ အချက်များအတိုင်း ကွင်စီကို သမ္မတရာထူးအပ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဂျက်ဆန်တို့က လက်တစ်လုံးခြား အလုပ်ခံရသည်ဟု ယူဆပြီး အခွင့်ကောင်းကို ပြန်စောင့်ကြသည်။
ဟင်နရီ ကလေးကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနေရာအတွက် ရည်ရွယ်ကြောင်း ကြေညာသောအခါ ဂျက်ဆန်တို့က လာဘ်ထိုးခြင်းဟု စွပ်စွဲကြသေးသည်။
မဲအသာမရဘဲ သမ္မတဖြစ်လာသူအနေဖြင့် မျက်နှာငယ်ရပြန်သည်။
သူ့အဆုံးအဖြတ်များကိုလည်း တရားဝင်ဖြစ်တည်ရန်အတွက် ပိုရုန်းကန်ရသည်။
ယခင်ဝန်ကြီးများကိုသာ ဆက်ခန့်သဖြင့် ပြဿနာကြီးလာသည်။
အချို့ဝန်ကြီးများမှာ ကွင်စီကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဆန့်ကျင်ကြသူများ ဖြစ်သဖြင့် အခက်အခဲများကြုံတွေ့ရသည်။
ပနားမားတောင်မြောက်အရေးသို့ အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့စေလွှတ်ရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း ဆန့်ကျင်ခံရသည်။
ဟေတီတွင် တိုင်းရင်းသား အစိုးရတည်ထောင်ခြင်းနှင့် ပက်သက်၍ ဂျက်ဆန်နှင့် အခြေတင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
မူထက် လူကို မဲ၍ပြဿနာလုပ်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးကစားကွက် မကျွမ်းကျင်ခြင်းကို တိကျသော စာသားများ၊ တင်ပြချက်များဖြင့် အစားထိုးသည်။
လွှတ်တော်သို့ ပထမဆုံးတင်ပြသည်မှာ ဗဟိုအစိုးရ၏ ထောက်ပံ့မှုများဖြင့် လမ်း၊ တံတား၊ တူးမြောင်းများ တည်ဆောက်ရန်၊ သိပ္ပံစူးစမ်းရေးအဖွဲ့များ စေလွှတ်ရန်၊ နက္ခတ္တ မျှော်စင်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် စသည့် ကြီးကျယ်သည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။
ရေတပ်တက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်ထောင်ရန် တင်ပြသော်လည်း အထက်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးမှ ဦးဆောင်ကန့်ကွက်ခံရသည်။
တနည်းအားဖြင့်ဆိုရလျှင် ကွင်စီ၏ စီမံကိန်းများမှာ ကောင်းမွန်လှသော်လည်း ခေတ်ကာလအခြေအနေအရ ခေတ်ရှေ့ပြေးလွန်းသဖြင့် ကန့်ကွက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
ကွင်စီအနေဖြင့်လည်း ထိုလုပ်ငန်းများဖော်ဆောင်ရန် အင်တိုက်အားတိုက် မရှိလှပေ။
လေးနှစ်အတွင်းတွင် မိန့်ခွန်းတစ်ကြိမ်သာပြောခဲ့သည်ကို ကြည့်လျှင် သိနိုင်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် စိတ်ညစ်ဖွယ်များကို ဆက်တိုက်ကြုံလာရသည်။
ဖခင်ကြီး ဂျွန် အဒမ်စ် ကွယ်လွန်သည်။
ထို့နောက် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အတိုက်အခံတို့က လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံးတွင် အနိုင်ရသည်။
သမ္မတတွင် ပါတီမရှိတော့ပေ။
၁၈၂၈ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အတိုက်အခံတို့ကို ရှုံးသည်။
အိမ်ဖြူတော်မှ ထွက်ခွာလာပြီးနောက်တွင် အရက်စွဲနေသော သားကြီး ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန် အဒမ်စ် ပင်လယ်ထဲခုန်ချကာ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွားခဲ့သည်။
၁၈၃၁တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်မှာ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် တစ်ကျော့ပြန်နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်သည်။
ထိုမှ နောက် ၁၇နှစ်တိုင်တိုင် မြောက်ပိုင်းသား ပြည်ထောင်စုဝါဒီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ကျေးကျွန်စနစ်ကိုလည်း ဆန့်ကျင်သည်။
အသက်အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင် နိုင်ငံရေးကို တက်ကြွစွာလုပ်သည်။
၁၈၄၈၊ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၁ တွင် လွှတ်တော်တွင်းတွင် လဲကျမူးမော့သွားခဲ့သည်။
လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ရုံးခန်းသို့ပို့ကာ ပြုစုသော်လည်း နှစ်ရက်အကြာတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
မောင်ဒီ အဖ ဦးမြသီ၊ အမိ ဒေါ်အုန်းပြိုင် တို့က ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ရ ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြစ်ခြေမြို့၊ သရက်တောရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မျိုးညွန့် ဖြစ်သည်။
ပထမ ကံကူလက်လှည့် ဆရာမှာ မြစ်ခြေမြို့၊ မဇဂ္ဂိမရာမကျောင်း ဆရာတော် ဦးဉာဏ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ ဗဟိုရ်စည် သတင်းစာကြီး၏ ပင်တိုင် ကာတွန်းဆရာ အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့၍ သတ္တိစာစောင်နှင့် စုံထောက် မဂ္ဂဇင်းတို့မှ စတင်၍ မဂ္ဂဇင်း ပန်းချီများကို မျိုးညွန့် အမည်နှင့် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကာရန်မဲ့ ကဗျာများကို စတင် ရေးသားခဲ့၍ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာကြီး ရန်ကုန်ဘဆွေက ရုပ်ရှင်ချစ်သူ မဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကလောင်အမည် မျိုးညွန့်ကို မောင်ဒီ ဟုပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယနေ့ထိ အနုပညာအလုပ်များ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
မောင်ဒီသည် ပန်းချီဆရာ တဦးလည်း ဖြစ်၍ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ အက်ဆေး စသည်တို့ကို ကြိုကြားကြိုကြား ဆိုသလိုရေးသားလျက်ရှိသည်။
right|စက်သူဌေး ဆာဦးသွင် (၁၈၇၈- ၁၉၆၆) ဦးသွင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈- ၁၉၆၆)သည် ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းကို စတင်တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။
၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သဖြင့် ဆာဦးသွင် ဟူ၍ ထင်ရှားလေသည်။
ငယ်ဘဝ ဦးသွင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၅ရက်နေ့ (၁၈၇၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက် သောကြာနေ့) တွင် မွန်လူမျိုး အဘဦးဖန် (အချို့စာအုပ်များတွင် ဦးဖလ်ဟု ရေးသားကြသည်)၊ အမိဒေါ်ယဉ်တို့မှ မော်လမြိုင်မြို့ ၌ ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူမှာ မော်လမြိုင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး သူဌေး ဦးအုန်းဖေ၊ ညီမမှာ စက်ရှင်မင်းကြီးကတော် ဒေါ်နှင်းအိ ဖြစ်သည်။
သရာဇ ဦးတုတ်ကြီး (နောင်တွင် ဂျီစီဘီအေ အတွင်းရေးမှူး)သည် ဦးသွင်နှင့် အဖေဘက်မှ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
ဦးသွင်သည် မော်လမြိုင် တောင်လေးလုံးဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်၊ စိန့်ပတ်ထရစ်ကျောင်း၊ ရန်ကုန် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားရာ ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၁-ခုတွင် အက်(ဖ)အေစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့၏။
၁၉၀၁-၂ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အစိုးရပညာရေးဌာနသို့ ဝင်ရောက်ကာ ပညာအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉ဝ၂-ခုနှစ်တွင် ပညာအုပ်အလုပ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်း၍ ရန်ကုန်တဖက်ကမ်း ခနောင်တို၌ ဆန်စက်တည်ကာ ဆန်ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်သည်။
ဆန်ဈေးအတက်အကျ ခန့်မှန်းရာတွင် တိကျ မှန်ကန်လှသူ ဖြစ်သည်။
ဆန်အရောင်းအဝယ်ကို မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် စင်ကာပူသို့ သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ဆန်ဝိဇ္ဇာဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
တိုင်းပြည်အကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား အာမခံကုမ္ပဏီလီမိတက်၏ အုပ်ချုပ်သူလူကြီးများအဖွဲ့တွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့၌ ၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာတိုက်ကို စတင်တည်ထောင်သောအခါ ဦးသွင်သည် သတင်းစာတိုက်တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည့်အပြင် သူရိယသတင်း စာတိုက်အုပ်ချုပ်သူလူကြီးများအဖွဲ့၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပေသည်။
ဦးသွင်သည် ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်များရုံးကို ကျောင်းသားတို့ဝိုင်းဝန်းကြသည့် အရေးအခင်းတွင် ကျောင်းသားများကို ပုလိပ်တို့ ရိုက်နှက်သည့်အမှု စုံစမ်းရေးကော်မတီတွင် လည်းကောင်း၊ အစိုးရအမှုထမ်းတို့ လာဘ်စားမှုကော်မတီတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့တွင် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအဆုတ်ရောဂါနှင့် အနာကြီးရောဂါ ပပျောက်ရေးအသင်းတွင် လည်းကောင်းပါဝင်ကာ တိုင်းပြည်၏အကျိုးကိုသယ်ပိုး ရွက်ဆောင်ခဲ့ပေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာပြည်အစိုးရသည်ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်ရေးကို ချုပ်ကိုင်လိုက်ရာမှ ဥရောပတိုက်သား ဆန်စက်ပိုင်ရှင်ကြီးများသာ အကျိုးခံစားခွင့် ရကြလေရာ ဦးသွင်သည် ဆန်စက်ငယ်များအသင်းကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် အစိုးရကို အတိုက်အခံပြုခဲ့၏။
ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မြန်မာ့တောင်သူလယ်သမားတို့ အကျိုးခံစားခဲ့ကြရပေသည်။
ထို့ပြင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့တွင်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာပြည် ဘိလတ်မြေကုမ္ပဏီလီမိတက်၏အုပ်ချုပ်သူ လူကြီး၊ မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသီးသန့်ဘဏ်လီမိတက်၏ အုပ်ချုပ်သူလူကြီး၊ မြန်မာပြည်ကုန်သည်ကြီးများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌစသည့် တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ပေသည်။
မြန်မာပြည်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အထက်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၃၇-၁၉၄၁) အဖြစ်လည်းရွေးကောက်တင်မြှောက် ခြင်းခံခဲ့ရ၏။
ဦးသွင်သည် စီးပွားကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ မြန်မာလူမျိုးကုန်သည်တို့၏ ဦးစီးဦးကိုင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ကုန်သွယ်ဖောက်ကားခြင်းအမှု၌ ထိုးထွင်းဉာဏ်ထက်သန်ခြင်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ စွမ်းစွမ်းတမံ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားတို့က အထင်သေးခဲ့ကြရာ ဦးသွင်၏ဆောင်ရွက်ချက်များက ထိုအထင်သေးမှုကို ပျက်ပြားစေခဲ့သည်။
ဦးသွင်သည် ၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သဖြင့် ဆာဦးသွင် ဟူ၍ ထင်ရှားလေသည်။
ဦးသွင် ဆာဘွဲ့ရရှိခြင်းမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရအမှုတွင် ကျိုးနွံစွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်မဟုတ်၊ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏အထူးထူးသောကျေးဇူးဂုဏ်ကို တိုးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့်လည်း မဟုတ်ပေ။
တိုင်းသူ ပြည်သားတို့၏ အားထားယုံကြည်ခြင်းကိုခံယူရရှိခြင်း၊ သစ္စာသမာဓိနှင့်ပြည့်စုံခြင်း၊ အဂတိတရားလေးပါး မလိုက်စားခြင်း စသည့်ဂုဏ်ပုဒ်များကို လေးစားအသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့်ဦးသွင်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရက ဆာဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
ဦးသွင်သည် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ ဝံသာနုလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။
မြန်မာပြည်တွင်အစိုးရအရာရှိများကို ရှိခိုးဦးနှိမ်ရသောအလေ့၊ အစိုးရအရာရှိတို့ရှေ့မှောက်တွင် ဖိနပ်ချွတ်ရသောအလေ့၊ စသည်အလေ့ဆိုးများကို ပပျောက်အောင် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့၏။
မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသပိတ်ကြီး ဖြစ်ပွားစဉ်ကလည်း နှစ်ဦးနှစ်ဖက် တင်းမာလျက်ရှိသော အခြေအနေကို ဦးသွင်ကိုယ်တိုင်စေ့စပ်ဖြန်ဖြေ၍ ငြိမ်းအေးစေခဲ့ပေသည်။
အမျိုးသားတက္ကသိုလ် တည်ထောင်ရေးတွင်လည်း ငွေကြေးမတည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆာဦးသွင် သည် မြို့မကျောင်းဆောက်လုပ်ရေးအတွက် ငွေကြေး မ တည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော ဆဌမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ဘိသိက်ပွဲသို့တက်ရောက်ရန်အတွက် ဦးသွင်သည် အစိုးရအရာရှိ မဟုတ်သူ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရပေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကန္နီစာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖွဲ့ကို ခရီးစရိတ် ငွေတသောင်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဦးသွင်သည်မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံရေးအသင်းကြီး ဖြစ်သော မြန်မာပြည်သဟာယအသင်းကို စတင်တည်ထောင်သူဖြစ်၍ အသင်း၏ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
ဂျပန်ခေတ် (၁၉၄၃-၄၅) တွင် မြန်မာအစိုးရ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ မွန်အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ မိန်းကလေးကျောင်း တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးသွင်သည် သူ၏ဇာတိမြို့ မော်လမြိုင်အသင်း (ရန်ကုန်)ကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သူလဲ ဖြစ်သည်။
https://news-eleven.com/features/50328 သာသနာအကျိုး ဦးသွင်သည် သူ၏ဇာတိမြို့ မော်လမြိုင်အသင်းကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။
ဆာဦးသွင်သည် ဘာသာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း အားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ ဘဏ္ဍာတော်ထိန်း လူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်သာမက မဟာဗောဓိအသင်း၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗာရာဏသီ၊ မိဂဒါဝုန်၌ ဓမ္မာရုံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခြင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံ မိုဂျီမြို့ရှိ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်အတွက် စိန်ဖူးတော်လှူဒါန်းခြင်းစသည့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု လုပ်ငန်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်တွင် ဦးသွင်သည် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ကောင်စီ၊ တိပိဋကဓရ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ စသည်တို့တွင် ပါဝင်ကာ သာသနာရေးရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်များ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သတိုးသီရိသုဓမ္မ ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့၏။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားဘုရင်၏ အော်ဒါအော့ဖ် ကရောင်း (ပထမဆင့်) ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခံရသည်။
သတိုးသီရိသုဓမ္မဆာဦးသွင်သည် အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ် ၁၃၂၇ ခုနှစ်တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ည ၁၁ နာရီ ၁၆မိနစ် အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) အိမ်ထောင်ရေး ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဦးဖေ၊ ဒေါ်မိန်းကလေး တို့၏ သမီး မသိန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။
သမီး ဒေါ်ခင်ခင်ကြီး (တရားလွှတ်တော် ဝန်ကြီး၊ အိုင်စီအက်စ် ဦးစံမောင်) ထွန်းကားသည်။
အခြားသူများ၏ ချီးမွမ်းခန်း "ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့ စီးပွားရေး လောက၌ ထင်ရှားသည်။
ဆန်လုပ်ငန်း ကျွမ်းကျင်သူ ဆန်စက်ပိုင်ရှင်၊ မြန်မာကုန်သည်ကြီးများ အသင်း(မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း)ကို စတင် တည်ထောင်သူ၊ မြန်မာကုန်သည်လောကကို ဦးဆောင်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တဦး ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် မြို့မိမြို့ဖတဦး အဖြစ် ပါဝင်၍ အစိုးရနှင့် ပြည်သူ နှစ်ဦးစလုံး၏ ယုံကြည် ကိုးစားခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။
ဆာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ 'ဦးသွင်သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အမှုကို ကျိုးနွံစွာ ထမ်းဆောင်ခြင်း၊ ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးစီးပွား ဂုဏ်ကျေးဇူးကို တိုးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် ဆာဘွဲ့ ပေးခံရခြင်း မဟုတ်။
တိုင်းသူပြည်သားများ၏ အားထား ယုံကြည်မှုခံရခြင်း၊ သစ္စာ သမာဓိနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ အဂတိ မလိုက်စားခြင်း စသည့် ဂုဏ်များကြောင့်သာ ဖြစ်သည်' ဟု ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်" ကိုးကား Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ Category:မွန်လူမျိုးများ။
"မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင် သံမဏိ ဗိုလ်ထွန်းရှိန်၊ ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်ရန်နိုင် အမည်များဖြင့် ထင်ရှားသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ရွှေတောင်တိုက်ပွဲနှင့် တွဲလျက် နာမည်ထွက်ပေါ်လာ၍ ဘီအိုင်အေ၏ သူရဲကောင်း တံဆိပ် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးဟု ခေါ်နေသည့် စကော့မားကတ်ကို ထိုစဉ်က ရန်နိုင်ဈေးဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ အမည်သည် ရွှေတောင်တိုက်ပွဲနှင့် အတူ ပြည်သူများ၏ ပါးစပ်တွင် ရေပန်းစားခဲ့ရာ နေရာအနှံ့ ရန်နိုင်ဈေး၊ ရန်နိုင်လမ်း၊ ရန်နိုင်မုန့်၊ ရန်နိုင် စက်ဘီးပြင်ဆိုင်၊ ဓာတ်ပုံဆိုင်၊ ပုံနှိပ်တိုက် အမည်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။