kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆွမ်းစားခန်းနှင့်ကပ်၍ ဆွမ်းချက်ရုံကို ထားရှိလေသည်။
ဘုန်းကြီးများ အိပ်ခန်းဆောင် မှာမူ တောရကျောင်းအနီးတွင် ထားရှိ၏။
ရှေးအခါက ထိုအိပ်ခန်းဆောင်ကို ခန်းဆီးများ မကန့်ဘဲ အခန်းကျယ် ကြီးအဖြစ် ထားရှိခဲ့၍ နောက်မှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးစာ အိပ်ခန်းငယ်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်များတွင် မပါလျှင် မပြီးသော အခြားအဆောက်အအုံ များလည်း ရှိသေးသည်။
တစ်ခုမှာ ဘုန်းကြီး အိပ်ခန်းဆောင်အနီး၌ ကပ်၍ ဆောက်လုပ်ထား လေ့ရှိသော သူနာရုံ ဖြစ်၏။
နာဖျား မကျန်းရှိသူများနှင့် အိုမင်းမစွမ်း ရှိသူများသည် ထိုသူနာရုံသို့လာရောက်ကာ ဆေးဝါးအကုအသနှင့် ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်ခြင်းကို ခံယူနိုင် ကြသည်။
အခြားအဆောက်အအုံတစ်ခုမှာ ခရီးသွား ခရီးလာ များ ရပ်နားတည်းခိုရန် သာလာယံစရပ် ဖြစ်သည်။
ထိုအဆောက်အအုံများအပြင် မရှိနွမ်းပါး ဆင်းရဲသားများအား ပေးကမ်းစွန့်ကြဲရာ ဖြစ်သည့် အလှူတင်းကုပ်နှင့် မရှိ ဆင်းရဲသော ကလေးများအား စာသင်ကြားပေးသည့် အခလွတ် စာသင်ကျောင်းတို့လည်း ရှိကြသေး၏။
ထို့ပြင် ဘုန်းကြီး အသုံးအဆောင်များကို ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ပင် ပြုလုပ်လေ့ရှိ ကြ သည့်အလျောက် လက်သမားရုံ၊ ပန်းဘဲရုံ၊ စာအုပ်ချုပ်ရုံ၊ စက်ရုံ၊ မုန့်ဖုတ်ရုံ၊ ဂျုံပြောင်းများကို သိုလှောင်ရာ ကျီစ သည်ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကိုလည်း ကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ပင် ဆောက်ထားကြလေသည်။
ယခုခေတ်ကဲ့သို့ခမ်းနားထယ်ဝါသော စာကြည့်တိုက် များ မရှိခဲ့သော်လည်း လက်ရေးမူများကို ဘုရားဝတ်ကျောင်း၊ သို့မဟုတ် တောရကျောင်းတို့တွင် ဘီရိုတွင်း၌ ထည့်ကာ တရိုတသေ သိမ်းဆည်းထားလေ့ ရှိကြ သည်။
၁၅ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်လာသောအခါ စာကြည့်တိုက် အတန်ပင် ပေါများလာ လျက်၊ စာရေးခန်းများနှင့် တွဲထားကြသဖြင့် ကျယ်ဝန်း၍ သပ်ရပ်လာလေသည်။
ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီး ကျောင်းများတွင် ဘုန်းကြီးနေ့စဉ် ကျင့်ဆောင်လိုက်နာရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားတို့ကို စေ့စပ်သေချာ သော အစီအစဉ်ဖြင့် ၁၂ ပိုင်း အညီအညာ ပိုင်းခြားကန့်သတ် ထားရှိ၏။
ယင်းတို့အနက် အရေးပါသော ဝတ္တရားများမှာ ဘုန်းကြီးအားလုံးသည် နံနက် ၂ နာရီအချိန်တွင် အိပ်ရာထ၍ ဘုရားဝတ် ကျောင်းသို့သွားပြီးလျှင် ဘုရားဝတ်ပြုကြရ၏။
နေထွက်တပြူ အချိန်မှ နံနက် ၁ဝ နာရီ အချိန်အထိ တာဝန် ကျသော ကျောင်းတိုက်ဆိုင်ရ အလုပ်ဝတ္တရားများကို လုပ်ကိုင် ကြရ၍ ၁ဝ နာရီမှ ၁၁ နာရီခွဲအထိ တရားစာပေ တို့ကို လေ့လာဖတ်ကြားရလေသည်။
ထိုနောက် ဆုတောင်းပတ္တနာပြု၍ နေ့လယ်စာကို စားသောက်ကြရသည်။
ဘုန်းကြီးများသုံးဆောင် လေ့ရှိသော ခဲဖွယ်ဘော်ဇဉ်တို့မှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကြက်ဥ၊ ငါး၊ ပေါင်မုံ့နှင့် စပျစ် ရည်များ ဖြစ်ကြသည်။
အမဲသားကို ကား စာခွင့်မရကြချေ။
စားသောက်ပြီးသောအခါ ကျောင်းတိုက် အသုံး အဆောင်များ ပြုလုပ်ရာဌာန အသီးအသီးသို့သွားရောက် ၍ ညနေ ၅ နာရီ အချိန်အထိ အလုပ်လုပ်ကြရပြန်သည်။
ညနေစာကို ၅ နာရီခွဲ အချိန်တွင် စားသောက်ကြ၍ တရားစာ များကို ထိုနေ့အဖို့နောက်ဆုံးအကြိမ် ရွတ် ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ကြ ပြီးသော် ညနေ ၆ နာရီခွဲအချိန်တွင် အိပ်ရာသို့ဝင်ကြရလေ သည်။
အလယ်ခေတ် စောစောပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ စပိန်၊ အင်္ဂလန်နှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့၌ သီလရှင်ကျောင်း များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။
အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့်ကား ဘုန်းကြီး ကျောင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်၏။
သီလရှင်ကျောင်း တစ်ကျောင်းကို သီလရှင် ကျောင်းအုပ်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်၏။
ဘုရားရှိခိုးခြင်း၊ ကုသိုလ်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ခြင်း၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူတို့အား စောင်မကြည့်ရှုခြင်း၊ နာမကျန်း သူများအား ဆေးဝါးကုသပြုစုခြင်း စသည်တို့ကား သီလရှင် တို့၏ ဓိက ဝတ္တရားများ ဖြစ်လေသည်။
ယခုအခါတွင် သီလရှင်ဂိုဏ်း အမျိုးမျိုး ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်နေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ရဟန်းဝိနည်းများ Category:ဘာသာရေး Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ။
ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် (သို့မဟုတ်) ဘုံဘေပြည်နယ် ( သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ယခင်ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၄၇ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု၌ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ပြည့်နှစ်တွင် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်နှင့် မဟာရရှ်တရာပြည်နယ်ဟူ၍ ပြည်နယ်(၂)ခု ခွဲခြား၍ ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တွင်းသို့အင်္ဂလိပ်တို့သည် ခရစ် ၁၆၁၈ ခုနှစ်က ဦးစွာဝင်ရောက် နေထိုင်သည်။
ထိုစဉ်က ဧကရာဇ် ဂျဟန်ဂါ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီသည် စူရတ်တွင် ကုန်တိုက်ဖွင့်ခွင့်ရသည်။
၁၆၆၁ ခုနှစ်တွင် ဘုံဘိုင်မြို့သည် အင်္ဂလိပ်ပိုင်နယ် ဖြစ်လာသည်။
ဘုံဘိုင်နယ်သည် ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် မကျယ်ဝန်းသေးချေ။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ်၌ ဂူဂျရတ်နယ်များကို ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တွင်းသို့သိမ်းသွင်း၍ အခြား နယ်များကိုလည်း တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်လိုက်၏။
ဗြိတိသျှတို့အုပ်စိုးစဉ်က ဗြိတိသျှတို့လုံးဝအုပ်စိုးသည် မဟုတ်ဘဲ အချို့နယ်များတွင် မဟာရာဇာများ အုပ်ချုပ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗြိတိသျှ ဘုရင်ခံ အုပ်ချုပ်သည်။
သို့သော် ၁၉၃၅ ခုနှစ် အိန္ဒိယပြည် အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးသည့်နောက်တွင် ပြည်သူတို့က ရွေးကောက်တင်မြောက်ရသော ဝန်ကြီးအဖွဲ့သည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အတော်အတန် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့် ရလာခဲ့၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သည်။
ခရစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း နိုင်ငံကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ပြည်နယ် တွင်းသို့အခြားနယ်များကို သွတ်သွင်းလိုက်သောကြောင့် ပြည်နယ်သည် ကျယ်ဝန်းလာကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အကျယ်ဝန်းဆုံး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်ကြီးကို ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် နှင့် မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် (မဟာရရှ်တရာပြည်နယ်)ဟူ၍ ပြည်နယ် ၂ ခု ခွဲလိုက်သည်။
ဂူဂျာရတ် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်တွင် ယခင်က ဘုံဘိုင်ပြည်နယ် အတွင်း၌ ပါဝင်ခဲ့သော အမီဒါဗတ်၊ ဗာရိုဒါ၊ ဂျူနာဂတ်၊ ရာ့ဂျကော့ အစရှိသည့် ခရိုင် ၁၇ ခရိုင်အပြင်၊ ဌာနာ ခရိုင်အတွင်းမှ ရွာပေါင်း ၅ဝ နှင့် အနောက်ခန်ဒက်ရှခရိုင်အတွင်းမှ ရွာပေါင်း ၁၅၆ ရွာတို့ပါဝင်သည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၇၂၁၃၇ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၏။
မြို့တော်အဖြစ် အမီဒါဗတ် မြို့ကို ယာယီအားဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ​နောက်ပိုင်းတွင် ဂန်ဟီနဂါမြို့မှာ မြို့​တော်ဖြစ်လာသည်။
မဟာရဋ္ဌ (မဟာရရှ်တရာ) မဟာရဋ္ဌပြည်နယ်တွင် ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ်အတွင်း မပါမဝင် ကျန်နေသော ယခင်က ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်၏။
၁၁၈၉ဝ၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
လူဦးရေ ၃၂.၂ သန်း နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ ယခင်ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်၏မြို့​တော်ဖြစ်​သော ဘုံဘိုင်မြို့ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ​ပထဝီဝင်အ​နေအထား တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၍ အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် ရာဇဌာန်၊အရှေ့ဘက်တွင် မဇ္ဈပဒေသ၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်ဆိုပြည်နယ်နှင့် အန္ဓရပဒေသပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အာရေဗျပင်လယ်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အနောက်ပါကစ္စတန်တို့တည်ရှိသည်။
ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်သည် ၁၉ဝဝ၃၈ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။
လူဦးရေမှာ ၄၈၂၆၅၂၂၁ ယောက်ရှိသည်။
ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဘုံဘိုင်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြည်နယ်တွင်း အများဆုံးပြောဆိုသော ဘာသာစကားတို့မှာ မရာသီနှင့် ဂူဂျရာဘီ စကားတို့ဖြစ်သည်။
​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်သည် မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ရှည်လျားစွာ တည်ရှိသော မြေပြန့်ကမ်းမြောင်ဒေသ ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ပြည်နယ် တစ်လျှောက်လုံး ဆိုသလိုပင် အနောက်ဂတ်တောင်တန်းများ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။
​ရေဆင်း ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တွင်း စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်းတို့အနက် ထင်ရှားသော မြစ်များမှာ နာဗဒ္ဒါ ( နရဗဒ္ဓါ ) နှင့် တပတီ (တာပီ) မြစ်များဖြစ်၍ မြစ် ၂ စင်းလုံးပင် အာရေဗျပင်လယ်တွင်းသို့စီးဆင်းသည်။
ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်တွင် ရာသီဥတု ပူပြင်းသည်။
ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၈ဝ ပျမ်းမျှရှိသည်။
စီးပွား​ရေး ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်ကုန်တို့အနက် ဝါဂွမ်းမှာ အဓိကဖြစ်၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထွက်သမျှ ဝါဂွမ်း၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံမှာ ဘုံတိုင်ပြည်နယ်မှ ထွက်သည်။
ဝါဂွမ်းအပြင် ဆန်၊ ဂျုံ၊ နှံစားပြောင်း၊ လက်ဖက်၊ သကြား၊ အုန်းပင်ထွက် ပစ္စည်းတို့လည်းထွက်၏။
ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်မှ သံအနည်းငယ် တူးဖော်ရရှိသည်။
ထိုပြင် ဗောက်ဆိုက်နှင့် ဂျစ်ပဆမ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ကမ်းရိုးတမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဆားကိုလည်းကောင်း ရရှိသည်။
သို့သော် လူဦးရေ တစ်ဝက်ကျော်သည် လယ်ယာ ကိုင်းကျွန်းကိုမှီ၍ အသက်မွေးကြသည်။
ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်ပေသည်။
ကုန်း၊ ရေ၊ လေလမ်းကြောင်း အသွယ်သွယ်သည် မြို့တော်ဖြစ်သော ဘုံဘိုင်မြို့တွင် ဆုံကြသည်။
သို့ဖြင့် ပြည်တွင်း ပြည်ပကောင်းစွာ ပေါက်ရောက်သောကြောင့် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုး၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အခြားပြည်နယ်တို့ထက် ကုန်သွယ်မှုတွင် စည်ကားသည်။
ရုက္ခစိုး thumb|အာကာသစိုး ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုးဟု သုံးမျိုးရှိရာ၊ ပါဠိဘာသာ၌ ဘုမ္မစိုးကို ဘုမ္မ-ဘုမ္မဋ္ဌ၊ ရုက္ခစိုးကို ရုက္ခဋ္ဌ- အာကာသစိုးကို အာသဋ္ဌဟု သုံးစွဲလေ့ရှိကြ၏။
ဘုမ္မ၊ ဘုမ္မဋ္ဌ- မြေ၌ တည်သောနတ်၊ မြေကို အမီပြု၍ နေသောနတ်၊ မြေကို ပိုင်ဆိုင်အုပ်စိုးသောနတ်။
ရုက္ခဋ္ဌ-သစ်ပင်၌ တည်သောနတ်၊ သစ်ပင်ကို အမီပြု၍ နေသော နတ်၊ သစ်ပင်ကို ပိုင်ဆိုင် အုပ်စိုးသောနတ်။
အာကာသဋ္ဌ-ကောင်းကင်ကို အမီပြု၍ နေသောနတ်၊ ကောင်းကင်ကို ပိုင်ဆိုင်အုပ်စိုးသော နတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုးတို့၌ စိုးဟူသော စကားမှာ ပိုင်ဆိုင် အုပ်စိုးခြင်း အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
ပါဠိဘာသာနှင့် မြန်မာဘာသာကို တွဲစပ်၍ ခေါ်ဝေါ်ထားသော အမည်ဖြစ်သည်။
ထိုဘုမ္မဋ္ဌ၊ ရုက္ခဋ္ဌ၊ အာကာသဋ္ဌနတ်တို့သည်လည်း စာတုမဟာရာဇ်စသော အထက်နတ်တို့လည်း ရှိကြ၏။
လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော အောက်နတ်တို့လည်း ရှိကြ၏။
ယင်းနှစ် မျိုးတို့တွင် စာတုမဟာရာဇ်စသော အထက်နတ်တို့ကို ဘုမ္မဋ္ဌ၊ ရုဆဋ္ဌ၊ အာကာသဋ္ဌဖြစ်သော်လည်း ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုးဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ မရှိကြ။
လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော အောက်နတ်တို့ကိုကာ ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုးဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြ၏။
စာတုမဟာရာဇ် စသော အထက်နတ်တို့ကား နတ်တို့အရေအတွက်အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ငါးရာတစ်ထောင် စသည် အသက်တမ်းရှိကြ၏။
လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော အောက်နတ် တို့ကား အသက်တမ်း မရှိကြ။
မိမိတို့ကံသာလျှင် ပမာဏရှိ ကြ၏။
အချို့ဘုမ္မစိုးနတ်တို့သည် ခုနစ်ရက်သာ သက်ရှည် ကြ၏။
အချို့ဘုမ္မစိုးနတ်တို့သည် ကမ္ဘာ၏ လေးပုံတစ်ပုံ ဝိဝဓဋ္ဌာယီ အသင်္ချေယျကပ် တစ်ကပ်လုံး အသက်ရှည်ကြ၏။
စာတုမဟာရာဇ် စသော အထက်နတ်တို့သည် မိန်းမ ဖြစ်လျှင် အသက် တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်၊ ယောက်ျား ဖြစ်လျှင် အသက်နှစ်ဆယ်အရွယ် ကိုယ်အင်္ဂါ အပြည့်အစုံ အရွယ်ရောက် လူလားမြောက်ပြီး ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေတစ်မျိုး ဖြင့်သာ နေသူများ ဖြစ်သောကြောင့် သားသမီးတို့ကို ဝမ်းဖြင့် လွယ်၍မမွေးကြကုန်။
ချီပိုးထိန်းယ မွေးမြူခြင်းလည်း မရှိကြ ကုန်။
လူ့ပြည်၌ ဖြစ်သော အောက်နတ်ကား (၁) ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေ - အရွယ်ရောက် လူလားမြောက်ပြီးဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ။
(၂) သံသေဒဇပဋိသန္ဓေ - အပုပ်အစပ် စသော အည|ိကိုစွဲ၍ ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ။
(၃) အဏ္ဍဇပဋိသန္ဓေ - အဥ၌ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ။
(၄) ဂမ္ဘသေယျပဋိသန္ဓေ - အမိဝမ်း၌ ဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ၊ ဤလေးမျိုးတွင် တစ်မျိုး မျိုးဖြင့် ပဋိသန္ဓေ နေသူများ ဖြစ်သောကြောင့် အချို့ သားသမီးတို့ကို ဝမ်းဖြင့် လွယ်၍မွေးကြရ၏။
ချီပိုးထိန်းယ မွေးမြူကြရ၏။
လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကသစိုးတို့ သည် စာတုမဟာရာဇ်သို့အကျုံးဝင်ကြ၏။
အချို့ပညာဉာဏ် ထက်မြက်သော တိဟိတ်များဖြစ်၍ ပါရမီဓာတ်ခံ ရှိသဖြင့် ကျွတ်တမ်းဝင်ကာ အရိယာအဖြစ်သို့ရောက်နိုင်ကြ၏။
အချို့တန်ခိုးအာနုဘော်နည်းပါးကြ၏။
အချို့တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးမားကြ၏။
အချို့နတ်၌ ဖြစ်သော အစာအာဟာရကို စားသောက်ကြ၏။
အချို့လူတို့အကိုးကွယ်ခံကာ စားသောက် ကြ၏။
အချို့ဆင်းဆင်းရဲရဲ အထိုက်အလျောက် ရှာဖွေစား သောက်ကြ၏။
ဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုး နတ်တို့သည် မိမိတို့ကံအားလျော်စွာ ပေါ်ပေါက်လာသော ဘုံဗိမာန်၌ နေကြ၏။
ထိုဘုံဗိမာန်များအနက် မြေ၊ တော၊ ချုံ၊ နောင်၌ တည်ရှိသော ဘုံဗိမာန်တို့ကို အထူးမဆို။
သစ်ပင်၌ တည်ရှိသော ဘုံဗိမာန်ကိုကား (၁) ရုက္ခဋ္ဌ-သစ်ပင်၏ အထက်၌ သစ်ပင်နှင့် စပ်၍ တည်ရှိသော ဘုံဗိမာန် (၂) သာခဋ္ဌ-သစ်ပင်၏ အကိုင်းနှင့်စပ်၍ တည်ရှိသော ဘုံဗိမာန် ဟု နှစ်မျိုးစပ်၏။
ရုက္ခဋ္ဌဘုံဗိမာန်သည် သစ်ပင်၏ အမြစ်မျှ ကျန်ရှိသေးလျှင် မပျက်စီးနိုင်။
သာခဋ္ဌဘုံဗိမာန်ကား သစ်ပင်၏ အကိုင်းတို့ မရှိလျှင် ပျက်စီးလေ၏ဟု အဆိုရှိသည်။
ထိုဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသစိုးတို့တွင် အာကာသ စိုးသည် ကောင်းကင်ကို ပိုင်ဆိုင်အုပ်စိုးသောနတ်ဟု အဆိုရှိသဖြင့် အာကာသစိုးအတွက် ထင်ရှား၏။
ဘုမ္မစိုးနှင့် ရုက္ခစိုးကား မည်သည့် နတ်သည် ဘုမ္မစိုး မည်သည့် နတ်သည် ရုက္ခစိုးဟု အတိအကျ မှတ်သားရန် ခဲယဉ်း၏။
ခဲယဉ်းပုံကား မြေပြင်၊ သစ်ပင်၊ တော၊ ချုံ၊ တောင် စသည်တို့၌ ဘုမ္မစိုးနတ်တို့ကို သိမှတ်ကြရမည် ဟု ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ၌ အဆိုရှိသည်။
မြေ၌ တည်သော နတ်တို့ဟူသည်ကား မြေ၌တည်သော ကျောက်တောင်၊ တော၊ သစ်ပင်စသည်တို့၌ တည်သော နတ်တို့ပင်တည်း ဟု ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ၌ အဆိုရှိသည်။
မြေ၌တည်သော နတ်တို့ဟူသည်ကား မြေဟူ၍ ရအပ်သော နေရာရှိ သော နတ်တို့ပင်တည်း။
ထိုပါဠိဖြင့် သစ်ပင်၊ တောင်၌ နေသော နတ်တို့ကိုလည်း ယူရမည် ဟု သံယုတ္တဋီကာ ၌ အဆိုရှိသည်။
ဤသို့အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့၌ အမျိုးမျိုးအဆိုရှိသည်။
ဤသို့အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့၌ အမျိုးမျိုး အဆိုရှိသော်လည်း အားလုံးခြုံ၍ ကြည့်လိုက်လျှင် သစ်ပင်၊ တော၊ ချုံ၊ တောင် စသည်တို့၌ တည်နေသော နတ်သည် ဘုမ္မစိုး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
ယင်းအဓိပ္ပာယ် အရယူလျှင် သစ်ပင်၊ တော၊ ချုံ စသည်တို့၌ တည်နေသော ရုက္ခစိုးဟု သီးခြားမရှိနိုင်။
ဘုမ္မစိုးထဲသို့ပါဝင်သွားသော ကြောင့် အတိအကျ မှတ်ရန်ခဲယဉ်း၏။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကျွန်ုပ်တို့အယူအဆကား သစ်ပင်၊ တော၊ ချုံ၊ တောင် စသည်တို့၌ နေသည်ဖြစ်စေ၊ မနေသည်ဖြစ်စေ မြေကိုပိုင်ဆိုင် အုပ်စိုးသော နတ်ကား ဘုမ္မစိုး၊ သစ်ပင်၊ တော၊ ချုံကိုသာ ပိုင်ဆိုင်အုပ်စိုးသော နတ်ကား ရုက္ခစိုးဟု ခွဲခြား၍ အတိအကျ မှတ်သားရမည်ဖြစ်၏။
ထိုနတ်တို့၏ ဝတ္ထုသက်သေ အနည်း ငယ်ကား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည် သိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးကို အမှူးထား၍ ဓမ္မစကြာ တရားတော်ကို ဟော်တော်မူသောအခါ၊ တရားနာရန် လာရောက်ကြသော နတ်ဗြဟ္မာတို့ကား အလွန်များပြားလှ၏။
ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့တွင် မြတ်စွာဘုရား ဓမ္မစကြာတရားကို ဟော်တော်မူကြောင်း ရှေးဦးစွာ ကြွေးကြော်သော နတ်တို့ကား ဘုမ္မစိုးတို့ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည်အနီး မဟာဝုန် တောကြီးဝယ် မဟာသမယသုတ်ကို ဟောတော်မူသောအခါ စကြဝာ တိုက်တစ်သောင်းမှ တရားနာရန် လာရောက်ကြသော နတ်ဗြဟ္မာတို့ကား အလွန်များပြားလှ၏။
ထိုလာရောက်ကြသော နတ်ဗြဟ္မာတို့တွင်၊ ကပိလဝတ်ပြည်ကို အမီပြု၍နေသော ခုနစ် ထောင်သော နတ်တို့ကား ဘုမ္မစိုးတို့ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်နေ့သောအခါ ဂယာရွာကြီး၏ တံခါးအမှိုက်ပုံ၌နေသော သုစိလောမဘီလူးနှင့် ခရလောမ ဘီလူးတို့ကို တရားဟောတော်မူရာ၊ ထိုဘီလူးတို့သည် သောတာပန် အရိယာအဖြစ်သို့ရောက်၍၊ ကိုယ်အင်္ဂါဆင်း အရောင် လှပလျက် ဘုမ္မစိုးနတ်တို့စည်းစိမ်ကို ခံစားကြ ရသည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် အဂ္ဂါဝစေတီ၌ သီတင်းသုံး တော်မူစဉ် ရဟန်းတို့အား ကျောင်းဆောက်ရန် ခွင့်ပြု တော်မူသဖြင့်၊ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ကျောင်းဆောက်ရန် တစ်ခုသော သစ်ပင်ကို ခုတ်မည်ပြုရာ၊ သစ်ပင်စောင့် ရုက္ခစိုးသည် သားငယ်ကိုချီလျက် တားမြစ်သည်ကို မနာခူဘဲ ခုတ်သဖြင့်၊ သားငယ်၏ လက်ကို ဖြတ်မိလေ၏။
ထိုအခါ ရုက္ခစိုးသည် အလွန်စိတ်ဆိုးကာ၊ ပုတ်ခတ်၍ သတ်တော့မည်ဟု ရဟန်း၏ လက်တို့ကိုကိုင်၍ မြှောက်ချီ ပြီးမှ ဤရဟန်းကား သီလရှိသော ရဟန်းဖြစ်၏။
အကယ်၍သတ်လျှင် ငါ့မှာသေ လွန်သောအခါ ငရဲသို့ကျချေမည်။
အခြားရုက္ခစိုးတို့လည်း ငါ၏နည်းကို ယူ၍ ရဟန်းများကို သတ်ကြလိမ့်မည်။
သို့အတွက် ရဟန်း၏ အရှင်သခင်ဖြစ်သော မြတ်စွာ ဘုရားထံသွား၍ လျှောက်မည်ဟု ကြံစည်လျက်၊ ရဟန်း၏ လက်တို့ကိုလွှတ်၍၊ မြတ်စွာ ဘုရားထံသွားကာ အကြောင်းစုံ လျှောက်လေ၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ဖြစ်လာသော ဒေါသကို ချုပ်တည်းနိုင်ခြင်း သည် ကောင်းစွဟု သာဓုခေါ်ပြီးလျှင် တရားဟော်တော်မူရာ၊ ရုက္ခစိုးသည် သောတာပန် အရိယာ အဖြစ်သို့ရောက်လေ၏။
နောက်နေရာ ဘုံဗိမာန် မရှိတော့ပြီ ဟု လျှောက်ပြန်ရာ၊ မြတ်စွာဘုရားက ဂန္ဓကုဋိအဦးရှိ နတ်မရှိ သော သစ်ပင်ကို ပေးတော်မူသဖြင့် ချမ်းသာစွာ နေရသည်။
ကုသနာဋ္ဌိဇာတ်၌ ဗာရာဏသီမင်းကြီး၏ တစ်ပင်တိုင် နန်းပြာဿဒ်သည် တိုင်နဲ့နေသဖြင့်၊ လက်သမားတို့သည် ကျား ထောက်ရန် သစ်ကိုရှာဖွေရာ၊ ဥယျာဉ်တော်၌ မင်္ဂလာပြုသော သစ်ပင်ကို တွေ့သဖြင့် မင်းကြီးထံ ခွင့်ပန်ပြီးလျှင် ပူဇော်ပသ၍ နက်ဖြန်ခုတ်တော့မည်ဟု တိုင်ကြားပြီး ပြန်ကြ၏။
သစ်ပင် စောင့် ရုက္ခစိုးလည်း နက်ဖြန် ခုတ်တော့မည်ကိုသိလျှင် ငါ့ဗိမာန် ပျက်တော့မည် ငါ့မှာ ရွှေ့ပြောင်းရန် နေရာလည်း မရှိဟု ပူပင်သော ကရောက်လျက် သားငယ်တို့ကိုဖက်၍ ငို ကြွေးလေ၏။
အနီးရှိ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော ရုက္ခစိုးနတ်တို့ လည်း ငိုကြွေးသံကို ကြားလျှင် လာရောက်မေးမြန်းကာ သစ်ပင်ကို ခုတ်တော့မည့် အကြောင်းကို သိလျှင် တားမြစ်ရန် စိတ်မကူးကြဘဲ အဆွေရုက္ခစိုးကိုသာ ဖက်၍ ငိုကြွေးကြပြန်၏။
ထိုအခါ အနီးရှိ သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့် ရုက္ခစိုး သည် ငိုကြွေးသံတို့ကိုကြား၍ လာရောက်မေးမြန်းပြန်ရာ၊ သစ်ပင်ကို ခုတ်တော့မည့်အကြောင်းကို သိလျှင်၊ အဆွေရုက္ခစိုး အား အဆွေ မစိုးရိမ်ပါနှင့်၊ နက်ဖြန် လက်သမားတို့လာသော အခါ မခုတ်ရအောင် ကြံဆောင်မည်။
ကျွန်ုပ်၏ ပညာဉာဏ် စွမ်းကို စောင့်ကြည့်ပါ ဝန်ခံ လေ၏။
နက်ဖြန် လက်သမား တို့လာသောအခါ သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့် ရုက္ခစိုးသည် လက်သမားတို့မြင်လောက်အောင် ပုတ်သင်ယောင်ဆောင်၍ ခုတ်တော့မည့် မင်္ဂလာသစ်ပင်၏ အမြစ်ကြားသို့ဝင်ကာ အခေါင်းမှ တက်သကဲ့သို့ပြု၍ ခွကြား၌ နေလျက် ဦးခေါင်းကို ညိတ်ကာပြလေ၏။
ထိုအခါ လက်သမားတို့သည် ပုတ်သင် ကိုမြင်လျှင် ဤသစ်ပင်ကား အခေါင်းရှိသည်။
ကျားထောက်ရန် မသင့်ဟု မခုတ်တော့ဘဲ သွားကြ၏။
ထိုအခါ မင်္ဂလာသစ်ပင်စောင့် ရုက္ခစိုးသည် မိမိဗိမာန် မပျက်စီးသဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ရောက်လာကြသော ရုက္ခစိုးတို့အား အဆွေတို့ကျွန်ုပ်တို့သည် တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးလျက် ပညာဉာဏ် သေးငယ်သောကြောင့် ဤအကြောင်း ဥပါယ်ကို မသိမမြင်ကြကုန်။
သမန်းမြက်ဖုတ်ကျူရုံစောင့် ရုက္ခစိုးအား တန်းခိုးအာနုဘော် သေးငယ်သော်လည်း၊ ပညာ ဉာဏ် ကြီးမားသောကြောင့် ဤအကြောင်းဥပါယ်ကို သိမြင်ပါ ပေ၏ဟု ချီးကျူးလေသည်။
ကောင်းကင်ကို ပိုင်ဆိုင်အုပ်စိုး၍ နေကြသော စာတု မဟာရာဇ် နတ်များ၊ တာဝတိံသာနတ်များနှင့် ယာမာနတ်များ မှစ၍ နေဝသညာ နာသညာ ယတန ဗြဟ္မာများ တိုင်အောင် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် အာကာသစိုးများ ဖြစ်ကြ၏။
ထို့ပြင် စာတုမဟာရာဇ် နတ်များနှင့် တစ်စပ်တည်း တည်လျက် စာတုမဟာရာဇ် နတ်အပါအဝင်၊ စကြာဝာတောင် တိုင်အောင် အဆင့်ဆင့် တည်ရှိကြသော၊ မောဟကြောင့် အာဟာရပြတ်၍ သေသော ခဓာိပဒေါသိကနတ်၊ ဒေါသကြောင့် သေသော မနောပဒေါသိကနတ်၊ အအေးကို ဖြစ်စေသော သီတဝလာဟ ကနတ်၊ အပူကို ဖြစ်သေစော ဥဏှဝလာဟကနတ်၊ တိမ်ကို ဖြစ်စေသော အဝလာဟကနတ်၊ မိုးကိုဖြစ်စေသော ဝဿဝလာဟကနတ်၊ လနတ်၊ နေနတ်၊ ဂြိုဟ်နတ်၊ နက္ခတ်တာရာ နတ်တို့ကား၊ အာကာ သစိုးများဖြစ်၏။
(ထိုဘုမ္မစိုး၊ ရုက္ခစိုး၊ အာကာသ စိုးတို့ကား ထိုထိုပိဋကတ်တော် နိပါတ်တော်တို့၌ အလွန် များပြားကုန်၏။
အနည်းငယ်မျှသာ ထုတ်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:၃၁-ဘုံ Category:နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ km:ព្រះភូមិទេវតា။
ဘုမ္မသီးငှက် သို့မဟုတ် ဘုမ္မတီးငှက် (Treron phoenicoptera) သည် ခို၊ ချိုးတို့နှင့်အတူ "ကိုလမ်ဗီဒီ" မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ထင်ရှားသော ငုမျိုးဖြစ်သည်။
ခိုလောက်ပင် အလျား ၁၃ လက်မရှိ၍ ကိုယ်ကာယတုတ်ခိုင်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
အမွှေးအတောင်များမှာ တစ်ကိုယ်လုံး စိမ်းနေသောကြောင့် သစ်ရွက်စိမ်းများနှင့် ခွဲခြား၍ မရနိုင်ပေ။
တစ်နှစ်လုံး အသင်းအအုပ်နှင့် နေတတ်၍ သစ်ပင်များပေါ်၌သာ ကျက်စားလေ့ ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် အလေ့ပေါက် သဖန်းပင်များပေါ်၌ အတွေ့ရများသည်။
သစ်ပင်ပေါ်၌ မလှုပ်မရှား နေတတ်ကြသောကြောင့် ငှက်တစ်အုပ် လုံးကိုပင် အောက်မှနေ၍ ကောင်းစွာ မမြင်နိုင်ချေ။
အသံကြားရမှသာ ယင်းတို့ရှိမှန်း သိရသည်။
လူလေချွန်သကဲ့သို့အော်တတ်သည်။
ဘုမ္မသီး၏ ခြေထောက်သည် ဝါ၍၊ မေးစေ့နှင့် လည်ချောင်းသည် လိမ္မော်ရောင် ပေါက်နေသည်။
အမြီးရင်း၌ အညိုတွင် အဖြူတန်းများရှိသည်။
ပျံသန်းသည့်အခါ တောင်ပံရှိ အဖြူမှတ်ကြီးကို ကောင်းစွာ တွေ့နိုင်သည်။
အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင် သန်မာကြီးမားသော ခြေချောင်းများ ရှိသောကြောင့် သစ်ပင်တက်ရာ၌ ကျွမ်းကျင်သည်။
ဘုမ္မသီးသည် သစ်သီးများကို စားရာ သဖန်းသီးများကို အထူးနှစ်သက်သည်။
အစေ့၊ အဆန်၊ အဖူး၊ အစို့များကိုလည်းစားသောက် သည်။
ဘုမ္မသီးငှက်သည် မတ်လမှ ဇွန်လအတွင်း သားပေါက်သည်။
ချိုးကဲ့သို့အသိုက်ကို အကိုင်းအခက်များဖြင့် တော်သင့်ရုံ ပြုလုပ်တတ်သောကြောင့် မလုံခြုံသဖြင့် ဥများကို အောက်မှနေ၍ အထင်းသား မြင်နိုင်သည်။
တစ်မြုံလျှင် များသောအားဖြင့် ဥ အဖြူ ၂ လုံးရှိတတ်၏။
ဥများမှာ မာ၍ ချောမွတ်သည်။
ဘုမ္မသီးငှက်များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရ၍ အရှေ့ဘက်တွင် ဗီယက်နမ်တောင်ပိုင်းနှင့် ယိုးဒယားထိအောင် တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေရာအနှံ့အပြားတွင် ကျက်စားကြသော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် အပူပိုင်းဒေသများတွင် အတွေ့ရများသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ပလိပ်အင်း ရေတိမ်ဒေသအနီးရှိ ညောင်ပင်များ ညောင်သီးသီးချိန်တွင် ဘုမ္မတီးငှက်များ လာရောက်စားသောက်လေ့ ရှိသည်။
ဘုမ္မတီးငှက်သည် ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၁၇-၉-၂၀၁၈၊ စာ-၁၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ခို၊ ချိုးနှင့် အလားတူငှက်များ။
ဘုမ္မရာဇာပင် (Rauvolfia သို့ Rauwolfia) သည် အပေါ့ဆီနေစီအီး မျိုးရင်းနှင့် ရောဗောဖီးယား မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ရောဗောဖီးယား ဆာပင်တီးနားဖြစ်သည်။
ဘုမ္မရာဇာပင်သည် အမြင့် ၃ ပေကျော် ၄ ပေခန့်ရှိ၍၊ တည့်တည့်မတ်မတ် တက်သောချုံပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပင်စည် လုံးများတွင် ဖြူတူတူ အခေါက်များရှိ၍ ယင်းတို့ကို ခွဲလိုက် သည့်အခါ၊ သို့မဟုတ် ယင်းတို့အက်ကွဲလာသည့်အခါ အစေး များ ထွက်လာတတ်သည်။
အသွင်သဏ္ဌာန် အရွက်များသည် စိမ်း၍ လှံးစွပ်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိပြီးလျှင်၊ ရွက်ညှာတို့ဘက်သို့သွယ်၍ ဆင်းသွားသည်။
အရွက် ၃ ရွက် မှ ၅ ရွက်အထိ အခက်ထိပ်တွင် ဝိုင်း၍ပေါက်သည်။
အပွင့် များမှာ အချို့ဖြူ၍ အချို့ပန်းရောင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အချို့မှာ အနီဖြစ်သည်။
အပွင့်များသည် အခိုင်လိုက်ပွင့်သည်။
အသီးများသည် ပထမ စိမ်းနေရာမှ မှည့်သောအခါခရမ်းရောင် ဖြစ်လာသည်။
အသီးအတွင်း၌ မာသော အစေ့ရှိသည်။
ဘုမ္မရာဇာပင်၏ အမြစ်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည့် အလျောက်၊ ယခုအခါ သွေးတိုးအားပြင်းခြင်းရောဂါ ကုသရန် အတွက် များစွာ အသုံးပြုကြသည်။
သွေးတိုးအားကို လျော့စေ သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ (က) မြေပြုပြင်ခြင်း။
မြေကို နက်နက် ထွန်ယက် ပေးရန် လိုသည်။
စိုက်မည့် အတန်းလိုက် အကွာအဝေး မှာ ၁ ပေ မှ ၂ ပေ အထိ ထား သင့်သည်။
စိုက်မည့် အတန်းလိုက် ထယ်ကြောင်း ပေးထားရန် သင့် သည်။
အစေ့ကို စိုက်ပျိုး ခြင်းဖြင့် အပင် ဖြစ်ထွန်း နိုင်သော်လည်း မိုးဦးကျ အချိန်၌ အမြစ် အဆစ် ကလေးများကို ဖြတ်တောက် ၍ ပျိုးထောင်ပြီး လျှင် အပင်ပေါက် ကလေးများ ကို ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ပျိုးခြင်း က ပို၍ လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။
အပင်တက် များကို တူးဖဲ့၍ မြေချ စိုက်ပျိုး ခြင်းက သာလွန် ကောင်းမွန်ပေသည်။
တစ်ပင် နှင့် တစ်ပင် ၂ ပေမှ ၃ ပေ အထိ ခွာ၍ စိုက်ပျိုး သင့်သည်။
(ဂ) ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း။
ပေါင်းများ ရှင်းပေးခြင်း ၊ နွေရာသီ ၌ ရေသွင်း လောင်း ပေးခြင်းနှင့် အပင်ရင်းများ၌ လိုအပ်သည့် မြေဆွေး များ ထည့်ပေးခြင်း။
(ဃ) စုဆောင်း ရယူခြင်း။
အမြစ်အား ပင်သက် ၁ နှစ်ခွဲသား မှ စတင် အသုံးပြု နိုင်သော်လည်း ၃-၄ နှစ်သား ရှိသော အခါ ၌သာ ဆေးဖက်ဝင် အာနိသင် အရှိဆုံး အချိန် ဖြစ်၍ အမြစ်များကို တူဖော်ရ ယူသင့်သည်။
တူးယူရန် အကောင်းဆုံး သော လများ ဖြစ်သည့် တန်ဆောင် မုန်း မှ တပေါင်း လ များ တွင် တူးယူသင့်သည်။
တူးဖော်ပြီး သော အမြစ်များ အား ရေစင် အောင်ဆေး၍ လက်လေးသစ် ခန့်ဖြတ်ကာ အခြောက်လှန်း ရသည်။
သွေ့ခြောက်ပါက လိုအပ်သလို သုံးစွဲနိုင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ မြန်မာ့ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ဘုမ္မရာဇာ မြစ်သည် ဖန်၏ ၊ စပ်၏ ၊ ခါးသော အရသာ ရှိ၏ ၊ ထက်မြက်၍ ပူသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီး ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ လေကို သက်စေ၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ အကြောလှုပ် ခြင်း ၊ အကြော ညောင်းကျနာ ခေါ် ရိဖြူနီ ကျဆင်းမှု တို့နှင့် သုက်ဆီး လွန် သော ဒူလာ သရောနာ ကို နိုင်၏။
သွေးတိုး ရောဂါ သွေး နိမ့် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။
ပန်းသေ ပန်းညှိုး သုက်ခန်း ရောဂါ တို့ကို နိုင်၏။
ဘုမ္မရာဇာပင်မှ ထိုးထွက်နေသော အဖူးကလေးများ အမြစ် ဘုမ္မရာဇာ မြစ်သည် သွေးတိုး ကျဆေး အဖြစ် အထူး ထင်ရှားသည်။
အထူး သဖြင့် စိုးရိမ် ကြောင့်ကြ ခြင်း နှလုံး တုန် မြန်ခြင်း တို့ နှင့် ယှဉ်သော သွေးတိုး ရောဂါ ရှိသည့် လူရွယ် များ အတွက် သင့်တော် ၏။
ဘုမ္မရာဇာ မြစ်သည် အားတိုးဆေး ၊ အိပ်ဆေး ၊ အဖျားဖြတ်ဆေး ၊ လေဆေး နှင့် အဆိပ်ဖြေ ဆေး များ တွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
ဘုမ္မရာဇာမြစ်သည် ငြိမ်စေသည့် သတ္တိလည်း ရှိသောကြောင့် ယခုအခါ အရူးကုရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည် ဟုဆိုသည်။
စိတ်ထကြွခြင်း ၊ ရန်ပြုလိုခြင်း ၊ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြ ဖြစ်ခြင်း ၊ စိတ်ကြောတင်းခြင်း များကို ပြေပျောက် စေသည့် အတွက် စိတ်ဝေဒနာ ရှင်အချို့ စိတ်ငြိမ်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြု ကြသည်။
ဘုမ္မရာဇာ ၊ ရှိန်းခို ၊ ဣသရမူလီ ၊ ဆေးဒန်း တို့ကို ဆတူ အမှုန့် ပြု၍ ကလေး သူငယ်များ ၊ အသား အရေ အေး၍ တက်ခြင်း ၊ ပူ၍ တက်ခြင်း ၊ အညှော်မိခြင်း ၊ ချွဲကျပ်ခြင်း ၊ လေပူ ကျပ်ခြင်း ဖြစ်ပါက လက်ဖဝါး ခြေဖဝါး တို့ကို ချန် လှပ် ၍ တစ်ကိုယ်လုံး ကို နှမ်းဆီနှင့် ဖျော်၍ လိမ်းပေးခြင်း ၊ ၎င်း ဆေးမှုန့် နှင့် ကွမ်းရွက် တစ်ရွက် ရောခြေ ၍ အနံ့ ရှူပေးခြင်း ၊ လက်ကို အပူကင်း ၍ ရင်ကို အုပ်ပြီး သက်ချခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
အရွက် လတ်ဆတ်သော အရွက်ကို အရည်ကို မျက်စိ အတွက် ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု နိုင်၏။
မှတ်သားရန်မှာ ဘုမ္မရာဇာ ဆေးကို စားသုံးပြီးနောက် ပွင့်သော အစာကို စားရ၏။
ရေမှန်မှန် ချိုးပေးရမည် ဖြစ်သည်။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=139 မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ "အသက်ကြီးလျှင် ဗုံတီးပါ"ဟု တင်စားရသော ဘုမ္မာရာဇာသည် ပူအိုက် စွတ်စို၍ မိုးရေ ချိန် လက်မ ၈၀ မှ ၁၂၀ ကျော်ခန့် ရှိသော ဒေသများ တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျဉ်းမနား ၊ တောင်ငူ ၊ မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထို၊ ဘီးလင်း ၊ ကော့ကရိတ်၊ ကသာ၊ နမ်းခမ်း၊ ဇီးကုန်း၊ ဥက္ကံ၊ တိုက်ကြီး၊ သထုံ၊ ကျိုက်မရော မြို့နယ်များတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်များ၌လည်း ပေါက်ရောက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)သဘာဝ အလျှောက် သဲနုန်းမြေစေး များတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက် သော်လည်း စိုက်ပျိုးပင် တစ်ရပ် အနေဖြင့် လည်း စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ် နိုင်သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်သည် စွယ်တော်၊ ဖလံ၊ မစာလှေကား၊ ဝါပင်တို့နှင့်အတူ လီဂူမီနိုးစီး(Leguminosae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ဗော်ဟီးနီးယား ဗေရီးဂေတာ(Bauhinia variegata)ဖြစ်သည်။
တောသစ်ပင် အလတ်စားဖြစ်၍ ပေ ၂ဝ မှ ၃ဝ ထိမြင့်သည်။
အခေါင်မှာကြမ်း၍ ညိုသောအရောင် ရှိသည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်၏ အရွက်များသည် အရင်းတွင် ၄ ပုံ ၁ ပုံမှ ၃ ပုံ ၁ ပုံထိ ကွဲနေ၍ ရွက်ကြောကြီးများ ၁၁ ခုမှ ၁၅ ခုအထိ ရွက်ညှာထိပ်မှ ဖြာထွက်လျက်ရှိသည်။
တစ်ပင်လုံး အရွက်များ ကြွေကုန်သည့်အခါမှ ပန်းများ ပွင့်ကြသည်။
ပန်းပွင့်များသည်ကြီး၍ အချို့မှာ အဖြူရောင်၊ အချို့မှာ ခရမ်းရောင် မကျတကျရှိကြသည်။
များသော အားဖြင့် ပွင့်ချပ် ၄ ခုသည် ခရမ်းရောင် ဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပွင့်ချပ် ၏ အရောင်မှာ ခရမ်းရောင်ရင့် ရင့်ဖြစ်သည်။
ပွင့်ဖတ်အုံ၏ အောက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံကဲ့သို့ရှိ၍ လက်မဝက်မှ တစ်လက်မ အထိ ရှည်သည်။
အထက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံလောက် မရှည်ပေ။
ထိပ်တွင် ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့အချွန်ကလေး ၅ ခုရှိသည်။
ပွင့်ချပ်များသည် ၂ လက်မမှ ၂ လက်မခွဲထိ ရှည်သည်။
ကြီးထွားသန်မာသော ဝတ်ဆံဖို ၅ ခုရှိသည်။
သီးတောင့်များ သည် အလျား ၆ လက်မမှာ ၁၂ လက်မထိ ရှည်၍ ပြက် တစ်လက်မ မပြည့်တစ်ပြည့်ရှိသည်။
သီးတောင့်များ မှည့်သည့် အခါ ပေါက်ကွဲ၍ အစေ့များ လွင့်စဉ်သွားသည်။
ပန်းများသည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလထိ ပွင့်ကြသည်။
ထူးခြားသော အချက်တစ်ချက်မှာ ရွက်မြွာများသည် ညချမ်းအခါတွင် အထက်ပိုင်း မျက်နှာပြင်ချင်း ထိအောင် ပူးကပ်သွားသည်။
ရွက်ရင့်များမှာထက် ရွက်နုများတွင် ဤအချက်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို များသောအားဖြင့် ဥယျာဉ်များတွင် အလှအပ စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။
ယင်း၏ အခေါက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သောကြောင့် အခေါက်များ ခွာကြလွန်း၍ အပင်များသေတတ်သည်။
အခေါက်မှ အမျှင်များလည်း ရသည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို အစေ့မှ လွယ်ကူစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်၍ အမြင့် ၈ ပေ ၁ဝ ပေခန့်ရောက်လျှင်ပင် ပန်းပွင့်တော့သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်တန်းဒေသများတွင် စွတ်စိုသော ဒေသများထက် ခြောက်သွေ့သော ဒေသများ၌ တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ။
200px|သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ် များ ပြည်ထောင်စု အဆက်ဆက်တွင် မြန်မာဘုရင်များသည် နေမျိုး၊ သတိုးစသည်ဖြင့် အရာ အထိုင်ပေးကာ ချီးမြောက်လေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ပြန်လည်ရောက်ရှိသည့်အချိန်မှစ၍ ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်ကာ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် အခါအားလျော်စွာ ချီးမြှင့်သည်။
ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။
ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။
ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။