kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဝတ်စုံကို Warrix မှ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
ပြိုင်ပွဲမှတ်တမ်းများ ကမ္ဘာ့ဖလား မှတ်တမ်း {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=8|ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ! style="width:1%;" rowspan="25"| !colspan=6|FIFA World Cup qualification |- !Year !Round !GP !W !D !L !GS !GA !GP !W !D !L !GS !GA |- | 1930 to 1938||Did not enter||-||-||-||-||-||- |- | 1950||Withdrew||-||-||-||-||-||- |- | 1954 to 1990||Did not enter||-||-||-||-||-||- |- | 1994||Withdrew||-||-||-||-||-||- |- | 1998||Did not enter||-||-||-||-||-||- |- | 2002||Withdrew||-||-||-||-||-||- |- | 2006||Disqualified||-||-||-||-||-||- |- | 2010||Did not qualify||-||-||-||-||-||- ||2||0||0||2||0||11 |- | 2014||Did not qualify||-||-||-||-||-||- ||4||1||0||3||2||6 |- | 2018||Did not qualify||-||-||-||-||-||- |- | 2022|| To be Determined ||-||-||-||-||-||- |- |Total||၀/၂၀||-||-||-||-||-||- ||၁၁||၂||၁||၆||၇||၃၃ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ခြေစစ်ပွဲမအောင် ၂၀၁၈ခုနှစ်အတွက် ဝင်ခွင့်ပိတ်ခံခဲ့ရ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။
သို့သော် ကြားကွင်း၌ ကန်ရမည်။
အာရှဖလားမှတ်တမ်း {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !colspan=8|Asian Cup |- !Year !Round !GP !W !D !L !GF !GA |- | 1956 to 1964|| Withdrew||-||-||-||-||-||- |- style="background:Silver;" | 1968 || Runner-Up ||7||4||1||2||9||6 |- | 1972 to 1988|| Withdrew||-||-||-||-||-||- |- | 1992|| Did not enter||-||-||-||-||-||- |- | 1996 to 2004|| Did not qualify||-||-||-||-||-||- |- | 2007 || Did not enter||-||-||-||-||-||- |- | 2011 || Did not qualify ||-||-||-||-||-||- |- | 2015 || Did not qualify ||-||-||-||-||-||- |- | 2019 || To Be Determined ||-||-||-||-||-||- |- |Total||Best: 2nd Place||7||4||1||2||9||6 AFC ဖိတ်ခေါ်ဖလားမှတ်တမ်း AFC Challenge CupAFC Challenge Cup QualificationsYearRoundGPWDLGFGAGPWDLGSGA 2006 Did not enter------ 2008 4th Place 5 2 0 3 6 6 2010 4th Place5203610 2012 Did not qualify------ 301226 2014 3 2 1 0 71TotalBest: 4th104061216622297 ASEAN Football Championship မှတ်တမ်း ယခုပြိုင်ပွဲကိုတိုက်ဂါးဖလားဟုလူသိများ ASEAN Football ChampionshipYearRoundGPWDLGFGAGPWDLGSGA 1996 Group Stage 4 2 0 2 11 12 1998 Group Stage 3 1 1 1 8 9220071 2000 Group Stage 3 1 0 2 4 8 2002 Group Stage 4 2 1 1 13 5 2004 Semi-Finals 7 3 1 3 12 12 2007 Group Stage 3 0 3 0 1 1 2008 Group Stage 3 1 0 2 4 8 2010 Group Stage 3 0 1 2 2 9 2012 Group Stage 3 0 1 2 1 7431061 2014 Group Stage 301226431062 2016Semi-finals420259 rowspan="1" colspan="6" Total Best: Semi-Finals 36 10 9 17 58 7710820194 ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲ မှတ်တမ်းများ SEA Games recordYearRoundGPWDLGFGA 1959 Group stage 3 0 0 3 3 10 1961 Runners-up 4 2 0 2 7 5 1963 Cancelled - - - - - - 1965 Champions 3 2 1 0 5 2 1967 Champions 4 4 0 0 7 2 1969 Champions 3 3 0 0 8 1 1971 Champions 4 3 1 0 13 3 1973 Champions 4 4 0 0 15 4 1975 Third Place 3 1 1 1 3 3 1977 Third Place 4 3 0 1 12 9 1979 Group stage 4 0 1 3 2 5 1981 Group stage 2 0 1 1 3 4 1983 Group stage 3 1 0 2 3 4 1985 Did not enter - - - - - - 1987 Fourth Place 4 0 2 2 3 14 1989 Group stage 2 0 0 2 0 7 1991 Group stage 2 0 0 2 1 6 1993 Runners-up 6 4 0 2 21 11 1995 Fourth place 6 3 0 3 10 8 1997 Group stage 4 1 1 2 10 8 1999 Group stage 4 1 1 2 4 10 Total Best: Champions 64 32 9 28 130 126 *Under-23 tournament since 2001 အခြားဆုများ မြန်မာသည် ၁၉၆၆ နှင့် ၁၉၇၀ အာရှဘောလုံးပြိုင်ပွဲများတွင် ရွှေဆုများရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ခြေစစ်ပွဲအောင်ခဲ့သည်။
သို့သော် အုပ်စုမှ ထွက်ခဲ့ရသည်။
ရရှိခဲ့သောဆုများ အာရှဖလား ဒုတိယ (၁): ၁၉၆၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ ရွှေတံဆိပ် (၂) : ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀ ကြေးတံဆိပ် (၂) : ၁၉၅၄ ဆီးဂိမ်း ရွှေတံဆိပ် (၅) : ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၆၉၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၃ ငွေတံဆိပ် (၂) : ၁၉၆၁၊ ၁၉၉၃ ကြေးတံဆိပ် (၂) : ၁၉၇၅၊ ၁၉၇၇ အခြားရရှိခဲ့သောဆုများ မာဒေးကားဖလား ချန်ပီယံ (၄): ၁၉၆၄၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၁၊ ၂၀၀၆ ဒုတိယ (၄): ၁၉၆၆၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၀၊ ၂၀၀၇ ကိုးရီးယားဖလား ချန်ပီယံ (၃): ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၂၊ ၁၉၇၃ ဒုတိယ (၁): ၁၉၇၅ တတိယ (၁):၁၉၇၄ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ အသန့်ရှင်းဆုံးဆု: ၁၉၇၂ ဖိလစ်ပိုင် ငြိမ်းချမ်းရေး ဖလား ပထမဆု: ၂၀၁၃ ကစားသမားများ လက်ရှိကစားသမား 2027 AFC Asian Cup qualification ကစားပွဲတွင် ပါကစ္စတန်မသင်းနှင့်ကစားရန်ခေါ်ယူထားသော ကစားသမား ၂၃ ယောက် Caps and goals updated as of 10 June 2025, after the game against Pakistan. နောက်ဆုံးခေါ်ယူခဲ့မှု လက်ရှိနည်းပြအဖွဲ့ ရာထူး အမည် မန်နေဂျာ ဦးသန်းတိုးအောင် နည်းပြချုပ် Antonie Hey လက်ထောက်နည်းပြ ဦးကြည်လွင် လက်ထောက်နည်းပြ ဦးစိုးမြတ်မင်း ဂိုးနည်းပြ ဦးအောင်သက် ကြံ့ခိုင်ရေးနည်းပြ လစ်လပ် မီဒီယာအရာရှိ ဦးဇော်မင်းထိုက် အတွင်းရေးမှူး ဦးထွန်းထွန်းအောင် ဆရာဝန် ဦးအောင်ကျော်ဦး အကြောအဆစ်ပညာရှင် ဦးထွန်းဇော် ဗီဒီယိုတည်းဖြတ်သူ ဦးအောင်အောင်ထွန်း နည်းပြများ NamePeriodMatchesWinsDrawsLossesHonours စိန်တင်၁၉၆၄ - ၁၉၇၉အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ ချန်ပီယံ (၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀) ဆီးဂိမ်း ချန်ပီယံ (၁၉၆၅၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၆၉၊ ၁၉၇၁၊ ၁၉၇၃) မာဒေးကားဖလား ချန်ပီယံ (၁၉၆၄၊ ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၁) ထရောက်မန်း၁၉၇၂ - ၁၉၇၄ 1972 President's Cup Football Tournament ဒေးဗစ်ဘုသ်၂၀၀၀ - ၂၀၀၃ ဗန်ကော့ကိုလဗ်နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄ - ၂၀၀၅ ဆန်းဝင်း၂၀၀၆ - ၂၀၀၇၂၀၀၆ မာဒေးကားဖလား ချန်ပီယံ ၂၀၀၇ မာဒေးကားဖလား ဒုတိယ မားကို့စ် ဖယ်လော်ပါဧပြီ ၂၀၀၈ - မတ် ၂၀၀၉ တင်မြင့်အောင် ဧပြီ ၂၀၀၉ - အောက်တိုဘာ ၂၀၀၉ ဒရာဂို မာမစ် အောက်တိုဘာ ၂၀၀၉ - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၀ တင်မြင့်အောင်ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၀ - ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀၅၂၀၃ ဇီဗာဒီနိုဗစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ - ဇူလိုင် ၂၀၁၁၇၀၂၅ ဆန်းဝင်းဇူလိုင် ၂၀၁၁ ၅၁၁၃ ပတ်ဆောင်ဟွာ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁ - ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃၁၃၅၄၄ ဆန်းဝင်း*စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃၁၀၁၀ Radojko Avramovicဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၄ - အောက်တိုဘာ ၂၀၁၅၂၂၇၄၁၁2014 Philippine Peace Cup Champions တင်မြင့်အောင်* ဩဂုတ်‎ ၂၀၁၇၁၁၀၀ Gerd Zeiseအောက်တိုဘာ ၂၀၁၅ - လက်ရှိ၂၂၇၅၁၀ * ယာယီ ပွဲအများဆုံးကစားထားသူများ #NameCareerCapsGoals၁စိုးမြတ်မင်း၁၉၉၈–၂၀၀၈၅၉၁၆ ၂ရန်ပိုင်၂၀၀၁–၅၈၁၀ ၃မင်းသူ၁၉၉၈–၂၀၀၈၅၅၁၄အောင်အောင်ဦး၁၉၉၉–၂၀၁၀၅၃ |၀ |- |၅ |align="left"|အောင်ကျော်မိုး|၁၉၉၉– |၅၁'''၅ ပွဲစဉ်ဇယား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းများ။
right|အုမ်း၏ နိယာမတွင် V, I, နှင့် R သတ်မှတ်ချက်များ အုမ်း ၏ နိယာမ(Ohm's law) ဆိုသည်မှာ ဂျာမန် ရူပဗေဒ ပညာရှင် ဂျော့ ဆိုင်မွန် အုမ်း ၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက် နိယာမများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
အုမ်းဆိုလိုသည်မှာ အစွန်း နှစ်ဘက်ရှိသောလျှပ်ကူးပစ္စည်းတခုတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော လျှပ်စီးကြောင်း(I ) သည် အစွန်း နှစ်ဘက်တလျှောက် ဖြစ်ပေါ် နေသော ပိုတင်ရှယ်ခြားနားခြင်း(V ) နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အထက်ပါညီမျှခြင်းတွင် ပါဝင်သည့် သင်္ကေတများမှာ - I - လျှပ်ကူးပစ္စည်းတစ်လျှောက်ရှိ လျှပ်စီးကြောင်း ဖြစ်သည်။
ယူနစ်မှာ အမ်ပီယာ (amperes) ဖြစ်သည်။
V - လျှပ်ကူးပစ္စည်းပေါ် ဖြတ်သန်းနေသော ဗို့အား ဖြစ်သည်။
ယူနစ်သည် ဗို့ (volts) ဖြစ်သည်။
R - လျပ်ကူးပစ္စည်း၏ လျှပ်စီးခုခံမှု ဖြစ်သည်။
ယူနစ်သည် အုမ်း (ohms) ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် အုမ်း၏ နိယာမတွင် R သည် ကိန်းသေတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လျှပ်စီးကြောင်းအပေါ် မှီခိုမှု မရှိပေ။
အုမ်း၏ နိယာမ သည်သိပ္ပံနည်းကျ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုဖြစ်၍ ၎င်းသည် လျှပ်စီးကြောင်း (current) ပမာဏများစွာရှိသော လျှပ်စစ်စီးဆင်းနိုင်သော ပစ္စည်းအများစု၏ လျှောက်ကူးနိုင်မှုကို တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။
သို့သော်အချို့သောပစ္စည်းများသည် အုမ်း၏ နိယာမ(Ohm's law) ကိုမလိုက်နာပါ။
၎င်းကို အုမ်း၏ နိယာမ မှသွေဖည်ခြင်(Non-Ohmic) ဟုခေါ်သည်။
ဤနိယာမ၏ အမည်သည် ဂျာမန်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင် ဂျော့အုမ်း (Georg Ohm) ကို အစွဲပြုကာ ပေးထားသည်။
ဂျော့အုမ်းသည် ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် သုတေသနကျမ်း တစ်ခုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုကျမ်းတွင် အသုံးချလိုက်သော ဗို့အားတိုင်းတာမှုများ၊ ဝါယာကြိုးအလျားအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုထားသည့် ရိုးရိုးလျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ လျှပ်စီးကြောင်း တိုင်းတာမှုတို့နှင့် ပတ်သက်သည်များ ပါဝင်သည်။
အုမ်းသည် သူ၏ လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များ၏ ရလဒ်တို့ကို ညီမျှခြင်းတို့ဖြင့် ရှင်းပြခဲ့သည်။
သို့သော် သူ၏ ရှင်းပြချက်တို့သည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် ခေတ်မှီညီမျှခြင်းထက် အနည်းငယ် ရှုပ်ထွေးနေခဲ့သည်။
အသေးစိတ်ကို သမိုင်းတွင် ကြည့်ပါ။
သမိုင်း ဂျော့အုမ်း အချိန်သည် ၁၇၈၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဖြစ်သည်။
ဂျော့အုမ်း၏ လုပ်ဆောင်မှုများ မပြုခင်က ဖြစ်သည်။
ဟင်နရီကာဗန်ဒစ်သည် အလျားအမျိုးမျိုး၊ အချင်းအမျိုးမျိုးရှိသည့် ဖန်ပြွန်များ၊ Leydeen ခရားများတွင် ဆားဖျော်ရည်တို့ကို ထည့်ကာ စမ်းသပ်ခဲ့သည်။
အားပြင်းသော လျှပ်စစ်ရှော့သည် သူ့အား ခံစားရစေပြီး လျှပ်စီးကြောင်းကို တိုင်းတာခဲ့သည်။
သူ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် လျှပ်စီးကြောင်းများ စီးဆင်းနေသည်။
ကာဗန်ဒစ်က လျှပ်စီးကြောင်းသည် ဗို့အားနှင့် တိုက်ရိုက်ပင် ပြောင်းလဲသည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
သူသည် သူ၏တွေ့ရှိမှုရလဒ်တို့ကို အခြားသိပ္ပံပညာရှင်တို့ကို ပြောဆိုဆက်သွယ်မှု မလုပ်ခဲ့ပေ။
သူ၏ တွေ့ရှိမှုများကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် Maxwell က ထုတ်ဝေသည့်အချိန်မတိုင်ခင်အထိ မသိကြပေ။
Sanford P. Bordeau (1982) Volts to Hertz...the Rise of Electricity. Burgess Publishing Company, Minneapolis, MN. pp.86–107, ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီလက်ထရွန်းနစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်။
မူးမင်များသည် ဆွိဒင်-ဖင်လန် လူမျိုးတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် တော့ဗ်ဂျေဆန် ရေးသားပုံဖော်ခဲ့သည့် စာအုပ်ထဲမှ စကင်ဒနေဗီးယားဒဏ္ဍာရီလာ ဧရာမတစ္ဆေ (သို့) မှင်စာကလေးများဖြစ်သည်။
မူလစာအုပ်သည် ဆွီဒင်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားပြီး အဓိက ရုပ်ကောင်များဖြစ်သည့် မူးမင် မိသားစု၏ ပုံစံမှာ ဝဝလုံးလုံး မေးရိုးကြီးပြီး၊ ရေမြင်းများနှင့် တူသည်။
မူးမင်မိသားစုသည် ဖင်လန်သစ်တောထဲရှိ မူမင်ရွာတွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း၊ ယခင်ကမူ မီးပြတိုက် နှင့် ဇာတ်ရုံတို့တွင် ယာယီနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သူတို့၏ ဘဝတလျှောက်တွင် သူငယ်ချင်းများ စွန့်စားခန်းများကျော်လွှားကြပုံကို ရေးသားပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၄၅ မှ ၁၉၉၃ခုနှစ်အတွင်း ရေးသားမှုစာအုပ်ပေါင်း ၉အုပ်ထွက်ရှိခဲ့မှုတွင်၊ ကာတွန်းစာအုပ် ၅အုပ်တို့လည်းပါရှိခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှ ထိုစာအုပ်ပေါ်မူတည်၍ ကာတွန်းကားများထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ရှင် နှင့် တီဗွီဇာတ်လမ်းများလည်းရှိသည်။
ဖင်လန်နိုင်ငံ နန်တာလီမြို့တွင် မူးမင် ကမ္ဘာဟုခေါ်သည့် အပန်းဖြေဥယျာဉ်ကစားရှိသည်။
200px|၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့၌ သေနတ်ဒဏ်ရာရရှိထားသော မဝင်းမော်ဦးအား သယ်ဆောင်လာစဉ် မဝင်းမော်ဦး သည် မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် သမီးအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
သူမ၏ ဇာတိမှာ ပန်းပင်ကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး အမှတ် (၄) အခြေခံပညာ အလယ်တန်းကျောင်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် (၈) တန်းပညာ သင်ကြားရင်း ၈၈၈၈ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျရာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ လသာမြို့နယ်တွင် အထက်တန်းပညာသင်ကြားရင်း စစ်အစိုးရမှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၈၈၈၈ အရေးပုံတော်ကြီးတွင် တိုက်ပွဲဝင်ကျဆုံးခဲ့သည်။
သူမသည် ထိုအချိန်တွင် အသက် ၁၆နှစ်သာရှိသေးသော်လည်း၊ အခြားလူငယ်ကျောင်းသားများနည်းတူ ၈၈၈၈ ချီတက် ဆန္ဒပြပွဲတွင် ဝင်ရောက်ဆင်နွဲခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ရပ်မှ ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေစဉ် ကျဆုံးခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အသေခံ အာဇာနည်များ အခြေအနေမကောင်းသည့် ပုံစံရှိသဖြင့် ထိုနေ့ဆန္ဒမပြခင် မနက်ပိုင်းတွင် မိဘ၊ အဘိုး နှင့် အဘွားတို့မှ ဆန္ဒမပြရန် တားဆီးခဲ့သော်လည်း ထိုဆန္ဒပြပွဲအတွက် သူသည် ကျောင်းတွင်အမာခံမဟုတ်ဘဲ အသေခံသူများဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြန်လည်ပြောဆိုခဲ့သည်။
သေနတ်ဒဏ်ရာ မိဘများ၏ ပြောဆိုချက်အရ စစ်တပ်မှပစ်ခတ်မှုတွင် ဒူးအောက်ပိုင်းကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ဘယ်ခြေသလုံး နှင့် နောက်တစ်ကြိမ်ပစ်ခတ်မှုတွင် ဘယ်ပေါင်သို့ ထိမှန်ခဲ့သည်။
ဒူးကို ထိမှန်ချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံကို ကိုင်ဆောင်ရင်း ခွေကျသွားခဲ့သည်။
သူနှင့်ချီတက်ခဲ့သူ သူငယ်ချင်းများ၏ ပြောဆိုချက်အရ မဝင်းမော်ဦးအား သေနတ်ပစ်ခြင်းမှ လျှောင်ကျဉ်နိုင်ရန် ဝပ်ခိုင်းသောလည်း၊ သူ ကိုင်ဆောင်ထားသည့် ဗိုလ်ချုပ်ပုံအား မြေဝပ်မကျချင်လိုခြင်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ပုံကျလျင် အဖွဲ့ပါကျမည်ဟုဆိုကာ မဝပ်ခဲ့ပေ။
စစ်တပ်မှ နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်ပစ်ချိန်တွင် ညာလက်မောင်းမှ ရင်ထဲသို့ သေနတ် ထပ်မံ ထိမှန်ခဲ့သည်။
နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲတွင် ကယ်ဆယ်ရန် ရောက်ရှိလာသူ ဆရာဝန်နှစ်ဦး၏ ပြောဆိုချက်အရ သူသည် ကယ်ဆယ်ချိန်တွင် အသက်ရှင်လျက်ရှိသေးပြီး၊ သူ၏ မိဘများသို့ ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အချက်အလက်များ ဆေးရုံသို့ အသိပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား သမီးဆန္ဒအတိုင်း အမျှ မေ၀သေးဘူး အာဇာနည် မဝင်းမော်ဦး ကိုယ်ရေးရာဇဝင် အကျဉ်း Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေးနေ့ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် မတ်လ (၁၃) ရက်နေ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စက်မှုတက္ကသိုလ်ကျောင်သား ကိုဖုန်းမော်အား လုံထိန်းရဲမှ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့်နေ့ကို ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများမှ မြန်မာနိုင်ငံလူ့အခွင့်အရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ျမန္မာ့လူ႔အခြင့္အေရးေန႔ အထိမ္းအမွတ္ ၈၈တို႔ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ ကိုးကား Category:လူ့အခွင့်အရေး။
ဇိုလူမျိုးများက 'ဇိုဆွမ်း'(Zo generation)ဟုခေါ်သော၊ မီးဇို(Mizo)လူမျိုးများက 'ဇိုနထလပ်'(Zo hnahthlak)ဟုခေါ်သောလူမျိုးများသည် ဗြိတိသျှအစိုးရက မသိမ်းပိုက်မှီတွင် 'တောင်တန်းနေလူရိုင်းများ'(wild hill tribes)ဟု သတ်မှတ်ကြပြီး၊ ပိုင်နက်နယ်မြေကို'စီရင်ကင်းနယ်မြေ'(un-administered area)ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဇိုဆွမ်း(ဇိုမျိုးနွယ်စု) များထဲမှ အနောက်ဘက်ပိုင်းဒေသသို့ စောစွာရောက်နှင့်သူများကို ဘင်ဂလီ(Bengali)နှင့် အာသံသား(Assamese)များက 'ကူကီး'(Kuki)ဟုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ဤမှတ်တမ်းမှာ ၁ ၇၉၂ ခုနှစ်ခန့်က အင်္ဂလိပ်လို ရေးထိုးထားဟန်ရှိသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၇၂ ခုနှစ် မတိုင်မှီ မီဇိုပြည်နယ်၊အိန္ဒိယကို စတင်သိမ်းပိုက်စဉ်အခါက ၎င်းဒေသတွင် လူရှိုင်းလူမျိုးအများဆုံးနေထိုင်သဖြင့် လူရှိုင်းတောင်(Lushai Hills)ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာပြည်ဘက်တွင်မူ ချင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် 'ချင်း'ဆိုသည့် ဝေါ်ဟာရ၏ အဓိပ္ပ္ပ္ပာယ်၊ စတင်ပေါက်ဖွားလာပုံနှင့် မည့်သည့်အချိန်တွင်စတင်ပေါက်ဖွားလာသည်ကို ဂဃနဏ လေ့လာထားခြင်းမရှိသေးပေ။
တစ်နည်းအားဖြင့် 'ဇို/ ဇိုမီး'လူမျိုးများကို 'ချုင်း'ဟုခေါ်ကြခြင်းမှာ ဗမာလူမျိုးများခေါ်ကြသည်ကို မွေးစားခြင်းလော သို့တည်းမဟုတ် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်သည် ချင်းတောင်ကိုသိမ်းပိုက်စဉ်က အဦးဆုံးဒေသမှ တွေ့ရှိသော ရွာသူကြီး၏ အမည် ဦးခိုကျင့်(Pu Khaw Cih)ကို အစွဲပြု၍ 'ခိုကျင့်တောင်'(ဝါ)'ကျင့်တောင်'(Khaw Cin hills/Cin hills) ဟုခေါ်ဝေါ်သည် လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသေးသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ 'ချင်း'ဟူသောအမည်ကို လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်ကြသော ဇို/ ဇိုမီးလူမျိုးများကိုသာ အခေါ်များပြီး အိန္ဒိယဘက်ရှိ ဇို/ ဇိုမီးများကိုမူ လူရှိုင်း(သို့) ကူကီးဟူသော အမည်ဖြင့်အခေါ်များပါသည်။
မျက်နှာဖြူများသည် တစ်မျိုးတစ်နွယ်တည်းပေါင်းခေါ်လိုသော အခါများတွင် 'ချင်း-ကူကီ'(Chin-Kuki)'ဟူ၍သော်လည်းကောင်း၊ချင်း-လူရှိုင်း'(Chin-Lushai)ဟူ၍ဖြစ်စေ၊'ချင်း-လူရှိုင်း-ကူကီး'(Chin-Lushai-Kuki)ဟု တစ်ဖြင့်လည်းခေါ်ခဲ့ပါသေးသည်။
ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဇို/ ဇိုမီးလူမျိုးများကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲသော အက်ဥပဒေကို 'Chin Hills Regulation Act' ဟုအလွယ်ပင် အမည်တပ်ခဲ့သည်။
ဤစည်းမျဉ်းဥပဒေကို ချင်းတောင်အပြင် လူရှိုင်း၊ကူကီးနှင့် နာဂ လူမျိုးများနေထိုင်ရာ ဒေသအထိပါ အသုံးပြုခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်မျက်နှာဖြူများက ချင်း၊ကူကီး၊လူရှိုင်းစသည်ဖြင့် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ပင် "သူတို့ကိုသူတို့တော့ ချင်းရယ်၊ကူကီးရယ်လို့ 'လုံးဝ' မခေါ်ကြပေဘူး"ဟုပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
ဂျေဂျီစကော့(J.G Scott)၏ 'Burma' စာအုပ်တွင် "The names Kuki and Chin are not national, and like others, the people do not accept the name given to them by the Burmese and ourselves; they do not call themselves Chins and they equally flout the name of Kuki which their Assamese and Bengali neighbours use. They call themselves Zhou or Shu, and on other parts Yo(Zo) or Lai"ဟုရေးသားထားပြီး၊ ဒေါက်တာ ဂျီအေဂရေဆွန်သည်လည်း အခြားသူများနည်းတူ ရေးသားခဲ့သေး၏။
Bertram S. Carey နှင့် H.N Tuck တို့နှစ်ဦးသည်လည်း Zote, Thadote နှင့် Guite အကြောင်းပူးတွဲရေးသားရာ၌ " These Zos, Thados and Guites are called by the Manipuri's Kuki or Khongjais, who only made their acquaintance after they had migrated north, but the people call themselves by the name of Zo(Yo)"ဟုရေးသားထား၏။
ဂွေးသဲ(Guite)တိုက်သူကြီး(သို့)စော်ဘွားဦးဂိုခိုထန် (Pu Go Khaw Thang)ကိုလည်း "Go Khaw Thang, who, asalready related, was seized by the Manipuris in the course of the Lushai expedition of 1871-72, was the Zo Chief of Mualpi,"ဟု ဇိုခေါင်းဆောင်းဟူ၍ သုံးနှုန်းထားသည်။
မျက်နှာဖြူများက ချင်း၊ကူကီး စသည်ဖြင့် မှတ်တမ်းမှတ်ရာများပြုထားသော်လည်း မိမိတို့သည် ချင်းအမည်ဖြင့်ဖြစ်စေကူကီးအမည်ဖြင့်ဖြစ်စေ မည်သည့်အခါမျှ မခေါ်ကြကြောင်း ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ သိရှိထားကြပြီးဖြစ်သည်။
အလားတူပင် ဤဆောင်းပါးတွင်လည်း 'ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုး'ဟု စတင်အသုံးပြုထားသည်။
ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုးများကို သုတေသီများက Mongolianအနွယ်၊ Tibeto-Burman အထဲမှ ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
'Mongol'သည် လူမျိုးနာမည်ဖြစ်ပြီး၊' Mongolian'မှာ ၎င်း၏ နာမဝိသေသနဖြစ်ကာ 'Mongolia'ကား နေရာဒေသ(တိုင်ပြည်)အမည်ဖြစ်သည်။
တဖန် 'Mongoloid'သည် 'Mongol' လူမျိုး၏နွယ်ဖွားမှန်သမျှကိုရည်ညွှန်းပါသည်။
ထို့ကြောင့် ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုးများသည် ရူပလက္ခဏာကိုလိုက်၍ ကမ္ဘာ့လူမျိုးကြီးသုံးမျိုးထဲမှ 'Mongoloid'နွယ် နှင့် ဘာသာစကားအရ 'Mongoloid'အနွယ်သုံးမျိုးထဲမှ Tibeto-Burman များဖြစ်ကြသည်။
ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဇစ်မြစ်(Ethnic origin)ကို တိတိကျကျ ဖော်ထုတ်ထားခြင်းမရှိသေးသော်လည်း တရုတ်ပြည်မှ တိဘက်ပြည်ကိုဖြတ်ပြီး အညာဒေသသို့ ရောက်ရှိလာကြကာ ထိုမှ ယခုနေထိုင်ရာနေရာများသို့ပျံ့နှှံ့နေထိုင်လာကြသည်ဆိုသည်မှာ လက်ခံထားကြပြီးဖြစ်သည်။
ဦးဝုမ်ဆွဏ်(Pu Vum Son)၏ အမြင်အရ လူမျိုးအမည် 'ဇို'သည် 'ဇို'ဟုခေါ်သောလူတစ်ဦးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
ဘိုးတော်ဇိုသည် တရုတ်ပြည်တွင် မျိုးနွယ်တူဖြစ်သော တိဘက်လူ၊ ဗမာ၊ နာဂ၊ ကသဲ၊ဘူဒူ၊ ကချင်၊လာဟူးစသည်တို့နှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ခရစ်တော်မပေါ်မှီကာလတွင် တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ခွါလာခဲ့ပြီး ခရစ်တော်ပေါ်ပြီးသောအချိန်၌ ချင်းတွင်းမြစ်ရိုးတလျှောက်၌ နေထိုင်နှင့်ကြပြီးဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။
အထက်အညာဒေသမှ ချင်းတောင်တန်းဘက်သို့ပြောင်းရွေ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁,ဝ၀ဝ( AD 1,000)ခန့်ကဖြစ်မည်ဟု တွက်ဆထားသည်။
တောင်တန်းဒေသသို့ ပြောင်းရွေ့နေ ထိုင်သွားကြသည့်အထဲမှ အချို့သည် 'ကျိမ်နွဲ'(Ciimnuai)ရွာကိုတည်ကြသည်။
ယင်းလူတစ်စုသည် လျက်ရှိတွင် တီးတိန်မြို့နယ်၊တွန်းဇံမြို့နယ်၊ အိန္ဒိယပြည်မှ မဏိပူရပြည်နှင့် မီဇိုရမ်(Manipur and Mizoram)စသော နေရာများတွင်နေထိုင်သော ကျိမ်နွဲဖွား-ဇိုမီးများ ဟူ၍ခေါ်ကြသည့် လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။
ကျိမ်နွဲ့ရွာသည် လက်ရှိ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ဆိုင်းဇံကျေးရွာအနီးတွင်ရှိသည်။
တချို့က ဆွန်ထလား(Sunthla khua)ရွာ အနီးတွင် 'လိုင်းလွန်း'(Lailun)ရွာကို တည်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ 'လိုင်'(Lai)(လိုင်းလွန်းဖွား)များဖြစ်ကြသည်။
တချို့ကမူ 'ဆွမ်ပွေး'(Sumpui)အရပ်၌ 'ဘူချွန်း'(Bochung)ရွာ တည်ကြကာ ထိုမှ မီးဇိုပြည် (Mizoram)ဘက်သို့ပြန့်နံ့နေထိုင်ကြသည်။
ယင်းလူမျိုးများမှာ လူရှိုင်းနွယ်များဖြစ်ကြသည်။
ပြောင်းရွေ့ခြင်းမရှိသော ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုးတချို့သည် ယောနယ်တွင် ကျန်ခဲ့ကြပြီး ဗမာလူမျိုးများနှင့် ရောပြွမ်းနေထိုင်ကြသဖြင့် ဗမာမပီ၊ ဇိုမမည် လူမျိုးများဖြစ်လာကြသည်။
ဗမာလူမျိုးများက 'ဇို'ကို 'ယော' ဟုရေးခဲ့ကြသောကြောင့် 'ယောလူမျိုး'ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
ဇို/ ဇိုမီးလူမျိုးများ ချင်းတောင်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့်မပြောင်းရွေ့မှီကာလတွင် 'ခူမီး'(Khumi/khami)များရောက်နှင့်နေ ဟန်ရှိသည်။
အရှို(Asho)များသည် တောင်တန်းဘက်သို့ပြောင်းရွေ့ခြင်းမရှိပဲ မြေပြန့်ဒေသနှင့် ရခိုင်ဒေသဘက်သို့ရွေ့သွားကြသည်။
ချို(Cho) မူကား မည်သို့မည်ပုံ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်ကို မသိရှိပါ။
ဤသို့ဖြင့် ဇို/ ဇိုမီး လူမျိုးများသည် တခြားမျိုးနွယ်များက အမျိုးမျိုးသောခေါ်ဝေါ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ရာ ကွဲပြားမှုကြောင့်ဖြစ်စေ ယနေ့တွင် တစ်နွယ်ဖွားအဖြစ်မှ များ စွာသော မျိုးနွယ်ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရရှာပါသည်။
ဤကဲ့သို့ အမျိုးမျိုးသောနွယ်ဖွားဖြစ်ခဲ့ရသည်မှာ ရှေးကာလ ကတည်းက တစ်မျိုးနွယ်တည်းဖြစ်ခဲဲ့ပြီး တဖြည်းဖြည်းခြင်း ကွဲ ပြားလာသည်လော သို့တည်းမဟုတ် ယခင်ခေတ်မှစ၍ နွယ်ဖွားအသီးသီးမှဖြစ်ပြီး တဖြည်းဖြည်း သွေးစည်းလာကြသည်လော ဆိုသည်ကို လေးနက်စွာ နှလုံးသွင်းသုံးသပ်သင့်သော ကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ချင်းတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင် ဦးလဗန်းဂရောင်း၁၉၇၂ ခုနှစ်ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ပင်လုံညီလာခံ သမိုင်းစဉ်စာမျက်နှာ ၁၃၈ ၁၉၈၀မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ။
ဘာရက်ဟူစိန်အိုဘားမား ၂ ( မွေးရက် - ၄ ဩဂုတ် ၁၉၆၁) သည် အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦး (senator) ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန် ၂၀၀၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပြိုင်ဖက်အား မဲအပြတ်ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ (၄၄)ကြိမ်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဖရိကန်-အမေရိကန် သမ္မတအဖြစ် အရွေးချယ်ခံ ခဲ့ရပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို ရာထူးတက်ခဲ့သည်။
ရာထူးတက်၍ ၈ လကျော် ကြာပြီးနောက် ၎င်း၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရေးကိစ္စများအား သံခင်းတမန်ခင်း ဖြေရှင်းနိုင်ရန်နှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် ကြိုးပမ်းချက်များအတွက် ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် နိုဘယ်ဆုရန်ပုံငွေအဖွဲ့က အိုဘားမားအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
Surprise Nobel for Obama Stirs Praise and Doubts - The New York Times ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ် (Columbia University) နှင့် ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်း (Harvard Law School) မှ ကျောင်းပြီးသောအခါ community organizer နှင့် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေး ရှေ့နေ(civil rights attorney) အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ အထိ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်း တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးတော် (U.S. House of Representatives) အတွက် အမတ်နေရာ ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အနိုင်မရရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်ဆီးနိတ် (အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်) ကန်ပိန်း ကိုကြေညာသည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆီးနိတ်ရွေးကောက်ပွဲအား မဲရာနှုန်း အများအပြားနှင့်နိုင်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအမျိုးသားညီလာခံ (Democratic National Convention) ၌ အဓိကမိန့်ခွန်း ပြောကြားသူဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မဲရာခိုင်နှုန်း ၇၀% ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၀၉ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂရက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီလူနည်းစုသာ ပါဝင်သောအချိန်တွင် အိုဘားမားသည် သမားရိုးကျလက်နက်များ ချုပ်တည်းချက်နှင့် ဖယ်ဒရယ်ရန်ပုံငွေအသုံးပြုရာတွင် ပို၍ တာဝန်ယူမှုရှိစေရေးနှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အာဖရိက သို့လည်း လေ့လာခရီးများသွားခဲ့သည်။
၁၁၀ မြောက်ကွန်ဂရက်တွင် ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှ လွှမ်းမိုးခြင်းကိစ္စ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မရိုးသားမှုများကိစ္စ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ နျူးကလီယား၊ အကြမ်းဖက်မှု နှင့် စစ်ပြန်များအား စောင့်ရှောက်ရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကမ်ပိန်း ကိုကြေညာခဲ့ပြီး အီရတ်နိုင်ငံတွင် စစ်တိုက်နေသော အမေရိကန်တပ်များဆုတ်ခွာရေး၊ စွမ်းအင်ကို အခြားနိုင်ငံများအား မှီခိုမှု လျော့နည်းစေရေး၊ ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှလွှမ်းမိုးသူတို့၏ အရိပ်အငွေ့ လျော့နည်းစေရေး နှင့် အားလုံးနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကြီးပွားရေးကို အသားပေးနေသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် လုပ်ငန်း အိုဘားမားသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၄ ရက်တွင် ဟာဝိုင်အီပြည်နယ် ဟိုနိုလူလူမြို့၏ ပီအိုလာနီဆေးရုံတွင် အဖ ကင်ညာနိုင်ငံသား ဘာရက် အိုဘားမားစီနီယာ နှင့် ခန်းဇတ်ပြည်နယ်မှလာသော အမိ အန်းဒန်းနမ်မှ မွေးဖွားသည်။
သူ့ မိဘများသည် မနိုအာမြို့၏ ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အချိန်တွင် တွေ့ဆုံရည်ငံခဲ့သည်။
Obama (1995), pp. 9–10. For book excerpts, see မိဘများ အိမ်ထောင်ကွဲချိန်တွင် အိုဘားမားမှာ ၂ နှစ်သား မျှသာရှိသေးသည်။
Obama (1995), pp. 125–126. See also: ဖခင်ဖြစ်သူသည် ကင်ညာနိုင်ငံကို ပြန်သွားခဲ့ပြီး မသေမီအချိန်အတွင် အိုဘားမားနှင့် နောက် တစ်ကြိမ်သာ ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကားတိုက်မှုကြောင့် ဖခင်ဖြစ်သူသေဆုံးခဲ့သည်။
ဆက်ရှုရန်: ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိုဘားမား၊ သူ၏ဇနီး နှင့် သမီးနှစ်ယောက်တို့ ဖခင်၏ဌာနေ ဖြစ်သော(ကင်ညာနိုင်ငံ ကီစူမူနားတွင် ရှိသောရွာ) သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ကြသည်။
သူ၏မိခင်ဒန်ဟမ်သည် ဖခင်အိုဘားမားစီနီယာနှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး လိုလိုစိုတိုရိုနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏မိသားစုသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး အိုဘားမားသည် ဂျာကာတာမြို့တွင် အရွယ် ၁၀ နှစ်အထိပြည်တွင်းကျောင်းများတက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိ (၅ တန်းမှ အထက်တန်းကျောင်းပြီးသော အထိ) ဟိုနိုလူလူမြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ပြီး အမိဘက်မှ အဖိုးအဖွားနှင့် အတူနေထိုင်ခဲ့သည်။
See also: Obama (1995), Chapters 3 and 4. ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် သုတေသနအတွက် ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုမီ အိုဘားမား၏ မိခင်သည် ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမိသည် ဗီဇကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
See also: အထက်တန်းပြီးသောအခါ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး အော့စီဒန်းတယ်လ်ကောလိပ်တွင် ၂ နှစ်မျှ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် နယူးယောက်မြို့၏ ကိုလမ်ဘီယာတက္ကသိုလ်ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘွဲ့ (နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို အထူးပြု) နှင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ယခင်က နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (Business International Corporation) နှင့် နယူးယောက်ဘုံဝါသနာသုတေသနအဖွဲ့ (New York Public Interest Research Group) အတွက်လုပ်ခဲ့သည်။
Obama (1995), pp. 133–140; Mendell (2007), pp. 62–63. 200px|ဘာရက် အိုဘားမားအား သူ၏အမေ အန်ဒန်းနမ်မှ ကြီးပြင်းလာသည်အထိ ပျိုးထောင်ခဲ့သည်။
နယူးယောက်မြို့တွင် ၄ နှစ်ကြာမျှနေခဲ့ပြီးနောက် ဘဝလမ်းကြောင်းပြောင်းရန်အတွက် ရှီကာဂိုမြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းသည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မေလအထိ ရှီကာဂို တောင်ပိုင်းခရိုင်နှင့်ပတ်သက်သော အရပ်အရပ်များကြီးထွားရေးပရိုဂျက် (Developing Communities Project) အတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးလုပ်ခဲ့သည်။
Obama (1995), pp. 140–295; Mendell (2007), pp. 63–83. ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သော ထို ၃ နှစ်အတွင်း အလုပ်သမားသည် လူ ၁ ဦးမှနေ၍ ၁၃ ဦးအထိဖြစ်လာပြီး နှစ်ချုပ်ဘတ်ဂျက်သည် ဒေါ်လာ ခုနှစ်သောင်းမှနေ၍ ဒေါ်လာ လေးသိန်းအထိတိုးပွားလာခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းသင်တန်းပရိုဂရမ်၊ တက္ကသိုလ်ပြင်ဆင်ရေးပရိုဂရမ်နှင့် အိမ်ငှားအခွင့်အရေးအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် အရပ်စီမံရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော Gamaliel Foundation အတွက် တိုင်ပင်ခံနှင့် နည်းပြဆရာလုပ်ခဲ့သည်။
reprinted in: ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် ဥရောပတိုက်သို့ ၃ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာရှိ အမျိုးများကိုတွေ့ ရန်အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံကို ၅ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့သည်။
Obama (1995), pp. 299–437. ၁၉၈၈ နှစ်ဆုံးတွင် ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်းကို စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ပထမနှစ်တွင် ရရှိသောအမှတ်နှင့် စာအရေးအသားပြိုင်ပွဲ များကြောင့် ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာဖြစ်လာခဲ့သည်။
Mendell (2007), pp. 80–92. ဒုတိယနှစ်တွင်ရွေးချယ်ပြီး ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်သမ္မတနှင့် လုပ်အားပေးစာတည်းမှူးဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မီဒီယာများသည် အိုဘားမား၏ ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတဖြစ်ကြောင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သတင်းပို့ကြသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်၌ J.D. magna cum laude (ဒုတိယဂုဏ်ထူး ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့) အောင်ခဲ့ပြီး ရှီကာဂိုမြို့ကို ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
ဟားဘတ်ဥပဒေဝေဖန်ဂျာနယ်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတအဖြစ်အကြောင်း ကြေညာကြောင့် အိုဘားမားသည် လူမျိုးဆက်ဆံရေးဝတ္ထုရေးရန်အတွက်စာချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
Obama (1995), pp. xiii–xvii.ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်ဥပဒေကျောင်းသည် အိုဘားမားကို ဝတ္ထုရေးရန်အတွက်ရုံးခန်းနှင့် အမှုဆောင်အသင်းဝင်အဖြစ် ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့သည်။