kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တစ်စုံတစ်ဦးအား လူမျိုးကြီးဝါဒီ ဟု စွပ်စွဲခြင်းသည် ကနေဒါတွင် အလွန်ပြင်းထန်သော မဟုတ်တမ်းတရား စွပ်စွဲပြောဆိုချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရလေ့ ရှိသည်။
ကနေဒါ နိုင်ငံရေးပါတီများမှာ ယခုအခါ သူတို့နိုင်ငံ၏ လူဝင်မှု များပြားလာခြင်းကို ဝေဖန်သောအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး သတိထားလာကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကမ္ဘာကြီးနှင့်စာပို့ခြင်း ဟု သိကြသည့်အတိုင်း ၁၉၉၀ နှစ်များအစောပိုင်းတွင် လူဝင်မှုပမာဏအား ၂၅၀၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀၀ သို့ လျော့ချရန် အကြံ ပြုသည့်အတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးပါတီ ဟောင်းအား လူမျိုးကြီးဝါဒီ ဟု တံဆိပ်တပ် ခံရခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။
အာဂျင်တီးနား ထိုကဲ့သို့ ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစည်းနေထိုင်ခြင်း အဖြစ် မခေါ်သော်လည်း အာဂျင်တီးနား၏ အခြေခံဥပဒေ၏ နိဒါန်း တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အား ရှင်းလင်းစွာမြှင့်တင်ပေးပြီး အခြားနိုင်ငံများမှ လူတစ်ဦးချင်း၏ နိုင်ငံအများတွင်နိုင်ငံသားခံယူမှု ကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုသည်။
အာဂျင်တီးနား၏လူဦးရေ ၉၇% မှာ ယနေ့အထိ ဥရောပမှဆင်းသက်သူတို့အဖြစ် ကိုယ်တိုင်-သတ်မှတ်ခံယူသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစည်းနေခြင်း မြင့်တက်လာမှုသည် အာဂျင်တီးနား၏ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်နေစေသည်။
နိုင်ငံခြားပွဲတော်များနှင့် အားလပ်ရက်များ (ဥပမာ- စိန့်ပတ်ထရစ်နေ့) အား ခွင့်ပြုထားခြင်း၊ လူမျိုးစုများ ၏ အနုပညာ သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုဖော်ပြခြင်း အမျိုးအစား အားလုံးကို ထောက်ပံ့မှုပြုခြင်း၊ ထို့အပြင် မီဒီယာတွင် အရေးပါသော ယဉ်ကျေးမှု များ ပေါင်းစု တည်ရှိခြင်း မှတဆင့် သူတို့၏ စိမ့်ဝင်လာမှု ဥပမာဆိုရလျှင် အာဂျင်တီးနားတွင် သတင်းစာများသို့မဟုတ် ရေဒီယိုအစီအစဉ်များအား အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်၊ အီတလီ သို့မဟုတ် ပြင်သစ် ဘာသာစကား တို့ဖြင့် ရခြင်းမှာ တွေ့ရလေ့မရှိသော အရာမဟုတ်ပေ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစည်းနေခြင်းအား ဗဟိုအစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်သောအဆင့် နိုင်ငံရေး မူဝါဒတွင်း ရှင်းလင်းစွာ မဖော်ထုတ်ထားပေ။
ထိုအစား ၎င်းမှာ ပိုမြင့်သော ပညာရေးတွင် လူမျိုးများအားလေ့လာသည့် အစီအစဉ်များ တိုးပွားလာခြင်း နှင့် အတန်းကျောင်းသင်ရိုးအား လူဖြူ မဟုတ်သူတို့၏ သမိုင်းနှင့် ပါဝင်ပျံ့နှ့ံနေမှုတို့ ပိုမို ပါဝင်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းနှင့်အခြေခံအားဖြင့် ကျောင်းနေခြင်းစနစ် မှစတင်၍ စဉ်းစားဖွယ်အဖြစ်တစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။
ယင်းမှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ယဉ်ကျေးမှုများအကြား ဖြစ်ပွားနေသော ကွဲပြားမှုများအား အမြဲတမ်းနားလည်မှု မပေးခြင်းကို မပြုလုပ်သော်လည်း ပိုမိုကွဲပြားမှုများပြားလာသော အလုပ်သမားအင်အားလိုအပ်မှုများကို မည်သို့ပြည့်စုံ စေမည်ကို ဖော်ပြရရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အတွက်လည်း ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း (“ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစည်းနေခြင်း အတွက် ထောက်ခံခြင်း”) ယဉ်ကျေးမှုများ ပေါင်းစည်းနေခြင်းသည် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် အနည်းစုသောအုပ်စုတို့မှ နိုင်ငံသား အားလုံးအတွက် အမေရိကန် ကတိကဝတ်ပြုထားသော တရားမျှတမှု၊ လွတ်လပ်မှု နှင့် သာတူညီမျှမှု တို့တွင် သူတို့ ရသင့်သောအပိုင်းတို့ကို လိုလားတောင်းဆိုသော လူထုအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှု များစွာတို့၏ ရလဒ်အဖြစ် ပျံ့နှ့ံလာ သည်။
ထိုလှုပ်ရှားမှုသည် လူမျိုးနှင့် မျိုးနွယ်အနည်းစုတို့မှ နိုင်ငံခြားသားများကိုနိုင်ငံသားအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲပေးခြင်း သည် သူတို့အား လူမျိုးကြီးဝါဒ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ပေးရန် မအောင်မြင်ရုံသာမက လူမျိုးကြီးဝါဒအား ယှဉ်ပြိုင်ဝံ့သူမရှိ ဆက်လက်သွားရန် ခွင့်ပြုသော သဘောတရားများအား လည်းပေါ်ပေါက်စေသည်ဟု အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ရာမှ လူမျိုးရေးလှုပ်ရှားမှုများ သို့ ဦးတည်သွားသည်။
ယင်းအစား ထိုလှုပ်ရှားမှုများမှ ဆိုသည်မှာ လူဖြူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုမှ သူတို့၏ကွဲပြားမှုများကို ယုံကြည်လျက်နေခြင်းသည် သူတို့အတွက် ပိုမိုကောင်းနိုင်ပြီး သူတို့အား ထုံးတမ်းဆန်စွာ ခွဲခြားသကဲ့သို့ မြင်နေသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအတွင်းသို့ စိတ်တွင်လက်ခံယူရန် မမျှော်လင့် သင့်ကြောင်း ဆိုကြသည်။
ထိုဂုဏ်သိက္ခာဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများမှ အင်္ဂလို-ဥရောပဆိုင်ရာ သမိုင်းကို အလွန်အကျွံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်းပြုပြီး အာဖရိကန် အမေရိကန်များ၊ ဒေသခံ အမေရိကန်များ၊ တောင်အမေရိကတိုက်သား∕များ နှင့် အာရှအမေရိကန်များ၏ သမိုင်းနှင့် ပါဝင်ပျံ့နှံ့နေမှုကို လုံးဝ ဥပေက္ခာပြုထားခြင်းအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ရန် ဗျူဟာနည်းတစ်ခုအနေနှင့် ကျောင်းများတွင် လူမျိုးများအားလေ့လာမှု အစီအစဉ်များ မွေးဖွားပေါ်ပေါက်လာမှုသို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းများတွင် ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစုနေထိုင်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးမူဝါဒများအား ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးများ အထူးသဖြင့် Tony Blair (တိုနီဘလဲ) ၏ အလုပ်သမားအစိုးရ မှ လက်ခံယူခဲ့သည်။
ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်များ၏ ပြောင်းရွှေ့လာရောက်နေထိုင်သူ အများစုမှာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ် သို့မဟုတ် ကာရေးဘီယန်ကျွန်းများ အစရှိသော ယခင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီများ မှ လာခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၄ တွင် ဗြိတိသျှနိုင်ငံသား ဖြစ်လာသူ လူဦးရေမှ ၁၄၀၇၉၅ သို့ မှတ်တမ်းတစ်ခုသဖွယ် တိုးသွားသည်။
ပြီးခဲ့သည့် နှစ်ထက် ၁၂% တိုးခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက ထိုအရေအတွက်သည် တဖြည်းဖြည်းတိုးလာခြင်း ဖြစ်သည်။
လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသော နိုင်ငံသား အသစ်များ အများစုမှာ အာဖရိကမှ (၃၂%) နှင့် အာရှမှ (၄၀%) အကြီးဆုံးသော သုံးအုပ်စုမှာ ပါကစ္စတန်၊ အိန္ဒိယ နှင့် ဆိုမာလီးယား မှ လာသောသူများ ဖြစ်ကြသည်။
၂၀၁၁ တွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ရှေးရိုးစွဲပါတီ ခေါင်းဆောင် David Cameron (ဒေးဗစ်ကမ်မရွန်) မှ မိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် ပြောကြားသည်မှာ “နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစု နေထိုင်ခြင်းဝါဒသည် ကျရှုံးခဲ့ပြီ” ဟူ၏။
ပင်မ ဥရောပတိုက် နှင့်ဆိုင်သော ဥရောပ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ ဥရောပသည် ရောမ ကက်သလစ် ခရစ်ယာန်၏ အထွဋ်အထိပ်ရောက်မှုဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသည်ဟု ယူဆရသော်လည်း Hebraic (ဟီဘရစ်)၊ Hellenic (ဟယ်လန်နစ်) နှင့် Muslim (မွတ်စလင်) ယုံကြည်မှုစနစ်များ ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသော Latin (လက်တင်)၊ Slavic (ဆလားဗစ်)၊ Germanic (ဂျာမန်) နှင့် Celtic (စယ်လ်တစ်) ယဉ်ကျေးမှုများ ရောနှောထားမှုတစ်ခုဖြစ်ရာ ဥရောပသည် အမြဲပင် ယဉ်ကျေးမှုစုံသော နေရာဖြစ်ပြီး ပထဝီအနေအထားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကွဲပြားခြင်းတို့သည် ရှေးခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း လက်ခံရမည်။
အထူးသဖြင့် ၁၉ ရာစုအတွင်းတွင် ဥရောပသားများ နိုင်ငံ နှင့်ပတ်သက်၍ တွေးသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း နိုင်ငံချစ်စိတ် သဘောတရားတို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
တည်ရှိနေသော နိုင်ငံများပြိုကွဲပြီး အသစ်များ တည်ထောင်ကြ သည်။
အသစ်ပေါ်လာသော လွတ်လပ်သောအမျိုးသားနိုင်ငံများ အား နိုင်ငံတော် တိုင်းမှာ သူကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်မှု ရှိပြီး ရန်ပြုရန်၊ ကာကွယ်ရန် နှင့် မိမိကိုယ်ပိုင် သီးသန့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းကို ထိန်းသိမ်းရန် ဟူသော သဘောတရားတို့အား လက်ကိုင်ပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။
စည်းလုံးခြင်းဟူသော သဘောတရားအောက်တွင် မျိုးနွယ်တို့စည်းလုံးခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၏စည်းလုံးခြင်း၊ ဘာသာစကား၏စည်းလုံးခြင်း နှင့် ကိုးကွယ်မှု၏ စည်းလုံး ခြင်းအား နိုင်ငံတော်နှင့် လွတ်လပ်သောအမျိုးသားနိုင်ငံတို့၏ မရှိမဖြစ်သော ဝိသေသအဖြစ် စည်းလုံးခြင်းကို မြင်စေ ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်သောအမျိုးသားနိုင်ငံတွင် အချို့သော အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုများမှ ဒေသတွင်း ကွာခြားမှုများအား အသိအမှတ်ပြုသော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအရတွင် တစ်မျိုးတည်းဖြစ်သော လူမှုဝန်းကျင် ပါဝင်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစည်းလုံးခြင်းမှာ မလုံလောက်သောအခါ နိုင်ငံတော်မှ အားပေးခြင်း၊ တွန်းအားပေးခြင်းတို့ ပြုရသည်။
၁၉ ရာစုမှ လွတ်လပ်သော အမျိုးသားနိုင်ငံတို့တွင် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ အမျိုးမျိုးပေါ်ပေါက်လာပြီး အရေးအကြီးဆုံးမှာ မူလတန်းပညာရေး အား အမျိုးသားဘာသာစကား နှင့် မဖြစ်မနေ သင်ကြားစေခြင်းဖြစ်သည်။
ဘာသာစကား တက္ကသိုလ်မှ ဘာသာစကားကိုယ်တိုင်အား စံပြုသတ်မှတ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများအား ဥပက္ခောပြု ဖိနှိပ်ခဲ့သည်။
အချို့သော လွတ်လပ်သည့်အမျိုးသားနိုင်ငံများ မှာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲပေးခြင်း နှင့် လူမျိုးပြုတ်ရှင်းလင်းသုတ်သင်ခြင်း တို့ပင်ပြုလုပ်ပြီး အကြမ်းဖက်သည့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒတို့ကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
အချို့သော ဥရောပနိုင်ငံပေါင်းစုမှ တိုင်းပြည်များတွင် “လူမှုရေးဆိုင်ရာပေါင်းစည်းညီညွတ်မှု” ၊ “ပေါင်းစည်းခြင်း” နှင့် (တစ်ခါတစ်ရံ) “စိတ်တွင်မှတ်သားလက်ခံခြင်း” တို့အတွက် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများနှင့် မိတ်ဆက်မှုပြုခဲ့သည်။
ထိုနိုင်ငံရေးမူဝါဒများတွင် - နိုင်ငံသမိုင်း၊ အခြေခံဥပဒေ နှင့် တရားစီရင်ရေးစနစ် တို့အား မဖြစ်မနေ သင်ကြားမှုများ နှင့်/သို့မဟုတ် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရမည်။
(ဥပမာ- နိုင်ငံသားခံယူရန်ကြိုးစားနေသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကွန်ပျူတာအခြေခံ စာမေးပွဲဖြစ်သော ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင်နေထိုင်မှုဘဝစာမေးပွဲ ဟု အမည်ရသည့် စာမေးပွဲကို ဖြေစေသည်) နယ်သာလန်အတွက် နိုင်ငံတော် ဥပဒေစည်းမျဉ်း အား van Oostrom (ဗန် အော့စ်ထရွန်း) ကော်မရှင်မှ သတ်မှတ်ပေးခြင်းကဲ့သို့သော တရားဝင် နိုင်ငံသမိုင်းကို မိတ်ဆက်ပေးရန်နှင့် ထိုသမိုင်းအား ပိုမို တိုးမြှင့်ပေးခြင်းပြုရန် (ဥပမာ- နိုင်ငံလူစွမ်းကောင်းများ အကြောင်း ဖော်ပြခြင်းများပြုလုပ်၍) "လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမဟုတ်သော" အဖြေများကို အစ်ထုတ်ရန် စမ်းသပ်မှုများရေးဆွဲခြင်း၊ Baden-Württemberg (ဘဒန် ၀ွတ်တန်ဘတ်(ဂ်)) တွင် ပြောင်းရွှေ့လာသူများအား မေးမြန်းသည်မှာ သင်တို့၏ သားမှ မိမိသည် လိင်တူဆက်ဆံသူ တစ်ဦး ဖြစ်ကြောင်းပြောလာလျှင် မည်သို့ပြုမည်နည်းဟု ဖြစ်သည်။
(လိုချင်သော အဖြေမှာ ၎င်းကို သူတို့လက်ခံပါမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်) အစ္စလာမ် အဝတ်အစား တို့အား တားမြစ်ခြင်း - အထူးသဖြင့် ခေါင်းခြုံလွှာ (မျက်လုံးပေါက်သာ ဖောက်ထား သည့်ပုဝါ နှင့်လည်း မကြာခဏ နာမည်မှားတတ်) ရုရှ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တဖြည်းဖြည်းနယ်မြေချဲ့ထွင်လာခြင်းကြောင့် ရုရှတွင် ကွဲပြားသော လူမျိုးစုပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ရှိသည်။
လူမျိုးစုအများကြား တင်းမာမှုများ အထူးသဖြင့် Caucasus (ကော်ကေးရှပ်စ်) ဒေသတွင် မကြာခဏဆိုသလို လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲများ အဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လာလေ့ရှိသည်။
ဂျာမနီ လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် Angela Merkel (အန်ဂျလာ မာကယ်) မှ ဂျာမန်အခေါ်ဖြင့် Multikulti (မာ(လ်)တီကူလ်တီ) ဟူသည့် ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစုနေထိုင်ခြင်းဝါဒသည် ကျရှုံးခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ခေတ်ပြိုင်အရှေ့တိုင်း လူမှုဝန်းကျင်မှ ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစုနေခြင်း အိန္ဒိယ အိန္ဒိယ၏ ယဉ်ကျေးမှုအား ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်း၊ သီးသန့်သော ပထဝီအနေအထား နှင့် ကွဲပြားသော ဖွားခြင်း၊ သေခြင်း၊ ရောဂါဘယဖြစ်ပွားခြင်း လေ့လာမှုများတို့ဖြင့် ပုံသွင်းထားသည်။
အိန္ဒိယ၏ ဘာသာစကားများ၊ ကိုးကွယ်မှုများ၊ အက၊ ဂီတ၊ ဗိသုကာ နှင့် ရိုးရာတို့မှာ နိုင်ငံတွင်းတွင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာ ကွဲပြားကြသည် ဖြစ်သော်လည်း အများအားဖြင့် တူညီမှုတစ်ခု ရှိကြသည်။
အိန္ဒိယ၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တစ်ဝှမ်းလုံး ပျံ့နှံ့နေသော ထိုကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုငယ်များနှင့် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သော ထုံးတမ်းတို့အား ရောနှောပေါင်းစည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယအမျိုးဇာတ်စနစ် သည် ထောင်ပေါင်းများစွာသော မျိုးရိုးတစ်ခုတွင်း သာလက်ထပ်ပြန့်ပွားသည့် မျိုးရိုးဆက်ခံမှုအုပ်စုတို့မှ လူမှုအဆင့်အတန်းများအား သတ်မှတ်ပြီး jātis (ဂျတိုင်း) သို့မဟုတ် အမျိုးဇာတ် ဟု ခေါ်သည်။
ထိုစနစ်သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်အတွင်းလူမှုအလွှာများသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် လူမှုရေးကန့်သတ်မှုများပြုခြင်းတို့ကိုဖော်ပြသည်။
အိန္ဒိယတွင်ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစုနေခြင်း ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို များမကြာသေးမီက လက်ဝဲနိုင်ငံရေး သမားများနှင့် ကွန်မြူနစ်များမှလွဲ၍ သိပ်မသုံးပေ။
ကွဲပြားခြင်း ဟူသော အသုံးအနှုန်း (အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း) မှာ အိန္ဒိယလူမျိုးများ မကြာခဏ သုံးလေ့ရှိသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
ကိုးကွယ်မှုအရ ရှေးရိုးစွဲ ဟိန္ဒူများ မှာ အများစုဖြစ်ပြီး နောက်မှ မွတ်စလင်များ လိုက်သည်။
စာရင်းဇယား အတိအကျ အားဖြင့် ဟိန္ဒူ (၈၀.၅%)၊ မွတ်စလင် (Shia (ရှီရာ)၊ Sunni (ဆွန်နီ) နှစ်မျိုးလုံး အပါအဝင် ၁၃.၄%)၊ ခရစ်ယာန် (၂.၃%)၊ Sikh (ဆစ်ခ်) (၂.၁%)၊ Buddhist (ဗုဒ္ဓဘာသာ)၊ Bahá'í (ဘာဟာရီ)၊ Ahmadi (အာမတ်ဒီ)၊ Jain (ဂျိန်း)၊ Jew (ဂျူး) နှင့် Parsi (ပါစီ) လူဦးရေတို့ ရှိသည်။
[60] ဘာသာစကားပြောဆိုမှုအရ အိန္ဒိယရှိ အဓိက ဘာသာ စကားမိသားစုနှစ်ခုမှာ Indo-Aryan (အင်ဒို-အာရမ်) (အင်ဒို-ဥရောပ၏ အနွယ်တစ်ခု) နှင့် Dravidian (ဒရာဗီဒီရန်) တို့ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယတွင် တရားဝင်အားဖြင့် ဘာသာစကား သုံးမျိုးပြောဆိုမှု မူဝါဒကို လိုက်နာသည်။
Hindi (ဟင်ဒီ) စကားသည် အစိုးရသုံး တရားဝင်ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး၊ အင်္ဂလိပ်စကားမှာ တွဲသုံးသော/အဓိကမဟုတ်သော အစိုးရ အဆင့် တရားဝင်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်တစ်ခုစီတွင် သူတို့ကိုယ်ပိုင် ပြည်နယ်သုံး တရားဝင်ဘာသာစကားတို့ ရှိကြသည်။
(ဟင်ဒီစကားတွင် sprachraum (စပ္ပရာချရာအမ်)၊ ယင်းသည် ဘာသာစကား နှစ်မျိုးပြောရခြင်းကို လျော့ချပေးသည်) အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ ၏ပြည်နယ် နယ်နိမိတ်များမှာ ဘာသာစကား ပြောဆိုသော အုပ်စုများကို အခြေခံပြီး ကျယ်ပြန့်စွာရေးဆွဲထားသည်။
ထိုဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ပြည်နယ်အများတွင် ကွဲပြားနေပြီဖြစ်သော ဟင်ဒီ sprachraum (စပ္ပရာချရာအမ်) အတွက်မှအပ ဒေသဆိုင်ရာ လူမျိုး-ဘာသာစကား ယဉ်ကျေးမှုငယ်များကို ထိန်းသိမ်း ခြင်း နှင့် ဆက်လက်စေခြင်းတို့သို့ ရှေးရှုစေသည်။
ထို့ကြောင့် ပြည်နယ်အများစုသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟင်းလျာ၊ ဝတ်စားပုံ၊ စာပေပုံစံ၊ ဗိသုကာပညာ၊ ဂီတ နှင့် ပွဲတော်ဓလေ့များ ကွဲပြားကြသည်။
ပိုမို သိလိုလျှင် အိန္ဒိယ၏ယဉ်ကျေးမှု အား ဆက်လက်ကြည့်ရှုပါ။
သို့သော်လည်း မကြာခဏအားဖြင့် အိန္ဒိယသည် Moplah (မိုပလာ)အဓိကရုဏ်း၊ Bombay (ဘုံဘေ) အဓိကရုဏ်း၊ ၁၉၈၄ခု Sikh (ဆစ်ခ်)ဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်း နှင့် ၂၀၀၂ခု Gujarat (ဂူဂျာရတ်) အဓိကရုဏ်း ကဲ့သို့သော ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာပြင်းထန်သောအကြမ်းဖက်မှုများ နှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။
[61] အင်ဒိုနီးရှား အင်ဒိုနီးရှားတွင် ပြောဆိုနေဆဲဘာသာစကားပေါင်း ရ၀၀ ကျော်ရှိပြီးမွတ်စလင် အဓိကအားဖြင့် ရှိသော်လည်း နိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန် နှင့် ဟိန္ဒူလူဦးရေလည်း အများအပြားရှိသည်။
အင်ဒိုနီးရှား၏ အမျိုးသား ဆောင်ပုဒ် "Bhinneka tunggal ika" ("ဘဟင်နီက တက်ဂယ် အိုင်က") ဖြစ်သော "ကွဲပြားမှုများတွင်စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း" ရှိသည်။
"အများအပြားဖြစ်နေသော်လည်းတစ်ခုတည်းဖြစ်သည်" သည် နိုင်ငံကို ပုံဖော်နေသည့် ကွဲပြားမှုများကို ဖော်ပြလျက် ရှိသည်။
အင်ဒိုနီးရှားအတွင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုများကြောင့် (အစိုးရ၏ နိုင်ငံကူးပြောင်းရေးအစီအစဉ်များ ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေနှင့် သို့မဟုတ် တစ်ခြားအနေဖြင့်) လူမျိုးစုတို့၏ လူဦးရေအများအပြားသည် သူတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာဒေသများ ပြင်ပတွင် နေထိုင်နေရသည်။
အင်ဒိုနီးရှား၏ လေးယောက်မြောက်သမ္မတ Abdurrahman Wahid (အဗ္ဗဒူရာမန်ဝါဟဒ်) ၁၉၉၉ တွင် အာဏာရပြီး မကြာမီတွင် လူမျိုးများဆက်ဆံရေး တိုးတက်လာစေရန် အချို့သော ဖိအားပေးနေသည့်ခွဲခြားမှုဆိုင်ရာဥပဒေများကို အလျင်အမြန် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
တရုတ်မျိုးနွယ် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး တို့မှာ ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ခေတ်သို့ရောက်ရှိနေကြသည်။
ရှေးဆယ်စုနှစ်များစွာမှ တားမြစ်ထား မှုကြောင့် တရုတ်စကားမပြောနိုင်သော လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များမှာ နိုင်ငံအဝှမ်းတွင် သင်ကြားမှုစင်တာများ ဖွင့်လာ သဖြင့် တရုတ်စာသင်ရန် ရွေးချယ်ကြသည်။
Maluku (မလုကု) ရှိ Ambon (အမ်ဘွန်) သည် ၁၉၉၉နှင့်၂၀၀၂ အကြား Maluku (မလုကုကျွန်းများ) ကို ဆုပ်ကိုင်ထားသော ခရစ်ယာန် နှင့် မွတ်စလင် အုပ်စုများ အကြားတွင် အဆိုးဆုံး အကြမ်းဖက်မှုအချို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သောနေရာ ဖြစ်သည်။
မလေးရှား မလေးရှား သည် လူမျိုးပေါင်းစုံနေသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မလေးလူမျိုးများ မှာ အများစုဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၅၂% နီးပါး ရှိသည်။
လူဦးရေ၏ ၃၀%ခန့်မှာ တရုတ်မျိုးနွယ်မလေးရှားလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယမျိုးနွယ် မလေးရှားလူမျိုး တို့မှာ လူဦးရေ၏ ၈%ခန့် ရှိသည်။
ကျန်သော ၁၀% တွင် - ဒေသခံ အရှေ့ပိုင်းမလေးလူမျိုးများ - အမည်အားဖြင့် Bajau (ဘေဂျူး)၊ Bidayuh (ဘီဒါယု)၊ Dusun (ဒူစွန်)၊ Iban (အီဘန်)၊ Kadazan (ကါဒါဇန်)၊ Melanau (မီလာနော်)၊ Orang Ulu (အိုရန်ဂူလူ)၊ Sarawakian Malays (စာရာဝါကီရန်မလေးများ) စသဖြင့် Orang Asli (အိုရန်အက်စ်လီ) နှင့် Siamese (ထိုင်း) လူမျိုးများကဲ့သို့ အခြား မလေး Peninsular (ပင်နီစူလား) ကျွန်းဆွယ် ရှိ ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများ နှင့် Chettiars (ချက်တီရာ)၊ Peranakan (ပီရာနာကန်) နှင့် ပေါ်တူဂီတို့ကဲ့သို့ မလေး Peninsular (ပင်နီစူလား) ကျွန်းဆွယ်ရှိ ဒေသခံ မဟုတ်သော မျိုးနွယ်စုများ မလေး Peninsular (ပင်နီစူလား) ကျွန်းဆွယ် တွင် လူမျိုးနှင့် ကိုးကွယ်မှု ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံကို လွှမ်းမိုးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေး ဆက်သွယ်မှုများသည် ကာလအတန်ကြာရှိခဲ့သည်။
၁၈ ရာစု မတိုင်ခင်က မလေးလူမျိုး များ အများစုလွှမ်းမိုးသော်လည်း ဗြိတိသျှတို့မှ စက်မှုလုပ်ငန်းအသစ်များ မိတ်ဆက်မှုပြုခြင်း နှင့် တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယ အလုပ်သမားများတို့ ရောက်ရှိလာခြင်း အချိန်မှစ၍ လူမျိုးပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းပုံသည် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲ လာသည်။
ဗြိတိသျှပိုင်မလေးကျွန်းဆွယ် တွင်းရှိ Penang (ပီနန်)၊ Malacca (မလက်ကာ)နှင့် စင်ကာပူ ကဲ့သို့ ဒေသများစွာမှာ တရုတ်တို့ လွှမ်းမိုးလာသည်။
ပြောင်းရွှေ့ဝင်ရောက်နေထိုင်မှုကြောင့် မလေးလူမျိုးတို့၏ ဒေသတွင်း နေမှု၊ ဖွားမှု၊ သေမှုစာရင်းများ၊ လေ့လာမှုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်းများကို ထိခိုက်သည်ကို ဘေးဖယ် ထားလျှင် လူမျိုးသုံးခုအကြား အတူတကွတည်ရှိနေထိုင်ခြင်း (အခြားသော အနည်းစုများပါ ပါဝင်၍) သည် အလွန် ငြိမ်းချမ်းမှု ရှိခဲ့သည်။
Malaya (မလယာ) ပြည်ထောင်စု လွတ်လပ်ရေး မရမီတွင် လူမှုရေးဆိုင်ရာသဘောတူညီမှု တစ်ခုအား လူမှုအခင်း အကျင်းအသစ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ညှိနှိုင်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုသဘောတူညီမှုအား ထင်ဟပ်မှုပြုခြင်းဖြင့် ၁၉၅၇ Malayan (မလယန်) အခြေခံဥပဒေနှင့် ၁၉၆၃ မလေးရှား အခြေခံဥပဒေ တို့မှ ဝင်ရောက်ပြောင်းရွှေ့လာသော အုပ်စုများအား နိုင်ငံသားခံယူခွင့်ပေးပြီး မလေးလူမျိုးတို့၏ အထူးအခွင့်အရေးများအား အာမခံပေးမည် ဟု ဖော်ပြခဲ့ သည်။
ယင်းမှာ Bumiputra (ဘူမိပူတရာ) မူဝါဒသို့ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။
ထို လူမျိုးအများဆိုင်ရာ မူဝါဒများမှာ မလေးတို့၏အခွင့်အရေးများ ပျက်စီးခံရလာမည်ကို ဆန့်ကျင်သော လူမျိုးရေးဝါဒီ ရှိသော မလေးပါတီများ၏ ဖိအားပေးခြင်းကို ခံရသည်။
ထိုအကြောင်းရပ်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ အငြင်းပွားဖွယ် မလေးရှားရှိ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုအခြေအနေ နှင့် ဆက်နွယ်လာသည်။
ဖိလစ်ပိုင် ဖိလစ်ပိုင် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၈ ခု မြောက်လူမျိုးပေါင်းစုံနေမှု အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
[69] ထင်ရှားသော အများ စုဖြစ်သည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးအုပ်စုများ ၁၀ ခုရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် Bicolano (ဘီကိုလာနို)၊ Ibanag (အီဘာနဂ်)၊ Ilocano (အီလိုကာနို)၊ Ivatan (အီဗာတန်)၊Kapampangan (ကပမ်ပန်ဂန်)၊ Moro (မိုရို)၊ Pangasinense (ပန်ဂါစင်းနီးစ်)၊ Sambal (ဆမ်ဘယ်)၊ Tagalog (တာဂါလော့ဂ် ) နှင့် Visayan (ဗီစာရန်) တို့ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်တွင် Badjao (ဘဒ်ဂျာအို)၊ Igorot (အီဂိုရော့တ်)၊ Lumad (လူမတ်ဒ်)၊ Mangyan (မန်ဂျန်း) နှင့် Negritos (နီဂရိတို) တို့ကဲ့သို့ များစွာသော မူရင်းမဟုတ်သည့် လူမျိုးများ လည်းရှိသည်။
နိုင်ငံတွင် အတော်များသော အမေရိကန်၊ အာရပ်၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ နှင့် စပိန်ဘာသာပြောသော လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံသား မျိုးနွယ် နှင့် အခြားသောနိုင်ငံများမှ အခြားလူမျိုးများဆိုင်ရာ လူအဖွဲ့အစည်းများလည်းရှိသည်။
ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရတွင် နိုင်ငံ၏ လူမျိုးကွဲပြားမှုအား ထောက်ပံ့ သော၊ ထိန်းသိမ်းသော အစီအစဉ်များစွာ ရှိသည်။
စင်ကာပူ အင်္ဂလိပ် အပြင် စင်ကာပူတွင် အခြားသော ဘာသာစကား သုံးမျိုး ဖြစ်သည့် မန်ဒရင်းတရုတ်၊ တမီးလ် နှင့် မလေး စကားတို့အား တရားဝင် ဘာသာစကားများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး မလေးစကားမှာ အမျိုးသားစကား ဖြစ်သည်။
ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပြောသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည့်အပြင် စင်ကာပူသည် ထိုလူမျိုး ပတ်ဝန်းကျင်တို့မှ ကျင်းပသော ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း အသိအမှတ်ပြုသည်။
စင်ကာပူတွင် ဗြိတိသျှတို့ အုပ်စိုးစဉ်အတွင်း လူဦးရေအများအပြားပါဝင်သော လူမျိုးစုများတည်ရှိရာနယ်မြေများ အဖြစ် တရုတ်တန်း၊ Geylang (ဂေလန်း) နှင့် အိန္ဒိယငယ် တို့ရှိသည်။
လက်ရှိ(၂၀၁၀) တွင် ကိုလိုနီလူမျိုးအကြွင်းအကျန်များ ထူထပ်ခြင်းရှိနေသေးသော်လည်း အိန္ဒိယ/အခြားသောလူမျိုးများအတွက် အများဆုံး ၁၀% နှင့်၁၃%၊ မလေးလူမျိုးများ အတွက်အများဆုံး ၂၂% ၊ တရုတ်တို့အတွက်အများဆုံး ၂၅%၊ လူမျိုးစုတို့ထားရှိမှုအမြင့်ဆုံးအဖြစ် အိမ်နီးနားဝန်းကျင် အတွက်အများဆုံး ၈၄%နှင့် အကွက်တစ်ခုအတွက်အများဆုံး ၈၇% အသီးသီးသတ်မှတ်ထားသည့် စင်ကာပူရှိ အိမ်ရာ များသည် လူမျိုးများပေါင်းစည်းခြင်းမူဝါဒ ဖြင့်ထိန်းချုပ်သည်။
ကိုးကာ Category:ယဉ်ကျေးမှု။
Open Document Format for Office Applications (OpenDocument သို.မဟုတ် ODF ဟုလဲခေါ်သည်) သည် အက်လက်ထရောနစ် စာရွက်စာတမ်းများ၊ စာရင်းဇယားများ၊ ချတ်ဇယားများ၊ စလိုက်ရှိုးများကို ကိုယ်စားပြုသည်. XML ကို အခြေခံထားသော ဖိုင်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို Sun Microsystems က စတင်ဖန်တီးခဲ.သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Openoffice.org office suite တွင် သုံးစွဲခဲ.သော XML ဖိုင်အမျိုးအစားကို အခြေခံ၍ OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards) အဖွဲ.အစည်းက OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို စံတခုအဖြစ် ဖန်တီးခဲ.သည်။
OASIS စံသတ်မှတ်ချက်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက် ISO/IEC 26300:2006 Open Document Format for Office Applications (OpenDocument) v1.0 အနေဖြင်.လည်း ထုတ်ဝေခဲ.သည်။
OpenDocument အမျိုးအစားများ အသုံးများသော OpenDocument အမျိုးအစားများမှာ .odt – စာစီစာရိုက်ရာတွင် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစား .ods – စာရင်းဇယားပြုလုပ်ရာတွင် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစား .odp – စလိုက်ရှိုးများ၊ Presentations များတွင် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစား .odp – Database အတွက် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစား .odg – ဂရပ်ဖစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံများအတွက် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစား .odf – သင်္ချာ ဖော်မျူလာများ၊ Equations များအတွက် သုံးသော ဖိုင်အမျိုးအစားတို. ဖြစ်ကြသည်။
Application Support OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို အခမဲ. ဆော.ဝဲလ်များ၊ လိုင်စင်ရှိသော ဆော.ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုသည်။
ကွန်ပျူတာတွင် ထည်.သွင်းပြီး အသုံးပြုရသော ရုံးသုံးဆော.ဝဲလ်များ နှင်. Web-based ဆော.ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုသည်။
OpenDocument ကို အပြည်.အဝ သို.မဟုတ် အနည်းငယ် ထောက်ပံ.သော ရုံးသုံးဆော.ဝဲလ်များမှာ AbiWord Adobe Buzzword Atlantis Word Processor Aspose Words is a component/library available for both .NET and Java platforms which enables opening and saving OpenDocument text (ODT) documents. Corel WordPerfect Office X4 Evince Google Docs IBM Lotus Symphony Inkscape exports .odg Koffice LibreOffice Microsoft Office 2007 SP 2 and upwards (only Windows editions) NeoOffice Okular OpenOffice.org Scribus imports .odt and .odg SoftMaker Office Sun Microsystems StarOffice WebODF WordPad 6.1 (Windows 7 ) partial support Zoho Office Suite လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက် OASIS က အသိအမှတ်ပြုသော OpenDocument ဖိုင် versions များကို အခမဲ. ဒေါင်းလုပ် ရယူနိုင်ပြီး၊ သုံးစွဲနိုင်သည်။
ITTF (Information Technology Task Force) ကလည်း ISO/IEC 26300 OpenDocument Format ကို "list of freely available standards" အောက်တွင် ထည်.သွင်းခဲ.ပြီး၊ click-through license ကို လိုက်နာပါက မည်သူမဆို အခမဲ. ဒေါင်းလုပ်ရယူ၊ သုံးစွဲနိုင်သည်။
တုံ.ပြန်မှု OpenDocument ကို ထောက်ပံ.ခြင်း အစိုးများ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ အဖွဲ.အစည်းများ၊ ဆော.ဝဲလ် ကုမ္ပဏီများ၊ ပစ္စည်းများက OpenDocument ကို ထောက်ပံ.ခဲ.ကြသည်။
ဥပမာ Apple Inc., Aodbe Systems, Google, IBM, Intel, Microsoft, Nokia, Novell, Red Hat, Sun Microsystems နှင်. အခြား ကုမ္ပဏီများ NATO (North Atlantic Treaty Organization) အဖွဲ.အစည်းဝင် နိုင်ငံများ TAC (Telematics between Administrations Committee) ကော်မတီ ရုံးသုံးဆော.ဝဲလ်များ ဖြစ်သည်. LibreOffice, OpenOffie.org, Koffice တို.သည် OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို စံအနေနဲ. သုံးစွဲခဲ.ပြီး OpenDocument တွသ်ကျယ်စွာ အသုံးပြုရန် ကူညီကြသည်။
OpenDocument Fellowship ကို တည်ထောင်ခဲ.ပြီး OpenDocument Format ကို ထောက်ပံ.၊ အားပေးခဲ.သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် Wikimedia Foundation မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းမှစ၍ MediaWiki တွင် ရှိသော အချက်အလက်များကို OpenDocument Format ဖြင်. export လုပ်ခွင်.ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ.သည်။
ဝေဖန်မှုများ OASIS ODF 1.0, 1.1 and ISO/IEC 26300:2006 do not define a definite spreadsheet formula language, syntax or function libraries OASIS ODF 1.0, 1.1 and ISO/IEC 26300:2006 do not define digital signatures Different applications using ODF as a standard document format have different methods of providing macro/scripting capabilities. There is no macro language specified in ODF. Users and developers differ on whether inclusion of a standard scripting language would be desirable. The OpenDocument Format 1.0–1.1 specifications refer to 'ZIP' files but do not reference an ISO standard which describes the zip file format. *A specification for the Zip format was distributed with PKZIP in the file APPNOTE.TXT and this continues to be maintained, but this specification has not gone through a standardization process at the ISO. Microsoft claims that it is not possible to implement robust and reliable tracked changes using OpenDocument. According to Jesper Lund Stocholm (Danish ISO/IEC representative), OpenDocument has a very limited description of tracked changes. *OpenDocument does not support change tracking in elements like tables or MathML Using MathML in OpenDocument, it is not possible to use generic ODF formatting style elements (like font information) for the MathML elements. ကမ္ဘာတလွှား သုံးစွဲခြင်း OpenDocument ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ OpenDocument ကဲ.သို. open formats များကို ဥပဒေဆိုင်ရာ အတားအဆီး၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ အတားအဆီးများ မရှိပဲ ကာလရှာကြေစွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတလွှမ်းရှိ အစိုးရများကလည်း OpenDocument များကို အပြည်.အဝ သို.မဟုတ် တစိတ်တပိုင်း လက်ခံသုံးစွဲရန် ပေါ်လစီများ ချမှတ်လာသည်။
OpenDocument ကို အသုံးပြုသော နိုင်ငံ သို.မဟုတ် အဖွဲ.အစည်း အချို.မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နေတိုး (NATO) နိုင်ငံအလိုက် အာဖရိကတိုက် တောင်အာဖရိက အာရှတိုက် ဂျပန် မလေးရှား အင်ဒီးယား တောင်ကိုရီးယား ဥရောပတိုက် European Union အဖွဲ.ဝင်များ ခရိုအေးရှား ဂျာမနီ စလိုဘက်ကီးယား ဆွီဒင် ဆွစ်ဇက်လန် ဒိန်းမတ် နယ်သာလန် နော်ဝေ ပိုလန် ပြင်သစ် ဘယ်လဂျီယံ ယူနိုက်တစ် ကင်းဒန် (ယူကေ) ရှရှား ဟန်ဂရီ အီတလီ တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီး ဘင်နီဇွဲလား ဥရုကွေး အခြားမြို.များ အန်ဒါလူစီးယား (စပိန်) အက်စန် (အင်ဒီးယား) မန်ဆာချူးဆက် (အမေရိက) မြူးနစ် (ဂျာမနီ) ဟောင်ကောင် (တရုတ်) ကိုးကား OpenDocument (en.wikipedia.org)။
အင်ဒဲဗား အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ် () သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်း ဦးစီးဌာန ခေါ် နာဆာလက်အောက်ရှိ ကနေဒီအာကာသစင်တာတွင် အာကာသ ခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းသွားလာနေသည့် ပဉ္စမမြောက် အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ် တစ်စီးဖြစ်သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပထမဦးဆုံး ပျံသန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံး ခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။
ဤခရီးစဉ်အပြီးတွင် အနားပေးတော့မည် ဖြစ်သည်။
ကျမ်းကိုး Category:လူသားလိုက်ပါသော အာကာသယာဉ်။
ထိုနေ့ မတိုင်မီ ရက်သတ္တပတ် တစ်ပတ် အလို ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ခရီးသည် ၂၄၈ ဦး ပါဝင်သော ပြင်သစ်လေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်ကို ပါလက်စတိုင်း အကြမ်းဖက်သမားများနှင့် ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသူများက ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ကမ်ပါလာ အနီးရှိ အင်တက်ဘီ လေဆိပ်သို့ ပြန်ပေးဆွဲ မောင်းနှင်သွားခဲ့သည်။
လေယာဉ် ဆင်းသက်ပြီးနောက်တွင် ဂျူးလူမျိုး မဟုတ်သော ခရီးသည်များကို လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
အစ္စရေး ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် အစ္စရေး လျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ မော့ဆက်မှ ရရှိသော သတင်း အချက်အလက်များ အပေါ်တွင် မူတည်၍ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဂျာမန် အခြေစိုက် စစ်သွေးကြွ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်သော ရီဗော်လူရှင်နရီ ဆဲလ်(Revolutionary Cells) မှ အဖွဲ့သားများ နှင့် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှု တပ်ဦးမှ အဖွဲ့သားများက လေယာဉ်ပျံကို ပြန်ပေးဆွဲသွားပြီးသည့်နောက် ပြန်ပေးသမားများက သူတို့တောင်းဆိုသည့် အတိုင်း အကျဉ်းသားများကို လွှတ်မပေးပါက ဓားစာခံများကို သတ်ပစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်သည့် အခါတွင် အစ္စရေးတို့က စစ်ဆင်ရေး အတွက် စတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအစီအစဉ်များတွင် ယူဂန်ဒါ စစ်တပ်၏ တပ်ဖွဲ့များက ခုခံပါက မည်သို့တုံ့ပြန်မည် ဟူသည့် အစီအစဉ်များလည်း ပါဝင်သည်။
စစ်ဆင်ရေးကို ညဘက်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အစ္စရေး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်မှ အထူး ကွန်မန်ဒို ၁၀၀ ကို မိုင်ပေါင်း ၂,၅၀၀ ကျော် ( ကီလိုမီတာ ၄,၀၀၀) ကျော် ကွာဝေးသော ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
တစ်ပတ်ကြာမျှ ပြင်ဆင်ထားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှာ မိနစ် ၉၀ မျှ ကြာပြီး ဓားစာခံ ၁၀၃ ယောက်ကို ကယ်ဆယ်နိုင် ခဲ့သည်။
အစ္စရေး ကွန်မန်ဒို ၅ ယောက်မှာ ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး အမိန့်ပေးကွပ်ကဲသူ လက်ဖတင်နင်ကာနယ် ဂျိုနသန် နာတာညာဟူးမှာ သေဆုံးခဲ့သည်။
ပြန်ပေးသမား အားလုံး၊ ဓားစာခံ ၃ယောက်နှင့် ယူဂန်ဒါ စစ်သား ၄၅ ယောက် သေဆုံးခဲ့ပြီး ယူဂန်ဒါ လေတပ်ပိုင် ဆိုဗီယက်မှ ထုတ်လုပ်သည့် အမ်အိုင်ဂျီ-၁၇ လေယာဉ် ၁၁ စင်းကို ဖျက်စီးပစ်နိုင်ခဲ့သည်။
နောက်ထပ် သေဆုံးရသည့် စတုတ္ထမြောက် ဓားစာခံကိုမူ ယူဂန်ဒါ စစ်တပ် အရာရှိများက အနီးအနားရှိ ဆေးရုံတွင် သတ်ပစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။