kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
− ရည်ညွှန်းခြင်း။
၅၅၉ / မစဖ (ဖ) ၁ − ၄ / ၈၁။
− မှတ်ချက်။
တစ်ဦးဆိုင်နာမ်ကို ဧကဝိဓနာမ်ဟုရှေးက ခေါ်ကြသည်။
(၂) စာပိုဒ်ဘေးခေါင်းစဉ်နောက်တွင် ပုဒ်မကြီး (ပုဒ်မ ၂−ခု) ကို သုံးသည်။
ဥပမာ − − နှမ်း။
နှမ်းသည် ပူ၍ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုကို ကြိုက်သည်။
သဲဆန်သော မြေတွင်လည်းကောင်း၊ နုန်းတင်မြေတွင်လည်းကောင်း၊ နုန်းစနယ်မြေတွင်လည်းကောင်း ရှင်သန်သည်။
ဝိုက်ကွင်း ( ) (၁) ရှိရင်းစာသားနှင့် ဆက်နွယ်သော အကြောင်းအရာ အကြောင်းအရာ တစ်ရပ်ရပ်ကို ရေးသားသော စကားချပ်ကို ဝိုက်ကွင်းဖြင့် ပြသည်။
ဥပမာ − − ကုမုဒြာ − န / ကုမုတ်ဒရာ / အပွင့်ဖြူသော ကြာတစ်မျိုး။
(ညအခါ လရောင်ခံ၍ ပွင့်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
) − အလံ − န / အလန် / အရောင်ပုံစံ အမျိုးမျိုးရှိ၍ တိုင်၊ တုတ် စသည်တွင် လွှင့်ထူရသော အဝတ် သို့မဟုတ် စက္ကူဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အရာ။
(တိုင်းပြည်၊ ဘုရင်၊ လူမျိုး၊ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုကို ကိုယ်စားပြုသော ကိစ္စတစ်ခုခုကို ရည်ညွှန်းသော အထိမ်းအမှတ် လက္ခဏာအဖြစ် သုံးသည်။
) (၂) အဆင့်၊ အမှတ်၊ အပိုဒ် စသော စကားလုံးတို့၏ နောက်ရှိ အစဉ်ပြ ကိန်းဂဏန်းများကို ဝိုက်ကွင်းဖြင့် ပြသည်။
ဥပမာ − − ဘာသာရပ် အားလုံးတို့တွင် အဆင့်(၄) ရသူများသာ လျှောက်ထားနိုင်သည်။
− အမှတ် (၃) အစိုးရအလယ်တန်းကျောင်း။
− အပိုဒ် အမှတ်(၅) တွင် ဖော်ပြထားသည်။
မျဉ်းစောင်း / အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ ကြော်ငြာစာ၊ စာအမှတ် အမှတ်စဉ်တို့ကို ဖော်ပြရာတွင် မျဉ်းစောင်းကို သုံးသည်။
ဥပမာ − − ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁ / ၈၂ − ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ခြောက်ထပ်ရုံး၊ ကမ်းနားလမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့။
ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁ / ၈၂ − စာအမှတ် − ၅၇၉ / မစဖ (ဝန်ထမ်း) ၂−၁၈ / ၈၂ မျဉ်းရှည် စာပိုဒ်ခွဲရှိ ယင်းတို့မှာ၊ ၎င်းတို့မှာ စသည်တို့၏ နောက်တွင်လည်းကောင်း၊ စာပိုဒ်ခွဲကိုညွှန်းသော စာပိုဒ်ကြီး၏ နောက်တွင်လည်းကောင်း မျဉ်းရှည် ’ ကို သုံးသည်။
ဥပမာ − − လူတို့နေ့စဉ်စားသုံးသည့် အစာထဲတွင် အာဟာရဓာတ် (၆) မျိုး ပါရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ ’ ၁။
အသားဓာတ် (ပရိုတိန်း) ၂။
အဆီဓာတ် ၃။
ကဆီဓာတ် (ကာဘိုဟိုက်ဒြိတ်) ၄။
ဗီတာမင် ၅။
သတ္တုဓာတ် ၆။
ရေ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျောက်အမျိုးအစားများကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း (၃) မျိုး ခွဲခြားထားနိုင်သည် ’ (က) မီးသင့်ကျောက် (ခ) အနည်ကျကျောက် (ဂ) အသွင်ပြောင်းကျောက် မျက်တောင်ဖွင့် မျက်တောင်ပိတ် (၁) ကောက်နုတ်ချက်၊ ကိုးကားချက်၊ ဆိုရိုးစကား စသည်တို့ကို ဖော်ပြရာ၌ မျက်တောင်ဖွင့် မျက်တောင်ပိတ် “ ” ကို သုံးသည်။
ဥပမာ − − “ကမ္ဘာမြေတွင် နေ့စဉ်လိုလို တစ်နေရာရာ၌ ငလျင်လှုပ်သည်” ဟု သိပ္ပံပညာရှင်တို့က အခိုင်အမာ ယုံကြည်ကြသည်။
−“မျက်ခမ်းစပ်ရောဂါသည် ကူးစက်တတ်သည်။
မျက်တောင်စူးတတ်သည်။
မျက်စိကွယ်နိုင်သည်။
ကြိုတင် ကာကွယ်ကုသပါက မျက်စိမကွယ်ပါ” ဟူသော ပိုစတာကြော်ငြာခြင်းဖြင့် ပညာပေးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
− “ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး၊ ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး” ဟု ဆိုရိုးစကား ရှိသည်။
(၂) ပြောသူ၏ စကားကို ပြောသည့်အတိုင်း တိုက်ရိုက်ဖော်ပြရာ၌ မျက်တောင်ဖွင့် မျက်တောင်ပိတ် “ ” ကို သုံးသည်။
ဥပမာ − − “မြန်မာစာရေးရာမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းအောင် ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်တွေကို သူ့နေရာနှင့်သူ မှန်မှန်ကန်ကန် သုံးတတ်ဖို့ လိုတယ်” ဟု ဆရာက တပည့်များကို ပြောသည်။
သံရှည်၊ သံတို၊ သံလေးဖြစ်ကြောင်းပြသော သင်္ကေတကို သံပြောင်းပြသင်္ကေတဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာစာ ရေးသားဖော်ပြရာ၌ သံပြောင်းပြသင်္ကေတ (၃) မျိုးကို အသုံးပြုသည်။
၎င်းတို့မှာ ’ (က) သေးသေးတင် ( ံ ) (ခ) အောက်မြစ် (့ ့ ) (ဂ) ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် (း း ) တို့ ဖြစ်သည်။
သေးသေးတင် ( ံ ) သရအက္ခရာ၊ ဗျည်းအက္ခရာတို့အပေါ်တွင်ရှိသော အစက်အပြောက်သင်္ကေတကို သေးသေးတင် ဟု ခေါ်သည်။
ထိုသင်္ကေတချည်းသက်သက် အသံထွက်အောင် မရွတ်ဆိုနိုင်ချေ။
သံတိုသရ (အ၊ အိ၊ အု) တို့နှင့် တွဲ၍ –အံ၊ အိံ၊ အုံ— ဟူ၍ အသံထွက်လာသည်။
ဖော်ပြပါ သံတိုသရ (အ၊ အိ၊ အု) တို့ကို သံရှည်သရများအဖြစ် အသံပြောင်းလိုလျှင် သံပြောင်းပြသင်္ကေတ (ံ) နှင့် တွဲရသည်။
ဥပမာ − သံတိုသရ + သံပြောင်းပြသင်္ကေတ = သံရှည်သရ အ + ံ = အံ (ကံ၊ ခံ၊ စံ စသည်) အိ + ံ = အိံ (တာဝတိံကဲ့သို့သော ပါဠိစကားလုံးများကို ရေးရာတွင် အသုံးပြုသည်။
) အု + ံ = အုံ (ကုံ၊ ခုံ၊ စုံ စသည်) အောက်မြစ် ( ့ ) သရအက္ခရာ၊ ဗျည်းအက္ခရာတို့၏ အောက်တွင်ရှိသော အစက်အပြောက်သင်္ကေတကို အောက်မြစ် ဟု ခေါ်သည်။
ထိုသင်္ကေတချည်းသက်သက် အသံထွက်အောင် ရွတ်ဆို၍ မရချေ။
(၁)သံရှည်သရ (အေ၊ အဲ၊ အော၊ အူ)၊ (၂) သံရှည်အသတ် (−င်၊ −ဉ်၊ −ည်၊ −န်၊ −မ်) တို့နှင့်တွဲ၍ ရွတ်ဆိုမှသာ –အေ့၊ အဲ့၊ အော့၊ အဉ့်၊ အည့်— စသည့် အသံများ ထွက်လာသည်။
ဖော်ပြပါ သံရှည်သရ၊ သံရှည်အသတ်တို့ကို သံတိုသရများအဖြစ် အသံပြောင်းလိုလျှင် သံပြောင်းသင်္ကေတ အောက်မြစ် ( ့ ) နှင့် တွဲရသည်။
ဥပမာ − (၁) သံရှည်သရ + သံပြောင်းသရ = သံတိုသရ အေ + ့ = အေ့ (စေ့၊ မေ့၊ တေ့ စသည်) အဲ + ့ = အဲ့ (ကဲ့၊ ခဲ့၊ တဲ့ စသည်) အော + ့ = အော့ (ကော့၊ ဆော့၊ တော့ စသည်) အူ + ့ = အူ့ (လူ့၊ သူ့ စသည်) (၂) သံရှည်သရ + သံပြောင်းပြသင်္ကေတ = သံတိုသရ အင် + ့ = အင့် (ဆင့်၊ တင့်၊ နင့် စသည်) အဉ် + ့ =အဉ့် (စဉ့်၊ ညဉ့် စသည်) အည် + ့ = အည့် (သည့်၊ မည့် စသည်) အန် + ့ = အန့် (ကန့်၊ စန့်၊ တန့် စသည်) (၃) အောက်မြစ် ( ့ )သည် ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပြသင်္ကေတ လည်း ဖြစ်သည်။
လူ၏ သဘောကို သိရန် ခက်သည်။
→ လူ့သဘောကို သိရန် ခက်သည်။
သူ၏ ရွာသို့ ပြန်သွားသည်။
→ သူ့ရွာသို့ ပြန်သွားသည်။
ကျွန်တော်၏ စာအုပ်ကို ပြန်ပေးပါ။
→ ကျွန်တော့် စာအုပ်ကို ပြန်ပေးပါ။
ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် ( း ) သရအက္ခရာ၊ ဗျည်းအက္ခရာတို့၏ ရှေ့၌ရှိသော အစက်အပြောက်သင်္ကေတ (၂) ခုကို ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် ဟုခေါ်သည်။
ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက်သင်္ကေတ ( း ) ချည်းသက်သက် အသံထွက်အောင် မရွတ်ဆိုနိုင်ချေ။
(၁) သံရှည်သရ (အာ၊ အီ၊ အူ၊ အေ၊ အို) နှင့် (၂) သံရှည်အသတ် (−င်၊ −ဉ်၊ −ည်၊ −န်၊ −မ်) တို့နှင့် တွဲ၍ ရွတ်ဆိုမှသာ အသံထွက်သည်။
ဖော်ပြပါ သံရှည်သရများနှင့် သံရှည်အသတ်များပါသော သရများကို အသံလေးများအဖြစ် အသံပြောင်းလိုလျှင် သံပြောင်းပြသင်္ကေတ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် ( း ) နှင့် တွဲရသည်။
ဥပမာ − (၁) သံရှည်သရ + သံပြောင်းပြသင်္ကေတ = သရသံလေး အာ + း = အား (စား၊ ဆား၊ တား စသည်) အီ + း =အီး (စီး၊ ဆီး၊ တီး စသည်) အူ + း = အူး (စူး၊ ဆူး၊ တူး စသည်) အေ + း = အေး (စေး၊ ဆေး၊ တေး စသည်) အို + း = အိုး (စိုး၊ ဆိုး၊ တိုး စသည်) (၂) သံရှည်အသတ် + သံပြောင်းပြသင်္ကေတ = သရသံလေး အင် + း = အင်း (ကင်း၊ ခင်း၊ စင်း စသည်) အဉ် + း = အဉ်း (စဉ်း၊ ယဉ်း စသည်) အည် + း = အည်း (စည်း၊ ဆည်း၊ တည်း စသည်) အန် + း = အန်း (စန်း၊ ဆန်း၊ တန်း စသည်) အမ် + း = အမ်း (စမ်း၊ နမ်း၊ ဖမ်း စသည်) ကိုးကား Category:သဒ္ဒါ။
နာမ်၊ နာမ်စား၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာ၊ ကြိယာဝိသေသန တို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ထူးခြားလေးနက်အောင် ကူညီထောက်ပံ့သော စကားလုံးသည် ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
ပစ္စည်း (၃) မျိုး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ ’ (၁) နာမ်ပစ္စည်း (၂) ကြိယာပစ္စည်း (၃) ပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း တို့ ဖြစ်သည်။
နာမ်ပစ္စည်း နာမ်၊ နာမ်စားတို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ထူးခြားလေးနက်အောင် ကူညီထောက်ပံ့ပေးသော ပစ္စည်းကို နာမ်ပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
နာမ်ပစ္စည်း (၉) မျိုး ရှိသည်။
ကြိယာပစ္စည်း ကြိယာပစ္စည်း (၅)မျိုးရှိသည်။
ပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း ပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း (၃) မျိုးရှိသည်။
(၁) နာမ်ပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း (၂)နာမဝိသေသနပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း (၃)ကြိယာဝိသေသနပုဒ်ပြောင်းပစ္စည်း ကိုးကား Category:သဒ္ဒါ။
နာမ်၊ နာမ်စား တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ထူးခြားလေးနက်အောင် ကူညီထောက်ပံ့ပေးသော ပစ္စည်း ကို နာမ်ပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
နာမ်ပစ္စည်း (၉) မျိုး (က) မျိုးပြပစ္စည်း (ခ) လိင်ညွှန်းပစ္စည်း (ဂ) ကိန်းညွှန်းပစ္စည်း (ဃ) သင်္ချာပစ္စည်း (င) နာမ်ထောက်ပစ္စည်း (စ) ဉပမာပစ္စည်း (ဆ) ရူပကပစ္စည်း (ဇ) အာလုပ်ပစ္စည်း (ဈ) ဝိစ္ဆာပစ္စည်း သင်္ချာပစ္စည်း (၄) မျိုး သင်္ချာပစ္စည်း (၄) မျိုးရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ ’ (က) သင်္ချာလေးနက်ပစ္စည်း (ခ) ပမာဏပြပစ္စည်း (ဂ) အကြိမ်ပြပစ္စည်း (ဃ) အစဉ်ပြပစ္စည်း သင်္ချာလေးနက်ပစ္စည်း အရေအတွက်ကို အတိအကျပြခြင်းဖြင့် လေးနက်စေသော ပစ္စည်းကို သင်္ချာလေးနက်ပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
တိတိ၊ ကျ၊ စီ၊ ကျစီ၊ စလုံး၊ တည်း၊ လျှင်။
(၁) တိတိ။
အပိုအလိုမရှိ၊ အတိအကျဖြစ်ကြောင်းကို ပြသည်။
အမေသည် ငါးခြောက်တစ်ပိဿာတိတိ ဝယ်လာသည်။
မန္တလေးအမြန်ရထားသည် ညနေ (၆) နာရီတိတိတွင် ဆိုက်သည်။
ဤကြိုးသည် (၃၅) တောင်တိတိ ရှည်၏။
(၂) ကျ၊ စီ၊ ကျစီ။
အညီအမျှ ခွဲဝေခြင်းကို ပြသည်။
အဘိုးက ကျွန်တော်တို့ကို တစ်ယောက်တစ်ကျပ်ကျ မုန့်ဖိုးပေးသည်။
သမဝါယမဆိုင်က တစ်အိမ်ထောင်လျှင် သကြားတစ်ပိဿာစီ ရောင်းသည်။
လူတစ်ယောက်လျှင် ရုပ်ရှင်လက်မှတ် (၂) စောင်ကျစီ ရောင်းမည်။
(၃) လုံး၊ စလုံး။
တစ် တစ်လုံးတည်းရှိကြောင်း၊ ဖြစ်ကြောင်းကို ပြသည်။
တစ်အိမ်သားလုံး ရုပ်ရှင်သို့ သွားကြသည်။
နှစ်ယောက်စလုံး စာမေးပွဲကို ဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်ကြသည်။
(၄) တည်း။
အရေအတွက်နည်းကြောင်း၊ ပိုင်းခြားကန့်သတ်ကြောင်းကို ပြသည်။
အဖေက မုန့်ဖိုးတစ်ကျပ် တည်း ပေးသည်။
တစ်တန်းလုံး၌ သူတစ်ယောက် တည်း စာမေးပွဲ ကျသည်။
(၅) လျှင်။
အချိုးနှုန်းကို ပြသည်။
သူသည် ကားကို တစ်နာရီလျှင် မိုင် (၂၀) နှုန်းဖြင့် မောင်းသည်။
အင်္ကျီစ တစ်ကိုက်လျှင် (၁၅) ကျပ် ပေးရသည်။
ပမာဏပြပစ္စည်း အရေအတွက်ကို ခန့်မှန်းပြခြင်းဖြင့် လေးနက်စေသော ပစ္စည်းကို ပမာဏပြပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
ကျော်၊ ခန့်၊ လောက်။
(၁) ကျော်။
ဖော်ပြထားသော အရေအတွက်သည် အနည်းငယ် ပိုလွန်ကြောင်းကို ပြသည်။
ဤအတန်း၌ ကျောင်းသားလေးဆယ် ကျော် ရှိသည်။
ဤရေကန်သည် အတောင် (၂၀) ကျော် နက်သည်။
(၂) ခန့်၊ လောက်။
အတိအကျမဟုတ်သော ခန့်မှန်းခြေအရေအတွက်ကို ပြသည်။
ကျွန်တော်တို့အိမ်သည် ကျောင်းနှင့် မိုင်ဝက် ခန့် ဝေးသည်။
ဤအခန်းသည် လူငါးရာ ခန့် ဆံ့သည်။
ဤသေတ္တာကို လူ (၄) ယောက် 'လောက် မရမည်။
ကြက်သား ငါးဆယ်သား လောက် ဝယ်ခဲ့ပါ။
အကြိမ်ပြပစ္စည်း အရေအတွက်၊ အကြိမ်အခါကို ပြသော ပစ္စည်းကို အကြိမ်ပြပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
ကြိမ်၊ ခါ၊ ခေါက်။
အရေအတွက်၊ အကြိမ်အခါကို ပြသည်။
ဤဆေးကို တစ်နေ့ (၃) ကြိမ် သောက်ပါ။
တစ် ခါ ထပ်ပြောပါဦး။
ကျွန်တော်တို့ရွာသို့ တစ်ခေါက် လာလည်ပါဦး။
အစဉ်ပြပစ္စည်း အစဉ်ကိုပြသော ပစ္စည်းကို အစဉ်ပြပစ္စည်း ဟု ခေါ်သည်။
မြောက်။
လမ်းထိပ်က ဝင်လာလျှင် (၃) အိမ်မြောက် အိမ်မှာ ကျွန်တော်တို့အိမ် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယမြောက် သားရတနာကို ဖွားမြင်သည်။
၁၉၇၁ စဉ်စာအုပ်အမည်စာရေးသူအမည်စာအုပ်တိုက်မူရင်း ရေးသားသူမူရင်း စာအုပ်အမည်၁ရှေ့တန်းမှအဝင်ဦးအောင်သန်းအောင်သူရိယ စာပေJohn Le CoueThe Spy Who Come in from the Cold ၁၉၇၄ စဉ်စာအုပ်အမည်စာရေးသူအမည်စာအုပ်တိုက်မူရင်း ရေးသားသူမူရင်း စာအုပ်အမည်၁ရန္တပိုမှသည် မြေထဲသို့အောင်သန်း (မန္တလေး)သံလွင် စာပေRichard CobdenThe Origin of the Burmese War၂တောဟေဝန်ဇာတ်လမ်းများ မောဂ္ဂလိထင်လင်းလှပေ စာပေRard KimplinThe Jungle Book၃ကတုံးပေါ် ထိပ်ကွက်အောင်ခင်စောစာညွန့် စာပေJames Hadley ChaseYou Have Yourself Deal ၁၉၇၅ စဉ်စာအုပ်အမည်စာရေးသူအမည်စာအုပ်တိုက်မူရင်း ရေးသားသူမူရင်းစာအုပ် အမည်၁သေမင်း၏ လျှို့ဝှက်တောင်ကြားနေစိုးအောင်တမာမြိုင်စာစဉ်Nick CarterFraulein Spy၂မာဖီးယားကမ္ဘာတက္ကသိုလ် နေဝင်းကျော်ဦး စာပေNick QuarryThe Don is Dead၃အမှောင်နဲ့ မဲမဲရဲဘော် ဝဏ္ဏချမ်းသာ စာပေPeter CheyneyDark Bahama၄ဣတ္ထိယကလိန်ခြုံစိမ်းခက်ပညာ့မျက်လုံး စာပေJames Hadley ChaseThere's a Hippie on the Highway၅ ကျည်တစ်တောင့် အပေါက်တစ်ပေါက်စိုးမြတ်သပြေတန်း စာပေJames Hadley ChaseLike a Hole in th Head ကိုးကား ရွှေဇင်ထွန်း၊ "ဘာသာပြန် လုံးချင်းဝတ္ထု စာစုစာရင်း (၁၉၇၀−၇၅)"၊ ရန်ကုန်။
အိမ်မဲ ဒေါင်းပြာ သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်နာမည် မောင် အုန်းကြည် ဖြစ်ပြီး မြောင်းမြခရိုင်၊ အိမ်မဲမြို့နယ်၊ ထန်းလေးပင်ရွာ၌ ၁၂၈၄ ခုတွင် ဖွားမြင်သည်။
အိမ်မဲမြို့ အင်္ဂလိပ်−မြန်မာ နေရှင်နယ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြမြို့၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။
ကျောင်းသားသမဂ္ဂသို့ ဝင်ကာ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်သူအစိုးရအား တွန်းလှန်နိုင်စေရန် စစ်ပညာကို လျှို့ဝှက်စွာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (B.I.A) တွင် တပ်သားအဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ ဗိုလ်အဆင့်အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော် (P.B.F) အနေဖြင့် ဖက်ဆစ်ဂျပန်အား တော်လှန်နေချိန်တွင် ခရမ်းမြို့နယ် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကန္နီစာချုပ်အရ ဗမာ့တပ်မတော်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗမာ့လက်နက်ကိုင်တပ်ရင်း(၃) ၌ ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်သန်းမြ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အရာရှိအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ အမှုထမ်းခဲ့ရာ ဒု−တိုင်းမှူး၊ တပ်မဟာမှူး၊ ခေတ္တတိုင်းမှူး စသဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘာသာပြန်အလုပ်ကို စတင်လုပ်ဆောင်သည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သား မောင်ဗေဒါ အမည်ဖြင့် မဂ္ဂဇင်းတိုက်များသို့ စာမူပေးပို့သည်။
အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် မြန်မာများ၏ စွန့်စားဆောင်ရွက်ချက်များကို ဇာတ်လမ်းတည် ရေးသားခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်သည့် မင်းလောင်းမင်းသန့် ဗန္ဓက၊ ဗိုလ်စံဖဲ ဆိုသူတို့အကြောင်းကို ရေးသားကာ မျိုးချစ်စိတ်နိုးကြားစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီး၊ ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးဌာန၌ ဒု−နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ နှင့် တွဲဖက်အတွင်းဝန် တာဝန်၊ ထို့နောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရဲချုပ်၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒု−ဝန်ကြီး စသဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်တွင် အိမ်မဲမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ မြန်မာနိုင်ငံ မော်ကွန်းစိစစ်ရေး ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၎င်းနောက်တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသည်။
တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဝါသနာရင်းဖြစ်သော စာပေရေးသားခြင်းကို အာရုံစိုက်နိုင်လာသည်။
အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း နယ်ချဲ့တို့၏ ကျူးကျော်ခံရမှု အစုစုတို့ကို ပြည်တွင်းပြည်ပကျမ်းစုံအား ကိုးကား၍ နောင်လာနောက်သားတို့ မျိုးချစ်စိတ်အမွေ ရစေရန်အလို့ငှာ ကြိုးစားပြုစုပေးနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု သုတပဒေသာ (ဝိဇ္ဇာပညာရပ်) ကို တို့ဘိုးဘဘွား သူရဲကောင်းများ စာအုပ်ဖြင့် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော ကဗျာများ စဉ်ခေါင်းစီးဖော်ပြသည့် မဂ္ဂဇင်းလ/နှစ်၁ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ်မြေမြောင်းမြ ဒီ ၁၉၉၅၂ဘဝကြမ္မာ ပန်းဗေဒါဧ ၂၀၀၄ ရေးသားခဲ့သော မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည်များ စဉ်ခေါင်းစီးဖော်ပြသည့် မဂ္ဂဇင်းလ/နှစ်၁ချစ်ညွန့်ဘယ်ခါ မညှိုးပါစစ်ပြန်ဇွန် ၁၉၈၄၂ချစ်တီးအကြံနှင့် ချစ်သမီးဉာဏ်စစ်ပြန်နို ၁၉၈၃၃ဗိုလ်လရောင်မြဝတီဇွန် ၁၉၉၁၄ဗိုလ်လရောင်နှင့် မြို့တော်ဝန်မြဝတီဩ ၁၉၉၁၅ဗိုလ်လရောင်နှင့် စလင်းမင်းသမီး၏ မြသဘက် (ပထမပိုင်း)မြဝတီဇူ ၁၉၉၂၆ဗိုလ်လရောင်နှင့် စလင်းမင်းသမီး၏ မြသဘက် (ဒုတိယပိုင်း)မြဝတီဩ ၁၉၉၂၇ဗိုလ်လရောင်နှင့် စလင်းမင်းသမီး၏ မြသဘက် (တတိယပိုင်း)မြဝတီစက် ၁၉၉၂၈ဗိုလ်လရောင်နှင့် စလင်းမင်းသမီး၏ မြသဘက် (စတုတ္ထပိုင်း)မြဝတီအောက် ၁၉၉၂၉ဗိုလ်လရောင်နှင့် ဗန္ဓုလ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ရွှေစလွယ် (ပထမပိုင်း)မြဝတီဧ ၁၉၉၂၁၀ဗိုလ်လရောင်နှင့် ဗန္ဓုလ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ရွှေစလွယ် (ဒုတိယပိုင်း)မြဝတီမေ ၁၉၉၂၁၁ဗိုလ်လရောင်နှင့် ဗန္ဓုလ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ရွှေစလွယ် (တတိယပိုင်း)မြဝတီဇွန် ၁၉၉၂၁၂ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (ပထမပိုင်း)မြဝတီဒီ ၁၉၉၂၁၃ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (ဒုတိယပိုင်း)မြဝတီဇန် ၁၉၉၃၁၄ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (တတိယပိုင်း)မြဝတီဖေ ၁၉၉၃၁၅ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (စတုတ္ထပိုင်း)မြဝတီမတ် ၁၉၉၃၁၆ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (ပဉ္စမပိုင်း)မြဝတီဧ ၁၉၉၃၁၇ဗိုလ်လရောင်နှင့် သာယာဝတီမင်းသား၏ ကျောက်စီရွှေဓား (ဇာတ်သိမ်းပိုင်း)မြဝတီမေ ၁၉၉၃ ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုတိုများ စဉ်ခေါင်းစီးဖော်ပြသည့် မဂ္ဂဇင်းလ/ခုနှစ်၁ချစ်ခြင်းငယ်ပြိုင်စစ်ပြန်အောက် ၁၉၈၅၂စပျစ်သီးသည်ကလေးမြဝတီဩ ၁၉၈၁၃တန်ခိုးအာဏာနဲ့ မေတ္တာလွန်ဆွဲတဲ့အခါမြဝတီဧ ၁၉၉၁၄ဗိုလ်လရောင်နှင့် ကောလိပ်ကျောင်းသားတစ်ဦး၏ အချစ်ပြဿနာမြဝတီမတ် ၁၉၉၂၅ဗိုလ်လရောင်နှင့် လူခွန်တော်တိုက်ပွဲမြဝတီအောက် ၁၉၉၁၆ဘုရားမှာ တစ်ခါကြုံစစ်ပြန်မေ ၁၉၈၂၇မေတ္တာပန်းတို့ လန်းသောအခါစစ်ပြန်ဩ ၁၉၈၂၈မေတ္တာပန်းပွင့်ချိန်တန်လျှင်စစ်ပြန်ဇန် ၁၉၈၂၉ဥဩရယ် မတွန်ပါနဲ့ကွယ်စစ်ပြန်ဧ ၁၉၈၂ ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အထူးအာဏာရသူကြီး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ လေးမြေရွာဇာတိသား တစ်ယောက်သည် ကာလပျက်သောအခါ ဝင်ဘိုရွာသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။
ဩဇာအာဏာ၊ ဥစ္စာပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ ဖြစ်လေသောကြောင့် ရွာသူရွာသားတို့ သူကြီးမြှောက်ကြပြီး သေနတ်နှစ်လက်ကိုင် ရသည်။
ထိုသူကြီးသည် သဒ္ဒါသင်္ဂြိုဟ်တတ်သည်၊ စာရေးစာစီဝါသနာပါသည်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
အထူးအာဏာရသူကြီး လေးရွှေမြေ ရှေးဒေသက၊ မွေးဖခင်ဖေမေတို့၊ ရွှေငွေတွေ ကု ဋေဖူးလောက်တဲ့၊ အသရေထူးပုံဂုဏ်ကျော်ဟိုးထဲ့၊ ဦးတိုးစံတပွင်ငဲ့မှာ၊ ဖြိုးလျှံတင့်ကံမြင့်ခိုင်။
မ မ လ ရွာသာမဟိန်က၊ မာဃဝိန် တာဝတိမ်သို့ရောက်တော့၊ စိန်ကျောက်ဖြူကမ္ဗလာက၊ အသူရာဗြူဟာ လျှောလေသို့၊ သီပေါစံကြမ္မာ ခေသောကြောင့်၊ သတ္တဝါတွေ ကမ္ဘာဝေလို့ ပွက်ကြ၊ ပြေပျက်တွင် ရွှေဘိုသို့ဆိုက်တော့၊ ထိုတိုက်မှာ ရွာကြည်ညိုသောကြောင့်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကပြောင်းခဲ့တဲ့၊ တကောင်းစံ တဆူထီးကဲ့သို့၊ သူကြီးခံကလန်လို့ တားပြန်တော့၊ တပါးသခင်ဘုရင်မြတ်ကယ်က၊ အနားတွင် အစဉ်မပြတ်စေနှင့်၊ ဒါးသေနတ်ကိုင်။
ကစ္စည်းဆရာ၏၊ နည်းသဒ္ဒါ ဗျည်းအက္ခရာပုဒ်ကတို့၊ သုတ်ရုပ်ပါ၊ နှုတ်အာရွလို့၊ ဗုဒ္ဓမတ္တညုနှင့်၊ ရှင်အနူရုဒ္ဓါလင်းခဲ့တဲ့၊ စာသင်္ဂြိုဟ်ပရမာကျမ်းတို့၊ တက်ကျွမ်း၍ အခေါင်တိုင်၊ ဆောင်နိုင်တဲ့ မတ်ရှစ်သောင်း။
မင်းအလုပ်တွေက၊ စင်းကုတ်ပြန်ရှုပ်ဟန်ထွေးလှချည့်၊ ကိုယ့်ကျေးကိုယ့်ခရိုင်သို့၊ အရေးပိုင်နယ်ပိုင်တို့၊ ရောက်ကြလျှင်၊ မက်လောက်အောင် လက်ဆောင်ပြုလို့၊ ကြက်ဥတွေကြက်ကောင်ပေးရသည်၊ နောင်ရေးကို ကြံဖန်လို့၊ သူဌေးစံဘုရားဒကာတိုးငဲ့၊ ဘာဝနာမျိုးမှာ ပါရဂူတို့၊ အကျိုးယူ စိတ်ပုတီးနှင့်၊ ပုဆိုးဖြူ ပိတ်ကိုဆီးလို့၊ အမြတ်တကာတွင်၊ အရဟတ္တမာခွင်သို့၊ နီးရအောင် ပရမတ်ဆရာခံ၊ ရပ်ရွာကလန် သူကြီးကိုဖြင့်၊ ညီးလောက်သင့်ကောင်း။
မဟိန် = မဟိန္ဒ (ဝါ) သိကြားမင်း။
မာဃဝိန် = သိကြားမင်း။
ဗြူဟာ = စစ်။
ဗုဒ္ဓမတ္တညု = ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်ကို သိသူ။
ပရမာကျမ်း = ပရမတ္တတရားကို အလင်းပြသောကျမ်း။
စင်းကုတ် = မူကွဲမရ၍ ဤအတိုင်းထားသည်၊ အနက်ကြံ၍ မရ။
ကလန် = ရပ်ရွာအကြီးအကဲ။
ညီးလောက် = ဤတွင် မှီးလောက်သင့်ကောင်းဟု ဖြစ်မည်ထင်၏။
HD 199442 သည် ကုံ နက္ခတာရာမှ ကြယ်ဘီလူးဖြစ်ပြီး နေစကြဝဠာမှ အလင်းနှစ် ၃၁၀ ကွာဝေးသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် Image HD 199442 ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ။
မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့မှာ တည်ရှိတဲ့ မာလာယ တက္ကသိုလ် (University of Malaya - MU) ဟာ မလေးရှားမှာ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ကြီးမားတဲ့ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
သမိုင်းကြောင်း မာလာယ တက္ကသိုလ်ရဲ့ အစကနဦးကို ကြည့်ရင် ၁၉၀၅ ခုနှစ် စင်ကာပူမှာ သတ္တမမြောက် ဘုရင် အက်ဒဝပ် ဆေးကောလိပ် အဖြစ်စခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
စတင်စဉ်က စင်ကာပူနဲ့ ပီနန်မှာ ၁၈၉၀ ဝန်းကျင် နှစ်များအတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသပေးမယ့်သူ အလုံမလောက် မရှိတာကြောင့် ဆေးကျောင်းတစ်ခု တည်ထောင်ဖို့ကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။
၁၉၀၂ မှာ ပညာရေး ကော်မရှင်ကနေ ဒီလို ဆေးကုသမှုပိုင်းဆိုင်ရာ အခက်အခဲ ရှိနေကြောင်း အစီရင်ခံစာ တင်ခဲ့ပါတယ်။
အစိုးရဆေးရုံတွေမှာ ဆရာဝန်တွေလိုအပ်သလောက် ခန့်ထားနိုင်ဖို့ ဆေးကျောင်းတစ်ခု တည်ထောင်သင့်ကြောင်း ပညာရေး ကော်မရှင်က အကြံပြုခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ထိုစဉ်က စင်ကာပူနဲ့ ပီနန်ရှိ ဥရောပသားတွေက သဘော မတူခဲ့ပါဘူး။
ဒါပေမယ့် ဥပဒေပြု ကောင်စီက ကျောင်းတည်ထောင်ဖို့ ခွင့်ပြုခဲ့ပါတယ်။
၁၉၀၅ ခုနှစ်မှာ ဆာဂျွန် က ဦးဆောင်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် ဖက်ဒရယ် အစိုးရများ ဆေးပညာကျောင်း (The Strait and Federated States Government Medical School) Khoo, Kay Kim (2005). "The Quest for Recognition". 100 Years: The University of Malaya. Kuala Lumpur, Malaysia: University of Malaya Press. p. 6. ISBN 983-100-323-3. ဆိုပြီး စတင် တည်ထောင်ပါတယ်။
အဲဒီတုန်းက ဆေးကျောင်းဟာ အခု စင်ကာပူ အထွေထွေရောကု ဆေးရုံကြီး အနီးမှာ တည်ရှိပါတယ်။
အဲဒီနားက အဆောက်အအုံ ၄ ခုကို ဆေးကျောင်းအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွင့်လှစ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၀၇ မှာ စာသင်ခန်းမနဲ့ ဓာတ်ခွဲခန်းကို တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ပါတယ်။
ဒါပေမယ့် စာကြည့်တိုက်နဲ့ လက်တွေ့လေ့လာရေး ပစ္စည်းနဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေက မရှိသေးပါဘူး။
၁၉၀၅ မှာ ဆေးကျောင်းသား ၁၇ ယောက် ရှိပါတယ်။
နောက် ၅ နှစ်အကြာမှာတော့ ကျောင်းသား အယောက် ၉၀ နဲ့ ဆေးရုံ အကူ ၃၀ ခန့် ရှိလာပါတယ်။
ကျောင်းအုပ်ကြီးပဲ အချိန်ပြည့်ဖြစ်ပြီး ဆရာတွေကတော့ အချိန်ပိုင်းတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။
ကျောင်းအုပ်ကြီးက ပီနန်အခြေစိုက် ဝါရင့် ကိုလိုနီနယ်ဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်ကု ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဂျရယ် ဒူဒလေ ဖရီယာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးကျောင်းကောင်စီက သူတို့ ပေးအပ်တဲ့ ဘွဲ့တွေ တရားဝင်စေဖို့ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းက အသိအမှတ်ပြုမှုရစေရေး ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၁၆ မှာ အသိအမှတ်ပြု ခံခဲ့ရပါတယ်။
ဒီဆေးကျောင်းက လက်မှတ်နဲ့ လိုင်စင်ရရင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ် ဘယ်နေရာမှာ မဆို ဆေးကုလို့ ရပါတယ်။
၁၉၁၀ မှာ ဒေါက်တာ ရောဘတ် ဒေါ်နယ် ကိတ်သ် ဒုတိယမြောက် ကျောင်းအုပ် ဖြစ်လာပါတယ်။
သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေ မြှင့်တင်ခဲ့ပါတယ်။
ကျောင်းသားတွေဟာ စင်ကာပူ အထွေထွေ ရောဂါကု ဆေးရုံ၊ တန်တွတ်ဆန် ဆေးရုံ၊ ကန်ဒေါင် ကာဘူ သားဖွားမီးယပ် ဆေးရုံတွေမှာ တာဝန်ပေးအပ် ခံရပါတယ်။
၁၉၁၂ မှာ သတ္တမမြောက် ဘုရင် အက်ဒဝပ်က ဒေါ်လာ ၁ သိန်း ၂ သောင်း မတည် ထောက်ပံ့ပြီးနောက် သတ္တမမြောက် ဘုရင် အက်ဒဝပ် ဆေးကောလိပ် လို့ အမည်ပြောင်းလိုက်ပါတယ်။
၁၉၁၉ မှာ ကျောင်းထွက်နှုန်းဟာ ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပြီး ၁၉၃၉ မှာ စာမေးပွဲကျတဲ့ ကျောင်းသားဟာ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်း ရှိပါတယ်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်ကျမှ စင်ကာပူမှာ သတ္တမမြောက် ဘုရင် အက်ဒဝပ် ဆေးကောလိပ်နဲ့ ရပ်ဖဲလ်စ် ကောလိပ် (Raffles College) တို့ကို ပေါင်းပြီး မာလာယ တက္ကသိုလ်ဆိုပြီး စုစည်း တည်ထောင်ပါတယ်။
Khoo, Kay Kim (2005). "Students: The Trail-Blazers". 100 Years: The University of Malaya. Kuala Lumpur, Malaysia: University of Malaya Press. pp. 11–12. ISBN 983-100-323-3. ရပ်ဖဲလ်စ် ကောလိပ်ကို ဆာ စတန်ဖို့ဒ် ရပ်ဖဲလ်စ်နဲ့ ဒေါက်တာ ရောဘတ် မောရစ်ဆန်တို့က ပူးတွဲ တည်ထောင်ပါတယ်။
ဆာ ရပ်ဖဲလ်စ်က စင်ကာပူကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်ပြီး မာလေးစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကို ကျွမ်းကျင် နှံ့စပ်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေါက်တာ မောရီဆန်က တရုတ်ရေးရာ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ပါတယ်။
သူတို့နှစ်ဦးဟာ ဒေသတွင်း မလေးနဲ့ တရုတ်ဘာသာ လေ့လာရေး ဌာနတစ်ခုဖွင့်ဖို့ ဆန္ဒ ရှိခဲ့ကြပါတယ်။
ကျောင်းဖွင့်ဖို့ အုတ်မြစ်ချပြီးနောက် ရပ်ဖဲလ်စ်က အင်္ဂလန်ပြန်သွားပြီး မောရစ်ဆန်က တရုတ်ကို ထွက်သွားလို့ ကျောင်းက မဖွင့်ဖြစ်ပါဘူး။
ကျောင်းအဆောက်အဦကလည်း ရပ်ဖဲလ်စ် အင်စတီကျူးရှင်း Khoo, Kay Kim (2005). "Raffles College: Background". 100 Years: The University of Malaya. Kuala Lumpur, Malaysia: University of Malaya Press. p. 23. ISBN 983-100-323-3. ဆိုပြီ အမည်တွင်နေပါတယ်။
၁၉၁၈ ကျမှ ဆာ ဝီလျံ ဂျော့ဂျ် မက်စ်ဝဲလ်က ကော်မတီဖွဲ့ပြီး ကျောင်း ဖြစ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းပါတယ်။
၁၉၂၀ မှာတော့ ရစ်ချတ် အိုလပ်ဖ် ဝင်းစတက်ကို ကျောင်းအုပ်ခန့်ပြီး ရပ်ဖဲလ်စ် ကောလိပ်ကို စဖွင့်ပါတယ်။
ရပ်ဖဲလ်စ် ကောလိပ်ဟာ ဘုရင့် ဆေးကောလိပ်ထက် ပိုပြီး စနစ်ကျတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဘာသာရပ် တစ်ခုကို ၃ နှစ် သင်ရပါတယ်။
၁၉၂၉ မှာ ဝိဇ္ဇာနဲ့ သိပ္ပံ ဘာသာရပ် ခွဲပြီး သင်ပါတယ်။
၁၉၄၂ မှာ ဂျပန်ကျူးကျော်လို့ ကောလိပ် ဖွံ့ဖြိုးမှုလည်း ရပ်သွားရပါတယ်။
စစ်ပြီးမှ မစ္စတာ ဒိုင်ယာ ဦးဆောင်ပြီး ပြန်ဖွင့်ခဲ့ပါတယ်။
ဘုရင့်ဆေးကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာ ဂျော့ အလန် ရပ်ဖဲလ်စ် ကောလိပ် ကျောင်းအုပ် ဖြစ်လာပြီးနောက် ကျောင်းနှစ်ခုကို ပေါင်းပြီး မာလာယ တက္ကသိုလ်ဆိုပြီး ပြောင်းလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
မာလာယ တက္ကသိုလ်အဖြစ် ထူထောင်လိုက်ပြီးနောက် တိုးတက်မှု အလွန်မြန်ဆန်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ် ပရဝုဏ်ကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှာ စင်ကာပူမှာ တစ်ခု၊ ကွာလာလမ်ပူမှာ တစ်ခု တိုးချဲ့ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၆၀ မှာတော့ တက္ကသိုလ်ကို တစ်ခုစီ ခွဲထုတ်ဖို့ အစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး စင်ကာပူမှာ ရှိတဲ့ တက္ကသိုလ်ကို စင်ကာပူ အမျိုးသား တက္ကသိုလ် (National University of Singapore)၊ ကွာလာလမ်ပူမှာရှိတဲ့ တက္ကသိုလ် မာလာယ တက္ကသိုလ်ဆိုပြီး ခွဲထုတ်လိုက်ပါတယ်။
ပညာရေး အခုခေတ် မာလာယ တက္ကသိုလ်မှာ သင်ကြားရေး ဆရာ၊ ဆရာမပေါင်း ၂ ထောင့် ၅ ရာ ရှိပါတယ်။
လက်ရှိ မာလာယ တက္ကသိုလ်မှာ မဟာဌာန ၁၂ ခု၊ အကယ်ဒမစ်ဌာန ၂ ခုနဲ့ စင်တာ ၃ ခု ရှိပါတယ်။
၂၀၁၅ QS ကမ္ဘာ့ တက္ကသိုလ် သတ်မှတ်ချက်အရ ကမ္ဘာမှာ မာလာယ တက္ကသိုလ်က အဆင့် ၁၄၆Universiti Malaya (UM) | Top Universities ဖြစ်ပါတယ်။
အာရှမှာက အဆင့် ၂၉ ဖြစ်ပြီး တောင်အရှာမှာကတော့ အဆင့် ၃ ဖြစ်ပါတယ်။
မလေးရှားမှာတော့ နံပါတ် ၁ ဖြစ်ပါတယ်။
ထင်ရှားသူများ မာလာယ တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းတွေထဲမှာ ထင်ရှားသူတွေကတော့ မလေးရှား အဆိုတော်နဲ့ သီချင်းရေးဆရာ ဆူဒါမန် ဘင် ဟာဂျိ အာရှတ်၊ မလေးရှား နိုင်ငံရေးသမား အန်နဝါ အီဘရာဟင်၊ မလေးရှား ဝန်ကြီးချုပ် အာမက် ဘာဒါဝီ၊ မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် မဟာသီယာ မိုဟာမက်၊ မလေးရှား ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် မူဆာ ဘင် ဟစ်တမ်၊ မလေးရှား စီးပွားရေး ပညာရှင် အဗ္ဗဒူ ဟာမစ်၊ မလေးရှား-ဩစတြေးလျစပ် ပန်းပုဆရာ ဒန်နီယယ် ဒိုရယ်၊ မလေးရှား သံတမန် ရာဇာလီ အစ္စမေးလ် စသူတို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
ဖိုမထိုးဘဲ ငွေမိုးသဲ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ကုမ္ပဏီလီမိတက်တစ်ခုသည် မုံရွာခရိုင်၊ သလ္လာဝတီမြစ် အနောက်ဘက် ကျောက်မျက်ရွာမှ မောက်သရက်ရွာအထိ သတ္ထုတွင်း တူးဖော်ရာတွင် ခဲ၊ ကြေး စသည့်သတ္တုများ ရရှိသည်ကို ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ဖိုမထိုးဘဲ ငွေမိုးသဲ ကန်းနီတောင်၊ ဗန်းချီတိုက်တွင်မှ၊ ချော်မိုက်စုံလုံဖို ပထဗျာနှင့်၊ ထိုဖေဇာ နေရာဟောင်းပေထင့်၊ လက်ပတောင်းတောင် မြောက်စောင်သို့ တက်ခဲ့ရင် ကျောက်မျက်တွေဗွေပလ္လင်နှင့်၊ ရွှေမြင်တင်တောင်ညိုစွန်းက၊ ဖိုးဝန်းမြေဂဟေစပ်ထိ၊ ထူးမြတ်လှ တောင်ထက်တောင်။
ကုန်းတတွေ ရေသယံဇာနှင့်၊ အာနန္ဒာလောဟာသည့်လို့၊ ကြာစည့်သရံသံပရွက်နှင့်၊ ဒန်တွက်သည် ထိုတောင်ထွက်တွေက၊ သွတ်ကျွတ်ဖြူ မှန်အရောင်နှင့်၊ လျှံပြောင်ပြောင် ဖလ်ဆောင်ကျမ်းငဲ့ပြင်၊ ဗဟန်းရယ်ဖြူ အဝါပ၊ မြင်းသီလာ ဒုဌာနာဂဘွဲ့တွေက၊ စိမ်းပြာလဲ့မှောင်။
အဂ္ဂိရပ်ကယ်လို့၊ သိမှတ်ခါ စာပေနှင့်၊ ဗမာတွေတာ ရှည်လျားလှပေါ့၊ ပြဒါးကိုဖိုနှင့် ထိုးကြ၊ ကိုယ်ကျိုးမှာ တွက်ကာကြည့်တော့၊ မျက်စိမှုန်မွဲရုံ ရှိရစ်ကဲ့၊ လိမိ အမည်တက်တဲ့၊ ဘိလပ်ပျော် ကုမ္ပဏီက၊ တပုံစီသုန္ဓရီကိုမွှေလို့၊ ကျောက်အထွေထွေမောက်မြေသရက်ထိ၊ ငွေချက်ရန် ချဉ်းကာကြည့်တော့၊ သင်းဖြစ်၏ သင်းဖြစ်ပေါင်၊ နှစ်နှစ်တောင်သည်ပိုး။
ဓာတ်အစုတွေတို့၊ သတ္တုစုံလုံ ဖိုတယ်ဘို့၊ ကိုယ်စားလှယ် ထိုနယ်ရပ်သို့၊ နဲနာစုံ စွဲကာမှတ်မိလို့၊ လွှဲအပ်သူ ဆရာဧက၊ နာကြေးစင်ဘော်ပင် တွေ့ပြီမို့၊ တော်ရှေ့နေ ဦးစံလင်းနှင့်၊ အသင်းမှာ အတူဝင်တဲ့၊ စာရင်းတင် မောင်မောင်ဘတို့၊ ညောင်မြသွင်အရိပ်လွှမ်းတဲ့၊ ဆိပ်ကမ်းယံ ဧရာတယ်လို့၊ သေလာဆွယ် ရေပြာနိမိတ်တွင်မှ၊ ဇာဝိတ်လို ဖိုတည်ဆဲမို့၊ စပ်မဲတွေဟူသရွေ့တို့၊ လူစေ့အောင် စာမကုံးနိုင်ဘု၊ အရှည်နောင်တည်ထောင်အုံးပေကြ၊ သည်တောင်တွေ ပြည်ထောင်သုံးရပေလိမ့်၊ ဖုံးတော့ငွေမိုး။
ကန်းနီတောင် = ကန္နီမြို့၏ တောင်ဘက်။
ဗန်းချီတိုက် = ဗန်းချီတိုက်နယ်။
အဂ္ဂိရတ် = မီးဖြင့် စီမံရသည့် လုပ်ရပ်ပညာ။
လိမိ = လီမိတက် (လိပ်) အစုစပ်ကုမ္ပဏီ။
သုန္ဓရီ = ဝသုန္ဓရ (ပါ) မြေရေအထု။
နဲနာ = နည်းနာ။
ဇာဝိတ် = ဝိဇ္ဇာ။
အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု () သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် စာပေ နှင့် ပတ်သတ်သော အမြင့်ဆုံးဆုဖြစ်သည်။
၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု၊ စာပေဗိမာန်စာမူဆု ချီးမြှင့်ပွဲ တွင် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု အား ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် ထည့်သွင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး ဆုရရှိသူမှာ ဆရာကြီးပါရဂူ (ဦးလှကြိုင်) ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၌ နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသည့် မြန်မာအပါအဝင် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ စာပေပညာရှင်များအား ပေးအပ်သော အရှေ့တောင်အာရှ စာပေဆု အပြင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင် တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း မှာ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်အတွက် အရှေ့တောင်အာရှ စာပေဆု လက်ခံရယူရန် မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စား ဆရာကြီးပါရဂူ (ဦးလှကြိုင်) အား ရွေးချယ်ခံခြင်းမှ စသည်။
ထိုနှစ်မှာပင် နအဖစစ်အစိုးရ က မြန်မာနိုင်ငံမှ စာပေပညာရှင်များအား နှစ်စဉ်ဆုလက်ခံခွင့်ပေးနေခြင်းအစား မူပြောင်းပြီး ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ် ကြည်အောင် က အရှေ့တောင်အာရှ စာပေဆု အား ဆရာပါရဂူ သွားရောက်မယူဖြစ်ခဲ့မှုအပေါ် စိတ်မကောင်းဖြစ်ပြီး အလားတူ စာပေဆုမျိုး မြန်မာနိုင်ငံတွင် တီထွင်၍ပေးရန် ဆွေးနွေးကြရင်း စာပေပညာရှင်အချို့ နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
အမျိုးသားစာပေဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အချို့ဖြစ်သော ဆရာဦးသော်ကောင်း (စည်သူဒေါက်တာသော်ကောင်း)၊ ဆရာကြီး ဒေါက်တာကျော်စိန် (ပညာရေးဝန်ကြီးဟောင်း)၊ ဦးတင်ခ (တက္ကသိုလ်တင်ခ) ၊ဆရာမောင်ဆုရှင် အပါအဝင် ပညာရှင်များက အမျိုးသား စာပေတစ်သက်တာဆု ဆိုသည့် အမည်အား ပေးအပ်ရန် ရွေးချယ် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ဆုအား အတည်ပြုခါနီးချိန် ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးအသစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဆန်း က အမျိုးသား စာပေဆုကိစ္စနှင့် အသစ်ထွင်ထားသော အမျိုးသား စာပေ တစ်သက်တာဆု အားလက်ခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက် တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကျင်းပသည့် ၂ဝဝ၁ ခုနှစ် အတွက် စာပေဆုများတွင် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု အား ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် ထည့်သွင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။