kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပြည်နယ် ခရိုင်ခွဲ ခရိုင်ခွဲများ အရေအတွက် အန်ဒရာဒေသပြည်နယ် Mandal ၆၆၄ အာရန်နာချယ်ဒေသပြည်နယ် Circle ၁၄၉ အာသံပြည်နယ် Circle ၁၅၅ ဘီဟာပြည်နယ် CD Block ၅၃၃ ချဟာတစ်ဂါပြည်နယ် Tehsil ၉၇ ဂိုအာပြည်နယ် Taluka ၁၁ ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် Taluka ၂၂၆ ဟာယနပြည်နယ် Tehsil ၆၇ ဟီမာချယ်ဒေသပြည်နယ် Tehsil/ Sub-tehsil ၁၀၉ ဂျမ်မူး နှင့် ကက်ရှမီးယားပြည်နယ် Tehsil ၅၉ ဂျဟာခန်ပြည်နယ် CD Block ၂၁၀ ကာနာတာကာပြည်နယ် Taluka ၁၇၅ ကီရာလာပြည်နယ် Taluka ၆၃ မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ် Tehsil ၂၅၉ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် Taluka ၃၅၃ မဏိပူရပြည်နယ် Sub-division ၃၈ မိဂါလယပြည်နယ် CD Block ၃၉ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် CD Block ၂၂ နာဂလန်ပြည်နယ် Circle ၉၃ ဩရိဿပြည်နယ် Police station ၄၈၅ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ် Tehsil ၇၂ ရာဇဌာန်ပြည်နယ် Tehsil ၂၄၁ ဆစ်ကင်ပြည်နယ် ၉ တမီးနာဒူပြည်နယ် Taluka ၂၀၁ တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ် Mandal ၄၅၂ တြိပူရပြည်နယ် CD Block ၃၈ ဥတ္တရဒေသပြည်နယ် Tehsil ၃၀၀ အက်ထရာခန်ပြည်နယ် Tehsil ၄၈ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် CD Block ၃၄၁ ပြည်ထောင်စု နယ်မြေ ခရိုင်ခွဲ ခရိုင်ခွဲများ အရေအတွက် ကပ္ပလီကျွန်းနှင့် နီကိုဘားကျွန်းများ Tehsil ၇ လက်ခ်ရှားဝိလ် Sub-division ၄ ချန်ဒီဂါ Tehsil ၁ ဒါဒရာနှင့် နာဂါဟဲဗာလီ Taluka ၁ ဒါမန်နှင့် ဒီအူး Taluka ၂ ဒေလီမြို့ Tehsil ၃၄ ပူဒူချယ်ရီ Commune Panchayat ၁၀ ကျေးလက်နယ်အဆင့် ဘလောက်များ ဘလောက် (block) သို့မဟုတ် လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးဘလောက် (Community development block) သို့မဟုတ် C.D.Block သည် tehsil အဆင့်အောက်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ် C.D.Block C.D.Blocks အရေအတွက် မိဂါလယပြည်နယ် C.D.Block ၃၉ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် C.D.Block ၂၂ ဘီဟာပြည်နယ် C.D.Block ၅၃၃ ဂျဟာခန်ပြည်နယ် C.D.Block ၂၆၃ တြိပူရပြည်နယ် C.D.Block ၅၈ အက်ထရာခန်ပြည်နယ် C.D.Block ၉၅ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် C.D.Block ၃၄၁ ကျေးရွာများ ကျေးရွာများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားတွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်သည်။
ကျေးရွာအဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များကို Gram Panchayat ဟုခေါ်ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၂၅၆,၀၀၀ ရွာ ရှိသည်။
Gram Panchayat တစ်ခုစီသည် ကျေးရွာကြီးတစ်ခု သို့မဟုတ် လူဦးရေ ၅၀၀ ကျော်သော ကျေးရွာငယ်များ အစုတစ်ခုစီကို အုပ်ချုပ်သည်။
ကျေးရွာအစုများကို တစ်ခါတစ်ရံ Hobli သို့မဟုတ် Patti ဟု ခေါ်သည်။
Habitations ရွာသိမ်ရွာငယ် ဇနပုဒ်များကို "habitations" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ၁,၇၁၄,၅၅၆ ခုရှိသည်။
အချို့ပြည်နယ်များရှိ ကျေးရွာအများစုတွင် habitation တစ်ခုသာ ရှိသော်လည်း အချို့တွင် အများအပြားရှိသည်။
Indian Department of Education မက်ထရိုပိုလစ် ဧရိယာ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မက်ထရိုပိုလစ် မြို့များမှာ မွမ်ဘိုင်းမြို့၊ နယူးဒေလီမြို့၊ ကာလကတ္တားမြို့၊ ချန်နိုင်းမြို့၊ ပူနာမြို၊ ဟိုက်ဒရာဘတ်မြို့နှင့် ဘန်ဂလိုမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Citymayors.com Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်ကောင်စီများ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီများသည် အကြံပေးကောင်စီများဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း အလေ့အထ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ပြည်နယ်များကို ဇုန်ကြီး ခြောက်ခုအဖြစ် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။
ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ငါးခုကို ၁၉၅၆ ပြည်နယ်များ ပြန်လည်စီမံရေး အက်ဥပဒေ အပိုင်း ၃ အရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ပြည်နယ်များ၏ အထူးပြဿနာများကို ၁၉၇၁ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကောင်စီ အက်ဥပဒေ အရ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အဖြစ် သီးခြား သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တွင် အာသံပြည်နယ်၊ အာရန်နာချယ်ဒေသပြည်နယ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မိဂါလယပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ နာဂလန်းပြည်နယ် နှင့် တြိပူရပြည်နယ်တို့ ပါဝင်သည်။
တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တွင် အန်ဒရာဒေသပြည်နယ်၊ ကာနာတာကာပြည်နယ်၊ ကီရာလာပြည်နယ်၊ လက်ခ်ရှားဝိလ်၊ ပူဒူချယ်ရီ၊ မဒရပ်ပြည်နယ် နှင့် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ် တို့ ပါဝင်သည်။
အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို လိမ္မော်ရောင်ဖြင့် ပြသထားသည် မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများဖြစ်သော ချန်ဒီဂါ နှင့် ဒေလီအမျိုးသားမြို့တော်နယ်မြေတို့နှင့် ပြည်နယ်များဖြစ်သော ဟာယနပြည်နယ်၊ ဟီမာချယ်ဒေသပြည်နယ်၊ ဂျမ်မူး နှင့် ကက်ရှမီးယားပြည်နယ်၊ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ် နှင့် ရာဇဌာန်ပြည်နယ် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
Genesis | ISCShttp://interstatecouncil.nic.in/iscs/wp-content/uploads/2016/08/states_reorganisation_act.pdf ပြည်နယ်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း အလေ့အထ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များကို ဇုန်ကြီး ခြောက်ခုအဖြစ် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို အပြာရင့်ရောင်ဖြင့် ပြသထားသည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်များဖြစ်သော အာသံပြည်နယ်၊ အာရန်နာချယ်ဒေသပြည်နယ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မိဂါလယပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ နာဂလန်းပြည်နယ် နှင့် တြိပူရပြည်နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပြည်နယ်အချင်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း အလေ့အထ ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် ရည်ရွယ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များကို ဇုန်ကြီး ခြောက်ခုအဖြစ် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။
Genesis | ISCShttp://interstatecouncil.nic.in/iscs/wp-content/uploads/2016/08/states_reorganisation_act.pdf ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
အိန္ဒိယ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို အစိမ်းရောင် ဖြင့် ပြသထားသည် အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ချဟာတစ်ဂါပြည်နယ်၊ မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်၊ အက်ထရာခန်ပြည်နယ် နှင့် ဥတ္တရဒေသပြည်နယ် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
အိန္ဒိယ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို အပြာရောင်ဖြင့် ပြသထားသည် အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘီဟာပြည်နယ်၊ ဂျဟာခန်ပြည်နယ်၊ ဩရိဿပြည်နယ် နှင့် အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
အိန္ဒိယ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို ခရမ်းရောင်ဖြင့် ပြသထားသည် အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများဖြစ်သော ဒါဒရာနှင့် နာဂါဟဲဗာလီ၊ ဒါမန်နှင့် ဒီအူးတို့နှင့် ပြည်နယ်များဖြစ်သော ဂိုအာပြည်နယ်၊ ဂူဂျာရတ်ပြည်နယ် နှင့် မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို ပန်းရောင်ဖြင့် ပြသထားသည် တောင်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အန်ဒရာဒေသပြည်နယ်၊ ကာနာတာကာပြည်နယ်၊ ကီရာလာပြည်နယ်၊ လက်ခ်ရှားဝိလ်၊ ပူဒူချယ်ရီ၊ တမီးနာဒူပြည်နယ် နှင့် တယ်လန်ဂါနာပြည်နယ် တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အလယ်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အရှေ့ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ အနောက်ပိုင်း ဇုန်နယ်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ။
ဘာဘာအလံ - အချိုး ၂:၃ ဘာဘာအလံ (; ) သည် ဘာဘာလူမျိုးတို့ အသုံးပြုသည့် လူမျိုးစုအလံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယင်းကို အာဖရိကနိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံတို့ရှိ ဘာဘာလှုပ်ရှားမှုတို့တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
အယ်လ်ဂျီးရီးယား အကြီးအကဲတစ်ဦးဖြစ်သူ မူဂျာဟစ် အမည် Mohand Arav Bessaoud က ဘာဘာအလံကို အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ Ouadhia မြို့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
သူသည် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အယ်လ်ဂျီးရီးယား တော်လှန်ရေးတွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားခဲ့သူဖြစ်ကာ ဘာဘာအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှု၏ ဖခင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူ ဖြစ်သည်။
၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ဝေါလေ့ညီနောင်များက စတင်ထူထောင်သည့် ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းအရင်းတခုအနေဖြင့် လူသိများသည်။
ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ဘုံဘေဘားမား ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း လီမိတက် (ဘုံဘေဘားမား ကုမ္ပဏီ ဟု လူသိများ) ကို ဝေါလေ့ညီနောင်တို့က ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ထူထောင်သည်။
ကနဦ:က ဝီလီယံ ဝေါလေ့ (William Wallace) ဝယ်ယူထားသည့် မြန်မာပြည်မှ လက်ဖက်များကို အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လည်တင်သွင်းသည့် အများပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။
ဝေါလေ့ညီနောင်တို့မှာ အီဒင်ဘာ့မှ စကော့လူမျိုးကုန်သည်များ ဖြစ်သည်။
၁၈၄၀ ဝန်းကျင်၌ ဘုံဘေ (ယခု မွန်ဘိုင်း) သို့ ညီအစ်ကို ခြောက်ဦး ရောက်လာသည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ဝေါလေ့ညီနောင်များ ကုမ္ပဏီ (Wallace Bros & Co.) ဟူ၍ ဘုံဘေ၌ လုပ်ငန်းမှတ်ပုံတင်သည်။
၁၈၅၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်တွင်လည်း ကုမ္ပဏီထောင်ကာ ဘုံဘေသို့ လက်ဖက်များ တင်ပို့သည်။
၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ဘုံဘေဘားမား ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (Bombay Burmah Trading Corporation) ဟူ၌ အမည်ပြောင်းသည်။
ရှယ်ယာအချို့ကို အိန္ဒိယကုန်သည်များအား ရောင်းချထားသော်လည်း အများစုကို ဝေါလေ့ညီအစ်ကိုတို့က ထိန်းချုပ်ထားသည်။
လုပ်ဆောင်ချက်များ အစောပိုင်းကာလက မြန်မာမှ လက်ဖက်ကို အိန္ဒိယသို့တင်သွင်းရန် ထူထောင်သည့် ကုမ္ပဏီမျှသာ ဖြစ်သည်။
နှောင်းပိုင်း ၁၈၇၀ ခုနှစ်များတွင် မြန်မာနှင့် ထိုင်းတို့မှ ကျွန်းသစ်ထုတ်သည့် အဓိကကုမ္ပဏီတခု ဖြစ်လာသည်။
ဝါ၊ ရေနံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ဆောင်သည်။
စစ်ပွဲ၏ အကြောင်းရင်း ဘုံဘေဘားမား ကုမ္ပဏီနှင့် မြန်မာတို့အကြား ပဋိပက္ခများက အင်္ဂလိပ်တို့ကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲဟူ၍ စစ်မျက်နှာဖွင့်စေသည့် အကြောင်းရင်းတချက် ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာနှင့် ပြင်သစ်တို့အကြား ပတ်သက်မှုကို စုံစမ်းရန်အတွက် မျက်နှာဖုံးတခုအနေနှင့်လည်း အသုံးတော်ခံခဲ့သည်။
၁၈၈၀ ခုနှစ်များတွင် လန်ဒန်အတွက် ငွေကြေးဝင်ထွက်ရာ အဓိကနေရာမှာ ဝေါလေ့ညီနောင်များ ကုမ္ပဏီပင် ဖြစ်သည်။
မျက်မှောက် အခြေအနေ ယခုအခါ ဝါဒီယာ (Wadia) ကုမ္ပဏီအုပ်စု၏ လုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ထပ်မံ သိရှိလိုပါက Arnold Cecil Pointon, "Bombay Burmah Trading Corporation 1863-1963", Millbrook Press, 1964 RH Macaulay, "History of Bombay Burmah Trading Corporation 1864-1910", 1934 Anthony Webster, "Gentlemen Capitalists: British Imperialism in South East Asia 1770-1890", Tauris Academis Studies, 1998 ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနှင့်ဆက်နွယ်ကာ ဂေါ်ရင်ဂျီကုလားနှင့် မြန်မာကူလီတို့အကြား ပထမအကြိမ်ဖြစ်ပွားသော အဓိကရုဏ်းဖြစ်သည်။
သိန်းဖေမြင့်, "၁၉၃၀ တဝိုက် မြန်မာပြည် နိုင်ငံရေးသမိုင်း", နံ့သာတိုက်, ၁၉၇၀ အကြောင်းအရင်း ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးကပ်ကို အကြောင်းပြကာ အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီများက ဆန်နှင့် အခြားသီးနှံဈေးတို့ကို အဆမတန် လျှော့ချလိုက်သည်။
ထို့ကြောင့် ကြွေးတင်သည့် တောင်သူလယ်သမားများမှာ မြို့တက်၍ အသက်မွေးလာသည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် တနေ့တာလုပ်ခ တကျပ်ခွဲသာရသည်ကို မကျေနပ်သဖြင့် စတီဖီဒိုးယင်း ကုမ္ပဏီမှ ကုန်တင်ကုန်ချအလုပ်သမား ​ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၀၀) က သပိတ်မှောက်သည်။
အလုပ်သမားများ၏ တောင်းဆိုချက်ကို မလိုက်လျောလိုသည့်အတွက် လူစားထိုးရန် ပြင်ဆင်ကာ မြို့ပေါ်တက်လာသည့် ကျေးလက်အလုပ်လက်မဲ့များကို အစားထိုးသည်။
ကုမ္ပဏီနှင့် သပိတ်မှောက် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ညှိနှိုင်းကြရာ တကျပ် ၇၅ ပြားဖြင့် သဘောညီကြသည်။
ထိုအခါ အစားဝင်သည့် မြန်မာကူလီများနှင့် အလုပ်ပြန်ဆင်းသည့် ဂေါ်ရင်ဂျီများ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် မေလ ၂၆ ရက်မှစ၍ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း စဖြစ်သည်။
"ဂေါ်ရင်ဂျီအလုပ်သမား (၂၀၀၀) ကျော်က မြန်မာအလုပ်သမား (၅၀၀) အား ဝိုင်းရိုက်သည်" ဟူသော ကောလဟာလမှာ ရန်ကုန်မြို့အနှံ့ ပျံ့သွားကာ ဂေါ်ရင်ဂျီနှင့်သာမက အခြားကုလားများနှင့်ပါ အချင်းများကုန်သည်။
ရန်ကုန်မှစသော အဓိကရုဏ်းသည် မြန်မာတပြည်လုံး ကူးစက်သွားရာ ဂေါ်ရင်ဂျီ (၂၅၀) ခန့်နှင့် မြန်မာအချို့ သေဆုံးသည်။
ကုလား-ဗမာအဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားနေစဉ် ဗြိတိသျှလူမျိုးများနှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများအားမကျေနပ်သော မြန်မာကျောင်းသားများနှင့် လူမျိုးရေးဝါဒီများက ခေတ်သစ်မြန်မာ့သမိုင်းအား လွှမ်းမိုးမည့်တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို မေလ၃၀ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အဆုံးသတ် နိုင်ငံရေးအသိရှိသည့် ကုလားနှင့်မြန်မာ ခေါင်းဆောင်များ၊ မြို့မိမြို့ဘများ၊ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်၌ သာဓုဆရာတော်၊ ဗားကရာဆရာတော်၊ အလုံ ဇောတနာရာမဆရာတော် စသည့် သံဃာများက အဓိကရုဏ်းပြေငြိမ်းရန် ဆောင်ရွက်ကြသဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း အဆုံးသတ်သွားသည်။
ပေတလူ မိလတ် () သည် ပြင်သစ် ရေတပ်သားဟောင်း ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ရေတပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ယိုးဒယား၊ တရုတ်တို့နှင့် ဖြစ်ပွားသည့် စစ်ပွဲတို့တွင် မြန်မာဘက်မှ ကူသည်။
ယိုးဒယားနှင့်တိုက်သည့် စစ်ပွဲတွင် ပြောင်မြောက်သော လုပ်ဆောင်ချက်တို့ကြောင့် တပယ်မြို့ကို စားရသည်။
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် စတင်ရောက်ရှိလာပြီး စဉ့်ကူမင်းအထိ အမှုထမ်းသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းနှင့် အလွန်ရင်းနှီးသည်။
ပြင်သစ် ရေတပ်သားဘဝ ၁၇၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်မှလွဲ၍ နောက်ကြောင်း အသေးစိတ် မသိရ။
၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်နှင့် ဟံသာဝတီ စစ်ဖြစ်ရာ ဟံသာဝတီအား ကူညီရန် ပြင်သစ်တို့က သင်္ဘောသုံးစီး လွှတ်သည်။
ကုန်းဘောင်တပ်ကို သန်လျင်မှ ခုခံနေသည့် ပြင်သစ်ဗိုလ် ဗျူနို (Sieur de Bruno) အား ကူရန် ဖြစ်သည်။
၁၇၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်တွင် သန်လျင်ကို အလောင်းမင်းတရား သိမ်းသော် ပြင်သစ်သင်္ဘောနှစ်စီးကိုပါ ရသည်။
သင်္ဘောမှ အရာရှိများကို ကွပ်မျက်ကာ သင်္ဘောသားတို့အား မြန်မာတပ်သို့ ဝင်စေသည်။
မိလတ်မှာ အဆိုပါသင်္ဘောသားများအနက်မှ တဦးဖြစ်သည်။
၎င်းကာလက အသက် ၂၀ သာ ရှိသေးသည်။
မြန်မာတပ်၏ အမှုတော်ထမ်းကာလ ထို့ပြင်သစ်တပ်စုမှာ ၁၇၅၉-၆၇ အတွင်း ယိုးဒယားတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၇၆၆-၆၉ အတွင်း မန်ချူးတို့နှင့် လည်းကောင်း စစ်မက်ဖြစ်သွားသောအခါ အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယိုးဒယား၊ မန်ချူးတို့နှင့် စစ်ဖြစ်ချိန်တွင် ပြင်သစ်သို့ဆက်သွယ်ကာ လက်နက်ဝယ်ယူရန် မိလတ်က ကူညီသည်။
စီးပွားကူးသန်းပြုလုပ်ရန် ပြင်သစ်တမန် ဖာရောက် (M. Feraud) အား ၁၇၇၀ ခုနှစ်တွင် ဖိတ်ခေါ်ပေးခဲ့ရာ ရန်ကုန်၌ ပြင်သစ်သင်္ဘောဆိပ် ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
Keat Gin Ooi, "Southeast Asia" အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ဗရင်ဂျီကုလားဖြူတပ်၌ စစ်ကြပ် အဖြစ် စခန့်သည်။
နောင်သော် တပ်မှူး၊ စစ်ဗိုလ် စသဖြင့် သူကောင်းပြုခံရသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် ပေတလူ မိလတ်မှာ သက်တော်စောင့်ကုလားဗိုလ် ရာထူးနှင့် တပယ်မြို့ကို စားရသည်။
ရာဇသာရဘွဲ့နှင့် သီရိရာဇာ သူရကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်း ချီးမြှင့်ခံရသည်။
စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင်လည်း သက်တော်စောင့်ကုလားဗိုလ်ဘွဲ့ကို ဆက်လက်ချီးမြှင့် ခံရသည်။
တပယ်မြို့ကို ရှေးကအတိုင်း စားစေသည်။
မူလ သီရိရာဇ သူရကျော်ထင်မှသည် နေမျိုးဘွဲ့ တိုးရာ နေမျိုး သီရိရာဇ သူရကျော်ထင် ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပြန်သည်။
ရွှေစကြာ, "ကုန်းဘောင်ပြင်သစ်", ၁၉၄၀ ပရဟိတ ဆောင်ရွက်ချက် မိလတ်မှာ စာသင်ကျောင်း၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ တည်ဆောက်မှုကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
အနောက်တိုင်းပညာရေးကို မြန်မာပြည်၌ ပြန့်ပွားစေသူလည်း ဖြစ်သည်။
ဆွေမျိုးသားချင်း ဇနီ:ဖြစ်သူမှာ ခင်မိလတ် ဖြစ်ပြီး မြန်မာသွေးနှော ဖြစ်သည်။
သားသမီးမထွန်းကား၍ ခင်သစ် (​မေရီ) နှင့် ပေါ်သစ် (ဖိလစ်) ဟူသော ဝမ်းကွဲမောင်နှမများကို သားသမီးအဖြစ် မွေးစားထားသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၇၇၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
စစ်ကိုင်းနယ်၊ ငါးရာပြားရွာတွင် ကျောက်ဂူတည် မြုပ်နှံပြီး "ပရင်သစ် (ပြင်သစ်) ဗိုလ်၊ သီရိရာဇ သူရကျော်ထင်၊ တပယ်မြို့စား" ဟူ၍ မှတ်တမ်းထိုးထားသည်။
Harvey G. E., "History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824", Asian Educational Services, 2000 ကိုးကား။
thumb|မြစ်တွင်း၌ မြင်ရသည့် ကုမ္ပဏီမှ သင်္ဘောတစ်စီး ဧရာဝတီ ဖလောတီလာ ကုမ္ပဏီ () သည် မြစ်တွင်းသွား ရေကြောင်းလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီမြစ်တွင်း၌ လည်ပတ်သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြစ်တွင်းသွားသင်္ဘောအများဆုံးရှိသည့် လှေအုပ်ဖြစ်ပြီး အစီး ၆၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။
စတင် လည်ပတ်ပုံ ၁၈၅၂ ခုနှစ် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှတပ်စုများအား ပို့ဆောင်နိုင်ရန် ဘုရင်ခံချုပ် လော့ ဒါလဟိုဇီက အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီပိုင် မီးသင်္ဘော ၄ စီးကို ကလကတ္တားမှ ရန်ကုန်သို့ ယူလာသည်။
စစ်ပြီးသောခါ မီးသင်္ဘော ၇ စီးအထိ ရှိနေပြီး စာနှင့် အခြားသယ်ပို့မှုများလုပ်ဆောင်ရန် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့သည်။
၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးသို့ တပ်စုများ၊ ကုန်နှင့်စာများအား ၅ နှစ် သယ်ပို့ခွင့် စာချုပ်နှင့်အတူ ထိုရေယာဉ်အုပ်အား လေလံတင်သည်။
ဂလက်စဂိုမှ တော့ဒ်နှင့် ဖင်ဒလေ ကုမ္ပဏီ (Todd, Findley & Co.) က တစ်သိန်းခွဲနှင့်လေလံအောင်ကာ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် စာချုပ်ချုပ်ပြီး ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီနှင့် ဘားမိ အက်စ်အန် ကုမ္ပဏီ (Irrawaddy Flotilla Company & Burmese SN Co. Ltd.) ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
အင်္ဂလန်မှ အခြားလုပ်ငန်းရှင်များက အစုစပ်ပါဝင်ကြကာ ရုံးချုပ်ကို ဂလပ်စဂိုးတွင် ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုံးချုပ်မှာ ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဆိုးတန်းမြို့နယ်တွင် ရှိသည်။
မန်နေဂျာချုပ်မှာ ပက်ဒီ ဟန်ဒါဆန် (Paddy Henderson) ဖြစ်သည်။
ထိပ်ပိုင်းအရာရှိများမှာလည်း အင်္ဂလိပ်များဖြစ်ပြီး စာရေးစာချီနှင့် အနိမ့်ပိုင်းရာထူးများကို မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများအား ခန့်အပ်သည်။
အစောပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မှ အောင်လံအထိ သွားလာသည်။
၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် စာချုပ်ပြန်ပြင်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှသည် ဗန်းမော်အထိ သယ်ပို့ခွင့် ရှိလာသည်။
လုပ်ငန်းကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အထိ သင်္ဘောအစင်းရေတိုးမြှင့်ရာ ပထမဆုံးတစ်စီးအား ဗန်းမော်အထိသွားနိုင်ရန် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သွားရောက်ညှိနှိုင်းခဲ့သည့် ကော်မရှင်နာ ကာနယ် ဖရေးအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကာနယ်ဖရေး မီးသင်္ဘော (P.S. Colonel Phayre) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
သင်္ဘောများကို စကော့တလန်ပြည်၊ ကလိုက် (Clyde) မြို့၌ တည်ဆောက်ပြီး ပြန်လည်ဖြုတ်ယူကာ မန္တလေးတွင် ပြန်ဆင်သည်။
ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာ၌ စကော့လူမျိုးများက ကြီးကြပ်ပြီး စစ်တကောင်းကုလားများက တပ်ဆင်ကြသည်။
၁၈၆၉ ခုနှစ် ဆူးအက်တူးမြောင်း ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ကုန်သွယ်မှု ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး လုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ရန် လိုအပ်လာသောကြောင့် လုပ်ငန်းအမျိုးအစားပြောင်းလဲကာ ၁၈၇၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီဟု အမည်တပ်ကာ ယက်တပ် မီးသင်္ဘော ၁၃ စီး၊ ဇက် ၂၉ စီးနှင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် မီးသင်္ဘော ၂၄ စီးနှင့် ဇက် ၂၃ စီးအထိ ရှိလာသည်။
သင်္ဘောသစ်များကို ဒန်ဘာတန် (Dumbarton) ရှိ ဒန်နီသင်္ဘောကျင်း (Denny's Dockyard) တွင် တည်ဆောက်သည်။
ပုံစံထုတ်သူမှာ မန်နေဂျာ ကန်နဒီ ဖြစ်သည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲကာလ ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာတွင် အက်ရှလေအီဒန် မီးသင်္ဘော (P.S. Ashley Eden) ဖြင့် ကပ္ပတိန် ဂျေ ဂျေ ကူးပါးက အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရာဇသံကို သီပေါမင်းအား ပေးရာ အထိန်းသိမ်းခံရသည်။
ရာဇသံပေးထားသည့် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်ရောက်သည်အထိ ထူးခြားမှုတစုံတရာ မရှိခဲ့။
နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီးက ပြန်စာနှင့်အတူ ကူးပါးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
အရပ်သားဖြစ်သော်လည်း စွမ်းစွမ်းတမံစွမ်းဆောင်မှုအတွက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ကူးပါးကို ရွှေနာရီတစ်လုံး ပေးသည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသောအခါ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက သင်္ဘောများကို သိမ်းယူပြီး မင်းလှမြို့ အထက်နှင့်အောက်ကို တပ်စွဲရာ ၂ မိုင်ခန့်ရှည်သည့် သင်္ဘောအုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်သား ၉၅၀၀၀၊ နောက်ပါ ၇၀၀၀၊ သေနတ် ၇၇ လက်နှင့်၊ စားနပ်ရိက္ခာအဖြစ် တိရစ္ဆာန်များကိုပါ တင်ဆောင်ထားသည့် ၎င်းရေတပ်အား ကြီ:ကြပ်သူမှာ ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ် (General Prendergast) ဖြစ်သည်။
ကပ္ပတိန် ဘက်ကတ် (Beckett) ဦ:စီ:သည့် ပဲလိုးမီးသင်္ဘော (P.S. Paelow) က သင်္ဘောအုပ်ကို ဦးဆောင်ကာ နိုဝင်ဘာ ၁၇ တွင် မင်းလှခံတပ် ကို သိမ်းသည်။
ဤနေရာသည် သီပေါမင်း၏ နောက်ဆုံးခုခံခဲ့သည့်နေရာဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၂၇ တွင် အညံ့ခံသည်။
ကပ္ပတိန် ပတ်တာဆန် (Patterson) မောင်းနင်သည့် သူရိယမီးသင်္ဘော (P.S. Thooreah) ဖြင့် နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် သီပေါမင်း၊ စုဖုရားလတ်၊ သမီးတော်နှစ်ပါး၊ စုဖုရားကြီးနှင့် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီ:တို့အား ကာနယ် စလေဒင် (Colonel Sladen) က ခေါ်ဆောင်ကာ အိန္ဒိယအနောက်ဘက်ကမ်းရှိ ရတနာဂီရိ (Ratnagiri) သို့ ပို့ဆောင်လိုက်သည်။
ကိုလိုနီ လက်အောက်ကာလ သီပေါမင်းအား ရတနာဂီရီသို့ ပို့ဆောင်ပြီးနောက် ကုမ္ပဏီမန်နေဂျာအား ဂုဏ်ပြု၍ ကန်တော်ကြီးတစ်နေရာကို ကင်နဒီစွန်း (Kennedy Point) ဟု အင်္ဂလိပ်အစိုးရက အမည်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၉၄ တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် မော်လမြိုင်အနီးရှိ ဂျိုင်း၊ အတ္ထရံမြစ်များသို့ လမ်းကြောင်းချဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင် ဦ:နာအောက်နှင့် လုပ်ငန်းပြိုင်ဆိုင်မှု ရှိခဲ့သော်လည်း အချိန်မကြာမီပင် ပြိုင်ဘက်မရှိ ရေကြောင်းလိုင်း ပြန်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၀၆ ခုနှစ် ဝေလမင်းသားနှင့်ဇနီး မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်သည့်အခါ စီးနင်းသည့် ဂျပန်မီးသင်္ဘော (P.S. Japan) ကို ကပ္ပတိန် လာတေ့စတီး (La Taste) က မောင်းနှင်ပေးသည်။
ဝေလမင်းသားမှာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အက်ဒဝပ် (၈) အဖြစ် နန်းတက်သူ ဖြစ်သည်။
အောက်မြန်မာပြည်မှ မန္တလေးသို့သွားသည့် ရထားလမ်းမှာ စစ်တောင်းမြစ်ပေါ်မှ ဖြတ်သည်။
သို့ဖြစ်ရာ အနောက်ဘက်အခြမ်းရှိ ကုန်စည်များ၊ ချောက်နှင့် ရေနံချောင်းမှ ရေနံတို့ကို သယ်ဆောင်ရန် သင်္ဘောများမှာ အဓိကအားထားရာ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်များတွင် သင်္ဘော ၆၂၂ စီး၊ မီးသင်္ဘော ၂၆၇ စီး၊ ဇက် ၃၅၅ စီးအထိ ရှိလာသည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြစ်တွင်းသွားလုပ်ငန်းဖြစ်လာရာ အလုပ်သမား ၄၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် မော်လမြိုင်အား ဂျပန်များ သိမ်းသည့်အခါ ဂျိုင်းမြစ်ထဲရှိ ကုမ္ပဏီပိုင် ခရီးသည်တင်သင်္ဘောအား ဂျပန်လေယာဉ်က နစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် မော်လမြိုင်ကိုယ်စားလှယ်သည် လုပ်ငန်းပိုင်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချ၍ သင်္ဘော ၅ စင်းနှင့် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာသည်။
အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ရန်ကုန်နှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ သင်္ဘော ၄၀၀ ခန့်အား မန္တလေးသို့ လိုက်ပါခဲ့ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်သည်။
၃ စီးကိုသာ စစ်တွေသို့ သွားခွင့်ပြုသည်။
ဂျပန်တို့၏ စစ်ချီမှု အရှိန်လျော့စေရန် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၈ တွင် မန်နေဂျာ ဂျွန် မော်တန် (John Morton) က သင်္ဘောများကို ဖျက်ဆီးစေခဲ့ရာ မေလမှ ဧပြီလအတွင်း မန္တလေးတွင် ၁၁၂ စီး၊ ကသာတွင် ၉၆ စီး ဖျက်သည်။
မေလ ၄ ရက်တွင် အလုပ်သမားများအား လခထုတ်ပေးကာ လူစုခွဲသည်။
ညိုမြ, "ကုန်းဘောင်ရှာပုံတော်", မြန်မာစာပေတိုက်, ၁၉၈၂ မေ သင်္ဘောဖျက်ဆီးပုံမှာ ရေယက်ဝင်ပေါက်အား ချဲ့ပြီး သင်္ဘောဝမ်းအား စက်သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းများ အာသံနယ်သို့ ထွက်ပြေးကာ လုပ်ငန်းအဆုံးသတ်သို့ ရောက်သွားသည်။
ကိုလိုနီခေတ်လွန်ကာလ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကုမ္ပဏီအား ပြည်သူပိုင်သိမ်းလိုက်ပြီး ပြည်တွင်းရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ရှယ်ယာရှင်များ၏ သဘောတူညီချက်အရ ကုမ္ပဏီအား တရားဝင် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။
ပိုမိုသိရှိလိုပါက Strachan, Paul (2003) "Pandaw: The Irrawaddy Flotilla Co. and the Rivers of Myanmar" Kiscadale Publications. ISBN 1870838424. McCrace, Alistair; Prentice, Alan (1977). "Irrawaddy Flotilla" James Paton Limited. ISBN 0950606103. ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ်။
ကင်ကျောင်ဟျောင်သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ကျောင်း ၂၀၁၇ မှ စတင်ကာ နာမည်ကြီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကင်သည် သူ၏ပွဲဦးထွက် ဇာတ်လမ်းကို ၂၀၁၅ ဘူဆန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ပြသခဲ့သည့် အိုဗာမန်း ရုပ်ရှင်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ တွင် "ကျောင်း ၂၀၁၇" ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ရိုက်ကူးအပြီး နာမည်ကျော်ကြားလာသည်။
ရိုက်ကူးခဲ့သည်များ ရုပ်ရှင်များ ခုနှစ် ဇာတ်ကား ဇာတ်ကောင် ၂၀၁၆ Overman Choi Do-hyun Going My Home Lee Shi-joon ၂၀၁၇ One Day Assistant manager Cha ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ခုနှစ် ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကောင် ရုပ်သံလိုင်း မှတ်စုများ ၂၀၁၆ Don't Dare to Dream Pyo Chi-yeolSBS ၂၀၁၇ The Rebel Mo Ri MBC Binggoo Ko Man-soo ကျောင်း ၂၀၁၇ Hyun Tae-woon KBS2 Buzzcut Love Chi Hwan Drama Special ၂၀၁၈ Welcome to Waikiki Kang Dong-gu JTBC ဆုများနှင့် ဇကာတင်များ ခုနှစ် ဆု ကဏ္ဍ ဇာတ်ကား/ဇာတ်လမ်း ရလဒ် ကိုးကား ၂၀၁၆ 25th Buil Film Awards အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင် Overman ၂၀၁၇ 22nd Chunsa Film Art Awards အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင် 1st The Seoul Awards အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင် (ဒရမ်မာ) ကျောင်း ၂၀၁၇ 36th MBC Drama Awardsအကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင် The Rebel 31st KBS Drama Awards အကောင်းဆုံး မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင် ကျောင်း ကိုးကား Category:၁၉၉၀ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
အီးမရိတ် ​ဘောလုံးကွင်းလန်ဒန်၊ ​ဟောလ​ဝေးရှိဘောလုံးကွင်းဖြစ်သည်။
အာဆင်နယ်အသင်း၏အိမ်ကွင်းလည်းဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဝင်ဘ​လေကွင်း၊ မန်ယူအသင်း၏ အိုးထရက်ဖို့ဒ်ကွင်း၊ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် အသစ်တည်​ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော စပါးအသင်း၏အိမ်ကွင်းပြီးလျှင် စတုတ္ထ​​မြောက် အကြီးဆုံးကွင်းဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ခုနှစ်တွင် ယခင်အိမ်ကွင်းဖြစ်​သော ဟိုက်ဘူရီကို တိုးချဲ့ရန် စီမံကိန်းကို ​ဒေသအာဏာပိုင်များမှ ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
အ​ကြောင်းအမျိုးမျိုး (​ဝင်ဘ​လေကွင်းကို ဝယ်ယူရန်အစီအစဉ်အပါအဝင်)ကို စဉ်းစားခဲ့ပြီး​နောက် ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်တွင် အသင်းအ​နေဖြင့် အက်ရှ်ဘူတန်ရှိ စက်ရုံနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းစွန့်ပစ်ရာ​နေရာကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။
တစ်နှစ်အကြာတွင် ​ဒေသအာဏာပိုင်များ၏ ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်။
​ပြောင်း​ရွေ့ခြင်းကို ၂၀၀၂တွင်စတင်ခဲ့ပြီး ​ငွေ​ကြေးအခက်အခဲ​ကြောင့် ၂၀၀၄ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီအထိ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။
​နောက်ပိုင်းတွင် အီးမရိတ်​လေ​ကြောင်းလိုင်းမှာ အဓိကပံ့ပိုးသူဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလတွင် အီးမရိတ်ကွင်းအဖြစ် အမည်​ပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်း အလုံးစုံပြီးစီးခဲ့သည်။
အသင်း​၏ ယခင်အိမ်ကွင်းဖြစ်​သော ဟိုက်ဘူရီမှာ တိုက်ခန်းများပါဝင်​သော ဟိုက်ဘူရီရင်ပြင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Arsenalisation နံရံရှိ ပန်းချီကားများထဲမှတစ်ခု ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်အဆောက်အဦ left|thumb|ဝေဟင်မြင်ကွင်း နိုင်ငံတကာဘောလုံးပွဲ နိုင်ငံတကာပွဲများကိုလဲလက်ခံခဲ့ကြသည်။
အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးတွင်အလုံးစုံသောပြဋ္ဌာန်းချက်များကိုသတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ် သာသနာ၌ စီးပွားရေးလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာထိန်းသိမ်းပုံများ ၊စီးပွားရေးပြဿနာများကိုဖြေရှင်းနည်း ၊လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအကြား တရားမျှတမှုရှိပြီးကောင်းမွန်သင့်တင့်သောအနေအထားများရှိရေး ၊ မွန်မြတ်သည့်လူ့အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ပေါ် လာရေး တို့အတွက်ရှိရှိသမျှသော တမန်တော်များ နှင့် အေမာမ် များသည်အထူးကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်သည် လူ့ဘဝရပ်တည်ရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည့်အခန်းကဏ္ဍဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ် သည်လည်း၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီးအထူးအလေးပေးထားသည်။
အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးဟုဆိုရာတွင် (အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးဆိုင်ရာပညာရပ်)(အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးဆိုင်ရာအတွေးအခေါ်) (အစ္စလာမ်မစ် စီးပွား ရေးဆိုင်ရာဗဟုသုတ)စသည့်ရှု့ထောင့်တိုင်းတွင်အလေးပေးထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်သည်။
(အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးဆိုင်ရာပညာရပ်) ဆိုသည်နှင့်ပတ်သက်ပြီးအလွန်ပါးလွှာသည့်အချက်ကိုဂရုပြုရမည်ဖြစ်သည်၊အခြေ ခံကျသောအချက်အလက်များကို ဂရုမပြုသော်လည်းကောင်းအသုံးအနှုန်းသည် အချီးအနှီးသာဖြစ်ပေမည်။
ပညာဟုဆို ရာတွင်မည်သည့်ပညာကိုဆိုလိုသနည်း ၊ အတွေ့အကြုံများစမ်းသပ်မှုများ ပွင့်လင်းမြင်သာသည့်နည်းလမ်း များနှင့်တိုးတက်လာသည့် ဥရောပ တို့၏နည်းပညာကိုဆိုလိုသည်လား စသည်တို့ကိုသုံးသပ်ရမည်ဖြစ်၏။
စီး ပွားရေးပညာ ၌နိုင်ငံရေးနှင့်ရောထွေးနေသည့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင်ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အတူသာလွန်ကောင်း မွန်နေမည်တော့မဟုတ်ပေ။
အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေးနှင့် အခြားသာသနာတို့၏စီးပွားရေးအမြင်(သို့) အတွေ့အ ကြုံထင်မြင်ယူစချက်တို့အကြား စာရိတ္တ နှင့်ကုန်ပစ္စည်းတို့၏တန်ဖိုးများသည်မည်ကဲ့သို့အနေအထားရှိသနည်း ဆိုသည့် မေးခွန်း၏အဖြေကိုညှိယူရလိမ့်မည် ၊ (ငွေမျက်နှာတစ်ခုတည်းသာကြည့်နေကြသလော လူသားဆန် သည့်တန်ဖိုးများရော ရှိမရှိ မေးခွန်းထုတ်ရပေမည်။
)အကယ်၍စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ဦး သို့မဟုတ် အတွေးအ ခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးသည် စီးပွားရေးပညာရပ်နှင့်နိုင်ငံရေးသက်ရောက်မှုရှိသည့်စီးပွားရေးတို့တွင် ထို့ကဲ့သို့တန် ဖိုးများကိုရှာတွေ့မည်ဆိုလျှင်သူ၏ Logic သည်အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေး ဒဿန များကိုလက်ခံနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ် သည်။