kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဿဒ္ဓ, အဟီရိက, အနောတ္တပ္ပ, ကုသီတ, ဒုပ္ပညဟူသော တရား ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ငြိုငြင်ပင်ပန်း ပူပန်ခြင်းနှင့်တကွ ဆင်းရဲစွာနေရပုံ၊ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်ရပုံ၊ သဒ္ဓါ, ဟီရိ, ဩတ္တပ္ပ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, ပညာဟူသော တရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် မငြိုငြင် မပင်ပန်း မပူပန်မူ၍ ချမ်းသာစွာနေရပုံ၊ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သုဂတိဘဝသို့ ရောက်နိုင်ပုံတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၂၊၃၅၄။
အံ၊မြန်၊၂၊၄၂။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၈-အရဟတ္တဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဝိတက်, ဗျာပါဒဝိတက်, ဝိဟိံသာဝိတက်, ကာမသညာ, ဗျာပါဒ သညာ, ဝိဟိံသာသညာဟူသော တရား(၆)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည်။
မျက်မှောက် ဘဝ၌ပင် ငြိုငြင်, ပင်ပန်း, ပူပန်, ဆင်းရဲစွာနေရပုံ၊ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်ရပုံ၊ နေက္ခမ္မဝိတက်, အဗျာပါဒဝိတက်, အဝိဟိံသာဝိတက်, နေက္ခမ္မသညာ, အဗျာပါဒသညာ, အဝိဟိံသာသညာဟူသော တရား(၆)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ပင်လျှင် ငြိုငြင်ပင်ပန်း ပူပန်ခြင်းမရှိမူ၍ ချမ်းသာစွာနေရ၏ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၂၊၃၈၅။
အံ၊မြန်၊၂၊၄၈၅။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ ၁၀-အာနိသံသဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် တစုံတစ်ခုသော သင်္ခါရကို သုခဟု အဖန်ဖန် ရှုမှတ်သောရဟန်းသည် အနုလောမိကခန္တီ၊ သမ္မတ္တနိယာမသို့ မသက်ရောက် ဖိုလ်လေးပါးကို မျက်မှောက်မပြု နိုင်ပုံ ဒုက္ခဟု အဖန်ဖန်ရှုမြင်သော ရဟန်းသည် အနုလောမိကခန္တီ၊ သမ္မတ္တနိယာမသို့ သက်ရောက်နိုင်ပုံ, ဖိုလ်လေးပါးကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပုံကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော် များအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဒုက္ခသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်ရာရောက်ကြောင်းတရားငါးမျိုးနှင့် သုဂတိဘဝသို့ ရောက်ရာရောက်ကြောင်းတရား ငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဒုတိယ အဂါရဝသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ အဂါရဝသုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။
ပဌမ အဂါရဝသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပဌမ အဂါရဝသုတ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်။
အံ၊မြန်၊၂၊၁၅။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ပဉ္စကနိပါတ၊ ၁-ပဌမမက္ကာသက၊ ၂-ဗလဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သဒ္ဓါ, ဝီရိယ, သတိ, သမာဓိ, ပညာ-ဟူသော ဗလငါးမျိုးတို့တွင် အိမ်၏အထွဋ်ကဲ့သို့ ပညာဗလသည်သာ အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံ၊ ကျန်သောဗလတို့ကို သိမ်းယူနိုင်ပုံ၊ ပေါင်းယူနိုင်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ပုနကူဋသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၆ ရက်နေ့တွင်ကျရောက်သော ဘုရင်မ၏ ၇၀ နှစ်မြောက်မွေးနေ့တွင် ဒိန်းမတ် တော်ဝင်မိသားစုများဖြစ်သည့် ​ လက်ယာဘက်တွင် မင်းသမီးမာရိ၊ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖရက်ဒရစ်၊ ဖိလိပေမင်းသား၊မင်းသားခရစ်ရှန်၊ဘုရင်မကြီး၊ မင်းသားနီကိုလိုင်း၊ မင်းသားဟင်းနရစ်၊ မင်းသားကို ယိုကင်မ် နှင့် မင်းသမီးတို့ကို တွေ့မြင်ရသည့်ပုံတော်ဘုရား။
ဒိန်းမတ်တော်ဝင်မိသားစုများတွင် ဘုရင်မ မာဂရေတေ ၂မှ အပ ဒိန်းမတ်တော်ဝင်မိသားစုဝင်အားလုံးသည် ဒိန်းမတ်မင်းသား / မင်းသမီး ဖြစ်ကြသည်။
ဘုရင်မနှင့် မင်းမျိုးဆက်ကလေးများတွင်း အဓိကမိသားစုဝင်များ ဒိန်းမတ်တော်ဝင်မိသားစုတွင် - ဘုရင်မကြီး (theကရာဇ်မင်း) Crown Prince နှင့် Crown Princess (ဘုရင်မ၏သားနှင့်ချွေးမ) မင်းသားခရစ်ယာန် (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသမီး Isabella (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသား Vincent (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသမီး Josephine (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသား Joachim နှင့် မင်းသမီးမာရီ (ဘုရင်မ၏သားနှင့်သမက်များ) မင်းသားနီကိုလိုင် (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသားဖေလဇ်မင်း (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသား Henrik (ဘုရင်မ၏မြေး) မင်းသမီးအသီနာ (ဘုရင်မ၏မြေး) Sayn-Wittenstein-Berleburg (ဘုရင်မ၏ညီမ) ၏ Dowager မင်းသမီး ဂရိ ဘုရင်မ (ဘုရင်မ၏အစ်မ) အဖွဲ့ဝင်များ၏မိသားစုသစ်ပင် မှတ်စု * ထပ်တိုးအဖွဲ့ဝင်များတွင် ဂရိတော်ဝင်မိသားစု ပါဝင်သည် Marina, ဂရိနှင့်ဒိန်းမတ်မင်းသား Michael တို့၏မိတ်ဖက် မင်းသမီးအလက်ဇန္ဒြာ, Mirzayantz Apulia ၏ Duchess စပိန်ဘုရင်မဆိုဖီယာ (ဘုရင်ကွန်စတင်တိုင်း၏ညီမနှင့်ဘုရင်မအန်း - မာရီ၏မယား) Duke of Edinburgh (မင်းသားနှင့်မင်းသမီးအင်ဒရူး၏သားနှင့်ဂရိနှင့်ဒိန်းမတ်၊ ဂရိဘုရင်ဂျော့ခ်ျ ၁ ၏မြေး) ဆက်ခံမည်သူ thumb| ဖရက်ဒရစ်၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှသရဖူ တစ်မျိုးရိုးလိုက်ဘုရင်စနစ်နိုဝင်ဘာလ 1665 14 ပြဋ္ဌာန်းသည့် Kongeloven (Lex Regia), ပဲ, 1709. ခုနှစ်တွင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေအဖြစ်ဒိနျးမတျရာဇပလ္လင်ဖို့ဆက်ခံအုပ်ချုပ်ပထမပညတ်တိ Gråsten Palace ဒါဟာဒိန်းမတ်၏ဦးရစ်သရဖူ၏တရားဝင်အမျိုးအနွယ်မျိုးရိုးအလိုက်အားဖြင့်ဆင်းကြလိမ့်မည်ဟုကြေညာ ရှငျဘုရငျဖရက်ဒရစ် III ကို, ထိုကြောင့် ဆက်ခံ၏အမိန့် ကိုလိုက်နာကြမည် Semi-Salic primogeniture, အကြား preference ကိုအတူပန်းဦးရစ်သရဖူကိုအမွေခံတို့ကအမွေဆက်ခံသောအညီ overကရာဇ်၏ကလေးများသည်အမျိုးသမီးများထက်အမျိုးသားများဖြစ်သည်။
အငယ်ကျော်အကြီးအထံမှမောင်နှမအကြား; နှင့်အစားထိုးခြင်းဖြင့်ဖရက်ဒရစ် III ၏ဝေးလံခေါင်ဖျားသားစဉ်မြေးဆက်အငယ်တန်းအကိုင်းအခက်အကြီးတန်းဌာနခွဲများ။
မိန်းမမျိုးဆက်မှ အထီးလိုင်း တွင်မွေးဖွားအရည်အချင်းပြည့်မီရှင်သန်အထီးမင်းဆက်များမရှိလျှင်ဖြစ်ရပ်အတွက်ရာဇပလ္လင်အမွေဆက်ခံဖို့အရည်အချင်းပြည့်မီခဲ့ကြသည်။
အဆိုပါကဲ့သို့ duchies, Holstein နှင့် Lauenburg ဘုရင် Duke အဖြစ်အုပ်ချုပ်ရှိရာဤမြေများဖို့လိုက်နာ Salic ဥပဒ (သာအထီး ducal ရာဇပလ္လင်ကိုအမွေခံရနိုင်ကြောင်းအဓိပ္ပာယ်) နှင့်နှစ်ဦးနှစ်ဖက်အပြန်အလှန်သဘောတူညီချက်အားဖြင့်အပြီးအပိုင် conjoined ခဲ့ကြသည်။
၏ duchies Schleswig (ကဒိန်းမတ် fief ), Holstein နှင့် Lauenburg (ဂျာမန် fiefs) တွင်လာရောက်ပူးပေါင်းခဲ့ကြ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြည်ထောင်စု ဒိန်းမတ်၏သရဖူနှင့်အတူ။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှဖရက်ဒရစ် ၇ သည်ကလေးမရှိသောကြောင့်မင်းဆက်သည်အပြောင်းအလဲတစ်ခုဖြစ်လာပြီးတစ်ချိန်တည်းတွင်ဘုရင်ခံများနှင့်အခြားတစ်ဘက်မှဒိန်းမတ်တို့၏ဆက်ခံမှုလမ်းကြောင်းများကြောင့်ဤခြားနားချက်သည်ပြproblemsနာများဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဆိုလိုသည်မှာဒိန်းမတ်ဘုရင်သစ်သည် Schleswig ၏ Duke သို့မဟုတ် Holstein of Duke လည်းမဖြစ်နိုင်ပါ။
Elbe duchies များသည် Danish Crown နှင့်ဆက်လက်စွဲစွဲမြဲမြဲရှိစေရန် duchies နှင့်ဆက်ခံမည့်မျဉ်း ကို ၁၈၅၂ လန်ဒန် protocol တွင် Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg of Prince Christian ကို အမွေဆက်ခံသူ အသစ်အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။
သူသည်တင်းကြပ်စွာအမွေခံမဟုတ်ဘဲဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှသရဖူကိုလည်းကောင်း၊ Schleswig, Holstein နှင့် Lauenburg မှ Duke of primogeniture ကိုလည်းကောင်းအမွေခံခဲ့သည်။
မူလက, ဒိနျးမတျဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခရစ်ယာန်အဲလ်ဘရက်ခ် Bluhme လွတ်လပ်သောမျိုးရိုးလိုက်အခြေခံမူကိုစောင့်ရှောက်ရန်လိုခဲ့ပေမယ့်အဆုံး၌အစိုးရယူနီဖောင်းအပေါ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည် agnatic primogeniture လွှတ်တော်ကလက်ခံခဲ့သည့်။
ဤအစဉ်အဆက်ဆက်ခံနိုင်မှုသည်နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကျော်ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် Salic ဥပဒေကို အမျိုးသားများ ဦး စားပေး primogeniture အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်ရာဇ ၀ င်ရာဇဝင် ကို အစဉ်အဆက်အရိပ်အ ပြောင်းအဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မင်းသား Vincent မွေးဖွားခြင်းမရှိသေးသည့်အတွက်၎င်းသည်ထိုစဉ်ကဆက်ခံမည့်လမ်းကြောင်းအပေါ်ချက်ချင်းပြောင်းလဲခြင်းမရှိခဲ့ပါ။
ဆက်ခံများ၏လိုင်းမှာ သရဖူဖရက်ဒရစ် မင်းသားခရစ်ယာန် မင်းသမီး Isabella မင်းသား Vincent မင်းသမီးဂျိုးဇက်လင် မင်းသား Joachim Prince Nikolai မင်းသားဖေလဇ်မင်း မင်းသား Henrik မင်းသမီး Athena မင်းသမီး Benedikte ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဒိန်းမတ် ယဉ်ကျေးမှု။
တင်းနင် () သည် ၁၉၉၀-ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် တရုတ်အမျိုးသမီး စားပွဲတင်တင်းနစ် ကစားသမားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
သူမသည် ၂၀၁၁-ခုနှစ် ကမ္ဘာ့စားပွဲတင်တင်းနစ်ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ချင်းပြိုင်ပွဲ၌ ရွှေတံဆိပ် ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါ ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲကို ၂၀၁၅-ခုနှစ်တွင် Liu Shiwenကို ၄-၃ ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် ရရှိခဲ့ပြန်သည်။
တတိယအကြိမ် ကမ္ဘာ့စားပွဲတင်တင်းနစ်ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲ ရွှေတံဆိပ်ကို ၂၀၁၇-ခုနှစ်တွင် Zhu Yulingကို ၄-၂ ဖြင့် နိုင်ပြီး ရရှိခဲ့သည်။
သူမသည် ၂၀၁၆-ခုနှစ်တွင် နွေရာသီအိုလံပစ်တွင် အမျိုးသမီးစားပွဲတင်တင်းနစ်တစ်ဦးချင်း ပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ကို ဆွတ်ခူးခဲ့ပြီး၊ စားပွဲတင်တင်းနစ် တံခွန်စိုက်ဆုရှင် (Grand Slam)တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၎င်းမတိုင်မီ ၂၀၁၂-ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးချင်းပြိုင်ပွဲ၌ ငွေတံဆိပ်ကိုသာ ရရှိခဲ့သည်။
သူမသည် ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၆-ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း အသင်းလိုက်အနေဖြင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
thumb|၂၀၁၆-ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် တင်းနင်ကစားနေပုံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ စားပွဲတင်တင်းနစ်ကစားသမားများ။
ဂါယာလေဆိပ် (ဗုဒ္ဓဂါယာလေဆိပ်ဟုလည်း သိကြ) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၊ ဂါယာတွင် တည်ရှိသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လေဆိပ်သည် ဂါယာ၏ အနောက်တောက်ဘက် ၁၂ ကီလိုမီတာအကွာ၊ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓဂါယာကျောင်းတော်ရာမြို့၏ ၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
လေဆိပ်သည် ဂျပန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ဗီယက်နမ်၊ ဘူတန်၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းတို့မှ ဘုရားဖူးလေယာဉ်များနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဘုရားဖူးလာရောက်ကြသည့် လေယာဉ်များအား လက်ခံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် လေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တိုးချဲ့ခြင်း လေဆိပ်၏ ပြေးလမ်းကို တိုးချဲ့ရန်အတွက် ရွာလေးရွာမှ မြေဧက ၁၀၀ ကို သိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက်တွင် နောက်ထပ်တစ်ဖန် ဧက ၁၀၀ ကို သိမ်းယူခဲ့ပြန်သေးသည်။
အိန္ဒိယလေဆိပ်အာဏာပိုင် (AAI) သည် လေဆိပ်အား ကာလကတ္တားလေဆိပ်အတွက် အရေးပေါ်အသုံးပြုရန်လေဆိပ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး K C Venugopal ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ Rajya Sabha တွင် အိန္ဒိယလေဆိပ်အာဏာပိုင် (AAI) က ဗီဟာပြည်နယ်အစိုးရအား လေဆိပ်တိုးချဲ့ရန်အတွက် နောက်ထပ် ဧက ၂၀၀ ဝန်းကျင်ကို ရယူမည်ဖြစ်ကြောင်း မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်ကို အသိပေးခဲ့သည်။
အကျဉ်းချုပ် ဂါယာလေဆိပ်သည် မြေဧက ၉၅၄ ဧကပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြေဧက ၁၀၀ သည် သိမ်းယူထားသည်ဖြစ်ပြီး အခြားဧက ၁၀၀ သည်လည်း ရွာလေးရွာမှ မြေများဖြစ်ကာ လေယာဉ်ပြေးလမ်းတိုးချဲ့ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။
လေဆိပ်အဆောက်အဦသည် ၇၅၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိပြီး ခရီးသည် အဝင် ၂၅၀ ဦး၊ အထွက် ၂၅၀ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။
ဤလေဆိပ်သည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည် ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ မြန်မာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား စသည့်နိင်ငံများမှ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားဖူးခရီးသည်များသည် လေဆိပ်မှတစ်ဆင့် ဘုရားဖူးလာရောက်ကြသည်။
လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ဆိုက်ရောက်ရာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း။
မွန်ဂို ( မွန်ဂိုချူး) သည် အရှေ့အာရှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး မွန်ဂိုလီးယား နှင့် တရုတ်၏ အတွင်းပိုင်းမွန်ဂိုလီးယားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့တွင် အဓိကနေထိုင်ပါသည်။
၎င်းတို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်းပြည်ပ၌ (ဥပမာ စင်းကျန်းပြည်နယ် )၊ ရုရှားတို့တွင်လည်းတိုင်းရင်သားလူမျိုးစုငယ်အနေဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။
Buryat နှင့် Kalmyk ခွဲများမှ မွန်ဂိုလူမျိုးများ သည် ရုရှားဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ Buryatia နှင့် Kalmykia တွင်နေထိုင်ကြသည်။
တစ်ခေတ်က ဝင့်ကြွားနိုင်ခဲ့သော အာရှအလယ်ပိုင်းသားများ အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်း၌ နေထိုင်သော မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် မြင်းစီးအတတ်၌ ကျင်လည်၍ အတိုက်အခိုက်၌ ဝါသနာပါသူများလည်း ဖြစ်၏။
တစ်ဆယ့်သုံး ရာစုနှစ်တွင် မွန်ဂိုစစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အံ့ချီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရလောက်အောင် အာရှတိုက် တစ်တိုက်လုံးနီးပါးမျှနှင့် ဥရောပတိုက်သို့ ချီတက် တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မွန်ဂိုလူမျိုးတို့သည် အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်း၌ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများဖြစ်ကြ၏။
သိုး၊ ဆိတ်၊ နွား၊ မြင်းပု၊ ကုလားအုပ်များကို ထိန်းကျောင်းကာ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာသို့ အပြောင်းပြောင်း အလည်လည် သွားလာနေထိုင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။
မြင်းစီးအတတ်၌ အထူးကျင်လည်၍ အတိုက်အခိုက် ဘက်၌ ဝါသနာပါသူများလည်း ဖြစ်၏။
၁၃ ရာစုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ မွန်ဂိုစစ်ခေါင်းဆောင်များသည် အာရှတိုက် တစ်တိုက် လုံးနီးပါးမျှနှင့် ဥရောပတိုက်သို့ပင် ချီတက်တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အံ့ချီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ရလေသည်။
ယခုအခါတွင်မူကား မွန်ဂိုတို့သည် မူလကအတိုင်း မထင်မရှားပင် သိုးဆိတ်ကျောင်း၍ လှည့်လည် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။
မွန်ဂိုတို့သည် ဦးစွာ၌ တရုတ်မင်းများ၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် နေထိုင်ကြ၏။
သို့ရာတွင် ၁၃ ရာစု နှစ်ဦးပိုင်း၌ မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန်(ခရစ် ၁၁၆၂-၁၂၂၇) ခေါင်းဆောင်သော မွန်ဂိုတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တာကီစတန်ပြည်၊ ပါးရှားပြည်(အီရန်)နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနယ်များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ မွန်ဂိုနိုင်ငံကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။
ဂျင်ဂစ်ခန်၏မြေး ကူဗလိုင်ခန်(ခရစ် ၁၂၁၆-၁၂၉၄)သည် လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ ဘိုးတော် ဂျင်ဂစ်ခန် ၏ ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ဆွန်ဘုရင်တို့ ပိုင်နယ်ဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကို တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။
မြို့တော်ကို ကယ်ရာကိုးရမ်းမှ တရုတ်နိုင်ငံ တံတိုင်းကြီး အတွင်းရှိ ယခု ပီကင်းမြို့နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်၊ တရုတ်နိုင်ငံ တစ်ခုလုံးကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ယွန်မင်း ဆက်ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သော မင်းလည်းဖြစ်သည်။
ကူဗလိုင်ခန်၏ နိုင်ငံတော်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာမှ အနောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်နက်ကျော်သည်အထိ ကျယ်ပြန့်လေသည်။
နရသီဟတေ့မင်း လက်ထက်တွင် ကူဗလိုင်ခန်၏ စစ်တပ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ခန်မင်းကြီး ထံတွင် အမှုထမ်းဘူးသူ ဗင်းနစ်မြို့သား မာကိုပိုလိုမှ တဆင့် ဥရောပတိုက်သားတို့သည် မွန်ဂိုဘုရင်တို့ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားပုံကို ပထမဦးဆုံး ကြားသိကြသည်။
ကူဗလိုင်ခန်သည် စိတ်သဘောထား မြင့်မြတ်၏။
အနုသုခမပညာရပ်များကိုလည်းအားပေး၏။
ပညာသည်များသည်လည်း ချီးမြှောက်၏။
တစ်ဆယ့်လေးရာစုနှစ်တွင် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော တမာလိန်းအမည်ရှိ မွန်ဂိုဘုရင်သည် ပါးရှား(အီရန်)၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်င၊ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား(အီရတ်)၊ အာရှမိုင်းနားတို့ကို အောင်မြင်သည်။
၁၄ဝ၅ ခုနှစ်တွင် တမာလိန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မွန်ဂိုနိုင်ငံကြီးသည် ယိုယွင်းလာလေသည်။
နောင်နှစ်ပေါင်း တစ်ရာခန့်ကြာသော အခါ တမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ထဲမှ ဗာဗာ (ခရစ် ၁၄၈၃- ၁၅၃ဝ)ဆိုသူ မွန်ဂိုဘုင်တစ်ပါးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူပြီးလျှင် မွန်ဂို၊ သို့မဟုတ် မဂိုအင် ပိုင်ယာကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။
ဗာဗာ၏ မြေးတော် အက္ကဗာဘုရင်သည် မဂိုဘုရင်များတွင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ခရစ် ၁၅၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၆ဝ၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးသည်။
အက္ကဗာဘုရင်သည် စစ်မှုရေးရာ၌ ထူးချွန်သည့်နည်းတူ အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌လည်း ကျွမ်းကျင်၏။
ကိုယ်တိုင်က အစ္စလမ် အယူဝါဒီဖြစ်သော်လည်း ဟိန္ဒူ များကို အုပ်ချုပ်ရေးဌာန အသီးသီးတို့၌ ခန့်ထားသည်။
ထိုသို့ အားဖြင့် အယူဝါဒရေးကြောင့် မညီမညွတ်ဖြစ်နေသော အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တစည်းတလုံးတည်းဖြစ်စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အက္ကဗာလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ခဲ့၏။
အက္ကဗာဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ထီးနန်းကို ဆက်ခံကြသော မဂိုဘုရင်များအနက် မြေးတော် ဩော်ရင်ဇစ်ဘုရင်သည် မဂိုအင်ပိုင်ယာကို ချဲ့ထွင်ခဲ့၏။
သို့ရာတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌ လိမ္မာပါးနပ်မှုမရှိသဖြင့် မဂို အင်ပိုင်ယာမှ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်ရလေသည်။
ဩော်ရင်ဇစ်ဘုရင် ကွယ်လွန်သည့် ၁၇ဝ၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့ စိုးပိုင်ခဲ့သော အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်လေတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ။
မွန်ဂို [မှတ်ချက် ၁] သည် မွန်ဂိုလီးယား ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားမိသားစုတွင် လူပြောအများ ဆုံးနှင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။
မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားပြောသူ ၅.၂ သန်းရှိသည်။
မွန်ဂိုလူမျိုးများ နှင့် မွန်ဂိုနွယ်တိုင်းရင်းသားအများစုသည် တရုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ီအတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် မွန်ဂိုပြည်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်တ်။
Estimate from Svantesson et al. 2005: 141. မွန်ဂိုလီးယားမှာ Khalkha စကား သည်လက်ရှိတွင်နှစ်ဦးစလုံး၌ရေးထားလျက်ရှိ၏, Cyrillic နှင့် ရိုးရာလီး script ကို (နှင့်ထဲမှာအချိန်များတွင် လက်တင် များအတွက် လူမှုရေးကွန်ရက် အတွင်းမွန်ဂိုလီးယားအတွက်ဘာသာစကားကိုစဉ်), မြင်သာထင်သာဖြစ်သည် စကား ထက်ပိုသောကွဲပြားခြားနားခြင်းနှင့်အစဉ်အလာလီးဇာတ်ညွှန်း၌ရေးထားလျက်ရှိ၏ဖြစ်ပါတယ်။
ခွဲခြားခြင်းနှင့်တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ left|thumb| မွန်ဂိုလစ်ဘာသာစကားမိသားစုမှ ခေတ်သစ်မွန်ဂိုလစ် ဘာသာစကား၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာပုံအဆင့်ဆင့် ကိုးကား Category:မွန်ဂိုးလီးယားဘာသာစကား Category:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
ဟွန်ဆန် (; ; ၅ ဩဂုတ် ၁၉၅၂ မွေးဖွား) သည် ခမာ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် (၃၈)နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ကမ္ဘောဒီးယား၏ သက်တမ်းအကြာဆုံး နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအကြာဆုံး နိုင်ငံခေါင်းဆောင်စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။
သူ၏ ဘွဲ့နာမည် အပြည်အစုံမှာ Samdech Akka Moha Sena Padei Techo - ဆာမ်ဒေ့အဂ္ဂမဟာသေနာပတိတေဇော ဟွန်ဆန် ဖြစ်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် သူ၏ သား ဟွန်မာနက် (Hun Manet) အား ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးနောက် ဟွန်ဆန် (Hun Sen) က ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ တရားဝင် နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
သူသည် ပါတီခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပေါ် ဆက်လက်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိနေစေခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၅၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
thumb|သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်တို့၏ ဓာတ်တော်များကို ပထမဆုံး တွေ့ရှိခဲ့သည့် ဆန်ချီစေတီတော် အမှတ်(၃) သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်တို့၏ ဓာတ်တော်များ ဆိုသည်မှာ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ လက်ယာတော်ရံ သျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် လက်ဝဲတော်ရံ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့၏ မီးသင်္ဂြိုဟ်၍ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို ဆိုလိုသည်။
အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့သည် ကလေးဘဝကတည်းကပင် သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
သူတို့နှစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင်ပင် ရဟန်းဝတ်ခဲ့ကြဟာ အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာ ဖြစ်သွားကြသူများ ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓသည် သူတို့နှစ်ဦးအား သူ၏ လက်ယာရံ အဂ္ဂသာဝကနှင့် လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝက အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။
ဤသာဝကနှစ်ဦး မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ လအနည်းငယ်၌ပင် ရှေးခေတ်အိန္ဒိမြို့တော် ရာဇဂြိုဟ် (ပါဠိ: ရာဇဂဟ)တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူခဲ့ကြပြီး မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။
ဗုဒ္ဓစာပေများအရ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို ထိုအချိန်အကာလ ထင်ရှားသည့် စေတီပုထိုးများတွင် ဌာပနာခဲ့ကြသည်ဟု ပါရှိသည်။
အသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော်များကို ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် ဌာပနာခဲ့ကာ အသျှင်မောဂ္ဂလာန်၏ ဓာတ်တော်များကိုမူ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် ဌာပနာခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၉၉ ခုနှစ် လက်ရှိကာလမဟုတ်သည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အစီရင်ခံမှုများတွင် ဤအချက်ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိမှုများ၌မူ ဌာပနာများကို အခြားသောနေရာများတွင် လုပ်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် ဗိုလ်ချုပ် Alexander Cunningham နှင့် ကပ္ပတိန် Fredrick Maisey တို့သည် ဓာတ်တော်များသည် အိန္ဒိယမြို့တော်များဖြစ်သည့် ဆန်ချီနှင့် Satdhara ရှိ စေတီတော်များကို တူးဖော်ရာမှ ဓာတ်တော်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ပညာရှင်များက ဓာတ်တော်များကို သာဝကတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ရာဇဂြိုဟ် ရှိ စေတီတော်များတွင် ဌာပနာခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုဓာတ်တော်များကို နောက်ပိုင်း အသောကဘုရင်ကဲ့သို့သော အိန္ဒိယဘုရင်တို့သည် ပြန်လည်ကာ ဖြန့်ဝေခဲ့ကြသည်ဟု ပညာရှင်တို့က မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။
ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် Satdhara ရှိ ဓာတ်တော်များကို လန်ဒန်မြို့၊ ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲလဘတ်ပြတိုက်သို့ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ဆန်ချီရှိ ဓာတ်တော်များမှာမူ သင်္ဘောဖြင့် သယ်ဆောင်ရာတွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ရပြီး ဓာတ်တော်များအစား သဲများသာကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနိုးကြားတက်ကြွမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက်တွင် မဟာဗာဓိအဖွဲ့ကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းများသည် ဗြိတိသျှအစိုးရအား ဓာတ်တော်များကို အာရှတိုက်သို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။
ဤသို့ သင့်တင့်လျှောက်ပတ်သည့် တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် လက်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဓာတ်တော်များကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ထိုဓာတ်တော်များကို ကိုလမ်ဘိုပြတိုက်တွင် နှစ်နှစ်နီးပါး ပြသထားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အာရှတိုက်တစ်ဝှမ်းသို့ လှည့်လည်ကာ အပူဇော်ခံခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ဝေစုခွဲကာ ဓာတ်တော်များကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကမ္ဘာအေးစေတီ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလမ်ဘိုမြို့ရှိ မဟာဗောဓိအဖွဲ့ဘုရားနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆန်ချီရှိ Chethiyagiri ဝိဟာရတို့တွင် ဌာပနာခဲ့သည်။
263x263px သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန် alt=|184x184px အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ယာရံအဂ္ဂသာဝကနှင့် လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝကတို့ ဖြစ်သည်။
အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် ပညာအရာတွင် ထူးချွန်ပြီး အသျှင်မောဂ္ဂလန်သည် တန်ခိုးအရာတွင် ထူးချွန်သည်။
ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် သူတို့နှစ်ဦးသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက သူငယ်ချင်းနှစ်ဦး ဖြစ်ကြပြီး လူငယ်ကဘဝတွင် သူတို့သည် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ရှာဖွေခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။
မတူညီသည့် ဆရာကြီးများထံတါင် စစ်မှန်သည့်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ရှာခဲ့ကြရာမှ သူတို့နှစ်ဦးသည် ဗုဒ္ဓနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် သူတို့နှစ်ဦးသည် ရဟန်းဖြစ်ခဲ့ကြပြီး မြတ်စွာဘုရားသည် သူတို့နှစ်ဦးအား လက်ယာရံနှင့် လက်ဝဲရံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ လအနည်းငယ် မတိုင်မီကပင် နှစ်ဦးစလုံး ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည်။
အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် ရာဇဂြိုဟ် ရှိသူ၏ သူ၏အိမ်တွင်ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည်။
အသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့်ဖြစ်သူ စုန္ဒမထေရ် ယသည် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဓာတ်တော်များကို သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဇေတဝန်ကျောင်းရှိ စေတီတစ်ခုတွင် ဌာပနာခဲ့သည်။
အသျှင်မောဂ္ဂလန်သည် ရာဇဂြိုဟ် အနီးရှိ ဂူတစ်ခုတွင် လူဆိုးတစ်စု၏ လက်ချက်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့ရသည်။
ဗုဒ္ဓစာပေများအရ အသျှင်မောဂ္ဂလန်၏ ဓာတ်တော်များကို ရာဇဂြိုဟ် ရှိ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် စေတီတည်ကာ ဌာပနာခဲ့သည်။
ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက်တွင် အသောကဘုရင်သည် ဓာတ်တော်များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မတ္တရာမြို့ (သို့) မထူရမြို့ (Mathura) မြို့တွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်ဟု ရွှမ်ကျန့် (Xuanzang - ထန်ခေတ် အနောက်ဘက်သို့(မဇ္ဇိမဒေသ) ခရီးသွားခဲ့သော ဆရာတော်) က ပြောကြားခဲ့သည်။
ပျောက်ဆုံးဓာတ်တော်များကို တူးဖော်ခြင်း ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာမဟုတ်သည်များတွင် ဗုဒ္ဓစာပေများနှင့် တရုတ်ဘုရားဖူးများ ဖော်ပြခဲ့သည့် နေရာများတွင် ဓာတ်တော်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉ ရာစုတို့က ဗြိတိသျှတို့သည် ထိုသက်ဆိုင်ရာနေရာများနှင့် အခြားသောနေရာများကို ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဆန်ချီရှိ ဓာတ်တော်များ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူးကြီး အလက်ဇန်းဒါး ကာနင်ငန် (Alexander Cunningham) နှင့် ကပ္ပတိန် ဖရက်ဒရစ် မေစီ တို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်၊ ဘိုပါးမြို့တော် အနီးရှိ ဆန်ချီရှိ နေရာတစ်ခုကို ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနေရာသည် ဘီစီ သုံးရာစုရှိ ဗုဒ္ဓစေတီများစွာတည်ရှိသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
စေတီများကို တူးဖော်မှုများပြုလုပ်ခြင်းသည် ဆာ တောမတ်စ် ဟားဘာ့တ် မဒ်ဒေါ့ (Sir Thomas Herbert Maddock) လက်ထက်မှ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ဆာ တောမတ်စ်သည် စေတီတော်များ၏ အပြင်ဘက်ကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း အတွင်းပိုင်းကို မရောက်နိုင်ဘဲ ရှိနေခဲ့သည်။
ကာနင်ငန် နှင့် မေစီတို့သည် စေတီတော်များကို အလယ်ခေါင်မှ ထောင့်မှန်ကျတူးဖော်ခြင်းဖြင့် ဆန်ချီရှိ စေတီတော်များစွာကို အောင်မြင်စွာ တူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း၌ ထိုနှစ်ဦးသည် စေတီတော်အမှတ် (၃) ကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါတွင် နဂိုအတိုင်းမပျက်မစီးဘဲ ရှိနေသည့် အခန်းတွင် သဲကျောက်သေတ္တာနှစ်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သေတ္တာတစ်ခုချင်းစီတွင် ကံ့ကူဆံကြုတ်တစ်ခုစီရှိကြပြီး ထိုအထဲတွင် လူသားအရိုးအပိုင်းအစများကို တွေ့ခဲ့ကြသည်။
သေတ္တာများ၏ နှုတ်ခမ်းတွင် ဗြဟ္မီဘာသာစကားဖြင့် ရေးထွင်းပြီး စာများရေးထိုးထားသည်။
မြောက်ဘက်သေတ္တာရှိ နှုတ်ခမ်းတွင် “မဟာမောဂ္ဂလန်” (မဟာမောဂ္ဂလန်၏ ဓာတ်တော်ဟု ဆိုလိုသည်) ဟု ရေးထွင်းထားပြီး တောင်ဘက်ရှိ သေတ္တာတွင် “သာရိပုတ္တရာ” (သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော် ဟု ဆိုလိုသည်) ဟု ရေးထွင်းထားသည်။
ထိုကြောင့် ထိုအရိုးဓာတ်တော်အပိုင်းအစများသည် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့၏ ဓာတ်တော်များဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။
ဓာတ်တော်သေတ္တာများ ဆက်စပ်ကာတည်ရှိနေသည်မှာလည်း ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်။
၎င်းကို Cunningham က အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည် - –Sariputra and Mahamoggallana were the principal followers of the Buddha, and were usually styled his right and left hand disciples. Their ashes thus preserved after death the same positions to the right and left of Buddha which they had themselves occupied in life. — ’ Alexander Cunningham, The Bhilsa Topes –(ရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် ရှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် ဗုဒ္ဓ၏ အဂ္ဂသာဝကကြီးများဖြစ်သည့်အပြင် လက်ယာ၊ လက်ဝဲရံများလည်း ဖြစ်ကြပေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ၎င်းတို့၏ အရိုးပြာ (ဓာတ်တော်) များကို ၎င်းတို့ အသက်ရှိစဉ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော လက်ယာ၊ လက်ဝဲ ရာထူးအတိုင်း ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ထိုပုံစံ (လက်ယာ/ဝဲ) ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့သည်။
) — အလက်ဇန်းဒါး ကာနင်ငန်သည် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့၏ ဓာတ်တော်များကို ရှာဖွရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကာနင်ငန်က ရှေးခေတ်ကာလ အိန္ဒိယလူမျိုးတို့သည် အရှ့ဘက်ကို မျက်နှာမူကာ ထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
မျက်နှာမူရာ အရှေ့ဘက်ကို (ပရ-para) ၊လက်ယာဘက် တောင်ဘက်ကို (ဒက္ခိဏ-dakshina)၊ လက်ဝဲဘက် မြောက်ဘက်ကို (ဝါမ-váma) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသဖြင့် သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော်ကြုတ်သည် တောင်ဘက်တွင် မောဂ္ဂလာန်၏ ဓာတ်တော်ကြုတ်သည် မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသည်ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ထိုင်နေလေ့ရှိပြီး အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့သည် လက်ယာရံနှင့် လက်ဝဲရံတို့ဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် ဓာတ်တော်များကို တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းပြခဲ့သည်။
Satdhara ရှိ ဓာတ်တော်များ ဗြိတိန်၌ ပြသထားသည်များ thumb|၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲဘတ်ပြတိုက်ကို သရုပ်ဖော်ထားပုံ၊ နောက်ပိုင်း၌ ဤပြတိုက်ကို South Kensington ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
|alt= အာရှတွင် လှည့်လည်ပူဇော်မှု thumb|ကိုလမ်ဘိုအမျိုးသားပြတိုက် (ကိုလမ်ဘိုပြတိုက်ဟုလည်း ခေါ်)၊ ဤပြတိုက်တွင် ဗြိတိသျှမှ ဓာတ်တော်များကို ပြန်လည်ပင့်ဆောင်လာပြီးနောက် နှစ်နှစ်နီးပါး ဓာတ်တော်များ စံပယ်တော်မူကြသည် ဗြိတိသျှမှ ဓာတ်တော်များ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်လာပြီးနောက်တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ၊ ကိုလမ်ဘိုပြတိုက် (ယခုအခေါ် - ကိုလမ်ဘိုအမျိုးသားပြတိုက်) တွင် ဓာတ်တော်များကို ထားရှိခဲ့သည်။
ပြတိုက်သို့ ဘာသာအမျိုးမျိုးမှ လာရောက်လည်ပတ်ကြည့်ရှုသူ လူဦးရေနှစ်သန်းခန့်ရှိခဲ့သည်။
ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲဘတ်ပြတိုက်တွင် မူရင်းဓာတ်တော်များကို အင်္ဂတေကြုတ်ထဲတွင် ထားရှိခဲ့၍ ပွားထားသည့် ကြုတ်များကိုသာ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးတန်းကော်မရှင်က မူရင်းဓာတ်တော်များကို ပို့ဆောင်ပေးပါရန် တောင်းဆိုခဲ့ရာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မူလဓာတ်တော်များကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ဓာတ်တော်များသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ကာလကတ္တားသို့ မပို့ဆောင်မီ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် နှစ်နှစ်နီးပါး စံပယ်တော်မူခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟာလာ နေရူး (Jawaharlal Nehru) က ဓာတ်တော်များကို လက်ခံရယူခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ မဟာဗောဓိအဖွဲ့အစည်းက တရားဝင်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။