kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် Hans Urs von Balthasar, Henri de Lubac နှင့် အခြား အထင်ကရ သီဩလော်ဂျီ ပညာရှင်များနှင့် အတူ Communio အမည်ရ သီဩလော်ဂျီ ဂျာနယ်အား ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သိုးထိန်းဆရာတော်နှင့် ကာဒီနယ်အမတ်ဖြစ်ခြင်း ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဆဋ္ဌမမြောက် ပေါလ် (Paul VI) က ဖာသာရ် ရက်ဇင်ဂါအား Munich and Freising သာသနာနယ်၏ ဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်ကြီး အဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။
ထိုနှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဆရာတော် သိက္ခာ ရယူခဲ့သည်။
ဖာသာရ် ရက်ဇင်ဂါသည် နှစ်ပေါင်း ၈၀ အတွင်း ဗာဗေးရီးယား ဂိုဏ်းချုပ် သာသနာနယ် အသိုင်းအဝန်းမှ ဆရာတော် သိက္ခာရခဲ့သော ပထမဆုံး Diocesan ရဟန်း တစ်ပါးလည်း ဖြစ်သည်။
သူ၏ သိုးထိန်းဆရာတော် ဆောင်ပုဒ်ကို “Cooperators of the Truth” - Cooperatores Veritatis (အမှန်တရား အတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သူများ) ဟူ၍ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဆောင်ပုဒ်ရွေးချယ်ခဲ့မှု အပေါ် ဘိရှော့ ရက်ဇင်ဂါက ရှင်းပြခဲ့ပါသည်။
“တစ်ဘက်မှာတော့ ကျွန်တော့်ရဲ့ တက္ကသိုလ် စာချဆရာ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုနဲ့ ဆရာတော် လုပ်ငန်း တာဝန်သစ် အကြား ချိတ်ဆက်မှုကို ကျွန်တော် သတိပြုမိခဲ့ပါတယ်။
တက္ကသိုလ်ဆရာနဲ့ ဘိရှော့ ဆရာတော် အကြား ချဉ်းကပ် ဆောင်ရွက်ပုံချင်း မတူညီပေမယ့်လည်း အမှန်တရားကို ရှာဖွေခြင်းနဲ့ အမှန်တရား အတွက် အစေခံခြင်း ဆိုတဲ့ သဘောတရားကတော့ တူညီနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်ပုဒ်ကို ကျွန်တော် ရွေးချယ်ရတဲ့ နောက်အကြောင်းရင်းကတော့ ယနေ့ခေတ်အခါမှာ အမှန်တရား ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ် ဆိုတာဟာ လူတွေ အတွက် နားလည်ဖို့ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမြတ်လွန်းတဲ့ အရာ အဖြစ် ပြောနေကြတာတွေလည်း တွေ့နေရတယ်၊ ဒါပေမယ့် အမှန်တရား ဆိုတာ ပျောက်ဆုံးသွားရင်တော့ အရာအားလုံးလည်း လိုက်ပါပြိုပျက်သွားမယ်လို့ ကျွန်တော် ယုံကြည်တဲ့ အတွက် ဒီဆောင်ပုဒ်ကို ရွေးချယ်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
” ဘိရှော့ရက်ဇင်ဂါ အဖြစ် ဆရာတော်သိက္ခာ ယူပြီး များမကြာမီ ရဟန်းမင်းကြီး ဆဋ္ဌမမြောက် ပေါလ် (Paul VI) က ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့၊ ကာဒီနယ်များ အစည်းအဝေး Consistory တွင် ဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော် ရက်ဇင်ဂါအား “Santa Maria Consolatrice al Tiburtino” ရဟန်းဘွဲ့ဖြင့် ကာဒီနယ် ပြုကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ရဟန်းမင်းကြီး ဆဋ္ဌမမြောက် ပေါလ် (Paul VI) ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နှင့် ၂၆ ရက်၌ ရဟန်းမင်းကြီး အသစ်ရွေးကောက်ခြင်း အခမ်းအနား Conclave တွင် ကာဒီနယ် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ခံရသော ရဟန်းမင်းကြီး ပထမမြောက် ယောဟန်ပေါလ်လူးသည် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား အီကွေတာနိုင်ငံ Guayaquil ဒေသတွင် စက်တင်ဘာလ ၁၆ မှ ၂၄ ရက် အတွင်း ကျင်းပသော တတိယ အကြိမ်မြောက် Mariological ကွန်ဂရက်တွင် ရဟန်းမင်းကြီး၏ အထူး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် ရဟန်းမင်းကြီး ပထမမြောက် ယောဟန် ပေါလ်လု ဆုံးပါးခဲ့ရာ အောက်တိုဘာလတွင် ကျင်းပသော ရဟန်းမင်းကြီး ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါ ပါဝင်ခဲ့ကာ ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက် ယောဟန်ပေါလ်လုအား တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် “ခေတ်သစ် ကမ္ဘာရှိ ခရစ်ယာန် မိသားစုများ၏ အခန်းကဏ္ဍ” အမည်ဖြင့် ကျင်းပသော ပဉ္စမမြောက် ဆရာတော်ကြီးများ အစည်းအဝေး (5th Ordinary General Assembly of the Synod of Bishops) ၌ ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် ရဟန်းမင်းကြီး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသလို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် “ယနေ့ခေတ် အသင်းတော်၏ မစ်ရှင် အတွင်း ကျေအေးသင့်မြတ်ခြင်းနှင့် ဒဏ်ဆပ်ဖြေခြင်း” အမည်ဖြင့် ကျင်းပသော (Sixth Ordinary General Assembly) ဆဋ္ဌမမြောက် အစည်းအဝေးတွင် ရဟန်းမင်းကြီး ကိုယ်စားလှယ် အစည်းအဝေး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသည်။
အသင်းတော် ဌာနရုံး အကြီးအကဲ Prefect ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက် ယောဟန်ပေါလ်လုသည် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါကို ယုံကြည်ခြင်း အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဌာနရုံး အဖွဲ့ အကြီးအကဲ (Prefect of the Congregation for the Doctrine of the Faith) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ကျမ်းစာတော်မြတ်ဆိုင်ရာ ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကော်မရှင်ရုံးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သီဩလော်ဂျီကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် Munich and Freising သာသနာနယ်၏ သိုးထိန်း လုပ်ငန်းတာဝန်များမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ရဟန်းမင်းကြီးသည် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား Order of Bishops တွင် Suburbicarian See of Velletri-Segni အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား ကက်သလစ် အသင်းတော်၏ သွန်သင်ချက်အား စနစ်တကျ ရေးသားပြုစုရန် ပြင်ဆင်ရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ (President of the Preparatory Commission for the Catechism of the Catholic Church) အဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့ကာ ၆ နှစ် အကြာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် ရဟန်းမင်းကြီး ဂျွန်ပေါလ် ၂ အား (New Catechism) သွန်သင်ချက် အသစ်အား ပြုစုတင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် (Order of Bishops) မှ ကာဒီနယ်များ၏ အဆိုပြုချက်ဖြင့် ရဟန်းမင်းကြီးသည် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား ကက်သလစ် ကာဒီနယ်ကြီးများ အစုအဖွဲ့၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (Vice-Dean of the College of Cardinals) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရဟန်းမင်းကြီး ဂျွန်ပေါလ် ၂ က သူ့အား ကာဒီနယ်ကြီးများအစုအဖွဲ့ (College of Cardinals)၏ ဥက္ကဋ္ဌ (Vice-Dean of the College of Cardinals) အဖြစ် ရွေးချယ်မှု အပေါ် အတည်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး Suburbicarian See of Ostia အရိုက်အရာအား ပေးခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အေဒီ ၁၂ ရာစု၌ ဂျာမနီ နိုင်ငံ၊ Paderborn သာသနာနယ် တည်ထောင်ခြင်း အထိမ်းအမှတ် ပွဲနေ့ အတွက် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား ရဟန်းမင်းကြီး၏ အထူး သံတမန် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ရောမ အုပ်ချုပ်ရေး ကူရီယာ အဖွဲ့တွင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် Council of the Secretariat of State for Relations with States; the Congregations for the Oriental Churches, Divine Worship and the Discipline of the Sacraments, Bishops, the Evangelization of Peoples, Catholic Education, Clergy and the Causes of the Saints; the Pontifical Councils for Promoting Christian Unity and Culture; the Supreme Tribunal of the Apostolic Signatura, and of the Pontifical Commissions for Latin America, “Ecclesia Dei”, the Authentic Interpretation of the Code of Canon Law, and the Revision of the Code of Canons of Oriental Churches တို့တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါအား ရဟန်းမင်းကြီး၏ သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် ပညာရှင် (Honorary Academic of the Pontifical Academy of Sciences) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။
စာပေပညာရှင် ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် စာအုပ်ပေါင်းများစွာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၎င်းစာအုပ်တို့မှ အထင်ကရ နာမည်ကျော် စာအုပ်အချို့ကို ဖော်ပြရလျှင် Introduction to Christianity - ခရစ်ယာန် ဘာသာတရား အဖွင့်မိတ်ဆက် စာအုပ်၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ယုံကြည်ရာ အချုပ် (Apostolic Creed) ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ပို့ချချက်များ စုစည်းမှု နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော Dogma and Preaching တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဗာဗေးရီးယား ကက်သလစ် အကယ်ဒမီကျောင်းတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သော “ကျွန်ုပ် အဘယ်ကြောင့် ကက်သလစ် အသင်းတော်တွင် ဆက်လက် ရှိနေသနည်း။
” (Why I am still in the Church) ဟူသည့် စာတမ်းသည် အလွန် နာမည်ကျော်ခဲ့ကာ ၎င်းစာတမ်းတွင် “ကက်သလစ် အသင်းတော် အတွင်း၌ တည်နေမှသာလျှင် ခရစ်ယာန် ဖြစ်နိုင်သည်၊ အသင်းတော် ပြင်ပတွင် ခရစ်ယာန် မဖြစ်နိုင်၊”ဟု ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
ရက်ဇင်ဂါသည် နှစ်ကာလကြာရှည်စွာ ရေးသားထုတ်ဝေမှုများ ပြုခဲ့ပြီး များစွာသော ပညာရှင်များ၊ အထူးသဖြင့် သီဩလော်ဂျီ ပညာအား လေးလေးနက်နက် လေ့လာကြသူများက သူ၏ ရေးသားချက်များကို အကိုးအကား တစ်ရပ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ရက်ဇင်ဂါ အစီရင်ခံစာ (The Ratzinger Report) အမည်ရ စာအုပ်နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် လောကဆား (Salt of the Earth) အမည်ရ စာအုပ်တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ၎င်းစာအုပ်များတွင် ခရစ်ယာန် ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အမေးအဖြေ အင်တာဗျူး လုပ်ထားသည့် ပုံစံဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကာဒီနယ် ရက်ဇင်ဂါသည် သူ၏ အသက် ၇၀ ပြည့် မွေးနေ့တွင် At the School of Truth အမည်ရ စာအုပ်အား ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ၎င်းတွင် သူ၏ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ရေးသားထုတ်ဝေမှုများ အပေါ် သဘောထား မှတ်ချက်ပေးထားသည့် စာရေးဆရာများ၏ ဆောင်းပါးများကို စုစည်းဖော်ပြထားသည်။
သူသည် များစွာသော ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့များလည်း လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံ၊ Minnesota ပြည်နယ်၊ College of St. Thomas ကောလိပ်၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပီရူးနိုင်ငံ Lima ကက်သလစ် တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ Eichstätt ကက်သလစ် တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပိုလန်နိုင်ငံ Lublin ကက်သလစ် တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ၊ Pamplona မြို့ရှိ Navarre တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့ရှိ LUMSA (Libera Università Maria Santissima Assunta) တက္ကသိုလ်၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ပိုလန်နိုင်ငံ Wrocław တက္ကသိုလ်၊ သီဩလော်ဂျီ ဌာန စသည့် တက္ကသိုလ် အသီးသီးမှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့အား လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
ရဟန်းမင်းကြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကာဒီနယ် ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါသည် ကက်သလစ်အမိအသင်းတော်၏ ၂၆၅ ပါးမြောက် ရဟန်းမင်းကြီး အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရကာ ဘက်နဒစ် အမည်ကို ယူခဲ့သဖြင့် ရဟန်းမင်းကြီး ၁၆ ဦးမြောက် ဘက်နဒစ် အဖြစ် အမည်တွင်သည်။
၁၇၃၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ခံရသော ရဟန်းမင်းကြီးတွင် အသက်အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သလို ၁၇၂၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကာလ အကြာရှည်ဆုံး ကာဒီနယ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ရဟန်းမင်းကြီး ဖြစ်လာသူ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခံရသည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရဟန္တာ တင်မြှောက်ရေး အတွက် ကာဒီနယ်ကြီးများ စုဝေး၍ မဲပေးရန် အစည်းအဝေး (Ordinary Public Consistory for the Vote on several Causes for Canonization) အချိန်အတွင်း ရှင်ပီတာ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်မှ နုတ်ထွက်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး ဖြစ်ကြောင်း ပုပ်ဘက်နဒစ်က ကြေညာပြောကြားခဲ့သည်။
“ဘုရားရှေ့၌ ကျွန်ုပ်၏ ဩတ္တပ္ပစိတ်အား ကြိမ်ဖန်များစွာ ဆန်းစစ်သုံးသပ်ပြီးနောက် အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသည့် အတွက် ကျွန်ုပ်၏ ခွန်အားသည် ရှင်ပီတာ၏ အမှုတော်အား လုံလောက်ထိရောက်စွာ ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ကြောင်း အသေအချာ နားလည်သိရှိလိုက်ရပါသည်။
ဝိညာဉ်ရေး သဘော သဘာဝ အရ အရေးပါလှသော ရှင်ပီတာ၏ အမှုတော်အား ထမ်းဆောင်ရာတွင် နှုတ်အား၊ စိတ်အား အရ သာမက ဆုတောင်းခြင်းနှင့် အတိဒုက္ခ ခံထမ်းခြင်းများ ပါဝင်ကြောင်းကို ကျွန်ုပ် ကောင်းစွာ နားလည်သိရှိပါသည်။
သို့သော် ရုတ်ချည်းပြောင်းလဲမှု အလွန်များပြားရုံမျှမက ယုံကြည်ခြင်း သက်တာနှင့် ဆက်စပ်၍ လေးနက်သည့် မေးခွန်းများဖြင့်လည်း လှုပ်ခတ်မှုများ ရှိလာသည့် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာကြီးတွင် စိန့်ပီတာ၏ သင်္ဘောအား စီမံအုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ဧဝံဂလိ သမ္မာတရားအား ဟောပြောကြေညာရန် အလို့ငှာ စိတ်ဓာတ် ခွန်အား၊ ကာယ ခွန်အားလည်း လိုအပ်လှပြီး ပြီးခဲ့သော လအနည်းငယ်အတွင်း ကျွန်ုပ်အား အပ်နှင်းထားသော ရှင်ပီတာ၏ အမှုတော်အား လုံလောက်စွာ ဖြည့်ဆည်းထမ်းဆောင်ရန် ကျွန်ုပ် မစွမ်းဆောင်နိုင်မှုကို အသိအမှတ် ပြုရသည့် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကျွန်ုပ်၏ ခွန်အားသည် ယိုယွင်းလာပါသည်။
ဤအကြောင်းရင်းကြောင့်၊ ဤလုပ်ရပ်၏ လေးနက်မှုကို ကောင်းစွာ သိရှိပြီး ကျွန်ုပ်သည် လွတ်လပ်မှု အပြည့်ဖြင့် ရှင်ပီတာ၏ အရိုက်အရာအား ဆက်ခံသူ၊ ရောမမြို့၏ ဆရာတော် အမှုတော်အား စွန့်လွှတ်ကြောင်း ကြေညာပါသည်။
” ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆ စိုးစံသော ကာလ အဆုံးသတ်ခဲ့ပါသည်။
ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆ သည် တာဝန်မှ အနားယူပြီးနောက် သူ ပျံလွန်တော်မူသည့် အချိန်အထိ ဗာတီကန်ရှိ အသင်းတော်၏ မိခင် အမည်ရ ရသေ့ကျောင်း (Mater Ecclesiae Monastery) တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၂၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ပုပ်ရဟန်းမင်းများ။
လွိုင် ကရးထုံ ( ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ တစ်ဝှမ်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ( လာအို၊ ရှမ်း၊ မွန်၊ တနင်္သာရီ၊ Kelantan, Kedah နှင့် ဆစ်ပဆောင်ပန္နား ) နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကျင်းပသည့် ထင်ရှားသည့် သယာမ် ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
ဤအမည်ကို "တောင်းကို​မြှုပ်ရန်" ဟု ပြန်ဆိုနိုင်ပြီး မြစ်ပေါ်တွင် ရေပေါ်မျောနေသောကရးထုံ (သို့) ရွှံ့ များဖြင့်အလှဆင်ထားသောတောင်းများကိုပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ထိုင်း ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ။
အမှတ်(၃၁၁)အမြောက်တပ်ရင်းသည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင်တည်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမြောက်တပ်ရင်းများ။
ရခိုင်ပြည်တွင် ချောင်းကမ်းဝဲယာများနှင့် ကျွန်းများပေါ်တွင် စိုက်ခင်းများစိုက်ပျိုးကြသည်။
ထိုကဲ့သို့စိုက်ခင်းများစိုက်သောကျွန်းများကို ကိုင်း ဟုခေါ်သည်။
ယင်း ကိုင်းများတွင် ငရုတ် ဖရဲ ပဲ ဖရုံ သခွား ခရမ်း အစရှိသည်များကိုနှစ်စဉ်စိုက်ပျိုးကြပြီး ထိုမှ ရသော အသီးအနှံများကို ကိုင်းသီးဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
ထိုကိုင်းများမှရသော ခရမ်းသီးများကို ထက်ခြမ်းခြမ်းပြီး တဖန် အစိတ်ငယ်လေးများအဖြစ်ထပ်မံစိတ်သည်။
အချို့ က အခြမ်းလိုက်အတိုင်း ဓားဖြင့် အစိတ်ငယ်ပြုသယောင်လုပ်သည်။
( ဆိုလိုသည်မှာ ဟိုဖက်ကို ပြတ်သွားအောင်စိတ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ အခြမ်းကို ဓားဖြင့် နောက်ထပ် သုံးပုံနှစ်ပုံခန့် လှီးပေးခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
) ထိုကဲ့သို့လှီးစိတ်ထားသော ကိုင်းခရမ်းသီးများဖြင့် ငါးခြောက်များကို (များသောအားဖြင့် ငါးသရွဲခြောက်၊ငါးနီတူခြောက်များ) ငရုတ်သီးစိမ်းမညက်တညက်ထောင်း၊ ငါးပိအနည်းငယ်နှင့် ရောချက်ခြင်းဖြစ်သည်။
အိုးချခါနီးတွင် နံနံပင် သို့မဟုတ် စမြိတ်ပင်များထည့်သည်။
ဤကရင်နှစ်သစ်ကူးကို မြန်မာနှစ်ရှိ လပြာသိုဆန်း ၁ရက်နေ့၌ ကျင်းပသည်။
အစိုးရရုံးပိတ်ရက် ဖြစ်သည်။
ကရင်ရိုးရာအရ နှစ်သစ်ကူး အခမ်းအနား ကျင်းပသည်။
ကျင်းပပုံ ကရင်နှစ်သစ်ကူး ကျင်းပရာ၌ ထူးခြားသည်မှာ ကရင်တောင်သူရုပ်ကြီး ပြုလုပ်ဖန်တီးခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်သစ်ကူး ကျင်းပခြင်းသည် ကောက်သစ်စားပွဲကျင်းပခြင်းကို နှီးနွယ်ဆက်စပ် ပတ်သက်ပြီး ကောက်နှံများစုပုံကာ အထွက်အနှံ ကောင်းစေရန် စောင့်ရှောက်တော်မူသော ​ဖိဖုယော် ခေါ် ပုန်းမကြည် အရှင်မကို ချီးမွမ်း ပြောဆိုကာ သီဆို ကခုန်ကြသည်။
တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဤပွဲတော်ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့က တာဝန်ယူ ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသား အချင်းချင်း ခင်မင်မှုတိုးပွားစေသည့် နေ့ထူးနေ့မြတ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဒေါက်တာဘမော်၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည် ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ (ကရင်အမျိုးသားနေ့)၊ ကရင်အမျိုးသားသီချင်း၊ ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ရရှိရေးအတွက် လက်မှတ်ရေးထိုးတောင်းဆိုခဲ့သော ကရင်အမျိုးသားအောက်လွှတ်တော် အမတ်များမှာ စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း (တောင်ငူ)၊ စောဆစ်ဒနီလူနီ (ပုသိမ်တောင်ပိုင်း)၊ မန်းဘခိုင် (ပုသိမ်မြောက်ပိုင်း)၊ စောဖေသာ (မြောင်းမြအနောက်)၊ မန်းကံအေး (မြောင်းမြအရှေ့)၊ စောမြတ်သိန်း (ဟင်္သာတ)၊ မန်းထွန်းခင် (မအူပင်မြောက်)၊ မန်းရွှေညွန့် (မအူပင်တောင်)၊ စောသာဒွေး (သထုံမြောက်)၊ ဦးလှဖေ (သထုံတောင်)၊ ဦးဖိုးမျှင် (ကျိုက္ခမီအရှေ့)၊ စောဖိုးချစ် (ကျိုက္ခမီအနောက်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပူးပေါင်းကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော ကရင်အမျိုးသား အထက်လွှတ်တော်အမတ်များမှာ စောစံစီဖိုး (တောင်ငူ)၊ မန်းရွှေဘ(တောင်ငူ) နှင့် ဆရာစံဘော် (တောင်ငူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကဏ္ဍ:ကရင်လူမျိုးစု ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ။
Ojiro ရှိ တဂျိမနွားအုပ်စု thumb|Yoshitaki ေရတံခွန် အိုဂျိရို (小代) သည် ခမိမြို့၊ မိခတခရိုင်၊ ဟယေားဂိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်း ဧရိယာအကျယ်အဝန်းသည် ၆၆.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။
၂၀၁၂ တွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၂၂၀၀ နေထိုင်ကြသည်။
အိုဂျိရိုသည် များသောအားဖြင့် တောင်ထူထပ်သည့် နေရာ ဖြစ်သည်။
ဝဂရူနွားအုပ်စု (Wagyu cattle)၏ မွေးရပ်ဒေသ ဖြစ်သည်။
အိုဂျိရိုအား ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အလှပဆုံးသော ရွာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်စေရန် စီစဉ်ထားသည်။
နှစ်ပတ်လည် ပွဲတော်များ ဖေဖော်ဝါရီ - မိခတကုန်းမြင့်နှင်းပွဲတော် မေ - Rhododendron ပန်းခြံပွဲတော် မေ - အိုဂျိရိုလွင်ပြင်ပွဲတော် ဇွန် - မိခတဇန်းခိုခုမာရသွန် ဩဂုတ် - ဖုရုဆတိုအိုဂျိရိုနွေရာသီပွဲတော် ဩဂုတ် - ဘွန်းအကများ စက်တင်ဘာ - အိုဂျိရိုအားကစားပွဲတော် အောက်တိုဘာ - ဆောင်းဦးပွဲတော် နိုဝင်ဘာ - "ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အလှပဆုံးရွာပွဲတော်" အိုဂျိရိုပွဲတော် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဘတ်စကား ဇန်းတန်ဘတ်စကားကုမ္ပဏီမှ ဆောင်ရွက်သည့် အခိအိုခလိုင်းသည် ယေားခဘူတာမှ ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
တစ်နာရီ ကြာမြင့်သည်။
အခအိဂဝရွာ (赤井川村 အခအိဂဝမုရ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ရှိရိဘဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျေးရွာရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၁၁၅၇ ဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ ၂၈၀.၁၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် တောင်များဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိလျက်ရှိပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် အပေါက်သဏ္ဌာန်တည်ရှိသည်။
Kiroro Resort ခိရိုရိုအပန်းဖြေနေရာသည် ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
Kiroro Resort တောင်များ - ယောအိချိတောင်၊ ပွန်ခုတိုတောင် မြစ်များ - ယောအိချိ၊ ရှိအိုအိဂဝ၊ အခအိဂဝ အနီးအနားရှိ မြို့နှင့် မြို့တော်များ Minami-ku, Sapporo Otaru Yoichi Niki Kutchan Kyōgoku သမိုင်း အမည်သည် အအိနုစကားလုံး "hure pet" မှ ဆင်းသက်လာသည်။
"အနီရောင်မြစ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၁၈၉၉ ခုနှစ် - အိုးအဲရွာ (ယခု နိခိမြို့) မှ ခွဲထွက်ကာ အအိဂဝရွာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၀၆ ခုနှစ် - အအိဂဝရွာသည် ဒုတိယအဆင့်ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် - ခိရိုရိုအပန်းဖြေနေရာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပညာရေး အခအိဂဝဂျူနီယာအထက်တန်းကျောင်း အခအိဂဝမူလတန်းကျောင်း မိယခိုမူလတန်းကျောင်း ကိုးကား။
လာအိုဘာသာစကား၊ ရံဖန်ရံခါ လာအိုရှန်း ဟု ရည်ညွှန်း (, 'လာအို' သို့မဟုတ် , 'လာအိုဘာသာစကား') သည် လာအိုလူမျိုးများ ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရာဒိုင်းဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လာအိုနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သလို ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း အီဆန်ဘာသာစကားအနေဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
ခေတ်ပေါ်လာအိုဘာသာစကားတွင် ထိုင်းဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုအများအပြားရှိနေသည်။
နည်းပညာဝေါဟာရများအပါအဝင် နေ့စဉ်သုံး ဝေါဟာရများကို ထိုင်းဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက် မွေးစားအသုံးပြုသည်။
ဆုရုအိရွာ (鶴居村 ဆွတ်ရုအိမုရ) သည် ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ခုရှိရိုစီရင်စုခွဲတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၂၅၁၆ ဦး ရှိသည်။
ဧရိယာ ၅၇၁.၈၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။
သမိုင်း ကျေးရွာကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဖီးစနုလိုကမြို့ သို့မဟုတ် ဝိၑ္ဏုလောက မြို့(Phitsanulok၊ , ပါဠိ: ဝိဏှူလောက) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြို့ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက မြန်မာတို့က ပိဿလောက်မြို့ (ဗိဿနိုး+လောက) ဟု ခေါ်ကြသည်။
รายงานสถิติจำนวนประชากรและบ้าน ประจำปี พ.ศ. 2560 ท้องถิ่นเทศบาลนครพิษณุโลก ระบบสถิติทางการทะเบียน กรมการปกครอง ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
right| ရိုင်အေ့ဒ် ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းရှိမောင်းတော်ကြီး right|180x180px ရိုင်အေ့ဒ် ( ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိရိုင်အေ့ဒ်ပြည်နယ် ၏မြို့တော်သည် ( thesaban mueang ) ဖြစ်သည်။
ဤမြို့တွင် တမ်ဘွန် နိုင်မောင်း မီူယာင်ရိုအေ့ဒ် ခရိုင် တစ်ခွင်လုံးပါဝင်သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၄,၂၂၉ ဦး ရှိသည်။
ရိုအေ့ဒ်သည် ဘန်ကောက်မှ ၅၁၄ကီလိုမီတာ အကွာတွင်တည်ရှိသည်။
ပထဝီဝင် ရိုင်အေ့ဒ် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၄၉၀ပေ(မီတာ ၁၅၀)ရှိ​သည့် ကျယ်ပြန့်သောလွင်ပြင်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ရိုင်အေ့ဒ်တွင် အပူပိုင်းဆာဗားနားရာသီဥတုရှိသည် ( Köppenရာသီဥတုခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း Aw )။
ဆောင်းရာသီတွင် ခြောက်သွေ့ ပြီးအလွန်ပူနွေးသည်။
ဧပြီလအထိအပူချိန်မြင့်တက်ပြီးပျမ်းမျှအားဖြနေ့အပူချိန်သည် တွင်အများဆုံးရှိသည်။
မုတ်သုန် ရာသီသည်မေလမှအောက်တိုဘာလအထိဖြစ်ပြီးမိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပြီး နေ့အချိန်တွင် အေးသောအပူချိန်များရှိသော်လည်း ညပိုင်းတွင်ပြန်လည်ပူနွေးသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်း ၂၁၄ သည်မြောက်ဘက်ကို ကာလာသိန် သို့ ၎င်း၊ တောင်ဘက် ကသေ့ဒ်ဝိသိုင် ၊ သုရိန်နှင့် ပရးသတ် သို့ ဦးတည်သည်။
လမ်းကြောင်း ၂၀၄၄ သည်အရှေ့ဘက်ကို ဖုန် သုန်းသို့ ဦး တည်သည်။
လမ်းကြောင်း 23 ဆောင်မှအနောက်ဘက် မဟာ သရခံ နှင့် ဘန်ဖိုင် နှင့်အရှေ့ဘက် ယသောထော နှင့် ဥပလ်ရာချာဓာနီ။
လမ်းကြောင်း ၂၁၅ မှတောင်ဘက်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ နှင့် သုရိန် ပြည်နယ် နှင့်ထိစပ်နေသည်။
ရိုင်အေ့ဒ်အတွက် မြို့​တော်​ြေမာက်ဘက်ရိုအေ့ဒ် လေဆိပ်မှတာဝန်ယူ သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb|အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၏ ဂြိုဟ်တုမြင်ကွင်း အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ (, ) — formerly named Poltoratsk () သည် ဗဟိုအာရှဒေသရှိ ကာရာကွမ်း သဲကန္တာရ (Karakum Desert)နှင့် ကာပတ်ဒါ့ဂ်တောင်တန်း (Kopet Dag mountain range) တို့အကြားတွင် တည်ရှိပြီး တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် မြို့အား တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် တာ့မန် ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အက်ရှ်ဂါဘတ်ငလျင်ကြောင့် မြို့တော်ရှိ နေရာအတော်များများမှာ ပျက်ဆီးခဲ့ပြီး သမ္မတ ဆာပါမူရတ် နီယာဇော့ဗ်လက်ထက်တွင် မြို့တော်အား တဖန်ပြန်လည် မွမ်းမံခဲ့သည်။
အာမူးမြစ်မှ သွယ်ယူ၍ထားသော ကာရာကွမ်းတူးမြောင်းသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ မြို့တော်အား ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
အမည် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ကို တာ့ခ်မန်ဘာသာစကားဖြင့် Aşgabat ဟုခေါ်ပြီး (Russian: Ашхабад, ရောမအက္ခရာဖြင့်: Ashkhabad) ၁၉၂၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ ‌ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ပါရှန်းဘာသာအရ Ešq-ābād () ဖြစ်သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်အထိ မြို့တော်အမည်ကို ဒေသခံတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ပါဗယ် ဂီရာစီမာဗစ်ချ် ပိုးသာရာစကီး(Pavel Gerasimovich Poltoratskiy)အမည်ကို အစွဲပြု၍ ပိုးသာရာစ်ခ်မြို့ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ် ပါရှန်းဘာသာစကားအရဆိုလျှင် မြို့တော်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အချစ်မြို့" သို့မဟုတ် "သံယောဇဉ်မြို့"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ရှေးခေတ်အခေါ်အဝေါ်များမှတဆင့် အဆင့်ဆင့်ရွေ့လျားပြောင်းလဲခဲ့ကြဟန် ရှိသည်။
တာ့ခ်မန် သမိုင်းပညာရှင် Ovez Gundogdiyev အဆိုအရ ဤအမည်သည် ဘီစီ ၃ ရာစု ပါသီးယန်းခေတ် အင်ပါယာတည်ထောင်ခဲ့သူ ပထမ အာဆက်စီ(Arsaces I of Parthia)၏ အမည်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ပြီး ပါရှန်းဘာသာအရ Ashk-Abad ( Ashk/Arsaces ၏ မြို့) မှ အဆင့်ဆင့်ရွေ့လျားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်မည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။
သမိုင်း တည်ထောင်ခဲ့သည့် သက်တမ်းမကြာသေးသော အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် ၁၈၈၁ ခုနှစ်မှ ခံတပ်မြို့အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အနီးရှိ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာတစ်ခုကို အစွဲပြု၍ အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
(အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး)Pospelov, pp. 29–30 ပါသီးယန်း အင်ပါယာ၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်ဖြစ်သော နီဆာမြို့(Nisa)နှင့် မနီးမဝေးတွင် တည်ရှိပြီး ဘီစီ ၂ ရာစုတွင် ဝိုင်များထုတ်လုပ်ရာ နေရာအဖြစ် ညွှန်းဆိုကြသော ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် ငလျင်(၁၉၄၈ အက်ရှ်ဂါဘတ်ငလျင်၏ အစောပိုင်း နိမိတ်)ကြောင့် လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့သော ပိုးလမ်းမဟောင်းကြီးပေါ်ရှိ ကွန်ဂျကာလာ(Konjikala) နေရာတွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပိုးလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် မြေနေရာ အနေအထားကောင်းမွန်မှုကြောင့် ကွန်ဂျီကာလာကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ၁၃ ရာစု မွန်ဂိုတို့ မဖျက်ဆီးမီအထိ ၎င်း၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ ကျော်ဇောခဲ့လေသည်။
ထိုသို့ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉ ရာစု ရုရှားတို့ မသိမ်းပိုက်မီကာလအထိ ရွာငယ်လေးအဖြစ် ရှင်သန်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
Konjikala အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် Geok Tepe တိုက်ပွဲအပြီးမှ အက်ခါစာချုပ်(Akhal Treaty)အရ ပါရှန်းလက်အောက်မှ ရုရှားအင်ပါယာသို့ ပေးအပ်လိုက်ရသော မြို့ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့ လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော ပါရှားနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်ဖြစ်ရာ ရုရှားတို့အနေဖြင့် ဤဒေသအား တိုးတက်ခိုင်မာအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြရာ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ရှိရာမှ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ၁၉,၄၂၈ ဦးရှိလာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့အား ဥရောပဟန် အဆောက်အဦများ၊ ဆိုင်များနှင့် ဟိုတယ်များကြောင့် သာယာဖွယ်မြို့လေးအဖြစ် ဆိုကြသည်။
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော ဘဟာအီ ဝတ်ကျောင်းဆောင်ကို အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ငလျင်ကြောင့် ဆိုးရွားစွာ ပျက်ဆီးခဲ့ရပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်တော့ လုံးဝ ဖြိုဖျက်ခဲ့ရသည်။
တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဘဟာအီ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှု ကြီးမားခဲ့သည်။
ဗိသုကာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပထမဆုံးသော ဘဟာအီဘုရားရှိခိုးကျောင်း ပထမဆုံးသော ဘဟာအီဝတ်ပြုကျောင်း (၁၉၀၈ ခုနှစ်) အက်ရှ်ဂါဘတ်အား ရုရှားတို့အုပ်စိုးစဉ်က မြို့ရှိ ဘဟာအီကိုးကွယ်သူအရေအတွက်ဟာ ၁,၀၀၀ ကျော်လာခဲ့ပြီး ဘဟာအီအသိုက်အဝန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်ကျောင်းများ၊ ဆေးကုသခွင့်များနှင့် ဂူသင်္ချိုင်းများကိုပါ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဤအဖွဲ့အစည်းဟာ ပထမဆုံးသော ဘဟာအီဒေသ အုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့အစည်းထဲက တစ်ခုအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ထို့အဖွဲ့အစည်းမှ ပထမဆုံးသော ဘဟာအီ ဝတ်ပြုကျောင်းဆောင်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပါပြီး အာရဗီဘာသာဖြင့် mašriqu-l-'aḏkār () ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော ထိုဝတ်ပြုရာနေရာတွင် ဘာသာတရာအားလုံးသည် ဂိုဏ်ဂဏကန့်သတ်ချက်မရှိပဲ ဘုရားအား ဝတ်ပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ထိုအဆောက်အဦကို `Abdu'l-Bahá ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် အက်ရှ်ဂါဘတ်ရှိ ဘဟာအီသာသနာသမိုင်း ရေးသားသူ Ustad' Ali-Akbar Banna Yazdi မှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝတ်ပြုကျောင်းအား ဥယျာဉ်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး ဥယျာဉ်ထောင့် လေးခုတွင် အဆောက်အဦ ၄ ခုတည်ရှိရာ ၎င်းတို့မှ ကျောင်း၊ ခရီးသွာ ဘဟာအီတို့နားခိုရာ အဆောင်၊ ဆေးရုံငယ်နှင့် မာလီ နေထိုင်ရာ အဆောက်အဦတို့ဖြစ်သည်။
ဆိုဗီယက်တို့၏ ဘာသာတရားဆိုင်ရာ မူဝါဒအောက်တွင် ဘဟာအီဘာသာသည် တင်းကျပ်သော စည်းမျဉ်းဥပဒေတို့ကို လိုက်နာခဲ့ရပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ်ရောက်မှသာ ဖြေလျော့ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ငလျင်ဒဏ်ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရပြီး ဝတ်ပြုကျောင်းဆောင် အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခဲ့ရာ ၎င်းကို အနုပညာပြတိုက်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အပြီးတိုင် ဖြိုဖျက်ခဲ့ရသည်။
စီးပွားရေး သိပ္ပံနှင့် ပညာရေး ပထဝီဝင် အထင်ကရ နေရာများ အားကစား အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့ရှိ အဓိကအားကစားရုံများမှာ အိုလံပစ် အားကစားကွင်း၊ အက်ရှ်ဂါဘက် အားကစားကွင်း၊ အမျိုးသား အိုလံပစ် ရေခဲပြင်စကိတ်ကွင်း၊ ဆောင်းရာသီအားကစားကွန်ပလပ်စ်နှင့် အိုလံပစ်အဏ္ဏဝါအားကစားကွန်ပလပ်စ်တို့ ဖြစ်သည်။
အက်ရှ်ဂါဘတ်သည် ငါးကြိမ်မြောက် အာရှ မိုလုံလေလုံအားကစားနှင့် သိုင်းပြိုင်ပွဲ (Asian Indoor Games and Martial Arts)အတွက် အိမ်ရှင်အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရပြီး ဤသည်မှာ အာရှမိုလုံလေလုံအားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် ပထမဆုံးရွေးချယ်ခံရသော ဗဟိုအာရှဒေသမှ ပထမဆုံး မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြို့လယ်တောင်ပိုင်းတွင် အိုလံပစ်အားကစားကျေးရွာကို ဒေါ်လာ ၅ ဘီလီယံ အကုန်အကျခံပြီး တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည်. ၂၀၁၈ ခုနှစ် IWF World Weightlifting Championships ကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သေးသည်။
တာ့ခ်မင်နစ်စတန်နိုင်ငံ၏ ထိပ်ဆုံးလိဂ်တစ်ခုဖြစ်သော Ýokary Liga တွင် ပါဝင်သော ပရောဖက်ရှင်နယ် အားကစားကလပ်များဖြစ်သည့် Altyn Asyr၊ FC Ashgabat၊ HTTU Aşgabat နှင့် FC Hazyna တို့လည်း မြို့တွင် တည်ရှိ၍ နေပေသည်။
နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များ အက်ရှ်ဂါဘတ်မြို့သည် အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များအဖြစ် : အေသင်မြို့၊ ဂရိနိုင်ငံ အာဘူကွာကီမြို့၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု"Sister Cities Delegation to visit Ashgabat from Albuquerque, New Mexico." U.S. Embassy in Turkmenistan website. May 20, 2015. Retrieved March 25, 2018. အန်ကာရာမြို့၊ တူရကီနိုင်ငံ နျူ-ဆူလ်တန်မြို့၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ"Ashgabat becomes Astana’s new sister city." Tengrinews in KazSocial. April 18, 2017. Retrieved March 25, 2018. ကီးယက်မြို့၊ ယူကရိန်းနိုင်ငံ မိတ်ဖတ်အဖြစ်: ယေရေဗန်မြို့, အာမေးနီးယားနိုင်ငံ (၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစ၍) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
thumb| ဘုရင် ဘူမိဗလ် အဒု​လျဒေကျ် ၏ ဗြရမေရုမတ် (တော်ဝင်လောင်တိုက်တော်) သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတွင်ဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့သောယာယီအဆောက်အအုံများကို သန္နံလွင် တွင်ကျင်းပသောအခမ်းအနားအတွက် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုင်းတော်ဝင်ဈာပနအခမ်းအနား များသည် အစိုးရအသုဘအခမ်းအနားများနှင့် ဆင်တူသည့် တော်ဝင်အခမ်းအနားများအဖြစ် စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဤအခမ်းအနားများသည် တော်ဝင်မိသားစုမှ နတ်ရွာစံသူများအတွက် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ကာလအားဖြင့် လပေါင်းများစွာမှတစ်နှစ်အထိ ထုံးတမ်းစဉ်လာများဖြင့်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှုများရောနှောထားသည့် ဟိန္ဒူသင်္ကေတများပါဝင်ပြီး ၎င်းထုံးတမ်းစဉ်လာများအပြီးတွင် သေပြီးနောက် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သောကနဦး ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်သောပြည်နယ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအခမ်းအနားများ ကျင်းပခြင်းနှင့်နောက်ဆုံးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားများပါဝင်သည်။
အဆင့်မြင့်အသုဘအခမ်းအနား သို့မဟုတ် မေရုမတ် သို့မဟုတ် မေန် ဟု လူသိများသည့် ယာယီမီးသင်္ဂြိုဟ်ဓလေ့ထုံးစံများသည် ၁၇ ရာစုမှဖြစ်ပြီး အယုဓယနိုင်ငံခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်။
ယနေ့ ခေတ် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပွဲများကို သမိုင်းဝင်စင်တာတည်ရှိရာ သနံလွင် တွင်ကျင်းပသည်။