kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အိုးစည်ကို လက်ပံပင်ကဲ့သို့ ပျော့၍ ပေါ့သော သစ်အမျိုးအစားဖြင့် ထွင်းလုပ်ကြသည်။
အရှည်မှာ လေးပေ၊ လေးပေခွဲခန့် ရှည်၏။
စည်အဝမှာ တစ်ပေခန့်ကျယ်၏။
ဆိတ်နွား သားရေများဖြင့် ပိတ်ကြသည်။
ဗုံပတ်စာကို ဗုံအဝ၌ ပတ်လည်ဝိုင်း၍ ကပ်ကြသည်။
ပွဲတိုင်းသုံးကြ၍ ကျေးရွာတိုင်းတွင် ထားရှိကြသည်။
ရှမ်းအိုးစည် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများတွင်လည်း ရိုးရာပွဲတော်၊ အလှူပွဲတော်တွင် အိုးစည်သံတွေ ဝေနေတတ်ပါသည်။
အိုးစည်နှင့်တွဲဖက်ပြီး ကိန္နရီကိန္နရာအက၊ တိုးနယားအက၊ ဓားသိုင်းအကများသည် ထင်ရှားကျော်ကြားလှပါသည်။
ရှမ်းအိုးစည်မှာ ကိုယ်ထည် ရှည်လျားသည်။
ပအိုဝ်း၊ ပလောင်၊ အင်း၊ ဓနု အိုးစည်များ ပအိုဝ်း၊ ပလောင်၊ အင်း၊ ဓနု တိုင်းရင်းသားတွေမှာလည်း ရိုးရာပွဲတော်၊ အလှူပွဲများ ကျင်းပတဲ့အခါ ပျော်ရွှင်စွာ သီချင်းတွေ ဟစ်ကြွေးကာ အိုးစည် သံစဉ်အလိုက် ကခုန်ကြပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ အိုးစည်ပုံ သဏ္ဌာန်မှာ ဗမာ တိုင်းရင်းသား အိုးစည်ပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး မျက်နှာ၀ ကျယ်ပါတယ်။
ဗမာအိုးစည် ဗမာတိုင်းရင်းသားတို့ အိုးစည်မှာ ကိုယ်ထည်ပိုင်းကို မှန်စီရွှေချ ပြုလုပ်ပြီး အလှဆင်ထားပါတယ်။
ဘုရားပွဲတော်၊ ရိုးရာပွဲလမ်းသဘင် အလှူပွဲများတွင် အိုးစည်၊ ပလွေ၊ လင်းကွင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်များနဲ့ အပြိုင် တီးခတ်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ မြူးကြွစွာ ကခုန်လေ့ ရှိပါတယ်။
နန်းတွင်းအိုးစည် ရတနာပုံခေတ် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ အတွင်းတော်တွင် အိုးစည်အကများ ခေတ်စားခဲ့၍ ရှေ့တော်ပြေးအိုးစည်၊ သမီးတော်အိုးစည်၊ နန်းမတော်အိုးစည် စသည်ဖြင့် ခွဲခြားထားလေသည်။
အိုးစည်၏ မျက်နှာဝကို ကတ္တီပါ ကြာယပ်တို့ဖြင့် ဆင်ယင်ရသည်ဟု မှတ်တမ်းများ တွေ့ရှိရသည်။
ကျေးလက်အိုးစည် ကျေးလက်သုံးအိုးစည် မှာ သာမန် အရပ်သားသုံး၊ နန်းတွင်း အဆောင်အယောင်များ မပါသည့် အိုးစည် ဖြစ်သည်။
အိုးစည်ပြုလုပ်ပုံ အိုးစည်ကို ပတ်လုံးပြုလုပ်သကဲ့သို့ အိုးစည်ပြုလုပ်ရတာဖြစ်ပြီး သားရေကျက်ခြင်း၊ မျက်နှာခြစ် ဆေးဒန်းသုတ်ခြင်း၊ ပတ်စာဝိုင်း ကွင်းခြင်းနဲ့ တံဆိပ်ရိုက်ခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်ပြီး အိုးစည်ကောင်းတစ်လုံးဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရပါတယ်။
ဒီအဆင့်တွေပြီးရင် အိုးစည်ကို သရိုးပန်ဖော်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပြီး မှန်စီရွှေချကာ အလှဆင်တာကို ပြုလုပ်ရပါမယ်။
တီးခတ်ပုံအိုးစည်ဟာ မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု သားရေတူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
တီးနည်း ‌လေး မျိုး အိုးစည်ကို ပတ်စာကပ်ပြီး လက်နှစ်ဖက်နဲ့ တီးရတဲ့အတွက် အများအားဖြင့် ဘယ်လက်နဲ့ အသံကို အုပ်ကာတီးပြီး ညာလက်နဲ့ အသံကို လိုသလိုထွက်အောင် တီးလေ့ရှိပါတယ်။
အိုးစည်တီးနည်းတွေကတော့ ဘယ်စောင်း၊ ညာစောင်း ခတ်တီးနည်း၊ ဘယ်တည့် ညာတည့် ရိုက်တီးနည်း၊ ဘယ်ထူ၊ ညာထူထူ တီးနည်းနဲ့ ဘယ်ညာဖိတ်တီးနည်း စသည်ဖြင့် အိုးစည်တီးခတ်နည်း လေးမျိုး ရှိပါတယ်။
အိုးစည် တီးခတ်ရာမှာ အိုးစည်ကို ဘယ်စောင်း၊ ညာစောင်း တီးခတ်ရင် “တပ်ဗရန်း” အသံထွက်လေ့ ရှိပါတယ်။
ဘယ်တည့်၊ ညာတည့် ရိုက်တီးမယ်ဆိုရင် “တိုးတိုးတိုးတိုး” ဆိုတဲ့ အသံထွက်ပေါ်ပါတယ်။
ဘယ်ထူ၊ ညာထူ တီးလိုက်မယ်ဆိုရင် “ထုံထုံထုံထုံ” ဟု အသံထွက်သလို အိုးစည်ကို ဘယ်ညာပိတ် တီးမယ်ဆိုရင် “တပ်ပရပ်” ဆိုပြီး အိုးစည်သံကို ကြားရမှာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အိုးစည်ကြီး အိုးစည်‌သေး အိုးစည် တီးခတ်ရာမှာ ခေါ်သံနဲ့ထုသံ ကောင်းမွန်ရန်အတွက် အိုးစည်ကောင်းဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
မျက်နှာဝကျဉ်းတဲ့ အိုးစည် အလုံးသေးက ခေါ်သံကို ကောင်းကောင်း အသံထွက်သော်လည်း ထုသံ မကောင်းပါ။
မျက်နှာဝကျယ်တဲ့ အိုးစည်ကြီးများက ထုသံ ကောင်းကောင်းထွက်သော်လည်း အိုးစည် အလုံးသေးလို ခေါ်သံကောင်းကောင်း မထွက်တာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။
အိုးစည်ကြီးက ထုသံကောင်းပြီး အိုးစည်သေးက ခေါ်သံကောင်းကောင်း ထွက်ရှိတဲ့အတွက် ဆိုင်းဝိုင်းကြီးတွေနဲ့ တွဲဖက်တီးရာမှာ ဟန်ပြအလှတီးတဲ့ အိုးစည်ကို အသုံးမပြုတာကို တွေ့မြင်ရပါတယ်။
ဆိုင်းဝိုင်းကြီးတွေနဲ့ တွဲဖက်တီးရာမှာ အိုးစည်သံပေါ်အောင် အယိုင်တီး အိုးစည်ကို အသုံးပြုလေ့ ရှိပါတယ်။
အိုးစည်အက အိုး စည်ကို တီးခတ် ရင် 'က' တီး တီး တတ်သူ တွေ ရှိ ပါတယ်။
အိုးစည် အက လို့ ‌ေါ် ပါတယ်။
တပြိုင်တဲ့ အိုးစည် တလုံး ထက် ပို ပြီး တီးခတ် ကပြ ကြတာလည်း ရှိပါတယ်။
တွဲဖက်အက မြန်မာ့ကျေးလက် ဒေသတွေ၊ မြို့ပြအရပ် ဒေသတွေမှာ ဘုရားပွဲတွေ၊ အလှူပွဲတွေ ကျင်းပတဲ့အခါ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်တီးဝိုင်းနဲ့ တွဲဖက်ပြီး ကပြနေကြတာကတော့ ဦးရွှေရိုးနဲ့ ဒေါ်မိုးအကပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးရွှေရိုးနဲ့ ဒေါ်မိုးအကဟာ ရိုးရာအက မဟုတ်ပါ။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ရ၀ ကျော်လောက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်တဲ့ “တောမြိုင်စွန်းမှ လွမ်းအောင်ဖန်” အမည်ရှိတဲ့ ဇာတ်ကား ဇာတ်ဝင်ခန်းမှာ ဦးရွှေရိုးဆိုတဲ့ ဇာတ်ကောင်ဟာ တောနယ်ကနေ မြို့ပေါ်ရောက်လာပြီး အတီးအက ခွတီးခွကျပုံစံနဲ့ ပုသိမ်ထီးကိုဆောင်းပြီး တောင်ရှည်ပုဆိုးကွက်တုံး၊ ရင်ဖုံးတိုက်ပုံ ဝတ်ဆင်ကာ နှုတ်ခမ်းမွေးကားကား၊ မချိုမချဉ် မျက်နှာပေးနဲ့ အပျိုကြီး ဒေါ်မိုးကို ပိုးပန်းတဲ့ သရုပ်ဆောင်တာကို ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်က နှစ်သက်သဘောကျပြီး အဲဒီလို ပုံစံမျိုး ဝတ်ဆင် သရုပ်ဖော်ကပြရင်း မြန်မာ့ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းနဲ့ တွဲဖက်ကပြတဲ့ အက ဖြစ်လာပါတော့တယ်။
http://www.news-eleven.com/entertainment/%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%8A%E1%80%B9 သူငယ်တော် အက ကိုလည်း အိုးစည်နဲ့ တွဲဖက် တင်ဆက် ကြ လေ့ ရှိ ပါ တယ်။
thumb|မိကျောင်းတူရိယာ မိကျောင်းတူရိယာသည် အငြိမ့်တီးမျိုး ၆ ပါးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော တူရိယာဖြစ်၏။
မိကျောင်းရုပ်ဖြင့် ပြုလုပ်၍ တီးသော မိကျောင်းတူရိယာမျိုးများကို ခရစ် ၈ဝ၁-၂ ခုနှစ် အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သော ပျူယဉ်ကျေးမှု မိတ်ဆက်အဖွဲ့တွင် ထည့်သွင်းတီးမှုတ်ခဲ့သည်ကို အစောဆုံးတွေ့ရှိရလေ သည်။
ထိုခေတ်က မိကျောင်းတူရိယာ ပုံသဏ္ဌာန် အနေအထားမှာ အလျား ၄ ပေ၊ အနံ ၇ လက်မ၊ သို့မဟုတ် ၁ ပေ ကျော်ကျော်ရှိပြီး လျှင် အောက်ဝမ်းပိုက်ကို ယခုခေတ် မိကျောင်း တူရိယာကဲ့သို့ပင် အခေါင်းပြုလုပ်ထား၏။
မိကျောင်း၏ ကိုယ်ပေါ် တစ်ဖက်တစ်ချက် တွင် ကြိုး ၉ ချောင်းစီ တပ်ဆင်ထားပြီးလျှင်အဆိုပါကြိုးများအလျှော့အတင်း ပြုလုပ်ရန် ဒလက် ၁၈ ခု တပ်ထားကြောင်း သိရှိ ရသည်။
အဆိုပါ သရေခေတ္တရာခေတ် မိကျောင်းရုပ် တူရိယာမှာ ယခုခေတ် မိကျောင်း တူရိယာကဲ့သို့ မိကျောင်းရုပ်ဖြင့် ထုလုပ်ထားသော်လည်း တပ်ဆင်ထားသောကြိုးများမှာ ယခုခေတ် မိကျောင်း တူရိယာကဲ့သို့ ကြိုး ၃ ချောင်းသာလျှင် တပ်ဆင်မထားဘဲ ကြိုး ပေါင်း ၁၈ ကြိုး တပ်ဆင်ထားသည်မှာ များစွာထူးခြားလေသည်။
ထို့ပြင် သရေခေတ္တရာခတ် မိကျောင်းတူရိယာ၌ ယခုခေတ်မိကျောင်းတူရိယာကဲ့သို့ လက်နှိပ်ခလုတ်ကလေးများ တပ်ဆင်ထားသည့် အကြောင်းမပါရှိဘဲ ကြိုးများကို ခုတုံးတစ်ခုပေါ်တွင် တင်ထားသည်ဟု ဆိုသောကြောင့် ထိုခေတ်ကမိကျောင်းတူရိယာကို ယခုခေတ် မိကျောင်းတူရိယာ တီးသကဲ့သို့ တီးလိမ့်မည်ဟု မယူဆဘဲ၊ မယ်ဒလင် ဘင်ဂျိုများ တီးပုံမျိုးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှေးပဝေသဏီက ရောမလူမျိုးများ ဗျတ်စောင်းတူရိယာတစ်မျိုးကို လက်တစ်ဖက်ဒေါင်လိုက်မ၍ ကိုယ်ဖြင့်မှီပြီး တီးပုံမျိုးကဲ့သို့လည်းကောင်း တီးမှုတ်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။
အဆိုပါ မိကျောင်းပုံသဏ္ဌာန်မျိုးဖြင့်ပြုလုပ် ထားသော တူရိယာ၏ အမည်ကိုကား မှတ်တမ်းတွင် မတွေ့ရှိရချေ။
သို့သော် မိကျောင်း တူရိယာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သက္ကရာဇ် ၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ရှင်အဂ္ဂသမာဓိ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သော သုဝဏ္ဏသျှံ သူဌေးခဏ်းပျို့၌ ကျည်ကျည်သံဖျား၊ နိုများမိကျောင်း၊ နင်းနင်းနောင်းနှင့်၊ စည်မောင်းမစဲ၊ တသဲသဲတည့် ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဘုံခန်းပျို့၌လည်း မှုတ်တီးငြင်းစောင်း၊ ရွှေနင်းနောင်းနှင့် မိကျောင်းပြိုင်ဆော် ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည်ကို အစောဆုံးတွေ့ရှိရသဖြင့် မိကျောင်းခေါ်တူရိယာသည် အင်းဝခေတ် အခါကတည်းကပင် ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိ ရသည်။
ထို့ပြင် ဝေဿန္တရာပျို့၌ စောင်းငြင်းမိကျောင်း၊ အောင်း ကလေးကျော်၊ သံငေါ်လက်ခုပ်၊ စည်းဆုပ်ပတ်တလား၊ စန္ဒရားတို့ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မဟာသီလဝပျို့၌ ပလွေကျော်အောင်း၊ လက် ပိုက်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းလက်အုပ်၊ စည်းဆုပ် မြှောက်စည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကုသပျို့၌ ငြင်းပြွေနှဲစောင်း၊ မိကျောင်းငြိမ့်သံ၊ နာခံသာယာ၊ နေအပ်စွာ၏ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မိကျောင်း တူရိယာကို ထည့်သွင်း စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် မိကျောင်းတူရိယာများသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် တိုင်အောင် တီးမှုတ်နေကြောင်း သိရှိရသည်။
ထို့ပြင် ပုဂံမြို့ အာနန္ဒာအုတ်ကျောင်း စင်္ကြံမြောက်ဘက်နံရံ၌ ကုန်းဘောင်ခေတ်က ဆေးဖြင့်ရေးသားထားခဲ့သော ပုံအလယ်တွင် ပုဝါအနက်ကျားကို ပခုံးပေါ်၌ ခြုံထားသည့် မိန်းမမှာ မိကျောင်းတီးနေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေမည်။
ထိုပုံတွင် အခြား တူရိယာများမပါဘဲ မိကျောင်းတူရိယာ တစ်လက်တည်းဖြင့် တီးမှုတ်ကခုန်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရခြင်းအားဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် အခါက မိကျောင်းတူရိယာများ မည်မျှလောက် ခေတ်စားနေကြောင်းကို သိသာ ထင်ရှားစေလေသည်။
ခရစ် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ ဘိုးတော်ဘုရားထံသို့ သံတမန်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရသော ကက်ပတိန်မိုင်ကယ်ဆိုင်းဆိုသူ ရေးသားခဲ့သော အင်းဝသွား သံအဖွဲ့မှတ်တမ်းစာအုပ်၌ ကုန်းဘောင်ခေတ် မိကျောင်း တူရိယာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။
''ဂီတာကဲ့သို့ မိကျောင်းခေါ် တူရိယာတစ်မျိုးမှာ အလွန်ထူးဆန်းသော တူရိယာဖြစ်လေသည်။
ထိုတူရိယာကို မိကျောင်း ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း ထုလုပ်ထား၏။
ထိုတူရိယာ၏ ကိုယ်ထည်ကို အခေါင်းထွင်းထားပြီး နောက်ဖက်တွင် အသံမြည်ပေါက် (နတ်သမီးပေါက်) များရှိလေသည်။
ကြိုး ၃ ချောင်းကို မိကျောင်း၏ကျောမှ အမြီးသို့ဆွဲလျက် တပ်ဆင်ထား၏။
အဆိုပါကြိုးများမှာ အစွန်း တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ရှိသော ခုတုံးကလေးများပေါ်တွင် တင်ထားလျက် ကြိုးများကိုအသံညှိသည့်အခါ အမြီးတွင်တပ်ထားသည့် ဒလက်များဖြင့် ရစ်ပတ်ချည်နှောင်လျက် ညှိလေသည်။
ထိုတူရိယာကို လက်ချောင်းကလေးများဖြင့် တီး၍ အထူးသဖြင့် အဆိုများနှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ် လေ့ရှိကြသည်။
ယခုခေတ် မိကျောင်းတူရိယာတွင် တပ်ဆင်ထားသောကြိုး ၃ ချောင်းမှာ ပိုးကြိုးဖြစ်ပြီးလျှင် အများအားဖြင့် ပထမကြိုးတေးတွင် ၄ ပေါက်သံ၊ ဒုတိယ ကြိုးတွင် သံမှန်၊ တတိယကြိုး ပြီးတွင် ၄ ပေါက် သံများ ညှိထား လေသည်။
ကြိုးများ၏ အောက်မှ ဂီတာ မယ်ဒလင် လက်နှိပ်ပေါက် တုံးကလေးများ တပ် ထားသကဲ့သို့ တုံးကလေး ၁၂ ခုခန့်ကို ပျားဖယောင်းဖြင့်ကပ်၍ တပ်ထား၏။
မိကျောင်းတူရိယာကို တီးသည့်အခါ ယခုခေတ် ဂီတာများတီးသည့် ပုံအတိုင်း ပေါင်ပေါ်သို့ တင်၍သော်လည်းကောင်း၊ တခါတရံ အောက်သို့ချ၍သော်လည်းကောင်း တီးလေ့ရှိ၏။
တီးရာတွင် တီးသူ၏ ညာဘက်လက်မ လက်ညှိုးတို့ဖြင့် ကြိုး ကိုတီးခတ်ပြီး ဘယ်ဖက်လက်ချောင်းထိပ်ကလေးများဖြင့် မိမိအလိုရှိသော ကြိုးမှအသံကို လက်နှိပ်ပေါက် တုံးကလေးအပေါ်သို့ ဖိနှိပ်၍ လည်းကောင်း၊ တခါတရံ ဖိဆွဲ၍လည်းကောင်း တီးမှုတ်ကြလေသည်။
မိကျောင်းတူရိယာကို များသောအားဖြင့် ရွှေချ၍လည်း ကောင်း၊ ဆေးရောင်များ ခြယ်လှယ်၍လည်းကောင်း မွမ်းမံတတ်ကြလေသည်။
မိကျောင်း၏ ကိုယ်ထည်ကို အများအားဖြင့် ပိတောက်သားဖြင့် ထုလုပ်ကြသည်။
ထိုကိုယ်ထည်၏ ဝမ်းပိုက်အောက်မှ အခေါင်းထွင်ထားသည့်အပေါ်တွင် နွားသားရေဖြင့် အုပ်ထားသည်။
မိကျောင်းတူရိယာကို လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း လေးငါးဆယ် လောက်မှစ၍၊ မြန်မာလူမျိုးများ သုံးစွဲ တီးမှုတ်ခြင်း မတွေ့ရသလောက် ကွယ်ပျောက် တိမ်မြုပ်သွားခဲ့သော်လည်း၊ ကျိုက္ခမီခရိုင်ရှိ မွန်လူမျိုးတို့သည် ယနေ့တိုင် တီးလျက်ရှိနေကြောင်း သိရှိရ၏။
အချို့ မွန်လူမျိုးများသည် မိကျောင်းတူရိယာကို မိကျောင်းရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်မျိုး မပြုလုပ်ဘဲ မယ်ဒလင်တူရိယာ ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးကဲ့သို့ ပြုလုပ်၍တီးကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
မိကျောင်းတူရိယာ အသုံးနည်းသွားသဖြင့် မိကျောင်းတူရိယာတီးရာတွင် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သော ပညာသည်ကြီးများ ၏ အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ္တိများလည်း တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရလေသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ပုရပိုက် အမှတ် ၁၅၈၇ အရ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်၌ မိကျောင်းတူရိယာတီးရာတွင် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သူ မိကျောင်းဆရာဦးသင်းသည် အတွင်းအငြိမ့်တော် အမှုထမ်းစောင်းဆရာကြီး ဦးဖူးခေါင်နှင့် တွဲဖက်အမှုထမ်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရလေသည်။
(ဦးမြဦး)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မိကျောင်း(တူရိယာ)မှာ သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ခရစ် ၈၀၁- ၈၀၂-ခုနှစ်တွင် ကောင်းစွာ ခေတ်စားနေပြီ ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က တရုတ်ပြည်သို့ စေလွှတ်သော ပျူယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့တွင် မိကျောင်း(တူရိယာ) ပါကြောင်း ထောက်ရှု၍ သိနိုင်သည်။
ပုဂံရှိ အာနန္ဒာအုတ်ကျောင်း စင်္ကြံမြောက်ဘက် နံရံတွင် ပုဝါအနက်ကျား ပခုံးပေါ်ခြုံလျက် မိန်းမတစ်ယောက် မိကျောင်း(တူရိယာ) တီးနေပုံ ဆေးရေးပန်းချီကို တွေ့ရသည်။
ဤ တူရိယာမှာ မိကျောင်းရုပ်ပုံနှင့် ပြုလုပ်ထားသောကြောင့် မိကျောင်းဟု ခေါ်သည်။
သရေခေတ္တရာခေတ် မိကျောင်းမှာ အလျား ၄-ပေ၊ အနံ ၇-လက်မ၊ အောက်ဝမ်းပိုက်အကျယ် ၈-လက်မ၊ အမြီး ၁-ပေ (သို့မဟုတ်) ၁-ပေ ကျော်ကျော်ရှိသည်။
ဝမ်းပိုက်က အခေါင်းဖြစ်သည်။
မိကျောင်း၏ ကိုယ်ပေါ် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ကြိုး ၉-ချောင်းစီ တပ်ဆင်၍ အလျှော့အတင်းအတွက် ဒလက် ၁၈-ခု ပါရှိသည်။
ယခုခေတ်တွင် ပိုးကြိုး ၃-ချောင်းသာ တပ်ဆင်တော့သည်။
ပထမကြိုး လေးပေါက်သံ၊ ဒုတိယကြိုး သံမှန်၊ တတိယကြိုး လေးပေါက်သံများ ညှိထား၏။
ကြိုးများအောက်တွင် ဂီတာ၊ မယ်ဒလင်တို့၌ လက်နှိပ်တုံးကလေးများ တပ်ထားသကဲ့သို့ တုံးကလေး ၁၂-ခုခန့်ကို ပျားဖယောင်းဖြင့် ကပ်၍ထား၏။
ပေါင်ခွင်ပေါ်တွင်တင်ကာ ညာလက်ညှိုး၊ လက်မတို့ဖြင့် တီးခတ်၍ ဘယ်ဘက်လက်ထိပ်ကလေးများဖြင့် ကြိုးကို နှိပ်ဖိရသည်။
ယင်းတူရိယာကို ယခုအခါ ကျိုက္ခမီခရိုင် မွန်အမျိုးသားတို့ တီးနေကြသေးသည်။
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအနက် မြန်မာတစ်နိုင်ငံတည်း၌သာ မိကျောင်း တူရိယာကို တွေ့မြင်နိုင်သည်ဟု သုတေသီ သံလျင်မြဦးက အဆိုရှိသည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:ကြိုးတပ် တူရိယာများ။
ငြှင်းမှာ ဘူးအိုးပေါ်တွင် ဝါးချောင်းကလေးများ တစ်ချောင်းမှ ၁၆-ချောင်းအထိ စိုက်လျက် မှုတ်ရသော လေမှုတ်တူရိယာဖြစ်သည်။
မှုတ်ပုံမှာ မှုတ်သူသည် ဝါးချောင်းကလေးများကို မိမိကိုယ်နှင့် တည့်တည့်မတ်မတ်ထား၍ ဘူးအိုးကို လက်ဝါးနှစ်ဖက်နှင့် အုပ်၍ မှုတ်ရသည်။
ဝါးချောင်းတစ်ချောင်း၏ အပေါ်တွင် လက်နှိပ်ပေါက် တစ်ပေါက်ကျ ပါရှိလေသည်။
ယင်းအပေါက်ကလေးများကို လက်ချောင်းထိပ်ဖြင့် ပိတ်၍ မှုတ်လျှင် ယင်းဝါးချောင်းတွင် ညှိထားသော အသံမြည်သည်။
ငြှင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀-ကျော် သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်များတွင် ယခုတိုင် တီးမှုတ်သုံးစွဲကြသေးသည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု Category:အနုပညာ Category:တူရိယာ။
thumb|ချည်ချောင်း တူရိယာ ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ ယခု တွဲပြွေဟု ခေါ်ဆိုနေသော လေမှုတ်တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝ လောက်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်နေသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။
ချည်ချောင်းမှာ နှစ်မျိုးရှိသည်။
တစ်မျိုးမှာ ဝါးဖောင်ကဲ့သို့ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ပြွေများကို တစ်ချောင်းစီယှဉ်၍ စုပေါင်း ချည်နှောင်ထားသည်။
တစ်မျိုးမှာ ဝါးချောင်းအတိုအရှည်များကို ထင်းစည်းကဲ့သို့ စုပေါင်းချည်နှောင်ထားသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် ချည်ချောင်းများတွင် ဝါးချောင်း ၁၆-ချောင်း ပါသည်။
ရှေးအခါက ချည်ချောင်း အသံဖို အသံမကို လူနှစ်ယောက် တပြိုင်တည်း ယှဉ်မှုတ်လေ့ရှိသည်။
ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ လက်နှိပ်ပေါက် မပါသော ထိပ်အဆစ်ပိတ် အဝတူ ဝါးချောင်းကလေးများကို အသံအနိမ့်အမြင့်အလိုက် အတိုအရှည် ဖြတ်ပြီး ကြိမ်ကြိုးများဖြင့် စု၍ချည်ထားသော တူရိယာဖြစ်သည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) မြန်မာတူရိယာများတွင် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးဆိုသော လေတူရိယာ ၈ ပါးရှိသည်၊ ထိုတွင် ချည်ချောင်းတူရိယာမှာ တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ချည်ချောင်းတူရိယာပြုလုပ်ပုံမှာ ပြွေ အသေးစား ၆ လုံး ၈ လုံးခန့်တို့ကို စု၍ ချည်နှောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အသံ အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ပြွေကို အရှည်အတို စီ၍ ထားရသည်။
ချည်ချောင်းတူရိယာသည် ချိုသာငြိမ့်လေးသောအသံကို ဖြစ်စေသည်။
ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို ဖြစ်စေသည်။
ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို မြန်မာလူမျိုးတို့ သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများရှိသည်။
ပုဂံခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော 'တစ်ပြားနှစ်ပြား၊ ပဲလင်ပြား' အစချီသော ရတုမျိုးကို မိကျောင်း၊ ချည်ချောင်း၊ စောင်းတရောတို့ဖြင့် တီးချက်စည်းချက်မိအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်းနှင့် ပုဂံဦးတင်က ကဗျာ ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ထိုတူရိယာမှာ ယခုအခါ ကွယ်ပျောက်နေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ရှေးပုဂံခေတ်နှင့် အင်းဝခေတ်များ ကောင်းစားစဉ်က အရေးပါ အရာရောက်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ချည်ချောင်းမှုတ်နေသော မိန်းမရုပ်ပုံကို အာနန္ဒာလိုဏ်ဂူထဲတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
အင်းဝခေတ်တွင် စီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဘုံခန်းပျို့တွင် 'သံလေး ချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညိုလုပ်'ဟု ချည်ချောင်းတူရိယာကို စောင်း၊ မိကျောင်းတို့နှင့် ယှဉ်တွဲကာ ဖော်ပြထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ Category:မြန်မာ့တူရိယာများ။
ပုလွေသည် လူအများစုနှင့် အထိတွေ့ဆုံး တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်ရခြင်းမှာ ယင်းကို အလွယ်ရနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ပုလွေမှုတ်သည့် ပညာမှာ တိမ်မယောင်နှင့် နက်နဲလှသည်။
ဝါးကို သံစဉ် စနစ်တကျ ဖောက်၍ မှုတ်ရသော တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အိုးစည်ဝိုင်းများ၊ ဆိုင်းဝိုင်းကြီးများတွင် တီးမှုတ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့ပန်တျာသမိုင်းတွင် သရေခေတ္တရာခေတ်မှစ၍ ယခုခေတ် ပုလွေမျိုးအပြင် ကန့်လန့်ဖြတ် ပုလွေများကို အမျိုးမျိုး တီးမှုတ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။
ပုလွေကို သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်တို့က ယူဆကြသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ပလွေ ရှေးအခါတုန်းက ညနေစောင်းပြီဆိုလျှင် နွားကျောင်းသားတဖြစ်လဲ ကာလသား လူညိုယဉ်များက ရွာရိုးတလျှောက် ရွာကိုပတ်ပြီး ပလွေလက်စွမ်းပြခဲ့ကြပေလိမ့်မည်။
မြန်မာ့ရိုးရာမှာ ပလွေ ဟုလည်းရေးကြသည်။
ကျေးလက်ရှိ ရောင်ပေစူး နွားကျောင်းသားတွေအတွက် အင်မတန် အသုံးတွင်ကျယ်သော တူရိယာဖြစ်သည်။
ဝါးပလွေတစ်လက်ကို ကိုယ်တိုင်လုပ်၍ သော်လည်းကောင်း ဈေးမှ ဝယ်၍သော်လည်းကောင်း တန်ဖိုးမများဘဲ လွယ်ကူစွာ ဝယ်ယူနိုင်သည်။
ပြုလုပ်ထားပုံ ရိုးစင်းသလောက် ပညာရပ်က အင်မတန်ကျယ်ဝန်းသော မြန်မာ့ရိုးရာ ပလွေကို နွားကျောင်းသားတွေကအစ အိုးစည် ဒိုးပတ်ဝိုင်းအလယ်၊ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းကြီးအဆုံး၊ မြန်မာ့သီချင်းကြီး ထိုင်ဆိုတီးဝိုင်း၊ အငြိမ့် ဇာတ်ပွဲပါမကျန် သုံးနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ကြေး၊ ကြိုး၊ သားရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ် မြန်မာ့ရိုးရာ တူရိယာအုပ်စု ငါးမျိုးထဲမှ လေ တူရိယာတံပိုး ၈ မျိုးကို ရှေးခေတ်အခါက သုံးခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာ့လေမှုတ်တူရိယာ၌ ပလွေ၊ နှဲ နှင့် ခရုသင်း သာကျန်ပါသည်။
ခရုသင်း ကလည်း အသံစုံ တူရိယာ မဟုတ်၍ အသုံးမတွင်ကျယ်လှပါ။
ပွဲလမ်းသဘင် အခမ်းအနား သုံးသော အဆင့်မှာပဲ ရှိသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာပလွေများတွင် ကျော်ပလွေ နှင့် ခင်ပလွေဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
ကျော်ပလွေ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများနှင့် နံရံဆေးရေးပန်းချီများကို ထောက်ထားကြည့်လျှင် မြန်မာ့သမိုင်းအစောပိုင်းခေတ်တွေ ဖြစ်သော ပျူခေတ်နှင့် ပုဂံခေတ်များတွင် ကျော်ပလွေ ကိုပဲ သုံးခဲ့ကြလိမ့်မယ်ဟု မှန်းဆရသည်။
ကျော်ပလွေ ဆိုသည်မှာ အသံထွက်သော ‘မြင်းမိုရ်’ ခေါ် ‘ပင်လယ်ကူး’ အပေါက်၏အပေါ်မှာ လေကို ကျော်ပြီးမှုတ်ရ၍ ကျော်ပလွေဟု ခေါ်ကြသည်။
ကျော်ပလွေကို ဘေးတိုက်မှုတ်ရသောကြောင့် ဘေးတိုက်ပလွေ၊ ဘေးစောင်းပလွေ ဟုလည်း ခေါ်တတ်ပါသေးသည်။
ဘယ်ခေတ် ဘယ်အချိန်လောက်ကတည်းက မြန်မာပြည်တွင်းမှာ ကျော်ပလွေများ တိမ်ကောသွားခဲ့သလဲဆိုတာကို ပြောနိုင်ဖို့မလွယ်ကူပါ။
ယနေ့ခေတ်အချိန်မှာ မြန်မာ့ရိုးရာဂီတတွင် ခင်ပလွေ ကိုသာ သုံးကြသည်။
Khin Plaue ခင်ပလွေ ဆိုသည်မှာ အခင် ဟုခေါ်သော အသံထွက်စရာ လေတိုးပေါက် ပါသည်။
ထို့ကြောင့် ခင်ပလွေဟု နာမည်ရသည်။
မြင်းမိုရ် ခေါ် ပင်လယ်ကူး အပေါက်မှာ ပွဲ့လျက်(ပွဲညက်) သို့မဟုတ် ပျားဖယောင်းနှင့် လေကိုတားထားပြီး အပေါ်က ထန်းရွက်ပြားကလေးနှင့် အုပ်ထားသည်။
ခင်ပလွေကို ထိပ်ဖျားပိုင်းကနေပြီး မှုတ်လိုက်သောအခါ လေလမ်းကြောင်းကလေးက မြင်းမိုရ် ၏ ချွန်နေသော အပိုင်းကို တိုးဝှေ့မိ၍ ပလွေသံ ထွက်လာစေသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ခင်ပလွေများကို အုပ်စုခွဲလိုက်လျှင်- ဝံသာနု ပလွေကြီး၊ ပလွေကြီး၊ ပလွေကလေးဟု အရွယ်အစား သုံးမျိုးရှိသည်။
ခင်ပလွေ များထဲတွင် အရွယ်အစား အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ဝံသာနု နှဲကြီး၏ အသံစဉ်နှင့် တူသောကြောင့် ဝံသာနုပလွေကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။
ဝံသာနုပလွေကြီးတွင် လက်ပေါက်များကို အားလုံးပိတ်ပြီးမှုတ်သော် မြန်မာ့ ၄ ပေါက်သံ ရသည်။
အစဉ်လိုက် တစ်ပေါက်စီ ဖွင့်သွားလျှင် ၄ ၃ ၂ ၁ ၇ ၆ ၅ ၄ ဆိုသည့် အသံစဉ်ကို ရသည်။
အရွယ်လတ်ဖြစ်သော ပလွေကြီး၏ လက်ပေါက်များကို အားလုံးပိတ်ပြီးမှုတ်လျှင် မြန်မာ့ ၁ ပေါက် သံမှန် ရသည်။
နှဲကြီးနှင့် အသံစဉ်တူ၍ တချို့က နှဲကြီးပလွေဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
အစဉ်လိုက် တစ်ပေါက်စီ ဖွင့်သွားလျှင် ၁ ၇ ၆ ၅ ၄ ၃ ၂ ၁ ဆိုသည့် အသံစဉ်ကို ရသည်။
အငယ်ဆုံး ပလွေကလေး၏ လက်ပေါက်များကို အားလုံးပိတ်ပြီးမှုတ်လျှင် မြန်မာ့ ၄ ပေါက်သံ ရသည်။
နှဲကလေး၏ အသံစဉ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အစဉ်လိုက် တပေါက်စီဖွင့်သွားသော် ဝံသာနုပလွေကြီးထက် အသံစဉ်တစ်ခု ပိုမြင့်သော ၄ ၃ ၂ ၁ ၇ ၆ ၅ ၄ ဆိုသည့် အသံစဉ်ကို ရသည်။
ယခင်က ပလွေသံစဉ် ၁ ပေါက် သံမှန်မှာ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုင်းဝိုင်းကြီးအတိုင်း‘စီ’သံနှင့် ကိုက်ညီအောင် ညှိထားသည်။
ယနေ့ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုင်းဝိုင်းကြီးများ၏ မူတည်သံပြောင်းသွားသောအခါ ပလွေများကလည်း ၁ ပေါက် သံမှန်ကို ‘စီ-ရှပ်’ မှာပဲ ထားကြတော့သည်။
ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာ ပလွေကို များသောအားဖြင့် ထီးရိုးဝါးနှင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
ထီးရိုးဝါးသည် မာခြင်း၊ အဆစ်ရှည်ခြင်း၊ အရောင် ချောမွေ့လှပခြင်းကြောင့် ပလွေပြုလုပ်၍ အကောင်းဆုံးဝါးမျိုးဖြစ်သည်။
ထီးရိုးဝါးကို ရဲရဲနီအောင် မီးဖုတ်ထားသော သံချောင်းနှင့် အပေါက်များဖောက် ရသည်။
ပုံလောင်းထားသည့် ကြေးဝါပိုက်နှင့် ပြုလုပ်ထားသော ကြေးပလွေများလည်း ရှိသည်။
သံပိုက်လုံးနှင့် ပြုလုပ်ထားသော သံပလွေများ ရှားရှားပါးပါ ရှိတတ်သည်။
အလွယ်တကူရနိုင်သော ပလပ်စတစ်ပိုက်များနှင့်လည်း ပလွေအရွယ်အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်ကြတာ ရှိသည်။
ရှေးခေတ်က ခင်ပလွေအားလုံးမှာ အပေါက်ပေါင်း ၁ဝ ပေါက်စီ ရှိခဲ့သည်။
အသံထွက်သော ‘မြင်းမိုရ်’ ခေါ် ‘ပင်လယ်ကူး’ အပေါက်၊ ပလွေအသံစဉ်အတွက် အပေါ်ပိုင်းမှာ လက်ပေါက် ၇ ပေါက်၊ ပလွေ၏ အောက်ဘက်မှာ ‘သရပေါက်’ လို့ခေါ်သော လက်မနှင့် ပိတ်၊ ဖွင့်စရာ ၁ ပေါက်၊ ‘မြင်းမိုရ်’နှင့် အထက်ဆုံး လက်ပေါက်အကြားမှာ ပင့်ကူမှေးကပ်စရာ ၁ ပေါက်၊ စုစုပေါင်း ၁ဝ ပေါက်ရှိသည်။
ပလွေအသံစဉ်အတွက် လက်ပေါက် ၇ ပေါက်ကလည်း အရွယ်တူတွေ မဟုတ်ကြပါ။
အထက်ဆုံး လက်ပေါက်ကစပြီး အောက်ဆုံးလက်ပေါက်အထိ တဖြည်းဖြည်း ကြီးသွားသည်။
ပင့်ကူမှေးပေါက်မှာ ပင့်ကူမှေးဖြစ်ဖြစ်၊ ဝါးမှေးဟုခေါ်သော ရေပါးစက္ကူ ဖြစ်ဖြစ် ကပ်လိုက်သောအခါ ပလွေသံကို စူးစူးရှရှ၊ စွာတာတာ ကြားရသည်။
ယနေ့အချိန်မှာ ပင့်ကူမှေးပေါက် မပါတော့ဘဲ ၉ ပေါက်တည်းသာ လုပ်ကြပါတော့သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ‘မြင်းမိုရ်’ အသံထွက်ပေါက်က တဖက်ချွန်၊ တဖက်ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းနှင့် ကြစုသီး ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။
ယနေ့ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ‘မြင်းမိုရ်’ အပေါက်ပုံစံသစ်နှင့် ပလွေများ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
ပုံစံအသစ်က လေးထောင့်ပုံပြီး အခင်ကို ပလွေအထဲမှာပဲ ထည့်ထားသည်။
အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်ဖြစ် ခင်ပလွေအုပ်စုမှာပါသော ပလွေမျိုးများမှာ ထို ‘မြင်းမိုရ်’ အပေါက်ပုံစံကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့ပလွေ လက်ပေါက်များနှင့် ထိုအသံထွက်စနစ်ကို ပေါင်းစပ်ပေးလိုက်သော် ပုံစံအသစ်ဖြစ်ပေမယ့် မြန်မာသံပဲ ထွက်ပါသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ‘မြင်းမိုရ်’ အသံထွက်ပေါက်ပုံစံနှင့် အနောက်တိုင်းမှ ၁၂ သံစဉ် ခရိုမက်တစ်စကေး မြန်မာ့ဝါးပလွေများလည်း ရှိသည်။
မြန်မာ့ဝါးပလွေနှင့် နိုင်ငံခြားသံ ထွက်စေသူ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် မန္တလေးမြို့၏ ပြည်ထောင်စုသင်္ကြန်ပွဲကြီးတွင် သင်္ကြန်ယာဉ်ကို စောင်းကောက်ပုံသဏ္ဍန် ဆင်ယင်ထားသော အမရပူရမြို့ A.M.B.A မော်တော်ယာဉ် ရေသဘင် အဖွဲ့ကြီးမှလည်း ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
ယင်းသင်္ကြန်ယာဉ်ကြီးပေါ်တွင် တီးဝိုင်းသမားများ ၆၀ ကျော် ပါဝင်သည်။
တီးမှုတ်လာကြသော တီးလုံးကို အဝေးကကြားရသည့်အခါ အနောက်တိုင်းဖြစ် လေမှုတ် တူရိယာများနှင့် အနောက်တိုင်းဆန်ဆန် တေးသွားကို တီးမှုတ်လာသည်ဟု မှန်းဆကြသည်။
အနားသို့ သင်္ကြန်ယာဉ်ရောက်လာသောအခါမှ တီးဝိုင်းသမားများ တီးမှုတ်လာကြသည့် တူရိယာများမှာ ဝါးပလွေ အလက် ၆၀၊ သားရေကျက်ထားသည့် သံစည်ပိုင်းပြတ် တစ်လုံး၊ မန်ကျည်းစေ့များထည့်ထားသည့် ဘူးသီးခြောက် တစ်လုံး၊ ထန်းသီးမှုတ် တစ်လုံးနှင့် နိုင်ငံခြားဖြစ်ဟူ၍ ကလဲရီနက် တစ်လက်သာ ပါသည်ကို အံ့ဩစရာ တွေ့ကြရသည်။
ထို ‘အေအမ်ဘီအေ’ ရေသဘင်အဖွဲ့ကြီးကို ဆရာမြို့မငြိမ်းက ဦးစီး စီစဉ်ခဲ့သည်။
ပလွေသမား ၆၀ ကို အမှတ် ၁၊ ၂၊ ၃ ဟု နာမည်ပေးထားသော အုပ်စုသုံးစုအဖြစ် ခွဲထားပြီး၊ သီချင်းတီးလုံးတွင် ကိုယ့်အစုနှင့်ကိုယ် ဝင်ရောက်မှုတ်ကြရန် ဆရာမြို့မငြိမ်းက စီမံခန့်ခွဲပေးထားသည်။
တီးမှုတ်သူများမှာလည်း ဂီတပညာရှင်များမဟုတ်ကြဘဲ ‘အေအမ်ဘီအေ’ မော်တော်ယာဉ် အသင်းသား သာမန်အရပ်သားများသာ ဖြစ်ကြသည်။
ဂီတပညာဟူ၍ ဘာတစ်ခုမှ သင်ကြားမထားကြသော အရပ်သားများကို ဆရာမြို့မငြိမ်းက သီချင်းတစ်ပိုဒ်ချင်း အလွတ်ချပေးပြီး လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
သီချင်းအလိုက်ကို ငါးဦးလောက်ကသာ သံပြိုင်မှုတ်ကြပြီး ကျန်တဲ့သူများမှာ ကိုယ့်အလှည့်နဲ့ကိုယ် ဝင်ရောက်တီးမှုတ်ကြသည့်အခါ အသံထုထည်ကို အခြေခံပြီး ဖွဲ့စည်းတဲ့ အနောက်တိုင်း ဂီတသံမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
တောင်သမန် ကြည်အင်းရေ လှိုင်းငွေ မြူးကာနေ ညင်းလေယဉ် ပြေပြေ မော်တော်ယာဉ် အေအမ်ဘီ ခေါ် အသင်းတော်သားများက မာပါစေ တောင်သမန်၊ မြို့မငြိမ်း ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ စောင်းကောက်ရေသဘင် တီးဝိုင်းကြီးတွင် တီးမှုတ်ခဲ့ကြတဲ့ ဝါးပလွေများ၏ လက်ရာရှင်မှာ အမရပူရမြို့ အိုးတော်ရပ်နေ နှဲဆရာကြီး ဆရာထပ် ဖြစ်သည်။
နှဲဆရာကြီး ဆရာထပ်သည် ဆရာမြို့မငြိမ်း၏ဆန္ဒအတိုင်း အနောက်တိုင်း ၁၂ သံစဉ် ခရိုမက်တစ်စကေး အသံစုံထွက်သော ဝါးပလွေတွေကို အောင်အောင်မြင်မြင် တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
သံစဉ်များအပေါ် မူတည်ပြီး ပလွေများမှာ အတိုအရှည် အကြီးအသေး အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
လက်ပေါက်များမှာ ၆ ပေါက်သာရှိသောကြောင့် ခြောက်ပေါက်ပလွေ ဟု ခေါ်ကြသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အသံစဉ်မျိုးစုံအတွက် ဝါးပလွေ အမျိုးမျိုးကို ဆရာထပ်မှ ဆက်လက် တီထွင်လာခဲ့ရာ သူ ကွယ်လွန်သည့်အချိန်တွင် စုစုပေါင်း ဝါးပလွေ ၂၇ မျိုး တီထွင်ပြီးစီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အသံစဉ်များကိုထောက်ပြပြီး ထိုပလွေများမှာ မြန်မာ့ရိုးရာ ဝါးပလွေစစ်စစ်များ မဟုတ်ဟု စောဒကတက်နိုင်သော်လည်း ထပ်ဆင့်တီထွင်ထားသည့် မြန်မာ့ဝါးပလွေများဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဆရာကြီး ဆရာထပ်သည် သူတီထွင်ထားသည့် ပလွေများနှင့် အနောက်တိုင်း ၁၂ သံစဉ်ကို မှုတ်ပြခဲ့သည်။
လက်ပေါက် လေးပေါက်တည်းသာပါသော ပလွေတစ်လက်မှာ အသံစဉ် အပြည့်အစုံ ပါသောကြောင့် ထူးခြားသည်။
ပလွေ၊ ပလွေ၊ ရွာ ရွာကို ပတ်ပါလို့တဲ့ ရပ်ကို မွှေတယ် ရပ်ကို၊ ရပ်ကို မွှေတယ်လေလေ။
ပလွေသခင် မောင်ကြီးရှင်ရယ်၊ သည်တွင် ရပ်ပါဦးရယ်နဲ့၊ ဦးရယ်နဲ့ အိပ်ပါတော့ မောင်ရယ်၊ ငြင်းတယ်နဲ့၊ ငြင်းတယ်နဲ့ မအိပ်ချင်ဘူးလို့ ငြင်းတယ်နဲ့၊ ငြင်းတယ်နဲ့ ငြင်းတယ်လေး၊ ငြင်းတယ်လေး။
အမည်မသိရှေးစာဆို(နှဲဆရာကြီး စိန်မြရှင်က ဆိုပြပါသည်။
) ပြည်ရွှေဘို မြို့တော်မြောက်ကယ်က ချောင်းပေါက်ပါလို့ မကူးနိုင်။
ပလွေတို ရောင်မှာထိုးပါလို့ ချောင်းရိုးကမှိုင်။
မမလေးတို့ နှင်းဆီခိုင် တဆိတ်စာ မောင်ကိုင်ရရင် ကူးနိုင်ရဲ့လေး။
ရွှေဘိုဗုံကြီးသံ ကိုးကား နှဲဆရာကြီး ဆရာထပ်၊ နှဲဆရာကြီး စိန်မြရှင်တို့၏ ပြောပြချက် မှတ်စုမှတ်တမ်းများ (ဒေါက်တာကျော်ကျော်ဝင်း) အငြိမ့်၊ လူထုဒေါ်အမာ၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်၊ ပ၊ဒု တွ၊ ဒု အကြိမ် ပုံနှိပ်၊ နိုဝင်ဘာ၊ ၂ဝဝ၅ ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ၊ လူထုဒေါ်အမာ၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်၊ မေလ၊ ၁၉၆၄ မြန်မာ့နှဲ၊ နှဲဦးမြကြီး-ကော့မှူး၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၉၅ THE FORWARD JOURNAL, Vol III, #5, October 15 1964 ပလွေတို ရောင်မှာထိုးပါလို့၊ စာမျက်နှာ ၃၀၉၊ ၂၀၁၅ခုနှစ်၊ ပခုက္ကူဦးအုံးဖေ စာကြည့်တိုက်စာအုပ်ဆုရ၊ သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဆောင်းပါးများ၊ ဒေါက်တာကျော်ကျော်ဝင်း Category:သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ Category:တူရိယာ။
သင်္ဘော စက်ရုံ မန္တလေးရတနာပုံ ရွှေမြို့တော် အနောက်မျက်နှာ မြို့ကြီးပြင် ပန်းစက် တံခါး အထွက် ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက် ကမ်းနဖူးတွင် သင်္ဘောတော်များ တည်လုပ်ရန်၊ ပျက်လျှင် ပြင်ဆင်ရန် စက်ရုံတော်ကြီး တည်ရှိ ခဲ့သည်။
သင်္ဘောကျင်း တည်ရာ ဌာနသည် အသိုက်အဝန်း အလွန် လျော်ကန် ကောင်းမွန်သည်။
စက်ရုံ များသည် ကမ်းနဖူး ကုန်းမြင့်များ ပေါ်တွင် ရှိ၍ ဧရာဝတီမြစ်ရေ အမြင့်ဆုံး အချိန်၌ ပင်လျှင် ရေလျှံ နစ်မြုပ် မည်ကို စိုးရွ့ံဖွယ် မရှိ ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ မြစ်ရေ တိုးချိန်ဝယ် သင်္ဘော များကို စက်ရုံ ဝန်းကျင်သို့ အရောက် တင်ဆောင် နိုင်သည်။
ဤ သင်္ဘော ကျင်းနှင့် စက်ရုံ များကို မည်သည့် ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက် သည်ဟု အတိအကျ မဖော်ပြ နိုင်ပါ။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း သင်္ဘော ကျင်းမှ သင်္ဘောများ ဆောက်လုပ် ပြီးမြောက်လျက် ရှိပြီ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၍ ၁၈၆၄ ခုမှ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း ခေတ်မီ စက်ကိရိယာ အချို့ တပ်ဆင် ဆောက်လုပ် ပြီးစီး သည်ဟု ခန့်မှန်း ရသည်။
ထို့ပြင် ၁၂၃၄ ခု (ခရစ် ၁၈၇၂) နှစ်တွင် သင်္ဘော ကျင်းကို ထပ်မံ ပြုပြင် တိုးချဲ့လျက် ခေတ်မီ စက်ကြီးများ တပ်ဆင် ပြုလုပ် ကြောင်းကို ၁၂၃၄ ခု ပထမ ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၁၅ ရက် (၅ ဇူလိုင် ၁၈၇၂) သောကြာ နေ့ထုတ် မြန်မာ သတင်းစာတွင် 'သင်္ဘော များကို ဆွဲတင်၍ ပြင်ဆင်ရန် လုပ်ဆောင်သော ကျင်းစက်ကြီး အလွန် ကြီးကျယ် ပေသည်။
ကျင်းကို တူးပြီး ပါပြီ၊ စက်များလည်း အနည်းငယ် တပ်ဆင်စ ပြုလေပြီ။
ထိုစက်ကြီးသည် သင်္ဘောပြည်မှာ စက်များ ကဲ့သို့ပင် ကြီးကျယ် ကောင်းမွန်ရန် ရှိသည်' ဟု ဖော်ပြ ထားသည်။
ယင်း သင်္ဘောကျင်း စက်ရုံတွင် ခေတ်မီ၍ ကောင်းမွန်သော စက်များ၊ ပစ္စည်း ကိရိယာများ ပြည့်စုံစွာ ရှိခဲ့သည်။
စက်များမှာ များသော အားဖြင့် စကော့တလန် ပြည်လုပ် ဖြစ်၍ ဒန်ဒပ် (စ်) နှင့် ဂလပ်စဂိုမြို့ စမစ် ကုမ္ပဏီ ထွက်များ ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့ အနက် ပွတ်စက် လေးလုံး၊ တွင်စက် ငါးလုံး၊ ကတ်ကျေး စက်ကြီး တလုံးနှင့် ဗဟိုခွာအားသုံး ရေစုပ်စက် တခုလည်း ပါဝင်သည်။