kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
‌ခြေက်‌သွေ့‌သောလွင်ပြင်များနှင့် စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်နိုင်‌သော ‌မြေကွက်များလည်းရှိသည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုး ခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်‌မွေးမြူခြင်းတို့သည် အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ် ၏။
‌ပြောင်းဖူး၊ ‌မျောက်ဥ၊ ပ‌လောပီနံ၊ ငှက်‌ပျော၊ ‌မြေပဲ၊ ဝါဂွမ်း၊ အုန်း၊ အာဖရိကထန်း၊ ကာဖီ၊ က‌ကေးအိုစသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။
ထိုဂိုနိုင်ငံတွင် အာဖရိကထန်းခြံများ၊ အုန်းခြံ များ၊ ကာဖီခြံများ၊ က‌ကေးအိုခြံများ၊ ပ‌လောပီနံခင်းကြီးများနှင့် ဝါခင်းကြီးများ အ‌တော်များပြားသည်။
‌ဖော့စဖိတ်နှင့် ‌ဗောက်ဆိုက်တို့ကိုလည်း အ‌မြောက်အမြား တူး‌ဖော်၇ရှိသည်။
ထိုဂိုနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်များမှာ ‌ဖော့စဖိတ်၊ ကိုကိုး၊ ဝါဂွမ်း၊ ကာဖီ၊ အာဖရိက ထန်းဆီးဆန်၊ အာဖရိက ထန်းဆီ၊ ‌မြေပဲ ဆန်၊ ပ‌လောပီနံမှုန့်၊ အုန်းသီး‌ခြောက်တို့ဖြစ်၏။
လိုမီးမြို့သည် ထိုဂိုနိုင်ငံ၏ မြို့‌တော်ဖြစ်၍ လူဦး‌ေ၇‌ပေါင်း ၈၀၀၀၀ ခန့် ‌နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ယခု တိုဂိုနိုင်ငံတည်ရှိရာ‌ဒေသ (ယခင်က ပြင်သစ် တိုဂို လန်ဟု ‌ခေါ်သည်)နှင့် ဂါနာနိုင်ငံနှင့် ပူး‌ပေါင်းသွား‌သော (ယခင်က ဗြိတိသျှတိုဂိုလန်ဟု ‌ခေါ်သည့်) နယ်‌မြေ‌ဒေသတို့သို့ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ဂျာမန်ခရစ်ယန်သာသနာပြုများ ဦးစွာ ‌ရောက်လာခဲ့ကြ၍ ထိုသူတို့‌နောက်တွင် ဂျာမန်ကုန်သည်များ ‌ရောက်လာခဲ့ကြ သည်။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်ကိုလိုနီနယ် သစ်အဖြစ် သတ်မှတ်တည်‌ထောင်ခဲ့ တိုဂိုလန်ဟု ‌ခေါ်‌ဝေါ်ခဲ့‌လေ သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တိုဂို လန်နယ်ကြီးကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ‌ပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ အခွင့် အမိန့်ဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် ပြင်သစ်အစိုးရတို့က နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်လာခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတိုဂိုလန်နယ်နှင့် ပြင်သစ်တိုဂိုလန်နယ်ဟု တွင်ခဲ့၏။
ထို‌နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှအစပြု၍ ကုလသမဂ္ဂ၏ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ နိုင်ငံငယ်များ ထိန်းသိမ်း‌ရေးစံနစ်အရ ဗြိတိသျှအစိုးရ နှင့် ပြင်သစ်အစိုးရတို့ကပင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်လာခဲ့ ‌လေသည်။
ဗြိတိသျှတိုဂိုလန်နယ်သည် ၁၉၅၆ ခုှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်‌နေ့တွင် အိမ်နီးချင်းဂါနာနိုင်ငံ (ထိုစဉ်က ဂိုးလကို့နိုင်ငံ)နှင့် ပူး‌ပေါင်းသွားခဲ့၏။
၁၉၅၆ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်‌နေ့တွင် ပြင်သစ် တိုဂိုလန်နယ်၌ နယ်‌မြေ၏ အဆင့်အတန်းကို ဆုံးဖြတ်ရန်အလို့ ငှါ လူထုဆန္ဒ‌ပေးပွဲကြီးတစ်ရပ်ကျင်းပခဲ့ရာ လူများစုက ပြင်သစ် တို့၏ အထိန်းသိမ်းခံနယ်‌မြေအဖြစ်မှပယ်ဖျက်၍ ပြင်သစ်သမဂ္ဂ အတွင်း လွတ်လပ်သည့်သမ္မတနိုင်ငံ တည်‌ထောင်လို‌ကြောင်း ဆန္ဒ‌ပေးခဲ့‌လေသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ အ‌ထွေ‌ထွေညီလာခံက ပြင်သစ်တို့၏ အထိန်းသိမ်းခံနယ်အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ရန် သ‌ဘောတူဆုံးဖြတ်ခဲ့၍ ပြင်သစ်တိုဂိုလန်နယ်သည် ၁၉၆၀ ပြည့် နှစ် ဧပြီလ ၂ရ ရက်‌နေ့တွင် လွတ်လပ်‌သော သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့‌လေသည်။
တိုဂိုနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်၏။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တိုဂိုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်လာ ‌သော ဆီလ‌ဗေနပ်အိုလင်ပီယိုသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရပြီးလျှင် သူ၏‌နေရာတွင် နစ်ကလတ်ဂရုနစ် ဇကီ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့၏။
ဂရုနစ်ဇကီ၏ အစိုးရကို ၁၉ရ၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်‌နေ့တွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အီတျန်းအီ ယာဒီမာ ‌ခေါင်း‌ဆောင်ကာ ‌သွေး‌မြေမကျ ‌တော်လှန်လိုက်၍ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် အမျိုးသားဖြန်‌ဖြေ‌ရေး ‌ကော်မီတီ ကို ဖွဲ့စည်း‌ပေးလိုက်‌လေသည်။
သို့‌သော် ထိုနှစ် ဧပြီလတွင် အီယာဒီမာသည် ထို‌ကော်မတီကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီးလျှင် မိမိ ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ် နိုင်ငံကိုအုပ်ချုပ်‌လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တိုဂိုနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အနောက်အာဖရိကရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ။
thumb|ဟိဒဲကီ တိုဂျို ဟိဒဲကီတိုဂျိုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက (၁၉၄၁- ၄၄) ခုနှစ် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှား‌သော ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး ဖြစ်‌လေသည်။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ ‌တော်၌ ဖွားမြင်ခဲ့၍၊ ဖခင်မှာ ၁၉၀၄-၀၅ ခုနှစ် ရုရှဂျပန်စစ်ပွဲ အတွင်းက ထင်‌ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့‌သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဲအီးကျို တိုဂျိုဖြစ်‌လေသည်။
မျိုးရိုးအားဖြင့် ဆာမူရိုင်းခေါ် သူရဲ‌ကောင်း အဆက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်‌ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတိုင်း တိုဂျိုသည် အရွယ်‌ရောက်‌သောအခါ တိုကျိုမြို့‌တော်ရှိ စစ်ဦးစီး အရာရှိ‌ ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့‌လေသည်။
စစ်‌ကောလိပ် ‌ကျောင်းမှထွက်‌သောအခါ စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်လာ၍ စစ်ပညာ သင်ဆရာ အလုပ်ကို ‌ခေတ္တမျှလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး‌နောက် တိုဂျိုသည် မန်းချူးရီးယားပြည်တွင် တပ်ခွဲများကို ‌စေလွှတ်ထား‌သော ကွမ်တန်စစ်တပ်သို့ ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းခဲ့‌လေသည်။
ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စံနစ်ကို အ‌ကောင် အထည်‌ပေါ်‌အောင် အထူးပင်လုံးပန်း‌နေ‌သော စစ်အရာရှိအချို့ ပါဝင်‌လေသည်။
ယင်းစစ်အရာရှိများသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးရီးယားပြည်ကို သိမ်းပိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
ထို‌နောက် တရုတ်နိုင်ငံကို ချင်းနင်းဝင်‌ရောက် တိုက်ခိုက်ရန်လည်းစီစဉ်ခဲ့ကြ သည်။
တိုဂျိုသည် ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ရာထူးတစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်တက်ကာ နာမည်ထွက် လာခဲ့‌လေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ် တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်အဆင့်အတန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျပန် စစ်တပ်များ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့၇‌လေသည်။
ထိုစဉ်က တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျပန်စစ်အရာရှိများ၏ မှတ် တမ်းများကိုစစ်‌ဆေး၍ ကွမ်တန်စစ်တပ်၏ ရည်မှန်းချက်များကို သ‌ဘောမကျ သူများအား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခဲ့‌လေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တိုဂျိုသည် နိုင်ငံ‌ရေးတွင် ဝင်‌ရောက် ‌ဆောင်ရွက်သည်။
ဒုတိယစစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို လအနည်း ငယ်ခန့် လုပ်ကိုင်ရပြီး‌နောက် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ‌လေသည်။
စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ် ဂျပန်၊ ဂျာမန်၊ အီတလီ ဝင်ရိုးတန်းသုံးနိုင်ငံ မဟာမိတ်စာချုပ်ကို ဖြစ်‌မြောက်‌အောင် ကူညီခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က နန်းရင်းဝန်မှာ ကိုနို ‌ယေး ဖြစ်‌လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံရလေသည်။
ထို့အပြင် တိုဂျိုသည် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လည်း တွဲဘက်‌ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ဝန်ကြီးချုပ်က စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ယူထားသည်မှာ ဂျပန်ဥပ‌ဒေနှင့် ဆန့် ကျင်‌နေ‌လေသည်။
သို့‌သော်လည်း တိုဂျိုမှာ အာဏာရှင်တစ်ပိုင်း ဖြစ်‌နေရာ မည်သူမျှ အတိုက်မခံမပြုဝံ့ခဲ့‌ချေ။
တိုဂျို နန်းရင်းဝန်ဖြစ်၍ တစ်လခွဲခန့် ရှိ‌သောအခါ၊ ဂျပန် သည် အ‌မေရိကပိုင် ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို စစ်‌လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် ခဲ့‌လေသည်။
စစ်ဖြစ်စနှစ်များတွင် ဂျပန်တို့သည် အ‌ရှေ့အာရှတိုက်‌ဒေသတွင် ‌နေရာတိုင်း၌ ‌အောင်မြင်ခဲ့ကြ‌သော် လည်း၊ ၁၉၄၃-၁၉၄၄ ခုနှစ်များသို့ ‌ရောက်လာ‌သောအခါ ‌နေရာအနှံ့အပြားတွင် အ‌ရေးနိမ့်လျက် ရှိ‌လေ‌တော့သည်။
တိုဂျို အစိုးရမှာလည်း တစ်‌နေ့တစ်ခြား လူကြိုက်နည်းလာ‌လေရာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဂျပန်ပိုင် ဆိုင်ပန်ကျွန်း ကျဆုံးသည်တွင် တိုဂျိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့၇‌လေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အ‌မေရိကန်တပ်များက ဂျပန်ကျွန်းကို တက်‌ရောက်ပြီး‌သောအခါ တိုဂျိုသည် ရန်သူ့ အဖမ်းမခံလိုသဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ‌သေနတ်နှင့်ပစ်၍ အဆုံးစီရင် ရန် ကြိုးစားခဲ့၏။
‌သေနတ်ဒဏ်ချက်မှာ အ‌တော်ပင်ပြင်းထန် ‌သော်လည်း အ‌မေရိကန် ဆရာဝန်များက ကုသ‌ပေး၍ ပြန်လည် ကျန်းမာလာသဖြင့် သူ၏ရည်ရွယ်ချက်လည်း အထမ‌မြောက် ခဲ့‌ချေ။
အ‌မေရိကန်စစ်ခုံရုံးက တိုဂျိုအား စစ်ရာဇဝတ်‌ကောင် တစ်ဦးအဖြစ် တရားစွဲဆိုစစ်‌ဆေးပြီး‌နောက် ‌သေဒဏ်အပြစ်‌ပေး ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်‌နေ့တွင် အဆုံးစီရင် လိုက်‌လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ။
တိုဗဂ္ဂန်စီးခြင်းသည် ‌ဆောင်းရာသီကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ် သည်။
တိုဗဂ္ဂန်ဟူသည်မှာ ပျဉ်ပြားများ ‌ပေါင်းစပ်ထား‌သော ချပ်ပြားကြီးဖြစ်၍ ထိပ်ဘက်တွင် ဦး‌ကော့ထားသည်။
‌အောက် ‌ခြေမျက်နှာပြင်ကို ‌ချောမွတ်‌နေ‌အောင် ပွတ်တိုက်ထားရသည်။
အရှည်မှာ ၈ ‌ပေခန့်ရှိ၍၊ အကျယ် ၁ ‌ပေခွဲခန့်ရှိသည်။
အများ အားဖြင့် လူ ၄ ‌ယောက်စီးကြသည်။
‌နောက်ဆုံးလူက ပဲ့ကိုင် ၏။
တိုဗဂ္ဂန်တွင် ဘီးများမပါ‌ချေ။
‌ရေခဲပြင်နှင့် နှင်းဖုံး‌နေ‌သော ‌တောင်ကုန်းများ‌ပေါ်မှ အရှိန်နှင့်‌လျှောဆင်းရသည်။
‌မြေပြန့်များ သည့်‌ဒေသ၌ အရှိန်များများရ‌စေရန် ကုန်း‌လျှောသဖွယ် ပြုလုပ်ထားရ၏။
တိုဗဂ္ဂန်ကို တစ်နာရီလျှင် ၆၁ မိုင်နှုန်းစီးနိုင် သည့် စံချိန်ရှိသည်။
အင်ဒီးယန်းအမဲလိုက်မုဆိုးများသည် တိုဗဂ္ဂန်ကို သစ်‌ခေါက်ဖြင့် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
နှင်းထူထပ် ‌သော‌နေရာ၌ အမဲသား‌ကောင်များကို တိုဗဂ္ဂန်တွင်တင်၍ ယူ ‌ဆောင်‌လေ့ရှိ သည်။
အက်စကီးမိုး လူမျိုးများကမူ တိုဗဂ္ဂန်ကို ‌ဝေလငါးရိုးဖြင့်လုပ်သည်။
တိုဗဂ္ဂန်စီး၍ ကစားခြင်းကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ၁၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့၏။
ယခုအခါ ထိုကစားနည်းသည် အ‌မေရိကနှင့် ဥ‌ရောပတိုက်တို့တွင်ပြန့်ပွား လျက်ရှိ‌နေသည်။
‌ဗော့ဗစလက်ကစားနည်းမှာ တိုဗဂ္ဂန် ကစား နည်းတစ်မျိုး ပင်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ထည်မှာ ပျဉ်ချပ်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ သံမဏိ ဖြင့်လုပ်ထားခြင်းသာ ကွာခြား၏။
တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃၀ မှ ရဝ အထိ‌ရောက်နိုင်သည်။
ကိုယ်ထည်အရှည်မှာ ၉ ‌ပေ မှ ၁၂ ‌ပေ ခန့်အထိရှိ၍ ၂ ‌ယောက်ထိုင်၊ ၄ ‌ယောက်ထိုင်ဟူ၍ အစားစားရှိ‌လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) Category:အားကစား။
thumb|တိုရွန်တိုမြို့ မြင်ကွင်း တိုရွန်တိုမြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်‌တေးရီးယိုးနယ်၏ မြို့‌တော်ဖြစ်၏။
မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်‌ပေါင်း ၄၀ ရှိ၍၊ လူဦး‌ရေမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ၆ရ၆၈၈ရ ‌ယောက်ရှိ ‌လေသည်။
တိုရွန်တိုမြို့သည် အွန်‌တေးရီးယိုး‌ရေအိုင်၏ ‌မြောက် ဘက် ‌ပေ ၃၀၀ ခန့်မြင့်‌သောကုန်း‌မြေ ‌ပေါ်တွင်တည်ရှိ၏။
ဒွန် မြစ်သည် မြို့၏အ‌ရှေ့ပိုင်းကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းပြီးလျှင် အ‌နောက် ဘက်တွင်မူကား ဟမ်းဗားမြစ်က နယ်နိမိတ်သတ်ထား‌လေ သည်။
တိုရွန်တိုမြို့၏ အမည်‌ဟောင်းမှာ ‌ယော့မြို့ဖြစ်၏။
အ‌မေရိ ကန် လွတ်လပ်‌ရေးစစ်ပွဲအတွင်းက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရ၏။
သို့ရာတွင် မကြာမီအတွင်း အသစ်တည်ကာ ပြန်လည်ထူ‌ထောင် ခဲ့သဖြင့် ယခုအခါ က‌နေဒါနိုင်ငံတွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနား‌သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်လာ‌လေပြီ။
ဤမြို့တွင် ‌နေထိုင်သူများသည် များ‌သောအားဖြင့် အ‌မေရိကန် လွတ်လပ်‌ရေးစစ်ပွဲအတွင်းက ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့‌သော စစ်သည်‌တော်တို့၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်။
တိုရွန်တိုမြို့တွင် လှပ‌သော အ‌ဆောက်အအုံကြီးများ အများ အပြားရှိသည့်အနက် မြို့လယ်ရှိဘုရင်မပန်းခြံအတွင်း၌ သဲ ‌ကျောက်အနီအပြာဖြင့် ‌ဆောက်လုပ်ထား‌သော ပါလီမန် အ‌ဆောက်အအုံများ မိုးထိအ‌ဆောက်အအုံများ၊ မြို့‌တော်ခန်းမ၊ ဘုရားရှိခိုး‌ကျောင်း၊ တက္ကသိုလ်‌ကျောင်း၊ က‌နေဒီယန် ကူးသန်း ‌ရောင်း ဝယ်‌ရေးဘဏ်နှင့် ရွိုင်ယယ်‌ယော့ဟိုတယ်တို့သည် ထင်ရှား၏။
တိုရွန်တိုတက္ကသိုလ်၌ပါဝင်‌သော ‌ကောလိပ် ‌ကျောင်း‌ပေါင်း ‌လေး‌ကျောင်းရှိသည်။
ထို့ပြင် ကူးသန်း‌ရောင်း ဝယ်‌ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်းမြင့်‌ကျောင်း၊ မိန်းက ‌လေး‌ကျောင်းနှင့် ဥပ‌ဒေပညာသင်‌ကျောင်းများလည်း ရှိ‌လေ သည်။
တိုရွန်တိုမြို့၌ ‌ဆေးရုံ‌ပေါင်း ရ၂ ခုရှိရာ၊ ၁၀ ခုမှာ ပြည်သူ့‌ဆေးရုံကြီးများဖြစ်၍ တိုရွန်တို‌ဆေးရုံမှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
တိုရွန်တိုမြို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်း ထွန်းကား‌သော မြို့ကြီး တစ်မြို့ဖြစ်ရာ အငယ်ဆုံး‌သော ဆပ်ပြာချက်လုပ်ငန်းမှ အကြီး ဆုံး‌သော သံစက်ကရိယာလုပ်ငန်းအထိရှိသည်။
ကုန်စည်ထုတ် လုပ်‌ရေးအတွက် ကုန်စိမ်းကုန်ရိုင်းကို မြို့နှင့်မနီးမ‌ဝေးရှိနယ်များ မှ ၇ရှိနိုင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုမူ မြို့နှင့် ၈၃ မိုင်ခန့်သာ‌ဝေး ‌သော နိုင်အဂ္ဂရာ‌ရေတံခွန်မှ ၇ရှိနိုင်‌လေသည်။
မြု့ိတွင်းသွားလာ ‌ရေးအတွက်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့်သွား‌သော မီးရထားနှင့် ကားများရှိ‌လေသည်။
တိုရွန်တိုမြို့သည် လမ်းပန်းသာယာ‌သော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်ခြင်း‌ကြောင့် ကုန်စည်များကို ‌ရေလမ်းမှ ၎င်း ကုန်းလမ်းမှ၎င်း အလွယ်တကူ တင်ပို့နိုင်‌လေသည်။
စက်မှုလက်မှုနှင့် ကုန်ကူးသန်း‌ရေး၌ တွင်ကျယ်ထွန်းကား ‌သော မြို့ဖြစ်‌သော‌ကြောင့် က‌နေဒီယန်အမျိုးသား စက်မှုလက်မှု ပညာပြပွဲကြီးကို တိုရွန်တိုမြို့၌ နှစ်စဉ်ခင်းကျင်းပြသ‌လေ့ရှိ သည်။
ထိုပြပွဲကြီးသည် ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အကြီးကျယ်ဆုံးပြပွဲ ဖြစ်၍ အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စုမှပင် လာ‌ရောက်ကြည့်ရှုကြရ သည်။
နွား‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်း၊ ‌ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုး‌ရေး လုပ်ငန်း၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ ‌ကျောက်မီး‌သွေး တူး‌ဖော်‌ရေးလုပ်ငန်း စ‌သောလုပ်ငန်းများလည်း တိုးတက်ကြီးပွားလျက်ရှိ‌လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) Category:ကနေဒါနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ရကန်‌လောကတွင် ပထမတန်းစားဟု စံတင်ထိုက်‌သော ရာမရကန် ဆရာဦးတိုးသည် ၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် စိုင်နံ့သာရွာ၌ ဖွားမြင်‌လေသည်။
အချို့ကလည်း ‌ရွှေဘိုမြို့အနီး၊ ဆီး‌တောရွာ တွင် ဖွားမြင်သည်ဟုဆိုကြ၏။
ရဟန်းဘဝနှင့် စာ‌ပေကျမ်းဂန် ‌လေ့လာဆည်းပူး၏။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းနှင့် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် တွင် မင်းမှုထမ်း၏။
ထိုစဉ်က ‌ဆောင်းပါးများ၊ သီချင်းများ‌ရေး ‌သော‌ကြောင့် ‌ဆောင်းပါး‌မောင်တိုးဟု နာမည်‌ကျော်ခဲ့သည်။
ကဗျာလင်္ကာများတွင်သာမက သဒ္ဒါပရမတ် ကျမ်းဂန်၌လည်း နှံ့စပ်သည်။
စာ‌ဟောင်း‌ပေ‌ဟောင်းတို့၌ နားလည်တတ်‌မြောက် သဖြင့် မင်းညီမင်းသားမှစ၍ ဗဟုသုတလိုလားသူတို့ အားကိုး အားထားပြု‌သော ဆရာတစ်ဦးဖြစ်၏။
‌ရှေး‌ဟောင်း ‌ပေပုရပိုက် တို့ကိုချည်း ‌လေ့လာ‌နေသည်မဟုတ်။
ပတ်ဝန်းကျင်‌လောကကို သုံးသပ်ကာ လူတို့ပြုမူ‌ပြောဆို ကျင့်ကြံပုံတို့ကို မှတ်သားပြီး လျှင် သူ၏စာတွင် ‌ပေါ်လွင်‌အောင် စပ်ဆို‌လေသည်။
မိမိဘဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်နီးစပ်‌သော စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မြန်မာ စာ‌ပေ‌လောကနယ်တွင်းရှိ အ‌တွေးနှင့်အ‌ရေး ဆန်းကြယ်‌သော စာဆိုတို့တွင် ဦးတိုးသည် ‌ခေါင်း‌ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်‌လေသည်။
ရာမရကန်ကိုဖတ်လျှင် စာဆိုဦးတိုး၏ဉာဏ်မှာ သာမည သင်ဉာဏ်၊ မှတ်ဉာဏ်၊ ကျက်ဉာဏ်သာမဟုတ်။
ဝမ်းတွင်းပါ ပင်ကိုပါရမီဉာဏ်ဖြစ်‌ကြောင်း ထင်ရှား၏။
ယင်းသို့ ဉာဏ် ကလည်း ချွန်သည့်ပြင် ‌လောကကိုလည်း ‌လေ့လာ၍ ‌ရေးသား သူ ဖြစ်ရကား၊ ဦးတိုး၏အာဝဇ္ဇန်း ရွှင်လှ‌ပေသည်။
ထို့‌ကြောင့် သူ‌ရေးသား‌သော ရကန်မှာ လူ့‌လောကအ‌ကြောင်းတို့ဖြင့် ‌ဝေဆာ လျက်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် လူ့သဘာဝကို အကဲခတ်‌လေ့ရှိ ‌သော ဦးတိုးသည် လူတို့က‌မောက် ကမပြုကြပုံကို ရယ်စရာဖြစ်‌အောင် သူ၏ရကန်တွင် စပ်ဆိုခဲ့သည်။
ဤနည်း ဖြင့် လူသားတို့အား ‌လောကဓံတရားကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၍ သ‌ဘော ထားကြီးလာ‌အောင် လမ်းညွှန်ခဲ့‌ပေ၏။
ဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ ယဉ်‌ကျေးသိမ်‌မွေ့တန်သည့် ‌နေရာတွင် များစွာယဉ် ‌ကျေးသိမ်‌မွေ့၍ ကြမ်းတမ်းသင့်သည့်‌နေရာ၌ များစွာကြမ်းတမ်း စွာ ‌ရေးနိုင်သူဖြစ်သည်။
ဦးတိုးသည် စကားအဆန်း လက်တန်း ထွင်၍ ‌ရေးသားရန်လည်း ဝါသနာပါ၏။
ထို့‌ကြောင့် ဦးတိုး၏ ရာမရကန်လာ စကားအဖွဲ့အနွဲ့များကို နာမည်‌ကျော် စာဆိုအချို့ ကပင် ထပ်၍ အမွှမ်းတင်ကာ အတုလိုက်‌ရေးသည်ကို ‌တွေ့ရ သည်။
ဤသို့လျှင် အခြားဆရာများက စံနမူနာထား၍ အတု ယူရလောက်‌အောင် ဦးတိုးသည် စကားကိုနိုင်နင်းစွာ သုံးစွဲနိုင် ‌လေသည်။
ထိုမျှမက‌သေး ဌာနန္တရ ‌ဝေါဟာ၇၊ ‌ဒေသန္တ၇၊ ဘာသန္တရ စကားရပ်များကို ‌ရေရေလည်လည် ခမ်းခမ်းနားနား တင့်တယ်‌အောင် တန်ဆာဆင်ကာ ‌နေရာနှင့်လိုက်‌အောင် ရာမ ရကန်၌ သုံးထားသည်မှာ အလွန်ပင်ချီးကျူးဘွယ်ရာ ‌ကောင်းလှ ၏။
ရာမရကန်၌ ကတ္တား၊ ကံ၊ တြိယာတို့ကို အလိုက်သင့်စွာ သုံးစွဲထားသည်မှာ ဦးတိုးသည် သဒ္ဒါအရာ၌ မည်မျှချက်ခြာ နားလည်‌ကြောင်း ထင်ရှား‌စေ‌လေသည်။
စကားအသုံးအနှုန်းတို့ မှာလည်း အပိုမပါ၊ ဟာလပ်ခြင်းမရှိဘဲ ‌နေရာတကာတွင် ‌စေ့‌စေ့စပ်စပ်ရှိလှ၏။
အသိခက်ခဲ‌သော စကားလုံးများကို မသုံး ဘဲ၊ လူသာမန်တို့ သိလွယ်‌သော စကားလုံးများကို ‌ရေးသားသူ ဖြစ်‌လေသည်။
သူ‌ရေး‌သောစာတို့ကို ‌ထောက်ခြင်းဖြင့် ဦးတိုး သည် လူ့စိတ်သ‌ဘောကို အကဲခတ်တတ်သူဟု သိသာနိုင်‌ပေသည်။
‌လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇသုံး‌ကြောင်းတွင် ဦးတိုးသည် ‌လောက အ‌ကြောင်းကို ပို၍ နိုင်နင်းသူဖြစ်သည်။
‌လောကကြီး၌ ဖြစ် ပျက်‌နေပုံကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း‌ပေါ်‌အောင် ‌ရေးသားနိုင်‌သော စာပန်းချီ ဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်‌ပေသည်။
ရာမရကန်ကို ဦးတိုး သည် ပြီးဆုံး‌အောင် မ‌ရေးသားနိုင်ခဲ့‌ပေ။
သုကျိတ်‌မျောက် ‌လျှောက်ခန်းဖြစ်‌သော အပိုဒ် ၃၄ အဆုံးတွင် အနိစ္စ‌ရောက် ရှာ‌လေသည်။
ကျန်အပိုင်းကို ဆက်လက်‌ရေးသားမည့် ဦးတိုး လိုလူ ‌ပေါ်ဦးမည်‌လောဟု အိမ်‌ရှေ့မင်းသားနှင့် ဘိုး‌တော်ဘုရား တို့မှာ ယူကျုံးမ၇‌တောင့်တမိကြ၏။
ထိုအခါမှ ရဟန်းဘွဲ့ ဦးဂမ္ဘီ၊ လူအမည် ဦးရွဲက ဆက်လက်‌ရေးနိုင်‌ကြောင်း ‌လျှောက် ထားသဖြင့် မင်းတရားကြီးမှာ များစွာဝမ်း‌မြောက်ရွှင်လန်း ခြင်းဖြစ်၍ ဦးရွဲကိုပင် ဆက်လက်‌ရေးသား‌စေ ‌တော်မူ‌လေသည်။
ဦးတိုးသည် ဘိုး‌တော်မင်းတရားလက်ထက်၌ ‌မြေး‌တော်စစ်ကိုင်း မင်းဧချင်းကို ‌ရေးသားခဲ့၏။
၁၁၄၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်‌ရှေ့မင်းသား ကြီး ရခိုင်သို့ ချီ‌သောအခါတွင် ရခိုင်ချီ‌မောင်ဘွဲ့မယ်ဘွဲ့ ရတု များကို ‌ရေးသားဆက်သွင်း၇‌လေသည်။
ရာမရကန်ကြီးကိုလည်း အိမ်‌ရှေ့မင်း၏ အမိန့်‌တော်အရ ‌ရေးသားပြုစုခြင်းဖြစ်၏။
ဦးတိုး၏ လက်ရာများထဲတွင် ရာမရကန်မှာ အ‌ကောင်းဆုံးလက်ရာ ဖြစ်‌လေသည်။
မြန်မာစာ‌ပေနယ်တွင် ထင်ရှားလှသည့် စွယ်စုံပညာရှင် ဦးပုညပင်လျှင် ဦးတိုး၏ရာမရကန်မှ သမင်၏ အမူအရာ အဖွဲ့ဖြစ်‌သော ‘ဆိတ်စာက‌လေး၊ လိုက်သူနှင့်‌ဝေး‌သောအခါ၊ ‌ခေါ်‌သွေး‌ခေါ်‌ယောင်၊ နီးပြန်‌အောင်လို့၊ ‌ခြေတ‌ပေါင်ကျိုး၊ နိမ့်မျိုး နိမ့်မြင့်၊ မလှမ်းချင်ချင်၊ လှမ်းချင်ချင်နှင့် သစ်ပင်ကိုခိုတဲ့ကို’ ဟူသည့်စာပိုဒ်ကို အတုယူမှီငြမ်းပြု၍ စ‌လေမြို့ ‌မောင်‌ရွှေချန် ‌မေတ္တာစာတွင် ‘စိန်ချယ်ရတီ၊ ဝဇီရာဝုတ်၊ မုတ်ပုလဲပွင့်၊ ချိုဝင့် ဝင့်နှင့်၊ ‌ရွှေသမင့်လက္ခဏာ၊ မြက်နံ့သာ ‌မြေညီတွင်၊ တဘက် ခွာ ‌ခြေချီ၍၊ ပီပီလည်း မနင်းပရိယာယ် ရှစ်ဖြာဖြင့်၊ ချစ်စရာ ဖန်ဆင်း၍၊ ဟန်ခင်းကာ ‌ကြော့လိုက်သည့်၊ ‌တောစရိုက်ဘာ သာ’ဟု စာကွန့်တက်စပ်ဆိုခဲ့‌လေသည်။
ဦးတိုး‌ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် စာ‌ပေကျမ်းဂန်များတွင် ‌တောင်ငူ မင်း၊ နတ်သျှင်‌နောင်၏ရတုကို ‌ဖြေဆိုထား‌သော ကျမ်းတစ် ‌စောင်လည်း ပါဝင်သည်။
ယင်း‌တောင်ငူမင်းဆိုရတုအ‌ဖြေတွင် ဦးတိုးသည် ‘ဆွတ်ပျံ့ဘွယ်‌အောင်’ချီ ပိုဒ်စုံရတု တစ်ပိုဒ်တည်း ကို ကျမ်းတစ်‌စောင်တဖွဲ့ဖြစ်သည်အထိ အကိုးအကားများ၊ ‌ဝေဖန်နှိုင်းရှည့်ချက်များနှင့် ခမ်းနားစွာ ‌ဖြေဆိုခြင်းပြုခဲ့‌လေ သည်။
ထိုကဲ့သို့ အ‌ဖြေ‌ေ၇းသားရခြင်း၏ အ‌ကြောင်းရင်းကား ဤသို့တည်း။
အမရပု၇ ဆင်ဖြူများရှင်မင်းတရားကြီး၏ သား‌တော် အိမ်‌ရှေ့ဥပရာဇာသည် စာ‌ပေကျမ်းဂန်အရာတွင် ကိုယ်‌တော်တိုင် ‌လေ့လာလိုက်စား အား‌ပေးချီး‌မြှောက် ‌လေ့ရှိ ‌သော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ပါးဖြစ်သည်။
အိမ်‌ရှေ့မင်းသား သည် စာ‌ပေကျမ်းဂန်၊ သမိုင်း၊ ‌မော်ကွန်း၊ ‌ဗေဒင်အလင်္ကာ၊ ကဗျာ၊ ဧချင်း အစရှိသည့်တို့မှ နက်နဲ‌သောခက်ဆစ်တို့ကို ကြံ စည်‌လေ့ရှိ‌သောသူဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ကြံစည် အားထုတ်ရာတွင် ကျမ်းဂန်နှင့်ဆိုင်လျှင် ကံအခွဲကို၎င်း၊ တီထိစက်‌ဗေဒင်နှင့် ဆိုင်လျှင် ဓာတ်အခွဲကို၎င်း၊ သမိုင်းနှင့်ဆိုင်လျှင် မဟာသမ္မတ မင်းမှစ၍ စကားကြီးစကားချပ်တို့ကို၎င်း၊ အလင်္ကာသဒ္ဒါနှင့် ဆိုင်လျှင် ပသာဒ‌ဒေါသ နည်း‌လေးဆယ်၊ ဥပစာဆယ်ပါး တို့ကို၎င်း၊ ‌မော်ကွန်းနှင့်ဆိုင်လျှင်လည်း မဂင်္လာ‌စေတီဘွဲ့၊ ဝတ်ရုံ‌ကျောင်းဘွဲ့၊ သျှစ်သျှားကန်ဘွဲ့၊ ပုံ‌တောင်နိုင် အစရှိ‌သော ‌မော်ကွန်းများမှ နက်နဲ‌သော ခက်ဆစ်တို့ကို၎င်း၊ ရတုပျို့ ကဗျာ များနှင့်ဆိုင်လျှင်လည်း သျှင်မဟာသီလဝံသ၊ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာ ၇၊ နတ်သျှင်‌နောင်၊ နဝ‌ဒေးအစရှိ‌သော စာဆိုများ၏ ရတုပျို့ ကဗျာများမှ ခက်ဆစ်စကားစုတို့ကို၎င်း ကြံစည်‌မေးမြန်း‌ပြော ဆို‌လေ့ရှိသည်။
ယင်းသို့လျှင် အိမ်‌ရှေ့မင်းသည် စာ‌ပေကျမ်းဂန် အရာတွင် ကိုယ်‌တော်တိုင် စိတ်ဝင်စားခြင်းရှိသည်နှင့်အမျှ သူတစ်ပါးကိုလည်း အား‌ပေးချီး‌မြှောက်ခြင်း ပြု‌လေသည်။
ဤယခု နတ်သျှင်‌နောင်၏ ‘ဆွတ်ပျံ့ဘွယ်‌အောင်’ချီ ပိုဒ်စုံ ရတုတွင်လည်း ဒုတိယပိုဒ်နှင့် တတိယပိုဒ်များ၌ ‘ရွှေသာ‌ပြောင် ဝင်း၊ နန်းပြူတင်းက၊ ‌လေညှင်းမြူးရွှင်၊ ကြည့်စဉ်တွင်၌၊ ဘုန်း အင်ကြီးလှ၊ ဆင်ထိုက်ရသား၊ မမျှပန်းချင်း၊ ‌မွှေးတုကင်းကို’ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ‘ဧကံကျစံ၊ ‌ပေါက်ပြလျှံမျှ၊ ညှာတံပွင့်ချပ်၊ ဖြူလှပ် ပုလဲ၊ ‌ဇော်တစွဲ လျက်၊ ဖြစ်ခဲဆင်းဝါ၊ ပန်းထွဋ်ချာကို’ဟူ၍လည်းကောင်း နက်နဲကွယ်ဝှက်‌သော အဖွဲ့အနွဲ့ ပါရှိ၍‌နေ‌ပေသည်။
ဤ‘ဆွတ် ပျံ့ဘွယ်‌အောင်’ချီရတုကို ပန်းထွဋ်ချာဘွဲ့ဟုပင် ‌ခေါ်စမှတ်ပြုခဲ့ ကြသည်။
နက်နဲကွယ်ဝှက်‌သော ထိုပန်းထွဋ်ချာဘွဲ့ကို အချို့က စွယ်‌တော်ဖြစ်သည်။
အချို့က မြသပိတ်ဖြစ်သည်။
အချို့ကလည်း သကျမဉ္ဇူဘုရားဖြစ်သည်။
အချို့ကလည်း သရီရဓာတ် ‌တော်‌မွေ‌တော်ဖြစ်သည် အချို့ကလည်း စွယ်‌တော် ပန်းဖြစ်သည်ဟု အသီးသီးဉာဏ်ကြီး ဉာဏ်ကျယ် လှယ်ပယ် ဆွတ်ခူး၍ အိမ်‌ရှေ့မင်းအား အနူးအညွတ် ‌လျှောက်တင်ကြ‌သော် လည်း အိမ်‌ရှေ့မင်း၏စိတ်၌ နှစ်ခြိုက်ခြင်းမရှိခဲ့‌ချေ။
ထို့‌ကြောင့် သက္ကရာဇ် ၁၁၅၁ ခုနှစ် ‌တော်သလင်းလတွင် ဦးတိုးသည် နတ် သျှင်‌နောင်၏ ‘ဆွတ်ပျံ့ဘွယ်‌အောင်’ချီ ပိုဒ်စုံရတုမှ နက်နဲကွယ် ဝှက်‌သော ‘ပန်းထွဋ်ချာ’ဘွဲ့မှာ ထီးဖြူ‌တော်ဖြစ်‌ကြောင်း အခိုင် အမာ ‌ဖြေဆို‌ရေးသား၍ အိမ်‌ရှေ့မင်းအား တင်ဆက်ခဲ့‌ပေသည်။
ဦးတိုးသည် ဘိုး‌တော်မင်းတရားလက်ထက်တွင် ‌ဇေယျ ‌ကျော်သူဘွဲ့နှင့် သံ‌တော်ဆင့်အရာ ‌ရွှေတိုက်စိုးအရာခန့်ထား ခံရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၅၈ ခုနှစ် အသက် ၄၅ နှစ်တွင် အနိစ္စ‌ရောက်‌လေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ။
နော်ဝေနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ် နော်ဝေဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Norway)) သည် မြောက်ဥရောပတွင် ရှိသော နော်ဒစ်တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်ပြီး စကင်ဒီနေဗီးယား ကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်း နှင့် ဂျန်မေယန် (Jan Mayen) ဟုခေါ်သော အာတိတ် ကျွန်းစုများထဲမှ Svalbard နှင့် Bouvet ကျွန်းများ တွင် တည်ရှိသည်။
နော်ဝေနိုင်ငံသည် ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၄၈, ၇၄၇ မိုင် (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၃၈၅ ,၂၅၂ ကီလိုမီတာ ရှိပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက် စာရင်း အရ လူဦးရေ ၅ ,၁၀၉ ,၀၅၉ ဦးရှိသည်။
နော်ဝေနိုင်ငံသည် ဥရောပတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသော နယ်စပ် အရှည် ၁၀၀၆ မိုင် (၁၆၁၉ ကီလိုမီတာ ရှိပြီး) စကင်ဒီနေးဗီးယား နှင့် ဥရောပအတွင်းတွင် အပြတ်အတောက် မရှိဘဲ ထိစပ်လျက် ရှိသော အရှည်ဆုံး နယ်စပ်ဖြစ်သည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်တွင်ဖင်လန်နိုင်ငံ ၊ရုရှားနိုင်ငံတို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် Skagerrak ရေလက်ကြား ရှိသည်။
ထိုရေလက်ကြား၏ တစ်ဖက်ခြမ်းတွင် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ တည်ရှိသည်။
နော်ဝေနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ အော့စလိုမြို့ ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
thumb | 300px | တိုက်လေယာဉ်ပျံများ တိုက်လေယာဉ်ပျံများ သည် စစ်ဘက်သုံး လေယာဉ်ပျံများ ဖြစ်ကြပြီး အခြား လေယာဉ်များကို တိုက်ခိုက်ရန်နှင့် မြေပြင် ၊ ရေပြင်များသို့ တိုက်ခိုက် ဗုံးကြဲ ရန်အတွက် လက်နက်မျိုးစုံ တပ်ဆင်ထားသည့် လေယာဉ်အမျိုးအစားများ ပါဝင်ကြသည်။
အဓိကအားဖြင့် ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ်များ ၊ လေကြောင်းစိုးမိုးရေး လေယာဉ်များ ၊ ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်များ ပါဝင်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ပထမ ကမ္ဘာစစ် ကတည်းက လေယာဉ်များကို စစ်ပွဲတွင် အကဲကြည့်ရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း လက်နက် တပ်ဆင်ထားသော တိုက်လေယာဉ်များကိုမူ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ် ပထမ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် Fokker Dr.I လေယာဉ် |thumb ပထမ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် တိုက်လေယာဉ်များ အမျိုးအစားထုတ်လုပ်သည့် ခုနှစ်နိုင်ငံVickers F.B.5 ၁၉၁၅ ဗြိတိသျှFokker Eindecker၁၉၁၅Nieuport 11၁၉၁၅Airco DH-2၁၉၁၅ ဗြိတိသျှAlbatros D.III၁၉၁၆Nieuport 17၁၉၁၆Fokker Dr.I၁၉၁၇SPAD S.XIII၁၉၁၇Nieuport 28၁၉၁၇Sopwith Camel၁၉၁၇ ဗြိတိသျှRoyal Aircraft Factory S.E.5၁၉၁၇ ဗြိတိသျှFokker D.VII၁၉၁၈Sopwith Snipe၁၉၁၈ ဗြိတိသျှ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် left |အင်္ဂလိပ် ဟာရီကိန်းတိုက်လေယာဉ် thumb|ဗြိတိန်နိုင်ငံလုပ် Supermarine Spitfire ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် နာမည်ကျော် တိုက်လေယာဉ်များ နိုင်ငံအမျိုးအစားCAC Boomerang Bloch MB.150 Dewoitine D.520 Morane-Saulnier M.S.406ဖင်လန်VL Myrsky Macchi C.200 Macchi C.202 Macchi C.205 Fiat G.55 Fiat G.50 Reggiane Re 2000 Reggiane Re 2001 Reggiane Re 2005 Kawanishi N1K-J Nakajima Ki-27 Nakajima Ki-43 Nakajima Ki-44Nakajima Ki-84 Kawasaki Ki-61 Kawasaki Ki-100 Mitsubishi A6M Zero Mitsubishi J2M (နာဇီ)Messerschmitt Bf 109 Messerschmitt Bf 110 Messerschmitt Me 210 Junkers Ju 88 Focke-Wulf Fw 190 Heinkel He 100 Heinkel He 112PZL P.24IAR-80 Saab 21 FFVS J 22Yakovlev Yak-1 Yakovlev Yak-3 Yakovlev Yak-9 Lavochkin LaGG-3 Lavochkin La-5 Lavochkin La-7 'Fin' Mikoyan-Gurevich MiG-3Supermarine Spitfire Hawker Hurricane Hawker Typhoon Hawker Tempest De Havilland MosquitoGloster Meteor Boulton Paul DefiantHawker Sea Fury Grumman F4F Wildcat Vought F4U Corsair Grumman F6F Hellcat Curtiss P-36 Hawk Lockheed P-38 Lightning Bell P-39 Airacobra Curtiss P-40 Warhawk Republic P-47 Thunderbolt North American P-51 Mustang Bell P-63 Kingcobra ဒုတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ ဒုတိယမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များတွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်သုံး တိုက်လေယာဉ်များထက် အဆင့်ပိုမြင့်သော နည်းပညာများ အသုံးပြုထားပြီး ဂျက်အင်ဂျင်များ တပ်ဆင်လာကြသည်။
ပဲ့ထိန်း ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်လာကြပြီး မျက်မြင်လွန် အကွာအဝေးရှိ ပစ်မှတ်ကို တိကျစွာ ပစ်ခတ်နိုင်ရန် ရေဒါကို အသုံးပြုလာကြသည်။
ဤမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များသည် လှုပ်ရှား စစ်ကစားနိုင်စွမ်း မြင့်မားကြပြီး အဖျက်စွမ်းပကားလည်း ကြီးမားလာကြသည်။
ရုရှ၏ MiG-21 တိုက်လေယာဉ် ဤမျိုးဆက်အတွင်း ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ Dassault Étendard IV Dassault Super Mystère HAL HF-24 Marut Fiat G.91 Shenyang J-6 Farmer Saab 32 Lansen Saab 35 Draken Mikoyan-Gurevich MiG-19 'Farmer' Mikoyan-Gurevich MiG-21 'Fishbed' Sukhoi Su-7 'Fitter-A' Sukhoi Su-9/11 'Fishpot' English Electric Lightning De Havilland Sea Vixen Gloster Javelin Hawker Hunter Supermarine Scimitar Supermarine Swift Chance-Vought F-8 Crusader Grumman F-9 Cougar Grumman F-11 Tiger North American F-100 Super Sabre McDonnell F-101 Voodoo Convair F-102 Delta Dagger Lockheed F-104 Starfighter Republic F-105 Thunderchief Convair F-106 Delta Dart တတိယမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ လေကြောင်းနှင့် အာကာသ နည်းပညာများ အဆင့်မြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီးနောက် ဒုတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များကို အဆင့်မြှင့်ကာ တတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ ပေါ်ထွန်းလာကြသည်။
အလိုအလျောက် ပဲထိန်း လက်နက်များ ၊ ပြောင်းမျိုးစုံ ပါဝင်သည့် စက်သေနတ်များ ၊ အဆင့်မြင့် ရေဒါနှင့် လေကြောင်းထိန်း စနစ်များ တပ်ဆင်လာကြသည်။
တိုက်လေယာဉ် တစ်စီး၏ သယ်ဆောင်နိုင်သော လက်နက်ပမာဏသည်လည်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်က အကြီးစား ဗုံးကြဲလေယာဉ် တစ်စီး သယ်ဆောင်နိုင်သည့် ပမာဏထက်ပင် ပိုမိုလာကြသည်။
တန်ဖိုးမြင့် အဖျက်စွမ်းအားကြီး လက်နက်များ သယ်ဆောင်နိုင်လာကြသည်။
အဏုမြူ လက်နက်များလည်း သယ်ဆောင် ပစ်ခတ်နိုင်လာကြသည်။
ရုရှ၏ MiG-25 တိုက်လေယာဉ် thumb| Mirage III တိုက်လေယာဉ် ဤမျိုးဆက်၏ ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ Dassault Mirage III Dassault Mirage 5 Dassault Mirage F1 IAI Nesher IAI Kfir Chengdu J-7 'Fishbed' Shenyang J-8 'Finback' Xian JH-7 'Flounder' Mikoyan-Gurevich MiG-21MF/bis 'Fishbed' Mikoyan-Gurevich MiG-23 'Flogger' Mikoyan-Gurevich MiG-25 'Foxbat' Sukhoi Su-15 'Flagon' Sukhoi Su-17 'Fitter' Tupolev Tu-28 'Fiddler' McDonnell Douglas F-4 Phantom II Northrop F-5 Freedom Fighter / Tiger II စတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ ၁၉၇ဝ မှ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်း တတိယ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များထက် အစွမ်းထက်မြက်သော တိုက်လေယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်လာကြပြီး လေကြောင်း အရေးသာမှု ကို ဖော်ဆောင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။
လေယာဉ်များ လေထဲတက်နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သည့် ပြင်ဆင်ချိန်ကို လျှော့ချနိုင်လာ၍ ဝေဟင်ဆီဖြည့်စနစ်ကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်လာကြသည်။
ထို့ကြောင့် လေထဲတွင် နေနိုင်ချိန် (Endurance) ပိုမိုလာကြပြီး လေကြောင်း အကဲသာမှု ပိုမိုလာကြသည်။
နေ့ညမရွေး / ရာသီမရွေး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်လာကြသည်။
ဤမျိုးဆက်၏ ထင်ရှားသော တိုက်လေယာဉ်များမှာ - Dassault Mirage 2000 Dassault Rafale Shenyang J-11A 'Flanker' JF-17 Thunder Chengdu J-10 Mikoyan MiG-29 'Fulcrum' Mikoyan MiG-31 'Foxhound' Sukhoi Su-27/33 'Flanker' Sukhoi Su-32/34 'Fullback' Saab 39 Gripen ဗြိတိန် + ဂျာမဏီ + အီတလီ Panavia Tornado ADV ဗြိတိန် + ဂျာမဏီ + အီတလီ + စပိန် Eurofighter Typhoon Grumman F-14 Tomcat McDonnell Douglas F-15 Eagle General Dynamics / Lockheed Martin F-16 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet Mitsubishi F-2 ပဉ္စမမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များ thumb|အမေရိကန်၏ F -22 တိုက်လေယာဉ် ပဉ္စမ မျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များတွင် thrust vectoring နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးလာ၍ လေယာဉ်များအနေဖြင့် ရဟတ်ယာဉ် များကဲ့သို့ တည့်တည့် တက်/ဆင်း လာနိုင်ကြသည်။
After Burner မလိုအပ်တော့ပဲ သာမန် ပျံသန်းနေချိန်တွင်ပင် အသံထက်မြန်သော နှုန်းဖြင့် ပျံသန်းနိုင်လာကြသည်။
လေယာဉ်ကိုယ်ထည်ကို သတ္တုစပ်အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ရေဒါ ဖြင့် မမြင်နိုင်သော ကိုယ်ပျောက် နည်းပညာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
အဆင့်မြင့် လေကြောင်း နည်းပညာများ အသုံးပြုလာ၍ တိုက်ပွဲဝင်နေစဉ်အတွင်း လေယာဉ်မောင်း (ပိုင်းလော့) အား တိုက်ပွဲတွင်သာ ပိုမိုအာရုံစူးစိုက်လာစေနိုင်သည်။
လေယာဉ်မောင်း ဦးထုတ်တွင် ချိန်ခွက် တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်လာ၍ ပစ်မှတ် ချိန်ရွယ်မှုစနစ် ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်။
ဤမျိုးဆက်တွင် သိသာထင်ရှားသော ပြောင်းလဲမှုမှာ ကိုယ်ပျောက် နည်းပညာပင် ဖြစ်သည်။