kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၁ အထိ ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ အနုပညာ ဦးစီးဌာနတွင် လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၁ မှာပင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာနသို့ တွဲဘက်ပါမောက္ခအဖြစ် ​​ပြန်လည်၍တာဝန်​ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၁၃တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ ဂီတပညာဌာန၏ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်မူ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ဓီရာမိုရ်သည် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ၏ ဒုတိယပါ​မောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ဂီတပညာရှင် ဂီတပညာရှင်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး စ​သော ကဏ္ဍအသီးသီးကို ​ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၎င်းအနေဖြင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများဖြင့် တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ထိုပွဲများမှာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုရှိကာ ပရိသတ်အများ စိတ်ဝင်စားကြသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်း နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ မှ ဆက်လက်တာဝန်ယူမည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်အား အသံပိုင်းဆိုင်ရာ တည်းဖြတ်မှုများအား တာဝန်ယူလျက်ရှိသည်။
တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ဓီရာမိုရ်သည် ဂစ်တာရှိလား အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်အဖြစ် ဂီတ​လောကသို့ စတင်ဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။
ထို့​နောက် ၂၀၀၈ တွင် ဒုတိယအယ်လ်ဘမ် ကျွန်​တော်နဲ့ဂီတ၊ ၂၀၁၂ တွင် တတိယအယ်လ်ဘမ် လမင်းဖမ်းပွဲ နှင့် ၂၀၁၆ တွင် စတုတ္ထအယ်လ်ဘမ် မြစ်အိုကြီး တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်။
အဆို​တော်တစ်​ယောက်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် နိုင်ငံခြားအဆို​တော်အချို့နှင့် ဂီတဖန်တီးမှုများ ပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ တွင် ဂျပန်အဆို​တော် Suwa Junko နှင့်တွဲဖက်၍ "တံခါး/ Friends" အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို Kumamoto ငလျင်ပြန်လည်ထူ​ထောင်​ရေးရံပုံ​​ငွေအတွက် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
၂၀၁၇တွင် အင်္ဂလိပ်အဆို​တော် Joss Stone ၏ ကမ္ဘာလှည့်​ဖျော်​ဖြေ​ရေးခရီးစဉ်အတွင်း သူမနှင့်တွဲဖက်ကာ "ဘုရား​ပေးဆု" အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ပုံစံအသစ်ဖြင့် ဖန်တီးဖြန့်ချိခဲ့ပြန်သည်။
ဂီတဒါရိုက်တာ ဓီရာမိုရ်သည် "ဂီတကဗျာ"သံစုံတီးဝိုင်း (ယခင် - ​"​အော်ပရာ"သံစုံတီးဝိုင်း) ကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်​ထောင်ကာ ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဓီရာမိုရ်နှင့် ဂီတကဗျာ၏ အ​စောဆုံးတင်ဆက်မှုမှာ ခိုင်သင်းကြည်မင်္ဂလာ​ဆောင်​ခွေ ဟု လူသိများ​သော "ချစ်သူတို့ရဲ့မင်္ဂလာ​တေး"အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သည်။
ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ဓီရာမိုရ်၏ ထင်ရှား​​သောလုပ်​ဆောင်ချက်များမှာ - ၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ ၂၀၁၄ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈၊ ၂၀၁၉ တို့တွင် ကျင်းပခဲ့​သော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု​ချီးမြှင့်ပွဲ၊ ဂျပန်-မြန်မာပွဲ​​တော်၊ အာဆီယံ-ရုရှားသံစုံတီးဝိုင်းပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု၊ Taipei Civic Orchestra၊ BBC Symphony Orchestra တို့ဖြင့် ပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
၂၀၁၆ တွင် ဓီရာမိုရ်သည် Charles Wallace Burma Trust (UK-registered Charity) အဖွဲ့အစည်း၏ ဆုချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်သို့ ဧည့်ပညာရှင်အဖြစ် ၃လကြာ သွား​ရောက်​ခဲ့ရသည်။
ထိုကာလအတွင်း သူသည် BBC Symphony Orchestra နှင့် Orchestra for Myanmar and New Children's Choir တို့အတွက် မြန်မာဂန္ထဝင်သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်​သော "​ရွှေတညာ" သီချင်းကို Orchestral Version အဖြစ် စီစဉ်ဖန်တီး​ပေးရုံသာမကဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်၊ အနုပညာဌာနတွင်လည်း မြန်မာဂန္ထဝင်ဂီတအ​ကြောင်းကို ​ဟော​ပြောပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) မှ ဂီတ​ကျောင်းသား၊ ​ကျောင်းသူများနှင့် NUAC Orchestra ကို စတင်ဖွဲ့စည်းကာ ၂၀၁၈ တိုင်​အောင် ဂီတဖျော်​ဖြေပွဲများ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။
ထိုမျှသာမက ဓီရာမိုရ်သည် ဝေလ၊ လင်းလင်း၊ ဟန်ထူးလွင်၊ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊ နီနီခင်ဇော် စ​သောနာမည်​ကျော်အဆို​တော်များ၏ ​ဖျော်​ဖြေပွဲများတွင်လည်း ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ပူး​ပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။
ဂီတမှူး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူး​သော "ချစ်​သောအရိမဒ္ဒနပူရ၏မဟာ​အောင်ပွဲ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ရုပ်ရှင်​နောက်ခံ​တေးဖန်တီးသူ၊ ဂီတမှူးအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂီတမှူးအ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(တေးဂီတဆု) ၂ကြိမ် ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။
ပထမအကြိမ်မှာ "​ဇော်က က​နေသည်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မှာ "လူးရတနာသိုက်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းအပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ဒါရိုက်တာ ဉာဏ်ကျယ်​စေ ရိုက်ကူး​သော "ကျွန်မ မလိုချင်တဲ့ ကျွန်မဘဝ" animation ဇာတ်လမ်းတိုဖြင့် အ​မေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်​သော Epic Animation, Comic and Game Festival 2016 မှ ချီးမြှင့်သည့် Best Music Score Award ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ယခုအချိန်ထိဆိုလျှင် သူသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ၅၀​ကျော်အတွက် ​​နောက်ခံ​တေးဂီတ ဖန်တီးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ဓီရာမိုရ်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများထဲတွင် မြန်မာဂီတကို ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်​ဝေခြင်းတို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်း ပုဒ်​ရေ ၁၀၀ ကို ​လေ့လာစုစည်းကာ ပြန်လည်အသံသွင်းသည့် "Beauty of Tradition" အမည်ရှိ ပ​ရောဂျက်ကို စတင်လုပ်​ဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့​နောက် ဂျပန်မှ ​တေးထုတ်လုပ်​ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်​သော Airplane Label နှင့် ပူး​ပေါင်း၍ "Beauty of Tradition" ပ​ရောဂျက် အမည်​အောက်၌ မြန်မာရိုးရာဂီတအယ်လ်ဘမ် ၃​ ​ခွေကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဖြန့်ချိဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့​သော်လည်း မြန်မာ့ဂီတကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀ မျှဖြင့် မလုံ​လောက်နိုင်ဟု ယူဆခဲ့သည်။
ထို့​ကြောင့် ပ​ရောဂျက်ကို မြန်မာရိုးရာဂီတ၊သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ စုစည်းမှုအဖြစ် ထပ်မံချဲ့ထွင်ကာ "ဂီတရတနာ" ဟု ပြန်လည်အမည်​ပေးခဲ့သည်။
၎င်းပ​ရောဂျက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီး ရှားပါး​နေပြီဖြစ်​သော မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ ကို ​အသံအရည်အ​သွေး​ကောင်း​ကောင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာရှာ​ဖွေနားဆင်နိုင်​​သော ​ဂီတမော်ကွန်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်​ပေါ်လာ​စေရန်ပင်ဖြစ်သည်။
ဤပ​ရောဂျက်မှ သီချင်းအသီးသီးကို နိုင်ငံအဝှမ်းမှ ရိုးရာဂီတပညာရှင်ကြီးများ၏ အကူအညီဖြင့် ​လေ့လာစုစည်းကာ ရိုးရာဂီတပညာရှင်များနှင့်အတူ ဂျပန်အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ Hiroshi Iguchi ၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်အသံသွင်းခဲ့သည်။
ပ​ရောဂျက်တွင် ကဏ္ဍအားဖြင့် ၇ မျိုး ပါဝင်သည်။
ထိုကဏ္ဍများမှာ - မဟာဂီတ၊ ကာလ​ပေါ်၊ သဘင်ဂီတ၊ မြန်မာဆိုင်း၊ ​ကျေးလက်ဂီတ၊ နတ်ချင်း၊ လက်စွမ်းပြ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းပ​ရောဂျက်ကို အတွဲ ၉ တွဲဖြင့် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် "ဂီတရတနာ" ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ Spotify၊ MMN နှင့် JOOX ကဲ့သို့​သော နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်း​တေးဂီတဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် ဖြန့်​ချိခဲ့သည်။
၂၀၁၉​​နှောင်းပိုင်းတွင် "ဂီတရတနာ" အတွဲ ၆ အထိ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။
ဆရာတဖြစ်လဲ ဂီတပညာရှင် ဓီရာမိုရ်သည် ဂီတဆိုင်ရာအသိပညာများကို အခွင့်သင့်တိုင်း မျှ​ဝေ​လေ့ရှိသူဖြစ်သည်။
အစိုးရဆိုင်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအလုပ်ရုံ​ဆွေး​နွေးပွဲများ၊ ပညာရပ်နှီး​နှောဖလှယ်ပွဲများတွင် ပါဝင်​ဆွေး​နွေးခြင်း၊ ILBC၊ Yangon Music School၊ MMDC ကဲ့သို့​သော သင်တန်း​ကျောင်းများတွင် သင်ကြားပို့ချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်​လေ့ရှိသည်။
ယခုအခါ ဓီရာမိုရ်သည် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)၏ ဒုတိယပါ​မောက္ခချုပ်တာဝန်ကို ထမ်း​ဆောင်​ရင်း တစ်ဖက်တွင်လည်း ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး စ​သော အနုပညာလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
ရရှိခဲ့သောဆုများ ခုနှစ် ဆု အမျိုးအစား ရွေးချယ်ခံလက်ရာ ရလဒ် ၂၀၀၉ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နောက်ခံတေးဂီတ ဇော်က ကနေသည် ၂၀၁၆ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နောက်ခံတေးဂီတ လူးရတနာသိုက် 2016 Epic Animation, Comic and Game Festival, USA Best Music Score ကျွန်မ မလိုချင်တဲ့ ကျွန်မဘဝ ၂၀၁၉ မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးမှပေးအပ်သော ဂုဏ်ပြုဆု ဂီတ – ၂၀၂၄မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုနောက်ခံတေးဂီတအိပ်မက်ကာရန် တေးအယ်လ်ဘမ်များ ဓီရာမိုရ်သည် တစ်ကိုယ်တော်တေးအယ်လ်ဘမ် လေးခွေ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။
ခုနှစ် အယ်လ်ဘမ် သီချင်းပုဒ်ရေ ထုတ်လုပ်ရေး ၂၀၀၀ ဂစ်တာရှိလား ၁၁ Third Eye ၂၀၀၈ ကျွန်တော်နဲ့ဂီတ ၁၀ Gita Kabyar Production ၂၀၁၂ လမင်းဖမ်းပွဲ ၁၀ Gita Kabyar Production ၂၀၁၆ မြစ်အိုကြီး ၁၀ Gita Kabyar Production ကိုယ်ပိုင်ဘဝ ဓီရာမိုရ်သည် မမေထူးချိုနှင့် ၂၀၀၈ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် သားသမီး ၃ဦး ထွန်းကားပြီးဖြစ်သည်။
"အညွှန်းဆိုတာ စာအုပ်တစ်အုပ်ရဲ့ လမ်းညွှန်မြေပုံပါ့၊ စာရေးဆရာ တင်ပြချင်တဲ့ အိုင်ဒီယာတွေကို အရယူဖို့ မုခ်တံခါးဝ။
" အရင်းအမြစ်နဲ့ အဓိပ္ပာယ် index ဆိုတာ "ညွှန်ပြတဲ့အရာ၊ ထုတ်ဖော်ပြတဲ့အရာ၊ ရွေးထုတ်ပြတဲ့အရာ" လို့ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်တဲ့ ပုံစံတူ လက်တင်(Latin)နာမ်စကားလုံးကနေ ဆင်းသက်လာသည်။
ဒီလက်တင် နာမ်စကားလုံးဟာ ရှေ့ဆက် in- နဲ့ dicare ဆိုတဲ့ လက်တင်ကြိယာ ပုဒ်ရင်းတွေကနေ ဆင်းသက်လာသည်။
dicare ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က 'ပြသသည်' ပါတဲ့၊ in- ကိုတော့ အပြင်ဘက် နေရာတစ်ခုကနေပြီး ကန့်သတ်အကွာအဝေးအတွင်းမှာရှိတဲ့ တစ်စုံတစ်ခုဆီကို သွားတဲ့ လမ်းကြောင်းကို ညွှန်ပြဖို့ သုံးပါသည်။
indicare ဆိုတဲ့ ကြိယာက 'အသိပေးသည်၊ ညွှန်ပြသည်၊ ထုတ်ဖော်ပြသည်၊ ကြေညာသည်၊ ပဓာနကျသော အချက်အလက်ကို ပေးအပ်သည်' ဟု ဆိုလိုသည်။
လက်တင် အဘိဓာန်အကျယ်မှာ 'index' စကားလုံးဟာ အမှတ်လက္ခဏာ၊ သင်္ကေတ၊ လမ်းညွှန်မှတ်တိုင်၊ ထုတ်ဖော်ပြောပြတဲ့ ဒါမှမဟုတ် ညွှန်ပြတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်၊ ရှေးစာခွေလိပ်ရဲ့ ခေါင်းစဉ်စာရွက်ပိုင်းဆိုတဲ့ ညွှန်ပြတတ်တဲ့ အမျိုးအစားတွေကို ညွှန်းပါသည်။
ဒီတော့ 'index = အညွှန်း' ဆိုသည် စာအုပ်ရဲ့ နာမည်၊ စာအုပ်ရဲ့ အနှစ်ချုပ် ဒါမှမဟုတ် စာအုပ်ထဲမှာ ပါဝင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေကို အကျဉ်းချုပ် တင်ပြပေးတဲ့ မာတိကာ၊ စာအုပ်စာရင်း၊ စာရေးဆရာစာရင်း၊ ကျောက်စာအစရှိတဲ့ ရေးထွင်းစာတွေ ဒါမှမဟုတ် ရုပ်ပုံတွေရဲ့ အောက်မှာ ရေးထားတဲ့ ပုံစာ၊ သရုပ်ဖော်စာတွေကို ရည်ညွှန်းကြောင်း တွေ့လာရသည်။
ဒီဖွင့်ဆိုချက်တွေထဲက တချို့သော ဖွင့်ဆိုချက်တွေကို အခု ကျွန်ုပ်တို့ခေတ် ရောက်တဲ့အထိ ထိန်းသိမ်းသုံးစွဲလာခဲ့ကြပါတယ်။
ပြီးတော့ တခြားဖွင့်ဆိုချက်တွေကိုလည်း ဒီစကားလုံးထဲ ထည့်သွင်းလာကြသည်။
ရှေးဟောင်းရောမခေတ်တုန်းကတော့ အညွှန်းဆိုတာ ကျူစာခွေလိပ်တွေမှာ ချိတ်ဆွဲထားတဲ့ ခေါင်းစဉ်စာရွက်ပိုင်းပါ။
စာအုပ်စင်တွေမှာ အလွယ်တကူ ခွဲခြားလို့ရအောင် ကျမ်းနာမည်နဲ့ စာရေးဆရာနာမည်တွေကို အဲဒီ ခေါင်းစဉ်စာရွက်ပိုင်းပေါ်မှာ ရေးမှတ်ထားကြသည်။
စာခွေလိပ်တွေမှာ စာမျက်နှာလည်း မပါ၊ အင်္ဂါနံပါတ်လည်း မပါ၊ စာကြောင်း အရေအတွက်ပြ ကိန်းဂဏန်းလည်း မပါပါဘူး။
ပုံနှိပ်စက် တီထွင်မှုနဲ့အတူ ပထမဆုံးသော အညွှန်းတွေကို စတင်ကောက်ခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်သဘောတရားအနေနဲ့ ပြောရရင် အဲဒီတုန်းက အညွှန်းတွေဟာ စာအုပ်ထဲက နာမည်တွေနဲ့ အကြောင်းအရာတွေရဲ့ တည်နေရာအတိအကျကို ပြ မပေးနိုင်ပါဘူး။
ဒီလို အတိအကျ ပြပေးနိုင်ဖို့ဆိုတာ ပုံနှိပ်ခေတ် မတိုင်ခင်ကဆိုတော့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အရာပါ။
နာမည်တွေ၊ အကြောင်းအရာတွေနဲ့ စကားလုံးတွေကို စီစဉ်ထားတဲ့ အက္ခရာစဉ် စာရင်းတွေကို (၁၉) ရာစု မတိုင်ခင်အထိ လက်တင်ဝေါဟာရနဲ့ index mominum, index rerum, index verborum လို့ ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့ကြပါတယ်။
Oxford English အဘိဓာန်ကတော့ index (1938) ကို 'လက်ညှိုး၊ ညွှန်တံ'အဖြစ် စာရင်းတင်ထားသည်။
ပြီးတော့ 'ညွှန်တံအဖြစ် အသုံးပြုတဲ့ ပစ္စည်း'အဖြစ်လည်း စာရင်းပြုစု ထားသည်။
(1594)။
index ရဲ့ ကြိယာပုံစံကို ပထမဆုံး အသုံးပြုတာကတော့ '(စာအုပ် အစရှိ သည်ကို) အညွှန်းဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးသည်' ဖြစ်သည်။
(1720)။
(1761) ခုနှစ်မှာ '(စကားလုံး၊ နာမည် အစရှိသည်တို့ကို) အညွှန်းဖြင့် ထည့်သွင်းသည်' လို့ အသုံးပြုပါသည်။
index ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရရင်းမြစ်ကနေ ဆင်းသက်လာတဲ့ ဝေါဟာရတွေက indexical (1828), indexer (1856), indexed (1872), indexing (1887), indexible (1951), indexation (1960) တို့ ဖြစ်သည်။
Oxford English အဘိဓာန်မှာ index-hunting (1699), index-hunter (1751), index-learning (1728), index-rakers (1867), index pips (1899) တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်း စာရင်းပြုစုထားသည်။
မြန်မာ့စာပေ နယ်ပယ်မှာတော့ 'အညွှန်း'ကို "အညွှန်း - န /အညွှန်း/ ၁၊ တစုံတရာကို လိုက်နာ ဆောင်ရွက်ရန် သို့မဟုတ် သိနားလည်စေရန် ထုတ်ဖော် ပြောဆို ရေးသားချက်။
'၎င်းဆေးသောက်ရန် အညွှန်း ပုလင်း၌ ပါသည်။
ပါဏာဝု။
၂၊ စာရင်း၊ ကျမ်းစသည်တွင် ပါဝင်သောအခန်း၊ ခေါင်းစဉ်စသည်ကို စာမျက်နှာ အစဉ်အတိုင်း ညွှန်ပြသော ဇယား" လို့ ဖွင့်ဆိုထားသည်။
- မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်းချုပ်၊ အတွဲ ၅၊ အ၊ ၅၅။
လက်ရှိ စံပြုနေကြတဲ့ မြန်မာအဘိဓာန်မှာတော့ 'အညွှန်း'ကို "အညွှန်း၊ န - ၁၊ မည်သို့ ပြုမူဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ညွှန်ပြရေးသားချက်။
၂၊ စာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာကို ရှာဖွေရ လွယ်အောင် ညွှန်ပြချက်" လို့ ဖွင့်ဆိုသည်။
- မြန်မာအဘိဓာန်၊ ဒု၊ ၄၀၅။
အဘိဓာန် ၂ မျိုးလုံးရဲ့ ဒုတိယဖွင့်ဆိုချက်တွေဟာ အခုတင်ပြနေတဲ့ index နဲ့ ထပ်တူ သဘောရသည်။
- ဘာသာပြန်သူ သိရီ (သင်္ဂဇာမြေ)Knowledge First. ဝေါဟာရကို ဖွင့်ဆိုခြင်း Hans H. Wellisch က အညွှန်းကို 'ညွှန်းဆိုထားသည့် စာရွက်စာတမ်းတွင် ပါရှိသည့် အချက်အလက်များနှင့် အစီအစဉ် ကွဲပြားခြားနားသော၊ စာရွက်စာတမ်းအတွင်းရှိ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုသူတို့ ရှာဖွေနိုင်စေရန် စီစဉ်ထားသော၊ အက္ခရာစဉ်အားဖြင့်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အခြားနည်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ အညွှန်းမှတ်တမ်းတွေကို ရှေ့နောက်နေရာတကျ စီစဉ်ထားရှိခြင်း' လို့ ဖွင့်ဆိုပါတယ်။
Nancy C. Mulvany ကတော့ ဟောဒီလို တင်ပြပေးထားပါတယ်။
'အိုင်ဒီယာတွေနဲ့ အချက်အလက်တွေကို ရယူဖို့ ဝင်ပေါက်တံခါးကို အညွှန်းက ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။
စာအုပ်ရဲ့ နောက်ကျောမှာ ပါတာပဲဖြစ်ဖြစ် ဒါမှမဟုတ် CD-ROM နဲ့ လာတာပဲဖြစ်ဖြစ် အညွှန်းဆိုတာ ဗဟုသုတအဆောက်အဦတစ်ခုပါ။
အညွှန်းအချက်အလက်တွေကို သုံးစွဲခွင့်ရတာဟာ စာအုပ်စာပေတွေဆီကို အညွှန်းကောက်သူတွေက သယ်ယူလာတဲ့ ဖြည့်စွက်အကျိုးအမြတ်ပါ။
Chicago Manual of Style ကတော့ ဟောဒီလို ပြောထားပါတယ်။
'စနစ်တကျ စီစဉ်နေရာချထားတဲ့၊ စာအုပ်အစ မာတိကာတို့၊ အခြားသော လမ်းညွှန်အကူအညီတို့နဲ့ မတူဘဲ အသေးစိတ်တွေ ပံ့ပိုးထားတဲ့ အညွှန်းဆိုတာ အကျိုးအမြတ် မရှိတဲ့ မေးခွန်းတွေ၊ ရှာဖွေဖို့ မရည်ရွယ်တဲ့ ရလဒ်တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်ပြီး၊ ရှာဖွေလို့ရတဲ့ စာတွေနဲ့ ပံ့ပိုးထားတဲ့၊ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ အာမခံချက်တစ်ခု'လည်းဖြစ်ပါတယ်။
အညွှန်းကောင်းတွေဟာ သော့ချက်စကားရပ်နဲ့၁ အကြောင်းအရာ/ ခေါင်းစဉ် အားလုံးကို စုစည်းပေးထားပါတယ် (သဘောတရားနဲ့ ခေါင်းစဉ်အပေါ် အခြေတည်ထားတဲ့ အကြောင်းအရာရဲ့ အောက်မှာ အဓိကဝေါဟာရတွေကို စုစည်းထားတာပါ)၊ သူတို့ကို အက္ခရာစဉ်အလိုက် နေရာချထားပါတယ်၊ သက်ဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတွေချင်း အပြန်အလှန် ညွှန်းဆိုထားပါတယ်၊ သက်ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာ ဒါမှမဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ အညွှန်းတည်နေရာတွေကို၂ ထည့်သွင်းပေးထားပါတယ်။
အပင်ပန်းခံ လုပ်ဆောင်ရတဲ့ ဒီဉာဏအလုပ်ဟာ စာရွက်နဲ့ ထုတ်ထားတာကို ဖတ်တာပဲ ဖြစ်ဖြစ်၊ e-book ကို ဖတ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ စာအုပ်အထူကြီးကို ဖတ်တာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ စာအုပ်အပါးလေး ကို ဖတ်တာပဲဖြစ်ဖြစ် စာဖတ်သူတွေ အားလုံးကို အလုပ်အကျွေး ပြုပါတယ်။
Hans H. Wellisch, Indexing from A to Z အညွှန်းဆိုတာ 'အညွှန်းမှတ်တမ်း(entry)တွေကHans H. Wellisch, Indexing from A to Z (pp. 159-70)အစီအစဉ်တကျ နေရာချထားတာပါ။
စာရွက်စာတမ်းအတွင်းမှာ ပါရှိတဲ့ (သို့မဟုတ်) စာပေါင်းချုပ်အတွင်းက သီးသန့်စာရွက်စာတမ်းထဲမှာ ပါရှိတဲ့ အချက်အလက်တွေကို အသုံးပြုသူတွေ ရှာဖွေနိုင်စေဖို့ စီစဉ်ထားတဲ့အရာ"ပါ။
နိုင်ငံတကာ စံသတ်မှတ်အဖွဲ့အစည်းဟာ အညွှန်းမှာ ပါဝင်ရမယ့်အရာတွေ၊ အညွှန်းတွေကို ဖွဲ့စည်းပုံ၊ တင်ပြပုံတွေကို ပံ့ပိုးပေးပါတယ်။
အညွှန်းမှတ်တမ်းတွေမှာ အသုံးပြုတဲ့ အညွှန်းခေါင်းစီး၊ အညွှန်းခေါင်းစီးခွဲတွေကNancy C. Mulvany, Indexing of Books ရွေးချယ်မှုနဲ့ သူတို့ကို ထားရှိရမယ့် ပုံစံတွေကို ထုတ်ပြန် ကြေညာပါတယ်။
သော့ချက်စကားရပ် = key term 'အညွှန်းဆိုတာ စကားလုံးတွေ၊ စကားစုတွေရဲ့ စာရင်း (အညွှန်းခေါင်းစီးတွေ၊ အညွှန်းခေါင်းစီးခွဲတွေကို ရည်ညွှန်း)၊ ပြီးတော့ စာရွက်စာတမ်းတစ်ခု အတွင်းမှာ ရှာဖွေနိုင်တဲ့ အညွှန်းခေါင်းစီးနဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ အသုံးဝင်တဲ့ အချက်အလက်တွေဆီကို ဆက်စပ်ညွှန်ပြတာတွေပါ (အညွှန်းတည်နေရာတွေကို ရည်ညွှန်း)။
စာအုပ်နောက်ပိုင်းမှာ ပါရှိတဲ့ အညွှန်းထဲက အညွှန်းခေါင်းစီးမှာ လူနာမည်တွေ၊ နေရာနာမည်တွေ၊ အဖြစ်အပျက်နာမည်တွေ၊ အညွှန်းကောက်သူက ဆက်စပ်မှုအဖြစ် ရွေးချယ်ထားတဲ့ အယူအဆ သဘောထားတွေ၊ ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ဖြစ်လောက်တဲ့ စာဖတ်သူတွေ စိတ်ဝင်စားတတ်တဲ့အရာတွေရဲ့ နာမည်တွေကို ထည့်သွင်းထားပါတယ်။
အညွှန်း တည်နေရာကတော့ ပုံမှန်အားဖြင့် စာမျက်နှာတွေ၊ စာပိုဒ်နံပါတ်တွေ ဒါမှမဟုတ် အခန်းနံပါတ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ပင်ဂွင်းစွယ်စုံကျမ်းကတော့ အညွှန်းလုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်ပြီး 'စာအုပ်တွေနဲ့ တခြားသော ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေတာတွေထဲမှာပါတဲ့ စကားလုံးတွေ၊ နာမည်တွေ၊ အယူအဆတွေရဲ့ တည်နေရာကို စနစ်တကျ လမ်းညွှန်မှုကို ပြုစုထားခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
အညွှန်းတစ်ခုမှာ အညွှန်းမှတ်တမ်းစာရင်း ပါရှိပါတယ်။
အညွှန်းပုဒ်တိုင်းကို (သင့်တော်တဲ့ စကားစု ဒါမှမဟုတ် အညွှန်းခေါင်းစီးခွဲတွေ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီ နှစ်မျိုးလုံး အတူတွဲ ပါရှိတဲ့) အညွှန်းခေါင်းစီးနဲ့ အနည်းဆုံး စာမျက်နှာတစ်ခု ဒါမှမဟုတ် ပြန်လှန်ညွှန်း၁တစ်ခုတို့နဲ့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။
တန်ဖိုးရှိပြီး ဖတ်ရှုသူတွေ စိတ်ကျေနပ်ဖွယ်ကောင်းတဲ့ အညွှန်းတစ်ခုကို ကောက်ဖို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်စိတ်ကူးအကြံဉာဏ်နဲ့ စဉ်းစားဆင်ခြင်မှုတွေက မရှိမဖြစ် အရေးပါတာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
'၂ လို့ ရှင်းလင်းဖော်ပြထားပါတယ်။
အညွှန်းတည်နေရာ = locator, အမှန်ကတော့ locator ဆိုတာ တစ်ခုခုကို ရှာဖွေတဲ့နေရာမှာ ကူညီပေးတဲ့ ပစ္စည်း ဒါမှမဟုတ် နည်းစနစ်ကို ပြောတာပါ။
ဒီစာအုပ်မှာတော့ အဆင်ပြေအောင် 'အညွှန်းတည်နေရာ'လို့ပဲ ပြန်ဆိုထားပါတယ်။
- ဘာသာပြန်သူ သိရီ (သင်္ဂဇာမြေ) Knowledge First. ကိုးကား Category:ဝေါဟာရ။
ဂျာမနီ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း(သည် ဂျာမနီနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဂျာမနီအမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းကို ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(German Football Association (Deutscher Fußball-Bund))မှ စီမံခန့်ခွဲသည်။
၁၉၄၉ နှင့် ၁၉၉၀ နှစ်များကြားတွင် မဟယမိတ်တို့၏ ဂျာမနီကိုသိမ်းပိုက်၍ နယ်မြေကွဲထွက်မှုများကြောင့် သီးခြား ဂျာမနီအသင်းများကို ဖီဖာက အသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။
သီးခြားဂျာမနီအသင်းများမှာ ၁၉၄၉ မှ ၁၉၉၀ အထိ အနောက်ဂျာမနီအမည်တွင်သည့် ဂျာမနီသမ္မတပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ (Federal Republic of Germany) ကို DFB အသင်းက ကိုယ်စားပြုသည်။
၁၉၅၀-၁၉၅၆ တွင် ဆား(Sarr) အထိန်းသိမ်းခံနိုင်ငံကို ဆားလန်း အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းက ကိုယ်စားပြုသည်။
၁၉၅၂-၁၉၉၀ ကြားကာလတွင် အရှေ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို အရှေ့ဂျာမနီ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းက ကိုယ်စားပြုယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ဖော်ပြခဲ့သော ဆားအသင်း၊ အရှေ့ဂျာမနီအသင်းတို့သည် အသင်းများနှင့်အတူ မှတ်တမ်းများလည်း ယခု၌ ပျက်ပြယ်ပြီဖြစ်သည်။
လက်ရှိအသင်းသည် ၁၉၉၀ ၌ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သော နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ တရားဝင်အားဖြင့် Germany FR (FRG)၊ အတိုကောက် Germany (GER) ဟုသုံးစွဲ၏။
ဂျာမနီအသင်းသည် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်၍ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို ၁၉၅၄၊ ၁၉၇၄၊ ၁၉၉၀၊ ၂၀၁၄ တို့တင် လေးကြိမ်ရရှိခဲ့ကာ ယူအေးဖာ ဥရောပဖလား ပြိုင်ပွဲကို ၁၉၇၂၊ ၁၉၈၀၊ ၁၉၉၆ တို့တွင်ရရှိခဲ့သည်။
ဖီဖာတိုက်ကြီးများဖလားပွဲတွင်လည်း ၂၀၁၇ ၌ အနိုင်ရရှိထားသည်။
ဒုတိယနေရာကို ဥရောပဖလားပြိုင်ပွဲများ၌ သုံးကြိမ်၊ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် လေးကြိမ်စီရရှိခဲ့သည်။
အရှေ့ဂျာမနီအသင်းသည် ၁၉၇၆ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၌ ရွှေတံဆိပ်ရရှိဖူးသေးသည်။
ဂျာမနီသည် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား၊ ဖီဖာ အမျိုးသမီး ကမ္ဘာ့ဖလားတို့ကို ရရှိထားသော တစ်ခုတည်းသောနိုင်ငံဖြစ်၏။
၂၀၁၄ ကမ္ဘာ့ဖလားအပြီး၌ အယ်လိုအဆင့်သတ်မှတ်ချက် (Elo rating) ကို အခြားသောနိုင်ငံများထက် အမှတ်ပိုရရှိခဲ့သောကြောင့် (၂,၂၀၅ မှတ်)ဖြင့် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးနေရာကို ရရှိခဲ့သည်။
ဂျာမနီအသင်းသည် အမေရိကတိုက်များ(တောင်၊ မြောက်) ၌ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလားကို ရယူနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ဥရောပနိုင်ငံဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး မှာ မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်း​ဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ အခွင့်အ​ရေးများကို ကာကွယ်​စောင့်​ရှောက်ရန် ခန့်အပ်ထား​သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ရှိ ဝန်ကြီးများ ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ နိုင်သက်လွင် ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် လွှတ်​တော်များမှ ​ရွေး​ကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များမှ လက်ရှိတွင် တိုင်းရင်းသားဝန်ကြီး ၂၉ ဦးရှိသည်။
လက်ရှိ ဝန်ကြီးများ ၂၀၁၅​ ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် တိုင်းရင်းသား​ရေးရာဝန်ကြီး​နေရာအတွက် အများစုကို NLD ပါတီမှ ရရှိသည်။
+​ရွေး​ကောက်ခံ တိုင်းရင်းသား​ရေးရာဝန်ကြီးများ​ဒေသလူမျိုးနိုင်ငံ​ရေးပါတီအမည်ကချင်ပြည်နယ်(၄) ဗမာ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ခင်​​မောင်မြင့်လီဆူး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အားတီ​ရော်ဟမ်ရဝမ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ရန်နန်းဖုန်းရှမ်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် စိုင်းစိန်လင်းကယားပြည်နယ် (၁) ဗမာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ လှမျိုး​ဆွေကရင်ပြည်နယ်(၃) Bamar အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် နွယ်ပွယ်စိန်ပအိုဝ့် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် လဟုန်မျိုးသိန်းမွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် မင်းတင်ဝင်းမွန်ပြည်နယ်(၃) Bamar အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ရွှေမြင့်ကရင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ​အောင်မြင့်ခိုင်ပအိုဝ့် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် စန်းဝင့်ခိုင်ရခိုင်ပြည်နယ်(၁) ချင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဖုန်းဘွယ်ရှမ်းပြည်နယ် (၇) အခါအမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ထွန်းလှိုင်ဗမာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ​အောင်သန်း​မောင်အင်းသား အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အာ​ဘေးလှကချင် ပြင်ပ ဇုတ်​ဒေါင်းကယန်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ခွန်​အေး​မောင်လားဟူ လားဟူ အမျိုးသား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပါတီ​ရောသက်လီဆူး လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ Igu Sarဧရာဝတီတိုင်း (၂) ကရင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဂါမိုးမြတ်မြတ်သူရခိုင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် တင်​စောပဲခူးတိုင်း (၁) ကရင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ​နော်ပွဲ​ဆေးမ​ကွေးတိုင်း (၁) ချင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် လှထွန်းမန္တ​လေးတိုင်း (၁) ရှမ်း *စိုင်း​ကျော်​ဇော(၂၀၁၆-၂၀၁၈) လစ်လပ်စစ်ကိုင်းတိုင်း (၂) ချင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် လယ်​ထောင်ထန်ရှမ်း တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ​မွေ​မွေခင်တနင်္သာရီတိုင်း (၁) ကရင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ​စောလုခရန်ကုန်တိုင်း(၂) ကရင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ပန်သဉ္ဇာမျိုးရခိုင် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ​ဇော်​အေး​မောင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ။
အက်ဆွန်မိုဘေး ကော်ပိုရေးရှင်း သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နိုင်ငံတကာအခြေစိုက် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး တက္ကဆပ်ပြည်နယ် အိုင်ဗင်မြို့တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်။
ထိုကုမ္ပဏီသည် ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား၏ စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီမှ ဆင်းသက်လာသော ကုမ္ပဏီများတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၉ ခု နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ယခင် နယူးဂျာဆီ စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော အက်ဆွန် ကုမ္ပဏီ နှင့် ယခင် နယူးယောက်စတန်းဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော မိုဘေးကုမ္ပဏီ တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝင်ငွေအားဖြင့် ဒသမမြောက် အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဈေးကွက်အတွင်း အများနှင့်ဆိုင်ရာတွင် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရာ၌ အရင်းအနှီးအများဆုံး နေရာတွင် နံပါတ် ၁ မှ ၆ အတွင်း ပြောင်းလဲနေခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖော်ဘီ၏ ဂလိုဘယ် ၂၀၀၀ စာရင်းတွင် တကမ္ဘာလုံး နံပါတ် ၉ နေရာတွင် ရှိခဲ့သည်။
အက်ဆွန်မိုဘေးသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖော်ကျွန်း မဂ္ဂဇင်း၏ နိုင်ငံတကာ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီ ၅၀၀ စာရင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အမြတ်အစွန်း အများဆုံး ကုမ္ပဏီ အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။
ဘာ့ခ်ရှိုင်းယား ဟတ်သဝေး သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နိုင်ငံတကာအခြေစိုက် လုပ်ငန်းစုံ ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး နီဘရားစကားပြည်နယ်၊ အိုမားဟားမြို့တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်။
ထိုကုမ္ပဏီသည် ဂေကို၊ ဒိုင်ရီကွင်း၊ ဘီအင်န်အက်စ်အက်ဖ် ရထားလုပ်ငန်း၊ လူဘရီဇို၊ ဖရုအော့ဖ်သည် လွန်း ၊ ဟဲလ်ဇဘတ် စိန်လုပ်ငန်း၊ လောင်းအင်န်ဖော်စတာ၊ ဖလိုက် ဆေ့ဖတီး အင်တာနေရှင်နယ်၊ ပန်းပါးရှက်ဖ် နှင့် နက်ဂျက် ကုမ္ပဏီတို့ကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး ပိုင်းလော့ ဖလိုင်းယင်း ဂျေ ကုမ္ပဏီ၏ ၃၈.၆% ၊ ခရက်ဖ်ဟိန်းဇ် ကုမ္ပဏီ၏ ၂၆.၇% တို့ကို ပိုင်ဆိုင်ပြီး အမေရိကန် အိတ်စပရက်စ် တွင် ၁၇.၆% ၊ ဝဲလ်ဖာဂိုတွင် ၉.၉%၊ ကိုကာကိုလာကုမ္ပဏီတွင် ၉.၄% ၊ အမေရိကားဘဏ် တွင် ၆.၈% နှင့် အက်ပဲ တွင် ၅% မျှသော အနည်းငယ်ရှယ်ယာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ရှိ အဓိက လေကြောင်းလိုင်းများ၏ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း တို့တွင် အများဆုံး ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူ အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောက်ဝက်စ် လေကြောင်းလိုင်း၊ အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်းတို့တွင် ထိပ်ဆုံး ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူ ၃ ဦး စာရင်းဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း ရှိနေသည်။
ငါးပိဖုတ် မျက်နှာသာပေး ရွှေရေးပန်းကန်တက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ငါးပိဖုတ်ကို လိုလားကြောင်းပြသည့်အခါ စလောင်းပေါ် နေရမည့် ငါးပိသည် ရွှေရေး ပန်းကန်ပေါ် ရောက်လာသကဲ့သို့ အသိအလိမ္မာနည်းသူကို မျက်နှာသာ ပေးသောအခါ ကမ်းတက်သည်။
မူလရင်းမြစ် "ပေါင်းရာကျွမ်းဝင်၊ ဆွေခင်ပွန်းအချို့ ဓလေ့လည်း... ငါးပိဖုတ် မျက်နှာချိုသွေး ရွှေရေးပန်းကန်သို့ တက်သည်ဆိုသကဲ့သို့။
" [၁၁၅၂-ခန့်]ကျည်း။
"ငါးပိဖုတ် မျက်နှာသာပေး ရွှေရေးပန်းကန်တက် တတ်တယ်တဲ့ ပြောလိုက်တာ။
ခုတော့ ဆွမ်းတော်ခွက်ပေါ်တောင် တက်နေပါပေါ့လား။
" [၁၂၉၃] ကဝိမှန်၊ ၅၊ ၈။
ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ မျက်နှာသာပေး ရွှေရေးပန်းကန်တက် နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
ငါးပွက်ရာ ငါးစာ ချ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ငါးစာတပ်ထားသော ငါးမျှားချိတ်ကို တစ်နေရာတည်းတွင် မချဘဲ ငါးပွက်တိုင်း ငါးပွက်ရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ချလျှင် ငါးမမိသကဲ့သို့ အလုပ်တစ်ခုကို စွဲစွဲမြဲမြဲ မလုပ်ဘဲ အကျိုးရှိနိုးနိုးနှင့် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲလုပ်လျှင် အရာမရောက်ဖြစ်တတ်သည်။
အခြားဆိုလိုရင်းတစ်ခုမှာ ငါးအားလုံးအတွက် ငါးစာ ကျွေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ ငါးပွက်သည့် နေရာသို့ လိုက်၍ ငါးစာချသကဲ့သို့ ပြဿနာတစ်ခုလုံးကို အရင်းအမြစ်မှစ၍ ပြေလည်အောင် စူးစိုက်၍ မဖြေရှင်းဘဲ လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပြဿနာများကိုသာ လတ်တလော ပြေလည်ရုံမျှ လိုက်လံဖြေရှင်းသည်။
မူလရင်းမြစ် "သမာဓိန္ဒြေ မတည်၊ မငြိမ်သက်ဘဲ လောဘကြီးလျက် ငါးပွက်ရာ ငါးစာချ ဟူသကဲ့သို့ ဝိတက်ဝိစာရနှင့် ကြောင့်ကြဗျာပါတွေ များနေပါလျှင်..." [၁၂၈၀-ခန့်] ထိလက်စွဲ၊ ဒု။
ငါး မရ ရေချိုး ပြန် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ငါး ရှာသူသည် ငါး မရေသော်လည်း လာရကျိုး နပ်စေရန် ရေချိုး၍ ပြန်သကဲ့သို့ ရည်ရွယ်ရင်းအကျိုး မပြီးမြောက်သော်လည်း အချည်းအနှီး မဖြစ်စေရန် အခြား လွယ်လွယ်ကူကူ ရနိုင်သော အကျိုးကို ရယူခံစားသည်။
မူလရင်းမြစ် "ငါး မရလျှင် ရေချိုး ပြန်တော့ဟု သာသာထိုးထိုးနှင့် နှင်တတ်သော ပညာတွင် စမ်းစမ်းစိမ့်က ကျောင်းမတက်ဘဲ လက်တွေ့ ကွင်းဆင်းရင်း အောင်လက်မှတ်ရပြီး ဖြစ်သည်။
" [၁၃၃၂] မြဝတီ၊ ၁၈၊ ၆။
ငါးရံ့ရ အတူတူ၊ ငါးခူရ ခွဲခြမ်းခွဲခြမ်း ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် အိုင်ပက်သူ နှစ်ဦးသည် ငါးရံ့ကလေးများ ရသောအခါ နှစ်ယောက်အတူတူ ပိုင်သည်ဟု သဘောထားကြသော်လည်း ငါးခူးကြီးများ ရသောအခါ လောဘဝင်၍ ခွဲခြမ်းခွဲခြမ်း လုပ်သကဲ့သို့ အလုပ်တူတူ လုပ်သူအချင်းချင်း အကျိုးအမြတ် နည်းသော် အကျိုးတူသဘော ခံယူနိုင်ကြသော်လည်း အကျိုးအမြတ်များသော် အဝေမတည့် ဖြစ်လာသည်။
မူလရင်းမြစ် "နောက်လိုက်ငယ်သားတို့ အပေါ်၌ ငါးရံ့ရတော့ အတူတူ၊ ငါးခူရတော့ ခွဲခြမ်းခွဲခြမ်း ဆိုသကဲ့သို့ မမျှတသော မနောဆိုး သဘောဆိုးများ ပေါ်ပေါက်၍..." [၁၃၁၄] မင်မြူ။
ငါးရိုးမျက် လက်တို ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် လည်ချောင်း၌ စူးနေသော ငါးရိုးကို လက်ဖြင့် နှိုက်ထုတ်ယူရန် ကြိုးပမ်းသော်လည်း လက်တိုသဖြင့် မထုတ်ယူနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်မြောက်နိုင်သည့်နည်းလမ်းကို သိ၍ ဆောင်ရွက်လိုပါလျက် မဖြည့်ဆည်းနိုင်သည့် ချို့တဲ့မှုကြောင့် မဆောင်ရွက်နိုင်ဖြစ်သည်။
မူလရင်းမြစ် "ဆင်ခြင်လေ ဉာဏ်မကိုးနှင့်၊ ငါးရိုးမျက် လက်တို၊ မတော်လျှင် အကော်ခက်နိုင်မျှ၊ အိမ်ထောင်ဖက် လေးတဲ့ဝန်ကို၊" [၁၂၈၀-ခန့်] ဂီပေါင်း။
၂၃၅။
"အရေးကြုံလာလျှင် ငါးရိုးမျက် လက်တို ဆိုသကဲ့သို့ အခက်ကြုံနေကြစမြဲပေပေါ့။
" [၁၂၉၃] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၄၄၊ ၂၄၅။
ဆာဘရက်သာ ၊ ဆာဘရက်တာ သို့မဟုတ် ဆီဘူရာတာ သည် လစ်ဗျားနိုင်ငံရှိ ဇာဝီယာခရိုင် شعبيات الجماهيرية العظمىSha'biyat of Great Jamahiriya, accessed 20 July 2009, in Arabic တွင် တည်ရှိပြီး ရောမ ထရိုပိုလီ ရှေးဟောင်းမြို့ ၃မြို့၏ အနောက်ဘက် အကျဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အထိ ၎င်းသည် ယခင် ဆာဘရက်သာ ဝါ ဆော်မန် ခရိုင်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ယနေ့ခေတ် ထရီပိုလီမြို့၏ အနောက်ဘက် ၄၃မိုင် (၇၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် ယနေ့တိုင်တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
အယ်လ်ဒါးဘရား သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး သန္တာကျွန်းခွေ ဖြစ်သည်။