kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုခရိုင်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာလည်း ဆန်စပါးလုပ်ငန်းပင် ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆန်စပါးအထွက်ဆုံး ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြစ်ချောင်းတို့၏ ကမ်းဘေးများတွင် ဓနိပင်များ ပေါက်ရောက်သောကြောင့် ဓနိလုပ်ငန်းကိုပါ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဆန်စပါးနှင့် ဓနိလုပ်ငန်းများအပြင် ခြံဥယျာဉ် များကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသေးသည်။
အထူးသဖြင့် ငှက်ပျောခြံများကို လုပ်ကိုင်ကြ၍၊ အုန်းသီးများလည်း အတော်များများ ထွက်သည်။
ထို့ပြင် ယခုအခါတွင် ခရိုင်အတွင်း၌ ဂုံလျှော်များစိုက်ပျိုး၍ အထူးအောင်မြင်လျက် ရှိသည်။
အခြား အရေးပါသော လုပ်ငန်းများမှာ ပင်လယ်ကမ်းနားဒေသ ဖြစ်သည့်အလျောက် ဆားနှင့် ငပိ ငါးခြောက်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လူသိနည်းသော လုပ်ငန်းအများပင် ရှိသေးသည်။
ယင်းတို့အနက် တစ်ခုသောလုပ်ငန်းမှာ မြောင်းမြမြို့နယ် ထုံးဘိုကျေးရွာနယ်မြေမှ ထုံးဖုတ်သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
မြောင်းမြမြို့နယ်ရှိ မြေစေးနီသည် စဉ့်အိုးဖုတ်ရန်အတွက် အလွန်ကောင်းသဖြင့် ရှေးအခါက စဉ့်အိုးများကို ဖုတ်ကြသည်။
အထူးသဖြင့် စဉ့်မသုတ်သော စဉ့်အိုးမှာ ရှေးကများစွာ ကျော်ကြားခဲ့၏။
ရှေးမွန်မြန်မာမင်းတို့ လက်ထက်က မြောင်းမြမြို့နယ်တွင် စဉ့်အုတ်ကြွပ် များကိုပင် ဖုတ်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းရှိ လပွတ္တာမြို့တွင် ငပိလုပ်ငန်းနှင့် ဆားလုပ်ငန်းတို့ကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြ သည်။
ထိုခရိုင်အတွင်း အိမ်မဲမြို့အနီးတွင် မြေအိုး မြေခွက်များကို ပြုလုပ်ကြသည်။
မြောင်းမြခရိုင်၌ လမ်းခင်းရန် ဂဝံကျောက်များကိုလည်း တူးဖော်ရရှိကြသည်။
မြောင်းမြခရိုင်အတွင်း၌ ဆန်စပါး အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ကြီးကျယ်သော ဆည်များ တူးမြောင်းများဟူ၍ကား မရှိချေ။
ဝါးခယ်မမြို့နယ်အတွင်း မြောက်ဘက် အစွန်း၌ ၁၂ ၁/၂ မိုင်ရှည်လျားသော ရွှေလောင်းရေကာတာ တစ်ခုသာရှိ၍ ထိုတာကြီးက လယ်ဧကပေါင်း ၇,ဝဝဝ ခန့်ကို ရေလွှမ်းမိုးခြင်း ဘေးမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြို့နယ်နှင့်မြို့များ thumb|​မြောင်းမြခရိုင်မြို့နယ်များ မြောင်းမြခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မြောင်းမြမြို့နယ် မြောင်းမြမြို့ ဝါးခယ်မမြို့နယ် ဝါးခယ်မမြို့ အိမ်မဲမြို့နယ် အိမ်မဲမြို့ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး။
မြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင် အညာဒေသ၊ ပခုက္ကူမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ မြိုင်မြို့နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် ပုလဲမြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပေါက်မြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရေစကြိုမြို့နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိပြီး အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ် နှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၂၅ မိနစ် နှင့် ၂၁ ဒီဂရီ ၅၅ မိနစ်အတွင်း၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၆ ပေတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းဧရိယာ ၅၀၂၈၂၅ ဧက၊ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇၈၅.၆၆၁ မိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။
ရပ်ကွက် ၃ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၈၄ ခု၊ ကျေးရွာပေါင်း ၃၃၁ တို့ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့နယ်ဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ ၄၂၉၅၃၊ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၄၃၁၃၀ စု၊ လူဦးရေ ၂၆၀၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် နေထိုင်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားကျော်ကြားမှုများ စေတီပုထိုးများ ရွှေမြင်းတင်မုဋ္ဌောဘုရား ရွှေကူမုဋ္ဌောဘုရား ချောက်တောင်းမုဋ္ဌောဘုရား ဗဟင်းမုဋ္ဌောဘုရား ဖျသီးမုဋ္ဌောဘုရား ရှင်မတောင်မုဋ္ဌောဘုရား ဆရာတော်ကြီးများ ကြည့်ကန်ရှင်ကြီး ပထမကျော်အောင်စံထားဆရာတော် တိလောကဂုရုဆရာတော် ပထမ ဗားကရာဆရာတော် ဒုတိယ ဗားကရာဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနေမိနန္ဒ (ဒုတိယမြောက် တိပိဋကဓရဆရာတော်) ဘဒ္ဒန္တသုန္ဒရ (ဒဿမမြောက် တိပိဋကဓရဆရာတော်) အရှင်စက္ကိန္ဒ (တိပိဋကဓရဆရာတော်) လူပုဂ္ဂိုလ်များ မြသန်းတင့် (စာရေးဆရာ) နွဲ့နွဲ့စန်း (ဇာတ်သဘင်၊ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) မန္တလေးသိန်းဇော် (ဇာတ်သဘင်၊အဆိုတော်၊ကဗျာဆရာ(ကေဇော်)) အောင်လင်း (စာရေးဆရာ) အာကာဘုန်းကျော် (ဘောလုံးသမား) ဒေသထွက်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ မြိုင်မြို့နယ်မှ အဓိက စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန်မှာ သနပ်ခါး၊ ဝါ၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုးတို့ဖြစ်သည်။
ဓား၊တံစဉ် တို့ အဓိကထွက်သည့် ပန်းပဲလုပ်ငန်း မြေအိုးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည့်မြို့နယ်လည်းဖြစ်ပြီး ယက္ကန်းလုပ်ငန်း ထွန်းကားကာ ချည်စောင်(ဝါဒစောင်)၊ ချည်ပုဆိုး၊ တံဘက်များ ယက်လုပ်ကြသည်။
ရေနံလက်ယက်တွင်းတိမ်များမှရေနံစိမ်းထွက်ပါသည်။
နာမည်ကျော် ကျောက်စိမ်းနှင့် ပယင်းရတနာများ ထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သော မြစ်ကြီးနားခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးခရိုင်ဖြစ်၍ ကချင်ပြည်နယ်တွင်ပါဝင်လျက် အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၉,၇၆၂ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။
ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် နာဂတောင်တန်းခရိုင်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဗန်းမော်ခရိုင်တို့ ဝန်းရံ တည်ရှိသည်။
ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန် ဒေသမှာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ မြစ်ဖျားခံရာဒေသ ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ် ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်ဖြစ်သော ဥရုချောင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာကြသည်။
နမ့်တပက် ချောင်းသည် အရှေ့ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ လည်းကောင်း၊ မိုးကောင်းချောင်းနှင့် ကောက်ကွေ့ချောင်းတို့သည် အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်ကြသည်။
ထိုသို့ မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ တလျှောက်တို့မှလွဲ၍ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်သည် တောင်ထွတ်တောင်ကမ်းပါးကြီးများ၊ လျှိုကြီး မြောင်ကြီးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော အင်းတော်ကြီးအိုင်သည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၏ အနောက် တောင်ထောင့် အနီးတွင်တည်ရှိ၍၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုသောပေပေါင်း ၁၉,၃၁၅ ခန့် မြင့်သည့် ခါကာဘိုရာဇီ တောင်ထိပ်သည်လည်း မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု ခရိုင်အတွင်း ဇွန်လမှစ၍ အောက်တိုဘာလအထိ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသည်။
ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ တစ်နှစ်လျှင် လက်မ ၈ဝ ဖြစ်၍ မြောက်ဘက်ပိုင်း အချို့ဒေသများတွင် တစ်နှစ်လျှင် လက်မ ၁၆ဝ အထိ ရွာသွန်းလေသည်။
နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပျမ်းမျှ အများဆုံး အပူချိန်မှာ ၅၆ ဒီဂရီဖြစ်သည်။
ကျန်လများအတွက် ပျမ်းမျှအများဆုံးအပူချိန်နှင့် ပျမ်းမျှအနည်းဆုံး အပူချိန့်တို့မှာ ၈၈ ဒီဂရီနှင့် ၇၁ ဒီဂရီ အသီးသီးဖြစ်လေသည်။
လူနေမှုနှင့် စီးပွားရေး မြစ်ကြီးနား ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၅၃၁,၈၇၃ ဖြစ်၏။
လူဦးရေအများစုမှာ ကချင်လူမျိုးဖြစ်၍၊ ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ အဇီ၊ လရှီ၊ လီရှော၊ မရူ၊ မိုင်းသာ၊ ဖွန်း စသော လူမျိုးများလည်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ခရိုင်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသော လူများစုသည် လယ်ယာ ခြံမြေ တည်ထောင်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသော တောင်သူလယ်သမားများသာ ဖြစ်၏။
စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော မြေဧကပေါင်းမှာ ၁၇၅,၉၅၄ ဧက ဖြစ်သည်။
မြေပြန့်ဒေသများတွင် စပါး၊ မြေပဲ၊ ကြံ စသည်တို့စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာခုတ်ကာ တောင်ယာစပါး၊ နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ပိန်းဥ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။
မြေပြန့်ဒေသရှိ လယ်မြေများတွင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ ပိုမို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မြေဩဇာ သုံးစွဲခြင်း၊ ပိုမွှားရောဂါ နှိမ်နင်းပေးခြင်းတို့ဖြင့် စပါးပိုမိုထွက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
တောင်ယာ ခုတ်လုပ် စိုက်ပျိုးရာတွင်လည်း လှေခါးထစ်စံနစ်ဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော မျိုးကောင်းမျိုးသန့်စပါးများသာမက၊ တောင်တန်းဒေသနှင့် သင့်လျော်သော ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ လိမ်မော်၊ သစ်ကြား၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီးများအပြင် ဆေး၊ ဂန္ဓမာ၊ စမုံစပါး၊ ပွေးကိုင်းနှင့် အခြားအဖိုးတန် ဘယဆေးပင်များကိုပါ စိုက်ပျိုးနိုင်အောင် ကူညီအားပေးလျက် ရှိသည်။
မြစ်ကြီးနားခရိုင်၌ ၁၉၆၁-၆၂၃ မိုးရာသီတွင် မိုးမြေပဲ ၃၅, ၉၃၇ ဧကစိုက်ပျိုးခဲ့၍၊ ၁၉၆၂ -၆၃ ဆောင်းရာသီ၌ ဧကပေါင်း ၃,၅ဝဝ တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင် ကြံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်းမှာ ၁၁, ၃၆၂ ဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးသော ကြံပင်များသည် နမ္မတီး၊ ဆားမှော်စသည့် သကြားစက်များ၌ သကြားထုတ်လုပ်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၁ - ၆၂ ခုနှစ်တွင် နမ္မတီး သကြားစက်မှ သကြားတန်ချိန် ၁, ဝ၄၁, ၉၄ဝ ထွက်ရှိခဲ့၏။
မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်း ပယင်းကို ဟူးကောင်းမြေပြန့်နှင့် မိုင်းကွမ်းတို့တွင်တွေ့ရသည်။
ကျောက်စိမ်းတွင်းများမှာ မိုးကောင်းမြို့နယ် ဖာကန်၊ လုံခင်၊ ဝှေခါနှင့် တာမခံ စသည်တို့တွင် ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မြစ်ကြီးနားမြို့မှာ မန္တလေးမြို့နှင့်မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၃၃၇ မိုင် ဝေးကွာ၍၊ မီးသင်္ဘောများ အမြဲတစေ သွားလာဝင်ထွက်နေသော မြို့ဖြစ်သည်။
မြစ်ကြီးနားမှ ဆင်ဘိုသို့ သင်္ဘောဖြင့် သွားလာနိုင်၏။
မြစ်ကြီးနားနှင့် ပူတာအိုမြို့များတွင် လေဆိပ်များရှိသည်။
ရေလမ်း လေလမ်းများအပြင် အရေးကြီးသော တောင်ကြားလမ်းများလည်း ရှိသည်။
မြစ်ကြီးနားမှ မိုးကောင်း၊ မိုင်းကွမ်းတို့ကို ဖြတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းရှိ လီဒိုမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြစ်ကြီးနားမှ ဆွန်ပရာဘုံကို ဖြတ်၍ ပူတာအိုသို့ လည်းကောင်း တောင်ကြားလမ်းများရှိသည်။
ထို့ပြင် ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်း အဆက်အသွယ် ကောင်းမွန်လာအောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ လမ်းသစ်များ အသွယ်သွယ်ဖြာ၍ တိုးပွားလာအောင် ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ၏။
မြစ်ကြီးနား ခရိုင်တစ်ခုလုံး၌ အထက်တန်းကျောင်း ၁ဝ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁၆ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၂၁၁ ကျောင်းအထိ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြို့နယ်များနှင့် မြို့များ thumb|မြစ်ကြီးနားခရိုင်မြို့နယ်များ မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့ ဆင်ဘိုမြို့ ဝိုင်းမော်မြို့နယ် ဝိုင်းမော်မြို့ ဆဒေါင်မြို့ ကန်ပိုက်တီမြို့ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ် အင်ဂျန်းယန်မြို့ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:ကချင်ပြည်နယ်။
မြစ်ငယ်မြို့သည် အမရပူရခရိုင်အတွင်း ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းဟောင်းပေါ်၌ တည်ရှိ၍ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများ ရုံးစိုက်သောမြို့မဟုတ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
မြစ်ငယ်မြစ်နှင့် မီးရထားလမ်း ဆုံသောနေရာတွင် တည်ရှိ၍ မန္တလေးမြို့မှ ၉ မိုင် ကွာဝေးသည်။
မြစ်ငယ်မြစ်ကို မြစ်ငယ်တံတားဖြင့် ဖြတ်ကူး ထားသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထိုတံတားကို ရန်သူများက မကြာခဏ လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
မြစ်ငယ်မြို့တွင် မြန်မာပြည် မီးရထား လုပ်ရုံများ ရှိသောကြောင့် မီးရထား အရာရှိနှင့် အလုပ်သမားများစွာ နေထိုင်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) သမိုင်းကြောင်း ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မြစ်ငယ်မီးရထား တွဲပြင်စက်ရုံကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တည်ဆောက်ကာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မီးရထားတွဲပြင်ဌာနအဖြစ် စတင် လည်ပတ်ခဲ့သည်။
မြစ်ငယ်မြို့သည် ကျယ်အဝန်းပြီး မီးရထားတွဲပြင်ဌာနအဖြစ် စတင်စဉ်ကတည်းက နှင်းဆီ၊ ဒေါန၊ သော်က၊ စံပယ်၊ အောင်သပြေ၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ အောင်ချမ်းသာ၊ မဉ္ဇူ၊ ရန်ကင်း၊ သီတာ၊ တပင်ရွှေထီး၊ သဇင်အမည်ရှိ ဝန်ထမ်းရပ်ကွက် ၁၂ ရပ်ကွက်တို့ဖြင့် စတင်တည်ထားခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ဖြစ်စဉ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက မြစ်ငယ်မြို့ကို ပိတ်ဆို့စစ်ဆေးခဲ့သည်။
မတ်လ ၈ ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ ဒေါန၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ သာယာကုန်း၊ အောင်သပြေ စသည့် ရပ်ကွက်များရှိ နေအိမ်၊ ဈေးဆိုင်နှင့် အဆောက်အအုံများအား ကျူးကျော်ဟု သတ်မှတ်ကာ စက်ယန္တရားများ အသုံးပြုကာ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် မြစ်ငယ်မြို့လုံးကျွတ်နီးပါး ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
လှိုင်မြစ် (ခေါ်) မြစ်မခမြစ်ကို တစ်နေရာ၌ ရန်ကုန်မြစ် ဟုခေါ်၍ တစ်နေရာ၌ လှိုင်မြစ်ဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမြို့တော်ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့သည် ထိုမြစ်၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြစ်မခမြစ်သည် ရန်ကုန်မြို့ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၁၅ဝ ခန့်အကွာ ပြည်ခရိုင်အတွင်း အင်းမကန်နှင့် မဝေးလှသော နေရာတွင် မြစ်ဖျားခံသည်။
ထိုနောက် အရှေ့တောင်ဘက် ပြည်၊ သာယာဝတီ၊ အင်းစိန်ခရိုင်တို့၏ ကုန်းနိမ့်ပိုင်း အလယ်ဗဟိုကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းသွားသည်။
ရန်ကုန် - ပြည် မီးရထားလမ်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ကို ခွဲခြားထား၏။
ထိုမြစ်ကို မြောက်ဘက်၌ မြစ်မခဟုခေါ်သည်။
မြစ်မခမြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ကို ရေဝေကုန်းတန်း တစ်ခုက ပိုင်းခြားထားသည်။
မြစ်မခမြစ်သည် သာယာဝတီခရိုင်တွင် အရေးပါသော ရေလမ်းဖြစ်၏။
ထိုမြစ်အတွင်းသို့ အရှေ့ဘက်ရှိ ပဲခူးရိုးမမှ ချောင်းများ စီးဝင်ကြသည်။
ထိုနယ်အတွင်းရှိ သစ်တောများမှ သစ်များကို ထိုမြစ်မှပင် ထုတ်ယူကြသည်။
စံရွေးရွာသည် ထိုနယ်တွင် မြစ်ကမ်းပါးပေါ်ရှိ အရေးအကြီးဆုံးရွာဖြစ်သည်။
ထိုရွာသည် သစ်တောအခွန် ဆိပ်လည်းဖြစ်၏။
ထိုနေရာ၏ တောင်ဘက်တွင် ထိုမြစ်ကိုပင် လှိုင်မြစ်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုအပိုင်းရှိ မြစ်အတွင်းတွင် သင်္ဘောငယ်များ ခုတ်မောင်းနိုင်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်နှင့် လှိုင်မြစ်တို့ကို ချောင်းအမြောက်အမြားက ဆက်သွယ်ပေးလျက် ရှိကြသည်။
နောက်ဆုံး ရန်ကုန်မြို့၏ အထက်ဖက်တွင် ပန်းလှိုင်မြစ်သည် ထိုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လာ၏။
ထိုသို့ စီးဝင်လာသော နေရာသည် ကြည့်မြင်တိုင် အနောက်ပိုင်း ဆင်ခြေဖုံးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လောက်တွင် တည်ရှိသည်။
ထိုနောက်တွင် ထိုမြစ်ကို ရန်ကုန်မြစ်ဟု ခေါ်သည်။
thumb|ရန်ကုန်မြစ် (ခေါ်) လှိုင်မြစ် သင်္ဘောကျင်းများ တည်ရှိရာ ဒလမြို့သည် မြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်း တွံတေးတူးမြောင်း၏ အဝ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
မြစ်သည် ရန်ကုန်မြစ်၏ အနေက်ဖက်စွန်းကိုထိ၍ အရှေ့ဘက်သို့ အနည်းငယ် စောင်းကာ စီးသွားသည်။
ထိုသို့ စီးသွားရာတွင် ပုဇွန်တောင်ချောင်းနှင့် ပဲခူးမြစ်တို့သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ဟေ့စတင်းခေါ် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ ကျောက်ချရာ သောင်တိမ်၏ အောက်နားတွင် စီးဝင်ကြသည်။
ထိုနောက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်သည် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ စီးသွားလေသည်။
ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောများသည် ရန်ကုန်မြစ်အတွင်းသို့ ရန်ကုန်မြို့အထိသာ ဝင်ရောက်နိုင်ကြသည်ဖြစ်ရာ ၂၁ မိုင် မျှသော ထိုရေလမ်းခရီးကို သင်္ဘောများ ဘေးကင်းစွာ ခုတ်မောင်းနိုင်ရန် ကျွမ်းကျင်သည့် ရေကြောင်းပြများလိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ရန်ကုန်မြို့ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
မြစ်သားမြို့သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင် မြစ်သားမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်အကွာတွင် ရန်ကုန် - မန္တလေး ကားလမ်းတို့ဆုံရာ ပန်းလောင်မြစ်၏ အထက်ဆုံးဆည်ဖြစ်သော ကင်းတားဆည်မှ ခွဲထွက်လာသော ပြောင်းပြာ မြောင်းမတော် အဆုံး၌ တည်ရှိသည်။
ထိုမြောင်းမတော်ကြောင့် တောင်သူလယ်သမားများ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင် စားသောက်နိုင်ကြသည်။
ရန်ကုန် - မန္တလေး မီးရထားလမ်းသည် မြစ်သားမြို့ကို ဖြတ်သွားသဖြင့် မြို့နယ်ကို အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ခြားထားသကဲ့သို့ရှိနေ၏။
မြစ်သားမြို့တွင် အိမ်ခြေ ၃၉၃၃ ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၁၈,၂၇၈ ဖြစ်သည်။
မီးရထားလမ်း အရှေ့ဘက်ရှိ မြစ်သားမြို့နယ်မှာ မိုးအလွန်ပါးသော အရပ်ဖြစ်သော်လည်း ပန်းလောင်မြစ်မှ ရေသွယ်မြောင်းများဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။
ထိုအပိုင်းမှာ မြေညီရပ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ရှိသည်။
မီးရထားလမ်း အနောက်ဘက် အပိုင်းတွင်ကား စမုန်မြစ်နှင့် စမာတူးမြောင်းတို့မှ ရေရသည်။
မြစ်သားမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ တောင်နှင့်မြောက် ၁ မိုင် ၂ ဖာလုံခန့်၊ အရှေ့နှင့် အနောက် ၆ ဖာလုံခန့်ရှိ၍မြေပြန့်အရပ်ဖြစ်၏။
ပန်းလောင်မြစ်သည် ပတ်ဝိုက်ကာ အရှေ့တောင်မှ အနောက်မြောက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။
မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်အလျောက် အစိုးရရုံးများ၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆန်စက်များ စသည်တို့ ရှိသည်။
မြို့လယ် အရှေ့ဖျား၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ခဲ့သည်ဟုဆိုသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီတော်ကြီး တည်ရှိ၏။
နှစ်စဉ် တပို့တွဲ လဆန်း ၈ ရက်နေ့မှ လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့အထိ ဘုရားပွဲတော် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။
မြစ်သားမှ မြင်းခြံသို့ မော်တော်ကားလမ်းရှိ၍ ၅၃ မိုင်ဝေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) သမိုင်းကြောင်း မြစ်သားမြို့တည်နေရာဒေသသည် အနော်ရထာမင်းမတိုင်မီကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိခဲ့ပြီး လယ်တွင်း ၁၁ ခရိုင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ် ရှေးမင်းများလက်ထက်က မြို့အမည်ကို မ္လစ်သာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
တငြိမ့်ငြိမ့် စီးဆင်းလျက်ရှိသော ပန်းလောင်မြစ်ကမ်းကို အမှီပြု၍ တည်ထားခြင်းကြောင့် "သာယာသည့် မြို့ဆိပ်ကမ်း" အနေဖြင့် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
အနော်ရထာမင်းသည် ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ကို အခြေခံ၍ ဆည်များ တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ပန်းလောင်မြစ်တွင် ကျီးမည်းဆည်တည်ဆောက်မည့် နေရာကို လက်ဆန့်တန်းညွှန်ပြ၍ မြစ်ကိုသားပြသည်ကို အစွဲပြု၍ "မြစ်သား" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဦးလှသိန်း - ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
မြင်းအထီးနှင့်မြည်းအမ ကိုစပ်၍မွေးလာသောတိရစ္ဆာန်ကို ဟင်နီခေါ်သည်။
လား (E. caballus + asinus) သည် မြည်းအထီးနှင့်မြင်းအမ ကိုစပ်၍မွေးလာသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခွာမစုံသော တိရစ္ဆာန်များ။
မြိတ်ခရိုင် () သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြိတ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ မြိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်နှင့်မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မြိတ်မြို့နယ် မြိတ်မြို့ ကျွန်းစုမြို့နယ် ကျွန်းစုမြို့ ပုလောမြို့နယ် ပုလောမြို့ ပလောက်မြို့ ပလမြို့ တနင်္သာရီမြို့နယ် တနင်္သာရီမြို့ မောတောင်မြို့ သမိုင်း​ကြောင်း ရှေးအခါက မြိတ်ခရိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအပိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။
အလောင်းဘုရားနှင့် ဆင်ဖြူရှင်တို့လက်ထက် ယိုးဒယား - မြန်မာစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသောအခါမှ တနင်္သာရီကို မြန်မာတို့က သိမ်းယူခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုင်းက အသိအမှတ်မပြုဘဲ နေခဲ့သည်။
၁၈၂၄-၂၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းမှ တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့ကို သိမ်းယူသောအခါတွင်မူ မြိတ်ခရိုင်ကို မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းဟု အတိအကျ သတ်မှတ်လိုက်လေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြိတ်ခရိုင်တွင် မြိတ်၊ ပုလော၊ တနင်္သာရီ၊ ဘုတ်ပြင်း၊ ကော့သောင်း (၅)မြို့နယ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဘုတ်ပြင်းနှင့်ကော့သောင်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်၍ ကော့သောင်းခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယခုကျွန်းစုမြို့နယ်မှာ မြိတ်အနောက်ပိုင်းမြို့နယ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ကျွန်းစုမြို့နယ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲစကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့သဖြင့် ပလောက်မြို့နယ်ခွဲမှာ ပုလောမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့အဖြစ်သာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် မြိတ်ခရိုင်၌ မြို့နယ်(၄)မြို့နယ်၊ မြို့ (၆)မြို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည်။
မြိတ်ခရိုင်အား ယခင်က အင်္ဂလိပ်အသုံး Mergui District ဟု သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် မြိတ် ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့တို့အား Myeik ဟု ပြောင်း၍ သုံးစွဲခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း မြိတ်ခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ အလယ်ကျသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၀ဒီဂရီ ၂မိနစ်နှင့် ၁၃ဒီဂရီ ၃၂မိနစ်တို့အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်မှ ၉၉ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ​ပေါင်း (၂၀၁၅၇.၈၇) ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ထားဝယ်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပရာချပ်ခီရိခန်ပြည်နယ် ၊ တောင်ဘက်တွင် ကော့သောင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
ခရိုင်၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည့် ကျွန်းစုများသည် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် မတ်စောက်သည့် တနင်္သာရီတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။
အနောက်ဘက်ခြမ်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်ပြူးသော ပင်လယ်ကမ်းစပ်များဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်း တနင်္သာရီတောင်တန်းသည် မြောက်ဘက်တ့င် ပိုမိုမြင့်မားပြီး တောင်ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ထားဝယ်ခရိုင်နှင့်အစပ်တွင် အမြင့်ပေ (၆၈၀၀)ကျော်မြင့်သော မြင့်မိုရ်လက်ခတ်တောင် တည်ရှိသည်။
အခြားသောတောင်များမှာ အမြင့်ပေ (၄၃၂၅)ပေရှိသည့် သကျက်တောင်၊ အမြင့်ပေ (၈၁၅)ပေရှိသော ကျောက်ဖျာတောင်၊ အမြင့်ပေ (၂၃၉၀)ပေမြင့်သော ငဝန်တောင်တို့ဖြစ်သည်။
မြိတ်ခရိုင်အတွင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျောက် စုလျက်ရှိသော မြိတ်ကျွန်းစုခေါ် ကျွန်းငယ်ကလေးပေါင်း ၈ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။
ကျွန်းစုမြို့နယ်တစ်ခုပင်လျှင် ကျွန်းပေါင်း (၂၀၁)ကျွန်း တည်ရှိသည်။
ကျွန်းစုမြို့တည်ရှိရာ ကတန်ကျွန်းမှာ စတုရန်းမိုင် (၁၇၀)ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
အခြားထင်ရှားသောကျွန်းများမှာ လင်းလုကျွန်း၊ ဒုံးကျွန်း၊ စခန်းသစ်ကျွန်း၊ ပြင်စဘုကျွန်း၊ ပန်းတောင်းကျွန်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မြိတ်ခရိုင်အတွင်းတွင် အနည်ကျကျောက်၊ အသွင်ပြောင်းကျောက်၊ နုန်းကျောက်နှင့် ကျွန်းများပေါ်တွင် မီးသင့်ကျောက်များ တွေ့ရှိရသည်။
ထို့ကြောင့် ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်၊ ကျောက်မီးသွေးများ ထွက်ရှိသည်။
မြိတ်ခရိုင် တစ်ဝှန်းလုံးလိုလိုပင် ထူထပ်သော သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၍ အဖိုးတန်သော ကျွန်းပင်၊ သင်္ကန်းပင်နှင့် ကညင်ပင်တို့ ပေါက်ရောက်၏။
ကမ်းရိုးတန်းမှာ အတွန်းအပြတ် ပေါများသည်။
ကမ်းခြေတွင်မူကား ရေတက်ရေကျကြောင့်ဖြစ်သော ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ ပေါ၏။
ရေဆင်း မြိတ်ခရိုင်အတွင်းရှိ အဓိကမြစ်မှာ တနင်္သာရီမြစ်ကြီးဖြစ်သည်။
ထားဝယ်ခရိုင်မှ မြစ်ဖျားခံလာကာ မြိတ်မြို့အနီးတွင် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ထိုမြစ်၏ လက်တက်များဖြစ်သော ငဝန်ချောင်း၊ သိန်းခွန်ကျောင်း၊ သကျက်ချောင်းများမှာလည်း ရှည်လျားသည်။
အခြားထင်ရှားသောမြစ်မှာ သမုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။
ကျွန်းများပေါ်တွင်မူ ရေချိုရရှိမှုနည်းပါးသဖြင့် သောက်သုံးရေ ရှားပါးမှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ရာသီဥတု မြိတ်ခရိုင်သည် အီကွေတာနှင့် အလွန်နီးကပ်သဖြင့် ဆောင်းရာသီကာလမှာ အလွန်တိုတောင်းလှသည်။
ထို့အပြင် အခြားဒေသများကဲ့သို့ အပူအအေး များစွာကွာခြားခြင်း မရှိပေ။
အပူဆုံးလတွင် ၃၄.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ရှိပြီး အအေးဆုံးလတွင် ၁၆.၉ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရှိတတ်သည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိတ်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၆၉၃,၀၈၇ ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၃၄၅,၆၇၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၃၄၇,၄၁၆ ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၁၅၁,၃၁၅ ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၁.၈ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
မြိတ်မြို့နယ်သည် တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ တနင်္သာရီမြို့နယ်သည် ခရိုင်အတွင်း လူဦးရေအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်းရှိ ခရိုင်(၃)ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။
မြိတ်၊ ကရင်၊ မွန်နှင့်ဆလုံလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး မြိတ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော ဒေသဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကွမ်း၊ ရာဘာ၊ ဆီအုန်း၊ ဒူးရင်း၊ မင်းဂွတ်၊ ကြက်မောက်၊ သီဟိုဠ်၊ ရေထွက်ကုန်များ စသည်တို့ကို အဓိကထုတ်လုပ်သည်။
ခရိုင်တောင်ပိုင်းဆီတွင် မြေဩဇာကောင်းသော မြေကွက်များရှိ၍ စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင်ကား တောင်မြင့်များ ရှိ၍ စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
မြိတ်ခရိုင်တွင် ကြက်ပေါင်စေးလုပ်ငန်း အကြီးအကျယ်ဖြစ်ထွန်း၏။
သတ္တုတွင်းတူးခြင်း၊ ငပိ ငခြောက်လုပ်ခြင်း၊ ကွမ်းသီးပင်စိုက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ငှက်သိုက် ရှာဖွေခြင်းနှင့် ပုလဲငုပ်ခြင်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရန်ကုန်နှင့် အခြားဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ ရေကြောင်းဘက်မှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်၏။
မြိတ်ခရိုင်မှ တင်ပို့ရောင်းချသော ပစ္စည်းများမှာ ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သတ္တုရိုင်းများ၊ ကြိမ်၊ ပုလဲ၊ ကမ်းဇော်ဆီ၊ ငါးပိ ငါးခြောက်၊ ငှက်သိုက်နှင့် ကွမ်းသီးများ ဖြစ်ကြသည်။
ပိုးထည်များကိုလည်း ရက်လုပ်တင်ပို့သည်။
သို့သော် အကြီးအကျယ်ကား မဟုတ်ချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းဒေသ၏ အဓိကအကျဆုံးသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဖြစ်သည့် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ်-မြိတ်-ကော့သောင်း လမ်းမကြီးသည် မြိတ်ခရိုင်၏ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သည်။
ဤလမ်းမကြီးသည် ကျွန်းစုမြို့နှင့် မောတောင်မြို့မှလွဲ၍ ကျန်မြို့များအားလုံးကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ကျွန်းစုမြို့နယ်နှင့် ပင်မကုန်းမြေရှိမြို့နယ်များကို ရေကြောင်းဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။
မြိတ်မြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။
မြိတ်မြို့အနီးရှိ သမုတ်လွတ်လွတ်တံတားမှာ ပြည်​ထောင်စုလမ်းမကြီး၏ ထားဝယ်-မြိတ်လမ်းပိုင်း​ပေါ်တွင်တည်ရှိကာ မြိတ်မြို့နှင့် ၎င်း၏အထက်ရှိမြို့များသို့ ဆက်သွယ်ရာတွင် အချိန်ကုန်သက်သာစေသဖြင့် အရေးပါလှသည်။
ထို့အပြင် ကျွဲကူးကျောက်ဖျာတံတား၊ တနင်္သာရီတံတားတို့မှာလည်း ထင်ရှားအရေးပါသည်။
ပညာရေး မြိတ်မြို့တွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း နှင့် အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်း၊ အမျိုးသမီးသမီးအသက်မွေးမှုသင်တန်းကျောင်း လည်း တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၂.၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး မြိတ်မြို့နယ်တွင် ခုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ကျွန်းစုမြို့နယ်တွင် (၂၅)ခုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ ပုလောမြို့နယ်ဆွင် ခုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ၊ (၂၅)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် ခုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ တို့တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို (က) ကောက် ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး၊ သားငါးရှာဖွေရေး၊ (ခ) စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများနှင့် (ဂ) အိမ်တွင်းစက်မှု လက်မှုနှင့် အလုပ်ရုံကလေးများဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြား နိုင်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ လုပ်သား ၁ဝဝ လျှင် ၇ဝ မှာ ကောက်ပဲသီးနှံစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကျွဲနွား တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး သားငါးရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းများကို မှီခိုနေကြောင်း တွေ့ရ၏။
အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကို မှီခိုအားထားကြ၏။
စက်မှု လက်မှု လုပ်ငန်းကြီးများ ဆိုရာ၌ ဆန်စက်၊ သစ်စက်၊ ရေနံ နှင့် ဓာတ်ဆီလုပ်ငန်း၊ သတ္တုလုပ်ငန်းများနှင့် အခြားအလုပ်ရုံ ကြီးများကို ဆိုလိုသည်။
အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုဆိုရာ၌ ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ တောင်းရက်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း အစ ရှိသည့် လုပ်ငန်းကလေးများ အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်၏။
သမိုင်း။
ရှေးယခင် မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ၌ လူဦးရေ နည်းပါးသော်လည်း တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဝင်ငွေမှာ များသောအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လက်မှုပညာများ ကို အမှီပြု၍ ရရှိကြ၏။
အကြမ်းအားဖြင့်ဆိုသော် တိုင်းပြည် ၏ ဝင်ငွေ ကျပ် ၁ဝဝ လျှင် ၅ဝ ကျပ်မှာ စိုက်ပျိုးရေးမှ ရ၍ ၅ဝ ကျပ်မှာ စိုက်ပျိုးရေးမှ ရ၍ ၅ဝ ကျပ်မှာ လက်မှုပညာများ ကို အမှီပြုခဲ့၏။
ထိုခေတ်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းကြီးများဖြစ်သော စက်ရုံကြီးများ မရှိသလောက်ဖြစ်၍ လက်မှုပညာ လုပ်ငန်းကလေးများသာ ရှိခဲ့၏။
ထိုအခါက မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်သူလယ်သမားများသည် လယ်လုပ်ချိန်၌ လယ်လုပ်၍ အားလပ်ချိန်များတွင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ တောင်း ရက်ခြင်း၊ အိုးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း အစရှိသည့် အိမ်တွင်းလက်မှုများဖြင့် ဝင်ငွေကို ဖြည့်တင်းခဲ့ကြသည်။
လူကြီးလူငယ်မရွေး အားလုံးကိုယ်စီကိုယ်င အလုပ်ရှိခဲ့သည်။
လယ်ယာမလုပ်သူများသည် ရက်ကန်း၊ ယွန်းထည်၊ ထန်းလျက်၊ ဆား၊ ရေနံ အစရှိသည့် များစွာသော လုပ်ငန်းကေးလများဖြင့် အသက်မွေးမှုကို အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါ နိုင်ငံခြားမှ ကုန်ချောများ မရောက်သေးသဖြင့် ပြည်တွင်းလက်မှုပညာများ ထွန်းကား၍ လူတိုင်းလိုလိုပင် အလုပ်အမြဲတမ်း ရှိခဲ့သည်။
သူဌေးကြီး သူကြွယ်ကြီးများ နည်းပါးသည်။
လူတိုင်း အသက် မွေးမှု ရှိနေသဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ မရှိသလောက်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သောအခါ၌ မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေးအခြေသည် ထူးခြားစွာ ပြောင်းလဲလာ သည်။
၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်အထိဖြစ်သော အနှစ်တစ်ရာအတွင်း ဗြိတိသျှကျွန်းစု၌ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း များ အထူးထွန်းကားတိုးတက်လာ၍ ကုန်ချောများကို လွယ် ကူစွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယပြည် မြန်မာပြည် အစရှိသည့် ကိုလိုနီတိုင်းပြည်များ၌ စိုက်ပျိုးရေး ကို အားပေး၍ ရရှိသော ကုန်ရိုင်းကုန်ကြမ်းများကို ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုမှ ထုတ်လုပ်သော ကုန်ချောများနှင့် လဲလှယ်ရေးကို စီမံဆောင်ရွက်လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုနှင့် ဥရောပနိုင်ငံ စက်ရုံကြီးများမှထွက်သော အထည်အလိပ်၊ သံကိရိယာ အစရှိသည့် ကုန်ချောများသည် မြန်မာပြည်တွင်း သို့ အဆီးအတားမရှိ တစိမ့်စိမ့် တဖွဲဖွဲ ဝင်လာသောကြောင့် မြန်မာတိုင်းရင်းသား အိမ်တွင်းလက်မှုပညာများ တစ်စတစ်စ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်ပပျောက်သွားလေသည်။
အထူးသဖြင့် လက်ရက်ကန်း၊ ပန်းဘဲ၊ ပန်းထိမ်၊ ယွန်းထည်၊ ဆား၊ ဖျာ၊ တောင်း အစရှိသည့် လုပ်ငန်းများ သိသိသာသာ ဆုတ်ယုတ် ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော် အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ၊ ပြည်တွင်းစက်မှု လက်မှု အထူးသဖြင့် အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ တိုးတက်စေရန် နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် နှစ်နှစ်စီမံကိန်းအရ နိုင်ငံခြားမှ အထည်အလိပ်ကုန်ချောများ ဝင်ခွင့်ကို ကန့်သတ် ၍ ခြည်ထုပ်များ၊ ရက်ကန်းပစ္စည်းနှင့် ဆိုးဆေးများ အစရှိသည် တို့ကို ပိုမိုဝင်ခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းရက်ကန်းလုပ်ငန်းများ တစ်နေ့တစ်ခြားတိုးတက်လာစေသည်။
အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာစေရန် လက်မှုပညာပြပွဲကြီးများ မကြာမဏ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ထုတ် ပေးရန် စီမံကိန်းများ ရှိကြောင်း သိရှိရ၏။
ယင်းလုပ်ငန်းများ အတွက် ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ ပြသထားရန် ပြတိုက်ကြီး များ ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ လက်မှု ပညာသင်ကျောင်းများ တည် ထောက်ခြင်းဖြင့် အားပေးကူညီရန် အစိုးရက ဆောင်ရွက် လျက်ရှိကြောင်းကိုလည်း သိရ၏။
မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး အခြေခိုင်ခံ့စေရန် မြန်မာ ဘုရင်များ လက်ထက်၌ကဲ့သို့ လုပ်သားတစ်ရာလျှင် ၅ဝ ကိုသာ ကျန်လုပ်သားများကို များသောအားဖြင့် ကုန်ချော လုပ်ငန်းများတွင် အမှီပြုစေရန် ရည်မှန်းဆောင်ရွက်သင့် ပေသည်။