kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤဆိုရိုးစကားများသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် လူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အပြုအမူများအပေါ် မည်သို့သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး: စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် မျက်လှည့်ပြသကဲ့သို့ မတည်မြဲသော သဘောရှိပြီး ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်။
ပညာသည် ရွှေအိုးကဲ့သို့ တန်ဖိုးရှိပြီး မကုန်ခန်းနိုင်သော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် မမြဲခြင်းသဘောရှိပြီး အချိန်မရွေး ဆုံးရှုံးနိုင်သော်လည်း ပညာသည် မိမိနှင့် အမြဲရှိနေပြီး ဘဝတွင် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန်နှင့် အောင်မြင်မှုရရှိရန် အထောက်အပံ့ပေးနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာ၏ တန်ဖိုးကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာထက် ပညာကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
မျက်လှည့်မျိုး: မတည်မြဲသော၊ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်နိုင်သော သဘော။
ပညာ: ဗဟုသုတ၊ အသိပညာ။
မြတ်ရွှေအိုး: အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး မကုန်ခန်းနိုင်သော အရင်းအမြစ်။
ကိုးကားချက်များ "ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး၊" [၁၁၄၇-ခန့်] ဟံချုပ်။
"ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုးဆိုတဲ့ စကား လိုပဲ ခုနေ ကျုပ်မှာ ဥစ္စာပစ္စည်း များများ မရှိသော်လည်း ပညာနဲ့လူမို့ မပူပါ ဘူး။
" [၁၂၈၃] လောကသာရ၊ ၂၊ ၁၅။
ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်: ညဉ့်နက်သည်အထိ ပြန်လည်ရန် မသင့်တော်တော့သည့် ဧည့်သည်ကြောင့် အိမ်ရှင်သည် အိပ်ချိန်နောက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်စက်ရန် အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဧည့်သည်များသည် အိမ်ရှင်၏ အချိန်နှင့် အနားယူချိန်ကို လေးစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ညဉ့်နက်သည်အထိ ဆက်လက်နေထိုင်ခြင်းသည် အိမ်ရှင်အတွက် အဆင်မပြေမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်းနှင့် အိမ်ရှင်၏ အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် ဧည့်သည်: အိမ်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူ။
ညဉ့်နက်: ညအချိန် အတော်နှောင်းပိုင်း။
အအိပ်ခက်: အိပ်စက်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်း။
ကိုးကားချက်များ "ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်၊" [၉၇၀-ခန့်] ဟံချုပ်။
"ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက် ဆိုသော မြန်မာစကားမှာလာရောက်သော ဧည့်သည်သည် ဖင်လေးကြီးနှင့် ကွမ်းစားဆေးသောက်၊ တွေ့ကရာစကား၊ အိမ်ရှင်လိုလားမှန်းမသိ မလိုလားမှန်းမသိသော စကားများကို ပြောဆိုကာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေသည့်အတွက် အိမ်ရှင်မှာ ကိုယ်လက်ကျုံ့ကာ အားနာပါးနာ နှင့် နေရသည်။
အတ္တသမံ ပေမံ နတ္ထိ သည် ဘုရားဟော နတ္ထိပုတ္တသမသုတ္တံမှ ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အတ္တ သမံ ပေမံ နတ္ထိ: မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းနှင့် တူသော အချစ်သည် အခြားမည်သည့်အရာတွင်မျှ မရှိပါ။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို အချစ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် မိမိကိုယ်ကို ပထမဦးစွာ ဂရုစိုက်လေ့ရှိပြီး မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် လိုအပ်ချက်များကို အခြားသူများ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် လိုအပ်ချက်များထက် ဦးစားပေးလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤအဆိုအမိန့်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းသည် သဘာဝကျသော လူ့သဘောတရားဖြစ်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုသည်။
သို့သော် မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းသည် အတ္တဆန်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ခြင်းနှင့် မတူကြောင်းကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။
အသေးစိတ် အတ္တ: မိမိကိုယ်ကို။
သမံ: တူသော။
ပေမံ: အချစ်။
နတ္ထိ: မရှိ။
ကိုးကားချက်များ "နေဝင်ညဦး၊ လမ်းကူးအိမ်ဆင်း၊ ဖမ်းလျှင်းတို့လေ၊ မိန့်တော်ထွေက၊ မနေဝံ့လှ၊ ရဿကလည်း၊ အတ္တသမံ၊ ပေမံနတ္ထိ၊ သတိဆင်ခြင်၊" [၁၂၀၁] သောမ ၈။
"အတ္တသမံ ပေမံ နတ္ထိ၊ ကိုယ်ထက်ချစ်ဖို့ရာ ဘယ်မှာ ရှိမလဲ။
"အတ္တ သမံ ပေမံ နတ္ထိတဲ့ အစ်မရဲ့၊ လူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အချစ်ဆုံးဖြစ်တော့ ကျွန်တော်နှင့် ဆက်ဆံကြတဲ့ လူတွေဟာလည်း သူတို့ကိုယ် သူတို့ချစ်ကြပြီး…၊" [၁၃၃၄] အမေ။
"အရပ်ရပ်သို့ စိတ်ဖြင့် လှည့်လည်ရှာဖွေပါသော်လည်း သင့်ထက် သင့်ကိုယ်ကို ချစ်သော သူကို မတွေ့နိုင်။
ဤအတူပင် အခြားသူတို့သည်လည်း မိမိတို့ကိုယ်ကိုသာ မိမိတို့ ချစ်ကြ၏" [သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ကောသလသံယုတ်၊ ၁-ပဌမဝဂ်၊ ၈-မလ္လိကာသုတ်။
] ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများတွင်လည်း တွေ့ရှိရပြီး လူသားတို့၏ သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။
အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော()သည် ပါဠိ-မြန်မာ ဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော: မိမိကိုယ်သာ မိမိ၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို အားကိုးအားထားပြုရန်နှင့် မိမိ၏ ကံကြမ္မာကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖန်တီးရန် တာဝန်ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အခြားသူများထံမှ အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုများကို ရယူနိုင်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မိမိကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး မိမိ၏ လုပ်ရပ်များအတွက် တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်သည်။
ဤအဆိုအမိန့်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မိမိကိုယ်ကို အားကိုးခြင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူခြင်းနှင့် မိမိ၏ စွမ်းရည်ကို ယုံကြည်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် အတ္တာဟိ: မိမိကိုယ်သာ။
အတ္တနော: မိမိ၏။
နာထော: ကိုးကွယ်ရာ။
ကိုးကားချက်များ "မြတ်စွာဘုရားက အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော လို့ ဟောတော်မူတယ်။
အတ္တာဟိ အတ္တာဧဝ-ကိုယ်ရှင်ကိုယ်ပင်သာလျှင်၊ အတ္တနော-မိမိ၏၊ နာထော-ကိုးကွယ်ရာတည်း၊" [၁၂၇၆] ဝဘေ။
"အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော၊ ကောဟိ နာထော ပရောသိယာ - မိမိသည်သာ မိမိ၏ ကိုးစားရာ ဖြစ်၏။
သူတစ်ပါးသည် မိမိ၏ ကိုးစားရာ အဘယ်မှာ ဖြစ်နိုင်အံ့နည်း။
" [၁၃၂၃] ဓမ္မပါပြန်။
ဤအဆိုအမိန့်သည် ဓမ္မပဒတွင် အကျယ်တဝင့် ဟောကြားထားသော အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
အတ္ထော အက္ခရ သညာတော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အတ္ထော အက္ခရ သညာတော: အက္ခရာ (စာလုံး) မှန်မှသာ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စွာ သိရှိနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ စာတစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် စကားတစ်ခွန်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် အက္ခရာများကို မှန်ကန်စွာ သိရှိနားလည်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
စာလုံးပေါင်းမှားယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အက္ခရာအစီအစဉ် မှားယွင်းခြင်းသည် အဓိပ္ပာယ် လွဲမှားသွားစေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စာပေလေ့လာခြင်း၊ ဘာသာစကားလေ့လာခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် တိကျမှုနှင့် မှန်ကန်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် အတ္ထော: အနက်အဓိပ္ပာယ်။
အက္ခရ: အက္ခရာ၊ စာလုံး။
သညာတော: ကောင်းစွာ သိအပ်၊ မှတ်အပ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "အတ္ထော-အနက်ကို၊ အကရ္ခ သညာတော-အကရ္ခာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ သိအပ်မှတ်အပ်သည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏။
" [၁၀၀၅-ခန့်] သဒ္ဒါကြီး၊ ပ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စာပေနှင့် ဘာသာစကားကို လေ့လာသူများအတွက် အထူးအရေးပါပြီး စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် အက္ခရာများကို ဂရုတစိုက် လေ့လာရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်: အချို့အမျိုးသမီးများသည် ရုပ်ရည်အဆင်း လှပသော်လည်း မိမိနှင့် လိုက်ဖက်သော ဆံထုံးကို မထုံးတတ်သောကြောင့် အလှပျက်ရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်ရည်အဆင်းသည် အရေးပါသော်လည်း မိမိကိုယ်ကို မည်သို့ တန်ဆာဆင်ခြယ်မှုန်းသည်ကလည်း အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဆံပင်ပုံစံသည် ရုပ်ရည်တစ်ခုလုံး၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သော အရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
မသင့်လျော်သော ဆံပင်ပုံစံသည် လှပသော ရုပ်ရည်ကိုပင် အရောင်မှိန်သွားစေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်ရာတွင် သင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများ ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် ဣတ္ထိယမူ: အမျိုးသမီးများအကြောင်း။
ရူပကောင်းလျက်: ရုပ်ရည်အဆင်း လှပသော်လည်း။
ဆံထုံးဖျက်: မသင့်လျော်သော ဆံထုံးကြောင့် အလှပျက်ခြင်း။
ကိုးကားချက်များ "ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်သည်။
"ကညာဖြူရွ၊ ဣတ္ထိယ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်။
" [၁၂၅၆] လောဓရာ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အဝတ်အစား၊ မိတ်ကပ်နှင့် အခြား တန်ဆာဆင်မှုများအပေါ်တွင်လည်း အလားတူ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
အလုံးစုံကြည့်လျှင် သင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများသည် အလှကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေပြီး မသင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများသည် အလှကို ဖုံးကွယ်သွားစေနိုင်သည်။
ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ: အမျိုးသမီးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် ရုပ်အဆင်းဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးခေတ်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ရုပ်ရည်အဆင်းဖြင့် အဓိက တိုင်းတာခဲ့ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လှပသော ရုပ်ရည်သည် အမျိုးသမီးများအတွက် လူမှုရေးအရ အခွင့်အရေးများ ပိုမိုရရှိစေနိုင်ပြီး အိမ်ထောင်ဖက်ကောင်း ရှာဖွေရာတွင်လည်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သို့သော် ဤဆိုရိုးစကားသည် ခေတ်သစ်အတွေးအခေါ်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ရုပ်ရည်အဆင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် တိုင်းတာခြင်းသည် မမှန်ကန်ကြောင်းကို သတိပြုသင့်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် အမျိုးသမီးများ၏ ဉာဏ်ပညာ၊ အရည်အချင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်များကို ပိုမိုအလေးထားလာကြသည်။
အသေးစိတ် ဣတ္ထိရူပံ: အမျိုးသမီးတို့၏ ရုပ်အဆင်း။
ဓနံ: စည်းစိမ်ဥစ္စာ။
ကိုးကားချက်များ "ဣတ္ထိနဉ္စ ဓနံ ရူပံ။
"ဣတ္ထိရူပံ ဓနံဟူသော ရှေးပညာရှိတို့ ဆိုရိုးစကားနှင့်အညီ အမျိုးသမီးတို့အတွက် ဥစ္စာပစ္စည်းမှာ အဆင်းလှပခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
" [၁၃၄၆] ဝေဒ၊ ၃။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ်လူမှုရေးအမြင်ကို ထင်ဟပ်စေသော်လည်း ခေတ်သစ်တွင် အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ဘက်ပေါင်းစုံမှ ရှုမြင်သုံးသပ်သင့်ကြောင်းကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်။
အသက်နှင့် လူမလုပ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အသက်နှင့် လူမလုပ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်: အသက်ရှင်နေရုံမျှဖြင့် လူဟု မခေါ်နိုင်ပါ။
အရှက်တရားရှိမှသာ လူဟု ခေါ်ထိုက်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာသည် အသက်ရှင်နေခြင်းတစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မတည်ဘဲ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် အရှက်တရားတို့ဖြင့် တိုင်းတာကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အရှက်တရားသည် လူသားဆန်သော အပြုအမူများနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို လိုက်နာစေရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
အရှက်တရား ကင်းမဲ့ပါက လူသား၏ တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အရှက်တရားကို တန်ဖိုးထားရန်နှင့် မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ရှက်ဖွယ်ကြီးကြုံတဲ့အခါများမှာ အသက်နှင့် လူမလု်ပရ၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်ရ ဆိုသလို ရှက်အိုးကြီးကွဲသဖြင့် လူထဲတောင် မဝင်ဝံ့တော့ပါ၍ ကြံမိ ကြံရာကြံပြီး… သေသူလည်း သေကြပါတယ်။
" [၁၂၉၀-ခန့်] အာတီ၊ ပ။
"လူ့ဘဝလူ့အဖြစ်သည် အရှက်၌ ရပ်တည်နေ၏။
အရှက်ကို အသက်ထက်ပင် လေးလေးစားစား ရှိကြကုန်၏။
အသက်နှင့် လူလု်ပသည်မဟုတ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ …အရှက်နှင့်ပတ်သက်၍ ဤသို့ အနက်ဖွင့်ကာ ဆိုပြောဆုံးမ ဩဝါဒပေးလေ့ရှိကြသည်။
အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါ: လူတိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို ထောက်ပံ့နိုင်ရန်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုနိုင်ရန်အတွက် အတတ်ပညာတစ်ခုခုကို တတ်မြောက်ထားသင့်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် မိမိဘဝကို ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် အလုပ်အကိုင်တစ်ခုခု ရရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အတတ်ပညာတစ်ခု တတ်မြောက်ထားခြင်းဖြင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိနိုင်ပြီး ဘဝကို အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို အားကိုးနိုင်ရန်နှင့် စီးပွားရေးအရ တောင့်တင်းခိုင်မာစေရန်အတွက် အတတ်ပညာ သင်ယူခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
"သုသိက္ခိတ သိပ္ပ မင်္ဂလာတရားတော်" နှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "သုသိက္ခိတ သိပ္ပ မင်္ဂလာတရားတော်အရ အသက်မွေးမှု တစ်ခပုညာကိုယ်စီပါ ဟူသော စကားအတိုင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာတစ်ခုခုကိုမူကား သင်ယူရတော့မည်။
"အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါရမည် ဆိုသည့်အတိုင်း ၁၇-နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ဥပဒေပညာကို ဆည်းပူးရန် မိဘများက စီမံကြ၏။
" [၁၃၂၂] လူချွန်။
အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို: အသက်ရှည်လိုပါက သာယာလှပသော မန္တလေးတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သင့်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မန္တလေးတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် သဘာဝအလှအပများ၊ သာယာသော ရာသီဥတုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နေရာများ တည်ရှိသောကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သုခချမ်းသာကို အထောက်အကူပြုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မန္တလေးတောင်တွင် သို့မဟုတ် အနီးအနားတွင် နေထိုင်ခြင်းသည် အသက်ရှည်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူတို့၏ ကျန်းမာရေး ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် မန်းတောင်: မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော တောင်တစ်လုံး။
ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အထွဋ်အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ရိပ်ခို: မှီခိုနေထိုင်ခြင်း။
ကိုးကားချက်များ "အသက်ကိုရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခိုဟူသော တဘောင်ဗျာဒိတ် သိုက်နိမိတ်အရ မန္တလေးရတနာပုံနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ဖန်ဆင်းပြီး…၊" [၁၂၇၆] စိုး။
"အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ထိပ်၌ စက်ရိပ်ကို ခိုဟုဆိုတဲ့ စကားလိုပဲ နိဗ္ဗာန်ရောက်ချင်လို စက်လေးပါးမှာ အားထား၍ ခိုလို့ ဆိုအပ်ပေတယ်။
"ဘူမိနက်သန် အောင်မြေအောင်ရပ် ဌာနမြတ်ကို အသက်ရှည်စေလို မန္တလေးတောင်ရိပ်ခိုဟု ဆိုသောအရ…၊" [၁၃၂၁] မန်းတည်။
အသစ် ဘယ်လိုကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်: အသစ်သောအရာများသည် မည်မျှပင် ကောင်းမွန်ဆန်းသစ်စေကာမူ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသား အဟောင်းကိုပင် ပြန်လည် တမ်းတသတိရနေတတ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှု၊ အကျွမ်းတဝင်ရှိမှုနှင့် သံယောဇဉ်တို့ကို တန်ဖိုးထားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အသစ်သောအရာများသည် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း အဟောင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်တောင့်သက်သာဖြစ်မှုနှင့် အမှတ်တရများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အတိတ်ကို တန်ဖိုးထားခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲမှုများကို ရင်ဆိုင်ရခက်ခဲခြင်း စသည့် လူ့သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။
ကိုးကားချက်များ "အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည် အောက်မေ့ပြန်တယ်ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း ငယ်ငယ်က ချစ်ခဲ့ကြသော ညွန့်ညွန့် အပေါ်မှာသာ မေတ္တာစိတ် တိမ်းညွတ်၍…၊" [၁၂၇၇] မယ်ယက္ခ။
"အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည် အောက်မေ့ပြန်တယ်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ရှမ်းပြည်က နေရာသစ် ဘယ်လိုကောင်းသော်လည်း နေရာဟောင်းဖြစ်တဲ့ ရန်ကုန်မြို့ကြီးကိုဖြင့် မမေ့နိုင်ဘူးပေါ့လေ၊" [၁၂၉၀] သန်းသန်း၊ တ။
အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်: စရိုက်လက္ခဏာ သို့မဟုတ် အကျင့်စရိုက်များ မတူညီပါက လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။
ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ရေးတွင် စရိုက်တူညီမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အတွေးအခေါ်၊ အပြုအမူ၊ အကျင့်စရိုက် စသည်တို့ မတူညီပါက အိမ်ထောင်ရေးတွင် အဆင်မပြေမှုများ၊ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပြိုကွဲသည်အထိ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် စရိုက်တူညီမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ် ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။
ကိုးကားချက်များ "စေတနာချင်းကလည်းတူ၊ ကြည်ဖြူပုံကလည်း တစ်ထပ်တည်းကျနေတော့… အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်ဆိုတဲ့စကားဟာ မောင်တိဿတို့လင်မယားလိုဟာမျိုးကို ဆိုလိုတာပေါ့၊" [၁၂၆၉] ဒေရီ၊ စ။
အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြည်တွင် သဒ္ဓါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြည်တွင် သဒ္ဓါ: အအေးမြဆုံးအရာသည် မေတ္တာတရားဖြစ်သည်။
အမှန်ကန်ဆုံးအရာသည် သစ္စာတရားဖြစ်သည်။
အကြည်လင်ဆုံးအရာသည် သဒ္ဓါတရားဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မေတ္တာ၊ သစ္စာနှင့် သဒ္ဓါတရားတို့၏ အရေးပါမှုနှင့် မြင့်မြတ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
မေတ္တာ: သူတစ်ပါးအပေါ် စေတနာထားခြင်း၊ ချစ်ခင်ခြင်းသည် စိတ်၏ အေးချမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။
သစ္စာ: အမှန်တရားကို လိုက်နာခြင်း၊ မှန်ကန်စွာ ပြုမူခြင်းသည် တည်ကြည်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
သဒ္ဓါ: ယုံကြည်ခြင်း၊ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခြင်းသည် စိတ်၏ ကြည်လင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ တန်ဖိုးများကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြညွ်တင် သဒ္ဓါဆိုသောအတိုင်း မေတ္တာတည်းဟူသော ပရမတ္ထဓာတ်သည် လွန်စွာ အေးမြ၏။
အရောဂျံ ပရမံ လာဘံ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အရောဂျာ ပရမာ လာဘာ ဟုလဲ ဆိုကြသေးသည်။
အဓိပ္ပာယ် အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ: ကျန်းမာခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးသော လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
(အာရောဂျံ - အနာရောဂါကင်းရှင်းကျန်းမာခြင်းသည်၊ ပရမံ - မြတ်သော၊ လာဘံ - လာဘ်မည်၏။
) ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးအတွက် အရေးကြီးဆုံးအရာသည် ရွှေငွေဥစ္စာ သို့မဟုတ် အခြားပြင်ပပစ္စည်းများ မဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာမှသာ အခြားအရာများကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဘဝကို အပြည့်အဝ ခံစားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် တန်ဖိုးထားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံဟူသော စကားအရ ကျန်းမာခြင်းသည် အကြီးဆုံးသော လာဘ် ဖြစ်သည်။
"မြတ်စွာဘုရား၏ နှုတ်တော်ထွက် အာရောဂျံ ပရမံ လံာဘ ဟူသော ဓမ္မစက်ကို… ဆေးကျမ်းဓာတ်ကျမ်း အခန်းခန်းတို့ကို ကြိုးပမ်းပြုစုတော်မူခဲ့ကြလေသည်။
အားနာလျှင် အားပါ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အားနာလျှင် အားပါ: သူတစ်ပါးကို အလွန်အကျွံ အားနာလွန်းပါက မိမိ၏ အကျိုးစီးပွား သို့မဟုတ် အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးနစ်နာတတ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သူတစ်ပါးကို လေးစားမှုထားရှိခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော်လည်း အလွန်အကျွံ အားနာလွန်းပါက မိမိ၏ အခွင့်အရေးများကို စွန့်လွှတ်ရခြင်း သို့မဟုတ် မတရားခံရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အားနာလျှင် အားပါဆိုတဲ့ စကားလို လောကမှာ သူတစ်ပါးကို အားနာမိတဲ့အတွက် အလုပ်ပျက်ခြင်း၊ အချိန်ပြုန်းခြင်း၊ အညောင်းမိခြင်း၊ ရောဂါစွဲခြင်းမှစ၍ ဆုံးရှုံးနစ်နာတဲ့ အချက်တွေဟာ လွန်စွာ များတာကလား။
"အားနာလျှင် အားပါဆိုတာလို သာသနာရေးကျလျှင် မျက်နှာသာ မပေးတာ အကောင်းဆုံးပဲ၊" [၁၂၉၆] မဉ္ဇရီ၊ စ။
အထက်ပါ ကိုးကားချက်များတွင် "အားပါ" ဟူသော စကားလုံးကို "ဆုံးရှုံးနစ်နာ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
အားမတန် မာန်လျှော့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အားမတန် မာန်လျှော့: မိမိ၏ စွမ်းအား သို့မဟုတ် အင်အားသည် ပြိုင်ဘက် သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ခုနှင့် မယှဉ်နိုင်သောအခါ မိမိ၏ မာန်မာနကို လျှော့ချသင့်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ အကန့်အသတ်ကို သိရှိရန်နှင့် မဖြစ်နိုင်သောအရာများကို အတင်းအကြပ် မလုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မာန်မာနကို လျှော့ချခြင်းသည် ရှုံးနိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် အရှုံးပေးခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ရန်နှင့် မိမိ၏ အရင်းအမြစ်များကို ထိရောက်စွာ အသုံးချရန် လိုအပ်ကြောင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်တွေ့ကျမှု၊ နှိမ့်ချမှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို သိရှိမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အားမသန် မာန်လျှော့ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "အထင်နှင့်လုပ်ကိုင်ပြီးမှ မစွမ်းနိုင်တဲ့အတွက် အားမသန်လို့ မာန်လျှော့ဆိုသလို အလုပ်တန်းလန်းကြီးနှင့် လျှော့ရတာမျိုးဟာ…၊" [၁၂၈၈] သူရ၊ ပ။
"ကြံဖန်တိုင်းမဖြစ်ဘဲ ကိုယ်သာလျှင် နစ်နာတာတွေက များလွန်းလို့ အားမတန် မာန်လျှော့ဆိုတာလို ပြောရတာပါ။
" [၁၂၉၇] ကျိုးဆောင်။
ဥတုရာသီ တောကိုမှီ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥတုရာသီ တောကိုမှီ: ရာသီဥတု၏ တည်ငြိမ်မျှတမှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သစ်တောများပေါ်တွင် တည်မှီနေသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သစ်တောများသည် ရာသီဥတုကို ထိန်းညှိရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
သစ်တောများသည် မိုးရေချိန်ကို ထိန်းညှိပေးခြင်း၊ အပူချိန်ကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ လေထုကို သန့်စင်ပေးခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။
သစ်တောများ ပြုန်းတီးပါက ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သစ်တောများ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဂရုစိုက်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် ဥတုရာသီ: ရာသီဥတု၏ အခြေအနေ။
တောကိုမှီ: သစ်တောများပေါ်တွင် တည်မှီနေခြင်း။
ကိုးကားချက်များ "ဥတုရာသီ တောကိုမှီ။
တောမဲ့မြေသား ရေတိုက်စား၏။
တောတန်းစိမ်းစို သာယာပို၏။
" [၁၃၄၂] ထွက်တိုးစပါး။
"ဥတုရာသီ တောကိုမှီ ဆိုသည့် စကားပုံအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျယ်ပြော လှသော သစ်တောဧရိယာများက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥတုရာသီကို မျှတအောင် ထိန်းထားနိုင်ကြောင်း…၊" ကြေးမုံတင်းစာ။
(၅-၆-၉၄) ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရာသီဥတု ဆက်စပ်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသော အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ဥပမာ- "တောပြုန်းလျှင် မြေကွဲ၊ မြေကွဲလျှင် ရေခမ်း" စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်: စွဲလမ်းမှု အလွန်အမင်း ကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် အယူသီးလွန်းပါက ဘေးဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အရာတစ်ခု သို့မဟုတ် အယူအဆတစ်ခုအပေါ်တွင် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းခြင်းသည် လူကို မျက်စိမှောင်စေပြီး မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်စေနိုင်သည်။
ထိုသို့ မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် နောက်ဆုံးတွင် ဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်။
ဥပါဒါန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် တဏှာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး စွဲလမ်းမှု၊ တပ်မက်မှုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စွဲလမ်းမှုနှင့် အယူသီးမှု၏ အန္တရာယ်ကို သတိပေးပြီး အရာရာကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ချဉ်းကပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် ဥပါဒါန်: စွဲလမ်းမှု၊ တပ်မက်မှု။
ဥပဒ်: ဘေးဒုက္ခ။
ကိုးကားချက်များ "မမာမကျန်းဖြစ်မှာကို ကြောင့်ကြပူပင်သောစိတ် အားကြီး၍လာသောအခါ ထိုစိတ်ကြောင့်ပင် ရောဂါရတတ်လေသည်။
ဤကား ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်သည်ဟူသော စကားဖြစ်ရာ…၊" [၁၂၇၅-ခန့်] ကီညွှန်။
"ကင်ဆာဆိုတာက… ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်ဆိုသလို စွဲစွဲလမ်းလမ်း ကြောက်နေလျှင်လည်း ရောဂါရတတ်ပါတယ်။
" [၁၃၁၈] စာဗိမာန်၊ ၅၊ ၇။
ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း: အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ အချိုးအစားသည် တင်းတောင်းတစ်ခုစီတွင် ရှိသော ဥသျှစ်သီးနှင့် နှမ်းစေ့အရေအတွက်ကဲ့သို့ အလွန်ကွာခြားသည်။
ဥသျှစ်သီး အရေအတွက်သည် နှမ်းစေ့ထက် အဆပေါင်းများစွာ နည်းပါးသကဲ့သို့ အမျိုးသားဦးရေသည်လည်း အမျိုးသမီးဦးရေထက် အဆပေါင်းများစွာ နည်းပါးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးဦးရေသည် အမျိုးသားဦးရေထက် များစွာပိုမိုများပြားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားကို အများအားဖြင့် အမျိုးသားများ အိမ်ထောင်ပြုရန် ခက်ခဲသော အခြေအနေ သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများအတွက် အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေရန် ခက်ခဲသော အခြေအနေများကို ရှင်းပြရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
အသေးစိတ် တင်း: မြန်မာ့တိုင်းတာမှုစနစ်တွင် အသုံးပြုသော ထုထည်ပမာဏ၏ အတိုင်းအတာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဥသျှစ်: အသီးတစ်မျိုး။
နှမ်းစေ့ထက် အဆပေါင်းများစွာ ကြီးသည်။
နှမ်း: အစေ့အဆန်တစ်မျိုး။
ဥသျှစ်သီးထက် အဆပေါင်းများစွာ သေးငယ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "ယခုကာလသည် ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်းကာလကြီး ဖြစ်ရာ ယောက်ျားများသည် အများအားဖြင့် ရှေးကနှင့်မတူ၊ အိမ်ထောင်ပြုရမှာကိုပင် မိမိတို့ ကိုယ်ကို နှမြော၍ နေကြလေသည်။
" [၁၂၉၆-ခန့်] ချစ်ညွှန်။
ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်း: ဥဩငှက် တွန်သောအချိန် သို့မဟုတ် ဥဩငှက် တွန်သော ကာလတွင် ယင်ကောင်များ အလွန်ပေါများသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဖြစ်ရပ်များ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ဥဩငှက် တွန်သောအချိန်သည် များသောအားဖြင့် နွေဦး သို့မဟုတ် မိုးဦးကာလဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ရာသီဥတုသည် ယင်ကောင်များ ပေါက်ဖွားရန် သင့်လျော်သော အခြေအနေဖြစ်သောကြောင့် ယင်ကောင်များ ပေါများလာခြင်းဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝ၏ စက်ဝန်းနှင့် ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုများကို လေ့လာမှတ်သားနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။
အသေးစိတ် ဥဩ: နွေဦး သို့မဟုတ် မိုးဦးကာလတွင် တွန်တတ်သော ငှက်တစ်မျိုး။
တစ်ခွန်း: ဤနေရာတွင် အချိန်ကာလတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။
တစ်ဇွန်း: ဤနေရာတွင် အလွန်ပေါများခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဗွေရောက်နက်ကျော၊ ဥဩနက်စံ၊ ယင်တပ်ရံ၍၊" [၁၁၈၉] ကသု ၂၉၃။
"ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်းဟူသော စကားလည်း ရှိသေးသည်။
ဥဩ တစ်ခွန်းတွန်လျှင် ယင်ကောင်တစ်ဇွန်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုဟန်တူသည်။
သို့မဟုတ် ကလည်း ဥဩတွန်သော လတွင် ယင်ကောင်ပေါသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
" [၁၃၁၆] မြန်မှု။
ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်: အလောင်းမင်းတရားသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ရတနာသိင်္ဃ ကုန်းဘောင်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဤစကားသည် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အလောင်းမင်းတရား၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အမှတ်ရစေရန် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
"ဥဩအော်မြည်" ဟူသော စကားစုကို ဂဏန်းသင်္ချာအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ ၁၁၁၅ ဟူသော ဂဏန်းကို ရရှိသည်။
(ဥ = ၁၊ ဩ = ၁၊ အော် = ၁၊ မြည် = ၅) ထိုဂဏန်းသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော သက္ကရာဇ်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သမိုင်းအချက်အလက်များကို မှတ်သားရန်အတွက် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အသေးစိတ် ဥဩအော်မြည်: ဤနေရာတွင် ဂဏန်း ၁၁၁၅ ကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ကုန်းဘောင်တည်: ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်ဆိုတဲ့ ရာဇဝင်သင်္ခေပအတိုင်း ၁၁၁၅-ခုနှစ်မှာ အလောင်းမင်းတရားက ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်မြို့ကြီးကို တည်ထောင်ပြီး…၊" [၁၃၃၀] စာကျေး။
"မုက္ခဝတီမြို့တည်သော သက္ကရာဇ်အမှတ်အသားမှာ ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်ဟူသော အလောင်းဘုရား ကုန်းဘောင်တည်သော ၁၁၁၅-ခု သက္ကရာဇ်ပင်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်တွင် တွေ့ရပါသည်။
" [၁၃၃၁] အိုးဝေ၊ ၂၂။
အူမတောင့်မှ သီလစောင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် အူမတောင့်မှ သီလစောင့်: ဝမ်းရေးဖူလုံမှသာ သီလစောင့်ထိန်းနိုင်မည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် အခြေခံလိုအပ်ချက်များ (အထူးသဖြင့် စားဝတ်နေရေး) ပြည့်စုံမှသာ ကိုယ်ကျင့်တရားကို အပြည့်အဝ ထိန်းသိမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ရုန်းကန်နေရချိန်တွင် လူတို့သည် အသက်ရှင်ရပ်တည်ရေးအတွက် အခြားနည်းလမ်းများကို ရှာဖွေရနိုင်သောကြောင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို ထိန်းသိမ်းရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးအခြေအနေများသည် လူတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
အသေးစိတ် အူမတောင့်: ဝမ်းရေးဖူလုံခြင်း၊ စားဝတ်နေရေး ပြည့်စုံခြင်း။
သီလစောင့်: ကိုယ်ကျင့်တရားကို ထိန်းသိမ်းခြင်း။
ကိုးကားချက်များ "ကိုယ်တွင်ဥစ္စာ၊ ဝတ်စားငှာမျှ၊ ရှာကာမရ၊ ဆင်းရဲလှသော်၊ အူမတောင့်မှ၊ စောင့်လိမ့်သီလ၊ ဆိုကုန်ကြသို့၊" [၁၂၁၀] ဥမ္မာ ၈၇။
"တိုင်းရေးပြည်မှုတွေကြောင့် အူမတောင့်မှ သီလစောင့်နိုင်သည်၊ ဆွမ်းတော် ဝေးလို့ ဝမ်းတော်မှ မဝဘူးဆိုသလို…၊" [၁၂၇၇] မောင်ပုံ။
ဦးညိုခေမာ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ: တနင်္ဂနွေနှင့် အင်္ဂါ၊ တနင်္လာနှင့် ကြာသပတေး၊ သောကြာနှင့် စနေ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် ရာဟုတို့သည် ရန်ဘက်နေ့နံများ ဖြစ်ကြသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။
နေ့နံများသည် လူတို့၏ ကံကြမ္မာနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အချို့နေ့နံများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မသင့်မြတ်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။
ထိုမသင့်မြတ်သော နေ့နံများကို "ရန်ဘက်နေ့နံ" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ထိုနေ့ရက်များတွင် အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်များကို ရှောင်ရှားသင့်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အသေးစိတ် ဦး: တနင်္ဂနွေနေ့။
ညို: အင်္ဂါနေ့။
ခေ: တနင်္လာနေ့။
မာ: ကြာသပတေးနေ့။
သု: သောကြာနေ့။
တာ: စနေနေ့။
ဝေ: ဗုဒ္ဓဟူးနေ့။
ရီ: ရာဟု (ဂြိုဟ်တစ်လုံး)။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ အယူအဆများနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ထင်ဟပ်စေပြီး နေ့နံများနှင့်ပတ်သက်သော ဗဟုသုတကိုလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သည်။
ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်မှီမြဲရှောင် ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး ထိုအဆိုသည် ရန်ဘက်နေ့နံများကို ရှောင်ရှားသင့်ကြောင်းကို ပိုမိုအလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်မှီမြဲရှောင်။
" [၁၁၂၀-ခန့်] အင်ဋီ၊ ဒု။
"ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ။
ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော: လောင်းလှေတစ်စင်းကို ထွင်းရာတွင် လှေဦးပိုင်းသည် ကြက်ရင်ကဲ့သို့ ခပ်မောက်မောက်နှင့် ချွန်ချွန်ဖြစ်ရမည်။
လှေအလယ်ပိုင်း (ဝမ်းပိုင်း) သည် ဝက်ကျောကဲ့သို့ အလယ်တွင် အနည်းငယ်ခုံးပြီး ဘေးနှစ်ဖက်သို့ ပြေပြေလေးရှိရမည်။
လှေနောက်ပိုင်း (ပဲ့ပိုင်း) သည် ဆန်ကောကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းလေးဖြစ်ရမည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လောင်းလှေ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရေထဲတွင် ကောင်းမွန်စွာ သွားလာနိုင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လှေဦးပိုင်း၏ ချွန်ထက်မှုသည် ရေကို ထိုးခွဲနိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး လှေဝမ်းပိုင်း၏ ခုံးမှုနှင့် ပြေပြေလေးရှိမှုသည် တည်ငြိမ်မှုကို ပေးသည်။
လှေပဲ့ပိုင်း၏ ဝိုင်းမှုသည် လှေကို လွယ်ကူစွာ ထိန်းကျောင်းနိုင်စေသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လှေတည်ဆောက်မှုဆိုင်ရာ ရှေးမြန်မာတို့၏ အသိပညာနှင့် လက်မှုပညာကို ထင်ဟပ်စေသည်။
အသေးစိတ် ဦး: လှေ၏ အရှေ့ပိုင်း။