kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
" အဓိပ္ပာယ်မှာ - ပထမဦးစွာ ကလလရေကြည် ဖြစ်၏။
ကလလရေကြည်မှ အဗ္ဗုဒ (အမြှုပ်) ဖြစ်၏။
အဗ္ဗုဒမှ ပေသိ (သွေးခဲ) ဖြစ်၏။
ပေသိမှ ဃန (အခဲတုံး) ဖြစ်လာ၏။
ဤကဲ့သို့သော သန္ဓေသား၏ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုကို ပြဆိုသော အစဉ်သည် ဥပ္ပတ္တိက္ကမ မည်၏။
သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ယက္ခသံယုတ်ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ။
ပဟာနက္ကမ - ပယ်စဉ် ပဟာနက္ကမ ဆိုသည်မှာ ကိလေသာများကို အဆင့်ဆင့် ပယ်ရှားသွားပုံကို အစဉ်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
အရိယမဂ်ဉာဏ်အသီးသီးတို့ဖြင့် ပယ်ရှားရမည့် ကိလေသာများကို အစဉ်လိုက်ပြဆိုခြင်းသည် ပဟာနက္ကမ ဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် - ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ - သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ် (ဒဿန) ဖြင့် ပယ်ရမည့်တရားများ (ဥပမာ- သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ)။
ဘာဝနာယ ပဟာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ - အထက်မဂ်ဉာဏ်များ (ဘာဝနာ) ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပယ်ရမည့်တရားများ (ဥပမာ- ကာမရာဂ၊ ဗျာပါဒ စသည်)။
ဤသို့ ကိလေသာတို့ကို မဂ်ဉာဏ်အလိုက် အစဉ်အတိုင်း ပယ်ပုံကို ပြဆိုခြင်းသည် ပဟာနက္ကမ မည်၏။
အဘိဓမ္မာပိဋကတ်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်။
ပဋိပတ္တိက္ကမ - ကျင့်စဉ် ပဋိပတ္တိက္ကမ ဆိုသည်မှာ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်တရားများကို အစမှအဆုံး အစဉ်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာရှုပွားရာတွင် ရှေးဦးစွာ ဖြည့်ကျင့်ရမည့် အကျင့်မှစ၍ အဆင့်ဆင့်သော ဉာဏ်စဉ်များကို ပြဆိုခြင်းသည် ပဋိပတ္တိက္ကမ ဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် ဝိသုဒ္ဓိ ၇-ပါး ကို အစဉ်အတိုင်း ပြဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
သီလဝိသုဒ္ဓိ (အကျင့်သီလ စင်ကြယ်ခြင်း) စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ (စိတ်စင်ကြယ်ခြင်း) ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ (အမြင် စင်ကြယ်ခြင်း) ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (ယုံမှားခြင်းကို ကျော်လွှား၍ စင်ကြယ်ခြင်း) မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (မဂ်ဟုတ်-မဟုတ်ကို သိမြင်၍ စင်ကြယ်ခြင်း) ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (အကျင့်လမ်းစဉ်ကို သိမြင်၍ စင်ကြယ်ခြင်း) ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ (မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်ကို သိမြင်၍ စင်ကြယ်ခြင်း) ဤသို့သော အကျင့်စဉ်ကို အစမှအဆုံး ပြဆိုသော အစဉ်သည် ပဋိပတ္တိက္ကမ မည်၏။
ဘူမိက္ကမ - ဘုံစဉ် ဘူမိက္ကမ ဆိုသည်မှာ တရားတော်များကို ဘုံ၊ ဘဝ အလိုက် ခွဲခြား၍ အစဉ်အတိုင်း ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
သတ္တဝါတို့ ကျင်လည်ရာ ဘုံအလိုက် ဖြစ်သော တရားများကို အစဉ်အတိုင်း ပြဆိုခြင်းသည် ဘူမိက္ကမ ဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် - ကာမာဝစရဓမ္မာ - ကာမ ၁၁-ဘုံ၌ ဖြစ်သော တရားများ။
ရူပါဝစရဓမ္မာ - ရူပ ၁၆-ဘုံ၌ ဖြစ်သော တရားများ။
အရူပါဝစရဓမ္မာ - အရူပ ၄-ဘုံ၌ ဖြစ်သော တရားများ။
လောကုတ္တရာဓမ္မာ - လောကုတ္တရာဘုံ၌ ဖြစ်သော တရားများ။
ဤသို့ တရားတို့ကို ဘုံအလိုက် အစဉ်ခွဲခြားပြဆိုခြင်းသည် ဘူမိက္ကမ မည်၏။
ဒေသနာက္ကမ - ဟောစဉ် ဒေသနာက္ကမ ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်က တရားနာပရိသတ်၏ အခြေအနေ၊ အလိုအစွမ်း (အဇ္ဈာသယ) ကိုလိုက်၍ အစဉ်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူသည့်ပုံစံကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် နှစ်မျိုး တွေ့ရသည် - ၁။
တရားအစုတို့ကို အစဉ်ပြခြင်း။
ဥပမာ - သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန် ၄-ပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄-ပါး၊ ဣန္ဒြေ ၅-ပါး၊ ဗိုလ် ၅-ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါး၊ မဂ္ဂင် ၈-ပါး ဟူ၍ အစဉ်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူခြင်း။
အနုပုဗ္ဗိကထာ (အစဉ်အတိုင်း ဟောကြားသော တရား)။
ဥပမာ - ဒါနကထာ - စွန့်ကြဲပေးကမ်းခြင်း အကြောင်း၊ သီလကထာ - သီလစောင့်ထိန်းခြင်း အကြောင်း၊ သဂ္ဂကထာ - နတ်ပြည်ရောက်ကြောင်း တရားများ အကြောင်း၊ ကာမာဒီနဝကထာ - ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်အကြောင်း၊ နေက္ခမ္မာနိသံသကထာ - ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ခြင်း (တရားရှာခြင်း) ၏ အကျိုးကျေးဇူး အကြောင်း။
ဤသို့ နာယူသူ၏ ဉာဏ်ရည်ကို အဆင့်ဆင့် မြှင့်တင်ပေးသော ဟောကြားမှုအစဉ်သည် ဒေသနာက္ကမ မည်၏။
နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် () သည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ က ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် အမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၅ အားဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်း ကော်မရှင် ဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာများကို ကျင့်သုံးနေစဉ်ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေး၊ ပါတီစုံဒီမို ကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရေးတို့အတွက် လိုအပ်သည့် လမ်းညွှန်မှုများပြုနိုင်ရန်နှင့် ထိရောက်စွာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ဤကော်မရှင် ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ +ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များစဉ်ပုံအမည်တာဝန်ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်သည့်ကာလရက်ပေါင်း၁။
142x142pxဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဥက္ကဋ္ဌယာယီ သမ္မတ (တာဝန်) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့ထိ၂။
114x114pxဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်းဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့ထိ၃။
130x130pxဦးညိုစောအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၊ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့ထိ၄။
134x134pxဦးအောင်လင်းဒွေးအမှုဆောင်ချုပ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးလုံခြုံရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၅။
101x101pxဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၆။
134x134pxဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၇။
133x133pxဦးသန်းဆွေနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး၈။
134x134pxဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး၉။
134x134pxဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်းညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ)၁၀။
134x134pxဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးအတွင်းရေးမှူးတွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးလုံခြုံရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ယနေ့ထိ အဓိကဖြစ်ရပ်များ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ပထမအကြိမ် ကျင်းပခဲ့သော နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်ရန်အတွက် ဆန္ဒမဲပေးသူမည်မျှရှိရမည်ဟု ဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
ဒေါက်တာ ချောချောစိန် (၁၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။
သူသည် ယင်းမတိုင်မီက ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြာရေးမှူးချုပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ပညာရေးဖြတ်သန်းမှုများ ၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၌ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဘာသာရပ် အထူးပြုဖြင့် စတင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးမဟာဘွဲ့ နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဘာသာရပ်အထူးပြုဖြင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ ရရှိခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝဖြတ်သန်းမှု ၁၉၉၃ ခုနှစ် တွင် သူသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာဌာန တွင် သင်တန်းနည်းပြ အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းသည်။
ယင်းနောက် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကစပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာဌာန ၏ ပါမောက္ခ (ဌာနမှူး) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန်နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၃ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် သူ့အား ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန၊ ရန်ကုန်နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် အဖြစ်မှ လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာန ၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၍ ဒေါက်တာ ချောချောစိန်သည် ယင်းဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုတာဝန်ကို ၁နှစ် နီးပါးခန့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးဘဝ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
အခြေခံပညာနှင့်စက်မှု၊စိုက်ပျိုး၊မွေးမြူရေးအထက်တန်းကျောင်း(သုဝဏ္ဏ)အ.ထ.က(စက်၊စိုက်၊မွေး)သုဝဏ္ဏ(or)အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ သုဝဏ္ဏ (အတိုကောက် အ.ထ.က(သုဝဏ္ဏ))သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၊ သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ သုဝဏ္ဏမြို့၊ ၂၅ရပ်ကွက်၊ သုဓမ္မာလမ်းမ‌ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၄၈ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
[ကိုးကားချက်လိုသည်] သူငယ်တန်းမှ ဒွာဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားပေးနေသည့် အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်သည်။
သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင် ပညာရေးမှူးရုံးစိုက်ရာကျောင်းဖြစ်သည်။
ကျောင်း၏အကျယ်အဝန်းနှင့်စာသင်ဆောင်များ ကျောင်း၏အကျယ်အဝန်းမှာ၁၁ဧက‌ကျော်ရှိ၍ကျောင်းဝင်းအတွင်းသို့ ဝင်ထွက်နိုင်သော ဂိတ်ပေါက် ၆ ခု ရှိသည်။
ကံ့ကော်ဆောင်(အဆောင်အဟောင်းကိုဖျတ်၍အဆောင်အသစ်ပြန်ဆောက်နေ) ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း၊ လှေကား ၁ ခု၊ အမျိုးသားသန့်စင်ခန်း ၅ ခန်း၊ အမျိုးသမီးသန့်စင်ခန်း ၅ ခန်း သဇင်ဆောင် ပထမအထပ်: ရူပဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ဓာတုဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ဇီဝဗေဒလက်တွေ့ခန်း၊ကျောင်းဆေးခန်း မြေညီအထပ်: ကျောင်းအုပ်ကြီးရုံးခန်း၊ VIP ဧည့်ခန်း၊ ကွန်ပျူတာအခန်း၊ စာရေးရုံးခန်း၊ စတို အင်းကြင်းဆောင် ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း၊ လှေကား ၂ ခု ဇီဇဝါဆောင် ပထမအထပ်: စာကြည့်တိုက် ၂ ခန်း၊ ဘုရားခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၂ ခန်း၊အစည်းအဝေးခန်း၊ လှေကား ၂ ခု၊ အမျိုးသားသန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း၊ အမျိုးသမီးသန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း၊ ဆရာ/မ သန့်စင်ခန်း သရဖီဆောင် ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၄ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း၊ လှေကား ၂ ခု၊ အမျိုးသားသန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း၊ အမျိုးသမီးသန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း စံပယ်ဆောင် ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း၊ လှေကား ၂ ခု၊ သန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း သပြေဆောင် ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၃ ခန်း၊ လှေကား ၂ ခု၊ သန့်စင်ခန်း ၂ ခန်း အဆောင်သစ် (၁) မြေညီထပ်: စာသင်ခန်း ၆ ခန်း၊ကွန်ပျူတာအခန်း၊ဂိုထောင်၊သန့်စင်ခန်း ၈ ခန်း အဆောင်သစ် (၂) ဒုတိယအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း ပထမအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း မြေညီအထပ်: စာသင်ခန်း ၅ ခန်း၊ လှေကား ၁ ခုသန့်စင်ခန်း ၃ ခန်း ဟောပြောခန်းမ ယုဇနအဆောင် ကျောင်းသားဟောင်းများအသင်းရုံးခန်း၊ဆရာ/မ ‌အိမ်အခန်းများ၊အိမ်သာ၊ဆရာ/မဟောင်းများအတွက်ကျန်းမာရေးစေတနာ့‌ဆေးခန်း ရရှိခဲ့သောဆုတံဆိပ်များ ၂၀၁၀ခုနှစ်တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲတွင် The Whole Burma Second ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၇ခုနှစ်တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာ‌မေးပွဲတွင် The Whole Burma Fifth ဆုကိုရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၆-၂၀၁၇ပညာသင်နှစ်တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာ‌မေးပွဲတွင်ရန်ကုန်တိုင်းဒေကြီးပဉ္စမအဆင့်ရရှိသူကိုမွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အာဟာရချက်ပြုတ် သရုပ်ပြပြိုင်ပွဲ ရန်ကုန်တိုင်း‌ေဒသကြီးအဆင့်ပထမဆု(၁၉.၈.၂၀၂၅)ရရှိခဲ့ပါသည်။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အခြေခံပညာဦးစီးဌာနရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပညာ‌ရေးမှူးရုံး မှ ကြီးမှူးကျင်းပ သောအခြေခံပညာ ကျောင်းပေါင်းစုံ အကြိမ် (၂၀) မြောက် ပဌာန်းဒေသနာတော် အကောင်းဆုံးရွတ်ဆို ပူဇော်မှု ရွေးချယ်ပွဲ ဆုချီးမြှင့်ပွဲ (၁၃-၁-၂၀၂၃) တွင် အမျိုးသားအသင်း အတွက် ပထမဆု နှင့် ပဌာန်းအမွှမ်း ပထမ ဆု ကို (အထက သုဝဏ္ဏ ) မှ ရ ရှိသည်။
ရေဒီယိုဉာဏ်စမ်းပဟေဠိပြိုင်ပွဲ အထူးဆုနှစ်ဆု ၂၀၂၄-၂၅ပညာသင်နှစ်အင်္ဂလိပ်စာစွမ်းရည်ဗဟိုအဆင့်ဧကာဒသမအဆင့်ရရှိသည်။
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအဆင်‌တီစောင်းတီခတ်ပြိုင်ပွဲဒုတိယဆု ထင်ရှားသော ကျောင်းသား/ကျောင်းသားဟောင်းများ ပြေတီဦး - သရုပ်ဆောင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ။
အာဟုမ်ရှမ်း (Pron: ) သို့မဟုတ် တိုင်းအာဟုမ်(; ) သည် အိန္ဒိယ ပြည်နယ် အရုနာရှယ်ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ် နှင့် အာသံ ပြည်နယ်မှ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုလူမျိုးများသည် ၁၂၂၈ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊အာသံပြည်နယ် ၏ဗြဟ္မပုတြမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့ရောက်ရှိလာသော တိုင်လူမျိုးများနှင့် အာသံဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ ရောနှောရာမှဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တိုင်လူမျိုးခေါင်းဆောင် စုခါဖာ (Sukaphaa) သည် နောက်လိုက်၉,၀၀၀ နှင့်အတူ အာဟုမ်နိုင်ငံ(၁၂၂၈–၁၈၂၆ ခုနှစ်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုနိုင်ငံသည် ယနေ့ အာသံပြည်နယ် ရှိ ဗြဟ္မပုတြမြစ်ဝှမ်းဒေသ ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ရတ္တပိုစာချုပ် (Treaty of Yandabo) လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက်အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် အာဟုမ်လူမျိုးများ၏ယဉ်ကျေးမှုသည် မူရင်း တိုင်လူမျိုးများ နှင့် အာသံဒေသခံ တိဗက်-ဗမာလူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။
တိုင်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုပုံစံနှင့် ယဉ်ကျေးမူကို ခံယူသော အာသံဒေသခံလူမျိုးများကို Ahom ဟုခေါ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် Ahomisation ဟုသိကြသည် ၎င်းတို့အသိုက်အဝန်းတွင် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။
တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား ဘိုရာဟစ်များ အပါအဝင် တိုင်အခြေချနေထိုင်သူများနှင့် ဆက်သွယ်လာသော ဒေသခံတိုင်းရင်းသား အများအပြားသည် အဟုမ်အသိုင်းအဝိုင်းထဲသို့ လုံးလုံးလျားလျား ပါဝင်လာကြသည်။
Ahom ၏နိုင်ငံတော်အပေါ် ၎င်းတို့၏သစ္စာခံမှု သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပင်ကိုယ်စွမ်းရည်များကိုအခြေခံ၍ အခြားအသိုင်းအဝိုင်းများမှအဖွဲ့ဝင်သည် အာဟုမ်ဟုခံယူလာကြသည်။
လက်ရှိ အာဟုမ်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ၏ အကြီးဆုံး တိုင်လူမျိုးစုများဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၄.၆သန်းခန့် အာသံပြည်နယ်တွင်နေထိုင်ကြသည်။
Ahom လူမျိုးများကို Golaghat, Jorhat, Sibsagar, Charaideo, Dibrugarh နှင့် Tinsukia (ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၏တောင်ဘက်) ခရိုင်များတွင် အများဆုံးတွေ့ရှိရသည်။
Lakhimpur၊ Sonitpur၊ Bishwanath နှင့် Dhemaji (မြောက်ဘက်) နှင့် Nagaon၊ Guwahati ၏အချို့နေရာများတွင်နေထိုင်ကြသည်။
ရောနှောထားသော အုပ်စုများပါဝင်သောလည်း အာဟုမ်နိုင်ငံတော်၏အနည်းငယ်မျှသာဖြစ်သည်။
အာဟုမ်ဘာသာစကားနှင့် အာဟုမ်ယဉ်ကျေးမှု များကို ၁၇ရာစုအထိထိန်းသိမ်းထားနိုင်စဲဖြစ်သည်။
အာဟုမ်တရားရေးဌာန တွင် အာသံဘာသာစကားအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
မျိုးရိုးဗီဇအမျိုးအစားများ အာဟုမ်လူမျိုးများတွင် မူလတိုင်-ခဒိုင်လူမျိုးနွယ် (Tai-Kadai) ancestry ဖြစ်ပြီး၊ တောင်တရုတ်နှင့် အနီးအနားရှိ တိဗက်-ဗမာ မျိုးရိုးဗီဇများဖြစ်သည့် O-M122, C-M217 စသည်တို့ တွေ့ရသည်။
သို့သော် အာဟုမ်များသည် ဒေသခံအင်ဒို-အာရိယန်လူမျိုးစုများနှင့် ရောစပ်ခြင်းကြောင့် Indo-Aryan origin ဖြစ်သော R1a haplogroup ကိုလည်း အချို့အဖွဲ့အစည်းများတွင် တွေ့နိုင်သည်။
Reddy, B. Mohan et al. (2007). "Genetic affinities of the Ahom with the neighboring Assamese populations." *Annals of Human Biology*, 34(6), 608–621. ဤသုတေသနအရ၊ အာဟုမ်လူမျိုးများသည် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ဒေသခံ အိန္ဒိယမျိုးနွယ်များနှင့် စုပေါင်းမှုရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
Cordaux, Richard et al. (2004). "Anthropological genetics of northeast Indian populations." *Human Biology*, 76(1), 101–112. ယဉ်ကျေးမှု အာဟုမ်လူမျိုးသည် မူရင်းတိုင်ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအဖြစ် အစဉ်အလာများစွာကို ထိန်းသိမ်းလာခဲ့သည်။
၎င်းတို့တွင် ဘုရားဖူးခြင်း၊ နတ်ကိုးကွယ်ခြင်း၊ နှင့် မျိုးပျောက် ancestor cult ကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအရာများသည် ဂုဏ်သိက္ခာအမြင့်ဆုံးအဖြစ်ရှိခဲ့သည်။
Phukan, J. N. (1997). "Ahom polity: The structure of government of the Ahom kingdom." *Proceedings of the Indian History Congress*, Vol. 58. ယခင်က အာဟုမ်ဘာသာဖြင့် မူရင်းစာရေးခြင်း၊ နတ်ဘုရားများအား ဘာသာရေးအဘိဓာန်များရေးသားခြင်းတို့ကို အလွန်အရေးပါသော ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးအဖြစ်ထားရှိခဲ့ကြသည်။
ယနေ့တွင်လည်း အာဟုမ်အဖွဲ့အစည်းအချို့က သက်တမ်းရှည်လျှံသော ရိုးရာပွဲတော်များကို ဆက်လက်ကျင်းပလျက်ရှိကြသည်။
၎င်းတို့တွင် မျှတမှု၊ ညီညွတ်မှုနှင့် မျိုးဆက်ကိုလေးစားခြင်းတို့သည် အဓိကကျသည့်ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးများဖြစ်သည်။
စာပေ အာဟုမ်ဘာသာသည် တိုင်ဘာသာစကားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ယခင်အာဟုမ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်း အမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ နှင့် ဘုရင်ရေးရာ စာတမ်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
သို့သော်အာဟုမ်ဘာသာသည် ယနေ့တွင် မပြောသုံးတော့သော **မသက်ရှုဘဲသေသွားသောဘာသာ (extinct language)** တစ်ခုဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။
Morey, Stephen (2005). *The Tai Languages of Assam: A Grammar and Texts*. Pacific Linguistics. သို့သော်လည်း ၎င်းဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသည့် သမိုင်းစာတမ်းများ၊ ဗျည်းစာအုပ်များ၊ နတ်ကောင်းရေးရာအခြေခံစာတမ်းများ (Buranjis) ကို ယနေ့အထိသုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
ယင်းစာပေများသည် အာဟုမ်တိုင်းရင်းသား၏ အတွေးအမြင်၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ သမိုင်းရေးရာကို နားလည်ရန်အတွက် အရေးကြီးသော ရင်းမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
Baruah, S.K. (1985). *Buranjis: Historical Literature of Assam*. Assam Publication Board. အညွှန်းများ။
ဦးစိုးမင်းဦး (၁၉၆၉ မွေးဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ၁၄ ဦးမြောက် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက သူသည် တပ်မတော် တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိ စစ်ရေးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်းဦး သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၃၁) ဆင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ကစပြီး ဒုဗိုလ်ဘဝဖြင့် တပ်မတော် တွင် စစ်မှုစထမ်းသည်။
ရာထူးအဆင့်ဆင့် တိုးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် သူသည် ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ရာထူးဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် တပ်မတော်၏ ဒုံးတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ၏ ညွန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးတိုးကာ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလဆန်းပိုင်းတွင် စစ်ရေးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးဇော်သိန်း တာဝန်မှအနားယူပြီး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦး အဖြစ် ကူးပြောင်းသွားခဲ့စဉ် ၎င်းသည် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၏ လက်အောက်ရှိ စစ်ရေးချုပ်ရုံးအကြီးအကဲ နှင့် တပ်မတော် စစ်ရေးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
သူသည် တပ်မတော် ရာထူး၊ အပြောင်းအရွေ့များကို အဓိကကိုင်တွယ်ရသော အရေးပါသည့် စစ်ရေးချုပ် တစ်ဦးအနေဖြင့် ကြည်းတပ်ကိုသာမက ရေတပ်နှင့် လေတပ်တို့၏ စစ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာများအား ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခြင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် သည် အာဏာ(၃)ရပ်အား အမျိုးသားကာကွယ်ရေး နှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ထံ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းအပ်နှံခဲ့သည်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေး နှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ သည် ထိုနေ့မှာပင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ နှင့် ပြည်ထောင်စု ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများအား ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် စစ်ရေးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်းဦး သည် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူကာ ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရရှိသောဘွဲ့ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က ၎င်းအား စည်သူဘွဲ့ ချီးမြှင့်သည်။
ဇနီးဖြစ်သူ၏ ဖခင်မှာ ယခင် နဝတ၊နအဖ စစ်အစိုးရလက်ထက်က ထင်ရှားခဲ့သည့် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် ပြည့်စုံ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ Category: မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲများ ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ။
ဦးနိုင်မင်းကျော် သည် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။
ယင်းမတိုင်မီက သူသည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် ၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဗိုလ်ချုပ် နိုင်မင်းကျော် သည် ငယ်စဉ်က လူရည်ချွန်(၁၉၆၄-၁၉၈၈) တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး စစ်တက္ကသိုလ် တက်ကာ တပ်မတော်(ရေ) တွင် နှစ်ရှည်လများ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်အထိ ရာထူးတိုးလာခဲ့ကာ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် အား အုပ်ချုပ်ရသည့် ကျောင်းအုပ်ကြီး တာဝန်အထိ ပေးအပ်ခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော် (ရေ) တွင် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးတိုးကာ ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ် ဌာနချုပ်မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် ၏ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
စစ်မှုထမ်းကာလ စွမ်းဆောင်ချက်များ ဗိုလ်မှူးချုပ် နိုင်မင်းကျော် သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက် မှ ၂၃ ရက် အထိ မလေးရှားနိုင်ငံရောက် မြန်မာနိုင်ငံသား (၁၀၈၆)ဦးအား ပြန်လည်ခေါ်ယူရေးအတွက် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်ရေယာဉ်(မုတ္တမ)၊ ပင်လယ်သွား ဆေးရုံ ရေယာဉ်(သံလွင်)နှင့် စစ်ရေယာဉ် (ဆင်ဖြူရှင်)တို့ဖြင့် ပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
ဒုဝန်ကြီးဘဝ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက် တွင် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဦးညိုစော ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းစဉ် သူသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
ထိုသို့တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည့် နေ့တွင်ပင် စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ တစ်ပါတည်း အငြိမ်းစားယူ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး အရပ်ဝတ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ရရှိသောဆု ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ က ၎င်းအား တပ်မတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ အား အပ်နှင်းချီးမြှင့်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ) ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ။
ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန် (၂၆ ဧပြီ ၁၉၅၉ မွေးဖွား, အင်္ဂလိပ်: Vung Suan Thang) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစား ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှာစ၍ ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) အောက်တွင် ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ ပဉ္စမမြောက် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအားဖြင့် စတုတ္ထမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန်ကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ငင်နှုန်းရွာ (Ngennung) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၎င်းသည် မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းပညာကို ဟားခါးမြို့တွင် သင်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၄-၇၅ ပညာသင်နှစ်တွင် မင်္ဂလာဒုံမြို့မှ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို လေးဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) တွင် ဆေးပညာ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန်သည် အငြိမ်းစားမယူမီက မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် မတူပီမြို့နယ်၏ ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး တည်ဆောက်ရေးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ဖူးသည်။
ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာဒုံစစ်ဆေးတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခတာဝန်မှ အနားယူခဲ့ပြီး ကြံ့ခိုင်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ၂၀၁၅ခုနှစ် ရွေးကောင်ပွဲတွင် ချင်းပြည်နယ်၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု ၂၀၁၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တီးတိန်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
+ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ မဲရလဒ်အခြေအနေ (တီးတိန် မဲဆန္ဒနယ် ၂)စဉ်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည်ပါတီအမည်မဲရုံမဲကြိုတင်မဲစုစုပေါင်းမဲရာခိုင်နှုန်း၁ဦးကျင့်ရှင်းထန်းဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၁၃,၉၁၂၁,၀၅၅၁၄,၉၆၇45.38%၂ဦးဒိုဆွင်းမုန်တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၇၇၁၅၂၈၂၃2.5%၃ဦးရှင်ဇာနန်ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၁၉၀၅၁၅၃၃,၆၆၀6.24%၄ဒေါ်ဝုန်ဆွင်းဒိမ်းချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ၈၀၁၄၉၈၆၀2.61%၅ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်ထန်းပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၉,၁၁၇၁,၁၂၂၁၀,၂၃၉31.04%၆ဒေါက်တာဝမ်းလျန်းထန်ချင်းဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၃,၇၉၃၂၃၃၄,၀၂၆12.21%စုစုပေါင်း30,2992,66434,57599.98%* အနိုင်ရရှိသူမှာ ဦးကျင့်ရှင်းထန်း ဖြစ်သည်။
ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၏ ပထမဆုံး ပြည်နယ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ၊ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဦးငွန်ဆန်းအောင်နှင့် တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန်တို့ကို အဆင့်ဆင့်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာ ဝုန်ဆွန်းထန်ကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တတိယမြောက် ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် စစ်ကောင်စီက ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအား အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ရာ ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်ကို ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ မွေးဖွားသူများ။
စစ်ထောက်ချုပ် ()သည် တပ်မတော်၏ ရာထူးအဆင့်အတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၏ အကြီးအကဲလည်းဖြစ်သည်။
ရာထူးအဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သည်။
စစ်ထောက်ချုပ်သည် တပ်မတော်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရပ်ကိစ္စရပ်များ၊ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် စစ်သုံးပစ္စည်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ရိက္ခာနှင့် သက်သာချောင်ချိရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ အုပ်ချုပ်ထောက်ပံ့မှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအပါအဝင် ပစ္စည်းများစာရင်းအင်းနှင့် ဖြည့်တင်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ခံ ဆောင်ရွက်ရသည်။
စစ်ထောက်လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာတွင် “စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့”၊ “ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့”၊ “စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့”နှင့် “လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့” စသည့် လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများသည် ဤရုံး၏တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။
လက်ရှိ စစ်ထောက်ချုပ်မှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်ဟိန်း ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးသည် တပ်မတော်၏ မူလအစပြုရာဖြစ်သော ရဲဘော်သုံးကျိပ်၏ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့်အတူ စတင်အခြေပြုပေါ်ပေါက်လာသည့် အဖွဲ့အစည်းရုံးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးအတွက် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကို တိုက်ပွဲဝင်ရန် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်အား တာဝန်အသီးသီးဖြင့် ခွဲဝေခန့်ထားကြစဉ် စစ်သေနာပတိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးကြိုး (ဗိုလ်မှူးကြီး ဆူဇူကီး)၊ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် မူရကာမီ (ဗိုလ်ကြီး နိုဒါ)၊ စစ်ဦးစီးမှူး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ လက်အောက်တွင် ယင်းဌာနသည် တပ်မတော်အား ထောက်ပံ့မှုများဆောင်ရွက်မည့် ငွေစာရင်းဝန်အဖြစ် သန္ဓေတည်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်လူမျိုး ဗိုလ်မှူးကြီး မီနာမီအိုကာ (မစ္စတာ စူဂီး) သည် ယင်း ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်၏ ငွေစာရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့အပါအဝင် အထက်မြန်မာပြည်တို့အား နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ထံမှ ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့အရောက်တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အား ဖျက်သိမ်းပြီး ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ် (ခေါ်) ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း လက်အောက်ရှိ ယင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးတွင် စစ်ရေးကိစ္စရပ်များ၊ စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်ဦးစီးဌာနကို စစ်ဆင်ရေး၊ စစ်ဖွဲ့စည်းရေး ကိစ္စရပ်များ စီမံခန့်ခွဲရသည့် စစ်ဦးစီးအရာရှိ (အထွေထွေ) နှင့် စာရင်းအင်း၊ မှတ်ပုံတင်၊ ရိက္ခာထောက်ပံ့ရေး၊ လက်နက်ရရှိရေး၊ စစ်ဝတ်တန်ဆာပြည့်စုံရေး၊ တပ်မတော်၏ ရုံးပိုင်းဆိုင်ရာကိစ္စ အဝဝတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသော စစ်ဦးစီးအရာရှိ(စစ်ရေး၊ စစ်ထောက်) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်ကာလ စစ်ဦးစီးအရာရှိများမှာ ဗိုလ်စကြာ နှင့် ဗိုလ်လကျ်ာတို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့က ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သည့် ရုပ်သေးအစိုးရကို စင်တင်ပေးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းအား စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ဗိုလ်မှူးကြီး နေဝင်းကို ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ၏ စစ်သေနာပတိတာဝန်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ စစ်ဝန်ကြီးရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယင်းရုံးတွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး ဖြစ်လာမည့် ရိက္ခာနှင့်ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဌာနကိုလည်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုဌာနကို ဗိုလ်ကြီး ဝင်း က စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်မှ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆလင်း တို့သည် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့အား တရားဝင်ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ ပူးတွဲတိုက်ခိုက်စဉ် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်သည် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ဟူသော အမည်ဖြင့်သုံးစွဲခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အား မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော် ဟူ၍ တရားဝင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြန်ရာ ထိုမတိုင်မီ ရန်ကုန်မြို့ လောင်းဝစ်လမ်း (ယခု အင်းယားမြိုင်လမ်း)၌ တပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်ကို စစ်ဌာနချုပ်၊ စစ်ဦးစီးဌာနကြီး၊ တပ်ရေးချုပ်ဌာနကြီး၊စာရင်းဌာန၊ ကင်းတပ်၊ တိုင်း (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၆)၊ (၇) စသည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
ဤတွင် စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးသည် တပ်ထောက်ချုပ်ဌာနကြီးအနေဖြင့် ပီပီပြင်ပြင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
တပ်ထောက်ချုပ်ဌာနကြီး၏ ပထမဦးဆုံး တပ်ထောက်ချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူး ထွန်းအုံ ဖြစ်သည်။
၎င်းအောက်တွင် ဖြည့်တင်းရေးနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာန အကြီးအကဲ ဗိုလ် တင် နှင့် လက်နက်ပစ္စည်းဌာန ခေါင်းဆောင် ဗိုလ် ဘကျော် တို့ကို ထားရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ စစ်ပြီးကာလအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနသည် ဗမာ့တပ်မတော်အား စစ်ရုံးဖြင့် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းရန် စိုင်းပြင်းဆောင်ရွက်လာခဲ့ကြသည်။