kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သမီး ရှင်နဲမိကို မွေးဖွားပြီးသော အခါတွင် ဆွေမျိုးများကို တွေ့လို၍ တကောင်းမျို့သို့ ဆန်တက်လာရာ အင်းဝမြို့အနောက် တပယ်ထောက်ရစ် ရွာ အရောက်တွင် ဖျား၍သေပြီး နတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
၃၇မင်းနှင့် နတ်မျိုးစုံ၊ ဦးကံမင်း သုံးပန်လှနတ်မှာ မောင်တင့်တယ်၏ နှမအထွေး ပုပ္ပါးရွှေမျက်နှာခေါ်နှမတော်ကြီး၏ညီမ၊ တကောင်းမြို့သူ ဖြစ်သည်။
ထိုနောက်တကောင်းမြို့ရှိ ဆွေမျိုးတို့ကို တွေ့လို၍ ဥက္ကလာပမြို့ ကဆန်တက်လာရာ အင်းဝမြို့အနောက် တပယ်ထောင့်ရစ်ရွာသို့ ရောက်လျှင် ရုတ်တရက်ဖျား၍ သေရာမှနတ်ဖြစ်သည်။
နှစ်နှစ်သမီးမျှ ရှိသော ရှင်နဲမိသည်လည်း မယ်တော်ကို လွမ်းဆွတ်သည်နှင့် ထောင့်ရစ်ရွာတွင်ပင်သေ၍ နတ်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းကား ဟံသာဝတီမြို့ ကန်စွမ်းနိမ့်ရွာသူ ဖြစ်သည်။
လမ်းတွင်မင်းချင်းနှင့်သုံးပန်လှတို့ ရည်ငံကြရာ နန်းတော် တံခါးဝသို့ရောက်ရာတွင် သုံးပန်လှအား ထားခဲ့ပြီးသော် မင်းချင်းတစ်ယောက်တည်းဝင်၍ သုံးပန်လှသည် အလွန်လှပသော်လည်း ကိုယ်လက်အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် မြို့တံခါးမဆံ့၍ မသွင်းယူနိုင်ကြောင်း လိမ်လည်တင်လျှောက်လေ၏။
နောက်၌မင်းကြီး ကလည်းမသိမ်းပိုက်၊ မင်းချင်းကလည်း ပစ်ထားသောကြောင့် စိတ္တဇနှင့် သေရာ၌နတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
မသေမီ သမီးတစ်ယောက်ဖွားမြင်၏။
နတ်ရုပ်မှာ ဆင်ရုပ်ခံ ဘီလူးခုံတွင် မတ်ရပ်ထလျက်၊ ဆံကျစ်မြိတ်ရစ်ထုံးကာ ယာလက်ကရင်ကိုမ၍ဝဲလက်က ကိုယ်မှာ မြှောင်ချထားသည်။
အဲလက်စီ မော်ဒါရှော့ဗ် ကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် Vologda Oblast ရှိ Cherepovets တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ကိုယ့်ဒူးကိုယ်ချွန်အောင်မြင်လာသော ရုရှားနိုင်ငံသား စီးပွားရေးနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းရှင် ဘီလျံနာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး သံမဏိကုမ္ပဏီဖြစ်သော Severstal ဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး အဓိက ရှယ်ယာရှင်လည်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှသတင်းစာတွင် ပေါင် ၃.၁ ဘီလျံဖြင့် ထိုနှစ်အတွင်း သိုလှောင်ကုန်များ၏ ၈၀% ကို ဆုံးရှုံးခဲ့သဖြင့် ရုရှားတွင် အလုပ်ပေါင်း ၉ ခု ကို ကုမ္ပဏီမှ လျှော့ချရပ်စဲလိုက်ရသည်။
ပညာအရည်အချင်း မော်ဒါရှော့ဗ် သည် Leningrad စက်မှုစီးပွားရေးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Cherepovetskiy Metallurgical Plant ၌ စီးပွားရေးပညာရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် Tyne Newcalstle ရှိ Northumbria တက္ကသိုလ်တွင် MBA ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သူသည် သံမဏိစက်ရုံတစ်ရုံ၏ ဘဏ္ဍာရေး ဒါရိုက်တာအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကိုစတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာအများစုကို ဝယ်ယူနိုင်သဖြင့် အထွေထွေဒါရိုက်တာဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် အကျိုးစပ်လုပ်ငန်းများ၊ Severstal၊ ကျောက်မီးသွေးကုမ္ပဏီများ၊ ဆိပ်ကမ်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီများ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Severstal ရုရှားနိုင်ငံသားပိုင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Severstal (RTS:CHMF MICEX:CHMF), ရုရှားဘာသာဖြင့်: Северсталь, "တောင်ပိုင်းသားစတီးလ်" သည် သံမဏိနှင့် သတ္တုစက်ရုံလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ဆောင်သည်။
မြောက်ပိုင်းမြို့တော်ဖြစ်သော Cherepovets ၏ ဗဟိုတွင် Evraz Group နောက်ပိုင်း RTS နှင့် LSE သည် ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး သံမဏိ ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။
Cherepovets Steel Plant အပါအဝင် စက်ရုံ၏ အဓိက သံမဏိထုတ်လုပ်မှုသည် ရုရှားအနောက်မြောက်ပိုင်း မော်စကိုမှ ခန့်မှန်းချေ ကီလိုမီတာ ၆၀၀ (မိုင် ၃၇၀ စက်ရုံသည် Kolpino တွင် လေးလံသော သံချပ်ကာသုံးပစ္စည်းစက်ရုံ ၅၀၀၀ နှင့် ထုထည်ကြီးမားသော ပိုက်စက်ဖုံးစက်ရုံဖြစ်သည့် Izhorsky ပိုက်စက်ရုံများလည်း လုပ်ဆောင်သည်။
Severstal သံမဏိလုပ်ငန်းတွင် ရုရှားရှိလူပေါင်း ၅သောင်း ၃ ထောင်ကျော် အလုပ်လုပ်ကြသည်။
လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ တစ်ဦးထဲဖြစ်စေ Severstal အနေဖြင့် ဖြစ်စေ Aleei Mordashov သည် ပရဟိတနှင့် ချို့တဲ့ဆင်းရဲသူများကို ကူညီသောလုပ်ငန်းများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကူညီခဲ့သည်။
Severstal လုပ်ငန်းစုအနေအားဖြင့် the Bolshoi ပြဇာတ်ရုံ; Mariinsky ပြဇာတ်ရုံ; Tretyakov အနုပညာပြခန်း; ရုရှားပြတိုက်; Dionisius ၏ Frescoes ပြတိုက်; Sergei Andriaka ရေဆေးပန်းချီကျောင်း; မော်စကို နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်; အိမ်ခြေမဲ့ကလေးများအတွက် Road Back Home အလှူပွဲ; "Severstal Cherepovets" ရေခဲဟော်ကီအသင်းပြိုင်ပွဲများ; Dynamo (Moscow) အမျိုးသမီးဘော်လီဘော ကလပ်; ရုရှားအမျိုးသား စစ်တုရင်အသင်းတို့ကို စပွန်ဆာထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည့်အပြင် အားကစားရုံများ၊ ရေခဲကွင်းများ၊ ဘောလုံးလေ့ကျင့်ရေးကွင်းများနှင့် အားကစားခန်းမများအပါအဝင် ရုရှားအားကစား ထောက်ပံ့မှု ၂၀ ကျော်ကို ကူညီပေးခဲ့သည်။
တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် Bolshoi ပြဇာတ်ရုံလှူဒါန်းမှုဘုတ်၊ Valaam ဘုန်းကြီးကျောင်း ထိန်းသိမ်းရေး ကောင်စီတို့ကို လုပ်ဆောင်သည်။
စွပ်စွဲခြင်းများ ၂ဝဝ၄ခုနှစ် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ သတင်းထောက် Paul Klebnikov က မဂ္ဂဇင်း ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် Mordashov က သူ့ယခင်အထက်လူကြီး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ရယူခဲ့သည်ဟု တစေ့တစောင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။
Klebnikov က Mordashov သည် ကုမ္ပဏီ၏ သံမဏိအမြတ်ငွေများကို သုံး၍ ဝန်ထမ်းများ၏ ရှယ်ယာများကို ဝယ်ယူခဲ့သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲပြန်သည်။
Mordashov က ယင်းဆောင်းပါးမှာပင် "ကျွန်တော်တို့ ဘယ်တော့မှ အခွင့်အရေးမယူဘူး၊ ဘယ်သူ့ကိုမှ မလှည့်စားဘူး၊ ဘယ်တော့မှ အများပိုင်ပစ္စည်းကို မသုံးဘူး၊ အကျင့်မပျက်ဘူး"ဟု အခိုင်အမာပြောခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ သူ၏ ပထမဇနီးနှင့် ကွာရှင်းပြီးသည့်နောက်တွင် သူသည် ကြွယ်ဝသော်လည်း ကွာရှင်းမှုအတွက် လျော်ကြေးငွေတစ်စုံတရာ မပေးဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရပြန်သည်။
သူမကို ငှားရမ်းထားသော အခန်းကျဉ်းလေးတစ်ခုနှင့် တပတ်ရစ် Lada သာ ပေးခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
ထိုစဉ်ကတည်းက သူသည် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားသမီး ၄ ဦးရှိသည်။
ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Magnitogorsk တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားလူမျိုး စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို Magnitogorsk Metallurgical စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးအမည်ဖြင့် (ခန့်မှန်းငွေကြေး ၇ ဘီလျံဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်) သံနှင့်သမဏိထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသူအဖြစ် ၃ ကြိမ်တိုင် အရွေးခံထားရသူဖြစ်သည်။
Forbes ၏ ကမ္ဘာ့ဘီလျံနာစာရင်းအရ ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အမှတ် ၁၀၄ ဟု သတ်မှတ်သည်။
သူသည် အိမ်ထောင်ရှိသူဖြစ်ပြီး သားသမီး ၂ ဦးရှိသည်။
ဂျာမန် လာရီရာ မိုတာ ဗယ်လက်စကို(၁၉၄၁ ဇူလိုင် ၈ ရက်ဖွား)သည် အချမ်းသာဆုံး မက်ဆီကိုလူမျိုးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မက်ဆီကိုနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး၊ ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး ကြေးနီထုတ်သည့် မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော Grupo Mexico ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။
ဗီယင်နာမြို့ သည် ဩစတြီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဩစတြီးယားရှိ ပြည်နယ် ၉ ခု အတွင်းမှ တစ်ခု၏ အမည်လည်း ဖြစ်သည်။
ဗီယင်နာမြို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့တော် ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁.၇ သန်း ရှိသည်။
မက်ထရို ဧရိယာတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ ၂.၃ သန်းရှိပြီး ဩစတြီးယား လူဦးရေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
ဩစတြီးယား နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်ပြီး ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး အချက်အချာ ကျရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဥရောပ သမဂ္ဂအတွင်း ၁၀ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။
ဗီယင်နာတွင် ကုလသမဂ္ဂ နှင့် အိုပက် အစရှိသော အရေးပါသော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ ရုံးထိုင်ကြသည်။
ဗီယင်နာသည် ဩစတြီးယား နိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် ရှိပြီး ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ နယ်စပ်တို့နှင့် နီးစပ်သည်။
ဗီယင်နာသည် အနီးအနားရှိ ဘရာတီဆလာဗာမြို့နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး နေထိုင်သူ ၃ သန်းရှိသော မက်ထရိုပိုလီတန် ဒေသကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အမြွှာမြို့တော်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ခန်းမကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ မြို့တော် ၁၂၇ မြို့ကို စီးပွားရေး စုံစမ်းထောက်လှမ်းရေး ယူနစ်မှ အဆင့်ခွဲခြား သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဗီယင်နာမြို့သည် ဗြိတိသျှကိုလမ်ဘီယာရှိ ဗန်ကူးဗာမြို့ နှင့် အတူ လူနေမှု အဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံး အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ် ခံခဲ့ရသည်။
မာဆာမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် စစ်တမ်းတွင်လည်း ထိုအချက်ကို ထင်ဟပ်ပြသခဲ့သည်။
ဗီယင်းနာမြို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ 'ဒန်းညုမြစ်၏ ဘုရင်မ'ဟု ခေါ်ကြသည်။
အများအားဖြင့် ဗီယင်နာမြို့ကို ဒန်းညုမြစ် လက်ျာဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်ဟု ပြောကြသော်လည်း စင်စစ်မူ ဒန်းညုမြစ် လက်ျာဘက်ကမ်းနှင့် အနည်းငယ်ကွာလှမ်းသည်။
ဗီယင်နာမြို့ဟောင်းနေရာသည် ဒန်းညုမြစ်နှင့် မိုင်အတော်ကွာ လှမ်း၍ မြို့သည် တဖြည်းဖြည်း တောင်၊ မြောက်နှင့် အနောက် ဘက်တို့သို့ ကျယ်လာသော်လည်း မြစ်ဘက်သို့မူ အတန်ငယ် သာ ကျယ်လာသဖြင့် မြစ်ကမ်းနှင့် ကွာလှမ်းလျက်ပင် ရှိသည်။
သို့ရာတွင် ဒန်းညုမြစ်မှ ဖြာထွက်သော ဒိုနိုကနဲခေါ် ဒန်းညုတူးမြောင်းသည် ဗီယင်နာမြို့လယ်မှ ဖြတ်စီးသွားသဖြင့် ယင်း သည် ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်နေသည်။
ဗီယင်နာမြို့သည် အဲ့လပနှင့် ကာပေသီယန်တောင်ကြားလွင်ပြင်တွင် တည်ရှိ သဖြင့် တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ဆက်သွယ်ထားသော ကုန်း လမ်းများက ဖြတ်သွားနိုင်သောကြောင့်လည်း ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေး ဗဟိုမြို့ကြီး ဖြစ်နေလေသည်။
ဗီယင်နာမြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် သမိုင်းဝင်မြို့ကြီး တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် စာပေ၊ ဂီတ၊ သိပ္ပံနှင့် အခြားပညာ ရပ်များ ထွန်းကားရာ ကမ္ဘာကျော် အချက်အချာမြို့ကြီး ဖြစ် သဖြင့်လည်း 'တောင်ဘက်ပိုင်း၏ ပါရစ်မြို့'ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြ သည်။
ဗီယင်းနားမြို့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ၁ဝ၆ ၁/၂ စတုရန်းမိုင်သာ ကျယ်ဝန်းသော်လည်း စစ်ပြီးသောအခါ ၄၆၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလာသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီ က ဩစတြီးယားနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံဖြစ်သော လူဦး ရေ ၂ သန်းခန့် ဗီယင်းနားမြို့၌ နေထိုင်သည်။
စစ်ပြီးနောက် ပင်လျှင် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗီယင်းနားမြို့၌ လူဦးရေ ၁,၇၆၆,၁ဝ၂ ယောက် ရှိလေသည်။
ဗီယင်းနားမြို့ဟောင်း၏မြို့ရိုးကြီးများ နေရာတွင် လမ်း ကျယ်ကြီးများ ဖောက်လုပ်ထားသည်။
ဗီယင်းနားမြို့ အလယ်ပိုင်း ကို အတွင်းမြို့ဟု ခေါ်သည်။
အတွင်းမြို့တွင် အစိုးရရုံးများနှင့် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများ ရှိသည်။
အတွင်းမြို့ရှိ လမ်း အချို့သည် ကျဉ်း၍ ကောက်ကောက်ကွေးကွေး ဖြစ်နေသော် လည်း၊ အချို့ရပ်ကွက်၌မူ ခေတ်မီရိပ်သာများ၊ အဆောက်အအုံ များဖြင့် ပြုပြင်ထားသည်။
အတွင်းဘက်ကျသော လမ်းကျယ်ကြီးတစ်ခုကို ရင်းစတြော့ဟု ခေါ်သည်။
ရင်းစတြော့ လမ်းကျယ်ကြီး၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် လှပခမ်းနား သော ပန်းခြံကြီးများ တည်ရှိသည်။
အတွင်းမြို့၏ အလယ်တွင် ဗီယင်းနားမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော အဆောက်အအုံဖြစ်သည့် စိန်စတီဖင်သကီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ရှိသည်။
ယင်းသည် ပေပေါင်း ၄၅ဝ မြင့်သည်။
အခြားထင်ရှားသော အဆောက်အအုံ များမှာ ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်လောက်မှ ၁၉၁၈ ခုနှစ်အထိ ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သွားခဲ့ကြသော ဟက်စဗတ် မင်းဆက်တို့ စံမြန်းရာနန်းတော်၊ ပေ ၃၂ဝ မြင့်သည့် မျှော်စင် ရှိသော ရာထောင်းခေါ် မြို့တော်ခန်းမ အဆောက်အအုံ၊ ပါလီမန်အဆောက်အအုံများ၊ အနုပညာနှင့် သဘာဝသမိုင်း ပြတိုက်၊ ကမ္ဘာကျော် ဗီယင်းနားတက္ကသိုလ်၊ အော်ပရာကပွဲရုံ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ဗီယင်းနားမြို့နေ လူထုသည် အများအားဖြင့် ဂျာမန်စကား ကို ပြောကြသည်။
သို့ရာတွင် ဂျာမန်တို့ ပြောသည့် လေထက် ပျော့သည်။
ဗီယင်းနားမြို့သူ မြို့သားတို့တွင် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် များသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ဗီယင်းနားမြို့တွင် ယဟူဒီ(ဂျူး)လူမျိုး ၂ သိန်းခန့် ရှိခဲ့သော်လည်း၊ အချို့အသတ် ခံရ၍ အချို့ အနှင်ခံရသဖြင့် စစ်အပြီးတွင် တစ်ယောက်မျှ မရှိတော့ချေ။
ဗီယင်းနားမြို့သည် နာမည်ကျော် စာရေး ဆရာ၊ သိပ္ပံပညာကျော်နှင့် သီချင်းရေးဆရာကြီးများ ဖြစ်သော ဂျိုးဇက် ဟိုင်းဒင်း၊ မိုးဇတ်၊ ဗေးထိုးဗင်၊ ရှူးဗတ်၊ စတြော့၊ အာနိုစကွန်းဗတ်တို့၏ ဇာတိမြို့ ဖြစ်သည်။
စိတ်ပညာကျော် ဆစ်ဂမန်ဖရွိုက်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ချိန်အထိ ဗီယင်းနားမြို့၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဗီယင်းနားမြို့သည် လက်ဝတ်လက်စား ရွှေထည် ငွေထည် ပန်းချီနှင့် ရုပ်တုစသော လက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် အနုပညာဘက်တွင် ထင်ရှားသော်လည်း စက်မှုလုပ်ငန်း အနေနှင့်မူ စက်ပစ္စည်း၊ အထည်အလိပ်၊ မျက်မှန်ဆိုင်ရာ ကရိယာများ စသည်တို့သာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဥရောပနိုင်ငံတို့၏ မြို့ကြီးများနှင့် ရထားလမ်း ကားလမ်း ရေလမ်းတို့ဖြင့် ဥဒဟိုအဆက်အသွယ်ကောင်း သဖြင့်သာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုမြို့ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ရ သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဗီယင်းနားမြို့၏ စက်မှု လုပ်ငန်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့ရရာ၊ တစ်ခါက ဩစတြီးယားအင်ပိုင်ယာကြီး၏ နေပြည်တော်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည့် ဘဝမှ ဩစတြီး ယားနိုင်ငံငယ်၏ မြို့တော်ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
ဗီယင်းနားမြို့သည် ခရစ်တော်ပေါ်စ ရောမလူမျိုးတို့ ကောင်းစားစဉ်ကပင် ရောမတို့၏ ဗင်ဒိုဗိုနာတပ်မြို့ဟု တွင် ခဲ့သည်။
ရောမအင်ပိုင်ယာကြီး ပြိုကွဲသွားသောအခါ ယင်း တပ်မြို့ကို ခရစ် ၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အတီလာက သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။
၇၉၁ ခုနှစ်တွင် ရှာလမိန်းဘုရင်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်၍၊ ၁၁၅၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနယ်စားက ဗီယင်းနားမြို့ကို သူ့နယ်၏မြို့တော် ပြုခဲ့လေသည်။
ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲများအတွင်း တွင် ဗီယင်းနားမြို့သည် ပိုမိုကျယ်ဝန်း၍ ပိုမိုတန်ခိုး အာဏာ တက်လာသည်။
၁၂၇၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဟက်စဗတ်မင်းဆက်၏ နန်းစိုက်မြို့တော် ဖြစ်လာရာ ၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့ တိုက်ယူသိမ်းပိုက်သည့် အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။
၁၆၈၃ ခုနှစ် တွင် တူရကီတို့ကတစ်ဖန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သော်လည်း မအောင် မြင်ခဲ့ချေ။
ဆဋ္ဌမချားဘုရင်နှင့် မရီးယားထရီးဇားမိဖုရားတို့ လက်ထက်တွင် ဗီယင်းနားမြို့သည် ပိုမိုထင်ရှားကြီးကျယ် လာရုံမက လူဦးရေလည်း ၂ ဆ တိုးလာသည်။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် နပိုလီယန်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်းနားမြို့၌ ကျင်းပသော ဗီယင်းနားကွန်ဂရက်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြင်သစ်တို့သည် ဗီယင်းနား မြို့ကို လက်လွှတ်ခဲ့ကြရသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟက်စဗတ် မင်းဆက်များ ဆက်လက်အုပ်စိုးခဲ့ရာ၊ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသည့်အချိန်အထိ ဖြစ်လေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ဗီယင်းနား မြို့သည် မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်တပ် များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ ဗီယင်းနားမြို့သည် ဗုံးဒဏ်ကို အကြီးအကျယ်ခံခဲ့ရသဖြင့် ရင်းစားပြန်မတည်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရုရှတို့က သမ်းပိုက်ထား ပြီးနောက် ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချသောအခါ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ရုရှနှင့် ပြင်သစ်တို့ ခွဲဝေအုပ်ချုပ်၍ ပြန်လည် ထူထောင်ကြသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကြီးလေးကြီး စစ်တပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားကာ ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ဗီယင်း နားမြို့ပင် မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား ကိုးကား Category:ဩစတြီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumb|လက်ဖက်ရည်နှင့် ပဲနံပြားကို နံနက်စာအဖြစ် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ရှိသည်။
နံပြား (naan) သည် ပြား၍ အဝိုင်းပုံသဏ္ဍန် ရှိပြီး အလယ်အာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသတွင် အတွေ့များသော ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သည့် အစားအသောက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဂျုံအား ခပ်ပြားပြားဖြစ်အောင် လှိမ့်ပေးပြီးနောက် မီးဖုတ်ခြင်းအားဖြင့် နံပြားများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ပူရီ () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့တွင် မနက်စာအဖြစ် စားသုံးလေ့ရှိသည့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သော အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ပူရီပြုလုပ်နည်းမှာ ဂျုံလုံးအား ခပ်ခပ်ပြားပြားလှိမ့်ကာ ဆီများများနှင့် ကျော်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြည်မှ ဆမူဆာမှာ အိန္ဒိယရှိ စမူဆာထက် သေးငယ်ကာ ပိုပြားပြီး တြိဂံပုံစံရှိသည်။
စမူဆာသည် တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အလယ်အာရှ၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ မြေထဲပင်လယ်၊ တောင်နှင့် မြောက်အာဖရိက ဒေသများတွင် လူကြိုက်များသည့် အဆာသွတ်ကာ ကြော်ထားသော မုန့်ပဲသွားရည်စာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
စမူဆာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တြိဂံပုံစံရှိသည်။
ထို့ကြောင့် တြိဂံပုံစံများကို ဆမူစာပုံဟု သုံးနှုံးပြောဆိုကြသည်။
မြန်မာပြည်မှ စမူဆာမှာ အိန္ဒိယရှိ စမူဆာထက် သေးငယ်ကာ ပိုပြားပြီး တြိဂံပုံစံရှိသည်။
စမူဆာသည် ဟင်ဒီစကားမှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ဖြစ်သည်။
စမူဆာတွင်အာလူးနှင့်အသီးအရွက်များပါဝင်သည်။
တောတောင် စိမ့်စမ်း ဂနိုင်တို့၌ အရွက်အလက် ဝေဝေ ဆာဆာနှင့် ထူထပ်စွာ ပေါက်လေ့ရှိသော ကျောက်ခက်ပင် တို့သည် ယင်းတို့၏ လှပသောအရွက်များဖြင့် ပေါက်ရောက်ရာ အရပ်ဒေသများကို တန်ဆာဆင်ကြငြားသော်လည်း အပွင့်ပွင့် သောအပင်များမဟုတ်ချေ။
အနွေးဓာတ်၊ ရေ၊ အရိပ်အာဝါသ စသည်တို့မှာ ကျောက်ခက်ပင်များ ကောင်းမွန်စွာ တိုးတက်ကြီးထွားမှု အတွက် လိုအပ်ပေသည်။
အချို့သောကျောက်ခက်ပင်မျိုးသည် စိုစွတ်သည့်တောင်ခြေ ချိုင့်ဝှမ်းတို့၌ ပေါက် ရောက်၏။
အချို့မှာ အရိပ်အာဝါသ ကင်းမဲ့သည့်လယ်ကွင်းခေါင်ခေါင်တွင် ပေါက်တတ်၏။
ရေထဲတွင် ပေါက်နိုင်သော ကျောက်ခက် ပင်မျိုးကိုမူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၌ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကျောက်ခက်ပင် အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည့်အနက် ကျွန်ုပ်တို့ လေ့လာရန် အတွေ့လွယ်နိုင်ဆုံးသော အပင်မှာ ဍရင်ကောက်ပင် ဖြစ်၏။
ဍရင်ကောက်ပင်သည် စိုစွတ်သော နေရာများ၌ ပေါက်တတ်သည်။
စိမ်းလန်းလှပသော အရွက်များရှိ၍ အမြင့်တစ်တောင် နီးပါးအထိ ကြီးနိုင်သည်။
မြေကြီးမှ ထွက်ခါစတွင် အညွန့် သည် လိပ်လျက်ရှိ၍ နောက်မှ တဖြည်းဖြည်း ပြန့်လာသည်။
ပင်စည်မှာ အမှန်အားဖြင့် မြေကြီးအောက်တွင် ကပ်လျက်ရှိ၍ ရိုင်းဇုမ်ဟု ခေါ်သည်။
အရွက်များမှာလည်း ရိုးရိုးအရွက်နှင့် မတူဘဲ အလက် ကလေးများနှင့်တူ၏။
အလက်များ ရင့်လာ သောအခါ အောက်ဘက်၌ အညိုရောင်အစက်များ ပေါ်လာ သည်။
မှန်ဘီလူးဖြင့် သေချာစွာကြည့်လျှင် အစက်တစ်ခု၌ ညိုသောအရာဝတ္တုကလေး အများအပြား ပါဝင်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ထိုအရာဝတ္တုတစ်ခု၌ အလက်နှင့် တွယ်ကပ် ထားသော အတံတစ်ခုရှိသည်။
မျိုးမှုန်များ ဖြစ်ပေါ်ရာ နေရာဖြစ်သောကြောင့် ရုက္ခဗေဒပါရဂူများက ယင်းတို့ကို စပိုရန်းဂျီးယား တစ်နည်း 'မျိုးမှုန်အိမ်'ဟု ခေါ်ကြသည်။
မျိုးမှုန်များ မှည့်သောအခါ မျိုးမှုန်အိမ်သည် ပေါက်ကွဲ၍ မျိုးမှုန်များကို ပြင်ပသို့ လွင့်စဉ် သွားစေသည်။
သေးငယ် လှသော ဤမျိုးမှုန်များကို လေကလည်း သယ်ယူပေးသော ကြောင့် ဝေးလံသောဒေသ များသို့ ရောက်ရှိပေတော့သည်။
မျိုးမှုန်သည် အပင်သစ်ကို ပေါ်ပေါက်စေမည့် သေးငယ်လှသော အစေ့ ကလေးပင် ဖြစ်၏။
အပင်တစ်ပင်၌ မျိုးမှုန်သန်းပေါင်း များစွာ ဖြစ်ထွန်းသော်လည်း အားလုံးမှ အပင်ပေါက် လာသည် မဟုတ်၊ အားလုံးမှသာ ပေါက်လာမည်ဆိုပါက မြေတစ်ပြင်လုံး ကျောက်ခက်ပင်တို့နှင့် ပြည့်နှက်ကျပ်တည်း၍ နေပေလိမ့်မည်။
များသောအားဖြင့် မသင့်လျော်သော အရပ်ဒေသတို့တွင် ကျရောက်၍ ပျက်စီးကြရ၏။
စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်း အရိပ် အာဝါသကောင်းသောနေရာတွင် ကျရောက်မှသာ တိုးတက် ကြီးထွားနိုင်သည်။
ကျောက်ခက်ပင် ပေါက်လာပုံ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သင့်လျော်သော ဒေသတွင် မျိုးမှုန်သည် အခြေစိုက် ပေါက်ရောက်သည်။
ရှေးဦးစွာ ညောင်ရွက်ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ အမွေးသိမ် များဖြင့် မြေကြီးကို ခိုင်မြဲစွာ တွယ်ကပ်ထား၏။
ယင်းကို ပရိုသဲလပ်ဟု ခေါ်သည်။
ပရိုသဲလပ်၏ အောက်ဘက်တွင် မျိုးစေ့အိမ်ကလေးများ ရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ အလွန်သေးငယ်၍ မှန်ဘီလူးဖြင့် အသေအချာကြည့်မှ မြင်ရသည်။
မျိုးစေ့အိမ် အချို့တွင် ဖိုမျိုးစေ့များ ရှိ၍ အချို့တွင် မမျိုးစေ့များ ရှိ၏။
အချိန်ရောက်သောအခါ ဖိုမျိုးစေ့တို့သည် မမျိုးစေ့များရှိရာသို့ ရွေ့လျား ပူးပေါင်းမှုကြောင့် မျိုးစေ့များ အောင်လာသည်။
အောင်သောမျိုးစေ့မှ မကြာမီ အပင်သစ် ထွက်လာတော့ သည်။
များသောအားဖြင့် ပရိုသဲလပ်တစ်ခုမှ တစ်ပင်သာ ပေါက်တတ်၏။
အပင်သစ်သည် အစာရမှုအတွက် ပရိုသဲလပ် အပေါ်၌ မှီခိုရ၏။
တစ်စတစ်စနှင့် အပင်ကြီးလာ၍ ယင်းမှ အမြစ်သည် မြေဆီလွှာသို့ သက်ဆင်းပြီးသော် အရွက်ကလေး တစ်ခုသည် အလင်းကျရာဖက်သို့ ထိုးထွက်လာသည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ ပရိုသဲလပ်အပေါ်၌ မမှီခိုတော့ဘဲ မိမိအစာကို မိမိဖာသာ ရယူနိုင်တော့သည်။
ပရိုသဲလပ်သည် ညှိုးနွမ်း၍ သေလေတော့၏။
အပင်လည်း ဆက်လက်ကြီးထွားလာပြီး လျှင် မျိုးပွားခြင်းကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။
များစွာသောကျောက်ခက်ပင်တို့မှာ မြေငုပ်ပင်စည်ရှိ၍ မျိုးမှုန်တို့သည် လှပသော အလက်များ အောက် ဖက်၌ ဖြစ်ပေါ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ မျိုးမှုန်အိမ်များကို အလက် ကြောများပေါ်တွင် တွေ့နိုင်၍ တစ်ခါတစ်ရံ အလက်စောင်း များပေါ်တွင် တွေ့ရ၏။
ရှဉ့်မတက်၊ အဖိုးကြီးမုတ်ဆိတ် စသည်တို့မှာလည်း ကျောက်ခက်ပင်များပင် ဖြစ်၏။
သို့သော် မြေပေါ်တွင် ပေါက်လေ့မရှိဘဲ သစ်ပင်များပေါ်တွင်သာ ပေါက်လေ့ရှိသည်။
သမပိုင်းတို့၌ ကျောက်ခက်ပင်မျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာကို တွေ့နိုင်သော်လည်း တကယ့်ကျောက်ခက်ပင် အစစ်ကိုမူ အပူပိုင်းဒေသများ၌သာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသော ထိုဒေသများ၌ တန်ဆာဆင်မှုကို ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ရှိ၏။
သစ်ပင်တမျှကြီးမားသော ကျောက်ခက်ပင်များလည်း ရှိကြ၏။
ယင်းတို့၏ပင်စည်သည် ကြီးမား၍ မွေးညှပ်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်း နေသည်။
အဖျားမှ ကြီးမားသောအလက်များ ထိုးထွက်နေ၏။
အကိုင်းဟူ၍မရှိပေ။
အလက်သည် ၁၅ ပေ၊ ပေ ၂ဝ ခန့်မျှ ရှည်၍ ရွက်မြွှာများသဖွယ် ဘေး၌ ပြတ်လျက်ရှိ၏။
အပူပိုင်း တောများတွင် အလှဆုံး အပင်များပင်တည်း။
ကျောက်ခက်ပင်သည် တန်ဆာဆင်မှုအတွက် သက်သက် လောက်သာ ဖြစ်သည်။
အပွင့်ပွင့်သော အပင်များလောက် အသုံးမကျပေ။
ဍရင်ကောက်ပင်ကို တို့စရာအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် စားသုံးကြသည်။
ကျောက်ခက်ဖိုပင်ကို တုတ်ကောင်ကျ ဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၌ ကျောက်ခက်ပင်များမှ မြွေဆေး၊ ဝမ်းနာပျောက်ဆေး စသည် တို့ကို ဖော်စပ်ကြသော်လည်း တကယ်စွမ်းသော ဆေးများကား မဟုတ်ကြပေ။
ကျောက်ခက်ပင်မှ ခြည်မျှင်ကို တောင်း၊ ဦးထုပ်၊ အဝတ် အထည် ရက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၌ စီးကရက်ဗူးများပင် လုပ်ကြသည်။
ကျောက်ခက်ပင်တစ်မျိုး၏ လျှော်သည် ကြိုးကျစ်ရာတွင် အလွန်အသုံးကျ၏။
ရေငန်နှင့် ထိသော်လည်း မဆွေးမမြည့်သောကြောင့် အလွန် အဖိုးတန် သည်။
အမှန်အားဖြင့်ကား ကျောက်ခက်ပင်များကို အိမ်များတွင် အလှအပတန်ဆာဆင်ရန်အတွက်သာ စိုက်ကြ ပေသည်။
ကျုံပျော် ကျုံပျော်မြို့သည် ပုသိမ်ခရိုင်မြောက်ပိုင်း၊ ဒါးကမြစ်နှင့် ချင်းယားချောင်း ပေါင်းဆုံရာဒေသတွင် ရှိသည်။
မြစ်၏အရှေ့ ဖက်ကမ်းတွင် ခဲပေါင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် သန်လျက် စွန်း၊ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျုံပျော်မြို့မတည်၍ ချင်းယား ချောင်းက သန်လျက်စွန်းနှင့် ခဲပေါင်ကို ခြားလျက် ကျုံပျော်ကို တူရှု ဦးတိုက်နေသည်။
မြို့မမှာ ဒါးကမြစ်အလိုက် တောင်နှင့်မြောက် ၃ မိုင်ခန့်၊ မော်တော်ကားလမ်းအလိုက် အရှေ့နှင့်အနောက် ၁ မိုင်ခန့် အိမ်ခြေစိုက်လျက်ရှိသည်။
ဈေးဟောင်း၊ ဈေးသစ်၊ မြို့သစ် ကုန်း၊ ဖန်ခါးကုန်း၊ အတီးပိုင်း၊ ကျုံးထောင့်၊ ထောင်လုံ၊ မြေရဲကွင်း ရပ်ကွက်တို့တွင် လမ်းပန်းယှက်သန်းနေသည်။
မြို့မတွင် သန်လျက်စွန်းနှင့် ခဲပေါင်တို့လည်း ပါဝင်သည်။
အကျယ်ဧရိယာမှာ စတုရန်း ၁ မိုင်ခန့် ရှိသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝဝ ကျော်၊ လူဦးရေ ၆ဝ၃ဝ မျှ ရှိသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် မပျက်စီးမီ အိမ်ခြေ ၂၅ဝဝ ခန့်၊ လူဦးရေ ၁၅ဝဝဝ ကျော်ကျော်အထိ တိုးတက်ခဲ့ သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ ရာဘက်တရား သူကြီး၊ ရဲဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။
မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က မြို့စည်ပင် သာယာရေးတွင် အုပ်ချုပ် သည်။
၁၉၄၈ ခု ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သောင်းကျန်းသူ ရဲဘော်ဖြူများက အစိုးရထံမှ သိမ်းပိုက်၍ အုပ်စိုးနေစဉ်၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သောင်းကျန်းသူ ကရင်များက မီးတိုက်၍ တစ်မြို့လုံး ပြာကျခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အစိုးရက ပြန်လည်သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၃၉၂ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ဘုရားပုထိုးများကို ဖော်ပြရသော် ချမ်းသာကြီးခေါ် မြတ်ချမ်းသာဘုရားသည် ဉာဏ်တော် ၄ ပေ ၂ လက်မရှိ အလွန်သပ္ပာယ်သော ရှေးဟောင်းဆင်းတုတော် ဖြစ်၏။
ဣန္ဒနီလာ ကျောက်ညိုတစ်မျိုးကို ထုလုပ်ထားသည်။
သီဟိုဠ် လက်ရာ ဖြစ်တန်ကောင်းသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့၊ ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားနှင့် သွင်ပြင်သဘောချင်း တူသည်။
ရှေးပဝေသဏီအခါ၊ ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒဃောသ၏ မိဖုရား ဥမ္မာဒန္ဒီသည် ရန်သူဘေးမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်စဉ် ကျုံပျော်အနီး အင်းရဲကြီး ထောက်မနက်အိုင်တွင်း၌ ဝှက်ထားခဲ့သည်။
နောက်ကာလတွင် တံငါသည်တစ်ဦး၏ ပိုက်ကွန်၌ ငြိ၍ ငုပ်ရာမှ ရရှိခဲ့သည်။
ဘုရား၏အလိုတော်အရ ကျုံပျော်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။
နောက်အိပ်မက်ရသဖြင့် ညီတော်ကို ပင့်ဆောင်ပြန်သည်။
ထို့ပြင် ရတနာရံသီ၊ ရှစ်မြှောင့်ချိုး၊ မိုးကောင်းစေတီ အသီးသီးနှင့် ပြည်လုံးပေါ် ရုပ်ပွားတော်လည်း ရှိသည်။
ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်၊ ကြံ၊ ငှက်ပျော၊ ငါးဖြစ်၍ အင်းရဲကြီးငါးနှင့် အင်းရဲမျှင်ငပိတို့မှာ အတော် နာမည် ရသည်။
လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် သုံးမျိုးရှိရာ၊ မော်တော်ကား လမ်းမှာ ကျုံပျော်မှ ဟင်္သာတသို့ ၃၆ မိုင်၊ ဓနုဖြူသို့ မိုင် ၃ဝ၊ ရေကြည်သို့ ၆ မိုင်၊ ငါးသိုင်းချောင်းသို့ ၁၂ မိုင်၊ အသုတ်သို့ ၁၁ မိုင်၊ ကျောင်းကုန်းသို့ ၂၈ မိုင်ခွဲ ဖြစ်သည်။
မီးရထား လမ်းမှာ ရေကြည်မှတစ်ဆင့် ပုသိမ်သို့၎င်း၊ ရေကြည်မှတစ်ဆင့် ဟင်္သာတနှင့် ရန်ကုန်သို့၎င်း ပေါက်၍ သင်္ဘောလမ်းမှာကား ကျောင်းကုန်းမြို့ကို ဖြတ်၍ ပုသိမ်၊ ရန်ကုန်အသီးသီးသို့ ပေါက်ရောက်သည်။
အတိတ်သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်အရ ဆိုသော် ကျုံပျော်မြို့ သည် ရှေးရှေးမွန်ဘုရင်များလက်ထက်အခါကပင် (ကုသိမ မဏ္ဍလ) ပုသိမ် ၃၂ မြို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ နာမည် သုံးမျိုး ပြောင်းခဲ့သည်။
ယခုအမည်မှာ တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
ဤအမည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ (က) မွန်ဘာသာ၊ ကြုင်ပိ (ကြုင် ချောင်း၊ ပိ သုံး) ချောင်း သုံးခုအရပ်၊ ကြုင်ပိကို (ကရုံပွဲ)ဟု မွန်အသံထွက်ရာမှ မြန်မာတို့က မပီမသ ကျုံပျော်ဟု ခေါ်ဆို ရေးသားကြသည် ဟူ၍လည်းကောင်း (ခ) မွန်နှင့် သက္ကဋပျက်၊ ကြုင် တရော် (ကြုင်ချောင်း၊ တရော သုံး)မှ ကျုံပျော်ဖြစ်လာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း (ဂ) မွန်မိဖုရားဥမ္မာဒန္ဒီ စခန်းစွဲရပ်စဉ်က ကျုံးပေါ များစွာ တူးလုပ်ခဲ့သဖြင့် ကျုံးပေါ၊ နောက်တစ်ဖန် ကျုံးပျော် ခေါ်တွင်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ကြံဆကြသည်။
ကျုံပျော်မြို့ သည် ရှေးခေတ်အခါက မွန်တို့ဒေသ ဖြစ်လေသောကြောင့် ကြုင်ပိ (ကရုံပွဲ)မှ ကျုံပျော် ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုခြင်းက ယုတ္တိများစွာ တန်သည်။
အနီး အနားတဝိုက်တွင်လည်း ကျုံဓနီး၊ ကျုံကတွန်၊ ကျုံပတ်၊ ကျုံကတွတ်၊ ကျုံဒရယ်၊ ကျိုက်ပါ၊ ကျိုက်ပိဟူ၍ မွန်အမည်ခံ ရွာပေါင်းမြောက်မြားစွာ ရှိသည်။
ရာဇဝင်၌ ထင်ရှားသောအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ရ၇၆ ခုနှစ်တွင် မင်းရဲကျော်စွာမင်းသားသည် ကျုံပျော်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း၊ ခဲပေါင်မြို့ကို သုံးကြိမ် တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လက်နက် လူသူ အဆုံးအပါးများလှသဖြင့်၊ ငဝန်မြစ်ဆီသို့ ခေတ္တဆုတ်ခွာ မည်ပြုသည်။
ထိုအခါ မွန်တို့က ထမီဖြင့် ယပ်ခပ်၍ စကောတီးကာ သရော်ပြောင်လှောင် ကြွေးကြော်ကြသည်။
မင်းရဲကျော်စွာသည် ရှက်ဒေါသ ဟုန်ပြင်းပြစွာနှင့် အတင်း ချွံချွံ ဝင်ရောက်တိုက်ဖျက်လေရာ ခဲပေါင်မြို့ကျလေသည်။
ထို့ပြင် ကျုံပျော်မြို့သည် နိုင်ငံကျော်ဇာတ်ဆရာ၊ မင်းသား ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးဖိုးစိန် ထွက်ပေါ်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။
မန္တလေး နန်းမြို့ရိုးနှင့် ရေကျုံး ကျုံး ကျုံးမှာ ရှေးဘုရင်တို့၏ မြို့တော်များအတွင်းသို့ ရန်သူ များ အလွယ်တကူ မဝင်ရောက်နိုင်စေရန် မြို့ရိုးတံတိုင်း၏ ပြင်ဖက်တွင် ပတ်လည်ဝန်းရံ၍ ပြုလုပ်ထားသော အတားအဆီး မြောင်းကြီးဖြစ်သည်။
ပါဠိဘာသာဖြင့် ပရိခါ ဟုခေါ်သည်။
(ပရိ-ထက်ဝန်းကျင်၊ ခါ- တူးအပ်သည်။
) ကျုံးမှာ ၃ မျိုးရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ ရေကျုံး၊ ညွန်ကျုံး၊ အခြောက်ကျုံးတို့ ဖြစ်သည်။
မြို့တော်များတွင် ဆိုခဲ့သည့် ကျုံး ၁ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၂ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၃ မျိုးဖြစ်စေ၊ စီမံထားရှိ ကြသည်။
မြို့ရိုးတံခါးများတွင် ထိုကျုံးတို့ကို ကူးဖြတ်ရန် တံတားငယ်များ ထားရှိ၍ ထိုတံခါးပေါက်ကို ခိုင်လုံစွာ စောင့်ရှောက်ကြရသည်။
တံခါးမရှိသောနေရာတွင်ကား ကျုံးများကို ရန်သူက အလွယ်တကူ မဖြတ်ကူးနိုင်သဖြင့် စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ရန် များစွာတာဝန်မရှိဘဲ၊ မြို့ရိုးပေါ်ရှိ သူရဲခို၊ ပြအိုး စသည်တို့၌ အစောင့်ချထားရုံသာလိုသည်။
အချို့မြို့ရိုးများတွင် ကျုံးကူး တံတားကို အရေးရှိလျှင် လွယ်ကူစွာ ဖျက်နိုင် ဖြုတ်နိုင်အောင်လည်း စီရင်ထားတတ် ကြသည်။
ရေကျုံး ရေကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းတို့ အလွယ်တကူ မကူးနိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်စွာပတ်၍ တူးဖောက်ထားသည့်ကျုံး ဖြစ်သည်။
ရေအောက်တွင်လည်း ဆူးငြောင့်ခလုတ်များနှင့် မိကျောင်း၊ လင်းပိုင် အစရှိသော အန္တရာယ်ပြုတတ်သည့် ရေသတ္တဝါများကို ထည့်သွင်းထားတတ်သည်။
ရေပြင်၌ကား အမြင်တင့်တယ်အောင် ကြာမျိုး ၅ ပါး စိုက်ပျိုးထားသည်။
ညွန်ကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်ရထားတို့ ဖြတ်ကူး လျှင် နစ်ကျွံနေလေအောင် တူးဆွရေသွင်း၍ ရွံ့ညွန်များ ဖြစ် အောင် စီရင်ထားသော ကျုံးဖြစ်သည်။
ညွန်၏အစောက်မှာ အလွန်နက်အောင် ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ထိုညွန်၌ ကျုံးမိသူများမှာ ရုန်းထွက်ရန် ခက်ခဲသည်။
အခြောက်ကျုံး အခြောက်ကျုံးမှာ ရေမတင် ညွန်မတင်သော မြေလွတ် တွင် ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းရထားတို့ ဖြတ်ကျော်လျှင် ထိုခိုက်ပြိုလဲလေအောင် ဆူးချွန် ငုတ်ချွန်ငြောင့်၊ ခလုတ်၊ တွင်းချိုင့် စသည်တို့ဖြင့် စီမံထားသောကျုံး ဖြစ်သည်။
ကျုံး ၃ ရပ် အနက် ရှေးမြန်မာဘုရင် မြို့တော်ဟောင်း များတွင် အများအားဖြင့် ရေကျုံးကိုသာ ပြုလုပ်စီရင်ထားလေ့ ရှိသည်။
ဇာတ်နိပါတ်တော်များ၌သာ အခြောက်ကျုံး ညွန်ကျုံး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်တတ်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိ သည်။
မြို့တော် ဟောင်းနေရာများတွင် အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တို့၌ ကော၍ ရေခန်းခြောက်နေသော ရေကျုံး ဟောင်းချိုင့်ဝှမ်းကြီးများကို တွေ့မြင်ရလေ့ရှိသည်။
မန္တလေးမြို့ နန်းတော်အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တွင် ယခုထက်တိုင် ရေကျုံးထင်ရှား တွေ့မြင် ရသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:အဆောက်အအုံ။
ကျုံးဝန် ဘုမ္မဇေယျ မြန်မာနိုင်ငံ တဝှန်းလုံးတွင် မနုကျယ်ဓမ္မသတ် သို့မဟုတ် မနုရသေ့ ဖြတ်ထုံးဆိုလျှင် ယောက်ျား မိန်းမမရွေး မကြားဘူး သူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
ဤမျှ ထင်ရှားကျော်စောသော ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးကို မြန်မာဂန္ဓဝင်သို့ သွတ်သွင်းပေးခဲ့သူမှာ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ အမတ်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။
ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်မြို့တည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်တွင် စိန္ဒကျော်သူဦးဩ၊ ရှင်လင်္ကာသာရ၊ မကာရလောပခင်ကြီးဖျော် စသောပညာ ရှိများသာမက တရားသူကြီး လက်ဝဲဘိနန်သူ၊ အတုလဆရာတော်နှင့် ကျုံးဝန် ဘုမ္မဇေယ အမည်ရှိသော ဥပဒေပါရဂူကြီးများလည်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။