kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျက်ဖရီအမ်းမှတ်လက်အောက်၌ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ပြင်သစ်တို့ကိုတိုက်ခိုက်ရန် အမေရိကတိုက်သို့ လိုက်ပါခဲ့လေသည်။
နိုဗာစကိုရှားပြည်နယ် လွီစဗတ်တိုက်ပွဲတွင် ဝုသည် ရှေ့တန်းစစ်ကြောင်းကို ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်တို့က အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားသော ထိုခံတပ်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိလေသည်။
တစ်ဖန် ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလျံပစ်က ဝုအား ကွီဗက်မြို့ကို ဦးစီးတိုက်ခိုက်ရန် စေလွှတ်လေသည်။
ဝုကိုလည်း ဗိုလ်ချုပ် အဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားသည်။
သုံးလတိုင်တိုင် ကွီဗက်ခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။
နောက်ဆုံး၌ ၁၇၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ညဉ့်တွင် ဗြိတိသျှတပ်သား ၄ဝဝဝ ကို မြို့အထက်ရှိ အေဗရာဟမ်လွင်ပြင်သို့ စိန်လောရင့် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း လှေများဖြင့် ချီတက်စေသည်။
၁၃ ရက်နေ့ အရုဏ်တက်အချိန်တွင် ပြင်သစ်တပ်များသည် ဝုက ပရိယာယ်ဆင်၍ ရွေးချယ်ထားသော စစ်မြေပြင်၌ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရလေသည်။
ထိုကွီဗက်တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဝုသည် နှစ်ကြိမ်တိုင် ဒဏ်ရာရသော်လည်း ဆက်လက်၍ တိုက်ခိုက်မြဲ တိုက်ခိုက်သည်။
သို့ရာတွင် တတိယအကြိမ် ကျည်သင့်သောအခါ ကွယ်လွန်လေ၏။
ဗိုလ်ချုပ်ဝုသည် မကွယ်လွန်မီ မိမိတို့ဘက်မှ အရေးသာလျက်ရှိကြောင်း သိရှိသွားလေသည်။
ပြင်သစ်ဗိုလ်ချုပ် မွန့်ကမ်းလည်း ထိုတိုက်ပွဲ၌ပင် ကျဆုံးသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ဝု၏ ရုပ်အလောင်းကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ယူဆောင်၍ ဂရင်းနစ်မြို့ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။
thumb|right ဝေဗယ်, ဗိုလ်ချုပ်(ခရစ် ၁၈၈၃ -၁၉၅ဝ) အားဘွဲ့ရဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် အာခိဗော ပါစီဗယ် ဝေဗယ် (Archibald Percival Wavell) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ် ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ အက်ဆက်နယ်၌ ဖွားမြင်သည်။
ဝင်ချက်စတာကောလိပ် ကျောင်းနှင့် ဆင်းဒဟတ် စစ်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ပြီးနောက် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
တောင်အာဖရိကတိုက် တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗိုးဝါးစစ်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယအနောက်မြောက် နယ်ခြားဒေသ၌လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝေဗယ်သည် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တွင် အမှုထမ်းစဉ် ဒဏ်ရာရရှိ၍ မျက်လုံးတစ်ဖက်ကွယ်သည်။
ထို့နောက် ကော် ကေးဆပ်နယ်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်ဖက်သံအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက် ရသည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်အထိ အီဂျစ်ချီ ဗြိတိသျှတပ် ပေါင်းစု စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
၁၉၃၇-၁၉၃၈ ခုနှစ်အတွင်း ပယ်လက်စတိုင်၌ အာရပ်တော်လှန်းရေး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဝေဗယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ကွပ်ကဲ စေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခါနီးဖြစ်သော ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် ကိုင်ရိုမြို့ စစ်ဌာနချုပ်၌ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဗြိတိသျှတပ်များ၏ တပ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူး သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာသော အီတာလျံ တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝေဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှတပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားသည်။
တစ်ဖန် ဂျပန်နှင့် စစ်ဖြစ်သောအခါ မြန်မာပြည်၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် နယ်သာလန် အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ရသည်။
ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ မူလရာထူး၌ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်ဝေဗယ်အား စစ်သူကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်၌ လွတ်လပ်ရေး အတွက် အမျိုးသားစိတ် ပြင်းပြလျက်ရှိရာ ဘုရင်ခံချုပ် ဝေဗယ်သည် မိမိ၏ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် လည်း ထင်ရှားလာသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘုရင်ခံချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး နောက် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန် လေသည်။
အားဘွဲ့ရဝေဗယ်သည် လော့အယ်လင်ဗီ (၁၉၄ဝ)၊ စစ်သား ကောင်း (၁၉၄၈) စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့၍ သူ၏ စစ်ရေး စစ်ရာနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးတို့မှာလည်း ထင်ရှားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ စစ်ခေါင်းဆောင်များ Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးသတ္တဝါ ရှေးပဝေသဏီက ကုန်းသတ္တဝါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်ဆိုသော ဝေလငါးသည် အခြား ငါးမျိုးတို့ကဲ့သို့ ဥ မအုချေ။
ရေ၌လည်း ကြာကြာမနေနိုင်ပေ။
ဝေလငါးဖမ်းလုပ်ငန်းသည် အန္တရာယ်များလှသည်။
ဝေလငါး ကမ္ဘာတွင် အကြီးဆုံးသတ္တဝါမှာ ဝေလငါးဖြစ်၏။
ဝေလငါးဟုပင် ခေါ်ကြသော်လည်း ဝေလငါးသည် ငါးအစစ်ကား မဟုတ်ချေ။
ဝေလငါးသည် ပေပေါင်း ၁၁၁ ပေအထိ ရှည်နိုင်ပြီးလျှင် တန်ချိန်ပေါင်း ၉ဝ/ ၁ဝဝ ခန့်အထိ ကြီးနိုင်သည်။
ဝေလငါး ထိုသို့ ကိုယ်ထည်ကြီးနိုင်သည်မှာ ယင်း၏ ကိုယ်ထည်ကို ရေက ထောက်ပံ့ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကုန်းပေါ်ရှိ သတ္တဝါများ၏ ကိုယ်ထည်သည် ယင်းတို့ရှိ ခြေထောက်များက သယ်ဆောင်နိုင်သည်အထိသာ ကြီးထွားနိုင်ကြလေသည်။
ငှက်များ၏ ကိုယ်ထည်သည်လည်း ယင်းတို့၏ တောင်ပံများက သယ်ဆောင်နိုင်သည်အထိသာ ကြီးထွားနိုင်ကြလေသည်။
ဝေလငါးအဖို့တွင် ထိုသို့သော အခက်အခဲများ မရှိချေ။
ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ လွန်ခဲ့သောတချိန်က ဝေလငါးသည် ကုန်းသတ္တဝါဖြစ်ခဲ့၏။
ထိုအတွက် အထောက်အထား အမျာအပြားရှိလေသည်။
ဆင့်ကဲတိုးပွားသွားသည့် ဝေလငါး၏ နောက်ခြေများကို ဝေလငါး၏ ခန္ဓာကိုယ်၏အနောက်ဘက်အတွင်း၌ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ဝေလငါးသည် အဘယ့်ကြောင့် ကုန်းကိုစွန့်၍ ရေတွင်နေထိုင်သည်ဆိုသည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျမပြောနိုင်ချေ။
သို့သော် ဝေလငါးသည် အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ငါးအစစ်ကားမဟုတ်ချေ။
ငါးသည် ရေထဲ၌ လေကိုရှူရာတွင် ပါးဟက်များဖြင့်ရှူ၍ ကုန်းပေါ်၌သာ တာရှည်ထားလျှင် အသက်မရှူနိုင်သဖြင့် သေသွားပေလိမ့်မည်။
ဝေလငါးကမူ လူရေနစ်သကဲ့သို့ ရေအောက်ထဲတွင် တာရှည်နေလျှင် မွန်း၍သေသွားပေလိမ်မည်။
ဝေလငါး ရေပေါ်သို့ ပေါ်လာသောအခါတွင် ရေကိုပန်း၍ ထုတ်ပစ်သည်ဟု အချို့က ထင်ကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ထင်ခြင်းမှာ မှား၏။
ဝေလငါးသည် ရေအောက်ထဲတွင် ရှိနေစဉ် နှာခေါင်းပေါက်များကို အလုံပိတ်ထားပြီးလျှင် အသက်မရှူဘဲနေသည်။
ထို့ကြောင့် ယင်း၏အဆုတ်အတွင်းရှိလေသည် ပူလျက်ရှိပြီးလျှင် ရေငွေ့များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိလေသည်။
ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ပေါ်လာသောအခါတွင် ရုတ်တရက် လေပူများကို မှုတ်ထုတ်လိုက်သဖြင့် ထိုလေပူများ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေအေးနှင့် ထိတွေ့သောအခါ ငွေ့ရည်ဖွဲ့သွားလေသည်။
ဆောင်းတွင်း၌ လူအသက်ရှူလိုက်သောအခါတွင် ဖြစ်သကဲ့သို့ဖြစ်၏။
ငါးသည် သွေးအေးသတ္တဝါဖြစ်ပြီးလျှင် ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်သည် သွားလာရာအရပ်ရှိ ရေ၏ အပူချိန်ကိုလိုက်၍ ပြောင်းလဲသည်။
ဝေလငါးမှာမူ သွေးနွေးသတ္တဝါဖြစ်သဖြင့် ယင်းနေထိုင်ရာသည် မည်မျှပင်အေးစေကာမူ ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ် အပူချိန်သည် မပြောင်းလဲချေ။
ဝေလငါးတွင် အရေပြားနှင့် အသားကြားတွင် အဆီပြင်ရှိ၏။
ထိုအဆီပြင်က ယင်း၏ခန္ဓာကိုယ်ကို နွေးလျက်ရှိစေသည်။
ဝေလငါးကြီးများ၏ အရေပြားသည် ထူသော်လည်း အလွန်နူးညံ့လေသည်။
ငါးသည် ဥများကိုအု၏။
ဝေလငါးကမူ ကုန်းနေသတ္တဝါအများတို့ ကဲ့သို့ပင် အကောင်လိုက်မွေးပြီးလျှင် သားငယ်ကို နို့ချိုတိုက်ကျွေးလေသည်။
နို့အရောင်မှာ နွားနို့၏အရောင်နှင့်တူ၏။
ဝေလငါး၏ ဦးခေါင်းသည် ရေမျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အသက်ရှူနိုင်စေရန် ယင်း၏နှာခေါင်းပေါက်များသည် ဦးခေါင်းထိပ်၌ တည်ရှိနေသည်။
ဝေလငါး၏ မျက်စိများသည် ကိုယ်ထည်နှင့်မလိုက်အောင် သေးငယ်ကြလေသည်။
နားများမှာလည်း လွန်စွာသေးငယ်ကြသည်။
ဝေလငါးတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာရှိ၏။
သို့သော် ယင်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စုနှစ်စု ခွဲခြားနိုင်ပေသည်။
ပထမအုပ်စုမှာ ဝှေးလဗုန်း သို့မဟုတ် ဗလင်းဝေလငါးမျိုးဖြစ်၍ ထိုအမျိုးကို ပါဏဗေဒအလိုအရ မိုင်စတေကိုစီတီးဟုခေါ်သည်။
ဒုတိယအုပ်စုမှာ သွားရှိ ဝေလငါးမျိုးဖြစ်၍ ထိုအမျိုးကို ပါဏဗေဒအလိုအရ အိုဒွန်တိုစီတီးဟုခေါ်သည်။
ပထမအုပ်စုဝင် ဝေလငါးများ၌ သွားများမရှိချေ။
သွားအစား လူ့ လက်သည်းကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများသည် ယင်းတို့၏ ပါးစပ်အတွင်း၌ မျဉ်းပြိုင်တည်ရှိနေကြလေသည်။
ထိုပစ္စည်းများ၏ အတွင်းပိုင်းရှိ ပစ္စည်းများသည် အမွှေးကြမ်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေကြလေသည်။
ထိုကြောင့် ပုစွန်ဆိတ်အုပ်များကို တွေ့သောအခါ ထိုဝေလငါးမျိုးသည် ပါးစပ်ကြီးကိုဟကာ ပုစွန်ဆိတ်အုပ်အတွင်းသို့ ဝင်သွားလေသည်။
ပါးစပ်ကို ပိတ်လိုက်သောအခါ ရေများထွက်သွားပြီးလျှင် ပုစွန်ဆိတ်များကျန်ရစ်လေသည်။
ဗလင်းဝေလငါးမျိုးသည် ရေသတ္တဝါငယ်များကိုသာ စားသောက်ကြသဖြင့် ယင်းတို့တွင် သေးငယ်သော လည်ချောင်းများသာရှိကြသည်။
ဒုတိယအုပ်စုတွင် ပါဝင်ကြသော ဝေလငါးမျိုးတို့၏ သွားများသည် ကျိချွဲသည့်ငါးများနှင့် ကင်းမွန်းဘဲလိပ်ကဲ့သို့သော အကောင်များကို ဖမ်းယူနိုင်ရန် တည်ရှိနေကြလေသည်။
စပမ်းဝေလငါးကြီးများရှိ သွားများမှာ ပို၍ကြီးကြပြီးလျှင် အနည်းငယ်လည်း ကောက်နေသည်။
ကီးလာဝှေး (သို့) ပင်လယ်ဝံပုလွေ (သို့) အော်ကာ ခေါ် ဝေလငါးမျိုးတွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သွားများရှိကြသည်။
သွားရှိ ဝေလငါးမျိုးတို့၏ အစာသည် ကြီးမားကြသဖြင့် ယင်းတို့၌ ဗလင်းဝေလငါးမျိုးရှိ လည်ချောင်းထက် ပို၍ကြီးမားသော လည်ချောင်းများ ရှိကြလေသည်။
ဝေလငါးသည် ကမ္ဘာတွင် အကြီးဆုံးသတ္တဝါပင်ဖြစ်သော်လည်း ယင်း၌ လူအပြင် အခြားရန်သူတမျိုးလည်း ရှိသေး၏။
ထိုရန်သူမှာ အခြားမဟုတ်၊ ဝေလငါးပင်ဖြစ်သည်။
ထိုဝေလငါးမှာ ကီးလားဝှေးခေါ် ကီးလားဝေလငါးမျိုးဖြစ်၏။
သို့သော် ကီးလားဝေလငါးမျိုးသည် စပမ်း ဝေလငါးမျိုးကိုမူ မတိုက်ခိုက်ဝံ့ချေ။
စပမ်းဝေလငါးမျိုးတွင် လူမှလွဲ၍ အခြားရန်သူ ရှိပုံမရချေ။
ရှေးအခါက ဝေလငါးမှရသောအဆီကို မီးထွန်းရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။
ယခုအခါတွင်မူ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းနှင့် အခြားဆီထည့်ပေးရသော ကိရိယာများကိုထည့်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
ပေါက်ကွဲစရာ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
စပမ်းဝေလငါးဆီသည် အပ်ချုပ်စက်များနှင့် နာရီစက်များတွင် ထည့်ရန်အတွက် ပို၍ကောင်းမွန်လေသည်။
ဝေလငါးရိုးများကို လမ်းလျှောက်တုတ် လက်ကိုင်များနှင့် ထီးလက်ကိုင်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။
ကျွဲ၊ နွားနှင့် ကြက်ကလေးများအတွက် အစာကို ဝေလငါး၏ အသားနှင့် အရိုးတို့မှ ပြုလုပ်ယူနိုင်လေသည်။
ဝေလငါးအရိုးသည် ဖော့စဖိတ်များကြွယ်ဝ၏။
ဝေလငါး၏ အသားမှာ ကျွဲ၊ နွား၏ အသားနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူလေသည်။
ထိုအသားကို ဂျပန်လူမျိုးများက လွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်။
ရှေးအခါက ဝေလငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းသည် ကြာသည့်အပြင် ဘေးအန္တရာယ်လည်းများလှ၏။
ဝေလငါး အဖမ်းတစ်ခါထွက်လျှင် သုံးနှစ်မှ ငါးနှစ်အထိ ကြာတတ်လေသည်။
ဝေလငါးကိုမြင်လျှင် သင်္ဘောကြီးမှ လှေငယ်များကိုချပေး၏။
ထိုလှေငယ်များဖြင့် ဝေလငါး၏အနီးသို့ လှော်ခတ် သွားပြီးလျှင် ဝေလငါး၏အနီးသို့ ရောက်သောအခါ ကြိုးတပ်ထားသည့် မှိန်း(သားလွှတ်)ဖြင့် ဝေလငါးကိုပစ်၍ ထိုးကြရလေသည်။
မှိန်းအထိုးခံရသော ဝေလငါးသည် လှေငယ်အများအပြားကို နာရီအတော်ကြာသည်အထိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ဆွဲ၍ခေါ်သွားလေ့ရှိသည်။
လွတ်အောင်ကြိုးစားရာတွင် ဝေလငါးသည် ရေအောက်၌ အတော်ကြာသည်အထိ နေတက်လေသည်။
ရေမျက်နှာပြင်သို့ အသက်ရှူရန် တက်လာသောအခါတွင် ရိုက်ဝှေး ခေါ် ဗလင်းဝေလငါးကြီးမျိုးဖြစ်လျှင် ယင်း၏အမြီးဖြင့် လှေတစင်းစင်းကို မှောက်ပစ်တက်၍ စပမ်းဝေလငါးကြီးဖြစ်ပါက ယင်း၏ ပါးစပ်ကြီးဖြင့် လှေတစင်းစင်းကို ချေမှုန်းပစ်ကောင်းပစ်ပေလိမ့်မည်။
ထိုသို့ ပေါ်လာသော အခါတွင် လှေတစ်စင်းက ဝေလငါးရှိရာသို့ လျင်မြန်စွာ လှော်ခတ်သွားပြီးလျှင် လှံရှည်များဖြင့်ပစ်၍ ထိုးလေ့ရှိသည်။
ဝေလငါး သေသောအခါတွင် လှေငယ်များက သင်္ဘောကြီးဆီသို့ဆွဲ၍ လှော်ခတ်သွားကြသည်။
သင်္ဘောကြီးပေါ်တွင် ဝေလငါးကြီး၏ အဆီပြင်ကို ခွာယူပြီးလျှင် ဆီချက်ယူကြ လေသည်။
ယခုအခါတွင်မူ ဝေလငါးတစ်ကောင်လုံးကို ပြုပြင်ကိုင်တွယ်နိုင်သည့် စက်ကိရိယာအသီးအသီး အပြည့်အစုံပါဝင်သော အလုပ်ရုံ/စက်ရုံကိုပါ တည်ဆောက်ထားသည့် သင်္ဘောကြီးများသည် လျင်မြန်စွာသွားလာနိုင်ကြသည့် မော်တာတပ် သင်္ဘောငယ်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ ရေနွေးငွေ့များဖြင့် မောင်းနှင်သော သင်္ဘောငယ်များနှင့်ဖြစ်စေ အတူတကွ ဝေလငါး ဖမ်းရန်သွားလေ့ရှိကြသည်။
ဝေလငါးရှိရာကို လေယာဉ်ပျံဖြင့် ရှာဖွေပြီးလျှင် တွေ့သည့်အခါ ထိုနေရာကို သင်္ဘောကြီးသို့ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖြင့် အကြောင်းကြားပေးသည်။
ထိုအခါတွင် လျင်မြန်စွာ သွားလာနိုင်ကြသော သင်္ဘောငယ်များက ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ကြပြီးလျှင် သင်္ဘောငယ်တိုင်း၏ ဦးပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသည့် မှိန်းပစ်အမြောက်ကလေးဖြင့် ဝေလငါးကို ပစ်ခတ်လေတော့သည်။
ပစ်လိုက်သောမှိန်းသည် ငါးပေရှည်ပြီးလျှင် ပေါင် ၁ဝဝ ကျော်လေးသည်။
မှိန်း၏ ထိပ်ပိုင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်၌ ပေါက်ကွဲမည့် ဗုံးတစ်လုံးကိုလည်း ထည့်ထားတက်ကြသေးသည်။
ဝေလငါး သေသောအခါ ယင်းအား သင်္ဘောငယ်များက ပင်မသင်္ဘောကြီးသို့ ဆွဲသွားကြလေသည်။
သင်္ဘောပေါ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆီပြင်ခွာခြင်း၊ အသားခွာခြင်း၊ ကြက်စာနှင့် မြေဩဇာပြုလုပ်ခြင်းများကို စက်အသီးအသီးဖြင့် ပြုလုပ်ယူလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဝေလငါးများ။
ဝေလမင်းသား (Prince of Wales) ဟူသောဘွဲ့သည် ဂရိတ် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ မင်းသားအား ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်။
ဤဘွဲ့ကို ဘုရင့်သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော နန်းလျာများသာ ရရှိသည်။
သို့ သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ရသူ အနိစ္စရောက်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ကိုစွန့်သောကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသား တော် တစ်ပါးပါးလက်သို့ ထိုဘွဲ့ရောက်နိုင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘုရင် ပထမ အက်ဒွပ်သည် ၁၃ဝဝ ခုနှစ်တွင် ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့ကို တီထွင်ခဲ့သည်။
အက်ဒွပ်ဘုရင်သည် ဝေလနယ်ကို သိမ်းသွင်းပြီးနောက် ၁၂၈၄ ခုနှစ်တွင် ကားနာဗွန်ရဲတိုက်၌ သားတော်တစ်ယောက် ဖွားမြောက်ခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဘုရင်က သားတော်ကို ဝေလနယ်သားတို့အတွက် အင်္ဂလိပ်စကား မပြောတတ်သော မင်းသားအဖြစ်ဖြင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
သားတော် ၁၇ နှစ် အရွယ်သို့ရောက်သော် ဘုရင်က ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။
နောင်အခါတွင် ထိုမင်းသားသည် ဒုတိယအက်ဒွပ်ဘုရင် ဖြစ်လာသည်။
ထိုမင်း၏ သားတော်သည်ကား ဝေလမင်းသားဘွဲ့ကို မခံခဲ့ချေ။
သို့ရာတွင် နောင် အိမ်ရှေ့မင်းအဆက်ဆက်တို့အား ထိုဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ဝေလမင်းသားဟူသောဘွဲ့သည် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ သက်သက်ဖြစ်၍ ဆက်ခံရရှိသော ဘွဲ့မဟုတ်ချေ။
ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစုအတွင်း အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာတစ်ဦး ထွက်ပေါ်လာသောအခါ အသစ်တစ်ဖန် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ရသော ဘွဲ့ဖြစ်သည်၊ ထီးနန်းကို စွန့်ခဲ့သော အဌမအက်ဒွပ်ဘုရင်သည် ဝေလနယ် ကားနာဗွန်ရဲတိုက်တွင် ပထမဦးဆုံး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။
ခမည်းတော် ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ၁၉၁ဝ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ထိုရဲတိုက်၌ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ဆင်ယင်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)ယခုလက်ရှိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ဝေလမင်းသားဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းသားမှာ ဝီလီယံ မင်းသား ဖြစ်သည်။
ကဲ့လူမျိုး ကဲ့ သို့မဟုတ် ဆဲ့ (Celts) လူမျိုးသည် အလွန်ရှေးကျ သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင် ခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ်က ရောမအင်ပိုင်ယာမှာ မပေါက်ဖွား သေးပေ။
ကဲ့လူမျိုးသည် လွန်စွာစစ်တိုက်ဝါသနာပါ၍ ဥရောပ တိုက်၌ တန်ခိုးထွားကြီးစိုးခဲ့ကြသည်။
သူတို့ဩဇာအာဏာသည် အီတလီနှင့် ဂရိနိုင်ငံများသို့တိုင်အောင် ပြန့်ပွားခဲ့သည်။
ရောမအင်ပိုင်ယာကြီး ထွန်းကားစတွင် သူတို့သည် အဲ့လပ တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်POLLAဒေသများ၌လည်းကောင်း၊၊ ဒန်းညု မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၌၎င်း၊ အခြေစိုက်နေကြလေပြီ။
ကဲ့လူမျိုး အချို့မှာ အင်္ဂလန်နှင့် အိုင်ယာလန်ကျွန်းများသို့ ကူးပြောင်း နေထိုင်ကြ၏။
ယင်းသို့ တစ်ခါက တန်ခိုးထွားခဲ့သောကဲ့လူမျိုးသည် ယခု အခါ၌ သီးခြားလွတ်လပ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် မတည် ရှိတော့ချေ။
သူတို့သည် သူတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သော လူမျိုးတို့နှင့် ရောနှော၍ တိမ်ကောပျောက်ကွယ်သွားကြလေပြီ။
သူတို့၏အဆက်အနွယ်များကို ယခုအခါ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘရီတိုင်းနီးနယ်၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည်တို့၌ အနည်းငယ်စီ တွေ့ရလေတော့သည်။
ယခုအခါ ကဲ့လူမျိုး တိမ်ကောပပျောက်သွားသော်လည်း သူတို့၏ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့မှာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ယခု ခေတ် ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ကဲ့စကားများပါသည်ကို တွေ့ရ၏။
ဥရောပတိုက်ရှိ တက္ကသိုလ်များ၌လည်း ကဲ့ဘာသာ နှင့် စာပေကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဥရောပတိုက် Category:သမိုင်း။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဗေဆာရမြို့ တည်ရာအရပ်သည် ဗုဒ္ဓဘုရားသခင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်အခါက ဝေသာလီပြည် တည်ရာဌာန ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာ တစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိနေသည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ တိကနိပါတ်၊ ပေါသထသုတ် ပါဠိတော်လာ တိုင်းကြီး ၁၆ တိုင်းအဝင် ဝဇ္ဇီတိုင်း၊ လိစ္ဆဝီမင်းတို့၏ မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးသော သမ္မတနိုင်ငံများအနက် တစ်ခုအဖြစ်လည်း မှတ်ယူကြသည်။
ဘီစီ ၄၈၃ တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်မစံမီ အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူခဲ့ရာ အရပ်ဖြစ်သလို၊ ဘီစီ ၃၈၃ တွင် ကာလောသောကမင်း ဦးဆောင်၍ ဒုတိယ သင်္ဂါယနာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နေရာလည်းဖြစ်သည်။
တိုင်ထိပ်တွင် ခြင်္သေ့တစ်ကောင်ထိုင်နေဟန် ထွင်းထုထားသည့် အသောကကျောက်တိုင် မပျက်စီးပဲ ကျန်ရှိနေသော ကျောက်စာတိုင်များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ ခုနှစ် မရောက်ခင်ကာလက ဝေသာလီပြည်သည် ဝပြော၏၊ သာယာ၏။
များစွာသောလူတို့ဖြင့်ပြွမ်း၏။
လူတို့သည် အလှည့်အားဖြင့် မင်းပြုကုန်၏။
တာဝတိံသာနတ်တို့နှင့် ပုံဟန်တန္တု ပမာပြု၍ ဘုရားသခင်ကိုယ်တော်တိုင် ချီးမွမ်းမြှောက်စားဟောကြားခြင်းကို ခံယူရရှိကြသော လိစ္ဆဝီမင်းပေါင်း ၇၇ဝ၇ ယောက်ရှိကုန်၏။
မင်းတို့နေရာ ပြာဿဒ် ၇၇ဝ၇ ဆောင်၊ စုလစ်မွန်းချွန်တပ်သော တိုက် ၇၇ဝ၇ ခု၊ ဥယျာဉ် ရေကန်ပေါင်း ၇၇ဝ၇ ခု ရှိကုန်၏။
ဘုရားသခင်လက်ထက်တော်ကပင် လွန်စွာကြီးကျယ်ခမ်းနားသော တံတိုင်းသုံးထပ် အရံရှိသည့် မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နှင့်မူ ဂင်္ဂါမြစ်ခြား၍ ရှစ်ယူဇနာ ကွာဝေးသောဟူ၏။
မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၆ ခုနှစ် ရောက်သကာလ ဝေသာလီပြည်သည် မိုးခေါင်၏၊ ငတ်မွတ်၏၊ ကောက်ပဲသီးနှံတို့ညံ့ဖျင်း၏။
စွန့်ပစ်အပ်သော အကောင်ပုပ်တို့၏အနံ့ဖြင့် ဘီလူးတို့သည် မြို့သို့ဝင်ကုန်၏။
ထိုဘီလူးတို့ နှိပ်စက်သဖြင့် များစွာသောလူတို့သေကုန်၏။
အပုပ်နံ့တို့ကြောင့် လူတို့၌ ယင်းအနာ ကျရောက်လာလေသည်။
ဤသို့ ငတ်မွတ်သောဘေး၊ ဘီလူးဘေး၊ အနာဘေးအားဖြင့် ဘေးသုံးပါးတို့ကျရောက်သော် ဝေသာလီပြည်သူ ပြည်သားတို့ စည်းဝေး၍ ယင်းဘေးတို့မှလွတ်ရန် နည်းလမ်းရှာကြ၏။
မင်းတို့ တရားမစောင့်၍ ဘေးရောက်ရသလောဟု စစ်ကြောသောအခါ မင်းတို့၌လည်း အပြစ်အမြင့်၊ ဗလိနတ်စာ တင်ကြကုန်အံ့ဟု တိုင်ပင်ကာတင်ကြသော်လည်း ဘေးမငြိမ်းသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဝေသာလီပြည်သို့ ပင့်ဖိတ်ရန် တိုင်ပင်ကြလေသည်။
ဘုရားသခင်သည် ထိုကာလ၌ ဗိမ္ဗိသာရမင်းအား ပဋိညာဉ်ကို ဖြေတော်မူလို၍ စတုတ္တဝါ ကပ်အံ့သောငှါ ဝါဆိုနေ့ နီးလတ်ချိန်မှစ၍ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ နေတော်မူ၏။
ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော ဘုရားသခင်အား ပင့်ရန် သောတပန်ဖြစ်သော မဟာလိမည်သည့် ဝဇ္ဇီမင်းနှင့် ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားသားတို့ကို စေလွှတ်လိုက်လေသည်။
ဝေသာလီပြည်၌ ရတနာသုတ်ကို ဟောသဖြင့် ပရိတ်တော်၏ အာဏာတော်သည် စကြဝဠာ ကမ္ဘာတစ်သိန်းနှံ့လတ္တံ၊ ဒေသနာအဆုံး၌ ၈၄ဝဝဝ ကုန်သောဝေနေယျတို့ အကျွတ်တရား ရကုန်လတ္တံ့၊ ထိုဘေးတို့သည်လည်း ငြိမ်းကုန်လတ္တံ့ဟုမြင်တော်မူသည့် အလျောက် ဝေသာလီပြည်သို့လိုက်ကြွတော်မူရန် ပင့်လျှောက်သည်ကို ဘုရားသခင် ဝန်ခံတော်မူလေသည်။
ဂင်္ဂါမြစ်ကို အထူးထူးသောအဆောင်အယောင်တို့ဖြင့် ဖြတ်ကူး၏။
ဘုရားသခင် ကြွလာတော်မူသည်ကို ဝဇ္ဇီမင်းများသည် လည်တိုင်အောင် ရေသို့သက်၍ ကြိုဆိုပင့်ဆောင်ကြလေသည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီဘက်ကမ်းနားကိုနင်းကာမျှဖြင့် ကြီးစွာသောမိုးသည် တက်လတ်၍ ပေါက္ခရ မိုးကဲ့သို့ရွာ၏။
အလုံးစုံသောဝေသာလီတိုင်း၌ ပုဆစ်ဒူးမျှရှိသော ရေအယဉ်တို့သည် စီးကုန်လျက်ခပ်သိမ်းသောအရပ်၌ အကောင်ပုပ်တို့ ဂင်္ဂါမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြကုန်သဖြင့် မြေများ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာလေသည်။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ညချမ်းသောအခါ မြို့တံခါး၌ရပ်၍ အာနန္ဒာမထေရ်ကိုခေါ်ကာ ရတနာသုတ်ပရိတ်ကို တတ်အောင်သင်စေပြီးလျှင် မင်းသားပျိုတို့နှင့်တကွ ဝေသာလီပြည် တံတိုင်းသုံးထပ်တို့အကြား ပရိတ်ကိုရွတ်စေသည်။
ပဏိဓာနတော၊ ပဌာယတထာဂတဿ' အစရှိသောပါဌ်ဖြင့် ဆိုအပ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ဆယ်ပါးသောပါရမီတော် အစရှိသည့်အလုံးစုံသော မြတ်စွာဘုရား ကျေးဇူးတော် ဂုဏ်တော်တို့ကို ဆင်ခြင်၍ ဝေသာလီပြည်၏တံတိုင်း သုံးထပ်အကြားတို့၌ ညဉ့်သုံးယံပတ်လုံး ပရိတ်တော်ရွတ်ခြင်းကို ပြုလျက်သွား၏။
ထိုအခါ ဘီလူးတို့လည်းထွက်ပြေးကြကုန်သည်။
ဘေးသုံးပါးမှ ကင်းငြိမ်းကုန်သော ဝေသာလီပြည်သားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား မြို့လယ်၌ အထူးထူးစီမံအပ်သော မင်းကွန်းစရပ်ပင့်၍ ပူဇော်ကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ပရိသတ်တို့အား ရတနာသုတ်ကိုပင် ဟောတော်မူသည်။
သိကြားနတ် စသောပရိသတ်တို့လည်းတရားတော်ကို နာကြားကုန်ရာ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ၈၄ဝဝဝ ကုန်သော ဝေနေယျတို့ အကျွတ်တရားရကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ရတနာသုတ်ပရိတ်ကိုသာ ရွတ်တော်မူပြီးမှ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ဝေသာလီပြည်အလုံးသည် သာယာဝပြောလာခဲ့လေသည်။
ဝေသာလီပြည်၌ ဘေးရန်ကင်းစေရန် ရတနာသုတ်ကို ဟောတော်မူပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် စတုတ္တဝါကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဝါဆိုတော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမဝါကို ဝေသာလီပြည်၊ မဟာဝုန်တော၊ ကုဋာဂါရသာလာသို့ကြွ၍ ဝါကပ်တော်မူပြန်သည်။
ထိုသို့ ဝါကပ်တော်မူစဉ် မိထွေးတော်ဂေါတမီအမှူးရှိသော သာကီဝင်မင်းသမီးအပေါင်းတို့အား ရဟန်းအဖြစ်သို့ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သဖြင့် ဘိက္ခုနီသာသနာကို ဝေသာလီပြည်၌ စခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် မာရ်နတ်သား၏ အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူရန် လျှောက်ထားခြင်းကို လက်ခံတော်မူပြီးနောက်လည်း ဝေသာလီပြည် ကုဋာဂါရသာလာသို့ကြွ၍ ရဟန်းအပေါင်းတို့အား သာသနာတော်၏ ကာလအရှည် တည်ထွန်းပေရာသော အကြောင်းတရားကို ဟောတော်မူပြီးနောက် သုံးလအကြာတွင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုမည့်အကြောင်း မိန့်တော်မူလေသည်။
ထို့နောက် မိုးသောက်သော် ဝေသာလီပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်ကာ ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခဲ့ပြီးသော် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူခါနီး ဆင်မင်း၏ ကြည့်ရှုတော်မူခြင်းဖြင့် ဝေသာလီပြည်အား ပြန်လှည့်ကြည့်တော်မူလေသည်။
ဘုရားသခင်သည် ဝေသာလီပြည်အား အဆုံးစွန်သောကြည့်ခြင်းဖြင့် ကြည့်တော်မူသည့် အကြောင်းကား ပြည်သူပြည်သားတို့သည် မကြာမြင့်မီ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကုန်လတ္တံ့။
ဘုရားသခင်ရပ်၍ ကြည့်တော်မူရာကို နာဂါပလောကိတ မည်သောစေတီတည်၍ ပူဇော်ကုန်လတ္တံ့။
ထိုပူဇော်ခြင်းသည် ကြာမြင့်စွာ သောကာလပတ်လုံး စီးပွားချမ်းသာဖြစ်ကြလတ္တံ့ ဟုကြံ၍ ကြည့်တော်မူခြင်းဖြစ်လေသည်။
ပျက်စီးခြင်း ရာဇဂြိုဟ်ပြည် နှင့် ဝေသာလီပြည် နှစ်ပြည်အကြား၌ ဂင်္ဂါမြစ် သည်ရှိ၏။
ထိုမြစ်၏ကမ်းနား၌ ရွာကြီးတစ်ရွာရှိသည်။
ထိုရွာဆိပ်မှစ၍ ဝေသာလီပြည် လိစ္ဆဝီမင်းတို့၏ အာဏာစက်နှံ့ရာ အခွန်ခံရာဌာနသည် ယူဇနာခွဲဖြစ်၏။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည် အဇာတသတ်မင်း၏ အာဏာနှံ့ရာ အခွန်ခံရာဌာနသည်လည်း ယူဇနာခွဲဖြစ်၏။
အခါတစ်ပါး အဇာတသတ်မင်း၏ အာဏာကို ဝေသာလီမင်းတို့ ကောက်ခံသုံးဆောင်သည်မှာ နှစ်နှစ်တိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုအကြောင်းကို အဇာတသတ်မင်း သိသောအခါ ပြင်းစွာ အမျက်ထွက်၍ စစ်မက်ပြုရန် စိတ်ပေါ်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် စစ်မက်ထိုးခြင်းသည် အလွန်ဝန်လေးသဖြင့် ဘုရားထံလျှောက်ထားပြီးမှ အကျိုးရှိ မည်ဆိုလျှင် စစ်ထိုးမည်ဟုစဉ်းစားလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဝဿကာရ ပုဏ္ဏားအား ဘုရားသခင်ထံသို့လွှတ်၍ ဝေသာလီ လိစ္ဆဝီမင်းတို့အားဖျက်ဆီးခြင်းကိုပြုလိုပါကြောင်း လျှောက်ထားစေ၏။
ဘုရားသခင်ဆိတ်ဆိတ်နေက သဘောတူသည်ဟုယူဆ၍ စစ်ထိုးရန်ရည်ရွယ်သည်။
ဘုရားသခင်အား ဝဿကာရပုဏ္ဏားက အကြောင်းစုံလျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသခင်လည်း ပုဏ္ဏားအား တစ်စုံတစ်ခုသောစကားကိုမပြန်မူ၍ အရှင်အာနန္ဒာကိုသာလျှင် လှည့်ကြည့်တော်မူလျက် 'ဝေသာလီမင်းတို့သည် မင်းတို့ကျင့်အပ်သော အပရိဟာနိယတရား ခုနစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသည်ဟု သင်ကြားဖူးသလား' ဟုမေးတော်မူ၏။
ရှင်အာနန္ဒာကလည်း ခုနစ်ပါးသော ကျင့်ဝတ်ဓမ္မတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသည်ဟုကြားဖူးကြောင်း နားတော်လျှောက်လေသည်။
ထိုအခါဘုရားသခင်က ပုဏ္ဏားအား 'ဝေသာလီမင်းတို့သည် ငါဟောကြားတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း အပရိဟာနိယတရား ခုနစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံစွာ ကျင့်လျက်ရှိကြသည်။
ထိုသို့ကျင့်သမျှသောကာလပတ်လုံး ပျက်သုန်းယို ယွင်းခြင်းမဖြစ်နိုင်ရာ' ဟုမိန့်တော်မူလိုက်၏။
ဘုရားသခင်သည် ဤမျှမ မြွတ်ကြားပါက ဘုရားသခင် အလိုတူ၍ ဆိတ်ဆိတ်နေသည်ဟု ယူဆကာ အဇာတသတ်လည်း ဝဇ္ဇီမင်းတို့အား ညှဉ်းပန်းလိမ့်မည်ကို သိတော်မူသောကြောင့်ဖြစ်၏။
ဝဿကာရ ပုဏ္ဏားလည်းဘုရားထံမှပြန်လာ၍ ဘုရားသခင် မိန့်တော်မူသည့်အတိုင်း အဇာတသတ်မင်းအား လျှောက်ထား၍ ဝဇ္ဇီမင်းတို့ အပရိဟာနိယဓမ္မပြည့်စုံသရွေ့ ဖျက်ဆီးမရနိုင်သော် ထိုမင်းများ၏ အညီအညွတ်ကို ဖြားယောင်းလှည့်ပတ်နိုင်မှဖြစ်မည့်အကြောင်း အကြံပေးလေသည်။
ပုဏ္ဏားကြီးအကြံပေးသည့်အတိုင်း အဇာတသတ်မင်းသည် ဝဿကာရပုဏ္ဏားကြီးအား အမျက်ထွက်ဟန်ပြု၍ ဦးဆံရိတ်စေပြီး နှောင်ကြိုးတည်း၍ ပြည်မှနှင်တော်မူလေသည်။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားကြီးလည်း ဝေသာလီပြည်သို့သွား၍ ဝဇ္ဇီမင်းတို့၏အကျိုးစီးပွားကိုဆိုမိသဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ ထွက်လာရကြောင်း လျှောက်ကြားလေသည်။
ဝဇ္ဇီမင်းတို့လည်း ယုံကြည်သဖြင့် ပုဏ္ဏားကြီးအားတရားဆုံးဖြတ်သော အမတ်အရာပေး၏။
ပုဏ္ဏားကြီးလည်း တစ်နှစ် နှစ်နှစ်ခန့် ဝဇ္ဇီမင်းတို့အကျိုးကို များစွာအလိုရှိဟန် ကျင့်၍နောက်သောအခါ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မေတ္တာပျက်၍ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြစေရန်ပြောဆို၏။
ဝဇ္ဇီမင်းများ ချစ်ခြင်းပျက်၍ ညီညွတ်ခြင်းမရှိသောအခါ အဇာတသတ်မင်းထံ ပုဏ္ဏားကြီးက အကြောင်းကြားလိုက်လေသည်။
အဇာတသတ်မင်း၏ စစ်သည်တို့ ချီတက်လာသောအခါ ညီညီညွတ်ညွတ် မခုခံသောကြောင့် မြို့တွင်းသို့လွယ်လင့်တကူဝင်၍ ဝဇ္ဇီမင်းများကို ဖမ်းယူသည်မှစ၍ ဝေသာလီပြည်သည် ရာဇဂြိုဟ်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် ဝေသာလီပြည်သည် သာသနာတော်နှစ် တစ်ရာမြောက်တွင် ကာလာသောကမင်းလက်ထက် ဝဇ္ဇီတိုင်းသားရဟန်းဆိုးများ၏ ဥဒ္ဓမ္မဉ်ဗ္ဗိနယ ဆယ်ပါးဖြင့် ထောင်လွှားခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ အရှင်မဟာယသ အမှူးရှိသော ရဟန္တာအရှင်မြတ် ၇ဝဝ တို့ ဒုတိယသင်္ဂါယနာတင်တော်မူရာ မြို့တော်ကြီးဖြစ်လေ၏။
ဝေသာလီနှင့် ဂျိန်းဘာသာ ဂျိန်းဘာသာဝင်ဂိုဏ်းများ၏ အဆိုအရ ဝေသာလီသည် ဂျိန်းဘာသာ၏ ၂၄ ဦးမြောက်နှင့် နောက်ဆုံး ဆရာသခင်ဖြစ်သော မဟာဝီရကို မွေးဖွားကြီးပြင်းရာ နေရာဖြစ်သည်။
ဂျိန်းဘာသာ၏ အမာခံနေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး မဟာဝီရ ဝါဆိုပြုခဲ့ရာ ၄၂ နှစ်အနက် ၁၂ နှစ်ခန့် ဝေသာလီတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
Jacobi: Jaina Sutras (S.B.E.) Kalpa Sútra, sect. 122 ဝေသာလီရှိ ထင်ရှားသော ဗုဒ္ဓဘာသာ နေရာများ ကူဋာဂါရကျောင်းတော်ကြီး တည်ရှိခဲ့သောနေရာ200px|thumb|ဝေသာလီရှိ လိစ္ဆဝီမင်းတို့ တည်ထားခဲ့သော ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်စေတီရာ ဓာတ်တော်စေတီ လိစ္ဆဝီရေကန်အနီးတွင် လိစ္ဆဝီမင်းများက ၎င်းတို့၏ ဝေစုရဓာတ်တော်များ ကို ဌာပနာ၍ စေတီတည်ထားသော နေရာဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား အာယုသင်္ခါရလွှတ်တော်မူပြီးနောက် ကုသိနာရုံသို့ ကြွတော်မူရာ လိစ္ဆဝီမင်းတို့က လိုက်ပါလာခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားက သပိတ်တော်ကို စွန့်ကြဲပြီး ပြန်စေသော်လည်း ငြင်းဆိုကာ ဆက်လက်လိုက်ပါလာသောကြောင့် တန်ခိုးတော်ဖြင့် မြစ်ကိုဖန်ဆင်းကာ ပြန်စေခဲ့သည်။
ထိုနေရာမှာ ယခုခေတ် ကဆာရိယရွာနေရာဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူထားကြသည်။
ထိုနေရာတွင် အသောကမင်းမှ စေတီတစ်ဆူ တည်ထားခဲ့သည်။
ကူဋာဂါရကျောင်းတော်ရာ ကူဋာဂါရကျောင်းတော် (Kutagarasala Vihara) သည် မြတ်စွာဘုရား ဝေသာလီသို့ ကြွရောက်ရာတွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည့် နေရာဖြစ်သည်။
ဘုရားရှင် ပဉ္စမမြောက်ဝါ၌ ဝါဆိုသီတင်းသုံးတော်မူရာ ဌာနဖြစ်သည်။
မိထွေးတော်ဂေါတမီ အမှူးပြုသော သာကီဝင်မင်းသမီး(၅၀၀)တို့ကို ဘိက္ခုနီအဖြစ် ခွင့်ပြုတော်မူရာ ဌာနလည်းဖြစ်၍ ဘိက္ခုနီသာသနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ရာဌာနလည်းဖြစ်၏။
ေအာင္သိဒၶိ: ဗုဒၶဂယာ သံေဝဇနိယေလးဌာနဘုရားဖူး ၈ ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်များကို စေတီတည်ထားခဲ့သောနေရာနှင့် ၃ ကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသည်။
အသောကမင်းကြီး စိုက်ထူခဲ့သော ကျောက်တိုင်များအနက် အကောင်းပကတိတည်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော ကျောက်စာတိုင် လည်းတည်ရှိသည်။
ကျောက်စာတိုင်ထိပ်တွင် ခြင်္သေ့ရုပ်ရှိသည်။
နန်းတက်ပွဲပြုလုပ်ရာ ရေကန် ဓာတ်တော်စေတီနှင့် မီတာအနည်းအကွာတွင် လိစ္ဆဝီမင်းများ နန်းတက်ရာတွင် ဘိသိတ်မြှောက်သည့် လိစ္ဆဝီရေကန်တည်ရှိသည်။
ထိုရေကန်သည် ဗန္ဓုလစစ်သူကြီး၏ဇနီး မလ္လိကာ ချင်ခြင်းဖြစ် သဖြင့် အစောင့်အကြပ်များကြားမှ ရအောင်ဝင်ရောက်၍ သောက်သုံးစေခဲ့သော ရေကန်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီ ရေကန်၏ ဘေးဖက်တွင် ဂျပန်ဘုရားကျောင်းနှင့် Viśvā Śānti Stūpa (ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီ) အမည်ရှိ စေတီတစ်ဆူ တည်ရှိသည်။
ဂျပန်ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းတစ်ခုဖြစ်သော နီချီရန်ဂိုဏ်းဝင်များမှ တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စေတီထဲတွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်အနည်းငယ်ကို ဌာပနာထည့်သွင်းထားသည်။
ပြတိုက် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီအနီးတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဆန်းစစ်လေ့လာရေး ပြတိုက် တည်ရှိသည်။
ဝေသာလီ (တိ) [ဝိသာလ+ဏ+ဤ။
ဝဲၐါလီ-သံ။
ဝေသာလီ-ပြာ၊ အဒ္ဓမာဂဓီ။
] (၁) (သုံးကြိမ် မြို့ရိုး-မြို့တံတိုင်း-ဖြင့်-စည်ပင်-တိုးပွား-သည်၏အဖြစ်ကြောင့်) ဝေသာလီ မည်သော-မြို့-ပြည်။
(၁) တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယ (ဝိ၊၁၊၈၆) န္တိ ဧတ္ထ ဝေသာလိယန္တိ ဧဝံနာမကေ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ပဝတ္တဝေါဟာရေ နဂရေ။
တဉှိ နဂရံ တိက္ခတ္တုံ ပါကာရပရိက္ခေပဝဍ္ဎနေန ဝိသာလီဘူတတ္တာ “ဝေသာလီ” တိ ဝုစ္စတိ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁။
ပါကာရပရိက္ခေပဝဍ္ဎနေနာတိ တိက္ခတ္တုံ ပါကာရပရိက္ခေပေန နဂရဘူမိယာ ဝဍ္ဎနေန။
ဝိသာလီဘူတတ္တာတိ ဂါဝုတန္တရံ ဂါဝုတန္တရံ ပုထုဘူတတ္တာ။
သာရတ္ထ၊၂၊၁၆၉။
ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ။
ဒီ၊၁၊၁၄၃။
ဝေသာလိယန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလဘာဝူပဂမနတော “ဝေသာလီ”တိ လဒ္ဓနာမက နဂရေ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၆။
ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလီဘာဝူပဂမနတောတိ--- နဂရံ တိက္ခတ္တုံ ဂါဝုတန္တရေန ဂါဝုတန္တရေန ပရိက္ခိံသု၊ တေနဿ ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလီဘာဝံ ဂတတ္တာ “ဝေသာလီ” တွေဝ နာမံ ဇာတံ၊ တေန ဝုတ္တံ “ပုနပ္ပုနံ ဝိသာလီဘာပူပဂမနတော ဝေသာလီတိ လက္ခနာမကေ နဂရေ” တိ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၃၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၂၉။
(ဝိ၊၁၊၁၂-၃။
ဝိ၊၂၊၃၆။
ဝိ၊၃၊၃၇၇။
ဒီ၊၂၊၈၆။
မ၊၁၊၉၇။
သံ၊၃၊၁၂၃၊ ၂၂၆-၇၊ ၂၇၈။
အံ၊၃၊၁၂၈-၉။
ဥဒါန၊၁၀၅၊ ၁၅၁။
ပေတ၊၁၈၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၉၆။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၃၅။