kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကမ္ဘာ၏ ဝင်ရိုးသည် ၎င်း၏ ပတ်လမ်းနှင့် ဆက်စပ်၍ စောင်းနေသောကြောင့် နေရောင်ခြည်သည် တစ်နှစ်တာ၏ မတူညီသော အချိန်များတွင် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် နှစ်စဉ် အပူချိန်သည် များသောအားဖြင့် ±၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၀၀ ° ဖာရင်ဟိုက် မှ −၄၀ ° ဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။
နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာလာသည်နှင့်အမျှ၊ ကမ္ဘာ၏ ပတ်လမ်းပြောင်းလဲမှုများသည် ကမ္ဘာမှ ရရှိသောနေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ပမာဏနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုပမာဏအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး ရေရှည်ရာသီဥတုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေသည်။
သက်ရှိ left|thumb| ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ သက်ရှိများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃.၇ ဘီလီယံခန့်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။
"History of life through time". University of California Museum of Paleontology. လူသိများသော သက်ရှိပုံစံများအားလုံးသည် အခြေခံမော်လီကျူးယန္တရားများကို တူညီစွာ မျှဝေကြပြီး ဤလေ့လာတွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ သက်ရှိများ၏ မူလအစဆိုင်ရာ သီအိုရီများက သက်ရှိအားလုံး၏ မူလအစပြုသည့် ဆဲလ်တစ်ခုတည်း သက်ရှိများဖွဲ့စည်းပုံကို ရှင်းပြနိုင်သည့် ယန္တရားတစ်ခုကို ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းလာကြခြင်းဖြစ်လေသည်။
ရိုးရှင်းသော အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများမှ ပရိုတိုဆဲလ်များနှင့် ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုဆီသို့ ဆဲလ်မတိုင်မီ အသက်တာမှတစ်ဆင့် ရိုးရှင်းသော အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများမှ မူလအစပြုမှုဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်သည့်လမ်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မတူညီသော ယူဆချက်များစွာရှိကြ၏။
သက်ရှိ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အပေါ် တစ်လောကလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူညီထားမှု မရှိသော်လည်း၊ သက်ရှိဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထင်ရှားမှုကို သက်ရှိရုပ်စု၊ ဇီဝဖြစ်ပျက်မှု၊ ကြီးထွားမှု၊ လိုက်လျောညီထွေရှိမှု၊ လှုံ့ဆော်မှု နှင့် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှု စသည့် လက္ခဏာရပ်များ ရှိကြောင်းကို သိပ္ပံပညာရှင်များက ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံကြသည်။
အသက် သည် သက်ရှိရုပ်စု၏ ရိုးရှင်းသော လက္ခဏာရပ်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
သက်ရှိများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သိပ္ပံပညာရပ်ဖြစ်သော ဇီဝဗေဒတွင် "အသက်"ဟူသည် သက်ရှိများကို ကြီးထွားနိုင်စွမ်း၊ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း နှင့် မသေဆုံးမီ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲမှုများအပါအဝင် လှုပ်ရှားတက်ကြွမှုရှိခြင်းများသည် သက်ရှိများကို ခွဲခြားနိုင်သော အခြေအနေပင်ဖြစ်သည်။
The Concise Oxford Dictionary. English Edition 1991 ဂေဟစနစ်များ left|thumb| မိုးသစ်တောများတွင် အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်များစွာဖြင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ အများအပြားရှိသည်။
ဤဓာတ်ပုံသည် ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၏ နီယိုကိုလို-ကိုဘာ အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော ဂမ်ဘီယာမြစ် ပုံ ဖြစ်သည်။
ဂေဟစနစ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သက်ရှိမဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (ဂေဟစနစ်) အချက်များအားလုံးနှင့် ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်သော ဧရိယာအတွင်းရှိ အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အဏုဇီဝသက်ရှိများ (ဇီဝဆိုင်ရာ အချက်များ) ပါဝင်သော သဘာဝယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂေဟစနစ်သဘောတရား၏ ဗဟိုချက်မှာ သက်ရှိများသည် ၎င်းတို့တည်ရှိနေသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အခြားဒြပ်စင်များနှင့် အလွန်အမင်း ဆက်နွယ်နေသည့် ဆက်နွယ်မှုအစုအဝေးတစ်ခုတွင် အဆက်မပြတ်ပါဝင်နေသည်ဟူသော အယူအဆပင်ဖြစ်သည်။
ဂေဟဗေဒသိပ္ပံပညာကို စတင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ယူဂျင်း အိုဒမ် က "သက်ရှိအားလုံး ပါဝင်သော မည်သည့် ယူနစ်မဆို စွမ်းအင်စီးဆင်းမှု ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်သည့် ဧရိယာရှိ၊ သတ်မှတ်ထားသော အာဟာရအဆင့် တည်ဆောက်ပုံ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများနှင့် ပစ္စည်းလည်ပတ်မှု (ဥပမာ- သက်ရှိနှင့် သက်ရှိမဟုတ်သော အစိတ်အပိုင်းများအကြား ပစ္စည်းဖလှယ်မှု) သည် စနစ်အတွင်း ဂေဟစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။
thumb|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အော်ရီဂွန်ပြည်နယ်၊ လာ့ချ် တောင်ပေါ် ရှိ စမ်းချောင်းတစ်ခုနှင့် ပေါက်ရောက်နေသော သစ်တောဟောင်းများ လူသား၏ ဂေဟစနစ်အယူအဆသည် လူသား / သဘာ၀ ဒိုင်ခရိုတိုမီ (Dichotomy) ကို ဖြိုဖျက်ခြင်းတွင် အခြေခံထားပြီး မျိုးစိတ်အားလုံးသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဂေဟဗေဒအရ ပေါင်းစပ်ထားသည့်အပြင် ၎င်းတို့ biotope ၏ ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာ ပါဝင်မှုများဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အခြေအမြစ်ဖြစ်သည်။
ပိုများသော မျိုးစိတ်အရေအတွက် သို့မဟုတ် ဂေဟစနစ်၏ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများပြားခြင်းသည် တည်နေရာတစ်ခုတွင် အပြောင်းအလဲကိုတုံ့ပြန်ရန် နောက်ထပ်မျိုးစိတ်များရှိနေသောကြောင့် ၎င်းဂေဟစနစ်၏ ခံနိုင်ရည်အားသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေပြီး၊ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းစနစ်အပေါ်သို့ သက်ရောက်လာမှုများကို လျှော့ချနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂေဟစနစ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအား အခြေခံအားဖြင့် မတူညီသောအခြေအနေသို့ မပြောင်းလဲမီ အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလည်း လျော့နည်းစေသည်။
ဤသည်မှာ တလောကလုံးနှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စတစ်ရပ် မဟုတ်ပေ။
ဂေဟစနစ်တစ်ခု၏ မျိုးစိတ်ကွဲပြားမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သောအဆင့်တွင် ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှု ပေးဆောင်နိုင်မှုတို့အကြား သက်သေပြနိုင်သော ဆက်နွယ်ချက် မရှိပေ။
သဘာဝတောရိုင်း thumb|ဆွစ် အယ်ဖ် (အမျိုးသားဥယျာဉ်) ရှိ ကော်နီဖာ သစ်တောတစ်ခု ယေဘူယျအားဖြင့် သဘာဝတောရိုင်းကို လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့် သိသိသာသာ ပြုပြင်မွမ်းမံထားမှု-မရှိသော ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
WILD ဖောင်ဒေးရှင်းသည် သဘာဝတောရိုင်းများ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပိုမိုအသေးစိတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းဖွင့်ဆိုချက်မှာ "ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ကျန်ရှိခဲ့သည့် အနှောက်အယှက်မရှိသော တောရိုင်းသဘာဝနယ်မြေများဖြစ်သည့် လူသားတို့ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိသော နောက်ဆုံး သဘာဝတောရိုင်းနေရာများမှာ လမ်းများ၊ ပိုက်လိုင်းများ သို့မဟုတ် အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦများဖြင့် ဖွံဖြိုးမှုရှိမနေသေးသော တောရိုင်းများပင်ဖြစ်သည်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
thumb| အမေရိကန် Alaska ပြည်နယ်ရှိ Togiak အမျိုးသား တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအတွင်းရှိ အက်ခလန် တောင်များ နှင့် Togiak သဘာဝတောရိုင်း တောရိုင်းဧရိယာများနှင့် ဘေးမဲ့တော ဥယျာဉ်များသည် အချို့သော မျိုးစိတ်များ ၊ ဂေဟဗေဒ လေ့လာမှုများ၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး၊ သီးသန့်တည်ရှိမှု နှင့် အပန်းဖြေမှုအတွက် အရေးကြီးသည်ဟု ယူဆထားသည်။
ယဉ်ကျေးမှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ နှင့် အနုသယ ဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များကြောင့် သဘာဝတောရိုင်းများသည် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ တန်ဖိုးရှိကြသည်။
အချို့သော သဘာဝဆိုင်ရာ စာရေးဆရာများက တောရိုင်းဒေသများသည် လူသားတို့၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုတို့အတွက် အရေးကြီးသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
center|800x800px. စိန်ခေါ်မှုများ thumb|နယူးမက္ကဆီကိုရှိ ဤဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွင် ဆာလဖာ ဖြိုခွဲမှုစနစ် မတပ်ဆင်မီ အချိန်က ၎င်း၏ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုတွင် လေထုညစ်ညမ်းစေသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏ အလွန်အကျွံပါဝင်လေသည်။
thumb| ဘရာဇီး ရှိ အမေဇုန်မိုးသစ်တော။
တောင်အမေရိက၏ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ရာထောင်အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်ထွန်းလာသော အချို့သောမျိုးစိတ်များအပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကြွယ်ဝမှု အကြီးမားဆုံးအဖြစ် တည်ရှိသည်။
ဤသည်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေသောအရာများကို ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် သဘာဝ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ချဲ့ထွင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုအခြေခံသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ၏ ဘုံနားလည်မှုဖြစ်သည်။
တောရိုင်းအစစ်အမှန်သည် ပို၍ရှားပါးလာပြီး တောရိုင်း သဘာဝများ (ဥပမာ- စီမံခန့်ခွဲမထားသော သစ်တောများ နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူထားခြင်း မဟုတ်သည့် မြက်ခင်းများ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ၊ တောရိုင်းပန်းများ) ကို ယခင်က လူတို့နေထိုင်ရာ နေရာများစွာတွင် တွေ့ရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ပတ်ဝန်းကျင် သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ပညာရှင်များက ဖော်ပြလေ့ရှိသော လူများနှင့် သဘာဝစနစ်များ၏ အကျိုးအတွက် ရည်မှန်းချက်များတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည် - လေ၊ ရေ၊ မြေဆီလွှာ၊ အဆောက်အဦ၊ ထုတ်လုပ်သော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် အစားအစာများတွင် ညစ်ညမ်းမှု နှင့် အဆိပ်အတောက်များ ပပျောက်ရေး။
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးမျိုးစိတ်များကို အကာအကွယ်ပေးရေး။
ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ စွမ်းအင်၊ ကုန်ကြမ်းနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များကို ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် ရေရှည်တည်တံ့စွာ အသုံးပြုရေး။
လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ခြိမ်းခြောက်မှုနှင့် လူသားဦးရေအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှုတို့ကို ကိုယ်စားပြုသည့် လူသားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေသော ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို ရပ်တန့်စေရေး။
ညစ်ညမ်းမှု၊ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းသည့် လျှပ်စစ်၊ အပူပေးအအေးပေးမှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့တွင် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများမှ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်သို့ ကူးပြောင်း အသုံးချရေး။
ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲများ ဆုံးရှုံးခြင်း နှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို လျော့ပါးစေရန်အတွက် အသားများပါဝင်သော အစားအစာများမှ အပင်အခြေခံအစားအစာများ စားသုံးခြင်း အလေ့အကျင့်သို့ ကူးပြောင်းရေး။
အပန်းဖြေရန်နှင့် ဂေဟစနစ်ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် သဘာဝကြိုးဝိုင်းများ တည်ထောင်ရေး။
စွန့်ပစ် အမှိုက်လျှော့ချခြင်း၊ ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း၊ မြေဆွေး၊ အမှိုက်မှ စွမ်းအင် နှင့် မိလ္လာအညစ်အကြေး များကို စွန့်ထုတ်ခြင်း အပါအဝင် ရေရှည်တည်တံ့ပြီး ညစ်ညမ်းမှုနည်းသော စွန့်ပစ် အမှိုက် စီမံခန့်ခွဲမှု ရှိစေရေး။
တရားမဝင် ငါးဖမ်းခြင်း နှင့် သစ်ခုတ်ခြင်းတို့ကို လျှော့ချရေး။
လူဦးရေ တိုးတက်လာမှုအား ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန် တည်ငြိမ်မှု ရှိစေရေး။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ UNEP - United Nations Environment Programme BBC - Science and Nature. Science.gov – Environment & Environmental Quality ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာဂြိုဟ် ကဏ္ဍ:သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်။
ဦးသန်းဆွေ( ၁၉ ဇွန် ၁၉၅၃ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၂ဦးမြောက် နိုင်ငံခြား ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အဖွဲ့ဝင် (၁၀)ဦးပါ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၎င်းအား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ တို့အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ပညာရေး ဦးသန်းဆွေသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၁၆)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်လောင်းအဖြစ် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းပြီးဆုံးသည်။
အလုပ်အကိုင် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၂၀၀၀ ခုနှစ် မေလအထိ တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် နောက်ဆုံး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မိခင်တပ်ရင်းမှာ ကချင်ပြည်နယ် ဟိုပင်အခြေစိုက် ခလရ-၄၀ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ပြည့်နှစ် မေလတွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၈ မတ်လ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ယင်းနောက် ၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဒုတိယသံအမတ်ရာထူးဖြင့်၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လမှ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လအထိ ကုလသမဂ္ဂ၏ လက်ထောက်အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်လည်းကောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင်ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး သံတမန်လောကမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၁ ဖြင့် ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။
၂၀၂၂ ဩဂုတ် ၁၉ တွင် ထိုရာထူးမှနေ၍ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် အစိုးရအလှည့်အပြောင်းတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခန့်အပ်သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အရေးပေါ်ကာလအခြေအနေ သက်တမ်းတိုးမြှင့်အပြီး ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့်အတူ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီး အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ဦးညိုစောအစိုးရတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ရာထူးကို ဆက်လက် ခန့်အပ်ခံရသော်လည်း၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးအစား အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ခန့်အပ်သည်။
မိသားစုဘဝ သမီး ၂ဦးရှိကာ သမက်ဖြစ်သူမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဦးအောင်ကို ဖြစ်သည်။
ကိုးကား * ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ။
လေဗာကူဆင် ( ) သည် Rhine ၏အရှေ့ဘက် ဂျာမနီနိုင်ငံ North Rhine-Westphalia ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
လေဗာကူဆင်သည် တောင်ဘက်တွင် Cologne မြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်နယ် မြို့တော် Düsseldorf နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
လူဦးရေ ၁၆၁,၀၀၀ ခန့်ရှိသော လေဗာကူဆင်သည် ပြည်နယ်၏အသေးစားမြို့များထဲမှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
အဆိုပါမြို့သည် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Bayer နှင့် ၎င်း၏ အားကစားကလပ် ဘေယာ ၀၄ လေဗာကူဆင် တို့ကြောင့် လူသိများသည်။
သမိုင်း ယခု လေဗာကူဆင် ၏ နှလုံးသားမှာ Rhine ပေါ်ရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည့် Wiesdorf ဖြစ်ပြီး ၁၂ ရာစုမှ စတင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ပေါင်းစည်းထားသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများနှင့်အတူ၊ ထိုဒေသသည် Wupper နှင့် Dhünn မြစ်များ ပါဝင်ပြီး ၁၅၇၁ နှင့် ၁၆၅၇ ခုနှစ်များ တွင် ရေလွှမ်းမိုးမှုဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Wiesdorf အား မြစ်၏အရှေ့ဖက်နေရာမှ လက်ရှိနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
Cologne စစ်ပွဲ အတွင်း ၁၅၈၃ မှ ၁၅၈၈ အထိ လေဗာကူဆင်သည် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းက လေဗာကူဆင်မြို့ကို ဦးတည်စေသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို တွန်းအားပေးသည့်နောက် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ကျေးလက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဂျာမန်ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၏ အရေးကြီးဆုံးအချက်အချာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဓာတုဗေဒပညာရှင် Carl Leverkus သည် ဆိုးဆေး စက်ရုံတည်ဆောက်ရန် နေရာရှာရင်း Wiesdorf ကို ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
သူသည် ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် Wiesdorf ရှိ Kahlberg တွင် လူလပ် ultramarine blue ထုတ်လုပ်မှုအတွက်စက်ရုံကိုတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး Lennep တွင်သူ၏မိသားစုနေအိမ်ဂေဟာအမည်အတိုင်း အခြေချနေထိုင်ရာနေရာသစ်ကို "Leverkusen" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
စက်ရုံကို ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် Bayer ကုမ္ပဏီမှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။
Bayer သည် ၎င်း၏ဌာနချုပ်ကို Wiesdorf သို့ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ပြည်သူပိုင်အဖြစ် သိမ်းပြီးနောက် IG Farben ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် Wiesdorf၊ Schlebusch၊ Steinbüchel နှင့် Rheindorf တို့ စုစည်းပြီး လေဗာကူဆင်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Carl Leverkus ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း IG Farben စက်ရုံများကို RAF မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ 322nd Dailies from 1943 - 91st Bomb Group (H). 91st Bomb Group. နှင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၉/၂၀ တွင် လည်းကောင်း၊ USAAF အဋ္ဌမမြောက်လေတပ်မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ WW2 People's War - A Bedfordshire Bomb Aimer - Part Two. နောက်ဆုံး ၁၀/၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၃ တွင် RAF မှ လည်းကောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် Opladen (၁၉၃၀ ခုနှစ်ကတည်းက Quettingen နှင့် Lützenkirchen အပါအဝင်) Hitdorf နှင့် Bergisch Neukirchen တို့သည် Leverkusen သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
လက်ရှိမြို့ကို မူလက Wiesdorf၊ Opladen၊ Schlebusch၊ Manfort၊ Bürrig၊ Hitdorf၊ Quettingen၊ Lützenkirchen၊ Steinbüchel၊ Rheindorf နှင့် Bergisch-Neukirchen ဟုခေါ်သော ရွာဟောင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်အတွင်း Chempark နေရာ၌ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၁ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
လူဦးရေစာရင်း 1832 ခုနှစ်မှစ၍ လူဦးရေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပုံ- နိုင်ငံရေး မြို့တော်ဝန် လက်ရှိ လေဗာကူဆင်၏ မြို့တော်ဝန်သည် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (SPD) မှ Uwe Richrath ဖြစ်ပြီး သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခံရကာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်အရွေးခံရသည်။
မကြာသေးမီက မြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲကို စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်၊ ၂၀၂၀၊ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် အရွေးခံကာ ကျင်းပခဲ့ပြီး ရလဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
! rowspan=2 colspan=2| Candidate ! rowspan=2| Party ! colspan=2| First round ! colspan=2| Second round |- ! Votes ! % ! Votes ! % |- | bgcolor=| | align=left| Uwe Richrath | align=left| Social Democratic Party | 28,016 | 46.1 | 29,438 | 70.0 |- | bgcolor=| | align=left| Frank Schönberger | align=left| Christian Democratic Union | 14,198 | 23.4 | 12,619 | 30.0 |- | bgcolor=| | align=left| Stefan Baake | align=left| Alliance 90/The Greens | 7,283 | 12.0 |- | bgcolor=| | align=left| Roland Hartwig | align=left| Alternative for Germany | 3,132 | 5.2 |- | | align=left| Karl Schweiger | align=left| Citizens' List Leverkusen | 3,070 | 5.1 |- | bgcolor=| | align=left| Monika Ballin-Meyer-Ahrens | align=left| Free Democratic Party | 2,613 | 4.3 |- | bgcolor=| | align=left| Christian Alexander Langer | align=left| Die PARTEI | 1,377 | 2.3 |- | | align=left| Markus Beisicht | align=left| Awakening Leverkusen | 1,101 | 1.8 |- ! colspan=3| Valid votes ! 60,790 ! 98.8 ! 42,057 ! 99.1 |- ! colspan=3| Invalid votes ! 744 ! 1.2 ! 362 ! 0.9 |- ! colspan=3| Total ! 61,534 ! 100.0 ! 42,419 ! 100.0 |- ! colspan=3| Electorate/voter turnout ! 126,846 ! 48.5 ! 126,801 ! 33.5 |- | colspan=7| Source: State Returning Officer |} မြို့တော်ကောင်စီ 2020 မြို့တော်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ။
လေဗာကူဆင်မြို့တော်ကောင်စီသည် မြို့တော်ဝန်နှင့်အတူ မြို့ကို အုပ်ချုပ်သည်။
မကြာသေးမီက မြို့တော်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ရလဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
! colspan=2| Party ! Votes ! % ! +/- ! Seats ! +/- |- | bgcolor=| | align=left| Christian Democratic Union (CDU) | 16,859 | 27.8 | 4.7 | 14 | 3 |- | bgcolor=| | align=left| Social Democratic Party (SPD) | 15,276 | 25.2 | 3.1 | 13 | 1 |- | bgcolor=| | align=left| Alliance 90/The Greens (Grüne) | 11,015 | 18.2 | 8.8 | 9 | 4 |- | | align=left| Citizens' List Leverkusen (Bürgerliste) | 3,630 | 6.0 | 1.0 | 3 | 1 |- | | align=left| Opladen Plus (OP) | 3,601 | 5.9 | 0.7 | 3 | ±0 |- | bgcolor=| | align=left| Alternative for Germany (AfD) | 3,466 | 5.7 | New | 3 | New |- | bgcolor=| | align=left| Free Democratic Party (FDP) | 2,937 | 4.8 | 1.0 | 3 | 1 |- | bgcolor=| | align=left| The Left (Die Linke) | 2,092 | 3.4 | 0.4 | 2 | ±0 |- | | align=left| Citizens' Forum Green Leverkusen – Climate List (Büfo) | 909 | 1.5 | New | 1 | New |- | | align=left| Awakening Leverkusen (AUF) | 876 | 1.4 | New | 1 | New |- ! colspan=2| Valid votes ! 60,661 ! 98.6 ! ! ! |- ! colspan=2| Invalid votes ! 866 ! 1.4 ! ! ! |- ! colspan=2| Total ! 61,527 ! 100.0 ! ! 52 ! ±0 |- ! colspan=2| Electorate/voter turnout ! 126,846 ! 48.5 ! 2.3 ! ! |- | colspan=7| Source: State Returning Officer |} လက်နက်အင်္ကျီ လက်ရုံးအင်္ကျီတွင် ငွေရောင်နောက်ခံတွင် အပြာရောင်သရဖူတစ်ခုနှင့် အမြီး နှစ် ချောင်း ရှိသော ခြင်္သေ့အနီရောင် ခြင်္သေ့ကြီးပါရှိသည်။
အဓိက မြင်ကွင်းများနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ right| Bayer မျှော်စင်ရှေ့မှ ဂျပန်ဥယျာဉ် BayArena သည် Bayer Leverkusen ဘော်လုံးအသင်း၏အိမ်ကွင်းဖြစ်ပြီး လူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်ဆံ့သည်။
Bayer Cross Leverkusen သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အလင်းဆိုင်းဘုတ် ကြော်ငြာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သ[ ကိုးကားလိုအပ်သည် ]ည်။
Freudenthaler Sensenhammer သည် စက်မှုပြတိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
Schloss Morsbroich - Baroque စတိုင်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ရဲတိုက် ၊ ယခု ခေတ်ပြိုင်အနုပညာအတွက် ပြတိုက်ဖြစ်သည်။
Water Tower Leverkusen-Bürrig – လေ့လာရေးကုန်းပတ်ပါရှိသော ရေလှောင်ကန်။
Neuland Park - Rhine အနီးရှိ ပန်းခြံကြီး။
Japanese Garden – 1923 ခုနှစ်တွင် Carl Duisberg မှ တိုးချဲ့ထားသော ၁၉၁၃ ဥယျာဉ် အလုပ်သမားများ၏ ကိုလိုနီနယ်မြေ - ၁၉ ရာစုအကုန်နှင့် ၂၀ ရာစုအစပိုင်းများတွင် ဝန်ထမ်းများနှင့် မိသားစုများအတွက် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများအတွက် ဆောက်လုပ်ထားသော အိမ်များနှင့် အခြားအဆောက်အအုံများပုံစံ သမိုင်းဝင်ဧရိယာ။
Einigkeit und Recht und Freiheit - Wiesdorf နှင့် Rheindorf ကြား၊ Rhine ကမ်းဘေးရှိ သမိုင်းဝင်လှေတံတား။
Carl Duisberg ၏ ဂူဗိမာန် - ကာစီနိုဘေးရှိ Carl Duisberg Park ၏ဗဟိုရှိဂူဗိမာန်။
NaturGut Ophoven - Leverkusen-Opladen ရှိ သဘာဝတရားအတွက် ပညာရေးစင်တာ။
နိုင်ငံခြားနေထိုင်သူ အများဆုံးအုပ်စုများ http://www.leverkusen.com/newsbild/151127/Stadt01.pdf လူမျိုးစု လူဦးရေ (၂၀၁၈)၊ ၃.၇၇၆ ၂,၃၈၂ ၂.၁၅၉ ၁,၉၅၆ ၁,၂၅၄ ၁,၀၁၅ အခြားသူများ- ၁၂,၀၉၆ အားကစား အဆိုပါမြို့သည် ဘောလုံးအသင်း Bayer 04 လေဗာကူဆင် နှင့် ဂျာမန် အမျိုးသားဘတ်စကက်ဘောချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲ များ၏ စံချိန်တင်ဘတ်စကတ်ဘောအသင်း Bayer Giants လေဗာကူဆင် တို့အခြေစိုက်ရာဖြစ်ဖြစ်သည်။
Bayer Giants လေဗာကူဆင် အသင်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ ဂျာမန် ProA လိဂ်တွင် ကစားပြီး Ostermann-Arena တွင် ၎င်း၏ အိမ်ကွင်းပွဲများကို ကစားသည်။
ယခင်က Wilhelm Dopatka Halle နှင့် Smidt-Arena ဟုလူသိများသော Ostermann-Arena သည် FIBA EuroBasket 1985 (တရားဝင်ဥရောပဘတ်စကက်ဘောချန်ပီယံရှစ်) အတွက်အိမ်ရှင်ကွင်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။
ညီနောင်မြို့များ - ညီအစ်မမြို့များ right|thumb| BayArena လေဗာကူ ဆင် သည် ဖော် ပြ ပါ မြို့ များ နှင့် အမွှာ မြို့ ဖြစ်သည် - Oulu, Finland (1968) Bracknell, United Kingdom (1975) Ljubljana, Slovenia (1979) Nof HaGalil, Israel (1980) Chinandega, Nicaragua (1986) Schwedt, Germany (1989) Racibórz, Poland (2002) Villeneuve d'Ascq, France (2005) Wuxi, China (2014) ထင်ရှားသောလူများ Lothar Rohde (၁၉၀၆-၁၉၈၅)၊ Rohde & Schwarz Messtechnik ကို တည်ထောင်သူ သိပ္ပံပညာရှင်၊ Heinrich Lützenkirchen (၁၉၀၉-၁၉၈၆)၊ လေဗာကူဆင်မြို့တော်ဝန်၊ Paul Janes (၁၉၁၂-၁၉၈၇)၊ ဘောလုံးသမား Wolf Vostell (၁၉၃၂-၁၉၈၈)၊ ပန်းပုဆရာ၊ ပန်းချီဆရာနှင့် အနုပညာရှင် Ileana Jacket (၁၉၄၇ မွေးဖွား)၊ telenovela မင်းသမီး Bärbel Dieckmann (၁၉၄၉ မွေးဖွား)၊ နိုင်ငံရေးသမား ( SPD )၊ Bonn မြို့တော်ဝန် ၁၉၉၄-၂၀၀၉ Wilfried Schmickler (၁၉၅၄ မွေးဖွား)၊ လူရွှင်တော် Andreas Hedwig (၁၉၅၉ မွေးဖွား)၊ မော်ကွန်းထိန်း Dietmar Mögenburg (၁၉၆၁ မွေးဖွား) အားကစားသမား Detlef Schrempf (၁၉၆၃ မွေးဖွား)၊ ဘတ်စကက်ဘောကစားသမား Sabine Moussier (၁၉၆၆ မွေးဖွား)၊ မက္ကဆီကန်တယ်လီနိုဗယ်လာမင်းသမီး Uta Briesewitz (၁၉၆၇ မွေးဖွား)၊ ရုပ်ရှင်ဆရာ Ralf Schmitz (၁၉၇၄ မွေးဖွား)၊ သရုပ်ဆောင်နှင့်လူရွှင်တော် Jörg Bergmeister (၁၉၇၆ မွေးဖွား)၊ ပြိုင်ကားမောင်းသူ Ji-In Cho (၁၉၇၆ မွေးဖွား)၊ ဟဲဗီးမက်တယ်အဆိုတော် Danny Ecker (၁၉၇၇ မွေးဖွား)၊ တုတ်ထောက်ခုန်အားကစားသမား Felix Sturm (၁၉၇၉ မွေးဖွား)၊ မစ်ဒယ်ဝိတ်လက်ဝှေ့သမား Thomas Fleßenkämper (၁၉၈၁ မွေးဖွား)၊ ဂန္ထဝင်တေးရေးဆရာနှင့် စန္ဒယားပညာရှင် ကိုးကား အရင်းအမြစ်များ Blaschke၊ Stefan (1999): Unternehmen und Gemeinde: Das Bayerwerk im Raum Leverkusen 1891-1914 Cologne: SH-Verlag၊ (ဂျာမန်) လေဗာကူဆင်၏မော်ကွန်းတိုက် (၂၀၀၅)- လေဗာကူဆင်။
Geschichte einer Stadt am Rhein။
Bielefeld- Verlag für Regionalgeschichte၊ (ဂျာမန်) Franz Gruß (1987): Geschichte und Porträt der Stadt လေဗာကူဆင်။
လေဗာကူဆင်- Verlag Anna Gruß၊ (ဂျာမန်) ပြင်ပလင့်များ City of Leverkusen ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ။
သန်းဆွေ အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး) - ၂၂ ဦးမြောက် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး သန်းဆွေ (စာရေးဆရာ) - စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ တေးရေး မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်) - စာရေးဆရာ သန်းဆွေ (ပါမောက္ခ) - မြန်မာစာပါမောက္ခ။
သေယျာဒိဝသေန မညတီတိ မာနော။
နီတိ၊ဓာ၊၂၃၂၊ ၃၂၁။
သေယျောဟမသ္မိံတျာဒိနာ မညတီတိ မာနော။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၀၈။
မိမိကိုယ်ကို အမြတ်ဆုံးဟု-မှတ်ထင်ခြင်း-မှတ်ထင်တတ်သော သဘော၊ ထောင်လွှား တက်ကြွခြင်း၊ မာန။
မာနသည် ထောင်လွှား တက်ကြွခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို ချီးမြှောက်ခြင်းကိစ္စ ရှိ၏၊ ထူးကဲမြင့်ချွန် တံခွန်ပမာ အရာရာဝယ် ကဲသာခြင်းကို လိုလားသူ၏အဖြစ်ဖြင့် ယောဂီတို့ ဉာဏ်အား ထင်လာတတ်၏။
ဒိဋ္ဌိနှင့်မယှဉ်သော လောဘလျှင် နီးစွာသော အကြောင်းရှိ၏။
လောက ပုဂ္ဂိုလ်ကို အမျိုးအစားခွဲလျှင် သေယျပုဂ္ဂိုလ် = မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ သဒိသပုဂ္ဂိုလ် = သူများ နှင့် တန်းတူပုဂ္ဂိုလ်၊ ဟီနပုဂ္ဂိုလ် = သူများ အောက်ကျသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ၃-မျိုး တွေ့နိုင်ပေသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်မျိုး တစ်မျိုး၌ သေယျမာန် = ပစ္စည်းဥစ္စာ ဂုဏ်သိန် ပညာ အဆင်း စသည်အားဖြင့် တဖက်ဖက်က သူများထက်သာ၏ဟု မှတ်ထင်ခြင်း၊ သဒိသမာန် = ပစ္စည်းဥစ္စာ စသည်အားဖြင့် သင်တို့နှင့် ဘာထူးသလဲဟု မှတ်ထင်ခြင်း၊ ဟီနမာန် = သူတို့အောက်ကျတော့ ဘာအရေးစိုက်ရမှာလဲဟု မှတ်ထင်ခြင်း၊ ဤသို့ ၃-မျိုးစီ ကွဲပြားနိုင်၏။
သေယျပုဂ္ဂိုလ်အား သေယျမာန်, သဒိသမာန်, ဟီနမာန်၊ သဒိသပုဂ္ဂိုလ်အားလည်း သေယျမာန်, သဒိသမာန်, ဟီနမာန်၊ ဟီနပုဂ္ဂိုလ်အားလည်း သေယျမာန်, သဒိသမာန်, ဟီနမာန် ၃-မျိုးစီ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟူလို။
သေယျပုဂ္ဂိုလ်အား သေယျမာန်သည် ယာထာဝ = မှန်ကန်သော မာန်မည်၏၊ သဒိသပုဂ္ဂိုလ်အား သဒိသမာန်၊ ဟီနပုဂ္ဂိုလ်အား ဟီနမာန်သည် ယာထာဝမာန် မည်၏။
မိမိနှင့် ဖက်မတန်သော အခြားမာန် ၂-မျိုးစီကိုကား အယာထာဝမာန်ဟု ခေါ်လေသည်။
ယာထာဝမာန်ကို အရဟတ္တမဂ်ကသာ ပယ်နိုင်၏။
အယာထာဝမာန်ကိုကား သောတာပတ္တိမဂ်ကပင် ပယ်နိုင်လေသည် (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၀၄)။
ယင်းမာနကို အာရုံ၌ ပြင်းစွာ စွဲလမ်း ဖမ်းယူတတ်သောကြောင့် ဂါဟ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၁)၊ သံသရာ၌ ရှည်ကြာစေ တတ် သံသရာကို ချဲ့ထွင်တတ်သောကြောင့် ပပဉ္စ (နေတ္တိ၊၃၂။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၃၈။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၀၁)၊ မဟုတ်သည်ကို အဟုတ်ထင်မှတ်တတ် အထင်မှားတတ်သောကြောင့် မညနာ (မဟာနိ၊၆။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇)၊ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို ပိတ်ဆို့ကာကွယ်တတ် နှောင့်ယှက်တတ်သောကြောင့် ပလိဗောဓ (ပဋိသံ၊၉၉၊ ၁၂၃။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀)။
ကပ်ငြိတတ်, ကပ်ငြိစေတတ်သောကြောင့် သင်္ဂ (မဟာနိ၊၇၀၊ ၃၄၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃)၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်တတ် အတွင်း၌ ထိုးဆွတတ်, နုတ်နိုင်, ပယ်ရှားနိုင်ခဲသောကြောင့်သလ္လ (မဟာနိ၊၄၅။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၆၃)၊ နှောင်ဖွဲ့တတ်သောကြောင့် ဗန္ဒန = သံယောဇန (အဘိ၊ဓ၊၂၂၄။
မဟာနိ၊၃၄၂ )၊ တုန်လှုပ်တတ်သောကြောင့် ကိဉ္စန (မဟာနိ၊၃၄၃။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၈၄)၊ ရှုပ်ထွေးသော တောကဲ့သို့ အသိခက်သောကြောင့် ဂဟန (မဟာနိ၊၃၅၃)၊ ကုသိုလ်တရားကို ဖုံးလွှမ်း ပိတ်ဆို့ ကာကွယ်တတ်သောကြောင့် ဆဒ (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆)၊ သတ္တဝါတို့ သန္တာန်၌ အမြဲကိန်းဝပ်တတ်သောကြောင့် အနုသယ(အဘိ၊ဝိ၊၃၉၇)၊ ပူလောင်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သောကြောင့် ကိလေသာ(အဘိ၊၁၊၂၄၃)၊ အနှစ်မပါ အကာသာ ဖြစ်သောကြောင့် ကျူပင်နှင့်တူရကား နဠှ(ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၁၆)၊ ဘဝင်မြင့်သော သဘောရှိ၍ အရူးနှင့် တူရကား ဥမ္မာဒ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၇) စသည်ဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုးဟောတော်မူသည်။
ကုသိုလ်မာန, အကုသိုလ်မာနဟု ၂-မျိုးရှိ သေး၏၊ ထိုတွင် မာနကို အမှီပြု အခြေခံထား၍ သမထ ဝိပဿနာတရား အားထုတ်ရာ မာနကို ပဟာန်တမျိုးမျိုးဖြင့် ပယ်နိုင်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်လျှင် ထိုမာနသည် ကုသိုလ် မာနမည်၏။
ဤ၌ အပြစ်ကင်းသောကြောင့် ကုသိုလ်မာနဟု သုံးနှုန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကုသိုလ်သဘော ဖြစ်သောကြောင့် ကုသိုလ် မာနဟု သုံးနှုန်းခြင်း မဟုတ် (နေတ္တိ၊၇၃။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၄၇-၈။
နေတ္တိ၊ဝိ၊၂၂၉)။
မိမိအားလည်းကောင်း, သူတပါးအားလည်းကောင်း ဆင်းရဲမှုကို ဖြစ်စေသောမာနသည် အကုသိုလ် မာနမည်၏ (နေတ္တိ၊ဝိ၊၂၂၉)။
သေဝိတဗ္ဗမာန, အသေဝိတဗ္ဗမာနဟု ၂-မျိုးရှိသေး၏၊ ကုသိုလ်မာနကို သေဝိတဗ္ဗမာန၊ အကုသိုလ်မာနကို အသေဝိတဗ္ဗမာနဟု မှတ်ရမည် (နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၄၇)။
သဒ္ဓါ, သီလ, သုတ, စာဂ စသော ကုသိုလ် တရားများကို အကြောင်းခံ၍လည်းကောင်း၊ ရာဂ, ဒေါသ မောဟ, ဒိဋ္ဌိ, ပတ္ထနာစသော အကုသိုလ်တရားများကို အကြောင်းခံ၍လည်းကောင်း မာန ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည် (ပဋ္ဌာန၊၁၊၁၄၇-၈)။
ဇာတ်မြင့်ခြင်း, အမျိုးအနွယ်မြင့်မြတ်ခြင်း, လာဘ်ပေါခြင်း စသည်ကို အကြောင်း ခံ၍လည်း မာနဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည် (အဘိ၊ဝိ၊၃၆၃)။
ထမ်းပိုးဖြင့် သယ်ဆောင်အပ်သော လေးလံသည့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသည် ပခုံးဖြင့် ထမ်းဆောင်သည့်အခါ ပခုံးထက်၌ တည်ရှိသော်လည်း ခြေလှမ်းလိုက်တိုင်း ထမ်းပိုးက ပျော့ညွှတ်သွားသည်ဖြစ်၍ မြေကြီးနှင့် ထိမိသကဲ့သို့ ဇာတ်စသည်ကို အကြောင်းခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော မာနသည်လည်း ထိုထိုဇာတ်စသည်၌ ငြူစူခြင်းကို ဖြစ်စေလျက် အပါယ်လေးပါးသို့ နစ်မြုပ်စေတတ်၏ (သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၇။
သံ၊ဋီ၊၁၊၂၆၂)။