kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကနစိုသစ်များကိုလည်း အိမ်သုံး၊ ကျောင်းဆောက်သစ်အဖြစ် သစ်စက် ၁၅ စက်ဖြင့် ခွဲစိတ်တင်ပို့ရောင်းချသည်။
အခြားအရေးပါသော ထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်ပြီး မြို့နှင့် မြို့နယ်အတွင်း ဆန်စက် ၂၁ လုံးကျော်ခန့် ရှိသည်။
ဧရာရွာ၊ အမာရွာ၊ ကဒုံကနီရွာကြီးများမှ ငါးပိ၊ ငါးခြောက်၊ ငံပြာရည်စသော ပင်လယ်ထွက်ကုန်များကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကိုင်းသောင်၊ သောင်ကတုံး စသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ သဲသောင်များမှ လိပ်ဥများကိုလည်း များစွာ ရရှိသည်။
လူဦးရေနှင့် သွားလာရေး ဘိုကလေးမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၀၈၈ စတုရန်းမိုင်ရှိပြီး ဖျာပုံခရိုင်အတွင်း အကျယ်ဆုံး မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
သူကြီးတစ်ပိုင်းကျေးရွာပေါင်း ၇၆ ရွာ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေမှာ ၁၃၁,၁၈၅ ဦး (၁၉၅၆ ခန့်မှန်း) ဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၂၃,၂၁၁ ဦး (၁၉၅၃ သန်းခေါင်စာရင်း) ဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်နှင့် မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများအနက် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူမျိုး အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကရင်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများလည်း ရှိသည်။
ပူအိုက်စိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး မိုးရာသီတွင် မိုးများသည်။
မြစ်ချောင်းပေါများသောကြောင့် မြို့နယ်အတွင်းနှင့် အပသို့ ရေလမ်းခရီးဖြင့် သွားလာကူးသန်းကြသည်။
ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်ကျွန်း (မြောင်းမြခရိုင်) သွား ပရသဖအဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများသည် ဘိုကလေးမြို့နှင့် မြင်းကကုန်းရွာကြီးကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး ကျိုက်လတ်မြို့၌ ရပ်နားသည်။
ဖျာပုံမြို့နှင့် ဘိုကလေးမြို့သို့ ရက်ခြားပြေးဆွဲသော ပရသဖသင်္ဘောများနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် သင်္ဘောများလည်း ရှိသည်။
မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အထင်ကရနေရာများ ဘိုကလေးမြို့သည် ဗြိတိသျှခေတ်တစ်လျှောက်လုံး ဒိစတြိတ်ကောင်စီ အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့်သာ ရှိနေခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့မှစ၍ မြူနီစီပယ် အုပ်ချုပ်ရေးသို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မြို့တွင် အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဟူ၍ ရပ်ကွက်ခွဲခြားထားသည်။
မြို့ပေါ်၌ မြို့ပိုင်ရုံး၊ သမဝါယမရုံး၊ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ရဲဌာန စသော အစိုးရအဆောက်အအုံများ ရှိသည်။
အထင်ကရ အဆောက်အအုံများမှာ သာသနိက အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့မှာ စေတီသုံးထပ်ငုံ၍ တည်ထားသော အောင်စကြာစေတီ၊ မြို့လည် ဘုရားတန်ဆောင်းကြီး၊ အင်္ဂလိပ်ခေတ်ကပင် ငွေ ၃ သိန်းခန့်အကုန်အကျခံကာ ဆောက်လုပ်ထားသော စံကျောင်းခေါ် စာသင်တိုက်ကျောင်းကြီးနှင့် ဒွါရကျောင်း၊ ကံဦးကျောင်း၊ မိတ္ထီလာကျောင်းဟူ၍ ကျောင်းကြီး ၄ ကျောင်းအပြင် ကျောင်းငယ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ခန့် ရှိသည်။
မြို့ပြင်အစပ်တွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ်က တူးဖော်ခဲ့သော အလျား ၁၃၆၀ ပေ၊ အနံ ၆၃၀ ပေ ရှိ မဟာသီဘဝဲ ကန်တော်ကြီးသည် နွေရာသီတွင် ရေရှားပါးမှုအခက်အခဲကို ဖြေရှင်းပေးသော ဘိုကလေးမြို့၏ ကျက်သရေဆောင် ကန်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် - မြန်မာ့ရုပ်ရှင် တစ်သက်တာထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ ဂီတစာဆို၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ဘိုးရာဇာ (မြန်မာ ၇၈၃ ) ဘိုးရာဇာသည် အင်းဝခေတ်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော ပညာရှိ မတ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မင်းပေးသည့် ရာဇာဟူသော အမည်တွင် ဝယဝုဒ္ဓိကိုထောက်၍ အဘိုးထပ်ဆင့်လျက်၊ မင်းနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့က အဘိုးရာဇာဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရာမှ ဘိုးရာဇာဟု တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
မင်းရာဇာဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် မူလနေရပ်ကို အစွဲပြု၍လည်း ဝန်စင်းမင်းရာဇာဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသေး၏။
ဘိုးရာဇာသည် ထွန်တုံးမှ ထိပ်ဆုံးသို့ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်လေ သည်။
ဘိုးရာဇာ၏ မိဘမည်ရည် မွေးဖွားသက္ကရာဇ်များကိုမူ အတိအကျ မတွေ့ရပေ။
သုသောဓိတ မဟာရာဇဝင်နှင့် မဏိရတနာပုံ ကျမ်းများ အလိုအရ ဘိုးရာဇာသည် အင်းဝ နေပြည်တော်မှ ၇၂ မိုင်ဝေးကွာသော မိတ္ထီလာနယ် ဝန်စင်းရွာမှ အသည်သား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ထိုအသည်သားသည် ငယ်ရွယ် စဉ်ကပင် ဗဟုသုတကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။
အရွယ် ရောက်ကာလ ဝန်စင်းရွာသူကြီး၏ သမီးနှင့် ရည်ငံသည်။
သူကြီးက ဤသူငယ်သည် ဗဟုသုတကိုသာ လေ့လာလိုက်စား သည်။
ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း ဆင်းရဲ၍ လုပ်ကိုင်စားမည့်သူ မဟုတ်ဟု ယူဆ၍ မနှစ်သက်ချေ။
သို့သော် သမီးနှစ်သက်သူ ဖြစ်သဖြင့် သမီးအလိုကျ ခွင့်ပြုလျက်၊ လယ်နှင့် နွားတရှဉ်းကို ပေး၍ လွတ်ရာတွင် နေစေလေသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မိတ္ထီလာ ကန်တော် ကျိုးပေါက်သဖြင့် အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာ စော်ကဲကိုယ်တော်တိုင် လာရောက် ဆည်ဖို့ပြုပြင်ရာ၊ ကန်းရိုးပေါ်တွင် မိန်းမရုပ်နှင့် နတ်ကွန်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိ၏။
ထိုနတ်ကွန်း အကြောင်းကို သိမီလောက်သော သူတို့အား မေးမြန်းရာ မတင်မလျှောက်နိုင်ရှိကြသည်။
ပြောကြား နိုင်မည့် သူကို မေးစစ်ရာ၊ ဝန်စင်းသူကြီး သမက်သည် အမှတ်အသား အကြားအမြင်နှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လျှောက်၍ ခေါ်စေ၏။
ဝန်စင်းသူကြီးလည်း သမီးကိုခေါ်လျက်၊ အသည်သားအား မင်းဧကရာဇ်က တောင်းခေါ် ကြောင်း ကြောက်လန့်တကြား ပြောသည်။
သမီးဖြစ်သူလည်း စိုးရိမ်ကြီးစွာဖြင့် ခင်ပွန်းသည် ယာထွန်ရာသို့လိုက်ကာ အကြောင်းကြား၏။
အသည်သား လည်း မိမိပညာ အကျိုးကို ခံစားရတော့မည်ဟု ပြောကြား၍၊ ဇနီးသည်၏ ပူပန်မှုကို ပြေပျောက်စေလျှက် ခိုင်းစေနေသော နွားတစ်ရှဉ်း၏ ဦးချိုတွင် သပြေပန်း စည်း၍ အပြီးတိုင် လွှတ်လိုက်ပြီးမှ ဘုရင်ထံ ခစားဝင်လေသည်။
မင်းကြီးစွာက ထိုနတ်ကွန်းအကြောင်းကို မေးမြန်း တော်မူရာ၊ နတ်ကွန်းမဟုတ်ပါ၊ ရှင့်ဘေးလောင်းတော် အနော်ရထာမင်း စောသည် မိတ္ထီလာကန် ဆည်လာရာတွင်၊ အလွန်မြတ်နိုးသော မိဖုရားငယ် ကြမ္မာကုန်၍၊ ရွှေစင် ဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသည့် ထိုမိဖုရားငယ်၏ ရုပ်တုကို ကန်ရိုးတွင် အခိုင်ခံ့ မြှုပ်နှံထားပြီးသော်၊ ထိုရွှေရုပ်နှင့်တူသော သစ်သား ရုပ်ကို တန်ဆောင်းပြာသာဒ်ပြုလျက် ကမ်းရိုးပေါ်တွင် ထားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအရုပ်ကို လူတို့က စားဦးသောက်ဦးတင်၍ နတ်ကွန်းခေါ်ဝေါ် ပညတ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍ အသည်သားက တင်လျှောက်၏ ထိုတင်လျှောက်ချက်အရ ကန်ရိုးကန်ပေါင်ကို ဖျက်ယူတူးဖော် စေရာ၊ ရွှေသားရုပ်ပုံကို ရလေသည်။
မင်းကြီးစွာလည်း ဝန်စင်းအသည်သား၏ အမှတ်အသား တင်အလျှောက် ရုပ်ရည်သဏ္ဌာန်တို့ကို နှစ်သက်သဖြင့် ဆုလာဘ်များစွာ ပေးသနားပြီးနောက် နန်းတော်သို့ခေါ်ယူတော်မူ၏။
အသည်သားသည်လည်း အင်းဝသို့ရောက်သောအခါ တောင်မြင့်ကျောင်းတွင်း တည်းနေသည်။
ထိုညဉ့်တွင် ဝန်စင်းအသည်သား ထွေးသော တံထွေး ကို ကျောင်းဦး၌ ကိုးကွယ်သော ရုပ်တုတော်ခံတွင်းဖြင့် ခံသည်ဟု ကျောင်းနေ သူမြတ် အိပ်မက်မြင်၏။
အိပ်မက်ကို ဝန်စင်းအသည်သားအား ပြန်ကြားလျှင်၊ မင်းမြတ်သည် ကျွန်ုပ်လျှောက်လဲသမျှကို ယူတော်မူမည်ဟု ဖတ်ကြား သည်။
ဝန်စင်း အသည်သား အင်းဝသို့ရောက်၍ တစ်နှစ်ခန့် ကြာလျှင်၊ အတွင်းသင်းမှူး ငနု ပုန်ကန်သောကြောင့် ငနု၏ အစ်ကို မင်းကြီး၏ ယောက်ဖတော် ရာဇသင်္ကြန်အား အမျက် တော်ရှိ၍ အရေးယူရန် မင်းကြီးက အသည်သားနှင့် တိုင်ပင် ၏။
အသည်သားသည် မင်းကြီးနှင့်တကွ သားတော်အစဉ် မြေးတော်အဆက် မြစ်တော်အညွန့်တိုင်အောင် အကျိုးများမည့် စကားတို့ဖြင့် လျှောက်ကြားလေသည်။
မင်းကြီးနှစ်သက်တော် မူသဖြင့်၊ စည်းတပြစ်ကြီး မရှိသည်ဖြစ်၍ စည်းတပြစ် အမည်နှင့် အဆောင်အယောင် ပေးတော်မူလေသည်။
ထို့နောက်တွင် ပြည်ရေးပြည်မှု အစုစုကို မင်းကြီးလည်း စည်းတပြစ် အမတ်ကို တိုင်ပင်၏။
စည်းတပြစ် အမတ် လည်း မင်းနှင့်တကွသော တိုင်းပြည်အကျိုးကို ရှေးရှူလျက် အထူးထူးသော ပုံပြင်နည်းနားတို့ဖြင့် အရေးမှန်ရာ ကို လျှောက်ထားခဲ့လေသည်။
သားတော် ဘုရင် မင်းခေါင် လက်ထက်တွင် စည်းတပြစ် အမတ်သည် ရာဇာဟူ သော အမည်နှင့် ကြီးစွာ အဆောင်အယောင် ပေးသနားခြင်း ခံရလေသည်။
မင်းရာဇာကား ဘုရင်မင်းကြီးစွာ လက်ထက် စည်းတပြစ်အမည်ကို ခံသည်။
သားတော် ဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက်တွင်မှ ရာဇာ အမည်ကိုခံသည်။
မင်းရာဇာသည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြဿနာ အရပ်ရပ်တိုင်းကို ချိန်နှိုင်းမှန်းဆလျက် လျော်ကန်သင့် မြတ်လှသည့် ဥပမာ ပုံဆောင်ပြီးလျှင် ဘုရင်မင်းတို့ နားဝင်လွယ်အောင် လျှောက်နိုင်စွမ်း ရှိပေသည်။
မင်းရာဇာ၏ လျှောက်ထားချက် စကားများမှာလည်း နေ့စဉ် တွေ့ကြုံ နေရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ပမာတင်စား ပုံခိုင်း ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် လူတိုင်းပင် နားလည်လွယ် သိမှတ်လွယ်၏။
ထင်ရှားသော လျှောက်ထုံးတစ်ခုမှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၃၂ ခုနှစ်တွင် ကလေးမြို့နှင့် မိုးညှင်းမြို့တို့စစ်ဖြစ်၍ အင်းဝမင်းထံ နှစ်ဖက်လုံးမှ စစ်ကူတောင်းလာလေသည်။
ကလေးကလည်း နိုင်လျှင် မိုးညှင်းကို ဆက်ပါ မည်ဆိုလာ၏။
မိုးညှင်းကလည်း နိုင်လျှင် ကလေးကို ဆက်ပါမည်ဆိုလာ၏။
ထိုအရေးကို မင်းကြီးစွာ စော်ကဲက စည်းတပြစ်အား တိုင်ပင် လေသော်၊ လယ်ထွန်ယောက်ျား ဥပမာပြကာ လျှောက်သည်။
လယ်ထွန်ယောက်ျား တစ်ဦးသည် လယ်ထွန်နေစဉ်တွင် တောစပ်၌ ကြက် ၂ ကောင် ခွပ်နေသည်ကို မြင်၍ ဤသို့ ကြံ၏။
ယခု ကြက်ကိုဖမ်းလျှင် လယ်လည်းမညက်သေး၊ ကြက်လည်းမပန်းသေး၊ လယ်လည်းညက်စေ၊ ကြက်လည်း ပန်းစေဦး ဟူ၍ လယ်ကို ဆက်၍သာ ထွန်လေသည်။
လယ်ညက်၍ ကြက်ပန်းချိန်မှပင် ခြေကိုငင်ကာ ယူလေသကဲ့သို့ပြုတော်မူဟု လျှောက်လေသည်။
လျှောက်ထားချက်အတိုင်း မင်းကြီးလိုက်နာတော်မူခဲ့ရာတွင် နှစ်ပြည်ထောင်လုံးကို ရလေည်။
ဘ၀နိဂုံး မင်းရာဇာသည် အင်းဝနေပြည်တော်တွင် မင်းကြီးစွာ စော်ကဲလက်ထက်တွင် သာမက၊ ၇ လသာ နန်းစံ ရသော ဆင်ဖြူရှင် တရဖျားအပြင်၊ ဘုရင်မင်းခေါင်၏ လက်ထက်တိုင် မင်းသုံးဆက်၊ နှစ်ကာလ ၅၃ နှစ်မျှကြာအောင် တိုင်းကျိုး ပြည်ပြုမှုများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၈၃ ခုနှစ် ဘုရင်မင်းခေါင် နတ်ရွာ စံသည့် နှစ်တွင်ပင် ပညာရှိ အမတ်ကြီး ဘိုးရာဇာ ကြမ္မာကုန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:မြန်မာ မှူးမတ်များ။
ဘင်ခရာ ဘင်ခရာဟူသော ဝေါဟာရသည် ဘင်နှင့် ခရာခေါ် တူရိယာ ၂ မျိုးကို အလိုက်သင့် တွဲခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဘင်သည် အနောက်နိုင်ငံသုံး တီးစရာ တူရိယာဖြစ်၍ ခရာသည် မှုတ်စရာတူရိယာဖြစ်သည်။
ယင်းတူရိယာ ၂ မျိုးကို တွဲဖက်၍ တီးမှုတ်သော တူရိယာသမားများ အဖွဲ့ကို ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဟု ခေါ်ကြ သည်။
ဘင်သည် သစ်သား၊ သို့မဟုတ် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ် ထားသော စည်ပြတ်သဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် အဝ၌ သားရေကြက်၍ ဖုံးအုပ်ထားသော တူရိယာမျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် တူသော်လည်း ပုံသည် အ၀ထက်ကိုယ်ထည်ရှည်၍ ဘင်သည် အဝက ကိုယ်ထည်ထက် ကျယ်သည်။
ယခုခေတ်အသုံးများသော ဘင်မှာ ၃ မျိုးရှိ သည်။
(၁) ထိပ် ၂ ဖက်စလုံး သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။
ယင်းကို ထောင်၍ ထိပ်ဖုတပ်ထားသော တုတ်ဖြင့် ၂ ဘက်စလုံး တီးနိုင်သည်။
(၂) အဝတစ်ဖက်၌သာ သားရေကြက်၍ အောက်ဘက်ကို တိရစ္ဆာန်အူကြိုး ဖြင့် ခက်ထားသော ဘင်မျိုး။
ယင်းကို သားရေကြက်သောဘက်ကို အပေါ်ကထားပြီးလျှင် တုတ်ဖြင့် တီးရသည်။
(၃) ခရားပုံ အောက်ဘက်သို့ရှူးလုံးသွား၍ ထိပ်ဝတစ်ခု၌သာ သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။
ယင်းကို တုတ်ဖြင့်ပင် တီးရသည်။
ဘင်သည် ရှေးအီဂျစ်များ ကောင်းစားစဉ်ခေတ်ကပင် သီးဗီးလူမျိုးများ အသုံးပြုခဲ့သော တူရိယာဖြစ်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် စစ်တပ်များ၌ စတင် အသုံးပြုသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။
ခရာဟူသည်မှာ ပြွေတံရှည်ကို ရစ်ခွေထားသော အနောက်နိုင်ငံသုံး ပြွေတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ပြွေကဲသို့အစအဆုံး တဖြောင့်တည်း မဟုတ်ဘဲ၊ အဝသည်ကား ကျယ်နေသည်။
ပြေတံတစ်ခုသာမက အပိုပြွေတံ တစ်ခုပါပါ၍ မှုတ်သည့်အခါ လိုရာတူရိယာသံကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ အပိုပြွေတံကို ဆွဲထုတ် ဆွဲသွင်းပြု၍ မှုတ်ရသော ပြွေမျိုးကို ခရာရှည်ကြီးဟု ခေါ်သည်။
ခရာကို ယေဘုယျအားဖြင့် ကြေးသတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ ငွေဖြင့်လည်း လုပ်တတ်သည်။
ရှေးအခါက ခရာအတံသည် ဖြောင့်စင်းနေသော်လည်း အကိုင်အတွယ်ခက်သဖြင့် ယခုခေတ် ခရာတံကို ရစ်ခွေပြုလုပ်ထားကြသည်။
ယခုခေတ်သုံး ခရာများတွင် အသံတွင် လိုသလို မှုတ်နိုင်ရန် အခင်ပါရှိသည်။
သံစုံတီးဝိုင်းများတွင် မှုတ်သော ခရာသည် ၅ ပေခွဲခန့်အထိ ရှည်တတ်သည်။
စစ်တပ်များတွင် အလေးပြု၊ လူခေါ်၊ သတိပေး စသည်တို့ပြုလုပ်သည့်အခါ ခရာမှုတ်သည် အလေ့သည် ယခုတိုင် ရှိလေသည်။
ဘင်နှင့်ခရာကို အသားပေးကာ သယ်ဆောင်၍ရသော အခြားအတီးအမှုတ် ကိရိယာများကိုပါ ယှဉ်တွဲ တီးမှုတ်သော ဘင်ခရာတီးဝိုင်း အဖွဲ့မျိုးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် အတီးအမှုတ် ကိရိယာများ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ပိုမိုခမ်းနားသော ဘင်ခရာတီးဝိုင်းများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ယခုခေတ် ဘင်ခရာတီးဝိုင်းမျိုးသည် ၁၇၆၃ ခုနှစ်လောက်က ပရပ်ရှားဘုရင် ဖရက်ဒရစ်-သ-ဂရိတ်က စစ်ဘင်ခရာတီးဝိုင်း ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်မှ စခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
စစ်တပ်များ ချီတက်ရာ၌ မြိုင်မြိုင် ဆိုင်ဆိုင် ညီညီညာညာ ချီတက်ရန် စစ်ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းများက ဦးဆောင်ရသည်။
thumb|ဘင်ဂျိုတီးနေပုံ ဘင်ဂျို (Banjo)သည် ကြိုးနှင့် သားရေ ပေါင်းစပ်ထား၍ လက်ဖြင့် တီးခတ်ရသော တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် အားဖြင့်သော်ကား သစ်သား၊ သို့မဟုတ် သတ္တုခွေ ဝိုင်းအပေါ်၌ သားရေပြားပါးပါး ကြက်ထားသည့် စည်မျက် နှာတွင် ၂ ပေခန့်ရှည်လျားသော လက်တံတပ်ထားသည်။
စည်မှာ တစ်ဖက်ပိတ် စည်ပြား ဖြစ်၍ ဘင်ဂျိုအိုးမည်၏။
မူလက ဘင်ဂျိုတွင် ကြိုး ၅ ချောင်းတပ်၏။
နှိပ်နိုင်သော ကြိုး ၄ ကြိုးနှင့် နှိပ်မရဘဲ လက်မဖြင့် ခတ်ရသော ကြိုးတိုတစ်ချောင်းဖြစ်၏။
နောင်သော် အသံကြီးများ တီးခတ်နိုင်ရန်အတွက် ကြိုး ၆ ချောင်း၊ ၇ ချောင်း၊ ၉ ချောင်းတပ် ဘင်ဂျိုများ ပေါ်လာသည်။
ယင်းကြိုးများကို တပ်ဆင်ရာ၌ လက်တံထိပ်တွင် ရှိသော ဒလက်ကလေးများတွင် ကြိုးကိုရစ်လျက် ဘင်ဂျိုအိုးဖြစ်သော ခွေဝိုင်းစည်၏ အောက်ဘက် ထိပ်အထိ သွယ်တန်းပြီးလျှင် စည်မျက်နှာ အစွန်းတွင်ရှိသော ခုံတုံးပေါ် နေထားတကျ တွယ်ထားရ၏။
ကြိုးများ၏အောက် နှင့် လက်တံပေါ်တွင် အသံစဉ် အမျိုးမျိုး ညှိယူရရှိနိုင်သည့် ကန့်လန့်ဖြတ် သတ္တုချောင်းကလေးများ ရှိ၏။
လက်ဝဲလက်ဖြင့် ဆိုင်ရာကြိုးကို တင်းစွာရစ်လျက် အသံကို ညှိကာ တီးခတ်သည်တွင် ကြိုးသံသည် သားရေသံနှင့် ရောနှောထွက်ပေါ်လာသောကြောင့် စောင်းသံပုံသံနှင့်မတူဘဲ၊ တစ်မူထူးခြားသော ဂီတသံဖြစ်လာသည်။
ဘင်ဂျိုကို အမေရိကတိုက်သို့အာဖရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းမှ နီးဂရိုးများ ယူဆောင်လာသည်ဟု အချို့က ယူဆကြ၏။
အာရပ်လူမျိုးတို့၏ ဂီတာနှင့် တူသော တူရိယာ တစ်မျိုးကို နီဂရိုးများ အတုယူကြဟန်တူ၏။
ယခုအမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ နီးဂရိုးများတီးသော ဘင်ဂျိုမှာ အဆိုပါ ဘေနီယာ ခေါ် တူရိယာမှ ဆင်းသက် ကွဲပြားလာသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။
အချို့ကမူ ကြိုးတပ်တူရိယာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဘန်ဒေါ် ဟူသော စကားမှ ပျက်လာသည်ဟု ယူဆကြ၏။
ဘင်ဂျိုကို နီဂရိုးတို့က ဘန်ဂျာဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဘွန်ဂျာ ဟူ၍လည်းကောင်း ရှေးအခါက ခေါ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။
ဘင်ဂျိုကို ၁၈ ရာစုနှစ်ခန့်က စတင်တီးခတ်၍ တဖြည်းဖြည်း ခေတ်စားလာလေသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု တောင်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်များမှ နီဂရိုးများ သီချင်းဆိုရင်း တွဲဖက်တီးမှုတ်သော ဘင်ဂျိုများသည် အစ တွင် သပ်ရပ်ခြင်း မရှိလှချေ။
မူရင်းဘင်ဂျိုများမှာ ကြိုး ၅ ချောင်းတပ်ဖြစ်၍ လက်တံ အလွန်ရှည်သည်။
နောက် ကြိုး ၄ ချောင်း တပ်လက်တံတို ဘင်ဂျိုတစ်မျိုး ပေါ်လာ၏။
ယူကလေလီဟုခေါ်လျက် ပို၍ငယ်သော ဘင်ဂျို သည်လည်း ခေတ်စားသော ဘင်ဂျိုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဘင်ဂျိုသည် တူရိယာ သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသော တူရိယာမျိုး မဟုတ်ပေ။
သို့သော်လည်း မည်သည့်သီချင်းမျိုးကိုမဆို သာယာနာပျော်ဖွယ် ဖြစ်အောင် တီးခတ်နိုင်သောကြောင့် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့ အနှံ့အပြားတွင် တီးခတ်လျက် ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဘင်ဂျိုကို မြန်မာသံစဉ်ညှိယူ၍ တီးခတ်ကြလေသည်။
သစ်ပုပ်ပင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စောဖျပင်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သော ဘိုင်ပင်သည် ဒက်တစ်ကေ စီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခေဒေအလိုအားဖြင့် တက်တြာမီလီ နျူဒီဖလိုရာ (Tetrameles nudiflora) ဟုခေါ်သည်။
အထက်နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ ပေါများ၍ တစ်ခါတစ်ရံ အစုလိုက်ပေါက်တတ်သော တောသစ်ပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။
ဘိုင်ပင်တို့သည် များသောအားဖြင့် အမြင့်ပေ ၁ဝဝ ကျော်ရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံ သစ်ပင်တို့တွင် ပင်စည် အရင်း၌ ကျားကန်မြစ်များ အထူးအတုတ်ဆုံး အပင်များ ဖြစ်ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။
ဘိုင်ပင်၏ အသားမှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ ပျော့လည်းပျော့၊ ပေါ့လည်းပေါ့သည်။
သို့သော် ကြာရှည်ခံသော သစ်မျိုးမဟုတ်ပေ။
ခွဲဖြတ် စိတ်ဖြာပြီးနောက် အမြန်ခြောက်သွေ့အောင် မပြုလုပ်နိုင်ပါက သစ်သား၏ အရောင်အဆင်း ပျက်ပြားသွားတတ်သည်။
သို့ရာတွင် ဘိုင်ပင်၏ အသားသည် ထင်းရှူးသေတ္တာကဲ့သို့ပစ္စည်းထည့်ရန် ပေါ့ပါးသော သေတ္တာများ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးကျသော သစ်သားဖြစ်ရာ၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင် ထိုသေတ္တာမျိုးကို ဘိုင်သားဖြင့် အများအပြား ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
မီးခြစ်သေတ္တာမျိုးကို ဘိုင်သားဖြင့် အများအပြား ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
မီးခြစ်သေတ္တာအိမ် များကိုလည်း ထိုသစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘိုင်သားကို လှေများ စပ်ခြင်း၊ ပုဂံနယ်တွင် ကျောက်ကာသေတ္တာပြုလုပ်ခြင်း စသည်တို့၌ အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများ၌ ဘိုင်တောင်ရှည်ခေါ် ချုံပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။
တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ပင်လယ် ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကဘိုင်ပင်၊ ဘိုင်တောင်ပင်၊ ကမြိုင်ပင်ဟူ၍ အမည် ၃ မျိုးဖြင့်ခေါ်သော သစ်ပင်တို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) thumb|ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နယ်မြေတွင်ရှိသော Tetrameles nudiflora သစ်ပုပ်ပင် ကိုးကား Category:သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ။
ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယ (ပု) [ဘဒ္ဒက+ဝဂ္ဂိယ] ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ မင်းသား၊ ကောင်းမြတ်သော အစုဖွဲ့ခြင်းဖြင့် လှည့်လည် သွားလာတတ်သော မင်းသား။
တိံသမတ္တာ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာ သဟာယကာ သပဇာပတိကာ တသ္မိံ ဝနသဏ္ဍေ ပရိစာရေန္တိ။
ဝိ၊၃၊၃၀။
ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာတိ တေ ကိရ ရာဇကုမာရာ ရူပေန စ စိတ္တေန စ ဘဒ္ဒက ဝဂ္ဂဗ္ဗန္ဓေန စ ဝိစရန္တိ တသ္မာ “ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာတိ ဝုစ္စန္တိ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၅၂။
ဘဒ္ဒံရူပဉ္စ စိတ္တဉ္စ ဧတေသ မတ္ထီတိ ဘဒ္ဒကာ။
ဝဂ္ဂဗန္ဓနံ ဝဂ္ဂေါ ဥတ္တရပဒလောပေန၊ ဝဂ္ဂေန စရန္တီတိဝဂ္ဂိယာ။
ဘဒ္ဒကာ စ တေ ဝဂ္ဂီယာစာတိ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂိယာ စ ကကာရလောပေန။
ပါစိတ်၊ ယော၊ ၂၁၀။
(ဘုရားရှင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် မိမိ၏ ဗုဒ္ဓဝါဒ ပြန့်ပွါး ထွန်းကားရေးအတွက်သာ သနာပြု ပုဂ္ဂိုလ်များကို စုဆောင်းလာရာ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၆-ရက်နေ့ (ဘုရားဖြစ်ပြီ ၂-လ ၆-ရက်အရ)တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး ယသ ဦးဆောင်သော ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်း ၅၅-ပါး၊ ပေါင်း သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် ၆၀-အထိ စုဆောင်းရရှိလာသည်။
ပထမ ဝါကျွတ် ပြီးနောက် ရဟန်း ၆၀-ကိုဒေသအသီးသီးသို့ သာသနာပြု စေလွှတ်တော်မူ၍ မိမိ ကိုယ်တိုင်မူ ဥရုဝေလတောသို့ ကြွသွားတော်မူစဉ် လမ်းခရီးအကြား ဝါခင်းထဲ၌ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ညီနောင် ၃၀-အား တရားဟောပြ ဆုံးမ တော်မူခဲ့သည်။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၅။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ညီနောင်တို့ကား ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် ကောသလမင်းကြီး၏ သားတော် သုံးကျိပ်ဖြစ်၏။
လှပတင့်တယ်သော ဆင်း အရောင်ရှိ၍ ပျိုမျစ်နုနယ်သော အသက်အရွယ် ရှိကုန်သော ထိုဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ညီနောင်သုံးကျိပ်တို့သည် မြို့ပြည်ရွာဝယ် လူများတို့အလယ်၌ ငါတို့လိုရှိတိုင်း ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ခံစားမြူးထူးလျှင် သူတစ်ထူးကဲ့ရဲ့လေရာသည်။
တောခန်းဝါ၌ နေရမူကား သူတစ်ပါးကို မငဲ့ကွက် မရှက်မကြောက်ရပြီ၊ ငါတို့ဆန္ဒရှိတိုင်းပင် ပျော်ပါးရတော့မည်ဟု ကြံ၍ မိဂဒါ ဝုန်တော်နှင့် ဥရုဝေလ တောအကြား တစ်ခုသော တောအုပ်သို့ မိမိတို့မယားများနှင့်တကွ သွားရောက် ပျော်ပါးလျက် နေကြ လေသည်။
ထိုသုံးကျိပ်တို့တွင် တစ်ယောက်သော မင်းသား သည် မယားမရှိ၍ အဆင်းပြင်လျာ လှပသော ပြည့်တန်ဆာမ တစ်ယောက်ကို မယားပြု၍ ပျော်ပါးလေသည်။
တစ်နေ့သ၌ မင်းသား အိပ်ပျော်နေသော အခိုက်တွင် အဖိုးထိုက်သော ဥစ္စာ ရတနာတို့ကို ထိုပြည့်တန်ဆာမသည် ယူ၍ပြေးလေ၏။
ထို အကြောင်းကို ကျန်မင်းသား နှစ်ကျိပ်ကိုးယောက် သိကြသော အခါ အားလုံး လိုက်လံရှာဖွေကြ၏။
ထိုအချိန်၌ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် မိဂဒါဝုန် တောအရပ်မှသည် ဥရုဝေလတောသို့ရှေးရှုကြွတော် မူရာတွင် ခရီးအကြား၌ တောအုပ်တစ်ခုကိုတွေ့၍ ထိုတောအုပ်ကို ဝင်ပြီး သော် သစ်ပင်ကြီးရင်း၌ သီတင်းသုံးနေ တော်မူလေသည်။
မင်းသားသုံးကျိပ်လည်း သစ်ပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူသော ဘုရားသခင်ကိုမြင်၍ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် မိန်းမ တစ်ယောက် ပြေးသွားသည်ကို မြင်ပါ၏လောဟု မေးမြန်းကြ ၏။
အဘယ်ကြောင့် ထိုမိန်းမကို ရှာကြကြောင်း မြတ်စွာ ဘုရားက မေးမြန်းလေလျှင်၊ မင်းသားသုံးကျိပ်လည်း အကျိုး ကြောင်းကို လျှောက်ကြားကြ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက မယားကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ရှာဖွေခြင်းတွင် မည်သည်က မြတ်ကြောင်း မေးမြန်း၏။
မင်းသားသုံးကျိပ် လည်း မိမိကိုယ်ကို ရှာဖွေခြင်းက မြတ်သည်ထင်ကြောင်း လျှောက်ထားကြ၏။
ထိုအခါတွင် ရှင်တော်ဘုရားက မာတုဂါမ တို့နှင့် ပေါင်းဖက်ခြင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုတ်ယုတ်တတ် ကြောင်း၊ ဆင်းရဲ ဒုက္ခဟူသမျှတို့သည် မာတုဂါမတို့ကို မှီ၍ သာ ဖြစ်ကုန်ကြောင်း၊ မိန်းမတို့ကို ကြည်ညိုယှဉ်နွှဲ မှီဝဲသော သူသည်ကား ယောက်ျားတကာတို့တွင် အယုတ်မာဆုံးဖြစ်သော ယောက်ျားဖြစ်ကြောင်းတို့ကို တရားဒေသနာဖြင့် ပြတော် မူ၏။
ဤသို့ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကို ပြတော်မူ၍ သစ္စာ လေးပါးကို ဟောကြားတော်မူလျှင် မင်းသားတို့သည် အချို့ကား သောတာပန်၊ အချို့ကား သကဒါဂါမ်၊ အချို့ကား အနာဂါမ် တည်၍ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းချည်း ဖြစ်ကြ ကုန်၏။
ထိုမင်းသား သုံးကျိပ်တို့ကား တုဏ္ဍိလဇာတ်၌ သေသောက်ကြူး သုံးကျိပ် ်ဖြစ်ကုန်၍၊ ဘုရားလောင်း မဟာတုဏ္ဍိလဝက်မင်း၏ အဆုံး အမ၌ တည်သဖြင့် ပဉ္စသီ၊ အဋ္ဌဂ ဒသသီတို့ကို ဆောက်တည် ကြ၏။
ထိုကောင်း မှုအကျိုးကြောင့် မဂ်ဖိုလ်ကို ရကြလေး။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ရဟန်းများသည် ရဟန်းဖြစ်ပြီးနောက် ဓူတင် ၁၃-ရပ်ကို ဆောင်ကြသည်။
တစ်ခုသော ဝါကျွတ်၌ ဘုရားရှင်ထံ ဘုရားဖူးအလာ လမ်းခရီး၌ မိုးမိသဖြင့် လေးလံသော တိစီဝရိက်ကို ဆောင်ယူ၍ ပင်ပန်းခက်ခဲစွာ လာကြရသည်။
ဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတို့၏ နေရေး ထိုင်ရေး ကျန်းမာရေး အခြေအနေများကို မေးမြန်းတော်မူ၍ ရဟန်းများက ပင်ပန်း ခက်ခဲစွာ လာခဲ့ရကြောင်း လျှောက်ထားလေလျှင် ထိုရဟန်းများအားလျော်သော တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူသည်၊ ရဟန်းများလည်း ထိုနေရာ၌ပင် အာသဝေါကုန်ခန်း ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်၍ မိမိတို့ နေထိုင်ရင်း ပါဝါပြည်သို့ ပြန်ကြွသွား ကြလေသည်။
ဘုရားရှင်သည် ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီရဟန်းများ အဓိဋ္ဌာန်တင် သင်္ကန်းသုံးထည်စလုံး ဆောင်ယူ၍ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ လာခဲ့ရသော ဖြစ်ရပ်ကို အကြောင်းပြု၍ ကထိန်ခင်းမှု ဝိနည်းကံကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။
ကထိန် ခွင့်ပြုလိုက်သည့်အတွက် ကထိန် အာနိသင် ရသော ရဟန်းများအဖို့ ခရီးသွားရာ၌ အဓိဋ္ဌာန်တင် သင်္ကန်း သုံးထည်စလုံး ဆောင် ယူနေစရာ မလိုဘော့ပဲ လေးလံသော ဒုကုဋ် (၂-ထပ်) သင်္ကန်းကြီးကို ထားပစ်ခဲ့လိုက ထားပစ်နိုင်ခွင့် ကထိနပုဒ် (လည်းကြည့်) ရှိသည်။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၈၇-၈။
ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ရဟန်းများသည် ရှေးရှေး အတိတ် ဘဝက ရှေးဘုရားရှင်များထံတော်၌ တရားထူးရရန် ဆုတောင်း၍ ကောင်းမှု ကုသိုလ်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ခဲ့ဘူးကြသည်။
တဘဝ၌ သေသောက်ကြူး ၃၀-ဖြစ်၍ တုဏ္ဍိလဝက် မင်း၏ ဩဝါဒကို (တုဏ္ဍိလဇာတက-လည်း ကြည့်) နာယူကြရသဖြင့် အနှစ် ၆-သောင်း တို့ပတ်လုံး ငါးပါးသီလ စောင့်ထိန်းခဲ့ဘူးသည်၊ ယင်း ဥပနိဿယည်းကြောင့် ယခု ဘဝ၌ တထိုင်တည်း ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၃၊ ၃၀၁။
) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
ဘိက္ခုနီဟူသော အမည်သည် ပါဠိအမည်ဖြစ်၏။
မြန်မာပြန်ဆိုလျှင် အမျိုးသမီးရဟန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
ထို အမျိုးသမီးရဟန်းက မြတ်စွာဘုရား လက်ထက် တော်ကပင် ရှိခဲ့၏။
မိထွေးတော် ဂေါတမီသည် သာကီဝင် မင်းသမီး ငါးရာနှင့်တကွ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြု၏။
နောက် အဆင့်ဆင့် ပွားများလာ၍ သာသနာ တော်တွင် အမျိုးသမီးရဟန်း သာသနာ အမျိုးသမီးရဟန်း သံဃာ သီးခြားဖြစ်လာသည်။
ထိုစဉ်အခါက မဇ္ဈိမဒေသတွင် အမျိုးသမီးရဟန်းသည်အ လွန်များကုန်၏။
သာသနာနှစ် ၂၃၅ ခုသို့ရောက်သောအခါ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿမထေရ်သည် တတိယ သင်္ဂါယနာတင်ပြီး ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့သာသနာပြု စေလွှတ်တော်မူရာ အရှင်မဟိန္ဒမထေရ်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ သာသနာပြု ကြွတော်မူ၏။
ထိုအခါ အနုဋ္ဌာဒေဝီသည် သတို့သမီးငါးရာ၊ နန်းတွင်းသူ ငါးရာအားဖြင့် နောက်ပါ မိန်းမတစ်ထောင်နှင့်တကွ ရဟန်းပြုသဖြင့် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ အမျိုးသမီးရဟန်းသာသနာပြန့်ပွားထွန်းကားခဲ့သည်။
အရှင်ယောနက ဓမ္မရက္ခိတ မထေရ်သည် ဂူဂျာရတ်ပြည် အပရန္တတိုင်း (သုနာပရန္တတိုင်း) သို့သာသနာပြု ကြွလာတော်မူ၏။
ထိုအခါ အမျိုးသမီး ခြောက်သောင်းတို့သည် ရဟန်းပြုသဖြင့် အပရန္တတိုင်း၌ အမျိုးသမီးရဟန်း သာသနာ ပြန့်ပွားထွန်းကားခဲ့သည်။
အရှင် သောဏမထေရ်နှင့် အရှင်ဥတ္တရ မထေရ်တို့သည် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း (ထိုင်းနိုင်ငံ မြန်မာအောက် မွန် သထုံပြည်) သို့သာသနာပြု ကြွလာတော်မူကြ၏။
ထိုအခါ အမျိုးသမီး တစ်ထောင့်ငါးရာ တို့သည် ရဟန်းပြုကြသဖြင့် အမျိုးသမီးရဟန်း သာသနာ ပြန့်ပွားထွန်းကားခဲ့သည်။
( အခြားဌာနတို့၌ အမျိုးသမီးရဟန်း သာသနာ ပြန့်ပွားထွန်း ကားခြင်း မရှိ၊ ရဟန်းယောက်ျား သာသနာသာ ပြန့်ပွားထွန်းကားခဲ့သည်။
) ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် တတ်မြောက်သော ဆရာတော် ကြီးတို့ကလည်း အမျိုးသမီးရဟန်း သာသနာကား နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်လောက်သာ တည်ရှိ၏ဟု အမိန့်ရှိသည်ကို ကြားရဘူး၏။
ဂရုဓံရှစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းမများအတွက် ပညတ်ထားသည့် ဂရုဓံရှစ်ပါး ဖြစ်သည် — (၁) ရဟန်းမသည် ဝါတစ်ရာပင်ရသည်ဖြစ်စေ ယနေ့မှဖြစ်သော ရဟန်းသစ်ကို ရှိခိုးရမည်။
ခရီးဦး ကြိုဆိုရမည်။
လက်အုပ်ချီရမည်။
အရိုအသေပေးရမည်။
(၂) ယူဇနာဝက်အတွင်း၌ ရဟန်းတစ်ပါးမှ မရှိသော ကျောင်းတွင် ဝါမဆိုရ။
(၃) ရဟန်းသံဃာထံသို့ လပြည့်လကွယ်နေ့တိုင်း ဥပုသ်အမေး သွားရမည်။
ဩဝါဒခံယူရန် သွားရမည်။
(၄) ဝါကျွတ်ပြီးသော ရဟန်းမသည် ရဟန်းနှင့် ရဟန်းမ သံဃာနှစ်ရပ်လုံး၌ ကိုယ်တိုင်သိမြင်သော၊ တစ်ဆင့်ကြားသော၊ ယုံမှားသင်္ကာရှိသော အပြစ်အာပတ်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ပန်ကြားရမည်။
(၅) ဂရုက အာပတ်ကြီးများသင့်သော ရဟန်းမသည် သံဃာနှစ်ရပ်လုံး၌ ပက္ခမာနတ် ကျင့်ရမည်။
(၆) ဝိကာလ ဘောဇနတိုင်အောင် သိက္ခာပုဒ်ခြောက်ခုကို နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကျင့်ခဲ့ပြီးသော သိက္ခာမာန်ကို သံဃာနှစ်ရပ်၌ ရဟန်းခံနိင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည်။
(၇) မည်သို့သော အကြောင်းရှိသည်ဖြစ်စေ ရဟန်းမသည် ရဟန်းကို မဆဲရေးရ၊ ရေရွတ်တိုင်းထွာခြင်း မပြုရ။
(၈) ရဟန်းမတို့က ရဟန်းတို့အပေါ် ပြောဆိုခွင့် မရှိပေ။
ရဟန်းမများအပေါ်တွင်ကား ရဟန်းတို့က ပြောခွင့်ရှိသည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ရဟန်းမိန်းမဝိနည်းများ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဘုတ်နှံငှက် () သည် ဘုတ်ငှက်အငယ်စားပင် ဖြစ်သည်။
ဘုတ်ငှက်ကဲ့သို့ ကျူကျူလီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် စင်ထရိုပတ် ဗင်ဂါလင်ဆစ် (Centropus bengalensis) ဟု ခေါ်သည်။
အလျား ၁၅ လက်မရှိသည်။
အတောင်များ မှာ အုန်းခွံရောင် နီကျင့်ကျင့် ရှိသော်လည်း ဘုတ်ငှက်ထက် အရောင်ဖျော့သည်။
ကိုယ်ထည်မှာ မည်းနက်၍ အဝါ ရောင်ဖျော့ဖျော့ အစင်းများပါရှိသည်။
ဆောင်းတွင်းအခါတွင် ကိုယ်မွေးများမှာ အညိုရောင် ဖြစ်လာသည်။
အော် သံမှာ ကျယ်လောင်၍ ပြတ်သားသည်။
ကိုင်းတောနှင့် သက်ငယ်တောများတွင် ကျက်စား၍ တစ်ခါတစ်ရံမှသာ အခြားအရပ်များ၌ တွေ့ရတတ်သည်။
ဘုတ်နှံသည် မိုးတွင်းအခါတွင် သားပေါက်သည်။
အသိုက်ကို ကိုင်းတောထဲတွင် သစ်ရွက်ခြောက်များနှင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ဥများမှာ ဘုတ်ဥထက် အနည်းငယ် ငယ်သည်။
ဘုတ်နှံကို အရှေ့နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရ၍ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား ကွင်းပြင်နှင့် မြစ်ဝှမ်းများတွင် တွေ့နိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
ဘုတ်ပြင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတ်ပြင်းခရိုင်အတွင်းရှိ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီ ကမ်းခြေပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၂ ၃၇၁ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၏။
မြို့နယ်တစ်နယ်လုံးမှာ တောတောင်ထူထပ်၍ ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် လမုတောများရှိ၏။
ကမ်းခြေမှာ သောင်တိမ် ဖြစ်သောကြောင့် သင်္ဘောကြီးများ မဝင်နိုင်ချေ။
ဘုတ်ပြင်းမြို့သို့သင်္ဘောငယ်ကလေးများသာ ဝင်နိုင်သည်။
ဘုတ်ပြင်းမြို့နှင့် မိုင် ၄ဝ အကွာတွင်ရှိ၍ တောအုပ် ထူထပ်သော ကျွန်းကလေးများကြားရှိ ရေကြည်တစ်ဝိုက်မှာ ပုလဲငုပ်ရာ စခန်းဖြစ်၏။
ဘုတ်ပြင်းမြို့အနီး တောင်ဘက်တွင် သံဖြူတွင်းများရှိ၍ ယင်းဒေသသို့ကုန်းလမ်းပေါက်သည်။
ရေလမ်းလွယ်သောကြောင့် ကုန်းလမ်းများ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ထားဝယ်လူမျိုး၊ ဗမာလူမျိုးနှင့် မလေး (ပသျှူး) လူမျိုးတို့နေထိုင်၍ အတွင်းဘက် မြစ်ချောင်း တစ်လျှောက်တွင် ယိုးဒယားလူမျိုးများ နေထိုင်ကာ တောင်ပေါ်တွင် ကရင်များ နေထိုင်ကြသည်။
မြိတ်နယ်ကို ယိုးဒယားတို့ပိုင်ဆိုင်စဉ်အခါက ဘုတ်ပြင်းသည် ရေးပါအရောရောက်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ မစည် ကားတော့ချေ။
ဘုတ်ပြင်းမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၅,၃၈၄ ယောက် ဖြစ်သည်။
ဘုတ်ပြင်းသည် ၁၆ ရာစုက ထင်ရှားသော မြို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကိုလိုနီခေတ်ဦး ကာလတွင် ရွာကြီးတရွာ ဖြစ်နေပြီ။
သံဖြူသတ္တုများ ထွက်ရှိသည်။
သံဖြူတွင်းများကို ရှေးကပင် တရုတ်လူမျိုးများ တူးဖော်လုပ်ကိုင်သည်။
ဘုတ်ပြင်းသည် ၁၉၁၂ တွင် လူဦးရေ ၈၀၀ ဦးသာ ရှိသည်။
thumb|ဘုတ်ပြင်းမြို့အဝင် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ဘဏ်တိုက်သို့လူတိုင်းရောက် ဖူးကြမည် မဟုတ်သော်လည်း ဘဏ်တိုက် အကြောင်းကို ကြားဖူးသူများကား နည်းလှမည်မဟုတ်ချေ။
ဘဏ်၌ စုငွေ ထားရှိသည်၊ ဘဏ်မှ ငွေထုတ်လာသည်စသော အသုံးနှုန်းများ ကို ရံဖန်ရံခါ ကြားသိကြမည့် နည်းတူ ချက်လက်မှတ်ဟူသော ဝေါဟာရကိုလည်း ကြားဖူး နားဝ ရှိကြပေမည်။
သို့သော် ချက်လက်မှတ်၊ ချက်လက်မှတ် သုံးသည့်စံနစ် စသည်တို့ကား အဘယ်ကဲ့သို့နည်း ဟူ၍ အသေးစိတ်သိသောသူကား မများ လှသေးချေ။
ချက်လက်မှတ် ဆိုသည်မှာ ဘဏ်တစ်ခု၌ ငွေအပ် နှံထားသောသူသည် ထိုဘဏ်တွင် သူအပ်နှံထားသော ငွေမျးမှ ငွေမည်ရွေ့မည်မျှကို သူ၏ ချက်လက်မှတ် ရရှိသော သူအား ထုတ်ပေးစေရန် ထိုဘဏ်သို့ညွှန်ကြားလိုက်သော အမိန့် လွှာပင် ဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်တွင် ငွေအပေးအယူ အပြောင်း အလွှဲ လုပ်ကြရာ၌ ငွေစက္ကူ၊ ငွေဒင်္ဂါး စသည်တို့ကို အသုံး နည်း၍ ချက်လက်မှတ်ကို အသုံးများလာကြ၏။
အနောက်နိုင်ငံ များတွင် ချက်လက်မှတ် သုံးစွဲသော အလေ့အထမှာ တိုးတက် လျက် ရှိလေသည်။
ယူနိုင်တက် ကင်းဒမ်းခေါ် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ ယခုအခါတွင် ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းအဝဝတို့တွင် ချက်လက်မှတ်သုံးသော စံနစ်ဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်ကြ၏။
အနောက်တိုင်း နိုင်ငံများမှာကဲ့သို့ချက်လက်မှတ်သုံး အလေ့အထ မတိုးတက်သေးသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် ယခုအခါ ချက်လက် မှတ်များကို ရှေးကထက် သုံးစွဲလာလေပြီ။