kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လိမ္မော်ပင်များသည် တစ် နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ပွင့်ကြလေသည်။
ထိုသို့ ပွင့်သောလများမှာ ဇွန်လ၊ သို့ မဟုတ် ဇူလိုင်လတွင် တစ်ကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ သို့မဟုတ် မတ်လတွင် တစ်ကြိမ်ဖြစ်လေသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ပွင့်သော ပန်းများမှ အသီးတို့ သည် ဒီဇင်ဘာလလောက်တွင်မှည့်၍ ဇွန်လ၌ပွင့်သော ပန်းတို့မှ အသီး တို့သည် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မှည့်ကြလေသည်။
မိုးဦးမကျမီ မေလလောက် တွင် အပင်နှင့် နှစ်ပေခန့်ခွာ၍ အနံနှစ်ပေ၊ အနက်တစ်ပေရှိသော မြောင်း များကို အပင်၏ ပတ်လည်၌တူးပြီးလျှင် အမြစ်များကို လေသလပ်ခံစေရ လေသည်။
သို့ရာတွင် အသက်ငါးနှစ်ထက်ငယ်သော လိမ္မော်ပင်တို့ကိုကား ထိုသို့ အမြစ်ကို လေသလပ်ခံစေခြင်းကို မပြုလုပ်ရချေ။
ထိုအမြစ်များ ပေါ်လျက်ရှိသည့်အခါ အမြစ်ငယ်များကို ဖြတ်ပစ်၍ အမြစ်ကြီးများကို မထိ မခိုက်စေရအောင် သတိပြုရလေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အမြစ်ကိုလေသလပ်ခံ၍ ထားသဖြင့် အပင်သည် အနည်းငယ်အားယုတ်လျော့၍ အရွက်များ ကြွေစ ပြုသည့်အခါ မြေဩဇာလေးပုံသုံးပုံနှင့် မြေသစ်လေးပုံတစ်ပုံကို ရောစပ်ပြီး လျှင် ထိုမြောင်းများတွင် ပြန်၍ဖို့လောင်းရလေသည်။
မြေများကို နေရာကျအောင် ပြန်၍ဖို့ပြီးသည့်နောက် မိုးကောင်းစွာ မရွာသွန်းခဲ့လျှင် လေးရက်တစ်ကြိမ်ကျ ရေကောင်းစွာပေးရလေသည်။
မိုး ကောင်းစွာရွာသွန်းခဲ့လျှင် ရေပေးခြင်းကို ရပ်စဲပြီးလျှင် အမြစ်ရင်း၌ ရေအိုင် လျက်မရှိစေရန် သတိပြုရလေသည်။
မြေကို အထက်ပါနည်းအားဖြင့် ပြု ပြင်၍ အမြစ်များကို ဖြတ်ပြီးသည့်နောက် ၁၄ ရက်ခန့် ကြာသည့်အခါ ရွက်သစ်များနှင့် အဖူးတို့သည် ထွက်ပေါ်စပြုလိမ့်မည်။
အသီးတို့သည် ပွင့်သည့်အခါမှစ၍ ရင့်မှည့်သည့်တိုင်အောင် ကိုးလခန့်ကြာရှိလေသည်။
အသီးများကို တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ကျ ဆွတ်ခူးခြင်းမှာ အပင်ကို အားနည်း စေ၍ လျင်မြန်စွာ သေစေတတ်လေသည်။
တခါတရံ အချို့သော လိမ္မော်ပင်တို့သည် သန်လွန်း၍ အသီး မသီးဘဲ အရွက်များနှင့် အကိုင်းများသာလျှင် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိတတ်ရာ ထို အပင်မျိုးကို မြေမျက်နှာပြင်မှ ၁၅ လက်မခန့်ခွာ၍ ရေသောက်မြစ်ကို ဖြတ် ပစ်ခြင်းအားဖြင့် အသီးသီးအောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်လေသည်။
သန်လွန်း၍ အရွက်၊ အကိုင်း စသည်တို့သာလျှင် ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသော ထိုအပင်မျိုးကို အသီးသီးအောင်ပြုလုပ်သော အခြားနည်းတစ်နည်းမှာ ပင်စည်ပင်လုံးကို သံ ကြိုးဖြင့် ကျပ်တည်းစွာ ရစ်ပတ်၍ပေးခြင်းဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ပေး ခြင်းဖြင့် အပင်သည် ကြီးလိုတိုင်းမကြီးနိုင်ဘဲ သံကြိုးဖြင့်အစ်၍ ထားဘိ သကဲ့သို့ရှိသောကြောင့် အသီးသီးစေရန် အားကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထိုသို့သော နည်းများမှာ အပင်ကြီးပွားလျက်ရှိသည့် ရာသီဥတုတို့၌သာ ပြုလုပ်ရလေရာ နွေရာသီတွင် အပင်များအားယူလျက်ရှိသည့်အခါတို့၌ပင်မူ မပြုလုပ်ရချေ။
အကိုင်းမှ ပျိုး၍စိုက်ခြင်း လိမ္မော်ပင်များကို အစေ့မှသာလျှင်မဟုတ်၊ အကိုင်းများကိုလည်း ကူး၍ စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။
လိမ္မော်ပင်ကြီးတို့မှ အကိုင်းများကို မိုးတွင်း၌ လည်းကောင်း၊ ဆောင်းဦးအခါ၌လည်းကောင်း အကိုင်းကို ဖြတ်ယူပြီးနောက် သဲနှင့် မီးသွေးမှုန့်များ ရောစပ်ပါရှိသောအိုးများ၌ ထည့်သွင်းပြီးလျှင် မှန် များဖြင့် ကာကွယ်၍ထားသည့်အခါ အတက်သစ်များ ပေါ်လာတတ်ကြလေ သည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အပင်ကောင်းစွာအမြစ်တွယ်သည့်အခါ ရှေးကနည်းတူပြုပြင်၍ ထားသောမြေကွက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးရလေသည်။
လိမ္မော်သီးများသည် မြေဩဇာကိုသော်လည်းကောင်း၊ ရာသီဥတု ကိုသော်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးပြုစုနည်းကိုသော်လည်းကောင်း အမှီပြုကာ ကောင်းလျှင် ကောင်းသည့်အလျောက် ပေါများစွာ သီးတတ်ကြလေသည်။
အချို့သော နယ်ပယ်တို့၌ လိမ္မော်တစ်ပင်မှ တစ်နှစ်လျှင် လိမ္မော်သီးလုံးရေ ၄ဝဝ မှ ၆ဝဝ အထိသာလျှင် သီးနိုင်သည်ဖြစ်ရာ အမေရိကတိုက်၊ ဒိုမီနီ ကန်ကျွန်း၌မူ ရာသီဥတုနှင့်တကွ မြေဩဇာသည် လိမ္မော်ပင်နှင့် အထူးသင့် လျော်သော ကျွန်းဖြစ်သောကြောင့် ၈ဝဝဝ ခန့်ရှိသော လိမ္မော်သီးတို့ကို သာမညလိမ္မော်ပင်များမှပင် ရရှိနိုင်လေသည်။
သို့ရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ အရှေ့ ပိုင်းအရပ်တို့၌မူ လိမ္မော်ပင်တစ်ပင်မှ တစ်နှစ်လျှင် အသီး ၄ဝဝ မျှရလျှင် တော်သင့်ပြီဟု မှတ်ထင်ရလေသည်။
ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးများ လိမ္မော်ပင်များသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မည်မျှပင်သန်စွမ်းသော် လည်း ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်တို့ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးတတ်လေသည်။
လူတို့ပြုစု စောင့်ရှောက်ခြင်းကောင်းသဖြင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြေတို့၌ ပေါက် ရောက်သည့် လိမ္မော်ပင်သည် သန်စွမ်းကြီးထွား၍ ပျက်စီးခြင်းနည်းပါး လေသည်။
အသီးများ၌ အပွေးတတ်ခြင်းမှာ ပိုးကောင်တို့ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ဖျက်ဆီးခြင်းရှိသည့်အခါ အပင်ကို မဖောက်ထုံးမှုန့်ဖြင့် ဖြူး၍ပေးရလေသည်။
အပင်တို့၌ အကိုင်းများခြောက်တတ်သောရောဂါ စွဲ ကပ်သည့်အခါ ခြောက်သောအကိုင်းကိုဖြတ်၍ မီးနှင့်ရှို့ပစ်ရလေသည်။
ထို့ ပြင် ပင်စည်ကိုဖောက်ထွင်း၍ ခိုအောင်းတတ်သော ပိုးကောင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့ရှိသည့် အပေါက်ငယ်များတွင် ရေနံလောင်းပေးခြင်းဖြင့် ပိုးကောင်များကို နှင်ထုတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သီးနှံများ။
ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နှင့် ၁၉ မိုင် အကွာ မဏိပူရမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် လုံဘန်း(လွမ်ဘန်း)မြို့တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၏။
လုံဘန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် သီးပင်စိုက်ခင်းပျိုးခင်းများနှင့် အမြဲစိုပြည်လျက်ရှိ၏။
မြို့၏ အရှေ့ဘက်သုံးမိုင်အကွာတွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝ ခန့်ရှိသော ခေါလိုင်ရွာရှိသည်။
မြို့၏ အနောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် ပါရသဲရွာတည်ရှိ၍ ထိုရွာတွင်အိမ်ခြေ ၈ဝ ကျော်ရှိသည်။
လုံဘန်းမြို့နှင့် တီးတိန်မြို့များသို့ ကားကြီးကားငယ်တို့ဖြင့် သွားလာနိုင်သော မော်တော် ကားလမ်းရှိသည်။
ကလေးမြို့သည် လုံဘန်းမြို့နှင့် ၅၅ မိုင် ဝေးကွာသည်။
သီးစားပင်များကို လုံဘန်းမြို့ရှိ အိမ်တိုင်းလိုလိုတွင် စိုက်ပျိုးထား လေ့ရှိကြသည်။
ထိုသီးစားပင်များတွင် လိမ္မော်ပင်များပါဝင်သည်။
ရာသီအ လိုက် စိုက်ပျိုးရသောအခြားရွက်စားပင်နှင့် သီးစားပင်များကိုလည်း စိုက်ပျိုး ကြသည်။
မြို့နေ လူများတွင် အစိုးရအရာထမ်း၊ အမှုထမ်းအနည်းငယ်နှင့် အငြိမ်းစားစစ်ဗိုလ် အနည်းငယ်တို့လည်းပါဝင်သည်။
လုံဘန်းမြို့သည် မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အပြင် သီးနှံပင်များကိုလည်း စိုက် ပျိုးကြသဖြင့် အရောင်းအဝယ်အထိုက်အလျောက်ရှိသည်။
ကြက်ဥ၊ လိမ္မော်သီး၊ ကော်ဖီ၊ ကြက်သွန်နီနှင့် ကြက်သွန်ဖြူများကို ရောင်းချကြ သည်။
လုံဘန်းမြို့တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီကပင် မူလတန်း ကျောင်း ရှိခဲ့လေသည်။
ထိုမူလတန်းကျောင်းသည် ပထမတွင် ကိုယ်ပိုင် ကျောင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော မူလတန်း ကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ် ပိုင်အလယ်တန်းကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထို ကျောင်းကို အစိုးရကအသိအမှတ် ပြုခဲ့လေသည်။
ထို့နောက်တွင် ပညာကို အားပေးလိုသူများထံမှ အလှူငွေများကို ကောက်ခံကာ ရရှိသည့်အလှူငွေ နှစ် သောင်းကိုမတည်ပြီးလျှင် နှစ်ထပ်ကျောင်းနှင့် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားများ အတွက် အဆောင်များကိုပါ ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါတွင် ထို ကျောင်းကို အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိ၏။
ထို့ပြင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ စိန်ဂျွန်းအမည်ရှိ ဗရင်ဂျီသာသနာပြုကျောင်း တစ် ကျောင်းလည်းရှိခဲ့သေးသည်။
ထိုကျောင်းတွင် အသက်ခြောက်နှစ် မပြည့် သေးသောကလေးများကို လက်ခံ၍သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
လုံဘန်းမြို့တွင် အစိုးရဆေးပေးဌာန တစ်ခုအပြင် ဗရင်ဂျီသာသာ သနာပြု ဆေးပေးဌာန တစ်ခုကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့သေးသည်။
လုံဘန်းမြို့၏ အပူချိန်မှာ ၅ဝ ဒီဂရီနှင့် ၁ဝဝ ဒီဂရီအတွင်းတွင် ရှိသဖြင့် အပူအအေး မျှတသည်ဟုဆိုနိုင်ပေသည်။
မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၂ဝ နှင့် ၄ဝ ကြားတွင် ရှိလေသည်။
လုံဘန်းမြို့ဟူသည်မှာ ချင်းဘာသာစကားဖြင့် အချမ်းလုံသည့်မြို့ အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ။
thumbnail|ဦးကျော်ခင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ခင် သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ (ယာယီ) ဖြစ်သည်။
ရခိုင် အမျိုးသား တဦး ဖြစ်၍ သံတွဲ မြို့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့၏။
သံတွဲမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် သတ္တမတန်းထိ ပညာ လေ့လာ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ ဗဟို အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ ပညာ ဆည်းပူးပြီး၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင်၊ ၁၀ တန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင် ခဲ့သည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် သူဌေး ဦးညိုက သမဂ္ဂ အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းရာ၊ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီး ခဲ့၏။
သမဂ္ဂ အဆောက်အဦ ရှိသော်လည်း သမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း မရှိ ဖြစ်နေ သဖြင့်၊ ဦးကျော်ခင်သည် သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းမှုတွင် ခေါင်းဆောင် ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်သည်။
သမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း မပေါ်ပေါက် စေရန်၊ ချော့၊ မြှောက်၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ပညာတတ် များ၏ “မက်လုံး” ဖြစ်သော အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်း အိုင်-စီ-အက်စ် ရာထူး ဖြင့်လည်း ချော့မြူ ဖြားယောင်းခြင်း ခံခဲ့ ရ၏။
ဦးကျောင်ခင်ကား မယိမ်းမယိုင်၊ သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက်ရေး အတွက် ခေါင်းမာစွာ ကြိုးပမ်း ခဲ့သူသာ ဖြစ်သည်။
သမဂ္ဂ ဖြစ်မြောက် စေရန် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရှိ ကျောင်းသားကြီး များသည် ပထမဆုံး ဆွေးနွေး တိုင်ပင် ခဲ့၏။
ထို ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဦးကျော်ခင်သည် သဘာပတိ ဖြစ်၏။
သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းရန်၊ တက္ကသိုလ် ကိုယ်စား အဓိပတိနှင့် ဆွေးနွေးပွဲတွင်၊ ကိုယ်စားလှယ် သုံးဦး အနက် ပါဝင်သူ တဦးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဦးကျော်ခင်သည် သဘာပတိ အဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင် ခဲ့၏။
သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်း ရေးဆွဲ ပြီးနောက် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်ဖြင့် ပါဝင် ခဲ့သည်။
သမဂ္ဂ စည်းမျဉ်းကို အတည်ပြုသော ၁၉၃၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကျောင်းသားထု အစည်းအဝေးမှ၊ တကသ အမှုဆောင် ၉ ဦး ရွေးချယ်သော အခါ၊ ဦးကျော်ခင်သည် ယာယီ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာ ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ သင်တန်းများကို အောင်မြင် ခဲ့သည်။
မိမိ ဇာတိမြို့ ဖြစ်သော သံတွဲမြို့တွင် ရှေ့နေ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ရင်း၊ မြူနီစီပယ် အဖွဲ့ဝင်၊ မြူနီစီပယ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် မြို့ပြ ရေးရာ များကို ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၅၁ ခုတွင် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် ရန်အောင် မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး၊ ဆွစ်ဇာလန်ပြည် ဘန်းမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ လွှတ်တော်များ ညီလာခံသို့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်ကာ တက်ရောက်ခဲ့ ဖူးလေသည်။
ဦးကျော်ခင်သည် ယခု ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော် ရှေ့နေ အဖြစ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိပေသည်။
ကိုးကား အိုးဝေ နှစ်လည်စာစောင်၊ ၁၉၆၀ က 'ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ တကသ ဥက္ကဋ္ဌများ' အတ္ထုပ္ပတ္တိ Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် တပို့တွဲလဆုတ်(၇)ရက်နေ့ မန္တလေးမြို့၌ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် လွတ်လပ်ရေးအတွက် နယ်ချဲ့သမား၏ လက်ပါးစေများ လက်ချက်ဖြင့် သွေးမြေကျကာ အသက်ပေးသွားကြသော ရွှေမန်းအာဇာနည် (၁၇) ဦး အကြောင်းဖြစ်သည်။
အချိန်ကား ဗမာ့နိုင်ငံရေးရာဇဝင်တွင် လှုပ်ရှားထကြွဆုံး အချိန်ဟု ဆိုရမည့် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်ခါဖြစ်၍ အရေးတော်ပုံများ တခုပြီးတခု ဆက်ခါ ဆက်ခါ ပေါ်ပေါက်ပြီး၊ ရန်ကုန်တွင် ကျောင်းသူကျောင်းသားပေါင်း (၂၀၀) ကျော် ဒဏ်ရာရ၍ ကိုအောင်ကျော် သေဆုံးရသည့် အခြေသို့ပင် တိုင်ခဲ့လေသည်။
ဤနိုင်ငံရေးဂယက်သည် မန္တလေးမြို့ကြီးသို့လည်း လာ၍ ထိခိုက်လေရကား၊ အတော်အတန် အေးချမ်း ငြိမ်သက်လျက် ရှိနေသော မန္တလေးမြို့ကြီးမှာလည်း ဓာတ်စက်ရုံ ဓာတ်ရထားနှင့် အင်္ဂလိပ်အလုပ်တိုက်များကို ပိတ်၍ ဘူတာရုံနှင့် ဂတ် စသည်များကို အစောင့်စစ်တပ်များ ချထားပြီး နန်းတော်ကြီးအတွင်းသို့ မြန်မာများ မဝင်စေရဟူသော စီမံချက်တို့ကြောင့် လှုပ်လှုပ်ရှားရှား ဖြစ်နေပေသည်။
ဤအတွင်း တပို့တွဲလဆုတ် (၆)ရက်နေ့က အိမ်တော်ရာ ၁၄ခန်း ဇရပ်ကြီးတွင် ရဟန်းပျိုအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော်ဦးကလျာဏက သဘာပတိအဖြစ်၊ အမျိုးသားကျောင်းဆရာ ဦးထွန်းမောင်က အကျိုးဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ ကျောင်းသားမိဘများနှင့် မြို့လုံးကျွတ်အစည်းအဝေးကြီး ကျင်းပရာ ရဟန်းရှင်လူ နှစ်သောင်းကျော် တက်ရောက်ကြပေသည်။
ထိုအစည်းအဝေးကြီးက (၁) ဘာသာရေးကိစ္စ (၂) ကျောင်းသားလွှတ်တော်ကို ထောက်ခံခြင်း (၃) အုပ်ချုပ်ရေးတိုက်ဖျက်ရန် (၄) မြန်မာဖြစ် အားပေးရန်နှင့် (၅) ဤမြို့လုံးကျွတ်အစည်းအဝေးကြီး အပြီးတွင် စည်းကမ်းသေဝပ်စွာ လမ်းလျှောက်ကြရန် အဆိုများတင်သွင်းပြီး၊ ထောက်ခံဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ခဲ့လေသည်။
အဆိုတရပ်ဖြစ်သော စီတန်းလမ်းလျှောက်ရန်မှာ အချိန်မရတော့သဖြင့် နောက်တနေ့ (တပို့တွဲလဆုတ် (၇) ရက်နေ့) (၁၁) နာရီ အချိန်သို့ ရွှေ့ ဆိုင်းလိုက်ရပေရာ၊ ဤဆုံးဖြတ်ချက်သည် အာဇာနည် (၁၇)ဦးတို့အတွက် သေနေ့ကို ကန့်သတ်ပေးဘိသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို နောက်မှ သိရပေတော့သည်။
၁၃၀၀- ပြည့် တပို့တွဲလဆုတ် (၇)ရက် (၁၁-၂-၃၉) နေ့တွင်ကား မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သမဂ္ဂ ကျောင်းသားများ၏ လွှတ်တော်မှ ဒီဇင်ဘာ (၃၁) ရက်နေ့က ပြဋ္ဌာန်းချမှတ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အိမ်တော်ရာ အစည်းအဝေးကြီးက ထောက်ခံဆုံးဖြတ်ချက်အရ လက်နက်မပါ စည်းကမ်းသေဝပ်စွာ စီတန်းလမ်းလျှောက်ကြရန် အိမ်တော်ရာဘုရားအတွင်းသို့ အဖွဲ့အသင်း အသီးသီးတို့သည် ခပ်စောစောအချိန် ကပင် ရောက်ရှိလာကြရာ ထိုရောက်ရှိလာကြသော ပရိသတ် နှစ်သိန်းကျော်တို့ကို ရဟန်းတော်များက ရှေ့ဆောင်ပြီး (၂၆) ဘီလမ်းအတိုင်း၊ ချီတက်ခဲ့ကြပေသည်။
စီတန်းလမ်းလျှောက်လာသူတို့၏ တပ်ဦးသည် ၂၆ ဘီလမ်း၊ ကြေးနန်းရုံးပေါက်သို့ ရောက်သောအခါ ကျုံးထိပ်ရှိ စစ်တပ်နှင့်ပုလိပ်တို့ကို ရင်ဆိုင်မိတော့သည်။
ပုလိပ်များ ထက်၌ အရေးပိုင် မစ္စတာလက်၊ ရာဇတ်ကြီး မစ္စတာရိန်းနှင့် လက်အောက် အင်စပက်တော် ရာဇဝတ်များ ပါရှိ၍ ပုလိပ်များနောက်မှ လက်နက်ကိုင် ဘားမားရိုင်ဖယ်စစ်သားများ အသင့်ရှိနကြေပေသည်။
အချိန်ကား နေ့ခင်း နာရီအချိန်ခန့်၊ ထိုအခါ အရေးပိုင်သည် ရှေ့မတိုးနှင့် ပြန်ကြဟု စုံထောက်မစ္စတာ ဒေးဗစ်အား (၃) ကြိမ် ပြောစေ၏။
ရှေ့ဆုံးမှ ဗိုလ်အဖြစ် လိုက်ပါလာသော ရဟန်းတော်များက ကျုပ်တို့မှာ လက်နက် ဘာမျှမပါ we are armless ဟု အချို့ ရဟန်းတော် (၂)ပါးက အော်ပြောသေး၏။
အရေးပိုင်က သေနတ်နှင့် ပစ်မည်ဟု ပြောပြန်၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတော်များက ငါတို့ ရှေ့သို့မတိုး၊ ဥက္ကဋ္ဌအမိန့်ကို ဤနေရာမှ ရပ်၍ စောင့်နေသည်ဟု ပြန်ပြောကြသည်။
ဥက္ကဋ္ဌမှာ ထိုအချိန်က အိမ်တော်ရာမှာ ရှိနေသေးသည်။
သို့နှင့်ပင် အရေးပိုင်မှာ နောက်သို့ပြန်လှည့်သွားပြီး ရှေ့တန်းရှိပုလိပ်များကို ရုပ်သိမ်းလိုက်၍ ဘားမားရိုင်ဖယ် စစ်သားများကို ရှေ့သို့ တိုးစေခဲ့ပြီးလျှင် စစ်ခရာသံ (၂)ချက်မှုတ်၍ အချက်ပေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် အသနား အညှာတာ ကင်းမဲ့လှစွာသော စစ်သားများ၏ သေနတ်ပြောင်းဝများမှ ကျည်ဆန်များသည် တပြိုင်တည်းလိုလို ထွက်ပေါ်လာပြီးလျှင် စည်းကမ်းသေဝပ်စွာနှင့် ရပ်တန့်၍ ဥက္ကဋ္ဌအမိန့်ကို စောင့်မျှော်လျက် ရှိကြသော ရှေ့တန်းမှ ရဟန်းတော် (၆) ပါးတို့ကို နေရာတွင် ခွေကြသွားစေတော့သည်။
ရှေ့ဆုံးမှ (၂) ပါးတတွဲ၊ အလယ်မှ (၂) တတွဲနှင့် နောက်ဆုံးမှ တပါးစီ လဲနေကြကြောင်း၊ ထိုအခါက အလယ်က ကိုယ်တော်နှစ်ပါး၏ နေရာ၌ အလံမှာ မလဲကျဘဲ မတ်မတ်ကြီး ထူထားသော ဟူ၏။
တကယ့်အာဇာနည်ပါပေ။
လက်နက်ကိုင်တို့ကား ထိုမျှနှင့် မရပ်ကြသေးဘဲ ၂၆ ဘီလမ်းတလျှောက် ချီတက်လာကြပြီးလျှင်၊ ရိုးကုမ္ပဏီတိုက် အနီးထိ လိုက်လံပစ်ခတ်ကြသောကြောင့် ဗိုလ် (၁၇) ဦး ကျဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိကြ လေသည်။
အာဇာနည် (၁၇) ဦးတို့၏ ဈာပနကိစ္စကိုကား တပို့တွဲ လကွယ်နေ့တွင် မြို့နယ်နှင့်ချီ၍ တခမ်းတနား သင်္ဂြိုဟ်ချီးမြှင့် လိုက်ကြရသော်လည်း မြို့သူမြိုသားတို့၏ စိတ်တွင်ကား တွေးလေတွေးလေ ဆွေးမပြေအောင် ဖြစ်ရဘိ၍ ထိုအကြောင်းကို မမေ့နိုင်အောင် ရှိလေတော့သည်။
ဤမန္တလေး အရေးတော်ပုံတွင် အကြမ်းစစ်ပွဲ၊ အနုစစ်ပွဲ ယှဉ်တွဲပြိုင်ဆိုင်၍ သူနိုင် ငါနိုင် အချက်ပိုင်ပိုင် နှစ်ဦးရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ကြရာတွင် သူတို့သည် အကြမ်းနည်းဖြင့် အောင်မြင်ကြကုန်၍ ငါတို့လည်း အနုနည်းဖြင့် သူတို့ကို အပြတ်အသတ် နလံမထူ အလံမပြူနိုင်အောင် ပြုလိုက်ကြကုန်၏ ဟူ၍ ရဟန်းပျိုများ၏ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် ဦးကလျာဏ အမိန့်ရှိသကဲ့သို့ ကမ္ဘာတွင် ယဉ်ကျေးပါသည်ဟု အသားယူနေကြသော ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ကို ရွှေမန်းလူထုကြီးက အနုနည်းဖြင့် အနိုင်ယူလိုက်နိုင်ပေသည်။
အာဇာနည် (၁၇) တို့၏ ချီးကျူးပွဲကို ၁၃၀၉ – ခု၊ တပေါင်းလဆုတ် (၇) ရက် (၁-၂- ၄၈) နေ့က (၁၁) ကြိမ်မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးချီးကျူးပွဲတရပ်အနေဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့လေပြီ။
ဤဘက်နှစ်များတွင်ကား နိုင်ငံတော်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသည့်အတိုင်း လာမည့် မတ်လ (၂၈) ရက်နေ့ ရောက်မှသာ နိုင်ငံတော်၏ အာဇာနည်နေ့အဖြစ်ဖြင့် တပေါင်းတည်း ပြုလုပ်ရပေတော့မည်။
ရွှေကိုင်းသား၊ မာယာ မဂ္ဂဇင်း၊ မေလ၊ ၂၀၀၉ ကျဆုံးသွားသော အာဇာနည် ၁၇ ဦးမှာ- ဦးကေတု၊ သက်တော် ၄၀၊ ဝါတော် ၁၆၊ ခမောက်တုံ ခွဆုံရွာ၊ မိခင်ဒေါ်ဖွား၊ မန္တလေး ဆင်တဲတိုက်သစ်။
ဦးဇနိတ၊ သက်တော် ၃၅၊ ဝါတော် ၁၅၊ ပခုက္ကူခရိုင် မြေတော်ရွာ၊ မန္တလေး စကုတိုက်။
ဦးအာလောက၊ သက်တော် ၃၀၊ ဝါတော် ၁၀၊ မကွေးခရိုင် ရေနံချောင်းမြို့နယ် အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ အဘ ဦးနိုင်၊ အမိ ဒေါ်ဆက်၊ မန္တလေး ငွေတောင်တိုက်။
ဦးပဏ္ဌိတ၊ သက်တော် ၂၈၊ ဝါတော် ၈၊ သထုံခရိုင် ကျိုက္ကဆံမြို့နယ် ကောစံရွာ၊ အဘ ဦးစံ၊ အမိ ဒေါ်ဖီ၊ မန္တလေး တောင်ထီးလင်းတိုက်။
ဦးဝေပုလ္လ၊ သက်တော် ၂၇၊ ဝါတော် ၇၊ ပဲခူးခရိုင် မြစ်ကျိုးစာတိုက်၊ ပေါက်တန်းရွာ၊ အဘ ဦးထွန်းလှ၊ အမိ ဒေါ်လှထွန်း၊ အမရပူရ တူမောင်းတိုက်။
ဦးကေလာသ၊ သက်တော် ၂၅၊ ဝါတော် ၅၊ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်၊ နပ်ချိုရွာ၊ မန္တလေး အနောက် ခင်မကန်တိုက်။
ဦးပညာဇောတ၊ သက်တော် ၂၅၊ ဝါတော် ၅၊ မအူပင်ခရိုင် ဆကာကြီးမြို့၊ အဘ ဦးအောင်ဘ၊ အမိ ဒေါ်ဖွားချစ်၊ မန္တလေး ဂွေးချိုတိုက်။
ဦးထွန်းအိ၊ အသက် ၃၅၊ ကုန်သည်၊ အဘ ဦးရွှေဘွင့်၊ အမိ ဒေါ်မင်းရုံ၊ မရမ်းကုန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
ဦးဘလွန်း၊ အသက် ၃၃၊ တောင်သူ၊ အဘ ဦးစံချိန်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်း၊ သရက်တပင်ရွာ။
ဦးမူ၊ အသက် ၂၆၊ စံဖြူဆရာ၊ အဘ ဦးဆိုး၊ အမိ ဒေါ်မြင်၊ သူဌေးတန်းရပ်၊ ၂၄ လမ်း၊ မန္တလေးမြို့။
ကိုအောင်ထူး၊ အသက် ၂၁၊ ကျောင်းသား၊ အဘ ဦးကောင်း၊ အမိ ဒေါ်စောခင်၊ မလွန်ကျောင်း ဒက္ခိဏာဝန်တိုက် မန္တလေးမြို့။
ကိုခင်မောင်၊ အသက် ၁၉၊ ကျောင်းသား၊ အဘ ဆရာအောင်၊ အမိ ဒေါ်သက်ခိုင်၊ ဥယျာဉ်တန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
ကိုဘဌေး၊ အသက် ၁၈၊ ကျောင်းသား၊ ဝက်စလီဟိုက်စကူးကျောင်း၊ အဘ ဦးထိုက်၊ အိတ်တန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
ကိုထွန်းအောင်၊ အသက် ၁၈၊ သတင်းစာ ရောင်းသူ၊ အဘ ဦးလှ၊ အမိ ဒေါ်စိမ်း၊ ဆိုင်းတန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
ကိုခင်မောင် ခေါ် ရွှေအိုး၊ အသက် ၁၆၊ ကျောင်းသား၊ သာသနိကယုဝအသင်းသား၊ အဘ ဦးရှိန်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်၊ တရုပ်တန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
ကိုလှမောင်၊ အသက် ၁၅၊ သတ္တမတန်း ကျောင်းသား၊ ဦးနိဗ္ဗာနကျောင်း၊ အဘ ဦးကူး၊ အမိ ဒေါ်ရင်၊ ဟေမာဇလရပ်၊ မန္တလေးမြို့။
မောင်တင်အောင်၊ အသက် ၁၂၊ သတ္တမတန်း ကျောင်းသား၊ အမျိုးသား အတတ်သင်ကျောင်း၊ အဘ ဦးထွန်းလှ (ထွန်းလှ ဟော်တယ် နှင့် တည်းခိုရိပ်သာ)၊ အမိ ဒေါ်သိန်းညွန့်၊ တရုပ်တန်းရပ် မန္တလေးမြို့။
တို့ဖြစ်ကြသည်။
ခေါစာပစ်ခြင်းဆိုသည်မှာ တစ်စုံတစ်ဦးနာမကျန်းဖြစ်ပွားသည်ကို စုန်းကိုက်ခြင်းသို့မဟုတ် အမှောင့်ပရောဂပါသည်ဟုယူဆပါက စားသောက်ဖွယ်ရာများကို ဆန်ကောတစ်ချပ်တွင်ထည့်၍ မမြင်ကွယ်ရာတွင်စွန့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
မကောင်းဆိုးဝါးများ၊ စုန်းများစားသောက်စေရန် နှင့်လူမမာအားဆက်လက်ဒုက္ခမပေးရန်ရည်ရွယ်သည်။
စုန်းကဝေအတက်လည်းရှု ကိုးကား Category:ဓလေ့ထုံးစံ။
thumb|အဲမောင်း၏အဖျား အဲမောင်းသည်ရှေးမြန်မာတပ်မတော်သုံး အမွှေးဖွားလှံဖြစ်သည်။
ပြာသိုလ မြင်းခင်းသဘင်၌ လှံရေးပြရာတွင် အဲမောင်းလှံရေးလည်းတစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
အဲမောင်းရေး ၃၇-မျိုး ပယ်ဝန်း- သက်တင် ရေသောက်ဟန်၊ ပယ်စိတ်- ခြင်္သေ့တန်းဆွဲဟန်၊ ပယ်ခွဲ- စလွယ်တင်ဟန်၊ စန္ဒရရှက်- သိကြား တန်ဆောင်ကိုင်ဟန်၊ လေးကျွန်းမှန်ကူ- ဗြဟ္မာ လက်လှမ်းဟန်၊ ဘုံနန်းတန်ဆောင်- က ဦးဟန်၊ စွန်ဝဲ- ဟင်္သာ တောင်ယက်ဟန်၊ ဆင်ထူး- စွန်တောင်ဖြန့်ဟန်၊ ရွှေနန်းတိုင်စီ- ကြင်စပန်း တင်ဟန်၊ ကြာချပ်- တင်ပိုက်စီးဟန်။
အုန်းပင်ရေသွန်း- ဂဠုန် တောင်ညှပ်ဟန်၊ နွယ်ထွက်-တိမ်ချည်ဖုံးဟန်၊ စွန်သုတ်-တံပိုးသွဲ့ဟန်၊ ရှစ်မြှောင့်ခိုနန်း- အမြီးသွေးဟန်၊ လက်ယာဆက်ကြာဖူး- လက်ဝဲစလွတ်တင်ဟန်၊ နွယ်ဝင်- ပြည်လုံးရစ်လည်ဟန်၊ နဝတတ်ရေလည်- ကြက် မိုးစွတ်ခါဟန်၊ ရာဇမတ်-ရေရစ်လည်ဟန်၊ ခိုနန်းပုံလိမ်- က ညောင်းတင်ဟန်၊ ရွှေတံခွန်- ပင်လယ်တောင်ဝှေးစွဲဟန်။
မြင်းမိုရ်ပုံလိပ်- လက်ဝဲက ဦးဟန်၊ ကြာယပ်- လက်ဝဲရင်အုပ်ဟန်၊ နတ်သားဗိမာန်-လက်ယာရင်အုပ်ဟန်၊ ကျွဲတုံးတင်- ရေ>ပက် ဟန်လွှဲဟန်၊ မင်တင်- ဝါကြိတ်လိမ်ဟန်၊ ကွန်ရုံးတက်- ခြည်သွတ်ဟန်၊ ခရုပတ်- ပုစ္ဆန်းတန်းဆွဲဟန်၊ အောက်ချင်းပုံ တံဆိပ်-ရွှေလှံမောက်တိုရိပ် ကစားဟန်၊ ပိုးခြည်လွှား- ဘယ်ညာ လှံရေးကစားဟန်၊ ကြာသွတ်အိုး-ရွှေလှံဝဲရစ်ထောက် ကစားဟန်။
ရွှေတံဆိပ်- ဆင်ကန်းတောတိုးဟန်၊ ဝန်းကျင်ပတ်သန်း- သမက် စောင်ရန်းစီးဟန်၊ ဘီလူးတိုင်ရေးလု- ရွှေလှံကျားမြီးဆွဲဟန်၊ ဘီလူးပုခက်စီး- ကျွဲမြီးခတ်ဟန်၊ ဘီလူးနားထွင်း-ရွှေလှံ ဆံထုံးရစ်ဟန်၊ ဟန်ယဉ်- ရွှေလှံ လက်ဝဲကိုင်ဟန်၊ ရေကန်သက်ဆင်း- ရွှေလှံ ဘယ်ညာလွှဲဟန်။
သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:တပ်မတော်။
လွှား လွှားကို ဆရာကြီး ဦးပွားက ဦးကုလားရာဇဝင်၊ ဒုတိယတွဲ ၃၅ တွင် စင်းကောကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းဖြစ်ကြောင်း အောက်ပါအတိုင်းဆို၏။
'လွှားမှာကား စစ်တွင်း၌ လေး မြား ကျည်ဆန် လှံကန်တို့ လာလျှင် စင်းကောကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းပြုလုပ်ထားသောအရာဖြင့် ဖယ်ရသည်။
ခေါင်းမှာလည်း ဆောင်းရသည်။
၎င်းကို လွှား ခေါ်သည်။
' သို့သော် ဆရာယုဒသန်နှင့် ဒေါက်တာဦးလင်း တို့က လွှားကို ဝမ်းဘဲဥပုံဟု ဆိုလေသည်။
လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ရှေးအခါက များစွာ အရေးပေးခဲ့ လေသည်။
လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ်ကျွမ်း၍၊ လွှားရေး၊ ကာရေး အပြကောင်းသူတို့ကို လူအများက ဝိုင်းဝန်း အားကျကြသည်။
ခြီးမွမ်းမြှောက်စားကြသည်။
ရိုသေကြောက်ရွံ့ ကြသည်။
သရက်မင်းဆက်တွင် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူသည် ကာက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ကျော်စောလေသည်။
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့မှာ တဘက်ရန်သူ၏ ဓားချက် လှံချက် မြားချက်တို့ကို ကာကွယ်ရုံအတွက်သာမက စစ်ပွဲ၌ စစ်ဆင်များ ကို ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။
ယင်း ကြောင့်လည်း ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာစွဲ သူရဲတို့သည် ဆင်တော်၏ ဝဲယာ ရှေ့နောက်မှ ခြံရံ၍ လိုက်ပါကြရခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်း ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကိုလည်း ဝင်းတော် လေးမျက်နှာသားတို့ သာ အမြဲတမ်း ကိုင်ဆောင်ကြသည်ကို ရာဇဝင်များ၌ တွေ့ရ ပြီးလျှင်၊ တပင်ရွှေထီး နှင့် ဘုရင့်နောင်တို့လက်ထက် စစ်ပွဲကြီး များတွင် များစွာထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်ကား ဘုရင့်နောင်တို့ခေတ်မှာလောက် စစ်ဘက်အသုံးတွင် များများစားစား မတွေ့ရတော့ဘဲ မင်းခမ်း မင်းနားများတွင်သာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာကိုင်တို့ကို စီစဉ်နေရာချ ထားပေတော့သည်။
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကို သားရေဖြင့် ပြုလုပ်သောကြောင့် အစာငတ်မွတ်သောအခါ၊ ချက်ပြုတ်စားကြရသည်ကိုလည်း မဏိရတနာပုံကျမ်းတွင် 'ဘုရင်မင်းခေါင် သားတော်မင်းရဲ ကျော်စွာ မြို့ကိုဝန်းရံသောကြောင့် ငတ်မွတ်လှသဖြင့် ကာ လွှား မောက်တို့တို့ကို ချက်ပြုတ်၍ စားရချေသည်။
'ဟူ၍ တွေ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ရှေးမြန်မာစစ်လက်နက်များ ကိုးကား Category:စစ်ရေး။
ရှေးမြန်မာစစ်လက်နက်များမှာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာ၊ ဓား၊ လှံတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဓား အများအားဖြင့် ရှေးမြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ငှက်ကြီးတောင်ဓားကိုအသုံးပြုသည်။
"ဓားမှာမိုးကြိုး"ဟူသောစကားအတိုင်း အသွားတွင်မိုးကြိုးထည့်၍ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားသောဓားများမှာ စစ်ကိုင်းအသင်္ခယာစောယွန်း၏ဓားမှာဆင်လည်ပင်းကိုပြတ်စေသည်။
ဗျည်းနွဲ့၏ဓားသည် တစ်တောင်မျှရှိသောကျောက်ထုကိုပြတ်စေသည်။
ယိမ်းနွဲ့ပါးဓားသည် အင်းဝခေတ်ကနန်းစဉ်ဓားဖြစ်သည်။
သိုဟန်ဘွားသည် အင်းဝထီးနန်းကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပြည်သူလူထုအားနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရဟန်းသံဃာများအား သတ်ဖြတ်ခြင်းစသည်များလုပ်ဆောင်လာသောကြောင့် သိုဟန်ဘွားအားလုပ်ကြံရန် ကြံစည်ကြသည်။
မင်းကြီးရန်နောင်က သိုဟန်ဘွားအား ဥယျာဉ်တော်တွင်းသို့ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့်ခေါ်သွားပြီး ယိမ်းနွဲ့ပါးဓားကိုပြမည့်ဟန်ပြုကာ ခုတ်ပိုင်းလိုက်ရာ လူနှင့်တကွနောက်ခံဝါးပိုးဝါးငါးလုံး၊ ကြမ်း ၅ ချောင်းပါပြတ်လေသည်။
ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဓားရေး ၃၇ ချင်းကိုတတ်မြောက်မှာသာ တပ်မှူးဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။
ပျံချီဓား ဟုခေါ်သောအဆင့်မြင့်ဓားရေးကိုတတ်မြောက်သူအား ဘွဲ့အမည်နောက်တွင် ပျံချီဟူသောအမည်နာမကိုထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ပေးသည်။
လှံ လှံတိုနှင့်လှံရှည်ဟူ၍ရှိသည်။
လှံတိုများအားဆင်ထက်တွင်သယ်ဆောင်သွားပြီး ပစ်လွှတ်တိုက်ခိုက်ရသည်။
အနော်ရထာမင်းကြီးနှင့်ကျန်စစ်သားမင်းကြီးတို့ကိုင်ဆောင်ခဲ့သော အရိန္နမာလှံနှင့် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကိုင်ဆောင်ခဲ့သော လှံရှင်တို့မှာ လှံရှည်များဖြစ်ကြသည်။
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာ ဒိုင်းဆိုသည်မှာ ဘဲဥပုံဖြစ်ပြီး တစ်ဖက်မှထိုခုတ်ပစ်လွှတ်လာသည်ကို ကာကွယ်ရသောလက်စွဲကိရိယာဖြစ်သည်။
လွှားသည် လေးထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ကာမှာဗန်းငယ်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့အား သားရေဖြင့်ပြုလုပ်ထာပြီး စစ်သည်ရဲမက်တို့သည်စစ်မြေပြင်တွင်စစ်ညောင်းသောအခါ ယင်းတို့အားချက်ပြုတ်စားသောက်ရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:စစ်ရေး။
တချို့မြန်မာတွေက တရုတ်နိုင်ငံကို ဂန္ဓာလရာဇ် လို့လည်း ခေါ်ကြသည်။
စိန့်တိုင်း လို့ လည်းခေါ်သည်။
စိန့်တိုင်းဆိုတာ စိနရဌ ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ဆင်းသက်အကာ ခုထိ စွဲစွဲမြဲမြဲ တရုတ်လို့ ခေါ်ကြ သည်။
ဥရောပကတော့ တရုတ်ကို ချိုင်းနား လို့ ခေါ်သည်။
ချိုင်းနားဆိုတာ (စိန့်) လို့ ခေါ်တာနဲ့ အတူတူပဲ။
လူဦးရေ တရုတ်ပြည်ရဲ့ လူဦးရေ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းက တရုတ်ဖြစ်တယ်။
ဓားရေး ၃၇ ချင်းသည် မြန်မာတို့၏ကိုယ်ပိုင်သိုင်းပညာဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်တပ်မတော်တွင် တပ်မှူးဖြစ်ရန်အတွက် ဓားရေးခုနှစ်ချင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာတတ်မြောက်ရန်လိုသည်။
ဓာရေး၃၇ ချင်းတွင်ပါဝင်သောဓားရေးများမှာ ထီး၊ ဘယက်၊ ငှက်၊ တို့ဖြစ်ကြသည်။
တစ်ဖန် အသေးစိတ် ထီးသွဲ့ဖို၊ ထီးသွဲ့မ၊ ဘယက်သွဲ့ဖို၊ ဘယက်သွဲ့မ၊ ငှက်သွဲ့ဖို၊ ငှက်သွဲ့မ စသဖြင့်ခွဲထားသည်။
ဓားရေး ၃၇ ချင်းကို သင်ကြားနိုင်ရန်အတွက် မိုးခုတ်၊ ပင့်ခုတ်၊ ပိုင်းဓား၊ တွက်ဓား၊ ပင့်စလွယ်ပိုင်းဓား၊ ၊ ပင့်စလွယ်တွက်ဓား၊ မိုးစလွယ်ပိုင်းဓား၊ မိုးစလွယ်တွက် စသည့်အခြေခံဓားရေးများကို ကျေညက်အောင်သင်ကြားရသည်။
ကတူးလူမျိုး သို့မဟုတ် ကဒူးလူမျိုး သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဗက်-ဗမာ နွယ်လူမျိုးများထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
https://joshuaproject.net/people_groups/21307/BM ကနန်း နှင့် ကတူး တို့သည် မျိုးနွယ်တူပင်ဖြစ်သည်။
ကတူးစကားလုံးအချို့မှာ ကချင်စကားလုံးများနှင့် တူညီသည်ကို တွေ့ရသည်ဖြစ်ရာ ကချင်လူမျိုးနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိကောင်းရှိနိုင်သည်။
ကချင်လူမျိုးများကဲ့သို့ ဗမာလူမျိုးစု၏ဝေးကွာသော အဆက်အနွယ်ဖြစ်နိုင်သည်။
အချို့က တကောင်းခေတ်၊ ပျူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်သည်ဟုလည်း ယူဆကြပြီး သုသေသနပြုလျက် ရှိကြသည်။
ကတူးလူမျိုးများသည် ဝန်းသို၊ ကောလင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်၊ ဗန်းမောက်၊ ပင်လယ်ဘူး၊ အင်းတော်ကြီးအိုင်ဝန်းကျင်တို့တွင် ရှမ်းနီလူမျိုးများနှင့် ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
အများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ရိုးသားအေးချမ်းစွာ နေထိုင်ကြပြီး အချို့မှာ ဆင်ဖမ်းပြီး အသက်မွေးကြသည်။
ကတူးလူမျိုးဟူ၍ သတ်မှတ်ရန် ဘာသာစကားတစ်ခုသာ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အဝတ်အစား၊ အစားအသောက်၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့မှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ရာ ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ကတူးလူမျိုးများမှာ ရှေးကျလှသော သက်လူမျိုးစုတွင် ပါဝင်၍ ထိုလူမျိုးစုဝင် လူမျိုးငယ် (၅)မျိုး အနက် လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူမျိုးအားဖြင့် လူဦးရေ ၃၆၀၀ ခန့် ရှိ၍ ကတူးဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူများ ဦးရေမှာ ၂၀၀၀၀ မျှ ရှိသည်။
ကတူးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို အ-သက်၊သက်ဟူ၍လည်းကောင်း မိမိတို့ဘာသာစကားဖြင့် "အစတ်က်" ဟူ၍လည်းကောင်း သညာ တပ်ခေါ်ကြသည်။
ပုဂံခေတ်ကျောက်စာတို့တွင် ထိုသူတို့ကို ကန္တူဟု ရေးသားဖော်ပြ၍၊ တရုတ်မှတ်တမ်း တို့တွင်ကား “ချိုင်တု”ဟု ရေးသားသည်။
ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများအရ ထိုခေတ်က ကတူးတို့သည် တကောင်းမြို့ ပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်သော သင်းတွဲပြည်နှင့် မူးမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းဒီပဲယင်းဒေသတို့တွင် နေခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
(၁၃)ရာစုနှစ် အဦးပိုင်း ပုဂံခေတ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် မြို့ပြပြည်ရွာ တည်ထောင်ခဲ့ပြီးသော မြန်မာတို့သည် မြောက်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ကြရာ၌ ကတူးတို့၏ ဒေသကိုပါ သိမ်းသွင်းခဲ့ကြ၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ ကတူးတို့နှင့် ဆက်သွယ်မှု ပိုမိုများပြား လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ တိုက်ခိုက် သိမ်းယူပြီးနောက် ကတူးတို့သည် ဝန်းသိုဒေသမှ မြောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါတွင် သူတို့ကို ကသာခရိုင်တွင်းရှိ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသ၌ အများဆုံးတွေ့ရသည်။
မြောက်ဘက်ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင် နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တို့၌လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
နေထိုင်ရာဒေသ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ အင်းတော်မြို့နယ်တို့တွင် အများဆုံးနေထိုင်ပြီး ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ကသာမြို့နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ၊အင်းတော်ကြီးဒေသတို့တွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။
အဓိက မဲဇာမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
လူဦးရေ မိခင်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာပြောနိုင်သူ (၅၀၀၀၀) ခန့်မိခင်ဘာသာ စကားမပြောနိုင်သူ တစ်သိန်းဝန်းကျင်ခန့် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသား စိစစ်ရေးကတ်ပြားတွင် ကတူး အမည် စာရင်းထည့်ခံထားရသူ (၃၀၀၀၀) ကျော်ရှိပြီး ဗမာ အမည်စာရင်းပေါက်နေသူ (၁၀၀၀၀၀) ဝန်းကျင်ခန့် ရှိသည်။
လက်ရှိ စုစုပေါင်း လူဦးရေ(တစ်နိုင်ငံလုံး) (၂၀၀၀၀၀)ခန့် ရှိသည်။
ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ အများစု ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်။
အခြားဘာသာကိုးကွယ်မှု မရှိသလောက် နည်းပါးသည်။
စီးပွားရေး တောင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ရွှေလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှု အနည်းငယ်ရှိသည်။
ဥယျာဉ်ခြံလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး၊ အိုးလုပ်ငန်း၊ နပန်းတောင်းရက်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ ဖျာရက်လုပ်ငန်း စသည့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။
ရိုးရာရက်ကန်းလုပ်ငန်းများကို ပင်လယ်ဘူးမြို့ နယ်တွင်သာ တွေ့ရသည်။
အခြားမြို့ နယ်များတွင် ပျောက်ကွယ်နေပြီဖြစ်သည်။