kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သံဃာတစ်ပါး ရရှိတာနှင့် ညီမျှသော လှူဖွယ် တစ်ပုံစာကို ကိုးသင်းရွာသားများက ခံယူကြပြီး လှေဦးတွင် ကန်တော်ပွဲတင်၊ လှေလယ်မှာ ဆွမ်းခဲဖွယ်များနှင့် လှေကို ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း အောက်ကနေ အထက် ဦးသုံးကြိမ်တိုက် ကန်တော့ပွဲမြှောက်ပြီး ပါလာတဲ့ ဆွမ်းခဲဖွယ်များကို မြစ်အတွင်း ရေစာကျွေးရသည်။
လှေပြိုင်ပွဲတွင် ပြိုင်ပွဲဝင် အသင်းများဖြစ်သော ရွာသစ်ရပ်၊ ပတ္တမြားရပ်၊ သပြေတန်းရပ်၊ စိန်တုံးရပ်၊ ကိုးသင်းရပ်၊ ရွှေလောင်းရပ်၊ ခဝါတော်ရပ်၊ ရွှေလေးရပ်၊ ရွှေဟင်္သာရပ်၊ ရပ်ကွက်(၁)၊ မိုးကောင်းရပ်၊ ရွှေဒင်ရပ်ကွက်(၂)နှင့် သက္ကယ်တော်ရပ်ကွက်များမှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၁၈-၉-၂၀၁၈၊ စာ-၁၉ ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ။
တောင်သမန်ဘိုးဘိုးကြီးနတ်ပွဲသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ တောင်သမန်ကျေးရွာတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
နှစ်စဉ် တော်သလင်းလလပြည့်ကျော် (၂)ရက်မှ တော်သလင်းလပြည့်ကျော်(၁၀)ရက်နေ့အထိ ကျင်းပရာ ဒေသခံများနှင့် အခြားဒေသများမှ နတ်ကိုးကွယ်သူများ လာရောက်ဆင်နွှဲကြသည်။
နတ်ပွဲနှင့်တကွ အင်းထဲတွင် မြန်မာ့ရိုးရာလှေပြိုင်ပွဲပါ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၂၁-၉-၂၀၁၈၊ စာ-၁၂ တောင်သမန်အင်းနှင့် ဦးပိန်တံတား ဝင်းကျင်ရှိ နယ်ခံများသည် တောင်သမန်ဘိုးဘိုးကြီး ဒေသအခေါ် ဘိုးရေကြီးကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။
ဦးပိန်တံတား ဘေးတွင် ဘိုးဘိုးကြီး သက်ပျောက်တိုင်ဟု ခေါ်သော အုတ်တိုင်တစ်တိုင် တည်ရှိသည်။
ယခင်က ကျွန်းတိုင်ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် တံငါသည်များ စုပေါင်းကာ အုတ်တိုင်ပြုလုပ်ထားသည်။
ရေလုပ်သားများ အလေးထားကိုးကွယ်ကာ သက်ပျောက်တိုင်ကို ဦးတိုက်ကာ တိုင်တည်ပြီးမှ ငါးဖမ်းကြသည်။
ဘိုးဘိုးကြီး နတ်နန်းနှစ်နန်း ရှိသည်။
ယာယီတဲတန်းအဖြစ် တောင်သမန်အင်းဘေး အနောက်ဘက်တဲတန်းနှင့် တောင်သမန်ရွာထဲမှ မူရင်းနတ်နန်းတို့ တည်ရှိသည်။
နှစ်စဉ် ဘိုးဘိုးကြီးဖောင်လှည့်ပွဲနှင့် နတ်ပွဲကို တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၂)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
တောင်သမန်ဘိုးဘိုးကြီးသည် ရှေးယခင်က ကျားသတ္တဝါကိုက်သည့်အတွက် သေဆုံးသွားသည်။
သို့အတွက် တောင်သမန်အင်းတစ်ဝိုက် တွင် ကျားပုံအသုံးပြုခြင်း မရှိကြပေ။
ထို့အတူပင် နယ်ခံများမှာ ဦးပိန်တံတားပေါ်နှင့် နတ်နန်းများအနီးတွင် ကျားဟု ကြုံးဝါးခြင်း မပြုရဟု ဆိုကြသည်။
နယ်ခံများမှာ ကျားပုံပါသော ကိရိယာများကို ဝယ်ယူပြီးပါက တိုက်ခြစ်ကာ ကျားပုံဖျက်ပြီးမှ သုံးကြသည်။
ကျားကို တောကောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၂)ရက်နေ့ ညတွင် နတ်ကြီးပင့် အခမ်းအနား ကျင်းပသည်။
လပြည့်ကျော်(၃)ရက်နေ့၊ မွန်းလွဲ (၁)နာရီတွင် ချိုးရေတော်သုံး၊ ဖောင်လှည့်အခမ်းအနားကို တောင်သမန်အင်းတွင် ကျင်းပသည်။
ချိုးရေတော်သုံး အခမ်းအနားကို ရှေးယခင်ကတည်းက နှစ်စဉ် တောင်သမန်အင်းအတွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး နတ်ရုပ်တု ပုံတော်များအား ဖောင်တော်ပေါ်တင်ဆောင်ပြီး အခြားလှေများက ဝန်းရံကာ အင်းအတွင်းရှိ ဘိုးဘိုးကြီး သက်ပျောက်ကျောက်တိုင်အား ဦးတိုက်၍ ရွာသစ်ကျေးရွာရှိ နတ်နန်းသို့ သွားရောက်လှည့်ပတ်ကာ ကျင်းပကြသည်။
ဖောင်လှည့်ပွဲကို ဒေသခံများက အလေးထားသကဲ့သို့ပင် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ လာရောက်ကြသော စည်ကားသည့် ပွဲတော်ပင်ဖြစ်သည်။
ဖောင်လှည့်ပွဲကို ရိုးရာမပျက် ဆင်နွှဲပုံမှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ကောင်းလှသည်။
ဦးပိန်တံတား နောက်ခံထားသည့် တောင်သမန်အင်း ရေပြင်ကျယ်တွင် တူညီဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော လှေတော်သားများက ဖောင်ကိုကြိုးဖြင့် ဆွဲကြသည်။
ဘိုးဘိုးကြီးဖောင်လှည့်ပွဲတွင် ရှေးဦးစွာ ဖောင်တော်နှင့် ဘိုးဘိုးကြီး သက်ပျောက်တိုင်ကို ဦးတိုက်ကြရသည်။
ဖောင်တော်တွင် နတ်ဝတ်နတ်စားများ နှင့် နတ်ကတော်တို့မှာ ဆိုင်းများဖြင့် ညင်သာစွာကလာကြသည်။
ဖောင်တော်အား ဒေသခံများ ဖြစ်သည့် တဲနန်းသာရွာ၊ ရွာသစ်ရွာ၊ နွားနို့တော်စုရွာ၊ တောင်သမန်၊ ဆီမီးထွန်းနှင့် အိုးဘိုတို့မှ လှေတော်သားများက ဖောင်ကြိုးကိုင်ကာ ဆွဲလာကြသည်။
ဖောင်တော်နောက်မှ ပရိသတ်မှာ ရိုးရိုးလှေများ၊ ငှက်လှေများဖြင့် လိုက်လာပြီး ဦးပိန်တံတားမှ တောင်သမန်အင်း တောင်ဘက်တဲနန်းသာရွာနှင့် ရွာသစ်ရွာကြားရှိ တောင်သမန်ဘိုးဘိုးကြီး ယာယီတဲနန်းသို့ ပင့်ဆောင်လာကြရသည်။
တဲနန်းတွင် ဒေသခံများက ငှက်ပျောပွဲများဖြင့် ကြိုဆိုကြသည်။
ယာယီတဲနန်း ညောင်ပင်အောက်တွင် နတ်ချော့ခြင်း၊ (နတ်ကခြင်း)များ ပြုလုပ်ပြီးသည်နှင့် တောင်သမန်ရွာရှိ နန်းရင်းသို့ ဖောင်ဖြင့် ပို့ဆောင်ကာ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် (၁၀)ရက်နေ့အထိ အစဉ်အလာအတိုင်း ကျင်းပကြသည်။
ဖောင်လှည့်သည့်နေ့တွင် ရွာလုံးကျွတ် မုန့်များဖြင့် ဧည့်ခံကျွေးမွေးလေ့ရှိသည်။
ယခင်က ဆလှပွဲထည့်သွင်း ကျင်းပကြသည်။
ဒေသခံများ၏ ယုံကြည်မှုနှင့်အတူ လက်ရှိကာလအထိ ဦးပိန်တံတားအပေါ် သူတို့တစ်တွေ ကျားဟု မအော်ကြကြောင်း သိရသည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၂၃-၉-၂၀၁၈၊ စာ-၂၄ နောက်နေ့များတွင် တက်ပွဲ၊ ကန်တော့ပွဲ၊ နတ်ချော့ပွဲများ ကျင်းပသည်။
လပြည့်ကျော် (၁၀)ရက်နေ့တွင် အခြားနတ်ပွဲများတွင် မပါရှိသည့် ထန်းချိုင်ပွဲ ကျင်းပသည်။
ထို့အပြင် နတ်ပွဲအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မြန်မာ့ရိုးရာ လှေလှော်ပြိုင်ပွဲကို လပြည့်ကျော် (၅)ရက်မှ (၁၀)ရက်နေ့အထိ တောင်သမန်အင်းအတွင်း ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
အင်းပတ်လည် အနီးဝန်းကျင်ရှိ ဘုန်းအိုး၊ ရွှေဂွမ်းထုပ်၊ တရုတ်တန်း၊ တောင်သမန်၊ သရက်တန်း၊ ထန်းတော၊ နွားနို့တော်စု၊ ရွာသစ်၊ တဲနံ့သာ စသည့် ကျေးရွာများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိကြသည်။
မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၂၃-၉-၂၀၁၈၊ စာ-၁၈ ကိုးကား Category:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ။
ဆဲလပ်စ် အမဲလိုက်နယ်မြေ ထိန်းသိမ်းရေးဒေသ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဒေသရင်းတိရစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းရေးဒေသများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုဒေသအား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နာမည်ကျော် အမဲလိုက်မုဆိုးနှင့် အစောဆုံး သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သော ဆာ ဖရက်ဒရစ် ဆဲလပ်စ် ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ထိုဒေသ အတွင်းရှိ ဘီဟိုဘီဟို တွင် ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဂျာမန်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရင်း ၁၉၁၇ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စကော့လူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူနှင့် မြေပုံဆွဲဆရာ ကိသ်ဂျွန်စတန် သည်လည်း ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ပထဝီအသင်း၏ အာဖရိက ဂရိတ်လိတ်ဒေသသို့ စူးစမ်းရှာဖွေရေး ခရီးအား ဂျိုးဆက် သော်မဆင်နှင့် အတူ ဦးဆောင်ရင်း ဘီဟိုဘီဟို တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆဲလပ်စ် အမဲလိုက်နယ်မြေ ထိန်းသိမ်းရေးဒေသသည် သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် အမျိုးမျိုး ရှိခြင်းနှင့် လူတို့ဖျက်ဆီး မထားသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ထိုထိန်းသိမ်းရေးဒေသသည် စုစုပေါင်း ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် ၁၉,၀၀၀ (စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၅၀,၀၀၀) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး အပိုကြားခံနယ်မြေများလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသအတွင်း အမြဲတမ်း နေထိုင်သော လူ မရှိသည့် အပြင် အခိုင်အမာ အဆောက်အဦး ဆောက်လုပ်ခြင်းကိုလည်း တားမြစ်ထားသည်။
ထိုဒေသအတွင်းသို့ လူ အဝင်အထွက်အား တန်ဇေးနီးယား သဘာဝ ရင်းမြစ် နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဝန်ကြီဂ ဌာန၏ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဌာနမှ အသေအချာ စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်သည်။
အဆိုပါ မီယွန်ဘိုတော အတွင်းတွင် တွေ့ရသော တိရစ္ဆာန်များတွင် အာဖရိက ချုံပုတ်ဆင်များ၊ ကြံ့နက်များ၊ ရေမြင်းများ၊ ခြင်္သေ့များ၊ အရှေ့အာဖရိက ခွေးရိုင်းများ၊ အာဖရိကကျွဲများ၊ မာဆိုင်းသစ်ကုလားအုပ်များ၊ လွင်ပြင်မြင်းကျားများ၊ နိုင်းမြစ်မိကျောင်းများအား အာဖရိကရှိ အခြားသော အမဲလိုက် ထိန်းသိမ်းရေးဒေသနှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ်များထက်စာလျှင် အများအပြား ပိုမို တွေ့ရှိရသည်။
ဓမ္မဘေရီဆရာတော် ဦးဝီရိယ (တောင်စွန်း) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်ပြီး နယ်လှည့် ဓမ္မကထိက၊ စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၃၀၇ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်း၊ နတ်မောက်မြို့၊ ဥယျာဉ်တောင်ရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးပု၊ မယ်တော် ဒေါ်မင်းစိန် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေပြုပြီး ၁၃၂၃ ခုနှစ်၌ မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့ တူမောင်းတိုက်ကျောင်းကို ပညာသင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ပညာရေး ၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ပထမငယ်တန်းကို တနိုင်ငံလုံး တတိယဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၃၂၆ ခုနှစ်မှစ၍ တူမောင်းကျောင်းတိုက်တွင် သာမဏေဘဝဖြင့် စာလိုက်ရင်း စာချတာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဘွဲ့များ ၁၃၃၂ ခုနှစ်တွင် သာသနာ့ဓဇ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၃၄၂ ခုနှစ် တိပိဋက ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲ၌ ပိဋကတစ်ပုံဆောင် ဒီဃဘာဏကဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒီဃနိကာယအဂ္ဂဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဓမ္မစာပေ ပို့ချခြင်း ၁၃၄၂ မှ စ၍ အမရပူရမြို့နယ် တူမောင်းတိုက်၊ တောင်ကြီးမြို့ သိမ်တောင်ကျောင်းတိုက် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်တို့တွင် နှစ်စဉ် တစ်နှစ် (၂) ကြိမ် ပို့ချခဲ့သည်။
၁၃၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ မှော်ဘီမြို့၊ ဓမ္မဒူတဇေတဝန်တောရ၊ ဆေကိန္ဒာရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် အဘိဓမ္မာနေ့ဝါနှင့် ပဋ္ဌာန်းညဝါ တို့ကို ယခုတိုင် ပို့ချဆဲ ဖြစ်သည်။
စာပေရေးသားခြင်း ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ စာရေးဆရာကြီး မောင်မဲ၊ ကံထွန်းသစ်၊ ရဝေနွယ် (အင်းမ) တို့၏ တိုက်တွန်းချက်အရ မြတ်သတိဝါဒီ၊ ဓမ္မရိပ်၊ ဓမ္မဗျူဟာ၊ အတွေးသစ်၊ အလင်းတန်း၊ ရွှေမန္တလေးတို့တွင် မထေရ်မြတ်တို့၏ စကားဝိုင်းနှင့် ဓမ္မရေးရာစာပေများ ရေးသားခဲ့ပြီး၊ အခါအားလျော်စွာ တရားဓမ္မဟောကြားခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ ကလေးသင်တန်းများ ပို့ချခြင်း စသော လောကရေး၊ ဓမ္မရေးအလုပ်များကို စွမ်းနိုင်သမျှ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။
လုံးချင်းစာအုပ်များအဖြစ် မထေရ်မြတ်တို့စကားဝိုင်း၊ ကြောက်တတ်ရင် ရှေ့တိုး၊ လျှောက်တတ်ရင်လမ်း၊ စိန်ခေါ်ရင် တိမ်ပေါ်ရောက်ရမယ်၊ အောင်ပွဲဆင်မယ့် ခြေလှမ်းများ၊ ဖောင်ဖျက်တိုက်ပွဲ၊ ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ၊ တရားဦး၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ အမှတ်လက္ခဏာ၊ ဘုန်းရယ်ကံရယ်ကုသိုလ်ရယ် စသည့် စာအုပ်ကြီးငယ် (၁၇) အုပ်တို့ ထွက်ရှိပြီး ဖြစ်သည်။
အရှင်စိတကပူဇကထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အရှင်စိတကပူဇကထေရ် သည် လင်းလွန်းပင်စောင့်နတ် ဖြစ်နေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောအခါ ဘုရားရှင်၏ လောင်တိုက်တော်ကို ကြည်ညိုလျက် ရှိ၏။
ထို့နောက် လောင်တိုက်တော် ထင်းပုံ၌ တူရိယာကို တီးမှုတ်၍ နံ့သာပန်းကို ကြဲမြှောက်ကာ ပူဇော်ခဲ့၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် ပန်းလှူခဲ့သည့်အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။
ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ နှစ်ဆယ့်ကိုးကမ္ဘာထက်၌ “ဥဂ္ဂတ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်စိတကပူဇကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
စိတကပူဇက၊ မဟာပရိဝါရဝဂ် စိတကပူဇက၊ စိတကပူဇကဝဂ် စိတကပူဇက၊ ထောမကဝဂ် စိတကပူဇက၊ သုဝဏ္ဏဗိဗ္ဗောဟနဝဂ် စိတကပူဇက၊ ဗောဓိဝန္ဒနဝဂ်။
အရှင်မဂ္ဂသညကထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
အရှင်မဂ္ဂသညကထေရ် သည် နတ်သား ဖြစ်နေ၏။
ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်တပည့်သာဝကတို့သည် တောထဲတွင် ခရီးမှားနေကြ၏။
ထိုသို့ ဖြစ်နေသည်ကို နတ်သားသည် ခရီးညွှန်ကြားပေး၏။
ထို့အပြင် ဆွမ်း ဘောဇဉ်တို့ကိုလည်း လှူဒါန်းပေးခဲ့၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ထိုသို့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုခဲ့သည့်အတွက် အရှင်မဂ္ဂသညကထေရ် သည် ခုနစ်နှစ်သားဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။
ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာငါးရာထက်၌ “သစက္ခု” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်မဂ္ဂသညကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
အရှင်သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အရှင်သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယထေရ် သည် ဘုမ္မစိုးနတ် ဖြစ်နေ၏။
တစ်ခုသောအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် လူအပေါင်းအား သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ဟောတော်မူ၏။
ထိုသို့ဟောသည်ကို ဘုမ္မစိုးနတ်လည်း နာကြားရ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား ရွှေပန်းလေးပွင့်ကို လှူဒါန်းခဲ့၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားအား ရွှေပန်းလှူခဲ့သည့်အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။
ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ လေးဆယ့်သုံးကမ္ဘာထက်၌ “နေမိသမ္မတ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်သုဝဏ္ဏပုပ္ဖိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
အရှင်သရဏဂမနိယထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဟိမဝန္တာတောင်၌ နတ်မင်းနှစ်ဦးတို့သည် စစ်ထိုးလျက် ရှိ၏။
ထို့ကြောင့် များစွာသော နတ်တို့၏ ကြွေးကြော်သံသည် လွှမ်းလျက်ရှိ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွလာ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “ပြစ်မှားလိုသော စိတ်ရှိသည့် သတ္တဝါသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်သော သတ္တဝါကို အကြိမ်ကြိမ် ညှဉ်းဆဲသကဲ့သို့ မညှဉ်းဆဲကြစေကုန်လင့်။
မိမိဒေါသစိတ်ကို ငြိမ်းစေကုန်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ထိုအခါ နတ်မင်းနှစ်ပါးတို့သည် သတိတရားရကြကာ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာအဖြစ် ဆည်းကပ်ကြကုန်၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ထိုသို့ မြတ်စွာဘုရားအား ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။
ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာသုံးသောင်းထက်၌ “မဟာဒုန္ဒုဘိ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်သရဏဂမနိယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
သရဏဂမနိယ၊ မဟာပရိဝါရဝဂ် သရဏဂမနိယ၊ စိတကပူဇကဝဂ် သရဏဂမနိယ၊ သဒ္ဒသညကဝဂ် သရဏဂမနိယ၊ တိဏဒါယကဝဂ်။
ဗုဒ္ဓသညက၊ နာဂသမာလဝဂ် ဗုဒ္ဓသညက၊ မဟာပရိဝါရဝဂ် ဗုဒ္ဓသညက၊ ပဒုမကေသရဝဂ် ဗုဒ္ဓသညက၊ ပံသုကူလဝဂ်။
အရှင်ဗုဒ္ဓသညကထေရ် သည် ဘုမ္မစိုးနတ် ဖြစ်နေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အာယုသင်္ခါရကို လွှတ်တော်မူသဖြင့် မြေကြီးသည် တုန်လှုပ်၏။
ထိုအခါ ဘုမ္မစိုးနတ်၏ ဘုံဗိမာန်သည်လည်း တုန်လှုပ်၏။
ထိုအခါ ဘုမ္မစိုးနတ်သည် ဗိမာန်တုန်လှုပ်သဖြင့် ထိတ်လန့်၏။
ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းက တုန်လှုပ်ရခြင်း အကြောင်းကို ပြောပြ၍ ထိတ်လန့်မှု ငြိမ်းအေး၏။
ထို့နောက် ဘုမ္မစိုးနတ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အာနုဘော်တော်ကို ချီးကျူးပြောကြားခဲ့၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို ရခဲ့သည့် အချိန်မှစကာ အပါယ်လေးဘုံသို့ မကျရောက်ခဲ့ရပေ။
ထို့ပြင် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ တစ်ဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ “သမိတ” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။
စုံထောက်ကြီး ရှားလောက်ဟုမ်း(စ်) နှင့် လေးပွင့်ဆိုင် အမှတ်သင်္ကေတ ဝတ္ထုသည် မြန်မာစာရေးဆရာ မြတ်ဝင်း (ကျောက်မဲ) ရေးသားသော ဘာသာပြန်ဝတ္ထု ဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ချယ်ရီစာပေ မှ ဖြန့်ချိသည်။
မြတ်ဝင်း (ကျောက်မဲ)။
"စုံထောက်ကြီး ရှားလောက်ဟုမ်း(စ်) နှင့် လေးပွင့်ဆိုင် အမှတ်သင်္ကေတ"။
ချယ်ရီစာပေ၊ ရန်ကုန်။
၂၀၁၁၊ ဇွန်။
ဆာ အာသာ ကိုနင်ဒွိုင်း ၏ ရှားလော့ဟုမ်း လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုများ စာအုပ်မှ လေးပွင့်ဆိုင်သင်္ကေတ ဝတ္ထုကို ဘာသာပြန် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Sir Arthur Conan Doyle, “The Sign of Four,” in Sherlock Holmes Selected Stories. ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း မစ္စ မေရီ မော်စတန် မှာ ဘေကာလမ်းရှိ ရှားလောက်ဟုမ်း(စ်) ၏ အိမ်သို့ ဖခင်ပျောက်ဆုံးမှုအတွက် ရောက်လာသည်။
ကပ္ပတိန် မော်စတန်မှာ မေရီထံ ပြန်လာစဉ် လမ်း၌ ပျောက်ဆုံးနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကပ္ပတိန် မော်စတန်နှင့် သိကျွမ်းသည့် မေဂျာ ရှောတိုအိမ်ရောက်မှ စကားများရာမှ ဖြစ်သည့် ဒေါသ နှင့် နဂိုအခံ နှလုံးရောဂါတို့ ပေါင်းကာ သေဆုံးကြောင်း သိရသည်။
နောက်တိုးကိစ္စမှာ မေဂျာ ရှောတို၏ အိမ်မှ ပြဿနာ ဖြစ်သည်။
ခြေရာခံ စုံစမ်းပြီးနောက် တရားခံဖြစ်သူ ဂျွန်နသန်ကို လက်ရဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။
ဂျွန်နသန်က သက်သေခံရာ၌ ကုန်သည် အပ်ချ မက် အားသတ်ကာ လုထားသည့် ရတနာများကို ဒေါ့စ် အက်ဘာ၊ အမ်ဒူလာ ခန်း၊ မိုဟာမက် ဆင်း တို့နှင့်ပေါင်းကာ လျှို့ဝှက်မြုပ်နှံထားကြောင်း၊ အပ်ချ မက် အားသတ်မှုဖြင့် ထိုလေးယောက် ထောင်ကျသောအခါ လွတ်နိုင်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ထောင်မှူး မေဂျာ ဂျွန် ရှောတို ကို ဇာတ်ကြောင်းစုံ ပြောဖြစ်ကြောင်း၊ မောဂျာ ရှောတိုက သစ္စာဖောက်သွားရာ လက်စားချေပြီး ရတနာများအား ပြန်ယူခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြောပြတော့သည်။
မီ ဝတ္ထုမှာ မြန်မာစာရေးဆရာမ ကြည်အေး ရေးသားသည့် မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည် တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လထုတ် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း တွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။
ကြည်အေး။
" မီ"၊ တတိယအကြိမ်။
ရည်မွန်ဦး စာပေ၊ ရန်ကုန်။
၂၀၀၃၊ အောက်တိုဘာ။
မီ ဟူသော မိန်းမတစ်ဦး၏အကြောင်းကို ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ယောက်ျားတို့မှတစ်ဆင့် ပြောပြသွားပြီး လူကြိုက်များသည့် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လည်း ဖြစ်သည်။
ဝတ္ထုနောက်ခံ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည့် အဆုံးသတ်သွားသည့် တွက်ဆချက် (Dead Reckoning) အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအား မှီရေးကြောင်း အမှာစာရေးသူ ဒဂုန်တာရာ က ဆိုသည်။
အမှန်စင်စစ် ဇာတ်ကားအား မှီခြင်းထက် ဇာတ်ကောင် လိဇဘတ် စကော့ (Lizabeth Scott) ၏ စရိုက်ကို မှီသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုအား အမှာစာရေးသည့်ကိစ္စမှာ ဤဝတ္ထုက ပထမဆုံးဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း သဘောကျသူအား ဝမ်းနည်းစေရန်ဟူ၍ တပ်ထဲဝင်လာသည့် တပ်သား ကိုလေး ထံမှ မီ့အကြောင်းများကို ကို သော်ဆွေ စကြားရသည်။
စစ်ပြီးနောက် တပ်မှထွက်ကာ မိဘအလုပ်အားကူရင်း တပ်သား ကိုလေး တသသပြောခဲ့သည့် မီ ကို ရှာမိသည်။
မကြာမီပင် ဟိုတယ်တစ်ခု၌ တွေ့တော့သည်။
မိဘမဲ့ မီ မှာ မွေးစကပင် ခရစ်ယာန် သီလရှင်ကျောင်း၌ နေ၍ ဆယ်တန်းအထိ တက်သည်။
အုပ်ထိန်းသူမရှိသဖြင့် စော်ကားလိုသူတို့ရန်ကြောင့် အလုပ်တစ်ခုမှတစ်ခု မကြာမကြာ ပြောင်းရသည်။
ယခုမူ လောကပါးဝလာသည့် မီ မှာ မိန်းမများအပြောမခံနိုင်သည့် အလုပ်မှန်သမျှကို ရဲရဲတင်းတင်းပင် လုပ်နေတော့သည်။
မီ ၏ လက်ရှိအလုပ်မှာ သူဌေး ဦး တင်မောင် ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သည်။
ဦး တင်မောင် ၏ အိမ်တွင်ပင် နေသည်။
သူဌေးနှင့် ရင်းရင်းနှီးနှီး နေသကဲ့သို့ မြို့ပိုင် ဦး ဘချစ် ကိုလည်း အနားကပ်ခံသည်။
ထိုအခါ ဦး တင်မောင် နှင့် ဦး ဘချစ် မှာ လူကြီးရန်ဖြစ်နည်းဖြင့် တစောင်စောင် ဖြစ်နေတော့သည်။
တစ်နေ့သော် ဦး တင်မောင် သေဆုံးကြောင်း မီ့ထံမှ စာပို့လာသည်။
မီက ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်သတ်သေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထွက်ဆိုသော်လည်း စုံထောက်များက ဦး ဘချစ်ကို ဖမ်းလိုက်သည်။
မီ အား အပြင်ခေါ်ထုတ်ကာ ဖွက်ယူလာသည့် အလောင်းပေါ်မှ ပုလဲရင်ထိုးကို ကို သော်ဆွေက ပြသည်။
ထိုအခါမှ အခန်းထဲခေါ်ကာ မတရားကြံစည်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းကြောင့် သူသေနတ်ဖြင့်ပင်သူ့အား အဆုံးစီရင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း မီ က ရှင်းပြသည်။
ကနဦးက ရဲလက်အပ်ရန် ကြံစည်သော်လည်း မီ၏ စကားများကြောင့် အရည်ပျော်ရသည့် ကို သော်ဆွေ မှာ သက်သေခံပစ္စည်းကို ရေထဲပစ်လိုက်တော့သည်။
ဦး တင်မောင် သေဆုံးပြီးနောက် မီ က အဒေါ်ကြီးတစ်ဦးနှင့် အခန်းငှား နေသည်။
ထိုအိမ်သို့ လမ်းလျှောက်သွားစဉ် လူမိုက် ရွှေဓားမြောင် ဆိုသူရောက်လာပြီး ဦး တင်မောင် ကို သတ်သူမှာ သူပင်ဖြစ်ကြောင်း ဦး တင်မောင် ပိုင်သည့် ရတနာဘူးကိုလည်း ရခဲ့ကြောင်း၊ ယခုမူ ထွန်းမောင် ဆိုသူနှင့် တတွဲတွဲနေသောကြောင့် သူ့အားရှင်းရန် ကြံနေပြီဟု ထင်မိကြောင်း၊ ကို သော်ဆွေ အားလည်း မီ နှင့် ကင်းကင်းနေသင့်ကြောင်း ပြောကာ လမ်းခွဲသွားသည်။
ထို့နောက် မီ အား ရန်စကားပြောကာ အတန်ကြာ ခပ်ကင်းကင်းနေလိုက်သည်။
သို့သော်လည်း နေထိုင်မကောင်းဟူသော အသံကြားသော် နေကောင်းအောင်နေရန် အမှာပါးဖြစ်သည်။
မကြာမီပင် ကျန်းမာအောင်နေကာ စိတ်သစ်လူသစ် ဖြစ်နေပြီဟူသော စကားများ ကြားလာရသည်။
မကြာမီပင် မီ နှင့် လက်ထပ်လိုက်သည်။
အတိတ်ဟောင်း၏ ခြောက်လှန့်မှုကြောင့် စိတ်ဒဏ်ရာရကာ မီ့ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းလာသည်။
ဆုံးကာနီး၌ ဝေဒနာကို ရှုံ့မဲ့ခံကာ ကို သော်ဆွေ တစ်ခါမျှပင်မကြားဖူးသည့် အမည်တစ်ခုကို ရေရွတ်ကာ အသက်ထွက်သွားသည်။
ကျန်ရစ်သူ ကို သော်ဆွေ မှာ နောင်ဘဝတွင် မီ့အား မီမဖြစ်စေရန် ဆုတောင်း၌သာ နေတော့သည်။
အဓိက ဇာတ်ကောင်များ မီ သော်ဆွေ ဦးတင်မောင် ဦးဘချစ် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခြင်း မီ ဝတ္ထုကို မီ အမည်ဖြင့် ဒါရိုက်တာ ဏကြီး က ပိုင်ဖြိုးသု (မီ)၊ နေတိုး (ကိုသော်ဆွေ)၊ ရဲအောင် (ဦးဘချစ်)၊ မင်းဦး (ဦးတင်မောင်) တို့ ဖြင့် ရိုက်ကူးကာ ဗစ်တိုးရီးယား ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး မှ ဖြန့်ချိမည် ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာတွင် ရုံတင်ပြသမည် ဖြစ်သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း အတ္တဒဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် အတ္တဒဿီမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးချိန်တွင် ဖြစ်၏။
အရှင်ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကထေရ် သည် ဘီလူးဖြစ်နေ၏။
ထိုဘီလူးသည် အခြံအရံများဖြင့် ပြည့်စုံစွာနေရ၏။
သို့သော် ဘီလူးသည် “မိမိမှာ အရမတော်ပေ၊ ထို့အပြင် မကောင်းသော မိုးလင်းခြင်၊ မကောင်းသော ထခြင်းတို့ ဖြစ်ရ၏။
ငါသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာပြည့်စုံပါလျက် မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ရ၏” ဟု တွေးနေ၏။
ထိုသို့ ဘီလူးတွေးနေသည်ကို “သာဂရ” အမည်ရှိသည့် သာဝကသည် သိတော်မူကာ ဘီလူးထံသို့ လာ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ဘီလူးအား ပုထိုးစေတီပြုလုပ်ရန် မိန့်တော်မူ၏။
ဘီလူးလည်း စေတီပြုလုပ်ကာ ငါးနှစ်ပတ်လုံး ကိုးကွယ်၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာခုနစ်ရာထက်တွင် “ဘူရိပည” အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း လေးကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက် နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ပစ္စုပဋ္ဌာနသညကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
ပုဂံခေတ်ရွာကြီး(၁၉)ရွာမှာ - ညောင်ဦး နဂါးဗိုလ်နဂါးဆိုင် (ယခု ပုဂံ) နဂါးကျစ် (ယခု နဂါးကျစ်မှော်) မန်ကျည်းကြီး (ယခု မရှိ) တူတည် (ယခု စတယ်) ကျောက်စကား (ယခု သီရိပစ္စယာ) ကုတ်ကသိန် (ယခု မရှိ) ညောင်တန်း (ယခု မရှိ) အနုရာဓ (ယခု မြင်းကပါ) တန်ဆောင်ကွန် (ယခု မြင်းခြံနယ်၌ ရှိသည်။
) ရွာမုံး (ယခု ရွာမိုင်း) ကြင်လုံ (ယခု ကျောက်ကန်ရွာအနီး နေရာသာ ရှိသည်။
) ကုက္ကို (ယခု တောင်ခွင်) တောင်ဖ (ယခု တောင်ပ) မြေသင်းတွင်း (ယခု မြေခဲတွင်း) သရက်ရ (ယခု မရှိ) စဉ့်ကူ (ယခု စဉ့်ကူ) ယုန်လွယ် (ယခု ယုန်လွှတ်ကျွန်း) ရွာစိုက် (ယခု ဖွားစောရွာ) ယုန်လွှတ်ကျွန်းကို အခြေပြုပြီး တိုင်းပြည်တည်ထောင်ရာ ပုဂံနေပြည်တော်၏ ပထမမြို့သည် (ယုန်လွှတ်ကျွန်း) အရိမဒ္ဒန။
ဒုတိယမြို့သည် သေဉ်လည်ကြောင်မင်း လက်ထက် ကျောက်စကားရွာ၌ သီရိပစ္စယာ။
တတိယမြို့မှာ သိုက်တိုင်မင်းလက်ထက်တွင် ယခု ဖွားစောရွာ နေရာ၌ တမ္ပဒီပ။
တဖန် ပျဉ်ပြားမင်းလက်ထက်တွင် ပုဂံကို တည်သည်။
တရုတ်ပြေးမင်းလက်ထက်တွင် တရုတ်တို့၏ စစ်မက်အန္တရာယ်ကြောင့် မြို့ကိုချဲ့ထွင်ပြီး ခံတပ်အခိုင်အမာ အရေးပေါ်တည်ဆောက်ရသည်။
စေတီ ဂူကျောင်း ဘုရား အမြောက်အမြားကို ဖျက်၍ အုတ်ကျောက်တို့ကို ယူရသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဂူကြီး တစ်ထောင်၊ ဂူငယ် တစ်သောင်း။
ကုလားကျောင်း သုံးထောင် ပျက်စီးကြောင်း ဆိုသည်။
ဦးခင်မောင်ကြီး(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) ရေး ပုဂံဘုရားများသမိုင်းနှင့် ဧည့်လမ်းညွှန်၊ ၁၉၉၈-စက်တင်ဘာ၊ စာ-၂၄ ကိုးကား Category:ပုဂံခေတ်။
သီရိပစ္စယာဟိုတယ်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံနှင့် မြင်းကပါကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတွင် တည်ဆောက်ထားသော ကြယ်သုံးပွင့် အဆင့်ဟိုတယ်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အဦးငယ် ၁၇-ခုအပါအဝင် အရက်ခန်း၊ ဧည့်ခန်း၊ စားသောက်ခန်းများ ပါဝင်သည်။
ဦးခင်မောင်ကြီး(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) ရေး ပုဂံဘုရားများသမိုင်းနှင့် ဧည့်လမ်းညွှန်၊ ၁၉၉၈-စက်တင်ဘာ၊ စာ-၆ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိုတယ်များ Category:ပုဂံ။
ဖားအောက်တောရ(ပင်မ) အဝင်လမ်း ဖားအောက်တောရ သည် မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့နယ် မော်လမြိုင်-မုဒုံကားလမ်းမကြီး မိုင်တိုင် အမှတ် (၉)အနီး ဖားအောက်ရွာအနီး၌ တည်ရှိသည်။
ဖားအောက်တောရ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သံချပ်ကာတပ်ရင်းရှိပြီး အနောက်တောင်ဘက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်) တည်ရှိသည်။
ဖားအောက်တောရဟူသောအမည်သည် ဖားအောက်ရွာအနီးရှိ စိတ္တလတောင်ခြေပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အသီးအသီးသော တောကျောင်းများ တည်ရှိရာနယ်မြေကို ခြုံငုံ၍ ခေါ်ဆိုသောအမည်လည်းဖြစ်သည်။
ဖားအောက်တောရကျောင်းများကို ဖားအောက်တောရဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တအာစိဏ္ဏ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်သာမက နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ယောဂီများ ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)သို့ လာရောက်၍ ဝိပဿနာတရားများ အားထုတ်ကျင့်ကြံကြသည်။
မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ဖားအောက်တောရရိပ်သာခွဲများနှင့် ဩဝါဒခံရိပ်သာများရှိသည်။
ဖားအောက်တောရ သမိုင်းအကျဉ်း ဖားအောက်တောရရှိ သံဃာတော်များ အရုဏ်ဆွမ်းဘုဉ်းနေစဉ် စင်္ကြံကျောင်းကို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၇-ခုနှစ် တပေါင်းလခန့်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် သစ်သီး ဆရာတော်လောင်းလျာ အရှင်ခေမာဝန္တ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရဟန်း (၄)ဝါရစဉ်ကပင် သက်သတ်လွတ်ဘုဉ်းပေးခဲ့ပြီး အများအားဖြင့် သစ်သီးသစ်ဥများကိုသာ ဘုဉ်းပေးလေ့ရှိသောကြောင့် ထိုစဉ်ကပင် သစ်သီးဆရာတော်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာကို အလေးပေးပွားများလေ့ရှိပြီး ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာန်းကိုပွားများ၍ ဝိပဿနာရှုပွားအားထုတ်တော်မူလေ့ရှိသည်။
တပည့်များကို ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာကို ပွားများအားထုတ်ရန် ဟောကြားလေ့ရှိသည်။
များသောအားဖြင့် တစ်ပါးတည်းသာ နေတော်မူလေ့ရှိသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၉-ရက်၊ ၁၂.၃.၁၉၇၃ နေ့၊ သက်တော် ၇၂-နှစ် သိက္ခာတော် ၅၂-ဝါအရတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
သစ်သီးဆရာတော်ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် ဒုတိယဆရာတော်အဖြစ် ဖယ်ထော်ဆရာတော် အရှင်အဂ္ဂပညာသည်ရှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဆက်လက်သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့သည်။
သက်တော် ၆၂-နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၀ အရ၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၃-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၅)ရက်နေ့၊ ၂၁.၇.၁၉၈၁ နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ဒုတိယဆရာတော်သည် ပျံလွန်တော်မမူမီ အရှင်အာစိဏ္ဏအား အမြန်ဆုံးကြွရောက်လာရန် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က အရှင်အာစိဏ္ဏသည် ရေးမြို့နယ် မွန်စိန်တောရ (အစင်တောရ)နှင့် ရံခါ ဒူးယားတောရတို့တွင် တောရဆောက်တည်နေချိန်ဖြစ်သည်။
အကြောင်းကြားစာ ရလျှင်ရခြင်း အရှင်အာစိဏ္ဏလည်း အမြန်ဆုံးကြွလာခဲ့၏။
ဖယ်ထော် ဆရာတော် ပျံလွန်တော် မမူမီ ၅-ရက်အလို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၃-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည်နေ့၊ ၁၆.၇.၁၉၈၁ နေ့ နံနက်တွင် ဖားအောက်တောရသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဖယ်ထော်ဆရာတော်က သစ်သီးကျောင်းကို ဆက်လက် စောင့်ရှောက်ပေးရန် မေတ္တာရပ်ခံသဖြင့် ပျံလွန်တော်မမူမီ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ထိုတာဝန်ကို လက်ခံခဲ့ပြီး ဖားအောက်တောရ၌စတင် သီတင်းသုံး ခဲ့လေသည်။
ကျောင်းတိုက်များ သစ်သီးကျောင်း (ခေါ်) အောက်ကျောင်း ကျွဲတညင်းကျောင်း (ခေါ်) အလယ်ကျောင်း စိတ္တလတောင်ကျောင်း (ခေါ်) ဝါးကျောင်း (ခေါ်) အပေါ်ကျောင်း နိဂြောဓာရုံကျောင်း မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း (ခေါ်) စင်္ကြကျောင်း (ခေါ်)အောက်တောရကျောင်း တို့ ဖြစ်သည်။
ဦးစီးဆရာတော်များ သစ်သီးဆရာတော် (၁၉၂၆-၁၉၇၃) ဖားအောက်တောရ သစ်သီးကျောင်းနှင့် ကျွဲတညင်းကျောင်းကို စတင်တည်ထောင်သော ဆရာတော်သည် သစ်သီးဆရာတော်ဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆရာတော်အရှင်ခေမာဝန္တ ဖြစ်သည်။
ဖယ်ထော်ဆရာတော် (၁၉၇၃-၁၉၈၁) ဒုတိယဆရာတော်မှာ ဖယ်ထော်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ဆရာတော်အရှင်အဂ္ဂပညာ ဖြစ်သည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော် (၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ယခုထိ) တတိယဆရာတော်မှာ ဖားအောက်တောရဆရာတော်ဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ယခု လက်ရှိ ဆရာတော်အရှင်အာစိဏ္ဏ ဖြစ်သည်။
သစ်သီးကျောင်းနှင့် ကျွဲတညင်းကျောင်းကို အုပ်ချုပ်ရင်း ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ စတင်၍ စိတ္တလတောင်ကျောင်းကို တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာများ မြန်မာပြည်တွင်းဖားအောက်တောရရိပ်သာခွဲများနှင့် ဩဝါဒခံရိပ်သာများမှာ - မလေးရှားနိုင်ငံ ဖားအောက် တော ရ ရိပ်သာ ခွဲများ ကူချင်း ကွာလာလမ်ပူ ပီနန် (၁) ပီနန် (၂) အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဖား‌ောက် ‌ောရ ရိပ်သာ ခွဲများ ဘာတန်ကျွန်း ဘေဂျိ မေဒန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖား‌ အောက် တော ရ ရိပ်သာခွဲများ ကယ်လီဖိုးနီးယား အတ္တလန္တာ၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် အခြားနိုင်ငံများရှိ ဖားအောက် တောရ ရိပ်သာခွဲ များ စင်္ကာပူ စစ်ဆောင်ပဏ္ဏား၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ထိုင်ဝမ် ဒုံနိုင်း၊ ဟိုချီမင်းမြို့တော်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ နီပေါ သီရိလင်္ကာ အန်ထောင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ပြည်ပမှ ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာခွဲများအားလုံးစာရင်း ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ဖားအောက်တောရ Category:မွန်ပြည်နယ် Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ။
မေလိခမြစ် (မေလိမြစ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဖျားပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၏ တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံသော မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
၃၂၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှည်လျားပြီး မေခမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံကာ ဧရာဝတီမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။
မေခမြစ်နှင့် မေလိခမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာဒေသတွင် မြစ်ဆုံဆည်ကို တည်ဆောက်ရန် စတင်ခဲ့ကြသည်။
Irrawaddy Myitsone Dam ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
မေခမြစ် သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
လမ်းကြောင်း မေခမြစ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၈ ဒီဂရီခန့်၊ တိဗက်အရှေ့ပိုင်း ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း ရေခဲပြင်များမှ မြစ်ဖျားခံကာ မေလိခမြစ်နှင့် အပြိုင် စီးဆင်းသည်။
Kalaya Lu, "Abstract: Floradiversity of North-eastern Kachin Myanmar Section of Sino-himalaya (N'mai Hka-Than Lwin Water Division)" , Myitkyina University, Faculty of Botanics, 2006. Accessed June 27, 2009. မေခမြစ်သည် မေလိခမြစ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းတွင် ပေါင်းဆုံပြီး ဧရာဝတီမြစ် ဖြစ်ပေါ်သည်။
မြစ်နှစ်စင်းဆုံရာ မြစ်ဆုံသည် ကချင်လူမျိုးများအတွက် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် အရေးပါသလို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော အမှတ်သင်္ကေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
Burma Rivers Network, "Irrawaddy/N'Mai/Mali Dams , 2009" မြစ်ဆုံနေရာတွင် မြစ်ဆုံဆည်ကို တည်ဆောက်ရန် စတင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဗြိတိသျှ သစ်တောနှင့် သကုဏဗေဒ ပညာရှင်ဖြစ်သူ Bertram E. Smythies က ၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ်တွင် ယင်းဒေသကို လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
B. E. Smythies, "A Reconnaissance of the N'Mai Hka Drainage, Northern Burma" , Ibis, Volume 91 Issue 4, Pages 627-648, Wiley. ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွင်းတွင် မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်၊ ရုက္ခဗေဒဌာနမှ လက်ထောက်ကထိကဖြစ်သူ ကလျာလု က ရေဝေကုန်းတန်းဒေသရှိ အပင်အမျိုးအစားများနှင့် ပတ်သက်သော စာတမ်းတစ်စောင် ပြုစုခဲ့ရာ ယင်းဒေသတွင် အမြင့် မီတာ ၈၀၀ မှ မီတာ ၄၆၀၀ ကျော်အတွင်း များစွာသော ဂေဟစနစ်များ တည်ရှိနေသလို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တရုတ်-ဟိမဝန္တာ ပန်းမန်အမျိုးအစား အများဆုံးရှိသော ဒေသတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၊ မေခနှင့် မေလိခမြစ်များတွင် ဆည်များ တည်ဆောက်ရန်အတွက် မြန်မာအစိုးရသည် တရုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။