kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြောင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ခင်ဦးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ခင်ဦးမြို့ ဖြစ်သည်။
မူးမြစ် အရှေ့ဘက် တွင် ဖြစ်သည်။
အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်၊ တရားသူကြီးချုပ် ဦးနေစိုးသည် ခင်ဦးမြို့နယ်၊ သာဝတ္ထိရွာတွင် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
thumb|ဝက်လက်မြို့ ဝက်လက်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဝက်လက်မြို့ ဖြစ်သည်။
thumb|စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်းတည်​နေရာ ပျူမြို့ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သောဟန်လင်းမြို့ဟောင်းသည် ဝက်လက်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
အေဒီ ၁ ရာစုတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၇ ရာစုနှင့် ၈ ရာစုအကြားတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဟန်လင်းမြို့ဟောင်းသည် ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်းနှင့် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းတို့နှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ကန့်ဘလူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Sagaing Region District Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကန့်ဘလူမြို့ ဖြစ်သည်။
ကျေးရွာ အုပ်စုများ ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာအုပ်စု ၈၆ ခုရှိသည်။
ကံကြီး ကမ်းဖြူ ကျခပ်အိုင်(ကျခက်အိုက်) ကျွန်းပင်ကုန်း ကျီကုန်း ကျီစု ကျောက်ဆည်ကန် ကြိုးကြာ ကာဘိုး ကိုးတောင်ဘို့ ကိုင်းရိုး ခတောက်ရင်း ချင်မြစ်ကျင်း ချပ်ကြီး ချပ်သင်း ချောင်းကန် ချောင်းရှည် ခအုံးတာ ခေါ်သန္တီ ဂါးတာ ငှက်ပျောတိုင်း ငါးမြောင် ငါးရာနဲ စန္ဒယား စပယ်နံသာ ဆားကျင်း ဆီဆုံကြီး ဆူးပုတ်ကုန်း ဇင်း ဇီးကနား ဇီးကုန်း(တောင်) ဇီးကုန်း(မြောက်) ဇီးဖြူကုန်း ညိုပင်ရှို ညောင်ကန်သာ ညောင်ကုန်း ညောင်ဇင်လေး ညောင်ပင်ဆိပ် ညောင်ပင်ရင်း တင်ငုတ်ကြီး တင်မော် တည်ပင် တောက္ကရှပ် ထနောင်းကိုင်း ထန်းကုန်း ထန်းတပင် (ထန်းတပင်မြို့ဟောင်း) ထန်းတော ထိန်တော ဒါန်းပင် နဂါးပေါ် နတ်ပေး ပင့်သာကြီး ပဇီကြီး ပုပ္ပား ပေကုန်း(တောင်) ဖလုံချိုင် ဖုတ်ကုန်း ဘုတ်တော ဘူးကြီး ဘူးကုန်း မယ်ဇတော မြေဒူး မြေမွန် မြောက်ပေကုန်း မလယ် မိတ်သလင်ကုံး မဲသည် ရွက်ကြမ်း ရသား ရေရှင် လိတ္တူ ဝက်တိုး(တောင်) ဝက်တိုး(မြောက်) သင်တော သင်ပန်းတော သင်သော် သပြေသာ သဘွတ်ကုန်း သရက်ကံကြီး သလဲဦး သောက္ကန် အင်းမ အင်းလယ်ကြီး အုပ်ဖို အောက်တဲ အောင်ချမ်းသာ ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင်ပါဝင်သော ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် နေထိုင်ကြသော အိမ်ထောင်စုဦးရေစုစုပေါင်းသည် ၅၆၁၄၃ စုရှိပြီး စုစုပေါင်းလူဦးရေမှာ ၂၀၁၇ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၇၀၅၃၉ ယောက် ဖြစ်သည်။
ရေဦးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေဦးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Sagaing Region District Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရေဦးမြို့ ဖြစ်သည်။
တန့်ဆည်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေဦးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Sagaing Region District Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တန့်ဆည်မြို့ ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်မှာ ၆၁၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ ၆ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ကျောက်မြောင်းမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တမူးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) တမူးမြို့နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ မြို့နယ်ဖြစ်ကာ တမူးမြို့၊ ခမ်းပါတ်မြို့နှင့် မြို့သစ်မြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တမူးမြို့ ဖြစ်သည်။
တမူးမြို့နယ်တခုလုံးကို ကဘော်ဒေသဟုခေါ်တွင်ပါသည်။
တမူးမြို့ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် (၁၁၆၃) ခုနှစ်၊ တ‌ပေါင်းလဆန်း (၁၁) ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရှေးယခင်က တိုင်းလိုင် (ခေါ်) ရှမ်းနီ လူမျိုးများ အခြေချနေထိုင်ခဲ့၍ "ကပေါ်" ဒေသဟုခေါ်တွင်ရာမှ နောင်တွင် "ကဘော်"ဒေသဟု ခေါ်ဆိုလာခြင်း ဖြစ်သည်။
ကလေးမြိုနယ် ဖက်ယားရေရှင်ကျေးရွာ၊ တမူးမြိုနယ် စော်ဘွားရေရှင်ကျေးရွာမှ တမူးမြို့အထိ အထက်ကဘော်ဒေသဟု ခေါ်၍ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့မှ အောင်ဇေယျကျေးရွာမြောက်ပိုင်း နန်းအောက်မော်ရွာအထိ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ ဖြစ်သည်။
ခမ်းပါတ်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဤမြို့သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင်လက်ထက်ကတည်းက မြို့အဆင့်ရှိခဲ့ရာ ခန်းပတ်မင်းကြီးမှ မြို့စားအဖြစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ဖူးသည်။
ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခမ်းပါတ်မြို့အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
မြို့သစ်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
NGC 321 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး Albert Marth ဆိုသူက ၁၈၆၄ စက်တင်ဘာ ၂၇ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပုလဲမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) ဒေသသမိုင်း ပုလဲမြို့နယ်သည် ဗန့်ကျီတိုက်နယ်အတွင်း ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က သာမန်ရွာကလေးမျှသာ တည်ရှိခဲ့သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြိုင်မြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ယင်းမာပင်မြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၃၁ မိုင်ရှိပြီး၊ တောင်မှမြောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၁၉ မိုင် ရှိသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုလဲမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄, ၀၀၆ဦး နေထိုင်ပြီး ကျား ၆၆,၈၀၉ဦး၊ မ ၇၇,၁၉၇ဦး ဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံ ပုလဲမြို့တွင် အထက်တန်းကျောင်းပေါင်း (ကျောင်းခွဲများအပါအဝင်) ၁၀ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းပေါင်း (ကျောင်းခွဲများအပါအဝင်) ၃၉ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂၆ ကျောင်း တည်ရှိသည်။
ပုလဲမြို့ရှိ အဓိကကားလမ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လမ်းအမည် အရှည်။
မုံရွာ-ပုလဲ-ဂန့်ဂေါလမ်း ၄၃မိုင် ၄ဖာလုံ ကျားတက်-ပုလဲလမ်း ၂မိုင် ၂ဖာလုံ မြိုင်- ဗဟင်း- ခင်အေးဂန့်ဂေါလမ်း ၁၂မိုင် ၄ဖာလုံ စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး ပုလဲမြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိပြီး စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျ၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ကုန်းလမ်းဖြစ်သည့် မုံရွာ- ပုလဲ- ဂန့်ဂေါ ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပါသောကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလည်း ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပုလဲမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ပုလဲမြို့ လူဦးရေ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ကိုင်မှု ရာခိုင်နှုန်းများမှာ- စိုက်ပျိုးရေး- ၄၆%, အရောင်းအဝယ်- ၄%, အစိုးရဝန်ထမ်း- ၃%, အခြားအသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်း- ၃၃%, နေ့စားအလုပ်- ၁၄%တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆည်များအနေနှင့် မြောက်ယမား၊ လှိုင်းချောင်းတမံ၊ မြောက်ယမား (ရေကူ)နှင့် ကန်ဒေါင့်ဆည်တို့ တည်ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ စပါး၊ ဖူးစားပြောင်း၊ နှံစားပြောင်း၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲတီစိမ်း (မိုးကြို)၊ စွန်တာပြာ၊ ပဲစဉ်းငုံ၊ ပဲယင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ သစ်ဆိမ့်၊ ဝါမျိုးစုံ၊ ထန်း၊ ကွမ်း၊ ငရုပ်စို (မိုး)၊ အုန်း၊ ငှက်ပျော စသည်တို့ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ပုလဲမြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဂျုံ၊ ကုလားပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ စပါးဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့များသို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ဆားလင်းကြီးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဆားလင်းကြီးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကနီမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကနီမြို့ ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်းကင်းမြို့နယ်နှင့် ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပုလဲမြို့နယ်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်သည် ကနီမြို့နယ်အတွင်းကို ဖြတ်၍ မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တောင်တန်းများနှင့် တောင်များ ပေါများပြီး အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည်။
ကနီမြို့နယ်အတွင်းတည်ရှိသော မဟူတောင်တန်း၊ ပုံတောင်၊ လက်ပံတောင်တို့သည် တောင်မှ မြောက်သို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။
မြို့ပြဖွဲ့စည်းပုံ ကနီမြို့အား ရပ်ကွက် ၃ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၁၈၇ ရွာတို့နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး ကနီမြို့နယ်သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ကနီမြို့နယ်သည် မုံရွာမြို့သို့ ကုန်းလမ်း၊ ရေကြောင်းလမ်းများဖြင့် သွားလာနိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ ၆၉% သည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်သည်။
ကနီမြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဆီထွက် သီးနှံများဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့သို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ထူးခြားထင်ရှားမှု ကနီ-ကနဲဟု တွဲဖက်လျက် ထင်ရှားသည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံ ကနီမြို့နယ်တွင် အစိုးရပိုင်ဘဏ်ပေါင်း ၂ခု ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ကနီမြို့နယ်တွင်တွင် အထက်တန်းကျောင်း ၈ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁၁ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း ၁၁၉ကျောင်း ရှိသည်။
ပြည်သူ့ဆေးရုံ ၁ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ခု၊ ကျမ်းမာရေးဌာန ၈ခုကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ကနီမြို့နယ်၏ အဓိကကားလမ်းများမှာ ချောင်းမ- ကနီ ၁၅မိုင် ဘုတလင်- ညောင်ကန်- ခနဲ(ကနီ)လမ်း ၁၁မိုင် လာပို့- မင်းကင်းလမ်း ၁၂မိုင် ကနီ- မင်းကင်း- တောင်တွင်းချောင်လမ်း ၃၈မိုင် မုံရွာ-ယာကြီး- ကလေးဝလမ်း ၅၅မိုင် ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ။
လေရှီးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လေရှီးမြို့ ဖြစ်သည်။
နန်းယွန်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ နန်းယွန်းမြို့ ဖြစ်သည်။
thumb|စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တည်နေရာ ကိုးကား Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ။
နန်းယွန်းမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) နန်းယွန်းသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်စွန်း မြို့နယ် တခု ဖြစ်သည်။
၁၉၄၆ က နန်းယွန်းတွင် ဦးဆွမ်ဘောကို တောင်အုပ်အဖြစ် ခန့်ထားသည်။
၁၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၄ တွင် နန်းယွန်းတောင်အုပ် ဦးဆွမ်ဘောသည် ဟူးကောင်း၌ ကွယ်လွန်သောအခါ နန်းယွန်းကို ကားမိုင်းနယ်၏ လကအောက်ခံ အဖြစ် ထားရှိသည်။
ထိုစဉ် ဝိုင်းဝန်းကန့်ကွက်ကြ၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း ပါဝင်သွားသည်။
နန်းယွန်းသည် နာဂတိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ရာဒေသ ဖြစ်ပြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
၁၄-၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၀ တွင် ခန္တီးခရိုင်၊ နန်းယွန်းမြို့၌ နာဂရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး ပွဲတော်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပသည်။
လဟယ်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) လဟယ်သည် နာဂသူကြီး အီနွယ်လှဟယ်ကို အစွဲပြု၍ လဟယ်ဟု ခေါ်သည်။
၁၉၆၇-၆၈ ခုနှစ်တွင် ရာသီဥတု ကြမ်းတမ်းပြီး အဖျားအနာ ထူပြောလှသောကြောင့် နေရာသစ်ကို ရှာဖွေကြသော နာဂလိုင်နောင် မျိုးနွယ်စုသည် သစ်ခြောက်ပင်ကြီး တပင် အခေါက်ကွာနေသည့် နေရာတွင် မြို့ရွာ တည်ပြီး၊ ပီးကူရွာဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ပီးကူရွာသူကြီးကား အီနွယ်လှဟယ် ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၃၁၃ ပေ အမြင့်တွင် တည်သော ‌လဟယ်သည် တောင်ပေါ်ဒေသ ဖြစ်သော်ငြား မြေပြန့်လွင်ပြင်များလည်း ရှိသည်။
လဟယ်သို့ ခန္တီးမြို့ တဖက်ကကမ်း ဆင်သေရွာမှ တဆင့် သွားနိုင်သည်။
ကားလမ်း မပေါက်မီက ဆင်သေရွာမှ ကုန်စည်များကို ဝန်တင်လားများဖြင့် ပို့ဆောင်ရသည်။
ခန္တီး ဆင်သေ လဟယ်လမ်းမှာ ၅၆ မိုင် ဝေးပြီး၊ ၁၉၅၂ တွင် ဖောက်လုပ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၌ လမ်းကို ထပ်မံ ပြုပြင်ရာ ၁၉၉၂ တွင် ကုန်ပစ္စည်းများ အလွယ်တကူ ပို့ဆောင်နိုင်သည်။
ဆင်သေနှင့် လဟယ်အကြား ၅၃ မိုင် ခရီးသည် အလှမ်းမကွာလှသော်လည်း၊ နဂတောင်တန်းများထက် မော်တော်ကား တနေကုန် စီးရသော ခရီး ဖြစ်ပြီး၊ ထိန်ညိုတောင်ကုန်းကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။
မဲဇာတောင်ခြေရတု ကို လက်ဝဲသုန္ဒရ အမတ်ကြီးက ရေးသားခဲ့သည်။
လူအမည်မှာ ဦးမြတ်စံ ဖြစ်သည်။
ရွှေဘိုနယ်၊ မန်ကျည်းတုံရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။
အင်းဝဘုရင် ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက်တွင် ရာဇဝတ်သင့်သည်ဆိုကာ မဲဇာအရပ်သို့ အပို့ခံခဲ့ရသည်။
မဲဇာအရပ်(ယခုကသာ၊ ထီးချိုင့်နယ်)သည် တောတောင်ကြီးမားသောကြောင့် လူသူအရောက်အပေါက် ရှားပါးသည်။
အလွန်အေး၍ ငှက်ဖျားကြီးသော အရပ်ပင်ဖြစ်သည်။
အမတ်ကြီးသည် မဲဇာသို့ ရောက်ပြီးနောက် ဤရတုကို ရေးစပ်ကာ ရှင်ဘုရင်အား ဆက်သခဲ့သည်။
ရှင်ဘုရင်က သနားတော်မူပြီး အပြစ်ဒဏ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။
ထိုရတုသည် မဲဇာတောင်ခြေရတု ပင်ဖြစ်သည်။
မဲဇာတောင်ခြေ။
စီးထွေထွေတည့်၊ မြစ်ရေဝန်းလည်၊ မြိုင်တောဆီက၊ ရွှေပြည်ကိုသာ၊ တရှာတော့မိ၊ မိုးရှိရှိလျှင်၊ သီရိကျက်သရေ၊ တက်ဖြိုးဝေသား၊ အောင်မြေကြော့ကြော့၊ ကုန်းမော့မော့နှင့်၊ ဘိုးတော့်ကောင်းမှု၊ တည်ထားပြုသည်၊ ဇဗ္ဗူ့ဆီမီး၊ ခြောက်ရောင်ညီးမျှ၊ ဂူကြီးသခင်၊ ရွှေလင်းပင်နှင့်၊ ရွှေခြင်္သေ့မွေ၊ စ၍ရေသော်၊ ရွှေစေတီကြီး၊ အသီးသီးတည့်၊ ပိတ်ဆီးခြယ်သမ်း၊ လျှပ်ရောင်တန်းမျှ၊ ရွှေနန်းရွှေဘုံ၊ အလုံးစုံကို၊ အာရုံမျက်မြင်၊ ဖူးမြော်ချင်၍၊ သည်တွင်ရွှေမြို့၊ သည်သို့စေတီ၊ သည်ဆီရွှေနန်း၊ ဖြောင့်တန်းတော့မည်၊ စိတ်ကရည်သည်။
ရွှေပြည်ဌာန ဝေးသောကြောင့်။
သဲသာသောင်မြေ။
မြစ်ကမ်းခြေလည်း၊ အကြေတစ်ပြင်၊ တို့အောက်ခွင်ဝယ်၊ ရေရှင်ပတ်ဝန်း၊ ပျော်ဖွယ်ထွန်းလိမ့်၊ တစ်ကျွန်းလောက်ပင်၊ ဝေးမည်ထင်ခဲ့၊ စီးသွင်ညိုရစ်၊ မဲဇာမြစ်လည်း၊ ထစ်ထစ်သွန်းဘိ၊ ချုံအတိနှင့်၊ တောကြီးဆိတ်ညံ၊ ဆီးကျံကျံဝယ်၊ ဓူဝံမပေါ်၊ ရီမှိုင်းသော်ကြောင့်၊ မမျှော်ပါရ၊ နေကိုတလည်း၊ ဘယ်ကရှေ့နောက်၊ ဘယ်တောင်မြောက်ဟု၊ တွေးထောက်မမှန်၊ ဖြစ်ရဟန်ကို၊ ဖန်ဖန်အံ့ဩ၊ ကြံတိုင်းမောစွ၊ ဘယ်တောဘယ်မြိုင်၊ မသိနိုင်ခဲ့၊ မခိုင်စိတ်ဝမ်း၊ နေ့တိုင်းလွမ်းရှင့်၊ ကင်းစမ်းတောင်က၊ လေဦးစ၍၊ နောက်မှလေရှည်၊ အတည်တည်သည်။
လေပြည်လာက အေးသောကြောင့်။
ပွဲခါညောင်ရေ။
သွန်းမြဲပေတည့်၊ ရိုသေသဒ္ဒါ၊ ထုံးစဉ်လာဖြင့်၊ မဲဇာရပ်သူ၊ တောင်းဆုယူသည်၊ ရွှေဂူတော်နှင့်၊ ရှုတိုင်းတင့်သား၊ မိုးမြင့်သီခေါင်၊ မဲဇာချောင်က၊ တစ်တောင်လုံးမှိုင်း၊ စ၍ဆိုင်းသော်၊ တောင်တိုင်းယှက်၍၊ ဝန်းကာဝှေ့သည်၊ တောင်ငွေ့ဝေဝေ၊ အထွေထွေနှင့်၊ လေလည်းရောရော၊ မိုးမပါဘဲ၊ သံဝါဖြောက်ဖြောက်၊ ဆီးနှင်းပေါက်လည်း၊ မိုးလောက်ပြင်းထန်၊ သွန်းချပြန်သော်၊ ယုဂန်ထင်ရှား၊ တောင်တော်ဖျားက၊ ရထားယာဉ်သာ၊ နေစကြာလည်း၊ ရောင်ဝါမထွန်း၊ ချမ်းရှာလွန်း၍၊ တည့်မွန်းချိန်နေ၊ ရောက်လွယ်စေဟု၊ စေ့ရေလှည့်လည်၊ တလျက်မြည်သည်။
နေခြည်ဖြာမှ နွေးသောကြောင့်။
သုတရတနာ ဆုံးမစာ ကို ညောင်ပင်သာ ဦးပုည (မြန်မာ ၁၁၉၀-၁၂၆၃)က ရေးသားခဲ့သည်။
သုတရတနာသံပေါက်စာ၊ မှတ်ရာလူအမျိုး။
မှတ်သားမိသော်၊ အနှစ်ကျော်၊ ထင်ပေါ်နွမ်းမညှိုး။
မညှိုးဂုဏ်ရောင်၊ ဝင်းထိန်ပြောင်၊ လူ့ဘောင်ကဲမြင့်ဖြိုး။
မီးရောင်၊ လရောင်၊ နေအရောင်၊ ဉာဏ်ရောင်လွှမ်း၍မိုး။
ပညာသမာ၊ အာဘာနတ္ထိ၊ မြတ်မုနိ၊ ဟောရှိကျမ်းကိုကိုး။
ထို့ကြောင့်များစွာ၊ လူတကာ၊ ပညာရအောင်ကြိုး။
ပညာကောင်းမှာ၊ ဒေသနာ၊ သုံးရာမကုန်နှိုး။
မေတ္တာကောင်းမှာ၊ ရန်တကာ၊ ပယ်ကွာရေချမ်းအိုး။
သဒ္ဒါကောင်းမှာ၊ နောင်ဘို့ပါ၊ ချမ်းသာဆင့်ဆင့်တိုး။
မေထုန်၊ အိပ်၊ စား၊ ဤသုံးပါး လူနွားရှိသည်ပင်။
နွားထက်ပညာ၊ လူကသာ၊ မှတ်ပါပုံပြထင်။
ပညာမဲ့က၊ လူ့ဗာလ၊ တမျှနွားအသွင်။
နွားနှင့်တမူ၊ တမျှတူ၊ လူဖြစ်တက်တက်စင်။
တက်တက်စင်ပြုန်း၊ လူဖြစ်ရှုံး၊ လူသုံးဖော်မဝင်။
ဖော်မပြုရာ၊ လူ့ဗာလာ၊ အင်္ဂါသုံးခုတင်။
လူယုတ်လူမိုက်၊ ဒုစရိုက်၊ နှစ်ခြိုက်စုံမက်ခင်။
ပမာပုံထုတ်၊ တူစွာဟုတ်၊ အပုပ်ယင်မဲခင်။
အပုပ်ဒုစရိုက်၊ လူမိုက်ယင်မဲ၊ ပမာတွဲ၊ မလွဲတူသည်ပင်။
ကောင်းရာနှီးနှော၊ ဆုံးမပြော၊ သဘောသူမဝင်။
ဝင်အောင်သဘော၊ ထပ်ခါပြော၊ ဒေါသအများတင်။
သူမိုက်ကိုခင်၊ ချစ်ကျွမ်းဝင်၊ ကိုယ်လျှင်မိုက်မည်သာ။
အမဲသားပုပ်၊ ပဝါထုပ်၊ ထုပ်သည့်ပဝါ၊ ပုပ်လိမ့်ဧကန်ပါ။
ထို့ကြောင့်မှတ်ပိုက်၊ လူအမိုက်၊ မကြိုက်ရှောင်ကြဉ်ခွာ။
ချိုရှိကျွဲနွား၊ စွယ်ရှိများကို၊ ရှောင်ရှားတောင်တရာ။
လူမိုက်ကိုလျှင်၊ မမြင်ရာက၊ ရှောင်ကုန်ကြ၊ ကျမ်းပြမိန့်ခဲ့မှာ။
အဇာတသတ်၊ ဒေဝဒတ်၊ အမြတ်ထင်မိရှာ။
အထင်လွဲမှား၊ ပေါင်းဖော်မှား၊ လားသည်ငရဲရွာ။
ရှုံးခြင်းကြီးစွ၊ ရှုံးရှာရ၊ ဗာလတွဲတွက်တာ။
ဗာလနှင့်တွဲ၊ ဧကန်ဘဲ၊ မလွဲမိုက်တတ်စွာ။
စကားယွင်းစုတ်၊ အဆိုနုတ်မူ၊ အမိယုတ်သည့်သား။
ကိုယ်မူယွင်းစုတ်၊ အကျင့်နုတ်မူ၊ အဘယုတ်သည့်သား။
ဝါစာကာယ၊ မကောင်းကြမူ၊ မိဘယုတ်သည့်သား။
မိဘဟိနတ်၊ အကဲခတ်၊ မှတ်၍သတိထား။
အမိအဘ၊ ကဲမကျအောင်၊ သတိဆောင်၊ ကောင်းအောင်အကျင့်များ။
ပညာရှိမှ၊ ပဏ္ဍိတ၊ နာမကျော်ထင်ရှား။
ပညာရှိမှာ၊ လက္ခဏာ၊ အင်္ဂါကြောင်းသုံးပါး။
ကိုယ်နှုတ်နှလုံး၊ စောင့်စည်းသုံး၊ ကျင့်ထုံးမတိမ်းပါး။
ဖြောင့်မှန်ကောင်းမွန်၊ ပညဝန်၊ အလွန်မြတ်နိုးကြ။
မြတ်နိုးအပ်စွာ၊ ပညဝါ၊ ရှာ၍ပေါင်းဖက်မှ။
သူတော်ပဏ္ဍိ၊ ပေါင်းဖက်မိ၊ အသိဉာဏ်ပြည့်ဝ။
အသိပညာ၊ ရှိသောအခါ၊ သဒ္ဓါကြည်ဆွဆွ။
ခင်ပွန်းအပြား၊ ပေါင်းဆယ်ပါး၊ ပြစ်မှားမပြုရာ။
ပြစ်မှားမိက၊ ပစ္စက္ခ၊ တွေ့ရဒဏ်ဆယ်ဖြာ။
ခင်ပွန်းကျေးဇူး၊ မထိမ်မြူး၊ အထူးလွန်ချမ်းသာ။
ပူဇနေယျ၊ ပူဇာစ၊ ဟောပြမိန့်ခဲ့မှာ။
ရှေးကတင်ဘူး၊ သူ့ကျေးဇူး၊ အထူးဆပ်မှသား။
ကျေးဇူးသိက၊ ဖြစ်သမျှ၊ နှစ်ဝသုခိတာ။
ကျေးဇူးချေပစ်၊ တရားလစ်၊ နွမ်းညစ်စည်းစိမ်ဟာ။
ကျေးဇူးမပစ်၊ စည်းစိမ်ဖြစ်၊ ဆန်းသစ်လ-ပမာ။
တစ်နေ့ထက်ကို၊ တစ်နေ့ပို၊ မောက်မိုဘုန်းသမ္ဘာ။
ကောင်းရာရောက်လို၊ အကုသိုလ်၊ ပယ်ဖြိုစွန့်ပစ်ခွာ။
စကားပုံ ဆုံးမစာ ကို သူတော်ဦးနု (ခရစ် ၁၉-ရာစု)က ရေးသားခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်ရမည်၊ ယုတ်လှတာကို ပယ်ရမည်။
ဗုဒ္ဓဆာယာကိုတွယ်မှ အေးမြရာသည်။
ယုတ်လှတာကိုပယ်မှ ဘေးပကွာသည်။
သေရည်ကို မသောက်နှင့်၊ ရေကြည်ကို မနှောက်နှင့်။
သေရည်ကို သောက်ပါက အပါယ်ဘုံသို့ ကျတတ်သည်၊ ရေကြည်ကို နှောက်က အနယ်မှုန်တို့ ထတတ်သည်။
ထင်တိုင်းလည်း နှိပ်၍မဆိုနှင့်၊ ဝင်တိုင်းလည်း သိပ်၍မမျိုနှင့်။
ထင်တိုင်းနှိပ်၍ဆိုက ရန်အသွယ်သွယ်ပွားတတ်သည်။
ဝင်တိုင်းသိပ်၍မျိုက အန္တရာယ်များတတ်သည်။
အယုတ်တရားကို အလိုမရှိနှင့်၊ မဟုတ်စကားကို မဆိုဘိနှင့်။
အယုတ်တရားကို အလိုရှိက ဘဂဝါ၏ စကားကို ပယ်ရာကျချေသည်။
မဟုတ်စကားကို ဆိုဘိက သမာဓိတရားတို့ ကွယ်ပရလေသည်။
အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှလျှင် သတိထား၊ တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝလျှင် မကြည်စားနှင့်။
အမျိုးယုတ်သူ အဆင်းလှက ဇာဂတန်တတ်သည်။
တန်ခိုးနုတ်သူ ထမင်းဝက မာနထန်တတ်သည်။
မတော်ဘဲကို မဝယ်နှင့်၊ ခေါ်ဘဲကို မလယ်နှင့်။
မတော်ဘဲကို ဝယ်လေက သပြာဓန ရှုံးတတ်သည်။
မခေါ်ဘဲကို လယ်ချေက မကြာခဏ မုန်းတတ်သည်။
ခရီးကိုလည်း အပြင်းမသွားနှင့်၊ မီးကိုလည်း အကြွင်းမထားနှင့်။
ခရီးကို အပြင်းသွားက မှားတတ်သည်။
မီးကို အကြွင်းထားက ပွားတတ်သည်။
ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမမှားလေနှင့်၊ အနာရောဂါကို မကြီးပွားစေနှင့်။
ဆရာပြောသမျှကို အပြီးမှားက မုချမှောက်တတ်သည်။
အနာရောဂါကို ကြီးပွားစေက ဒုက္ခရောက်တတ်သည်။
စကားစကားပြောဖန်များ၊ စကားထဲက ဇာတိပြ၍ မာနတံခွန် ထူတတ်သည်။
တရားတရားဟောဖန်များ တရားထဲက ပါဠိရ၍ ဒါနအလွန် လှူတတ်သည်။
သံသရာလောက၊ နှစ်ဝအကျိုး၊ ပွားတိုးစေမှု၊ အာရုံပြုလျက်၊ ဦးနုမည်ခေါ်၊ ငါသူတော်လျှင်၊ နာပျော်ဖွယ်ရာ၊ ဆုံးမစာကို၊ တကာ-တကာမ၊ မှတ်သားကြ၍၊ နေ့ညလေ့ကျက်ကြပါလော့။
၁၆၄၄ ၁၆၄၄ ခုနှစ် မှတ်တမ်း ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်။
သုတမဉ္စူ ဆုံးမစာ ကို နေမျိုးမင်းထင်ကျော်ခေါင်ဘွဲ့ရ အမှာတော်ရေး ဦးရှင်ကလေး (မြန်မာ ၁၁၈၆-၁၂၆၉)က ရေးသားခဲ့သည်။
“ကျင့်ဝတ်မြွက်ဖော်”၊ သူတော်သဘော၊ လောကသာရ၊ ဆုံးမခဲ့ချက်၊ ဦးတင်ရွက်လော့၊ အသက်ရှည်စွာ၊ အနာမဲ့ကြောင်း၊ ကောင်းလှစေချင်၊ ပဲ့ပြင်နိစ္စ၊ ကွပ်ဆုံးမသား၊ မိဘဆရာ စကားနာ၍၊ ကျမ်းစာသိမြင်၊ တတ်အောင်သင်မှ၊ ပေါ်လွင်မပြု၊ ကောင်းရာတုလျက်၊ ကောင်းမှုမြတ်နိုး၊ ကောင်းအောင်ကြိုးလော့၊ ဘိုးဘွားမိဘ၊ ဆရာစသား၊ စိုးရသခင်၊ ကျေးဇူးရှင်တို့၊ ပြစ်တင်မောင်းမဲ၊ ရိုက်ပုတ်ဆဲလည်း၊ ဝမ်းထဲဒေါသ၊ မထအပ်စွာ၊ မျက်နှာငုံ့ငုံ့၊ ယုန်လျှင်ကျုံ့သို့၊ နှုတ်တုံ့မဝံ့၊ စောင်းမာန်ညံ့၍၊ ကြောက်ရွံ့ရိုသေ၊ သည်းခံနေလျက်၊ ထွေထွေနည်းနာ၊ အဖြာဖြာ၌၊ ပညာယှဉ်မှီး၊ မကြီးသက်ရွယ်၊ အငယ်သော်က၊ ကြိုးလုံ့လလျက်၊ နှိမ့်ချပုဆစ်၊ ဆရာစစ်၌၊ ကြောက်ချစ်ရိုသေ၊ လုပ်ကျွေးထွေဖြင့်၊ စာပေတတ်ကြောင်း၊ အချောင်းချောင်းလျှင်၊ ဆဲမောင်းသည်းခံ၊ ဆရာ့ထံဝယ်၊ သင်အံကျက်လေ့၊ တစ်နေ့တစ်ပါး၊ မှတ်သားလေလေ၊ ဝမ်းထဲခွေ၍၊ အထွေအထူး၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို၊ ဆည်းပူးလတ်သေး၊ ဆုံးမပေးသည်။
“နောင်ရေးမြင်မြင် မြော်မြင်တည်း”။
“မခက်မချော်”၊ ကျင့်ရန်သော်ကား၊ သူတော်ဘာဝ၊ လုံ့လပညာ၊ ရှိမှသာလျှင်၊ ဥစ္စာရမည်၊ မှတ်မတည်ဘဲ၊ မူနည်သမ်းညို့၊ လူမိုက်တို့ကား၊ မည်သို့မသိ၊ ပျင်းရိရိနှင့်၊ မိမိနေရာ၊ စီးပွားလာအံ့၊ ကြမ္မာကိုချည်း၊ မှတ်ထင်ရည်းရှင့်၊ ကျင့်နည်းသွမ်းဆုံး၊ သူမိုက်ထုံးကို၊ နှလုံးမမွေ့၊ ရွေ့ရွေ့ဆည်းသော်၊ စရည်းအိုးခွက်၊ ကြီးစွာလျက်တည့်၊ တံစက်ကျများ၊ ပြည့်သောလားသို့၊ ပျား၏နည်းထုံး၊ ခြပုံးတောင်သို့၊ ဖို့သည့်ခြင်းရာ၊ လူလိမ္မာတို့၊ ဥစ္စာဆည်းထွေ၊ တက်လှစေတော့၊ ကြွက်သေတစ်ခု၊ အရင်းပြု၍၊ ကြွယ်မှုတတ်ဆုံး၊ သူဌေးထုံးကို၊ နှလုံးစွဲကာ၊ စီးပွားရှာ၍၊ ဆရာသမား၊ မိဘအားကို၊ ညွတ်တွားရိုသေ၊ လုပ်ကျွေးလေတော့၊ လေးထွေအရောင်၊ မြင်းမိုရ်တောင်နှင့်၊ ချိန်ဆောင်နှိုင်းလည်း၊ အတိုင်းလွန်ဘိ၊ ကျေဇူးရှိသား၊ အမိကားတိုက်၊ အသိုက်မယား၊ သားအနွယ်ဆက်၊ ခက်လက်မျိုးဆွေ၊ ကျွန်ခြွေရွေနှင့်၊ အုပ်ထွေမကွဲ၊ လူခပဲကို၊ ဆင်းရဲဖျောက်ပယ်၊ ချမ်းသာကယ်၍၊ လူဝယ်တင့်လှ၊ ဖြစ်တော်စွဟု၊ ပြောပလူဗိုလ်၊ ချီးမွမ်းဆိုလျက်၊ ကြည်ညိုဖြောင့်တန်း၊ မိတ်ခင်ပွန်းကို၊ ချစ်ပန်းနံ့ကြိုင်၊ လှိုင်သစေမှု၊ လုံ့လပြုလော့။
“လူမှုကုံကုံ ထံထံတည်း”။
ကျောက်ဖြူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်ဖြူမြို့ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဖြူမြို့နယ် မဒေးကျွန်းတွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းကို တရုတ်အမျိုးသားရေနံကော်ပိုရေးရှင်း၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီက တည်ဆောက်နေသည်။
မာန်အောင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မာန်အောင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ရမ်းဗြဲမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရမ်းဗြဲမြို့ ဖြစ်သည်။
အမ်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) ပါဝင်သော မြို့များမှာ အမ်းမြို့နှင့် တပ်တောင်မြို့တို့ ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘူးသီးတောင်မြို့ ဖြစ်သည်။
မောင်တောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
"Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) မောင်တောမြို့နယ်တွင် မောင်တောမြို့၊ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့၊ ခမောင်းဆိပ်မြို့နှင့် မြင်းလွှတ်မြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မောင်တောမြို့ ဖြစ်သည်။
နယ်နမိတ် မောင်တောမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် နတ်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရသေ့တောင်မြို့နယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။
မောင်တောမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် နတ်မြစ်ရေမိုင် ၄၁ မိုင်၊ ကုန်းမိုင် ၄၂ မိုင် ဖြင့် နယ်စပ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကမ်းရိုးတမ်း ၂၅ မိုင် အရှည်တည်ရှိပြီး ရသေ့တောင်မြို့နယ်နှင့် ကုန်းမိုင် ၁၂ မိုင်ခန့်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်နှင့် ၆၃ မိုင်ခန့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ပထဝီဝင် မောင်တောမြို့နယ်၏ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ ဖြစ်သည်။
မောင်တောမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မေယုတောင်တန်း တည်ရှိပြီး နတ်မြစ်၏ ချောင်းလက်တက်များသည် ယင်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။
မောင်တောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် ပျမ်းမျှ ၁၀ ပေတွင် ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်ရှိ မေယုတောင်တန်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သော မင်္ဂလာကြီးတောင်မှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်ပေ ၁၀၀၀ ခန့်မြင့်သည်။
ရာသီဥတု မောင်တောမြို့နယ်သည် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၈ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး မောင်တောမြို့နယ်တွင် ပင်လယ်ပြင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ပုဇွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပညာရေး မောင်တောမြို့နယ်အတွင်းတွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် စသော အဆင့်မြင့် ပညာရေးကျောင်းများ မရှိပေ။
၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ စာရင်းများအရ မောင်တောမြို့နယ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း ၈ ခု၊ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၈ ခု၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၃ ခု၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ၁၄ ခု၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း ၉၅ ခု၊ မူလတန်းကျောင်း ၅၇ ခုနှင့် မူလတန်းကြိုကျောင်း ၁ ခု တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မောင်တောမြို့နယ်တွင် ကုတင် ၅၀ ဆံ့ မောင်တောမြို့နယ် ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ ၁၆ ကုတင်ဆံ့ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့ဆေးရုံ နှင့် ၁၆ ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ရုံ ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်း ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၉ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၄၄ ခု တည်ရှိသည်။
မာတောဝါဒ ဆုံးမစာ ကို ရွှေကျောင်းဆရာတော် ဦးပညာ (မြန်မာ ၁၁၄၀-၁၂၀၀)က ရေးသားခဲ့သည်။
“ရိုညွတ်ကြည်စွာ”၊ မြတ်ဆရာ၌၊ မကွာထံပါး၊ ပျပ်ဝပ်တွားလျက်၊ တည်ကြားကျုံ့ကျုံ့၊ မယွင်းယုံ့လျှင်၊ နှုတ်တုံ့မလှန်၊ ပန်းသို့ပန်၍၊ နေဟန်ကျစ်ကျစ်၊ ကြောက်ချစ်ရိုသေ၊လုပ်ကျွေးထွေဖြင့်၊ မြုတေလျှံပြေး၊ ကျောက်ကောင်းသွေးသို့၊ ပြန်မေးပျော်မွေ့၊ မငြီးငွေ့ဘဲ၊ တစ်နေ့သုံးခေါက်၊ ဝင်ရောက်ခစား၊ ဝတ်ငါးပါးလည်း၊ မမှားကျင့်နေ၊ ပြည့်စုံစေမှ၊ ခွဲဝေစိတ်ဘန်၊ အတန်တန်ကို၊ မကျန်ထိုးထွင်း၊ သိစေလျင်းသော်၊ မယွင်းမချွတ်၊ ပုဒ်ပါဌ်ဂါထာ၊ အလင်္ကာနှင့်၊ ကဗျာရတု၊ ဖတ်ရွတ်မူလည်း၊ ငါးခုရပ်ဌာန်၊ ကာရန်ပိုက်ပြည့်၊ ဓိပ္ပာယ်ရှည်လျက်၊ မျှော်ကြည့်ဉာဏ်မြူး၊ သူ့ထက်ထူးအောင်၊ မလူးမတွန့်၊ စက်နှယ်ရွန့်၍။
“ကွန့်ကွန့်နှုတ်ဝယ်၊ ပြတ်စေမင်း”။
“လူမှုရေးရာ”၊ အဖြာဖြာ၌၊ လိမ္မာသိစေ၊ တတ်ကြောင်းဖွေ၍၊ မနေကြိုးကုတ်၊ အားအန်ထုတ်လျက်၊ မယုတ်စေထ၊ ဝီရိယနှင့်၊ လုံ့လပင်ခိုင်၊ သံကျောက်တိုင်သို့၊ ခက်ဆိုင်ပညာ၊ ချိုမြတ်စွာသား၊ ချမ်းသာသီးပွင့်၊ ထူးထက်မြင့်တည့်၊ ထပ်ဆင့်ပွားလှောင်၊ သားထွေးမောင်လျင်၊ မရှောင်မပြေး၊ ကြိုးနှယ်ထွေးလော့၊ လက်ရေးလက်သား၊ စသည်များလည်း၊ မလျားမထောင့်၊ မမျှောင့်မယွန်း၊ မချွန်းမရှည်၊ မလည်မယိမ်း၊ မတိမ်းမငဲ့၊ မယွဲ့မစောင်း၊ မပျောင်းမယွတ်၊ မပွတ်မတွန့်၊ မလွန့်မထွတ်၊ မယှက်မမြှေး၊ မထွေးမပူး၊ မလူးမနွဲ့၊ မကျဲမစိတ်၊ မလိပ်မခွေ၊ တင့်ကြောင်းဝေမှ၊ အနေရှုအိ၊ ရွဲလုံးစီသို့၊ တညီသေချာ၊ အက္ခရာနှင့်၊ ရှေ့လာအမြစ်၊ အရစ်အပင့်၊ အဆင့်အတင်၊ အငင်အဆွဲ၊ တံခွန်ဝှဲလည်း၊ မလွှဲနှိုင်းညှိ၊ စက်ဖြင့်တိသို့၊ တရှိပုံတူ၊ တက်ကြောင်းမူ၍။
“မြင်သူနှလုံး ဆွတ်စေမင်း”။