kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၀၆ ခုနှစ် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ အင်တာနက် သုတေသန အဖွဲ့ YouGov ရဲ့ တွေ့ရှိချက်အရ လူငယ် ၈ ယောက်မှာ ၁ ယောက်ဟာ အင်တာနက် အနိုင်ကျင့်စော်ကားခြင်းခံရပြီး ပြင်ပမှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားခံရခြင်းထက် ပိုလို့ ဆိုးရွားတယ်လို့ သိရပါတယ်။
ကိုရီးယားနိုင်ငံမှာ အင်တာနက် အနိုင်ကျင့်စော်ကားခံရသူများဟာ ကျောင်းသား ၊ ကျောင်းသူများတင်မကဘဲ အနုပညာရှင်များပါ ပါဝင်နေပါတယ်။
ရုပ်မြင်သံကြား သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးဖြစ်သူ Jeong Da Bin နှင့် ပေါ့ပ်အဆိုတော် Yuni တို့သည်လည်း အင်တာနက် အနိုင်ကျင့် စော်ကားမှုများကြောင့် မိမိကိုယ်မိမိ သတ်သေသွားခဲ့ကြသူများဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလိုဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခုကတော့ ဘယ်သူမှ မသိနိုင်တဲ့ ၊ မသိတဲ့ အကြောင်းအရာများကို ဗီဒီယိုဖိုင်လ်အဖြစ်နဲ့ အင်တာနက်မှာ လူပေါင်းများစွာက ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တယ်လို့ South Carolina ပြည်နယ်Clemson University မှ စိတ်ပညာရှင်လည်း ဖြစ်သူ ၊ Cyber Bullying: Bullying in the Digital Age စာအုပ် ၏ စာရေးသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သူ် Robin Kowalski ကဆိုပါတယ်။
Children’s Charities’ Coalition for Internet Safety မှ ဥက္ကဋ္ဌ John Carr က အင်တာနက် အနိုင်ကျင့်စော်ကားခြင်းဟာ ဘာကြောင့် လူငယ်များကို ပိုထိခိုက်စေတယ်ဆိုတာကို ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။
ကျွန်တော် ငယ်ငယ်တုန်းက ကျောင်းကစားကွင်းမှာ လူကောင်ပိုထွားတဲ့ ကျောင်းသားတွေရဲ့ အနိုင်ကျင့် စော်ကားတာကိုခံခဲ့ရတယ်။
ဒါပေမယ့် ကျောင်းတက် ခေါင်းလောင်းထိုးတဲ့အခါမှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားမှုတွေက ရပ်သွားတယ်။
အင်တာနက်မှာကျတော့ အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုဟာ နေ့စဉ် ၂၄ နာရီလုံးလုံး ဖြစ်နေတော့ လွတ်မြောက်ဖို့လမ်းက မရှိဘူး လို့ ဆိုပါတယ်။
အရွယ်ရောက်ပြီးသူတစ်ယောက်ကတော့ ကွန်ပျူတာကို ပိတ်လိုက် နိုင်ပေမယ့် ဆယ်ကျော်သက်တွေအတွက်ကျတော့ သူတို့ရဲ့ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့ အမြဲ အဆက်အသွယ်ဖြစ်နေဖို့ကို အင်တာနက်ကို အားကိုးမှီတည်နေတယ်။
ဒါက လူငယ်တွေကြားမှာ အမြဲဖြစ်နေမှာပဲ။
၂၀၀၇ ခုနှစ် လေ့လာချက်များအရ အမေရိကန် ဆယ်ကျော်သက် ၉၃ ရာခိုင်နှုန်းက အင်တာနက်ကို အသုံးပြုကြပြီး ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းက နေ့စဉ် အွန်လိုင်း ဖြစ်နေကြပါတယ်။
အင်တာနက် အသုံးပြူသူများဟာ မိမိရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နာမည် ၊ အွန်လိုင်းအိုင်ဒီ များကို ဖော်ပြဖို့ သတ္တိမရှိတဲ့အခါမှာ အမည်မသိ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ရေးနေနိုင်တဲ့ အတွက် အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားဖို့ လွယ်ကူ လှပါတယ်။
စိတ်ပညာအရ ကိုယ့်ကို အနိုင်ကျင့် စော်ကားနေသူကို မသိရခြင်းဟာ အနိုင်ကျင့်စော်ကားခံရသူကို စိတ်ရှုပ်ထွေး ရူးစေပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အနိုင်ကျင့်စော်ကားသူဟာ ကိုယ့်ရဲ့ အချစ်ဆုံး သူငယ်ချင်းလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သလို ၊ မောင်နှမ သားချင်းလည်းဖြစ်နိုင်သလို ၊ ကျောင်းက ကျောင်းသူ ကျောင်းသား တဝက်လောက်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ် လို့ Kolwaski ကဆိုပါတယ်။
သူအင်တာဗျူးခဲ့တဲ့ အနိုင်ကျင့်စော်ကားမှုရဲ့ သားကောင်ဖြစ်သူ လူငယ် ထက်ဝက်လောက်က သူတို့ကို ဘယ်သူတွေက အနိုင်ကျင့် စော်ကား နေတယ်ဆိုတာကို မသိရပါဘူး။
မျက်နှာချင်းဆိုင် ဆုံတွေ့ ဖြေရှင်းမှု မရှိတဲ့ အင်တာနက် စော်ကားမှုတွေက အင်မတန် ကောက်ကျစ် ဆိုးရွားလှပါတယ်။
ကစားကွင်းမှာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားတယ်ဆိုရင် စော်ကားခံရသူရဲ့ မျက်နှာ အပြောင်းအလဲ နဲ့ စိတ်ခံစားမှုကို သိမြင်နိုင်တဲ့အခါမှာ စော်ကားသူဟာလည်း ဆိုးဆိုးရွားရွား မဖြစ်နိုင်ဘဲ ထိန်းသိမ်းနိုင်ပေမယ့် အင်တာနက်မှာကျတော့ စိတ်ခံစားမှု ၊ မျက်နှာ အပြောင်းအလဲကို မမြင်ရတဲ့အတွက် အနိုင်ကျင့်စော်ကားသူတွေက အဆုံးစွန် ပြုမူနိုင်ပါတယ်။
ပြင်ပလောကမှာကျတော့ ဒီဟာကို လုပ်တဲ့သူ သင်ကိုယ်တိုင်က တုံ့ပြန်လာမှုတွေကို မြင်ရပြီး သိရပြီးတော့ ဆင်ခြင်နိုင်ပေမယ့် ကွန်ပျူတာပေါ်မှာကျတော့ မိမိကိုယ်တိုင်က မိမိကိုယ်တိုင် မဟုတ်တော့သလို ခံစားရတဲ့အတွက် လူတွေဟာ အနိုင်ကျင့် စော်ကားဖို့ ဝန်မလေး တတ်ကြတာဖြစ်တယ်လို့ Kowalski ကဆိုပါတယ်။
Edinburgh မြို့ ၊ Heriot Watt University မှ Ruth Aylett ရဲ့ ဦးဆောင်မှုဖြင့် FearNot! အမည်ရှိတဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲ တစ်ခုကို ဆယ်ကျော်သက်များ အတွက်တီထွင်ပြီး စာသင်ကျောင်းများမှာ စမ်းသပ်ခဲ့ကြပါတယ်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ နိုင်ငံအချို့က အုပ်ချုပ်သူ အစိုးရများက ဒီလို အင်တာနက် အနိုင်ကျင် ့ စော်ကားမှုများကို အရေးယူဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေပါတယ်။
အမေရိကန် ပြည်တောင်စု၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့မှာ အင်တာနက် အနိုင်ကျင့် စော်ကားမှု ဆိုင်ရာ ဥပဒေများထုတ်ထားပြီး အရေးယူ ဆောင်ရွက် နေပါတယ်။
သေဆုံးကွယ်လွန်သွားခဲ့ ပြီးသော ဆယ်ကျော်သက် ကလေးများကို ပြန်လည် မရရှိနိုင်တော့ပေမယ့်လည်း လက်ရှိ အင်တာနက် အသုံးပြုနေသော ၊ ရှိနေသော ဆယ်ကျော်သက်များကို ကာကွယ်ဖို့ အတွက် ၊ အသက်ဆက်လက် ရှင်သန်နေဖို့ အတွက် အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေများ တင်းကြပ် သင့်လှပါ ပေတယ်။
အင်တာနက်မှာ အနိုင်ကျင့်စော်ကားခံရသူ ဆယ်ကျော်သက်များကို ကူညီပေးနေတဲ့ www.rdasia.com ကိုဆက်သွယ် စာရေး အကူညီတောင်းနိုင်ပြီး helpful tips များကိုလည်း ဒေါင်းလုတ်ဒ် ရယူနိုင်ပါတယ်။
အရာဝထ္ထုတွေ ပစ္စည်းတွေဟာ အချိန်ကာလကြာမြင့်လာတာနဲ့အမျှ ပျက်စီးလာကြပါတယ်။
အစားအစာတွေဟာ အချိန်ကြာလာရင် ပုပ်သိုးသွားပါတယ်။
နံရံပေါ်က အိမ်သုတ်ဆေးဟာ အချိန်ကာလကြာရှည်လာတာနဲ့အမျှ ဆေးရောင်လွင့်ပြယ်သွားပါတယ်။
စကျင်ကျောက်ဆစ်ရုပ်တုတွေဟာလည်း ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေထု ညစ်ညမ်း မှုကြောင့် အရောင်ပြောင်းကုန်ပြီး သံထည်တွေကတော့ သံချေးတက်ခြင်းကြောင့် ပျက်စီးကုန်ပါတယ်။
အဲသည်လိုပဲ digital data တွေကရော အချိန်ကာလကြာရှည်လာရင် ပျက်စီးကုန် တတ်ပါသလား။
ဒီမေးခွန်းကိုဖြေရမယ်ဆိုရင် analogy အကြောင်းကိုပြန်ပြောမှဖြစ်ပါမယ်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များဆီတုန်းက VHS ဟာ Beta နေရာမှာဝင်ရောက်နေရာယူပြီး ဈေးကွက်မှာ VHS format ဟာကျယ်ပြန့်လာပြီး Beta စုဆောင်းသုံးစွဲသူများကတော့ ဈေးကွက်မှာ tape အသစ်များကိုရှာဖွေဝယ်ယူရတာ အခက်အခဲဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
တကယ်တန်းကျတော့ VHS ရဲ့ အောင်မြင်မှုကကြာရှည်မခံပါဘူး။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်ခန့်ကပဲ ရဲ့ VHS နေရာမှာ VCD နဲ့ DVD format တွေက ဝင်ရောက်နေရာယူပြီး လူကြိုက်များ နေပါတယ်။
DVD player တွေကိုလူကြိုက်များပြီး အသုံးများလာတဲ့ ယနေ့အချိန်မှာတော့ VHS ဟာဈေးကွက်ထဲမှာခေတ်ကုန်သွားပြီး နောက်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပဲ VHS ဟာလုံးဝပျောက်ကွယ်သွားမယ်လို့ ခန့်မှန်းရပါတယ်။
ဒီလိုဥပမာတွေကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် digital data တွေလည်းပျက်စီး ဆုံးရှုံးခြင်းဖြစ်နိုင် ပါတယ်။
ဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့် ဒေတာများဆုံးရှုံးခြင်း ၊ hardware နဲ့ software များ ဗားရှင်း နိမ့်ခြင်းတို့ကြောင့် digital data တွေပျက်စီးဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင်ဘယ်သူတွေက digital decay ကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ကြရမှာလဲ။
ကွန်ပျုတာသုံးစွဲသူတွေအားလုံး digital decay ကိုရင်ဆိုင်ကြရမှာပါ။
digital photo နဲ့ အီးမေးလ်များ ၊ မြေပုံကားချပ်များ ၊ ကျောင်းသားများရဲ့ project စာရွက်စာတမ်းများ အကုန်လုံးကိုနောင်တစ်ချိန်မှာ အသုံးပြုလို့ ရနိုင်ဖို့ကို ကောင်းမွန်စွာသိမ်းဆည်းထားဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များကလည်း မိမိတို့ရဲ့အရေးကြီးသောစာရင်း ဇယားများကို ထိန်းသိမ်းဖို့လိုအပ်လာပါတယ်။
အကြမ်းဖက်မှုများ ၊ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများ ၊ သဘာဝရာသီဥတုဘေးဆိုးဒဏ်များကြောင့် ဒေတာများဆုံးရှုံးခြင်းဖြစ်စေနိုင်သလို ဒေတာများခိုးယူခံရခြင်းကြောင့်လည်း ဆုံးရှုံးနိုင်ပါတယ်။
software ပညာရှင်များ ဖန်တီးထားတဲ့ ကွန်ပျုတာဗိုင်းရပ်စ်များ နဲ့ ကွန်ပျုတာသုံးစွဲသူကိုယ်တိုင် မတော်တဆ delete လုပ်မိခြင်းကြောင့်လည်း အရေးကြီးတဲ့စာရွက်စာတမ်းများ ၊ စာရင်းဇယားများ ၊ ဖိုင်လ်များ ၊ ကျောင်းသူကျောင်းသားများရဲ့ ကျောင်းသင်ခန်းစာများ နဲ့ အမှတ်စာရင်းများကို ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေခြင်းဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
ကွန်ပျုတာပရိုဂရမ်များ နဲ့ ဒေတာများကိုသိမ်းဆည်းထားတဲ့ punch cards , magnetic ribbons, floppy tape များက ခေတ်မမီတော့တဲ့အခါမှာ ကွန်ပျုတာသုံးစွဲသူအဖို့ ဖတ်ဖို့ကို အခက်အခဲဖြစ်လာပါတယ်။
ဒီလို storage media တွေမှ ခေတ်မမီတော့တာမဟုတ်ပါဘူး။
အင်မတန်ခေတ်စားခဲ့တဲ့ Intel 80386 နဲ့မှ ကစားလို့ရတဲ့ Pacman game ဟာလည်း အခုအချိန်ခါမှာ Intel computer တွေနဲ့ ကစားလို့ မရတော့ ပါဘူး။
Atari , Amig နဲ့ Commodore ကွန်ပျုတာများအတွက် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားတဲ့ ဂိမ်းများနဲ့ ပရိုဂရမ်များဟာ ယနေ့အခါမှာ အသုံး မဝင်တော့တာ အထင်အရှားပါပဲ။
WordStar ဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များအထိ အလွန်ခေတ်စားခဲ့တဲ့ word processing programme ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်လည်း ယခုအခါမှာတော့ WordStar software ကို ဈေးကွက်မှာဝယ်ယူရရှိဖို့ မလွယ်ကူတော့ပါဘူး။
မိုက်ခရိုဆော့ဖ် Microsoft ကဲ့သို့သော software corporation အကြီးကြီးတောင်မှ သူတို့ရဲ့ old version များဖြစ်နေတဲ့ software တွေအတွက် မထောက်ခံပေးနိုင်တော့ပါဘူး။
သုံးစွဲသူများကသာ မိမိတို့ရဲ့ software များကို နောက်ဆုံးပေါ်ဗားရှင်း(latest version) အဖြစ် ရောက်အောင် update လုပ်ပေးခြင်းဖြင့်သာ အဆင်ပြေလွယ်ကူနေတာဖြစ်ပါတယ်။
ကမ္ဘာနဲ့အဝှမ်းမှာ ကွန်ပျုတာပညာရှင်တွေက ဒီပြဿနာများကို သုတသနများ ပြုလုပ်ပြီး ဖြေရှင်းပေးနိုင်ဖို့အမြဲကြိုးစားနေကြပါတယ်။
ဓာတ်ပုံများအတွက် JEPG က အကောင်းဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်လည်း ယနေ့အချိန်မှာတော့ 1GB USB Flash Drive က JEPG ကို ပြတိုက်မှာ ထားဖို့ကို ပို့ပေးလိုက်သလိုပါပဲ။
ကွန်ပျုတာသုံးစွဲသူများအဖို့ ဒစ်ဂျစ်တယ်လောက ကြီးအတွင်းမှာ မိမိတိုရဲ့ software များကို အမြဲတမ်းခေတ်မီနေအောင် update ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် မိမိတို့တန်ဖိုးထားတဲ့ ဓာတ်ပုံများ ၊ အသံဖိုလ်များ ၊ စာရွက်စာတမ်းများ အားလုံးကို မပျက်စီးမဆုံးရှုံးရစေရန် ကာကွယ် ပေးနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
အစားအစာကို ဖြည်းဖြည်း စားတာက ဗိုက်ခေါက်ထူ ထွက်လာခြင်းကို အောင်နိုင်စေနိုင်ပါတယ်။
ဂျပန်လူမျိုး ၃၀၀၀ ယောက်ကျော်ကို လေ့လာပြီးနောက် British Medical Journal ကထုတ်ဖော် ရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးက အစားအစာကို မြန်မြန် စားတတ်သူတွေဟာ ဖြည်းဖြည်းစားတဲ့ သူတွေထက် နှစ်ဆ ပိုဝ စေနိုင်ပါတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
အစားအစာကို မြန်မြန်လည်းစားတယ်..ဗိုက် အလွန်ပြည့်တဲ့ထိလည်း စားတတ်တယ် ဆိုရင် သူများထက် ပိုဝဖို့ ၃ ဆ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
လေ့လာ သုတေသနပြုလုပ်သူများရဲ့ အဆိုအရ အစားကို မြန်မြန်စားတဲ့သူတွေက အစားစားနေစဉ်မှာ ကယ်လိုရီ အတော်များများကို စားသုံးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် အစားမြန်မြန်စားသူတွေက သူတို့ ကယ်လိုရီ ပမာဏ ဘယ်လောက်စားသုံးတယ်ဆိုတာနဲ့ မဆိုင်ဘဲ ပိုဝလာစေခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
University of New South Wales မှ Dr.Elizabeth Denny Wilson က လူတွေဟာ အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားတာကို အလေ့အကျင့်ပြုလုပ်သင့်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားပြီး ဗိုက်ပြည့် မပြည့်ကိုလည်း သိရှိစေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
အစာစားတဲ့ အချိန်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားပြီး စကား စမြည် ပြောဆိုရင်း အစာစားခြင်းဟာ အစာစားတဲ့ အမြန်နှုန်းကို နှေးစေပြီးနောက် ဗိုက်ပြည့်၊ မပြည့်ကိုလည်း သိနိုင်စေတဲ့အတွက် အလွန်အကြူးစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်စေသလိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
right|အင်တာနက်ရေဒီယို လွန်ခဲ့တဲ့ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အာရှတိုက်ရဲ့ မီဒီယာ နည်းပညာတိုးတက်မှုကို ရုပ်မြင်သံကြားက အစပြုလို့သိရှိခဲ့ပြီးဖြစ်ပါတယ်။
ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်တဲ့ဌါနများနဲ့ဝေးကွာ လွန်းလှတဲ့ ရုပ်မြင်သံကြားဖမ်းယူမရရှိနိုင်တဲ့ နေရာဒေသများမှာ ဂြိုဟ်တုရုပ်မြင်သံကြားကနေ ရုပ်ပုံများကိုဖမ်းယူကြည့်ရှုနိုင်ကြပါပြီ။
ဝေးလံခေါင်သီလှတဲ့နေရာဒေသမှာနေထိုင်နေတဲ့ ရုပ်မြင်သံကြား ပရိသတ်တို့အတွက် အလွန်ကျေးဇူးများလှတဲ့ နည်းပညာ တိုးတက်မှု တစ်ခုပဲဖြစ် ပါတယ်။
အရင်အချိန်တွေက လူကြိုက်များခဲ့တဲ့ ရေဒီယို ရဲ့ နေရာမှာ ရုပ်မြင်သံကြားက လွှမ်းမိုး နေရာ ယူလာပါပြီ။
ဒါပေမယ့် လည်း အာရှတိုက်ရဲ့ နေရာဒေသအတော်များများမှာ ရေဒီယိုဟာ သောတရှင် ပရိသတ်များ အကြားမှာ နည်းပညာအသစ် ၊ တင်ဆက်မှုအသစ် တွေနဲ့ရေပန်းစားဆဲရှိ နေပါတယ်။
အသံလွှင့်ဌာနတွေက အာရှတိုက်ရဲ့ ကျေးလက်ဒေသများအတွင်းတင်ဆက်မှုအစီအစဉ်တွေကို တိုးတက်ကျယ်ပြန့်လာအောင် လုပ်ဆောင်လာကြပါတယ်။
အသံလွှင့်ဌါနဟာ ကျေးလက်နေ လူတန်းစားအတွက် အရေးပါတဲ့ဌာနတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။
အသံလွှင့်ဌာန နဲ့ ကျေးလက်သောတရှင် ပရိသတ်တို့ရဲ့ အပြန်အလှန်ရင်းနှီးမှုကို အမေးအဖြေကဏ္ဍ များမှာ နားဆင်နိုင်ပါတယ်။
ဒီလိုနည်း အားဖြင့် ကျေးလက်နေပြည်သူလူထုနဲ့ အစိုးရသူတို့ အကြားအတုန့် အပြန်ဆက်သွယ်ရေး ဖြစ်ပေါ် လာစေပြီးရင်းနှီးနွေးထွေးလာစေပါတယ်။
ဝေးလံသီခေါင်လှသော တောင်တန်းဒေသ နေလူများအဖို့ရေဒီယိုဟာ အရေးပါတဲ့ ဖျော်ဖြေမှု တစ်ခုဖြစ်တဲ့အပြင် သတင်းအချက်အလက်များကို နားဆင်ဖို့ ဗဟုသုတရစေ တဲ့အရာတစ်ခုပဲဖြစ် ပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့်ရေဒီယိုအသံလွှင့်လုပ်ငန်းဟာ တောင်သူလယ်သမားများ၊ ကျေးလက်နေ လူတန်းစားတို့အတွက် အသိအမြင် ဗဟုသုတပေးတဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်များကို သိရှိစေနိုင်ဖို့အတွက် တောင်သူလယ်သမားများ ၊ တံငါသည်များဟာ ရေဒီယိုကိုပဲ အားထားနေရပါတယ်။
ဈေးနှုန်းချိုသာခြင်း၊ သွားလေရာ သယ်ဆောင်သွားနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရေဒီယိုဟာ အာရှတိုက်ရဲ့ ကျေးလက်ဒေသ အနှံ့အပြားမှာ လူကြိုက်များနေပါတယ်။
ရေဒီယိုအသံလွှင့်လုပ်ငန်းများလည်း ပိုမိုကျယ် ပြန့်လာခဲ့ပါ တယ်။
တောင်သူလယ်သမားများအား စိုက်ပျိုးရေးနည်းပညာများကိုရေဒီယိုမှတဆင့် အသံလွှင့် ပို့ချ ပေးခြင်း အစီအစဉ်ဟာ တောင်သူ လယ်သမားများအတွက် များစွာ အကျိုး ကျေးဇူးဖြစ်ထွန်း စေ ပါတယ်။
လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသော မိုးလေဝသ အခြေအနေများအပေါ် မူတည်ပြီး သင့်လျော်တဲ့ အချိန်မှာ အချိန်ကိုက် ထုတ်လွှင့်ပေးတာ ဖြစ်တာကြောင့် ကျေးလက်နေပြည်သူတို့အတွက် ရေဒီယို ဟာ ရုပ်မြင်သံကြားထက်ပိုလို့ ကျေးဇူးများလှပါတယ်။
ရေဒီယိုဟာ သတင်း အချက် အလက် များကို လျင်မြန်စွာရနိုင်သော ၊ အဖိုးနှုန်းချိုသာသော ဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍ တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
အဆင့်မြင့်ပညာရပ်များကို မဆည်းပူရရှာသော ၊ အဆင့်မြင့် ပညာရပ်များကို မတတ်မြောက်သော တောင်သူလယ်သမားများ အတွက် အင်တာနက် ၊ ရုပ်မြင်သံကြားစသော အခြားသော ဆက်သွယ်ဖျော်ဖြေရေးများထက် ရေဒီယိုဟာ ပိုလို့အကျိုးများတာမလွဲပါဘူး။
ယခုလက်ရှိအချိန်အခါမှာ ဝေးလံသီခေါင်လှတဲ့နေရာ ဒေသများအထိ အင်တာနက်ဟာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခဲ့ပါပြီ။
ကျေးလက်ဒေသများမှာ အင်တာနက်ကဖေး များလည်း ရှိတန် သလောက်ရှိနှင့်နေခဲ့ပြီးပါပြီ။
ရေဒီယိုအတွက် အင်တာနက်ရဲ့ အရေးပါပုံကိုလည်း အထင်အမြင် သေးလို့မရပါဘူး။
ရေဒီယိုအသံလွှင့်လုပ်ငန်းများမှာ အင်တာနက်ကလည်း ပါဝင်ပတ်သက်နေပါပြီ။
ဥပမာတစ်ခုပြောရရင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရဲ့ Kotmale Community Radio ( KCR) ဟာ အင်တာနက်မှ အတင်းအချက်အလက်များကို စုဆောင်းပြီး ကျေးလက် နေပြည်သူတို့ကို ပြန်လည်အသံလွှင့်ပေးနေပါတယ်။
သောတရှင်တို့က မေးလိုတဲ့မေးခွန်းများကို အသံလွှင့်ဌာနဆီကို စာတိုက်မှသော် လည်းကောင်း၊ တယ်လီဖုန်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း မေးမြန်းကြပြီး အသံလွှင့် ဌာနမှတာဝန်ရှိ သူ များက မေးခွန်းများကို အင်တာနက်မှာ အဖြေရှာပြီး ပြန်လည်အသံလွှင့်ပေးခြင်းဖြင့် အင်တာနက် မှာသာရရှိနိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ကျေးလက်နေပြည်သူတို့ ရေဒီယိုမှ တဆင့် နား ထောင်နိုင်ကြပါပြီ။
သောတရှင်တို့အား KCR အသံလွှင့်ဌာနသို့ လာရောက် လည်ပတ် ရန်တိုက်တွန်းထားပြီး သောတရှင်တို့ ကိုယ်တိုင် အင်တာနက် အသုံးပြုပြီး သတင်းအချက်အလက်များ ရယူနိုင်ရန်လည်းကူညီစီစဉ်ပေးထားပါတယ်။
လျှပ်စစ်မီးမရနိုင်တဲ့နေရာဒေသ များ ကိုအင်တာနက်မရောက်ရှိနိုင်သေးတာကြောင့် အခုလို အင်တာနက်ရေဒီယို ဟာ တဖြည်းဖြည်း ကြီးမားကျယ်ပြန့်လာပြီး ဝေးလံလှသော ဒေသများမှပြည်သူတို့အတွက် အလွန်တရာ ကျေးဇူးများ သော လုပ်ငန်းတစ်ခုပဲဖြစ်ပါတယ်။
right|ဝက်ရုပ်စုဘူး ယနေ့ခေတ်မှာ ငွေကြေးစုဆောင်းခြင်းဟာ အင်မတန်မှကို ခက်ခဲလှ ပါတယ်။
ကျွန်မတို့ရဲ ့ ဝင်ငွေဟာ စားသောက်ကုန် နဲ့ ကားဓာတ်ဆီ အတွက် သင့်လျော်လောက်တဲ့ ပမာဏ မဟုတ်ဘူး ဆိုရင် ငွေကြေးစုဆောင်းဖို့ အင်မတန်မှကို ခက်ခဲပါလိမ့်မယ် လို့ University of California မှ psychology professor ဖြစ်သူ Anthony Pratkanis ကဆိုပါတယ်။
ယနေ့အချိန်မှာ စားသောက်ကုန်နဲ့ ဓာတ်ဆီဈေးဟာ တဖြည်းဖြည်း သိသိသာသာရော ၊ မသိမသာပါ တက်နေပါတယ်။
ပြီးခဲ့တဲ ့နှစ်ကတည်းက စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်း ဟာ ၄၀ % တက်လာတယ်လို့ UN Food and Agriculture Organization ကဆိုပါတယ်။
တချိန်တည်းမှာပဲ ရေနံစိမ်းဈေးက ၂၀၀၂ ခုနှစ်ကတည်းကစလို့ ၅ဆ တက်လာပါတယ်။
ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး ဆုတ်ယုတ်မှု နဲ့ ငွေကြေးဖောင်းပွလာမှုကြောင့် ငွေကြေးစုဆောင်းမိဖို့ ပိုမို ခက်ခဲလာရပါတယ်။
ခရက်ဒစ် ကဒ် (အကြွေးဝယ်ခွင့် ကဒ်) များ ကြောင့်လည်း ငွေကြေး စုဆောင်းနိုင်မှု မရှိခြင်း ရဲ့ အကြောင်းရင်း တစ်ခု ဖြစ်နေပြန်ပါသေးတယ်။
ဘဏ်များက စည်းကမ်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီတဲ့ သူများကို ခရက်ဒစ်ကဒ် ထုတ်ပေးနေခြင်းဟာ ငွေကြေးသုံးစွဲမှုကို ပိုမိုလွယ်ကူစေပြီး ငွေကြေးစုဆောင်းနိုင်ခြင်းကို လျော့နည်းစေပါတယ်။
အာရှပစိဖိတ်ဒေသမှာ ခရက်ဒစ်ကဒ် သန်းပေါင်း ၅၈၀ လည်ပတ်နေပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစကာ ခရက်ဒစ်ကဒ် သုံးစွဲသူပေါင်း ၅၄% တိုးမြင့်လာတယ် လို့ Euromonitor Report ကလေ့လာကာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။
၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်းမှာ ခရက်ဒစ်ကဒ် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု ၆၂% တိုးမြင့်လာပါတယ်။
အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော စင်္ကာပူ ၊ မလေးရှား နိုင်ငံများမှာ ပစ္စည်းဝယ်ယူခြင်း ၊ ငွေသားထုတ်ယူခြင်း အကြောင်းရင်းတို့ အပါအဝင် ခရက်ဒစ်ကဒ် သုံးစွဲမှုဟာ ၁၉၉၈ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကာလအတွင်း ၂၀၀ မှ ၅၀၀ % ထိ တိုးမြင့်လာတယ် လို့ the Bank for International Settlements ရဲ့ လေ့လာမှုများက ဆိုပါတယ်။
အဲဒီလို ခရစ်ဒစ်ကဒ်များ အလွယ်တကူ ရရှိနေခြင်းကြောင့် flat TV လိုမျိုး အိမ်တွင်း ဇိမ်ခံပစ္စည်းများကို ပလပ်စတစ် ခရက်ဒစ်ကဒ် ထိုးပေးလိုက်ရုံဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဝယ်ယူနိုင်ပြီး ငွေကြေးစုဆောင်းဖို့ ခဲယဉ်းလာပြန်ပါတယ်။
မလိုအပ်သေးသော ပစ္စည်းများကို လွယ်လင့်တကူ ဝယ်ယူခြင်းဟာလည်း ငွေကြေးစုဆောင်းရန် ခက်ခဲတဲ့ အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
မလိုအပ်ဘဲ ဖိနပ်အသစ် တစ်ရံ ဝယ်မယ်ဆိုရင် အခုချက်ချင်း ဝယ်လိုက်လို့ရပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဒီ ဖိနပ်အသစ်တစ်ရံကို အခု ဝယ်လိုက်မလား..နောင် နှစ် ၂၀ မှာ ပင်စင်ယူပြီးချိန်မှာ မပူမပင် မကြောင့်မကြ ဘဲ နေမလား ဆိုတာ ကျွန်မတို့ ရွေးချယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အခုလက်ရှိအချိန်မှာ စိတ်ပျော်ရွှင်မှုကို နောင် အနာဂတ်မှာ ပျော်ရွှင်ရမှုထက် ပိုလို့ အလေးထားမိမှာပါပဲ။
ဒါပေမယ့် နောင်အနာဂတ်မှာ ရရှိလာမယ့် အကျိုးဆက်ကတော့ ပိုလို့ ကြီးမားနေပါတယ်။
ငွေကြေးကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင်များက တကယ်လို့ သင်ဟာ အခု အသက် ၂၀ ရှိပြီး တစ်လကို ငွေ ၁၀၀ ဒေါ်လာကို ဘဏ်မှာစုမယ်ဆိုရင် ၈% အတိုးရရှိပြီး သင် ပင်စင်ယူချိန်မှာ သင့်မှာ ငွေ ၅၂၇ ၄၅၄ ဒေါ်လာ ရှိနေမှာဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ သင်ဟာ အသက် ၂၀ မှာ စမစုဘဲ အသက် ၃၀ ထိတိုင်အောင် ၁၀ နှစ်နောက်ကျပြီး စောင့်လိုက်မယ်ဆိုရင် သင် ပင်စင်ယူချိန်မှာ သင့်ထံမှာ ငွေ ၂၂၉ ၃၈၈ ဒေါ်လာသာ ရှိနေပါမယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
ဒါပေမယ့်လည်း ကျွန်မတို့ရဲ ့ အမြင်အာရုံထဲကို လှပဆွဲဆောင်မှု ရှိသော လူသုံးကုန် ၊ အိမ်သုံးကုန် ပစ္စည်းများက ဝင်ရောက်လာ တဲ့အခါမှာ ဘယ်လိုပင် ပြောစေဦးတော့ အနာဂတ်ဆိုတာကို ကျွန်မတို့ ဦးနှောက်က မစဉ်းစားမိကြတော့ပါဘူး။
အဲဒီအခါမှာ ကျွန်မတို့က ပန်းတိုင် တစ်ခုထားဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။
အဲဒီ ပန်းတိုင်က ဘာလဲဆိုတော့ ကျွန်မတို့ ပင်စင်ယူရင် ဘယ်လိုနေမလဲ ဆိုတာပါ။
ပင်စင်ယူပြီးချိန်မှာ သက်တောင့်သက်သာ ရှိသော အိမ်ကြီးမျိုးနှင့်နေလိုတယ် ဆိုလျှင်တော့ ကျွန်မတို့ရဲ့ စားပွဲပေါ်က သီချင်းခွေများ၊ ဖိနပ်ဘီရိုထဲက မစီးဖြစ်သော ရှုးဖိနပ်များ၊ မဖတ်ဖြစ်ဘဲ ဝယ်ထားသော စာအုပ်များ၊ မလိုအပ်သော အလှပြင်ပစ္စည်းများ နဲ့ ကျွန်မတို့ရဲ့ ပန်းတိုင်ဖြစ်တဲ့ အိမ်ကောင်းကောင်း တစ်လုံးနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကာ ကျွန်မတို့ရဲ့ စိတ်ကို ကျွန်မတို့ နိုင်နင်းစွာ ပိုင်းဖြတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိတ်ဆွေများ ၊ မိသားစုဝင်များကိုလည်း မိမိရဲ့ ပန်းတိုင်ကို ပြောပြပြီး ထိုပန်းတိုင်ကို ရရှိရန်အတွက် မနှောင့်ယှက်ကြရန် ပြောထားပါ။
မိမိ မလိုအပ်သော ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူမှာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာကို မိသားစုဝင်များ၊ မိတ်ဆွေများကို အသိပေး ပြောကြားထား သင့်ပါတယ်။
မိမိစိတ်ကို မိမိပြုပြင်ပြောင်းလဲပြီး ငွေကြေးစုဆောင်းခြင်း အလေ့အထ ကိုမွေးမြူကာစမှာ မိမိအတွက် မိမိ အနစ်နာခံခြင်းဖြစ်ပေမယ့် နောင်အနာဂတ် မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝါ ဝါဟူသောဝေါဟာရစကားမှာ မြတ်စွာဘုရား ဒေသနာတော်အရ ရဟန်းတို့ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲအပ်သော သာသနဝေါဟာရ၊ ဝိနယဝေါဟာရ စကားဖြစ်သည်။
ထိုဝေါဟာရစကားမှာ ဝါဆိုသည်၊ ဝါကပ်သည်၊ ဝါထပ်သည်၊ ဝါပန်သည်၊ ဝါကျိုးသည်၊ ဝါတွင်းဖြစ်သည်၊ ဝါပဖြစ်သည်၊ ဝါကျွတ်သည် စသည်တို့၌ ကိန်းအောင်းတည်နေခြင်းအနက်၊ အကျင့်သီလ သိက္ခာအနက် တို့၌ဖြစ်၏။
တစ်ဝါရသည်၊ နှစ်ဝါရသည်၊ ဝါကြီးသည်၊ ဝါငယ်သည် စသည် တို့၌ ရေတွက်အပ်သော နှစ်အနက်၊ အသက်အနက်၊ အကျင့်သီလ သိက္ခာ အနက်တို့၌ဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဝါဟူသော ဝေါဟာရ စကားနှစ်မျိုးတို့သည် အကျင့်သီလ သိက္ခာအနက်တစ်ခု၌သာ တူကြ၍ ကြွင်းသောအနက်တို့၌ မတူ၊ ခြားနားကြသည်။
ထို ဝါဟူသော ဝေါဟာရ စကားနှစ်မျိုးလုံးသည်ပင် မြန်မာ ဝေါဟာရ စကားစစ်စစ်မဟုတ်၊ ဝဿပါဠိမှ ဿကို ဖြုတ်ပယ်၍ ဝ ကို အချနှင့်တွဲစပ်ကာ ဝါဖြစ်လာ၏ဟု ယူဆရန်ရှိသည်။
ဝါနှစ်မျိုးတွင် ဝါဆိုသည် စသည်ဖြင့် သုံးစွဲသော ဝါ၏ အကြောင်းအရာ အတ္ထူပ္ပတ်ကား ဤသို့တည်း။
မြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူ ပြီးနောက် ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းငါးဦးမှစ၍ တပည့်သားရဟန်းတို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလျက် သာသနာတော်ထွန်းကားလာခဲ့ရာ မြတ်စွာဘုရား ပထမဗာဓိ ခေါ် ဝါနှစ်ဆယ်အတွင်းမှာ ဝါဆို ဝါကပ်နှင့်စပ်လျဉ်းသော ဝိနည်းသိက္ခာ ပုဒ်ကို ခွင့်ပြုပညတ်ခြင်းမရှိသေး။
ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် ဆောင်း ဥတု၌လည်းကောင်း၊ နွေဥတု၌လည်းကောင်း၊ မိုးဥတု၌လည်းကောင်း ဥတု သုံးပါးလုံးပင်(တစ်နှစ်လုံးပင်) မိမိတို့အလိုရှိရာ အရပ်ဒေသသို့ ဒေသစာရီ ကြွချီလျက်ရှိကြ၏။
အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန် ကျောင်း၌ ရဟန်းအပေါင်းနှင့် သီတင်းသုံးစဉ် ရဟန်းတို့သည် ဥတုသုံးပါး လုံးပင် ဒေသစာရီ ကြွချီကြကုန်၏။
ထိုအခါ လူတို့သည် သာသနာတော်မှ ပြင်ပဖြစ်သော တိတ္တိတို့သော်မှလည်း မိုးလအတွင်း၌ ကိန်းအောင်းတည်နေ ကြသေး၏။
ငှက် တိရစ္ဆာန်တို့သော်မှလည်း သစ်ပင်ဖျားဝယ် အသိုက် လုပ်ကာ ကိန်းအောင်းတည်နေကြသေး၏။
သာကီဝင်မင်းသား ရဟန်းတို့ ကား ကိန်းအောင်းတည်နေခြင်းမရှိဘဲ စိမ်းလန်း၍ အသက်ရှင်နေသော မြက် သစ်ပင်တို့ကို နင်းနယ်ည|င်းဆဲကြကုန်လျက် ပိုးမွှားငယ်တို့ကိုလည်း သေ ကြေပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်စေကြကုန်လျက် ဒေသစာရီကြွချီနိုင်ကြပါပေ၏ ဟု ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ကြသည်။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် လူတို့ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သံကိုကြားသဖြင့် ရဟန်းတို့အား ရဟန်းတို့ ..... ဝါသို့ကပ်ခြင်းငှာ (မိုးတွင်းသုံးလ၌ ကိန်း အောင်းတည်နေခြင်းငှာ) ခွင့်ပြုတော်မူ၏ဟု ပညတ်ခွင့်ပြုတော်မူ၏။
ဝါကပ်ခြင်းသည် ပုရိမဝါကပ်ခြင်း၊ ပစ္ဆိမဝါကပ်ခြင်းဟု နှစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ယင်းနှစ်ပါးတို့တွင် ပုရိမဝါကို ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ ညဉ့် အရုဏ်မတက်မီ ဣမသ္မိံဝိဟာရေ ဣမံတေမာသံ ဝဿံ ဥပေမိ (ဤကျောင်းအာရမ်အတွင်း၌ ဤဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ဝါသို့ကပ်ပါ၏၊ နေပါ၏။
) ဟု နှုတ်ဖြင့် သုံးကြိမ်ဆို၍ ကပ်ရသည်။
ကျောင်းအာရမ်မှတစ်ပါး ခွင့်ပြုအပ်သော ဇရပ်၊ တန်ဆောင်း၊ လှည်း၊ လှေ စသည်တို့၌ ဝါကပ်လိုမူ ဣဓဝဿံ ဥပေမိ (ဤအရပ်၌ ဝါသို့ကပ်ပါ၏၊ နေပါ၏။
) ဟုဆို၍ ကပ်ရသည်။
အထူးအားဖြင့် ဝါကပ်သောအခါ အကာအာရမ်ရှိသောကျောင်းဖြစ် လျှင် အကာအာရမ်ကို၊ အကာအာရမ်မရှိသော ကျောင်းနှင့် တစ်ပါးသော နေရာဖြစ်လျှင် အရပ်ဌာနတစ်ခုခုကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်၍ ထိုပိုင်းခြားသတ် မှတ်အပ်သည့် အတွင်း၌ ဝါကပ်ရသည်။
ဝါထပ်သော နှစ်ဖြစ်လျှင် ပထမ ဝါဆိုလ၊ ဒုတိယဝါဆိုလဟု နှစ်လဖြစ်ရာ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ ညဉ့်၌ ဝါကပ်ရသည်။
ပစ္ဆိမဝါကို ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ ညဉ့်အရုဏ် မတက်မီ ဝါကပ်ရသည်။
ဝါကပ်ပုံမှာ ပုရိမဝါကပ်ပုံနှင့်တူ၏။
ပုရိမဝါကပ်သော ရဟန်းသည် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ ပဝါရ ဏာပြုပြီး သို့မဟုတ် လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ ဝါကျွတ်သည်။
ပစ္ဆိမဝါကပ်သော ရဟန်းသည် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ ပဝါရဏာပြုပြီး သို့မဟုတ် လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ ဝါကျွတ်သည်။
ပုရိမဝါဖြစ်စေ၊ ပစ္ဆိမဝါဖြစ်စေ ဝါကပ်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး မိမိဝါကပ်သော ကျောင်းအာရမ်အတွင်းမှ သို့မဟုတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်သည့် အရပ်ဌာနအတွင်းမှ တစ်ပါးသောအရပ်ဌာနသို့ ညဉ့်အရုဏ်မတက်မီ မိမိဝါကပ်သည့် အရပ်ဌာနအတွင်းသို့ ညဉ့်အိပ်မသွား ရ။
ခဏခေတ္တသွားလျှင်လည်း ပြန်ရောက်ရသည်။
ဝါကပ်သည့် အရပ် ဌာန၌အရုဏ်တက်စေရသည်။
တစ်ပါးသောနေရာအရပ်၌ အရုဏ်တက်စေ လျှင် ဝါကျိုး ဝါပြတ်သည်။
ဝါကျိုး ဝါပြတ်လျှင် အပြစ်ရှိသည်။
ဝါကပ်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဝါတွင်းသုံးလအတွင်း၌ တစ်စုံ တစ်ခုသော အရပ်ဌာနသို့ ခွင့်ပြုအပ်သော တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်း ကိစ္စဖြင့် ညဉ့်အိပ်သွားလိုလျှင် အန္တောသတ္တာ ဟ¸န္တရေ ပဋိနိဝတ္တေ ဿာမိ (ခုနစ်ရက် အတွင်း၌တစ်ဖန် ပြန်လာပါမည်)ဟု ဝါကပ်ရာ အရပ်ဌာနအတွင်း၌ ဝါပန်၍ မိမိအလိုရှိရာ အရပ်ဌာနသို့ သွားရသည်။
သွားသော်လည်း တစ်ပါးသော အရပ်ဌာန၌ အလွန်ဆုံး ခြောက်ညဉ့်သာ အိပ်၍ ခြောက်ကြိမ်သာ အရုဏ်ခံရသည်။
ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ညဉ့်အရုဏ် တက်စေလျှင် ဝါကျိုး ဝါပြတ်သည်။
အပြစ်လည်းရှိသည်။
ရက်ကြာကြာ သွားလိုလျှင် ခုနစ်ရက်တစ်ကြိမ် ဝါကပ်သောအရပ်ဌာနသို့ ပြန်လာပြီးလျှင် ယင်းခုနစ်ရက်နေ့ အရုဏ်ခံပြီးမှ ရှစ်ရက်နေ့ တစ်ဖန် ဝါပန်၍သွားရသည်။
ဤကား ဝါဆိုသည် စသည်ဖြင့်သုံးစွဲသော ဝါ၏ အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ်တည်း။
တစ်ဝါရသည် စသည်ဖြင့် သုံးစွဲသောစကား၏ အကြောင်းအရာ အတ္ထုပ္ပတ်ကား ဤသို့တည်း။
ရဟန်းများ ရဟန်းခံရာဝယ် ဥတ်ကမ္မဝါ အဆုံးရဟန်းဖြစ်သော အချိန်၌ သက္ကရာဇ်၊ နှစ်၊ ဥတု၊ လ၊ ရက်၊ ဖဝါး၊ ဖီလာ၊ နာရီ၊ မိနစ်နှင့် သိမ်၊ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ၊ ကမ္မဝါဆရာ၊ ကာရက သံဃာ (အရံသံဃာ) တို့ကို စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် သေချာစွာ မှတ်သားထားရသည်။
ထိုသို့ မှတ်သားထား ခြင်းမှာ ထိုရဟန်းသည် သာသနာဘောင်၌ တည်နေသမျှ ကာပတ်လုံး နှစ် တစ်ပတ်လည်လျှင် တစ်ဝါရပြီ၊ နှစ်ပတ်လည်လျှင် နှစ်ဝါရပြီ စသည်ဖြင့် ရဟန်းအသက်၊ ဝါ၊ သိက္ခာကို သိရှိနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ သိရှိမှ အတူနေ ရဟန်းတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော သိက္ခာငယ်သည်၊ သိက္ခာကြီးသည်တို့ကို သိနိုင်သည်။
ထိုသို့ သိနိုင်မှ မြတ်စွာဘုရား ခွင့်ပြုပညတ်ထားသော သိက္ခာပုဒ်နှင့်အညီ ကျင့်ကြံနိုင်သည်။
သိက္ခာဝါနှင့်စပ်လျဉ်းသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကား များပြားလှကုန်၏။
သာသနာဘောင်၌ နေသမျှကာလပတ်လုံး ဝါငယ်သော ရဟန်းက ဝါကြီးသော ရဟန်းအား ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း၊ လက်အုပ်ချီခြင်း၊ ရှိခိုးခြင်း၊ အရိုအသေပြုခြင်း၊ နေရာပေးခြင်း၊ ကျောင်းဦး၊ သက‡န်းဦး၊ ဆွမ်းဦး၊ ဆေး ဦးပေးခြင်း စသော ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ်တို့ကို ပြုစုရသည်။
ရဟန်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော သံဃကံ(သံဃလုပ်ငန်းကိစ္စ) အရပ်ရပ်၌လည်းကောင်း၊ စကားပြောဆို မေးမြန်းရာ၌လည်းကောင်း ဝါငယ် သောရဟန်းက ဝါကြီးသောရဟန်းအား ပါဠိလို 'ဘန္တေ' မြန်မာလို 'အရှင်ဘုရား'ဟူ၍ သုံးစွဲရသည်။
ဝါကြီးသောရဟန်းက ဝါငယ်သော ရဟန်း အား ပါဠိလို 'အာဝုသော' မြန်မာလို 'ငါ့ရှင်'ဟု သုံးစွဲရသည်။
အထူးအားဖြင့် ဗဟုသုတနည်းပါးသော ရဟန်းအချို့နှင့် လူ ဒါယကာ အချို့သည် ရဟန်းတစ်ပါးပါး ဝါတွင်းသုံးလအတွင်း ဝါမကပ် သော်လည်းကောင်း၊ ဝါကပ်ပါလျက် အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ဝါကျိုး ဝါပြတ်သွားသော်လည်းကောင်း ထိုရဟန်းကို ရဟန်းသိက္ခာဝါ လျော့နည်း သွားသည်ဟု မှတ်ထင်ကြ၏။
ဘယ်နှစ်ကြိမ်ပင် ဝါမကပ်ဘဲနေသော်လည်း ကောင်း၊ ဝါကျိုးဝါပြတ်သော်လည်းကောင်း၊ သိက္ခာ-ဝါ-လျော့နည်းသွား သည်မဟုတ်၊ ကြီးမြဲကြီးလာသည်သာတည်း။
အကြောင်းကား ရဟန်းဝါကို ရေတွက်မှတ်သားရာ၌ ဝါကပ်သောအကြိမ်၊ ဝါကျွတ်သော အကြိမ်တို့ဖြင့် ရေတွက်မှတ်သားရသည်မဟုတ်။
ရဟန်းဖြစ်ပြီး မိနစ်၊ နာရီ၊ ဖီလာ၊ ဖဝါး၊ ရက်၊ လ၊ ဥတု၊ နှစ်သက္ကရာဇ်တို့ဖြင့်သာ ရေတွက်မှတ်သားရသောကြောင့် တည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
R ဇာနည် သည် မြန်မာအမျိုးသား အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၇၈-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ ဇာနည်မျိုးညွန့် ဖြစ်သည်။
ပညာအရည်အချင်းမှာ ဆယ်တန်းဖြစ်သည်။
လေဆိပ်တွင် အလုပ်လုပ်ဖူးသည်။
နောက် သင်္ဘောလိုက်ရန် လုပ်ရင်းနှင့် အဆိုတော်ဖြစ်သွားသည်။
လက်ဦးဆရာမှာ ဂီတမှူး ကိုသန်းဌေး(တာမွေ) ဖြစ်သည်။
Rဇာနည်၊ အနဂ္ဂ၊ ဟိန်းဇော်(ကွယ်လွန်)၊ ရန်⁠ရန်ချမ်း၊ ဇေယျာသော်တို့ ပါဝင်သည့် အက်စစ်တေးဂီတအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အနုပညာ၊ စီးပွားရေးအရပါ ပထမဆုံး အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဟစ်ဟော့ပ်ဂီတအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် R ဇာနည်သည် ACID အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ကာ တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်အဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့၏။
R ဇာနည်သည် အဆိုတော်အဖြစ် နာမည်မရခင်ကတည်းက အိမ်ထောင်ရှိသည်။
ဇနီးသည်အမည်မှာ ဝမ်း ဖြစ်သည်။
သီဆိုခဲ့သော တေးစီးရီး ငါ့ကိုချစ်တဲ့သူ စည်းတစ်ဖက်ခြား အဆိပ်တက် အိပ်မက် လမင်းသို့ (Rဇာနည် + မီးမီးခဲ) အချစ်ရဲ့ဆု (Rဇာနည် + တင်ဇာမော်) ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ။
အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလမ္မစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
တောင်အာရှနှင့် ဗဟိုအာရှကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
ရှေးက မာကိုပိုလို၏ ပိုးလမ်းမကြီး ဖြတ်သန်းရာ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။
မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား အာဖဂန်နစ္စတန်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ ဗဟိုအာရှနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဂရိမှ မဟာအလက်ဇန္ဒား၊ မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန် နှင့် မူဆလင် အာရပ်များ အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။
ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။
၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် ဟိုတကီမင်းဆက် (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် ဒါရန်နီအင်ပိုင်ယာ ကို အာမက်ရှားဒါရန်နီ က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို ကန်ဒါဟာမှ ကဘူးလ် သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် ရုရှားအင်ပါယာတို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် ကြားနေနိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲအပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ် (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။