kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သော စာပေဗိမာန် စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများ စဉ် ခုနှစ် လ အမည် + ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သော စာပေဗိမာန် စာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲများနှင့် စာတမ်းဖတ်ပွဲများ ၁ ၁၉၆၅ - လေးစာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၂ ၁၉၆၇ - သိပ္ပံစာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၃ ၁၉၆၈ - စာကြည့်တိုက် လုပ်ငန်းနှင့် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၄ ၁၉၆၈ - ဘာသာပြန် စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၅ ၁၉၇၀ - ပြဇာတ်နှင့် ပြဇာတ်စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၆ ၁၉၇၁ - အတ္ထုပ္ပုတ္တိ စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၇ ၁၉၇၂ - နိုင်ငံတကာ စာအုပ်နှစ် အထိမ်းအမှတ် စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၈ ၁၉၇၃ - လေး လူငယ်စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ၉ ၁၉၇၅ - စာနယ်ဇင်း သမိုင်းစာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၀ ၁၉၇၇ - သုတစာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၁ ၁၉၇၈ - ဝတ္ထုတို စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၂ ၁၉၇၉ - ခရီးသွား စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၁၃ ၁၉၇၉ - ဝတ္ထုရှည် စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၄ ၁၉၈၀ - မြန်မာကဗျာ စာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၁၅ ၁၉၈၁ - မြန်မာ စကားပြေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၆ ၁၉၈၃ - ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မြန်မာစာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၇ ၁၉၈၄ - မြန်မာ ရည်ညွှန်း စာအုပ်စာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၁၈ ၁၉၈၅ - ဝေဖန်ရေး စာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ၁၉ ၁၉၈၆ - စာတမ်းငယ် စာပေစာတမ်းဖတ်ပွဲ ၂၀ ၁၉၈၇ - ဘာသာပြန် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၂၁ ၁၉၈၇ ဒီဇင်ဘာ ရိုးရာပုံပြင် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၂၂ ၁၉၉၁ - ဂန္ထဝင် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ ၂၃ ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ဇာတိမာန် စာပေစာတမ်း ဖတ်ပွဲ ကိုးကား Category:မြန်မာစာပေ။
ပထမ ကျော်အောင်စံထား ဆရာတော် အရှင်ဉာဏဝရ (မြန်မာနှစ် ၁၀၆၇ - ၁၁၁၅) လောင်းလျာကို ပုခန်းကြီးမြို့ မြောက်လက်ပိုင်သင်ရွာ၌ အဖ ဦးရွှေအောင်၊ အမိ ဒေါ်ကြုတ်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၀၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ပန်းအောင် ဖြစ်သည်။
ငါးနှစ်သား အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဘနှစ်ပါးက ပုခန်းကြီးတောင် နောက်အရွာ နိဗ္ဗာန်ကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ဓမ္မာနန္ဒာလင်္ကာရ၏ တပည့် အရှင်စန္ဒမဉ္ဇူသာ ဆရာတော်ထံတွင် အပ်နှံ၍ ကျမ်းဂန်အရပ်ရပ်၊ ပိဋကတ် သုံးပုံ တို့ကို သင်ကြားစေခဲ့လေသည်။
( ၁၂ )နှစ် သို့ ရောက်သောအခါ မိဘနှစ်ပါးတို့သည် သာမဏေ ရပဗ္ဗဇ္ဇအဖြစ်သို့ သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ကြသဖြင့် ကိုရင်ကလေး အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘွဲ့တော်မှာ အရှင်ဉာဏဝရ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အရှင်ဉာဏဝရသည် အသက်ပင်ငယ်သော်လည်း ရည်ရွယ်ချက်ကြီးမားလှသော သာသနာ့အာဇာနည်လောင်း သာသနာ့သူရဲကောင်းပီပီ ကျမ်းဂန်အတန်တန် တို့ကို စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးကုတ် သင်ကြားလေ့လာမှုကြောင့် တောနယ်အတွင်း ကျော်စော ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ထို့နော်က ၁၀၈၅ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ( ၈ )ရက်နေ့တွင် အင်းဝမြို့တွင် ထင်ရှားကျော်စောလှသော အောင်စံတုလွှတ်ကျောင်းကြီးတွင် သီတင်းသုံးနေသည့် မိုးထိ ဆရာတော်ကြီးထံ ဂန္ထတရ ( ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာဋီကာ အနုမခု လက်သန်းပဏ္ဍိတို့မှ တစ်ပါး ပိဋကတ်နှင့် ဆိုင်သော ကျမ်းဂန်များ) တို့ကို ဆက်ကပ်ဆည်းပူးယူခဲ့သည်။
မိုးထိဆရာတော်ကြီး၏ ခြေတော်ရင်း၌ သာမဏေဘဝဖြင့် ဂန္ထတရတို့ကို အားထုတ်ဆည်းပူးရင်း အသက် ( ၁၉ )နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၀၈၆ ခုတွင် အင်းဝ နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် သုဓမ္မာစာပြန်ပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပြန်ဆိုရသော ကျမ်းစာများမှာ သဒ္ဒါကြီးနှင့် သဒ္ဒနီတိ ( ၃ ) ကျမ်း၊ အဘိဓမ္မာဘက်ဆိုင်ရာ ( ၃ ) ကျမ်း၊ ဝိနည်းဘက်ဆိုင်ရာ ( ၃ ) ကျမ်း၊ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာဘက်ဆိုင်ရာ ( ၃ ) ကျမ်း၊ သုတ္တန်ဘက်ဆိုင်ရာ ( ၂ ) ကျမ်း၊ ဆန်းဘက်ဆိုင်ရာ ( ၂ ) ကျမ်း၊ အလင်္ကာဘက်ဆိုင်ရာ ( ၂ ) ကျမ်း၊ အဘိဓာန်ဘက်ဆိုင်ရာ ( ၂ ) ကျမ်း၊ ပေါင်း ( ၂၁ ) ကျမ်းကို အာဂုံပြန်ဆိုရလေသည်။
ဤ ( ၂၁ ) ကျမ်းတို့၏ အဋ္ဌကထာဋီကာတို့ သဘောအယူအဆတို့ကို သတ်ပုံမှန်ကန်၍ လက်ရေးလက်သားကောင်းမွန်စေရခြင်း၊ သတ်ပုံကျမ်းမှာ အက္ခရာပဘေဒနှင့် သဗ္ဗဉာဏံ ချီသတ်ပုံ၊ ဝဏ္ဏဗောဇနသတ်အင်း၊ သတ်ညွှန်းကြီးများကိုလိုက်နာရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ထိုသုဓမ္မာစာပြန်ပွဲတော်ကြီးမှာ နှစ်စဉ် နယုန်လဆန်း ( ၁ ) ရက်နေ့မှ လပြည့်အထိ ( ၁၅ ) ရက်တိုင်ကျင်းပကြလေသည်။
စာပြန်ပွဲဝင်ရဟန်းတော်များမှာ လူဝတ်လဲစေ၍ ဖြေဆိုကြရသည်။
ထိုနှစ်က ပထမကျော်တန်းဝင် လူပြန်တော်များမှာ ( ၃၀ဝ ) ကျော်ထက်မနည်း ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအထဲတွင် ကျော်အောင်စံထား လောင်းလျာ မောင်ပန်းအောင်နှင့် ဗားကရာတိုက်လူပြန်တော် ရှင်ဓမ္မတို့နှစ်ယောက်သာ အထူးချွန်ဆုံး ဖြစ်နေလေသည်။
သုဓမ္မာဆရာတော်တို့ မေးသမျှကို မိုးသီးမိုးပေါက်ပမာ ဖြေဆိုနိုင်ကြသည်။
ဉာဏ်ရည်ချင်း၊ သတ္တိချင်း တူနေကြပေရာ သုဓမ္မာဆရာတို့မှာ အခက်ကြုံနေကြပေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ပထမကျော်ဘွဲ့ထူးမှာ တစ်ပါးသာပေးရမည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာ သတ်မှတ်ချက်ကြီး ရှိနေသောကြောင့်ပင်။
သို့အတွက် နောက်ဆုံးအနေဖြင့် လက်ရေးလက်သားနှင့် သတ်ပုံတို့ကို စစ်ကြသောအခါ ဗားကရာလူပြန်တော် ရှင်ဓမ္မာ မျဉ်းကြောင်းလွတ်ရေးထားခြင်း၊ အသတ်အတင် အငင်အဆွဲ ညီညွတ်၍ စာလုံးလှသော်လည်း သတ်ပုံသတ်ညွှန်းမမှန်ကန်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျော်အောင်စံထား လောင်းလျာ လူပြန်တော် မောင်ပန်းအောင် ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ရဟန်းဘောင်တက်စေ၍ သိမ်အထွက်တွင် လောကသရဖူ ဒါယကာ မင်းတရားကြီးကိုယ်တော်တိုင် ပထမကျော် ရှင်ဉာဏဝရ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်တော်မူလေ၏။
ထို့ပြင် အင်းဝမြို့တော်တောင်မျက်နှာတွင် ဆင်တဲအရပ်၌ ယာယီစံနန်းတော်ဖြစ်သော ကျော်အောင်စံထားနန်းတော်ကို ဖျက်ခဲ့၍ ကျောင်းတစ်ရာအရန်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားအပ်သော ကျော်အောင်စံထား အမည်ရှိသော တိုက်တော်ကြီးကို ထိုရဟန်းခံသော နေ့တွင် ပင် တင်လှူတော်မူ၍ ’ဇိနစက်ကာဘိရာမရာဇာဓိရာဇဂုရု‘‘ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုပါ အလှူခံတော်မူရသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ ကျော်အောင်စံထားဆရာတော် ပထမကျော် ရှင်ဉာဏဝရ ဟု နေပြည်တော်မဆံ့ပျံ့နှံ့သင်းလှိုင်မွှေးကြိုင်၍ လာခဲ့တော့သည်။
ယနေ့တိုင်အောင် သာသနာတော်သမိုင်း၌ ယနေ့ ရဟန်းဖြစ်။
ယနေ့ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်နှစ်ထပ်ရကျောင်းငယ်တစ်ရာ အရန်နှင့် ရွှေကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း အလှူခံရသော၊ အကျိုးပေးကြီးမြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကား ကျော်အောင်စံထား ဆရာတော်မှ လွဲ၍ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သေးချေ။
ပထမ ကျော်အောင်စံထား ဆရာတော်သည် အင်းဝနေပြည်တော်ကျော်အောင်စံထား တိုက်တော်၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ၁၀၈၉ ခုနှစ်တွင် ပုခန်းကြီးမြို့ စည်ရှည်ဘုရား၏ အနောက်မျက်နှာ ဒါယကာ မောင်အောင်ဇေယျ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသော သုံးထပ်ကျောင်းကြီးကို အလှူခံ၍ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးတော်မူပြီးလျှင် ဂန္ထဓုရပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကို ပို့ချသင်ကြားရာ သာသနာတော်၏ အကျိုးကို ထမ်းရွက်တော်မူခဲ့လေသည်။
ထို့နောက်နေပြည်တော်နှင့် ကွဲကွာ၍ နေခြင်းငှာ မသင့်ဟု မင်းနှင့်တကွသော နေပြည်တော်သူ နေပြည်တော်သားများက ၁၀၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပင့်သဖြင့် ရတနာပူရ အင်းဝနေပြည်တော်ရှိ ကျော်အောင်စံထားတိုက်တော်သို့ ပြန်လည်သီတင်းသုံးတော် မူခဲ့လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၁၀ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သော အခါ လောကသရဖူစေတီတော် ဒါယကာ မာဂဓအဘိဓာန် နိဿယ၊ ကဝိလက္ခဏာခေါ် သဒ္ဒါပမတ် အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်သော မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်း၊ နေပြည်တော်တွင် ရဟန်းရှင်လူတို့ သေဖိုသေမ ရဟန်းသောက်ကောင်း၊ မသောက်ကောင်း အငြင်းဖြစ်ပွားကြ၍ သုရာဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ ပါဒနက္သန် ရှိခိုးဂါထာများကို ရေးသားပြီးခါစနှစ်ဖြစ်၍ အနားယူလိုသည်က တစ်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည်ရေးရာ မှာ ရှုပ်ထွေးလာမည်ကို သိတော်မူသည်က တစ်ကြောင်း၊ ညောင်ကန်ရွာ၌ သာသနာပြုရန်ပင့်လျောက်ကြပြန်သောကြောင့် တစ်ကြောင်းဆရာတော်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် စာတင်၍ ညောင်ကန်ရွာသို့ ပြောင်းရန် တောင်းဆိုတော်မူသည်။
သို့ဖြင့် ညောင်ကန်ရွာ အနောက်တိုက် မြောက်ဘက်နားရှိ လောကမှန်ကူ ကျောင်းတိုက်ကြီးသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် သာသနာတော်၏ အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူပြန်သည်။
လောကမှန်ကူကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူရင်း အောက်ပါ ကျမ်းဂန်များကို ပြုစုတော်မူခဲ့လေသည်။
ပါတိမောက္ခလေစန လက်သန်းအဋ္ဌကထာ ပါဌ်၊ အဘိဓမ္မာသင်္ဂြိုဟ်ဂဏ္ဌိပဗ္ဗကျမ်း၊ ရာဇလင်္ကာရကျမ်း၊ အဘိဓမ္မတ္ထသဂင်္ဟအဋ္ဌကထာ၊ အနုသုရာ ဝိနိစ္ဆာယ၊ ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်း စာကိုယ် နိဿယ၊ ကစ္စာယနသာရ နိဿယသစ် အကျယ်၊ ကမ္မဝါစာဂဏ္ဌိ၊ စကင်္ဂိကဝိနစ္ဆယ၊ အနုသုရာ ဝိနစ္ဆာယ၊ ဒုဋ္ဌက္ခရ ပဏ္ဌိကျမ်း စသည်တို့ကို ပြုစုတော်မူ၍ နေ့ညဉ့်မဟူ ဖြည့်စွမ်းတော်မူလေသည်။
သို့ကလို လူ၊နတ်၊ ဗြဟ္မာသတ္တဝါတို့၏ အကျိုးငှာ သာသနာတော်ကြီး၏ အုတ်မြစ်အရင်းခံ ဖြစ်သော ပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကို ပို့ချသင်ကြား ပြုစုတော်မူရင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခု၊ သက်တော် ( ၄၈ ) နှစ်၊ သိက္ခာတော် ( ၂၈ ) တွင် ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ ထွန်းတောက်ကြွချိန်ရောက်သဖြင့် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း ( က ) လှသမိန်၊ ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်၊ ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၆၁၊ စာ ၂၁ -၂၂။
( ခ ) အရှင်ဝါယမာဘိဝံသမထေရ် ‘ကျော်အောင်စံထားတိုက်နှင့် ဆရာတော်များ’၊ ကျော်အောင်စံထား မြန်စာပြန့်၊ ပကြိမ်၊ ၁၉၇၀။
စာ ၁၆၄ - ၁၇၂။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၂၇ ) ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှစစ်တပ်များ လည်း မြန်မာပြည်တွင်း ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာကြသည်။
ထိုအချိန်မှာ စစ်အတွင်းကာလ ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန် ဗြိတိသျှ စစ်သေနာပတိ၏ လက်အောက်၌ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ ( Civil Affairs Service ( Burma ) ) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။
၎င်းကို ကက်စ်ဘီ [ C.A.S ( B )] အုပ်ချုပ်ရေးဟု ခေါ်ကြသည်။
မြန်မာပြည်သူတို့သည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို မလိုလားပေ။
ထို့ကြောင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ် နေသူရိန်ပွဲရုံ၌ လူထုစည်းဝေးပွဲကြီးတစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသား လူမျိုးပေါင်းစုံ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းနေသူရှိန် အစည်းအဝေးကြီးမှ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အမြန်ဆုံး ရပ်စဲပစ်ရန် တစ်ခဲနက်တောင်းဆိုကြသည်။
၁၉၄၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ( ၁၅ ) ရက်နေ့တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရပ်စဲပေးခဲ့သည်။
ဆင်းမလား သို့မဟုတ် စက္ကူဖြူ မြန်မာပြည်၏ စစ်ပြေးဘုရင်ခံ ဆာရက်ဂျီရယ် ဒေါ်မန်စမစ်သည် ၁၉၄၅ ခု၊ ဧပြီလ ( ၁၆ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်။
သူနှင့်အတူ ဆင်းမလား စီမံကိန်း ဆိုသည်ကိုလည်း ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
ဆာဒေါ်မန်စမစ်နှင့် ဗြိတိသျှ စစ်ပြေးအစိုးရသည် အိန္ဒိယအစိုးရ နွေရာသီ ရုံးစိုက်ရာ ဆင်းမလားမြို့တွင် ရှိခဲ့စဉ်က မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်မိပါက မည်သို့မည်ပုံ အုပ်ချုပ်မည်ကို စီမံချက်များ ပရိုဂျက်များ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဆင်းမလားမြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော ကြောင့် ဆင်းမလားစီမံကိန်း ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်ရောက်ပြီး မကြာမီ အင်္ဂလန် သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ တင်ပြ၍ သဘောတူညီချက် တောင်းခံရန် ဖြစ်သည်။
၎င်းစီမံချက်ကို ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခု၊ မေလ ( ၁၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က စက္ကူဖြူစာတမ်း ( White Paper ) အနေဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို စက္ကူဖြူစာတမ်းဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ဆင်းမလား စီမံကိန်းတွင် အချက်ပေါင်း ( ၇ ) ချက်ပါဝင်သည်။
စီမံကိန်းအရ စစ်ပြီးကာလ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ဆိုကာ ပရိုဂျက်များ ချမှတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှအရင်းရှင်ကြီးများ ပြန်လည် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်ရန် အစီအစဉ် လုပ်ပေးသည်။
လက်ဝါးကြီးအုပ် အရင်းရှင်များ ပြန်လည်ရှင်သန်အောင် အားပေးသည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ စီးပွားရေးတွင် ဗြိတိသျှတို့ ထင်သလို ချယ်လှယ်ခေါင်းပုံဖြတ်ခွင့် ရစေရန် စီမံပေးခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
၎င်းစီမံကိန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ပေးမည်ဟု ဆိုထားသော်လည်း နှစ်ကာလ အပိုင်းအခြား တိတိကျကျ ဖော်ပြထားခြင်းမရှိချေ။
ထို့ပြင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး မပေးမီ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် ဘုရင်ခံက အာဏာကျင့်သုံး၍ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်သည်။
ဤပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ အသစ်အဆန်း မဟုတ်ချေ။
‘၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာပြည်အစိုးရအက်ဥပဒေ’ ( The Government of Burma Act 1935 ) ၏ ပုဒ်မ ၁၃၉ အရ ဘုရင်ခံအား ‘မိမိကြိုက်နှစ်သက်သလို စီရင်အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ’ ( Discretionary ) ပေးအပ်၍ အုပ်ချုပ်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ပုဒ်မ ၁၃၉ သည် ဘုရင်ခံ လက်သုံး ပုဒ်မပင် ဖြစ်ပေသည်။
ဆင်းမလား စီမံကိန်းအရ ဆိုလျှင် ပြည်သူတို့ တောင့်တနေသော လွတ်လပ်ရေး ပန်းတိုင်သို့ နှေးကွေးသော ခြေလှမ်းများဖြင့်သာ တက်လှမ်းနိုင်ကြပေမည်။
အဆင့်ဆင့်တက်လှမ်းကြပြီးမှ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အတွင်း၌ ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝကို မြန်မာပြည်မက ရရှိမည်။
‘တောင်တန်းသား တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ’ ကိုမူ ဘုရင်ခံ ကိုယ်တိုင်က သီးခြား အုပ်ချုပ်ထားမည် ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆင်းမလား စီမံကိန်း၏ ‘သတ္တမအချက်’ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်။
‘မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော မြန်မာလူမျိုးတို့နှင့် ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ နိုင်ငံရေး တိုးတက်မှု အဆင့်အတန်း မတူကြသူတို့ နေထိုင်ရာ ရှမ်းပြည်နယ်မြေများနှင့် လူမျိုးစုတို့ နေထိုင်ရာ တောတောင်ထူထပ်သည့် နိုင်ငံ အစွန်အဖျားဒေသများ ပါဝင်သည့် ခြွင်းချန်နယ်မြေများ’ ( Scheduled Areas ) ကိုမူ ထိုလူမျိုးများက မိမိတို့ နေထိုင်သော ဒေသများကို ပြည်မနှင့် သင့်လျော်သော ပုံစံဖြင့် ပူးပေါင်းလိုကြောင်း မိမိတို့ ဆန္ဒကို ထုတ်ဖော်ခြင်း မပြုသေးမီ အတောအတွင်း ဘုရင်ခံက အထူးစီမံ အုပ်ချုပ်ထားလိမ့်မည်’။
ထိုအချက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာပြည်မကို မတတ်သာ၍ လွတ်လပ်ရေး ပေးရစေကာမူ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် တောင်တန်းဒေသများကို ဆက်လက် ကျွန်ပြုချုပ်ကိုင်ထားရန် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းသည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ သွေးခွဲအုပ်ချုပ်ရေး မူဝါဒ အရ ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် နိုင်ငံရေး နိုးကြွမှု မတူညီသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ ဆက်လက်သွေးစုပ် အမြတ်ထုတ်ရန် ကြံစည်ခဲ့သော ‘ကျွန်သက်ရှည်ရေး စီမံကိန်း’ ပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးက ကန့်ကွက်ကြသည်။
အလုပ်သမားများက ကန့်ကွက်ကြသည်။
တောင်သူလယ်သမားများလည်း မလိုလားကြ။
အမျိုးသားတပ်ဦးဖြစ်သည့် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးကလည်း ဆန့်ကျင်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ( ၁၇ ) ရက်နေ့တွင် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီး၏ ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံကြီးကို ရွှေတိဂုံအလယ်ပစ္စယံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
လူထု တစ်သိန်းကျော် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုညီလာခံကြီးမှ စက္ကူဖြူစာတမ်း ခေါ် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ကန့်ကွက်ကြောင်း တစ်ခဲနက် အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် များမကြာမီ မြန်မာပြည်တစ်ဝှမ်းလုံး စက္ကူဖြူစာတမ်း ကန့်ကွက်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အတွက် သပိတ်တိုက်ပွဲများ ဆင်နွဲကြသည်။
၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ( ၅ ) ရက်နေ့တွင် အစပြုခဲ့သော ပုလိပ်အမှုထမ်း သပိတ်ကြီးမှ စ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အမှုထမ်း ပေါင်းစုံ သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြလေသည်။
စက္ကူဖြူစာတမ်း မီးရှို့ပွဲတစ်ရပ်ကိုလည်း စက်တင်ဘာလ ( ၂၁ ) ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အမှုထမ်းပေါင်းစုံတို့၏ အထွေထွေ သပိတ်ကြီး၏ ဒီရေသည်။
ဗြိတိသျှ တို့၏ ဗြူရိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေး စက်ယန္တရားကို ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ တို့ အုပ်ချုပ်ရေး၌ ကြီးမားသော အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့တော့သည်။
ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သော ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ၁၉၄၆ ခု၊ ဇွန်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မှ သင်္ဘောဖြင့် ပြည်တော်ပြန်ရတော့သည်။
သူ၏ ဘုရင်ခံသစ် အဖြစ် ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်ကို ခန့်အပ်ရလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ရန်မှာ မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိနေသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမရှိဘဲ မဖြစ်ကြောင်း ဗြိတိသျှ အစိုးရ ရိပ်စားမိလာသည်။
ထို့ကြောင့် စက္ကူဖြူစာတမ်းအစား မူဝါဒ အသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးရန် စီစဉ်ကြတော့သည်။
သို့ဖြင့် ဘုရင်ခံသစ် ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးအား အစိုးရအဖွဲ့သစ် ဖွဲ့စည်းရန် ပြန်လည် အုပ်စိုးသည့် ကာလ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အရေးပါခဲ့သော ဆင်းမလား စီမံကိန်းသည် မြန်မာပြည်သူတို့၏ စွမ်းအားကို မကျော်လွှားနိုင်ဘဲ ပျက်ပြားသွားခဲ့ရပေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်း ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ်။
ဗိုလ်ချုပ်ကိုကြီး (လေ-၁၀၅၉) သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် (လေ) သို့စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉-၃-၉၈ မှ ၃-၁၁-၈၅ ရက်နေ့ထိ ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)၏ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီအဖြစ်နှင့် ပြည်သူ့တရားသူကြီးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကိုကြီး (ငြိမ်း)သည် အမှတ် (၇၀/ မ) ငွေဝတ်မှုန်ရိပ်သာ၊ ရွှေတောင်ကြား (၁)ရပ်ကွက်၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၌ ၁၉၉၉၊ ဧပြီ (၁၉) တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန် ၌ ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ညိုနှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း (က) (၄၆) နှစ်မြောက် တပ်မတော် (လေ) နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း (၁၉၉၃)၊ စာ-၂၆ (ခ) ကြေးမုံ (၂၀-၄-၉၉) Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
ကြော့မောင်မောင်ညွန့် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဓာတ်ပုံဆရာ၊ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၄၂ခု၊ ဇူလိုင်လ (၂၈) ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့နယ် ၌ ဓာတ်ပုံစတူဒီယိုရှိသည်။
၁၉၆၂ ခုတွင် ကဗျာများ စတင်ရေးသား၍ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။
ယခု စာပေသက် (၄၅) နှစ် အတွင်း မြန်မာဘာသာပြန် လုံးချင်းဝတ္ထုစာအုပ် (၁၃) အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာနယ်ဇင်းများ ၌ ဝတ္ထုတို (၃၀)၊ ဆောင်းပါး (၂၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၇ မှ စတင်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် On the middle mountain range and other stories စတင် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားပြီးသမျှ စာအုပ်ပေါင်း (၈) အုပ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
စာရေးဆရာ ကြော့မောင်မောင်ညွန့် သည် ဒေါ်သန်းရှင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး (၃) ယောက်ကြော့သင်္ဂီခိုင်၊ မောင်ပြည့်စုံ၊ ကြော့ခိုင်ရွှေဝါ တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ကြော့မောင်မောင်ညွန့် ရေးသားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်များမှာ On thef middle mountain range and other stories Chicken liver and other memo ries of a Myanmar village Careless talk and other memories of a Myanmar village Anandasuriya Myanmar Thoughts Oh! Ayeyarwady A self- partrait of a Myanmar My Flora တို့ဖြစ်သည်။
မပုပ်မသိုးသော ဆရာတော်များ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထူးဆန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များစွာပေါ်ထွက်လျက် ရှိရာ ထိုပဂ္ဂိုလ်များစွာအနက်မှ ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသော်လည်း ရုပ်ကလာပ်တော်မှာ မပုပ်မပွ ၊မပုပ်မသိုးဘဲ တည်ရှိနေသော ဆရာတော်များကို ဆိုလိုသည်။
ဆရာတော် ဦးကဝိ (စွန်းလွန်းဆရာတော်) 200px|ဆရာတော် ဦးကဝိ(စွန်းလွန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီး) ဆရာတော် ဦးကဝိ (စွန်းလွန်းဆရာတော်) ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၉ ခုနှစ်၊ တစ်ပေါင်းလဆန်း ၂ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ နံနက် ၃ ချက်တီးကျော်အချိန်၌ အထက်မြန်မာပြည်၊ မြင်းခြံမြို့အနီး စွန်းလွန်းရွာ အဖဦးသန့်၊ အမိ ဒေါ်တုတ်တို့မှ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည်ထွက်သက်၊ ဝင်သက်၊ အာနာပါဏ မှစ၍ ထိ၊ သိ၊ သတိ အစရှိသော တရားအားထုတ်မှုများကို သဒ္ဓါဝိရိယ၊ ဇွဲသန်သန်နှင့် နေ့ညမပြတ် အားထုတ်သွားရာ ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ည ၁ဝနာရီအချိန်တွင် ပထမအကြိမ် တရားထူးကို တွေ့ရလေ သည်။
၁၂၈၂ ခုနှစ် ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ စနေနေ့ည ၁ဝ နာရီအချိန်တွင် ဒုတိယအကြိမ် တရားထူးကို တွေ့ရပြန်သည်။
၁၂၈၂ ခုနှစ် တော်သလင်းလပြည့် ကျော် ၁၃ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ည ၁ဝ နာရီအချိန်တွင် မိမိခန္ဓာ ကိုယ်၌ ပြင်းပြလှသော ဝေဒနာများကို ခံစားရပြီးနောက် တတိယအကြိမ်မြောက် တရားထူးကို တွေ့ရပြန်၏။
၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ ည ၁ဝ နာရီအချိန်တွင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် တရား ထူးကို တွေ့ရပြန်လေသည်။
၁၃၁၄ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၉ ရက် စနေနေ့ညနေ၄:၄၅ အချိန်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၆၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ယခုတိုင်မပုပ်မသိုးတည်ရှိနေပါသည်။
250px ဆရာတော် ဦးကေသရ 200px|ဆရာတော် ဦးကေသရ ဆရာတော်အရှင်ကေသရသည် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ်၊ နဲသမိန်စံပြကျေးရွာ မြောက်ဘက်ကျောင်းတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၃ ခုနှစ် သက်တော် ၇၇ နှစ်၌ ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ယခုတိုင်မပုပ်မသိုး တည်ရှိနေပါသည်။
ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ဤမှာကြည့်ပါ[] 250px 200px ဆရာတော် ဦးသုဇာတ 200px|ဆရာတော် ဦးသုဇာတ ဆရာတော်ဦးသုဇာတသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ၊ သံတွဲမြို့ ၊ သံတွဲ - ဂွလမ်းပေါ်ရှိ ဇလွန်-မဒေး ကျောင်းတိုက်တွင်တည်ရှိပြီး သက်တော် ၈၀ ၊ဝါတော် ၆၀ ၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၅ ၊မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရှိပြီ ဖြစ်သော်လည်း ယခုတိုင်မပုပ်မသိုး တည်ရှိနေပါသည်။
ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ဤမှာကြည့်ပါ[] 250px 200px ကိုးကား https://www.facebook.com/photo.php?v=723554387656780&set=vb.100000066751980&type=2&permPage=1 https://www.facebook.com/photo.php?v=766751333337085&set=vb.100000066751980&type=2&permPage=1 http://www.mmdailystar.com/2013/06/blog-post_1515.html?m=1 https://www.facebook.com/photo.php?fbid=724591914219694&set=a.508988139113407.125049.100000066751980&type=3&theater Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဘယ်သန်ဆိုသည် လူ၏ လက်ဝဲလက်ကို ပိုမိုအားစိုက်၍ အသုံးပြုတတ်သူကို ခေါ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူသားများတွင် အများစုမှာ ညာသန် ဖြစ်ကြသည်။
အနည်းစုမှာ ဘယ်သန်ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးပေါ် စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘယ်သန်များသည် ညာသန်များထက် စွမ်းရည်ထက်မြက်ကြောင်း သိရှိရသည်။
၂၀ဝ၀-ပြည့်နှစ်က နယူးယောက်မြို့ စိန့်လော့ရင်းတက္ကသိုလ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်တစုသည် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား ၁၂၀ဝ-ကို စီမံကိန်း တရပ်အနေဖြင့် စမ်းသပ်သုတေသနပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါ ဘယ်သန်များက ညာသန်များထက် ဉာဏ်စွမ်းရည် သာလွန်ထက်မြက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော ဒေါက်တာ အာသာစီယာလမန်းက ကျွန်တော်တို့ စမ်းသပ်တဲ့တက္ကသိုလ် ကျောင်းသူ ကျောင်းသား ၁၂၀ဝ-ထဲမှာ ဘယ်သန်တွေဟာ ညာသန်တွေထက် ဉာဏ်စွမ်းရည်သာပြီး အိုင်ကျူ ၁၄၀-အထက် ရှိနေတာ တွေ့ရပါတယ်။
ဘယ်သန်တွေဟာ ညာသန်တွေထက် ဉာဏ်စွမ်းရည်လည်း ပိုမိုထက်မြက်ပါတယ်။
ပြဿနာအခက်အခဲတခုကို ကြုံတွေ့လို့ဖြေရှင်းရာမှာလည်း တိကျပြတ်သားစွာ၊ အောင်မြင်စွာ ဖြေရှင်းနိုင်တာကို တွေ့ရပါတယ်-ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒေါက်တာ အာသာစီယာလမန်းက ဘယ်သန်အများစုဟာ တီထွင်လုပ်ကိုင်ရတဲ့ လုပ်ငန်းများဖြစ်တဲ့ ဗိသုကာ၊ တေးဂီတ၊ အနုပညာ၊ စာပေစတဲ့ ပညာရပ်တွေမှာ အလွန်ထူးချွန်တာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်-ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြသည်။
သူ၏တင်ပြချက် မှန်ကန်ကြောင်း အများစုက ထောက်ခံကြသည်။
right|thumb ယနေ့ကမ္ဘာတွင် အကျော်ကြားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တဦးဖြစ်သော အမေရိကန်သမ္မတ အိုဘားမားသည် ဘယ်သန်ပင် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း၊ ပန်ချီဆရာကြီး ပီကာဆို၊ ပန်ချီနှင့် ရုပ်တု အနုပညာရှင်ကြီး လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ၊ အမေရိကန်နိုင်ငံရေး သုခမိန်၊ စာရေဆရာနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်သူ ဘင်ဂျာမင် ဖရန်ကလင်၊ အမေရိကန်သမ္မတ ထောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင်၊ ကမ္ဘာကျော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် နယ်လ်ဆင်ဒီရောခ်ဖဲလား စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် ပြင်သစ်စစ်ဘုရင် နပိုလီယန် ဘိုနမ်ပတ်၊ ကမ္ဘာကျော် ရုရှားဝတ္ထုရေးဆရာကြီး လီယိုတော်စတွိုင်း၊ ကမ္ဘာကျော် ဒိန်းမတ်ပုံပြင်ဆရာကြီး အန်ဒါဆင်၊ ပန်းချီနှင့် ပန်းပုဆရာကြီး မိုက်ကယ် အန်ဂျလိုတို့သည်လည်း အစွမ်းထက်သော ဘယ်သန်များပင် ဖြစ်သည်။
ချာလီ ချက်ပလင်၊ အဆိုတော် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဖရင့်စီနာထရာ၊ အမီတာဘဂျမ်း၊ အန်ဂျလီနာ ဂျိုလီ၊ နီကိုးကစ်မန်း၊ အင်္ဂလိပ်ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး အိပ်ဂျီဂဲလ် တို့သည်လည်း ဘယ်သန်များဖြစ်ကြသည်။
ဂီတနှင့် အဆိုတော်များအနေဖြင့် ဘီသိုဗင်၊ မိုးဇက်၊ ပေါလ်မက်ကာတနီ၊ အမ်မီနမ်၊ So cene , Justin Bieber စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များပင် ဖြစ်သည်။
အားကစားသမားများအနေဖြင့် မိုက်တိုင်စန်၊ ဂျွန်မက်ကင်ရိုး၊ မာတီနာ နာဗာတီလိုဗာ၊ မွန်နီကာဆဲလ် စသူတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံးတစ်ဦးဖြစ်သော အလက်ဇန္ဒား-သ-ဂရိတ် (ဘီစီ ၃၅၆-၃၂၃) သည် ဘယ်သန်ပင်ဖြစ်သည်။
သူသည် အသက် ၃၀-အရွယ်မှာပင် ထိုခေတ်ထိုအခါက အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော လက်နက်နိုင်ငံကြီးကို တည်ထောင်အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့သည်။
လက်ရုံးရည်နှင့် ပြည့်စုံသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်ရုံမက နိုင်ငံပြု သုခမိန်လည်း ဖြစ်သည်။
ဂရိယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများနှင့် အာရှတိုက် အတွင်းသို့ ပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်။
သူသည် စစ်မြေပြင်မှနေ၍ ပို့စကတ်များကို ဘယ်လက်ဖြင့်ရေးကာ သူ၏ မိခင်နိုင်ငံဖြစ်သော မက်ဆီဒိုးနီးယား ပြည်သို့ ပေးပို့လေ့ရှိသည်။
မြန်မာပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များအနေဖြင့် ပန်းချီဆရာကြီး ပေါ်ဦးသက်၊ ဒေါက်တာဦးခင်အေး (အငြိမ်းစားပါမောက္ခ)၊ (မောင်ခင်မင်-ဓနုဖြူ)၊ ဦးဝင်းမွန် (တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်)၊ (တွဲဖက်ပါမောက္ခ-ငြိမ်း)၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားညွန့်ဝင်း၊ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးခင်သန်းနု၊ မင်္ဂလာမောင်မယ် ပင်တိုင်ပန်းချီဆရာ ပန်းချီကိုဟန်ရွှေတို့သည်လည်း ဘယ်သန်များ ဖြစ်ကြပေသည်။
ငုံ၊ ဦး (ပုသိမ်မြို့ဝန်) ဦးငုံသည် ဦးမြတ်ထွန်းတို့ ကဲ့သို့ပင် သူ့ကျွန်မခံလိုသော တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ဖိုက်က သူ့အကြောင်းကို ဤသို့ဖော်ပြခဲ့သည်။
“စစ်ဖြစ်စက ပုသိမ်သို့ လူ(၂၀ဝ၀ဝ)နှင့် မြန်မာဘုရင်က စေလွှတ်သည့် ပုသိမ်မြို့ဝန်မင်းကြီးမောင်ငုံမှာ ယခုထိ ထကြွသောင်းကျန်းဆဲပင် ရှိသေးသည်။
သူ့အား မနှိမ်နင်းသမျှကာလပတ်လုံး အခြေအနေမှာ နေသားတကျရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ” ဦးငုံနှင့် သူ၏နောက်လိုက် ခေါင်းဆောင်တို့သည် ပုသိမ်အထက်ပိုင်း နယ်တစ်နယ်လုံးကို လုံးဝချုပ်ကိုင်ထား နိုင်ခဲ့ကြသည်။
သူ၏လက်ထောက် ခေါင်းဆောင်များအနက် ထင်ရှားသူတို့မှာ ဦးသိန်းနှင့် ဦးသာပုံတို့ ဖြစ်သည်။
လေးမျက်နှာတိုက်ပွဲ၌ မင်းကြီးဦးငုံ ကိုယ်တိုင် လူ(၃၀ဝ၀)ကျော်ခန့်ကို ဦးစီး၍ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး ဖိုက် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သော ဗြိတိသျှတပ်ကြီးကို သတ္တိပြောင်မြောက်စွာ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဖိုက်၏မှတ်တမ်း၌ ဖော်ပြပါရှိသည်။
သာသနာတော်သက္ကရာဇ် ၄၃၃ ခု "ပထမ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်တွင် (သာသနာနှစ်-၄၄၆) (BC-98)ဟု ဖော်ပြသည်။
" တွင် ငတပါးမင်း ဖြစ်တော်မူ၏။
ငတပါးမင်း အကြောင်းကား ထိုပြည်တွင်နေသော သူတစ်ယောက်သည် မိမိသားကို ဆရာရဟန်းထံအပ်၍ ငယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြုစေ၏။
ဆရာလည်း သနားတော်မူ၍ ပိဋကတ်၊ ဗေဒင်တို့ကို တတ်အောင်သင်ပေး၏။
ထိုသာမဏေလည်း ဆရာအား သိမ်မွေ့စွာ လုပ်ကျွေးပြုစု၏။
တစ်နေ့၌ ဆရာမွေးသော ကြက်ဖသည် အခါခပ်သိမ်း တွန်သမျှမှာ ’ငါ့ဦးခေါင်းစား ငတပါးမင်း ဖြစ်လတ္တံ’ ဟူ၍သာတွန်စမတ်ပြုသဖြင့် ယင်းတိရစ္ဆာန်ဖြစ်လျက် ဤသို့ဖြစ် အခြင်းအရာကို တွန်သည်ဟူ၍ နှလုံးထားပြီးသော် ရှင်သူငယ်ကိုခေါ်၍- “မောင်ရှင်ငယ်၊ ဤကြက်သည် အထူးထူးအပြားပြားသော အခြင်းအရာတို့ကို တွန်သည်ဖြစ်သောကြောင့် ဤကြက်ကို ချက်ပြုတ်၍ ငါ့ကိုကပ်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
မောင်ရှင်ငယ်လည်း ဆရာဆိုသည့်အတိုင်း ချက်ပြုတ်ပြီးလေ၏။
ထိုသို့ ချက်ပြုတ်ပြီးသောအခါ ကြက်ကို အိုးကဆယ်ယူရာတွင် ကြက်ဦးခေါင်း မီးဖို၌ ပြုတ်ကျလေသည်။
ရှင်သူငယ်လည်း မသန့်ပြီဟု ယူဆ၍ ဆရာတော်အား မကပ်တော့ဘဲ ကြက်ဦးခေါင်းကို ဆေးကြော၍ စားလေသည်။
ဆရာတော်သည် ကြက်ဦးခေါင်း မပါ၍ မေးလေသော် ဆယ်ရာတွင် ပြုတ်ကျ၍ မသန့်သောကြောင့် မထည့်ဘဲ ကျွန်ုပ်စားလိုက်သည် ဆိုလျှင် ဆရာလည်း ၎င်းကြက်ဖတွန်သည် မှန်၊ မမှန်ကို သိလိုသောကြောင့် တပည့်ရှင်ငယ်ကို အထူးထူးသော ဓမ္မဝတ်၊ ရာဇဝတ်တို့ကို တတ်အောင်သွန်သင်ပြီးမှ လူထွက်စေသည်။
ထို့နောက် စစ်သူကြီးထံ အပ်နှံသည်။
အမတ်စစ်သူကြီးလည်း ထိုသူငယ်ကို သားပြုလေသည်။
ထိုသူငယ်လည်း အရောင်အဆင်း၊ ဘုန်းပညာလက္ခဏာ ကြီးငယ်ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ထိုသူနှင့်ထိုက်တန်သော အဆင်တန်ဆာတို့ကို ဆင်စေသည်။
ထို့နောက်သွားလေရာ မပြတ်ခေါ်၍ သွားလေသည်။
တစ်နေ့၌ မင်း၏နန်းတော်သို့ ခေါ်၍သွားလေရာ သီရိရာဇ်မင်းကြီးလည်း ထိုသူငယ်အမူအကျင့် ကျစ်လျစ်၍ မင်းခွင်စိုးရာနှင့် ပြည့်စုံသည်ကို မြင်တော်မူလေရာ အလွန်နှစ်သက်တော် မူသည်ဖြစ်၍ ၎င်းတွင်လည်း သားတော်မရှိသည်နှင့် စစ်သူကြီးထံတောင်း၍ သားတော်ပြုလေသည်။
ထိုသူငယ်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ မင်းတကာတို့ ကျင့်စဉ်တရားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပြည်ထဲအရေး၌ ကွပ်ညှပ်စီရင်ရသော အမှုတို့ကိုလည်းကောင်း အလွန်လျှင် တတ်သိလိမ္မာ၏။
ခမည်းတော် မင်းကြီးကိုလည်းအလွန်ခယ ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးပြုစု၏။
မင်းစသော အမတ် ဗိုလ်ပါ ပြည်သူ လူရဟန်းတို့သည်လည်း လွန်စွာချစ်နှစ်လိုလား ကုန်၏။
မင်းကြီးလည်း ထိုသူငယ်အား အိမ်ရှေ့အရာပေး၍ နန်းလျာထား၏။
၎င်းသူငယ် အသက်(၁၅)နှစ်ရှိသောအခါ ခမည်းတော်မင်းကြီး လွန်လေသောကြောင့် ခမည်းတော်အရာ မင်းဖြစ်လေသည်။
ထိုမင်းကို ရာဇဝင်ဆရာတို့က ဒွတ်တပေါင်မင်းဆက်၏ အမျိုးအနွယ်မဟုတ်ဘဲ တစ်ပါးကမင်း ဖြစ်သောကြောင့် ’ငတပါးမင်း’ဟူ၍ ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
ငတပါးမင်းသည် ရတနာသုံးပါး၌လည်း ရိုသေ၏။
ပညာရှိ ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့နှင့် အမြဲတိုင်ပင်ဆွေးနွေး၏။
ပဥ္စသီ၊ အဋ္ဌဒသီ၊ ဒသသီ သီတင်းကိုလည်း မပြတ်ဆောက်တည်တော်မူ၏။
မင်းကျင့်တရား(၁၀)ပါး၊ မင်း၏သဂြိုဟ်ခြင်း (၄)ပါးနှင့်လည်းပြည့်စုံတော်မူ၏။
ပြည်သူတို့ကိုလည်း ရင်ဝယ်သားကဲ့သို့ သနားကြင်နာ လေးမြတ်တော်မူ၏။
ရဟန္တာမြတ်(၅၀ဝ)တို့ကိုလည်း မင်းဆရာဖြစ်၏။
သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ပညာတည်းဟူသော သူတော်ကောင်းတရား (၇)ပါးနှင့်လည်း ပြည့်စုံကုံလုံ၏။
ငတပါးမင်းသည် ’ရတနာပုထိုးကြီးဘုရား’ ကိုတည်တော်မူသည်။
ထိုဘုရားကြီးပြီး ရေစက်ချ သာဓုခေါ်သောအခါ မြေကြီးလှုပ်၏ ဟုဆိုသည်။
ငတပါးမင်းသည် အိမ်နိမ့်(၁၅)နှစ်၊ ရွှေနန်းစည်းစိမ်(၅၁)နှစ်၊ အသက်(၆၆)နှစ် သာသနာနှစ်(၄၈၄)ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့လေသည်။
ငတပါးမင်း၏ နံတော်ကား အင်္ဂါသားတည်း။
ထိုမင်း၏ မိဖုရားကား သီရိရာဇ်မင်းကြီး၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး ပါပိရန်မင်းသား ထွန်းကားခဲ့သည်။
ပါပိရန်မင်းသားသည် ငတပါးမင်းမရှိလျှင် ခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံစိုးစံတော် မူခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း (က)ဆရာလွန်း၊မှန်နန်းရာဇဝင်တော်သစ်၊ရန်ကုန်၊ပြည်ကြီးမဏ်ဍိုင်ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်၊ပကြိမ်၊၁၂၈၄ခုနှစ်၊စာ၂၁၊၂၁။
(ခ)ဟံသာဝတီဦးဘရင်၊မြန်မာရာဇဝင်မှတ်တမ်း၊ရန်ကုန်၊ကျော်ဦးစာပေ၊ပကြိမ်၊၁၉၆ဂခုနှစ်၊စာ-၅၆။
ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ပျူခေတ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ။
ဂရိတ်တား အာရှဆု ဂျပန်ခေတ် (၁၉၄၂ ၊ မတ်လ ၈ ရက်မှ ၁၉၄၅ ၊ မေလ ၃ရက်ထိ) ဂျပန်အစိုးရ ဝါဒဖြန့်ဖြူးရေးဌာနက ဂရိတ်တားအာရှသတင်းစာကို ၁၉၄၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ထုတ်ဝေသည်။