kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အမ ပိန်းရွက်နှင့် တူသော်လည်း ဝန်းဝိုင်းခြင်း မရှိ၊ မြားဦးသဏ္ဌာန် အလျားရှည်သည်။
အဖိုပင်ကဲ့သို့ပင် အလယ်ကြောနှင့် အကြောခွဲ ရှိသော်လည်း ငွေရောင် အနားမကွပ်ချေ။
အစိမ်းရင့်ရောင် အရွက်များမှာ မတောက်ပ။
အစိမ်းနုရောင် ရိုးတံတွင် အစက်အပြောက်ကလေးများ ပါသည်။
အမြစ်ခေါင်းသာ ရှိ၍ ဥမရှိချေ။
thumb|Traimit ကျောင်းတော်ရှိ ရွှေဆင်းတုတော် ဗုဒ္ဓမဟာသုဝဏ္ဏပဋိမာကရရုပ်ပွားတော် (; ) ဘွဲ့ရှိသော ရွှေဆင်းတုတော် သည် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဗုဒ္ဓဆင်းတု ဖြစ်သည်။
အလေးချိန်သည် ၅.၅ တန် (၅၅၀၀ ကီလိုဂရမ်) ရှိ၏။
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဝပ်ထရိုင်မစ်ကျောင်း (Wat Traimit) တွင် တည်ရှိသည်။
ဆင်းတုတော်၏ လက္ခဏာများ ဆင်းတုတော်သည် ၃ မီတာ (၉.၈ ပေ) မြင့်၏။
အလေးချိန် ၅.၅ တန် (5.4 long tons; 6.1 short tons) ရှိ၏။
(နောက်ထပ်တိုင်းတာမှုတစ်ခုက ဆိုထားသည်မှာ ဆင်းတုတော်သည် အောက်ခြေမှ ထိပ်ဖျားထိ ၉.၉၁ မီတာ ရှိ၏။
ပေါင်ခွင်မှ ဒူးနေရာအထိ ၃.၁ မီတာ ရှိ၏။
) ဆင်းတုတော်ကို အစိတ်အပိုင်း ကိုးနေရာ ခွဲခြားနိုင်၏။
၁၉ ရာစုအယ်ပိုင်းမတိုင်ခင်ကာလအထိ ဆင်းတုတော်သည် အယုဒ္ဓယရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခုတွင် ရှိခဲ့သည်။
အယုဒ္ဓယရှိ ဇာစ်မြစ်ကို ချန်လှပ်ထားပါက ဆင်းတုတော်သည် ၁၇၅၀ ခန့်ကပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ဆင်းတုတော်ရှိ ရွှေတို့သည် (၁၈ ကာရတ်) ရှိ၏။
ဒေါ်လာ ၂၅၀ သန်းတန်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ဆင်းတုတော်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် ၄၀% ရွှေအစစ်ဖြစ်၏။
မေးစေ့မှ နဖူးအထိသည် ၈၀% ရွှေအစစ်ဖြစ်၏။
ဆံပင်နှင့် သျှောင်သည် ၄၅ ကီလိုဂရမ် အလေးချိန်ရှိကာ ၉၉% သည် ရွှေအစစ်ဖြစ်ကြသည်။
ကာလင်ဂရတ်ဒေသစံတော်ချိန်သည် UTC ထက် နှစ်နာရီရှေ့သို့စောသော အချိန်ဇုန်(UTC+02:00)ဖြစ်ပြီး မော်စကိုစံတော်ချိန်ထက် တစ်နာရီနောက်ကျသည်။
(MSK−1) ထိုစံတော်ချိန်ကို ကာလင်ဂရတ် အော့ဗလတ်တွင် အသုံးပြုသည်။
ဆာမာရာဒေသစံတော်ချိန်သည် UTC ထက် ၄ နာရီ ရှေ့သို့စောသော အချိန်ဇုန်(UTC+4)ဖြစ်ပြီး မော်စကိုစံတော်ချိန်ထက်လည်း တစ်နာရီ ရှေ့သို့ရောက်သည်။
(MSK+1) ဆာမာရာဒေသစံတော်ချိန်ကို ဆာမာရာ အော့ဗလတ်၊ အုဒ်မူရ်ကျီရာ၊ အာစ်သရာခန် အော့ဗလတ်၊ အူလျန်နော့ အော့ဗလတ်၊ ဆာရာသာ့ဗ် အော့ဗလတ်တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။
အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ တံခွန်တိုင် သည် ခလယ်ရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ တံခွန်တိုင်ရွာ ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း တံခွန်တိုင်ရွာ အလယ်တန်းကျောင်းကို တံခွန်တိုင်ရွာ၏ အရှေ့ဘက်ရွာပြင်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
နယ်မြေဒေသမအေးချမ်း၍ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သင်ကြားရေးမအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ထို့ကြောင့် ၎င်းကို ပြန်ရုပ်သိမ်းပြီး တံခွန်တိုင်ရွာ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခွန်တိုင်ချောင်းအနီး ယခုလက်ရှိအထက်တန်းကျောင်းတည်ရှိရာနေရာသို့ (၁၉၆၂) ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွေ့ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
စာသားပါ အချက်အလက်တချို့ကို မာန်နာဲသော(ဝင်းရော်) ၏ စာမူများမှ ကောက်နူတ် မှီငြမ်းထားသည်။
ကိုးကား တံခွန်တိုင် ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ အဆောက်အအုံများ။
ခလယ်ရွာ()()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ ခလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၇၆၄ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၉၅၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၈၆၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ သုတကမ္ဘာစာကြည့်တိုက် ဖွင့်ပွဲကျင်းပ ကဏ္ဍ:ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ။
ပုလိန်ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၇၆၃ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၅၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၃၈ ဦး နေထိုင်သည်။
အရုဏ်ကျောင်းတော် (, ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၏ ဘန်ကောက်ယယ်အရပ်တွင် ရှိသည်။
ကျောက်ဖယားမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ သွန်ဘူရီ တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရား Aruna (အရုဏ) မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တက်နေ၏ အလင်းဖြာခြင်းဟု ခိုင်းနှိုင်းတင်စားသည့် စကားလုံး ဖြစ်သည်။
အရုဏ်ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထင်ကရနေရာများတွင် အထူးကျော်ကြားသည်။
မနက်ခင်း၏ လင်းရောင်ခြည်တို့သည် ကျောင်းတော်၏ မျက်နှာပြင်များကို အလင်းပြန်ကြသည်။
Liedtke 2011, p. 57 ကျောင်းတော်သည် အနည်းဆုံး (၁၇) ရာစုကာလကတည်းကတည်ရှိခဲ့သော်လည်း ကျောင်းတော်၏ ခေါင်သည် (၁၉) ရာစုအစောပိုင်းကာလ ရာမဘုရင် (၂) လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ခရီးသွားခြင်း ကျောက်ဖယား မြစ်မှ ကျောင်းတော်သို့ အလွယ်တကူ သွားရောက်နိုင်သည်။
ဖယ်ရီရေယာဉ်တို့ဖြင့် မြစ်ကို ဖြတ်သန်း၍ မဟာရဂျ်ဆိပ်ကမ်း (Maharaj) သို့ သွားနိုင်သည်။
နိုင်ငံခြားမှလာရောက်သူများအတွက် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်ကြေးသည် ၁၀၀ ဘတ် ကျသင့်သည် (၂၀၂၃ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလက ကျသင့်ငွေ ဖြစ်သည်)။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
အင်းတောင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းပေါ်ရှိ ရမ်းဗြဲမြို့ကို ဝန်းပတ်ထားသော တောင်ရံငါးလုံးအနက်မှ တလုံး ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများစွာ ရှိခဲ့ဖူးသော အင်းတောင်သည် ရမ္မဝတီမြို့ကို စတင် တည်ထောင်သော ကောဇာ ၇၉၃ ခုနှစ်တွင် လောကီပညာရပ်များကို နှံ့စပ် ကျွမ်းကျင်သူ မြင်စိုင်းစား အမတ်ကြီးက ကျောက်ပြားများပေါ်၌ ဘေးရန်ကွယ်ကာ အင်းစမများ စီရင်၍ မြို့တော် လုံခြုံဘေးဥပဒ် ကင်းဝေးရေးအတွက် ထိုတောင်ပေါ်၌ မြှုပ်နှံထားခဲ့ရာမှ 'အင်းတောင်'ဟု အမည်တွင်လာသည်။
ရမ္မာဝတီ တဖြစ်လဲ ရမ်းဗြဲ မြို့လယ်မှ ကြည့်လျှင် အရှေ့မြောက်ဘက် ကျပြီး၊ တန့်ချောင်း၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
တောင်စောင်းတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ရှိပြီး၊ အင်းတောင် အရှေ့ဘက်ထိပ်၌ ဉာဏ်တော် ၃၆ တောင် မြင့် ထုံးဖြူသုတ် စေတီတော် တဆူ တည်ထားကာ ယင်းစေတီတော်သည် ဓာတ်တော် ကွန့်မြူးတတ်ခြင်း ရှိ၍ အင်းစမနှင့် ဆိုင်ရာ ဝါသနာရှင်များ အထူးသဖြင့် လာရောက် ဖူးမြော်ကြသည်။
ကိုးကား category:ရခိုင်ပြည်နယ် category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ။
သူကြွယ်ဂမုန်းကို အရွက်များအားလုံးသည် အပေါက်များ ဖြစ်နေပြီး၊ တရွက်လျှင် ၃ ပေါက်မှ ၅ ပေါက်အထိ တွေ့မြင်ရသောကြောင့် ရွက်ပေါက်ဂမုန်းဟုလည်း အခြားအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကာ အရွက်အကြီးဆုံးမှာ အရှည် ၄ လက်မ၊ အကျယ် ၁ လက်မခွဲ၊ မြေအိုးဖြင့် စိုက်နိုင်သည့်အပြင် မြေကြီး၌လည်း စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှင်သန်ပြီး၊ မြေလတ်ပိုင်း အထူးသဖြင့် အောင်လံမြို့တွင် ပေါများကာ ဂမုန်းဝါသနာရှင်များအတွက် မသိသူ မရှိချေ။
အာနိသင် ဤဂမုန်း၏ အရွက်တရွက်ရှိ အပေါက်တပေါက် သို့မဟုတ် နှစ်ပေါက် အလိုအလျောက် ပိတ်ဆို့သွားလျှင် ဂမုန်းရှင်အိမ်၌ ထိခိုက်နစ်နာမှု တခုခု ဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်ပြကြောင်း ယုံကြည်ကြပြီး၊ စိုက်ပျိုးထားသော အိမ်မှ ပစ္စည်းများကို အပြင်လူ ခိုးယူသွားသော် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြန်ရတတ်ကြောင်းလည်း ယူဆကြသည်။
လာဘ်ရွှင်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စိုက်ပျိုးတတ်ကြပြီး၊ အိမ်အမြင့် သို့မဟုတ် ကောင်တာအနီး အမြင့်တနေရာ၌ ထားပေးရသည်။
အကျိုးသွားတူဂမုန်း ချမ်းသာကြီးဂမုန်း၊ ဘောဂကြီးဂမုန်း၊ ရွှေလာငွေလာမုန်းသည်လည်း လာဘသိဒ္ဓိရလိုသူများ စိုက်ကြသည့် အပင်များ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား category:ဂမုန်းပင်။
စန္ဒပရမရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၆၂ ခုနှစ် မှ ၁၇၆၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
၁၇၆၂ ခုနှစ် ငလျင်ကြောင့် ရခိုင်ပြည်၏ လယ်ယာထွက်ကုန် အများအပြား ပျက်စီးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကြီးစွာသော အငတ်ဘေးနှင့် နိုင်ငံရေး ကမောက်ကမ ဖြစ်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဒေသဆိုင်ရာ တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။
ရမ်းဗြဲဘုရင်နှင့် လောင်ကြီးမြို့ဝန် နှင့် မာန်အောင်ကျွန်း စစ်သူကြီးတို့က ဗမာဘုရင် နောင်တော်ကြီးထံ အကူအညီတောင်းကြသည်။
ဗမာဘုရင်နောင်တော်သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရွှေပြည်ဝမ် ဦးဆောင်သော လက်နက်ကိုင် ကျူးကျော်သူ ၅၀,၀၀၀ ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ရခိုင်ပြည် တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ကျူးကျော်တပ်များ က အစပိုင်းတွင် ချေမှုန်းခဲ့ပြီး နောက်ဆုတ်ခိုင်းခဲ့သည်။
သီရိသူရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၆၁ ခုနှစ် မှ ၁၇၆၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဆိုဆောနို (; 召西奴, 67 – 6 BCE) သည် ကိုကူလျော တည်ထောင်သူ ဂျူမုံမင်း၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။
သူမသည် ကိုကူလျောနှင့် ဘက်ကျဲတည်ထောင်ရာတွင် အဓိကပါဝင်သူဖြစ်သည်။
180px|thumb|ပေက်ကျဲ (ဘက်ကျဲ) နှင့် ကိုကူလျောနယ် မြေပုံ နှစ်နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း ဆိုဆောနိုသည် ယောင်ထာဘား ကုန်အဖွဲ့မှူးနှင့် ဂယ်လုရွာအဖွဲ့မှူး၏ သမီးဖြစ်သည်။
ဂျူမုံနယ်စားလေးနှင့် ရည်ငံခဲ့ပြီး နယ်စားလေး အိမ်နိမ့်စံပြီးပျောက်ဆုံးနေချိန်တွင် အခြေအနေအရ ဝူတေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ဂျူမုံမင်းသား ကိုကူလျောနယ် စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် မိဖုရားကြီးအဖြစ် နန်းတက်ခဲ့သည်။
မင်းသား၏မိဖုရား ရယ်ဆိုရာသည် သေဆုံးပြီဟုထင်မှတ်ရာမှ သားတော်ယူရီနှင့် အတူ ပြန်လည်လာပြီးနောက် ဆိုဆောနိုသည် ၎င်း၏အရာကို ရယ်ဆိုရာအားပေးကာ သားတော်နှစ်ပါးနှင့်အတူ ဂိုဂူလျောမှ ထွက်လာသည်။
ထို့နောက် ဘက်ကျဲတိုင်းပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သေဆုံးခြင်း ဆိုဆောနိုသည် သူ၏ ဒုတိယသားတော် အွန်းဂျို ဘတ်ဂျယ်နယ်၏ ပထမဆုံး ဘုရင်ဖြစ်ပြီးနောက် အသက် ၆၁ နှစ်၊ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
Doosan Encyclopedia Online ရိုက်ကူးခြင်း ၂၀၀၆-၂၀၀၇ တွင် ဟန်ဟေးဂျင်မှ ရာဇဝင်တွင်မဲ့သူရဲကောင်း ဇာတ်လမ်း၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀-၂၀၁၁ တွင် ဂျွန်အေးရီမှ ဘုရင်တစ်ပါး၏ ဒဏ္ဍရီ ဇာတ်လမ်း၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မှတ်စုများ ကိုးကား Kim Bu-sik: Samguk Sagi, volume 23, "Annals of Baekje," chapter 1; King Onjo.။
နရာအဘယရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၄၃ ခုနှစ် မှ ၁၇၆၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းကို ရာဇဝင်တွင် "ရုပ်ဆွေဖ" မင်းလို့ခေါ်ကြသည်။
ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် (ရခိုင်အသံထွက်: ) သည် မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရခိုင်သမိုင်းကြောင်းကို မှတ်တမ်းမတင်မီအချိန်မှ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄–၁၈၂၆) အထိ ပါဝင်ဖော်ပြထားသည်။
ရေးသားသူမှာ ကိုလိုနီခေတ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းရှိ ဒက္ခိဏဝိဟာရရာမ ကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် အရှင် စန္ဒမာလာလင်္ကာရ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယခင်ရှိနှင့်ပြီး ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းများကို ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုတည်းအနေဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၁၊ ၁၉၉၇: စာ ၁၂–၁၃ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် မူလကျမ်းတွင် အတွဲ ၇ တွဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမ လေးတွဲကို တစ်တွဲတည်းအနေဖြင့် ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကျန်သုံးတွဲကို နောက်ထပ်တစ်တွဲတည်းအနေဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပုံနှိပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်ထုတ်များမှ ပုံနှိပ်မှတ်တမ်း ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း Category:မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ Category:၁၉၃၁ စာအုပ်များ Category:ရခိုင်နေပြည်တော် Category:မြောက်ဦးနေပြည်တော် Category:ရခိုင်ပြည်နယ် Category:ကိုလိုနီခေတ်။
မဒရာဇ်ရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၃ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
စန္ဒာဝိဇလ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၈ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း စန္ဒာဝိဇလ။
ဒုတိယ နရာဓိပတိ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း နရာဓိပတိ၊ ဒုတိယ။
မုဋ္ဌောကိုးဆူသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကမ္မဒေသတွင် ထင်ရှားသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီ တည်ရှိရာ ကိုးနေရာ ဖြစ်သည်။
မဇ္ဈိမဒေသ၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး စေလွှတ်လိုက်သော သာသနာပြုများ တည်ထားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ သမိုင်းသုတေသီတို့ကမူ ပုဂံပြည် မဏိစည်သူမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်တော်များ ဖြစ်ကြောင်း ယူဆသည်။
မုဋ္ဌောမှန်လျှင် စောင်းတန်းရှိရမည်။
ကုန်းမြင့် ဖြစ်စေ၊ မြေပြန့် ဖြစ်စေ မုဋ္ဌော၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အုတ်လှေကား စောင်းတန်းကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ကမ္မဒေသတွင် ကုန်းကြီး ၉ ကုန်း၊ မုဋ္ဌော ၉ ဆူသည် ထင်ရှားသည်။
မုဋ္ဌောကိုးဆူစလုံး သာသနာပွင့်လျှင် ကမ္မဒေသ ကြက်ပျံမကျ စည်ကားလိမ့်မည်ဟူသော အဟော ရှိသည်။
ရှေးခေတ်ပေစာများတွင် မုဋ္ဌောကိုးဆူ၊ ဂူလဲ ကိုးလုံး၊ ကုန်းလည်း ကိုးတန်၊ ကန်လဲ သုံးလီ၊ မီးလဲ သုံးဖို၊ ထိုလျှိုပျံ့သင်း၊ ရွှေတိုက်သွင်း၍၊ ပျော်ခင်းစံရာ၊ ဘွဲ့တိုင်သာတည့်၊ မဟာကမ္မ၊ ဒေသမယွင်း၊ မြောက်ဦးစွန်းဝယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကျက်သရေ၊ သာပေါင်းထွေ၍၊ ရေယမုံနာ၊ ရစ်လက်ယာနှင့်၊ တောင်မှာမဒေး၊ မဝေးအနား၊ မြောက်မှာမထုံး၊ ပတ်ကုံးရစ်လည်၊ မနီးတထွေ၊ စီးထွေထွေနှင့်၊ မိုးနွေဆောင်းလ၊ မပျက်ရအောင်၊ များလှသတ္တဝါ၊ လူတို့မှာလဲ၊ ဘာသာဘာဝ၊ လုပ်ကိုင်ကြသည် ဟု ဖော်ပြသည်။
ကမ္မယွန်းကျောင်း ဆရာတော်၏ သုတေသနအရ မုဋ္ဌောကိုးဆူမှာ ကျီးမြီးရွာ၌ တစ်ဆူ မကျည်းပင်ရွာ၌ တစ်ဆူ တောင်ပတ်ရွာ၌ တစ်ဆူ ပုဏ္ဏားရွာ၌ တစ်ဆူ ကျွန်းတော်ကုန်းရွာ၌ တစ်ဆူ ဝတ်ကုန်းရွာ၌ တစ်ဆူ ကဒူးပင်ရွာ၌ တစ်ဆူ ဂျွန်းတောင်ရွာ၌ တစ်ဆူ ကမ္မမြို့၌ တစ်ဆူ အသီးသီး တည်ရှိသည်။
တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
ဂျင်းနက်ဂမုန်း (ချင်းနက်ဂမုန်း)သည် သာမန်ဂျင်း(ချင်း)ပင်ကဲ့သို့ပင် အရွက်သေးသေး ရှည်ရှည် ဖြစ်ပြီး ဥကို ဆိတ်ကြည့်လျှင် နက်ပြာပြာ ရှိသည်။
ဂျင်းထက် အနံ့အရသာ ပိုပြင်း၍ ရှားပါးလှသော ဂမုန်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
အကြောအဆစ်ဝေဒနာများအတွက် လိမ်းဆေး ဖော်စပ်ရာတွင် သုံးပြီး အဂ္ဂိရတ်လုပ်ငန်းခွင်တွင်လည်း သုံးသည်။
ဂျင်းဖြူဂမုန်းဟုလည်း ရှိသည်။
ဂျင်းနက်၏ ပုံပန်းသဏ္ဍန် ပင်စည်မရှိသော သစ်မြစ်သစ်ဖု ဆေးဖက်ဝင်အပင်ဖြစ်ပြီး ၈လက်မ ဝန်းကျင်အမြင့်ရှိပါတယ်။
အမြစ်ဥက သေးငယ်ပြီး ပြာနက်သော အဆင်းရှိပါတယ်။
အရွက်က ရွက်ထီးဖြစ်ပြီး ၃လက်မမှ ၆လက်မ ဝန်းကျင်ရှည်ပြီး ၂လက်မမှ ၄လက်မဝန်းကျင် ကျယ်ပါတယ်။
ဘဲဥပုံသဏ္ဍန် အရွက်ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ် ခေါက်ချိုးညီမှုမရှိပါ။
အပွင့်အနည်းငယ်သာ ပွင့်ပြီး အဖြူအလယ်မှာ ခရမ်းပြာရောင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။
ဂျင်းနက်ရဲ့ အာနိသင် – မြန်မာပြည်မှာ ဆနွင်းနက်၊ နနွင်းနက်အဖြစ် လူအများစုက အမှတ်မှားတတ်ကြပါတယ်။
တကယ်က ဂျင်းနက်၊ ဆနွင်းနက်၊ ဆနွင်းပြာ၊ ဂမုန်းတိမ်ပြာ စတဲ့ အမည်တွေဟာ ပတ်ချာလည် ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ ပညာ ရှင်တို့သာ ခွဲခြား ဆန်းစစ်နိုင်တဲ့ မျိုးစိတ်တွေပါပဲ။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နှစ်ထောင်ချီကာ နန်းတွင်းသုံး ဂျင်းဆင်းအဖြစ် ပီယဆေးကောင်းသဖွယ် တိုးတိုး တိတ်တိတ် သုံးစွဲလာခဲ့တာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်ပါတယ်။
အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ သိပ္ပံနည်းကျ စမ်း သပ်မှုပေါင်း များစွာပြုလုပ်ပြီးဖြစ်လို့ ယောက်ျားတို့ရဲ့ ပီယဆေးကြီးအပြင်၊ ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ ပြည်တည်နာ၊အပူလောင်နာ၊ အဖုအကျိတ်အနာ၊ အစာအိမ်နာတွေသာမက နှလုံးအားကောင်းဆေး၊ အဆစ်အမြစ် လေးဘက်နာ၊ ကိုယ်လက်ထုံကျဉ် မသန်မစွမ်း၊လေဖြတ်လေငန်းရောဂါတွေပါ ကုသနိုင်တဲ့ဆေးကောင်းကြီးအဖြစ် ယုံယုံကြည်ကြည်သုံးစွဲနိုင်ကြောင်းကို အထပ်ထပ် စမ်းသပ်ပြီးသောသိပ္ပံစမ်းသပ်မှုများများမှ သိရှိလေ့လာမိပါတယ်။
ဒါပေမယ့် တန်ဆေးလွန်ဘေး ဆိုတဲ့အတိုင်း တရက်ကို ၁.၃၅ ဂရမ် (လက်ဖက်စားဇွန်းတဇွန်း) ထက် မပိုသောနှုန်းထားဖြင့်သာစားသုံးသင့်ပြီး ပုံမှန် စားသုံးပါက အထက်ဖော်ပြပါ ရောဂါများပျောက်ကင်းသက်သာစေကြောင်း ဖော်ပြအပ်သည်။
ကိုးကား စာပေမြို့တော်စာအုပ်တိုက် မြန်မာ့ဆေးမီးတိုများ စိုးဝင်းနိူင် (နောက်ဆုံးနှစ်-ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်) category:ဂမုန်းပင်။
ဂျင်းဖြူဂမုန်းသည် အရွက်ဖားဖားဝိုင်းဝိုင်း သဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူ၍ သာမန် ဂျင်း(ချင်း)တို့နှင့် ကွဲပြားသော်လည်း ဥမှာ ဂျင်းနှင့် အနံ့အရသာ တူသည်။
ဥကို ဆိတ်ဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ဖြစ်ပြီး၊ အကြောလိမ်းဆေး ဖော်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။
အမျိုးသမီး ရောဂါများအတွက် ဂျင်းဖြူ၊ ဂျင်းနက်ဂမုန်း ပေါင်းစပ်၍ ဆေးဖော်စပ်ရသည်။
အဂ္ဂိရတ်တွင်မူ အထူးသဖြင့် ပြဒါးသတ်ဆေးအဖြစ် သုံးသည်။
ဝမ်ချိုင်းသည် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့သမား တဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၃၃၃ ခု၊ တပို့တွဲလ၊ သောကြာနေ့တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွယ်ကျေးရွာ၌ အဖ ဦးမန်းမြတ်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းရင်တို့က မွေးဖွားသည်။
သားသမီး လေးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တမတန်းထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
သူ၏ လက်ဝှေ့ ပထမဆရာရင်းမှာ ထိုင်းနယ်စပ်က လက်ဝှေ့သမားကြီး ဦးအကျောက် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ရင်ကြပ်၊ အဆုတ်ပွ ဝေဒနာ ရှိသည်။
ပကိဏ္ဏကနိပါတ် -၄၈၅-စန္ဒကိန္နရီဇာတ် စန္ဒတောင်တွင် တူနှစ်ဖေါ်ရွှင်ပျော်နေစဉ် ကိန္နရီဖိုအား မြှားမှန်၍ မေ့မြောနေသောအခါ ကိန္နရာမ၏ သီလအစွမ်း အဓိဋ္ဌာန်မှဖြင့် ချမ်းသာမှု ရအောင် ဆောင်ရွက်သော စန္ဒကိန္နရီမအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ဘုရားတွေ့မြင် ငိုပွဲဆင်နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည် နိဂြောဓာရုံကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ နန်းတော်သို့ကြွ၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးကို သပိတ်တော်ယူစေ၍ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးတို့ကိုခေါ်ကာ ရာဟုလာမယ်တော်၏ နေရာအဆောင်တော်သို့ ကြွတော်မူ၏။
ထိုအခါ ရာဟုလာမယ်တော်သည် လေးသောင်းသော ကချေသည်မတို့နှင့် တစ်ထောင်ကိုးကျိပ်သော မင်းသမီးတို့ခြံရံကာနေ၏။
မြတ်စွာဘုရားကြွလာသည်ကိုသိ၍ အလုံးစုံသောမိန်းမတို့ကို ဖန်ရည်စွန်းသောအဝတ်ကို ဝတ်စေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွတော်မူ၍ ခင်းအပ်သောနေရာ၌ နေတော်မူ၏။
ထိုအခါ ရာဟုလာမယ်တော်အမှူးရှိသော အလုံးစုံသောမိန်းမတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရလျှင် တစ်ပြိုင်နက် ငိုကြွေးကြကုန်၏။
သားတော်ကျင့်မှ အတုပြုခမည်းတော်မင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အရှင်ဘုရား... အကျွန်ုပ်ချွေးမတော်သည် အရှင်ဘုရားတို့ ဖန်ရည်စွန်းသော အဝတ်ကိုဝတ်သည်ဟုကြားလျှင် ဖန်ရည်စွန်းသောအဝတ်ကိုဝတ်၏၊ ပန်းပန်ခြင်းစသည်ကို စွန့်ပယ်သည်ဟုကြားလျှင် ပန်းပန်ခြင်းစသည်ကို စွန့်ပယ်၏၊ မြေ၌အိပ်သည်ဟုကြားလျှင် မြေ၌အိပ်၏၊ အရှင်ဘုရားတို့ ရဟန်းပြုသောကာလ၌ မူဆိုးမဖြစ်၍ မင်းတစ်ပါးတို့လွှတ်အပ်သော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာကိုမယူ၊ မတွန့်သောစိတ်ရှိ၏”စသည်ဖြင့် ရာဟုလာမယ်တော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ခမည်တော်မင်းကြီး... ရာဟုလာမယ်တော်သည် ငါ၏ အဆုံးစွန်သောဘဝ၌ ချစ်ခြင်း၊ တွန့်တိုသောစိတ်မရှိခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့ဆောင်ယူခြင်းငှါ မတတ်နိုင်ခြင်းတို့ကားအံ့ဘွယ်မရှိသေး၊ ရှေးအခါ တိရစ္ဆာန်မျိုး၌ဖြစ်၍လည်း ငါ၌ ချစ်ခြင်း၊ တွန့်တိုသောစိတ်မရှိခြင်း၊ သူတစ်ပါးတို့ဆောင်ယူခြင်းငှါ မတတ်နိုင်ခြင်းတို့သည် ဖြစ်ခဲ့ဘူးပြီ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
--- အတိတ်ဝတ္ထု ကိန္နရာမောင်နှံ ပျော်ရွှင်စံလွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် ကိန္နရာမျိုး၌ဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် စန္ဒအမည်ရှိ၏၊ မယားကား စန္ဒာအမည်ရှိ၏၊ ထိုကိန္နရာဇနီးမောင်နှံတို့သည် စန္ဒမည်သော ရွှေတောင်၌နေကုန်၏။
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် တိုင်းပြည်ကိုအမတ်တို့အား အပ်နှင်း၍ ဖန်ရည်စွန်းသောအဝတ်ကို ဝတ်ပြီးလျှင် လက်နက်ငါးပါးကိုကိုင်စွဲလျက် တစ်ယောက်တည်းသာလျှင် ဟိမဝန္တာသို့ဝင်၏။
ထိုမင်းသည် အမဲသားကိုရှာဖွေစားလျက် မြစ်ငယ်တစ်ခုသို့လျှောက်ကာ မြစ်ညာသို့တက်၏။
မောင်မယ်တူနွှဲ ပျော်ရွှင်ပွဲစန္ဒတောင်၌နေသော ကိန္နရာမောင်နှံတို့သည် မိုးတွင်းအချိန် တောင်အောက်သို့မဆင်းသက်ဘဲ တောင်ပေါ်၌သာနေကုန်၏၊ နွေအခါ တောင်ပေါ်မှဆင်းသက်ကြကုန်၏။
စန္ဒကိန္နရာသည် စန္ဒကိန္နရီမနှင့်အတူ နံ့သာတို့ကိုလိမ်းကျံကာ ပန်းဝတ်မှုံတို့ကိုစား၍ ပန်းပုဆိုးတို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီးလျှင် သာယာစွာသီချင်းသီဆိုလျက် နွယ်ပုခက်တို့ကိုစီး၍ ကစားကြကုန်၏။
တစ်ဖန်သွားကြပြန်ရာ မြစ်ငယ်၏မြစ်ကွေ့တစ်ခုသို့ရောက်လျှင် ရေ၌ပန်းတို့ကိုကြဲ၍ ရေကစားပြီးလျှင် ငွေပြားအဆင်းရှိသော သဲသောင်ပြင်၌ ပန်းမွှေရာခင်းလျက် ကိန္နရာဖိုက ဝါးလုံးကိုတီးကာ သီချင်းဆို၏၊ ကိန္နရာမက ကလေ၏။
တူနှစ်ဖေါ်ချစ်ချင်း မြှားနှင့်ခွင်းထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် ထိုကိန္နရာဖိုမတို့အသံကိုကြားလျှင် ခြေသံကိုမကြားစေဘဲ အသာသွားလျက် ခြုံတစ်ခုတွင်ပုန်းအောင်းကာ ကိန္နရာတို့ကိုမြင်လျှင် ကိန္နရီမ၌ တပ်စွန်းသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကိန္နရာဖိုကိုပစ်သတ်ပြီးလျှင် ဤကိန္နရီမကို မယားပြုမည်ဟုကြံစည်လျက် လေးကိုတင်၍ ဆိပ်လူးမြှားဖြင့် ကိန္နရာဖိုကိုပစ်လေ၏။
ကိန္နရာမြှားမှန် သွေးလိမ်းကျံထိုအခါ စန္ဒကိန္နရာသည် မြှားဒဏ်ဖြင့်လဲကာ ဆင်းရဲဝေဒနာသို့ရောက်သည်ဖြစ်၍— “အို-ရှင်မစန္ဒာ... သွေးတွေလိမ်းကျံသဖြင့် ဤငါ၏အသက်သည် သေလိမ့်ယောင်တကား၊ ယနေ့ ငါ၏အသက်ကို စွန့်ရလိမ့်မည် ... အောက်မေ့၏၊ ငါ၏အသက်တို့သည် ချုပ်ငြိမ်းကုန်ယောင်တကား” “ရှင်မစန္ဒာ... ငါ၏အသက်သည် ဆုတ်နစ်ခဲ့၏၊ ငါ့အားဆင်းရဲလှ၏၊ နှလုံးသည်ပူလောင်လှ၏၊ ပင်ပန်းလှ၏၊ ထိုသို့ဆင်းရဲခြင်းကား-ငါနှင့်ကွဲကွာခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်လတံ့သော သင်ရှင်မစန္ဒာကြောင့်ဖြစ်ရ၏၊ အခြားကြောင့်မဟုတ်”- မြှားဒဏ်မှန်ချက် မယားတွက်“ရှင်မစန္ဒာ... ကျောက်ပူ၌ ပစ်ချအပ်သော မြက်ပင်ကျူပင်ကဲ့သို့ ညှိုးခြောက်ရလတံ့၊ ရေမရှိသောမြစ်ကဲ့သို့ သွေ့ခြောက်ရလတံ့၊ ထိုသို့ဆင်းရဲခြင်းကား ငါနှင့်ကွဲကွာခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်လတံ့သော သင်ရှင်မစန္ဒာကြောင့်ဖြစ်ရ၏၊ အခြားကြောင့်မဟုတ်” “ရှင်မစန္ဒာ... တောင်ခြေရင်းရှိ ရေအိုင်၌ အလျဉ်မပြတ်ရွာသွန်းသောမိုးကဲ့သို့ ငါ့အားမျက်ရည်တို့သည် ယိုစီးကုန်၏၊ ထိုသို့ဆင်းရဲခြင်းကား ငါနှင့်ကွဲကွာခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်လတံ့သော သင်ရှင်မစန္ဒာကြောင့်ဖြစ်ရ၏၊ အခြားကြောင့်မဟုတ်” ဟု သနားကြင်နာငိုကြွေးမြည်တမ်းကာ ပန်းမွှေ့ရာတွင်လျောင်းလျက်ပင် သတိလစ်၍ လူးလည်းလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ရပ်လျက်သာနေ၏။
ကိန္နရာလူးလဲ မယားတွဲစန္ဒကိန္နရီသည် မွေ့လျော်ကာမေ့လျော့နေသဖြင့် ချစ်လင်ကိန္နရာအား မြှားမှန်သည်ကိုမသိလေ၊ မိန်းမောသဖြင့်လူးလည်း၍ အိပ်သည်ကိုမြင်ကာမှချစ်လင်အား အဘယ်သို့ဖြစ်လေသနည်းဟု စုံစမ်းလတ်သော် မြှားစူးသောအမာဝမှ ယိုထွက်နေသောသွေးတို့ကိုမြင်၍ လင်၌ဖြစ်သော စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းကို သည်းမခံနိုင်သည်ဖြစ်၍ သည်းထန်စွာသောအသံဖြင့် လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေ၏။
ထိုအခါမင်းကြီးသည် ကိန္နရာဖို သေသည်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခြုံမှထွက်၍ ကိုယ်ကိုပြ၏။
ချစ်လင်သေကွဲ မင်းကျိန်ဆဲကိန္နရီမလည်း ဗာရာဏသီမင်းကြီးကိုမြင်လျှင် “ဤသူခိုးသည် ငါ၏ချစ်လှစွာသောလင်ကို ပစ်သတ်သည်ဖြစ်လတံ့”ဟု ကြောက်ရွှံ့တုန်လှုပ်လျက် ပြေးသွား၍ တောင်ထိပ်ပေါ်ကနေပြီးလျှင်– “ဟယ်-မင်းသား... သင်သည် ငါမူဆိုးမဖြစ်ရစ်အောင် ငါ၏ချစ်လင်ကို တောင်ခြေရင်း၌ပစ်သတ်ဘိ၏၊ ငါ၏ချစ်လင်သည် မြှားစူးသည်ဖြစ်၍ မြေ၌အိပ်ရ၏၊ ထို့ကြောင့်သင်သည် အလွန်ယုတ်မာလှ၏”- “ဟယ်-မင်းသား... ကိန္နရာဖိုကို ရှုကြည့်သော ငါ၏စိတ်နှလုံးသည်စိုးရိမ်ခြင်းဖြစ်ရ၏၊ ထိုစိတ်နှလုံးစိုးရိမ်ခြင်းကို နင့်အမေသည်ရပါစေ”— “ဟယ်-မင်းသား... ကိန္နရာဖိုကို ရှုကြည့်သော ငါ၏စိတ်နှလုံးသည် စိုးရိမ်ခြင်းဖြစ်ရ၏၊ ထိုစိတ်နှလုံးစိုးရိမ်ခြင်းကို နင့်မယားသည်ရပါစေ”— “ဟယ်-မင်းသား... သင်သည် ငါ့ကိုအလိုရှိခြင်းကြောင့် အပြစ်မရှိသောကိန္နရာဖိုကို ပစ်သတ်ဘိ၏၊ သင်၏အမိသည် သားနှင့်လင်ကို မမြင်ရပါ”— “ဟယ်-မင်းသား... သင်သည် ငါ့ကိုအလိုရှိခြင်းကြောင့် အပြစ်မရှိသောကိန္နရာဖိုကို ပစ်သတ်ဘိ၏၊ သင်၏မယားသည် သားနှင့်လင်ကို မမြင်ရပါစေ”— ဟုအဖန်ဖန်ကျိန်ဆဲလေ၏။
ချစ်တင်းနှီးနှော မင်းသားပြောဗာရာဏသီမင်းသည် ကျိန်ဆဲနေသော ကိန္နရီမကို မိမိ၏အချစ်သဘောကိုနှီးနှောလိုသဖြင့်– “အို-ရှင်မစန္ဒာ... သင်ကား တော၌ဖြစ်သော ကြည်းပန်၊ အောင်းမဲညိုပန်းနှင့်တူသော မျက်စိရှိ၏၊ မငိုပါလင့်မစိုးရိမ်ပါလင့်၊ သင်သည် မင်းမျိုး၌ နန်းတွင်းသူတို့ အကိုးကွယ်ခံရသော ငါ၏မယားဖြစ်ရလတံ့”— ဟု ပြောဆိုနှစ်သိမ့်စေ၏။
ကိန္နရီမသည် မင်းကြီးစကားကိုကြားလျှင် လွန်စွာအမျက်ထွက်လျက်– “ဟယ်-မင်းယုတ်... စင်စစ်ငါသည် သေတော့အံ့၊ သင်သည်ငါ့ကို ကြိုက်နှစ်သက်ခြင်းကြောင့် အပြစ်မရှိသော ငါ့လင်ကိန္နရာဖိုကို ပစ်သတ်ဘိ၏၊ ငါသည် သင်၏မယားဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်”ဟုတင်းမာစွာ ခြင်္သေ့ဟောက်သကဲ့သို့ ပြောဆိုလေ၏။
ကိန္နရီဆွယ်မရ ပြန်သွားကြထိုအခါ မင်းကြီးသည် ကိန္နရီမစကားကိုကြားလျှင် အလိုဆန္ဒမရှိတော့သဖြင့်-“ဟယ်-တိရစ္ဆာန်မ... နင်ကားအလွန်ကြောက်သောသဘောရှိ၏၊ အလွန်အသက်ကိုချစ်ခင်၏၊ ပန်းညိုရွက်တောင်ဇလပ်ရွက်တို့ကိုစားဘိ၏၊ သင်ကား ဟိမဝန္တာသို့သွားလေတော့၊ နင့်ကိုတစ်ပါးသောသားတို့သည် မွေ့လျော်ကြကုန်လတံ့”— ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ငဲ့ကွက်ခြင်းမရှိသည်ဖြစ်၍ သွားလေ၏။
ချစ်လင်ပွေ့ဖက် ငိုကြွေးလျက်ထိုအခါ ကိန္နရာမသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီးသွားသောအဖြစ်ကိုသိ၍ တောင်ထိပ်မှဆင်းသက်ပြီးလျှင် ချစ်လင်ကိန္နရာဖိုကိုပွေ့ပိုက်ကာ... တောင်ထိပ်သို့တင်၍ ဦးခေါင်းကို မိမိပေါင်ပေါ်၌ထားကာ အိပ်စေပြီးလျှင်– “အို–ချစ်လင်စန္ဒကိန္နရာ... တော၊ တောင်၊ ချောက်၊ လိုဏ်ဂူတို့သည် ထိုအရပ်မှာပင် တည်ရှိကြကုန်၏၊ ထိုနေရာတို့၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အဘယ်သို့ပြုရအံ့နည်း”– “အို-ချစ်လင်... သားရဲတို့မပြတ်လေ့ကျက်ရာ သစ်ရွက်အခင်းတို့သည် မွေ့လျော်ဘွယ်ရှိကုန်၏၊ ထိုအခင်းတို့၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသော အသို့ပြုရအံ့နည်း”– ချစ်လင်မတွေ့ မပျော်မွေ့“အို-ချစ်လင်... သားရဲတို့မပြတ်လေ့ကျက်အပ်သော ပန်းအခင်းတို့သည် မွှေ့လျော်ဘွယ်ရှိကုန်၏၊ ထိုအခင်းတို့၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း”– “အို-ချစ်လင်... ကြည်လင်၍ပန်းတို့ဖြင့် ပြွမ်းသောအယဉ်ရှိသော တောတောင်မြစ်တို့သည် စီးဆင်းကုန်၏၊ ထိုမြစ်တို့၌ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း” – “အို-ချစ်လင်... ပတ္တမြားညိုဖြင့်ပြီးလျက်ရှုချင်စဘွယ်ကုန်သော ဟိမဝန္တာတောင်ထွတ်တို့သည် တည်ရှိကုန်၏၊ ထိုတောင်ထွတ်တို့၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း” – ချစ်သူကွေကွင်း စိုးရိမ်ခြင်း“အို-ချစ်လင်-ရှေ့ဖြင့်ပြီးလျက်ရှုချင်စဘွယ်ရှိကုန်သော တောင်ထွတ်တို့သည်”— “အို-ချစ်လင်... မြင်းသီလာဖြင့်ပြီးလျက် ရှုချင်စဘွယ်ရှိကုန်သော တောင်ထွတ်တို့သည်”— “အို-ချစ်လင်... မြင့်မောက်သောအဖျားရှိလျက် ရှုချင်စဘွယ်ရှိကုန်သော တောင်ထွတ်တို့သည်”– “အို-ချစ်လင်... ရွှေဖြင့်ပြီးလျက် ရှုချင်စဘွယ်ရှိသောတောင်ထွတ်တို့သည်”– “အို-ချစ်လင်... ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့်ပြီးလျက် ရှုချင်စဘွယ်ရှိကုန်သော ဟိမဝန္တာတောင်ထွတ်တို့သည် တည်ရှိကုန်၏၊ ထိုတောင်ထွတ်တို့၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း”– ချစ်လင်ကွဲကွာ ပူဆွေးစွာ“အို-ချစ်လင်... ဘုမ္မစိုးနတ်တို့ မှီဝဲရာ ဆေးပင်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ဂန္ဓမာဒနတောင်၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း”– “အို-ချစ်လင်... ကိန္နရာတို့မှီဝဲရာ ဆေးပင်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ဂန္ဓမာဒနတောင်၌ ချစ်လင်ကိုမမြင်ရသောငါသည် အသို့ပြုရအံ့နည်း”ဟုဖွဲ့နွဲ့ကာ ငိုကြွေးလေ၏။
ဤသို့လျှင် စန္ဒကိန္နရီသည် အမျိုးမျိုးငိုကြွေးပြီးလျှင် သတိကိုဖြစ်စေလျက် ကိန္နရာဖို၏ ရင်၌ လက်တင်၍ထားရာ ပူနွေးသောအဖြစ်ကိုသိလျှင်– နတ်များတိုင်တယ် ကယ်မဘွယ်“ငါ၏ချစ်လင်သည်အသက်ရှင်ပါသေး၏တကား”ဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လျက် လောကပါလနတ်များအား– “အို-လောကပါလနတ်အပေါင်းတို့... သင်တို့သည် မရှိကြကုန်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် လျော့၍နေကြကုန်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် သေကုန်ကြပြီလော၊ ငါ၏ချစ်လင်ကိုမစောင့်ဘဲနေကြကုန်သလော”— ဟု သမာဒေဝနတ်ကောင်းနတ်မြတ်တို့ကို တိုင်ကြားပသလေ၏။
ကိန္နရီသီလ သိကြားမထိုအခါ ကိန္နရီမ၏ သောကအဟုန်ကြောင့် သိကြားမင်း၏နေရာသည် ပူသောအခြင်းအရာကို ပြသဖြင့် ဆင်ခြင်လတ်သော် သိကြားမင်းသည် ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် ပုဏ္ဏားအသွင်ဖြင့် လာလတ်၍ ကရားမှရေကိုယူပြီးလျှင် စန္ဒကိန္နရာဖိုကို သွန်းလောင်းလေ၏။
ထိုခဏ၌လျှင် မြှားဆိပ်သည် ဆုတ်နစ်ကွယ်ပျောက်ကာ ပြေလေ၏၊ အမာလည်း အသားနုတက်၍လာ၏၊ မြှားစူးသောနေရာဟူ၍ပင် မထင်တော့ချေ။
ကိန္နရာဖိုလည်း ချမ်းသာသည်ဖြစ်၍ အိပ်ရာမှထ၏။
ကိန္နရီမလည်း ချစ်လင်ကို အနာရောဂါကင်းသည်ကိုမြင်လျှင် ဝမ်းမြောက်သည်ဖြစ်၍– သိကြားဆုံးမ နတ်ရွာကြွကိန္နရီသည် သိကြားမင်းကို မိမိလင်သားချမ်းသာလာသည် အဖြစ်ကို ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာရှိခိုးလျက်– “အရှင်ပုဏ္ဏားမြတ်... အရှင်သည် ဆင်းရဲစွာ အထီးကျန်သော အကျွန်ုပ်၏ချစ်လင်ကို အမြိုက်ရေဖြင့်သွန်းလောင်းဘိ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ချစ်လှစွာသောလင်နှင့်တကွ ပေါင်းဘော်ရ၏၊ ထို့ကြောင့် အရှင်ပုဏ္ဏားမြတ်ကို ရှိခိုးပါ၏”— ဟု-ကျေးဇူးစကား ပြောကြားချီးကျူးလေ၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ကိန္နရာမောင်နှံတို့အား “ဤနေ့မှစ၍ စန္ဒရွှေတောင်မှ သက်ဆင်းကာ လူတို့ခရီးသို့ မသွားကြလင့်၊ ဤတောင်၌သာ နေကြကုန်”ဟု အဆုံးအမပေးပြီးလျှင် မိမိနေရာတာဝတိံသာသို့သွားလေ၏။
ကိန္နရာမောင်နှံတို့လည်း သိကြားမင်း၏ အဆုံးအမ၌တည်လျက် အသက်ထက်ဆုံး စန္ဒရွှေတောင်၌သာ ပျော်ရွှင်စွာနေကြကုန်၏။
--- ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည်-အတိတ်ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေဆက်စပ်တော်မူလျက်– ရဟန်းတို့... ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည်-ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
သိကြားမင်းသည်-အနုရုဒ္ဓါ။
စန္ဒကိန္နရီမသည်-ရာဟုလာမယ်တော်။
စန္ဒကိန္နရာဖိုသည်-ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ– ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
--- ဆောင်ပုဒ် (၁) မိန်းမမြတ်များ၊ လင်၌ကား၊ ချစ်အားပိုသည်သာ။
(၂) မတွန့်မတို၊ စိတ်အလို၊ ပင်ကိုဖြောင့်စင်းရှာ။
(၃) ကြာခိုသူများ၊ သူ့ထံပါး၊ လားလားစိတ်မပါ။
စန္ဒကိန္နရီ ဇာတ်ပြီး၏။
စန္ဒကိန္နရီဇာတ်'''သည် ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်ဝတ္ထုတော်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်၏။
ယသောဓရာ၏ ဘုရားရှင်အပေါ် သစ္စာရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြတ်စွာဘုရားက ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟောတော်မူခြင်း မြတ်စွာဘုရားသည် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကပ်လှူသော ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးရန် နန်းတော်သို့ ကြွ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းသားဘဝက ဇနီးဖြစ်သည့် ယသောဓရာထံ ကြွချီတော်မူ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးက ယသောဓရာ၏ သစ္စာရှိပုံကို ဘုရားရှင်အား ပြောပြ၏။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ယသောဓရာသည် ယခုအခါမှသာ သစ္စာရှိသည် မဟုတ်ဘဲ ရှေးအခါကလည်း သစ္စာရှိခဲ့ပုံကို ဤဇာတ်တော်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။
စန္ဒကိန္နရီဇာတ် ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါက ဘုရားလောင်းသည် စန္ဒအမည်ဖြင့် ကိန္နရာ ဖြစ်ခဲ့၏။
ဇနီးဖြစ်သူသည် စန္ဒကိန္နရီ ဖြစ်၏။
ဇနီးမောင်နှံတို့သည် ဟိမဝန္တာအရပ် စန္ဒပဗ္ဗတ (လမင်းတောင်) တွင် နေထိုင်ကြ၏။
မိုးရာသီတွင် တောင်ပေါ်တွင် နေကြသော်လည်း နွေရာသီသို့ ရောက်သည့်အခါတွင် တောင်ခြေသို့ ဆင်းကြသည်။
ကိန္နရာဇနီးမောင်နှံတို့သည် နှစ်ဦးသား မြူးထူးပျော်ပါးလျက် ရှိကြ၏။
ထိုအချိန်တွင် ဗာရာဏသီမင်းသည် သူတို့ရှိရာအရပ်သို့ ရောက်လာခဲ့၏။
မင်းကြီးသည် စန္ဒကိန္နရီကို မြင်သောအခါ တပ်မက်သော ရာဂ ဖြစ်ပေါ်၏။
ဇနီးဖြစ်သူကို အရယူရန် လင်ဖြစ်သူ စန္ဒကိန္နရာအဖိုကို ပစ်ခွင်းလေ၏။
စန္ဒကိန္ဒရာသည် မင်းကြီးပစ်လိုက်သော မြှားချက်ဖြင့် လဲကျသွား၏။
ဇနီးဖြစ်သူသည် မြှားပစ်သူကို ရှာဖွေသော် မင်းကြီးကို တွေ့မြင်လေ၏။
ထိုအခါ စန္ဒကိန္နရီသည် မင်းကြီးအား ကျိန်ဆဲလေသည်။