kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရန်ကုန်မြို့ရှိ သံရုံးများ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အခြားရုံးများ (ထိုင်ပေစီးပွားရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုရုံး) ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများ မန္တလေးမြို့ စစ်တွေ ပြည်ပရှိ သံရုံးများ အများစုမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ သံရုံးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ပူးတွဲတာဝန်ယူသည်။
ကွင်းအတွင်း၌ မြို့အမည်ကို ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားလျှင် ထိုမြို့ရှိ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ သံရုံးက မြန်မာနိုင်ငံအတွက်ပါ ပူးတွဲတာဝန်ဖြစ်သည်။
ကွင်းဖြင့် ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားခြင်းမရှိလျှင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘ​န်ကောက်မြို့ရှိ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ သံရုံးက တာဝန်ယူခြင်းဖြစ်သည်။
(ဟနွိုင်း) (ပေကျင်း) (ဟနွိုင်း) (ကွာလာလမ်ပူ) (ဟနွိုင်း) (တိုကျို) (ဟနွိုင်း) (ကွာလာလမ်ပူ) (နယူးဒေလီ) (ကွာလာလမ်ပူ) (နယူးဒေလီ) (ဆိုးလ်) (နယူးဒေလီမြို့) (ကွာလာလမ်ပူ) (ကွာလာလမ်ပူ) (ဂျကာတာ) (နယူးဒေလီ) (နယူးဒေလီ) (နယူးဒေလီမြို့) (တိုကျို) (စင်္ကာပူ) (ဟနွိုင်း) (ဟနွိုင်း) (ပေကျင်း) (ပေကျင်း) (နယူးဒေလီမြို့) (နယူးဒေလီမြို့) (စင်္ကာပူ) (ဟနွိုင်း) (နယူးဒေလီမြို့) ယခင်သံရုံးများ (ရန်ကုန်) ဆက်စပ်ဖတ်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံတမန်မစ်ရှင်များ စာရင်း ကိုးကား နိုင်ငံခြား သံရုံးများ။
350px စစ်သူကြီး သံကိုးမောင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို တတိယဓညဝတီခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။
သံကိုးမောင်းသည် ရခိုင်ဘုရင်မင်းမြတ် စန္ဒသူရိယနှင့် အဖိုးတူညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသည်။
သံကိုးမောင်းတို့တွင် ညီအစ်ကို သုံးယောက်ရှိပြီး ညီနှစ်ယောက်မှာ သံဘောတူနှင့်သံခဲ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဖခင်မှာ သေနကုမ္မာဖြစ်၍ ဥဂ္ဂရီအရပ်တွင် ဘုရင့်အမှုတော်ထမ်းနေသူဖြစ်သည်။
သားသုံးယောက် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် သူတို့၏ဖခင်မှာ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
ရခိုင်ဘုရင်တို့သည် လောင်းလှေများကို စစ်အင်္ဂါအနေဖြင့် ရေလမ်းခရီးစစ်ကြောင်းများတွင် တိုက်လှေအဖြစ်အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်။
ရခိုင်ဘုရင်တို့၏ လောင်းလှေအသုံးပြု ပုံများဆိုင်ရာကို တတိယဓညဝတီခေတ် စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်တွင် သံကိုးမောင်းညီအစ်ကို သုံးယောက်အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
တစ်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းကြီးသည် သံဘောတူနှင့်သံခဲတို့ကို ရေတပ်ဗိုလ်မှူးများအဖြစ်ခန့်အပ်လျှက် တိုက်လောင်းလှေ(၁၀၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကံသာစား ‘အောင်ဇီဝင်း’ကို တိုက်လောင်းလှေ(၃၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း တိုက်လောင်းလှေ(၁၃၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ အန္တရာယ်ကို နှိမ်နှင်းစေခဲ့သည်။
ယင်းအချိန်က အစ်ကိုကြီး သံကိုးမောင်းမှာ ကံသာချောင်း (ယခု စစ်တကောင်းနယ်) သို့ရောက်ရှိနေရာ ညီအစ်ကိုများစုစည်းလျှက် စစ်သည်ပေါင်း (၆၀၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ စစ်သည်တော်များကို ဖြို ခွင်းရာ အောင်မြင်လေသည်။
စစ်ပွဲကြီးအောင်မြင်သဖြင့် စန္ဒာသူရိယဘုရင်သည် သံကိုးမောင်းအား တိုက်လောင်းလှေများကို ဦးစီးရသူ စစ်ဦးစီး(စစ်သူကြီး) အဖြစ်ရာထူးတိုး ခန့်အပ်မြှောက်စားလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ စစ်သူကြီးသံကိုးမောင်း ဟုထင်ရှားလာလေသည်။
‘သံကိုးမောင်း’ တိုက်လောင်းလှေကြီးများဖြင့် စစ်စခန်းချနေထိုင်ရာဖြစ်ခဲ့သော ပလက်ဝမြို့ ကျီးကန်းတောင်ခြေရင်းအနီးရှိကျောက်ကို ယခုထက်တိုင် ‘သံကိုးမောင်းကျောက်’ဟု သမိုင်းတွင်ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဤဖြစ်ရပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သောနှစ်ပေါင်း (၂၅၆၀) ကျော်ခန့်က ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။
ရခိုင်တို့၏ ဖြစ်ရပ်မှန်ပင်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ္ဍာရီပင်ဖြစ်စေ သံကိုးမောင်းဟူသော သတ္တိ ဗျတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသော အားကောင်းမောင်းသန် ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ဦးကား သမိုင်းမှာ အမှန်ပင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ပေသည်။
သူသည် သူ၏အောင်မြင်မှု အတွက် ဝမ်းသာအားရဖြစ်လျက် ရခိုင်ရိုးရာထုံးစံအတိုင်း ‘ကျင်ကွင်း’ ဟန်ပျော်မြူးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
(စကားချပ်။
ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အရှေ့ဘက်မုခ် အလယ်ပစ္စယံ ကားလမ်းမအောက် ပိဋကတ်တိုက် တစ်ခု၏ မုခ်ဝတွင်လည်း နှောင်းလူတို့ ပြုလုပ်ထားသော သံကိုးမောင်းအရုပ်နှင့် နီးပါးလောက်တူသည့် အင်္ဂတေရုပ်တုနှစ်ခု ထုလုပ်ထားသည်မှာ သံကိုးမောင်းနှင့် တစ်ခုခုများဆက်စပ်နေသလား ထင်မိပါသည်။
) ကိုးကား သံတွဲမြို့ ၊ အောင်မြေသာစည်ဆရာတော်၊ဒွါရာဝတီ အရှင်ကုသလ (ငွေသဇင်) စီရင်ရေးသားသော ‘ရက္ခပူရဒွါဒသရာသီဋီကာ’ အမည်ရှိ ရခိုင်ဌာနီ လရာသီကျမ်း။
[] ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
မဇ္ဈိမ ဆိုသည်မှာ အလယ်အလတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ်သည် "ဒီဃနိကာယ်ကဲ့သို့လည်း မကျယ်လွန်း မရှည်လွန်း၊ ခုဒ္ဓကနိကာယ်ကဲ့သို့လည်း မကျဉ်းလွန်း မတိုလွန်း" မတိုမရှည်၊အလယ်အလတ် ဒေသနာများ သုတ္တန်များကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
(မဇ္ဈိမ = အလယ်အလတ် + နိကာယ = အစု) မဇ္ဈိမနိကာယ၌ ဒေသနာငါးဆယ်လျှင် တစ်ကျမ်းပြုကာ သုံးကျမ်းခွဲခြားထားပြီး စုစုပေါင်း ဒေသနာ (၁၅၂) ရှိ၏။
မဇ္ဈိမနိကာယတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာနှင့် ခေတ်ပြိုင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အယူဝါဒအမျိုးမျိုးတို့ကို ဗုဒ္ဓအဆုံးအမနှင့် ကွဲပြားခြားနားပုံ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင်တို့၏ ပန်းတိုင်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို အဆင့်အဆင့် လေ့ကျင့်မှသာလျှင်ရနိုင်ပုံ၊ ရတနာသုံးပါးဂုဏ်ကို ညှိုးနွမ်းအောင် ကြံဆောင်နေသာ သစ္စကပရိဗိုဇ်ကို ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ အောင်မြင်ပုံစသည်တို့ ပါဝင်သည်။
Dr. Tin Swe,MBBS,Ph.D - Illustrated History of Buddha's Sasana (Vol.2. 1990) ထိုမဇ္ဈိမနိကာယ၌ပါရှိသော ဒေသနာများကို ငါးဆယ်လျှင် တစ်ကျမ်းပြုကာ သုံးကျမ်းခွဲထားပြန်လေသည်။
၎င်းတို့မှာ- မူလပဏ္ဏာသ (ရှေးဦးအစဖြစ်သည့် ဒေသနာ (ဝါ) သုတ်ငါးဆယ်ပါသောကျမ်း) မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ (အလယ်ဖြစ်သည့် ဒေသနာ (ဝါ) သုတ်ငါးဆယ်ပါသောကျမ်း) ဥပရိပဏ္ဏာသ (နောက်ဆုံးဖြစ်သည့် ဒေသနာ (ဝါ) ၅၂-သုတ်ပါသောကျမ်း)တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
၎င်းတို့ကို ပဏ္ဏာသသုံးကျမ်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
(ပဏ္ဏာသ= ပညာသ = ငါးဆယ်) ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ (သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန) မူလပဏ္ဏာသပါဠိတော် မူလပရိယာယဝဂ် မူလပရိယာယသုတ် သဗ္ဗာသဝသုတ် ဓမ္မဒါယာဒသုတ် ဘယဘေရဝသုတ် အနင်္ဂဏသုတ် အာကင်္ခေယျသုတ် ဝတ္ထသုတ် သလ္လေခသုတ် သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် သီဟနာဒဝဂ် စူဠသီဟနာဒသုတ် မဟာသီဟနာဒသုတ် မဟာဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ် စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ် အနုမာနသုတ် စေတောခိလသုတ် ဝနပတ္တသုတ် မဓုပိဏ္ဍိကသုတ် ဒွေဓာဝိတက္ကသုတ် ဝိတက္ကသဏ္ဍာနသုတ် ဩပမ္မဝဂ် ကကစူပမသုတ် အလဂဒ္ဒူပမသုတ် ဝမ္မိကသုတ် ရထဝိနီတသုတ် နိဝါပသုတ် ပါသရာသိသုတ် စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ် မဟာသာရောပမသုတ် စူဠသာရောပမသုတ် မဟာယမကဝဂ် စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ် မဟာဂေါသိင်္ဂသုတ် မဟာဂေါပါလကသုတ် စူဠဂေါပါလကသုတ် စူဠသစ္စကသုတ် မဟာသစ္စကသုတ် စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ် မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ် မဟာအဿပုရသုတ် စူဠအဿပူရသုတ် စူဠယမကဝဂ် သာလေယျကသုတ် ဝေရဉ္ဇကသုတ် မဟာဝေဒလ္လသုတ် စူဠဝေဒလ္လသုတ် စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ် မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ် ဝီမံသကသုတ် ကောသမ္ဗိယသုတ် ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ် မာရတဇ္ဇနီယသုတ် မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော် ဂဟပတိဝဂ် ကန္ဒရကသုတ် အဋ္ဌကနာဂရသုတ် သေခသုတ် ပေါတလိယသုတ် ဇီဝကသုတ် ဥပါလိသုတ် ကုက္ကုရဝတိကသုတ် အဘယရာဇကုမာရသုတ် ဗဟုဝေဒနီယသုတ် အပဏ္ဏကသုတ် ဘိက္ခုဝဂ် အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ် စူဠမာလုကျပုတ္တသုတ် မဟာမာလုကျပုတ္တသုတ် ဘဒ္ဒါလိသုတ် လဋုကိကောပမသုတ် စာတုမသုတ် နဠကပါနသုတ် ဂေါလိယာနိသုတ် ကီဋာဂိရိသုတ် ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ် တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ် အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ် မဟာဝစ္ဆသုတ် ဒီဃနခသုတ် မာဂဏ္ဍိယသုတ် သန္ဒကသုတ် မဟာသကုလုဒါယိသုတ် သမဏမုဏ္ဍိကသုတ် စူဠသကုလုဒါယီသုတ် ဝေခနသသုတ် ရာဇဝဂ် ဃဋိကာရသုတ် ရဋ္ဌပါလသုတ် မဃဒေဝသုတ် မဓုရသုတ် ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ် အင်္ဂုလိမာလသုတ် ပိယဇာတိကသုတ် ဗာဟိတိကသုတ် ဓမ္မစေတိယသုတ် ကဏ္ဍကတ္ထလသုတ် ဗြဟ္မဏဝဂ် ဗြဟ္မာယုသုတ် သေလသုတ် အဿလာယနသုတ် ဃောဋမုခသုတ် စင်္ကီသုတ် ဧသုကာရီသုတ် ဓနဉ္ဇာနိသုတ် ဝါသေဋ္ဌသုတ် သုဘသုတ် သင်္ဂါရဝသုတ် ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိတော် ဒေဝဒဟဝဂ် ဒေဝဒဟသုတ် ပဉ္စတ္တယသုတ် ကိန္တိသုတ် သာမဂါမသုတ် သုနက္ခတ္တသုတ် အာနေဉ္ဇသပ္ပါယသုတ် ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ် ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ် မဟာပုဏ္ဏမသုတ် စူဠပုဏ္ဏမသုတ် အနုပဒဝဂ် အနုပဒသုတ် ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ် သပ္ပုရိသသုတ် သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ် ဗဟုဓာတုကသုတ် ဣသိဂိလိသုတ် မဟာစတ္တာရီသကသုတ် အာနာပါနဿတိသုတ် ကာယဂတာသတိသုတ် သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ် သုညတဝဂ် စူဠသုညတသုတ် မဟာသုညတသုတ် အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ် ဗာကုလသုတ် ဒန္တဘူမိသုတ် ဘူမိဇသုတ် အနုရုဒ္ဓသုတ် ဥပက္ကိလေသသုတ် ဗာလပဏ္ဍိတသုတ် ဒေဝဒူတသုတ် ဝိဘင်္ဂဝဂ် ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် အာနန္ဒဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် လောမသကင်္ဂိယဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ် မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ် သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ် ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ် အရဏဝိဘင်္ဂသုတ် ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ် သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ် ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ် သဠာယတနဝဂ် အနာထပိဏ္ဍိကောဝါဒသုတ် ဆန္နောဝါဒသုတ် ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ် နန္ဒကောဝါဒသုတ် စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ် ဆဆက္ကသုတ် မဟာသဠာယတနိကသုတ် နဂရဝိန္ဒေယျသုတ် ပိဏ္ဍပါတပါရိသုဒ္ဓိသုတ် ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ် ကိုးကား * Category:ပိဋကတ် သုံးပုံ။
အရူး (၈)မျိုး ကာမဝိတက် ရုပ်ပျက်အောင် ကြံလွန်ဖောက်ပြန် မှတ်ရန် ကာမရူး။
ဒေါသအမျက် ရုပ်ပျက်စေငြားလွန်ဆိုးဝါး မှတ်သား ဒေါသရူး။
တစ်ပါးသူကို ကြည်ဖြူကင်းလျက်ကိုယ့်ရုပ်ပျက်အောင် လွန်တတ်မာနထောင်တာက မှတ်ကြ မာနရူး။
အယူမှားဘက် ကြံဝိတက်ဖြင့်စွဲချက်လွန်နာ ထိုသူမှာ မှတ်ပါ ဒိဋ္ဌိ ရူး။
သေရည်သေရက် ရုပ်ဆင်းပျက်အောင်အရှက်မရှိ သောက်စားဘိ မှတ်သိ သူရာရူး။
စည်းစိမ်ယွင်းပျက် ဆွေမျိုးပျက်၍ရုပ်ပျက်အောင်ပေ အပူပွေ မှတ်လေ ဗျသနရူး။
ဘီလူးစုန်း-နတ် ဖမ်းစားအပ်၍ အမှတ်သတိလွတ်ကင်းဘိလျက် ရုပ်ဆင်းပျက် မှတ်ချက် ယက္ခရူး။
သည်းခြေပျက်၍ ရုပ်ပျက်အောင်ပေအကြံပွေ မှတ်လေ သည်းခြေရူး။
အရူးပျောက်ချင် ဘုရားရှင်၏ မဂ္ဂင်ဆေးမြတ်သောက်သုံးအပ် မှတ်ကြပါလေဦး။
အရှင်ခေမာစာရ (မန်းရေတံခွန်တောင်) ကိုးကား Category:ရူးသွပ်မှု။
အကျွတ်အလွတ်ပွဲ ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာထုံးစံအရ ဝေမာနိက ပြိတ္တာများအား အလှူပြုပေး၍ အမျှအတန်းပေးဝေကြသည့်ပွဲ ဖြစ်သည်။
ပွဲတော်၌ မကျွတ်မလွတ်သေးသော ဝိဉာဉ်များကို ကျွတ်လွတ်စေရန်၊ ကောင်းရာသုဂတိဘုံသို့ လားရောက်ကြစေရန်အလို့ငှာ ၎င်းတို့ကို တရားဘာဝနာများဟောကြားခြင်း၊ မေတ္တာပို့ဖြင်း၊ အမျှပေးဝေခြင်း၊ အစာရေစာတို့ကို ပေးကျွေးခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။
စီစဉ် ပြုလုပ်ပုံ ဆရာတော်များ၏ လမ်းညွှန်ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဝေမာနိက ပြိတ္တာများအား အလှူပြုပေးမည့် သုဿာန်သို့ ကြိုတင်ပင့်ဖိတ်ရသည်။
အလှူ မပေးမီ နှစ်ရက်ခန့်က ကြိုတင်၍ ဒါနပြုမည့် နေရာကို ရှင်းထားရသည်။
ဆရာတော်ကြီးများနှင့် အလှူမပြုမီ ညနေပိုင်းတွင် အဖွဲ့က ငါးပါးသီလခံယူပြီး ဂူများပေါ်တွင် အမွေးတိုင်၊ ဖယောင်းတိုင်များ ထွန်းညှိ၍ မီးပေးရသည်။
မြတ်စွာဘုရားအား ပြိတ္တာများ မီးပူဇော်ရန် ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၎င်းတို့စားသောက်ရန် ဒံပေါက်ထမင်း၊ သပ်သတ်လွတ်ထမင်း၊ အမဲသားဟင်း စသည်တို့ကို သူတို့ဆန္ဒအတိုင်း ကြို၍ ယူလာခဲ့သည်ကို ကျွေးကြသည်။
ဂူပေါ်တွင် တစ်ဦးက အင်ဖက်များ တင်သွားသည်။
နောက်လူက အင်ဖက်ပေါ်တွင် ထမင်းပုံသွား၍ ဟင်းကို တစ်ယောက်က လိုက်ထည့်ပေးသည်။
ဝေမာနိက ပြိတ္တာကလေးများအတွက် မုန့်၊ သကြားလုံး စသည်ကို သီးသန့်ကျွေးရသည်လည်း ရှိသည်။
နောက်နေ့နံနက်တွင် ဆရာတော်ကြီး ၁၂-ပါးကိုပင့်ဖိတ်၍ သီလဆောက်တည်ကာ တောင်းများတွင် သင်္ကန်း၊ ထီး၊ ဖိနပ် စသည့် လှူဖွယ်များကို ထည့်၍ လှူဒါန်းပြီး ပြိတ္တာများအား အမျှအတန်းပေးဝေကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဝေမာနိကပြိတ္တာများအား ရည်စူးလှူဒါန်းခြင်းသည် ဘုရားလက်ထက်ကပင် ရှိခဲ့သည်။
မျက်မှောက်ခေတ် ရဟန်းသံဃာများ အမျှပေးဝေရာတွင် ဘဝဘဝဟောင်းက မိဟောင်း၊ ဖဟောင်း ၊ ဆွေဟောင်း၊ မျိုးဟောင်းများအား အမျှပေးဝေလေ့ရှိသည်။
ဖုဿဘုရာရှင်လက်ထက် ဇယသေနမင်းကြီး၏ သားတော်သုံးယောက်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော် များကို ဝါတွင်းကာလပတ်လုံး ဥပုသ်ရက်ရှည်စောင့်၍ ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့ကြသည်။
ဇနပုဒ်နေ အကျိုးဆောင်ချုပ် သည် တသောင်းကျော် လူများနှင့်အတူ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များနှင့် မင်းသားများအတွက် စားသောက်နေထိုင်ရေးကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
တချို့လူများသည် အလှူဒါနကို ဖျက်ဆီးကြသည့် အပြင် သံဃာတော်အတွက် မှန်းထားသည့် လှူဖွယ်ဝတ္ထုများကို နှိုက်၍ စားခဲ့ကြသည်။
ထိုသူများ သေလွန်သောအခါ စေတနာကောင်းနှင့် ပြုစုသူများက နတ်ပြည်ရောက်ကြသည်။
မကောင်းမှုပြုခဲ့သူများက ငရဲကျကာ ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တော်တွင် ပြိတ္တာများ ဖြစ်နေကြသည်။
ဆာလောင်လှသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ စားသောက်ရမည့် အခါကို မေးကြရာ-ဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက် သင်တို့၏ဆွေမျိုး ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးက အလှူပေးပြီး အမျှဝေသောအခါ စားကြရလိမ့်မည်-ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် စောင့်စားနေကြရသည်။
ဂေါတမဘုရားရှင်ပွင့်လာ၍ တနေ့ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး အလှူပေးသော်လည်း ပြိတ္တာများအား အမျှမဝေသဖြင့် မစားမသောက်ရသောကြောင့် ညအခါ မင်းကြီးအား ကြောက်လန့်ဖွယ်အသံများဖြင့် အော်ဟစ်ကာ သတိပေးကြသည်။
မင်းကြီးလည်း ကြောက်လန့်၍ ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ-သင်၏ ဆွေမျိုး ပြိတ္တာများဖြစ်ကြောင်း မနေ့က အလှူပေးသော်လည်း အမျှမဝေသဖြင့် မစားကြရသောကြောင့် သတိပေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း-ဘုရားရှင်က မိန့်သည်။
ထို့ကြောင့် မင်းကြီးက နောက်ထပ် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား ဆွမ်းဘောဇဉ်ကပ်၍ အမျှဝေမှ ပြိတ္တာများ သာဓုခေါ်ရ၍ ပြိတ္တာဘဝမှ လွတ်ပြီး နတ်သား နတ်သမီး ချမ်းသာများကို ခံစားကြရသဖြင့် မင်းကြီးအား မိမိတို့ ကိုယ်ကို ပြသကြသည်။
ဘုရားရှင်ကလည်း သေသူအတွက် ငို၍ အကျိုးမရှိ။
အလှူဒါနပြုပြီး အမျှဝေမှသာ ချမ်းသာနိုင်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် အလှူဒါနပြု၍ အမျှဝေပါက နတ်၏အစားအစာ၊ အဝတ်၊ နေရာများရကြောင်း သိရသည်။
သုဿာန်စသည်၌ စုပေါင်းဒါနပြုသည်ကို မကြုံခဲ့ မကြားခဲ့ဖူးပါ။
ဂေါတမဘုရားရှင် လက်ထက်ကလည်း သာဏတောင်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူသော သာဏဝါသီပေါဋ္ဌပါဒ ထေရ်ဟု ထင်ရှားသည့် ရဟန္တာမထေရ်တပါး ရှိခဲ့သည်။
ထိုအရှင်၏ မိဘ ဆွေမျိုးငါးရာခန့်တို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုမပြုဘဲ အချင်းချင်း မနာလိုဝန်တိုစိတ်တို့ဖြင့်သာ သေဆုံးကြသဖြင့် ပြိတ္တာဘဝသို့ ရောက်ကြသည်။
ရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ မိဘတို့သည် ရှေးဘဝက သားကို အိမ်မှ နှင်ထုတ်ထားခဲ့ကြဖူးသည်ဟု ကြောက်ရွံ့ကာ သားထံ မချဉ်းကပ်ရဲဘဲ သား၏ အကို ပြိတ္တာကိုသာ သူတို့အား အလှူဒါနပြု၍ စောင့်ရှောက်ပါရန် လျှောက်ထား စေသည်။
သားကလည်း အရှင်မြတ်ထံ ကိုယ်ကိုထင်ရှားပြလျက်-မိဘတို့သည် ပုပ်ဟောင်သော အသားအရေ၊ ခေါင်းပါးသော ကိုယ်ရှိ၍ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း ပြင်းပြလျက် ရှိသည်။
အပ်နဖားပေါက်ပမာ လွန်စွာ သေးငယ်သော ပါးစပ်ပေါက် ရှိကြသည်။
ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ လွန်စွာပင်ပန်းဆင်းရဲကြသည်။
အဝတ်မပါ ကိုယ်ချည်းသာဖြစ်၍ အရိုးနှင့် အရေမျှသာကျန်အောင် ပိန်ကြုံကြသည်။
မိမိတို့ပြုခဲ့သော မကောင်းမှုကံကို အကြောင်းပြု၍ အလွန်ထိတ်လန့်နေပါသည်။
အရှင်ဘုရား၏ အလှူဒါနဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ ပြိတ္တာဘဝ၌ မျှတရပါလိမ့်မည်-ဟု လျှောက်သည်။
ရဟန္တာအရှင်လည်း အတူနေရဟန်း ၁၂-ပါးတို့ထံမှ ဆွမ်းကို အလှူခံခဲ့ကာ ရသမျှဆွမ်းကို သံဃာပေါင်းအား လှူဒါန်း၍ ဤကောင်းမှုသည် ငါ၏ဆွေမျိုးတို့အတွက် ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ဆွေမျိုးတို့သည် ချမ်းသာကြပါ စေသတည်း-ဟု မိဘအကိုတို့ကို ရည်စူးတော်မူသည်။
သို့ရည်စူးပြီးလျှင်ပင် ပြိတ္တာတို့၌ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသော ကောင်းမြတ်ချိုမြိန်သော အမဲဟင်းလျာ စုံလင်လှစွာသော ထမင်းအစာတို့သည် တခဏချင်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
အကိုသည် အဆင်းလှပ ခွန်အားပြည့်ဝ၍ စိတ်ချမ်းသာလျက် မထေရ်အား ကိုယ်ထင်ပြပြီး-စားစရာ ဘောဇဉ်များ အလွန်ပေါများလာသည်။
သို့ရာတွင် အဝတ်မဆီး၊ အချည်းစည်းနေကြရသည်ကို ရှုစားတော်မူ၍ အဝတ်ဝတ်ရအောင် အားထုတ်တော်မူပါလော့-ဟု လျှောက်သည်။
ကျင်းပရခြင်း အကျိုး ဤသို့ဖြင့် သင်္ကန်းကိုလှူပေး၍ အဝတ်အထည်၊ ပိုးထည်၊ ချည်ထည်များ ရလာခြင်း၊ သစ်ရွက်မိုးကျောင်း လှူပေး၍ နေစရာအိမ်များ နတ်ပြည်မှ အိမ်များပမာရခြင်း၊ သံဃာတော်များအား ရေလှူပေး၍ ရေကန်များ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း၊ ဖိနပ်လှူပေး၍ မြင်းရထားနှင့် ဖိနပ်များ အလိုလိုဖြစ်လာခြင်း အကျိုးကို ခံစားကြရသည် ဟူ၏။
မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ဘုရားကြီး သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် ရန်ကုန်တွင် သီတင်းသုံးခိုက်နှင့် ကြုံတိုင်းပင့်ဖိတ်ရာသို့ ကိုယ်တိုင်ပင် ကြွလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။
ဤသို့ အမျှအတန်းဝေရာတွင် အများအပြား ကျွတ်လွတ်ကြောင်းလည်း ဆရာတော်များက မိန့်ကြောင်းသိရသည်။
သူတို့အား ရည်ရွယ်၍ ဒါနပြုပေးခြင်းအတွက် မည်သည့်အနှောက်အယှက်မျှ မပြုဟု သိရသည်။
ပါဠိပါရဂူ ဦးအောင်မိုး၏ ညီတော်အာနန္ဒာ ဝတ္ထု ကိုးကား Category:ဘာသာရေး Category:ဓလေ့ထုံးစံ။
သံယုတ္တနိကာယ် (; Saṃyutta Nikāya) သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ ပိဋကတ်များများမှ သုတ္တန်ပိဋကတ်တွင်ပါဝင်၍ နိကာယ်ငါးရပ်အနက် တတိယမြောက်နိကာယ်ဖြစ်ကာ "အချင်းချင်း ဆက်စပ်မှုရှိသောကြောင့် ဟောသောတရားများ" ဟူ၍ ယေဘုယျအားဖြင့် အနက်ရရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်လည်း "Connected Discourses" သို့ "Kindred Sayings" ဟု ခေါ်ဆိုရေးသားကြသည်။
ဤနိကာယ်၌ ဗုဒ္ဓဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သမျှ စကားတော်များမှ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ တရားအားဖြင့်လည်းကောင်း သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း တူသောသုတ်တို့ကို သံဂါယနာတင်ဆရာတို့က ပူးပေါင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။
အချုပ်အားဖြင့် သံယုတ် ငါးကျမ်းရှိရာ ၎င်းတို့မှာ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ် နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ် ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ် သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ် မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် များဖြစ်ကြသည်။
ဤသံယုတ်ငါးကျမ်း၌ သုတ်ပေါင်း ၇၇၆၂-သုတ်မျှ ပါရှိသည်ဟု အဋ္ဌကထာဆရာတို့က ဆိုကြသည်။
သို့သော် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမူအရ သုတ်ပေါင်း သုံးထောင်ကျော် (၃၀၄၂) ခန့်ရှိသည်ဟု တင်ပြကြသည်။
ပိဋကအနှစ်ချုပ်၊ သံယုတ္တနိကာယ်၊ ဦးမောင်မောင်လေး၊ သာသနာရေးဦးစီးဃာန ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ကြည့်ရှုရာ၌ ဤသံယုတ္တနိကာယ်မှာ တရားအဘိဓာန်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်သဖြင့် အလွန်ကျေနပ်အားရဖွယ် ကောင်းလေသည်။
သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်မှာ နီတိဂါထာများသဖွယ် လွယ်ကူသော တရားဂါထာများကို စုပေါင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသဖြင့် နက်နဲသော တရားသဘောများကို သိလွယ်အောင် တင်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
ထိုနည်းတူစွာ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ် စသည်ဖြင့် ဆိုင်ရာ ဆိုင်ရာ တရားသဘောများကို ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် အလွယ်တကူ ကြည့်နိုင်သဖြင့် ကြည့်ရှု၍လည်း လွယ်ကူလှပေသည်။
ပါဠိတော်မြန်မာပြန်ကျမ်းများ၏ ကျမ်းဦးမှတ်ဖွယ်များ (သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန) ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှု ဝဂ္ဂ ဖော်ပြချက် နိုင်ငံတကာ သံယုတ်အမှတ်စဉ်သံယုတ်အမည် အပိုင်း ၁၊ သဂါထာဝဂ္ဂ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ၊ သုတ္တနိပါတ်၊ ဓမ္မပဒ၊ ဇာတက စသော ပါဠိကျမ်းစာများ၏ အပိုင်းများနှင့်တူညီသော သုတ္တန်အစုအဝေးများBodhi (2000), p. 69. SN 1-111. ဒေဝတာသံယုတ် 2. ဒေဝပုတ္တသံယုတ် 3. ကောသလသံယုတ် 4. မာရသံယုတ် 5. ဘိက္ခုနီသံယုတ် 6. ဗြဟ္မသံယုတ် 7. ဗြဟ္မဏသံယုတ် 8. ဝင်္ဂီသသံယုတ် 9. ဝနသံယုတ် 10. ယက္ခသံယုတ် 11. သက္ကသံယုတ် အပိုင်း ၂၊ နိဒါနဝဂ္ဂ နိဒါန (အကြောင်းခံများ) နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သုတ္တန်အစုအဝေးများ။
SN 12-211. နိဒါနသံယုတ် 2.အဘိသမယသံယုတ် 3. ဓာတုသံယုတ် 4. အနမတကဂ္ဂသံယုတ် 5. ကဿပသံယုတ် 6. လာဘသက္ကာရသံယုတ် 7. ရာဟုလသံယုတ် 8. လက္ခဏသံယုတ် 9. ဩပမ္မသံယုတ် 10. ဘိက္ခုသံယုတ် အပိုင်း ၃၊ ခန္ဓဝဂ္ဂ ခန္ဓာငါးပါး (သို့) ခန္ဓ နှင့် စပ်လျဉ်းသော သုတ္တန်အစုအဝေးများ SN 22-341. ခန္ဓသံယုတ် 2. ရာဓသံယုတ် 3. ဒိဋ္ဌိသံယုတ် 4. ဩက္ကန္တသံယုတ် 5. ဥပ္ပါဒသံယုတ် 6. ကိလေသသံယုတ် 7. သာရိပုတ္တသံယုတ် 8. နာဂသံယုတ် 9. သုပဏ္ဏသံယုတ် 10. ဂန္ဓဗ္ဗကာယသံယုတ် 11. ဝလာဟကသံယုတ် 12. ဝစ္ဆဂေါတ္တသံယုတ် 13. ဈာနသံယုတ် အပိုင်း ၄၊ သဠာယတနဝဂ္ဂ အာဒိတ္တပရိယာရ (မီးကဲ့သို့ တောက်လောင်လျက်ရှိသည်ကို ဟောသောတရား) အပါအဝင် အာယတန ၁၂-ပါး နှင့်စပ်လျဉ်းသော သုတ္တန်အစုအဝေး SN 35-441. သဠာယတနသံယုတ် 2. ဝေဒနာသံယုတ် 3. မာတုဂါမသံယုတ် 4. ဇမ္ဗုခါဒကသံယုတ် 5. သာမဏ္ဍကသံယုတ် 6. မောဂ္ဂလာနသံယုတ် 7. စိတ္တသံယုတ် 8. ဂါမနိသံယုတ် 9. အသင်္ခတသံယုတ် 10. အဗျာကတသံယုတ်အပိုင်း ၅၊ မဟာဝဂ္ဂ ကြီးကျယ်သော သုတ္တန်အစုအဝေး SN 45. မဂ္ဂင် ၈ ပါး 1. မဂ္ဂသံယုတ် SN 46. ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး2. ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ် SN 47. သတိပဋ္ဌာန် (၄) ပါး3. သတိပဋ္ဌာနသံယုတ် SN 48. ဣန္ဒြေ (၅) ပါး4. ဣန္ဒြိယသံယုတ် SN 49. သမ္မပ္ပဓာန် (၄) ပါး5. သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ် SN 50. ဗိုလ် (၅) ပါး 6. ဗလသံယုတ် SN 51. ဣဒ္ဓိပါဒ် (၄) ပါး7. ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ် SN 52. အနုရုဒ္ဓ သုတ်များ8. အနုရုဒ္ဓသံယုတ် SN h 53. ဈာန်အင်္ဂါများ9. ဈာနသံယုတ် SN 54. အာနာပါန10. အာနာပါနသံယုတ် SN 55. သောတာပန်11. သောတာပတ္တိသံယုတ် SN 56. သစ္စာ12. သစ္စသံယုတ် ကိုးကား Category:သံယုတ္တနိကာယ်။
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံတော် (ISIS)" ဆိုသည် အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက် အစ္စလာမ္မစ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး ဆီးရီးယား အရှေ့ပိုင်း၊ အီရတ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတလျှောက် နယ်မြေများကို သိမ်းယူထိန်းချုပ်ထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။
ယနေ့ ကမ္ဘာ့သတင်းခေါင်းစဉ်များတွင် ထိပ်တန်းမှနေ၍ ပါနေသော ISIS ဆိုသည်မှာ Islamic State of Iraq and Syria ဖြစ်သည်။
အစ္စလားမစ် ဂျီဟာဒီအဖွဲ့ဖြစ်သည်။
အဖွဲ့နာမည်မှာ အမျိုးမျိုးပြောင်းလာသည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးက မွတ်ဆလင်အားလုံး၏ ခေါင်းဆောင်ဟု ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ကြေညာထားသည်။
လူအမြောက်အမြား သတ်ဖြတ်မှုတွေ၊ သာသာရေးလူနည်းစု၊ တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုတွေကို အတင်းအဓမ္မ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်မှုများနှင့် စစ်သားတွေ သတင်းသမားတွေကို ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်မှုများ အပါအဝင် သူတို့၏ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်သော နည်းဗျူဟာတွေကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့မှုနှင့်အတူ စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ထိုလုပ်ရပ်တွေကြောင့်လည်း အမေရိကန်တို့၏ စစ်ရေး ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
အိုင်အက်စ် အစ ဇာကာဝီ စထူထောင်စဉ်ကတည်းက သူတို့၏ နည်းလမ်းတွေကို အယ်လ်ကိုင်ဒါးက ဝေဖန်ခဲ့သည်။
အိုင်အက်စ်၏ ဇစ်မြစ်ကို ခြေရာခံမယ်ဆိုရင် ကွယ်လွန်သူ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံသား အဘူ မူဆာဘ် အဲ ဇာကာဝီ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ထူထောင်ခဲ့သော တော်ဟစ် ဝါအဲ ဂျီဟတ်အဖွဲ့သည် အိုင်အက်စ်၏ အစဟု ပြောနိုင်သည်။
အီရတ်ကို အမေရိကန် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့များ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာမှာ မစ္စတာ ဇာကာဝီဟာ အယ်လ်ကိုင်ဒါး ခေါင်းဆောင် အိုစမာဘင်လာဒင်ကို သစ္စာခံပြီး အီရတ်မှာ AQI ဟုခေါ်သော အီရတ်အယ်လ်ကိုင်ဒါးအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့က အီရတ်မှာ နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသော အဓိကကျသည့်အင်အားစု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မစ္စတာ ဇာကာဝီ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် AQI အဖွဲ့သည် တခြားအဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး အိုင်အက်စ်အိုင်ဟု ခေါ်သော Islamic State in Iraq (ISI) အီရတ် အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဒါပေမယ့် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ ရက်စက်မှုတွေကို မကြိုက်ကြတဲ့ ဆွန်နီ အာရပ်မျိုးနွယ်စုတွေက Sahwa ရှဝါကောင်စီဆိုတာကို သီခြားဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတာတွေကြောင့် အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ အင်အားဟာ တဖြေးဖြေးလျော့နည်းသွားခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၀ခုနှစ်မှာ အဘူ ဘာကာ အဲ ဘက်ဒါဒီ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီးတဲ့နောက် သူဟာ အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ အင်အားကို ပြန်တည်ဆောက်ယူခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၃ နှစ်ကစလို့ အိုင်အက်စ်အိုင်ဟာ အီရတ်မှာ တလကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ အတော်များများ ပြန်လုပ်လာနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
နောက်ပြီး အိုင်အက်စ်အိုင်ဟာ ဆီရီးယားက သမ္မတ ဘာရှာ အဲ အာဆတ်ကို ဆန်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ပြီး al-Nusra အဲ နုဆရာ တပ်ဦးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၃ ဧပြီလမှာတော့ ဘာဂါဒီဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားမှာရှိတဲ့ သူ့ရဲ့ တပ်တွေကို ပေါင်းပြီး ISIS အိုင်စစ်လို့ ခေါ်တဲ့ အီရတ်နဲ့ လဲဗန့်ဒေသဆိုင်ရာ အစ္စလာမ္မစ် အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာလိုက်ပါတယ်။
လဲဗန့်ဒေသဆိုတာကတော့ ဆီရီးယား၊ လက်ဘနွန်၊ အစ္စရေး၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဂျော်ဒန်နဲ့ ဆိုက်ပရပ် နိုင်ငံတွေပါတဲ့ ဒေသဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို အိုင်စစ်ဖွဲ့စည်းတာကို al-Nusra အဲ နုဆရာ တပ်ဦးနဲ့ အယ်လ်ကိုင်ဒါး ခေါင်းဆောင်တွေ လက်မခံကြပါဘူး။
ဒါပေမယ့် ဘက်ဒါဒီကို သစ္စာခံတဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အဲ နုဆရာ ကခွဲထွက်ပြီး အိုင်စစ် ဆီရီးယားနိုင်ငံထဲမှာ ဆက်လက်ရှင်သန်အောင် ပံ့ပိုးကူညီခဲ့ကြပါတယ်။
၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာလအကုန်မှာ အိုင်စစ်ဟာ အီရတ်ကို ပြန်အာရုံစိုက်ပြီး ရှီအိုက်တွေ ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရနဲ့ ဆွန်နီအာရပ် လူနည်းစုတွေကြား နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုကို ကောင်းကောင်း အသုံးချပါတော့တယ်။
ဒီနောက်မှာ အိုင်စစ်အဖွဲ့ဟာ မျိုးနွယ်စုတွေရဲ့ အထောက်အကူနဲ့ အီရတ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းက ဖာလူဂျာ မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၄ ဇွန်လမှာ အိုင်စစ်တို့ဟာ အီရတ်မြောက်ပိုင်းက မိုဆူးလ် မြို့ကို ဝင်သိမ်းလိုက်ပြီး အဲဒီကနေ တောင်ဘက်မှာရှိတဲ့ ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်ဆီ ရှေ့တိုးချီတက်လာခဲ့ကြပါတယ်။
ဇွန်လအကုန်မှာ မြို့ကြီး မြို့ငယ်အတော်များများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အင်အားတွေကိုစုစည်းကာ အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံထူထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး သူတို့ အိုင်စစ်အဖွဲ့ကိုလည်း အိုင် အက်စ် အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့လို့ အမည်ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။
အိုင်အက်စ်တို့ ဘာကိုလိုချင်သလဲ အိုင်အက်စ်အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်က ရှာရီယာ အစ္စလာမ္မစ်ဥပဒေကို ကျင့်သုံးအုပ်ချုပ်သော (သူတို့အခေါ် caliphate )ဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံကို ထူထောင်ရန် ဖြစ်သည်။
လောလောဆယ် သူတို့၏အင်အားသည် အီရတ်နှင့် ဆီရီးယားမှာပဲ ရှိနေပေမယ့် အိုင်အက်စ်တို့က နယ်စပ်တွေကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂျော်ဒန်နှင့် လက်ဘနွန်အထိ သူတို့အင်အားကို ဖြန့်ကျက်ကာ ပါလက်စတိုင်းကို လွတ်မြောက်အောင် လုပ်မယ်ဟု ဂတိပြုထားသည်။
ထိုဂတိစကားသည် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ မွတ်ဆလင်များ၏ ထောက်ခံမှုရအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
သူတို့၏ ခေါင်းဆောင် အဘူဘာကာ ဘက်ဒါဒီကို သစ္စာခံကြဖို့ အိုင်အက်စ်တို့က တောင်းဆိုနေကြသည်။
အိုင်အက်စ် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ အိုင်အက်စ်နဲ့ သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားနိုင်ငံပေါင်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၅၀၀၀ လောက်ရှိတယ်လို့ တချို့က ခန့်မှန်းကြပါတယ်။
ဒါဟာ အကြမ်းအားဖြင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ အရွယ်အစားလောက်ရှိပါတယ်။
တချို့ကလည်း ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ အရွယ် စတုရန်းမိုင် ၃၅၀၀၀ လောက်လို့ ပြောကြပါတယ်။
သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေထဲမှာ အီရတ်က မိုဆူးလ်၊တီကရစ်၊ဖာလူဂျာနဲ့ တယ်လ်အာဖာ မြို့တွေ နဲ့ ဆီရီးယားက ရေနံတွင်းတွေ၊ ဆည်ကြီးတွေ၊ အဓိက လမ်းမကြီးတွေနဲ့ နယ်စပ်ဖြတ်စခန်းတွေရှိတဲ့ Raqqa ရက္ကာမြို့တို့ပါဝင်ပါတယ်။
အိုင်အက်စ်တို့ရဲ့ အပြည့်အဝ ဒါမှမဟုတ် တစိတ်တပိုင်း ထိန်းချုပ်မှုအောက်ကို ရောက်နေတဲ့ လူဦးရေက ၈ သန်းလောက်ရှိမယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
အဲဒီနယ်မြေတွေမှာ အိုင်အက်စ်တို့ဟာ တင်းကြပ်တဲ့ ရှရီယာဥပဒေကိုပြဋ္ဌာန်းအုပ်ချုပ်နေပြီး အမျိုးသမီးတွေကို အတင်းအကျပ် ခေါင်းမီးခြုံခိုင်းတာတွေ၊ မွတ်ဆလင်မဟုတ်သူတွေကို အထူးအခွန်ဆိုပြီးဆောင်ခိုင်းတာတွေ ဒါမှမဟုတ် အတင်းအဓ္ဓမ ဘာသာပြောင်းခိုင်းတာတွေ နဲ့ ကြိမ်ဒဏ် သေဒဏ်တွေနဲ့ အပစ်ပေးတာတွေ လုပ်နေကြပါတယ်။
လူအင်အား ဆီရီးယားနဲ့ အီရတ်မှာ အိုင်အက်စ်မှာ ဝင်တိုက်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသား ထောင်နဲ့ချီရှိသည်။
အိုင်အက်စ်မှာ တကယ်တန်း တိုက်ခိုက်နေသူ ၁၅၀၀၀ လောက်ရှိမယ်လို့ အမေရိကန်အရာရှိတွေက ယူဆကြပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ဩဂုတ်လအစောပိုင်းမှာ အီရတ်ကျွမ်းကျင်သူ ဟီရှမ် အဲ ဟာရှီမီ Hisham al-Hashimi က ၃၀၀၀၀ ကနေ ၅၀၀၀၀ လောက်အထိ ရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။
ဒီထဲမှာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက လောက်ကပဲ အိုင်အက်စ်ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို လက်ခံယုံကြည်သူတွေဖြစ်ပြီး တခြားလူတွေကတော့ အတင်းအဓ္ဓမ ဝင်ခိုင်းလို့ ကြောက်လို့ ဝင်ကြရသူတွေလို့ ဆိုပါတယ်။
အိုင်အက်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားအတော်များများဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီးရီးယား နိုင်ငံသားတွေ မဟုတ်ကြပါဘူး။
နိုင်ငံပေါင်း ၈၁ နိုင်ငံထက်မနည်းက နိုင်ငံခြားသား ၁၂၀၀၀ ကျော် အိုင်အက်စ်မှာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်နေကြပြီး အဲဒီထဲက ၂၅၀၀ ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်း ဆီရီးယားကို လာပြီးတိုက်ခိုက်နေကြတဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေက လူ တွေ ဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာပြုစုတဲ့ Soufan Group က လောလောဆယ်ခန့်မှန်းပါတယ်။
သူတို့၏လက်နက် အိုင်အက်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေဟာ ထရပ်ကားပေါ် တင်ပစ်လို့ရတဲ့ စက်သေနတ်တွေ၊ ရော့ကက်လောင်ချာတွေ၊ လေယာဉ်ပစ်သေနတ်တွေ၊ အလွယ်တကူ သယ်ယူပစ်ခတ်နိုင်တဲ့ မြေပြင်ကနေ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးလက်နက်တွေအပါအဝင် လက်နက်ကြီး လက်နက်ငယ်မျိုးစုံကို ရရှိနေကြပြီး ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်းလည်း ရှိကြပါတယ်။
သူတို့ဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားစစ်တပ်က တင့်ကားတွေ၊ သံချပ်ကာယာဉ်တွေကိုလည်း သိမ်းဆည်း ရမိထား ကြပါတယ်။
သူတို့ကို လက်နက်ငယ်တွေနဲ့ ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေ အဆက်မပြတ်အောင် ပို့ပေးနေတဲ့ အဖွဲ့တခုရှိလိမ့်မယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ ဒီလိုလက်နက်စွမ်းရည်တွေကြောင့် ဩဂုတ်လမှာ အီရတ်တောင်ပိုင်းက ကာဒ်လူမျိုးပြည်သူ့စစ်စခန်း အတော်များများကို ဝင်စီးခဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု သတင်းတွေအရ အိုင်အက်စ်မှာ ငွေသားနဲ့ တခြားပိုင်ဆိုင်မှုအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၂၀၀၀ လောက်ရှိတယ်ဆိုတော့ ကမ္ဘာမှာ အချမ်းသာဆုံး စစ်သွေးကြွအဖွဲ့လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။
အစပိုင်းမှာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု အများစုကို အာရပ် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် တဦးချင်း တယောက်ချင်းဆီက ရတာ ဖြစ်ပေမယ့် ဒီနေ့အခါမှာတော့ အိုင်အက်စ်ဟာ ကိုယ်ဖာသာ ကိုယ် ငွေကြေးရှာဖွေ ထောက်ပံ့နိုင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာနေပါပြီ။
သူတို့ ထိန်းချုပ်ရာ ဒေသတွေမှာရှိတဲ့ ရေနံနဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွင်းတွေကနေ တစ်လ တစ်လကို ဒေါ်လာ သန်းချီ ဝင်နေသလို အခွန်အကောက်တွေ၊ မှောင်ခို အရောင်းအဝယ်တွေ၊ ငွေညှစ်မှုတွေ နဲ့ ပြန်ပေးဆွဲမှုတွေကလည်း ဝင်ငွေတွေ ရနေပါတယ်။
အီရတ်က တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့တဲ့ မြို့ကြီးမြို့ငယ်တွေမှာရှိတဲ့ ဘဏ်တွေကနေလည်း ငွေကြေး အမြောက်အမြား ရထားခဲ့ပါတယ်။
ဘာကြောင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော နည်းဗျူဟာတွေကို သုံးကြသလဲ အိုင်အက်စ်တွေဟာ ဆွန်နီ အစ္စလမ်ဘာသာကို အစွန်းရောက်အမြင်တွေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို လက်ခံ ကျင့်သုံးကြတဲ့ ဂျီဟတ်ဒစ်တွေဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ပြီး သူတို့ကမှ တကယ်တန်း အစ္စလမ်ဘာသာကို အစစ်အမှန် သက်ဝင်ယုံကြည်သူတွေလို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် မှတ်ယူကြပါတယ်။
သူတို့လွဲပြီး ကျန်တကမ္ဘာလုံးဟာ အစ္စလမ်ဘာသာကို ဖျက်ဆီးဖို့ကြိုးစားနေကြတဲ့ အစ္စလမ်ဘာသာကို မယုံကြည်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။
ဒီလို အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ တခြားမွတ်ဆလင်တွေရော မွတ်ဆလင်မဟုတ်သူတွေကိုပါ တိုက်ခိုက်နေကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဖြတ်သတ်တာတွေ၊ လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ သုတ်သင်တာတွေ နဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပစ်သတ်မှုတွေဟာ ရန်သူကို ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင် လုပ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုရမ်ကျမ်းစာပါ ဖော်ပြရေးသားချက်အရ မယုံကြည်သူတွေအပေါ် ဒီလို လုပ်တာဖြစ်တယ်လို့ အိုင်အကိစ် အဖွဲ့ဝင်တွေ အကြောင်းပြပေမယ့် မွတ်ဆလင်တွေကတော့ သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်ကို ရှုတ်ချကြပါတယ်။
အယ်လ်ကိုင်ဒါးခေါင်းဆောင် Ayman al-Zawahiri အေမန် အဲ ဇာဝါဟီရီကတောင် ဖေဖော်ဝါရီလက ဆီရီးယားမှာ လုပ်ခဲ့ အိုင်အက်စ်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေနဲ့ပတ်သက်လို့ သူတာဝန်မယူဘူးလို့ ပြောခဲ့သလို ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကလည်း ဒီလိုရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကြောင့် မွတ်ဆလင်တွေရဲ့ လေးစားချစ်ခင်မှုကို ဆုံးရှုံးနိုင်တယ် လို့ အဲဒီအချိန်က ခေါင်းဆောင် ဖြစ်တဲ့ ဇာကာဝီကို သတိပေးခဲ့ဘူးပါတယ်။