kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပါဘာသာ အဏ္ဏဝသည် သမုဒ္ဒရာ၊ ပင်လယ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အဏ္ဏဝမှ ဏဝ ကျေပြီးလျှင် "အဏ်" ကိုကမှ မြန်မာဆန်ဆန်ရေးပုံသို့ ပြောင်းပြီးလျှင် "အန်" ဟုဖြစ်လာသည်။
အချို့ပညာရှင်များကလည်း ပါဠိဘာ သာ ရေ ဟောသည့် အဏ္ဏပုဒ်မှ ဏ ကျေပြီးလျှင် အဏ်၊ အန် ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ထို့ကြောင့် အန်ချင်းဟူသည် မှာ မူလကဘုရင်မင်းများ မြစ်အဏ္ဏဝါကြောတွင် ဖောင်တော် ဖြင့် ရေနန်းသဘင်ထွက်စံတော်မူစဉ် သီဆိုလျှောက်ထားရသည့် ကဗျာပင်တည်း။
သို့ရာတွင် ကဗျာဖွဲ့ဆိုသည့် အကြောင်းအရာ များသည် တစ်စထက်တစ်စ ကျယ်ဝန်းလာတတ်သောသဘော ရှိသည့်အတိုင်း နောက်ကာလကြာသောအခါ ရေနန်းသဘင်ပွဲ တွင်သာမဟုတ်တော့ဘဲ အခြားသောမင်းခမ်းသဘင်ပွဲများ၌ လည်း အန်ချင်းများကို ရေးဖွဲ့သီဆိုခဲ့ကြသည်။
အန်ချင်းများသည် သက္ကရာဇ် ၈၅ဝ ကျော် ပထမ အင်းဝခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် အတော်ခေတ်စားလာသည်ဟု ဆိုရ ချိမ့်မည်။
သက္ကရာဇ် ၉ဝဝ ကျော် တောင်ငူခေတ်သို့ ရောက် လာသောအခါ အန်ချင်းသည် အကြောင်းအရာအားဖြင့် အင်းဝ ခေတ်ကထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းလာကာ မင်းခမ်းသဘင်ဖွဲ့ ကဗျာ သာမဟုတ်တော့ဘဲ အချစ်၊ အလွမ်းနှင့် ရာသီကိုပါ ဖွဲ့ဆိုသည့် ကဗျာအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာသည်။
တောင်ငူခေတ် စာဆိုတော် နဝဒေး၏ "ကျူးလှတည့်လေ" ချီ ရေလားရတု၌ " မြင်းတွင်း စိုးမှူး၊ ခံတိုင်ဦးတို့၊ သီကျူးအဲအန်" ဟူ၍ ကိုတံငါတို့ အဲချင်း အန်ချင်းများ သီဆိုကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဆင်ရဲသားပြည်သူ လူတန်းစား၌ အဝင်အပါဖြစ်သော တံငါမောင်တို့သီဆိုကြသည့် အန်ချင်းများသည် ရွှေနန်းတော်ကြီး၏ အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားများအကြောင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည့် အန်ချင်းမျိုး မဖြစ် တန်ရာပေ။
မိမိတို့ဘဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဆက်သွယ်နေသည့် မောင်ဖွဲ့ မယ်ဖွဲ့၊ ရာသီဖွဲ့၊ အလွမ်းဖွဲ့၊ စသည်တို့သာဖြစ်ပေ လိမ့်မည်။
ရှာဖွေရသမျှအန်ချင်းများအနက် အစောဆုံးတွေ့ရသော အန်ချင်းများမှာ တောင်ငူခေတ်နောက်ပိုင်း သက္ကရာဇ် ၉၆ဝ ခန့် တွင် စာဆိုတော်ရဝေရှင်ထွေး ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည့် အန်ချင်းများဖြစ် သည်။
ထိုထက်စောသည့် အန်ချင်းစာကိုယ်များကိုကား ယခုတိုင်ရှာဖွေမတွေ့ရသေး။
ရှင်ထွေး၏ အန်ချင်း များသည် တွေ့ရသမျှတွင် အစောဆုံးဖြစ်သည်သာမက အရေအတွက်လည်း အများဆုံး၊ အကြောင်းအရာလည်း အစုံဆုံးဖြစ် သည်။
နောက်ခေတ်စာဆိုတို့၏ အန်ချင်းများကို နှစ်ပိုဒ်၊ သုံးပိုဒ် စသည်ဖြင့်သာတွေ့ရသည်။
ရှင်ထွေး၏ အန်ချင်းများကို ကား ၈၅ ပိုဒ်မျှတွေ့ရသည်။
ဆံထုံးဖွဲ့၊ တံပက်ဖွဲ့၊ ဘုရားဖွဲ့၊ မောင်ဖွဲ့၊ မယ်ဖွဲ့ စသည်ဖြင့် အကြောင်းအရာလည်းစုံသည်။
ရှင်ထွေး၏ မောင်ဖွဲ့အန်ချင်းတစ်ပိုဒ်ကို အန်ချင်းနမူနာအဖြစ် ဖော်ပြလိုက်သည်။
စောလေး၊ ယနေ့တဆက်၊ ယမန်ရက်တွင်၊ သန်လျက်ကိုင်ကာ၊ မယ်သို့လာသည်၊ မင်းလျာမြရည်၊ ဆီးခဲ့သည်ကား၊ ကြာချည်ပုဆိုး၊ တိမ်မီးခိုးသို့၊ တင့်နိုးအကျော်၊ အင်္ကျီတော်လည်း၊ ရွှေလှော်ဆင်းဝါ၊ ခတီပါတည့်၊ နှိုင်းရာမပြား၊ မြဖက်ခါးကို၊ များများ မဖော်၊ တစ်ခြမ်းပေါ်နှင့်၊ ပေါင်းတော်စိန်ပန်း၊ မြို့လွန် ထွန်းမျှ၊ ကြိုင်မွှန်းပျံ့လှောင်း၊ မွှေးပေါင်းနံ့ချည်း၊ ပန်း စည်းမဉ္စူ၊ ပန်တော်မူ၍၊ ဇမ္ဗူကျွန်းရှင်၊ မယ့်သက် တင်ကြောင့်၊ ထိပ်ပြင်ရှိလက်၊ လွမ်းသည့်ရက်ကို၊ လျှောက်မြွက်ရေစရှာ၏လေ၊၊ဖော်ချင်းတို့လေ ဖော်ချင်းတို့။
'' ရဝေရှင်ထွေး၏ခေတ်ကား အန်ချင်း၏အထွတ်အထိပ် ခေတ်ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဒုတိယအင်းဝခေတ် သက္ကရာဇ် ၁ဝဝဝ ကျော်တွင် အန်ချင်းများ ခေတ်မှိန်သွားသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁ဝဝ ကျော် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်မူ အန်ချင်းကို ပြန်လည်တွေ့ရပြန်သည်။
သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ဆင်းရဲသားပြည်သူတို့ နှုတ်ဖျားဝယ် သီဆိုစရာ တျာချင်း၊ လွှမ်းချင်း၊ ဗုံးကြီးသံ၊ တုံးချင်း၊ တေး ထပ် စသည်တို့ ပေါများနေရကား အန်ချင်းသည် ပြည်သူတို့ နှုတ်ဖျားမှ ကွယ်ပျောက်ကာ နန်းတွင်းကဗျာအဖြစ်သို့ ပြန် လည်ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်အလယ်ပိုင်းတွင် အန်ချင်းဖွဲ့ဆိုသူများမှာ စာဆိုတော် ဦးယာ နှင့် မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဦးယာသည် "မင်းချင်းလေ၊ ကုဿိန္နာရုံ"အစချီသည့် ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယ သင်္ဂါ ယနာတင် အန်ချင်းသုံးပိုဒ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။
မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစကား "မယ်ယို့လေ၊၊အောင်သပြေရုံ" အစချီသည့် သကျ ရံသီ ဘုရားထီးတော်တင်ဖွဲ့ အန်ချင်းသုံးပိုဒ်ကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
အချို့သော ကဗျာကျမ်းများက ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင်ခေတ်စားလာသည့် "မလင်းမှောင်ဝေချီ" "ယမုန် နာ" ချီ လှေတော်သံများကို အန်ချင်းစာရင်းတွင် ထည့်သွင်း ပြထားသည်။
သို့သော် အန်ချင်းဖွဲ့ပုံ ဥပဒေစနစ်အရစိစစ်သော် အဆိုပါလှေတော်သံများကို အန်ချင်းဟုမယူထိုက်ကြောင်းတွေ့ရ ပေမည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်း၌ အန်ချင်းစစ်စစ်ရေးဖွဲ့ခဲ့ သူမှာ ဆီးပန်းနီဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ဆီးပန်းနီဆရာတော် သည် ဦးယာ၏လက်ငုတ်ကို ဆက်ပေးသောအားဖြင့် စတုတ္ထနှင့် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် အန်ချင်းနှစ်ပိုဒ်ကို ဆက်လက်ရေးဖွဲ့ခဲ့ပေ သည်။
270px|right|အန်ကာရာမြို့ ယခင်အန်ဂိုရာမြို့ဟုခေါ်သော အန်ကာရာမြို့ သည် တူရကီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ထိုနိုင်ငံကို စူလတန်ဘုရင်အုပ်စိုးစဉ်က မြို့တော်သည် အစ်စတန်ဘူလ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ရာ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာပြီး နောက်တွင်မှ အန်ကာရာသည် မြို့တော် ဖြစ်လာသဖြင့် တူရကီတွင် ခေတ်ဟောင်းမှ ခေတ်သစ်သို့ ပြောင်းခဲ့သည့် သရုပ်ပြတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ရှေးပဝေသဏီက အန်ဆီရာဟုခေါ်တွင်ခဲ့သော အန်ကာရာမြို့သည် ဘီစီသုံးရာစုနှစ်ခန့်က ခရိုင်မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ဘီစီ ၂၅ ခုနှစ်တွင် ရောမပိုင် ဂလေးရှားနယ်ကြီး၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
နောင်အခါ ပါးရှင်း၊ အာရပ်၊ တူရကီစသော တိုင်းပြည်တို့၏လက်အောက်သို့ အဆင့်ဆင့်လက်ပြောင်းရောက် ရှိခဲ့သည်။
ခရစ် ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အော့တိုမန်တူရကီတို့၏ အအုပ်ချုပ်ခံအဖြစ် ကျရောက်ခဲ့သည်။
၁၄ဝ၂ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုဧကရာဇ်၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသော်လည်း ၁၄၃၁ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အော့တိုမန်နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးပြိုကွဲသည်အထိ ထိုနိုင်ငံကြီး ၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့လေသည်။
စူလတန်ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မလိုလားသော တူရကီမျိုးချစ်တစုသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အန်ကာရာမြို့ ၌ စင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည်။
နောင်အခါ စူလတန်ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ တူရကီသမ္မတနိုင်ငံကိုထူထောင်ပြီးနောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်ကြီးကီမားအာတာတတ်သည် ရန်သူတို့ချဉ်းကပ်ရန်ခက်ခဲသော နေရာတွင် တည်ရှိပြီးလျှင် စင်ပြိုင်အစိုးရ စတင်ဖွဲ့စည်းရာဖြစ်သော(တစ်နည်းအားဖြင့် စူလတန်ဘုရင် အုပ်ချုပ်ရေးကို တိုက်ဖျက်ရာအောင်မြေဖြစ်သော) အန်ကာရာမြို့ကို တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မူလ အန်ဂိုရာမှ အန်ကာရာမြို့ဟု အမည်ပြောင်းလိုက်လေသည်။
တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက် တွင် အန်ကာရာမြို့ကို ဂျာမန်ဗိသုကာများ၏ အကူအညီဖြင့် ခေတ်မီ၍ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးလိုက်ရာ၊ ယခုအခါ ခေတ်မီ၍ တင့်တယ်ခန့်ညားသော တိုက်တာအိမ်ခြေ အဆာက်အအုံများ၊ အစိုးရရုံးကြီးများ၊ ကျယ်ဝန်းဖြောင့်ဖြူးသော လမ်းမကြီးငယ်များ၊ အပန်းဖြေ လေညှင်းခံရန် ပန်းခြံနှင့်ဥယျာဉ်များ၊ လွှတ်တော်၊ တက္ကသိုလ် နှင့် စာသင်ကျောင်းကြီးငယ်များဖြင့် သိုက်မြိုက်စည်ကားလျက်ရှိပေသည်။
သို့တိုင်အောင် မြို့ဟောင်းအပိုင်းတွင်မူ ယခုတိုင်ကျဉ်းမြောင်းသောလမ်းများ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်မညီညွတ်သော လူနေရပ်ကွက်များ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်လေသည်။
ယခုလက်ရှိ အန်ကာရာမြို့သည် မူလမြို့ကွက်ကို ချဲ့ထွင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အန်ကာရာမြို့သည် အစ်စတန်ဘူလ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၂၂ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ဆကာရီယာမြစ်၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော အန်ကာရာမြစ်ပေါ်တွင် မြို့ကိုတည်ထားသည်။
မြို့၏အနေအထားသည် ချောင်ကျသည်ဟုဆိုရစေကာမူ မီးရထားလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း အဆင်ပြေစွာ ဆက်သွယ် ကူးသန်းနိုင်လေသည်။
မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် အန်ဂိုရာမွေးရှည်ဆိတ်များ မွေးမြူရေးဖြစ်သည်။
ထိုမွေးရှည်ဆိတ်၏ အမွေးများဖြင့် မိုဟဲယာခေါ်သက္ကလတ်ထည် ရက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းလည်းကြီး ကျယ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေအရ အန်ကာရာမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄,၄၁၇,၅၂၂ ယောက် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဥရောပရှိ မြို့များ Category:တူရကီနိုင်ငံ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များ၊ သင်တန်းကျောင်းများနှင့် လေ့ကျင့်ရေးသိပ္ပံများ၏ စာရင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
၎င်းတွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်/ကောလိပ်/သိပ္ပံ ၇ ခု စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသင်တန်းကျောင်းများ ၇ ခု၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ခု ပါဝင်သည်။
၎င်းတို့အနက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်၊ စစ်တက္ကသိုလ်၊ တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် စသည့် အဖွဲ့အစည်းများအပြင် ခြေလျင်၊ အမြောက်နှင့် နည်းပညာနယ်ပယ်များအတွက် အထူးပြုသင်တန်းကျောင်းများလည်း ပါဝင်သည်။
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်/ကောလိပ်/သိပ္ပံများ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် (National Defence College) စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ် (Defence Services Command and General Staff College) စစ်တက္ကသိုလ် (Defence Services Academy) တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Defence Services Technological Academy) တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် (Defence Services Medical Academy) တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ် (Defence Services Institute of Nursing and Paramedical Science) တပ်မတော်ကွန်ပျူတာနှင့်နည်းပညာသိပ္ပံ (Military Computer and Technological Institute) တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်း (Defence Services Administration School) စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသင်တန်းကျောင်များ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးနှင့်လေထီးသင်တန်းကျောင်း(Combined Operations and Parachute Training School) ခြေလျင်အကူလက်နက်ကြီးသင်တန်းကျောင်း(Infantry Support Weapons School) တပ်မတော်အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(School of Sports and Martial Arts of Defence Forces) တပ်မတော်လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာကျောင်း လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းကျောင်း တပ်မတော်အမြောက်သင်တန်းကျောင်း တပ်မတော်အရာခံဗိုလ်နှင့်အကြပ်ကြီးသင်တန်းကျောင်းများ(Myanmar Army Warrant Officer and Non-Commissioned Officers' School) တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်းများ(Defence Services Administration School) တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်းများ(Military Advanced Training Depot) စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်များ(Basic Military Training Depot) *။
thumb|အန့်တွပ်မြို့ မြင်ကွင်း အန့်တွပ်မြို့သည် ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍ တည်နေရာအခြေအနေ ကြောင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။
နှစ်ဆယ့်နှစ်ပေကျယ် သော ရှဲ့မြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ မြောက် ပင်လယ်မှ ၅၅ မိုင်ဝေးသည်။
သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြားသင်္ဘောကြီး များ ထွက်ဝင်သွားလာနိုင်သဖြင့် ကုန်ကူးသန်းသွားလာရေးတွင် အရေးပါအရာရောက်သော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးဆိပ်ကမ်းရှိသည့် မြို့များအနက် တစ်မြို့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
အန့်တွပ်မြို့ကို အန့်တွပ်မြို့ဟုလည်းခေါ်၍ ပြင်သစ် ဘာသာဖြင့် အန်းဗားမြို့ဟုလည်းခေါ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီ အရ ရှဲ့မြစ်အနီးတွင် အန်တီဂွန်းဟု ခေါ်သော အကောင်ကြီး တစ်ကောင် ရှိခဲ့ပြီး မြစ်ဖြတ်သန်းခ မပေးသော သူများ၏ လက်ကို ဖြတ်၍ မြစ်အတွင်းသို့ လွှင့်ပစ်လေ့ ရှိသောကြောင့် ဒတ်ချ်ဘာသာစကားဖြင့် လက်ကို လွှင့်ပစ်ခြင်း (Antwerp) ဟု မြို့အမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အန့်တွပ်မြို့ကို ရှစ်ရာစုနှစ်ခန့်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ ၍ ၁၆ ရာစုနှစ်အလယ်ခန့်သို့ ရောက်သောအခါ ဥရောပတိုက် တွင် အဖွံ့ဖြိုးအစည်ကားဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့အဖြစ်သို့ရောက်လာ ရုံမက ကမ္ဘာ့ငွေကြေးအရောင်းအဝယ်ဌာနကြီးလည်း ဖြစ်လာ သည်။
သို့ရာတွင် ၁၅၇၆ ခုနှစ်က ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံကို ထို အချိန်ကအုပ်ချုပ်နေသည့် စပိန်အစိုးရအား ပုန်ကန်ရာတွင် ပါဝင်သဖြင့် စပိန်တို့ကအန့်တွပ်မြို့ကြီးကို တိုက်ခိုက်မီးရှို့ရာ သုံးရက်တိုင်တိုင် မီးအကြီးအကျယ်လောင်သဖြင့် တစ်မြို့လုံး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
၁၅၈၅ ခုနှစ်တွင် ဒျုဘွဲ့ရ ပါးမားစားက မြို့ကိုသိမ်း၍ ပရိုတက်စတန့် သာသနာဂိုဏ်းဝင်အားလုံးကို မြို့မှနှင်ထုတ်သည့်အခါ အန့်တွပ်မြို့သည်တစ်ဖန် အထိနာပြန် သည်။
ပြင်သစ်ဧကရာဇ်ဘုရင် နပိုလီယန်လက်သို့ ကျရောက် သည့်အခါမှသာ အန့်တွပ်မြို့သည် တဖန်နာလှန်ထူနိုင်လာကာ လန်ဒန်မြို့နှင့် အပြိုင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အန့်တွပ်မြို့၏ တည်နေပုံ သည် စစ်ရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ ကုန်ကူးသန်းရေးအတွက် လည်းကောင်း အသုံးဝင်အဖိုးတန်ကြောင်းသိသော နပိုလီယန် ဘုရင်သည် အန့်တွပ်မြို့၏ဆိပ်ကမ်းကို ပြုပြင်ဖွင့်လှစ်လိုက်ရာ ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်၏ အင်ပိုင်ယာကြီးကျဆုံးသည့် တိုင်အောင်ပင် အန့်တွပ်မြို့သည် ဆက်လက်စည်ကားနေသေး သည်။
သို့ရာတွင် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဟော်လန်နှင့် ဘယ်ဂျီ ယမ် ခွဲလိုက်သောအခါ ရှဲ့မြစ်ဝကို ဒပ်ချတို့အုပ်ချုပ်လိုက်သဖြင့် အန့်တွပ်မြို့သို့ဝင်လိုသောသင်္ဘောများ အကောက်ခွန် အလွန် ပေးရသဖြင့် အဝင်အထွက်အကူးအသန်းနည်းကာ အန့်တွပ်မြို့ သည် ယခင်ကလောက် မစည်ကားတော့ချေ။
၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အကောက်ခွန်ယူခြင်း ရပ်ဆိုင်းလိုက်သောအခါ အန့်တွပ်မြို့သည် တဟုန်ထိုးစည်ကားလာပြန်သည်။
အန့်တွပ်မြို့သည်နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ဘယ်ဂျီယမ် နိုင်ငံ၏ သော့ချက်မြို့တော်ဖြစ်ရုံမက ဥရောပတိုက်၏ အခိုင်ခံ့ ဆုံးခံတပ်မြို့ကြီး တစ်မြို့လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ခေတ် လက်နက်များ ထွန်းကားလာသောအခါ အန့်တွပ်မြို့ကြီးသည် ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသည်။
မဟာမိတ်တို့ တိုက်ခိုက်သဖြင့် ဂျာမန်တို့ဆုတ်ခွာကာနီးသောအခါ ဆိပ်ကမ်း ကို ဗုံးဖောက်ခွဲဖျက်စီးရန် စီစဉ်သော်လည်း ၁၉၄၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မဟာမိတ်တပ်များ မြို့ကိုဝင်သည်နှင့် သတ္တိရှိ၍လက်မြန်သော ဘယ်ဂျီယမ်မြေအောက်တပ်သားများက ဗုံးမပေါက်အောင် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် အန့်တွပ်မြို့ကံကောင်း သွားသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
အန့်တွပ်မြို့သည် ဆိပ်ကမ်းကောင်း၍ ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးတွင်ကျယ်သဖြင့် ကျော်ကြားရုံသာမက လုပ်ငန်းကြီး များ ထွန်းကား၍လည်း ကျော်ကြားသည်။
ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများမှာ သကြားချက်ခြင်း၊ ဇာရက်ခြင်း၊ အရက်ချက် ခြင်း၊ သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း၊ စိန်သွေးခြင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
အန့်တွပ်မြို့၏ ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများမှာ အလှပဆုံးဟုယူဆကြ၍ ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သော နော်ဗာဒန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မြို့တော်ခန်းမကြီး၊ ပန်းချီပြခန်းကြီး၊ ပန်းချီဆရာ ရူးဗင်၏ အိမ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ အန့်တွပ်မြို့ ၏ လူဦးရေသည် ဆင်ခြေဖုံးအပါအဝင် ၄၈၃,၅၀၅ယောက် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အုတ်ဖိုမြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာဝတီခရိုင် အတွင်း၌ တည်ရှိကာ ထိုခရိုင်အတွင်း နောက်ဆုံး ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လေသည်။
ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်သည့်ပြင် ရန်ကုန်-ပြည် မော်တော်ကားလမ်းလည်း အုတ်ဖိုမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားရာ ယင်းသည် ရန်ကုန်မြို့မှ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ၁ဝ၂ မိုင်၊ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့် ၁ဝ၃ မိုင် ဝေးကွာလေသည်။
သာယာဝတီမြို့နှင့် အကွာအဝေးမှာမူ မီးရထားလမ်းဖြင့် ၃၄ မိုင်၊ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ၃၅ မိုင်ဖြစ်လေသည်။
အုတ်ဖိုမြို့၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁,၃၉၅ ဧကရှိ၍၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ကောက်ယူသော စာရင်းများအရ အိမ်ခြေ ၁၄ဝဝ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၇,၄၁၄ ယောက်ရှိလေသည်။
မြို့ပေါ် တွင်အများစုသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြ၍ နိုင်ငံခြားသားတရုတ်နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများသည် ရာခိုင်နှုန်း အနည်းငယ်ခန့်မျှသာ ရှိလေသည်။
မြို့ပေါ်ရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံများမှာ မြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနမှူးရုံး၊ မြို့နယ် ပြည်တွင်းအခွန် ဦးစီးဌာနရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ အထက်တန်းကျောင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အုတ်ဖိုမြို့မကောင်စီ ကို ၁၉၅၅−ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြို့ပေါ်ရှိ ထင်ရှားသောဘုရားများမှာ လောကမာရဇိန် စေတီတော်(သုံးထပ်ကျောင်း)၊ မတ်တပ်ထောင်ရုပ်ပွားတော်နှင့် အတုမရှိ ဆုတောင်းပြည့် ရုပ်ပွားတော်(လယ်ပြင်ကျောင်း)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အုတ်ဖိုမြို့သည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က မြို့သိမ်မြို့ငယ်ကလေးမျှသာဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်က ဧရာဝတီမြစ် ပေါ်ရှိ မိုးညိုနှင့် မင်းကြီးမြို့များတွင် မြို့ဝန်နှင့်စစ်ကဲများထား၍ ထိုအရာရှိတို့က တစ်ဖန် တိုက်သူကြီးများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေရာ အုတ်ဖိုမြို့သည် တိုက်သူကြီးတစ်ဦး၏ အအုပ်အချုပ်ခံ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲပြီး၍ ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ၁၈၇၇ ခုနှစ် မေလ၌ ရှေးအခေါ်အားဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း မီးရထားလမ်း ဟု အမည်ရှိသော ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သောအခါ အုတ်ဖိုမြို့သည် မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်လာ၍ မြို့အခြေအနေ တိုးတက်လာလေသည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ အုတ်ဖိုမြို့နှင့်အတူ ပထမဦးဆုံး မီးရထားဘူတာရုံ ဖွင့်ခဲ့သောမြို့များမှာ သုံးဆယ်၊ လက်ပံတန်း၊ မင်းလှနှင့်ဇီးကုန်း တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရလက်အောက်တွင် အုတ်ဖိုမြို့ကို မင်းလှ အနောက်ပိုင်း မြို့ပိုင်နယ်အတွင်း၌ထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေတ်သို့ရောက်သောအခါ နယ်အခြေအနေ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသဖြင့် ၁၉၄၉-၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့နယ် အဆင့်အတန်းသို့တိုးမြှင့်ခံရ၍ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၂၈၃၇၁ ဧက ခန့်ရှိ၍ မြို့နယ်လူဦးရေသည် ၉ဝ၉၇၈ (၁၉၇၃)ယောက်ဖြစ်သည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း မြေဩကောင်းမွန်သော မြေနိမ့်ဒေသပိုင်း၌ ကျရောက်သည့်မြို့နယ်ဖြစ်သဖြင့် အဓိက လုပ်ငန်းသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်းလည်း အသင့်အတင့်လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆန်စက်ကြီးငယ် ၁၃ ခုအပြင် သစ်စက်သုံးခုရှိသည်။
ထိုလုပ်ငန်းများအပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်အတွင်းနှင့်အပသို့ ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကား လမ်းကို အသုံးပြုနိုင်သဖြင့် အဆင်ပြေပေသည်။
အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များဖြစ်သော ဆန်စပါးနှင့် သစ်အမျိုးမျိုးတို့ကို ရန်ကုန်မြို့သို့ မီးရထားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ကားဖြင့် လည်းကောင်း တင်ပို့ကြလေသည်။
အမျိုးသားရေးတွင် အုတ်ဖိုမြို့မှ ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦးပေါ်ထွက်ခဲ့ရာ ယင်းတို့မှာ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဂဠုန်ဦးစော၊ စာရေးဆရာ ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်နှင့် ဂီတပညာကျော် စောင်းဦးဘသန်း တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ‎။
အုတ်ဖိုဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၇၉-၁၂၆၇) အုတ်ဖိုဆရာတော် ဦးဥက္ကံဝံသမာလာသည် ဒွါရဂိုဏ်း(ဝါ) ဒွါရသာသနာကို စတင်ခဲ့သော သာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်ထူး ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တစ်ပါးဖြစ်ပေ သည်။
ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၉ ခုနှစ် တပေါင်းလ ဆန်း ၅ရက်တနင်္ဂနွေနေ့၌ ဟင်္သာတခရိုင် သာရဝေါမြို့ကလေးမှ နှစ်မိုင်ကွာသော ရွာကလေးရွာ၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ခမည်း တော်နှင့် မယ်တော်တို့သည် ဦးရွှေပန်းနှင့် ဒေါ်လေးတို့ဖြစ်ကြ၍ ဆရာတော်၏ငယ်မည်မှာ မောင်ည|င်းတည်း။
အရွယ်သို့ရောက်လျှင် ကုလားချောင်းရွာအနီး နန်းဦး ကျောင်းမှ ဆရာတော်ဦးဇော်ဂျီ (ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော်) ထံ၌ မိဘများကအပ်နှံ၍ ကျောင်းသားဘဝမှ ရှင်သာမဏေဝတ်သည့် တိုင်အောင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။
အုတ်ဖိုဆရာတော်လောင်း မောင်ညှင်း၏ သာမဏေဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ ဖြစ် သည်။
သာမဏေဝတ်နှင့်ပင် အင်းဝမြို့မှကြွလာသော မြသိန်း တန်ဆရာတော်ထံတွင်လည်းကောင်း ဟင်္သာတအဝအုတ်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးမဏိဇောတထံတွင်လည်းကောင်း ဟင်္သာတမြို့ သရက်တော ဆရာတော်ဦးကဝိထံတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင်ဆရာတော် ဦးမတိမထံတွင်လည်းကောင်း စာပေ ကျမ်းဂန်သင်ကြားတော်မူသည်။
ထိုစဉ်ကပင် အုတ်ဖိုဆရာတော် လောင်း ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာသည် မေတ္တာစာအရေးအဖွဲ့တို့ကို သီကုံးပြုစုခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် မန်ကျည်းတောဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်ခံယူရာ ရဟန်းဘွဲ့သည်လည်း ဦးဥက္ကံ ဝံသမာလာပင်ဖြစ်လေသည်။
မန်ကျည်းတောဆရာတော်ကြီးထံ၌ ပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကို သင်ကြားဆည်းပူး၍ ဆရာတော်ကြီး အထက်သို့ပြန်ကြွသွား သောအခါ ဓနုဖြူမြို့ ရွှေဂူကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦးဇောတ (ယခင် ဟင်္သာတ သရက်တောကျောင်းတိုက်၊ တိုက်အုပ်)ထံ၌ ခိုလှုံ၍ ပရိယတ္တိဓမ္မတို့အပြင် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ကဗျာ စသောစာပေ အနုပညာတို့ကိုလည်း လေ့လာဆည်းပူးလေသည်။
ဆရာတော်ဦးဇောတသည် ဦးဥက္ကံဝံသမာလာ၏ ဉာဏ် ပညာပါရမီ ထူးခြားထက်မြက်ပုံကို တွေ့သိရသဖြင့် ပညာအရာ ၌ ပိုမိုထွန်းကားစေရန် အမရပူရမြို့တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လျှင် ဗားကရာဆရာတော်ကြီးထံ ကိုယ်တော်တိုင် အပ်နှံပေးခဲ့ သည်။
ဗားကရာဆရာတော်ကြီးထံ၌ ခုနစ်နှစ်ကြာမျှ ပရိယတ္တိ များကို ဆည်းပူးအားထုတ်ခဲ့ရာ စာသင်သားများအနက် ဉာဏ် အထက်မြက်ဆုံးအဖြစ် ထင်ပေါ်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ်အတွင်း သက္ကတကျမ်းများကိုလည်း သမ္မာရသျှံ အမည်ရှိ ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏား ဆရာကြီးထံသင်ကြားလေ့လာခဲ့လေ သည်။
ဗားကရာကျောင်းတိုက်၌ စာပေဆည်းပူး၍ လေးနှစ် ငါးနှစ်ခန့် ကြာသောအချိန်ကာလမှစ၍ မိမိကိုယ်တိုင် စာပေ ဆည်းပူး၍ သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း စာပေပို့ချပေးခဲ့လေသည်။
ဗားကရာဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သာသနာပိုင်ဖြစ် တော်မူပြီးနောက် သာသနာအရေးဆွေးနွေးစီမံနေရသဖြင့် ဆရာ တော်ကြီးကိုယ်တော်တိုင် စာပေမပို့ချနိုင်သောအခါ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ အမိန့်အရ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံမှ ကြွင်းကျန် သေးသော ဝိနည်းပါဠိတော် အဋ္ဌကထာတို့ကို ဆက်လက်သင် ကြားရပေသည်။
ဗားကရာဆရာတော်ထံ၌ ခုနစ်နှစ်ခန့် စာပေသင်ကြား ပြီးနောက် မြသိန်းတန်ဆရာတော်၊ စစ်ကိုင်းဘက်ထူပါရုံ ဆရာ တော်တို့ထံ၌လည်း စာပေသင်ကြားခဲ့လေသည်။
မြသိန်းတန် ဆရာတော်ထံ၌ စာပေသင်ကြားနေစဉ် ဆရာတော်ဘုရား တိုက် တွန်းသဖြင့် အာချာတ်သာမိနိယာမ်၏ အဖြေဋီကာကျမ်းဖြစ် သော နိယာမသာရဒီပနီကို ရေးသားတော်မူသည်။
ထူပါရုံဆရာ တော်ထံတွင် ကလာပ်ကျမ်း၊ ဝိဒဂ်ကျမ်း၊ ဘင်္ဂလီနာဂရီ အစရှိ သော ဘာသန္တရကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားဆည်းပူးသည်။
ထို့ နောက် ပဋိပတ္တိအရာ၌ အလွန်ထင်ရှားတော်မူသော အလယ် တောရဆရာတော်ကြီး အရှင်ဥတ္တမမထေရ်ထံတွင် ပဋိပတ်နည်း များကို သင်ကြားဆည်းပူးပြန်လေသည်။
ယင်းသို့နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာ စာပေပရိယတ္တိတို့ကို ဆည်းပူးပြီးနောက် ၁၂၁၃ ခုနှစ်၌ တပည့် သံဃာနှစ်ကျိပ်ခန့် နှင့်အတူ သာရဝေါမြို့အနီး ဇာတိချက်မြှုပ်ဖြစ်သော ရွာကလေး ရွာတွင် ဆွေမျိုးဉာတကာများက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကျောင်း၌သီတင်းသုံးပြီးလျှင် စာပေပရိယတ်မပြတ်ပို့ချတော်မူ သည်။
တစ်နှစ်တစ်ဝါမျှကြာသောအခါ ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်၍ သာရဝေါမြို့ပျက်သော ကြောင့် ဆွေမျိုးဉာတိ တပည့်သံဃာများနှင့်တကွ အုတ်ဖိုမြို့(ယခုအင်္ဂပူမြို့)သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။
ထိုအခါမှစ၍ အုတ်ဖိုဆရာတော်ဟု ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
အုတ်ဖိုမြို့၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ဇာတဿရအိုင် ဥဒကုက္ခေပ သိမ်၌ ဝိနည်းကံပြုခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ဝိနည်းကံ မြောက် မမြောက် အငြင်းအခုန်ဖြစ်ပွားရာမှ အုတ်ဖိုဆရာတော်နှင့် မူလ ရှိရင်းသံဃာများ သဘောကွဲလွဲကာ ဂိုဏ်းကွဲသွားသည်။
ထိုအခြင်းကိစ္စဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၂၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် တစ်ဖန် မိရိုးဖလာအစဉ်အဆက် ကျင့်သုံးခဲ့သော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံဖြင့် ဘုရားရှင်အားရှိခိုးခြင်း ဝိန္ဒနာပြုနည်းကို ပစ်ပယ်၍ကာယဒွါရ၊ ဝစီဒွါယ၊ မနောဒွါယဖြင့်သာ ရှိခိုးခြင်း သည် နည်းမှန်လမ်းမှန်ဖြစ်သည်ဟူသော ဝါဒကို အုတ်ဖိုဆရာ တော်က ဖော်ထုတ်လိုက်ရာ အုတ်ဖိုဆရာတော်၏ဂိုဏ်းကို ဒွါရ ဂိုဏ်းဟုအမည်ပေးကြသည်။
အုတ်ဖိုဆရာတော်သည်လည်း ဒွါရ ဆရာတော်ဟု ကျော်စောတော်မူသည်။
ဆရာတော်သည် ရဟန်းတို့၏ စည်းကမ်းဖြစ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် လိုက်နာ၍ အသက်နှင့်ထပ်တူ စောင့်စည်းတော်မူသည်။
ဆရာတော်သည် ဝိနည်းတော်ကိုသာကြည့်၍ အခြားမည်သူ့မျက်နှာကိုမျှ မထောက်ထားချေ။
ဆရာတော်သည် အမြို့မြို့အနယ်နယ်မှ လာရောက်ပင့် ဖိတ်သည့်အခါ ကိုယ်ကာယပင်ပန်းနွမ်း နယ်မှုကိုပဓာနမထားပဲ ကြွရောက်တရားဟောပြဆုံးမသည်။
မြို့ရွာအများအပြားတွင် သာသနာရေးပြဿနာများကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည်။
အဆုံး အဖြတ်ပေးရသော သာသနာရေးပြဿနာများကား များမြောင်လှ ပေသည်။
ဆရာတော်သည် ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဂါယာသို့လည်းကောင်း၊ ၁၂၄၉ ခုနှစ်တွင် ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ရန် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့လည်းကောင်း ကြွရောက်တော်မူသည်။
ခရီးသွားသည့်အခါ ဝိနည်းတော်နှင့် အညီ ကျင့်သုံးနေထိုင်တော်မူသဖြင့် ခရီးဝေးဝေးလံလံသွားသည့် အခါ ကိုယ်ကာယပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း အလွန်ဖြစ်ရသည်ကို လည်း အလွန်သည်းခံနိုင်တော်မူသည်။
အခါမဟုတ်ဘဲ ထီး မဆောင်း၊ ဖိနပ်မစီး၊ လူယာဉ် နွားယာဉ်စီးလေ့မရှိ။
နေလွဲလျှင် ဒကာကာမတို့က စေတနာထက်သန်စွာဖြင့် လှူဒါန်းဆက်ကပ်ပါ သော်လည်း ရုတ်တရက်ဘုဉ်းမပေး၊ ဝိနည်းတော်အရ အလွန် ဆာလောင်မှ ဘုဉ်းပေးသည်။
မဇ္ဈိမဒေသသို့ကြွတော်မူရန် စီစဉ် ပြင်ဆင်သောအခါ လိုရမယ်ရယူသွားမည့် ဖိနပ်ကောင်းကို ကိုယ်တော်တိုင် အောက်အထပ်လွှာကို ဖျက်ထုတ်ပြင်ဆင်သည်။
ထိုသို့ပြုခြင်းမှာ ဘုရားရှင်က မဇ္ဈိမဒေသ၌ "ဧကင်္ဂုဏုပါဟန" တစ်လွှာတည်းသောဖိနပ်ကိုသာ စီးခွင့်ပြုတော်မူသောကြောင့်ဖြစ် သည်ဟု မိန့်ကြားလေသည်။
အောက်ပြည်အောက်ရွာ၌ သာမန်လူတန်းစားတို့က ပင့် လျှောက်လာလျှင် အခါနေရာမရွေးကြွရောက်၍ တရားဓမ္မတို့ကို ဟောကြားချီးမြှင့်လေ့ရှိသော်လည်း မင်းစိုးရာဇာတို့နှင့် အကျွမ်း တဝင် ဆက်ဆံရန် အလွန်ဝန်လေးတော်မူလေသည်။
ဆရာ တော်ကြီး ထင်ရှားကျော်ကြားသည့်အချိန်သည် သာသနာကို အလွန်ချီးမြှင့်သော မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ လက်ထက်ဖြစ် သည်။
ထိုစဉ်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ သိမ်းပိုက်စိုးမိုးထားလေရာ ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာရောင် မှေးမှိန်သော အောက်ပြည်အောက်ရွာ၌ ကြိုးစားပမ်းစားပင် သာသနာကိုပြုစုလေသည်။
ပဉ္စင်းငယ်ဘဝကပင် ဦးဥက္ကံဝံသ မာလာ၏ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဂုဏ်သတင်းသည် နန်းတော် တိုင်အောင် ပျံ့မွှေးခဲ့၍ သက်တော်ရွယ်တော်ကြီးရင့်သည့်အခါ ပို၍အကျော်တစောရှိခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လျှင် မိမိမင်းသားဘဝက အိမ်တော်သို့ပင့်လျှောက်၍ မရသောရဟန်းတော်သည် ဗြိတိသျှတို့၏နယ်ပယ် အောက်ပြည် အောက်ရွာ၌ သာသနာပြုလျက် ဂုဏ်သတင်းထွန်းလင်းကြောင်း ကြားသိတော်မူလျှင် ထိုဆရာတော်အားဖူးတွေ့လိုသည်။
သို့သော် ပင့်လျှောက်၍ ရမရသိလိုသဖြင့် အုတ်ဖိုဆရာတော်နှင့် အကျွမ်း တဝင်ရှိလှသော ရွှေကျင်ဆရာတော်မှတစ်ဆင့် စုံစမ်းတော်မူစေ သည်။
ထိုအခါ အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီးက ငယ်စဉ်ကပင် မင်းပါးစိုးခွင် မဝင်ခဲ့သဖြင့် ယခုမှမင်းနှင့်အကျွမ်းတဝင်ပြုရန် မဖြစ်တော့ မဖြစ်လိုဟု အကြောင်းပြန်မိန့်ကြားလိုက်သည်။
ထိုအခါ မင်းတုန်းမင်းတရားသည် ဆရာတော်အား မဖူးမတွေ့ရ ပါလျှင် ဆရာတော်အတွက် အသုံးဝင်မည့် လှူဖွယ်ပစ္စည်းများ လှူဒါန်း၍ ကုသိုလ်ပြုလိုသဖြင့်စုံစမ်းပြန်ရာ ဆရာတော်သည် သိမ်တစ်ခုကိုသမုတ်ရန် စီမံခင်းကျင်းနေကြောင်းသိရလေသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုသိမ်အတွက် သိမ်နိမိတ်ကျောက်တိုင်များကို နေပြည်တော်မှ ဆရာတော်သိမ်သမုတ်နေသည့်အရပ်သို့အရောက် တကူးတကန့်ပို့ဆောင်၍ ကုသိုလ်ပါဝင်တော်မူခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ပျံလွန်တော်မမူမီကလေး တွင် သီတင်းသုံးရာ အုတ်ဖိုမြို့ ကန်ကုန်းကျောင်းတိုက်မှ ဇာတိချက်ကြွေဖြစ်သော ရွာကလေးရွာ ဗဟုဒေဝနိမ္မိတကျောင်း တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးပြီးလျှင် သာရဝေါမြို့စား မဟာသမိန်ထော၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သောစေတီတော်တစ်ဆူ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသည်ကို ၁၂၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကြီးကြပ်ပြင်ဆင် သည်။
ထိုအခိုက် လက်ပံတန်းမြို့ ဘုရားငါးဆူ ကျောင်းတိုက်၌ သီမသမ္မုတိကံကို ရွက်ဆောင်တော်မူ၍ ပြန်ကြွလာရာ ဇရာဖိစီး သက်တော်ကလည်းကြီး ခရီးကလည်းပန်းသဖြင့် အဖျားရောဂါ ကပ်ရောက်ခဲ့၍ တတ်မြောက်လိမ္မာကုန်သော ဆေးဆရာအများ အပြားဖြင့် သောင်းသောင်းဖြဖြ ဝိုင်းအုံကုသကြပါသော်လည်း ဘုရားရန္တာတို့ပင်မလွန်ဆန်နိုင်သော ဓမ္မတာအတိုင်း ၁၂၆၇ ခု နှစ် တပေါင်းလဆုတ် ၂ ရက်နေ့တွင်ပျံလွန်တော်မူလေသည်။
ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းအစောင်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ရှိသည့် အနက် - နိယာမသာရဒီပနီ၊ စန္ဒမဏ္ဍလသုက္ကနိဗ္ဗာန စာတမ်း၊ ဒွါရသင်္ဂဟစာတမ်း၊ ပါတိမောက္ခပကာသန ပဥ|ာဝိသဇ္ဇနာ၊ စီဝရဝိနိစ္ဆယ၊ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာနိဿယ၊ က္ကဋနီတိနိဿယ၊ သံဝေဇနိယစာတမ်း၊ တုလတ္ထယောဇနာ၊ ဂီတသရူပတ္ထစာတမ်း စသည်တို့အပြင် မေတ္တာစာအမျိုးမျိုး ရတုအစောင်စောင်တို့လည်း ပါဝင်လေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:၁၈၁၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၆ ကွယ်လွန်သူများ။
အုတ်တွင်းမြို့ သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင် အတွင်းရှိ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းပေါ်၌တည်ရှိ၍ တောင်ငူမြို့၏ တောင်ဘက် ကိုးမိုင်၊ စစ်တောင်းမြစ် အနောက်ဘက် ၁ ၁/၂ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိလေသည်။
အုတ်တွင်းမြို့သည် ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းမဖောက်မီက မထင်ရှားလှသော ကျေးရွာတစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။
ထိုမီးရထားလမ်းဖောက်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စစ်တောင်းမြစ်ကမ်း ပေါ်ရှိ အုန်းပင်ရွာကိုအကြောင်းပြု၍ မြို့တစ်မြို့အဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်ထွန်းသော ဒေသ အတွင်း၌ တည်ရှိသဖြင့် ကျောထောက်နောက်ခံဒေသမှ လယ် ယာထွက်ပစ္စည်းများကို စစ်တောင်းမြစ် တစ်ဘက်ကမ်းမှပင် လှည်းတစ်တန်၊ လှေတစ်တန်ဖြင့် အုတ်တွင်းသို့ပို့၍ အုတ်တွင်း မှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်သို့ မီးရထားဖြင့်တင်ပို့ရာ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးသော မြို့ကလေးတစ်မြို့ ဖြစ်လာလေသည်။
ရန်ကုန်- မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းသည်လည်း အုတ်တွင်းမြို့ကို ဖြတ် ကျော်သွားလေသည်။
ယင်းမြို့သည် ထိုမော်တော်ကားလမ်းအား ဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် ၁၆၆ မိုင် ဝေးကွာသည်။
အုတ်တွင်းမြို့ပေါ်တွင် မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနရုံး၊ မြို့နယ်တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲ တပ်ဖွဲ့စခန်း၊ မီးသတ်ဦးစီးမှူး ရုံး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းရုံး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဌာန ရုံး၊ ဈေးရုံ၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း စသည်တို့ရှိသည်။
သစ်တောဦးစီးဌာန အကောက်ရုံးလည်းရှိ၍ မြို့ပေါ်နှင့် မြို့၏ ဆင်ခြေဖုံးတွင် သစ်စက်နှင့် ဆန်စက်တို့ရှိသည်။
အုတ်တွင်းမြို့နယ်သည် ယခင်တောင်ငူခရိုင်၏အလယ် ပိုင်းမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုမြို့နယ်သည် ဖြူးနယ်တွင်ပါဝင် ခဲ့၍ ၁၉၇၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၈၇ယ၆၃၃ ယောက်ဖြစ်လေသည်။
မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်နယ်နိမိတ် သည် ပဲခူးရိုးမဖြစ်၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်သည် တောင်ငူ မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် စစ်တောင်းမြစ်သည် အုတ်တွင်းမြို့နယ်နှင့် ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ်ကို ပိုင်းခြားထား သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်မတိုင်မီက ယခုအုတ်တွင်း မြို့နယ်သည် ဖြူးမြို့နယ်တွင်ပါဝင်သော နယ်မြေတစ်စိတ် တစ် ဒေသမျှသာဖြစ်သည်။