kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပါးရှင်းချည်နည်းမှာ ၁ လက်မစတုရန်းတွင် ချည်မျှင်ကို ပို၍ ချည်နှောင်ထည့်နိုင်သဖြင့် မထုံးမဖြစ်သော ချည်နည်း ဖြစ်၍၊ စိပ်စပ်ကလေး ချည်ထည့်နိုင်ပြီးလျှင် ကော်ဇောမျက်နှာ ပြင်ကို ညှိသည့်အခါ ကပ်၍ ဖြတ်ညှိနိုင်သည်။
ကော်ဇော အမျိုးအစားမှာ ၁ လက်မ စတုရန်း၌ ချည်နှောင်ထည့်နိုင်သော ချည်မျှင်အရေအတွက်အလိုက် အစားစားခွဲခြားထား၍ အနုဆုံး သော ပါရှင်းကော်ဇောမျိုးမှာ ၁ လက်မစတုရန်း၌ ခြည်မျှင်စ ပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်မျှ ချည်ထည့်နိုင်လေသည်။
တိုင်ခြည်များတွင် ချည်မျှင်စကလေးများ ချည်ထည့်၍ ခြည်တစ်နံစာ ပြီးဆုံးသွားသောအခါ၌ ဖောက်ခြည် ၂ တန်း မျှကို ပင်ကျော်ပင်ချ ရက်သွင်းရသည်။
ချည်ထည့်ထားသော ချည်မျှင်စကလေးများ ကျစ်လျစ်မြဲမြံသွားအောင် အပေါ်မှ ရက်ထည့်သော ဖောက်ချည်ကိုဘီးဖြင့် ဖြီးချပေးရသည်။
ကော်ဇောပုံစံကို စာရွက်ပေါ်တွင် အကွက်ချပြီးမှ ရက်လုပ်ရ သည်။
အချို့မှာ ပုံစံကို အလွတ်ကျက်မှတ်ထားကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် တစ်တန်းပြီးတစ်တန်း ရက်လုပ်သွား၍ အတော် အတန်ရလာလျှင် လိပ်တုံးလှည့်၍ အောက်ဖက်ကို လိပ်ထား ရသည်။
ပါးရှင်းကော်ဇောနှင့် ယှဉ်ကြည့်လျှင် တူရကီနိုင်ငံ ကော်ဇော များမှာ အနည်းငယ် ကြမ်းသည်။
ပါးရှားနိုင်ငံကော်ဇောရက် လုပ်ရာ ဌာနကြီးများမှာ ကဲမန်၊ ကူးဒစ္စတန်နယ်များဖြစ်ကြ၍၊ အဆင်အသွေး အမျိုးအစားကောင်းသော ကော်ဇောကြီးများကို ရက်လုပ်ကြပြီးလျှင် အမျိုးအစားပေါင်း ၁၄ မျိုးခန့် ပါဝင် သည်။
တူရကီကော်ဇောကြီးများကို အူရှက်နယ်မှ အကြီး အကျယ် ရက်လုပ်၍၊ အာရှမိုင်းနာပြည်နယ် အနှံ့အပြားမှလည်း ထိုကော်ဇောမျိုး ထွက်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မီရာဇပူရ၊ ဗါရာ ဏသီ၊ မတ်ဆလီပတ်တမ်၊ ကသ္မီရ၊ အမ္မရစ်ဆာ၊ ပက်ရှဝါ နယ်များတွင် ရက်လုပ်ကြသော်လည်း ပါးရှင်း ကော်ဇောများ၏ အဆင်အသွေးကို မမှီချေ။
သို့ရာတွင် မတ်ဆလီပတ်တမ်၊ ဗါရာ ဏသီတို့မှထွက်သော ပိုးကော်ဇောများမှာမူ အလွန်လှပ၍ လက်ရာကောင်းလေသည်။
အရှေ့တိုင်းများတွင် စတင်အသုံးပြုသော ပစ္စည်းဖြစ်သည် အလျောက် ကော်ဇောကို ဘုရား၊ ဂူကျောင်း၊ တန်ဆောင်းနှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံတို့တွင် ခင်းကျင်းရန်သာမက နံရံများ တွင် ကာရန် ကန့်လန့်ကာ၊ အိပ်ရာခင်း၊ စောင်နှင့် ဆင်၊ မြင်းကုန်းနှီး ကကြိုးတန်ဆာအတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အစပထမ၌ အရှေ့တိုင်းမှ ကော်ဇောများ ကို အဖိုးပေး၍ လူကုံထံများ ဝယ်ယူသုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း အလယ်ခေတ်လောက်တွင် အရှေ့တိုင်းကော်ဇောများကို အတုယူ ရက်လုပ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် လုပ်ကိုင်ရာ၌ အချိန်ကြာ၍ အဖိုးကြီးမြင့်လှသဖြင့် အထူးမှာယူသုံးစွဲသူတို့အဖို့သာ ရက်လုပ် ပေးကြသည်။
ချည်မျှင်စကလေးများနှင့် ချည်နှောင်ရက်လုပ်ရသော ကော်ဇောမျိုး မဟုတ်ဘဲ ကန့်လန့်ကာ ရက်သကဲ့သို့ တိုင်ခြည် ဖောက်ခြည်များဖြင့် အဆင်အကွက်ဖော်ကာ ရက်လုပ်သည့် ကော်ဇောမျိုးကိုလည်း စတင်အသုံးပြုကြရာ ထိုကော်ဇောမျိုးမှာ တန်ဖိုး မများလှသည့်အတွက် အသုံးများလာလေသည်။
အခြား အသုံးများ၍ လက်ဖြင့် ရက်လုပ်ရသော ကြမ်းခင်း ကော်ဇော မျိုးမှာ အင်ဂရိန်းခေါ် အရောင် ၂ မျိုးနှင့် တစ်ဖက်လျှင် အရောင်တစ်မျိုးစီ အဆင်ဖော်ထားသော ကော်ဇောများဖြစ် ကြ၏။
ပန်းပုံရုပ်ပုံဖော် ရက်လုပ်နည်းဖြင့် ရက်လုပ်သည့် ကော်ဇောမျိုးမှာ အဆင်အကွက်ဖော်ရာ၌ ခြည်ရောင်အမျိုးမျိုး အတွက် ဘီးလုံး အမျိုးမျိုးထား၍ ရက်လုပ်ရလေသည်။
နောက်နည်းသစ်တစ်ခုမှာ အဆင်ဖော်ရန်အတွက် အရောင် များကို ခြည်မျှင် များ၌ ပထမအဆင်ပေါ် အရောင်ဆိုးပြီးမှ ရက်လုပ်ရ၍ အဆင်အကွက် နေသားတကျရှိစေရန် သတိထား ၍ ရက်လုပ်ရသည့်နည်း ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းသစ်ကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်မှ နက်ဗဟိုး အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ ရက်လုပ်သည့် ကော်ဇောများ၊ စောင်များမှာ အရှေ့တိုင်းဖြစ် ကော်ဇောများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်။
ထိုလူမျိုးတို့သည်လည်း အရောင်ဆိုးရာ၌ အသီးအရွက်များမှ ထုတ်ယူသောဆိုးဆေး များကို အသုံးပြုကြသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ကော်ဇောများကို လက်ရက်ကန်းစင် များဖြင့် လုပ်ကိုင်လာရာ ၁၉ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ပြင်သစ် လူမျိုး ဂျိုးဇက်ဂျက္ကတ်က ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်ကို တီထွင် လိုက်သဖြင့် အတော်အတန် တိုးတက်လာလေသည်။
ထို့ထက်တစ်ဆင့် တိုး၍ ထွင်လိုက်သူမှာ အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု ဖော်စတန်မြို့မှ ဆေးကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သော အီရက်စတပ် ဗစ်ဂီလို ဆိုသူ ဖြစ်သည်။
ထိုသူသည် ရက်ကန်း စင်များကို ရေနွေးငွေ့အားဖြင့် ရက်လုပ်နိုင်ရန်တီထွင်လိုက်ရာ ထမြောက် အောင်မြင်၍ ကော်ဇောများကို တစ်နေ့လျှင် ၈ ကိုက်မှ ၂၅ ကိုက်အထိ ရက်လုပ်လာနိုင်သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် တိုးတက်အောင် ပြုပြင်လာခဲ့ရာ စက်ရက်ကော်ဇောလုပ်ငန်း သည် ဥရောပတိုက်တွင် များစွာတိုးတက်ခဲ့လေသည်။
စက်ရက်ကော်ဇော အမျိုးမျိုးတွင် ဗရပ်ဆဲကော်ဇောမှာ အင်္ဂလန်တွင် ရက်လုပ်သော်လည်း ပန်းပုံ ရုပ်ပုံဖော်ရက်နည်းကို စတင်ရက်လုပ်သည့် ဗရပ်ဆဲမြို့ကို အစွဲပြု၍ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကော်ဇောမျိုးမှာ ပန်းပုံရုပ်ပုံဖော်ရက်သကဲ့သို့ အကွက်ဖော် ရက်လုပ်ထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အကွင်းလိုက် ဖော်ထားသည့် မွေးပွကော်ဇောမျိုးဖြစ်သည်။
ဝီလတန်ကော်ဇော မျိုးမှာ ဗရပ်ဆဲကော်ဇောမျိုးနှင့် တူသော်လည်း မျက်နှာပြင်ပေါ် မှာ ကွင်းကလေးများကို ဖြတ်ညှိထား၍ ကတ္တီပါသားကဲ့သို့ ရှိသော မွေးရှည်ကော်ဇောမျိုးဖြစ်သည်။
ဝီလတန်ကော်ဇောမျိုးကဲ့သို့ မွေးရှည်ဖြစ်သော်လည်း အရှေ့တိုင်းလက်ရက်ကော်ဇောမျိုးမှာ အက်စမင်စတာ ကော်ဇောမျိုး ဖြစ်သည်။
ဖော်ပြခဲ့သော စက်ရက်ကော်ဇော များ၏ ချွတ်ယွင်းချက်မှာ အရှေ့တိုင်းကော်ဇောများကဲ့သို့ အလိုရှိရာ အရွယ်အစားစားကို မရနိုင်ဘဲ တစ်နံတည်းရှိသော ကော်ဇောလိပ်ထဲမှဖြတ်၍ စပ်ယူရလေသည်။
ထိုချွတ်ယွင်းချက် ကို ကျော်နင်း ရက်လုပ်သောကော်ဇောမျိုးမှာ ရှနီးကော်ဇောများ ဖြစ်သည်။
မွေးရှည်ကော်ဇောမျိုးပင်ဖြစ်ကာ အဆင်အကွက် မဖော်ဘဲ တောက်ပရွှန်းပြောင်သော အသွေးအရောင်များဖြင့် ပိန်းရက်လုပ်ထား၍ ဈေးကြီးပေးကြရသည်။
ကော်ဇောများကို တာရှည်သုံးနိုင်ရန် တံမြက်သိမ်း ဖုံသုတ် စက် (ဓာတ်တံမြက်စည်း)ကို အသုံးပြုနိုင်လျှင်ကောင်းသည်။
ယင်းမရှိလျှင် ကော်ဇောလှည်းတံမြက်စည်းကို သုံးသင့်ပေသည်။
ကော်ဇောများညစ်ပေလာသည့်အခါ စက်မှင်ဘီးကြမ်း၊ ကော်ဇော လျှော်သော ဆပ်ပြာ၊ ရေနွေးတို့ဖြင့် ပွတ်တိုက်လျှော်၍ သွေ့ ခြောက်အောင် လှန်ပေးလျှင် အရောင်များ ပြန်လည် ကောင်း မွန် ရွှန်းပြောင်လာနိုင်သည်။
ကော်ဇောဆိုင်များတွင်လည်း ကော်ဇောများကို မရောင်းမီ ဤကဲ့သို့ပင် လျှော်ပေးလေသည်။
အသုံးမပြုဘဲ ထားသည့်အခါ၌ကား ပိုးမကိုက်စေရန် သတိပြု သင့်လေသည်။
ကော်ဇောတွင် အပေါက်ငယ်များရှိလာလျှင် လျင်မြန်စွာ ဖာထေးပေးသင့်သည်။
ဖာထေးရာ၌ လိမ်မာ ကျွမ်းကျင် ရပေမည်။
ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ် စသည့်နိုင်ငံများ၌လည်း ကော်ဇောစက်ရုံ များရှိသည်။
အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများ၌ စက်ရက်ကော်ဇော လုပ်ငန်းမှာ တစ်နေ့တခြား တိုးတက် ကြီးပွားလျက် ရှိသော် လည်း အရှေ့တိုင်း လက်ရက်ကော်ဇောများမှာ ယနေ့ထက်တိုင် ဂုဏ်သရေတက်ဖြိုးလျှက်ပင် ရှိသေးသည်။
သို့သော် လက်ရက် ကော်ဇောလုပ်ငန်းသည် အလွန်တစ်ရာ စိတ်ရှည်စွာပြုလုပ်ရ၍ လက်ဝင်လှသည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည့်ပြင် ကုန်ထွက်လည်း နှေး သောကြောင့် ပါးရှားတူရကီးစသည့် မျိုးရိုးစဉ်လာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ သော အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ ယခုအခါ အနောက်နိုင်ငံ ကုမ္ပဏီကြီးများ လက်အောက်ခံလုပ်ငန်းများဘဝသို့ ကျရောက် လျက် ရှိရချေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:အထည်အလိပ်များ။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝ ကျော်မှစ၍ လူတို့ သည် ငါးအရိုး၊ ကျောက်၊ သံ၊ ကြေးညို တို့ကို အပ်ပြု၍သုံးခဲ့ ကြကြောင်း အထောက်အထားများစွာတွေ့ရှိ့ခဲ့သည်။
အချို့အပ် များသည် အဖျားတွင် နဖားပေါက်ပါ၍ အချို့တွင် အလယ်၌ နဖားပေါက်ပြီးလျှင် အချို့တွင် နဖားပေါက် လုံးဝမပါချေ။
လူတို့သည် အမဲသား၊ ငါးများကို အစားအစာအတွက် လိုက်လံသတ်ဖြတ်ကြရာမှ သားရဲတိရစ္ဆန်များ၏ အရေများကို မိမိတို့ကိုယ်၌ ဖုံးကွယ်လွမ်းခြုံခြင်းအားဖြင့် အအေးဒဏ်မှ ကာကွယ်နိုင်ကြောင်းကို အသိဉာာဏ်ရရှိသွားကြလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ လူတို့သည် တိရစ္ဆာန်များ၏အရေပြား တွင် အပေါက်ဖောက်ပြီး ကြိုးသွင်းချုပ်လုပ်ကာ တိရစ္ဆာန်အရေ ကို ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။
ဦးစွာ၌ ဆူးတစ်ခုခုဖြင့်သော်လည်း ကောင်း၊ ချွန်ထက်သော အရိုးတစ်ခုခုဖြင့်သော်လည်းကောင်း အရေပြားတွင်အပေါက်ဖောက်ပြီးမှ လက်ဖြင့်ကြိုးသွင်းသွားလေ သည်။
နောက် တဖြည်းဖြည်း အသိဉာာဏ် တိုးတက်လာသော အခါ အရေပြားတွင်အပေါက်ဖောက်ရင်း ကြိုးကိုပါတစ်ပါတည်း သွင်းသွားရန် ကြံဆလာကြသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် သေးသွယ် သောအရိုး သို့မဟုတ် ကျောက်တစ်ခုခုကို အဖျားချွနေ်အောင် ပြုလုပ်၍ အရင်းတွင် အပေါက်ဖောက်ပြီးလျှင် အပေါက်မှကြိုး သွင်းကာ ယင်းအရိုးအပ်ဖြင့် အရေပြားကိုဖောက်ရင်း ချုပ်သွား လေသည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရလာခဲ့လေ ရာ ရှေးခေတ်လူများသည် ပထမဆုံး လက်ချုပ်အပ်များကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော လက်ချုပ်အပ်မျိုးကို အီဂျစ်၊ ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများရှိ ရှေးဟောင်းအပျက်အစီးများကို တူးဖော်သောအခါ အမြောက်အမြားတွေ့ရှိရလေသည်။
ယင်းသို့ မှ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကုန်လွန်သောအခါ ခေတ်အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲလာ၍ ယနေ့ ကျွနု်ပ်တို့အသုံးပြုနေသော သံမဏိအပ် ကလေးများ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
ထိုသံမဏိအပ်ကလေးများကို ပထမဆုံး တရုတ်နိုင်ငံ၌ စတင်ပြုလုပ်၍ သုံးစွဲကြလေသည်။
အလယ်ခေတ်လောက်တွင် ကား အာရပ်လူမျိုးများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှအပ်များကို ဥရောပ တိုက်သို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် မကြာခင် ဂျာမန်လူမျိုးများသည် ထိုအပ်မျိုးကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ပထမ အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မလက်ထက်တွင် ဂျာမန် လူမျိုး အီလီယပ်ဂရောက်က အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများကို အပ်ပြုလုပ် နည်း သင်ပြပေးလေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အပ်လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ဝူး စတားရှိုင်ယာရက်ဒစ်ချမြို့သည် အပ်လုပ်ငန်း၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ် နေလေသည်။
ယနေ့သော်ကား လက်ချုပ်အပ်များကို များသော အားဖြင့် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများ၌ ပြုလုပ်၍ စက်ချုပ်အပ်များကိုမူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပြုလုပ်လေ သည်။
ယခုခေတ်အသုံးပြုကြသော သံမဏိအပ်ကလေးများကို ပြုလုပ်ရာတွင် အပ်ပြုလုပ်ရန်အတွက် အထူးစီမံထားသော သံမဏိနန်းကြိုးကို အသုံးပြုရ၍ အပ်တစ်ချောင်းဖြစ်ရန် အဆင့် နှစ်ဆယ်မျှ ပြောင်းလဲပြုလုပ်ပေးရလေသည်။
ပထမတွင် သံမဏိနန်းကြိုးမှ အပ်တစ်ချောင်း၏ အလျားနှစ်ဆမျှ အရွယ် ရှိသော အချောင်းကလေးများ ဖြတ်ထုတ်ရသည်။
သံမဏိနန်း ကြိုးများကို ရစ်လုံးများဖြင့်ရစ်ထားသောကြောင့် ဖြတ်ထုတ် လိုက်သော အချောင်းကလေးများသည် အနည်းငယ်ကွေးနေ သည်။
ယင်းတို့ကို ဖြောင့်သွားအောင် အစည်းကလေးများစည်း ၍ နီရဲလာအောင် မီးဖုတ်ရသည်။
တဖြည်းဖြည်း အေးသွား သောအခါ သံပြားပေါ်တွင်တင်၍ အပေါ်မှ သံဒလိမ့်တုံးတစ်ခုခု ဖြင့် ဖိလှိမ့်ပေးရလေသည်။
သံမဏိချောင်းကလေးများ ဖြောင့်စင်းလာသောအခါ ဓားသွေးကျောက်ကဲ့သို့ ကျောက်တုံးတွင် အဖျားနှစ်ဘက်စလုံး ချွန်ထက်အောင်သွေးရသည်။
ထိုကျောက်တုံးသည်လည်နေသဖြင့် သံချောင်းကလေးများကို ကြက်ပေါင်စေးအပြားငယ်တစ်ခုဖြင့် ပတ်၍သွေးရသည်။
သံမဏိချောင်းများကို သွေးပြီးသောအခါ သွေးသည့်နေရာမှအပ်များကို နဖားဖောက်ရန် အရာပေးသည့် ဌာနသို့ စက်ဖြင့်ရွှေ့ပေးသွားလေသည်။
အပ်နဖားအရာများ ပေးရာ၌ သံမဏိချောင်းတစ်ချောင်းလျှင် အပ်နှစ်ချောင်းစာဖြစ်၍ အပ်နဖားရာနှစ်ခု ဆက်လျက်သား မှတ်ချပေးလေသည်။
ထို့ နောက် အပ်နဖားများကို ဖောက်စက်ဖြင့် ဖောက်ပြီးလျှင် သံမဏိချောင်းကို နှစ်ပိုင်းဖြစ်သွားအောင် ချိုးလိုက်လေသည်။
တစ်ဖန် အပ်ထိပ်ကလေးများ ချောမွတ်စေရန် ပြုတ်တူများတွင် တပ်၍ ပြုပြင်ပေးပြီးလျှင် ပြောင်လက်သွားစေရန် အရောင်တင် ပေးရလေသည်။
အားလုံးပြီးစီးသောအခါမှ အပ်အရွယ်အစား အလိုက် စက္ကူများဖြင့်ထုတ်၍ ရောင်းချရန်အသင့်ပြုလုပ်ထား လေသည်။
ယခုအခါ အပ်ချုပ်စက်များကို အသုံးများလာကြပြီဖြစ် သော်လည်း လက်ချုပ်အပ်များကို လုံးဝပစ်ပယ်၍မဖြစ်ချေ။
လက်ချုပ်အပ်များသည် ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး အိမ်တိုင်းတွင် မရှိမဖြစ်သော အိမ်သုံးပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်လေသည်။
လက်ချုပ်အပ်၊ စက်ချုပ်အပ်များအပြင် ဆေးထိုးအပ်၊ ခွဲစိတ်ပြီးပြန်ချုပ်ရာတွင် ဆရာဝန်များသုံးသောအပ်၊ ဇာထိုးအပ်၊ ဓာတ်စက်အပ် စသည်တို့လည်းရှိသေးသည်။
ဇာထိုးအပ်တွင် အပ်နဖားမပါဘဲ အဖျားတွင် ချိတ် ကလေးပါသည်။
ဓာတ်စက်အပ်တွင် အပ်နဖား လုံးဝမပါချေ။
ဆေးထိုးအပ်တွင်မူ အပ်အရင်းမှ အပ်အဖျားအထိ အလယ်အူ ချောင်း၌ တိုးယိုပေါက် အပေါက်ပါသည်။
ခွဲစိတ်ရာ၌သုံးသော အပ်မှာမူ ခပ်ကောက်ကောက်နေ၍ အပ်အရင်းတွင် နဖားပေါက် ပါသည်။
ဓာတ်စက်အပ်မှတစ်ပါး ကျန်အပ်များကို သံမဏိရိုးရိုး ဖြင့် ပြုလုပ်သော်လည်း ဓာတ်စက်အပ်ကိုမူ တန်စတင်ခေါ် ခဲမသေရောသော သံမဏိဖြင့် ပြုလုပ်လေသည်။
မေရီ အန်းနင်း သည် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသမီး သဘာဝပညာရှင်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်ပြည် ဒေါဆက်နယ် လင်းရဲဂစ်မြို့၌ ၁၇၉၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူသည်စပ်သမားတစ်ဦးဖြစ်၍ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တူးဖော်စုဆောင်းရန်လည်း ဝါသနာထုံသူဖြစ်သည်။
မေရီသည် ကလေးအရွယ်ကပင် ဖခင်နှင့်အတူ ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်းများကို တူးဖော်ရာသို့ လိုက်လေ့ရှိသည်။
ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါလည်း ထိုအလုပ်ကိုပင် ဆက်လက်လုပ် ကိုင်ကာ ယင်းသို့ တူးဖော်ရရှိသော နမူနာများကို ရောင်းချ ခြင်းဖြင့် ဝင်ငွေအနည်းငယ်ရရှိလေသည်။
၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် မေရီသည် အစ်သိုင်အိုဆောရပ်ခေါ် ဆူးတောင်လေးခုရှိ လင်း ပိုင်နှင့်တူသော ရေသတ္တဝါ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအပြည့်အစုံ ကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိသည်။
ထိုဒေသရှိ အလုပ်သမားများ အကူအညီဖြင့် ပေ ၃ဝ ရှည်သော ထိုကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ထုံးကျောက်သားထဲမှ အောင်မြင်စွာ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းရုပ်ကြွင်းကို မိချောင်း၏ရုပ်ကြွင်းဟု နှစ်ပေါင်းများစွာ ယူဆခဲ့ကြပြီးလျှင် နောက်ဆုံးမှ အစ်သိုင်အိုဆောရပ်၏ ရုပ် ကြွင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သိရှိကြသောအခါ တောင် ကင်ဆင်တန်ပြတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားရှိသည်။
မေရီသည် မကြာမီ ပလီဆီအိုဆောရပ် အရိုးစုနှင့် ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ပတေရိုဒက်တေး၏ ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့ရှိသေး သည်။
၁၈၄၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မေရီအန်းနင်းသည် သူ့ဇာတိမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်သည်။
မေရီသည် မကွယ်လွန်မီ သူ့စွမ်းဆောင်ချက်ကြောင့် အစိုးရထံမှ ထောက်ပံ့ကြေး အနည်းငယ်သာရရှိ၍ အစိုးရ၏ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံစားသင့် သလောက် မခံစားခဲ့ရဟု ဆိုရပေမည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသမီး ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ။
ဖရစ်ဒရစ် အန်းဂဲ (; ,"Engels". Random House Webster's Unabridged Dictionary. ; ; ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၀ – ၅ ဩဂုတ် ၁၈၉၅) သည် ဂျာမန်လူမျိုး ဒဿနပညာရှင်၊ လူမှုရေးသိပ္ပံပညာရှင်၊ ဂျာနယ်လစ်နှင့် စီးပွားရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂျာမန် လူမျိုး ဘောဂဗေဒပညာရှင်နှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒပါရဂူကြီး ဖရစ်ဒရစ် အန်းဂဲသည် ခေတ်သစ်ဆိုရှယ်လစ်နှင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒတို့ကို လေးနက်စွာ တွေးတောကြံဆ လမ်းစဉ်ချပေးခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လူတို့၏ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး အဖွဲ့ အစည်းကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးသူ ခေါင်းဆောင်ကြီးတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။
အတွေးအခေါ်ချင်းတူမျှသော ကားလ်မာ့ခ်နှင့် ရာသက်ပန် မိတ်ဆွေကြီးဖြစ်၍ ကားလ်မာ့ခ်နှင့်အတူပူးပေါင်း၍ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို တီထွင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
အန်းဂဲသည် ပရပ်ရှားပြည် ရိုင်းလန်းဒေသရှိ ဗာမင်မြို့ ၌ ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
မိဘများသည် စီးပွားရေး၌ ကုံလုံသောအထည်စက်ရုံ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူက သားအားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို သူနှင့်အတူ ဒိုးတူပေါင်ဖက်လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန် ၁၇ နှစ်သား အရွယ်ကပင် မိမိ၏လုပ်ငန်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်စေသည်။
သို့ရာတွင် အန်းဂဲသည် စာပေ၌သာ ဝါသနာထုံရကား ဖခင်၏ လုပ်ငန်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်စဉ်နှင့် ဘာလင်မြို့တွင် စစ် သင်တန်း တစ်နှစ်တက်ရောက်စဉ်အတွင်း အားလပ်ချိန်များ၌ ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ စာပေများကိုလေ့လာသည်။
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကာ မန်ချက်စတာမြို့၌ ဖခင်၏ရုံးခွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ချားတစ်ဟု နာမည်ကျော် သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေးသမဂ္ဂတို့ ၏ လုပ်ငန်းများတွင် ဆက်သွယ်ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
၁၈၄၅ ခု နှစ်တွင် အန်းဂဲသည် အရင်းရှင်လူတန်းစားအား ဝေဖန်ထား သည့် "အင်္ဂလန်ပြည်မှ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏အခြေ အနေ" ခေါ် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်။
၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် ပရပ်ရှားပြည်နယ်သို့ ပြန်ရောက် သောအခါ ပါရစ်မြို့၌တွေ့ဆုံသိကျွမ်းခဲ့ရသော ကားလမတ်နှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်နိုင်ရန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှထွက်ကာ ဖခင် ထံမှ ထောက်ပံ့ကြေး အနည်းငယ်ဖြင့် နေထိုင်လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အန်းဂဲသည် ကားလမတ်နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ သဘောတရားခေါ် စီးပွားရေးသဘောတရားကို တီထွင်ပြုစုကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပျံ့နှံ့အောင် လုပ်ခဲ့သည်။
အန်းဂဲသည် ကားလမတ်နှင့်ပေါင်း၍ "မြတ်သောအိမ်ထောင်စု"ဟူသည့် ကျမ်းတစ်စောင်ကို ပြုစုခဲ့သည်။
ပရပ်ရှားအစိုးရ၏ ပန်ကြားချက်အရ ကားလမတ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်ခံရ၍ ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ ဗရပ်ဆဲမြို့တွင် ခိုလှုံနေထိုင်စဉ် အန်းဂဲလည်းသွားရောက်၍ ကားလမတ်နှင့်အတူ ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် ရက်သတ္တပတ်စာစောင်ဖြစ်သော "ဗရပ်ဆဲ လာ ဒွိုက်ရှီဇိုက်တွန်" သတင်းစဉ်ကို ခေတ္တထုတ်ဝေသေးသည်။
ထို့နောက် မြေအောက်တော်လှန်ရေး လူစုကိုစုစည်းကာ "တရားသူတို့အဖွဲ့ချုပ်"ဟု အမည်တွင်သော နိုင်ငံပေါင်းစုံ လျှို့ဝှက်အသင်းသို့ဝင်သည်။
ယင်းသည်ကား မျက်မှောက်ကာလ ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၏ ကနဦးအသွင်ပင်ဖြစ်သည်။
ဤအဖွဲ့ချုပ် အတွက် အန်းဂဲသည် ကားလမတ်နှင့်အတူ နာမည်ကျော် "ကွန်မြူနစ်ကျေညာစာတမ်း" ခေါ် ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ချုပ်၏ ဝါဒ သဘောရေးရာထုတ်ပြန်ချက်ကို ရေးသား၍ ၁၈၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ဂျာမနီနိုင်ငံဗေဒင်မြို့တွင် တော်လှန်ရေးကြီးပေါ်ပေါက်လာသော အခါ အန်းဂဲလည်းဝင်ရောက်ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဂျာမန် အစိုးရက တော်လှန်ရေးကြီးကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းလိုက် သောအခါ အန်းဂဲလည်း အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ခိုလှုံနေ လေသည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ အန်းဂဲသည် ဖခင်လုပ်ငန်းတွင် စာရေးအဖြစ်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်၍ ရရှိသမျှ လစာကလေးကိုခွဲ၍ လန်ဒန်မြို့၌နေထိုင်လျက်ရှိသူ မိတ်ဆွေကြီး ကာလမတ်အား ထောက်ပံ့လေသည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အနှစ် ၂ဝ လုံးလုံး ကားလမတ်နှင့် အန်းဂဲတို့သည် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး မတွေ့ဆုံကြရသော်လည်း စာချင်းမူ နေ့စဉ်အဆက် အသွယ်ရှိခဲ့လေသည်။
၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖခင်ကြီးကွယ် လွန်သောအခါ အန်းဂဲသည် ဖခင်၏လုပ်ငန်းတွင် အစုဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အန်းဂဲသည် အိုင်းရစ် အမျိုးသမီး အယ်လစ်ဇဗက်ဗန်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အစုရှယ်ယာများကို ရောင်းချ၍ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ လုံးလုံးလျားလျား သွားရောက်နေထိုင်ကာ စာပေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများဖြင့်သာ အချိန်ကိုကုန်လွန်စေသည်။
လန်ဒန်မြို့သို့ ရောက်သည့်အချိန်မှ စ၍ ကားလမတ်ကွယ်လွန်သည့် ၁၈၈၃ ခုနှစ်အထိ ကားလမတ်နှင့် အန်းဂဲတို့နှစ်ဦးသည် မခွဲတော့ဘဲ စာပေများကိုစုပေါင်း ပြုစုကြသည်။
ယင်းကာလအတွင်း အန်းဂဲသည် အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာ ပထမအထွေထွေအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ အီတလီနိုင်ငံများအတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ကားလမတ် ကွယ်လွန်သည့်အချိန်မှစ၍ သူကွယ်လွန် သည်အထိ ၁၂ နှစ်လုံးလုံးအန်းဂဲသည် နှစ်ဦးပူးပေါင်းပြုစုခဲ့ သော စာပေလုပ်ငန်းများကို တစ်ဦးတည်းဒိုင်ခံလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကားလမတ်ပြုစု၍ မပြီးဘဲ ကျန်ခဲ့သော စာမူများအနက် အမြောက်အမြားကို အန်းဂဲသည် ဆက်လက်ပြုစုခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းများ ပြုခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် အထင်ရှားဆုံးမှာ ၁၈၈၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၉၅ ခုနှစ်များတွင် အသီးသီးထုတ်သော "အရင်းအနှီးကျမ်း" အတွဲ ၂ နှင့် ၃ ဖြစ်သည်။
အန်းဂဲတစ်ဦးတည်း ပြုစုရေးသားသော စာအုပ်များမှာ "အိမ်ထောင်စု၏မူလဘူတ"၊ "ပုဂ္ဂိလကပိုင်ပစ္စည်း"၊ "ဂျာမနီ နိုင်ငံမှတောင်သူလယ်သမားတိုက်ပွဲ (၁၈၅ဝ)''၊ "ဂျာမနီနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးနှင့် တန်ပြန်တော်လှန်ရေး (၁၈၅၁)"၊ "နိုင်ငံ (၁၈၈၄)"၊ "ဆိုရှယ်လစ်လောကနိဗ္ဗာန်နှင့် သိပ္ပံရေးရာ" (၁၈၉၁) တို့ဖြစ်သည်။
အန်းဂဲသည် ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် ၂ဝ ရာစုနှစ်အစမှစ၍ ဥရောပတစ်ခွင်၌ အတော်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
အန်းဂဲနှင့် ကားလမတ်တို့ ချမှတ်ခဲ့သော ထိုလမ်းစဉ်ကို ရုရှတော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သော လီနင်နှင့် စတာလင်တို့က လက်ခံကြရုံမက ရုရှ တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသောအခါ ရုရှနိုင်ငံသည် ထိုဝါဒကို လိုက် နာကျင့်သုံးလျက်ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျာမန် ဘောဂဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် ဒဿနပညာရှင်များ။
နာဖျားမကျန်းရှိသူတစ်ဦး တွင် ရောဂါပိုးများသည် လူနာ၏သွေးသားတို့ကို စားသောက် ခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို ဖြစ်စေသည်ဟု ထင်မှတ်တတ်ကြ ၏။
သို့သော် အကယ်စင်စစ်မှာ ထိုသို့မဟုတ်ပေ။
ပိုးတို့မှ ဖြစ်သောအဆိပ်တို့သည် လူနာ၏ကိုယ်ခန္ဓာတလျှောက် ပျံ့နှံ့ သွားသောကြောင့်သာလျှင် ရောဂါဝေဒနာဖြစ်လေသည်။
ဤ အချက်ကို သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများက အောက်ပါအတိုင်း သက်သေပြကြလေသည်။
ပထမဆုံးသူတို့သည် ရောဂါဖြစ်စေ တတ်သော ပိုးများကို ပိုးပျိုးယူသော အရည်များတွင် မွေးမြူ၍ စစ်ထုတ်လိုက်သည်။
ထို့နောက် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို ထို အရည်ဖြင့် ဆေးထိုးပေးရာ ထိုတိရစ္ဆာန်၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ပိုး များ မဝင်ရောက်သော်လည်း ထိုတိရစ္ဆာန်တွင် ရောဂါရရှိသည် ကို တွေ့ရသည်။
လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ရောဂါပိုးတို့ကြောင့် ဖြစ်သော အဆိပ်များအနက် မေးခိုင်ရောဂါကိုဖြစ်စေတတ်သည့် အဆိပ် သည် ကျွန်ပ်တို့ သိရှိသမျှသော အဆိပ်တို့အနက် အပြင်းထန် ဆုံးဖြစ်၏။
ထိုအဆိပ်သည် စတြစ်နင်းခေါ် အဆိပ်ထက် အဆ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်မျှ ပိုမိုပြင်းထန်လေသည်။
ထိုအဆိပ်ကို တစ်စက် သို့မဟုတ် နှစ်စက်ခန့်ထိုးပေးရုံနှင့် ဆင်ကဲ့သို့သတ္တဝါ ကြီးမျိုးပင် သေဆုံးသွားနိုင်သည်။
ယခုအခါ ဆေးဖက်ဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒပညာရှင်ကြီးများ၏ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့် ထိုအဆိပ် ကို ပြယ်စေနိုင်သော အန်တီတော့ဆင်ခေါ် အဆိပ်ဖြေဆေးကို တွေ့ရှိပေပြီ။
ဆင်ကောင်အားသေစေနိုင်လောက်သောအဆိပ် ဖြင့် ထိုးပေးထားသည့် ပူးကို ဤအဆိပ်ဖြေဆေးဖြင့် ကုသပေး သောအခါ ပူးသည် ပကတိကျန်းမာလျက်ရှိလေသည်။
အန်တီတော့ဆင် အဆိပ်ဖြေဆေးကို တွေ့ရှိလာခဲ့ခြင်း မှာ လူနှင့်တကွသောသတ္တဝါဟူသရွေ့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် သဘာဝ အလျောက် အဆိပ်ကိုကာကွယ်ပေးနိုင်သော ဆေးများရှိသည်ဟူ သော အချက်ကို သိရှိလာခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ရောဂါပိုးများကြောင့် အဆိပ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။
ထိုအခါ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ထိုအဆိပ် ကိုပြယ်သွားစေရန် အဆိပ်ဖြေဆေးများ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာ လေသည်။
အဆိပ်သည် အဆိပ်ဖြေဆေးထက်များလျှင် လူနာ သေဆုံးသွားတတ်၍ အဆိပ်ဖြေဆေးထက်နည်းသောအခါ လူနာ တွင် ရောဂါပျောက်ကင်းသွားတတ်ပေသည်။
အဆိပ်ကိုပြယ်စေ နိုင်သောသတ္တိသည် သွေး၏ အကြည်ရည်ထဲတွင်ဖြစ်သည်။
ဤ သို့အဆိပ်ကို ပြယ်စေနိုင်သော သွေးကြည်ရည်ကို အဆိပ်ဖြေ သွေးကြည်ရည်ဟုခေါ်၍ ပိုးများကိုသေစေနိုင်သော သွေးကြည် ရည်ကိုမူကား ပိုးသေသွေးကြည်ရည်ဟု ခေါ်သည်။
များသောအားဖြင့် လူသတ္တဝါတို့၏သွေးတွင် ဖြစ်လာ သည့် အဆိပ်ဖြေဆေးသည် ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေရုံမျှမက နောင် ရောဂါမဖြစ်ပေါ်အောင်လည်း ကာကွယ်နိုင်လေသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် လူနာတစ်ဦးတွင် ဒစ်ဖသီးရီးယား ရောဂါစွဲကပ်၍ ပျောက်ကင်းသွားလျှင် တစ်သက်လုံးထိုရောဂါ မဖြစ်တော့သည်ကို ဆိုလိုသည်။
ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ လူနာ၏ သွေးတွင် ရောဂါပိုးများကို အဆိပ်များမထုတ်လွှတ်နိုင်မီ သုတ် သင်ပစ်နိုင်သော သတ္တိရှိလာခြင်းကြောင့်သော် လည်းကောင်း၊ အဆိပ်ဖြေဆေးသည် လူနာ၏ကိုယ်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာရှိနေ ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်းဖြစ်ဟန်တူပေသည်။
ဤအချက် ကိုသိသောအခါ ဓာတုဗေဒပညာရှင်များသည် ရောဂါဝေဒနာကို တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ရန် နည်းနှစ်နည်းကို အသုံးပြုကြလေသည်။
ပထမနည်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အဆိပ်ဖြေသွေးကြည် ရည် သို့မဟုတ် ပိုးသေသွေးကြည်ရည်ကို ဖန်တီးနိုင်အောင် ပြု လုပ်ပေးသောနည်းဖြစ်၍ ဒုတိယနည်းမှာမူ အခြားသတ္တဝါများမှ ရရှိသော အဆိပ်ဖြေသွေးကြည်ရည် သို့မဟုတ်ပိုးသေသွေးကြည် ရည်ကို ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းသို့ ထိုးပေးသောနည်းဖြစ်သည်။
ပထမနည်းကား ကာကွယ်လိုသောရောဂါ အလွန်အား နည်းသည့်ပိုးများဖြင့် ကျန်းမာနေသော လူတစ်ဦးအား ထိုးပေး ခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ထိုးပေးလိုက်သည်နှင့် ထိုလူတွင် ထို ရောဂါပိုးများကို တွန်းလှန်နိုင်သောသတ္တိ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ရောဂါကိုမဖြစ်ရအောင် ကာကွယ်လေသည်။
ကျောက်ထိုး ဆေး၊ တိုက်ဖွိုက်ရောဂါ ထိုးဆေးများသည် ဤသဘောကိုယူ၍ စီမံထားသော ဆေးများဖြစ်ကြသည်။
ဒုတိယနည်းတွင် ရောဂါ ပိုးများကို မြင်းကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကိုယ်တွင်ထိုးပေး သည်။
ထိုတိရစ္ဆာန်များတွင် ရောဂါကို ခုခံကာကွယ်နိုင်လာ သောအခါ သွေးကိုအနည်းငယ်စီထုတ်၍ သွေးမှတဖန်အကြည် ရည်ကိုယူသည်။
ထိုသွေးကြည်ရည်ကို လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ထိုးပေးသောအခါ ထိုလူတွင် မြင်းများမှာကဲ့သို့ ရောဂါကိုခုခံ ကာကွယ်နိုင်သော သတ္တိရှိလာလေသည်။
အဆိပ်ဖြေဆေးတစ်မျိုးသည် အဆိပ်တစ်မျိုးကိုသာ ဖြေ နိုင်သည်။
ဒစ်ဖသီးရီးယားဆုံဆို့နာ၊ မေးခိုင်နာ၊ စကားလက် ဖျား၊ မြွေဆိပ်တက်ခြင်း၊ ဗော်တျူလိုင် အဆိပ်တောက်ခြင်း၊ အနာမီးစသော အနာရောဂါတို့အတွက် အဆိပ်ဖြေဆေးများ အသီးအခြားရှိကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒCategory:ကျန်းမာရေး။
အသက် ၁၂ နှစ် အရွယ်ကပင် အဖော်မပါတစ်ယောက်တည်း ကမ္ဘာတစ်ပတ် ခရီး ထွက်ခဲ့ဖူးသူ အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရစ်ချက် အက်ဗလင်ဗတ်သည် စွန့်စားသည့် ဘက်တွင် ထူးချွန်သူဖြစ်ပေ သည်။
ဗတ်သည် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း နှစ်ခုစလုံးကို လေယာဉ်ပျံဖြင့် ပထမဦးဆုံး ဖြတ်သန်းပျံခဲ့သူ ဖြစ်ရုံမက၊ လူသူအရောက်အပေါက်နည်းသော ထိုရေခဲကန္တာရ အရပ်များသို့အခေါက်ခေါက် စွန့်စွန့်စားစား ရောက်ရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ရစ်ချက်အက်ဗလင်ဗတ်သည် ၁၈၈၈ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဗာဂျင် နီးယားပြည်နယ် ဝင်ချက်စတာမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ဗာဂျင်း နီးယား တက္ကသိုလ်နှင့် အမေရိကန် ရေတပ်မတော်ဆိုင်ရာ စစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ၁၉၁၂ ခုနှစ် တွင် ရေတပ်၏ လေကြောင်း လက်ရုံးတပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်းလေသည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မက်မီလန်စူးစမ်းရှာဖွေရေး အဖွဲ့နှင့်အတူ လေတပ်မှူးအဖြစ်ဖြင့် ဂရင်းလန်ကျွန်းမြောက် ပိုင်းသို့ လိုက်ပါ ခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အဖော်လေသူရဲ ဖလွိုက်ဗင်းနက်နှင့် အတူ နော်ဝေးနိုင်ငံမြောက်ဘက်ရှိ စပစ်ဗားဂင်ကျွန်းစု ကင်းစဗေးပင်လယ်အော်မှ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း အပေါ်သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြတ်သန်းကာ ပျံသန်းခဲ့ လေသည်။
ယင်းခရီးကို ၁၅ နာရီဖြင့် ပျံသန်းနိုင်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗတ်နှင့် အဖော် ၃ ဦးတို့သည် နယူးယော့မြို့မှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့သို့ အရောက် ပျံသန်းခဲ့ရာ ရာသီဥတု အဆင်မသင့်သဖြင့် ပြင်သစ်ကမ်းလွန်ပင်လယ်ထဲသို့ ထိုးဆင်း ရသော်လည်း အသက်ချမ်းသာခဲ့ပေသည်။
ထိုခရီးမှာ မိုင်ပေါင် ၄၂ဝဝ ရှိ၍ ၄၂ နာရီသာသာမျှ ပျံသန်းခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗတ်ခေါင်းဆောင်က နယ်သစ်စူးစမ်းရှာ ဖွေရေး အဖွဲ့သည် အန္တာတိတ် ဒေသဖြစ်သော တောင်ဝင်ရိုးစွန်း ဘက်သို့သင်္ဘောနှစ်စင်းဖြင့် သိပ္ပံပညာရှင် ၃၂ ဦးနှင့်အတူ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ဝေလပင်လယ်အော်ရှိ ရောပစရေခဲ့ပြင်သို့ ဆိုက်ရောက်လေသည်။
ထိုနေရာကို လစ်တီးအမေရိကဟူ၍ သူ၏ဇနီးကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၂၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဗတ်သည် လစ်တီးအမေရိကမှ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းပေါ် သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြန်သည်။
ယင်းအသွားအပြန် ခရီးကို ၁၉ နာရီဖြင့် ပျံသန်း နိုင်ခဲ့သည်။
ဗတ်၏ စွန့်စားမှုကို ခြီးကျူးသော အနေဖြင့် အမေရိကန် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်က သူ့အားရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့် ပေးလေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗတ်သည် အန္တာတိတ်ဒေသို့ဒုတိယ အကြိမ် ခရီးထွက်ခဲ့၍ လစ်တီးအမေရိက၌ပင် စခန်းချလေ သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် မတ်လမှ ဩဂုတ်လအထိ ဗတ်သည် လစ်တီးအမေရိက တောင်ဘက် ၁၂၃ မိုင်အကွာ၌ တစ်ယောက် ထီးတည်း မိုးလေဝသ အခြေအနေကို မှတ်သား လေ့လာနေခဲ့ လေသည်။
သူ၏အဖော်များသည် ယင်းဒေသ၏ရာသီဥတုဒဏ် ကို ခံနိုင်ကြမည် မဟုတ်ကြောင်း သိသဖြင့် ၉ ပေကျယ်၍ ၁၃ ပေရှည်သော တဲဆောက်ကာ တစ်ဦးတည်း စွန့်စားနေထိုင် ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗတ်၏ တဲကလေးမှာ ဆီးနှင်းအောက်တွင် နစ်မြုပ်သွားသည်အထိ အအေးပြင်းထန်သော ဒေသဖြစ်လေ သည်။
သူရောက်ရှိနေသော အရပ်မှာ တောင်ဝန်ရိုးစွန်း မှ မိုင်ပေါင်း ၇ဝဝ မျှသာ ဝေး၏။
တဲထဲတွင် ဆီမီးတိုင်ကို အမြဲထွန်းညှိထားရသဖြင့် များမကြာမီ ကာဗွန်မွန် အောက်ဆိုက် အဆိပ်ငွေ့သင့်ကာ အိပ်ရာမှ မထနိုင်တော့ချေ။
အစာကို ချက်ပြုတ်မစားနိုင်သဖြင့် ရှိသမျှ စည်သွတ်အစာတို့ဖြင့်သာ တင်းတိမ်နေရလေသည်။
ထိုမျှလောက်အားအင် ဆုတ်ယုတ် နေသော်လည်း သူ၏အလုပ် ဝတ္တရားများကို မလစ်ဟင်းစေရဘဲ အခြေခံ စခန်းနှင့် ဝိုင်ယာလက်ဖြင့် အမြဲ ဆက်သွယ်လျက် ရှိ၏။
အခြေခံ စခန်းသို့အကူအညီ မတောင်းဘဲနေခဲ့သော် လည်း သူ၏ အချက်ပေးလွှင့်ချက်များမှာ ပျော့ညံ့၍ မမှန်မကန် ဖြစ်လာသောကြောင့် သူ့ထံသို့ကယ်ဆယ်ရေး အဖွဲ့တစ်ခု စေလွှတ်လိုက်ရသည်။
ထိုအဖွဲ့သည် ဗတ်ထံသို့ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိလာ၍ သူ့အား လစ်တီးအမေရိကသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပိုင် နယ်ပယ်များ သတ်မှတ်ရေးအတွက် အစိုးရ၏ စေလွှတ်ချက်အရ ဗတ်သည် အန္တာတိတ်ဘက်သို့နောက်တစ်ကြိမ် ခရီးထွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖန် သင်္ဘော ၁၃ စင်း နှင့် လေယာဉ်ပျံများ၊ ရေခဲပြင်ပေါ်၌ အသုံးပြုနိုင်သော ယာဉ်များကို ယူဆောင်၍ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းဘက်သို့ထွက်ခဲ့ လေသည်။
ဗတ်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်လည်း အန္တာတိတ်ဒေသသို့တစ်ကြိမ် ထွက်ခဲ့သေးသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြေတိုင်းအဖွဲ့၏ တာဝန်ခံ အရာရှိအဖြစ် ဗတ်အား ခန့်အပ် ခဲ့သည်။
ဗတ်သည် ၁၉၅၇ ခုနှစ် မတ်လ၁၁ ရက်နေ့တွင် မက်ဆချူးဆက် ပြည်နယ် ဗော့စတန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဗတ်၏ စွန့်စားမှုကြောင့် နယ်သစ်မြေသစ်များ ရခဲ့ရုံမက ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းခရီး သွားလာရာ၌ အရေးကြီးသော နည်းသစ်နှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ များပါ ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဗတ်သည် လစ်တီးအမေရိက ၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက် ၊ တစ်ကိုယ်တည်း စသည့်ကိုယ်တွေ့ စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ( ) ကိုးကား။
အန်ချင်း အန်ချင်းသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇ဝဝ- ကျော် ပထမအင်းဝခေတ်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ကဗျာတစ်မျိုးဖြစ် သည်။
မှန်နန်းရာဇဝင်အရ သက္ကရာဇ် ၇၅၉ -ခုနှစ်၌ ဘုရင်မင်း ကြီးစွာသည် အင်းဝမှအထက်အညာ တကောင်းမြို့သို့ ဖောင်တော်ဖြင့် ဆန်တော်မူလေသည်။
ထိုအခါ ဖောင်တော်ကို ငင်သည့် လှေတော်သားတို့ သီဆိုစရာ ဖောင်ငင်ချင်း"ခေါ်အန်ချင်း" သည် စတင်ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဤအကြောင်းကို အခြေခံ၍ အန်ချင်းဟူသောဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ကြံစည်ကြသော ပညာရှိများက ယင်းဝေါဟာရသည် "အဏ္ဏဝ ဟူသော ပါဠိစကားလုံးမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။