kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သက္ကရာဇ် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်လူမျိုး ဓာတုဗေဒ ဆရာ ကလပ်ပရုတ်ဆိုသူသည် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှရသည့် ဂေါ်မိတ်တွင် ဇာကိုနီယမ်းပါဝင်သော ဒြဗ်ပေါင်းတစ်ခုကို အောက်ဆိုက်အဖြစ်ဖြင့် တွေ့ခဲ့သည်။
သို့သော် ဇာကိုနီယမ်ကိုမူ ဗာဇီးလီယပ်ဆိုသူကသာ ပထမဆုံးထုတ်ယူရရှိခဲ့သည်။
ဇာကိုးနီးယမ်းပါဝင်သည့် အဓိကတွင်းထွက်နှစ်မျိုးမှာ ဇာကိုနီယမ်း ဆီလီကိတ်ဖြစ်သော ဇာကွန်(ဂေါ်မိတ်)နှင့် ဇာကိုနီယမ်းအောက်ဆိုက်ဖြစ်သော ဗက်ဒဲလီယိုက်ဖြစ်သည်။
ဇာကိုနီယမ်ကို မီးစာကျောက်သဲတွင်လည်း တွေ့ရသေးသည်။
ဇာကွန်ကို ဩစတြေးလီးယား၊ အိန္ဒိယနှင့် ဗရာဇီးနိုင်ငံများ၌၎င်း တွေ့ရသည်။
ဇာကွန်အမြောက် အမြားကို နယူးဆောက်သဝေးမှလည်း ရသေးသည်။
ထို့ပြင် ဂေါ်မိတ်ကသစ်ရေ သို့မဟုတ် ဂေါ်မိတ်နီ ကဲ့သို့သော ကျောက်မျက်မျိုးတွင်လည်း တွေ့ရသေးသည်။
ဇာကိုနီယမ်းသည် အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ ကာဗွန်၊ ဆီလီကွန်ကဲ့သို့သော ဒြဗ်စင်များနှင့်တွေ့ထိလျှင် အလွန်ဓာတ်ပြောင်းလွယ်သည်။
ထိုကြောင့် အခြားသတ္တုများကို ဇာကိုနီယမ် သတ္တုကျောက်ရိုင်းမှ ဖယ်ရှားပစ်လိုက်သည့်တိုင်အောင် ဇာကိုနီယမ် သတ္တုသန့်သန့်ကို လွယ်ကူစွာ ထုတ်ယူ၍ မရနိုင်သေးပေ။
သတ္တုမှုန့်ကို ရလိုသောအခါ သတ္တု ဖလူအိုရိုက်ကို ဆိုဒီယမ်နှင့်ရောလျက် အလွန်ခိုင်ခံ့၍ အလုံပိတ်ထားသည့် လုံကြီးများတွင်ထည့်ကာ အပူတိုက်ပေးရသည်။
သို့သော် ပလာနယ်တွင်ရှိသော တန်စတင် အမျှင်သေးပေါ်သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အပူတိုက်၍ ဇာကိုနီယမ် အိုင်အိုဒိုက်အငွေ့ကို လွှတ်ပေးသောအခါတွင် အိုင်အိုဒင်သည် ပြိုကွဲသွားကာ တန်စတင်အမျှင်သေးပေါ်တွင် ဇာကိုနီယမ်လာရောက် စွဲကပ်နိုင်၏။
ဇာကိုနီယမ်သည် အလှည့်မှန်ဇယားတွင် တိုင်တေးနီယမ် နှင့်ဆီလီကွန်ရှိသည့်အစု၌ ပါဝင်သည်။
ထိုဒြဗ်စင်၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်နှင့် အက်တမ်အလေးဆများမှာ ၄ဝ နှင့် ၉၁.၂ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ။
ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်သည် 'မိုင်ရစ္စတီကေစီအီး' မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'မိုင်ရစ္စ တစ်ကာ ဖရက်ဂရင်း'ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထိုအပင်၏ ပင်စည်သည်ဖြောင့်၍၊ အကိုင်းများသည် အပင်၏ အောက်ခြေလောက်ဆီမှစ၍ ထွက်သည်။
မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်သည် ထိုအပင်၏ မူလပေါက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။
ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်ကို အရှေ့နှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ ဘရာဇီး၊ သီဟိုဠ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ပုံသဏ္ဌာန် အလေ့ကျပေါက်သည့် ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၆ဝ ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးယူသည့် ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်သည် ပေ ၃ဝ အထိမြင့်၍၊ သားရေကဲ့သို့ မာကျော ပျဉ်းတွဲလျက် မွေးကြိုင်သော အမြဲစိမ်းရွက်လွှဲများ ရှိသည်။
အရွက်များသည် ရှည်၍ ချွန်သည်။
အကြောများကိုလည်း ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်၏။
အကိုင်းများစွာဖြာထွက်သည်။
အခေါက် ညိုမည်းမည်းအရောင်ရှိသည်။
အဖိုပင် ၊ အမပင်နှင့် အဖိုအမ နှစ်မျိုးပါသော အပင်ဟူ၍ ရှိ၏။
ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းဝိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ်သွယ်သည်။
ရွက်ပြား သားရေကဲ့သို့ မာကျော ပျဉ်းတွဲပြီး မွှေးကြိုင်သောအနံ့ရှိ၏။
အပွင့် အဝါဖျော့ရောင် အပွင့်ငယ်များ အခိုင်လိုက် ပွင့်သည်။
အသီး အညိုရောင်ရှိပြီး အသီးဆံမှာ ဘဲဥပုံဖြစ်လျက် ပါးလွှာ၍ ကြွပ်ဆတ်သော အခွံရှိသည်။
အပင် အသက် ၈ နှစ်တွင် အသီးစ၍ သီးသည်။
အသက် ၂၅ နှစ်တွင် အသီးအများဆုံးသီးပြီးနောက် အသက် ၃၅ နှစ်မျှတိုင်အောင် အသီးနှင့် အပွင့်များ ဆက်၍သီးပွင့်သည်။
အသီးများ မှည့်လာသောအခါ ရွှေဝါရောင်ပေါက်၍ တောက်ပသည်။
အဝါဖျော့ရောင် အပွင့်ငယ်များသည်လည်း အခိုင်လိုက် ငိုက်လျက် ပွင့်ကြသည်။
အသီးမှည့်သောအခါ၊ အသားများသည့်အပိုင်းသည် အတော်မာလာ၏။
နောက်ဆုံး၌ ထိပ်ပိုင်းမှ ကွဲလာပြီး လျှင် တောက်ပသည့်ကြက်သွေးရောင် အမြှေးများကိုမြင်ရသည်။
ထိုအမြှေးများသည် ရာဇမတ်ကွက်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်။
ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်သည် တစ်နှစ် တစ်နှစ်လျှင် အသီးပေါင်း ၁၅ဝဝမှ ၂ဝဝဝ ထိ သီးလေ့ရှိသည်။
အစေ့ကို ဇာပွင့် ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
အပွင့် ပွင့်၍ ၆-၈ လခန့် အကြာတွင် အသီးရင့်မှည့်၍ အက်ကွဲသည်။
right|Nutmegs on a tree in Kerala, India right|190px|Nutmeg seeds showing "veins" Mace (red) within nutmeg fruit right|Commercial jar of mace တွေ့နိုင်သောနေရာများ စိုက်ပျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ပူပြင်းစွတ်စိုသော ရာသီဥတုကို ကြိုက်နှစ်သက်သည်။
အကောင်းဆုံးမှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေအနီး ချိုင့်ဝှမ်းနေရာများဖြစ်သည်။
အလွန်ခြောက် သွေ့သော လမျိုးမရှိဘဲ မိုးရေချိန် ၇၀ လက်မနှင့် အထက် ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းသော ဒေသမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်းသည်။
စင်ကာပူမြို့ သည် ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးအများဆုံး ထုတ်ဝေရောင်းချသော မြို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြိတ်နှင့် မော်လမြိုင်မြို့များ၌ အောင်မြင်စွာစိုက်ပျိုးနိုင်ကြသည်။
သို့သော် နိုင်ငံခြားမှတင်သွင်းသည့် ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးများကို ဈေးပေါပေါနှင့် ရောင်းချနိုင်သဖြင့် ဇာတိပ္ဖိုလ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အောင်မြင်ပုံမပေါ်ချေ။
ဇာတိပ္ဖိုလ်ကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သောက်ဆေး ဖော်စပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးနည်း မြေအမျိုးအစား ရေမဝပ်သည့် နုန်းမြေသားမျိုးဖြစ်ပြီး ရေစီး ရေလာကောင်းသော မြေမျိုးဖြစ်ရမည်။
ပျိုးထောင်ခြင်း ပျိုးထောင်ခြင်းပြီးမှ စိုက်ရမည်။
အစေ့များကို အဖုံးပါသော ပျိုးသေတ္တာ သို့မဟုတ် အရိပ်ရသည့် ပြုပြင်ထားသော ပျိုးခင်းများတွင် အသီး စုဆောင်းပြီးလျှင် ပြီးချင်း ပျိုးရပါမည်။
အသီးများကို တာရှည်စွာ သိုလှောင် ထားခြင်း မပြုရပါ။
သဲတဆ မြေဆွေး ၂ ဆ ရောထားသည့်မြေတွင် မျိုးစေ့ကို ၁၂ လက်မစီ ခြားပြီး တစ်ခြမ်းစောင်း၍ ချရမည်။
အပေါ်မှ သဲနုနု ၁ လက်မခန့် ဖုံးထား၍ ရေအမြဲစိုနေအောင် ဂရုစိုက်လောင်းပေးရမည်။
၆ လခန့် အကြာတွင် ဝါးဆစ် သို့မဟုတ် ပလတ်စတစ်အိတ်များတွင် တစ်ပင်စီ ပြောင်း၍ စိုက်ပေးရမည်။
နောက်ထပ် ၆ လခန့် အကြာ အမြင့် ၁ ပေ ရှိ တစ်နှစ်သားအရွယ် ပျိုးပင်ကလေးများအား မြေချစိုက်နိုင်သည်။
မျိုးစေ့များကို ပျိုးထောင်၍ ရယူခြင်းမှာ အဖိုပင်များ ဖြစ်တတ်၍ အမပင်အဖြစ် သေချာစေရန် အကိုင်းချင်းယှဉ်ပူးဆက်နည်းကို သုံးနိုင်သည်။
(အစေ့များသည် မာကျောသော အခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသောကြောင့် အပင်ပေါက်ရေးတွင် နှောင့်နှေး၍ ပျက်စီးတတ်သည်။
ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးကို အပင်ပေါက်မြန်စေရန်အတွက် ၂ ရက်ခန့် နေလှန်းပြီးအခွံကို အနည်းငယ်ပါးသွားအောင် သွေး၍လည်းကောင်း ၊အခွံကို အတွင်းဆံမနာစေဘဲ ခွဲ၍လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် လျင်မြန်စွာ အပင်ပေါက်ပြီး အပင်ပေါက်ရာခိုင်နှုန်းလည်း ကောင်း၏။
) စိုက်ပျိုးခြင်း ၈ လမှ တစ်နှစ်သား အရွယ်ရှိ ပျိုးပင်များကို စိုက်ခင်းတွင် တစ်ကျင်းနှင့်တစ်ကျင်း မြေအနေအထားလိုက်၍ ၂၄ ပေ မှ ၃၀ ပေ ၊ အကွာ ၂ ပေ၊ အနက် ၂ ပေ အကျယ်တူးပြီး မြေဆွေး ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ရောစပ်ထည့်သွင်းပြီး တစ်ကျင်းလျှင် တစ်ပင်နှုန်း စိုက်ရမည်။
ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း ဇာတိပ္ဖိုလ် ပင်များသည် အပင်ငယ်စဉ်တွင် နေရောင်တိုက်ရိုက်ကျခြင်းကို မခံနိုင်သည့်အတွက် အရိပ်ပင်ကြီးများ စိုက်ပေးရမည်။
ငယ်စဉ်တွင် အပူရှိန်ကို ကြောက်သော်လည်း အပင်ကြီးလာသောအခါ အလင်းရောင်နှင့် အပူရှိန်ကို နှစ်သက်သဖြင့် အရိပ်လွတ်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။
ဆွတ်ခူးခြင်း ၁၀-၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် စတင်သီးသည်။
သီးချိန်မှာ နယုန် ၊ဝါခေါင်လ ဖြစ်သည်။
အသီးမှည့်သော အခါ နှစ်ခြမ်းကွဲ၍ အတွင်းမှ အစေ့ကြွေကျသွားသည်။
၎င်း အစေ့ကို အရိပ်ထဲတွင် အခြောက်ခံခြင်းဖြင့် အစေ့ခွံနှင့် အစေ့ဆံကို ရသည်။
အစေ့ခွံကို ဖုံးထားသည့် အမြှေးကို ဇာပွင့် ဟုခေါ်သည်။
အရွယ်ရောက်က တစ်ပင်လျှင် ပျမ်းမျှအသီး ၂၀၀၀ မှ ၄၀၀၀ ခန့် သီးသည်။
အသုံးဝင်ပုံ အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဇာတိပ္ဖိုလ်သည် ဖန် ၊ ခါး ၊ စပ်သော အရသာ ရှိ၏။
ကြေညက်လွယ်၏။
မွှေးကြိုင်၏။
အဆီသည် ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။
အားတိုးစေ၏။
အဖျားရောဂါကို ထိရောက်စွာ ပျောက်စေ၏။
အသီးများကို စုဆောင်းပြီးသောအခါ၊ အသားများသည့် အခွံကိုခွာလိုက်ရသည်။
ထိုနောက် အကာကိုခွါယူ၍၊ အခြောက် လှန်းသည်။
ထိုအကာကိုပင် ဇာတိပ္ဖိုလ်ပွင့်ဟု ခေါ်မှတ်မှား တတ်ကြသည်။
အစေ့၏ အခွံကို ခွဲလိုက်သောအခါ မာသည့် အဆန်ကိုရသည်။
ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးသည် ဘဲဥပုံရှိ၍ တစ်လက်မ ခန့်ရှည်သည်။
ယင်း၌ မညီညာသော မြောင်းများလည်းရှိသည်။
ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးငယ်များမှ အဆီကို ထုတ်ယူကြသည်။
အစေ့ခွံ ဇာတိပ္ဖိုလ်ကို သွေး၍ ပျားရည်နှင့် စားပါက နှလုံးအားနည်းခြင်းကို ကောင်းစေပြီး ဒူလာ နှင့် အစေ့ဆံ သွေးဝမ်းရောဂါ ပျောက်စေသည်။
ရေအေးနှင့်သွေး၍ သောက်ခြင်း ၊ တဖြည်းဖြည်းလျက်ခြင်း ၊ တစ်ကိုယ်လုံး လိမ်းနယ်ပေးခြင်းဖြင့် ကာလဝမ်းရောဂါ ပျောက်၏။
နားရင်းရောင်ရောဂါဖြစ်စဉ်က ရောင်တင်းသော နေရာကို ရေနှင့် သွေးလိမ်းပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်၏။
ပျို့အန်သော ရောဂါဖြစ်လျှင် ရေအေးနှင့်သွေး၍ လျက်ခြင်းဖြင့် ပျောက်၏။
တာရှည်စွာ အဆက်မပြတ်သွားသော ဝမ်းရောဂါ ၊ ဝမ်းမီးနုံ့ခြင်း ၊ အဖျဉ်ရောင်ခြင်း ၊ ထိုးအောင့်ခြင်းဖြစ်လျှင် ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးကို စားခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်း၏။
ဇာတိပ္ဖိုလ်ကို သုက်ထိန်းဆေး ၊ လိပ်ခေါင်းဆေး ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။
ဇာတိပ္ဖိုလ်သီးကို သွေး၍ ဝက်ခြံပေါက်သည့်နေရာ၌ လိမ်းပေးက နုလျှင် ပိန်၍ ရင့်လျှင် အမြန်မှည့်ပြီး ပျောက်၏။
ဇာပွင့် ဇာပွင့် ကို ရှူဆေး သွေးဆေးများ ဖော်စပ်ရာတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြု၏။
သွေးဆေး ၊ ဒူလာဆေး ၊ မီးယပ်ဆေး ၊ အားတိုးဆေး စသည့် ဆေးများဖော်စပ်ရာတွင် အရေးကြီးသော ဆေးမယ်အဖြစ် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=98 ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ဇာချည်နှင့် ကိရိယာ အပ်တို့ကို တွေ့ရစဉ်။
ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကစ၍ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ဇာထည်၊ ပန်းထိုးထည်များကို လူတို့ အမြတ်တနိုးအသုံးပြုလျက်ရှိကြ သည်။
လူသည် စိတ်ကူးဉာဏ်ဆန်းကြယ်၍ အလှအပကို မြတ် နိုးတတ်သည့်အတိုင်း ထိုးထွင်းဉာဏ်ဖြင့် တီထွင်၍ ဇာထိုးပန်း ထည်များကို ရက်လုပ်သုံးစွဲလာခဲ့ကြလေသည်။
ရိုးရိုးပင့်ကူအိမ် ကဲ့သို့သော ခြည်မျှင်တန်းအကွက်များမှ အတွန့်အလိမ် အချိတ် အဆက် အကောက်အကွေ့အမျိုးမျိုးအထိ လှပအောင်တီထွင် ရက်လုပ်ကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ ခန့်က အီဂျစ်ပြည် တွင် ဇာထိုးပန်းထိုး အထည်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ယခု ခေတ်၌ တွေ့မြင်ရသော ဇာထည်မျိုးမှာမူ ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး နောက်မှသာ အီဂျစ်ပြည်၌ ပေါ်ထွန်းလာသည် ဟုဆိုသည်။
ရှေးဂရိလူမျိုးတို့သည် ဇာထည်များကို ရက်လုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ရောမလူမျိုးများ ထွန်းကားချိန်၌ ဇာထည်များမှာ အထူးခေတ် စားသည်။
အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများ၌ ရှေးနှစ်ပေါင်းမျာစွာကပင် ဇာထိုး ပန်းထိုးအတတ် (Knitting) ကို တတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကသ္မီရနယ် ဇာထည်များ၏လက်ရာမှာ ယနေ့တိုင် ရှေးဟောင်းမူအတိုင်းပင်ရှိနေသည်။
တရုတ်ဇာန်းများမှာ နုခြင်း၊ အရောင်းအသွေး အဆင်ပြေပြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အလွန်လှပ ကောင်းမွန်လေသည်။
ပါးရှင်းလူမျိုးများကမူ အလှအပဆွဲထား ရန်နှင့် ဘုရားရှိခိုးရာ၌ အသုံးပြုသော ကော်ဇောများတွင် ဇာပန်းများကို အသုံးပြုကြသည်။
ခေတ်ဇာပန်းထည်များသည် အီတလီပြည် ဗင်းနစ်မြို့တွင် ပထမဦးစွာ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ်က အီတလီ အမျိုးသမီးတိုင်း ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး ဇာပန်းကို အထူးစိတ် ပါစွာထိုးလုပ်ခဲ့ကြသည်။
သီလရှင်များ ပြုလုပ်ကြသော ဇာပန်း ထည်တို့မှာ အလှပဆုံးဖြစ်သည်။
ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများရှိ ပလ္လင်များအတွက်နှင့် ဂိုင်ဏ်းချုပ် ဂိုဏ်းအုပ်စသော ဘုန်းတော် ကြီးများ ဝတ်ရုံရန်အတွက် သီလရှင်များ ထိုးလုပ်ခဲ့သော အချို့ ဇာထည်များသည် အထူးပင်လှပခြင်းကြောင့် ရှေးဟောင်းလက်မှု ပညာတစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ယင်းတို့ကို သေတ္တာတွင် သော့ခတ် သိမ်းဆည်းထားပြီးလျှင်၊ အခါကြီး ရက်ကြီးများ၌သာ ထုတ်၍ ပြသကြလေသည်။
ပထမအစတွင်မူ ပင့်ကူအိမ်ပမာ ခြည်မျှင်ကို လေးထောင့် ကွက်များဖြင့် စတင်ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာပြီးလျှင်၊ တစ်ချောင်းထိုးအပ် တစ်ခုတည်းဖြင့် သစ်ရွက်ပန်းပွင့်ပန်းခက် စသည့်ပုံကြွ ဇာပန်းများကို အံ့ဩ လောက်အောင် အဆင့်ဆင့် တိုးတက် တီထွင်လာကြသည်။
ရှေးက သာသနာရေး အဆောက်အအုံများတွင်သာ ဇာပန်းများ ကို သုံးစွဲခဲ့ရာမှ၊ နောင်အခါတွင် စားပွဲခင်း၊ လက်သုတ်ပုဝါ၊ အိပ်ရာခင်းနှင့် ယောက်ျား မိန်းမတို့၏ အင်္ကျီလက်ဖျား၊ လည် ပတ်၊ လက်ကိုင်ပုဝါများ၌ပင် ဇာပန်းကို သုံးစွဲ လာခဲ့ကြလေ သည်။
အေဒီ ၁၅၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်ထိခေတ်သည် ကား ဇာပန်းခေတ်ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ထိုခေတ်က အထက် တန်းစား အမျိုးသမီးများသည် အားလပ်ချိန်များတွင် ဇာထိုး ခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ဇာထည်များသည် ၁၃ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဥရောပတိုက် အနောက်ပိုင်းတွင် ကျော်ကြားခဲ့ပေ သည်။
တျူဒါမင်းဆက်များလက်ထက်၌ ဝတ်စားတန်ဆာတွင် ဇာပန်းများကို ပိုးထည်နှင့် ရွှေခြည်ထိုးထည်တို့ ၌ရောနှော၍ သုံးစွဲကြလေသည်။
ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်း ဟန်ဂေရီ၊ ရူမေးနီးယားနှင့် ဆွစ်ဇာလန် ပြည်သူ ပြည်သားတို့၏ တောက်ပသောရောင်စုံ ဇာပန်းထည်များမှာ အလွန်လှပ၍ နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေ သည်။
ခရစ်တော်ပေါ်ပြီးနောက်၊ ဥရောပတိုက်ရှိ ဇာပန်းထည် များသည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံများရက်လုပ်ရာတွင် ခေတ် စားလာလေသည်။
အချို့ဇာပန်းရှိ ရုပ်ပုံများမှာ ထိုခေတ်က သမိုင်းကို ဖော်ပြထားသဖြင့် အထူးပင်အဖိုးတန်လေသည်။
၁၃ ရာစု၊ ၁၄ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဂျာမနီပြည်တွင် သူတော်စင် တို့၏ ပုံများကို ဇာပန်းဖြင့်ဖော်ခဲ့ကြရာ၊ ထိုသူတော်စင်တို့၏ ဝတ်ရုံထည်များမှာ အထူးဆန်းကြယ်လှပေသည်။
ထိုခေတ် နောက်တွင် ဂျာမန်ဇာပန်းများသည် ပန်းအုံပန်းကြွများဖြင့် တစ်မျိုးပင်ခမ်းနားလာသည်။
ဂျာမန်တောသူ တောင်သားများ၏ အဝတ်အစားမှာ အံ့ဩလောက်အောင် လှပကောင်းမွန်၏။
ယင်းတို့ကို နေ့ထူး နေ့မြတ်များ၌သာ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြ၏။
၁၇ ရာစု၊ ၁၈ ရာစုနှစ်များတွင်လည်း ဖလန်းဒါးနယ် များ၌ ဇာပန်းထည်သည် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။
၁၇ ရာစုနှစ် အလယ်ခန့်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့သည် ကမ္ဘာ့ဇာပန်းထည် ရက်လုပ်သော နိုင်ငံများနှင့် ယင်ပေါင် တန်းလိုက်ခဲ့လေသည်။
၁၆၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၅ ခုနှစ်ထိ အုပ်စိုးခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီ ဘုရင်ကြီးသည် ဗင်းနစ်မြို့မှ ဇာပန်း ထိုးတတ်သူ များစွာကို ပြင်သစ်ပြည်သို့ခေါ်ယူ၍၊ ဇာထိုးပန်း ထိုးအတတ်ကို အားပေးခဲ့သည်။
၁၆၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ပြည်၌ အီတလီဇာပန်းထည်များကို အသုံးမပြုရန် ကျပ်တည်း စွာ တားမြစ်ထားလေသည်။
ဇာထိုး ပန်းထိုးတွင် အသုံးပြုသည့် အပ်များ စပိန်နိုင်ငံဖြစ် ဇာထည်များလည်း အထူးကျော်ကြားပေ သည်။
စပိန်နိုင်ငံသူတို့သည် ပြင်သစ်တို့ထက်ဦးစွာကပင် ဇာပန်းထိုးအတတ်ကို တတ်မြောက်ခဲ့ကြ၍၊ အထူးသဖြင့် စပိန် လူမျိုးတို့၏ ရွှေခြည် ငွေခြည်နှင့် ရောင်စုံခြည်များမှာ အလွန် လှပပေသည်။
အထင်ရှားဆုံး အင်္ဂလိပ်ဇာမှာ တောင်ပိုင်း ဒက်ဗွန်ရှိုင်ယာ နယ်မှလာသော ဟွန်နီတွန်ဇာပင်ဖြစ်သည်။
အယ်လဗာမြို့စား ကြီး၏ နှိပ်စက်မှုကြောင့် ထိုအရပ်သို့ ထွက်ပြေးလာသော ဖလန်းဒါးနယ်သား ဇာပန်းပညာသည် များက ဇာလုပ်ငန်းကို ၁၅၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြု ကြလေသည်။
အိုင်ယာလန်ပြည်တွင်ကား ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းထွန်းကားသည့် အတိုင်း သီလရှင်ကျောင်းများရှိ သီလရှင်များသည် ဇာပန်းကို ပို၍ သဘာဝကျအောင်ထိုးနိုင်ကြသည်။
ထိုဇာပန်းများများမှာ အကောင်းဆုံးမဟုတ်ချေ။
သို့ရာတွင် ဇာပန်းများမှာ လှပ၍၊ နိုင်ငံခြားမှ အဝယ်များသဖြင့်၊ တိုင်းပြည်၏ ငွေဝင်အားကို ဖြည့်စွမ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
လန်ဒန်မြို့ ကင်စင်တန်ရပ်ကွက်ရှိ ဘုရင့်အပ်ချုပ်ပညာသင်ကျောင်းသည် ယခုအခါ ဇာထည်များကို ပြန်လည် ခေတ်စားလာအောင် လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့လေပြီ။
အယ်လစ် ဇဗက်မိဖုရားကြီးနှင့် မေရီမိဖုရားကြီးတို့မှာ ဇာပန်းထိုးတွင် အထူးဝါသနာထုံကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:လက်မှုပညာ Category:အိမ်တွင်းမှုသိပ္ပံ oc:Tricot။
တရားမမှုများတွင် တရားရုံးတော်က အမှုကို စီရင်ဆုံး ဖြတ်၍ အမိန့်ချမှတ်ခြင်းကို ဒီကရီ ချပေးသည်ဟု ခေါ်သည်။
ယင်းဝေါဟာရမှာ အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။
တရားလို၊ တရားပြိုင်ဟု တရားတွေ့သူ နှစ်ဦး နှစ်ဘက်ရှိရာ၌၊ တစ်ဘက် ဘက်ကို အနိုင်ပေး၍ ဒီကရီအမိန့် ချမှတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ တရား နိုင်သူက ဒီကရီအမိန့် ချမှတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ တရားနိုင်သူက ဒီကရီရသည်ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိ၏။
ဤသို့တရားနိုင်ကြောင်း အမိန့် ဒီကရီရရှိသော်လည်း၊ ယင်းအမိန့်ကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် အမိန့်အရဆောင်ရွက်မှု၊ ပေးအပ်မှု၊ ရရှိမှုရှိရန် တရားနိုင်က တစ်ဆင့်ထပ်လောင်း၍ ပြုလုပ်စရာရှိသေး၏။
ဒီကရီရရှိထားသူ တရားနိုင်က ထိုဒီကရီ ကိုချပေးသည့် တရား ရုံးတော်အား ဒီကရီကို အတည်ပြုပေးရန် လျှောက်ထားမှုကို ဇာရီမှုဟု ခေါ်သည်။
ကျေညာချက်သဘောမျိုး သက်သက်မျှ သာဖြစ်သော ဒီကရီများအတွက် ဇာရီလုပ်ရန်မလိုချေ။
ဒီကရီရသူ (ဝါ) တရားနိုင်သူက ဇာရီမှုဖွင့်၍ တရားရုံး တော်သို့ လျှောက်ထားသောအခါ စည်းကမ်းသတ်ချက်များအရ၊ တရားရုံးတော်က ဒီကရီအမိန့်ကို ဆောင်ရွက်စေရန် (ဝါ) အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဇာရီအမိန့် ချမှတ်ပေးနိုင်၏။
ဆောင် ရွက်နည်းမှာ (၁) ဒီကရီအမိန့်တွင် အတိအကျ ဖော်ပြပါရှိသော ပစ္စည်းကို ပေးအပ် စေခြင်း၊ (၂) ပစ္စည်းဝါရမ်းကပ်၍ဖြစ်စေ၊ မကပ်ဘဲဖြစ်စေ ပစ္စည်းကိုရောင်းချစေခြင်း၊ (၃) တရားရှုံးသူ အား ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ (၄) ပစ္စည်းထိန်းခန့်အပ်ခြင်း၊ (၅) ဒီကရီအမိန့်တွင် ပေးအပ်သောအခွင့်အရေးကို တရားနိုင်က ပြည့်စုံစွာရရှိစေရန် အခြားနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြစ်၏။
ဆောင်ရွက်ရသူမှာ တရားရုံးတော်၏ အမှုထမ်းဖြစ်သော ဘီး လစ်အရာရှိဖြစ်၏။
ဇာရီလုပ်နိုင်သည့် ဒီကရီများမှာ (၁) အယူခံသည်အထိ ပထမတရားစွဲဆိုရာ ရုံးတော်၏ ဒီကရီ (ဝါ)နောက်ဆုံး တရား စွဲဆိုရာ ရုံးတော်၏ ဒီကရီ၊ (၂) မပျက်မပြယ်တည်နေသေး သော ဒီကရီနှင့် (၃) စည်းကမ်း သတ်ကာလ မကျော်လွန်သေး သည့် ဒီကရီတို့ဖြစ်သည်။
စည်းကမ်းသတ် အက်ဥပဒေအရ ဇာရီလုပ်ပေးရန်အတွက် ပထမဆုံး လျှောက်လွှာကို ဒီကရီချမှတ်ပေးသည့် နေ့မှ သုံးနှစ် အတွင်း တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၏။
အကယ်၍ အတည်မပြုသေး သဖြင့် နောက်ထပ်လျှောက်လွှာ တင်ရန်လိုအပ်လျှင်၊ နောက်ဆုံး လျှောက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့သည့်နေ့မှ သုံးနှစ်အတွင်း လျှောက် လွှာများ အသီး အသီးတင်သွင်းနိုင်သည်။
သို့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးလျှောက်လွှာသည် တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေနှင့် ညီ ညွတ်ရ မည်ဖြစ်သည်။
တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေတွင် ဒီကရီ ချမှတ်သည့်နေ့မှ တဆယ့်နှစ်နှစ်သော အချိန်ကာလအတွက် သာ စည်းကမ်းသတ်ပေးထား၏။
ဇာရီလုပ်ပေးရန် လျှောက်လွှာများကို မှတ်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံချက်ပါ ဒီကရီမတ္တူ တစ်စောင်စီနှင့်အတူ ပူးတွဲတင် သွင်းရသည်။
လျှောက်လွှာများတွင် အမှုနံပါတ်၊ အမှုသည်တို့ အမည်၊ ဒီကရီကျနေ့စွဲ၊ ဒီကရီကို အယူခံသည် မခံသည်၊ တစ်စုံတစ်ရာပေးဆပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းပြေငြိမ်းခြင်းရှိ မရှိ၊ အထက်ကလျှောက်ထားချက်ရှိလျှင် နေ့စွဲနှင့် မည်သို့ဖြစ် ကြောင်း၊ ဒီကရီပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ အခြားခွင့်ပြုသည့် သက်သာ ခွင့်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ ပေးဆပ်ရန်ရှိသောအတိုးနှင့်တကွ ငွေပေါင်း၊ အပြန်အလှန် ဒီကရီ တစ်စုံတစ်ရာရှိလျှင် အကြောင်းအရာ တရားစရိတ်ချပေးလျှင် ငွေပေါင်း၊ မည်သူ့အပေါ်တွင် အတည် ပြုရန်နှင့် ရုံးတော်က မည်သို့ကူညီပြုလုပ်ပေးစေ လိုကြောင်းတို့ ကို ဇယားအင်းစောက်ပြုလုပ် ဖော်ပြရလေသည်။
သို့သော် ဒီကရီသည် ငွေပေးရန်အတွက်ဖြစ်လျှင် ထိုဒီကရီကို ချပေးခဲ့ စဉ်က တရားရှုံးသည် ရုံးတော်ဥပဒေအတွင်းရှိသော် ထိုဒီကရီကို ချပေးချိန်မှာပင် တစ်ပါတည်း ဇာရီလုပ်ပေးရန် နှုတ်ဖြင့် ဦး တိုက်လျှောက်ထားနိုင်၏။
လျှောက်လွှာသည် အထက်ပါစည်း ကမ်း ချက်များနှင့်ညီညွတ်လျှင် ဒီကရီတွင် ခွဲခြား၍ပါရှိသည့် ပစ္စည်းကိုပေးအပ်စေလိုသည်။
သို့မဟုတ် လျှောက်လွှာတွင် အမည်ပါလူကိုဖမ်းဆီး၍ တရားမထောင်၌ ချလိုသည်။
သို့မဟုတ် ပစ္စည်းကို ဝါးရမ်းကပ်၍ လေလံတင် ရောင်းချစေ လိုသည်။
သို့မဟုတ် ပစ္စည်းထိန်းခန့်စေလိုသည်။
သို့မဟုတ် အခြားမည်သည့် သက်သာခွင့်မျိုးရလိုသည် စသည်ဖြင့် ကူညီပြု လုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်အတိုင်း ရုံးတော်က အတည်ပြု အမိန့်ထုတ်ပေး၏။
အကယ်၍ မညီညွတ်လျှင် ပယ်နိုင်သည်။
သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခိုင်းနိုင်သည်။
အကယ်၍ အပယ်ခံရလျှင် စည်းကမ်းချက်များနှင့် ညီညွတ်စေလျက် နောက်ထပ်လျှောက် လွှာအသစ် တင်သွင်းနိုင်လေသည်။
လျှောက်လွှာများကို ဒီကရီရထားသူ တရားနိုင်ကသာမက၊ ဒီကရီရထားသူက စာဖြင့်ရေးသားလွှဲပြောင်းပေးထားသူက၎င်း၊ တရားဥပဒေအကျိုးသက်ရောက်မှုကြောင့် ဒီကရီရ တရားနိုင်၏ တရားဝင် အမွေစား အမွေခံများ၊ လူမွဲစာခံထားသည့် ဒီကရီ ရသူဖြစ်လျှင် ပစ္စည်းထိန်းမင်းကြီးစသည်တို့ တစ်ဦးဦးက၎င်း၊ အကယ်၍ တစ်ဦးထက်ပိုသူများအတွက် ဒီကရီချမှတ်ပေးခဲ့လျှင် ယင်းတို့အနက် တစ်ယောက်ယောက်ကသော်လည်းကောင်း လျှောက်ထား နိုင်၏။
ဇာရီလုပ်ပေးရန် လျှောက်လွှာများကို အကယ်၍ တရားရှုံး အသက်ထင်ရှားရှိနေသေးလျှင် ယင်းအပေါ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး၊ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော် ယင်း၏ အမွေစား အမွေခံများအပေါ် လျှောက်ထားနိုင်၏။
အမွေစား အမွေခံများအပေါ် လျှောက်ထား သည့်အခါ လူအပေါ်တွင် အတည်ပြုပေးရန် လျှောက်ထားခြင်း မပြုနိုင်သည့်ပြင်၊ ယင်းတို့ အမွေရရှိခဲ့၍ ထုခွဲခြင်းမပြုရသေး သော ကွယ်လွန်သူ တရားရှုံး၏ ပစ္စည်းများအပေါ်တွင်သာ လျှောက်ထားနိုင်လေသည်။
ထိုသို့ အမွေစား အမွေခံများအပေါ် တွင် လျှောက်ထားသည့်အခါတွင်၎င်း၊ ဇာရီလုပ်ပေးရန်လျှောက် လွှာကို ဒီကရီအတည်ပြုသည့်နေ့မှ တစ်နှစ်ထက်ကျော်လွန်သော အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ယခင် ဇာရီလုပ်ပေးရန် လျှောက်လွှာ တစ်ခုခု ပေါ်တွင် ချမှတ်ပေးသည့် နောက်ဆုံး အမိန့်ချမှတ်သည့်နေ့မှ တစ်နှစ် ထက်ကျော်လွန်သောအခါတွင်ဖြစ်စေ တင်သွင်းသည့် အခါတွင်၎င်း တစ်ဘက်အမ့သည်များသို့ နို့တစ်ပေး အကြောင်း ကြားရလေသည်။
ဒီကရီချပေးခဲ့သည့် တရားရုံးတော်ကပင် ထိုဒီကရီကို အတည်ပြုပေးနိုင်၏။
ယင်းသည့် တရားရုံးတော်က ဒီကရီကို အတည်ပြုပေးရန် လွဲပြောင်းပေးခဲ့သော တရားရုံးတော်ကလည်း အတည်ပြုပေးနိုင်သည်။
ထိုမျှမကသေး၊ တရားမကျင့်ထုံး ဥပ ဒေပုဒ်မ ၂၄ (၁)အရ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းခံရသော တရားရုံး တော်ကလည်း အတည်ပြုပေးနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:တရားဥပဒေ။
ဆာ ဝီလျံ ရမ္မဆေးနှင် မောရစ် ထရဲဗား နှစ်ဦးတို့သည် လေရည်ကို အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံယူကြသည်။
ထိုအခါ လေထုတွင်ပါရှိသော အစွမ်းမဲ့ ဓာတ်ငွေ့များတွင် အလေးဆုံးဖြစ်သော ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးကို တွေ့ကြလေသည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့သည် လေထု၏ထုထည် အပုံ ဆယ်သန်းတွင် တစ်ပုံသာပါ၍၊ အရှားဆုံး ဓာတ်ငွေ့လည်းဖြစ်၏။
ယင်းကို ဇီနွန်ဟု အမည်ပေးကြသည်။
လေထုတွင်ပါရှိသော ဟီလီယမ်၊ နီယွန်၊ အာဂွန်၊ ကရစ်ပတွန်နှင့် ဇီနွန်ခေါ် အစွမ်းမဲ့ဓာတ်ငွေ့များသည် အလှည့်မှန်ဇယားတွင် သုညအစု၌ပါဝင်သည်။
ထိုအစုတွင် နောက်ဆုံး၌ ပါဝင်သည့် ရေဒွန်ကိုမူ လေထုထဲတွင်မတွေ့ရဘဲ၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြောင့် ပြောင်းလဲမှု များဖြစ်ရာ၌သာ တွေ့ရသည်။
ဇီနွန်သည် အရောင်နှင့် အနံ့မရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်၍ နိုက်ထရိုဂျင်ထက် ၅ ဆ သိပ်သည်းသည်။
သင်္ကေတမှာ (Xe သို့မဟုတ် X)ဖြစ်သည်။
အက်တမ် နံပါတ်စဉ်နှင့် အက်တမ် အလေးဆများမှာ ၅၄ နှင့် ၁၃၁.၃ အသီးသီးဖြစ်သည်။
အခြား အစွမ်းမဲ့ဓာတ်ငွေ့များကဲ့သို့ပင် ဇီနွန်သည် ဒြပ်ပေါင်းများ မဖြစ် ချေ။
ရောင်စဉ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲရာတွင် အာဂွန်နှင့် အနည်းငယ်တူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဂက်စ်များ။
ဇီရာပင်သည် တစ်နှစ်ခံ သစ်နုပင်မျိုးဖြစ်၍၊ 'အမ်ဗဲလစ် ဖရီ'မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။
ထိုအပင် မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသ များမှာ ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း တို့ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက အာရေဗျ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့ အပြင် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ဒေသများတွင်လည်း ဇီရာပင် ကိုစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ မြေထဲပင်လယ်ထဲရှိ စစ္စလီ ကျွန်း၊ မော်လတာကျွန်း၊ မြောက်အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယ၊ ဆီးရီးယား၊ မက္ကဆီကို နိုင်ငံတို့တွင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုး ကြသည်။
ဇီရာ၏ ယေဘုယျ ပုံသဏ္ဌာန်သည် စမုန်စပါးနှင့်တူ၏။
ပင်စည်သည် သေးသွယ်၍ ဖြာထွက်နေ၏။
အပင်၏ အမြင့်မှာ တစ်ပေခန့်ရှိသည်။
အပွင့်သည် သေးငယ်၍ အဖြူရောင်ရှိသည်။
အရွက်များသည် ခြည်မျှင်များသဖွယ် အစိတ်စိတ်ပြတ်လျက်ရှိကြ၏။
ဇီရာပင်မှ အစေ့ဟုခေါ်သော အသီးသည် ဘဲဥပုံရှိသည်။
ထိုအသီး၏ အနံ့သည် မွှေး၍ အရသာမှာခါးသည်။
ဇီရာစေ့များကို ရေနှင့်ရော၍ ပေါင်းခံ ယူလျှင် ဇီရာဆီခေါ် ဆီတစ်မျိုးကိုရ၏။
ထိုဆီ၏အရောင်မှာ အဝါနုရောင်ဖြစ်၍၊ အနံ့စူးရှ၏။
တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ နှစ်စဉ်ထွက် သော ဇီရာတန်ချိန်ပေါင်းမှာ ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် ဇီရာကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြသည်။
ဇီရာနှင့် စီမံထားသောဆေးဝါးများကို တိရစ္ဆာန်များအား ဆေးကုရာတွင် အသုံးပြု ကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဇီရာစေ့ကို ထောင်းပြီးလျှင် လတ် ဆတ်သော သားငါးတို့၏ အနံ့အသက်များ လျော့ပါးစေရန် အမှုန့်ကို ဖြူးပေးလေ့ရှိကြသည်။
ဇီဝကသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင် လက်ထက်က ထင်ရှားကျော်စောသော သမားတော်ကြီးဖြစ်သည်။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်တွင် တိုင်းပြည်သာယာစေရန် သာလဝတီမည်သော အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသည့် အမျိုးသမီးကို ပြည့်တန်ဆာပြု၍ထား၏။
ဇီဝကသည် ထိုပြည့်တန်ဆာမသားဖြစ်၏။
ပြည့်တန်ဆာမသာလဝတီထံ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏သားတော် အဘယမင်းသား ဝင်ထွက် ပျော်ပါးရာမှ ဇီဝကကို သန္ဓေတည်သည်ဟု ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်းကဆိုသည်။
ဖွားမြင်သောအခါ အမိပြည့်တန်ဆာမသည် သားငယ်ကို မြို့ပြင်တွင်စွန့်ပစ်၏။
ယင်းသို့စွန့်ပစ်ခံရသော သူငယ်ကို အဘယမင်းသားကပင် တွေ့ရှိ၍ ကောက်ယူကျွေးမွေး၏။
တွေ့ရှိစဉ်က 'အသက်ရှိသေးသလော'ဟု မေးဖူးသည်ကို စွဲ၍၊ 'ဇီဝက'ဟု အမည်တွင်သည်ဆို၏။
အဘယမင်းသားက ကောက်ယူ ကျွေးမွေးခြင်းကြောင့်လည်း 'ကောမာရဘစ္စ'ဟု တွင်သေးသည်။
ဇီဝကသည် အရွယ်ရောက်သော် မိမိ၏အဖြစ်မှန်ကို သိရှိ၍၊ အဘယမင်းသားထံ ခွင့်မပန်ဘဲ၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သို့ သွားရောက်၍ ဆေးပညာအတတ်ကိုသင်ယူသည်။
ဇီဝကသည် နောင်အခါတွင် ဘုရားရှင်၏အလုပ်အကျွေးဖြစ်အံ့သည်ကို သိကြားမင်းသည်သိ၍၊ ဒိသာပါမောက္ခဆရာထံတွင် ကပ်မှီ၍ အတတ်ကို သင်လာ‌စေရန်ဖန်တီး၏။
သူတစ်ပါးတို့ ၁၆ နှစ်တိုင်တိုင် သင်ရသော အတတ်ကို ဇီဝကသည် ၇ လဖြင့် ကုန်စင်အောင်တတ်၏။
ဆေးအတတ်ပညာကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးသောအခါ၊ ဇီဝကသည် ကံကုန်သောအနာမှတပါး ကြွင်းသမျှသော အနာရောဂါတို့ကို တစ်ကြိမ်ဆေးပေးကာမျှဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။
ထို့နောက် ဒိသာပါမောက္ခဆရာ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ပြန်လာရာ၊ လမ်းခရီးတွင် ဇီဝကသည် သာကေတပြည် သူဌေးကတော်တစ်ဦး၏ ဦးယဉ်းခေါင်းခဲနာကို ကုသ၍ ပျောက်ကင်းစေသဖြင့် ဆုလာဘ်များစွာရ၏။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရောက်သည်တွင် အဘယမင်းသားထံတွင်ပင်နေ၏။
ထိုအချိန်တွင် ဗိမ္မိသာရမင်းကြီးတွင် စွဲကပ်လျက်ရှိသော မြင်းသရိုက်နာကို တစ်ကြိမ်ဆေးပေးကာမျှနှင့် ပျောက်ကင်းစေ၏။
မင်းကြီးက ဆေးဖိုးအဖြစ် ဆုလာဘ်များစွာပေးရာ၊ ဇီဝက က ငြင်းပယ်သည်။
မင်းကြီးသည် 'ဇီဝက၊ ငါ့ကိုလည်း‌ကောင်း၊ မောင်းမ မိဿံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့ကိုလည်းကောင်း ဆေးဖြင့် ကုသလုပ်ကျွေးပါလော့'ဟု အမိန့်ရှိသည်။
ဇီဝက ကလည်း ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံသည်။
ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၏ မြောက်မျက်နှာနေ မဟာသာလသူဌေး သည် ၇ နှစ်တိုင်တိုင် ဦးယဉ်းခေါင်းခဲနာ စွဲကပ်လျက်ရှိရာ၊ ဆရာဇီဝကသည် သူဌေးကြီးအား အိပ်ပျော်စေပြီးလျှင် ဦးခေါင်းကိုခွဲစိပ်မှုပြု၍၊ ဦးနှောက်ကို စားလျက်ရှိသော ပိုး ၂ ကောင်ကို ထုတ်ယူခြင်းဖြင့် ရောဂါပျောက်ကင်းစေ၏။
ထိုနောက် ဗာရာဏသီပြည်ရှိ သူဌေးသားတစ်ယောက်၏ အူထုံးသော ရောဂါကိုလည်း ဇီဝကသည် မူးမေ့စေသော ဆေးကိုပေးပြီးမှ ဝမ်းကိုခွဲ၍ အူထုံးကို ဖြေလေသည်။
ထို့ပြင် စမ္ပာနဂိုရ်ပြည်ကိုအစိုးရသော စန္ဒပဇ္ဇောတမင်းသည် မစားနိုင်မသောက်နိုင်၊ ဖျော့တော့သောဝေဒနာ စွဲကပ်လေရာ၊ ဆရာဇီဝက၏ ကုသမှုကြောင့်ပင် ရောဂါမှာ အရှင်းပျောက်ကင်း‌လေ၏။
ထိုမင်းက သိဝိရာဇ်တိုင်းဖြစ် အဖိုးများစွာထိုက်တန်သော ဗြောင်ပုဆိုးတစ်စုံ (သို့) သင်းပိုင်တစ်စုံကို ဇီဝကအား ပေး၏။
ဇီဝက လည်း ကောင်းစွာသိမ်းဆည်းထား၏။
တခါသော်၊ ဘုရားရှင်သည် ကိုယ်တော်၌ ခက်တရော်ထူပြောသော စမြင်းကိုက်ခဲမှုရှိရကား၊ အရှင်အာနန္ဒာကိုခေါ်၍ ဝမ်း‌လျှောဆေး သုံးတော်မူလိုကြောင်းမိန့်၏။
ရှင်အာနန္ဒာလည်း ဆရာဇီဝကထံသို့ကြွ၍ 'အချင်းဇီဝက လောကသနင်းသည် စမြင်းဒေါသထူပြောသည်ဖြစ်၍ ဝမ်းလျှောဆေး သုံးတော်မူလိုသည်'ဟု ဆိုသည်တွင် ဇီဝကလည်း ကြာသုံးလက်တွင် အထူးထူးသော ဆေးကို ထုံစေပြီးလျှင်၊ ဘုရားရှင်အားကပ်၏။
ထိုကြာသုံးလက်ကို နမ်းတော်မူခြင်းဖြင့် ဝမ်းလျှောစေ၏။
ဘုရားရှင်သည် ဝေဒနာမှသက်သာလာသောအခါ၊ သောဏသူဌေး၏ ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။
ဘုရားရှင် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသောအခါ၊ ဇီဝကသည် သိဝိရာဇ်တိုင်းဖြစ် ဗြောင်ပုဆိုးတစ်စုံ (သို့) သင်းပိုင်တစ်စုံကို ဘုရားရှင်အားကပ်ပြီးလျှင် 'အရှင်ဘုရား၊ ဤပုဆိုးအစုံပါတည်း။
ဤပုဆိုးအစုံကိုလည်း ဝတ်ရုံသုံးဆောင်ရန် အလှူခံတော်မူပါ။
တပည့်သံဃာတို့မှာလည်း ပံ့သကူသင်္ကန်းကိုသာ ဆောင်ကြရ၍ နွမ်းနယ်လှပါသည်။
ဒါယကာတို့ ကုသိုလ် ဖြစ်စိမ့်သောငှာ ခွင့်ပြုတော်မူပါ'ဟု လျှောက်၏။
ဘုရားရှင်သည် ဇီဝကလှူသော ပုဆိုးအစုံကိုလည်း ခံတော်မူ၏။
တပည့်သား သံဃာတော်တို့အားလည်း ဇီဝကလျှောက်ထားချက်အတိုင်း ဂဟပတိစီဝရကို ခွင့်ပြုတော်မူလေသည်။
ဆရာဇီဝကသည် ဆေးကုခြင်းအရာ၌ အလွန်ကျော်ဇောသဖြင့် မအားမလပ်နိုင်အောင်ရှိသည်။
သို့သော် ဘုရားရှင်နှင့် သံဃာတော်တို့အား ပြုမြဲသောဝတ္တရားကိုမူ မပျက်ခဲ့ချေ။
ဆရာဇီဝကထံ ဆေးဝါးကုသလိုသော်လည်း၊ ဆေးဖိုးကြေးငွေမတတ်နိုင်သော သူတို့သည် ဆေးကုသခံလိုမှုကြောင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုကြသည်။
ထိုသို့ဆေးကုသခံလိုမှု သက်သက်ကြောင့် သာသနာ့ဘောင်သို့ဝင်ကြသည်ကို ဇီဝကသိရှိသည်တွင် အနာကြီးငါးမျိုးစွဲကပ်သူတို့အား ရဟန်းပြုခြင်းမှ တားမြစ်ပေးရန် ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထား၏။
ဘုရားရှင်လည်း ပညတ်တော်မူ၏။
ဘုရားရှင်၏ တပည့်သားအပေါင်းတွင် ဇီဝကသည် လူချစ်လူခင် အပေါများဆုံး၊ ကြည်ညိုသူ အများဆုံးဖြစ်သဖြင့် 'ကုလပ္ပသာဒက'တည်းဟူသော ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးကို ဆင်မြန်းရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
ဇီးကုန်းမြို့ သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ နတ်တလင်းခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဇီးကုန်းမြို့သည် ရန်ကုန် ပြည် မီးရထားလမ်းပေါ်၌ တည်ရှိ၍၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ၁၁၆ မိုင်၊ ပြည်မြို့မှ ၄၅ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ဇီးကုန်းမြို့၌ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကို မြူနီစီပယ်ဖွဲ့၍ အုပ်ချုပ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၁၅,၂၃၃ ယောက် ဖြစ်သည်။
ဇီးကုန်မြို့နယ်မှာ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးသောနယ်ဖြစ်၍ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) သမိုင်းကြောင်း ဇီးကုန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၃၁၂ တွင် တည်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။
သာယာဝတီမြို့ (အခု ကြို့ပင်ကောက် အရှေ့ မြို့တွင်းရွာ)ကို တည်သော သတိုးနော်ရထာသည် မြို့တော် အနောက်ဘက်သို့ လှည့်လည်စဉ် ဇီးပင်ကလေးများ တန်းပေါက်နေသည့် ချောက်ကမ်းပါး၌ စခန်းချကာ ရွာတည်ရာ ဇီးကုန်းဟု တွင်သည်။
ရွာမြေနှင့် တကွ မြသိန်းတန်စေတီကို တည်သည်။
ဇီးကုန်း၏ မူလ တည်နေရာမှာ ယခု ရွာမ ရပ်ကွက် တည်ရှိရာ မီးရထားလမ်း၏ အရှေ့ဘက် ဖြစ်သည်။
၁၈၇၇ တွင် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်း ဖွင့်သောအခါ ဇီးကုန်းတွင် ဘူတာရုံ တရုံ ထားရှိသည်။