kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လေ ယာဉ် များအတွက် ပျံသန်းနှုန်း (အမြန်) သည် ငယ်သောတန်ဖိုးဆောင်ပါလျှင် အေရိုဒိုင်နမစ် အပူလွန် ကဲမှုကြောင့်ပျံသန်းမှုမှာ တည်ငြိမ်မှုရှိမည်မဟုတ်သည့်အပြင် လေ ယာဉ်များတွင် အသုံးပြုထားသော ပစ္စည်းများသည် အပူဒဏ်ကို ခံနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
တာဝေးဒုံးပျံ များမှာမူ အချိန်အနည်း ငယ်သာ အပူလွန်ကဲဒေသကိုဖြတ် သန်းသွားရမည်ဖြစ်၍ အသုံး ပြုနိုင်သည်။
ဒုံးပျံများသည် လေယာဉ်များ ကဲ့သို့ အထက်သို့ တက်ရန် အေရိုဒိုင် နမစ်ပင့်အား မလိုပေ။
အသံထက်မြန်သော အလျင်ပြဿနာ မြေပြင်မှ လေ့လာနေသူသည် အသံထက်မြန်သော လေ ယာဉ် မိမိအပေါ်သို့ ဦးတည်လာသည်ကို ကြားလိုက်ရမည် မဟုတ်ပေ။
မိမိခေါင်းပေါ်မှ ဖြတ်သန်းသွားပြီး အတန်ငယ်ကြာမှ ပေါက်ကွဲသံကို နှစ်ကြိမ်ကြား လိုက်ရမည်ဖြစ်သည်။
လေယာဉ် သည် အသံထက်မြန်သော အလျင်တစ်ခုနှင့် ပျံသန်းသောအခါ (ပျံသန်းမှုကြောင့်) ကြားခံနယ်လေထုတွင်းဖြစ်ပေါ်သော နှောင့် ယှက်မှုလှိုင်း၏ အရှေ့မှ ရွေ့လျားနေမည် ဖြစ်သည်။
လေယာဉ်၏နှာသီးဖျားနှင့် အမြီးတို့တွင် နှောင့်ယှက်မှုလှိုင်းများ ဖြစ်ပေါ် သည်။
ယင်းနှောင့်ယှက်မှု လှိုင်းများသည် အသံကဲ့သို့ ဖိအား ပြောင်းလဲမှုတွင် မြစ်ဖျားခံသောလှိုင်းများ ဖြစ်သည်။
ယင်းလှိုင်း များသည် အသံထက်နှေး သော လေယာဉ်များရှေ့မှဦးဆောင်၍ ရွေ့လျားကြသည်။
တစ်နည်းဆိုသော် လေယာဉ် မရောက်ခင် ကြားခံနယ်ကို ဦးစွာသတင်းပို့ အသိပေးထားသည့် သဘောပင် ဖြစ်၏။
ကြားခံနယ်ရှိ လေထုသည်တစ်နည်းအားဖြင့်လေ ယာဉ် လာသောအခါ ဖယ်ရှားပေးရန်အသင့်ဖြစ်စေသည်။
အသံထက် မြန်သော လေယာဉ်အတွက်မူ နှောင့်ယှက် လှိုင်းများသည်နောက် ဘက်မှလိုက်၍ ရွေ့လျားကြသည်။
လေယာဉ်အရှေ့တွင်ရှိသော လေထုမှာ ကြိုတင်ပြင် ဆင်မှုမရှိပဲ ရုတ်ခြည်းခွဲထွက် ပျံသန်း ခြင်းခံလိုက်ရ၍ (ဖိအားပြောင်းလဲမှုမှာ မြန်ဆန်လွန်း၍) ပေါက် ကွဲသံကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
လေယာဉ်ဦးပိုင်းတွင် နှောင့်ယှက် မှုလှိုင်းတစ်ခုနှင့် အမြီးပိုင်းတွင် တစ်ခုဖြစ်ပေါ်၍ ပေါက်ကွဲသံ ကို နှစ်ကြိမ်မျှကြားရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အသံထက်မြန်သော လေယာဉ်များအတွက် အေရိုဒိုင်နမစ် ပြဿနာများတွင် လေယာဉ်၏ဝန်းကျင်တွင် အပူချိန်မြင့်မားခြင်း သည် အရေးကြီးလှသည်။
ဒုတိယပြဿနာမှာ ယင်းအလျင်များ ဖြင့် ပျံသန်းစဉ်တွင် ကြားခံနယ်လေထုကို တစ်သားတည်းရှိ သည်ဟူ၍ မယူဆနိုင်တော့ပေ။
တစ်ဖန်စီးကြောင်းသည် လေကဲ့ သို့ပေါ့ပါးသော ဓာတ်ငွေ့ရွေ့လျား မှုမျိုးထက် ရှုပ်ထွေးသော စေးပျစ်ကြားခံနယ်၏ ရွေ့လျားမှုမျိုးဖြစ်လာသည်။
ယင်းပြဿနာ အားလုံးမှာ ပြေလည်မှုမရှိသေးပေ။
အပူချိန်မြင့်မားမှုကို လေယာဉ်ကိုယ်ထည် သေးသွယ်စေရန် ဖန်တီး၍ အတော်အတန်ပြေလည်စေနိုင်သည်။
မြေပြင်ပေါ်တွင် ပြန်လည်ရယူလိုသော ဒုံးပျံထိပ်သီးများကိုမူ ထုလုံးပုံစံနှင့် နီးစပ် အောင် ပြုလုပ်ထားသည့် ဥပမာများ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အပူချိန် မြင့်မား၍ လေထုထဲတွင်ရှိ နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်တို့၏ ဓာတု ပြန်လှန်သက်ရောက်မှုဖြစ်ပေါ်ပြီး နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုက် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုက်ဓာတ် ငွေ့၏အိုင် ယွန်း ပြုပိုတင်ရှယ်မှာ နိမ့်၍ အိုင်ယွန်းပြုခြင်းဖြင့် အလင်းရောင် ခြည်များကို ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။
အိုင်ယွန်းများ လေယာဉ်ဝန်း ကျင်တွင် ရှိခြင်းကြောင့် ရေဒီယိုဆက်သွယ်မှုကို နှောင့်ယှက်နိုင် သည်။
တစ်ဖန် အပူဖလှယ်မှု (အပူချိန်လျော့နည်းစေရန်ပြု ဆောင်မှု) တွင် သံလိုက်စက်ကွင်း များကို အသုံးပြုနိုင်သည့် အလားအလာရှိကြောင်းကိုလည်း အိုင်ယွန်းဝန်းကျင်၏ သဘာဝ ကို လေ့လာစဉ် သိရှိကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:အေရိုဒိုင်းနမစ်။
ခေတ်မီကင်းထောက် ရေဒါလေယာဉ်ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ အတိုကောက် အေ၊ ဒဗလျူ၊ အေ၊ စီ၊ အက်စ ဖြစ်၍ ဝေဟင်မှ ကြိုတင်သတိပေး ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်သုံး လေယာဉ် ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘိုအင်းကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ပြီး တီအက်ဖ ၃၃ အင်ဂျင်လေးလုံးတပ်ဆင်ထားသည်။
လေယာဉ် အမြင့် ၄၂′၊ အလျား ၁၂၅′နှင့် တောင်ပံတစ်ဘက်စွန်းမှ တစ်ဘက်စွန်း ၁၄၅′ ရှိသည်။
ယာဉ်၏အလေးချိန်သက်သက် ၁၇၂ဝဝဝ ပေါင်ရှိသည်။
အများဆုံးဝန်ချိန် ၃၂၅ဝဝဝ ပေါင်ဖြင့် ပျံသန်းနိုင်သည်။
အမြင့်ပျံတနာရီမိုင် ၆ဝဝ နှုန်းခန့်၊ အနိမ့်ပျံတစ်နာရီမိုင် ၃ဝဝ နှုန်းခန့် ပျံသန်းနိုင်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အမြင့်ပေ ၄ဝဝဝဝ အထက်မှနေ၍ ပျံသန်းထောက် လှမ်းနိုင်သည်။
ဆီထပ်မံဖြည့် တင်းခြင်းမပြုရပဲ ၁၂ နာရီ တောက်လျှောက် ပျံသန်းနိုင်သည်။
အေဝက်စလေယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး စီမံချက်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
အေဝက်စသည် အခြေခံအားဖြင့် အမှတ် ၇ဝ၇-၃၂ဝ ဘီ ဘိုးအင်းလေယာဉ်ကို အီး-၃ အေ ကင်းထောက်လေယာဉ်အဖြစ် ပုံစံပြောင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယင်းကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စမ်းသပ်ပျံသန်းခဲ့သည်။
ယခုအခါ နေတိုးစစ်စာချုပ်ဝင် နိုင်ငံများတွင် ၁၈ စင်းနှင့် အမေရိကန်လေတပ်တွင် ၃၄ စင်းရှိသည်။
အေဝက်လေယာဉ်တွင် လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်းမရှိချေ။
သို့သော် အဆင့်မြင့်ရေဒါများနှင့် ဆန်းပြားသော အီလက်ထရွန်းနစ် ထောက်လှမ်းရေး ပစ္စည်းကိရိယာ မျိုးစုံကို တပ်ဆင်ထားသည်။
လေယာဉ်ကိုယ်ထည်၏ နောက်ပိုင်းအပေါ်ဘက်တွင် အချင်းဝက် ပေ ၃ဝ နှင့်အထူ ၆ ပေရှိသော သံပရာခြမ်းလိပ်ခုံးကြီး ရှိသည်။
ယင်းလိပ်ခုံးအတွင်းတွင် အကျယ် ၂၄ ပေ၊ အမြင့် ၅ ပေရှိပြီး တစ်မိနစ်လျှင် ခြောက်ကြိမ်ကျ လည်ပတ်နေသော သတင်းဖမ်းယူထုတ်လွှင့်သည့် ရေဒါနှင့် ကွန်ပျူတာကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားသည့်အပြင် အထူးခေတ်မှီသည့် ဘက်စုံထောက်လှမ်းရေး ကိရိယာများလည်း တပ်ဆင်ထားသည်။
အေဝက်စ အီး-၃ အေ တစ်စင်းလျှင် ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၅ဝဝ ခန့်တန်ဖိုးရှိသည်။
ဒေါ်လာသန်း ၁ဝဝ ခန့်မှာ ယင်းကွန်ပျူတာများအတွက် ကုန်ကျရသည်။
ယင်းကွန်ပျူတာများသည် တစ်စက္ကန့်လျှင် အလုပ်မျိုးစုံ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
အေဝက်စတွင် လေသူရဲလေးဦးနှင့် ထိန်းသိမ်းကွပ်ကဲရေးစနစ်ကို ကိုင်တွယ် ထိန်းသိမ်းသူ ၁၃ ဦး တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
အေဝက်စလေယာဉ်သည် ပျံသန်းရေးနှင့် ထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ်ဖြစ်သကဲ့သို့ စီမံကွပ်ကဲ ထိန်းသိမ်းရေး ဌာနလည်း ဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာလမ်းညွှန်စနစ်၊ မိုက်ကရိုဝေ့များကို အသုံးပြု၍ ရန်သူ လေယာဉ်အား ကြိုတင်ထောက်လှမ်းနိုင်ရုံမျှမက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ရေး စနစ်တစ်ခုလုံးကို အမြန်ဆုံး ကြိုတင်ပြင်ဆင် ကွပ်ကဲလမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည်။
ပေ ၂၉ဝဝဝ အမြင့်မှပျံသန်းယင်း ထောက်လှမ်းလိုသည့် ပစ်မှတ်နှင့် ယင်း၏မိုင် ၂ဝဝ စက်ဝန်းအတွင်း တစ်နာရီမိုင် ၉ဝ နှုန်းအထက် အမြန်နှုံးဖြင့် လှုပ်ရှားပျံသန်းနေသော ရန်သူပစ်မှတ်အားလုံးကို အသေးစိတ်ကြည့်နိုင်သည့်အပြင် မြေပြင်ရေဒါများ ထောက် လှမ်းမရသည့် ယာဉ်ရထား သွားလာလှုပ်ရှားမှုတို့ကိုပါ အကုန်အစင် သိနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ယင်းသို့ လှုပ်ရှားထောက်လှမ်းမှုများကို အခြားရေဒါစခန်းများက ဖမ်းမိနိုင်စွမ်းမရှိပဲ ယင်းကသာ အခြားလေယာဉ်ပျံသန်းပုံ အလုံးစုံကို ဖမ်းယူနိုင်စွမ်းရှိသည်။
ထို့ပြင် ရန်သူ့လေယာဉ် လာတိုက်မည့်အကြောင်းကို ကြိုတင် သတိပေးနိုင်ခြင်း၊ လေကြောင်းတိုက်ပွဲကို ညွှန်ကြားနိုင်ခြင်း၊ ရန်သူ့လေယာဉ်ကို ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်နိုင်ရန် မိမိလေယာဉ်များကို ကြိုတင်ခေါ်ထားနိုင်ခြင်း၊ ရန်သူ့နယ်မြေ အတွင်းသို့ နက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက် ထောက်လှမ်းနိုင်ခြင်း၊ မိမိကွန်ပျူတာမှ မြေပြင်ကွန်ပျူတာသို့ပို့၍ လိုအပ်သည်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ မိုက်ကရိုဝေ့ကိုတွင် ကျယ်စွာသုံးသဖြင့် ထိရောက်မြန်ဆန်မှုရှိခြင်း စသည့်ရည်မှန်း ချက် ၁၃ ခုကို တပြိုင်တည်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် လေယာဉ်ကို ရန်သူက ပြန်ပေးဆွဲသွားခြင်းမျိုးမှ ကာကွယ်နိုင်ရန် လိုအပ်ပါက မြေပြင်မှနေ၍ လေယာဉ်အား ဖောက်ခွဲပစ်နိုင်သော ကိရိယာလည်း တပ်ဆင်ထားသည်။
အေဝက်စ၏ အီလက်ထရွန်းနစ် တုံ့ပြန်နှောင့်ယှက်မှုနည်းစနစ်သည် ရန်သူ၏ ရေဒါနှောင့်ယှက်မှုများကို ကျော်လွှားနိုင်စွမ်းရှိသည်။
အေဝက်စသည် လေယာဉ်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အဖိုးအတန်ဆုံးနှင့် အစွမ်းအထက်မြက်ဆုံး ကင်းထောက် ရေဒါလေယာဉ်ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းတူ စွမ်းအားထက်မြက်သော ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုလုပ် လေယာဉ်အမျိုးအစားမှာ တီယူ-၁၂၆ မော့စ အမျိုးအစားဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားကြသည်။
ဆအူးဒီအာရေဗျနိုင်ငံသို့ အေဝက်စ ငါးစင်းအပါအဝင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ရောင်းချပေးရေးကိစ္စကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်မှ သဘောတူ အတည်ပြုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:ဘိုအင်း လေယာဉ်။
အေး၊ သခင် (ခရစ် ၁၉ဝ၆-၁၉၈၅) ကိုလိုနီခေတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ပထမဆင့်ရ သခင်အေးကို ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့၌ အဖ ဦးဖိုးချိပ်၊ အမိ ဒေါ်ကျော့တို့က ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
သခင်အေးသည် ငယ်စဉ်ကပင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိကာ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေစာမေးပွဲကို အောင်မြင်၍ ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ၏ ဝံသာနုသတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အေးစိန်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
သခင်အေးသည် မြန်မာတိုင်းရင်းသား အခွန်ထမ်းများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် အခွန်ထမ်းများအကျိုးကို ဆောင်ရွက်ရန် ဗဟိုအခွန်ထမ်းအဖွဲ့ကြီး ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရာ၌ အဖွဲ့ကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံး စတင်တည်ထောင်ရာ၌ ကူညီထောက်ခံ အားပေးခဲ့ပြီး အစည်းအရုံးဝင် သခင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ အလုပ်မှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေးကန့်ကွက် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းပါတီကို ထူထောင်၍ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ကာ တို့ဗမာဝါဒကို ပြည်နယ်အနှံ့ ဖြန့်ခဲ့သည်။
သခင်အေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗမာ ဂျပန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို လျှို့ဝှက်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဂျပန်တပ်များ သိမ်းပိုက်ပြီးသော ဒေသများတွင် သခင်ထွန်းအုပ်ဦးဆောင်သော ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်အုပ်ချုပ်ရာ၌ ဗဟိုငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ထွန်းအုပ်နှင့် အတူ တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အီဒါက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးရုပ်သိမ်းပြီး မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ၍ ဂျပန်ခေတ် နိုင်ငံတော်အဓိပတိအဖြစ် ဒေါက်တာဘမော်အား ဆောင်ရွက်စေရာတွင် သခင်အေးသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ၏ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဘုရင်ခံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဘုရင်ခံ ၏ အတိုင်ပင်ခံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အခြားသခင်ခေါင်းဆောင်အချို့နှင့်အတူ ပုဒ်မ ၅ ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။
သခင်အေးသည် မိမိကိုယ်ပိုင် အောင်မြင်ကြောင်း မဂ္ဂဇင်း၊ အောင်မြင်ကြောင်းသတင်းစာတို့ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ညနေထုတ် သခင်အမည်ရှိ နှစ်ပြားသတင်းစာကို စစ်ကြိုခေတ်က တာဝန်ခံ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။
စစ်ပြီးကာလတွင်လည်း သခင်နေ့စဉ်သတင်းစာကို ထပ်မံတာဝန်ယူ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူကာ ဗမာ့ နိုင်ငံရေး သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ၊ အခြားစာပေများ ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသည့်အခါ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်သွယ်ရေးရုံး သွား ရောက်ဖွင့်လှစ်ကာ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက သခင်အေးအား နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ပထမဆင့်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
သခင်အေးသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အေးတင်၊ ဦး (ပန်းချီ) (ခရစ် ၁၉၂၆-၁၉၉၁) လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)ရ နိုင်ငံကျော် ပန်းချီဆရာကြီး ဦးအေးတင်ကို ပုသိမ်မြို့တွင် အဖ ဦးကျော်လတ်၊ အမိဒေါ်ချိုတို့က ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ပုသိမ်မြို့ မြူနီစီပါယ်အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုလှရွှေခေါင်းဆောင်သည့် ပုသိမ်ခရိုင် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးအေးတင်သည် ပန်းချီပညာကို ငယ်ဆရာများ ဖြစ်သည့် ပုသိမ်ဦးထွန်းစိန်၊ ဦးအောင်စီနှင့် ဦးသိန်းညွန့်တို့ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ဆရာကြီး ဦးဘ(ပညာမင်းကြီးဟောင်း)၊ ပန်းချီဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဦးစံဝင်း၊ ဦးဘကြည်၊ ဦးငွေကိုင်၊ ဦးအုန်းလွင်တို့ထံ၌ ပန်းချီ ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် (ပန်းချီ)ကိုအောင်မြင်ပြီး ပုသိမ်ဆရာအတတ်သင် မန္တလေးဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံနှင့် ရန်ကုန် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံတို့၌ လက်ထောက်ကထိက (ပန်းချီ) အဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်အလုပ်သမားနေ့၌ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ သံခေတ်အလုပ်သမားသရုပ်ဖော် ပိုစတာကြီးများကိုလည်းကောင်း၊ ပညာရေးဌာနကျောင်းသုံး စာအုပ်ကော်မတီမှ ထုတ်ဝေသော သူငယ်တန်း၊ တတိယတန်း၊ စတုတ္ထတန်း မြန်မာဖတ်စာသစ်များ၊ ပထဝီဝင်ဖတ်စာများ၊ အင်္ဂလိပ်ဖတ်စာများတွင် သရုပ်ဖော်ပုံများကိုလည်းကောင်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ကျောင်းသားပွဲတော်၊ ပညာရေးပြပွဲ၊ ပညာရေး တက္ကသိုလ်ပြပွဲများ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ပြခန်းကြီးများတွင် ပန်းချီကားများရေးဆွဲခဲ့သည့်အပြင် စာပေဗိမာန်မှထုတ်ဝေသော လူ့ဘောင်သမိုင်းရုပ်စုံ၊ မြန်မာနိုင်ငံသားရုပ်စုံစာအုပ်များ၊ ပညာတန်ဆောင်၊ ပညာလောကစာအုပ်များတွင်လည်း ပန်းချီများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်ရုပ်ပြစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရွှေသွေးဂျာနယ်၊ တေဇရုပ်စုံ၊ ရန်ကုန်နေ့စဉ်သတင်းစာတို့၌လည်း ပန်းချီသရုပ်ဖော်ပညာပေး ဇာတ်လမ်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး မကောင်းမွန်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံပညာရေး သုတေသန ဗျူရိုသုတေသန လက်ထောက်(ပန်းချီ) အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်၊ ပြည်ထောင်စုအေးရိပ်ငြိမ်ပြခန်း၌ ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး အတွက် ပြည်တွင်း ပြည်ပရန်ဟူသမျှကို တိုင်းရင်းသားသွေးချင်းသားအားလုံးက စည်းစည်းလုံးလုံး စုပေါင်းညီညာစွာ အတူတကွ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေပုံကို ဖော်ညွှန်းထားသည့် ဆီဆေးနံရံပန်းချီကားကြီးကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ပန်းချီဆရာကြီး ဦးအေးတင်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား Category:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ‎ Category:၁၉၂၆ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၉၁ ကွယ်လွန်သူများ။
ဧမောင် (ခရစ် ၁၉ဝ၅-၁၉၈၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ပါမောက္ခ ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူများအနက် တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် တို့ကို ဦးစီးပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် ဇန်န ဝါရီလ ၂၇ ရက် နေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့၌ အဖ မြေပိုင်ရှင် ဦးဘိုးညှင်း၊ အမိ ဒေါ်လှပုံတို့က မွေးဖွားသည်။
ကျုံပျော်မြို့ အစိုးရမြန်မာကျောင်းမှ နဝမတန်းအောင်မြင်သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ စိန်ဂျွန်းကောလိပ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
စိန်ဂျွန်းကောလိပ်မှ သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီး အစိုးရမှ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် နဝမတန်းမှစ၍ တက်ရောက်ပညာသင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
နဝမတန်းတွင် အင်္ဂလိပ်စာ စာစီစာကုံးဆုများရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁ဝ တန်း၌ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်၏ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာ၊ အပိုအင်္ဂလိပ်စာ၊ ပထဝီဝင်နှင့် မြန်မာစာတို့တွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ခဲ့ရာ စကောလား ရှစ် ရသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အောင်မြင်၍ မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးတန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထိုအပြင် ဦးဧမောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံသူများအတွက် ရှင်းသုံးရှင်းကိုပြောကြားခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ (၁) Translation (၂) Adoption လူမျိုးခြား စိတ်ကူးနှင့်စကားများကို တိုက်ရိုက်မွေးစားယူခြင်း (၃) Adaption ဆီလျော်အောင် ပြန်ဆိုရေးသားခြင်း တို့ပင်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပိုင်းနည်းပြ ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းယင်း မဟာဝိဇ္ဇာတန်းသို့ တက်ရောက်၍ တက္ကသိုလ် မောင်သန့်စင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
မောင်ဧမောင်၊ ရေခဲမောင် စသည့် ကလောင်အမည်များဖြင့်လည်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂန္တလောကမဂ္ဂဇင်း၊ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု စာစောင် စသည်များတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ပထမတန်းဂုဏ်ထူး ဖြင့် အောင်မြင်ပြီးနောက် အချိန်ပြည့် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း နည်းပြဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် ကျောက်စာဌာန သုတေသနအရာရှိ ဒေါ်ခင်မြမူ(မဟာဝိဇ္ဇာ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိကရာထူး ခန့်အပ်ခံရသည်။
၁၉၄၁ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်နေ့တွင် မြန်မာစာဌာနမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ် မေလအထိ မြန်မာစာပါမောက္ခအဖြစ် ထမ်းရွက်သည်။
မြန်မာစာဌာနတွင် ထမ်းရွက်စဉ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ခြောက်လကြာ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ ယဉ်ကျေးမှုမိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် လေ့လာရေးခရီးများ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝဏ္ဏ ကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ပါမောက္ခအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန် ကော်မရှင် (မြန်မာစာအဖွဲ့) တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်အပ်နှင်းခြင်း ခံရသည်။
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာပေဗိမာန်သုခမိန်အဖွဲ့ဝင် လူကြီး၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ကောင်စီ စာတည်းချုပ်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အမှုဆောင်လူကြီး စသော တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် စာအုပ်စာပေများ ရေးသားပြုစုခဲ့ရာ အလယ်တန်းကျောင်းသုံးစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက်၊ အထက်တန်းစကားပြေနှင့် ကဗျာကောက်နုတ်ချက် ပထမတွဲ၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ စစ်တက္ကသိုလ်သုံး တက္ကသိုလ်စကားပြေ လက်ရွေးစင်၊ ပုဂံကျောက်စာလက်ရွေးစင်၊ မြန်မာသတ်ပုံ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်နှင့် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၏ ကဝိလက္ခဏ သတ်ပုံကျမ်းတို့ကို တည်းဖြတ်သည်။
ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ ပါရမီ တော်ခန်းပျို့၊ စတုဓမ္မသာရကိုးခန်းပျို့၊ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၊ နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ငရဲခန်းပျို့တို့ကို တည်းဖြတ်ရာ၌ အထွေထွေ တည်းဖြတ် ကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အနုစာပေ ကောက်နုတ်ချက်ကို လည်း ရွေးချယ်တည်းဖြတ်ပြုစုခဲ့သည်။
မြန်မာစာဌာနအတွက် ပုဂံ၊ ညောင်ဦးနှင့် အခြားမြို့မျာသို့ အခေါက်ပေါင်းများစွာသွား၍ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝကျောက်စာများကို ကူးယူစုဆောင်းခဲ့သည်။
မြန်မာဂုဏ်ဂျာနယ်ကိုလည်း မြန်မာစာအသင်းက ထုတ်ဝေစေခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် မွေ့နွန်း ရကန်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၄-၃၅-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ရာဇဝင်မူလအစ ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း ဗြိတိသျှရာဇဝင်ကိုလည်း‌ကောင်းဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
မြန်မာစာကော်မရှင်တွင် မြန်မာသဒ္ဒါနှင့် စာစီစာကုံး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် မြန်မာသဒ္ဒါသစ် ပထမအုပ်နှင့် လက်တွေ့မြန်မာစာ စာစီစာကုံးစာအုပ်တို့ကိုလည်း ဦးစီးပြုစုခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါမောက္ခဦးဧမောင်သည် နေအိမ် တိုက်တာ၊ စာအုပ် စာတမ်းမကျန် တန်ဖိုးသိန်း ၆ဝ ခန့်ရှိ မိမိပိုင် ပစ္စည်းများကို သံဃာ့ဆေးရုံနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာ ကိစ္စများအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ ဦးဧမောင်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစုသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ထန်းပင်တက် လက်မှတ်ဆိုသည်မှာ ဂျပန်ခေတ်က ဂျပန်စစ်တပ်ရွာထဲဝင်လာလို့ ထန်းပင်မြင်ရင် နီးစပ်ရာရွာသားတစ်ယောက်ကို လက်ရပ်ခေါ် လက်ဟန်၊ ခြေဟန်နဲ့ ထန်းသီးတက်ခူးခိုင်းတယ်။
ထန်းသီခူးပေးတဲ့ ရွာသား ထန်းပင်ပေါ်ကဆင်းလာရင် ဂျပန်စာတွေရေးထားတဲ့ ပုံစံစာရွက်တစ်ရွက်ပေါ်မှာ စာနည်းနည်းရေး တံဆိပ်တုံး နိုပ်ပြီး အဲရွာသားကို ပေးတယ်။
ဘာမှသုံးမရတဲ့ ဂျပန်ငွေ တစ်မတ်စေ့ ၊ ငါးမူးစေ့ လိုဟာမျိုး နှစ်စေ့ ၊ သုံးစေ့ပါ ပေးသွားပါသေးတယ်။
ဂျပန်ရေးပေးတဲ့ စာရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က "ဒီလူဟာ ထန်းပင်တက် ကောင်းတယ်"ဆိုတာပဲဖြစ်တယ်။
ထန်းသီးခူးပေးတဲ့ ရွာသားကလည်း ဂျပန်စာရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို မသိတော့ နောက်ထပ်ရောက်လာတဲ့ ဂျပန်စစ်တပ်ကို (မျက်နာချိုသွေး)ပြီး အဲဒီလက်မှတ်ကို ထုတ်ပြတယ်။
အဲနောက် ဂျပန်တပ်လည်း အဲဒီလူကိုပဲ ထန်းပင်တက်ခိုင်းတယ်။
ကြာလာတော့မှ ထန်းပင်တက်တဲ့ ရွာသားလည်းသဘောပေါက်သွားတယ်။
အဲဒီ အချိန် ခေတ်ကစပြီး ဒီကောင်ဟာ ထန်းပင်တက်ကောင်းတဲ့ လက်မှတ် ရထားတာ”လို့ ပြောဆိုသုံးနှုန်း ခိုင်းနှိုင်း ဥပမာပေးတဲ့ စကားပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်တော်ရေးတဲ့ ကျွန်တော့်အကြောင်း (ရေး) ဦးဖေသိန်း (B.Sc.Engg.Electrical) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီခေတ်။
ဒေါ်ဩဘာသောင်း (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈–၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကဗျာလွတ်အကကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အမည်ရင်းမှာ မသောင်းတင် ဖြစ်သည်။
ဩဘာသောင်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအကဝါသနာထုံခဲ့သည်။
သဘင်မျိုးရိုးမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူက အားပေးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ရောက်၍လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကလေးဘဝကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော်ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၊ ယိမ်းတွင် ပါဝင် ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရသည်။
ဩဘာသောင်း ၁၃ နှစ် သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေး သို့ ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။
အကအခုန် ဝါသနာကြီးသည့် သမီးဖြစ်သူကိုလည်းအဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်း ပေါက်⁠ပေါက်ဖြစ်စေရန် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်⁠ပေါက်တန်း ဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံ အဆိုအကပညာများ သင်ကြားခဲ့ရသည်။
ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှသဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၁၄ နှစ် သမီးအရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆရာဖြစ်သူ ရွေး ချယ်ပေးသည့်အမည်မှာ ဩဘာသောင်းတင်ဖြစ်သော်လည်း နောက်တွင် ဩဘာသောင်း အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများမှ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များ သီဆိုရ၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော တေးသံဖြင့် ညက်ညက်ညောညော ကကြသော်လည်း ဩဘာသောင်း အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ယောက်ျားများ စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် ဆန်း​ထွေထူး(ဆန်း​နွေဦးယိုးဒယားအလိုက်)၊ ဘာဂီတင်(ဘာဂီ=မြင်းရထား)၊ ကာတစ်(ကာတစ်မှာထို​ခေတ်ကတင်ပါးကိုဆိုလိုသည်)စသည့် သီချင်းများ သီဆိုကပြခဲ့ရာ အဆိုအတီး မြူး⁠မြူးကြွကြွ၊ အက ကလည်း သွက်သွက်လက်လက်ဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သည်။
ဩဘာသောင်းအငြိမ့် ကလေရာတွင် ကျောင်းသားများ၊ ကာလသားများ ဝိုင်း⁠ဝိုင်းလည်ခဲ့သည်အထိ စန်းထခဲ့သည်။
သို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသမီးကို အရူးအမူးဖြစ်နေကြသည့် လူငယ် များကို သတိပေးသောအနေဖြင့်ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်ဆိုသည့် သီချင်း သီဆို၍ ဥက္ကာသေနမယ် ရူပဇာတ်ကို ကပြခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။
အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင် အကောင်းဆုံး၊ ဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း အကောင်းဆုံးဟု အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။
မင်းသမီးမထွေးလေး၊ မင်္ဂလာ သိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ် စသည် ထင်ရှားသောမင်းသား မင်းသမီးများ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှ အဆိုအကပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။
ဩဘာသောင်း ကိုယ်တိုင် စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယောဂီတတူရိယာများ တီးနိုင်သူဖြစ်သည်။
ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီးကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ခေါ်ယူ သင်ကြားပေးသည်။
ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြရာမှ ခြေလက်ခေါင်းခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် လှပညက်ညောသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူသင်ကြားခဲ့ရသည်။
ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ကဗျာလွတ်အကကိုလည်း မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် တီထွင့်ခဲ့ရာ မြန်မာအကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
အာဏာရှင်ဦး​နေဝင်း ၏​တော်လှန်​ရေး​ကောင်စီ​ခေတ်မှစ၍ ၈၈အေရးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင်ကဗျာလွတ်အကမှာသင်ရိုးဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။
မူမှန်​သော ကဗျာလွတ်မူကိုပယ်ရှား(​ဖျောက်ဖျက်)ကာမူမမှန်​သောကဗျာလွတ်မူကိုနိုင်ငံ​တော်မူဟုသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် မူမှန်​သောအကနည်းစနစ်တို့​ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ​လေသည်။
တပည့်ရင်း​ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်က​ဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးများစွာအတိုက်အခိုက်ခံခဲ့ရ​သေးသည်။
ကဗျာလွတ်မိခင်ကြီး ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈ ကိုးကား Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ။
သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း ကောင်စီ (ယာယီ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ မောင်ဝံသ (ခေါ်) ဦးစိုးသိန်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ခံစားရပြီးနောက် နံနက် ၆ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။
ရေနံချောင်း အမှတ် (၂) ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးခင်ကျော်ဟန် စုစည်း ပြုစုသော(၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့) “ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မှတ်တမ်း၊ စာအုပ် (၁၄) ရက်။
စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ မင်းလူသည် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ည ၁၁ နာရီခွဲ၌ ရန်ကုန် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၂၀၁၃ ကဏ္ဍ:၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ်။
ဒေါက်တာကောင်းညွန့် (စာရေးဆရာ မွန်ဦးမြေ)သည် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ထပ်ဆင့် အကယ်ဒမီ ဂီတမှူး ဇော်မျိုးထွဋ် (မဇ္ဈိမလှိုင်း) ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အကယ်ဒမီ ခင်ယုမေ ကွယ်လွန်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၃) ရက်။
ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အကယ်ဒမီသက်မွန်မြင့်သည် စစ်နိုင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၃၇၀ (MH370/MAS370) မှာ ကွာလာလမ်ပူမြို့ မှ ပေကျင်းမြို့သို့ ပုံမှန်ပျံသန်းသော ခရီးသည်တင် လေယာဉ် ခရီးစဉ် ဖြစ်ပြီး စတင်ပျံသန်းပြီး တစ်နာရီ မပြည့်မီ မလေးရှားစံတော်ချိန် မနက် ၁ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် တွင် လေကြောင်းထိန်းချုပ်ရေးစခန်းနှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက် သွားခဲ့သည်။
မနက် ၇ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်ပျောက်ဆုံးနေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဘိုးအင်း ၇၇၇-၂၀၀ER လေယာဉ်သည် မလေးရှား လေယာဉ်အမှုထမ်း ၁၂ ဦး နှင့် နိုင်ငံပေါင်း ၁၄နိုင်ငံမှ ခရီးသည် ၂၂၇ ဦးကို တင်ဆောင်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆယ်စုနှစ်နှင့်ချီ၍ ခေတ်အဆက်ဆက်ပြုလုပ် ခဲ့သည့် ပြည်ပသို့ သစ်အလုံးလိုက်တင်ပို့မှုကို မတ်လ ၃၁ ရက် ညဉ့်၁၂ နာရီမှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
ဧပြီလ (၁၆) ရက်။
ကဗျာဆရာနေသွေးနီသည် သင်္ကြန်အတက်နေ့ည လှည်းကူးမြို့နယ် ငါးဆူတောင်ကျေးရွာ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
နံနက် ၆ နာရီခွဲခန့်တွင် သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်သည် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။
မေလ (၂၁) ရက်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (National Democratic Force, NDF) ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာသန်းငြိမ်း ရန်ကုန် ပင်လုံဆေးရုံကြီးတွင်ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဇွန်လ (၁၀) ရက်။
ပန်းချီ ခင်မောင်ရင်မွန်းလွဲ ၃ နာရီခွဲခန့်က ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပင်လုံဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
အကြိမ်(၂၀) မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ ၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် စတင် ကျင်းပသည်။
ဟာသ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ ကုသိုလ် ကွယ်လွန်သွားသည်။
သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးဆန်းဆင့်ကို သာသနာရေးဌာနပိုင်ငွေ ကျပ်သိန်း(၁၀ဝ)ကို ကိုယ်ကျိုး အလွဲသုံးစားပြုသည်ဟု ဆိုကာ ပုဒ်မ ၄၀၉(ယုံကြည်အပ်နှံရေး အလွဲသုံးစားမှု)ဖြင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန(စစစ)မှ ဒုညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးဌေးလွင်က တရားလို ပြုလုပ်ပြီး နေပြည်တော် ဥတ္တရသီရိမြို့နယ် ဘုရားကုန်းရဲစခန်း၌ အမှုဖွင့်၍ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံက ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းသွင်းထားသည့် ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း သုံးမြို့တို့ကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ယူနက်စကို) ပထမအကြိမ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ပေးခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့တွင် ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာ အမျိုးသားတစ်ဦးနဲ့ မွတ်စလင် အမျိုးသား တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော ဆူပူမှုများကြောင့် ညနေပိုင်းမှ စတင်၍ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၊ ၇ မြို့နယ်တွင် ပုဒ်မ၁၄၄ (ည ၉ နာရီ မှ နံနက် ၅ နာရီ အထိ မထွက်ရအမိန့်) ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အကြိမ်(၂၀) မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲ ၂၀၁၄ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် အောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးသည်။
ချန်ပီယံ (ဂျာမဏီ) (၁၈) ရက်။
မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇သည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ အမ်စတာဒမ် ရှီပိုး လေဆိပ်မှ မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သို့ ဦးတည်ပျံသန်းသော ပုံမှန်ခရီးစဉ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူကရိန်းနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် မြေပြင်မှ ဝေဟင်သို့ ပစ်ခတ်သော ဒုံးကျည်ဖြင့် ပစ်ချခံခဲ့ရသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၊ ၇ မြို့နယ်မှာ ပုဒ်မ ၁၄၄ ထုတ်ပြန်ထားခြင်းကို အချိန် နှစ်နာရီ လျှော့ချသတ်မှတ်လိုက်သည်။
(ည ၉ နာရီ-နံနက် ၅ နာရီအထိ သတ်မှတ်ထားရာ ည ၉ နာရီ- နံနက် ၃ နာရီအထိ) (၂၇) ရက်။
ပြည်ပဆက်သွယ်ရေးအော်ပရေတာများ ဝန်ဆောင်မှုကို ယခုနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး အူရီးဒူးက စတင်လုပ်ဆောင်သည်။