kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တော်ဝင်သူရဲကောင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ထုတ်လုပ်ကာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။
ဇာတ်ကောင်များ ငထူး အဖြစ် မြင့်မြတ် ငရဲ အဖြစ် ယုန်လေး ဦးမိုးကုတ် အဖြစ် ဇင်ဝိုင်း အောင်ကြီး အဖြစ် ခင်လှိုင် ထူးခြား အဖြစ် ထူးခြား ကေသီ အဖြစ် ယုသန္တာတင် ကိုးကား Category:၂၀၁၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ။
အနက်ရောင်သည် မြင်နိုင်သောအလင်းမှ အလုံးစုံ ကွယ်ပျောက်သည့်ရလဒ် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အရောင် ဖြစ်သည်။
အနက်ရောင်အား မှောင်မည်းမှုကို ကိုယ်စားပြသည့် အသွင်လက္ခဏာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
Eva Heller, Psychologie de la couleur – effets et symboliques, pp. 105–26. အဖြူရောင်နှင့် အနက်ရောင်ကို ကောင်းမှုနှင့် မကောင်းမှုအဖြစ် ဖော်ပြရာတွင် တခါတရံ အသုံးပြုကြသည်။
အနက်ရောင်သည် လေးနက်မှုနှင့် အခွင့်အာဏာအတွက်လည်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြလေ့ရှိပြီး တရားသူကြီးများမှ အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။
အနက်ရောင်ကို ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုးများနှင့် ဂရိလူမျိုးများက မြေအောက်ကမ္ဘာ၏ အရောင်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရောမအင်ပါယာလက်ထက်တွင် အနက်ရောင်သည် ပူဆွေးသောကရောက်ခြင်းအတွက် အရောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အနက်ရောင်သည် သေဆုံးခြင်း၊ နတ်ဆိုး၊ စုန်းကဝေများနှင့် မှော်အတတ်ပညာများနှင့် ဆက်နွယ်မှု ရှိခဲ့သည်။
၁၄ ရာစုနှစ်တွင် ဥရောပ၌ အနက်ရောင်အား သစ္စာစောင့်သိခြင်း၊ ဓမ္မကျမ်းဆရာများ၊ တရားသူကြီးများနှင့် အစိုးရပုဂ္ဂိုလ်တို့က ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စိတ်ကူးယဉ်အချစ်ကဗျာဆရာများ၊ စီးပွားရေးသမားများ၊ အစိုးရအရာရှိများက ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
၂၀ ရာစုနှစ်တွင် အနက်ရောင်သည် အဆင့်မြင့် ဖက်ရှင်အရောင်တခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ စစ်တမ်းများအရ အနက်ရောင်သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း၊ အဆုံးသတ်၊ လျို့ဝှက်ချက်၊ မှော်ပညာ၊ အင်အား၊ ကြမ်းတမ်းမှု၊ မကောင်းမှု။
ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် အလှတရားတို့ကို အများဆုံး ဆက်နွယ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
Eva Heller (2000) Psychologie de la couleur – effets et symboliques, pp. 105–27. အနက်ရောင်သည် စာအုပ်များ၊ သတင်းစာများနှင့် စာရွက်စာတမ်းများတွင် ဖတ်ရှုရန်အလွယ်ကူဆုံးအရောင်ဖြစ်သောကြောင့် အသုံးအများဆုံး မှင်အရောင်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
ထို့နည်းတူစွာ ကွန်ပျူတာဆခရင်များတွင်လည်း အဖြူရောင်နောက်ခံဖြင့် အနက်ရောင်စာသားများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
Eva Heller, Psychologie de la couleur – effets et symboliques, p. 126. ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအရ အနက်ဆုံးအရောင်ရှိသောအရာဝတ္ထုကို မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာများက ကာဗွန်နာနိုပြွန်ချောင်းမှ ဖန်တီးပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဖြူရောင်သည် အရောင်များထဲတွင် အလင်းဆုံးအရောင်ဖြစ်သည်။
ယင်းအား နှင်း၊ မြေဖြူခဲနှင့် နွားနို့ကဲ့သို့သော အရောင်ဖြစ်ပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ အနက်ရောင်ဖြစ်သည်။
အဖြူရောင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများသည် အလုံးစုံ ရောင်ပြန်ဟပ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်သော အလင်း၏ လှိုင်းအလျားများအားလုံးကို ပြန့်နှံ့သွားစေသည်။
ကွန်ပျူတာနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားမျက်နှာပြင်ရှိ အဖြူရောင်အား အနီရောင်၊ အပြာရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်များဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။
အဖြူရောင်ကို ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုးများနှင့် ဂရိလူမျိုးများက သန့်စင်မှုအဖြစ် တရားဟောဆရာများက ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
၁၈ ရာစုနှစ်မှစ၍ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ အဖြူရောင်သည် ချက်ကျောင်းအသစ်တွင် အသုံးပြုသောအရောင်၊ အစိုးရ အဆောက်အအုံများတွင် အသုံးပြုသောအရောင်အဖြစ် အသုံးများလာခဲ့သည်။
ယင်းအရောင်အား ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတအဖြစ်၂၀ ရာစု ခေတ်သစ် ဗိသုကာနယ်ပယ်တွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ စစ်တမ်းများအရ အဖြူရောင်သည် ကောင်းမွန်မှု၊ ပြီးပြည့်စုံမှု၊ ရိုးသားမှု၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှု၊ စတင်မှု အစရှိသည်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အသုံးများလေ့ရှိကြောင့် တွေ့ရှိရသည်။
Heller, (2000), pp. 130–46. ကက်သလစ် အသင်းတော်၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးသည် အဖြူရောင်အား ၁၅၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ စင်ကြယ်မှုနှင့် အနစ်နာခံပေးဆပ်မှု သင်္ကေတအဖြစ် ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။
အစ္စလမ်ဘာဝင်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဆင်တိုဘာသာကိုးကွယ်သူများက အဖြူရောင်အား ဘုရားဖူးသွားရာတွင် ဝတ်ဆင်အသုံးပြုကြသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတွင် အဖြူရောင်သည် မင်္ဂလာလက်ထပ်ပွဲဝတ်စုံအဖြစ် ဝတ်ဆင်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ အပျိုရည်စစ်မှုအဖြစ် ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အာရှတိုက် ယဉ်ကျေးမှုများစွာ၌ အဖြူရောင်သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကို ကိုယ်စားပြုသည့် အရောင်တခုလည်းဖြစ်သည်။
Heller (2000), p. 137. ကိုးကား Category:အရောင်များ။
တက္ကအိမ်တော်အရှင်မ မာရီ (မေ ၂၆ ၁၈၆၇ - မတ် ၂၄ ၁၉၆၃; အင်္ဂလိပ်: Mary of Teck) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှရာဇ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ကိုလိုနီနှင့် ဗြိတိသျှဓနသဟာယနိုင်ငံများ၏ မိဖုရားခေါင်ဘုရင်မကြီးအဖြစ် သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင် နတ်ရွာစံသည့် ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ သူမ၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင် နတ်ရွာစံသည့် ၁၉၃၆ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သောသူဖြစ်သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ သူမသေဆုံးခဲ့သော ၁၉၆၃ ခုနှစ်အထိ ဘုရင့်မယ်တော်ကြီး (ကွင်းမားသား) အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် နန်းသက်အရှည်ကြာဆုံး မိဖုရားများတွင် ‌တစ်ယောက်အပါအဝင်လည်းဖြစ်သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ (ထိုစဉ်အခါက ဂျာမန်အင်ပါယာ)၏ တက္ကအိမ်တော် မြို့စားမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သူဖြစ်‌‌လေရာ တက္ကအိမ်တော်အရှင်မ မာရီ (Mary of Teck) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နန်းတက်လာသောအခါ ဘုရင့်မိဖုရားဖြစ်လာသောကြောင့် ဘုရင်မကြီး မာရီ (Queen Mary) ဟူ၍လည်းကောင်း လူသိများကြသည်။
ငယ်ဘဝအကြောင်း မာရီ့ကို မေလ ၂၆ ရက် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖခင် မြို့စားကြီး ဖရန့်စစ်နှင့် မိခင် ကိမ်းဘရစ်ချ်မင်းသမီး မာရီ အာဒါလင်း တို့မှ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့ရှိ ကင်ဆင်ဂ်တန် နန်းတော်အတွင်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဂျာမန်စာဆိုတော်ဖြစ်ပြီး ဂျာမန်နန်းတွင်းအမတ်မျိုးဆက်မှ လာခဲ့သည့် မျိုးရိုးသန့်ပညာတတ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မိခင်ဖြစ်သူသည်လည်း ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး၏ ဝမ်းကွဲညီအစ်မတော်စပ်သူဖြစ်ကာ ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့ကို အပိုင်စားရသည့် တော်ဝင်မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။
သူမမွေးခါစက တော်ဝင်မိသားစုဝင်များက လာရောက်ကြည့်ရုကာ လှပသောမျက်ဝန်း၊ ဖြူစင်သောအသွင်နှင့် နူးညံသောဆံကေသာတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သည့်နတ်သမီးငယ်လေးဟု မှတ်ချက်ပေးခဲ့ကြောင်း နန်းတွင်းမှတ်တမ်းတို့အရ သိရှိရသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူက မွေးခါစအရွယ် မာရီကလေးကို နတ်သက်ကြွေထားသူဟူသလားထင်ရ‌‌သော်လည်း ကျပ်တည်းသည့် အသွင်ရှိ‌‌ကြောင်း ‌ဆိုခဲ့‌သည်။
သူမ၏မွေးလဖြစ်သည့် မေလကိုအစွဲပြုကာ ငယ်စဉ်အခါက သူမကို "မေ" ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
သူမ၏အမည်ဖြစ်သည့် "မာရီ" ဟူသော အမည်ကို သူမ၏မိခင်အား ရည်ညွှန်း၍ အမည်တပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သူမ၏ ငယ်ဘဝအချိန်အများစုကို နော့ဖော့လ်ဒေသနှင့် ဂလောက်စတာဒေသတို့တွင် အချိန်ကုန်လွန်၍ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
သူမသည် တတိယမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ မြစ်တော်ဖြစ်သော်လည်း သူမသည်ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစု၏အသေးစားမိသားစုဝင်တစ်ဦးမျှသာရှိခဲ့သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူသည် အကြွေးထူသောသူဖြစ်ရာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများပြုလုပ်ရန်အတွက် ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် သူ၏မိသားစုသည် ပြည်ပသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
ဥရောပတိုက်တခွင်ကို ခရီးထွက်ပြီး သူမတို့မိသားစု၏ ဆက်ဆံရေးကိုပြုပြင်ကာ ငွေကြေးပြေလည်‌‌စေရန် ဒေသအမျိုးမျိုးသို့လည်ပတ်ခဲ့ရသည်။
သူမသည် အနုပညာပြခန်းများ၊ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ပြတိုက်များသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းကို နှစ်သက်သည့်အတွက် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဖလောရန့်စ်မြို့တွင် နှစ်အနည်းငယ်ကြာ‌အောင် ခေတ္တ‌‌အ‌‌ခြေချ‌နေထိုင်ခဲ့သည်။
သူမသည် အင်္ဂလိပ်စကားကိုသာမက ဂျာမန်ဘာသာစကားနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်နားလည်သိရှိခဲ့သည်။
နာမည်ကျော် ဓာတ်ပုံဆရာ အလက်ဇန်းနား ဘာစာန်နို ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးထားသော မာရီ့၏ မိသားစုဓာတ်ပုံ (၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးထား) သတို့သားလောင်းများ ကွင်းချားလော့ဘောလ် အခမ်းအနားတွင် မာရီ့ကို ပထမဦးဆုံးအကြိမ် တင်ပြမိတ်ဆက်ပြီးနောက် ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစု၏ အရေးပေးမှုကို ခံလာရသည်။
ထို့နောက် ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီးနှင့်တကွ မိသားစုဝင်များကပါ မာရီ့ကို အိမ်ထောင်ပြုရန် တွန်းအားပေးမှုများ စတင်လာခဲ့သည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် လူတန်ဟိုတိုက်တော်ဟုခေါ်သော သံအမတ်တစ်ဦး၏ နေအိမ်၌ မင်းသား အဲလ်ဘတ်ဗစ်တာသည် မာရီ့ကို လက်ထပ်ခွင့်တောင်းခဲ့ရာ မာရီက သဘောတူလက်ခံခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း အဲလ်ဘတ်ဗစ်တာသည် လက်ထပ်ခွင့်တောင်းပြီး ခြောက်ပတ်အကြာတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိတုပ်ကွေးရောဂါကူးစက်မှုတွင် ဖြစ်ပွားကာ သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
မင်းသား အဲလ်ဘတ်ဗစ်တာ၏ညီအငယ် ယောက်မြို့စား မင်းသား ဂျော့ (ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင် လောင်းလျာ)သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မာရီ့ကို လက်ထပ်ခွင့်တောင်းခဲ့ရာ မာရီက ပြေပြေလည်လည်သဘောတူလက်ခံခဲ့ပြန်သည်။
ဂျော့သည် မာရီ့ကို လွန်စွာချစ်မြတ်နိုးပြီး လက်ထပ်ခွင့်တောင်းပြီးသည်မှစ၍ ကိုယ်လုပ်တော်များထားရှိခြင်း မပြုလုပ်တော့ပေ။
မင်းသား အဲလ်ဘတ်ဗစ်တာနှင့် မာရီ (၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင်ရိုက်ကူးထား)။
အဝါရောင်သည် အလင်း၏ ရောင်စဉ်တွင် အစိမ်းရောင်နှင့် လိမ္မော်ရောင်ကြားရှိ အရောင်တခုဖြစ်သည်။
ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းနှင့် ပုံနှိပ်ခြင်း လုပ်ငန်းတို့တွင် အဓိက အသုံးပြုသည့် အရောင်တခု ဖြစ်သည်။
အဝါရောင်အား ငှက်ပျောသီး၊ ပြောင်းဖူး စသည်တို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
နေသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအနီးသို့ရောက်သောအခါ နေရောင်ခြည်သည် အဝါရောင်အဖြစ်သို့ အနည်းငယ်သမ်းသွားသည်။
ဥရောပ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ စစ်တမ်းများအရ အဝါရောင်သည် လူကြီးလူကောင်းဆန်ခြင်း၊ ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ ဟာသဉာဏ်ရှိခြင်း စသည်တို့နှင့် ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
သို့သော်လည်း အဝါရောင်သည် မနာလိုမှု၊ လောဘနှင့်လည်း ဆက်နွယ်မှုရှိပြီး အမေရိကန်တွင် သူရဲဘောကြောင်ခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်သည်။
Eva Heller (2000), Psychologie de la couleur – effets et symboliques, pp. 69–86. အီရန်နိုင်ငံတွင် အဝါရောင်သည် ဖျားနှာမှုနှင့် ဆက်နွယ်သည့်အပြင် ပညာရှိခြင်းကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အာရှတိုက်ရှိနိုင်ငံများတွင် အဝါရောင်သည် ပျော်ရွှင်မှု အောင်မြင်မှုနှင့် ပညာရှိခြင်းအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။
Eva Heller (2000), Psychologie de la couleur – effets et symboliques, pp. 69–86 ကိုးကား Category:အရောင်များ။
အစိမ်းရောင်သည် မြင်နိုင်သောအလင်းထဲတွင် စိမ်းပြာရောင် (cyan) နှင့် အဝါရောင်ကြားရှိ အရောင်တခုဖြစ်သည်။
ယင်းသည် ပုံနှိပ်ခြင်းနှင့် ပန်းချီဆွဲခြင်းလုပ်ငန်းတွင်လည်း အသုံးပြုသော အရောင်တခုဖြစ်သည်။
ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်တွင် အစိမ်းရောင်အား အဝါရောင်နှင့် စိမ်းပြာရောင်မှတဆင့် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်သည်။
သဘာဝတွင် အစိမ်းရောင်၏ အများဆုံး ပံ့ပိုးထားမှုသည် ကလိုရိုဖီးလ်ဖြစ်ပြီး ယင်းသည် အပင်များက အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်းနည်းဖြင့် အလင်းရောင်မှ ဓာတုစွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။
သတ္တဝါအများစုသည် အစိမ်းရောင်နှင့် ထပ်တူနီးပါး ကိုယ်ယောင်ဖျောက်ခြင်းဖြင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ ပြုမူနေထိုင်တတ်ကြသည်။
မြကဲ့သို့သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းအများစုသည်လည်း အစိမ်းရောင် ရှိကြသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အစ္စလမ္မစ်နိုင်ငံများရှိ စစ်တမ်းများအရ အစိမ်းရောင်သည် သဘာဝ၊ သက်ရှိ၊ ကျန်းမာရေး၊ ငယ်ရွယ်နုပျိုမှု၊ မျော်လင့်ချက်၊ နွေဦးနှင့် မနာလိုမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။
ဥရောပသမ္မဂနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အစိမ်းရောင်သည် တခါတရံ အဆိပ်သင့်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးညံ့ဖျင်းမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။
သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအများစုတွင် အစိမ်းရောင်သည် ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် မွေးဖွားနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အစိမ်းရောင်သည် မိုဟာမက်၏ ကိုယ်စားပြုအရောင်လည်းဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် အစ္စလမ္မစ်နိုင်ငံအများစု၏ အလံတွင် အစိမ်းရောင်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:အရောင်များ။
ရန်အိမ်တော်မှ စစ်သူကြီးများသည် ရှေးတရုတ်လက်နက်နိုင်ငံ စုန့်မင်းဆက်ခေတ်ဦး (၉၆၀-၁၂၇၉)မှ စစ်သည်ကျော်မိသားစုတစ်ခု၏အကြောင်း တရုတ် ရိုးရာပုံပြင်များ ၊ ပြဇာတ်များနှင့် ဝတ္ထုများ စုစည်းမှုဖြစ်သည်။
သူတို့နိုင်ငံတော်ကို နိုင်ငံခြားသားစစ်ဘီလူးများဖြစ်သည့် ချိတန်းလူမျိုး အုပ်စိုးသော လျောင်မင်းဆက်(၉၀၇-၁၁၂၅) နှင့် တန်ဂုလူမျိုး အုပ်စိုးသော အနောက်ပိုင်းရှမင်းဆက် (၁၀၃၈-၁၂၂၇) တို့ လက်မှ ကာကွယ်ရန် သူတို့ကိုယ်သူတို့ စတေးခဲ့ကြသော ရန်အိမ်တော်သားများ၏ မတုန်မလှုပ် သစ္စာစောင့်သိမှု နှင့် သတ္တိထွန်းပြောင်ခဲ့ပုံဇာတ်လမ်းများကို ပြန်ပြောင်းပြောပြခြင်းဖြစ်ပါသည်။
သက္ကရာဇ် ၉၅၀ မှ ၁၀၅၀ ခုနှစ်အထိ ရာစုနှစ်အတွင်း စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းအများစုသည် သမိုင်းဝင်ဇာတ်ကောင်များဖြစ်သော ရန်ယဲ့ (၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်)၊ ရန်ယဲ့၏သား ရန်ယန်ကျောင်း (၉၅၈-၁၀၁၄ ခုနှစ်ခန့်) နှင့် ရန်ယန်ကျောင်း၏သား ရန်ဝမ့်ကွမ်း (၁၀၇၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်) တို့၏ဘဝဇာတ်လမ်းတို့အပေါ် အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်တွင် ရန်ယန်ကျောင်းသည် “ဆဌမမြောက်သား”ဟု နာမည်တွင်ခဲ့သောကြောင့် ဇာတ်လမ်းများတွင် ၎င်းအား ရန်ယဲ့၏ ဆဌမမြောက်သားဖြစ်လာစေခဲ့သည်။
ရန်ဝမ့်ကွမ်းသည်လည်း သူ့ဖခင်ထက် မျိုးဆက် (၂) ဆက်စာခန့်ငယ်သောကြောင့် ဇာတ်လမ်းများတွင် ရန်ယန်ကျောင်း၏မြေးအဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
သမိုင်းအခြေခံ သမိုင်းနောက်ခံ left|thumb| စုန့်မင်းဆက် နှင့် ၎င်းပဏ္ဍာဆက်ရသော အိမ်နီးချင်း ၂ နိုင်ငံဖြစ်သော ချိတန်းလူမျိုး အုပ်စိုးသော လျောင်မင်းဆက် (မြောက်အရပ်) နှင့် တန်ဂုလူမျိုး အုပ်စိုးသော အနောက်ပိုင်းရှမင်းဆက် (အနောက်မြောက်အရပ်) တို့၏ ပထဝီဝင်အနေအထားကို ပြသသည့် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၁ ခုနှစ် မြေပုံတစ်ခု။
သက္ကရာဇ်၉၀၇ ခုနှစ်တွင် တချိန်က ဘုန်းမီးနေလတောက်ပခဲ့သော ထန်မင်းဆက် အုပ်စိုးမှု တရားဝင် ဇာတ်သိမ်းသောအခါတွင် ရှေးတရုတ်နိုင်ငံသည် မင်းဆက် ငါးသွယ်နှင့် ဆယ်ပြည်ထောင်ကာလ.ဟု ခေါ်သော ဖရိုဖရဲအကွဲကွဲအပြဲပြဲအခြေအနေသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
နောက်ဆက်တွဲဆယ်စုနှစ်ကာလများအတွင်း ဒေသခံစစ်ဘုရင်များ အများအပြားသည် ၎င်းတို့ကိုယ်ကို ဧကရာဇ်များအဖြစ်ကြေညာကာ အာဏာနှင့် နယ်မြေများအတွက် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
မှတ်မှတ်သားသား သက္ကရာဇ်၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ချိတန်းလူမျိုးများသည် အနီးစပ်ဆုံးဆိုရလျှင် ယနေ့ခေတ်၏ လျောင်းနင်ပြည်နယ် နှင့် အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယားဒေသများတွင် (သက္ကရာဇ်၉၄၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ) လျောင်ဟုတရားဝင်အမည်တွင်သော စစ်ဝါဒီနိုင်ငံတစ်ခုကို အစပျိုးတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ချိတန်းလူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် ခြေသလုံးအိမ်တိုင် လှည့်လည်သွားလာနေသူများဖြစ်ပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာအတွက် တောင်ဘက်ရှိ စိုက်ပျိုးမြေကြွယ်ဝ၍ချမ်းသာသော ဟန် တရုတ် နှင့် ကိုရီးယားလူမျိုးများ ကို မကြာခဏ ဝင်ရောက်စီးနင်းလေ့ရှိသည်။
အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင် (သို့) တရုတ်တို့၏နှလုံးသည်းပွတ်မြေ ဟူ၍ လူသိများသော တောင်ပိုင်းဒေသသည် ချိတန်းတို့၏ ရေတိုကျူးကျော်မှုများကို မဟာတံတိုင်း ဟောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ဗျူဟာမြောက်နေရာများ၊ လမ်းကြောင်းများကိုအသုံးပြု၍ တွန်းလှန်ထားနိုင်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အဆိုပါဗျူဟာလမ်းကြောင်းများပါဝင်သည့် ဆယ့်ခြောက်စီရင်စုဟု သိကြသော ထိုဒေသကို သက္ကရာဇ် ၉၃၆တွင် စစ်သူကြီး ရှီကျင့်ထန် က နှောင်းပိုင်းထန်မင်းဆက်နှင့်ဖြစ်ပွားသော သူ၏ကိုယ်ရေးကိုယ်တာစစ်ပွဲအတွက် စစ်‌ရေးအကူအညီရရှိရန် လျောင်မင်းဆက်ထံ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
၎င်တို့အား ဟန့်တားနိုင်သည့် ဗျူဟာများမရှိတော့သောအခါ ချိတန်းတပ်မတော်သည် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်သို့တံခါးမရှိ ဓားမရှိဝင်ထွက်နိုင်လာပြီး နောင်ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအကြာတွင် တောင်အရပ်သို့ အလွယ်တကူစစ်ချီကာ ၎င်းတို့ ရှီစစ်သူကြီးကို ကူညီတည်ထောင်ပေးခဲ့သော နှောင်းပိုင်းကျင်မင်းဆက်ကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။
ချိတန်းတို့သည် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့်ပင် မသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ အဆက်မပြတ် လုယက်စီးနင်းမှုများကြောင့် ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဆူပူမှုများဖြစ်စေခဲ့သလို နှောင်းပိုင်းကျင်မင်းဆက်၏ ဝမ်းနည်းဖွယ်ကံကြမ္မာသည် မြောက်ဘက်တွင် ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာမည့် မည်သည့်တရုတ်မင်းဆက်အတွက်ကိုမဆို အန္တရာယ်ကို စိတ်ပျက်ဖွယ်သရုပ်ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၉၆၀တွင် အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် စုန့်မင်းဆက်တည်ထောင်သောအခါ ပထမဦးစွာ လျောင်မင်းဆက်အား တရုတ်တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များ စစ်ဆင်ရေးများတွင်သာ အာရုံကျနေစေရန် ချွေးသိပ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေခဲ့သော်လည်း ဆယ့်ခြောက်စီရင်စုကို ပြန်လည်ရယူရန် ရည်မှန်းချက်မှာ အမြဲရှိနေခဲ့သည်။
ရန်မိသားစု (ရန်ယဲ့သည်) သူ့ရဲဘော်တပ်သားများ၏ လေးစားကြည်ညိုမှုကို အမှန်ပင်ရခဲ့သည်။
သူ့ရဲဘော်များသည် သူ့ကိုစွန့်ခွာသွားရမည့်အစား သူနှင့်အတူ တိုက်ရင်းသေလိုကြသည်။
သစ္စာစောင့်သိမှုနှင့် ဖြောင့်မတ်ခြင်းစိတ်ဝိဉာဏ်သည် အလွန်ပင်ထင်ရှားပေသည်။
—ယွမ်မင်းဆက် သမိုင်းပညာရှင်က စုန့်မင်းဆက်ရာဇဝင် (၁၃၄၅) တွင် မှတ်ချက်ပေးခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့ သည် မြောက်ပိုင်းဟန်နိုင်ငံတော်မှ စစ်သူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သူ၏ နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာ စွမ်းပကားနှင့် အတုမရှိသော သူရသတ္တိကြောင့် “အနှိုင်းမဲ့”(無敵) ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
မြောက်ပိုင်းဟန်ဘုရင် လျိုကျိယွမ်အညံ့ခံပြီးနောက်တွင် သူသည် စုန့်မင်းဆက်ထံတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
စုန့်မင်းဧကရာဇ် ထိုက်ကျုံးသည် ရန်ယဲ့ကို အလွန်ယုံကြည်ကိုးစား၍ စုန့်မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်ကို ချိတန်းလူမျိုး အုပ်စိုးသော လျောင်မင်းဆက်ရန်မှ ကာကွယ်ရန် ၎င်းအားတာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့ကလည်း ယန့်မန်တောင်ကြားတိုက်ပွဲတွင် ကိုယ်တိုင်သက်သေပြ (ရန်သူများကို) ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး ရန်သူများစိတ်တွင် အကြောက်တရား စိမ့်ဝင်စေခဲ့သလို စုန့်မင်းဆက်အရာရှိအချို့၏ မနာလိုဝန်တိုမှုများလည်း တိုးလာစေခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၉၈၆ မြောက်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးအတွင်းတွင် စစ်သူကြီး ဖန်းမေ့ဦးစီးသော စုန့်တပ်ဖွဲ့သည် ရန်သူလျောင်အဓိကတပ်မကြီး၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို လမ်းတစ်လျှောက်လုံး ခံခဲ့ရသည်။
ရန်ယဲ့က ဆန့်ကျင်နေခဲ့သော်လည်း ဖန်းမေ့နှင့် အခြားသူများသည် ပိုမိုအင်အားကြီးမားသော ရန်သူကို ခုခံရန် ရန်ယဲ့ကိုယ်တိုင်ဦးစီးစစ်ချီလာရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့သည် သွေးချောင်းစီးသော ချန်ကျားကူ(陳家谷)တိုက်ပွဲတွင် လျောင်တပ်ကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခဲ့သော်လည်း (ဖန်းမေ့နှင့် အခြားသူများ၏) ကတိအတိုင်း စစ်ကူများရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
သာလွန်အင်အားဖြင့် ဝန်းရံခံရပြီးနောက် ရန်ယဲ့သည် လျောင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး မိမိကိုယ်ကို အစာငတ်ခံ၍ သတ်သေသွားခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့၏သားခုနစ်ယောက်အနက်မှ တစ်ယောက်လည်း ကျဆုံးသွားခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့ကျဆုံးမှုအတွက် ဧကရာဇ် ထိုက်ကျုံးက နောက်ပိုင်းတွင် ဖန်းမေ့အား အရာချခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့၏သားခုနစ်ယောက်အနက် အထူးချွန်ဆုံးမှာ ရန်ယန်ကျောင်းဖြစ်ပြီး (ဖခင်ကိုယ်စား) စုန့်မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်ကို လျောင်တပ်များရန်မှ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကျော်ကြာ ဆက်လက်ကာကွယ်ခဲ့ပြီး ချိတန်းများ သူ့ကို ကြောက်ရွံ့ကြသည်။
ရန်ယန်ကျောင်း၏သား ရန်ဝမ့်ကွမ်းသည်လည်း အရေးပါသော စစ်သူကြီး တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ပြီး နုန်ကျိကောင်းကို တိုက်ခိုက်သော တောင်ပိုင်းစစ်ဆင်ရေးတွင် (စစ်သူကြီး)တီချင်း၏ ဦးဆောင်မှုနောက်လိုက်ခဲ့သည်။
စုန့်အနောက်ပိုင်းနယ်စပ်ကိုလည်း အနောက်ပိုင်းရှမင်းဆက် ရန်မှ ကာကွယ်ခဲ့သည်။
စာပေအဖြစ် ‌ပေါ်ပေါက်လာခြင်း အစောပိုင်းကာလ – ၁၁ ရာစု မှ ၁၃ ရာစုနှစ်များ ရန်အိမ်တော်၏ ဒဏ္ဍာရီများသည် အစောပိုင်းကာလကပင် စတင်ခဲ့သည်။
၁၀၅၁ ခုနှစ် ရန်ဝမ့်ကွမ်း စစ်မှု‌ရေးရာတွင် မထင်ရှားသေးခင်တွင်ပင် စာပေပညာရှင်အိုးရန်ရှူ သည် ရန်အိမ်တော်ဆွေမျိုးများ၏ သင်္ချိုင်းဂူတွင် အောက်ပါတို့ကို ရေးထိုးခဲ့သည်။
သူသည် ရန်ယဲ့ နှင့် ရန်ယန်ကျောင်းတို့ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
ဝတ္ထုများ၏ အစောဆုံးအကိုးအကားမှာ စုန့်မင်းဆက်၏မြောက်ပိုင်းနယ်မြေများကို ဂျာချန်လူမျိုး အုပ်စိုးသော ကျင်မင်းဆက်က သိမ်းပိုက်ထားသောကြောင့် ၎င်း၏မြို့တော်ကို တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ လင်အန်းမြို့ (ယနေ့ခေတ် ဟန်ကျိုးမြို့၊ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်) သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားရချိန်ဖြစ်သော တောင်ပိုင်းစုန့်မင်းဆက် (၁၁၂၇-၁၂၇၉)ဟု ခေါ်တွင်သောကာလမှ ဖြစ်သည်။
မှတ်တမ်းတင်ထားသော လင်အန်းမြို့မှ ပုံပြင်ပြောသူများ၏ ဇာတ်လမ်းများထဲတွင်မှ ခေါင်းစဉ်နှစ်ခုတွင် ရန်အိမ်တော်ပါဝင်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
“တပ်မှူးကြီး ရန်အိမ်တော် သခင်” "Commander Lord Yang" (楊令公) “ရဟန်းခံသွားသော ပဉ္စမမြောက်သား” "The fifth son becomes a monk" (五郎為僧) ယွမ်/မင် မင်းဆက် ပြဇာတ်များ - ၁၄ ရာစုမှ ၁၅ရာစုနှစ်များ တောင်ပိုင်းစုန့်မင်းဆက်၏ မြောက်ပိုင်း အိမ်နီးချင်းကျင်မင်းဆက်၏ ပြဇာတ်များစာရင်းတွင် ခေါင်းစဉ်တစ်ခုသည် ရန်အိမ်တော်ဝတ္ထု၏ အပိုင်းတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။
အရိုက်ခံရသော ဝမ် စစ်မှုရေးရာ အမတ် (打王樞密爨; "The Skit of Beating Military Affairs Commissioner Wang") ယွမ်မင်းဆက် (၁၂၇၁-၁၃၆၈) တွင် ရန်အိမ်တော်ဝတ္ထုကို ကျာကျု ပုံစံဖြင့်ကပြသော ပြဇာတ်များပေါ်လာသည်။
ဇာတ်ညွှန်းအများစုသည် အစအဆုံး ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး အားလုံးနီးပါးသည် မင်မင်းဆက် ပုံစံဖြစ်ရာ ၎င်းတို့၏ စစ်မှန်မှုသည် အောက်ပါတို့တွင်သာ ကျန်ရစ်သည်။
right|thumb| ပေကျင်းမြို့ ရှိ ဟောက်ထျန်းစေတီတော် - ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ရန်ယဲ့၏အရိုးအိုးကို ချိတန်းများက ထိန်းသိမ်းထားရာ။
ဒဏ္ဍာရီအရ ကျောက်ကျန်းနှင့်မုန့်လျန်တို့၏ သင်္ချိုင်းဂူများသည် ယနေ့ခေတ်စေတီ၏ဘေးတွင်ရှိသည်။
ဟောက်ထျန်းစေတီတော်မှ အရိုးအိုး မုန့်လျန် ခိုးယူသည်။
(昊天塔孟良盜骨; "At Haotian Pagoda Meng Liang Steals the Bones") အဋ္ဌမမင်းသားကြီး အမိန့်ထုတ်၍ သစ္စာရှိဝန်ကြီးကို ကယ်တင်သည်။
(八大王開詔救忠臣; "The Eighth Great Prince Opens a Proclamation and Saves a Loyal Vassal") ချင်းဖုန်းစံအိမ်တော်ကို ရှဲ့ကျင်းဝူ လိမ်ညာသိမ်းယူသည်။
(謝金吾詐拆清風府; "Xie Jinwu Underhandedly Tears Down Clear Breeze Mansion") ရန်လျို့လန် တပ်စု၍ နတ်စစ်သည်တို့ကို အနိုင်ယူသည်။
(楊六郎調兵破天陣; "Yang's 6th son lines up his troops and defeats the Heavenly Battle Array") ကျောက်ကွမ်းကျန်း ရှောင်ထျန်းယိုကို အသက်ရှင်လျက်ဖမ်းမိသည်။
(焦光贊活拿蕭天佑; "Jiao Guangzan catches Xiao Tianyou alive") ဟွမ်မေဝမ် သက်ရှည်ကျန်းမာချမ်းသာပါစေ။
(黃眉翁賜福上壽; "The Yellow-Eyebrows Greybeard offers blessing and extends longevity") ယွမ်/မင် မင်းဆက် ဝတ္ထုများ- ၁၆ မှ ၁၉ ရာစု မင်မင်းဆက် (၁၃၆၈-၁၆၄၄)ခေတ်တွင် ရန်အိမ်တော်ဝတ္ထုများ အများအပြား စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။
၎င်းတို့ထဲမှ နှစ်ခုမှာ ယနေ့ထိတိုင် ရှင်သန်ဆဲဖြစ်ပြီး ဝမ်လိဧကရာဇ်'(၁၅၇၂-၁၆၂၀) လက်ထက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကျန်ရစ်သောတည်းဖြတ်မှုများမှ အစောဆုံးမူသည် ၁၅၉၃ ခုနှစ်မှ ဖြစ်ပြီးကျားကျင့်ဧကရာဇ်(၁၅၂၁-၁၅၆၇)လက်ထက်တွင် ‌‌ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ရေးသားသူမှာ စာအုပ်ဆိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ရှုန်းသမု ဖြစ်ကြောင်း သေချာသလောက်ပင်ဖြစ်သည်။
ကျန်ရစ်သောတည်းဖြတ်မှုများမှ အစောဆုံးမူသည် ၁၆၀၆ ခုနှစ်မှ ဖြစ်ပြီး ၁၆ရာစုအစောပိုင်းမူကို အနည်းငယ်ပြန်လည်တည်းဖြတ်ထားခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ရေးသားသူမှာ ကျင်းလင်မြို့ (ယနေ့ခေတ် နန်ကျင်းမြို့၊ ကျန်းစုပြည်နယ်) မှ စာအုပ်ဆိုင် ပင်တိုင် စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သော ချင်းဟွိုင် ကဗျာဆရာ (秦淮墨客; "ချင်းဟွိုင်မှင်စက်ဧည့်သည်") ကလောင်နာမည် ကျိကျန့်လွမ် ဖြစ်နိုင်သည်။
ဤဝတ္ထုများသည် ဒဏ္ဍာရီများအတွက် အဓိကရင်းမြစ်များဖြစ်လာသည်။
ချင်းမင်းဆက်(၁၆၄၄-၁၉၁၁) ခေတ်တွင် နောက်ထပ်ဝတ္ထုများ ထပ်ပေါ်လာသည်။
အချို့သည် ယခင်ဝတ္ထုများကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း၊ အချို့မှာ ဆင်တူရိုးမှားများဖြစ်ပြီး အချို့မှာ နောက်ဆက်တွဲများဖြစ်သည်။
Zhang, Ch.4 အခြားဝတ္ထုများတွင်လည်း ရန်အိမ်တော်ဝတ္ထုမှ ဇာတ်ကောင်များပါရှိသော အလားတူဇာတ်အိမ်များဖြစ်နေလေ့ရှိသည်။
ဥပမာ ကျောက်ခွင်းယင်း (၉၂၇-၉၇၆) သို့မဟုတ် တီချင်း(၁၀၀၈-၁၀၅၇)တို့ကို ၎င်းတို့၏ အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါရှိသည်။
အခြားသောဝတ္ထုများ၏ နောက်ပိုင်းဇာတ်အိမ်များတွင်လည်း ရန်အိမ်တော်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသော (သက်သေ အတည်မပြုနိုင်သော) ဇာတ်ကောင်များ ပါဝင်သည်- "ဂန္ထဝင်ဝတ္ထု Water Margin မှ ဇာတ်ကောင် "မျက်နှာပြာ လူဘီလူးကြီး" ရန်ကျိ(楊志)သည် ရန်ယဲ့၏ စိတ်ကူးယဉ် မျိုးဆက် ဖြစ်သည်။
တောင်ပိုင်းစုန့်မင်းဆက်၏ သမိုင်းဝင်စစ်သူကြီးဖြစ်သော ရန်ကျိုက်ရှင်း (၁၁၄၀ ကွယ်လွန်)သည် ယွဲ့ဖှေးအကြောင်းဝတ္ထု ယွဲ့ပြောသော သူ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိအပြည့်အစုံ (說岳全傳) တွင် ရန်ယန်ကျောင်းမှတဆင့် ရန်ယဲ့၏ မျိုးဆက် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။
ရန်ကျိုက်ရှင်း တွင် သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ရန်ကျန့်ယွမ် (楊正園) နှင့် ရန်ကျန့်ကော်(楊正國)တို့ ရှိသည်။
ချင်း မင်းဆက်ခေတ် အော်ပရာပြဇာတ် - 19 ရာစု thumb| ၂၀၀၆ ခုနှစ် တရုတ်နိုင်ငံ၊ စီချွမ်ပြည်နယ်၊ ချန်တူးမြို့ တွင် ကပြသော ရန်အိမ်တော် စစ်သူကြီးများ စီချွမ်အော်ပရာပြဇာတ် မှ သရုပ်ဆောင်ပုံ။
၁၇၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၂၀ ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သော ကျားချင့်ဧကရာဇ် သည် ရန်အိမ်တော် စစ်သူကြီးများအကြောင်း ကွန်းချူးပြဇာတ်ပေါင်း ၂၄၀ ပါဝင်သော မျိုးဆက်သစ်များကို အလင်းပြသီချင်းစာအုပ် Song Book to Enlighten Generations (昭代箫韶)ကို စုစည်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
ထိုစုစည်းမှုကို ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် ဝမ်ထင်ကျန်း(王廷章) နှင့် ဖန်းဝမ်ရှန်း (范聞賢) တို့ ကျေးဇူးဖြင့် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။
နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း အော်ပရာပြဇာတ် ဇာတ်လမ်တွဲကြီးသည် ၎င်း၏ ဇာတ်ရှည်မှုကြောင့် ၃ ကြိမ်သာ ဖျော်ဖြေနိုင်ခဲ့သည်။
Zhang, Ch. 5 နောက်ပိုင်းတွင်ပီကင်းအော်ပရာပြဇာတ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် ဧကရီမယ်တော်ကြီး စီရှီး ကအမိန့်ပေးခဲ့သည်။
ထိုကြီးမားလှသော စီမံကိန်းကြီးသည် လက်ဝှေ့သမားပုန်ကန်မှု နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြည်ပ ကျူးကျော်မှုများ၏ အနှောက်အယှက်များကြောင့် ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၀၀ပြည့်နှစ်အထိသာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
တားမြစ်မြို့တော် တွင် ကပြခဲ့သည့် ပြဇာတ်များအပြင် ချင်ချန်း၊ ယုကျု၊ ဖိန်ကျု နှင့် အခြားဒေသခံ တရုတ်အော်ပရာပြဇာတ်ပုံစံများသည် ရာစုနှစ်များတစ်လျှောက်လုံး ရန်အိမ်တော် စစ်သူကြီးများအကြောင်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်လမ်းများဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်းများစွာသည် ဝတ္ထုများတွင် မတွေ့ရှိရဘဲ ဒဏ္ဍာရီများကို ဝေဆာစေသည်။
Zhang, Ch. 5 ၂၀ရာစု နှစ်တွင် ဇာတ်လမ်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဖင်ရှူး(ပုံပြင်ပြောခြင်း)အနုပညာဖြင့် အလွန်နာမည်ကြီးခဲ့သည်။
အခြေခံဇာတ်လမ်း စုန့်မင်းဆက်သည် မိမိတို့ထက် အင်အားနည်းသော မြောက်ပိုင်းဟန်နိုင်ငံတော်ကို ဝင်ရောက်ကျူးကျော်စဉ် မြောက်ပိုင်းဟန် နိုင်ငံတော်မှ စစ်သူကြီး ရန်ယဲ့သည် စုန့်ဧကရာဇ် ထိုက်ကျူ၏ တပ်မတော်ကို အံ့အားသင့်ရလောက်အောင် အကြီးအကျယ် ရှုံးနိမ့်စေခဲ့သည်။
စုန့်စစ်သူကြီး ဖန်းရန်မေ့သည်လည်း ရန်ယဲ့ကြောင့် ကျဆုံးလုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ရပြီး စုန့်တပ်မတော်မှာလည်း ဆုတ်ခွာရန်မှတပါး ရွေးချယ်စရာမရှိခဲ့ပေ။
နှစ်အတန်ကြာပြီးနောက်တွင် ဧကရာဇ် ထိုက်ကျူကို ဆက်ခံသော ဧကရာဇ်ထိုက်ကျုံးသည် နောက်ထပ်ကျူးကျော်စစ်ကို စတင်ခဲ့သော်လည်း ရန်ယဲ့၊ သူ၏ဇနီး ရှီဆိုက်ဟွား နှင့် ၎င်းတို့၏သား ၇ ယောက်တို့ ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ထပ်မံတားဆီးနိုင်ခဲ့သည်။
ရှီဆိုက်ဟွား ပစ်လိုက်သောမြှားတစ်စင်းကြောင့် ဖန်းရန်မေ့လည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဧကရာဇ်ထိုက်ကျုံးသည် အကျင့်ပျက် မြောက်ပိုင်းဟန်အရာရှိများကို လာဘ်ထိုး၍ မြောက်ပိုင်းဟန်ဘုရင် လျိုကျိယွမ်နှင့် ရန်ယဲ့တို့ အကြား ယုံကြည်မှုပျက်ပြားစေရန် ကောလာဟလများဖန်တီးလေသည်။
ယင်းကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် လျိုကျိယွမ် အရေးနိမ့်ပြီး လက်နက်ချခဲ့ရသည်။
ရန်ယဲ့ စိတ်မပါစွာ လက်နက်ချပြီးနောက် ဧကရာဇ်ထိုက်ကျုံးသည် သူ့မိသားစုအား မြို့တော်ခိုင်းဖုန်း ရှိ “ကောင်းကင်လှိုင်း အိမ်တော်” ဟုခေါ်သော ဩချဖွယ် စံအိမ်တစ်လုံးကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကျေနပ်ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့် ရန်ယဲ့ သည် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်ထံ သစ္စာခံယူခဲ့ပြီး စုန့်မြောက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်တွင် လျောင်မင်းဆက်၏ တပ်များကို အကြိမ်ကြိမ် ချေမှုန်းအနိုင်ယူခဲ့သည်။
ဧကရာဇ်၏ယောက္ခမလည်းဖြစ်သော၊ မနာလိုဖြစ်နေသော ဖန်းရန်မေ့က သူ၏သားတော် ဖန်းပေါင်ကို တပ်ခေါင်းဆောင်ဦးစီးခန့်အပ်ရန် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်ကို တိုက်တွန်းခဲ့သော်လည်း အတွေ့အကြုံမရှိသော ဖန်းပေါင်ကို အခြားဝန်ကြီးများက ယုံကြည်လက်ခံခြင်း မရှိကြပေ။
ထိုကြောင့် ဖန်းရန်မေ့သည် မြို့တော်ခိုင်းဖုန်းရှိ ထျန်းချီးဘုရားကျောင်းတွင်ကိုယ်ခံပညာ သိုင်းပြိုင်ပွဲ ကျင်းပရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ရန်အိမ်တော်သားများကိုမူ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပိတ်ပင်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ဧကရာဇ်ကလည်း သဘောတူခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့သည် သူ၏သားများကို အိမ်တွင် အကျယ်ချုပ်ချုပ် ထားခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးနေ့တွင် သတ္တမသားတော်ဖြစ်သူသည် အိမ်မှ ခိုးထွက်၍ ပြိုင်ပွဲဝင်ရာ မသမာသောနည်းများဖြင့် ပြိုင်ဖက်များကို အနိုင်ယူနေသော ဖန်းပေါင်အား သတ်မိခဲ့သည်။
left|thumb| စုန့် ၂ခေတ်၊ တောင်နှင့်မြောက် မှတ်တမ်းများ Records of the Two Songs, South and North (兩宋南北志傳) ဝတ္ထု၏ အစောပိုင်းမိတ္တူတစ်စောင်မှ ဖန်းရန်မေ့ ၏လက်ချက်ဖြင့် ကြေကွဲဖွယ်သေဆုံးခဲ့ရသော ရန်ယန်စီးသရုပ်ဖော်ပုံ။
မိတ္တူသည် ၁၅၇၃ နှင့် ၁၆၂၀ ကြားရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရန်အိမ်တော်သားများကိုသတ်ရန် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းမှုများ မအောင်မြင်ပြီးနောက် ဖန်းရန်မေ့သည် ရန်ယဲ့၊ သူ၏သား ၇ ယောက်နှင့် ဧကရာဇ်ထိုက်ကျုံးတို့ကို နယ်စပ်မြို့ ယိုးကျိုးမြို့ သို့ ‌ရောက်ရှိလာရန် ဖြားယောင်းကာ သာလွန်အင်အားဖြင့် ဝန်းရံလုပ်ကြံခြင်းခံရအောင် လျောင်တပ်မတော်အား ကူညီခဲ့သည်။
ပိုမိုကောင်းမွန်သောရွေးချယ်စရာများမရှိသဖြင့် ရန်ယဲ့၏ ပထမသားတော်သည် ဧကရာဇ်မင်းထိုက်ကျုံးအစစ် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားချိန်တွင် ဧကရာဇ်မင်းကဲ့သို့ ဟန်ဆောင်ဝတ်ဆင်ကာ လျောင်မင်းသားနှင့်တွေ့ဆုံ၍ ရွှေသောင်ကမ်းတွင် "နဂါးနှစ်ပါးတွေ့ဆုံခြင်း" ဟုခေါ်သော အန္တရာယ်များသည့်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲကို တက်‌ရောက်ရန် မိမိဆန္ဒအလျှောက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
စိုးရိမ်ထားသည့်အတိုင်း ဆွေးနွေးပွဲသည် ထောင်ချောက်ဖြစ်လာပြီး ရန်ယဲ့နှင့် သူ၏တပ်သားများ ဝံပုလွေအမွှာတောင် သို့ ဆုတ်ခွာရချိန်တွင် သူ၏သားအငယ်ဆုံးနှစ်ဦးသာအတူကျန်ရှိခဲ့သည်။
ရန်ယဲ့က သူ၏ ၇ ယောက်မြောက်သားကို ဖန်းရန်မေ့၏ အခြေစိုက်စခန်းသို့ စစ်ကူတောင်းရန် ထိုးဖောက်တိုက်ထွက်စေသည်။
၎င်းသည် ဖန်းရန်မေ့ထံအရောက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ဆေးခတ်ခံရကာ တုပ်နှောင်ထား၍ မရေမတွက်နိုင်သော မြှားများဖြင့် ပစ်သတ်ခံသေဆုံးခဲ့ရသည်။