kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ ပွဲများ ထို့ပြင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် ကပွဲများကိုလည်း စီစဉ်ကျင်းပခဲ့လေသည်။
ထိုကပွဲများတွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ ရန်ကုန်မြို့ ပန်တျာကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ ပန်တျာကျောင်း စသော အနုပညာအဖွဲတို့မှ မြန်မာ့သဘင် အနုပညာစွမ်းကို ဖော်ထုတ် ကပြခဲ့ကြလေသည်။
နိုင်ငံခြားမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သော ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့များကိုလည်း စာပေဗိမာန် လေဟာပြင် ဇာတ်ခုံ၌ ကပြစေခဲ့လေသည်။
ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် သင်တန်းများ စာကြည့်တိုက် သင်တန်း စာပေဗိမာန်သည် အထက်ကဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းပေးရုံကာမျှဖြင့် ကျေနပ်နှစ်သိမ့်၍ မနေဘဲ ပျိုးထောင်မှုလုပ်ငန်းများကိုလည်း စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းသည် ပျိုးထောင်မှုလုပ်ငန်းတွင် အကျုံးဝင်လျက် ရှိပေသည်။
စာကြည့်တိုက်သည် တိုင်းပြည် လူထုသို့ ပညာပေးရာ၌ အရေးပါ အရာရောက်၍ မရှိမဖြစ်သော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လေသည်။
စာပေဗိမာန်မှ ပြုစု ဖြန့်ချိသည့် ပညာပေး စာအုပ်စာတမ်းများ သည်လည်း စာကြည့်တိုက်မှ တစ်ဆင့် လူထုလက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ စာကြည့်တိုက်များတွင် စည်းကမ်း စနစ် ကျနသော စီမံအုပ်ချုပ်မှု တည်ထွန်းစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စာကြည့်တိုက် သင်တန်းများကို စာပေဗိမာန်က ကြီးမှူးဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ယခုအခါ နိုင်ငံနှင့်အဝန်း စာဖတ်သူ ဦးရေတိုးပွားများပြား လာသည့်နှင့်အမျှ စာအုပ် စာတမ်းများကို ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေသော ပုံနှိပ်တိုက်များလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ပုံနှိပ်တိုက်တို့၌ ကျွမ်းကျင်သူ ပုံနှိပ်အလုပ်သမား ရှားပါးကြောင်း သိရှိရသောကြောင့် ၁၉၅၄-၅၅ ခုနှစ်အတွင်း စာပေဗိမာန်က စာပုံနှိပ်သင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ် ပို့ချခဲ့လေသည်။
သင်တန်းများကို စာစီသင်တန်း၊ စက်ရိုက်သင်တန်း၊ စာအုပ်ချုပ်သင်တန်း၊ ဘလောက်သင်တန်း ဟူ၍ သင်တန်းလေးမျိုးခွဲလျက် သင်ကြားပေခဲ့လေသည်။
ပညာပြန့်ပွားရေး သင်တန်းများ ထိုနောက် စာပေဗိမာန်ထုတ် စာအုပ်စာတမ်းများကို တတ်နိုင်သရွေ့ အသုံးပြုကာ ပညာလိုလားသည့် အမျိုးသား အမျိုးသမီးတို့ကို ကျေးဇူးရှိစေမည့် ခေတ်မီပညာရပ်များ သင်ကြားပို့ချရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပညာပြန့်ပွားရေး သင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုသင်တန်းများတွင် လူမှုရေး အခြေအနေပြောင်းလဲ တိုးတက်သည်နှင့်အမျှ ယင်းအခြေအနေနှင့် လိုက်လျောစွာ ကျင့်သုံးစေနိုင်ရန် ကမ္ဘာ့ရေးရာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ စိတ်ပညာနှင့် လူမှုရေးရာ၊အုပ်ချုပ်မှုပညာ၊ သိပ္ပံပညာနှင့် လူ့လောက စသော အထွေထွေ ဗဟုသုတတို့ကို သင်ကြားပို့ချပေးလေသည်။
သတင်းစာ သင်တန်း သတင်းစာသည် တိုင်းပြည်ကို ရှေ့ဆောင်သည့် အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပေသည်။
ထိုကြောင့်ပင် သတင်းစာကို တိုင်းပြည်၏ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
စာပေဗိမာန်သည် သတင်းစာ လောကကို တိုင်းပြည်၏ အားကိုးအားထား ဖြစ်စေလိုသည့် ဆန္ဒဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာ ဆရာများ အသင်းနှင့် ပူးတွဲ၍ သတင်းစာ သင်တန်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ပထမအကြိမ် သတင်းစာ သင်တန်းကို ၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်အတွင်းက ဖွင့်ခဲ့လေသည်။
ထိုသင်တန်းများတွင် သတင်း ထောက်လှမ်းနည်း၊ သတင်း တည်းဖြတ်နည်း၊ သတင်းစာဆိုင်ရာ ဥပဒေ၊ ပုံပြ သရုပ်ဖော်နည်း၊ ကြော်ငြာလုပ်ငန်း၊ ကမ္ဘာ့ သတင်းစာသမိုင်း စသည့် ပညာရပ်များကို ပို့ချပေးခဲ့လေသည်။
ဈေးနှုန်းသတင်း ယူနည်း၊ ရဲနှင့် သတင်းစာ ဆက်ဆံရေးပညာ တို့ကိုလည်း သင်ကြား ပို့ချခဲ့သည်။
လူထုဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက် တစ်ဖန် လူထုအတွက် ပညာရှာမီးရာ ခေတ်မီပြည်သူ့ စာကြည့်တိုက် တစ်တိုက်လည်း ရှိအပ်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေ အသင်းအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီက စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့ စာကြည့်တိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ လေသည်။
ထိုကြောင့် စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်ကို ၁၉၅၆ ခုနှစ် မတ်လ အတွင်းက ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ပြည့်သူ့ စာကြည့်တိုက်တွင် ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးမှ လူကြီး လူရွယ် လူလတ်ပိုင်းတို့သာမက ကလေးသူငယ်များ စာဖတ်အလေ့ အထနှင့် အခြေခံဗဟုသုတရင့်သန်စေရန် ဟူသောရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကလေးရိပ်သာ ကလေး စာကြည့်တိုက် တို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်နှင့် ကလေးစာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်များ ထားရှိရန်အတွက် အနည်းဆုံး ငွေကျပ် ၂ဝ…ဝဝဝ အထိ အသုံးပြုရန် အသင်းကောင်စီမှ ခွင့်ပြုခဲ့လေသည်။
စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်လုပ်ငန်းတွင် ကလေးရိပ်သာမှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေသည်။
ကလေးသူငယ်တို့၏ တီထွင်လိုစိတ်၊ သိလိုစိတ်၊ တတ်လိုစိတ်ကို စာပေပညာဖြင့် ပြုစု ပျိုးထောင်ပေးရန် လိုပေသည်။
ကလေးသူငယ်တို့၏ ပင်ကို ဝါသနာစရိုက်အလိုက် တိုးတက်ကြီးပွားခြင်းလမ်းစကို ခေတ်မီနည်းများဖြင့်လည်း ဖော်ထုတ်ပေးရန် လိုပေသည်။
ကလေး သူငယ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်စိတ်၊ ကူညီရိုင်းပင်းလိုစိတ်၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လိုစိတ်တို့ကို စုပေါင်းညီညာစွာပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်လည်း ဖော်ထုတ်ပေးရန် လိုပေသည်။
ထိုရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ကလေးရိပ်သာကို ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
စာပေဗိမာန် စာအုပ်အသင်း ထိုမျှသာမကသေး ဗဟုသုတဖြစ်စေသော စာအုပ်များကို ဈေးအသက်သာဆုံးနှုန်းဖြင့် စာပေဝါသနာပါသူများထံသို့ ရောက်စေရန် အဓိကအားဖြင့် ရည်ရွယ်လျက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့မှအစပြု၍ စာပေဗိမာန် စာအုပ်အသင်း ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
စာအုပ် အသင်းဝင်များသည် တစ်နှစ်လုံးအတွက် ငွေတစ်ဆယ်ထည့်ရုံမျှဖြင့် လစဉ်နောက်ဆုံးထုတ် ငါးမူးတန် ပြည်သူ့လက်စွဲ စာအုပ်နှစ်အုပ်၊ လေးလတစ်ကြိမ် တစ်ကျပ်တန်ပြည်သူ့လက်စွဲ နောက်ဆုံးထုတ်တစ်အုပ် စုစုပေါင်း တစ်ဆယ့်ငါးကျပ် တန်ဖိုးရှိသော စာအုပ်များကို အိမ်တိုင်ယာရောက် ရရှိ၍၊ ထိုစာအုပ်များ စာအုပ်ဆိုင်များသို့ မရောက်မီ ဦးဦးဖျားဖျား ဖတ်ရသည့် အခွင့်အရေးရရှိသည်။
ထို့ပြင် အခါအားလျော်စွာ စာပေဗိမာန်မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသည့် အချို့ စာအုပ်များကိုလည်း မေတ္တာလက်ဆောင်အဖြစ် ရရှိသည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ စာအုပ်အသင်းဝင်ပေါင်းမှာ ၄၈၁ဝ ဖြစ်၏။
ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေး ကြိုးပမ်းမှုများ စာပေဗိမာန်ထုတ် စာအုပ်များအနက် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းအချို့ကို အင်္ဂလန်၌လည်းကောင်း၊ နှစ်ငါးဆယ်စာစဉ် စာအုပ်နှင့် လူထုသိပ္ပံကျမ်းတို့ကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ၌လည်းကောင်း ပုံနှိပ်လေသည်။
ကျန်စာအုပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထူးသဖြင့် စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်ဌာန၌ ရိုက်နှိပ်ခဲ့လေသည်။
စာအုပ်စာတမ်း ပြုစုထုတ်ဝေရာ၌ ရေးသားပြုစုအပ်သော ပညာနှင့် သင့်လျော်အောင် စာအုပ်ထုတ်လုပ်မှု၌ သပ်ယပ်ဖို့ လိုပေသည်။
စာဖတ်သူ၏ စိတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်ရပေမည်။
ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ပညာတော်သင်များကိုလည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတို့သို့ စေလွှတ်ခဲ့ရလေသည်။
တီ စီ အေမှ ပေးအပ်သော စက်များအပြင် မိုနိုစာစီစက်တစ်လုံး၊မိုနိုစာစီသွန်းစက် နှစ်လုံးနှင့် ကယ်လီ ၃ စက်ကြီး တစ်လုံး၊ မီလီဗာတီကယ် ၅ဝ တစ်လုံး၊ မီလီ-၄၆ နှစ်ရောင်ရိုက်စက်ကြီးတစ်လုံးကို အသင်းမှ ထပ်မံ ဝယ်ယူခဲ့လေသည်။
ဗလောက်ဌာနတစ်ခုကိုလည်း ဖွင့်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ပြင်ဆင်ခြင်း ထုတ်လုပ်မှုဌာန ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂယူနက်စကိုအဖွဲ့၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် ရောက်ရှိလာသော စာအုပ် ထုတ်လုပ်ရေး ပါရဂူ၏ အကြံပေးချက်အရ စာအုပ်ထုတ်လုပ်မှုဌာန ဟူ၍ စာမူတစ်ခုမှ စာအုပ်တစ်အုပ်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်အထိ ဆောင်ရွက်ရသော ဌာနတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ထုတ်လုပ်မှု ဌာနအောက်တွင် - စက်ရုံဌာနခွဲ။
စက်ရုံဌာနခွဲတွင် လက်စာစီစက်စာစီဌာနစိတ်၊ ဗလောက်ဌာနစိတ်၊စက်ရိုက်ဌာနစိတ်၊စာအုပ်ချုပ် ဌာနစိတ် စသည်ဖြင့် ဌာနစိတ် အသီးသီးရှိသည်။
စက်ရုံဌာနခွဲသည် စာမူကို စာအုပ်အဖြစ်သို့ရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရသော ဌာနခွဲဖြစ်သည်။
စက်ရုံဌာနခွဲကို စက်ရုံမှူးက အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
ပန်းချီ နှင့် သရုပ်ဖော်ဌာနခွဲ။
ပန်းချီနှင့် သရုပ်ဖော်ဌာနခွဲသည် စာမူကို စာအုပ်အဖြစ်ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေရာ၌ ထိုစာအုပ်ကို မျက်စိပသာဒရှိအောင်၊ ဖတ်သူ၏ စိတ်ကိုဆွဲဆောင်နိုင်အောင်၊ ဖတ်ရှုရာတွင် လွယ်ကူစေအောင် တန်ဆာဆင်ရသောဌာန ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ စာအုပ်ကို တန်ဆာဆင်ရာ၌ သရုပ်ဖော်ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံများ ထည့်သွင်းရသည်။
ထို့ပြင် ဆိုင်ရာရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံကို စာအုပ်နှင့် သင့်လျော်အောင် အထားအသို ပြင်ဆင်မှုတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ရလေသည်။
တန်ဖိုးတွက်ဌာနခွဲ။
စက်ရုံဌာနခွဲ၊ ပန်းချီနှင့် သရုပ်ဖော်ဌာနခွဲတို့က စာမူကိုစာအုပ်အဖြစ်သို့ ရိုက်နှိပ်ပေးရုံဖြင့် လုပ်ငန်းပြီးဆုံးပြီဟု မဆိုနိုင်သေးချေ။
ထိုစာအုပ်ကို ဖြန့်ချိရောင်းချ ရပေဦးမည်။
ထိုကြောင့် စာအုပ်တန်ဖိုးကို သတ်မှတ်ရမည်။
စာအုပ်တစ်အုပ်ကို တန်ဖိုး သတ်မှတ်နိုင်ရန် ကနဦးကပင် စာအုပ်အပေါ် ကုန်ကျမည့် စရိတ်ကို တွက်ချက်ခဲ့မှ ဖြစ်နိုင်သည်။
ထိုကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုဌာနတွင် တန်ဖိုးတွက်ဌာနခွဲတစ်ခု ထားရှိရလေသည်။
ဟူ၍ သီးခြားဌာနခွဲများ ရှိလေသည်။
အရောင်းဌာန စာပေဗိမာန်သည် စာအုပ်စာတမ်း အရပ်ရပ်ကို ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်း တည်ထောင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း အထက်က ဖော်ပြခဲ့ပေပြီ။
ထိုကြောင့် စာပေဗိမာန်ထုတ် စာအုပ်စာတမ်း မှန်သမျှကို အရောင်းဌာနက တာဝန်ယူ၍ ဖြန့်ချိရောင်းချလေသည်။
အရောင်းဌာနတွင် စာအုပ်များကို တိုက်ရိုက်ရောင်းချသော ဌာန၊ အစိုးရသွင်း ဌာန၊ အရစ်ကျ အရောင်းဌာနဟူ၍ သီးသန့်ဌာနများ ပါဝင်လေသည်။
တိုက်ရိုက် အရောင်းဌာန။
အစိုးရဌာနများမှတစ်ပါး အခြားသူများသို့ လက်လီ၊ လက်ကား ရောင်းချသော ဌာနဖြစ် လေသည်။
လက်လီရောင်းချခြင်း ကို ယခင်က ရန်ကုန်မြို့၊ ကုန်သည်လမ်းရှိ စာပေဗိမာန်တိုက်သစ် စာအုပ်ရောင်းခန်းတွင် လည်းကောင်း၊ ပြည်လမ်း စာပေဗိမာန်တွင်လည်းကောင်း၊ စာပေဗိမာန်စာအုပ်မော်တော်ယာဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း ရောင်းချခဲ့ လေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၌မူကား ကုန်သည်လမ်းရှိ စာပေဗိမာန် စာအုပ်ရောင်းခန်း တစ်ခုတည်း၌ စာအုပ်များကို နေ့စဉ် လက်လီ ရောင်းချခဲ့လေသည်။
လက်ကား ရောင်းချ ရာ၌ နယ်ကိုယ်စာလှယ်နှင့် ရန်ကုန် ကိုယ်စားလှယ်တို့သို့ ရောင်းချခြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုယ်စားလှယ် ဟူရာ၌လည်း အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့် သာမန်ကိုယ်စားလှယ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိလေသည်။
သာမန် ကိုယ်စားလှယ်သည် အခြားစာအုပ် ကိုယ်စားလှယ်များ ရရှိသော အခွင့်အရေးမျိုးကိုသာရရှိသည်။
အထူးကိုယ်စားလှယ်များမှာမူကား စာပေဗိမာန်မှ တီထွင်ထားသော မရောင်းရပြန်သွင်းစနစ် နည်းဖြင့် ဆက်သွယ် နိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။
အစိုးရသွင်း ဌာန။
စာပေဗိမာန်ထုတ် ပညာပေးစာအုပ်များကို အောက်ပါအစိုးရဌာနများမှ ဝယ်ယူ၍ စာကြည့်တိုက်များ၊ လူထုရိပ်သာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစိုးရ ကျောင်းများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ ဖြန့်ချိခဲ့လေသည် - အစိုးရပြန်ကြားရေးဌာန အစိုးရပညာရေးဌာန လူမှုဝန်ထမ်းဌာန အရစ်ကျ အရောင်းဌာန။
အရစ်ကျ အရောင်းဌာနသည် စာပေဗိမာန်ထုတ် စာအုပ်များအနက် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ နှစ်ငါးဆယ်စာစဉ်၊ လူထု သိပ္ပံကျမ်းကဲ့သို့သော အတွဲလိုက်ထုတ်သည့် စာအုပ်များကို လူထုက လစဉ်ငွေကို အရစ်ကျပေးသွင်း၍ ဝယ်ယူဖတ်ရှုနိုင်အောင် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးသောဌာနဖြစ်သည်။
စာပေဗိမာန် အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း ဤကဲ့သို့ အရင်းအနှီးကြီးမားစွာ မြှုပ်နှံတည်ထောင်ခဲ့ရသော အဖွဲ့အစည်းကြီးသည် မပျက်မစီး တည်ရှိနေရန် အရေး ကြီးပေသည်။
သို့ရာတွင် စာပေဗိမာန် (ဘာသာပြန်စာပေအသင်း)၏ ဝင်ငွေမှာ သိသိသာသာကြီး လျော့နည်းလာခဲ့လေရာ၊ အခြေအနေမှာ အစိုးရဌာနများက ယခင်ကကဲ့သို့ ထောက်ပံ့ခြင်းအားဖြင့် မကူညီပါက ဤအသင်း၏ လုပ်ငန်းများသည် ရှေ့ဆက်ရန် အထူးခက်ခဲလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ထိုကြောင့် တော်လှန်ရေး အစိုးရ၏ ဝါဒလမ်းစဉ်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် လည်းကောင်း၊ ဤကဲ့သို့တိုင်းပြည် ဘဏ္ဍာဖြင့် အရင်းကြီးစွာ မတည်ထားရသော လုပ်ငန်းကြီး တစ်ခု မပျောက်ကွယ်စေရန် လည်းကောင်း တော်လှန်ရေး အစိုးရကပင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသွားရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်) ကို ဖျက်သိမ်းကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၊ စာပေဗိမာန် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဟူ၍ အဖွဲ့သစ်ကို ပြန်ကြားရေးဌာန လက်အောက်တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
မြက်သည် အဘယ်ပင်မျိုးနည်း။
မြန်မာနိုင်ငံ မြက်များအကြောင်းကို စ၍မရေးမီ၊ မြက်ဆိုသော အပင်မျိုးသည် အဘယ်ကဲ့သိုသော အပင်မျိုးကို ခေါ်သနည်းဟု ရှေးဦးစွာ သိအပ်၏။
မလေ့လာသော သူတို့အတွက် ဆိုလျှင် အရွက်ရှည်ရှည်နှင့် စိမ်းလန်းစွာ မြေပေါ်မှာ ကပ်ပေါက်လျက် နေသော အပင်ဟူသရွေ့ကို မြက်ဟုပင် ထင်ကြ၏။
မြက်မှာလည်း ခွာရှိသော ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါတို့စားရန် အစာသာဖြစ်၍၊ နွားမှသာ မြက်ကို စားသည်ဟုပင် ဆိုရိုးစကား ရှိလေသည်။
ဝေါဟာရအားဖြင့် မြက်ဟုခေါ်သော အပင်မျိုးထဲတွင် မြက်သောက်၊ မြက်သုံးမြှောင့်၊ မြက်သမန်း၊ မြက်မုံညင်းခေါ် အပင်မျိုး မြောက်မြားစွာပါဝင်၏။
ရုက္ခဗေဒမှ ခွဲထုတ်လိုက်သော တိဏဗေဒအရဆိုလျှင်မြက်ဟူသော အပင်မျိုးတွင် အောက်ပါ အင်္ဂါအားလုံးနှင့် ပြည့်စုံရ၏။
ပင်စည်၊ သို့မဟုတ် ပင်တံသည် လုံးလျက်သော်လည်းကောင်း၊ ပြားလျက်သော်လည်းကောင်း ရှိနေ၍ အခေါင်းနှင့် အဆစ်များရှိ၏။
အရွက်၌ နှစ်ပိုင်းကွဲပြားလျက်ရှိ၏။
အပေါ်ပိုင်းကို အရွက်ဟုခေါ်၏။
အရွက်သည် များသောအားဖြင့် ပြား၍ ရှည်၏။
အရွက်၌ရှိသော အကြောငယ်တို့သည် အရင်းမှ အဖျားသို့ စီတန်းလျက် နေ၏။
အရွက်၏ အောက်ပိုင်းကို အဖတ်ဟုခေါ်၏။
ထိုအဖတ်သည်လည်း အဆစ်၏ အပေါ်ပိုင်း၌ ရှိသောပင်တံကို ပတ်လျက်နေ၏။
အရွက်နှင့် အဖတ်တို့ ဆက်၍နေသောနေရာ၌ အချို့မြက်မျိုးတွင် အညှာရှိ၍ အချို့၌မူကား မရှိချေ။
ထို(အရွက်နှင့် အဖတ်တို့ဆက်သော)နေရာတွင် ကော်လာ၊ သို့မဟုတ် လည်ခွံခေါ်သော အရောင်ဖျော့သည့် အရစ်ရှိ၏။
အတွင်းဘက်၌မူကား ပင်တံကို ကပ်နေသော လိဂူခေါ် အခင်တန်းငယ် (လျှာ)ရှိ၏။
ထိုအခင်သည် အချို့အပင်များတွင် အခွံပါးကလေးဖြစ်၏။
အချို့အပင်တို့တွင် အခင်အစား အမွေးငယ်များ တန်း၍ ပေါက်တတ်၏။
အချို့၌မူကား ခုံးနေသော အရာသာထင်၍ ဘာမျှမရှိပေ။
ယင်းတို့ ရှိခြင်းအားဖြင့် မိုးရေသော်လည်းကောင်း၊ နှင်းရေသော် လည်းကောင်း ပင်တံနှင့် အဖတ်ကြားထဲသို့ဝင်၍ အပင်ပျက်စီးအောင် မလုပ်နိုင်ပေ။
အဖတ်နှင့် ပင်တံကြားတွင် များသောအားဖြင့် ပရိုဖီလမ်းခေါ် အရွက်ကလေးကိုလည်း တွေ့တတ်၏။
မြက်ပင်တို့တွင် ဥမရှိချေ။
ဈေးထဲတွင် ရောင်းသော ကိုင်းဥသည် အချို့ကိုင်းပင်မျိုး၏ အဆစ်မှပေါ်ထွက်လာသော မှိုဥသာ ဖြစ်လေသည်။
အထက်၌ ဖော်ပြသော အင်္ဂါတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အပင်မျိုးထဲတွင် စပါး၊ ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ လူး၊ ဆပ်၊ ကြံ၊ ကျူ၊ အလိုကျူ၊ စပါးလင်၊ ကျိတ်၊ ဝါးစသော အပင်မျိုးမှာလည်း ပါဝင်၏။
ယင်းတို့တွင် အချို့သည် မြေပြင်မှ အမြင့် တလက်မခွဲမှ ပေ ၁ဝဝ-၁၂ဝ အထိမြင့်ပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြက်တို့သည် အဖိုးထိုက်တန်ဆုံးဖြစ်၏။
မြက်သာမရှိလျှင် လူနှင့် တိရစ္ဆာန်၊ ကြက်၊ ငှက်နှင့် အချို့ ပိုးမွှားများ အသက်ရှင်နိုင်မည် မဟုတ်ချေ။
ဤကမ္ဘာကြီးသည် လည်း ပျက်စီးသွားပေမည်။
ထိုအတွက် မြက်သည် အပင်တို့တွင် ဘုရင်ဖြစ်သည်ဟုပင် ဆိုကြ၏။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြက်မျိုးပေါင်း ၅ဝဝ(ငါးရာ)ထက်မနည်း ရှိလိမ့်မည်ဟု ယူဆ၏။
သို့သော် မြက်တို့၏ တန်ဖိုးကို ဂရုမပြုကြ၍၊ မြက်တို့၏ အကြောင်းကို လေ့လာသင့်သလောက် မလေ့လာခဲ့ကြပေ။
မြက်တို့ကို အထူး လေ့လာကြသော သူများမှာ စိုက်ပျိုးရေးဌာနမှ အငြိမ်းစားယူသွားသော ရုက္ခဗေဒဆရာကြီး မစ္စတာ ရိုင်းနှင့် ဦးသိန်းလွင်တို့ နှစ်ဦးသာရှိ၏။
ထိုအရာရှိကြီးရေးခဲ့သော မြန်မာ့မြက်များခေါ် စာအုပ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြက်မျိုးပေါင်း ၄၂ဝ ရှိကြောင်း ဖော်ပြထား၏။
ထိုတွင် ၈၆ မျိုးသည် ဝါးမျိုးများဖြစ်၏။
အဆိုပါစာအုပ် ပုံနှိပ်ပြီးမှ ဦးသိန်းလွင်ရှေးဦးစွာတွေ့၍ ဦးသိန်းလွင်၏ အမည်တပ် ထားသော မြက်(ပန်းတော်သိန်းလွင်)နှင့် အခြားမြက်မျိုးပေါင်း ၂ဝ အပြင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာသော နိုင်ငံခြား မြက်များ၊ ကပြားမြက်များနှင့် မစုံစမ်းရသေးသော ဒေသများမှ မြက်မျိုးပေါင်း များစွာတို့သည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏ စာရင်းထဲတွင် မပါဝင်သေးချေ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြက်များအကြောင်းကို စုံလင်စွာ သိနိုင်ရန် မြက်တို့ကို စိတ်ပါလက်ပါနှင့် ဆက်လက်၍ စုံစမ်းလေ့လာသူများ ပေါ်ပေါက်လာမှ ဖြစ်နိုင်ပေမည်။
ယနေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံ မြက်မျိုး အားလုံးကို စုံလင်စွာ မသိသေးသည့်အပြင်၊ သိပြီးသား မြက်အားလုံး၏ အသုံးကိုလည်း မသိနိုင်သေးသော အခြေတွင် ရှိနေရသေးသည်။
မြက်ပေါက်ပုံ မြက်တို့သည် အစေ့မှပေါက်သောအခါ အခြားအပင်များနည်းတူ အမြစ်များနှင့် ပင်တံ တစ်ခုတည်းထွက်သော အမျိုးက နည်း၏။
ယင်းတို့အနက် အချို့ကား မြေအောက်တွင်ရှိသော အဆစ်မှ သော်လည်းကောင်း၊ အမြစ်ရင်းမှသော် လည်းကောင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာမျာမှ အတက်ထွက်လျက် အစုလိုက် အပြုံလိုက် အရုံ၊ သို့မဟုတ် အဖုတ်ဖွဲ့၍ ပေါက်၏။
အချို့ကား မြေအောက်တွင် ရိုင်ဇုမ်ခေါ် ပင်တံများဖွဲ့လျက် ထိုပင်တံတို့၏ အစွန်းအဖျားများမှ အတက်နှင့် အမြစ်များထွက်လျက်၊ အခြား အပင်များနည်းတူ လေထဲသို့ ပင်တံသဖွယ် အကိုင်းများပေါ်က်စေ၏။
ဤနည်းအတိုင်း ပေါက်သောအပင်မျိုးမှာ ဝါးဖြစ်၍ ဝေါဟာရအားဖြင့် ပင်စည်၊ သို့မဟုတ် ပင်တံခေါ်နေကြသော အတံသည် အမှန်ဆိုသော် အကိုင်းတံပင် ဖြစ်၏။
အချို့မြက်ပင်မျိုးမှာမူ လူနေရာ၌ အဖုတ်ဖွဲ့မည့် အတက်များက စုရုံး၍ ပေါက်လျက်ဖွဲ့၏။
ယင်းတို့ထက် သန်စွမ်းသော အတက်များမှ ပင်တံတို့သည် အဘက်ဘက်သို့ မြေပေါ်မှာ တွားလျက် ပေါက်ပြီးလျှင် ပင်တံတို့၏ အဆစ်များမှ တစ်ဖန်မူရင်းအတိုင်းကဲ့သို့ အဖုတ်၊ ပင်တံ၊ အတက်၊ အမြစ်စသည်တို့ ဆက်လက်၍ ပေါက်စေ၏။
ဤနည်းအတိုင်း ပေါက်သော မြက်များမှာ မြေစာ၊ သို့မဟုတ် နေစာနှင့် ငှက်တော်မြီးများ ဖြစ်လေသည်။
မြက်ပွင့်၊ မြက်တို့၏ သက်တမ်းနှင့် အသုံးချပုံ မြက်တို့သည် အခြားအပင်များကဲ့သို့ပွင့်ခြင်း၊ သီးခြင်း ပြုကြ၏။
အပွင့်တို့သည်လည်း အမျိုးခွဲရာ၌ အလွန်တရာ အရေးပါ၏။
သို့သော် အပွင့်များသည် သေးငယ်သဖြင့် အားကောင်းသော မှန်ဘီလူးများနှင့် ကြည့်ရသည့်အပြင် ပွင့်ရွက်၊ ပွင့်ဖတ်စသော အရွက်ငယ်တို့ကို ခွဲခြား၍ နားလည်ရန်လည်း မလွယ်ကူလှပေ။
ထိုမှတစ်ပါးလည်း အကြောင်း အမျိုးမျိုး တို့ကြောင့် မြက်တို့၏ ပင်တံ၊ အရွက်၊ ပန်းပွင့်၊ ပန်းဖတ်စသော အင်္ဂါတို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်များလည်း ပြောင်းလွဲ တတ်ပေသေးသည်။
ထိုအတွက် ဗဟုသုတအလို့ငှာ ထိုအင်္ဂါစု၏ အကြောင်းကို ချဲ့ထွင်၍ အသေးစိတ် ရေးရန် မလိုပေ။
မြက်တို့သည် သက်တမ်း စေ့လျှင် များသောအားဖြင့် ပွင့်သီးပြီးလျှင် သေကြ၏။
သို့သော် အချို့မြက်အငယ်စား မျိုးကိုမူ ရေမှန်မှန်လောင်းပေးလျှင် တစ်ဆယ့်နှစ်ရာသီ စိမ်းလန်းစွာ နေအောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်၏။
မြက်တို့သည် အချို့ တစ်ဆယ်ါနှစ်ရာသီပွင့်၏။
အချို့မှာ တစ်နှစ်တစ်ခါ နှစ်နှစ်တစ်ခါ သုံးနှစ်တစ်ခါ ပွင့်ကြ၏။
မြက်အကြီးစားဖြစ်သော ဝါးတို့အနက် အောက်ပါအရေးပါသော အမျိုးများသည် ယင်းတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဖော်ပြသော နှစ်တို့တွင် ပွင့်ကြ၏။
ထိုအခါ တစ်ချိန်တည်း ပေါက်သော အပင်တို့သည် တစ်ချိန်တည်း တစ်တောလုံး တစ်တောင်လုံး ပွင့်လျက် သေလေ့ရှိ၏။
ထိုသို့ပွင့်ခြင်းကို သုန်းသည်ဟု ဆိုကြ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၀) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြက်များ။
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ ရေနေ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် ရေသတ္တဝါ ဆိုသည်မှာ ရေတွင် အမြဲနေထိုင် ကျက်စား ပေါက်ပွားသော သတ္တဝါမျိုးကို ဆိုလိုသည်။
ယင်းတို့သည် ကုန်းသတ္တဝါများထက် ဦးရေနှင့် အမျိုးအမည် များပြား၏။
ကုန်းသတ္တဝါ များကဲ့သို့ပင် ယင်းတို့ကို ကျေားရိုးမဲ့နှင့် ကျေားရိုးရှိ ရေသတ္တဝါဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားရာ၊ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများက ပိုမို လွန်ကဲများပြား၏။
အသေးအနုတ်ဆုံးသော ရေသတ္တဝါလေးများကို သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။
မိုက္ကရိုစကုပ်အားဖြင့်သာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ငါးကြီးများနှင့် လင်းပိုင်များသည် မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါတို့တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါသည်လည်း အမြောက်အမြား ရှိသောကြောင့် ယင်းတို့ကို စေ့ငုစွာ လေ့လာရန် မလွယ်ကူချေ။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံတို့၏ ရေသတ္တဝါများ လေ့လာမှုသည်လည်း ဆုံးခန်းတိုင်ရောက်ရန် များစွာပင် လိုသေး၏။
မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါများကို အဆင့်အတန်း လိုက်၍ ဆဲ့ငါးမျိုးခန့် ခွဲခြားထားသည်။
ရေသတ္တဝါတို့တွင် အနိမ့်ကျဆုံးနှင့် ရှေးဦးအကျဆုံး ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့မှာ ပရိုတိုဇွန်းကောင်ခေါ် ရေသတ္တဝါကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။
ပရိုတိုဇွတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆဲတစ်ခုစီသာ ရှိသောကြောင့် အလွန်တရာ သေးငယ်သဖြင့် မိုက္ကရိုစကုပ် အားဖြင့်သာ ယင်းတို့ကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ရေကန်မှ လည်းကောင်း၊ ရေမြောင်းမှ လည်းကောင်း ရေတစ်စက်ကိုယူ၍ မိုက္ကရိုစကုပ်နှင့် စမ်းသပ် ကြည့်ရှုလျှင် ပရိုတိုဇွ ကလေးများကိုတွေ့မြင် နိုင်သည်။
အလွယ်တကူ စမ်းသပ် တွေ့ရှိနိုင်သော ရေချိုနေ ပရိုတိုဇွကလေးများမှာ ပါရာမီးဆီယမ်၊ အမီးဗားနှင့် ယူဂလီးနားတို့ဖြစ်ကြသည်။
နျူမျူလိုက်ကဲ့သို့သော ရေငန်နေ ပရိုတိုဇွ ကလေးများသည် ရခိုင်ကမ်းခြေအနီး ပင်လယ်အောက်တွင် ကျက်စားနေထိုင် ကြရာ၊ ယင်းတို့၏ အရိုးခွံများကို ကမ်းစပ် သဲသောင်များတွင် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်။
အချို့သော ပရိုတိုဇွတို့သည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် တွဲဆက်၍ နေတတ်ကြ၏။
ယင်းကဲ့သို့ တွဲဆက်နေသော ပရိုတိုဇွ အချို့မှာ တစ်ကောင်က အစာရရှိရန်လည်းကောင်း၊ အခြားတစ်ကောင်က မျိုးပွားရန်လည်းကောင်း တစ်တွဲလုံးအတွက်လိုအပ်သော လုပ်ငန်းအသီးသီးကို ခွဲဝေ၍ ထမ်းဆောင်တတ်ကြသေးသည်။
အကောင် ပမာဏပင် သေးငယ်သော်လည်း အချို့မှာ လူနှင့် မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်တို့ကို ရောဂါဘယ ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ယင်းပရိုတိုဇွ ကပ်ပါးများကို လေ့လာရန် အရေးကြီးပေသည်။
ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ကြသော ပရိုတိုဇွ အများသည် အခြားသတ္တဝါတို့တွင် အခြေခံ အစာတရပ်လည်းဖြစ်သည်။
ရေသတ္တဝါတို့တွင် ပရိုတိုဇွ များထက် အဆင့်အတန်းမြင့်သော အခြားသတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆဲပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို သာမန်မျက်စိနှင့် မြင်နိုင်သည်။
ထိုဆဲများသော သတ္တဝါ အားလုံးကို သိပ္ပံအလိုအားဖြင့် မက်တာဇွဟု ခေါ်ဝေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆဲများသတ္တဝါလောက ဖြစ်သည်။
ယင်းဆဲများသတ္တဝါ လောက၏ အောက်ဆုံးအဆင့်တွင် စပန်း ရေမြှုပ်အမျိုးမျိုးတို့ ပါဝင်ကြသည်။
ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးရှိ ရေမြှုပ်နေသော ကျောက်တုံးများ၊ သစ်ပင်များတွင် တွယ်ကပ်၍ နေကြသည်။
ယင်းတို့တွင် အရောင်နှင့် ပမာဏ အမျိုးမျိုးရှိကြ၍ အချို့သည် သစ်ကိုင်း သစ်ခက်များကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့် သစ်ပင်များပင် ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။
စပန်း ရေမြှုပ် ခ။
ကိုယ်ထဲတွင် ဆဲ နှစ်လွှာရှိသော်လည်း ထိုဆဲများသည် အလွှာလိုက် စနစ်တကျ မရှိသည့်ပြင်၊ အချို့ဆဲ များမှာ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ ကူးပြောင်း သွားတတ်ကြ သေးသည်။
စပန်း ရေမြှုပ်တိုင်တွင် ခန္ဓာကိုယ်၌ အပေါက်ငယ်ကလေး အမြောက်အမြား ပါရှိသောကြောင့် ယင်းတို့ကို ပိုရေးဖရာ မျိုးပေါင်းစုဟူသော သိပ္ပံအမည်ကို ပေးထား၏။
ယင်းတို့တွင် ခန္ဓာကိုယ် မပျော့အိအောင် ထိန်းထားသော ဆူးကလေးများရှိရာ အချို့မှာ ကျွတ်ဆတ်၍ အချို့မှာ ပျဉ်းတွဲသည်။
မြန်မာ ရေမြှုပ်များကို အင်းအိုင်ရေကန်များနှင့် ပယ်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက် တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့ကို လေ့လာ၍ အသုံးပြုခြင်း မရှိသေးချေ။
စပန်း ရေမြှုပ်တို့ထက် အဆင့် တစ်ဆင့်မြင့်သော ဆဲများသတ္တဝါတို့ကို ဆီလင်တာရေးတား မျိုးပေါင်းစုတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
ယင်း သတ္တဝါတို့သည် ရေသတ္တဝါချည်းသာ ဖြစ်ကြ၍ ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေထိုင်ကြရာ၊ ရေငန်တွင် အထူးများပြားကြသည်။
ယင်းသတ္တဝါတို့ ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆဲလွှာ နှစ်ထပ် စနစ်တကျ တည်ရှိသည့်အပြင် အချို့တွင် လိင်အင်္ဂါများ ထင်ထင်ရှားရှား ရှိကြသေးသဖြင့် စပန်းရေမြှုပ်တို့ထက် အဆင့်မြင့်ကြ သည်။
ယင်းသတ္တဝါတိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် အပြင်လွှာ၌ နီမက်တိုဗလတ်ခေါ် အထူးဆဲများ ရှိကြရာ ထိုဆဲများကို အစာဖမ်းယူရာတွင် လည်းကောင်း၊ ရန်သူ ကာကွယ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။
ကိုယ်တွင်း ခေါင်းနှင့် အစာ ကြောင်း ခွဲခြားခြင်းမရှိသေးသည့် အပြင် လိင်မဲ့မျိုးပွားခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သေးသောကြောင့် သတ္တလောကတွင် အောက်ဆင့်မှာပင် ရှိသေးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ခန္ဓာကိုယ်ပမာဏသည် သာမန်မျက်စိနှင့် မြင်နိုင်ရုံအရွယ်အစားမှ လှည်းဘီးနီးပါးအထိ ရှိသည်။
ဟိုင်ဒြာကောင် အပါအဝင်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရေချို ဆီလင်တာရိတ်များသည် အလွန်သေးငယ်၍ မြက်ပင်ပေါင်းပင် ထူထပ်သော ရေကန်၊ အင်းအိုင်များတွင် တွေ့နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့ကို သေချာစွာ လေ့လာမှတ်သားခြင်း မရှိသေးသဖြင့် အများက မသိကြချေ။
ရေငန်တွင် နေထိုင်သော ဆီလင်တာရိတ်များသည် အကောင် ကြီးမားသည့်အပြင် အရောင်အမျိုးမျိုး၊ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ရှိကြ၍ အချို့မှာ ဆေးဘက်ဝင်သည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အများကသိရှိကြသည်။
ကျောက်များတွင် တွယ်ကပ်နေသော ကျောက်ခက်ကျောက်ပန်း ဖြစ်စေသည့် သန္တာကောင်၊ ပင်လယ် ကမ်းခြေသဲသောင်တွင် စိုက်နေသော ပင်လယ်မှိုကောင်၊ ပင်လယ်ရေတွင်ပေါ်၍ လှိုင်းပုတ်ခတ်ရာသို့ ပါသွားတတ်သော ပင်လယ်ခူအမျိုးမျိုးတို့သည် မြန်မာဆီလင်တာရိတ်များဖြစ်သည်။
ငထီး ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစ မျိုးပေါင်းစုတွင် သတ္တဝါငယ်အတော်များများ ပါဝင်ကြသည်။
ယင်း သတ္တဝါများ၏ ခန္ဓာကိုယ်များသည် များသောအားဖြင့် ပြားချပ်နေသည့်အပြင် ခေါင်းပိုင်း၊ ဖင်ပိုင်းနှင့် ကျောဘက်၊ ဝမ်းဘက်ဟူ၍ ပိုင်းခြား သိရှိနိုင်သောကြောင့် ပယ်လယ်မှိုကောင်၊ ပယ်လယ်ခူနှင့် သန္တာကောင်တို့ထက် အဆင့်အတန်း မြင့်မားသည်။
ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်လုံးတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစ တို့ကို ရေထဲရှိ ကျောက်တုံး၊ သစ်တုံးစသော အရာဝတ္တုတို့ အောက်တွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ပက်ကျိများကဲ့သို့ တွားသွားတတ်သော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုယ်တွင်း၌ ဖို-မလိင်အင်္ဂါ စုံတွဲပါရှိ၍ ဥအုတတ်သော သတ္တဝါကောင်းများလည်း ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းတို့၏ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသော ခန္ဓာကိုယ်သည် မကြာခဏ ပွန်းပဲ့စုတ်ပြတ်၍ သွားသော်လည်း သေလောက်အောင် မထိခိုက်ချေ။
အသားတက်ပြီး ပြကတေ့အတိုင်း ပြန်ဖြစ် လာနိုင်သည်။
ရေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာ နေတတ်သော မြန်မာပလက်တီဟယ်လမင်သီးစများကို အသင့်အတင့်သာ စူးစမ်း လေ့လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သော်လည်း လူသိ မများချေ။
ကပ်ပါးဖြစ်သော ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစများကိုမူ ပိုမို၍လေ့လာ ထားသဖြင့် ယင်းတို့ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံနှင့် ရှည်လျားသော ဘဝသမိုင်းများကို အတော်များများက သိထားကြသည်။
ထိုကပ်ပါးတို့တွင် အသည်းပိုး၊ အဆစ်မဲ့ တုတ်ပြားကောင်နှင့် အဆစ်ရှိ တုတ်ပြားကောင်တို့ ပါဝင်ကြသည်။
သံကောင်များကို နီမက်ဟယ်လမင်သီးစမျိုးပေါင်းစုတွင် ထည့်သွင်းထား၏။
အထက်ဖော်ပြပါ ပလက်တီဟယ် လမင်သီးစ မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သော သတ္တဝါများကဲ့သို့ အသက်ရှူအင်္ဂါနှင့် သွေးအဖွဲ့အစည်းကင်းမဲ့သည်။
အရွယ် ပမာဏအားဖြင့် သံကောင်တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး ကွာခြားသော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တူကြ၍ အားလုံးတွင် လုံး၍ ရှည်လျားသော ကိုယ်ခန္ဓာများ ရှိကြသည်။
သံကောင်များကို ပိုးကပ်ပါးအဖြစ် ရှေးမဆွကပင် သိရှိခဲ့သော်လည်း စိုစွတ်သော နေရာများနှင့် ရေထဲတွင် နေကြသော သံကောင် အမြောက်အမြား ရှိကြောင်းကို အများက မသိကြချေ။
ယင်းတို့ အကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပညာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် လေ့လာထားသည်ကိုလည်း မတွေ့ရချေ။
ဗရက်ခီအိုပိုးဒါးမျိုးပေါင်းစုတွင် ယောက်သွား ကဲ့သို့အခွံနှစ်ခြမ်းပါရှိသော သတ္တဝါများပါဝင်ကြသည်။
ယင်းတို့တွင် အသက်ရှူအင်္ဂါနှင့် သွေးအင်္ဂါအဖွဲ့များရှိသဖြင့် သံကောင် တုတ်ကောင်တို့ထက် ပို၍ အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သို့ရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မရှိသေးကြောင်း ထင်ရှားသည်။
မြန်မာ့ရေပြင်တွင် ကျင်လည် ကျက်စားသော ဗရက်ခီအိုပေါ့ တမျိုးသာလျှင်တွေ့ရှိရာ ယင်းကို ထားဝယ်နှင့် မြိတ်နယ်များတွင် ပက်ကလိဟု ခေါ်ကြသည်။
ဤအရပ်များတွင် ယင်းတို့ကို ယောက်သွားများကဲ့သို့ပင် စားသောက်တတ်ကြသည်။
အီကိုင် နိုဒါမာတာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ရေငန်ရပ်၌သာ နေထိုင်ကြသော ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများ ပါဝင်ကြသည်။
များသောအားဖြင့် အခွံမာ၍ အချို့သာလျှင် အခွံပျော့ကြသည်။
ပုံပန်း သဏ္ဌာန် အရွယ်အစား အရောင်အဆင်း အမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးတွင် ရေဒီယမ်အလိုက် ငါးခြမ်းညီသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိကြ၍ အခေါင်းပွပြီးလျှင် နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းသော ခြေထောက်များ ရှိကြသဖြင့် ဖြေးဖြေးသာလျှင် သွားလာလှုပ်ရှား နိုင်ကြသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိခိုက်မိ၍ အတော်အတန် ပျက်စီး သွားသော် အလွယ်တကူ ပျောက်ကင်းသွားနိုင်သော သတ္တဝါမျိုးလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ အီကိုင် နိုဒမ်ကောင်များအနက် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီကမ်းခြေ အရပ်ဒေသများတွင် နေသော ရေလက်ဝါးကောင်များ၊ ပင်လယ်ဖြူ ကောင်များ၊ ပယ်လယ်မြှော့များ (ဆင်မြှော့များ)၊ ပင်လယ်ပန်းများနှင့် ပယ်လယ်ချပ်ပြားများကိုသာ အများက တွေ့ဘူး မြင်ဘူးကြသည်။
ကြယ်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ရေလက်ဝါးကောင်များသည် ကျောက်ဆောင် ကျောက်တုံးများ အောက်ဘက်ရှိ ရွံ့နှင့် သဲရောသော နေရာများတွင် နေတတ်ကြသည်။
အချို့သည် ရေအတန်ငယ်နက်သော နေရာရှိ ကျောက်ဆောင် ကျောက်ခက် များကို အကာအကွယ်ပြု၍ နေတတ်ကြသည်။
ကနန်း၊ ကမာနှင့် ယောက်သွားများကို စားတတ်သော အသားစား သတ္တဝါ များလည်း ဖြစ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် ပုလဲမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို အကျိုးပျက်ပြားစေသော သတ္တဝါများလည်း ဖြစ်ကြသည်။
ပင်လယ်ဖြူကောင်များသည် ကျောက်ကြိုကျောက် ကြားတွင်နေ၍ အသေကောင်များကို စားတတ်ကြသည်။
ယင်းတို့၏ ခ။
ကိုယ်သည် လုံးဝိုင်း၍ မာသော အခွံရှိသည်။
များသောအားဖြင့် အညိုရောင်၊ ခရမ်းရောင် ရှိကြပြီးလျှင် အချို့တွင် အစိမ်းနုရောင် ရှိတတ်ကြသည်။
အခွံမာပေါ်တွင် ဖြည်းည|င်းစွာ လှုပ်ရှားနိုင်သော ဆူးရှည်ကြီးများ ရှိသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အများက ရှောင်ရှားကြသည်။
ဆူးများမှာ အသင့်အတင့် အဆိပ်ရှိ၍ စူးမိလျှင် ထွင်ရန် မလွယ်ကူချေ။
ပင်လယ်မြှော့၊ သို့မဟုတ် ဆင်မြှော့ခေါ် အီကိုင်နိုဒမ်ကောင်များသည် ကျောက်နှင့် သဲစပ်စပ်ရှိ၍ ဒီရေဖုံးကာ ဆင်ခြေလျှောဖြစ်သော အရပ်ဒေသများတွင် စုရုံး၍ နေတတ်ကြသည်။
အရွယ်အစား အရောင်အဆင်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။
များသောအားဖြင့် အညိုရောင်၊ ခရမ်းရောင် ရှိကြသည်။
လုံးရှည်ရှည် သဏ္ဌာန်ရှိ၍ အခွံပျော့သော ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ခန္ဓာကိုယ်ကို ကျုံ့နိုင် ပွနိုင်ကြသည်။
အချို့ဒေသများတွင် ယင်းတို့ကို စုသိမ်း၍ အူထုတ်၊ အခွံခြစ်၊ ဆားနယ် ပြီးသော် နေလှန်းကြသည်။
ပင်လယ်မြှော့ခြောက်ကို ဟင်းချို ချက်စားတတ်ကြသည်။
ပင်လယ်ပန်းများသည် အခြားအီကိုင်နိုဒမ် ကောင်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရေတွင် လွတ်လပ်စွာ ကူးခတ်သွားလာ နိုင်ကြ သည်။
ခန္ဓာကိုယ်သည် ပန်းပွင့် သဏ္ဌာန် ရှိပြီးလျှင် များသောအားဖြင့် အဝါရောင်၊ အညိုရောင်နှင့် ခရမ်းရောင်ရှိသည်။
ယင်းတို့ကို ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်ခက်နှင့် ပင်လယ်မှော်များရှိသော နေရာများတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ယင်းတို့၏အစာမှာ ရေတွင်ရှိသော အမှုံကောင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ပယ်လယ် ချပ်ပြားများတွင် ဝိုင်း၍ ပြားချပ်သော ခန္ဓာကိုယ်ရှိသည်။
အခွံမာကြော၍ အခွံပေါ်ရှိ ဆူးတိုကလေးများကို လှုပ်ရှား၍ တစ်ရွေ့ရွေ့ သွားနိုင်ကြသည်။
ယင်းတို့ကို သဲသောင်စပ်တွင် တွေ့ရတတ်သည်။