kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် ပီရူးနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာ၍ ပီရူးနိုင်ငံ၏လက်ရှိအခြေခံဥပဒကို ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းသော ဥပဒေပြု လွှတ်တော်တွင် အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ရသည်။
ဂါစီယာပဲရက်ဇ်သည် အလျံဇာ ပေါ်ပြူလာ ရီဗော်လူစီ ယွန်နာရီယာအမေရိကာနာ (အေပီအာရ်အေ) ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံ ရသည်။
ဂါစီယာ၏အတိုက် အခံများက ဂါစီယာသည် နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံနည်းပြီး စီမံအုပ်ချုပ်မှု အတွေ့အကြုံ လုံးဝမရှိကြောင်းဖြင့်ဝေ ဖန်တိုက်ခိုက်ကြသော်လည်း ထောက်ခံသူတို့ကမူယင်း အားနည်းချက်သည် ပင်လျှင် အင်အားတစ်ရပ်ဖြစ်လာပြီး အစဉ်အလာအရ စစ်တပ်နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များ၏ ဖိအားပေးမှုကို လုံးဝဒူးထောက် အညံ့ခံမည့်သူ မဟုတ်ဟူ၍ ယုံကြည်ကြသည်။
စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖိလစ်ဂွန် ဇာလေ့မား ကွက်စ် ကဲ့သို့ပင် သဘောတရားထက် နိုင်ငံရေးအရ လက်တွေ့ဗျူဟာကို ဦးစားပေးတတ်သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့ဖြင့် ၁၉၈၅-ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့က ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲတွင်ထောက်ခံမဲ ၄၅ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
မဲထက်ဝက်မကျော်၍ ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရှိသော်လည်း မဲအရေအတွက် ဒုတိယအများဆုံး ရသူက နုတ်ထွက်သွား၍ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင်သမ္မတအသစ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
အေပီအာရ်အေပါတီသည်ပီးရူးနိုင်ငံတွင် ဝါအရင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးပါတီကြီး ဖြစ်သော်လည်း ဂါစီယာ ပဲရက်ဇ်သည်သာ သမ္မတအဖြစ် ပထမဆုံးရွေးချယ် တင်မြှောက်ခံရသော အေပီအာရပ်အေ ပါတီခေါင်း ဆောင်ဖြစ်သည်။
ပီရူးနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီအရ ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံထားရသောသမ္မတ တစ်ဦး၏ နေရာတွင် အနှစ် ၄ဝကျော် ကာလအတွင်းပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဒီမိုကရေစီနည်းအရ ဆက်ခံခွင့်ရသူဖြစ်လာသည်။
သမ္မတ ဂါစီယာသည် ပြည်ပပို့ကုန်မှ ရသောဝင်ငွေ၏ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်းကိုသာ ပြည်ပကြွေးမြီး ဆပ်မည်ဟု ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ပြည်ပ ကြွေးမြီဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁၄ယ၇ဝဝတင် ရှိသော ပီရူးနိုင်ငံ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ထူးခြားသော အစီအမံဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
၁၉၈၇-ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဘဏ် ၁ဝ ခု၊ ဘဏ္ဍာရေးကုမ္ပဏီ ခြောက်ခုနှင့် အာမခံကုမ္ပဏီ ၁၇ ခုတို့ကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းယူရန် စီစဉ်ခဲ့ပြန်သည်။
ယခင်က ရေနံတင်သွင်း နေရသောပီရူးနိုင်ငံသည် ဂါစီယာ၏ လက်ထက်တွင် ပြည်ပသို့တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သော နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ယိုးဟန် ဗောလ်ဖ်ဂန် ဖော်န် ဂါးတာ () သည် ဂျာမန် စာရေးဆရာနှင့် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂျာမန်စာဆိုတော်ကြီး ဂါတာသည် ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဖရန့်ဖွတ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အမိဖက်မှ အဖိုးမှာ မြို့မျက် နှာဖုံးတရားသူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က အဖိုးဖြစ်သူနှင့် မိခင်ဖြစ်သူတို့က များစွာအလိုလိုက်ခဲ့၍ ဖခင်ကိုယ်တိုင် သား ငယ်ကို အိမ်၌စာသင်ပေးလေသည်။
အသက် ၁၆ နှစ်ပြည့်မှ ဥပဒေပညာ ဆည်းပူးရန် လိုက်ပဆစ်မြို့သို့ ပို့လိုက်၏။
ဂါတာ သည် ငယ်စဉ်အခါက ရုပ်သေးရုပ်များနှင့် ဇာတ်ခင်းကျင်းပြသ ကစားလေ့ရှိရာ နောင်အခါတွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးဖြစ်မည့် နိမိတ်ဟု ပြောဆိုကြ၏။
ဂါတာသည် လိုက်ပဆစ်မြို့၌ ကဗျာလင်္ကာများကို စပ်ဆို သေးသည်။
ထို့နောက် မကျန်းမာသဖြင့် ဖရန့်ဖို့မြို့သို့ပြန်လာပြီး လျှင် စထရက်ဇဗူးတက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေပညာများကို ဆက်လက် ဆည်းပူးရာ ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ သည်။
စထရက်ဇဗူးတက္ကသိုလ်တွင် ယိုဟန်းဟာဒါဆိုသူ စာဆို တစ်ဦးနှင့် မိတ်ဖြစ်ခဲ့၍ ဟာဒါကဂါတာအား ရှေးသီချင်းကြီး များကို စိတ်ဝင်စားအောင် ဆွဲဆောင်ခဲ့၏။
ထို့ပြင် ရှိတ်စပီး ယား၏ စာများကိုလည်းဖတ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က စပ်ဆိုသော ကဗျာများသည် ဂျာမနီပြည်၏ ခေတ်စမ်းကဗျာ ညွန့်များ ဖြစ်၏။
သူ၏ကဗျာများ စပ်ပုံစပ်နည်းကို သူကိုယ်တိုင် ထွင်ယူ၍၊ သူရေးပုံရေးနည်းကို 'ဂါတာ၏ စာဟန်'ဟုပင် ခေါ်တွင်ကြသည်။
ကဗျာများအပြင် ပြဇာတ်များ ကိုလည်း ရေးခဲ့၏။
ဓားပြဗိုလ်ကြီးကို ဇာတ်လိုက်အရာတင်၍ ရေးသောပြဇာတ်တစ်ခုကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားလာလေသည်။
ထို့နောက် ဝတ္ထုများဆက်ရေးသားရာ မင်းချီးမြှောက်ခြင်း ခံရ သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့၏။
ကမ္ဘာတွင် ကျော်ကြားတည်တံ့စေသော ဂါတာ၏ လက်ရာ မှာ 'ဖော့'ခေါ် ပြဇာတ်ဖြစ်သည်။
ထိုပြဇာတ်ကို ၁၇၇၃ ခုနှစ် တွင် စတင်ရေးခဲ့ရာ ပထမပိုင်းကို ၁၈ဝ၆ ခုနှစ် ၃၃ နှစ်ကြာမှ ပြီးစီးလေသည်။
ဒုတိယပိုင်းကို ၁၈၃၁ ခုနှစ်မှပြီးသဖြင့် စုစုပေါင်း ၅၈ နှစ်မျှကြာအောင် ရေးခဲ့လေသည်။
ထိုပြဇာတ်ကို အကြိမ်ပေါင်း ၃ဝ၊ ၄ဝ ခန့်မျှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ခဲ့သည်။
ဂါတာ ထင်ရှားကျော်စောလာသောအခါ အရပ်ရပ်မှ ပညာ လိုလားကြသော လူငယ်များသည် သူ့ထံသို့လာရောက် ဆည်း ကပ်ကြလေသည်။
ထိုလူငယ်များတွင် ဂါတာကဲ့သို့ပင် ဂျာမန် စာပေလောက၌ ကျော်စောထင်ရှားသော စာဆိုတော် ရှီးလား လည်း ပါဝင်၏။
ဂါတာသည် ရှီးလားကို အလွန်ချစ်ခင် လေးစား၏။
ရှီးလားနှင့် အသက်ထက်ဆုံး ခင်မင်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ဂါတာအဖို့များစွာ အကျိုးရှိလေသည်။
ရှီးလားမှာ လုံ့လဝီရိယဇွဲသန်သူတစ်ယောက်ဖြစ်၍ ဂါတာကို အစဉ်အမြဲ နှိုးဆော်အားပေးလေ့ရှိသောကြောင့် 'ဖော့'ပြဇာတ် ပထမပိုင်းကို ပြီးစီးအောင် ရေးသားနိုင်လေသည်။
အခြားကဗျာ များကိုလည်း အများအပြား ရေးသားခဲ့၏။
ရှီးလားကွယ်လွန် သောအခါ ဂါတာမှာ စာမဖွဲ့နိုင်လောက်အောင် ပူဆွေးခဲ့လေ သည်။
ဂါတာသည် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေရာ အလောင်း ကို သူ၏မိတ်ဆွေ ရှီးလား၏ ဂူအနား၌ပင် မြှုပ်နှံလိုက်ကြ၏။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကစ၍ သေသည်အထိ ဂါတာသည် လူ့လောကကို အသေးစိတ် ကြည့်ရှုမှတ်သားတတ်သူ ဖြစ်သည်။
မည်ကဲ့သို့ သော အဖြစ်အပျက်မျိုးမဆို ဂါတာအတွက် သေးလွန်းနုပ်လွန်း သည်ဟု မရှိခဲ့။
စေ့စေ့စပ်စပ် လေ့လာသုံးသပ်သည်သာ များ လေသည်။
ဂါတာသည် သူ၏ကဗျာများနှင့် ပြဇာတ်များတွင် လူ့ဘဝကို အသေးစိတ်ဝေဖန်၍ ထိရောက်စွာ ရေးသားခဲ့လေသည်။
သူ၏ အတွေးအခေါ်များမှာ လက်နှင့်ကိုင်၍ ပြနိုင်လောက်အောင် မယ်မယ်ရရရှိသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းများဖြစ်၍ သာမန်လူများ ဉာဏ်မမီနိုင်အောင် ပြောင်မြောက်ပေသည်။
သို့ဖြစ်ရာ ဂါတာ သည် ကမ္ဘာ့စာပေတွင် ရှိတ်စပီးယားကဲ့သို့ ထင်ရှားသော စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂါတာသည် စာပေကဗျာလင်္ကာ ဘက်၌သာထူးချွန်သည်မဟုတ်။
သဘာဝသိပ္ပံပညာရပ်များ၌လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မှု၌လည်းကောင်း ပါရမီရင့်သန်ခဲ့သော စွယ်စုံပညာရှိကြီး ဖြစ်ပေသည်။
သူသည် လူတို့၏ သဘာဝကို အကြွင်းမဲ့ နားလည်သူ ဖြစ်၏။
ဂါတာသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးက လေးစားကြည်ညိုရသော စာဆိုတော်ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်ကို အမျိုး ဘာသာမရွေး ဝန်ခံကြရသည်။
ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိက တိုက်ရှိ များစွာသောမြို့ကြီးပြကြီးများ၌ ဂါတာကိုဂုဏ်ပြု သောအားဖြင့် သူ၏ကျောက်ရုပ်ကို စိုက်ထူထားကြသည်။
သူမွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သော ဖရန့်ဖွတ်မြို့ရှိ အိမ်နှင့်သူ နှစ်ပေါင်း များစွာ နေထိုင်သွားသော ဗိုင်းမားရှိ အိမ်တို့ကို နောင်လာ နောက်သားတို့ ကြည့်ရှုရန် အမှတ်တရထားရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဂျာမန် စာရေးဆရာများ။
ဂါနာသမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေ ဂင်းနီပင်လယ်ကွေ့၌ တည်ရှိသည်။
ဂါနာဆိုသည့် အမည်မှာတိုင်းရင်းသား ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ ဘဝက ဂိုးလကို့စ်ဟုခေါ်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် အထက်ဗိုလတာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် တိုဂိုနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အိုင်ဗရီကို့စနိုင်ငံနှင့် တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတို့ ရှိသည်။
ဂါနာသမ္မတနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၉၁ ၈၃၄ ရှိပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁ဝ ၃၁ဝ ဝဝဝ ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ အက်ကရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ဂါနာနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်တွင် ပေ ၃ဝဝဝ ခန့် အထိမြင့်သော တောင်ကုန်းများကိုသာ တွေ့ရသည် ရာသီဥတု မျှတသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဂါနာသမ္မတနိုင်ငံသည် သဘာဝဓာတ်သတ္တုပစ္စည်းများပေါများသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
စိန်၊ ရွှေ၊ မန်းဂနိနှင့် ဗောက်ဆိုက်များ ထွက်သည်။
ဂါနာနိုင်ငံ၏ အဓိကစီးပွားရေးထွက်ကုန်မှာ ကိုကိုးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကိုကိုးအထွက်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အေဒီ ၈ဝဝ မှ ၁ဝ၇၆ ထိ ဂါနာနိုင်ငံတွင်းသို့ အဒန်ဆီ၊ အက်ကွာမူ၊ ဂါနှင့် အခြားလူမျိုးပေါင်းစုံ လာရောက်အခြေချခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ဂါနာနိုင်ငံသားတို့သည် ဆူဒန်ကပ္ပလီများ ဖြစ်ကြသည်။
၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဥရောပတိုက်သား တို့သည် အာဖရိကတွင် ယင်းတို့၏ပိုင်နက်များ ရရှိရေးအတွက် ကြိုးစားခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်တို့က ဂိုးလကို့စဒေသကို ရရှိခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဂျာမန်ပိုင် တိုဂိုနယ်ကိုလည်း အုပ်ချုပ်ခွင့် ရခဲ့ရာ ဂိုးလကို့စနှင့် တိုဂိုနယ်ကို ပူးပေါင်း၍ ကိုလိုနီတစ်ခုတည်းအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သူမှာ ဒေါက်တာ ကွာမိ အင်ကရူးမား ဖြစ်သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂါနာနိုင်ငံ၌ စစ်တပ်နှင့် ရဲအဖွဲ့တို့ ပူးပေါင်းကာ အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။
ထိုအာဏာသိမ်းပွဲကို ဂါနာတပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုတိုကာက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
အင်ကရူးမားသည် ထိုအချိန်က တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်နေချိန် ဖြစ်သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်၍ အရပ်သား အစိုးရလက်သို့ အာဏာများကို ပြန်လည် လွဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ ပြန်လည်၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။
ထိုအာဏာသိမ်းပွဲကို ဂါနာတပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးကြီး အချီယမ်ပုန်က ဦးဆောင်သည်။
အချီယမ်ပုန်သည် ဂါနာနိုင်ငံ၏သမ္မတ အဖြစ် ခံယူသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၇၈-နှစ်) အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက်ကမ်းခြေ ဂင်းနီပင်လယ်ကွေ့၌ တည်ရှိသော ဂါနာသမ္မတနိုင်ငံတွင် လေတပ်ဗိုလ် ဂျယ်ရီရောလင်းသည် သမ္မတမစ္စတာလီမန်းကို ရာထူးမှ ဖြုတ်ချပြီး သုံးနှစ်အတွင်း ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အာဏာသိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့က အက္ကရာအသံလွှင့်ဌာနမှ ကြေညာသည်။
ထို့နောက် ဂါနာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ပါလီမန် လွှတ်တော်ကို လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ အားလုံးကိုလည်းကောင်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် ယာယီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီ (ပီအင်ဒီစီ)ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ၁၉၈၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။
နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို တာဝန်ယူမည့် အဆိုပါ ကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်ရာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဗိုလ်ဂျယ်ရီရောလင်းအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီသည် ဥပဒေပြုခြင်းနှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား ရွေးချယ်ခန့်ထားနိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်။
ပီအင်ဒီစီအား အကြံပေးရန်အတွက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေး ကော်မတီတစ်ရပ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယာယီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံ၏ လက်ရှိ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးပြီး နိုင်ငံအားလုံးနှင့် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယာယီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် အရပ်သားဝန်ကြီး ၁၇ ဦးတို့အား ခန့်အပ်လိုက်သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ယာယီအမျိုးသားကာကွယ်ရေး ကောင်စီက တာဝန်ယူမည်ဖြစ်၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးကို မခန့် အပ်သေးချေ။
ယခင်အစိုးရအဖွဲ့တွင် မပါရှိသော လမ်းလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာနသစ်ကိုမူ ထည့်သွင်းခန့်အပ်သည်။
ယခင် အစိုးရလက်ထက်မှ ဝန်ကြီးများ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးများ၊ လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် ပြည်သူ့ အမျိုးသားပါတီ ခေါင်းဆောင်များ စုစုပေါင်း ၁၃၆ ဦးကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
မိမိတို့ ဆန္ဒအရ အလိုအလျောက် အညံ့ခံ သူတို့အား ဇန်နဝါရီလလယ်လောက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့ သည်။
ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင်တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားခဲ့သော သမ္မတဟောင်း မစ္စတာလီမန်းအား လက်ရဖမ်းဆီးမိခဲ့သည်။
ဒုတိယသမ္မတသည် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကိုယ်တိုင်လာရောက် အညံ့ခံသည်။
အခြားခေါင်းဆောင် အချို့သည် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးသည်။
ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက် နေ့တွင် ယာယီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဒေသများကို ပိတ်ထားရာမှ ပြန်လည်ဖွင့်ပေးပြီး ထုတ်ပြန်သော နေဝင်မီးငြိမ်းအမိန့်များကိုလည်း လျှော့ပေါ့ ပေးခဲ့သည်။
ယင်းအမိန့်သည် ဧပြီလဆန်းပိုင်းအထိ ဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သည်။
နိုင်ငံတွင်းရှိ ထိပ်တန်းပုဂ္ဂိုလ်များ၊ လွှတ်တော်အမတ်များ၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ၊ ပြည်သူ့အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးမှ အရာရှိကြီးများ၏ ဘဏ်စာရင်းများနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများအား ယာယီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ ဘဏ်တိုက်များမှ ထုတ်ပေးခြင်း မပြုရန် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့က အမိန့်ပေးခဲ့ သည်။
အာဏာသိမ်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဂျယ်ရီရောလင်းသည် နိုင်ငံသမိုင်းကို ပြည်သူများ ကိုယ်တိုင် ပြဋ္ဌာန်းရန် ဦးတည်ချက်ဖြင့် ရေးဆွဲသော ယာယီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေး ကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်များကို ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။
ယာယီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီ၏ ရည်မှန်း ချက်သည် စီးပွားရေးတွင် အကျိုးမဲ့လွန်ကဲစွာ ငွေများသုံးစွဲမှုကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးပိုင်းဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုတွင်လည်း စည်းကမ်းများ ထည့်သွင်း ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်ရန်တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အစားအစာများ တင်သွင်းမှုကို အနည်းဆုံး ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းထိ လျှော့ချရန်၊ ကိုကိုးထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းကို လည်း ပြန်လည်တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ပီအင်ဒီစီက ရည်မှန်းထားသည်။
ကုန်သည်များအား ကုန်ပစ္စည်း ဈေးနှုန်းများ လျှော့ချရန် အစိုးရအဖွဲ့သစ်၏ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ချက်သည် ထိရောက်မှု မရှိသဖြင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ထိန်းချုပ်မှုများကို လုပ်ဆောင်ရသည် အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။
အခွန်အခ ထိန်းချုပ်မှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။
အစိုးရအဖွဲ့သစ်တက်လာပြီးနောက် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး အခြေအနေ တိုးတက်စေရန် နှစ်တိုအစီအစဉ်အရ ပီအင်ဒီစီ သည် စေတနာ့ဝန်ထမ်း တော်လှန်ရေး အထူးအလုပ်တပ်စုများ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယင်းတပ်စုများတွင် အထူးသဖြင့် အထက်တန်း ပညာရေး ကျောင်းသားများလည်း ပါဝင်ပြီး လမ်းပန်း အဆက် အသွယ် မကောင်း၍ စုပြုံနေသည့် နိုင်ငံ၏ အဓိက ထွက်ကုန် ဖြစ်သော ကိုကိုးတန်ချိန် ၈၂၄ဝဝ ခန့်ကို ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ တင်ပို့ပေးခြင်းကို ကူညီပေးကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ကုန်ပိုင်း တွင် စုပုံနေသည့် ကိုကိုးအိတ်များမှ အိတ်ပေါင်း နှစ်သိန်း ခန့်ကို ဆိပ်ကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကိုကိုးနှင့် အခြား ကုန်ပစ္စည်းများ မှောင်ခိုထုတ်လုပ်မှုကို တားဆီးသည့်အနေဖြင့် မှောင်ခိုလုပ်သူများအား သေဒဏ် အပြစ်ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပီအင်ဒီစီက ကြေညာခဲ့သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ဆက်သွယ်ရန် သဘောတူညီကြောင်း ပီအင်စီက ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် ဂါနာနိုင်ငံတို့သည် သမ္မတ မစ္စတာလီမန်း လက်ထက် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့ကြသည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံမှ စားသောက်ကုန်နှင့် ဆေးများကို ဂါနာနိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးခဲ့သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် ဂါနာနိုင်ငံတို့ သွေးစည်းညီညွတ်မှုကို ပြသည့်အနေဖြင့် ဂါနာနိုင်ငံအား ရေနံစိမ်းပီပါ ငါးသိန်းကို လစ်ဗျနိုင်ငံက အခမဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ခြင်းကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် နိုက်ဂျီးရီးယား နိုင်ငံသည် မိမိ၏သံအမတ်ကြီးအား ဂါနာနိုင်ငံမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
အလားတူပင် နိုက်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံကလည်း ဂါနာအစိုးရသစ်အား အသိအမှတ်မပြုသည့်အနေဖြင့် ဂါနာနိုင်ငံသို့ ရေနံ တင်ပို့မှုကို ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့သည်။
မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုက်ဂျီးရီးယားသမ္မတ ရှာဂါရီနှင့် ဂါနာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့ လာဂို့မြို့တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ရာမှ နှစ်နိုင်ငံ တင်းမာမှု အနည်းငယ် လျော့ပါးခဲ့သည်။
သမ္မတ ရှာဂါရီက နိုက်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအနေဖြင့် ဂါနာအစိုးရအဖွဲ့သစ်နှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ဆန္ဒရှိကြောင်းနှင့် ဂါနာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းရေးကိစ္စတွင် ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရေး လမ်းစဉ်ကို လိုက်နာရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း ဂါနာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့အား ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂါနာနိုင်ငံ၏ ရေနံချက်လုပ်ခြင်းကို ယခင်ကအတိုင်း ပုံမှန် ပြန်လည်ပြုလုပ်တော့မည်ဟု ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင်ကြေညာခဲ့သည်။
မတ်လအတွင်းကလည်း ဂါနာအစိုးရကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးသွားရောက်ခဲ့ပြီး ဗြိတိန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးနှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများဆိုင်ရာ ဝန်ကြီး လော့ဒ်ကာရင်တန်နှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၊ ကျူးဗားနိုင်ငံ အပါအဝင် စီးပွားရေး အပြန်အလှန် အထောက်အကူပြုမှု ကောင်စီ (စီးမီးယား)၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသို့လည်း ဂါနာအစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။
ကျူးဗားနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက် လေးခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်ပြင် ဆိုဗီယက်၊ ဘူဂေးရီးယား၊ အရှေ့ဂျာမနီနှင့်ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံများမှ လည်း စီးပွားရေး အကူအညီများ ထပ်မံရရှိခဲ့လေသည်။
အကျယ်အဝန်း ၉၂ဝ၉၈ စတုရန်းမိုင် လူဦးရေ ၁၂၅ဝဝဝဝဝ မြို့တော် အက္ကရာမြို့။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၃-နှစ်) ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
ခေတ်ဟောင်းမင်းသမီးကြီး ဂရီတာဂါးဘိုး () အား ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့တွင် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က မွေးဖွားခဲ့၏။
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဆဗင်နှင့် လုဗီဆာဂုစတက်ဖ်ဆင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့တော်တွင်ဇာတ်သဘင် အကယ်ဒမီသိပ္ပံတွင် သရုပ်ဆောင် အကပညာရပ်များ လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့ရ၏။
တော်ဝင်ဇာတ်သဘင် အကယ်ဒမီတွင် တက်ရောက်ရင်းကုန်ပစ္စည်းကြော်ငြာ ရုပ်ရှင်များတွင် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အဖြစ်ပါဝင်သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်မှစ၍ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်ရောက်သော် အမေရိကန်နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူလိုက်၏။
ဂါးဘိုးသည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် အကယ်ဒမီဆု ချီးမြှင့်ခံရသည်။
အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်အရွယ်ကောင်းမှာပင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းကို ရပ်တန့်ထားခဲ့သည်။
သို့သော် ပရိသတ်ရှေ့မှောက်မှ ဤသို့နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့် ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သော်လည်း ဂါးဘိုးသည် ခေတ်ဟောင်း ရုပ်ရှင်ပညာသည်ကြီးများအနက် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်ခဲ့၏။
သူမ၏ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးသက်တမ်း တစ်လျှောက်တွင် အော်စကာ(ထူးချွန်ဆု) တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိသော်လည်း ဟောလိဝုဒ်အသိုင်းအဝန်းတွင် နေရာထား လေးစားခြင်း ခံခဲ့ရ၏။
မင်းသမီးကြီးသည် ပညာရည်ပြည့်ဝသော အဆင့်အတန်း မြင့်မြင့် ဒါရိုက်တာ အနည်းငယ်မျှနှင့်သာ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးလေ့ ရှိသဖြင့် သူမပါဝင် သရုပ်ဆောင်သော ဇာတ်ကားအရေအတွက် မှာလည်း အနည်းငယ်မျှသာ ရှိခဲ့ရသည်။
ဂါးဘိုး ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ အသံတိတ် ၁၄ ကား၊ အသံထွက် ၁၄ ကား မျှသာရှိ၏။
ဂါးဘိုး၏ သရုပ်ဆောင်ဟန်မှာ အိပ်မွေ့ချ စိတ်ညှို့ ပညာရှင် တစ်ဦးက စူးစိုက်ကြည့်နေသကဲ့သို့ ပရိသတ်ရင်တွင် ခံစားကြရသည်။
ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ထူးခြားသော အလှတစ်ပါးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသော ဂါးဘိုးသည် ပရိသတ်အား သူမ၏ ချောက်ချားဖွယ် အလှဖြင့် ဖမ်းစားထား နိုင်ခဲ့၏။
ဂါးဘိုး၏အလှကို ကြည့်လိုက်ရသော ပုရိသ ယောက်ျားသားတစ်ဦးအဖို့ အရက်မူးသမားကဲ့သို့ မူးယစ်ဝေ သောရသကို ခံစားရသည်ဆို၏။
ဂါးဘိုး၏ အမည်အရင်းမှာ ဂရီတာ ဂုစတက်ဖ်ဆင် ဖြစ်သည်။
ဆင်းရဲသော မိဘများမှ မွေးဖွားလာသော်လည်း သူမ၏ ဥပဓိရုပ်သွင်က အထက်တန်းစား မြို့စား ရွာစား မှူးမတ်အနွယ်တော်တစ်ပါး၏ တည်ငြိမ်အေးဆေးသော အလှကို အထင်အရှား ဖော်ပြနေ၏။
အစပထမပိုင်းတွင် ကိုယ်ဟန် ပြမယ်ကလေးအဖြစ် ကုန်ပစ္စည်း ကြော်ငြာသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင် ခိုးခိုးခစ်ခစ် ရယ်မောဟန်ကလေးများဖြင့် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။
ဆွီဒင်ဒါရိုက်တာကြီး မောရဇ်စတီလာက အရိုင်းသက်သက် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်ကလေး၏ အနုပညာ အရည်အသွေး များကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်လျှင် အနာဂတ် ရုပ်ရှင်လောက၏ မင်းသမီးကောင်း တစ်လက်အဖြစ် ထွန်းတောက်လာနိုင်မည့် အလားအလာ ကို တွေ့မြင်သွားသည်။
ဤသို့ဖြင့် မောရဇ်စ တီလာသည် ဆယ်ကျော်သက် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်ကလေး၏ အမည်ကို ဂရီတာ ဂုစတက်ဖ်ဆင်မှ ဂရီတာ ဂါးဘိုးဟု ပြောင်းလဲပေးလိုက်ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် The Story Of Gosta Berling ဇာတ်ကား၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးတင်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ယင်းဇာတ်ကားမှာ ဂါးဘိုး၏ ပွဲဦးထွက်ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင်ပြသသော Two Faced Woman ဇာတ်ကားထဲ၌ ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခန်းတွင် ဂါးဘိုးသည်ကြက်မြီးပါတီပွဲမှ ထွက်သွားရင်း ကျွန်မပြန်လာခွင့် ရလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်ဟု မိတ်ဆွေများကို လှမ်းနှုတ်ဆက်သွားသည်။
တကယ်လည်း မင်းသမီးကြီး ဂါးဘိုးအဖို့ ထို ဇာတ်ကားသည် သူမနောက်ဆုံးပါဝင်သော ဇာတ်ကား ဖြစ်နေ၏။
၁၉၃၂ ခုနှစ် Grand Hotel ဇာတ်ကားတွင် ဂါးဘိုးကတစ်နေရာ၌ ကျွန်မတော့ တစ်ယောက်ထဲပဲ နေချင်တယ် ဟုအမှတ်မထင် ပြောလိုက်သော စကားတစ်ခွန်းပါရှိသည်။
ထိုစကားအတိုင်းပင် ဂါးဘိုးသည် ရုပ်ရှင်မရိုက်တော့သည့်နောက်ပိုင်း တစ်ယောက်ထီးတည်း နေထိုင်သွားခဲ့၏။
ရုပ်ရှင် နယ်တွင်ရှိစဉ်က အမ်ဂျီအမ် (မေထရိုဂိုလ်ဒွင်မေယာ) ကုမ္ပဏီနှင့်သာ တစ်လျှောက်လုံး ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးပေးခဲ့သဖြင့် ကုမ္ပဏီနှင့်ဂါးဘိုးသည် နှစ်ကိုယ့် တစ်စိတ်လို ဖြစ်နေကြသည်။
ဂရီတာဂါးဘိုးသည် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈၄)နှစ် အရွယ်ရှိ၏။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၃-နှစ်) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:ဆွီဒင် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ။
thumb|ဟာမင ဂိုးအားရင်း ဂျာမနီနိုင်ငံ နာဇီပါတီီ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဟာမင် ဂိုးအားရင်းသည် ဘာဘေးရီးယားပြည် ရိုဇင်ဟိုင်းမြို့၌ ၁၈၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ကြည်းတပ်ဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းရာမှ ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သော် လေတပ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို အများဆုံး ပစ်ချနိုင်သဖြင့် ပထမတန်းလေယာဉ်သူရဲကောင်းဟု ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာတည်ထောင်သော နာဇီအဖွဲ့သို့ ဝင်သည်။
နာဇီအဖွဲ့ မုန်တိုင်းတပ်ကိုဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ရသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်၌ ပရပ်ရှားပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်၍ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်လာသည်။
ဂျာမန်လေတပ်ကို ကိုယ်တိုင်ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွက် ပြင်ဆင်မှုဖြစ်သော ၄ နှစ် စီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
နာဇီများ တန်ခိုးကြီးချိန်တွင် ဂျာမန်လေတပ်စစ်သူကြီးဖြစ်သော ဂိုးအားရင်းသည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ခဲ့၍ ဟစ်တလာ၏ ညာလက်ရုံးကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးခါနီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ နာဇီပါတီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
စစ်ကြီးအပြီး စစ်တရားခံများကို စစ်ဆေးသော မဟာမိတ်စစ်ခုံရုံးက ဂိုးအားရင်းအား စစ်တရားခံအဖြစ်ဖြင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့၌ သေဒဏ်အမိန့်ချမှတ် လိုက်သည်။
သေဒဏ်အပြစ်ပေးရန်နေ့သို့ မရောက်မီ ဂိုးအားရင်းသည် မိမိကိုယ်ကို မိမိအဆိပ်ခတ်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ဂျာမန် စစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ:ပထမကမ္ဘာစစ်မှ ဂျာမန် စစ်မှုထမ်းများ။
thumb|The Guianas ဂီယားနား (The Guianas) အမည်ရှိသောနယ်မှာ သာမန်အားဖြင့် တောင်အမေရိကတိုက် အမေဇုံမြစ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်၏ အရှေ့ဘက်၌ရှိ၍ အကြမ်းအားဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၉ဝဝဝဝ ရှိသောနယ် ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ကား တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်နှင့် အတ်ချ်တို့ စုပေါင်းပိုင်ဆိုင်ကြသောနယ်တို့ကို အတိအကျသတ်မှတ်၍ ဂီးယားနားနယ်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုဂီယားနားနယ် ၃ နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၇၈၅ဝဝ ရှိသည်။
အဆိုပါနယ် ၃ နယ်မှာ ဗြိတိသျှဂီယားနား၊ ဒတ်ချ်ဂီယားနားနှင့် ပြင်သစ်ဂီယားနားတို့ ဖြစ်၏။
ထိုဂီယားနားနယ် ၃ နယ်စလုံး၏ ပကတိအနေအထား အသွင်အပြင်မှာ တစ်မျိုးတည်းဖြစ်၏။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် နိမ့်သောလွင်ပြင်ဒေသရှိ၍ အတွင်းဘက်တွင် ဂီယားနားကုန်းပြင်မြင့်ရှိသည်။
မြစ်များသည် မြင့်သောတောင်တန်းများမှ သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်ကြ၏။
ထိုမြစ်တို့သည် များသောအားဖြင့် ရေစီးသန်သဖြင့် လှေများကို ခရီးဝေးအတွက် အသုံးမပြုနိုင်ချေ။
ဂီယားနားနယ် ၃ နယ်လုံး၏ လူဦးရေ စုစုပေါင်းမှာ ၅၅ဝဝဝဝ ဖြစ်၏။
ထိုအနက် နိုင်ငံခြားလူမျိုးပေါင်းစုံသာလျှင် များပြား၍ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သည်။
ဗြိတိသျှဂီယားနားနယ်တွင် တိုင်းရင်းသားဦးရေ ၉ဝဝဝ၊ ဒပ်ချ်ဂီးယားနားနယ်တွင် ပြင်သစ်ဂီယားနားတွင် ၂၅ဝဝ မျှ ဖြစ်၏။
ခရစ် ၁၄၉၈ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်သူ ကိုလံဘတ်သည် ဂီယားနားကမ်းခြေကို အဝေးကလှမ်း၍ မြင်ရုံသာမြင်ခဲ့ရသည်။
ကမ်းပေါ်သို့ မတက်ခဲ့ချေ။
အနောက်တိုင်းသားတို့၏ သုဝဏ္ဏ ဘုမ္မိဟုဆိုရမည်ဖြစ်သော အယ်ဒိုရားဒိုးနိုင်ငံကို စပိန်နှင့်ပေါ်တူဂီ သင်္ဘောသားတို့က ဂီယားနားနယ်၌ ရှာဖွေရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
ဗြိတိသျှလူမျိုး ဆာဝေါ်လတာရာလေးလည်း ထို့အတူပင် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၁၇ ရာစုအလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်ခါမှ ထိုဒေသများ၌ ကိုလိုနီနိုင်ငံများကို ဥရောပတိုက်သားတို့ စတင်ထူထောင်မိကြလေတော့သည်။
ဗြိတိသျှဂီယားနားနယ်သည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ မြောက်ဖက်ပင်လယ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုနယ်ကို ဗြိတိသျှဘုရင်က 'ကရောင်းကိုလိုနီ'နယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနယ်မှာ စတုရန်းမိုင် ၈၃ဝဝဝ ကျယ်၏။
၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၃၇ဝ၂၂ ရှိ၏။
လူမျိုးထဲတွင် အရှေ့အိန္ဒိယလူမျိုးနှင့် ကပ္ပလီများအများဆုံးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် တရုတ်အပြင် အခြားလူမျိုးများ သောင်းပြောင်းရှိကြ၏။
ထိုနယ်မှာ ပေ ၂ဝဝဝ အမြင့်မှကျလာသော ကိုင်အက်တူး ရေတံခွန်ကြောင့် ကျော်စော၏။
တွေ့ရှိနိုင်သော ဓာတ်သတ္တုများကား ရွှေ၊ စိန်၊ မန်ဂနိနှင့် ဗောက်ဆိုက်တို့ဖြစ်၍ ထုတ်ကုန်များကား သစ်သကြား၊ ဆန်၊ ရမ်အရက်၊ သကာ၊ ကာဖီနှင့် အုန်းသီးများ ဖြစ်၏။
မြို့တော်မှာ ဂျော့တောင်းဖြစ်သည်။
ဒပ်ချ်ဂီယားနားနယ်ကား ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ် ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
စတုရန်းမိုင် ၅၅,၁၂၉ ကျယ်၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၇၇,၂၉ဝ ရှိ၏။
မြို့တော်မှာ ပရမ္မာရီဗိုဖြစ်သည်။
ထိုနယ်ကို ဒပ်ချအစိုးရက တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သည့် ဘုရင်ခံ က အုပ်ချုပ်သည်။
ဒပ်ချ်ဂီယားနားနယ်၏ ထွက်ကုန်များမှာ ဗောက်ဆိုက်၊ ရွှေ၊ သကြား၊ ကာဖီ၊ ငှက်ပျောသီးနှင့် သစ်စသည်တို့ ဖြစ်၏။
ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ်သည် တောင်အမေရိကတိုက် အရှေ့ မြောက်ထောင့်စွန်း၌ တည်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၃၄၇၄ဝ ကျယ် ဝန်း၏။
၁၉၄၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၈၅၃၇ ရှိသည့်အနက် ကယင်းမြို့တွင် ၁၁၇၇ဝ၄ ယောက်ရှိလေသည်။
ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်ခန့်ထားသော ဘုရင်ခံနှင့် သူ၏အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့၏လက်ထဲတွင်ရှိသည်။
ပြင်သစ်ဂီယားနားနယ်မှထွက်သော ကုန်ပစ္စည်းနှင့် အသီး အနှံများမှာ ကိုကိုး၊ ငှက်ပျောသီး၊ သစ်အမျိုးမျိုး၊ ရွှေ၊ ရမ် အရက်၊ သားရေအစိုအခြောက်၊ ဆန်စပါး၊ပြောင်းဆန်နှင့်ကြံပင် တို့ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၃) ကိုးကား Category:တောင်အမေရိကတိုက်။
thumb|ဗွီဗွီ ဂီရီ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတကြီးအဖြစ် ငါးနှစ်တာတင်မြောက်ခြင်းခံခဲ့ရသော ရှရီဂီရီကို ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဩရိဿပြည်နယ် ဘာချင်ပူမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဇာတိမြို့ရှိ ကာလီကာတ် တက္ကသိုလ်နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည် ဒဗ္ဗလင်မြို့ရှိ အမျိုးသားကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။
ဝတ်လုံတော်ရ စာမေးပွဲကိုလည်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မဒရပ်တရားလွှတ်တော်တွင် ရှေ့နေလိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အလုပ်သမားအရေးများတွင် ပါဝင်ဆောင် ရွက်ခဲ့၍ ထင်ရှားသော အလုပ်သမားခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးရထားအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ဗဟိုဥပဒေပြု ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရပြီး မဒရပ်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီး ခန့်အပ်ခံရသည်။
အလုပ်သမားဌာန၊ စက်မှုလက်မှုဌာန၊ သမဝါယမနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဌာနများ၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၃၇-၃၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၆-၄၇ ခုနှစ်များအတွင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သီဟိုဠ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသံအမတ်ရာထူးကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ ပြည် ဗဟိုအစိုးရအဖွဲ့တွင် တာဝန်အမျိုးမျိုးတွင် ထမ်းဆောင်ခွင့် ရခဲ့သော ရှရီဂီရီသည် ပြည်နယ်ဘုရင်ခံမင်းကြီး ရာထူးကိုလည်း ရခဲ့ဖူးသည်။
၁၉၅၇-၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဩရိဿပြည်နယ်ဘုရင်ခံ၊ ၁၉၆ဝ-၆၅ ခုနှစ်တွင် ကေရာလာပြည်နယ် ဘုရင်ခံ၊ ၁၉၆၅-၆၇ ခုနှစ်တွင် မိုက်ဆိုပြည်နယ် ဘုရင်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇-၆၉ ခုနှစ်များတွင် ဒုတိယသမ္မတ တင်မြှောက်ခံရပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် သမ္မတကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အသက် ၈၅ နှစ်အရွယ်တွင် မဒရပ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဂီးလဗတ်နှင့် ဆာလီဗန် အနောက်နိုင်ငံပြဇာတ်အနုပညာ၌ အဆိုနှင့်အကကိုသာ ရောဖက်၍ပြသော ဇာတ်ရွှင်ဇာတ်မြူး ဟူ၍ ရှိသည်။
ယင်း ဇာတ်များကို ကောမစ်အော်ပရာဟုခေါ်သည်။
မြန်မာလို တေးသံစုံက ဇာတ်ရွှင်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
ထိုဇာတ်တို့တွင် သီချင်းစာသားရေးသားခြင်းနှင့် သီချင်းတေးသံသွင်းခြင်းသည် အရေးပါအရာရောက်ပေသည်။
ဆာဘွဲဲ့ရ ဆွင့်ဂီးလဗတ်သည် နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာဖြစ်၍ ဆာဘွဲ့ရ အာသာဆာ လီဗန်သည်လည်း နာမည်ကျော် ဂီတဆရာ ကြီးဖြစ်လေရာ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ် ၂ ဦးတို့က ပြဇာတ်စာသားနှင့် ဂီတအသံကို စပ်တူ ရေးသားသီဆိုကြသည်မှာ အထူးပင် သဟဇာတဖြစ်ကြ၍ ဂီးလဗတ်နှင့် ဆာလီဗန်ဟူသော အမည် ၂ ခုမှာ ပြဇာတ် သမိုင်းတွင် ဒွန်တွဲလျက် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ် ၂ ဦး၏ ဇာတ်ရွှင်ဇာတ်မြူးများမှာ လူ့ဘဝကို ရွှင်မြူးဖွယ်ဖြစ်အောင် သရုပ်ဖော်နိုင်သဖြင့် ယနေ့တိုင် အများ က နှစ်သက်ကြပေသည်။
လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆဗွိုင်းရုံတော်၌ နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ် ၂ ဦးတို့ ၏ ဇာတ်မြူးများကို ရုံတင်ပြသခဲ့ဘူးသည်။
သူတို့ ၂ ဦးသည် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ကျော်မျှ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ပြဇာတ်အနုပညာ တွင်သာမက ငွေရေးကြေးရေးဖက်တွင်လည်း အလွန်ပင်ကျေးဇူး များခဲ့သည်။
ဂီးလဗတ်သည် ခရစ် ၁၈၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက် နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ပထမတွင် အစိုးရအမှု ထမ်းခဲ့သည်။
နောင်သော် ဝတ်လုံအဖြစ်နှင့် အသက်မွေးယင်း ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ကဗျာများ ရေးခဲ့ရာမှ စာဆို လောကတွင် နာမည်ကျော်လာခဲ့၍ နောက်တွင် ဂီတနာမည် ကျော် ဆာလီဗန်နှင့် တွဲဖက်မိခဲ့ကြသည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ဆာဝီလျံဂီးလဗတ်သည် ရေနစ်သေဆုံးသည်။
အာသာဆာလီဗန် (ခရစ် ၁၈၄၂-၁၉ဝဝ)သည် အင်္ဂလန် ပြည် ဆင်းဟတ်မြို့ စစ်တပ်တီးဝိုင်းဆရာ၏သားဖြစ်၍ ငယ်စဉ် ကပင် ဘခင်၏ တီးဝိုင်းသို့လာရောက် နားထောင်လေ့ရှိသဖြင့် တီးမှုတ်သူများနှင့် အကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။