kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရိုက်ကူးမှုစာရင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ Year Title Network Role Notes 2015 Splash Splash Love MBC Park Yeon / Che A-jik 2016 One More Happy Ending Ahn Jung-woo Happy Home Choi Chul-soo Entertainer SBS Ji-noo 2017 Three Color Fantasy – Queen of the Ring MBC Park Se-gun My Father Is Strange KBS2 Park Chul-soo 2018 Still 17 SBS Yoo Chan Top Management Youtube RedHyun Soo-yong Web series 2019AbysstvN Cha Min 2020 Dr. Romantic 2 SBS Seo Woo-jin 2021 Lovers of the Red Sky Ha Ram 2022 A Business Proposal Kang Tae-moo ရသစုံရှိုး Year Title Network Role Notes 2015 Always Cantare – Season 2 tvN Cast member 2016 Celebrity Bromance – Chuseok Special MBig TV Cast member 2019 4th Asia Artist Awards Money Today Broadcast networks can broadcast many channels. MC with Leeteuk Lim Ji-yeon and Nancy Running Man SBS Guest Ep. 424 ဆုများနှင့်ဆန်ခါတင်စာရင်း + Name of the award ceremony, year presented, category, nominee of the award, and the result of the nomination Award ceremony Year Category Nominee / Work Result APAN Star Awards 2021 Best New Actor Dr. Romantic 2 Asia Artist Awards 2017 Rookie Award My Father is Strange 2019 Choice Award Ahn Hyo-seop 2020 Best Actor Award Dr. Romantic 2 Popularity Award (Actor) Ahn Hyo-seop Baeksang Arts Awards 2020 Best New Actor – Television Dr. Romantic 2 Korea Drama Awards 2019 Best New Actor Abyss MBC Drama Awards 2016 Best New Actor Happy Home SBS Drama Awards 2018 Best New Actor Still 17 Character of the Year 2020 Excellence Award, Actor in a Miniseries Action Drama Dr. Romantic 2 Best Couple Award Ahn Hyo-seop with Lee Sung-kyung Dr. Romantic 2 ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
BGI (ဘီဂျီအိုင်) ၊ ယခုအခေါ်အဝေါ် BGI Group (ဘီဂျီအိုင် အုပ်စု) ၊ ယခင်အခေါ်အဝေါ် Beijing Genomics Institute သည် မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း အချက်အလက်များ စူးစမ်းလေ့လာသော တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အခြေစိုက်ရုံးချုပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ Guangdong ပြည်နယ် Shenzhen မြို့တွင် တည်ရှိသည် Lone Frank, High-Quality DNA, Apr 24, 2011, The Daily Beast။
လူသားမျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ စူးစမ်းလေ့လာသော စီမံကိန်းတွင်မျိုးရိုးဗီဇသုတေသနဌာန တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ရန် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
https://www.wired.com/2017/05/chinese-genome-giant-sets-sights-uitimate-sequencer/ ထို့အပြင် အခြားတိရစ္ဆာန်များ၊ အပင်များနှင့် သေးငယ်သောဇီဝဗေဒသတ္တဝါများ၏ မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း စူးစမ်းလေ့လာမှုကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။
https://www.forbes.com/sites/forbesasia/2013/08/28/genomic-dreams-coming-true-in-china/?sh=317b55db2760 ဤကုမ္ပဏီသည် ပန်ဒါဝက်ဝံများနှင့် စပါးပင်များ၏ မျိုးရိုးဗီဇကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်သော သုတေသနဌာနမှပြောင်းလဲ၍ တိရစ္ဆာန်ပုံတူပွားခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် စာချုပ်သုတေသနများ တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်သော ကုမ္ပဏီအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။
ကုမ္ပဏီ၏ အကျိုးအမြတ်မယူသော သုတေသနလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်မှုကို Beijing Institute of Genomics ၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်သွားသော တရုတ်နိုင်ငံသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ သင်တန်းကျောင်းနှင့်အတူ BGI Researchhttps://en.genomics.cn/en-research.html နှင့် အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် China National GeneBank တို့မှ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အဘူ ဘက်ကာ မိုဟာမက် ဇာကာရီးယာ ရာဇီ (; ) သည် ပါရှား စွယ်စုံရပညာရှင်၊ သမားတော်၊ အဂ္ဂိရတ်ဆရာ၊ ဒဿနပညာရှင်နှင့် ဆေးပညာသမိုင်းတွင် အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
လက်တင်အမည်ဖြင့် ရာဇီး (Rhazes)"Rhazes" . American Heritage Dictionary. (သို့) ရာဇစ် (Rasis) ဟု ရေးသားကြသည်။
၎င်းသည် ယုတ္တိဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ သဒ္ဒါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့၏။
Majid Fakhry, A History of Islamic Philosophy: Third Edition, Columbia University Press (2004), p. 98 ကျယ်ပြန့်စွာတွေးခေါ်တတ်သူ ရာဇီသည် နယ်ပယ်အတော်များများကို အခြေခံကျကျ၊ ကြာရှည်ခိုင်မာသော အကျိုးပြုမှုများကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ပြီး လက်ရေးမူပေါင်း ၂၀၀ ကျော်ကို မှတ်တမ်းပြုခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၎င်း၏ လေ့လာစူးစမ်းမှုများ၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများမှတစ်ဆင့် ဆေးပညာနယ်ပယ်အတွက် တိုးတက်မှုများစွာဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သောကြောင့် ရာဇီကို မှတ်မှတ်ရရရှိကြပေသည်။
Hakeem Abdul Hameed, Exchanges between India and Central Asia in the field of Medicine လေ့လာစမ်းသပ်သော ဆေးပညာကို အစောပိုင်းအားပေးထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်ကာ အောင်မြင်သည့် သမားတော်တစ်ဦးလည်းဖြစ်၏။
ဘဂ္ဂဒက်မြို့နှင့် 'ရေး'ဆေးရုံများတွင် အကြီးအကဲသမားတော်တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
Influence of Islam on World Civilization" by Prof. Z. Ahmed, p. 127. ဆေးပညာဆရာတစ်ဦးအနေဖြင့် နောက်ခံအမျိုးမျိုး၊ စိတ်ဝင်စားမှုအထွေထွေရှိသော ကျောင်းသားများကို စွဲဆောင်စေစားနိုင်ခဲ့ကာ ဆင်းရဲသည်ဖြစ်စေ ချမ်းသာသည်ဖြစ်စေ အလွှာစုံမှ လူနာများကို ကုသရာ၌ စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်၍ အကြင်နာကြီးသောသူဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။
Rāzī, Abū Bakr Muḥammad ibn Zakarīyā, Fuat Sezgin, Māzin ʻAmāwī, Carl Ehrig-Eggert, and E. Neubauer. Muḥammad ibn Zakarīyāʼ ar-Rāzī (d. 313/925): texts and studies. Frankfurt am Main: Institute for the History of Arabic-Islamic Science at the Johann Wolfgang Goethe University, 1999. ၁၉၁၁ နှစ်ထွက် ဘရစ်တန်နီကာ စွယ်စုံကျမ်းအရ ရာဇီသည် ခန္ဓာကိုယ် ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ သီအိုရီ (humoral theory) ကို ပထမဆုံးကျင့်သုံးသူများထဲတွင် ပါဝင်၍ ထိုသီအိုရီဖြင့် ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုကို အခြားကူးစက်ရောဂါတစ်ခုနှင့် ခွဲခြားရန်ဖြစ်ပြီး ရေကျောက်၊ ဝက်သက်ရောဂါတို့အကြောင်း ရှေ့ဆောင်လမ်းပြကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။
"Handbook to Life in the Medieval World, 3-Volume Set", by Madeleine Pelner Cosman, Linda Gale Jones, page = 52, , publisher = Infobase Publishing ကိုးကား ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ။
အဘူ ရေးဟန် အယ်လ်ဘီရူနီ (, ) (၉၇၃- ၁၀၅၀ နောက်ပိုင်း) သည် အီရန် * in ပညာတတ်၊ စွယ်စုံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ အစ္စလာမ်ရွှေခေတ်အတွင်း နေထိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၎င်းကို အိန္ဒိယစာ အိန္ဒိယမှု ဘာသာရပ် (Indology) တည်ထောင်သူ၊ လေ့လာနှိုင်းယှဉ် ဘာသာရေးတို့၏ ဖခင်၊Bukhara, the Eastern Dome of Islam: Urban Development, Urban Space By Anette Gangler, Heinz Gaube, Attilio PetruccioRegimes of Comparatis edited by Renaud Gagné, Simon Goldhill, Geoffrey Lloyd ခေတ်သစ် ဘူမိသင်္ချာ (geodesy) ဘာသာရပ်၏ ဖခင်၊ ပထမဆုံး မနုဿဗေဒပညာရှင်အဖြစ် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
Ahmed, Akbar S. (1984). "Al-Beruni: The First Anthropologist". RAIN. 60 (60): 9–10. ရူပဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ သဘာဝသိပ္ပံ တို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ပြီး မိမိကိုယ်ကို သမိုင်း၊ ရာဇဝင် ပညာရှင်၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်ဟူ၍လည်း ကင်းပွန်းတပ်သောသူဖြစ်သည်။
၎င်းခေတ်အတွင်း ရှိရှိသမျှသောရသိပ္ပံပညာရပ်များကို လေ့လာခဲ့သူဖြစ်ပြီး အသိပညာနယ်ပယ်များတွင် သုတေသနများလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
thumb|ဓာတ်လုံးရှာဖွေသော အဂ္ဂိရတ်ဆရာ၊ ဒါဘီမြို့မှ ဂျိုးဇက်(ဇစ်) ရိုက်၏ လက်ရာပန်းချီ၊ ၁၇၁၁ ဓာတ်လုံး (သို့) ပြဒါးရှင်လုံး (; ) ဆိုသည်မှာ ဒဏ္ဍာရီလာ ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်၍ ပြဒါးကဲ့သို့သော အခြေခံသတ္တုများကို ရွှေ၊ ငွေ အဖြစ်ပြောင်းလဲစေသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သက်စောင့်ဆေး၊ မသေဆေးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြပြီး မသေနိုင်ခြင်းကိုရရှိရန် ထာဝရနုပျိုစေရန်အတွက် အသုံးချခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
အဂ္ဂိရတ်ထိုးခြင်း/ဖိုထိုးခြင်း နယ်ပယ်တွင် ရွှေရှာဖွေရန်/ဖန်တီးရန်အဖြစ် အသုံးစွဲဆုံးဖြစ်၏။
ဓာတ်လုံး (ပြဒါးရှင်လုံး) သည် အဂ္ဂိရတ်ပညာဆိုင်ရာ ဆန်းကျယ်သော ဝေါဟာရ၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ကာ အကောင်းတကာ့ အကောင်းဆုံး အသိဉာဏ်ထူး၊ အတိသုခတို့၏ ပြီးပြည့်စုံခြင်းဆိုသော အမှတ်သညာလည်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ဓာတ်လုံးရှာဖွေခြင်းများကို ဤနယ်ပယ်၌ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော လုပ်ငန်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
အမျိုးမျိုးအထွေထွေ ဖော်ပြခြင်းခံရသော ဓာတ်လုံးသည် သာမန်ပစ္စည်း၊ နေရာတကာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်ဟု ဟု ရံခါတွင် ဆိုသော်လည်း အသိအမှတ်ပြုခြင်းများ မရှိခဲ့ပေ။
ရှာဖွေခြင်းများသည် အလယ်ခေတ်မှ ၁၇ ရာစုနှောင်းအထိ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များကို အားတက်စေခဲ့ကာ ၎င်းတို့၏ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးနှင့် တုံ့ပြန်မှုများကို စမ်းသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့သို့အားဖြင့် ရှာဖွေခြင်းများသည် ဓာတုဗေဒ၊ သတ္တုဗေဒ၊ ဆေးဝါးဗေဒတို့အပေါ် အသိဉာဏ်ပညာများစွာ ရရှိစေခဲ့ကြသည်။
Philosophers' stone ကိုးကား ကဏ္ဍ:အဂ္ဂိရတ်ပစ္စည်းများ။
NGC 4365 သည် ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းတွင်တည်ရှိကာ ၁၇၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီများ ကဏ္ဍ:ဗာဂိုး (ကြယ်စုတန်း)။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲကို စတင်ကျင်းပသည့် ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ အကြိမ်တိုင်းတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ထိုအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ယခင်ပြိုင်ပွဲဖြစ်သော အရှေ့ဖျားနှင့် တောင်ပစိဖိတ် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲကိုလည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိသည်။
အာရှ လူငယ်မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲကိုမူ ၂၀၁၃ခုနှစ်က တစ်ကြိမ်သာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ပွဲ​တော်ရွှေ​ငွေ​ကြေးစုစု​ပေါင်း ၂၀၁၀ ၀၀၁၁ ၂၀၁၄ ၁၀၆၇ ၂၀၁၈ ၀၄၂၆စုစု​ပေါင်း ၁ ၄ ၉ ၁၄ အရှေ့ဖျားနှင့် တောင်ပစိဖိတ် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ပွဲ​တော်ရွှေ​ငွေ​ကြေးစုစု​ပေါင်း ၁၉၇၅ ၃၁၀၄ ၁၉၇၇ ၁၆၁၅၁၃၂ 30px ၁၉၈၂ ၄၃၄၁၁ ၁၉၈၉ ၈၉၁၀၂၇ ၁၉၉၄ ၄၇၁၄၂၅ ၁၉၉၉ ၇၁၆၁၈၄၁ ၂၀၀၂ ၄၁၃၄၂၁ ၂၀၀၆ ၆၃၆၁၅စုစု​ပေါင်း ၅၂ ၆၇ ၅၇ ၁၇၆ လူငယ်အားကစားပြိုင်ပွဲ ပွဲ​တော်ရွှေ​ငွေ​ကြေးစုစု​ပေါင်း ၂၀၁၃ ၃၄၄၁၁စုစု​ပေါင်း ၃ ၄ ၄ ၁၁ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ။
၂၀၁၀ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ဤအားကစားပြိုင်ပွဲသည် ပထမအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကွမ်ကျိုးမြို့တွင် ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၃ရက်နေ့မှ ၁၉ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကြေးတံဆိပ် တစ်ခု ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အဆင့် (၃၀)တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ။
၂၀၁၄ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ဤအားကစားပြိုင်ပွဲသည် ဒုတိယအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ချွန်းမြို့တွင် ၂၀၁၄ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ရက်နေ့မှ ၂၅ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာအသင်းသည် မြားပစ်၊ ပြေးခုန်ပစ်၊ထိုင်လျက်ဘော်လီဘော၊ ရေကူးအားကစားနည်းများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွှေတံဆိပ် တစ်ခု၊ ငွေတံဆိပ်တစ်ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ငါးခု ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အဆင့် (၂၂)တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ရွှေမော်တင်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့၊ အမှတ် ၂ ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရွှေမော်တင်ဘုရားသမိုင်းအရ သက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်တွင် နိမ္မိတဆံတော်ပွားများကို ဌာပနာလျက် ရွှေမော်တင်စေတီတော်မြတ်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး စေတီတော်ကို ကျိုက်တင်းကျိုက် (ဘုရားလက်ထက်ဘုရား) ဟု ဘွဲ့ချီခဲ့သည်။
ဟံသာဝတီကို စိုးစံသော သမလမင်း လက်ထက်တွင် ၎င်းစေတီတော်ကို ကျိုက်မော်တောဟု ဘွဲ့တော် သမုတ်ခဲ့သည်။
သမလမင်း၏ မိဖုရား တိုက္ခပွယ်တော်ဒေဝီ မိဖုရားကြီးဖြစ်ပြီးနောက် ငါးနှစ်အရှိတွင် ယင်းစေတီတော်ကို ဂဝံကျောက်ဖုံးအုပ်မွန်းမံ တည်ပြီးလျှင် ရွှေထီးတင်လှူ၍ ကျိုက်က္ခပွယ်တော်ဟု ဘွဲ့ချီခဲ့သည်။
တိုက္ခမီဘုရားဟု သမိုင်းရာဇဝင်အချို့က ဆိုသည်ကိုတွေ့ရသည်။
သက္ကရာဇ် ၇၃၁ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီဗညားဦးလက်ထက် ဒုံမော်ပီမြို့စား အမတ်စွယ်သူရက စေတီတော်ကို ပူဇော်စောင့်ရှောက်သည်။
ဗညားဦး၏သားတော် ဗညားနွဲ့ခေါ် ရာဇာဓိရာဇ်မင်းလက်ထက် မော်ပီမြို့စား အမတ်စွယ်သူရသားက အဖအရာကို ဆက်ဆံ၍ ဘုရားကိုစောင့်ရှောက်ပူဇော်ခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၇၈၅၊ ၇၉၀ ပြည့်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်၏ သားကြီး ဗညားဓမ္မရာဇာ၊ ၎င်းညီတော်ဗညားရန်ခိုက်တို့အဖ၏ အရိုက်အရာကိုဆက်ခံ စိုးစံကြသည့်အခါ စေတီတော်ကို မြို့စားအမတ်ဥဘာကောင်းကို ပြုပြင်စေသည်။
သက္ကရာဇ် ၈၁၄ ခုနှစ်၊ ရာဇဓိရာဇ်၏သမီးတော် ရှင်စောပုသည် ဟံသာဝတီကို စိုးစံတော်မူသောအခါ မော်ပီမြို့စားအမတ် ဇိန်ဗြဲကို ခန့်အပ်၍ စေတီတော်ကို အုတ်သားအချောရှစ်မြှောင်းချိုးဖြင့် ယခင်စေတီကိုမျိုငုံလွှမ်းခြုံဖုံးအုပ်တည်ခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မစေတီမင်းသည် မော်ပီမြို့စား အမတ်ဇိန်ဗြဲကို ခန့်အပ်၍ မင်းမြှောက်တန်ဆာငါးပါးကို လှူဒါန်းစေပြီးလျှင် စေတီတော်ကို ပြုပြင်စေသည်။
ဓမ္မစေတီမင်း၏ သားတော်ဗညားဟတ္တိရာဇက်လက်ထက် ဇိန်ဗြဲအမတ်ကိုပင်ခန့်အပ်၍ စေတီတော်ကို ပြုပြင်စေသည်။
သုရှင်တကာရွတ်ပိမင်းသည် စေတီဟောင်းကို ဖုံးလွှမ်းမျိုငုံ၍ ထပ်ဆင့်တည်ပြန်ရာ သံတောင် ၈၀ မြင့်ပြီးသောအခါ ရွှေထီးတင်လှူ အထက်ခရာပြီးမှ အောက်ဖိနပ်တော်ရောက် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူပါသည်။
အင်းဝပြည့်ရှင် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ ဘွဲ့ခံ၍ ကြာသပတေးမင်း ခေါ် ဟံသာဝတီရောက်မင်းသည် ပဲခူးမြို့ဗြမ္ဗန္တိရာဇာ၏ သားမက်တော် သ္မိင်ပဂူကို မော်ပီမြို.စား ခန့်အပ်၍ ဘုရားကို ပြုပြင်စေသည်။
ရတနာပူရ တတိယမြို့တည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး၏ မော်ပီမြို့စား မိဖုရားကြီးမှ မော်တင်စေတီတော်ကို ရွှေထီးတင်လှူ၍ ရွှေလုံးပြည့်ကပ်လှူခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ်တွင် စေတီတော်ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာမှ ဘုရင်မရှင်စောပုတည်သော ရှစ်မြှောင်းချိုး အုတ်သားစေတီပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
၁၂၇၂ ခုနှစ်တွင် မော်ပီမြို့နယ်၊ လိန်ကုန်းတိုက်၊ ရိုးကြီးရွာမှ ဦးရွှေရောက်နှင့် ဇနီးဒေါ်သဲဝါတို့မှ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ရာ ထပ်မံပြိုကျသဖြင့် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့ ဇနီးမောင်နှံမှပင် ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံကာ ရွှေထီးတော်တင်လှူခဲ့သည်။
ရွှေမော်တင်ဘုရားလမ်းအနီးတွင်အမှတ်၁အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှော်ဘီတည်ရှိသည်။
ကိုးကား ရွှေမော်တင်စေတီသမိုင်းစာအုပ် Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
ကျိုက်ဒေးဒလွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့အနီး ဘုရားလမ်းကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။
စေတီတော်ကြီးသည် ဖိနပ်တော်အတောင် ၅၀ နှင့် ပန်းတင်ခုံ ၃၃ တောင်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော်အမြင့် အတောင် ၅၀ နှင့် တစ်မိုက်အမြင့်ရှိသည်။
ဂဝံအုတ်များဖြင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသည့် ဖိနပ်တော်တွင် အုတ်လှေကားကြီး လေးစင်း တည်ဆောက်ထားကာ ပန်းတင်ခုံမှ အတွင်းသို့ ၈ ပေခန့်ခွာ၍ စေတီတော်ကြီးကို တည်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပန်းတင်ခုံပေါ်တွင် ရံစေတီ ၈ ဆူကို ဖူးမြော်မြင်တွေ့နိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကျိုက်ဒေးဒလွန်စေတီတော်သည် မွန်ဘာသာအရ ကျိုက် သည် "ဘုရား"၊ ဒေး သည် "ကုန်း"၊ ဒလွန်သည် "နံသာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် "နံ့သာကုန်းစေတီ"ဟု မြန်မာအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
စေတီတော်၏သမိုင်းတွင် ဓမ္မစေတီမင်း (အေဒီ ၁၄၇၂- ၁၄၉၂) မှ ရှေးဟောင်းစေတီပျက်တစ်ဆူတွေ့ရှိ၍ မှော်ပီ(မှော်ဘီ)မြို့စား အမတ်ကြီး ဇိန်ဗြဲကို ကြပ်မတ်စေကာ စေတီသစ်တစ်ဆူတည်စေခဲ့ပြီး မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက်ဒေးဒလွန်စေတီတော်ဟု ဘွဲ့တော်ဆပ်ကပ်ခဲ့သည်။
ဓမ္မစေတီမင်းမှ အသစ် တစ်ဖန်တည်ထားခဲ့သည့် ကျိုက်ဒေးဒလွန်စေတီတော်ကြီးကို သုရှင်တကာရွတ်ပိ (အေဒီ ၁၅၂၆- ၁၅၃၉)မှ ထပ်မံပြုပြင်ပြီး ရွှေထီးတော်တင်လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
ကိုးကား မွန်ရာဇဝင်ပေါင်းချုပ် Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ။
၂၀၁၈ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ဤအားကစားပြိုင်ပွဲသည် တတိယအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျာကာတာမြို့တွင် ၂၀၁၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ရက်နေ့မှ ၁၃ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာအသင်းသည် ပြေးခုန်ပစ်၊ စစ်တုရင်၊ ထိုင်လျက်ဘော်လီဘော၊ ရေကူးအားကစားနည်းများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ငွေတံဆိပ်လေးခု၊ ကြေးတံဆိပ် နှစ်ခု ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံအလိုက် အဆင့် (၂၇)တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ဇယား ဆုတံဆိပ်အမည်အားကစားနည်းပွဲစဉ်ကောင်းစံစစ်တုရင်တစ်ဦးချင်း ကောင်းစံ မျိုးဆန်းအောင် သန်းဌေးအဖွဲ့လိုက်ကျော်ထူးရေကူးမီတာ (၅၀) နောက်ပြန်ကူးအောင်မြင့်မြတ်မီတာ (၁၀၀) နောက်ပြန်ကူးအောင်မြင့်မြတ်မီတာ (၅၀) အလွတ်ကူးအောင်ငြိမ်းဦးမီတာ (၁၀၀) ရင်ဘောင်တန်းကူး အားကစားနည်းအလိုက် ဆုတံဆိပ်အားကစားနည်းစုစုပေါင်းစစ်တုရင်ဝ၂ဝ၂ရေကူးဝ၂၂၄စုစုပေါင်းဝ၄၂၆ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ။
သင်းဖူမြို့(; သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ဒီဇုန်ခတစ်ခုဖြစ်သော သင်းဖူခရိုင်တွင်တည်ရှိသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်အား ရှေးဟောင်းမြို့တော် ပူနာခမြို့မှ သင်းဖူမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တတိယမြောက်ဒရက်ဂါပို(နဂါးဘုရင်) ဂျစ်မီ ဒေါ်ဂျီ ဝမ်ချပ်မှ ဘူတန်ဘုရင့်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
မြို့သည် ဘူတန်နိုင်ငံတွင် ဝန်ချူး သို့မဟုတ် သင်းဖူချူဟု သိကြသော ရိုင်ဒက်မြစ်(Raidāk River)၏ အနောက်ဘက်ကမ်း တောင်ကြားဒေသတစ်လျှောက် တောင်-မြောက် ဦးတည်ရာအတိုင်း သွယ်တန်းတည်ရှိသည်။
သင်းဖူမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် အမြင့်ဆုံးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အမြင့်အတိုင်းအတာမှာ မှ ထိ ရှိသည်။
Brown, p. 97Palin, p. 245 မြို့တော်တစ်ခုအတွက် ပုံမုန်မဟုတ်သော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည့် သင်းဖူမြို့တွင် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်လေဆိပ်မရှိပဲ အကွာတွင်ရှိသော ပါရိုလေဆိပ်အပေါ်တွင် မှီခိုအားထားနေရသည်။
သင်းဖူမြို့သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဗဟိုဖြစ်သည့်အလျှောက် ကြီးမားသော စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကြီးများ တည်ရှိပြီး နိုင်ငံ GNP ၏ ၄၅% ကို ရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။
စီးပွားရေး၏ အဓိကအခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေသော ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ရိုးရာ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ခေတ်မီတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့အကြား မျှခြေတစ်ခုအဖြစ် ထိန်းသိမ်းရင်း တင်းကြပ်စွာ လည်ပတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
သင်းဖူမြို့တွင် ဘူတန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါသော နိုင်ငံရေးအဆောက်အဦများဖြစ်သည့် အသစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီအတွက် အမျိုးသားလွှတ်တော်အဆောက်အဦ၊ မြို့၏ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ဘုရင်၏ တရားဝင်အိမ်တော်ဖြစ်သည့် ဒီရှန်ခိုလင်းနန်းတော်(Dechencholing Palace) တို့တည်ရှိသည်။
သင်းဖူမြို့သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ် စတင်ခဲ့သော မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းဖြစ်သော "Thimphu Structure Plan" ကို တောင်ကြား၏ အထိအခိုက်မခံသော ဂေဟစနစ်ကို ကာကွယ်ရင်း ဟန်ချက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဤဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစီမံကိန်းအတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်တို့မှ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အကူအညီများ ပေးလျက်ရှိသည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် သင်းဖူမြို့ရှိ စာပေ၊ ဘာသာတရား၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ အမျိုးသားဝတ်စုံ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများရှိ ရဟန်းခံသောဓလေ့၊ ဂီတနှင့်အက၊ သတင်းမီဒီယာတို့တွင် ထင်ဟပ်လျက်ရှိသည်။
မျက်နှာဖုံးများ ဝတ်ဆင်၍ ကလေ့ရှိသော ဆေးချူး(Tshechu)ပွဲတော်သည် အရေးပါသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သင်းဖူမြို့ရှိ တာရှီချို ဒဇုန်း(Tashichho Dzong) ကွင်းပြင်တွင် ကျင်းပသည်။
လေးရက်ကြာကျင်းပသော ထိုပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စက်တင်ဘာလနှင့် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဘူတန်ပြက္ခဒိန်နှင့် ကိုက်ညီသော ရက်၌ ကျင်းပသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
ကျိုက်က္ကလွန်းပွန်းစေတီတော်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ဓနုဖြူမြို့တွင်တည်ရှိသည့် မြို့ကျက်သရေဆောင် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် စေတီတော်မြတ်ကြီးဖြစ်သည်။
အရမ်း သပ္ပာယ်ကြည်ညိုစရာကောင်းလှသည့် သည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပါသည် သမိုင်း စေတီတော်၏ သမိုင်းကြောင်းအရ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ(သထုံ)မင်းများ၏ (၁၈) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ယုဂန္ဓကုမ္မာလက်ထက်က အရှင်သောဏနှင့် အရှင်ဥတ္တရ ရဟန္တာမထေရ်မြတ် နှစ်ပါးတို့က မောရတောင်တွင် သီတင်းသုံးရင်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဌာပနာ၍ တစ်လံခန့်ရှိသော စေတီကို စတင်တည်ထားခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းသာသနာသက္ကရာဇ် ၄၄၇ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးဘုရင် ဓနုသင်္ဂဟမင်းမှ မူလစေတီငယ်ကိုငုံ၍ မိုးတိမ်ထိနီးစေတီကြီး တည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဆက်လက်၍ ပုသိမ်သမုဒ္ဓဃောသမင်း၏ မိဖုရား ဥမ္မာဒန္တီက မိဖုရားမဖြစ်မီမှာပင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၇၀ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြုပြင်တည်ခဲ့ပြန်သည်။
ထို့နောက် ခေတ်ကာလ အဆက်ဆက်တွင် ရှေးဘုရင်များ ဖြစ်ကြသော ဓမ္မစေတီမင်း၊ တပင်ရွှေထီးမင်းတို့မှလည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကြပြီး မင်းအဆက်ဆက် ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းစေတီတော်ကြီးတစ်ဆူဖြစ်သည်။
စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဉာဏ်တော်မှာ ရင်ပြင်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ၁၂၈ ပေ အမြင့် ရှိသည်။
ကျိုက္ကလွန်ပွန်းစေတီတော်ကြီး ၏ ထူးခြားချက်မှာ မနက်တွင် ပြည်သူများ စေတီကို တစ်ရစ် တည်တယ်။
ညဘက်တွက် နတ်ဘီလူးများသည် တစ်ရစ်တည်သည်။
ကိုးကား ကျိုက္ကလွန်ပွန်းစေတီတော်ဂေါပကအဖွဲ့မှ ပြုစုသော စေတီတော်သမိုင်းစာအုပ် Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ။
လေးကျွန်းရန်အောင်ဖောင်တော်ဦးစေတီသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်မြို့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း လေးကျွန်းရန်အောင် ဖောင်တော်ဦးစေတီတော် ကျောက်စာအရ ခရစ်နှစ် ၁၁၁၅ တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်း သီဟိုဠ်နှင့် မဇ္ဈိမဒေသသို့အသွား ခရီးတစ်ထောက် နားခိုက်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။
ကိုးတောင်ပြည့်စေတီဖြစ်ပြီး၊ ဖောင်တော်ဦး ဘွဲ့မည်တွင်သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၉၃၉ တွင် မဟာဗောဓိဆရာတော် ဦးနန္ဒိယ ဦးစီးပြီး အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ကုသိုလ်တော် မူလစေတီကို လိုဏ်ဂူအတွင်းထားကာ လုံးဝန်းသော သဏ္ဌာန်နှင့် တဝဂူစေတီ တည်ထားသည်။
ဉာဏ်တော် အမြင့်မှာ ၁၆၂ ပေ ဖြစ်၍ စေတီတော် အတွင်း၌ အတွင်းလိုဏ် ပတ်လမ်းကိုပတ်ပါက ပုဂံခေတ်မှ ရတနာပုံခေတ်အထိ ခေတ်လေးခေတ်မှ တင်ပလ္လင်ခွေ ရုပ်ပွားတော်ကြီး လေးဆူကိုလည်း ခေတ်ပြောင်းလဲမှုအလိုက် လေ့လာနိုင်သည်။
ထို့နောက် အထက်ပစ္စယံသို့ တက်ရောက်ဖူးမြော်လျှင် ရာဇမုနိ၊ လာဘမုနိ၊ အဘယမုနိ စသည့် ကြေးသွန်းမုနိတော် လေးဆူကိုလည်း ထူးခြားစွာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
စေတီတော်ပရိဝုဏ်ရှိ ဝိဟာရဒေဝီ နှင့် မောင်တော် ဗြဟ္မဒေဝီတို့၏ ရေကန်နှစ်ကန်ကို အစွဲပြုပြီး ရေကြည်ရေနောက် ဘုရားဟု လူသိများခဲ့သည်။
နှစ်သုံးဆယ်စစ် ဟူသည် ရောမအင်ပါယာအတွင်း ၁၆၁၈ မှ ၁၆၄၈ အကြား ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲတည်း။
ဥရောပသမိုင်းတွင် အပျက်အရှုံးအများဆုံးအဖြစ် စံချိန်တင်ပြီး စစ်ဘက်အရပ်ဘက်လူပေါင်း ၄.၅-၈ သန်းမျှ သေသည်။
စစ်ပွဲတည်ရာဖြစ်သော ဂျာမနီ၏ အချို့နယ်မြေတို့တွင် လူဦးရေ၏ ၆၀% မျှ ဘဝဆုံး၏။
အခြားပါဝင်သောနိုင်ငံတို့မှာ ပြင်သစ်၊ စပိန်နှင့် ဆွီဒင်တို့ ဖြစ်သည်။
တကယ်တမ်းတွင် ငွေနှင့်လက်နက်ကူသူများပါ ထည့်တွက်လျှင် ဥရောပအင်အားကြီးနိုင်ငံအားလုံး ပါလေသည်။
ဘာသာရေးကြောင့်ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်နိုင်ပြီး ပရိုတက်စတင့်နှင့် ကက်သလစ်တို့ တိုက်ကြသည်။
ကက်သလစ်ကိုးကွယ်သော ဟက်စဘာ့မင်းဆက်ကို အာဏာရလိုသော ပရိုတက်စတင့်တို့က တော်လှန်ခြင်းတည်း။
သို့သော် ကက်သလစ်ကိုးကွယ်သော ပြင်သစ်သည် တော်လှန်သော ပရိုတက်စတင့်တို့ဘက်မှ ဝင်တိုက်ခြင်းကြောင့် အာဏာလုသည်သာ ခေါင်းစဉ်မှန်ဟု ယူနိုင်၏။
နှစ်သုံးဆယ်စစ်အတွင်း ပါဝင်သောနိုင်ငံအားလုံး ကပ်ကြီး ၃ ပါး (အငတ်ဘေး၊ ရောဂါဘေး၊ လက်နက်ဘေး) နှင့် ကြုံရသည်။
စစ်ပွဲကို ဝက်စဖာလီယာစာချုပ်ဖြင့် အဆုံးသတ်ကြသည်။
လက်နက်ဖြင့်တိုက်သည်က နှစ် ၃၀ ဟူသော်လည်း မပြေလည်မှုက ထိုထက်မက ကြာခဲ့သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:နှစ်သုံးဆယ်စစ်။
မြသိန်းတန်စေတီကို ဝါးခယ်မမြို့သို့ မြစ်ကြောင်းမှ ဝင်လျှင်ဝင်ချင်း မြို.ဦးထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း မြတ်ဗုဒ္ဓနှင့် ရဟန္တာ တို့၏ ဓာတ်တော်များ ရတနာပစ္စည်းများ ဌာပနာထားရာ သိန်းတန်သည့် မြတစ်လုံး ပါခဲ့သဖြင့် ဆရာတော် ဦးမေဓာ က မြသိန်းတန် စေတီတော်ဟု ဘွဲ.မည်ပေးခဲ့သည်။
၁၂၅၃ ခုနှစ်က ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁ဝ၉ ပေနှင့် မြေစိုက်စေတီ ဖြစ်သော်လည်း လုံးတော်ပြည့် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူထားကာ ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူလည်း ကိန်းဝပ်စံပယ်နေသည်။
တင်ပျဉ်ခွေအထိုင် ဘူမိဖဿမုဒြာဟန်နှင့် ဉာဏ်တော်ကိုးတောင်ရှိ ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ကြေးပိဿာချိန် ၉၉၉၉ ပိဿာ ၉၉ ကျပ် ကိုးမူးသားဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၆ ရက်တွင် စတင်တည်ထားခဲ့ပြီး ၁၈၉၁ ခုနှစ် မတ် ၂၃ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သော ကြေးသွန်းဘုရားကြီးကို သကျမဟာသီရိဘုရားကြီးဟု ဘွဲ့အမည်တင်လှူခဲ့၏။
ဘုရားကြီးနှင့် ပတ်သက်၍ နဝင်းငါးလီကျ နေသည်ကို တွေ့ရ၍ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၌ ရှားရှားပါးပါး ထင်ရှားခဲ့သည်။
မြို့သူကြီးစေတီတော်သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့၊ ရွှေကူရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် စေတီတော်တစ်ဆူဖြစ်သည်။
စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၄၈ ခုနှစ် (အေဒီ ၁၇၈၇ ) တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သီရိမဟာဇေယျဗိုလ်ဘွဲ့ခံ မြို့သူကြီး ဦးမြတ်သာထွန်းနှင့် သူကြီးကတော် ဒေါ်ရွှေရုပ်တို့က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
မြို့သူကြီး၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်ဖြစ်သောကြောင့် "မြို့သူကြီးစေတီတော်"ဟု ဘွဲ့အမည်ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
စေတီတော်သည် ရင်ပြင်အကျယ်အဝန်း ၄၀၀ တောင်၊ ဖိနပ်တော် ၄၀ တောင်နှင့် ဉာဏ်တော်အမြင့် ၄၆ တောင်ရှိသည်။
တိလောကဥသျှောင်ရှင်သာလျောင်းရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဟင်္သာတမြို့နှင့် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ နတ်မော်ရွာတွင်တည်ရှိသည်။
ဉာဏ်တော် ၁၆၈ တောင်၊ ၂၅၂ ပေနှင့် အမြင့် ၄၈ ပေ ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီး ဆုံးရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးဖြစ်သည်။
၁၂၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထားခဲ့ကာ ၁၃၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉၅၁ နယူးဒေလီပွဲတော်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်နီးပါး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ဆိုးလ်ပွဲတော်ကိုမူ နိုင်ငံရေးအရ သပိတ်မှောက်သည့် အနေဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီ၏ အရှေ့တောင်အာရှအပိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။
မြန်မာသည် အာရှအိုလံပစ်ကောင်စီ၏ ယခင်အဖွဲ့ဖြစ်သော အာရှအားကစားအဖွဲ့ချုပ်၏ မူလ ၅နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၄၈ လန်ဒန်အိုလံပစ်အတွင်းတွင် အာရှတိုက်နိုင်ငံများအားလုံး ပါဝင်သည့် အားကစားပြိုင်ပွဲတစ်ခု ကျင်းပနိုင်ရန် အစပြုဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံက အာရှတိုက်မှ အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ကြားကာ အာရှ ပြေးခုန်ပစ် အဖွဲ့ချုပ် တည်ထောင်နိုင်ရေး မူကြမ်းကို လန်ဒန်မြို့တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ရက်နေ့ ၁၃ရက်နေ့များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပြီး အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို စတင်ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးပွဲတော်ကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၆ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့၌ ကျင်းပသော အားကစားပွဲအား တရုတ်နိုင်ငံမှလွဲ၍ ဆိုရှယ်လစ်နှင့် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများက သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုနိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၈၆ ဆိုးလ်ပွဲတော် မှလွဲ၍ ကျန်ပွဲတော်အားလုံးကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် မြန်မာအိုလံပစ်ကော်မတီသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရသည့် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သဖြင့် အာရှအိုလံပစ်ကောင်စီ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းဇုန်မှ အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ်သည်။
အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီသည် အားကစားပြိုင်ပွဲကြီး (၅)ခုအား ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ အာရှ နွေရာသီ အားကစားပြိုင်ပွဲ (အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ)၊ အာရှ ဆောင်းရာသီ အားကစားပြိုင်ပွဲ၊ အာရှ ရုံတွင်း အားကစားပြိုင်ပွဲ၊ အာရှ သဲသောင်ပြင် အားကစားပြိုင်ပွဲ၊ အာရှ လူငယ်အားကစားပြိုင်ပွဲ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ထိုပြိုင်ပွဲအားလုံးသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ​ဆောင်းရာသီပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိ​ပေ။
အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ အကြိမ် ပွဲတော် ခုနှစ်အိမ်ရှင်နိုင်ငံ အဖွဲ့ဝင်အရေအတွက် ရွှေငွေ ကြေးစုစု​ပေါင်းအဆင့်အုပ်ချုပ်သူကစားသမားအ​ရေအတွက်စုစု​ပေါင်ကျားမ၁၁၉၅၁ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၅၁————၀၀၃၃၈၂၁၉၅၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၅၄————၂၀၂၄၈၃၁၉၅၈ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၅၈————၁၁၀၂၉၄၁၉၆၂ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၆၂————၂၁၇၁၀၉၅၁၉၆၆ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၆၆————၁၀၄၅၁၂၆၁၉၇၀ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၇၀————၃၂၇၁၂၈၇၁၉၇၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၇၄————၁၂၃၆၁၄၈၁၉၇၈ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၇၈————၀၃၃၆၁၆၉၁၉၈၂ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၈၂————၀၀၀၀ —၁၀၁၉၈၆ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၈၆ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမရှိ၁၁၁၉၉၀ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၉၀၁၈၁၂၂၇၅၇၀၀၂၂၂၁၁၂၁၉၉၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၉၄၂၄၄၁၁၅၈၀၀၀၂၂၂၉၁၃၁၉၉၈ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၁၉၉၈၂၀၂၁၂၉၇၀၁၆၄၁၁၂၀၁၄၂၀၀၂ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၀၂၃၁၃၂၃၁၉၃၁၅၆၁၂၂၃၁၅၂၀၀၆ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၀၆၄၆၂၆၁၄၈၆၀၄၇၁၁၂၇၁၆၂၀၁၀ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၁၀၃၅၅၇၁၄၇၁၂၅၃၁၀၂၂၁၇၂၀၁၄ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၁၄————၂၁၁၄၂၀၁၈၂၀၁၈ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၁၈————၀၀၂၂၃၅၁၉၂၀၂၂ အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၂၀၂၂ကျင်းပရန်ရှိသည့်ပွဲ အာရှရုံတွင်းအားကစားပြိုင်ပွဲ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၀၅၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၉ အာရှရုံတွင်း အားကစားပွဲတိုင်းကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
[]၂၀၀၇ အာရှ ရုံတွင်း အားကစားပြိုင်ပွဲ|၂၀၀၇ မကာအိုပွဲတော်]] တွင်သာ ငွေတံဆိပ် (၂)ဆု ရရှိခဲ့သည်။