kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အလွဲဘက်ဟာမို့၊ ရဲထွက်ပြန်အကြံမှားလိမ့်၊ လှံဓားစုံသေနတ်စွဲလို့၊ တပ်ဘဲမှာ မပုန်စားဝံ့ဘူ့၊ စုံဖျားမြိုင် ဂနိုင်ကောင်းရာသို့၊ မယားပါသားပါ အောင်းခဲ့ပေငဲ့၊ မောင်းထောင့်တစ်ရာ။
ဉာဏ်ပညာ ယှဉ်ကာဖက်လို့၊ မပျက်ကယ်မကြွေဘူ့၊ အသက်ရှေလူမမာကျန်းပေလို့၊ ရာနန်းပိုင် နှစ်ကြိမ်ဆက်လို့၊ ထမ်းရွက်ရရှေ့တော်မှာ၊ မွေ့လျော်စွာခယမ်း။
ကိုးမြို့ရင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးနှင့်၊ ချောင်းဦးဆယ်ရွာက၊ နယ်အညာ ဒီပဲရင်းသို့၊ တောင်ကုဋေအောင်မြေနင်းကြတော့၊ တပ်တွင်းတွင် မရောက်ဘဲနှင့်၊ နောက်ဆွဲအတန်ဝေးတွင်မှ၊ အကလေးတွေ သူငယ်ချင်းနှင့်၊ ကောက်သင်းကိုလိုက်ကာ ကောက်သူလ၊ စာလျောက်တင် ဝါ၍လျှမ်းပြန်ခဲ့၊ ရာနန်းပိုင် တကယ် မှတ်အောင်တဲ့၊ ဉာဏ်ကျယ်မှာ ဆန်စလွယ်ခါးပတ်ကယ်နှင့်၊ ကိုးဗိုလ်တပ်တွင်မှ၊ အိုးဖိနပ်ထမ်း။
ဂိုဏ်းသင့်မည်စိုး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ မောင်ဉာဏ်ကျယ် စာချိုးမှားသည်ကို ပြဆိုသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ဂိုဏ်းသင့်မည်စိုး နန်းတည်ထောင် မန်းပြည် ကနက်တွင်မှ၊ စည်နှက်ခါ ပဟိုရ်သံနှင့် နတ်ရွာစံ ဓာတသမ္ဘာကြီးလှတဲ့၊ ရာထီးပိုင် ဧကရာဇ်ဩ၊ သွေးရင်နှစ်ရွှေလင်းခံ။
ရွှေယွန်းပေါင်ပြောင် စတန်းငယ်နှင့်၊ တောင်နန်းလျာမှန်းကာထားသူက၊ ရွှေနားတော်ဆင်ရန်ဘို့၊ သဘင်ဉာဏ် ပညာကောင်းလှတဲ့၊ ရွာမောင်းထောင် ကျွန်တယောက်ကဲ့ကို၊ ရွေးကောက်ခဲ့ပြန်။
ပထမကျော် စာတော်ပြန်သည့်၊ ရွှေနန်းဘုရာင်သမုနှင့်၊ ဆင်ဖြူရှင်မယ်တော်ကြီး၏၊ သ္မီးတော်မဟေသီမို့၊ ဒေဝီစုံရွှေညီခရ၊ ဇီဝနာမ်မကွယ်လို့သာပ၊ ဆံပယ်ကာ ရန်စွယ်ကင်းစေတော့၊ စလင်းသခင် ပိတ်ဖြူအုပ်ကယ်နှင့်၊ ဘိက္ခူလုပ်၍နေရှာပြန်၊ ဇာတာကံကုန်ညှိုး။
ကုလဝံသာဘိံနှင့်၊ ဇာတိမှန်ဆွေတော်ရင်းကိုမှ၊ စလင်းငယ်သူပုန်မငယ်လို့၊ ကြံရရှာ ဆိုကာချိုးဝံ့ပေ့၊ မဟာမျိုးနွယ်ဟူသမျှတို့၊ မူလအခြေကို မျှော်လိုကရင်၊ ရဝေပျော် ဆွေတော်မျိုးမဟာတို့၊ မျှော်ကိုးကာညှာမလင့်ပြီဘူ့၊ မင်းလိုလူစသင်းဆိုလိုချက် ဖွင့်ရက်ပေ့၊ နှိုင်းစာနာ တိုင်းထွာမချင့်သူမို့၊ ဂိုဏ်းသင့်မှာစိုး။
မန်းပြည်ကနက် = အနက္ကဒဏ် ထီးဖြူ လွှင့်ထူထားသော မန္တလေး နေပြည်တော်။
ဓာတ်သမ္ဘာ = ပါရမီ အဆောက်အဦ ဖြစ်သော မူလဓာတ်ခံ။
ဘုရင်သမု = သမုတိဘုရင်။
ဇီဝနာမ် = အသက်နာမ်တရား။
ကုလဝံသာဘိ = လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော အမျိုးအနွယ်။
စာဆိုမှာကျန်စစ်သား ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ၁၂၃၁ ခု၊ မြို့ဝန် ဦးသာအိုးဝင်းမှာ ဒီပဲယင်း၊ ပျော်ဘွယ် မင်းစာဝန်၊ ဉာဏ်ကျယ်တို့နှင့် လိုက်စဉ်က ဆိုသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
စာဆိုမှာကျန်စစ်သား တိုင်တိုင်းမှာအလံထူလို့၊ သိုင်းဘွဲ့ဖြူ ရမထာနှင့်၊ တော်မဟာ စင်ညွန့်ပေါင်းတွင်ဖြင့်၊ ရွာမောင်းထောင်ဂါမော်က၊ ဆရာကျော်လူလွန်နှင့်၊ မင်းစာဝန်တသွယ်ပ၊ ယင်းပျော်ဘွယ် ဉာဏ်ကျယ်တွဲပါလို့၊ တနဲစီသံချိုလျှောက်ရ၊ ပေါင်းလေးယောက်ငယ်ကျွန်ယုံ။
မန်းမြို့ပိုင် ပြည်တော်ဝန်က၊ ရှိအလွန် ကြံရွယ်ဆောင်၍၊ လူ့ဘောင်ကြေညာလှိုင်းပါဘိ၊ တိုင်းသိမ့်သိမ့်တုန်။
ရိမဒ္ဒံ ပေါက္ကံတိုင်း၊ သမိုင်းစာတင်၍၊ ရာဇဝင်မတိမ်ကောနိုင်ဘူ့၊ မင်းစောနော်ရထာကဲ့သို့၊ မတ်မဟာ ထံတော်မှောက်၊ ဦးမြှောက်၍ ပဏာလှုံ၊ ဗိုလ်ပုံထုခယမ်း။
ငထွေရူးကဲ့သို့၊ ညောင်ဦးရွာတဆယ်က၊ ဉာဏ်ကျယ်ပမာညွှန်ခဲ့၊ မင်းစာဝန်ထောင် လက်ရုံးမှာတော့၊ ငလုံးလက်ဖယ်ဟု၊ ယင်းပျော်ဘွယ် ညောင်အုပ်ဖီးကဲ့သို့၊ ပြည်ကြီးလန် မိန့်တော်ချက်ကယ်နှင့်၊ ထမ်းရွက်သည့် မျက်နှာဟောင်းတွေကို၊ ရွာမောင်းထောင်ဂါမော်က၊ ဆရာကျော် ကာလသားမှာတော့၊ ပုပ္ပါးတောင်ခြေရင်းဆီက၊ နတ်မြင်းမိအောင် ဖမ်းသည့်နှယ်၊ လက်တန်းဉာဏ် ခေါင်ကဝိပေပ မဏိစန္ဒာက၊ စစ်သည်ပါပဏာခိုရ၊ စာဆိုမှာ ကျန်စစ်သားကဲ့သို့၊ သထုံဝင်ဂုဏ်ထင်ရှားပါလိမ့်၊ အားလုံးနောက်လမ်း။
သိုင်းဘွဲ့ဖြူ = အာဏာကိုဖော်ပြသည့် မင်းသုံးလက်နက် ကိရိယာတစ်မျိုး၊ အရှည်ခြောက်တောင်ခန့်ရှိ ကြိမ်လုံးကြီးတွင် (၃/၄) ခန့်၌ အဝတ်ဖြူရစ်ပတ်ထားသည်။
ရမထာ = ရမထာကြိမ်။
ဂါမော် = ဂါမ (ပါ)၊ ရွာ။
ကဝိ = ပညာရှိ။
မဏိစန္ဒာ = ဥဿာပဲခူးမင်း၏ သမီးတော်။
ပဏာ = ပဏာမ (ပါ)၊ ရှိခိုးဦးတင်ခြင်း။
ဩဒိဿမေတ္တာရေ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ မြို့ဝန် ဦးသာအိုးဝ်ငးမှာ စာဆိုကြီးသုံးယောက်အား ဖိနှိပ်၍ ငထွေရူး၊ ငလုံးလက်ဖယ်၊ ညောင်ဦးဖီး တို့နှင့်တူကြောင်း၊ ဦးကျော်လှမှာ ကျန်ရစ်သားနှင့် တူကြောင်း စသည်တို့ကို ဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
အသက် ၂၇ နှစ်တွင် ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ဩဒိဿမေတ္တာရေ သဘိချွတ်လို့သာပ၊ ဝိဝဋ္ဌာ ကမ္ဘာမြေသို့၊ ဗြဟ္မာတွေ အလည်လာကြတော့၊ နွယ်ပတာ အာသာ ဝေသော်ကြောင့်၊ ဣတ္ထိလိင် ပုရိသောငယ်နှင့်၊ ရောနှောကာ ပေါင်းဖော်လျှင်းပေကြ၊ ယင်းမူလမျိုးအဆွေ။
နှစ်သောင်းကျူးပေလိမ့်၊ ချောင်းဦးမြေ ရွာရွှေတောင်က၊ ညီနှင့်နောင် မတော်လျှင်းသော်လဲ၊ အရင်းအပင် စစ်လိုက်လျှင်၊ အမြစ်မှာ ဗြဟ္မာမျိုးဟာမို့၊ စိတ်ဆိုးကာ မာန်မထပါဘု၊ ဒေါသမစ္ဆေ။
မတော်ကြသော်လဲ၊ ပျော်ရရုံသဘင်ထဲမှာလ၊ စင်ခွဲကာ ကိုယ်စီလိုက်ကြရ တိုင်းကြိုက်ဉာဏ် အတူတူမို့၊ မောင်ကြူကို ဆရာလှငယ်က၊ ဩဒိဿမေတ္တာရေ မာပါစေဆွတ်ဖျန်း။
သဗ္ဗေတဲ့သတ္တာ၊ အဝေရာမေတ္တာပြုရင်ဖြင့်၊ ဤကုသိုလ် အလွန်ကြီးပါသတဲ့ ရာထီးပိုင်ရှင့်ထံ မှောင်တွင်ဖြင့်၊ နှစ်ယောက်လူ မာန်ကိုပယ်ကြစို့၊ ဉာဏ်အကျယ်ကို ဆရာလှငယ်က၊ နှစ်ရာတိုင် မေတ္တာမျှပါငဲ့၊ ဒေါသမစွန်း။
ဝိဝဋာ = ဝိဝဋာကပ်ကမ္ဘာ။
နွယ်ပတာ = ကမ္ဘာဦးက ပေါ်ခဲ့သော ပတာလတာနွယ်။
အာသာ = အလိုဆန္ဒ။
ဣတ္ထိလိင် = မိန်းမဘာဝ။
ပုရိသော = ယောက်ျားဘာဝ။
နှစ်သောင်း = ခရီးနှစ်သောင်းကွာသည်။
၁၀ တိုင်လျှင် ခရီး တစ်သောင်းရှိသည်။
ဒေါသ = ကြမ်းကြုတ်သောစိတ်။
မစ္ဆေ = မစ္ဆေရ(ပါ)၊ မလိုမုန်းထားသောစိတ်။
ဩဒိဿမေတ္တာ = ရည်ညွှန်း၍ ပို့သောမေတ္တာ။
ဝိဇ္ဇာငါးပါးခွဲခြားသိ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ သင်္ဂဇာဆရာတော်က ဝိဇ္ဇာငါးမျိုးအနက် အရိယာဝိဇ္ဇာမှတပါး အခြားသော လောကီဝိဇ္ဇာများ၊ တဘဝတည်းနှင့် အရိမေတ္တးယျဘုရားအား ဖူးတွေ့နိုင်ကြောင်းကို ကျမ်းဂန်၌ မရှိဟု စစ်တောင်းမြို့အုပ် မောင်မှတ်ကလေးအား မိန့်ဆိုချက်အကြောင်းကို ဦးကျော်လှ ဖွဲ့ဆိုသီကုံးသော လောကီဝိဇ္ဇာဖွဲ့ သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ဝိဇ္ဇာငါးပါးခွဲခြားသိ မဟဂ္ဂုတ်ပေမို့၊ စက်ဆုတ်သည်ညွန်တဏှာတို့၊ လွန်တရာ ရွံရှာဘိ၍၊ ဇာတိကိုကြဉ်ခွာမဲ့၊ အရိယာဇာဓိုရ် နတ်ကယ်တို့၊ နာဂတ် နောက်ကျန်တဆူတဲ့၊ သယမ္ဘူ ရိမေတ္တေးသို့၊ ဆစ်ကွေးနှိမ်ဦးတင်သလို့၊ ဖူးမြင်ရပေလိမ့်မည်။
ဣရုတဖြာနှင့်၊ ယဇု ပါသာမာ စပ်လို့၊ အာတပ္ပနာ ဗေဒင် ကျမ်းတို့လို၊ ကျွမ်းကျင်ပေ၊ နေလျှံတမျှသို့၊ ဝေဒလ္လ ဝိဇ္ဇာမျိုးတို့၊ ဇရာနှိုးဆော် − ခန္ဓာညှိုးလျော်ပျက်လို့၊ အသက်ကိုရှည်အောင်မငံ့နိုင်ဘု၊ နောင်ကံ့ကော်ရိမေတ္တေးသို့၊ အဇ္ဇေးဝါ ဇရာမရဏကြောင့်၊ ဝေးပါလှသည်။
နက္ခတ်ကိုဝေဖန်စိတ်နိုင်တဲ့၊ နေမိတ်ကယ်တကာနှင့်၊ လက္ခဏာအဖုံဖုံငဲ့ပြင်၊ ဂါထာစုံမန္တာန်စသည့်၊ မန္တဝိဇ္ဇာမျိုးတဲ့၊ အဇဋာမိုးဝယ်အဘိညာဉ်နှင့်၊ သရတင်ရှင်နာဒရတို့၊ ဈာနဈာန်ဝသီနှင့်၊ ဉာဏ်လောကီဝိဇ္ဇာတပါးတဲ့၊ ပြ ဒါး ပါ သံ ပါ သေလို့၊ ရတနာထွေထွေ ရွှေငွေပေါသည့်ပြင်၊ မြေကြောကို ရွှံ့ ချင် ရှံ့ နှင့်၊ တမဟုတ်ပင်ဆင်တပ်မြင်းတို့ကို၊ ဖန်ဆင်းနိုင်မကြာမီဖြင့်၊ ဂန္ဓာ ရီ ဝိဇ္ဇာ မျိုးတဲ့၊ တန်ခိုးနှင့် ချိန်ခါရည်၊ ဝတိံသာပြည်ထုတ်ချင်း။
အင်းဆေးပါသံပြဒါးနှင့်၊ လေးပါးဝိဇ္ဇာစုတို့၊ အာယုဝဒ္ဓနန်းဖြင့်၊ ရွတ်မန်းကာဘယ်လိုမှုတ်စေတော့၊ ထိုရုပ်နာမ်တကမ္ဘာမရှေဘု၊ ဗြဟ္မာတွေဇာဘေဝိဇ်ကယ်တို့၊ အနိစ္စံ − ဒုက္ခံ − ကမ္မဋ္ဌာန်းရယ်နှင့်၊ အနတ္တာ မပြတ်ဘာဝနာစွမ်းသော်လဲ၊ ပတ္ထနာပန်းဆင်ရှင့်မေတ္တေးသို့၊ တေ့ဆိုင်ကာဘွေ့နိုင်ဖို့ အရေးကိုဖြင့်၊ အရိယာမဝင် ဝိဇ္ဇာကလေးတို့၊ မိတေးယာအရှင်ဇိနာအထွေးရယ်နှင့်၊ ဝေးကြဘိခြင်း။
မဟဂ္ဂုတ် = ရူပစိတ် ၁၅၊ အရူပစိတ် ၁၂၊ နှစ်ရပ်ပေါင်း ၂၇ ကို မဟဂ္ဂုတ်စိတ်ဟု ခေါ်သည်။
အနိမ့်ဆုံးမှ အမြင့်ဆုံး ဈာန်ရသည်အထိရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် စိတ်များကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဇာဓိုရ် = ဝိဇ္ဇာဓရ၊ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်။
နာဂတ် = အနာဂတ်ကာလ၊ နောက်ကာလ။
ရိမေတ္တေး = အရိမေတ္တေးယျဘုရား။
ဣရု = ဣရုဗေဒင်ကျမ်း။
ယဇု = ယဇုဗေဒင်ကျမ်း။
သာမာ = သာမဗေဒင်ကျမ်း။
အာတပ္ပနာ = အာတပ္ပနဗေဒင်ကျမ်း။
ဝေဒလ္လ = ဝေဒလ္လကျမ်း၊ ဗေဒင်ပညာအမျိုးမျိုးကို ပြသောကျမ်း။
အဇ္ဇေးဝါ = အဇ္ဇေဝသုတေ၊ ယနေ့လား နက်ဖြန်လား။
နေမိတ်ကယ်တကာ = နေမိတ္တကဝိဇ္ဇာကျမ်း။
မှားတတ်ဘိခြင်း ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ၁၂၆၉ ခုနှစ်က မြန်မာသတင်းစာကြီး တစ်စောင်တွင် သမီအရင်း နှင့် အဘအရင်းတို့ မှားယွင်းကြောင်းဖတ်ရ၍ ရေးဖွဲ့ထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
မှားတတ်ဘိခြင်း တိရစ္ဆာန်ဘာသာတို့၊ ဝိပ္ပလ္လာ သံဝါသဖြင့်၊ ဆန္ဒတူပျော်မငြီးနိုင်ဘု၊ သမီးအဖေနှင့်၊ သား အမေမှားနေကြတဲ့၊ များပေစွကာမဂုဏ်။
လေးရပ်ဘုံအပါယ်သားတို့၊ တရားကိုမဆင်ခြင်လို့၊ သားနှင့်ပင် မယားလင်ဖြစ်သတဲ့၊ ကြင်ချစ်မှုလူသတ္တဝါတို့က နမူနာဆံတရိပ်ကဲ့သို့၊ ဉာဏ်မိစ္ဆာ စိတ်မှာငြိလို့၊ ဣတ္ထိယံဟူသမျှတို့၊ ရူပ သဒ္ဒါ နှင့်၊ ဂန္ဓာရုံပန်းနံ့သာအငွေ့ရယ်နှင့်၊ လှမ်းဖဿရစမ်းခါတွေ့ချင်ကြ၊ မှန်း၍အာရုံ။
မိန်းမစုတွေတို့၊ သိန်းကုဋေအနန္တောပ၊ သံယောဇဉ်သဘောဝင်စားလို့ လင်းသားမစုံဘိသူက၊ မယားရှိသည် မရှိသည် မရွေးသည့်ပြင်၊ ခလေးကိုချော့မြှူရမ်းပြီး၊ ရမ်းကြီးဖမ်းသူဖမ်း၊ ရဟန်းပျက်သူဖျက်ကြ၊ ကမ်းတက်၍ လူ့ပြည်ဘုံ၊ အသရေဂုဏ်ချွတ်ယွင်း။
မဖွယ်ရာသူငယ်မှုကို၊ ဘယ်သူ့ကိုဘယ့်နှယ်ဟု၊ ကဲ့ရဲ့ကာမဆိုသေးကြနှင့်၊ ကိုယ်ရေးကိုယ်တယကြုံတော့၊ ကာမဂုဏ်အာရုံမညီးနိုင်ဘု၊ ဘုံထီးဖြူ ပလ္လင်ထိပ်ကယ်က၊ ဘိသိက်တော်ခံပေးရှာသည့်၊ အနဋ္ဌာ ဂန္ဓမင်းသော်မှ၊ ထံရင်းဝယ်ဖျော်ဖြေတဲ့ ကတော်တွေဖော်ရွေစုနှင့်၊ မေထုနာသူ့မှာ မှောက်သော်ကြောင့်၊ ခုလောက်ပင် စည်းစိမ်ရှိသည်ဟု၊ မသိရှာငါမှောက်မှားလေခြင်း၊ ဖောက်ပြားသည့် စေတနာကြောင့်၊ ယောက်ျားတကာ မယားရှာအုံးလိမ့်မည်၊ ဆံထုံးပြင် သျှောင်မရှိစေနှင့်၊ မှောင်ကိလေအလွန်မြတ်သည်ဟု၊ အများမသဒ္ဒါပေါင် ဓားစာကွပ်မယ်တဲ့၊ ဘုရားအလျာတောင် ငါးရာဇာတ်မှာကွယ်၊ မှားတတ်ဘိခြင်း။
ဝိပ္ပလ္လာ = ဖောက်ပြန်သော။
သံဝါသ = ပေါင်းဖော်ခြင်း။
ဉာဏ်မိစ္ဆာ = မှားသောဉာဏ်။
ရူပ = ရုပ်အဆင်း။
သဒ္ဒါ = အသံ။
ဂန္ဓာ = အနံ့။
ဖဿာ = အတွေ့အထိ။
အနိဋ္ဌာဂန္ဓာ = အနိဋ္ဌဂန္ဓာမင်းသား။
နိက္ခမစောတောထွက်စေ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အလုံအထက်တိုက် ကြောင်ပန်းတောရ ဆရာတော်က တွေ့သမျှ ဒါယကာများ ရဟန်းပြုခိုင်းအပြုခိုင်းသောအကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
နိက္ခမစောတောထွက်စေ တလုံးဂါတ်ကယ်နှင့် ရုံးမှတ်ခါဌာနာထူတဲ့၊ ရွာရွှေကူ ရွှေမွန် ရှေ့တွင်မှ၊ လွန်မွေ့သိမ်အဘိညာဏ်ရှုပေတဲ့၊ ရှင်သုမေဓာသို့၊ ဧကစာ ဒေသနာပွားကြရအောင်၊ တရားတော်ဟောညွန့်တတ်ပေတဲ့၊ တောရမြတ်ထေပုဂ္ဂိုလ်။
တကာတွေရွာရွှေတိုးက၊ နွေမိုးစင်မပြတ်သွားလို့၊ တရားအမှန်နာကြ၊ သံသရာမြစ်ရေဇလုပ်တွင်မှ၊ နစ်မြုပ်ပေါ်တာရှည်ကြမည်ကြောင့်၊ မုက္ခမန် သုတ္တံ မပြပြီဘု၊ အရိယာ ပကတိသာဝက တွေတဲ့၊ တိဘဂဝါ ဘိဓမ္မာ အရကိုမှ၊ ခွန်းမိန့်ကဆို။
နယ်ရှစ်ခွင်နိုင်ငံကျော်လို့၊ ထံတော်ပန်မျှော်ဖူးသူတို့၊ ညွတ်နူးသည်စေတနာကြောင့်၊ ကေသာဖြကာရိတ်လို့၊ သပိတ်လွယ်ရုံသင်္ကန်းနှင့်၊ ရဟန်းပင်မြောက်ပါရစေဟု၊ လျှောက်လာကြများလူဗိုလ်၊ ပျားပဒူလိုချိုအီသို့ စိတ်မနော။
စိန္တေကျော် ဝါတော်ဆိုတဲ့ ရာဇဂြိုဟ် ရွှေပြည်မြတ်သို့၊ ရည်မှတ်ခါအာရုံပြုလို့၊ ကာလုဒါယီ နှင့်၊ ရာဆယ်လီကိုးကြိမ်မြောက်အောင်ပ၊ ကိုးခေါက်တိုင် ကိုးကြိမ်သွားကြရ၊ ထံပါးတွင်ခိုကာဝင်မိရင်၊ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်ရံပ၊ မုတ်ဆိတ်ဆံရိတ်ပြန်ဘိစေ၍၊ ဧဟိဘိက္ခူဟု ခေါ်တော်မူ အမိဖမ်းလေသို့၊ ကြောင်ပန်းပင် အရညတွင်မှ၊ စင်ခခိုပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ကယ်က၊ တရားနာ အပါးလာလို့ ကပ်သူတို့၊ သပိတ်ပါ ပရိက္ခရာအပ်ပါလို့၊ ခေါင်းတုံးပြောင် တလုံးရောင် ဖြတ်ကြဟု၊ ဘုန်းအကျပ်ဟော။
ဂါတ် = ရဲစခန်းတည်ရာရုံး။
ဌနာ = ရဲစခန်းတည်ရာရုံး။
ရွှေကူ = ကူတော်ရွာ။
ရွှေမွန် = ရမွန်ရွာ။
ဧကစာ = တဦးတည်းနေခြင်းအလေ့။
ရွှေတိုး = ကတိုးရွာ။
မုက္ခမန် = မုခမင်္ဂလိက (ပါ)၊ နှုတ်ဖြင့်မင်္ဂလာပြုခြင်း။
သုတ္တန် = သုတ္ထံန္တပိဋက (ဘုရားဟောဒေသနာ)။
အရိယာ = ပုထုဇဉ်ထက် မြင့်မြတ်သောသူ။
ပကတိသာဝက = မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သုံးမျိုးတွင် တတိယအဆင့်ရှိ တပည့်မျိုး (အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာသာဝက၊ ပကတိသာဝက)။
ဘိဓမ္မာ = အဘိဓမ္မာတရားတော်။
စိန္တေကျော် = မြတ်စွာဘုရား။
ကာလုဒါယီ = မြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားဘက်တော် အမတ်ကြီး။
ဧဟိဘိက္ခူ = မြတ်စွာဘုရား၏ ခေါ်တော်မူခြင်း ခံရသည့်ရဟန်း။
အရည = တောအရပ်။
ကြည်ညိုပူဇော်မြတ်စွယ်တော် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ရှိသော မြတ်စွယ်တော်သည် လက်ဝဲအောက်စွယ်တော်ဖြစ်ကြောင်းကို ဓာဌာဓာတုဝင် အဋ္ဌကထာကိုက်ညီသည်ဟု ဝဇီရာ ရာမ ဆရာတော် နှင့် မောင်းထောင်ဆရာတော်တို့ အမိန့်ရှိကြောင်းကို ဖွဲဆိုသော သီဟိုဠ်စွယ်တော်ဘွဲ့ သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ကြည်ညိုပူဇော်မြတ်စွယ်တော် အသမ္ဘိန် သမ္ဘိန္ဒေ နှင့်၊ လျှံထိန်ဝေစိန္တေမြတ်၏၊ မွေဓာတ်စုံအဆူဆူတို့၊ ပုဏ္ဏာဖြူဝေကာလက၊ ဇေယျသေနတဲ့၊ နဂါးရွာကိုးကွယ်ရက်ပ၊ စွယ်လက်ျာတဆူရှိသည်ဟု၊ မဟာဝါစာပါဠိငယ်နှင့်၊ နှိုင်းညှိုလျက်ဌကထာ။
ဝတိံ သာဣန္ဒာ သက်ကယ်က၊ ညာလက်ျာစိန်ပြောင်ညွှန်းတဲ့၊ ဆောင်ကွန်းယူ ပူဇာနံ နှင့်၊ စူဠာဆံစေတီတွင်း၊ မြုပ်သွင်းဌာပနာပ၊ ရဟန္တာသယ်ယူလို့၊ ဘယ်ကဆူစွယ်တော်သွားသထက်ကို၊ ရွှေလက်တော်ကိုင်ကာအပ်ခဲ့၊ တိုင်းရပ်ဂန္ဓာ။
ပညာဉာဏ်ဧတဒဂ်ကယ်နှင့်၊ ညာလက်ရံမထေရ်ကျော်၏၊ တပည့်ကျော်ရှင်ခေမာတဲ့၊ ငွေနံ့သာချွေကာမံ၍၊ သေလာယံတောင်လောက်နီးတဲ့၊ လောင်မီးလျှံ ထင်းပုံထဲက၊ ပုဂ္ဂလာနုတ်ကာဆွဲခဲ့၊ လက်ဝဲဘယ်အောက်စွယ်မြတ်ကိုဖြင့်၊ ဗြဟ္မဒတ် ရာဇိန္ဒ၏၊ ကာလိင်္ဂမြို့ပူရာ၊ ပို့ယူခါဆောင်ကြဉ်း မင်းအဆက်ကယ်တို့၊ ဆင်းသက်ခါပူဇော်သကြ၊ ဂူဟသိဝါတဲ့၊ ထိုရာဇာဖြစ်လာဆိုက်တော့၊ စစ်တိုက်ဉာဏ်ရန်သူပေါ်လို့၊ စွယ်တော်ကိုဖျက်ခါဆီးမည်ကြောင့်၊ သ္မီးတော်ချစ်ခင်လှသည့်၊ ဟေမ မာလာနှင့်၊ စေတနာဂေဟာဆက်ကြတဲ့၊ သမက်တော် ဒန္ဓမင်းတို့၊ ကြုပ်တွင်းမှာလှောင်ကာသိုလို့၊ အမှီအခိုသီဟိုဠ်သို့ရောက်လာကြ၊ မင်းခြောက်ဆယ်နှစ်သွယ်ဆက်တွင်မှ၊ နန်းသက်ဝယ်အဌင်္ဂိနှင့်၊ ကိတ္တိတေဇော်ဟု သိရိကျော်မေဃမင်းတို့၊ အပ်နှင်းကာတူပူဇော်ကြ၊ ဤစွယ်တော်ဓာတ်တပါး၏၊ ရပ်နားရန်သင်ခံသတဲ့၊ ကာလရှည်ကြာညောင်းတော့၊ ပြည်ပြောင်းရန်နောင်အရေးကိုလ၊ ရှင်ခေမာရွှေဗျာကြွေးပါလို့၊ ဗြဟ္မဒတ်ထံအပ်နှံပေးခဲ့၊ ရှေးမူလရင်း။
အသမ္ဘိန် = မကွဲ မပျက်သည့် ဓာတ်တော်။
သမ္ဘိန္ဒေ = ကွဲပျက်သည့် ဓာတ်တော်။
ဣန္ဒာ = သိကြားမင်း။
ပူဇာနံ = ပူဇော်သည်။
ဂန္ဓာ = ဂန္ဓာလရာဇ် တိုင်းပြည် (တရုပ်ပြည်)။
ဗြဟ္မဒတ် = ဗြဟ္မဒတ်မင်း။
ရာဇိန္ဒ = မင်း။
အဋ္ဌင်္ဂိ = ရှစ်နှစ်မြောက်။
ကိတ္တိတေဇော် = တန်ခိုးသတင်းကျော်စောခြင်း။
ကျီးပါးစပ် ကျီးပါးစပ်ဂူ သည် ကျိုက်ထီးရိုးရင်ပြင်တော် မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ရင်ပြင်တော်မှ မြောက်ဘက် အောက်သို့ နှစ်ဖာလုံကျော် ဆင်းသွားရသည်။
သွားရာလမ်း ဝဲ/ယာ တွင် တောထွက်ဆေးမျိုးစုံဆိုင်များ၊ ပရဆေးဆိုင်များ၊ ဝါး/ကြိမ် တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လက်ဆောင်ပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်၊ အမှတ်တရ အင်္ကျီ အဝတ်အစား အရောင်းဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်များ ရှိပေသည်။
ကျီးပါးစပ် ကျောက်ဖျာနှစ်ချပ်သည် ကျီးကန်းနှုတ်သီးသဏ္ဌာန် ဟနေသည်။
ထိုဟနေသည့် ကျီးပါးစပ်အတွင်းသို့ ဘုရားဖူးများသည် အကြွေစေ့များဖြင့် ပစ်သွင်းကာ အဓိဋ္ဌာန်ပြု ဆုတောင်းကြသည်။
တစ်စုံတစ်ခုကို အဓိဋ္ဌာန်ပြုဆုတောင်းကာ ပစ်သွင်း၍ ဝင်သွားပါက ဆုတောင်းပြည့်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကျီးပါးစပ်ဂူ 150px|ကျီးပါးစပ်ဂူအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် 150px|ကျီးပါးစပ်ဂူအပေါ်ရှိ ဇမ္ဗူအေးစေတီ ကျီးပါးစပ်နှုတ်သီးအောက်တွင် ဂူတစ်ခုရှိပေသည်။
ဂူပေါက်ဝမှာ ကျဉ်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း မည်မျှပင် ဝသူဖြစ်စေ ဝင်ရောက်၍ ရသည်။
အတွင်းသို့သွားရာလမ်းမှာ အတန်ကျယ်သည်။
ကျီးပါးစပ်ဂူ အတွင်းတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။
ကျီးပါးစပ်ဂူကို ကာကွဏ္ဏဘိုးဘိုး စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဂူပေါက်လမ်းကြောင်းသည် စစ်တောင်းမြစ်အထိ ရောက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဂူအနီးတွင် နတ်ရုပ်နှင့် နတ်ကွန်းရှိသည်။
ကျီးပါးစပ်ပေါ်မှစေတီတော်သည် ဇမ္ဗူအေးစေတီ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းများအရ ဂူအတွင်းတွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်နှင့် နဂါးမတို့ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
NGC 1924 သည် အိုရိုင်ယွန် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ယင်းအား ၁၇၈၅ အောက်တိုဘာ ၅ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ် ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
တံငါသည်နတ်ရွာလားလေသို့ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဤကဗျာကို ဦးကျော်လှသည် အသက် ၂၉ နှစ်တွင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။
၁၂၃၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့တွင် ပွဲပြရာ လကွယ်နေ့ ညတစ်ညထပ်၍ ပြရန် တောင်းပန်ကြသောအခါ ရုပ်သေးဆရာများက မပြလိုလှသဖြင့် လူအများကပင် ဆရာကိုကျော်လှသည် နောင်တွင် ကျေးတောသို့ဆင်းသွားလျှင် ဝါတွင်း၌ ပွဲငှားသော်လည်း ကိုကျော်လှမပါပဲ ရှိပါလိမ့်မည်၊ သို့အတွက်ကြောင့် ယခုလကွယ်နေ့ညမှာပင် ပြခဲ့ပါဟု ဇွတ်အတင်း ပူဆာကြသည့်အကြောင်းကို ဖွဲ့ဆိုသော အဘိယာစကဘွဲ့ သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
တံငါသည်နတ်ရွာလားလေသို့ ကရကဋ်ဝါဆိုတော်၏၊ လပြည့်ကျော်တဆယ့်ငါးတွင်မှ၊ ဇယားဗေဒင်နှင့်ခင်းခဲ့၊ နေမင်းဖလ်ဝါရှိန်ကြောင့်၊ စန္ဒာအိမ်အရောင်မဲပြန်ခဲ့၊ ပွဲသည် ည(လ) အကွယ်။
ပြရုပ်စုံစင်တော်သားနှင့်၊ ပျော်ပါးစွာဇာတ်ပုံနွှဲကြ၊ ကြုံခဲကြုံလွယ်ဟု၊ ကြီးငယ်ပျိုအအိုတို့၊ ဗြဟ္မာစိုရ်စောင့်ကိုယ်နှုတ်ကယ်နှင့်၊ ဥပုသ်ကိုမယူဖြစ်ရှာဘု၊ ငွေစံပယ်ကေသွယ်ရစ်ကယ်တို့၊ သည်နှစ်တွင် သည်ကညရယ်ဟု၊ ခဲလိုက်ကြတယ်။
တယောက်လူသူငယ်ချင်းမှာတော့၊ ထမင်းဝစွာစားရအောင်၊ တရားတော်အနာလိုက်သတဲ့၊ မြှုံးပိုက်ကွန်အစုံယူ၍၊ တယောက်လူတံငါလုပ်မှာတော့၊ လာဘ်ပုတ်ကိုအလယ်သွားမိ၍၊ ဘယ်ငါးနော်မပေါ်ဘု၊ တရားတော်နာလျှင်ကောင်းလေရဲ့၊ အောင်းမေ့ကာစိတ်မှာကူးမိသတဲ့၊ တဦးသူတရားနာက၊ အစားအစကိုမမြင်လျင်းတော့၊ အိုင်အင်းလိုက်ခါဖမ်းရလျှင်၊ ငါ့ဝမ်းဝစွာစားသည့်ပြင်၊ မယားပါကြော်လို့ကျွေးရငဲ့၊ မျှော်တွေးကာတဉာဏ်ပေါက်သော်ကြောင့်၊ နှစ်ယောက်လူခန္ဓာကွယ်တော့၊ တံငါသယ်နတ်ရွာလားပါလို့၊ တရားနာအပါယ်ကိုငုပ်သတဲ့၊ ဥပုသ်တကယ်စောင့်စေတော့၊ ဇောဖြောင့်လျှင်၊ ကုသိုလ်ရပါလိမ့်၊ ပတ်မသံရင်ကိုခွေ့တော့၊ အောက်မေ့ကာ စိတ်ကစားမိလျှင်၊ ရှစ်ပါးသီလကျိုးသည့်ပြင်၊ ပုဆိုးဆီနှင့်ဆွတ်လို့၊ ပွတ်ရာတွင်တခါညစ်သည်ဟု၊ ထုံးစနစ်အဓိပ္ပာယ်၊ စာသွယ်တဲ့လက်တန်း။
သူ့ဥစ္စာ သူ့မယားငယ်နှင့်၊ မုသားဆောက်တည်ထိန်းသည့်ပြင်၊ ဘင်းဘိန်းသေရက်နှင့်၊ သူ့အသက်ကို ကြဉ်ရှောင်လှပ်ရင်ဖြင့်၊ နောင်နတ်ရွာပျော်စံပယ်ရလိမ့်၊ သည်လကွယ် သည်တရာက်ကြောင့်ဖြင့်၊ ဥပုသ်ပျက်လိင်ပြန်ယူရော့ပေါ့၊ သိန်ကန်တူရှေ့သီတင်းတွေကို၊ ထမင်းတနပ်ထဲငယ်နှင့်၊ နေ့လွှဲကိုကြဉ်ရှောင်၍၊ မိကာအောင်ပျိုအအိုတို့၊ ပိုအကြို့သာလို့စောင့်ပါကြ၊ ဇောဖြောင့်ကာဆရာလှငယ်က၊ ယခုခါရှုလာကြသူတို့၊ တရားနာအားသာ၍ကျတဲ့အောင်၊ တံငါကိုပမာပြခဲ့မယ်၊ ပွဲသီလခန်း။
အရဟတ်စခန်းကွာ၊ ပရမတ်ကျမ်းဆရာ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အချို့သော သူတို့သည် ဒါနသည် သံသရာချဲ့ထွင်ကြောင်းဖြစ်၍ ပရမတ်ကိုသာ ပြုလုပ်ကြိုးစားသင့်ကြောင်း ပြောကြသဖြင့် ထိုသူတို့အား ပညာပေး ဖွဲ့ဆိုလိုက်သည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
အရဟတ်စခန်းကွာ၊ ပရမတ်ကျမ်းဆရာ တသိန်းရယ် ကမ္ဘာနှင့်၊ ကိန်းဇယာ သင်္ချေယျံက၊ ဆင်ခြေပန်၊ ဝေသန်ဇာတ်ကဲ့ပြင်၊ သိဒ္ဓတ္တာ နိက္ခမတ် သဒ္ဓါပွားသော်ကြောင့်၊ ရပ်တားသည် မာရိဒေဝါနှင့်၊ မယားပါသားပါပစ်ခဲ့လို့၊ ဘုရားမဟာဓမ္မရာဇ် ဖြစ်တော်မူ။
အများသတ္တဝါ၊ တရားမနားတတ်မည်ကြောင့်၊ ရှားလှပ်ချန် သမ္ဗုဒ္ဓေါက၊ ထုတ်ဟောမည်မကြံဘိဘူ့၊ သန္တိကေ အထံသို့၊ ဗြဟ္မာသဟံ၊ ပန်ဆင်လှာသောကြောင့်၊ မိဂဒါဟိမဝါတောတွင်မှ၊ ဓမ္မစကြာ၊ မြွက်ခါဟောတော့၊ အာသဝေါစင်ပဉ္စဝဂ်ကယ်တို့၊ ဇောမဂ်သို့ယူ။
ခြောက်နှစ်လွန်ခုနှစ်ဝါတော့၊ လွန်တရာအမွန်ဗြဟ္မာနတ်တွေတို့၊ ပျပ်ဝပ်ကာ အဉ္ဇလီနှင့်၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ အစဉ်အစီတန်းခဲ့၊ ပဋ္ဌာန်းပါစာဝဘင်းတို့၊ အမိရင်းကံ၊ မယ်တော်နတ်ကယ်ကြောင့်၊ လင်းလှပ်၍ဗျာသံကြူ၊ သယမ္ဘူဘုရား။
စာပေတွင်ပါလေသမျှတို့၊ ဒါနသီလာနှင့်၊ နိက္ခမာသိက္ခာရင့်မှ၊ ဆင်ခြင်စရာ ပညာပွင့်သတဲ့၊ ဗြဟ္မာမင့်ထုံတိဟိတ်သား သော်မှ၊ စိတ်မှားလျှင်လွယ်တကူနှင့်၊ အပါယ်စတူ မျော်ကာကျတတ်တဲ့၊ လောဘတဖြာနှင့်၊ ဒေါသပါမောဟာငြိုကြ၊ ဒိဌီသက္ကာယတွေနှင့်၊ ဒါနကိုအမူကြမ်းသည်ဟု၊ မလှူမတန်းချင်၊ ရဟန်းရှင်ရသေ့တို့၊ ဖြတ်လမ်းရှာ၊ ပရမတ်ကျမ်းစာငွေ့ရုံနှင့်၊ မတတ်မစွမ်းပါနိုင်၊ အရဟတ်စခန်းသာလို့ ကွေ့တော့မပ၊ မှန်း၍ချင့်စား။
ကိန်းဇယာ = ကိန်လေးခု။
သင်္ချေယျံ = အသင်္ချေယျအရေအတွက်။
သိဒ္ဓတ္ထာ = သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား။
နိက္ခမတ်သဒ္ဓါ = တောထွက်လိုသော စေတနာ။
မဟာဓမ္မရာဇ် = မြတ်သောတရားမင်း။
သန္တိကေ = အနီးအပါး၊ အထံတော်သို့။
ဗြဟ္မာသဟံ = သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီး။
မိဂဒါဟိမဝါတော = ဆီးနှင်းဖုံးသည့် မိဂဒါဝုန်တော။
ပဉ္စဝဂ် = ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး။
အပါယ်စတူ = အပါယ်လေးပါး။
လူရဟန်းရှင်ရေစာငတ်ကြလိမ့် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဒါနသည် သံသရာချဲ့ကြောင်း တရားဖြစ်သည်ဟု အချို့ပညာရှိတို့က ဆိုကြသဖြင့် ဦးကျော်လှ၏ အာဘော်ကို သိလိုသည်ဟု ပရိသတ်အချို့က တောင်းပန်၍ ဖွဲ့ဆိုသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
လူရဟန်းရှင်ရေစာငတ်ကြလိမ့် မာရ်ငါးတွေ ရှောင်သွေကြဉ်တဲ့၊ အောင်မြေပလ္လင်ညောင်ဘွေရိပ်ကယ်က၊ ရွှေစိတ်တော်ဆင်ခြင်လို့၊ ပုထုဇဉ်လူ့ခွင်သားတွေနှင့်၊ သိကြားပါဗြဟ္မာနတ်ကယ်တို့၊ အများသတ္တဝါ တရားမနာတတ်ပေဘု၊ ဘုရား ဘဂဝါ မြတ်ကြံတော်မူ။
သရမဏ် ကမ္ဘာ၏၊ ဒီပံကရာ ထံသာမှောက်တွင်မှ၊ ပန်လျှောက်တင် ဆင်သည့်ဆုနှင့်၊ ရှင်သုမေဓာတာပသံက သာဝကံ အာသဝမ် ကင်းလောက်တဲ့၊ ကျန်ကွင်းသူ ဝေနေများတို့၊ သနားမျှော်ခေါ်လို့၊ တရားတော်ကြားဖော်မြွက်မည်ဟု၊ ဘုရားအဆက်ခံပန်ပတ္ထနာခဲ့၊ အထက်ဗြဟ္မာ သက်လှာလျှောက်ခါမှ၊ ဓမ္မစကြာ ဝဂ္ဂါမြောက်တဲ့၊ ငါးယောက်စဉ် ကောဏ္ဍညောတို့၊ သမင်းတောမှာ ဟောကာစခဲ့၊ လောကသုံးလူ။
မကိုဋ်ပရမေမြိက်ရေကျွေးသော်ကြောင့်၊ သူဋ္ဌေးတွေစေတနာဖြူလို့၊ လေးစတူ ပေးလှူဒါန်းကြ၊ ဆေးဆွမ်းပါ သင်္ဃန်းဝါကျောင်းရယ်နှင့်၊ အသပြာပေါင်း ငွေကုဋေလွန်တဲ့၊ ဇေတဝန် ဝိဟာရောပြင်၊ နိဂြောရုံရှင့်၊ ပုပ္ဇရုံလုပ်ကာဆောက်ကြ၊ ပုဂ္ဂလာအလျှောက်ပင်၊ နော်ကအစဉ်တရားနှင့်၊ ဝင်စားအောင်မြွက်ခါဟောတော့၊ မဂ်သောတာပန်နှင့်၊ သကဒါဂါမ် အနာဂါမ် ရပါသတဲ့၊ သာဝကံတဝကျွတ်တန်သူ၊ အထွဋ်သယမ္ဘူမိန့်ကြား။
အဘိဓမ္မာနှင့်၊ ဝနယာသုတ္တံတရားတို့၊ ဗုဒ္ဓဘုရားငယ်ပစ္စေကော သော်မှ အနတ္တကိုတက်ရာကျ မဟောနိုင်ဘု၊ ဓာတ်သဘာဝေါပင် အစဉ်ကဖြစ်ခဲ့ရင်၊ အပင်အမြစ်ကိုရှာမရလို့၊ ဒါနသီလာနှင့်၊ နိက္ခမာ ရိက္ခာပြတ်တော့၊ စိတ်ပရမတ်တွင် ဆင်ခြင်စရာတို့၊ ထင်မြင်ကာပညာစွမ်းပါလေ၊ မဟာလမ်းမတော် ပေတရာကဲ့သို့၊ ဒေသနာရှိလျက်သားနှင့်၊ ဝိတက်များစရာ ဝါစကဖြင့်၊ ဒါနကိုသီသီကြမ်းသည်ဟု၊ ဤလမ်းကိုဆို့ကာပိတ်ရင်ဖြင့်၊ မြို့နိဗ္ဗူဖိုလ်အမတာထိ၊ ဗိုလ်ပါစုံလိုရာ သို့မကပ်တဲ့ပြင်၊ ဟိုနတ်သံဘယ်သူလှမ်းနိုင်လိမ့်၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းတင်စရာလမ်း၊ ပြင်စာပရမတ်ကယ်နှင့်၊ ဆန်းအလင်္ကာမကျွမ်းကျင်သဒ္ဒါက မနပ်ကြတဲ့၊ ကျမ်းအတတ်အများ။
သာရမဏ် = သာရကမ္ဘာ၊ မဏ္ဍကမ္ဘာ။
ဒီပံကရာ = ဒီပင်္ကရာဘုရား။
တာပသံ = တာပသ (ပါ)၊ ရသေ့။
သာဝကံ = ဘုရား၏ တပည့်သားသာဝက။
အာသဝမ် = အာသဝေါတရား။
ကောဏ္ဍညော = ကောဏ္ဍညစသည့် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး။
လေးစတု = ပစ္စည်းလေးပါးအလှူ။
ဝိဟာရော = ဝိဟာရ (ပါ)၊ ကျောင်း။
ပစ္စေကော = ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ။
ဝိတက် = အာရုံကို ကြံစည်သောစိတ်။
ဝါစက = စကား။
သီတင်းအလှူထင်းအကူ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ ဒါနသည် သံသရာရှည်သည်ဟု ဆိုကြသူများကို ချေပကာ ရေးဖွဲ့ထားသည့် သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
သီတင်းအလှူထင်းအကူ မြေခွင်ရေပြင်ကျယ်တဲ့၊ ဘွေပင်လယ်နေဝင်စွန်း၏၊ ငယ်ကျွန်းရန်သီဟိုဠ်သို့ သွားသူတို့၊ လေးငါးခွန်နစ်လထိ၊ နှေးအကြာ ရှေးခါသမယငယ်က၊ ဝေးပါလှ မရောက်နိုင်။
ငှက်အသွင် ရက်စဉ်ခရီးမို့၊ တက်စီးကာ ဗိုလ်ခြေတို့၊ မီးရေလေ ညီးတေဇောနှင့်၊ ကြီးမောစွာ ဩဃာဇလုပ်၏၊ လှိုင်းအပြင်မှာ စိုင်းနှင်ခုတ်လိုက်တော့၊ လွင်သမုဒ်နယ် ပင်လယ်ဝက၊ ကဉ္စမှာညကွာသည့်ငါးရက်နှင့်၊ ဘုရားရှင် စွယ်တော်ထူးသို့၊ မျှော်ဖူးမှီအလှူဝတ်ကယ်နှင့်၊ ဦးညွှတ်လို့ယိုင်။
အဝိဇ္ဇာတဏှာဖြစ်ပုံက၊ ဗလဝါ မြစ်ပြင် သမုဒ္ဒရောကဲ့သို့၊ ဗုဒ္ဓေါဘဂဝါ ဟောကာပြခဲ့၊ ဒါနကြွေးမြီထားသည့်နှယ်၊ မြေးသားငယ်ရှင်ပြုရေးတော့၊ သဌေးသူကြွယ် ဆုတောင်းတတ်ကဲ့၊ ကဗြောင်းကပြန်နှင့်၊ ကျောင်းကန်ဆွမ်း၊ ဂူဇရပ်ကို၊ လှူတတ်ရင် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါငဲ့၊ တရားကိုယ်စစ်လျှင် ဖိုလ်ရှစ်ခွင် အရဟတ္တစခန်းသို့၊ မြတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဆောင် ဘာဝနာစောင့် သူတို့လိုဖြင့်၊ လမ်းဖြောင့်ဖြောင့် မရောက်လွယ်နိုင်၊ နယ်ခရိုင်ကျယ်ဝှမ်း။
နှလုံးထားငယ်က၊ သုံ:ပါးငယ်ရတနာနှင့်၊ ဘာဝနာမပြတ် ပွားသူတို့၊ မြတ်ဘုရားရှင်၊ အပါးတွင် ရှိလေသို့၊ သတိကို မလိပ်လဲစေနှင့်၊ စိတ်ထဲဝယ်အမြဲတွယ်လို့ ငြိတတ်တဲ့၊ ဒိဠိ သက္ကာယတွေနှင့်၊ မာနမပိုမိုနှင့်၊ ငါ − ငါ့ကိုယ် မထင်မှတ်လျှင်ဖြင့်၊ ဝင်အရဟတ္တဖိုလ် ဟိုနောင်ပါရအောင်၊ ပရမတ်အလာ အနတ္တာတရားပ၊ မှတ်သားကာ နားနာလို့ တွေးကြတော့၊ မဟာသဌေးတွေ ကုန်သည်များတို့၊ ရှေးခါလိုဝေးရာသို့ မသွားပြီဘု၊ လေးငါးခွန်နစ်ရက်နှင့်၊ စွန်ငှက်လိုအလွန်မြန်လှ၊ (ကပ္ပိတန်) မာလိန်မှူးတို့၊ ချိန်ကူးကာ သီဟိုဠ်က ခုတ်လေဘို့၊ ဥပုသ်သည် ဒါယကာတို့၊ သာသနာ ငါးထောင်ဝက်ကယ်မို့၊ ဖောင်မဂ္ဂင် နာဝေါလှေနှင့်၊ ကမ္ဘာကမ္ဘေ တာရှေ၍ မငေါ့ရအောင်၊ ဘာဝနေ သဒ္ဒါရေ မပျော့သူတို့၊ ထင်းအကူ သီတင်းအလှူမလျှော့ပါနှင့်၊ သင်္ဘော့ဖြတ်လမ်း။
ဩဃာဇလုပ် = နစ်မွန်းစေတတ်သော သမုဒ္ဒရာဝဲ။
ဗလဝါ = ဗလဝါ မုခဝဲ၊ ဖက်ကတော့ကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ရေဝဲ။
သမုဒ္ဒရော = သမုဒ္ဒရာ။
ဒိဋ္ဌိ = အယူမှား။
သက္ကာယ = စွဲလမ်းသောတရား။
ကပ္ပိတန် = သင်္ဘောသားတို့၏ အကြီးအကဲ။
မာလိန်မှူး = ရေကြောင်းပြသင်္ဘောမှူး။
ဘာဝနေ = ဘာဝနာတရား။
ရက်ရောသော စေတနာတရား။
ရဟန်းအဖေနှင့် ထန်းရေ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အရက်ကြိုက်သော ထန်းတပင်နယ်၊ ညောင်ပင်ရွာ ကျောင်းဒကာ ဦးကောက်သည် ကျောင်းပြာဿဒ်နှင့် ဘုရားစေတီ တည်ထားကိုးကွယ်၍ သားသာမဏေကိုလည်း ပဉ္ဇင်းခံပွဲကျင်းပရာ ထိုပွဲတွင် ဦးကျော်လှဖွဲ့ဆိုသော ထန်းရေအလှူခံ သံချို ဖြစ်သည်။
ရဟန်းအဖေနှင့် ထန်းရေ အရက်ကယ်ထန်းရေက၊ အသက် ရှေရောဂါ ကင်းသည့်ပြင်၊ ခံတွင်းဝယ်ငုံမိအုံးရုံနှင့်၊ နှလုံးတွင် ကြည်လင်လှသည်ဟု၊ သုံချင်ကြရွှင်ပြရုံ။
ဗုဒ္ဓတ္ထာ မြတ်စွာဘုရား၏၊ လေးပါး ပါရာဇိတွင်မှ၊ သူရာရည်အထူး မပါဘိသော်လဲ၊ ပုရိသေ ယောက်ျားသားတို့၊ သောက်စားလျှင်အမှားပင် မှတ်ပါရော့၊ များမြတ်စွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါက၊ ဟောပေခဲ့တုံ။
ဒု − သု နှစ်ဖြာ အယူအဆတွင်မှ၊ သူရမေရာကို ထည့်လျှင်ဖြင့်၊ တဆယ့်ပြင် အပိုထပ်မည်ကြောင့်။
ဋီကာကျော် ဤအရာမှာလှပ်ခဲ့၊ ကြားမှတ်ကြများဗိုလ်ပုံ၊ နားချိုကုန်လူပေါင်း။
သေမလို မထေမဲ့နှင့်၊ သွေဖဲ့ကာ အသောက်ကြူးရင်ဖြင့်၊ ပေါက်လူးပုံ ဆင်နှာပြောင်ကဲ့သို့၊ ကြင်နာရောင် ရွှန်းကာဖြုန်းစေတော့၊ နှလုံးပါ နှုတ်လျှာတိမ်းတတ်သတဲ့၊ ဘင်းဘိန်းထန်းရေ သေအရက်တို့ကို၊ နေထွက်နေငင်ဆည်းဇာထိ၊ မနွမ်းမခွေ အသန်အဝေ နည်းစေတော့၊ ရဟန်းအဖေ ထန်းရေမမြီးရစ်ပါနှင့်၊ သည်းခံဘို့ကောင်း။
ပုလင်းရေမမြီးပါနှင့် ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ အသက် ၆၈ နှစ်အရွယ်ရှိ ကန္နီမြို့သူကြီး ဦးဖုန်းမိုသည် မြို့အုပ်နှင့်အတူ အရက်သောက်မိရာ မူးယစ်၍ အိမ်ပေါ်မှ လိမ့်ကျကြောင်း ကြားသိရ၍ ဖွဲ့ဆိုထားသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
ပုလင်းရေမမြီးပါနှင့် ရီအခြေ ဘိုးဖေက၊ ဒေသရွှေနီမြို့မှာ၊ မင်းပြည်စို့ အမွေခံ။
ဖွားသန့်စင် မြင်သည့်ရက်က၊ ပုခက်တင် ငယ်အခါက၊ နုရုဒ္ဓါ သတို့သားကဲ့သို့၊ စားအစာ ဘယ်ထမင်းနှင့်၊ ဘယ်ဟင်းမှာ ဘယ်ကဖြစ်သည်ဟု၊ ရင်းမြစ်ကို မသိခဲ့အုံးခဲ့ဘု၊ ဘုန်းရှိတဲ့ကံ။
ဘိလပ်စံ ထပ်မံလို့ စိုးပြန်တော့၊ အရိုးကို အရွက်မဖုံးနိုင်ဘု၊ ဆက်အုံးပြန် ခံယူလျင်းပေရ၊ တူရင်းချာ သမက်သားကိုဖြင့်၊ ကိုးစား၍အပ်ခါနှံ၊ လာဘ်လာဘံရွှင်တောင်း။
မိတ္ထိပြေ ဝေဒေဟက၊ ဒေသမဇ္ဇဂုံးသို့၊ မဟော်လုင်ကို၊ ခေါ်ချင်အုံးသော်ကြောင့်၊ ညည့်သုံးယာမ်အခါကြီးတွင်မှ၊ မြင်းစီးကာ ကိုယ်တိုင်သွားတော့၊ တံခါးတွင် မြင်းကျွံလို့ ကျိုးပါသတဲ့၊ ပြည်စိုးကံ မတ်ရှစ်သောင်းငဲ့၊ အပေါင်းအဖော်ကြောင့်၊ ချိန်မတော် အိမ်ပေါ်ကလျောပြန်ခဲ့၊ ငယ်သောဟိုအခါကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို အတင့်မရည်းသာဘု၊ အပြင်းပြေ ပုလင်းရေကို မမြီးရစ်ပါနှင့်၊ သည်းခံဘို့ကောင်း။
နုရုဒ္ဓါ = အနုရုဒ္ဓါ သတို့သား၊ မိဘထံမှ မုန့်ကိုတောင်းရာ မရှိဟုဆိုသဖြင့် မရှိမုန့်ကိုပင် တောင်းပြန်သောအခါ နတ်တို့က နတ်ဩဇာကို ထည့်ပေးလိုက်လေသည်။
မိတ္ထိပြေ = မိတ္ထိလာ (ဝါ)၊ မိဓိလာတိုင်းပြည်။
ဝေဒေ= ဝိဒေဟရာဇ်မင်းကြီး။
မဇ္ဈဂုံး = မဇ္ဈဂုံးရွာ၊ မဟော်သဓာလုလင်နေသည့်ရွာ။
နီးလုလုဝေး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။
နီးလုလုဝေး ပုထုဇဉ် သတ္တဝါများတို့သည် သက္ကာယဒိဋ္ဌိတရားကြောင့် အမှားမှားအလွဲလွဲ နင်ပဲ ငါပဲ မှတ်ထင်ကြောင်း ရာဂကိုကြဉ်၍ ပရမတ်ကိုမြင်မှ နိဗ္ဗာန်နှင့်နီးမည့်အကြောင်း ဖွဲ့ဆိုသော သံချိုကဗျာ ဖြစ်သည်။
နီးလုလုဝေး ပရမတ် ဓမ္မာကို မြတ်ဘဂဝါပြတဲ့၊ သတ္တဇီဝါ မဟုတ်ဘု၊ ဤရုပ်နာမ် ခန္ဓာငါးတွင်မှ၊ တပါးပယ် ကိုးဆယ်စိတ်ကယ်ကြောင့်၊ မှန်ရိပ်လို မနောအထင်ရှိကြ၊ ဘောဣတ္တိပုရိသေ။
မူအသွင် လူထင်ရသည့်၊ ဘူတရုပ် ကာယော၏၊ မာကြောစွာ ပထဝီနှင့်၊ အာပေါတလီထွေထွေစီးလို့၊ လေမီးစုံစပ်လှုပ်ရှားတော့၊ နှုတ်ဖျား ဝစနာနှင့်၊ သွားအလာ စားကာသောက်ကြ၊ မဖျားမနာမသေ တရားဓာမ္မအခြေမကောက်နိုင်ဘူ့၊ မှားမှောက်ကြပေ။
အမှတ်ကယ် သညာနှင့်၊ သင်္ခါရာ ပြင်ကာဖန်လို့၊ ဝေဒနံ ခံစံဘိသတဲ့၊ အသိမှာဝညာနက်နှင့်၊ နာမက္ခန် တကျိပ်ထဲမို့၊ စိတ်ခွဲကာမဝေချမ်းနိုင်ဘု၊ စွဲလမ်းပုံ၊ သက္ကာယက၊ ငါ − ငါ့ကိုအထင်ရှိလို့၊ ငါသိသည် မြင်အကြားနှင့်၊ ငါသွားနိုင် ငါထိုင်တတ်သည်ဟု၊ တရားပရမတ်ကွာပလေ၊ သတ္တဝါတွေတို့ ကြံဆတွေး။
ပုထုဇနာ ရှုစရာမတတ်နိုင်တဲ့၊ ဥပါဒ်ဌိဘင် တရားက၊ လျင်လျားစွာနာစရာမရှိပြီဘု၊ ဇာတိဇရာနှင့်၊ ဗျာဓိမရဏာ၊ ဝဋ်ကြမ္မာ မငြိမ်းနိုင်တဲ့၊ (ဒွတ္တိံသာကောဋ္ဌသ) ကို၊ ကာယကိုယ်သမုတ်ကြ၊ ထိုရုပ်နာမ် ခန္ဓာကွယ်ခဲ့လျှင်၊ သံသရာဝယ်ခံစရာ မရှိပါဘု၊ အန္တိမာ ဖိုလ်အဆုံး၊ နှလုံးပါကိုယ်နှင့်၊ နှုတ်ကယ်တို့ ဖုံးအုပ်ကာ ဘာဝနာချုံလို့၊ ရာဂါသူပုန်၊ ဖြိုဖျက်ဆီးနိုင်မှ၊ အာသဝါ အကုန်ဖိုလ်မဂ်ပြီးတော့မပ၊ ပရမတ် မသင်ပြန်လျင်၊ ဇာတ်သင်္ခတံ ခရီးရယ်က နီးလှုလှုဝေး။
ပရမတ်ဓမ္မာ = မဖောက်ပြန်သောအရာ။
သတ္တ = သတ္တဝါ။
ဇီဝါ = အသက်။
ဘောဣတ္ထိပုရိသေ = အို အချင်းမိန်းမ ယောက်ျားတို့။
ဘူတရုပ် = အခြေခံရုပ်တရား။
ကာယော = ကာယ (ပါ)၊ ကိုခန္ဓာ။
ဝစနာ = စကား။
သညာ = မှတ်တတ်သော သဘော။
သင်္ခါရာ = ပြုပြင်စီမံတတ်သော။
ဝေဒနံ = ခံစားမှုဝေဒနာ။
ဝိညာနက် = ဝိညာဏက္ခန္ဓာတရား။
နာမက္ခန် = နာမက္ခန္ဓာတရား။
သက္ကာယ = စွဲလမ်းခြင်း။
ဥပါဒ်ဌီဘင် = ဖြစ်တည်ပျက်တရားသုံးပါး။
ဒွတ္တိံသာကောဋ္ဌာသ = (၃၂) ပါးသော ရုပ်တရားစု။
အန္တိမာ = အဆုံးစွန်သော တရား။
အာသဝါ = အာသဝေါတရားလေးပါး။
သင်္ခတံ = ပြုပြင်မှုမရှိသော နိဗ္ဗာန်။