kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သူခိုးတို့လည်း ဤသူကား တစ်ယောက်တည်းသာ ဖြစ်သည် အသို့ပြုနိုင်အံ့နည်း၊ ငါတို့လည်း မိန်းမ မဟုတ်ကုန်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခါ ထကြကုန်၏။
ခိုးသားနှစ်ခြိုက် မယားမိုက် စူဠဓနုဂ္ဂဟ ပညာရှိသည် မြားအစင်း ငါးဆယ်သာ ပါလေရာ တစ်စင်းမှာ တောဆင်အုပ်ကြီးကို ပစ်ခဲ့၍ လေးဆယ့်ကိုးစင်းသာ ကျန်တော့သဖြင့် သူခိုးတို့ကို ပစ်ရာ သူခိုးလေးဆယ့်ကိုးယောက် သေ၍ သူခိုးကြီး တစ်ယောက်သာ ကျန်လေ၏။
ထိုအခါ သူခိုးကြီးကို လုံးထွေးကာ လဲစေ၍ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင်စီးလျက် မယားအား သန်လျက်ကို တောင်း၏။
မယားလည်း ခဏချင်း မြင်ရသော သူခိုးကြီး၌ တပ်စွန်းသဖြင့် သူခိုးကြီးလက်၌ သန်လျက်ရိုး၊ လင်လက်၌ သန်လျက်သွားကို ထားကာ ပေးလေ၏။
ထိုခဏတွင် သူခိုးကြီးသည် သန်လျက်ဖြင့် စူဠဓနုဂ္ဂဟ ပညာရှိကို ခုတ်၍ သတ်လေ၏။
မိန်းမယုတ် ရွံရှား စွန့်ပစ်သွား သူခိုးကြီးသည် သတို့သမီးကို ခေါ်၍ သွားရာ အကြောင်းစုံကို မေးမြန်း၍ သိရသဖြင့် ဤမိန်းမကား အဘ ပေးစားသော လင်ကိုပင် သတ်သေး၏။
တစ်ပါးသော လင်ကို မြင်ပြန်လျှင် ငါ့ကိုလည်း သတ်ပြန်ရာ၏။
ဤမိန်းမကို စွန့်ပစ်၍ သွားမှ သင့်မည်ဟု ကြံစည်လျက် ရေပြည့်သော မြစ်ငယ်တစ်ခုသို့ ရောက်လျှင် “ရှင်မ … ဤမြစ်ငယ်၌ မိကျောင်း ရဲလှ၏၊ အဆင်တန်ဆာ အလုံးစုံကို အပေါ်ရုံဖြင့် ထုပ်၍ ပေးလော့၊ ရှေးဦးစွာ အထုပ်ကိုပို့ပြီးမှ သင့်ကို လာခေါ်မည်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
မိန်းမလည်း အဟုတ်မှတ်၍ အဆင်တန်ဆာတို့ကို ပေးကာ ကမ်းနားမှ စောင့်၍ နေနှင့်၏။
သူခိုးကြီးလည်း အထုပ်ကိုယူ၍ ကူးရာ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်လျှင် မိန်းမကို စွန့်ပစ်၍ သွားလေ၏။
ထိုအခါ မိန်းမသည် သူခိုးကြီးအား - “အရှင်ပုဏ္ဏား … အရှင်ကား ဘဏ္ဍာ အလုံးစုံကိုယူ၍ မြစ်ကိုကူးသွားရာ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပေပြီ၊ လျင်စွာ ပြန်လာခဲ့ပါ၊ ယခုအခါ ဤဘက်ကမ်းမှ ကျွန်ုပ်ကိုလည်း ကူး၍ ဆောင်ယူပါ” – ဟု ပြောဆို တောင်းပန်လေ၏။
သူခိုးကြီးသည် မိန်းမ၏ စကားကို ကြားလျှင် ကမ်းနားတွင်ရပ်လျက် - “အို-ပုဏ္ဏေးမ … သင်ကား ကြာမြင့်စွာ ပေါင်းဖော်သော လင်ဖြင့် မပေါင်းဖော်ဖူးသေးသော ငါ့ကို လဲလှယ်၍ ယူဘိ၏၊ မြဲသော လက်ဖြင့် မမြဲသော ငါ့ကို လဲလှယ်၍ ယူပြန်ရာ၏၊ ငါကား ဤအရပ်မှ အလွန်ဝေးသောအရပ်သို့ သွားတော့မည်” – ဟု ပြောဆို၍ ထိုမိန်းမ ငိုကြွေးနေစဉ် လျှင် သင်နေရစ်တော့ဟု ပြောဆိုလျက် ထမ်းပိုးထားသော ဘဏ္ဍာထုပ်ကို ယူ၍ ပြေးလေ၏။
သိကြား သိအောင် ဥပါယ်ဆောင် ထိုအခါ မိုက်လှစွာသော မိန်းမသည် အလိုကြီးသောကြောင့် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်လျက် ကိုးကွယ်ရာ မရှိသဖြင့် သမန်းမြက် ခြုံတစ်ခုသို့ကပ်၍ ငိုကြွေးကာ နေလေ၏။
ထိုခဏ၌ သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်ကို ကြည့်လတ်သော် ထိုမိန်းမကိုမြင်လျှင် အကြောင်းကိုသိ၍ အရှက်ခွဲမည်ဟု ကြံစည်ကာ မာတလိနတ်သားနှင့် ပဉ္စသီခ နတ်သားတို့ကို ခေါ်၍ “မာတလိ … သင်က မြစ်တွင် ငါးလုပ်လေ၊ ပဉ္စသီခ … သင်က ငှက်လုပ်လေ၊ ငါက သားတစ်ကို ချီလာသော မြေခွေးလုပ်မည်၊ ငါ မိန်းမအနားရောက်လျှင် သင်က ရေထဲမှခုန်၍ ငါ့ရှေ့တွင်ကျလေ၊ ထိုအခါ ငါက သားတစ်ကိုချ၍ ငါးကို ဖမ်းရန် ပြေးလာမည်၊ သင်က ရေထဲသို့ ခုန်ချလေ၊ သင် ပဉ္စသီခက သားတစ်ကိုချီ၍ ပျံလေ” ဟု တိုင်ပင်ကာ သွားကြကုန်၏။
ရှေးဦးစွာ သိကြားမင်းက သားတစ်ကို ချီလာသော ခွေးအဟန်ဖြင့်သွားရာ ထိုမိန်းမအနီး ရောက်လျှင် မာတလိက ငါးအဟန်ဖြင့် ရေထဲမှ ခုန်တက်ကာ ခွေးအရှေ့တွင် ကျ၏။
မြေခွေးက အမဲတစ်ကိုချ၍ ငါးကိုဖမ်းမည်အပြုတွင် ပဉ္စသီခက ငှက်အဟန်ဖြင့် သားတစ်ချီ၍ ပြန်လေ၏။
ငါးကလည်း ရေထဲသို့ ခုန်ချလေ၏။
ထိုအခါ မြေခွေးသည် အမဲသားတစ်နှင့် ငါး နှစ်မျိုးလုံးမှ ဆုံးရှုံးသဖြင့် သမန်းမြက်ချုံကို ကြည့်ကာ မှိုင်၍ နေလေ၏။
ကိုယ်ကျင့်မမြင် အပြစ်တင် မိန်းမသည် မြေခွေး၏ အဖြစ်အပျက်ကို မြင်လျှင် ဤမြေခွေးကား အလွန် အလိုရမ္မက် ကြီးလှ၏၊ အမဲသားတစ်ကိုလည်း မရ ငါးကိုလည်း မရလေဟု နှလုံးသွင်းလျက် အိုးကို ခွဲလိုက်သည့်အလား ကျယ်စွာသော အသံဖြင့် ရယ်လေ၏။
မြေခွေးသည် ရယ်သံကိုကြားလျှင် - “သမန်းမြက်ချုံ၌ ဤမိန်းမကား ကျယ်လောင်စွာသော အသံဖြင့် ရယ်ဘိ၏၊ အဘယ်မိန်းမနည်း၊ ဤအရပ်မှာ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ တီးမှုတ်ခြင်းလည်း မရှိခဲ့၊ ခါးကောင်း၍ တင့်တယ်သော ရှင်မ … သင်သည် ငိုကြွေးသင့်သောအခါ ၌ အဘယ့်ကြောင့် ကျယ်လောင်စွာ ရယ်ဘိသနည်း”- ဟု မိန်းမအား မေးမြန်း ပြောဆိုလေ၏။
မိန်းမသည် မြေခွေးစကားကို ကြားလျှင် - “ပညာမရှိ မိုက်မဲလှ၍ အစားကြီးလှသော မြေခွေး … သင်ကား ပညာမရှိသည့်အတွက် အမဲသားနှင့် ငါး နှစ်မျိုးလုံး ဆုံးရှုံးကာ ဥစ္စာတစ်ထောင် ရှုံးသူကဲ့သို့ ကြံမှိုင်ဘိ၏” – ဟု မြေခွေးအား ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ကာ ပြောဆိုလေ၏။
ထိုအခါ မြေခွေးသည် - “ဟယ် အကျင့်ယုတ်မာ၍ သီလ မရှိသော မိန်းမ … သူတစ်ပါး အပြစ်ကို မြင်လွယ်၏၊ မိမိ အပြစ်ကိုကား မြင်ခဲ၏၊ သင်ကား အဘ ပေးစားသောလင်ကိုမှလည်းကောင်း၊ သယောက်လင်မှ လည်းကောင်း ဆုံးရှုံးသည်ဖြစ်၍ ကြံမှိုနေရသည် မဟုတ်လော” – ဟု မိန်းမအား နှိပ်၍ အရှက်ခွဲကာ ပြောဆိုလေ၏။
မိန်းမပြစ်ပြော တရားဟော ထိုအခါ မိန်းမသည် မြေခွေးစကားကို ကြားလျှင် - “အို-သားတို့ဘုရင် မြေခွေးမင်း … ငါကား သင်ပြောဆိုသည့်အတိုင်း စင်စစ် မှန်ပါေ၏၊ ငါသည် ဤအရပ်မှ သွားသည်ရှိသော် နောက်ထပ် လင်ရခဲ့ပါလျှင် လင်၏အလိုသို့ လိုက်ပါတော့အံ့” – ဟု ဝန်ခံပြောဆိုပြန်၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် သီလ မရှိသော မိန်းမကစားကို ကြားပြန်လျှင် - “အကျင့်ယုတ်မာလှသော မိန်းမ … သင်သည် အဘယ်သို့ ဆိုသနည်း၊ မြေခွက်ကို ခိုးဝံ့သူသည် ရွှေခွက်ကိုလည်း ခိုးဝံ့၏၊ သင်သည် မကောင်းမှုကို ပြုမည်သာတည်း၊ နောက်ထပ်တစ်ဖန် လင်ရပြန်လျှင် လည်း ဤကဲ့သို့ ပြုလိမ့်ဦးမည်” – ဟု ပြောဆိုကာ ထိုမိန်းမကို ရှက်စေပြီးလျှင် ဖောက်ပြန်သော အခြင်းအရာသို့ ရောက်စေ၍ မိမိနေရာ တာဝတိံသာသို့ သွားလေ၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိသော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ စူဠဓနုဂ္ဂဟသည် - ယခုအခါ ငြီးငွေ့သော ရဟန်း။
မိန်းမသည် - မယားဟောင်း။
ဆောင်ပုဒ် (၁) အလိုရမ္မက်၊ လွန်နှိပ်စက်၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရာ။
(၂) ငယ်ကချစ်လင်၊ သယောက်လင်၊ မကြင်လဲလှယ်ကာ။
(၃) သူခိုး၏လက်၊ ဓားရိုးဆက်၊ ဓားရွက်ချစ်လင်မှာ။
(၄) လင်နှစ်ဦးလုံး၊ မှိုင်၍ ချုံး၊ ဆုံးမနတ်မင်းလာ။
စူဠဓနုဂ္ဂဟဇာတ် ပြီး၏။
အဝါရိယဝဂ် -(၃၇၆) - အဝါရိယဇာတ် မကောင်းမှုကို မပြုရန် ဆုံးမ တားမြစ်သည့် ရသေ့သူမြက်ကိုပင် လှေခအတွက် အသက် ဆုံးရှုံးစေသော ကူးတို့သမားအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ကြမ်းကြုတ်လှငြား ကူးတို့သမား နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကူးတို့ဆိပ်တစ်ခုဝယ် ကူးတို့သမား တစ်ယောက်သည် မိုက်မဲ၏၊ ရုန့်ရင်းကြမ်းကြုတ်၏၊ နိုင်ထက်ကလူး ပြုမူတတ်၏။
ထိုအခါ ဇနပုဒ်၌ နေသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် ဘုရားဖူးရန် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ လာခဲ့ရာ အစီရဝတီမြစ် ကူးတို့ဆိပ်တစ်ခုသို့ရောက်၍ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ကူးလိုသဖြင့် ကူးတို့သမားအား ကူး၍ ပို့စေ၏။
ကူးတို့သမားသည် ရဟန်းကို လှေသို့ တင်ပြီးလျှင် ဖြောင့်စွာမသွားဘဲ အောက်သို့ ဆောင်ကာ မြစ်ထဲတွင် လှေကိုလှုပ်၍ ရဟန်း၏ သပိတ်သင်္ကန်းတို့ကို ရေစိုစေပြီးလျှင် မှောင်ကြီးမိုက်မှ လွှတ်လိုက်လေ၏။
ထိုရဟန်းသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ရောက်၍ ညဉ့်နက်သဖြင့် နက်ဖြန်မှ မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ အကြောင်းစုံ လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအား “ချစ်သား ရဟန်း … ဤကူးတို့သမားသည် ယခုအခါ၌ သာ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသည်၊ နိုင်ထက်ကလူ ပြုမူတတ်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း ပညာရှိတို့ကို ပင်ပန်းစေပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း အတိတ်ဝတ္ထု ချဉ်ဆားရှာသွား မင်းပင့်ထား လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အလုံးစုံသော အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားပြီးလျှင် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် ကြာမြင့်စွာ သစ်သီး ကြီးငယ်တို့ဖြင့် မျှတကာနေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ချဉ်ဆား မှီဝဲရန် လူတို့နေရာသို့ ဒေသစာရီ လှည့်လည်ခဲ့ရာ ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် ဥယျာဉ်၌ နေ၍ နက်ဖြန် ဆွမ်းခံဝင်သောအခါ မင်းရင်ပြင်သို့ရောက်လျှင် မင်းကြီး မြင်၍ ကြည်ညိုသဖြင့် နန်းတော်သို့ပင်လျက် ဆွမ်းဘောဇဉ် ကပ်လှူပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တော်၌ ပင် အမြဲသီတင်းသုံးရန် လျှောက်ထား တောင်းပန်လေ၏။
ရသေ့လည်း ဝန်ခံကာ ဥယျာဉ်တော်၌ သီတင်းသုံးနေလေ၏။
ကြမ်းကြုတ်ဒေါသ ဆရာဆုံးမ တစ်နေ့သ၌ မင်းကြီးသည် ရသေ့အား ခစားရန် ဥယျာဉ်တော်သို့ လာ၏။
ထိုအခါ ရသေ့သည် - “မြတ်သော မင်းကြီး … သင်မင်းကြီးသည် အမျက်မထွက်ပါလင့်၊ ရထားစီးခြင်း မင်းတကာတို့ထက် မြတ်သော မင်းကြီး … သင်မင်းကြီးသည် အမျက်မထွက်ပါလင့်၊ အမျက်ထွက်သူကို တုံ့ပြန်၍ အမျက်မထွက်သော မင်းကို တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ပူဇော်ရာ၏” – “မြတ်သော မင်းကြီး … မြို့ရွာအရပ်၌ လည်းကောင်း၊ တော်အရပ်၌ လည်းကောင်း၊ ချိုင့်ဝှမ်းရာ အရပ်၌ လည်းကောင်း၊ ကြည်းကုန်းအရပ်၌ လည်းကောင်း အလုံးစုံသော အရပ်တို့၌ သင်မင်းကြီးသည် အမျက်မထွက်ပါလင့်” – ဟု ဤသို့လျှင် လာတိုင်း လာတိုင်း အမြဲဆုံးမလေ့ရှိ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် အလွန် ကြည်ညိုသဖြင့် ရသေ့အား အခွန်တစ်သိန်း ထွက်သော ရွာမြတ်ကို လှူလေ၏။
ရသေ့လည်း အလိုမရှိ ပယ်လေ၏။
ဤသို့လျှင် ရသေ့သည် ဆယ့်နှစ်နှစ်ပတ်လုံး မင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်၌ ပင် နေလေ၏။
လှည့်လည်လိုလှ ဥယျာဉ်မှကြွ ဆယ့်နှစ်နှစ် လွန်သောအခါ ရသေ့သည် ငါကား ဤအရပ်၌ နေသည်မှာ အလွန် ကြာမြင့်ပြီ၊ ဇနပုဒ်သို့ လှည့်လည်ဦးမည်၊ နောက်မှ ပြန်လာမည်ဟု မင်းကြီးအား မပြောကြားဘဲ ဥယျာဉ်စောင့်ကိုခေါ်၍ “ဒါယကာ … ငါသည် ဤအရပ်၌ နေခဲ့သည်မှာ အလွန်ကြာမြင့်ပြီ၊ ငြီးငွေ့ပျင်းရိပြီ၊ ဇနပုဒ်သို့ လှည့်လည်၍ ပြန်လာမည်၊ မင်းကြီးအား ပြောကြားချေ” ဟု စေလွှတ်ပြီးလျှင် သွားလေသော် ဂင်္ဂါမြစ်ကူးတို့ဆိပ်တစ်ခုသို့ ရောက်လေ၏။
ထိုကူးတို့ဆိပ်ဝယ် ကူးတို့သမားကား အဝါရိယအဘမည်၏။
အလွန် မိုက်မဲ၏။
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်၏။
ကျေးဇူးကို မသိတတ်၊ အကြောင်းဥပါယ်ကိုလည်း မသိတတ်။
ဂင်္ဂါမြစ်ကို ကူးလိုသူတို့ကို ရှေးဦးစွာ ကူးစေပြီးလျှင် နောက်မှ လှေခကို တောင်းလေ့ရှိ၏။
အခမပေးသောသူတို့နှင့် ခိုက်ရန်ပြုလျက် ဆဲရေးသတ်ပုတ်ခြင်းသာ များ၏။
နည်းသော လာဘ်လောဘရှိ၏။
ကြီးပွားမှုရေး ကူးတို့ခပေး ရသေ့သည် ကူးတို့သမားထံသွား၍ “ဒါယကာ … ငါ့ကို ဟိုဘက်ကမ်းသို့ ပို့ပေးပါ” ဟု ပြော၏။
“အခပေးမည်လော” ဟု မေး၏။
“ဒါယကာ … ဥစ္စာစည်းစိမ် တိုးပွားကြောင်းဖြစ်သော စကားကို ပြောကြားမည်” ဟု ပြောလေ၏။
ထိုအခါ ကူးတို့သမားသည် ဤရဟန်းကား ငါ့အား တစ်စုံတစ်ခုကို မချွတ် ပေးလတ္တံ့ဟု မှတ်ထင်ကာ လှေသို့တင်၍ ဟိုဘက်ကမ်းသို့ ပို့လေ၏။
ရောက်သောအခါ “ရဟန်း … လှေခ ပေးလော့” ဟု တောင်းလေ၏။
ထိုအခါ ရသေ့သည် “ဒါယကာ … ကောင်းပြီ ပေးမည်” ဟု ပြောဆို၍ - “အို ကူးတို့သူကြီး … တစ်ဖက်ကမ်းသို့ မကူးမီလျှင် လှေခကို တောင်းပါ၊ အမှန်မှာ ကူးပြီးသူ၏ စိတ်သည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်၍ ကူးလိုသူ၏ စိတ်သည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်တတ်၏” – ဟု ဥစ္စာစည်းစိမ် တိုးပွားကြောင်း ဖြစ်သော စကားကို ပြောဆို ဆုံးမလေ၏။
ထိုအခါ ကူးတို့သမားသည် ဤရသေ့ကား ငါ့အား ရှေးဦးစွာ အဆုံးအမပေးသည် ဖြစ်လိမ့်မည်၊ နောက်မှ လှေခ ပေးလိမ့်မည်ဟု ကြံစည်လျက်နေ၏။
တိုးပွားမှုတရား မလိုလား ထို့နောင် ရသေ့သည် “ဒါယကာ … သင့်အား ဥစ္စာစည်းစိမ် တိုးပွားကြောင်း ဖြစ်သော စကားကို ပြောဆိုအပ်ပေပြီ၊ ယခုအခါ အကျိုးအကြောင်း၏ ပွားများကြောင်းဖြစ်သော စကားကို နာယူဦးလော” ဟု တိုက်တွန်းကာ - “ကူးတို့သူကြီး … မြို့ရွာအရပ်၌ လည်းကောင်း၊ တောအရပ်၌ လည်းကောင်း၊ ချိုင့်ဝှမ်းအရပ်၌ လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော အရပ်တို့၌ လည်းကောင်း သင် ကူးတို့သူကြီးသည် အမျက်မထွက်ပါလင့်” – ဟု ဆုံးမပြန်၏။
ထိုအခါ မိုက်မဲ ယုတ်မာသော ကူးတို့သမားသည် အဖိုးအနဂ္ဃ ထိုက်တန်၍ အရိုအသေ ပြုအပ်သော အဆုံးအမဟု မအောက်မေ့ဘဲ “ရဟန်း … ဤအဆုံးအမကား ငါ့အား ပေးအပ်သော လှေခလော” ဟု မေး၏။
ရသေ့သည် “ဒါယကာ … မှန်ပေသည်” ဟု ပြော၏။
“ရဟန်း … ဤအဆုံးအမစကားကို အလိုမရှိ၊ တစ်ပါးသော ဝတ္ထုကို ပေးလော့” ဟု ပြော၏။
“ဒါယကာ … ငါ့အား ဤစကားကို ထား၍ ပေးစရာ တစ်ပါးသော ဝတ္ထု မရှိ” ဟု ပြောလေ၏။
ကြမ်းကြုတ်ရက်စက် ရိုက်ပုတ်နှက် ထိုအခါ ကူးတို့သမားမိုက်သည် တစ်စုံတစ်ရာ ဝတ္ထုမရှိဘဲလျက် အဘယ်ကြောင့် လှေကို စီးသနည်းဟု ပြောဆိုလျက် ရသေ့ကို လဲပေးပြီးလျှင် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် တက်၍ စီးကာ မျက်နှာကို ပုတ်ခတ်လေ၏။
ထိုအခိုက် ကူးတို့သမား၏ မယားသည် ထမင်းပို့လာလတ်သော် မြင်၍ မိမိယောကျ်ားအား “အရှင် … ဤရသေ့ကား မင်းကြီး၏ဆရာ ဖြစ်သည်၊ မပုတ်ခတ်ပါလင့်” ဟု တားမြစ်လေ၏။
ကူးတို့သမားမိုက်သည် ရသေ့စဉ်းလဲအား ပုတ်ခတ်သည်ကို ပြောရပါမည်လားဟု အမျကထွက်၍ မိမိမယားကို သတ်ပုတ်ကာ လဲစေပြန်၏။
ထိုအခါ ထမင်းခွက်လည်း ကျ၍ ကွဲ၏။
အရင့်အမာဖြစ်သော ကိုယ်ဝန်လည်း မြေ၌ ကျလေ၏။
ထိုအခါ လူတို့သည် လာလတ်၍ ကူးတို့သမားမိုက်ကို လူသတ် သူခိုးဟု ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်လျက် မင်းကြီးထဲ ပို့ကြကုန်၏။
မင်းကြီးလည်း ထိုယောကျ်ားအား မင်းဒဏ်ကို ပြုစေ၏။
ဆုံးမသင့် မသင့် ချင့်ချိန်လင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး၍ - “ရဟန်းတို့ … ထမင်းခွက်လည်း ကွဲခဲ့၏၊ မယားလည်း သေခဲ့၏၊ ကိုယ်ဝန်လည်း ကျခဲ့၏၊ သားသမင်သည် ရွှေငွေဖြင့် မိမိ အကျိုးစီးပွားကို ဖြစ်စေရန် မစွမ်းနိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ သူမိုက်သည်လည်း အဆုံးအမ စကားဖြင့် မိမိ အကျိုးစီးပွားကို ဖြစ်စေရန် မစွမ်းနိုင်” – “ရဟန်းတို့ … ရသေ့အား အကြင် အဆုံးအမဖြင့်လျှင် မင်းကြီးသည် ရွာမြတ်ကို လှူ၏၊ ထိုအဆုံးအမဖြင့်လျှင် ကူးတို့သမားမိုက်သည် မျက်နှာကို ပုတ်ခတ်ဘိ၏” - ဟု ဆုံးမတော်မူ၏။
ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့သည် ရသေ့၏ ထုံးကို နှလုံးပြု၍ ဆုံးမသင့်သူကိုသာ ဆုံးမအပ်၏။
မဆုံးမသင့်သူကို မဆုံးမအပ်။
အဆုံးအမ တစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် မင်းကြီးအား ဆုံးမရာ ရွာမြတ်ကို ရ၍ ၊ ကူးတို့သမားမိုက်ကို ဆုံးမရာ မျက်နှာ၌ ပုတ်ခတ်ခြင်းကို ရခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် ဆုံးမသင့်သူကိုသာ ဆုံးမကြရာ၏။
ဤသို့လျှင် ဒေသနာတော်ကို ဆောင်ပြီးလျှင် သစ္စာကို ပြတော်မူသည်၏အဆုံး၌ ဇနပုဒ်နေ ရဟန်းသည် သောတာပတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ ကူးတို့သမားမိုက်သည် - ယခုအခါလည်း ကူးတို့သမားမိုက်။
ဆောင်ပုဒ် (၁) ဆုံးမပေးသင့်၊ မပေးသင့်၊ ထောက်ချင့်ပညဝါ။
(၂) သင့်သူကျိုးရ၊ မသင့်က၊ ပြစ်ရတတ်သည်သာ။
(၃) ဆုံးမစကား၊ သုံးတတ်ငြား၊ ကျိုးများလှသည်သာ။
အဝါရိယဇာတ် ပြီး၏။
အဝါရိယဝဂ် -(၃၇၇) - သေတကေတုဇာတ် မာနကြီး၍ ပျက်စီးရသော သေတကေတုမည်သောသူ အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု ထူးဆန်းအံ့ဖွယ် ပရိယာယ် နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်တတ်သော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် ဥဒ္ဒါလဇာတ်၌ ထင်စွာ ဖြစ်လတ္တံ့။
] အတိတ်ဝတ္ထု မျိုးဂုဏ်ဇောတ်ကြောင့် မနာရောက် လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗာရာဏသီပြည်၌ ပင် ဒိသာပါမောက္ခဆရာ ဖြစ်၍ တပည့်ငါးရာတို့အား အတတ်ပညာ သင်ကြားပေးကာနေ၏။
ထိုတပည့် ငါးရာတို့ အကြီးအမှူးဖြစ်သော သေတကေတုလုလင်ကား ဥဒိစ္စ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အမျိုကိုမှီ၍ မာနကြီး၏။
တစ်နေ့သ၌ ထိုသေတကေတုလုလင်သည် အခြားလုလင်တို့နှင့်အတူ သွားကြရာ မြို့သို့ဝင်လာသော စဏ္ဍာလကို မြင်လျှင် မေးမြန်းသောအခါ စဏ္ဍာလမှန်းသိ၍ ထိုစဏ္ဍာလကိုယ်ကို တိုက်ခတ်၍ လာသော လေသည် မိမိကိုယ်ကို တိုက်ခတ်မိမည်ကို ကြောက်သဖြင့် “သင်ကား … စဏ္ဍာလယုတ်ဖြစ်သည်၊ လေညာ၌ မနေလင့်” ဟု ဆို၍ ထိုသူ၏ လေညာသို့ လျင်စွာ သွားလေ၏။
စဏ္ဍာလလည်း သေတကေတု၏ လေညာသို့ လျင်စွာသွား၍ နေပြန်၏။
ထိုအခါ သေတကေတုသည် စဏ္ဍာလကို “သူယုတ် ပျက်စီးလော” ဟု လွန်စွာ ဆဲရေးလေ၏။
စဏ္ဍာလမေး အရှုံးပေး စဏ္ဍာလသည် “သင်ကား ဘယ်သူဖြစ်သနည်း” ဟု မေး၍ ပုဏ္ဏား ဖြစ်ကြောင်းကို သိပြန်လျှင် သင်သည် ပုဏ္ဏားပင် ဖြစ်စေကာမူ “ငါမေးသော ပြဿနာကို ဖြေနိုင်မည်လော” ဟု မေး၏။
“ဖြေနိုင်၏” ဟု ပြော၏။
အကယ်၍ မဖြေနိုင်လျှင် ခြေမကြားဖြင့် ညှပ်၍ လှည့်မည် ပြောသောအခါ “မဖြေနိုင်လျှင် လှည့်လော့” ဟု ပြောလေ၏။
စဏ္ဍာလသည် သေတကေတု၏ စကားကို ပရိသတ်အား သက်သေပြု၍ “ပုဏ္ဏားလုလင် … အရပ်မျက်နှာ ဟူသည် အဘယ်နည်း” ဟု မေး၏။
“အချင်း … အရှေ့အရပ် စသော အရပ်လေးမျက်နှာတို့ ဖြစ်သည်” ဟု ဖြေ၏။
ထိုအခါ စဏ္ဍာလသည် “ငါကား ဤအရပ်မျက်နှာကို မမေး၊ သင် ဤမျှလောက်ိုမျှ မသိဘဲလျက် ငါ့ကိုယ်၌ တိုက်ခတ်သော လေကို စက်ဆုပ်ဘိသည်” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် သေတကေတု၏ လည်ကုပ်၌ ကိုင်၍ ခြေမကြားဖြင့်ညှပ်ကာ လှည့်လေ၏။
မာနထောင်ရေး ရှက်၍ ပြေး တပည့်လုလင်တို့သည် ဆရာကြီးအား ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားကြကုန်၏။
ထိုအခါ ဆရာကြီးသည် သေတကေတုလုလင်ကို “အမောင် သေတကေတု … စဏ္ဍာလကို အမျက်မထွက်လင့်၊ စဏ္ဍာလသည် ပညာရှိ၏၊ သင် ဖြေကြားသော အရပ်မျက်နှာကို မမေး၊ တစ်ပါးသော အရပ်မျက်နှာကို မေး၏၊ သင်ကား မြင်ဖူး ကြားဖူး သိဖူးသော တရားထက် ပိုလွန်၍ မသိ၊ တရားသည် များပြားလှ၏” ဟု ပြောဆို၍ - “အမောင် သေတကေတု … အမျက်မထွက်လင့်၊ အမျက်ထွက်ခြင်းသည် မကောင်း၊ သင် မမြင်ဖူး မကြားဖူးသော တရားကား များပြားလှ၏၊ မိဘတို့ကို အရှေ့အရပ်မျက်နှာ၊ ဆရာကို တောင်အရပ်မျက်နှာ မည်ကုန်၏ဟု ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာတို့ ဟောကြားကုန်၏။
ထမင်း အဖျော် အဝတ်ကို လှူကုန်သော အိမ်နေလူတို့သည် တရားစောင့်သော ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့ကို ပင့်ဖိတ်ကုန်၏၊ ထိုရဟန်းပုဏ္ဏားတို့ကို အထက်အရပ်မျက်နှာ မည်၏ဟု ဟောကြားကုန်၏၊ ဆင်းရဲသူတို့ ရောက်သွားလျှင် အလွန် ချမ်းသာလှသော နိဗ္ဗာန်ကို မွန်မြတ်သော အရပ်မျက်နှာ မည်၏ဟု ဟောကြား ကုန်၏” – ဟု သေတကေတုလုလင်အား စဏ္ဍာလ၏ အမေး ပြဿနာကို ဖြေဆိုကာ ဆုံးမလေ၏။
သေတကေတုလုလင်လည်း စဏ္ဍာလသည် ခြေမကြားဖြင့် ညှပ်၍ လှည့်ဘိ၏ဟု အလွန်ရှက်သဖြင့် ထိုအရပ်တွင် မနေတော့ဘဲ ဒိသာပါမောက္ခ ဆရာကြီးကို ခွင့်ပန်ပြီးလျှင် တက္ကသိုလ်ပြည်သို့သွား၍ အတတ်ပညာ အလုံးစုံတို့ကို သင်ကြားပြန်၏။
ဆရာရသေ့ကို မင်းကြည်ညို တစ်ဖန် တက္ကသိုလ်ဆရာကြီးထံမှ သွားပြန်ရာ ပစ္စန္တရာဇ် ရွာတစ်ခုကို မှီ၍ နေသော ရသေ့ငါးရာတို့ထံရောက်၍ ရသေ့ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် ထိုရသေ့တို့အား အတတ်ပညာ သင်ပေးသဖြင့် ဂိုဏ်းဆရာကြီးဖြစ်၍ ရသေ့အပေါင်း ခြံရံလျက် ဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားပြန်၏။
နံနက် ဆွမ်းခံဝင်၍ နန်းရင်ပြင်သို့ ရောက်လျှင် မင်းကြီးသည် ကြည်ညိုသဖြင့် နန်းတော်ပေါ်သို့ ပင်စေ၍ ဆွမ်းဘောဇဉ်တို့ကို ကပ်လှူပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တော်၌ အမြဲ သီတင်းသုံးရန် တောင်းပန်သဖြင့် ခွင့်ပြုကာ ဥယျာဉ်တော်၌ ပင် နေကြကုန်၏။
မင်းကြည်ညိုအောင် အယောင်ဆောင် မင်းကြီးသည် တစ်နေ့သ၌ “ဆွမ်းဘုဉ်းနေစဉ် အရှင်ဘုရားတို့ထံလာ၍ ဖူးမြင်လိုသည်” ဟု လျှောက်လေ၏။
ထိုအခါ သေတကေတုရသေ့သည် ဥယျာဉ်တော်သို့ ပြန်ပြီးလျှင် ရသေ့တို့ကို စည်းဝေးစေ၍ “ငါ့ရှင်တို့ … ယနေ့ မင်းကြီး လာလိမ့်မည်၊ မင်းမည်သည် တစ်ကြီမ် နှစ်သက်လျှင် တစ်သက်လုံး ချမ်းသာစေနိုင်၏၊ သို့အတွက် အချို့သောရသေ့တို့သည် လင်းနို့ကဲ့သို့ အထက်၌ တွဲလျားဆွဲကာ ကျင့်ကြကုန်၊ အချို့ဆူးပေါ်မှာ အိပ်ကြကုန်၊ အချို့ ပဉ္စာတပအကျင့်ကို ကျင့်ကြကုန်၊ အချို့ ဆောင့်ကြောင့်သွား၍ ကျင့်ကြကုန်၊ အချို့ ရေချိုး၍ ကျင့်ကြကုန်၊ အချို့ ဗေဒင်သရဇ္ဈာယ်ကြကုန်” ဟု အသင့်စီမံလျက် ကျင့်စေကုန်၏။
မိမိမူကား ကျောင်းတံခါးဝယ် အမှီရှိသော အင်းပျဉ်၌ နေပြီးလျှင် အဆင်းငါးပါးရှိ၍ အခေါက် တစ်ထောင်ရှိသော ပုရပိုက်ကြီးကို ဆန်းကြယ်သော အခင်းပေါ်မှာ တင်လျက် ကောင်းစွာ သင်ကြားအပ်ပြီးသော လုလင်လေးယောက်ကို ပြဿနာ မေးစေ၍ မိမိက ဖြေဆိုကာ နေလေ၏။
ပုဏ္ဏား လျှောက်ချက် ကြည်ညိုပျက် ထိုခဏ၌ မင်းကြီး လာလတ်၍ မိစ္ဆာအကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော ရသေ့တို့ကို မြင်လျှင် နှစ်သက်ကြည်ညိုခြင်း ဖြစ်၍ သေတကေတု ရသေ့သို့ ကပ်ပြီးလျှင် ရှိခိုး၍ သင့်တင့်သော အရပ်၌ နေလျက် - “အို ပုဏ္ဏား … ခွါနှင့်တကွသော သစ်နက်ရေကို ဆောင်ကာ ဆံကျစ်ထုံးလျက် သွားချေးထူ၍ ညစ်နွမ်းသော အဆင်းရှိသော ဤရသေ့တို့ကား ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈာယ်ကြကုန်၏၊ လူတို့ ပြုအပ်သော ပယောဂ၌ တည်ကုန်သေ ရသေ့တို့သည် ဤလောကကို သိကုန်လျက် အပါယ်မှ လွတ်ကုန်သလော” – ဟု ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားအား မေးမြန်းလေ၏။
ပုရောဟိတ်သည် မင်းကြီး စကားကို ကြားလျှင် - “မင်းမြတ် … မကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ကာ အကြားအမြင် များသောသူသည်လည်း တရားကို မကျင့်မူ ဗေဒင်ကိုအစွဲပြုလျက် သီလ သမာပတ်သို့ မရောက်မူ၍ ဗေဒင်တစ်ထောင်တတ်သော သူသည်လည်း ဆင်းရဲမှ မလွတ်ရာ” – ဟု မင်းကြီးအား ဖြေကြားလေ၏။
မင်းကြီးသည် ပုရောဟိတ် စကားကိုကြား၍ ရသေ့တို့၌ နှစ်သက်ကြည်ညိုခြင်းကို ပယ်ဖျောက်လေ၏။
ဆရာရသေ့မေး အဖြေပေး ထို့နောင်မှ သေတကေတု ရသေ့သည် မင်းကြီး၏ နှစ်သက်ကြည်ညိုခြင်းကို ပုရောဟိတ်သည် ပဲခွပ်ဖြင့်ခုတ်၍ ဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြတ်ဘိ၏။
ငါသည် ပုရောဟိတ်နှင့် စကားပြောရန် သင့်၏ဟု ကြံစည်ကာ - “အို ပုဏ္ဏား … ဗေဒင်တစ်ထောင် တတ်သောသူသည်လည်း ထိုဗေဒင်ကို အစွဲပြုလျက် သီလ သမာပတ်သို့ မရောက်မူ၍ ဆင်းရဲမှ မလွတ်ခဲ့ပါမူ၊ သီလ သမာပတ်သာ မှန်သည် ဖြစ်ပါမူ ဗေဒင်တို့သည် အကျိုးမရှိဟု ငါ အောက်မေ့ မှတ်ထင်၏” ဟု ပုရောဟိတ်အား ပြောကြားပြန်၏။
ပုရောဟိတ်သည် ရသေ့စကားကို ကြားလျှင် - “ရှင်ရသေ့ … ဗေဒင်တို့သည် အကျိုးမရှိ မဟုတ်ကုန်၊ သို့သော်လည်း သီလ သမာပတ်သာ မှန်ကန်၏၊ ဗေဒင်တို့ကို စွဲ၍ ကျော်စောခြင်းသို့ ရောက်၏၊ သီလ သမာပတ်ဖြင့် ဆုံးမအပ်သောသူသည် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်၏” – ဟု သေတကေတု ရသေ့၏ ဝါဒကိုဖျက်၍ ပြောဆိုကာ ရသေ့အလုံးစုံကို လူထွက်စေပြီးလျှင် ဓား လက်နက်တို့ကို ကိုင်စေလျက် မဟန္တတရက မည်သော မင်းခစားအရာ၌ ထား၍ မင်းကြီးကို လုပ်ကျွေးစေ၏။
ဤအနွယ်သည် မဟန္တတရကတို့၏ အနွယ် ဖြစ်သတတ်၏။
ဇာတ်ပေါင်း ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ - ထိုအခါ သေတကေတု ရသေ့သည် - ယခုအခါ အံ့ဖွယ်သရဲကို ပြုလုပ်သော ရဟန်း။
စဏ္ဍာလသည် - သာရိပုတ္တရာ။
ပုရောဟိတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ် (၁) မိစ္ဆာကျင့်ကား၊ ကျိုးမများ၊ လားလိမ့်အပါယ်ကို။
(၂) ဗေဒင်တို့ကား၊ လူတလွှား၊ ကျော်ကြားလိမ့်မည်ဆို။
(၃) သီလ, သမာ၊ ကျင့်သိက္ခာ၊ ရောက်ရာနိဗ္ဗာန်ကို။
သေတကေတုဇာတ် ပြီး၏။
အဝါရိယဝဂ် -(၃၇၈) - ဒရီမုခဇာတ် ဒရီမုခ မည်သော ပုရောဟိတ်သည် ရဟန်းပြု၍ ရှင်ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဖြစ်သောအခါ မင်းကြီးအား ကာမဂုဏ် အပြစ်ကို ဟောကြားခြင်း အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု နိက္ခမကြောင်းပြု ဟောကြားမှု နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရား၏ တောထွက်တော်မူခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု ဆရာပန်ကြား ခရီးသွား လွန်လေပြီးသောအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ဝယ် မဂဓမင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုမဂဓမင်း၏ မိဖုရားကြီးဝမ်း၌ ဖြစ်၍ ဗြဟ္မဒတ် ဟူသော အမည်ကို မှည့်ကုန်၏။
တစ်နေ့တည်း ဖွားမြင်သော ပုရောဟိတ်၏သားကိုကား ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ တင့်တယ်သော မျက်နှာ ရှိသဖြင့် ဒရီမုခ ဟူသောအမည်ကို မှည့်ကုန်၏။
ထိုသတို့သား နှစ်ယောက်တို့သည် မင်းအိမ်၌ သာ ကြီးပွားကုန်၏။
အချင်းချင်း အလွန်ချစ်ခင်သော အဆွေခင်ပွန်း ဖြစ်ကုန်၏။
ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ပညာသင်ကြားပြီးလျှင် ဆရာကို ပန်ကြား၍ ဒေသန္တရဗဟုသုတ အလို့ငှာ မြို့ရွာ နိဂုံးတို့၌ လှည့်လည်ကြကုန်၏။
နက်ဖြန် ပြည်တွင်းသို့ ဝင်လတ်သော် ဆွမ်းကျွေး၍ မင်္ဂလာရွတ်ရန် စီမံထားသော အမျိုးတစ်ဦး ပင့်ဖိတ်လာ၍ လိုက်သွားကြရာ အိမ်၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသား နေထိုင်ရန် အဝတ်ဖြူကို၊ ဒရီမုခ နေထိုင်ရန် အဝတ်နီို ခင်းထားကြကုန်၏။
ထိုအခါ ဒရီမုခသည် ခင်းထားသော အဝတ်တို့ကို မြင်လျှင် ယနေ့ ငါ့အဆွေခင်ပွန်းသည် မုချ မင်းဖြစ်မည်၊ ငါသည် ပုရောဟိတ်ဖြစ်မည်ကို သိနှင့်လေ၏။
စည်စိမ်ရွံရှာ ပုန်းအောင်းကာ ထိုမင်းသားနှင့် ပုရောဟိတ် သားတို့သည် မင်္ဂလာရွတ်ခြင်းကိစ္စပြီး၍ အိမ်မှ အလှူဝတ်ကို ယူပြီးလျှင် ထွက်လာကြရာ ဥယျာဉ်တော်သို့ရောက်၍ မင်းသားသည် မင်္ဂလာကျောက်ဖျာ၌ အိပ်၏။
ပုရောဟိတ်သားသည် မင်းသား၏ ခြေတို့ကို ဆုပ်နယ်ကာနေ၏။
ထိုအခါ ဗာရာဏသီပြည်၌ မင်းကြီး သေလွန်၍ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့ ဖြစ်သတတ်။
မင်းကြီး၏ ပုရောဟိတ်သည် မင်းကောင်းမင်းမြတ်ကို ရရှိရန် ဖုဿရထားကို လွှတ်လေ၏။
ဖုဿရထားသည် စစ်အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် ခြံရံကာ မြို့မှထွက်၍ ဥယျာဉ်တံခါးသို့ ရောက်လေ၏။
ဒရီမုခလည်း တူရိယာသံကို ကြားလေလျှင် အဆွေ ယနေ့ မင်းဖြစ်တော့မည်၊ ငါ့ကို စစ်သူကြီးရာထူးကို ပေးလိမ့်မည်၊ ငါ့မှာ အိမ်၌ နေသဖြင့် အကျိုးမရှိ၊ တောထွက်၍ ရဟန်းပြုတော့မည် ကြံစည်လျက် အဆွေကို မတိုင်ပင်ဘဲ အမှတ်မဲ့ သွားပြီးလျှင် တစ်နေရာတွင် ပုန်းအောင်၍ နေ၏။
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသား မင်းမြှောက်ငြား ပုရောဟိတ်သည် ဥယျာဉ်တံခါး၌ ဖုဿရထားကို ထားခဲ့၍ ဥယျာဉ်သို့ဝင်ရာ မင်္ဂလာကျော်ကဖျာတွင် အိပ်နေသော ဗြဟ္မဒတ်မင်းသားကို မြင်လျှင် ခြေတို့ကို ဖွင့်၍ ကြည့်သောအခါ လက္ခဏာကို မြင်ပြန်လျှင် “အချင်းတို့ … ဤသူကား ဘုန်းရှိသောသူ ဖြစ်သည်၊ ဤဗာရာဏသီပြည်ကို ထားဘိဦး ကျွန်းကြီး လေးကျွန်းကို အစိုးရသော စကြာမင်းပင် ဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့သော်လည်း သမာဓိ ရှိသည် မရှိသည်ကို သိရအောင် တူရိယာ အလုံးစုံကို တစ်ပြိုင်နက် တီးမှုတ်ကြလော” ဟု စီမံလေ၏။
မင်းသားလည်း တူရိယာသံကို ကြားသောအခါ နိုးလတ်၍ မျက်စိကိုဖွင့်၍ ကြည့်ပြီးလျှင် အတန်ငယ် အိပ်ပြန်၍ တစ်ဖန် ထ ကာ ကျောက်ဖျာ၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့လျက်နေ၏။
ထိုအခါ ပုရောဟိတ်သည် ရှိခိုး၍ “အရှင်မင်းကြီး … အရှင်မင်းကြီးအား မင်းအဖြစ် ရောက်လာပါပြီ၊ မင်းပြုတော်မူပါ” ဟု တောင်းပန်ကြ၏။
“အချင်း … သင်တို့ မင်းကြီးမှာ သားတော် မရှိသလော” ဟု မေး၏။
“အရှင်မင်းကြီး … မရှိပါ” ဟု လျှောက်ထားသောအခါ “အချင်း … ကောင်းပြီ” ဟု ဝန်ခံလေ၏။
ထိုအခါ ပုရောဟိတ်သည် မင်းသားအား ဥယျာဉ်တော်၌ ပင် အဘိသိက်သွန်းကာ မင်းမြှောက်ကြကုန်၏။
မင်းသားလည်း အခြံအရံ များလှ၍ ဒရီမုခ အဆွေခင်ပွန်းကို အမှတ်မရတော့ပေ။
ရထားကိုစီး၍ နန်းတော်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် မင်းပြုလေ၏။
မိတ်ဟောင်း သတိရ အောက်မေ့လှ ဒရီမုခလည်း လူတို့ တိတ်ဆိတ်သောအခါ ဥယျာဉ်တော်သို့ ဝင်ပြန်၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ နေလျက် မိမိရှေ့တွင် ကြွေကျသော ဖက်ရွက်လျော်၌ လက္ခဏာတင်ကာ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လေ၏။
ထိုခဏ၌ လျှင် လူ၏အသွင် ကွယ်ပျောက်လျက် တန်ခိုးဖြင့်ပြီးသော သပိတ်သင်္ကန်းဖြင့် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ရဟန်းအဖြစ်ကို ရ၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ဟိမဝန္တာ နန္ဒမူလိုဏ်သို့ ကြွလေ၏။
မင်းကြီးသည် စည်းစိမ်ယစ်ကာ အလွန် ချစ်ခင်သော ဒရီမုခကို နှစ်ပေါင်း လေးဆယ်လွန်မှ သတိရသဖြင့် “အချင်းတို့ … ငါ၏ အဆွေ ဒရီမုခ ရှိပါသေးသည်၊ မြင်လိုတွေ့လိုလှသည်၊ ဒရီမုခ နေရာအရပ်ကို ပြောဆိုနိုင်သူအား ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ကိုပေးမည်”ဟု ပြောဆိုလေ၏။
ဤသို့ ဒရီမုခကို ရှာဖွေရင်းပင် မင်းကြီးအား နှစ်ပေါင်း ဆယ်နှစ် လွန်ပြန်လေ၏။
မင်းကို တရားပြ ဥယျာဉ်ကြွ ထိုအခါ ဒရီမုခ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည် နှစ်ပေါင်းငါးဆယ် လွန်မှ ဆင်ခြင်လတ်သော် အဆွေမင်းကြီးကို သတိရ၍ ငါ့အဆွေမင်းကြီး အိုခဲ့ပြီ၊ သားသမီးတို့လည်း ရှိခဲ့ပြီ၊ ငါသည် တရားဟော၍ အဆွေမင်းကြီးကို ရဟန်းပြုစေမည်ဟု ကြံစည်ကာ ဗာရာဏသီ ဥယျာဉ်တော်သို့ကြွ၍ ကျောက်ဖျာထက်တက်၍ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ထိုင်တော်မူ၏။
ဥယျာဉ်စောင့် မြင်လျှင် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား “အရှင်ဘုရား … ဘယ်အရပ်မှ လာသနည်း” ဟု လျှောက်၏။
“ဒါယကာ … နန္ဒမူလိုဏ်မှ လာသည်” ဟု ပြော၏။
“အဘယ်အမည်ရှိပါသနည်း” ဟု လျှောက်ပြန်၏။
“ဒရီမုခ အမည်ရှိသည်” ဟု ပြော၏။
“မင်းကြီးကို သိပါသလော” ဟု လျှောက်ပြန်၏။
“သိသည် လူဖြစ်စဉ် ငါ၏ အဆွေခင်ပွန်း ဖြစ်သည်” ဟု ပြော၏။
“အရှင်ဘုရား … ဆိုင်းငံ့တော်မူပါ၊ မင်းကြီးထံလျှောက်ထားပါဦးမည်” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် မင်းကြီးထံသွား၍ အကြောင်းစုံ လျှောက်ထားလေ၏။
ကာမတပ်စွန်း လွန်စွဲလမ်း မင်းကြီးသည် အလွန် ဝမ်းမြောက်လှသဖြင့် အခြံအရံဖြင့် ဥယျာဉ်တော်သို့ သွား၍ ဒရီမုခ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဒါကို မြင်လျှင် ရှိခိုးလျက် ပဋိသန္ဓာရစကား ပြောကြားကာနေ၏။
ပစ္စေကဗုဒ္ဓါလည်း မင်းကြီးအား “မြတ်သောမင်းကြီး … သင်ကား အိုမင်းခဲ့ပြီ၊ ကာမတို့ကို စွန့်၍ ရဟန်းပြုချိန်တန်ပြီ” ဟု မိန့်ဆိုပြီးလျှင် - “မင်းမြတ် … ကာမဂုဏ်တို့ည် မြက်မှော်စသည်နှင့် တူကုန်၏၊ ကြီးစွာသော ညွန်နှင့် တူကုန်၏၊ ဤကာမဂုဏ်တို့ကို အပြစ်သုံးပါးရှိသော ဘေးဟုဆိုရမည်၊ မြူ ဟူ၍ လည်းကောင်း, အခိုး ဟူ၍ လည်းကောင်း ဆိုရမည်၊ သင်သည် ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်၍ ရဟန်းပြုလော့” – ဟု မင်းကြီးအား ဆုံးမ တိုက်တွန်းလေ၏။
ထိုစကားကို ကြားလျှင် မင်းကြီးသည် မိမိအား ကိလေသ နှောင်ဖွဲ့အပ်သည်ကို ပြလို၍ - “အရှင်ဘုရား … အကျွန်ုပ်သည် ကာမဂုဏ်တို့၌ ကပ်ငြိပါ၏၊ တပ်စွန်းပါ၏၊ အလွန် မက်မောပါ၏၊ ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် အသက်မွေးလိုသော အကျွန်ုပ်သည် အလွန်အားရှိသော ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်ပယ်ရန် မစွမ်းနိုင်ပါ၊ ကောင်းမှုများစွာကို ပြုပါမည်” – ဟု ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား လျှောက်ထားပြန်၏။
သန္ဓေစွဲကြောင့်း ဆင်းရဲပေါင်း ထိုအခါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါသည် မင်းကြီး ရဟန်းပြုခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ဟု လျှောက်ထားသည် ရှိသော် အလွန် ဆုံးမလိုသဖြင့် - “မင်းမြတ် … အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိသူ၊ စောင့်ရှောက်သူတို့ ဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် ထိုအဆုံးအမကို မလိုက်နာဘဲ ငါ့အယူသာ မြတ်န၏ဟု မှတ်ထင်တတ်၏၊ ထိုပညာနည်းသူသည် အဖန်တလဲလဲ ပဋိသန္ဓေနေရ၏၊ ပဋိသန္ဓေ နေရသောသူသည် ကြမ်းကြုတ်၍ အသုဘဟု ရှုအပ်သော မကောင်းသော ကျင်ကြီးကျင်ငယ်ပြည့်သော အမိဝမ်း ဟူသော ငရဲသို့ ရောက်ရ၏၊ မိမိကိုယ်၌ တပ်မက်မောခြင်းကို မစွန့်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်ခြင်းရာဂ မကင်းကုန် ” – ဟု အမိဝမ်းသို့ သက်ရခြင်း ဆင်းရဲကို လည်းကောင်း၊ အမိဝမ်းဖြင့် ဆောင်ရခြင်း အရင်းရှိသော ဆင်းရဲကို လည်းကောင်း ပြဆိုပြီး၍ တစ်ဖန် ကိုယ်ဝန်မွေးဖွားခြင်း အရင်းရှိသော ဆင်းရဲကို ပြလိုပြန်သဖြင့် - “မင်းမြတ် … ဤသတ္တဝါတို့ကား ကျင်ကြီးကျင်ငယ် သွေးသလိပ်တို့ဖြင့် လိမ်းကျံကာ ဖွားမြင်ရကုန်၏၊ အမှန်မှာ ထိုဖွားမြင်ရသော ခဏ၌ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် သွေးသလိပ်တို့သည် ကိုယ်ဖြင့် ထိကုန်၏၊ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် သွေးသလိပ် အလုံးစုံတို့မှာ မသာယာအပ်သည်ဖြစ်၍ သက်သက် ဆင်းရဲသော သဘောတို့သာတည်း” – “မြတ်သောမင်းကြီး … ငါသည် ဤမျှလောက်သော တရားစကားတို့ကို ကိုယ်တိုင် မြင်၍ ဟောကြားပေ၏၊ သူတစ်ပါး၏ အထံမှကြား၍ ဟောကြားသည် မဟုတ်ပါ၊ ငါကား ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသော ဘဝများစွာကို အောက်မေ့နိုင်၏” – ဟု ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကိုပြကာ မိမိစကားကို နာယူစေ၍ - ဆရာ ပြန်ကြွမှ တရားရ “မြတ်သောမင်းကြီး … ယခုအခါ ရဟန်းပြုသည် ဖြစ်စေ၊ မပြုသည်ဖြစ်စေ ငါကား သင်မင်းကြီးအား ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို လည်းကောင်း၊ ရဟန်းပြုခြင်း၌ အကျိုးကို လည်းကောင်း ဟောအပ်ပေပြီ၊ သင်မင်းကြီးသည် မမေ့မလျော့ နေရစ်လော့” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် နန္ဒမူလိုဉ်သို့ ပြန်လေ၏။