kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Home - Eleven Media Group မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတစ်ခုလုံး၏ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ အပါအဝင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၌ မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းမှုကြောင့် နောက်ဆုံးရရှိသောစာရင်းများအရ စုစုပေါင်း အိမ်ခြေပျက်စီးမှု ၂၂၀၈ အိမ်၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၄၅၁၀ အိမ်၊ လယ် ဧက ၁၂၀၊ ယာ ဧက ၁၄၀၊ မျိုးစပါးတင်းပေါင်း ၃၀၀၀၀ ကျော်၊ လူအသေအပျောက် စုစုပေါင်း ၉၀ ကျော် (ပျောက်ဆုံးစာရင်းမပါ)၊ နွား ၄၀၅ ကောင်၊ ဆိတ် ၁၀၄၀ ကောင်၊ ဝက် ၁၄၈ ကောင်၊ ထွန်စက် ၁ စီး၊ ရေတင်စက် ၅ စီး၊ ရေစုပ်စက် ၆ စီး၊ တံတားကြီး ၁၀ စင်း၊ ဘုန်းကြီး ကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ စာသင်ကျောင်း ၈ ကျောင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်း၏ ပြောကြားချက်ကို ကိုးကား၍ Weekly Eleven News Journal တွင် ဖော်ပြထားသည်။
Home - Eleven Media Group ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ၂၀၁၁ ပခုက္ကူရေကြီးမှု ၂၀၁၁ ကျောက်ဆည်ရေကြီးမှု ၂၀၁၁ ပုဂံညောင်ဦးမိုးကြီးမှု ၂၀၁၁ မုံရွာရေကြီးမှု ၂၀၁၁ မြစ်သာမြစ်ရေကြီးမှု ၂၀၁၁ ဆင်ဖြူကျွန်းရေကြီးမှု ဆုံးရှုံးမှုအများဆုံးမြန်မာ့သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ရေကြီးမှုများ Category:၂၀၁၁ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ။
အောက်ပါတို့မှ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ရုရှားနိုင်ငံ ရုရှားလူမျိုး ရုရှားသဒ္ဒါ။
ပိုလန်နိုင်ငံ ပိုလန်လူမျိုး။
အီဂျစ်နိုင်ငံ အီဂျစ်လူမျိုး။
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ပေါ်တူဂီလူမျိုး။
သရက်ခရိုင် သရက်မြို့ သရက် (အပင်)။
ဂရိနိုင်ငံ ဂရိလူမျိုး ဂရိဘာသာစကား။
မဏိပူရပြည်နယ် - အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရမြစ် - မြန်မာနိုင်ငံ။
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တနင်္သာရီမြို့။
ရောမနိုင်ငံ ရောမလူမျိုး ရောမခေတ် ရောမအင်ပါယာ ရောမမြို့ ရောမယဉ်ကျေးမှု။
မြဝတီ ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
နေရာဒေသ မြဝတီခရိုင် မြဝတီမြို့နယ် မြဝတီမြို့ မြဝတီရွာ၊ ကံမမြို့နယ် မြဝတီရွာ၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ် မြဝတီရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ် မြဝတီရွာ၊ ကျုံကနောင်၊ ဝါးခယ်မမြို့နယ် လူပုဂ္ဂိုလ် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ အခြား မြဝတီဘဏ် မြဝတီစာပေတိုက် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း မြဝတီဂျာနယ် မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား မြဝတီ ဘောလုံးအသင်း။
ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဆွီဒင်လူမျိုး။
ကူဝိတ်နိုင်ငံ ကူဝိတ်လူမျိုး။
ကန် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ Category:BotUpload။
ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဆီးရီးယားလူမျိုး။
မင်းလှခံတပ် မင်းလှမြို့၊ သရက်ခရိုင် - အထက်မင်းလှမြို့ (သရက်ခရိုင်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး) မင်းလှမြို့၊ သာယာဝတီခရိုင် - အောက်မင်းလှမြို့ (သာယာဝတီခရိုင်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး)။
မဂ်ဖိုလ်ရအောင် တရားအားထုတ်ခွင့်မရခြင်းကြောင့် အပြစ်ဖြစ်သော အရပ်ဒေသများဖြစ်ကြသည့် (၁၊၂၊၃) ဘုရားပွင့်နေဆဲအခါ ငရဲ ၊ တိရစ္ဆာန် ၊ပြိတ္တာ စသော အပါယ်အရပ် ( အသူရကာယ် ကို ပြိတ္တာမျိုး၌ယူ ) ၊ (၄) ဘုရားရှင်ပွင့်ဆဲ ဘုရားရှင်ကိုမဖူးတွေ့နိုင် ၊ တရားမနာနိုင်ကြရှာသော ခန္ဓာကိုယ်သာရှိ၍ စိတ်ဝိဉာဏ်မရှိသော အသညသတ်ဗြဟ္မာများနှင့် စိတ်ဝိဉာဏ်သာရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်မရှိသော အရူပဗြဟ္မာများဖြစ်ကြသည့် ဒီဃာယုနတ်တို့အရပ် ၊ (၅) အစွန်အဖျား တောတောင်အကြား လူရိုင်းများနေသည့် ပစ္စန္တရာဇ်အရပ် ၊ (၆) ဘုရားပွင့်ဆဲအခါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိနေခြင်း ၊ (၇) ဘုရားပွင့်ဆဲအခါ တရားနားလည်လောက်သော ဉာဏ်မရှိသူ ၊ (၈) တတ်သိနားလည်လောက်သော ဉာဏ်ရှိသော်ငြားလည်း ဘုရားမပွင့်သောအခါလူ ဖြစ်ရခြင်း အထက်ပါ အချက် (၈)ချက် ကို ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါးဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘုရားပွင့်၍ သာသနာတွင်းကာလ ဗုဒ္ဓဘာသာ ခံယူထားသော်လည်း အလှူဒါန မပြုသူ သီလမစောင့်သူ ဘာဝနာတရားမပွားများသူများလဲပါ ပါသည် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်အရ လူတို့ကို နှိပ်စက်တတ် ဖျက်ဆီးတတ်သော ရန်သူမျိုး(၅)ပါး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ - (၁) ရေ (၂) မီး (၃) မင်း (၄) ခိုးသူ (၅) မချစ်မနှစ်သက်သောသူ (မူကွဲအနေဖြင့် အမွေခံဆိုး ဟုလည်း ဖော်ပြကြသည်။
) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဘင်ဂျမင် ဘီဘီ ​နေတန်ယာဟု (; ;) (၁၉၄၉ အောက်တိုဘာ ၂၁ ဖွား) သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ ၏ လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
ယင်းမတိုင်မီက လီကွတ်ပါတီ (Likud Party) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အတိုက်အခံပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် ၁၉၉၆-၉၉ ခုနှစ် တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၂၀၀၉-၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် တစ်ကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်နေရာတွင် ၁၅ နှစ်ကျော်ကြာတာဝန်ထမ်းခဲ့သူဖြစ်၍ အစ္စရေးသမိုင်း၌ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး တာဝန်ယူရသော ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မွေးသော အစ္စရေးသားတို့အနက် ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံ ထူထောင်ပြီးမှ အစ္စရေးမြေပေါ်တွင် မွေးဖွားသူများမှ ပထမဆုံး နှင့် တစ်ဦးတည်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။
နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေး ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆာရီယတ် မတ်ကယ် အထူးတပ်ဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂစ်ဖ် စစ်ဆင်ရေး (Operation Gift) နှင့် ၁၉၇၂ ဆာဘီးနား လေယာဉ် ပြန်ပေးဆွဲမှု ကယ်ဆယ်ခြင်း အပါအဝင် စစ်ဆင်ရေး အမြောက်အမြားတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ် ယွမ်ကီပူ စစ်ပွဲတွင် ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး သေလုနီးပါး အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
စစ်တပ်မှ မထွက်မီတွင် ဗိုလ်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
နေတန်ယာဟု သည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ တွင် ၁၉၈၄ မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ အစ္စရေး သံအမတ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ လီကွတ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၉ခုနှစ် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အစိုးရ ကန်ထရိုက်တာများထံမှ လက်ဆောင်ရယူ လာဘ်စားမှု အရှုပ်တော်ပုံ အပြီးတွင် နိုင်ငံရေး လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် အေရီယယ် ရှာရွန်၏ အစိုးရတွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၃ အထိ၊ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၅ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ဂါဇာကမ်းမြှောင်မှ အစ္စရေးနိုင်ငံသားများကို အတင်းအကြပ် ပြောင်းရွှေ့စေမှုကို မကျေနပ်သောကြောင့် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ၌ လီကွတ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာတွင် ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လီကွတ်ပါတီမှ အောင်မြင်မှု မရခဲ့ဘဲ အမတ် ၁၂ နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် နေတန်ယာဟုသည် အစ္စရေးလွှတ်တော်တွင် အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လီကွတ် ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မိုရှေး ဖေဂလင်ကို အနိုင်ရပြီး ပါတီခေါင်းဆောင် နေရာကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လီကွတ်ပါတီမှ ဒုတိယနေရာ ရခဲ့ပြီး လက်ယာပါတီမှ အများဆုံး အနိုင်ရခဲ့သည်။
နေတန်ယာဟုသည် ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အထိ ကာလရှည်ကြာစွာ ထမ်းဆောင်သည်။
ယင်းနောက် အတိုက်အခံအဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ အမျိုးသား ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိပြီးသည့်နောက် သဘောထားတင်းမာသည့် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ နှင့်အတူ နောက်ထပ် အာဏာပြန်လည်ရရှိလာပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ၂၉ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးအား ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ သူသည် အင်တက်ဘီ စစ်ဆင်ရေးတွင် ကျဆုံးခဲ့သော အစ္စရေး အထူးတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဂျိုနသန် နေတန်ယာဟုနှင့် ပြဇာတ်ရေးဆရာ အီဒို နေတန်ယာဟုတို့နှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
ဝိပတ္တိတရား ဆိုသည်မှာ ဖောက်ပြန်ချို့ယွင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
ဝိပတ္တိတရား (၄)ပါး ရှိသည်။
(၁) ကာလဝိပတ္တိ = မင်းဆိုးမင်းယုတ် အုပ်စိုးသောအခါကာလတွင် ဖြစ်ရခြင်း။
ခေတ်ပျက်သောကာလဖြစ်ခြင်း။
(၂) ဂတိဝိပတ္တိ = အပါယ်လေးပါး စသည့်မကောင်းသော ဂတိတို့၌ဖြစ်ရခြင်း။
(၃) ဥပဓိဝိပတ္တိ = ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါချို့တဲ့ခြင်း။
(၄) ပယောဂဝိပတ္တိ = အသိအလိမ္မာ ဉာဏ်ပညာ၊ သတိဝီရိယမရှိဘဲ ပြုမှု၊ ပြောဆိုမှု၊ ကြံစည်မှုစသည့် မကောင်းသော အဖြစ်ဆိုးတို့နှင့် ကြုံဆုံရခြင်း။
ဗျသန ဟူသည် ပျက်စီးခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဗျသနတရား (၅)ပါး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ - (၁) ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း (၂) ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးခြင်း (၃) ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဖြစ်ခြင်း (၄) ဒိဋ္ဌိဗျသန = မှားယွင်းသော မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်း (၅) သီလဗျသန = သီလပျက်ခြင်း။
thumb|စတီဖင် ဟာပါး စတီဖင် ဂျိုးဆက် ဟာပါး (Stephen Joseph Harper) (၁၉၅၉၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်ဖွား) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ၂၂ ယောက်မြောက်နှင့် လက်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၆ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် သူ၏ ပါတီမှ လူနည်းစု အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းသော အခါတွင် ဟာပါးသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် ပရိုဂရက်ဆစ် ကွန်ဆာဗေးတစ် နှင့် ကနေဒါ မဟာမိတ် ပါတီတို့ ပေါင်းစပ်၍ အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းထားသော ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီမှ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
ဟာပါးသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစ၍ အယ်လ်ဘာတာပြည်နယ် ကယ်လ်ဂရီ အနောက်တောင်ပိုင်းမှ ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၇ အထိ သူသည် ကယ်လ်ဂရီ အနောက်ပိုင်းမှ အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
သူသည် ပြန်လည် ပြုပြင်ရေး ပါတီကို ထူထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ထိုပါတီဖြင့် ဝင်ရောက် အရွေးမခံခဲ့ပေ။
ထို့နောက်တွင် အမျိုးသား နိုင်ငံသား ညွန့်ပေါင်းပါတီကို ခေတ္တမျှ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ပြန်ထွက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါ မဟာမိတ် ပါတီတွင် စတော့ခ်ဝဲလ် ဒေး ၏ နေရာတွင် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ပါလီမန်သို့ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် ပရိုဂရက်ဆစ် ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ပီတာ မက်ကေးနှင့် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ပါတီနှစ်ခုအား ကနေဒါ ကွန်ဆာဗေးတစ် ပါတီ အဖြစ် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၀၄ မတ်လတွင် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဟာပါး၏ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီသည် လူနည်းစု မဲ အများဆုံး ရရှိခဲ့သည်။
မဲအရေအတွက် အနည်းငယ်မျှ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကနေဒါ နိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော် ၃၀၈ နေရာတွင် ၁၄၃ နေရာ ရရှိခဲ့သည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အကြိမ် ၄၀ မြောက် ပါလီမန်ကို ၂၀၁၁ မတ်လတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
၂၀၁၁ မေလ ၂ ရက်တွင် ဟာပါး၏ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီအား ကနေဒါနိုင်ငံသားများက လူများစု အစိုးရအဖြစ် မဲပေးခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:ကနေဒါ ဘောဂဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ကနေဒါ ဂီတပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
thumb|သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (; ) (၁၉၄၉ ဇူလိုင် ၂၆ ဖွား) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ စီးပွားရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
လက်ရှိ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် ၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။
သက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အအောင်မြင်ဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အက်ဒ်ဗန့်စ် အင်ဖို ဆားဗစ် (Advanced Info Service) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘီလီယံနာ သူဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သက်ဆင်သည် ၁၉၉၄တွင် ဖာလန် ဒါမ ပါတီ (Phalang Dharma Party) မှတဆင့် နိုင်ငံရေး လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အခြား အမတ်များနှင့် အတူ ပါတီမှာ ထွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရပြီးနောက် သူသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
သက်ဆင်သည် ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို လျော့ချရန် ပေါ်လစီများစွာကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၄ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တစ်ဝက်မျှ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။
သူသည် ဘတ် ၃၀ အစီအစဉ်ဟု လူသိများသော နိုင်ငံအတွင်း ပထမဆုံး အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသော မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သက်ဆင်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ အများအပြားတွင် ရင်းနီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့ပြီး လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့တွင်း ရထားများ ပြေးဆွဲခြင်း နှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။
ထိုသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ ချေးငွေမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀၀၆ စက်တင်ဘာတွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျော့ကျလာခဲ့သည်။
ခြစားမှုများလည်း လျော့ကျလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့၏ ခြစားမှု လျော့ကျခြင်း ညွှန်းကိန်းတွင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃.၂ မှ ၃.၈ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီမှ သမိုင်းတွင် မဲအများအဖြစ် မကြုံစဖူး ထူးခြားစွာ တပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
thumb|စင်ကာပူ ဝန်ကြီးချုပ် လီရှန်လုံး လီရှန်လုံး သည် (Chinese: 李显龙) စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စင်္ကာပူနိုင်ငံ ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် လီကွမ်းယု၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
လီကွမ်ယု၏ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းများအရ လီရှန်လုံးသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက စင်ကာပူနိုင်ငံရေး အကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်ကတည်းက ၎င်း၏ ဖခင်နှင့်အတူ ချီတက်အခမ်းအနားများသို့ မကြာခဏ လိုက်ပါခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဘာသာ အထူးပြုဖြင့် ပထမတန်း ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ နှင့် ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ ဒီပလိုမာ ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဟားဗတ် တက္ကသိုလ် ကနေဒီ အစိုးရဆိုင်ရာ ကျောင်းမှ ပြည်သူ့ရေးရာ စီမံခန့်ခွဲရေး မဟာဘွဲ့ ကို ရရှိခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ၁၉၇၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ စင်ကာပူ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်သို့ လျင်မြန်စွာ ရာထူးတိုးတက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ပီအေပီ ပါတီမှ တဆင့် ဝင်ရောက် အရွေးခံခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ဂိုချုပ်တောင်၏ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် လီရှန်လုံးသည် ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်၊ စက်မှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး များအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လီရှန်လုံးသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဂိုချောက်ထောင် ရာထူးသက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီး ပီအေပီ နိုင်ငံရေးပါတီ ကို ဦးဆောင်ကာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လီရှန်လုံးသည် ၂၀၀၆၊ ၂၀၁၁ နှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်များတွင် ပီအေပီ ပါတီကို ရွေးကောက်ပွဲအသီးသီးတွင် အနိုင်ရရှိအောင် ဦးဆောင်မှု ပြုပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ယခုထမ်းဆောင်နေသော ရာထူးသက်တမ်းကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ၁၃ ကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်စတင်ခြင်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ‌မေလ ၁၆ရက်နေ့ တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ အနားယူကာ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သူ လောရန့်စ်ဝေါင် (Lawrence Wong) ကို ရာထူးလွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
မိသားစု သူသည် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် လီကွမ်းယု၏ သား အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး သူ၏ ဇနီး မဒမ်ဟိုချင်းမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဆိုင်ရာ အဓိက အဖွဲ့ဖြစ်သော တီမားဆက် ဦးပိုင် အဖွဲ့၏ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။
ဒါတို ဆရီ ဟာဂျီ မိုဟာမက် နာဂျစ် ဘင် ထွန်း ဟာဂျီ အဘဒူ ရာဇက် (Dato' Sri Haji Mohd Najib bin Tun Haji Abdul Razak) (၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၃ မွေးဖွား) သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ၏ ၆ ယောက်မြောက်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ခုနှစ်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်မှစ၍ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထွန်း အဘဒူလာ အာမက် ဘာဒါဝီ၏ နေရာတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။
နာဂျစ်သည် မလေး အမျိုးသား တပ်ပေါင်းစု အဖွဲ့ (United Malays National Organisation) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
သူသည် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သော ထွန်း အဘဒူ ရာဇက်၏ သားဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ထွန်း ဟူစိန် အွန်း ၏ တူ တော်စပ်သည်။
Najib Razak: Malaysia's former PM and his downfall over alleged corruption ကိုးကား Category: မလေးရှားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
မာမိုဟမ် ဆင်း (Manmohan Singh) (၁၉၃၂ စက်တင်ဘာ ၂၆ မွေး) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ၁၃ ယောက်မြောက်နှင့်ဝန်ကြီးချုပ်​ဟောင်းဖြစ်သည်။
သူသည် ငါးနှစ်သက်တမ်း ပြည့်ပြီးနောက် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံ အရွေးချယ်ခံရသူများတွင် ဂျဝါဟာလာ နေရူး ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
ဆစ်ခ် ဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် မဟုတ်သူများတွင် ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သူ ဖြစ်သည်။
ဆင်းသည် အိန္ဒိယ အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီမှ ၇ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
သူသည် အထက်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ၄ ကြိမ် အရွေးချယ် ခံခဲ့ရပြီး အာသံပြည်နယ်၏ ကိုယ်စားပြု အမတ် ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာမန်မိုဟန်ဆင်းကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ စက်တင် ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်း (ယခု ပါကစ္စတန်)၊ ဂါးမြို့လေးတွင် သာမန်မိသားစုတစ်စုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်၊ ကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်နှင့် ပန်ဂျပ်တက္ကသိုလ်တို့မှ စီးပွားရေးဘွဲ့များရရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ နှစ်ပေါင်း ၃၀ လုံးလုံး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် အရေးပါ အရာရောက်သည့်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် ရပ်တည်သွားခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဆင်းသည် အိန္ဒိယ Reserve ဘဏ်တွင် ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အစိုးရဦးဆောင်သည့် နာရာဆင်ဟာရောင်း လက်ထက်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ် သူဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်တာဝန်ယူချိန်အထိ ထိုတာဝန်ကိုယူခဲ့သည်။
သူတာဝန်သစ်ကိုစတင်ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေသည် အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန်ဟုဆိုနိုင်သည်။
သို့သော် ဆင်း၏သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အတော်လေးပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံအတွင်း နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ပထမဦးဆုံး လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သည်။
အတိတ်ကာလက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပိတ်ထားသမျှ ကို သူကဖွင့်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်ကတည်းက လက်ခံကျင့်သုံးလာကြသည့် သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် လိုင်စင်စနစ်များကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး၊ အများပိုင်စီးပွားရေးစနစ်ဖြင့် လွတ်လပ်စွာလုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ခွင့်ပြုလိုက်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှောင်းပိုင်းတွင် ဆင်း၏ စွမ်းဆောင်ချက်ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးပြန်လည်ဦးမော့လာနိုင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် အပုပ်နဲ့လှိုင်ခဲ့သမျှ ဆင်းလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရသည် သန့်ရှင်းသောအစိုးရအဖြစ် ထူးခြားစွာ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ခြင်းကလည်း ဆင်း၏ကောင်း သတင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပါလီမန်က ချီးမြှင့်သည့်ထူးချွန်ဆုကို ဆင်းက ရရှိသွားခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဆင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကြေညာခြင်းခံရသည်။
နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပါတီပေါင်းစုံ ကလည်း ဆင်းကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထောက်ခံခြင်းပြုခဲ့ကြသည်။
ဆင်းသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
အစိုးရပိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးရာထူး ယူထားသူဖြစ်သကဲ့သို့ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်များတွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် စာရေးဆရာ တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။
ဆစ်ခ်ဘာသာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဖြစ်ပြီး၊ ဆစ်ခ်လူမျိုးများထဲမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဘဝကို ပထမဦးဆုံးခံယူခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ယန်းပေါလ်ဆတ်ကို ၁၉၅၀ တွင် တွေ့မြင်ရပုံ ယန်းပေါလ် ချားလ် အေမတ် ဆတ် () (၁၉၀၅ ဇွန်လ ၂၁ရက် - ၁၉၈၀ ဧပြီလ ၁၅ ရက်) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒီ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသားသူ နှင့် စာပေဝေဖန်ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ၂၀ ရာစု ပြင်သစ်အတွေးအခေါ်ပညာနယ်ပယ်တွင် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မာ့က်ခ်စ်ဝါဒကို အထူးပြုသည်။
ထို့အပြင် ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ နှင့် ပတ်သက်သော စာပေနှင့် အတွေးအခေါ်ပညာတို့တွင် အရေးပါအရာရောက်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
သူ၏လုပ်ဆောင်ချက်များသည် မာ့က်ခ်စ်ဝါဒအတွေးအခေါ်ပညာ၊ လူမှုဗေဒ၊ ဝေဖန်ရေးသီအိုရီနှင့် စာပေလေ့လာမှုပညာတို့တွင် လွှမ်းမိုးမှု ယခုတိုင် ရှိသည်။
နာမည်ကျော် အမျိုးသမီးရေးရာစာရေးဆရာ နှင့် လူမှုရေးသီအိုရီများ ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဆိုင်မွန်ဒီဗူဗွားနှင့် နှစ်ကာလကြာမြင့်စွာ နေထိုင်ပေါင်းသင်းခဲ့သည်။
သူသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်လ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း ရယူရန်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
သူ့အကြောင်း သူပြောခဲ့ဖူးသည့်အတိုင်းပင် သူသည် ဖားပြုပ်တကောင်နှင့်တူသည်။
သူ၏ လိင်မှုဆိုင်ရာ ဘဝသည် ၁၇ ရာစုအတွင်းက ဟာသဇာတ်ကွက်တကွက်ထက် ပို၍ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည်။
သူ့စိတ်ထဲတွင် ဒဿနတရားများထက် လိင်စိတ်က ပို၍ နေရာယူထားသည်ဟု သူ၏အရေးအသားများတွင် ရှားရှားပါးပါး တွေ့ရသည့်ဟာသစကားမျိုးဖြင့် တခါက ပြောဆိုခဲ့ဖူးသည်။
သူသည် အတွေးအခေါ် ပညာရှင်တဦးကဲ့သို့လည်း စာမရေးသားပါ။
အကြောင်းမူ သူသည် အသိမ်မွေ့ဆုံး သဘောတရား တစ်ရပ်ကို တသသ စွဲကျန်ရစ်မည့် လိုရင်းတိုရှင်း ဝါကျများ (သို့မဟုတ်) ပြဇာတ် ကနိုင်သည့် ဇာတ်လမ်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် စကားပြေအရေးအသားမျိုးကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ ရေးဖွဲ့နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များက မည်သူ့ကိုမှ ဩဇာမညောင်းတော့သလောက် ဖြစ်လာသည့်အချိန်တွင်တော့ ယန်းပေါလ်ဆတ်သည် ရာစုနှစ်တခုအတွင်း ဩဇာညောင်းသည့် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်တဦး ဖြစ်လာအောင် စီမံနိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ ခါးသီးသည့်နောက်ပိုင်းများမှာ ဆတ်အတွက် အခွင့်ကောင်းအခါကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
အဒေါ့ဖ်ဟစ်တလာ၏ အကြွင်းမဲ့ ဆိုးယုတ်မှု၊ နျူကလီးယားလက်နက်များဖြင့် ကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးရတော့မည်ဟူသော စိုးထိတ်မှုများ၏ လှုပ်ခါခြင်းကို ခံနေရသည့် ခြေကုန်လက်ပန်းကျနေသည့် ဥရောပတိုက်ဆီသို့ ငြိမ်းချမ်းရေးကို သယ်ဆောင်မလာဘဲ၊ စစ်အေးတိုက်ပွဲဆိုသည့် အမှားအမှန် ခွဲခြားမရသည့် အခြေအနေတရပ်ကိုသာ သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။
စာရိတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများမှာ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာကြပြီး စံနမူနာရပ်များက သံသယရှိစရာ ဖြစ်လာကြသည့်အခါတွင် ဦးဆောင်လမ်းပြမှုကို ရှာဖွေနေကြသည့် စစ်ပြီးခေတ် မျိုးဆက်တို့သည် ဖြစ်တည်မှုဝါဒ ဆိုသည့်ရင်ခွင်ကို စိတ်ချမ်းသာစရာအဖြစ် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဖြစ်တည်မှုဝါဒဆိုသည့် ဝေါဟာရကို ဆတ် တီထွင်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။
ထိုဝေါဟာရကို ဆတ် ထုတ်နုတ်သုံးစွဲခဲ့သည့်အတွက် ဆတ်အပေါ်တွင် အခြားသော ဥရောပ တွေးခေါ်ရှင်များ၊ အထူးသဖြင့် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင် မာတင်ဟိုင်းဒက်ဂါ၏ ကျေးဇူးမကင်းပါ။
သို့သော်လည်း ဆတ်၏ စကားပြေများထဲတွင် ဒြပ်မဲ့စိတ်ကူးများမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက် တောင်းဆိုမှုများအဖြစ် အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခံကြရသည်။
"လူသည် လွတ်လပ်၏။
သူရဲဘောကြောင် သူသည် သူ့ကိုယ်သူ သူရဲဘောကြောင်အောင် ဖန်တီး၏။
သူရဲကောင်းသည် သူ့ကိုယ်သူ သူရဲကောင်းဖြစ်အောင် ဖန်တီး၏" ဟု ဆတ်က ရေးသားခဲ့သည်။
ဘုရားသခင်ဟူ၍ မရှိခြင်းကြောင့် အနှစ်သာရအားဖြင့် လူသားသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်လှုပ်ရှား ပြုမူမှုများမှတဆင့် သူမည်သူမည်ဝါ ဖြစ်သည်ကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းရမည်ဟု ဆတ်ကဆိုသည်။
လှုပ်ရှားမှုတခုအပေါ်တွင် နောက်ထပ်လှုပ်ရှားမှုပြုရန် ရွေးချယ်ခြင်းအတွက် လူသားတဦးချင်းတွင် တာဝန်ရှိသည်။
လှုပ်ရှားပြုမူမှုအား ရွေးချယ်မှုက တန်ဖိုးသတ်မှတ်ပေးသည်။
လှုပ်ရှားပြုမူခြင်း မခံရသော အရာမှန်သမျှတွင် တန်ဖိုးမရှိပါ။
တခြားနည်းဖြင့်ဆိုပါက ဘာမှထူးခြားမှုမရှိမည့် စကြဝဠာအတွက် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စရိုက်လက္ခဏာတမျိုး သတ်မှတ်ပေးရာတွင် လူတယောက်အနေဖြင့် "စိတ်ပျက်စရာအိပ်မက်များ၊ မှားယွင်းကိုင်ဆောင်ထားသည့် မျှော်လင့်ချက်များ၊ အချည်းနှီးသော မျှော်ကိုးမှုများ" ဖြင့် သူ့ကိုယ်သူအား သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း မပြုနိုင်ဟု ဆတ်က လူသိရှင်ကြား ကြေညာခဲ့သည်။
လူအများစုသည် သူတို့၏ ကံကြမ္မာအတွက် အခြားတစုံတရာအပေါ် သို့မဟုတ် အခြား တစုံတယောက်အပေါ် ပြစ်တင်ပြောကြားခြင်းဖြင့် တာဝန်လွတ်အောင် ရုန်းတတ်ကြသည်။
ဤသဘောသဘာဝကို ဆတ်က "ဆိုးရွားသော ယုံကြည်သက်ဝင်မှု" ဟု သဘောထားရှုမြင်သည်။
ဆတ်သည် သူ၏အတွေးအခေါ်များကို ပြဇာတ်ကိုးပုဒ်၊ ဝတ္ထုရှည်လေးအုပ်၊ အဓိကရ အတွေးအခေါ်ကျမ်းငါးအုပ်နှင့် မရေမတွက်နိုင်သည့် ဟောပြောပို့ချချက်များ၊ ရသစာတမ်းများထဲတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။
သူသည် ဆန္ဒပြပွဲများကိုလည်း ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ကန့်ကွက်ပြောကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
လက်ဝဲဝါဒီများက ချမှတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အရံအတားမှန်သမျှတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။
ဤနေရာတွင် ကမောက်ကမနိုင်သည့် ကိစ္စတခုမှာ ဆတ်အား အများဆုံး ကြည်ညိုလေးစားကြသည့်သူများ (လူငယ်များ၊ ဘဝကို နာကြည်းသူများ၊ လူတိုင်းကို တကိုယ်ကောင်းသမားဟု မြင်တတ်သူများ) သည် သူ့အား နားလည်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
"ဘဝသည် ထူးဆန်းလှ၏။
အမှန်တရားသည် ပျို့အန်ချင်စရာကောင်းလှ၏။
လူသားသည် ကိုယ်ကျင့်တရားများ၊ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်များ၊ ကန့်သတ်ထားသည့် တာဝန်များနှင့် ကင်းရှင်း၏" ဟု သူ့အား စံနမူနာပြုသူများ၊ မိသားစုများကို ပြောကြားခဲ့ဖူးသည် မဟုတ်ပါလော။
သူ၏ဖခင်သည် ရေတပ်အရာရှိတဦးဖြစ်သည်။
သူနှစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဘယ်တော့မှ ကျန်းကျန်းမာမာ မရှိသောဆတ်သည် သုံးနှစ်သား အရွယ်တွင် ညာဘက်မျက်လုံးကွယ်ခဲ့သည်။
အဆင့်မြင့်ကောလိပ်တွင် ဒဿနိကဘာသာလေ့လာ ဆည်းပူးသည့်အခါတွင် သူ၏ တသက်တာချစ်သူ၊ သူနှင့် စိတ်သဘောထားချင်း တူညီသူ၊ ရှေ့ဆောင် ဣတ္ထိယဝါဒီ ဆိုင်မွန်ဒီဗူးဗွားနှင့် တွေ့ဆုံသည်။
ငယ်ဘဝ ၁၉၀၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်တွင် ပါရီမြို့၌ မွေးသည်။
ပြင်သစ်ရေတပ် အရာရှိ ဂျန်းဘက်တိဆတ် (Jean-Baptiste Sartre) နှင့် အန်နီမေရီ ဆွစ်ဇာ (Anne-Marie Schweitzer) တို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။
အသက်နှစ်နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ အဖျားရောဂါဖြင့် တိမ်းပါးရာ မိခင်က မူဒွန် (Meudon) ရှိ ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်နေသည်။
ဂျာမန်စာ သင်သူ အဘိုး ချား ဆွစ်ဇာ (Charles Schweitzer) က ဆတ်ကို သင်္ချာနှင့် ဂန္ထဝင်စာပေများနှင့် ထိတွေ့စေသည်။
အသက် (၁၂) နှစ် ရောက်သော် မိခင် နောက်အိမ်ထောင်ပြု၍ လာရိုရှယ် (La Rochelle) သို့ ပြောင်းကြသည်။
ထိုအရပ်တွင် မကြာမခဏပင် အနိုင်ကျင့် ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၀ ခု၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်တွင် အဆုတ်ရေဝင်ရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်သည်။
မသေမီကပင် မိခင်နှင့် ပထွေးဖြစ်သူတို့ ရှိရာ သုဿာန်၌ မမြုပ်လိုဟု ညွှန်ကြားခဲ့၍ မွန့်ပါနက်ဆေ (Montparnasse) သုဿာန်၌ မြုပ်သည်။
ဈာပနလုပ်သည့် ဧပြီလ ၁၉ ရက်တွင် ပါရီမြို့သား ၅၀ ၀၀၀ ခန့် လိုက်ပို့သည်။
thumb|တော်လှန်ရေးကာလ အတွင်းက အသုံးပြုခဲ့သော ပိုစတာ ဝါဒဖြန့်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ဘက်လိုက်မှုရှိသော သတင်းအချက်အလက် ကို ဖြန့်ဝေခြင်းဖြစ်သည်။
ဖတ်ရှုရသော လူထု က တစ်စုံတစ်ခု သို့ ဝါဒတစ်ခု ကို ယုံကြည်စေရန် ရည်စူး၍ ထိုသတင်းများကို ရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် နိုင်ငံရေး ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။
ထိုသတင်းများ သည် အမှန် အမှား ဟူ၍ ခွဲခြားရခက်သည်။
များသောအားဖြင့် ရှုပ်ထွေးပြီး မတရားပေ။
အငြင်းပွားဖွယ်ရာများကို ကြာရှည်စေပြီး ဖြေရှင်းရန်ခက်ခဲစေသည်။
မူလအဓိပ္ပာယ် ဝါဒဖြန့်ခြင်း ဟူသော propaganda စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာ စကားမှ ဆင်းသက်သည်။
ရှေးဦး အဓိပ္ပာယ်မှာ ပျံ့နှံ့စေရန် အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပထမ ကမ္ဘာစစ် အတွင်းမှ စ၍ သတင်းမှား ကို ဦးတည်သော နိုင်ငံရေး အတွေးအခေါ် ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူကြသည်။
ထို propagate ဆိုသော စကားလုံး မူလတရားကိုယ် ၌က ဆပွားခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်သည်။
တခါတလေ ဝါဒဖြန့်ခြင်း သည် ကြော်ငြာ ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။
ဥပမာ- ဝါဒဖြန့်ခြင်း သည်လည်း မီဒီယာထု ကို အသုံးချသည်။
သို့သော် ကြော်ငြာဟူသည် တစ်စုံတစ်ခု ကို ရောင်းရစေရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး ဝါဒဖြန့်ခြင်း သည် အတွေးအခေါ် ပြောင်းလဲစေရန် ကြိုးပမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် အစိုးရများ၊ ပါတီများကသာ အသုံးချပြီး၊ ကုမ္ပဏီများက အသုံးမပြုပေ။
ဝါဒဖြန့်ခြင်း နှင့် စစ်အတွင်းအသုံး thumb|လွတ်လပ်ရေးတပ်တွင်း ဝင်ရန် နိုးဆော်သော ပိုစတာ ဝါဒဖြန့်ခြင်း ကို စစ်အတွင်း အသုံးများသည်။
အသုံးလည်း ဝင်သည်။
ပိုစတာ များ၊ တီဗီ ကြော်ငြာများ၊ ရေဒီယို ကြေညာချက် များ အသွင် နှင့် ဖြစ်သည်။
တခါတရံ မိမိ တိုင်းပြည် ပါဝင်သော စစ်ပွဲ အနိုင်ရနေသည် ဟု ကြေညာခြင်း ဖြင့် တိုင်းပြည်၏ လူများ ကို ပျော်ရွှင် တက်ကြွစေရန် သုံးသည်။
တခါတရံ ရန်သူ ကို လူဆိုး၊ လူရမ်းကား နှင့် လူစိတ်မရှိသူများ အဖြစ် မြင်အောင်ပြော၍ လူထု က မုန်းတီးစေရန် သုံးသည်။
(ဥပမာ-မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ ဖက်ဆစ် ) ရန်သူ၏ စစ်ပွဲအရှုံးများ နှင့် ရန်သူစစ်ဗိုလ်ကြီးများ၏ ဘက်ပြောင်းခြင်း များကို ဖော်ပြ၍ စစ်ပွဲ ရပ်သင့်ကြောင်း ပြောပြီး ရန်သူများ ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလို ဝါဒဖြန့်လေ့ရှိသည်။
စစ်အတွင်း မဟုတ်လျှင်သော်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
လူထုက တိုင်းပြည်အခြေအနေကို အကောင်းချည်းမြင်စေရန် အစိုးရများက သုံးသည်။
ဝါဒဖြန့်ခြင်း နှင့် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း တချို့ အာဏာရှင် နိုင်ငံများတွင် ဆင်ဆာပိတ်ခြင်း နှင့် တွဲသုံးသည်။
ကောင်းသတင်း များကို ဝါဒဖြန့်နေသလို ဆိုးသတင်းများကိုလည်း ဆင်ဆာနှင့် ပိတ်ထားတတ်သည်။
အမြင်မှားများကို ဝါဒဖြန့်နေသလို ထိုအမြင်ကို သဘောမတူ သူများကိုလည်း နူတ်ဆိတ်နေစေရန် ဆင်ဆာဖြတ်သည်။
ထို့နောက် သဘောမတူသူများက အများသိအောင် မေးခွန်း ထုတ်ခွင့် မရသောအခါ ဝါဒဖြန့်ခြင်းသည် အမှန်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။
လူထုပါလာစေရန် လိမ်လည်ပြီး ဝါဒဖြန့်ခြင်းလည်း ရှိသည်။
ဘာသာတချို့ကလည်း သူတို့ ဘာသာဝင်ဖြစ်လာစေရန် ဝါဒဖြန့်လေ့ရှိသည်။
ရှေးက အသုံးပြုခြင်းများ ဝါဒဖြန့်ခြင်း ကို ခေတ်တိုင်း ခေတ်တိုင်း တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။