kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) အရိယာဥစ္စာ ၇-ပါးဟူသော တရားအမေ့ကို ပျင်းရှိသူတို့ မဆက်ခံနိုင်၊ ဝီရိယရှိသူမှသာ ဘုရားရှင်၏ အရိယာဥစ္စာ ၇-ပါး တရားအမွေကို ဆက်ခံနိုင်ပေသည်ဟု ဓမ္မအမွေ၏ မြင့်မြတ်ပုံကို နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ဖြစ်စေရာ၏။
ကျန်အချက် အလက်တို့မှာ သိသာထင်ရှား၏။
(၄) ဘုရားဂုဏ်တော်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဗုဒ္ဓါနုဿတိ၊ တရားဂုဏ်တော်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဓမ္မာနုဿတိ၊ သံဃဂုဏ်တော်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း သံဃာနုဿတိ၊ မိမိသီလကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း သီလာနုဿတိ၊ မိမိစွန့်ကြဲခြင်းကို အဖန်ဖန်အောက်မေ့ခြင်း စာဂါနုဿတိ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို သက်သေထား၍ မိမိ၏ သဒ္ဓါသီလစသော ဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဒေဝတာနုဿတိ၊ ကိလေသာတို့ ငြိမ်းအေးခြင်းကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဥပသမာနုဿတိ၊ ကြမ်းတမ်းခေါင်းပါး သူကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ နူးညံ့ပြေပြစ်သူကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်း၊ စိတ်ကြည်ညိုဘွယ်ရာသုတ်ကို့ကို ဆင်ခြင်ရွတ်ဖတ် သရဇ္ဈာယ်ခြင်း၊ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၌ ကိုင်းညွှတ်ခြင်း (ဝါ) ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို စွဲစွဲမြဲမြဲ နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ဤ ၁၁-ပါးသည် ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတို့တည်း။
(၅) မွန်မြတ်သော ဘောဇဉ်ကို သုံးဆောင်မှီဝဲခြင်း၊ သပ္ပါယဖြစ်၍ ချမ်းသာသော ဥတုကို မှီဝဲခြင်း၊ ချမ်းသာသော ဣရိယာပုထ်ဖြင့် နေခြင်း၊ အလယ်အလတ်သဘော ထားရှိခြင်း (ကမ္မဿကတာဉာဏ်ကို ကောက်ယူပါ)၊ ပူပန်တတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ငြိမ်းအေးစွာ နေတတ်သူကို မှီဝဲခြင်း၊ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၌ ညွတ်ကိုင်းခြင်း၊ စွဲမြဲစွာ နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ဤ ၇-ပါးသည် ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတို့တည်း။
(ဤ ၇-ပါးအနက် ပူပန်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် ခဲ တုတ် လှံ ထားစသည်ဖြင့် သူတစ်ပါးကို နှိပ်စက်တတ်သူကို ဆိုလို၏။
ထိုကဲ့သို့ မနှိပ်စက်တတ်ပဲ လက်ခြေ စောင့်စည်းတတ်သူကို ငြိမ်းအေးစွာ နေတတ်သူဟု ဆိုလို၏။
) (၆) ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ ဝတ္ထုပစ္စည်းတို့ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် ပြုခြင်း၊ ဣန္ဒြေတို့ကို မျှတအော၌ ထားခြင်း၊ (ယင်း ၂-ပါး အဓိပ္ပါယ်ကို အထက်၌ ပြခဲ့ပြီ)။
ကသိုဏ်း နိမိတ် အသုဘနိမိတ်တို့၌ လိမ္မာခြင်း၊ ဘာဝနာစိတ်ကို ချီးမြှောက်သင့်သောအခါ ချီးမြှောက်ခြင်း၊ ဘာဝနာစိတ်ကို နှိပ်သင့်သောအခါ နှိပ်ခြင်း၊ ဘာဝနာစိဟ်ကို ကောင်းစွာရွှင်လန်း စေသင့်သောအခါ ကောင်းစွာ ရွှင်လန်းစေခြင်း၊ ဘာဝနာစိတ်ကို လျစ်လျူရှုသင့်သောအခါ လျစ်လျူရှုခြင်း၊ မတည်ကြည်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ တည်ကြည် သောပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲခြင်း၊ ဈာန်ဝိမောက္ခတို့ကို ဆင်ခြင်ခြင်း၊ သမာဓိသမ္မောဇ္ဈင်၌ ညွတ်ကိုင်းခြင်း (ဝါ) သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို စွဲစွဲ မြဲမြဲ နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ဤ ၁၁-ပါးသည် သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း တို့တည်း။
ထို၁၁-ပါးတို့တွင် ဘာဝနာစိတ်နှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်တို့ကို အနည်းငယ် ရှင်းပြဦးအံ့—ဝီရိယ လျော့ပါးခြင်း စသည်ကြောင့် ဘာဝနာစိတ် တွန့်တိုဆုတ်နစ်သောအခါ ဓမ္မဝိစယ, ဝီရိယ, ပီတိဗောဇ္ဈင် ၃-ပါးကို ဖြစ်စေသဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းသည် ဘာဝနာစိတ်ကို ချီးမြှောက်သင့်သောအခါ ချီးမြှောက်ခြင်း မည်၏။
အထူးအားထုတ် အပ်ပြီးသော ဝီရိယ, ထက်သန်သောဝီရီယ စသည်ကြောင့် ဘာဝနာစိတ် ပျံ့လွင့်သောအခါ ပဿဒ္ဓိ, သမာဓိ, ဥပေက္ခာဗောဇ္ဈင် ၃-ပါးကို ဖြစ်စေသဖြင့် နှိပ်ခြင်းသည် ဘာဝနာစိတ်ကို နှိပ်သင့်သောအခါ၌ နှိပ်ခြင်းမည်၏။
ပညာ၏ လှုံ့ဆော်မှု အားနည်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေ, ကိလေသာ ငြိမ်းအေးသော သုခကို မရသောကြောင့်ဖြစ်စေ ဘာဝနာစိတ်သည် သာယာခြင်းမှ ကင်းငြားအံ့ (ငြီးငွေ့လာငြားအံ့)၊ ထိုအခါ ပဋိသန္ဓေ အို နာသေဘေး လေး မျိုးသော ဆင်းရဲနှင့် အပါယ်ဆင်းရဲ, အတိတ်ဝဋ်ဆင်းရဲ, အနာဂတ် ဝဋ်ဆင်းရဲ, ပစ္စုပ္ပန်၌ အာဟာရ ရှာမှီးရသောဆင်းရဲ၊ ဤ ၈-ပါးသော သံဝေဂဝတ္ထုတို့ကို ဆင်ခြင်ခြင်းဖြင့် ဘာဝနာစိတ်ကို ထိတ်လန့်စေရာ၏၊ ထို့ပြင် ရတနာ ၃-ပါးဂုဏ်တော်တို့ကို အောက်မေ့ခြင်းဖြင့် စိတ်ကြည်လင်စေရာ၏၊ ဤသို့ ထိတ်လန့်စေခြင်း စိတ်ကြည်လင်စေခြင်းသည် ဘာဝနာစိတ်ကို ကောင်းစွာ ရွှင်လန်းစေ သင့်သောအခါ ကောင်းစွာ ရွှင်လန်းစေခြင်းမည်၏။
ဘာဝနာစိတ်သည် အကျင့်မှန်ခြင်းကြောင့် တွန့်တိုဆုတ်နှစ်မှု ပျံ့လွင့်မှု ငြီးငွေ့မှု မဖြစ်ပဲ အာရုံ၌ အညီအမျှ ဖြစ်သောအခါ သမထလမ်းပေါ် သွားနေသောအခါ ချီးမြှောက်ခြင်း နှိပ်ခြင်း ကောင်းစွာ ရွှင်လန်းခြင်းဟူသော လုံ့လ ဗျာပါရ မပြုပဲ လျစ်လျူရှုခြင်းသည် ဘာဝနာ စိတ်ကို လျစ်လျူရှုသင့်သောအခါ လျစ်လျူရှုသည် မည်၏။
မြင်းတို့ အညီအမျှ အပြေးမှန်သောအခါ ရထားထိန်းသည် ဘာမျှ လှုံ့ဆော် အားစိုက်မှု မပြုဘဲ လျစ်လျူရှုသကဲ့သို့ မှတ်ပါ။
(၇) ဆတ္တဝါတို့၌ အလယ်အလတ် သဘောထားခြင်း၊ လျစ်လျူရှုခြင်း၊ သင်္ခါရတို့၌ အလယ်အလတ် သဘောထားခြင်း၊ လျစ်လျူရှုခြင်း၊ သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့ကို စုံမက် ချစ်ခင်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ သတ္တဝါသင်္ခါရတို့၌ အလယ်အလတ် သဘောထားရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲခြင်း၊ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်၌ ညွတ်ကိုင်းခြင်း (ဝါ) ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို စွဲစွဲမြဲမြဲနှလုံးသွင်းခြင်း၊ ဤ ၅-ပါးသည် ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတို့တည်း။
ထို၅-ပါးတို့တွင် သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့၌ အလယ်အလတ် သဘောထားပုံ လျစ်လျူရှုပုံ အကြောင်းတို့ကို ရှင်းပြပါဦးမည်— “ဘယ်သူမဆို ကံ အတိုင်းလာ၍ ကံအတိုင်း သွားရပေမည်၊ သို့ဖြစ်လျက် သင်သည် အဘယ်သူကို အဘယ်ကြောင့် ချစ်ခင်စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးနေရဘိသနည်း”ဟု ကံသာ မိမိဥစ္စာရှိသည်အဖြစ်ကို ဆင်ခြင်သဖြင့်လည်းကောင်း, “သတ္တဝါဟူ၍ ပရမတ်အားဖြင့် မရှိချေ။
သို့ဖြစ်လျက် သင်သည် အဘယ်သူကို အဘယ်ကြောင့် ချစ်ခင်စုံမက် နှစ်သက် မြတ်နိုးနေရဘိသနည်း” ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ ဆိတ်သုဉ်းခြင်းကို ဆင်ခြင်သဖြင့်၎င်း ထိုအကြောင်း ၂-ပါးတို့ဖြင့် သတ္တဝါတို့၌ လျစ်လျူရှုကာ အလယ်အလတ် သဘော ထားရာ၏။
သင်္ခါရတို့၌ အလယ်အလတ် သဘောထားပုံ လျစ်လျူရှူပုံ— သင်္ကန်းတထည် တွေ့မြင်ရ ဝတ်ရုံ သုံးဆောင်ရသည် ဆိုပါစို့— သင်္ကန်းသည် အဆင်းအရောင် မှေးမှိန်မွဲချောက် ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်ပေမည်၊ ထိုအခါ ခြေသုတ်စသည် ပြုလုပ်၍ နောက်ဆုံး စွန့်ပစ်ရပေမည်၊ အကယ်၍ သင်္ကန်း၌ အရှင်သခင် အစိုးရရှိလျှင် ဤသို့ ပျက်စီးမည် မဟုတ်”ဟု အရှင်သခင် အစိုးရမရှိခြင်းကို ဆင်ခြင်သဖြင့်လည်းကောင်း, “ဤသင်္ကန်းသည် အရှည် ခိုင်ခံ့ တည်တန့်သည်မဟုတ်၊ အခိုက်အတန့်သာ တည်မြဲသော ပစ္စည်းပါတကား”ဟု အခိုက်အတန့်မျှဖြစ်သော သဘောကို ဆင်ခြင်သဖြင့်၎င်း, ထိုအကြောင်း ၂-ပါးတို့ဖြင့် သင်္ကန်းဟူသော သင်္ခါရ၌ လျစ်လျူရှုကာ အလယ်အလတ်သဘော ထားရာ၏။
သင်္ကန်းကို နည်းမှီး၍ သပိတ် ပရိက္ခရာစသောပစ္စည်း ဝတ္ထုတို့၌ လျစ်လျူရှုပုံကို သိပါ၊ ဤကား ဗောဇ္ဈင်ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတို့ကို သိသင့် သိထိုက်သော အဓိပ္ပါယ်အချို့ နှင့်တကွ ပြဆို ချက်ဘည်း၊ အကျယ်ကို သတိပဋ္ဌာနသုတ် ဗောဇ္ဈင်ပိုင်းအဖွင့်၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ် အာဟာရသုတ်အဖွင့်တို့၌ ကြည့်ပါ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၆-၈၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉၄-၃၀၀။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၃-၂၀၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၃-၂၇၃။
ဗောဇ္ဈင်ပွါးများခြင်း ဗောဇ္ဈင်၏ အကျိုးအာနိသင် ကို ကြည့်ပါ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဖွားဖက်တော် ၇-ပါး။
အဋ္ဌကထာ၊ စာမျက်နှာ (၁၈)။
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်နှင့် အတူဖွားမြင်ပေါ်ပေါက်လာကြသော အရာဝတ္ထု ၇-ပါး။
အာ, ဗော, ကာ, ယ, ဆန်, ရွှေ, ကဏ်တို့ပင်တည်း။
(၁) အာ- အာနန္ဒာထေရ်၊ ဘုရားညီတော်၊ (၂) ဗော-ဗောဓိပင်၊ (၃) ကာ-ကာလုဒါယထေရ် (သို့မဟုတ်) အမတ်၊ (၄) ယ- ယသောဓရာဒေဝီ၊ (၅) ဆန်- ဆန္နထေရ်၊သို့မဟုတ် အမတ်၊ (၆) ရွှေ- ရွှေအိုးကြီးလေးလုံး၊ (၇) ကဏ်- ကဏ္ဍကမြင်းဖြူတော်။
ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်မြတ်ကို ဖွားဘက်တော် တစ်ပါးအဖြစ်ဖြင့် ပြဆို၏၊ ထိုမှတပါး အရှင်အာနန္ဒါအစား အာရောဟဏ ဟတ္ထီ ဟူ၍ မင်္ဂလာစီးတော်ဆင်ကို ဖွင့်ပြသောကျမ်းများလည်း ရှိသေး၏။
အနုသယ ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ အဖန်ဖန်ဖြစ်ရန် အကြောင်းအဖြစ်ဖြင့် ကိန်းအောင်းနေတတ်သော ကိလေသာဓာတ်ခံများ ဖြစ်ပါသည်။
လျော်ကန်သော အကြောင်းတရားများနှင့် တွေ့ကြုံသည့်အခါ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သော၊ မပယ်သတ်ရသေးသည့် ကိလေသာအနုဓာတ်များဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ကြွက်သေတစ်ကောင်မှ အဆိပ်အတောက်သည် ကိန်းအောင်းနေပြီး သင့်လျော်သောအခြေအနေတွင် အစွမ်းပြသကဲ့သို့၊ အနုသယကိလေသာတို့သည်လည်း သန္တာန်၌ ကိန်းဝပ်နေပြီး အာရုံစသော အကြောင်းတိုက်ဆိုင်မှုရှိလျှင် ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။
အနုသယ (ပု) [အနု+သိ+အ] (၁) သတ္တဝါတို့ သန္တာန်၌- ကိန်း-တည်နေ-တတ်သော- အဖန်ဖန်ဖြစ်တတ်သော-တရား၊ ကြွက်အဆိပ်ကဲ့သို့ လျော်သောအကြောင်းကို ရလျှင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သောတရား၊ အနုသယတရား။
သတ္တာနုသယာ ကာမရာဂါနုသယော၊ ပဋိဃာနုသယော၊ မာနာနုသယော၊ ဒိဋ္ဌာနုသယော၊ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော၊ ဘဝရာဂါနုသယော၊ အဝိဇ္ဇာနုသယော။
(ဒီ၊၃၊၂၁ဝ။
သံ၊၃၊၅၅။
အံ၊၂၊၄၀၁။
အဘိ၊ဝိ၊၃၉၇။
ယမက၊၂၊ ၅၅။
) အနုသယာတိ ကေနဋ္ဌေန အနုသယာ? အနုသယနဋ္ဌေန။
ကော စ သော အနုသယနဋ္ဌော နာမာတိ အပ္ပဟီနဋ္ဌော။
ဧတေဟိ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန တဿ တဿ သန္တာနေ အနုသေန္တိ နာမ၊ တသ္မာ အနုသယာတိ ဝုစ္စန္တိ။
အနုသေန္တီတိ အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၉။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၀၅။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈။
) သုခါယ ပနာယျေ ဝေဒနာယ ကိံ အနုသယော အနုသေတိ...။
မ၊၁၊၃၇၇။
= ကတမော အနုသယော အနုသေတိ၊ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန သဿိတော ဝိယ ဟောတိ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၆။
) တုဝံ (သဗ္ဗေ၊အံ) အနုသယေ ဆေတွာ။
မ၊၂၊၃၅၄။
သုတ္တနိ၊၃၆၂၊၃၇ဝ။
ထေရ၊၃၃၂။
“အသ္မီ”တိ အနုသယော။
သံ၊၂၊၁၀၇။
အဘိ၊ဝိ၊၁၇၀။
မဟာနိ၊၂၆၀။
အတ္ထိ အရဟတော အနုသယာတိ? န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ။
အတ္ထိ အရဟတော အနုသယာတိ? အာမန္တာ။
အဘိ၊က၊၇၈။
တိက္ခိန္ဒြိယမုဒိန္ဒြိယဝသေနေဝ ပဋိက္ခေပပဋိဇာနနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၅။
) အာရဒ္ဓဝီရိယဿ အနုသယာ ပျန္တီ ဟောန္တိ။
(ပဋိသံ၊၁၇ဝ။
) အဋ္ဌကထာများတွင် အနုသယကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းထားပါသည်- အနုသယနဋ္ဌေန: သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ အစဉ်ကိန်းအောင်းနေတတ်သော သဘော။
အပ္ပဟီနဋ္ဌော: အရိယာမဂ်ဖြင့် မပယ်သတ်ရသေးသော သဘော။
အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော: သင့်လျော်သောအကြောင်းကိုရလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သောသဘော။
အနုသယ (၇) ပါး သတ္တဝါတို့ သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေတတ်သော အနုသယကိလေသာ (၇) ပါးရှိပါသည်- ကာမရာဂါနုသယ: ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ တပ်မက်ခြင်း၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
ပဋိဃာနုသယ: ဒေါသ၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ မကျေနပ်ခြင်း၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
မာနာနုသယ: ထောင်လွှားခြင်း၊ မာန်မာနတက်ခြင်း၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
ဒိဋ္ဌာနုသယ: မှားယွင်းသောအယူဝါဒ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
ဝိစိကိစ္ဆာနုသယ: ရတနာသုံးပါး၊ ကံ၊ ကံ၏အကျိုး စသည်တို့၌ ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
ဘဝရာဂါနုသယ: ဘဝကို တပ်မက်ခြင်း (ရူပဘဝ၊ အရူပဘဝကို တပ်မက်ခြင်း) ၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
အဝိဇ္ဇာနုသယ: သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်း၊ မောဟ၏ အနုသယဓာတ်ခံ။
အနုသယ၏ သဘောသဘာဝနှင့် လက္ခဏာများ ကိန်းဝပ်နေသော သဘော: အနုသယသည် စိတ်၌ ထင်ရှားပေါ်ပေါက်နေသော ကိလေသာ (ပရိယုဋ္ဌာနကိလေသာ) တို့၏ အခြေခံအကြောင်းတရားဖြစ်ပြီး၊ သန္တာန်၌ ငုပ်လျှိုးကိန်းအောင်းနေပါသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ကာမရာဂါနုသယ ကိန်းနေသူသည် ကာမဂုဏ်အာရုံနှင့်တွေ့လျှင် ကာမရာဂစိတ်များ ထကြွသောင်းကျန်းလာတတ်သည်။
မပယ်ရသေးသော ကိလေသာ: ဤအနုသယကိလေသာတို့သည် အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မပယ်သတ်ရသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။
ခိုင်မြဲစွဲမြဲမှု: ဤကိလေသာများသည် သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ အလွန်ခိုင်မြဲစွာ ကိန်းဝပ်နေတတ်ပြီး၊ နုတ်ပယ်ပစ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
အကြောင်းတရားအဖြစ်: အနုသယသည် ထင်ရှားသောကိလေသာများ (ပရိယုဋ္ဌာန) ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းခံဖြစ်သလို၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ဆက်လက်ကျင်လည်စေရန်လည်း အဓိကအကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။
ကာလသုံးပါးနှင့် ဆက်စပ်မှု: အချို့ဋီကာများက အနုသယသည် အနာဂတ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ကိလေသာအလားအလာကို အဓိကရည်ညွှန်းသည် ("အနာဂတာ ဧဝ ဟိ ကာမရာဂါဒယော နိပ္ပရိယာယတော အနုသယာတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟန္တိ") ဟု ဖွင့်ဆိုကြသည်။
အချို့က အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် သုံးပါးလုံးနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အဘိဓမ္မာအဋ္ဌကထာကမူ အရိယာမဂ်ဖြင့် မပယ်ရသေးသောကြောင့် "ရှိသည်" ဟုသာ ခေါ်ဆိုရကြောင်း ဖွင့်ဆိုသည်။
(အနုသယ၏ အဖွင့်တို့ကား ဋီကာတို့၌ များစွာလာသည်။
ယင်းတို့တွင် မဂ်ဖြင့် မပယ်အပ်သေးသည်ဖြစ်၍ လျောက်ပတ်သော အကြောင်းကို ရလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်ကိုပင် ကိန်းသည်ဟု ဆိုရပုံကို၎င်း, မဂ်ဖြင့် မပယ်အပ်သော အခြင်းအရာမျှကို အနုသယခေါ်သည် မဟုတ်၊ မဂ်ဖြင့် မပယ်အပ်သေး၍ ခိုင်မြဲခြင်းသို့ ရောက်သော ကိလေသာကိုသာ အနုသယဟု ခေါ်ရပုံကို၎င်း ဆိုခဲ့ပြီး ဋ္ဌ-တို့နှင့်တကွ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၅၊၃၁၉။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၅၊၈၁၊၂၅၈။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၅၇။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၁၇ဝ။
သာရတ္ထ၊၁၊၇၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၀၁။
မ၊ဋီ၊၂၊၂၈၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၄၉၇-တို့တွင် ကြည့်။
) (ယင်းအနုသယတို့ အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန် ၃-မျိုးလုံး ဖြစ်နိုင်ပုံကို အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၉။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၁၅-၆။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈-တို့တွင်၎င်း၊ ယင်း ၃-မျိုးတွင်လည်း အနာဂတ်သာ မုချအားဖြင့် အနုသယ မည်သည် ဟူသော အဆိုကို မ၊ဋီ၊၂၊၂၈၆-၇။
အနုဋီ၊၃၊၁၉၆။
သံ၊ဋီ၊၂၊၈၁။
သာရတ္ထ၊၁၊၅-တို့တွင်၎င်း ကြည့်။
) (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၂၈-နှင့် အနုသယိတကိလေသတို့လည်း ကြည့်။
) (ယင်း အနုသယတို့၏ ခိုင်မြဲခြင်းသို့ ရောက်မှုဟူသည်မှာလည်း ကာမရာဂ စသော ၇-ပါးတို့၏သာ အခြားတရားတို့နှင့် မဆက်ဆံသော သဘောဖြစ်ပုံနှင့် ယင်းသဘောဟူသည်လည်း နုတ်ပယ်ပစ်ရန် ခဲယဉ်းလောက်အောင် စွဲမြဲစွာ သတ္တဝါတို့ သန္တာန်၌ ကိန်းနေမှုကိုပင် ဆိုလိုကြောင်းကို မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၈၁။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၅၉။
သံ၊ဋီ၊၂၊၄၁၃။
မူလဋီ၊၃၊၁၄၂။
အနုဋီ၊၃၊၁၉၇။
) စေတနာသုတ္တန်လာ အနုသယ၏ အခန်းကဏ္ဍ သံယုတ္တနိကာယ်လာ စေတနာသုတ္တန်တွင် အနုသယ၏ သံသရာလည်ပတ်စေပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြထားပါသည်- ၁။
ရဟန်းတို့၊ သတ္တဝါတို့သည် (ဘဝသစ်ကိုဖြစ်စေတတ်သော) စေတနာကိုလည်း ဖြစ်စေ၏၊ (တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) ကြံစည်စိတ်ကူးမှု ဝိတက်ကိုလည်း ဖြစ်စေ၏၊ (ကာမရာဂါနုသယ စသည့်) အနုသယဓာတ်ကိုလည်း ဖြစ်စေ၏။
ဤ စေတနာ၊ ဝိတက်၊ အနုသယ တရားသုံးပါးသည် ကမ္မဝိညာဏ် (ဘဝသစ်ကိုဖြစ်စေနိုင်သော ဝိညာဏ်) တည်ရန် အကြောင်း (အာရမ္မဏ) ဖြစ်၏။
ကမ္မဝိညာဏ် တည်လျှင် နောင်ဘဝသစ် (ပုနဗ္ဘဝ) ဖြစ်ပွား၏။
ဘဝသစ်ဖြစ်ပွားလျှင် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသ တည်းဟူသော ဆင်းရဲအစုအပုံကြီး ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ရဟန်းတို့၊ အကယ်၍ ထိုစေတနာနှင့် ဝိတက်တို့ကို မဖြစ်စေသော်လည်း၊ အနုသယဓာတ်သည် ကိန်းအောင်းနေသေးလျှင်၊ ထိုအနုသယဓာတ်သည်ပင် ကမ္မဝိညာဏ်တည်ရန် အကြောင်းဖြစ်ပြီး အထက်ပါအတိုင်း ဆင်းရဲအစုအပုံကြီး ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်၏။
ဤသုတ္တန်အရ၊ အရိယာမဂ်ဖြင့် အနုသယကို မပယ်သတ်ရသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး၊ ထင်ရှားသော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်စေတနာများ မပြုလုပ်သည့်အချိန်၌ပင်၊ ကိန်းအောင်းနေသော အနုသယဓာတ်ကြောင့် ဘဝသစ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သေးသည်ကို သိရပါသည်။
ဝိပဿနာရှုပွားနေသော ယောဂီသည် အရဟတ္တမဂ် မရသေးလျှင်၊ ဘဝသစ်ဖြစ်စေနိုင်သော စေတနာ၊ ကပ္ပနာများ မရှိသော်ငြားလည်း၊ မပယ်ရသေးသော အနုသယကြောင့် ဝိပဿနာကုသိုလ်သည်ပင် လောကီအဆင့်၌ရှိနေသေးပါက နောင်ဘဝကို ဖြစ်စေနိုင်သေးသည်။
အနုသယသည် လောကီကုသိုလ်စေတနာများ၌လည်း ကိန်းဝပ်နိုင်ကြောင်း ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုထားသည်။
အနုသယကို ပယ်သတ်ခြင်း အနုသယကိလေသာတို့ကို အရိယာမဂ်ဉာဏ် (သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်) တို့ဖြင့်သာ အဆင့်ဆင့် ပယ်သတ်နိုင်ပါသည်။
၎င်းတို့သည် "မဂ္ဂဝဇ္ဈ" (မဂ်ဖြင့်သာ ပယ်သတ်အပ်သောတရား) များ ဖြစ်ကြသည်။
ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ အနုသယအားလုံး အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းသွားပါသည်။
ထို့ကြောင့် "ရဟန္တာ၌ အနုသယရှိသလော" ဟုမေးလျှင် "မရှိ" ဟု ဖြေရမည် ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - တတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် အခြားအယူအဆအချို့ (အကျဉ်း) ရှေးအခါက အန္ဓကနှင့် အချို့သော ဥတ္တရာပထက ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းခွဲတို့က အနုသယကို အာရုံမရှိသောတရား (အနာရမ္မဏ)၊ အကြောင်းကင်းသောတရား (အဟေတုက)၊ စိတ်နှင့်မယှဉ်သောတရား (စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ) စသည်ဖြင့် ယူဆခဲ့ကြသော်လည်း၊ ထိုအယူအဆများကို ထေရဝါဒကျမ်းဂန်များ၌ ပယ်ဖျက်ရှင်းလင်းထားပါသည်။
(အနုသယတို့ ကြွက်အဆိပ်နှင့် တူပုံ အဆိုကို သာရတ္ထ၊၁၊၇၅-တွင်၎င်း, ယင်းတို့ မဂ္ဂဝဇ္ဈ ဖြစ်ပုံကို အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၅။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၂၃-၆။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၁၆။
အနုဋီ၊၃၊၁၉၆-တို့တွင်၎င်း, အခြားသော တရားများ ရှိလျက် ဤ ၇-ပါးကိုသာ အနုသယခေါ်ရပုံကို မူလဋီ၊၃၊၁၄၂။
မ၊ဋီ၊၂၊၂၈၇-တို့တွင်၎င်း ကြည့်။
) (အနုသယနှင့် သံယောဇဉ်တို့ တခြားစီ ဖြစ်သည်ဟု လွဲမှားစွာ ယူသူတို့ ရှိကြောင်းကို မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၁-တွင် ကြည့်။
) (ဤအနုသယတို့ကို အန္ဓကနှင့် အချို့သော ဥတ္တရာပထက ဂိုဏ်းသားတို့က အနာရမ္မဏ, အဗျာကတ, အဟေတုက, စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တဟု ယူပုံနှင့် ယင်းအယူတို့ကို နှိမ်နင်းပုံကို အဘိ၊က၊ ၂၉၉-၃ဝဝ၊ ၃၂၃-၄၊ ၃၂၅-၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁၅၊၃၁၉-တို့တွင်၎င်း, အနုသယနှင့် ပရိယုဋ္ဌာနတို့ တခြားစီဟု ယူသော အန္ဓကဂိုဏ်းသားတို့ အယူနှင့် ယင်းကို နှိမ်နင်းပုံကို အဘိ၊က၊ ၃၆၂-၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၄၂-တို့တွင်၎င်း ကြည့်။
) (အနုသယ ယမိုက်၊ ဋီကာကျော်၊ မဏိမဉ္စူ တို့လည်း ကြည့်။
) (၂) ကိန်းခြင်း။
အနုသယဝစန-ကြည့်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် စေတနာသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက် အနုသယဓာတ်ရှိသူ၌သာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
အနုဿတိ ၁၀-ပါး။
အဖန်ဖန်အောက်မေ့အပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားဆယ်ပါးဟူ၏။
(၁) ဗုဒ္ဓါနုဿတိ- ဘုရား၏ဂုဏ်တော်ကျေးဇူးတော်များကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၂) ဓမ္မာနုဿတိ- တရား၏ဂုဏ်တော်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၃) သံဃာနုဿတိ- သံဃာဂုဏ်တော်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၄) သီလာနုဿတိ-မိမိစောင့်ထိန်းသောသီလဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၅) စာဂါနုဿတိ- လှုူဒါန်းခြင်း ဒါနဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၆) ဒေဝတာနုဿတိ- နတ်တို့ကို သက်သေပုံထား၍ နတ်အဖြစ်သို့ရောက်အောင် ပို့ဆောင်နိုင်သောသဒ္ဓါစသောမိမိ၏ကုသိုလ်တရားကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၇) ဥပသမာနုဿတိ- ကိလေသာမှကင်းငြိမ်းခြင်း ဥပသမာဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၈) မရဏာနုဿတိ- သေခြင်းတရားကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၉) ကာယဂတာသတိ-ဆံပင်စသော ဒွတ္တိံသကာယ၊ သို့မဟုတ် ပထဝီဓာတ် ကာယနှစ်ဆယ်စသော ဒွေစတ္တာလီသ ကာယကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း၊ (၁၀) အာနာပါနဿတိ- ထွက်သက်ဝင်သက်ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် မပြတ်အောက်မေ့ခြင်း။
အနုဂ္ဂဟ ၂-ပါး။
သာသနာကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ကူညီမှုမျိုး ၂-ပါး။
(၁) ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ - ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့်ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့မှု၊ (၂) ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ- မိမိကိုယ်တိုင်တရားစာပေ သင်ကြား ပို့ချ ကျင့်ကြံအားထုတ်မှု။
အနာရောဂါရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ၈-ပါး။
သဠာယတနသံယုတ်။
(ယေဘုယျနည်း၊) (၁) ဝါတ သမုဋ္ဌာန - လေကြောင့်၊ (၂) ပိတ္တ သမုဋ္ဌာန - သည်းခြေကြောင့်၊ (၃) သေမှ သမုဋ္ဌာန - သလိပ်ကြောင့်၊ (၄) သန္နိပါတိက - အထက်ပါအကြောင်းတို့ စုပေါင်းမိသောကြောင့်၊ (၅) ဥတု ဝိပရိဏာမ - ဥတုဖောက်ပြန်သောကြောင့်၊ (၆) ဝိသမ ပရိဟာရ - အစာအာဟာရမညီညွတ်မှုကြောင့်၊ (၇) ဩပက္ကမိက - သူတစ်ပါး တို့ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်မှုကြောင့် (၈) ကမ္မဝိပါက - ကံကြောင့်။
အနန္တဂုဏ်ရှင် ၅-ပါး။
အနန္တော အနန္တ ငါးပါး ငါးပါးလည်းဟူ၏။
ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ ပညတ်ထားရှိခဲ့သော အနန္တကျေးဇူးဂုဏ်ရှင်ငါးပါး။
(၁) ဗုဒ္ဓ - ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်၊ (၂)ဓမ္မ - ဘုရားရှင်၏တရားတော်များနှင့်အခြားယဉ်ကျေးမှုတရားစုဟူသမျှ၊ (၃) သံဃ - ရဟန်းတော်များ၊ (၄) မာတာပိတု - မွေးသမိခင် မွေးသဖခင် မိခင်ဖခင်နှင့်အလားတူကျေးဇူးပြုသူ၊ (၅) အာစရိယ - အတတ်ပညာပေးသူ၊ ဆိုဆုံးမသူ ဆရာ။
အနန္တရိယကံ သည် ငါးပါး ရှိသည်။
ပဉ္စာနန္တရိယကံ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ကြီးလေးသောကံတရားဖြစ်ပြီး ကျူးလွန်မိသောသူအား ကြီးလေးသော အပြစ်အန္တရာယ်များ ကျရောက်စေသည်။
အနန္တရိယဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမှာ 'အ' (မရှိ)၊ 'နန္တရ' (ကြားကာလ) ဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ကျူးလွန်သူသည် ကြားကာလမရှိဘဲ နောက်ဘဝ၌ ချက်ချင်း ထိုကံ၏ ဆိုးကျိုးကို ခံစားရမည် ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ကျူးလွန်သူသည် အဝီစိငရဲပြည်သို့ သေချာပေါက်ရောက်မည် ဖြစ်သည်။
ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ရေးသားသော သုတေသန သရုပ်ပြအဘိဓာန်ကျမ်း ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ထိုကဲ့သို့ ကြီးလေးသည့် အန္တရိယကံကို ကျူးလွန်သူအား ထိုဘဝ၌ သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂမ်၊ ရဟန္တာ စသည့်အရိယာများ ဖြစ်ခွင့်မရှိအောင်ပင် ပိတ်ပင်တားဆီးသည်။
အန္တရိယကံ ငါးမျိုးတို့မှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်သည် - Triplegem glossary (၁) မာတုဃာတက - အမိရင်းကိုသတ်သူ၊ (၂) ပိတုဃာတက - အဖရင်းကိုသတ်သူ၊ (၃) အရဟန္တဃာတက - ရဟန္တာကိုသတ်သူ၊ (၄) လောဟိတုပ္ပါဒက - ဘုရားအားသွေးစိမ်းတည်အောင်ပြုသူ၊ (၅) သံဃဘေဒက - သံဃာတော်တို့အား ဂိုဏ်းအသင်းခွဲသူ၊ ဤအနန္တရိယကံကို ကျူးလွန်သူငါးဦးတို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုမည်မျှပင်ပြုပြု သေသည်၏အခြားမဲ့က အဝီစိငရဲ စသည်သို့ မုချသွားရောက် ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ရေးသားသော သုတေသန သရုပ်ပြအဘိဓာန်ကျမ်း ကျမ်းဂန်လာ အနန္တရိယကံကျူးလွန်သူများ အရှင်ဒေဝဒတ် ဘုရင်ကြီး သုပ္ပဗုဒ္ဓ၏ သားဖြစ်သူ၊ ယသောဓရာ၏ မောင်တော်စပ်သူ၊ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၏ တစ်ဝမ်းကွဲညီအစ်ကိုနှင့် ယောက်ဖတော်စပ်သူဖြစ်သည်။
အရှင်ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ပေါ်မှ ကျောက်တုံးလှိမ့်ချကာ မြတ်စွာဘုရားအား သတ်ဖို့ကြိုးစားရာတွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်၌ သွေးစိမ်းတည်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ သံဃာသင်းခွဲခြင်း စသည့်ကံများကြောင့် အစီစိငရဲသို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။
အဇာတသတ် အဇာတသတ်သည် ဖခင်ဖြစ်သူ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးကို သတ်ခဲ့သည့် အနန္တရိယကံကို ကျူးလွန်သည့်အတွက် အဝီစိငရဲသို့ ကျရောက်ရန်ရှိခဲ့သော်လည်း မိမိ၏ အမှားကို သိမြင်ကာ တောင်းပန်ကန်တော့ခဲ့သောကြောင့် လောဟကုမ္ဘီငရဲသို့သာ ကျရောက်ခဲ့သည်။
ပဉ္စာနန္တရိယကံ အဆုံးအဖြတ်များကို အဋ္ဌာနပါဠိ-ပဌမဝဂ်မှာ ကြည့်ပါ။
ပဉ္စာနန္တရိယကံ-၅-ပါးနှင့်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များ ပဏ်-၃-ပါ-၁၁၀၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၇၄။
ပရိကုပ္ပသုတ်၊ အံ-၅-ပါ-၁၂၉၊ အံ-၅-ဋ္ဌ-၄၆။
ဝေါရောပိတသုတ်၊ အံ-၆-ပါ-၃၈၀။
ဝိ-၃-ပါ-၁၂၁၊ ၁၂၂၊ ဝိ-၃-ဋ္ဌ-၃၀၄၊ သင်္ဂဟ-ဋ္ဌ-၁၅၁။
အဘိ-၂-ပါ-၃၉၂၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၄၈၆။
အဘိ-၂-ပါ-၃၄၉၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၄၀၆၊ ၄၀၇။
အံ-၃-ပါ-၂၈၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၃၅၃၊ ၄၊ ၅၊ ၃၅၆။
စေတနာမပါလျှင် ပဉ္စာနန္တရိယကံမထိုက်ကြောင်း ရှင်းပြသော အသဉ္စိစ္စကထာ၊ အဘိ-၅-ပါ-၄၂၇၊ အဘိ-၅-ဋ္ဌ-၂၇၁။
၎င်းတို့ခံရသောငရဲ၊ ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၆၂၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-မ-အုပ်-၂၈၅၊ ၂၉၁။
ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၉၂၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-ဆ-အုပ်-၁၄၀။
၎င်းတို့ကို ရှင်ရဟန်းပြုမပေးရဟု ပညတ်ထားသော သိက္ခာပုဒ်၊ ဝိ-၃-ပါ-၁၂၁၊ ဝိ-၃-ဋ္ဌ-၃၀၄။
ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[02/006] ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အန္တရာယ်ကြီးငါးပါးမှာ မျက်မှောက်ဘဝ၌ သဂ္ဂန္တရာယ်၊ မဂ္ဂန္တရာယ် ဟုဆိုအပ်သည့် နတ်ပြည်၊ ဈာန်နှင့် မဂ်ဖိုလ်တို့ကို တားမြစ်တတ်သောတရား ၅-ပါးပင်ဖြစ်သည်။
(၁) ကမ္မန္တရာယ် - ပဉ္စာနန္တရိယကံနှင့် ဘိက္ခုနီမ၌ကျူးလွန်မှု၊ (၂) ကိလေသန္တရာယ် - ကိလေသာဆယ်ပါးတွင် ပါဝင်သော နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ (၃) ဝိပါကန္တရာယ် - အဟိတ်၊ ဒွိဟိတ် ပဋိသန္ဓေ ဝိပါက်စိတ်၊ (၄) အရိယူပဝါဒန္တရာယ် - အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မှန်း သိသိ၊ မသိသိ ပြစ်မှားလိုစိတ်ဖြင့် ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲခြင်း (တောင်းပန်လျှင်ပြေပျောက်၏၊) (၅) အာဏာဝီတိက္ကမန္တရာယ် - ရဟန်းများတွင် လွန်ကျူးလိုသော စေတနာဖြင့် အာပတ် သင့်ရောက်ခြင်း။
စည်းစိမ်ချမ်းသာမဆုတ်ယုတ် တိုးတက်ပွားများကြောင်းတရားဟု ခေါ်သည်။
ဝဇ္ဇီမင်းတို့အား တိုင်းပြည်တိုးပွားရေးအတွက် ၇-ပါးတစ်နည်းကိုဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတော်တို့အား ၇-ပါး ငါးနည်း၊ ၆-ပါး တစ်နည်း ဟောတော်မူလေသည်။
၎င်းအကျယ်စိတ်ဝင်စားဖွယ်တို့ကို မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်၌ကြည့်ပါကုန်၊ မင်းတို့အတွက် မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း ၇-ပါး။
ဒီဃ-၂-ပါ-၆၂၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၀၇။
သာရန္ဒဒသုတ်၊ အံ-၇-ပါ-၄၀၇-၈၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၅၁။
ဝဿကာရသုတ်၊ အံ-၇-ပါ-၄၀၉၊ အံ-၇-ဋ္ဌ-၁၅၅။
(၁) ညီညွတ်စွာ မပြတ်စည်းဝေးတိုင်ပင်ခြင်း။
(၂) အစည်းအဝေးသို့ တစုတရုံးတည်း အညီအညွတ် တက်ရောက်၍ မင်းတို့ ပြုဘွယ်ကိစ္စကို ညီညွတ်စွာပြုကြပြီးကာ တစုတရုံးတည်း ညီညွတ်စွာ ပြန်ကြခြင်း၊ (၃) ရှေးမင်းကောင်းတို့ ပညတ်ချက် ဥပဒေသများကို အစဉ်လိုက်နာခြင်း၊ မဖျက်ဆီးခြင်း၊ အသစ်ပညတ်ချက်မထုတ်ခြင်း။
(၄) အသက်ကြီးသော မင်းတို့ကို ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပူဇော်ခြင်း၊ ၎င်းတို့၏ ဆုံးမချက်ကို နာယူခြင်း။
(၅) အမျိုးသမီးကြီးငယ်တို့ကို နိုင်ထက်ကလူ အတင်းဆွဲယူ၍ အိမ်ထောင်မပြုခြင်း (၆) မြို့တွင်း မြို့ပြင်ရှိ နတ်ကွန်းစေတီတို့ကို ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပူဇော်ခြင်း၊ ရှေးထုံးစံနှင့်အညီ (ဝါ) တရားနှင့်အညီ ဗလိနတ်စာပေးခြင်း။
(၇) တိုင်းပြည်သို့ မရောက်လာကုန်သေးသော ရဟန္တာ အသျှင်မြတ်တို့ကို ကြွလာစေခြင်း၊ ကြွလာပြီးသော ရဟန္တာအသျှင်တို့ကို ချမ်းသာစွာ နေထိုင်စေခြင်း၊ တရားနှင့်အညီ စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း။
ပိဋကတ်လမ်းညွှန် (ဦးသီဟဗလ) အပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး (၁) ဘုရား၌ရိုသေခြင်း (၂) တရား၌ရိုသေခြင်း (၃) သံဃာ၌ရိုသေခြင်း (၄) ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ၌ရိုသေခြင်း၊ ကျင့်သုံးခြင်း (၅) တည်ကြည်ခြင်းသမာဓိ၌ရိုသေခြင်း (၆) ကောင်းသောမိတ်ဆွေရှိခြင်း၊ (၇) ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ ဆိုဆုံးမသောစကားကို နာယူလွယ်နိုင်ခြင်း။
ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရာ ၆- ပါး ၁။
ရဟန်းတို့သည် သီတင်း သုံးဖော်တို့အား မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ပြုသော ကိုယ်အမူအရာကို မျက်မှောက်မျက်ကွယ် နှစ်ပါးလုံး၌ ရှေးရှုထင်စေခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့အား မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ပြုသော နှုတ်အမူအရာကို မျက်မှောက်မျက်ကွယ် နှစ်ပါးလုံး၌ ရှေးရှုထင်စေခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့အား မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ပြုသော စိတ်အမူအရာကို မျက်မှောက် မျက်ကွယ် နှစ်ပါးလုံး၌ ရှေးရှု ထင်စေခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် တရားနှင့် အညီရသော ဓမ္မိယလာဘ်တို့ကို အယုတ်အားဖြင့် သပိတ်တွင်းရှိ ဆွမ်းမျှကိုသော်လည်း သီးခြားခွဲ၍ မသုံးဆောင်ဘဲ သီလရှိသော သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် စုပေါင်းသုံးဆောင်ခြင်း၊ ၅။
ရဟန်းတို့သည် မျက်မှောက် မျက်ကွယ် နှစ်ပါးလုံး၌ သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် သီလချင်း တူမျှလျက် နေကြခြင်း၊ ၆။
ရဟန်း တို့သည် မျက်မှောက် မျက်ကွယ် နှစ်ပါးလုံး၌ သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့် အရိယာပညာချင်း တူမျှလျက် နေကြခြင်း၊ ဤမဆုတ်ယုတ်ကြောင်း ‘အပရိဟာနိယ’ တရား ခြောက်ပါးတို့ကို ကျင့်သုံးနေကြသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတို့အား ကြီးပွားရန်သာ ရှိပေ၏၊ ဆုတ်ယုတ်ရန် မရှိဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ၏။
(ဒီ၊၂၊၆၈။
) (ဒီ၊မြန်၊၂။
၇၉။
)♦ပိဋကတ်သုံးပုံ သရုပ်စုံအဘိဓာန် ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး(၁) ၁။
ရဟန်း တို့သည် အမှုကြီးငယ်၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် လုံ့လစိုက်၍ မနေခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် စကားပြောခြင်းအမှု၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် လုံ့လစိုက်၍ မနေခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် အိပ်စက်ခြင်း၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် လုံ့လစိုက်၍ မနေခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် အပေါင်း အဖော်တို့နှင့် စုရုံးနေထိုင်ခြင်း၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် လုံ့လစိုက်၍ မနေခြင်း၊ ၅။
ရဟန်း တို့သည် အလိုဆိုးကင်းကုန်လျက် အလိုဆိုး၏ ဆွဲဆောင်ရာသို့ မလိုက်ခြင်း၊ ၆။
ရဟန်း တို့သည် ယုတ်ညံ့သော အဆွေခင်ပွန်း အပေါင်းအဖော် မရှိမူ၍ ယုတ်ညံ့သူတို့၌ စိတ် မညွတ်ခြင်း၊ ၇။
ရဟန်းတို့သည် အနည်းငယ်သော တရားထူး ရရုံမျှဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်မီ လမ်းခုလတ်၌ ရပ်စဲ၍ မနေခြင်း၊ ဤရဟန်းတို့၏ မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း (အပရိဟာနိယ) တရား ခုနစ်ပါးတို့ကို ကျင့်ကြံနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတို့အား ကြီးပွားရန်သာ ရှိပေ၏၊ ဆုတ်ယုတ်ရန် မရှိဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ၏။
(ဒီ၊၂၊၆၆။
၇၆။
) ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး(၂) ၁။
ရဟန်း တို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အောက်မေ့မှု ‘သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ပညာ ‘ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်’ ကို ပွားများ နေခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော လုံ့လ ‘ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်’ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၅။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ငြိမ်းအေးမှု ‘ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၆။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်’ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၇။
ရဟန်းတို့သည် မဂ်၏အကြောင်း ဖြစ်သော လျစ်လျူရှုှုမှု ‘ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်’ ကို ပွားများ နေခြင်း၊ ဤမဆုတ်ယုတ်ကြောင်း ‘အပရိဟာနိယ’ တရား ခုနစ်ပါးကို ကျင့်သုံးနေကြသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတို့အား ကြီးပွား ရန်သာ ရှိပေ၏၊ ဆုတ်ယုတ်ရန် မရှိဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ၏။
(ဒီ၊၂၊၆၇။
) ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး(၃) ၁။
ရဟန်းတို့သည် မကြာမကြာ စည်းဝေးခြင်း၊ အကြိမ်များစွာ စည်းဝေးခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် သံဃကိစ္စ တို့ကို အညီအညွတ် ဆောင်ရွက်ကြခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် ဘုရားရှင် မပညတ်သော အရာကို မပညတ်ဘဲ ပညတ်ပြီးသော အရာကို မပယ်ဖျက်ဘဲ ပညတ်ထားသမျှသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် သံဃာ့ဦးစီးဖြစ်သော ထေရ်ကြီး ဝါကြီးရဟန်းတို့ကို အရိုအသေအလေးအမြတ် မြတ်နိုးပူဇော်လျက် ထိုထေရ်ကြီး တို့၏ ဩဝါဒကိုလည်း နာယူသင့်သည်ဟု ထင်မှတ် ယုံကြည်ခြင်း၊ ၅။
ရဟန်းတို့သည် တဏှာ၏ အလိုသို့ မလိုက်ကြခြင်း၊ ၆။
ရဟန်းတို့သည် တောကျောင်း၌ မွေ့လျော်သော စိတ်ရှိခြင်း၊ ၇။
ရဟန်းတို့သည် သီလကို ချစ်မြတ်နိုးသော သီတင်းသုံးဖော်တို့ လာရောက် ခြင်းငှာ လာရောက်ပြီးသော သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချမ်းသာစွာ နေရခြင်းငှာ ကိုယ်စီကိုယ်င သတိပြု နေခြင်း၊ ဤရဟန်းတို့၏ မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း (အပရိဟာနိယ) တရား ခုနစ်ပါးကို ကျင့်သုံး နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတို့အား ကြီးပွားရန်သာ ရှိပေ၏၊ ဆုတ်ယုတ်ရန် မရှိဟု ဟောတော်မူ၏။
(ဒီ၊၂၊၆၅။
) ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး(၄) ၁။
ရဟန်းတို့သည် ယုံကြည်ခြင်း ‘သဒ္ဓါ’ တရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် မကောင်းမှုမှ ရှက်ခြင်း ‘ဟိရီ’ တရားရှိခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် မကောင်းမှုမှ ကြောက်ခြင်း ‘ဩတ္တပ္ပ’ တရားရှိခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် များသော အကြားအမြင် ‘ဗဟုသုတ’ ရှိခြင်း၊ ၅။
ရဟန်းတို့သည် အားထုတ်သော လုံ့လ ‘ဝီရိယ’ ရှိခြင်း၊ ၆။
ရဟန်းတို့သည် စွဲမြဲသော ‘သတိ’ ရှိခြင်း၊ ၇။
ရဟန်း တို့သည် ဝိပဿနာ ‘ပညာ’နှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ ဤမဆုတ်ယုတ်ကြောင်း (အပရိဟာနိယ) တရားတို့ကို ကျင့်သုံးနေကြသမျှ ကာလပတ်လုံး ရဟန်းတို့အား ကြီးပွားရန်သာ ရှိပေ၏၊ ဆုတ်ယုတ်ရန် မရှိဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူ၏။
၇၇။
) ဘိက္ခုအပရိဟာနိယတရား ၇ ပါး(၅)= ၁။
ရဟန်းတို့သည် မမြဲဟု မှတ်မှု ‘အနိစ္စသညာ’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၂။
ရဟန်းတို့သည် အတ္တ မဟုတ်ဟု မှတ်မှု ‘အနတ္တသညာ’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၃။
ရဟန်းတို့သည် မတင့်တယ်ဟု မှတ်မှု ‘အသုဘ သညာ’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၄။
ရဟန်းတို့သည် အပြစ်ဟု မှတ်မှု ‘အာဒီနဝ သညာ’ ကို ပွားများ နေခြင်း၊ ၅။
ရဟန်းတို့သည် ပယ်ရန်မှတ်မှု ‘ပဟာနသညာ’ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၆။
ရဟန်း တို့သည် တပ်မက်ခြင်းကင်းရန် မှတ်မှု ‘ဝိရာဂသညာ’ ကို ပွားများနေခြင်း၊ ၇။