kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာဆိုတော် ဦးလူငယ်၏ ကုမာရန္တီ လင်္ကာတွင်မူ ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒ္ဒဃောသ သည် ပသီဘုရင်၏ သမီးတော် ကုမာရန္တီ ခေါ် ဥမ္မာဒန္တီ ကို ခိုးယူပြီး ဝါးခယ်မမြို့နယ် သရွတ်မြိုက် ကျေးရွာ တည်နေရာတွင် မုခ၀တီ မြို့ကို တည်ထား စိုးစံခဲ့ရာ ပသီဘုရင်က မကျေနပ်ဘဲ စစ်သည်တော် များအား သွားရောက်တိုက်ခိုက် သတ်ဖြတ်စေရာ ဝါးခယ်မ ကဝဲချောင်းတစ်လျှောက် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားပြီး ယခု ဝါးခယ်မမြို့တည်နေရာတွင် ကြီးမားကျယ်ပြန်.စွာ ပေါက်ရောက်နေသော ဝါးတောကြီးများ အကူအညီကြောင့် သမုဒ္ဒဃောသ မင်းသည် အသက်ဘေးမှ လွတ်မြောက် အောင်မြင် ခြင်း ကိုအကြောင်းပြုပြီး ဝါးပင်များ ကယ်မသောနေရာ ဝါးကယ်မ ထိုမှ ဝါးခယ်မ ဖြစ်လာသည်ဟု ပါရှိသည်။
(ထိုဘုရင်မှာသက္ကရာဇ် ၇၂၆ တွင် သတိုးမင်းဖျား အင်း၀မြို့တည် စိုးစံစဉ် အောက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝိုက် မြို့သစ်များ တည်ထောင်စံနေသောမွန်ဘုရင်သမုဒ္ဒဃောသ ဟုသိရသည်) သို့ရာတွင် ဦးသိန်းဝင်း ပြုစုသော သော်ကစေတီတော်သမိုင်း စာအုပ်တွင်မူ သမုဒ္ဒဃောသ မင်းတို့ မုခ၀တီ မြို့တည် နန်းစံခဲ့သည် ကိုလက်မခံပါ။
သူကထောက်ပြသည်မှာ ထိုမင်းနှင့် မိဖုရား လက်ထက်တွင် တိုးတက်စည်ကားခဲ့သော ပုသိမ် ၃၂ မြို့ စာရင်းတွင် မုက္ခ၀တီမြို့ ဟူ၍ မပါပါ။
ပုသိမ်ရာဇဝင် စာမျက်နှာ ၉၁ မှ ၉၈ တွင်ပါသော ပုသိမ် ၃၂ မြို့ စာရင်းတွင် အမှတ်စဉ် (၇) ကျိုက်အမွန်- ဆိပ်ကြီး- ကျိုက်ပွန်မြို့ - မြောင်းမြမြို့ ဟုလည်းကောင်းအမှတ်စဉ် ၂၉ တွင် ကျိုက်တည် မုဠော - သမြင်တုံမြို့ - ပန်းတနော်ဟု လည်းကောင်းပါပါသည်။
မုက္ခ၀တီသည် အမှန်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပါက ဤ စာရင်းတွင်ပါရမည်ဖြစ်သည်။
ဖြစ်နိုင်သည်က ထိုမင်းမိဖုရား နှစ်ပါးတို့ မြောင်းမြနှင့် ပန်းတနော်မြို့များသို့ ကူးလူး သွားလာခိုက် သရွတ်မြိုက် ဒေသအရောက် ရွှေစာရံနှင့် ရွှေစာပျံစေတီများ တည်ခိုက်ယာယီစံနန်းဖြင့် စံမြန်းခဲ့ခြင်းသာဖြစ်နိုင်သည် ဟူသောအယူအဆကလည်း လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာပင်။
ထို့မှအနားတဝိုက်လှည့်လည်ခိုက် သော်ကပန်းမြေခသောနေရာတွင် သော်ကစေတီတော် တည်ခြင်း ဟင်းချက်ကောင်းသောဒေသဖြစ်သဖြင့် ထော်ကနွတ် (ရွှေယောင်းမ )အမည်တွင်စေခြင်း တို့ကလည်း အထောက်အထားများပင်။
ထိုအထောက်အထားများအရ မင်းမိဘုရားနှစ်ပါးတို့ စေတီတည်ချိန် ဝါးခယ်မဝန်းကျင်ရောက်ချိန်က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၃၀ နှင့် ၆၄၀ ကြားဟု ခန့်မှန်းပါသည်။
မြို့၏ သမိုင်းစဉ်အရ မြို့တစ်ဖက်ကမ်း ထော်ကနွတ် ရပ်ကွက်အနီး ကျေးရွာများတွင် မွန်လူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့ရာ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့သည် မုခ၀တီနန်းမြို့မှ ထိုဒေသသို့ ရောက်ရှိခိုက် အချက်အပြုတ်ကောင်းမွန်လှသော ရွာသူရွာသားများ၏ ပြုစုမှုကြောင့် ထော် (ရွှေ)ကနွတ် (ယောင်းမ) မှ ယခုလက်ရှိ ထော်ကနွတ် ယခုလက်ရှိနာမည်ရရှိလာခြင်းဖြစ်သလို ဘုရင်ရောက်ရှိနေခိုက် အထက်အညာစလေရပ်မှ လှေကြီးများ စုန်ဆင်းလာပြီး ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိလာခြင်းကို ဟိုဝါးပင်အောက်က ဘယ်သူတွေလဲ ဟုမေးမြန်းရာ ဝါးပင်အောက်က ခ မ (မြန်မာ ) တွေပါ ဟုပြောရာမှ ဝါးခယ်မဖြစ်လာခြင်းဟာလည်းဆိုကြသည်။
ထို့အပြင် ယခုလက်ရှိ ထော်ကနွတ် အရပ်ရှိ မွန်တို့ကတစ်ဖက်ကမ်းတွင် ဗမာလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ကို ဗမာစု မွန်ဘာသာဖြင့် ဝိုင်းခမိုင်း ထိုမှ ဝေါခမော နောက်ဆုံး ဝါးခယ်မဖြစ်လာရသည်ဟု လည်းတွေ့ရှိရသည်။
ရှေး လူကြီးများ၏ အပြောအရမူ ဝါးခယ်မသည် စလေသား ဆင်ဖြူကျွန်းသား အများစု ပါသောအညာသူ အညာသားများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ဌာနေများက ဗမာများ နေထိုင်ရာဖြစ်၍ ဗမာ့ကွင်း ဟု မွန်ဘာသာဖြင့်ခေါ်ရာမှ ဝါးခယ်မ ဖြစ်လာကြောင်း ယခင်က ဆင်ဖြူကျွန်းပိုင်း စလေပိုင်း (ယခုမြသိန်းတန်) ပွဲစားတန်း မင်းပိုင်း လှေကျင်းကုန်း ဟုခွဲခြား ထားခဲ့ကြကြောင်း ထိုစဉ်က ဝါးခယ်မတွင် အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ မပြည့်၍ မြူနီစပယ် အဖွဲ့ မဖွဲ့နိုင်သဖြင့် ထော်ကနွတ် ရွာသစ် တရုတ်တန်း သော်က စသည်တို့ကို မြို့နယ် နယ်နမိတ်အတွင်း သွတ်သွင်း ခဲ့ရကြောင်း ဝါးခယ်မမြို့သည် မြောင်းမြ ခရိုင်အတွင်း အလည်ဗဟိုဖြစ်၍ ဒီစတြိတ် မြို့သတ်မှတ်၍ အရေးပိုင် ရုံးစိုက်ဖူးကြောင်း ထောင်ပိုင်ဆရာဝန် ပြောင်းလာသောအခါ ရေတွင်း ရေကန်ကောင်းကောင်း မရှိ မြေနိမ့် မြေပျော့ဖြစ်၍ ခရိုင်ရုံး ထောင်စသည်တို့ပြုလုပ်ရန် မဖြစ်ကြောင်း တင်ပြ ငြင်းဆိုသဖြင့် မြောင်းမြကို ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခဲ့ရကြောင်း မှတ်သားရသည်။
ပိနန်ဆရာတော်ကြီး ဦးပညာဝံသ ကမူ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂၀၀ နီးပါးက မြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် မူရင်းနေထိုင်သူအလွန်နည်းပါးကြောင်း ဆင် ကျား မျောက် ငှက် သားရဲ တိရစ္ဆာန် များကျက်စားနေထိုင်သော သစ်ဝါးနွယ် ကြိမ်ပင်များ ပေါများသည်. တောနက်များသာဖြစ်ကြောင်း နေရာအနှံ့အပြားမှ လူများ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ရာမှ ကျေးရွာ ကြီးများအဖြစ်ပြောင်းလဲလာကြောင်း ထိုစဉ်က ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ အချက်အချာ မြို့မှာ ရွှေလောင်းဖြစ်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲခြင်း ကမ်းမြေပြိုခြင်းတို့ကြောင့် ဝါးခယ်မတည်ရာသို့ ရွေ့ပြောင်း၍ မြို့တည်ကြောင်း ဆိုသည်။
စာပေကျမ်းဂန်နှံ့စပ်လှသော ဟင်္သာတ မြစ်ကွေ့တိုက်ဆရာတော်က အမျိုးသား ပညာဝန် ဦးဖိုးကျားထံ မြို့အမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဝါးဟဲ့ခယ်မ ကိုလည်းကောင်း ဝါးရုံနှင့် ခဲပြား ခဲမ များ ရှိသည် နှင့်လည်းကောင်း ဆက်စပ်မှု ရှိ/ မရှိ၁၂၉၉နတ်တော်လပြည်.ကျော်၆ ရက် (၁၉၃၇ ခန်.)က စာရေး မေးမြန်းရာ ဦးဖိုးကျားက ၂၉ .၁၂ . ၁၉၃၇ ရက်စွဲဖြင့် ဝါးခယ်မဟာ မွန်စကားရင်း ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။
မြန်မာသံနှင့် ကြံတော်မမူပါနှင့် ဘုရားဟု ပြန်လည်ဖြေကြား လျှောက်ထား ဖူးကြောင်းလဲ မှတ်သားရသည်။
ဝါးခယ်မသမိုင်း၏ အထောက်အထားတစ်ခုဖြစ်သော ကုမာရန္တီလင်္ကာ မွန်တို့မင်းမျိုး အောက်မြန်စိုးတွင် မြတ်နိုးနီးဝေး ပုသိမ်ပြေးဟု ဘုန်းမွှေးကျော်ဇော တံခိုးပြောသား သမုဒ္ဒဃောသ မင်းရာဇနှင့် ကုမာရန္တီ ခေါ်သမည်ဖြင့် ပသီမင်းသမီး ရှုမငြီးသည် လှထီးနတ်မျှ ဥမ္မာဒတို့ မုခ၀တီ နန်းသိင်္ဂီမှ ရွှေညီ ဝန်းခ ဖောင်တော်ကြွ၍ ရွှင်ပြချိုကြည် ကြွကာလည်တွင် မျှော်ရည်နိဗ္ဗာန် ဥမ္မာဒန်၏ ဓိဌာန်တရာ ရှစ်ခုသာတည့် ဗုဒ္ဓတည်မှု အကြောင်းပြုလျှက် ပံသုကေမှ ပန်းသော်ကလည်း လေခမြေတက် ပျံကာတက်ကြောင့် လှမြတ်နတ်တူ တည်တော်မူသည် မဉ္ဓူသော်က မြတ်ဗုဒ္ဓကို ထိုလင်္ကာ ကိုအစအဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမဟုတ်ပဲ စာရေးဆရာကြီးသတိုးသောင်းဖော်ထုတ်ခဲ့သော အပိုင်းအစတစ်ရပ်အဖြစ်သာတွေ့ရသည်။
စာဆိုဦးလူငယ်ဆိုသည်မှာ သီပေါမင်း၏ ကျောက်ရစ်စင်တော်ကြီး၏ စာဆိုတော်ဟုသိရသည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် တည်ရာအရပ်သည် ပြန့်ဖြူးသော မြေနိမ့်ဒေသဖြစ်သည်။
ဝါးခယ်မမြို့သည် ဧရာ၀တီတိုင်း ဒေသကြီး ၏ ခရိုင် ၆ ခု(နာဂစ်မတိုင်မှီက ၅ ခု) အနက် မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းတွင် ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်အဆင့်ရှိ မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ဒီဂရီ ၀၆ မိနစ် မှ ၁၈ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်အတွင်း အရှေ.လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ဒီဂရီ ၀၁ မိနစ်မှ ၉၅ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။
မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက် ဘက်တွင် ပန်းတနော်မြို့နယ်နှင့် မအူပင်မြို့နယ် အရှေ့ဘက်တွင် ကျိုက်လတ်မြို့နယ် အရှေ့ တောင်ဘက်တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ် တောင်ဘက်တွင် လပွတ္တာ မြို့နယ် အနောက်ဘက်တွင် မြောင်းမြမြိုနယ် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အိမ်မဲမြို့နယ်တို့ ရှိသည်။
မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၁ဝ၈၉ ဧက (စတုရန်းမိုင် ၄၂ဝ ခန့်) ဖြစ်၍ အလျားမှာ နှစ်မိုင်၊ အနံမှာ အနောက်ဘက်၌ တစ်မိုင်ရှိ၍ အရှေ့ဘက်၌ ခြောက်ဖာလုံရှိရှိ၍ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၁၃၅ ရှိသည်။
မြောက်ဘက်စွန်းမှ တောင်ဘက်စွန်းထိ ၄၄ မိုင်ခန့်ရှိပြီး အရှေ့ ဘက်စွန်းမှ အနောက်ဘက်စွန်းထိ ၁၉ မိုင်ခန့် ရှိသည်။
ရာသီဥတု အပူပိုင်း မုတ်သုန်ရာသီဥတု ကို ခံစားရသည်။
လူဦးရေ နှင့် လူမျိုးများ မြန်မာ လူမျိုးနှင့် ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂၄၃၀၄၈ ရှိ ကာ ယခုအခါ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၄၉၂၅ ဦး နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
အစိုးရရုံးဌာနများ မြို့၏စည်ပင်သာယာရေးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်သည်။
မြို့ပေါ်ရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံများမှာ နယ်ပိုင်ရုံး၊ မြို့ပိုင်ရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲစခန်း၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးရုံး၊ သစ်တောအကောက်ဌာန၊ ဆေးရုံ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ပညာရေး အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်၊ အထက်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ခုနစ်ကျောင်း ရှိသည်။
လူဦးရေ အရောင်းအဝယ်စည်ကားသော မြို့ ဖြစ်၍ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ (၁၉၇၁-ခုနှစ်) ၂၁၆,ဝဝဝ ယောက်ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အများစုဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်နေ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားများထဲမှ ဒုတိယအများဆုံးသည် ကရင်လူမျိုးဖြစ်သည်။
မြို့နေ တိုင်းတစ်ပါးသားများတွင် တရုတ်အမျိုးသားသည် အများဆုံးဖြစ်၍ ဒုတိယအများဆုံးသည် အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြလေသည်။
ဘာသာရေး မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် သာသနိကအဆောက်အအုံများအနက် သကျမဟာသီရိ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် အဓိကရဖြစ်၍ ယင်းဆင်းတုတော်ကြီးကို နှစ်သစ်ကူးချိန်တွင်တစ်ခါ၊ သီတင်းကျွတ်တွင်တစ်ကြိမ် တခမ်းတနား ရောင်တော်ဖွင့်ပွဲကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
ဝါးခယ်မမြို့ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ သော်ကစေတီကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်၌ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ပွဲတော် ကျင်းပသည်။
ထို့ပြင် မြသိန်းတန်စေတီမှာလည်း ထင်ရှားသည့်စေတီပုထိုးဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်နှင့် ဆင်ခြေဖုံးတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း ၃ဝ ကျော်ရှိ၍ သာသနာ့ရိပ်သာနှင့် ဟံသာဝတီရိပ်သာ အမည်ရှိ ကမ္မဋ္ဌာန်း ရိပ်သာနှစ်ခုလည်းရှိလေသည်။
စီးပွားရေး မြို့နယ်လူထု၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း ဖြစ်သည်။
မြေနုကျွန်းပေါ်ဒေသဖြစ်သည့်ပြင် မိုးလည်းကောင်စွာရရှိသဖြင့် ဝါးခယ်မမြို့နယ်မှ ဆန်စပါး အထွက်ကောင်းသည်။
ဆန်စပါးကို အဓိက စိုက်ပျိုးကြ၍ မြေပဲနှင့် ဂုံလျှော်ကိုလည်း အများအပြား စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ် မြေပဒေသာစီမံကိန်းအရ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဂုံလျှော်၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန် စသည်တို့အပါအဝင် လယ်ယာကိုင်းကျွန်းသီးနှံ ၁၇ မျိုးအတွက် ဧကပေါင်း ၁၈၄,၈ဝဝ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် လျာထားသည်။
ဆိုခဲ့သော စိုက်ပျိုးမည့် ဧကများအနက် စပါးအမျိုးမျိုး အတွက် ဧက ၁၆၃,ဝဝဝ၊ မြေပဲအတွက် ၄,၉ဝ၁ ဧက၊ ဂုံလျှော်အတွက်ဧက ၁၁,၂၅ဝ ဟူ၍ သီးသန့်ထားလေသည်။
ဝါးခယ်မမြို့ပေါ်နှင့် ဆင်ခြေဖုံးတွင် ဆန်စက် ၁ဝ လုံးခန့်ရှိသည်။
ထို့ပြင် နယ်သုံးအတွက် ဆီစက်နှစ်စက်နှင့် သစ်စက်လည်းရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ထူးခြားထင်ရှား ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု၊ ဝါးခယ်မ သခင်သိန်းဖေ၊ စာရေးဆရာမခင်နှင်းယု၊ အနုပညာရှင် ဝါးခယ်မရဲမောင်၊ စာရေးဆရာ မောင်ခြိမ့်၊ အဆိုတော် ဂျေညီညီ တို့မှာ ထင်ရှား‌သော ဝါးခယ်မသားများဖြစ်ကြသည်။
ဒေသစားစရာ မြန်မာ့ရိုးရာ စားစရာ မုန့်ဟင်းခါး အမျိုးအစားစုံလင်စွာရှိရာ များလှစွာသော မုန့်ဟင်းခါးအမျိုးအစားများထဲမှ ဝါးခယ်မ မုန့်ဟင်းခါးသည် တမျိုးတဘာသာ ထူးခြားသည်။
ငါးဖယ်ကြော်၊ ပုဇွန်ထောင်း‌‌ကြော်၊ ပုဇွန်ဦးဏှောက်ကြော်များမှာလည်း ဝါးခယ်မသို့ ‌အလည်ရောက်သူများ အမှတ်တရ စားကြသည့် ‌ဒေသစားစရာများဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား ပါရဂူ - ပြည်သူ့စစ်အောင်ပွဲ လက်ကမ်းစာစောင် ဦးသိန်းဝင်း (အခွန်ဦးစီးအရာရှိ) - ပြည်လုံးချမ်းသာ သော်ကစေတီတော်မြတ်ကြီးသမိုင်းစာအုပ် ဒေါ်အေးကြော၊ ခင်ကိန္နရီတိုးတို့၏ ရွှေရတု မဂ္ဂဇင်းပါ ဆောင်းပါးများ. Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
350px|right|ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ ပြင်သစ် စစ်သူရဲကောင်းကြီးနပိုလီယန် ဗိုနာပတ်၏ အဆုံးစွန်သောတိုက်ပွဲမှာ နာမည်ကျော် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ () ပင်ဖြစ်လေသည်။
၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ မြို့တော်ဘရပ်ဆဲလ်အနီး ဝါးတာလူးရွာအနီး ၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့၏။
စစ်တလင်းကား ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ဖြစ်၏။
ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ၌ နပိုလီယန်၏ စစ်တပ် များသည် ရန်သူဖြစ်သော ဗြိတိသျှ၊ ဒပ်ချ်၊ ဘယ်ဂျီယမ်နှင့် ပရပ်ရှင်း စစ်တပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရလေသည်။
ဗြိတိသျှဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝယ်လင် တန်မြို့စားသည် သူ၏တပ်များကို ဝါးတာလူးရွာ တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားစေခဲ့၏။
နပိုလီယန်ကလည်း မိမိ၏တပ်မတော်ကို ဝယ်လင်တန်၏ တပ်စခန်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် ချထားလေသည်။
ထိုအခိုက် ပရပ်ရှင်းစစ်တပ်ကြီးသည် ဗြိတိသျှတပ်များကို ကူညီရန် ချီတက်လာနေဆဲဖြစ်လေသည်။
နပိုလီယန်သည် စစ်ကူပရပ်ရှင်းတပ်များ မရောက်လာခင် ဝယ်လင်တန်၏စစ်တပ်ကို အလျင်ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်တပ်များက ပြင်းထန်စွာ တိုက်စစ်ဆင်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတပ်များက ကြံ့ကြံ့ခံနေခဲ့သဖြင့် ပြင်သစ်တို့ နောက်ဆုတ်သွားခဲ့ရလေသည်။
ညဉ့်အချိန်ရောက်လျှင် တစ်နေ့လုံး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရသည့်အတွက် အကျအဆုံးလည်းများ တပ်သားများလည်း ပင်ပန်းလျက်ရှိကြ တော့၏။
ယင်းသို့ဖြစ်နေခိုက် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဘလူကာ ဦးစီးကွပ်ကဲသော ပရပ်ရှင်းစစ်ကူတပ်ကြီး ရောက်လာလေသည်။
ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများမှာအားတက်လာကာ စစ်ကူတပ်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းပြီးလျှင် ပြင်သစ် တပ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်ရာ ပြင်သစ်တို့ အရေးနိမ့်သွားလေတော့သည်။
နပိုလီယန်သည် တိုက်ပွဲကြီးအောင်မြင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံးအကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့သေး၏။
သူသည် လက်ရွေးစင်ကိုယ်ရံတော်တပ်သားများအား ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။
ကိုယ်ရံတော်တပ်ရင်း သုံးခုလည်း ရှေ့သို့ချီတက်ပြီးလျှင် ရန်သူတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်လေသည်။
သို့ရာတွင် ရန်သူ့အင်အားကို မဖြိုနိုင်အောင် ရှိခဲ့၏။
ထိုအခိုက် ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများက လှံစွပ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲလေရာ ပြင်သစ်တို့ ပရမ်းပတာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရလေသည်။
နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အကျအဆုံးအလွန်ပင် များပြားခဲ့၏။
ပြင်သစ်တို့ဘက်မှ လူ ၄ဝဝဝဝ ခန့်ကျဆုံး၍ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်ဘက်မှ ၂၃ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးလေသည်။
တိုက်ပွဲမှာ အလွန်ပြင်းထန်သော လူသတ်ပွဲကြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စတုရန်းမိုင် သုံးမိုင်အတွင်း စစ်သားပေါင်း ၄၅ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးပြန့်ကျဲနေခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ နပိုလီယန်သည် ခြေကုန်လက်ပန်းကျသကဲ့သို များစွာအားလျော့သွားခဲ့ပေ၏။
တိုက်ပွဲတိုင်း အောင်ပန်းဆွတ်ခူးခဲ့သည့် အောင်ပွဲမှူးသခင် နပိုလီယန်သည် ဝါးတာလူး၌ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက်တွင် မည်သည့်အခါတွင်မျှ နာလန်မထူတော့ချေ။
သမိုင်း ဝင် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကို ကဗျာဖြင့်တစ်ဖုံ၊ ပုံဝတ္ထုဖြင့်တစ်သွယ် မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲများ။
thumb|အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)ရှိ ငှက်ကြီးတောင်ဓား ရှေးခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော် ပင်တိုင်သုံးဓား ဖြစ်သည်။
အိမ်များတွင်လည်း ဆောင်ဓားအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
ငှက်တောင်နှင်‌့တူသဖြင့် ငှက်ကြီးတောင်ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ငှက်ကြီးတောင်ဖြင့် ကစားရသောသိုင်းကွက်မှာ ဓားရေး ၃၇ ချင်းဖြစ်သည်။
ဓားအနှောင့်တွင်ဖုလုံးပါပြီး လိုအပ်ပါက ဓားနှောင့်ဖြင့် ထုနိုင်သည်။
ငှက်ကြီးတောင်ဓားသည် အခြားလူမျိုးတို့၏ ဓားနှင့်မတူဘဲ ပုံစံနှင့် အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားသည်။
မြန်မာ့ဆောင်ဓား၊ ရှမ်းဓား၊ မွန်ဓား တို့နှင့်လည်းမတူဘဲ ကွဲပြားသည့် ဓား ဖြစ်သည်။
ဓားတွင် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ခုတ်ဓား၊ ထိုးဓား၊ ပေါက်ဓား၊ ဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ငှက်ကြီးတောင်ဓားသည် စွယ်စုံသုံးဓား ဖြစ်သည်။
ငှက်ကြီးတောင်၏အဓိပ္ပာယ်-ဓားပုံစံမှာ အရင်းတွင် လက်နှစ်သစ်သာရှိ၍ အဖျားတွင် လက်သုံးသစ်မှ လက်လေးသစ်ခန့် ရှိသည်။
ငှက်အတောင်ကဲ့သို့ အရင်းမှ အဖျားဘက်သို့ ကော့ပြီး တက်သွားသောကြောင့် ငှက်ကြီးတောင်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဓားအရှည် ဓားအရှည်မှာ အသွား တစ်တောင့် တစ်ထွာ၊ တစ်မိုက်(၃၃ လက်မခန့်)၊ အရိုးတထွာ (၁၀ လက်မခန့်) ရှိသည်။
ဓားရိုး(ဓားနှောင့်) ဓားရိုးကို ကြေး၊ ငွေ၊ ရွှေ မိမိတို့ ကြိုက်နှစ်သက်သလို ပြုလုပ်ကြသည်။
လက်ကိုင် မကျွတ်ထွက်စေရန် ဓားရိုးသံကို ဓား နှောင့်နှင့်မြဲအောင် သပ်ရိုက်ထားသည်။
ဓားလက်ကိုင်(ဓားရိုး)၏အဆုံးတွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ မိုးကြိုးသွားတို့ဖြင့် ပြုလုပ် ထားသော ငယ်ဟုခေါ်သည့် ဘုချွန်လေးရှိသည်။
ဓားပြီး၊ တုတ်ပြီးသော သူများအား ထိုငယ်ဖြင့် ထုရိုက်ပါက သေသည်ဟု ဆိုသည်။
ဓားကောင်းသတ်မှတ်ပုံ ဓား၏အလေးချိန်မှာ အတိအကျမရှိသော်လည်း ဓားအလယ်မှ ကိုင်ကာ လက်ဖဝါးပေါ် တင်ပါက ငြိမ်နေရမည်။
အရှေ့ ဘက်ကို ညွတ်ကျပါက ဦးလေးသော ဓားဖြစ်ပြီး၊ အနောက်ဘက်ကို ညွတ်ပါက ဓားနှောင့် လေးသော ဓားဖြစ်သည်။
အရှေ့အနောက် မညွတ်ဘဲ ငြိမ်နေသည့် ဓားမျိုးမှ ဓားကောင်းစာရင်းဝင်သည်။
ဓားရေး ၃၇ ချင်း ငှက်ကြီးတောင်ဓားဖြင့် ကစားရသော ဓားသိုင်းပညာရပ်များတွင် ဓားကြီး (၄)ပါး နှင့် ဓားစုံ (၁၀)ချင်းသည် ၃၇ ချင်း၏ အခြေခံ ဓားကွက် များ ဖြစ်ကြသည်။
၃၇-ချင်းဟုသာ ဆိုသော်လည်း ဓားရေး တစ်ချင်းလျှင် အပိုဒ်ခွဲပေါင်းများစွာ ပါဝင်နေပါသည်။
၃၇-ချင်းဓားတွင် ဓား ကွက်များမှာ မျက်နှာအနီး၊ လည်ပင်းအနီး စသည်ဖြင့် ပွတ်ကာ သီကာ ကစားရသော အကွက်များ၊ ဘယ်နှင့်ညာ တပြိုင်နက်တည်းမှာပင် မတူညီသော ဓားကွက်များ ပါဝင်သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် ဓားရေး ၃၇ ချင်း တတ်မှသာ တပ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ တပ်ဗိုလ်အဖြစ် လည်ကောင်း ခန့်အပ်သည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ပြာသိုလ မြင်းခင်းသဘင်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရသော ဓားပြိုင်ပွဲများတွင် ဓားရေး ၃၇ ချင်းဖြင့် အစွမ်းပြခဲ့ကြသည်။
ဓားရေး ၃၇ ချင်းမှာ ဓားချီ၊ ဓားခင်း၊ မျက်နှာကာ၊ ဓားလှ၊ ဓားလျှိုး၊ မှောက်ထိုးရပ်၊ ရင်ခွဲ၊ အသားလှန်၊ ဓားခုတ်၊ ဇင်ယော်သုတ်၊ တဖက်ထိုး၊ ရှေ့လှည်း၊ နောက်လှည်း၊ ရွှေနှုတ်မြွက်ယာလှ၊ ရွှေနှုတ်မြွက်ဝဲလှ၊ စွန်သုတ်၊ ပါးကပ်၊ ပန်းကုံးဖြတ်၊ ဓားလွှင့်၊ ပန်းကုံးသီ၊ ဆက်ရက်ခုန်၊ မီးတိုင်ပြ၊ ပိုးချည်လွှား၊ သက်တင်ရေသောက်၊ ရွှေဘယက် လည်လျောက်၊ ဒေါင်းမြီးကာ၊ ကျားမြီးဆွဲ၊ ဓားရွက်၊ လက်ကောက်ဝတ်၊ မောင်းကပ်၊ ရွှေနှုတ်လည်လျောက်၊ နောက်လည်လျောက်၊ ဓားသွဲ့၊ ဓားပြ၊ တဖက်နှုတ်၊ နှစ်ဖက်နှုတ်၊ နောက်လှည့် တို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် ဓားများ မင်းကြီးရန်နောင်၏ ယိမ်းနွဲ့ပါးဓား။
(ရဟန်းသံဃာတော်များကို သတ်ဖြတ်သည့် သိုဟန်ဘွား၏ ခေါင်းဆေး မင်္ဂလာပွဲ တွင် သိုဟန်ဘွားကိုခုတ်ရာ ဦးခေါင်းနှင့်တကွ ခင်းထာသည့် ဝါပိုးဝါး ကြမ်းခင်းမှ ဝါး ၅လုံးပါ ပြတ်သည်) ရွှေဓားဗိုလ်၏ ကိုးသင်္ချိုင်းသံဓား (ဓား ဓားခြင်းခုတ်လျှင် ရန်သူ့ဓားထက်ပိုင်း ပြတ်သည်။
) ဒွတ္တပေါင်းမင်းကြီး၏ဓား (တစ်ချက်ထဲနှင့် နွားလည်ပင်း အကွင်းလိုက် ပြတ်သည်။
) စစ်ကိုင်း အသင်္ခယာစောယွန်း၏ ညိုရောင်ဓား (ဆင်လည်ပင်းကို ပြတ်သည်။
) ပထမ မင်းခေါင် (မင်းဆွေ)၏ စိန်သွားရောင်ဓား (နှစ်မိုက်ခန့်ရှိသော ငွေတုံးကို ပြတ်သည်။
) ဗျည်းနွဲ့၏ဓား (ကျောက်ထု တစ်တောင်ကိုပြတ်သည်။
) Category:လက်နက် Category:ဓားများ။
ပြာသာဒ် (Steeple) သည် ဘုံအဆင့်နှင့် ထုပိကာပါသောအဆောက်အအုံဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာတို့သည် နန်းတော်၊ အိမ်တော်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် တန်ဆောင်းများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပြာသာဒ်များပါဝင်လေ့ရှိသည်။
ကိုသာဖြူ (၁၇၇၆ - ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀)၊ ပထမဆုံးကရင်အမျိုးသား ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ) ပုသိမ်မြို့အနီး ဥတွကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
အသက်၁၅နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက၊ လူဆိုးဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
လူသတ်သမား၊ ဓားပြတစ်ဦးဖြစ်သွားပြီးနောက် နောင်တရခဲ့သည်။
လူ၃၀ခန့် သတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အကြွေးကြီးစွာတင်ပြီး ကျွန်အဖြစ် မော်လမြိုင်ကျွန်ဈေးတွင် ရောင်းစားခြင်းခံရသည်။
မြန်မာခရစ်ယာန်တဦးဖြစ်သော ရွှေဘေဆိုသူက ကျွန်ဈေးမှဝယ်ယူခဲ့သည်။
ရွှေဘေသည် ဆရာကြီးယုဒသန်အားဖြင့် ခရစ်ယာန်ဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။
ရွှေဘေက ကိုသာဖြူကို ပြုပြင်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပဲ နောက်ဆုံး ဆရာကြီးယုဒသန်ထံသို့ အပ်နှံလိုက်သည်။
ဆရာကြီယုဒသန်က မြန်မာစာ ရေးဖတ်သင်ပေးခြင်းဖြင့် စာပေတတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
၂၂ဧပြီ ၁၈၂၇ တွင် မောင်ရွှေဖေ၏ ကျွန်ဖြစ်သည်၊ မောင်သာဖြူ ဟု ဆရာကြီးယုဒသန်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
မြန်မာစာ ကောင်းစာရေးဖတ်သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် သာသနာပြုအဖြစ် အစေခံ၊ခရစ်တော်တပည့်တော်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ခရစ်ယန်ကျမ်းစာသင်ကြားပြီးနောက် မော်လမြိုင်၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်းတခုတွင် အသင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ဂျော့ဒါနာဘိုမင် (ပထမဆုံး အမေရိကန်လူမျိုး၊ ကရင်ခရစ်ယာန်သာသနာပြု) နှင့် ထားဝယ်မြို့သို့လိုက်ပါပြီး ၁၆မေ၁၈၂၈ တွင် နှစ်ခြင်းခံခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၊ ရန်ကုန်၊ ရခိုင်ပြည်များသို့ သာသနာခရီးစဉ်များ ထွက်ခဲ့သည်။
ကရင်လူမျိုးများကို သာသနာပြုခြင်းများလုပ်ဆောင်ရင် ရာနှင့်ချီသော ကရင်လူမျိုးများစွာ တသုတ်ပြီး၊ တသုတ် နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာပေးခဲ့သည်။
ကိုသာဖြူသည် လက်တင်မင်္ဂလာပေးခြင်းမခံရပါ။
တဇွတ်ထိုးလုပ်တတ်သော်လည်း၊ ဘုရားရွေးချယ်သောလူဖြစ်သည် .. ဟု ပထမဆုံး ကရင် ခရစ်ယန်ကျမ်းစာအုပ်ဘာသာပြန်သူ ဆရာကြီးဖရန်စစ်မေဆင်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
၁၈၄၀တွင် ကိုသာဖြူကို ပုသိမ်မြို့သို့ စေလွှတ်ပြီး၊ ပထမဆုံး ပုသိမ်၊ကရင်သာသနာပြုအဖြစ် ရွာငယ်တခုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။
သေဆုံးချိန်အထိ ထိုရွာငယ်တွင် နေထိုင်သွားသည်။
သူ၏ ၁၂နှစ် သာသနာပြုခရီး (၁၈၂၈-၁၈၄၀) တွင် ကရင်လူမျိုး ၁၂၇၀ဦးကို ကရင်ရွာများမှ ကရင်နှစ်ခြင်းအသင်းသားများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
အသက်၆၄နှစ်အရွယ် ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀ တွင် ပုသိမ်ကျေးရွာတွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား A Dictionary of ASIAN Christianity by Scott W. Sunquist Biography Mason, Francis, Ko Tha Byu, the first Karen Christian (1983). Ya Ba Toh Loh, Memoir of Saw Ko Tha Byu (In Karen) (1950) ကလစ်ဖို့ကျော်ဒွေး, ကိုသာဖြူ. Category:ခရစ်ယာန်ဓမ္မ၊စာရေးဆရာများ။
စောဩဂတ်စတပ် (ဆရာဗုတ်) ဩဂုတ်လ ၁၉၅၉ မွေးဖွားသည်။
စင်ကာပူ ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။
ကရင်လူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ အင်းစိန်မြို့တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။
၁၀တန်းအောင်ပြီးနောက် မြန်မာပညာရေးစနစ်သစ် ဒေသကောလိပ် ၁၉၇၉ မှ ရူပဗေဒပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မစ်ရှင်နှင်ကရင်နှစ်ခြင်းအသင်းချုပ်တို့တွင် လူငယ်အဖြစ်အမှုဆောင်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ခေတ်ပေါဓမ္မသီချင်းများကို ဆရာဂျက်ဖရီ (ယခု ဩစတြေးလျှား) အဖွဲ့များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ ဒရမ်တီးရင်း လိုက်လံသီဆို၊ အမှုတော်ထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၈၈နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်၊ မဲဆောက်ဒေသများရှိ ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာ၊ကရင် ခရစ်ယာန်များနှင့် သာသနာလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ရင်း ၁၉၈၉တွင် စင်ကာပူသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
စင်ကာပူ အက်စ်ဘီစီ နှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်၊ ကျမ်းစာသင်ကျောင်းတွင် ဓမ္မပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက်၊ စင်ကာပူရှိ ပထမဆုံး မြန်မာခရစ်ယာန်မိတ်သဟာရအတွက် သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ၁၉၉၀နောက်ပိုင်း အမှုတော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စင်ကာပူရှိ သော်မဆွန်လမ်းနှစ်ခြင်းအသင်းတော်တွင် မြန်မာမိတ်သဟာရကို စတင်ခဲ့ရာ၊ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူအစိုးရထံ တရားဝင်မှတ်ပုံတင်သော် ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။
စင်ကာပူရှိ ကရင်၊ ကချင်၊ မြန်မာ ခရစ်ယန်များအတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ မစ်ရှင်အဖြစ် နှစ်စဉ် ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်၊ ဒုကသယ်စခန်းများသို့ သွားရောက်အားပေးလေ့ရှိသည်။
မဲဆောက်ဒုကသယ်များ တတိယနိုင်ငံများသို့ ရောက်သွားပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံဆူနာမီဒဏ်ခံရသော ဖူးခတ်မှ မြန်မာရွာများသို့ နှစ်စဉ် မစ်ရှင်ခရီးထွက်သည်။
နာဂစ်မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်သော ၂၀၀၈တွင် နှစ်ပေါင်း၂၀ကျော် မရောက်ဖြစ်ခဲ့သော အမိမြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ကူညီလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဘုရားကျောင်းများစွာ စင်ကာပူ၊ ယုဒသန်အသင်းတော်ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၀ တွင် ရခိုင်ဂီရိမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသော ရွာများသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီး၊ မစ်ရှင်၊ ဘုရားကျောင်းဆောက်လုပ်ခြင်းများ လုပ်ဆောက်လျက်ရှိသည်။
ယုဒသန်အသင်းတော် စင်ကာပူ၏ ၀၊ ဓနု၊ ပုဂံ၊ အလျှိုချင်း၊ ရခိုင်၊ ဓရာ၀တီတိုင်း သာသနာနယ်မြေများသို့ နှစ်စဉ် ယုဒသန်အသင်းတော်ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မစ်ရှင်ခရီးစဉ်များရှိသည်။
ဇနီးသည် ဒေါ်မိုရင်း (ကချင်အမျိုးသမီး)နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် အမှုတော်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား http://jbcs.org.sg တရားဟောချက် Church Website, ဒေသနာဗွီဒီယိုများ တရားဒေသနာစာအုပ် , နှလုံးသားအိမ်မှ ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, စောဩဂတ်စတပ် Judson Baptist Church, Singapore, ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော်၊ စင်ကာပူ Category:ခရစ်ယာန်ဓမ္မ၊စာရေးဆရာများ။
လတ်ယေရှဲ ဇူလိုင် ၁၉၊ ၁၉၅၂ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဆရာလတ်ယေရှဲသည် မိုးကုတ်မြို့သား၊ လူစူးလူမျိုးဖြစ်သည်။
၁၉၇၉ - ၈၁ အင်းစိန် ကျမ်းစာသင်ကျောင်းတွင် တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက် မိုးကုတ်မြို့တွင် လီစူးလူမျိုးများအတွက် ခရစ်ယာန် နယ်မြေတာဝန်ခံအဖြစ် တဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် LBC Lisu Baptist Convention လီစူးနှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ လူငယ်တာဝန်ခံအဖြစ်၎င်း အမှုတော်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မိုးကုတ်မြိုနယ် အသင်းတော်များအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် အသင်းတော်ပေါင်း ၃၀ ကျော်အတွက် လိုအပ်သည်များကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ပင် မလေးလေးလတ်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
ဇနီး၊သားသမီး ၄ယောက်နှင့် အတူ ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
၁၉၉၃ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီးသည့်နောက် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တွင် ဓမ်မပညာ မာစတာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ဒေါက်တာဘွဲ့ကိုလည်း ထိုတက်ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ရောက်ရှိပြီးနောက် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့ ယခု First Burmese Baptist Church တွင် လက်ထောက်သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် စတင် အမှုတော် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်မှ ယခု ၂၀၀၈ အထိပင်ဖြစ်သည်။
အသင်းတော်သည် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် ပထမဆုံးသော မြန်မာအသင်းတော်ဖြစ်သည်။
အသင်းတော်၏ မစ်ရှင်နှင့် ကျမ်းစာသင်တန်း များနှင့် ဆရာလတ်ယေရှဲတရားဒေသနာ (အသံနှင့်ဗွီဒိယို) တို့ကို အသင်းတော် ဝက်ဆိုဒ် http://www.fbbcsf.org တွင် ကြည့်နိုင်သည်။
ကိုးကား တရားဟောချက် Church Website , ဒေသနာ အော်ဒီယို၊ဗွီဒီယိုများ ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, စောဩဂတ်စတပ် First Burmese Baptist Church, San Francisco , ပထမမြန်မာနှစ်ခြင်းအသင်းတော်၊ ဆန်ဖရန်စစကို Contact: 380 21st Avenue, San Francisco, CA. 94121 (415) 751-3834 Category:ခရစ်ယာန်ဓမ္မ၊စာရေးဆရာများ။
အိုလာဟင်ဆင် (၂၅ဇွန်၁၈၆၄ မွေးဖွား - ၁၇အောက်တိုဘာ၁၉၂၇ကွယ်လွန်) Rev. အိုလာဟင်ဆမ် ဇနီးမောင်နှံသည် အမေရိကန် နှစ်ခြင်းအသင်းတော်မှ စေလွတ်လိုက်သော ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ပုဂ်ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကချင်လူမျိုးများထံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သူသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံနီဘရားစကားပြည်နယ်၊ အုတ်ကလန်သို့ ၁၈၈၁တွင် ရောက်ရှိအခြေချခဲ့သည်။
နယူးယောက်မီဒီဆင်ကျမ်းစာကျောင်းမှ ဘွဲ့ရရှိပြီး၊ ၁၈၉၀တွင် သိခါရဆရာတော်အဖြစ် အောဒိန်းရရှိခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် အမေရိကန်ကန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော်၏ ပြည်ပသာသနာအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်လူမျိုးများထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သူတို့ဇနီးမောင်နှံမတိုင်မှီ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများပြောပြချက်အရ ကချင်လူမျိုးစုများသည် လက်စားအလွန်ချေတတ်ပြီး၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး ယုံကြည်မှုကို အလွဲသုံးတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာဘုရင်ပင်လျှင် သာသနာပြုများကို ပြောသည်မှာ တိရိစာၦန်များကို ခရစ်ယာန်ဘာသာယုံကြည်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းသည် လွယ်ဦးမည်ဟု ဆိုစကားရှိသည်။
ယခုအခါ လူဦးရေ ၄ သိန်းမှ ၅ သိန်းထိ ရှိသောကချင်လူမျိုးစုများအနက် ၃သိန်းကျော်မှာ နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များဖြစ်ကြသည်။
အိုလာ ဟင်ဆမ်ကို ကချင်အသင်းတော်များ၏ ဖခင်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။
သူသည် သူ့အရင်ရောက်နှင့်သော ဝီလီယံ ဟင်နရီ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လုပ်ရင်း အခြားလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်အတူ ကချင်စာကို လက်တင် A, B, C စာလုံးများဖြင့် ဖန်တီးပြီး ပထမဆုံးသော ကချင်ကျမ်းစာ ရှင်ယောဟန်ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ၁၈၉၅ တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်။
ကချင်သမ်မာကျမ်းစာတခုလုံးကို ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၂၆ တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကချင်လူမျိုး ၉၀ရာနှုန်းကျော်သည် ခရစ်ယာန်များဖြစ်ကြသည်။
ဆရာကြီးအိုလာဟင်ဆင်ဇနီးမောင်နှံသည် မြန်မာပြည်၊ ကချင်လူမျိုးများထံ ၂၈နှစ် အစေခံ၊အမှုတော်ထမ်းခဲ့ပြီး အမေရိကန်၊ နီဘရားစကားပြည်နယ်သို့ ၁၉၁၈တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အသက်ရွယ်ရင့်ချိန်တွင် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၂၇တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ The Kachins, Their Customs and Traditions (Rangoon, 1913) and Missionary Pioneers among the Kachins (New York, 1922). ကိုးကား Wikipedia, အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီဒိယာ ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, အိုလာဟင်ဆင် Kachin Biography by Duwa Maran Zau Awng, ဒူဝါမရမ်ဇော်အောင်၏အိုလာဟင်ဆင် Category:ခရစ်ယာန်ဓမ္မ၊စာရေးဆရာများ။
ဦးတင်မောင်ထွန်း (Rev. Dr) ၂၀နိုဝင်ဘာ၁၉၃၁ မွေးဖွားသည်။
မြန်မာခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၆၇မှ စတင်ပြီး ဟေဗြုန်ညီအစ်ကိုများအသင်းတော်၏ သင်းအုပ်ဖြစ်ပြိး အမှုဆောင်ခဲ့မှုများကြောင့် ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင် International Biography Centre, Cambridge မှ ပါရဂူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
အမှုဆောင်ရွက်ချက်များ ညီအစ်ကိုများအသင်းတော်၊ သင်းအုပ် WFC Witness for Christ Ministry - ၁၉၇၃မှစတင်လုပ်ဆောင်သည်။
Literature Evangelism ခရစ်ယန်စာပေထုတ်ဝေခြင်း၊ ဓမ္မပညာအထောက်အကူပြုလစဉ်စာစောင်ထုတ်ဝေခြင်း ကျမ်းစာသင်တန်းများ (အချိန်ပိုင်း၊ ရက်တို၊ ရက်ရှည်သင်တန်းများကို ဖိလစ်ပိုင်၊ အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်အင်္ဂလိပ်ကျမ်းသာသင်တန်းများမှ ဘာသာပြန်ပြီးသင်ကြားပေးခြင်း။
စာပေးစာယူကျမ်းစာသင်တန်း ကျမ်းစာကျောင်းပြီးသူများအား Associate Workers အဖြစ် အစေခံခြင်း ရေဒီယိုဧဝံဂေလိလုပ်ငန်း (ဖိလစ်ပိုင်အရွှေ့ဖျားအသံလွှင့်ဌာန) လူမှုရေး၊ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ.. စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မိသားစု ဆရာကြီးတါင် သား၃ယောက်နှင့်သမီး၅ယောက်ရှိသည်။
သားကြီးဖြစ်သော ဦးဖော်ဝင်းထွန်း ပြည်ပသာသနာပြု (မနီလာ၊ အရှေ့ဖျားအသံ)၊ ဒုတိယသား ဆရာဦးဇော်မင်း (Rev. Dr) ထိုင်းနိုင်ငံ အမ်စီအေအသင်းတော်သင်းအုပ်ဆရာ တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသည် အဓိက ကိုးကွယ်မှု ဘာသာရပ်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အများစုမှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများဖြစ်သော ချင်း၊ ကရင်၊ ကချင်၊ လီဆူး၊ လားဟူ စသူတို့မှ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေဆိုင်ရာ အချက်အလက် CIA Factbook ၏ ဖော်ပြချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ဦးရေသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၄ ရာခိုင်နှုန်း (၂.၄ သန်းခန့်) ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
၎င်းတို့အနက် ပရိုတက်စတင့် ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ရိုမန်ကက်သလစ် ၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်သည်။
အင်္ဂလီကန် အသင်းတော် (Anglican Communion) ၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အသင်းဝင် ၆၂,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။