kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်နီလာအောင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ။
အောက်ပါတို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်အဆက်ဆက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် သံအမတ်ကြီးများဖြစ်သည်။
သံအမတ်ကြီးများ စဉ်အမည်ရာထူးတာဝန်သက်တမ်းစတင်ပြီးဆုံး၁ဦးမြင့်သိန်းသံအမတ်ကြီးများ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈၂၄ ဇွန် ၁၉၅၁၂ဦးလှမောင်၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈၃ဦးမောင်မောင်ကျော်ဝင်း၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၄၄ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၄၁၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၇၅ဦးသိန်းမောင်၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၀၃၁ ဩဂုတ် ၁၉၇၄၆သခင်ချန်ထွန်း၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၄၃ ဇူလိုင် ၁၉၇၆၇ဦးမြင့်မောင်၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၈၈ဦးသာထွန်း၁၃ မေ ၁၉၇၈၉ ဇွန် ၁၉၈၂၉ဦးအောင်ဝင်း၂၃ ဇွန် ၁၉၈၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၃၁၀ဦးလှရွှေ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၄၂၅ မေ ၁၉၈၆၁၁ဦးတင်မောင်မြင့်၂ ဇူလိုင် ၁၉၈၆၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၉၁၂ဦးတင်အောင်ထွန်း၃၀ မတ် ၁၉၈၉၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃၁၃ဦးဆက်၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၃၁၄ဦးဘဌေးချစ်၁၉ မတ် ၁၉၉၈၅ ဧပြီ ၂၀၀၁၁၅ဦးစိန်ဝင်းအောင်၁၀ မေ ၂၀၀၁၁၅ ဧပြီ ၂၀၀၃၁၆ဦးသိန်းလွင်၁၅ ဇွန် ၂၀၀၃၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀၁၇ဦးတင်ဦး၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၁၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃၁၈ဦးသစ်လင်းအုန်း၁၂ မေ ၂၀၁၄၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉၁၉ဦးမျိုးသန့်ဖေ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၂၂၀ဦးတင်မောင်ဆွေ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂လက်ရှိ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး။
ရာဖေးလ် ဗီတီ () သည် ဘရာဇီးလ်သရုပ်ဆောင်၊ ဂီတပညာရှင်နှင့် ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။
Rafael Vitti ကိုယ်ပိုင်ဘဝ ရီယိုဒီဂျနေရိုတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရာဖေးလ် ဗစ်တီသည် ရီယိုဒီဂျနေရိုမြို့တောင်ဘက် ဖလာမင်ဂိုရပ်ကွက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
ရိုက်ကူးရေး ၂၀၀၅: Amor de Mula ၂၀၁၂: Nós ၂၀၁၄-၂၀၁၅: Malhação Sonhos ၂၀၁၅: Não Se Apega, Não ၂၀၁၆: Totalmente Sem Noção Demais ၂၀၁၆: Velho Chico ၂၀၁၆: Truque Vip ၂၀၁၆: Rock Story ၂၀၁၇: Os Saltimbancos Trapalhões: Rumo a Hollywood ၂၀၁၉: Verão 90 ၂၀၂၀: Lady and Bofe ၂၀၂၁–၂၀၂၃: As Five ၂၀၂၂: Além da Ilusão ကိုးကားချက် ပြင်ပလင့်များ Rafael Vitti - IMDb Rafael Vitti - Facebook Rafael Vitti - Twitter Rafael Vitti - Instagram ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သရုပ်ဆောင်များ။
ဦးမျိုးသန့်ဖေ(၁၉၆၃-၂၀၂၂) သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသည့် မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ဦးမျိုးသန့်ဖေသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ရင်း ကောင်စစ်ရေးရာနှင့်ဥပဒေရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
ယင်းနောက် တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်များ အသီးသီးပေးအပ်ခံရသည်။
သံအမတ်ကြီးဘဝ ဦးမျိုးသန့်ဖေသည် ၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၂ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်၏ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းကို ခံရသည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတမစ္စတာရှီကျင့်ဖျင် ထံ သံအမတ်ခန့်အပ်လွှာပေးကာ တရားဝင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၈ရက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သံအမတ်ကြီးတာဝန်အပြင် ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဝင်းမြင့်က ၎င်းကို ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၂၂ ဩဂုတ် ၇ ရက် ဒေသစံတော်ချိန် ၁၂နာရီခွဲအချိန်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့တွင် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ထိုရက်မတိုင်ခင် ဩဂုတ်လ ၆ရက်က ယူနန်ပြည်နယ်မှ ဒေသခံတာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သေးသည်။
ရုပ်အလောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်သယ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရေဝေးသုဿန်တွင် ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အဖဦးစိန်ဖေ၊အမိဒေါ်တင်တင်နွယ် တို့က ရန်ကုန်မြို့အင်းစိန်မြို့နယ် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း(၅)ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။
အိမ်ထောင်မရှိ လူပျိုကြီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:၁၉၆၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ။
၁၀၈ တောင်မဟာဗောဓိစွယ်တော်ရှင်စေတီ သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွက်ရန်အတွက် ငါးထပ်ကြီးဘုရားကျောင်းတိုက်ဆရာတော်ဖြစ်သည့် အရှင်အာသဘက သည် တပည့်ဖြစ်သူ အရှင်သာသနအား စွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ပေးကာ သာကေတမြို့နယ်တွင် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
အရှင်သာသနဦးဆောင်၍ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့် ၉ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်ကို တည်ခဲ့သည်။
၁၃၂၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၄ ရက်တွင် ပြီးစီးကာ ထီးတင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၀၈ တောင် တည်ရှိသည်။
တည်နေရာ စေတီတော်သည် သာကေတမြို့နယ်၊ ၁၀ တောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။
ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော် နှင့် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး)တို့ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် အနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က တပ်မတော် အခြေစိုက် စခန်းတခုကို သိမ်းပိုက်ပြီး တိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
တပ်မတော်က ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းအထိ အယ်လ်ဂျာဇီးယားက ဤတိုက်ပွဲအား " ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီး နောက်ပိုင်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ပွဲများ" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ဆန္ဒပြပွဲများ တိုးမြင့်လာမှု၏ နောက်ကွယ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲများ မတိုင်မီက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးသံတမန် ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများက အကြမ်းဖက်မှု တိုးမြင့်လာပါက တစ်နိုင်ငံလုံး ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့ကြသည်။
အစောပိုင်း နှစ်ရက်က ကျင်းပခဲ့သည့် အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး အပြီးတွင် တိုက်ပွဲများ ခေတ္တမျှ ငြိမ်သက်သွားခဲ့သည်။
အခြားကြည့်ရန် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရှိ ပဋိပက္ခများ။
သီရိသုနန္ဒာမဟေဘွဲ့ခံ မိုးနဲမိဖုရားသည် ရတနာပုံပထမနန်းစံ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်၌မူ ဖခင်မိုးနဲစော်ဘွားကို အစွဲပြု၍ မိုးနဲစော်ဘွားသမီးဟု ရည်ညွှန်းသည်လည်း ရှိသည်။
မိုးနဲမိဖုရားသည် လဲချားမိဖုရား၊ သီပေါမိဖုရား၊ သန္နီမိဖုရား၊ ကျိုင်းတောင်မိဖုရားတို့နှင့်အတူ မင်းတုန်းမင်း၏ ရှမ်းမိဖုရား ငါးပါးအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး၊ ကုန်ဘောင်ခေတ်လွန်အထိ သက်ရှိထင်ရှားကျန်ရစ်သူ မိဖုရားကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
၁၈၅၄ ခု ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့၊ မင်းတုန်းမင်း၏ ဥကင်တော်ဖွင့်မင်္ဂလာတွင် သီရိသုနန္ဒာမဟေဘွဲ့ဖြင့် မိဖုရားလတ်ရာထူး ချီးမြှောက်ခံရသည်။
၁၈၆၀ ခု စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်၊ ညဉ့် တစ်ချက်တီးကျော် ငါးမောင်းအချိန်တွင် သမီးတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်သော်လည်း သုံးရက်ရှိလျှင်လွန်လေသည်။
သီပေါမင်းနန်းတက်အပြီး ၁၈၇၈ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် အနောက်စမုတ် ပွဲတက်ဆောင် ပဒုမာသနပလ္လင်ရှေ့၌ အခြားမိဖုရားဟောင်းများ၊ မင်းသမီးများနှင့်အတူ သစ္စာတော်အပေးခံရသည်။
၁၈၈၃ ခု နိုဝင်ဘာ ၂၅ တွင် (ဖခင်အရိုက်အရာဆက်ခံသော) မောင်ဖြစ်သူ မိုးနဲစော်ဘွားသည် ရွှေဖဝါးတော်အောက် အခစားမဝင်၊ ထင်ယောင်ထင်မှား ကြံစည်သဖြင့် အစ်မဖြစ်သူ မိုးနဲမိဖုရား ထောင်တွင်အထားခံရသေးသည်။
ကိုးကား မောင်မောင်တင်၊ ဦး (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄)။
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်မိဖုရားများ ကဏ္ဍ:မင်းတုန်းမင်း၏မိဖုရားများ။
ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းနိမ့်ကျေးရွာတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်က အရပ်သားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာတပ်မတော် (ကြည်း)မှ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း သံဃာ ၃ ပါး အပါအဝင် အရပ်သား ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုအပြီး ၉ ရက်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် အရပ်သားများဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးမှသည် အပေးအယူလုပ်ရန် ဆန္ဒမရှိသော SAC ကို ဆန့်ကျင်သော ပြည်တွင်းစစ် အဖြစ်သို့ တိုးမြင့်လာခဲ့သည်။
နန်းနိမ့် ( ) သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အပြိုင်အဆိုင်နယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။
ပအိုဝ်းအမျိုးသား အများစုနေထိုင်သော ပအိုဝ်း ကျေးရွာသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ ပင်လောင်းမြို့နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရ၏ မဟာမိတ် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအစည်းအရုံး (PNO) ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေဖြစ်သည်။
အဆိုပါနေရာသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ နေပြည်တော်တို့အကြား ဗျူဟာကျသော နေရာအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။
ပြည်တွင်းစစ်စတင်ချိန်တွင် နိုင်ငံအနှံ့အပြားရှိ ပအိုဝ်းလူငယ်များသည် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆန့်ကျင်သည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ကဲ့သို့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် PNO ၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော် (PNA) သည် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် PNO သည် ဒေသခံရွာသားများအား ပြည်သူ့စစ်အဖြစ် အတင်းအကျပ် စစ်မှုထမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဒေသတွင်း တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသဖြင့် PNA သည် လူသစ်စုဆောင်းရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ရပ် မြန်မာစစ်တပ်သည် 'ဖြတ်လေးဖြတ်' ဗျူဟာဖြစ်သော ရိက္ခာ၊ ဘဏ္ဍာငွေ၊ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် တပ်သားသစ်များ ဖြတ်တောက်ခြင်းကို အသုံးပြုကာ ကျေးရွာများအား စီးနင်းခြင်း၊ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် အနီးနားရှိ နမ့်ပန်နှင့် လိန်းလင်ကျေးရွာများအပါအဝင် ပင်လောင်းမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပစ်ခတ်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်က ပင်လောင်မြို့နယ်တွင် မြေပြင်တိုက်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နန်းနိမ့်ကျေးရွာမှ ရွာသားအများစုအပါအဝင် ရွာသား ၅,၀၀၀ ကျော် ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
သို့သော်လည်း နန်းနိမ့်ဒေသခံ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ဆရာတော်၊ တပည့်သံဃာ နှစ်ပါးနှင့်အတူ ရွာသား ၃၀ တို့သည် ကျောင်းစောင့်ရန် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက် ၅ နာရီခန့်တွင် နန်းနိမ့်ရွာအနီးရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်မှ တပ်မတော်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်နေချိန်တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ နန်းနိမ့်ရွာသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကျေးရွာအတွင်းရှိ နေအိမ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနေသည့် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများကိုပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ တို့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ပဋိပက္ခအတွင်း တပ်မတော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်များ နှစ်ဖက်စလုံးသည် ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။
ထိုနေ့ညနေပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ လေယာဉ်ဖြင့် ရွာကိုတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ခုခံရေးတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။
အဆိုပါကျေးရွာရှိ အိမ်ခြေ ၅၀ ခန့်ကို တပ်မတော်က မီးရှို့ခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အိမ်ခြေ ၂၀၀ ထက်မနည်း မီးလောင်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
ဒေသခံ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို တပ်မတော်မှ ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။
နောက်တနေ့မနက်တွင် ရွာသို့ ပြန်လာသော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ရွာမှ ဘုန်းတော်ကြီး ၃ ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၂၈ ဦးရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
တပ်မတော်မှ ကွပ်မျက်ခဲ့သော သေဆုံးသူများတွင် သေနတ်ဒဏ်ရာများ တွေ့ရှိရပြီး အများစုမှာ ရင်ဘတ်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဘုန်းကြီးကျောင်းနံရံတွင်လည်း ကျည်ဖောက်ရာများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျူးလွန်သူများ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ မြန်မာတပ်မတော် (ကြည်း) တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာနေရာ၌ မြန်မာစစ်တပ်က အသုံးပြုသော နှင့် ကျည်ခွံများ၊ M79 ကျည်ခွံများ၊ လက်နက်ကြီးကျည်များ၊ ကျည်ဆန်သေတ္တာအလွတ်များကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ကျူးလွန်ခံရသူများ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့အထိ သံဃာ ၃ ပါး အပါအဝင် ရွာသား ၂၈ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ပြန်လည်ရရှိထားပြီး ငါးဦး ပျောက်ဆုံးနေဆဲဖြစ်သည်။
သေဆုံးသူ အများစုသည် နန်းနိမ့်ရွာရှိ ဒေသခံ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
သေဆုံးသူများတွင် သေနတ်ဒဏ်ရာများ၊ ဓားဒဏ်ရာများ နှင့် ခြေထောက်ကျိုး၊ ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာများ၊ မီးလောင်ဒဏ်ရာများ အပါအဝင် ဒဏ်ရာများ အများအပြား တွေ့ရှိရကြောင်း သိရသည်။
သေဆုံးသူအများအပြားသည် “အလွန်နီးကပ်သောအကွာအဝေး” တွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရပြီး ၎င်းတို့သေဆုံးကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် ဓားများဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ခုတ်သတ်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးပဏ္ဍိ (သက်တော် ၄၅ နှစ်)၊ ဦးသောဘာက (သက်တော် ၆၆ နှစ်) နှင့်ဦးကောဝိဒ (သက်တော် ၆၆ နှစ်) တို့အား မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
ပျောက်ဆုံးနေသော ရွာသားများမှာ စစ်တပ်မှ ပြန်ပေးဆွဲသွားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း စစ်တပ်၏ ကင်းရှင်းကြောင်း ဝါဒဖြန့်ချိရေး ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုရန် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။
တုံ့ပြန်မှုများ ပြည်တွင်း တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ် ပအိုဝ်း အမျိုးသား တပ်မတော်အား KNDF အပါအဝင် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများက ရွာအတွင်းသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက မြဝတီ ရုပ်မြင်သံကြားတွင် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့က အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်။
တိုက်ပွဲတွင် စစ်တပ်က ရွာသားများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်များကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး သတင်းမှားဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
နောက်တစ်နေ့တွင် တပ်မတော်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် PNO က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွက် KNDF အား အပြစ်တင်ခဲ့သည်။
ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးများနှင့် အရပ်သားများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် တပ်မတော်က လူမျိုးရေး ပဋိပက္ခဖြစ်အောင် လှုံ့ဆော်နေသည်ဟု KNDF မှ အခိုင်အမာ ပြောကြားထားသည်။
ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အများစုဖြစ်ကြပြီး KNDF တွင် ခရစ်ယာန်အများစုဖြစ်သော ကရင်နီ တိုင်းရင်းသားများ ပါဝင်နေသည်။
မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG) က အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ရာတွင် KNDF ၏ သဘောထားဖြစ်သော တပ်မတော်မှ ဘာသာရေး ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားစေသည်ဟု စွပ်စွဲချက်ကို ထပ်မံဖော်ပြခဲ့သည်။
NUG မှ လူ့အခွင့်အရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဦးအောင်မျိုးမင်းက အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် "အကြမ်းဖက် လှုံ့ဆော်မှု"ဟု ပြောဆိုကာ မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လက်နက်ရောင်းချမှု ပိတ်ဆို့ရေးနှင့် အခြားသော ပြတ်ပြတ်သားသား အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ယခု အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် စစ်တပ်၏ အရပ်သားများကို ပုံမှန်တိုက်ခိုက်နေသည့် ပုံစံနှင့် မကြာသေးမီလများအတွင်း အရပ်သားများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ တိုးပွားလာနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ မှ လက်ထောက်အကြီးအကဲ Phil Robertson က မြန်မာစစ်တပ်အပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း အား တောင်းဆိုခဲ့ပြီး ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ တိုးပွားလာသည်ကို ထောက်ပြထားကြောင်း၊ "စစ်အစိုးရသည် အရပ်သားပစ်မှတ်များအား မဆိုင်းမတွဘဲ သိမ်းကျုံးတိုက်ခိုက်စေရန် ၎င်းတို့၏တပ်ဖွဲ့များအား မီးစိမ်းပြထားသည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
သတ်ဖြတ်မှုမတိုင်မီ တစ်ပတ်အလိုတွင်၊ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက အရပ်သားထောင်ပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတဝှမ်း အိမ်ခြေ ၃၉,၀၀၀ ကျော် ပျက်စီးခဲ့သည့် မြန်မာစစ်တပ်၏ မြေလှန် ဗျူဟာကို သီးခြားရှုတ်ချခဲ့သည်။
အခြားကြည့်ရန် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ) မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ စာရင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ။
ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုပ်ကိုင်နေသော တပ်မတော်လိုလားသူများနှင့် စစ်အစိုးရလိုလားသော ရွာသားများ၏ လျော့ရဲတင်းတင်း ဖွဲ့စည်းထားသော ကွန်ယက်များဖြစ်သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးနု အစိုးရသည် သောင်းကျန်းသူနှိမ်နင်းရေး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ကူညီရန် ပျူစောထီးအရံတပ်များကို ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် အဆိုပါအသုံးအနှုန်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်က ၎င်းတို့အား ဖျက်သိမ်းရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့အစား ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် ပါတီ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ပြည်သူ့စစ်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၆၂ အာဏာသိမ်း ပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို ကာကွယ်ရေးယူနစ်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အဖွဲ့များသည် လက်ရှိပြည်တွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသားရေးဝါဒီများ၊ တပ်မတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ နှင့် တပ်မတော်မှ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ၏ ကွန်ယက်များမှ ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် ရုံးများကို နိုင်ငံတစ်ဝန်း တိုက်ခိုက်ခံရချိန်တွင် အဆိုပါပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုလှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။
ပျူစောထီးအဖွဲ့သည် မဘသ ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးဝါဒီများနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိကြောင်း လေ့လာသူများက မှတ်ချက်ပြုခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း အမည်သည် မြန်မာရာဇဝင်တွင် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သော ပျူစောထီး မှ ဆင်းသက်လာသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးနု အစိုးရသည် ဗမာစစ်တပ်အား သောင်းကျန်းမှုနှိမ်နင်းရေးတွင် ကူညီရန်အတွက် 'ပျူစောထီး' ဟုခေါ်သော အရံတပ်များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်တပ်က ပျူစောထီးများအား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
"Resisting the Resistance: Myanmar's Pro-military Pyusawhti Militias". Crisis Group. 2022-04-06. Retrieved 2023-03-15. ပျူစောထီးများသည် ထိုအချိန်က လွှမ်းမိုးကြီးစိုးသော နိုင်ငံရေး ပါတီဖြစ်သည့် ဖဆပလ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်မှ ခန့်အပ်ထားသော ဒေသဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များ၏ ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်များအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၆၀ ရွေးကောက်ပွဲများအတွင်း မဲအကြပ်ကိုင်ရန် ကျေးလက်ဒေသများကို ဝင်ရောက်သောင်းကျန်းကြသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် အာဏာသိမ်း ပြီးနောက် ဦးနေဝင်းသည် ပျူစောထီးများအား ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
Pho Thar Aung (Jan 2003). "From Pyusawhti to the Present". The Irrawaddy. Vol. 11, no. 1. Yangon. ပျူစောထီးဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တပ်မတော်လိုလားသော ကွန်ယက်များနှင့် အဖွဲ့များကို ရည်ညွှန်းရာတွင် မြန်မာမီဒီယာများက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
"Resisting the Resistance: Myanmar's Pro-military Pyusawhti Militias". Crisis Group. 2022-04-06. Retrieved 2023-03-15. ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး ဖြိုခွင်းမှုအတွင်း မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စွမ်းအားရှင် အပါအဝင် အလားတူကွန်ယက်များကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အမျိုးသား ဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးဝါဒီများနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိကြောင်း လေ့လာသူများက မှတ်ချက်ပြုခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာပြည်တွင်းစစ်အတွင်း ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များသည် တပ်မတော် နှင့် အတူမကြာခဏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကာ အပြိုင်နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းအပြီး မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁ – လက်ရှိ) တွင် မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်ကူ၊ စစ်ထောက်လှမ်းရေးနှင့် ဒေသခံများကို ဝါဒဖြန့်ရန်အတွက် ပျူစောထီးများကို အသုံးချခဲ့သည်။
"Resisting the Resistance: Myanmar's Pro-military Pyusawhti Militias". Crisis Group. 2022-04-06. Retrieved 2023-03-15. အဆိုပါအဖွဲ့များသည် လက်ရှိပြည်တွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသားရေးဝါဒီများ၊ တပ်မတော်၏ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၊ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ နှင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် တပ်မတော်မှ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများ ဦးဆောင်မှုများမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် ရုံးများကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်များသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် ပိုမိုလှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။
ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များအား အမဲလိုက်သေနတ်များနှင့် အခြားလက်နက် အဟောင်းများကို တပ်ဆင်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ပျူစောသီပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ အကြပ်အတည်းအစီရင်ခံစာ ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
ဗိုလ်ချုပ်အုန်းသွင် (၁၉၇၀ — ၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် အငြိမ်းစား တပ်မတော်အရာရှိနှင့် သံအမတ်ဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် သူသည် သီရိလင်္ကာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မော်လဒိုက်နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
သူသည် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့၏ ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဦးအုန်းသွင်သည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၁၅ သင်တန်းဆင်း ဖြစ်သည်။
ဦးအုန်းသွင်သည် ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစိုးဝင်း၏ ဆရာ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ရှိ မြို့ပြပျောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုက ဦးအုန်းသွင်နှင့် သားမက်ဖြစ်သူ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း ရဲတေဇတို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ရာ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက လုပ်ကြံနိုင်ခဲ့သည့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သူများအား သတ်ဖြတ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်း၊ စစ်ကောင်စီအား ထောက်ခံခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
ဦးအုန်းသွင် သေဆုံးမှုအတွက် စစ်ကောင်စီက လူဆယ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်း အောက်တိုဘာလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ဦးအုန်းသွင် သေဆုံးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်မှုထမ်းဟောင်းများအား ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ရှုတ်ချခဲ့သည်။
သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ် ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ် သာဝကဗောဓိဉာဏ် ဤသုံးပါးကို ဗောဓိဉာဏ် ၃-ပါးဟုခေါ်သည်။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈။
မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ပဉ္စမတွဲ၊ နှာ။
၆၄၂-၃-အကျယ်ကြည့်။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သူတော်စင်တို့၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်ဖြစ်သည့် အထွတ်အထိပ် ဉာဏ်တို့ကား သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ် ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်, သာဝကဗောဓိဉာဏ်တို့ ဖြစ်သည် (ခုဒ္ဒက၊၁၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၃။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၉၆။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၅၆။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၅၂။
သာ ရတ္ထ၊၃၊၁၈၀၊ ၁၉၃။
ဝိမတိ၊၁၊၇၀။
ထိုတွင် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရယူလိုသော ဘုရားအလောင်းသူတော်ကောင်းတို့သည် အောက်ထစ်ပိုင်းခြား အယုတ်အားဖြင့် အနည်းဆုံး လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ကာလပတ်လုံး ပါရမီ ၁၀-ပါး (အပြား ၃၀), စွန့်ခြင်းကြီး ၅-ပါး, စရိယ ၃-ပါးတို့ကို မကြောက်မရွံ့ နောက်မတွန့်ပဲ ရဲဝံ့စွာ ဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူရသည်၊ ယင်းသို့ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ပစ္ဆိမဘဝ၌ အရဟတ္တမဂ်ကို ရသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး, ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး, ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ် ၄-ပါး, အဘိညာဉ် ၆-ပါး, အသာဓာရဏဉာဏ် ၆-ပါး, ဒသဗလဉာဏ် ၁၀-ပါး, ဗုဒ္ဓဉာဏ် ၁၄-ပါးစသည်တို့ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်သည့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကြီးကို ရရှိတော်မူကြသည်၊ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့်တကွ အထက်ပါ ဉာဏ်တို့ကို “သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်”ဟု ခေါ်သည်။
(ဤ၌ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါးဟူသည် ရှေးဘဝတို့၌ နေခဲ့ဖူး (ဖြစ်ခဲ့ဖူး) သော ခန္ဓာတို့ကိုပြန်ပြောင်း အောက်မေ့နိုင်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်၊ စုတေဆဲ ပဋိသန္ဓေနေဆဲ သတ္တဝါတို့ကို သိမြင်နိုင်သော စုတူပပါတဉာဏ်၊ တစ်ထောင့်ငါးရာ ကိလေသာတို့ကိုကုန်ခန်းစေနိုင်သော အာသဝက္ခယဉာဏ် တို့ဖြစ်သည်။
(ဝိ၊၁၊၅၊၆၊ဒီ၊၁၊၇၆-၇၀။
အဘိ၊။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆-၁၃၈။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၀-၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃၅)။
သဗ္ဗညုတဉာဏ်၏အရာမှာ သာမညအားဖြင့် မဟာကိရိယာ ဉာဏသမ္ပယုတ်စိတ် ၄-ခု၌ရှိသော “ပညာ” ဟူ၍ သုတ္တန်အဋ္ဌကထာ ဗြဟ္မဇာလသုတ် (ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၃)၌လာ၏၊ ရေမီးအစုံအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာပြသောအခါတို့၌ကားသောမနဿသဟဂုတ် ဥပေက္ခာသဟဂုတ်ဉာဏသမ္ပယုတ်အသင်္ခါရိကမဟာကိရိယာစိတ်၌ရှိသော “ပညာ”ဟူ၍ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာ (နှာ ၃၀၈) ၌လာ၏။
အဘိဓမ္မာဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ နှာ ၃၀၄-၅။
ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး ဝေသာရဇ္ဇဉာဏ် ၄-ပါး၊ အဘိညာဉ် ၆-ပါး, အသာဓာရဏ ဉာဏ်-၆-ပါး ဒသဗလဉာဏ် ၁၀-ပါး, ဗုဒ္ဓဉာဏ် ၁၄-ပါးတို့ကို ဆိုင်ရာ အဘိဓာန်ဝင်ပုဒ်ရင်းနှင့် စတုပဋိသမ္ဘိဒါစတုဝေသာရ ဆဠဘိညာ, ဆအသာဓာရဏဉာဏ စုဒ္ဒသဗုဒ္ဓဉာဏ-ပုဒ်ကို ၌ကြည့်။
) ယင်းသမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ဂေါတမဘုရားရှင်သည် သက်တော် ၃၅-နှစ်ပြည့်မြောက်သည့် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မိုးသောက်ယံဝယ် ရရှိတော်မူသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၈ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ် ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်ကိုရယူလိုသော ပစ္စေကဗုဒ္ဓအလောင်းအလျာတို့သည် ၂-သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းကာလပတ်လုံး ဒါန၊သီလစသော ပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးတော်မူကြရသည်၊ ယင်းသို့ ဖြည့်ကျင့်ဆည်းပူးပြီးလျှင် နောက်ဆုံး ပစ္ဆိမဘဝ၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို ရသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး, ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး၊ အဘိညာဉ် ၆-ပါးတို့ကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဖြင့် ရရှိတော်မူကြသည်။
ထိုဉာဏ်စုကို “ပစ္စေကဗောဓိဉာဏ်” ဟု ခေါ်ဆိုရလေသည်။
ဤ၌ “ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်တို့သည် ဂုဏ်ထူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ မဆိတ်သုဉ်းသည့် “အသုည” ကမ္ဘာ၌သာ ပွင့်တော်မူကြသည်၊ ဆိတ်သုဉ်းသည့် “သုည” ကမ္ဘာ၌ ပွင့်ပေါကြရိုးမရှိ”ဟု ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ (နှာ-၂၂၇) ၌လာသည်၊ သုတ်မဟာဝါဋီကာ (နှာ-၆) ၌ကား သဗ္ဗညုဘုရားရှင်တို့ ဆိတ် သုဉ်းသည့် ဗုဒ္ဓသုညကမ္ဘာ၌လည်း ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်မြတ်များ ပွင့်တော်မူကြကြောင်း လာရှိပေသည်၊ ဤနှင့်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ် အဆုံးအဖြတ်ကို သမန္တစက္ခုဒီပနီ (ဒု၊ နှာ ၂၆၃-၂၇၀)၌ ကြည့်။
) သာဝကဗောဓိဉာဏ် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့၏ တရားဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်တို့ထံမှလည်း‌ကောင်း၊ ဘုရားရှင်တို့၏ တပည့်သာဝကများထံမှလည်း‌ကောင်း ကြားနာ၍ မဂ်ဖိုလ်ကိုရသော သာဝကတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့်တကွ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါးစသော ဉာဏ်တို့ကို “သာဝကဗောဓိဉာဏ်”ဟု ခေါ်သည်၊ ယင်းသာဝကဗောဓိဉာဏ်သည် အဂ္ဂသာဝကဗောဓိဉာဏ်၊ မဟာသာဝကဗောဓိ ဉာဏ်၊ ပကတိသာဝကဗောဓိဉာဏ်ဟူ၍ ၃-မျိုး ပြားသည်၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့၏ လကျ်ာတော်ရံ လက်ဝဲတော်ရံ သာဝက ၂-ပါးကို “အဂ္ဂသာဝက” ဟုခေါ်သည်။
ယင်းအဂ္ဂသာဝကတို့ ရရှိအပ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့်တကွ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး၊ အဘိညာဉ် ၆-ပါးတို့ကို “အဂ္ဂသာဝကဗောဓိဉာဏ်” ဟုခေါ်သည်၊ အဂ္ဂသာဝကအလောင်းအလျာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အဂ္ဂသာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ရယူတော်မူရန် တစ်သင်္ချေနှင့်ကမ္ဘာတသိန်းကာလပတ်လုံး ပါရမီဖြည့်ကျင့်တော် မူကြရသည်။
(ယင်း အဂ္ဂသာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ဘုရားရှင်ထံ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ၁၅-ရက်မြောက်တွင် ရရှိတော်မူသည်၊ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ကား ရဟန်းပြုပြီးနောက် ၇-ရက်မြောက်တွင် ရရှိတော်မူသည်။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၀။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၅၇-၉၊ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၁။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၅။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၄။
ထိုအရှင်၂-ပါးတို့ သက်တော် ၂၅-နှစ်အရွယ် တောထွက်၍ တရားထူးရကြသည်ဟု ပဉ္စစတ္တာလီသပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာကျမ်း၊ တတိယပုစ္ဆာ၌ အနုမာနနည်းအားဖြင့် ဆိုသည်။
) အရှင်မဟာကဿပ, အရှင်ဥပါလိ, အရှင်အာနန္ဒာအပါအဝင် ရှစ်ကျိပ်သော မဟာသာဝကတို့ ရရှိအပ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့်တကွ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး, ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး အဘိညာဉ် ၆-ပါးတို့ကို “မဟာသာဝကဗောဓိဉာဏ်”ဟု ခေါ်သည်။
ယင်း မဟာသာဝက ဗောဓိဉာဏ်ကို ရယူရန် ကမ္ဘာတစ်သိန်းကာလပတ်လုံး ပါရမီဖြည့်ကျင့် ဆည်းပူးတော်မူကြရသည်။
ထို့ပြင် ဘုရားရှင်တို့၏မယ်တော် ခမည်းတော် အလုပ်အကျွေး သားတော်တို့သည် ယင်း မဟာသာဝကများနည်းတူ ကမ္ဘာတစ်သိန်း ပါရမီဖြည့်ကျင့်တော်မူကြရသည်။
(သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၆။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၈)။
အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာသာဝကတို့မှ တပါးအခြားသော အရဟတ္တမဂ် အရဟတ္တဖိုလ် ပေါက်ရောက်တော်မူကြသော ဘုရားရှင်၏ တပည့်သားများကို “ပကတိသာဝက” ဟု ခေါ်သည်။
ယင်း ပကတိသာဝကတို့ ရရှိအပ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့်တကွ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး, အဘိညာဉ် ၆-ပါးတို့ကို “ပကတိသာဝကဗောဓိဉာဏ်”ဟု ခေါ်သည်၊ ထိုဉာဏ်ကို ရယူရန် ပကတိသာဝက အလောင်းအလျာတို့သည် တစ်ဘဝ နှစ်ဘဝမှ စ၍ ကမ္ဘာတစ်သိန်းအတွင်း ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ပါရမီ ဖြည့်ကျင့်တော်မူကြရသည်။
ထိုပကတိသာဝကတို့တွင် အချို့မှာ အရဟတ္တမဂ် အရဟတ္တဖိုလ်ကိုသာရ၍ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါးစသော ဂုဏ်ထူးဝိသေသကို မရကြ၊ အချို့မှာ ဝိဇ္ဇာ ၃-ပါး, အချို့ ပဋိသမ္ဘိဒါ ၄-ပါး အချို့ အဘိညာဉ် ၆-ပါး အချို့ ဆိုခဲ့ပြီး အားလုံးကို ပါရမီသမ္ဘာရအလိုက် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ရရှိတော်မူကြသည်။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၃-၄၆။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊ဂ-၁၅။
အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၅၅-၁၅၉။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၂၀)။
(ဤဂေါတမဘုရားရှင် သာသနာတော်၌ ပကတိသာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ဧကဒီပိယထေရ်သည် ၄-နှစ်သားအရွယ်၌ ရရှိ၍ ပဉ္စသီလသမာဒါနိယထေရ်နှင့် ပဒုမထေရ်တို့သည် ၅-နှစ်သားအရွယ်၌ ရရှိတော်မူကြသည်။