kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မီးရထားတွဲများ ဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် မီးရထား၏ လှုပ်ရှားမှဒဏ်ကို ကျွန်းသားသာလျှင် ခံနိုင်သဖြင့်၊ ယခင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မီးရထားတွဲများကို ကျွန်းသားဖြင့်သာ ပြုလုပ်ထားခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျွန်းသားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ဇရပ် စသည့်အဆောက်အအုံအမြားအပြား ရှိသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ ဖို့ ပြတိုက်ကြီး၌လည်း ကျွန်းဖြင့် ကြမ်းခင်းထားသော အကျယ်မှာ ၁၈ ဧကခန့် ရှိသည်။
ကျွန်းအစား အခြားသစ်များကို သုံးရန် အနောက်နိုင်ငံများ၌လည်း သုသေသနပြု၍ သိပ္ပံနည်းများဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ယနေ့အထိ ကျွန်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည့် သစ်ကို မတွေ့ရသေးချေဟု ဆိုသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုမှုများ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကျွန်းသည် ဖန်သော အရသာရှိ၍ အေးသောဂုဏ်သတ္တိ ရှိ၏။
လေ ၊ သလိပ် ကို ကြေစေ၍ ညောင်းကျရောဂါ ၊နူနာ ၊ သွေးအန်သွေးကျ ၊ ဖောရောင်ခြင်း ရောဂါများကို ပယ်ပျောက်နိုင်၏။
အခေါက် ကျွန်းခေါက် တစ်ညလုံး စိမ်ထားသော စိမ်ရည်ကို သောက်သော် မီးယပ်ဖြူဆင်းသောရောဂါ ပျောက်၏။
ကျွန်းခေါက်မှုန့်ကို ရေနွေးနှင့် အတန်ကြာ စိမ်သောက်သော် အဆက်မပြတ်သွားသော ဝမ်းသွားရောဂါပျောက်၏။
အသား ကျွန်းသားကို သွေးလူးသော် သည်းခြေကြောင့်ဖြစ်သော အဖောအရောင် ပျောက်၏။
ကျွန်းသားကို သီဟိုဠ် သရက်စေ့ အခွံဆီနှင့် သွေးလိမ်းသော် အပူနှင့် ယှဉ်၍ ဖြစ်သော ရောင်ရမ်းခြင်းများ ပျောက်၏။
ကျွန်းသား မီးသွေးကို ထမင်းရည်နှင့်သွေး၍ မကြာခဏ လိမ်းပေးသော် ရေယုန်နာပျောက်၏။
အသီး အသီးကို ဆီနှင့်သွေးလိမ်းသော် ယားနာ ပျောက်၏။
အသီးကို ညက်အောင် ကြိတ်၍ အနာအုံဆေးကဲ့သို့ ချက်၌ အုံ၍ စည်းထားသော် ဆီးချုပ်ရောဂါ ပျောက်၏။
အသီးကို ဆန်ဆေးရည်နှင့် သွေးလိမ်းသော် နို့ချောင်းပိတ်ရောဂါ ပျောက်၏။
ကျွန်းပင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျွန်းသစ်အဖိုးတန်ပုံကို ရှေးနှစ်ပေါင်းအတော်ကြာကပင် သိရှိခဲ့ကြသည်။
ခရစ် ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ကျွန်းပင်များကို ခုတ်လှဲခြင်း မပြုရ၊ ကျွန်းသစ်များသည် ဘုရင့်ဘဏ္ဍာတော် ပစ္စည်းဖြစ်သည်ဟု ကြေညာ ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။
၁၈၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယခု မက္ကရီကာဟု ခေါ်တွင်သည့် ကုမ္ပဏီသည် မင်းတုန်းမင်းတရားထံ ကျွန်းသစ်ထုတ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရန် လျှောက်ထား၍ လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့၏။
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် ဘုံဘေဘားမားခေါ် ကုမ္ပဏီသည် မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် စေ့စပ်၍ ပျဉ်းမနားမြို့အနီးရှိ တောများ၌ ကျွန်းအလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ရန်အခွင့်အရေးများ ရခဲ့၏။
ဤသို့ ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ကျွန်းသစ်များကို ထုတ်ယူလာကြ၍ ကျွန်းသစ်တောများ တဖြည်းဖြည်းပြုန်းလာသောအခါ ၁၈၅၅ ခုနှစ်၌ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်က ကျွန်းပင်များကို အစိုးရက ရွေးချယ်သတ်မှတ် သင်းသတ်ပေးခြင်းမပြုဘဲ မည်သူမှ မခုတ်မလှဲရဟု ကျေညာရလေသည်။
လွတ်လပ်ရေးမရမီက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အသွားအလာ လွယ်ကူသည့် နေရာများကို သီးသန့်ထား၍ ငွေအင်အားနည်းသည့် နိုင်ငံသားများအား ထုတ်ယူနိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
အသွားအလာခက်ခဲသည့် နေရာများကိုမူ ငွေအင်အားကောင်းသော နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများအား ရောင်းချလုပ်ကိုင်စေခဲ့သည်။
ထိုအခါက ထင်းရှားသော ကုမ္ပဏီကြီးများမှာ ဘုံဘေဘားမား၊ (ဘုံဘေဘားမားရောင်းဝယ်ရေး) စတီးဘရားသား၊ မက္ကရီကာ၊ ဖူးကား၊ တီဒီ ဖင်းလေးကုမ္ပဏီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့် နောက်တွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ကျွန်းတောများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ရေး ပြီးစီးလေသည်။
မြန်မာပြည်၏ ကျွန်းသစ်ပို့ကုန်များ ယခုအခါ နိုင်ငံတော် သစ်ထုတ်လုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ဦးစီး၍ ကျွန်းသစ်နှင့် အခြားသစ်များကို ထုတ်ယူ သုံးစွဲ ရောင်းချလျက် ရှိသည်။
ကမ္ဘာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှအပ ယိုးဒယား၊ မလေးရှား၊ ဂျားဗား၊ အင်ဒိုချိုင်းနားနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၌လည်း ကျွန်းထွက်သည်။
သို့သော် အခြားနိုင်ငံများ၌ ထွက်သည့် တန်ချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထွက်သည့် တန်ချိန်၏ သုံးပုံ တစ်ပုံမျှသာ ရှိသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်၊ မြန်မာနိုင်ငံသစ်တော်များမှ နှစ်စဉ် မူမှန်အထွက်သည် တန်ချိန်ပေါင်း ၄ သိန်းမျှ ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်သည့် ကျွန်းကို အင်္ဂလန်ပြည်က ၂၆.၃ %၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံက ၆၁.၅ %၊ အခြားနိုင်ငံများက ၁၂.၂ % ခန့် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ဟု မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အပိုင်းခ၊ အတွဲ(၂) ယခုအခါ မြန်မာ့ကျွန်းသစ်များအား ထုတ်ယူခြင်းတွင်သာ များပြား၍ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးမှုမှာ တန်သလောက် မရှိသဖြင့် သစ်တောအရေအတွက်များ နည်းလာပြီ ဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျွန်းသစ် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီးသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရပိုင် နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့တိုင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည့် သတင်းစာများအနက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။
သမိုင်း ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ၁၉၁၄ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဦးရွှေကြူးက ထုတ်ဝေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်သတင်းကို ဓာတ်ပုံဘလောက်များဖြင့် ဖော်ပြရာ လူကြိုက်များသည်။
စောင်ရေ ၁၂၀ နှင့် စပြီး ရက်ခြား ထုတ်သည်။
အယ်ဒီတာများမှာ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ ပီမိုးနင်း၊ ဦးရွှေကြူးတို့ ဖြစ်ပြီး ရှိပ်စပီးယာ ပုံနှိပ်တိုက်၌ ရိုက်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီတွင် ယင်း၏ ကိုလိုနီဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေး ရပ်တည်ချက်ကြောင့် ကျော်ကြားသည်။
၁၉၁၅ ခု မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ကို သတိပြု သတင်းဖြင့် ပုံနှိပ်ခွင့် အပိတ်ခံရသည်။
၁၉၁၈ ခုတွင် ဂျပန်မှပြန်လာသော ဦးကိုကိုကြီးက ဆက်ထုတ်သည်။
မြန်မာ့အလင်းအမည်ကို အပိတ်ခံရဆဲ ဖြစ်သဖြင့် မှတ်ပုံတင်အမည်တွင် မြန်မာ့အလင်းသစ် (New Light of Burma) ကို သုံးသည်။
သို့သော် မြန်မာအမည်မှာ မြန်မာ့အလင်း ဖြစ်ဆဲပင်။
ထူးခြားချက်မှာ တံဆိပ်အဖြစ် မြန်မာမြေပုံကို ဟာရိတခေါ် ဗြဟ္မရုပ်က လက်ညှိုးထိုးပုံ ပါသည်။
ခေတ်ပြိုင် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းထက် သာအောင် "ရှင်နေမင်းထက် လွန်မင်းကဲထ ဟာရိတဟု ဗြဟ္မာ့အရောင် ထွန်းလင်းပြောင်" ဟူသော စကားနှင့်အညီ သူရိယထက်သာသော ဟာရိတဗြဟ္မာဟု သုံးခြင်းဖြစ်သည်။
နောင် စာလုံးပေါ်တွင် ကိုးရို့ကားယားဖြစ်နေသော မြန်မာပြည်မြေပုံကို ဖြုတ်ရာ ခေါင်းစဉ်ကို လက်ညှိုးထိုးသော ဗြဟ္မာရုပ် ဖြစ်လာသည်။
အယ်ဒီတာများမှာ ဆရာသင်နှင့် ဦးစိန်း ဖြစ်သည်။
ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်က လုပ်ကြံရာ ဆရာသင် ဓားထိုးမှုနှင့် သေပြီး ဦးစိန်း အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ရက်ခြား သတင်းစာ ဖြစ်ဆဲပင်။
ဦးမောင်မောင်ကြီးက ဦးကိုကိုကြီးထံမှ ဝယ်သည်။
နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်လာသည်။
စောင်ရေတက်လာ၍ ပန်းဆိုးတန်းတိုက်မှ ဆူးလေဘုရားလမ်းသို့ ရွေ့သည်။
နိုင်ငံခြားကြေးနန်းသတင်း စ၍ ဝယ်သုံးသည်။
သတင်းထောက်များ ငွေပေး၍ စခန့်သလို နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များလဲ ထားသည်။
စာမျက်နှာ ၆၀ အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုတွင် ဦးမောင်မောင်ကြီး လွန်သည့်နောက် ဇနီး ဒေါ်ဒေါ်စု ဆက်လုပ်သည်။
၁၉၃၈ ရောက်သော် ကုမ္ပဏီလီမိတက်အဖြစ် ဖွဲ့လိုက်သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်းနှင့်အတူ ဗိုလ်တထောင်၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် သတင်းစာနှင့် ကြေးမုံစသည့် သတင်းစာတိုက်များကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ထုတ်ဝေသည့် သတင်းစာအားလုံးသည် နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာသည် အစိုးရအာဘော်များကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြသည်။
ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၌ အခြေတည်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာတစ်စောင် ဖြစ်သည်။
ထိုသတင်းစာအား သိန်းဖေမြင့်မှ ထူထောင်ခဲ့ပြီး မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း အစိုးရမှ ပြည်သူပိုင်းသိမ်းသည့်ကာလမရောက်ခင်ရှေ့ပိုင်းတွင်တော့ လက်ဝဲယိမ်း သတင်းစာတစ်စောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်တစ်ထောင်သတင်းစာသည် ၁၉၇၀၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ထုတ်ဝေခွင့်ရသော သတင်းစာလေးစောင်အနက်မှ တစ်စောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် စစ်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ဆက်လက်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိတောချေ။
ဗိုလ်တထောင်ဟုသောအမည်မှာ ၎င်းတို့၏ ရုံးချုပ်တည်ရှိရာ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၏ အမည်ကို ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကော်နီ သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော တာဇံ ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး နင်ဂျာ အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။
ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။
ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။
နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။
https://www.youtube.com/watch?v=76RDU3EzqSA အဆိုတော် ကော်နီဘဝအကြောင်း - Kaw Ni Biography | Celodia Myanmar မိသားစုဘဝ အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။
မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။
မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အဆိုတော်ဘဝ ၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။
အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။
ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။
ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင် ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင် လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင် အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး) ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင် တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက် တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက် နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက် အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက် ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ။
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင်တည်ရှိသောတက္ကသိုလ်ဌာန တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် စုစုပေါင်း (၂၅) ခုရှိသည်။
တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အလိုက် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။
တက်ရောက်၍ ရရှိနိုင်သော ဘွဲ့ အမျိုးအစားပေါင်း (၆) မျိုးရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ B.C.Sc (Bachelor of Computer Science) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၅ နှစ် B.C.Tech ( Bachelor of Computer Technology) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၅ နှစ် B.C.Sc(Hon:) (Bachelor of Computer Science,Honour) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၁ နှစ် B.C.Tech(Hon:)(Bachelor of Computer Technology,Honour) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၁ နှစ် M.C.Sc (Master of Computer Science) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၂ နှစ် M.C.Tech(Master of Computer Technology) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၂ နှစ် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ယခုအခါ ရတနာပုံ ဆိုက်ဘာစီးတီးတွင်လည်း ကွန်ပျူတာနှင့်သက်ဆိုင်သော နည်းပညာတက္ကသိုလ် တစ်ခုကို ထပ်မံဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီး ဖြစ်သည်။
350px|အင်္ဂလန်သမိုင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော ကန်တာဗါရီကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး အလယ်ခေတ်အစဆီတွင် ဥရောပတိုက်ရှိနိုင်ငံများ၌ ဘာသာရေးကို များစွာ အလေး အမြတ် ပြုခဲ့ကြသည်။
ထိုခေတ်အခါက လက်တင်စာပေ တတ်မြောက်သော ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်ဘုန်းကြီးများနှင့် လူပညာ ရှိများသည် ခရစ်ယန်တရားစာပေတို့ကို ဟောပြောကြလေသည်။
လူအများနှင့် သက်ဆိုင်သော သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကျောင်းများ ကို တည်ဆောက်ကြရာ၌ မြို့ပြပြည်ရွာလည်း ကျက်သရေရှိ၊ ဘာသာရေးကိုလည်း ရိုသေကိုင်းရှိုင်းရာရောက်စေခြင်းငှါ၊ အမြင့်ဆုံးအပေါ်ဆုံးဖြစ်သော အဆောက်အအုံများကို ဆောက် လုပ်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့ပြ ပြည်ရွာ၏ ကျက်သရေ ဆောင်အဖြစ် မြို့ဦးရွာဦး၌ ရွှေရောင်တပြောင်ပြောင် တောက်ပ သော ကျောင်းကန် ဘုရား စေတီပုထိုးစသည့် သာသနာရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်တည်ထားကြသကဲ့သို့ ပင် အဆောက်အအုံများကို အထူးကောင်းမွန်လှပအောင် သုခုမ ပညာရပ်များဖြင့် ခြယ်လယ်မွမ်းမံထားကြသည်။
ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများကို မြင့်မားစွာ ဆောက်လုပ်လေ့ရှိခြင်းမှာ ဘာသာရေးကို အထွတ် အထိပ်သို့ တင်ထားခြင်းပင်ဖြစ်၍ ထိုဘုရားကျောင်းများ၌ နေထိုင်ကြသော ဘုန်းကြီးများကို အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များဟု အသိအမှတ် ပြုထားသည်လည်း မည်ပေသည်။
ထိုသို့ မြင့်မားခန့်ညားသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများကို တည်ဆောက်ရာတွင် ဂေါ့သဗိသုကာလက်ရာ များမှာ များစွာ အဖိုးတန်၍ ခေတ်စားခဲ့ကြသည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဂေါ့သပုံစံတွင် ပေါင်းအမျိုးမျိုး ခုံးအစိပ်စိပ်ခံကာ အဆောက် အအုံကို လိုသလောက်အမြင့်အထိ ခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်လုပ်နိုင် သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြင့်မားသောဆောင်ပျံများတွင် ပြတင်း တံခါးရှည်ကြီးများ ထားရှိခြင်းကြောင့် အဆောက်အအုံ၏ အတွင်းဘက်သို့ အလင်းရောင် လုံလောက်စွာ ဝင်နိုင်ရုံမျှမက၊ ထိုပြတင်းရှည်ကြီးများကို ရောင်စုံမှန်များဖြင့် ခြယ်လှယ်ထား ပြန်သဖြင့် ကျက်သရေဖွံ့ဖြိုးလှပေသည်။
ပြတင်းမှ ရောင်စုံမှန် တို့၏အရောင်သည် အတွင်းဆောင်များကိုပါ တောက်ပြောင် ထွန်းလင်းစေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသော်လည်း ဂေါ့သပုံစံမှာ ပင်ရင်းဖြစ်သည်။
ဥရောပတိုက်တစ်ခွင်ရှိ ထင်ရှားသော ကသီဒရယ် ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းကြီးများ၏ အဆင်အပြင် အနေအထားမှာ ၃မျိုး ရှိသည်။
ပထမအမျိုးမှာ မြင့်မားသော အမိုးချွန်ကြီးများဖြင့် ဆောက်လုပ်သည့် ရှေးဘုရား ရှိခိုးကျောင်းကြီးများ ဖြစ်၍၊ ဒုတိယအမျိုးမှာ အနုစိတ်လက်ရာများဖြင့် မွမ်းမံထားသည့် ပုံစံဖြစ်ပြီးလျှင် အတွင်းဘက်၌လည်းကောင်း၊ အပြင်ဘက်၌၎ယလည်းကောင်း၊ လှပ ဆန်းကြယ်သောပန်းကြွ ရုပ်လုံးကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား လေသည်။
တတိယအမျိုးမှာ ကျောက်တိုင်စိုက်ထူသကဲ့သို့ သေးသေးသွယ်သွယ်နှင့် မားမားမတ်မတ် တည်နေသောပုံစံ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်ပြည် ကန်တာဗါရီ ကသီဒရယ်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ ထိုအမျိုး အစားပင် ဖြစ်၏။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ရိမ်းမြို့ရှိ ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး ကိုလည်း ဂေါ့သပုံစံဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကြီးမှာ ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်စဉ်က ဂျာမန်တို့၏အမြောက် ဆန်များ ထိမှန်သဖြင့် အတော်အတန် ပျက်စီးသွားရာ စစ်ပြီး သောအခါ ထပ်မံပြင်ဆင်ရလေသည်။
ထပ်မံပြင်ဆင်ရာတွင် မူလဂေါ့သလက်ရာကို မပျက်စေရန် အသစ်မထွင်ဘဲ ပြင်ဆင် ခဲ့သဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည်။
ထိုနောက် လူအများ အသုံးပြုရန် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။
ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများမှာ ဆောက်လုပ် ပြီးစီးရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသလောက် အဓွန့် ရှည်စွာ တည်တံ့ခိုင်မြဲကြပေသည်။
ထိုကြောင့် အလယ်ခေတ်တွင် အများအပြား ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသော ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကြီးများသည် ယခုထက်တိုင် မပြိုမပျက် တည်ရှိ နေခြင်းဖြစ်ပေသည်။
ထိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများ တည် ဆောက်သည့် အလေ့အထမှာ အလယ်ခေတ်ကုန်ဆုံးသည်တွင် လုံးဝ ပျောက်ကွယ်သွားတော့၏။
နှောင်းခေတ်တွင် တည် ဆောက်ခဲ့သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများမှာ ရောမမြို့ စိန်ပီတာ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် လန်ဒန်မြို့ စိန်ပေါကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများဖြစ်၍ အတတ် ပညာ ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခေတ်ဖြစ်သည့် ခေတ်ဆန်းချိန် အတွင်းက ခေတ်စားခဲ့သော ပုံစံများ ဖြစ်လေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အဆောက်အအုံကြီးများ ဆောက်လုပ်သော အလေ့အထသည် ၂ဝရာစုနှစ်ဆန်းစတွင် ပြန်လည်ထွန်းကား လာပြန်သည်။
ရေဖျန်းဂိုဏ်းမှ လီဗါပူးမြို့နှင့် ဂီးလဖို့မြို့တို့၌ ၎င်း ဆောက်လုပ်ထားသော ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ကြီးများမှာ ထင်ရှားသော သာဓကများဖြစ်၏။
မြနမာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဘာသာရေး။
ကသစ်ပင်တွင် ပင်လယ်ကသစ်ပင်၊ ရေကသစ်၊ ကုန်းကသစ်၊ တောင်ကသစ် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိရာ၊ ယင်းတို့အနက် ပင်လယ်ကသစ်မှာ သစ်ကြီးခုနစ်ပင်တွင်ပါဝင်၍ တာဝတိံသာ၏ အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှားသော အပင်ဖြစ်လေသည်။
နွယ်ပင်ဖြစ်သော ကသစ်မှတပါး ကျန် ကသစ်မျိုးဝင် အပင်အားလုံးလိုလိုတွင် ဆူးရှိသည်။
အမြင့်ပေ ၄ဝမှ ၆ဝအထိ ရှိသော ပင်လတ်မျိုးဖြစ်ကြ၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း မိုးပါးသော သစ်တောများတွင် ပေါက်ကြသည်။
သို့သော် ရေကသစ်ပင်ကို တနင်္သာရီတိုင်း၊ သောင်ရင်းနယ်၊ အတ္ထရံနယ်နှင့် ပဲခူးရိုးမ တောင်တန်းပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်းကသစ်ကို တောင်ငူနယ်နှင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ တလျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကသစ်နွယ်ကို ကချင်တောင်များပေါ်၌လည်းကောင်း တွေ့ရများသည်။
ကသစ်ပင်တို့သည် အခေါက်ထူပွ၍ အရောင်မှာ ဝါမွဲမွဲဖြစ်ကာ ပတ်ကြောင်းများထူ၍ နွေရာသီတွင် အရွက်ကြွေသည်။
မတ်-ဧပြီလအတွင်း နီရဲသော အပွင့်များ ပွင့်ကြ၍၊ ဇွန်-ဇူလိုင်လများအတွင်း အစေ့ပါသော အသီးတောင့်များ သီးကြသည်။
ကသစ်သားတို့၏ အရောင်မှာ ဖြူသည်။
ပွ၍ပျော့သော်လည်း တောင့်တင်းသည်။
ရေနှင့်ထိနေလျှင် တာရှည်ခံသည်။
ထိုကြောင့် ကသစ်သားကို ရေတံလျှောက်များ၊ လှေများ လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
သေတ္တာရိုးရိုးနှင့် ယွန်းသေတ္တာများ၊ ကလေးကစားစရာများ ပြုလုပ်၌လည်း ကသစ်သားကို အသုံးပြုနိုင်၍ ပျဉ်လည်း ခွဲနိုင်သည်။
ရေကသစ်မှာ ပေါ့ပါး၍ အတော်အသင့်တာရှည်ခံသဖြင့် အထက်ပါပစ္စည်းများ အပြင် ဓားအိမ်၊ လှံစွပ်အိမ်များလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဖန်ချက်လုပ်ငန်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းစသည်တို့တွင် အသုံးပြုရသော ပါးလအက်ခေါ် ပိုတက်ဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဓာတ်ဆားပြာ တမျိုးကို အပင်အမျိုးမျိုးမှ ထုတ်ယူရရှိရာ ကသစ်ပင်များမှလည်း ထိုပြာကို ထုတ်ယူကြလေသည်။
ထိုမှတပါး ပင်လယ်ကသစ်ပင်၏ အခေါက်ကို အဖျား ရောဂါအတွက်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ကိုယ်ပေါ်တွင် ပေါက်သော အနာအတွက်လည်းကောင်း၊ ဆေးအဖြစ် သုံးနိုင်ကြောင်း သိရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
thumb|ကုန်းဘောင်ခေတ် ကသည်းမြင်းတပ်မှ စစ်သည်တော်တစ်ဦး မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကတည်းကပင် မဏိပူရ ပြည်သားများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။
ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူတို့ကို မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် ကသည်းဟုခေါ်သည်။
ပြောဆိုသောမူရင်း ဘာသာစကားအရ ထိုကသည်းတို့မှာ တိဗက်-ဗမာအုပ်စု ၏ ကူကီး-ချင်းအစုဝင် လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ကူကီး-ချင်းအစုကို မေ့ထေးနှင့် ချင်းရိုးရိုးဟု နှစ်စုခွဲထားရာ၊ ကသည်းတို့မှာ ပထမအစုဖြစ်သော မေ့ထေး Meithei (Kathe) တို့တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မေ့ထေးမှာ မဏိပူရနယ်သားတို့ကိုခေါ်သော အမည်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
အမှန်အားဖြင့် မဏိပူရပြည်နှင့် ထိုမေ့ထေးတို့ကို မြန်မာတို့က ကသည်းပြည်နှင့် ကသည်းလူမျိုးဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆ဝဝဝ မျှ ရှိကြောင်း၊ ယင်းတို့ အနက် ၄ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို ပြောဆိုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။
ကသည်းတို့မှာ ဗြာဟ္မဏဟိန္ဒူအယူဝါဒီ ၊ဗုဒ္ဓဝါဒီ နှင့် ရိုးရာနတ် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သူတို့နေထိုင်ရာ အချက်အချာဒေသမှာ မန္တ‌လေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အခြားသောမြို့ရွာများတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ မဏိပူရပြည်နယ်တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည်။
မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင် ဗိုလ်မှူးဘရှင်၏ ရေးသားချက်အရ ၎င်းတို့ကို ချင်းလူမျိုးအဖြစ် မေ့ထေး (ကသည်း)ချင်းဟု သုံးနှုန်းမှု ယခင်က ရှိခဲ့သော်လည်း ဆင်းသက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း၊ ဘာသာစကား၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့တွင် ချင်းလူမျိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှုအလွန်နည်းပါးကြောင်း တွေ့ရသည်။
၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။
၂၀၁၆၊ ဧပြီလ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ကသည်းလူမျိုးတို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၈ ခု အလောင်းဘုရားလက်ထက်၊ ၁၇၆၄ ခုနှစ် ကုန်းဘောင် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားလက်ထက်၊ ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဘကြီးတော် လက်ထက်တို့တွင် မြန်မာတို့က မဏိပူရ ကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကြပြီးသည့်နောက်၊ မဏိပူရ ကသည်းပြည်သူပြည်သားအများကို မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်လာခံကြသည်။
ခေါ်ဆောင်လာသူတို့တွင် ပိုးထည်ရက်လုပ်ရာ၌ ဆန်းကြယ်လှပခက်ခဲသော အဆင်များကို ပေါ်အောင် ရက်လုပ်တတ်သည့် ရက်ကန်းပညာသည်များ၊ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ နက္ခတ်ပညာ၊ ဗေဒင်ပညာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရိုးအကြောအနှိပ်ပညာ၊ သဘင်ပညာ တို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ပညာသည်များနှင့် မြင်းစီးအတတ်တွင် ကျွမ်းကျင်ကြသော မြင်းသည်တော်တို့ပါဝင် ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ ထက်မြက်လှသော လက်မှုပညာ၊ သုခုမပညာ စသည်တို့ဖြင့် မင်းမှုထမ်းနိုင်ကြစေရန် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘုရင်တို့သည် ထိုမဏိပူရ ကသည်းလူမျိုးတို့အား နေပြည်တော်တစ်ဝိုက်ဖြစ်သည့် ယခု မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့တွင် နေရာချထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လောကီကျမ်း၊ နက္ခတ်နှင့်ဗေဒပညာတို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ကသည်း ပညာသင်တို့မှာ ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ အတိုင်ပင်ခံ မင်းဆရာများအဖြစ် အမှုထမ်းရသည့် အဆင့်သို့ပင် တက်ရောက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။
မဏိပူရကသည်းလူမျိုးအချို့တို့မှာ ဗြာဟ္မဏအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများကဲ့သို့ အခြားအမျိုးအနွယ် အခြားဇာတ်ဝင်တို့ကပေးလှူပူဇော်ကြသည်တို့ကို ခံယူ စားသောက်ကြသည်။
ဗြာဟ္မဏအနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ အထက်၌ဆိုခဲ့သော လက်မှုပညာ၊ သုခုမပညာလုပ်ငန်းများအပြင် လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း စသည်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကြလေသည်။
မဏိပူရ ကသည်းတို့မှာ မြင်းစီးအတတ်တွင် ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်ကြသည့်အတိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် အလျင် မြန်မာ နိုင်ငံ ကစဉ့်ကရဲဖြစ်နေချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိပါးတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ ကြလေသည်။
သို့ထိပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် အထက်၌ ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြန်မာတို့က သွားရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။
မြင်းသည်ကျော်တို့သာ ကစား နိုင်သော ဂူလီကစားနည်းမှာ မဏိပူရ ကသည်းပြည်မှ စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အချို့ပညာရှိတို့က ယူဆကြသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ်မှာ သီပေါမင်းလက်ထက် ရောက်သည် တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့လေသည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော မြန်မာ့ တပ်မတော်ကြီး၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော မြင်းအမှုထမ်းတို့တွင် ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ ဖြစ်၍ မြင်းတပ်၏နောက်ထောက် အင်အားမှာ ၆၂၂ဝ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာဘုရင်လက်ထက်တွင် ပြန်တမ်းရိုးခံရသောဝန်အဖြစ် ကသည်းဝန်တစ်ဦးကို ကသည်းလူမျိုးထဲမှ ခန့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ အိန္ဒိယတိုင်းသားဟိန္ဒူများနှင့် ဆင်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနေကြာပြီ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် မြန်မာကဲ့သို့ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းမှာမူ ဒိုတီကိုခါးတောင်း ကျိုက်၍ ဝတ်ကြသည်။
အချို့မှာ မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
မိမိတို့၏ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် မြန်မာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
မြန်မာတို့နှင့် အတူ ဆက်ဆံနေထိုင်ကြသော်လည်း ရပ်ကွက် ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့အစုနှင့် မိမိတို့သီးခြားနေထိုင်ကြသည်။
မြနမာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:လူမျိုး။
thumb|? ကင်းနက် ဒေးဗစ် ကွန်ဒါ () (၁၉၂၄ ဧပြီ ၂၈ - ၂၀၂၁ ဇွန် ၁၇) ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် ၁၉၆၄ မှ ၁၉၉၁ ခုအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကေကေဟူသောအမည်ဖြင့် လူသိများသည်။
The Listener , Volume 110, British Broadcasting Corporation, 1983, page 13 ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုမှသည် လွတ်လပ်ရေးရအောင် ရှေ့တန်းမှဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဟယ်ရီ မွမ်ဂါ အွန်ကွန်ဘူးလာ၏ခေါင်းဆောင်မှုကို သဘောမတွေ့၍ "ရိုဒီးရှ အာဖရိက အမျိုးသားကွန်ဂရက်" မှထွက်ကာ ဇမ်ဘီယာအာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက်ထောင်ပြီးသည်နောက် ညီညွတ်သောအမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။
လွတ်လပ်သောဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခု၌ လူမျိုးစုပြဿနာနှင့် ပါတီချင်းတိုက်ခိုက်ကြမှုများကြောင့် ချိုမာကြေညာချက်ထုတ်ကာ ညီညွတ်သောအမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးပါတီမှတပါး အခြားသောပါတီများအား ပိတ်ပင်ရန် အခြေခံဥပဒေ၌ ဖြည့်စွက်ချက်ထည့်သည်။
တချိန်တည်းတွင် ကွန်ဒါသည် အရေးပါသော နိုင်ငံခြားပိုင်ကုမ္ပဏီများ၏ ရှယ်ယာတို့ကို သိမ်းယူသည်။
၎င်းနှစ်၌ဖြစ်သော ရေနံအကြပ်အတည်းကြောင့် ဇမ်ဘီယာ၏စီးပွားရေး နှောင့်နှေးကာ ပြည်တွင်း၌ စီးပွားရေးအကြပ်အတည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာမှလည်း သူ့အား အလုံးစုံအာဏာပေးထားသောဥပဒေကို ပြောင်းလဲရန် ဖိအားပေးသည်။
၁၉၉၁ ခု၌ ပါတီစုံရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လုပ်ရာ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုခေါင်းဆောင် ဖရက်ဒရစ် ချီလူဘာက ကွန်ဒါကို နိုင်ငံရေးမှ အပြင်ထွက်အောင် ကန်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခု၌ ကွန်ဒါကို ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံသားအဖြစ်မှ ခေတ္တရုပ်သိမ်းခဲ့ကာ နောက်တစ်နှစ်တွင် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန်ပြင်သည်။
စာဟောင်း ကွန်ဒါသည် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံရှိ ချင်စာလီအရပ်၌ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗင်ဗာအမျိုးနွယ်စုကြီးမှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဆရာဆရာမများ ဖြစ်ကြ၍ ကွန်ဒါသည်လည်းဆရာအတတ်သင် ကောလိပ်သို့ ရောက်သည်အထိစာပေသင်ယူကာ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆရာဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် တန်ဂန်ယီးကာ၌လည်းကောင်း၊ မြောက်ပိုင်း ရိုဒီဇီးယားရှိ ကော်ပါဘဲ့၌လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ရင်းက လူမျိုးခွဲခြားမှု အတွေ့အကြုံကို ကိုယ်တိုင်ရရှိကာ ဒေါသူပုန်ထခဲ့သည်။
ကွန်ဒါသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အေအင်စီခေါ် အာဖရိကအမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီအတွက် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးရာ၌ ကူညီခဲ့ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ယင်းကွန်ဂရက်၏အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ဤတွင် သူသည် ကွန်ဂရက်၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုကို အမြတ်တနိုးထား၍ တည်းဖြတ် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ရိုဒီးဇီးယားနှင့် ညာဆာလန်(ယခု မာလာဝီ) ပေါင်းရေးကိုလည်း တိုး၍ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
လူဖြူအုပ်စိုးမှု တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်များကိုလည်း ပြန့်နှံ့စေခဲ့သည်။
ထိုအတွင်း အစိုးရကပိတ်ပင်တားမြစ်ထားသော စာပေ လက်ဝယ်ထားရှိမှုဖြင့်အချိန်အနည်းငယ်မျှထောင်ကျခဲ့၏။
၁၉၅၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ကွန်ဒါသည် ဗြိတိန်၊ အနောက်အာဖရိကနှင့် အိန္ဒိယိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သည်။
အိန္ဒိယတွင်ရှိစဉ် သူသည် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် အလွန် မကျန်းမမာ ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်မူ ကွန်ဒါသည် သူ၏ မူလကွန်ဂရက်နှင့် ခွဲ၍ ဇမ်ဘီယာ အာဖရိက အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီကိုထောင်သည်။
သို့သော် ယင်းပါတီသစ်ကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ပြီး ကွန်ဒါကိုလည်း ထပ်မံ ဖမ်းဆီးလိုက်ပြန်သည်။
အဖမ်းခံရစဉ် ရှိရင်းစွဲရောဂါ ပြန်ထသော်လည်း ကိုးလအတွင်းနာလန်ထလာခဲ့သည်။
ကွန်ဒါသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအင်အိုင်ပီခေါ် ယူနိုက်တက် အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေးပါတီ ၏ ဥက္ကဋ္ဌတင်မြှောက်ခံရပြီး မျိုးနွယ်ခွဲခြားမှုကို အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှန်သမျှကို ဆန့်ကျင်ကာ အေအင်စီ လူနည်းစုနှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ထားလိုက်သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သူသည် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရရှိ၍ ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း၊ ထိုမှ သူ၏ ယူအင်အိုင်ပီပါတီက ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရ၍ ကွန်ဒါဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ကွန်ဒါ ဦးဆောင်ကောင်းမှုကြောင့် ယူအင်အိုင်ပီပါတီ အောင်မြင်မှု ရရှိသည်။
မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော ဇမ္ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ထိုနှစ်တွင်ပင် ကြေညာလိုက် သောအခါ ကွန်ဒါသည်ပင် ပထမဆုံးသောသမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။
သမ္မတ ကွန်ဒါသည် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်၌ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဖွံ့ဖြိုးရာ ဖွံ့ဖြိုးကြောင်းတို့ကို တိုး၍ဆောင်ရွက်ရင်း အာဖရိကနိုင်ငံများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို အပြင်းအထန် ထောက်ခံလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
တောင်အာဖရိက နိုင်ငံအတွင်း လူမျိုးရေး တန်းတူညီမျှစွာ ဆက်ဆံရေးကိုလည်း တစ်သမတ်တည်း လိုလားခဲ့သည်။
ကွန်ဒါသည် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ လွတ်မြောက်ရမည် ဟူသော စာအုပ်ကို ရေးသည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ် ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဒါကိုယ်တိုင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့၍ ဇမ်ဘီယာ၏ ကြေးနီတွင်း ဒေသများမှ တန်ဇန်းနီးယားရှိ ဒါးရက်ဆလမ်းမြို့သို့အရောက် မိုင် ၁၀၀၀ ရှည် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် တရုတ်နိုင်ငံမှ ငွေကြေး အကူအညီ ရရှိခဲ့သည်။