kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့ကြောင့် ဂျော့ဘုရင် မင်းမြတ် ကိုယ်တိုင် ဧည့်ခံပွဲကျင်းပပြီးလျှင်၊ ထိုလက်မှတ်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
သို့သော် ကိုဘဉာဏ်သည် ထိုလက်မှတ်ကိစ္စ အတွက် ဝင့်ကြွားခြင်းမရှိခဲ့ချေ။
မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခြင်း ဦးဘဉာဏ်သည် အင်္ဂလန်တွင် ကျေနပ်လောက်အောင် ပန်းချီပညာကို ဆည်းပူးပြီးနောက် မြန်မာပြည်သို့ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပြန်လည် ရောက်ရှိလာသည်။
ပြန်ရောက် ပြီးနောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရခေတ်၌ ပထမဆုံး မြန်မာလူမျိုး ဘုရင်ခံဖြစ်သူ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက ဘုရင်ခံအိမ်တော်တွင် ဦးဘဉာဏ်၏ ပန်းချီကားပြပွဲကို ကျင်းပပေးသည်။
ထိုပြပွဲတွင် ပန်းချီကားများကို ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်တွင် မကြားဖူးသေးသော ဈေးနှုန်းများဖြင့် ရောင်းချခဲ့ရလေသည်။
ထိုနောက်တွင် မြန်မာပြည် ပန်းချီ အသင်းတွင်သာမက ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုတို့နှင့် တွဲဖက်ကာ အမျိုးသား ပန်းချီအသင်းကိုလည်း ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ပြီးလျှင် မိမိ၏ ပန်းချီပညာကို အယုတ်အလတ် အမြတ်မရွေး ပို့ချ သင်ကြားပေး၍ ပညာဖြန့်ဖြူးသည်။
ပန်းချီကားများကိုလည်း ရေးဆွဲရောင်းချခဲ့ရာ၊ ထိုခေတ် ထိုအခါက ဝင်ငွေ အလွန်ကောင်းသူ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဦးဘဉာဏ်၏ လက်ရာ ပန်းချီကားများကို ဝယ်ယူကြသူများမှာ များသောအားဖြင့် မျက်နှာဖြူများ၊ တရုတ်သူဌေးများ စသောနိုင်ငံခြားသားများသာ များပြားလေသည်။
ပန်းချီပညာသင် ဆရာတစ်ဦးဘဝ ယင်းသို့နေထိုင်လာယင်း ဆွေမျိုးကိစ္စအမှုပွေ၍ တရားတပေါင် ဖြစ်ရသဖြင့် စိတ်ထိခိုက်လာပြီးနောက် လူကြီးများ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ် ပန်းချီဘက်ဆိုင်ရာတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
ဦးဘဉာဏ်သည် အသက် ၄၁ ကျော်အထိ လူပျိုကြီးအဖြစ် နေလာပြီးမှ အိမ်ထောင်ပြုသည်။
ဦးဘဉာဏ်၏ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်စိန်ခိုင်ဖြစ်လေသည်။
ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်၌ အမှုထမ်းနေစဉ် မြန်မာပြည်၍ မပေါ်ပေါက်ဖူးသေးသော နံရံရေးပန်းချီခန်းကို စေတနာဝန်ထမ်း ရေးဆွဲပေးသည်။
အေးအေးဆေးဆေး နားနားနေနေ ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်၍ ၃ နှစ်ကြာမှ ပြီးစီးသည်။
ထိုပန်းချီခန်းကြီးကို ရေးဆွဲနေစဉ် ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာအာခီဗော ကော့ခရိန်းနှင့် အခြားမျက်နှာဖြူ အထက်တန်းအရာရှိကြီးများ မကြာခဏ လာရောက်ကြည့်ရှုကြသည်။
ဘုရင်ခံ အိမ်တော်၌ ထားရန် ဆီဆေးပန်းချီ ကားကြီး ၄ ချပ်ကိုလည်း ရေးဆွဲပေးသည်။
ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်မှ နံရံပန်းချီခန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗုံးထိပျက်စီးရာ၌ ပါသွားသည်။
ဘုရင်ခံအိမ်တော်အတွက် ပန်းချီကားကြီးများကိုမူ ယခုထက်တိုင် သမ္မတအိမ်တော်၌ တွေ့ရသေးသည်။
ဂျပန်ခေတ် ပန်းချီဆရာဘဝ ဂျပန်ခေတ်၌ ဇနီးနှင့်အတူ မော်လမြိုင်သို့သွား၍ နေသည်။
သို့သော် အဓိပတိဒေါက်တာဘမော်၏ အစိုးရအမိန့်ဖြင့် ဟယ်လပင်လမ်း (ယခု ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း) တွင် အစိုးရ ပန်းချီသိပ္ပံ လာရောက်ဖွင့်လှစ်၍ ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
ဂျပန်ခေတ်တစ်လျှောက်လုံး ပန်းချီဆွဲသည်ထက် ပုတီးစိပ်နေသည်က များလေသည်။
စာစီစာကံ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ မြန်မာပြည်ထဲသို့ပြန်ဝင်စ၊ တော်လှန်ရေးအစပြုနေသော အချိန်တွင် မော်လမြိုင်ဘက်၌ ကျန်ရစ်သော ဇနီးနှင့် သားသမီးများကို သွား၍ခေါ်ယူယင်း မော်လမြိုင်ကတိုးရွာတွင် ဖျားနာ၍ အနိစ္စရောက်သွားလေရာ၊ မြန်မာ့သားကောင်း တစ်ဦးကို စပ်ကူးမတ်ကူး ကာလတွင် အမှတ်မထင်ဆုံးရှုံး ခဲ့ရလေသည်။
ဇနီးနှင့် သားသမီး ၅ ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။
ဆရာဦးဘဉာဏ်သည် စိတ်သဘောထားကောင်းသည်။
နူးညံ့သိမ်မွေ့သည်။
ကြောက်တတ်သည်။
သန့်ရှင်းသေသပ်သည်။
စကားနည်းသည်။
ညင်ညင်သာသာ စကား ပြောတတ်သည်။
လူနေဟန် သေးသွယ်ပုပြတ်၍ အသားမဖြူ မညိုဖြစ်သည်။
မျက်နှာသွယ်၍ အထူးခြားဆုံးမှာ အလွန်တောက်ပကြည်လင်သော မျက်လုံးများဖြစ်သည်။
ဆရာ ဦးဘဉာဏ်အာရုံ အထားဆုံးအလုပ်မှာ ပန်းချီဆွဲရန် နှင့် ဘုရားရှိခိုး ပုတီးစိပ်ရန်သာ ဖြစ်လေသည်။
alt=ဦးဘဉာဏ် အုတ်ဂူအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် မွမ်းမံထားပြီးနောက် တွေ့ရစဉ်|thumb|ဦးဘဉာဏ် အုတ်ဂူအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် မွမ်းမံထားပြီးနောက် တွေ့ရစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီခေတ်က အကျော်တစောဖြစ်ခဲ့သော မဟာဗန္ဓုလပုံတူအတွက် ငွေတစ်ထောင် ဆုပေးသော ပန်းချီကားယှဉ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပုံတူထုလုပ်ရန် အရွေးချယ်ခံရသော ပန်းချီကားရေးဆွဲသူ ဦးဘဖန်သည် ဦးဘဉာဏ်၏ ညီဖြစ်သည်။
ဦးဘဉာဏ် ကိုယ်တိုင်မူ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။
မြန်မာပန်းချီလောကတွင် ဆီဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ခြင်းကို ဦးဘဉာဏ်က စနစ်တကျ စတင်ခဲ့သည်။
ဦးဘဉာဏ်သည် ဆီဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ရာ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။
အရွယ်ကောင်းစဉ်၌ ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်ရာ၊ အသက်ရှည်ရှည် ရှိနေခဲ့ဦးမည်ဆိုလျှင် မြန်မာပန်းချီလောက၌ တိုးတက်မှု အများအပြားကို ဆောင်ရွက် လိမ့်ဦးမည်ဟု ယုံကြည်ရပေ။
ဦးဘဉာဏ်၏ လက်ရာကောင်း ပန်းချီကား အများအပြားတို့သည် နိုင်ငံခြားသို့ရောက်ကုန်သည်။
ထို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ဦးဘဉာဏ်၏ ဇနီးထံတွင် ကျန်ရှိသေးသော ပန်းချီကားများကို ခြုံ၍ ဝယ်ယူလိုက်ပြီးလျှင် နိုင်ငံတော်ပြတိုက်၌ ထိန်းသိမ်းထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) အသက် (၁၂၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ဦးဘဉာဏ်၏ အုတ်ဂူနေရာအား သူကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ကတိုးရွာတွင် ပြန်လည် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သူ့အုတ်ဂူ နေရာအား ပြန်လည် မွမ်းမံခြင်းကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ပြီး၊ အသက် (၁၂၀) ပြည့် ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်ပွဲကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကတိုးရွာတွင်ပင် ထပ်မံ ပြုလုပ်သည်။
ကတိုးရွာတွင် အမှတ်တရ ရုပ်တုစိုက်ထူခြင်းနှင့် စာကြည့်တိုက် ဖွင့်လှစ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပြန်လည် အသက်ဝင်လာတဲ့ ဦးဘဉာဏ်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ အနုပညာ ကိုးကား Category:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ Category:ပထမ မြန်မာများ Category:၁၈၉၇ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၄၅ ကွယ်လွန်သူများ။
ဘတင့် ( မြန်မာ ၁၂၆၂–၁၃ဝ၉ ) သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံကျော်ရုပ်ရှင်ဇာတ်လိုက် ဘတင့်ကို မော်လမြိုင်မြို့မရမ်းကုန်းရပ်၌ အဘ ဦးယုဟုတ်၊ အမိ ဒေါ်သိန်းညိုတို့မှ ၁၂၆၂ ခုနှစ် တော်သလင်းလတွင် ဖွားမြင်သည်။
ညီအစ်ကို ၄ ယောက်ရှိသည့်အနက် ဘတင့်သည် ဒုတိယဖြစ်သည်။
နာမည်ရင်းမှာ ဘိန်ဝှက်ဖြစ်၍ ဘကျင်၊ မောင်ကျင်ဟု လည်းခေါ်ကြသည်။
ဘတင့်ဟူသော အမည်သည် ရုပ်ရှင်ထဲရောက်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးက စတင်ပေးသော အမည်ဖြစ်သည်။
ဘတင့်သည် မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက် အလုံရပ်ရှိ ကူရှင်ကျောင်းတွင် ၉ တန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ခဲ့ပြီးမှ ကျောင်းထွက်ကာ ရဲမင်းကြီးရုံးတွင် လက်နက်ဆိုင်ရာဌာန စာရေးအဖြစ် တစ်နှစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ၌ အရောင်းစာရေးအဖြစ် ကူးပြောင်းလုပ်ကိုင်သည်။
မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီမှ ဆူးလေဘုရားပွဲတော်တွင် နိပါတ်ရုပ်သေ ပြရာ၌ ဘတင့်ဟု နာမည်မကြီးသေးသော မောင်ဘကျင်သည် ရှေ့တော်ပြေး ရုပ်သေအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရသည်။
ယင်းသို့သရုပ်ဆောင်ရာတွင် ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးက မျက်စိကျ၍ လန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးသော စိန်ခြူးကြာညောင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်ရိုက်ကူးသည်။
ထိုအချိန်က အသက် ၂၁ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။
ထို့နောက် တစ်သက်လုံး ဖုံးသမျှ ကုန်းတော့မှပေါ် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး ခင်ခင်နုနှင့် တွဲဖက်ပါဝင်သည်။
တတိယမြောက် ကားအဖြစ် ရတနာပုံ ဇာတ်ကားတွင် ခင်ခင်နုနှင့်ပင် တွဲဖက်ရိုက်ကူးပြန်ရာ ဝတ်လုံတော်ရ မောင်ထွန်းမြတ် အသွင်ဖြင့် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရပြန်သည်။
ယင်းဇာတ်ကားတွင် ဘတင့်ဟူသော နာမည်မှာ တစ်ဟုန်တည်း ထိုးတက်ကျော်ကြားသွားသည်။
ဘန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီ၌ လုပ်ကိုင်နေစဉ် မင်းသမီး ခင်ခင်နုနှင့် အကြောင်းပါသည်။
အသက် ၃၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဗြိတိသျှ ဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသို့ကူးပြောင်းလုပ်ကိုင်သည်။
ဘတင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့ရသော ပထမဆုံး အသံထွက် ဇာတ်ကားမှာ လောကနိဗ္ဗာန် ဖြစ်သည်။
ခင်ခင်နုနှင့် ကွဲနေသော ဘတင့်သည် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၌ လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၂၉၄ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီး ခင်ခင်ကြည်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။
ဘတင့် ခေတ်ကောင်းစဉ်က ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ နှစ်ဆယ် အစိတ်ခန့်ရှိသည့်အနက် ဘတင့်မရိုက်ကူးဖူးသည့် ကုမ္ပဏီဟူ၍ မရှိချေ။
အသံတိတ် အသံထွက် ဇာတ်ထုပ်ပေါင်း ၇ဝ နီးပါးခန့်ရိုက်ကူးသွားသည့်အနက် ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများမှာ တစ်သက်လုံး ဖုံးသမျှ ကုန်းတော့မှပေါ်၊ ရတနာပုံ၊ ဗိုလ်ဝ၊ သားဗိုလ်ဝ၊ ဗိုလ်တကာ့ဘုရင်၊ ဒို့ဘုရင်၊ အောင်ပါစေ၊ သီရိဂေဟာ၊ မင်းအရိန္ဒမ၊ ရွှေဖျဉ်းညီနောင်၊ ပတ္တမြားမျက်ရှင်၊ လောကနိဗ္ဗာန်၊ အချစ်ဆုံး၊ တောင်လေးလုံး၊ သူဇာ၊ တော်လေးဝ၊ ရံရွေတော်၊ ခေတ်ဆန်သူ၊ ချစ်ကြိုးနှောင်၊ ဒေဝီမေတ္တာ၊ မောင့်ဒေဝီ၊ ပန်းစေတီ၊ မာယာသျှန္တီ၊ ဝေ့လယ်လယ် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးခေတ် ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများမှာ ကြယ်သုံးပွင့်၊ မိုးနဲ့မြေနှင့် သွေးနဲ့သွေး ( အပြီးမရိုက်နိုင်) တို့ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးသောအခါ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေရာမှ ဒါရိုက်တာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရန် အကြံရှိသော်လည်း ရည်ရွယ်ချက် အကောင်အထည် မဖော်နိုင်မီ မန္တလေးမြို့တွင် သွေးနဲ့သွေး ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးနေစဉ် တိုက်ဖွိုက်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၉ ခုနှစ် နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၂ ရက် နေ့တွင် မန္တလေး ရဟိုင်းသုသာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်သည်။
ဘတင့်သည် ရုပ်ရှင်ပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော နိုင်ငံခြားမှလာသည့် စာအုပ်များကို ဝယ်ဖတ်လေ့ရှိသည်။
ထိုမျှသာမက နိုင်ငံခြားမှ နာမည်ကြီး မင်းသားများ၏ အမူအယာများကို လေ့လာရန် ထိုသူတို့ပါသော ရုပ်ရှင်ကားများကို မလွတ်တန်း ကြည့်တတ်သည်။
ဘတင့်သည် အနုပညာ စာပေကိုသာမက အားကစားကိုလည်း ဝါသနာထုံသည်။
ဘောလုံးကန်ခြင်း၊ ခြင်းခတ်ခြင်းတို့၌ ထူးချွန်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အပေါင်းအသင်းများနှင့် ပျော်ပျော်ပါးပါး နေတတ်သူဖြစ်သည်။
စကားပြောလည်း သိမ်မွေ့လှသည်။
အပြော၌သာ နာမည်ကြီးသူ မဟုတ် အလုပ်၌လည်း အလုပ်ကို ရိုသေလေးစားသူ ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် ပြောစမှတ်ပြုရသူ ဖြစ်သည်။
အချိန်ကို လေးစားရုံမက ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရမည့်အခန်းကို ကြေနေအောင်ဖတ်၍ အချိန်ရသမျှ အားရပါးရ လေ့ကျင့်ထားတတ်သည်။
ဘတင့်သည် ချစ်ခန်း ကြိုက်ခန်း၌ ပရိသတ်အား ဆွဲဆောင်သွားနိုင်သော မင်းသားကြီးဖြစ်သည်။
ဘတင့်၏ ပြောင်မြောက်သော အနုပညာနှင့် အခန်းမရွေးသော သတ္တိကား ရှာမရှားသည်။
အချို့မင်းသားများသည် ညှဉ်းဆဲခန်း၊ထိုးသတ်ဆုံးမခန်းတို့၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်က ပရိသတ်က လူကြမ်းဟု မြင်သွားမည်ကို ကြောက်ကြ သည်။
သို့ရာတွင် ဘတင့်ကား မည်သည့်အခန်းက ပါဝင်ရ ပါဝင်ရ ချေးမများဘဲ သဘာဝကျအောင် သရုပ် ဆောင်ရဲသူဖြစ်သည်။
သူဇာ ဇာတ်ကားတွင် မင်းသား ခင်မောင်ရင်၏ အစ်ကိုခန်းမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ညီဖြစ်သူ ခင်မောင်ရင်သည် အပျော်အပါးလိုက်စားကာ သားမယားအား ပြန်မကြည့်ဘဲ လူသတ်မှု ဖြစ်လာသည့် အခါ ညီဖြစ်သူအား ထိုးကြိတ်ဆုံးမခန်း၌ ပရိသတ်က ဘတင့်အား မင်းသားချင်း ထိုးကြိတ်၍ လူကြမ်းဟု မမြင်၊ ညီအပေါ် ကရုဏာဒေါသောနှင့် ဆုံးမရှာသူ ကရုဏာရှင်အဖြစ် မြင်ကာ ဘတင့်၏ ထိုးကြိတ်ခန်းကိုပင် စွဲလမ်း သွားကြသည်အထိ ဖြစ်သည်။
ဘတင့်သည် မင်းသားဟူသော အသွင်ဖြင့် လှပမှုကို နေရာတိုင်း၌ မလိုဘဲ ဇာတ်ကွက်၏ ဖန်တီးမှုအပေါ်တွင် သရုပ်ဆောင်တတ်သူ သရုပ်ဆောင်ရဲသူ ဖြစ်သည်။
ဦးဘလုံ (၁၈၉၄-၁၉၄၄) သည် ကိုလိုနီခေတ် အတွင်းထင်ရှားသည့် မြန်မာရေဆေးပန်းချီဆရာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပန်းချီသမိုင်းအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည့် မြန်မာစာနယ်ဇင်း သရုပ်ဖော်ပန်းချီတွင် အထူးထင်ရှားသည်။
၁၉၂၀ ခုနှစ် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း စတင်ထုတ်ပေါ်လာချိန်မှ စ၍ သရုပ်ဖော် ပန်းချီများကို ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန် သုံးစွဲလာခဲ့ရာ ပန်းချီခေတ် စာမျက်နှာတခု ထုဆစ်ရာတွင် ဆရာဦးဘလုံသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်ခဲ့သည့် ရေဆေးပန်းချီဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ပန်းချီကျော် ဦးဘလုံကို ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီအပိုင် ကြည့်မြင်တိုင် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မငေးရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က ရွာရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့ရသော်လည်း စာပေဘက်ထက် အရုပ်ရေးတွင် အထူးဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။
ပန်းချီပညာ သင်ကြားခြင်း ဦးဘလုံအား ၁၃ နှစ်အရွယ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်ရှိ ရှုမျှော်ခင်းကားများ အများဆုံးဆွဲ၍ ကမ္ဘာကျော်သူ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးထွန်းလှထံ ပညာသင်ရန် မိဘများက လွှတ်လိုက်ရသည်။
ဦးထွန်းလှထံတွင် ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးရင်း ဦးဘလုံသည် ပညာဆည်းပူးရာ ပါရမီရင့်သူပီပီသူရေးဆွဲသမျှကို အများက ချီးကျူးနှစ်သက်ရသော ဘဝသို့ မကြာမီရောက်ရှိလာလေသည်။
ဦးဘလုံ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ဦးထွန်းလှသည်မော်လမြိုင် ကတိုးကော့နှပ်သို့ပြောင်း သွားရာ ဦးဘလုံလည်း လိုက်ပါသွားသည်။
ပန်းချီဆရာဘဝ ဦးထွန်းလှ က ဆရာမြစ်ထံ အပ်နှံ၍ ပန်းချီပညာသင်စေခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီ အတွက် ရုပ်ရှင်ပိုစတာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၂၉ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မှ ပြန်လာပြီးနောက် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီတွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် ၄ နှစ်မျှ လခစားဝင်လုပ်သည်။
မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီတွင် ရွှေတလေး ဦးဘကလေး၊ ဦးထွန်းကြွယ်၊ ဦးထွန်းမင်းတို့နှင့် အတူ အလုပ်လုပ်ယင်း တစ်ခါတစ်ရံ မြန်မာအဆွေ ရုပ်ရှင်ကားများတွင် တစ်ခန်းတစ်လေ ပါဝင်ကပြသည်။
ဦးဘလုံသည် ရုပ်ပုံဆွဲတွင် အထူးနာမည်ကျော်သည်။
သူ၏ လူပုံများတွင် သူ့ခေတ်က နာမည်ကြီး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး မင်းသားပုံများကို ထည့်၍ ဆွဲလေ့ရှိတတ်သည်။
ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း တွင်လည်း ရှေ့ဆောင် ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၂၅ တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း သည် သရုပ်ဖော် ပန်းချီဆရာများ လခစားမထားတော့သဖြင့် ၅၁ လမ်းတွင် LIBERTY ART အမည်ဖြင့် ပန်းချီခန်း ဖွင့်ပြီး ပန်းချီသင်တန်း များလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် WORLD'S PEN ပန်းချီခန်းမ ဖွင့်လှစ်ပြန်သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ပြီးနောက် ဦးဘလုံသည် လခစားမလုပ်တော့ဘဲ လက်ခစား အမျိုးမျိုးလုပ်သည်။
ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍လည်း ပန်းချီဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်း တစ်စောင် ထုတ်ဝေသည်။
သို့ရာတွင် ကြာရှည်မခံချေ။
ထို့နောက် သူရိယမဂ္ဂဇင်း၊ ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်း၊ လန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီတို့အတွက် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းရှိ ဗြဟ္မစိုရ ကုမ္ပဏီက ဦးဘလုံအား ဘုရားပုံတော်ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲစေ၍ ကာလကတ္တားမြို့တွင် ရောင်စုံပုံနှိပ်ကာ ရောင်းချရာ အလွန်အရောင်းတွင်၍ ကုမ္ပဏီလည်း အမြတ်အစွန်းရခဲ့သည်။
ဦးဘလုံသည် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီသို့မဝင်မီတစ်ကြိမ်၊ မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီမှ ထွက်ပြီးတစ်ကြိမ် ကော့ကရိတ်နယ်စပ်မှ တစ်ဆင့် ထိုင်းသို့သွားရောက်ခဲ့ဖူး။
ထိုင်းတွင် ထိုင်းမင်းသားကြီး တစ်ပါးက မြှောက်စား၍ ဦးဘလုံသည် ပန်းချီကားများဖြင့် နာမည်ရခဲ့သည်။
ဦးဘလုံ၏ ပန်းချီကားများကို လူကြိုက်များသော်လည်း ချိန်းရက်မမှန်သဖြင့် ပန်းချီကားအပ်သူများ စိတ်အလွန်ဆိုးလောက်သည်အထိ စောင့်ကြရသည်။
စိတ်ပါပါနှင့် ဆွဲလျှင်လည်း ခဏနှင့်ပင်ပြီး၍ သူ့လက်ရာကိုရလျှင် စိတ်ဆိုးပြေကြသည်ချည်းဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော လက်ရာများ ဦးဘလုံ ရေးဆွဲခဲ့သော ထင်ရှားသည့် လူပုံပန်းချီကားများမှာ ညောင်ရွှေစော်ဘွား ဆာစောမောင်၊ ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၊ မဟာဗန္ဓုလ ပုံများဖြစ်သည်။
မဟာဗန္ဓုလပုံပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူများအနက် ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့က ဦးဘဖန်နှင့် ဦးဘလုံပုံ ၂ ပုံ နောက်ဆုံးရွေးချယ်၍ ဦးဘဖန်၏ ဗန္ဓုလပုံသည် ပန်းချီသဘောနှင့် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ဦးဘလုံသည် ဂျပန်ခေတ် အစိုးရအိမ်တော်၌ ပန်းချီပြိုင်ပွဲလုပ်ရာ ဆေးရှားပိတ်ရှားချိန်တွင် ဂျပန်မြန်မာ မိတ်ဆွေဖြစ်ကားကို သုံးထပ်သားပေါ်တွင် ဆီဆေးဖြင့်ရေးဆွဲ၍ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
ဦးဘလုံကား ပန်းချီသဘောကို အခြေခံမှအစ တော်တော်နှံ့စပ်သူ မွေးသန္ဓေပါ ပညာရှင်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် သူသိသလောက် ပါးစပ်မှ ပြောတတ်သူကား မဟုတ်ချေ။
ဘဝနောက်ဆုံးချိန် သံတော်ဆင့် ဦးသိန်းမောင်၊ မဟာဆွေစသော စာရေးဆရာကြီးများသည် ဦးဘလုံ၏ အလွန်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေကြီးများ ဖြစ်သည်။
ပန်းချီဦးအုန်းလွင်၊ ဦးဘလုံလေး၊ မန္တလေး ဘကျင်တို့သည် ဦးဘလုံ၏ တပည့်များ ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှဘားမား၊ လန်ဒန်အတ်စသော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများအတွက် ရုပ်ရှင်ပိုစတာများရေးရာ ဦးအုန်းလွင်သည် ဦးဘလုံ၏ လက်ကိုင်တပည့်ရင်း ဖြစ်သည်။
ဦးဘလုံကား အပျော်အပါး အသောက်အစား အလွန်ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့လှသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် အိုရီယင်တယ်မုန့်တိုက် ရှေ့ဘက် ဗုံးကာတံတိုင်းတွင် ပန်းချီခန်းဖွင့်၍ ဂျပန်ဝါဒဖြန့် ဆီဆေးပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းလာပြီး အလုပ်မလုပ်နိုင်လှတော့ပေ။
ဂျပန်များ မြန်မာပြည်မှ ထွက်မသွားမီ အသက် ၅၀ ကျော်အရွယ် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗဟန်း အုတ်ဖြတ်လမ်းတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်မြင့် လက်ထဲ၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ဦးဘလုံ ကွယ်လွန်သော အခါ တပည့်ရင်း ဦးအုန်းလွင် အား ငွေဒင်္ဂါး ၁၆ ပြား နှင့် ပန်းချီစုတ်တံ အချို့ကို ရှေ့နေမှ တဆင့် အမွေပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား A. ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ စာနယ်ဇင်းသမိုင်းဟောပြောပွဲတွင် ဦးအုန်းလွင် တင်သွင်းဟောပြောခဲ့သည့် စာနယ်ဇင်း၊ ပန်းချီသရုပ်ဖော် စာတမ်းမှ Category:၁၈၉၄ မွေးဖွားသူများ Category:၁၉၄၄ ကွယ်လွန်သူများ Category:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ။
၁၆ပေါက်Chromatic (ထိပ်) နှင့် ၁၀ပေါက် Diatonic (အောက်) ဟုခေါ်သည် ဘာဂျာနှစ်မျိုးတွေ့ရ။
ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်ရသည့် သံစုံတူရိယာကလေးကို ဘာဂျာ (Harmonica) ဟုခေါ်သည်။
ပါးစပ်မှုတ် ဘာဂျာဟူ၍ လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်သစ်စောင်း (French harp) ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ယင်းကို လူသိများရုံမက ကလေး သူငယ်တိုင်းလိုလိုပင် မှုတ်တတ်ကြသည်။
အဖိုးပေါသည့်ပြင် လေ့ကျင့်ရန်လည်း လွယ်ကူလှသည်။
ယင်းကိရိယာ ကလေးကို ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်၍ဖြစ်စေ၊ စုတ်၍ဖြစ်စေ အသံများ ထွက်ပေါ်လာလေသည်။
မမြည်စေလိုသည့်အပိုင်း ကို လျှာဖြင့်ပိတ်၍ မှုတ်ခြင်းစုတ်ခြင်း ပြုရသည်။
ဘာဂျာပြုလုပ်ပုံမှာ အလယ်တွင် အပေါက်ရှိသော သစ်သား ပြားကလေးတစ်ခု ခံထား၍ သစ်သားပြား၏ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် သတ္တုပြားနှစ်ချပ် ကပ်ထား၏။
အပေါက်များ ဖောက်ထားသော ထိုသတ္တုပြား နှစ်ချပ်တွင် အရှည် အတို၊ အထူအပါး အရွယ်အစားစားဖြစ်သော ကြေးပြား ချောင်းငယ်ကလေးများကို အစွန်းတစ်ဖက်၌ ခိုင်မြဲအောင် တပ်ထားလျက် အခြားအစွန်းဖက်၌ လစ်လပ်လျက်ရှိသည်။
မှုတ်လိုက်သောလေနှင့် စုတ်ယူလိုက်သောလေများသည် ထိုကြေးပြားကလေးများကို ထိခိုက်လေရာ ယင်းသို့သော ထိခိုက်မှုသည် လေလှိုင်းအတိုအရှည်တို့ကို ဖြစ်စေလျက်၊ အသံမျိုးစုံ ပေါ်လာစေခြင်းဖြစ်သည်။
ဘာဂျာကို ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဆာစီဝှိစတုန်းက စတင်တီထွင်ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု က ဘာဂျာလုပ်ငန်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်းအဖြစ် ချုပ်ကိုင်ထားလေသည်။
ကမ္ဘာစစ်ကြီးများအတွင်းက ဘာဂျာသည် စစ်သည်တော်များ၏ အပျင်း ပြေအသုံးပြုသော လက်စွဲတူရိယာအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
လယ်ရီ အက်ဒလားနှင့် ဗိုရာမီနိုဗစ်တို့ကဲ့သို့သော ဂီတပညာကျော်ကြီးများကသာ ဘာဂျာကို ပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌ အသုံးပြုသည်မှစ၍ ဘာဂျာသည် အဆင့်အတန်းမြင့်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား Category:တူရိယာ။
thumb|ဖာသာရ် Paul Bigandet (1813-1894) ကက်သလစ် ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီး ပေါအမ်းဗရို့ ဘီဂန်းဒက် (အင်္ဂလိပ်: Paul Ambroise Bigandet, MEP) (အေဒီ ၁၈၁၃-၁၈၉၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကက်သလစ် (ရှေးအခါက ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များကို ဘရင်ဂျီ ဟုခေါ်ဆို) ဂိုဏ်းအယူဝါဒကို ပြန့်ပွားအောင် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ကျော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဘီဂန်းဒက်သည် အယူဝါဒရေး၌သာ ခေါင်းဆောင်မှု ပေးနိုင်သည် မဟုတ်၊ ပညာရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများ၌လည်း ရှေ့ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။
အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကိုယ်စားလှယ်တော် ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ၁၈၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၄ ခုနှစ်အထိ အနှစ် ၅ဝ နီးနီး ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာသင်ကြားခြင်း ပေါအမ်းဗရို့ဘီဂန်းဒက်ကို ၁၈၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဖရန့်-ကွန်တေး နယ်မလန်းမြို့တွင် အယူဝါဒရေး၌ အလွန်လေးစားသော မျိုးကြီးဆွေကြီး မိဘများမှ ဖွားမြင်သည်။
ဘီဂန်းဒက် သည် ငယ်စဉ်ကပင် ပညာဉာဏ် ထက်မြက်၍ ထကြွလုံ့လဝီရိယရှိသောသူ ဖြစ်သည်။
မိဘများကလည်း ချမ်းသာ သူဖြစ်သည့်အလျောက် လောကီစည်းစိမ်ကိုသာ တပ်မက်မော၍ သာသနာပြု လုပ်ငန်းသို့မဝင်ပါက ဘီဂန်းဒက် အဖို့မတောင့်မတ မကြောင့်မကြ နေရမည်မှာ အမှန်ဖြစ်ချေသည်။
သို့ရာတွင် ထာဝရဘုရားသခင်၏ အမှုတော်ကို ထမ်းဆောင်ရန် ဘုရားသခင်အား မိမိကိုယ်ကို လှူဒါန်းထားသော ဘီဂန်းဒက်သည် ၁၆ နှစ်အရွယ်မှပင် စတင်၍ ဗြဟဒေဝဗေဒကို လေ့လာသင်ယူရာ အယူဝါဒရေး၌ ထူးချွန်စွာ သက်ဝင်လေးစားသူအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ သည်၊ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် မာနေးမြို့သာသနာရေး ကောလိပ်တွင် ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရ လေသည်။
သာသနာပြုဘောင်သို့ဝင်ခြင်းနှင့် မာလာယုကျွန်းဆွယ်သို့ ရောက်ရှိခြင်း ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ဘီဂန်းဒက်သည် ပါမောက္ခရာထူးမှ ထွက်၍ ခရစ်ယာန် ရဟန်းဘောင်သို့ဝင်ကာ ပါရစ်မြို့ နိုင်ငံခြား သာသနာပြုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ထမ်းရွက်သည်။
ထို့နောက် နိုင်ငံခြား သာသနာပြုအဖွဲ့၏ စေလွှတ်ချက်အရ မယုကျွန်းဆွယ်သို့သာသနာပြုရန် သွားရောက်ရသည်။
ပါရစ်မြို့မှ ထွက်၍ ရက် ၁၃ဝ ခန့်ကြာမှ ပီနန်မြို့သို့ရောက်ရှိသည်။
မာလာယုကျွန်းဆွယ် (မလေးကျွန်းဆွယ်) သာသနာပြု ဌာနအတွက် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ မြိတ်မြို့သို့ ဘီဂန်းဒက်သည် ဦးစွာသွားရောက်ရသည်။
မြိတ်မြို့တွင် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ မြိတ်မြို့တွင် သာသနာပြု လုပ်ငန်း များကို လုံ့လကြီးစွာ ဆောင်ရွက်ယင်း အားလပ်သည့်အချိန်တွင် မြန်မာဘာသာနှင့် စကားကို လေ့လာသင်ယူသည်။
နောက် ၂ နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ ထာဝရဘုရားသခင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်နှင့် ဆုတောင်းစာ စာအုပ် ၂ အုပ်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြုစုပြီးလေသည်။
မြိတ်မြို့တွင် နေ့စဉ် ဘီဂန်းဒက်သည် ကျောင်းများတည်ထောင်၍ ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်စာပေသင်ကြားပေးသည်။
ပီနန်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခြင်းနှင့်တာဝန်များ မြိတ်မြို့တွင် ၆ နှစ်ခန့်ထမ်းရွက်ပြီးနောက် ပီနန်မြို့မှ ဂိုဏ်းအုပ်ကြီး ဗူရှေးက ပြန်ခေါ်ခန့်ထားချက်အရ ပီနန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို တာဝန်ခံ အုပ်ချုပ်ကာ မယု ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံး၏ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ကိုယ်စားလှယ်တော်ချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
မယုကျွန်းဆွယ်တွင် ပညာရေးလုပ်ငန်းများ မယုကျွန်းဆွယ်၌ နေထိုင်စဉ်လည်း သာသနာဝန်ထမ်း လုပ်ငန်း ကိုသာ မဟုတ်၊ ပညာရေးလုပ်ငန်းများကိုပါ ဆောင်ရွက်သည်။
မရှိနွမ်းပါးသော ကလေးများကို စာပေသင်ပေး ခြင်း၊ မလေးဘာသာကို သင်ယူပြီးနောက် ရောမအက္ခရာများဖြင့် တီထွင်ရေးသား၍ စာအုပ်များပြုစုခြင်း၊ သတင်း စာ မဂ္ဂဇင်းများသို့ဆောင်းပါးများရေးသားပေးပို့ခြင်း၊ စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို မလေးဘာသာစာပေသို့ပြန်ဆို ခြင်းတို့ကို ပြုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့သာသနာပြုရန်စေလွှတ်ခံရခြင်း ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် စင်္ကာပူဂိုဏ်းအုပ်ကြီးက တွဲဖက် ဂိုဏ်းအုပ်တစ်ပါး ပို့ပေးရန် ပုပ်ရဟန်းမင်းထံ လျှေက်ထားသောအခါ ဘီဂန်းဒက်အား ရဟန်းမင်းက ရွေးချယ်ခန့်ထားလိုက်သည်။
သို့ရာတွင် ဘီဂန်းဒက်က ဤမျှကြီးကျယ်သော ရာထူးကို လက်မခံလိုကြောင်း လျှောက်ထား ငြင်းပယ်ကာ သာမန်ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ၁ဝ နှစ်ခန့်ဆက်လက် နေထိုင် ထမ်းရွက်သည်။
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သာသနာပြုရန် ပါရစ်မြို့သာသနာပြု အဖွဲ့လက်တွင်း ကျရောက်လာရာ ဘုန်းတော်ကြီး ဘီဂန်းဒက်အား မယု ကျွန်းဆွယ်လုံးဆိုင်ရာ တွဲဖက် ဂိုဏ်းအုပ်နှင့် အင်းဝနှင့် ပဲခူးနေပြည်တော်ဆိုင်ရာ ရဟန်းမင်းကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် ခန့်ထားကာ မြန်မာနိုင်ငံ သို့သာသနာပြုရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၅၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ရာမာသာ ဂိုဏ်းအုပ်ကိုယ်တော်ကြီးဟူသော ဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခံရပြီးနောက် ထိုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းကို ပြန်လည် စည်းရုံးရန် မော်လမြိုင်မြို့သို့ဆိုက်ရောက်လာသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ခရီးလှည့်လည်ခြင်း မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်၍ ၂၅ ရက်ခန့်နေပြီးနောက် ဂိုဏ်းအုပ်ကြီး ဘီဂန်းဒက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားလှည့် လည်၍ သာသနာပြုရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ဦးစွာသွားရောက်သည်။
ထို့နောက် ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ သရက်၊ အမရပူရစသော မြို့များသို့လှည့်လည်သည်။
အမရပူရမြို့တော်တွင် မင်းတုန်းမင်း တရားကြီးအား ဝင်ရောက်တွေ့ဆုံကာ သာသနာရေးကိစ္စများကို နှီးနှောခဲ့သည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်က ဘီဂန်းဒက်အားဆင် ၃ စီးနှင့် လှေတစ်စင်း သနားတော်မူရာ ယင်းသည့်ဆင်နှင့် လှေတို့ဖြင့် ဘုရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ နေထိုင်ရာ ရွှေဘိုခရိုင်တွင်းရှိ ကျေးရွာများ သို့လှည့်လည်သွားလာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗန်းမော်၊ တောင်ငူ၊ ရွှေကျင်၊ စစ်တောင်း၊ ပဲခူးမြို့များသို့ဝင်သည်။
ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် ၄ ထောင်ကျော်ခန့်သာ ရှိလေသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာလေ့လာခြင်းနှင့် စာပေပြုစုခြင်း ဂိုဏ်းအုပ်ကြီး ဘီဂန်းဒက်သည် မြန်မာစကားကို ကောင်းစွာ တတ်သည့်အလျောက် ရောက်ရာအရပ်၌ မြန်မာဘုန်းကြီးကျောင်းများသို့ဝင်ကာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို လေ့လာခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းများပြုသည်။
ရပ်ရွာထဲ၌လည်း လှည့်လည်ကာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒတို့၏ အယူဝါဒရေး ဆိုင်ရာ စိတ်နေသဘောထားကို လေ့လာသည်။
ယင်းသို့လေ့လာပြီးနောက် ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဂေါတမအကြောင်း စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေသည်။
အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပညာရေးလုပ်ငန်းများ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဘီဂန်းဒက်၏ ဆောင်ရွက်မှု များကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ကျေနပ်လှသဖြင့် ဘီဂန်းဒက်အား ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ စာသင်ကျောင်းများ ဆောက် လုပ်ရန် မြေနေရာများပေးသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ ကြီးပွားများပြားလာခဲ့ သည်။
၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဘားလမ်းထောင့်ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို တည်၍ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်၌ စိန်ပက်ထရစ်ဘုရားရှိ ခိုးကျောင်းကို တည်သည်။
ထိုနောက် ဘီဂန်းဒက်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်ဖြင့် ဒီလာဆားဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီးများသည် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့၍ နောင်အခါ စိန်ပေါကျောင်းဟု ခေါ်တွင်သည်။
၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ စိန်ပီတာ ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်သည်။
ဂိုဏ်းအုပ်ကြီး ဗီဂန်းဒက်သည် အမျိုးသားများအတွက်သာမက အမျိုးသမီးများ အတွက်ပါ စာသင် ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ရန် ဂွတ်ရှက်ပတ်သီလရှင်ဂိုဏ်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်များကို ဖိတ်ခေါ်ရာ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် သီလရှင်များ ရန်ကုန်မြို့သို့ဆိုက်ရောက်လာကြသည်။
ယခုဗိုလ်ချုပ်လမ်းရှိ ကွန်ဗင့်ကျောင်း၊ ပြည်လမ်းရှိ စိန်ဖလောမီနာ ကျောင်း၊ သိမ်ဖြူလမ်းရှိ ကွန်ဗင့် ကျောင်းခွဲတို့သည် ယင်းသီလရှင် ဆရာမများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကျောင်းကြီးများ ဖြစ်သည်။
နယ်များတွင် သီလရှင်များရရှိရန် ရည်ရွယ်၍ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးရန် ယင်းသီလရှင်များက ကြီးမှူး၍ စိန်ဖရန်ဇေးဗီးယား မြန်မာသီလရှင် ဂိုဏ်းတစ်ခုကို တည်ထောင်သည်။
မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့်တရုတ်ပြည်သို့ခရီးစဉ် ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘီဂန်းဒက်သည် မြန်မာဘုရင် မင်းမြတ်ထံတွင် အမိန့်ခံယူကာ ဗန်းမော်မြို့သို့သွားသည်။
ယင်းမှတစ်ဆင့် ကချင်တောင်တန်းနှင့် ယူနန်နယ်သို့သွားလမ်းများ အကြောင်းကို လေ့လာစုဆောင်းကာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းသို့သာသနာပြုများ စေလွှတ်ရန် လမ်းခရီး ရှာဖွေသည်။
ကချင်ပြည်နယ်မှ ပြန်ရောက် လာသောအခါ ကချင်ပြည်နယ်အကြောင်း စာမျက်နှာ ၆၄ မျက်နှာခန့်ရှိ စာမူတစ်ခုကို ပြုစုသည်။
အိန္ဒိယလူမျိုးများအတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့်လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ကြသော ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် အိန္ဒိယ အမျိုးသားများအတွက် စိန်အန်ထော်နီ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဆောက်လုပ်ပေးသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဂိုဏ်းအုပ်ကြီး ဘီဂန်းဒက်၏ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဘရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင်ပေါင်း ၁၈ဝဝဝ ခန့်ရှိနေလေပြီ။
၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအိုရုံတစ်ခု တည်ထောင်၍ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အမျိုးသမီး ၂ ဦးဖြင့် စီမံအုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနောက်မှ လစ်တဲစစ္စတားအော့ သပူးဝါးအမည်ရှိ သီလရှင် ဂိုဏ်းသို့လွှဲအပ်ခဲ့ရာ ယခုတိုင် သိမ်ဖြူလမ်းတွင် လူအိုရုံတည်ရှိနေသည်။
ဘဝနိဂုံး ယင်းသို့သာသနာရေး ပညာရေး လူမှုရေးတို့ကို မနားမနေ အားကြိုးမာန်တက် ထမ်းရွက်ခဲ့သော ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီး ဘီဂန်းဒက်သည် ၁၈၉၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အသက် ၈၁ နှစ်အရွယ်၌ အဆုတ်ရောင်ဖျား ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာ မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးများအဖွဲ့ချုပ် ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) Category:ခရစ်ယာန် သာသာနာပြု ပုဂ္ဂိုလ်များ‎ ကဏ္ဍ:ကက်သလစ်အသင်းတော် သမိုင်း။
ဘီသွာလျှော်ကို ဘီသွာပင်၏ ပင်စည်မှ ခွာယူရသည်။
ဘီသွာပင်ကို နှမ်းချပ်ပင်၊ ဘီသွာလျှော် ကို နှမ်းချပ်လျှော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဘီသွာလျှော်သည် ဝါချည်ပြီးနောက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးအများဆုံးသော ချည်ဖြစ်သည်။
အမျှင်ခိုင်၍ နူးညံ့သည်။
ပိုးရောင်ကဲ့သို့ အရောင်တောက်သည်။
လင်နင်ခေါ် ပိတ်ချောများ ရက်လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ စာပွဲခင်း၊ လက်သုတ်ပုဝါ၊ ဇာပန်းစသည်တို့ ရက်လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြု၍ လျှော်ကြိုးကျစ်ရန်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဘီသွာပင်ကို လီနမ်ယူစီတာတစ္စီမံဟု ခေါ်၍ လီနာစာစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော တစ်နှစ်ခံပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ဘီသွာပင်သည် သေး၍ အကိုင်းအခက်လေး များဖြင့်နွဲ့သည်။
အမြင့် တစ်ပေမှ ၄ ပေ အထိ ရှိတတ်သည်။
အပွင့်ကလေးများသည် အများအားဖြင့် အပြာရောင်ဖြစ်၍ အဖြူရောင်ပွင့်သော ဘီသွာလျှော် မျိုးတမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ဘီသွာလျှော်ကို ပင်စည်ခွံအတွင်းထပ်မှ ရရှိသည်။
ပင်စည်ရှည်သော ဘီသွာပင်မှ လျှော်သည် ပင်စည်ပုသော အပင်မှလျှော်ထက် မျိုးကောင်းသည်။
လျှော်ကို အကိုင်းနှင့် အမြစ်တို့မှ ခွာထုတ်၍ မရချေ။
ရာသီဥတု အေး၍ စိုစွတ် ထိုင်းမှိုင်းသော ဒေသတွင် ကောင်းစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
အစေ့အလို့ငှာ စိုက်ပျိုးသော ဘီသွာပင်ကို ထိုထက်ပိုမိုခြောက်သွေ့သော ဒေသ၌ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ဘီသွာပင်ကို လျှော်နှင့် အစေ့အလို့ငှာ ရှေးကျောက်ခေတ်မှစ၍ ဥရောပတိုက်တွင် စိုက်ပျိုးလာခဲ့ကြသည်။
မြေထဲပင်လယ်တဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြသူများက ဘီသွာပင်မှ လျှော်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီးနောက် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြားအရပ်များသို့ပြန့်နှံ့သွားလေသည်။
ယင်းမှတဆင့် အမေရိကတိုက်သို့လည်းကောင်း၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက်သို့ လည်းကောင်း ပြန့်ပွားလာခဲ့သည်။
ဥရောပတိုက်တွင် ဘီသွာပင်ကို လျှော်အတွက်သာ စိုက်ပျိုး ကြသည်။
အိန္ဒိယ၊ ကနေဒါ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံများ၌မူ ယင်းအပင်မှ အစေ့ကို ဆီကြိတ်ရန် စိုက်ပျိုး သည်ကများသည်။
ရုရှနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘီသွာပင်အများဆုံး စိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ထွက်သော ဘီသွာလျှော် ၃ ပုံ ၂ ပုံသည် ရုရှားနိုင်ငံထွက်ဖြစ်သည်။
ဘီသွာပင်သည် သမပိုင်း ဒေသပေါက်ပင်ဖြစ်၍ အပူပိုင်းဒေသ၌ မပေါက်ရောက်နိုင်ချေ။
ဘီသွာလျှော် အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံးထွက်သော နိုင်ငံများမှာ ဥရောပတိုက်ရှိ ပြင်သစ်၊ ဟော်လန်နှင့် ဗလဂျီယမ် နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။