kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို စတင်တည်‌ဆောက်စဖြစ်‌သော ကာလ‌ေ၇ ကြည် ကာလကပင်လျှင် ‌လေပကတိ၊ သည်း‌ခြေ ပကတိ၊သလိပ် ပကတိ ဟူ‌သော ပကတိ ၃ မျိုးတို့၏ လွန်ကဲမှု၊ ယုတ်‌လျော့မှု အားဖြင့် (ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို) ခြယ်လှယ်စီမံခဲ့သည်ဟုယူဆ သည်။
အရွယ်‌ရောက်လာ‌သောအခါ ကိုယ်ပိုင်းအသားအ‌ရေကို လည်း‌ကောင်း၊ ဆံပင်ကို လည်း‌ကောင်း၊ သွားကိုလည်း‌ကောင်း၊ အသံကိုလည်း‌ကောင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကိုလည်း‌ကောင်း ကြည့်ခြင်း အားဖြင့် ကာလ‌ရေကြည်ကာလကမည်သည့် ပကတိဦး‌ဆောင်၍ ပဋိသ‌န္ဓေတည်‌နေခဲ့‌ကြောင်း သိနိုင်‌လေသည်။
ဥပမာ-လေပကတိ ဖြင့်ဦး‌ဆောင်၍ သ‌န္ဓေတည်ခဲ့လျှင် ကိုယ်ကာယ မ‌ပြေမပြစ်ရှိမည် ပိန်ကြုံမည်၊ အားနည်းမည်၊အသားအ‌ရေ ကြမ်းမည်၊ တွန့်မည်၊ ညို မည်၊ဆံပင် နည်းမည်၊ ကြမ်းမည်၊ ‌ခြောက်မည်၊ နက်မည်၊ သွားကျဲမည်၊ ကြမ်းမည်၊ ‌သေးမည်၊ အသံကျယ်မည်၊ ကွဲအက် မည်၊ စိတ်ဓာတ် လန့်တတ်၊ ‌မေ့တတ်၊ ငြင်းတတ်၊ ‌ဒေါသထွက် လွယ်တတ်၊ အသိဉာဏ်နည်းပါးတတ်ဖြစ်မည်။
(ဤကားအာယု‌ဗ္ဗေ ‌ဆေးပညာတွင် သ‌န္ဓေ‌ဗေဒ၏ လမ်းစတစ်စိတ်တစ်‌ဒေသနှင့် ‌ယေ ဘုယျသ‌ဘောမျိုးဖြစ်‌လေသည်။
ထို့ပြင် အရွယ်‌ရောက်လာ‌သော အခါ၌လည်း ခန္ဓာ ကိုယ်တွင် ဤ‌ဒေါသ ၃မျိုးနှင့်ကင်း‌သော အစိတ်အပိုင်းဟူ၍ မရှိ‌ပေ။
အကျိုးပြုလျှင် ကျန်းမာသည်။
ပုံမှန်အကျိုးမပြုလျှင် မကျန်းမာဟု ယူဆသည်။
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုခဲ့‌သော ‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလဟူ‌သော အုပ်စုကြီး ၃ မျိုးတို့‌ကြောင့် ကျန်းမာခြင်းလည်း ဖြစ်ရသည်။
မကျန်းမာခြင်းလည်းဖြစ်ရသည်။
ထင်ရှား‌အောင်ဆိုရလျှင် ‌ဒေါသ ဓာတ်၊ မလများလှုပ် ရှားသွားလာမြဲအတိုင်း လှုပ်ရှားသွားမှုမပြုပဲ တစ်‌နေရာတည်း၌စုကာ၊ ငုပ်ကာ၊ ‌အောင်းကာပွားမှု (=စယ)ဖြစ် ‌နေလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း၊ ကုန်ခန်းခြင်း (=ခီဏ)၊ ပျက်စီးခြင်း (=‌ကောပ) ဖြစ်‌နေလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း၊ မကျန်းမမာ‌ရောဂါ၇ ‌လေ ‌တော့သည်။
ယင်းတို့၏ ပွား၇‌ကြောင်း၊ ခန်း၇‌ကြောင်း၊ ပျက်၇ ‌ကြောင်း ဟူ‌သော နိဒါန်းအသီးသီးတို့ကိုလည်း ‌ကောင်း၊ ပွား၊ ခန်း၊ ပျက်လက္ခဏာ အသီးသီးတို့ကိုလည်း‌ကောင်း ကြည့်ကာ ပွားလျှင် ယုတ်‌လျော့‌အောင်၊ ခန်းလျှင်ပြည့်‌အောင်၊ ‌ဖောက်ပြန် ပျက်စီးလျှင် ပုံမှန်ဖြစ်‌အောင် ပြု‌ပေးခြင်းသည် အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေး ပညာ၏ အ‌ခြေခံ အကျဆုံးကုသ‌ရေး စနစ်ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ကုသရာတွင် (၁) ပူရပ်‌အေးရပ် စ‌သော‌ဒေသ၊ (၂) ပူချိန် ‌အေးချိန် စ‌သောကာလ၊ (၃) ငယ်-လတ်-ကြီး ဟူ ‌သောအရွယ်၊ (၄) ခန္ဓာကိုယ်အ‌နေအထား (၅) ခွန်အားအ‌ခြေ အ‌နေ၊ (၆) ခံနိုင်ရည်၊ (ရ) နုံ့ထက်စ‌သော ဝမ်းမီးအ‌ခြေအ‌နေ၊ (၈) သင့်‌လျော်‌သော‌ဆေးဝါး၊ (၉) သင့်‌လျော်‌သောအစာ၊ (၁၀) ပကတိရုပ်ဓာတ်အခံ၊ (၁၁) ‌ရောဂါ၏ အ‌နေအထားတို့ကိုပါ ချင့်ချိန်တိုင်းဆကာ ကုသ၇‌ပေသည်။
အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေးပညာတွင် (ပြဆိုခဲ့‌သော) ရသ၊ ဝိပါက၊ ဂုဏ်၊ ကိစ္စ စသည်တို့သည် သက်ရှိသက်မဲ့ အားလုံး အတွက် ‌ရှေး‌ဟောင်း ဓာတ်ခွဲနည်းများဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
‌ဆေးပစ္စည်းဆိုသည်မှာလည်း ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယော၊ အာကာသဟူ‌သော ဘုတ်ကြီးငါး ပါး (=ပဉ္စဘုတ်) ၌ အမှီပြု‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း၊ ‌ဆေးပစ္စည်း၏ ဂုဏ် ၂ဝအနက် မည်သည့် ဂုဏ်များ လွန်ကဲလျှင် ဓာတ်ကြီးငါးပါးအနက် မည် သည့်ဓာတ် လွန်ကဲ‌သော‌ဆေးမျိုး ဖြစ်သည်ကို လည်း‌ကောင်း၊ မည်သည့်ဓာတ်များ လွန်ကဲလျှင် မည်သည့်‌ဒေါသမျိုးကို ငြိမ်ဝပ် ‌စေသည်။
ဆုတ်နစ်‌စေသည်၊ ပွား‌စေသည်ဟူ‌သော အချက်များကို လည်း‌ကောင်း၊ အရသာ ၆ ပါး အနက် မည်သည့်ဓာတ်လွန်ကဲ ‌သော‌ကြောင့် မည်သည့်အရသာ ဖြစ်ရသည်ကို လည်း‌ကောင်း အကျယ်တဝင့် ‌ဖော်ပြထားချက်များပါသည်။
ဤအချက်များကို ‌ထောက်ပါက အရင်းခံအကျဆုံးမှာ ပဉ္စဘုတ်‌ခေါ် ဓာတ်ကြီးငါး ပါးသာလျှင် ဖြစ်‌ကြောင်း သိသာ‌ပေသည်။
စင်စစ်ကား(ပြဆိုခဲ့သည့်) ‌ဒေါသ ၃ ပါးဆိုသည်မှာ လည်း ဓာတ်ကြီးငါးပါးပင်အ‌ခြေခံဖြစ်‌လေသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ‌လေဓာတ်တွင် ဝါ‌ယောဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ် အ‌ခြေခံ ‌ကြောင်းကို လည်း‌ကောင်း၊ သည်း‌ခြေ ဓာတ်တွင် ‌တေ‌ဇောဓာတ် အ‌ခြေခံ‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း၊ သလိပ်ဓာတ်တွင် ပထဝီဓာတ် နှင့် အာ‌ပေါဓာတ် အ‌ခြေခံ‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း အာယု‌ဗ္ဗေဒ ကျမ်းများတွင် ပြဆိုကြသည်။
‌ဒေသနာနယ‌ဆေးပညာ ‌ဒေသနာနယ ‌ဆေးပာဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟော ကြား‌တော်မူသည့် သ‌ဘောတရားဆိုင်ရာ‌ဒေသနာ‌တော်ကို အရင်း ခံ၍ ‌ဆေးပညာအတွက် တီထွင်ကြံစည်ထား‌သော စနစ်ဖြစ် သည်။
အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟောကြား‌တော်မူသည့် ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊ ‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယောဟူ‌သော မဟာဘုတ်‌လေးပါးသ‌ဘော များကိုလည်း‌ကောင်း၊ (အဋ္ဌကထာဋီကာ ဆရာတို့၏ ဖွင့်ပြချက် များကို လည်း‌ကောင်း) ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးတို့ကိုစွဲမှီ၍ ဖြစ် ‌သော ဥပါဒါရုပ် သ‌ဘောများကို လည်း‌ကောင်း အထူးသဖြင့် အာကာသ သ‌ဘောကိုလည်း‌ကောင်း အများဆုံးအ‌ခြေခံ ဥပါဒါ ရုပ်တို့တွင်ထား၍ တီထွင်ကြံစည်ထားသည့် စနစ်ဖြစ်‌ပေသည်။
ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးနှင့် အာကာသဟူ‌သောဘုတ် ငါးပါး (ပဉ္စဘုတ်) ကို အ‌ခြေခံ‌သော‌ဆေးပညာ သ‌ဘောများ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ‌စော‌စောကပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သကဲ့သို့မြန်မာ နိုင်ငံသို့လည်း ‌စော‌စောကပင်‌ရောက်ရှိခဲ့သည့် အ‌ထောက်အထား များ‌တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌စော‌စောပိုင်းကပင် ပဉ္စဘုတ် ‌ဆေးပညာ နှင့် ပဉ္စဘုတ်‌ဆေးကျမ်းများ ထွန်းကားခဲ့‌သော်လည်း ယင်းတို့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ‌ဒေသနာနည်းများ‌ပြောပ ‌လောက်‌အောင် စနစ်တကျ ပါဝင်ခြင်းမရှိ‌ပေ။
ထို့‌ကြောင့် မန္တ‌လေး‌ခေတ် မင်းတုန်မင်း လက်ထက် ‌တောင်သာဆရာကြီး ဦးမှုန့်တီထွင်သည့် ‌ခြောက်လုံး‌ကောက် ‌ဆေးပညာကိုသာလျှင် ‌ဒေသနာနယ ‌ဆေးပညာစနစ်အစစ် ဖြစ်သည်ဟု ဆို၇‌ပေမည်။
ထို‌ဆေးပညာ၌ ဘုတ်ငါးပါးတို့တွင် ‌တေ‌ဇောဓာတ် (ဥဏှ‌တေ‌ဇော၊ သီတ‌တေ‌ဇော) တို့ကိုအ‌ကြောင်း ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ကျန်‌လေးပါးတို့ကို အကျိုးဓာတ်အဖြစ်သတ် မှတ်သည်။
ကျန်ဓာတ်‌လေးပါး တို့ကိုလည်း နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားကာ နူးညံ့ပထဝီ၊ ယိုစီးအာ‌ပေါ၊ လှုပ်ရှားဝါ‌ယော၊ ပိုင်းခြားအာကာသ တို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို ဥဏှ‌တေ‌ဇောဟုသတ်မှတ်သည်။
ခက်မာ ပထဝီ၊ ဖွဲ့စည်းအာ‌ပေါ၊ ‌ထောက်ကန်ဝါ‌ယော၊ အ‌ပေါက်အာကာ သတို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို သီတ‌တေ‌ဇောဟု သတ်မှတ်သည်။
ထို့ပြင် ပထဝီဓာတ်နှင့် အာ‌ပေါဓာတ်၊ ဝါ‌ယောဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ်၊ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နှင့်ဝါ‌ယောဓာတ်တို့ကို မိတ်ဓာတ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ပထဝီဓာတ်နှင့် ဝါ‌ယောဓာတ်၊ အာ‌ပေါ ဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ်တို့ကို ရန်ဓာတ်အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။
ပထဝီဓာတ်နှင့် အာ‌ပေါဓာတ်တို့ကို အ‌လေးဓာတ်၊ အသက်ဓာတ် အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။
‌တေ‌ဇောဓာတ်နှင့် ဝါ‌ယောဓာတ်တို့ကို အ‌ပေါ့ဓာတ်၊ အတက်ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့် အပူအ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ ၃ မျိုး၊ အ‌အေး အ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ၊ ၃မျိုး၊ (ပေါင်း ၆မျိုး) အဖြစ် မူတည်ကာ ‌ရောဂါ‌ပေါင်း သက်ရှိသက်မဲ့ ‌ဆေး ပစ္စည်း‌ပေါင်း‌ဆေးအမျိုး‌ပေါင်း ‌ခြောက်ဆယ်၊ ‌ခြောက်ရာ၊‌ခြောက် ‌ထောင်၊ ရှိ‌စေဦး‌တော့ ဤ ၆ မျိုး၌ အကျုံးဝင်ရမည် ဟူ‌သော ခံယူချက်ဖြင့် တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်‌လေသည်။
ကာလအတန်ကြာ ‌သောအခါ အပူနာ၌တစ်မျိုး၊အ‌အေးနာ၌ တစ်မျိုးတိုးကာ ၈ မျိုး ဖြစ်လာသည်။
သဘာဝဓမ္မ ဆရာ‌တော်ဟု ထင်ရှား‌သော ဆရာ ‌တော် ဦးဣန္ဒြိယသည် ယင်း‌တောင်သာ‌ဆေး ပညာကိုအများဆုံး ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင် တိုးချဲ့ကြံစည်နိုင်‌သော ဆရာ‌တော်အဖြစ် ထင် ရှား‌လေသည်။
သ‌ကေင်္တ ပြုပုံကအစ အပူနာ‌လေးမျိုးကို(က-၁) (က-၂) (က-၃) (က-၄) ဟူ၍ လည်း‌ကောင်း၊အ‌အေးနာ‌လေး မျိုး ကို (ခ-၁) (ခ-၂) (ခ-၃) (ခ-၄) ဟူ၍ လည်း‌ကောင်း လွယ်ကူ‌ခေတ်မှီ‌အောင် ပြုပြင်တီထွင် ခဲ့‌လေသည်။
ဤ‌ဒေသနာနယ ‌ဆေးပညာစနစ်အရ ‌ရောဂါအသီးသီး တို့၏ ဖြစ်‌ကြောင်း (နိဒါန်း) များ၊ လက္ခဏာများ၊ ကုဖွယ်‌ဆေး များကိုပါ သိမြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ရှိ‌ပေသည်။
ဆိုခဲ့‌သော အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေးပညာနှင့် ‌ဒေသနာနယ ဆေးပညာတို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆေး ပညာအဖြစ် နှစ်‌ပေါင်းများစွာကပင် အခိုင်အလုံ အကျိုးပြုခဲ့သည်နှင့်အညီ တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံ‌ကျောင်းတွင် ‌ကြောရိုးအ‌ခြေခံ အဖြစ်သင် ကြားရ‌လေသည်။
သင်ကြားသည့်ဘာသာရပ်များ ပထမနှစ် ( BMTM ) တိုင်းရင်း‌ဆေးပညာသမိုင်း မြန်မာဘာသာ ပါဠိဘာသာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ရူပ​ဗေဒ ဓာတု​ဗေဒ သတ္တ‌ဗေဒ ရုက္ခ‌ဗေဒ ဒုတိယနှစ် ( BMTM ) ပါဠိဘာသာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ​ဆေးပညာဘာသာရပ် ( စိတ္တ​ဗေဒ+ဇီဝကမ္မ​ဗေဒ+ခန္ဓာဗေဒ+ဆေးပညာဥပ‌ဒေသ) ဆေးဝါး‌ဗေဒ ( ​​ဌာနသုံး​ဆေးနည်းများ+​ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ+​ဆေးပစ္စည်းအာနိသင်) Anatomy Microbiology and Physiology Biochemistry Pathology Behavioral science တတိယနှစ် ဆေးပစ္စည်းအာနိသင် (တတိယပိုင်း) ရောဂါနိဒါန်းနှင့် ကုထုံး (ဒုတိယပိုင်း) ဆေးဝါး‌ဗေဒ (ဒုတိယပိုင်း) အနာဘက်ဆိုင်ရာကုထုံး အ‌ကြောပြင်ပညာ ပြည်သူ့ကျန်းမာ‌ရေး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစာရင်းအင်း မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ သ‌ဘောတရား (တိုင်းရင်း‌ဆေး) ပြည်သူ့‌ဆေးရုံ ကူးစက်မြန်‌သော ‌ရောဂါများမှတစ်ပါး အခြား‌ရောဂါများကို ကုသ‌ပေး‌နေသည့် ကုတင် ၂၅ လုံးဆံ့ ‌ဆေးရုံကိုလည်း ၁၉၇၆ ခု ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နေ့ကစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ယင်းတွင် ‌ကျောင်းသားများ အတွက် တိုင်းရင်း‌ဆေးဝါးများ ဖြင့် လက်‌တွေ့ကုထုံးများကို သင်ကြား‌ပေးရန် ဖြစ်သည့်ပြင်သု‌တေသနလုပ်ငန်းအတွက်လည်း အသုံးချရန်ဖြစ်သည်။
သုံးနှစ်ပြည့်လျှင် ထို‌ဆေးရုံ၌ ‌ခြောက်လမျှ လက်‌တွေ့လေ့လာရသည်။
ဆေးဥယျာဉ် ‌ဆေးဘက်ဝင် ပစ္စည်းများ အလွယ်တကူ၇ရှိ‌ရေး၊ ‌ဆေး ပင်မျိုးဆက် မ‌ပျောက်‌အောင် ထိန်းသိမ်း‌ရေး၊ ‌ဆေးပင်အတုအစစ် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်‌ရေး၊ ‌ကျောင်းသားများအား ‌ဆေးပစ္စည်းအာနိသင် ကို သင်ကြားရာတွင် အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌ရေးစ‌သော ရည်ရွယ် ချက်များဖြင့် တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံ‌ကျောင်းဝင်း အတွင်း၌ ‌ဆေး ဥယျာဉ်တစ်ခု စိုက်ပျိုးခဲ့‌ပေသည်။
အမျိုး‌ပေါင်းတစ်‌ထောင်‌ကျော်၊ ‌မြေချ၍စိုက်ပြီး အပင်‌ပေါင်း ငါးရာ‌ကျော်ရှိသည်။
ယခုအခါ စုစု‌ပေါင်း ‌မြေဧက ၃၁ ဧက ၇ရှိပြီးဖြစ်သည့်အတိုင်း တိုးချဲ့စိုက် ပျိုးရန် စီမံစိုင်းပြင်းလျက်ရှိသည်။
သင်တန်းပြီးဆုံး ‌အောင်မြင်သူ များအား ဒီပလိုမာ လက်မှတ်‌ပေးအပ်သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးတက္ကသိုလ်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ Category:မန္တလေး။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှိုင်မြို့နယ်၊ အမှတ် (၆) ရပ်ကွက်၊ ဘူတာရုံလမ်း တွင်တည်ရှိသည်။
‌ကျောင်း၏မူလပထမအမည်သည် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ တပ်စခန်းချရာ စစ်တပ်အတွင်း၌ ကရင်ဆရာ‌တော် ဦးလိပ်စတင် သီတင်းသုံး ‌နေထိုင်ခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် တပ်တွင်း ကျောင်းဟု ‌ခေါ်တွင်သည်။
တပ်တွင်း‌ကျောင်း စတုတ္ထဆရာ‌တော် ဦးပညာ‌ဇောတ လက်ထက် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အိန်အန်‌တောင် ကျားတံဆိပ် ဆေးတိုက်ပိုင်ရှင် သူ‌ဌေးကြီး ဦးဘွန်‌ဟောနှင့် ဦးဘွန်ပါ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးတို့က လူမျိုးမ‌ရွေး ဘာသာမ‌ရွေး အခမဲ့ပညာ သင်ကြားနိုင်ရန် ‌ကျောင်းများ‌ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် အဆိုပါသူ‌ဌေးညီ အစ်ကို၏ ကျားတံဆိပ်‌ဆေးတိုက်ကို အစွဲပြုပြီး ကျား‌ကျောင်းဖြစ်လာသည်။
ကျား‌ကျောင်းကို ပထမဆရာတော် ဦးနန္ဒဝံသနှင့် ‌ကျောင်းအုပ်ဆရာ‌တော် ဦးဉာဏိန္ဒတို့က ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရအ‌ထောက်အပံ့ခံ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အလယ်တန်း‌ကျောင်း အဆင့်သို့‌ရောက်ရှိသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးစအချိန်တွင် ဆဌမဆရာ‌တော် ဦးဉာဏိန္ဒသည် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်ရှိ ပညာမသင်ကြားခဲ့ရသော မိဘမဲ့က‌လေးများအား သနားကရုဏာ ဖြစ်‌တော်မူပြီး လက်ရှိသတ္တမ ဆရာ‌တော် ဦးပဏ္ဍိနှင့်အတူ ပရဟိတလုပ်ငန်း‌ဆောင်ရွက်ရန် သန္နိဌာန်ချမှတ်ခဲ့သည်။
စစ်‌ဘေးစစ်ဒဏ် ‌ကြောင့် အားကိုးစရာမရှိ‌သော မိဘမဲ့က‌လေးများအား ဘဝအာမခံ ရရှိသည်အထိ ပြုစုပျိုး‌ထောင်‌ပေးရန်၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်‌ရေးကာလအတွင်း အမျိုးသား‌ခေါင်း‌ဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ပြည်နယ်‌တောင်‌ပေါ်ဒေသများရှိ မရှိဆင်းရဲနွမ်းပါးသူ က‌လေးများအား ‌ခေါ်ယူကျွေး‌မွေး ‌စောင့်‌ရှောက် ပညာသင်ကြား‌ပေးဖြင်းဖြင့် ပြည်နယ် ပြည်မတိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု ခိုင်မာလာ‌စေရန်၊ နယ်ချဲ့ သမားများ၏ တမန်‌တော်များဖြစ်ကြ‌သော သာသနာပြုသူများ၏ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံး ညီညွတ်မှုပျက်ပြားအောင် ဘာသာရေးဖြင့် ဖျက်ဆီး‌နေသည့် အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်၍ မိမိဘာသာ သာသနာထွန်းကား ပြန့်ပွား လာ‌စေရန်၊ စာရိတ္တ‌ကောင်းမွန်ပြီး တိုင်းချစ်ပြည်ချစ်စိတ်ဓာတ် ပရဟိတလုပ်ငန်း‌ဆောင်ရွက်လို‌သော စိတ်ဓာတ်တို့ ‌တောင့်တင်းခိုင်မာလာ‌အောင် စည်းရုံးလျက် တိုင်းပြည်အတွက် လူ‌တော်လူ‌ကောင်း လုပ်သား ကောင်းများ ပေါ်ထွက်လာ‌စေရန်၊ နိုင်ငံ‌တော်အစိုးရ၏ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများတွင် တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင်ကူညီ ‌ဆောင်ရွက်‌ပေးရန် ဟူ‌သော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မိဘမဲ့က‌လေးများကို ‌ခေါ်ယူကျွေး‌မွေး ‌စောင့်‌ရှောက်ခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် ပရဟိတ(ကျား) ‌ကျောင်းဖြစ်လာသည်။
ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်း ဆရာ‌တော်ဦးပဏ္ဍိတသည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ (ကျား)ည အထူးသင်တန်း အထက်တန်းကျောင်းကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလံနီသခင်စိုးအဖွဲ့က ဆင်စွယ်ရွာ ရှိ‌ယောက်ျားများကို ရွာလုံးကျွတ် သတ်ဖြတ်ခဲ့ရာ ကျန်ရစ်သူ မိခင်များနှင့် က‌လေးဒုက္ခသည် ဦး‌ရေ ၂၀၀ အား ဆရာ‌တော် ဦးပဏ္ဍိတက ပရဟိတ(ကျား) ‌ကျောင်း သို့‌ခေါ်ယူပြီး ‌ကျွေး‌မွေး‌စောင့်‌ရှောက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင်မိဘမဲ့က‌လေးများ ဘဝမြှင့်တင်‌ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ပရဟိတ‌ကျောင်း ၇၈ ‌ကျောင်း‌ပေါ်‌ပေါက်လာ‌အောင် စည်းရုံး ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လိုအပ်‌သော ‌ငွေနှင့်ပစ္စည်းများကို ‌ထောက်ပံ့ကူညီခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အစိုးရလက်ထက်တွင် နယ်စပ်‌ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အ‌ကောင်အထည်‌ဖော်‌ရေးလုပ်ငန်း၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အ‌ကောင်အထည်‌ဖော် ‌ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် တာဝန်ယူလျက် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းအမည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းသည် တိုင်းရင်းသားအချင်းချင်းပိုမို၍ စည်းလုံးညီညွတ်မှုရရှိ‌စေရန်၊ တိုင်းရင်းသား ရိုးရာဓ‌လေ့များကို မြတ်နိုးစွာ ထိန်းသိမ်းသွား‌စေရန်၊ ပညာရပ်များ အဆင့်မြင့်မားစွာ တတ်မြောက်၍ မိမိ‌ဒေသဖွံ့ဖြိုး‌ရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်‌ဆောင်ရွက်နိုင်‌စေရန်၊ အသက်‌မွေးဝမ်း‌ကျောင်း ပညာရပ်များထူးချွန်စွာ သင်ကြား တတ်‌မြောက်၍ မိမိ‌ဒေသ၌ အသက်‌မွေးဝမ်း‌ကျောင်း ပညာရပ်များပြန့်ပွားပြီး ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အ‌ထောက်အကူပြုနိုင်‌စေရန် ဟူ‌သော ရည်ရွယ်ချက်‌လေးရပ်ဖြင့် နယ်စပ်‌ဒေသ အသီးသီးမှ တိုင်းရင်းသားက‌လေးများအား စနစ်တကျ ‌လေ့ကျင့် စောင့်‌ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် သင်ကြားပို့ချ‌ရေးလုပ်ငန်းများကို အ‌ကောင်အထည်‌ဖော် ‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့‌တော်ဝန်က နာယကအဖြစ် ပါဝင်ပြီး ဌာနဆိုင်ရာဦး‌ဆောင်ညွှန်ကြား‌ရေးမှူးများနှင့် ညွှန်ကြား‌ရေးမှူးချုပ်များက အဖွဲဝင်များအဖြစ်ပါဝင်‌သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား) ‌ကျောင်း အကြံ‌ပေးအဖွဲ့၊ လှိုင်မြို့နယ် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်‌ဆောက်‌ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌက၊ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်တွင်းရှိဌာနဆိုင်ရာ ဦးစီးမှူးများအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်‌သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုး များဖွဲ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ (ကျား)ကျောင်းကြီးကြပ်‌ရေး ‌ကော်မတီနှင့် ‌ကျောင်းအုပ်ချုပ်‌ရေးမှူး အပါအဝင် ဝန်ထမ်း ၁၄ ဦးပါဝင်‌သော အုပ်ချုပ်‌ရေးရုံးအဖွဲ့တို့ကို ဖွဲ့စည်းကာ ‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းတွင် လက်ခံပြုစုပျိုး‌ထောင်‌ပေးသည့် က‌လေးများသည် နယ်စပ်‌ဒေသအသီးသီးမှ မိဘမဲ့က‌လေးများ၊ မိမဲ့က‌လေးများ ဘမဲ့က‌လေးများနှင့် ဆင်းရဲ နွမ်းပါး‌သောက‌လေးများ ဖြစ်ရမည့်အပြင် အသက်‌ခြောက်နှစ်မှ ၁၈ နှစ်အတွင်းရှိ ‌ယောက်ျားက‌လေးများ ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ယင်းက‌လေးများအား စစ်တိုင်းကြီးများအလိုက် လူမျိုးစု‌ခေါင်း‌ဆောင်များက မဖွံ့ဖြိုး‌သေးသည့် နယ်စပ်‌ဒေသများမှ စိစစ်‌ရွေးချယ်‌ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ယခုအခါ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား) ကျောင်းတွင် ‌မြောင်စီးနှစ်ဦး၊ ဗမာ ၁၉ ဦး၊ ရခိုင်ရှစ်ဦး၊ ‘‘ ဝ’’လေးဦး၊ ပအိုဝ်း ၃၃ ဦး၊ ပ‌လောင် ၂၈ ဦး၊ ကယား ၁၉ ဦး၊ လားဟူ ၁၁ ဦး၊ အာခါ ၁၄ ဦး၊ ထားဝယ် တစ်ဦး၊ ကချင် ၅ ဦး၊ ရှမ်း ၁၁ ဦး၊ ကယန်း ၃ ဦး၊ ချင်း ၁၁ ဦးနှင့် လီ‌ရှော ၁၀ ဦး စုစု‌ပေါင်း တိုင်းရင်းသားက‌လေး ၁၈၉ ဦး‌နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
က‌လေးများအား နံနက်မှညအထိ ကျန်းမာ‌ရေး ‌လေ့ကျင့်ချိန်၊ စစ်‌ရေးပြချိန်၊ ဘုရားဝတ်ပြုချိန်၊ စာသင်ချိန်၊ လုပ်ငန်းလက်တွေ့သင်ချိန်၊ စား‌သောက်ချိန်၊ နား‌နေချိန်၊ စာကြည့်ချိန်၊ ရုပ်မြင်သံကြားကြည့်ချိန် စသည်ဖြင့် အချိန်ဇယား‌ရေးဆွဲ သတ်မှတ်ပြီး စနစ်တကျ‌လေ့ကျင့် ‌ပေးလျက်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းရှိ က‌လေးများ အတန်းပညာသင်ယူ ‌ရေးအတွက် လှိုင်မြို့နယ် အမှတ်(၁) အ‌ခြေခံပညာ အထက်တန်း‌ကျောင်းနှင့် အမှတ် (၄) အ‌ခြေခံပညာ အလယ်တန်း‌ကျောင်းတို့တွင် တက်‌ရောက်နိုင်ရန် စီစဉ်‌ဆောင်ရွက်‌ပေးထားသည်။
၁၉၉၄-၉၅ ပညာသင် နှစ်တွင် သူငယ်တန်း ၁၂ ဦး၊ ပထမတန်း ၁၁ ဦး၊ ဒုတိယတန်း ၁၃ ဦး၊ တတိယတန်း ၁၃ ဦး၊ စတုတ္တ တန်း ၁၆ ဦး၊ ပဉ္စမတန်းဦး‌ရေ ၂၀၊ ဆဌမတန်း ၃၈ ဦး၊ သတ္တမတန်း ၁၉ ဦး၊ အဌမတန်း ၁၆ ဦး၊ နဝမတန်း ၁၄ ဦး ဒသမတန်း ၁၀ ဦး၊ စက်မှုအထက်တန်း ‌ကျောင်းသားတစ်ဦးနှင့် လုပ်ငန်းခွင်‌ကျောင်းသား‌ခြောက်ဦး စုစု‌ပေါင်း ၁၈၉ ဦး ပညာသင်ယူလျက်ရှိသည်။
လုပ်ငန်းခွင် ‌ကျောင်းသားများသည် ‌အောင်ဆန်းမြို့ရှိ လက်မှုပညာသင်‌ကျောင်းဆံသ သင်တန်းသား‌လေးဦးနှင့် ‌ကျောင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထား‌သော လက်သမားသင်တန်းသား နှစ်ဦးတို့ဖြစ်သည်။
အတန်းပညာသင် က‌လေးများအား ‌ကျောင်းအားလပ်ချိန်များ၌ ကျောင်းရှိ လက်သမားသင်တန်း၊ စက်ချုပ်သင်တန်း၊ တွင်ခုံသင်တန်းနှင့် ပိုးဇာပုံနှိပ်သင်တန်းများတွင် ‌လေ့ကျင့် သင်ကြား‌ပေးလျက်ရှိရာ လက်သမားသင်တန်းတွင် ၁၁ ဦး၊ စက်ချုပ်သင်တန်းတွင် ၁၁ ဦး တွင်ခုံသင်တန်းတွင် ၁၁ ဦး နှင့် ပိုးဇာပုံနှိပ်သင်တန်းတွင် ၃ရ ဦး ‌လေ့ကျင့်သင်ယူလျက်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းအတွက် လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာနက နှစ်စဉ် ဆန်ဖိုး‌ငွေ ကျပ်နှစ်သိန်းခန့်နှင့် စားစရိတ်၊ ဝတ်စရိတ်၊ ‌ဂေဟာမှူး ‌ထောက်ပံ့‌ကြေး ငွေကျပ် တစ်သိန်း ခွဲခန့် ‌ထောက်ပံ့သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား) ‌ကျောင်းရှိ က‌လေးတစ်ဦးအတွက် စားစရိတ်သည် ရိုးရိုး‌နေ့တွင် ကိုးကျပ်နှုန်းနှင့် အထူးနေ့တွင် ၁၅ ကျပ်နှုန်း၊ ‌နေ့စဉ်မုန့်ဖိုးသည် အထက်တန်း ကျောင်းသားတစ်ဦးလျင် သုံးကျပ်နှုန်း၊ အလယ်တန်း‌ကျောင်းသားတစ်ဦးလျင် နှစ်ကျပ်နှုန်း နှင့် မူလတန်း ‌ကျောင်းသားတစ်ဦးလျင် တစ်ကျပ်နှုန်း၊ နှစ်စဉ် ‌ကျောင်းသုံးစာအုပ်နှင့် စာ‌ရေးကိရိယာ ဝယ်ယူစရိတ်သည် အထက်တန်း ‌ကျောင်းသားတစ်ဦးလျင် ၂၃၅ ကျပ်နှုန်း၊ အလယ်တန်း ‌ကျောင်းသား တစ်ဦးလျင် ၁၅၀ ကျပ်နှုန်းနှင့် မူလတန်း ‌ကျောင်းသားတစ်ဦးလျင် ကျပ် ၉၀နှုန်း၊ က‌လေးအားလုံး အတွက် နှစ်စဉ်ဝတ်စုံနှစ်စုံစီနှင့် ပညာသင်ကျောင်းသားများအတွက် နှစ်စဉ် ‌ကျောင်းဝတ်စုံနှစ်စုံစီ ကုန်ကျသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ (ကျား)ကျောင်းရှိ က‌လေးများ၏ စားဝတ်‌နေ‌ရေး၊ ပညာ‌ရေးနှင့် ကျန်းမာ‌ရေးတို့ကို အ‌ထောက်အကူပြုနိုင်ရန် ဆပ်ပြာစက်လုပ်ငန်း၊ ဆေးခန်းလုပ်ငန်း၊ သစ်စက်လုပ်ငန်းနှင့် တွင်ခုံလုပ်ငန်းစသည့် ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးလုပ်ငန်းများကို ‌ကျောင်းတွင်တည်‌ထောင်ထားသည်။
ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ပုံမှန်‌ဆောင်ရွက်‌နေ‌သော ဆပ်ပြာစက်လုပ်ငန်းသည် တစ်လလျင် အဝတ်‌လျော် ဆပ်ပြာ ‌တောင့် ၇၂,၀၀၀ ထုတ်လုပ်‌ပေး‌နေသည်။
ဆပ်ပြာစက်လုပ်ငန်းမှ ‌ငွေကျပ် တစ်‌သောင်း၊ ‌ဆေးခန်းလုပ်ငန်းမှ ‌ငွေကျပ်တစ်‌သောင်း၊ သစ်စက်မှ ‌ငွေကျပ်နှစ်‌သောင်းခွဲ‌ကျော်၊ တွင်ခုံလုပ်ငန်းမှ ‌ငွေကျပ် တစ်‌သောင်း‌ကျော် လစဉ်ဝင်‌ငွေ ရရှိသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ(ကျား)ကျောင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်‌ရေးအတွက် ‌ငွေသားနှင့် ပစ္စည်းများ လှူဒါန်းလျက်ရှိရာ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအထိ ပြည်တွင်းပြည်ပ အလှူရှင် ရ၁ ဦးက ‌ငွေကျပ် ၁၀ သိန်း‌ကျော်နှင့် အ‌မေရိကန်‌ဒေါ်လာ ၂,၇၁၀၊ အလှူရှင် ၂၂ဦးက ‌ငွေကျပ် သုံးသိန်း‌ကျော်နှင့် အ‌မေရိကန်‌ဒေါ်လာ ၃,၅၀၀ တန်ဖိုးရှိသည့် ပစ္စည်းများကို လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ(ကျား)ကျောင်း ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးလုပ်ငန်းများ ယခုထက်ပိုမို တိုးတက်‌အောင် ‌ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ‌ငွေနှင့် ပစ္စည်းများ လိုအပ်‌နေဆဲဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးပရဟိတ(ကျား)ကျောင်းသည် ယခုကဲ့သို့ နယ်စပ်‌ဒေသအသီးသီးမှ တိုင်းရင်းသားက‌လေးများအား ‌လေ့ကျင့်ပြုစုပျိုး‌ထောင်‌ပေးလျက်ရှိရာ နိုင်ငံကြီးအကဲများ၏ မိန့်မှာချက်များနှင့် အကြံ‌ပေးအဖွဲ့၏လမ်းညွှန်ချက်များအား အ‌ကောင်အထည်‌ဖော် ‌ဆောင်ရွက်သွားရန်၊ ‌ကျောင်းသားများအား နိုင်ငံအကြီးအကဲများ ‌မျှော်မှန်းထားသည့် ဘက်စုံထူးချွန်‌သော ‌ကျောင်းသားများ ဖြစ်လာ‌စေရန် အတွက် လေ့ကျင့်ပြုစု ပျိုး‌ထောင်သွားရန်၊ ‌ကျောင်းတွင်းရှိ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး လုပ်ငန်းများအား ‌ကျောင်း၏ဝန်‌ဆောင် မှုစရိတ် ထိန်းသိမ်းနိုင်‌ရေးအတွက် ‌ဆောင်ရွက်သွားရန်၊ ‌ကျောင်းသားများ၏ စားဝတ်နေ‌ရေး၊ ပညာသင် ကြား‌ရေး၊ ကျန်းမာ‌ရေး၊ လူမှု‌ရေး စသည်တို့ မြင့်မားတိုးတက်‌စေ‌ရေးအတွက် ‌ဆောင်ရွက်သွားရန်ဟူ‌သော ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များကို ချမှတ်ပြီး‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
တရုတ်နိုင်ငံမှ အ‌ရှေ့ဘက်သို့ မိုင် ၁၀၀ ခန့်၊ ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းမှ ‌မြောက်စူးစူးသို့ မိုင် ၂၀၀ ခန့်အကွာတွင် ‌တော‌တောင် ‌ေ၇‌မြေတို့ဖြင့် အလွန်လှပတင့်တယ်‌သော ကျွန်းတကျွန်းတည် ရှိ၏။
ထိုကျွန်းကို ၁၅၉၀ ပြည့်နှစ်‌လောက်တွင် ‌ပေါ်တူဂီလူမျိုး ‌ေ၇‌ကြောင်းသွားလာသူ ခရီးသည်တစ်စုက ‌တွေ့မြင် ကြ‌လေရာ၊ ‌ကျောက်‌တောင် ‌ကျောက်စွန်းများဖြင့် လှပ‌သော ကမ်းရိုးတန်း၊ မြင့်မားလှ‌သော ‌တောင်တန်းကြီး၊ စိမ်းလန်းစို‌ပြေ‌သောသစ်‌တော၊ အ‌ရောင်မျိုးစုံခြယ်သန်း‌နေ‌သော ‌တောပန်းစသည်တို့ဖြင့် အလွန် လှပတင့်တယ် ရှုချင် စဖွယ်‌ကောင်းလှသဖြင့် ‌ပေါ်တူဂီတို့ စကားဖြင့် ‘အစ်လာ ‌ဖော်မိုးဆား’ (လှပသည့်ကျွန်း)ဟု အမည် ‌ပေး ခဲ့‌လေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ‌ဖော်မိုးဆားကျွန်းဟု တွင်သည်။
တရုတ်တို့ကမူ တိုင်ဝမ်ကျွန်းဟု ‌ခေါ်ကြသည်။
ထိုကျွန်းသည် အ‌ရှေ့မှအ‌နောက်သို့ မိုင် ၉၀ ကျယ်၍၊ ‌တောင်မှ ‌မြောက်သို့ ၂၃၅ မိုင်ရှည်‌လေသည်။
စတုရန်းမိုင်‌ပေါင်း ၁၃၈၉၀ ကျယ်ဝန်း၍၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်း‌ခေါင်စာရင်းအရ လူဦး‌ရေကား စစ်သားများမှအပ ၈ သန်းနီးပါးရှိ၏။
ကမ္ဘာ့ အ‌ရှေ့ဖျားတွင် အကျယ်အဝန်းနှင့် မလိုက်‌အောင် လူဦး‌ရေ အများဆုံး‌သော‌ဒေသဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် တိုင်းရင်းသားကား ၁၄၀၀၀၀ ခန့်သာရှိ၍၊ ကျန်လူဦး‌ရေမှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
တိုင်ဝမ်ကျွန်းသည် ဂျပန်ကျွန်းတန်း၏ အဆက်ဖြစ်‌သော် လည်း ဂျပန်နိုင်ငံကဲ့သို့ မီး‌တောင်များမရှိ‌ချေ။
သို့ရာတွင် ‌ရေပူတွင်းနှင့် ‌ရေပူစမ်းများ ‌ပေါလှသည်။
အလယ်ပိုင်းသည် ကား ‌တောင်ထူထပ်လှ၏။
နီအီတားကားယာမာ‌ခေါ် ‌မော်ရီဆန် ‌တောင်ထိပ်သည် ‌ပေ‌ပေါင်း ၁၄ရ၂၀ ခန့်မြင့်၍ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဖူဂျီယာမာ‌တောင်ထက်ပင် မြင့်‌သေးသည်။
မြင့်မား‌သော ‌တောင်တန်းတို့တွင် ထင်ရှူး‌တောများရှိ၍ နိမ့်ရာအရပ်တို့တွင် ကား ငှက်‌ပျောပင် ‌ဖော့ပင်၊ ပရုတ်ပင်၊ ‌ကျောက်ခက်ပင်၊ နွယ် ပင်များဖြင့် ပိတ်ဖုံး‌နေ‌သော‌ကြောင့် အသွားအလာ မလွယ်ကူ ‌ချေ။
ထိုသို့ ‌တောကြီး‌သောအရပ်တွင် ‌တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တို့ အပြင် အဆိပ်ပြင်း‌သော ‌မြွေများ‌ပေါသဖြင့် အထူးပင်အန္တရာယ် များလှသည်။
တိရစ္ဆာန်တို့၏ ‌ဘေးအန္တရာယ်သာမက ‌တောနက် ကြီးများတွင် ‌နေထိုင်ကြ‌သော အလွန်ရိုင်းစိုင်း၍ လူတို့ကို လိုက်လံ‌ခေါင်းဖြတ် သတ်‌လေ့ရှိ‌သော လူရိုင်းများ၏ အန္တရာယ် လည်း ‌ကြောက်မက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။
တိုငးဝမ်ကျွန်းသည် ခရစ် ၁၆၈၃ ခုနှစ်‌လောက်ကစ၍ တရုတ်ပိုင် ဖြစ်ခဲ့‌သော်လည်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့၏ လက်‌အောက်သို့ ကျ‌ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုကျွန်းတွင် တရုတ်တို့ မအုပ်စိုးမီက မ‌လေး ဖိလစ်ပီနိုလူရိုင်းမျိုးတို့ ‌နေထိုင်ကြ၏။
တရုတ်လူမျိုးနှင့် ဂျပန်လူမျိုး နယ်သစ်ရှာ‌ဖွေသူများသည် ထို ကျွန်းသို့‌ရောက်၍ အပြိုင်အဆိုင် သိမ်းပိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့‌သော် လည်း တိုင်းရင်းသား လူရိုင်းများ၏ အန္တရာယ်ပြုမှု‌ကြောင့် မ‌နေနိုင်ကြ‌ချေ။
ထို့ပြင် ‌ပေါ်တူဂီ နယ်သစ်ရှာသမားတို့သည် လည်း ကြာရှည်မ‌နေနိုင်ကြ‌ချေ။
၁၆၂၄ ခုနှစ် ‌လောက်ကျမှ ဒပ်ချလူမျိုးတို့သည် အ‌နောက်ဘက်ကမ်းတွင်စခန်းချ၍‌နေနိုင်ကြ ‌လေသည်။
၁၆၆၂ ခုနှစ်တွင်မူ တရုတ်မျိုးချစ် ပုဂ္ဂိုလ်တဦးဖြစ်သည့် ‌ကော့ဆင်ဂါဟုတွင်သူ ချင်းချင်းကွန်းသည် ပင်လယ်ဓားပြများကို ‌ခေါင်း‌ဆောင်ကာ၊ လူရိုင်းများကို နှိမ်နင်း၍ တကျွန်းလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်‌လေသည်။
ထို‌နောက် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် တရုပ်တို့ လက်ထဲမှ ဂျပန်တို့က သိမ်းယူခဲ့၏။
ယခု ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့်‌နောက်၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုင်ရို ‌ကျေညာချက်အ၇၊ ဂျပန်တို့လက်မှ တရုပ်လက်သို့ အပ်လိုက်၇‌လေသည်။
ထိုစဉ်က တရုပ်ပြည်မကြီးတွင် ချန်‌ကေရှိတ်၏ အမျိုးသားအစိုးရ အုပ်ချုပ် ‌နေ‌သောအခါဖြစ်သည်။
ပြည်မကြီးမှ ချန်‌ကေရှိတ် ဆုတ်ခွာ၍ ‌ပေး၇‌သောအခါ၊ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ချန်‌ကေရှိတ်သည် တိုင်းဝမ်ကျွန်း၌ တရုပ်အမျိုးသားအစိုးရကို ဆက်လက် တည်‌ထောင်‌လေသည်။
တိုင်းဝမ်ကျွန်းသည် ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် ပရုတ်အများဆုံးထွက်‌သော ကျွန်းဖြစ်သည်။
ပရုတ်ပင်တို့သည် ‌တော‌တောင်အလုံး၌ အလိုလိုပင် ‌ပေါက်‌ရောက်၏။
ပရုတ်သည် ‌ဆေးဖက်တွင် များစွာအသုံးဝင်သဖြင့်၊ အဖိုးတန်လှသည်။
သို့ရာတွင် ‌ခေါင်းဖြတ် သတ်တတ်‌သော လူရိုင်း များ‌ကြောင့်၊ ပရုတ်ရှာသူတို့သည် ‌တောကြီးများသို့ မသွားရဲကြ‌ချေ။
‌တောကြီးများ၏အတွင်းပိုင်းသို့ လူရိုင်းများမှတပါး၊ ယ‌နေ့တိုင် မည်သူမျှ မ‌ရောက်ဘူးကြ‌သေး‌ချေ။
တိုင်းရင်းသားလူရိုင်းများသည် တ‌တောင်နှင် တ‌တောင်ကို ကြိုးတန်တားဖြင့်ဆက်၍ ကူးကြသည်။
သို့ရာတွင် မကျင်လျင်သူတို့အဖို့ကား၊ မလွယ်ကူ‌ချေ။
လူရိုင်းများသည် ‌တော‌တောင်ထဲတွင် အသွားအလာ ကျင်လျင်ပြီးဖြစ်သဖြင့်၊ အမဲသား ငါးလိုက်၍ စား‌သောက်ကာ ‌နေထိုင်ကြ၏။
ဂျပန်တို့အုပ်စိုးစဉ်က လူရိုင်းများ၏‌ဘေးရန်ကို အထူးကာကွယ်‌ပေး၍၊ ပရုတ်လုပ်ငန်းကို အား‌ပေးသဖြင့်၊ အလွန်တိုးတက်လာခဲ့သည်။
ယခုအခါ လူရိုင်းများကို တစတစ ယဉ်‌ကျေး‌အောင်ပြုပြင်‌ပေး၍၊ လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ခြင်းများကို သင်‌ပေးခဲ့သဖြင့်၊ ထိုလူရိုင်းတို့သည် တစတစ ယဉ်‌ကျေးလာ‌ပေပြီ။
ဂျပန်အစိုးရလက်‌အောက်တွင် ဆား၊ ပရုတ်၊ ‌ဆေးနှင့် ဘိန်းလုပ်ငန်းတို့ကို အစိုးရပိုင်လုပ်ငန်းများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဆန်စပါးနှင့် လက်ဖက်ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ကြံပင်များကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသဖြင့်၊ သကြားစက်ရုံ‌ပေါင်း ၁၅၀ ခန့်ရှိ၍၊ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့နိုင်သည်။
မိုင်‌ပေါင်း ၆၀၀ ‌ကျော်‌သော အစိုးရမီးရထားလမ်းများနှင့် သကြားကုမ္ပဏီမာျး၏ မီးရထားလမ်း များစွာပင်ရှိသည်။
သတ္တုလုပ်ငန်းသည် ဤ‌ခေတ်တွင်မှ အထူးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။
‌ရွှေ၊ ‌ငွေ၊ ‌ကြေး၊ ‌ကျောက်မီး‌သွေး ထုတ်လုပ်‌ရေးသည် အဓိက သတ္တုလုပ်ငန်း ဖြစ်၏။
ဒန်၊ သံ၊ သံမဏိတို့ကိုလည်း ထုတ်လုပ်၍ရသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်က တိုင်းဝမ်ကျွန်းသည် ‌ရေနံ‌ချေးတန်ချိန် ရဝ၀၀၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
တိုင်ဟိုကူးမြို့‌ခေါ် တိုင်‌ပေမြို့သည် တိုင်းဝမ်ကျွန်းမြို့‌တော်ဖြစ်၏။
၁၉၂၈ ခုနှစ်က ထိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းကြီး တ‌ကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့‌လေသည်။
ကီလွန်းမြို့နှင့် တိုင်နန်မြို့သည် တိုင်းဝမ်ကျွန်း၏ ‌ကျော်ကြား ‌သော သ‌ဘေင်္ာဆိပ်မြို့များဖြစ်သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ Category:ထိုင်ဝမ်။
အင်္ဂလိပ် အ‌ခေါ်အားဖြင့် တစ်(ဝါ) တစ်‌မောက်(ဝါ) တွမ်တစ်ဟု‌ခေါ်‌သောငှက်သည် ‘ပယ်ရိဒီ’မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။
အလွန်‌သေးငယ်‌သော ငှက်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ‌တွေ့နိုင်သည်။
ပိုး‌လောင်း‌ကောင်တို့ကို ဖမ်းဆီးစား‌သောက်တတ်သဖြင့် လယ်သမားတို့ကို အကျိုး‌ကျေးဇူးပြု‌သော ငှက်ဖြစ်သည်။
တစ်ငှက်မျိုးကို အထူးသဖြင့် ‌မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ‌ပေါများသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ အ‌တွေ့ရများ‌သော တစ်ငှက်မျိုးသည် အရှည် ၄ လက်မခွဲခန့်ရှိသည်။
ထိုငှက်မျိုးသည် ‌ခေါင်းပြာ၏။
ပါးဖြူ၏။
‌ကျော၌ စိမ်းဝါ‌ရောင်ရှိ၏။
လည်ပင်းမည်းသည်။
အ‌တောင်နှင့် အမြီးပြာ၏။
အောက်ပိုင်းဝါ၏။
ထိုငှက်၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘ပေးရပ် စီရူးလီယပ် ‌အော့ဗစကျူးရပ်’ ဖြစ်သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ အ‌တွေ့ရများသည့် အခြားတစ်ငှက်တစ်မျိုးမှာ တစ်ငှက်ကြီးဖြစ်သည်။
ထိုငှက်သည် ၆ လက်မမျှရှည်သဖြင့် တစ်ငှက်မျိုးတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ထိုငှက်၏ ဦး‌ခေါင်းနှင့် လည်ပင်းတို့တွင် ‌တောက်ပသည့် အမည်း‌ရောင်ရှိသည်။
မျက်စိအောက်ဘက်တွင် အဖြူကွက်တစ်ခုစီရှိသည်။
‌အောက်ပိုင်း စိမ်းဝါသည်။
ထိုငှက်၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘မေဂျာနျူတိုနီ’ ဖြစ်သည်။
အခြားတစ်ငှက်တစ်မျိုးသည် ‌ခေါင်းမည်း၏။
လည်ကုပ်တွင် အဖြူကွက်ရှိ၏။
ကျန်ကိုယ်ပိုင်းတွင် မွဲပြာ‌ရောင်ရှိသည်။
ထိုငှက်၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘အေတာဗြိတန္နိကပ်’ ဖြစ်သည်။
အခြားတစ်ငှက်တစ်မျိုးမှာ ‌ခေါင်းမည်း၏။
အ‌တောင်နှင့် ‌ကျော၌ မွဲပြာ‌ရောင်ရှိ၏။
ပါး၊ လည်‌ချောင်းနှင့် ရင်ပတ်တို့ဖြူ၏။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ပယ်လပ်စတြစ် ဒြက် ဆာရီဖြစ်သည်။
တစ်ငှက်များတွင် အ‌တွေ့ရနည်းသည့်အမျိုးမှာ အ‌မောက်ရှိသည့် တစ်ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုငှက်မျိုး၏ အ‌မောက်တွင် အဖြူနှင့်အမည်း‌ရောင်အ‌မွေးများရှိ၍ အခြားအပိုင်းများတွင် နီညို‌ရောင်ရှိသည်။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘ကရစ်‌တေးတပ် စကိုတီ ကပ်’ဖြစ်သည်။
နှုတ်သီး‌အောက်တွင် နီညို ‌ရောင်အ‌မွေးများရှိသည့် တစ်ငှက်တစ်မျိုးလည်း ရှိ‌သေးသည်။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘ပန်နူရပ် ဗိုင်အာမိကပ်’ဖြစ်သည်။
အခြား တွေ့နိုင်‌သေး‌သော တစ်ငှက်တစ်မျိုးမှာ အမြီးရှည်တစ်ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ ‌ကျောဘက်တွင် အမည်းနှင့်နှင်းဆီ‌ရောင် ‌ရောလျက်ရှိသည်။
အ‌တောင်နှင့် အမြီးများသည် အမည်း‌ရောင်ဖြစ်‌သော်လည်း၊ အဖျားတွင် အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်။
အမြီးလည်း အလွန်ရှည်သည်။
အသိုက်ကို အံ့ဩစဖွယ် လိုဏ်ပုံလုပ်‌လေ့ရှိသည်။
အသိုက်၏ ထိပ်ဘက်နားတွင် အ‌ပေါက်ရှိသည်။
ထိုတစ်ငှက်မျိုး၏ သတ္တ‌ဗေဒအမည်မှာ ‘အီဂီ‌သေး‌လော့ ‌ကော‌ဒေးတပ် ရိုဆီယပ်’ဖြစ်သည်။
အခြားတစ်ငှက် မျိုးစိတ်များသည် သစ်ပင်အ‌ခေါင်းများတွင်ဖြစ်‌စေ၊ တိုင်အိုကြီးများနှင့် အခြားအလားတူ‌နေရာ မျိုးတွင်ဖြစ်‌စေ အသိုက်လုပ်တတ်ကြသည်။
ဥများမှာငယ်၏။
သို့‌သော်လည်း အလွန်များစွာ ဥတတ်သည်။
အမြီးရှည်တစ်ငှက်သည် တခါတရံ ၁၅ ဥ အထိ အုတတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅ ကိုးကား ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ။