kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒေဝဒူတနတ်- သံလျက်ကောက်ကြိုး မာလာဂန္ဓာ မာလာဂန္ဓာ မွှေးမွှေး သင်းသင်း။
လေပြေလာက ဧဧညှင်းညှင်း။
တောင်တောမြိုင်လုံးလင်း။
အင်ကြင်း အင်ကြင်း ကြိုင်လှိုင်ရွှင်။
နှင်းနှင့် ဂေါ်သဇင်။
တသွင်ဝေယန်မှာ ရွှေတဲ့သာ ရွှေသူဇာ။
စံရာပျော်ချိန်နီး နှင့်နှင့်လေ။
သီလာရောင်ရှိန် စွင့်စွင့်လေး။
နတ်ရှင်ငယ်မိုးမှန်။
မိန့်ခွန်းတော်ပြန်။
သာကီနွယ်မှန်။
ပွင့်မည်လောင်းရန်။
တင့်မောဟန်။
ဆွေးကြောင်း ဝေးကြောင်း- ဘန်။
ဆင့်ရရင့်ငယ်နှင့်။
လွမ်းချိန်တန် လေလေတည့်။
လွမ်းချိန်တန်။
ပြန်ကဘက်သံကြိုး နေရင်းလေလဲ နေရင်းလေလဲ။
ထိုင်ရင်းလေလဲ။
အလွမ်းငယ်ဝေ လှိုက်လဲလို့လို့။
လားလား ဖြေနိုင်ပါဘဲပေမို့။
လားလား လားလား ဖြေနိုင်ပေါင်။
စိတ်ကို သတိဆောင်။
ဆောင်လေလေတည့်မှ။
ဆောင်တည့်သာ ဆောင်လေလေ။
ထိပ်တင်လေ ထိပ်တင်လေ ကူးလာပါနှင့်ရှင်။
ကူးလာပါနှင့် ယဉ်တဲ့မင်း။
ကျွန်မ ခန်းသာတွင်း။
လင်း လင်း လင်း လင်း သာ။
နေနိုင်ပါတည့်သာ။
ဖြေတည့်သာဖြေနိုင်ပါ။
ရှိရှင်ဖူးမသာ။
လာလို့လို့လေ။
ရှိရှင်ဖူးမသာ လာလို့လို့လေး။
ဟိုအဆောင်ဆောင်များ။
သည်အဆောင်ဆောင်များ။
ရံခါသွားပါလို့။
ထားထိပ်တင်လေလေတည့်။
ထားထိပ်တင်။
နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်မှုပြ မြေပုံ (ရင်းမြစ် Pew Research Center ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ စာရင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ ၄၈၈ သန်းခန့်၊ Pew Research Center, Global Religious Landscape: Buddhists ၄၉၅ သန်း၊ သို့မဟုတ် ၅၃၅ သန်းခန့် အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော ဘာသာတရားနှင့် အယူဝါဒဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၇% မှ ၈% အထိ ရှိသည်။
တရုတ်နိုင်ငံသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ အများဆုံးသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေ ၂၄၄ သန်းခန့်ရှိကာ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၁၈.၂% ခန့် ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်။
မဟာယနဗုဒ္ဓဘာသာသည် အရှေ့အာရှတွင် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတရားဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့် ရှိသည်။
ဒုတိယအကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဂိုဏ်းမှာ ထေရဝါဒ ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင် အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
တတိယနှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော ဂိုဏ်းမှာ တန္တရယန ဖြစ်ပြီး တိဗက်၊ ဟိမဝန္တာဒေသ၊ မွန်ဂိုးလီးယားနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏ နေရာအချို့တွင် ကိုးကွယ်ကြသည်။
ပီတာဟာဗေး၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အရှေ့ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (မဟာယန) တွင် ကိုးကွယ်သူ သန်း ၃၆၀၊ တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (ထေရဝါဒ) တွင် ကိုးကွယ်သူ သန်း ၁၅၀၊ မြောက်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ (တန္တရယန) တွင် ကိုးကွယ်သူ ၁၈.၂ သန်း ရှိပြီး အာရှမဟုတ်သော ကျန်နေရာများရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ ၇ သန်း ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများဆုံးရှိရာ နိုင်ငံများစာရင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်းအများဆုံးရှိရာ နိုင်ငံ ၁၀ နိုင်ငံ ရှိသည်။
+ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း (၂၀၁၀) နိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေ (ခန့်မှန်း) နိုင်ငံတွင်းရှိ စုစုပေါင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် % ၁၃,၇၀၁,၆၆၀ ၉၆.၉၀ % ၆၄,၄၁၉,၈၄၀ ၉၃.၂၀ % ၄၈,၄၁၅,၉၆၀ ၈၇.၉၀ % ၅၆၃,၀၀၀ ၇၄.၇၀ % ၁၄,၂၂၂,၈၄၄ ၇၀.၂ % Department of Census and Statistics,The Census of Population and Housing of Sri Lanka-2011 ၄,၀၉၂,၀၀၀ ၆၆.၀၀ % ၁,၅၂၀,၇၆၀ ၅၅.၁၀ % ၈၄,၆၅၃,၀၀၀ သို့ ၄၅,၈၀၇,၄၈၀ ၆၇% သို့ ၃၆.၂% ၁,၇၂၅,၅၁၀ ၃၃.၉၀ % ၈,၀၀၀,၀၀၀ သို့ ၄,၉၄၅,၆၀၀ ၃၅% သို့ ၂၁.၁%၁,၀၀၀,၀၀၀၁၀% သို့ ၁၂% နိုင်ငံအလိုက် + Population country နိုင်ငံ/နယ်မြေ လူဦးရေ (၂၀၁၃) ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် % ၁။
Pew , ၂။
ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ နှင့် ဇင်(禪) ဗုဒ္ဓဘာသာ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (Bodhidharma) ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ( Around 500 A.D) သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ၏ ဘခမည်းတော်သည် အိန္ဒိယပြည်Kanchipuram Pallava ၏ ဘုရင်Tamil Pallava ဖြစ်သည်။
Archaeology Excavations: True History of Bodhidharma Life တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စံနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and JapanHistory of Karate - Deshi-Do Martial Arts & Fitness Centreကိုယ်ခံပညာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လုံခြုံမှုအတွက် ခုခံကာကွယ်သော နည်းပညာများကိုဆိုလိုသည်။
မဟာယာနဂိုဏ်း သည် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ တိဘက်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယား၊ မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ နှင့် ဂျပန် စသော အရှေ့အာရှတခွင်တွင် ထွန်းကားပြန့်ပွားနေပြီး ၎င်းမှတဆင့် Pure Land၊ ချန်/စီအန်/သီအန်/ဇင်၊ နီချီရန်၊ တိဘက်တန်၊ရှင်ဂုန်နှင့်အခြားဂိုဏ်းများထပ်မံ ကွဲပြားသွားသည်။
ဂျပန် တို့ သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။
တရုတ်ပြည်မှ လာသော ချန်( 禪 ) ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆများပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်တို့သည် ဇင်(ဈာန်) (禪) ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ပြောင်းလဲလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and Japanကိုယ်ခံပညာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လုံခြုံမှုအတွက် ခုခံကာကွယ်သော နည်းပညာများကိုဆိုလိုသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာရောက်ရှိ ဂုတ္တမင်းများ မှာ ဟိန္ဒူဘာသာ ဝင်များဖြစ်ကြ ၍ ထိုခေတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဘာသာ မှာလည်း ဟိန္ဒူဝါဒ နှင့် ညီအကို ဖြစ်နေသည်။
အိန္ဒိယပြည် သား ရဟန်းတော်များသည် တရုတ်ပြည် သို့သာသနာပြုကြွခဲ့ကြ ၍ တရုတ်ရဟန်းတော်များလဲ အိန္ဒိယပြည်သို့ ပညာတော်သင် ကြွခဲ့ ကြသည်။
တရုတ် ရဟန်း တော်ဖာဟိယန်(သာသနာနှစ် ၉၄၃ ၊ ခရစ် ၃၉၉) )သည် ဂိုဘီ သဲကန္တာရကြီး ကို အဖော်မပါတယောက်တည်း ဖြတ်သန်းခဲ့ ၍ အိန္ဒိယပြည်အရောက် ၆ နှစ်ကြာ ခရီးနှင် ခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား ၊ ကမ္ဘောဒီးယားတို့တွင် မဟာယန ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းကားကြောင်း မှတ်တမ်း တင် ခဲ့သည်။
အရှင်ကုမာရဇီ၀ တရုတ် ပြည် သို့ကြွရောက် ၍ သာ သနာပြုခဲ့သည်။
သာသနာ့ ဒါယကာ ချင်မင်း ဆက်ပြုတ်၍ မွန်ဂိုမင်း နှင့်တောင်ပိုင်း ဆွန်မင်းများ က ဗုဒ္ဓဘာသာကို ညှဉ်းပန်းနှိပ် ဆက်ကြသည်။
မွန်ဂိုဘုရင် သည်ဆင်းတုတော်များကို ဖြတ်ဆီး၍ ပိဋကတ် ကျမ်းစာများကို မီးတိုက် သည်။
ဘုန်းကြီးရဟန်းများကို သတ်သည် ၊၊ ပြည်သူလူထု မကြေနပ် သဖြင့် လူထုကို နှစ်သိမ့်စေရန် ပေ ၅၀ မြင့်သောကြေးဆင်းတု ကြီး တဆူသွန်းလုပ်၍‌ေရွှချ ပေးသည်။
တစ်မြို့လျှင် ကျောင်းတိုက်တခုဆီ ဆောက်လုပ်၍ ရဟန်း ၅၀ သီလရှင် ၅၀ ပြုခွင့် ပေးပြန်သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ကျောင်းတိုက်ပေါင်း (၁၃၀၀၀) ရှိ၍ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာရွှေခေတ်ဟု ခေါ် လောက် သည်။
အရှင်ဗောဓိဓမ္မ တရုတ် ပြည် သို့ ကြွ၍ ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်း ကို တည်ထောင်သည်။
(၁၁) ရာစုတွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် စတင်ရောက်ရှိသည်။
မဟာယာန ကို မြောက်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာဟု ခေါ်သည်။
ထေရဝါဒ ဂိုဏ်းသည် သီဟိုဠ်မှတဆင့် မြန်မာ၊လာအို၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ စသော ဒေသများသို့ ပြန့်ပွားသွားခြင်းဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။
ဂျပန်ပြည်တွင် ဆူမိကို (ဆွိကို) ဘုရင်မကြီးလက်ထက်ရှိုတိုကု တိုင်းရှိ မင်းသားကြီး ၏ ကြိုးပမ်း မှူကြောင့် ဂျပန်တပြည်လုံး မဟာယနဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
ရည်ညွှန်းချက်များ ပြင်ပလင့်ခ်များ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း ၊ တရုတ်ပြည် ဂျပန်ပြည် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ Karate and Buddhism ရှောင်လင်အစ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ True History of Bodhidharma Life ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဇင်(ဈာန်)ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားသော ဂျပန်နိုင်ငံမှ ကာမာကူရာ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် left|ဇင်(ဈာန်)ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ နာမည်ကျော်သော ပုံပြင် တစ်ပုဒ် ဘီစီ ၅၄၃ တွင် ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် ထေရဝါဒ၊ မဟာယာန၊ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာများ ထွန်းကားပြန့်ပွားခဲ့သည်။
ထေရဝါဒဂိုဏ်းသည် သီဟိုဠ် မှတဆင့် မြန်မာ၊လာအို၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ စသော ဒေသများသို့ ပြန့်ပွားသွားခြင်းဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။
မဟာယာနဂိုဏ်း သည် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ တိဘက်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယား၊ မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ နှင့် ဂျပန် စသော အရှေ့အာရှတခွင်တွင် ထွန်းကားပြန့်ပွားနေပြီး မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။
ဘီစီ ၅၄၃ တွင်မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီး နှစ်ပေါင်း(၁၁၀၀) ကျော်(အေဒီ ၅၀၀-အေဒီ ၆၀၀) တွင်ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အယူဝါဒများ မြတ်ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ၏ သားတော် သံဃာ များ ဟောကြားအပ်သော “ပိဋကတ်ကျမ်းစာ” လာ အဆို အမိန့်များကိုသာ လိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။
ဖန်ဆင်းရှင်(God) ကို လက်မခံကြပါ။
ဖန်ဆင်းရှင်ကို (Buddhists do not believe in a Creator God) မယုံကြည်ကြပါ။
http://www.budsas.org/ebud/ebdha068.htm သို့ရာတွင် ကံ ကံ၏အကျိုး နှင့် မိမိ ၏ ကာယကံ(ကိုယ်ဖြင့် ပြုလုပ်မှု)၊ ဝစီကံ(နှုတ်ဖြင့် ပြောဆိုမှု)၊ မနောကံ( စိတ်ဖြင့် ကြံစည်မှု) ကို အလေးအနက် ယုံကြည်သည်။
ဗုဒ္ဓဒေသနာတော်ဝေါဟာရ အဘိဓာန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုင်းရှိုင်းသူသည် ကာယဒုစရိုက်၊ ဝစီဒုစရိုက်၊ အကြံအစည်ဒုစရိုက်တို့မှ လွတ်ကင်းစင်ကြယ် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသော ကာယကံအမှု သမ္မာကမ္မန္တ အလုပ်မျိုးကိုသာ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးကိုသာ အသိအမှတ်ပြုယုံကြည်ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်၏။
ဗုဒ္ဓဘာသာကိုင်းရှိုင်းသူသည် ကာယဒုစရိုက်၊ ဝစီဒုစရိုက်၊ အကြံအစည်ဒုစရိုက်တို့မှ လွတ်ကင်းစင်ကြယ် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသော ကာယကံအမှု သမ္မာကမ္မန္တ အလုပ်မျိုးကိုသာ ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။
သီလနှင့် သမာဓိမဂ္ဂင် ပြည့်စုံလျှင် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ ပညာကိစ္စလည်း ပြီးစေနိုင်သောကြောင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မဂ္ဂင်ဖောင်ကြီးကိုလည်း စီးနေကြသူများပင် ဖြစ်သည်။
မဂ္ဂင်ဟူသည် ကိလေသာတို့ကို ပယ်သတ်ကြောင်း၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ = မှန်သောအယူအမြင်၊ ၂။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ = မှန်သောအကြံ၊ ၃။
သမ္မာဝါစာ = မှန်သောစကား၊ ၄။
သမ္မာကမ္မန္တ = မှန်သောအမှုအလုပ်၊ ၅။
သမ္မာအာဇီဝ = မှန်သောအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု၊ ၆။
သမ္မာဝါယာမ = မှန်သောအားထုတ်မှု၊ ၇။
သမ္မာသတိ = မှန်သော အောက်မေ့ နှလုံးသွင်းမှု၊ ၈။
သမ္မာသမာဓိ = မှန်သော တည်ကြည် စူးစိုက်မှု၊ (ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဋ္ဌာန်း တရား သမထ(meditation) အလုပ်သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သဖြင့် မိမိစိတ်ဓာတ်၏ ဖြူစင်မှု တိုးပွားလာအောင် မှန်သောအားထုတ်ရသော အလုပ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
သမထ ဘာဝနာ ဟူသည် အာရုံခြောက်ပါး၌ လွင့်ပါးချောက်ချား၍ နေသောစိတ်ကို တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ သမ္မာသတိ(Right mindfulness) စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် စေ၍ စူးစူးစိုက်စိုက် သမ္မာသမာဓိ(Right Concentration) တည်တည်တံ့တံ့ ရှုခြင်းသဘောဖြစ်သည်။
) ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် သမထ လမ်းစဉ်ပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ က ဇင် (ဈာန်) ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ဂျပန် တွင် ကိုးကွယ်ကျင့်သုံးကြသော မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးအား အကြမ်းမဖက်ရေးနှင့် သုညတ ဝါဒ (Śūnyatā) တရား လမ်းစဉ်ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။
အလုံးစုံငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မရှိသော အေးငြိမ်းချမ်းသာမှု၊ တဏှာမရှိခြင်း၊ တဏှာမှ ကင်းလွတ်ခြင်း၊ ဒုက္ခမှ အပြီးတိုင်လွတ်မြောက်ခြင်း၊ စွန့်လွတ်ခြင်း၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ မကပ်ငြိခြင်း၊ ပူဆွေးမှု မရှိခြင်း၊ ငိုကြွေးမှုမရှိခြင်း၊သောက မရှိခြင်း၊ အညစ်အကြေး ကိလေသာ မရှိခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ၏ သုညတ အနတ္တ တရား မှာကျယ်ပြန့်စွာ လူအများ နာကြားနေကြဆဲဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ကျောင်းတိုက်ပေါင်း (၁၃၀၀၀) ရှိ၍ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ ရွှေခေတ် ဟု ခေါ် လောက် သည်။
အရှင်ဗောဓိဓမ္မ တရုတ် ပြည် သို့ ကြွ၍ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ( ဈာန်) ဂိုဏ်း ကို တည်ထောင်သည်။
ကိုရီးယားပြည် သို့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ရောက်ရှိသည်။
History of Korean Buddhism ဂျပန်ပြည်တွင် ဆူမိကို (ဆွိကို) Empress Suiko (အေဒီ ၅၅၄-အေဒီ ၆၂၈)ဘုရင်မကြီးလက်ထက် ရှိုတိုကု တိုင်းရှိ မင်းသားကြီး(Prince Shōtoku Taishi) (အေဒီ ၅၇၄-အေဒီ ၆၆၂ ) ၏ ကြိုးပမ်း မှူကြောင့် ဂျပန်တပြည်လုံး မဟာယနဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
ရှိုတိုကု တိုင်းရှိ မင်းသားကြီးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။
The Essentials of Buddhist Philosophy - Junjirō Takakusu - Google Books ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေခံ၍ ဂျပန်ပြည် အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။
Buddha Purnima 2017 – The Birthday of Buddha – Significance, Celebration & Date in 2018 http://www.experiencefestival.com/a/Buddha/id/301148 The Buddha and His Noble Path | Vipassana Research Institute ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (အေဒီ ၅၀၀-အေဒီ ၆၀၀) သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စံနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
ဇင် (ဈာန်) ဗုဒ္ဓဘာသာ ၏ တရားရှုမှတ်ခြင်း 坐禅 သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (Father of Zen Buddhism)သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် အေဒီ (၅၀၀) တွင် တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာန ဇင်(ဈာန် ) ဗုဒ္ဓဘာသာဆရာတော်ဖြစ်သည်။
History of Karate - Deshi-Do Martial Arts & Fitness Centre Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and Japanကိုယ်ခံပညာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လုံခြုံမှုအတွက် ခုခံကာကွယ်သော နည်းပညာများကိုဆိုလိုသည်။
တရုတ်ပြည်တွင်ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ကို 達摩 Bodhidharma ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ( Chán Buddhism) နှင့် ရှောင်လင် ကွန်ဖူးကိုယ်ခံပညာတို့ ၏ ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
ဂျပန်ပြည်တွင်ဆရာတော်ဗောဓိဓမ္မ ကို 達磨 Daruma ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ(Zen Buddhism) နှင့် ဂျပန် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
Daruma (Bodhidharma) - Patriarch of Zen Buddhism in China and Japan တရုတ်ပြည်မှ လာသော မဟာယာန ချန်( 禪 ) ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆများပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်တို့သည် ဇင် (禪) ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖြစ်ပြောင်းလဲလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျင့်စဉ်အနှစ်ချုပ် သည်ကား ထိုးထွင်းသိမြင်စွမ်းသော" ဗောဓိဉာဏ်" (Satori) ဖြစ်သည်။
ဇင် (禪) (ဈာန်) ကျင့်စဉ်အနှစ်ချုပ် "ဆာတိုရီ" Satori (悟り) သည် အလွယ်နှင့်ရနိုင်သော တရားမျိုးမဟုတ်။
(Satori and kenshō are commonly translated as enlightenment, a word that is also used to translate bodhi, wisdom and buddhahood.) အကြိမ်ကြိမ် အထပ်ထပ်တရားရှုမှတ်ခြင်း ကျင့်ကြံ အားထုတ် စီးဖြန်းရ၏။
ကန်ရှော (見性) (ဗောဓိ) သည် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားလောင်းကျင့်စဉ် ၏ အနှစ်သာရ ဖြစ်သည်။
ဇင်ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၏ပုံစံ အများစုသည် ကမ္မဋ္ဌာန်း တရားထိုင်ခြင်း သမထအလုပ်သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သဖြင့် မိမိစိတ်ဓာတ်၏ ဖြူစင်မှု တိုးပွားလာအောင် အားထုတ်ရသော အလုပ်မျိုးဟု ဆိုလိုသည်။
Satori in Zen Buddhhism On the "Irrationality" of ZenSatori | Zen Buddhism | Britannica.comhttp://www.knowledgerush.com/kr/jsp/db/board.jsp?id=76999 ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ (သန်း ၆၉၀၀) ကျော် ရှိသည့် အနက် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ (သန်းပေါင်း ၂၀၀၀) ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သော ဘာသာတရားနှင့်အယူဝါဒဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်သည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ မဟာယာန နှင့် ထေရဝါဒ ပေါင်းလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ လူဦးရေအားဖြင့် ၁၉၂၁ ၉၈၉ ၆၄၁ (သန်း ၁၉၀၀ ကျော်၊ သန်း ၂၀၀၀ နီးပါး) ရှိသည်။
Buddhism in China ထေရဝါဒနှင့်မဟာယာနကွဲပြားသော အယူအဆများ (၁) နှစ်ဖက်လုံးက သကျမုနိ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာကို အမြင့်မြတ်ဆုံးသောမြတ်စွာဘုရား အဖြစ်လက်ခံကြသည်။
(၅) ဖန်ဆင်းရှင်(God) ကို နှစ်ဖက်လုံးတွင် လက်မခံကြပါ။
(၆) အနိစ္စ၊ဒုက္ခ၊အနတ္တ နှင့် သီလ၊သမာဓိ၊ပညာတွေကို နှစ်ဖက်လုံးက လက်ခံကြတဲ့ အတွက် ဗုဒ္ဓရှင်တော်၏ အဓိက တရားအနှစ်တွေသည် မကွဲပြားဘူးလို့ ဆိုရပါမည်။
ဘုရားလောင်း၊ ဘုရား၏ မိခင်၊ ဖခင် ….အစုံပဲဖြစ်သည်။
ထေရဝါဒ နှင့် မဟာယာန အယူအဆ တချို့ လွဲနေသည်။
ဝိနည်း+ သုတ္တန် + အဘိဓမ္မာများ မူရင်းအတိုင်းလိုက်နာကျင့်ကြံပြီး နဲနဲမှ မပြင်တာက ထေရဝါဒ ဖြစ်သည်။
မူရင်းမှ အယူအဆ တချို့ နဲနဲ ပြင်သည်က မဟာယာန ဝါဒ ဖြစ်သည်။
မဟာယာန ကျမ်းများတွင် နိဗ္ဗာန်ကို သုခချမ်းသာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဘုံဗိမာန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သံသရာကိုယ်၌ကပင် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း ကွဲပြားသော အယူအဆများ၊သဘောတရားများကို တင်ပြထားသည်။
သို့သော် ထေရဝါဒတွင်မူ ဆရာစဉ်ဆက် နှင့် ကျမ်းဂန်များတွင် နိဗ္ဗာန်သည် တည်နေရာဘုံအဖြစ် မယူဆ၊ မသတ်မှတ်သင့်ကြောင်း၊ သံသရာနှင့် ဆက်စပ်မှုကင်းမှ သာလျှင် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ကြောင်း အစရှိသဖြင့် တိကျစွာရှင်းလင်းပြဆိုထားပေသည်။
ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်အရ ၃၁ ဘုံ၌ ရှိကြသော သတ္တဝါတို့သည် သံသရာလည်ကြရာတွင် ၃၁-ဘုံမှ စိတ် ၏ လုံးဝ ချမ်းသာရာဖြစ်သော ကိလေသာ များမှ လွတ်ကင်းရာကို နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သည်။
အချုပ်အားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ဆိုသည်မှာ တက်မက်မှု၊ တွယ်တာမှု ကင်းရာ(မဖြစ်ရာ) ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘဝတစ်ခုနှင့် တစ်ခုကို ဆက်စပ်ပေးတတ်သော တက်မက်မှု (တဏှာ) မဖြစ်ရာ ကုန်ဆုံးရာ (တဏှာ)မှ လွတ်မြောက်ရာ လွတ်မြောက်ကြောင်း တဏှာကုန်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ပင် ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာန်သည် ကောင်းဘုံကဲ့သို့ နေရာအဖြစ် မရှိပေ။
Theravada - Mahayana Buddhism ဖော်ပြပါ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ တို့သည် သူ့နည်း သူ့ဟန်နှင့်သူ လူသားများအတွက် အကျိုးရှိသော ဆုံးမဩဝါဒများ ပါရှိကြသည်။
ရည်ညွှန်းချက်များ ပြင်ပလင့်ခ်များ မိုးကုတ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ၏ သုညတ တရား သုညတတရား သုညတ ဝါဒ (or) Śūnyatā (or) emptiness အကြောင်း ၁ သုညတ ဝါဒ (or) Śūnyatā (or) emptiness အကြောင်း၂ Doctrine of Lord Buddha တရုတ်ပြည် ဂျပန်ပြည် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာအစ-ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ဂျပန်ပြည် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ နာမည်ကျော်သော ပုံပြင် တစ်ပုဒ် The Buddhist Attitude to God by Dr V. A. Gunasekara Category:ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဥပနိသျှဒ်ကျမ်းဟူသည်ကား ယင်း Vedic System လေးမျိုးတွင် နောက်ပိုင်းအကျဆုံး ဖြစ်၍ အတွေးအခေါ်များလည်း အတော်အထက်တန်းကျ၍ နက်နဲလာပေသည်၊ ဆရာအနီးသို့ နီးကပ်စွာ ချဉ်းကပ်ထိုင်နေ၍ ယုံယုံကြည်ကြည် ရင်းရင်းနှီးနှီး ဆွေးနွေးသင်ကြားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆွေးနွေးချက်များဟူသော အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ဥပနိသာဒ(ဝါ)ဥပနိသျှာဒ်ဟု ခေါ်သည်။
သျှံကရာကျာရယ၏ အဆိုအားဖြင့် उपनिशादयति सवनिर्यकरसंखारं विनाशयति संखारकारणभूता मविद्याञ्च शिथिलयति ब्राह्मणं च गमयति इति उपनिषाद् “အလုံးစုံသော အကျိုးမဲ့ကို ပြုတတ်သော သံသရာကို ဖျက်ဆီးတတ် သံသရာ၏ အကြောင်းဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာကို လျော့ရဲစေတတ် ဗြဟ္မာ့ထံသို့ ရောက်စေတတ်သောကြောင့် ဥပနိသာဒ မည်သတတ်”၊ ယင်း ဥပနိသျှာဒ်ကျမ်းများကို ယခုခေတ်ပညာရှင်များ အသိအမှတ်ပြုချက်အရ ကျမ်းပေါင်း ၁၅၀-ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသည်၊ ယင်းတို့တွင် အချက်အလက်တင်ပြပုံ ရှင်းလင်းခြင်း ရှေးကျခြင်းဟူသော ရှုထောင့်ဖြင့် ဆယ့်နှစ်ကျမ်း ဆယ့်သုံးကျမ်းခန့်သာ ပညာရှင်များ၏ လေးစားခြင်းကို ခံရသည်၊ အနှစ်သာရအားဖြင့် သဘာဝတ္ထပညာ ဒဿနဟူသမျှတို့၏ ရေသောက်မြစ်သဖွယ် အထည်ကိုယ်အနေအားဖြင့် တည်ရှိ၍ အတွင်းစိတ်နှင့် ပတ်သက်သော တွေးခေါ်မှုသမိုင်းတွင် အိန္ဒိယသားတို့၏ လွန်စွာ အရေးပေးခြင်း ကမ္ဘာ့ပညာရှိများ လေ့လာမှတ်သားခြင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံနိုင်လောက်အောင် အတော်အသင့် အဆင့်အတန်း မြင့်မားလာပေသည်၊ သို့ရာတွင် ဗုဒ္ဓဓမ္မနှင့် နှိုင်းစာလျှင် တောင်ပို့ငယ်နှင့် ဟိမဝန္တာပမာ အကွာကြီးကွာ၍ နေသည်။
လူသေလူဖြစ် ဝါဒါနုဝါဒါဝိနိစ္ဆယ ဝေဒ, ဗေဒင် စင်စစ် ယင်းသည် အာတမာ၊ ပရာတမာ အစရှိသည်တို့ကို ဆန်းစစ်ဝေဖန်သော ဝေဒ၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းကို ဝေဒါန္တ ဟုလည်းခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဝေဒကို ဗေဒဟုလည်းခေါ်သည်။
အချို့က ဗေဒကို ဗေဒင်ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
ဗေဒနှင့် ဗေဒင်မှာ မတူပါ။
ဝေဒ သို့မဟုတ် ဗေဒမှာ အသိဉာဏ်ဖြစ်သည်။
အသိဉာဏ်ကိုပင် ဝေဒ- ဗေဒ ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗေဒင်မှာ ဗေဒ၏ အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။
(၁) သိက္ခာကျမ်း၊ (၂) ကပ္ပကျမ်း၊ (၃) ဗျာကရုဏ်းကျမ်း၊ (၄) ဆန်းကျမ်း၊ (၅) ဇောတိသကျမ်း နှင့် (၆) နိရုတ္တိကျမ်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဤခြောက်ကျမ်းသည် ဗေဒ၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြစ်၍ ဗေဒင်္ဂ= ဗေဒင် ဟုခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဝေဒ လေးပုံ ဝေဒမှာ လေးပုံရှိသည်။
(၁) ရိဂ်ဝေဒ (ဣရုဝေဒ) (၂) သာမဝေဒ (၃) ယဇုဝေဒ (၄) အထဗ္ဗဝေဒ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ရသေ့ကြီးတို့သည် ဤဝေဒလေးပုံကို ခြုံပြီး အပိုင်း သုံးပိုင်းခွဲခြားကြသည်။
ယင်းတို့မှာ (၁) သံဟိတာ၊ ပရမတ်တာခေါ် ဘုရားသခင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ထုတ်ဖော်ခြင်း (၂) ဗြဟ္မဏ၊ ယဇ်ပူဇော်သော အစီအရင်တို့ကို ပြဆိုခြင်း (၃) ဥပနိသျှဒ်၊ ပရာတမာ၏ သရုပ်နှင့်စပ်လျှင်း၍ လေ့လာဝေဖန်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
ဝေဒ အပိုင်းသုံးပိုင်းတွင် ဥပနိသျှဒ်မှာ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည့်အတွက် ယင်းကို ဝေဒါန္တဟုလည်းခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဝေဒ၏ အပိုင်းသုံးပိုင်းကိုပင် ခြုံ၍ နှစ်ပိုင်းပြန်ခွဲသည်။
(၁) ကမ္မကဏ္ဍ နှင့် (၂) ဉာဏကဏ္ဍတို့ ဖြစ်သည်။
သံဟိတာနှင့် ဗြဟ္မဏတို့မှာ ကံကို ပဓာနထားသောကြောင့် ကမ္မကဏ္ဍမည်သည်။
ဥပနိသျှဒ်သည် ဝေဒ၏ ဉာဏ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အဘိဓမ္မာဖြစ်၍ ဉာဏကဏ္ဍဖြစ်သည်။
ဤအဘိဓမ္မာ၌ ဝေဒိကရသေ့ကြီးတို့သည် အတွင်း အဇ္ဈတ္တိကနှင့် စပ်လျဉ်းသော လျှို့ဝှက်ချက်တို့ကို ရဲရင့် ပြတ်သားစွာ ဝေဖန်ထားကြသည်။
အိန္ဒိယအတွေးအခေါ်၏ မူလအလျဉ်မှာ ဤဥပနိသျှဒ်ကျမ်းများပင် ဖြစ်သည်။
ဥပနိသျှဒ်ကျမ်း ဥပနိသျှဒ်ကျမ်း ရာကျော်ရှိသော်လည်း ပဓာနကျသော ဥပနိသျှဒ်မှာ ၁၂ စောင်မျှသာရှိသည်။
ပညာရှင်တို့သည် အများအားဖြင့် ဤ ၁၂ စောင်ကိုသာ အလေးအမြတ်ပြုကြသည်။
ယင်တို့မှာ (၁) အီသ၊ (၂) ကေန၊ (၃) ကဌ၊ (၄) ပြဿနာ၊ (၅) မုဏ္ဍက၊ (၆) မာဏ္ဍု (၇) ဧတ ရေယ၊ (၈) တေတ္တိ ရီယ၊ (၉) ဆာန္ဒေဂျ၊ (၁၀) ဗြိဟဒါရဏျက၊ (၁၁) သွေတာ သွတရ နှင့် (၁၂) ကောသီတကီ တို့ဖြစ်သည်။
ဝေဒနှင့် ဥပနိသျှဒ်တို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ခုနှစ်ကို အတိအကျပြေနိုင်ရန် ခက်ပေသည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာထက် ရှေးကျသော ကာလက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
စွယ်စုံကျမ်းထုတ်လုပ်ရိုက်နှိပ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးများသည် အင်တာနက်ခေတ်တွင် အခမဲ့ဖြစ်စေ၊ အခကြေးနှင့်ဖြစ်စေ Online Encyclopedia အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းများ ပေါ်လာသည်။
နာမည်ကျော် ဝီကီပီးဒီးယား Wikipedia ဟုခေါ်သော အင်တာနက်အခမဲ့ စွယ်စုံကျမ်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အသုံးပြုသူ များစွာ အခမဲ့ကြည့်ရှု၊ တည်းဖြတ်နိုင်သည်။
၂ဝ၁၃-ခု တွင် အချက်လက်ပေါင်း ၄.၂သန်းရှိသည်။
အခြားဘာသာ ဝီကီပီးဒီးယားများလည်း အချက်အလက် တစ်သန်းကျော်ရှိသည်။
ဥပမာ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ အီတလိ၊ ဂရိ..စသည့်ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်။
ဂျပန်ဝီကီတွင် အချက်အလက် ၈သိန်း၊ ကိုးရီးယားဝီကီသည် အချက်အလက် ၆သိန်းရှိကြသည်။
ဝီကီပီဒီယာ အခမဲ့ အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်း Jul-2013 အချက်အလက်အရေအတွက်မှာ- အင်္ဂလိပ်ဘာသာ - ၄.၂သန်း နယ်သာလန်ဘာသာ - ၁.၅သန်း ပြင်သစ်ဘာသာ - ၁.၃သန်း စပိန်ဘာသာ - ၁.ဝသန်း အီတလီဘာသာ - ၁.ဝသန်း ဂရိဘာသာ - ၁.ဝသန်း ပိုလန်ဘာသာ - ဝ.၉သန်း ဂျပန်ဘာသာ - ဝ.၈သန်း ပေါ်တူဂီဘာသာ - ဝ.၇သန်း ကိုးရီးယားဘာသာ - ဝ.၆သန်းဖြစ်သည်။
အာဆီယံနိုင်ငံ ဘာသာစကားများကို လေ့လာကြည့်ရင် ထိုင်းဘာသာ - ဝ.၇သိန်း မြန်မာဘာသာ - ဝ.၃သိန်း ဖြစ်သည်။
တရုပ်ဝီကီ အသုံးနည်းလာသည်။
အထူးသဖြင့် တရုတ်ပြည်မှ Baidu Baike (အချက်အလက် ၅.၃သန်း 2012) နှင့် Hudong (အချက်အလက် ၆.၄သန်း 2012) တို့သည် သီးသန့်ပေါ်ထွက်လာသော အခမဲ့ အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းများ ဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားစကားဖြင့် Encyber အခမဲ့ အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းသည် နံပါတ်(၁)ဖြစ်နေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်မှုမလုပ်နိုင်မီ ဝါသနာရှင်များက အွန်လိုင်းမြန်မာစွယ်စုံကျမ်း ကို ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်ခဲ့သည်။
မူလက ဇော်ဂျီဖောင့်ဖြင့် စတင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယား ယူနီကုတ်ဖောင့် ၅.၂ ဖြင့် www.my.wikipedia.org တွင် အချက်အလက်ပေါင်း ၃သောင်းကျော် (2013) ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။
အွန်လိုင်းမြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကို ရေးသား၊ တည်းဖြတ်ရန် လုပ်အားပေးများလိုအပ်နေသည်။
အွန်လိုင်း မင်ဘာ ရီဂျစ်စတာလုပ်ပြီး ကူညီလုပ်အားပေးနိုင်သည်။
ဇော်ဂျီဖောင့်ဖြင့် အသားကျနေသူများအတွက် အွန်လိုင်း ဖောင့်ကွန်ဗတ်တာ ရှိသည်။
ကနောင်ဖောင့်ကွန်ဘတ်တာ ကို ဒေါင်းလုပ်ပြီး ဇော်ဂျီဖောင့်မှ ယူနီကုဒ် ၅.၂ ဖောင့်သို့ အလွယ်တကူပြောင်းယူနိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းကို စာပေဗိမာန်မှ ထုတ်ဝေသည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းဟောင်းများ မြန်မာ့ဂန္ထဝင်၌ စွယ်စုံကျမ်းသဘောသို့ သက်ဝင်သော ကျမ်းပေါင်းများစွာရှိသည်။
ယနေ့တိုင် အမှတ်အသားနှင့်တကွ ကျန်ရစ်သော ကျမ်းတို့တွင် ၁၁၁၃ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၇၅၁ ခုနှစ်) တွင် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ စီရင်သော ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၏။
ထိုကျမ်းမှာ သတ်ပုံကျမ်းဟုဆိုစေကာမူ၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းအတွက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာမှုဆိုင်ရာ လောကကြောင်း၊ ဓမ္မကြောင်းစွယ်စုံဗဟုသုတတို့ကို နှောင်းလူတို့ စူးစမ်းရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ၊ မေးခွန်း ထုတ်ထားသောကျမ်းဖြစ်၏။
(ဆိုလတ္တံ့သော မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းတို့တွင် ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းကဲ့သို့ မေးခွန်းပုစ္ဆာထုတ်၍ ပြုစုစီရင်ထားသည်ကို ရှေ့တွင်တွေ့ရဦးမည်။
) ထိုကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းကို ၁၂၄၂ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၈၈၁ ခုနှစ်)တွင် မြောင်လှမြို့စား မဟာမင်းလှဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးခြိမ့်သည် ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းမှ ခက်ခဲသောပုစ္ဆာများကိုဖြေဆိုရာဖြစ်သော ကဝိလက္ခဏ ဒီပနီကျမ်းကို ပြုစုစီရင်လေသည်။
၁၁၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျမ်းပြုခဲ့သော လက်ဝဲနော်ရထာ အမေး တောင်တွင်းဆရာတော် ဦးဉာဏ အဖြေကျမ်းသည် စွယ်စုံအရာမြောက်သောကျမ်းဖြစ်လေသည်။
ထိုကျမ်းတွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ မေးချက်တစ်ရပ်ပါရှိ၏။
ထို့နောက် ၁၁၅၈ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၇၉၈ ခုနှစ်)တွင် ယခင်က ပြဆိုခဲ့ပြီးသော စွယ်စုံကျော်ထင် ပုစ္ဆာကျမ်းကို ကျည်းကန်ရွာ အရှင်နန္ဒဓဇသာမဏေက ပုစ္ဆာပေါင်း ၁၁ဝဝ ကျော်ဖြင့် ပြုစုစီရင်ခဲ့၏။
ထိုကျမ်းကို ရွှေတောင်မြို့ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော် အရှင်မုနိန္ဒာဘိဓဇ (မြန်မာ ၁၁၇၉-၁၂၅၆ ခုနှစ်)က စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း အမည်ဖြင့်ပင် အဖြေရေးသားစီရင်ခဲ့သည်။
၁၁၇၃ ခုနှစ်၌ ကျမ်းပြုခဲ့သော သိရိမာလာ အမေး မုံရွေးဆရာတော် အဖြေ သမန္တစက္ခုဒီပနီ ကျမ်းသည်လည်း စွယ်စုံအရာမြောက်လှသော ကျမ်းကြီး ဖြစ်ပေသည်။
တဖန် ၁၁၉၂ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်)တွင် အောင်မြေဘုံစံ အုတ်ကျောင်းဆရာတော် ဘုရားထံမင်းရဲသိင်္ဂသူ ဟူသော အမတ်ကြီးသည် လောကီ လောကုတ္တရာနှစ်ဖြာသော ဗဟုသုတတို့၌ မရှင်းလင်းသည့်အရာတို့ကို မေးမြန်းရာ၊ ဆရာတော်ဘုရားသည် ပကိဏ္ဏက ပဉာဝိသဇ္ဇနီကျမ်းကို ပြုစုတော်မူသည်။
ထိုကျမ်း၌ မြတ်စွာဘုရား ပါရမီဖြည့်ခဲ့သော သင်္ချေအကြောင်းမှသည် ဆင်မြင်းငှက်တို့၏ အသက် အကြောင်း၊ နိဗ္ဗာန်အကြောင်း၊ ရေတွက်ခြင်းသင်္ချာအကြောင်း၊ သင်္ခါရလေးပါးအကြောင်း၊ သံသရာအကြောင်း စသည်ဖြင့် ဗဟုသုတ စွယ်စုံတို့ပါရှိလေသည်။
ရှေးခေတ်ဘာသာပြန်စွယ်စုံကျမ်း ထိုကျမ်းကို ပြုစုသောနှစ်သည် ခရစ် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် တိုက်ဆိုင်သည်။
ထိုနှစ်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သော မေဂျာဗားနေးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာသည်။
ထိုစဉ်က မေဂျာဗားနေး၏မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်မှာမက္ခရာမင်းသားသည် ကာလကတ္တားမြို့မှ မစ္စတာလိန်းက ကျေးဇူးပြု၍၊ ရီး၏ 'စိုင်ကလိုပီးဒီးယား'ကျမ်းကို ရရှိခဲ့သဖြင့်၊ ထိုစွယ်စုံကျမ်းတွင်ပါရှိသောသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းရပ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဤကား မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် အနောက်နိုင်ငံ စွယ်စုံကျမ်းကို ပထမဦးစွာဘာသာပြန်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထိုရီး၏ 'စိုင်ကလိုပီးဒီးယား'စွယ်စုံကျမ်းကား၊ ဗြိတိသျှလူမျိုး အေဗရာဟမ်ရီးဆိုသူက ၁၈ဝ၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ်အကြားတွင် ပြုစုတည်းဖြတ်သော စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်သည်။
ထိုရီးမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ အထက်ကပြဆိုခဲ့သော ၁၇၇၆ ခုနှင့် ၁၇၈၆ ခုနှစ်စပ်ကြားတွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည့် ချိမ်းဗား၏ 'စိုင်ကလို ပီးဒီးယား' စွယ်စုံကျမ်းကို တည်းဖြတ်ခဲ့ဖူးသူပင်ဖြစ်သတည်း။
ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာစွယ်စုံကျမ်းများ မြန်မာ့ဂန္ထဝင်တွင် မြန်မာမှုဗဟုသုတတို့ကို ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာနည်းဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်။
ယင်းကဲ့သို့သော နည်းဖြင့်ရေးသား၍၊ စွယ်စုံအရာမြောက်သောကျမ်းတို့ အများပင်ရှိခဲ့ဘူးလိမ့်မည်၊ သို့သော် များစွာသောကျမ်းတို့မှာ ပျောက်ပျက်ခဲ့ဟန်တူ၏။
ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်၌ ခဲယဉ်းစွာ ရှာဖွေမှတွေ့နိုင်သော စွယ်စုံကျမ်း သဘောသက်ဝင်သည့် ကျမ်းတို့ကို နမူနာမျှဖော်ပြလိုသည်။
၁၂၃၄ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်)တွင် ဓနုဖြူမြို့ ဝန်ထောက်တော်မင်း မောင်ကျော်ထွန်းဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပကိဏ္ဏကဒီပနီဟူသော ကျမ်းတစ်စောင်ကို ပြုစုခဲ့သည်။
ယင်းကျမ်းကို အပိုင်းရှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။
ပါဝင်သောအကြောင်း အရပ်တို့တွင် သိဒ္ဓတ္တမင်း အကြောင်းကစ၍၊ ပိဋကအကြောင်း၊ သင်္ဂါယနာအကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သာသနာရောက်လာပုံ အကြောင်း၊ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းချုပ်၊ ဓညဝတီမင်းနှင့် ရာမညမင်းဆက်အကြောင်း၊ သဒ္ဒါ၊ အသတ် ၆ ပါး၊ အစပ် ၆ ပါး၊ နည်းလေးဆယ်၊ ကျောက်စာရေးနည်း၊ စကားပုံ၊ ဖျက်စု၊ ခက်စု၊ ခဲစု၊ နေသွား၊ လသွား၊ နက္ခတ်တာရာ အကြောင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် ၁၂၅၅ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ်-1907ခုနှစ်)တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ပါဠိဆရာကြီး ဆရာဖြေ ကြီးကြပ်ပြင်ဆင်၍၊ ဟံသာဝတီတိုက်မှ ပဌမအကြိမ် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသော 'အမေအ​ဖြေ ပုစ္ဆာ တစ်ထောင့်ခြောက်ဆယ့်ခြောက်မျိုးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍၊ ရဟန်းရှင်လူပြည်သူလူထုတို့ အကျိုးစီးပွား အလို့ငှာ သီရိပဝရ သုဓမ္မာဘိလင်္ကာရ အမည်ရှိသော လုံးတော်ဆရာတော်ဘုရား ရေးသားစီရင်သည့်' {ပုစ္ဆာပကိဏ္ဏကကျမ်း} တော်ကြီးလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုကျမ်းပြုစုသော သက္ကရာဇ် မပါရှိခဲ့ခြင်းကို ဖတ်ရှုရပြီး စာအုပ်အောက်ခြေတွင် (H 470-A[ဟံသာဝတီ])မှ(H 470-46[ဟံသာဝတီ]) အထိပါရှိသော စာအုပ်တိုက်၏ အမှတ်အသားများကိုတွေ့ရပါသည်။
ယနေ့ခေတ် အကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေကြသော အက္ခရာဝလိမျိုးကို ထိုစွယ်စုံကျမ်း၌ ပါရှိသော မေးခွန်းပုစ္ဆာပေါင်း တစ်ထောင့်ခြောက်ဆယ့်ခြောက်ခု{(1066)ခု} အတွင်းတွေ့ရှိရသည်။