kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားသော ၃၄ မြို့နယ်မှ လေ့လာသူ ၃၄ ဦး တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
စာပေလုပ်သားညီလာခံပြီးစီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် စာရေး ဆရာ ၈၄ ဦး၊ သတင်းစာဆရာ လေးဦးတို့ကို ထပ်မံလက်ခံခဲ့ ရာ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အင်အားသည် စာရေးဆရာ အဖွဲ့ဝင် ၂၇၁၆ ဦး၊ သတင်းစာဆရာအဖွဲ့ဝင် ၈၆၁ ဦး စုစု ပေါင်း ၃၅၇၇ ဦး ရှိနေပြီ ဖြစ်လေသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၈၁) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
thumb|စေတနာ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦးမှ မိန်းကလေးတစ်ဦးအား စာဖတ်ပြနေပုံ မိဖတို့သည် သားသမီးများ စကားပြောတတ်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်လျှင်ပင် စာရေးတတ် ဖတ်တတ်လေအောင် ကျောင်းသို့ စေလွှတ်၍ စာသင်စေသည်။
ကလေးများ ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဆရာမတို့သည် ထိုကလေးများကို စာရေးတတ် ဖတ်တတ်ကြစေရန်၊ ပထမဦးဆုံး ဗျည်းအက္ခရာမြန်မာများမှစ၍ စာကြီးပေကြီးများအထိ သင်ကြားပို့ချ ကြလေသည်။
ဤသို့ ငယ်စဉ်က အစပြု၍ မိဖဆရာသမားတို့က စာဖတ်တတ်အောင် သင်ကြားပေးကြသည်မှာ စာဖတ်တတ်ခြင်းအားဖြင့် ကလေးများသည် သူတို့၏ အနာဂတ် ကောင်းကျိုးကို ဖန်တီးနိုင်စေရန် ရည်သန်သောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
စာဖတ်ရာတွင် ပညာဗဟုသုတ တိုးပွားရန် နှင့် အတွေးအခေါ် ရင့်သန်စေရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် နှစ်မျိုးရှိသည်။
ပညာဗဟုသုတ မရှိလျှင် မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့ ခဲယဉ်းပေးလိမ့်မည်။
စိတ်ကူးဉာဏ် အတွေးအခေါ် ရင့်သန်ခြင်း မရှိပါလျှင်လည်း လူ့လောကတွင် တိုးတက်ရန်ခဲယဉ်းပေလိမ့်မည်။
ထိုကြောင့် လိမ္မာရေးခြား ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝစေရန်အတွက် စာဖတ်ခြင်း အလေ့သည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်။
ယခုခေတ်၌ စာဖတ်ခြင်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ စာအုပ် ဟူသည်တို့သည် အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်လျက်ရှိ၏။
ထိုကဲ့သို့သော ပုံနှိပ်စာများ မပေါ်မီက ပညာဗဟုသုတ ဆည်းပူးရန်ကိစ္စသည် များစွာ ခဲယဉ်းလှပေသည်။
အရေးအားဟူ၍ မရှိသေးသော ခေတ်တွင် လူတို့သည် တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် ကြားရသမျှသော ပညာဗဟုသုတတို့ကို နှုတ်ငုံဆောင်ကြရသည်။
ထိုနောက် ရွှံ့ပြား၊ ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် ရေးကြ၊ ထွင်းကြသော အရေးအသား စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြရထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြ။
စက္ကူနှင့် ပုံနှိပ်စက်ခေတ်သို့ ရောက်လာသောအခါ လူအများ၌ စာဖတ် ပေါ်လာသည်တို့ကို လူတို့သည် ကြည့်ရှု မှတ်သားကြရသည်။
ထိုနောက် ပေရွက်၊ ကျူရွက်၊ ပုရပိုက် စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြရထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြ။
စက္ကူနှင့် ပုံနှိပ်စက်ခေတ်သို့ ရောက်လာသောအခါ လူအများ၌ စာဖတ်တို့ဖြတ်ကြရထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြ။
စက္ကူနှင့် ပုံနှိပ်စက်ခေတ်သို့ ရောက်လာသောအခါ လူအများ၌ စာဖတ်ခြင်း အလေ့အထသည် ပိုမို ပြန့်ပွားလာလေသည်။
ယခုခေတ်၌ မျက်မမြင်များအတွက်ပင်လျှင် လက်ဖြင့် စမ်း၍ဖတ်ရသော အပိမ့်အဖု အမှတ်အသားများ ဖြစ်သည့် ဗရေးလ စံနစ်သည် ထွန်းကားလျက် ရှိပြီ။
စာအုပ်သည် စာဖတ်သူ၏ မိတ်ဆွေကောင်း မည်ပေသည်။
စာအုပ်များမှာ ပညာဗဟုသုတ အမျိုးမျိုးကို ပေးသော ပညာ ပဒေသာပင်များ ဖြစ်သည်။
စာဖတ်၍ ပညာဗဟုသုတ ကြွယ်ဝသောအခါ စာဖတ်သူသည် မိမိ၏စိတ်ကို မိမိ ဆုံးမပဲ့ပြင်လာတတ်၏။
အမှားအမှန်ကို ပိုင်းခြား ဝေဖန်လာတတ်၏။
နေ့စဉ်ကြုံတွေ့ရသော ပြဿနာတို့ကို ဖြေရှင်းနိုင်တတ်၏။
အတွေးအခေါ် ရင့်သန်လာသည် နှင့်အမျှ မိမိပြုမူ ပြောဆို လုပ်ကိုင်သော အကြောင်းအခြင်းရာတို့သည် လူ့လောကနှင့် ဝင်ဆံ့လာတတ်၏။
ဤအချက်ကို သိမြင်သော ခေတ်မှီနိုင်ငံတို့သည် လူတိုင်း စာဖတ်သော အလေ့အထ ပြန့်ပွားလာအောင် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ပေးကြ၏။
ထို့ကြောင့်လည်း နိုင်ငံတကာတွင် စာကြည့်တိုက်များ အဓွန့်ရှည်စွာတည်တံ့အောင် ထူထောင်ခြင်း အလုပ်ကို အလေးဂရုပြု၍ လုပ်ဆောင်ကြခြင်းဖြစ်၏။
သို့ရာတွင် စာဖတ်ခြင်းမှ အကျိုးများ ပြည့်ပြည့်ဝဝ ရနိုင်ရန်မှာ စာဖတ်ရာတွင် နည်းစံနစ်ကျဖို့ လိုပေသည်။
ဦးစွာ၌ စာအုပ်ကောင်းများကို မိတ်ဆွေကောင်းအား ရွေးချယ်ရသကဲ့သို့ ရွေးချယ်ရပေလိမ့်မည်။
စာအုပ်များ၌ မိမိစိတ်ကို ဖြေဖျော်ပေးသည့် စာအုပ်ကတစ်မျိုး၊ မိမိအား ဉာဏ်ပညာ ဗဟုသုတ အတွေးအခေါ် ရင့်သန်အောင် သွန်သင်ပေးသည့် စာအုပ်က တစ်မျိုးဟူ၍ ရှိလေသည်။
အခါကာလ အားလျော်စွာ မိမိစိတ်ကြိုက်လည်းဖြစ်၍ မိမိအားလည်း အကျိုးတရား ပွားများစေသော စာအုပ်ကို ရွေးချယ်တတ်ရမည်။
သု၊ စိ၊ ပု၊ ဘာ၊ ဝိ၊ လိ၊ သိ၊ ဓာ စာဖတ်ခြင်းနည်းကို ပညာရှင် အမျိုးမျိုးတို့ ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်တွင် ဂမ္ဘီသာရပျို့လာ၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ 'သု၊ စိ၊ ပု၊ ဘာ၊ ဝိ၊ လိ၊ သိ၊ ဓာ၊ အက္ခရာစွဲသုံး၊ ဤရှစ်လုံးကို၊ သီကုံးပန်းသွင်၊ နေ့တိုင်းဆင် လော့၊ စာသင်ပျိုနု၊ အခြေပြုတို့'ဟူသော ဩဝါဒသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထိုက်ပေသည်။
ထိုအက္ခရာ ရှစ်လုံးမှာ အကျဉ်းပြသော ပါဠိစကားများ ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ− သု သုဏေယျ (ကြားနာရာ၏။
) စိ စိန္တေယျ၊ (ကြံစည်ရာ၏။
) ပု ပုစ္ဆေယျ၊ (မေးမြန်းရာ၏။
) ဘာ ဘာသေယျ၊ (ပြောဆိုရာ၏။
) ဝိ ဝိစာရေယျ၊ (ဆင်ခြင်ရာ၏။
) လိ လိခေယျ၊ (ရေးသားရာ၏။
) သိ သိက္ခေယျ၊ (လေ့ကျင့်ရာ၏။
) ဓာ ဓာရေယျ၊ (နှုတ်ငုံဆောင်ရာ၏။
) ဟူလေသည်။
ထိုအင်္ဂါရှစ်ပါးတို့မှာ စာဖတ်ခြင်း၏ အခြေခံဖြစ်လေသည်။
ထိုရှစ်ပါးတို့အနက် စာဖတ်၍ ကြားသိရသော ဗဟုသုတတို့ကို ကြံစည်ကြည့်ပြီးလျှင်၊ မရှင်းမလင်းသည်တို့ကို သူတစ်ပါးအား မေးမြန်း၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုရာသည်။
သို့မှသာလျှင် အကောင်း အဆိုးတို့ကို ဆင်ခြင်ဝေခွဲနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ပိုင်းခြား ဝေဖန်ကြည့်ပြီးသော် စာ၏အမြုတေတို့ကို ရေးမှတ်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ အာဂုံဆောင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရာသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စာပေ Category:စာရေးခြင်း စနစ်များ။
ဂရိတို့၏ ရှေးဟောင်း ခွက်ခွင်း။
ခွက်ခွင်း ခွက်ခွင်းကို လင်းခွင်းဟူ လည်းကောင်း ၊ လင်းကွင်းဟူ လည်းကောင်း ရေးစပ်ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
မဟာဇနကပျို့၌ စည်ပုတ်, ပတ်သာ၊ သံဝါလင်းခွင်း၊ ညှင်းမျှကြည်ဟီး၊ တစ်စီတီး လျက်ဟု လင်းခွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။
နေမိဘုံခန်း၌ သံဖြာညည်းညည်း၊ နရည်းလိုလို၊ သံချိုရှုပ်ရှုပ်၊ စည်းစုပ်လင်းကွင်း၊ ခရု သင်းနှင့်ဟု လင်းကွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။
သို့ရာတွင် ခွဲထားစပ်အင်ကား မဟုတ်ချေ။
ရေးကူးတည်းဖြတ်သူတို့၏ အလိုအတိုင်းသာ ဖြစ်ချိမ့်မည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ ခွက်ခွင်းပင်ဖြစ်၏။
ယင်းမှာ ကြေးကို ခွက်အောင်ခွင်းအောင်ပြုလုပ်၍ တီးရသောတူရိယာဖြစ်၏။
ဤတူရိယာသည် ယခုအခါမှာလည်း ထင်ရှားလှ၏။
၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လထုတ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း (စာမျက်နှာ ၃၄ မှ ၃၇ ထိ) တွင် ဖော်ပြပါရှိတဲ့၊ ဦးသော်ဇင် ရေးသားတဲ့ "ကြေးသံဆယ်မျိုး" ဆောင်းပါး လင်းကွင်း လင်းကွင်းကို ပုဂံခေတ် စည်တီးဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အစောဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
လင်းကွင်းကို ရှေးအခါက ခွက်ခွင်းဟု ခေါ်သည်။
ကမ္ဘာ့ပန်တျာသမိုင်းတွင် အိန္ဒိယပြည်၌ အရိယန်ခေတ် မတိုင်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ဝ လောက်ကတည်းက လင်းကွင်းကို စတင်အသုံးပြုနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) လင်းကွင်း သို့မဟုတ် လကွင်း၊ အချို့က ခွက်ခွင်း ဟုခေါ်ကြသော်လည်း လကွင်းဟုခေါ်များကြသည်။
လင်းကွင်းသည် ကြေး၊ ကြိုး၊ သားရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ်တည်း ဟူသော တူရိယာငါးမျိုးတွင် ကြေး ဖြင့်ပြုလုပ်သော တူရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကြေးနီကို စင်ကာပူခဲနှင့် ရောစပ် ၍ ပြုလုပ်ထားသည်။
ကြေးကို ခွက်ခွက်ခွင်းခွင်း နှုတ်ခမ်းတွင် အနားနှင့် ပြုလုပ်ထားလေသည်။
ယင်းကို လင်းကွင်းရွက်ဟူ၍လည်ခေါ်၏။
ခွက်ခွင်း ကို ပညာသည်တို့က လင်းကွင်း၏အုံဟု ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။
ထိုအုံ၏ အထက် အလယ်ဗဟို၌ အပေါက်ငယ်ဖောက်၍ ကြိုးတပ်ကာ လင်းကွင်း နှစ်ခု (တစ်စုံ)ကို ဘယ်ညာကိုင်ပြီး ဟပ်၍တီးရသည်။
လင်းကွင်းသည် အကြီးအငယ် အရွယ်အစားစားရှိသည်။
အထူ အပါး အလေးချိန်မှာလည်း အမျိုမျိုးပြုလုပ်ကြသည်။
သို့သော် တူရိယာ များ တီးမှုတ်ရာတွင် အကြီး၊ အလတ်၊ အငယ် သုံးမျိုးသုံးစားဟူ၍သာ အသိအမှတ်ပြုကာ သုံးနေကြသည်။
ဇာတ်၊ ရုပ်သေးပွဲနှင့် ဆိုင်အဖွဲ့များ၌ သုံးမျိုးစလုံးကို သုံးလေသည်။
လင်းကွင်းကြီးတို့၏ ခွက်ခွင်းအုံအကြီးအငယ် အကျယ်နှင့် နှုတ်ခမ်းရွက်၏ အထူအပါး အကျယ်အရွယ်အစားတို့မှာ တစ်စုံ နှင့်တစ်စုံ မတူကြသော်လည်း များစွာမကွာခြားကြပေ။
လင်းကွင်းအလတ် နှင့် အငယ်စားတို့မှာလည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်၏။
လင်းကွင်းများ၏ အချင်း၊ မျက်နှာဝအကျယ်နှင့် နှစ်ဖက်တစ်စုံတို့၏ အလေးချိန်တို့မှာ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့်ဆိုသော် လင်းကွင်းကြီး၏ အချင်းမျက်နှာဝသည် ၁၂ လက်မ ခန့်ဖြစ်၍ တစ်ပိဿာခန့်စီး၏။
လင်းကွင်းလတ်၏ အချင်းမျက်နှာဝသည် ၁၁ လက်မခန့်ဖြစ်၍ ၇၅ ကျပ်သားခန့်စီး၏။
လင်းကွင်းငယ်၏ အချင်း မျက်နှာဝအကျယ်သည် ကိုးလက်မခန့်ဖြစ်၍ ၅ဝ ကျပ်သားခန့်စီး၏။
မြန်မာတိုင်းရင်း တူရိယာများအနက် လင်းကွင်းသည် တစ်ခုတည်း သီးသန့်သုံးသော တူရိယာမျိုးမဟုတ်ဘဲ အခြားသောတူရိယာများနှင့် ရော၍တီးရသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။
လင်ကွင်းကြီးမျိုးကို ဆိုင်းအဖွဲ့များ၌ ပတ်မကြီးနှင့် တွဲဖက်သုံးသည့်ပြင် စည်တော်ကြီးအဖွဲ့၊ ဗြောအဖွဲ့၊ ပုံရှည်နှင့် ပုံကြီးအဖွဲ့များတွင်လည်း သုံးသည်။
လင်းကွင်းလတ်ကို ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် စခွံ့နှင့် တွဲဖက်၍တီးသည်။
ယင်းကို အငြိမ့်အဖွဲ့နှင့် ရေကင်းပုံထောင်အဖွဲ့များ၌လည်း တီးတတ်ကြသေး ၏။
လင်းကွင်းအငယ်မှာ ဆိုင်းအဖွဲ့၊ အငြိမ့်အဖွဲ့များအပြင် အိုးစည်ဝိုင်း၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများ၌ သုံးလေသည်။
အိုစည်အဖွဲ့နှင့်တီးသော လင်းကွင်းအငယ်ကို အလှအပအသားပေး၍ တီးတတ်ကြသေး၏။
တီးပုံမှာ အိုးစည်ဝိုင်း၌ အိုးစည်တီးသမားကို အသားပေးသော ရွှေအိုးစည်လွယ် သလေလေ အစချီသည့် တေးသွားမျိုးကို သီဆိုတီးမှုတ်သောအခါ အိုးစည်တီးသမားသည် စက္ခုသောတပသာဒ ဖြစ်စေအောင် အဆန်းတကြယ် တီထွင်တီးကြရသကဲ့သို့ ရွှေဗျာ ရွှေဗျာ ဒိတ်ကယ်နဲ့၊ တံဆိပ် တံဆိပ်ခံ အစချီသည့် တေးသွားမျိုးတို့ကို သီဆိုတီးမှုတ်လိုက် သောအခါ၌လည်း လင်းကွင်းသမားသည် အဆန်းတကြယ်ဖွင့်၍ တစ်ဝက် ဟ၍၊ ခြမ်း၍၊ ခုပ်၍၊ ပွတ်၍၊ မြှောက်၍ အမျိုးမျိုးတီးလေ့ရှိကြသည်။
ဤသို့ တီးကြရာတွင် လင်းကွင်း၏ လက်ကိုင်ကြိုးတွင် ကျားမြီးကြီးများကို တပ်ထားလေ့ရှိကြ၏။
လင်းကွင်းကို လှပအောင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ တီးရာတွင် အမြီးဖျားချင်း အထက်၌ဝိုင်း၍ ဟပ်မိအောင်ဖြစ်စေ၊ လင်းကွင်းသမား၏ ကိုယ်ကို နွဲ့၍ တီးကြလေသည်။
လင်းကွင်းအငယ်ကို ခေတ်ကာလပေါ် နိုင်ငံခြားတူရိယာများနှင့် အမျိုးသားတူရိယာတို့ ပေါင်းစပ်၍ ကာလသားတို့ ငြိမ့်ညောင်းသော တူရိယာ အပျော်ဝိုင်းများ၌လည်း သုံးကြသေး၏။
လင်းကွင်းများကို သူ့နေရာနှင့်သူ သုံးလျှင် တန်ဖိုးရှိလှ၏။
ထို့ကြောင့် လင်းကွင်းမပါ၊ တူရိယာ၊ ဟာလာဟင်းလင်း၊ အတီးဖျင်း ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
သို့သော် လင်းကွင်းကို သူ့နေရာနှင့်သူ မဟုတ်ဘဲ သုံးမိချေက ပဉ္စင်တူရိယာ၊ နှဲခရာ၊ သာယာပေလျက်၊ လင်းကွင်းဖျက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စောင်းညှင်းပတ်သာ၊ တူရိယာ၊ သာချင်ပါလျက်၊ လင်းကွင်းဖျက် ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုစမှတ်ပြုကြပြန်သည်။
လင်းကွင်းများကို တီးရာ၌ ခွက်ခွင်း အုံချင်းအပ်၍ တီးခြင်းမှစ၍ အမျိုးမျိုးရှိကြရာ လင်းကွင်းနှစ်ဖက် ရိုက်ခတ်တီးပြီး ထားလိုက်ခြင်းအားဖြင့် အသံရှိန်ကုန်အောင် အတော်ကြာမြည်ဟည်းနေ၏။
ယင်းကိုဖွင့်၍ တီးသည် ခေါ်၏။
စည်တော်ကြီးများတီးရာတွင် လင်းကွင်းကြီးကို အမြဲဖွင့်၍ တီးရလေသည်။
အကယ်၍ တီးလိုက်သောအသံသည် အသံကုန်အောင် ကြာရှည် မမြည်လိုဘဲ တစ်ဝက်လောက်သာမြည်၍ တဖြည်းဖြည်း အသံစဲလိုက လင်းကွင်းကို နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်တီးပြီးလျှင် လင်းကွင်းကိုင်ထားသော လက်ဖျားကို အတွင်းသို့ ကွေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် လင်းကွင်းနှုတ်ခမ်းအရွက်သည် လက်မောင်းသားနှင့်ထိ၍ အသံရှည်စွာ မမြည်နိုင်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း စဲသွားတော့၏။
ထိုထက် လင်းကွင်းသံကို နားငြီး၍ ကြားပြီးသည်နှင့် ပျောက်ကွယ်သွားလိုပါက နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်တီးပြီးသည်နှင့် တီးသူက လင်းကွင်းများကို မိမိရင်ဘတ်ပေါ်သို့ အပြားလိုက်ကပ်လိုက်ပါက အသံအမြန် ပျောက်ကွယ်၍ သွားနိုင်လေသည်။
တစ်ဖန် လင်းကွင်းကို နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်ပြီး ဖွင့်ဟ၍ မတီးဘဲ ဂျိ ဟုမြည်အောင် ခွက်ခွင်းနှစ်ခုဆိုင်ကာ တီးခြင်းတစ်မျိုးရှိသေး၏။
ထို ဂျိ ဟူသောအသံကို ရှည်လျားစွာမဖြစ်ပေါ်စေလိုလျှင် လင်းကွင်းနှစ်ခုကို အထက်အောက်ဖိ၍ တီးပြီးသည်နှင့် တီးသူသည် မိမိ၏ တင်ပျဉ်ခွေထိုင်နေသော ပေါင်တစ်ဖက်ဖြင့် ထိုလင်းကွင်းများပေါ်သို့ အမြန်ဖိလိုက်ရလေသည်။
ဤကား အသံအရှည်၊ မတိုမရှည်နှင့် အသံအတို ဆုံးဖြစ်အောင် တီးနည်းများဖြစ်သည်။
မြန်မာအမျိုးသားတို့သည် လင်းကွင်းကို တူရိယာသဘောမျိုး မဟုတ်ဘဲ အလွတ်သုံးကြလေသေးသည်။
ပုံပမာ လောင်းလှေကြီးများ ပြိုင်ပွဲ တွင် လှေလှော်သမားတို့၏ တက်ချ တက်ရုတ် အနှေးအမြန် ညီညာစွာရှိကြ စေရန် လင်းကွင်းကို အုပ်ကာ ဖွင့်ကာ အချက်ပြ၍ လိုက်ပါတီးပေးကြ လေသည်။
ထို့ပြင် လေးဖက်အသားကျ မြန်မာပြိုင်မြင်းပွဲများတွင်လည်း မြင်းလွှတ်ရာ၌ လင်းကွင်းတီး၍ အချက်ပြပေးကြလေသည်။
လင်းကွင်းကို မြန်မာနိုင်ငံအပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း သုံးလေသည်။
အယူဝါဒရေးရာ အခမ်းအနားတစ်မျိုးတွင် လင်းကွင်းကြီးများကို ညီညာစွာတီး၍ ကျင်းပ တတ်ကြ၏။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ရှေးအခါက ဘင်ချက်နှင့်အတူ သံ ချောင်းကို ခေါက်ကြသော်လည်း နောင်အခါ၌ လင်းကွင်းကို အချို့အစားထိုး ၍ သုံးကြသည်။
တရုတ်လူမျိုးတို့၏ တူရိယာများတွင်လည်း လင်းကွင်းကြီး ငယ်တို့ပါဝင်၏။
သို့သော် သူတို့၏ လင်းကွင်းပုံသဏ္ဌာန်တို့မှာ ခွက်ခွင်း အုံသေးငယ်၍ နှုတ်ခမ်းအရွက် အနည်းငယ်ကျယ်သဖြင့် အခြားသောလင်း ကွင်းသံများကဲ့သို့ မလေးဘဲ အသံပေါ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကချင်ရိုးရာ လင်းကွင်း ကိုးကား Category:တူရိယာ Category:စည်းချက် တူရိယာများ Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု Category:အနုပညာ Category:မြန်မာ့တူရိယာများ။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ (Ruminants) တွင် နွား၊ သိုး၊ ကုလားအုပ်၊ သမင်၊ ဆိတ်၊ တောဆိတ်၊ သစ်ကုလားအုပ် စသော တိရစ္ဆာန်များ ပါဝင်သည်။
ဤတိရစ္ဆာန်များ၌ ထူးဆန်းသော အစာချေနည်းရှိသည်။
အများ အားဖြင့် ယင်းတိရစ္ဆာန်များသည် အစာကို ကြိတ်ခြင်းမပြုဘဲ တံထွေးနှင့်ရော၍ မျိုချလေ့ရှိသည်။
အစာသည် အစာဝင် လည်ချောင်းမှတစ်ဆင့် အစာအိမ်သို့ ရောက်သွားသည်။
အစာအိမ်တွင် အခန်းလေးခန်း ပါရှိရာ ပထမအခန်းမှာ ရူးမင်း၊ ဒုတိယအခန်းမှာ ရက်တီကျူးလမ်း၊ တတိယအခန်းမှာ အိုမာဆမ်၊ စတုတ္ထအခန်းမှာ အဗိုမာဆမ်ခေး အခန်းတို့ ဖြစ်ကြ သည်။
စတုတ္ထအခန်းမှာ အစာအိမ် အစစ်အမှန် ဖြစ်သည်။
အခန်းအားလုံးပင် အစာကို ချေချက်ရာ၌ ကူညီကြသည်။
အစာ ကို လုံးထွေးပြီး အကြမ်းလိုက် မျိုချလိုက်သောအခါ အစာသည် ရူးမင်းခေါ် အကြီးဆုံး အစာအိမ်အခန်းသို့ ရောက်လာသည်။
အစာသည် ဤအခန်းမှ ရက်တီကျူးလမ်းခေါ် ပျားပလို့နှင့် တူသော အစာအိမ်၌ ဒုတိယအခန်းသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။
ရက်တီကျူးလမ်းတွင် အစာသည် စားမြုံ့ အလုံးကလေးများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။
အစာစားပြီးသော တိရစ္ဆာန်သည် စားမြုံ့ပြန်လိုသောအခါ ရက်တီကျူးလမ်းတွင် ပါရှိသော ကြွက် သားက ထိုစားမြုံ့ပြန်ကလေးများကို ပါးစပ်သို့ရောက်အောင် ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးသည်။
ပါးစပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသော စားမြုံ့ကို မေးဝဲ၍ ချေချက်ပြီးလျှင် အစာအိမ်၏ တတိယ အခန်းဖြစ်သော အိုမာဆမ်သို့ ပို့လိုက်သည်။
ထိုနေရာမှတစ်ဖန် အစာသည် အစာအိမ်အစစ် အဗိုမာဆမ်သို့ ရောက်သွားသည်။
ကုလားအုပ်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာအခြား စားမြုံ့ပြန်ကောင် တို့ကဲ့သို့ အစာအိမ် တတိယအခန်း အိုမာဆမ် မပါရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အစာအိမ်မှ အစာသည် အစာအိမ်ရည် သို့မဟုတ် ဂဲစတြစ်ရည်တို့ဖြင့်ရော၍ အူသိမ်များသို့ ရောက်ရှိသွားသော အခါ အစာချေချက်ခြင်း လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသည်။
ချေချက် ပြီးသား အစာကို အူသိမ် အတွင်းမျက်နှာပြင်က စုတ်ယူ၍ ခန္ဓကိုယ် အနှံ့အပြားသို့ သွေးကြောများဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးသည်။
စားမြုံ့ပြန်ကောင်တို့၏ အခန်းလေးခန်းပါသော အစာအိမ်။
|left စားမြုံ့ပြန်ကောင်များထဲတွင် ကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့မှလွဲ၍ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ အထက်မေးရိုး တွင် ရှေ့သွားများ မပါချေ။
သို့သော် သွားဖုံးသည် မာသော ချပ်ပြားကြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် သွားကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင် သည်။
အစာစားသောအခါ မြက်ကို အပေါ်သွားဖုံးချပ်ပြားနှင့် အောက်သွားများ အကြားတွင် ကိုက်ထားသည်။
ထိုနောက် ခေါင်းကို ဘေးဖက်သို့ ရမ်းလိုက်သောအခါ မြက်ပင်များသည် ပြတ်၍ ပါလာသည်။
စားမြုံ့ပြန်ကောင်များသည် အံသွား များဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျှင်များကို ကြိတ်ဝါးနိုင်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ။
အရှည်မြော်တတ်သူတို့သည် နောင်ရေးဖူလုံစေရန် ကြေးငွေ ဥစ္စာတို့ကို စုဆောင်းတတ်ကြ၏။
သို့သော် ထိုကဲ့သို့ စီးပွားရေး အလို့ငှာ မဟုတ်ဘဲ ဝါသနာအလျောက် ပစ္စည်းစုဆောင်းလည်း ရှိသေးသည်။
ယင်းသို့ စုဆောင်းသောပစ္စည်းတို့မှာ နောင်အခါ တွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတရပ် အနေနှင့် လူ့သမိုင်းအတွက် သော်၎င်း၊ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းအတွက်သော်၎င်း၊ အနုပညာ သမိုင်းအတွက်သော်၎င်း အလွန်တရာ တန်ဖိုးရှိလာတတ်သည်။
ထိုကြောင့် အချို့က ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို စုဆောင်းကြ၏။
အချို့ကား ကျောက်စာ၊ ပေစာ၊ ပုရပိုက်၊ မင်စာ၊ စာအုပ်၊ ပန်းချီကား၊ ရုပ်တု စသည်တို့ကို စုဆောင်းကြ၏။
အချို့မှာမူ တံဆိပ်ခေါင်း၊ မီခြစ်ခွံ၊ စီးကရက် အရုပ်ကား စသည့် အသေး အဖွဲ့ ပစ္စည်းတို့ကို စုဆောင်းကြ၏။
ပါဏဗေဒို လိုက်စားသူ တို့မှာ သတ္တဝါအမျိုးမျိုးတို့၏ အရိုးစုများ၊ အကြေးခွံများ၊ ယောက်သွားခွံများ စသည်တို့ကို စုဆောင်းကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ စုဆောင်းခြင်း၌ ဝါသနာပါသော သဌေးသူကြွယ် များသည် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ဈေးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူ သိုမှီးထားတတ်ကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ ပစ္စည်းတို့ကို အပျင်းပြေ သဘောထားကာ မှန်မှန် စုဆောင်းသွားသော် နောင်တစ်နေ့တွင် အကျိုးခံစားနိုင်ဖွယ် ရှိသည်။
ထိုကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများ တွင် ဤစုဆောင်းခြင်း အလေ့အထသည် ကလေးသူငယ်ကအစ ခေတ်စားလေသည်။
စုဆောင်းရာ၌ ပစ္စည်းနှစ်မျိုးရှိသည်။
အိမ်တွင်းနှင့် ဆိုင် သော ပစ္စည်းနှင့် အိမ်ပြင်ပနှင့်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဟူ၍ ဖြစ်၏။
တံဆိပ်ခေါင်း၊ ဓာတ်ပုံ၊ စာအုပ် စသည်တို့ကို စုဆောင်းခြင်းမှာ အိမ်တွင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းခြင်းဖြစ်၏။
ပန်းပွင့်၊ ခရုခွံ၊ လိပ်ပြာ၊ ဖလံကောင် စသည်တို့ကို စုဆောင်းခြင်းမှာ အိမ်ပြင်သို့ထွက် ရှာဖွေစုဆောာင်းရခြင်း ဖြစ်၏။
စုဆောင်းမှု၌ မကျွမ်းကျင်သူတို့သည် ရရာပစ္စည်းမျိုးစုံကို ရှာဖွေ စုဆောင်း တတ်ကြသည်။
ဤစုဆောင်နည်းမျိုးမှာ အလုပ်ပို၍ အချိန်ကုန် သလောက် အကျိုးမများချေ။
တစ်မျိုးကောင်းကို ရွေး၍ စွဲစွဲ မြဲမြဲ စုဆောင်းခြင်းသည်သာ၍ အကျိုးရှိစေတတ်သည်။
စုဆောင်းသည့်အခါ စုဆောင်းသည့် ပစ္စည်းအမျိုးအမည်၊ စုသည့်နေ့ရက်၊ မည်သို့ရရှကြောင်း၊ ရရှိသည့်ဌာန၊ ပစ္စည်းနှင့် စပ်ဆိုင်သောသမိုင်း စသည်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်၍ ထားသင့် သည်။
နောင်သောအခါ၌ ထိုမှတ်တမ်းသည် အဖိုးတန် သမိုင်း အကျဉ်းချုပ် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စုဆောင်းခြင်း။
စူကာပန်းကို နွယ်နီနတ်ပန်းဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ရုက္ခ ဗေဒအမည်မှာ 'ပက်ဆီဖလိုရာ လောရီဖိုးလီးယား' ဖြစ်သည်။
အလွန်လှပ၍ မွှေးကြိုင်သည်။
ထိုပန်းပင်မျိုးသည် နိုင်ငံခြား၌ မူလပေါက်သည်။
အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ထိုပန်းပင်ကို ကျွဲခေါင်းသီးနွယ်ဟူ၍ ခေါ်သည်။
ဤလောရီဖိုးလီးယား ပန်း မျိုးသည် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အဦးဆုံး ယူလာသော စူကာပန်းမျိုးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
ရုက္ခဗေဒ အမည်ဖြင့် 'မက်ဆီဖလိုရာ ဖိတီတာ'ဟု ခေါ် သော စူကာပန်းမျိုးလည်း ရှိသည်။
ထိုပန်းမျိုးကို တောစူကာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သကြားသီးနွယ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။
ထိုပန်းအနံ့မှာ မကောင်းချေ။
ဥယျာဉ်များတွင် တွေ့ရခဲသော်လည်း ခြံစည်းရိုး များပေါ်၌ နွယ်လျက်ပေါက်သည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
တောစူ ကာပန်းမျိုးကို မော်လမြိုင်မြို့အနီးတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အပင်များ။
စူဠာမဏိစေတီကား နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တွင် နှစ်ထပ်မြောက်ဖြစ်သော တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဝယ် နတ်များ တည်ထားကိုးကွယ်အပ်သော စေတီဖြစ်၏။
ယင်းစေတီ တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်း အကြောင်းကား ဤသို့တည်း။
ဂေါတမဘုရား အလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် ကပိလဝတ်ပြည်ကြီးဝယ် ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစား၍နေရာ အသက်တော် နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း၏အသွင် နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို မြင်သဖြင့် သံဝေဂရ၍ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် ဘိုးတော်အဉ္ဇနမင်း ဖြိုကြွင်း သက္ကရာဇ် ၉၇ ခု ဝါဆိုလပြည့် တနင်္လာနေ့ သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ဆန္ဒအမတ်ကို နောက်လိုက်ခေါ်၍ ကဏ္ဍကမြင်းကို စီးနင်းကာ တောထွက်တော်မူ၏။
တစ်ညအတွင်းမှာပင် ယူဇနာသုံးဆယ်မျှ ခရီးကိုလွန်၍ ရှစ်ဥသဘမျှ ကျယ်သော အနောမာမြစ်ကိုကူးပြီးလျှင် မြင်းတော်မှ ဆင်းသက်၍ ဝတ်ဆင်သောတန်ဆာနှင့် မြင်းတော်ကို ဆန္ဒအမတ်အား အပ်နှင်းကာ ကပိလဝတ်နေပြည်တော်သို့ ပြန်လွှတ်လိုက်၏။
ထိုနောက် လက်စွဲတော်သန်လျက်ဖြင့် ဆံတော်ကိုဖြတ်ပြီးလျှင် 'ငါသည် စင်စစ် ဘုရားဖြစ်မည်မှန်မူ ဆံတော်သည် မြေသို့မကျဘဲ အထက်ကောင်းကင်၌ တည်စေသော'ဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ ကောင်းကင်သို့ လွှင့်မြှောက်လတ်သော် တစ်ယူဇနာမျှ လောက်သောအရပ် လေထဲ၌ ပန်းဆိုင်းဆွဲသကဲ့သို့ တည်လေ၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ဆံတော်ကိုမြင်လျှင် ရတနာပန်းတောင်းဖြင့် ခံယူကာ တာဝတိန်သာနတ်ပြည်ဝယ် ဆံတော်ကို ဌာပနာ၍ ရတနာခုနစ်ပါးခြယ် ခြယ်လယ်လျက် စူဠာမဏိစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်လေ၏။
ဉာဏ်တော်အမြင့်ကား သုံးယူဇနာ မြင့်သည်ဟု ဗုဒ္ဓဝံအဋ္ဌကထာ၌ ဆို၏။
ထိုစူဠာမဏိစေတီဝယ် အလောင်းတော်၏ ဆံတော်ဓာတ်တစ်မျိုးသာ ဌာပနာသည်မဟုတ်၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသောအခါ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဓာတ်တော်တို့ကို ရှစ်ပြည်ထောင်မင်းတို့အား ဒေါဏပုဏ္ဏား ဝေငှစဉ် ဦးရစ်ကြား၌ ဝှက်ထားသည့် လက်ယာစွယ်တော်ကိုလည်း သိကြားမင်းပင် ယူဆောင်ကာ ဌာပနာသည်ဟု ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ၌ပင် ဆို၏။
လကျာ်ညှပ်ရိုးတော်ကိုကား အထူးမဆို။
သို့မဆိုသော်လည်း ထိုစဉ်အခါမှာပင် သိကြားမင်း ယူဆောင်၍ လက်ယာစွယ်တော်နှင့်အတူ ဌာပနာသည်ဟု ယူဆရန်ရှိ၏။
သို့အတွက် စူဠာမဏိစေတီများ ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်သုံးမျိုး ဌာပနာ၍ တည်ထားသောစေတီ ဖြစ်၏။
မှတ်ချက် (လကျာ်ညှပ်ရိုးတော်ကို ဌာပနာသည်ဟု ဗုဒ္ဓ ဝံသအဋ္ဌကထာ၊ သုတ်မဟာဝါပါဠိနှင့် သုတ်မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌ တိုက်ရိုက်အဆိုမရှိသော်လည်း ပါရာဇိ ကဏ် အဋ္ဌကထာ ဗာဟိရနိဒါန်း၌ကား သီဟိုဠ်ကျွန်းရောက် အရှင်အဟိန္ဒ မထေရ်က သုမဏသာမဏေကို သိကြားမင်းထံသို့ ဓာတ်တော်အတောင်းခိုင်းရာ လကျာ်ညှပ်ရိုးတော်ကိုလည်း သိကြားမင်းပင် ယူဆောင်၍ ဌာပနာကြောင်း ထင်ရှား၏။
) ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော စူဠာမဏိစေတီကား နတ်ပြည်တွင် ရှိသောစေတီ ဖြစ်၏။
လူ့ပြည်တွင်လည်း ပုဂံမြို့၌ စူဠာမဏိဘုရားတစ်ဆူ ရှိ၏။
ယင်းစေတီ တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းအကြောင်းကား ဤသို့တည်း။
သက္ကရာဇ် ၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော နရပတိစည်သူ မင်းကြီးသည် သက်တော် ၄၆ နှစ်၊ နန်းစံ ၉ နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၅၄၅-ခုနှစ်တွင် ပုဂံမြို့ အရှေ့ တုံ့ဝပ်တောင်သို့တက်၍ ဘေးတော် နော်ရထာမင်းကြီး ကောင်းမှုတော် စွယ်တော်ရှင် စေတီကို ဖူးမြော်ပူဇော်ပြီးလျှင် ပြန်လာခဲ့ရာ ချောက်ကမ်းပါးတစ်ခုသို့ ရောက်၍ ယင်းချောက်ကမ်းပါးဝယ် ညအခါ ပဝင်းတောက်မြောက် အရောင်တစ်လက်လက် ထွတ်လတ်သည်ကိုမြင်လျှင် မှူးမတ်တို့ကို မေးတော်မူ၏။
မှူးမတ် တို့သည် မီးကိုလည်း မတွေ့ရ၊ တစ်စုံတစ်ရာကျောက်ကိုလည်း မတွေ့ရသဖြင့် မည့်သည့် အရာဝတ္ထုမှထွက်သော အရောင်ဖြစ်သည်ဟု တပ်အပ်သေချာ မလျှောက်ထားနိုင်ကြကုန်။
ထိုအခါ ငါ့အား ဤနေရာဌာန၌ ဘုရားတည်စေလို၍ ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်မှ ရောင်ခြည်တော်ကွန့်မြူးသည် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆင်ခြင်တော် မူပြီးလျှင် ပြည်သူပြည်သားတို့အား အပူတစ်ပြင်း ဆင့်ဆိုကာ ထိုချောက်ကို ပြည့်အောင်ဖို့စေ၏။
စည်မျက်နှာကဲ့သို့ ညီညွတ်၍ စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသော မြေအပြင်ဝယ် လိုဏ်နှစ်ဆင့်ရှိ စေတီတစ်ဆူကို တည်ထားကိုးကွယ်လေ၏။
ထိုစေတီ၏ ဘွဲ့တော်ကိုလည်း တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ စူဠာမဏိစေတီ၏ ဘွဲ့တော်ကိုယူ၍ သဒီသူပစာအားဖြင့် တင်စားကာ စူဠာမဏိ စေတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့တော် ကမ္ပည်းတပ်တော် မူ၏။
ဤသည်တို့ကား မန္တလေးမြို့ မဏိရတနာမြတောင်တိုက်၊ မြတောင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်အပ်သော ပုဂံမြို့ ဘုရားဆယ့်ခုနစ်ဆူ သမိုင်းတွင် ရေးသားပါရှိသည့်အတိုင်း ဖြစ်၏။
ထိုသမိုင်းလာ တုံ့ဝပ်တောင်ကို ပုဂံမြို့ စူဠာမဏိ ကျောက်စာရင်း၌ တုရင်ဟု ပြသည်။
ကျောက်စာပါ စကားကို အောက်တွင် ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
(ခေတ်ပုံနှိပ်စာကို ငဲ့၍ ခေတ်သုံး စားလုံးအတိုင်း ဖော်ပြပါသည်။
) 'သက္ကရစ် ၅၄၅ ခု စိဿနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့အား စံပ္ပုတိတ်ကျွန်းထက်တော် တေနိယ်အရောင်သိုဝ် တောက်ပစွာစသော နတ်နှင့်တူသော စည်သူမင်ကြီသည်ကာ အရှေ့တုရင်သိုဝ် ထွက်တ်မုလတ်သော အခါ၌လျှင် ထိုတောက်သည်သာ မီလောဟုမေတ်မု၏။
သုမျာတိုဝ်ကာ မီဟုရုယ် နာတ်ငလျာက်၏ မင်ကြီ(ကာ)ပတ္တမြား တောက်စသအမှတ်ကိုဝ် သိတ်မုရုယ်ဆ(င်)တ်ပြန်လတ်ရုယ် ဩဤမြေအရပ်ကာ မြတ်စွာတကားဟု ဆိုဝ်တ်မူရုယ် ကူတ်အ (ရာ)နင်ခ၏ နှင်မြီမှလျှင် မြေထွက်ဓွင်ရုယ်ထာမနာ၏ ကုတ်အရောလေတေ၏ ကုတ်တဆင်ပြိကလျှင်။
ဩဖုရာလေ ပြုတ်မု၏။
ထိုဝ်ပြိမှလျှင် အထက်တဘင်ပြုတ်မုဆုံဧပြိ၏။
ထိုဝ်ပြိမှလျှင် အထက်ဖုရာပြုတ်မူသည်ပြီဟူ မင်ကြီကိုဝ်နာတ်လျောက်၏ (မင်) ကီဟူတ်တွင် ဝင်ရွှေဖုရာရှေ နေတ်မူသအခာနှိုက်လျှင် မဟာ(သ္မကြီ) ကိုခဝ်တ်မူရုယ် ရေစင်တ်ချ သည်ကာ ' ကျောက်စာပါ တုရင်တောင်ကို မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်၌ တူရွင်းတောင်ဟု ရေးသည်။
ယခုခေတ်၌ တုံ့ဝပ်တောင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
(ဦးကြီးဖေ)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:စေတီ ပုထိုးများ။
စေဇန်း ပီ ပြင်သစ် ပန်းချီဆရာ ပေါလ် စေဇန်း(Paul cezanne)(ခရစ် ၁၈၃၉-၁၉ဝ၆)သည် ရှေးရိုးပန်းချီစံနစ်ကို တော်လှန်ခဲ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်၏။
ထိုခေတ်အခါက တော်ဝင် ပန်းချီဆရာများ လိုက်နာကျင့်သုံးလျက်ရှိသော အစဉ်အလာများ ကို ဖီလာပြုကာ မိမိစိတ်ကူးဖြင့် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့လေ သည်။
ထိုကြောင့် ပါရစ်မြို့တွင် စေဇန်အာပန်းချီတော်လှန်ရေး သမား တစ်ယောက်ဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုထားကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ပါရစ်မြို့၌သာမက ဥရောပတိုက် တစ်ခုလုံးရှိ များစွာသော ပန်းချီ ပညာရှင်တို့၏ ရှုတ်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရဘူးသည်။
ဤခေတ်၌ကား စေဇန်းသည် ခေတ်ပန်းချီပညာရပ်၏ အခြေခံကို စတင်ပြုစုခဲ့သူဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရသည်။
စေဇန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း ပရောဗန်း နယ်ရှိ အက်မြို့တွင် ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်လေသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း စေဇန်းသည် ပန်းချီပညာကို ဝါသနာပါသူ ဖြစ်ရာ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်မှစ၍ ပါရစ်မြို့တွင် ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
စေဇန်းသည် ပန်းချီဆရာ၏အမြင်သက်သက်ကိုသာ ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် ထိုပန်းချီကား၏ နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်ကို ပေါ်လွင်စေနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ယုံကြည်သည်။
ထိုယုံကြည်ချက်အတိုင်း သူရေးဆွဲသောပုံတွင် ဆေးရောင်အမျိုးမျိုးကို နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်ဖော်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
စေဇန်းရေးခြယ်သော ပန်းချီကားများသည် ရိုးရိုးနှင့် နက်နဲသည်။
စေဇန်းပီ၏နာမည်ကျော်လက်ရာ ပန်းချီကား သို့သော် စေဇန်းသည် မိမိ၏စိတ်ကူးကို ပန်းချီကားချပ်ပေါ်တွင် ထိရောက်အောင် တင်မပြနိုင်ဟု စိတ်ပျက်စွာဖြင့် သူ၏ ပန်းချီကားများကို သူတစ်ပါးတို့အား ပေးပစ်၏။
သူ့သားကိုလည်း ထိုပန်းချီကားများကို ဖြတ်တောက်ကစားစေ၏။
ထိုစဉ်အခါက စေဇန်းရေးဆွဲသော ပန်းချီကားတို့၏ နက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်ကို လူများ သဘောပေါက် နားမလည်ကြချေ။
သို့ဖြစ်၍ ထိုပန်းချီကားများမှာ တန်ဖိုးမရှိ ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
စေဇန်း စွန့်ပစ်လိုက်သော ပန်းချီကားများသည် ယခုခေတ်တွင် လွန်စွာ တန်ဖိုးကြီးမာသော ပန်းချီကားများ ဖြစ်လာသည်။
စေဇန်း ရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများ၏ နက်နဲခြင်းကို ထိုပန်းချီဆရာကွယ်လွန်ပြီးနောက်မှ လူများ သဘောပေါက် နားလည်ကြသည်။
ထိုကြောင့် စေဇန်းသည် အသက်ရှင်နေစဉ် ပန်းချီကျော်တစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့် မကျော်ကြားခဲ့ချေ။
၁၉ဝ၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပေါလ်စေဇန်း အနိစ္စရောက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ပြင်သစ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
စေတိယ =စေတီ ဟူသည် မူလအနက်အရ လူတို့အမြတ်တနိုး ရှိခိုးဦးချ ကိုးကွယ်ကြသည့် အရာမှန်သမျှကို ဆိုလိုသည်။
သို့သော် ပါဠိဘာသာကို ဗုဒ္ဓဘာသာတွင်သာ သုံးနှုန်းသဖြင့် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်မွေတော်၊ အသုံးအဆောင်များ အစရှိသည်တို့ကို ဌာပနာထားသော သာသနိက အဆောက်အဦးများ၊ ထိုသို့ဌာပနာမပါသော်လည်း ဗုဒ္ဓကိုရည်မှန်း ဆောက်လုပ်ထားအပ်သော သာသနိကအဆောက်အအုံများကို စေတီဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။
စေတီဟူသည်မှာ အရိုအသေပြုအပ်သော အရာဝတ္ထုဖြစ်၏။
စေတီသည်− ဓာတုစေတီ = ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်၊ ဓမ္မစေတီ၊ = တရားတော်၊ ဓမ္မခန္ဓာများ၊ ပရိဘောဂစေတီ = ဘုရားရှင်၏ အသုံးအဆောင်၊ ဥဒ္ဒိဿစေတီ၊ = ဘုရားရှင် ကိုယ်စား ရုပ်တုတော်၊ ဆင်းတုတော် ပါဒစေတီ၊ = ဘုရားရှင်၏စက်လက္ခဏာတော် ဟူ၍ ငါးမျိုးရှိသည်။
စေတီသုံးမျိုး ဇာတ်အဋ္ဌကထာ ကာလိင်္ဂဗောဓိဇာတ်၌ စေတီသည် သာရီရိကစေတီ၊ ပရိဘောဂစေတီ၊ ဥဒ္ဒိဿကစေတီ ဟူ၍ သုံးမျိုးလာ၏။
ထိုသုံးမျိုးတို့တွင်- မြတ်စွာဘုရားခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ဓာတ်တော်၊ မွေတော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ နဖူး သင်းကျစ်တော်၊ စွယ်တော်၊ သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်သည်လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့ကို ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်လည်းကောင်း သာရီရိကစေတီ မည်၏။
ဘုရားလောင်း၏ အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော ဝတ်လဲတော်ပုဆိုး၊ ဆံတော်စသည်လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏အသုံးအဆောင် ဖြစ်သော ဗောဓိပင်၊ ကျောင်းတော်စသော အဆောက်အဦသည်လည်းကောင်း၊ သပိတ်တော်၊ သင်္ကန်းတော်၊ တောင်ဝှေးတော်စသော ပရိက္ခရာသည်လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့ကို ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်လည်းကောင်း ပရိဘောဂစေတီမည်၏။
ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး၊ သံ၊ ခဲ၊ ကျောက်၊ အုတ်၊ အင်္ဂတေ၊ မြေ၊ သစ်သား စသည်တို့ကို ထုလုပ်ထားသော ရုပ်တုတော်ဆင်းတုတော်သည် လည်းကောင်း၊ ဆေးမင်တို့ဖြင့် ရေးသားရိုက်နှိပ်ထားသော ဓာတ်ပုံဓာတ်ကားသည်လည်းကောင်း၊ ယင်းတို့ကို ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်လည်းကောင်း ဥဒ္ဒိဿကစေတီမည်၏။
သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ ဗာဟိရနိဒါန်း၌ကား− သာရီရိကစေတီနှင့် ဓာတုစေတီဆိုသည် မှာ သဒ္ဒါသာကွဲ၍ အနက်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစေတီတစ်ခုသာ ထူးသည်။
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် စသော ပိဋကတ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ ယင်းပိဋကတ်တော်ကို ရွှေပြား၊ ငွေပြား၊ ကြေးပြား၊ သံပြား၊ ခဲပြား၊ ကျောက်ပြား စသည်တို့၌ ရေးထွင်းကာ ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော စေတီတော်သည်၎ယလည်းကောင်း ဓမ္မစေတီမည်၏။
ရုပ်ပွားတော်၊ ပုံတော်များမှအစ ဘုရားပုထိုးများတိုင်အောင် စေတီ မည်နိုင်သည်။
သို့သော် ဌာပနာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဌာပနာမပါဘဲဖြစ်စေ ဆောက်လုပ်ကိုးကွယ်သည့် အဆောက်အဦးများကိုသာ မြန်မာတို့က စေတီခေါ်နေကြသည်။
စေတီပူဇော်ခံ ထိုက်သူများ စေတီတည်ထားကိုးကွယ် ပူဇော်ခြင်းကို ခံထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ− ဘုရားရှင်၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓ အရှင်များ၊ သီလဝန္တဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာများနှင့် စကြာဝတေးမင်းတို့ ဖြစ်သည်။