kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား ဆက်လက်လေ့လာရန် ရှေးခေတ် ကာမသျှတ္တရ ခေတ်ပေါ် (235 pages) (272 pages) (101 pages—design criteria for assistive furniture, with sections on accommodation of disabled persons.) (96 pages) (376 pages) ပြင်ပလင့်ခ်များ * ကဏ္ဍ:လိင်မှုဗေဒ ကဏ္ဍ:လိင်အပြုအမူများ။
စတန့်မင်းသား ကျော်စိုး ဓားထိုးခံရ၍ ရုပ်တရက် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ စတန့်ပရိသတ်များသည် မိမိတို့ အကြိုက်ဆုံး မင်းသားတစ်ဦး ဆုံးရှုံးရခြင်းအတွက် ကျော်စိုးကဲ့သို့ မင်းသားမျိုး အစားထိုး၍ ရတော့မည်မဟုတ်ဟု ယူဆမိကြပြီး ဝမ်းနည်းကြေကွဲမဆုံး ရှိကြတော့၏။
ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသည် ရုတ်တရက် ခါးပြတ်သွားသော စတန့်မင်းသားနေရာတွင် အစားထိုးနိုင်ရန် ပထမဆုံး စတန့်ဒါရိုက်တာ အမည်ခံယူသူ ဒါရိုက်တာ ဆရာရွှေနှင့် တိုင်ပင်ကြပြီးလျှင် မြင်းစီး၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီး ကျွမ်းကျင်ပြီးကြမ်းကြမ်းရမ်းရမ်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်နိုင်သူ တစ်ဦးအမြန်အလိုရှိကြောင်း ကုမ္ပဏီမှ နှစ်သက်ရွေးချယ်ခြင်း ခံရလျင် ဆုငွေ ၁၀၀ လည်း ချီးမြှင့်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို သတင်းစာများ၌ ကြော်ငြာထည့်ကြ၏။
ထိုကြော်ငြာကို အကြောင်းပြု၍ မကြာမီ စတန့်မင်းသား ကျော်ဟိုးဟူ၍ ရဲရဲတောက် ရုပ်ရှင်သူရဲကောင်းတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလာခဲ့လေသည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ သာယာကုန်းရပ်ကွက်နေ အဘ ဦးဘကြုပ်၊ အမိဒေါ်နန်းခါ တို့မှ ၁၂၆၅-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၉)ရက်၊ ခရစ် ၁၉၀၃-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်နာမည် မောင်လှမောင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၀၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ။
ရန်ဒန်ဆဂဘူတာ (嵐電嵯峨駅, Randen-Saga-eki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်တည်ရှိပြီး သမိုင်းဝင် အာရကန်နိုင်ငံတော်နှင့် ကိုက်ညီသည်။
ရခိုင်ပြည်၏သမိုင်းကို ခေတ် (၇) ခုခွဲထားသည် – ဓညဝတီမြို့ဟောင်း၊ ဝေသာလီမြို့၊ လေးမြို့၊ မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်၊ ၁၇၈၅ မှ ၁၈၂၆ အထိ မြန်မာများအုပ်ချုပ်ခံရခြင်း၊ ဗြိတိသျှတို့အုပ်ချုပ်ခြင်း (၁၈၂၆ မှ ၁၉၄၈) နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ လွတ်လပ်သောမြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိခြင်း။
အေဒီပထမထောင်စုနှစ်မှစ၍ အာရကန်သည် ကုန်းလမ်းနှင့်ရေလမ်းမှ သွားရောက်နိုင်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကြားရှိ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။
ရခိုင်တို့၏ မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာတို့၏ ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် အာရကန်ကို ဗြိတိသျှတို့ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။
၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာရကန်သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ မြန်မာပြည်နယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အာရကန်သည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်လာသော ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်သည် အသစ်ရရှိလာသော လွတ်လပ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အာရကန်သည် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ဌာနေဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။
ရှေးဟောင်းရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံများ၏ သမိုင်းကို ရခိုင်တို့၏ ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
thumb|အေဒီ ၂၀၀ တွင် ဂင်္ဂါမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ နိုင်ငံများ၏ အိမ်နီးချင်းအဖြစ် အာရကန်ကို ပြသထားသောမြေပုံ ဓညဝတီမြို့ဟောင်း ဓညဝတီမြို့ဟောင်းသည် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ လေးခုအနက် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု အရှိဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ဤနိုင်ငံတော်မြို့တော်ကို စတင်တည်ထောင်သူမှာ မရယုမင်းဖြစ်သည်။
မရယုမင်း ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ကံရာဇာကြီးဟုအမည်ရှိသော အုပ်စိုးသူတစ်ဦးရောက်ရှိလာကာ မြို့တော်ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကံရာဇာကြီး၏ ဆက်ခံသူ စန္ဒသုရိယမင်းသည် မြို့တော်ကို ပြန်လည်မွမ်းမံခဲ့သည်။
သူ၏ လက်ထက်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွရောက်တော်မူပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို ဌာပနာခဲ့သည်။
ရခိုင်ရာဇဝင်အများစုက ဘီစီ ၅၅၄ တွင် စန္ဒသုရိယမင်းလက်ထက် ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို ပူဇော်ခဲ့သော ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အာရကန်၏ အဓိကယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုဖြစ်လာခဲ့ကြောင်း သဘောတူညီကြသည်။
ရှေးရခိုင်ဒဏ္ဍာရီများတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင် အာရကန်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည့် ၁၂၃ ဘိုးတော်အင်္ဇနာခုနှစ်၊ သူ၏ မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခြင်းမတိုင်မီ ၂၅ နှစ်အလိုတွင် မဟာမုနိဘုရားကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သော စန္ဒသုရိယမင်းအကြောင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွရောက်တော်မူစဉ် စန္ဒသုရိယမင်းအား မိမိ၏ အရွယ်အစားအတိုင်း ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ပြုလုပ်ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကျောက်တော်မြို့အရှေ့ဘက် ကလို့ဒန်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ သီလာဂီရိကျောက်တောင်ထိပ်တွင် ဤနေရာကို ဗလီနတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်။
ထွက်ခွာတော်မူချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် တစ်ဖက်သတ်တောက်ပသော အလင်းရောင်များထွက်နေသော ဓာတ်တော်တစ်ဆူကို ချန်ရစ်ခဲ့ပြီး ချစ်ခင်ရသော ညီတော် အာနန္ဒာထံ အပ်နှင်းတော်မူခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဤသို့မိန့်တော်မူခဲ့သည်-"ဓညဝတီသည် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော နိုင်ငံတော်ကြီးဖြစ်ပြီး ဂစ္ဆပဏ္ဍိန္ဒမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် မြို့ကြီး ၉၉ မြို့၊ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် မြို့ကြီး ၉၉ မြို့ ရှိလိမ့်မည်။
ဤနိုင်ငံ၏ မင်းများသည် ရှေးဟောင်း ကဿပတိုင်းမျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာမည်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်၏ တောထွက်မင်း အဇ္ဇုနမှ ဆင်းသက်လာသော ကျွန်ုပ်တို့ သကျမုနိမျိုးနွယ်မှ ဖြစ်လိမ့်မည်။
ဘုရားလောင်းအဖြစ် ကျွန်ုပ်သည် ဤမွန်မြတ်သောတိုင်းပြည်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ဖွားမြင်ခဲ့ဖူးသည်။
ဤနိုင်ငံတွင် ကျွန်ုပ်၏ ရုပ်ပွားတော်ကို ပြုလုပ်ပြီး ကျွန်ုပ်၏ သာသနာတော် (ဗုဒ္ဓဘာသာ) တည်တံ့နေသမျှ နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကြာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကြလိမ့်မည်။
"thumb| မဟာမုနိဘုရားရုပ်ပွားတော် သည် မူလက အာရကန်မှ ဓညဝတီခေတ်ကာလအတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ရခိုင်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံပြင်ပတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်များကို တိုက်ရိုက်နားထောင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးလူမျိုးများဖြစ်ကြောင်း ဂုဏ်ယူစွာပြောဆိုကြသည်။
မဟာမုနိရုပ်ပွားတော် ပြီးစီးသောအခါ ထိုရုပ်ပွားတော်ကို သီရိဂုတ္တကျောက်တောင်ပေါ်တွင် ဌာပနာခဲ့ကြပြီး နတ်လူတို့ စုဝေးကာ မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ပူဇော်ကန်တော့ကြသည့် ပွဲတော်ကြီး ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဝေသာလီ အေဒီ ၄ ရာစုတွင် ဓညဝတီမြို့ဟောင်း ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် (အေဒီ ၃၇၀) ရခိုင်ဒေသ၏ အာဏာဗဟိုချက်သည် ဓညဝတီမှ ဝေသာလီသို့ ရွေ့လျားသွားခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ဓညဝတီထက် နောက်ပိုင်းမှ တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဝေသာလီသည် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ လေးခုအနက် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု အရှိဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အခြားရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံများကဲ့သို့ပင် ဝေသာလီဘုရင့်နိုင်ငံသည် အရှေ့ဒေသ (ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မွန်လူမျိုး) နှင့် အနောက်ဒေသ (အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ပါရှား) တို့ကြားက ကုန်သွယ်ရေးကို အခြေခံထားသည်။
ဤနိုင်ငံသည် တရုတ်-အိန္ဒိယ ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Flag_of_Rakhine.svg|thumb|250x250px ဝေသာလီသည် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ထွန်းကားချိန်ကာလတွင် နှစ်စဉ်သင်္ဘောပေါင်း ထောင်ချီ၍ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။
ဤမြို့တော်ကို ဒီရေဝင်ရောက်သော ချောင်းတစ်ခု၏ ကမ်းနားတွင် တည်ဆောက်ထားပြီး အုတ်များဖြင့် ကာရံထားသည်။
မြို့ပြအနေအထားသည် ဟိန္ဒူနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ် ထွန်းကားလာချိန် ၁၀ ရာစုတွင် ဤနိုင်ငံတော်သည် တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာခဲ့သည်။
လောင်းကြက်မြို့ ဤကာလအတွင်း အုပ်စိုးခဲ့သော နာမည်ကျော်မင်းများထဲမှ တစ်ပါးမှာ မင်းထီး ဖြစ်ပြီး သူသည် လောင်းကြက်မင်းဆက်ကို အေဒီ ၁၂၇၉ မှ ၁၃၈၅ အထိ အုပ်စိုးခဲ့သည်။
(Sandamala Linkara Vol. 1 1997: 171) မင်းထီးမင်း လောင်းကြက်မင်းဆက် (၁၂၅၁–၁၄၀၆) သည် ထင်ရှားသော ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်း ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် အရ လောင်းကြက်မင်းဆက်ကို ၁၂၅၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ဝေသာလီခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာကာ မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော် မတိုင်မီကာလအထိ တည်ရှိခဲ့သည်။
မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော် ဤနိုင်ငံသည် ရခိုင်ဘုရင့်နိုင်ငံများအနက် အစွမ်းထက်ဆုံးဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ချစ်တဂူဒေသများကို အုပ်စိုးခဲ့သည်။
မြောက်ဦးဘုရင်များသည် အင်အားကြီးမားပြီး ၁၅၄၆–၁၅၄၇ နှင့် ၁၅၈၀–၁၅၈၁ ခုနှစ်များတွင် တောင်ငူမြန်မာ၏ ကျူးကျော်စစ်ဆင်နွှဲမှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သည်။
၎င်း၏ အင်အားအထွတ်အထိပ်ကာလ ၁၅၉၉ မှ ၁၆၀၃ အထိ ဆူန္ဒဘန်းမှ မာတာဘန်ပင်လယ်ကွေ့အထိ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းရိုးတန်းဒေသကို ခဏတာထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၆၆၆ ခုနှစ်တွင် မုချအင်ပါယာနှင့် စစ်ဖြစ်ပြီးနောက် ချစ်တဂူဒေသကို လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arakanese_expansion_in_the_1630.png|left|thumb|မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော် မြောက်ဦးဘုရင့်နိုင်ငံတော်သည် ၁၇၈၅ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မြောက်ဦးနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်အပျက်အစီးများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ရှေးဟောင်းဘုရား၊ စေတီပေါင်း ၇၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။
မြောက်ဦးနိုင်ငံတွင် ဘုရင်သည် အချုပ်အခြာအာဏာအား အပြည့်အဝကိုင်စားခဲ့သည်။
မြောက်ဦးနိုင်ငံသည် ဘင်္ဂါလီ၊ ပေါ်တူဂီ၊ မြန်မာနှင့် သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) တို့နှင့် သံတမန်ရေးရာ ဆက်ဆံမှုများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံမှုများ ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
ဤဆက်ဆံမှုများတွင် စစ်ရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခများ ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြောက်ဦးနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အချက်အချာဗဟိုဌာန တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
အာရပ်၊ ဒတ်ချ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် အခြားကုန်သည်များနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် မြောက်ဦးသည် စီးပွားရေးဗဟိုဌာနတစ်ခုအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။
ဤနိုင်ငံသည် အလွန်ချမ်းသာသော ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သည် ကုန်သွယ်မှုများကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ အကောက်ခွန်များကောက်ခံခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးကို မြှင့်တင်ရန် သံတမန်ရေးရာဆက်ဆံမှုများ ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အုချိဟ ဆဆုခဲ()သည် မန်ဂါ 《နာရူတို》မှ ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။
သစ်ရွက်ရွာရှိ သမိုင်းအခြေခံလည်း ကြီး ဂုဏ်သိက္ခာလည်း ကြီးသည့် အုချိဟ နင်ဂျာ မိသားစု မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး သစ်ရွက်ရွာ ရဲတပ်မှူး အုချိဟ ဟုကခုနှင့် အဆင့်မြင့် နင်ဂျာ အုချိဟ မိခိုတိုတို့၏ ဒုတိယသားဖြစ်သည်။
အစ်ကိုမှာ ပါရမီရှင် နင်ဂျာ အုချိဟ အိတချိဖြစ်သည်။
မူလက မိသားစုနှင့် ငြိမ်းချမ်းသော နေ့များတွင် နေထိုင်‌နေရင်း နင်ဂျာဖြစ်ခြင်းကို သဘောကျသော သာမန်ကောင်လေးတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အစ်ကို အိတချိက သစ်ရွက်ရွာတွင် နေထိုင်သည့် ဆဆုခဲမှ အပဖြစ်သော အုချိဟ မျိုးနွယ်တစ်ခုလုံးကို သုတ်သင်ပြီးနောက်တွင် ဆဆုခဲ၏ ဘဝမှာ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
မျိုးရိုးကို ပျက်သုဉ်းစေသော အိတချိအပေါ် နက်ရှိုင်းသော ရန်လိုမုန်းတီးမှုကို သိမ်းဆည်းလျက် အစ်ကို ဖြစ်သူကို သူ၏ လက်ဖြစ် သတ်ကာ လက်စားချေရန်နှင့် မျိုးရိုးကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန်ဟူသော ရည်မှန်းချက်ကို ဆုပ်ကိုင်ထားသူ ဖြစ်သည်။
ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (Bangkok Metropolitan Administration - BMA) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘန်ကောက်ဒေသကို အုပ်ချုပ်သော ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရအဖွဲ့ ဖြစ်ပါသည်။
အဆိုပါအဖွဲ့ကို အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း (ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးဆောင်သော) နှင့် ဥပဒေပြုရေးပိုင်း (ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီ) ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားရှိပါသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း၏ အဓိကတာဝန်မှာ ဘန်ကောက်မြို့တော်အား စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်းနှင့် လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။
ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းနယ်ပယ်များတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ မြို့ပြစီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်း၊ အမှိုက်နှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု၊ အိမ်ရာကိစ္စရပ်များ၊ လမ်းများနှင့် အဝေးပြေးလမ်းများဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုများ၊ လုံခြုံရေးဝန်ဆောင်မှုများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ စသည်တို့ ပါဝင်ပါသည်။
Thailand Future Foundation ၏ ၏ ဖော်ပြချက်အရ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) တွင် စုစုပေါင်း လုပ်သားအင်အား ၉၇,၀၀၀ ရှိကြောင်း သိရှိရပါသည်။
အဆိုပါ အင်အားစုတွင် စည်ပင်သာယာရေးဌာနမှ အရာရှိ ၃,၂၀၀ ဦး၊ မြို့တော် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဌာနမှ ၂၀၀ ဦးနှင့် ခရိုင်ရုံးများမှ ၃,၀၀၀ ဦးတို့ ပါဝင်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိပါသည်။
ဌာနဆိုင်ရာများ left|thumb| ဒင်စိုလမ်းပေါ်ရှိ ပထမဆုံး ဘန်ကောက်မြို့တော်ခန်းမ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) သည် ဌာနပေါင်း ၆၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။
အဆိုပါ ဌာနများအနက် ၅၀ ခုမှာ ဘန်ကောက်၏ မြို့နယ် ၅၀ နှင့် သက်ဆိုင်သော မြို့နယ်ရုံးများ ဖြစ်ကြပါသည်။
ကျန်ရှိသော ဌာနများတွင် မဟာဗျူဟာနှင့် စီမံကိန်းဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးဌာန၊ ဘတ်ဂျက်ဗျူရို၊ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဦးစီးဌာန၊ ရေမြောင်းနှင့် မြောင်းများဆိုင်ရာ ဦးစီးဌာန၊ လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစားနှင့် ခရီးသွားလာရေးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဌာန၊ ဘန်ကောက်ပညာရေးရုံး၊ ယာဉ်ကြောနှင့် ပို့ဆောင်ရေးဌာန၊ စီမံကိန်းနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန အပါအဝင် အခြားဌာနများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။
တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဌာန ဘန်ကောက်မြို့၏ လုံခြုံရေးနှင့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ကြီးကြပ်ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မြို့တော်တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဌာနသည် အဓိကကျသော ယူနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
၎င်းဌာနတွင် အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဝန်ထမ်း ၃,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။
မြို့တော်၏ အရေးကြီးသော လုပ်ငန်း ၅ ရပ်ဖြစ်သည့် လုံခြုံရေး၊ ယာဉ်ကြော ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် အခြားသော အထူးတာဝန်များကို စုစည်းဆောင်ရွက်ပါသည်။
အဆိုပါဌာနသည် ဘန်ကောက်မြို့တော်၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်နယ်ပယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားသည့် ကိစ္စရပ်များအား ကြီးကြပ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း၊ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ တရားစွဲဆိုခြင်းနှင့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတို့အတွက် တာဝန်ရှိပါသည်။
အထူးသဖြင့် မြို့နယ်ရုံးများ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ထက် ကျော်လွန်သော ကိစ္စရပ်များ သို့မဟုတ် လူအများစုအတွက် ဆိုးရွားသော အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည့် အခြေအနေများတွင် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ပါသည်။
ဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးရေးဦးစီးဌာန၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင်း မီးဘေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို သဘာဝဘေးကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးရေးဦးစီးဌာနက ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပါသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီက တင်ပြခဲ့သည့် အစီရင်ခံစာအရ မြို့တော်၏ မီးသတ်ယာဉ်နှင့် စက်ပစ္စည်းများ အခြေအနေကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
မီးသတ်ကား စုစုပေါင်း ၈၇၄ စီးရှိသည့်အနက် ၈၈ စီးသာ အခြေအနေကောင်းမွန်ပြီး ၃၄၀ စီးမှာ "အသုံးပြုနိုင်ရုံမျှ" အဆင့်သာ ရှိကြောင်း၊ ၂၃၂ စီးမှာ "ပျက်စီးနေပြီ" ဖြစ်ပြီး ၂၂၅ စီးမှာ အပြီးအပိုင် ရပ်နားထားရကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။
မီးငြှိမ်းသတ်ရေးလှေများ၏ အခြေအနေမှာလည်း အလားတူပင် ဖြစ်ရာ ရေယာဉ် ၃၁ စီးအနက် ၃ စီးသာ အခြေအနေကောင်းမွန်ပြီး ၂၁ စီးမှာ ဝန်ဆောင်မှုမှ ရပ်ဆိုင်းသွားကာ အမြဲတမ်း ဆိုက်ကပ်ထားရကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။
BMA အနေဖြင့် မော်တော်ယာဉ် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် ဘတ်ဂျက်ကို ဆယ်နှစ်နီးပါး ခွဲဝေချထားပေးခဲ့ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့် ယင်းသို့ အခြေအနေ ဆိုးရွားရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရပါသည်။
၀၁၈ ခုနှစ်စာရင်းအရ BMA သည် မီးသတ်သမား ၁,၈၀၀ ကို ခန့်အပ်ထားရှိပါသည်။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဌာန ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) လက်အောက်ရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုဌာနသည် ဆေးရုံပေါင်း ၁၁ ရုံကို တာဝန်ယူကွပ်ကဲလျက်ရှိပါသည်။
၎င်းဌာန၏ ရုံးချုပ်သည် Pom Prap Sattru Phai မြို့နယ်ရှိ BMA General Hospital (Klang Hospital) တွင် တည်ရှိပါသည်။
အခြားသော ဆေးရုံများမှာ တာ့က်ဆင်ဆေးရုံ၊ ချာရိုအန်ခရုမ်ဖရာချာရတ်ဆေးရုံ၊ သိရိန္ဒြာဆေးရုံ၊ လတ်ခရာဘန်းဆေးရုံ၊ လွမ်ဖိုတာဝီဆက်ဆေးရုံ၊ ဝတ်ချာရွန်ရတ်စ်ဆေးရုံ၊ ရတ်ချဖိဖတ်ဆေးရုံ၊ ခလောင်စမ်ဝါဆေးရုံ၊ ဘန်နာဆေးရုံ နှင့် ဘန်ခုန်ထီယန် သက်ကြီးရွယ်အိုဆေးရုံတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
ထို့ပြင် အဆိုပါဌာနသည် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများအတွက် ဧရာဝဏ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစင်တာ (Erawan Medical Center) ကိုလည်း ကြီးကြပ်လည်ပတ်လျက်ရှိပါသည်။
စီမံကိန်းနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန၊ စီမံကိန်းနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနကို အတွင်းဝန်ရုံး၊ မြို့ပြစီမံကိန်းရုံး၊ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးရုံး၊ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်ရုံး၊ မြို့ပြစီမံရေးဌာန၊ မူဝါဒနှင့် စီမံကိန်းဌာနခွဲများအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားပါသည်။
အဆိုပါ ဦးစီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များတွင် မြို့ပြစီမံကိန်းများ ရေးဆွဲချမှတ်ခြင်း၊ သီးခြားနယ်မြေများအတွက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံချက်များ ပြုစုခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စီမံချက်များ ရေးဆွဲခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် မြေယာနှင့် အဆောက်အဦများ အသုံးပြုမှုကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်သည့် ဌာနခွဲများလည်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။
Navamindradhiraj တက္ကသိုလ် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) သည် နဝမိန်ဒြာဓိရာဇ်တက္ကသိုလ် (Navamindradhiraj University) ကို တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိပါသည်။
အဆိုပါတက္ကသိုလ်တွင် ဝဇိရဆေးရုံ (Vajira Hospital) နှင့် ကူအာကာရုဏ် သူနာပြုဒီဂရီကောလိပ် (Kuakarun College of Nursing) တို့လည်း ပါဝင်ပြီး BMA ၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိကြပါသည်။
Krungthep Thanakom ကုမ္ပဏီလီမိတက် ခရွန်ထေ့ပ် သနားခုံ ကုမ္ပဏီလီမိတက် (Krungthep Thanakom Company Limited) သည် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) ၏ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု စီမံကိန်းများအတွက် ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါသည်။
ယင်းစီမံကိန်းများတွင် ဘီတီအက်စ်မိုးပျံရထားလိုင်းအတွက် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့် (concession) နှင့် ဘတ်ငွေ ဘီလီယံ ၂၀ တန်ဖိုးရှိ မြေအောက်ကေဘယ်လ်သွယ်တန်းခြင်းလုပ်ငန်း စီမံကိန်းကဲ့သို့သော လုပ်ငန်းကြီးများ ပါဝင်ပါသည်။
ဘတ်ဂျက် ဘန်ကောက်မြို့တော်၏ ၂၀၂၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် စုစုပေါင်းဘတ်ဂျက်ပမာဏမှာ ဘတ်ငွေ ၉၀,၅၇၀,၁၃၈,၆၃၀ (ကိုးသောင်းငါးရာခုနစ်ဆယ်ကုဋေ တစ်ရာ့သုံးဆယ့်ရှစ်သိန်း ခြောက်ရာ့သုံးဆယ်ကျပ်) ဖြစ်ပါသည်။
အဆိုပါ ဘတ်ဂျက်၏ အများစုကို မြို့ပြဆိုင်ရာ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများအတွက် ခွဲဝေချထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။
ဘန်ကောက်မြို့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး thumb|လက်ရှိဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဘန်ကောက်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (သို့မဟုတ်) ဘန်ကောက်မြို့တော်ဝန် သည် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။
ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီ ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီ (Bangkok Metropolitan Council - BMC) သည် ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) ၏ ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ မဏ္ဍိုင်အဖြစ် တည်ရှိပါသည်။
မူလဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းဆိုင်ရာ အခွင့်အာဏာများအပြင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စိစစ်ရန်နှင့် အကြံဉာဏ်များ ပေးအပ်ရန် အာဏာများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ပါသည်။
ကောင်စီ၏ အကြီးအမှူးအဖြစ် ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌက ဦးဆောင်ပါသည်။
ဘန်ကောက်မြို့တော်ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင်အရေအတွက်သည် မြို့တော်၏ လူဦးရေအပေါ် မူတည်၍ သတ်မှတ်ပါသည်။
လူဦးရေ တစ်သိန်းလျှင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှုန်းဖြင့် ကိုယ်စားပြုပါသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကာလအတွင်းတွင် အဖွဲ့ဝင် ၆၁ ဦး ရှိခဲ့ပြီး ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မဲဆန္ဒနယ် ၅၇ ခုမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
(အချို့မဲဆန္ဒနယ်များမှ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးထက် ပို၍ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်) [၁] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီအား လေးနှစ်သက်တမ်းအတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပါသည်။
နောက်ဆုံးအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပါသည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ၅၀ ဦး ရှိပြီး ပါတီအလိုက် ခုံနေရာ ရရှိမှုမှာ ဖြူထိုင်းပါတီမှ ၂၀ နေရာ၊ ရှေ့သို့ပါတီမှ ၁၄ နေရာ၊ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ၉ နေရာ၊ ရတ်ခ်ခရွန်ထေ့ပ်ပါတီမှ ၃ နေရာ၊ ဖလန်ဖရာချာရတ်ပါတီမှ ၂ နေရာနှင့် ထိုင်းဆရန်ထိုင်းပါတီမှ ၂ နေရာတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်များ ဘန်ကောက်ခရိုင်များ ဘန်ကောက်သမိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
ဂျုန်းအန်ရစ် ဗီးဗက်စ် အီ စစ္စလီယား (ကက်တလန်: Joan Enric Vives i Sicília၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၄ မွေး) သည်၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ အာဂျယ်လ်ဘိရှော့ဆရာတော် ရာထူးအလျောက်တာဝန်ယူရသော အင်ဒိုရာနိုင်ငံ ၏ ပူတွဲမင်းသား တစ်ပါးဖြစ်သော စပိန်နိုင်ငံ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီး ဖြစ်ပါသည်။
သူသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကစပြီး ဂိုဏ်းချုပ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
အစောပိုင်း ဘာဝ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၄ ခုနှစ် ဘာစီလိုနာမြို့ မှာ သူသည် အသေးစား လက်လီရောင်းချအလုပ်ကိုင်သော ဖခင် ဖရန်စစ် ဗီးဗက်စ် အီ ပုံးစ် (ကက်တလန်: Francesc Vives i Pons) နှင့် မိခင် ကော်နီးလီယား စစ္စလီယား အီဘာညက်စ် (ကက်တလန်: Cornèlia Sicília Ibáñez) တို့၏ တတိယသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဂျုန်းအန်ရစ် အမည်ပေးပြီး ကက်တလန်လူမျိုး ဓလေ့ထုံစံအရ မိဘနာမည်များ ဗီးဗက်စ် နှင့် စစ္စလီယား ကိုပူပေါင်းပြီး မိသားစုအမည်အဖြစ်အမည်ပေးခဲ့သည်။
သူသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကျမ်းစာသင်ကျောင်း သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး အနုပညာ၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် ဓမ္မပညာကို လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဗီးဗက်စ်သည် ဇာတိနယ်ပယ် ဆန်တာမာရီယာ ဒယ်လ် တောလက် ဒယ်လ် ဘာစီလိုနာ (Santa Maria del Taulat de Barcelona) မှာရှိဘုရားကျောင်း၌ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဘာစီလိုနာ၏ အရန်ဆရာတော်အဖြစ်နှင့် နိနာမြို့ ၏ ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်သည် သူ့ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အာဂျယ်လ်မြို့နယ် ၏ လက်ထောက်ခံဘိရှော့ဆရာတော် အဖြစ် ခန်အပ်ခံရသည်။
မင်းသာဖြစ်လာခြင်း ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ 12 ရက်နေ့တွင် သူ၏ရှေ့တော် ဂျုန်း မာတီ အီ အလားနစ် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဗီးဗက်စ် သည် အာဂျယ်လ်ဘိရှော့ဆရာတော် ရာထူးရပြီး အင်ဒိုရာနိုင်ငံ၏ ပူးတွဲမင်းသားနှစ်ပါး ရဲ့ တစ်ပါးဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် 2003 တွင် အင်တိုရာလာဗီလာမြို့ ဗောရဲတိုက် တွင် အင်တိုရာနိုင်ငံ၏ ပူးတွဲဖက်မင်းသားအဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကျမ်းသစ္စာကျိန် ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ဗီးဗက်စ်ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆ ဂိုဏ်းချုပ်ဘွဲ့ပေးခဲ့သည်။
ဗီးဗက်စ် အငြိမ်းစားယူရန်အသက် ၇၅ နှစ်မပြည့်ခင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်သည် ဂျိုးဆက်လူဝီ ဆရာနို ပန်တီနက် (Josep-Lluis Serrano Pentinat)ကို အာဂျယ်လ် ၏ လက်ထောက်ခံဘိရှော့ဆရာတော်အဖြစ် ဗီးဗက်စ် အငြိမ်းစားယူခြင်းလက်ခန်ပြီးနောက် မင်းသားအဖြစ် နောက်ဆက်ခံရန် ခန်အက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြား ဂုဏ်ထူးဆောင် : 80x80px Cross of the Seven Arms (၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁၀). : 80x80px Grand Cross of the Order of Christ (၂၀၁၀ မတ် ၅). 80x80px Grand Collar of the Order of Prince Henry (၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၁၄). ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၄၉ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ဘုရင်များ။
အင်ဒိုရာလာဗီလာမြို့ (အသံထွက် [anˈdɔra la ˈβeʎa]၊ ; ; ) သည် အင်ဒိုရာနိုင်ငံ ၏ မြို့တော် နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ကြားတွင် ရှိသော ပီးရနီးစ်တောင်တန်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့တော် ဝန်းကျင်စီရင်စုကိုလည်း အင်ဒိုရာလာဗီလာ ဟုခေါ်သည်။
နာမည် မြို့တော်ကို အင်ဒိုရာမင်းသားအုပ်ချုပ်ခံနိုင်ငံ အားလုံးနှင့် ခွဲခြားရန် "အင်ဒိုရာ၏မြို့" အဓိပ္ပာယ်နှင့် အင်ဒိုရာလာဗီလာ ဟုခေါ်သည်။
ကက်တလန်ဘာသာစကားတွင် vella စကားလုံး သည် French vieille ကဲ့သို့ "ဟောင်းသော" အဓိပ္ပာယ်ရ လက်တင်စကားလုံး vetula စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသော်လည်း မြို့နာမည်တွင်သုံးထားသော vella သည် "မြို့" အဓိပ္ပာယ်ရလက်တင်စကားလုံး villa ( French ville နှင့် Catalan vila ကဲ့သို့ ) မှဆင်းသက်လာသည်။
သမိုင်း left|thumb| Sant Andreu ဘုရားကျောင်း အင်ဒိုရာလာဗီလာ မြို့တည်နေရာသည် ခရစ်ယာန်ခေတ် မတိုင်မီကတည်းက အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ကျောက်ခေတ်သစ် အင်ဒိုဆင် (Andosin) မျိုးနွယ်စုအခြေချခဲ့သည်။
အင်ဒိုရာလာဗီလာ၏ မြို့ဟောင်းဖြစ်သော ဘာရီအန်တစ် (Barri Antic) ရပ်ကွက်မှာ ဤ ၁၃ ရာစု မှ ဆောက်ထားသော အဆောက်အအုံများ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အထင်ရှားဆုံး အဆောက်အဦမှာ ၁၅၈၀ ခုနှစ် ဆောက်ပြီး ၁၇၀၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နို်င်ငံ၏ ပါလီမန်လွှတ်တော်အိမ်အဖြစ် သုံးသော ဗောရဲတိုက် ဖြစ်ပါသည်။
အင်ဒိုရာလာဗီလာမြို့သည် ဤသို့ ပူးပေါင်းအချုပ်အခြာအာဏာရှိပြီး အထီးကျန်ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံတစ်ခု၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
နှစ်ဆယ်ရာစုအထိ အင်ဒိုရာလာဗီလာမြို့အနီးနားဧရိယာသည် မေ့လျော့နေခဲ့သည်။
ပထဝီ အင်ဒိုရာလာဗီလာ သည် အင်ဒိုရာနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၃၅၆ ပေ (၁၀၂၃ မီတာ) တွင် ရှိသည်။
အင်ဒိုရာလာဗီလာစီရင်စုသည် အင်ဒိုရာလာဗီလာ၊ လာမာဂျင်နဲဒါ နှင့် ဆန်တာကိုလိုမာ ရွာ (၃) ရွာ ခွဲခြမ်းထားသည်။
လူဦးရေး အင်ဒိုရာလူမျိုးများက လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံ (၃၃%) သာရှိကြပြီး မြို့မှာ နေထိုင်သူ အများစုမှာ စပိန်လူမျိုး (၄၃%) ပြစ်သည်။
အခြား ထင်ရှားသော လူနည်းစုများမှာ ပေါ်တူဂီ (၁၁%) နှင့် ပြင်သစ်လူမျိုး (၇%) တို့ဖြစ်သည်။
နေထိုင်သူအများစုမှာ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဤမြို့က လူဦးရေ ၂၀၄၃၀ ရှိခဲ့သည်။
၊https://worldpopulationreview.com/cities/andorra အယ်စကလာဒယ်စ် အန်ဂေါ်ဒါနီစီရင်စု (Escaldes–Engordany) နှင့် အခြား အနီးအနားရွာများအပါ မြို့ပြပတ်ဝန်းကျင် လူဦးရေ ၄၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။
စီးပွားရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ အင်ဒိုရာလာဗီလာသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဗဟိုမြို့တော်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ မြို့တော်များ ကဏ္ဍ:ပြင်သစ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:စပိန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
မေသဉ္ဇာဦး (၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၂ ဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
နှလုံးလှလူမိုက် (၂၀၀၁)၊ပန်းပျိုးသူတို့ အင်္လကာ(၂၀၀၆)၊ရွှေမင်းသမီး(၂၀၂၀) ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီ ၃ ဆု ရရှိခဲ့သူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
အနုပညာခြေလှမ်းအစ နာမည်အရင်း မှာ သူဇာထွေး ဖြစ်သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်ကစပြီး သူဇာ အမည်ဖြင့် တေးသီချင်းများ စတင်ဆိုသည်။
ကျောင်းပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ မှတဆင့် ဘုံကျောင်း တရုတ်တီးဝိုင်း ဖြင့် ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပွဲများ၊ Music Power တီးဝိုင်းဖြင့် စတိတ်ရှိုးပွဲများအထိ တက်လှမ်းသီဆိုသည်။
ထို့နောက် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား ၌ တောင်ပေါ်မြေမှ အလှများ၊ချစ်နေမယ်၊ငြိမ်းချမ်းပါစေ နှင့် လွမ်းမျက်ရည် အစရှိသည့် ကိုယ်ပိုင်သီချင်း ၄ပုဒ် ထုတ်လွှင့်ခွင့် ရသည်အထိ တေးသီချင်းသီဆိုမှု၌ နာမည်တစ်ခုရလာသည်။
သူသည် တေးသီချင်းသီဆိုမှု အပြင် ဖက်ရှင်မဂ္ဂဇင်းအချို့တို့တွင်လည်း အဝတ်အစားဖက်ရှင်ပြ ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦး က ၎င်း၏ ဖက်ရှင်ဓာတ်ပုံများကိုမြင်တွေ့ပြီးနောက် ဗွီဒီယိုရိုက်ကူးပေးလိုကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီး၊လက်ခံခဲ့ရာမှတဆင့် အနုပညာလောက ထဲသို့ မေသဉ္ဇာဦး အမည်ဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင် ဝင်ရောက်လာသည်။
သူ၏ ပထမဦးဆုံး ဗီဒီယိုကားမှာ လေညှင်းကလေး ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဘိုမကလေး ဆိုသည့် ဇာတ်ရုပ်ဖြင့် ဇာတ်ပို့နေရာမှ သရုပ်ဆောင်သည်။
ယင်းနောက် ဒုတိယမြောက်ကားဖြစ်သည့် အရိပ်တစ်ထောင် ဇာတ်ကားတွင်လည်း ဇာတ်ပို့နေရာမှ သရုပ်ဆောင်သည်။
နောက်ပိုင်းဇာတ်ကားများများကျမှ သူ့ကို လူသတိထားမိလာကြသည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ရုပ်ရှင်ဗီဒီယိုလောက၌ ခိုင်မာသည့်နေရာတစ်ခုရလာပြီး ပရိသတ်၏ အားပေးမှုကို လက်ခံရရှိလာသည်။
သူသည် တပ်မတော် အကျိုးပြုဇာတ်ကားများ၌လည်း အထူးပါဝင်သရုပ်ဆေင်မှုဖြင့် လူသိများသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးစံလင်းသိန်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
သား ၂ဦးရှိပြီး သားအကြီးဆုံးမှာ ယာဉ်မတော်တဆမှုဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်က ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမ ဖြစ်သူမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော ၏ ဇနီး ကျွန်းဆွယ်အားကစားပြိုင်ပွဲဆုရ ဒေါ်စမ်းစမ်းအေး ဖြစ်သည်။
နောက်ထပ် အမဖြစ်သူမှာ စိုးရီလွင် အမည်ဖြင့် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် တေးသီချင်းများ သီဆိုသည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ မေသဉ္ဇာဦးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နှလုံးလှလူမိုက် ဇာတ်ကားဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု) ကို ပထမဦးစွာဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပန်းပျိုးသူတို့ အလင်္ကာ ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရွှေမင်းသမီးဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု)ကို သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၉၅/၂၀၂၅) ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်ဖြစ်သော လူမှုထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်)ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ။
အမျိုးသမီးတစ်ဦးက ပုလွေမှုတ်ခြင်း (fellatio) ပြုလုပ်နေစဉ် ပါးစပ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း ( သို့မဟုတ် oral intercourse) ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ လိင်အင်္ဂါအား အခြားတစ်ဦးမှ ပါးစပ် (နှုတ်ခမ်း၊ လျှာ သို့မဟုတ် သွားများ အပါအဝင်) ဖြင့် နိုးဆွလှုံ့ဆော်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူဖြစ်သည်။