kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
thumb|The sandō at Kifune Shrine ခိဖုနဲနတ်ကျောင်း (貴船神社, Kifune Jinja) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ရှင်တိုနတ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ခိဖုနဲကျောင်းတော်သည် ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလအစောပိုင်းတွင် ဘုရင့်နန်းတော်၏ အားပေးထောက်ခံမှုရရှိခဲ့သည့် ကျောင်းတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် မုရခမိသည် ကျောင်းတော်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို စောင့်ရှောက်သည့် နတ်များအတွက် ပွဲတော်ကျင်းပရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
"ဟဲအိဟခု" ဟူသည့် စကားသည် ခိဖုနဲနတ်ကျောင်းအပါအဝင် နတ်ကျောင်း ၁၆ ကို ပေါင်းစည်းကာ ခေါ်ဆိုထားသည့် အမည်ဖြစ်သည်။
Breen, John et al. (2000). Shinto in History: Ways of the Kami, pp. 74-75.Ponsonby-Fane, Richard. (1962). Studies in Shinto and Shrines, pp. 116-117. ၁၈၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိ ခိဖုနဲနတ်ကျောင်းသည် ရှင်တိုနတ်ကျောင်းများထဲတွင် ခေတ်မီသည့်စနစ်ရှိသည့် နတ်ကျောင်း (官幣中社, Kanpei-chūsha) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
官幣中社, Kanpei-chūsha ဆိုသည်မှာ အစိုးရက အထောက်အပံ့ပေးထားသည့် နတ်ကျောင်းများထဲတွင် ဒုတိယအဆင့်ရှိသည့် နတ်ကျောင်းကို ဆိုလိုသည်။
Ponsonby-Fane, Richard. (1959). The Imperial House of Japan, pp. 126. ပြင်ပလင့်များ Official Site ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ နတ်ကျောင်းများ။
ကျမ္ပဘုရင့်နိုင်ငံ(ချန်: ꨌꩌꨛꨩ, چامفا; ; သို့မဟုတ် ) ၁၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၈၃၂ ခုနှစ်များအတွင်း အမှီအခိုကင်းစွာ တည်ရှိခဲ့သော ရှေးဟောင်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။
ကျမ္ပ၏ အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော နယ်မြေသည် ယနေ့ ဗီယက်နမ်အလယ်ပိုင်း၊ Hoanh Son တောင်တန်းမှ မြောက်ဘက် ကွမ်ဘင်းပြည်နယ် မှ တောင်ဘက် ဘင်သွမ်ပြည်နယ် အထိ လည်းကောင်း၊ တောင်တရုတ်ပင်လယ်သည် ယနေ့ခေတ် လာအို၏ အနောက်တောင်တန်းများဆီသို့။
ကျမ္ပဘုရင့်နိုင်ငံသည် ၉ နှင့် ၁၀ ရာစုများတွင် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းမှ ဒိုင်ဗီယက်မင်းဆက်များ၏ ဖိအားပေးမှုနှင့် ခမာအင်ပါယာနှင့် စစ်ပွဲများအောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း အားနည်းလာသည်။
၁၄၇၁ တွင် ကျမ္ပဘုရင့်နိုင်ငံသည် ဒိုင်ဗီယက် ကို အကြီးအကျယ်ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏မြောက်ပိုင်းနယ်မြေအများစုကို ဒိုင်ဗီယက်သို့ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
ကျမ္ပဘုရင့်နိုင်ငံ၏ ကျန်နယ်မြေများကို ပြည်နယ်ငယ်များအဖြစ် ပိုင်းခြားကာ တဖြည်းဖြည်း ငုယင်ဘုရင်များ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းမင်းလက်ထက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တစ်ခုလုံးကို တရားဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
အကိုးအကား ကဏ္ဍ: ချန်ပါ ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု ဒေသများ။
လန်နာ သည် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိခဲ့သော ရှေးဟောင်းနိုင်ငံတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။
၁၄ နှင့် ၁၅ ရာစုများအတွင်း လန်နာနိုင်ငံသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ထွန်းကားခဲ့သည်။
လန်နားဘုရင်များသည် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် လင်းဇင်းပြည် နှင့် Dai Viet (ဗီယက်နမ်) အပါအဝင် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ဆက်ဆံရေးကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
၁၆ ရာစုတွင် လန်နာနိုင်ငံသည် အထူးသဖြင့် ဗမာနိုင်ငံ (မြန်မာ) မှ ဒေသဆိုင်ရာ အင်အားကြီးများ၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် ဖိအားများကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
၁၈ ရာစုတွင် စစ်ပွဲများနှင့် နိုင်ငံရေး သဘောတူညီချက်များ ဆက်တိုက်ရပြီးနောက် လန်နာကို Siam (ထိုင်း) မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် လင်္ကာနိုင်ငံတော်၏ အမွေအနှစ်များကို ၎င်း၏ သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများဖြင့် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားဆဲဖြစ်သည်။
လန်န ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် ချင်းမိုင်သည် အရေးပါသော ယဉ်ကျေးမှုအချက်အချာနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လာရောက်လည်ပတ်သည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။
ဗမာတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ၁၅ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ လန်နာနိုင်ငံသည် မြန်မာဘုရင်လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိသည်။
မန္တလေးမြို့ကို ဗဟိုထားသော ဗမာအင်ပါယာအဖွဲ့အစည်းများ၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းဝင်လာခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ်မှစ၍ ဗမာနှင့် လန်နာတို့သည် ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာရေးနှင့် နယ်စပ်ရောင်းဝယ်မှုတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်နေကြပြီး ထိုသက်ဆိုင်မှုသည် ခေတ်အဆက်ဆက် တိုးတက်လာခဲ့သည်။
Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Frank Cass & Co. Ltd. ၁၆ရာစုအတွင်းတွင် ဗမာအင်ပါယာကို တိုးချဲ့သည့်အခါ လန်နာသည် ဗမာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ဝင်သွားခဲ့ပြီး ချင်းမိုင်မြို့ကို ဗမာဘုရင့်တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်အတွင်း လန်နာသည် ဗမာအာဏာအောက်ရှိ နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Wyatt, David K. (2003). Thailand: A Short History. Yale University Press. အလောင်းဘုရားလက်ထက် (၁၈ရာစု) အထိ လန်နာသည် တခါတရံ သီးခြားလွတ်လပ်ခဲ့သော်လည်း ဗမာအင်ပါယာ၏ သက်ရောက်မှုနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် တည်ရှိခဲ့သည်။
လန်နာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဗမာဘာသာ၊ ဗမာအုပ်ချုပ်မှုစနစ်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများ ဝင်ရောက်သက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုသက်ရောက်မှုများသည် ယနေ့ထိ မြန်မာ-လန်နာယဉ်ကျေးမှုဆက်နွယ်မှုအဖြစ် ထင်ရှားနေဆဲဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုများ လွှမ်းမိုးနေစဲဖြစ်သည်။
Lieberman, Victor B. (2003). Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Volume 1: Integration on the Mainland. Cambridge University Press. အကိုးအကား ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
နတ်-ဗြဟ္မာ-တို့ကို သက်သေအဖြစ်ဖြင့် အာရုံပြု၍-အဖန် တလဲလဲ-ဖြစ်သော အောက်မေ့မှု “သတိ”ဒေဝတာနုဿတိ (ထီ) [ဒေဝတာ+အနုဿတိ]။
(သဒ္ဓါ, သီလ, သုတ, စာဂ, ပညာ ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံကြသူတို့သည် ဤလူ့ပြည်မှ စုတေကြသည့်အခါ နတ်ပြည်, ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ နတ်, ဗြဟ္မာ ဖြစ်၍ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင်ကြရပေသည်။
ငါ့မှာလည်း ထိုကဲ့သို့ သဒ္ဓါ-စသော ဂုဏ်တွေ အပြည့်အစုံ ရှိပေပြီ-ဟု နတ်, ဗြဟ္မာများ၏ သဒ္ဓါ-စသည်တို့ အကျိုးပေးဟန်ကို သက်သေခံထား၍ မိမိ၏ သဒ္ဓါ-စသော အကျင့် ဂုဏ်တို့ကိုပင် ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကာ ပီတိဖြင့် မွေ့လျော်ခြင်းသည် “ဒေဝတာနုဿတိ” မည်၏။
) ဒေဝတာ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပန္နာ အနုဿတိ ဒေဝတာနုဿတိ၊ ဒေဝတာ သက္ခိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ အတ္တနော သဒ္ဓါဒိဂုဏာရမ္မဏာယ သတိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ။
(အံ၊၂၊၂၅၁၊ ၃၉၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၂။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၀၀။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉၈၊ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၉။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၁၀၇၊ ၂၁၉။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၀၃၊ ၂၂၈။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၀ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဗုဒ္ဓါနုဿတိ အာနာပါနဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(၁)သုတ (တိ) [သု+တ။
သဝနံ သုတံ၊ အသုယိတ္ထာထိ ဝါ သုတံ။
၂၄၁-၂။
သုတသဒ္ဒါ၏ အတ္ထုဒ္ဓါရပြကျမ်းများ-ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၈၆-၇။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၁၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၁။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၂၅။
ၐြုတ-သံ။
သုအ-ပြာ။
သုယ-အဒ္ဓမာဂဓီ။
] ကြားအပ်သော၊ သဒ္ဒါရုံ၊ အသံ။
(၁) ကြားအပ်သော၊ သဒ္ဒါရုံ၊ အသံ။
သုတံ နာမ သောတေန သုတံ။
ဝိ၊၂၊၂။
သုတ (မ၊၁၊၁၈၉) န္တိ မံသသောတေနပိ သုတံ၊ ဒိဗ္ဗသောတေနပိ သုတံ။
သဒ္ဒါယတ-နတံ အဓိဝစနံ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၉။
သုတ (ဒီ၊၃၊၁၁၁။
ပဋိသံ၊၁၂၇) န္တိ သဒ္ဒါယတနံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၈။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈။
သုတံ ပဝဿာ (သုတ္တနိ၊၃၃၁) တိ သုတသင်္ခါတံ သဒ္ဒါယတနံ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၃။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃၆။
(၂) သိ-မှတ်-ဆောင်-အပ်သော။
ဧဝံ မေ သုတံ။
ဒီ၊၁၊၁။
(၃) ကြားအပ်ပြီး ကြားအပ်လတ္တံ့သော (ဝိစ္ဆတ္ထ)။
သုယျိတ္တာတိ သုတာ၊ သုယျိဿန္တီတိ ဝါ သုတာ။
ပါရာဇိကုဒ္ဒေသာဒယော။
သုတာ စ သုတာ စ သုတာတိ သရူပေကသေသော ကာတဗ္ဗော။
ပါစိတ်၊ ယော၊ ၃၀၃။
(၄) အတတ်ပညာ၊ သိပ္ပ။
ယတ္ထ အတ္ထာဝဟံ သုတ (ဇာ၊၁၊၁၃၄) န္တိ ...ယံကိဉ္စိ သိက္ခိတသိပ္ပံ အတ္ထာဝဟံ ဟောတိ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၅။
(၅) သင်ကြား-အပ်-သင့်-ထိုက်-သော။
သုတာန (ဇာ၊၁၊၂၂၂) န္တိ သိက္ခိတဗ္ဗယုတ္တကပရိယတ္တီနံ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၄၊၇၅။
(၆) ထင်ရှား-ကျော်ကြား-ကျော်စော-သော။
ဇနေ သုတာ (သံ၊၁၊၁၂၂) ဇနေ ဝိဿုတာ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၆၈။
ဒူ‌ရ သုတော (ဇာ၊၁၊၉၆) တိ ဗြာဟ္မဏ အယံ ရုက္ခော ဒူရေ သုတော ဝိဿုတော။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၃။
(၇) (ဉာဏ်၌) ထင်လင်း-ပြတ်သား-သော။
သုတဓမ္မ-ကြည့်။
(၈) များစွာကြားနာအပ်သော ဗဟုဿုတ။
သုတေန ဝါ (မဟာနိ၊၅၂) တိ ဗဟုဿုတဂုဏေန ဝါ။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၇၂။
သုတဓမ္မော (စရိယာ၊၄၀၅) တိ ယာဝတာ ရာဇပုတ္တေန သောတဗ္ဗဓမ္မော နာမ၊ တဿ သဗ္ဗဿ သုတတ္တာ သုတဓမ္မော၊ ဗဟုဿုတောတိ အတ္ထော။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၆၃။
(၉) အကြားအမြင်များခြင်း ဗာဟုဿစ္စ။
(၉) အကြား အမြင်များခြင်း ဗာဟုဿစ္စ။
သုတဉ္စာ (ဇာ၊၁၊၂၀) တိ ကာရဏနိဿိတံ သုတံ၊ ဣမိနာ ဣမသ္မိံ လောကေ လောကေ အတ္ထနိဿိတံ ဗာဟုသစ္စံ။
(၁၀) သွားသော၊ (၁၀) သွားသော။
(၁၁) မေးစိစစ်အပ်သော။
(၁၂) လေ့လာအားထုတ်အပ်သော။
(၁၃) ဆည်းပူးအပ်သော။
ဂမနေ ဝိတော စာဝ၊ ဓာရိတော ပစိတေသု စ၊ အနုယောဂေ ကိလိန္နေ စ၊ သုတောတိ‌‌ဓေယျလိင်္ဂိကော။
သောတဝိညေယျသတ္တေသု၊ သုတံ ပုတ္တေ သုတော သိယာ။
ဓာန်၊၇၉၇-၈။
ဓာန်၊ဋီ၊သုတသဒ္ဒါ စ-ဂမနေ ဝိဿုတေ တိန္တေ၊ နိယောဂေါ ပစိတေပိ စ။
သဗ္ဗေ စ သောတဒွါရာနုသာရညာတေသု ဒိဿတိ။
၂၄၂၊ (န) (၁၄) ပရိယတ်၊ ကျမ်းဂန်။
(န) (၁၄) ပရိယတ်၊ ကျမ်းဂန်။
သုတ (ဇာ၊၁၊၁၃၄) န္တိ ပရိယတ္တိံ။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၁၂၉)။
ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏတ္ထိကေဟိ သောတဗ္ဗတော သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မော၊ သာရတ္ထ၊၃၊၃၉။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၈၈။
သုတန္တိ သုယျတေ ပရိယတ္တိဓမ္မောတိ သုတော၊ နေတ္တိ၊ဝိ၊၇၂။
(၁၅) ကြားခြင်း။
သဒ္ဓါယ သီလေန သုတေန ဗုဒ္ဓိယာ။
ဒီ၊၃၊၁၃၄။
သုတေနာတိ ပရိယတ္တိသဝနေန။
သုတ (ထေရ၊၂၂၈) န္တိ သဝနံ။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆။
သုတေန သဝနေန ဥဿဟနေန ပဂုဏကရဏာဒိ ဝါ စုဿဟနေန ဝါ။
အလင်္ကာ၊ဋီ၊၂၁-နှာ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၆။
နေတ္တိ၊ဝိ၊၇၂)၊ (၁၆) သိ-မှတ်-ဆောင်-ခြင်း။
(၁၆) သိ-မှတ်-ဆောင်-ခြင်း။
ဧဝံ မမ သုတံ သောတဒွါရာနုသာရေန ဥပဓာရဏံ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၉။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆။
(၁၇) မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်။
သုတန္တိ ဟိ ဗုဒ္ဓဝစနာ-ဂမော စ သုတဖလတ္တာ ဟေတုဝေါဟာရဝသေန အဓိဂမော စ၊ တံ သုတံ အဿ အတ္တီတိ သုတဝါ။
သုတဝါ (သုတ္တနိ၊၃၃၄) တိ ဝေါသိတသုတကိစ္စတ္တာ ပရမတ္ထိကသုတသမန္နာဂတော။
(သာရတ္ထ၊၃၊၁၈၉)။
(၁၈) သုတသဒ္ဒါ။
သုတပုဒ်။
(၁၈) သုတသဒ္ဒါ၊ သုတပုဒ်။
နိဒါနံ ဥဒ္ဒိသိတွာ အဝသေသံ သုတေန သာဝေတဗ္ဗံ။
ဝိ၊၃၊၁၅၁။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈။
သုတေနာတိ သုတပဒေန။
ဝိမတိ၊၂၊၁၇၀။
(၁၉) တမန်၊ ရထားထိန်း။
(၁၉) တမန်၊ ရထားထိန်း၊ ပနာဒေါ ဩပမညော စ၊ ဒေဝသူတော စ မာတလိ။
ဒီ၊၂၊၂၀၆။
ဒေဝသုတောတိ ဒေဝသာရထိ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၁။
သု ဂတိယံ၊ သဝတိ၊ ပသဝတိ၊ ပသုတော၊ သုတော။
ဧတ္ထ သုတောတိ ဒူတော။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၄ ဗဟုဿုတဟူသည် ရဟန်းတို့ ...အကြားအမြင် သုတဥစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း? ရဟန်းတို့ ...ဤသာသနာတော်၌ အရိယာတပည့်သည် တစ်နည်း - အရိယာဖြစ်တော်မူသော ငါဘုရားရှင်၏ တပည့်သာဝကသည် အကြား+အမြင် = ဗဟုဿုတကို ဆောင်ထား၏၊ အကြား+အမြင် = ဗဟုဿုတကို ဆည်းပူး၏၊ (သီလကျင့်စဉ်ဟူသော) အစ၏ကောင်းခြင်း, (သမာဓိကျင့်စဉ်ဟူသော) အလယ်၏ကောင်းခြင်း, (ပညာကျင့်စဉ် ဟူသော) အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်နှင့်လည်းပြည့်စုံ သဒ္ဒါနှင့်လည်းပြည့်စုံသော အပိုအလိုမရှိ ထက်ဝန်းကျင် ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင်စင်ကြယ်သော သီလ-သမာဓိ-ပညာ သိက္ခာသုံးရပ် အကျင့်မြတ်ဟူသော သာသနဗြဟ္မစရိယ, အရိယမဂ်တည်းဟူသော မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ ဤနှစ်မျိုးသော ဗြဟ္မစရိယဟူသော မြတ်သော အကျင့်ကို ဖော်ပြတတ်သော တရားဒေသနာတော်တို့ကို များစွာ ကြားနာဖူး၏၊ အာဂုံဆောင်ထား၏၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့ကျက်ထား၏၊ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုပွားထား၏၊ ပရမတ္ထ တရားကိုယ် အနက်သဘောအားဖြင့်လည်းကောင်း, အကြောင်းတရားအားဖြင့် လည်းကောင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ထား၏၊ ရဟန်းတို့ ...ဤသည်ကို အကြားအမြင် သုတဥစ္စာဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ သုတဓနံ၊ ဣဓ ဘိက္ခဝေ အရိယသာဝကော ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော၊ ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ၊ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ။
ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခဝေ သုတဓနံ။
(အံ၊၂၊၃၉၉။
) ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ အတ္ထတော စ ကာရဏတော စ ပညာယ သုဋ္ဌု ပဋိဝိဒ္ဓါ ပစ္စက္ခံ ကတာ။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၄။
) သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ နိဇ္ဇဋံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ ကတွာ သုဋ္ဌု ယာထာဝတော ပဋိဝိဒ္ဓါ။
(အံ၊ဋီ၊၂၊၃၆၂။
)" အကြားအမြင် ဗဟုဿုတရှိသူ သိရမည့် တရားများ ဤဒေသနာတော်များနှင့်အညီ အကြား+အမြင် = ဗဟုဿုတရှိသော = အာဂမသုတဟူသော သင်သိ = အကြား, အဓိဂမသုတဟူသော ကျင့်သိ = အမြင်ရှိသော သူတော်ကောင်းသည်လည်း နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို ရရှိထားပြီးသာဖြစ်သည်။
ဗဟုဿုတရှိသူကား ဒုက္ခသစ္စာ အမည်ရသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်တရားနာမ်တရားတို့ကိုလည်း ပရမတ်သို့ဆိုက်အောင် ပရမတ္ထ တရားကိုယ် အနက်သဘောအားဖြင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ထားပြီး ဖြစ်၏၊ သမုဒယသစ္စာ အမည်ရသည့် အကြောင်း တရားတို့ကိုလည်း သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်ထားပြီး ဖြစ်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်၌လည်း ဤကြောင်း-ကျိုး-ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှားစွာ တည်ရှိ နေပေသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မဟာနိဒါနသုတ်မှ ဗျာဒိတ်တော်အသံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(၁)ဗြဟ္မစရိယ (န) [ဗြဟ္မ+စရိယ] မြတ်–တိုးပွါး–ဖြူစင်–သန်ရှင်း-သော အကျင့်၊ မြတ်ကုန်သော သူ့တို့၏ အကျင့်၊ မြတ်သော သူတို့ ကျင့်အပ်သော အကျင့်၊ မြတ်သော နိဗ္ဗာန် အလို့ငှါ ကျင့်အပ်သော အကျင့်။
(၁) သင်္ခလိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ။
ဒီ၊၁၊၅၉။
(မ၊၁၊၁၁၀၊ ၂၃၆။
အံ၊၁၊၁၈၁။
ဥဒါန၊၁၀၁။
ဣတိဝုတ်၊၂၄၈။
စူဠနိ၊၇၅။
နေတ္တိ၊၅။
) ဗြဟ္မစရိယန္တိ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ဗြဟ္မဘူတံ စရိယံ၊ ဗြဟ္မဘူတာနံ ဝါ ဗုဒ္ဓါဒီနံ စရိယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၉။
ပဏ္ဍိတပညတ္တတာယ သေဋ္ဌဋ္ဌေန ဗြဟ္မံ, ဗြဟ္မာနံ ဝါ စရိယန္တိ ဗြဟ္မစရိယံ။
ဗြဟ္မဘူတေဟိ သေဋ္ဌေဟိ စရိတဗ္ဗတော တေသံ စ စရိယဘာဝတော ဗြဟ္မစရိယံ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၂၅၂။
သိက္ခတ္တယံ နိဗ္ဗနာတ္ထာယ ပဝတ္တနတော ဗြဟ္မတ္ထာယ စရိယာတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၁။
(၂) ဗြဟ္မာမင်းတို့၏ အကျင့်။
(၂) ဗြဟ္မာနဉ္စ စရိယန္တိ ဗြဟ္မစရိယံ။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၂၄၃။
(ဒီ၊ဋီ၊၁၊၂၃၉။
) (၃) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးခြင်း။
(၃) ဇီဝိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဥပဋ္ဌာနသာရံ။
အံ၊၁၊၂၂၅။
(အံ၊၂၊၆၁၊ ၇၉။
အဘိ၊ပု၊၁၇၆။
) ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈၊ ၃၄။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၉။
) ဗြဟ္မစရိယ အရ (က) ဒါန။
(ခ) ဝေယျာဝစ္စ။
(ဂ) ငါးပါးသီလ၊ (ဃ) အပ္ပမညာ ၄-ပါး။
(င) မေထုန်မှ ရှောင်ကြဉ်မှု။
(စ) မိမိမယားဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်မှု။
(ဆ) ဝီရိယ။
(ဇ) အဋ္ဌင်္ဂဥပုသ်။
(ဈ) အရိယာမဂ်။
(ည) သာသနာ။
(ဋ) ဓမ္မဒေသနာ။
(ဌ) အဇ္ဈာသယ။
(ဍ) သမဏဓမ္မ = ရဟန်းတရား။
(ဎ) အာဘိသမာစာရိကသီလ။
(ဏ) လိင်္ဂဗြဟ္မစရိယများကို အရာအားလျော်စွာ ကောက်ယူရသည်။
မ၊၁၊၂၀၁။
သံ၊၁၊၁၅၆၊ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၀-၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၀၃။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၀၂-၃။
ဝဇိရ၊၄၁၀။
မ၊ဋီ၊၂၊၃၄။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ သာသနဗြဟ္မစရိယ (၁)သာသနဗြဟ္မစရိယ (န) [သာသန+ဗြဟ္မစရိယ] (က) (သိက္ခာ ၃-ပါး) သာသနာဟူသော မြတ်သောအကျင့်။
(ခ) (သကလတန္တိဓမ္မ) သာသနာဟူသော မြတ်သောအကျင့်။
(၁) (က) (ခ) ယသ္မာ ဣမံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော သာသနဗြဟ္မစရိယံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၉။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၆။
တတ္ထ တိသော သိက္ခာ သက‌လော စ တန္တိဓမ္မော သာသနဗြဟ္မစရိယံ နာမ ဝိမတိ၊၁၊၆၄၊ သကလံ သာသနဗြဟ္မစရိယန္တိ အနဝသေသံ သတ္ထုသာသနဘူတံ သေဋ္ဌစရိယံ။
သံ၊ဋီ၊၂၊၅၀၇။
သံ၊ဋီ၊၃၊၂၅၆။
(ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၂၇၀-၁)။
(၂) သာသနာဟူသော မြတ်သောနိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ ကျင့်အပ်သောအကျင့်။
(၂) ဥတ္တမဋ္ဌေန နိဗ္ဗာနံ ဗြဟ္မ နာမ၊ သိက္ခတ္တယံ နိဗ္ဗာနတ္ထာယ ပဝတ္တနတော ဗြဟ္မတ္ထာယ စရိယာတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ။
သာသနဗြဟ္မစရိယန္တိ တံယေဝ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၃ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ (၁)မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ (န) [မဂ္ဂ+ဗြဟ္မရိယ] အရိယမဂ်ဟုဆိုအပ်သော မြတ်သောအကျင့်။
(၁) သာသနဗြဟ္မစရိယံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဉ္စ ပကာသေတိ။
မဂ္ဂမေဝ ဗြဟ္မစရိယံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ။
ဝဇိရ၊၃၃။
(၂) အကြောင်းဖြစ်သော မြတ်သောအကျင့်၊ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော မြတ်သော အကျင့် (သမထဝိပဿနာ)။
(၂) ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယ-(နေတ္တိ၊၄၁) န္တိ ဣဒံ အရိယံ သမထဝိပဿနာသင်္ခါတံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယန္တိ ဝုစ္စတိ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၆ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် သုတ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဖြန့်ခြင်း အတိုင်းအရှည် မရှိသော အတိုင်းအရှည် မရှိသော အာရုံ၌ဖြစ်သော၊ အတိုင်းအရှည် မရှိသော သတ္တဝါ အာရုံရှိသော၊ တရား၊ အပ္ပမညာ တရားအပ္ပမညာ (ထီ) [အပ္ပမာဏ+ကျ]။
(မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာဟူသော ဗြဟ္မစိုရ်တရားလေးပါး။
) စတဿော အပ္ပမညာ၊ ...အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ။
ဒီ၊၃၊၁၈၇။
အဘိ၊ဝိ၊၂၈၄။
ပဋိသံ၊၈၁။
အပ္ပမညာတိ ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝသေသဖရဏဝသေန အပ္ပမညာဝ။
ပမာဏံ အဂ္ဂဟေတွာတိ အသုဘဘာဝနာ ဝိယ ပဒေသံ အဂ္ဂဟေတွာ။
ဧကသ္မိမ္ပိ သတ္တေ ပမာဏာ’ဂ္ဂဟဏေန အနဝသေသဖရဏေန။
နတ္ထိ ဧတာသံ ဂဟေတံ ပမာဏန္တိ ဟိ အပ္ပမာဏာ။
အပ္ပမာဏာ ဝေ အပ္ပမညာ။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၂၂၀။
အပ္ပမညာယောတိ ဖရဏအပ္ပမာဏဝသေန အပ္ပမညာယော၊ ဧတာ ဟိ အာရမ္မဏဝသေန အပ္ပမာဏေ သ‌တ္တေ ဖရန္တိ, ဧကသတ္တမ္ပိ ဝါ အနဝသေသဖရဏဝသေန ဖရန္တီတိ ဖရဏအပ္ပမာဏဝသေန အပ္ပမညာယောတိ ဝုစ္စန္တိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၆၁။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၁-လည်း ကြည့်။
) ယသ္မာ ပန သဗ္ဗာပေတေ အပ္ပမာဏေ ဂေါစရေ ပဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ အပ္ပမညာတိ ဝုစ္စန္တိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၁၅။
သဗ္ဗာ ဒိသာ ဖရတိ အပ္ပမညံ။
သုတ္တနိ၊၃၅၄။
= သဗ္ဗဣရိယာပထေသု အပ္ပမတ္တော ဟုတွာ တမေဝ မေတ္တဇ္ဈာနသင်္ခါတံ သဗ္ဗာ ဒိသာ ဖရတေ အပ္ပမညန္တိ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၃။
ဖုသိဿံ စတ‌‌ဿော အပ္ပမညာယော ထေရ၊၂၇၈၃။
အပ္ပမာဏဂေါစရတာယ အပ္ပမညာတိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၈။
အပ္ပမာဏသတ္တာရမ္မဏတ္တာ အပ္ပမာဏာ၊ တာ ဝေ အပ္ပမညာ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂ အပ္ပမညာတရား လေးပါး မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဥပေက္ခာဟု ဗြဟ္မဝိဟာရ စေတသိက် (၄)မျိုး ရှိ၏၊ ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဥပေက္ခာတို့နှင့် ယှဉ်သော မွန်မြတ်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် နေထိုင်ခြင်းကို ဗြဟ္မဝိဟာရ - ဟု ဆိုလိုသည်။
ဗြဟ္မစိုရ်တရား လေးပါးဟူ၍လည်း ခေါ်ဆို၏၊ မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဥပေက္ခာဈာန်တို့ကို ဝင်စားကာ နေထိုင်ခြင်းကို မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လျက် နေထိုင်ခြင်းဟု ဆိုလိုသည်။
အပ္ပမညာတရား လေးပါးဟူ၍လည်း ခေါ်၏၊ အတိုင်း အတာ ပမာဏ မရှိသော သတ္တဝါပညတ်ကို အာရုံယူကာ မေတ္တာဈာန် ကရုဏာဈာန် မုဒိတာဈာန် ဥပေက္ခာဈာန်တို့ကို ဝင်စားနေသောကြောင့် ယင်း မေတ္တာ (= အဒေါသ), ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ (= တတြမဇ္ဈတ္တတာ) စေတသိက် တို့ကိုလည်း အပ္ပမညာ (= အတိုင်းအတာပမာဏ မရှိသော) စေတသိက်များဟု ခေါ်သည်။
ယင်းလေးမျိုးတို့တွင် မေတ္တာ၏ တရားကိုယ်မှာ အဒေါသစေတသိက်ပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် အဒေါသတိုင်းကား မေတ္တာ မဟုတ်ပေ။
မုဒိတာ = သုခိတ သတ္တဝါကို အာရုံပြု၍ ကြည်သာ ဝမ်းမြောက်ခြင်းသဘော၊ = သူ့စည်းစိမ်ကို မငြူစူခြင်းသဘော၊ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဗြဟ္မဝိဟာရ စေတသိက်များ၏ လက္ခဏ ရသ စသည် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဗြဟ္မာတို့၏ နေခြင်းနှင့်တူသော နေခြင်း၊ မြတ်ကုန်သော သူတို့၏ နေခြင်း၊ မြတ်သော နေခြင်း၊ ဗြဟ္မဝိဟာရဗြဟ္မဝိဟာရ (ပု) [ဗြဟ္မ+ဝိဟာရ တရား၊ ဗြဟ္မစိုရ်တရား။
(မေတ္တာ ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ ဟူသော တရားလေးပါးကို ပါဠိလို “ဗြဟ္မဝိဟာရ”ဟု၎င်း “ဗြဟ္မစရိယ” ဟုလည်းကောင်း, “အပ္ပမညာ” ဟု၎င်း သုံးနှုန်းသည်ကို တွေ့ရ၏။
ဗြဟ္မာများသည် အပြစ်ကင်းစင်သော စိတ်ဖြင့် နေကြသလို မေတ္တာစသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ဗြဟ္မာနှင့် တူစွာ အပြစ်ကင်းစင်သော စိတ်ဖြင့်နေထိုင်ကြသည်၊ ဤသို့ ဗြဟ္မာနှင့်တူစွာ နေထိုင်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် မေတ္တာစသော တရားလေးပါးကို “ဗြဟ္မဝိဟာရ”ဟု ခေါ်သည်။
ဗြဟ္မစရိယဟု ခေါ်ဆိုရာ၌ သီးခြားသကတ်အဖွင့် မတွေ့ရ၊ မြတ်သောအကျင့်ဖြစ်သောကြောင့် “ဗြဟ္မစရိယ”ခေါ်သည်ဟု မှတ်ရမည်၊ ယင်း ဗြဟ္မစရိယပုဒ်မှ ပါဠိသက်သတ်ပုံ အနေဖြင့် မြန်မာမှု၌ “ဗြဟ္မစိုရ်”ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
မေတ္တာစသော တရားလေးပါးစလုံးသည် အတိုင်းအဆ မရှိသော သတ္တဝါပညတ်ကို အာရုံပြုကြ၏၊ ထို့ကြောင့် “အပ္ပမညာ”ဟု ခေါ်သည်။
စင်ကြယ်ကြောင်းများ မေတ္တာသည် ဗျာပါဒ အဖြစ် များသောသူ၏ စင်ကြယ်ခြင်းအကြောင်း ဖြစ်သည်၊ ကရုဏာသည် ဝိဟိံသာ အဖြစ် များသောသူ၏၊ မုဒိတာသည် အရတိ အဖြစ် များသောသူ၏၊ ဥပေက္ခာသည် ရာဂ အဖြစ် များသောသူ၏စင်ကြယ်ခြင်းအကြောင်း ဖြစ်သည်။
မဖြစ်နိုင်သော ကိလေသာများ မေတ္တာပွါးလျှင် ဗျာပါဒမဖြစ်၊ ကရုဏာ ပွါးလျှင် ဝိဟိံသာ မဖြစ်၊ မုဒိတာပွါးလျှင် အရတိ (ပျင်းရိငြီးငွေ့ခြင်း) မဖြစ်၊ ဥပေက္ခာ ပွါးလျှင် ရာဂမဖြစ်။
သဘောလက္ခဏာများ မိခင်သည် သားငယ်ကို ကြီးပွါးစေလိုသည်၊ ဖျားနာနေသောသားကို အဖျားအနာပျောက်ကင်းစေလိုသည်၊ ပျိုမျစ် နုနယ်အရွယ်နှင့် ပြည့်စုံသောသားကို အရွယ် ပျိုမျစ်မှု၌ ကြာမြင့်စွာ တည်စေလိုသည်၊ သူတစ်ပါးထံမှ ကူညီဖေးမမှု မပါပဲ မိမိကိစ္စ အဝကို ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းသော သား ပေါ်၌ တစ်စုံတစ်ခု ကြောင့်ကြမှုမပြု၊ လျစ် လျူရှုသည်။
အထက်ပါ မိခင်ဥပမာနှင့်အတူ သတ္တဝါအများ ကြီးပွါးစေလိုမှုသည် မေတ္တာ၏ သဘောတည်း။
ဖြစ်ပေါ်နေသော လူမှု ဒုက္ခ အဝဝမှ ကယ်တင်လိုမှုသည် ကရုဏာ၏ သဘောတည်း။
လက်ရှိ စည်းစိမ်ချမ်းသာမှ မယုတ်လျော့စေလိုမှု, လက်ရှိ စည်းစိမ် ချမ်းသာအတိုင်း တည်မြဲ နေစေလိုမှုသည် မုဒိတာ၏ သဘောတည်း။
သူတစ်ပါး အကူ အညီမပါပဲ ကိစ္စအဝဝကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သူများအပေါ်၌ လျစ်လျူရှု မှုသည် ဥပေက္ခာ၏ သဘောတည်း။
ပြည့်စုံခြင်းနှင့် ပျက်စီးခြင်း ဗျာပါဒကို ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်အားဖြင့် ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်းသည် မေတ္တာ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ မေတ္တာ၏ ကောင်းစွာ ကိစ္စပြီးစီးခြင်းမည်၏။
တဏှာချစ် ချစ်ခြင်းသည် မေတ္တာပျက်စီးခြင်း မည်၏၊ ရာဂသည် မေတ္တာအယောင်ဆောင်၍ လှည့်စားတတ်သည်။
ဒေါသမူ စိတ္တုပ္ပါဒ်ကို ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်အားဖြင့် ပယ်ဖျောက်နိုင်မှုသည် ကရုဏာ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ ကရုဏာ၏ ကောင်းစွာ ကိစ္စပြီးစီးခြင်း မည်၏။
သောက ဖြစ်ခြင်းသည် ကရုဏာပျက်စီးခြင်း မည်၏၊ သောကသည် ကရုဏာအယောင်ဆောင်၍ လှည့်စားတတ်သည်။
အရတိ ငြိမ်းပျောက် ခြင်းသည် မုဒိတာ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ မုဒိတာ၏ ကောင်းစွာ ကိစ္စပြီးစီးခြင်း မည်၏။
ဂေဟဿိတ ပီတိ၏အစွမ်းအားဖြင့် ရွှင်ပျခြင်းသည် မုဒိတာ၏ ပျက်စီးခြင်းမည်၏။
မုန်းခြင်း ချစ်ခြင်း၏ ကင်းကွာပျောက်ကွယ် ခြင်းသည် ဥပေက္ခာ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ ဥပေက္ခာ၏ ကောင်းစွာကိစ္စပြီးစီးခြင်းမည်၏။
ကာမဂုဏ်ကိုမှီသော အညာဏုပေက္ခာ၏ ဖြစ်ခြင်းသည် ဥပေက္ခာ၏ ပျက်စီးခြင်းမည်၏။
အကျိုးကျေးဇူးများ ဗြဟ္မဝိဟာရ တရားကို ပွားများလျှင် ဝိပဿနာချမ်းသာ, ဘဝသမ္ပတ္တိချမ်းသာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ ချမ်းသာ, ချမ်းချမ်းသာသာ အိပ်ရခြင်းစသော တဆယ့်တစ်ပါးသော (အံ၊၃၊၅၄၂)ချမ်းသာ အကျိုးကျေးဇူးများ ကိုခံစားရသည်။
ဗျာပါဒကင်းပျောက်ခြင်း သည် မေတ္တာ၏ သီးသန့်အကျိုးတည်း။
ဝိဟိံသာ ကင်းပျောက်ခြင်းသည် ကရုဏာ၏ သီးသန့်အကျိုးတည်း။
အရတိကင်းပျောက်ခြင်းသည် မုဒိတာ၏ သီးသန့်အကျိုးတည်း။
ရာဂ ကင်းပျောက်ခြင်းသည် ဥပေက္ခာ၏ သီးသန့် အကျိုးတည်း။
ရန်သူများ မေတ္တာ၏ နီးသောရန်သူကား ရာဂ၊ ဝေးသောရန်သူကား ဗျာပါဒ။
ကရုဏာ၏ နီးသောရန်သူကား ဂေဟဿိတ-ဒေါမနဿ၊ ဝေးသောရန်သူကား ဝိဟိံသာ။
မုဒိတာ၏ နီးသောရန်သူကား ဂေဟဿိတ-သောမနဿ၊ ဝေးသောရန်သူကား အရတိ။
ဥပေက္ခာ၏နီးသောရန်သူကား ဂေဟဿိတ-အညာဏုပေက္ခာ၊ ဝေးသောရန်သူကား ရာဂပဋိဃတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရနိုင်သော ဈာန်နှင့် အကျိုးတရားများ မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ သုံးပါးသည် ပ, ဒု, တ စတုတ္ထဈာန်တို့၏ အာရုံသာဖြစ်သည်။
မေတ္တာစသော သုံးပါးကိုပွားများလျှင် ပ, ဒု, တ, စတုတ္ထဈာန်ကိုသာ ရနိုင်သည်။
ဥပေက္ခာသည် ပဉ္စမဈာန်၏ အာရုံဖြစ်သည်၊ ဥပေက္ခာကို ပွားများလျှင် ပဉ္စမဈာန်ကို ရနိုင်သည်။
မေတ္တာစသည်ကိုပွားများ၍ အောက်အောက် ဈာန်ကိုရခဲ့သူသာ ဥပေက္ခာကို ပွားများ၍ ပဉ္စမဈာန်ကို ရနိုင်သည်။
ကသိုဏ်းစသည်ကို ပွားများ၍ အောက်အောက်ဈာန်ကို ရခဲ့သူကား ဥပေက္ခာကို ပွားများသော်လည်း ပဉ္စမဈာန်ကို မရနိုင်။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၇-၃၁၉။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၃၅၀-၃၉၂။
ဗြဟ္မဝိဟာရနှင့် ပြည့်စုံခြင်းသည် စည်းစိမ်အခြံအရံ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းတည်း။
ဒီ၊၃၊၆၅။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၁။
ခန္ဓာအာယတနဓာတ်များ ကျန်းမာ ချမ်းသာကြပါစေဟု မေတ္တာ ပို့သလျှင် သတ္တဝါများနားမလည်နိုင်၊ ဇဝေဇဝါသံသယ ဖြစ်စရာအကြောင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဗြဟ္မဝိဟာရကို ပြခြင်းငှါ ပုဂ္ဂလကထာကို ဟောတော်မူရသည်။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၄၃။
ဗြဟ္မဝိဟာရ တရား လေးပါးသည် ဝဋ်, ဝဋ်၏အခြေ, ဝိပဿနာ၏အခြေခံ, အဘိညာဉ်, နိရောဓသမာပတ်၏ အခြေဖြစ်နိုင်သည်။
သတ္တဝါ ပညတ်ကို အာရုံပြု၍ လောကုတ္တရာမဂ်ဖိုလ် ကိုကား မဖြစ်စေနိုင်။
အံ၊ဋီ၊၁၊၂၃၄။
အကျယ်ကို သက်ဆိုင်ရာပုဒ်တို့၌ ကြည့်။
) ယသာ စ ဗြဟ္မာနော နိဒ္ဒေါသစိတ္တာ ဝိဟရန္တိ၊ ဧဝံ ဧတေဟိ သမ္ပယုတ္တာ ယောဂီနော ဗြဟ္မသမာဝ ဟုတွာဝိဟရန္တီတိ သေဋ္ဌဋ္ဌေန နိ‌ဒ္ဒေါသဘာဝေန စ ဗြဟ္မဝိဟာရာတိ ဝုစ္စန္တိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၀။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၁၄။
ဗြဟ္မာနံ ဗြဟ္မဘူတာ ဝါ ဟိတူဝသံဟာရာဒိဝသေန ပဝတ္တိယာ သေဋ္ဌဘူတာ ဝိဟာရာတိ ဗြဟ္မဝိဟာရာ၊ မေတ္တာဈာနာဒိဝသေန ပဝတ္တာ စတ‌ဿော အပ္ပမညာယော။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃။
(ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၂၁၄။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၀။
ဝိမတိ၊၁၊၄၁။
သံ၊ဋီ၊၁၊၄၀။
အံ၊ဋီ၊၁၊၃၈။
အံ၊ဋီ၊၂၊၁၆၀။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဆန်းဇန်းအင်း (三千院) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အိုးဟရတွင် တည်ရှိသည့် မွန်းဇဲခိကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် အိုးဟရမြို့၏ အဓိကခရီးသွားများဆွဲဆောင်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။
ကျိုတိုမြို့နယ်မှ မြောက်ဘက် ၁ နာရီကြာ အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။
အိုးဟရဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှ ဆန်းဇန်းအင်းသို့ သွားရာလမ်းတွင် ခရီးသွားများအတွက် ဈေးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ ရှိသည်။
အနီးဝန်းကျင်တွင်လည်း များစွာသော ကျောင်းတော်ငယ်များ ရှိသေးသည်။
ဆန်းဇန်းအင်းမှာမူ ကြီးမားသည့် ကျောင်းတော်မြေ၊ အမျိုးမျိုးသော အဆောက်အဦများနှင့် လူလျှောက်လမ်းများ တည်ရှိသည်။
ဆန်းဇန်းအင်းသည် ၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တန်းဒိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် "ဆိုင်းချော" က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ Sanzen-in homepage ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
thumb|Small shoin မန်းရှုအင်း ((曼殊院), Manshu-in) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဆခယောရပ်ကွက်၊ ရှုဂခုအင်းဘုရင့်အိမ်တော်အနီးရှိ တန်းဒိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ဒန်းဂယောဒိုင်းရှိ (Rengyo Daishi) က ၈ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဤကျောင်းတော်သည် ဟိအဲအိတောင်၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်ကို "တိဘိဘို" ဟူသည့်အမည်ဖြင့် သိခဲ့ကြသည်။
သို့သော်လည်း ၁၁၀၈ ခုနှစ် သို့မဟုတ် ၁၁၀၉ ခုနှစ်တွင် မန်းရှုအင်း ဟူသည့် အမည်သို့ ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
အဲဒိုခေတ်ကာလအစောပိုင်းတွင် ကျောင်းတော်ကို လက်ရှိတည်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
လက်ရှိအချိန်ကာလတွင် ကျောင်းတော်သည် အဆောက်အဦနှင့် ကောင်းမွန်သည့် ဥယျာဉ်တစ်ခုတည်ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားလူသိများသည်။
ပြင်ပလင့်များ Manshuin Monzeki, undated brochure from the temple (August 2007). Jgarden.com article ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာသည် အစိုးရရုံး/ဌာနများ၊ စစ်ဘက်ရုံး/ဌာနများ အချင်းချင်း ရေဒီယိုဆက်သွယ်‌ရေးစနစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသော ဆက်သွယ်ရေးနည်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးဌာနတစ်ခုခုမှ မှတ်ပုံတင်၍ ပေးပို့သည့်ကြေးနန်းစာ ဖြစ်သည်။
ယျေဘုယျအားဖြင့် မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာကို ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိဖြစ်သည့် ဦးစီးအရာရှိများ၊ အုပ်ချုပ်မှုအရာရှိများနှင့် သက်ဆိုင်ရာအရာရှိများသာ ပေးပို့ခွင့်ရှိသည်။
ရေးသားနည်း မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာရေးသားရာတွင် သတ်မှတ်ထားသည့် မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာပုံစံတွင် အစားထိုးရေးသားရသည်။
တိုတိုနှင့်လိုရင်းရောက်အောင် ရေးရပြီး စကားပြောဆန်ဆန်နှင့် စကားပြေဆန်ဆန်ဖြစ်အောင် မရေးသားရပါ။
ဝှက်စာဖြင့်ပို့သည့်စာများတွင် သတ်မှတ်ထားသည့် ဝှက်စာသင်္ကေတများကို အသုံးပြု၍ ရေးရသည်။
စာပိုဒ်အမှတ်စဉ်များကို ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ရေးရပြီး ယျေဘုယျသင်္ကေတများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- (ပ) = ပေးပို့သည့်ရုံး/ဌာန (လ) = လိပ်မူသည့်ရုံး/ဌာန (တ) = မိတ္တူဖြန့်ဝေလိုသည့်ရုံး/ဌာန ဦး(နံပါတ်) = ပေးပို့သည့်ရုံး/ဌာနအသေးစိတ် လဝ၂ = လုံခြုံမှုအဆင့်အတန်း မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာတွင် ရက်စွဲနှင့် အချိန်ကိုဖော်ပြရာ၌ အောက်ပါပုံစံအတိုင်းဖော်ပြရသည်- ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်၊ ညနေ ၄ နာရီ = ၂၀ ဇွန် ၀၉၁၆၀၀ မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာအား လိပ်မူသည့်ရုံး/ဌာနမှ အရေးယူစေလိုသည့် ဦးစားပေးအဆင့်အတန်းကို သက်ဆိုင်ရာအရာရှိမှ သတ်မှတ်ပေးရကာ အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်ထားရှိသည်- ရိုးရိုး = သာမန်ကြေးနန်းစာအရေးယူသည့်အတိုင်း (ယျေဘုယျအားဖြင့် ၂၄ နာရီအတွင်း) အရေးကြီး = သာမန်ထက်ပို၍ မြန်မြန်ရောက်စေလိုသည့်ကိစ္စ အမြန် = အမြန်ထက်ပို၍ မြန်မြန်ရောက်စေလိုသည့်ကိစ္စ အရေးပေါ် = အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည့်ကိစ္စ အမြန်ဆုံး = ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန်ကိစ္စ မှတ်ပုံတင်ကြေးနန်းစာပါ အကြောင်းအရာကို အခြားသူများအား အသိပေးခြင်းကို ကန့်သတ်လိုသည့်အခါ လုံခြုံမှုအဆင့်အတန်းအား သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။
သက်ဆိုင်ရာအရာရှိက သတ်မှတ်ပေးရသည်- ရိုးရိုး (အတိုကောက် ယ ဟုရေးသည်) ကန့်သတ် (အတိုကောက် ကသ ဟုရေးသည်) = အများပြည်သူ သိရှိစေရန် မသင့်သော ကိစ္စများ အတွင်းရေး (အတိုကောက် လဝ၃ ဟုရေးသည်) = ဌာနအတွင်း ကိစ္စရပ်များ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းကိစ္စရပ်များ လျှို့ဝှက် (အတိုကောက် လဝ၂ ဟုရေးသည်) = စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ ဌာနဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း၊ လျှို့ဝှက်ညွှန်ကြားချက်များ အစရှိသည် ထိပ်တန်းလျှို့ဝှက် (အတိုကောက် လဝ၁ ဟုရေးသည်) = နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ၏ ခရီးစဉ်များ၊ အနာဂတ်စီမံကိန်းများ၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ အစရှိသည် ဦးစားပေးအဆင့်အတန်းနှင့် လုံခြုံမှုအဆင့်အတန်းတို့ကို သက်ဆိုင်ရာအရာရှိများသည် ၎င်းတို့ရာထူးအဆင့်အလိုက် သတ်မှတ်နိုင်သည့်အဆင့်များ သတ်မှတ်ထားရှိသည်။
ကဏ္ဍ:စာတိုက်စနစ်များ။
ရှီရွမ် () သည် သည် နပန်းယှဉ်ပြိုင်ရသည့် အားကစား ဖြစ်သည်။
ဤအားကစားသည် ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့သည်။
ကျိုတိုနိုင်ငံတကာညီလာခံခန်းမ (国立京都国際会館, Kokuritsu Kyōto Kokusai Kaikan) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ခဆယောရပ်ကွက်၊ တခရဂအိခဲတွင် တည်ရှိသည့် ညီလာခံခန်းမတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စင်တာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးပြုလုပ်နိုင်သည့် နေရာအကျယ်အဝန်းသည် ၁၅၆,၀၀၀ စတုရန်းမီတာ ရှိသည်။