kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မိဝတောင် (三輪山, Miwa-yama) or Mount Mimoro (三諸山, Mimoro-yama) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နာရစီရင်စု၊ ဆခုရိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းတောင်သည် ဘာသာရေးယုံကြည်မှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အရေးပါသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ၎င်းတောင်သည် အစောပိုင်းကာလအချိန်များကာလအတွင်း ရှင်တိုးဘာသာ၏ မြင့်မြတ်သည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
တောင်တစ်ခုလုံးသည် မြင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး ၎င်းနေရာသည် ရှင်တိုးကျောင်းများ၊ အိုးမိဝကျောင်းများ ရှိခဲ့သည့်နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
တောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလက ကုန်းမြေမို့များကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မိဝတောင်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့် နတ်ဘုရားမှာ အိုးမိုနိုနုရှိ (大物主) (Ōmono-nushi-no-kami) မိုးနတ်ဘုရား ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ဂျပန်မှတ်တမ်းများတွင် မိဝတောင်၏ နတ်ဘုရားအကြီးအကဲနှင့် ပတ်သက်၍ မသေချာမှုများ ရှိနေသည်။
သို့သော်လည်း ထိုနတ်ဘုရားသည် အိုးခုနိနုရှိနှင့်မကြာခဏ ဆက်နွယ်မှု ရှိနေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ။
Ponsonby-Fane, Richard. (1964). Visiting Famous Shrines in Japan, pp. 252-286. ဤကျောင်းတော်တွင် ရုပ်ပွားတော်များ၊ ပစ္စည်းများ မရှိပေ။
ကျောင်းတော်သည် မိဝတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
Ōmiwa Shrine site ဆိုလိုသည်မှာ ကျောင်းတော်တွင် ခန်းမရှိသော်လည်း နတ်များကို ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုရန် ထားရှိခြင်း မရှိပေ။
အိုးမိဝကျောင်းတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ရှင်တိုးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Tamura, page 21 သမိုင်းကြောင်း အိုးမိဝကျောင်းတော်၏ သမိုကြောင်းသည် မိဝတောင်နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိသည်။
ခိုဖွန်ခေတ်ကာလအစောပိုင်းတွင် ယာမတိုဘုရင်များနှင့် ခေါင်းဆောင်များသည် မိဝတောင်၌ နတ်ဘုရားများကို အရိုအသေပေးကြသည်။
အိုးမိဝကျောင်းတော်သည်လည်း အဓိကဝတ်ပြုရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
မိဝကျောင်းတော်တွင် ရှင်းတိုးပုံစံများ ပါရှိသည့်အတွက် နောက်ပိုင်းတွင် မိဝရှင်းတိုးဖြစ်လာခဲ့သည်။
Brown (1993), 116-117. ပြင်ပလင့်များ Official Site (Japanese) Official Site (English) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘုရားကျောင်းများ။
Kōjien second edition (1969) ခိုးဂျိအန်း (広辞苑, စာဖြင့် - "စကားလုံးဥယျာဉ်ကျယ်ကြီး") သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အိဝနမိရှောတန်းစာပေထုတ်ဝေရေးက ပထမဆုံးအဖြစ်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် အတွဲတစ်ခုတည်းသာပါရှိသည့် ဂျပန်အဘိဓာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤအဘိဓာန်တွင် ဂျပန်ဘာသာအဘိဓာန်များတွင် အထင်ရှားဆုံးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
သတင်းစာတည်းဖြတ်သမားများတို့သည် ၎င်းအဘိဓာန်မှ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို မကြာခဏ ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအဘိဓာန်သည် ၁၁ သန်းရောင်းချခဲ့ရသည်။
အိဇုရု ရှင်းမုရ ခိုးဂျိအင်း ကို တိုကျိုတက္ကသိုလ်၏ ဂျပန်ဘာသာစကားပါမောက္ခဖြစ်သူ ရှင်းမုရ အိဇုရ (၁၈၇၆ - ၁၉၆၇) က ရေးသားခဲ့သည်။
သူ့ကို ယာမဂုချိစီရင်စုတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
တိကျိုတက္ကသိုလ်မှ ဘာသာဗေဒဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
တိုကျိုတက္ကသိုလ်တွင် သူသည် ခဇုတိရှိ အုအဲဒ (上田万年, Ueda Kazutoshi, 1867–1937) ၏ ကျောင်းသားတပည့်တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသေဆုံးပြီးနောက် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ခိုးဂျိအန်း၏ ထုတ်ဝေမှုများတွင် ရှင်းမုရကို အဓိကတည်းဖြတ်သူအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ဂျာမဏီတွင် ပညာသင်ကြးပြီးနောက်တွင် အုအဲဒသည် ဘာသာစကားများ၏ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ comparative linguistics ကို သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး မိအဲဂျိခေတ်ကာလ၏ နိုင်ငံခြားဘာသာစကားအဘိဓာန်တစ်ခုကို တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။
သူ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရှင်းမုရသည် ဂျပန်ဘာသာစကားစစ်ဆေးသည့်အလုပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာအဘိဓာန်များ။
ဝက်ချရယန့်ကလာရမ် (; ) သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ပီနန်မြို့နယ်၊ ဂျော့မြို့၏ Pulau Tikus ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ထိုင်းကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် Kelawei လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ဓမ္မိကာရာမမြန်မာကျောင်းတော်နှင့် နီးသည်။
ဤကျောင်းတော်သည် နိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံး ထိုင်းမလေးရှား ကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သည့် ကဆုန်လပြည့်နေ့နှင့် နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် ထိုင်းတို့၏ Songkran နှင့် Loi Krathong စသည့်ပွဲတော်များကျင်းပရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ရုပ်ပုံ ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ။
ဓမ္မိကာရာမမြန်မာကျောင်းတိုက် (Dhammikarama Burmese Temple )သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ပီနန်မြို့နယ်၊ ဂျော့မြို့၏ Pulau Tikus ဆင်ခြေဖုံးအရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် ဘာမတ်လမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ဝက်ချယမန့်ကလာရန်နှင့် အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ဤကျောင်းတော်သည် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး မြန်မာ - မလေး ကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်သည် သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်၊ သင်္ကြန်၊ စွန့်ကရန်၊ ဆောင်းဦးရာသီလယ်ပွဲတော် သည့်ပွဲတော်များကို ကျင်းပရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း အသွင်အပြင် ပြင်ပလင့်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ။
ဆံရိတ်ခြင်း (ခေါင်းရိတ်ခြင်း လည်းခေါ်) သည် လူ၏ဆံကို တစိတ်တပိုင်းဖြစ်စေ၊ အားလုံးဖြစ်စေ ရိတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဘာသာရေးခံယူချက်ကို ဖော်ထုတ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ကျိုးနွံမှုကိုပြရန်သော်လည်းကောင်း ပြုလေ့ရှိသည်။
အလယ်ခေတ် ကတ်သလစ်ဘာသာဝင်တို့တွင် ထိုသို့သောအယူ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
၁၉၇၂ ခုအရောက်တွင် ပုတ်ရဟန်းမင်းကြီးအမိန့်ဖြင့် ထိုသို့ပြုခြင်းကို ပိတ်ပင်သည်မှ တစတစ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
ဆံရိတ်ခြင်းသည် ထောက်ခံခြင်း၊ စာနာခြင်းနှင့် ပူဆွေးဝမ်းနည်းခြင်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းသည်။
လက်ရှိတွင် ရဟန်းများ၊ သက်ဝင်ယုံကြည်သူများ၊ အခြား ဆန်းဆန်းကြယ်ကြယ် ကိုးကွယ်သူများက ဆံရိတ်မှုကို ပြုလျက် ရှိသည်။
ဘာသာရေးအရ ဆံရိတ်ခြင်း ခရစ်ယာန်ဘာသာ အရှေ့ပိုင်းဪသိုဒေါ့အသင်းတော်ဘက်တွင် လောလောလတ်လတ် နှစ်ခြင်းခံပြီးသော အသင်းသားတို့ကို ဆံရိတ်ရန် ခွင့်ပြုလေ့ ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း၊ သာမဏေနှင့် ဘိက္ခုနီတို့ကို ဆံကြောင့်ဖြစ်သော ဗာဟီရတို့မှ ကင်းစေရန် ဆံရိတ်စေသည်။
နှောင်းဖြစ် သီလရှင်တို့လည်း ထိုထုံးစံကို ယူကာ ဆံရိတ်သည်။
အစ္စလာမ်ဘာသာ မက္ကာသို့ ဘုရားဖူးပြီးအပြန်တွင် ခေါင်းရိတ်လေ့ ရှိသည်။
ဟိန္ဒူဘာသာ ဟိန္ဒူဘာသာ၏ အချို့သော အယူကွဲတို့တွင် ခေါင်းရိတ်သည့်ထုံးစံ ရှိသည်။
ပူဆွေးမှုကို ပြသည်အားဖြင့် ဆံရိတ်ခြင်း အိန္ဒိယ မဇ္ဈိမဒေသ (အိန္ဒိယ) ၌ ရင်းချာသောအမျိုးအဆွေတို့ တိမ်းပါးလျှင် အမျိုးသားများက ဆံရိတ်လေ့ ရှိသည်။
နောက်ခံသဘောတရားမှာ အမျိုးသားတို့က အမျိုးသမီးများသို့ ကိုယ်လှုပ်ရင်တီး ငိုပွဲကြီးမဆင်ရသည့်အတွက် မဏိဦးခေါင်းတွင် အပူအောင်း၍ လူကောင်းအစစ်မှ မမာဖြစ်တတ်သောကြောင့် ဟူ၏။
ဥပုသ်လည်း ၁၁ ရက် စောင့်ရသတတ်။
မိမိတို့ ထောက်ခံသော တနည်း ကြည်ညိုလေးစားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဘဝကူးလျှင်လည်း ဆံရိတ်တတ်သေးသည်။
"Mourners shave heads for India's Jayalalitha". 2016 Dec 7. မြန်မာ မွန် ၃ ရပ်ကို မွန်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်က မင်းလုပ်သူသေလျှင် ခေါင်းရိတ်ရသည့်ထုံးစံ ရှိသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၀၆ ခုတွင် မြောင်းမြစား သမိန်ပရူ လွန်သဖြင့် တမြို့လုံးရှိ အမျိုးသားများ ခေါင်းရိတ်ကြသည်။
မှန်နန်းမဟာရာဇဝင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆံပင် ပုံစံများ။
ဘုရင်ထွေး (ကောဇာ ??? - ၈၉၄) သည် ပြည်မြို့နှင့် မြို့ရံ မြို့ကျေးများကို စိုးအုပ်သော ပဒေသရာဇ်မင်းတပါး ဖြစ်သည်။
မှန်နန်းမဟာရာဇဝင် ငယ်ဘဝ သာယာဝတီ ဆင်ဖြူရှင် သတိုးမင်းစောက နောင်တော် ပြည် ဆင်များရှင် မင်းကြီးစွာ မိဖုရား မရီးဖြစ်သူကို နန်းဆက်တင်ရာ ဘုရင်ထွေးကို မြင်သည်။
နန်းစံကာလ (၈၈၈-၈၉၄) ၈၈၈ ခု၌ အဝပျက်ကာ ရှမ်းတို့လက်အောက် ရောက်သည်တွင် ပြည်မှာလည်း သတိုးမင်းစော လွန်သည်။
ထိုနှစ်တွင် ဘုရင်ထွေး နန်းတက်သည်။
အဝမှ ရှမ်းတို့ စစ်ချီလာခြင်း ၈၉၄ ခုတွင် မိုးညှင်း စလုံနှင့် သား အဝ သိုဟန်ဘွားတို့ ပြည်သို့ စစ်ချီလာသည်။
အင်အားများသဖြင့် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာဆက်ကာ အချေအငံဆိုရသည်။
မိုးညှင်း စလုံက မင်းနှင့် လက်ဆောင်တို့ကို ယူကာ ပြန်သည်။
ကနဦးက ဘုရင်ထွေးကို အဝတွင်ထားရန် စီမံသည်။
သို့သော် တပဲယင်းရောက်လျှင် အခြွေအရံနှင့်တကွ ပြန်စေသဖြင့် ပြည်သို့ ပြန်လာသည်။
ကြင်ဘက်နှင့် သားသမီးများ အမည်မသိ မိဖုရား သား ဘိုးတော်သခင်၊ နရပတိ အမည်ခံ၍ ပြည်၌ မင်းပြုသူ အမည်မသိ မိဖုရား သမီး နရပတိမယ်တော်၊ စလင်း စည်သူကျော်ထင် မိဖုရား။
စလင်းပျက်သည်တွင် ဟံသာဝတီသို့ ပါသည်။
မင်းတရားရွှေထီးက ကျော်ထင်နော်ရထာ ညီ (နောက် ပြည် သတိုးဓမ္မရာဇာ ဖြစ်လာမည့်) နန္ဒယော်ဓါနှင့် လက်ဆက်ပေးသည်။
ဘိုးတော်ချစ်မိ ကလေး မင်းရဲကျော်စွာနှင့် ပြည် မင်းကြီးစွာ သမီး ခင်ဘုန်းထွတ်တို့ သမီး ဘိုးတော်ချစ်မိနှင့် စုံဖက်ရာ သားသမီး ၄ ဦး ရသည်။
သား ရှင်သရက်၊ မင်းခေါင် အမည်ခံ၍ ပြည်၌ မင်းပြုသူ နှမ၊ မင်းခေါင် မင်းပြုစဉ် တပင်ရွှေထီးသို့ ဆက်ကာ လေးကျွန်းမိဖုရား အမည်ခံသူ၊ နောက် မင်းတရားရွှေထီးက ကျော်ထင်နော်ရထာ ညီ ဇေယနန္ဒနှင့် စုံဖက်ပေးသည်။
ညီမ ငယ်ကလွန် မောင် ငယ်ကလွန် ဘဝနိဂုံး ၈၉၄ ခုတွင် ရှမ်းတို့လက်မှ ပြန်လွတ်လာသည်။
သို့သော် သား ဘိုးတော်သခင်မှာ နရပတိနာမံခံကာ မင်းပြုနှင့်ပြီ ဖြစ်သည်။
၅ လမျှကြာသည်နောက် ဘုရင်ထွေး ပြန်ရောက်လာရာ ခမည်းတော်ကို မြို့သို့ အဝင်မခံ။
ဘုရင်ထွေးကား မြို့ပြင် နဝင်းချောင်းဘေးတွင် တဲနန်းထိုး၍ နေသည်။
၁ လမျှအကြာတွင် နာမကျန်းဖြစ်ကာ လွန်သည်။
ဝိဟာရ ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ကျောင်းတော်များကို ယေဘုယျရည်ညွှန်းသည်။
၎င်းစကားလုံးသည် ရှေးကျပြီး အစောပိုင်း သက္တတနှင့် ပါဠိဘာသာစကားများတွင် တွေ့ရသည်။
၎င်းသည် နေရာအစီအစဉ်တစ်ခု သို့မဟုတ် နေထိုင်ရန်နေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၎င်းစကားလုံးသည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံးရာ နေရာ၊ အရပ်ဒေသရှိ အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းသည်။
ထိုဝေါဟာကို Ajivika, ဟိန္ဒူနှင့် ဂျိန်းဘာသာ စာပေများတွင် တွေ့ရသည်။
Gomaṭeśvara sahasrābdī mahotsava darśana, Niraj Jain, Śravaṇabelagola Digambara Jaina Muzaraī Insṭīṭyuśaṃsa Mainejiṅga Kameṭī, 1984, p. 265Tulasī prajñā, Jaina Viśva Bhāratī, 1984, p. 29 ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ဝတ်ဖရာကဲ (, , ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝတ်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကျောင်းတော်ကို "မြဘုရားကျောင်းတော်" သို့မဟုတ် တရားဝင် နာမည်ဖြစ်သော "ဝတ်ဘုရားသီရိရတနသတ္ထာရာမ - Wat Phra Si Rattana Satsadaram" ဟု အများသိကြသည်။
ကျောင်းတော်တွင် အဆောက်အဦများစွာ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၎င်းကျောင်းတော်သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နေရာဖြစ်သည့် တော်ဝင်နန်းတော်တွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းနေရာတွင် မြဘုရားဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် သီတင်းသုံးတော်မူလျက်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ရာမ ၁ ၏ အမိန့်ဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဘုရင်ရာမ ၁ သည် စကြီမင်းဆက်၏ ပထမဆုံးမင်း ဖြစ်သည်။
ထို့နောက်တွင် နောက်ပိုင်းဆက်ခံသည့်မင်းများသည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ကျောင်းတော်တွင် ထပ်မံတည်ဆောက်မှုများ၊ ပြင်ဆင်မှုများနှင့် အလှဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ကျောင်းတော်တွင် အရေးကြီးသည့် နိုင်ငံအဆင့်နှင့် တော်ဝင်အခမ်းအနားများကို ကျင်းပကြသည်။
ထိုအခမ်းအနားများတွင် ဘုရင်က အကြီးအကဲပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကာ အစိုးရအရာရှိများ တက်ရောက်ကြသည်။
ဤကျောင်းတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ ကျောင်းတော်တစ်ခုဖြစပြီး ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ဝင်းထဲတွင် ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ဘာသာရေးအဆောက်အဦး များစွာ ရှိကြသည်။
၎င်းတို့သည်လည်း ထိုင်းဗိသုကာပုံစံများဖြင့် တည်ဆောက်ထားကာ ထိုင်းဓလေ့ထုံးစံ ဘာသာရေးဗိသုကာလက်ရာများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း King Rama I founded the Chakri dynasty in 1782; he began construction of the Wat Phra Kaew a year later. ဝတ်ပြုခန်း အပြင်ဘက်ပိုင်း အတွင်းဘက်ပိုင်း မြဘုရား ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ခန်းမ ကျောင်းတော်ငယ် Chao Mae Kuan Im ရသေ့ မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
Golden Stupa, gilded carved wood above main door 200px ဝက်စင်သွန် (စာလုံးပေါင်းမမှန်)ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြထားသော ဝတ်စီးအန်းထောင်း (ရွှေမြို့တော်ကျောင်းတော်") သည် လာအိုနိုင်ငံ၊ လောင်ဖရာဘန်ကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ဖျားထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၅၅၉ မှ ၁၅၆၀ အကြားတွင် ဘုရင် Setthathirath က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဝတ်စီးအန်းထောင်းသည် လာအိုနိုင်ငံတွင်တည်ရှိသည့် အရေးအပါဆုံးကျေင်းတော်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်တွင် ရိုးရာအနုပညာများ၊ စာမူများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာများ ကျန်ရှိနေသည်။
Lall, Vikram. The Golden Lands: Cambodia, Indonesia, Laos, Myanmar, Thailand & Vietnam / Vikram Lall ; Editorial Direction Joan Foo Mahony. New York, NY: Abbeville Press Publishers. Print. အမည်ဝေါဟာရ ဗတ်စင်သွန် ဟူသည့်အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်သည်"ရွှေမြို့တော်၏ ကျောင်းတော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
Stuart-Fox, Martin, and Kooyman, Mary. Historical Dictionary of Laos / by Martin Stuart-Fox and Mary Kooyman. Metuchen, N.J: Scarecrow Press. Print. လာအိုတွင် ဝက် သို့မဟုတ် ဗတ် သည်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတာ်များကို ရည်ညွှန်းသည်။
ထိုကျောင်းတော်များသည် လာအိုလူနေမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
LeBar, Frank M., and Suddard, Adrienne. Laos: Its People, Its Society, Its Culture / by the Staff and Associates of the Human Relations Area Files ; Editors: Frank M. LeBar, Adrienne Suddard. New Haven: HRAF Press. Print. သမိုင်းကြောင်း ဝတ်စီးအန်းထောင်းကို ၁၅၅၉ မှ ၁၅၆၀ အကြားတွင် ဘုရင် Setthathirath ၏ အမိန့်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia. Vol. 6, Marshall Cavendish, 2007. ဘုရင် Setthathirath သည် ယခု လာအိုနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် နယ်မြေဒေသတွင် Lan Xang ဘုရင့်နိုင်ငံ ("ဆင်သန်းပေါင်းများစွာတို့၏ နယ်မြေ") တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
သူအုပ်ချုပ်စဉ်ကာလအတွင်း Setthathirath သည် မြို့တော်ကို စင်သွန် (နောက်ပိုင်းတွင် ဤနေရာကို "လောင်ပရာဘန့်" ဟု ခေါ်ကြ) မှ Vientiane သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ရခြင်းမှ စင်သွန်အရပ်ဒေသသည် မြေပြန့်နည်းပါးသည့်အတွက် ဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြချက်ပေးခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း လောင်ပရာဘန့်သည် လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ (LPDR) ဖြစ်လာသည့် ၁၉၇၅ မတိုင်မီအချိန်အထိ တော်ဝင်မြို့တော်အဖြစ် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
Simms, Peter., and Simms, Sanda. The Kingdoms of Laos: Six Hundred Years of History / Peter and Sanda Simms. Richmond, Surrey: Curzon. Print. ဗတ်စင်သွန်သည် တော်ဝင်မိသားစုတို့၏ ထောက်ပံ့ပေးမှုကြောင့် လာအိုဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့နိုင်ငံ မတည်ထောင်မီအထိ တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုကျောင်းတော်ကို ဗတ်ကီအိုနှင့် ဗတ်သတ်လောင် စသည့်ကျောင်းတော်များနှင့် ကပ်လျက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဗတ်ဆိုသည်မှာ ဘုရင်များအတွက် သရဖူပေးရာနေရာ၊ ရဟန်းများနှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများအတွက် ဝတ်ပြုဆုတောင်းရာနေရာ၊ ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များ ထားရှိရာနေရာ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာပွဲတော်များ ကျင်းပရာနေရာနှင့် ရိုးရာဗိသုကာလက်ရာများကို ပြသထားရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။
ဗိသုကာ နေရာ ပုံစံနှင့် အသွင်အပြင် ယနေ့လက်ရှိ ဝတ်စီးအန်းထောင်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ဝတ် (; ; , ) ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ အရှေ့ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် (မြန်မာ)၊ ယူနန် (တရုတ်)၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသော ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ ဘုရားကျောင်း သို့မဟုတ် ကျောင်းကန်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
စကားလုံး ဆင်းသက်လာပုံ ဝတ်ကျောင်း ဟူသည့် စကားလုံးသည် ထိုင်းစကားလုံးတစ်ခုဖြစ်ကာ သက္ကတဘာသာစကား vāṭa (ဝါဋ) မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဝင်းခြံ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုဝေါဟာရသည့် ဒေသကိုလိုက်ကာ အဓိပ္ပာယ်များ ပြောင်းလဲမှုရှိသည်။
တစ်ခါတရံ အစိုးရက သတ်မှတ်ထားသည့် ကျောင်းတော်ကြီးများကို ဆိုလို၍ တစ်ခါတရံ မည်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဗြဟ္မဏကျောင်းတော်များကိုမဆို ဆိုလိုသည်။
တိပိဋက-ပါဠိမြန်မာ အဘိဓာန်တွင် vāṭa (ဝါဋ) ကို (၁) အရံ，အတား，ဝင်။
（၂） မဏ္ဍပ်，ဇရပ် ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ထားသည်။
ဝတ်ကျောင်းကို မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကျမ်းတွင် ဘုရားဝတ်ပြုရာအဆောက်အအုံဟု ပြန်ဆိုထားသည်။
https://my.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9D%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8 အကျဉ်းချုပ် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဝတ်ကျောင်း ဆိုသည်မှာ ဝိဟာရ (ဘုန်းကြီးကျောင်းဆောင်)၊ ဘုရားကျောင်း၊ ကြီးမားသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ထားရှိရာ အဆောက်အအုံနှင့် စာသင်ကြားရာနေရာများ ပါဝင်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပရိဝုဏ် သို့မဟုတ် ကျောင်းတော်ကို ဆိုလိုသည်။
အနည်းဆုံး သီတင်းသုံးနေသော ရဟန်းသုံးပါးမရှိသည့် နေရာကို မှန်ကန်စွာ ဝတ်အဖြစ် မသတ်မှတ်နိုင်သော်လည်း ရှေးဟောင်းဘုရားကျောင်းအပျက်အစီးများအတွက်ပင် ဤဝေါဟာရကို မကြာခဏ သွယ်ဝိုက်၍ အသုံးပြုကြသည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် ဝတ် ဆိုသည်မှာ မည်သည့်ဝတ်ပြုရာနေရာကိုမဆို ဆိုလိုသည်။
"ဝတ်" သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝတ်ပြုရာနေရာကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း တိကျသောဝေါဟာရမှာ "ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားစေတီ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် vôtt pŭtthsasnéa (វត្តពុទ្ធសាសនា) ဖြစ်သည်။
"အန်ကောဝတ်" (អង្គរវត្ត ângkôr vôtt, ပါဠိပြန် - နဂရဝါဋ) မှာ "ဘုရားကျောင်းမြို့တော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေ့စဉ်သုံးစကား၌ "ဝတ်" ဆိုသည်မှာ ဗလီ (Thai: สุเหร่า; RTGS: surao; သို့မဟုတ် Thai: มัสยิด; RTGS: matsayit) သို့မဟုတ် ဂျူးဝတ်ကျောင်းဆောင် (Thai: โบสถ์ยิว; RTGS: bot yio) မှအပ မည်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝတ်ပြုရာနေရာကို မဆို ဆိုလိုသည်။
ထို့ကြောင့် ဝတ်ကျင် (วัดจีน; စာသားအရ 'တရုတ်ဘုရားကျောင်း') သို့မဟုတ် ဆန်ကျောက် (ศาลเจ้า; စာသားအရ 'နတ်ကျောင်း') သည် တရုတ်ဘုရားကျောင်း (ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် တာအိုဘာသာ) ဖြစ်ပြီး၊ ဝတ်ခဲက် (วัดแขก; စာသားအရ 'အိန္ဒိယဘုရားကျောင်း') သို့မဟုတ် ထေဝစထန် (เทวสถาน; သက္ကတဘာသာ: devasathān မှ) သည် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း ဖြစ်သည်။
ဝတ်ဆစ်ခ် (Thai: วัดซิกข์; စာသားအရ 'ဆစ်ခ်ဘုရားကျောင်း') သည် ဂူရုဒွါးရား ဖြစ်ပြီး၊ ဗို့ခရစ် (โบสถ์คริสต์) သို့မဟုတ် ဝတ်ဖာရန် (วัดฝรั่ง; စာသားအရ 'ဖာရန်ဘုရားကျောင်း') သည် ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုင်းစကားလုံး ဘို့သ်(โบสถ์; RTGS: bot, ပါဠိ: ဥပေါသထhttps://dictionary.sutta.org/browse/u/uposatha/ (ဥပုသ်)) ကို ဗလီများကဲ့သို့ ဖော်ပြရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝတ်ပြုရာနေရာကို ကျောင်း သို့မဟုတ် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဟု အသုံးပြုပြီး ကမ္ဘောဒီးယား၊​ လာအို၊​ ထိုင်းတို့တွင် "ဝတ် - Wat" ဟု အသုံးများသည်။
right|မဟာဓာတ်ဝတ်ကျောင်း၊ လွမ်ပရာဘမ်မြို့ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ 200px|Royal stupa (preăh chêdei) of Kuntha Bopha was built by using Khmer architectural style during the Angkor period in the form of temple shrine, Silver Pagoda, Phnom Penh 200px|The main chedi in Wat Phra Mahathat, Nakhon Si Thammarat 200px|Pha That Luang, Vientiane, Laos 200px|Wat Chaiyamangkalaram, George Town, Malaysiaထိုင်းနိုင်ငံဥပဒေအရ ထိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ ဝတ်ကျောင်း အမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိပါသည်။
ဝတ်ကျောင်း (วัด; wat) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်၏ ထောက်ခံချက်ရရှိပြီး ဘုရင်မင်းမြတ်က ဝိသုင်္ဂါမသီမာ (ဗဟိုဆုတောင်းခန်းမကြီး တည်ဆောက်ရန် မြေနေရာ) ကို ချီးမြှင့်ထားသော ကျောင်းတော်များဖြစ်သည်။
ဤဝတ်ကျောင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားထားသည်- တော်ဝင်ဝတ်ကျောင်းများ (Thai: พระอารามหลวง; RTGS: phra aram luang, ဘုရား အရာမ် လောင်း): ဘုရင် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ မိသားစုဝင်များက တည်ထောင်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ဝတ်ကျောင်းများ (Thai: วัดราษฎร์; RTGS: wat rat, ဝတ်ရဋ္ဌ): ပုဂ္ဂလိကနိုင်ငံသားများက တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
"ပုဂ္ဂလိက" ဟူသော ဝေါဟာရရှိသော်လည်း ဤဝတ်ကျောင်းများသည် ပြည်သူလူထုအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်ရာနေရာများ ဖြစ်သည်။
ဆမ်နက်ဆောင် (สำนักสงฆ์; samnak song) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော်၏ ထောက်ခံချက်နှင့် ဝိသုင်္ဂါမသီမာ ချီးမြှင့်ခြင်း မရရှိသေးသော ဝတ်ကျောင်းများ သို့မဟုတ် ကျောင်းတိုက်များ ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဖရာဖုထ်သဘတ် (Phra Phutthabat) ရှိ ဝပ်ထမ့်ကရာဘွတ် (Wat Tham Krabok) သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆမ်နက်ဆောင်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝတ်ကျောင်းအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ရုပ်ပုံများ ကမ္ဘောဒီးယား လာအို ထိုင်း အခြားနိုင်ငံများ Some Tai Khun monasteries in East Shan State, Myanmar are in wat-style but may be called kyaung, while some may be called wat but in kyaung style. ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
ဘင်ဒရာဘာစီနီကျောင်းတော် (Nepali: बिन्ध्यबासिनी मन्दिर) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ပိုခါရာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းကျောင်းတော်သည် မိရုဝ အမှတ် (၂) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။
၎င်းနေရာသည် နိုင်ငံတွင်းရှိ ခရီးသွားများနှင့် နိုင်ငံခြားခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ထားနိုင်သည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကျောင်းတော်ကို ခန့်မှန်းခြေ ၁၇၆၀ ခုနှစ်များတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဘုရင် Girvan Yuddha Bikram Shah သည် အေဒီ ၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ တွင် Harivamsha Padhya ၏ နေရာတွင် အစားထိုးကာ Kahindra Padhya Poudel ကို ကျောင်းတော်၏ ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။
ဘုန်းတော်ကြီးသည် ဂုသိမြေနေရများကို ကျောင်းတော်၏ပုံမှန်လုပ်ငန်းများနှင့် ပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပရန်အတွက် လှူဒါန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ။
ဇန်ဂီနာကန် () သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အမ်ဟာရာဒေသ၏ အဝိဇုန်၏ တည်နေရာ 10°54′50″N 36°58′00″E တွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ဝကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းကန်သည် ကက်ဆာနှင့် အင်ဂျိဘာရာမြို့နှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိသည်။
Addis Ababa-Bahir Dar လမ်းမကြီးမှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀၀ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်၏ အချင်းသည် အကြမ်းအားဖြင့် ၁ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၁၆၆ မီတာ ရှိသည်။
ဤကန်သည် အီသီယိုးပီးယားတွင် ရှာလာကန် ပြီးပါက ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံးကန် ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲပြိုလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Tenalem 2009, p. 65 ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ဟိုရာဒမ်ဘယ် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံတွင်တည်ရှိပြီး ရစ်လွင်ပြင်ဒေသကန်များတွင် ပါဝင်သည့် သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းကန်သည် အက်ဒစ်အဘာဘာမြို့ ( Addis Ababa) ၏ တောင်ဘက် မိုင် ၁၀၀ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်သည် အိုရိုမိယဒေသနှင့် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသအကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဘတုမြို့သည် ကန်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်အတွင်းသို့ မီကိမြစ်သည် အနောက်ဘက်မှ လည်းကောင်း၊ ကတာမြစ်သည် အရှေ့ဘက်မှလည်းကောင်း ရေးများစီးဝင်သည်။
ကန်၏ ရေနက်ဧရိယာသည် ဧရိယာ ၇၀၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။
Robert Mepham, R. H. Hughes, and J. S. Hughes, A directory of African wetlands, (Cambridge: IUCN, UNEP and WCMC, 1992), p. 158 ဟိုရာဒမ်ဘယ်သည် အရှည် ၃၁ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၄၄၀ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၉ ကီလိုမီတာရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၆၃၆ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။
"Water Resources and Irrigation Development in Ethiopia – IWMI" , Table 3. Basic hydrological data of lakes and reservoirs of Ethiopia. (accessed 2 July 2011)Google Earth၁၉၆၇-၆၈ အီသီယိုးပီးယားအချက်အလက်များအရ ဇိဝေကန်၏ အရှည်သည် ၂၅ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင် ဧရိယာသည် ၄၃၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ကန်၏ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၄ မီတာရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၈၄၆ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်တွင် ကျွန်းငါးခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ Debre Sina, Galila, Funduro, Tsedecha နှင့် Tulu Gudo တို့ ဖြစ်ကြသည်။
"Climate, 2008 National Statistics (Abstract)" , Table A.2. Central Statistical Agency website (accessed 26 December 2009) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ရှလကန် သည် အီသီယီုးပီးယားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် Abijatta-Shalla အမျိုးသားပန်းခြံတွင် တည်ရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ် ကန်သည် အရှည် ၂၈ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၁၂ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၃၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၂၆၆ မီတာဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၅၅၈ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။
ဤကန်သည် အီသီယိုးပီးယားလွင်ပြင်ကန်များတွင် အနက်ဆုံးဖြစ်သည်။
Statistical Abstract of Ethiopia for 1967/68Baxter, R. M. "Lake Morphology and Chemistry", in Taylor, W.D. and Tudorancea, C., eds. Ethiopian Rift Valley Lakes (Leiden: Backhuys Publishers, 2002) ကန်၏ ကြမ်းပြင်တွင် ဆာလဖာများ ရှိသည့်အတွက် လူသိကြသည်။
ရှလကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရေပူစမ်းများဖြင့် ပြည့်နေပြီး ရေများသည်လည်း ဆူပွက်နေသည်။
ကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများတွင် အက်ကွဲကြောင်းများရှိနေကာ ၎င်းတို့သည် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲများများကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရေပူစမ်းမှ ဆူနေသည့်ရေများသည် ဆူထွက်နေသဖြင့် ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေထုသည် အတော်လေး စိုထိုင်းလျက်ရှိသည်။
ကန်၏ တောင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် flamingoes မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ငှက်များကို တစ်ခါတရံ တွေ့ရတတ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
အောက်ပါတို့သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
ဤကန်များသည် တစ်စိတ်တပိုင်း သို့မဟုတ် အားလုံးသည် နိုင်ငံနယ်နိမိတ်တွင် ပါဝင်နေသည်။
ကန်များ Name Area (km²) Elevation (MAMSL) Type Region Coordinates Remarks Lake Abaya Freshwater lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region Lake Abbe Salt lake Afar Region Lake Abijatta Salt lake Oromia Region Lake Afambo Freshwater lake Afar Region Lake Afrera Salt lake Afar Region Lake Ashenge Salt lake Tigray Region Lake Hawassa Freshwater lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region Lake Bario - Afar Region Lake Basaka Salt lake Oromia Region Lake Chamo Freshwater lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region Lake Chew Bahir Salt lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region Lake Chomen Reservoir Oromia Region Grand Ethiopian Renaissance Dam Reservoir Benishangul-Gumuz Region Under construction on the Blue Nile (2018) Lake Gummare - Freshwater lake Afar Region Lake Hayq Freshwater lake Amhara Region Lake Hardibo Freshwater lake Amhara Region Lake Haramaya - Freshwater lake Oromia Region Dried out from 2011 Lake Kadabassa - - Afar Region Lake Karum Salt lake Afar Region Koka Reservoir Reservoir Oromia Region Lake Langano Freshwater lake Oromia Region Lake Shala Salt lake Oromia Region Lake Tana Freshwater lake Amhara Region Lake Turkana Salt lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' Region Most of the lake is in Kenya Lake Zway Freshwater lake Southern Nations, Nationalities, and Peoples' RegionOromia Lake Zengena Freshwater lake Amhara Region Crater lake | Lake Boyo || align="right" |{{ ကိုဩဒိနိတ်အတည်မပြုရသေးသည့် ကန်များ Lake Chelelektu Lake Gargori Lake Laitali ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
သစ္စာ ဆိုင်းဘာဘာ () (၁၉၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၃ - ၂၀၁၁ ဧပြီ ၂၄) သည် အိန္ဒိယဂရုတစ်ပါးဖြစ်၍ ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၄ နှစ်၌ ၎င်းသည် "ရှဒီ ဆိုင်းဘာဘာ" ဝင်စားသည်ဟုဆိုကာ လူ့လောကအကျိုးသယ်ပိုးရန်နှင့် နောက်လိုက်တပည့်များအတွက် စံတင်နမူနာယူစရာဖြစ်စေရန်အလို့ငှာ နေအိမ်ကို စွန်ခွာခဲ့သည်။
ဆိုင်းဘာဘာ၏ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများ ပေါ်ပေါက်လာစေရန် အစွမ်းသတ္တိ ဝိဘူတိ (ပြာများ)၊ အခြားအရာများ (ဥပမာ - လက်စွပ်၊ ဆွဲကြိုး၊ နာရီ...) ၊ အံ့ဖွယ်ဆေးကုသမှု၊ သေသူကိုအသက်သွင်းခြင်းများ၊ အကြားအမြင်၊ နှစ်နေရာတွင် တစ်ပြိုင်နက်ရှိနိုင်ခြင်း၊ တန်ခိုးစွမ်းအားရှိခြင်း၊ ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခြင်း စသည်တို့သည် ကျော်ကြားမှုနှင့် အငြင်းပွားဖွယ် ရင်းမြစ်များပင် ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ ထိုသို့ပြကွက်များသည် လှည့်ကွက်များအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း ၎င်း၏ တပည့်သာဝကများကမူ ထိုအခြင်းအရာများကို ယုံကြည်ကြလေသည်။
Palmer, Norris W. "Baba's World". In: "သစ္စာဆိုင်း အဖွဲ့အစည်း" (Sathya Sai Organisation) ကို တည်ထောင်ခဲ့၍ အဖွဲ့ဝင်များကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာတိုးတက်စေသည့်နည်းလမ်းအဖြစ် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပြုလုပ်နိုင်စေရန်ရည်ရွယ်သည်။
အဖွဲ့အစည်းသည် ၁၂၆ နိုင်ငံတို့တွင် ဌာန ၁,၂၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ထိုအဖွဲ့မှတဆင့် ဆိုင်းဘာဘာသည် အထူးသီးသန့် နှင့် အထွေထွေကု အခမဲ့ဆေးရုံများ၊ ဆေးပေးခန်းများ၊ သောက်ရေရနိုင်ရေး လုပ်ငန်းများ၊ တက္ကသိုလ်တစ်ခု၊ ခန်းမဆောင်ကြီးများ၊ ကျောင်းသင်္ခမ်းများ၊ စာသင်ကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
300px|Page from a copy of the Nihon Shoki, early Heian period နိဟွန်းရှောခိ (日本書紀) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းအကြောင်းကို ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဒုတိယမြောက်သက်တမ်းအကြာမြင့်ဆုံး စာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤစာအုပ်ကို နိဟွန်းဂိ (日本紀, "ဂျပန်သမိုင်းမှတ်တမ်း") ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဤစာအုပ်သည် သက်တမ်းအကြာမြင့်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည့် ခိုခိဂျိစာအုပ်ထက် အချက်အလက်များပါဝင်ပြီး ပိုမို၍ အသေးစိတ်သည်။
ဤစာအုပ်သည် သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနသမားများအတွက် အရေးပါသည့်အရာတစ်ခုအဖြစ် ရှိသည်။