kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
“လျင်သော်ကား မင်း” ဆိုသည်မှာ “လျင်” (မြန်မြန်ဆန်ဆန် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံဘဲ ချက်ချင်း အသုံးချခြင်း) ပြုလုပ်ပါက “မင်း” (အမြင့်ဆုံး ရာထူး၊ အောင်မြင်မှု) ကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“နှောင်းသော် ချင်း” ဆိုသည်မှာ “နှောင်း” (နှေးကွေးစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်ခံခြင်း) ပြုလုပ်ပါက “ချင်း” (သာမန်လူ၊ အောက်ခြေလူတန်းစား) သာ ဖြစ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခွင့်အရေး ရရှိချိန်တွင် ချက်ချင်း ဆုပ်ကိုင်ပြီး လျင်လျင်မြန်မြန် ဆောင်ရွက်မှသာ အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
နှေးကွေးစွာ ဆောင်ရွက်ပါက အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်ဆုံးရှုံးရပြီး သာမန်အခြေအနေတွင်သာ ရှိနေမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အချိန်ကို တန်ဖိုးထားပြီး လျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
“အလျင်ကြံသော် မင်းဖြစ်၊ အနှေးကြံသော် သူ့ကျွန်ဖြစ်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ပြုရာကိစ္စ၊ ရေးကြုံကြသော်၊ မကျနောက်လျှင်၊ လေးမဖင်နှင့်၊ လျင်သော်ကားမင်း၊ နှောင်းသော်ချင်းတည့်၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၅၀။
"မယ်တော်၊ အလျင်ကြံသော် မင်းဖြစ်သည်၊ အနှေးကြံသော်သူ့ကျွန်ဖြစ်သည်။
…နှေးလို့မဟန်၊ မြန်နိုင်မှ၊ မကြောက်မရွံ့စွန့်စားမှ သင့်လျော်မည်။
လွမ်းစရာပေါ်လျှင် နာစရာနှင့်ဖျောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လွမ်းစရာပေါ်လျှင် နာစရာနှင့်ဖျောက်” ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို လွမ်းဆွတ်သော စိတ်ခံစားမှု ဖြစ်ပေါ်လာပါက ထိုသူ၏ အပြစ် သို့မဟုတ် အားနည်းချက်ကို အာရုံစိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုလွမ်းဆွတ်မှုကို ဖျောက်ဖျက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လွမ်းဆွတ်မှုကို အပြစ်ရှာခြင်းဖြင့် တွန်းလှန်ခြင်းဖြစ်သည်။
လွမ်းဆွတ်နေသောသူ၏ မကောင်းသော အပိုင်းများကို ပြန်တွေးခြင်းဖြင့် လွမ်းဆွတ်မှု လျော့ပါးသွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ခံစားမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန် နည်းလမ်းတစ်မျိုးကို ဖော်ပြသည်။
“လွမ်းတာပေါ်လာလျှင် နာတာနှင့်ဆို့” နှင့် “လွမ်းစရာရှိလျှင် နာစရာနှင့်ဖြေ” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
“နာစရာရှိလျှင် လွမ်းစရာနှင့်ဖြေ” ဆိုရိုးစကားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "လွမ်းတာပေါ်လာလျှင် နာတာနှင့်ဆို့ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်းလိုပဲ အလွမ်းအဆွေးတွေကိုတော့ သင်းတို့အပေါ်၌ နာတာနှင့် ဆို့ထားပြီး၊" [၁၂၇၇] မောင်ပုံ၊ ဒု။
"လွမ်းစရာပေါ်ရင် နာစရာနဲ့ဖျောက်ဆိုတဲ့ စကားလို ထွေး ဖျောက်လိုက်ချင်ပါရဲ့။
ဖျောက်ချင်ပေမဲ့ ထွေးရဲ့ချစ်သူမှာ နာစရာအပြစ် ရှိတာမှမဟုတ်ဘဲ။
" [၁၃၁၁] ချစ်ကြေး။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နာစရာရှိလျှင် လွမ်းစရာနှင့်ဖြေ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
လွယ်လွန်းက ရှုံး၊ ထည်လွန်းက မုန်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လွယ်လွန်းက ရှုံး၊ ထည်လွန်းက မုန်း” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ အပြုအမူနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အကျွံ ဖြစ်ခြင်း၏ ဆိုးကျိုးကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လွယ်လွန်းက ရှုံး” ဆိုသည်မှာ အရာရာကို “လွယ်လွန်း” (ပေါ့ပေါ့တန်တန် သဘောထားခြင်း၊ ဂရုမစိုက်ခြင်း) ပြုမူပါက “ရှုံး” (ဆုံးရှုံးမှု၊ အောင်မြင်မှု မရရှိခြင်း) နှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အရာရာကို သေချာစွာ စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း မရှိဘဲ ပေါ့ပေါ့တန်တန် ပြုမူပါက ဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“ထည်လွန်းက မုန်း” ဆိုသည်မှာ “ထည်လွန်း” (အလွန်အကျွံ ထည်ဝါခြင်း၊ မာန်မာန ထားခြင်း) ပြုမူပါက “မုန်း” (အခြားသူများ၏ မုန်းတီးမှုကို ခံရခြင်း) တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မာန်မာန ထားခြင်း၊ တယူသန် ဆန်ခြင်း စသည့် အပြုအမူများသည် အခြားသူများ၏ မုန်းတီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အရာရာတွင် အလွန်အကျွံ မပြုမူသင့်ဘဲ အလယ်အလတ် လမ်းကြောင်းကို လိုက်နာသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ပြုမူနေထိုင်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အိမ်ထောင်ဖက်အရေး၊ သားမယားအမှုကို မတွေးဘဲမပြုသာ၊ ကရုဏာကြီးလွန်းလျှင်လည်း မတော်လှ၊ လွယ်လွန်းက ရှုံး၊ ထည်လွန်းက မုန်း ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း အလွယ်ချည်းလည်း မလိုက်သာ၊ ထည်ထည်ဝါဝါကြီး နေလို့လည်းမတော်၊ လျော်ကန်အောင် စဉ်းစားပြီးနေနိုင်မှ သင့်မြတ်တဲ့ ကာလမို့…၊" [၁၂၇၆] မြင့်၊ ပ။
လှတစ်မျက်နှာ၊ ယဉ်တစ်ကိုယ်လုံး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှတစ်မျက်နှာ၊ ယဉ်တစ်ကိုယ်လုံး” ဆိုသည်မှာ အလှနှင့် အယဉ် နှစ်ခု၏ ကွာခြားချက်ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လှတစ်မျက်နှာ” ဆိုသည်မှာ “အလှ” သည် “မျက်နှာတစ်ကွက်” (မျက်နှာ၏ အသွင်အပြင်၊ ရုပ်ရည်) နှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မျက်နှာ၏ လှပမှုသည် အလှ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။
“ယဉ်တစ်ကိုယ်လုံး” ဆိုသည်မှာ “အယဉ်” (ယဉ်ကျေးမှု၊ ကိုယ်နေဟန်ထား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု) သည် “တစ်ကိုယ်လုံး” (ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အားလုံး) နှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
အယဉ်သည် ကိုယ်နေဟန်ထား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ အပြုအမူ အားလုံးကို ခြုံငုံသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မျက်နှာတစ်ခုတည်း လှပနေရုံဖြင့် မလုံလောက်ဘဲ ကိုယ်နေဟန်ထား၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု အစရှိသော အခြားအရာများလည်း ပြေပြစ်မှသာ ယဉ်ကျေးသည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အလှသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်ကို အဓိကထားပြီး အယဉ်သည် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် အပြုအမူကို အဓိကထားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "လှတစ်မျက်နှာ၊ ယဉ်တစ်ကိုယ်လုံးဟူသော စကား ရှိလေသည်။
ထိုစကား အရ မည်သူမဆို မိမိနှင့် တော်သော အဆင်ကို မိမိနှင့် တော်အောင်ချုပ်လုပ်၍ ဝတ်ဆင်လျှင် ယဉ်ကျေးနိုင်လေသည်။
" [၁၂၉၆-ခန့်] သမီးဂုဏ်။
"လှတစ်မျက်နှာ၊ ယဉ်တစ်ကိုယ်လုံးဆိုသည့် စကားကဲ့သို့… မျက်နှာသည် အလွန် လှနေစေကာမူ အခြားအစိတ်အပိုင်းများတွင် အချိုးမကျက ပြေပြစ်သည်၊ တင့်တယ်သည်၊ ယဉ်သည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ၊" [၁၃၂၁] နုရည်။
လှေကားသုံးထစ်ဆင်းလျှင် လူပျိုဖြစ်သည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှေကားသုံးထစ်ဆင်းလျှင် လူပျိုဖြစ်သည်” ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်သည် ယောက်ျားများသည် အိမ်အပြင်သို့ ရောက်သည်နှင့် မိမိကိုယ်ကို “လူပျို” (အိမ်ထောင်မရှိသူ၊ လွတ်လပ်သူ) တစ်ဦးကဲ့သို့ သဘောထားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“လှေကားသုံးထစ်ဆင်းလျှင်” ဆိုသည်မှာ အိမ်မှ ခဏတာ ထွက်ခွာသွားသည်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်ထောင်သည် ယောက်ျားများသည် အိမ်တွင် ရှိနေချိန်တွင် အိမ်ထောင်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ရသော်လည်း အိမ်အပြင်သို့ ခဏတာ သွားရောက်ချိန်တွင် ထိုတာဝန်များမှ ခေတ္တလွတ်မြောက်ပြီး လွတ်လပ်သော လူပျိုဘဝကဲ့သို့ ခံစားတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်သည် ယောက်ျားများ၏ စိတ်နေသဘောထားကို ပုံဖော်သည်။
လှေမျော လှေနှင့်လိုက်၊ ငွေမျော ငွေနှင့်လိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှေမျော လှေနှင့်လိုက်၊ ငွေမျော ငွေနှင့်လိုက်” ဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အရှုံးပေါ်လာပါက မည်သို့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လှေမျော လှေနှင့်လိုက်” ဆိုသည်မှာ “လှေမျော” (လှေ ရေတွင် မျောပါသွားလျှင်) “လှေနှင့်လိုက်” (အခြားလှေဖြင့် လိုက်လံဆယ်ယူရခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
“ငွေမျော ငွေနှင့်လိုက်” ဆိုသည်မှာ “ငွေမျော” (ငွေကြေး အရှုံးပေါ်လျှင်) “ငွေနှင့်လိုက်” (ငွေရင်းငွေနှီး ထပ်မံစိုက်ထုတ်၍ ပြန်လည်ရရှိအောင် ကြိုးစားခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် အရှုံးပေါ်လာပါက လက်လျှော့အရှုံးမပေးဘဲ ငွေရင်းငွေနှီး ထပ်မံစိုက်ထုတ်၍ ပြန်လည် အမြတ်ရရှိအောင် ကြိုးစားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စွန့်လွှတ်ဝံ့သော စိတ်ဓာတ်နှင့် ဇွဲရှိမှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "လောင်းကစားသမားဟူသည် လက်ကြီးစမြဲ။
သူတို့က လှေမျောလျှင် လှေနှင့်လိုက်၊ ငွေမျောလျှင် ငွေနှင့်လိုက် ပမာစကားကို လက်ကိုင်ပြုစမြဲ။
" [၁၃၄၉] နတ်ကတော်။
လှေအစုန် ရေရွက်တိုက်၊ လှေသမားများ အကြည်ဆိုက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှေအစုန် ရေရွက်တိုက်၊ လှေသမားများ အကြည်ဆိုက်” ဆိုသည်မှာ “လှေအစုန်” (မြစ်ရေ အောက်ဘက်သို့ စုန်ဆင်းသောအခါ) “ရေရွက်တိုက်” (ရွက်လွှင့်၍ သွားနိုင်ပါက) “လှေသမားများ အကြည်ဆိုက်” (လှေသမားများ အလွန်ဝမ်းသာကြသည်၊ အပန်းဖြေနားနေနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
မြစ်ရေအောက်သို့ စုန်ဆင်းချိန်တွင် လေကောင်းလေသန့် ရရှိပါက ရွက်လွှင့်၍ သွားနိုင်ပြီး လှော်ခတ်စရာ မလိုသောကြောင့် လှေသမားများ ပင်ပန်းသက်သာပြီး အပန်းဖြေနားနေနိုင်သော အခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အခွင့်ကောင်းနှင့် ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် အခွင့်ကောင်းကို အသုံးချပြီး အပန်းဖြေနိုင်မှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
“တောင်လေဖြူးဖြူး လှေသားမြူး” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အလားတူ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ "မြစ်ရေကြီး၍ လှေစုန်ချိန်တွင် ရေရွက်တိုက်ခွင့်ရပါကလည်း လှေသမားများသည် အကြည်ဆိုက်ရလောက်အောင် နားနေခွင့် ရကြပေသည်။
…ဤသို့သော လူနေမှုအခြေအနေကို ဖော်ပြလို၍ လှေသမားများသည် တောင်လေဖြူးဖြူး လှေသားမြူးဟူ၍လည်းကောင်း၊ လှေအစုန် ရေရွက်တိုက်၊ လှေသမားများ အကြည်ဆိုက် ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုသုံးစွဲခဲ့ကြလေသည်။
လှေအဆင်း မြင်းအတက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှေအဆင်း၊ မြင်းအတက်” ဆိုသည်မှာ အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အခြေအနေနှစ်ခုတွင် သတိထားရမည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လှေအဆင်း” ဆိုသည်မှာ “လှေ” (ရေယာဉ်) မှ “အဆင်း” (ဆင်းသက်ချိန်) တွင် သတိထားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေသည် ရေပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် လှေမှ ဆင်းသက်ချိန်တွင် ရေထဲသို့ ပြုတ်ကျနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည်။
“မြင်းအတက်” ဆိုသည်မှာ “မြင်း” (မြင်းကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်) ပေါ်သို့ “အတက်” (တက်ရောက်ချိန်) တွင် သတိထားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မြင်းသည် ရွေ့လျားနေနိုင်သော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သောကြောင့် မြင်းပေါ်သို့ တက်ရောက်ချိန်တွင် မြင်းမှ ပြုတ်ကျနိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လှေမှဆင်းချိန်နှင့် မြင်းပေါ်တက်ချိန် နှစ်ခုစလုံးသည် မတည်ငြိမ်သော အခြေအနေများဖြစ်သောကြောင့် သတိထားရမည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အခြေအနေများတွင် သတိဝီရိယရှိခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "လှေအဆင်း၊ မြင်းအတက်ဟု ဆိုသော်လည်း ကျွန်တော့်အတွက်မူ မြစ်မနီး၊ လှေဝေးခဲ့သဖြင့် လှေအတက်တွင်ပင် လှုပ်လှုပ်ရွရွဖြစ်ပြီး မလိခမြစ်ထဲသို့ လိမ့်ကျချင်နေပါ၏။
"လှေအဆင်း၊ မြင်းအတက်။
လှေဦးစို စို၊ လှေဦးခြောက် ခြောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှေဦးစို စို၊ လှေဦးခြောက် ခြောက်” ဆိုသည်မှာ တံငါသည်များ၏ ဘဝကို ပုံဖော်သော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လှေဦးစို စို” ဆိုသည်မှာ “လှေဦး” (လှေ၏ဦးပိုင်း) “စို” (ရေစိုနေခြင်း) ဖြစ်ပါက “စို” (စားဝတ်နေရေး ပြေလည်ခြင်း၊ ဝင်ငွေရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေဦး ရေစိုနေခြင်းသည် တံငါသည်များ ငါးဖမ်းရန် ထွက်သွားခြင်းကို ရည်ညွှန်းပြီး ငါးဖမ်းမိပါက စားဝတ်နေရေး ပြေလည်သည်။
“လှေဦးခြောက် ခြောက်” ဆိုသည်မှာ “လှေဦး” (လှေ၏ဦးပိုင်း) “ခြောက်” (ရေမစိုဘဲ ခြောက်သွေ့နေခြင်း) ဖြစ်ပါက “ခြောက်” (စားဝတ်နေရေး မပြေလည်ခြင်း၊ ဝင်ငွေမရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေဦး ခြောက်သွေ့နေခြင်းသည် တံငါသည်များ ငါးဖမ်းရန် မထွက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းပြီး ငါးမဖမ်းပါက စားဝတ်နေရေး မပြေလည်ပါ။
ဆိုလိုသည်မှာ တံငါသည်များသည် နေ့စဉ် ငါးဖမ်းမှသာ စားဝတ်နေရေး ပြေလည်ပြီး ငါးမဖမ်းပါက စားဝတ်နေရေး ခက်ခဲကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် နေ့စဉ်လုပ်ကိုင်စားသောက်ရသော လူတန်းစားများ၏ ဘဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။
“လှေဦးခြောက် ခြောက်၊ လှေဦးစို စို” စကားပုံလည်းရှု။
“လှေဦးစိုမှ ပါးစပ်စိုသည်။
လှေဦးခြောက်လျှင် ပါးစပ်ခြောက်သည်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကားချက်များ "အဘဉာဏ်တို့လို တံငါသည်များဘဝမှာ လှေဦးစိုမှ ပါးစပ်စိုသည်။
လှေဦးခြောက်လျှင် ပါးစပ်ခြောက်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
" [၁၃၄၁] ရေပြာ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် လှေဦးခြောက် ခြောက်၊ လှေဦးစို စို စကားပုံ။
လှံထမ်းလာတာကို မြင်ရ၊ ကံထမ်းလာတာကို မမြင်ရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကံထမ်းလာတာ မမြင်ရ၊ လှံထမ်းလာတာသာ မြင်ရ နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှံထမ်းလာတာကို မြင်ရ၊ ကံထမ်းလာတာကို မမြင်ရ” ဆိုသည်မှာ “လှံထမ်းလာတာကို မြင်ရ” (လူတစ်ဦး ထမ်းလာသော လှံကို အလွယ်တကူ မြင်နိုင်သည်) သော်လည်း “ကံထမ်းလာတာကို မမြင်ရ” (လူတစ်ဦး၏ ကံကြမ္မာကို မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို အလွယ်တကူ မြင်တွေ့နိုင်သော်လည်း ကံကြမ္မာကဲ့သို့သော အမြင်အာရုံဖြင့် မမြင်နိုင်သည့် အရာများကို မသိနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံကြမ္မာ၏ နက်နဲမှုကို ဖော်ပြသည်။
လူတို့သည် မိမိတို့၏ အနာဂတ်ကို ကြိုတင်မသိနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ကံအကျိုးပေးမည့် အလိုကို တင်ကြိုသိတာမျိုးမဟုတ်၊ လှံထမ်းလာတာကို မြင်ရတယ်၊ ကံထမ်းလာတာကို မမြင်ရဘူးတဲ့၊" [၁၂၇၆] မြင့်၊ ဒု။
"ကျွန်မတို့ရဲ့ ကံကြမ္မာ ဘယ်လို ဖန်တီးလာဦးမယ်ဆိုတာ ဘယ်သူမှ မပြောနိုင်ပါဘူး။
လှံထမ်းလာတာသာ မြင်နိုင်တယ်၊ ကံထမ်းလာတာ မမြင်နိုင်ဘူး မဟုတ်လား၊" [၁၃၃၂] ဓမ္မာ။
လှိုင်းကြီး လှေအောက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှိုင်းကြီး လှေအောက်” ဆိုသည်မှာ “လှိုင်းကြီး” (အလွန်ကြီးမားသော လှိုင်းလုံးများ) မည်မျှပင် ကြီးမားစေကာမူ “လှေအောက်” (လှေ၏အောက်ခြေ) တွင် အဆုံးသတ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မည်မျှပင် ကြီးမားသော အခက်အခဲများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရပါစေ ထိုအခက်အခဲများသည် နောက်ဆုံးတွင် ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်မှုရှိရန် အားပေးသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
လှိုင်းလုံးများသည် လှေကို လှုပ်ခတ်စေနိုင်သော်လည်း လှေအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားသောအခါ အန္တရာယ် မပြုနိုင်တော့သကဲ့သို့ မည်မျှပင် ကြီးမားသော ပြဿနာများပင်ဖြစ်စေကာမူ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်ပါက ကျော်လွှားနိုင်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“လှိုင်းကြီး လှေအောက်၊ တောင်ကြီး ဖဝါးအောက်” ဟူသော စကားပုံလည်းရှု။
ကိုးကားချက်များ "လှိုင်းကြီး လှေအောက် ဟူသော စကားသည် မှန်ပေသည်။
တလိပ်လိပ် ပြေးလွှားနေသော လှိုင်းကြီးတို့သည် နောက်ဆုံးတွင် ကျွန်တော်တို့ သင်္ဘောအောက်သို့ ဝင်သွားကြရကုန်သည်။
" [၁၃၀၉] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၁၁၊ ၇။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် လှိုင်းကြီး လှေအောက်၊ တောင်ကြီး ဖဝါးအောက် ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
လှည်းကားအနှင်၊ လှေလျှင်တက်ပဲ့၊ မြင်းဇက်ဖွဲ့ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှည်းကားအနှင်၊ လှေလျှင်တက်ပဲ့၊ မြင်းဇက်ဖွဲ့” ဆိုသည်မှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နည်းလမ်းသုံးမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျွမ်းကျင်မှုများကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“လှည်းကားအနှင်” ဆိုသည်မှာ “လှည်းကား” (နွား သို့မဟုတ် မြင်းများဖြင့် ဆွဲသော လှည်း) ကို “အနှင်” (မောင်းနှင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်း) သည် လှည်းသမား၏ အဓိက ကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လှည်းသမားသည် လှည်းကို ကောင်းမွန်စွာ မောင်းနှင်နိုင်ရမည်။
“လှေလျှင်တက်ပဲ့” ဆိုသည်မှာ “လှေ” (ရေယာဉ်) ကို “တက်ပဲ့” (တက်ကိုင်ခြင်းနှင့် ပဲ့ကိုင်ခြင်း) သည် လှေသမား၏ အဓိက ကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
လှေသမားသည် လှေကို ဦးတည်ရာသို့ ရွေ့လျားစေရန် တက်ကိုင်ခြင်းနှင့် ဦးတည်ရာမှန်ကန်စေရန် ပဲ့ကိုင်ခြင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ရမည်။
“မြင်းဇက်ဖွဲ့” ဆိုသည်မှာ “မြင်း” (မြင်းကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်) ကို “ဇက်ဖွဲ့” (မြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် ဇက်ကြိုးကို အသုံးပြုခြင်း) သည် မြင်းစီးသူ၏ အဓိက ကျွမ်းကျင်မှုဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မြင်းစီးသူသည် မြင်းကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ရမည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နည်းလမ်းတစ်ခုစီတွင် သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုများ လိုအပ်ပြီး ထိုကျွမ်းကျင်မှုများကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက်မှသာ အန္တရာယ်ကင်းစွာ သွားလာနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "လှည်းကားအနှင်၊ လှေလျှင်တက်ပဲ့၊ မြင်းဇက်ဖွဲ့၍၊" [၁၁၈၉] ကသု ၈၂။
လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း” ဆိုသည်မှာ ပုဂံမြို့ရှိ ဘုရားပုထိုးများ၏ များပြားလှသော အရေအတွက်ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားကို အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ် (၁) - ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆ ဆူ** ဤအဓိပ္ပာယ်အရ “လှည်းဝင်ရိုးသံ” ၏ ဂဏန်းသင်္ကေတများ (လှည်း=၄၊ ဝင်=၄၊ ရိုး=၄၊ သံ=၆) ကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ပုဂံတွင် ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆ ဆူ ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤအဓိပ္ပာယ်သည် ပိုမိုအများလက်ခံသော အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် (၂) - ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆၇၃၃ ဆူ** အချို့က “လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ” ၏ စာလုံးများအားလုံးမှ ဂဏန်းသင်္ကေတများ (လှည်း=၄၊ ဝင်=၄၊ ရိုး= ၄၊ သံ=၆၊ တ=၇၊ ညံ=၃၊ ညံ=၃) ကို ယူ၍ ပုဂံတွင် ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆၇၃၃ ဆူ ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့သော် ဤအဓိပ္ပာယ်ကို အများက လက်မခံကြပါ။
ဆိုလိုသည်မှာ ပုဂံတွင် အလွန်များပြားသော ဘုရားပုထိုးများ ရှိပြီး ၎င်းအရေအတွက်ကို “လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း” ဟူသော ဆိုရိုးစကားဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကားချက်များ "ဘုရားများ မည်မျှ များပြားခဲ့သည်ကို တစ်ချိန်တစ်ခါက အစဉ်အလာ သံပေါက် မှတ်တမ်းတစ်ခု ထားခဲ့သည်မှာ လှည်းဝင်ရိုးသံတညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်းဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။
၎င်းမှာ လှည်းဝင်ရိုးသံသာ ကောက်ယူပေမည်။
…ပုဂံဘုရားအရေအတွက် ၄၄၄၆-ဆူသာ ရှိရမည် ဖြစ်ပေသည်။
"မောင်က ပုဂြံမို့စစ်ကြဲကီးသားမှို့လည်းဝင်ရိုးသံတညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်းဆိုတဲ့ အသိန်းလေးဆယ်ကျော် ရှိတဲ့ ပုဂံဘုရားရာဇဝင်ကိုတော့ ကုန်စင်လုနီးနီး သိမှာပဲ ထင်ပါရဲ့၊" [၁၂၇၈] တင်မြ၊ ပ။
"ပုဂံတစ်ခွင်တစ်ပြင်တွင် စေတီဂူဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆၇၃၃-ဆူရှိလေဟန်ကို လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်းဟူ၍လည်းကောင်း စကားအစဉ်အလာ ရှိလေသည်။
" [၁၃၀၉] စာပေ။
သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ၊ မောင်ဖားမိဘ အရှက်ရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ၊ မောင်ဖားမိဘ အရှက်ရ” ဆိုသည်မှာ “သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ” (သမီးမိန်းကလေးကို မွေးဖွားရခြင်း) သည် သမီးဖြစ်သူ၏ အပြုအမူ မကောင်းပါက “မောင်ဖားမိဘ အရှက်ရ” (မောင်နှင့် ဖခင် အပါအဝင် မိဘများ အရှက်ရစေနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သမီးမိန်းကလေးများသည် မိသားစု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကိုယ်စားပြုသောကြောင့် သမီးဖြစ်သူ၏ အပြုအမူ မကောင်းပါက မိဘနှင့် အစ်ကိုများ အရှက်ရစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မိန်းကလေးများ၏ အပြုအမူသည် မိသားစုကို ထိခိုက်စေနိုင်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "အိမ်ထောင်မချ၊ သားမိန်းမအား၊ မြင့်ရှည်ထားသော်၊ မောင်ဖားမဘိ၊ ထိန်းယခပဲ၊ အရှက်ကွဲသို့၊" [၈၈၅] ကိုး ၁၀၂။
"သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ၊ မောင်ဖားမိဘ အသရေပျက်၍ အရှက်ရဟု ဆိုရိုးစကား ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် သမီးမိန်းကလေးများ အရွယ်ရောက်လာလျှင် မိဘမောင်ဖားတို့က စိုးရိမ်စိတ်ပို၍ နေရာတကာမှာ ချုပ်ချယ်တတ်ကြသည်။
" [၁၃၅၁] ပန်းပျိုး။
သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီးတော့ သူပုန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီးတော့ သူပုန်” ဆိုသည်မှာ ရာဇဝတ်မှုများသည် အဆင့်ဆင့် တိုးမြင့်လာနိုင်ပုံကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ” ဆိုသည်မှာ သာမန် “သူခိုး” များသည် အဖွဲ့အစည်းကြီးထောင်၍ အင်အားကောင်းလာသောအခါ “ဓားပြ” (လက်နက်ကိုင်၍ လုယက်တိုက်ခိုက်သူများ) ဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
“ဓားပြကြီးတော့ သူပုန်” ဆိုသည်မှာ “ဓားပြ” များသည် အင်အားနှင့် လက်နက်အင်အား ပိုမိုတောင့်တင်းလာသောအခါ “သူပုန်” (အစိုးရ သို့မဟုတ် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းကို လက်နက်ကိုင်၍ တော်လှန်ပုန်ကန်သူများ) ဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ရာဇဝတ်မှုများသည် အသေးစားမှ အကြီးစားသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးမြင့်လာနိုင်ကြောင်း၊ အသေးစား ရာဇဝတ်မှုများကို လျစ်လျူရှုထားပါက နောက်ပိုင်းတွင် ကြီးမားသော ပြဿနာများ ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရာဇဝတ်မှုများကို ထိရောက်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီးသူပုန်တဲ့…အဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို ခိုးယူသောအခါ သူခိုးကြီးဖြစ်ပြီးတော့ မိမိတို့အပေါင်းအသင်း များလာသောအခါ ဓားပြပြုလုပ်တိုက်ခိုက်ကြလိမ့်မည်။
ဓားပြတိုက်ရာမှ တစ်စတစ်စ အားကြီးလာလျှင် သူပုန်ပြုလုပ်၍ နိုင်ငံကို ပုန်ကန်ကြလိမ့်မည်။
" [၁၂၉၃] ဝန်ကြီး။
"တို့မြန်မာစကားပုံ ရှိတယ်မဟုတ်လား၊ သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီး တော့ သူပုန်တဲ့။
" [၁၃၂၀] မြဝတီ၊ ၆၊ ၄။
သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးမသာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးမသာ” ဆိုသည်မှာ “သူစိမ်းကောင်းလျှင်” (မသိကျွမ်းသောသူ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သူ ကောင်းမွန်စွာ ဆက်ဆံပါက) “ဆွေမျိုးမသာ” (ဆွေမျိုးထက်ပင် ပို၍ အားကိုးအားထားပြုနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဆွေမျိုးတော်စပ်သူများထက် မသိကျွမ်းသောသူများက ပိုမို၍ ကူညီဖေးမတတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဆွေမျိုးတော်စပ်သော်လည်း ဆက်ဆံရေး မကောင်းပါက အကူအညီ ရရှိရန် ခက်ခဲနိုင်ပြီး မသိကျွမ်းသော်လည်း စိတ်ရင်းစေတနာကောင်းသော သူများထံမှ အကူအညီ ရရှိနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆက်ဆံရေး၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြပြီး သွေးသားတော်စပ်မှု တစ်ခုတည်းသာ အရေးမကြီးကြောင်းကို ထောက်ပြသည်။
သို့သော် ဤဆိုရိုးစကားကို အထွေထွေ အနေဖြင့် မယူဆသင့်ပါ။
ဆွေမျိုးကောင်းများလည်း ရှိနိုင်ပြီး အကူအညီများစွာ ပေးနိုင်ပါသည်။
အရေးကြီးသည်မှာ မည်သူနှင့် ဆက်ဆံသည်ဖြစ်စေ စိတ်ရင်းစေတနာနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အလေးထားရန် ဖြစ်ပါသည်။
ကိုးကားချက်များ " သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးမသာဟူသော စကားကို အားကိုးပြုကာ ဆွေမျိုးကို ပစ်ပယ်၍ သူစိမ်းကိုသာ လုံးလုံးလျားလျား အားကိုးသူများမှာ… ဆွေမျိုးမှသာ ကူညီနိုင်သော အရေးမျိုးကြုံသည့်အခါ ဒုက္ခများတတ်လေသည်။
" [ ၁၂၇၅-ခန့်] ကီညွှန်။
"သူစိမ်းပင် ဖြစ်စေကာမူ နီးနီးကပ်ကပ် နေရသူဖြစ်၍သိစမ်းကောင်းတော့ ဆွေမသာဆိုသော စကားကဲ့သို့ ဆွေလိုမျိုးလို တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အထူး ကြင်နာနိုင်သည်။
၂၃၉။
သူဇာကိုလည်း မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူဇာကိုလည်း မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်” ဆိုသည်မှာ သူဇာပျို့နှင့် ပတ်သက်၍ အလယ်အလတ် လမ်းကြောင်းကို လိုက်နာသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“သူဇာကိုလည်း မပစ်နှင့်” ဆိုသည်မှာ “သူဇာ” (သူဇာပျို့) ကို လုံးဝ ပစ်ပယ်မထားသင့်၊ လေ့လာဆည်းပူးသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
သူဇာပျို့သည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ထုံးစံဓလေ့များ ပါဝင်သောကြောင့် လေ့လာရန် တန်ဖိုးရှိသည်။
“စာနုကိုလည်း မချစ်နှင့်” ဆိုသည်မှာ “စာနု” (စာသားများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့၊ စာပေအလှအပ) တွင်သာ အာရုံစိုက်၍ နစ်မြုပ်မနေသင့်ဟု ဆိုလိုသည်။
စာပေအလှအပကို ခံစားသင့်သော်လည်း သူဇာပျို့၏ အဓိက အကြောင်းအရာနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကိုလည်း နားလည်ရန် အရေးကြီးသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ သူဇာပျို့ကို လေ့လာသင့်သော်လည်း စာသားများ၏ အဖွဲ့အနွဲ့တွင်သာ အာရုံမစိုက်ဘဲ အဓိက အကြောင်းအရာနှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကိုလည်း နားလည်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် သူဇာပျို့ကို လေ့လာရာတွင် အပေါ်ယံ အလှအပတွင်သာ မွေ့လျော်မနေဘဲ အတွင်းအဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း လေ့လာဆည်းပူးသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အလယ်အလတ် လမ်းကြောင်းကို လိုက်နာခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူဇာပျို့ကား ရွှေဘုံရွှေနန်း၊ မင်းခမ်းမင်းနား၊ ထုံးစံဓလေ့ အလုံးစုံပါသောကြောင့် ရှေးပညာရှိ မှူးကြီးမတ်ကြီးတို့မှာ သူဇာကို မပစ်နှင့်၊ စာနုကိုလည်းမချစ်နှင့်ဟု ဆိုရိုးစကားတွင်လေသည်…။
"အဆိုပါ သူဇာပျို့ကဗျာမှာ စာနုကို လည်း မချစ်နှင့်၊ သူဇာလည်းမပစ်နှင့် ဟူသည်နှင့်အညီ ပလီချက် မူမူရာရာမှာ သူဇာယှဉ်မတုနိုင်အောင် ယဉ်နုသော ပျို့ကြီးအစစ် ဖြစ်ပါပေသည်။
သူတော်ကောင်း နတ်ကောင်းမ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူတော်ကောင်း နတ်ကောင်းမ” ဆိုသည်မှာ “သူတော်ကောင်း” (အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံသောသူ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်သူ) များကို “နတ်ကောင်း” (ကောင်းသော နတ်များ၊ နတ်မြတ်များ) က “မ” (စောင့်ရှောက်သည်၊ ကူညီစောင့်မသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ကောင်းသောအကျင့်ကို ကျင့်ကြံသောသူများကို နတ်ကောင်းနတ်မြတ်များက စောင့်ရှောက်ကူညီသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုလုပ်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖော်ပြပြီး ကောင်းသောသူများကို ကောင်းသော စွမ်းအားများက ကူညီစောင့်မသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူတော်ကောင်း နတ်ကောင်းစောင်မဆိုတဲ့အတိုင်း သမာဓိဖြောင့်ဖြောင့် သလီ စောင့်ပြီး ကြောင့်ကြမှုမရှိဘဲ နေလိုက်တဲ့အတွက် တောင်စောင့်နတ်မင်းကြီး စောင်မတော်မူလို့…၊" [၁၂၇၆] မြင့်၊ မ။
"သူတော်ကောင်း နတ်ကောင်းမဆိုတာလို ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်လို့ သီလသီတင်းကို စောင့်သုံး သူတော်ကောင်းနှလုံးရှိတဲ့ သူမို့ နတ်ကောင်းနတ်မြတ်များက စည်းကြပ်စောင့်ရှောက်တာ ဧကန်ပင် ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။
" [၁၂၉၆] မဉ္ဇရီ၊ ပ။
သူတစ်ပါးမကောင်းကြံ ကိုယ့်မှာ ဘေးဒဏ်ထိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူတစ်ပါးမကောင်းကြံ ကိုယ့်မှာ ဘေးဒဏ်ထိ” ဆိုသည်မှာ “သူတစ်ပါးမကောင်းကြံ” (အခြားသူတစ်ဦးကို မကောင်းကြံစည်ခြင်း၊ ဒုက္ခရောက်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း) သည် နောက်ဆုံးတွင် “ကိုယ့်မှာ ဘေးဒဏ်ထိ” (မိမိကိုယ်တိုင် ထိုမကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက်ကို ခံစားရသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူတစ်ဦးကို ဒုက္ခရောက်အောင် ကြံစည်ပြုလုပ်ပါက မိမိကိုယ်တိုင် ထိုမကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက်ကို မလွဲမသွေ ခံစားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။
“ကိုယ့်ရှူးကိုယ်ပတ်” ဟူသော စကားပုံနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သူတစ်ပါးကို မကောင်းမကြံရန်၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ကိုသာ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူတစ်ပါးကို ဘယ်တော့မှ မကောင်းမကြံလေနှင့်နော်၊ သူတစ်ပါးကို မကောင်းကြံ ကိုယ့်မှာသာ ဘေးဒဏ်ထိဆိုတဲ့ စကားကို မြဲမြဲ မှတ်ထားကြ ပေတော့။
" [၁၃၁၄] မြန်ပုံ။
"သူတစ်ပါး မကောင်းကြံ ကိုယှ့်မာ ဘေးဒဏိ်ထလို့ လူကြီး သူမများရဲ့ ပြောစကားတွေဟာလည်း…သွေးထွက်အောင် မှန်တယ်လို့သာ ဆိုရမှာပါပဲ၊" [၁၃၁၆] ဇိမ်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကိုယ့်ရှူး ကိုယ်ပတ် စကားပုံ။
သူမိုက်နှင့်ပေါင်း၊ သူကောင်းလည်းပျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူမိုက်နှင့်ပေါင်း သူကောင်းလည်းပျက်” ဆိုသည်မှာ “သူမိုက်နှင့်ပေါင်း” (မိုက်မဲသူ၊ ပညာမဲ့သူ၊ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းသူနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံပါက) “သူကောင်းလည်းပျက်” (ကောင်းမြတ်သောသူ၊ ပညာရှိသူ၊ အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်သူလည်း ပျက်စီးတတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ မကောင်းသောသူများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံပါက ကောင်းသောသူများပင်လျှင် မကောင်းသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ခံစားရနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မကောင်းသော အကျင့်အကြံများ ကူးစက်နိုင်ခြင်း၊ မကောင်းသော အပေါင်းအသင်းများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်စီးနိုင်ခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပေါင်းအသင်း ရွေးချယ်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဤလူ့ရွာဝယ်၊ သေချာဝမ်း၌၊ မှတ်ယူပိုက်လော့၊ သူမိုက်နှင့်ပေါင်း၊ သူကောင်းလည်းပျက်၊ ကျင့်ယွင်းကွက်ခဲ့၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၂၈။
သူများမနာလို ကိုယ်အကျိုးမရှိ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူများမနာလို ကိုယ်အကျိုးမရှိ” ဆိုသည်မှာ “သူများမနာလို” (အခြားသူများ၏ ကောင်းစားမှု၊ တိုးတက်မှုကို မလိုမရှုစိမ့်ဖြစ်ခြင်း) သည် နောက်ဆုံးတွင် “ကိုယ်အကျိုးမရှိ” (မိမိကိုယ်တိုင်အတွက် အကျိုးမဲ့ဖြစ်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူများ၏ ကောင်းစားမှု၊ တိုးတက်မှုကို မနာလိုဖြစ်နေခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ စိတ်ကို ဆင်းရဲစေသည့်အပြင် မိမိ၏ တိုးတက်မှုလမ်းကြောင်းကိုလည်း နှောင့်နှေးစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
မနာလိုဝန်တိုစိတ်သည် အကျိုးမရှိသည့်အပြင် ဆိုးကျိုးများပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မနာလိုဝန်တိုစိတ်ကို ရှောင်ကြဉ်ရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို တိုးတက်အောင် ကြိုးစားရန် တိုက်တွန်းအားပေးသည်။
ကိုးကားချက်များ "သူတစ်ပါးကို မနိုာလလျှင် ကိုယ်မှာ အကျိုးမရှိ၊ သူတို့ကုသိုလ်သိုက်ကောင်း၍ ဝတ်ကြစားကြသည်ကို ဘယ်လိုမှ မအောက်မေ့ကြပါနှင့်။
"သူများမနာလို ကိုယ်အကျိုးမရှိဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ဘထွေးတော် အိမ်ရှေ့မင်း ကံတော်ကုန်ရတာ အဖတ်တင်ပြီး မြင်ကွန်းမောင်တော်ကြီးများလည်း ခံစားခွင့်ခံစားထိုက်ရှိသလောက်က ဝေးသထက်ဝေးတဲ့အပြင်…၊" [၁၃၁၃] စာဆို၊ ပ။
သူ့ကို ကိုယ်ဖျက် ကိုယ်ပင်ပျက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူ့ကို ကိုယ်ဖျက် ကိုယ်ပင်ပျက်” ဆိုသည်မှာ “သူ့ကို ကိုယ်ဖျက်” (အခြားသူတစ်ဦးကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဒုက္ခရောက်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း) သည် နောက်ဆုံးတွင် “ကိုယ်ပင်ပျက်” (မိမိကိုယ်တိုင် ပျက်စီးခြင်း၊ ဒုက္ခရောက်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "ဝိပါက်ဟူသည်၊ ကြာမရှည်ခင်၊ ပြန်လည်တတ်မျိုး၊ မကောင်းကျိုးဖြင့်၊ နောက်ပိုးလိုက်တက်၊ သူ့ကိုဖျက်က၊ ကိုယ်ပျက်တတ်စွာ၊ သူ့ထက်သာရှင့်၊" [၁၂၆၆] မဃ ၂၄၆။
သူ့စိတ်လိုကို ကိုယ့်စိတ်နှင့်နှိုင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် “သူ့စိတ်ကိုလို ကိုယ့်စိတ်နှင့်နှိုင်း” ဆိုသည်မှာ “သူ့စိတ်ကိုလို” (အခြားသူတစ်ဦး၏ စိတ်ကို သိလိုပါက) “ကိုယ့်စိတ်နှင့်နှိုင်း” (မိမိကိုယ်တိုင်၏ စိတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ) ဟု ဆိုလိုသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူတစ်ဦး၏ ခံစားချက်၊ အတွေးအမြင် သို့မဟုတ် အပြုအမူကို နားလည်လိုပါက မိမိကိုယ်တိုင် ထိုအခြေအနေတွင် မည်သို့ခံစားရမည်ကို စဉ်းစားကြည့်ခြင်းဖြင့် နားလည်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စာနာထောက်ထားမှု၊ ကိုယ်ချင်းစာနာမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အခြားသူများ၏ အခြေအနေကို မိမိကိုယ်တိုင်၏ အတွေ့အကြုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုနားလည်နိုင်ပြီး ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ "အထိန်းတော်ကြီး ဝိစိတြလည်း သူ့စိတ်ကိုလို ကိုယ့်စိတ်နှင့်နှိုင်းဆိုသကဲ့သို့ အကလေးကို ထား၍ လူကြီးမှ မခံနိုင်သည်ကို နောင်တော်ပြုချက်နှင့်ဖြစ်လျှင် ရွှေကိုယ်တော်အငယ် အဆိုးပင် နည်းသေးသည်။
" [၁၂၁၅-ခန့်] ဝံသ၊ ဒု။
၄၄၄။
သူ့လူ ကိုယ့်ဘက်သား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။