kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည့် အခြေအနေ thumb|ဟာဝိုင်အီကျီး သို့ အာလာလာʻalala (Corvus hawaiiensis) သည် မျိုးတုံးကာနီးပြီ ဖြစ်သည်၊ ဒါဇင်အနည်းငယ်သာလျှင် လှောင်ချိုင့်ဖြင့် မွေးမြူထားသောကြောင့် အသက်ရှင်နေသည်။
တောတွင်းတွင်မူ ‌မျိုးတုံးပြီဟု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ငါးမျိုးနှင့် သားရဲတိရစ္ဆာန်များ အသင်းက စာရင်းသွင်းထားသည်။
ကျီးကန်းမျိုးစိတ် ၂ ခုကို ယူအက်စ် ငါးမျိုးနှင့် သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ဌာနက မျိုးတုံးမည့် အန္တရာယ် ကျရောက်နေသည်ဟု စာရင်းသွင်းထားသည်။
၎င်းတို့မှာ ဟာဝိုင်အီကျီး နှင့် မာရီယာနာကျီး တို့ဖြစ်သည်။
အနောက်နိုင်းဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဦးရေ ၄၅% လျော့ကျသွားသော အမေရိကန်ကျီးကိုမူ စိုးရိမ်ရန် မလိုဆုံး မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ ကဏ္ဍ:ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:စကားပြောသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ။
ကျူရေကိုး ( or ; ;Dutch pronunciation: Papiamentu: Kòrsou) သည် တောင်အမေရိကတိုက် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ မြောက်ဘက် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အတွင်းရှိ နယ်သာလန်နိုင်ငံပိုင် ကျွန်းငယ်ဖြစ်သည်။
နယ်သာလန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ဘုရင်ခံ၊ အမှုဆောင်ကောင်စီနှင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ရှိသည်။
စတုရန်းမိုင် ၈၇၄ ကျယ်ဝန်း၍ မြို့တော်မှာ ဝီလင်မ်စတက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ငါး၊ ဖော့စဖိတ် ဓာတ်ဆားများ ထွက်ရှိသည်။
Mexican style Crayfish thumb|A man selling dried crayfish at an African market ကျောက်ပုစွန်များ (Crayfishes) သည် ၆ လက်မထက် ပိုကြီးခဲသည်။
ကျောက်ပုစွန်၏အခွံသည် မာ၍ ကြမ်းသည်။
“ ပုစွန် ” ဆောင်းပါး ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပုစွန်မျိုးများ ကဏ္ဍ:ပင်လယ်အစားအစာ။
ပေါင်းပင် သစ်ပင်များ နှစ်ကာလကြာရှည်စွာ နစ်မြုပ်နေရာမှ အခြေပြောင်းရာတွင် ကျောက်မီးသွေးအဖြစ်သို့ မရောက်မီ သက်နုပိုင်းဖြစ်သည်။
အညိုပုတ်ရောင် မီးသွေးလွှာများ အဖြစ်တွေ့ရသည်။
ကျောက်မီးသွေးနုမှာ လေနှင့်တွေ့ထိသည့်အခါ ကြွတ်ဆတ်လွယ်သည်။
ထုတ်လုပ်ရာ ဒေသ၌ပင် ရေနွေးငွေ့ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။
ထိုကျောက်မီးသွေးကို မီးသင့်ကျောက်မီးသွေး ပြုလုပ်၍ မရပေ။
အရှေ့ဂျာမဏီနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာအတွက် သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် ရုရှားနိုင်ငံမှ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ထွက်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် တန်သန်း ၆၀၀၀ ခန့်ထွက်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကျောက်မီးသွေး။
ကြေးနီခေတ် (Chalcolithic Age) ကို ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းစဉ်တွင် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၄၅၀၀ မှ ၃၀၀၀ အတွင်းဟု ပိုင်းခြားသတ်မှတ်သည်။
ကြေးနီကို လက်နက် ကိရိယာအဖြစ် အစပြု၍ ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ခေတ်ဖြစ်လေသည်။
ထိုခေတ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ စည်ပင်၍ အများနှင့်ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်ကြသည်။
အိုးခွက်များကို အလှအပချယ်သည်။
ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ တွင် အရေးအသားပေါ်လာ၍ မှန်ကန်ခြင်း၊ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသော သဘောတရားများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။
အသီးအနှံနှင့် ကောက်ပဲတို့ကို ပဓာန စားသောက်ကြသည်။
အောင်မြေသာစံမြို့နယ် သည် မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အောင်မြေသာစံခရိုင် ရုံးစိုက်ရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင် မန္တလေးမြို့၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်သည့် မန္တလေးတောင်နှင့် မန္တလေး နန်းတော်တို့ တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၄၉ခုနှစ်က မန္တလေးမြို့ ရွှေတချောင်းကို ဗဟိုပြုလျက် အိုးဘိုရပ်ကွက်မှ အရှေ့ဘက် ရေနီမြောင်းအထိ အရှေ့ဘက်ခြမ်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အိုးဘိုရပ်ကွက်မှ တောင်ဘက် သံလျှက်မှော်နယ်အဆုံး အနောက်ဘက်နတ်ကုန်းရွာအထိ အနောက်ဘက်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၁ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရက မန္တလေးမြို့ကို အရှေ့တောင်မြို့နယ်၊ အရှေ့မြောက်မြို့နယ်၊ အနောက်တောင်မြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်မြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က လက်ရှိ အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်သည် အနောက်မြောက်မြို့နယ်တွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရပ်ကွက်၁၆ခု ရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိပ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၁၀.၁၂.၁၉၉၂တွင် မန္တလေး လေးမြို့နယ်အား ငါးမြို့နယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက် ၁၉ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် အောင်မြေသာဇံမှ အောင်မြေသာစံသို့ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅မိနစ် ၄၈စက္ကန့်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၀၁မိနစ် ၃၀စက္ကန့်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၀၃မိနစ် ၄၂စက္ကန့်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၇မိနစ် ၅၄စက္ကန့်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၄.၃၈မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂.၉၄မိုင်ရှိပြီး ၁၁.၀၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်တို့တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ၂၅၆ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ မြေပြန့်လွင်ပြင်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၇၆ပေမြင့်သော မန္တလေးတောင်သည် မြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
လူဦးရေ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ရှမ်း၊ချင်း၊ကချင်၊ကရင်၊ရခိုင်၊ကယား၊မွန် လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၆.၇၁%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ပါကစ္စတန် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး မန္တလေးမြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော နေရာဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ မြို့နယ်များသည်လည်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးသည်။
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင် တပ်မတော်ပိုင် သားရေစက်ရုံ၊ပုဂ္ဂလိကပိုင် မန္တလေးဘီယာစက်ရုံ၊ဆပ်ပြာစက်ရုံ၊အချိုရည်စက်ရုံ၊ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံ၊နိုင်ငံတော်ပိုင် တိုင်းရင်းဆေးဝါးစက်ရုံ၊အရက်ချက်စက်ရုံများတည်ရှိသည်။
ထို့အပြင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ရေခဲစက်၊သစ်စက်များကာ အိမ်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်း ၃၀၀ကျော်ရှိသည်။
ဈေးများ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်ကပင်ရှိခဲ့သော ဈေးများအပါအဝင် ဈေးများစွာရှိသည်။
နန်းတော်ရှေ့ဈေး 180px မိဘဈေး ဆရာစံဈေး ညောင်ပင်ဈေး မန်းသီရိဈေး သီရိမန္တလာဈေး မင်းတဲလမ်းဆုံဈေး သီရိမာလာဈေး ယောမင်းကြီးဈေး သရဲဈေး ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၏ အနားသတ်ဖြစ်သော ဧရာဝတီမြစ်တွင် ရေမိုင်၂မိုင်ခန့် ရေကြောင်းခရီးသွားလာနိုင်သည်။
မန္တလေးမှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် အထက်ဘက်သို့သွားရာ သီရိမန္တလာကားကွင်း၊ကချင်ပြည်နယ်နှင့် အထက်ဘက်သို့သွားရာ ဒေါနဘွားကားကွင်းတို့တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်၏မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေး-မိုးကုတ်-မြစ်ကြီးနားလမ်းရှိသည်။
မြို့နယ်တွင်းလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် အရှေ့ခြမ်းနှင့် အနောက်ခြမ်းအလယ်တွင် မန္တလေးနန်းတော်ကခံနေ၍ ၎င်းကို ပတ်၍သွားရသည်။
ပညာရေး အဆင့်မြင့်ပညာ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင် နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်နှင့် တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်တို့ တည်ရှိသည်။
တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်အနီးတွင် တိုင်းရင်းဆေးသိပ္ပံလည်းတည်ရှိသည်။
အခြားတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှာ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၁၂ကျောင်းရှိသည်။
+ကျောင်းအမည်ပုံများအထက ၁250x250pxအထက ၄250x250pxအထက ၈250x250pxအထက ၉အထက ၁၀အထက ၁၁250x250pxအထက ၁၇အထက ၁၈အထက ၂၀အထက ၂၁အထက ၂၅အထက ၃၃ အထက (ခွဲ)/အလက +ကျောင်းအမည်ပုံများအလက ၁၅အလက ၄အလက ၆အလက (ထ(ခွဲ)) ၁၁အလက ၁၇အလက (ထ(ခွဲ)) ၁၄အလက (ထ(ခွဲ)) ၁၉ အမက မူလတန်း၊ မူလွန်၊ အလယ်တန်း(ခွဲ) ၃၇ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ အလုပ်သမားဆေးရုံ မျက်စိ၊နား၊နှာခေါင်းဆေးရုံ တိုင်းရင်းဆေးရုံ အကျဉ်းဦးစီးဌာနဆေးရုံ ဇီဝိတဒါန သံဃာ့ဆေးရုံ ထင်ရှားသောနေရာများ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ယခင်ကမြို့တော်၏ ဗဟိုနေရာဖြစ်ခဲ့သည့်အားလျော်စွာ သမိုင်းဝင်နေရာများစွာတည်ရှိသည်။
+ထင်ရှားသောနေရာများပုံများမန္တလေး နန်းတော်250x250pxမန္တလေးတောင်250x250pxအတုမရှိကျောင်း (မဟာ အတုလဝေယံ ကျောင်းတော်ကြီး)250x250pxရွှေနန်းတော်ကျောင်း250x250pxသုဓမ္မာဇရပ်များ250x250pxကျောက်တော်ကြီးဘုရား250x250pxကုသိုလ်တော်ဘုရား250x250pxယောမင်းကြီးအုတ်ကျောင်း 250x250pxရွှေကျင်ကျောင်းတော်ကြီးပိဋကတ်တိုက်တော်250x250pxမန္တလေးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်250x250px ပြတိုက်များ မန္တလေးနန်းတော်အတွင်းတွင် မန္တလေးနန်းတွင်းပြတိုက်နှင့် နန်းမြို့ရိုးအပြင်ဘက် အနောက်ဘက်အရပ်တွင် လမ်း ၈၀၊ ၂၄လမ်းထောင့်တွင် မန္တလေးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်တို့လည်းရှိသည်။
မဟာအောင်မြေမြို့နယ် သည် မန္တလေးမြို့လယ်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး လူနေထူထပ်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မဟာအောင်မြေခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ် တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ်သည် ဤမဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄တွင် လူဦးရေ ၂၄၁,၁၁၃ ရှိသည်။
သမိုင်း​ကြောင်း ၁၉၆၂ခုနှစ် ​မေလ၉ရက်​နေ့မှစ၍ ဗဟို၊တိုင်း၊ခရိုင်၊မြို့နယ်နှင့် ရပ်ကွက် လုံခြုံ​ရေးနှင့်အုပ်ချုပ်​ရေး​ကော်မတီများ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဤမြို့နယ်ကို အမှတ်(၃)နယ်​မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၉.၆.၁၉၆၈တွင် မန္တ​လေးမြို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ​ပြောင်းလဲမှုအရ အ​ရှေ့​​တောင်မြို့နယ်အဖြစ် အမည်​ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၉၂ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ​ပြောင်းလဲမှုတွင် မဟာ​အောင်​မြေမြို့နယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား ​​မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ဒီဂရီ ၅၇မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၈မိနစ် အကြား၊ အ​ရှေ့​လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၀၃မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၄မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အ​ရှေ့မှ အ​နောက်သို့ ၅.၄မိုင်၊ ​တောင်မှ​မြောက်သို့ ၁.၆မိုင်ရှိပြီး ၅.၇၂စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် မဟာ​အောင်​မြေမြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊​အ​နောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်နှင့် ​မြောက်ဘက်တွင် ချမ်း​အေးသာစံမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပင်လယ်​ရေ​မြေနှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ၂၅၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ ​​မြေပြန့်လွင်ပြင်သည်။
မြို့နယ်၏ အ​နောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်က ​မြောက်မှ ​တောင်သို့ စီးဆင်း​နေသည်။
မြို့နယ်အတွင်းတွင် မဟာနဒီ​ချောင်း၊​ရေနီ​မြောင်း၊ရွှေတ​ချောင်း၊​ငွေတ​ချောင်း၊သင်္ဂဇာချောင်းတို့မှ ​မြောက်မှ​တောင်သို့ စီးဆင်း​နေကာ ကိုလံဘို​ချောင်းမှာ အ​ရှေ့မှ အ​နောက်သို့ စီးဆင်း​နေသည်။
လူဦး​ရေ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်တွင်​နေထိုင်ကြ​သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံး​နေထိုင်ကြသည်။
ထို့​နောက် ရှမ်း၊ကချင်၊ရခိုင်၊ကရင်၊ချင်း၊မွန်၊ကယား လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာ​နေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအ​နေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူ၊ခရစ်ယာန် ကိုးကွယ်သူဦး​ရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
မြို့နယ်လူဦး​ရေ၏ ၀.၀၉၉%မှာ အခြား​သော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ပါကစ္စတန် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
​ထို့အပြင် မဟာ​အောင်​မြေမြို့နယ်မှာ မန္တ​လေးမြို့၏ မြို့လယ်​ခေါင်ကျ​သောမြို့နယ်ဖြစ်ကာ မြို့နယ်အတွင်း​နေထိုင်သူများသည် အများအားဖြင့် ပြည်သူ့ဝန်​ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်းနှင့် ဖိနပ်လုပ်ငန်းမှာ မြို့နယ်၏ ထင်ရှားလှ​သော လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ​တော်ပိုင် ရတနာပုံသင်္ဘောကျင်းနှင့် ဖ​ယောင်းတိုင်စက်ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
​ဈေးများ မန်းမြို့​ဈေး ဘုရားကြီး​ဈေး မန်းရတနာ​ဈေး စိန်ပန်း​ဈေး မဟာမြိုင်​ဈေး ​ညောင်ပင်​လေး​ဈေး ၄၁လမ်း ကုန်စိမ်းည​ဈေး ၄၂လမ်း ကုန်း​ကျော်​ဈေး ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး မဟာ​အောင်​မြေမြို့နယ်၏ အ​နောက်ဘက်အဆုံးတွင် သမိုင်းဝင်​ဂေါဝိန်ဆိပ်ကမ်းတည်ရှိသည်။
ထို​နေရာမှ ဗန်း​​​မော်၊ကသာ၊​ညောင်ဦးနှင့် ပြည်မြို့များသို့ ​ရေ​ကြောင်းခရီးများရှိသည်။
ပြည်ကြီးမြတ်ရှင်ကားကြီးကွင်မှ​နေ၍ မန္တ​လေးမြို့မှ ရှမ်းပြည်နယ်​မြောက်ပိုင်းမြို့များဖြစ်သည့် သီ​ပေါ၊​ကျောက်မဲ၊လားရှိုး၊မူဆယ် စသည်တို့သို့ သွားနိုင်သည်။
ပညာ​ရေး အဆင့်မြင့်ပညာ အထက်မြန်မာပြည်၏ အကြီးဆုံးဖြစ်​သော မန္တ​လေးတက္ကသိုလ် တည်ရှိသည်။
အ​ခြေခံပညာ အထက အထက်တန်း​ကျောင်း ၃​ကျောင်းရှိသည်။
အထက ၃ အထက ၁၃ အထက ၂၄ အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ၂ အလက (ထ(ခွဲ)) ၈ အလက (ထ(ခွဲ)) ၁၂ အလက ၂၈ အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၃၇​ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာ​ရေး ​ဆေးရုံများ တက္ကသိုလ်​ဆေးရုံ ထင်ရှား​သောနေရာများ ဘာသာ​ရေး ​ပေါ်​တော်မူဘုရား (၅)ဆူ မဟာမြိုင်​ကျောင်းတိုက် မြ​တောင်​ကျောင်းတိုက် ဒဟတ္တော​ကျောင်းတိုက် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ​ကျောင်းတိုက် မစိုးရိမ်​ကျောင်းတိုက် ဗန်း​မော်​ကျောင်းတိုက် မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ဒုတိယရွှေအင်ပင်​ကျောင်း ကင်းဝန်မင်းကြီး​ကျောင်းတိုက် ခရစ်ယာန်​ဘုရားကျောင်း (မဟာမြိုင်၂) ပညာ​ရေး မန္တလေးတက္ကသိုလ် တက္ကသိုလ် ​လေ့ကျင့်​ရေးတပ် ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ Category:မန္တလေး။
ကြေးနန်း စကားလုံး ( ရှေးဂရိ မှ ( ) 'အကွာအဝေး' နှင့် ( ) 'to write') ကို semaphore ကြေးနန်းကို ပြင်သစ် တီထွင်သူ Claude Chappe က ပထမဆုံးတီထွင်ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး semaphore ဟူသော စကားလုံးကို ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်။
Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions & Discoveries of the 18th Century, Jonathan Shectman, p172 ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ အဝေးကြီးမှ မက်ဆေ့ချ်များ ပေးပို့ခြင်း နှင့် လက်ခံခြင်းအတွက် ဖြစ်သော ကြေးနန်းအတွက်ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ကြေးနန်း တစ်ခုတည်းဟူသော စကားလုံးသည် ယေဘူယျအားဖြင့် လျှပ်စစ်ကြေးနန်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ ကြေးနန်းကုဒ်များဖြင့် ရေဒီယိုမှတစ်ဆင့် မက်ဆေ့ချ်များပေးပို့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။
Chappe သုံးသောကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပါယ်နှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်၊ Morseသည် ကြေးနန်း ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို အကွာအဝေးမှ မက်ဆေ့ခ်ျပို့ခြင်း နှင့် မှတ်တမ်းတင်သည့်စနစ်များတွင်သာ တင်းကြပ်စွာအသုံးချနိုင်သည်ဟု စောဒကတက်ခဲ့သည်။
မက်ဆေ့ချ်ပို့ရုံမျှဖြင့် ၎င်းကို semaphoreနှင့် ခွဲခြားထားရန်ဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် မီးခိုးအချက်ပြမှုများကိုကြေးနန်းမဟုတ်ဘဲ Semaphore ဟု ယူဆရမည်ဖြစ်သည်။
Morse ၏ အဆိုအရ Pavel Schilling သည် အစောဆုံး လျှပ်စစ်ကြေးနန်းများထဲမှ တစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့သည့် 1832ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။
Samuel F. B. Morse, Examination of the Telegraphic Apparatus and the Processes in Telegraphy , pages 7–8, Philp & Solomons 1869 . Morse ကုဒ်ကို အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ကြေးနန်း အော်ပရေတာ သို့မဟုတ် ကြေးနန်း စာရိုက်သူတစ်ဦးမှပေးပို့သော ကြေးနန်းစာတစ်စောင်ကို ကြေးနန်းစာဟု ခေါ်သည်။
ကေဘယ်လ်ဂရမ်သည် ရေငုပ်သင်္ဘောကြေးနန်းကြိုးဖြင့် ပေးပို့သည့် မက်ဆေ့ဂျ်ဖြစ်ပြီး၊ မကြာခဏ "ကေဘယ်" သို့မဟုတ် "ဝိုင်ယာ" ဟု အတိုချုံးထားသည်။
နောက်ဆက်တွဲ -gram သည် ရှေးဂရိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်- ( ) ဆိုသည်မှာ ရေးထားသောအရာကို ဆိုလိုသည်၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ အဝေးကရေးထားသော အရာနှင့် cablegram ဆိုသည်မှာ ကေဘယ်ကြိုးဖြင့် ရေးထားသော အရာဖြစ်ပြီး၊ ကြေးနန်းဆိုသည်မှာ အဝေးက ရေးသားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆိုလိုသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Telex သည် တယ်လီဖုန်းကွန်ရက်တစ်ခုနှင့်ဆင်တူသော တယ်လီပရင်တာ များ၏ ကွန်ရက်ပြောင်းထားသော Telex ကွန်ရက်မှ ပေးပို့သည့် မက်ဆေ့ချ်ဖြစ်သည်။
ကြေးနန်းဓာတ်ပုံ သို့မဟုတ် ဝါယာကြိုးပုံသည် အဝေးမှ ကြေးနန်းဖြင့် ပေးပို့သော သတင်းစာပုံဖြစ်သည်။
သံတမန် ကြေးနန်း ကြေးနန်း ဟုလည်း လူသိများသော သံတမန် ကေဘယ်လ်သည် သံတမန် မစ်ရှင်နှင့် ၎င်း၏ မိခင် နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန တို့ အကြား လျှို့ဝှက် ဆက်သွယ်မှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Definition of "cable", ထုတ်လွှင့်မှုအတွက် အသုံးပြုသည့်နည်းလမ်းကို မခွဲခြားဘဲ ကြေးနန်းသို့မဟုတ်ကေဘယ်ကြိုးများ ဟုခေါ်သည်။
right | thumb | မာကိုနီတီထွင်သည့် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းစက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်၍ သတင်းပို့ရာမှ ကြေးနန်းကြိုး လုံးဝမဆက်သွယ်ဘဲ လေပြင်ကို ဖြတ်၍ သတင်းပို့နိုင်သော ဝါယာကြိုးမဲ့ ကြေးနန်းနည်းကို အီတလီအမျိုးသား မာကိုနီက တီထွင်ခဲ့လေသည်။
လျှပ်စစ်စီးကြောင်းသည် လေထဲ၌ မမြင်ရသော လှိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်ရွေ့လျားစေသည့် အချက်ကို သိရှိခြင်းဖြင့် ဆက်လက်ကြံစည်ရာ ၁၉၀၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် ဦးစွာ အောင်မြင်မှုရရှိလေသည်။
ဤနည်းသည် ရေဒီယိုများ ပေါ်ပေါက်စေသည့် အခြေခံပင်ဖြစ်သည်။
မူလက အသားစားသတ္တဝါ ဖြစ်သော်လည်း အသီးအနှံကိုစား၍ နေနိုင်ကြသော ဟိမဝန္တာတောင် အရှေ့ပိုင်းရှိ တိရစ္ဆာန်မျိုးဖြစ်သည်။
နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိ၍ နီညိုရောင်ကိုယ်ထည်နှင့် ခြေထောက်မည်းသော အမျိုးနှင့် တစ်ကိုယ်လုံးဖြူပြီး နားရွက်မျက်လုံး ခြေလက်စသည် မည်းနက်သော တရုတ်ကြောင် တစ်မျိုးဟူ၍ ကွဲပြားသည်။
ဝက်ဝံနှင့် ဆင်ဆင်တူ၍ မျှစ်များ သစ်သီးများကို စားသောက်ကြသည်။
thumb|တရုတ်တို့၏ ကြယ်မြေပုံ ရှေးအခါက တောက်ပသော ကြယ်များကို နတ်ဘုရားအမည်များ၊ တိရစ္ဆာန်အမည်များ ပေးခဲ့သည်။
တော်လမီလက်ထက်တွင် အလ်မာကက်စ် ဆိုသူသည် ကြယ်အုပ်စု (၄၈)စုဖွဲ့၍ အမည်သတ်မှတ် ပေးခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် နောင်အခါ အမည် အချို့ပယ်၍ အချို့ထပ်ဖြည့်ကြပြန်သည်။
၁၉၃၀-ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့နက္ခပညာရှင်များ အဖွဲ့ချုပ်က ကြယ်စုများကို စက်ဝိုင်း၊ စက်ဝန်း စသည်ဖြင့် ကောင်းကင် အရှေ့အနောက်ဖြစ်စေ၊ တောင်မြောက်ဖြစ်စေ ပိုင်းခြားကာ စုစုပေါင်းကြယ်စု ၈၈ စုခွဲဝေခဲ့လေသည်။
အမည်များကို ဂရိတ်အက္ခရာနှင့် တောက်ခြင်း၊ မှိန်ခြင်းအတိုင်း အမည်ပေး၍ အက္ခရာကုန်သောအခါ ဂဏန်းတိုး၍ အမည်ပေးလေသည်။
ကွတ်ကျွန်းစု (၊ ) သည် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်း နယူးဇီလန်ကျွန်း အရှေ့တောင်ဘက်တွင်ရှိသည်။
ဖိရှ်ကျွန်း အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသည်။
စတုရန်းမိုင် ၉၉ ရှိသည်။
ဒေသမဟာမင်းကြီး အုပ်ချုပ်သော နယူးဇီလန်ပိုင်နယ်ဖြစ်သည်။
မြို့တော်မှာ အဗာရူအမြို့ ဖြစ်သည်။
ရှောက်သီး၊ အုန်းသီး၊ အာဒါလွတ်ဥ၊ နာနတ်သီး၊ ပိန်းဥနှင့် ခရု ကမာများ ထွက်ရှိသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပါသော ပါလီမန်တွင် အောက်လွှတ်တော်ကို ကွန်ဂရက် ဟုခေါ်၍ လွှတ်တော်အမတ်များကို ကွန်ဂရက်စ်မင်း ဟုခေါ်သည်။
အထက်လွှတ်တော်ကို ဆီးနိတ်ဟု ခေါ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော အမျိုးသား နိုင်ငံရေးပါတီကြီးကိုလည်း ကွန်ဂရက်ပါတီဟူ၍ အမည်ပေးသည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင် () သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်ဆည်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ကျောက်ဆည်ခရိုင်မြို့နယ်များ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ် ကျောက်ဆည်မြို့ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် စဉ့်ကိုင်မြို့ မြစ်သားမြို့နယ် မြစ်သားမြို့ ကူမဲမြို့ တံတားဦးမြို့နယ်မှာ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ တံတားဦးခရိုင် ဖြစ်သွားသည်။
အခြားမြို့ရွာများ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် အမည်တူရွာ အမြောက်အမြား ရှိသည်။
အနောက်ငယ်တိုး၊ အရှေ့ငယ်တိုး၊ အနောက်နန်းရွာ၊ အရှေ့နန်းရွာ၊ အရှေ့သာဂရ၊ အနောက်သာဂရ၊ အရှေ့သပြေကုန်း၊အနောက်သပြေကုန်း၊ တောင်ပေါင်လောင်၊ မြောက်ပေါင်လောင်၊ သင်တောင်းကြီး၊ သင်တောင်းငယ် အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။
သံရွာ ဟံမြင့်မိုရ် ကူမဲမြို့ ဂွေးကုန်း ရွာခိုင်ကြီး ချောင်းခွ တောင်ပြုံး ပလိပ် ဘယ်လင်း အင်းကုန်း ရဲရွာ ရွှေလှံဗိုလ်(ကန်တွင်း) ရွှေလှံဗိုလ်(ကန်အောက်) သပြေကန် နတ်ရေကန် ဓာတ်တော်ကတိုး ရွာဘို ရွှေစာရံ မီးသွေးဘုတ် စိုက်ပျိုးရေး ဗလီကွင်း ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ တောင်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်နှင့် မြင်းခြံခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးခရိုင်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ စစ်ကိုင်းခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် ရှမ်းရိုးမ၏ တောင်စွယ်တောင်တန်းများဖြင့် တည်ရှိနေသည်။
အနောက်ဘက်ခြမ်းသည် ညီညာပြန့်ပြူးသည်။
ကျောက်ဆည်နယ်တစ်ဝိုက်တွင် စိုက်ပျိုးမြေများမှာ သဲဆန်သော မြေနီသဲဝန်းမြေများဖြစ်သည်။
ရွှေသာလျောင်း၊ ပြက္ခရွေ၊ ဓာတ်တော်၊ နတ်တပင်၊ ကုလားကျောင်း၊ ထီးတော်ရိပ်၊ စပါယ်၊ နွားလည်ကောက် စသည့် တောင်တန်းများ တည်ရှိနေသည်။
မြန်မာပြည်၏ အလယ်ဗဟိုဟု မှတ်ယူကြသော ပြက္ခရွေတောင်သည် မြစ်သားမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရေဆင်း မြစ်ငယ်မြစ်သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။
အခြားမြစ်များမှာ ဇော်ဂျီ၊ ပန်းလောင်၊ စမုံ စသည့် မြစ်များဖြစ်ကာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသည်။
အခြားသော ချောင်းများလည်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေကြသည်။
ဇော်ဂျီမြစ်နှင့် စမုံမြစ်တို့သည် မြစ်ငယ်မြစ်အတွင်း စီးဝင်ကာ မြစ်ငယ်မြစ်သည် တံတားဦးမြို့နယ်အစပ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ ဆက်လက်စီးဝင်သည်။
ရာသီဥတု ကျောက်ဆည်ခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၇၄၁,၀၇၁ဦးဖြစ်သည်။
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်ချက်များအရ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် လူဦးရေမှာ ၇၁၀,၀၃၆ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့နယ်သည် အချက်အချာကျသည့် အားလျော်စွာ ခရိုင်အတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ၏ ၁၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော လူဦးရေ ၈၀၀၀၀ကျော်သည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကာ လူဦးရေ ၆.၆သိန်းခန့်သည် ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်းနေထိုင်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
စပါး၊ ကြက်သွန်၊ ငရုတ်၊ ကုလားပဲ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ကျောက်ဆည်ခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် ခရိုင်၏ အနောက်အလယ်ပိုင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားသည်။
ထို့အပြင် ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းသည် ခရိုင်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားကာ အခြား မြို့နယ်ချင်းဆက်လမ်းများ၊ ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်းများဖြင့် အခြားသော ပြည်နယ်/တိုင်း/ခရိုင်များသို့ လွယ်ကူစွာသွားလာနိုင်သည်။
မန္တလေးမြို့၏ အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သော မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် တံတားဦးမြို့နယ်အတွင်း၌ တည်ရှိသည်။
ပညာရေး ကျောက်ဆည်ခရိုင်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် ကျောင်းအများစုမှာ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင် () သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပြင်ဦးလွင်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ thumb|ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မြို့နယ်များ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ် ပြင်ဦးလွင်မြို့ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ မတ္တရာမြို့နယ်သည် အောင်မြေသာစံခရိုင် အတွင်းသို့လည်းကောင်း၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ် တို့သည် သပိတ်ကျင်းခရိုင် အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား နယ်နိမိတ် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ကျောက်မဲခရိုင်နှင့် မိုးမိတ်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်နှင့် မန္တလေးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ရွှေဘိုခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းခရိုင် နှင့် ကန့်ဘလူခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ကသာခရိုင်များ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများဖြစ်ကာ အနောက်ဘက်ပိုင်း မတ္တရာနှင့် စဥ့်ကူးမြို့နယ်များတွင် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် နှုန်းတင်မြေနုများ ရှိသည်။
မတ္တရာနယ်အတွင်းရှိ မောင်းတောတောင်ကုန်းသည် ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေ ၃၆၃၈ ပေ မြင့်သည်။
အရှေ့ဘက် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိတောင်များသည် ပေ ၄ဝဝဝ ကျော် ၅ဝဝဝ နီပါးမြင့်သည်။
ခရိုင်တွင်းရှိ ထင်ရှားသည့်တောင်တို့မှာ မတ္တရာမြို့နယ်တွင်းရှိ ၈ဝ၈ ပေမြင့်သော စကျင်တောင်ပေ ၁ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော ရွှေတောင်ဦးတောင် တို့ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း ခရိုင်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ် တည်ရှိကာ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် နယ်နိမိတ် ခြားနားထားသည်။
သို့သော် တကောင်းမြို့အနီးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အချို့နေရာများသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ကျရောက်နေသည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်ငယ်မြစ်က ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။
ခရိုင်အတွင်း ရေတံခွန်များလည်း ပေါများသည်။
thumb|ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ဓာတ်တော်ချိုင့်ရေတံခွန် ရာသီဥတု ​တောင်​ပေါ်ဒေသတွင် သစ်ပင်များ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သည်။
မြေပြန့်တွင်မူ မိုးမမှန်တတ်သောကြောင့် တူးမြောင်းများ၊ ကန်များမှ ရေသွင်းယူရသည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့နှင့် မိုးကုတ်မြို့များမှာ ရှမ်းကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိသဖြင့် အပူရှိန် လျှော့ပါးသည်။
တောင်ကုန်းများတွင် မြေပြန့်မှာထက် ပို၍မိုးရွာသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိုးကုတ်မြို့နယ်၌ အပူချိန် အနုတ် (၁)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ကျဆင်းတတ်သည်။
တောင်ပေါ်ဒေသများသည် အေးမြစိုစွတ်ပြီး အနောက်ဘက် မြေပြန့်ဒေသများသည် ပူနွေးခြောက်သွေ့သည်။
လူဦး​ရေ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ရှမ်း၊ကချင်၊ဂေါ်ရခါး စသည့် လူမျိုးများလည်း များပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယ၊တရုတ်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ပါကစ္စတန်နှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေး အတော်အသင့် ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်သည် မန္တလေး-လားရှိုး-မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အချက်အချာကျသည်။
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း စသည်တို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
သပိတ်ကျင်းတွင် ရွှေတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ဆွယ်တာလုပ်ငန်းမှာ ဒေသခံလုပ်ငန်းသဖွယ် တွင်ကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းများဖြင့်လည်း အဓိက ဝင်ငွေ ရရှိသည်။
ဒေသထွက်ကုန်များ မတ္တရာမှ သရက်၊ နာနတ်၊ ရှောက်၊ ကွမ်းသီး စသော သီးနှံများ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့မှ ပန်းများနှင့် ခရမ်းချဉ်၊ ပန်းမုံလာ၊ ဂေါ်ဖီထုတ်၊ စတော်ဘယ်ရီ စသောအဟာရဖြစ်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ရရှိသည်။
မတ္တရာနယ် စကျင်တောင်မှ ကျောက်ဆင်းတုများကို ပြုလုပ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် လေယာဉ်ကွင်းတစ်ကွင်းရှိသည်။
ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေး-လားရှိုး ပြည်ထောင်စုလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
ခရိုင်၏ အခြားအပိုင်းများသည်လည်း မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။
မိုးကုတ်မြို့နယ်သည်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။
ခရိုင်၏ အနောက်ခြမ်းများသည် ရေကြောင်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
စဥ့်ကူးမြို့အနီးတွင် ရတနာသိင်္ခတံတားဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
တောင်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့အထိ ရထားလမ်းရှိကာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သဘောတူတည်ဆောက်မည့် မန္တလေး-မူဆယ်-ကူမင်း အမြန်ရထားလမ်းမှာလည်း ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်းမှ ဖြတ်သန်းမည်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာ တက္ကသိုလ်များမှာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
ထို့အပြင် တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ကျောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်များတွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံများ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။
ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ခုတင် (၃၀၀) ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ အမှတ် (၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ခုတင် ၇၀၀)တို့ တည်ရှိသည်။
thumb|မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ကျပ်ပြင်တိုက်နယ်ဆေးရုံ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး။
မိတ္ထီလာခရိုင် () သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိတ္ထီလာမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|မိတ္ထီလာခရိုင်မြို့နယ်များ မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာမြို့နယ် မိတ္ထီလာမြို့ မလှိုင်မြို့နယ် မလှိုင်မြို့ သာစည်မြို့နယ် သာစည်မြို့ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ် ဝမ်းတွင်းမြို့ ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မိတ္ထီလာခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ တောင်ဘက်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ဦးခရိုင်နှင့် မြင်းခြံခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မိတ္ထီလာခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများဖြစ်သည်။
အနောက်ပိုင်းသည် အများအားဖြင့် ညီညာပြန့်ပြူးမှုရှိသည်။
မလှိုင်မြို့နယ်၏ အနောက်ပိုင်းသည် ပုပ္ပါးတောင်နှင့် ထိစပ်နေသော တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။
ရေဆင်း ခရိုင်အတွင်း မြစ်၊ချောင်းများ နည်းပါးသည်။
မိတ္ထီလာမြို့တွင် မိတ္ထီလာကန် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု မိတ္ထီလာခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၈၈၁,၅၃၀ ဖြစ်ကာ ကျား ၄၀၈,၀၄၅နှင့် မ ၄၇၃,၄၈၅ဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာမြို့နယ်သည် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ မလှိုင်မြို့နယ်သည် လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။
ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၀.၂ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး မိတ္ထီလာခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် မိထီလာမြို့နယ်သည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသည်။
စပါး၊ ပြောင်း၊ ပဲ၊ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ချည်မျှင်နှင့် အဝတ်အထည်များကို နိုင်ငံအနှံ့ တင်ပို့သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မိတ္ထီလာခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။
ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းသည် မိတ္ထီလာနှင့် ဝမ်းတွင်း မြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
မိတ္ထီလာမြို့သည် မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်းသို့ ဆက်သွယ်သည့် မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီးလမ်း၏ အစဖြစ်သည်။