kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗြိတိသျှတို့သည် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဟူးကောင်းတောင်ကြားလမ်းကို သိမ်းပိုက်ရန် စစ်တပ်တစ်တပ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဟူးကောင်းတောင်ကြားလမ်း၌ ကချင်တို့သည် လူများစုဖြစ်နေပြီးလျှင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။
မိုးကောင်း-အာသံ ကုန်သွယ် လမ်းကြောင်းသည်လည်း စခန်းမြုပ်နေခဲ့လေသည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် ဟူးကောင်းတောင်ကြားလမ်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ယင်းဒေသကို လျော့လျည်းလျည်း သာလျှင် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စခေတ်က ဟူးကောင်း တောင်ကြားသည် ပယင်း၊ ဆား၊ ညောင်ကြက်ပေါင်တို့ အထွက်ကောင်းသဖြင့် ထင်ရှားသော်လည်း ထိုထွက်ကုန်များ တဖြည်းဖြည်း အထွက်နည်းလာသဖြင့် ဟူးကောင်းတောင်ကြား၏ အမည်သည်လည်း မေ့မေ့ပျောက်ပျောက်ဖြစ်နေခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကမူ ဟူးကောင်းတောင်ကြား လမ်း၏ အမည်သည် ပေါ်ထွက်လာပြန်သည်။
တရုတ်·မြန်မာလမ်းမကြီး၏ တောင်ပိုင်းကို ဂျပန်များ သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ မဟာမိတ်တပ်များသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ လက်နက် ခဲယမ်း မီးကျောက်များ တင်ပို့ရေးအတွက် လီဒိုလမ်းမကြီးကို ရန်သူတပ်များနှင့် တိုက်ခိုက်ယင်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ရသည်။
ထိုလမ်းမကြီး၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်သော မြစ်ကြီးနားနှင့် လီဒိုမြို့(အာသံ)ကို ဆက်သွယ်သော အစိတ်အပိုင်းသည် ရှေးမိုးကောင်း အာသံလမ်းကြောင်းကဲ့သို့ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းကို ဖြတ်သန်းသွားပြီးလျှင် ဟူးကောင်းတောင်ကြားလမ်းသည် အရေးပါသော ဝင်ပေါက်ထွက်ပေါက်ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ပြင်မဟာမိတ်တပ်များက မြန်မာပြည်ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် အာသံပြည်၌ အခြေခံစစ်စခန်းကြီးတစ်ခုဖွင့်၍ စစ်ဆင်သောအခါ ဟူးကောင်း ချိုင့်ဝှမ်းသည်လည်း စစ်မျက်နှာတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းတွင် မဟာမိတ်တပ်များနှင့် ဂျပန်တပ်များ၏ ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများလည်း ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံးသွား၍ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရတို့သည် နှစ်ပြည်ထောင် ထာဝစဉ်ချစ်ကြည်ရေးကို ရှေးရှုလျက် နယ်နိမိတ်သစ်များ ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ သတ်မှတ်ရာတွင် တရုတ်အစိုးရသို့ ပေးအပ်လိုက်ရသော ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသမှ ပြည်ထောင်စုသားအချို့ အိမ်ထောင်စုများကို ဟူကောင်းတောင်ကြားဒေသသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးရသည်။
ထိုအိမ်ထောင်စုတို့သည် မိမိတို့ဇာတိဒေသများကို စွန့်ခွာရွှေ့ပြောင်းရပါက မိမိတို့ လုပ်ကိုင်စားသောက်နေထိုင်ရေးအတွက် အဆင်ပြေမည့် ကချင်ပြည်နယ် ဟူးကောင်းတောင်ကြားဒေသသို့သာ ပြောင်းရွှေ့လိုကြောင်း ရွေးချယ်တင်ပြကြသဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ထိုပြည်ထောင်စုသားများ စိတ်တိုင်းကျဖြစ်စေရန် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ၁၄၄ မိုင်အကွာ၊ ဟူးကောင်းတောင်ကြားဒေသ လီဒိုလမ်းမပေါ်၌ ရွာကြီးတစ်ရွာထူထောင်ပေးပြီးလျှင် ထိုရွာကြီးကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ထိုရွာကြီး၌ နေထိုင်ကြမည့် အိမ်ထောင်စု ၉၇ အိမ်ထောင်စုအတွက် တစ်အိမ်ထောင်လျှင် အိမ်တစ်လုံးကျ တည်ဆောက်ပေးပြီးလျှင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ စာသင်ကျောင်း၊ ဆေးပေးရုံ၊ ဈေးရုံ၊ ဘောလုံးကွင်းစသည်တို့ဖြင့် သိုက်သိုက်မြိုက်မြိုက်ရှိစေသည်။
ရွာ၏အမည်မှာ ထိုစဉ်က တရုတ်·မြန်မာနယ်ခြားဒေသရွာများ ပြန်လည်နေရာချထားပေးရေးကော်မီတီ ဥက္ကဋ္ဌ လည်းဖြစ်၍ ရေကြောင်းနှင့်မြို့ပြလေကြောင်းဌာန ဝန်ကြီးလည်းဖြစ်သော ဗိုလ်မှူးအောင်၏ အမည်ဖြင့် ဗိုလ်မှူးအောင်စံပြရွာဟု အမည်တွင်စေခဲ့လေသည်။
အခြားကြည့်ရှုရန် ဟူကောင်း ကျား ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချိုင့်ဝှမ်းများ။
ဝေါ်ရန်းဟေးစတင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဗြိတိသျှနိုင်ငံပြု သုခမိန်ဖြစ်သည်။
ရောဗတ်ကလိုက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့လွှမ်းမိုးနိုင်ရန် စတင်အခြေစိုက်ပေးခဲ့သူဖြစ်၍ ဝေါ်ရန်း ဟေးစတင်းသည် ဗြိတိသျှတို့၏ အာဏာစက် တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးကို စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
( ကလိုက်အာ။
) ဟေးစတင်းသည် ၁၇၃၂ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ တွင် အောက်စဖို့ရှိုင်ယာနယ်ချာချီမြို့၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဦးလေးတစ်ယောက်၏လက်တွင်ကြီး ပြင်းလာခဲ့ရသည်။
အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၌ စာရေးအလုပ်ကိုရသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဗင်္ဂလားပြည်နယ်သို့ ရောက်ရှိသည်။
၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဗင်္ဂလားပြည်နယ်စော်ဘွား စူရားဂျွတ်ဒေါင်လာသည် ကာလကတ္တားမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ရောဗတ်ကလိုက်ဦးစီး သည့်စစ်တပ်သည် စော်ဘွားကိုနှိမ်နင်းရန် ချီတက်လာလေသည်။
ထိုအခါ ဟေးစတင်းလည်း ကလိုက်၏တပ်ဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းသည်။
ကလိုက်သည် ဟေးစတင်း၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို မြင်သဖြင့် မူရှိဒဗတ်မြို့တွင် အရှေ့အိန္ဒိယကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ခန့်သည်။
ထိုရာထူးတွင်သုံးနှစ်မျှ အမှုထမ်းပြီးနောက် ၁ရ၆၁ ခုနှစ်၌ ဘင်္ဂလားပြည်နယ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။
ကာလကတ္တားမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။
၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် အခြားသောကောင်စီအဖွဲ့ဝင် တို့နှင့် သဘောချင်းမတိုက်ဆိုင်သဖြင့်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးလျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်သွားခဲ့လေသည်။
တစ်ဖန် ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ဟေးစတင်းသည် မဒရပ်ပြည်နယ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အမှုထမ်းရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် ရောဗတ်ကလိုက်သည် ဗင်္ဂလားပြည်နယ် ဘုရင်ခံရာထူးမှ အနားယူ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သွားသူဖြစ်သည်။
အိ်န္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း အလွန်ဆိုးရွားသော အစာငတ်မွတ် ခေါင်းပါးခြင်းဘေးနှင့်တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။
ထိုနောက် ၁၇၇၂ ခု နှစ်တွင်ဟေးစတင်းသည် ဗင်္ဂလားပြည်နယ်ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ ၁၇၇၃ ခုနှစ် စီမံအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေအရ ၁၇၇၄ ခုနှစ်မှစ၍ ဘုရင်ခံချုပ်ရာထူးမှ စတင်အမှုထမ်းရသည်။
ဘုရင်ခံ ချုပ်ရာထူးသည် စင်စစ်အားဖြင့် ဗင်္ဂလားပြည်နယ် ဘုရင်ခံရာထူးကို နာမည်ပြောင်းခေါ်ခြင်းဖြစ်၍ ဘုရင်ခံချုပ်သည် အခြားအင်္ဂလိပ်ပိုင် ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်နှင့် မဒရပ်ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးတွင်အနည်း အကျဉ်းလောက်သာစွက်ဖက်နိုင်သည်။
အစဦးတွင် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့အစည်းသက်သက်မျှသာ ဖြစ်သော်လည်း ဟေးစတင်းလက်ထက်သို့ရောက်သောအခါ အခွန်ကောက်ခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်စစ်တပ်ထားရှိခြင်း စသည်ဖြင့် နယ်ပယ်အုပ်ချုပ်မှု ကိုလည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လေသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် တိုင်းရင်းသားစော်ဘွားတို့သည် တန်ခိုးအာဏာချည့်နဲ့ လာလေသည်။
အကယ်၍ စော်ဘွားတစ်ဦးကစစ်တပ် အကူအညီလိုလျှင် အခကြေးငွေယူ၍ ထိုစော်ဘွားဘက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်ပေးသည်။
ကုမ္ပဏီပိုင်နယ်ကို ထိပါးကျူးကျော် လာလျှင်လည်း စစ်တပ်ဖြင့်တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရလေသည်။
ထိုကြောင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့၏အာဏာစက်သည် ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။
ဗင်္ဂလားပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် ငါးဦးရှိသည့်အနက် ဆာဖိလစ်ဖရန်းစစ် ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့ဝင်သုံးဦးတို့သည် ဘုရင်ခံချုပ်နှင့်အစဉ်သဖြင့် အတိုက်အခံ ပြုခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင်ဟေးစတင်းသည် ဗင်္ဂလားပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌လည်းကောင်း၊ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏အကျိုး ကိုဆောင်ရွက်ရာ၌လည်းကောင်း ဉာာဏ်အမြော်အမြင်ကျယ်စွာ အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်ပေသည်။
ထိုအချိန်တွင်ပြင်သစ်တို့သည်အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ တိုင်းရင်းသားစော်ဘွားတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ဗြိတိသျှတို့၏ အာဏာကို ဖီဆန်တိုက်ဖျက်လျက်ရှိကြသည်။
အထူးသဖြင့် မဒရပ်ပြည်နယ်ဘက်တွင် စော်ဘွားဟိုင်ဒါအလီ ခေါင်းဆောင်သော စစ်တပ်သည်အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များကို ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဟေးစတင်းသည် ရန်သူတပ်ကိုတိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရန် စစ်စရိတ် မလုံလောက်သဖြင့် တိုင်းရင်းသားစော်ဘွားများဖြစ်ကြသော ဗာရာဏသီစော်ဘွားနျင့် ဥဒနယ်စော် ဘွားနှစ်ဦးတို့ထံမှ ကာကွယ်ပေးခငွေကို အတင်းအကြပ်တောင်းယူသည်။
ထိုငွေဖြင့်ဟိုင်ဒါအလီ တို့ကို အောင်မြင်စွာတိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည်။
၁ရ၁၅ ခုနှစ်တွင် ဟေးစတင်းသည် ဘုရင်ခံချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီးလျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သို့ပြန်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဟေးစတင်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မကျေနပ်သူ များရှိကြရာ ပါလီမန်၌စွဲချက်တင်၍ သူ့အားစစ်ဆေးရန်စီစဉ်ကြလေသည်။
ထို့ကြောင့်အက်ဒမန်ဗတ်၊ ချားဖောက်နှင့် ရစ်ချတ်ရှယ်ရီဒန်တို့က ခေါင်းဆောင်၍ ဟေးစတင်းအား စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပါလီမန်သို့တောင်းဆိုကြသည်။
( ဗတ်အက်ဒမန်။
) ပါလီမန်တွင်ဟေးစတင်းအပေါ် စွပ်စွဲပြစ်တင်ပြောဆိုချက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍စုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့ရာ အမှုမှာ ခုနစ်နှစ်ကြာမှပြီးဆုံး၍ ဟေးစတင်းအားအပြစ်မရှိဟု အဆုံးအဖြတ်ချမှတ်ခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် ဟေးစတင်းသည် မိမိအပေါ်စွပ်စွဲချက်များကို ထိုမျှကြာအောင် ထုချေကာကွယ်ရသည့်အတွက် စည်းစိမ်ဥစ္စာပြုန်းတီးကုန် လေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၇၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီက သူ့အား နှစ်စဉ်ထောက်ပံ့ကြေးပေး၍ ကူညီခဲ့သည်။
ဝေါ်ရန်းဟေးစတင်းသည် ၁၈၁၈ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင်ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎။
ဟီးရိုးအင်း () သည် မော်ဖင်းမှ ထုတ်ယူရရှိအပ်သော ဆေးဝင်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ဓာတုဝေါဟာရ အားဖြင့် Diamorphine ဟုခေါ်၍ ဓာတုသင်္ကေတ မှာ C21H23NO5 ဖြစ်သည်။
မော်ဖင်းကို ဘိန်းမှ ထုတ်ယူရရှိသည်ဖြစ်သဖြင့် ဟီးရိုးအင်းသည်လည်း မူးယစ်စေတတ်သော ဘိန်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
အရောင်အဆင်းအားဖြင့် ဖြူသောကြောင့် ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းဖြူ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆေးဖြူမှုန့် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နံပါတ်ဖိုးဟူ၍လည်းကောင်း လူအသိများသည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် မော်ဖင်းနှင့်အကျိုးပေးပုံချင်း ဆင်တူသဖြင့် ဆေးဘက်တွင်မော်ဖင်းကို အသုံးပြုသည့် အတိုင်း ဟီးရိုးအင်းကိုလည်း အသုံးချလေ့ရှိသည်။
သို့သော် အကျိုးအာနိသင်အရာ၌မူ ဟယ်ရိုအင်သည် မော်ဖင်းနှင့် ဘိန်းတို့ထက် အဆပေါင်းများစွာ ထက်မြက်သည်။
ပိုမို၍ အဆိပ်ပြင်းထန်သည် ပိုမိုလွန်ကဲစွာပင် အလေ့အကျင့်အထုံ စွဲမြဲမြန်ဆန်စေသည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် နာကျင်မှုဝေဒနာကို မငြိမ်းစေတတ်၊ အိပ်ပျော်အောင်လည်း အလျင်အမြန် မဖြစ်စေတတ်၊ မှီဝဲသူအား တုံ့နှေးခြင်း ဖြစ်စေတတ်သည်။
ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းစွဲသူမျာ မှီဝဲလေ့ရှိသည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် အခြားမည်သည့်ယစ်မျိုးနှင့်မျှမတူ၊ မှီဝဲသူ၏စိတ်ကို ပိုလိုလွန်ကဲစွာ ထိခိုက်စေသည်။
မှီဝဲစ၌ပေါ့ပါးပျော်ရွှင်လာစေကာ ငါသာလျှင်အဓိက၊ ငါလုပ်လျှင် မည်သည့်အရာအဆိုအောင်မြင်ရမည်စသည့် အမြင်အစွဲအဓိမာန ဝင်လာစေသည်။
ထို့နောက် အရှိကိုအရှိအတိုင်း မမြင်နိုင်တော့ဘဲ ပုံကြီးချဲ့ ထင်လာမြင်လာ မဆင်မခြင်ပြုလုပ်တတ်သောသတ္တိများ ပေါက်ဖွားလာစေသည်။
ကိုယ်ချင်းစာတရားနှင့် စောင့်ထိန်းလိုက်နာအပ်သော လူမှုကျင့်ဝတ်နှင့် တာဝန်များ မေ့ပျောက်လစ်ဟင်းကာ လူမှုဆန့်ကျင်ဘက်အပြုအမူများပြု လုပ်လာစေသည်။
ကာလကြာရှည်သော် ဟယ်ရိုအင်စွဲသူများသည် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဖယ်ကြဉ်ကာ ရာဇဝတ်ကောင်များဘဝသို့ ကူးပြောင်းသွားတတ်သည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် လူမျိုးအညွန့်တုံးစေသော ယစ်မျိုးဖြစ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တကွ ကမ္ဘာအ ရပ်ရပ်ရှိ နိုင်ငံများတွင် တရားဝင်ရောင်းဝယ်သုံးစွဲခြင်းကို ပိတ်ပင် တားမြစ်ထားပေသည်။
ထိုပြင် ဟီးရိုးအင်းကို ထုတ်ယူရရှိရာဖြစ်သော ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးခြင်းကို တားမြစ် ထားသည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဘိန်းပင်အစား ဆေးဖက်ဝင်သည့် ဆေးဂန္ဓမာပင်များ စိုက်ပျိုးကြရန် အားပေးကူညီလျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:မူးယစ်ဆေးဝါး။
ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်း ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်းသည် မြောက်ပင်လယ်တွင်တည်ရှိသော အနောက်ဂျာမနီပိုင် ကျွန်းငယ်ဖြစ်သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁/၃ စတုရန်းမိုင် မျှသာရှိသည်။
ကျွန်းကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းမှလွဲ၍ ပေ ၂ဝဝခန့်မြင့်မားသော သဲကျောက် ကမ်းပါးယံတို့ ကာရံလျက်ရှိသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ အဲ့လဗမြစ်ဝ အနောက်မြောက်ဘက် ၄၄ မိုင်ကွာ ဝေးသည်။
ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်းသည် ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့အတွက်အလွန်အရေးပါ အရာရောက်သော ရေတပ်စခန်းဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မြောက်ပင်လယ်မှဂျီဗရောတားခံတပ်ဟူ၍ပင် ခေါ်စမှတ် ပြုကြသည်။
၁၈ဝရ ခုနှစ်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ထိုကျွန်းကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံမှ ရရှိခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၈၉ဝ- ပြည့်နှစ်မှစ၍ ထိုကျွန်းကိုဂျာမနီတို့ကပိုင်ခဲ့သည်။
ဂျာမန် တို့သည်မိမိတို့၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့များနျင့် ကီးတူးမြောင်းကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်းကို ခံတပ်အဖြစ် အခိုင်အခံ့စီမံထားခဲ့ကြလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်(၁၉၁၄-၁၈) ပြီးသည့်နောက် ၁၉၁၉ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစာချုပ်အရ ဂျာမန်တို့သည် ထိုကျွန်းရှိ ခံတပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြရသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဟစ်တလာ ကြီးစိုးလာသောအခါ ထိုကျွန်း၌ ခံတပ်အသစ် တည်ဆောက်ခဲ့ပြန်သည်။
ထိုကြောင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက မဟာမိတ်လေတပ်သည် ထိုကျွန်းကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မေလတွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ ဂျာမန်တပ်သည် ဗြိတိသျှတို့ထံတွင် လက်နက်ချအညံ့ခံကြလေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်ဧပြီ လတွင် ဗြိတိသျှရေတပ်က ကျွန်းပေါ်ရှိ ခံတပ်အစီအမံရှိသမျှတို့ကို အပြီးသတ်ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးပစ် ခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်းကို အနောက်ဂျာမနီအစိုးရလက်သို့ ပြန်လည် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်ကထိုကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူ ဦးရေမှာ ၂၅၈၈ ယောက်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ကျွန်းများ Category:ဂျာမနီနိုင်ငံ။
ညောင်ဦးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ညောင်ဦးမြို့ဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ပုဂံ၊ညောင်ဦးနှင့် ငါ့သရောက်တို့ပါဝင်သည်၊ သမိုင်းကြောင်း ပုဂံ-ညောင်ဦးမြို့သည် ၉ရာစုခန့်တွင် ရွာကြီး ၁၉ရွာ၊ကျေးလက်၁၀၀ကျော်စုစည်းပြီး ပထမနန်းတော်မြို့အဖြစ် တူရွင်းတောင်အရှေ့ဘက် ယုန်လွှတ်ကျွန်း၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယနန်းတော်မြို့ကို သီရိပစ္စယာရပ်၌လည်းကောင်း၊ တတိယနန်းတော်မြို့ကို ဖွားစော(သမထီး)အရပ်၌ တမ္ပဝတီဟူ၍လည်းကောင်း၊ စတုတ္ထနန်းတော်မြို့ကို ယခုမြို့ရိုးနှင့်တကွ ပုဂံမြို့ဟောင်းတွင်တည်ခဲ့သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးနယ်နိမိတ်နှင့် ပုဂံမြို့စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်ကို ၂၅.၉.၁၉၇၃ ရက်စွဲပါစာများဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထိုနေ့တွင် ညောင်ဦးမြို့အားရပ်ကွက်၅ခုဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းကာ ၂၄-၁၁-၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် ရပ်ကွက်တစ်ခုတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၃၀.၄.၂၀၀၉တွင် ရပ်ကွက်တစ်ခုထပ်မံတိုးချဲ့ကာ ညောင်ဦးမြို့၏ ဧရိယာမှာ ၅၆၁၈ဧကဖြစ်လာသည်။
ပုဂံမြို့အား ၂၅.၉.၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် အနော်ရထာရပ်ကွက်နှင့် ကျန်စစ်သားရပ်ကွက်တို့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၄.၁၁.၁၉၉၅တွင် သီရိပစ္စယာ၊ရွှေတွင်း၊အရှေ့ရွာနောင်၊ဂန့်ဂါဟူသော ရပ်ကွက်အသစ်၄ခု ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် မြေဧရိယာ ၆၂၈၉ဧကဖြစ်လာသည်။
ငါ့သရောက်မြို့အား ၂၆.၂.၂၀၀၃တွင် ရပ်ကွက်၄ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅၁မိနစ်နှင့် ၂၅ဒီဂရီ ၁၈မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ဒီဂရီ ၃၉မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၁၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၃မိုင်ရှိပြီး ၅၇၂.၇၅၅စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ် ညောင်ဦးမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တောင်သာမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းရှိ ချောက်မြို့နယ်၊ အနောက်နှင့်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားလျက် မကွေးတိုင်းရှိ ပခုက္ကူမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၂၀၆ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ မြေနိမ့်မြေပြန့်များနှင့် ကုန်းကမူများရှိသောဒေသဖြစ်သည်။
မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၆မိုင်ခန့်အကွာတွင် အရှည်၁၀မိုင်ခန့်ရှိ၍ အမြင့်၁၁၇၁ပေရှိသော တုရင်တောင်တန်းတည်ရှိသည်။
မြို့နယ်အတွင်းတွင် ရေချိုမြစ်ချောင်းများ ပေါများကာ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်း၊ချင်း၊ရခိုင်၊ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။
ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁၀.၉၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး ညောင်ဦးမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသောမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြို့နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆီထွက်သီးနှံဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ရုံ၆ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၃ခုရှိသည်။
ဈေးများ ညောင်ဦး မဏိစည်သူဈေး စဉ့်ကူဈေး တောင်ဇင်းဈေး ပုဂံ ပုဂံဈေး ငါ့သရောက် ဗိုလ်ချိုဈေး ဈေးကုန်း နှောတွင်း ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ညောင်ဦးလေဆိပ်တည်ရှိသည်။
ပုဂံယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေအတွက် အရေးပါသောဝင်ပေါက်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ညောင်ဦးအထိခရီးစဉ်များရှိသည်။
ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ နေ့စဉ်ရထားပြေးဆွဲသည်။
ချောက်-ပျဉ်းမနားရထားလမ်းပေါ်တွင်လည်း တည်ရှိသည်။
ညောင်ဦးမှ ရန်ကုန်၊မန္တလေး၊ပြင်ဦးလွင်၊မုံရွာ၊တောင်ကြီးမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ငါ့သရောက်မှ ရန်ကုန်၊မန္တလေးမြို့များသို့လည်းကောင်း ကားများရှိသည်။
thumb|ညောင်ဦးလေဆိပ် ပညာရေး အဆင့်မြင့်ပညာ ယွန်းပညာကောလိပ် (ပုဂံ) အခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၈ကျောင်းရှိသည်။
အထက ညောင်ဦး အထက ပုဂံ အထက ငါ့သရောက် အထက တောင်ဇင်း အထက စဉ့်ကူ အထက လက်ပန်ခြေပေါ် အထက လက်ဝဲ အထက သပြေအိုင့် အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ဖလန်ကန် အလက (ထ(ခွဲ)) တက်မ အလက (ထ(ခွဲ)) ကြအို အလက (ထ(ခွဲ)) မြို့မ အလက (ထ(ခွဲ)) မြင်းကပါ အလက (ထ(ခွဲ)) တောင်တော အလက (ထ(ခွဲ)) ကုလားတဲ အလက (ထ(ခွဲ)) ဂန့်ဂါ အလက (ထ(ခွဲ)) သူကောင်းတည် အလက (ထ(ခွဲ)) ဆည် အလက (ထ(ခွဲ)) ရေလယ်ကျွန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ကူရွာ အလက ဖွားစောအနောက် အလက ရွာသစ် အလက သဲပြင်တော အလက စုတည် အလက လက်ထ အလက ရွာသာ အလက ဗြူကြီး အလက ဝက်လူး အလက မြေသင်း အလက တောင်ဘီ အလက ချောင်းရှည် အလက သနပ်ပင် အလက ငါ့မင်းမေး အလက ဒါန်း အလက မြေနီ အလက အနောက်အုံ အလက အိုရင်း အလက ကူတော အလက ကျောက်ပြင်ကန် အလက ကန်ကြီးကုန် အလက ကျွန်းခင်းကြီး အလက ညောင်ပင်ကန် အလက ကန်နီကြီး အလက ကမ္မ အလက ပြတိုင်းတောင်နောက် အလက ပနီတွင်း အလက အရာတော် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၆၉ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆေးရုံများ ညောင်ဦးခရိုင်ဆေးရုံ ငါ့သရောက်ဆေးရုံ တောင်ဇင်းဆေးရုံ စဉ့်ကူဆေးရုံ ထင်ရှားသောနေရာများ ဘုရား၊ပုထိုး၊စေတီများ ရွှေစည်းခုံ 180px အလိုတော်ပြည့် 180px အာနန္ဒာ 180px သဗ္ဗညု 180px ကန်တော့ပလ္လင် 180px ဗူးဘုရား 180px ထီးလိုမင်းလို 180px ဓမ္မံရံကြီး 180px မဟာဗောဓိ 180px မနူဟာ 180px မြစေတီ 180px ဓမ္မရာဇက 180px တုရင်တောင်ဘုရား 180px ငှက်ပစ်တောင် 180px လျောင်းတော်မူ ရွှေဆံတော် 180px လောကနန္ဒာ 180px မြနန္ဒာကျောက်ထီးဘုရား ရှင်ပင်သိမ်တော် ရွှေလျှံပျံ ကိုးကား Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ။
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) အတွင်းမျက်နှာဖုံးပုံ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈) မာတိကာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်သည်။
ဤ ဖွဲ့စည်းပုံသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်က ကြေညာခဲ့သော မူဝါဒလမ်းစဉ် ၇ ရပ်အနက်မှတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း ဤအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရန်အတွက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားညီလာခံကို စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
တပ်မတော်အစိုးရ ဦးစီးကျင်းပသည့် အမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပနေဆဲတွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ်များအား ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အမျိုးသားညီလာခံ စတင်ကျင်းပချိန်မှ ၁၄ နှစ်အကြာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံကို ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေမူကြမ်းကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၀) ရက်နေ့နှင့် (၂၄) ရက်နေ့များတွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပ၍ (၉၂.၄၈%) ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ဆန္ဒခံယူပွဲမကျင်းပမီ မေလ (၂) ရက်နေ့တွင် နာဂစ်မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့၍ လူပေါင်းသိန်းချီသေဆုံးပြီး ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း မဲပေးပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဤအခြေခံဥပဒေတွင် နိဒါန်းနှင့် အခန်း (၁၅) ခန်းပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် စာမျက်နှာ (၁၉၄) မျက်နှာ ပါရှိသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အသက်ဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအပေါ် သိသာထင်ရှားသော ထိန်းချုပ်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ စစ်တပ်အရာရှိများအတွက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း သီးသန့်နေရာ သတ်မှတ်ပေးထားသည်။
ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနများကို တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ စစ်တပ်အရာရှိတစ်ဦးက ဦးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။
တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးကိုလည်း ခန့်အပ်သည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်၏ အရပ်သားခေါင်းဆောင်များသည် လုံခြုံရေးအဖွဲ့အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်မှု အနည်းငယ်သာရှိသည်။
ပါဝင်သော အခန်းများ ဤ အခြေခံဥပဒေတွင် ပါဝင်သော အခန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
နိဒါန်း အခန်း (၁) နိုင်ငံတော် အခြေခံမူများ အခန်း (၂) နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အခန်း (၃) နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ အခန်း (၄) ဥပဒေပြုရေး အခန်း (၅) အုပ်ချူပ်ရေး အခန်း (၆) တရားစီရင်ရေး အခန်း (၇) တပ်မတော် အခန်း (၈) နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံသား၏ မူလအခွင့်အရေးနှင့်တာဝန်များ အခန်း (၉) ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း အခန်း (၁၀) နိုင်ငံရေးပါတီများ အခန်း (၁၁) အရေးပေါ်ကာလဆိုင်ရာပြဋ္ဌာန်းချက်များ အခန်း (၁၂) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ခြင်း အခန်း (၁၃) အလံ၊ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ သီချင်းနှင့်မြို့တော် အခန်း (၁၄) ကူးပြောင်းရေးကာလပြဋ္ဌာန်းချက်များ အခန်း (၁၅) အထွေထွေပြဋ္ဌာန်းချက်များ နိဒါန်း နိဒါန်း၏ ရှေးဦးပိုင်းတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကြောင်းကို အကျဉ်းဖော်ပြထားပြီး ယခင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နှစ်ရပ်တို့ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရပုံတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
ယခု အခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
“အနာဂတ်နိုင်ငံတော်တွင် ရေရှည်အကျိုးရှိပြီး ခိုင်မာသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တစ်ရပ် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပပေးခဲ့သည်။
” အဆိုပါအမျိုးသားညီလာခံတွင် ပါဝင်တက်ရောက်ကြသော အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရေးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်ပတ်သက်၍လည်း “အမျိုးသားညီလာခံတွင် နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာစသည့် ရှုထောင့်မျိုးစုံမှ အတွေ့အကြုံကြွယ်ဝသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်အတွင်းတည်ရှိသည့် မြို့နယ်အားလုံးမှ တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြပေသည်။
” ဟုဖော်ပြထားသည်။
ထို့အပြင် အမျိုးသားညီလာခံကျင်းပရာတွင် အခက်အခဲအနှောင့်အယှက်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်ရှေ့ဆက်သွားမည့် မူဝါဒလမ်းစဉ် (၇) ရပ်နှင့်အညီ အမျိုးသားညီလာခံကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့ကြောင်း၊ ခိုင်မာသော အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ် အတွက် အခြေခံရမည့်မူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့်မူများကို ချမှတ်နိုင်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီလာခံ အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဤအခြေခံဥပဒေ အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
“ကျွန်ုပ်တို့ တိုင်းရင်းသားပြည်သူအပေါင်းတို့သည် အမျိုးသားညီလာခံက ချမှတ်ပေးခဲ့သည့် အခြေခံမူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့်မူများနှင့်အညီ ဤပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲခဲ့ကြပေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့တိုင်းရင်းသားပြည်သူအပေါင်းတို့သည် - - ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဟူသော ဦးတည်ချက်များကို အစဉ်တစိုက် မမှိတ်မသုန် စွဲမြဲစွာ ခံယူစောင့်ထိန်းသွားကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန် ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ - နိုင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ထွန်းကားစေလျက် တိုင်းရင်းသားပြည်သူအများ ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေးကို တည်တံ့ခိုင်မြဲအောင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ထိန်းသိမ်းသွားကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း လူမျိုးရေးတန်းတူမှုဖြင့် စစ်မှန်သော မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မြဲစွာမွေးမြူလျက် ထာဝစဉ် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အတူတကွ လက်တွဲနေထိုင်ကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍ လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း မိတ်ဝတ်မပျက် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး ကို ရှေးရှုလျက် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းရန် အစဉ်ကြိုးပမ်းကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ ဤပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို သက္ကရာဇ် ၁၃၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်) နေ့တွင် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲကြီးဖြင့် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။
” အခန်း (၁) နိုင်ငံတော်အခြေခံမူများ အခန်း (၁)တွင် ပုဒ်မ (၁) မှ ပုဒ်မ (၅) အထိ နိုင်ငံတော်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို အချက် (၅) ချက်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး နိုင်ငံတော်သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံတို့ စုပေါင်းနေထိုင်ကြသော နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ပါရှိသည်။
အခန်း (၁) ၏ ပုဒ်မ (၆) မှ ပုဒ်မ (၄၈) အထိတွင် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံမူများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံတော်၏ ဦးတည်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ (၆) တွင် နိုင်ငံတော်သည် အောက်ပါ ဦးတည်ချက် (၆) ရပ်ကို အစဉ်တစိုက်ဦးတည်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
(က) ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး ၆။
( ခ ) တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေး ၆။
( ဂ ) အချုပ်အခြာအာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး ၆။
(ဃ) စစ်မှန်၍ စည်းကမ်းပြည့်ဝသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ် ထွန်းကားရေး ၆။
( င ) နိုင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ပိုမိုထွန်းကားရေး ၆။
( စ ) နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအခန်းကဏ္ဍတွင် တပ်မတော်က ပါဝင်ထမ်းဆောင်နိုင်ရေး ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သည် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကို ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေမှန်သမျှ နိုင်ငံတော်မှ ခွဲထွက်ပိုင်ခွင့်မရှိကြောင်းကိုလည်း ပုဒ်မ (၁၀) တွင် အောက်ပါအတိုင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားသည်။
နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာ၏ ခက်မသုံးဖြာဖြစ်သည့် ဥပဒေပြုရေးအာဏာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့ကို တတ်နိုင်သမျှ ပိုင်းခြားသုံးစွဲခြင်းနှင့် အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းခြင်းတို့ပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အာဏာသုံးရပ်ကို ပြည်ထောင်စု၊ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများအား ခွဲဝေအပ်နှင်းကြောင်း၊ ပုဒ်မ (၁၆) အရ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်ကြောင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ပုဒ်မ (၁၉) တွင် တရားစီရင်ရေးမူများအဖြစ် ဥပဒေနှင့်အညီ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး၊ ဥပဒေအရကန့်သတ်ချက်များမှအပ ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်တွင် တရားစီရင်ရေး နှင့် အမှုများတွင် ဥပဒေအရ ခုခံချေပခွင့်နှင့် အယူခံပိုင်ခွင့်ရရှိရေး ဟူသည့် အချက်သုံးချက်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တပ်မတော်သည် တစ်ခုတည်းသော မျိုးချစ်တပ်မတော် ဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်ကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၂၀) တွင် ဆိုထားသည်။
နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးစနစ်သည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ဝါးကြီးအုပ်ခြင်း နှင့် ဈေးကစားခြင်းများကို ခွင့်မပြုကြောင်း၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းယူခြင်းမပြုကြောင်း၊ တရားမဝင်ငွေကြေးအဖြစ် ကြေညာမည်မဟုတ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၃၅၊ ၃၆) တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် တပ်မတော်မှ တရားဝင် အာဏာသိမ်းခွင့်ရှိကြောင်း ပုဒ်မ (၄၀၊ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝါဒနှင့်ပတ်သက်၍ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းကြောင်း ပုဒ်မ (၄၁) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ထို့ပြင် မည်သည့်နိုင်ငံကိုမျှ စတင်ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်နိုင်ငံခြားတပ်ဖွဲ့ကိုမျှ တပ်ချခွင့်မပြုကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၄၂) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများ နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် တန်းတူညီမျှမှုအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်မှုအခွင့်အရေး၊ တရားမျှတမှုအခွင့်အရေးတို့ ခံစားခွင့် ရှိကြောင်း၊ နိုင်ငံသားတစ်ဦးကို တရားရုံး၏ ခွင့်ပြုချက်မပါပဲ ၂၄ နာရီထက် ကျော်လွန်၍ ချုပ်နှောင်ထားခွင့် မရှိကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၁) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တိုင်းရင်းသားများ၏ စကား၊ စာပေ၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြေင်း၊ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှု နည်းပါးနေသည့် တိုင်းရင်းသားများ၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ပါဝင်သော လူမှုစီးပွားရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၂) တွင်ပြဌာန်ထားသည်။
ပုဒ်မ (၂၆) တွင် ဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။