kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား၏ မေးလျှောက်သော “သဗ္ဗံ အတ္ထိ၊ သဗ္ဗံ နတ္ထိ” ဟူသော အစွန်းနှစ်ဖက်လွတ် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမဒေသနာနှင့် ပဋိလောမ ဒေသနာတော် ဟောတော်မူသည့်အဆုံး၌ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ကောသလ နိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၁၊၁၆၆-၈။
အံ၊မြန်၊၁၊၁၈၅-၇။
အံ၊ဋီ၊၂၊၁၃၈။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၆)၁-ဗြဟ္မဏဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား၏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ တေဝိဇ္ဇနှင့်ဆက်စပ်၍ လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က အရိယတေဝိဇ္ဇကို အကျယ်ဟောပြတော်မူရာ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏကြီးက ဗြာဟ္မဏတို့၏ တေဝိဇ္ဇသည် အရိယတေဝိဇ္ဇကို လိုက်မမီနိုင်ပုံကို လျှောက်ထားပြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၃၊၄၇၈-၄၈၂။
အံ၊မြန်၊၃၊၄၆၉-၄၇၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈-၉။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဒသကနိပါတ၊ စတုတ္ထပဏ္ဏာသ၊ (၁၇)၂-ဇာဏုဿောဏိဝဂ္ဂ၊ ဧကာဒသမသုတ်။
ပုဗ္ဗပေတဉာတိသာလောဟိတဒါနနှင့်ဆက်စပ်၍ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏကြီး လျှောက်ထားချက်ကို ဌာန, အဌာန ဖြစ်ပုံ အကျယ်ကို ဝေဖန်၍ ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏကြီးအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ နေရယိက, တိရစ္ဆာနယောနိ, မနုဿ, ဒေဝ, ပေတ္တိဝိသယ-တို့၏ အာဟာရအသီးသီးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ဇာဏုသောဏိသုတ္တန် အကျဉ်းချုပ်နှင့် အဓိက အချက်များ ဇာဏုသောဏိသုတ္တန်သည် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်၊ ဒသကနိပါတ်တွင် လာရှိပြီး၊ ကွယ်လွန်သွားသော ဆွေမျိုးများအတွက် ရည်စူး၍ ပြုလုပ်သော အလှူဒါန၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် အလှူရှင်ကိုယ်တိုင် ရရှိသည့် အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားက ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် အရေးကြီးသော သုတ္တန်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပါသည်။
သုတ္တန်၏ အစ ပုစ္ဆာ တစ်ချိန်သောအခါ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏ ပုရောဟိတ်ဖြစ်သူ ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏားကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်၍ ဤသို့ မေးမြန်းလျှောက်ထားခဲ့သည်- > "အရှင်ဂေါတမ၊ တပည့်တော်တို့ ပုဏ္ဏားများသည် ကွယ်လွန်သွားသော ဆွေမျိုးသားချင်းများထံ ဤအလှူရောက်ရှိပါစေ၊ သူတို့ သုံးဆောင်ကြပါစေဟု ရည်ရွယ်၍ အလှူဒါနများ ပေးလှူကြပါသည်၊ သေသူကို ရည်စူး၍ ကုဗ္ဘီးထမင်း (ဟုလည်းခေါ်သော) ပြုလုပ်ကြပါသည်။
ထိုအလှူသည် ကွယ်လွန်သူတို့ထံ အမှန်တကယ် ရောက်ရှိပါသလော၊ သူတို့ သုံးဆောင်ခွင့် ရရှိကြပါကုန်သလောဘုရား။
" ၂။
မြတ်စွာဘုရား၏ ဖြေကြားချက် - ဌာန နှင့် အဋ္ဌာန မြတ်စွာဘုရားက ဤသို့ အကျဉ်းချုပ် ဖြေကြားတော်မူသည်- > "ဒါယကာတော်ပုဏ္ဏား၊ (အလှူသည်) ရောက်သင့်သော အရပ် (ဌာန) ၌ ရောက်၏။
မရောက်သင့်သော အရပ် (အဋ္ဌာန) ၌ မရောက်နိုင်။
" ထို့နောက် ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏားက ရောက်သင့်သောအရပ်နှင့် မရောက်သင့်သောအရပ်ကို အကျယ်ရှင်းပြပါရန် ထပ်မံလျှောက်ထားသောအခါ မြတ်စွာဘုရားက အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူခဲ့သည်- (က) အလှူ မရောက်နိုင်သော အရပ်များ (အဋ္ဌာန) အကယ်၍ ကွယ်လွန်သူသည် အောက်ပါဘုံဘဝတစ်ခုခုသို့ ရောက်ရှိနေပါက၊ ကျန်ရစ်သူတို့က ရည်စူး၍ လှူဒါန်းသော အလှူသည် ထိုသူထံသို့ တိုက်ရိုက် မရောက်ရှိနိုင်ပါ- ငရဲဘုံ: ငရဲ၌ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည် ငရဲ၌ဖြစ်စေတတ်သော မိမိတို့၏ ကံအာဟာရဖြင့်သာ မျှတရသည်။
တိရစ္ဆာန်ဘုံ: တိရစ္ဆာန်မျိုး၌ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည် မြက်၊ သစ်ရွက် စသော တိရစ္ဆာန်တို့၏ အစာဖြင့်သာ မျှတရသည်။
လူ့ဘုံ: လူ့ဘုံ၌ ပြန်လည်မွေးဖွားသူသည် လူတို့၏ အစာအာဟာရဖြင့်သာ မျှတရသည်။
နတ်ဘုံ: နတ်ဘုံ၌ဖြစ်သော နတ်တို့သည် နတ်သုဒ္ဓါ စသော နတ်တို့၏ အစာဖြင့်သာ မျှတရသည်။
ဤဘုံဘဝများသို့ ရောက်ရှိနေသူများအား ရည်စူးလှူဒါန်းသော်လည်း ထိုအလှူ၏ အကျိုးကို ၎င်းတို့ တိုက်ရိုက် လက်ခံသုံးဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။
(ခ) အလှူ ရောက်နိုင်သော အရပ် (ဌာန) အကယ်၍ ကွယ်လွန်သူသည် အောက်ပါဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိနေပါက၊ ကျန်ရစ်သူတို့က ရည်စူး၍ လှူဒါန်းသော အလှူသည် ထိုသူထံသို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ၎င်းတို့ သုံးဆောင်ခံစားနိုင်သည်- ပြိတ္တာဘုံ: ကွယ်လွန်သူသည် ပြိတ္တာဘုံသို့ ရောက်ရှိနေပြီး၊ အထူးသဖြင့် ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာ (သူတစ်ပါးတို့ ပေးလှူအပ်သော အလှူကို မှီခို၍ အသက်ရှင်ရသော ပြိတ္တာမျိုး) ဖြစ်ပါက၊ ကျန်ရစ်သူ ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟတို့က ရည်စူး၍ လှူဒါန်းသော အလှူဒါနဖြင့် ထိုပြိတ္တာသည် ထိုဘုံဘဝ၌ မျှတနိုင်သည်၊ စည်းစိမ်ခံစားနိုင်သည်။
(အခြားပြိတ္တာအမျိုးအစားများဖြစ်သော နိဇ္ဈာမတဏှိကပြိတ္တာ စသည်တို့မှာမူ ဤသို့သောအလှူကို မခံစားနိုင်ကြပေ။
အကယ်၍ ရည်စူးသူ ပြိတ္တာဘုံ၌ မရှိလျှင် ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏားက ဆက်လက်၍ မေးမြန်းသည်မှာ၊ အကယ်၍ ရည်စူးလိုက်သော ကွယ်လွန်သူသည် ထိုပြိတ္တာဘုံသို့ မရောက်ရှိပါက အဘယ်သူ ထိုအလှူကို သုံးဆောင်ပါသနည်းဟု ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားက ဤသို့ ဖြေကြားသည်- > "ဒါယကာတော်ပုဏ္ဏား၊ ထိုပြိတ္တာဘုံဌာနသို့ ရောက်ရှိသွားကြကုန်သော အခြား အခြားသော ကွယ်လွန်သူ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့သည် ထိုဒါနကို သုံးဆောင် ခံစားကြရကုန်၏။
" ထပ်မံ၍ အကယ်၍ ထိုကွယ်လွန်သူရော၊ အခြားဆွေမျိုးများပါ ပြိတ္တာဘုံ၌ မရှိလျှင် မည်သူသုံးဆောင်မည်နည်ဟု မေးရာ၊ မြတ်စွာဘုရားက ရှည်လျားလှသော သံသရာခရီး၌ ကွယ်လွန်သွားသူ ပြိတ္တာဆွေမျိုးတို့မှ ကင်းဆိတ်သော ဘုံဌာနဟူ၍ မရှိနိုင်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ "အလှူရှင်သည်လည်း အကျိုးမဲ့ မဖြစ်နိုင်" ကြောင်း မိန့်တော်မူသည်။
အလှူရှင်အတွက် အကျိုးကျေးဇူး ဤသုတ္တန်တွင် အထူးပေါ်လွင်သော အချက်မှာ၊ ကွယ်လွန်သူထံ အလှူရောက်သည်ဖြစ်စေ မရောက်သည်ဖြစ်စေ၊ အလှူပေးသူ ဒါယကာသည် မိမိပြုလုပ်သော ဒါနကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကို အမြဲရရှိသည် ဟူသောအချက်ပင် ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားက ဤအချက်ကို ဆက်လက်ရှင်းပြရာ၌- မကောင်းမှုပြုသူ၏ ဒါန: အသက်သတ်ခြင်း၊ သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်း စသော မကောင်းမှု (ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး) ကို ပြုလုပ်သောသူသည် သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်းမှု ပြုခဲ့လျှင်၊ ထိုသူသည် သေပြီးနောက် မကောင်းမှုကံကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘုံ (ဥပမာ- ဆင်၊ မြင်း၊ နွား၊ ခွေး) သို့ ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း၊ သူပြုခဲ့သော ဒါန၏ အကျိုးကြောင့် ထိုတိရစ္ဆာန်ဘဝ၌ပင် အခြားတိရစ္ဆာန်များထက် သာလွန်သော ကောင်းမွန်သည့် အစားအစာ၊ အဆင်တန်ဆာတို့ကို ရရှိခံစားရတတ်သည် (ဥပမာ- မင်္ဂလာဆင်တော်ဖြစ်ခြင်း)။
ကောင်းမှုပြုသူ၏ ဒါန: အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း စသော ကောင်းမှု (သုစရိုက်ဆယ်ပါး) ကို ပြုလုပ်သောသူသည် သမဏဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်းမှု ပြုခဲ့လျှင်၊ ထိုသူသည် သေပြီးနောက် ကောင်းမှုကံကြောင့် လူ့ဘုံ၊ နတ်ဘုံသို့ ရောက်ရှိပြီး၊ သူပြုခဲ့သော ဒါန၏ အကျိုးကြောင့် ထိုဘုံဘဝတို့၌ ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားက အလှူရှင်သည် မိမိ၏ ဒါနကုသိုလ်အတွက် အကျိုးကို မုချရရှိကြောင်း ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏား၏ ကြည်ညိုမှုနှင့် သရဏဂုံဆောက်တည်ခြင်း မြတ်စွာဘုရား၏ အလွန်ပေါ်လွင်ရှင်းလင်းသော တရားတော်ကို နာကြားရသောအခါ ဇာဏုသောဏိပုဏ္ဏားကြီးသည် အလွန်အံ့ဩဝမ်းမြောက်လျက်၊ "အလှူရှင်သည် အကျိုးမဲ့မဖြစ်သောကြောင့် အလှူဒါနပြုရန်၊ သေသူအတွက် ရည်စူး၍ ကုဗ္ဘီးထမင်းပြုလုပ်ရန် အလွန်သင့်လျော်ပါပေသည်ဘုရား" ဟု လျှောက်ထားပြီး၊ မှောက်ထားသည်ကို လှန်ပြသကဲ့သို့၊ ဖုံးထားသည်ကို ဖွင့်ပြသကဲ့သို့ အလွန်ရှင်းလင်းသော တရားတော်အတွက် မြတ်စွာဘုရားအား ချီးကျူးကာ ထိုနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပါရန် လျှောက်ထားခဲ့ပါသည်။
သုတ္တန်မှ မှတ်သားဖွယ်ရာ အချက်များ ကွယ်လွန်သူအတွက် ရည်စူးသော အလှူသည် ပြိတ္တာဘုံ၊ အထူးသဖြင့် ပရဒတ္တူပဇီဝိကပြိတ္တာဘုံ သို့ ရောက်ရှိနေသော ဆွေမျိုးများထံသို့သာ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အလှူရှင်သည် မိမိ၏ ဒါနကံအတွက် အကျိုးကို အမြဲရရှိသည်။
ကံတရားသည် အလွန် နက်နဲပြီး၊ ကောင်းမှုကံ၊ မကောင်းမှုကံတို့သည် မိမိတို့၏ အကျိုးကို အခွင့်သင့်သည့်အခါ ပေးစမြဲဖြစ်သည်။
(သုတ္တန်၏ နောက်ဆက်တွဲ မှတ်ချက်များအရ) အလှူ၏ အကျိုးအာနိသည် အလှူရှင်၏ သီလ၊ အလှူခံ၏ သီလ၊ လှူဖွယ်ဝတ္ထု၏ စင်ကြယ်မှု၊ စေတနာ သုံးတန် စသည်တို့အပေါ်တွင်လည်း မူတည်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဇာဏုသောဏိသုတ္တန်သည် ကံ၊ ကံ၏အကျိုးနှင့် အမျှအတမ်းပေးဝေခြင်းဆိုင်ရာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အယူအဆများကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည့် အရေးပါသော သုတ္တန်တစ်ပုဒ် ဖြစ်ပေသည်။
-သံ၊၁၊၃၀၅။
သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၃။
သံ၊ဋီ၊၂၊၉၀။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၅-ဂဟပတိဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
အကြားအမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာသာဝကအား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလုံပဋိလုံဖြစ်ပုံနှင့် ဆက်စပ်၍ သံသယမရှိ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမဒေသနာ, ပဋိလောမ ဒေသနာ အတိုင်း လောကဖြစ်ပုံနှင့် ချုပ်ပုံကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် သိမြင်၏။
လောကဖြစ်ပုံ ချုပ်ပုံကို အမှန်အတိုင်းသိသော အရိယာသာဝကကို မှန်ကန်သောအယူနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ မှန်ကန်သောဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ဤသူတော်ကောင်းတရားသို့ ရောက်သူ၊ ဤသူတော်ကောင်းတရားကို မြင်သူ၊ ကျင့်ဆဲ “သေက္ခ”ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ကျင့်ဆဲ သေက္ခဝိဇ္ဇာနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ တရားအယဉ်သို့ ကောင်းစွာရောက်သူ၊ ကိလေသာတို့ကို ဖောက်ခွဲနိုင်သော အရိယာပညာရှိသူ၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တံခါးဝသို့ ရောက်၍ တည်နေသူ-ဟု ဆိုအပ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၀၆-၈။
သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၄-၅။
အထက်သုတ်အတိုင်းပင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နဝမသုတ်၌ ဝိညာဏ်က စ၍ ဟောတော်မူသည်။
ဒသမသုတ်၌ အဝိဇ္ဇာက စ၍ ဟောတော်မူသည်-ဟု သုတ် နှစ်သုတ် ထူးခြားကြောင်း အဋ္ဌကထာ/ဋီကာ-တို့၌ ပြဆိုထားပါသည်။
-သံ၊၁၊၃၀၈-၃၁၁။
သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၅-၈။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၁-၅။
သံ၊ဋီ၊၂၊၉၀-၆။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ဒုက္ခဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်များအား “ဇရာ မရဏမှစ၍ အဝိဇ္ဇာတိုင်အောင် “သဗ္ဗသော သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယ”ဖြစ်သည်အထိ စုံစမ်းဆင်ခြင်ပုံ-တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ အကြောင်းနှင့်တကွ သစ္စာအမြင်အထိ စုံစမ်းသိမြင်ပုံ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ဓမ္မများ ချုပ်ပျောက်ပုံကိုလည်းကောင်း, ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ စုံစမ်းဆင်ခြင်ပုံ၊ ရဟန္တာဖြစ်သည့်အခါ ဝေဒနာခံစားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့မဟုတ်ပဲ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝေဒနာကို ရှုမြင်ပုံ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အဖြစ် ရပ်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဖြေဆိုစေ၍ ဤအတိုင်းသာဖြစ်ပုံ၊ အခြားသဘာဝအားဖြင့် မဖြစ်ပုံ၊ ငါ့အား ယုံကြည်ကြ၊ နှလုံးသွင်းကြ၊ ယုံမှားသံသယ ဝိစိကိစ္ဆာကင်းပျောက်စေကြ၊ ဟောတော်မူအပ်သော ဤဒေသနာတော်သည် ဝဋ်ဒုက္ခအားလုံး၏ အဆုံးဖြစ်ပုံကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာများကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-သံ၊၁၊၃၁၁။
သံ၊မြန်၊၁၊၂၉၈-၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၅-၇။
သံ၊ဋီ၊၂၊၉၆။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ဒုက္ခဝဂ္ဂ၊ ဒုတိယသုတ်။
လှည်း ၁၀-စီးတိုက်, အစီး ၂၀-တိုက်, အစီး ၃၀-တိုက်, အစီး ၄၀-တိုက် ထင်းပုံကြီးကိုလောင်မြိုက်နေသော မီးပုံကြီးထဲသို့ ရံဖန်ရံခါ ယောက်ျားသည် မြက်ခြောက်, နွားချေးခြောက်, ထင်းခြောက်တို့ကို ထည့်ပေးနေလျှင် လောင်စာကြောင့် ထိုမီးပုံကြီးသည် ကြာမြင့်စွာ တောက်လောင်နေသကဲ့သို့ ထို့အတူ ဥပါဒါန်၏အကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော တေဘူမကတရားတို့၌ သာယာဖွယ်ဟု ရှုနေသောသူအား တပ်မက်မှု “တဏှာ”တိုးပွားလာ၏၊ တဏှာဟူသောအကြောင်းကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ချမ်းသာမဖက် ဆင်းရဲသက်သက်အစု ဖြစ်ပုံကို၎င်း။
-မီးပုံကြီးကို မီးစာမထည့် ပါက လောင်စာမရှိတော့သဖြင့် မီးပုံကြီး ငြိမ်းပျောက်သွားသကဲ့သို့ ဥပါဒါနိယတရားတို့၌ အပြစ်ရှိပုံကို ရှုနေသောသူအား တပ်မက်မှု “တဏှာချုပ်ငြိမ်းသွားပုံ၊ တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်ချုပ်ပုံ-အစရှိသည်ဖြင့် ဆင်းရဲအစုအဝေးကြီး ချုပ်ငြိမ်းပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဥပမာနနှင့် ဥပမေယျတိုက်ဆိုင်ပုံ မှတ်သားဖွယ်ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။
-သံ၊၃၊၅၅။
သံ၊မြန်၊၃၊၅၉။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-မဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၈-ဩဃဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
ဥပါဒါန်လေးပါးနှင့် ဥပါဒါန်လေးပါးကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိရန်, ပိုင်းခြား၍ သိရန်ကုန်ခမ်းစေရန် ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၁၄၊ သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၇-၈။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ရုက္ခဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အထက်ကိုင်းဖျား ရောက်အောင် ဩဇာကိုဆောင်ယူသော အမြစ်များကြောင့် ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ သစ်ပင်တည်နေသကဲ့သို့ ဥပါဒါနိယတရားတို့၌ အဿာဒကို ရှုမှတ်နေသောပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာတိုးပွားလာပုံ၊ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်ပုံ-မှ အစပြု၍ ဒုက္ခအစုအဝေး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ သစ်ပင်နှင့် သစ်မြစ်တို့ကို ခုတ်ဖြတ်၊ ပြာဖြစ်အောင် မီးရှို့၍ ရေ၌မျောလိုက်သဖြင့် သစ်ပင်၏တည်ရာမရှိတော့သကဲ့သို့ ဥပါဒါနိယတရားတို့၌ အပြစ်ဟုရှုနေသော ပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာချုပ်ပုံမှအစပြု၍ ဆင်းရဲအစုချုပ်ငြိမ်းသွားပုံ-တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၁၅-၆။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၂-၃။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၉။
သံ၊ဋီ၊၂၉၈။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ဒုက္ခဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။
နုပျိုသောသစ်ပင်ကို ယောက်ျားသည် ပေါင်းမြက်တို့ကို သုတ်သင်ခြင်း၊ မြေစာကျွေးခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းကိုပြုသကဲ့သို့ သံယောဇဉ်၏အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော တေဘူမကတရားတို့၌ သာယာဖွယ်ဟု ရှုနေသောသူအား တဏှာသည် တိုးပွား၏။
တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်၏အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ဆင်းရဲဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ နုပျိုသောသစ်ပင်ကို အမြစ်ပါမကျန် တူးဖြတ်ပြီး အလုံးစုံကိုမီးရှို့ပြီး ပြာကို မြစ်အတွင်းမျှောလိုက်သကဲ့သို့ သံယောဇဉ်၏အကြောင်းဖြစ်သော တေဘူမကတရားတို့၌ အပြစ်ကိုရှု၍နေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာသည်ချုပ်၏။
တဏှာချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်ချုပ်၏အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒပဋိလောမဒေသနာတော်ဖြင့် ဒုက္ခ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းပုံကိုလည်းကောင်း၊ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၁၆-၇။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၃။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ဒုက္ခဝဂ္ဂ၊ အဋ္ဌမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံယောဇနိယဓမ္မတို့၌ အဿာဒဟု အဖန်ဖန်ရှုမှတ်၍ နေသော ပုဂ္ဂိုလ်အား နာမ် ရုပ်၏ သက်ဝင်ခြင်းဖြစ်၏၊ နာမ် ရုပ် ဟူသော အကြောင်းကြောင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး ဖြစ်၏။
သုခမဖက် ဒုက္ခသက်သက်ဖြစ်သော ဆင်းရဲအစု၏ ဖြစ်ခြင်းသည် ထင်ရှားပုံကို သစ်ပင်တည်နေပုံ ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း, သံယောဇနိယဓမ္မတို့၌ အာဒီနဝဟု အဖန်ဖန်ရှုနေသောပုဂ္ဂိုလ်အား နာမ် ရုပ်၏ သက်ဝင်မှု မဖြစ်၊ နာမ်ရုပ် ချုပ်ခြင်းကြောင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးချုပ်၏။
ဆင်းရဲအစု ချုပ်ပုံကို သစ်ပင်ကြီးလဲကျ ပျက်စီးပုံ ဥပမာဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလောမ, ပဋိလောမ ဒေသနာတော်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၁၇-၉။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၄-၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၇၉-၉၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၉၈-၁၁၄။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၆-ဒုက္ခဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကုရုနိုင်ငံ ကမ္မာသဒမ္မနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရား ဤပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသည် အလွန်နက်နဲ (သိရန်ခက်ခဲ)ခြင်း၊ နက်နဲ (ခက်ခဲ) သကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း တပည့်တော်မှာ အလွန်ထင်ရှားပေါ်လွင်သကဲ့သို့ ထင်ရပါ၏ဟု လျှောက်ထားသော အရှင်အာနန္ဒာကို တားမြစ်တော်မူပြီး ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ၏ နက်နဲခက်ခဲပုံ နက်နဲခက်ခဲစွာ ထင်မြင်ပုံ သတ္တဝါအပေါင်းသည် ရက်ကန်းချည်ထွေး စာပေါင်းသိုက် ဖြူဆံမြက် ဗြိတ်မြက်တို့ကို ကဲ့သို့ဖြစ်၍ အပါယ်လေးဘုံသံသရာတို့ကို မလွန်မြောက်နိုင်ပုံ ဥပါဒါနိယတရားတို့၌ တဏှာဖြစ်ပုံမှစ၍ ဆင်းရဲအစုအဝေးဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သစ်ပင်ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း ဥပါဒါနိယတရားတို့၌ အာဒီနဝကို ရှုနေသောပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာနိရောဓဖြစ်ပုံမှ အစပြု၍ ဆင်းရဲအစုအဝေးချုပ်ငြိမ်း သွားပုံကိုလည်းကောင်း အရှင်အာနန္ဒာအား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်အာနန္ဒာအကြောင်း ဘုရားရှင်တားမြစ်ပုံ ရေသတ္တဝါကြီးများ ရာဟုအသူရိန် အရှင်အာနန္ဒာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ သိမြင်ခြင်းအကြောင်း အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်သင့်သည်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-အံ၊၁၊၁၃၃-၅။
အံ၊မြန်၊၁၊၁၅၁-၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၃-၁၁၅။
အံ၊ဋီ၊၂၊၁၀၀-၁၁၀။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-ဒေဝဒူတဝဂ္ဂ၊ စတုတ္ထသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မပုပ်မဆွေးသေးသော သစ်စေ့ဥပမာဖြင့် လောဘ, ဒေါသ, မောဟ, ကဏှပက္ခ, ကမ္မသမုဒယနိဒါနတရားတို့ အကျိုးပေးပုံ၊ သစ်ပင်ကို ဖြတ်တောက် မီးပုံရှို့၍ ပြာကိုလေထဲသို့လွှင့်ပစ်၊ ရေထဲသို့ မျှောချပုံ ဥပမာဖြင့် အလောဘ, အဒေါသ, အမောဟ, သုက္ကပက္ခ, ကမ္မသမုဒယ နိဒါနတို့ကြောင့် ကဏှပက္ခ ကမ္မသမုဒယ နိဒါနဓမ္မတို့ ချုပ်ပျောက်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ သုတ္တန္တိကပရိယာယ ဧကာဒသကမ္မဝိဘတ္တိ၊ အဘိဓမ္မပရိယာယ သောဠသကမ္မဝိဘတ္တိ, ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပရိယာယဒွါဒသကမ္မဝိဘတ္တိတို့ကို ယင်းပါဠိတော်အဖွင့်များ၊ သာဓကဝတ္ထုများဖြင့် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-အံ၊၁၊၂၆၆-၇။
အံ၊မြန်၊၁၊၂၈၃-၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၂။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၁) ၁၊ သမ္ဗောဓဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့သည် ကမ္မသမုဒယနိဒါန၊ အကုသလ၊ သာဝဇ္ဇ၊ ဒုက္ခဝိပါက၊ ကမ္မသမုဒယဖြစ်ပုံ၊ ကမ္မနိရောဓမဖြစ်ပုံ၊ အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟတို့သည် ကုသလ၊ အနဝဇ္ဇ၊ သုခဝိပါက၊ ကမ္မနိရောဓဖြစ်ပုံ၊ ကမ္မသမုဒယ အကျိုးငှါမဖြစ်ပုံ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၁၊၂၆၇-၈။
အံ၊မြန်၊၁၊၂၈၄-၆။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၃။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ တိကနိပါတ၊ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက၊ (၁၁) ၁၊ သမ္ဗောဓဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်၊ အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါး၌ ဆန္ဒရာဂဌာနိယဓမ္မတို့ကို အာရုံပြု၍ အဖန်ဖန်ကြံစည်, သုံးသပ်နေသောပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာဆန္ဒဖြစ်ပုံ၊ တဏှာဆန္ဒသည် ထိုဓမ္မတို့နှင့် ယှဉ်စပ်သော စိတ်၏ပြင်းထန်စွာ တပ်မက်သောတရားအပေါင်းကို သံယောဇဉ်ဟုဟောတော်မူပုံ သုက္ကပက္ခကို၎င်း၊ ကာလတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဆန္ဒရာဂဌာနိယဓမ္မတို့၏ ဖြစ်လတ္တံ့သော အကျိုးကို သိခြင်းကြောင့် ထိုဆန္ဒရာဂကို နစ်စေ(ဝိပဿနာပွား)၍ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်ခြင်း၊ ဝိပဿနာပညာ၊ မဂ်ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဆန္ဒရာဂ ဌာနိယဓမ္မတို့ကို အာရုံပြု၍ ဆန္ဒမဖြစ်တော့ဟု သုက္ကပက္ခအားဖြင့်လည်းကောင်း ကမ္မသမုဒယနိဒါနတို့ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၂၊၂၉၇-၈။
အံ၊မြန်၊၂၊၃၈၂-၃။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဆက္ကနိပါတ ၁-ပဌမပဏ္ဏာသက၊ ၄-ဒေဝတာဝဂ္ဂ၊ နဝမသုတ်။
အထက်သုတ်တော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ကမ္မနိဒါန သမုဒယတရားတို့ကိုပင် ကဏှပက္ခတရားသုံးပါးကြောင့် သုက္ကပက္ခတရား သုံးပါးတို့မဖြစ်ပုံ အပါယ်လေးဘုံ၌ဖြစ်ပုံ သုက္ကပက္ခတရားသုံးပါးကြောင့် ကဏှပက္ခ တရားသုံးပါးမဖြစ်ပုံ သုဂတိ ဘဝ၌ဖြစ်ရပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-သံ၊၁၊၃၁၉-၃၂၀။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၅-၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၀-၃။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၀၅-၈။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၇-မဟာဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
(ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၊ သတိပဋ္ဌာန် အစရှိသောတရားတို့၌) အကြားအမြင်မရှိသော (အဿုတဝန္တ)ပုထုဇဉ်နှင့် အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကတို့ခန္ဓာကိုယ်ကို ရှုမြင်ကြပုံခြားနားချက်များ၊ ပုထုဇဉ်၏ခန္ဓာကိုယ်ကို ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက် တတ်မက်မှုဖြစ်ပုံ၊ မဖြစ်ပုံ၊ အတ္တဟုစွဲယူပုံကို တောမျောက်ဥပမာဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-အံ၊၁၊၉။
အံ၊မြန်၊၁၊၁၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၆-၇။
အံ၊ဋီ၊၁၊၁၀၀-၃။
-အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ ဧကကနိပါတ၊ ၆-အစ္ဆရာသင်္ဃာတဝဂ္ဂ၊ ပဌမသုတ်။
အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်အား စိတ္တဘာဝနာမရှိသောကြောင့် အာဂန္တုက ဥပက္ကိလေသတို့ကြောင့် ညစ်နွမ်းနေသည့် ပင်ကိုသဘာဝအားဖြင့် စိတ်ဖြူစင်ပုံကို အမှန်အတိုင်း မသိနိုင်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ပုထုဇ္ဇနအဖွင့်ပါသည်။
-သံ၊၁၊၃၂၀-၂။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၀၇-၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၃-၄။
အကြားအမြင်မရှိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်အတွက် အထက်သုတ်ဒေသနာ အတိုင်း ဟောတော်မူပြီး အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကပိုင်း၌ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာအကျဉ်းအပြီးတွင် ဝေဒနာသုံးပါးနှင့် ဖဿတို့ဖြစ်ပုံ, ချုပ်ပုံကို ထင်းချောင်း နှစ်ချောင်း ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် မီးဖြစ်လာပုံဥပမာထည့်သွင်း၍ အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -အဿုတဝန္တအဖွင့်၊ ပုထုဇ္ဇနအဖွင့်၊ ပုထုဇဉ် ၂-မျိုး၊ သင်္ခါရ ဓမ္မတို့ ဖြစ်ပျက်နေပုံ၊ ဆီမီးလျှံဥပမာ၊ လက်ဖျက်တစ်ချက်တီးချိန်အတွင်း၌ စိတ္တက္ခဏ ပေါင်း ကုဋေတစ်သိန်ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ မျောက်ဥပမာ ရှင်းလင်းချက်၊ မြွေကိုက်သော ဥပမာ အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-သံ၊၁၊၃၂၂-၄။
သံ၊မြန်၊၁၊၃၂၈-၃၃၀။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၄-၁၀၅။
သံ၊ဋီ၊၂၊၁၀၈-၁၁၅။
-သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-နိဒါနသံယုတ္တ၊ ၇-မဟာဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကဗဠီကာရာဟာရ, ဖဿာဟာရ, မနောသေဉ္စတနာဟာရ, ဝိညာဏာဟာရ-ဟူသော အာဟာရလေးပါးတို့သည် ဖြစ်ပြီး, ဖြစ်ဆဲသတ္တဝါတို့ ကြာရှည် လေးမြင့် ဖြစ်တည်ခြင်းငှါ, မဖြစ်သေးသော သဘာဝဓမ္မတို့ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဖြစ်ကုန်၏။
ကဗဠီကာရာဟာရကို သေလွန်သွားသော သားငယ်၏အသားခြောက်ကို စားသောက်၍ ကန္တာရခရီးသွား ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးတို့၏ ဥပမာဖြင့် ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင် သင့်ပုံ၊ ကဗဠီကာရာဟာရကို ပိုင်းခြားသိမြင်လျှင် ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂကို ပိုင်းခြား သိမြင်သင့်ပုံ၊ အနာဂါမ်အရိယာသာဝက ဖြစ်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ဖဿာဟာရကို အရေမရှိသောနွားမဥပမာဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာသုံးပါးတို့ကို ပိုင်းခြားသိနိုင်ပုံ၊ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း။
မနောသဉ္စေတနာဟာရကို တစ်သူမကနက်သော မီးကျီးတွင်းအနီးသို့ ပစ်ချ၍ ဆွဲခေါ်ခံရသော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် တဏှာသုံးပါးကို ပိုင်းခြား၍သိနိုင်ပုံ၊ ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း။
ဝိညာဏာဟာရကို သတ်လိုက်သောပြစ်မှုရှိသော ခိုးသူ၏ အသတ်ခံရပုံ ဥပမာဖြင့် ဝိညာဏာဟာရကို ပိုင်းခြား၍သိလျှင် နာမ်ရုပ်ကို ပိုင်းခြား၍သိနိုင်ပုံ၊ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်း၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ဘုရားရှင်တို့အား မဟာလာဘသက္ကာရ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ, အချို့ရဟန်းဖြစ်စပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပစ္စဝေက္ခဏာမဆင်ခြင်ဘဲ အာဟာရကို ဘုဉ်းပေးကြပုံကို အကြောင်းပြု၍ ဤသုတ်ကို ဟောတော်မူပုံ၊ ပဉ္စမပါရာဇိက-ဟု ပညတ်တော်မမူခြင်းအကြောင်း၊ ကန္တာရငါးမျိုး၊ ကန္တာရခရီးသွား ဇနီးမောင်နှံတို့အကြောင်း၊ ပုတ္တမံသ၏ ပဋိကူလ ၉-မျိုး အာဟာရပါဋိကူလ ၉-မျိုး၊ ဓမ္မသေနာပတိထေရ်၏ ဆွမ်းဘုဉ်း ပေးရာ၌ မှတ်သားဖွယ်, သတိသမ္ပဇဉ်ဖြင့် ဘုဉ်းပေးရပုံ, ပဏီတဘောဇဉ်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သိမှတ်ဖွယ်များ၊ ပစ္စည်းလေးဖြာ အလှူခံရာ, ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရာ၌ မာန်မထောင် သင့်ပုံ၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့နှင့်အတူ သမဂ္ဂ, သမ္မောဒမာနဖြစ်လျက် ဘုဉ်းပေးသင့်ပုံ၊ ပရိညာသုံးပါး ၂-မျိုးတို့အကျယ်အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်ရာ အဓိပ္ပါယ်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် တိပိဋကသူစိကျမ်း နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ ကန္တာရခရီးသွား ဇနီးမောင်နှံတို့အကြောင်း ဇနီးမောင်နှံ၂-ဦးတို့သည် သားငယ်ကို ပိုက်ထွေး၍ ယူဇနာ ၁၀၀-ရှိသော ခရီးခဲကို ရိက္ခာအနည်းငယ်ဖြင့် ဖြတ်သန်းလာကြရာ ယူဇနာ ၅၀-လောက်တွင် ရိက္ခာ ကုန်ခန်းသည်ဖြစ်၍ ဆာလောင်မွတ်သိပ်ကြသဖြင့် ကျဲရရဲရှိသော သစ်ပင်ရိပ်၌ ရပ်ဆိုင်း နားနေကြရသည်၊ ထို့နောက် လင်ယောက်ျား က “ရှင်မ ပတ်ဝန်းကျင် ယူဇနာ ၅၀-အတွင်းမှာ ရွာလည်းမရှိ၊ နိဂုံးလည်းမရှိ၊ လယ်ထွန် နွားကျောင်းစသော အလုပ်များ လုပ်စရာလည်း မရှိ၊ ငါသည် ယောက်ျား တစ်ယောက်အနေဖြင့် ဘာမျှ အသုံးမဝင်မည့် အတူတူ ငါ့ကို သတ်၍ ငါ၏ အသားထက်ဝက်ကို စား, အသား ထက်ဝက်ကို ရိက္ခာလုပ်ပြီး ရှင်မတို့သားအမိ ၂-ယောက် ခရီးခဲကို လွန်မြောက်အောင် ကြိုးစားပါ”ဟု ပြောရှာသည်၊ ထိုအခါ မယားကလည်း “အရှင် ဗိုင်းငင်ချည်ချစသောမိန်းမ အလုပ်များ မရှိ၍ ကျွန်မသည် ဘာမျှအသုံး မဝင်ပါ၊ ကျွန်မကို သတ်၍ အသား ထက်ဝက်ကိုစား အသားထက်ဝက်ကို ရိက္ခာလုပ်ပြီး အရှင်တို့ သားအဖ ၂-ယောက် ခရီးခဲကို လွန်မြောက်အောင် ကြိုးစားပါ”ဟု ပြန်ပြောရှာသည်၊ ထိုအခါ လင်ယောကျ်ားက “ရှင်မ အမိသေလျှင် သားလေးလဲ သေပါလိမ့်မည်၊ သားငယ်သည် မိခင်နှင့်ကင်းပြီး အသက်မရှင်နိုင်ပါ၊ ငါတို့ ၂-ယောက် အသက်ရှင်သေးပါက နောက်ထပ် သားတစ်ယောက် ရနိုင်ပါသည်၊ သားလေးကိုသတ်၍ စားပြီးလျှင် ခရီးခဲကို လွန်မြောက်အောင် ကြိုးစားကြပါစို့”ဟု ပြောလေ၏။
ထိုအခါ မိခင်သည် သားလေးကို ဖခင်ထံသို့ လွှတ်လိုက်လေ၏၊ ဖခင်ထံရောက်သောအခါ “ငါသည် သားသမီးကို ကျွေးမွေးရန် လယ်ထွန် နွားကျောင်းစသော အလုပ်ကြမ်းများကို အဆင်းရဲခံ၍ လုပ်ခဲ့သည်၊ ငါ့သားကို ငါမသတ်ရက်ပါ၊ ရှင်မသာ သတ်ပါတော့”ဟု ဆို၍ မိခင်ထံ လွှတ်လိုက်ပြန်သည်၊ မိခင်ကလည်း “ငါသည်သားရရန်အတွက် နတ်ပူဇော် ပ, သ, ရခြင်းမှစ၍ ဝမ်းဖြင့်လွယ်၍ မွေးဖွားရသည်အထိ ဆင်းရဲဒုက္ခပေါင်းများစွာကို ခံခဲ့ရပေသည်၊ ငါ့သားကို ငါမသတ်ရက်ပါ” ဟု ဆို၍ ဖခင်ထံ လွှတ်လိုက်ပြန်သည်၊ ဤနည်းအားဖြင့် မိဘ၂-ဦးတို့ အကြား အကြိမ်ကြိမ် သွားရဖန်များသည့်အတွက် သားကလေး သေဆုံးသွားရရှာသည်၊ ၎င်းကို မြင်ရသော မိဘ ၂-ဦးတို့မှာ ရင်ပတ်စည်တီး ငိုကြီး ချက်မ မြည်တမ်းကြလျက် သားကလေး၏ အသားကို ရိက္ခာအတွက်ယူ၍ ခရီးခဲကို ဖြတ်သန်း လွန်မြောက်ကြသည်၊ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၅ ပုတ္တမံသ၏ ပဋိကူလ ၉-မျိုး ဇနီးမောင်နှံ ၂-ဦးတို့မှာ သူတို့ သားကလေး၏ အသား သည်– ၁-ဇာတ်တူသားဖြစ်ခြင်း။
၂-ဆွေမျိုးအသားဖြစ်ခြင်း။
၃-သားငယ်၏အသား ဖြစ်ခြင်း။
၄-ချစ်သော သားငယ်၏ အသား ဖြစ်ခြင်း။
၅-နုသော အသားဖြစ်ခြင်း။
၆-အသားစိုဖြစ်ခြင်း။
၇-မစားကောင်းသော အသားဖြစ်ခြင်း။
၈-ဆားမပါခြင်း။
၉-ဂျင်း မိတ်သလင်, မဆလာတို့ဖြင့် ဆုပ်-နယ်-ထုံမွှမ်း-မထားခြင်းတို့ကြောင့် စက်ဆုပ် ရွံရှာဖွယ် ဖြစ်သည့်အတွက်— ၁-မြူးထူးခြင်းငှါ, ၂-မာန်ယစ်ခြင်းငှါ, ၃-တန်ဆာ ဆင်ခြင်းငှါ, ၄-အရေအဆင်း ကြည်လင်စေခြင်းငှါ စားကြရှရှာသည် မဟုတ်၊ ခရီးခဲကို လွန်မြောက်ခြင်း အကျိုးငှါသာ စားရှာကြရ ခြင်းဖြစ်သည်။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၇။
) အာဟာရပါဋိကူလ ၉-မျိုး (က) ဆိုခဲ့ပြီးသော ၉-ပါးသော အကြောင်းတို့ကြောင့် စက်ဆုပ် ရွံရှာဖွယ်ရှိသော သားကလေး၏ အသားကို စားကြရရှာသော ဇနီးမောင်နှံတို့သည်တပ်မက်သော စိတ်ဖြင့် စားကြရသည်မဟုတ်၊ ဆန္ဒရာဂကင်းရှင်းသော သုံးဆောင်ခြင်း၌ တည်ကုန်သည် ဖြစ်၍ စားကြရရှာသကဲ့သို့ တပ်မက်မှု ဆန္ဒရာဂ ကင်းရှင်းသော သုံးဆောင်ခြင်း၌တည်၍ ကဗဠီကာရာဟာရကို သုံးဆောင်ရမည်။
(ခ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် အရိုး, အကြော, အရေ၌ မှီကပ်နေသော အသားကို ဖယ်ထုတ်၍ ဆူဖြိုးသော အသားကောင်းကိုသာ ရွေးချယ်၍ စားကြသည်မဟုတ်၊ လက်သို့ရောက်သော အသားကိုသာ စားကြသကဲ့သို့ ခြောက်သွေ့သော ထမင်းနှင့် ရောသော ဟင်းတို့ကို ဖယ်မပစ်မူ၍ ငုံးများ ကြက်များ အစာကောက်သကဲ့သို့ ကောင်းနိုးရာရာ ရွေးမနေမူ၍ ခြင်္သေ့များစားသကဲ့သို့ မိမိဘက်ရှိ အစမှစ၍ အစဉ်အတိုင်း စားသွားရမည်။
(ဂ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် လည်ချောင်းဝထိအောင် သားကလေး၏အသားကို မစားကြ၊ တစ်နေ့ တစ်နေ့ မျှတရုံမျှကိုသာ စားကြ သကဲ့သို့၎င်း လက်ဆွဲ၍ ထူရလောက်အောင် စားသော ပုဏ္ဏားများသည် အလိုရှိတိုင်းရင် ပြည့်အောင် စားသကဲ့သို့၎င်း မစားမူ၍ ၄-လုပ် ၅-လုပ်လျှော့စားသော ဓမ္မသေနာပတိ သာရိပုတ္တရာမထေရ်ကဲ့သို့ စားရမည်။
(ဃ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် သားကလေးအသားကို စားကြရာ၌ အချင်းချင်း နှမြောတွန့်တိုခြင်း = မစ္ဆေရစိတ်ဖြင့် စားကြသည်မဟုတ်၊ မစ္ဆေရအညစ်အကြေး ကင်းရှင်းသန့်စင်သော စိတ်ဖြင့် စားကြကုန် သကဲ့သို့ ဆွမ်းရလာသောအခါတွင် “ဤဆွမ်းကို အကုန်ယူလိုသူအား အကုန်ပေးအံ့၊ ထက်ဝက်ယူလိုသူအား ထက်ဝက်ပေးအံ့၊ အကြွင်း ရှိသေးလျှင်သာ စားအံ့” ဟု သာရဏီယတရား၌ ရပ်တည်သဖြင့် သုံးဆောင်ရမည်။
(င) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် “သမင် သားကိုသော်၎င်း ဥဒေါင်းသား စသည်တို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးသော အသားကိုသော်၎င်း စားကုန်အံ့”ဟု တွေဝေ၍ စားကြသည်မဟုတ်၊ သားကလေး အသားမှန်း သိကုန်၍သာ စားကြသကဲ့သို့ ဆွမ်းရလာသောအခါ “ငါစားအံ့”ဟု အတ္တစွဲ တွေဝေခြင်းကို မဖြစ်စေမူ၍ “ကဗဠီကာရာဟာရ, က— ငါသည် မဟာဘုတ် ၄-ပါး ရှိသော ကာယကို ပွါးစေအံ့ဟူ၍လည်း မသိ၊ မဟာဘုတ် ၄-ပါးရှိသောကာယ-ကလည်း ငါ့ကို ကဗဠီကာရာဟာရက ပွါးစေ၏ဟူ၍လည်း မသိ”၎င်းတို့သည် အချင်းချင်း မသိပါတကားဟူသော သတိသမ္ပဇဉ် ဉာဏ်အမြင်ဖြင့် သုံးဆောင်ရမည်။
(စ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် “ငါတို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော သားကလေး၏ အသားကို နောက်ထပ် စားရပါမှု ကောင်းလေစွ”ဟု တောင့်တ၍ စားကြသည်မဟုတ်၊ ယင်းသို့ တောင့်တမှု မရှိ၍ စားကြသကဲ့သို့ အစားအစာ ကောင်းကို ရသောအခါ “နက်ဖြန်လည်း ဤသို့သော အစားအစာကောင်းကို ရပါမူ ကောင်းလေစွ” အစားအစာ ကောင်းကို “မနေ့ကကဲ့သို့ ယနေ့ အစားအစာကောင်းကို မရပြီ”ဟု တောင့်တခြင်းကြောင့်ကြခြင်းကို မဖြစ်စေမူ၍ “ရောက်ဆဲ အစားအစာဖြင့်မျှတပေအံ့”ဟု နှလုံးသွင်း၍ သုံးဆောင်ရမည်။
(ဆ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် “ဤမျှလောက် အသားကို ခရီးခဲ၌ စားပြီးလျှင် အကြွင်းကို ခရီးခဲမှ လွန်မြောက်သောအခါ ဆားအချဉ်တို့ဖြင့် သိပ်၍ စားကုန်အံ့” ဟူသော နှလုံးသွင်းဖြင့် သိုမှီးကြသည် မဟုတ်ကုန်၊ ခရီးခဲအဆုံး၌ လူများမမြင်မီ မြေ၌ မရသောအခါ သော်လည်း မြှုပ်, မီးဖြင့်သော်လည်း ရှို့ မြိုက် ကုန်ရာသကဲ့သို့ ရရသမျှသောပစ္စည်း ၄-ပါးမှ မိမိ မျှတရုံယူ၍ ကျန်သမျှကို သိုမှီးခြင်းမပြုမူ၍ သီတင်းသုံးဖော်တို့အား ပေး၍ သုံးဆောင်ရမည်။
(ဇ) ထိုဇနီးမောင်နှံတို့သည် “ငါတို့သို့ သားကလေးအသားကို စားနိုင်သူမရှိ”ဟု ထောင်လွှားမာန်မမူကြပဲ နှိမ့်ချကြို့ယို့စွာ စားကြသကဲ့သို့ အစားအစာကောင်းကို ရသောအခါ တက်ကြွမာန်ထောင်မှု မရှိမူ၍ “ဤရဟန်းအဖြစ်သည် ဆွမ်းသင်္ကန်း ရလိုမှု အတွက်မဟုတ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးအတွက် သာဖြစ်သည်”ဟု ဆင်ခြင်၍နှိမ့်ချ ကြို့ယို့စွာ သုံးဆောင်ရမည်။