kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရောမဗိုလ်ချုပ် ဆစ်ပီယိုသည် စပိန်သို့ ကြားဖြတ်သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် အာဖရိကသို့ စစ်ဦးလှည့်လေသည်။
ကားသေ့ မြို့လည်း ရန်မကင်းတော့သဖြင့် ဟန်နီဘောကို ပြန်ခေါ်ရတော့ ၏။
ဘီစီ ၂ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ကားသေ့မြို့ အနီး ဇေးမားအရပ်၌ ကားသေ့တို့နှင့် ရောမတို့ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရာ ကားသေ့တို့ အရေးနိမ့်လေသည်။
ကားသေ့တို့သည် စပိန်ရှိနယ်များ၊ ကားသေ့တိုင် စစ်သင်္ဘောတပ်များနှင့် စစ်လျော်ကြေး အမြောက် အမြားကို ရောမတို့အား ပေးရလေသည်။
တတိယ ပျူးနစ်စစ်ပွဲမှာ ဘီစီ ၁၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၄၆ ခုနှစ် အထိ ၃ နှစ်ကြာမျှ ဖြစ်ပွားခဲ့၏။
ရောမတို့သည် ကားသေ့ကို ပြန်လည်ကြီးပွားလာခြင်းကို မရှုဆိတ်ကြချေ။
ကားသေ့တို့၏ ရန်ကိုလည်း ကြောက်ရွံ့ လျက်ပင် ရှိကြသေးသည်။
ထို့ကြောင့် ကားသေ့တို့သည် အာဖရိကတိုင်းရင်းသား ရန်သူများ၏ တိုက်ခိုက်မှု ကို ကာကွယ်ရန် စစ်တပ်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ရောမတို့သည် အပြစ်ရှာ၍ ကားသေ့တို့အား တိုက်ခိုက်ကြတော့၏။
ကားသေ့တို့သည် ရန်သူတို့ကို အစွမ်းကုန် ခုခံတိုက်ခိုက်ကြ၏။
သို့ရာတွင် အင်အားချင်း မမျှတသဖြင့် အရှုံးခံကြရသည်။
ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် စည်ကားခမ်းနားလှသော ကားသေ့မြို့ကြီးသည် ရောမတို့လက်တွင် ၁၄ ရက်တိုင်တိုင် မီးဟုန်းဟုန်းတောက်လောင်လျက် ပြာကျသွားလေသည်။
ဘီစီ ၄၅ ခုနှစ်လောက်တွင် ရောမဘုရင် ဆီဇာသည် ကားသေ့ကို ရောမဆင်းရဲသားများ လာရောက် နေထိုင်ရာ နယ်သစ်အဖြစ်ဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့၏။
ထိုအတွက် ကားသေ့သည် စည်ကားလာပြီးလျှင် ရောမပိုင် အာဖရိကနယ်ပယ်များ၏ အချက်အချာမြို့ကြီး ဖြစ်လာပြန်သည်။
သို့သော် အေဒီ ၄၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗင်းဒေါ လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လုယက် ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် မှေးမှိန်သွားပြီးလျှင် ပင်လယ်ဓားပြစခန်းအဖြစ်သို့ သက်လျှောခဲ့လေသည်။
အေဒီ ၅၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုင်ဇင်းတိုက် အင်ပိုင်ယာ၏ လက်အောက်ခံ နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် အေဒီ ၆၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်လူမျိုးတို့၏ ချေမှုန်းဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရလေသည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ်၌ တျူးနစ်ပြည်သည် ပြင်သစ်အစိုးရ၏ စောင့်ရှောက်ခံနယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသောအခါ ကားသေ့သည် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းအုပ်တစ်ပါး၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။
ယခုအခါ၌မူ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံ အပျက်အစီးများ စုဝေးတည်ရှိရာ မြို့ဟောင်းရာမျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း Category:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ Category:မြို့ပြနိုင်ငံများ။
ကာမိုင်းမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မိုးကောင်းမြို့မှ အထက်သို့ မိုးကောင်းချောင်းအတိုင်း ဆန်တက်သော် ရေလမ်းခရီး မိုင် ၇ဝ ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
သို့သော် ကားလမ်းမှဆိုလျှင် ၂၅ မိုင်မျှသာ ဝေးလေသည်။
ကားမိုင်းမြို့မှာ ယခင်က မြစ်ကြီးနားခရိုင်၌ ပါဝင်၍ ကာမိုင်းတောင်တန်းနယ်၊ မိုးကောင်းတောင်တန်းနယ်၊ မိုးညှင်းတောင်တန်းနယ်၊ ဟူးကောင်း ပယင်း တွင်းနယ်၊ နာဂတောင်တန်းနယ်နှင့် ကျောက်စိမ်းတွင်းနယ်များ ဆိုင်ရာ တောင်တန်းဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြို့မှာ စတုရန်းတစ်မိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၉,၄၃၀ ယောက်မျှရှိ၏။
မြို့သူမြို့သားများမှာ အများအားဖြင့် တံငါနှင့်တောင်သူလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မိုးကောင်း ချောင်းဖျားရှိ ကော်ဖတ်ခြံများမှ ကော်ဖတ်များနှင် ကျောက်စိမ်းများကို အရောင်းအဝယ် ပြုကြသည်။
ရာသီဥတုမှာ အေးမြစိုစွတ်သဖြင့် မိုးဥတုတွင် အဖျားအနာ ထူထပ်၏။
ကျောက်စိမ်းစသော တွင်းထွက် ပစ္စည်းများအတွက် အကောက်တော်ရုံးရှိ၍ နှစ်စဉ် အခွန်တော်များစွာ ရရှိလေသည်။
thumb|အန်နာတိုလီးကားပေါ့ ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံတို့၏ သမိုင်းတွင် မော်ကွန်းအသစ်တင်လာသူ ရုရှအမျိုးသား အန်နာတိုလီ ကားပေါ့ (, Anatolij Evgen'evič Karpov; )သည် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ဘာဂွီအိုမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ပြိုင်ပွဲကြီးတွင် ယှဉ်ပြိုင်သူ ဗစ်တာကော့ချနွိုင်းအား ၆ ပွဲ ၅ ပွဲနှင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ယင်းပြိုင်ပွဲ တွင် ကားပေါ့ အနိုင်ရရှိခဲ့သည့်အတွက် ချန်ပီယံကားပေါ့က အမေရိကန်ဒေါ်လာသုံးသိန်းခွဲနှင့် ကော့ချနွိုင်းက ဒေါ်လာနှစ်သိန်း ကြေးရခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ် အချိန်က လက်ရှိ ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံ ဖြစ်သော အမေရိကန် နိုင်ငံသား ဘော်ဘီဖစ်ရှာက ဆုကြေးငွေကို မကျေနပ်သဖြင့် ချန်ပီယံ ကစားပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့ခြင်းကြောင့် ကားပေါ့သည် လက်ရှိ ချန်ပီယံနှင့် ယှဉ်ပြိုင်စရာ မလိုပဲ ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ စစ်တုရင် ပြိုင်ပွဲသမိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဆုကြေးများဖြစ်သည်။
အသက် ၂၇ နှစ်သာရှိသေးသည့် ကားပေါ့သည် လီနင်ဂရက် တက္ကသိုလ်မှ ဘောဂဗေဒဘွဲ့ရ ကျောင်းသား တစ်ဦးဖြစ် သည်။
ရုရှနိုင်ငံ အုရယ်နယ်၏ ရှေးဟောင်း မြို့တော်ကလေးတစ်မြို့ဖြစ်သော ဇလာတောက်မြို့တွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် မေလ ၂၃ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်က ပင် စစ်တုရင်ကို စတင်ကစားခဲ့ရာ အသက် တစ်ဆယ့်ငါးနှစ်အရွယ် (၁၉၆၆) တွင်စစ်တုရင်ဆရာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
တဖန်ထပ်ဆင့်၍ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၌ အငယ်တန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့ပြန် သည်။
နောက်တနှစ်အကြာတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင် ဆရာကြီး (International Master) အဖြစ် ထပ်မံဆွတ်ခူး နိုင်ခဲ့ပြန်လေသည်။
၁၉၇ဝပြည့်နှစ်တွင် စစ်တုရင်ဆရာကြီး (Grand Master) စာရင်းဝင် ဖြစ်လာပြီးနောက်ကမ္ဘာ့ ပြိုင်ပွဲကြီးလေးပွဲတွင် အနိုင်ရကာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဖြစ်လာသည်။
ပြိုင်ပွဲကြီးပေါင်း ၁၆ ပွဲကစားခဲ့ရာပြိုင်ပွဲ ၁၃ ပွဲ၌ အနိုင်ရပြီး ပွဲစဉ်ပေါင်း ၁၈၇ ပွဲ ကစားခဲ့ကာ၈၈ပွဲနိုင်၊ ၉၃ပွဲသရေ ၆ ပွဲရှုံးထားသည်။
စစ်တုရင် သတင်းထောက်များက ချီးမြှင့်သော အော်စကာ ဆုကိုလည်း ရယူနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကားပေါ့ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တွေ့မြင်ရပုံ ကားပေါ့သည် မိမိ၏ အမိနိုင်ငံတွင်းရှိ မော်စကိုမြို့တွင် ၁၉၇၁ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ နိုင်ငံအပ ပင်လယ်ရပ်ခြား ဟေစတင်၌ ၁၉၇၁၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ စန်အန်တိုနီယို၌ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ မက်ဒရစ် တွင် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်၎င်း စစ်တုရင် ပြိုင်ပွဲများကို အဆက်မပြတ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ပွဲစဉ်တိုင်း လိုလိုပင်အောင်ပွဲရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် နိ(ခ)မြို့၌ အကောင်းဆုံးအိုလံပစ် စစ်တုရင် ဗိုလ်အဖြစ် စံချိန် တင်နိုင်ခဲ့သည်။
အသက် ၂၄ နှစ်မပြည့်မီကပင် ကားပေါ့သည် နာမည်ကျော် စစ်တုရင် ဆရာကြီး စာရင်းဝင်များ ဖြစ်သော လက်ဖ်ပေါလု ဂေရက် စကီဘောရစ်စပတ်စကီ-ဗစ်တာကော့ချနွိုင်တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ယူခဲ့ဘူးသူ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်စစ်တုရင် ချန်ပီယံ ဖစ်ရှာနှင့်လည်း ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ဘူးသူ ဖြစ်သည်။
အန်နာတိုလီ ကားပေါ့သည် ဤသို့ စစ်တုရင်ကစားရာ ၌သာ ထူးချွန်သူ မဟုတ်သေးချေ။
ငယ်စဉ်အခါကတည်းကပင် ပညာရေး၌ ထူးချွန်သူဖြစ်ခဲ့၏။
အလယ်တန်းပညာကို ဆည်းပူး စဉ်ကပင် ရွှေတံဆိပ်ဆုချီးမြှင့် ခံခဲ့ရသည်။
ကားပေါ့သည် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသည်။
သို့ကြောင့်ပင် အောင်မြင်ခြင်းသရဖူကို ဆောင်းနိုင်ခဲ့သည်။
သူသည်အမိနိုင်ငံ နှင့် မည်မျှပင် ဝေးကွာသော ဒေသသို့ ရောက်နေသော်လည်း သူ့အမိနိုင်ငံမှ နေ့စဉ်လိုပင် အားပေးစာ၊ သံကြိုးစာများကိုပေးပို့ ရရှိနေ၍ သူ့မှာယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ခွန်အားအပြည့် ရှိနေကြောင်းဖြင့် သတင်းစာ ဆရာများအား ဖွင့်ထုတ် ပြောကြားခဲ့သည်။
သူကလည်း အများမျှော်လင့်သလို ကြိုးစားကြောင်း သက်သေ ပြနိုင်ခဲ့သည်။
ကားပေါ့သည် လက်ရွေးစင် အားကစားနည်းများ၁၉၆၇-၁၉၇၇ ဟူသော စာအုပ်တစ်အုပ်ကိုသူ ကိုယ်တိုင်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ကားပေါ့သည် ရုရှားနိုင်ငံသား ကမ္ဘာ့အသက်ငယ်ဆုံး စစ်တုရင် ချန်ပီယံ ဖြစ်လာသော ဂယ်ရီကက်စပါးရော့ကို ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံ သရဖူကို လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဆိုဗီယက် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ Category:ရုရှား စစ်တုရင်ကစားသမားများ။
right|thumb|(ထိပ်မှစ၍ လက်ယာရစ်) ကားဒစ်ပင်လယ်အော်, the Senedd, ကားဒစ်တက္ကသိုလ် နှင့် ထောင်စုနှစ်ြပည့် အားကစားရုံ ကားဒစ်မြို့သည် ဂလာမော်ဂန်ရှိုင်ယာခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍ ဝေလပြည်တွင် အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျောက်မီးသွေး အများဆုံးသင်္ဘောတင် ထုတ် ရောင်းရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ဗြိတိသျှကျွန်းစုရှိ ထိပ်တန်း ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေသည်။
ဝေလပြည် တောင်ပိုင်း ဆက်ဗန်းမြစ်ဝကျယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဗရစ္စတို ရေလက်ကြားကြီးမှ ၃ မိုင်မျှကွာဝေးသည်။
၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် မာသာတစ်ဗီးမြို့သို့ တူးမြောင်း ဖေါက်လုပ်လိုက်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောကျင်းများ တည်ဆောက်လိုက်သဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကာဒစ်မြို့မှာ သိသိသာသာ တိုးတက်စည်ကားလာလေ သည်။
မာသာတစ်ဗီးမြို့သို့ ကူးပြောင်းမဖွင့်လှစ်မီက ကာဒစ်မြို့ ၏ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်များမှာ ကျောက်မီးသွေးများကို လားများဖြင့် ကာဒစ်မြို့ဆိပ်ကမ်းသို့ အရောက်ပို့ဆောင်ခဲ့ကြရ သည်။
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၁၁ ခုနှစ်အတွင်း မြို့လယ်ပိုင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သဖြင့် ဗြိတိန်ကျွန်းရှိ စက်မှု လုပ်ငန်း ထွန်းကားသော အခြားမြို့များထက် များစွာ သာယာ လျက် စိတ်ချမ်းမြေ့ဖွယ်ဖြစ်သော ဥယျာဉ်တို့နှင့် သိုက်မြိုက် ဝေဆာစွာရှိသည်။
ဥယျာဉ် အစုစုပေါင်းမှာ ဧက ၃ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းရာ၊ ယင်းတို့အနက် ၅၂ ဧကမျှ ကျယ်သော ကသေး ဥယျာဉ်နှင့်အနီးတဝိုက်တွင် ကားဒစ်မြို့၏ ခမ်းနားသော အဆောက် အအုံကြီးများ ရှိလေသည်။
ပေ ၂ဝဝ မြင့်သော နာရီစင်ရှိသည့် မြို့တော်ခန်းမ အဆောက်အအုံ၊ ယူနီဗာစီတီ ကောလိပ်ကျောင်း၊ ဝေလအမျိုးသား ပြတိုက်ကြီး၊ စိန်ဂျွန်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းစသည့်တို့မှာ ကားဒစ် မြို့၏ ကျက်သရေ ဆောင် အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြလျက် ၁၂ ရာစုနှစ်အတွင်း ၌ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ကားဒစ်ရဲတိုက်ကြီးမှာ မြို့၏ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လေသည်။
ထိုရဲတိုက် ကြီးကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မားကွစ် ဘွဲ့ရ ဗျူမြို့စားကြီးသည် ကားဒစ်မြို့ ကော်ပိုရေးရှင်းအဖွဲ့သို့ လှူဒါန်းပေးအပ်လိုက်၏။
ဝေလတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးထွက်ရာ ဒေသတို့နှင့် တူးမြောင်းများဖြင့်၎င်း၊ မီးရထားလမ်းဖြင့်၎င်း၊ ဆက်သွယ် ထား၍ သံ၊ သံမဏိလုပ်ငန်း၊ သံဖြူလုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောတည် ဆောက်ပြင်ဆင်သော လုပ်ငန်းတို့တွင် အထူး ထင်ရှားသည်။
သင်္ဘောကျင်းတို့မှာ ၇-မိုင်မျှ ရှည်လျား၍ ဧက ၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျာမန်တို့သည် ထိုသင်္ဘောကျင်းတို့ကို တစ်ညအတွင်း မီးလောင်ဗုံး တစ် သောင်းခန့် ကြဲချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။
ကားဒစ်မြို့သည် စတုရန်း ၂၆ မိုင်မျှ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေမှာ ၂၄၃၆၂၇ မျှ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မြို့များ Category:ဝေလနိုင်ငံ။
ကာဠုဒါယီထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားနှင့် တစ်ပြိုင်တည်း ဖွားသော ဖွားဖက်တော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူငယ်ဖော် ကစားဖက်အဖြစ် ကြီးပြင်းခဲ့ရာ၊ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၏ ဖခင်သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် ကာဠုဒါယီအား အမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်မြှောက်စားသည်။
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး၍ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသောအခါ၊ ခမည်း တော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့လို သဖြင့် ကြွလာတော်မူရန် အမတ်များကို အကြိမ်ကြိမ် လွှတ်၍ ပင့်စေသည်။
အပင့်လွှတ်သော အမတ်တို့လည်း မြတ်စွာဘုရား ထံသို့ ရောက်လျှင် အခြွေအရံများနှင့်အတူ အကျွတ်တရားရ၍ ရဟန္တာဖြစ်ကုန်ကြသဖြင့် ခမည်းတော်၏စကားကို မလျှောက် ထားမိဘဲ ရှိကြသည်။
သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးလည်း မည်သည့်သတင်းစကားမျှ မကြား သိရသဖြင့် စိတ်မချမ်းမသာဖြစ်လျက် နောက်ဆုံးတွင် ကာဠု ဒါယီ အမတ်ကို ခေါ်၍ အခြွေအရံတစ်ထောင်နှင့် စေလွှတ်ပြန် သည်။
မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရောက်လျှင်ပင် ကာဠုဒါယီအမတ်နှင့် အခြွေအရံများသည် ရဟန္တာဖြစ်ကြပြန်သည်။
သို့ရာတွင် ခမည်း တော် မှာကြားလိုက်သည်ကို မမေ့လျော့ဘဲ ၆ဝ မျှသော ဂါထာ တို့ဖြင့် ကပိလဝတ် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည် ကြွရောက်ရန် လျှောက်ထားလေသည်။
ထိုဂါထာခြောက်ဆယ် လျှောက်ထား ချက်များကား၊ မြတ်စွာဘုရား၏ စိတ်သဘောတော် ကြည်နူး ညွတ်ပျောင်းအောင် တပေါင်းရာသီ၏ ရေမြေ တောတောင် ဩကာသလောက သာယာဟန်ကို အဖန်ဖန်ချီးကျူးကာ ပင့် ဆောင်သောစကားများ ပါဝင်သဖြင့် အလွန် သာယာနာ ပျော်ဖွယ်ရှိပေသည်။
ထိုအခါမှ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ် ပြည်မှ ယူဇနာ ၆ဝ ကွာသော ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်၍ သာကီဝင်မင်းများအား တရားဟောကြားတော်မူသည်။
ကာဠုဒါယီထေရ်သည် ဒါယကာတို့၏စိတ်ကို သဒ္ဓါကြည် လင် ဖြစ်စေနိုင်သော ဘုရားတပည့်သားတို့တွင် ထူးချွန် မြင့်မြတ်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ကုလပ္ပသာဒကဧတဒဂ် ဘွဲ့ရလေသည်။
(အပ၊၂၊၁၅၆) (အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၃) (ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၅) (အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၇) (သာရတ္ထ၊ဋီ၊၃၊၂၄၄) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များကဏ္ဍ:မထေရ်များကဏ္ဍ:ရဟန္တာများ ကဏ္ဍ:ဧတဒဂ်ရ ပုဂ္ဂိုလ်များ။
thumb|ပဌမ တူရကီ သမ္မတ ကီးမား အာတာတပ်ကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်၌ တွေ့ရစဉ် တူရကီနိုင်ငံတော်သစ် ဖခင်ကြီးစစ်မှုရေးရာတွင်လည်း ကျွမ်းကျင် နိုင်ငံရေးတွင်လည်း အရည်ဝသော ကီမားအာတာတပ်သည် စစ်သားဘဝမှနေ၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်လာသည်အထိ နိုင်ငံနှင့်လူမျိုးအတွက် အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် စွမ်းလွန်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်၏။
၂ဝရာစုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင် ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။
'တူရကီတို့၏ ဖခင်'ဟု အနက်ထင်သည့် အာတာတပ်အမည် ကို ခံယူသော မွတ်စတာဖာကီမားသည် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံ ဆယ်လိုနီးကားမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ဖခင်မှာ အကောက် အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်၍၊ မွတ်စတာဖာ ဖွားမြင်ပြီးနောက် မကြာမီ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
မွတ်စတာဖာသည် ငယ်စဉ်က ဆယ်လိုနီးကားမြို့ရှိ အခြေခံစစ်ပညာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့စဉ်၊ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် သူမတူအောင် ထူးချွန်ခဲ့သောကြောင့် သူနှင့်နာမည်တူ မွတ်စတာဖာအမည် ရှိသော သူ၏ဆရာက အမည်ရင်းတွင် 'ကီမား'ဟူသော အမည်တစ်လုံး တိုးပေးခဲ့လေသည်။
ကီမားမှာ အာရဗီဘာသာဖြင့် ပြည့်ဝခြင်း၊ ပြည့်ဝသူဟု အနက်ရ၏။
မွတ်စတာဖာကီမားသည် ငယ်စဉ်မှစ၍ စစ်မှုကို ထမ်းခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးစစ်ရာတွင် ထူးချွန်ခဲ့ရုံမက၊ နိုင်ငံရေးတွင်လည်း များစွာ စိတ်ဝင်စားခဲ့သူဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးတွင် ဤသို့ စိတ်ပါဝင်စားရုံသာမက၊ လျှို့ဝှက်သောနိုင်ငံရေး အသင်းများ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ စစ်အရာရှိ ကြီးငယ်တို့အား နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်များ သွင်းပေးခြင်းတို့ကြောင့် မကြာခဏ ဖမ်းဆီး စစ်ဆေးခြင်း ခံရသော်လည်း၊ မွတ်စတာဖာ၏ အလွန်ထူးချွန်၍ စွမ်းရည်ရှိသော စစ်သားကောင်းတစ်ယောက်ဖြစ်သဖြင့် ကြီးလေးသော အပြစ်ဒဏ်များမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် မကြာခဏ ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခြင်း ခံရလျက်နှင့်ပင် သူသည် နိုင်ငံရေးကို မစွန့်လွှတ်ခဲ့ချေ။
၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ဗိုလ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရသော်လည်း ထိုအချိန်မှာပင် မွတ်စတာဖာမှာ တော်လှန်ရေး အသင်းတစ်ခုတွင် ပါဝင်မှုနှင့်ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးခြင်းခံရပြီးနောက် ဒမက်စကပ်မြို့သို့ ပို့ထားခြင်း ခံရလေသည်။
ဒမက်စကပ်တွင်လည်း ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်၌ လျှို့ဝှက်သော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြန်သောကြောင့် ဂျက်ဖားမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း ခံရပြန်သည်။
ဂျက်ဖားမှနေ၍ သူ၏ဇာတိဖြစ်သော ဆယ်လိုနီးကားမြို့သို့ တိတ်တဆိတ် ထွက်ပြေးသွား၍ ဥရောပနယ်မြေဘက်တွင် လျှို့ဝှက်သော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြန်သည်။
ဆယ်လိုနီးကားတွင် သူဖွဲ့စည်းခဲ့သောအသင်းသည် နောင်အခါတွင် စည်းလုံးတိုးတက်ရေး အသင်းကြီး နှင့်ပူးပေါင်း ဆက်သွယ်လေသည်။
ထိုအခါက ကွန်စတန်တီနိုပယ် အစိုးရက သူ့အား ဖမ်းဆီးရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း၊ မွတ်စတာဖာမှာ လွတ်မြောက်ခဲ့ရုံမက၊ စစ်သားကောင်းတစ်ယောက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားခြင်း ခံရသူဖြစ်ရကား၊ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အပြစ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေး၍ ရာထူးတိုးတက် ခန့်ထားသည့်ပြင် ဆယ်လိုနီးကားသို့ပင် ပြန်ပို့ခြင်း ခံရလေသည်။
သို့သော် မွတ်စတာဖာကား နိုင်ငံရေးနှင့် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ပင်ရှိ၏။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် စည်းလုံးတိုးတက်ရေးအသင်းကြီး၏ လှုံဆော်မှုဖြင့် တော်လှန်ရေးကြီး ဖြစ်ပွားသည်တွင် တော်လှန်သူတို့က အနိုင်ရလေရာ၊ စူလတန်ဘုရင်လည်း စည်းမျဉ်းအုပ်ချုပ်ရေးကို ခွင့်ပြုလိုက်ရလေသည်။
ထိုအခါ ၁၈၇၆ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်တွင် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် မွတ်စတာဖာတို့ သဘောကွဲကြပြီးလျှင်၊ မွတ်စတာဖာသည် နိုင်ငံရေးမှ ခေတ္တအနားယူ၍ စစ်ဖက်တွင်သာ အားထုတ်၍ အလုပ်လုပ်ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် မထင်မရှားသော အသွင်ဖြင့် ထရစ်ပိုလီနယ်သို့ သွား၍ အီတာလျံတို့နှင့် တိုက်ရသော စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အတန်း တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
ထရစ်ပိုလီမှ သူမပြန်နိုင်မီ ပထမဗေါ်လကန်စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားသော်လည်း၊ ဒုတိယ ဗေါ်လကန်စစ်ပွဲတွင် ဂလစ်ပိုလီကျွန်းဆွယ်သို့ စေလွှတ်ရန် ဖွဲ့စည်းသောတပ်ကြီးကို အုပ်ချုပ်၍ ထွက်ခဲ့ရလေသည်။
ထိုအခါက ဒါးဒနဲရေလက်ကြားကို ကာကွယ်ရေးအတွက် လက်တွေ့အစီအစဉ်များကို လေ့လာခဲ့လေသည်။
စစ်ပြီးသောအခါ မွတ်စတာဖာကီမားမှာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အတန်းဖြင့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တွဲဖက် သံအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် ဆိုဖီးယားမြို့သို့ စေလွှတ်ခြင်း ခံရလေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားသော ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း မွတ်စတာဖာကီမားသည် ဒါးဒနဲရေလက်ကြား ကို အောင်မြင်စွာ ကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ကော်ကေးဆပ်နယ်တွင် တူရကီတပ်များကို အုပ်ချုပ်ရန် စေလွှတ်ခြင်း ခံရပြန်သည်။
ပါရှားဘွဲ့ထူးဖြင့်လည်း ချီးမြင့်ခြင်းခံရသည်။
ထိုအခါမှစ၍ မွတ်စတာဖာ ကီမား ပါရှားဟူ၍ တွင်လေသည်။
ကော်ကေးဆပ်နယ်တွင် ရုရှတို့တိုက်ခိုက်သိမ်းယူထားသော ဗစ်တလစ်နှင့် မုရှမြို့များကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ယူခဲ့၏။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဟယ်ဂျက်နယ်သို့ သွားရပြန်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဂျာမန်တို့သည် တူရကီပြည်တွင်းရေး များကိုပါ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်လာခဲ့သောကြောင့်၊ ကီမားပါရှားသည် ထိုသို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများကို ဦးဆောင်၍ အတိုက်အခံ ပြုခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဂျာမန်ဩဇာခံဖြစ်နေသော စူလတန်ဘုရင်သည် သူ၏အစီရင်ခံစာများကို အရေးမယူဘဲထားသဖြင့် မွတ်စတာဖာလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် စူလတန်ဘုရင်က ပြန်လည်ခေါ်ယူသဖြင့် ပါလက်စတိုင်းရှိ တူရကီစစ်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရပြန်သည်။
သို့သော် တူရကီနိုင်ငံမှာ အတော်ပင် အခြေယိုင်နေပြီဖြစ်၍၊ ပြန်လည်အခြေခိုင်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်တော့ပေ။
ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ပြေငြိမ်းရန် အရေးဆိုရသောအခါ မွတ်စတာဖာသည် လုံးဝလက်နက်ချလိုက်ရန်ကို သဘောမတူခဲ့သဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းစာချုပ်လက်မှတ်ထိုးပြီးချိန်တွင် စစ်တပ်မှ အနားယူလေတော့သည်။
သို့သော် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် အန္နာတိုးလီးယားနယ်သို့ စစ်ပြေငြိမ်းစာချုပ်ပါ စည်းကမ်းချက်များအရ တူရကီစစ်တပ်များကို လက်နက်သိမ်းယူပြီးလျှင် ဖျက်သိမ်းရန် စေလွှတ်ခြင်းခံရလေသည်။
မွတ်စတာဖာကီမားမှာ တူရကီနိုင်ငံကို ခွဲစိတ်မည့် မဟာမိတ်တို့၏ အစီအစဉ်ကို တိုက်ဖျက်ပစ်ရန် ကြံစည်ထားသူ ဖြစ်ရကား၊ ထိုအရပ်တွင် လျှို့ဝှက်စွာ တူရကီ မျိုးချစ်အသင်းအဖွဲ့များ တည်ထောင်ကာ သူ၏အကြံ ထမြောက် အောင်မြင်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။
မွတ်စတာဖာကီးမား၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စူလတန်ဘုရင့်အစိုးရ သိရှိသောအခါ၊ သူအား ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့သို့ ပြန်ခေါခဲ့သော်လည်း မွတ်စတာဖာသည် မနာခံတော့ဘဲ အာဇရွမ်းမြို့သို့ ထွက်သွားလေသည်။
ထိုအခါ စူလတန်ဘုရင့်အစိုးရသည် မွတ်စတာဖာနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များကို ချေမှုန်းရန် အားထုတ်လေသည်။
သို့ရာတွင် ဤသို့ အားထုတ်ခြင်းမှာ မွတ်စတာဖာအား အင်အား ဖြည့်လောင်းပေးလိုက်သည်နှင့်သာ တူလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စူလတန်ဘုရင်၏စစ်တပ်နှင့် အရာရှိအရာခံ အများအပြားမှာ မွတ်စတာဖာ၏ နောက်လိုက်များ ဖြစ်သွားကုန်ကြသောကြောင့်တည်း။
ဤသို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အင်အားတောင့်တင်းလာပြီးလျှင် မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသော ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ရှိ တူရကီအစိုးရနှင့် အတိုက်အခံပြုလျက်၊ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ကို မွတ်စတာဖာကီမား ခေါင်းဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ကွန်စတန်တီနိုပယ် ပါလီမန်မှ ထွက်ပြေး၍ မွတ်စတာဖာထံ ရောက်လာကြသော မျိုးချစ်အမတ်များသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အန်ကာရာမြို့၌ စည်းဝေးကြပြီးနောက်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်သစ် တည်ထောင်၍ မွတ်စတာဖာကီမားအား အမျိုးသားလွှတ်တော်သစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ကြသည်။
ထိုအခါမှစ၍ မွတ်စတာဖာသည် တူရကီနိုင်ငံအတွင်း အမျိုးသားတော်လှန်ရေးအတွက် မနေမနား ကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
သူ၏စစ်ရေးစစ်ရာ ကျွမ်းကျင်မှု အမြော်အမြင်ကြီးမှုတို့ကြောင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်သာ များလေသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော အန်ကာရာ အမျိုးသားလွှတ်တော်က သူ့အား တူရကီစစ်တပ်များအပေါ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်သဖြင့် အန္နာတိုးလီးယားနယ်တခုလုံးလိုလိုကိုပင် ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ထားသော ဂရိစစ်တပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလေသည်။
ဆာကားရီးယားတိုက်ပွဲတွင် ၂၁ ရက်တိတိ နေ့ရောညပါ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရန်သူတို့အပေါ် အောင်ပွဲရခဲ့လေသည်။
ထိုအခါတွင် မွတ်စတာဖာအား အမျိုးသားလွှတ်တော်က ဂါဇီ (အောင်ပွဲရသူ) ဘွဲ့ဖြင့် ခြီးမြှင့်ခဲ့၏။
တစ်နှစ်အတွင်း ဂရိတို့ကို တူရကီနယ်မြေမှ မောင်းနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။
မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့ လိုဇန်းမြို့တွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုခဲ့သော စစ်ပြေငြိမ်းစာချုပ်အရ တူရကီနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံခြား စိုးမိုးချယ်လှယ်မှုမှ လွတ်ကင်းသွားပြီးလျှင် ကီမားမှာလည်း တူရကီတစ်နိုင်ငံလုံး၏ အရှင်သခင် ဖြစ်သွားလေတော့သည်။
သူသည် စူလတန်ဘုရင်ကို နန်းချ၍ တူရကီအမျိုးသားနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၂၃ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အန်ကာရာ အမျိုးသားလွှတ်တော်က တူရကီနိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာပြီးလျှင် မွတ်စတာဖာကီးမားအား ပထမဆုံး သမ္မတအဖြစ် သဘောတူ တင်မြှောက်လိုက်ကြလေသည်။
မွတ်စတာဖာကီမားသည် တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ အဖြစ်ဖြင့်သာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံသစ်တည်ထောင်သူ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ပြုပြင်ရေးသမားကြီး အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
သူ၏ လက်ထက်တွင် ခေတ်နောက်ကျလျက်ရှိသော စနစ်ဟောင်းဓလေ့ဟောင်း အားလုံးကို ပယ်ဖျက်၍၊ တိုးတက်ထွန်းကား လျက်ရှိသော နိုင်ငံကြီးများနည်းတူ ခေတ်မီစနစ်သစ် ထုံးစံသစ်များကို အသုံးပြုစေခဲ့လေသည်။
မွတ်စတာ ဖာကီမားသည် အာဏာရှင်သဖွယ် တူရကီနိုင်ငံကို အုပ်စိုးခဲ့ရာ၊ သူ၏အုပ်ချုပ်နည်းများမှာ တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ထက်စီးနင်း အကြမ်းဖက်သောနည်းများ ဖြစ်သော်လည်း၊ နိုင်ငံအတွက် အထူးလိုလားအပ်သော ပြုပြင်မှုများကို ထိုအကြမ်းနည်းဖြင့် ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
သူ့လက်ထက်တွင် တူရကီအမျိုးသမီးများ ပိုမိုလွတ်လပ်ခွင့်ရလာကြသည်။
သူသည် ပညာရေးကို ပြုပြင် ပေးခဲ့လေသည်။
သူကိုယ်တိုင်လည်း အာရဗီဘာသာစကားဖြစ်သော မွတ်စတာဖာဟူသော အမည်နှင့် ပါရှားဟူသော ခေတ်ဟောင်း ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို စွန့်ပယ်၍၊ တူရကီတို့၏ဖခင်ဟု အနက်ရသော 'အာတာတပ်' အမည်သစ်ကို ခံယူလေသည်။
သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် တူရကီနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတကာနှင့်ယှဉ်သာသော နိုင်ငံသစ်ကြီးတခုအဖြစ်သို့ နေ့ခြင်း ညခြင်း ရောက်ခဲ့လေသည်။
သူသည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် သာသနာရေးဆိုင်ရာတို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများ လုံးဝ မရှိစေရန် တားမြစ်ပိတ်ပင်လိုက်လေသည်။
ကီမားအာတာတပ်သည် ၁၉၂၇ ခု နိုဝင်ဘာလတွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၁ ခု မေလတွင်တကြိမ်၊ ၁၉၃၅ ခု မတ်လတွင် တစ်ကြိမ် သမ္မတအဖြစ် ဆက်ကာဆက်ကာ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ၍၊ ပြည်သူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှုကို အသက်ထက်ဆုံး ရရှိသွားသူ ဖြစ်ပေသည်။
ဤသို့ တူရကီနိုင်ငံသစ်ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဗိသုကာကြီးဖြစ်သော တူရကီပြည်သူတို့၏ဖခင် ကီမားအာတာတပ်သည် စတုတ္ထအကြိမ် သမ္မတသက်တမ်းမကုန်မီ ၁၉၃၈ ခု နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ Category:တူရကီနိုင်ငံ။
thumb|အင်းဒရေးပက်ဗလိုဗစ်ချ ကီရီလင်ကာ အန်ဒရေး ပါပလာဗစ်ချ် ကီရီလင်ကာသည် ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉ဝ၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရုရှားနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဗိုရိုနက်ဒေသ၌ မွေးဖွားသည်။
အင် ဒရေး ကီရီလင်ကာသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖစ်တာတစ်ဦးအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်သည်။
ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ရိဘမြို့ လေကြောင်းအတတ်သင်သိပ္ပံ ဘွဲ့ရခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇိုင်းအင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
အန်ဒရေးကီရီလင်ကာသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုဝင် ယူကရိန်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံတွင် အရေးကြီးသော ပါတီတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဆိုဗီယက်ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့ ကြသည့် မဟာမျိုးချစ်စစ်ပွဲကြီး အတွင်းတွင် ကီရီလင်ကာသည် တပ်နီတော်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ကနဦးတွင် တပ်မတော်စစ်ကောင်စီဝင် တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ယူရပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး ကော်မတီ၏ မော်စကိုလေယာဉ် စက်ရုံတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ထမ်းဆောင် သည်။
စစ်ပြီးကာလတွင် အင်းဒရေးကီရီလင်ကာသည် ယူကရိန်း သမ္မတနိုင်ငံတဝန်း၌လည်းကောင်း၊ ဥရယ်ဒေသရှိ ဆဗားလော့ဗ်မြို့၌လည်းကောင်း ပါတီ၏အရေးကြီးသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အင်းဒရေးကီရီလင်ကာသည် ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၇-၁၉၆၁ ခုနှစ်များအတွင်း ပေါ်လစ်ဗြူရို အရန်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂- ၁၉၆၆ တွင် ပေါ်လစ်ဗြူရို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ သည်။
၁၉၆၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် ပေါ်လစ်ဗြူရိုအဖွဲ့ဝင်အပြင် ပါတီဗဟိုကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကျင်းပသော ၂၄ ကြိမ်မြောက် ပါတီကွန်ဂရက်နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကျင်းပသော ၂၅ ကြိမ်မြောက် ပါတီကွန်ဂရက်တွင် အန်ဒရေးကီရီလင်ကာအား အထက် ဖော်ပြပါ တာဝန်များ၌ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ ဆိုရှယ်လစ်လုပ်သားသူရဲကောင်းဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းလည်း ခံယူရရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) အန်ဒရေး ကီရီလင်ကာသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကီယာတန်ညီနောင် (Richard and Cherry Kearton) တိရစ္ဆာန်နှင့်ငှက်များအကြောင်းကို ဝါသနာကြီးစွာနှင့်ဦးဦးဖျားဖျား လေ့လာလိုက်စား သူများတွင် ကီယာတန် အမည်ရှိသော ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်မှာ အထူးခြား ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
အစ်ကိုဖြစ်သူ၏ အမည်မှာ ရစ်ချတ်ကီယာတန် ဖြစ်၏။
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ယော့ရှိုင်ယာ နယ်၌ ဖွားမြင်၍၊ ဖခင်မှာ မြေပိုင်ရှင် လယ်သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အရွယ် ရောက်သောအခါ ငှက်များကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူ စုဆောင်းရုံမက ငှက်များအကြောင်းကိုလည်း စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ ရာမှ ထင်ရှား လာခဲ့သည်။
ကျောင်းများသို့ လှည့်လည် သွား ရောက်ကာ ငှက်များအကြောင်း မကြာခဏ ဟောပြောလေ့ရှိ၍၊ သူ၏စာအုပ်များမှာ ယခုတိုင် ထင်ရှားလျက် ရှိပေသည်။
တိရစ္ဆာန်တို့အနက် ငှက်များတွင် ပို၍ စိတ်ဝင်စားသည်။
ငှက် များအကြောင်းကိုသာ အသက်ထက်ဆုံး အာရုံစူးစိုက်၍ လေ့လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ညီဖြစ်သူ ချယ်ရီကီယာတန်သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင် သည်။
အစ်ကိုဖြစ်သူနှင့် ဝါသနာအထုံချင်း တူညီသည့် အလျောက် ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် အမြဲတစေ တွဲဖက်၍ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်များအကြောင်းကို ရှာဖွေ လေ့လာခဲ့ကြသည်။
ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ အစ်ကိုကဲ့သို့ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ တိရစ္ဆာန်များ ဖြင့်သာ ရောင့်ရဲ တင်းတိမ်၍ မနေဘဲ၊ သားရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ပေါများသည့် အာဖရိကတိုက်သို့ပင် သွားရောက်ပြီးလျှင် တော တိရစ္ဆာန်အသီးသီး၏ သဘာဝများကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် အစ်ကိုထက်ပင် ထင်ရှားကျော် ကြားခဲ့ပေသည်။
လူအပေါင်းအား သဘာဝကို နှစ်သက်ခင်တွယ်၍ စိတ်ဝင် စားလာအောင် ပြောနိုင်၊ ပြုနိုင်သူများတွင် ထိုညီအစ်ကို နှစ် ယောက်ကို မှီသူရှားပေသည်။
တိရစ္ဆာန်များ ငှက်များအကြောင်း နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အဆိုပါ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက် ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဓာတ်ပုံများမှာ အများ ပင်ရှိရာ၊ ယင်းတု့ိတွင် မှတ်သားဖွယ် ကိုယ်တွေ့ ဗဟုသုတနှင့် အသည်းထိတ်စရာ စွန့်စားခန်းများဖြင့် ပြည့်နှက် နေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ မှတ်တမ်းရေးသားသူများ‎။
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ()သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်၌ စတင်လွှင့်တင်ခဲ့သည့် လူမှုဆက်ဆံရေးအင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရုံးချုပ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် မယ်လိုပက်ခ် တွင် တည်ရှိသည်။
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသော မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်နှင့် အက်ဇူရို ဆာဖရင်း၊ အန်ဒရူး မတ်ခ်ကော်လန်၊ ဒတ်စတင်း မော့စကိုဗစ် နှင့် ခရစ်ဟျူးစ် တို့ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဖေ့ခ်ဘွတ်ခ် စတင်တင်ချင်းတွင် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ် အတွင်းမှာသာ သီးသန့်အသုံးပြုနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုမှ အခြား တက္ကသိုလ်များသို့ တိုးချဲ့ကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အသက် (၁၃) နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အသုံးပြုနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အသုံးပြုသူများသည် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ဖော်ပြနိုင်သည်။
နှစ်သက်ရာဓာတ်ပုံများကို တင်ကာ အခြားသူများနှင့် ဝေမျှနိုင်သည်။
အခြားအသုံးပြုသူများကို မိတ်ဆွေစာရင်းတွင် ပေါင်းထည့်နိုင်သည်။
သတင်း အချက်အလက်များကို ဖလှယ်နိုင်သည်။
အသုံးပြုသူများသည်လည်း ကျောင်းအလိုက်၊ လုပ်ငန်းအလိုက် စသည်ဖြင့် ဝါသနာတူရာ စိတ်ဝင်စားမှုတူရာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။
ကမ္ဘာတဝန်းတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို လစဉ်အသုံးပြုသူဦးရေမှာ ၂၀၁၅ ဇူလိုင် စာရင်းများအရ ပျမ်းမျှ သန်း ၁၀၀၀ ကျော် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပထမဦးဆုံး အကြိမ် ပြင်ပသို့ စတော့ရှယ်ယာများ ကို ၃လ ကြာ ထုတ်ရောင်းချခဲ့သည်။
ဖေ့ခ်ဘုတ်သည် တိုးတက်မှု အမြန်ဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
သမိုင်း ၂၀၀၃ - ၂၀၀၅ thumb|theFacebook ၂၀၀၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ် ဒုတိယနှစ် ကျောင်းသား မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်သည် Facemash ဟုခေါ်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သည်။
အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်အတွင်းရှိ အဆောင် ၉ ဆောင်ရှိ ကျောင်းသူများ၏ ဓာတ်ပုံများကို ရယူပြီး ဓာတ်ပုံ ၂ ပုံကို ယှဉ်က ဘယ်သူပိုလှသလဲ ရွေးရသော ပရိုဂရမ် ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက် ရေးသားရန် မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်သည် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ် ကျွန်ပျူတာ ကွန်ရက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဓာတ်ပုံများကို ရယူခဲ့သည်။
Facemash ဝက်ဘ်ဆိုက် အွန်လိုင်းတက်လာပြီး ပထမဆုံး အချိန် (၄) နာရီအတွင်း ဝင်ရောက် ကြည့်ရှုသူ ၄၅၀ ဦး နှင့် ဓာတ်ပုံကြည့်ရှုမှု ၂၂၀၀၀ အထိ ရှိခဲ့သည်။
ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် အခြားသူများဆီသို့ အလျင်အမြန်ရောက်ရှိသွားပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဟားဗတ် စီမံခန့်ခွဲရေးက အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။