kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဘုန်းမြင့်၊ ရွှေမင်းဝန်၊ “မြန်မာ့ ဂုဏ်ဆောင် အမ်အေ ဒေါ်မြစိန်” … လူရည်ချွန်၊ ရန်ကုန်၊ သရဖူစာပေ၊ ၁၉၈၅၊ ၂၃-၂၈။
အောင်သန့်၊ ဦး၊ “သံတမန် ဝန်ထမ်းပေါက်စ ဘဝ”၊ သားကောင်း တမန်၊ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်၊ ၅၅။
ဓမ္မဗျူဟာ ငွေရတုစာစောင်၊ (ဇူလိုင် ၁၉၈၆)။
May sein, Daw. The Future of Burma (Manmar)- Bombay: Oxford University Press, 1945. “Who’s who in Burma” The Guardian Magazine. (September 1959) 34. ကိုးကား Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ‎ Category:မွန်လူမျိုးများ။
ဦးဖေမြင့် (၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် သမ္မတဦးထင်ကျော်က အဆိုပြုခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝ ဦးဖေမြင့်အား ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့တွင် အဖ ဦးအောင်ငြိမ်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သိန်း တို့မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။
သံတွဲမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ အမ်ဘီဘီအက်စ်ဘွဲ့ ရသည်။
ဆေးကျောင်းသားဘ၀မှ စတင်၍ စာပေရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၇၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈-ခုနှစ်အတွင်း အထွေထွေကု ဆရာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ ပြင်ပ အထွေထွေ ရောဂါကု ဆရာဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းနောက်တွင် စာပေလုပ်ငန်း တစ်ခုတည်းကိုသာ စူးစိုက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ ဦးဖေမြင့်သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအစောပိုင်းကာလများတွင် အဖမ်းခံရသည်။
ပုဒ်မတပ် အရေးယူခံရခြင်း မရှိဘဲ နေပြည်တော် ရှိ စစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုတွင် အကျယ်ချုပ်အဖြစ် တစ်နှစ်ခွဲခန့် နေခဲ့ရသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ရက်တွင် အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လွတ်လာသည်။
ဦးဖေမြင့်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်မလွှတ်မှီ ၁ရက်အလိုတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက သီရိပျံချီဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကစ၍စာများ စတင်ရေးသားသည်။
အစပိုင်းတွင် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ၊ ထိုနောက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်က စ၍ ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်စ၍ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် အသုံးချစိတ်ပညာဆိုင်ရာစာပေများ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
“စာပေဂျာနယ်” ကို စတင်စီစဉ်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ဂျာနယ် အမှတ် – ၁၂ အထိ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ဇန်နဝါရီမှ ၁၉၉၁ အကုန်ပိုင်းအထိ “သင့်ဘဝ မဂ္ဂဇင်း” အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလက စတင်၍ “ဒီလှိုင်းမဂ္ဂဇင်း” ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆေးရုံ၊ အချစ်ဦး၊ လူနာဆောင် အမှတ်ခြောက်၊ ကျွန်းနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ၊ အောင်မြင်မှု ချမ်းသာသုခနှင့် ဓနဥစ္စာ၊ စိန်မြေဧကများစွာ၊ မဟာ ကရုဏာများနှင့် ဘာကြောင့် ခုထိမချမ်းသာသေးတာလဲ စသည့် စာအုပ်များသည် ဆရာဖေမြင့်၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော စာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဆရာဖေမြင့်သည် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းရောင်းသူများနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆု) ရရှိခဲ့သည်။
ကလောင်ခွဲ ဇော်ငြိမ်းဖြင့် အမေရိကန်စာရေးဆရာ လူးဝီလာမား၏ ကောင်းဘွိုင်ဝတ္ထုများကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ဖူးသည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ မိသားစု ဇနီး ဒေါ်ခိုင်နွယ်ဦး၊ သား မောင်ဖေဇော်ဦး၊ သမီး မချိုစုစုခိုင် တို့နှင့်အတူ အင်းစိန်မြို့နယ် နံ့သာကုန်းရပ်ကွက် အဝေရာလမ်းတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
အမျိုးသားပြတိုက်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
အမျိုးသားပြတိုက်တွင် သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာပြကွက်များကို ပြသထားသည်။
ဓာတ်ပုံရိုက်နိုင်သော ပစ္စည်းများ မယူရပါ။
ပစ္စည်းများကို locker များတွင် ထည့်ခဲ့နိုင်သည်။
ဝင်ကြေး ၁၀၀၀ကျပ် ကျသည်။
ပြတိုက်ဖွင့်ချိန် - နံနက် ၉:၃၀ မှ ညနေ ၄:၃၀ နာရီ အထိ ပြတိုက်ပိတ်ရက် - တနင်္လာနေ့ နှင့် ပြန်ထမ်းဝင်ရုံးပိတ်ရက်များ မြေညီထပ် မြေညီထပ်တွင် "မြန်မာ့အက္ခရာနဲ့လက်ရေးမူပြခန်း" ရှိသည်။
မြန်မာဗျည်းအက္ခရာများ၊ ပျူ၊ ပုဂံ၊ အင်းဝ၊ တောင်ငူ စသည့် စဉ့်ကွင်းရုပ်ကြွစာများ၊ ပျူခေတ် ကျောက်အိုးထွင်းစာများ၊ AD ဆယ့်တစ်ရာစုနှင့် ဆယ့်သုံးရာစုမှ အုတ်ခွက်စာများ၊ ကျောက်စာထွင်းထားသည့် ပန်းပုရုပ်များ၊ ဆယ့်ရှစ်ရာစုမှ မွန်ခေါင်းလောင်းစာများ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်စာပေမှာက ကြေးကမ္မဝါများ၊ ထန်းရွက်နှင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ စာချွန်တော်များကို ပြသထားသည်။
နာမည်ကြီးစာရေးဆရာများ ဖြစ်သော ရွှေဥဒေါင်း၊ ဦးဖိုးကျား၊ ဦးဥတ္တမ၊ ဦးဘချို၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဒဂုန်ရွှေမျှား၊ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၊ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၊ ဇော်ဂျီ၊ ဂျာနယ်ကျော်မမလေး အပြင် ယနေ့ခေတ်စာရေးဆရာဖြစ်သော မိုးမိုး(အင်းလျား) အပါအဝင် စာရေးဆရာအတော်များများ၏ လက်ရေးမူများကို ချိတ်ဆွဲပြသထားသည်။
ရှေးခေတ်ဘုရင်တွေ အသုံးပြုခဲ့သော ပလ္လင်တော်ပုံများကို ပုံတူအသေးလေးများ လုပ်ထားသည်။
အလည်တည့်တည့်တွင် တကယ့် ရွှေရောင်ပလ္လင်အကြီးကို ဆလိုက်မီးများ ထိုးထားပြီး ပြသထားသည်။
နန်းတွင်း အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကိုပြထားသည်။
မန္တလေးနန်းတွင်း အဆောက်အဦးငယ်လေးများ၊ သလွန်ညောင်စောင်း၊ AD ဆယ့်ရှစ်ရာစုက မန္တလေးနန်းတွင်းမှာ အသုံးပြုခဲ့သည့် အနက်ရောင် သစ်သားပန်းပုရုပ်များ နှင့် ပန်းကန်စင်များ၊ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းနှင့် သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော် ပါ သစ်သားထွင်းထားသော စင်တစ်ခုအပြင် သီပေါမင်း၏ဒုရင်တော် နှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ မဟလ္လတာတန်ဆာတို့ကိုပါ ပြသထားသည်။
မှန်စီရွှေချထားသော လိုက်ကာများ၊ ဘီရိုများ၊ ကင်းဝန်မင်းကြီးကို ပြင်သစ်ကလက်ဆောင်ပေးထားသော ကြေးကုတင်၊ နန်းတွင်းပုရပိုဒ်များ၊ ဆင်စွယ်နဲ့လုပ်ထားသည့် ကမ္မဝါများ၊ မြန်မာ့စစ်တုရင်၊ ဒင်္ဂါးပြား၊ ငွေစာကျည်တောက်၊ ဆင်စွယ်ရိုးတပ်ငွေဓားလွယ်၊ စော်ဘွားဝတ်စုံ၊ ဝေါထမ်းယာဉ်စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ဒုတိယထပ် ဒုတိယထပ်တွင် "မြန်မာ့သမိုင်းတင်ခေတ်ပြခန်း"ရှိသည်။
ပျူစောထီး၊ ကျန်စစ်သား၊ အနော်ရထာမင်းနဲ့ လောကနတ်ရုပ်တုတွေကို ပြသထားသည်။
"သမိုင်းတင်ခေတ်ဦးသဘာ၀သမိုင်းပြခန်း" မှာ ပျူခေတ်က အသုံးပြုဆင်ယင်ခဲ့ကြတဲ့ ပျူခေတ်ပုတီးရောင်စုံတွေ၊ မြေပုတီးကုံး၊ ဗိဿနိုးကျောက်အရိုးအိုးများ၊ တကောင်းမြို့ဟောင်းမှတူးဖော်ရရှိသော အိုးခြမ်းပဲ့ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ တိရစ္ဆာန်အရိုးအပိုင်းအစများ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ပြသထားသည်။
တတိယထပ် တတိယထပ်တွင် တူရိယာပြခန်းရှိသည်။
စိန်ဗေဒါနှင့် မိချောင်းပုံတူရိယာ၊ တယော၊ ဘင်ဂျို၊ ပုလွေ၊ ပတ္တလား၊ ဗျပ်စောင်း၊ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊ အိုးစည်၊ ဝါးလက်ခုတ် စသော မြန်မာ့တူရိယာများအပြင် ဇာတ်မင်းသားဦးဖိုးစိန်၏ ဝတ်စုံ၊ ပုလွေနှင့် နှဲ၊ ဦးဖိုးစိန်၏ ဓာတ်ပုံတို့ကို ပြသထားသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ယွန်းထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ဆွမ်းချိုင့်များ၊ ခြင်းတောင်းများ၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်၊ သစ်သားကနုတ်ထွင်းပခက်မျး၊ နွားလှည်းယာဉ်တပ်ထားသော အိမ်၊ သစ်ထွင်းကုလားထိုင်၊ ကွမ်းအစ်၊ ဆင်စွယ်ဓားအိမ်၊ ယောက်မ၊ ငရုတ်ဆုံ၊ ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းများ၊ ထန်းဖိနပ်၊ မျောက်ရုပ်နှင့် လေးဂွ၊ နွားလှည်း၊ အင်းရိုးရာလှေများ လှော်တက်များ ကို ပြသထားသည်။
စတုတ္ထထပ် စတုတ္ထအထပ်မှာတော့ ပန်းချီးပြခန်းရှိသည်။
အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်၊ ရတနာပုံခေတ်က ပန်းချီတွေအပြင် ဦးဘဉာဏ်ရဲ့လက်ရာအတော်များများကိုချိပ်ထားတာတွေ့ရသည်။
ပဒေါင်၊ ပအိုဝ်း၊ ကချင်၊ နာဂ စတဲ့ တိုင်းရင်းသူပုံများ ကိုလည်းတွေ့ရှိရသည်။
ပဉ္စမထပ် နောက်ဆုံးငါးထပ်မှတော့ ဗုဒ္ဓဝင်ပြခန်းရှိသည်။
ဘုရားဆင်းတုတော်အနည်းအကျဉ်းနဲ့ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းချီတချို့ "တိုင်းရင်းသားကျေးရွာပြခန်း" နှင့် အာဆီယံပြခန်းရှိသည်။
အခြားကြည့်ရန် အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်) Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပြတိုက်များ Category:အမျိုးသားပြတိုက်များ Category:ရန်ကုန်မြို့ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များ။
ဒေါင်မာတင် (Dom Martin) (၁၆၀၆–၁၆၄၃) သည် ပေါ်တူဂီစစ်တပ်၏ အကူအညီဖြင့် ရခိုင်ထီးနန်းကို ရယူလိုသည့်ရခိုင်မင်းသား တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ ဒုတိယမြောက် သားတော် မင်းမာန်ကြီး၏ သားတော် ဖြစ်သည်။
ရခိုင်သမိုင်း အချက်အလက် ရခိုင်နိုင်ငံဘုရင် မင်းဇာရာကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးဩဇာအာဏာသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းထိ အာဏာစက် လွှမ်းမိုးလျက်ရှိပြီး ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် မင်းရာဇာကြီး၏ ဘုန်းတော်ရိပ်ကိုခိုလှုံကာ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။
ဤသို့ခိုလှုံနေကြသောပေါ်တူဂီလူမျိုးများမှာ ကုန်တင်ကုန်ချ အထမ်းသမား ၊ ရခိုင်ရေတပ်အမှုထမ်းများ၊ ခံတပ်မြေကတုတ် မြို့ရိုးလုပ်တတ်သူများ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရခိုင်နိုင်ငံထဲတွင် အမှုထမ်းလျက်ရှိကြသည်။
ဘုရင့်အမှုတော်ကို မထမ်းပဲ ရာင်းဝယ်ဖောက်ကား လုပ်နေကြသော ပေါ်တူဂီ ကုန်သည်များကို စစ်တ ကောင်းမြို့အနီး “ဒယင်ဂါး” အရပ်၌ နေထိုင်ခွင့်ပြုထားသည်၊ ထိုပေါ်တူဂီများကို ထားရခြင်းမှာ ရခိုင်နယ်စပ်ကို မဂို ရန်မှ ကာကွယ်ပေးပါမည် ဟူသော သဘောတူညီချက်ဖြင့် ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီးက ခွင့်ပြုထားရခြင်းဖြစ်သည်။
မဂိုမင်းသည် ၁၆၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘင်္ဂလားနယ်ကြီးကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောကြောင့် မဂိုမင်း၏ပိုင်နက်မှာ စစ်တကောင်းနှင့်ယှဉ်၍ကပ်လျက်ရှိနေပေသည်။
ဟူဂလီမြစ်ဝှမ်းတွင် မဂို မင်း၏အရိပ်အာဝါသ ကိုမှီ၍နေထိုင်ကြသော ပေါ်တူဂီ များလည်းရှိသလို ၊ရခိုင်ဘုရင်ပိုင် စစ်တကောင်းမှ မိုင် (၃၀) ကျော်ကွာဝေးလှသော ဆွန်ဒစ် ကျွန်း၌လည်း ပေါ်တူဂီ များနေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
ရခိုင်နိုင်ငံ၏ ဘုရင့်နောင်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ရလောက်သော“မင်းရာဇာကြီး” သည် ၁၅၉၃ ခုနှစ် (မြန်မာနှစ် ၉၅၅ ) တွင်နန်းတက်လေသည်၊ ဘုရင်ကြီးတွင် မိဖုရား ကြီးငယ် ၂၀ ရှိသည့်အနက် မင်းခေါင်၏ သမီးဖြစ်သော ပဉ္စလက် စန္ဒာတွင် သားတော် မာန်ကြီး မျက်နှာလှ နှင့်မင်းခမောင်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
တန်ဆောင် မိဖုရားတွင်ကားမာန်ကြီးမိုးပေါက်နှင့် ပရိဝတ္တန သင်္ခါရဒေဝီ ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မင်းခမောင်း ကား အိမ်ရှေ့စံ ဘဝ နှင့်နေပြီးသော် ခမည်းတော်၏အရိပ်အရာ ကို ဆက်ခံရလေသည်၊ မာန်ကြီး မိုးပေါက်မှာကား စစ်တကောင်းမြို့ကို စားရလေသည်၊ မာန်ကြီးမိုးပေါက်မှာ သမီးတော် နှစ်ပါးနှင့် သားတော်တစ်ပါးထွန်းကားရာ ထိုသူမှာ “ဒေါင်မာတင်” ဖြစ်သည်၊ မင်းရာဇာကြီး က မင်းခမောင်းကို အိမ်ရှေ့အရာတွင်ထား၍ မာန်ကြီး မိုးပေါက် မှာ စစ်တကောင်းစားဖြစ်၍ စစ်တကောင်း၌နေထိုင်ရလေသည်၊ သို့သော် မင်းခမောင်းနှင်း မာန်ကြီးမိုးပေါက်တို့မှာ မတည့်ကြပါ။
မင်းကိုသတ်ဖြတ်နိုင်လျှင်မင်းနေရာရသည် ဆိုသည့် နန်းရိပ်ထီးဖြူ လုယူမှုများသာဓကများ ရှိသကဲ့သို့မင်းရာဇာ၏သားတော် မင်းခမောင်းလည်း ဖခင် ကို ပုန်ကန်ခြားနားလေသည်၊ ပုန်ကန်ပုံမှာ ဘေးလောင်းတော်၏ကုသိုလ်တော်များဖြစ်သော ဆံတော်၊အံတော်၊ နံတော် ဘုရားသုံးဆူ ကိုဖူးမြော်လိုကြောင်းခွင့်ပန်ပြီး သံတွဲသို့ရောက်ရှိလာရာ ၊ တလိုင်းလူမျိုးတို့၏အကြီးအကဲဖြစ်သော ကုလားဂေါင်း-အင်ရာ-မတူလာ-နောပံ-တင်္ခါ ငါးယောက်တို့က မင်းခမောင်းအား “ဖခင်သည် အသက်လည်းကြီးချေပြီ ၊ သမီးတော် သားတော်များလည်းအများအပြားရှိသည်၊ ဖခမည်းတော် နတ်ရွာစံလျှင် ထီးလု နန်းလုပွဲဖြစ်မည်မှာသေချာသည်၊ ထို့ကြောင့် ခမည်းတော်နတ်ရွာမစံမှီ သင်္ကန်းစည်းပေးလိုက်ပြီးထားရပါမူလောကသံသရာ နှစ်ဖြာသော ကောင်းကျိုးများပြီး ထီးနန်းကို လည်း အရှင်မင်းသားစိုးစံရ ပါလိမ့်မည်ဟုလျှောက်တင်သောစကားကိုနားဝင်လျှက် တလိုးင်းလူမျီုး ဘုရားကျွန်များကို စုစည်းပြီး ခမည်းတော်အားနန်းချရန်စစ်ချီလာလေသည်၊ မင်းရာဇာကြီးကြားသောအခါ ကုန်းရေ နှစ်ဘက်ညှပ်လျှက် ငဇင်ရိုင်းကျွန်းသားမြို့ မှ ဆီးကြို တိုက်ခိုက်ရာ အိမ်ရှေ့မင်းမှာ တပ်ပျက်လျှက် စစ်ရှုံးလေသည်၊ စစ်တကောင်းစား မာန်ကြီးမိုး ပေါက်မှာလည်း မင်းခမောင်းနှင့်မသင့်မြတ်သည့်အတွက် သူ့ထက်ရာထူးနိမ့်ရသည်ကတကြောင်း၊ ဖခမည်းတော်၏ကျေးဇူးကို တောင်ပြစ်မှားသူဖြစ်ကား၊ ငါကဲ့သို့သော ညီတော်ကို ခမည်းတော်လွန်လေလျှင် ငါ့အား ဒုက္ခပေးမည်မှာသေချာသည်ဟု နှလုံးပိုက်လျှက် အားကိုးအားထားရရန် မဟာမိတ်ကိုရှာလေသည်။
ဒယင်းဂါး ကျွန်းကြီးသျှင် တီဗျူး နှင့်မဟာမိတ်ဖွဲ့ လိုက်ကြလေသည်။
တီဗျူးကားရခိုင်ထီးနန်းကို အရခြူရန် စိတ်ကူးရှိရုံသာမက ဒီယင်းဂါး ကျွန်းကြီးအရေးတော်ပုံကြောင့်အခဲမကျေနိုင်ဘဲရှိလေရာ အခွင့်ကြုံလာသဖြင့် နှစ်သက်ကြည်ဖြူစွာပင်မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် လက်ခံလိုက်လေသည်၊ မဟာမိတ်ဖွဲရာတွင် ရာသက်ပန်ခိုင်မာစေရန်အတွက် မာန်ကြီးမိုးပေါက်၏သမီးတော်နှင့် တီဗျူး၏ သားတော်ကို လက်ဆက်ပေးလိုက်လေသည်၊တီဗျူးမှာ မဟာဆုကြီးရသည်အလား ရခိုင်ထီးဖြူ ကို ရရန်လမ်းစပင်ဖြစ်သည်ဟု နှလုံးမှုကာ အားခဲလျက်ရှိနေသည်၊ ထိုအချိန် တွင် မာန်ကြီးမိုးပေါက၏သားတော်မှာ ၄ နှစ်သာရှိပါသေးသည်၊တီဗျူးသားနှင့် မာန်ကြီးမိုး ပေါက်သမီးတော်တို့ လက်မထပ်ခင် သမီးတော်အား ဖားသားရာဖီး ဆိုသူ ဘရင်ဂျီဘုန်းကြီးအကူအညီဖြင့် ဘုရင်ဂျီဘာသာသို့ ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ သွတ်သွင်းလိုက်လသည်။
ယင်းနောက် မာန်ကြီးမိုးပေါက်သမီး တော်အား ဆန်ဒွစ်ကျွန်းသို့ သဘင်ကြီးစွာနှင့်ခေါ်ဆောင်လျှက် တီဗျူးနှင့် မာန်ကြီးမိုးပေါက်တို့သည် သွေးနှင့်ရင်းသော မဟာမိတ်များအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။
မင်းရာဇာကြီးလည်း သားတော်မင်းခမောင်းအား မာန်ကြီးမိုးပေါက်ပြုမှုပုံတို့သည် သမီးပေးသားယူ အဆွေခင်ပွန်းများဖြစ်နေကြသည့်အတွက် လျစ်လျူ ရှူမထားရန် နိုးဆော်ထားသည့်အလျှောက် ၊ မင်္ဂလာပွဲပြီး၍ ၁၈ လ ကြာသောအခါ မာန်ကြီးမိုးပေါက်သည် ရခိုင်မင်း၏ သစ္စာတော်ကို မခံယူတော့ပဲ မြောက်ဦးထီးနန်းကို အရတိုက်တော့မည်ဟုကြေညာလိုက်သည်၊ မာန်ကြီးမိုးပေါက်သည် တီဗျူးကိုအမှီသဟဲပြု၍ ပုန်ကန်လေတော့သည်။
ဤသို့ပုန်ကန်ထကြွမှုကို နှိမ်နှင်းရသည်မှာ အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာ၏တာဝန်ဖြစ်သည့်အလျှောက် မင်းခမောင်းသည် အလုံးအရင်းနှင့်ချီတက်ဝန်းရံလေသည်။
ဘဝအကျင့် ဒေါင်မာတင် (Dom Martin)ကို ၁၆၀၆ ခုနှစ်၌ စစ်တကောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲသည်။
ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ ဒုတိယမြောက် သားတော် မင်းမာန်ကြီး၏ သားတော် ဖြစ်ပြီး ရခိုင်တော်ဝန်မိသားစုဝင် ဖြစ်သည်။
ကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်သည်။
https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%86%E1%81%80%E1%81%86-%E1%81%81%E1%81%86%E1%81%84%E1%81%83.html ရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ‌တော်ရဲ ဘုရင် ထီးနန်ရရှိဖို ပေါ်တူဂီစစ်တပ်နဲ့ ပေါင်းက တိုက်ခိုင် ခဲ‌ေ သာ ရခိုင်မင်း၏သား‌ေ တာ် ြဖစ်သည်။
သို့သော မအောင်မြင်ခဲပေ ရခိုင်ဘုရင် မင်းခမောင်းမှ အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုင်နိုင် ခဲသည်။
၁၆၄၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲသည်။
https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%81%81%E1%81%86%E1%81%80%E1%81%86-%E1%81%81%E1%81%86%E1%81%84%E1%81%83.html ကိုးကား Category:မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
ဦးအောင်ဇံဝေ (၁၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၉၃ – ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၄) သည် မဟာသီရိသုဓမ္မ နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ အငြိမ်းစားဝန်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးအောင်ဇံဝေကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးစံပေါ်ဦး အမိ ဒေါ်ကြာပွင့်တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးခရိုင် ကျောက်တော်မြို့တွင် မွေးဖွား ခဲသည်။
ဦးအောင်ဇံဝေ အစောပိုင်းဘဝ ဦးအောင်ဇံဝေကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့ တွင် အဖ ဦးစံပေါ်ဦး အမိ ဒေါ်ကြာပွင့် တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးခရိုင် ကျောက်တော်မြို့တွင် မွေးဖွား ခဲသည်။
ပညာရေး စိန်ပေါလ်အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲသည်။
ထို့နောက် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့ရှိ မဟာဗောဓိကောလိပ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားရာ လန်ဒန် မက်ထရစ် အောင်သည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ပညာသင်ရပ်၍ စစ်တွေမြို့ သို့ ပြန်ခဲ့ရာ ကာလကတ္တားမြို့တွင် တောင်တင် နေခိုက် ဘုံဘေပြည်နယ် ပူးနားမြို့ ရှိ စိုက်ပျိုးရေး သိပ္ပံကျောင်း တွင် စိုက်ပျိုးရေး ပညာရပ်များကို သင်ကြားခဲသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပြီး၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် ရောက်လာသောအခါ မှော်ဘီ၊ ပျဉ်းမနား၊ တပ်ကုန်း၊ မန္တလေး စသော မြို့များရှိ စိုက်ပျိုးရေး ဥယျာဉ်များ တွင် စိုက်ပျိုးရေး ပညာကို လက်တွေ့လုပ်ကိုင်ရင်း ဆက်လက် လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၃၁ တွင် မြန်မာဘုရင်ခံ ဆာ ချားလ် အင်းနစ်၏ စိုက်ပျိုးရေး ပညာ နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ် နှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ရက္ခပူရ ခေါ် ရခိုင်အသင်းကြီး ၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျီစီဘီအေ အသင်းကြီး ၏ အသင်းဝင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကျောက်တော်မြို့တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အလယ်တန်းကျောင်းကို တည်ထောင်၍ ကျောင်းအုပ် အဖြစ် ဆောက်ရွက်သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် စစ်တွေမြို့ မှ အရွေးခံရသည်။
ဂျပန်ခေတ် တွင် တရားရေး ဝန်ကြီးဌာန ၌ လက်ထောက် အတွင်းဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၄၅ တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဦးစီးသော ဖဆပလ (နောင် ဖဆပလ) အဖွဲ့ချုပ် တွင် အလုပ် အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပင်လုံညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါဝင် ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခံ ဆာ ဟူးဘတ်ရန့်စ် ၏ အတိုင်ပင်ခံ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ တွင် ဦးအောင်ဇံဝေ သည် လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဝေဒန္တရ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဦးအောင်ဇံဝေ သည်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၊ ဆာမောင်ကြီး ၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ ဗိုလ် ခင်မောင်ကလေး၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ဝတင် နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင် ပါဝင် ဦးဆောင် ခဲ့သည်။
အသက်ဘေး မှ သီသီလေး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ ဝန်ကြီးများအား လူမသမာများက လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရာတွင် ဦးအောင်ဇံဝေသည် အသက်ဘေးမှ သီသီလေး လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် စစ်တွေမြို့ မှ ရွေးချယ်ခံရပြီး လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးစုရေးရာ ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ရာထူးဝန်အဖွဲ့ ( ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ ) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။
ဦးအောင်ဇံဝေသည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် တွင် ကျင်းပသော အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ ရွှေရတုသဘင် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီ တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဦးအောင်ဇံဝေ သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဒုတိယဇနီး ဒေါ်စောသာနုနှင့် သမီးသုံးဦး သားတစ်ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၁၉၉၈) စာ-၂၉၄။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာနကို ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန အောက် ၌ ၁၉၉၁ ခု၊ စက်တင်ဘာ လ တွင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ယခင်က ဖွဲ့စည်းတည်ရှိပြီးဖြစ်သော နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန ( သုတေသန ) တို့ကို ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း 300px|right|thumb|တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန ဖြစ်ပေါ်လာပုံ နိုင်ငံ သမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန မှာ လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီ လ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင် ကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာန ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းစဉ် က ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး လက်အောက် တွင် ထားရှိပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း ကော်မရှင် ကို နိုင်ငံ သမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန အဖြစ် တိုးမြှင့်၍ ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အောက်ရှိ နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ လွှဲပြောင်း၍ နိုင်ငံသမိုင်း အဖွဲ့ ဦးစီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန တွင်လည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကတည်းက သုတေသန ဌာနစိတ် တစ်ခု ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ သမိုင်းအဖွဲ့ ဦးစီးဌာနနှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန ရှိ သုတေသန ဌာနစိတ် တို့ကို ၁၉၈၆ ခု၊ မတ်လ တွင် ပူးပေါင်းလိုက်ပြီး ၁၉၉၁ တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန ကို ညွှန်ကြားရေးမှူး တစ်ဦးက ဦးဆောင် ကြီးကြပ်ကာ သုတေသန ဝန်ထမ်းများ က ခေတ်အလိုက် ခွဲခြား၍ လည်းကောင်း၊ စီမံကိန်းအလိုက် ခွဲခြား၍ လည်းကောင်း သုတေသန လုပ်ငန်းများ ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန၏ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို လမ်းညွှန်မှု ပေးရန် သမိုင်းပညာရှင် များ ပါဝင်သည့် မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ရှိသည်။
ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ကို ၁၉၉၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းသည်။
အဖွဲ့၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးမှာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး နှင့် ဦးစိုင်းအောင်ထွန်း တို့ဖြစ်ပြီး အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
အဖွဲ့တွင် အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင် ( ၁၃ ) ဦးနှင့် အချိန်ပိုင်း အဖွဲ့ဝင် ( ၁၃ ) ဦး ရှိသည်။
မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့ ၏ ဦးဆောင် လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူ၍ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန သည် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ကို စီမံကိန်းချ၍ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စီမံကိန်းများ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသနဌာနသည် မြန်မာ့သမိုင်းကို အောက်ပါ အပိုင်းများ ခွဲခြား၍ စီမံကိန်းချကာပြုစုရေးသားလျက် ရှိသည်။
ပုဂံခေတ်မတိုင်မှီခေတ် ၂။
ပုဂံ၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ် ၃။
အင်းဝခေတ် ( ၁၃၆၄ - ၁၅၅၅) ၄။
တောင်ငူနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် ( ၁၃၅၈ - ၁၇၅၂ ) ၅။
ကုန်းဘောင်ခေတ် ( ၁၇၅၂ - ၁၈၈၅ ) ၆။
ကိုလိုနီခေတ် ( ၁၈၈၅ - ၁၉၄၈ ) ၇။
လွတ်လပ်ပြီးခေတ် (၁) ( ၁၉၄၈ -၁၉၆၂ ) ၈။
လွတ်လပ်ပြီးခေတ် (၂) ( ၁၉၆၂ - ၁၉၈၈ ) လုပ်ငန်းရပ်များ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန၏ ဆောင်ရွက်ဆဲ/ပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းရှစ်ခု မှာ - ၁။
ပုဂံ လေ့လာရေး ၂။
ဟံသာဝတီ မြို့ဟောင်း လေ့လာရေး ၃။
မန္တလေးမဟာမုနိ တံတိုင်းအတွင်းရှိ ကျောက်စာများ ၄။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ ၅။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၆။
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း(၁၉၄၅ - ၁၉၄၈ ) ၇။
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ( ၁၉၄၈-၁၉၆၀ ) ၈။
မြန်မာ့စီးပွားရေးစနစ်ပြောင်းကာလ ( ၁၉၈၇ -၁၉၉၂ ) တို့ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အထောက်အကူပြုမည့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး တို့တွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား တွေ့ဆုံ၍ လူတွေ့ မေးမြန်း မှတ်တမ်းတင်ယူသည့် လုပ်ငန်း ( Oral History Project ) ကို အထူးစီမံချက်ချ ၍ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
မြန်မာ့သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြည်တွင်းပြည်ပ အထောက်အထားများကိုလည်း ရှာဖွေစုဆောင်း၍ စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။
သုတေသန ကွင်းဆက် ခရီးထွက်၍လည်း မြန်မာ့သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ရှာဖွေစုဆောင်းထားသည်။
တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်နှင့် ပူးပေါင်း၍လည်း မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အထောက်အထားများ၏ စုပေါင်းကတ်တလောက် ( Union Catalogue ) ကိုလည်း ပြုစုနေသည်။
အထောက်အကူ ရှာဖွေစုဆောင်းရရှိပြီးသော အထောက်အထားများကို သုတေသနပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကျမ်းများ၊ စာတမ်းနှင့် စာစောင်များ ပြုစု ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။
သုတေသန စာတမ်းဖတ်ပွဲများကိုလည်းအခါအားလျော်စွာ ကျင်းပလျက် ရှိသည်။
ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင်များ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက်လည်း ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက် ရှိသည်။
မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အကူအညီတောင်းခံလာသည့် အစိုးရဌာနများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအားလည်း ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိသည်။
တက္ကသိုလ်သမိုင်းသုတေသန ဌာနရှိ သမိုင်းအထောက်အထားများ သည် မြန်မာ့သမိုင်း၊ မြန်မာမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ယူ ကျမ်းပြုစုလိုသူများအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ရနိုင်ပေသည်။
မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ကျမ်းပြုစုလိုကြသည့် နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်များအတွက်လည်း သမိုင်းအထောက်အထားများ ဖြည့်ဆည်းပေးလျက် ရှိသည့် ဌာန ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်း ( ၁၉၂၀ - ၁၉၉၅ ) စာ - ၁၅၅၊ ၁၅၈။
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ (အတိုကောက် မဟန) သည် သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး သံဃအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
တနည်း "သာသနာပိုင်အဖွဲ့"ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးများတွင် သာသနာတော်တည်မြဲစေရန် ထေကြီးဝါကြီးဆရာတော်များကို ကိုးကွယ်ကြစမြဲဖြစ်၍ အဆိုပါထေကြီးဝါကြီးများတွင် ဝါဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရသော်လည်းကောင်း သာသနာတော်၏ မဏ္ဍိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အာဏာ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသောသူတို့ကို သာသနာပိုင်အဖွဲ့ ဝါ သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ဝင်များဟုခေါ်သည်။
ရတနာပုံခေတ်တွင် မင်းဧကရာဇ်ခန့်အပ်သည့် သာသနာပိုင်ဆရာတော်က ဦးဆောင်သည့် သုဓမ္မခေါ်ဆရာတော်များက ဝိနယကိစ္စများ ဖြေရှင်းခဲ့သည့် မူရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနေဝင်း၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၂ ခု၊ နယုန်လ (ခရစ်နှစ် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ) တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သံဃဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ သံဃာတော် အပါး ၁၂၀၀ကို ပင့်ဖိတ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေရှိ မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်အတွင်း၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ် အပါး ၁၂၀၀ အနက်မှ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ဆရာတော် အပါး ၃၀၀ ကို ကနဦး ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့အနက်မှ သံဃမဟာနာယက ဆရာတော် ၃၃ ပါး (နောက်ပိုင်းတွင် ၄၇ ပါး) ကို ထပ်မံရွေးချယ်ကာ ရန်ကုန်မြို့၌ ရုံးထိုင်စေခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင်များ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက ခန့်အပ်သည့် ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် တစ်ပါး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် ခြောက်ပါး၊ အကျိုးတော်ဆောင်ချုပ် တစ်ပါး၊ တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင် ခြောက်ပါး၊ အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ပါး၊ စုစုပေါင်း သံဃာတော် ၄၇ ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
အဖွဲ့ဝင်သက်တမ်းမှာ ၁၉၉၅ မတိုင်ခင်ထိ ငါးနှစ်ဖြစ်သော်လည်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ သုံးနှစ်ဖြစ်သည်။
စတုတ္ထမြောက်ဥက္ကဋ္ဌမှာ နဝမမြောက်ဗန်းမော်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကုမာရာဘိဝံသ ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ပဉ္စမမြောက်ဥက္ကဋ္ဌမှာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့မှစ၍ စန္ဒိမာဘိဝံသ (သန်လျင် မင်းကျောင်းဆရာတော်)သည်။
မဟနဥက္ကဋ္ဌစာရင်း +စဉ်အဆောင်အယောင်ပုံတော်ဘွဲ့တော်အကြိမ်တာဝန်စတင်တာဝန်ပြီးဆုံး၁150pxဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရ (ပဲခူးမြို့မ ဆရာတော်)ပထမ၁၉၈၀၁၉၉၃၂150pxဘဒ္ဒန္တသောဘိတ (မြင်းခြံဆရာတော်)ဒုတိယ၁၉၉၄၂၀၀၄၃150px ဘဒ္ဒန္တကုမာရ (မကွေးဆရာတော်)တတိယ၂၀၀၄၂၀၁၀၄150pxဘဒ္ဒန္တကုမာရာဘိဝံသ (ဗန်းမော်ဆရာတော်) စတုတ္ထ၂၀၁၀၂၀၂၄၅150pxစန္ဒိမာဘိဝံသ (သန်လျင် မင်းကျောင်းဆရာတော်)ပဉ္စမ၂၀၂၄ မတ်လ ၈ရက် ဆောင်ရွက်ချက်များ ဓမ္မဝါဒ အဓမ္မဝါဒဆိုင်ရာအဓိကရုဏ်းများ ဗုဒ္ဓသာသာသနာတော်အတွင်း ဓမ္မ အဓမ္မ ငြင်းခုံနေသော အဓိကရုဏ်း (၇) မျိုးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ကျောက်သင်္ဘောဝါဒ၊ လူသေလူဖြစ်ဝါဒ၊ ကျောက်ပုံတောရဝါဒ၊ ကြောင်ပန်းတောရဝါဒ၊ ဓမ္မနီတိဝါဒ၊ မိုးညိုဆရာတော်ဝါဒ (မြောက်ဥက္ကလာ)၊ ဦးမာလာဝါဒ (ရေတာရှည်) စသည့် မတူကွဲပြားသော ဝါဒများကို ဓမ္မ၊ အဓမ္မ စိစစ်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
သာသနာတော်တွင်း သို့လော သို့လော ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ဝါဒများကို မှန်ကန်စွာ ဖြေရှင်းပေးသည့်အတွက် အဓမ္မဝါဒများ အထိုက်အလျောက် ငြိမ်သွားကာ သာသနာတော်အတွက် အကျိုးရှိခဲ့သည်။
ဝိနည်းဆိုင်ရာအဓိကရုဏ်းများ ရဟန်းတော်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိနည်းဆိုင်ရာ အဓိကရုဏ်း၊ ကျောင်းပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အဓိကရုဏ်းများကို ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်၊ ဗဟို သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့အဆင့်ဆင့်က စီမံဆုံးဖြတ်ရသည်။
သို့သော် ထိုသို့ စီမံဆုံးဖြတ်ရာ၌ ပြည်ကျောင်းအမှု၊ ကောလင်းကျောင်းအမှုကဲ့သို့ လာဘ်စားမှုများတွင် လက်မှတ်အတုများသုံးကာ မမှန်မကန် ဘက်လိုက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့မှုများ ရှိခဲ့သည်။
မင်းကွန်း တိပိဋကဓရဆရာတော် က “ ဒါလား သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ” ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ဖူးသည်။
ရွှေညဝါ ဆရာတော် ခေါ် အရှင်ပညာသီဟ (၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅ - ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာ ရဟန်းတော် တစ်ပါး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် သာဓုပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်၏ ကျောင်းထိုင် နာယကအဖြစ် သာသာနာ့တာဝန် ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဓမ္မဖြင့် တော်လှန်ခဲ့သည့် ဆရာတော်သည် ဘဝ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကို နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား အဖြစ် ဖြတ်သန်းရှင်သန်ခဲ့ရသည်။
သာသနာ့တာဝန်ထမ်းဆောင်တော်မူခြင်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ စကာ ရန်ကုန်-ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ပြီး ဗုဒ္ဓစာပေများကို ခေတ်နှင့်အညီ သင်ကြား ပို့ချပေးနေသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတိုက်အတွင်း စာသင်သားသံဃာတော်များ အပါအဝင် သံဃာတော်အပါး ၅၀၀ လောက် သီတင်းသုံး နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟ - ရန်ကုန်ဆန်လှူအသင်းကြီး၏ အကျိုးတော်ဆောင် ဓမ္မကထိက တာဝန်များကို ယခုအချိန်ထိ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ပြည်ပ ထိုင်းနိုင်ငံရောက် တက္ကသိုလ်အသီးသီးတွင် ပညာသင်ယူဆည်းပူးနေကြသော မြန်မာရဟန်းတော်များ၏ ဩဝါဒစရိယဆရာတော် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ရွှေညဝါဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ပညာသီဟ ထေရုပတ္တိ အကျဉ်း ဆရာတော်သည် အစိုးရ ဓမ္မစရိယ၊ ပါရဇိကဏ်ကျမ်းစွဲအောင်မြင်ခဲ့သလို အမျိုးသားဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲတွင် သာသနာပါလဓမ္မာစရိယဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးကို အားပေးခြင်း သာဓုကျောင်းတိုက်တွင် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ အခမ်းအနား၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရခြင်း နှစ် ၂၀ ပြည့်အခမ်းအနား စသည်တို့ကို ဆရာတော်က ကျင်းပခွင့်ပေးခဲ့သည်။
ထို့အပြင် NLD ၏ အခြား နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာပွဲများ၊ အလှူအတန်း ပြုလုပ်ခွင့်များကိုလည်း ဆရာတော်က ကျောင်းတိုက်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။