kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် ဥရောပသမဂ္ဂ (European Union) ကို ဖော်ပြသော EU ကုဒ်အား ISO 3166-1 သီးသန့်ကုဒ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်းကြောင့်၊ ယူရို (Euro) သည် နိုင်ငံတကာအဆင့် ငွေကြေးဖြစ်လင့်ကစား "X" ဖြင့် စတင်သည့် ကုဒ်အစား EUR အဖြစ် ကုဒ်သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
ဂဏန်းကုဒ်များ ISO 4217 မှလည်း အသုံးပြုသည့် ငွေကြေးတိုင်းအတွက် ဂဏန်းသုံးလုံးပါသော ဂဏန်းကုဒ်တစ်ခုစီ ဖော်ပြပေးထားသည်။
ဤဂဏန်းကုဒ်သည် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအတွက် ISO 3166-1 မှသတ်မှတ်ထားသော ဂဏန်းကုဒ်နှင့်အများအားဖြင့် တူညီသည်။
ဥပမာအားဖြင့် USD (အမေရိကန်ဒေါ်လာ) သည် ဂဏန်းကုဒ် ၈၄၀ ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် “US” (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) အတွက် ISO 3166-1 ကုဒ်နှင့်တူညီသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းအဖွဲ့ (အင်္ဂလိပ်: International Organization for Standardization၊ အတိုကောက်အားဖြင့် ISO) သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် စနစ်များအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းများကို ရေးဆွဲထုတ်ဝေပေးသည့် အစိုးရမဟုတ်သော လွတ်လပ်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ၏ အရည်အသွေး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် ထိရောက်မှုကို သေချာစေခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို လျှော့ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ISO ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ရုံးချုပ်ကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
၎င်းသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံနှုန်းသတ်မှတ်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဖက်ဒရေးရှင်း (International Federation of the National Standardizing Associations - ISA) ၏ ဆက်ခံအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အခန်းကဏ္ဍ ISO ၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် အခန်းကဏ္ဍများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ဘုံစံနှုန်းများ ပံ့ပိုးပေးရန်။
အရည်အသွေး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး၊ ထိရောက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ တာဝန်ယူမှုကို အာမခံနိုင်ရန်။
ထုတ်ကုန်များ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်း (interoperability) ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာ အတားအဆီးများကို လျှော့ချရန်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ISO သည် နိုင်ငံအလိုက် စံချိန်စံညွှန်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှ ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
စံနှုန်းများကို ရေးဆွဲရာတွင် နည်းပညာကော်မတီများ (Technical Committees - TCs)၊ ဆပ်ကော်မတီများ (Subcommittees - SCs) နှင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့များ (Working Groups - WGs) မှ ကျွမ်းကျင်သူများက ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။
အဖွဲ့၏ အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှာ အထွေထွေညီလာခံ (General Assembly) နှင့် ကောင်စီ (Council) ဖြစ်ပြီး၊ လုပ်ငန်းများကို အတွင်းရေးမှူးရုံး (Secretariat) မှ စီမံခန့်ခွဲပါသည်။
စံချိန်စံညွှန်းများ ဖော်ဆောင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် ISO စံနှုန်းများကို သက်ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍအသီးသီးမှ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၏ သဘောတူညီချက် (consensus) ကို အခြေခံ၍ ရေးဆွဲထုတ်ဝေပါသည်။
ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် အဆိုပြုခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ကော်မတီအဆင့် စိစစ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်းနှင့် ထုတ်ဝေခြင်း စသည့် အဆင့်များစွာ ပါဝင်သည်။
ISO စံနှုန်းများကို အသုံးပြုခြင်းသည် စေတနာအလျောက်ဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။
ISO စံနှုန်းအချို့ ဥပမာများ ISO ၏ ထင်ရှားသော စံနှုန်းအချို့မှာ- ISO 9000 စီးရီး (အရည်အသွေး စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များ) ISO 14000 စီးရီး (သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များ) ISO 27000 စီးရီး (သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေး စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်များ) ISO 3166 (နိုင်ငံကုဒ်များ) ISO 4217 (ငွေကြေးကုဒ်များ) ISO 8601 (ရက်စွဲနှင့် အချိန် ဖော်မတ်များ) ISO 22000 (အစားအသောက် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး စီမံခန့်ခွဲမှု) အကျိုးကျေးဇူးများ ISO စံနှုန်းများ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အောက်ပါ အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေသည်- စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် - ထိရောက်မှု မြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ ဈေးကွက်ဝင်ရောက်ခွင့် ပိုမိုရရှိခြင်း၊ အရည်အသွေးထိန်းချုပ်မှု ပိုမိုကောင်းမွန်ခြင်း။
စားသုံးသူများအတွက် - ထုတ်ကုန်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ၏ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှု၊ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုနှင့် ရွေးချယ်စရာများ ပိုမိုများပြားလာခြင်း။
အစိုးရများနှင့် စည်းမျဉ်းသတ်မှတ်သူများအတွက် - ဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းများ ချမှတ်ရာတွင် ခိုင်မာသော နည်းပညာ အခြေခံကို ရရှိခြင်း။
လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် - သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ရေး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးတို့ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား စံချိန်စံညွှန်း လုပ်ငန်းများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသား စံချိန်စံညွှန်း လုပ်ငန်းများကို အမျိုးသားစံချိန်စံညွှန်းနှင့် အရည်အသွေးဌာန (National Standards and Quality Department - NSQD) က ဦးဆောင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဤဌာနသည် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ သုတေသနနှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှု ဦးစီးဌာနအောက်တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်ကတည်းက စံသတ်မှတ်ရေးဌာနအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စံချိန်စံညွှန်းနှင့် အရည်အသွေး ဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
NSQD ၏ အဓိက တာဝန်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားအဆင့် အရည်အသွေး အခြေခံအဆောက်အအုံ (National Quality Infrastructure - NQI) ကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် စံချိန်စံညွှန်းများ ရေးဆွဲခြင်း၊ အသိအမှတ်ပြုခြင်း (Accreditation) နှင့် တိကျစွာတိုင်းတာခြင်း နည်းပညာ (Metrology) လုပ်ငန်းများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ISO ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် Correspondent Member အဖြစ် ပြန်လည်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး၊ ISO စံနှုန်းများကိုလည်း ပြည်တွင်း၌ ကျင့်သုံးရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိပါသည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ISO စံချိန်စံညွှန်းများ။
right|အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ၏ တရားဝင်နေအိမ် မာဒေကာနန်းတော် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ (အင်ဒိုနီးရှားဘာသာဖြင့်: Presiden Republik Indonesia) သည် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။
သမ္မတသည် အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့်အပြင်၊ အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့နှင့် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစတင်ကာ သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတကို ၅ နှစ်သက်တမ်းအတွက် တစ်ကြိမ် ပြန်လည်အရွေးခံနိုင်ရန် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ရာ၊ ရာထူးသက်တမ်း အများဆုံး ဆယ်နှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။
လက်ရှိသမ္မတမှာ ပရာဘိုဝိုဆူဘီယန်တို ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ယူခဲ့ပါသည်။
သမိုင်း ဆူကာနိုခေတ် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတရာထူးကို လွတ်လပ်ရေးအတွက် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မတီ (BPUPK) က ၁၉၄၅ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲစဉ်အတွင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥဒေပါ အသွင်ကူးပြောင်းရေးဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ "သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတကို PPKI မှ ပထမဆုံးအကြိမ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်" ဟု ဖော်ပြထားသောကြောင့် ဆူကာနိုကို အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးအကြိုပြင်ဆင်ရေးကော်မတီ (PPKI) မှ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုကာ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံး သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က သမ္မတရွေးကောက်ပွဲအတွက် တာဝန်ရှိသည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော် (MPR) ကို မဖွဲ့စည်းရသေးပေ။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ မိုဟာမက် ဟက်တာက ဗဟိုအင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားကော်မတီ (KNIP) ကို ဥပဒေပြုရေးအာဏာ ပေးအပ်သည့် ဒုတိယသမ္မတ အမိန့်ကို ကြေညာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် KNIP က နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲရာထူးကို အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲရာထူးမှ ခွဲထုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအသစ်ကို မသတ်မှတ်ရသေးသော်လည်း၊ အင်ဒိုနီးရှားသည် ထိုအချိန်မှစ၍ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး သမ္မတသည် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ အကြီးအကဲအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကာ အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ဖွဲ့စည်းရန် ဝန်ကြီးချုပ်ထံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဆူကာနိုနှင့် ဟက်တာတို့ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဒတ်ခ်ျတို့က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဆူကာနိုသည် အရေးပေါ် အစိုးရတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းရန် Sjafruddin Prawiranegara အား လုပ်ပိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
ထိုလုပ်ပိုင်ခွင့်ဖြင့် ပရာဝီရာနီဂါရာသည် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကာ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံ အရေးပေါ်အစိုးရ (PDRI) ကို ဆူမားတြားတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပရာဝီရာနီဂါရာသည် ၎င်း၏လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆူကာနိုထံ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဆူကာနိုသည် အင်ဒိုနီးရှားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ (RIS) ၏ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး သမ္မတလုပ်ပိုင်ခွင့်ကို Assaat သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
RIS သည် တစ်ပြည်ထောင်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲတော့မည့်အချိန်တွင် Assaat က သမ္မတရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ဆူကာနိုသည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် RIS အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည့် ယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အင်ဒိုနီးရှားက လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။
ယင်းယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် သမ္မတ၏ အခန်းကဏ္ဍကို နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း အများအားဖြင့် အခမ်းအနားဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍအဖြစ် ကန့်သတ်ထားပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ထားသော်လည်း ဆူကာနိုသည် ကြီးမြတ်သော ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အခွင့်အာဏာကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် သူသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ အခမ်းအနားဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍကို ဘယ်သောအခါမျှ မကျေနပ်ခဲ့ဘဲ အနောက်တိုင်းပုံစံ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီအပေါ် ပို၍ မုန်းတီးလာခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင်၊ သမ္မတ၏ "လမ်းညွှန်မှု" အောက်တွင် သဘောတူညီမှုရရှိရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နှစ်ရှည်လများ ဆွေးနွေးပြီးနောက် ဆုံးဖြတ်ချက်များချမှတ်မည့် "လမ်းညွှန်ဒီမိုကရေစီ" ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် စတင် တောင်းဆိုခဲ့ပါသည်။
သမ္မတလောင်း၏ အရည်အချင်းများ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သမ္မတရာထူးအတွက် ရုံးတက်ရန် လိုအပ်ချက်များကို ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ထားပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေအမှတ် ၇ တွင် အသေးစိတ် ထပ်မံဖော်ပြထားပါသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဆူကာနို|left ၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အဓိက လိုအပ်ချက်များ မွေးစကတည်းက အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသား ဖြစ်ရမည်။
အခြားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်ရန် ဆန္ဒမရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
နိုင်ငံတော်ကို သစ္စာမဖောက်ဘဲ တာဝန်များကို ကျေပွန်အောင် ထမ်းဆောင်နိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုရှိရမည်။
နောက်ထပ် သတ်မှတ်ချက်များကို ဥပဒေများဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။
သမ္မတကို နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့က အမည်စာရင်း တင်သွင်းရန် လိုအပ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဥပဒေပါ ထပ်ဆောင်း သတ်မှတ်ချက်များ ဘုရားသခင်ကို အောက်မေ့သူ ဖြစ်ရမည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ရှိလျှင် ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ဖက်လည်း နိုင်ငံသား ဖြစ်ရမည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင်သည့်အပြင် မူးယစ်ဆေးဝါး အလွဲသုံးစားမှု ကင်းစင်ရမည်။
အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံပိုင်နက်အတွင်း အမြဲတမ်းနေထိုင်သူ ဖြစ်ရမည်။
အဂတိလိုက်စားမှု ပပျောက်ရေး ကော်မရှင်သို့ ၎င်းတို့၏ ကြွယ်ဝမှုများကို အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သူ ဖြစ်ရမည်။
နိုင်ငံတော်အတွက် ဆုံးရှုံးမှုကို ဖန်တီးနိုင်သော တစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် စုပေါင်းအကြွေးမရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် ဒေဝါလီခံကြောင်း ကြေညာခြင်း မရှိသေးသူ ဖြစ်ရမည်။
စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ရပ်မျိုးတွင် တစ်ခါမျှ မပါဝင်ခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်ရမည်။
လွှတ်တော်အမတ်လောင်းအဖြစ် တစ်ပြိုင်နက်တည်း အရွေးမခံရသူ ဖြစ်ရမည်။
မဲဆန္ဒရှင်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားသူ ဖြစ်ရမည်။
အခွန်ပေးဆောင်သူအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားပြီး အနည်းဆုံး ပြီးခဲ့သော ငါးနှစ်အတွင်း အခွန်ပေးဆောင်ထားသူ ဖြစ်ရမည်။
ယခင်က သမ္မတအဖြစ် နှစ်နှစ်တာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူ (တစ်ကြိမ်သာ ပြန်လည်အရွေးခံနိုင်သည်)။
left| ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာစာရွက်စာတမ်းများတွင် အသုံးများသော အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ၏သင်္ကေတပန်ကာစီလာ (Pancasila)၊ ၁၉၄၅ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊ အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဘင်နီကာ တွန်ဂယ် အီကာ (Bhinneka Tunggal Ika) တို့ကို သစ္စာရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
ထောင်ဒဏ် ငါးနှစ် သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုသော ထောင်ဒဏ်ကို တစ်ခါမျှ မချဖူးသူ ဖြစ်ရမည်။
အသက် ၄၀ နှစ်အောက် မဟုတ်ရ။
အနည်းဆုံး အထက်တန်းကျောင်း သို့မဟုတ် ယင်းနှင့် ညီမျှသော ဘွဲ့ရရှိပြီးသူ ဖြစ်ရမည်။
အင်ဒိုနီးရှား ကွန်မြူနစ်ပါတီ (PKI) ၏ အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ၊ ၎င်း၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက် အဖွဲ့အစည်းများ အပါအဝင် သို့မဟုတ် စက်တင်ဘာ ၃၀ လှုပ်ရှားမှုတွင် တိုက်ရိုက် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
အစိုးရကို လည်ပတ်ရာတွင် မျှော်မှန်းချက်၊ ရည်မှန်းချက်နှင့် အစီအစဉ်များ ရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
DPR (ပြည်သူ့ ကိုယ်စားလှယ် ကောင်စီ) တွင် အမတ်နေရာ ၂၀% သို့မဟုတ် ယခင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားဝင်မဲ စုစုပေါင်း၏ ၂၅% ရရှိသော နိုင်ငံရေးပါတီများ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့မှ ထောက်ခံမှသာ သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်း တင်သွင်းနိုင်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
ဗဟိုဘဏ်၊ အရံငွေဘဏ်၊ အမျိုးသားဘဏ် (သို့မဟုတ်) ငွေကြေးဆိုင်ရာအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ငွေကြေးသမဂ္ဂတစ်ခု၏ ငွေကြေးမူဝါဒကို စီမံခန့်ခွဲသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးဘဏ်များနှင့် မတူဘဲ ဗဟိုဘဏ်သည် ငွေကြေးအခြေခံကို တိုးမြှင့်ရန် တစ်ဦးတည်းမူပိုင်ခွင့်ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
ဗဟိုဘဏ်အများစုသည် ၎င်းတို့၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်ရှိ စီးပွားရေးဘဏ်များ၏ တည်ငြိမ်မှုကို သေချာစေရန်၊ ဘဏ်ပြေးခြင်း (bank run) များကို ကာကွယ်ရန်၊ အချို့ကိစ္စများတွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ စားသုံးသူကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများ၊ ဘဏ်လိမ်လည်မှု၊ ငွေကြေးခဝါချမှု သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုအတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများကို တားဆီးရန် ကြီးကြပ်မှု သို့မဟုတ် ထိန်းညှိမှုဆိုင်ရာ အာဏာများလည်း ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် စီးပွားရေးမတည်ငြိမ်သည့် ကာလများတွင် ငွေကြေးမူဝါဒ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လမ်းညွှန်ရန် မက်ခရိုစီးပွားရေး ခန့်မှန်းချက်များတွင် ဗဟိုဘဏ်များသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံအများစုရှိ ဗဟိုဘဏ်များကို နိုင်ငံရေးဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမှ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာအရ လွတ်လပ်စွာ တည်ထောင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ အစိုးရများတွင် ၎င်းတို့အပေါ် အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိခြင်း၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များက စိစစ်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဗဟိုဘဏ်များက နိုင်ငံရေးအပေါ် မကြာခဏ တုံ့ပြန်မှုများ ပြသခြင်းတို့ ရှိနေသည်။
Compare: ဗဟိုဘဏ် လွတ်လပ်ရေး၊ ဗဟိုဘဏ်မူဝါဒများ၊ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌများ၏ ပြောဆိုမှုများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ မက်ခရိုစီးပွားရေး မူဝါဒများ (ငွေကြေးမူဝါဒနှင့် ဘဏ္ဍာရေးမူဝါဒ) ၏ အခြေခံအချက်များကဲ့သို့သော ကိစ္စရပ်များသည် အချို့သော မူဝါဒချမှတ်သူများ၊ သုတေသီများ၊ နှင့် စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းမီဒီယာများ၏ အငြင်းပွားမှုနှင့် ဝေဖန်မှုများ၏ အဓိက အာရုံစိုက်ရာများ ဖြစ်ကြသည်။
စာရင်းအင်းများ စုပေါင်းအားဖြင့် ဗဟိုဘဏ်များသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရွှေတန်ချိန် ၅၀၀ အောက် (ကမ္ဘာ့တစ်နှစ်တာ ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် ၂,၅၀၀ မှ ၃,၀၀၀ အတွင်း) ဝယ်ယူကြသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုဘဏ်များသည် ရွှေ ၃၃,၀၀၀ မက်ထရစ်တန်ကျော်ကို စုဆောင်းထားခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် တူးဖော်ပြီးသမျှ ရွှေအားလုံး၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့် ရှိကြောင်း Bloomberg သတင်းဌာနက ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဗဟိုဘဏ် ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ၇၅% ကို တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ယူရိုဇုန်ရှိ အဓိက ဗဟိုဘဏ်လေးခုက ထိန်းချုပ်ထားသည်။
ဘရာဇီး၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ယူကေ၊ အိန္ဒိယနှင့် ရုရှားတို့၏ ဗဟိုဘဏ်များသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၂.၅% စီ ပိုင်ဆိုင်သည်။
ကျန်ရှိသော ဗဟိုဘဏ် ၁၀၇ ဘဏ်မှာ ၁၃% အောက်သာ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
Bloomberg News မှ ပြုစုထားသော အချက်အလက်များအရ ထိပ်တန်း ဗဟိုဘဏ် ၁၀ ခုသည် ဒေါ်လာ ၂၁.၄ ထရီလီယံ ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်ထက် ၁၀% တိုးလာခဲ့သည်။
Big Central Bank Assets Jump Fastest in 5 Years to $21 Trillion Bloomberg News, 16 October 2016 အောက်ဖော်ပြပါသည် အကြီးမားဆုံး ၅ ခု၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။
ရာထူးအဆင့် ဘဏ်နာမည် ဌာနချုပ် စုစုပေါင်းပိုင်ဆိုင်မှု ( အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ) ၁ Federal Reserve စနစ် ဝါရှင်တန်ဒီစီ 8,349.17 ၂ ဂျပန်ဘဏ် တိုကျို 6,621.18 ၃ ဥရောပဗဟိုဘဏ် Frankfurt က အဓိကပါ။
6,590.00 ၄ တရုတ်ပြည်သူ့ဘဏ် ပေကျင်း 3,450.00 ၅ Deutsche Bundesbank Frankfurt က အဓိကပါ။
3,159.87 ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘဏ် ကဏ္ဍ:ဗဟိုဘဏ်များ။
ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့် နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို လေ့လာပြီးသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ဘင်္ဂါနုပဿနာမှစ၍ တဆင့်တက်သောအခါ သမ္မသနဉာဏ်ပိုင်း၌ မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးကို ပွားများရပါသည်။
မဟာဝိပဿနာ (ထီ) [မဟန္နီ+ဝိပဿနာ] ကျယ်ဝန်း-များပြား-သော ဝိပဿနာ၊ မဟာဝိပဿနာ။
ယာ ပန ရူပသတ္တကံ အရူပ သတ္တကဉ္စ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ မဟာဝိပဿနာ ဝသေန သမာပန္နာ သမာပတ္တိ။
(မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၅၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄။
) ဤမဟာဝိပဿနာတို့သည် သရုပ်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိစ္စအားဖြင့်လည်းကောင်း အလုံးစုံသော အခြင်းအရာတို့ကို ထိုးထွင်းသိမြင်စေပြီး သက်ဆိုင်ရာ အနုပဿနာဉာဏ်တို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော နိစ္စသညာ စသည့် အမှတ်မှားမှုများကို ပယ်ရှားပေးနိုင်စွမ်းရှိပါသည်။
မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုး မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုးနှင့် ပယ်ရှားနိုင်သော တရားများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- အနိစ္စာနုပဿနာ: မမြဲခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် နိစ္စသညာ (မြဲ၏ဟု အမှတ်မှားခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
ဒုက္ခာနုပဿနာ: ဆင်းရဲခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သုခသညာ (သုခဟု အမှတ်မှားခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
အနတ္တာနုပဿနာ: အတ္တမဟုတ်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် အတ္တသညာ (အတ္တဟု အမှတ်မှားခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့ကို ငြီးငွေ့သော အခြင်းအရာအားဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် နန္ဒီ (သင်္ခါရတရားတို့၌ နှစ်သက်မြတ်နိုးခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
ဝိရာဂါနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့ကို ရွံရှာစက်ဆုပ်ဖွယ် အခြင်းအရာအားဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (သင်္ခါရတို့၏ ပျက်ခြင်းသဘောကို ရှုခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် ရာဂ (သင်္ခါရတရားတို့၌ တပ်မက်ခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
နိရောဓာနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့၏ ချုပ်ပျက်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သမုဒယ (သင်္ခါရတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာ : သင်္ခါရတရားတို့ကို စွန့်လွှတ်ကြောင်းဖြစ်သော အခြင်းအရာအားဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သင်္ခါရတရားတို့ကို စွဲယူခြင်း၊ နိစ္စစသည်ဖြင့် စွဲလမ်းခြင်း တို့ကို ပယ်ခွာ၏။
ခယာနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့၏ ကုန်ခန်းပျက်စီးခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် ဃနသညာ (ရုပ်တုံးရုပ်ခဲ၊ နာမ်တုံးနာမ်ခဲဟု အတုံးအခဲအားဖြင့် အမှတ်မှားခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
ဝယာနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့၏ ပျက်ခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် အာယူဟန (ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်သင်္ခါရတို့ကို စုစည်းတတ်သော တဏှာ) ကို ပယ်ခွာ၏။
ဝိပရိဏာမာနုပဿနာ : သင်္ခါရတရားတို့၏ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်းသဘောကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် ဓုဝသညာ (မြဲမြံသည်ဟု အမှတ်မှားခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
အနိမိတ္တာနုပဿနာ : နိမိတ်မရှိခြင်းကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (အနိစ္စာနုပဿနာ၏ အမည်တစ်မျိုး)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် နိမိတ် (ရုပ်နာမ်တို့၏ အတုံးအခဲ၊ သဏ္ဌာန် စသည့် အမှတ်အသားများကို စွဲယူခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာ : တောင့်တစရာမရှိဟု အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (ဒုက္ခာနုပဿနာ၏ အမည်တစ်မျိုး)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် ပဏိဓိ (သုခကို တောင့်တတတ်သော တဏှာ) ကို ပယ်ခွာ၏။
သုညတာနုပဿနာ : အတ္တမှ ဆိတ်သုဉ်းသည်ကို အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (အနတ္တာနုပဿနာ၏ အမည်တစ်မျိုး)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် အတ္တာဘိနိဝေသ (အတ္တဟု မှားသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာ: လွန်ကဲသော ပညာဖြင့် တရားတို့ကို ရှုခြင်း (သင်္ခါရတို့၏ နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တမှ ဆိတ်သုဉ်းမှုကို ရှုခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သာရာဒါနာဘိနိဝေသ (နိစ္စသာရစသည်ကို စွဲယူမှု၊ တဏှာနှင့် ဒိဋ္ဌိ) ကို ပယ်ခွာ၏။
ယထာဘူတဉာဏဒဿန: အမှန်အတိုင်း သိမြင်ခြင်း (အကြောင်းနှင့်တကွသော နာမ်ရုပ်၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကို မှန်ကန်စွာ ရှုမြင်ခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သမ္မောဟာဘိနိဝေသ (အတိတ်ဘဝ၊ ဖန်ဆင်းရှင် စသည်တို့၌ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု) ကို ပယ်ခွာ၏။
အာဒီနဝါနုပဿနာ : အပြစ်မြင်အောင် အဖန်ဖန်ရှုခြင်း (သင်္ခါရတရားတို့ကို ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးဆိုးအဖြစ် ရှုမြင်ခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် အာလယာဘိနိဝေသ (မှီခိုရာဟု ကပ်ငြိတတ်သော တဏှာ) ကို ပယ်ခွာ၏။
ပဋိသင်္ခါနုပဿနာ: အဖန်ဖန် ဆင်ခြင်ရှုပွားခြင်း (သင်္ခါရတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ စသည်ကို ဆင်ခြင်ခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် အပ္ပဋိသင်္ခ (မဆင်ခြင်ခြင်း၊ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အဝိဇ္ဇာ) ကို ပယ်ခွာ၏။
ဝိဝဋ္ဋာနုပဿနာ : ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရန် ရှုခြင်း (သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်၊ အနုလောမဉာဏ်သို့ ဆိုက်စေခြင်း)။
ဤသို့ပွားများသော ယောဂီသည် သံယောဂါဘိနိဝေသ (ကာမဂုဏ် စသည့် ကိလေသာတို့၌ မှားယွင်းစွာ နှလုံးသွင်းခြင်း) ကို ပယ်ခွာ၏။
အဓိပ္ပာယ်တူသော အနုပဿနာများ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်နှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တို့အရ အချို့အနုပဿနာများသည် အမည်အားဖြင့်သာ ကွဲပြားသော်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် တူညီကြပါသည်- အနိစ္စာနုပဿနာ နှင့် အနိမိတ္တာနုပဿနာ တို့သည် အနက်အားဖြင့် တူ၏။
ဒုက္ခာနုပဿနာ နှင့် အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာ တို့သည် အနက်အားဖြင့် တူ၏။
အနတ္တာနုပဿနာ နှင့် သုညတာနုပဿနာ တို့သည် အနက်အားဖြင့် တူ၏။
အနိမိတ္တာနုပဿနာနှင့် ပတ်သက်၍ အကျယ်ရှင်းလင်းချက် အနိမိတ္တာနုပဿနာသည် အနိစ္စာနုပဿနာနှင့် အနက်တူသော်လည်း "နိမိတ်" ကို ပယ်ခွာခြင်း၌ အလေးထားပါသည်။
"နိမိတ်" ဟူသည် သင်္ခါရတရား (ရုပ်နာမ်တရား) တို့ကို အတုံးအခဲ (ဃန) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အဆက်မပြတ် တည်တံ့နေသော (သန္တတိ) အရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန် (သဏ္ဌာနပညတ်) အဖြစ်လည်းကောင်း မှားယွင်းစွာ စွဲယူမှုကို ဆိုလိုပါသည်။
ဃနပြိုခြင်း: ဝိပဿနာရှုသောအခါ ရုပ်ကလာပ်၊ နာမ်ကလာပ်တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် ဖြိုခွဲ၍ သန္တတိဃန (အစဉ်အတန်း အတုံးအခဲ)၊ သမူဟဃန (အပေါင်းအစု အတုံးအခဲ)၊ ကိစ္စဃန (လုပ်ငန်းကိစ္စ အတုံးအခဲ)၊ အာရမ္မဏဃန (အာရုံယူတတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အတုံးအခဲ) တို့ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာနိုင်ရပါမည်။
ပရမတ်ကိုရှုခြင်း: ဤသို့ ဃနများပြိုပြီး ပရမတ်အစစ် (ဥပမာ - ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်များ သို့မဟုတ် ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ၊ ဝိညာဏ်ဟူသော နာမ်တရားများ) ၏ ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်း (ဥပါဒ်-ဘင်) ကို ရှုနိုင်မှသာ အနိမိတ္တာနုပဿနာ (သို့မဟုတ် အနိစ္စာနုပဿနာအစစ်) ဖြစ်ပါသည်။
နိမိတ်ကိုရှုခြင်း၏ အားနည်းချက်: အတုံးအခဲလိုက် (ဥပမာ - "ငါ့လက်" ဟူသော ပညတ်အမြင်၊ သို့မဟုတ် ရုပ်ကလာပ်ကိုပင် အပေါင်းအစုအဖြစ်) ရှုနေသ၍ နိမိတ်ကိုသာ ရှုနေခြင်းဖြစ်ပြီး အနိမိတ္တကို ရှုသည်မမည်ပေ။
ထိုအခါ အနိစ္စာနုပဿနာအစစ် မဖြစ်သေးပါ။
အခြား အရေးကြီးသော အနုပဿနာများအကျဉ်း အပ္ပဏိဟိတာနုပဿနာ: "ပဏိဓိ" (တောင့်တခြင်း၊ အထူးသဖြင့် သုခကို တောင့်တသော တဏှာ) မရှိအောင် ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဒုက္ခာနုပဿနာ ရင့်သန်လာလျှင် ရောက်ရှိနိုင်ပါသည်။
သုညတာနုပဿနာ: သင်္ခါရတရားတို့၌ အတ္တ (ပိုင်ရှင်၊ ပြုလုပ်သူ၊ ခံစားသူ) မှ ဆိတ်သုဉ်းသည်ကို ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အနတ္တာနုပဿနာနှင့် အနက်တူပါသည်။
အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာ: ဝိပဿနာဉာဏ်အားလုံးကို ခြုံငုံပြီး၊ သင်္ခါရတရားတို့၌ နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တဟူသော အနှစ်သာရမရှိဟု ပိုင်းခြားသိမြင်၍ တဏှာနှင့် ဒိဋ္ဌိကို ပယ်စွန့်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ယထာဘူတဉာဏဒဿန: အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော နာမ်ရုပ်ကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (ယုံမှားမှုကို လွန်မြောက်၍ စင်ကြယ်ခြင်း) ၌ ပါဝင်ပါသည်။
ဤသို့ အနိစ္စာနုပဿနာ၊ ဒုက္ခာနုပဿနာ၊ အနတ္တာနုပဿနာတည်းဟူသော လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို အခြေခံ၍ ကျန်မဟာဝိပဿနာဉာဏ်များကို ဆက်လက်ပွားများအားထုတ်ရပါသည်။
အချို့ကို ရရှိပြီးဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အချို့ကိုလည်း ဆက်လက်အားထုတ်မှုဖြင့် ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။
နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ပဉ္စမတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မဟာဝိပဿနာ (၁၈) မျိုး (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၄။
Bung Karno ဟုလည်း လူသိများသော ဆူကာနို (Sukarno) (ဇွန် ၆၊ ၁၉၀၁ – ဇွန် ၂၁၊ ၁၉၇၀) သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရေးသမား၊ မိန့်ခွန်းပြောကြားသူ၊ တော်လှန်ရေးသမားနှင့် အမျိုးသားရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဆူကာနိုသည် ဒတ်ခ်ျကိုလိုနီနယ်ချဲ့များထံမှ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှု၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှား၏ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်ကျူးကျော်တပ်များက လွှတ်ပေးသည်အထိ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကျော် ဒတ်ခ်ျအကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။
ဆူကာနိုနှင့် ၎င်း၏ အမျိုးသားရေးသမားများသည် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ ပြန့်ပွားရေးအတွက် ဂျပန်၏ အကူအညီကို ရရှိရန်အတွက် ဂျပန်စစ်ပွဲအတွက် လူထု၏ထောက်ခံမှုကို ရယူရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်စစ်ရှုံးပြီးနောက် ဆူကာနိုနှင့် မိုဟာမက် ဟာတာ (Mohammad Hatta) တို့သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့ကြပြီး ဆူကာနိုကို သမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ခ်ျတို့က အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုသည်အထိ သံတမန်နည်းလမ်းများနှင့် စစ်ရေးနည်းလမ်းများဖြင့် ဒတ်ခ်ျတို့၏ ကိုလိုနီပြန်လည်တည်ထောင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို အင်ဒိုနီးရှား၏ ခုခံကာကွယ်ရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းကို "ကြေညာချက်ဖခင်" (Father of Proclamation) ဟူသော ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ၏ ရှုပ်ထွေးသောကာလနောက်ပိုင်းတွင် ဆူကာနိုသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် "လမ်းညွှန်ဒီမိုကရေစီ" (Guided Democracy) ဟုခေါ်သော အာဏာရှင်စနစ်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတွင်းရှိ မတည်မငြိမ်ဖြစ်မှုများနှင့် ပုန်ကန်မှုများကို အောင်မြင်စွာ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ဆူကာနိုသည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးမူဝါဒများအောက်တွင် ပြင်းထန်သော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုကို ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ဤဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ပိုမိုတင်းမာလာပြီး ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖြစ်ရပ်များအပြီးတွင် စစ်တပ်ဗိုလ်ချုပ် ဆူဟာတို (Suharto) သည် အနောက်နိုင်ငံ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ဆူကာနိုဦးဆောင်သော အစိုးရကို စစ်ရေးအရ ဖြုတ်ချပြီး နိုင်ငံကို အများစု ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် CIA နှင့် ဗြိတိသျှ ထောက်လှမ်းရေးဌာနများ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များနှင့် သံသယရှိသူများကို ကွပ်မျက်ခြင်းအပါအဝင် ဘယ်ဝါနှင့် ဘယ်ဝါဟု ယူဆရသူများကို နှိမ်နင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ မှ ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဆူဟာတိုသည် ဆူကာနိုအား အစားထိုးကာ သမ္မတရာထူးကို တရားဝင် ရယူခဲ့ပြီး ဆူကာနိုမှာ ၎င်းကွယ်လွန်ချိန်အထိ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ရှိနေခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ဂျာကာတာမြို့ရှိ အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်သော ဆူကာနို-ဟာတာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် (Soekarno–Hatta International Airport) ကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဆူကာနို (၁၉၀၁-၁၉၇၀) နှင့် ဒုတိယသမ္မတ မိုဟာမက် ဟာတာ (၁၉၀၂-၁၉၈၀) တို့၏ အမည်များကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ ကဏ္ဍ:၁၉၇၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats။
ဒတ်ခ်ျအရှေ့အင်ဒီ (သို့မဟုတ် နယ်သာလန် အရှေ့အင်ဒီ) (Dutch East Indies)သည် ခေတ်သစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်နယ်မြေ အများစုကို လွှမ်းခြုံထားသည့် ဒတ်ခ်ျကိုလိုနီနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှား လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန်တို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေး ရယူခဲ့ကြသည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-ဒတ်ခ်ျစာချုပ်အရ ဒတ်ခ်ျတို့သည် ဒတ်ခ်ျမာလက္ကာ စီရင်စုနယ်ကို ဗြိတိန်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရာ ၎င်းသည် ခေတ်သစ် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ မာလက္ကာပြည်နယ်တွင် နောက်ဆုံးတွင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။