kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဂိုဂူယောအပေါ် ကျူးကျော်မှုများ အေဒီ(၂၄၂)တွင်စီးနင်းတိုက်ခိုက်သော ထိုးစစ်သည် ဂိုဂူယော မြို့တော် ဝမ်ဒူး (Hwando)ပျက်စေ၏၊ ဘုရင်ထွက်ပြေးရ၏၊ ဂိုဂူယော၏အဓိကစီးပွားရေးဖြစ်သော ဂိုဂူယောနှင့် ကိုရီးယားရှိ တခြားမျိုးနွယ်များ၏ သံတမန်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးဆက်ဆံခြင်းငို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။
ဂိုဂူယောဘုရင်လွတ်မြောက်၍ မြို့အသစ်တွင်အခြေချခဲ့သော်လည်း ဂိုဂူယောသည် အရေးပါမှုကျဆင်းပြီး နောက်ပိုင်း ရာစုနှစ်တစ်ဝက်လောက်အချိန်အတွင်းတရုတ်သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြခြင်းမတွေ့ရတော့ပေ။
Byington, Mark E. "Control or Conquer? Koguryǒ's Relations with States and Peoples in Manchuria," Journal of Northeast Asian History volume 4, number 1 (June 2007):93. (၂၃၈)တွင် ချောင်းရွေ အသက်(၃၅)ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့်ဆုံပါးသည်။
၎င်းနေရာကို မွေးစားသား ချောင်းဖန်တက်သည်။
ချောင်းဖန်မှာ ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်၏။
ချောင်းရွေသည် ချောင်းရွှမ်နှင့် စစ်မာယီကို ချောင်းဖန်၏ ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးသူအဖြစ်ခန့်အပ်ပေးခဲ့သည်။
သို့ရာ၌ ချောင်းရွေသည် ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးမှုကာလအတွက် ၎င်း၏တော်ဝင်ဆွေမျိုးများခြယ်လှယ်နိုင်သောအဖွဲ့တစ်ခုကိုဖွဲ့စည်းပေးသွားနိုင်ခဲ့သည်။
ချောင်းရွှမ်မှာ ရုံးတော်၏ အကြီးအကဲဖြစ်၍ စစ်မာယီကို ရုံးတော်တွင် အာဏာမရှိသော ဘွဲ့တစ်ခုပေးကာနေစေသည်။
ထိုဂုဏ်ဒြပ်မှာ မင်း၏ဆရာ (Grand Tutor) ဟူသော ဘွဲ့ပင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆုတ်ယုတ်ခြင်း၊ကျဆုံးခြင်း thumb|အေဒီ(၂၆၂)တွင် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ပြမြေပုံ။
ရှူပြည်ထောင် ကျဆုံးခြင်း ကျူးကော့လျှန် မရှိတော့သည့်နောက် အဓိပတိ (သို့ ) အမတ်ချုပ်ရာထူးကို ကျန်းဝမ်(Jiang Wan)၊ဖေးယီ(Fei Yi )၊ ဒုံးယွမ်(Dong Yun)တို့ အစဉ်လိုက်အတိုင်း ရရှိကာ စီမံခဲ့ကြသည်။
သို့သော် (၂၅၈)အပြီးနောက် ရှူနိုင်ငံရေးကို ဟွမ်ဟောက် (Huang Hao)ခေါင်းဆောင်သော မိန်းမစိုးအထိန်းတော်အုပ်စုမှ အတော်ကြီးထိန်းချုပ်ခဲ့ကြပြီး အကျင့်ပျက်ချစားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့၏။
ကျူးကော့လျှန် ၏ငယ်မွေးခြံပေါက်ဖြစ်သော ကျန်းဝမ်၏ လုံ့လဝီရိယအားထုတ်မှုများရှိသော်လည်း ရှူပြည်သည် သေချာစေသောအောင်မြင်မှုကို မရနိုင်ခဲ့ပေ။
(၂၆၃)တွင် ဝေ၏ သုံးခွတိုက်ခိုက်မှုသည် ရှူတပ်ကို ဟန်ကျုံးမြို့မှ တပ်ဆုတ်သွားစေသည်။
ကျန်းဝမ်မှာ အလျှင်အမြန် Jiange၌ ခြေကုပ်ယူသော်လည်း ဝေတပ်မှူးဒွန့်အိုင်းက ယခင်က လုံးဝဖြတ်သန်း၍မရနိုင်ဟု ယူဆခဲ့သော ယင်းပင်နယ်ကိုဖြတ်ကာ အနောက်ဘက်ကဝင်၍တိုက်သည်။
ထိုနှစ်ဆောင်း၌ဒွန့်အိုင်း၏ ဗျူဟာကျကျထိုးစစ်ကြောင့် မြို့တော် ချန်ဒူးကျသည်။
ရှူဧကရာဇ် လျှို့ရှမ်းအညံ့ခံသောကြောင့် (၄၃)နှစ်ကြာရပ်တည်ခဲ့သော ရှူပြည်ထောင် ပြိုကွဲခဲ့သည်။
လျှို့ရှမ်းကို ဝေမြို့တော် လျို့ယန်၌ ထားပြီး "Duke of Anle" ဆိုသည့် ဘွဲ့ပေးကာထားသသည်။
အာဏာမရှိသည့် သာမညဘွဲ့တစ်ခုပင်။
ဝေပြည်ထောင် ကျဆုံးခြင်း (၂၃၀)နှောင်းမှစ၍ တော်ဝင်မျိုးများဖြစ်သည့် ချောင်းမျိုးရိုးတို့နှင့် စစ်မာမျိုးရိုးတို့ကြားတင်းမာမှုများသည် သိသိသာသာဖြစ်လာခဲ့ကြ၏။
ချောင်းကျန်း လွန်လေပြီးနောက်ပိုင်း ၎င်းကိုဆက်ခံသော ချောင်းရွှမ်း နှင့် မင်းဆရာဖြစ်သည့် စစ်မာယီတို့ကြားရှိ အုပ်စုကွဲပြားမှုမှာ ထင်းရှားလာကာ ချောင်းရွှမ်းမှာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ၎င်းလူများကိုသာ အရေးပါသောနေရာများ၌ထား၍ စစ်မာယီကိုဖယ်ရှားခဲ့၏။
စစ်မာယီကို အန္တရာယ်ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ဟုထင်မြင်သည်။
ဟန်မင်းဆက်ခေတ်တွင် မြေယာအများအပြားပိုင်ဆိုင်သော စစ်မာမိသားစု၏ အခွင့်အာဏာကို စစ်မာယီ၏ စစ်ရေးအောင်မြင်မှုများက ပိုမိုခိုင်မာတောင့်တင်းစေသည်။
ထို့အပြင် စစ်မာယီမှာ အတော်စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဗျူဟာသမား၊ နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ကာ (၂၃၈)တွင် ကုန်းစွန်းယွမ်ကို ချေမှုန်းကာ လျှောင်ဒုန်းဒေသကို ပြည်မထိန်းကွပ်မှုအောက်သို့ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့၏။
အဆုံးစွန်အနေဖြင့်လည်း ချောင်ရွှမ်းနှင့်အပြိုင် နိုင်ငံရေးအာဏာကစားပွဲ၌လည်း အပြတ်အသက်သာလွန်ခဲ့၏။
တော်ဝင်မျိုးနွယ်များ Gaoping အုတ်ဂူဘိုးဘွားကန်တော့ပွဲသွားရောက်ဂါရဝပြုနေစဉ်အချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ လျို့ယန်တွင်အာဏာသိမ်းသည်။
ချောင်းရွှမ်းကို ရာထူးရာခံမှဖယ်ရှားသည်။
စစ်မာမိသားစု အာဏာရရှိခြင်းကို အများအပြားက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြရာ သိသုဖွယ်ဖြစ်သည်မှာ ဝါးတောနေ ရသေ့ခုနှစ်ဦးတို့ဖြစ်ကြ၏။
ချောင်းရွှမ်းကျပြီးနောက် Xi Kang ခေါ်တစ်ဦးကိုသုတ်သင်ခဲ့သည်။
လက်တွေ့အာဏာမှာ ယခုအခါ၌ စစ်မာချောင်း(Sima Zhao)ဆီတွင်ရှိသောကြောင့် ထိုအာဏာကို ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ချောင်းမောင်( Cao Mao)က ပြန်လုယူမှုတွင် မအောင်မြင်ပဲ အသတ်ခံရကာ ၎င်းနေရာတွင် ချောင်းဟွမ် (Cao Huan) နန်းတက်လာသည်။
စစ်မာချောင်းသေဆုံးပြီးများမကြာမီ ၎င်း၏ရာထူး ကျင့်နယ်စားမင်းကြီး (Duke of Jin)ကို သားဖြစ်သူ စစ်မာယန်(Sima Yan)ဆက်ခံ၍ ချက်ချင်းဆိုသလို ဧကရာဇ်ဖြစ်ရန် လှုပ်ရှားသည်။
ကြီးမားသော ဆန့်ကျင်မှုများနှင့်ရင်ဆိုင်ရသည်။
ချောင်းဟွမ်မှာ ၎င်းအကြံပေးတို့လျှောက်တင်ချက်အတိုင်း ကောင်းဆုံးလမ်းကြောင်းမှာ နန်းဆင်းပေးဖို့သာဖြစ်၏။
စစ်မာယန် (၂၆၆)တွင်ချောင်းဟွမ်ကို ဖယ်ရှားနန်းတက်၏။
ဝေပြည်ထောင်ပြိုလဲခဲ့လေသည်။
ကျင့်မင်းဆက်ဟု အမည်သစ်ပေးသည်။
ထိုအခြေနေများမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း(၄၀)ခန့်က ချောင်းပီ ဟန်ဧကရာဇ် ရှန်းကိုဖယ်ရှားနန်းတက်ပုံနှင့် များစွာဆင်တူခဲ့သည်။
ဝူပြည်ထောင် ကျဆုံးခြင်း စွန်းချွမ်သေဆုံးပြီးနောက် ငယ်ရွယ်သူဖြစ်သော စွန်းလျှံ (Sun Liang) (၂၅၂)တွင် နန်းတက်သည်။
ဝူပြည်ထောင် တဖြည်းဖြည်းချင်း အင်အားယိုင်ရွဲ့လာ၏။
ဟွေ့မြစ်တောင်ပိုင်းနယ်မြေကို စစ်မာရှီ(Sima Shi)၊စစ်မာချောင်းတို့မှ အောင်အောင်မြင်မြင်ဖိနှက်ချက်များသည် ဝူ၏အာဏာစက်ကို ယုတ်ရော့စေသည်။
ရှူကျဆုံးသွားခြင်းသည် ဝေ၏နိုင်ငံရေးအနေအထားကို အချက်ပေးနေသည်။
လျှို့ရှန်း ဝေကိုအညံ့ခံခြင်းပြီးသည့်နောက် စစ်မာယန် (စစ်မာယီ၏ မြေး)မှာ ဝေဧကရာဇ်ကို နန်းချ၍ကိုယ်ပိုင် ကျင့်မင်းဆက်ကိုထူထောင်သည်။
(၂၆၆)တွင် ၄၆နှစ်ကြာ မြောက်ပိုင်းတခွင်၌ ချောင်းမျိုးရိုးတို့လွှမ်းမိုးနိုင်မှုအဆုံးသတ်ခဲ့ရလေပြီ။
ကျင့်မင်းဆက်ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဝေဧကရာဇ် စွန်းရှို (Sun Xiu)သေဆုံးကာ အမတ်များက စွန်းဟောင်(Sun Hao)ကို နန်းတင်ကြ၏။
စွန်းဟောင်မှာ အလားအလာရှိသောငယ်ရွယ်သူဖြစ်သည်နှင့်အညီ နန်းတွင်း၌၎င်းကိုဆန့်ကျင်ဝံ့သောသူများကို သတ်ဖြတ်မှုများပြုခဲ့သည့် အာဏာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကျင့်တပ်မှူး ယန်းဟု (Yang Hu)က (၂၆၉)တွင် ဝူကိုကျူးကျော်ရန် စီချွမ်းနယ်၌ (Wang Jun)အောက်တွင် ရေတပ်ကိုလေ့ကျင့်၊သင်္ဘောများကိုတည်ဆောက်စေ၏။
လေးနှစ်ကြာသော် ဝူ၏ နောက်ဆုံးစစ်သူကြီး လုခန်း (Lu Kang) သေဆုံးကာ သူ့ကို ထူးချွန်စွာဆက်ခံမည့်သူပေါ်ထွက်မလာခဲ့ချေ။
ကျင့်တို့၏ စီစဉ်ထားသည့် ထိုးစစ်သည် (၂၇၉)အဆုံး၌ အကောင်အထည်ပေါ်လာခဲ့သည်။
စစ်မာယန်က ယန်ဆီမြစ်တလျှောက် ကျင်းယဲ့မှနေ၍ ကျင်းလင်းသို့ ထိုးစစ်ငါးခုကို တပြိုင်နက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စီချွမ်းမှ ရေတပ်ကို ကျင့်ကျိုးသို့ အစုန်ရွှေ့စေသည်။
ထိုကြီးမားများပြားသောတိုက်စစ်အောက်တွင် ဝူတပ်များပြိုလဲ၍ ကျင့်ယဲ့မြို့ (၂၈၀)တွင်ကျသည်။
စွန်းဟောင်အညံ့ခံသောကြောင့် ၎င်းအတွက်နယ်မြေပေးကာ နေစေသည်။
ဤသည်မှာ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏အဆုံးကို ညွှန်းဆိုနိုင်၍ နောင်ခါလာမည့် စုစည်းမှုမရှိသောနှစ်ပေါင်းသုံးရာ၏ ပြောင်းလဲခြင်းအစဟူ၍လည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။
အကျိုးသက်ရောက်မှုများ လူဦးရေ စစ်ဟူးယွမ်ခေါ် ရုံးတော်ကြီးတဝိုက် နေအိမ်များနှင့်တွဲဖက်ဆောက်ထားပုံပြ မြေထည်ပစ္စည်း။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ် အရှေ့ဝူပြည်အတောအတွင်းဆောက်လုပ်ခဲ့သော ဟူပေ့သင်္ချိုင်းတွင် (၁၉၆၇)၌ တူးဖော်ရရှိ၊ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၊ ဘေဂျင်း။
ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေးပြီးကတည်းက တရုတ်ပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် ဆိုးရွားလှသော ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကြီးဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏။
ဒုံးဂျိုအာဏာရလျှင် ပြည်သူပြည်သားများထံမှ ၎င်းစစ်တပ်ကိုအစွမ်းကုန် လုယူခိုးဝှက်စေသည်။
အမျိုးသမီးများကို အတင်းအကျပ်လက်ထပ်စေသည်၊ကျွန်ပြုသည်၊မောင်းမမိတ်သံပြုသည်။
ထိုခေတ်ကာလ၏ အခက်အခဲဒုက္ခသုက္ခများကို တွက်ဆသော် ဤအချက်ကလည်း မြောက်မြားစွာသော သေကြေမှုများကို တတ်သရွေ့ ကျေးဇူးပြုခဲ့သည်။
အောက်ပါဇယားသည် ထိုခေတ်ကာလ၏ လူဦးရေဆိုးဝါးစွာကျဆင်းသွားမှုကိုပြသသည်။
အရှေ့ဟန်ခေတ်မှသည် အနောက်ကျင့်မင်းဆက်တိုင် နှစ်ကာလ(၁၂၅)နှစ်ရှိသော်လည်း လူဦးရေအမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ အရှေ့ဟန်ခေတ်လူဦးရေအမြင့်ဆုံးအရေအတွက်၏ ၃၅.၃% သာရှိသည်။
အနောက်ကျင့်မင်းဆက်မှ ဆွေ့မင်းဆက်ထိ လူဦးရေမှာ တိုးတက်လာခြင်းမရှိပေ။
စစ်တပ်အတွက် လူသူအမြောက်အမြားစုဆောင်းခြင်းမှာ ထိုခေတ်၏ ပုံမှန်ကိစ္စပုံစံပင်။
ဥပမာ - ရှူ၏ လူဦးရေ (၉၀၀,၀၀၀)တွင် စစ်သားဦးရေမှာ (၁၀၀,၀၀၀) ရှိသဖြင့် စစ်တပ်ဦးရေမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးလူဦးရေ၏ ၁၀%ထက်ပိုသည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် () သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ကာလ၏ လူဦးရေ ကိန်းဂဏန်းများပါဝင်သည်။
တရုတ်ပြည်သမိုင်းမှ များစွာသောလူဦးရေကိန်းဂဏန်းများနှင့်စာလျှင် ဤအရေအတွက်သည် တကယ့်လူဦးရေကိန်းဂဏန်းများထက် နည်းပါးနိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သန်းခေါင်စာရင်းနှင့် အခွန်မှတ်တမ်းများမှာ ဆက်စပ်လျက် ရှိ၍ များသောအားဖြင့် အခွန်ရှောင်သူများမှာ မှတ်တမ်းများတွင်ပါဝင်လေ့မရှိ။
+ သုံးပြည်ထောင်ခေတ် လူဦးရေပြဇယားနှစ်ကာလအိမ်ထောင်စုလူဦးရေမှတ်ချက်အရှေ့ ဟန်မင်းဆက်, 15610,679,60056,486,856ရှူဟန်, 221200,000900,000ရှူဟန်, 263280,0001,082,000ရှူ ပြိုလဲသော် စုစုပေါင်းလူဦးရေတွင် တပ်သား ၁၀၂,၀၀၀ နှင့် အရာရှိ၄၀,၀၀၀ပါဝင်၏။
အရှေ့ဝူ, 238520,0002,567,000အရှေ့ဝူ, 280530,0002,535,000ဝူ ပြိုလဲသော် စုစုပေါင်းလူဦးရေတွင် တပ်သား ၂၃၀,၀၀၀၊ အရာရှိ ၃၂,၀၀၀၊ နန်းတွင်းမောင်းမမိတ်သံ ၅၀၀၀ ပါဝင်၏။
ချောင်းဝေ, 260663,4234,432,881အနောက် ကျင့်မင်းဆက်, 2802,495,80416,163,863တရုတ်တစ်ပြည်လုံး စုစည်းပြီးနောက်, ကျင့်မင်းဆက်မှ လူဦးရေသည် ထိုခေတ်တဝိုက်တွင်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ခဲ့။
From Zou Jiwan (), Zhongguo Tongshi – Weijin Nanbeichao Shi , (1992). စစ်ရေးကိစ္စများသည် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာကို နှုတ်ယူခြင်းဆိုသည်မှာ ရှင်းပါသည်။
လူသန်းပေါင်းဆယ်ချီ၍သေဆုံးရခြင်းမှာ စစ်ပွဲတစ်ခုတည်းကြောင့်ဟုသော အယူအဆကို သန်းခေါင်စာရင်းကိန်းဂဏန်းများက အထောက်အပံ့မပေးနိုင်ချေ။
တစ်ခြားသော အခြေအနေများဖြစ်သည့် လုံခြုံစိတ်ချရသော အုပ်ချုပ်မှုပြိုလဲခြင်းနှင့် တရုတ်ပြည်မှ လူအများပြားထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားခြင်းကြောင့်ဖြစ်လာသော ငတ်မွတ်ခြင်း၊ ရောဂါဘယစသည်တို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပေမည်။
စီးပွားရေးရာ အရှေ့ဟန်ခေတ်နှောင်းပိုင် သဘာဝကပ်ဆိုးများ လူမှုဘဝမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် စီးပွားရေးအခြေနေမှာ အတော်ပင်ဆိုးရွားခဲ့၏။
ဤသည်မှာပင် မြေယာအမြောက်အမြားကို အလဟဿဖြစ်စေခဲ့သည်။
တချို့သော မြေပိုင်ရှင်ကြီးများနှင့် အထက်တန်းစားပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ကာကွယ်မှုအတွက်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ကိုယ်ပိုင်ခံတပ်များကို တည်ဆောက်၍ တဖြည်းဖြည်းခြင်း ကိုယ်ပိုင်ရိက္ခာလုံလောက်သောစနစ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုသို့သော ကိုယ်ပိုင်ခံတပ်၊ကြီးမားသောစံအိမ်ကြီးများဆောက်ခြင်းသည် နောင်လာမည့် မင်းဆက်နှစ်ကာလများ၏ စီးပွားရေးရာကိစ္စရပ်များ၌ အကျိုးကျေးဇူးရှိခဲ့၏။
ထို့ပြင် ထီးနန်းပြိုလဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ပွန်းစားပဲ့စားနေပြီဖြစ်သော ကြေးသတ္တုငွေစဒင်္ဂါးများကို အရည်မကျို အသစ်မထုတ်နိုင်ခဲ့ပေ။
ပုဂ္ဂလိကဒင်္ဂါးပြားများပေါ်ပေါက်လာ၏။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်တွင် ဒင်္ဂါးပြားအသစ်များကို ၎င်းတို့ငွေကြေးစနစ်ထဲသို့ ရောက်မခဲ့ပါ။
ငွေဒင်္ဂါးစနစ်ပြိုလဲခြင်းကြောင့် ချောင်းဝေပြည်ထောင်သည် (၂၂၁)၌ ပိုးထည်၊ ဆန်စပါးစသည်တို့ကို အဓိကငွေကြေးအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးရာပုံစံဖြင့်ဆိုလျှင် သုံးပြည်ထောင်ကွဲထွက်သွားခြင်းသည် တာရှည်စွာခံနိုင်ရည်ရှိသော အစစ်အမှန်တရားတစ်ခု၏ သဘောသဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ပြီးနောက် နောင်နှစ်ပေါင်း(၇၀၀)တွင်ပေါ်ပေါက်သော မြောက်ပိုင်းစုန့်မင်းဆက်အတောအတွင်း တရုတ်ပြည်ကြီးကို အဓိကဈေးကွက်ကြီး သုံးခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
(အနောက်မြောက်ပိုင်းသည် အနည်းငယ်အကောင်းအဆိုးစသော အခြေနေတွင်ရှိ၏။
၎င်းကို မြောက်ပိုင်း၊ စီချွမ်းပြည်နယ်နှင့်ဆက်သွယ်ထား၏။
) ဤကဲ့သို့ ပထဝီဝင်အနေအထားကွဲပြားမှုကို အလေးအနက်ဖြစ်စေသည်မှာ ထိုအဓိကသုံးနယ်မြေကိုဆက်သွယ်ရန်ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းကြောင်းများမှာ လူများပြုလုပ်ခဲ့သည်ဆိုသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
မြောက်နှင့်တောင်ကို ဆက်သွယ်ပေးသော မဟာတူးမြောင်း ( Grand Canal)၊ တောင်ပိုင်းတရုတ်ပြည်နှင့် စီချွမ်းကိုဆက်သွယ်ပေးသော ယန်ဆီမြစ်၏ တောင်ကြားဒေသသုံးခုကိုဖြတ်သန်းနိုင်သော လှည်းလမ်းကြောင်း။
စီချွမ်းနှင့်အနောက်မြောက်ကို ဆက်ထားသည့် ပြခန်းလမ်းကြောင်း ( gallery roads)စသည်တို့မှာ လူလုပ်လမ်းကြောင်းများဖြစ်၏။
ဤကဲ့သို့ အခြေနေသုံးခုကွဲပြားခြင်းသည် အတော်ပင် သဘာဝကျပါသည်။
ဤသည်ကိုလည်း ကျူးကော့လျှံက ၎င်း၏ လုံးကျုံးအစီအစဉ်တွင် ( Longzhong plan) ကြိုတင်ခန့်မှန်းခဲ့၏။
( လုံးကျုံးအစီအစဉ်ဆိုသည်မှာ ကျူးကော့လျှံက လျှိုပေ့ကို တရုတ်ပြည်တစ်ပြည်လုံးကို စုစည်းချင်လျှင် လုပ်ဆောင်ရမည့် ဗျူဟာအခင်းအကျင်းဖြစ်သည်။
) စာပေ thumb|သုံးပြည်ထောင်ခေတ် သမိုင်းစာအုပ်များမှ ဘုဂျီ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိအပိုင်းအစ ဝေပြည်ထောင်သားများဖြစ်သည့် ချောင်းချောင် နှင့် ၎င်း၏ သားလေးယောက်မှာ အရေးပါခဲ့သောကဗျာစပ်ဆိုသူများပင်ဖြစ်၏။
ချောင်းပီ(187-226) နှင့် ချောင်းဂျီ (Cao Zhi) (192-232-)မှာထင်ရှား၏။
ချောင်းပီသည် စာပေရေးရာစာတမ်းများဟုခေါ်သော စာပေဝေဖန်ရေးအစောဆုံးလက်ရာများကိုရေးသားခဲ့ကာ ရှူကန်းနှင့်အတူ ချောင်းဂျီသည် ကျင့်အန်းပုံစံ ကဗျာလင်္ကာတစ်မျိုးကို ပြန်လည်နိုးကြားစေရန် ကမကထပြုခဲ့သည်။
ခေတ်ပေါ်ဝေဖန်ရေးဆရာများက ချွိယွမ်- Qu Yuan(အရှေ့ကျိုနှောင်းပိုင်း ချင်မင်းဆက်မတိုင်ခင် - warring states ပြည်ထောင်ကွဲခေတ်တွင်ပေါ်သောစာပေပညာရှင်) နှင့် ဟောင်းယွဲ့မင်(တောင်းချန်)-Tao Qian (အရှေ့ကျင့်မင်းဆက်လက်ထက်)ကြားတွင် ချောင်းဂျီကိုအရေးပါဆုံးစာရေးဆရာအဖြစ်သတ်မှတ်ကြ၏။
ချန်ရှိူး၏ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်မှတ်တမ်းများအပေါ် ပေစုန့်ကျီ၏ ကောက်ချက်ဆွဲရေးသားတင်ပြခြင်းသည် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏ အစစ်အမှန်သမိုင်းဖြစ်၏။
စာပေပညာရှင် ဗစ်တာမဲက ဤသို့မှတ်ချက်ပေးသည်။
ပြည်ထောင်သမိုင်းများတွင် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိများသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်အကောင်းဆုံးအရေးအသားများဖြစ်၏ ဟုဆိုသည်။
ခေတ်ပေါ်ယဉ်ကျေးမှုအတွက် အမွေအနှစ်များ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်မှ မြောက်မြားစွာသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ကိစ္စရပ်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်၏ အရေးပါသောအကြောင်းအရာများဖြစ်လာကြသည်။
အထင်ရှားဆုံးကား မင်မင်းဆက် ခေတ်ကရေးသားသော လျှိုကွမ်းကျုံး (Luo Guanzhong) ၏ သမိုင်းဝင် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ဇာတ်လမ်းများ (Romance of the Three Kingdoms) ပင်ဖြစ်သည်။
ဤဝတ္ထုရေပန်းစားလူကြိုက်များမှုကြောင့် ရှေးတရုတ်ပြည်ခေတ်တို့တွင် လူသိအများဆုံးခေတ်တစ်ခေတ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
အမှတ်သညာပြုရသော ဇာတ်ကောင်များ၊ ကိစ္စရပ်များ၊ အခွင့်ရေးယူအသုံးချမှုများသည် ဤခေတ်၏ ထင်ရှားမှုပင်။
ထိုဝတ္ထုပေါ်အခြေပြု၍ဖြစ်ပေါ်လာသော ယင်းဇာတ်လမ်းများသည် အရှေ့အာရှ၏ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍအဖြစ်ပါဝင်နေခြင်းမှာ ဤအချက်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်စေသည်။
ဤခေတ်နှင့် ပတ်သက်၍ စာအုပ်၊ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲများ၊ ရုပ်ရှင်၊ကာတွန်း၊ ရုပ်ကြွ၊ ဂိမ်း၊ ဂီတ စသည်တို့ကို တရုတ်ပြည်၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်ဝမ်၊တောင်ကိုရီးယား၊ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့တွင် မကြာခဏဆိုသလို ထုတ်ဝေဆဲဖြစ်သည်။
Craig J. Reynolds. Seditious Histories: Contesting Thai and Southeast Asian Pasts, Washington: University of Washington Press, 2006. တစ်ခြားခေါင်းစဉ်များကြည့်ရန် Battle of Hulao Pass End of the Han dynasty Game of the Three Kingdoms Jian'an poetry List of tributaries of Imperial China Period of Disunity Lists of people of the Three Kingdoms Rafe de Crespigny Records of the Three Kingdoms Romance of the Three Kingdoms Six Dynasties Six Dynasties poetry ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုစာရင်းများ Ge Jianxiong, 中国人口史 (History of the Population of China) vol 1. Shanghai: Fudan University Press, 2002. အခြားဖတ်မှတ်ရန် Hill, John E. 2004. The Peoples of the West from the Weilue 魏略 by Yu Huan 魚豢: A Third Century Chinese Account Composed between 239 and 265. University of Washington, Draft annotated English translation. Category:သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:တရုတ်သမိုင်းရှိ မင်းဆက်များ။
ရပ်နားသွားသော မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ စာရင်းဖြစ်သည်။
လေကြောင်းလိုင်း (မြန်မာအမည်) အင်္ဂလိပ်အမည် ပုံ အိုင်စီအေအို အိုင်အေတီအေ CALLSIGN စတင်သည့်နှစ် ရပ်နားသွားသည့်နှစ် အဲပုဂံ Air Bagan100px JAB W9 AIR BAGAN ၂၀၀၄ ၂၀၁၈အဲမန္တလေး Air Mandalay100px AMY 6T AIR MANDALAY ၁၉၉၄ ၂၀၁၈ အေးပတ်စ် လေကြောင်းလိုင်း APEX Airlines SO ၂၀၁၂ ၂၀၁၈ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ။
ပင့်ကူမျောက်ညို (Brown Spider Monkey) ၏ သိပ္ပံအမည်မှာ "အေတီးလက်စ် ဟိုက်ဘရီးဒတ်စ်" ဖြစ်သည်။
ပင့်ကူမျောက်ညိုသည် မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး အခြေအနေရှိသော မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာသစ်မျောက် ဖြစ်သည်။
ကိုလံဘီယာမြောက်ပိုင်းနှင့် ဗင်နီဇွဲလားအနောက်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။
Emmons, L. H. (1997). Neotropical Rainforest Animals. 2nd edition. Pp. 144. ISBN 0-226-20719-6 အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူသည် ကိုယ်ရှည်လျားပြီး လက်တံ၊ ခြေတံများလည်း ရှည်လျားသည်။
ယင်းအပြင် ခြေ ချောင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် ပါးလွှာသောအရေပြားဆက်ထားခြင်းကလည်း ထူးခြားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူတစ်ကောင်၏ အမြီးအရှည်မှာ ၇၅ စင်တီမီတာ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်အရွယ်အစား သွယ်လျသောကိုယ်ထည်နှင့် ခြေတံ၊ လက်တံများကို လိုသလို ဖန်တီးနိုင်ခြင်းကြောင့် မျောက်ပင့်ကူဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူအထီးတစ်ကောင်၏ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၇.၉ ကီလိုဂရမ်မှ ၉.၁ ကီလိုဂရမ်အတွင်း ရျိသည်။
အမ၏ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၇.၅ ကီလိုဂရမ်မှ ၉ ကီလိုဂရမ်အတွင်း ရှိသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီးမျောက်ပင့်ကူတစ်ကောင်၏ ကိုယ်အရှည်မှာ ၅၀ စင်တီမီတာခန့် ရှိသည်။
ကိုယ်အရောင်အဆင်းမှာ ဦးခေါင်းအပါအဝင် အညိုရောင်နှင့် အနက်ရောင်တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ် သည်။
သို့သော်လည်း မျက်လုံးအရောင်မှာမူ အပြာရောင်ရှိသည်။
သက်တမ်းမှာ ၂၇နှစ်ခန့် ဖြစ်သည်။
သို့သော် လည်း ၎င်းသက်တမ်းထက် ပိုမိုနေထိုင်နိုင်ကြသည်။
(Ankel-Simons, 1999;[full citation needed] Fleagle, 1999;[full citation needed] Morales Jiménez, 2007;[full citation needed] Takahashi, 2008)[full citation needed] Arauca (Hernández-Camacho and Cooper ပျံ့နှံ့ကျက်စားခြင်းနှင့် အလေ့စရိုက် အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူများအား ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရှိ မာဒါလီနာ သုတေသနဌာန၏ ရီယိုမာဒါလီနာ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအတွင်း ကောင်ရေအနည်းငယ်မျှ တွေ့မြင်ရသည်။
၎င်းတို့အား အမြင့် မီတာ ၂၀ မှ ၇၀ဝ အတွင်းရှိ ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူများသည် သစ်တောများထူထပ်သောနေရာမျိုးတွင် သာ ရွေးချယ်နေထိုင်ကြသည်။
သို့သော်လည်း ယနေ့အချိန်တွင် ၎င်းတို့ ကျင်လည်ရာ ရေမြေတောတောင် များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးလာမှု၊ သစ်တောများ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းလာမှုနှင့် အမဲလိုက်ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူများမှာ မျိုးပြုန်းတီးပျောက်ကွယ်မည့်ဘေးနှင့် ရင်ဆိုင်ရလျက် ရှိနေပါသည်။
ထိုကဲ့သို့ မျိုးသုဉ်းရှားပါးလာမှုကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည့်အနေဖြင့် မာဒါလီနာ သုတေသနဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့် ရှောက်မှု ပေးထားသည်။
Urbani, B.; Morales, A. L.; Link, A. & Stevenson, P. (2008). "Ateles hybridus". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2008: e.T39961A10280054. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T39961A10280054.en အစားအစာနှင့် သားပေါက်ပုံအလေ့အထ အညိုရောင်မျောက်ပင့်ကူများ၏အစားအစာမှာ မျောက်များ၏အစားအစာအတိုင်းပင် ဖြစ်ပြီး သစ်သီး၊ သစ်ဥများ ကိုသာ အဓိကစားသောက်တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် အရည်ရွှမ်းသောသစ်သီးများကို ရှာဖွေစားသောက်တတ် ပါသည်။
ထို့ပြင် သစ်ရွက်နုများ၊ ဝါးရွက်နုများကိုလည်း စားတတ်သည်။
အသက်ငါးနှစ်အရွယ်မှစပြီး ကြင်ဖက် ကို ရှာဖွေတတ်သည်။
မိတ်လိုက်ရာသီ သီးခြားမရှိပေ။
မွေးဖွားလာသည့် အကောင်ပေါက်ကလေးသည် အရွယ် ရောက်သည်အထိ မိဘများနှင့် အတူနေထိုင်လေ့ရှိသည်။
Urbani, B.; Morales, A. L.; Link, A. & Stevenson, P. (2008). "Ateles hybridus". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN. 2008: e.T39961A10280054. doi:10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T39961A10280054.en ကိုးကား ကဏ္ဍ:မျောက်များ Category:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ရိုလိုဝေးမျောက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ စာကိုပီသီကပ်စ် ရိုလိုဝေး ဖြစ်သည်။
အပူပိုင်း အနောက်အာဖရိကဒေသတွင်သာ တွေ့ရသော မျိုးပြုန်းတီးမှုအန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ကမ္ဘာဟောင်းမျောက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
မူလက ဒိုင်ယာနာမျောက်၏ မျိုးစိတ်ခွဲအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။
ပျံ့နှံ့တွေ့ရှိပုံနှင့် ကျက်စားရာသဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းနှင့် ဂါနာနိုင်ငံ၏ သစ်တောများတွင် ကောင်ရေအနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရသည်။
ဘူကီနာဖာဆိုနှင့် တိုဂိုနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ကောင်းတွေ့နိုင်သည်။
Koné, I.; Oates, J.F.; Dempsey, A.; Gonedelé Bi, S.; McGraw, S.; Wiafe, E. (2019). "Cercopithecus roloway". The IUCN Red List of Threatened Species. 2019: e.T4232A92384429. ကျောကုန်းမှ အမြီးအထိ အနက်ရောင် (သို့မဟုတ်) အညိုရောင်ရင့်ရင့် ဖြစ်သည်။
အမြီးမှာ ရှည်လျားသည်။
အသီးအရွက်များ၊ ပန်းပွင့်များကို စားသည်။
သစ်စေ့များကိုလည်း စားသည်။
မြင့်မားသောသစ်ပင်အမြင့်များ ပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။
အပြုအမူနှင့် အလေ့စရိုက် အစုအဖွဲ့နှင့်နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။
အုပ်စုတစ်ခုလျှင် အနည်းဆုံး ကောင်ရေ ၁၅ကောင်မှ အကောင် ၃၀ အထိ စုဖွဲ့နေတတ်ကြသည်။
မြင့်မားသော သစ်ပင်အကိုင်းအခက်များ၊ ထူထပ်သောမြက်ခင်းစပ်များတွင် အိပ်စက် တတ်ကြသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် သားပေါက်လေ့ရှိကြပြီး မွေးဖွားရာတွင်လည်း ၁ကောင်မှ ၃ကောင်အထိ မွေးဖွားလေ့ရှိသည်။
မိခင်မျောက်မသည် ၅လခန့် သားလွယ်ရသည်။
မျောက်ကလေးများသည် မိဘများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းနေလေ့ရှိသည်။
သဘာဝတောရိုင်းတွင် သက်တမ်း နှစ် ၂၀ ရှည်သည်။
အဖမ်းလှောင်ခံဘဝတွင် သက်တမ်း နှစ် ၃၀ အထိ ရှည်သည်။
"Cecopithecus diana". Animal Diversity Web ကိုးကား ကဏ္ဍ:မျောက်များ Category:အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ Category:ဂါနာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ။
ရွာပုလဲမိဖုရားသည် မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သီရိဥမ္မာဘွဲ့ရသည်။
အမည်ရင်းမှာ မယ်အုံ ဖြစ် သည်။
မိဖုရားစားရသော ရွာပုလဲသည် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။
မိဖုရား၏ သင်္ချိုင်းစာတွင် ရွာဘလဲ ဟု ရေးထိုးထားသည်။
ရွာပုလဲမိဖုရားသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သားတော်တစ်ပါး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ထီးလင်းမင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်သူ ဖြစ်သည်။
ရွာပုလဲမိဖုရားသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် တတိယတန်းစား မိဖုရားအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး နိုင်ငံရေးပင်စင် ရူပီ ၅၀ နှင့် အိမ်လခ ၃၀ ရရှိသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း ၄ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၄ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် လ ၁၅ရက်) သောကြာနေ့တွင် ကံကုန်သည်။
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို မန္တလေးမြို့၊ ပုဏ္ဏကံရပ်တွင် ဂူသွင်းသင်္ဂြိုဟ်ထားသည်။
လှည်းကူးပညာရေးဒီဂရီကောလိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းကူးမြို့နယ်၊ဒရယ်ဘိုကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ ပညာရေးဒီဂရီကောလိပ် ၂၅ကျောင်းတွင် ၁ကျောင်းအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား www.hguedc.edu.mm Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ။
ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆ (လက်တင်: Benedictus XVI; အင်္ဂလိပ်: Benedict XVI, ပါဠိမူ: ဘက်နဒစ် သောဠသ) သည် ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ၂၆၅ ဦးမြောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖြစ်သည်။
လူနာမည်မှာ ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါ (Joseph Ratzinger) ဖြစ်ပြီး၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
သူသည် ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံ၏ ရဟန်းမင်းအဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ မှ ၂၀၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနှစ်တွင် ရာထူးမှ အနားယူခဲ့သည်။
ဤသို့ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခြင်းသည် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။
အနားယူပြီးနောက် သူ့အား "Pope Emeritus" (အငြိမ်းစားပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး) ဟု တရားဝင်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၆ ဦးမြောက်ဘက်နဒစ်ကို ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ Passau သာသနာနယ်ရှိ Marktl am Inn ဒေသ၌ ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ကာ ဖွားမြင်သည့် နေ့မှာပင် ဆေးကြောခြင်း ခံယူခဲ့သည်။
ဖခင် ဖြစ်သူမှာ ရဲတပ်ဖွဲ့ အထက်အရာရှိ (ရဲကော်မရှင်နာ) တစ်ဦးဖြစ်ကာ ဖခင်မျိုးရိုးမှာ စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ရှိသော ဗာဗေးရီးယား အနိမ့်ပိုင်းမှ အစဉ်အလာ လယ်သမား မိသားစုမှ ဖြစ်သည်။
မိခင်မှာ Lake Chiem ကန်အနီးရှိ Rimsting ဒေသမှ လက်မှု ပညာသည် မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည်။
သူမသည် အိမ်ထောင်မပြုမီ ဒေသတွင်း ဟိုတယ်များတွင် စားဖိုမှူး အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါ ငယ်စဉ်ကတည်းက ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်လိုသည့် ရည်မှန်းချက် ရှိခဲ့ကာ ရဲအရာရှိ ဖခင်ဖြစ်သူကလည်း သူ၏ ရည်မှန်းချက်အား အားပေးပံ့ပိုးခဲ့သည်။
ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါတွင် အစ်ကို ဂျော့ရက်ဇင်ဂါနှင့် အစ်မ ဖြစ်သူ မာရီးယား ရက်ဇင်ဂါတို့ ရှိပြီး ၎င်းတို့ မောင်နှမ အချင်းချင်း အလွန်ချစ်ခင်၊ သံယောဇဉ် ရှိကြသည်။
ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါသည် ကလေးဘဝမှ ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်အထိ Salzburg မြို့မှ ၃၀ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသော ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယား နိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ Traunstein ကျေးရွာတွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
နယ်စပ်ကျေးရွာလေးတွင် နေထိုင်ရင်း ဂျိုးဇက်သည် ခရစ်ယာန် ယုံကြည်ခြင်း အုတ်မြစ်၊ ဂျာမနီ ဗာဗေးရီးယား ယဉ်ကျေးမှု အကြောင်းနှင့် လူ့ဖွံ့ဖြိုးရေး အခြေခံအကြောင်းအရာများအား လက်ခံရရှိခဲ့ကာ ဂန္ထဝင်တေးဂီတ ပညာရှင် မိုဇက်၏ တေးသွားများအား နားထောင်နှစ်သက်ခဲ့သောကြောင့် သူ့ကိုယ်သူ “Mozartian” အဖြစ် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ဂျိုးဇက်သည် လူငယ်ဘဝအား လွယ်ကူစွာ ဖြတ်သန်းခဲ့သည် မဟုတ်ပေ။
ဂျာမနီ နိုင်ငံအတွင်း ကက်သလစ် အသင်းတော် အပေါ် ရန်လိုတိုက်ခိုက်သည့် နာဇီအစိုးရ အာဏာရလာသော အခါ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အခက် အခဲများကို ငယ်စဉ်ဘဝက နယ်စပ်မြို့ကလေးတွင် ရရှိခဲ့သည့် ကက်သလစ် ယုံကြည်ခြင်းနှင့် ပညာရေးဖြင့် ရင်ဆိုင်ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။
မစ္ဆားမစတင်မီ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးအား နာဇီအချို့က ထိုးကြိတ်ရိုက်နှက်ခဲ့သည်ကိုလည်း လူငယ် ဂျိုးဇက်က မြင်တွေ့ခဲ့ဖူးသည်။
ထိုသို့သော ရှုပ်ထွေးလှသည့် အခင်းအကျင်းတွင် ဂျိုးဇက်သည် ခရစ်တော် အပေါ် အခြေပြုသည့် ကက်သလစ် ယုံကြည်ခြင်း၏ အလှတရားနှင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဂျိုးဇက်၏ မိသားစုမှာလည်း ကက်သလစ် အသင်းတော် ယုံကြည်ခြင်း အားကောင်းသူများ ဖြစ်ကြကာ မျှော်လင့်ခြင်း၊ ကောင်းမြတ်ခြင်းများအား အစဉ် ယုံကြည်သည့် ကက်သလစ် မိဘများ အပေါ်တွင် သူ၏ ကက်သလစ် ယုံကြည်ခြင်းအား အခြေတည် အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဆယ်ကျော်သက် အရွယ် ဂျိုးဇက်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း လေကြောင်း ကာကွယ်ရေး အရံတပ်ဖွဲ့တွင် တပ်သားသစ် အဖြစ် စုဆောင်းခြင်းခံရသည်။
ဂျိုးဇက်၏ လက်ချောင်းများသည် အားနည်းချက် ရှိခြင်းကြောင့် သူ့အား တိုက်ခိုက်ရေး တပ်တွင် တပ်သား အဖြစ် မခေါ်ခဲ့ဘဲ သူသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည် အထိ သေနတ်ပစ် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ရဟန်းသိက္ခာရ ဖာသာရ် ဂျိုးဇက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ် အတွင်း ဂျိုးဇက်သည် ဖလော်ဆော်ဖီနှင့် သီဩလော်ဂျီ ပညာအား Freising မြို့ရှိ Higher School of Philosophy and Theology ကျောင်းတွင် လေ့လာခဲ့သလို မြူးနစ် တက္ကသိုလ်တွင်လည်း သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျိုးဇက် ရက်ဇင်ဂါသည် အစ်ကိုဖြစ်သူ ဂျော့ ရက်ဇင်ဂါနှင့် အတူ ရဟန်းသိက္ခာ ရရှိခဲ့သည်။
တစ်နှစ် အကြာတွင် Higher School of Freising ကျောင်း၌ စာချကထိက ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် “People and House of God in St Augustine’s Doctrine of the Church” (စိန့်ဩဂတ်စတင်း ပြုစုသော အသင်းတော် သွန်သင်ချက်ပါ ဘုရား သခင်၏ လူမျိုးတော်နှင့် ဘုရားရှင်၏ အိမ်တော်) အမည်ရ သုတေသန စာတမ်းဖြင့် သီဩလော်ဂျီ နယ်ပယ်တွင် ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
လေးနှစ် အကြာ (၁၉၅၇ ခုနှစ်)တွင် ဖာသာရ် ရက်ဇင်ဂါသည် နာမည်ကျော် Fundamental Theology သီဩလော်ဂျီ ပညာရှင် Gottlieb Söhngen ၏ လမ်းညွှန်သင်ကြားမှု ရယူ၍ “The Theology of History in St Bonaventure” (စိန့်ဘိုနာဗန်းချား၏ သမိုင်း သီဩလော်ဂျီ) စာတမ်းဖြင့် တက္ကသိုလ်တွင် စာသင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
Freising မြို့ရှိ Higher School of Philosophy and Theology ကျောင်းတွင် Dogmatic and Fundamental Theology သီဩလော်ဂျီအား သင်ကြားပြီးနောက် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အတွင်း Bonn မြို့၊ တက္ကသိုလ်၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ် အတွင်း Münster မြို့၊ တက္ကသိုလ်နှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ် အတွင်း Tübingen တက္ကသိုလ် အသီးသီးတို့တွင် စာချခဲ့သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်များတွင် သူသည် Regensburg တက္ကသိုလ်၌ တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယ ပါမောက္ခချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သလို Dogmatics and History of Dogma ဌာနတွင် ဌာနမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အတွင်း ဖာသာရ် ရက်ဇင်ဂါသည် ဗာတီကန်၌ ကျင်းပသည့် ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ဗာတီကန်ကောင်စီ သာသနာ့ညီလာခံတွင် ကိုလုံ သာသနာ၏ ဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်၊ ကာဒီနယ် Joseph Frings အား သီဩလော်ဂျီ အကြံပေး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ဗာတီကန် ကောင်စီ ညီလာခံတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗာတီကန် “ကျွမ်းကျင်သူ” တစ်ဦး အနေဖြင့် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။
ဖာသာရ် ရက်ဇင်ဂါသည် သုတေသန လေ့လာမှု အားကောင်းလွန်းခြင်းကြောင့် ဂျာမန် ကက်သလစ် ဆရာတော်များ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သီဩလော်ဂျီ ကော်မရှင်တို့တွင် အရေးပါသော ရာထူးတာဝန်များ လက်ခံရယူ အမှုထမ်းခဲ့သည်။