kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နယ်မြေသစ် ရှာဖွေခဲ့ကြသူများထဲတွင် ကွတ်သည် နောင်အခါတွင် ရရှိမည့် ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးဆု စသည်တို့ကို မမျှော်လင့်လှဘဲ စွန့်စားကာ ဝေးရပ်နယ်မြေများကို သွားရောက်ကြည့်ရှုလိုသောဆန္ဒနှင့်သာ ခရီး ထွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည့်ပြင် ခရီးအရှည်ဆုံး စူးစမ်းလှည့်လည် ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ကွတ်သည် ရိုးသားတော်တည့်ဖြောင့်မှန် ၍ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ၏။
လက်အောက်ငယ်သားများအား သက်ညှာစွာ ပြုမူဆက်ဆံတတ်သဖြင့် လူချစ်လူခင်လည်း ပေါများပေသည်။
သို့သော် မဖြစ်လောက်သော အရေးကိစ္စ အတွက်ကြောင့် လူအဖိုးတန်တစ်ယောက်မှာ မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက် ရန်သူ၏လက်ချက်ဖြင့် ဝမ်းနည်းဖွယ် အသက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရရှာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:စွန့်စားသူများ။
သမိုင်း ဗစ်ဒကွန် အေဗရာဟမ် ကွစ်ဇလင်းကား ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း နိုင်ငံနှင့်လူမျိုးကို သစ္စာဖောက်၍၊ နာဇီဂျာမန် တို့အား အလုပ်အကျွေးပြုခဲ့သော နော်ဝေးနိုင်ငံရေးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် ဖီရက်စဒယ်အရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
နော်ဝေးစစ် တက္ကသိုလ်တွင် စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၈၊ ၁၉ ခုနှစ် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၁၉၊ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ၌လည်းကောင်း၊ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တွဲဖက်သံအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့၏။
၁၉၂၉ ခုနှစ် တွင် နော်ဝေးနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေးလောက ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကွစ်ဇလင်းမှာ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင် ရေး ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ပြီးနောက်၊ နော်ဝေး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်၍ ခေါင်းဆောင် ခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့အား ဖက်ဆစ်ပါတီပင် ဖြစ်သည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ် ဂျာမန်တို့သည် နော်ဝေးနိုင်ငံအား ရုတ်တရက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သောအခါ ကွစ်ဇလင်းသည် ဂျာမန်တို့ဖက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
နော်ဝေးကို ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါ၊ ကွစ်ဇလင်းကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကွစ်ဇလင်း သည် နော်ဝေးနိုင်ငံ၏ သမတအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန် သည်။
ထိုမှစ၍ နောင်ဝေးနိုင်ငံမှာ ဖက်ဆစ်နာဇီတို့၏ ဩဇာခံ ကွစ်ဇလင်းရုပ်သေးအစိုးရ၏ ခြယ်လှယ်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို ခံခဲ့ရ လေသည်။
သို့ရာတွင် ကွစ်ဇလင်းအစိုးရသက်တမ်းမှာ ကြာရှည်စွာ မတည်မြဲချေ။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်တို့ စစ်ရေးရှုံးနိမ့်၍ ကွစ်ဇလင်းသည် နော်ဝေးတပ်မတော်သို့ လက်နက်ချ ဝင် ရောက်ရလေသည်။
သူ့အား အော့စလိုမြို့တော် စစ်တရားခံ ရုံးတွင် စစ်ဆေးပြီးနောက် သစ္စာဖောက်အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် နိုင်ငံနှင့်အမျိုးသားအား သစ္စာဖောက်ခဲ့သော ကွစ်ဇလင်းသည် သစ္စာဖောက်တို့၏ သွားရာလမ်းသို့ လိုက်ပါ သွားရလေသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ကွစ်ဇလင်း ဟူသော သူ၏အမည်သည်လည်း သစ္စာဖောက်ဟူသော ဝေါဟာ ရနှင့် တွန်ဒွဲလျက် ကျန်ရစ်ခဲ့ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ‎။
ကြက်ဆူပင်သည် နွေးသောရာသီဥတုရှိသည့် ဒေသများ၌ အပေါက်ရောက်ဆုံး ဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် နှစ်ကြာခံပင်မျိုး ဖြစ်၍ မြေဩဇာကောင်းသော အရပ်၌ ပေ ၃ဝ အမြင့်အထိ ရှည်နိုင်သည်။
အေးသောဒေသများ၌ကား တစ်နှစ်သာလျှင် ခံ၍ အပင်၏အမြင့်မှာ ၄ ပေကျော်ခဲသည်။
Female (top) and male flowers ကြက်ဆူပင်၌ လက်ခြားရွက်ကြီးများ ရှိသည်။
အစေ့သည် အရွယ်အမျိုးမျိုး ပုံအမျိုးမျိုးရှိ၍ ယင်း၏အရောင်မှာ ညိုမှိုင်း မှိုင်း ဖြစ်သည်။
အသီး၌ အမွေးကြမ်းများရှိသည်။
အရွက်ကို ပိုးမျှင်ကောင်များ စားသည်။
အစေ့မှရသော အဆီကို ဝမ်းနုတ် ဆေးအဖြစ် သုံးရသည့်ပြင် ချောဆီ၊ လှည်းဆီ၊ သားရေ၊ ဆပ်ပြာများ လုပ်ရာ၌လည်း သုံးရသည်။
ကမ္ဘာတွင် ကြက်ဆူ စေ့ အများဆုံး ထုတ်ရောင်းနိုင်သော နိုင်ငံများမှာ ဘရာဇီး နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။
thumb|Castor oil seed output in 2006 မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၌ အလေ့ကျပေါက်သော ကြက် ဆူပင် အများအပြားကို တွေ့ရသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ကြက်ဆူ ပင်များကို စိုက်ပျိုးယူကြသည်။
ကြက်ဆူရိုးကြီး၊ ကြက်ဆူရိုးနီ၊ ကြက်ဆူရိုးဖြူတို့ ရှိကြရာ ကြက်ဆူရိုးကြီးသည် အရွက်ကြီး သော ကြက်ဆူပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ယင်းကို သင်္ဘောကြက်ဆူဟု လည်း ခေါ်သည်။
ကြက်ဆူရိုးနီသည် အရိုးနီသော ကြက်ဆူပင် မျိုး ဖြစ်၍ ကြက်ဆူရိုးဖြူသည် အရိုးဖြူသော ကြက်ဆူပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကြက်ဆူရိုးကြီးအရွက်မှရသော အစေးကို အနာလိမ်း ဆေးအဖြစ် သုံးရသည်။
အစေ့မှရသော ဆီကို ဝမ်းနုတ်ဆီ၊ အန်ဆေးအဖြစ် သုံးရ၍ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ ချောဆီများ လုပ်ရာ၌လည်း သုံးရသည်။
ရှေးအခါက ကြက်ဆူရိုးဖြူ အရိုးကိုပြာချ၍ သစ်သားသင်ပုန်းချေရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ကိုင်းတိုင်း ၊ မန္တလေးတိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့တွင် ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းသည်။
သမနွေးပိုင်းရာသီ ကို နှစ်သက်သော်လည်းပူပြင်း ခြောက်သွေ့သောဒေသများတွင်လည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။
မြစ်နားကမ်းနား ချောင်းမြောင်းပေါသည့် ဒေသများတွင် သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သော်လည်း ယခုအခါ အသီးမှ အဆီများ ထုတ်ယူရန်အတွက် ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပျိုးသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြေအမျိုးအစား။
အလွန်စေးသည့်မြေမှ တစ်ပါး မည်သည့် မြေမဆို စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
တောင်ခြေရှိ မြေနီ ၊ မြေဝါ ၊ သဲဲမြေကြမ်းများတွင် စိုက်ရန် အထူးသင့်လျော်သည်။
မြေဖွာ၍ ရေစိမ့်ဝင်နိုင်ရန် လိုအပ်သည်။
စိုက်ပျိုးမည့်မြေကို လိုအပ်သလို ပြုပြင်ပြီး မျိုးစေ့ကို တိုက်ရိုက်ချ၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
အတန်းလိုက် စိုက်ပျိုးသင့်သည်။
တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်း ၆ ပေ အကွာထားပြီး ၂ ပေကွာ အတန်းလိုက် ကျင်းကလေးများ တူး၍ တစ်ကျင်းလျှင် မျိုးစေ့ ၃-၄ စေ့ချပေးသင့်သည်။
စိုက်ပြီးလျှင် မျိုးစေ့များအား မြေဖြင့် ဖုံးပေးရမည်။
မြေခြောက်သွေ့နေလျှင် တွင်းစေ့အောင် ရေခံစိုက်သင့်သည်။
အစေ့မှအပင်ပေါက်ရန်၈ရက်၁၀ရက်ခန့်ကြာသည်။
အပင်မြင့်၃ ပေခန့်ရှိသောအခါ ခေါင်နှိမ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အကိုင်းအခက်များစွာ ဖြာထွက်လာပြီး အသီးထွက် ပိုမိုလာနိုင်သည်။
စိုက်ပြီး ၄ လအကြာတွင် ကြက်ဆူသီးများ ရင့်မှည့်လာ၍ ညိုလျက် ရှိသော အသီးများ ကွဲအက်စပြုလာသောအခါတွင် လက်ဖြင့် ဆွတ်ခူးရသည်။
အသီးခူးချိန်အား ၃ လခန့် အထိ ဆက်လက် ခူးသွားနိုင်သည်။
ဆွတ်ခူးပြီးအသီးများအား လုံး၀ခြောက်အောင်နေလှန်းထားခြင်းအားဖြင့် အသီးများ အက်ကွဲပြီး အစေ့များ ရရှိနိုင်သည်။
အပင် ကြက်ဆူတွင် ရိုးနီ ၊ ရိုးစိမ်း ဟူ၍ ရှိသည်။
အမြဲစိမ်းလန်းသော ပင်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၍ အမြင့် ၁၀ ပေ ထိရှိတတ်၏။
အပင်ကြီးထွားမှု မြန်သည်။
ပင်စည်ခေါင်းပွ ဖြစ်သည်။
အရွက် ရွက်လွှဲထွက်၏။
ရွက်ပြားကြီးပြီး အလွန်နက်သော အဟိုက်များ ၇-၈ ခုထိ ပါရှိသည်။
ရွက်နားတွန့်၏။
ရွက်ကြောများ ရွက်ညှာထိပ်မှ စဖြာသည်။
ရွက်ညှာရှည်၍ တုတ်၏။
အရွက်နုစဉ် ရွက်ပြားနီညိုရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင် ရှိ၏။
ရွက်ညှာတံနှင့် ရွက်ကြောအနီရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင်ဖြစ်၏။
အပွင့် အဖိုပွင့် ၊ အမပွင့် ရှိ၏။
အသီး အသီးသည် အခိုင်လိုက်ပြွတ်၍ သီးသည်။
အသီးသည် အချင်း ၁/၂ ၁ လက်မထိရှိ၍ ပျော့ပျောင်းသော ဆူးငယ်များရှိသည်။
အခန်း ၃ ခန်း ပါ၏။
အစေ့ ကြွေစေ့ခန့်ရှိပြီး ရှည်မျောမျော ပုံဖြစ်သည်။
ပြောင်ချောနေသည်။
အညိုကြားနှင့် အဖြူကြား အနက်စသည်ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အသုံးဝင်ပုံ အရွက် ၊ အစေ့ ၊ အစေ့ဆီ။
အျမစ္​ အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကြက်ဆူသည် ချို၏။
ခါးသက်သက်ရှိ၏။
ပူသော ဂုဏ်သတ္တိရှိ၏။
ကြေကျက်ခဲ၏။
သုတ်ကို ပွားစေ၏။
ဝမ်းသက်စေ၏။
လေသလိပ်ကို နိုင်၏။
အရွက်အသုံးပြုပုံ ၁။
အရွက်ကို ခေါင်း ကိုက်ပျောက်ဆေး၊ အနာအုံဆေး အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
အရွက်ကို ရေဖြင့် သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ကျို၍ သောက်လျှင် လေသလိပ်အားကြီးခြင်းဝှေးစေ့ကြီးခြင်း ၊ ဆီးအိမ်၌ ထုံကျင်ကိုက်ခဲခြင်းနှင့် လည်ချောင်းနာ ၊ သည်းခြေနာတို့ကို ပျောက်စေ၏။
အစေ့အသုံးပြုပုံ ၁။
ကင်းဆိပ်ဖြေဆေးအဖြစ် အစေ့ကို သွေး၍ လိမ်းပေးရ၏။
လေချုပ်၊ အဖျား ၊ ချောင်းဆိုး၊ ဝမ်းဗိုက် ဖောရောင် ၊ ထိုးအောင့်ခြင်း ၊ ခါး ၊ ဆီးအိမ် ၊ ခေါင်းကိုက်ခဲခြင်း နှင့် ပန်းနာ ၊ နူနာ ၊ ဖျဉ်းဒူလာ ၊ အသည်း ရောဂါ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါတို့အတွက် ဖော်စပ်သောဆေးများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြု၏။
အစေ့ဆီအသုံးပြုပုံ ၁။
အစေ့ဆီကိုပြုပြင်၍ ဝမ်းနုတ်ဆေးဖော်စပ်ရာတွင် သုံးသည်။
ကလေး လွယ်ကူစွာ ဖွားမြင်နိုင်ရန်အတွက် ကြက်ဆူဆီကို သုံး၏။
ကြက်ဆူဆီကို ဆံပင်သန်ဆေးအဖြစ်လည်း သုံး၏။
မှတ်ချက် အစေ့မှ တိုက်ရိုက်ထုတ်၍ ရသော အဆီကို စားသုံးဆေးအဖြစ် တိုက်ရိုက် သုံးစွဲ၍မရပါ။
၎င်းအဆီမှ အဆိပ်ဖြစ်စေတတ်သော ဓာတ်များ ကို ထုတ်ပြီးမှ သောက်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကြက်ဆူစေ့ကို စားလျှင် သေနိုင်သည်။
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်သည် () အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အားဖြင့် ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား ဓနဿဟာရပြည်နယ် ()ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်အတ္တလန္တိတ်ဒေသများတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒယ်လာဝဲယားပြည်နယ်နှင့် မေရီလန်းပြည်နယ်တို့နှင့် တောင်ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိပြီး အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အနောက်တောက်ဖက်၊ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်၊ နယူးယောက်ပြည်နယ်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်တေရီအို ဒေသတို့နှင့် မြောက်ဘက်၊ နယူးဂျာစီပြည်နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေအများဆုံးမြို့များမှာ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့၊ ပစ်ဘတ်ခ်မြို့၊ အဲလန်တောင်းမြို့နှင့် အဲရီးမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟဲရစ်စ်ဘတ်ခ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်သည် အဲရီရေကန်၏ နံဘေးတလျှောက်တွင် (၅၁)မိုင်မျှ ရှည်လျှားသော ကုန်းတွင်းပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း တည်ရှိပြီး ဒယ်လာဝဲယား မြစ်ဝတလျှောက်တွင် (၅၂) မိုင်မျှ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ။
ဤပြည်နယ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အရှေ့ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ရှိ၍၊ ဒုတိယအကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းနှင့် မမျှအောင် လူဦးရေ နည်းပါးလှ၏။
ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဘရစ်စဘိန်းမြို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) သဘာဝပထဝီ ထိုပြည်နယ်သည် စတုရန်မိုင်ပေါင်း ၆၇ဝ၅ဝဝ မျှ ကျယ် ဝန်း၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂၁၉၆ဝ၆ ယောက် ရှိလေသည်။
အရှေ့ဘက်ပိုင်းမှာ တောင် ထူထပ်၍၊ ဂရိတ်ဒဗိုက်ဒင်းတောင်တန်းကြီးသည် တောင်နှင့် မြောက် ဖြတ်သန်းလျက် တည်ရှိ၏။
ကွင်းစလန်ပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ကျယ်ပြန့်လှသော စားကျက်ကွင်းများ ရှိသည်။
ထိုဒေသများမှာ ခြောက်သွေ့နေ သော်လည်း အဝီစိတွင်းများ အောင်မြင်စွာ တူးဖော်နိုင်သဖြင့် ရေလုံလောက်စွာ ရရှိလေသည်။
ကမ်းခြေတလျှောက်တွင် သစ်တောကြီးများ ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။
အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ဒီချောင်းတောများ ရှိလေသည်။
ဤပြည်နယ်ရှိ မြစ်များအားလုံးလိုလိုပင် ဂရိတ်ဒဗိုက်ဒင်း တောင်တန်းမှ မြစ်ဖျားခံ၍၊ အချို့သည် တောင်ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ အချို့သည် အနောက်ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ စီးဆင်းကြ၏။
အချို့မြစ်များ ကား အနောက်တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဩစတြေးလီးယား တိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ အဲယားအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်၏။
ရာသီဥတု ကွင်းစလန်ပြည်နယ်တပိုင်းမှာ အပူပိုင်းတွင် ကျရောက်၏။
သို့သော် အခြားအပူပိုင်းဒေသများနှင့် မတူချေ။
အခြားအပူပိုင်း ဒေသများကဲ့သို့ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသော သစ်တောများနှင့် စိမ့်မြေ ညွန်ပျောင်းများ မရှိချေ။
ထို့ကြောင့် အပူပိုင်းတွင် ကျရောက် လေ့ရှိသော ရောဂါမျိုးများနှင့် ငှက်ဖျားရောဂါမှ ကင်း၏။
ကွင်းစလန် ပြည်နယ်တွင် မည်သည့်နေရာမှ အပူချိန် ၆၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထက် မကျော်ပေ။
အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေ တစ်လျောက်တွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေသည်။
အထူး သဖြင့် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေ မြောက်ပိုင်းတွင် မိုးရေချိန်မှာ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှ လက်မ ၁၆ဝ ဖြစ်၏။
အနောက်ဘက် များတွင်ကား မိုးပါးလွန်းလှရာ တစ်နှစ် လျှင် ၆ လက်မခန့် သာ ရွာသွန်းလေသည်။
ဒေသထွက်ကုန်များနှင့် စီးပွားရေး တောင်ခြေများတွင် သစ်တောများ ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်၍ သစ်မှာ ပြည်နယ်၏ အရေးပါအရာ ရောက်ဆုံး ထုတ်ကုန်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
တောင်များမှ ရွှေ၊ ငွေ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ကြွပ် စသည့်အဖိုးတန်သတ္တုများ ထွက်၏။
ကျောက်မီးသွေးမှာ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းမှ ထွက်လေသည်။
ကွင်းစလန်သည် လယ်ယာလုပ်ငန်း ထွန်းကားသော ပြည်နယ်ဖြစ်၏။
အရေးအပါဆုံးသော လယ်ယာလုပ်ငန်း ထွက်ကုန်များမှာ အစဉ်အလိုက်အားဖြင့် ကြံ၊ ဂျုံ၊ ပြောင်းဖူးတို့ ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် ဝါ၊ ဆေး၊ မြေပဲနှင့် အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးအမျိုးမျိုးလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
သိုးမွေးမြူခြင်းမှာ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းကြီး တစ်ရပ် ဖြစ်၏။
အနောက်ဘက်ရှိ ခြောက်သွေ့သော လွင်ပြင် များတွင်၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက်ရှိ နွားကောင်ရေ စုစုပေါင်း ၏ ထက်ဝက်ခန့်ကို မွေးမြူကြလေသည်။
ကြံစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်၍ အထူးဖြစ်ထွန်းသည့်အလျောက် ခရိုင်တိုင်း၌ လိုလိုပင် သကြားစက်များ ရှိလေရာ ယင်းတို့ကို သမဝါယမ စံနစ်ဖြင့် လယ်သမားများက တည်ထောင်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ ထွက်ကုန်များမှာ သိုးမွေး၊ အမဲသား၊ သကြားနှင့် သားရေများ ဖြစ်လေသည်။
ပညာရေး ကွင်းစလန်ပြည်နယ် တွင် မူလတန်းပညာ မသင်မနေရဟု အက်ဥပဒေ သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အပြင် အခလွတ် ပညာသင်ကြားခွင့်ရသဖြင့် လူတိုင်းလိုလိုပင် စာရေးတတ် ဖတ်တတ်သည်။
ယောက်ျား ကလေးကျောင်း မိန်းကလေးကျောင်းများဟူ၍ အထက်တန်း ကျောင်းများ သီးသန့်ဖွင့်လှစ်ထားရှိ၏။
ကွင်းစလန် တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဗရဇ္ဇဗိန်းမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း ထိုပြည်နယ်အနီးသို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိခဲ့သော ဥရောပ တိုက်သားများမှာ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ ဖြစ်၍၊ ၁၆ဝ၆ ခုနှစ်က ကွင်းစလန်ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကက်ပတိန်ကွတ်သည် ထိုဒေသတစ်ဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာ၍၊ အင်္ဂလိပ်ပိုင်နယ်မြေအဖြစ် သိမ်းယူခဲ့ပြီးလျှင်၊ နယူးဆောက် သဝေးဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၂၆ ခုနှစ်၌ မောတင်ပင်လယ်အော် ကမ်းခြေသို့ ဗြိတိသျှ အကျဉ်းသမားတို့ လာရောက်နေထိုင်ကြရာမှ ထိုသူတို့ အခြေ စိုက် နေထိုင်ရန်ဒေသအဖြစ် ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ သည်။
ထိုပြည်နယ်သည် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင်မှ သီးခြားပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ထိုပြည်နယ်၌ ရွှေကို တွေ့ရှိလေရာ၊ လူဦးရေမှာလည်း တိုးတက်ခဲ့၏။
၁၈၉၉ ခုနှစ် တွင် ဩစတြေးလီးယား ဓနသဟာယနိုင်ငံစုထဲတွင် ပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်၊ ထိုပြည်နယ်ကို ဗြိတိသျှ ဘုရင် မင်းမြတ်က ခန့်ထားသော ဘုရင်ခံက အုပ်ချုပ်၏။
သူ့ကို အမှုဆောင်ဝန်ကြီး ၁ဝ ဦးက ကူညီသည်။
လွှတ်တော်တစ်ရပ် သာ ပါဝင်သော ပြည်နယ်ပါလီမန်သို့ တက်ရောက်ရသော အမတ်ပေါင်းမှာ ၆၂ ယောက် ဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလီးယား ဗဟိုပါလီမန်သို့ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်မှ အောက်လွှတ်တော် အမတ် ၁ဝ ဦးနှင့်အထက်လွှတ်တော် အမတ် ၆ ဦး စေလွှတ်နိုင်လေသည်။
ကွင်းစလန်ပြည်နယ်တွင် ယောက်ျား မိန်းမမရွေး မဲပေးနိုင်၏။
သဘာဝအံ့ဩဖွယ်ရာ ထိုပြည်နယ်၏ အံ့ချီးဖွယ်ရာတစ်ခုမှာ ဂရိတ်ဗဲရီးယားရိခေါ် သန္တာကျောက်တန်းကြီး ဖြစ်၏။
ထိုကျောက်တန်းကြီးမှာ ရေထဲမှ တောင်တန်းကြီးတစ်ခု ထိုးထွက်နေသကဲ့သို့ တည်ရှိ သည်။
လူဦးရေ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်မှာ သဘာဝပစ္စည်း ပေါများကြွယ်ဝ သော်လည်း၊ အလုပ်သမားနည်းပါးသဖြင့် လုပ်ငန်းများ တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ခဲ့ချေ။
ဩစတြေးလီးယားတိုက်သို့ ဦးစွာလာရောက် အခြေစိုက်သူ များက အပူပိုင်းကျရောက်သောဒေသများသည် သူတို့ကျန်းမာ ရေးနှင့် သင့်တော်မည်ဟု မထင်ကြချေ။
ထို့ကြောင့် ပထမ၌ ကွင်းစလန်ပြည်နယ်သည် လူနေ နည်းပါးလေသည်။
သို့သော် နောင်အခါ၌ ကျန်းမာရေးကို မထိခိုက်ကြောင်း သိလာသော အခါ ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာ လေသည်။
ဒါရိုက်တာ ကိုစန်းအောင်သည် ယခင်က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဌာနခွဲတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ အနားယူခဲ့သည်။
ဇနီးမှာ မအေးအေးချစ်စိုးဖြစ်သည်။
အောင်မြင်သော တီဗီကြော်ငြာပေါင်းများစွာကို ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ ကိုစန်းအောင်ရိုက်ကူးသော မောင့်မူပိုင်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် (၄၉-ကြိမ်)မြောက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲ၌ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆုကို သန်းညွန့်(ပန်းသာ) မှရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ဧပြီလ (၁၃) ရက်နေ့ (သင်္ကြန်အကြိုနေ့) တွင်ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၄၁) နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သူရိုက်ကူးခဲ့သည့် မောင့်မူပိုင်ရှင် ဇာတ်ကားရုံတင်ရန် (၃) ရက်အလိုတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မေရီလန်းပြည်နယ်သည် အလယ်အတ္တလန္တိတ် ဒေသအတွင်း တည်ရှိသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်းမှ ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် နှင့် ကိုလံဘိယာ ဒိစတြိတ် တို့နှင့် တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်နှင့် မြောက်ဘက်၊ ဒယ်လာဝဲယားပြည်နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်။
အမေရိကန် လူဦးရေစာရင်း ဗျူရို၏ အဆိုအရ မေရီလန်းပြည်နယ်သည် လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှဝင်ငွေ အမြင့်မားဆုံးသော ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
မေရီလန်းပြည်နယ်သည် အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို သဘောတူညီရာတွင် ၇ ခုမြောက် ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
မေရီလန်းသည် ဇီဝသိပ္ပံပညာ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် အချက်အချာကျသော နေရာ ဖြစ်သည်။
ဇီဝနည်းပညာ ဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီ ၃၅၀ ကျော် တည်ရှိပြီး အမေရိကန် နိုင်ငံအတွင်း တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး ဇီဝသိပ္ပံစင်တာ ရှိရာ နေရာ ဖြစ်သည်။
မေရီလန်ပြည်နယ် မေရီလန်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ မူရင်းတစ်ဆယ်သုံး ပြည်နယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေ ချက်စပိပင်လယ်အော် တစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။
မေရီလန်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင်ပင် ဆီလဗေး နီးယားပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဒဲလဝဲယားပြည်နယ်နှင့် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဘက်တွင် ဗာဂျင်းနီးယား ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အနောက် ဗာဂျင်နီးယားပြည်နယ်တို့ အသီးအသီး တည်ရှိ၏။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၁ဝ,၅၇၇ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်၏။
ပြည်နယ်၏ရုံးစိုက်မြို့မှာ အန်နာပိုလစ် ဖြစ်၍၊ အခြားမြို့ကြီးများကား ဗောလတီမိုး ကမ်ဗာလန်၊ ဟေးဂါးစတောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မေရီလန်ပြည်နယ်ကို သဘာဝအပိုင်းအခြားအားဖြင့် ၃ ပိုင်း ပိုင်းခြားနိုင်သည်။
ယင်းတို့မှာ ကမ်းမြောင် မြေပြန့်ဒေသ၊ ပီးဒမွန့် ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အက်ပလက်ချီယန် ဒေသတို့ဖြစ်၏။
ကမ်းမြောင် မြေပြန့်ဒေသသည် မေရီလန်ပြည်နယ်၏ အရှေ့ပိုင်းတစ်ခြမ်းဖြစ်၏။
လူဖြူတို့ဦးစွာ အခြေစိုက်ရာဒေသလည်း ဖြစ်၏။
ရေမြေ ကျယ်ပြန့်သောကြောင့် ကုန်သွယ်ရန်နှင့် ငါးဖမ်းရန်အပြင် သီးနှံစိုက်ပျိုးရန်ကောငေ်းသာ ဒေသဖြစ်လေသည်။
တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ဆေးပင်စိုက်ပျိုးရန် အထူးသင့်လျော်၏။
ပီဒမွန့်ကုန်းပြင်မြင့်မှာ နိမ့်သော တောင်စဉ်တောင်တန်းများဖြစ်လျက် ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၈ဝဝ မြင့်၏။
ဤဒေသတွင် အထွေထွေစိုက်ပျိုးရန် ကောင်းမွန်၏။
သဘာဝ ပင်ရင်းအခြေအမြစ်များ ပေါကြွယ်ဝသဖြင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းသည် အရေးပါသည်။
အက်ပလက်ချီယန်ဒေသသည် ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိ၍၊ တောင်အထူထပ်ဆုံး ဒေသဖြစ်၏။
အရှေ့တောင်မှ အနောက်မြောက်ဘက် သို့ဖြတ်သန်းလျက်တည်ရှိသောအယ်လီဂေးနီတောင်စဉ်တောင် တန်းသည် မြေဩဇာကောင်းသည့် ချိုင့်ဝှမ်းများဖြစ်စေ၏။
ဤအပိုင်းတွင် အရေးပါသော မြစ်ချောင်းများမှာ ယော့ကိုဂေးနီမြစ်၊ ဝီးလချောင်း၊ ပိုတိုမက်မြစ်တို့ ဖြစ်သည်။
ဓာတ်သတ္တု တူးဖော်ရေးနှင့် သစ်ခုတ်လှဲခြင်းတို့မှာ အဓိက လုပ်ငန်းများဖြစ်၏။
မေရီလန်ပြည်နယ်တွင်းရှိ မြစ်များသည် မြစ်ဝကျယ်၍ ချက်စပီ ပင်လယ်အော်တွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းသို့ စီးဝင်သော မြစ်များမှာ သေးငယ်၍ အရာမရောက်ပေ။
ပိုတိုမက်မြစ်သည် ပြည်နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက် နယ်စပ်တစ်လျှောက် ဖြတ်သန်းစီးဆင်း၍ ချက်စပိပင်လယ် တောင်ဘက် ပင်လယ်အော်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
မေရီလန်ပြည်နယ်သည် ချက်စပိ ပင်လယ်အော်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ မြေမျက်နှာပြင် မတူညီသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ရာသီဥတု တစ်ပြေးညီညာမရှိဘဲ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ကွာခြားလေသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့်သော်ကား အပူအအေးလွန်ကဲခြင်းမရှိ ချေ။
တစ်နယ်လုံးတွင် မိုးရွာသွန်းပုံမှာ မျှတသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရန်အတွက်လည်း မိုးရေလုံလောက်စွာ ရရှိလေသည်။
မိုးအပြင်းထန်ဆုံး ရွာသွန်းသော နေရာများမှ ချက်စပိပင်လယ်အော် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် အနောက်ဘက် တောင်တန်း တစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်၏။
မေရီလန်ပြည်နယ်တွင်းရှိ သစ်တောများတွင် ထင်းရှူး၊ ဆီဒါ၊ သင်းဝင်၊ ဘုဇပတ်နှင့် မေပယ်ပင်စသည့် စီးပွားရေးအားဖြင့် အဖိုးတန်သော သစ်ပင်မျးပေါက်သည်။
လယ်ယာ စိုက်ပျိုးခြင်းသည်လည်း အရေးပါ၏။
မေရီလန်ပြည်နယ်၏ လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများမှာ ပြောင်း၊ ဂျုံ၊ ဗာလီ၊ ရိုင်းစပါး၊ ဆေးရွက်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ ကြက်ငှက်စသည်တို့ဖြစ်၏။
အဓိက တွင်းထွက် ပစ္စည်းများမှာ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ကျောက်စရစ် စသည်တို့ ဖြစ်၏။
အဓိကတွင်းထွက် ပစ္စည်းများမှာ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ကျောက်စရစ်စသည်တို့ ဖြစ်၏။
စက်မှုလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းတို့မှာ သံနှင့် သံမဏိထည်များ၊ စက်ကိရိယာများ၊သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ အထည်အလိပ်များ၊ မြေထည်နှင့် ဖန်ထည်များ၊ ရေနံနှင့် ကျောက်မီးသွေးထွက်ပစ္စည်း များ၊ သားရေထည်များ၊ စည်သွတ်သီးနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ အရှိသည်တို့ ဖြစ်၏။
မေရီလန်ပြည်နယ်သည် ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် ရှိနေခဲ့စဉ်က စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ မထွန်းကားခဲ့ပေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဂ‡လိပ်တို့သည် ကုန်ကြမ်းအားလုံးကို မိမိတို့သာ ဝယ်ယူ၍ မိမိတို့ ပြုပြင်ပြီး ကုန်ချောများကို ပြည်နယ်သားများအား ဝယ်ယူစေခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်မှ ကုန်ပစ္စည်းများ မသွင်းရန် သဘောတူညီပြီးသည့် ၁၇၆၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်း တွင်မူကား ယခင်ကဝယ်ယူရရှိနေကျဖြစ်သော ကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် စက်ရုံများ တည်ထောင်လာကြရသည်။
ပထမဦးဆုံး တည်သောစက်မှာ သံရည်ကျိုစက်ဖြစ်၍ ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်သည်။
သံဖြင့်ပြီးသော ပထမဆုံးသဘေ‡ာကို ဗောတီမိုမြို့တွင် ၁၈၃၉ ခုနှစ်၌ တည်ဆောက်၍ ပြီးစီးသည်။
သင်္ဘော ဆောက်လုပ်နိုင် ရေးအတွက် သံမဏိ ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည် တိုးတက် ထွန်းကားလာသည်။
ယခုအခါ မေရီလန်ပြည်နယ်သည် အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်ရှိ ပြည်နယ်များတွင် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ အတွက်အရေးပါဆုံး ဒေသဖြစ်၏။
ဤသို့ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများထွန်းကားနေခြင်းမှာ ကုန်ကြမ်းကို လက်လှမ်းမှီလျက် ဈေးကွက်လည်းကောင်း၊ ဆိပ်ကမ်းများလည်း ကောင်းသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
မေရီလန်ပြည်နယ်သည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်နှင့် အညီ သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ၌ ရေလမ်းကိုအသုံးများသည်။
မြစ်ချောင်းများအပြင် ချက်စပိနှင့် ဒဲလဝဲယား တူးမြောင်းများလည်းရှိသည်။
မီးရထားလမ်း၊ ကုန်းလမ်းများလည်း ရှိသည်။
ပြည်တွင်း ပြည်ပ ဆက်သွယ်ထားသော လေကြောင်းလမ်းများလည်း ရှိသည်။
ရှေးအခါက မေရီလန်နယ်တွင် ရက်အင်ဒီးယန်းတို့ နေထိုင်ခဲ့၏။
လူဖြူတို့သည် ၁၆၃၂ ခုနှစ်တွင်မှစ၍ လာရောက်အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသည်။
ယင်းနှစ်တွင် လော့ဗောလတီမိုးဘွဲ့ကို ခံယူသူ ဂျော့ကဲလဗတ်သည် ကိုလိုနီစိုက်ထူခွင့်ကို ပထမချားဘုရင်ထံမှ ရရှိခဲ့ သည်။
မေရီလန်ဟူသော အမည်မှာ ချားဘုရင်၏ မိဖုရားဟင်နရီယက်တာ မရီးယားကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသောအမည်ဖြစ်၍ မေရီ၏ ပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မေရီလန်နယ်သည် လော့ဗောလတီမိုး၏ သားမြေးစဉ်ဆက်ပိုင်ဆိုင်သော နယ်မြေ ဖြစ်လာ၍၊ မိမိတို့လိုရာဥပဒေများ ရေးဆွဲအုပ်ချုပ်ခွင့်လည်းရခဲ့၏။
သို့သော် လော့ဗောလတီမိုးသည် အတင်းအကြပ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
လော့ဗေလတီမိုးသည် ထိုနယ်ကိုတည်ထောင်ခဲစဉ်က တစ်နည်းအားဖြင့်အပယ်ခံ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်မျာ ခိုလှုံရာအဖြစ် ရည်ရွယ် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်းဘာသာအယူဝါဒတွင် သဘော ထားကြီးစွာနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်များပေးသောကြောင့် ပျူရီတန်များလည်းဝင်ရောက်ခိုလှုံလာသည်။
သို့သော် ၁၆၅၄ ခုနှစ်တွင် ပျူရီတန်တို့ လော့ဗောလတီမိုး၏ အာဏာကိုဖီဆန်လျက် ကိုလိုနီကိုသိမ်းပိုက်ထားခဲ့ရာ၊ ၁၆၅၈ ခုနှစ်ကျမှ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ညီညွတ်မှု ရရှိသဖြင့် ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် ပရိုတက်စတန့် အသင်း၏ တောင်းပန်ချက်အရ မေရီလန်ကို မေရီလန်ကို အင်္ဂလန်ပြည်မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့လေရာ၊ အနှစ်အစိတ်မျှရှည်ကြာသည်။
၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ဗောလတီမိုးအဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ပဉ္စမ လော့ဗော လတီမိုးသည် ပရိုတက်စတန့်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခွင့် ပြန်လည်ရရှိသည်။
ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ဗောလတီမိုး၏ အဆက်အနွယ်များလက်ထဲတွင်သာ ရှိနေခဲ့လေသည်။
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် နယ်စပ် အရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပင်ဆီလဗေးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အချင်းပွားခဲ့ရသေးသည်။
ကိုလိုနီနယ်များ တော်လှန်ခဲ့စဉ်က မေရီလန်လည်း တော်လှန်ရေးဖက်မှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသည့်နောက် ၁၇၈၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို လက်ခံကာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုဝင် သတ္တမ ပြည်နယ် ဖြစ်လာလေသည်။
မေရီလန်ပြည်နယ် အမေရကန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က ပြည်ထောင်စုအပေါ်တွင် သစ္စာစောင့်ထိန်းခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မေရီလန်ပြည်နယ်သည် လူအားသာမကဘဲ ပြည်နယ်တွင်းရှိ စက်ရုံများ၊ လယ်ယာများမှ ထွက်သည့် ပစ္စည်းခပ်သိမ်းတို့ကို စစ်ကြီးအတွက် အားသွန်ခွန်စိုက်ထုတ်လုပ်ပေးလေသည်။
မေရီလန်ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ ၃,ဝ၇၂,၉၉၉ ယောက်ဖြစ်၏။
ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်းရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ဘက် ရော့ကီးတောင်ကုန်းများ ဒေသနှင့် ကော်လိုရာဒိုလွင်ပြင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ဒေသနှင့် ဂရိတ်ပလိန်းဒေသ၏ အနောက်ဘက်စွန်းပိုင်း ဒေသများ ပါဝင်သည်။
ကော်လိုရာဒိုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းထူထပ်သော ပြည်နယ်များ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်တောင်ပိုင်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။
ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်သည် ကော်လိုရာဒိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုမြစ်မှာ စပိန် စွန့်စားရှာဖွေသူများက တောင်ကုန်းမှ မြေနီများကို သယ်ဆောင်လာသဖြင့် အနီရောင်မြစ် (Rio Colorado) ဟု စပိန်ဘာသာဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ဖာဆန် နယ်မြေဆိုင်ရာ အရာရှိများက ကော်လိုရာဒိုသည် နယ်မြေသစ်အတွက် သင့်လျော်သော အမည်ဖြစ်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် တသခ) သည် ကျိုင်းတုံမြို့အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိက တာဝန်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)နယ်မြေနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်ရှိ တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် စိုးလှိုင် - ကြည်း - ၂၉၂၀၈ (တေဇ - ၂၄) ဖြစ်သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရပခလက်အောက်ရှိ မြောက်ပိုင်းဒေသအား ခွဲထုတ်၍ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းဒေသကိုခွဲထုတ်ကာ ကျိုင်းတုံအခြေစိုက် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ အငြိမ်းစား ဦးသိန်းစိန် နှင့် လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်တို့မှာ တိုင်းမှူးများအဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြဖူးသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ စစ်ဗျူဟာများ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ အမှတ်(၁၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းစိန် (ကြည်း - ၁၁၂၅၂) (စတသ - ၉) ဗိုလ်ချုပ် ချစ်သန်း (စတသ - ၁၅) ဗိုလ်ချုပ် မင်းအောင်လှိုင် (ကြည်း - ၁၄၂၃၂) (စတသ - ၁၉) ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဖြိုး (ကြည်း - ၁၆၅၂၁) (စတသ - ၂၂) ဗိုလ်ချုပ် သန်းထွန်းဦး (ကြည်း - ၁၇၄၃၂) ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဇော်အေး (ကြည်း - ၂၀၁၇၅) (စတသ - ၂၈) ဗိုလ်ချုပ် ခင်လှိုင် (ကြည်း - ၂၂၃၈၃) (တေဇ - ၁၇) ဗိုလ်ချုပ် မျိုးမင်းထွန်း (ကြည်း - ၂၇၉၈၄) (တေဇ - ၂၃) ဗိုလ်ချုပ် နီလင်းအောင် (ကြည်း - ၂၇၁၆၀) (စတသ - ၃၇) ဗိုလ်ချုပ်အောင်ခိုင်ဝင်း (ကြည်း - ၂၅၉၅၇) (စတသ - ၃၆) ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် စိုးလှိုင် ယခင်တတက၁၂ကျောင်းအုပ်ကြီး တပ်မ၉၉တပ်မမှူး ရမခတိုင်းမှူး(ကြည်း - ၂၉၂၀၈) (တေဇ - ၂၄) ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ။
မြောက်ပိုင်းတိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် မပခ)သည် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိက တာဝန်မှာ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။
လက်ရှိ တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဇော်ထွေး (တေဇ-၂၄)ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်နှင့်မြောက်ဟူ၍ တပ်မတော်စစ်တိုင်း (၂)ခုသာရှိသေးသည်။
မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်နေဝင်းဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၈ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်နေဝင်းမှာ ဒုစစ်သေနာပတိဖြစ်သွားပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်လဇွန်တန်မှ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးဖြစ်လာသည်။
ရောင်စုံသူပုန်များ ထကြွချိန်တွင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမှာ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သွားပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဒီဘလိတ်က မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ကူမင်တန်ကျူးကျော်မှုတွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇောအား မြောက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားကာ တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။
၁၉၅၆တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇောအား ဗကပနင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ အနားပေးခဲ့သည်။
Freedom, Peace & Justice: ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော ၉၀ ပြည့်ပြီ၊ တပ်မတော်သားများကို ပြည်သူ့ဘက် ရပ်တည်ရန် မွေးနေ့တွင် တိုက်တွန်း၎င်း၏နေရာအား ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ရွှေကို ခန့်ထားခဲ့သည်။
၁၉၅၉ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ရွှေမှာ တောင်ပိုင်းသို့ ရောက်သွားပြီး မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်စန်းယုဖြစ်သည်။