kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရဟန်းများအတွက် မှုခင်းဥပဒေ ပြဿနာ ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် ရဟန်းသံဃာချင်းချင်း ဖြစ်သော မှုခင်းကိစ္စတို့ကို လူရုံးသို့ ရောက်၍၊ လူဥပဒေဖြင့် မဆုံးဖြတ်စေပဲ၊ ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကသာ ဝိနည်းတော်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် ဝိနယဓရ ဥပဒေကို ရေးသား၍ ကြွေးကြော် ပြန်သည်။
အစည်းအဝေးပြုလုပ်၍ ဆုံးဖြတ်သည်။
ကန့်ကွက် သူတို့လည်း အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်ကြပြန်သည်။
ထိုအခါ ရဟန်းတော်တို့အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသင့်၊ မပြဋ္ဌာန်းသင့် ငြင်းခုံသော ဒုတိယအကြိမ် ဝိဒါဝါ ဓိကရုဏ်းကြီး ဖြစ်လာပြန်သည်။
တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ်ချောက်ချား ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံး ကျော်ကြား သွားပြန်သည်။
ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းသင့်သောဘက်မှ ရှင်အာဒိစ္စဝံသက ဓမ္မဝိနယပြန်တမ်းကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ဘိက္ခုနီသာသနာ ပြဿနာ ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် သာသနာနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်လောက်က အဆက်ပြတ်လာ၍ ပျောက်ဆုံးသွား သော ဘိက္ခုနီသာသနာကို ဖော်ထုတ်ရန် ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ရေးသားပြန်သည်။
ကြွေးကြော်သံလည်း ပိုမိုကျယ်လောင်စွာ ကြွေးကြော်ပြန်သည်။
ကန့်ကွက်သူတို့လည်း အပြင်းအထန်ဆုံး ကန့်ကွက်လာကြပြန်သည်။
ထိုအခါ ဘိက္ခုနီသာသနာ ဖော်ထုတ်သင့် မဖော်ထုတ်သင့် ငြင်းခုံသော တတိယအကြိမ် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းကြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြန်သည်။
ယခင် အဓိကရုဏ်းနှစ်ခုထက် ကြီးကျယ်သဖြင့် တစ်ပြည်လုံး တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ်ချောက်ချားလျက်တစ်မ္ဘာလုံး ကျော်ကြားသွားပြန်သည်။
ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ ဆောင်ခံရခြင်း ကန့်ကွက်သူတို့သည် ဘိက္ခုနီသာသနာ ဖော်ထုတ်သင့် မဖော်ထုတ်သင့် ဟူသော မူလဖြစ်ရင်း အဓိ ကရုဏ်းကြီးကို အရေးမယူပဲ၊ ဘိက္ခုနီသာသနော ပဒေသကျမ်း နိဒါန်းစာမျက်နှာ ၂၄-၂၆ တွင် ပါရှိသော စကားတို့ကို အရေးယူကာ ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် ဗားကရာတိုက် ဆရာတော်ရှင်ပဒုမ၊ သာဓုတိုက် ဆရာတော် ရှင်ပညာသာမိ စသော ဆရာတော် ၂၄ ပါးနှင့် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဂဠုန်ဦးစော၊ ဆရာလင်း၊ ဆရာရိပ် စသော လူဒါယကာ ၂၃ ဦးတို့ ကြီးမှူးလျက် ပရိသတ် ၅ဝဝဝ ခန့် တက်ရောက်၍ ၁၂၉၇ ခုနှစ် တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျူဗလီဟောရုံကြီး၌ ရှင်အာဒိစ္စဝံသအား ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ တို့ကို ပြုကြသည်။
ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ ပြုသောဘက်က စာမျက်နှာ ၄၆ ရှိ စာအုပ်ငယ်ကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ကံဆောင်ခံရပြီး နောက်ပိုင်းကာလ ရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ အပြုခံရသော်လည်း ယခင်ကအတိုင်း စာချမြဲချလျက် စာရေးမြဲရေးလျက်ပင်နေသည်။
၁၂၉၃ ခုနှစ် နယုန်လအထိ ရေးသားပြီးစီးသောကျမ်းပေါင်း ၆ဝ ၏ အမည်စာရင်းကို အသောက ကျောက်စာတော်ကျမ်း အဆုံး ကိုယ်တိုင်ရေးသားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ပြဆိုလျက် စာရေးမြဲရေးလျက်ပင်နေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်လာသောအခါ၌လည်း အရပ်တစ်ပါး သို့ တိမ်းရှောင်ခြင်းမရှိ၊ မိမိကျောင်းတိုက်၌ပင်နေ၍ စာပေပို့ချခြင်း၊ ကျမ်းစာရေးသားခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာ့ဝန်ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လူပြန်ထွက်ရခြင်း ၁၃၀၄ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆုတ် ၁၄ ရက်နေ့ အသက် ၆၀ တွင် ရဟန်းဇာတ်သိမ်း၍ လူအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
အမည်ကား ဦးအောင်မြတ်ထွတ်ဖြစ်၏။
ထိုနောက် ဒေါ်ငွေတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ ကျောက်မြောင်းရပ်ကွက် ဘယသုဒ္ဓိလမ်း ဇနီးနေအိမ်၌ နေသည်။
လူမှုကိစ္စစီးပွားရေးကို မဆောင်ရွက်ပဲ၊ ကွယ်လွန်သည်တိုင်အောင် စာပေပို့ချခြင်း၊ ကျမ်းစာရေးသားခြင်း အလုပ်တို့ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီး၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ငွေတင့်က အစစအရာရာ တာဝန်ယူ၍ ပြုစု လုပ်ကျွေးသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ၁၃၁၃ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆုတ် ၄ ရက်နေ့ အသက် ၇ဝ တွင်ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။
ရုပ်ကလာပ်ကို အရှင် အာဒိစ္စဝံသကျောင်းတိုက်သို့ယူ၍ ငါးရက်ထားပြီးလျှင် သင်္ဂြိုဟ်ကြသည်။
ရှင်အာဒိစ္စဝံသကား ဇွဲလုံ့လ အလွန်ကောင်းသည်။
ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
အထူးအားဖြင့် အကြည့်အရှု အသင်အကြား နည်းပါး၍ ကျမ်းအိပ်ဟု သမုတ်သော နိကာယ်ကြီးငါးရပ်ကို တစ်သက်ပတ်လုံး ကွယ်လွန်သည်အထိ အခေါက်ပေါင်းများစွာ ချပို့ခဲ့သည်။
တစ်ခေါက်လျှင် ခြောက်လဖြင့် အပြီးချပို့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) နှိုင်းယှဉ်ချက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသ မပေါ်ပေါက်မီ ဗုဒ္ဓသာသနာ နှစ်ပေါင်း ၂,၅ဝဝ အတွင်း သာသနာကျိုး၊ လောကကျိုးကိုသည်ပိုးဆောင်ရွက်သွားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား - ပုဂံခေတ် သဒ္ဒနီတိကျမ်းပြု ရှင်အဂ္ဂဝံသ၊ ပင်းယခေတ် အဘိဓာန် ဋီကာကျမ်းပြု စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီး၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ကျမ်းများစွာကို ပြုသည်ပြင် လောကီလောကကုတ္တရာတို့၌ မတတ်မသိ မရှိ လောက်အောင် ကျွမ်းကျင်လိမ်မာသဖြင့် (မ-ကာရလောပ)မ-တလုံးကျေ အမည်ရသော တောင်တွင်း သာသနာပိုင် ဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်၊ ယင်းခေတ် နေတ္တိမဟာဋီကာသစ်နှင့် သုတ်လီလက္ခန် ဋီကာသစ်တို့ကို ပြုသည့်ပြင် သက္ကတကျမ်း များစွာကို မြန်မာပြန်ဆိုခဲ့သော မောင်းထောင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်၊ ယင်းခေတ် ပါဠိဘာသာ မြန်မာဘာသာကျမ်းများစွာကို ပြုခဲ့သဖြင့် (ဗုဓ်အစ-ဗုဓ်အလယ်-ဗုဓ် အဆုံး)ဟု တစ်သာသနာလုံး ချီးကျူးခြင်းခံရသော ဆရာတော်ဦးဗုဓ်၊ အင်္ဂလိပ်ခေတ် ဒီပနီကျမ်းများစွာကို ပြုခဲ့ရာ ပရမတ္ထဒီပနီကျမ်းကို ပြုရာ၌ ဋီကာကျော်ဝယ် အချက်ပေါင်းများစွာကို ပယ်ထားသဖြင့် ဋီကာကျော်ကို ပယ်ရာသလောဟု တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ် ချောက်ချားသွားသော လယ်တီဆရာတော်ဟူ၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ခြောက်ဦးတို့ဖြစ်သည်။
ယင်း ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား ဗုဒ္ဓသာသနာဝယ် ရခဲပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းမော်ကွန်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အလွန်ထူးခြားသော သမိုင်း မော်ကွန်းဝင်တို့ဖြစ်သည်။
ယင်းအင်္ဂလိပ်ခေတ်မှာပင် ခုနစ်ဦးမြောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသပင်ဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အလုပ်အကျွေး အပါးတော်မြဲဖြစ်၍ အထူးထင်ရှားသည်။
အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်း၏ညီတော် အမိတ္တောဒနမင်း၏ သားတော်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ညီတော်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားဘက်တော်ခုနစ်ဦးတွင်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်သောအခါ အခြားသာကီဝင် မင်းသားတို့ကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားထံ သို့ သွားရောက်၍ ရဟန်းပြုသည်။
အာနန္ဒာ နှင့်အတူ ညီတော်နောင်တော်များ ဖြစ်ကြသော အနုရုဒ္ဓါ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ ကိမိလ၊ ဒေဝဒတ် မင်းသားလေးပါးနှင့် ဆတ္တာသည် ဥပါလိတို့အတူပါသည်။
အာနန္ဒာသည် ရဟန်းပြုပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ဘယ်လက်ရုံးအဖြစ်လည်း နေရာရသည်။
တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်သည်။
မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးသည်။
မြတ်စွာဘုရား ဝါတော်နှစ်ဆယ်ရသော အခါမှစ၍ အစဉ်အမြဲ လုပ်ကျွေးသည်။
အာနန္ဒာထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် လုပ်ကျွေးခြင်း ပြုခွင့်ရသောအခါ လေးပါးသောဆုကို တောင်း၍ လေးပါးသောဆုကို ပယ်သည်။
အရှင်အာနန္ဒာ၏ တောင်းဆိုချက် အာနန္ဒာတောင်းသောဆု လေးပါးမှာ - (၁) မိမိဝန်ခံဖိတ်ကြားအပ်သောဆွမ်းကို ခံတော်မူရန်၊ (၂) အဝေးအနီး မြို့ရွာ၊ကျေးလက်မှ ရောက်လာသော ပရိသတ်တို့က မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်လိုသဖြင့် မိမိကတစ်ဆင့် လျှောက်ထားလျှင် ဖူးမြော်ခွင့်ပေးတော် မူရန်၊ (၃) မိမိ၌ ယုံမှားမှုရှိသောအခါ မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်မေးလိုသော် မေးခွင့်ပြုပါရန်၊ (၄) ကွယ်ရာ အခြားတစ်ပါးသော နေရာ၌ ဟောကြားတော် မူသော တရားတော်ကို မိမိအားပြန်၍ ဟောကြားပါရန်ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ရှင်အာနန္ဒာပယ်သောဆုလေးပါးမှာ (၁) မြတ်စွာဘုရားရအပ်သော ဆွမ်းကွမ်းပစ္စည်းဖြင့် မိမိအား မချီးမြှောက်ရန်၊ (၂) မွန်မြတ်သော သင်္ကန်းပစ္စည်းဖြင့် မချီးမြှောက်ရန်၊ (၃) မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ် ကျိန်းဝတ်သော ဂန္ဓကုဋိသို့ ဝင်၍ မကျိန်းပါရစေရန်၊ (၄) ဆွမ်းဖိတ်သော ဒါယကာတို့အိမ်သို့ အတူလိုက်ပါရန်အတွက် မခေါ်ဆောင်ရန်ဟူ၍ဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အသွယ်သွယ်သော နည်းတို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုတော်မူခြင်းကြောင့် ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက တရားမှူး၊ တရားထိန်း၊ တရားဘဏ္ဍာစိုးအရာ၌ ချီးမြှောက်တော်မူသည်။
ဧတဒဂ် left|thumb |၁၈ ရာစု မြန်မာ့လက်ရာ အရှင်အာနန္ဒာရုပ်တု|right မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အာနန္ဒာထေရ်သည် ငါးပါးသော ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ရသည်။
ဧတဒဂ် ငါးတန် ရရှိ သဖြင့် ထူးမြတ်သောမထေရ်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်လာသည်။
ရှင်အာနန္ဒာရရှိသော ဧတဒဂ်ငါးပါးမှာကား - (၁) အကြားအမြင်များခြင်းအဖြစ်၊ ဗဟုသုတ ဧတဒဂ်။
(၂) သတိအမှတ်ကောင်းခြင်းအဖြစ်၊ သတိမန္တဧတဒဂ်။
(၃) ပညာရှိခြင်းအဖြစ်၊ ဂတိမန္တဧတဒဂ်။
(၄) တည်ကြည်မှုရှိခြင်းအဖြစ်၊ ဓိတိမန္တဧတဒဂ်။
(၅) အလုပ်အကျွေးပြုနိုင်ခြင်းအဖြစ်၊ ဥပဋ္ဌာက ဧတဒဂ်၊ ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓလွန်ပြီးကာလ ရှင်အာနန္ဒသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာ တင်မည့်နေ့တွင် ဣရိယာပုတ်လေးပါးမှလွတ်၍ အာသဝေါကုန်သော ရဟန္တာဖြစ်လာသည်။
ကွယ်ရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်များကို ပြန်လည်ဟောကြားစေသော ရှင်အာနန္ဒာ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ပုထုဇဉ်သတ္တဝါအများသည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသော တရားတော် များကို ယခုထက်တိုင် ကြားနာ ကြည်ညိုကြရသည်။
သန်းခေါင်ယံ၌ မထင်ရှားသော နတ်သား တစ်ပါးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် မင်္ဂလသုတ်အစရှိသော တရားတော်များကို နာရသည်မှာလည်း ရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ရာတွင် ရှင်အာနန္ဒာ၏ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့်သာလျှင် သုတ္တန်၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်များသည် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်စား ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) သုတ္တန်များ အာနန္ဒအစ္ဆရိယသုတ် အံ-၄-ပါ-၄၄၈၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၅၊ ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ၊ ဥပါသက၊ ဥပါသကီတို့ အသျှင်အာနန္ဒာကို မြင်ရခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ၎င်းထေရ်နှင့် စကားပြောဆိုရမှု၌လည်းကောင်း၊ အားရတင်းတိမ်မှု မရှိကြကြောင်း ဟောထား၏၊ အာနန္ဒာထေရ်က လူတို့အား နှုတ်ဆက်ပုံ ရဟန်းတို့ နည်းယူစရာ ကောင်းလှ၏။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/175] အာနန္ဒဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ် ပဏ်-၃-ပါ-၂၂၈၊ ပဏ်-၃-ဋ္ဌ-၁၇၂၊ ခန္ဓာ ၅-ပါးကို ကာလ သုံးပါးဖြင့် စွဲမယူရန် ၎င်းမထေရ် ဟောထား၏၊ ပါဠိ-၌ မှတ်သားဖွယ် လေးဂါထာ ပါ၏။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/170] အာနန္ဒသုတ် (၁၁)သုတ် မှာ သဠာ-သံ-ပါ-၄၂၀၊ သဠာ-သံ-ဋ္ဌ-၁၂၀၊ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာသမုဒယ၊ ဝေဒနာနိရောဓ၊ ဝေဒနာနိရောဓ ဂါမိနိပဋိပဒါ၊ လေးချက်ဟောထား၏။
သဂါထာ-သံ-ပါ-၁၈၉၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၄၈၊ အာနန္ဒာထေရ်က ကာမရာဂကို ပယ်ရန် ဝင်္ဂီသမထေရ်အား ဟောထား၏။
သဂါထာ-သံ-ပါ-၂၀၁၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၆၆၊ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက် လူတို့ကို ဟောပြောမှုများနေသော အာနန္ဒာမထေရ်ကို နတ်က သတိပေးပုံ။
ခန္ဓ-သံ-ပါ-၂၁၊ နိရောဓမည်ပုံမေး၍ ဖြေထား၏၊ ခန္ဓာ ၅-ပါး အနိစ္စဖြစ်ပုံကိုလည်း ဟောထား၏။
ခန္ဓ-သံ-ပါ-၃၀၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၄၅၊ (ပ-ဒု) သင်္ခါရတရားတို့၏ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်ကို ပြဆိုခန်း။
ဒု-သုတ်၊ ခန္ဓ-သံ-ပါ-၃၁။
ခန္ဓ-သံ-ပါ-၈၆၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၂၈၃၊ မန္တာဏီပုဏ္ဏေးမ၏သား ပုဏ္ဏမထေရ်၏ တရားတော်ကို နာရ၍ အာနန္ဒာထေရ် သောတာပန်တည်ရကြောင်း။
ခန္ဓ-သံ-ပါ-၁၅၃၊ ခန္ဓ-သံ-ဋ္ဌ-၃၀၇၊ ခန္ဓာ ၅-ပါး၌ လက္ခဏာရေးသုံးပါး တင်ပြပုံ ဟောထား၏။
မဟာ-သံ-ပါ-၂၈၆၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၀၅၊ အာနာပါနဿတိကို အားထုတ်လျှင် ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးပြည့်စုံစေနိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။
မဟာ-သံ-ပါ-၃၁၅၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၃၁၆၊ ရတနာသုံးပါး၌ မကြည်ညိုမှု၊ ၅-ပါး သီလမလုံခြုံမှုမှာ ဒုဂ္ဂတိရောက်ကြောင်းဖြစ်၍ ကြည်ညိုမှု၊ လုံခြုံမှုမှာ သုဂတိ ရောက်ကြောင်း ဟောထား၏။
အံ-၃-ပါ-၁၃၁၊ အံ-၃-ဋ္ဌ-၁၁၀၊ သဝိညာဏကာယ ဗဟိဒ္ဓ သဗ္ဗနိမိတ္တ တို့၌ စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိဖြင့် နေသော ပုဂ္ဂိုလ်အား တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ မဖြစ်ကြောင်း ဟောထား၏။
အံ-၆-ပါ-၃၁၇၊ အံ-၆-ဋ္ဌ-၁၁၈၊ ပညာပွင့်လင်းခြင်း အကြောင်းများ။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/172-175] ဇာတ်တော်များ အာနန္ဒာမထေရ်က ဘုရားရှင်အတွက် အသက်စွန့်ပုံကို အကြောင်းပြု၍ ရှေးအတိတ်ဘဝများကလည်း အသက်စွန့်ခဲ့ဘူးပုံများကို ဟောသော ဇာတ်တော်များ၊ သုဝဏ္ဏကက္ကဋဇာတ်ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၁၄၈၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-တ-အုပ်-၂၇၅။
ရောဟဏမိဂဇာတ်ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၂၃၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၄၁၃။
စူဠဟံသဇာတ်ဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၃၂၆၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၄၂၄။
ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၈၃၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-မ-အုပ်-၃၅၅။
မဟာဟံသဇာတ် ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၉၀၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-မ-အုပ်-၃၇၇။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/183] ဆက်စပ် အကြောင်းအရာများ အာနန္ဒာမထေရ်မှာ ဣရိယာပုထ် လေးပါးမှ လွတ်၍ ရဟန္တာဖြစ်ကြောင်း ခုဒ္ဒက-ဋ္ဌ-၈၁-၈၂။
ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၁၆။
ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၁၀။
ဝိ-၁-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၀။
ကောင်းကင်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြောင်း၊ ဓမ္မ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၄၂။
အသျှင်အာနန္ဒာထေရ်အား အထက်မဂ်ဖိုလ် ရစေရန် ဝဇ္ဇိပုတ္တမထေရ်က သတိပေးသော ဂါထာ၊ ထေရ-ပါ-၂၄၅၊ ထေရ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၀၁။
သဂါထာ-သံ-ပါ-၂၀၁၊ သဂါထာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၆၇။
အပ-ပါ-ဒု-အုပ်-၁၇၃၊ အပ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၂၉၁။
၎င်း၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ ဗေလဋ္ဌသီသထေရ်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဝိ-၂-ပါ-၁၁၆။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/160] အာနန္ဒာမထေရ်ကို ချီးကျူးခဏ်း၊ အာနန္ဒအစ္ဆရိယသုတ်၊ အံ-၄-ပါ-၄၄၈၊ အံ-၄-ဋ္ဌ-၃၃၅။
ပဏ်-၁-ပါ-၂၇၃၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၄၉-၂၃၇။
အတိတ်ဝတ္ထု၊ နိဒါန-သံ-ဋ္ဌ-၈၃။
အံ-၁-ပါ-၂၅၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၂၂၃၊ အကျယ် ဖွင့်ပြထား၏၊ ကျောင်းဆောက်လှူခဏ်း၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၂၂၆။
၎င်းအား ဗျာဒိတ် ပေးပုံ၊ အံ-၃-ပါ-၂၂၉။
အပ-ပါ-ပ-အုပ်-၅၇၊ အပ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၄၆၊ (ဗဟုဿုတ၊ သတိမန္တ၊ ဂတိမန္တ၊ ဓိတိမန္တ၊ ဥပဋ္ဌက ဧတဒဂ် ၅-တန်ရ၏)။
ဣတိ-ဋ္ဌ-၂၀။
ဒီဃ-၁-ဋ္ဌ-၂၈-၅၃၊ ဒီဃ-၁-ပါ-၃။
ထေရ-ပါ-၃၄၆၊ ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၁၁၊ အပြည့်အစုံပါ၏၊ ပါဠိ အဆုံးနား၌ ၂၅-နှစ်လုံးလုံး ကာမဝိတက် မဖြစ်ဘူးကြောင်း ဟောထား၏။
ဂါထာနံပါတ်-၁၀၄၂။
၎င်းအား ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဟု ဟောထားပုံ၊ အပ-ပါ-ပ-အုပ်-၄၈၊ အပ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၂၃။
အပ်နှင့် ပုဆိုးပိုင်း လှူခဲ့ပုံ၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၃၄၀။
အာနန္ဒအစ္ဆရိယဓမ္မဝဏ္ဏနာ၊ ဒီဃ-၂-ပါ-၁၁၈၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၇၅။
ဧတဒဂ် ၅-တန်၊ အံ-၁-ဋ္ဌ-၄။
ဥဒါန-ဋ္ဌ-၁၀။
ခုဒ္ဒက-ဋ္ဌ-၈၆။
သုတ္တ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၂၂။
၎င်းမှာ အမိတောဒန သာကီဝင်၏ သား ဖြစ်၏၊ အပ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၄၈။
ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၇၈၊ အတိတ်ဝတ္ထု။
ပရဒါရကကံ လွန်ကျူးပြစ်ကို ရုစာမင်းသမီးဖြစ်စဉ်က ကိုယ်တိုင်ပြန်ပြောပြပုံ၊ ဇာတက-ပါ-ဒု-အုပ်-၂၆၆၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-သ-အုပ်-၁၂၇။
ဘုရားရှင်အား အာယုကပ် (ဝါ) ဘဒ္ဒကပ်ပတ်လုံးတည်နေရန် တောင်းပန်ခဏ်း၊ ဒီဃ-၂-ပါ-၉၆၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၅၃။
အံ-၈-ပါ-၁၂၉၊ အံ-၈-ဋ္ဌ-၂၄၇။
ဥဒါန-ပါ-၁၅၂၊ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၂၉၄။
နေတ္တိ-ဋ္ဌ-၈၄-၌ ရှင်းပြထား၏။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/159] အာနန္ဒာမထေရ်အား အလုပ်အကျွေးရာထူးပေးအပ်စဉ် ပယ်သောဆုလေးပါး၊ ယူသောဆု လေးပါးကို ပြဆိုခန်း။
ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၃။
ထေရ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၄၁၅။
အပ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၃၄၉။
ဘုရားရှင်အား ၂၅-နှစ် လုပ်ကျွေးရကြောင်း၊ ဒီဃ-၂-ဋ္ဌ-၁၆၁။
အံ-၁-ဋ္ဌ-၂၂၉၊ အခွင့် အရေး ရလိုသောသူတို့ သတိမူစရာ။
ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၈၂။
ဇာတက-ဋ္ဌ-တ-အုပ်-၂၁။
ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၉၇။
ဇုဏှဇာတက-ပါ-ပ-အုပ်-၂၂၇၊ ဇာတက-ဋ္ဌ-စ-အုပ်-၉၆။
ဘုရားရှင်၏ အလိုတော်ကို သိတတ်ပုံ၊ ပဏ်-၁-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၇၀။
တနေ့ ၁၈-ကြိမ် ဘုရားရှင်ထံ ဆည်းကပ် သွားရာ သွားတိုင်းသွားတိုင်း ပြဿနာတခု အမြဲတန်းပါ၏ဟု ဆိုထားပုံ၊ မဟာ-သံ-ဋ္ဌ-၂၅၄။
ဒီဃ-၃-ဋ္ဌ-၉၂၊ ဒီဃ-၃-ပါ-၉၈။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/160] အာနန္ဒထေရပဥှဝတ္ထု ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၂၆၅၊ သရဏဂုံသီလရှိသူ၏ သတင်းသာ လေအောက် လေထက် မွှေးနိုင်ကြောင်း ဂါထာ။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၁၄၀-မရေတွက်အောင် သင်္ကန်း ရပုံ။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၅၃၊ ဩဝါဒပါတိမောက် သုံးဂါထာ။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၁၆၁-ယောကျ်ား အာဇာနည်တို့ဖြစ်ရာအရပ်ကို မေး၍ ဖြေထား၏။
ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ-ဒု-အုပ်-၃၉၆ ဒိဝါ တပတိ အာဒိစ္စော စသော ဂါထာဖြစ်ပေါ်လာပုံ။
܀ပိဋကတ်လမ်းညွှန်[01/177]܀ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မဟာဗုဒ္ဓဝင်ပါ အရှင်အာနန္ဒာ မထေရ်မြတ်အကြောင်း ကိုးကား Category:ဂေါတမဗုဒ္ဓ မိသားစု Category:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ။
တွေးတောကြောက်လန့်နေကြရမည်ဟု မဆိုသော်လည်း လူတို့တွင် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ် အမျိုး ပေါင်း များစွာ ရှိသည်ကို သတိပြုသင့်၏။
လူသည် အချိန်အခါမရွေး သေတတ်၏။
ထိခိုက်ရှနာ တတ်၏။
နာမကျန်းဖြစ်တတ်သည်။
ထိုအတူ လူတို့၏ပစ္စည်းများသည်လည်း အချိန်မရွေး ရန်သူမျိုး ငါးပါး အဖျက်အဆီးကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ကံမကောင်း အကြောင်း မလှ၍ဖြစ်စေ ပျက်စီးဆုံးရှုံးတတ်သည်။
ထိုကဲ့သို့သော ဘေး အန္တရာယ်နှင့် အပျက်အစီးများမှာ လူတိုင်းလူတိုင်း အခါမရွေး တွေ့ကြုံရသော ဖြစ်စဉ်ပင် ဖြစ်သည်။
အိမ်ထောင်စုတစ်ခုလုံးအတွက် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သူ တစ်ယောက်သည် ငွေကြေးစုဆောင်းပြီးမရှိမီ သေဆုံးသွားလျှင် ကျန်ရစ်သော အိမ်ထောင်များ အတိဒုက္ခရောက်ကြသည်သာ များ၏။
ထိုမှတစ်ပါး ပစ္စည်း ဥစ္စာ မည်မျှပင် ချမ်းသာကြွယ်ဝ နေသူဖြစ်စေကာမူ ရန်သူမျိုးငါးပါးတွင် တစ်ပါးပါးနှင့် ကြုံတွေ့ ရလျှင် အနှစ်နှစ် အလလ စုဆောင်းခဲ့သမျှသည် နာရီပိုင်းရက် ပိုင်းအတွင်း အားလုံးမကုန်နိုင်ဟူ၍ မည်သူသည် ပြောနိုင်ပါ မည်နည်း။
အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်သော အဆောက်အအုံကြီး များပင်လျှင် နာရီအနည်းငယ်အတွင်း မီးစာဖြစ်သွားသည်ကို လည်းကောင်း၊ အဖိုးတန်ကုန်ပစ္စည်းများ တင်ဆောင်သည့် သင်္ဘောကြီးများသည် နစ်မြုပ်ပျက်စီးရသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြုံဖူးကြသည်သာ ဖြစ်၏။
ထိုကဲ့သို့သော အပျက်အစီး များနှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါတွင် ကြိုတင်တွေးတော၍ မထား ခဲ့သော ဒုက္ခအပေါင်းသည် ဝင်ရောက်လတတ်လေသည်။
ရှေးအခါက ကုန်သည်များသည် မိမိတို့၏လုပ်ငန်းတွင် တန်ဖိုးအများဆုံးဖြစ်သော ကုန်သင်္ဘောကြီးများ ပင်လယ်တွင် နစ်မြုပ်ပျက်စီးခြင်းဘေးနှင့် ကြုံတွေ့ရသောအခါ နေ့ချင်းညချင်း လူဆင်းရဲအဖြစ်သို့ ရောက်သွား တတ်ကြလေသည်။
ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သော နည်းကောင်းလမ်းကောင်း များကို ရှာဖွေကြသောအခါတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း မတတ်နိုင်စေကာမူ အများနှင့်ဆောင်ရွက်ရသော် ဖြစ်နိုင်သည်ကို တွေ့ကြလေသည်။
ထိုနည်းကောင်းမှာ အာမခံထားသောနည်း ဖြစ်၍ ယခင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အပျက်အစီးတို့၏ ဒဏ်ချက် များကို သိသိသာသာ လျော့ပါးသွားစေလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ မမျှော်လင့်ဘဲ ကြုံတွေ့ရသော အပျက်အစီး အမျိုးမျိုးကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ရခြင်းများကို ကာကွယ်ရန် အာမခံထားသော စနစ်သည် ယခုခေတ် စနစ်များကဲ့သိ့ မဟုတ်သေးဘဲ သဘော မျှသာဖြစ်၏။
ရှေးအကျဆုံး အသက်အာမခံ တစ်ခုကို ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် တွေ့ခဲ့ရ၍ ၁၆ဝ၁ ခနှစ်တွင်မှ အဂ‡လန်ပြည်တွင် အာမခံနှင့်ဆိုင်သော ဥပဒေရပ်များကို စတင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်အထိ အာမခံစနစ်တွင် ရေကြောင်းအာမခံ၊ အသက်အာမခံနှင့် မီးအာမခံဟူ၍ သုံးမျိုးသာ ရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့်အကျော်ကြားဆုံးသော အာမခံကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှာ လန်ဒန်မြို့ရှိ လွိုက် ကုမ္ပဏီဖြစ်ကေင်းဖြစ်ပေမည်။
အများဆုံးအသုံးပြုကြသော အာမခံမှာ အသက်အာမခံ ဖြစ်၏။
အသက်အာမခံထားသောအခါ လူ တစ်ယောက် သူကွယ်လွန်သောအခါ ကျန်ရစ်သူ သားမယားအတွက် အတိဒုက္ခမရောက်စေရန် ထားခဲ့လိုသော ငွေကို သတ်မှတ်၍ အချိုးကျနှစ်စဉ်ကြေးကို ပေးသွင်းသွားရသည်။
ထိုအာမခံထားသူ သေဆုံးသောအခါတွင် အာမခံကုမ္ပဏီက ကျန်ရစ်သော သားမယားအား သတ်မှတ်ထားသော ငွေကို ထုတ်ပေးရ၏။
ထိုအာမခံစနစ်အပြင် အသက်အာမခံငွေစု စနစ်တစ်မျိုးကိုလည်း အသုံးများကြသည်။
ထိုစနစ်မှာ ရိုးရိုး အသက်အာမခံကဲ့သို့ပင် သတ်မှတ်ထားသော ငွေအတွက် အချိုးကျနှစ်စဉ်ကြေးကို နှစ်အပိုင်းအခြားနှင့် သတ်မှတ်၍ ပေးသွင်းရ၏။
သတ်မှတ်ထားသော နှစ်မစေ့မီ ထိုသူသေဆုံး ခဲ့လျှင် သတ်မှတ်သောငွေကို ကုမ္ပဏီက ပေးလျော်ရသည်။
အကယ်၍ သတ်မှတ်ထားသော နှစ်အပိုင်းအခြားကုန်ဆုံးသွား၍ သတ်မှတ်ထားသောငွေကိုလည်း အပြည့်ပေး သွင်းပြီးလျှင် ထိုငွေကို အာမခံထားသူကိုယ်တိုင် ပြန်လည် ထုတ်ယူနိုင်ခွင့် ရှိသည်။
ပမာအားဖြင့် လူ တစ်ယောက်သည် ငွေကျပ် ၂ဝဝဝ ကို သတ်မှတ်၍ အနှစ် ၂ဝ အာမခံထားကာ နှစ်စဉ်ကျပ် ၁ဝဝ ကျ ပေးသွင်းသွား၏။
အာမခံစာချုပ် အတည်ဖြစ်ပြီး၍ သတ်မှတ်သောနှစ်မစေ့မီ ထိုသူသေဆုံးပါက ကျန်ရစ်သော သားမယားအား ကုမ္ပဏီက ငွေကျပ် ၂ဝဝဝ အပြည့်ပေးလျော် ရသည်။
အကယ်၍ ထိုသူမသေဆုံးပဲ အနှစ် ၂ဝ ပြည့်အောင် နှစ်စဉ်ကြေးပေးသွင်းပြီးဖြစ်လျှင် ငွေကျပ် ၂ဝဝဝ ကို ထိုသူ အားပင်ပြန်၍ ထုတ်ပေးသည်။
မီးအာမခံ၊ ရေကြောင်း အာမခံတို့မှာလည်း ထိုစနစ်များ ကဲ့သို့ပင် နှစ်စဉ်ကြေးပေးသွင်းကာ တစ်စုံတရာ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှု ရှိလျှင် အာမခံကုမ္ပဏီက ပေးလျော်ရသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသကဲ့သို့ပင် အာမခံလုပ်ငန်းသည်လည်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။
ယခင်က ရေကြောင်းအာမခံ၊ မီးအာမခံ နှင့် အသက်အာမခံဟူ၍ သုံးမျိုး သာ ရှိခဲ့သော်လည်း ထိုခေတ် မှစ၍ လူတို့တွင် တွေ့ကြုံရတတ်သော ပျက်စီးဆုံးရှုံးနစ်နာမှု ဟူသမျှကို အာမခံ ထားနိုင်ကြလေသည်။
မတော်တဆ ထိခိုက် နာကျင်မှု၊ ခြေလက်အင်္ဂါချို့ယွင်းမှုမှအစ မော်တော်ကားများ ပျက်စီးမှု၊ မော်တော်ကား အတိုက်ခံရမှုတို့ကိုပါ အာမခံထား နိုင်၏။
(ဟော်လီဝုရုပ်ရှင်မင်းသမီးများသည် မိမိတို့အသံကိုပင် အာမခံထားကြသည်။
) ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အသက် ၁၄ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း ရှိ အလုပ်လက်ကိုင်ရှိ၍ တစ်နှစ်လျှင်ဝင်ငွေ အနည်းဆုံး စတာ လင်ပေါင် ၂၅ဝ ထက်မနည်း ရရှိသူတို့သည် အမျိုးသား ကျန်းမာရေး အာမခံအက်ဥပဒေအရ အာမခံထားကြရလေသည်။
ထိုအာမခံထားရာ၌ ပေးသွင်းရန်လိုအပ်သော ငွေကို အစိုးရ၊ အလုပ်ရှင်နှင့် ကာယကံရှင်သုံးဦးက ပူးပေါင်းတာဝန်ယူ၍ ပေးသွင်းရ၏။
အသက် ၁၄ နှစ်အထက်ရှိ လူတို့သည်လည်း အလုပ်လက်မဲ့ အာမခံကိုထားကြ၍ အလုပ်ရှိစဉ် ကုမ္ပဏီမှ သတ်မှတ်ထားသော ငွေရင်းကို ပေးသွင်းကြပြီးလျှင် အလုပ် လက်မဲ့ဖြစ်သည့်အခါများတွင် ထိုသို့ ပေးသွင်းထားသောငွေမှ အပတ်စဉ် အရစ်ကျ ရရှိခံစားကြ ရ၏။
ဤသို့ဖြင့် အလုပ် လက်မဲ့ပြဿနာမှာ ဖြေရှင်းပြီး ဖြစ်ရလေသည်။
သားသမီးများ၏ ပညာသင်ကြားရေးအတွက် စိတ်ချရစေရန် ငွေစုသည့်သဘောနှင့်လည်း အာမခံ ပြုလုပ် နိုင်၏။
ထိုစနစ်မှာ သားသမီးများငယ်စဉ်မှစ၍ အာမခံငွေကို ပေးသွင်းပြီးလျှင် ငွေကုန်ကြေးကျ အများဆုံး ပညာကို သင်ယူရမည့်အချိန်တွင် ထုတ်ယူသုံးစွဲရန် ဖြစ်၏။
မြန်မာနိုင်ငံအဖို့ဆိုလျှင် သားသမီး များကို တက္ကသိုလ်သို့ ပို့ချိန်မှာ ငွေကုန်ကြေးကျ အများဆုံး ဖြစ်ပေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော အချိန်မျိုးတွင် ငွေကြေး အခက်အခဲနှင့် မကြုံရလေအောင် ကြိုတင်စီမံထားသော စနစ်ဖြစ် လေသည်။
ကြွေးမြီများကို အာမခံသော စနစ်လည်း ရှိ၏။
ပမာအားဖြင့် လူတစ်ယောက်သည် အိမ်တစ်ဆောင်ကို အကြွေးယူဝယ်ထား၍ ထိုအကြွေးမပြေမီ သေဆုံးသွားရာ ကျန်ရစ်သော သားမယား များက ဆက်လက် ပေးဆောင်နိုင်သော အခြေအနေမရှိလျှင် အိမ်မဲ့ယာမဲ့ ဖြစ်သွားပေမည်။
သို့သော် အထူးအာမခံစနစ် မျိုးအရ ထိုသူသေဆုံးသည်နှင့် တစ်ပြိုက်နက် ကျန်အကြွေး အားလုံးကို လျှော်ပစ်ရသည်။
အသက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ အာမခံထားရာ၌ အာမခံကုမ္ပဏီက လူဖြစ်လျှင် အသက်အရွယ် ကျန်းမာရေး အခြေအနေတို့ကို စစ်ဆေး၍ အိမ်ရာပစ္စည်းတစ်ခုခုဖြစ်လျှင် ထိုပစ္စည်း၏ ခိုင်ခံ့မှု၊ လုံခြုံမှု အခြေအနေကို စစ်ဆေးပြီးမှ သင့်လျော်သော နှစ်စဉ်ကြေးကို သတ်မှတ်ကောက်ခံသည်။
ပမာအားဖြင့် မီးအာမခံပြုလုပ်သော အိမ်တစ်ဆောင်အတွက် နှစ်စဉ်ကြေးကို သတ်မှတ်ရာ၌ အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံ့မှု အပေါ်တွင် အခြေပြုရသည်။
သံတိုင်၊ သံဘောင်၊ အုတ်၊ ကျောက် စသည့် မီးမစွဲနိုင်သော ပစ္စည်းများဖြင့် ဆောက်သော အိမ်သည် သစ်ဝါး တို့ဖြင့်ဆောက်သော အိမ်ထက် အာမခံ နှုန်းလျော့၍ ပေးရ၏။
ဤသို့ အာမခံနှုန်းထားနှင့်ဆိုင်သော အချက်အလက်များကို အာမခံဆိုင်ရာ ပါရဂူကြီးများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာတွက်ချက်၍ ပျမ်းမျှနှုန်းများကို သတ်မှတ်ထားကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုမ်ိဳးဦးအာမခံသက္​ေသ​ေထာက္ထာၾကည္ရန္ ရလက္​ေငြ ကိုးကား Category:အာမခံလုပ်ငန်း။
thumb|အာမာဒီလို အာမာဒီလိုသည် စပိန်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး () ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အာမာဒီလိုကောင် အမျိုးမျိုးရှိ၍ ယင်း တို့ကို ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတိုက် တို့တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။
ယင်းတို့သည် နို့တိုက်သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အရိုးကဲ့သို့ မာကျောသော အခွံများရှိသည့် တိရစ္ဆာန်ငယ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
အာမာဒီလိုကောင်များသည် သွေ့ခြောက်သော နေရာများတွင် လိုဏ်ခေါင်းများတူး၍ နေထိုင် ကြသည်။
အထူးသဖြင့် ညဉ့်ဘက်တွင်ထွက်၍ အစာ ရှာဖွေလေ့ ရှိကြသည်။
ယင်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ပိုးကောင်၊ တီကောင်၊ ပင့်ကူများကို စားလေ့ရှိကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသားပုပ်များကို စားလေ့ရှိကြသည်။
သစ်မြစ်နှင့် သစ်သီးများ ကိုလည်း စားတတ် ကြသေးသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏ ကျောပြင်တလွှားနှင့် ဘေးနှစ်ဘက်တို့တွင် ဦးချိုကဲ့သို့ မာကျော တောင့်တင်းသော အခွံ့ပြားများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ် လျက်ရှိ၍ အလယ်ခေတ်က စစ်မှုထမ်းများက ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသော သံချပ်အင်္ကျီနှင့် တူလေသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၌ အလွန်တိုသည့် ခြေထောက်များရှိသော် လည်း တာတိုအတွက် လျင်မြန်စွာ ပြေးနိုင်သည်။
ထို့အပြင် ခြေထောက်များတွင် သန်မာသော ခြေသည်းလက်သည်းများ ရှိသဖြင့် လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ နေထိုင်နိုင်ကြလေသည်။
ရှည်၍ ချွန်သော နှုတ်သီးများလည်း ရှိသည်။
လျှာကို ပိုးကောင်များ ဖမ်းရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
သွားများမှာ သေးငယ်ပြီးလျှင် ပါးစပ်၏နောက်ဘက်တွင်သာ ရှိကြသဖြင့် ထိုသွားများဖြင့် ရန်သူကို မကာကွယ်နိုင်ကြချေ။
ချောင်းများကို ဖြတ်ကူးရာ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ချောင်း၏အောက်ခြေတွင် တွား၍ သွားခြင်းဖြင့် ဖြတ်ကူးလေ့ရှိကြသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏ အခွံများသည် ယင်း၏အကောင်းဆုံး သော အကာအကွယ်ဖြစ်သည်။
ထိုအခွံများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်စပ်လျက်ရှိသဖြင့် အာမာဒီလိုကောင်သည် ယင်း၏ ဦးခေါင်းဖြင့် ခြေလက်များကို ကွေးပြီးလျှင် တောင့်တင်း မာကျောသော ဘောလုံးတစ်လုံးကဲ့သို့ ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် အာမာဒီလိုကောင်ကို ကိုက်နိုင်သော၊ သို့မဟုတ် ခြေသည်းလက်သည်းများဖြင့် ကုပ်ခြစ်နိုင်သော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိသလောက် ရှားပါးလေတော့သည်။
သို့သော် အာမာဒီလိုကောင်သည် ထိုကဲ့သို့လုံး၍ နေခဲလေသည်။
အခြား ကာကွယ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိသောအခါမျိုးတွင်မှသာ ထိုသို့ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အာမာဒီလိုကောင်သည် ရန်သူကို မြင်သည် နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ယင်း၏ လိုဏ်ခေါင်းရှိရာသို့သာ အရောက် ပြေးသွားလေ့ရှိသည်။
ယင်း၏ လိုဏ်ခေါင်းနှင့် ဝေးကွာလွန်း လျှင် အချိန်ရှိက လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ လွတ်အောင် ပုန်းအောင်း နေလေ့ရှိသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏အရောင်မှာ နီညိုရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် အပေါ်ဘက်တွင် အဝါရောင်သန်းလျက် အောက် ဘက်တွင်မူ အဝါဖျော့ရောင် သမ်းနေလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အခွံပြားကိုးခုရှိသော အာမာဒီလိုကောင်တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်။
ထိုအာမာဒီလို ကောင်မျိုးသည် အမြီးအပါအဝင် နှစ်ပေခန့်ရှိပြီးလျှင် အလေး ချိန် ဆဲ့ငါးပေါင်အထိ လေးတတ်သည်။
အချို့အာမာဒီလို အကောင်ကြီးမျိုးသည် ကိုယ်ထည်အရှည် သုံးပေနှင့် အမြီး၏ အရှည်မှာလည်း ထိုမျှပင် ရှိတတ်လေသည်။
အခြားအာမာဒီလို ကောင်မျိုးများမှာမူ ခြောက်လက်မထက်ပို၍ ရှည်ခဲလေသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ကျသော အခြားနိုင်ငံများ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသော အခြားအာမာဒီလိုကောင်မျိုး များတွင် အခွံ ပြားကိုးပြားအစား သုံးပြား၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ပြားပါရှိကြ သည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏ အသား ကို စားနိုင်လေသည်။
ယင်းတို့၏အခွံများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် တောင်းများအဖြစ် ရက်ပြီးလျှင် ရောင်းချလေ့ ရှိကြသည်။
အာမာဒီလိုကောင်သည် သွားမဲ့၊ သို့မဟုတ် သွားမရှိသလောက် နည်းပါးသော ပုရွက်ဆိတ်စားကောင်‎ ပါဝင်သော အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအရ အီဒင်တေးတား ဟု ခေါ်သည်။
ယင်းသည် ဒေဆီပိုဒီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
သမိုင်းမတင်နိုင်သေးသော ရှေးအခါက ဂလစ်တိုဒွန်ကဲ့သို့ အလွန် ကြီးမားသည့် အာမာဒီလိုကောင်များ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ထိုအာမာဒီလိုကောင်သည် ရှစ်ပေရှည်၍ ယင်း၌ လွန်စွာလေးလံသော စည်ပုံသဏ္ဌာန်အခွံ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ။
အာရိယန်လူမျိုး () သည် ပရိုတို-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကား ပြောဆို့သောလူမျိုးများကို ဖော်ပြရန် သိပ္ပံနှင့် သမိုင်းဝင် အယူအဆဖြစ်သည်။
ဘီစီ ၆ ရာစု ဘုရင် Darius the Great ရေးထိုးသောကျောက်စာတွင် "ငါတို့သည် အာရိယန်များ ဖြစ်သည်"ဟု ရေးထိုးထားခဲ့သည်။
ထိုကျောက်စာအား ယနေ့ အီရန်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက် ဘီဟစ်စွန်းတောင်ပေါ်တွင်တွေ့ရပြီး ဘီဟစ်စွန်းကျောက်စာဟု ခေါ်သည်။
"အာရိယန်" သည် သက္ကတဘာသာစကား အရိယာ (noble) မြန်မာလို့ မြင့်မြတ်သူ (သို့) ရေမြေ့သခင်မှ ဆင်းသက်လာပြီ ခေတ်သစ် အင်ဒို-အီရန်လူမျိုများ အသုံးပြုကြသည်။
အာရိယန်တို့သည် ကမ္ဘာဦးလူမျိုးကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အသားဖြူ၊ အသားဝါ၊ အသား မည်းဟူ၍ ရှိသည့်အနက် အာရိယန်တို့သည် အသာဖြူလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အခြား အသားဖြူ လူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးမှာ ဟမ်းမိုက်လူမျိုးနှင့် ဆီးမိုက်လူမျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အာရိယန်တို့ကို အင်ဒို-ဥရောပလူမျိုး၊ သို့မဟုတ် အင်ဒို-ဂျာမန်လူမျိုးဟုလည်း ခေါ်သည်။
ကမ္ဘာဦး လူမျိုးတို့သည် အာရှတိုက်၌ စတင်ပေါက်ပွားခဲ့ကြသည်သာ ဖြစ်ပေရာ လူဖြူလူမျိုးတို့၏ မူလဌာနေသည်လည်း အာရှတိုက် ဖြစ်ပေသည်။
အာရိယန်တို့ သည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း ကက်စပီယံပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက် ဟိန္ဒူကတ်ရှတောင်တန်းနှင့် ပါရိုပါမိုင်း ဆတ် တောင်တန်းတို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသများ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
အာရိယန် လူမျိုးတစ်စုတစ်စုတွင် အကြီးအကဲတစ်ဦးစီ ရှိသည်။
ထိုအကြီးအကဲ၏ အဆက်အနွယ်များသာလျှင် အကြီးအကဲ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံရသည်။
အာရိယန်တို့ ပြောဆို သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားသည် သက္ကတ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်လာသောအခါ လူဦးရေ တိုးပွားလာသဖြင့် အနေအထိုင် ကြပ်တည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။
စားနပ်ရိက္ခာရှာဖွေရန် မလွယ်ကူဖြစ်လာသည်။
ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေကို စွန့်ခွာ၍ ရေကြည်ရာမျက်နုရာသို့ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ရွှေ့ပြောင်းကြသည်။
ထိုအချိန်၌ အာရိယန်တို့တွင် ကျွဲ၊ နွားများ ရှိပေရာ အိမ်ထောင်ပစ္စည်း များကို လှည်းကြမ်းကြီးများတွင် တင်ပြီးလျှင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြသည်။
စခန်းချရန် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အရပ်သို့ရောက်လျှင် သစ်ခက်များကို ကပ်များပြုလုပ်၍ ရွှံ့ဖြင့်မံပြီးလျှင် ယာယီတဲထိုးကာ နေထိုင်ကြသည်။
နွားဖြင့် မြေကိုထွန်ယက်ကာ စားသောက်ရန် ဂျုံများကို ရိတ်သိမ်းပြီးသောအခါ တစ်နေရာသို့ ပြောင်းကြ ပြန်သည်။
ယင်းသို့ ရွှေ့ယင်းပြောင်း ယင်းနှင့်ပင် သံများကို တွေ့ရှိ၍ ပစ္စည်းအသုံးအဆောင် အမျိုးမျိုးပြုလုပ် အသုံးချတတ်လာကြသည်။
မြင်းများကိုလည်း ဖမ်းယူ အသုံးပြုလာလေသည်။
မူလဒေသမှ ရေကြည်ရာမျက်နှုရာသို့ ရွှေ့ကြပြောင်းကြသော အာရိယန်တို့သည် အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားသည်။
တစ်စုသည် ဥရောပတိုက်ဘက်သို့ ရောက်သွား၍ ကျန်အုပ်စုသည် ယခု ကမ္ဘာ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများသို့ ရောက်ကြသည်။
အနောက် ဘက်သို့ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ရွှေ့ပြောင်းကြသော အာရိယန်တို့သည် ဥရောပ တိုက်အတွင်း အရပ်ရပ်သို့ ပျံနှံ့သွားကြသည်။
ပထမအသုတ်သည် ဥရောပတိုက် နေရာဒေသ များစွာတို့၌ လွှမ်းမိုးခဲ့ကြသော ကဲ့လူမျိုးများဖြစ်လာကြသည်။
နောက်ခေတ်များတွင် တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ရွှေ့ပြောင်း လာကြသူများသည် အီတာလျံလူမျိုး၊ ဂရိတ်လူမျိုးနှင့် တျူးတိုးလူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကက်စပျန်ပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်လမ်းကြောင်းအတိုင်းလိုက်၍ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများ၏ အဆက်အနွယ်များသည် ယခု ဆလဗ်ဘာသာ စကားပြော လူမျိုးများပေတည်း။
ဘတောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြသော အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်အထိ ရောက်သည်။