kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တစ်နည်း၊ ပထမ ဗုဒ္ဓဝစန၊ မဇ္ဈိမ ဗုဒ္ဓဝစန၊ ပစ္ဆိမ ဗုဒ္ဓဝစနဟူ၍ သုံးပါးရှိသည်၊ ယင်းသုံးပါးတို့တွင် 'အနေကဇာ တိသံသာရံ'စသော နှစ်ဂါထာသည်လည်းကောင်း၊ 'ယဒါဟဝေပါတုဘဝန္တိ ဓမ္မာ'စသော သုံးဂါထာသည်လည်းကောင်း၊ ပထမ ဗုဒ္ဓဝစနဖြစ်၏။
'ဟန္ဒ ဒါနိဘိက္ခဝေအာမန္တယာမိ'စသော စကားသည် ပစ္ဆိမဗုဒ္ဓဝစနဖြစ် ၏။
ထိုဗုဒ္ဓဝစန နှစ်ခု၏ အကြား၌ ၄၅ ဝါပတ်လုံး ဟော တော်မူအပ်သော တရားတို့ကား မဇ္ဈိမ ဗုဒ္ဓဝစန ဖြစ်သည်။
တစ်နည်း၊ ဝိနည်းပိဋက၊ သုတ္တန်ပိဋက၊ အဘိဓမ္မာပိဋက အားဖြင့် သုံးပါးရှိသည်။
ယင်းသုံးပါးတို့တွင် ဘိက္ခုဝိဘင်း၊ ဘိက္ခုနီဝိဘင်း၊ မဟာဝါ၊ စူဠဝါ၊ ပရိဝါ ဤငါးကျမ်းတို့ကား ဝိနည်းပိဋကဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မဇာလသုတ်စသော သုံးဆယ့်လေး သုတ်ရှိ ဒီဃနိကာယ်၊ မူလပရိယာယသုတ်စသော တရာငါး ဆယ်နှစ်သုတ်ရှိ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဩဃတရဏသုတ် စသော ခုနစ်ထောင့်ခုနစ်ရာခြောက်ဆယ့်နှစ်သုတ်ရှိ သံယုတ္တနိကာယ်၊ စိတ္တပရိယာဒါနသုတ်စသော ကိုးထောင့်ငါးရာငါးဆယ်ခုနစ် သုတ်ရှိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်နှင့် ခုဒ္ဒကပါဌ၊ ဓမ္မပဒ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဝိမာနဝတ္ထု၊ ပေတဝတ္ထု၊ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ၊ ‌ဇာတက၊ နိဒ္ဒေသ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၊ အပဒါန်၊ ဗုဒ္ဓဝင်၊ စရိယာပိဋကဟူသော ဤဆဲ့ငါးကျမ်းရှိ ခုဒ္ဒကနိကာယ် တို့ကား သုတ္တန် ပိဋကဖြစ်သည်။
ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ဝိဘင်း၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂ္ဂလပညတ်၊ ကထာဝတ္ထု၊ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်း ဤခုနစ် ကျမ်းတို့ကား အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်း၊ သုတ္တ၊ ဂေယျ၊ ဝေယျာကရဏ၊ ဂါထာ၊ ဥဒါန၊ ဣတိဝုတ္ထက၊ ဇာတက၊ အဗ္တုတဓမ္မ၊ ဝေဒလ္လ အားဖြင့် အင်္ဂါကိုးပါးရှိသည်။
တစ်နည်း ဓမ္မက္ခန္ဓာအားဖြင့် ရှစ်သောင်းလေးထောင် ရှိသည်။
တရားဂုဏ်တော်ခြောက်ပါး (၁) အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး၌ ကောင်းခြင်း (၂) ကျင့်ဆောင်သူတို့အား ယခုဘဝ၌ပင် ကောင်းကျိုးကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ခံစားရခြင်း၊ (၃)ကျင့်ဆောင်သူတို့အား အချိန်အခါမလင့် ကောင်းကျိုးကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ခံစားရခြင်း၊လောက်အောင် ကောင်းကျိုးကို ခံစားရခြင်း၊ (၅) ကျင့်ဆောင်သူတို့အား ကိုယ်သန္တာန်တွင် ရရှိပေါက်ရောက်အောင် ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ယူပေးခြင်း၊ (၆) ပညာရှိ သူတော်ကောင်းတို့ ကိုယ်သန္တာန် အသီးသီး၌ ကောင်းကျိုးကို ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်ခံစားရခြင်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)မှ ဦးကြီးဖေ ရေးသည့် တရား ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တရားရတနာ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများဆိုသည်မှာ တရားဝင်ပေးထားသော အမည် မဟုတ်ဘဲ နှစ်စဉ် ကောက်ခံရရှိသော လူနေမှု အဆင့်အတန်းပေါ်မူတည်သည့် အများ အသိအမှတ်ပြု စစ်တမ်းများ အရ အဆင့်သတ်မှတ်ထားသော မြို့ကြီးများ စာရင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
ဥပမာ နှစ်ခု ပြရလျှင် မာဆာ၏ နေထိုင်မှု အရည်အသွေးပေါ်မူတည်သည့် စစ်တမ်း (Mercer Quality of Living Survey) နှင့် အီခေါနမစ် (The Economist) မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ စာရင်း (မာဆာမှ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုထားသည်) တို့ ဖြစ်သည်။
နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး အဆင့်မှာ အလုပ်ရှင်များအား ဝန်ထမ်းများကို အခြားမြို့များသို့ ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် အခက်အခဲ ကရုဏာကြေး ပေးအပ်ရန် အတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အခြားရည်ရွယ်ချက်များ အတွက် အသုံးချရန် အတွက် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး အဆင့်ကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် ငြင်းခုံမှု အမြောက်အမြား ရှိသည်။
သို့သော်လည်း နှစ်စဉ် မြို့ကြီးများ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းသည် စာနယ်ဇင်းများ၏ အထူး အလေးပေး ရေးသားခြင်းကို ခံရပြီး ဆွေးနွေးရန်အတွက် ပေါ်ပြူလာဖြစ်သော တော့ပစ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အိမ်ဖြူတော်၏ အာရုံစူးစိုက်ခြင်းကိုပင် ခံရလေ့ ရှိသည်။
လူနေမှု အရည်အသွေး စစ်တမ်း မာဆာ၏ မြို့ကြီးများ အဆင့် ဇယား မြို့နိုင်ငံအဆင့်သတ်မှတ်ချက် ၁ ဗီယင်နာမြို့ ၁၀၈.၆ ၂ ဇူးရစ်ချ်မြို့ ၁၀၈ ၃ ဂျနီဗာမြို့ ၁၀၇.၉ ၄ ဗန်ကူးဗားမြို့ ၁၀၇.၄ အော့ကလန်မြို့ ၁၀၇.၄ ၆ ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့ ၁၀၇.၂ ၇ ဖရန့်ဖွတ်မြို့ ၁၀၇ မြူးနစ်ချ်မြို့ ၁၀၇ ၉ ဘန်းမြို့ ၁၀၆.၅ ၁၀ ဆစ်ဒနီမြို့ ၁၀၆.၃ ဗီယဲနာမြို့၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ မာဆာ၏ လူနေမှု အရည်အသွေး စစ်တမ်းကို နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်လေ့ ရှိပြီး မြို့ကြီးပေါင်း ၂၂၁ မြို့ကို အချက် ၃၉ ခုပေါ်တွင် မူတည်၍ နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။
နယူးယောက်မြို့ကို အမှတ် ၁၀၀ ဖြင့် စံထားသတ်မှတ်ပြီး အခြားမြို့များကို နယူးယောက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဆင့်သတ်မှတ်သည်။
အရေးကြီးသော အချက်များမှာ လုံခြုံမှု၊ ပညာရေး၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ အပန်းဖြေမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု နှင့် အများပြည်သူသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တို့ ဖြစ်သည်။
ထိုစာရင်းမှာ နိုင်ငံတကာရုံးရှိသည့် ကုမ္ပဏီများအတွက် မည်သည့်နေရာတွင် ရုံး သို့မဟုတ် စက်ရုံ ဖွင့်လှစ်မည်နှင့် ဝန်ထမ်းများကို မည်မျှ လစာပေးရမည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် အတွက် အကူအညီပေးသည်။
၂၀၁၀ မြို့ကြီးများ စာရင်းတွင် ဥရောပမှ ထိပ်ဆုံးနေရာများကို ရယူထားသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တို့မှလည်း အချို့နေရာများကို ရယူကြသည်။
နိုင်ငံအားဖြင့် သေးငယ်သော ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့သည် ထိပ်ဆုံး ၁၀ နေရာတွင် ၃နေရာစီ ရယူကြသည်။
ဥရောပမှ လွဲ၍ အခြားနိုင်ငံများမှ စတင် ရယူသော နေရာမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ၃၇၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ၃၁ နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ၃၇ တို့ဖြစ်သည်။
ဘတ်ဂဒက်မြို့သည် စာရင်း၏ အောက်ဆုံးတွင် ရှိသည်။
အောက်ဆုံးရှိ မြို့ကြီး ၂၅ မြို့တွင် အာဖရိကမှ ၁၅မြို့ ပါဝင်သည်။
ယမန်နှစ်က စာရင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တောင်အာရှ (အဓိကအားဖြင့် အိန္ဒိယ) အရှေ့အာရှ (အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ)၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အရှေ့ဥရောပမှ မြို့ကြီးများသည် အဆင့်မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။
မာဆာတွင် တကိုယ်ရည် လုံခြုံစိတ်ချရမှု စာရင်းလည်း ရှိပြီး ထိုစာရင်းတွင်လည်း ဥရောပ သမဂ္ဂ နှင့် ဆွစ် မြို့ကြီးများကပင် ထိပ်ဆုံးနေရာကို ယူထားသည်။
ထိပ်ဆုံး ၅ မြို့မှာ လပ်ခ်စမ်ဘတ်မြို့၊ ဘန်းမြို့၊ ဂျနီဗာမြို့၊ ဟယ်လ်စင်ကီမြို့ နှင့် ဇျူးရစ်ခ်မြို့ တို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ပတ်သက်သော အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းလည်း ပါဝင်ပြီး ရေရရှိနိုင်မှု၊ ရေသောက်သုံးနိုင်မှု၊ အမှိုက် စွန့်ပစ်မှု၊ ရေထုတ်မြောင်းများ၏ အရည်အသွေး၊ လေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ခဲလ်ဂရီမြို့သည် စာရင်း၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ၁၄၅.၇ မှတ်ဖြင့် ပါဝင်ပြီး ဟိုနိုလူလူမြို့က ၁၄၅.၁ မှတ်ဖြင့် ဒုတိယနေရာမှ လိုက်ကာ အော့တဝါမြို့ နှင့် ဟယ်လ်စင်းကီမြို့ တို့က တတိယနေရာတွင် ပူးတွဲရှိနေကြသည်။
နယူးဇီလန်မှ ဝဲလင်တန်မြို့မှ နံပါတ် (၅)၊ မင်နီယားပလစ်မြို့မှ နံပါတ် (၆)၊ အက်ဒလိတ်မြို့ (၇) နှင့် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ (၈) အသီးသီး ရှိကြသည်။
ကိုဘေးမြို့ ၊ အော့စလိုမြို့၊ စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့ တို့က နံပါတ် (၉) နေရာတွင် ရှိကြသည်။
ဟေတီရှိ ပေါတိုပရင့်စ်မြို့က အောက်ဆုံးတွင် ၂၇.၈ မှတ်ဖြင့် ရှိနေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ အီခေါနမစ် မဂ္ဂဇင်းမှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ ၂၀၁၀ (ထိပ်ဆုံး ၁၀မြို့)မြို့နိုင်ငံအမှတ် ၁ ဗန်ကူးဗားမြို့ ၉၈.၀ ၂ ဗီယဲနာမြို့ ၉၇.၉ ၃ မဲလ်ဘုန်းမြို့ ၉၇.၅ ၄ တိုရွန်တိုမြို့ ၉၇.၂ ၅ ကယ်လ်ဂရီမြို့ ၉၆.၆ ၆ ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့ ၉၆.၂ ၇ ဆစ်ဒနီမြို့ ၉၆.၁၈ ပါ့သ်မြို့ ၉၅.၉ အက်ဒလိတ်မြို့ ၉၅.၉ ၁၀ အော့ကလန်မြို့ ၉၅.၇ ဗန်ကူးဗားမြို့, ကနေဒါနိုင်ငံ အီခေါနမစ် မဂ္ဂဇင်း၏ စုံစမ်းရေးဌာနမှ နေထိုင်ရန် ကောင်းမွန်သည့် မြို့များစာရင်းမှာလည်း မာဆာ အကြံပေးအဖွဲ့၏ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ နှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့မှ မြို့များ ပါဝင်သည်။
စံပြမြို့များ ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ကုန်စည် နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို နေရာတကာ ရရှိနိုင်မှု၊ တကိုယ်ရည် အန္တရာယ် နည်းပါးမှု နှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ လုံလောက်မှု တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အီကော်နောမစ် မဂ္ဂဇင်း၏ စုံစမ်းရေးဌာနမှာ နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာမှ အင်္ဂလိပ်စာကို အသားပေးသည် ဟူသော ဝေဖန်မှု ကို ခံရပြီး အီကော်နောမစ်သည် နေထိုင်ရန် ကောင်းမွန်ခြင်းကို အင်္ဂလိပ်စကားပြောခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းထား တွက်ချက်သည်ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။
အစီရင်ခံစာအရ ကနေဒါနိုင်ငံရှိ ဗန်ကူးဗားမြို့မှာ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဗီယင်နာမြို့က ဒုတိယလိုက်ကာ မဲလ်ဘုန်းမြို့က တတိယနေရာတွင် ရှိသည်။
စစ်တမ်းအရ "ယခုလက်ရှိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ နေထိုင်ရန် ဆန္ဒအရှိဆုံးသော နေရာမှာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှု နည်းပါးသော နေရာများပင် ဖြစ်သည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အခြား ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှ မြို့ကြီး ၃မြို့ (ဆစ်ဒနီမြို့ မှာ နံပါတ်(၇) တွင် ရှိပြီး အက်ဒလိတ်မြို့နှင့် ပါးသ်မြို့တို့မှာ နံပါတ် (၈)တွင် ပူးတွဲရှိသည်) တို့မှာလည်း ထိပ်ဆုံး ၁၀ မြို့တွင် ပါဝင်သည်။
အခြား ကနေဒါနိုင်ငံမှ မြို့ကြီးများမှာလည်း စစ်တမ်းတွင် ထိပ်တန်းနေရာများကို ရယူကြသည်။
ဗန်ကူးဗားမြို့ အပြင် အခြားမြို့များ ဖြစ်သော ထရော်န်ထိုမြို့နှင့် ခဲလ်ဂရီမြို့ တို့မှာလည်း ထိပ်ဆုံး ၁၀ မြို့တွင် ပါဝင်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းတွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ မှ မြို့ကြီးများဖြစ်သော ဇူးရစ်ချ်မြို့နှင့် ဂျနီဗာမြို့ တို့သည် ထိပ်ဆုံး ၁၀မြို့မှ လျှောကျသွားခဲ့ပြီး အက်ဒလိတ်မြို့နှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံမှ အော့ကလန်မြို့ တို့က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ ဟရားရီမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အဆိုးရွားဆုံးမြို့ အဖြစ်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။
အာဖရိကနှင့် တောင်အာရှမြို့များသည် EIU အဆင့်သတ်မှတ်မှုတွင် ဆိုးရွားသော အဆင့်များ ရှိကြပြီး ပစ်စ်ဘတ်ခ်မြို့သည် အမေရိကန် မြို့ကြီးများတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ အညွှန်း မိုနိုကယ်၏ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးမြို့ အညွှန်း ၂၀၁၀ မြို့နိုင်ငံ၂၀၀၉ ၁ မြူးနစ်ချ်မြို့ (၀၄) ၂ ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ (၀၂) ၃ ဇူးရစ်ချ်မြို့ (၀၁) ၄ တိုကျိုမြို့ (၀၃) ၅ ဟယ်လ်စင်းကီမြို့ (၀၅) ၆ စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့ (၀၆) ၇ ပါရီမြို့ (၀၈) ၈ ဗီယင်နာမြို့ (၀၇) ၉ မဲလ်ဘုန်းမြို့ (၀၉) ၁၀ မက်ဒရစ်မြို့ (၁၂) မြူးနစ်ချ်မြို့, ဂျာမနီနိုင်ငံ Category:မြို့။
အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ အင်တာနက် ပေါ်တွင် သတင်းအချက် အလက်များပေးပို့ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြန့်ဖြူးကူးယူခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ မိမိပိုင် လွတ်လပ်မှုကို လုပ်ပိုင်ခွင့် သို့မဟုတ် လိုအင်ဆန္ဒ ဖြစ်သည်။
၎င်းတွင် လူတစ်ယောက်အနေနှင့် သူ၏ သတင်းအချက်အလက်များကို အင်တာနက်ပေါ်တွင် မည်သည့်ပုံစံ သို့မဟုတ် မည်မျှသော ပမာဏ အထိဖော်ပြလိုခြင်းနှင့် ထိုအချက်အလက်များကို မည်သူတို့ကို သိခွင့်ရစေလိုခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
ထိုဝေါဟာရကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အခြေခံသော အင်တာနက်ဆိုင်ရာကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ဟုလည်း နားလည်သတ်မှတ်ပြီး အနက်ရှင်းရသော် အင်တာနက် အသုံးပြုသူ တိုင်း ပိုင်ဆိုင်သော အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးမှာ ကွန်ပျူတာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး၏ ကဏ္ဍခွဲတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
အင်တာနက်လုံခြုံရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တွင်းမှ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင် အချို့က ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးဆိုသည်မှာ မရှိကြောင်း ယုံကြည်ကြသည်။
အင်တာနက် ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ကိစ္စရပ်များကို သီးသန့်စူးစမ်းရှာဖွေသူ Steve Rambam (စတိဗ် ရမ်ဘမ်) ၏ အဆိုအရဆိုလျှင် "ကိုယ်ပိုင်အခွင့် အရေးဆိုတာ ဆုံးသွားပြီ– အဲဒါကို လက်ခံလိုက်စမ်းပါ" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် Bruce Schneier (ဘရုစ် စန်နီယာ) က သူ၏ စာတမ်းဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး၏ တန်ဖိုး တွင် ဆိုထားသည်မှာ "ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးဆိုတာ ကျွနု်ပ်တို့အနေနဲ့ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှု စဉ်ကာလမှာ ဘာမှ အမှားအယွင်း မလုပ်မိတာတောင်မှ ကျွနု်ပ်တို့ကို စွမ်းအားရှိသူတွေရဲ့ နှိပ်ကွပ်မှုကနေ ကာကွယ်ပေးပါတယ်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ၏ အဆင့်များ အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးတွင် သာမန်စိတ်ဝင်စားမှုသာရှိသော သူတို့အတွက် လုံးဝ အမည်လျှို့ဝှက်ခြင်း ကိုရရှိရန် မလိုအပ်ပေ။
အင်တာနက် အသုံးပြုသူတို့ အနေနှင့် ကိုယ်ပိုင် သတင်းအချက်အလက်များ ထိန်းချုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် လုံလောက်သော လျှို့ဝှက်မှု အဆင့်ကို ရရှိသည်။
အိုင်ပီလိပ်စာများ ဖော်ပြခြင်း၊ မိမိဖြစ်ကြောင်းအသိအမှတ်မပြုနိုင်သော ဖော်ပြမှုနှင့် အလားတူ သတင်းအချက်အလက်များသည် အသုံးပြုသူတို့ အနေနှင့် ထိုအသေးစိတ်တို့ကို သေချာထိန်းသိမ်းရန် အမှောင့်ဆော့ဖ်ဝဲလ်တို့ကို မပြင်ဆင်ဘဲ သုံးခြင်းတို့ဖြင့် အလွယ်တကူ ဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အခြားတစ်ဘက်မှကြည့်လျှင် အချို့သူများသည် ပိုမိုသာလွန်သော ကိုယ်ပိုင် အခွင့်အရေးကို လိုချင်ကြသည်။
ထိုကိစ္စရပ်မျိုးတွင် သူတို့သည် ကိုယ်ပိုင်လုံခြုံမှုကို သေချာစေရန် အင်တာနက်ဆိုင်ရာ အမည်လျှို့ဝှက်ခြင်း ကို ကြိုးပမ်းကြလိမ့်မည်။
၎င်းမှာ အင်တာနက်ကို အသုံးပြုရာတွင် အခြားမည်သည့် ပြင်ပသူကိုမှ မိမိမှန်း လက်ခံ သတ်မှတ်နိုင်စေသော သတင်းအချက်အလက်များ နှင့် အင်တာနက် ဆောင်ရွက်မှုများကို ချိတ်ဆက်နိုင်ခွင့်မရစေရန် ပြုလုပ်သည်။
မိမိ၏ သတင်းအချက်အလက်များ လျှို့ဝှက်ထားရန်အတွက်မှာ မိမိတို့အနေနှင့် အွန်လိုင်းတွင် မည်သည်တို့ကို ဖြည့်သွင်းသည်၊ မည်သည်တို့ကို ကြည့်ရှုသည် ကို သတိထားကြရန် လိုအပ်သည်။
ဖောင်များကို ဖြည့်သွင်းခြင်း နှင့်ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူ ခြင်းတို့ ပြုသောအခါတွင် ထိုသတင်းအချက်အလက်များမှာ လျှို့ဝှက်ခြင်းမရှိတော့သဖြင့် မိမိ တို့ကို ခြေရာခံမှု ပြုလုပ်၍ ကုမ္မဏီများအနေနှင့် အမှောင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ၊ ဆင်တူသော ထုတ်ကုန်တို့အတွက် ကြော်ငြာများ ပို့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ကိုယ်ပိုင် သတင်းအချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံဥပဒေတွင်- Nevada (နီဗာဒါ) နှင့် Minnesota (မင်နီဆိုတာ) တို့၌ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအား သူတို့၏ သုံးစွဲသူတို့ နှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်ပိုင် သတင်းအချက်အလက်များကို ထိန်းသိမ်းထားစေသည်။
သုံးစွဲသူမှ သူ၏ သတင်း အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်းကို ခွင့်မပြုမှသာ ၎င်းမှာ ဖြစ်နိုင်သည်။
နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပြည်နယ် ဥပဒေပြုသူများ ညီလာခံအရ၊ အောက်ပါ ပြည်နယ်များတွင် သူတို့၏ နိုင်ငံသားများ၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး့နှင့် ပတ်သက်၍ ဥပဒေများ ထုတ်ပြန်ထားရှိသည်။
Minnesota (မင်နီဆိုတာ) ဥပဒေပြုအာဏာပိုင်အဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေ §§ ၃၂၅M.၀၁ မှ .၀၉ အထိတွင် သုံးစွဲသူ၏ နေရပ်လိပ်စာ သို့မဟုတ် အီးမေး(လ်)လိပ်စာ သို့မဟုတ် တယ်လီဖုန်းနံပါတ် အပါအဝင် အင်တာနက် သို့မဟုတ် အွန်လိုင်း ကြည့်ရှှုမှု ဖြစ်စေ၊ အသုံးပြုသူ၏ အချက်အလက်များ သိမ်းဆည်းထားသော ပစ္စည်းတို့မှ ပါဝင်သောအချက်အလက်များဖြစ်စေ သို့မဟုတ် မိမိမည်သူဟု သက်သေပြု ဖော်ထုတ်နိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များ ကို အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူတို့မှ ထုတ်ဖော်ခြင်း မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။
သတင်း အချက်အလက်များကို ဖော်ကိုဖော်ပြရမည် ဟူသော ထိုထိုသော အခြေအနေများဖြစ်သည့် ဂျူရီလူကြီးများမှ ဖြစ်စေ၊ ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ဗဟိုအစိုးရနှင့်ဆိုင်သော ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေ ဆိုင်ရာ ဥပဒေဝန်ထမ်းတို့မှ ဥပဒေဖိအားပြုမှု ဖြစ်စေ၊ တရားရုံး သို့မဟုတ် တရားရုံး၏ အမိန့် သို့မဟုတ် တရားရုံး၏ သက်ရောက်မှု ဖြစ်စေ တောင်းဆိုလာလျှင် ဖော်ပြရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်မှုအတွက် နစ်နာကြေး ဒေါ်လာ ၅၀၀ သို့မဟုတ် အမှန်တကယ် နစ်နာကြေးငွေ နှင့် ရှေ့နေအကျိုးဆောင်ခ ပေးဆောင်ရန် သတ်မှတ် ထားရှိ သည်။
Nevada (နီဗာဒါ) ၏ ပြင်ဆင်ထားသည့် ဥပဒေပြု အာဏာပိုင်အဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေ § ၂၀၅.၄၉၈ - ထပ်ပေါင်း၍၊ California (ကယ်လီဖိုးနီးယား) နှင့် Utah (ယူးတား) ဥပဒေများ အရ၊ အွန်လိုင်းစီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို အတိအကျ ရည်ညွှန်းမထားသော်လည်း၊ ငွေရေး ကြေးရေး အရ မဟုတ်သော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အားလုံးတွင် လုပ်ငန်းမှ မျှဝေမည် ဖြစ် သော သို့မဟုတ် အခြားသူတစ်ဦးအား တိုက်ရိုက်ရောင်းချမည် ရည်ရွယ်၍လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ပေးလျော်ရန် အတွက်လည်းကောင်း သုံးစွဲမည့် မိမိ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ပုံစံတို့ကို အသုံးပြုသူများအား စာရေးသား၍ သို့မဟုတ် အီးမေး(လ်)နှင့်ဖြစ်စေ ဖော်ပြရမည် ဟုဆို သည်။
California (ကယ်လီဖိုးနီးယား)၏ ဥပဒေတွင် အသုံးပြုသူများအား မိမိ၏ သတင်း အချက်အလက်များ နှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့် အကြောင်းကြောင်းကြောင့်မှ မျှဝေခွင့် မပြု သည့် အခွင့်အရေးကို ရွေးချယ်ခွင့်ပေးသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် ပတ်သက်သည့် ဖော်ပြချက်မျိုးကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတို့မှ ဖော်ပြပေးရသည်။
ထို့ပြင် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ မူဝါဒတို့နှင့် ပတ်သက်သော အလုပ်သမားများ နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များလည်း ရှိသည်။
Califirnia နဲ့ Utah ဥပဒေများမှာ toon line စီးပွားရေး ဖြစ်ပွားရေးအတွက် မဟုတ်သော်လည်း စာ(သို့) Email ကို အသုံးပြုနေကြတဲ့ သုံးစွဲသူများ လျှော့နည်းမသွားရန် စီမံခန့်ခွဲခြင်းမဟုတ်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အကုန်လုံးကို လိုအပ်နေပါတယ်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက် ဖြည့်ရသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများက တိုက်ရိုက်ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ်ရဲ့ သုံးပုံတပုံရောင်းခြင်း ရှယ်ယာလုပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပါတယ်။
ကယ်လီဖိုးနီးယား ဥပဒေအရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများက ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များက သုံးစွဲသူများကို သတင်းအချက်အလက်များဝေငှရန် (သို့) ရွေးချယ်ရန် အခွင့်အရေးများ ပေးပါတယ်။
Califirnia (Calf.Bus.& Prof.Code 22575-22578) Internet Website (သို့) online ဝန်ဆောင်မှုကို မြင်သာအောင် ထားရှိတဲ့ ကယ်လီဖိုးနီးယား ရဲ့ Online Privacy Production Act က Califirnia မှ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို စုဆောင်းသူလို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စီမံသူတစ်ဦးကို အလိုရှိနေပါတယ်။
Website ပေါ်က ကိုယ်ရေးအချက်အလက်မူဝါဒ တွေဟာ လိုအပ်ချက်များ ဖြည့်ဆည်းပေးဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
စီမံသူက Website (သို့) online service ကို ဝင်ကြည့်ပြီး သုံးနေကြတဲ့သူ တစ်ယောက်ချင်းရဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် များကို စုဆောင်းပြီး ဝေငှပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Connecticut ( Conn.Gen Stat. 42-471) က ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ မူဝါဒစီးပွားရေးမှာ လူမှုလုံခြုံရေး နံပါတ်များစုဆောင်းပေးတဲ့ မည်သူ့ကိုမဆို လိုအပ်ပါတယ်။
ဒီမူဝါဒတွင် (၁) လုံခြုံရေးနံပါတ်များကို ယုံကြည်စိတ်ချရရန် (၂) လုံခြုံရေးနံပါတ်များ တရားမဝင်စွာ ရယူခြင်းမှ တားမြစ်ရန် (၃) လုံခြုံရေးနံပါတ်အလွယ်တကူရရှိနိုင်မှုကို ကန့်သတ်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
Nebraska (Nebraska stat. 87-302(14) Nebraska က ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ မှားယွင်းနေခြင်း ၊ မတိကျဝေဝါးခြင်းများကို လက်မခံပါ။
Nebraska က အချက်တွေကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းများကို အဖွဲ့ဝင်များက ကိုယ်ရေးသတင်းများကို ထိန်းသိမ်းအသုံးပြုခြင်းအတွက် ပြုလုပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Pennsylvania (18 Pa.C.S.A 4107(a)(10) ) Pennsylvania တွင် Website မှာတင်ထားတဲ့ (သို့) ဖြန့်ဖြူးထားတဲ့ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်မူဝါဒဟာ စီးပွားရေးစနစ်ရဲ့ ဦးဆောင်မှားယွင်းမှုများ ပါဝင်နေပါတယ်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက်မူဝါဒများကို ဖန်တီးရန် အစိုးရ Website များကို လိုအပ်နေတဲ့ ပြည်နယ်အနည်းဆုံး ၁၆ခု ရှိပါတယ်။
Arizona , Askansas , California , Colorado , Delaware , Lowa , Lllinois , Maine , Maryland , Michigan , Minnesota , Montana , New York , Sourth Carolina , Texas , Utah နဲ့ Virgina တို့ပါဝင်ပါတယ်။
အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး၏ အန္တရာယ်များ ယနေ့ နည်းပညာကမ္ဘာထဲတွင် သန်းချီသော လူအများမှာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ ခြိမ်း ခြောက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
မိမိအနေနှင့် online တွင် မည်သည်ကို ကြည့်ရှုသည် ကို စောင့်ကြည့်ရန်တင်မကဘဲ မိမိ၏သတင်းအချက်အလက်များကို ခိုးယူရန်နှင့် မိမိကြည့်ရှု ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းပေါ်တွင် မူတည်၍ ကြော်ငြာများပို့ရန် အတွက်ပါ ကုမ္မဏီများကို ငှားရမ်းလာ ကြသည်။
လူများသည် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်facebook တွင် သုံးစွဲခွင့်အကောင့်များဖွင့်လှစ်၍ Website အများအပြားထံသို့ ဘဏ်နှင့် အကြွေးဝယ်ခွင့်ကဒ် သတင်းအချက်အလက်များကို ရိုက်သွင်းကြသည်။
အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးကို စဉ်းစားသူများအနေနှင့် ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး အန္တရာယ်များ ဖြစ်သည့် အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်းမှ ရရှိနိုင်သော အခွင့်အရေး အထိခိုက်ခံ ရနိုင်သော အချက်များကို သတိပြုကြသည်။
ထိခိုက်ခံရနိုင်သော နည်းလမ်းများမှာ အသုံးပြု သူ၏ သတင်းအချက်အလက်များကို စုစည်းခြင်းမှနေ၍ spyware များ ဖြန့်ဖြူးခြင်း ဟူသည့် ပိုမိုနှောင့်ယှက် ဒုက္ခပေးသော လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် Software အမှားတက်သည့် ပုံစံမျိုးစုံနှင့် ဖျက်စီးခြင်းတို့အထိ နည်းလမ်းမျိုးစုံရှိသည်။
ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်မှု အခွင့်အရေးများကို လူမှုကွန်ယက်ဆိုဒ် အများအပြားတွင် ဖော်ပြထား လေ့ ရှိပြီး အသုံးပြုသူတို့၏ သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံမှုများကို အကာအကွယ်ပေးရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်နေကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့် facebook တွင် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသူတိုင်း အတွက် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်မှု အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆက်တင်များ ရရှိနိုင်သည်။
၎င်းတို့တွင် သင်၏ ဖော်ပြမှုတို့ကို သင်မကြည့်စေလိုသော သူအချို့တို့ ကြည့်ရှုခြင်းမှ တားမြစ်ခြင်း၊ သင်၏ "မိတ်ဆွေများ" အားရွေးချယ်နိုင်ခြင်း၊ သင်၏ဓာတ်ပုံနှင့်ဗွီဒီယိုများအား ကြည့်ရှုခွင့်ရနိုင်သူတို့အား ကန့်သတ် နိုင်ခြင်း တို့ ပါရှိသည်။
ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆက်တင်များသည် အခြားလူမှု ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက် ဆိုဒ်များဖြစ်သော E-harmony နှင့် MySpace တို့တွင်လည်း ရရှိနိုင်သည်။
၎င်းကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ထားရှိသည့်အခါ ထိုသို့ဆက်တင်များ ထားရှိခြင်းသည် အသုံးပြုသူ၏ အခွင့်အာဏာ ပင်ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ နှောင်းပိုင်းမှာ facebook က Beacon program ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီ program မှာသုံးစွဲသူများရဲ့ ပေးပို့လာတဲ့ သတင်းများကို လူထုအတွင်း လျှော့ချခဲ့ပါတယ်။
လူတော်တော်များများကို ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ၊ Lane v. Facebook, Inc စသည်ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့ပါတယ်။
HTTP cookie များ HTTP ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အတွင်း ကျန်ရှိနိုင်သော ဖိုင်ငယ်များဖြစ်သည့် HTTP cookie ဆိုသည်မှာ အသုံးပြုသူ၏ ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် website နှင့် website ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် ရှုပ်ထွေးသော website များတွင် လိုအပ်သည့်အခြား ဖော်ပြထားသော သတင်းအချက်အလက်များ အလိုအလျောက် သုံးစွဲခွင့်ကို ကူညီပေးသည့် အချက်အလက်စုဆောင်းပေးမှု ဖြစ်သည်။
၎င်း cookie တစ်ခု အတွင်းတွင် သုံးစွဲခဲ့မှု မှတ်တမ်း အချက်အလက်ကို အထူးသိမ်းဆည်းခြင်းဖြင့် သုံးစွဲသူအား ခြေရာခံရာတွင်လည်း သုံးနိုင်သည်။
cookie များသည် ကိုယ်ပိုင် အခွင့်အရေး နယ်ပယ်တွင် အထူး သတိပြုရမည့် အရာများဖြစ်သည်။
အကျိုးဆက်အနေနှင့် အချို့သော cookie ပုံစံများကို ခြေရာခံသည့် cookie ဟု အဆင့်သတ်မှတ်ထားသည်။
Website တည်ဆောက်ရေးသားသူများမှ cookie ကို တရားဝင်သော နည်းပညာဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် အများဆုံး အသုံးပြုသော်လည်း အလွဲသုံးမှုကိစ္စများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။
၂၀၀၉ တွင် လေ့လာရှာဖွေသူ နှစ်ဦး မှသတိပြုမိသည်မှာ လူမှုဆက်သွယ်မှု ကွန်ရက်များတွင်သုံးသော ဖော်ပြချက်များသည် ကြည့်ရှုလေ့ရှိသော အလေ့အထများနှင့် ချိတ်ဆက်ခွင့်ကို ပြုထားခြင်းဖြင့် ထိုလူမှုဆက်သွယ်မှု ဖော်ပြချက်များသည် cookie များနှင့် ချိတ်ဆက်မှုပြုထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
စနစ်များမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုသူအား cookie သိမ်းဆည်းမှုကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတိထားမိအောင် ပြုလုပ်ခြင်းမရှိပေ။
(အချို့သော အသုံးပြုသူများမှ ၎င်းကို ကန့်ကွက်သော်လည်း အင်တာနက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးနှင့် မှန်ကန်စွာ ဆက်နွယ်ခြင်းမရှိပေ။
) သို့သော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ကွန်ပျူတာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးနှင့် ကွန်ပျူတာ မှုခင်းပညာတွင် သီးသန့် ပါဝင်နေသည်။
Cookie ကို မူရင်းရေးသားသူတို့မှ စိတ်ကူးသည်မှာ website များမှ သိမ်းထားသော cookie ကို အသုံးပြု၍ အသုံးပြုသူများအနေနှင့် ထို website များကို ပြန်လည် ခေါ်ယူနိုင် ရန်ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းဖြင့် website မှ ရှိပြီးဖြစ်သောမိမိတို့၏ သတင်းအချက်အလက်များ ကိုသာ ရယူနိုင်သည်။
သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် program ရေးသူများက ထိုထိန်းချုပ်ကန့် သတ်မှုတို့ကို ရှောင်ကြဉ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကျိုးဆက်တို့မှာ- မိမိ မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို သက်သေခံမှုကို browser အတွင်း ထားရှိ၍ web ပေါ်တွင် ဖော်ပြခြင်းကိုပြုလုပ်ရန် (အောက်တွင် ကြည့်ရှုရန်)၊ သို့မဟုတ်၊ ဆန့်ကျင်ဘက် နေရာယူရေးသားခြင်း ကိုသုံးစွဲ၍ သို့မဟုတ် အခြားသော နည်းလမ်း များကို သုံးစွဲ၍ အသုံးပြုသူ၏ cookie မှ သတင်းအချက်အလက်များကို ခိုးယူရန်။
အချို့သုံးစွဲသူများက သူတို့၏ web browser များတွင် cookie အသုံးမပြုရန် ရွေး ချယ်ထားကြောင်း - ၂၀၀၀ Pew ဆန်းစစ်လေ့လာချက် ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုများမှ ၄% သော အသုံးပြုသူများရှိကြောင်း သိရသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ထားလျှင် အလားအလာရှိသော ကိုယ်ပိုင် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို ဖယ်ရှားပြီးသားဖြစ်သော်လည်း website များ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆိုးရွားစွာ ကန့်သတ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်သည်။
အားလုံးသော web browser များတွင် နဂိုကတည်းက ထိုသို့ ပြုလုပ်နိုင်မှု စွမ်းရည်ပါရှိပြီး အခြား ပြင်ပ program တစ်ခု မလိုအပ်ချေ။
အခြားတစ်နည်းအနေနှင့် အသုံးပြုသူသည် သိမ်းဆည်း ထားသော cookie များကို မကြာခဏဖျက်ပစ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။
အချို့သော browser များ ( Mozilla Firefox နှင့် Opera ကဲ့သို့သော) မှာ cookie များကို ရှင်းလင်းပစ်ရန် browser ကို ပိတ်သည့်အခါတိုင်း အလိုအလျောက် မေးမြန်း တောင်းဆိုသည်။
တတိယအချက်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် cookie များကို ခွင့်ပြု၍ ၎င်းတို့၏ ဖျက်ဆီးမှုကို ကာကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
cookie များကို လမ်းကြောင်းလွဲ၍ သိမ်းဆည်းထား သော အချက်အလက်များကို အခြားတစ်နေရာတွင် ထားရှိသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ပြုသည့် သိမ်းဆည်းလက်ခံရာ နေရာမျိုးလည်း ရှိသည်။
ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်စဉ် ("ခြေရာခံခြင်း" ဟုလည်းသိကြ) သည် များစွာသော အဖြစ်အပျက်များကို အတူစုပေါင်း၍ သေချာစွာစစ်ဆေးပြီး (ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အရာတစ်ခုခြင်းမှ တစ်ခုခု ထင်ထင် ရှားရှားဖြစ်ပေါ်လာစေခြင်း) တစ်စုံတစ်ရာ ဖြစ်ပေါ်လာမှုနှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက် အလက် ရရှိရန် (အထူးသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ပုံ ဖြစ်စဉ်များ) ဖြစ်သည်။
အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှ သူတစ်ပါး၏ web ကြည့်ရှုမှုကို ကြည့်ရှုခဲ့သော ဆိုဒ်များ၏ လိပ်စာ URL များ ကို စုစည်းခြင်းဖြင့် ခြေရာခံ ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ရရှိလာသော ခြေရာခံမှုသည် web ကြည့်ရှုသူ မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များ နှင့် ချိတ်ဆက်မှုပြုနိုင်သည့် အလားအလာဖြစ်သည်။
အချို့ web ကို မှီခိုသော ဈေးကွက်ရှာဖွေမှု အဖွဲ့အစည်းများသည် ထိုပြုလုပ်ချက်များကို တရားဝင်ပြုနေကြသည်။
ဥပမာ 'ပုံမှန်အင်တာနက်သုံးစွဲသူ' ၏ ပုံစံကိုတည်ဆောက်ရန် အတွက်၊ ထိုပုံစံသည် လက်တွေ့သုံးစွဲသူ တစ်ဦးချင်းစီထက် အင်တာနက်သုံးစွဲသူအများစု၏ ပျမ်းမျှ အမျိုးအစားဖြစ်သဖြင့် ဈေးကွက် စစ်တမ်း များအတွက် အသုံးတည့်ကြောင်း ဖော်ပြ သည်။
ထိုစုဆောင်းထားသောအချက်များမှာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုတွင် မပါဝင် သော်လည်း၊ အချို့သော သူများမှာ တစ်ဦးခြင်းစီအတွက် ပုံစံဖော်ပြခြင်းသည် ချိုးဖောက်မှု ပါဝင်ကြောင်း ယုံကြည်ကြသည်။
ပုံစံပြုဖော်ပြခြင်းသည် အချက်အလက်များသည် လူတစ်ဦးချင်းစီနှင့် တိုက်ဆိုင်၍ မည်သူမည် ဝါဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြနိုင်သော သတင်းအချက်များ ပါဝင်လာသောအခါ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
အစိုးရနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအနေနှင့် honeypot ကဲ့သို့သော ထောင်ဖမ်းနိုင်သည့် website များကို အငြင်းပွားစဖွယ် အကြောင်းအရာများ ထည့်သွင်း၍ တည်ထောင်လာ ကြသည်။
ယင်းမှာ ဂရုမထားသောသူများကို စွဲဆောင်ခြင်းနှင့် ခြေရာခံခြင်းတို့အတွက် ရည်ရွယ်သည်။
၎င်းသည် တစ်ဦးချင်းစီအတွက် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အချက်များ ပါဝင်သည်။
ရုတ်တရက်ရရှိသော အင်တာနက်အတွင်း ကျန်ရှိနိုင်သော ဖိုင်ငယ်များ(Flash cookies) ရုတ်တရက်ရရှိသော အင်တာနက်အတွင်းကျန်ရှိနိုင်သည့် ဖိုင်ငယ်များ ( flash cookie ) သည် တစ်နေရာတွင်း မျှဝေသော အရာများ ဟုလည်း ခေါ်ဆို၍ ပုံမှန် cookie များ နှင့် အလုပ်လုပ်ပုံ ပုံစံခြင်း အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး Adobe Flash Player ကိုသုံး၍ အသုံးပြုသူ၏ ကွန်ပျူတာတွင် သတင်းအချက်အလက်များကို ထားသည်။
၎င်းတို့မှလည်း အလားတူ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေး ပျက်စီးမှုအန္တရာယ်များ ရရှိနိုင်သော်လည်း လွယ်ကူ စွာ ပိတ်ဆို့၍မရပေ။
အကြောင်းမှာ browser အများစုတွင် ပါဝင်သော cookie လက်မခံ ရန်ရွေးချယ်နိုင်သည့်အချက်မှာ ထို flash cookie များကို အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့ကို ကြည့်ရှုထိန်းချုပ်နိုင်သော နည်းတစ်မျိုးမှာ browser များကို ချဲ့ထွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ပေါ်ရှိပုံများ 150px|Wikimania (ဝီကီမင်နာ) တွင် တင်ထားသော 'ဓာတ်ပုံကန့်ကွက်မှု' ကြော်ငြာ ယနေ့ခေတ်တွင် လူအတော်များများ၌ ဒစ်ဂျစ်တယ် ဓာတ်ပုံကင်မရာများ ရှိပြီး သူတို့၏ ဓာတ်ပုံများကို online တွင် တင်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုဓာတ်ပုံများတွင် ဖော်ပြခံရသောသူတို့မှာ အင်တာနက် ပေါ်တွင် အတင်ခံရခြင်းကို မလိုလားသူတို့လည်း ပါဝင်သည်။
အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်ပြီး တုံ့ပြန်မှု များဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးပမ်းလာကြသည်။
ဥပမာ ၂၀၀၅ Wikimania အစည်း အဝေးတွင် ဓာတ်ပုံဆရာများသည် ၎င်းတို့၏ပုံများတွင် ပါဝင်သောသူများ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို ဦးစွာတောင်းခံမှု လိုအပ်သည်ဟူသော အချက်များ ပါဝင်လာသည်။
အချို့သော သူများမှာ ဓာတ်ပုံကို ကန့်ကွက်သည့် ကြော်ငြာများတင်၍ သူတို့၏ပုံများရိုက်ကူးခံရခြင်းကို လက်မခံ နိုင်ကြောင်း ပြသကြသည်။
အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများ ISP ဆီမှ အင်တာနက် သုံးစွဲခွင့်ကို ရရှိကြသည်။
အသုံးပြုနေကြသူများအကြား သတင်းအချက်အလက် များစီးဆင်းမှုမှာ ထို ISP များကို ဖြတ်သန်းလာကြသည်။
သို့ဖြစ်ရာ ISP တို့ အနေနှင့် အသုံးပြုသူတို့၏ အင်တာနက်ပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်မှုများကို စောင့်ကြည့်ရှုနေ သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေများ ရှိသည်။
သို့သော်လည်း၊ ISP တို့မှာ ထိုသို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ပါဝင်ပတ် သက်နေခြင်းမှ တရားဥပဒေအရ၊ ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများအရ၊ စီးပွားရေးရာ သို့မဟုတ် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်တို့နှင့် ကာကွယ်ထားသည်။