kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်း လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ရှေးသိုင်းပညာစဉ် ဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြား သော သိုင်းပညာဖြစ်ပါသည် ၊ ရှမ်းသိုင်း ဆယ်မျိုး တွင် ပါဝင်သော လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာဖြစ်ပြီး ၊ တအာင်း ပလောင် ဘာသာစကား ဖြင့် လာည်မှိန်း ဟု ပြောဆို ခေါ်ဆိုကြပါသည် ၊ မြောက်ပိုင်း မှ စတင်ရ်ျု ဆရာအစဉ် ဆင်သက် လာကြပါသည် ၊ လူသား တို့ ရွေ့ပြောင်း ၊ သွားလာ ၊ နေထိုင် ၊ ရှင်သန် ၊ ကြီးထွာလာရာ မှ မိသားစု ၊ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေး သိုင်းပညာ အဖြစ် တောင်ပိုင်စတိတ် / တောင်ပိုင်နယ် ဟော်နန်းအတွင်း အမှု့ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော သိုင်းပညာ အဖြစ် အထင်အရှား တွေ့ရှိရပါသည်။
ရှေးအခါ ကာလများ မှ မျိုးနွယ်စု ၊ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ခုခံ ကာကွယ် တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင် ခဲ့ကြသော လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ သည် ၊ ယနေ့ခေတ် ကာလ တွင် ယဉ်ကျေးမှု့ ပွဲဝင် အက သိုင်းပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာကြံခိုင် မှု့ အတွက် လေ့ကျင့်ကြသော သိုင်း အတတ်ပညာ အဖြစ် လည်ကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ်ဝင် လိုင်းမွန်းပင်မဦးစီးသိုင်းအဖွဲ့ အဖြစ် ပြည်တွင်း ပြည်ပ သို့တိုင် ရောက်ရှိ ပြန့်နှံ ပညာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီး မျိုးဆက်အလိုက် ထိန်းသိမ်း ပြန့်ပွားနေကြပါသည်။
သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး ရှိပါသည် ၊ ထို သိုင်းဆယ်မျိုး တွင် လိုင်းမွန်းသိုင်း သည် အခြေခံ ဖြစ်သည် ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ၊ ‌‌ခြေ လှုပ်ရှားမှု့ အခြေခံ {၇}မျိုး ထို လှုပ်ရှားမှု့ {၇}မျိုး ဖြင့် ခေါင်း ၊ ခါး ‌၊ ခြေ ၊ လက် လှုပ်ရှားမှု့များ ဖြင့် အဝိုင်း အဝန်း လမ်းကြောင်းများအသုံးပြုကာ ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ‌တည်ဆောက်ကြပါသည် ၊ ကျင့်ဆောင် ကြပါသည် ၊ ခြေလှုပ်ရှားမှု့ ခြေနင်းကွက် ပညာစင်အရ ၁ကွက် {ဂါရ၀ပြု}ခြင်းမှ စတင်ရ်ျု ၂ကွက် / ၄ကွက်ကို အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်းပညာ တွင် စတင် သင်ကြားကြပါသည် ၊ တည် ဟုဆိုသော တည်၂ကွက် နှင့် စောင့် ၃ကွက် နှင့် ပရိယာယ် ဆင် ၅ကွက် နှင့် အဆုံး သတ်ဟု ရှေးဆရာ အစဉ်အဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ဖွင့်ဆို သင်ကြားကြပါသည် ၊ ခြေ၂ချောင်း ရှိသော လူသားသည် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာသင်ကြားရာ တွင် ခြေနင်း၊ခြေတက် ၊ ခြေဆုတ် ၊ ခြေရှောင် ၊ ခြေလှည့် တိုက်ကွက်များအဖြစ် ကျင့်ကြံ သင်ကြားသလို ကကွက် အဖြစ်လည်း ကျင့်ကြံ သင်ကြားရပါသည် သမားစင်အရ ၁၀၈ကွက် အထိ ရှိပါသည်။
တအာင်းပလောင်လူမျိုး လိုင်းမွန်း သိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး အဘိုးတာဒီးစံအေး သည် မြောက်ပိုင်း သိုင်း ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆယ်သုံးပါး ဖြစ်သည့် {၁}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ထကိုင် {၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ငင်း {၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ခမ်း {၄} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဆွယ်ဆိုင်း {၅} ခူးလိုင်းဆရာကြီးကာခမ်း {၆} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခါ {၇} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ငို့ဟိုခေါ၀် {၈} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩ {၉}ခူးလိုင်းဆရာကြီး ကေလာသ {၁၀} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်နော်မိန်း {၁၁} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ပေါ်ဂိန်း {၁၂} ခူးလိုင်းဆရာကြီး ဩတိဆ {၁၃} ခူးလိုင်းဆရာကြီး မောင်အ ၊ ထို ခူးလိုင်းဆရာကြီး {၁၃}ပါးထံတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ် အတွင်း လေ့လာဆီပူးပြီး လိုင်းခူး ရယူခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ၊ ဆရာကြီး(13)ပါး ထံ မှ ရရှိခဲ့သော ပညာရပ် {ပညာစင် သမားစင်} များ ကို သုသေသန ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆရာကြီး ဖြစ်ပါသည် ""အင်နှစ်ရှစ်ဆောင်အင်တိုင်ရှစ်အစ်"" ဆိုသော ရှေးသျှမ်း စကားဖြင့် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ပါသည် ထိုသို့ ပြုလုပ် ခဲ့သောကြောင့် သျှမ်းသိုင်း ပညာစဉ်ဖြစ်သော သိုင်းဆယ်မျိုး ကို သိရှိ နားလည်ခဲ့ခြင်း မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ၊ ထို ပညာစဉ်ကြီး ဆယ်မျိုးသည် တောင်ပေါ် ဒေသ တခွင် ထင်ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့ပါသည် ၊ ၎င်းသိုင်းဆယ်မျိုးမှာ.....,...,? (1)လိုင်းမွန်း (စက်ဝိုင်းလမ်းကြောင်းအတိုင်းအ သုံးပြုရသောသိုင်းပညာ) (2)လိုင်းကြမ်း (အကုသိုလ်နှင့်ယှဉ်သောဒေါသ လောဘ မောဟ မာန်မာနပါသောစိတ်ဓာတ် ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းသည့်သိုင်းပညာ) (3)လိုင်းချန့်(စဲင့်)(အဆက်မပြတ်တိုက်ခိုက် သောသိုင်းပညာ (သို့မဟုတ်) အရိုးအဆစ်များဖြင့်ခုခံ တိုက်ခိုက်သောသိုင်းပညာ) (4)လိုင်းတဲင်း (အဖမ်းအချုပ်အလိမ်အချိုးပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (5)လိုင်းကာ(သို့)လိုင်းတဲင်းကာ (အပြန်အလှန် ချုပ်ခြင်းဖြေခြင်းတန်ပြန်တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပါဝင်သော သိုင်းပညာ) (6)လိုင်းဗွင်(ခွင်) (ဘားဂျွမ်းအတတ်နှင့်ပေါင်းစပ်ထားသော သိုင်းပညာ) (7)လိုင်းပိုင်လပ်ပိုင်ဖိုင် (လက်နက်ပုန်းပစ်နည်း သိုင်းပညာ) (8)လိုင်းဆွီး (ကာယသိဒ္ဓိပါဝင်သောသိုင်း) ဆမ်းဆွီး (ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးခြင်း) ယာဆွီး (ဆေးမြစ်ဆေးဥစိမ်ခြင်း) လုံမ်းဆွီး (ဝါယောဓာတ်ခြောက်ပါးနှင့်ကျင့် သောသိုင်းပညာ) နမ့်ဆွီး(ရေဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) ဂါထာဆွီး(ဂါထာဖြင့်ကျင့်သောသိုင်းပညာ) (9)လိုင်းခူး (အတွေးအခေါ်နှင့်ယှဉ်သောသိုင်း ပညာ(သို့)ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့်မြင်သော သိုင်းပညာ) (10)လိုင်းလုံ (ကြီးမားသော) တို့ဖြစ်ပါသည်။
၂၀ရာစု လိုင်းမွန်း ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီးစိုင်းခင်သောင်းနိုင် မှ မြန်မာနိုင်ငံ သိုင်းအဖွဲ့ချုပ် တွင် ၁၉၆၉ တွင် ပါဝင်ရ်ျု မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၁၄လမ်းအောက်လမ်း အမှတ် ၄ တွင် တအာင်းလိုင်းမွန်း သိုင်းအဖွဲ့ အား စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည် ၊ ဒုတိယမျိုးဆက် ဆရာကြီး အဖြစ် လိုင်းမွန်းသိုင်း ပညာ မျိုးဆက်များ စွာ မွေးထုတ် ပညာ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ဂီတ ၊ ရိုးရာ ၊ ပွဲလမ်း များတွင် ပါဝင် ဖော်ထုတ် လိုင်းမွန်း သိုင်းဆယ်မျိုး အတတ်ပညာများ ဖော်ထုတ် ပြသ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း ပေးခဲ့သည် ၊ မြန်မာနိုင်ငံသိုင်းအဖွဲ့ချုပ် နှစ် ၅၀ပြည့် ရွှေရတု အခမ်းအနား တွင် သျှမ်းသိုင်းဆယ်မျိုး အား သျှမ်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု စာတမ်း ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည် ၊ လိုင်းမွန်း နှစ် ၅၀ပြည့် နှင့် လိုင်းမွန်းပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ၉၀နှစ်ပြည့် မဂ်လာ အခမ်းအနာ တွင်လည်း လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည် ၊ ၂၁ရာစု ယခု အခါ တွင် တောင်ပိုင်နယ် နမ့်ဆန်မြို့ မှ လိုင်းမွန်း ပင်မဦးစီး သိုင်းအဖွဲ့ ၊ ပင်မဦးစီး ဆရာကြီး အဖြစ် တာဆရာဘသောင်း {လိုင်းမွန်း ပညာရှင် ဆရာကြီး တာဒီးစံအေး ညီတော်} မှ ဆက်လက် တာဝန်ယူ လက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့သည် ၂၁ရာစု လိုင်းမွန်း ပညာစင် ၊သမားစင် များမျိုးဆက်အလိုက် ပြန့်ပွား‌ရေး အတွက် လိုင်းမွန်း တတိယမျိုးဆက် ဆရာ ဗီဒီးစိုင်းရဲကျော်သူ မှ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နှင့် ကမ္ဘာနိုင်ငံ အသီးသီး သို့ သိုင်းဆယ်မျိုး အခြေခံ လိုင်းမွန်းသိုင်း အား မျှဝေ သင်ကြား လက်ဆင့်ကမ်း လျှက်ရှိသည်။
ရာမည သိုင်း ရာမညသိုင်းသည် မွန်ရိုးရာသိုင်းကိုခေါ်ပါသည်။
မွန်ရိုးရာသိုင်းတွင်လဲ လက်ဝှေ့၊ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ လှံသိုင်းအစရှိသော ပညာရပ်များပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ကရင်ရိုးရာ လက်သိုင်း၊ ဓားသိုင်း၊ ဒူးလေးပစ်၊ မြှားပစ် အစရှိသောပညာရပ်များ နှင့်အတူ ရိုးရာသိုင်းများ၊ မျိုးနွယ်စုသိုင်းများလဲ ရှိသည်။
အလင်းစေတမာန်မှ ကူးယူသည်။
အစုအဖွဲ့တစ်ခုခု၏ ကာလကြာမြင့်စွာကတည်းက ပြုမူလုပ်ဆောင်ခဲ့သော (အလားတူအဖွဲ့များနှင့်လည်း တစ်နည်းတစ်ဖုံခြားနားလျက်ရှိသော )နည်းလမ်းများ အတိုင်း ကာလအတန်ကြာအောင် သွင်ဟန်မပျက် (မူမပျက်) လက်ဆင့်ကမ်းကာထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြဖူးသည့် အပြုအမူများနှင့် ယနေ့ထက်တိုင်အောင်ခိုင်မြဲကျင့်သုံးနေသော အစဉ်အလာလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဆိုလိုသည်။
မြန်မာ့စက္ကူနှင့်ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် စက်ရုံ ပေါင်း(၁၁)ရုံရှိသည်။
၎င်းစက်ရုံများ အနေဖြင့်- စာရေးနှင့်ပုံနှိပ်စက္ကူ၊ သတင်းစာစက္ကူ၊ ဘိလပ်မြေအိတ်ခွံ စက္ကူ၊ ထုပ်ပိုးစက္ကူ၊ ရွှေစက္ကူ၊ ငွေစက္ကူ၊ ရေအိမ်သုံး စက္ကူ၊ ပျော့ဖတ်၊ ကော့စ တစ်ဆိုဒါ၊ ကလိုရင်း ဓာတ်ငွေ့ ရည်၊ ဆားငရဲမီး၊ အရောင်ချွတ်ဆေးမှုန့်၊ သင်္ဘောဆေးနှင့် သုတ်ဆေးများ၊ သစ်သားမီးခြစ်၊ ဆေးရုံ သုံးအောက်စီဂျင် ဓာတ်ငွေ့နှင့် စက်မှုသုံးဓာတ် ငွေ့အမျိုးမျိုး၊ ဘက်ထရီ အမျိုး မျိုး၊ အဝတ်လျှော်ဆပ်ပြာရည်နှင့် အမှုန့် စသည့်ကုန်ပစ္စည်း (၃၄)မျိုးတို့အား နှစ်အလိုက်သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန် ထုတ်လုပ်မှုလျာထားချက် ပြည့်မီအောင်စီမံထုတ်လုပ် ဆောင်ရွွွက်လျက်ရှိသည်။
ထုတ်စီးထိုးကစားနည်း မြန်မာ့ရိုးရာ ကစားနည်း ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွင် ရိုးရာကစားနည်းများ မြောက်မြားစွာရှိခဲ့ပေသည်။
ဘာသာတရားကို အခြေခံသော ကစားနည်းများ၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို အခြေခံသော ကစားနည်းများ၊ ဓလေ့ထုံးစံအရ ကစားနည်းများ ရှိခဲ့ပါသည်။
တချို့သော ကစားနည်း များသည် ယခုခေတ်တွင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ကစားနည်းများသည် ကမ္ဘာတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် ဂုဏ်ယူစရာပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာကစားနည်းများတွင် အခြေခံကစားနည်း ၂ မျိုးကိုတွေ့ရသည်။
လျှင်မြန်မှု၊ ကြံခိုင်မှုတို့ဖြင့် အပျော်တမ်းကစားနည်းဖြစ်သည်။
အသိ ဉာဏ်ပညာ တိုးတက်စေသော အပျော်တမ်း ဉာဏ်စမ်း ကစားနည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာရိုးရာ ကစားနည်းများသည် တစ်ဦးကောင်း၊ တစ်ယောက်ကောင်း ကစားနည်းများ၊ အုပ်စု လိုက် အဖွဲ့လိုက်ကစားရသည့် ကစားနည်းများပါရှိသည်။
ကစားနည်းများ ကျွန်တော်တို့ မြန်မာလူမျိုးတွင် ရိုးရာကစားနည်းများ မြောက်မြားစွာရှိခဲ့ပေသည်။
ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်ရှိ ကလေးများတွင် လူမျိုးအလိုက် ကလေးကစားနည်းများ ရှိသကဲ့သို့ မြန်မာကလေးများ၌လည်း ကစားနည်းများ ရှိကြလေသည်။
တစ်ဦးချင်း အပျော်တမ်းကစားနည်းများ ခေါင်းအုံးရိုက်ပွဲ လျှောတိုင်တက်ပွဲ မြန်မာ့ လက်ဝှေ့ မြန်မာ့ သိုင်း ဗန်တို ကျင် ဂူလီ ဂျင်ကစားနည်း ဒိုးပစ် ကစားနည်း ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်း ဇယ်တောက်ခြင်းကစားနည်း အုပ်စုလိုက် အပျော်တမ်းကစားနည်းများ ရွှေစွန်ညို ကစားနည်း ခြင်းလုံး ကစားခြင်း ကစားနည်း ဘီးရောင်းတမ်းကစားနည်း ထုပ်စည်းတိုးကစားနည်း လွန်ဆွဲပွဲကစားနည်း ညောင်ပင်တစ္ဆေကစားနည်း မစာဥ ကစားနည်း မဧခြင်ထောင် ကစားနည်း ပုဇွန်ဆိတ်ကစားနည်း မြို့တစ်ခါးကြီး ကစားနည်း လိပ်ဥဝှက်တမ်းကစားနည်း ညောင်ရေအိုးစင် ကစားနည်း စိန်ပြေးတမ်း ကစားနည်း ကြက်မခွတ်တမ်း ကစားနည်း ဖန်ခုန်တမ်း ကစားနည်း ဉာဏ်ဖြင့်ကစားရသော ကစားနည်းများ မြန်မာ့ စစ်တုရင် ရသေ့စိတ်ဖြေ စကားထာဝှက်တမ်း ၈ ကောင် ကျား ၁၂ ကောင် ကျား ပဆစ်ပစ်ခြင်း Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ Category:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု။
၂ဝဝ၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စပယ်ဦး စာပေ ဖြန့်ချိရေးက တတိယ အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ရွှေဥဩရဲ့ ‘တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ’ စာအုပ်ကို အခြေပြုပြီး “မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်” အကြောင်းကို စုစည်း လွှင့်တင် ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာ့အလင်း ဦးတင် thumb|မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်သည် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကြံခင်းမြို့ ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က ကြံခင်းမြို့ အာရ်စီအမ်ကျောင်းတွင် ၇ တန်းအောင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်တွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အထိ အထွေထွေ မန်နေဂျာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဦးတင်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဘီအိုင်အေ ခေတ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ အတိုင်ပင်ခံ လွှတ်တော် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မေလမှ စ၍ ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ငွေထိန်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှ စ၍ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်ရေးနှင့် ပစ္စည်း ထောက်ပံရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ခု၊ အောက်တိုဘာလ၂၈ ရက်နေ့ အထိ ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဦတင်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် ရန်ကုန် မြို့မ (သိမ်ဖြူ) မှ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ရွှေဘို မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် တောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း အစိုးရ လက်ထက် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့မှ ၁၉၆ဝ ပြည်နှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့ အထိ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဦးတင်သည် ၁၉၆ဝ ပြည်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲသို့ မဝင်တော့ဘဲ ထိုနှစ် ဧပြီလမှ စ၍ အစိုးရ အကြံပေး အဖွဲ့ဝင် လူကြီး တဦး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်နေ့ အထိ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် မင်းကြီးချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများကို အများဆုံး လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွား စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ကို ၄ - ၄ - ၄၃ ခုနေ့မှ စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်၍ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကွယ်လွန်သည် အထိပင် ဖြစ်သည်။
နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွား ရိပ်သာမှာ စေတနာဝန်ထမ်း တာဝန်ခံ အဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ်က မိမိအိမ်မှ ရေနွေးဗူး၊ လက်ဘက်ရည်ဗူးတို့ ထည့်ယူလာပြီး ဘိုးဘွားရိပ်သာ ရန်ပုံငွေမှ ကိုယ့်အတွက် ရေနွေးတခွက် မသောက်ဘဲ၊ စေတနာ ဝန်ထမ်းများ အကြား စံနမူနာပြ လုပ်ဆောင် သွားခဲ့သူ အဖြစ် နာမည်ကြီးသည်။
ဦးတင်သည် ဗိုလ်ချုပ်နှင့် တကွ ကျဆုံးသော ဝန်ကြီးများ၏ ကျန်ရစ်သော အမွေဆိုင်တို့အတွက် ဘဏ္ဍာတော် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက် လာခဲ့ရာ အမွေဆိုင်တို့၏ သားသမီးများအား ယင်းတို့၏ ခံစားသင့် ခံစားထိုက်သော ငွေများ ရှင်းပေးပြီသည် အထိ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ကျော် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ တိုးတက်မှုနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်မှု စသည်များတွင် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ငွေကြေးက အစ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ငွေကြေးနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်အချရဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ အလင်း ဦးတင်သည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့၊ နံနက် ၇ နာရီ ၇ မိနစ် အချိန်တွင် အသက် ၈၁ နှစ် အရောက် ရန်ကုန်မြို့ ဝင်္ကပါ ရိပ်သာလမ်း၊ အမှတ် ၃ နေအိမ်တွင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။
တဦးတည်းသော သမီး မထူးထူးလျှံနှင့် မြေး ၄ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ကြွေထည်မြေထည်လုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် စက်ရုံ ပေါင်း(၁၅)ရုံနှင့် စက်ရုံခွဲ(၄)ရုံ၊ စုစုပေါင်း (၁၉)ရုံ ရှိသည်။
၎င်း စက်ရုံများအနေဖြင့်- ဘိလပ်မြေ၊ အုတ်၊ မီးခံအုတ်၊ ကွန်ကရိပစ္စည်းများ၊ မီးခံဘိလပ်မြေပြား၊ ကြွေထည်ပစ္စည်းများ၊ မှန်၊ ပုလင်းနှင့် အိမ်သုံးဖန်ထည် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ နံရံကပ်နှင့် ကြမ်းခင်းကြွေပြားများ၊ ကျောက် တုံးကျောက်ပြား စသည့်ကုန်ပစ္စည်း (၁၁၂) မျိုးတို့အား နှစ်အလိုက်သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလျာထားချက် ပြည့်မီအောင် စီမံထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် () သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း thumb|မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်ရုံးနှင့် ပန်းဆိုးတန်းကူးတို့ဆိပ် မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများ ဆိပ်ကမ်းသို့ ဝင်ထွက် ဆိုက်ကပ်နိုင်ရေးနှင့် ကုန်တင်ကုန်ချ လုပ်ငန်းများကို မြန်ဆန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး တို့အတွက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသော ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့သည် ၁၈ရာစု အလယ် အထိ ဒဂုံဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး တံငါသည် ရွာငယ်ကလေးသာ ဖြစ်ခဲ့ကာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ အဖြစ်မတည်ရှိသေးဘဲ သန်လျင်၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမနှင့် ပဲခူးမြို့များကိုသာ ဆိပ်ကမ်းမြို့များ အဖြစ် အသုံးများခဲ့သည်။
၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရားမင်းသည် ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်ရှိ ဒေသများကို သိမ်းပိုက်ရာမှ ဒဂုံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်မြို့ဟု ခေါ်တွင်စေကာ ပင်မဆိပ်ကမ်းမြို့ အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် အောက်မြန်မာပြည်ကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းယူပြီးနောက် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းကို ရေကြောင်းအရာရှိချုပ်အား အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။
၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မြစ်ကမ်းနားကော်မတီဖြင့် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ဆိပ်ကမ်းအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
၁၈၈၀ ခုနှစ်တွင် ရေဝန်မင်းကြီးများအဖွဲ့ (ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း ရေဝန်များရုံး)ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းအက်ဥပဒေသစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၆-၃-၁၉၇၂ နေ့တွင် ဆိပ်ကမ်းကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၃၁-၃-၁၉၈၉ နေ့တွင် မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရည်မှန်းချက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းအသီးသီးသို့ ကုန်များ သယ်ဆောင်ရန်အတွက် ဝင် ̸ ထွက်သွားလာသည့် သင်္ဘောများ အားတိုတောင်းသော အချိန်ကာလအတွင်း ကုန်ချခြင်း၊ ကုန်တင် ခြင်း၊ တစ်ဆင့်လွှဲပြောင်းကုန်များကို လက်ခံပေးပို့ ခြင်းများ ပြုလုပ် ပြီး လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ထွက်ခွာနိုင်စေရန် လိုအပ်သော ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် တိုင်းပြည် အတွက် ဘဏ္ဍာငွေများကို ရှာဖွေပေးရန် ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ကုန်လုပ်ငန်းဌာန ကိုယ်စားလှယ်လုပ်ငန်းဌာန ​ရေ​ကြောင်းဌာန မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန စာရင်းဌာန လုပ်သား​ရေးရာဌာန ဗဟိုပစ္စည်းထိန်းဌာန နိုင်/လူ/တိုးဌာန ​ဆေးဌာနခွဲ အတွင်းစာရင်းစစ်ဌာနခွဲ ရခိုင်ဆိပ်ကမ်း ဧရာဝတီဆိပ်ကမ်း တနင်္သာရီဆိပ်ကမ်း မွန်ဆိပ်ကမ်း အဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်ကို ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး (Managing Director) က ဦးဆောင်သည်။
ဦးဇော်ထွန်းလွင် - ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး - ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄ ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏အဓိကဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး သွင်းကုန်၊ ပို့ကုန် အားလုံး၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း အား ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်ပေးနေသော ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြစ်ဝနှင့်ချဉ်းကပ်ရေလမ်းကြောင်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသည် ရန်ကုန်မြစ်ပေါ်တွင် ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်တွင် တည်ရှိပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အပြင်စည်းခုံရေလမ်းကြောင်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ၃၂ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။
ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းသို့ ကုန်တန်ချိန် ၂၀၀ နှင့် အထက်ရှိသော ရေယာဉ်များ ဝင်ရောက်ပါက ရေကြောင်းပြအား မယူမဖြစ် တောင်းခံရယူဝင်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် ရေတက်ရေပြည့်ချိန်တွင် အတွင်းစည်းခုံနှင့် အပြင်စည်းခုံတို့အား ဖြတ်သန်း ဝင်ရောက်ရသည်။
ဒီရေအတက်အကျ ပျှမ်းမျှဒီရေအတက်အကျသည် ရေထရက်တွင် ခန့်မှန်း ၁၉.၃ပေ (၅.၈၅)မီတာနှင့် ရေသေရက်တွင် ၈.၄ ပေ (၂.၅၅)မီတာ ရှိသည်။
၎င်းမှာ ရန်ကုန်မြစ်၏ အခြေခံရေစစ်မျဉ်း သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။
အခြေခံရေစစ်မျဉ်းအတိုင်းမှတ်တိုင်သည် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်း ဆိပ်ကမ်းရုံးအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ရေစီးနှုန်း ရန်ကုန်မြစ်၏ ရေထရက် ရေစီးနှုန်းသည် ရေမိုင် ၄ မိုင်မှ ၆ မိုင်နှုန်း ရှိသည်။
ရေတက်ချိန်မှ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်ခန့် အကြာတွင် ရေတက်ရေ စတင်စီးဆင်းပြီး ရေကျချိန်မှ မိနစ် ၃၀ ခန့် အကြာတွင် ရေကျရေ စတင် စီးဆင်းသည်။
လှိုင်းများ ရန်ကုန်မြစ်အတွင်းရှိ ရေလှိုင်းများသည် ရေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများအား အနှောင့်အယှက်မပေးနိုင်ပါ။
မြစ်ဝရှိလှိုင်းများအခြေအနေသည် လှိုင်းအမြင့် ၂ မီတာ ထက်နည်းသော လှိုင်းများသာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
သင်္ဘောအရွယ်အစား ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ရေယာဉ်အလျား ၁၆၇ မီတာ၊ ရေစူး ၉ မီတာ ကုန်တန်ချိန် ၁၅၀၀၀ တင်ဆောင်သော သင်္ဘောများ ဝင်နိုင်ထွက်နိုင်ပြီး သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရေယာဉ်အလျားမီတာ ၂၀၀၊ ရေစူး ၉ မီတာနှင့် ကုန်တန်ချိန် ၂၀၀၀၀ ရှိသော သင်္ဘောများ ဝင် ̸ ထွက်နိုင်သည်။
အလုပ်ချိန် နေ့ဂိုဏ်း အလုပ်ချိန်သည် ၀၈:၀၀ နာရီမှ ၁၆:၀၀ နာရီအထိလည်းကောင်း၊ ညဂိုဏ်းအလုပ်ချိန်သည် ၂၀:၀၀ နာရီမှ ၀၄:၀၀ နာရီအထိလည်းကောင်း ပုံမှန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။
အချိန်ပိုလုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်ပါက အလုပ်ချိန် ကာလ အတွင်း ကြိုတင်တောင်းခံနိုင်သည်။
ISPS Code ၏ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်မှု အခြေအနေ မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်၏ ဆိပ်ကမ်းလုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ၁-၇-၀၄ နေ့မှစပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းအဖွဲ့ ချုပ်၏ ချမှတ်ထားသော ISPS Code အရ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဆိပ်ကမ်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ ရေကြောင်းပြလုပ်ငန်း ကုန်သေတ္တာနှင့်အထွေထွေကုန်ကိုင်တွယ်မှုလုပ်ငန်း ရေငုပ်လုပ်ငန်း တွန်းသင်္ဘောဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း သင်္ဘောကိုယ်စားလှယ်လုပ်ငန်း မီးငြိမ်းသတ်ခြင်းလုပ်ငန်း ဆိပ်ကမ်းလုံခြုံမှုဆောင်ရွက်ခြင်းလုပ်ငန်း ရေချိုဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းလုပ်ငန်း သင်္ဘောပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်း မြန်မာနိုင်ငံရှိဆိပ်ကမ်းများ ဆိပ်ကမ်းတိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရန်ကုန်ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးစစ်တွေ၊ကျောက်ဖြူ၊ သံတွဲရခိုင်ပြည်နယ်ပုသိမ်ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမော်လမြိုင်မွန်ပြည်နယ်ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ကော့သောင်းတနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းရှိဆိပ်ခံတံတားများ ဗိုလ်အောင်ကျော်တံတား အမှတ်(၃) မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင် စုစုပေါင်းဧရိယာ - ၁၅ ဧက ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ကုန်သေတ္တာကိုင်ဆောင်နိုင်မှု - ၁၅၁၅ TEUs အအေးခန်း ကုန်သေတ္တာကိုင်ဆောင်နိုင်မှု - ၅၄ Units ဗိုလ်တထောင်အမှတ်(၂)ကုန်းတွင်းကုန်သေတ္တာစခန်း မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင် ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၂.၁၂.၉၉ လွင်ပြင်ဧရိယာ - ၁၆.၄၅ ဧက ထားသိုနိုင်သောကုန်သေတ္တာလုံးရေ ကုန်ပြည့်ကုန်သေတ္တာ - ၁၉၆ TEUs ကုန်လွတ်ကုန်သေတ္တာ - ၈၀၀ TEUs အအေးခန်းကုန်သေတ္တာ - ၆၀ Units စုစုပေါင်းထားသိုလှောင်နိုင်သောကုန်သေတ္တာ - ၂၈၂၂ TEUs ဗိုလ်တထောင်အမှတ်(၁)ကုန်းတွင်းကုန်သေတ္တာစခန်း မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်နှင့် Allied Container Services Singapore (ဖက်စပ်လုပ်ငန်း) ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ လွင်ပြင်ဧရိယာ - ၉.၇၅ ဧက ထားသိုနိုင်သော ကုန်သေတ္တာလုံးရေ - ၄၀၀၀ TEUs အအေးခန်းကုန်သေတ္တာ - ၃၀ Units စုစုပေါင်းထားသိုလှောင်နိုင်သောကုန်သေတ္တာ - ၄၀၃၀ TEUs MITT တံတားများ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သောသင်္ဘောအရေအတွက် - ၅ စီး တံတားအလျား - ၁၀၀၀ မီတာ ဆိပ်ခံရှေ့ရေအနက် - ၁၀ မီတာ တင်ချသည့်ကုန်ပစ္စည်း - ကုန်သေတ္တာ၊ အထွေထွေကုန်ပစ္စည်း တံတားအမျိုးအစား - သံကူကွန်ကရစ် ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၉-၁-၁၉၉၇ MIPL တံတားများ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သောသင်္ဘော အရေအတွက် - ၁ စီး တံတားအလျား - ၂၀၀ မီတာ ဆိပ်ခံရှေ့ရေအနက် - ၁၀ မီတာ တင်ချသည့်ကုန်ပစ္စည်း - စားသုံးဆီနှင့်အထွေထွေကုန်ပစ္စည်း တံတားအမျိုးအစား - သံကူကွန်ကရစ် ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၂၅-၃-၁၉၉၈ မြန်မာ့စက်မှုဆိပ်ကမ်းတံတား နိုင်ငံသားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သောသင်္ဘောအရေအတွက် - ၂ စီး တံတားအလျား - ၃၁၀ မီတာ ဆိပ်ခံရှေ့ရေအနက် - ၈ မီတာ တင်ချသည့်ကုန်ပစ္စည်း - ကုန်သေတ္တာ တံတားအမျိုးအစား - သံကူကွန်ကရစ် ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၄-၁-၂၀၀၃ အလုံတံတားအမှတ်(၁) ၊ (၂) နှင့် (၃) နိုင်ငံသားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ အမှတ်(၁) အလုံဆိပ်ခံတံတား တံတားအလျား - ၁၉၈ မီတာ ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လ အမှတ်(၂) အလုံဆိပ်ခံတံတား တံတားအလျား - ၁၅၆ မီတာ ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ အမှတ်(၃) အလုံဆိပ်ခံတံတား တံတားအလျား - အလျား ၈၅၂ ပေ ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ - ၂၅-၁၁-၂၀၀၅ စုစုပေါင်းထားသိုလှောင်နိုင်သောကုန်သေတ္တာ - ၃၀၀၀ TEUs နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှု မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် International Association of Ports & Habours (IAPH) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် ASEAN Port Association အဖွဲ့ သို့ ၂၀၀၅ခုနှစ် မေလ ၂၅ရက်တွင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ အကိုးအကား ပြင်ပဆက်သွယ်ရေး မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏အင်တာနက်စာမျက်နှာ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရပိုင် ကုမ္ပဏီများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး။
thumb|တွေ့မရှောင်နှင့် စောငမန်း လက်ဝှေ့ ထိုးစဉ် မြန်မာလက်ဝှေ့၊ ရိုးရာလက်ဝှေ့ (ဝါ) ဗန်တိုလက်ဝှေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစပြုထွန်းကားသော ရိုးရာအားကစားနည်း တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
လက်သီး၊ တံတောင်၊ ခြေထောက်၊ ဒူး၊ ဦးခေါင်း တို့အား လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုခွင့် ရှိပြီး မည်သည့် အကာအကွယ် ပစ္စည်းမှ အသုံးပြုခြင်း မရှိပေ။
မြန်မာလက်ဝှေ့သည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ လက်ဝှေ့ နည်းများ ဖြစ်သည့် မွေထိုင်း (ထိုင်း)၊ မွေလာအို (လာအို)၊ ခွန်ခမာ (ကမ္ဘောဒီးယား)၊ တိုမွိုင် (မလေးရှား) တို့နှင့် အုပ်စုတူ ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်နှင့်ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ ရှေးခေတ် မြေဝိုင်း လက်ဝှေ့ပွဲ လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ခြင်း အားကစားသည် ရှေးပျူနိုင်ငံများ လက်ထက် ကပင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည် ဟုယူဆရသော်လည်း ထင်ရှားသည့် သက်သေ အထောက်အထားများကို ပုဂံခေတ် မှသာ တွေ့ရှိရသည်။
ပုဂံ ဂူဘုရား အချို့ရှိ နံရံ ဆေးရေး ပန်းချီများတွင် လက်ဝှေ့၊ နပန်း အားကစားသမားများ နှင့် ကခုန်၊ တီးမှုတ်နေသည့် သဘင်သည်များအား အထင်အရှား တွေ့နို်င်သည်။
ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များ လက်ထက်တွင် လက်ဝှေ့ပညာအား စစ်ပညာရပ်များနှင့် အတူတပ်မတော်တွင် သင်ကြားပြသ သည့်အပြင် လက်ဝှေ့ပွဲများ ကိုလည်း ချိမ့်ချိမ့်သဲ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။
သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် လက်ဝှေ့ ကျော်များအား "လက်ဝှေ့တော်သတ်" ဘွဲ့ချီးမြှင့်၍ သူကောင်း ပြုခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ် အရောက်တွင် ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာများအား ဥပဒေထုတ် ပိတ်ပင် ခဲ့ခြင်းကြောင့် တချိန်က ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုအားပေး ခဲ့သော လက်ဝှေ့ပွဲများ မှေးမှိန် သွားခဲ့ရသည်။
ကျေးလက်ဒေသနေ လယ်သမားများသည် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ ပျောက်ကွယ် မသွားအောင် အဓိက ထိန်းသိမ်း ပေးခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။
စစ်ကြိုခေတ် မြန်မာ လက်ဝှေ့ကျော် များသည် ဝါးလုံးများ ကွဲအောင် ထိုးနိုင် ကြသလို မျက်နှာ ပေါ်မှ အမှတ်အသား ကိုပါ ထိအောင် ထိုးနိုင်ကြသည် ဟုဆိုသည်။
ထိုစဉ်က လက်ဝှေ့ကျော် များသည် သဘင်သည်များကဲ့သို့ မြန်မာပြည်အနှံ ဘုရားပွဲများသို့ လှည့်လည်ကာ အလံလုပွဲ များတွင် ပါဆင်နွှဲကြသည်။
သို့သော် စစ်ပြီးခေတ် အရောက်တွင် အထက်မြန်မာပြည် ၌လုံးဝ နီးပါး ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ သလို အောက်မြန်မာပြည် ၌လည်း အမြစ်မပြတ်ရုံ သာကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
ကျေးလက်ဘုရားပွဲများမှသည် အမျိုးသားတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများသို့ thumb|ဦးကျားဘငြိမ်း ၁၉၂၃-၁၉၇၉ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစ ကာလတွင် ရိုးရာလက်ဝှေ့သည် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည် ဦးမော့ လာခဲ့သော်လည်း စနစ်တကျ နှင့် ပြိုင်ပွဲ များ မရှိသေး သလို မြေဝိုင်း ထိုးသတ်ခြင်း အဆင့်တွင် သာရပ်တန့် နေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ အား ပြည်သူများ ပြန်လည်စိတ်ဝင်စား အားပေးလာ စေရန်နှင့် စည်းစနစ်ကျစွာ အဆင့်မြင့်မြင့် ယှဉ်ပြိုင် နိုင်စေရန် အားထုတ်ခဲ့ကြ ရာတွင် ဆရာကျားဘငြိမ်း မှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
ဆရာကျား ဘငြိမ်းသည် ၁၉၅ဝဝန်းကျင် ခန့်မှစ၍ ရိုးရာလက်ဝှေ့ ပညာ ကျန်ရှိ နေသေးသော ကျေးလက်ဒေသ များသို့ လှည့်လည်ကာ ပညာရှင်များကို တွေ့ဆုံခဲ့ သည်သာမက ကိုယ်တိုင်သင်ယူရင်း မြို့ပြသို့ ပေါက်ရောက်အောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ရလဒ်အားဖြင့် မြေဝိုင်းပွဲများမှ ကြိုးဝိုင်းစင်မြင့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် အပြင် လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ပြည်ထောင်စုနေ့၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့၊ အလုပ်သမားနေ့ နှင့် အခြားသော အခါကြီး ရက်ကြီးများတွင် အမျိုးသား တံခွန်စို်က် ပြိုင်ပွဲကြီးများကိုပါ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဆောင်ရွက် ရာတွင် ဆရာကျားဘငြိမ်းသည် ငွေကြေး အပါအဝင် အခြားသော အခက်အခဲ ပေါင်းများစွာ ကို ကျော်လွှားခဲ့ ရသည်။
အထူးသဖြင့် ဆုကြေးစား အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း နိုင်ရန် ထိုက်တန်သည့် ဆုကြေးငွေများ အား ရှာဖွေ ရခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၆၆ခုနှစ်ထိ ပဲရော့ ဦးဆန်နီ၏ မြဘယက်ဆု၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးထွန်းဝေ၏ ကျပ်၁ဝဝဝကျော်တန် အလံဆု တို့မှာ အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၅ဝဝဝကျပ်တန် အလံဆု ထိပါ ရှိခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ရှေးခေတ်မြေဝိုင်းလက်ဝှေ့ အခင်အကျင်း ရှေးခေတ် အစဉ်အလာအရ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကို မြေဝိုင်း ဇာတ်များ ကသကဲ့သို့ မြေစိုက် ဝိုင်းဖြင့် ထိုးသတ်သည်။
၂၄ပေ ပတ်လည်ခန့် ရှိသည့် လေးထောင့် မြေစိုက်ဝိုင်း များတွင် ထိုးသတ်သည်။
မြေဝိုင်း အတွင်းတွင် သဲ သို့မဟုတ် ဖွဲ များခင်း၍ ပြင်ဆင်ကြသည်။
အများအား ဖြင့် နံနက်၊ နေ့ခင်း မွန်းတည့်ပိုင်း များတွင် ထိုးသတ်ကြလေရာ မီးမလိုချေ။
ရှေးခေတ်အတန်းအစား ခွဲခြားပုံ ရှေးခေတ်မြန်မာ လက်ဝှေ့သမား များအား ကိုယ်အလေးချိန် ခွဲခြား၍ အတန်းအစား မကန့်သတ်ပေ။
အသက် အကြီးအငယ် ကိုလည်း မခွဲ ခြားပဲ သတ္တိပြိုင်လိုသူချင်း ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပထမတန်း၊ ဒုတိယတန်း၊ တတိယတန်း ဟူ၍ လက်ဝှေ့ ပညာ ကိုကြည့်၍ ခွဲခြား ထားသည်။
တတိယတန်းတွင် ထိုးသတ်နေသူကို အခြားတတိယတန်းများက ဝိုင်းပယ်လာသော အခါ ဒုတိယတန်းသို့ တက်ရပြီး ဒုတိယတန်းမှ ပယ်လာသောအခါ ပထမတန်းသို့ တက်ရသည်။
သို့သော် အပေါ်တန်းမှ အောက်တန်းသို့ ဆင်းခွင့် မရချေ။
နောက်ခံဂီတ မြန်မာလက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ရတွင် နောက်ခံ ဆိုင်းအား မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းကြီး ဖြင့် တီးမှုတ် ပေးရသည်။
လက်ဝှေ့ပွဲ မစမီ တွဲဆိုင်း ရှာသော အခါတွင် ဖြစ်စေ၊ အရှုံးအနိုင် ပြီးသော အခါတွင် လက်ဝှေ့သမားတို့ လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။
ထိုအချိန်မျိုးတွင် လေးကင်းသံ ကိုတီးပေး ရသည်။
လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ချိန်တွင် ဗိန်းမောင်း တီးပေး ရပြီး သက်လုံကြမ်းလေ ဆို်င်းကြမ်းလေ ဖြစ်သည်။
မြန်မာလက်ဝှေ့သည် စည်းချက်နှင့် အညီ ခြေအနှုတ်အသိမ်း၊ လှုပ်ရှား ကစားရသည့် အနုပညာမြောက် သောအားကစား နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လက်ဝှေ့ရေး ပထမအမျိုးအစား လက်ဝှေ့ဝိုင်း အတွင်း ဝင်လာပြီး မိမိနှင့် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရန် ပြိုင်ဘက်ကို စိန်ခေါ် လိုသော လက်ဝှေ့သမားက လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။
လက်ဝှေ့ သမား၏ လက်ဝှေ့ ဟန်ရေးကို ကြည့်ပြီး လက်ဝှေ့ အဆင့်ကို အကဲဖြတ်ကာ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ် လေ့ရှိသည်။
ဒုတိယအမျိုးအစား ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်မည့် လက်ဝှေ့သမား နှစ်ဦးက မိမိတို့၏ လက်ဝှေ့ အဆင့်အတန်း ကို မြင်သာစေရန်၊ ပွဲကြည့်သူ ပရိသတ် အကဲဖြတ် နိုင်စေရန် ပူးတွဲ၍ လက်ဝှေ့ ရေးပြရသည်။
တတိယအမျိုးအစား အရှုံး အနိုင် ပေါ်ပြီး ချိန်တွင် အနိုင်ရသူက အောင်နိုင်သူ အဖြစ် လက်ဝှေ့ ရေး ပြရသည်။
ထို့အပြင် ရှုံးသူသည် အခဲမကြေပဲ နောက်တစ်ပွဲ ဆင်နွှဲလိုသော အခါ ထပ်ဆင့် လက်ဝှေ့ရေး ပြနိုင်သည်။
ရှေးခေတ်ပြိုင်ပွဲ စည်းကမ်းများ နှင့်အနိုင်အရှုံးသတ်မှတ်ပုံ လက်သီး၊ တံတောင်၊ ဒူး၊ ခြေဖျား၊ ခေါင်းတို့ဖြင့် ထိုး၊ တွပ်၊ ထောင်း၊ တိုက်၊ ခတ်၊ ရိုက် နိုင်သည်။
ကိုင်ပေါက်၊ ဖွတ်ချ၊ လက်ဖြင့်ချုပ်၊ ဒူးနှင့်တိုက် ခေါင်းဖြင့် ရိုက်နိုင်သည်။
လက်သီးထိုးရာတွင် ဖြောင့်လက်သီး၊ ဝိုက်လက်သီး၊ ပန်းလက်သီး၊ ပင့်လက်သီး၊ အသွားအပြန်ထိုး၊ စုံပစ်ထိုး တို့ကို ခွင့်ပြုသည်။