kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
နိုင်ငံငယ်များသည် မြို့ပြနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတစ်ခုသာ ရှိသည့် နယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံငယ် (Microstate) များသည် တိုင်းပြည်ငယ် (Micronation) များနှင့် မတူညီကြပေ။
တိုင်းပြည်ငယ်များသည် လွတ်လပ်သည်ဟုဆိုသော်လည်း နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှုမရှိပေ။
စာရင်း +သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်မဟုတ်သော ဒေသဧရိယာ ၁၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈၆ စတုရန်းမိုင်) ထက်နည်းသော၊ လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ အောက်ရှိသောနိုင်ငံများAmstrup, N., 1976. The Perennial Problem of Small States: A Survey of Research Efforts. Cooperation and Conflict, 11(2), pp. 163–182. အဆင့် နိုင်ငံ ဧရိယာ (km2 or sqmi) လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ (လူဦးရေ/km2) မြို့တော် တိုက် ဒေသခွဲ၁ 1,0001913.6ဗာတီကန်စီးတီးဥရောပတောင်ဥရောပ၂ 37,30818469.3Monaco-Villeဥရောပအနောက်ဥရောပ၃ 9,488451.8Yarenအိုရှန်းနီးယားမိုက်ခရိုနီးရှား၄ 10,782414.7Funafutiအိုရှန်းနီးယားပေါ်လီနီးရှား၅ 32,742536.8ဆန်မာရီနိုမြို့ဥရောပတောင်ဥရောပ၆ 37,313233.2Vaduzဥရောပအနောက်ဥရောပ၇ 70,983392.2Majuroအိုရှန်းနီးယားမိုက်ခရိုနီးရှား၈ 51,538197.5Basseterreအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၉ 393,5951320.8Maléအာရှတောင်အာရှ၁၀ 514,5641305.9Valettaဥရောပတောင်ဥရောပ၁၁ 110,152320.2St. George'sအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၁၂ 102,918264.6Kingstownအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၁၃ 289,680673.7Bridgetownအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၁၄ 91,295206.1St. John'sအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၁၅ 91,650201.4ဝိတိုရိယအာဖရိကအရှေ့အာဖရိက၁၆ 21,18646.2Ngerulmudအိုရှန်းနီးယားမိုက်ခရိုနီးရှား၁၇ 85,458182.6Andorra la Vellaဥရောပတောင်ဥရောပ၁၈ 163,362265.2Castriesအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၁၉105,681150.5Palikirအိုရှန်းနီးယားမိုက်ခရိုနီးရှား၂၀ 5,888,9268247.8စင်္ကာပူအာရှအရှေ့တောင်အာရှ၂၁ 106,440142.5Nukuʻalofaအိုရှန်းနီးယားပေါ်လီနီးရှား၂၂ 73,44997.8Roseauအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၂၃ 1,140,9421491.4Manamaအာရှအနောက်အာရှ၂၄ 104,488128.8Tarawaအိုရှန်းနီးယားမိုက်ခရိုနီးရှား၂၅ 190,428197.5São Toméအာဖရိကအလယ်အာဖရိက၂၆ 196,62869.5Apiaအိုရှန်းနီးယားပေါ်လီနီးရှား၂၇ 422,67573.3ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်အာရှအရှေ့တောင်အာရှ၂၈ 266,93721.9Port Vilaအိုရှန်းနီးယားမီလန်နီးရှား၂၉ 321,83423.2Nassauအမေရိကကာရေးဘီးယန်း၃၀ 340,84414.8Belmopanအမေရိကအလယ်အမေရိက၃၁ 317,3513.1Reykjavíkဥရောပမြောက်ဥရောပ ကိုးကား နိုင်ငံငယ်များ။
ကွန်ဇာ(သင်္ကေတ: Kz; ISO 4217 code: AOA) သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုသော ငွေကြေးဖြစ်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်ကတည်းကစ၍ ကွန်ဇာဟု အမည်ပေးလည်ပတ်ခဲ့ပြီးမှပင် မတူညီသည့် ငွေကြေးလေးမျိုး ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။
ဤငွေကြေး၏အမည်မှာ ကွန်ဇာမြစ်မှ ဆင်းသတ်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မွေရုကန် သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသည့်ကတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်၏ ဒုတိယအရှည်ဆုံးမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံအကြား နယ်စပ်မျဉ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဤကန်သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံနယ်နိမိတ်တွင် အလျားအားဖြင့် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၆၈ မိုင်) တည်ရှိသည်။
ကန်သည် Luapula မြစ် (အထက်ဘက်) နှင့် Luvua မြစ် (အောက်ဘက်) အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
Google Earth accessed 29 March 2007. When in flood Lake Bangweulu and its swamps may temporarily have a larger area, but not a larger volume. မွေရုဆိုသည်မှာ ဘန်တုဘာသာစကားတစ်မျိုးတွင် "ကန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ဤကန်ကို တစ်ခါတရံ "မွေရု" ဟု ပြောဆိုကြသည်။
The Northern Rhodesia Journal online at NZRAM.org: J B W Anderson: "Kilwa Island and the Luapula." Vol II, No. 3 pp87–88 (1954) ပထဝီသွင်ပြင် မွေရုကန်အတွင်းသို့ Luapula မြစ်အတွင်းမှ မြစ်ရေသည် အဓိကစီးတင်သည်။
ကန်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ကန်ရေသည် Luvua မြစ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။
ဤကန်သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည့် တန်ဂန်ယိကကန်၏ တောင်ဘက်ဆုံးပိုင်း၏ အနောက်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၉၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ Zambia tourism info with picture A Trans-Africa Inland Waterway System? Democratic Republic of Congo Waterways Assessment ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ကွန်ဇာမြစ်သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ အရှည်ဆုံးမြစ်များထဲမှ တစ်စင်းဖြစ်ပြီး မြို့တော် လုအန်ဒါတောင်ဘက်မှနေ၍ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ပထဝီဝင် မြစ်ဝမှနေ၍ ခန့်အထိ သင်္ဘောများသွားလာနိုင်ပြီး လူအန်ဒါမြို့တောင်ဘက် တွင် တည်ရှိသည်။
၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များထဲတွင် ကုတေတိုမြစ်နှင့် လုကာလာမြစ်တို့ပါဝင်သည်။
သမိုင်း မြစ်၏ အောက်ပိုင်းလမ်းကြောင်းများသည် အင်ဂိုလာမြောက်ပိုင်းသို့ ပေါ်တူဂီများ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် မူလလမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
မာလန်ရှီပြည်နယ်ရှိ ကာပန်ဒါဆည်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ဒေသအား ရေအားလျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုဒေသ၏ စိုက်ပျိုးရေးအား ကူညီပေးနိုင်ခဲ့သည်။
တည်ဆောက်လျက်ရှိသော လောက်ကာဆည်နှင့်အတူ ကမ်ဘမ်ဘီရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံသည် ထိုမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
‌Barra do Kwanza(ကွန်ဇာမြစ်ဝ) သည် ဂေါက်ကွင်းများအပါအဝင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။
Nossa Senhora da Victoria ဘုရားကျောင်းသည် ကွန်ဇာမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ မာဆန်ဂါနူမြို့၊ ကွန်ဇာ‌-နော်တီပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
Valdez, F. T. (1861), Six Years of a Traveller's Life in Western Africa, Vol. II, Hurst and Blackett. တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် သိပ္ပံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကွန်ယက် ဝဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသော စာတမ်းများအရ အင်ဂိုလာမြစ်တွင် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ကြွယ်ဝစွာတွေ့ရှိရသည်ဟု ဆိုကြသည်။
အင်ဂိုလာ၏ ပထမဆုံးသော ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲစာရင်းတွင် ကွန်ဇာမြစ်တွင်း၌ ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၉ ထိသာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
အမျိုးသား ငါးလုပ်ငန်းသုတေသနဌာနနှင့် အဏ္ဏဝါဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲလေ့လာရေး တောင်အာဖရိကအင်စကျူတို့မှ သုတေသနပညာရှင်များ၏ ပြောဆိုချက်များအရ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများမှတဆင့် မျိုးစိတ်သစ်များကို ထုတ်ဖော်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ဆိုကြသည်။
"Sub-Saharan Africa news in brief: 13–25 March, 2008". SciDev.Net (website). Accessed May 2010. အမွေအနှစ် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုသော ငွေကြေးဖြစ်သော ကွန်ဇာသည် ထိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုမြစ်နှင့်အမည်တူသော ပြည်နယ်များဖြစ်သည့် ကွန်ဇာနော်တီ("Cuanza Norte"(မြောက်ကွန်ဇာ))နှင့် ကွန်ဇာဆိုး ("Cuanza Sul"(တောင်ကွန်ဇာ)) ဟူ၍ ရှိသည်။
ကိုးကား ကျမ်းကိုး . ပြင်ပလင့်များ Map of the Cuanza River basin at Water Resources eAtlas ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
နက်ဆာကန် ( , ) သည် အီဂျစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် သဘာဝရေကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးလူလုပ်ရေကန်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ဤကန်ကို တူးဖော်ခြင်းမပြုမီက ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် ကန်တူးဖော်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဆန့်ကျင်မှုများ ကြုံခဲ့ရသည်။
ထိုသို့ ကြုံရခြင်းမှာ ထိုနြေ၏ မြောက်ဘက်တွင် နုဘီယန်လူမျိုးများသည်နေထိုင်သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။
ထိုကန်ကို တူးဖော်လိုက်ပါက နုဘီယန်လူမျိုးများသည် ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့အခြေချရမည် ဖြစ်သည်။
နက်ဆာကန်အနီးရှိ ဆူဒန်၏ ကုန်းမြေများသည်လည်း များသောအားဖြင့် ရေလွှမ်းသည့်နေရာများ ဖြစ်သည်။
နက်ဆာကန်သည် ကန်တစ်ခုလုံးကြီး အကြီးမားဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည့် အီဂျစ်နိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည့် ၈၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ဆိုလိုသည်။
ဆူဒန်နိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည့် ရေပိုင်နက်အနည်းငယ်ကိုမူ "နုဘီယကန်" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဖော်ပြချက် နက်ဆာကန်၏ ဂြိုဟ်တုပုံရိပ် ကန်၏ အရှည်သည် ၄၇၉ ကီလိုမီတာခန့် (၂၉၈ မိုင်) နှင့် အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၁၆ ကီလိုမီတာ (၉.၉ မိုင်) ရှိသည်။
ကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၅၂၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၀၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
ရေသိုလှောင်နိုင်မှုသည် ၁၃၂ ကုဗမီတာ (၂၁ ကုဗမိုင်) ဖြစ်သည်။
ကန်ကို ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၇၀ အကြားတွင် နိုင်းမြစ်၏ ရေကို Aswam ဆည် တည်ဆောက်ရာမှ ဤကန်သည် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကန်၏ အမည်ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ် အီဂျစ်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးနှင့် အီဂျစ်၏ ဒုတိယမြောက်သမ္မတဖြစ်သည့် ၏ အမည်ဖြစ်သည့် Gamal Abdel Nasser ကို အစွဲပြုကာ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
သူသည်ပင် မြင့်မားသည့် ဤဆည်စီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။
သမ္မတ Anwar Sadat သည် ကန်နှင့် ဆည်ကို ၁၉၇၁ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိပြဿနာများ အီဂျစ်သည် ၎င်း၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လျှပ်စစ်အတွက် ရေလိုအပ်လျက်ရှိသည်။
အီသီယိုပီးယားတွင် လက်ရှိတည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် Grand Ethiopian Renaissance ဆည် သည် ရေကို ထိခိုက်မှု ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ထိုဆည်သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံအတွက် ကအျိုးရှိမည်ဖြစ်သော်လည်း အီဂျစ်၊ ဆူဒန်နှင့် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံများအကြား တင်းမာမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံက ထိုဆည်အသစ်တည်ဆောက်မှုကြောင့် နိုင်းမြစ်မှရေသည် နက်ဆာကန်သို့ စီးဝင်မှုရပ်တန့်သွာမည်ကို ဖြစ်သည်။
နက်ဆာကန်မှရေဖြင့် လျှပ်စစ်ကို ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ကန်အတွင်းသို့ ရေစီးဝင်မှုလျော့နည်းခြင်းသည် ကန်၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေမည် ဖြစ်သည်။
ကန်တွင် ရေစုပ်တင်သည့်နေရာများစွာရှိသည်။
လက်ရှိတွင် ဤစီမံကိန်းသည် အီဂျစ်လူမျိုးများသို့ တစ်နှစ်လျှင် ရေအားလျှပ်စစ်စွမ်းအား တစ်နာရီလျှင် ၁၀ ဘီလီယံကီလိုဝပ်ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
အားကစားနှင့် ခရီးသွား ဤကန်တွင် ကမ်းခြေမှသော်လည်းကောင်း လှေဖြင့်သော်လည်းကောင်း Nile perch ငါးများကို ငါးမျှားခြင်းသည် အထူးလူသိများသည်။
ကန်၏ ရေသည်ပြည့်သွားသည့်အခါတွင် ရှေးအခါက အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ကန်၏ ရေမျက်နှာပြင်အထပ် မြင့်မားသည့် နေရာများတွင် နေရာပြောင်းရွှေ့ကာ နေထိုင်ကြသည်။
သို့သော်လည်း အချို့သည်လည်း နေရာပြောင်းရွှေ့ခြင်း မရှိဘဲနေထိုင်ကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည့် Buhen တို့သည် ခံတပ်အကြီးကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ထိုအရာတို့သည် ယခုအခါ ရေအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
Abu Simbel ရှိသည့် ကျောင်းတော်များကိုလည်း နေရာပြန်ချထားခဲ့ရသည်။
Abu Simbel သည် အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းနေရာများထဲတွင် အထင်ကရနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နက်ဆာရေကန်တွင် လှေစီးခြင်းများလည်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
လှေစီးကာ အဆောက်အဦများ, ကျောင်းတော်များကို နက်ဆာကန်တစ်လျှောက် လေ့လာနိုင်သည်။
Abu Simbel ရှိ ကျောင်းတော်များကို လေ့လာခြင်းသည် ကန်သို့လာရောက်သည့် ခရီးသွားများ၏ မရှိမဖြစ် အရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပုံများ ပြင်ပလင့်များ Lake Nasser at Encyclopædia Britannica 360 Degree Panorama of Lake Nassar Abu Simbel: The Temples That Moved ကိုးကား ကဏ္ဍ:အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:ဆူဒန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
မာလဝီကန်' ("ညဆကန်" ဟုလည်း ခေါ်) သည် အာဖရိကရှိ ကန်ကြီးများတွင် ပါဝင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ Lago Niassa နှင့် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံတို့တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်း၏ တောင်ဘက်ဆုံးပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် မာလဝီနိုင်ငံ၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံနှင့် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံတို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည်အားဖြင့် ငါးခုမြောက် အကြီးဆုံး ကြည်လင်သန့်ရှင်းသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဧရိယာအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကိုးခုမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မာလဝီကန်သည် အခြားကန်များထက် ငါးဖမ်းသူများအဖို့ ငါးများပိုမိုများပြား စုံလင်သည်။
ဤကန်တွင် cichlid ငါးအမျိုးအစားသည် အနည်းဆုံး ၇၀၀ ရှိသည်။
Turner, Seehausen, Knight, Allender, and Robinson (2001). "How many species of cichlid fishes are there in African lakes?" Molecular Ecology 10: 793–806. မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်သည့် ကန်၏အစိတ်အပိုင်းကို မိုဇမ်ဘစ်အစိုးရက ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အပန်းဖြေနားနေရာနေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
WWF (10 June 2011). "Mozambique’s Lake Niassa declared reserve and Ramsar site" Retrieved 17 July 2014. ၎င်းနယ်မြေအပိုင်းကို မာလဝီအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မာလဝီကန်သည် ရေအလွှာများပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Pilskaln, C. H. (2004). "Seasonal and Interannual Particle Export in an African Rift Valley Lake: A 5-Yr Record from Lake Malawi, Southern East Africa". Limnology and Oceanography, 49(4), 964–977. . ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
တာကနကန် ("ရုဒေါ့ကန်" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် ကင်ညာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ ကင်ညာအက်ကြောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
The boundary between Ethiopia and Kenya has been a contentious rational distinction. A brief consideration of the topic can be found in the State Department document, Ethiopia – Kenya Boundary ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ကန္တာရကန်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အယ်ကာလိုင်းကန်တစ်ခု (alkaline lake) ဖြစ်သည်။
ထုထည်အားဖြင့် ဤကန်သည် Caspian Sea, Issyk-Kul, နှင့် Lake Van စသည့်ကန်များကြီးပါးက ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဆားကန် ဖြစ်ပြီး ကန်များအားလုံးတွင် အဆင့် ၂၄ ဖြစ်သည်။
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ အိုမိုမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်သည့် Gilgel Gibe III ဆည် တည်ဆောက်မှုသည် တာကနကန်ကို ယခုအချိန်တွင် ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထိုမြစ်မှ မြစ်ရေသည် ကန်အား ရေထောက်ပံ့မှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
Map of larger region including the East African Rift and the entire so-called Great Rift Valley Satellite view of the African Great Lakes region and its coastline. အဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ သည် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်းဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အက်ကြောင်းလွင်ပြင်ရှိ အစိတ်အပိုင်းရှိ ကန်များ ဖြစ်သည်။
၎င်းကန်များတွင် ဗစ်တိုးရီးယားကန်လည်း ပါဝင်သည်။
ဗစ်တိုးရီးယားကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည်နှင့် အနက်အားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် မာလဝီကန်သည်လည်း ဧရိယာအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
စုပေါင်းလိုက်မည်ဆိုပါက ၎င်းကန်များတွင် ရေသည် 31,000 km3 (7400 cu mi) ပါဝင်သည်။
၎င်းသည် ဘိုင်ကယ်ကန် သို့မဟုတ် မြောက်အမေရိကရှိ ကန်များထက် ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။
၎င်းအရေအတွက်သည် ဤကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ မအေးခဲသည့် ရေမျက်နှာပြင်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။
အာဖရိက၏ အက်ကြောင်းရှိ ကန်ကြီးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက သက်ရှိများ မှီတင်းနေထိုင်ခဲ့ရာ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ငါးမျိုးစိတ်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။
အာဖရိကကန်ကြီးများ တည်ရှိသည့်ကန်များတွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ ကင်ညာနိုင်ငံ၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ မာလဝီနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်သည်။
အာဖရိကကန်ကြီးများ ရှိရာဒေသ အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများရှိရာဒေသတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးဘာသာစကားမှာ Swahiliဘာသာစကား ဖြစ်သည်။
ဤဘာသာစကားကို တန်ဇန်းနီးယား၊ကင်ညာ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ရဝမ်ဒါနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
"the region of Africa that is bounded by Lakes Victoria, Kyoga, Albert, Edward, and Tanganyika" မြင့်မားသည့် လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၇ သန်းရှိပြီး ထိုဒေသအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအသုံးချမှုသည် ထိုဒေသကို နိုင်ငံငယ်များအဖြစ် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေသည်။
ထိုနိုင်ငံများတွင် အင်အားအရှိဆုံး နိုင်ငံများမှာ ဘူဂန်ဒါ၊ Bunyoro, ရဝမ်ဒါ၊ Burundi တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရာသီဥတု ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် အတော်အေးသည်။
ထိုဒေသရှိ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် 17 °C (63 °F) နှင့် 19 °C (66 °F) ရှိသည်။
မိုးအသင့်အတင့် ရွာသွန်းသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေကန်များ။
thumb|ကုတေတိုမြစ်(အလယ်အောက်) ပါဝင်သော ကွန်ဇာမြစ်စနစ် ကုတေတိုမြစ်သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင်ရှိသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ကွန်ဇာမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြစ်သည် ဘန်ဂွီလာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်မှနေ၍ စီးဆင်းသည်။
ကုတေတိုမြို့သည်လည်း မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
စာရေးဆရာမ သျှင်မသည် မကွေးတိုင်းဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ဇာတိဖြစ်သည်။
ကလောင်အမည်သျှင်မ၊ လရောင်ကျူးရင့် စသည့်ကလောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္ထုပေါင်းများစွာရေးသားခဲ့ပြီး သူ၏ဟစ်တိုင်ဝတ္ထုမှာ ဒါရိုက်တာဟိန်းစိုး ရိုက်ကူးပြီး ပညာပေးဇာတ်လမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျွန်မကမဟေသီ စသည့်ဝတ္ထုများသည်လည်း သျှင်မ၏ လက်ရာ ဖြစ်သည်။
ဆင်ဖြူကျွန်းမှထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူများ ကိုးကား။
ကုတေတိုမြို့သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ ကွန်ဒို ကုဘန်ဂိုပြည်နယ်၊ ကုရှီမြူနီစပါယ်ဒေသရှိ မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။
မြို့သည် ကုတေတိုမြစ်၏ အရှေ့ဘက်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကာလန်ဒူလာရေတံခွန်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော လုကာလာမြစ်စီးဆင်းရာ တောင်ကြား ရေတံခွန်မှစီးဆင်းလာပြီး လုအီဂျီ-ကာလန်ဒူလာလမ်းအား ဖြတ်စီးဆင်းရာနေရာ လုကာလာမြစ်သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သော ကွန်ဇာမြစ်အတွင်းသို့ မြစ်ညာဘက်ကမ်းမှနေ၍ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လုကာလာမြစ်၏ မြစ်ညာမှာ အုအီဂျီပြည်နယ်မှဖြစ်ပြီး မာလန်ရှီပြည်နယ်ကို ဖြစ်သန်းစီးဆင်းပြီး ကာလန်ဒူလာရေတံခွန်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကာ နောက်ဆုံးတွင် ကွန်ဇာနော်တီပြည်နယ်ရှိ မာဆန်ဂါနိုမြို့အနီး ကီလိုမီတာအနည်းငယ်အကွာတွင် ကွန်ဇာမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ။
ကာလန်ဒူလာ ရေတံခွန်(ယခင် Duque de Bragança ရေတံခွန်ဟုခေါ်ဆို)သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ မာလန်ရှီပြည်နယ်၊ ကာလန်ဒူလာမြူနီစပါယ်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
လုကာလာမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး မြင့်ပြီး ကျယ်သည်။
Stead, Mike & Rorison, Sean. Angola the Bradt Travel Guide. Bradt Travel Guides Ltd, 2009, p. 247 ထုထည်အရ အာဖရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံးရေတံခွန်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
Malanje-Angola.com Kalandula Falls world-waterfalls.com လုအန်ဒါမြို့မှ ၃၆၀ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်များ ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ။
ကာလန်ဒူလာမြို့(၁၉၇၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ Duque de Bragança မြို့)သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ မာလန်ရှီပြည်နယ်ရှိ မြူနီစပါယ်ဒေသနှင့်မြို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၈၀,၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန် ကာလန်ဒူလာရေတံခွန် ကိုးကား။
ချော့အက်ချာဂူ သည် အယ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်း၊ Saïda စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် endroheic ဆားကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Chott ech Chergui - Wilaya de Saida၎င်းသည် 34.35°N 0.5°E တွင် တည်ရှိပြီးTell Atlas တောင်နှင့် Shaharan Atlas တောင်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
ဤကန်သည် အယ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးကန်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
သက်ရှိများ ချော့အက်ချာဂူ သည် ဧရိယာအားဖြ်င့ ၂၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး မိုးရာသီတွင် ရေစုဆောင်းသည်။
ကန်သည် ခြောက်ခန်းလာသည့်အခါတွင် ကန်မျက်နှာပြင်တွင် ဆားများကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
ကန်သည် ENE မှ WSW သို့ အရှည် ၁၆၀ ကီလိုမီတာ ရှိပြီး ပျှမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်သည် ၁၀၀၀ မီတာ ဖြစ်သည်။
ချော့အက်ချာဂူကို ရမ်ဆာနိုင်ငံတကာစိုစွတ်မြေ၏ အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ရမ်ဆာဒေသသည် ဧရိယာ ၈၅၅၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး တန်ဖိုးအပင်များနှင့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် မျိုးစိတ်များအတွက် သဘာဝနယ်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Wetlands of International Importance: Algeria, Chott Ech Chergui ပြင်ပလင့်များ Ramsar Convention website Direction Générale des Forêts ကိုးကား ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ဒီလိုလိုကန် သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မော်စီကိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။
"Dilolo Lake". Angola Travel Agency (‌ေ ၁၇၊ ၂၀၂၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ချော့အယ်ဟော့နာ () သည် အယ်လ်ဂျီရီးယားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အလွန်တိမ်သည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤနေရာဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အပင်စိုက်ပျိုးမှု လုံးဝမရှိပေ။
သက်ရှိများ ပြင်ပလင့်များ Mohamed Meouak, Le Hodna occidental entre régions méditerranéennes et plaines désertiques : organisation des terroirs, communautés rurales et productions agricoles au Moyen Âge Introduction: Les hautes plaines de l'Est de l'Algérie ကိုးကား ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
ချော့မယ်ဟာ သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် endorheic ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်၏ အမြင့်ဆုံးဧရိယာသည် ၆၇၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ခန့် ရှိသည်။
ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်၏ အောက်တွင် လုံးဝနီးပါး ရှိနေသည်။
ထို့အပြင် ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ အနိမ့်ဆုံးအပိုင်း −40 မီတာ (−130 ပေ )တွင် ပါဝင်သည်။
ဤကန်၏ အရွယ်အစားသည် နှစ်တစ်လျှောက်လုံး ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။
အနီးအနားရှိ မြို့များမှာ Biskra (60 ကီလိုမီတာ, အနောက်မြောက်ဘက်), El Oued နှင့် Touggourt (85 ကီလိုမီတာ, တောင်ဘက်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
Andrew Goudie (2002) Great Warm Deserts of the World: Landscapes and Evolution, Oxford University Press, , p. 113В. М. Котляков Мельгир (Chott Melrhir), Словарь современных географических названий (Dictionary of modern geographical names), 2003–2006Robert Mepham, R. H. Hughes, J. S. Hughes (1992) A Directory of African Wetlands, IUCN, pp. 23–24 ကိုးကား ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ။
အရှင်ကုသလဇောတိသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်ပိုင် ပင်လယ်တွင်း ဆလုံလူမျိုးများ နေထိုင်ရာ ဆလုံကျေးရွာ ဂျလန်းကျွန်းခေါင်ဖျား ငြိမ်ချမ်းအောင်ကျောင်းတိုက်တွင် သာသနာပြုရာမှ ဂျလန်းကျွန်းဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်။
ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များအနက် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ဖြန့်ဝေခဲ့ရသော တရားတော် ပုဒ်ရေ ၂၀၀ ကျော် ရှိသည်။
https://www.dhammadownload.com/Ashin-KuthalaJoti(SaLone-Jaland)-VideoInMyanmar.htm ဘဝခရီး ဖွားမြင်တော်မူခြင်း ဆရာတော်လောင်းလျာသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ဗိုလ်ကုန်းကျေးရွာတွင် ခမည်းတော် ဦးသိန်းဟန် + မယ်တော် ဒေါ်ခင်စန်းမြင့်တို့မှ ၁၃၃၇ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၂ ရက်နေ့ (၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၆) တွင် ဖွားမြင်တော်မူသော သားရတနာဖြစ်ပါသည်။
http://mahadhammapala.org/pdfviewer/pdfview.php?surl=1&lurl=book_m&v852b=DPPS&v541e=A1MMGB029957 ရှင်ရဟန်းပြုတော်မူခြင်း ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ၁၃၅၁ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် သာစည်မြို့နယ် ကျောင်းတောင်ကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇောတိကကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ဒေါ်ခင်မေ၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေပြုခဲ့ပြီး ၁၃၅၉ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို့ ကြည်သာအေးမြကျောင်းတိုက် သာသနဝဋံသကာခဏ္ဍသိမ်တော်၌ ဇောတိကာရုံပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တရေဝတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ‌ရွှေတောင်မြို့နယ် နွားမယံကျေးရွာနေ ဦးသွင်ထူးညွန့် + ဒေါ်စန်းရီတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပါသည်။
ပရိယတ္တိစာပေများသင်ယူလေ့လာဆည်းပူးတော်မူခြင်း ဆရာတော်လောင်းလျာသည် သာစည်မြို့နယ် ကျောင်းတောင်ကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဇောတိက၊ မိတ္ထီလာမြို့ ရွှေစောလူးပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တရေဝတနှင့် စာချဆရာတော်များ၊ ပြည်မြို့ ဇောတိကာရုံပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကုဏ္ဍလဇောတိ (အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက)နှင့် စာချဆရာတော်များထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများသင်ယူလေ့လာဆည်းပူးတော်မူခဲ့ပြီး အစိုးရ သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့၊ B.Sc (Zoology)ဘွဲ့တို့ကို ရရှိအောင်မြင်တော်မူခဲ့ပါသည်။
သာသနာရေးဆောင်ရွက်ချက်များ ဆရာတော်သည် ဝေလံခေါင်းပါးလှသော မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အစွန်အဖျား ဆလုံကျေးရွာ ဂျလန်းကျွန်းဒေသတွင် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် ကြွရောက်သီတင်းသုံး၍ သာသနာပြုတော်မူခြင်း၊ ဘာသာရေးစာပေ ၃ အုပ် ရေးသားပြုစုခြင်း၊ ဆလုံလူမျိုးတို့အား ရဟန်းသံဃာ သာသနာနှင့် နီးစပ်၍ ဘာသာစာရိတ္တအသိဉာဏ်များ တိုးပွားစေရန် ဟောပြောဆုံးမခြင်း၊ အနယ်နယ်အရပ်ရပ် ပြည်တွင်းပြည်ပသို့ ကြွရောက်၍ တရားဒေသနာတော်များ ဟောကြားပြသခြင်း၊ ရဟန်းခံ ရှင်ပြုပွဲများ ကျင်းပပေးခြင်း၊ သာသနိကအဆောက်အဦများ တည်ဆောက်ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း စသော သာသနာပြုလုပ်ငန်းများစွာတို့ကို ဇွဲ လုံ့လ ဝီရိယ ကြီးမားစွာဖြင့် ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့ပါသည်။
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၃၇၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းသော သဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရရှိတော်မူပါသည်။
ဘဝနိဂုံး ဆရာတော်သည် ၂၀၂၁၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကိုဗစ်-၁၉ရောဂါ ကူးစက်ခံရပြီး သာစည်ဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှုခံယူတော်မူနေရင်း သက်တော် ၄၅ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၂၃ ဝါအရ ၂၀၂၁၊ ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။
နန်ကျင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုသို့မဟုတ်နန်ဂျင်းမုဒိမ်းမှု (ယခင်ကနန်ကင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု (သို့) နန်ကင်းအားအဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကဲ့သို့ရေးသားခြင်း) သည်ထိုအချိန်ကဂျပန်နန်ဂျင်း (နန်ကျင်း) နေထိုင်သူများအားအစုလိုက်အပြုံလိုက်ဂျပန်တပ်များမှကျူးလွန်ခဲ့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်အစုလိုက်အပြုံလိုက်အဓမ္မပြုကျင့်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒုတိယတရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ (၁၉၃၇ - ၁၉၄၅) တွင်တရုတ်၏မြို့တော်နန်ကျင်းကိုသိမ်းုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာဂျပန်တို့သည် နန်ဂျင်းကိုသိမ်းပိုက်သည့်ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်အတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဤကာလအတောအတွင်း Imperial ဂျပန်စစ်တပ်မှစစ်သားများသည် သောင်းနှင့်ချီသောသိန်းနှင့်ချီသောလက်နက်မဲ့ စစ်သုံ့ပန်း များနှင့်လက်နက်မဲ့တရုတ်အရပ်သားများအားသတ်ဖြတ်ပြီး အကြီးအကျယ် မုဒိန်းကျင့်/အဓမ္မပြုကျင့်မှုများနှင့်လုယက်ခြင်းများကိုကျူးလွန်ခဲ့သည်။
အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည်အငြင်းပွားဖွယ်နိုင်ငံရေးပြဿာနှင့် တရုတ် - ဂျပန်ဆက်ဆံရေးအတွက်အတားအဆီးဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့်အငြင်းပွားမှုများမှာတောင်ကိုရီးယားကဲ့သို့သောအခြားအရှေ့အာရှနိုင်ငံများနှင့်ဂျပန်တို့၏ဆက်ဆံရေးတွင်အဓိကပြဿနာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်တရုတ်လူမျိုး ၄၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်အသတ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်ဂျပန်လက်နက်ချအပြီးမကြာခင်မှာပဲဂျပန်စစ်တပ်ရဲ့မှတ်တမ်းအများစုကိုလျှို့ဝှက်သိမ်းဆည်းထားခဲ့ပြီးပျက်စီးသွားတဲ့အတွက်သေဆုံးသူသေဆုံးမှုကိုတိကျစွာမခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ပါဘူး။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင်တိုကျိုရှိအရှေ့ဖျားဆိုင်ရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်ဘက်ခုံရုံးမှသတ်ဖြတ်မှုတွင်တရုတ်လူမျိုး ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်ဟုခန့်မှန်းခဲ့သည်။
တရုတ်၏တရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်တရုတ်၏ကိုယ်ပိုင်နန်ဂျင်းစစ်ရာဇဝတ် မှုခုံရုံးကိုအကဲဖြတ်ခြင်းအပေါ်တွင်“ လူ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်” သေဆုံးခဲ့သည်။
သေဆုံးသူအရေအတွက်ကိုအနည်းဆုံး ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းကပညာရှင်များကဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
တရုတ်အစိုးရသည်အသတ်ခံရမှုကဲ့သို့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သောအသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုချဲ့ကားပြောဆိုခဲ့သည်ဟုစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။
နန်ကျင်းကျဆုံးပြီးနောက်တွင်အင်ပါယာ ဂျပန်စစ်တပ်မှ ကျူးကျော်သူမဟုတ်သူအမြောက်အမြားကိုသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ လုယက်ခြင်းနှင့်အခြားအကြမ်းဖက်မှုများကိုဂျပန်အစိုးရကဝန်ခံခဲ့သည်။
ထိုစစ်ပွဲတင်ပါဝင်ခဲ့သောဂျပန်စစ်မှုထမ်းများသည်အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုကိုဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟုအတည်ပြုခဲ့သည်။
ဂျပန်၌လူသတ်ဖြတ်မှုအပေါ်အများပြည်သူ၏အမြင်ကွဲပြားခြားနားသော်လည်း အချို့သည် ၏ဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ကိုလုံး၀ငြင်းဆိုကြသည်။
ဂျပန်အစိုးရနှင့်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှသေးငယ်သော်လည်းလူနည်းစုဖြစ်သောလူနည်းစုကမူသေဆုံးသူ ဦးရေမှာစစ်တပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသို့သောရာဇဝတ်မှုများမဖြစ်ပွားခဲ့ဟုငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
သတ်ဖြတ်မှုများကိုသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းဆိုင်ရာမှတ်တမ်းများကိုငြင်းပယ်ခြင်းသည် ဂျပန်အမျိုးသားရေးဝါဒ၏အဓိကအချက်ဖြစ်လာသည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုများသည်ဝါဒဖြန့်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်ကြံခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟုသမိုင်းအစဉ်အလာအရငြင်းခုံသူများသည်သွားကြသည်။
တရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ နန်ကျင်းစစ်ပွဲတွင် ဦးဆောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်မှာ( Iwane Matsui )ဖြစ်ပြီး အင်ပါယာစစ်တပ်ကို ဂျပန်တော်ဝင်မင်းသား ( Yasuhiko Asaka )ကအုပ်ချုပ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု။
thumb|ဖတ်ဇာရာကန် ဖတ်ဇာရာကန် သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အန်နဘာမြို့တော်၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၈ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မှ အနောက် သို့ ၁၇ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်)ရှိပြီး မြောက်မှ တောင်သို့ ၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁ မိုင်) ရှိသည်။
ဧရိယာအားဖြင့် ၁၈၆၀၀ ဟက်တာ (၄၆၀၀၀ ဧက) ရှိသည်။
ထိုဒေသကို "ရမ်ဆာ" ဒေသအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရမ်ဆာဒေသတွင် တားမြစ်ထားသည့် နေရာဒေသများ ပါဝင်သည်။
ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီနှင့် ရေကို လေ့လာမှုများစွာ ပြုလုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့လေ့လာမှုများတွင် ကန်တွင် ဆားပါဝင်မှု ပတ်သက်၍ ဖြစ်သည်။
လေ့လာတွေ့ရှိမှုအရ ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီသည် ဆားဓာတ်ပြုမှုဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိရခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အနက်ကွာခြားသည်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲသွားမှုကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
နမူနာများကို ပထမနှစ်လွှာ (၀ - ၂၀ စင်တီမီတာနှင့် ၂၀-၄၀ စင်တီမီတာ) မှ နေရာရှစ်နေရာခွဲကာ ယူခဲ့သည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် မြေသားနမူနာသည် ကန်နေရာပတ်လည်စုံမှ ၁၆ ခု ဖြစ်သည်။