kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ထင်ရှားသောငှက်ပျောမျိုးမှာ ထောပတ်၊ ရခိုင်၊ နံ့သာပု၊ သီးမွှေး၊ ဖီးကြမ်း၊သူငယ်စာ၊ ပျားရည်ဆမ်း၊ ရသာရုံ၊ မယားမန်၊ ငှက်ပျောချဉ်၊ရွှေနီနှင့် ဝက်မလွတ်တို့ ဖြစ်သည်။
အလုံးအလွန်ကြီးထွားသော ငှက်ပျောမျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆင်အံ သို့မဟုတ်ဗျပ်ပြည့် သို့မဟုတ် မောင်ကြီးပင့်ပါဟု ခေါ်ကြသည်။
သမပိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ဂျုံနှင့် အာလူးကို အဓိကအာဟာရအဖြစ် မှီဝဲသကဲ့သို့ အပူပိုင်းဒေသရှိ တိုင်းပြည်အချို့တွင် ငှက်ပျောသီးအစိမ်းများကို အဓိကအာဟာရ အဖြစ်ဖြင့် စားသုံးကြသည်။
ငှက်ပျောသီးမှည့်များကို သကြားဖြူး၍ နေလှန်းလျှင်တာရှည်ခံသော ငှက်ပျောခြောက်ကို ရရှိသည်။
ငှက်ပျောခြောက်များမှာ ချို၍ အရသာရှိသောကြောင့် အချိုစားဖွယ်အဖြစ် စားသုံးကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပြည်ခရိုင်နှင့်ဟင်္သာတခရိုင်တို့တွင် ငှက်ပျောခြောက်ကို လုပ်ကြသည်။
သို့သော် ဟင်္သာတခရိုင် မြန်အောင်မြို့နယ်မှ အများဆုံး ထွက်သည်။
ငှက်ပျောသီးစိမ်းကို အခြောက်လှန်းပြီးနောက်အမှုန့်ကြိတ်၍လည်း အပူပိုင်းအရပ်များ၌ သုံးကြသည်။
အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ငှက်ပျောဖူး၊ ငှက်ပျောအူနှင့် ငှက်ပျောပွင့်များကို ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြသည်။
ငှက်ပျောရွက်များမှာ အလွန်အသုံးဝင်သည်။
ထိုအရွက်ကားကြီးများကို အမျှင်အမျှင်ဆုတ်၍ ဖျာနှင့်ဖျင်ကြမ်းရက်လုပ်ကြ သည်။
အသီးညံ့ဖျင်းသော ငှက်ပျောပင်တစ်မျိုး၏လျှော်ကိုကြိုးကျစ်ကြသည်။
ထိုလျှော်ကို စက္ကူလုပ်နိုင်သည်။
အလွန်ခိုင်ခံ့သော မနီလာကြိုးနှင့် မနီလာစက္ကူတို့ကို ငှက်ပျောလျှော် များမှ ပြုလုပ်ကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငှက်ပျောလုပ်ငန်းကိုအကြီးအကျယ်လုပ်သော ဗဟားမားကျွန်း၊ ဟေတီကျွန်းနှင့်ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းတို့၌ ငှက်ပျောလျှော် ဖျင်ကြမ်းနှင့်ကြိုးများထွက် သည်။
ငှက်ပျောပင်မှ အသီးမသီးမီ ဖူးတံကြီးစ၍ ထွက်ပြူလာသည်။
ထိုငှက်ပျောဖူးတွင် အပွင့်ခိုင်ကလေးများကို ဖုံးကွယ်ထားသော ခရမ်းရင့်ရောင်အဖတ်များဖြင့် သိပ်သည်းစွာ အထပ် ထပ်ဖုံးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရှေးဦးစွာ ထွက်လာသောအပွင့်များသာ အောင်မြင်ပြီးလျှင် အသီးများ ဖြစ်လာသည်။
နောက်မှထွက်သည့် အပွင့်ခိုင်များမှာ ကြာလျှင် ရိရော်၍ ပျက် စီးသွားလေသည်။
ငှက်ပျောမျိုးကိုလိုက်၍ ငှက်ပျောတစ်ခိုင်တွင်အဖီး အနည်းအများ ပါရှိသည်။
စံမှီငှက်ပျောတခိုင်တွင် အဖီး ၉ ဖီးမျှပါ၍ တစ်ဖီးလျှင် အသီး ၁ဝ လုံးမှ ၁၅ လုံးအထိ ရှိတတ်သည်။
သီးစတွင် ငှက်ပျောခိုင်ရှိ ငှက်ပျောသီးများသည်ထိုးထိုးထောင်ထောင် ရှိတတ်သော်လည်း ကြီးရင့်လာသည့်အခါအသီးများသည် အညှာရင်းဖက်သို့ လေး၍ ကျသွားသည်။
မလ္လာယုကျွန်းစုမှ ငှက်ပျောအကောင်းဆုံးထွက်သည်။
ထိုငှက်ပျောမျိုးသည် အသားနူးညံ့သည့်အပြင် နှင်းဆီနံ့သင်းသည်။
ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှလည်း ငှက်ပျောမျိုး ကောင်းများ ထွက်သည်။
ထင်ရှားသော ငှက်ပျောမျိုးများထွက်သည့် အခြားနိုင်ငံတို့မှာ ဂျမေးကားကျွန်းနှင့် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၊ ကနေရီကျွန်းနှင့် တောင်အမေရိကတိုက် တို့ ဖြစ်သည်။
ဂျမေကာကျွန်းနှင့် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းမှ အလုံးထွား၍ အခွံချောမွတ်သော ငှက်ပျောမျိုးထွက်သည်။
အရောင်ဝါသည်။
ဤငှက်ပျောမျိုးကို အများအားဖြင့် ဗြိတိန်ကျွန်းသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ကနေရီကျွန်း ငှက်ပျောမျိုးကို တရုတ်ငှက်ပျောပုဟုလည်း ခေါ်သည်။
အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အခြားငှက်ပျောမျိုးများ မဖြစ်ထွန်းနိုင်သည့် အပိုင်းများ၌ ဤကနေရီကျွန်း ငှက်ပျောမျိုးကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဂျမေကာကျွန်းမှလည်း ရွှေနီငှက်ပျောမျိုး ထွက်သည်။
သို့သော် ထိုငှက်ပျောသီးမှာ အညှာလွယ်သဖြင့် ရပ်ဝေးသို့ အခိုင်မပျက် တင်ပို့ရန် ခဲယဉ်းသည်။
အချို့ငှက်ပျောမျိုးမှာ အခွံပါး၍ အကိုင်အတွယ်မခံသဖြင့်စိုက်ပျိုးရာအရပ်များ၌သာ စားသုံးကြရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော ထင်ရှားသည့် ငှက်ပျောမျိုးများ အပြင် တောငှက်ပျောခေါ် ငှက်ပျောပင် ရိုင်းများလည်း ရှိပေသေးသည်။
ထိုငှက်ပျောပင်များသည် တောတွင်းရပ်များ၌အလေ့ကျပေါက်၍ အသီးများတွင် အစေ့ထူသည်။
ယင်းငှက်ပျောစေ့များကို စိုက်လျှင် အပင်ပေါက်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ငှက်ပျောနှင့် ပြုလုပ်သော စားသောက်ဖွယ်ရာများ ငှက်ပျောပေါင်းသည် ငှက်ပျောသီးအမှည့်ကို အခွံနွှာပြီး ဒန်အိုးထဲထည့်ကာ ရေနှင့် ပေါင်းရသည်။
တချို့ အုန်းနို့နှင့် ပေါင်းကြကာ အုန်းနို့နံ့မွှေး၍ ပိုအရသာရှိသည်။
များသောအားဖြင့် ဖီးကြမ်းငှက်ပျောသီးကိုသာ ပေါင်းကြသည်။
ငှက်ပျောကြော်သည် ငှက်ပျောသီး အမှည့်ကို အခွံခွာပြီး ဆန်မုန့်နှစ်နှင့် ရော၍ ဆီဖြင့် ကြော်ထားသည်ကို ခေါ်သည်။
အများအားဖြင့် ငှက်ပျောကြော်ကို ဖီးကြမ်းငှက်ပျောသီးနှင့် ကြော်လေ့ရှိသည်။
ငှက်ပျောခြောက်သည် မှည့်ခါနီး ငှက်ပျောသီးကို ဓားနှင့်ပါးပါးလှီး၍ နေပူလှမ်းလျှင်ရသည်။
ငှက်ပျောခြောက်လုပ်သော ငှက်ပျောသီးမှာ သီးမွှေး၊ ဝက်မလွတ်၊ နံသာဖု စသည်တို့ ဖြစ်ပြီး ဖီးကြမ်းကို မလုပ်ပေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမျှင်ပါသော အပင်များ။
ငှက်ဖျားရောဂါသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးကို ထိခိုက်စေကာ ကုန်ထုတ်စွမ်းအားကို ကျဆင်းစေသော အဓိကရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ အမျိုးသား ကျန်းမာရေး စီမံကိန်း တစ်ရပ်အသွင်ဖြင့် ငှက်ဖျားရောဂါဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများ၊ အခြေခံကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ လုပ်သားပြည်သူများ၊ နှီးနွှယ်နေသောဌာနဆိုင်ရာများ ပူးပေါင်းကာ ငှက်ဖျားရောဂါ ကာကွယ်တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါသည် ပလတ်စမိုဒီယမ် (Plasmodium) ဖယ်လ်ဆီပါရမ် (Falciparum)၊ ဗိုင်းဗတ်စ် (Vivax) မလေးရီး ယေး (Malariae) နှင့် အိုးဗေးလ် (Ovale) အမည် ရှိသော ငှက်ဖျား ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အနောဖလိ (Anopheles) ခြင်အမျိုးအစားက သယ်ဆောင်ကူးစက် စေသော ရောဂါ ဖြစ်သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါကို ကာကွယ်တိုက်ဖျက်ရာတွင် ငှက်ဖျား ရောဂါကို လူတစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ သယ်ဆောင်ပေးသော ငှက်ဖျားခြင်၏ အကောင်ဘဝနှင့် လောက်လန်းဘဝတို့ကို ပျက်စီးသေကြေ လျော့နည်းစေသော နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် လည်းကောင်း၊ လူနှင့် ခြင် ထိတွေ့မှု တတ်နိုင်သမျှ နည်းအောင် ပြုလုပ်သော နည်းစနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ငှက်ဖျားရောဂါပိုး သယ်ဆောင်သော လူနှင့် လူနာအား စောစီးစွာရှာဖွေ၍ ထိရောက်စွာ ဆေးကျွေးကုသသော နည်းစနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ငှက်ဖျားရောဂါကူးစက်သော ရာသီတွင် ဒေသခံမဟုတ်သော လူများအား ငှက်ဖျားရောဂါ ကြိုတင် ကာကွယ်ဆေး တိုက်ကျွေးသော နည်းစနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း ကာကွယ်နှိမ်နှင်းရေး လုပ်ငန်းများကို ပဏာမ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုစနစ် (Malaria Control through Primary Health Care) ဖြင့် ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငှက်ဖျားရောဂါကုသရာတွင် အများဆုံး အသုံးပြုလျက်ရှိသော ငှက်ဖျားဆေးများမှာ ကလိုရိုကွင်း(Chloroquine) ၊ အင်မိုဒိုင်ယာကွင်း (Amodiaquine) ၊ပိုင်ရီမက် သမင်း (Pyrimethamine) ၊ ဆာလဖာဒေါဆင်း(Sulfadoxine) နှင့်ကွီနိုင် (Quinine) ဆေးများဖြစ်ပေသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါသည်နေရာဒေသညစ်ညမ်းမှုအပေါ်မူတည်၍အဖြစ်များသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာန (ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး)မှ ကွင်း ဆင်းလေ့လာချက်အရ ဖယ်လ်ဆီပါရမ် ငှက်ဖျားပိုးသည်ကလိုရို ကွင်း (Chloroquine) ဆေးကို ခံနိုင်စွမ်းရည် ရှိလာကြောင်း စတင်တွေ့ရှိ ခဲ့ရပေသည်။
ငှက်ဖျားဒေသတွင် နေထိုင်လျက်ရှိ သော မကြာခဏ ဖျားဖူးသည့် ဒေသခံငှက်ဖျားလူနာ (Semi immune)များတွင် ကလိုရိုကွင်း (Chloroquine) ဆေးဖြင့် ငှက်ဖျားရောဂါ ပျောက်ကင်းမှုနှုန်းမှာ၇၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၇ရာခိုင် နှုန်းခန့်ရှိပြီး ဒေသခံမဟုတ်သော ခံနိုင်ရည်မရှိသည့် ငှက်ဖျား လူနာ (non immune)များတွင်မှု ပျောက်ကင်းမှုနှုန်းမှ ၃၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၈ ရာခိုင် နှုန်းသာရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။
၁၉၇၁ မှ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ကာလအတွင်း တွင်ဆာလဖာဒေါ့ဆင်း (Sulfadoxine) နှင့် ပိုင်ရီမက်သမင်း (Pyrimethamine) ပေါင်း စပ်ထားသော ဖင်ဆီဒါ (Fansidar) ဆေးပြားများအားဖယ်လ်ဆီ ပါရမ် ငှက်ဖျားပိုး၏ ခံနိုင်စွမ်းရည်ရှိမှုမှာ ကရင် ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်း (ပုလဲကျွန်း) တို့တွင် လေ့လာချက်အရ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာရှိသည်ကို တွေ့ရပြီးနောက် ၁၉၈၄ မှ ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကာလအတွင်း ကရင်ပြည်နယ်တွင် လေ့လာချက်အရ ၅၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ခံနိုင်စွမ်းရည် မြင့်မားလာသည်ကို တွေ့ရှိရပေ သည်။
အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်ခြားဒေသ များမှပြန်လာသောစစ် ဘက်၊ နယ်ဘက်မှငှက်ဖျားလူနာများတွင် ခံနိုင်စွမ်းရည်ရှိမှု ပိုမိုမြင့်မားသည်ကို တွေရပေသည်။
သို့စေကာ မူ ငှက်ဖျားဒေသတွင် နေထိုင်ပြီးသွားလာမှုနည်းသော ဒေသခံ လူနာများတွင် ဖင်စီဒါ (Fansidar) ဆေးပြားများဖြင့် ကုသရာ တွင် ၁၉၈၆ ခုနှစ်လေ့လာချက်အရ ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ငှက်ဖျား ရောဂါ ပျောက်ကင်းမှုရှိနေသေးကြောင်း တွေ့ရပြန်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန (ငှက်ဖျား) သည် ဖယ်လ်ဆီပါရမ် ငှက်ဖျားပိုးနှင့် ငှက်ဖျား ဆေးအသစ်များ ဖြစ်သော မက်ဖလိုကွင်း(Mefloquine) နှင့်၊ ဆာလဖာဒေါ့ဆင်း (Sulfadoxine)နှင့်ပိုင်ရီမက် သမင်း(Pyri methamine) တို့ပေါင်းစပ်ထားသော ဖင်ဆီမက် (Fansimef) ဆေးအသစ် နှစ်မျိုးကို ကရင်ပြည် နယ်တွင် ခံနိုင်စွမ်းရည် ရှိမှုကိုသိရှိရန် ဒေသခံ ဖယ်လ်ဆီပါရမ် ငှက်ဖျားလူနာများအား စတင်စမ်းသပ် ကုသခဲ့ သည်။
အဆိုပါ လေ့လာချက်များအရ မက်ဖလိုကွင်း (Mefloquine) ဆေးတစ်မျိုးဖြင့် ၇၅၀မီလီဂရမ် (၁လုံး =၂၅၀ မီလီဂရမ်) နှင့် ၁၀၀၀ မီလီဂရမ် တစ်ကြိမ်တည်း (Single dose) တိုက်ကျွေးသောနည်းဖြင့် လူကြီး များတွင် နှစ်အုပ်စုခွဲ၍ စမ်းသပ်ကုသရာ ရာနှုန်းပြည့် အကျိုးသက်ရောက်ကြောင်းကျေနပ် ဖွယ်ရာ တွေ့ရှိရပေသည်။
အလားတူပင် အဆိုပါ မက်ဖလိုကွင်း ဆေးတစ်မျိုးဖြင့် ကလေးများအား ၂၀ မီလီဂရမ်/ ၁ ကီလိုဂရမ် ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် ၃၀ မီလီဂရမ် / ၁ ကီလိုဂရမ်ကိုယ်အလေး ချိန်နှုန်းဖြင့် နှစ်အုပ်စုခွဲကာ စမ်းသပ် ကုသရာတွင် ရာနှုန်းပြည့် အကျိုး သက်ရောက်မှု ရှိကြောင်း တွေ့ရပေသည်။
လူကြီးနှင့် ကလေးအုပ်စု အားလုံးတွင် ထိရောက်မှုမှာ မကွာခြားကြောင်း တွေ့ရပြီး ဆေးတိုက်ကျွေးပြီး ၄၁ နာရီမှ ၄၄နာရီအတွင်းငှက်ဖျား ရောဂါပိုး ပျောက်ကင်းမှုရှိကြောင်း တွေ့ရပေသည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်း ကရင်ပြည်နယ်တွင် ဖင်ဆီမက် (Fansimef) ငှက်ဖျားဆေးဝါး အသစ်ဖြင့်ဆေး ပြားသုံးပြားကို တစ်ကြိမ်တည်းတိုက်ကျွေးသောနည်းဖြင့် ဒေသခံငှက်ဖျားလူနာ များအား စမ်းသပ် ကုသရာတွင် ရောဂါ ပျောက်ကင်းနှုန်းမှာ ရာနှုန်းပြည့်ရှိပြီး ငှက်ဖျားရောဂါပိုး ကင်းရှင်းမှု ကာလမှာ ဆေးကျွေးပြီး ၆၂ နာရီ အတွင်းပျောက်ကင်းကြောင်း တွေ့ရှိရ သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ကရင်ပြည်နယ်၌ ဖင်ဆီမက်ဆေးပြား နှစ်ပြားကို တစ်ကြိမ်တည်း တိုက်ကျွေးသောနည်းဖြင့် ဖယ်လ်ဆီ ပါရမ်ပိုးတွေ့ လူနာများအား ကုသရာ ၄၈ နာရီအတွင်း ငှက်ဖျား ရောဂါပိုး ရာနှုန်းပြည့် ပျောက်ကင်းကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
သို့ ဖြစ်၍ ဖင်ဆီမက် ဆေးနှစ်ပြားတိုက် ကျွေးသောစနစ်နှင့်ဆေးသုံး ပြားတိုက်ကျွေးသော နည်းတို့မှာ တူညီစွာထိရောက်ကြောင်းတွေ့ရှိ ရပြီး ဆေးနှစ်ပြား တိုက်ကျွေးခြင်းဖြင့် ခေါင်းမူးခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ လျော့နည်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့မှ လေ့လာသုံးသပ်ချက် အရ အဆိုပါဆေးအသစ်များနှင့် ဖယ်လ်ဆီပါရမ်ငှက် ဖျားရောဂါပိုး ခံနိုင်စွမ်းရည် တက်လာမှုမရှိစေရန် မက်ဖလိုကွင်း ဆေးပြားကို ကြိုတင်ကာကွယ် ဆေးပြား (Chemoprophylaxis) အဖြစ် အသုံးမပြုစေဘဲ ကုသရာတွင်လည်း မက်ဖလိုကွင်း (Mefloquine) ဆေးကို ဖင်ဆီဒါ (Fansidar) ဆေးဖြင့်ပေါင်း စပ်ကာ ဖော်ထုတ်ထားသော ဖင်ဆီမက်ဆေးပြား အနေဖြင့်သာ ကုသရာ တွင်အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
အဆိုပါဆေးအသစ်များကို အခြားငှက်ဖျားဆေးဝါးများဖြင့် ကုသ ၍ ငှက်ဖျားပိုး မပျောက်ကင်းသည့် ဖယ်လ်ဆီပါရမ် ငှက်ဖျား လူနာများကိုသာ ရွေးချယ်ကန့်သတ် ကာ အသုံးပြုသင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဆိုပါဆေးသစ်နှစ်မျိုးမှာ ကျယ်ကျယ်ပြန့် ပြန့် အသုံးပြုနိုင်သော အနေအထားမျိုး လက်ရှိ အခြေအနေ၌ မရှိသေးကြောင်း တွေ့ရသည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်ကုန် ပိုင်းမှစ၍ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများကို အထူးသဖြင့် ထိုင်း နိုင်ငံနှင့်ဆပ်စပ်လျက်ရှိသောနယ်ခြားဒေသများ၌ အဆိုပါငှက်ဖျား ဆေးသစ်များဖြင့် စတင်အသုံးပြု ကုသလျက် ရှိကြောင်းသိရှိရ သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါဒေသသို့သွားရောက်သော ဒေသခံမဟုတ် သည့် လုပ်သားပြုသူများအား ငှက်ဖျားရောဂါ ကြိုတင်ကာကွယ် ဆေးအဖြစ် ကလိုရိုကွင်း (Chloroquine) ဆေးပြား ၃၀၀ မီလီ ဂရမ်ကို တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်တို်က်ကျွေးသော စနစ်ဖြင့်တိုက် ကျွေးလျက်ရှိသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါ ကူးစက်သည့် ရာသီအတွင်း သာစား သုံးရန်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ဒေသသို့ မသွားမီ အနည်းဆုံး တစ်ရက် ကြိုတင်၍ စားသုံးသွားရန် လိုအပ်ပေသည်။
ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ငှက်ဖျားရောဂါဆိုင်ရာ ပါရဂူများ၏အကြံပြု လေ့လာချက်အရ ငှက်ဖျားရောဂါကြိုတင်ကာ ကွယ်ဆေးပြားများ ကို အုပ်စုတစ်စုအား ကြာရှည်စွာတိုက်ကျွေး ထားခြင်းအားဖြင့် ဆေးဖိအား (Drugpressure )များလာပြီး ဖယ်လ်ဆီ ပါရမ် ငှက်ဖျားပိုးအားခံနိုင်စွမ်းရည် မြင့်တက် လာစေသော အကြောင်း တစ်ရပ်အဖြစ် ယူဆရသည့်အပြင် သောက်သုံးသူများတွင် မလို လားအပ်သော ဆေးအဆိပ်သင့်မှုများ၊ ဥပမာ-သွေးဖြူဥနည်းပါး စေမှု (Agranulocytosis) ကို ဖြစ်စေကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ငှက်ဖျားရောဂါ ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးပြား များကို ငှက်ဖျားရောဂါ ကူးစက်သော ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများတွင် အလုပ် လုပ်နေကြသော၊ ငှက်ဖျားရောဂါ အန္တရာယ်ရှိသည့် ခံနိုင်ရည်မရှိ သော လူကြီးများကိုသာ တိုက်ကျွေးသင့်ကြောင်း ညွှန်ကြားထား သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှုနည်းပါးစေရန် အတွက် အဓိက အရေးကြီးသော အချက်မှာ စောစီးစွာ ရောဂါ ရှာဖွေပြီး ထိရောက်စွာကုသသော နည်းစနစ်ပင်ဖြစ်ပေသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ပြန်လည် ခေါင်းထောင်လာခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အနေဖြင့်အဆိုပါ ရောဂါမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ငှက်ဖျားရောဂါ ကာကွယ်သော ထိုးဆေး (Malariavaccine ) ကို တီထွင်ကြံဆရန် အထူးစိတ် ဝင်စား လျက်ရှိသည်။
ကပ်ပါး ရောဂါများနှင့် ပတ်သက်၍ ကာကွယ်ထိုးဆေး အဖြစ် တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ မပေါ်ခဲ့ဖူးသေးရ ကား ငှက်ဖျားပိုးအမျိုးအစားများ ကွဲပြားမှုသည့် ငှက်ဖျား ရောဂါ ကာကွယ်ထိုးဆေး ထုတ်လုပ်မှုအတွက် ခက်ခဲသော အကြောင်း တစ်ရပ် ဖြစ်နေပေသည်။
ငှက်ဖျားရောဂါထူထပ် သောဒေသတွင် နေထိုင်သော သူများသည် မကြာခဏ ငှက်ဖျားရောဂါ ဖြစ်သော် လည်း ခံနိုင်စွမ်းရည် တက်လာသော အခြေအနေကို တွေ့ရှိရ ပေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ငှက်ဖျားရောဂါပိုး၏ သံသရာ လည်ရာတွင် အဆင့်ဆင့်ရှိသည့်အနက် စပိုရိုဇွိုက်(Sporozoite) ၊ မီရိုဇွိုက် (Merozoite) နှင့် ဂမီတိုဆိုက် (Gametocyte) အဆင့် များမှ ငှက်ဖျားရောဂါ ကာကွယ် ထိုးဆေးများကို ထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကြသည်။
ယနေ့မျက် မှောက်ကာလတွင်အဓိက အာရုံစူးစိုက်နေသော သုတေသန လုပ်ငန်းမှာ ဒီအင်အေ (D.N.A) စနစ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် အင်တီဂျင် (Antigen) ကိုထုတ်လုပ်၍ ကာကွယ်ထိုးဆေးအဖြစ်အသုံးပြုရန်ဖြစ်ပေသည်။
မီရိုဇွိုက်မှ အင်တီဂျင် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် အဓိက အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ဖယ်လ်ဆီပါရမ် ပိုးတစ်မျိုးတည်း၌ပင် ဗီဇ (Strain)ကွဲ ပြားခြားနားမှုများ ရှိနေသဖြင့် ထိုးဆေးထုတ်လုပ်ရန် အတွက် အဟန့်အတားတစ်ခုဖြစ်နေပြန်သည်။
မီရိုဇွိုက်မှထုတ်လုပ်သော ငှက်ဖျားရောဂါ ကာကွယ်ထိုးဆေးသည်သာလျှင် ငှက်ဖျားရောဂါ မဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိသော ဆေးဖြစ်ပေသည်။
ဂမီတို ဆိုက်ထိုးဆေးမှာ ငှက်ဖျားရောဂါ စွဲကပ်ပြီးသော သူများအတွက် အကျိုးမရှိပေ။
စပိုရိုဇွိုက်မှ ထုတ်လုပ်သောငှက်ဖျားကာကွယ်ထိုး ဆေးမှာရှေ့တန်းမှ ပြေးနေပြီး အထူးအာရုံ စိုက်နေကြသော ထိုး ဆေးတစ်မျိုး ဖြစ်နေပေသည်။
အဆိုပါ စပိုရိုဇွိုက် ထိုးဆေးဖြင့် လူသားများအား ထိုး၍စမ်းသပ်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများအရ အကျိုးရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသော်လည်း ကာကွယ်မှု ပေးနိုင်သော ကာလမှာ တိုတောင်းပြီး လူအုပ်စုအလိုက် ကာကွယ်ပေးရာတွင် အသုံးပြုရန်မသင့်သေးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ပိုမို ကောင်းမွန်၍ ထိရောက်စွာကာကွယ်မှုပေးနိုင်သော ထိုးဆေးများကို ဖော်ထုတ် ရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၌ သုတေသနဆက်လက် ပြုလုပ်နေကြ ဆဲပင်ဖြစ်သည်။
တူဆိုသည်မှာ လူတို့တီထွင်ထားသော အကူကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် ၎င်းကို အမာထည်ပစ္စည်းများအား ရိုက်နှက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
တွေ့မြင်နိုင်သော နေ့စဉ်မြင်ကွင်းများတွင် တူအား သံရိုက်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
တူတွင် အသေးအကြီး၊ အလေးချိန်ပေါ်လိုက်၍ ကွဲပြားကြသေးသည်။
တစ်ပေါင်တူ၊ နှစ်ပေါင်တူ၊ ဆယ်ပေါင်တူ စသည်ဖြင့် ကွဲပြားသည်။
တူအား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Hammer ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
တူဆိုသည်မှာ မိမိ၏အကို၊ အမ၊ သို့မဟုတ် ညီမ၊ ညီ တို့မှ ဖွားမြင်သော သားယောက်ျားလေးအား ရည်ညွှန်းရာတွင် အသုံးပြုသော နာမ်စား ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:မိသားစု။
ယူကျူ့ဘ်() သည် ဗွီဒီယိုများအား အင်တာနက်ပေါ်သို့ လွင့်တင်ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခမဲ့ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
၎င်းဝက်ဘ်ဆိုဒ်ပေါ်တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာများ၊ ဒေသန္တရဗဟုသုတများ၊ သီချင်း၊ ရုပ်ရှင်များအား အများဆုံးတွေ့နိုင်ပြီး လူငယ်များအား ဗဟုသုတများစွာကို ပေးနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လတ်တလောအခြေအနေတွင် ယူကျု(ဘ်)အား ဂူဂယ် က ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ထို့အပြင် ယူကျု(ဘ်)အား ပေးပယ်(လ်)၏ မူလအလုပ်သမား သုံးယောက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၀⁠၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂူဂယ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။
ယူကျု(ဘ်)ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် အမျိုးမျိုးသော ဗွီဒီယိုဖိုင်များအား လွင့်တင်နိုင်သည့်အပြင်၊ ၎င်းဗွီဒီယိုဖိုင်များအား အခြားသူများအား ဝေမျှနိုင်ခြင်း၊ အမှတ်ပေးခြင်း၊ ကြည့်ရှု့သည်အရေအတွက်ပေါင်းအား မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း၊ ဗွီဒီယိုဖိုင်တွင် ထင်မြင်ချက်များ ချမှတ်နိုင်ခြင်း စသည့် နည်းပညာများကြောင့် ယူကျု(ဘ်)သည် လူကြိုက်များ ကျော်ကြားလှသည်။
ယူကျုဘ်အား ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စာသင်ကျောင်းအတော်များ⁠များနှင့် အချို့သော နိုင်ငံများက မသင့်လျော်သော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခု အဖြစ် ထင်မြင်၍ ပယ်ချခြင်းများ ပြုလုပ်ထားကြသည်။
ထမင်းစားတူကို အရှေ့တိုင်းသားများ၏ အသုံးအဆောင်အဖြစ် အသိများကြသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျား ဂျပန်နိုင်ငံမှစကာ ကိုးရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအထိ ကျယ်ပြန့်သော ဒေသတစ်လျှောက် သုံးစွဲကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်၍ တီထွင်သုံးစွဲသည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။
တူကိုများသောအားဖြင့်ဝါး၊ သစ်၊ ဆင်စွယ်စသည်တို့ဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။
ယခုအခါပလပ်စတစ်ကော်၊ စတီးတို့ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသောတူများကိုလည်းတွေ့နိုင်ပြီဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာမည့် ဂျဝါဟာလာနေရူးအား အဖ မိုတီလာနေရူးနှင့် အမိ ဆွာရပ်ရာနီ တို့မှ ကတ်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၊ အလာဟာဘတ်တွင် ၁၈၈၉ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၄ရက်နေ့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
အရွယ်ရောက်လျှင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဟာရိုးကောလိပ်၊ ကင်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် နှင့် အင်းနားတင်မ်ပယ် ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၁၆ခုနှစ်တွင် ကင်မလာကူးလ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဘဝကို လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နှစ်မြှပ်ခဲ့သည်။
၁၉၁၉တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် (ကွန်ဂရက်ပါတီ) သို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မဟတ္တမ ဂန္ဒီကို အားကျလေးစားအတုယူကာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်းခံခဲ့ရသော်လည်း လှုပ်ရှားမှုများကို တိုးတက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၀၊ ၁၉၃၆၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်များတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ဂန္ဒီကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဂန္ဒီအားဆက်ခံသူအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။
အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးအနေဖြင့် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများချမှတ်ခြင်း၊ အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများ အားပေးထူထောင်ခြင်း၊ ပြည်တွင်းတွင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ဖော်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ပြည်ပဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှုများအား ဦးဆောင်နိုင်ခြင်း တို့ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် ဘားရက်ရတနာဆုကို ရရှိသည်။
၁၉၆၂ အင်ဒိုချိုင်းနားစစ်ပွဲကြောင့် များစွာစိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။
၁၉၆၄ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၇ရက်နေ့တွင် ဂျဝါဟာလာနေရူး ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီးအင်ဒရာဂန္ဒီ၊ မြေးများဖြစ်သည့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီတို့ ကျန်ရစ်သည်။
ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ ချစ်သမီးတို့ပေးစာများ (Letters from a father to a daughter) လွတ်လပ်ရေးဆီသို့ (Towards Freedom) ကမ္ဘာ့သမိုင်းအပေါ် လျှပ်တပြတ်အမြင်များ(Glimpses of world history) စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
နေရူးပြတိုက်နှင့် ကလေးများနေ့ ဂျဝါဟာလာနေရူး နေထိုင်ခဲ့သည့် အစိုးရအိမ်တော် (Teen Mutri House) အား ၁၉၆၄ခုနှစ်မှစကာ နေရူးအမှတ်တရပြတိုက် အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်။
ထို့အတူ နေရူး၏ မွေးနေ့ဖြစ်သော နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၄ရက်နေ့ကို ကလေးများနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နေရူး၊ ရှရီဂျဝါဟလာ (မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း တွဲ ၆) ဝါဒအမှောင်ဖုံးလွှမ်းနေသည့် ဤခေတ်တွင် ငြိမ်းချမ်းသော ကမ္ဘာနှင့် လွတ်လပ်သောအာရှတိုက်အတွက် မဆုတ်မနစ် ကြိုးပမ်းနေသူမှာ အိန္ဒိယခေါင်းဆောင်ကြီး ရှရီဂျဝါဟလာနေရူး ဖြစ်သည်။
နေရူးကို ခရစ် ၁၈၈၉ ခု နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ယူနိုက်တက်ပရော့ဗ်ပြည်နယ် အယ်လာဟာဗက်မြို့၌ ကုံလုံကြွယ်ဝသော မိဖများမှ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်လှသော ရှေ့နေကြီး မိုတီလာနေရူး ဖြစ်သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက နေရူးသည် နည်းပြဆရာများနှင့် အိမ်မှာပင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၀၅ ခုနှစ် မေလသို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည် ဟဲရိုးကျောင်းကြီးသို့ ပညာများ သွားရောက်သင်ကြားသည်။
ထိုမှတဆင့် ကိန်းဘရစ်တက္ကသိုလ် ထရင်နီတီကောလိပ်တွင် ပညာဆက်လက် ဆည်းပူးသည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ်၌ ဝတ်လုံတော်ရဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် အမိအိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ ဇာတိဖြစ်သော အယ်လာဟာဗက်မြို့ တရားလွှတ်တော်တွင် အမှုလိုက်လေသည်။
ထိုခေတ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ်များသည် အကြီးအကျယ်အာဏာပြ စိုးမိုးခြယ်လှယ်လျက် ရှိကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် အိန္ဒိယအလုပ်သမားများနှင့် တိုင်းသူပြည်သားများအပေါ်တွင် စီးပွားရေးအားဖြင့် ခြယ်လှယ်အမြတ်ထုတ်လျက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးများကိုလည်း အုပ်ချုပ်ထားကြရာ ယင်းအဖြစ်ကို ဥပေက္ခာပြု၍ လျစ်လျူရှု၍ မနေနိုင်သော နေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်းသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်လိုက်တော့သည်။
ထိုစဉ်အခါက အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီသည် ဟိန္ဒူတို့၏ အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီးလျှင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရှိရန် အပြင်းအထန် ကြိုးပမ်းတောင်းဆိုလျက် ရှိနေလေသည်။
နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော နေရူးသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ကော်မတီဝင်တဦးဖြစ်လာ၏။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ လက်ရုံးတစ်ဆူလည်း ဖြစ်လာ၏။
မဟတ္တမဂန္ဒီသည် အနုနည်းသက်သက်ဖြင့် အာဏာဖီဆန်ရေး၊ မပူး‌ပေါင်းရေးတို့ကို လှုံ့ဆော်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲလျက်ရှိရာ၊ နေရူးလည်း ခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ လမ်းစဉ်ကိုလိုက်၍၊ တဖက်သတ်ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော ဗြိတိသျှအစိုးရအာဏာပိုင်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ မပြုကြရန်၊ နိုင်ငံတဝှန်းလုံးသို့ လှည့်လည်ကာ နိုင်ငံရေးတရားများ ဟောလေသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်၌ နေရူးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။
နေရူးသည် မိဖတို့ ထိမ်းမြားပေးသော ကမလာဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ၁၉၁၆ ခုတွင် လက်ဆက်ခဲ့သည်။
သို့သော် သူတို့နှစ်ဦး၏ချစ်ခြင်းသည် အနှစ် ၂၀ ကြာပြီးသည့်နောက်၊ ကြေကွဲဖွယ်ရာ အဆုံးသတ်ခဲ့ရပေသည်။
နေရူး၏ ဇနီးကမလာသည် ၁၉၃၆ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သော နေရူးသည် မဟတ္တမဂန္ဓီနှင့်အတူ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲယင်း ၁၉၂၁ နောက်ပိုင်း၌ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်အစိုးရတို့၏ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချထားခြင်းများကို အကြိမ်ကြိမ် ခံခဲ့ရသည်။
နေရူးထောင်ကျခံခဲ့ရသည့်နှစ်များကို စုပေါင်းသော် ၁၄ နှစ်ခန့် ရှိပေသည်။
နေရူးသည် ထောင်ကျနေသည့်နှစ်များအတွင်း ထောင်ထဲ၌သူ၏ ကမ္ဘာကျော်စာအုပ်များ ဖြစ်သော “ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ”၊ “လွတ်လပ်ရေးသို့ Toward Freedom” နှင့် “ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြေးမုံ Glimpses of World History” တို့ကို ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံရေးကို ‌ဆောင်ရွက်ရာ၌ နောက်ပိုင်းတွင် နေရူးသည် မတ်ဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်သော ဆိုရှယ်လစ်တဦး ဖြစ်လာသည်။
သို့သော် နေရူးသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်လေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးရန် စီစဉ်ပြုလုပ်ကြသောအခါ နေရူးသည် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယကြားဖြတ်အစိုးရ၏ ဘုရင်ခံချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာလေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဒိုမီနီယန်အဆင့်အတန်းရ၏။
ထိုအခါ နေရူးသည် အိန္ဒိယအစိုးရအဖွဲ့၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ထိုနောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိခဲ့သောအခါ နေရူးပင်လျှင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးအစိုးရအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေသည်။
နေရူးသည် သူ၏ ရည်မှန်းချက်ဖြစ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိပြီးနောက် အာရှတိုက်၏ လွတ်လပ်ရေးကို ပေါ်‌ပေါက်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြန်သည်။
“အာရှတိုက်သည် အာရှတိုက်သားများအဖို့” ဟူသော သူ၏ ကြွေးကြော်သံသည် အာရှနိုးကြားထကြွမှုတွင် အဓိကဆောင်ပုဒ်ဖြစ်လေသည်။
နယ်ချဲ့လက်အောက်တွင် ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချုယ်ခြင်းခံနေခဲ့ရသော အာရှတိုက်တစ်တိုက်လုံးသို့ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်အဟုန်ကို ဖြန့်လွှတ်သူမှာ နေရူးပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။
နေရူးသည် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို အပြင်းအထန်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နေရူးသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ခွင့်ပြုရန်အတွက်လည်း အပြင်းအထန်ထောက်ခံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ကမ္ဘာဖျက် လက်နက်ဆန်းဖြစ်သော အနုမြူဗုံး၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံးအစရှိသော လက်နက်များကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ရန်လည်း နေရူးက လေးနက်စွာ တောင်ဆိုခဲ့သည်။
နေရူးသည် ဝါဒကို ဂရုမပြု၊ သူ၏ရည်မှန်းကြိုးပမ်းချက်မှာ တကမ္ဘာလုံး၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ဖြစ်လေသည်။
သန်းပေါင်း ၃၅၀ ‌ကျော်မျှရှိသော အိန္ဒိယအမျိုးသားတို့ ကြည်ညိုအားထားခြင်း၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံတကာရှိ လူထုအသီးသီးတို့၏ ချစ်ခင်လေးစားခြင်းတို့ကို ခံယူရရှိနေသော နေရူးကို လူတစ်ယောက်အနေဖြင့် လေ့လာသော် စိတ်ကူးယဉ်သမားနှင့် လက်တွေ့သမားတို့ ပေါင်းစပ်ထားသော သဘောသဏ္ဍန်ကို တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။
နေရူးသည် နိုင်ငံရေးရာများကြောင့် လူပန်းစိတ်ပန်းဖြစ်နေစဉ် အခါမှာပင် စာပေရေးရာကို မမေ့လျော့ခဲ့ချေ။
စာအုပ်စာတမ်း‌ပေါင်းများစွာကို ပြုစုရေးသားခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသူနိုင်ငံသားအ‌ပေါင်းက သူ့အား နာမည်ရှေ့တွင် ပဏ္ဍစ် (ဝါ) ပညာရှင်ဟူသော ဝိသေသထူးကို ထည့်၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြ၏။
သို့ရာတွင် မြင့်မြတ်မှုသဘောကို လိုလားခုံမင်ခြင်း၊ စုံမက်နှစ်သက်ခြင်း မရှိသော နေရူးသည် လူသာမန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကဲ့သို့ ရှရီဟူသော ဝိသေသကိုသာ သူ၏ နာမည်ရှေ့၌ ထည့်သွင်း ခေါ်ဝေါ်စေလေသည်။
နေရူးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ တစ်ကြိမ်နှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း သုံးကြိမ်မျှ ချစ်ကြည်ရေးအလည်အပတ် ရောက်ရှိခဲ့ဖူးသည်။
သေဆုံးခြင်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ယိုယွင်းလာသော နေရူးသည် အသက် (၇၅) နှစ်အရွယ် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် လဲကျသေဆုံးသွားခဲ့သည်။
တူးစလန် ပြတိုက်၏ အပြင်ဘက် မြင်ကွင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ တူးဆလန်ပြတိုက်သည် ခမာနီတို့အုပ်စိုးစဉ်က ပြုခဲ့သမျှသော ရက်စက်မှုများအနက် လူမဆန်ဆုံးသော နှိပ်စက်မှုများအား လူအများတို့အမှတ်ရဖွယ် ပြန်လည်တင်ပြထားသည့် ပြတိုက်ဖြစ်သည်။
မူလက အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းအဖြစ် ပြင်သစ်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်တွင် ပညာရေးဂဏ္ဍအား မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၀ခုနှစ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး လွန်နောမှ အမေရိကန်ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးမှုဖြင့် အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက်တွင် အဆိုပါကျောင်းအား နာမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၇၆ခုနှစ် ခမာနီတို့ အာဏာရလာချိန်တွင် ကျောင်းအဖြစ်မှ စစ်ကြောရေးစခန်းတစ်ခုဖြစ်လာပြီး S.21 ဟု ကျော်ကြားလာတော့သည်။
သုံးနှစ်နီးပါး ကာလအတွင်း အကျဉ်းသား ၁၄၀၀၀ခန့်ကို စစ်ဆေးမေးမြန်းခဲ့ပြီး၊ စစ်ဆေးမေးမြန်းခံရသူ အားလုံးနီးပါးမှာ ရက်စက်စွာ ညဉ်းဆဲခံရသောကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က အာဏာရ ခမာနီအစိုးရပိုင်းမှ S.21 မှ အသက်ရှင်လျက် ပြန်လည်ထွက်သွားသူ မရှိစေရဟုပင် အမိန့်ပေးခဲ့ဖူးကြောင်းကို ထိုစဉ်က စခန်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှ ရှင်းပြခဲ့သည်။
၁၉၇၉တွင် ဗီယက်နမ်တပ်များ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ခမာနီတို့အား တိုက်ခိုက်ပြီး အနိုင်ရသည့်နောက်တွင် စခန်းအား ပြတိုက်အဖြစ် လျှင်လျင်မြန်မြန်ပင် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သည်။
အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ၏ အမှတ်တရတို့ကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် ပြတိုက်မှူးတစ်ဦးအား ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဗီယက်နမ်တို့အနေဖြင့် မိတ်ဆွေ ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူတို့အတွက် မကောင်းဆိုးဝါးဖြစ်သူများအား တိုက်ထုတ်ပေးပြီးကယ်တင်သူများအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့ထင်ပေါ်စေလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ်တို့၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုသည် တရားနည်းလမ်းကျကြောင်း ထောက်ခံပေးစေလိုသည့်အနေဖြင့် ပြတိုက်ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ခမာနီတို့ကျဆုံးပြီး တစ်နှစ်အကြာတွင် တူးစလန်ပြတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် နေ့စဉ်နိုင်ငံခြားသားအများစုပါဝင်သည့် လေ့လာသူ ၅၀ခန့် ပျှမ်းမျှဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသည့် ပြတိုက်ဖြစ်နေပေပြီ။
ဝင်ကြေးငွေမှာ ၂ ဒေါ်လာသာဖြစ်သည်။
ဗီယက်နမ်တို့ ထွက်ခွာသွားသည့် နောက်ပိုင်း ၂၀၀၅အရောက်တွင် အဆိုပါလူသတ်စခန်းအား ပုဂ္ဂလိဂ လုပ်ငန်းလွှဲအပ်ပေးခဲ့သည်။
ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဂျပန် ဖက်စပ်ဖြစ်သည့် (JC Royal) နှင့် ဖနွမ်းပင် မြူနီစပယ်အဖွဲ့တို့ နှစ် ၃၀ သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက်တွင် လုပ်ငန်းဖွံဖြိုးလာသည်။
၂၀၀၇တွင် နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွား ၂ သိန်းခန့်လာရောက် လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ခမာနီစခန်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဟောင်း ဒွိုက်အား ထိုင်းနယ်စပ်အနီးတွင် အိုင်ယာလန်သတင်းထောက်တစ်ဦးမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသွားပြီးနောက်တွင် ၎င်းအား ဖမ်းဆီးရုံးတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။