kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အမြီးခွသည် ရှည်၏။
ကျောရိုးဆူးတောင်နှင့် နှာတံပေါ် ၌ အမည်းကွက်များ ပါရှိသည်။
အရှည် ၅ လက်မ၊ ၆ လက်မ အထိ ရှိသည်။
ငါးဖယ်သည် ရေချိုရေငန် နှစ်ရပ်လုံးတွင် ကျက်စားသော ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒအရ 'နိုတော့တာရပ် ချိတာလာ' ဟု ခေါ်သည်။
ငါးဖယ်၏ ကိုယ်သည် ပြား၍ ဝမ်းပိုင်းသည် ဓားသွားကဲ့သို့ ရှိသည်။
ကျောအရှေ့ပိုင်းခုံး၍ အနောက်ပိုင်း ဖြောင့်သည်။
ကျော၌ အလွန်သေးသော ဆူးတောင်တစ်ခုသာ ရှိသည်။
စအိုဆူးတောင်သည် ဝမ်းမှ အမြီးတိုင်အောင် ကိုယ်၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန့် တစ်ဆက်တည်းရှိသည်။
ဦးခေါင်းငယ်၍ နှာတံ အနည်းငယ်ချွန်သည်။
တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ပါးလွှာသော အကြေး များ တစ်ခုပေါ်တစ်ခုထပ်ကာ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
ငါးဖယ်၏ အရောင်သည် ကျောပိုင်းတွင် အနည်းငယ် နက်ပြီး ကျန်အပိုင်း တွင် ဖြူသည်။
ကိုယ်အရှည် ၁ ပေမှ ၁ဝ ပေအထိ ရှိသည်။
ငါးဖယ်ကို ချက်ပြုတ်စားကြသည့်အပြင် ငါးပိလည်း လုပ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးဖယ်အောင်းသည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ငါး အလတ်စားမျိုးဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ငါးဖယ် အောင်းကို 'ရိုးတီးဗီလင်ဂါရီ'ဟုခေါ်သည်။
ကိုယ်မှာ ခပ်ပြား ပြားရှိပြီး ဦးခေါင်းမှလွဲ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် အဖြူရောင် အကြေးများဖြင့် ဖုံးလျက်ရှိသည်။
ကျောရိုးဆူးတောင်တစ်ခု တည်းသာရှိသည်။
နှာတံတွင် အပေါက်ကလေးများရှိသည်။
ထိုငါးမျိုးကို ငါးပိကောင်လုပ်လေ့ရှိ၏။
ငဖဲမြို့သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ငဖဲမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရင်း မန်းချောင်းအနီးတွင် တည်ရှိ၍ မင်းဘူးမြို့မှ ကားလမ်းဖြင့် မိုင် ၄ဝ ခန့် ကွာဝေးသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၄,၀၆၅ ခန့် ရှိလေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ငဖဲမြို့သည် စေတုတ္တရာမြို့နှင့် ၃၀ မိုင်ကွာဝေး၍ ပတိမ်းနှင့် ၆ မိုင်ခန့် ဝေးသည်။
ထိုမြို့သည် ကျောက်ဖြူခရိုင်နှင့် မင်းဘူးခရိုင် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အချက်အချာ ဖြစ်သည်။
ငဖဲမြို့မှ ရခိုင်တိုင်းသို့ နွားဝန်တင်နှင့် ကူးသန်းရာတွင် အမ်းတောင်ကြားလမ်းကို အသုံးပြုကြသည်။
လူမှုပထဝီဝင် ငဖဲမြို့တွင် နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ ချင်းလူမျိုးနှင့် မြန်မာလူမျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငဖဲမြို့နယ်အတွင်း၌ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ သစ်တောများလည်း ပါဝင်နေသဖြင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေနေရာမှ ကျဉ်းမြောင်းသည်။
ငဖဲမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၆၂ မိုင်ရှိရာတွင် ဆည်ရေသောက် စိုက်ပျိုးမြေမှာ စတုရန်း ၅ မိုင်မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ငဖဲမြို့မှ ထွက်သော သီးနှံများမှာ နှမ်း၊ ပဲ၊ စပါး၊ ပြောင်း စသည်တို့ ဖြစ်၏။
သမိုင်းကြောင်း ငဖဲမြို့၏အမည်ရင်းမှာ မဖဲမြို့ဖြစ်သည်။
ငဖဲမြို့နယ်ရှိ လူကြီးပိုင်းသည် ယခုတိုင် ဤအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလျက် ရှိကြ၏။
မဖဲဟု ခေါ်ရခြင်းအကြောင်းမှာ မန်းချောင်းသည် ရခိုင်ရိုးမ ပေါ်မှ စီးဆင်းလာပြီးလျှင် ထိုမြို့အနီးတွင် လွဲဖွယ်သွားသောကြောင့် 'မန်းဖယ်'ဟု တွင်ခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျောသဖြင့် မဖဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ငဖဲဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိ၏။
မြန်မာမင်းများလက်ထက်က မင်းဘူးခရိုင်ကို နယ်သုံးနယ်ခွဲ၍ ဝန်သုံးပါးအုပ်ချုပ်စေခဲ့ရာမှ ငဖဲတွင်လည်း ဝန်တစ်ပါး ကြီးစိုး၍ စစ်ကဲ၊ နာခံ၊ စာရေးကြီး၊ မြို့သူကြီးစသော ရာထမ်းမှုထမ်းများဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
ငဖဲမြို့တွင် သီရိဓမ္မအသောကမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သည် ဆိုသော ပျက်စီးနေသည့် စေတီပုထိုး အများရှိရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ Category:မင်းဘူးခရိုင်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးဖောင်ရိုးသည် 'စကွမ်ဗရီစိုစီဒေး' (Scomberesocidae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ငဖောင်ရိုးသည် လုံးလုံးရှည်ရှည် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ကျောဆူးတောင်တစ်ခုတည်းရှိ၍ ယင်း၌ ရိုးနုများပါရှိသည်။
မေးရိုးသည် ရှည်လျား၍ ငှက်နှုတ်သီးကဲ့သို့ ချွန်ထွက်နေ၏။
ငါးတောင်ညင်း၊ နှုတ်သီးထိုးတို့သည် ငါးဖောင်ရိုးနှင့် မျိုးချင်းနွယ်သောငါးများ ဖြစ်ကြလေသည်။
အသားမှာ မွဲခြောက်၍နေသည်။
ကုလားငါးခြောက်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငါး ကဏ္ဍ:ငါး မျိုးရင်းများ။
ငါးဖျံ (Mudskipper) သည် အပူပိုင်းဒေသက ငါးကလေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုငါး၏ ရှေ့ဖက်ဆူးတောင်များသည် ပင်လယ်ဖျံများ၏ ရေယက်များကဲ့သို့ ကြီးထွားကြသည်။
ထိုငါးသည် ကုန်းသို့ တက်ကာ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့် နေရာများ၌ ကျက်စား တတ်သည်။
ကျောက်ဆောင်များ၊ သစ်ပင်အမြစ်များပေါ်သို့ နှံကောင်ကဲ့သို့ ခုန်တက်၍ ပိုးကောင်ကလေးများကို ရှာဖွေ စားသောက်တတ်သည်။
ဩစတြေလျတိုက်ရှိ ကျောက် တန်းများတွင် တွေ့ရသော ငါးဖျံတစ်မျိုးမှာ လေသက်သက်ကို သာ ရှူနိုင်သော ငါးမျိုးဖြစ်ရာ ရေအောက်တွင်ထားလျှင် မွန်း၍ သေဆုံးတတ်သည်။
ငါးဖျံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းရှိ မြစ်များတွင် တွေ့ရ သည်။
ငါးဖျံမျိုးများကို ဩစတြေလျတိုက် ဂရိတ် ဗရီးယားရိ ခေါ် ကျောက်သန္တာတန်း၌လည်း တွေ့နိုင်သည်။
အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသ၌ မျက်စိ ၄ လုံးနှင့် ငါးဖျံမျိုး ရှိသည်ဟု ဆို သည်။
မျက်စိ ၄ လုံးဟုဆိုရာတွင် ထိုငါးဖျံ၏ မျက်လုံး၌ အထက်ပိုင်း၊ အောက်ပိုင်း ခွဲခြားလျက်ရှိခြင်းကိုပင် ဆိုလိုသည်။
ငါးဖျံသည် ရေထဲ၌သွားသောအခါ မျက်လုံး အောက်ပိုင်းကို ရေထဲ၌ထား၍ မျက်လုံးအထက်ပိုင်းကို ရေပေါ်၌ ထား၍ သွား ၏။
ထိုကြောင့် ရေထဲက ပိုးကောင်ကိုသော် ၎င်း၊ ရေပေါ်က ပိုးကောင်ကိုသော်လည်းကောင်း မြင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ကုန်းနေရေနေ ငါး။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ငါးဖျင်းသလက်ကို'ကိုလိုင်ဆာဖက်စီးအေးတပ်'(Colisa fasciata; ယခုအခါတွင် Trichogaster fasciataFroese, R. & Pauly, D. (eds). (2020). FishBase (version Feb 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019 . Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. .)ဟုခေါ်သည်။
မျိုးရင်းမှာ 'အော့(စ)ဖရိုမင်နီဒီ(Osphronemidae)' ဖြစ်၍ နယ်သာလန်ကျွန်းစုတွင်ရှိသော ဂူရာမီငါးနှင့် မျိုးရင်းချင်း တူသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ အင်းများ၌ အများအပြား ဖမ်းဆီးမိသည်။
ငါးဖျင်းသလက်ကို ငါးပိလုပ်လေ့ ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ငါးခြောက်လည်း ပြုလုပ်တတ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးဘော့ငန်သည် ငါးသလောက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးဘော့ငန်ကို စာဒီနဲလာ ဖင်ဗရီယေးတား(Sardinella fimbriata) ဟုခေါ်သည်။
အုပ်ဖွဲ့၍ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ကျက်စားတတ်သော ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ငါးဘော့ငန်၏ ကိုယ်သည်ပြား၍ ဝမ်းပိုင်းတွင် ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့ အထစ်များ ပါရှိသည်။
ပါးဟက်ပေါက်မှာ ကျယ်သည်။
ဦးခေါင်း၏ ဘေးဖက်တွင် မျက်စိရှိ၍ မျက်ခွံ၌ အဆီပြည့်ဝလျက်ရှိသည်။
ကိုယ်ပေါ်တွင် အကြေးခွံများ ညီညီညာညာရှိသည်။
သို့သော် ဦးခေါင်းတွင် အကြေးခွံမရှိချေ။
ကျောဆူးတောင်အနား အလယ်တွင် ခွက်နေ၏။
အမြီးခွစောက် နက်၍ အမြီးပေါ်တွင် အကြေးခွံများရှိလေသည်။
အကြေးခွံတို့သည် လွှသွားကဲ့သို့ ရှိကြ သည်။
ငါးဘော့ငန်သည် အလျား ၇ လက်မအထိ ရှိသည်။
ကျောဖက်တွင် စိမ်းပြာပြာရောင်သန်းနေသည်။
ငါးဘော့ငန်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အရသာကောင်းသောငါးများတွင် ငါးမုတ် ပါဝင်သည်။
ငါးမုတ်ကို ရခိုင်ကမ်းခြေနှင့် တနင်္သာရီ ကမ်းခြေတို့၌ အများအပြားဖမ်းဆီးရမိသည်။
ငါးမုတ်ဖြူ(ကွန်ဒရိုပလိုက် ချိုင်နန်ဆစ်)၊ ငါးမုတ်ငွေရောင် (ပမ်ပပ်အာဂျင်တီယပ်)နှင့် ငါးမုတ်မဲ (ပါရာစတြိုမာတီယပ်နိဂါ)ဟူ၍ ငါးမုတ် ၃ မျိုးရှိရာ ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းဒေသတို့တွင် ငါးမုတ်ဖြူနှင့် ငါးမုတ်မဲကိုသာ တွေ့ရ၍ ငါးမုတ်ငွေရောင် ရှိမရှိကိုကား တပ်အပ်သေချာစွာ မသိရချေ။
ငါးမုတ်မျိုးသည် အရွယ် ငယ်ပြီး ကိုယ်ပြားသောငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ငါးမုတ်ဖြူ ငါးမုတ်ဖြူသည် ငါးမုတ် ၃ မျိုးအနက် အရသာအရှိဆုံး သောငါး ဖြစ်၏။
ရခိုင်တိုင်းတွင် ငယုဇနဟူ၍လည်းကောင်း၊ တနင်္သာရီ တိုင်းတွင် ငါးမုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ကိုယ်အလွန်ပြား၍ ကျယ်ပြန့်၏။
အမြီးခွ စောက်နက်၏။
အရောင်မှာ အဖြူဖြစ် သော်လည်း ကျောတစ်လျှောက်တွင် မွဲပြာရောင်သန်းနေ၏။
ငါးမုတ်မဲ ငါးမုတ်မဲကို တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ငါးမုတ်ဖြူ၍ပင်ခေါ် သည်။
ရခိုင်တိုင်းတွင်မူ ယုဇနသမ္ဘူဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
ငါးမုတ်ဖြူနှင့် အသွင်ချင်းတူပြီး အရောင်သာလျှင် ကွဲပြား လေသည်။
ငါးမုတ်မဲ၏ အရောင်မှာ အညိုရင့်ရောင် သို့မဟုတ် မွဲပြာရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။
ဆူးတောင်များ၏ အရောင်မှာ အညိုရောင်ဖြစ်သည်။
အမြီး၏ အရောင်သည် ဝါ၍ အညိုရောင် ကန့်လန့်စင်း ၃ ကြောင်း ရှိသည်။
ငါးမုတ်မဲသည် ငါးမုတ်ဖြူကဲ့သို့ အရသာ မရှိချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စီးပွားဖြစ်ငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးမန်း ဆိုသည်မှာ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ဆင်၍ မျိုးစဉ်တူပြီး မျိုးရင်း၊ မျိုးစု၊ မျိုးစိတ် မတူကြသော အသားစား အဏ္ဏဝါသားရဲတိရစ္ဆာန် ငါးများကို စုပေါင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည့် လူအသုံးအများဆုံး အမည်နာမ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ငါးမန်းတို့တွင် တစ်တောင်သာသာမျှသာရှိသော ငါးမန်းငယ်မျိုးမှ ကိုယ်ထည်ကြီးမားသော ငါးမန်းကြီးမျိုး အထိ အမျိုးများစွာရှိသည်။
ငါးမန်းတို့သည် ငလိပ်ကျောက်များနှင့်အတူ ဆီလာချီမော်ဖာ အထက်မျိုးစဉ်ကြီးတွင်ပါဝင်ကြသည်။
ငါးမန်းကြီးမျိုးသည် ပေ ၄ဝ မှ တစ်ခါတစ်ရံ ပေ ၆ဝ လောက်အထိပင် ကြီးမားသည်။
ငါးမန်းကို အေးသောအရပ်ဒေသများမှထက် ပူသောနေရာဒေသများတွင် ပို၍တွေ့မြင်ရသည်။
မျိုးပွားနှုန်းအလွန်နှေးကွေးခြင်း၊ ဖမ်းဆီးသူများပြားခြင်းတို့ကြောင့် မျိုးတုံးမည့်အခွင့်အလမ်းအများဆုံးငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ငါးမန်းတောင်ဟင်းချိုကို တန်ဖိုးထားစားသောက်လေ့ရှိသောကြောင့်လည်း ဖမ်းဆီးသူ များပြားရသည်။
ငါးမန်းတို့သည် ခရီးဝေးဝေး သွားလာကာ ကျက်စားတတ်သည်။
ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းတို့ရှိ ဂရင်းလန်ကျွန်းအနီးမှ ငမန်းတို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံကမ်းခြေသို့ပင်ရောက်အောင် ဆင်းလာ၍ ကျက်စားတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ငါးမန်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးအလွန် ဘင်္ဂလားပင်လယ်ထဲတွင်လည်း အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရ၏။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးဒေသတို့မှတစ်ပါး အခြားဒေသတို့တွင် ငါးမန်းကို ဟင်းလျာအဖြစ်စားလေ့မရှိသော်လည်း အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်မူ အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငါးမန်းရေကို ဓားရိုးဖုံးရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အမြီးမှတစ်ပါး ငါးမန်း၏ ဆူးတောင်ကို နိုင်ငံခြားသို့ အမြောက်အမြား တင်ပို့ရောင်းချရသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ထိုဆူးတောင်များကို စားသုံး၍ ယင်းမှ ကော်တစ်မျိုး ပြုလုပ်ယူလေသည်။
ငမန်းအသည်းမှ ရသောအဆီတွင် ဗီတာမင်အေဓာတ်များစွာ ပါရှိသဖြင့် ငါးကြီး ဆီအစား ငါးမန်းဆီကို ချက်လုပ်ရောင်းချလေ့ရှိကြ၏။
ငါးမန်းအမျိုးမျိုး ငါးမန်းမျိုးတွင် ငါးမန်းခေါင်းဝိုင်း၊ ငါးမန်းတောင်မဲ၊ ငါးမန်းငှက်ပျံ၊ ငါးမန်းနီ၊ ငါးမန်းကျွဲ၊ ငါးမန်းသံဝတ်၊ ငါးမန်းပြောက်၊ ငါးမန်းစွယ်သည်၊ ငါးမန်းကား၊ ငလိပ်ကျောက်၊ လိပ်ကျောက်တံခွန်၊ လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက် စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
ကိုယ်ထည် ပုံအမျိုးမျိုးကိုလိုက်၍ အမည်ကွဲပြားသည်။
ငါးမျက်ဆန်ကျယ် (Hisha elongata) သည် ငါးသလောက်မျိုးတွင် ပါသည်။
ငါးမျက်ဆန်ကျယ်ကို ငသိုင်းကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ငါးမျက်ဆန်ကျယ်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ 'ဟစ်ရှာအီလောင်ဂေးတား' ဖြစ်သည်။
ငါးမျက်ဆန်ကျယ်၏ ကိုယ်မှာပြား၍ ဝမ်းပိုင်းတွင်လွှသွားကဲ့သို့ အထစ်များရှိသည်။
ပါးဟက်ပေါက်ကျယ်သည်။
ဦးခေါင်းဘေးဖက်တွင် မျက်စိရှိ၍ မျက်ခွံ၌ အဆီပြည့်ဝလျက် ရှိသည်။
တစ်ကိုယ်လုံး အကြေးခွံများ ညီညာစွာ ရှိ၏။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် ကျက်စားသော ငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
ငါးမြင်း (Proeutropiichthys taakree) ငါးမြင်း (Proeutropiichthys taakree) ၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ပရန်တြိုပီအစ်ခသစ် တက္ကရီ'(Proeutropiichthys taakree)ဖြစ်သည်။
အသွင်အားဖြင့် ငါးမြင်းသည် ငါးမြင်းက ကလောင်နှင့်တူ၏။
သို့သော် ငါးမြင်းကလောင်ထက်ပိုရှည်၍ ဦးခေါင်းသည်လည်း ပိုချွန်၏။
အထက်မေးရိုးနှင့် အောက် မေးရိုးတို့ရှိ နှုတ်သီးမွေးများသည် ငါးမြင်းက ကလောင်မှာ ထက်ရှည်လေ၏။
စအိုဆူးတောင်သည် အမြီးဆူးတောင်နှင့် ထိလုနီးပါး ရှည်လျား၏။
ငါးသံချိန် ငါးမြင်းအုပ်ဖားတို့မှာ ငါးမြင်းနှင့် အမျိုးတူ အမည်ကွဲဖြစ်၏။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးမြင်းကကလောင် သို့မဟုတ် ငါးကလောင်ကို 'ယူတြိုပီအစ်ခသစ်ဗာချား'ဟု ခေါ်သည်။
ငါးမြင်းကကလောင်၏ ကိုယ်သည်ပြား၍ ရှည်လျား၏။
ဦးခေါင်းကိုပျော့သော အရေပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
ပါးစပ် သည် အထက်ဖက်သို့ နှာတံထိအောင်ကွဲနေသည်။
မျက်စိသည် ဦးခေါင်း၏ ဘေးဖက်တွင်ရှိသည်။
ပြန့်ကျယ်သော မျက်ခွံ၌ အဆီရှိသည်။
နှာတံနှင့် အထက်မေးရိုးတို့တွင် နှုတ်သီးမွေး တစ်စုံစီရှိသည်။
အောက်မေးရိုးတွင် နှုတ်သီးမွေး နှစ်စုံပါ ရှိသည်။
မေးရိုးတွင် ထက်သောသွားများရှိသည်။
ရင်ဆူးတောင် တွင် ဆူးတစ်ချောင်းပါရှိလေသည်။
စအိုဆူးတောင်သည် စောက်နက်နက် ခွနေ၍ အဖျားတွင် ချွန်နေသည်။
နောက် ကျောဆူးတောင်၌ အဆီပြည့်ဝလျက်ရှိသည်။
ကိုယ်ရောင်မှာ ငွေရောင်သန်း၍နေ၏။
ဦးခေါင်းနှင့်ဝမ်းပိုင်းတွင် ဟင်းသပြဒါး ရောင်ကွက်များ ပါရှိသည်။
ကျောဖက်တွင် ညိုမှိုင်းမှိုင်းအရောင် ရှိသည်။
အလျား ၁၅ လက်မခန့်ရှိ၍ ပျမ်းမျှ အလေးချိန် ၅၅ ကျပ်သားခန့် စီးသည်။
ငါးမြင်းရင်း၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ဆူဒူတြိုပိယပ်ဂွန်ဂဝါရီ' (Eutropiichthys goongwaree) ဖြစ်သည်။
အသွင်အားဖြင့် ငါးမြင်းရင်းသည် ငါးမြင်းနှင့်ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သည်။
ငါးမြင်းရင်းကိုယ်သည် ငါးမြင်းကဲ့သို့ ငါးမြင်းကလောင်ကိုယ်ထက် ပိုရှည်သည်။
ဦးခေါင်းထက် ပို၍ချွန်သည်။
ယင်း၏ စအိုဆူးတောင်သည်လည် အမြီးဆူးတောင်နှင့် ထိလုနီးပါးပင် ရှည်လျားသည်။
ငါးသံချိတ်ဖား၊ ငါးသက္ကလတ်တို့သည် ငါးမြင်းရင်းနှင့် မျိုးချင်းနွှယ်သောငါးများ ဖြစ်ကြပေသည်။
ငါးမြစ်ချင်း (Labeo Rohita) သည် ငါးသိုင်းမျိုးဖြစ်၍ 'စိုင်ပရီနီဒီး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ငါးမြစ်ချင်းကို 'လေဗအိုရို ဟီတာ'ဟုခေါ်သည်။
ငါးကိုယ်သည် ရှည်လျား၍ အမြီး ဖက်သို့ ရှူးသွားသည်။
နှာတံမှာ မချွန်ဘဲ ထိပ်လုံးဖြစ်၍ မေးရိုးအရှေ့သို့ အနည်းငယ်ထွက်နေသည်။
နှုတ်ခမ်းမှာထူ၏။
နှုတ်သီး မွေးတိုတို ၂ စုံပါရှိသည်။
အမြီးခွသည် ရှည်ထွက် နေသည်။
အရောင်မှာ ကျောဖက်တွင် ပြာလဲ့လဲ့ သို့မဟုတ် အညိုရောင်ရှိပြီး ဘေးနှင့် အောက်ဘက်တွင် ငွေရောင်ရှိသည်။
အချို့ငါးမြစ်ချင်းများတွင် အကြေးခွံ၌ အစက်တစ်ခုစီပါသည်။
ဆူးတောင်များမှာ အနီရောင် သို့မဟုတ် အမည်းရောင်ရှိသည်။
ငါးမြစ်ချင်းသည် အရှည် ၃ ပေ သို့မဟုတ် ၃ ပေကျော်ကျော် အထိ ကြီးထွားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ငါးမြွေထိုး (Rhynchobdella aculeata) ဟုခေါ်သည်။
မျိုးကွဲပေါင်း အမြောက်အမြားရှိသည်။
ငါးမြွေထိုး၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ငါးရှဉ့်သေး၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် တူသည်၊ ငါးရှဉ့်နှင့်ကွဲပြားချက်မှာ ကျောဖက်နှင့် စအို ဆူးတောင် အရှေ့နားတွင် ချွန်ထက်သော ဆူးတောင်များ ပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုငါးမြွေထိုးနှင့်တူသော အခြားငါးမြွေထိုး တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုငါးမြွေထိုးမျိုးမှာ ပို၍တောက်ပ သောအရောင် ရှိသည်။
ကျောဖက်တွင် အစိမ်းနှင့်အဝါ ပြောက် များရှိ၍ ဘေးဖက်တွင် အပြာရောင် အစင်းပေါင်း ၂၅ ခုခန့် ပါရှိသည်။
ဆူးချောင်းများမှာ ကျောရိုးဆူးတောင်ရှေ့တွင် ၂၉ ချောင်း၊ စအိုဆူးတောင်ရှေ့တွင် ၃ ချောင်းနှင့် ပါးဟက်ဖုံး ပေါ်တွင် ၃ ချောင်း ပါရှိသည်။
ထိုငါးမြွေထိုးမျိုး၏ သိပ္ပံအမည် မှာ 'မက်စတာကမ်ဗလပ်(Mastacembelus)'ဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ငါးမြွေထိုးကို ငါးပိငါးခြောက်လုပ်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငါး။
ငါးယုတ် (Arius acutirostris) သည်'အေးရိယပ်' ပင်လယ်ငါးမျိုးစုတွင် ပါဝင် သည်။
ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'အေးရိယပ်အက္ကူတီရော့စတြစ်' ဖြစ်သည်။
ငါးယုတ်၏ ဦးခေါင်းသည် ပြား၏။
အထက်မေးရိုး သည် ရှေ့သို့ ငေါထွက်နေ၏။
ပထမကျောဆူးတောင်သည် အထက်ဘက်သို့ ထိုးထွက်နေ၏။
ထိုဆူးတောင်၏ အရှေ့တွင် ခွေးသွားစိတ် အနားများရှိသော ဆူးရှည်ရှည်တစ်ချောင်း ရှိ သည်။
ဒုတိယ ကျောဆူးတောင်သည် အဆီဖြင့် ပြည့်ဝလျက် ရှိသည်။
အမြီးဆူးတောင်သည် နှစ်ခွကွဲလျက် ရှိသည်။
ငါး ရင်ခုံနှင့် ငါးရောင်တို့သည် ငါးယုတ်နှင့် မျိုးချင်းနွယ်သော ငါး များဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး။
မြန်မာ့အခေါ်အားဖြင့် ငရဲမီးသည် ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို စားနိုင်သော အက်ဆစ်များကို ဆိုလိုသည်။
အက်ဆစ် အမျိုးမျိုးရှိကြသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးကို ငရဲမီးဟူ၍ မခေါ်ကြပေ။
အထူးအားဖြင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်၊ နိုက်ထရက် အက်ဆစ်၊ ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ် အက်ဆစ်တို့သည် ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို စားနိုင်ကြသဖြင့် ယင်းတို့ကို ငရဲမီးဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်သည် ကြေးနီ၊ သွပ်၊ သံ၊ ငွေသတ္တု၊ ပြဒါးကဲ့သို့သောသတ္တုများကို စားနိုင်သည်။
ထို့ပြင် နိုက်ထရစ် အက်ဆစ် တစ်ဆကို ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်ဆစ် ၃ ဆနှင့် ရောလိုက်လျှင် ရွှေ၊ ပလက်တီနမ်၊ တိုင်တေနီယမ်၊တန်တလမ် ကဲဲ့သို့သော အဖိုးတန် သတ္တုများကိုပင်လျှင် စားပစ်နိုင်သည်။
နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်နှင့် ဟိုက်ဒရိုက်ကလိုရစ် အက်ဆစ်အရောကို လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် အက်ကွာရီဂျီးယားဟု ခေါ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုက်ကလိုရစ် အက်ဆစ်တစ်မျိုး တည်းကလည်း ကြေးနီ၊ ငွေသတ္တု၊ သွပ်ကဲ့သို့သော သတ္တုများကို စားပစ်နိုင် သည်။
အထူးသဖြင့် ဟိုက်ဒရိုက်ကလိုရစ်အက်ဆစ်ကို ဂဟေဆက်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ဗလောက်လုပ်သူများ သည်လည်း ထိုအက်ဆစ်ကို များစွာ အသုံးပြုကြလေသည်။
နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်သည် သတ္တုများကိုသာ မဟုတ်သေး။
အသားအရေနှင့် အသီးအနှံများကိုလည်း စားနိုင်ပေသည်။
ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်ကလည်း မက်ဂနီဇီယမ်၊ သွပ်၊ ခဲ၊ ကြေးနီ၊ ပြဒါး၊ ငွေကဲ့သို့သော သတ္တုများကို စားနိုင်သည်။
ထို ကြောင့် ထိုငရဲမီးများကို စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြလေသည်။
မြန်မာဝေါဟာရ၌ သေနတ်ကျည်ဆန်၏ နောက်ပိတ်ယမ်းခွက်ကိုလည်း ငရဲမီးဟု ဆိုလိုသည်။
ငရုတ်ပင် (chili pepper) ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ကက်ဆီကမ်းအန်နျူ အမ်း'ဟု ခေါ်သည်။
ငရုတ်စေ့များကို ဧပြီလမှ ဇွန်လအထိ ပျိုးခင်းများ၌ ကြဲပေးရသည်။
စတုရန်း ၁ဝ ပေတွင် ငရုတ်စေ့ ၅ အောင်စ ကြဲလျှင်သင့်၏။
အပင်ကလေးများထွက် လာ၍ လေးလက်မခန့်မျှ မြင့်လျှင် ပြောင်းရွှေ့၍ အတန်းလိုက် တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင်ကို ၁၂ ပေခန့်ခြားကာ စိုက်ပေးသင့်သည်။
မြေဩဇာကောင်းသောနေရာ၌ ငရုတ်ပင် စိုက်ပျိုးလျှင် ဖြစ်ထွန်းသည်။
ဆောင်းတွင်းအတွက် မြေဩဇာထည့်ပေးပြီး သား ဖြစ်လျှင် နောက်ထပ်ထည့်ပေးရန် မလိုချေ။
သို့ရာတွင် လွန်ခဲ့သည့် ခြောက်လအတွင်းမှာ မြေဩဇာ မထည့်ရသေးလျှင် ငရုတ်ပင်များကို မစိုက်မီ မြေဩဇာ ထည့်ပေးသင့်သည်။
ရာသီဥတုခြောက်သွေ့နေပါက ၇ ရက်တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျ ရေလောင်းပေးသင့်သည်။
ပေါင်းသင်ပေးမှ အပင်များ သန်စွမ်းနိုင်သည်။
မိုးတွင်းနှင့် ဆောင်းတွင်းတွင် အသီးများ ရင့်မှည့်ကြသည်။
ငရုတ်သီးသည် အရှည် ၁ လက်မနှင့် ၁ လက်မခန့် ရှိသည်။
အတွင်း၌ အစေ့ပြားကလေးအများ ရှိသည်။
ငရုတ်သီးသည် အလွန်စပ်ပြီး သနပ်၊ လက်သုတ်စုံ စသည်တို့တွင် အနံ့အရသာ အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
ငရုတ်သည် ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။
ငရုတ်ကာလီ၊ ငရုတ်ဖရုံ၊ ငရုတ်မိုးမျှော်နှင့် ငရုတ်ရွှေအပ်ဟူ၍ ငရုတ်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) Gallery ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငရုတ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:သီးနှံများ။
ငရုတ်ကောင်းပင် Black pepper (Piper nigrum) သည် သစ်ပင်များကိုနွယ်၍ ပေါက်တတ်သော နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအရ 'ပိုက်ပါနီဂရမ်'ဟု ခေါ်သည်။
အသီးကို မရင့်မှည့်မီခူး၍ အခြောက်လှန်းပြီး ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်းအမည်းမှုန့်ကို ရသည်။
အသီးမှည့်ကို ဖြစ်စေ၊ အသီးနက်အခွံခြောက်ကိုဖြစ်စေ ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်း အဖြူမှုန့်ကို ရသည်။
ငရုတ်ကောင်းပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ထိုနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဂျာဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဗော်ညိုကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု အစရှိသော အရပ်ဒေသများသို့ ရောက်သွားသည်။
ငရုတ်ကောင်း အမြောက်အမြား တင်ပို့ ရောင်းချသော အရပ်မှာ စင်္ကာပူနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်သား ကုန်သည်ကြီးများသည် ငရုတ်ကောင်းကို စမဲအမွှေးအကြိုင်အဖြစ် တန်ဖိုးထားကာ ယင်းကို ရလို၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြသည်။
ယင်းသို့ ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြရာမှ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းကို လှည့်ပတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ရေလမ်းခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ပိတ်ချင်း ပိတ်ချင်း ခေါ် ငရုတ်ကောင်းတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပိုက်ပါလောင်ဂမ်'ဖြစ်၍ ငရုတ်ကောင်း အရှည်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ပိတ်ချင်းကို ဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အာသံပြည်နယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ပြခန်း ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ငါးရံ့ (Ophiocephalus Striatus) မျိုးတွင် ငါးရံ့အောက်၊ ငါးရံ့ဒိုင်း၊ ငါးရံ့ခေါင်းတို၊ ငါးရံ့ပနော်၊ ငအုံးမတို့ ပါဝင်သည်။
ထိုငါးရံ့မျိုးတို့သည် 'အိုဖီယို ဖာလီဒေး' ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြ၏။
တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး ပုံသဏ္ဌာန်ချင်း တူကြသော်လည်း အရောင်အဆင်းမှာ မူကား ခွဲပြား ခြားနားကြသည်။
ကိုယ်အရှည် ၃ ပေအထိ ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြေပြန့်ရာအရပ်များတွင် ငါးရံ့တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။
ငါးရံ့ကိုယ်သည် ခပ်လုံးလုံးရှိ၍ အမြီးဖက်သို့ ရှူးသွား သည်။
ခေါင်းသည် မြွေခေါင်းကဲ့သို့ ပြားသည်။
အမြီးထိပ် သည် ဝိုင်းသည်။
ကိုယ်ဘေးကြောင်းသည် ထင်ရှားပေါ်လွင် ၏။
အညိုစင်းများနှင့် အကွက်များသည် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ထင်ရှားလျက် ရှိ၏။
ကျောဆူးတောင်နှင့် ဝမ်ဆူးတောင်တို့တွင် အဆူးများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်နေကြသည်။
ငါးရံ့သည် ငါးပြေမကဲ့သို့ လေထဲမှ အောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက် ရှူနိုင်၏။
စွတ်စိုသောကုန်းမြေ၌ ခရီးအတန်ဝေးဝေး သွားနိုင်၏။
ငါးရံ့ကို ချက်ပြုတ်စားကြသည့်ပြင် ငါးပိငါးခြောက်လည်း လုပ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး။
ငါးလိပ်ကျောက်သည် ငါးမန်းနှင့်အတူ မျိုးစဉ်တစ်ခုတည်းဝင်ပင် ဖြစ်သော်လည်း ငါးမန်းနှင့်အသွင်ကွဲ၏။
ကိုယ်ရော ခေါင်းပါ ပြားရုံမက ရင်ဆူးတောင်များသည်လည်း ပြားပြီး ဘေးတဖက်တချက်သို့ ကားထွက်နေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ငါးလိပ်ကျောက်သည် ကစားစရာ စွန် နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ယပ်တောင်နှင့် သော်လည်းကောင်း တူ၏။
အခြားငမန်းများနှင့် မတူသော ထူးခြားချက် မှာ ယင်း၌ ကျာပွတ်နှင့် တူသည့်အမြီးပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းကို လိပ်ကျောက်မြီးဟု ခေါ်သည်။
ကျောဆူးတောင်သည် အမြီးရင်းနား တွင်ရှိ၍ စအိုဆူးတောင် အလျှင်းမရှိချေ။
လိပ်ကျောက်မျိုးဝင် ဖြစ်သော လိပ်ကျောက်တံခွန်၏ အမြီး၌ ရန်သူပြင်းထန်စွာ အဆိပ်တက်အောင်ထိုးနိုင်သော လိပ်ကျောက်ဆူးရိုး တစ်ချောင်း ဖြစ်စေ၊ နှစ်ချောင်းဖြစ်စေ ပါရှိသည်။
ဆူးတချောင်းသာ ပါရှိလျှင်၊ တပင်တိုင်ဟု ခေါ်ပြီး၊ နှစ်ချောင်းပါလျှင် နှစ်ပင်တိုင်၊ သုံးချောင်းပါလျှင် သုံးပင်တိုင်ဟု ခေါ်သည်။
သုံးပင်တိုင်ပါသော ငါးလိပ်ကျောက်များသည် အဆိပ်အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်သည်။
သုံးပင်တိုင်ဆူး စူးမိလျှင် အကြောများ သေသွားသည်အထိ ခံစားရတတ်သည်။
လိပ်ကျောက်ဆူးကို မြန်မာတို့ ဆေးဖော်ရန် အသုံးပြုကြ၏။
လိပ်ကျောက်မျိုးတွင် လိပ်ကျောက်တံခွန်၊ လိပ်ကျောက်တင်မဲ၊ လိပ်ကျောက်နှာမောင်းတို၊ လိပ်ကျောက်ထမနဲ၊ လိပ်ကျောက်စွန်၊ လိပ်ကျောက်စွန်မောင်ရှင်၊ လိပ်ကျောက်စွန်မီးသောက်တို့ ပါဝင်ကြသည်။
ငါးလိပ်ကျောက်များသည် အသက်ပြင်းလှသောကြောင့်၊ စက်လှေပေါ် ရောက်သည့်တိုင် ချက်ချင်း သေဆုံးတတ်လေ့ မရှိဘဲ ကော့လန်၍ ရေလုပ်သားများကို ဆူးဖြင့် လိုက်လံ ထိုးနှက်တတ်သည်။
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်ဟူသော လိပ်ကျောက်မျိုး၏ ထူးခြားချက်မှာ ရန်သူကိုသော်လည်းကောင်း၊ စားမည့် သားကောင်ကိုသော်လည်းကောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်သွားအောင် ပြုနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်မှ လွှတ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် လူတစ်ယောက်ကိုပင် သေစေနိုင်လောက်သည်။
ဆီဆမိုဂရပ် () (ခေါ်) ငလျင်တိုင်းကိရိယာဆိုသည်မှာ မြေငလျင်၏လှုပ်ခြင်းကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ ဖြစ်၏။
ဤကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ငလျင်မည်သည့်အချိန်၌ လှုပ်သည်၊မည်သည့်နေရာ၌ လှုပ်သည်၊ မည်မျှ ပြင်းထန်စွာ လှုပ်သည်တို့ကို သိရှိနိုင်ပေ သည်။
ထိုကိရိယာသည် မြေငလျင်လှုပ်သည့်နေရာနှင့် ခရီး မိုင်ပေါင်းများစွာ ကွာဝေးစေကာမူ မည်သည့်အရပ်တွင် စတင် ၍ ငလျင်လှုပ်ကြောင်းကို အတိအကျ ပြသနိုင်ပေသည်။
ရှေး အကျဆုံး ငလျင်တိုင်း ကိရိယာသည် အေဒီ ၁၃၂ ခုနှစ်က ချန်ဟိန်းဆိုသူ တရုတ်ပညာရှိကြီး တီထွင်သော ကိရိယာ ဖြစ်သည်။
ထိုကိရိယာတွင် ချိန်သီးတစ်ခုပါရှိ၍ ထိုချိန်သီးကို အရပ်ရှစ် မျက်နှာသို့ လှုပ်ရှားနိုင်စေရန် လမ်းကြောင်းများ လုပ်ထား၏။
ထိုလမ်းကြောင်းများပေါ်တွင် သတ္တုလုံးများ တင်ထား၏။
ချိန်သီးကလာ၍ ရိုက်သောအခါ ထိုသတ္တုလုံးတို့ သည် အောက် ခံခွက်ထဲသို့ သူ့လမ်းကြောင်းအတိုင်း ကျဆင်း ကုန်၏။
ဤသို့ဖြင့် ငလျင်လှုပ်သော အရပ်မျက်နှာကို သိနိုင် အောင် စီမံထားလေသည်။
ငလျင်တိုင်းကိရိယာ အမျိုးမျိုး ရှိ၏။
ယင်းတို့၏ အခြေခံ သဘောမှာ ချိန်သီး၏ သဘောမျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ငလျင်တိုင်း ကိရိယာတွင် ပေါင်နှင့် ချိန်သီးပါရှိ၏။
ချိန်သီးကို ပေါင် တွင် တွဲလောင်းဆွဲထားသည်။
ငလျင်လှုပ်သောအခါ ပေါင် သာလျှင် လှုပ်ရှား၍ ချိန်သီးမှာမူ မလှုပ်ရှားဘဲ တည်ရှိနိုင်၏။
ချိန်သီးထပ်တွင် ခြစ်တံတစ်ခု တပ်ထား၍ ထိုခြစ်တံသည် မြေကြီးနှင့် အတူလိုက်၍ လှုပ်နေသော စက္ကူပေါ်၌ မျဉ်း ကောက်ကို တင်စေ၏။
စက္ကူသည် ဘီးလုံးပေါ်တွင် ရစ်ပတ် လျက်ရှိသည်။
ထိုဘီးလုံးသည် လည်ပတ်နိုင်၍ ရှေ့သို့လည်း ရွေ့ရှားနိုင်၏။
ဤသို့ဖြင့် ခြစ်တံသည် စက္ကူပေါ်၌ မျဉ်းကြောင်း ကို အဆက်မပြတ် ထင်စေနိုင်သည်။
ပို၍ ကောင်းမွန်သော အမှတ်အသားများကို ရရှိစေရန် ရိုးရိုးစက္ကူကို မသုံးဘဲ ဓာတ်ပုံကူးစက္ကူကို အသုံးပြုရသည်။
ခြစ်တံအစား ကြည့်မှန်မှ ရောင်ပြန်ဟပ်သော အလင်းရောင်ကို အသုံးပြုသည်။
ထို့ပြင် ကြည့်မှန်ကို ချိန်သီးတွင် တိုက်ရိုက် မတပ်ဆင်ဘဲ လှုပ်ရှားမှုကို အကြီးချဲ့ပေးနိုင်သော မောင်းတံ များတွင် တပ်ဆင်ထား၏။
ဤသို့ဖြင့် သာမန်မသိရှိနိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများကိုပင် အကြီးချဲ့၍ သိရှိနိုင်ပေသည်။
ယခုအခါ ငလျင်တိုင်း ကိရိယာများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် စီမံထားရာ ငလျင်လှုပ်ခြင်းကို ပို၍ တိကျအောင် တိုင်းတာယူနိုင်ကြပေပြီ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ငလျင်ဗေဒ။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ငဝဲရောင်ကို'ဆူဒိုဆီအင်နာ ဒိုင် အာကင်သပ်'ဟုခေါ်သည်။
ငဝဲရောင်ကို တနင်္သာရီ ကမ်းရိုးတန်း နှင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌ တွေ့ရသည်။
ငဝဲရောင်၏ နှာတံမှာ အနည်းငယ်ပွ၏။
နှာတံအရင်းတွင် အပေါက်ကလေး ၃ ခုပါရှိ၏။
ထို့အပြင် အောက်မေးရိုးအောက်ဘက်တွင်လည်း အပေါက်ကလေး ၅ ခု ပါရှိ၏။
အမြီးဆူးတောင်သည် သပ်ပုံ သဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ထိုငါးအရောင်မှာ ညိုမှိုင်းမှိုင်းဖြစ်၍ ကျော ဘက်တွင် ငွေရောင်ရှိသည်။
ဆူးတောင်များ၌ ရွှေရောင်ရှိသည်။
ငဝဲရောင်ကလေးများတွင် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိ၍ ထောင်လိုက် အစင်းများလည်း ပါရှိတတ်သည်။
ငဝဲရောင် အကောင်ကြီး များသည် အရှည် ၅ ပေအထိ ကြီးထွားကြသည်။
ငဝဲရောင်မှ ငါးစည်ဖောင်းကော် ရရှိသည်။
ငပုတ်သင်၊ ငါးစားဖား၊ ကျောက်ငါးရံ့တို့သည် ငဝဲရောင်နှင့် မျိုးချင်းနွှယ် သော ငါးများဖြစ်ကြသည်။
ငါးဝက်သည် ကကတစ်မျိုးတွင်ပါဝင်၍ မျိုးရင်းအမည်မှာ 'ပါစီဒေး'ဖြစ်သည်။
ထိုငါးကိုယ်သည် အနည်းငယ်ရှည်၍ ပြားသည်။
မျက်စိသည် ဦးခေါင်းဘေးဖက်တွင် ရှိသည်။
မေးရိုး၌ သွားများရှိသည်။
ကျောဆူးတောင် ၂ ချောင်းပါသည်။
ကိုယ်မှာ အကြေးများ ဖုံးလျက် ရှိသည်။
ငါးဝက်နှင့် မျိုးချင်းနီးစပ်သော ငါးများမှာ ငါးဝက်ပန်းနီ၊ ငါးဝက်စပ်နှင့် ငါးဇင်စပ်များ ဖြစ်ကြသည်။
ငါးသလဲထိုး ငါးသလဲထိုး (Lepidocephalichthys berdmorei) သည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်၏။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ထိုငါးကို 'လက်ပီဒိုကက်ဖဲလပ်(စ်) ဗတ်မိုရီ'(Lepidocephalus berdmorei; ယခုအခါတွင် Lepidocephalichthys berdmoreiFroese, R. & Pauly, D. (eds). (2020). FishBase (version Feb 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019 . Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. )ဟုခေါ်သည်။
ငါးအကောင်မှာ သေးသည်။
ငါးမြွေထိုး အသေးစားနှင့် တူသည်။
အရောင်မှာညိုသည်။
သဲထဲထိုး၍ နေတတ်သည်။
ငါးသလဲထိုးအကောင်ရှင်များကို အုန်းနို့ သို့မဟုတ် နွားနို့ထဲထည့်၍ သေကုန်ပြီးမှ ချက်စားလျှင် ပို၍ အရသာ ထူးသည်ဟု ဆိုသည်။
ငါးသလောက်ကို ပါဏဗေဒအမည်အားဖြင့် 'ဟီလဆာ အလီရှား'ဟု ခေါ်သည်။
အရသာရှိသော ငါးအဖြစ် အသိများ သည်။
ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်လုံးတွင် နေနိုင်သည်။
မိုးတွင်း အခါ၌ ဥ ဥရန် ပင်လယ်မှ မြစ်ထဲသို့ဆန်တက်လာလေ့ရှိသည်။
ဥပြီး ငါးသလောက်သည် ကြုံလှီသွားကာ အရသာ ပျက်သွား တတ်သည်။
ငါးသလောက်၏ ကိုယ်သည် ပြား၍ ပြက်အနည်း ငယ်ကျယ်သည်။
ကျောဆူးတောင် အထက်နားသည် အလယ်၌ ခွက်နေ၏။
အမြီးခွသည် စောက်နက်၍ အဖျားနှစ်ခုသည်ဘေး သို့ ကားထွက်နေသည်။
အကြေးများသည် ခေါင်းမှ အမြီးတိုင် အောင် ညီညီညာညာ ရှိကြသည်။
အရောင်မှာ ရွှေရောင်သန်း လျက်ရှိ၍ တစ်ခါတစ်ရံ ကန့်လန့်အမည်းစင်းများ ထင်နေ တတ်သည်။
အထူးသဖြင့် ငါးသလောက်ငယ်များတွင် ကျော ပိုင်း၌ ကန့်လန့်အမည်းစင်းများ ပါလေ့ရှိသည်။
ကိုယ်ရှည် ၁ ပေမှ ၁ ပေအထိ ရှိတတ်၏။
ငါးသလောက်ကို ဟင်းလျာ အဖြစ် သုံးကြရုံမက ငါးပိဆားနယ်အဖြစ်လည်း သုံးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:စီးပွားဖြစ်ငါး ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလီ အစားအစာ။