kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပညာရေး ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်များ နည်းပါးသည်။
အဓိက အစိုးရပညာရေးစနစ် ဖြစ်သည်။
ခေတ်ပညာထက် ဘာသာရေးစာပေကို လေ့လာကြသည်က ပိုများသည်။
ဟုတ်ပါသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကားလမ်းဖြင့်သာ အဓိက သွားလာကြသည်။
မိုးတွင်းကာလတွင် ရေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး အနည်းငယ်ရှိသည်။
ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှု မြန်မာ့ရိုးရာအတိုင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအတိုင်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ယခုအခါ ရိုးရာဝတ်စုံ သတ်မှတ်ဝတ်ဆင်တော့မည် ဖြစ်သည်။
နားတောင်းကြီးကြီး ပန်သော ကတူးများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ရှေးက ငနားကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။
(ပုဂံ၊ ရွှေစည်းခုံကျောက်စာတွင် ကန်တု ငနားကြီး ဟု ဖော်ပြသည်ကို တွေ့ရ၏။
) စာပေ ယခင်က စာပေမရှိခဲ့ပေ။
ယခုအခါ ဒေသတွင်း စာပေပညာရှင် ဦးထွေးမောင်ကျော်(ဘာသာဗေဒပညာရှင်)၏ ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာပြီ ဖြစ်သည်။
ဂရီယွန် စာရေးနည်းစနစ် (Gre-Rom Writing System)ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာက လက်ခံထားသည့် နောက်ဆုံးပေါ် သရအလုံး(၅၀) နှင့် ရေးရသည့် စာရေးနည်းစနစ် ဖြစ်သည်။
သင်ရလွယ်ကူပြီး အတိုဆုံးလက်ရေးဖြင့် ရေးနိုင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိသော မည်သည့် ဘာသာစကားကိုမဆို ရေးသားနိုင်သည်။
တိုင်းရင်းသား စုံညီအစည်းအဝေးတွင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုပြီး ဖြစ်သည်။
မြန်မာလူမျိုး၊ ရှမ်းလူမျိုးတို့နှင့် ရောနှော နေထိုင်ကြသဖြင့် ထိုလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးစံဓလေ့အချို့ကို ရရှိထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ကတူးတို့ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားတွင် မြန်မာစကား အများပင် ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။
ဈေးအသုံးအနှုန်း၊ ရေတွက်မှု အသုံးအနှုန်းတို့တွင်ကား ရှမ်းဘာသာစကားကို အများဆုံးသုံးစွဲကြသည်။
သို့ရာတွင် သူတို့၏ မူရင်းဘာသာစကားမှာ မြန်မာစကား၊ ရှမ်းစကား တို့နှင့် မတူပေ။
နိုင်ငံရေး ရှေးယခင်ကတည်းက မြန်မာမင်းများ လက်အောက်ခံအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
သီပေါမင်းပါတော်မူသည်အထိ ကတူးတပ်ရင်း သီးသန့်ရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးဆွေးနွေးချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကတူးတိုင်းရင်းသားများအား ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိပဲ ကတူးနယ်မြေများအား ကချင်ပြည်နယ်သို့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။
အင်္ဂလိပ်လက်ထက်မှစ၍ ကတူးတိုင်းရင်းသားများ၏ စည်းရုံးရေးပြိုကွဲခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းလာကြသည်။
၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကတူးတိုင်းရင်းသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ယေရှု အသင်းကြီးအား စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အစ်ဂနေးရှပ်လွိုင်ယိုလာကို ၁၄၉၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ ဂီပွတ်ဇကိုအာပြည်နယ် လွိုင်ယိုလာရဲတိုက်ကြီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က စပိန်ဘုရင် ဖာဒီနန်၏နန်းတော်တွင် အမှုထမ်း လာခဲ့ပြီးနောက် အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်တွင် စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှု ထမ်းလေသည်။
အခြားစစ်သားများထက် စွမ်းစွမ်းတံမံ တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသော ကြောင့် စပိန်စစ်တပ်ကြီးတွင် သူရဲကောင်းအဖြစ်ဖြင့်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့်စပိန်တို့ စစ်ဖြစ်ပွားရာ ပြင်သစ်တို့ သည် နာဗားပြည်နယ်မြို့တော် ဝမ်ပေလူနာကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါ လွိုင်ယင်လာသည် အခြားစပိန်စစ်သည်တော်တို့နှင့်အတူ မြို့တွင်းမှ ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် ရန်သူတို့ဖက်မှ ပစ်ခတ်လိုက်သောအမြောက်ဆန် တစ်ခုသည် သူ၏ခြေတစ်ဖက်တွင် ထိမှန်သဖြင့်ဒဏ်ရာအကြီးအကျယ်ရရှိခဲ့ လေသည်။
ကံကောင်းထောက်မ၍ အသက်မသေသော်လည်း ခြေတစ်ဖက် မသန်တော့သဖြင့် ဆက်လက်၍ စစ်မှုမထမ်းနိုင်တော့ပေ။
ဒဏ်ရာကို ဆေးဝါးကုသနေခိုက် အချိန်ကိုအလာဟဿမဖြုန်းဘဲ ခရစ်တော်အယူဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသော သူတော်စင်တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့ကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ရာ လက်နက်ကိုင်စစ်သားဘဝမှ ခရစ်တော် ၏စစ်သားဘဝသို့ ပြောင်းလဲရန်များစွာ စိတ်အားထက်သန်လာခဲ့ပြန်သည်။
သို့ဖြစ်၍ စစ်တပ်တွင် ပြန်လည်အမှုမထမ်းနိုင်တော့ခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ စိတ်ဓာတ် ပြောင်းလဲသွားခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း သူ၏ စစ်ဝတ်တန်ဆာ တို့ကိုလုံးဝစွန့်ပယ်လိုက်ပြီးလျှင် သူတော်စင်တို့ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီရှည်ကြီး ကိုဝတ်ကာ ပိုက်ဆံလျှော်ဖြင့်ပြုလုပ်သော ဖိနပ်ကိုစီး၍ တောင်ဝှေးကိုဆွဲကိုင် ခဲ့သည်။
နေ့စဉ်အနည်းဆုံးခုနစ်နာရီမျှ ဘုရားရှိခိုး ဝတ်တက်လေသည်။
၁၅၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ဘုရားဖူးသွားခဲ့သည်။
ထို သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်မှာ လွယ်ကူသည့်အလုပ်မဟုတ်ပေ။
ဘေးဒုက္ခအ ပေါင်းတို့ကို ကျော်နင်းရလေသည်။
သူ၏ဆန္ဒမှာ ဂျရူးဆလမ်းမြို့တွင် တရားအားထုတ်ရန်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် သူ၏ကြံရွယ်ချက်ကား အထမ မြောက်ခဲ့ချေ။
အကြောင်းမှာ ၁၅၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဂျရူးဆလမ်း မြို့ကြီးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တို့က လွိုင် ယိုလာအား နေ့တိုင်းတရားအားထုတ်ခွင့် မပြုသောကြောင့်ဖြစ်၏။
သို့ဖြင့် ဂျရူးဆလမ်းမြို့မှပြန်လာခဲ့ရာ ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ ဗာစီလို နာမြို့သို့ ပြန်လည်ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် လွိုင်ယိုလာသည် လက်တင်ဘာသာနှင့် ဒဿနိက ဗေဒ ပညာရပ်များကို လေ့လာ သင်ကြားထားလျှင် သူ၏အယူဝါဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် မျာစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထင်မြင်သဘော ရရှိသောကြောင့် ထိုပညာရပ်များကို မနားမနေသင်ကြားခဲ့၏။
၁၅၃၅ ခုနှစ် တွင် သူသင်ယူခဲ့သော ပညာရပ်များအားလုံးကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ထို့ နောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်မြို့တော်တွင် ခုနစ်နှစ်မျှ ဆက်လက်ပညာသင်ကြား ခဲ့ရာ မကျန်းမာသဖြင့် စပိန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့လေသည်။
လွိုင်ယိုလာသည် သူသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သော ပညာရပ်များ ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မှားသောအယူဝါဒများဖြစ်ပေါ်တတ်ပုံကို တွေ့မြင် လာသဖြင့် ယေရှုအသင်းကြီး ကိုတည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။
သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယေရှုအသင်းဝင်များအား စိတ်ဓာတ်များပြုပြင်ကာ စည်းကမ်းသေဝပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန်လေ့ကျင့်ပေးပြီးလျှင် ခရစ်ယန်အယူ ဝါဒ မထွန်းကားသေးသောအရပ်ဒေသများသို့ သာသနာပြု စေလွှတ်ရန် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အသင်းဝင်တိုင်းအဆင်းရဲခံရမည်။
သိက္ခာသမာဓိ ရှိရမည်။
တာဝန်ကို ရိုသေလေးစားရမည်ဟူသော စည်းမျဉ်းများကိုလည်း ထားရှိရန် ရည်ရွယ်လေသည်။
ပဲရစ်မြို့တော်တွင်ရှိစဉ်က လွိုင်ယိုလာသည် အခြားသောပညာရှင် ခြောက်ဦးနှင့်ပူးပေါင်းကာ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ယေရှုအသင်းကြီးကို အောင် မြင်စွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သူကိုယ်တိုင် စစ်ဗိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် သူဦးစီးတည်ထောင်သော အသင်းမှာလည်း စစ်တပ်တစ်တပ်ကဲ့သို့ ပင် စည်းစနစ်ကျနလှပေသည်။
များသောအားဖြင့် ထိုအသင်းကို ဂျက်ဇူး အစ်အသင်းဟု အတိုကောက်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဤယေရှုအသင်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ အသင်းသားများကိုလည်းကောင်း ရောမမြို့တော်ရှိ ပုပ်ရဟန်း မင်းကြီးက အသိအမှတ်ပြုစေရန်အတွက် လွိုင်ယိုလာကိုယ်တိုင် ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့သောကြောင့် ၁၅၄ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး တတိယပေါလု၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရလေသည်။
၁၅၄၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လွိုင်ယိုလာအား ယေရှုအသင်းကြီး၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်ချုပ်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် အသင်းသားအပေါင်းတို့က သဘောတူတင် မြေ|ာက်ကြသည်။
လွိုင်ယိုလာသည် ထိုနေ့မှစ၍ ယေရှုအသင်းကြီးအတွက် အသက်ထက်ဆုံးကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
လွိုင်ယိုလာသည် ၁၅၅၆ ခုနှစ်ဆန်းစတွင် မကျန်းမာသဖြင့် အသင်းကြီး၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးလျှင် ဆေးဝါးကုသနေစဉ် ထိုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:နိုင်ငံတကာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ‎။
လွိုင်လင်မြို့သည် ယခင် လဲချားနယ်၏ တောင်ပိုင်း ပင်လုံမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်။
လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံမြို့နယ်(ခွဲ)၊ မိုင်းပွန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊နမ့်စန်မြို့နယ်၊ခိုလန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းနောင်မြို့နယ်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်နှင့် လဲချားမြို့နယ်စသည်တို့ပါဝင်၍၊ ထိုခရိုင်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းတွင် ပါဝင်၏။
လွိုင်လင်ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄၇၁၄ စတုရန်းမိုင် ဖြစ် သည်။
လူဦးရေမှာ ၁၂၇၈၃၁ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) ဖြစ်၏။
လွိုင်လင်မြို့သည် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မြို့ပေါ်တွင် ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ ခရိုင်ရဲဝန်ရုံး၊ ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာရုံး၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်း ကျောင်း စသည်တို့ရှိသည်။
လွိုင်လင်မြို့သည် ပေ ၅ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော တောင်ကုန်းဒေသတွင် တည်ရှိ၍ ရာသီဥတုညီညွတ်မျှတသည်။
လွိုင်လင်မြို့ ၏လူဦးရေမှာ ၁၆၆၆ (၁၉၅၆) ဖြစ်၏။
တောင်ကြီးမြို့မှ ကျိုင်းတုံ၊ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိတ်သို့ ပေါက်သော ကားလမ်းသည် လွိုင်လင်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားသည်။
လွိုင်လင် မှ လဲချား၊ မိုင်းကိုင်၊ သီပေါ တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၁၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောကားလမ်းတစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်မှ လဲချား၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ မိုင်းရယ်တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၂ဝ၂ မိုင် ရှည်လျားသော ကားလမ်းတစ်လမ်းတို့လည်းရှိသည်။
ထို့ပြင် တောင်ဘက် တွင် မိုးနဲနယ်၊ မိုင်းပန်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ ဘန်းယဉ် နယ်၊ သထုံနယ်၊ ကယားပြည်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ကားလမ်းအဆက် အသွယ်များရှိလေသည်။
ထိုသို့ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ကောင်းမွန်သည့်အ လျောက် အရှေ့ဘက်ယိုးဒယားနိုင်ငံမှလာသော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကုန်ပစ္စည်းများ ဖလှယ်ရောင်းဝယ် တင်ပို့ရာဖြစ်၍စည်ကားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လွိုင်လင်ခရိုင် Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ မည်သည့်အချိန်ကစ၍ လွန်ဆွဲခဲ့ကြ သည် ဆိုသည်ကိအတိအကျမပြောနိုင်ချေ။
အဘယ်ကြောင့် လွန်ဆွဲကြ သည်ဆိုသည်ကိုလည်း သေချာစွာမပြောနိုင်ချေ။
သို့သော် အတော် ရှေးကျ ကျကပင် လွန်ဆွဲခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရပေသည်။
အထူးသဖြင့် မိုးခေါင်နေသောအခါများတွင် မန္တလေးမြို့ကဲ့သို့ သော အထက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ရွာများ၌ လွန်ဆွဲလေ့ရှိကြသည်ကိုတွေ့ရ သည်။
လွန်ဆွဲလျှင်မိုးရွာသည်ဟု ယုံကြည်ကြပုံလည်းရသည်။
လွန်ဆွဲကြ သောအခါတွင် တစ်ခါတစ်ရံ၌အရပ်တွင်းရှိလူများ(ယောက်ျား နှင့် မိန်းမ များ)ချည်းသာ မဟုတ်ဘဲ တစ်ရပ်နှင့်တစ်ရပ် ချိန်း၍ဆွဲလေ့ရှိကြသည်။
အကြီးအကျယ် လွန်ဆွဲကြသောအခါတွင် အလယ်၌ လွန်ခေါင်း လုပ်သူတစ်ဦး ထားလေ့ရှိကြသည်။
ထိုလွန်ခေါင်းလုပ်သူ၏ အဆုံးအဖြတ် ကို လွန်ဆွဲသူများကနာခံကြရသည်။
အရပ်နှစ်ရပ် ချိန်း၍ လွန်ဆွဲသောအခါ တွင် ထိုအရပ်နှစ်ရပ်မှ လွန်ဆွဲရန်ရောက်လာကြသူများ (ယောက်ျားရော မိန်းမများပါ)စုံလောက်သောအခါတွင် လွန်ခေါင်းက လွန်ဆွဲခြင်းစရန် အမိန့် ပေးလိုက်သောအခါ အရပ်နှစ်ရပ်မှလူများသည် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရပ်ကြကာ ကြိုးကိုကိုင်ကြလေသည်။
အဆင်သင့်ဖြစ်ပြီဟု လွန်ခေါင်းလုပ်သူက ယုံကြည်သောအခါ သူကဆွဲဟု အမိန့်ပေးလိုက်သည် နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အနိုင်မခံအရှုံးမပေးလိုသော ဇွဲဖြင့် အားအင်ရှိသမျှ ဆွဲကြလေသည်။
ရှုံးမည်ဟု ထင်သောဖက်မှ လူအချို့က အနီးတွင်ရပ်၍ ကြည့်နေကြသူများအား သူတို့၏ဖက်မှဝင်၍ကူဆွဲပေးရန် တောင်းပန်တတ်ကြသည်။
ထိုအခါ အချို့ကဝင်၍ကူကာ ဆွဲပေးလေ့ရှိကြ သည်။
အချို့ကမူ ရယ်မောကာသာဆက်၍ ကြည့်နေတတ်ကြသည်။
ရှုံးသွား သောအခါတွင် လွန်ဆွဲသူများက လွန်ကြိုးကိုလွှတ်လိုက်ကြပြီးလျှင် ဒိုးပတ် ကိုလွယ်သူကလွယ်၍ လင်းကွင်းကိုကိုင်သူကကိုင်ပြီးလျှင် လွန်ခေါင်းရှိရာသို့ ထဘီကျွတ်၍ လွှတ်လိုက်တာ၊နိုင်တယ်လို့ထင်သမား စသော သံချပ်များ ထိုးကာ သီချင်းများကိုသီဆိုတီးမှုတ်ကာက၍လာကြသူ ကလာကြ၊ လက်ခုပ် တီးသူကတီးကြ၍ တစ်ဖက်သားမခံချင်အောင် ပြုလေ့ရှိကြသည်။
နိုင်သည့် ဘက်မှလည်း သူတို့အားအင်တောင့်တင်း၍ လိမ္မာပါးနပ်သောကြောင့်သာ လျှင် နိုင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းကို သံချပ်ထိုးကာ သီချင်းများသီဆိုကခုန်လေ့ရှိကြ လေသည်။
ထိုသို့ လွန်ဆွဲကြခြင်းသည် တစ်ရက်တည်းနှင့် ပြီးခဲ၍ ရက် အတော်ကြာသည်အထိ ဆက်၍ဆွဲလေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့လွန်ဆွဲကြသော အခါ တွင် မိုးရွာသည်နှင့် ကြုံကြိုက်တတ်သည်။
အချို့မြန်မာများက လွန်ဆွဲခြင်းသည် အပျော်သက်သက်သာ ပြု လုပ်သည် ဟု ဆိုကြသော်လည်း အချို့ကမူ မိုးခေါင်ကျော်စွာနတ်နှင့် ဆက်သွယ်၍ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် လွန်ဆွဲခြင်းမှာ အသင်းအဖွဲ့အလိုက် အား စမ်းခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့သော အားစမ်းပွဲမျိုးသည် အတော်ရှေးကျ သည့်အချိန်ကပင် စတင ်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ထိုစဉ်အခါက ကောက်သီးကောက်နှံ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ပြုလုပ်သည့် အခမ်းအနားနှင့် ဆက်သွယ်နေကြသည်ဟု လည်း ယူဆခဲ့ သည်။
ရှေးအခါကပင် ကောက်သီးကောက်နှံဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် စောင့် ရှောက်မစမည့်အရှင်သခင်၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သောကောက်ရိုးကြိုးက လည်းကောင်း၊ ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲမှ နောက်ဆုံးကောက်လှိုင်းကို လည်းကောင်း လုယက်ယူငင်ရသည့် အလေ့အထလည်းရှိခဲ့သည်။
ထိုကဲ့သို့ လုယက်ယူငင် ရာတွင် တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်းများ လည်းရှိခဲ့၍ ကောက်ရိုးကြိုးကို ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ကောက်လှိုင်းကိုဖြစ်စေ ရသည့်ဖက်တွင် ကောက်သီးနှံ ဖွံ့ဖြိုးမည်ဟုလည်း ယုံကြည်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါတွင် လွန်ဆွဲခြင်းမှာ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်လေ့ရှိ သည့် အားကစားအစီအစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်နေလေပြီ။
ထိုသို့ လွန်ဆွဲသည့် အခါ အသင်းအဖွဲ့နှစ်ခုကျစီ ယှဉ်ပြိုင်ရသည်ဖြစ်၍ တစ်ဖက်လျှင် လူရှစ်ယောက်စီ ပါဝင်ရသည်။
ဆွဲရမည့်လွန်ကြိုးသည် အလုံးလေးလက်မ ထက်မသေးဘဲ ၃၅ ပေထက်လည်းမတိုရပေ။
ကြိုး၏အလယ်ဗဟိုတွင် အမှတ်အသားတစ်ခု ပြု လုပ်ထားရ၍ ထိုအမှတ်အသား၏တစ်ဖက် တစ်ချက်တွင်လည်း ခြောက်ပေခန့် စီခြား၍ အမှတ်အသားတစ်ခုစီ ပြုလုပ်ထားရလေသည်။
မြေပေါ်တွင်လည်းအလားတူပင်မှတ်သားထားရ၏။
ကြိုးပေါ်ရှိ ဗဟိုအမှတ်အသားကိုမြေပေါ်ရှိ ဗဟိုအမှတ်အသားပေါ်တွင် တည့်တည့်ရှိနေစေပြီးမှ စတင်လွန်ဆွဲရသည်။
ထိုသို့ဆွဲသောအခါ အခြားတစ်ဖက်တွင်ရှိသော ဗဟိုမှ ခြောက်ပေကွာအမှတ် အသားသည် မိမိဘက်မှ မြေပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသောဗဟိုမှ ခြောက်ပေ ကွာ အမှတ်အသားကို ကျော်လွန်၍ ပါလာအောင်ဆွဲနိုင်လျှင်သော် လည်း ကောင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်ဘက်မှလူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ခြေထောက်မှ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ထိုအမှတ်အသားကို ထိလာအောင်ဆွဲ လာနိုင်လျှင်သော် လည်းကောင်း၊ ထိုသို့ဆွဲနိုင်သည့်ဘက်အနိုင်ရသည်။
သို့ သော် သုံးကြိမ်သုံးခါဆွဲ၍ နှစ်ကြိမ်နိုင်ပြီးမှသာ နိုင်သည်ဟုဆိုရလေသည်။
လွန်း၊ ဦး(မြန်မာ ၁၂၃၇ - ၁၃၂၆) မစ္စတာ မောင်မှိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း ကလောင်အမည်ဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ချစ်ကြည်လေးစားခြင်းကို ခံယူရရှိသော ဆရာကြီး ဦးလွန်းသည် ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်နယ်၊ ဝါးလည်ရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ် ၁၈၇၅ ခု မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့) တွင်ဖွားမြင်သည်။
အဖ ဦးစံဒွန်း၊ အမိ ဒေါ်အုန်းဖြစ်သည်။
မောင်လွန်း၏ ကန့်ကူလက်လှည့်ဆရာမှာ ရွှေတောင် ကျီးသဲလေး ထပ် ဆရာတော်ကြီးဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက် မန္တလေး မြတောင် ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူသည်။
၁၂၄၇ ခုနှစ် သီပေါမင်း အင်္ဂလိပ်လက်သို့ လိုက်ပါသွားရချိန်တွင် အသက် ၁ဝ နှစ်ခန့်အရွယ်ရှိသေး သော မောင်လွန်းသည် မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးကြောင့် ပြည်သားပြည်သူ ယူကျုံး မရဖြစ်ကြသည်ကို မျက်မြင်ဖြစ်သည်တွင် မခံချင်စိတ်၊ မျိုးချစ်စိတ်တို့သည် ရင်တွင်း၌ ကိန်းအောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
မန္တလေးတွင် မြန်မာ့ထီးနန်း ကွယ်ပျောက်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ မောင်လွန်းသည် မြတောင်ကျောင်း၌ အတည်တကျမနေတော့ဘဲ ချောင်းဦး၊ အလုံ၊ မုံရွာ၊ ကြေးမုံ၊ ဘုတလင်စသောအရပ်များသို့ ကိုရင်ဘဝဖြင့် လှည့်လည်၍စာပေသင်ကြားပြန်လေသည်။
ထိုစဉ်အခါကပင် မေတ္တာစာမှာ တမ်းတို့ကို ရေးစပြုသည်ဟုဆိုသည်။
ယင်းသို့ အလုံ၊ မုံရွာ စည်တို့၌ တစ်လှည့် မန္တလေး၌တစ်လှည့် စာပေသင်ကြားနေထိုင်စဉ် ကိုလွန်းအသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်၌ အဖဦးစံဒွန်း ကွယ်လွန်သည်။
မကြာမီ ဆရာရင်းဖြစ်သော ကျီးသဲ လေးထပ်ကျောင်း ဆရာတော်လည်း ပျံလွန်တော်မူလေသည်။
ဖခင် မရှိတော့သဖြင့် ကိုလွန်းသည် ခိုကိုးရာမဲ့ဖြစ်သော မိခင်ကို လုပ်ကျွေးပြုစုရန်တာဝန်ရှိလာသည့်အလျောက် ကိုရင်ဘဝမှတစ်ဆင့်တက်၍ ပဉ္စင်းခံကာ ရဟန်းပြုနေထိုင်ရန်ရည်မှန်းချက်ရှိသော်လည်း ရဟန်းမတက်နိုင် တော့ဘဲလူထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်းလာကာ အလုပ်ရှာရသည်။
ကိုလွန်း သည် ရှေးဦးစွာ ဆူးလေဘုရားအနီး ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေစာပုံနှိပ်တိုက်၌ စာစီ အလုပ်ကိုရလေသည်။
ထိုမှ တစ်စတစ်စ စာပြင်အယ်ဒီတာဖြစ်လာသည်။
ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေတိုက်၌အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကိုလွန်းသည် ကလောင်စမ်းစပြု သည်။
ထိုခေတ်မှာ စပါးဈေးတက်သည့်ခေတ်ဖြစ်သဖြင့် ပြည်သူတို့ ငွေစ ရွှင်သောကြောင့် ဇာတ်ပွဲများ အလွန်ခေတ်စားလျက်ရှိရာ ကိုလွန်းသည် ပြဇာတ်စာအုပ်များကို ကလောင်စမ်းသည့် အနေဖြင့်ရေးလေသည်။
သီရိဓမ္မာ သောကဇာတ်၊ မဟောသဓာဇာတ်၊ ဥပကဆာဝါဇာတ် စသော ပြဇာတ်ပေါင်း များစွာရေးခဲ့လေသည်။
ပြဇာတ်ကိုရွှေတောင်မြို့ဆရာလွမ်း အမည်နှင့်ရေး သည်။
ထိုပြဇာတ်များကို ရုပ်သေးဦးဖူးညို၊ ဇာတ်ဆရာ ဦးစိန်ကတုံး၊ ဦးအောင်ဗလ၊ ဦးဘိုးစိန်တို့က ခင်းကျင်းပြသကြသည်။
ရေးခဲ့သောပြဇာတ် များအနက် ရွှေတိဂုံဘုရားအမှူးကို ကျားအဖူးတက်ခြင်း ပြဇာတ်သည် အရောင်းရအတွင်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကိုလွန်းသည် ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေတိုက်၌လုပ်ကိုင်နေစဉ် ကြည့်မြင် တိုင်သူ မရှင်နှင့်အကြောင်းပါလေသည်။
ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေတိုက် ပိတ်လိုက်ရ သောအခါ ကိုလွန်းသည် ရန်ကုန်တိုင်းသတင်းစာတိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ မြန်မာစာအယ်ဒီတာအဖြစ်လုပ်ကိုင်သည်။
ယင်းသို့ လုပ်ကိုင်စဉ် အစိုးရစာ တော်ပြဌာန၌ အလုပ်ရနိုင်သော်လည်း စာတော်ပြန်မြို့အုပ်များ၏ လက်စွဲ မလုပ်လိုဟု ဆိုကာ ငြင်းပယ်လိုက်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်းသတင်းစာတိုက်သည် အစိုးရထံမှ ကန်ထရိုက်ယူထားသော ပုလိပ်ဂေဇက် သတင်းစာကို ရက်ဆိုင်း လိုက်သောအခါ ဆရာလွန်းသည် မော်လမြိုင်သို့ပြောင်းရွှေ့၍ မြန်မာတိုင်း သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာလုပ်သည်။
ဆရာလွန်းသည် မောင်သမာဓိ အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများရေးစပြုလေသည်။
ယင်းကဗျာ၊ ဆောင်းပါး စသည်တို့သည် ထူးခြားမှုဟူ၍ မရှိသေးချေ။
နတ်တော်လဘွဲ့၊ တန်ခူးလဘွဲ့၊ ကဆုန်လဘွဲ့စသည်ဖြင် သမရိုးကျ ကဗျာမျိုး၊ ဆောင်းပါးမျိုး သာဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်၌နေစဉ် မော်လမြိုင်ရာဇဝင် ဝတ္ထု၊ ကဗျာသာရ မဉ္ဇူကျမ်း၊ မော်လမြိုင်နတ်လမ်းညွှန် စသည်တို့ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ သည်။
၁၉၁၁ ခုနှစ် (မြန်မာ ၁၂၇၃ ခု)နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ သူရိယ သတင်းစာအမည်ဖြင့် သတင်းစာတစ်စောင်ပေါ်လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဆရာလွန်းသည် မြန်မာတိုင်းသတင်းစာမှ အလုပ်ထွက်၍ ဇင်းကျိုက်တောင်၌ မိမိဝါသနာကြီးလသော အဂ္ဂိရတ် အတန်ကြာထိုးနေပြီးနောက် ဇာတိဖြစ် သော ရွှေတောင်မြို့သို့ ပြန်ရောက်နေထိုင်ခိုက်ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ သူရိယ သတင်းစာကို တည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဦးလှဖေက ဆရာလွန်းအား သူရိယသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရန် ခေါ်ယူလေ သည်။
သူရိယသတင်းစာတိုက်သို့ ရောက်စတွင် ဆရာလွန်းဟူသော အမည် ရင်းဖြင့်ပင် မြန်မာနည်းဖြင့်လုပ်သော လက်မှုပညာမျာူးကို ဖော်ထုတ်သည့် လက်မှုပညာဋီကာကို ရေးသားသည်။
သူရိယသတင်းစာသို့ ဆရာလွန်း ရောက်သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝံသာနုလုပ်ငန်းလှုပ်ရှားစပြုချိန်ဖြစ်ရာ အသက် ၁ဝ နှစ်အရွယ် သီပေါမင်းပါတော်မူစဉ်က ဆရာလွန်းတွင် ဖြစ်ပေါ် ခဲ့ဖူးသော ဇာတိမာန်မျိုးချစ်စိတ်သည် ဆရာလွန်း၌ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာ လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဆရာလွန်းသည် ဤစိတ်ဤစေတနာတို့ဖြင့်သာ ကလောင်ကို ကိုင်လေသည်။
ဤစိတ် ဤစေနတာတို့သာ ဆရာလွန်း၏ ဘဝရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်လာလေသည်။
၁၂၇၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာလွန်းအသက် ၄ဝ အရွယ်၌ ဇနီးသည် ဒေါ်ရှင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
ဇနီးသည် ကွယ်လွန်သောအခါ ဆရာလွန်း တွင် သားသမီးငါးယောက်ကျန်ခဲ့သည်။
အကြီးဆုံးမှာ ၁၁ နှစ်သမီးဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးမှာ ၁၁ လသမီးဖြစ်သည်။
ဆရာလွန်းသည် ထိုအခါမှစ၍ စာရေး ရသည်ကတစ်ဖက်၊ သားသမီးများကို ထိန်းသိမ်းရသည်က တစ်ဖက်နှင့် ပင်ပန်းလှသော်လည်း စာအရေးနိုင်ဆုံး အခိုက်အတံ့ကာလဖြစ်သည်။
ကြာဋီ ကာ၊ ဗိုလ်ဋီကာ ဆောင်းပါးများနှင့် မှာတော်ပုံဝတ္ထုဆန်းတို့သည် ထိုကာလ တွင် ပေါက်ဖွားသော စာများဖြစ်လေသည်။
ဆရာလွန်းသည် ဗိုလ်ဋီကာ ဆောင်းပါးကဗျာများမှစ၍ ကလောင် အမည်ကိုလည်း မစ္စတာမောင်မှိုင်းဟူ၍ခံယူလိုက်လေသည်။
ထိုအချိန်က ပညာတတ်မြန်မာအမျိုးသားအချို့သည် 'မစ္စတာ' ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို မိမိတို့ မြန်မာအမည်ရှေ့တွင်တပ်၍ ဂုဏ်တင်ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ဆရာ လွန်းသည် ထိုအပြုအမူကို ရွံရှာသည့်အလျောက် ချည်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုမှ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သူ လူလိမ်လူပွေလူယုတ်မာမောင်မှိုင်းအမည် ကိုယူ၍ သရော်သည့်အနေနှင့် မစ္စတာတပ်ကာ မစ္စတာမောင်မှိုင်း ဟူ၍ ကလောင်အမည်ခံယူခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာလွန်းသည် သူရိယသတင်းသာတိုက်တွင် ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ မြန်မာစာဖက်ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆရာလွန်းသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး အစရှိသော အရေးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံရေးရုပ်ပြောင်ဆုံးမခန်း၌ လေးချိုးများရေးလေ သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဦးဘဖေ၊ ဦးပု၊ ဦးထွန်းရှိန်တို့ နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ဖြင့် ဟုမ္မရူးရမှုအတွက် ဘိလပ်သို့သွားကြသောအခါ ဆရာလွန်းသည် ဒေါင်းဋီကာသစ်ဆောင်းပါးများကိုရေးသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရ က မြန်မာတို့တောင်းသော ဟုမ္မရူးကိုမပေးဘဲ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး အတင်း ထိုးပေးလိုက်သောအခါ ဆရာလွန်းသည် ယခင်က ဗြိတိသျှအစိုးရအပေါ်၌ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အနည်းငယ် မြှော်လင့်ချက်ထားခဲ့သော စိတ်တို့မှာ ပျက်ပြားသွား၍ ဇာတိသွေးဇာတိမာန်တို့ ပိုမိုပြင်းထန်လာလေ သည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပထမသပိတ်ကြီးပေါ် ပေါက်ပြီးနောက် အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းကာ ဗဟန်းရပ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် စင်ပြိုင်အမျိုးသားကောလိပ်ကို တည်ထောင်လေ သည်။
ထိုအမျိုးသားကောလိပ်တွင် မြန်မာစာပေနှင့် မြန်မာရာဇဝင် ပို့ချရန် ဆရာလွန်းအားပင့်ခေါ်သောအခါ ဆရာကြီးသည် သူရိယသတင်းစာတိုက်မှ အလုပ်ထွက်၍ သွားရောက်ဆောင်ရွက်သည်။
ဆရာလွန်းသည် ကျောင်းသား များအားမြန်မာရာဇဝင် ပို့ချသည့်အခါ ဇာတိမာန်နှင့်မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို အထူးသဖြင့်သွင်းပေးခဲ့သည်။
ယင်းသို့စာပေပို့ချနေစဉ် နယ်ကျောင်းသားများ အတွက် မှန်နန်းရာဇဝင်ချုပ်ကိုပြုစုစီရင်၍ အမျိုးသားကောလိပ်ကျောင်း သားများအတွက် မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီးကို တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။
မျောက်ဋီကာနှင့် ဘွိုင်းကောက်ဋီကာဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေး သားသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဗဟန်းအမျိုးသားကောလိပ် ပျက်သောအခါ ဆရာလွန်းသည် ဒဂုံမဂ္ဂဇင်းတိုက်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်စဉ် စစ်ကိုင်းပြန်မှာတော်ပုံ ဆောင်းပါးများကိုရေးသည်။
ထို့ပြင် ဓမ္မစေတီဝတ္ထုကို လည်းကောင်း၊ အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်သစ်ကိုလည်းကောင်း စကားပြေနှင့် လေးချိုးများဖြင့်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် ၂၁ ဦးဂိုဏ်း သားများဖြစ်ကြသည့် ဒိုင်အာခီသမားများနှင့် မူလဂျီစီဘီအေ ဝံသာနုသမား တို့ မညီမညွတ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်ကို ဆရာလွန်းသည် ညီညွတ်စေလိုသော စေတနာရှိသည်။
ထိုစေတနာကို ဗန္ဓုလဂျာနယ်တွင် ခွေးဋီကာဆောင်းပါး များရေးသား၍ ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
သို့ရာတွင် မြှော်လင့်သကဲ့သို့ ညီညွတ် မလာသဖြင့် ဆရာလွန်းသည် မည်သူ့ကိုမျှမယုံကိုး၊ မည်သူ့ဝါဒဖြင့်မျှ ကလောင်မကိုင်တော့ဘဲ မိမိတစ်ကယ်ယုံကြည်နှစ်သက်သော လမ်းစဉ်နောက် သို့သာ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးသုံးပါးစလုံးဖြင့် လိုက်စပြုလာသည်။
ထိုလမ်းစဉ် ကား လုံးဝလွတ်လပ်ရေးဝါဒလမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။
ဆရာစံခေါင်းဆောင်သော တောင်သူလယ်သမားတော်လှန်ရေး အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ဆရာလွန်းသည် ဂဠုန်ပျံ ဒီပနီဋီကာကိုရေးသည်။
တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၌ လည်း ရာဇဝင်နီတိဆောင်းပါးများကို ရေးသားလေသည်။
ဆရာစံအရေးတော်ပုံ တစ်ခန်းရပ်သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါ် လူငယ်အသင်း တစ်သင်းပေါ်လာသည်။
( တို့ဗမာ အစည်းအရုံး။
) ဆရာလွန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ဝါဒတွင် မိမိ၏အကြိုက် ကိုတွေ့သည့်ပြင် လူငယ်တို့၏ဇွဲသတ္တိကိုသဘောကျသဖြင့် ၁၂၉၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၃၄ ခု) တပေါင်းလတွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ လူသိရှင်ကြား ဝင်သည်။
ဆရာလွန်းအသုံးပြုသော မစ္စတာမောင်မှိုင်းဟူသည့် ကလောင်ဘွဲ့ ၌လည်း မစ္စတာအစား 'သခင်ကိုယ်တော်' တပ်၍ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းဟူ၍ အသုံးပြုသည်။
ရဲရဲတောက်သခင်ဋီကာ ကဗျာများကိုရေးသားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာသောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တို့သည် နိုင်ငံရေးကို လျှို့ဝှက်ဆောင်ရွက်ရသောအခါ ဆရာကြီးလည်း အသက်အရွယ် ကြီးရင့်မှ နိုင်ငံရေးဝရမ်းပြေးသဖွယ်ရှောင်တိမ်းနေခဲ့ရသည်။
စုံထောက်များ က ဆရာကြီးကို လိုက်လံချောင်းမြောင်းနေသဖြင့် ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်မှ ပဲခူး၊ ပဲခူးမှ သထုံသို့ ရုပ်ဖျောက်တိမ်းရှောင်ရလေသည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှဆုတ်ခွာသွားသောအခါ ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာ သည်။
ဂျာပန်တစ်ခေတ်လုံးလည်း ဆရာကြီးသည် သခင်များနှင့်အတူ တိမ်းရင်းရှောင်ရင်းအသက်စွန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့်ခေါင်းဆောင်အချို့ကျဆုံးလေရာ ဆရာကြီးသည် အလွန်ကြေ ကွဲဝမ်းနည်းသည့်အလျောက် အာဇာနည်ဗီမာန်ဋီကာ ကိုရေး၍ မှတ်တမ်း တင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဆရာကြီးသည်အသက်လည်း ၇ဝ ကျော်ပြီဖြစ်၍ အိုမင်း မစွမ်းလည်း ဖြစ်လာသည် အလျောက် စာရေးမှု၊ ကဗျာဖွဲ့မှုနည်းပါး လာသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ထုတ်ဝေသောအိပ်မက်ဒီဋ္ဌုံဋီကာသည် ဆရာကြီး ၏ နောက်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ဆရာကြီးသည် ပြည်တွင်းငြိမ်း ချမ်းရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လည်းကောင်း အသက်အရွယ်နှင့်မမျှ အပင်အပန်းခံကာ လှည့်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ရင်း ဖက်ဆစ်ဋီကာ၊ မဟာနိဒါန်းကဗျာ၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်း ရေးကဗျာ၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ မေတ္တာပတ္ထနာကဗျာ စသည်တို့ကို ကြိုး ကြားကြိုးကြားဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။
ဆရာကြီးသည် ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဥရောပသို့လည်းကောင် တရုတ်နိုင်ငံသို့လည်းကောင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝပြည့်နှစ်တွင် ဆရာကြီးအား မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့မှ အလင်္ကာ ကျော်စွာဘွဲ့ချီးမြှင့်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံက ဆရာကြီး အား ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဆုနှင့်အတူ ဆရာကြီးသည် ဆုငွေ မြန်မာငွေ တစ်သိန်းကျော်ရရှိသည်။
ဘဝတစ်လျောက်လုံး ပစ္စည်းချမ်းသာမှုကို လိုလား သူမဟုတ်သော ဆရာကြီးသည် ယင်းငွေအနက် ငွေရှစ်သောင်းကျော်ကို လှူဒါန်းလိုက်သည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အရှေ့ဘာလင်ဟမ်းဗက်တက္ကသိုလ် ကဆရာကြီးအား ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဖြစ်သော ပီအိပ်ချ်ဒီဘွဲ့ချီးမြှင့်လေ သည်။
ဆရာကြီးသည် စာပေကိုမနားမနေပြုစုရုံသာမက စာများကိုလည်း အထူးလေ့လာဖတ်ရှုသည်။
ဗားနဒ်စာကြည့်ပိဋကတ်တိုက်တွင် ဆရာကြီး မဖတ်ဖူးသည့် စာအုပ်စာတမ်းပေပုရပိုက်ဟူ၍ မရှိသလောက် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသည်။
ဆရာကြီး၏ အမည်သည်လည်းကောင်း၊ ဆရာကြီး၏ စာများ သည်လည်းကောင်း တစ်နိုင်ငံလုံး ကျော်ကြားခဲ့သော်လည်း ဆရာကြီးသည် စိတ်ကြီးဝင်လေ့မရှိ သနားတတ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်လောက၌ အပြစ်ကိုမြင် သော်လည်း အပြစ်မတင်လို။
ဆရာကြီးသည် သတ္တိရှိသူကို ချစ်တတ်သည်။
ကိုယ်တိုင်လည်းသတ္တိရှိသည်။
ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသည်။
ဆရာကြီး သည် အရွယ်ကောင်းသောအသက် ၄ဝ ခန့်တွင် ဇနီးကွယ်လွန်သော်လည်း လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ကို စက်ဆုပ်သည်အလျောက် နောက်အိမ်ထောင်ပြု ရန် မည်သူကတိုက်တွန်းသည်ဖြစ်စေ ခါးခါးသီးသီး ငြင်းဆိုခဲ့လေသည်။
အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း၊ အမျိုး သားစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်သိမ်း ကာ ကွယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာဦးဆောင်ခဲ့သော ဆရာကြီး သည် ၁၃၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်(၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်) နေ့ အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဆရာကြီး၏ ရုပ်အလောင်းကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက်မုခ် ခြေရင်း ဦးဥတ္တမပန်း ခြံအတွင်း စုဖုရားလတ် မိဖုရားကြီးဂူအနီး၌ ဂူသွင်းထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb|၁၇ မီတာ အရှည်ရှိသော ယူကေ အသက်ကယ်လှေ အလွန်ရှေးကျသောခေတ်က လူတို့သည် ရေလမ်းခရီးကို ဖောင်များဖြင့်လှော်ခတ်၍ သွားလာခဲ့ကြသည်။
ဖောင်များကို အသုံးပြုနေရာ မှ တစ်ဖန် လူတို့သည် သစ်တုံးမှထွင်းယူသော လုံးထွင်းလှေများကို ပြု လုပ်သုံးစွဲရန် အကြံဉာဏ်ရလာပြန်သည်။
ထိုသို့ အကြံဉာဏ်ရလာခဲ့ခြင်း မှာလည်း အခေါင်းရှိသော သစ်တုံးများ ရေတွင်နေမျောနေသည်ကို မြင်ရာမှ စတင်ခဲ့ဟန်တူပေသည်။
ဤနည်းဖြင့် သစ်တုံးထက်ပေါ့ပါးပြီး ဝန်ကို ပိုမို တင်ဆောင်နိုင်သော လုံးထွင်းလှေများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ပိုမိုပေါ့ပါးသော လောင်းလှေ၊ စပ်လှေများ နောင်သော် ပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။
ရှေးက လုံးထွင်းလှေများကို ပြုလုပ်ရာ၌ လက်အလွန်ဝင်သည့်အတွက် လပေါင်းများစွာကြာမှ ပြီးစီးလေသည်။
အစ ပထမ၌ လဲနေသောအပင်များကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ နောင်သော် ရှည် လျားဖြောင့်ဖြူးသော အပင်များကို ရွေးချယ်ခုတ်လှဲပြီးလျှင် အသုံးပြုခဲ့ကြ သည်။
အပင်များကို ခုတ်လှဲရာ၌ အခြားလက်နက်ဟူ၍ ထွေထွေထူးထူး မရှိသဖြင့် ကျောက်လက်နက်နှင့် မီးကို အသုံးပြုခဲ့ကြရသည်။
အပင်ကြီးကို လှေပုံဖြစ်အောင် ပြုလုပ်အချောကိုင်ရာ၌လည်း ကျောက်လက်နက်ဖြင့်ပင် ပြု လုပ်ပေးကြရ၏။
ထို့နောက် ပင်စည်တစ်လျှောက် ထွင်းလိုသည့်နေရာတွင် မီးရှို့ပေး၍ ချွန်ထက်သော ကျောက်ကိရိယာများ သို့မဟုတ် ခရုခွံများဖြင့် ခြစ်ပစ်ပေးသည်။
ထို့နောက် သစ်ခေါင်းတွင် ရေထည့်ပြီးလျှင် ကျောက်ပူ များချ၍ ရေကို ပူလာအောင်လုပ်ပေးသည်။
ရေပူ၍ သစ်တုံးပူလာသောအခါ ဒိုင်းများကို ကန့်လန့်ခံပေး၍ ခွဲယူသည်။
အမေရိကတိုက် အနောက် မြောက်ပိုင်းရှိ အင်ဒီးယန်း လူမျိုးတစ်မျိုးသည် လုံးထွင်းလှေများကို ယခုတိုင် ဤနည်းဖြင့် ပြုလုပ်လျက်ရှိကြလေသည်။
ကမ္ဘာ၏ အချို့သော အရပ်ဒေသများတွင် လှေ၏ကိုယ်ထည်ကို ခိုင်မာစွာ ပြုလုပ်ယူကြပြီးသော် အပေါ်မှ သားရေဖြင့် ဖုံးအုပ်အသုံးပြုကြ သည်။
အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့ အသုံးပြုကြသော ကိုင်ယက်ခေါ် တစ်ယောက်စီးလှေများသည် ဤလှေမျိုးတွင် အကျုံးဝင်သည်။
လှေတွင် ကိုယ် ထည်အခြင်းကို ဝေလငါးရိုး သို့မဟုတ် သစ်များဖြင့် ပြုလုပ်ယူပြီးနောက် လူထိုင်၍စီးနင်းလိုက်ပါမည့် နေရာမှတစ်ပါး လှေတစ်ခုလုံးကို သားရေဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
စီးနင်းသူမှာ သားရေဖြင့်ချုပ်ထားသော ရေလုံအဝတ်များ ဝတ်ဆင်၍ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ်သွားလာကြ သည်။
ကိုင်ယက်ကဲ့သို့ပင် သားရေဖြင့် ပြုလုပ်ထား၍ အထက်ဘက်၌ ဖွင့်ထားသော အူမီယက်ခေါ် အက်စကီးမိုး လှေတစ်မျိုးလည်းရှိသေးသည်။
အူမိယက်သည် ကိုင်ယက်ထက်အသွားနှေးသည်။
သို့သော် လူအများစီးနင်း လိုက်ပါနိုင်၍ ဝန်ကိုလည်း ပိုမိုတင်ဆောင်နိုင်လေသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ အင်ဒီးယန်းလူမျိုးများ ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြ သည့် ကနူးခေါ် လှေများအနက် အကောင်းဆုံးကို ဗုဇဗတ်(ဗတ်ချ) အပင်မှ အခေါက်ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြသည်။
လှေပြုလုပ်မည့် သူသည်သင့်တော်သော ဗုဇဗတ်အပင်ကို ရွေးချယ်ပြီးနောက် မိမိအရပ်နှင့်အညီ အပင်တွင် အခေါက်ကို ဓားဖြင့်ရစ်ပေးသည်။
ဤသို့ ရစ်ထားသောနေရာမှ အခေါက်ကို အလျားလိုက် ခွာယူပြီးလျှင် စပရုထင်းရှူးသားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေ ကိုယ်ထည်တွင် လျှော်များဖြင့် သေချာစွာ ချုပ်၍ တပ်ဆင်ပေးသည်။