kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
(ဘရှင်၊ ၁၉၈၂၊ စာ ၃၇): မိဖုရားဖွားစော ကိုယ်တိုင်ရေးထိုးထားသည့် ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ဖွားစောသည် မောင်နှမ ၇ ဦးအနက် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်ပြီး ရတနာပုံမိဖုရားသည် အစ်မတော် ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
ဖခင်သည် စစ်ကိုင်းနန်းတော်တွင် အမတ်တစ်ယောက်ဖြစ်သည့် အတွက်The terse language of ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်၏ တိုတောင်းသည့် ဖော်ပြချက်သည် ဒွိဟ ဖြစ်စေသည်။
(ဇာတာ၊ ၁၉၆၀၊ စာ ၄၄) တွင် သူသည် "အမတ်ရိုးသား" ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ထို့ကြောင့် ရိုး အမည်ရှိ အမတ်၏ သားဖြစ်နိုင်သည်ဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သလို သူသည် အမတ်မျိုးရိုးလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ယင်းအပြင် ဇာတာတော်ပုံတွင် ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် နန္ဒပကြံကို အစောပိုင်းစာကြောင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။
နောက်ပိုင်းစာကြောင်းများရှိ အမတ် သည် နန္ဒပကြံကို ရည်ညွှန်းထားကြောင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို မရှင်းလင်းပေ။
နန္ဒပကြံသည် စစ်ကိုင်းထီးနန်းတွင် ဘုရင်သုံးဦးကို တင်မြှောက်ခဲ့သူဖြစ်ရာ သားဖြစ်နိုင်သော သီဟပတေ့ကိုလည်း ထီးနန်းတင်ခဲ့နိုင်သည်။
နောက်ပိုင်းရာဇဝင်ကျမ်းများတွင်လည်း ဇာတာတော်ပုံ၏ ဖော်ပြချက်များသည် ဒွိဟဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းရာဇဝင်ကျမ်းများသည်လည်း သီဟပတေ့၏ ဖခင်မည်သူဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။
သီဟပတေ့သည် စစ်ကိုင်းဘုရင်များလက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၃၅၁ နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၃၅၂ အစောပိုင်းတွင်(မှန်နန်း၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၈၅): စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး မင်းသမီး၏ ပထမခင်ပွန်း သတိုးဆင်ထိန်း သည် ၁၃၅၁ တွင် သက်ရှိထင်ရှားရှိနေခဲ့ပြီး သူနှင့် စိုးမင်းမင်းသမီးတို့သည် လေးစီးရှင် ကျော်စွာဘုရင်ထံ သွားရောက်ကာ စစ်ပြေငြိမ်းရေး ညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။
သီဟပတေ့သည် စစ်ကိုင်းမင်းဆက် တည်ထောင်သူ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ သမီးတော်၊ မကြာသေးမီက မုဆိုးမဖြစ်ခဲ့သူ စိုးမင်း မင်းသမီးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၃၅၂ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော စိုးမင်း၏ နောင်တော်ဘုရင် တရဖျားငယ်၏ ကွယ်လွန်ချိန်ထက် လက်ထပ်ချိန် စောမစောကိုမူကား ရှင်းလင်းစွာ မသိရပေ။
တရဖျားငယ်သည် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံမည့်သူ မရှိခဲ့သည့်အတွက် လွှတ်တော်ရုံးသည် သီဟပတေ့အား နန်းတင်ခဲ့သည်။
ဤအချက်ကို ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ကွဲလွဲလျက်ရှိသည်။
ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင် (ဇာတာ၊ ၁၉၆၀၊ စာ ၈၂) က သီဟပတေ့အား "မင်းငယ်" အဖြစ်သာ ယူဆထားပြီး အခြား ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများ (မဟာရာဇဝင်ကြီး၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၂၇၂–၂၇၃)၊ (ရာဇဝင်သစ်၊ ၂၀၁၂၊ စာ ၁၇၆−၁၇၇)၊ (မှန်နန်း၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၉၂−၃၉၃) က ဘုရင်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ရာဇဝင်သစ် (ရာဇဝင်သစ်၊ ၂၀၁၂၊ စာ ၁၇၈−၁၇၉) တွင် အခြားသမိုင်းမှတ်တမ်းများက သီဟပတေ့အား မင်းငယ်အဖြစ် ဖော်ပြထားမှုကို ဆွေးနွေးထားသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မင်းအဖြစ် စာရင်းပြုထားသည်။
စိုးမင်းမင်းသမီးအား သီဟပတေ့၏ လက်ထပ်မှုသည် ထီးနန်းတက်ရာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘုရင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်စဉ်ကာလ သီဟပတေ့၏ အစောပိုင်း ထီးနန်းကာလသည် ငြိမ်းချမ်းမှုရှိခဲ့သည်။
သူသည် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ပြိုင်ဖက် ပင်းယနေပြည်တော်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၃၅၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည်မှ မောဝ်ရှမ်းတို့သည် မွန်ဂိုများထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိသွားပြီးနောက် တောင်ဘက်သို့ နယ်ချဲ့လာခဲ့ကြသည်။
သန်းထွန်း၊ ၁၉၆၄၊ စာ ၂၇၈ ၁၃၅၆−၅၇ ခြောက်သွေ့ရာသီတွင် ရှမ်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းပိုင်နက် မြောက်ပိုင်းကို ကျူးကျော်လာခဲ့ကြသည်။
သန်းထွန်း၊ ၁၉၅၉၊ စာ ၁၂၉ ယင်းအချိန်တွင် စစ်ကိုင်းသည် ခုခံနိုင်သေးသော်လည်း ရန်သူ၏ တပ်များသည် အန္တရာယ်ရှိလာနိုင်သည်ကို သီဟပတေ့နှင့် စိုးမင်းတို့ သိရှိလာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ပင်းယနှင့် အနီးကပ် မဟာမိတ်ပြုရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
၁၃၅၇/၅၈ တွင် စိုးမင်း၏ သမီးတော်ကြီး ရှင်စောကြီးမင်းသမီးအား ပင်းယဘုရင် လေးစီးရှင် ကျော်စွာထံ ဆက်သခဲ့သည်။
မှန်နန်း၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၈၄–၃၈၅ မဟာမိတ်ပြုမှုသည် သိသာသော အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှု မရှိခဲ့ပေ။
ထိုစဉ်က ငါးစီးရှင်ကျော်စွာသည် ကျောက်ဆည်မြို့တော်ဒေသတစ်ဝိုက်တွင်သာ အုပ်စိုးနိုင်ပြီး စစ်ကိုင်းအား ကူညီရန် လူသူအင်အား လုံလောက်စွာမရှိခဲ့ပေ။
၁၃၅၈−၅၉ တွင် ရှမ်းတပ်များ ထပ်မံလာရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ပင်းယလက်အောက်ခံ တောင်ငူသည် ထကြွပုန်ကန်ခဲ့ကြသည်။
ထိုအဖြစ်အပျက်သည် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယပိုင်နက်များအား ရှမ်းတပ်များက မြောက်ဘက်မှနေ၍ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရန် အခွင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေချိန် ၁၃၅၉ မတ်လတွင် လေးစီးရှင် ကျော်စွာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သန်းထွန်း၊ ၁၉၅၉၊ စာ ၁၂၄ စီးနင်းတိုက်ခိုက်မှုများမှ အကြီးအကျယ်ထိခိုက်မှုကြောင့် ပင်းယဘုရင်သစ် မောပါ နရသူသည် မဟာမိတ်အဖြစ်မှ ဖယ်ထွက်ခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းသည် ရှမ်းတပ်များအား တစ်ကိုယ်တည်း ခုခံခဲ့ရသည်။
၁၃၆၀/၆၁ တွင် သီဟပတေ့သည် စစ်ကိုင်းပိုင်နက် မြောက်ဘက်ဆုံးရှိ တကောင်းမြို့စား သတိုးမင်းဖျားကို ခုခံစေခဲ့သည်။
သို့သော် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံသော်လည်း အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် ဆုတ်ခွာရလေသည်။
၁၃၆၂–၆၃ တွင် ရှမ်းတပ်များသည် တကောင်းကိုသာမက တောင်ဘက်ပိုင်း ပင်းယအထိပါ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
တဆက်တည်းလိုပင်၊ ပင်းယသည် မောဝ်ရှမ်းများနှင့် မဟာမိတ်ပြုလိုက်ကာ စစ်ကိုင်းအား ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။
ယင်းနောက် ရှမ်းတပ်များသည် တကောင်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ သတိုးမင်းဖျားသည်လည်း ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
သီဟပတေ့သည် အမျက်ထွက်ပြီး သတိုးမင်းဖျားအား စစ်ကိုင်းတောင်ဘက် ကြခတ်ဝရာ သို့ သံခြေချင်းခတ်၍ ပို့လေသည်။
သီဟပတေ့သည် ရှမ်းတပ်များသည် နိုင်ငံတဝှမ်း နောက်တဖန်လာရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်သည်ကို မျှော်မှန်းထားသော်လည်း မြို့တော် စစ်ကိုင်းအား ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကြံမည်ကိုကား မမျှော်လင့်ထားပေ။
ရှမ်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းအား သုံးဖက်သုံးတန်မှ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
၁၃၆၄ ဧပြီတွင် ရှမ်းတပ်များ မြို့တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။
အထိတ်တလန့်ဖြစ်နေသာ စစ်ကိုင်းပြည်သူပြည်သားများက ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဖက်ကမ်း ပင်းယသို့ ပြေးကြသော်လည်း သီဟပတေ့နှင့် မင်းမျိုးမိသားစုတို့သည် ကြခတ်ဝရာသို့ လှေဖြင့် ပြေးကြသည်။
သို့သော် ကြခတ်ဝရာတွင် သတိုးမင်းဖျားက သီဟပတေ့အား သတ်စေကာ ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ ကွဲလွဲမှုများ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် မင်းပြောက် သီဟပတေ့၏ မွေးဖွားရက်နှင့် ကွယ်လွန်ရက်များ ကွဲလွဲလျက်ရှိသည်။
ရင်းမြစ် မွေးဖွား–ကွယ်လွန် အသက် နန်းသက် ထီးနန်းသက်တမ်း ကိုးကား ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင် ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၀၅ – ၁၃၆၄ ၅၈ ၁၃၅၅ – ၁၃၆၄ ၉ (ဇာတာ၊ ၁၉၆၀၊ စာ ၈၂): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၇၊ ၈ လပိုင်း၊ ဒဿမနက္ခတ်၊ တနင်္လာနေ့ = မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၇၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၁ ရက် = ၂၈ အောက်တိုဘာ ၁၃၀၅၊ ကြာသပတေးနေ့ တွင် မွေးဖွားသည်ဟုဆိုသည်။
ဇာတာတော်ပုံ တွင် တနင်္လာနေ့ဖွားဟု ဖော်ပြသော်လည်း မှန်နန်း (မှန်နန်း၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၉၃) က စနေနေ့ဖွားဟု ဖော်ပြထားသည်။
မဟာရာဇဝင်ကြီး ၁၃၁၂ – မေ ၁၃၆၄ ၅၂ ၁၃၅၄/၅၅ – ဧပြီ ၁၃၆၄ ၁၀ မဟာရာဇဝင်ကြီး၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၂၇၂–၂၇၃(မဟာရာဇဝင်ကြီး၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၆၊ စာ ၂၇၂–၂၇၃): မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၂၆ ကဆုန်လ (၁ ဧပြီ ၁၃၆၄ – ၃၀ ဧပြီ ၁၃၆၄) တွင် နန်းကျခဲ့ပြီး နယုန်လ (၁ မေ ၁၃၆၄ မှ ၂၉ မေ ၁၃၆၄) တွင် ပင်းယကျဆုံးချိန်၌ သတိုးမင်းဖျားက လုပ်ကြံခဲ့သည်။
မဟာရာဇဝင်သစ် ၁၃၁၀ – ၁၃၆၄/၆၅ ၅၄ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ – ၁၃၆၄/၆၅ ၁၃ မဟာရာဇဝင်သစ်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၁၂၊ စာ ၁၇၆–၁၇၇ မှန်နန်း ရာဇဝင် ၁၃၁၀ – မေ ၁၃၆၄ ၅၄ ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၃ [sic] – ဧပြီ ၁၃၆၄ ၁၃ [sic] (မှန်နန်း၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၀၃၊ စာ ၃၉၁–၃၉၂) တွင် မင်းပြောက်သီဟပတေ့သည် စနေနေ့ဖွားဖြစ်ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၁၄၊ တပေါင်းလဆန်း ၉ ရက်၊ ကြာသပတေး (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၃) တွင် နန်းတက်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မှန်နန်း က ကိုးကားထားသော မဟာရာဇဝင်သစ် (မဟာရာဇဝင်သစ်၊ အတွဲ ၁၊ ၂၀၁၂၊ စာ ၁၇၅–၁၇၆) တွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၁၃၊ တပေါင်းလဆန်း ၉ ရက်၊ ကြာသပတေး (၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
သီဟပတေ့သည် နန်းသက် ၁၃ နှစ်မြောက် ၁၃၆၄ ဧပြီ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၂၆ ကဆုန်လ)တွင် နန်းချခံရခဲ့သည်ဟု နောက်ပိုင်းတွင် မှန်နန်းက ဖော်ပြထားရာ ၁၃၅၃ ခုနှစ်သည် ရှေ့နောက်မညီ ဖြစ်နေသည်။
ထို့ကြောင့် သီဟပတေ့ နန်းတက်ချိန်မှာ ၁၃၅၂ ခုနှစ်သာ ဖြစ်သည်။
(သန်းထွန်း၊ ၁၉၅၉၊ စာ ၁၂၇) အရ နန်းတက်ရက်အမှန်မှာ မဟာရာဇဝင်သစ် တွင် ဖော်ပြထားသည့် ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ ဖြစ်သည်။
မှန်နန်း (reconciled) ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၅၂ – ဧပြီ ၁၃၆၄ ၁၂ မှတ်စုများ ကိုးကား ကျမ်းကိုးစာစုများ Category:မြန်မာ ဘုရင်များ Category:စစ်ကိုင်းမင်းဆက် Category:၁၃၆၄ ကွယ်လွန်သူများ Category:၁၃၀၅ မွေးဖွားသူများ။
thumbnail|စောမုံညင်း(၁၉၂၀-၂၀၁၁) ဒေါ်ရင်ရင် ခေါ် ဒေါ်စောမုံညင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံသူ စာရေးဆရာ၊ တက္ကသိုလ် ဆရာမ ဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသော အဖွဲ့အစည်းများစွာ၌လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အမျိုးသားစာပေဆု နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ စာရေးဆရာများဆုများ ရရှိခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ငယ်စဉ်ဘဝ စောမုံညင်းကို အခွန်တော်မင်းကြီး ဦးစံတင်၊ ဒေါ်ဒေါ်မြို့တို့က ၁၉၂၀-ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်တွင် မိုးမိတ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
အမည်ရင်းမှာ မရင်ရင် ဖြစ်သည်။
အထက်တန်း ကျောင်းသူ ဘဝမှ စတင်၍ စာပေ များကို စတင် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၃၂ ခု ၈ တန်းကျောင်းသူဘဝက ရတနာသီဟ ဂျာနယ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
"ပြန်လာပြီ မန်းရွှေမြို့ရယ်က" တေးထပ်သည် ပထမဆုံး ရေးသားသော ကဗျာ ဖြစ်သည်။
ဂျပ်ဆင် ကောလိပ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ ရေးသားရာမှ စောမုံညင်း ဟူသော ကလောင် အမည်ကို ခံယူနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က အမျိုးသမီး ကလောင်အဖွဲ့ ရန်ပုံငွေ ပြဇာတ်ဖြစ်သည့် "ရတနာ့ဂုဏ်ရည်ပြဇာတ်နှင့် ကိန္နရီမောင်နှံပြဇာတ်" တို့ကို ရေးသားပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။
လုပ်ငန်း နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (မြန်မာစာ၊ ရာဇဝင် ဂုဏ်ထူး) နှင့် နိုင်ငံခြား ဘာသာ သိပ္ပံကျောင်းမှ ဂျပန် ဘာသာ ဒီပလိုမာ ဘွဲ့ကို ရရှိ ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် အင်ဒီပင်းဒင့် ဒေါ်စန်း ကွယ်လွန်သည့် သုံးနှစ်မြောက် ကဗျာ ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမ ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရှေ့ဆောင် လူငယ် သောက်ရှူးကြယ် စာအုပ်ဖြင့် ကလေး လူငယ်ဆိုင်ရာ စာပေ တတိယဆုကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏ ယုဝ အသင်းမှ ချီးမြှင့်သော ယဉ်ကျေးမှု စာပေ ဒုတိယဆုကို မြန်မာမှုစုံ ပန်းရဂုံ စာအုပ်ဖြင့် လည်းကောင်း ရရှိသည်။
'မြတ်နိုးစရာမြန်မာ့ရိုးရာများ'၊'နော်ဇာကုံးနှင့် ပုလဲသွယ်'၊’မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် တစ်ခေတ်ပြောင်းလဲရေး’၊ ‘ကရင်ပြည်နယ်ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်း’၊ 'မြန်မာ့အမျိုးသမီး' စသည့် ထင်ရှားသော စာအုပ်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံ၊ တေးဂီတဆိုင်ရာ အနုပညာဆောင်းပါးများ၊ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ ဆောင်းပါးများ မြောက်မြားစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မဟာဂီတ သီချင်းကြီးကို ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် သင်ယူခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင် သီဆို အသံလွှင့်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ အဖြာဖြာကို မြန်မာ့အသံက အခါအားလျော်စွာ အသံလွှင့်လျက် ရှိသည်။
ဒေါ်ရင်ရင်သည် ဂျပန် ခေတ်တွင် နမ္မတူ၊ လားရှိုး တို့၌ ကျောင်းဆရာမ၊ (၁၉၅၆ - ၇၂) တွင် သက်ကြီး တက္ကသိုလ် လုပ်သားများ ကောလိပ်တွင် အချိန်ပိုင်း မြန်မာစာ နည်းပြ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စောမုံညင်းသည် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ မြန်မာစာ၊ ရာဇဝင် ဂုဏ်ထူးနှင့် နိုင်ငံခြား ဘာသာသင် သိပ္ပံမှ ဂျပန်ဘာသာ ဒီပလိုမာ ရရှိသည်။
လုပ်သားများ ကောလိပ်တွင် မြန်မာစာ ကထိက ၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီတွင် ဌာနစုမှူး တာဝန်များ ဆောင်ရွက်သည်။
အမျိုးသမီးကင်းထောက် အဖြစ် အင်္ဂလန်၊ နယ်သာလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ စသည့် နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်၍ အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်သည်။
ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်၊ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံများသို့ စာရေးဆရာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်သွားရောက်သည်။
ပညာရေး ဝန်ကြီး ဌာန မြန်မာစာအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဗဟိုအမှုဆောင်၊ အမျိုးသား စာပေဆု၊ စာပေဗိမာန် စာမူဆု၊ စိစစ်ရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးရေးရာ ကော်မတီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်ရှင်များအသင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး အားကစား အဖွဲ့ချုပ်တို့တွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်၊ နာယက စသည်ဖြင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဆရာမကြီး၏ သီးခြား ဆောင်ရွက်ချက် များမှာလည်း အမျိုးသမီး အကျဉ်းထောင် ကြီးကြပ်ရေး အဖွဲ့ဝင် (၁၉၆၃)၊ ရုပ်ရှင် ဆင်ဆာဘုတ် အဖွဲ့ဝင် (၁၉၆၄)၊ ရန်ကုန်တိုင်း ရွေးချယ်ရေး ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် (၁၉၇၄)၊ စာပေ လုပ်သား ဖြစ်မြောက်ရေးမှ ယနေ့တိုင် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်၊ ရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် (၁၉၈၉ - ၁၉၉၄)၊ မဟာဂီတ သီချင်းကြီး စိစစ်ရေး အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ ယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ် ဇာတ်သဘင် အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာ့ အသံ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ ဆိုင်ရာ ပင်တိုင် အသံလွှင့် တာဝန်၊ အမျိုးသား စာပေဆု၊ စာပေဗိမာန် စာမူဆု ရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့ဝင် (၂ဝဝဝ အထိ)၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် (၁၉၈၆ မှ ၂၀၁၁ အထိ)၊ အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီး ပြိုင်ပွဲကြီး များ၏ ဦးစီး အဖွဲ့ဝင် (နဝမ အကြိမ် အထိ) နှင့် အမျိုးသား ညီလာခံ ကိုယ်စားလှယ် (အထူးဖိတ်ကြား အဖွဲ့) စသည်ဖြင့် ပါဝင် ဆောက်ရွက် ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ ကော်မတီ (ယဉ်ကျေးမှု အကြံပေး)၊ မြန်မာနိုင်ငံ မိခင်နှင့် ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်း နာယက၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး အားကစား အဖွဲ့ချုပ် အကြံပေး၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး စွမ်းဆောင်ရှင်များ အသင်း နာယကနှင့် နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် စသည်ဖြင့် ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
အင်္ဂလန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဟော်လန်၊ ပြင်သစ် (၁၉၅၃)၊ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ် (၁၉၅၆)၊ ဂျပန် (၁၉၅၈)၊ အိန္ဒိယ၊ ယိုးဒယား နိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် နိုင်ငံများသို့ လေ့လာရေး ခရီး သွားရောက် ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး အမှတ်(၃၁၈) ဦးဝိစာရလမ်းတွင် နေထိုင်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက် တစ်နာရီတွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၂) ဆုများ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ အမျိုးသမီး ဆင်ယင် ထုံးဖွဲ့မှု စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု (မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ ဆိုင်ရာ စာပေ) ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ စာရေးဆရာများဆု ကိုလည်း ရခဲ့သည်။
အရှေ့တောင် အာရှ စာပေဆုကို မြန်မာနိုင်ငံမှ တတိယမြောက် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဆရာမကြီး ဒေါ်စောမုံညင်း ရေးသား ပြုစု ထုတ်ဝေ ခဲ့သော စာအုပ်များ ကင်းထောက်မီးပုံပွဲ သီချင်းများ ကင်းထောက် အမျိုးသမီး လက်စွဲ မြတ်နိုးစရာ မြန်မာ့ရိုးရာများ မြန်မာမှုစုံ ပန်းရဂုံ မြန်မာ့ အမျိုးသမီး မြန်မာ့ အမျိုးသမီး ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု ရှေ့ဆောင်လူငယ် သောက်ရှူးကြယ်ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီး ဌာန (ရုံးချုပ်) စာတည်း အဖွဲ့က စုဆောင်း ပြုစုသည့် 'နှစ်ဆယ် ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ များနှင့် စာစု စာရင်း' စာအုပ် (ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်)၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(ပထမ အကြိမ်။
စောမုံညင်း၏ စောမုံညင်း မီးပုံပွဲ သီချင်းများ နော်ဇာကုံးနှင့် ပုလဲသွယ် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဦးစိုးညွန့် (ကလောင်အမည် ထီလာ စစ်သူ)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ရန်ကုန် သက်ကြီး တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာ ဝိဇ္ဇာ (က) အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
မိတ္ထီလာမြို့ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း ကျောင်းသား ဘဝ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသား ရဲခေါင် တပ်ဖွဲ့တွင် ပါဝင်၍ သောင်းကျန်း သူများအား လက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာ လတွင် မြန်မာ့ တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိ အဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ဇနီး ဒေါ်လှယဉ်ယဉ်စိုးနှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး ၈ ဦး ထွန်းကား ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသား စာပေ ညီလာခံကြီးကို ဦးဆောင် ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။
အလားတူ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဝါဂီနစ် (သဘင်) ပညာသည်များ ညီလာခံ ကိုလည်း ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။
ဦးစိုးညွန့်သည် ဝန်ထမ်းသက် ကာလ တလျှောက်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး ဌာန၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ လယ်ယာနှင့် သစ်တော ဝန်ကြီး ဌာန၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန တို့တွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၈၄ - ၈၈ ခုနှစ်၊ မဆလ ပြည်သူ့ လွတ်တော် သက်တမ်းတွင် မကွေးတိုင်း မြို့သစ် မဲဆန္ဒ နယ်မြေမှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး ဌာန နှစ်ခုတွင် သုံးကြိမ်စီ ဌာန အကြီးအကဲ အဆင့်မှ ဒုတိယ ဝန်ကြီး အဆင့်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးစိုးညွန့်သည် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနေယ်ဇင်း ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပ ခဲ့သော ပထမ အကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ ညီလာခံကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပ နိုင်ရေးကို ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော စစ်မှုထမ်းကောင်း တံဆိပ် အပါအဝင် ၅ ခု၊ ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်း တံဆိပ် ၄ ခု၊ စုစုပေါင်း ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူး ဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ် ၉ ခု ရရှိခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းကောင်း တံဆိပ် (Marshal Tito's Military MeritThird Degree) များ ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့သည် စာပေရေးသားခြင်း ဦးစိုးညွန့်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာကို ၁၄ နှစ်သား အရွယ်က စ၍ ရေးသား ခဲ့ပြီး ယခု အခါ ကဗျာအပုဒ်ရေ ၁,ဝဝဝ ကျော် ရေးသား ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဆောင်းပါး၊ စာတမ်း၊ ဝတ္ထုတို စုစုပေါင်း အပုဒ်ရေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ရေးသားခဲ့ရာ ၂၅၅ ပုဒ်မှာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
စာအုပ် အဖြစ် ကဗျာ စာအုပ် ၁၄ အုပ်နှင့် ဝတ္ထု စာအုပ် ၁၁ အုပ် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
၎င်းစာအုပ် များမှာ မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ပြန်လည် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်။
ဆရာ၏ ထင်ရှား ကျော်ကြားသော ကဗျာ အများအပြားကို အင်္ဂလိပ် - တရုတ် - ပြင်သစ် - ဂျပန် ဘာသာတို့ဖြင့် ပြန်ဆို ထားပြီး ဖြစ်သည်။
ထီလာစစ်သူသည် ထင်ရှား ကျော်ကြား လှသော မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်က မြန်မာ နိုင်ငံတွင် အစောဆုံး စာပေဆု ဖြစ်သော စာပေဗိမာန်စာမူဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ထိုစာပေဗိမာန် ဆုရ မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ်ကို နယ်သာလန် နိုင်ငံ စတီဖင် စာအုပ်တိုက်မှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရိုက်နှိပ် ရောင်းချ ခဲ့သည်။
ဘာသာ ပြန်ဆိုမှာ အရှင် အာနန္ဒာ ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ထီလာစစ်သူ၏ ၂ဝ ရာစုနှစ် မြန်မာ စာဆိုနှင့် မြန်မာ ကဗျာ (ဂုဏ်ဝင်း) စာအုပ်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ထီလာစစ်သူ၏ စာများ အနက် စီးဆင်းရစ်လေဦး ဧရာဝတီ စာအုပ်နှင့် ၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာပေနှင့် မြန်မာ ကဗျာများ( ငွေတာရီ၊နုယဉ်၊ မင်းယုဝေ၊ဘုတလင် ချစ်လေး၊ ဂုဏ်ဝင်း၊နောင်) စာအုပ်နှင့် လောကအမြင် စာအုပ် သည်လည်း စာပေ သမိုင်း မှတ်တိုင်များ အဖြစ် ထင်ရှား ကျန်ရစ်လျက် ရှိသည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ Indochina Venturn Forum အသင်းကြီးက ကမ္ဘာ့ စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားသော မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ် အတွက် (The great Poet Laureate) ကဗျာ သရဖူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ပေးခဲ့သည်။
၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ (Min-on) အနုပညာ ကဇာတ် အဖွဲ့မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်အပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
နအဖ စစ်အစိုးရက ထီလာစစ်သူနှင့် အခြားသတင်းစာ ဆရာ ၅ ဦးတို့အား သတင်းစာအသီးသီး၌ ရေးသားခဲ့သည့် ၎င်းတို့၏ စစ်အစိုးရဝါဒဖြန့် ဆောင်းပါးများအတွက် ၁၉၉၇ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ရက်တွင် သီးသန့် ဂုဏ်ပြုချီးကျူးပွဲ အခမ်းအနားတစ်ရပ် ကျင်းပ၍ ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
ထီလာစစ်သူသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဟောင်ကောင် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၇၊ ၁၉၉ဝ၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၂၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ် တို့တွင် တရုတ် နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၁ တွင် ဂျပန် နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်။
အဖ ကွယ်လွန်သူ ခရိုင်ရဲဝန် ဦးဘသော် (ပြစ်မှု မဂ္ဂဇင်း တည်ထောင်သူနှင့် စာရေး ဆရာ ‘ပုလိပ် အရာရှိတဦး’)၊ အမိ ဒေါ်မမလေး (ပြစ်မှု မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံ ထုတ်ဝေသူ) တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အလုံမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
အစ်ကို ၂ ဦးမှာ ကွယ်လွန်သူ အမျိုးသား စာပေဆုရ စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာ စိန်ခင်မောင်ရီ နှင့် ဂါးဒီးယန်း သတင်းထောက်ချုပ် ဦးခင်မောင်ကြည်တို့ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က မုံရွာမြို့၊ အမျိုးသား အလယ်တန်းကျောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းများတွင် ပညာသင် ကြားခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဘီအက်စ်စီဘွဲ့ ရသည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘင်တန်ဆောင်၌ သဟာယနှင့် စာဖတ် အသင်း၊ ဗဟို ကျောင်းဆောင် သဟာယနှင့် စာဖတ် အသင်း၊ ရူပဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ အသင်း၊ ချင်းတွင်း အသင်း စသော အသင်း အဖွဲ့များတွင် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ် အထိ ဗဟို အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (ရန်ကုန်) အထက်တန်းပြ၊ ရန်ကင်းကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်တို့တွင် သတ္တဗေဒ ဌာန သရုပ်ပြ ဆရာမ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံ၊ အစ္စရေး နိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင် သွားရောက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ - ၅၉ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ ဒီပလိုမာ (ဒီဂျေ) ရသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီးဌာနတွင် ဝါဏိဇ္ဇ ပဋိပက္ခ ဖြန်ဖြေရေး အရာရှိ၊ မြို့နယ် ဦးစီးမှူး တာဝန်ဖြင့် ဗိုလ်တထောင်၊ ပုဇွန်တောင်၊ ကျောက်တံတား၊ ဘောက်ထော်၊ သင်္ကန်းကျွန်း၊ ရန်ကင်း၊ လှိုင်၊ ကမာရွတ်၊ မရမ်းကုန်း၊ မြောက်ဥက္ကလာပ၊ တောင်ဥက္ကလာပ၊ ဆိပ်ကမ်း၊ ဆိပ်ကြီး ခနောင်တိုနှင့် ဒလ မြို့နယ်များတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီးဌာန၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ဦးစီး ဌာနမှူး၊ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ သုတေသနနှင့် စီမံကိန်းဌာနခွဲ၊ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီး ဌာန ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် အလုပ်သမားများ ဝန်ထမ်း သမဂ္ဂ၌ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တက်ကြွစွာ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်၊ ပြည်သူ့ ဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး ၁၉၈၈ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တပါတီ အာဏာရှင် ဦးနေဝင်း ထံမှ လက်ဝါးရိုက် အာဏာလွှဲယူကာ တိုင်းပြည် အာဏာ အရပ်ရပ်ကို လက်နက် အားကိုးဖြင့် သိမ်းယူခဲ့သော နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရ တက်လာရာ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဒေါ်စန်းစန်းအား တာဝန်မှ အငြိမ်းစား ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟိုလုပ်ငန်း အဖွဲ့ (အလုပ်သမား) အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟို စည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟို စည်းရုံး လှုံ့ဆော်ရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှု ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်စန်းစန်းသည် ဆိပ်ကမ်း မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ ၆၁၅ မဲ၊ စုစုပေါင်း မဲရာနှုန်း ၅၉.၂၅ % ဖြင့် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တဦး အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အစည်းအဝေး ခေါ်ယူပေးရန် နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရက ပျက်ကွက် ခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူ့ လူထု၏ ကိုယ်စား လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ အပ်နှင်းထားခြင်း ခံခဲ့ရသည့် အဖွဲ့ချုပ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များက ယာယီ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေး ကြိုးပမ်းရာမှာ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ အတွင်းမှာ နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရရဲ့ ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁ ရက်နေ့မှာ နဝတ ကြေညာချက် အမှတ် - ၁၁/၉၂ နဲ့ အင်းစိန်ထောင်မှ ပြန်လွတ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြား သတင်း ဌာနများနှင့် ဆက်သွယ် သတင်းပေးသည်ဟု နအဖ စစ်အစိုးရက စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီး ထောင်ချခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ် လွတ်မြောက် နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။
ယခုအခါ ပြည်ပရောက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) တွင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကာလမှာ ဒေါ်စန်းစန်းက သူတို့ ဌာနရဲ့ အလုပ်သမား သမဂ္ဂမှာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လို့ အငြိမ်းစား ပေးတာ ခံခဲ့ရပါတယ်။
နောက်နေ့က အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကို ဝင်ပြီး ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်က အရွေးခံရလို့ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ‘အမတ်မင်း’ ဖြစ်လာ ခဲ့ပါတယ်။
မကြာခင် အဖမ်းခံ ရပါတယ်။
ကိုကြီးကောင်း ကတော့ မောင်အောင်ထွန်း တကသ သမိုင်း ပြုစုရာမှာ ကူညီလို့တဲ့ အဖမ်း ခံလိုက်ရ ပါသေးတယ်။
နှစ်ယောက်လုံး ထောင်ထဲ ရောက်သွားချိန်မှာပဲ ကျွန်တော်နဲ့ ခေတ္တခဏ အဆက်ပြတ် သွားခဲ့ရပါတယ်။
ဒေါ်စန်းစန်းက အလုပ်သမား သမဂ္ဂ နောက်ခံနဲ့ အလုပ်သမားရေးရာမှာ အထူး အားထားရသူ တဦး ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ပညာရေး လောက အကြောင်းကို ပိုလို့တောင် သိမယ် ထင်ပါတယ်။
မုံရွာက ၁ဝ တန်း အောင်လာပြီး၊ ၁၉၄၈ ကနေ၊ ၁၉၅၄ ထိ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်ခဲ့လို့ ဇီဝဗေဒနဲ့ သိပ္ပံဘွဲ့ ရပြီးနောက် ဗဟိုစံပြ အစိုးရကျောင်းမှာ အထက်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ် ဒေါ်စန်းစန်း လုပ်ဖူးပါတယ်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်မှာ ပညာသင် လဲလှယ်ရေး အစီအစဉ် အရ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံကို အဏ္ဏဝါဗေဒ ပညာသင် သွားခဲ့ရပါတယ်။
တနှစ်တာ ပညာ သင်ယူခဲ့ပြီး ပြန်လာတော့ ၁၉၅၇ - ၅၈ မှာ မော်လမြိုင် ကောလိပ်မှာ နည်းပြ ဆရာမ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့ရပါတယ်။
ဒါ့ကြောင့် ပညာရေး လောက အကြောင်းကိုလဲ အခြေခံ ပညာရေးရော၊ အဆင့်မြင့် ပညာရေး အကြောင်းကိုပါ အတော်အတန် သိရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။
သည့်နောက်မှ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီး ဌာနကို ဝင်လုပ်တာပါ။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားနဲ့ ကျောင်းသားရေးရာ ပညာရေး ကိစ္စတွေဟာ အထူး အရေးကြီး ပါတယ်။
ဒီလို ကိစ္စတွေမှာ တီးမိ ခေါက်မိ ရှိတဲ့အတွက် ဒေါ်စန်းစန်းဟာ အဖွဲ့ချုပ်မှာ အားထားစရာ အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင် တဦး အဖြစ် ရပ်တည် ခဲ့ရပါတယ်။
သူ့ဖခင်ဟာ အမျိုးသား စာပေဆုရ ‘ရဲအရာရှိတဦး’ ပါ။
ဦးဘသော်တဲ့။
‘ပြစ်မှု’ မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပါတယ်။
စိန်ခင်မောင်ရီ (ကြေးမုံ)၊ ခင်မောင်ကြည် (ဂါးဒီးယန်)၊ ခင်မောင်စီ (ပြစ်မှု) တို့ရဲ့ ဖခင်ကြီးပါ။
စိန်ခင်မောင်ရီလဲ အမျိုးသား စာပေဆုရ စာရေးဆရာ တဦးပါ။
ဂျပန် ဝတ္ထုတခုကို ဘာသာပြန်လို့ ဆုရခဲ့တာပါ။
သူတို့ မောင်နှမ တတွေဟာ အားလုံး စာပေသမားတွေချည်း ပါပဲ။
ကျွန်တော်နဲ့ ကမာရွတ်မှာ တရပ်ထဲ နေခဲ့ကြတာမို့ အားလုံးနဲ့ရင်းနှီးပါတယ်။
ထိုင်း - ဗမာ နယ်စပ်မှာ ဒေါ်စန်းစန်း နေတဲ့အိမ်ကို ခဲကျတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းကို ကျော်မကောင်း ကြားမကောင်း ကြားရတော့ အတော့်ကို စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။
ဒေါ်စန်းစန်း အတွက် ပူပန်မိပြီး နိုင်ငံရေးသမားတွေ အတွက် စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။
ငွေရေး၊ ကြေးရေးကြောင့် ဆိုတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ သတင်းကိုလဲ မကြားချင်ဘဲ ကြားလိုက်ရတော့ ပိုပြီး စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။
တခါထပ်ပြီး ဒေါ်စန်းစန်းက ဂျပန်မှာ စာစောင် အယ်ဒီတာ တဦးနဲ့ အင်တာဗျူး လုပ်ပြီး ရှင်းပြတဲ့ အခါ ပိုသည်ထက် ပိုမိုပြီး ထပ်မံ စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပြန်ပါတယ်။
ငွေထုတ်ခွင့်ကို ဒေါ်စန်းစန်းက လက်မှတ် ထိုးပေးရမှာကို မထိုးလိုက်ဘူးတဲ့။
အကြောင်းက တချို့ လက်မှတ်လိမ်၊ တချို့က စာရင်း လိမ်လို့တဲ့။
‘အသက်စွန့်’ ပြီး စစ်တပ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ နိုင်ငံရေး ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုး ထားကြတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ငွေကြေး အတွက် ‘အရှက်စွန့်’ ကြတယ် ဆိုတာ၊ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အရပ်ရပ် နေပြည်တော် ကြားလို့ မတော်ပါဘူး။
အချင်းချင်း နိုင်ငံရေးသိက္ခာ၊ လူမှုရေး ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ကြိတ်ပြီး ဖြေရှင်းနိုင်လျက်နဲ့ ခုလို ဖြစ်ရတာ ဒီမိုကရေစီရေး အတွက် အသည်း နာစရာ သတင်းပါ။
အမကြီးစန်းတို့ဟာ အမှန်တရားကို မြတ်နိုးပြီး၊ ယုံကြည်ချက်ကို အသက်နဲ့ လဲမယ် ဆိုတဲ့သတ္တိမျိုးနဲ့ ဆွေဂုဏ်၊ မျိုးဂုဏ်၊ အိမ်ဂုဏ်ကို ထိန်းသိမ်းတဲ့ လူမျိုးပါလို့ ကျွန်တော် သိသထက် သိလာ ခဲ့ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဒေါ်စန်းစန်း နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာတာကို ကျွန်တော်တို့ အထူးလေးစား အားထားပါတယ်။
ကိုးကားချက် မောင်စွမ်းရည်၊ ဇူလိုင် ၂၈၊ ၂ဝဝ၅။
မကြိုက်တာရှိရင် ဖုန်းဆက်ပါ။
မောင်စွမ်းရည်၊ အညာသူ ဒေါ်စန်းစန်း။
ဦးခင်ကျော်ဟန်၊ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ မှတ်တမ်း၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ပြန်ကြားရေး ကော်မတီ။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
စံထွန်းအောင် [၁၉၂၈ - ၁၉၆၈] မြန်အောင်မြို့တွင် အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အေးရှင်တို့က ၁၉၂၈ ခု ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ငယ်မည် အတွက်၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းကြည်ဝင်း ဖြစ်သည်။
၁ဝ တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
ပန်းချီ ပညာကို လေ့လာ လိုက်စားခဲ့၏။
၁၉၅၆ ခုနှစ်ခန့်က ရွှေတိဂုံ အနောက်ဘက် မုခ်တွင် ကျင်းပသော အရက် သေစာ ရှောင်ကြဉ်ရေး ပန်းချီ ပိုစတာ ပြိုင်ပွဲတွင် ပန်းချီ ရေးဆွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရာ ဒုတိယဆု ဆွတ်ခူး ခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံရိုက်လည်း ဝါသနာ ပါသည်။
စာပေဗိမာန်ထုတ် မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွက် လိုအပ်သည့် သစ်ပင် ပန်းမန် အသီးအနှံ ပုံများကို ရိုက်ကူး ပေးခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဝေါဟာရသစ် ရှာဖွေရေး စသော သုတေသန လုပ်ငန်းများ တွင်လည်း ဝါသနာ ထုံသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ ဝတ္ထု စရေးသည်။
၁၉၅၄ ခု စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်း ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ ကြားမြင်သိစေ စာမူကို မောင်ယဉ်ကျေး ကလောင် အမည်နှင့် ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့ရာ ဒုတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှု ဌာနတွင် အထက်တန်း လက်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထု ၁ဝဝ ခန့် ရေးသား ခဲ့သည်။