kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့အပြင် သူ့ကို ဒေါ်လာဘီလျံပေါင်း များစွာ ပိုင်ဆိုင်တဲ့နိုင်ငံတခုနဲ့ ထောက်ပံဖြည့်ဆည်းပေးလိုက်တယ်။
ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ၁၉၉၁ တွင် မင်းသား အယ် ဝယ်လိဒ် က Citicorp မှာ ဒေါ်လာ၇၉၇ သန်း ရင်းနှီးမြုပ်နှံနိုင်ခဲ့တယ်။
သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများတွင် .. Kingdom Holding Company တွင် ရှယ်ယာ ၉၅%၊ Rotana Video & Audio Visual Company တွင် ၉၁% ပိုင်ဆိုင်မှု၊ Lebanese Broadcasting Center ( LBCSAT ) တွင် ၉၀% ပိုင်ဆိုင်မှု၊ News Corp (Fox News) တွင် ၇%၊ Citigroup တွင် ၆%၊ လက်ဘနွန် ရှိ နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာနှစ်စောင်ဖြစ်သော Al Nahar နှင့် Al Diyar တွင် ၁၇% နှင့် ၂၅% တို့လဲပါဝင်ပိုင်ဆိုင်သည်။
မင်းသား အယ်လ် ဝယ်လိဒ် သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် ဒေါ်လာ ၁၆.၃ ဘီလျံပိုင်ဆိုင်ပြီး ဆော်ဒီနိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံးစာရင်း တွင် ထိပ်ဆုံးသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရေဘုတ် (သို့) ဆတ်ဗျိုင်း သည် မျိုးရင်းခွဲ Botaurinae တွင် ပါဝင်ပြီး အခြားအဖွဲ့ဝင်များထက် လည်ပင်းပိုတိုကာ လျှို့ဝှက်နိုင်ကြသည်။
အင်းဆက်၊ ငါး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။
မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ။
မိုးစာငှက် (Cypsiurus balasiensis) သည် ပျံလွှားငှက်၊ ဇီဝဇိုးငှက်တို့နှင့် အတူ အပိုဒီဒီးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဆစ်ပစိ အာရတ် ပါးဗတ်အင်ဖူမေးတပ်" ဖြစ်သည်။
အလျား ၅ လက်မရှိ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ကျပ်ခိုးရောင် ထနေသည့် အညိုရောင်လွှမ်းနေသည်။
တင်ပါးတွင် ဖြူဖွေးခြင်းမရှိသဖြင့် အခြားပျံလွှားငှက်တို့မှ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။
အမြီးမှာ သေးသွယ်သော နစ်ခွမှိန်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
ပျံသန်းသဏ္ဌာန်တွင် ငှက်မသည် ငှက်ဖိုနှင့် ကွဲပြားခြင်းမရှိချေ။
မိုးစာငှက်သည် ကွင်းပြင်များတွင်သာ ကျက်စားသောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ထန်းပင်ပေါများသော ရွာနီးချုပ်စပ်များ၌ အများအပြားတွေ့ရသည့်အပြင်၊ ဥယျာဉ်ပန်းခြံနှင့် မြို့ကြီးရွာကြီးတို့အလယ်ရှိ ဝင်းခြံများ၌လည်း မကြာခဏ လာရောက် ကျက်စားသည်။
ထန်းတောများ၌ ကျက်စားသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ထန်းတောမရှိသည့် ဒေသတွင်လည်း ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အများဆုံး စားသောက်သောအစာမှာ မှက် ယင်ရဲများဖြစ်၍ ပျံသန်းရင်း ဖမ်းယူ စားတတ်သည်။
ပိုးဖလံနှင့် အခြားပိုးမွှားများကိုလည်း စားသေးသည်။
ကောင်ရေ ၁ဝဝဝ ခန့် ပါရှိသည့် မိုးစာငှက်အုပ်ကို ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းကျက်စားနေသည်ကို တွေ့ရတတ်ပေသည်။
မိုးစာငှက်၏ အော်သံမှာ အနည်းငယ် တုန်သံပါ၏။
သို့သော် အခြားသော ပျံလွှားငှက်မျိုး၏ အသံထက် သာယာလေသည်။
မိုးစာငှက်သည် မတ်လမှစ၍ မိုးရာသီတစ်လျှောက်လုံး သားပေါက်သည်။
အသိုက်မှာ ကန့်လန့်ဖြတ် ၂ လက်မခန့်ရှိသည်။
ပန်းကန်ပြားငယ် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။
ထန်းလက်အောက်ဘက်တွင် အသိုက်ကို အမွှေးအမျှင်နှင့် သစ်ရွက် မြက်ပင်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
အသိုက်၏အရွယ် သေးငယ်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ အသိုက်ပြုလုပ်ရာ သိပ်သည်းမှု ရှိခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း မြေပေါ်မှကြည့်လျှင် အသိုက်ကိုမြင်ရခဲသည်။
အစုအအုပ်နှင့် နေတတ်သော်လည်း သစ်ပင်တစ်ပင်တွင် အသိုက် ၂ ခု ၃ ခုထက် ပို၍ တွေ့ရခဲသည်။
တစ်မြုံလျှင် ဥ ၂ လုံးမှ ၃ လုံးအထိရှိသည်။
ဥများမှာ ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသည်။
လွင်ပြင်များနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့၌ ထန်းလက်များတွင် အစုအအုပ်ဖြင့် သားပေါက်ကြသည်။
ထန်းပင်ပါးရှားသည့် ကချင်တောင်တန်းနှင့် ချင်းတောင်တန်းများတွင် ရွာရှိအိမ်များ၏ သက်ငယ်အမိုးစွန်း၌ လည်းကောင်း၊ အမိုးတွင်ရှိသည့် လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း၌လည်းကောင်း မိုးစာငှက် များ ပျံဝဲနေသည်ကို တွေ့ရလျှင် ရွာနှင့် နီးကပ်လာပြီဟု သိနိုင်ပေသည်။
မိုးစာငှက်ကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ကွင်းပြင်များတွင် အမြဲတမ်းနေ၍ ပေ ၅,ဝဝဝ အမြင့်ရှိ ရွာများ၌လည်း တွေ့ရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
စာဘုန်းကြီး (Ploceus hypoxanthus) သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။
ရည်ညွှန်း ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
နှံပြည်စုတ် (Tailorbird) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ။
ဘုတ်ငှက် (Coucal) သည် ဥဩမျိုးနှင့်အတူ "ကျူကျူ လီဒီး" မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် "စင်ထရို ပတ် ဆိုင်နင်ဆစ်" ဟုခေါ်သည်။
ဥဩနှင့် မျိုးတူသော်လည်း ဥဩကဲ့သို့အခြားငှက်၏ အသိုက်တွင် ဥအုလေ့မရှိ။
မိမိ အသိုက်နှင့် မိမိဥအုသည်။
တောကျီးကန်းအရွယ် အလျား ၁၈ လက်မရှိ၍ ကိုယ်မှာ တောက်ပြောင် မည်းနက်ပြီးလျှင် အတောင်သည် အုန်းခွံရောင် နီကျင့်ကျင့် ဖြစ်သည်။
အတောင်နှင့် အမြီးသည် ကြီး၍ လေးလေးပျံတတ်သည်။
အဖိုနှင့်မ ပုံသဏ္ဌာန်ချင်းတူသည်။
ဘုတ်သည် ပုန်းလျှိုးနေ၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် အစာ ရှာစားသည်။
အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးခင်းနှင့် မြေကွပ်လပ် များတွင် အတွေ့ရများသည်။
ချုံထူ၍ စွတ်စိုသော နေရာများကို ကြိုက်နှစ်သက်၍ ရေနှင့် ဝေးဝေးမနေချေ။
တောတွင်းရှိ စမ်းချောင်း၊ ကမ်းပါးတစ်လျှောက် ပေါက်သော ကိုင်းတော၊ ဗိဇတ်တောများတွင် ပိုးကောင်များ၊ နှံကောင်၊ ဖွတ်၊ ပုတတ်၊ မြွေနှင့် အလားတူ အစာများကို ရှာဖွေစားကြသည်။
အစာရှာဖွေရာတွင် မြေပေါ်၌ အမြီးကိုမ၍ တည်ငြိမ်စွာ သွားလာနေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
အနှောင့်အယှက်နှင့် တွေ့သောအခါတွင် ထူးခြားစွာ ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန် မြက်တော၊ ချုံတောထဲသို့ပျံသွားလေ့ရှိသည်။
မိုးရွာပြီးစတွင် ဘုတ်သည် ချုံဖျား၌ ဖြစ်စေ၊ ဝါးရုံဖျား၌ဖြစ်စေ နှစ်ခြိုက်စွာ နေစာလှုံလေ့ရှိသည်။
ဘုတ်၏ အသံမှာ လေးနက်၍ အု-အု ဟုဖြည်းဖြည်း နှင့် မှန်မှန် အော်လေ့ရှိသည်။
အထူးသဖြင့် နွေဥတုတွင် အော်တတ်၍ အဝေးကပင် ကြားနိုင်သည်။
အော်သည့်အခါ အမြီးကိုမ၍ ဖြန့်ထားသည်။
ဦးခေါင်းသည် အောက်သို့စိုက်လာ ၍ လည်ချောင်းလည်းပွလာသည်။
တစ်ကိုယ်လုံးလည်း တုန်နေ သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ကု-ကု ဟုလည်း ၆ ကြိမ်မှ အကြိမ် ၂ဝ ခန့်အထိ အော်လေ့ရှိသည်။
တစ်ကောင်အော်လျှင် အနီး အနား တစ်ဝိုက် ဘုတ် များကပါ ဝိုင်း၍ အော်တတ်ကြသည်။
ဘုတ်သည် အသိုက်ကို ချုံဖုတ်၊ မြက်ဖုတ်၊ သစ်ကိုင်း ခွများတွင် ပြုလုပ်၍ မိုးဥတုတွင် သားပေါက်တတ်သည်။
တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၅ ဥအထိရှိ၍ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ရှည်မျောမျော ဖြစ်ပြီးလျှင် ကြမ်းတမ်းသည်။
အပြောက် အစက်မရှိချေ။
အရောင်မှာ အဖြူမွဲရောင် ဖြစ်သည်။
အဖိုအမ နှစ်ဦးလုံးပင် အသိုက်လုပ်ခြင်း၊ ဝပ်ခြင်းနှင့် သားငယ်များ ထိန်းကျောင်း ပြုစုခြင်းများကို ခွဲဝေလုပ်ဆောင်ကြသည်။
ဘုတ်များကို အရှေ့တိုင်း နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးတွင် နေ၍ အမြင့်ပေ ၄ဝဝဝ အထိ တွေ့ရတတ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သည် နှစ်ဆယ်ရာစု၏ မဟာဝါဒ၊ မဟာဘဝကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်က ပြည်သူတွေကို မည်သည့် ကတိများပေးခဲ့သနည်း။
ချမ်းသာရမည်၊ ညီမျှရမည်၊ ဆင်းရဲခြင်းကင်းရမည်၊ ဒုက္ခတွေကင်းဝေးရမည်၊ ဖိနှိပ်မှုတွေ ကင်းရမည် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသောဟောပြောချက်များကြားတွင် ပြည်သူတွေက ဘဝသစ်တစ်ခုကို မျှော်မှန်းရင်း စိတ်ကူးတွေ ယဉ်ခဲ့ကြသည်။
အခြားဘာကိုမျှ နားမယောင်ချင်နေပါစေ ‘‘သာတူညီမျှ’’ ဆိုသည့်စကားသည် စိတ်ချမ်းသာမှုအပေးနိုင်ဆုံး စကားလုံးလေးတစ်လုံးဖြစ်မည်ထင်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်အစတွင် လူတွေက အရင်းအနှီးစုဆောင်း၊ ဘုံဝါဒကိုတည်ဆောက်ကာ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးကို ရင်ဆိုင်ရင်း အောင်မြင်မှုလေးတွေရရှိခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုစနစ်ကကြီးစိုးလာသည့်အခါ အောက်ခြေနှင့် ကင်းကွာပြီး ကျဆုံးခန်းများနှင့် ရင်ဆိုင်လာရသည်။
အစပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သည့်အောင်မြင်မှုများသည် အစိုးရကြားဝင်လိုက်မှ ပျက်စီးရကိန်း ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
မက်လုံးပေးထားသည့် အသားတုံးကြီးသည် စားရမှာလည်း သဲတရှပ်ရှပ်၊ ပစ်ရမှာလည်း အဆီနှင့်ဝင်းဝင်းဖြစ်လာရသည်။
ရေရှည်ကျင့်သုံးကြည့်လိုက်မှ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သည် နိုင်လိုမင်းထက်ပြုကျင့်မှုများ၊ မလွတ်လပ်မှုများ၊ ချုပ်ကိုင်မှုများ၊ အလုပ်မဖြစ်မှုများနှင့်ရင်ဆိုင်လာရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်အခြေခံသဘောတရားသည် ပိရမစ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (Ponzi Scheme) ကိုမူလကအခြေခံခဲ့သည်။
ထိုသဘောတရားကလည်းမအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စကတည်းကမှားနေသောကြောင့်ဟု ထောက်ပြကြသည်။
အလားတူ ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကုစားကြသော်လည်း ပျော့ကွက်အားနည်းချက်တွေများသဖြင့် အနာနှင့်ဆေး တည့်အောင် မပေးနိုင်သေးဘဲ နာတာရှည်ဖြစ်လာရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်မအောင်မြင်ရခြင်းသည် တရားသေသဘောတရားများကို ဆုပ်ကိုင် လွန်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
လူ့သဘောနှင့် လူ့မနောသည် ရပ်တန့်နေသည့်အသွင်မဆောင်ကြောင်း ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီတွေက မမြင်နိုင်ခြင်းသည် ကျဆုံးခန်းသို့ဖန်လာစေသည့် အကြောင်း တရားများဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာ့ကျင့်သုံးသည့်နိုင်ငံများအတွင်း ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် ‘‘လူတွေကို မက်လုံးကောင်းကောင်း မည်သို့ပေးသင့်ကြောင်းကို နားမလည်ကြသောကြောင့်’’ ဟူ၍လည်းသုံးသပ်ကြသည်။
အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ်တွင် ‘‘မက်လုံး’’ သည် အဓိကကျင့်သုံးရသည့်သဘောတရားဖြစ်သည်။
ဈေးနှုန်းတန်ဖိုး၊ အရှုံး အမြတ်၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ ရောင်းသူ ဝယ်သူသဘောတူလျှင် အပြန်အလှန်လွတ်လပ်စွာလုပ်ပိုင်ခွင့်စသည့် တိုက်ရိုက် စီးပွား ကုန်သွယ်ခွင့်တို့သည် အရင်းရှင်စနစ်၏ မက်လုံးများဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တွင် မက်လုံးသည် သာမန်မျှသာဖြစ်သည်။
ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုဖြင့် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထိန်းချုပ် ထားသဖြင့် ဈေးကွက်တန်ဖိုးနှင့် အကျိုးအမြတ်များပျောက်ကွယ်နေရသည်။
နိုင်ငံတော်က ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး အရာရာတွင် နိုင်ငံတော်ပိုင်ဖြစ်နေသဖြင့် တိုက်ရိုက်စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို သက်ရောက်နိုင်စွမ်းမရှိပေ။
မက်လုံးပေးမှုကို မလိုအပ်ဟုထင်ခြင်း၊ လူ့သဘော လူ့သဘာဝကို လျစ်လျူရှုခဲ့ခြင်းတို့သည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးခဲ့ရခြင်း၏ အခြေခံ အကြောင်း တရားများ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
လက်ရှိအနေအထားတွင် မာ့က်စ်ဝါဒီတွေကလည်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ သူတို့ကျဆုံးခန်းရောက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းကို လက်ခံကြသည်။
သူတို့ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့မဆန်သည့်သဘောတရားကြောင့်ကျဆုံးရကြောင်းဝန်ခံခဲ့ကြသည်။
စစ်မှန်သည့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို မကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဟု ဝေဖန်ပြောဆိုကြသည်။
စစ်မှန်သည့်ဆိုရှယ်လစ်သဘောတရားကို မာ့က်စ်က သဘောတရားနှင့် လက်တွေ့ ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံးရန် လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ပြီးသားဖြစ်သည်။
သို့သော်လက်တွေ့ဘဝတွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ကြရာ၌ ကိုယ်လိုရာဆွဲပြီး အကောင်အထည်ဖော်ကြသောကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်ကိုလွှမ်းမိုးနိုင်ရမည်ဟူ၍ ကြွေးကြော်ခဲ့ရာမှ အရင်းရှင်စနစ်ကျောက်ဆောင်ကို ခေါင်းနှင့်သွားတိုက်သလိုဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
မပြည့်ဝသည့်ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ဖြင့်အကောင်အထည်ဖော်ကြရာတွင် စီးပွားရေးသာမဟုတ်၊ နိုင်ငံရေးအရလည်း ကျဆုံးမှုတွေများလှသည်။
နိုင်ငံရေးစနစ်များဖြစ်သည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်၊ အရင်းရှင်စနစ်၊ ဖက်ဆစ်စနစ်၊ ကွန်မြူနစ်စနစ် စသည် တို့တွင် သူ့ စနစ်နှင့်သူ ခိုင်မာသည့်မူဝါဒ သဘောတရား၊ လမ်းစဉ်နှင့်ကျင့်သုံးမှုများရှိပြီးသားဖြစ်သည်။
ထိုဝါဒသဘောတရားများကို လိုက်နာကျင့်သုံးသည်ဆိုရာတွင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအတွင်း ကန့်သတ်ချက် တစ်စုံ တစ်ရာနှင့် ရင်ဆိုင်ကြရသည်။
လူကြောင့်လည်းကောင်း၊ မူကြောင့်လည်းကောင်း၊ သယံဇာတရင်းမြစ်များကြောင့်လည်းကောင်း မတူညီသည့်ခံယူကျင့်သုံးမှုများဖြစ်နိုင်သည်။
သယံဇာတရှားပါးသည့်နိုင်ငံများ၊ ဆင်းရဲသည့်နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရန် မက်လုံးမည်သို့ ပေးနိုင်မည်နည်း။
သို့ဖြစ်ရာ နှစ်ပိုင်းတစ်ပိုင်းဆိုရှယ်လစ်၊ သုံးပိုင်းတစ်ပိုင်းအရင်းရှင်စနစ်များကို ကျင့်သုံးလာကြရတော့သည်။
တင်းပြည့် ကျပ်ပြည့်မရသည်ချင်းအတူတူ အရင်းရှင်စနစ်က စီးပွားရေးထွက်ပေါက်ကို အမြန်ဆုံး ရှာပေးနိုင်သည့်အတွက်လည်း အရင်းရှင်စနစ် ဆက်လက်အောင်ပွဲခံနေရသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။
အရင်းစနစ်အောင်ပွဲခံနိုင်ခြင်းသည် P သုံးလုံးပေါ်တွင် အခြေခံနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
P သုံးလုံးဆိုသည်မှာ ၁။
ဈေးနှုန်း (Prices) ၊ ဈေးကွက်တွန်းအားဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခြင်း ၂။
အရှုံးအမြတ် (Profit-and-loss ) ကိုတွက်ချက်နိုင်ခြင်း ၃။
ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့် (Private property rights) တို့ဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် ထို P သုံးလုံးကို မက်လုံးအဖြစ် မကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဈေးနှုန်းဆိုသည့် မက်လုံးမရှိလျှင် အရှုံးအမြတ်မတွက်နိုင်၊ အရှုံးအမြတ်မရှိလျှင် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့်လည်းမရှိနိုင်ပေ။
ထိုအကျိုးတရားမက်လုံးမရှိသည့် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်သည်လည်း ထင်တိုင်းခရီးမပေါက်၊ မြင်တိုင်းမပြီးမြောက်ခဲ့ပေ။
ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်အောက်တွင် အရေးပါသည့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် မထွန်းကားသဖြင့် ပြည်သူတို့ကို မက်လုံးတစ်ခု အနေဖြင့် ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းလည်းမရှိခဲ့ပေ။
မည်သည့်နိုင်ငံတွင်မဆို တစ်ဘက်ကလစ်ဟာချက်များကို တစ်ဘက်မှသဘာဝရင်းမြစ်များဖြင့် အစားထိုးကာ ထိန်းလေ့ ရှိကြသည်။
ဥပမာ ရုရှားနိုင်ငံသည် သဘာဝရင်းမြစ်အကြွယ်ဝဆုံးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ စိန်၊ ရွှေတို့သည်သုံးမကုန် အောင်ပေါကြွယ်လှသည်။
စိုက်ပျိုးမြေလည်း အလုံအလောက်ရှိသည်။
လယ်ယာ၊ ချောင်းမြောင်း၊ သစ်တော၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်ပေါကြွယ်လှသော်လည်း ရုရှားသည်ထင်သလောက်မချမ်းသာ။
သဘာဝရင်းမြစ်များ မည်မျှပေါများသည်ဆိုစေ အမှန်တကယ်မူလရင်းမြစ်သည် လူသားရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။
ပြည်သူကိုမြှင့်တင်ခြင်းသည် သဘာဝတရားကိုမြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပိတ်ပင်ခြင်းသည် စိတ်ဓာတ်အရရော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုပါ ပိတ်ပင်တားဆီးရာရောက်သည်ဟု ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကမမြင်ဘဲ အရာရာတွင် စီမံကိန်းများ ချမှတ်ပြီး လွတ်လပ်စွာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်သည့်မူကြောင့် အောင်မြင်တိုးတက်မှုများနှင့် အလှမ်းကွာဝေးနေရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် လူတို့၏စိတ်ဓာတ်ကို သတ်ပစ်တတ်သည့်ညာဉ်ဆိုးများကြောင့်ဟုဆိုသည်။
စီးပွားရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုမှသည် လွတ်လပ်သောဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်၊ အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ်၊ ဒီမိုကရေစီသို့အဆင့်ဆင့်ကူးပြောင်း တောင်းဆိုလာကြသည်။
အမေရိကန်ကို အသွင်ကူးပြောင်းရေးအတွက် စံအဖြစ် နိုင်ငံတိုင်း ရှုမြင်သုံးသပ်လာကြသည်။
အမေရိကန်ဆိုသည့်နိုင်ငံကလည်း နှစ်ပေါင်း ၂၅ဝ ခန့် ကန့်သတ်ထားသည့်အစိုးရအောက်တွင် ပွင့်လင်းသည့်ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကိုကျင့်သုံးသဖြင့် တိုးတက်မှုအရှိန်မကျသည့် စံပြနိုင်ငံဖြစ်နေသည်။
‘‘လွတ်လပ်ခြင်း’’ နှင့် ‘‘လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း’’ တို့သည်ထွက်ပေါက်လားဟု လူတိုင်းစိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
နိုင်ငံနှင့်ပြည်သူတို့ကို ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ဖြင့် လမ်းဖွင့်ပေးရန်၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အတွက် ဒီမိုကရေစီကို ဖော်ဆောင်ပေးရန်ဆိုသည်မှာ လူတိုင်း၏မျှော်လင့်ချက်များ၊ နိုင်ငံအစိုးရတို့၏တာဝန်ဝတ္တရားများဖြစ်လာခဲ့ရသည်။
ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု သည် ပြည်သူတို့ ချမ်းသာမှုမဟုတ် အစိုးရလက်တစ်ဆုပ်စာချမ်းသာမှုသာဖြစ်သည်ဟု အတွေးအမြင်တွေထုတ်ဖော်လာကြသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်က ပြည်သူများအား ‘‘လွတ်လပ်မှု နည်းနည်းလေးအဆုံးရှုံးခံလိုက်ပါ ငါတို့က လုံခြုံမှုပေးပါမည်’‘ ဟုအာမခံထားသည်။
သို့သော်ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ‘‘ပေးကားပေး၏မရ၊ ကျွေးကားကျွေး၏မဝ’’ ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် ပြည်သူတွေက သံသယဖြစ်လာကြသည်။
သံသယသည် လွတ်လပ်မှုရော၊ လုံခြုံမှုကိုပါ ဆုံးရှုံးစေတော့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တွင် ဆေးဝါးကုသပိုင်ခွင့်၊ သက်သာချောင်ချိရေး၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ သာတူညီမျှ လုပ်ခစသည်ဖြင့် မက်လုံးများ ရှိသော်လည်း ‘‘အပေါ်ယံရွှေမှုံကြဲ၊ အတွင်းကနောက်ချေးခံ’’ ဆိုသလိုမျိုးဖြစ်နေသည်ကများသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် အပေါ်ယံကိုသာကြည့်ပြီး အတွင်းကိုမရှုမြင်နိုင်ကြသဖြင့်၊ ရှုမြင်ခွင့်မရစေရန် ဖုံးကွယ်ထားတတ်ကြသဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုနိုင်သည်။
ပြည်သူကို မည်သို့မက်လုံးပေးပြီး ဆွဲဆောင်ရမည်ကို လျစ်လျူရှုကာ ‘‘မဟာလိမ်လည်မှုများ’’ အောက်တွင် စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည် ဖော်ပြီးရင်းဖော်ကာ နှစ်တို နှစ်ရှည်များဖြင့် အချိန်ကုန်နေကြရသည်။
သို့သော် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ပျောက်ကွယ်သွားမည်လောဟု စောကြောစရာရှိသည်။
ကမ္ဘာမြေမှ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားရန်ကား မဖြစ်နိုင် သေးပေ။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်စေ မချုပ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်စေ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်တို့ကို လူသားတိုင်း ခံစားခွင့်ရရှိရေးသည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
သမိုင်းတွင် လွတ်လပ်စွာအသက်ရှူခွင့်ရသည့်ကမ္ဘာနှင့် ပိတ်လှောင်ခံထားရသည့် ကမ္ဘာတို့အပေါ် ပြည်သူတို့ သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပြီဖြစ်သည်။
အရင်းရှင်စနစ်တိုးတက်ရခြင်းသည် ပြည်သူတို့ စိတ်ဓာတ်ကို ဖွင့်ပေးပြီး၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် လူသားထံမှပြန်လည်ရယူခံစားခြင်းဖြစ်သည်။
ချွေတာမှဖြစ်မည်၊ အလုပ် လုပ်မှဖြစ်မည်၊ ကျွမ်းကျင်မှဖြစ်မည်ဆိုသည့်အသိများဖြင့် အရင်းရှင်စနစ်က ဓနအင်အားကိုရှာဖွေစုဆောင်းသည်။
ဆိုရှယ်လစ် စနစ်က လုပ်လုပ်,မလုပ်လုပ် ထမင်းတစ်လုပ်ကို ရှာဖွေကျွေးရမှာ အစိုးရအလုပ်ဟုယူဆနေသဖြင့် ပြည်သူတွေ ငုတ်တုတ် ဖြစ်နေကြ ရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်နှင့် အရင်းရှင်စနစ်တို့ကွာခြားချက်မှာ အရင်းရှင်စနစ်က ဆက်လက်အလုပ်ဖြစ်နေပြီး၊ ဆိုရှယ်လစ်တွေ တဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်ကုန်ခြင်းဖြစ်သည်။
သင်္ကြာန္တိ ဟူသော နှစ်အကူးအပြောင်း ဟူသည့် ပါဠိနှင့် မြန်မာစကားလုံး စာကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်ကူးမည့်နေ့ရက်ချိန်ခါနှင့်နှစ်သစ်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့်မိုးလေဝသ သီးနှံထွက်စသည်အခြေအနေများကိုဟောထားသောစာတမ်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာအဘိဓာန်၊ ၂၀၀၈။
မြန်မာမင်းတို့၏ အဆင်အဆက်က ယုံကြည်ကြသည်မှာ သင်္ကြန်ကာလတွင် သိကြားမင်းသည် တာဝတိံသာမှ လူ့ပြည်သို့ စစ်ဆေးရန် လာရောက်လေ့ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှစ၍ ယနေ့ထက်တိုင် သင်္ကြန်စာကို ထုတ်ပြန်လေ့ ရှိပါသည်။
သင်္ကြန်စာတွင် နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းချိန်၊ နှစ်သစ်၏ ရာသီဥတုအခြေအနေ၊ သီးနှံအခြေအနေ၊ လာမည့်နှစ်တွင် ကြုံတွေ့ရမည့် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကိန်းများ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများ ပါဝင်ပြီး သင်္ကြန်စာကို နိုင်ငံတော်၏ ပြက္ခဒိန်တော်ဆက် အဖွဲ့က ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသည်။
သူရဇ္ဇမဂ္ဂဇင်း (မေလ၊ ၂၀၁၂) ကိုးကား Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ။
thumb| စလော့စက်များကို ကက်စီနိုတွင် နေရာ အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
ကက်စီနို ဆိုသည်မှာ လောင်းကစားနိုင်သည့် ကစားဝိုင်းများ တည်ရှိရာ နေရာကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကက်စီနိုများကို ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဈေးဝယ်ထွက်ရန် နေရာများ၊ အပျော်စီးသင်္ဘောများ နှင့် အခြားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လည်ပတ်လေ့ ရှိသည့် အရာများနှင့် တွဲဖက် ဖွင့်လှစ်ထားလေ့ ရှိသည်။
အချို့သော ကက်စီနိုများမှာ ဟာသ ဇာတ်ပွဲများ၊ ဇာတ်ပွဲများ နှင့် အားကစားပွဲများ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။
ယခင်က လောင်းကစား အဓိက ထားရာနေရာကို ကက်စီနိုဟု ခေါ်လေ့ ရှိသော်လည်း ကက်စီနိုသည် လောင်းကစားရာ နေရာသက်သက်ဟု ပြော၍ မရပေ။
အခေါ်အဝေါ် ကက်စီနိုဆိုသည့် စကားလုံးသည် အီတလီဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။
မူလက Casa ဆိုသည် မှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် တည်ဆောက်လေ့ ရှိသည် ဗီလာ၊ နွေရာသီ အပန်းဖြေအိမ်နှင့် ပါဗီလီယံများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Casa မှာ ပျော်ရွှင်မှု ရရန် ရည်ရွယ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော ကြီးမားသော ဗီလာများနှင့် ပါလာဇို စသည့် အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းလာခဲ့သည်။
ထိုအဆောက်အဦးများမှာ ကခုန်ခြင်း၊ သီချင်းနားထောင်ခြင်းနှင့် လောင်းကစားခြင်း စသည့်အမှုများကို ပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လောင်းကစားအိမ်များ၏ အစ လောင်းကစား မည်သို့ စခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ ရေရာသေချာစွာ မပြောနိုင်ကြပေ။
တရုတ်တို့၏ မှတ်တမ်းအရ ပထမဆုံးတွေ့ရသည်မှာ ဘီစီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်မှာ သမိုင်းကြောင်းရှိ မည်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းမဆို လောင်းကစားခြင်းသည် ပုံစံ တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ် ဂရိ နှင့် ရောမတို့မှ စ၍ နပိုလီယန်၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အဲလိဇဘက်၏ အင်္ဂလန်တို့ တိုင်အောင် သမိုင်းတွင် ကံကို အလောင်းအစားပြုခြင်းဖြင့် ဖျော်ဖြေရေး လုပ်သည့် ပုံပြင်များ အများအပြား ရှိနေခဲ့သည်။
အွန်လိုင်းကာစီနိုလောင်းကစားများသည်ယနေ့ခေတ်။
၎င်းသည် ကစားသမားတိုင်းကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံရန် ဖွင့်ထားသည်။
ထို့အပြင် ကာစီနိုအွန်လိုင်းတွင် တတ်နိုင်သမျှ လွယ်ကူစွာ လွတ်လပ်စွာ ကစားခွင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးပါသည်။
ကစားသမားများသည် ၎င်းတို့အလိုရှိရာ နေရာတိုင်းတွင် ကစားနိုင်သည်။
အင်တာနက်အချက်ပြမှုရှိသော ကစားသမားတစ်ဦးသည် ဝန်ဆောင်မှုကို ရယူနိုင်သည်။
ယခင်ကနှင့်မတူဘဲ၊ ကာစီနိုကစားခြင်းကို နိုင်ငံခြားတွင်ဖွင့်သည့် ကာစီနိုများသာ ကန့်သတ်ထားသည်။
လက်ရှိနည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့်ပါ။
ထို့ကြောင့်၊ တကယ့်ကာစီနိုလောင်းကစားရုံများမှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုရှိပါသည်။
၎င်းသည် ကစားသမားများအား တကယ့်နေရာ၌ ကစားနေသကဲ့သို့ ခံစားရစေသည်။
right|ရှမ်းဗျည်းအက္ခရာနှင့် နံပါတ်စဉ်များ ရှမ်းဘာသာစကားသည် ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ တိုင်းရင်းသား ချက်မြှုပ် ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။
ထို့အပြင် ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောက်ပိုင်း၊ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသည့် တဲဟုန်၊ စစ်ဆောင်ပန္နား (ရှီးရွမ်ပနတိုင်) ပြည်နယ်စုတို့နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အနည်းငယ်ပြောဆိုကြသည်။
ရှမ်းဘာသာစကားသည် တိုင်-ကဒိုင်ဘာသာစကား မျိုးနွယ်စုဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိသည်။
၎င်း၌ အသံ (၆)သံ ရှိပြီး ထိုင်းစကားသံတို့နှင့် အတိအကျအားဖြင့် တူညီမှု မရှိပဲ အသံထွက်ရာတွင် ဖိ၍ ထွက်ဆိုရသော ဆဋ္ဌမမြောက် စကားသံ ရှိသည်။
၎င်းကို တိုင်ရှမ်းတို့ အခေါ်အရ တိုင်းယိုင် (တႆးယႂ်ႇ/Tai Yai) သို့မဟုတ် တိုင်းကြီး (တႆးလူင်/Tai Long) ဟု ခေါ်သည်။
“ရှမ်း” ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ ဒေသစွဲ လူမျိုးစွဲအရ ခေါ်တွင်ခြင်းဖြင့် (exonym) ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး ပါဠိအခေါ်အဝေါ် သျှာမ(သို့မဟုတ်)သျှာမ်မှ မြန်မာအခေါ် ရှမ်း (Shan) ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထိုင်းလူမျိုးတို့အား ပါဠိအခေါ်အဝေါ် သျှာမ်အား အနောက်တိုင်းသားတို့က သယာမ် (Siam) ဟုအသံထွက်ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။
http://sai-shan-lay.blogspot.com/2007/12/shan-language-and-font.html ရှမ်းဘာသာစကားသုံးမျိုး ရှမ်းဘာသာစကားကို သုံးမျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
အရှေ့ပိုင်း ရှမ်းစကားသည် မြောက်ပိုင်း ထိုင်းစကားနှင့် ဆင်တူသည်။
တောင်ပိုင်း ရှမ်းစကားသည် ဗမာ စကားလုံး အချို့ကို အသုံးပြုကြပြီး၊ မြောက်ပိုင်း ရှမ်းစကားသည် တရုတ်စကားနှင့် ဆင်တူသည်။
စာအရေးအသား ခြားနားမှု များစွာရှိသော်လည်း လိက် - တိုင် ပုံစံသည် ရှမ်းစာ အရေးအသားတွင် အသုံးအများဆုံး ဖြစ်သည်။
ကွဲပြားသော ဒေသသုံး စကားများကို ရှမ်းလူမျိုးများ သုံးစွဲ ကြသော်လည်း အခြေအနေ အများစုတွင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နားလည်နိုင်ကြသည်။
ရှမ်းဘာသာစကား ပြောဆိုကြသူမည်မျှ ရှိသည်ကို အတိအကျအားဖြင့် မသိရပါ၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရှမ်းအမျိုးသားလူဦးရေ မည်မျှရှိသည်ကို အတိအကျ မသိရှိရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ လူဦးရေစာရင်းမှာ ခြောက်သန်းဝန်းကျင် ရှိနေသော်လည်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေပျမ်းမျှတန်ဖိုးမှာ ၄ သန်းမှ သန်း ၃၀ အထိ ရှိနေပြီး စာရင်းအရ လူဦးရေ ခြောက်သန်း၏ တစ်ဝက်နှုန်းဖြင့် တွက်ဆကြည့်သော် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃.၃ သန်းခန့် ရှိနေသည်။
ရှမ်းလူမျိုးအများစုသည် ၎င်းတို့၏ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ဆိုင်ရာ အဆက်အဆံများပေါ် မူတည်၍ အချင်းချင်း ဒေသသုံး ရှမ်းဘာသာစကားတို့ဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။
မြန်မာပြည်၌ ပြည်တွင်းစစ်နှင့် ပဋိပက္ခများကြောင့် ရှမ်းလူမျိုးအနည်းငယ်သာ ရှမ်းစာကို ရေးတတ် ဖတ်တတ်ကြပြီး ၎င်းစာရေးသားနည်းသည် မြန်မာစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါကယွန်းရှမ်းစာကိုပါဠိစာကိုရေးသားရာ၌အသုံးပြုသည်။
ရှမ်းစာများ၏ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံမှာ မျိုးနွယ်အလိုက်မတူညီကြချေ။
ရှမ်းဗျည်းများ ရှမ်းဗျည်း(၁၈)လုံး [မြန်မာစာထည့်သွင်းဖော်ပြထား | ရှမ်းစာ] ရှမ်းစာRTGSIPAရှမ်းစာၵka/k/ᥐၶkha/kʰ/ᥑငnga/ŋ/ᥒၸsa/t͡s/, /s/ᥓသhsa/sʰ/ᥔၺnya/ɲ/ᥭတta/t/ᥖထtha/tʰ/ᥗၼna/n/ᥢပpa/p/ᥙၽpha/pʰ/ᥚၾfa/f/, /pʰ/ᥜမma/m/ᥛယya/j/ᥕရra/r/လla/l/ᥘဝwa/w/ᥝႁha/h/ᥞဢah/ʔ/ᥟ ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ရှမ်းဘာသာစကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
ပြောင်းဖူးကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် Maize သို့မဟုတ် Corn ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး မီဆို အမေရိကားတွင် နေထိုင်သူများမှ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကပင် စိုက်ပျိုးရသည့် အသီးအနှံဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
အက်ဇ်တက် နှင့် မာယာလူမျိုးများက မက္ကဆီကို တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း တလျှောက်တွင် ပြောင်းဖူး အမျိုးမျိုးကို ချက်ပြုပ်ရန်နှင့် နစ်ဇ်တမယ်လိုင်ဇေးရှင်း''' ခေါ်သည့် ထုံးရည်တွင် စိမ်၍ အခွံချွတ်သည့်နည်းဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းဖူးသည် အမေရိကားတခွင်တွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
၁၂၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၀၀ ခုနှစ် ကြားတွင် အမေရိကားတိုက် တစ်ခုလုံးတွင် ပြောင်းဖူးကို ရရှိနိုင်လာသည်။
ဒေသအတွင်းရှိ လူဦးရေထူထပ်သော နေရာနှင့် ထင်ရှားသော နေရာများတွင် ပိုလျှံသော ပြောင်းဖူး နှင့် ပြောင်းဖူးအမျိုးမျိုး အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်သွယ်မှု ကွန်ယက်ကို တည်ဆောက်ကြသည်။
၁၅ရာစု နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ဥရောပသားတို့ အမေရိကန်နှင့် ဆက်သွယ်လာကြသော အခါတွင် စွန့်စားရှာဖွေသူများနှင့် ကုန်သည်များသည် ပြောင်းဖူးကို ဥရောပသို့ ပြန်လည်သယ်ယူသွားခဲ့ကြပြီး အခြားနိုင်ငံများနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်။
ပြောင်းဖူးသည် ရာသီဥတုအမျိုးမျိုးတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်မှုနှင့် လူကြိုက်များမှုတို့ကြောင့် တကမ္ဘာလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ လေသည်။
ပြောင်းကို ပြုတ်ပြီးစားသုံးနိုင်သည်။
သို့မဟုတ် ပြောင်းပါသည့် စားဖွယ်မျိုးစုံကို စီမံပြုလုပ်ကာ စားကြသည်။
ပြောင်းကိုပုံစံအမျိုးမျိုးထုတ်လုပ်ကာ ကွန်းဖလိတ်ကဲ့သို့နံနက်စာ စားဖွယ်အဖြစ်စားသုံးကြသည်။
ပြောင်းဆီ၊ ပြောင်းဟင်းချို၊ ပြောင်းဖူးပြုတ်၊ပြောင်းမှုန့်စသည် ပြုလုပ်ကာရောင်းချကြသည်။
ကော့ညက် () (( , also , )) ဆိုသည်မှာ မူးယစ်စေတတ်သော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘရန်ဒီတစ်မျိုးလည်းဖြစ်သဖြင့် အယ်လ်ကိုဟော ရာခိုင်နှုန်း ၄၀ ထက်ပို၍ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ကော့ညက်မြို့အနီးတွင် ထုတ်လုပ်သဖြင့် ကော့ညက်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အချို့သော စပျစ်သီးအမျိုးအစားတို့ကိုသာလျှင့် ကော့ညက်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကော့ညက်ကို အများဆုံးတင်သွင်းသော နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖြစ်ပြီး ဂရိတ်ဗြိတိန် နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့က နောက်မှလိုက်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ယမကာ။
right|thumb|ဖန်ခွက် အတွင်းမှ မာတဲလ် ဘရန်ဒီ ဘရန်ဒီဆိုသည်မှာ ဝိုင်အရက်ကို ပေါင်းခံရာမှာ ရရှိသော အရက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝိုင်အရက်ကို စပျစ်သီးများကို ကစော်ဖောက်ခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည်။
ဘရန်ဒီတွင် အယ်လ်ကိုဟော ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ပါဝင်လေ့ ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ညစာစားပြီး သောက်သုံးရန် အဖျော်ယမကာ အဖြစ် သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။
ဘရန်ဒီအများစုကို သစ်သားပုံးများ အတွင်း နှစ်ချို့အောင် ထားလေ့ ရှိကြသော်လည်း အများစုမှာမူ အရောင်ဆိုးခြင်းဖြင့် နှစ်ချို့သော အရက်များနှင့် တူအောင် ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်။
ဘရန်ဒီကို စပျစ်သီးမဟုတ်သော အခြား သစ်သီးများကို ကစော်ဖောက်ခြင်းမှလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
thumb|မြင်း၏ သရက်ရွက် သရက်ရွက်သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါ အားလုံးနီးပါးတွင် တွေ့ရတတ်သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး သွေးနီဥများနှင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
လူတို့တွင် သရက်ရွက်သည် ဝမ်းဗိုက်ကို လေးစိတ်စိတ်ပါက အပေါ် ဘယ်ဖက်အခြမ်းတွင် ရှိသည်။
၎င်းသည် သွေးနီဥအဟောင်းများကို ဖယ်ထုတ်ပေး၍ သံဓာတ်များကို အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးကာ hemorrhagic ရှော့ခ်ဖြစ်ပါက ရရှိရန် သွေးတို့ကို သီးသန့် ဖယ်ချန်ထားပေးသည်။
thumb|ချောင်းသာကမ်းခြေ ချောင်းသာကမ်းခြေသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ချောင်းသာမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အရှည် ၁မိုင် ၄ ဖာလုံခန့် ရှိသည်။
စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်အချိန်က ချောင်းသာကမ်းခြေ ဟိုတယ် တစ်ခုတည်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စ၍ ဆက်လက်တိုးချဲ့ ခဲ့ရာ ၂၀၁၁ တွင် ဟိုတယ် ၁၅ လုံး အထိ ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။
ချောင်းသာကမ်းခြေ အနီးရှိ ထင်ရှားသော လည်ပတ်စရာ နေရာများမှာ သဲဖြူကျွန်း၊ ဖိုးကုလားကျွန်း ခေါ် အောင်မင်္ဂလာကျွန်း၊ ကျောက်မောင်နှမ၊ ငှက်တောင် နှင့် ဥတိုချောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။
လက်ရှိကမ်းခြေမှ ရွှေသောင်ယံ ကမ်းခြေ အထိ ၉ မိုင်ခန့် နှင့် ရွှေသောင်ယံမှ ဆက်၍ ၄ မိုင်ခွဲခန့် စုစုပေါင်း ၁၃ မိုင်ခွဲခန့် ဆက်လက်တိုးချဲ့ရန် လျာထားကြောင်း သိရသည်။
ပြည်သူ့သဘောထား၊ ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်တို့သည် နိုင်ငံရေးလောကတွင် အရေးကြီးသည်။
ပဒေသရာဇ်ခေတ်တွင် ပြည်သူတို့ ထင်မြင်ချက်သဘောထားသည် အုပ်ချုပ်သူတို့ထံပေါက်ရောက်ချင်မှပေါက်ရောက်ပေလိမ့်မည်။
ပြည်သူတို့အသံကို အုပ်ချုပ်သူဘုရင်မကြားစေရန် နံရံတွေကများလှသည်။
မင်းတုန်းမင်းကြီးက ငါမကောင်း ငါ့ကိုရေးရန် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည် မှန်သော်လည်း ငါ့ထံရေးလိုက်သည့်စာသည် ဘုရင့်ထံမည်မျှပေါက်ပြီး၊ မည်မျှလောက်အထိ အရေးတယူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ ကြောင်းကား မှတ်တမ်းတွေနည်းပါးပေသည်။
အများပြည်သူထင်မြင်ချက် (Opinion) သည် အရှိန်အဝါကောင်းလာလျှင်၊ အမှန်တကယ်စစ်မှန်သည့် Opinion ဖြစ်လာလျှင် ဒီမိုကရေစနစ်ထွန်းကားလာပြီဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
လူတိုင်းတွင် ထင်မြင်ချက်တို့ရှိနိုင်သည်။
ထုတ်ဖော်နိုင်သည်၊ မထုတ်ဖော်နိုင်သည်၊ ထုတ်ဖော်ခွင့်ရှိသည်၊ ထုတ်ဖော်ခွင့်မရှိတို့ကွာခြားကောင်း ကွာခြားနိုင်သည်။
ထင်မြင်ချက် သို့မဟုတ် သဘောထားဆိုသည်မှာ မူလက တစ်ဦးတစ်ယောက်နှင့်သာ သက်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကိစ္စသာဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့သဘောထား၊ ပြည်သူ့ထင်မြင်ချက်အသွင်မဆောင်ခဲ့ပေ။
ထင်မြင်ချက်သဘောထားဆိုသည်မှာ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းအလိုက်ဖြစ်စေ၊ လူအချို့ကဖြစ်စေ၊ လူအများစုကြီး အနေဖြင့်ဖြစ်စေ ဟုတ်ကောင်းဟုတ်နိုင်သည်၊ မှန်ကောင်းမှန်နိုင်သည်ဟူ၍ ယုံကြည်ချက်အလိုက် လက်ခံကြသည့် ခံယူချက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့သော် ထိုယုံကြည်ချက်သဘောထားသည် မည်မျှအတိုင်းအတာအထိမှန်ကန်ကြောင်းကိုကား သက်သေပြရန် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။