kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
George Makdisi (ဂျော့မက်ဒီစီ) နှင့် Hugh Goddard တို့၏ အဆိုအရ တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာရေး လွတ်လပ်ခွင့် အတွေးအခေါ်ကို စံပြအစ္စလာမ်ဆိုင်ရာ ဓလေ့စရိုက်အဖြစ် 9 ရာစုနှစ်မှစပြီး အလယ်ခေတ် Madrasah (မာဒရာဆာ) စနစ်တွင် လက်တွေ့ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
အစ္စလာမ် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုသည် ဥရောပတွင်”ပထမဆုံး အစီအမံကောင်းသည့် တက္ကသိုလ်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်”အဖြစ်တွေ့ရှိရသည်။
1224 ခုနှစ်က Frederick II, Holy Roman Emperor (ဖရက်ဒရစ် II ဟိုးလီး ရောမ အင်ပိုင်ယာ တည်ထောင်ခဲ့သည့် University of Naples Federico II (နေပယ်ဖက်ဒရီကိုII တက္ကသိုလ်)။
လွတ်လပ်စွာဟောပြောမှုအပေါ်ကန့်သတ်ချက်များ ဖေဖော်ဝါရီ 2006 သတ်သတ်မှတ်မှတ် နိုင်ငံများအလိုက် နမူနာများကို နိုင်ငံအလိုက် လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်နှင့် ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဟောပြောမှုများတွင်ကြည့်ပါ။
လွတ်လပ်ခွင့် ဆွေးနွေးပွဲ အဖွဲ့အစည်း ၏အဆိုအရ လွတ်လပ်စွာဟောပြောခွင့်သည် အခြားသော အခွင့်အရေး သို့မဟုတ် တန်ဖိုးထားမှုများနှင့် အငြင်းပွားမှု ဖြစ်လာပါက ဥပဒေစနစ်များနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့က လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်ကို ကန့်သတ်တားဆီးရန် သတ်မှတ်ထားသည်။
လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်အပေါ် ကန့်သတ်ချက်များသည် “ထိခိုက်နာကျင်စေသည့်မူ“ သို့မဟုတ် “ထိုးနှက်ချက်မူ”များ၏ နောက်မှ ထပ်ချပ်မကွာ လိုက်ပါလျက်ရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ညစ်ညမ်းဓာတ်ပုံများ သို့မဟုတ် “မုန်းတီးရေး ဟောပြောမှုများ” လွတ်လပ်စွာ ဟောပြောခွင့်အပေါ် ကန့်သတ်မှုများသည် ဥပဒေအရ တားဆီးပိတ်ဆို့ ခြင်း သို့မဟုတ် လူမှုရေးအရ မမျှတခြင်း တို့မှတစ်ဆင့်ဖြစ်လာသည်။
“On Liberty “လွတ်လပ်မှုအပေါ်” (1859) တွင် John Stuart Mill (ဂျွန် စတူးမီး) ငြင်းဆိုထားသည်မှာ “.. မည်သည့်ဩဝါဒကိုမဆိုထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းများသည် ကျင့်ဝတ်အရ ပြစ်မှု မြောက် သည် ဖြစ်စေ၊ သို့တည်းမဟုတ် စောင့်စည်းမှုမရှိသည်ဖြစ်စေ၊ အပြည့်စုံဆုံးသော လွတ်လပ်မှုကို ထား ရှိပေးသင့်သည်။
”Mill (မီး) ငြင်းဆိုထားသည်မှာ အပြည့်စုံဆုံးထုတ်ဖော်ပြသခြင်း ၏လွတ်လပ်မှုသည် လူမှုရေး ယုံကြည် လက်ခံထား ရှိ မှုထက်ကျော်လွန် ၍ ယုတ္တိ အကျဆုံး ကန့်သတ်ချက် များ အထိ ငြင်းဆိုကန့်ကွက် နိုင်ရန် အတွက်တွန်းအားပေး ရန်လိုအပ်သည်။
သို့သော်လည်း Mill မီးသည် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြသခြင်း ၏ကန့်သတ်ချက်နောက်တွင် လိုက်ပါထား ရှိသည့် ထိခိုက်နစ်နာစေ သည့်မူကို နားလည်တင်ပြထားသည်မှာ – “တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အရပ်ဘက် လူစုအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး ၏ဆန္ဒကိုဆန့်ကျင် ပြီးမှန်ကန်စွာ ကျင့်သုံးသည့် အင်အားသည် အခြားသူများကို ထိခိုက်နာကျင်စေခြင်း မှ ကာကွယ်ထား ပြီးဖြစ်သည်။
” ထိုးနှက်ခြင်းမူ 200px|Westboro Baptist Church (ဝက်(စ်) ဘိုရိုဘက်ပတစ်(စ်) ဘုရားကျောင်းအဖွဲ့ဝင်များသည် ကနေဒါအတွင်းသို့ မုန်းတီးရေး ဟောပြောမှုအတွက် ဝင်ရောက်လာခြင်းမှ တိကျစွာ တားဆီးပိတ်ပင်ထားသည်။
1985 တွင် Joel Feinberg (ဂျိုးဖိန်းဘတ်) မှ “ထိုးနှက်ခြင်းမူ” ကို နားလည်သိရှိတင်ပြထားသည်မှာ Mill (မီး) ၏ထိခိုက်နစ်နာစေ သည့်မူသည်အခြားသူများ ၏လွဲမှားသော စရိုက်များကို ဆန့်ကျင်ရန်လုံလောက်သော အကာအကွယ်ပေးထားမှုမရှိဟုငြင်းဆိုထားသည်။
“ပြစ်မှုတားဆီးရေးအတွက်အကောင်းဆုံးကျိုးကြောင်းပြချက် အမြဲတမ်း ရှိနေရမည်ဟု" Feinberg (ဖိန်းဘတ် ) မှရေးထားသည်။
တကယ်လုပ်သူထက် အခြားသူများကိုပါ အလွန်အမင်း ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှု (ဒဏ်ရာရစေမှု သို့မဟုတ် ထိခိုက်နာကျင်စေမှုတို့ကို ဆန့်ကျင်သကဲ့သို့) ကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည့် ထိရောက်သော နည်းလမ်းကောင်းများဖြစ်စေရမည်။
”ထို့ကြောင့် Feinberg (ဖိန်းဘတ်) သည် လုပ်ဆောင်ခွင့်များစွာ မြှင့်တင် ထားသည့် ထိခိုက်နာကျင်စေသည့်မူကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အချို့သော ထုတ်ဖော်ပြသခွင့် ပုံစံများသည် ထိုးနှက်ချက် များပြားလွန်းသည့်အတွက် ဥပဒေအရ တရားနည်းလမ်းကျကျ တားမြစ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
သို့သော် တစ်ဦးတယောက်အပေါ် ထိုးနှက်ချက်သည် တစ်ဦးတယောက်အပေါ် ထိခိုက်နာကျင်စေမှုထက် လျော့နည်းနေသကဲ့သို့ ထိခိုက်နာကျင်စေမှုအတွက် ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်များကို မြှင့်တင် ထား ရှိရမည်။
ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် Mill (မီး)သည် ထိခိုက်နာကျင်စေသည့် မူအပေါ် အခြေခံထားခြင်းမရှိခဲ့သော်တရားဥပဒေအရပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းများကိုမထောက်ခံပါ။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုးနှက်မှုသည် ပမာဏမျိုးစုံ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
သို့မဟုတ်မမျှတသည့်တရားစီရင်မှုရလဒ်ဖြစ်နိုင်သည်။
Feinberg (ဖိန်းဘတ် )မှအကြံပြုသည်မှာ ထိုးနှက်ခြင်းမူ ကိုအသုံးပြုတော့မည်ဆိုလျှင် အချက်အလက် အများအပြားကို ဦးစွာထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။
ယင်းတွင်ပါဝင်သည့် အချက်များမှာ အတိုင်းအတာ၊ အချိန်ကာလနှင့် လူမှုတန်ဖိုး၊ ရှောင်လွှဲနိုင်မှု၊ ပြောဆိုသူ၏ကိုယ်နှုတ်အမူအယာ၊ ပရိသတ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မှု၊ ထိုးနှက်ချက် ၏အချိန်အဆနှင့် လူအုပ်စု၏အထွေအထွေ စိတ်ဝင်စားမှုတို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Freedom of Speech Is It Being Abused? Speaking Out for Free Expression: 1987–2007 and Beyond Category:လူ့အခွင့်အရေး * * ကဏ္ဍ:ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း။
ဂျူးဘာသာရေးပစ္စည်း (အပေါ်မှစ၍လက်ယာရစ်အတိုင်း) ရှာဘတ်ဖယောင်းတိုင်စင် ၊ လက်ဆေးခွက် ၊ ကျမ်းစာအုပ် ၊ တိုရာညွှန်တံ ၊ ခရာနှင့် သေတ္တာငယ်။
ဂျူဒါအစ်ဇင်(လက်တင်ဘာသာတွင် လူဒါအစ်မတ်စ်မှ ၊ ဂရိဘာသာတွင် လောက်ဒါအစ်မောစ့်(Ιουδαϊσμός Ioudaïsmos )နှင့် ဟီဘရူးဘာသာတွင် (יהודה ) ရဟုဒယုဒ သည်တန်နက် ဟု သိရှိထားသည့် ဟီဘရူးသမ္မာကျမ်း စာမှ ဆင်းသက်လာသော ယုံကြည်ခြင်းများနှင့် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ခြင်း ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။
တယ်မွတ် ကဲ့သို့သော နှောင်းပိုင်း ကျမ်းစာအုပ်များတွင် လေ့လာစူးစမ်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဂျူးလူမျိုးများ သည် ဂျူဒါအစ်ဇင်ကို ဘုရားသခင် ဖန်ဆင်းထူထောင်ပေးခဲ့သည့် အစ္စရေးကလေးငယ်များနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုတော်စပ် ခြင်း၏ ဖော်ပြချက်အဖြစ် မှတ်ယူထားသည်။
အစ္စရေးကလေးငယ်များသည် မူလအစအနေဖြင့် သမ္မာကျမ်းစာ ပါ ဘိုးဘေးဖြစ်သော ပက်ထရီအတ် ဂျက်ကော့ဘ် မှ ဆင်းသက်လာသည့် မျိုးနွယ်စု ဆယ့်နှစ်အုပ်စုဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးဖြစ်လာသည်။
အားလုံးသော အဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ၊ ဘုရားသခင်သည် သူ၏ဥပဒေများနှင့် ပညတ်တော်များကို သိနတောင်ပေါ်တွင် မိုးဇက်သို့ စာဖြင့်ရော ၊ နှုတ်ဖြင့် ပါ တိုရာ ကျမ်းကို ဖွင့်ဟမြွက်ကြားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ကာရိတ် ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် စာဖြင့် ရေးခဲ့သည့် တိုရာကိုသာ စောင့်ထိန်းကြပြီး လွတ်လပ်လှုပ်ရှားမှုရှိ သည့် လူသားဆန်သော ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ဘာသာမဲ့ ဖြစ်သည်။
ဂျူဒါအစ်ဇင် သည် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော် ထက်ကြာမြင့်စွာ သမိုင်းစဉ်ဆက်ရှိနေသည်ဟု ဆိုထားသည်။
ဂျူးဘာသာ သည် ရှေးအကျဆုံးသော ဘာသာရေးများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် ရှင်သန်လျက်ရှိ သည်။
သက်တမ်းအရင့်ဆုံးသော ဘာသာဖြစ်သည်။
ယင်းဘာသာ၏ အဆိုအမိန့်များ၊ ရိုးရာများနှင့် တန်ဖိုးထားရှိမှုတို့သည် ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်နှင့် ဘဟေးယုံကြည်မှုတို့ အပါအဝင်နောက်ပိုင်း အေဗရာဟင်ဘာသာ ရေးများကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
များစွာသော ဂျူးဘာသာ၏သွင်ပြင်လက္ခဏာများသည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ ၊ အနောက်တိုင်း လူမှုကျင့်ဝတ်များနှင့် မြို့ပြဥပဒေများအပေါ် လွှမ်းမိုးခဲ့ သည်။
လိုက်နာကျင့်သုံးမှု ဂျူးဘာသာရေး ဝတ်ပြုဆုတောင်းသူ ဂျူးများသည် လူမျိုးဘာသာရေးအုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဂျူးလူမျိုးမှ မွေးဖွားလာသူများနှင့် ဂျူးဘာသာသို့ လွှဲပြောင်းလာသူများအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ ဂျူးလူမျိုးလူဦး ရေမှာ ၁၄ သန်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၄၃% သည် အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် ၄၃%သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်နေကြသည်။
အကြီးမားဆုံးသော ဂျူးဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုများမှာ အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်၊ ရှေးရိုးစွဲ ဂျူဒါအစ်ဇင် နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဂျူဒါအစ်ဇင်တို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းအုပ်စုများ အတွင်း အထင်ကရ ခြားနားချက်မှာ ဂျူးဥပဒေကို ချဉ်းကပ်ပုံ ချဉ်းကပ်နည်း ကွာခြားချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ရှေးရိုးစွဲနှင့် အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်တို့သည် ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဟု မှတ်ယူထိန်းသိမ်း ထားကြပြီး အစဉ်အလာ ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ရှေးရိုးစွဲ ဂျူဒါအစ်ဇင်ထက် ၎င်း၏လိုအပ်ချက်များကို ပို၍ ခေတ်သစ်အမြင်ဖြင့် ပြန်ဆိုမြှင့်တင်ထားသည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ကျန်အခြားသော ဂျူဒါအစ်ဇင်နှစ်မျိုးထက် ယေဘုယျအားဖြင့် ပို၍ လွတ်လပ်သည်။
၎င်း၏အထင်ကရ အနေအထားမှာ ဂျူးဥပဒေကို တားမြစ်ချုပ်ချယ်မှုများစာရင်း ဆိုသည်ထက် အထွေထွေလမ်းညွှန်ချက်များဟု ရှုမြင်ထားသည်။
၎င်းတို့၏ မူရင်းအတိုင်း ဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ဂျူးလူမျိုးအားလုံး ၏ လိုအပ်ချက်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအရ အထူးရုံးတော်များသည် ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာစေ သည်။
ယနေ့တွင် ယင်းရုံးတော်များ ဆက်လက်တည်ရှိနေသာ်လည်း ဂျူဒါအစ်ဇင် လိုက်နာကျင့်သုံးမှုသည် အများအားဖြင့် မိမိစိတ်ဆန္ဒအလျှောက်သာဖြစ်သည်။
သာသာရေးကျမ်းကိစ္စများ ၊ ဥပဒေပြုကိစ္စရပ်များ အပေါ်တွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ်မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာပေးအပ်ထားခြင်းမရှိခဲ့ပါ။
သို့သော် မြင့်မြတ်သော ကျမ်းဂန်ပြဋ္ဌာန်းချက်များတွင် ဂျူးဘာသာရေးဘွဲ့ရများနှင့် ပညာရှင်များမှ ပြန်ဆိုရေးသားထားကြသည်။
ဘာသာရေးအဆိုအမိန့်နှင့် ယုံကြည်မှု၏မူများ ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ထင်မြင်ယူဆရသည်။
သို့သော် အမြဲတစေမဟုတ်သော်လည်း သဘောတရားအရ ခိုင်မာသည်။
ဥပမာအားဖြင့် တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ယုံကြည် ကိုးကွယ်မှုကို အစဉ်အမြဲလိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
ရှေးခေတ် အစ္စရေးများတွင် အခြားသော ဘုရားများအပေါ် ကိုး ကွယ်မှု ပျံ့နှံ့လာသည်ကို ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာ(တန်နက်) တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းများ ထပ်ခါ တစ်လဲလဲပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းထားခြင်းများတွေ့ရသည်။
ဂရိ-ရောမ ခေတ်တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းအထိ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့မှုများ အပါအဝင်များစွာသော ကွဲပြားနေသည့် ပြန်ဆိုရေးသားမှုများ ဂျူဒါအစ်ဇင်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။
မျက်မှောက်ကာလများတွင် အချို့ပျော့ပြောင်းသော ဂျူးလုပ်ရှားမှု အဖွဲ့များ ပြောဆိုထိန်းသိမ်းထားသည်မှာ ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာသည် လူသားစာရေးသူများမှ ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သမိုင်းတွင် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သော လူအဖြစ်တင်စားသုံးနှုန်းသော နတ်ဘုရား၏ ဖြစ်တည်မှုကို လက်မခံကြပေ။
ဂျူးသမိုင်း တစ်လျှောက် တွင် ပညာရှင်များသည် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏အနှစ်သာရ ပို့ချချက်များကို များစွာသော နည်းနာများအဖြစ် အဆိုပြုခဲ့ကြပြီး ယင်းနည်းနာများအားလုံးသည် ဝေဖန်မှုများနင့် ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။
အများဆုံးထင်ပေါ်သည့်နည်းနာမှာ ဆယ့်နှစ်ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် မိုင်မိုနိုက် ၏ ယုံကြည်မှုအခြေခံသဘောတရားဆယ့်သုံးချက် ဖြစ်သည်။
မိုင်မိုနိုက်၏ အဆိုအရ ယင်းအခြေခံသဘောတရားများအထဲမှ တစ်ခုမဟုတ် တစ် ခုကို ပစ်ပယ်သည့် ဂျူးလူမျိုးတစ်ယောက်ယောက်သည် အယူဝါဒစွန့်လွှတ်သူ ၊ ဘာသာဆန့်ကျင်သူအဖြစ် သုံးသပ်မည်။
သို့သော်လည်း မိုင်မိုနိုက်ရောသူနှင့်ခေတ်ပြိုင်များပါဤအခြေခံသဘောတရားများသည်ဂျူးလူမျိုးအားလုံး၏ယုံကြည်မှုကိုမလွှမ်းခြုံနိုင်ဟုရှုမြင်ထားပြီးဂျူဒါအစ်ဇင်၏ကျမ်းဂန်အနှစ်သာရဖော်ပြချက်သက်သက်မျှသာ ဖြစ်သည်။
အခြားသော ဂျူးပညာရှင်များသည် မိုင်မိုနိုက်၏ အခြေခံသဘောတရားများမှ အနည်း ငယ်ခွဲထွက်သည့် ရှုထောင့်အမြင်များကို လက်ကိုင်ထားကြသည်။
မိုင်မိုနိုက်၏အခြေခံသဘောတရားများ မိုင်မိုနိုက် သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်ကာလတွင် ၎င်း၏ ပို့ချချက်များကို ဟစ်စဒိုင်းခရက်စ်ကတ်စ် (Hasdai Crescas) နှင့် ဂျိုးဇက်အယ်လ်ဘို (Joseph Albo) တို့မှ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။
အယ်လ်ဘို နှင့် ရာဗတ် (the Raavad) တို့သည် မိုင်မိုနိုက်၏အခြေခံသဘောတရားများသည် များစွာသော ယုံကြည်မှုအခြေခံတရားများမဟုတ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
ဤကဲ့သို့ ငြင်းဆိုခဲ့ရာ တွင် မိုင်မိုနိုက်သည် ရိုးရိုးသားသား အမှားကျူးလွန်ထားသူ ဂျူးလူမျိုးများကို ဘာသာအယူဝါဒဆန့်ကျင် သူများကဲသို့ ပုံစံအမျိုးမျိုးခွဲခြားဖော်ပြထားသည်ဟု တင်ပြထားသည်။
အခြားသောသူများကလည်း မည် သည့်လွယ်ကူရှင်းလင်းသော ဂျူဒါအစ်ဇင်၏ အနှစ်သာရပို့ချချက် နည်းနာများပင်ဖြစ်စေ ဆန့်ကျင်လျက် ရှိသည်။
အမှန်တစ်ကယ်တွင် ဂျူဒါအစ်ဇင် ယုံကြည်သက်ဝင်မှုများစာရင်းကို လျှော့ချနေသလိုဖြစ်နေပြီး ဂျူးသမ္မာကျမ်းစာများအားလုံးကို လက်ခံသူအရေအတွက်လျော့နည်းစေနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြငြင်းဆိုထားကြသည်။
ဤကိစ္စများနှင့် တစ်ဆက်တည်းတွင် ရှေးခေတ်သမိုင်းပညာရှင် ဂျိုးဇက်ဖတ်စ် (Josephus) သည် ကျင့်ကြံမှုများနှင့် လိုက်နာမှုများကို ဘာသာယုံကြည်ခြင်းမျှသာထက်ပိုပြီး အလေးအနက်ထားဟြေဆိုထား သည်။
ဂျူးဥပဒေကို လိုက်နာမှု ပျက်ကွက်၍ ဘာသာစွန့်သွားသူများကို ပါဝင်လာစေရန်နှင့် ဘာသာကူး ပြောင်းလာသူများအတွက် လိင်တံထိပ်အရေပြားဖြတ်ခြင်းနှင့် ရိုးရာဓလေ့စရိုက်များ စည်းကမ်းတကျရှိခြင်း တို့ပါဝင်သည်။
လိုအပ်ချက်များကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရမည်။
မိုင်မိုနိုက်၏အခြေခံသဘောတရားများသည် လာမည့် ရာစုနှစ်အနည်းငယ်အတွင်း များစွာ လျစ်လျူရူခြင်းခံရမည် ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ထိုအခြေခံသဘောတရားများကို သင့်လျော် မှန်ကန်စွာ ပြောင်းလဲဖော်ပြချက်နှစ်ခုဖြစ်သည့် “အာနီမအာမင်” နှင့် “ယစ်ဒဲ” ("Ani Ma'amin" and "Yigdal") တို့သည် များစွာသော ဂျူးဝတ်ပြုပွဲများတွင်တစုတဝေးတည်း ပါဝင်လာတော့မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ ၏ မျှော်လင့်ထားသော ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်း လက်ခံလာမှုသို့ ရှေးရှုနေသည်။
မျက်မှောက်ခေတ်ကာလတွင် တိကျသောကာလ တိကျသော ဘာသာရေးတရားသေမူဝါဒကို ချမှတ် ပေးနိုင်သည့် ဗဟိုအာဏာပိုင်စနစ်သည် ဂျူဒါအစ်ဇင်တွင် မရှိဖြစ်နေသည်။
ဤအကြောင်းကြောင့် အခြေခံယုံကြည်သက်ဝင်မှုများအပေါ် မူတည်လျက် များစွာသောမတူကွဲဟြး ခြားနားမှုများသည် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏ မြင်ကွင်းအတွင်းတွင် စဉ်းစားတွေးတောစရာဖြစ်နေသည်။
သို့ရာ တွင် အားလုံးသော ဂျူးဘာသာရေး လှုပ်ရှားမှုများသည် ကြီးမားသည်ဖြစ်စေ သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ ဟီဘရူး သမ္မာကျမ်းစာနှင့် တယ်လဲမတ် နှင့် ကက်ဘာလာ တို့ကဲ့သို့သော များစွာသော ရှင်းလင်းချက်များအပေါ် အခြေခံလျက်ရှိသည်။
ဂျူဒါအစ်ဇင်ကို ဘုရားသခင်နှင့် ဘိုးဘေးအေဗရာဟင် တို့ အကြား သမ္မာကျမ်းစာဝင်သဘောတူညီချက်ဟု ကမ္ဘာ နှင့်အဝန်းအသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ထိုနည်းတူ စွာပင် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏ အမြင့်မြတ်ဆုံးတမန်တော်ကြီး မိုးဇက် သို့ပြဆိုထားသည့်သဘောတူညီချက် ကိုလည်း သိမှတ်ပြုနာခံလျက် ရှိသည်။
ရပ်ဘင်နစ် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏ မဏ္ဍိုင် ပြဋ္ဌာန်းချက် မစ်နာ တွင် ဘုရားသခင်၏ ဤသဘောတူညီချက်ကို လက်ခံခြင်းသည် ဂျူဒါအစ် ဇင်၏ အနှစ်သာရသွင်ပြင်ဖြစ်သည်ဟု စဉ်းစားသုံးသပ်ထားပြီး သဘောတူညီချက်ကို ကန့်ကွက်သူများသည် ရောက်ရှိလာမည့် ကမ္ဘာတွင်ပြစ်ဒဏ်အဖြစ်ပေးဆပ်ခံရမည်။
ဂျူးလူမျိုးနှင့် ဂျူဒါအစ်ဇင်အကြား ထူးခြားချက် ဒယ်နီရယ်ဘိုရာရင် ၏ အဆိုအရ ဘာသာရေးနှင့် လူမျိုးတို့အကြား မျဉ်းတား ဖော်ပြရမည့်ထူးခြားချက်သည် ဂျူဒါအစ်ဇင်အတွက် သူစိမ်းဆန်ဆန်ဖြစ်နေပြီး၊ ပလေတို၏ဒဿနများမှ ဆင်းသက်လာသည့် ရုပ်နှင့်နာမ်တို့အကြားအတွဲတစ်ခုတည်းအဖြစ် တည်ရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂရိခေတ်ကာလ ဂျူဒါအစ်ဇင်အတွင်းသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သွားသည်။
ဒယ်နီရယ်၏ အမြင်တွင် အကျိုး ဆက်အနေဖြင့် ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် အစဉ်အလာကိုလိုက်သော အနောက်နိုင်ငံ၏ စံထားသတ်မှတ်ချက်များဖြစ်သည့် ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် လွယ်ကူစွာ အံဝင်ခွင်ကျ မဖြစ်နိုင်ပါ။
ဘိုရာရင် အကြံပြုသည်မှာ ဤသို့ဖြစ်ရသည့် အတွက် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝဝကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည့်သမိုင်းလမ်းကြောင်းသည် အနောက် တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုပေါ်ထွန်းလာမည်ဟု ကြိုတင်နိမိတ်ဖတ်ထားသလို ဖြစ်နေပြီး၊ အနောက်တိုင်း၏အပြင် ဘက်တွင်လည်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
(အနောက်တိုင်းဆိုသည်မှာ ဥရောပ ၊ အထူးသဖြင့် အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်ဥရောပ) ထိုခေတ်ကာလများအတွင်းက ဂျူးတို့သည် ကျွန်ဘဝ၊ မင်းမဲ့ဝါဒနှင့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ အောင်ပွဲ ၊ ရရှိပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် နယ်နှင်ဒဏ်စသည့် အတွေ့အကြုံများကို ကောင်းစွာရရှိခဲ့ကြသည်။
ဂျူးလူမျိုး များ အီဂျစ်မှ ထွက်ခွာလာခဲ့သည့်ခေတ်တွင် ဂျူးတို့သည်ရှေးဟောင်းအီဂျစ် ၊ ဗာဗုလုန်နီးယန်း ၊ ပါရှန်း နှင့် ဂရိယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရပြီး ယင်းယဉ်ကျေးမှုများသည် ဂျူးများအပေါ်လွှမ်းမိုးလျက်ရှိနေခဲ့သည်။
ထိုနည်းတူစွာဉာဏ်အလင်းရရှိခြင်း(ဟတ်စ်ကာလာတွင်ကြည့်)နှင့် အမျိုးသားရေး ဝါဒဖြစ်ပေါ်လာမှုကဲ့သို့သော ခေတ်သစ်လှုပ်ရှားမှုများသည် မြေထဲပင်လယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် ဂျူးနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် အသီးအပွင့်များကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။
ဂျူးတို့သည် အထက်တန်းလွှာလူတန်းစားတစ်ရပ် (ကာဇက်) ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ကူးပြောင်းခံယူလာသည် မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
ကာဇက်တို့သည် ၎င်းတို့ရရှိထား သည့်မြေနှင့် အာဏာတို့ပါ ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ရုရှးနိုင်ငံသားများအဖြစ်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့ရသည်။
ထို့ယခင်အချိန်က မွန်ဂိုလက်အောက်သို့ကျရောက်ခဲ့ရသည်။
ဤသို့သောအကြောင်းများကြောင့် ဘိုရာရင်က သုံးသပ်ထားသည်မှာ ဂျူးလူမျိုးဖြစ်ခြင်းသည် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေသော သက်သေပြချက်များကြောင့် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသည်။
အကြောင်းမှာ နိုင်ငံသား မဟုတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ၊ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် မဟုတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ၊ ဘာသာရေးလည်းမဟုတ် သောကြောင့်လည်းကောင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ယင်းတို့အားလုံးသည် အပြန်အလှန်အားဖြင့် တင်းမာမှုရှိသည်” ဤအမြင်များကို ဆန့်ကျင်လျက် လူကို အခြေခံသည့် ဂျူဒါအစ်ဇင်၏လုပ်ဆောင်မှုများသည် ဂျူဒါ အစ်ဇင်၏ဘာသာရေးအမြင်ကို ပစ်ပယ်ထားပြီး သေချာသော ယဉ်ကျေးမှုရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထည့် သွင်းထားသည်။
ဘာကလူတစ်ယောက်ကို ဂျူးဖြစ်စေသလဲ ရိုးရာဂျူးဥပဒေအရ ၊ ဂျူးဆိုသည်မှာ ဂျူးလူမျိုးမိခင်တစ်ယောက်မှ မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဂျူးဥပဒေအရ ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ကူးပြောင်းလာသူဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဂျူဒါအစ်ဇင်နှင့် ဗြိတိသျှ လွတ်လပ်သော ဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ဂျူးမိဘတစ်ဦးဦးမှ (ဖခင်ဖြစ်စေ ၊ မိခင်ဖြစ်စေ) မွေးဖွားလာပြီး၊ မိဘများမှ ဂျူးအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ပြီး ပြုစုထူထောင်ထားသည့် ကလေးကိုသာ ဂျူးအဖြစ်လက်ခံသည်။
ဂျူ ဒါအစ်ဇင် ၏အားလုံးသော အဓိကလမ်းကြောင်းပုံစံများသည် ရိုးသားသော ဘာသာပြောင်းလာမှုအတွက် တံခါး ဖွင့်ထားပြီး၊ ဘာသာပြောင်းခြင်းကို ဂျူးဓလေ့ထုံတမ်းအရ အားမပေးပါ။
ဘာသာပြောင်းခြင်းလုပ် ငန်းစဉ်ကို အာဏာပိုင်တာဝန်ခံများမှ အကဲဖြတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး ဘာသာပြောင်းလာသူ သို့မဟုတ် သူမသည် ရိုးသားမှုနှင့် သိနားလည်မှုတို့အတွက် စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်းခံရမည်။
ဘာသာပြောင်းလာသူများကို “ဘင် အေဗရာဟင်” (ben Abraham) သို့မဟုတ် “ဘတ်အေဗရာဟင်” (bat Abraham) ဟု အမည် ပေးသည် အေဗရာဟင်၏သား သို့မဟုတ် သမီး ရိုးရာဂျူဒါအစ်ဇင်သည် ဂျူးအဖြစ်မွေးဖွားလာသူ သို့မဟုတ် ဘာသာပြောင်းလာသူကို ဂျူးအဖြစ်ထာဝရ ထိန်းသိမ်းမှတ်ယူထားသည်။
သို့သော်လည်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဂျူဒါအစ်ဇင်သည်တစ်ခြားဘာသာ သို့ ပြောင်းသွားသူ ဂျူးတစ်ဦးကို ဂျူးအဖြစ် ဆက်လက်မသတ်မှတ်တော့ပါ။
အစ္စရေးအစိုးရသည် တရားရုံးချုပ် ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် ဥပဒေများဖြင့် အထက်ပါလုပ်ဆောင်ချက်ကို ရယူထားသည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် ဂျူးမှတ်ပုံတင်ကို မည်ကဲ့သို့ ဆုံးဖြတ်သနည်းဆိုသည့် မေးခွန်းသည် စေ့ဆော်မှု တစ်ခုအဖြစ် 1950 ခုနှစ် ဒေးဗစ်ဘင်ဂူရီရင်း မှ နိုင်ငံသားအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးရ မည့်ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘာ့တစ်ဝန်းရှိ ဘာသာရေးအာဏာပိုင်များနှင့် ပညာတတ်များ သို့ မီဟူးရဟူဒီ ("who is a Jew") (“မည်သူသည် ဂျူးတစ်ယောက်ဖြစ်သနည်း”) ဆိုသည့် ထင်မြင်ချက်များကို မေးမြန်းရာမှ ထွက် ပေါ်လာသည်။
ဤကိစ္စသည် ယနေ့ထက်တိုင် ဖြေရှင်း၍မပြီးနိုင်သေးဘဲ အခါအားလျော်စွာ အစ္စရေး နိုင်ငံရေးများတွင် ပြန်ပေါ်လာသည်။
ဂျူးလူဦးရေပြပုံများ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဂျူးလူမျိုးအရေအတွက် ရရှိနိုင်ရန်ခဲယဉ်းပါသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် “မည်သူသည် ဂျူးတစ်ယောက်ဖြစ်သနည်း” ဆိုသည့် မေးခွန်း၏အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် ပြဿနာဖြစ်နေခြင်း ၊ အားလုံးသော ဂျူးများ သည် ဂျူးအဖြစ်မှတ်ပုံမတင်ထားခြင်း ၊ မှတ်ပုံတင်ထားသူများကိုလည်း အခြားသောဂျူးများမှ လက်မခံခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဂျူးနှစ်ချုပ်စာအုပ် (၁၉၀၁)အရ ၁၉၀၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဂျူးလူဦးရေသည် ၁၁ သန်းပတ်ဝန်းကျင်ရှိသည်။
နောက်ဆုံးရရှိသည့် စာရင်းဇယားသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဂျူးလူဦးရေ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးချက်နှင့် ဂျူးပြက္ခဒိန် (၂၀၀၅)စာအုပ်တို့မှဖြစ်သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဂျူးလူဦရေ ကွင်းဆင်းစစ် ဆေးချက်အရ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးတွင် ဂျူးလူမျိုး ၁၃.၃ သန်းရှိသည်။
ဂျူးနှစ်ပြက္ခဒိန်တွင် ၁၄.၆ သန်းဟုဆို သည်။
ဂျူးလူဦးရေ တိုးပွားမှုနှုန်းသည် ၂၀၀၀ မှ ၂၀၀၁ တွင် ၀.၃% တိုးတက်ခဲ့ပြီး လက်ရှိကာလတွင် သုည ရာခိုင်နှုန်းနီးပါးသာရှိသည်။
ဆွေနီးမျိုးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းခြင်းတို့သည် ဂျူးလူဦးရေ စာရင်းအပေါ် လွှမ်းမိုးလျက်သည်။
သို့သော်လည်း ဂျူဒါအစ်ဇင်သို့ ဘာသာပြောင်းလာမှုသည် ယင်းလူဦးရေစာရင်းကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲရန် ကူညီနိုင်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:ဂျူးဘာသာ။
thumb|18 လအရွယ် မှန်းခြေ 14 ပေါင်သာရှိသေးသည် အာဖဂန်ခလေးငယ်မလေးအား အမေရိကန်ဆေး တပ်ဖွဲ့မှ ပက်ယာခရိုင်တွင်ပြုစုနေပုံ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းဆိုသည်မှာ အာဟာရဓာတ်များ မလုံလောက်ခြင်း ၊ ပိုနေခြင်း သို့မဟုတ် မညီမမျှ စားသုံးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
အစားအစာထဲတွင် အာဟာရဓာတ်နည်းနေသလား။
များနေသလား၊ အပေါ်မူ တည်ပြီး ကွဲပြားခြားနားသည့် အာဟာရဓာတ်အစီအစဉ် မကျနမှုများဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်း မှ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း ကို ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် တစ်ခုတည်းသော စိုးရိမ်စရာအကောင်းဆုံး ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ကိုးကားညွှန်းဆိုသည်။
အာဟာရဓာတ် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အထိ ရောက်ဆုံးသော ကူညီထောက်ပံ့မှုအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာသိရှိနားလည်ထားသည်။
အရေးပေါ်ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် လိုအပ်နေသည့် အာဟာရဓာတ်များကို မြေပဲထောပတ်ကဲ့သို့ အားဖြည့်အာဟာရမှုန့်အထုတ်ငယ်များ ထောက်ပံ့ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်စာများ ကို တိုက်ရိုက်ထောက်ပံ့ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
အကူအညီပေးရေး အုပ်စုများမှ တိုးတက်သုံးစွဲလာသည့် ငတ်မွတ်ခေါင်းမှု ကယ်ဆယ်ရေး ပုံစံမှာ ကူညီပေးကမ်းသည့် နိုင်ငံများမှ စားနပ်ရိက္ခာများ ဝယ်ယူနေမည့်အစား၊ ငတ်မွတ်နေသူများသို့ ငွေပေးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ငွေစက္ကူ ဘောက်ချာများ ပေးခြင်းဖြင့် ဒေသတွင်နေထိုင်သည့် လယ်သမားများထံမှ ဝယ်ယူနိုင်သည့် ပုံစံဖြစ်သည်။
ကူညီပေးကမ်းသည့် နိုင်ငံများမှရိက္ခာဝယ်ယူခြင်းသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစရိတ်များတွင် ငွေဖြုန်းတီးရာ ကျပြီး ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် တစ်ခါတစ်ရံ ဥပဒေချမှတ်ပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။
ရေရှည်ဆောင်ရွက်ချက်များတွင် ဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းကဲ့သို့သော ခေတ်မီ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် လိုအပ်နေသည့်ရာများတွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများပါဝင်သည်။
၎င်းဆောင်ရွက်ချက်များသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အစာရေစာငတ်မွတ်မှု အပြီးသတ်ဖယ်ရှားပြီး ဖြစ်သည်။
သို့သော်ငြားလည်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ကန့်သတ်ချက်များမှာ အစိုးရမှလယ်သများသို့ အမတော်ကြေးများ မထောက်ပံ့ရန် တားမြစ် ထားပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့အချို့ကလည်း ဓာတ်မြေဩဇာများ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်သုံးခြင်းကို ဟန့်တားလျက်ရှိသည်။
ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းများ ပဋိပက္ခများနှင့် ရောဂါ ပဋိပက္ခများနှင့် စစ်ပွဲသည် လယ်ယာလုပ်သားလျော့နည်းမှုကို ဖြစ်စေသည် သို့မဟုတ် လယ်လုပ်စရာမြေမရှိသည့် နယ်စပ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသော ခိုးကိုးရာမဲ့များ သို့မဟုတ် ဒုက္ခသည်များ ဖြစ်စေသည်။
အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည်မကျန်းမာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် HIV/AIDS ရောဂါ ကျယ်ပြန့်စွာကူးစက် ပြန့်ပွားလာခြင်း ကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
ဆင်းရဲခြင်းနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းများ စားနပ်ရိက္ခာများပြားစွာ ပြတ်လပ်ခြင်းသည် နည်းပညာချို့တဲ့သည့်နိုင်ငံများတွင် အာဟာရချို့တဲ့ စေသည့် အကြောင်း အရာ တစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်နေသည်။
FAO (ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့) မှ ခန့်မှန်းသည် မှာ ရှစ်ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းသော အာဟာရမပြည့်ဝသည့် ကလေးသူငယ်များသည် စားနပ်ရိက္ခာပိုလျှံစွာ ထုတ်လုပ် သည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေးပညာရှင် အမတ်ရဆန် (Amartya Sen) က မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်အများအတွင်းက ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ လူသား အားလုံးကို ကျွေးနိုင်ရန် စားနပ်ရိက္ခာမှာ လုံလောက်မှုရှိသောကြောင့် စားနပ်ရိက္ခာ ခေါင်းပါးမှုတွင် ရိက္ခာ ဖြန့်ဖြူးမှု ပြဿနာသည် အမြဲတမ်းရှိနေသည်/သို့မဟုတ် ဆင်းရဲမှုကြောင့်ဖြစ်သည် ဟုလေ့လာတွေ့ရှိထားသည်။
သူကပြောဆိုထားသည်မှာ အာဟာရချို့တဲ့ မှုနှင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုတို့သည် စားနပ်ရိက္ခာဖြန့်ဖြူးမှုပြဿနာနှင့် ဝယ်လိုအားတို့နှင့် ပိုပြီးဆက်နွယ်နေသည်။
ယင်းအချက်သည် စားသောက်ကုန်ဈေးကစားသူများကြောင့် ဈေးနှုန်းများမြင့်တက်လာသည်ကို ညွှန်းဆိုသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများ ကျဆုံးပြိုလဲခဲ့ပြီးနောက် သန်းပေါင်းများစွာ သော ဒေါ်လာငွေများသည် အစားအစာနှင့် အဓိက လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများတွင် ထည့်သွင်းရင်းနှီးခဲ့ကြသည့် အတွက် 2007-2008 စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်း ပြဿနာ ဖြစ်ရသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
သုံးစွဲနေကျ လောင်စာများနေရာတွင် ဇီဝလောင်စာများ အစားထိုး သုံးစွဲလာသည့် အတွက်ကြောင့် အာဟာရဓာတ်အတွက် အစားအစာ ထောက်ပံ့မှု လျောနည်းလာပြီး စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းများကို တက်လာစေသည်။
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့၏ စားနပ်ရိက္ခာ အခွင့်အရေးအတွက် အထူးသတင်းထောက်ဖြစ်သူ ဂျင်းဇီးဂလာ (Jean Ziegler) အဆိုပြုထားသည်မှာ သီးနှံများထက် ပြောင်းဖူးရိုး ၊ ငှက်ပျောရွက်စသည့် လယ်ယာစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို လောင်စာအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။
စားသောက်ပုံ အလေ့အကျင့်များ မိခင်နို့မတိုက်ကျွေးခြင်းသည် မွေးကင်းစနှင့် ကလေးသူငယ်များကို အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသို့ ရောက် သွားနိုင်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ မိခင်နို့ မတိုက်ကျွေးရခြင်း၏ ဖြစ်နိုင်သည့် အကြောင်းပြချက်များမှာ မိသားစု အများစုသည် နို့ဘူးတိုက်ခြင်းကို ကောင်းသည်ဟု ထင်နေကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ မှ ပြောသည်မှာ မိခင်များ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်းကို ပစ်ပယ်ထားရသည့် အကြောင်းမှာ မိခင်များသည် ကလေးများကို မည်သို့ ကျွေးမွေးသုတ်သင်ရမည်ကို ကောင်းစွာ နားမလည်၍ ဖြစ်သည်။
သို့မဟုတ် နို့တိုက်ရာ တွင် နာကျင်ခြင်းနှင့် သက်တောင့်သက်သာ မရှိခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြောင်းဆိုလည်း ပြောင်းတစ်မျိုးတည်း သို့မဟုတ် ဆန်ဆိုလည်း ဆန်တမျိုးတည်းကဲ့သို့ အစာတစ်မျိုးတည်းကို ကြာရှည်စားသောက်ခြင်း သည် အာဟာရချို့တဲ့မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ အာဟာရနှင့် ပတ်သက်၍ အသိပညာနည်းပါးခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း ၊ သို့မဟုတ် စားစရာ ဒီတစ်မျိုးတည်းဘဲရှိနေလို့သော် လည်းကောင်းဖြစ်သည်။
လူအများစုသည် အာဟာရချို့တဲ့မှုကို အစာငတ်မွတ်မှုတစ်ခုတည်းကြောင့်ဟု ထင်မြင်နေကြ သော်လည်း အစားအသောက် လွန်ကဲစွာစားခြင်းသည်လည်း ထိုနည်းတူစွာ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း အကြောင်းတစ်ကြောင်း အဖြစ်ပါနေသည်။
ကမ္ဘာကြီး၏နေရာ တော်တော်များများတွင် အာဟာရဓာတ်မပါသည့် အစားအစာတွေကလည်း ပိုလျှံစွာရရှိနေသည့်အပြင် ထိုင်ပြီးလုပ်ရသည့် အလုပ်တွေများပြားလာသည်။
၎င်းသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အဝလွန်ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ယေးတက္ကသိုလ်မှ စိတ် ပညာရှင် ကယ်လီဘရောင်းနယ် (Kelly Brownell) သည် အဆီနှင့်သကြားများပြွတ်သိပ်ပါသည့် အစား အသောက်များ က ကျန်းမာစေပြီး အာဟာရဓာတ် ပြည့်ဝသည့် အစားအစာများကို ကျော်လွန်၍နေရာယူထားသည်ကို “အဆိပ်သင့်အစားအစာ ပတ်ဝန်းကျင် ” ဟု ခေါ်ဆိုထားသည်။
အဝလွန်ခြင်းသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင်သာတွေ့ရသည်မဟုတ်ဘဲ ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ ဝင်ငွေကောင်း သူတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
လယ်ယာကုန်ထုတ်စွမ်းအား စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်ရခြင်းသည် သီးထပ်သီးညှပ်ကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်မှု နည်းပါးနေ၍ သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နည်းပညာမရှိ၍ သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နိုက်ထရိုဂျင် ဓာတ်မြေဩဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း တို့ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များ လျော့နည်း၍သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရသည်။
ဆင်းရဲမှု ပြန့်နှံ့ရခြင်း၏ ရလဒ်သည် လယ်သမားများ ၏ ကြိုးစားအားထုတ်မှုမရှိခြင်း ၊ သို့မဟုတ် အစိုးရမှ နည်းပညာမပံ့ပိုးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့် ချမ်းသာသည့် အလှူရှင်နိုင်ငံများသည် အကူအညီအထောက်အပံ့ ပေါ်မှီခိုနေသည့် နိုင်ငံများအား ဓာတ်မြေဩဇာကဲ့သို့သော စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာပစ္စည်းများ အတွက် အမတော်ကြေးများကို ဖြတ် တောက်ရန် ဖိအားပေးလျက်ရှိသည်။
ဈေးကွက်ဖွင့်ပေးသည့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပ နိုင်ငံများပင်လျှင် သူတို့ ၏ တောင်သူလယ်သမားများအား မြောက်မြားစွာသော အမတော်ကြေး/အထောက်အပံ့များ ပေးလျက်ရှိသည်။
အားလုံးမဟုတ်သော်လည်း လယ်သမားအများစုသည် ဓာတ်မြေဩဇာဖိုး မတက်နိုင်သည့်အတွက် လယ်ယာထွက်ကုန်လျော့ကျလာပြီး စားနပ်ရိက္ခာဈေးနှုန်းများ တက်လာရသည်။
ဓာတ်မြေဩဇာ မရရှိသည့်အကြောင်းအရာများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အချက်ကို အခြေခံလျက် ဓာတ်မြေဩဇာထောက်ပံ့ ရေးကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
မြစိမ်းရောင် တော်လှန်ရေး စတင်သူ နော်မန်ဘိုရစ် (Norman Borlaug)၏ အာဖရိကကို ကျွေးမွေးရန် အခက်အခဲဆိုသည့် စာအုပ်ကို ကိုးကားထားသည်။
ဖျားနာခြင်း အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းသည် ရောဂါနှင့် ရောဂါကူးစက်ခံရမှုအခြေအနေများကို တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်စေ သည်။
ဥပမာအားဖြင့် တီဘီရောဂါရရှိရန် အဓိကအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရေကောင်းရေသန့်မရရှိ သည့် နေရာ သို့မဟုတ် လူအစုအဖွဲ့တွင် နောက်ထပ်ကြီးမားသည့် ကျန်းမာရေးအတွက်စိုးရိမ်ရသော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ် သည်။
အားအင်ကုန်ခမ်းနည်းပါးလာခြင်း နှင့် ဦးနှောက်၏ စွမ်းဆောင်မှု ချို့ယွင်းလာခြင်းသည် အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းဆီသို့ အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ဦးတည်နေကြောင်းကို ဖော်ပြပြီး ၎င်းအာဟာရချို့တဲ့ရခြင်း၏ သားကောင်များသည်အစားအစာ ရရှိရန်၊ ဝင်ငွေရရှိရန်၊ ပညာသင်ကြားရန်တို့ အတွက် အလုပ်ကောင်းစွာ မလုပ်နိုင်တော့ပါ။