kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကချင်ပြည်နယ် အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ၌ ရရှိခဲ့သော ဂျင်းဖောမယ်ဘွဲ့ကို ကလောင်အမည်အဖြစ် အယ်ဒီတာများက ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြပေးခဲ့သဖြင့် ကလောင်အမည် ဂျင်းဖောမယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝ ယုဝတီဂျင်းဖောမယ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နမ္မတူမြို့၊ ပန်ဟိုက်ရပ်တွင် အဖ ဦးဆန်းမောင် (သိန္နီအမတ်ချုပ်) နှင့် အမိ ဒေါ်ခမ်းလှတို့မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၅)ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခု၊ နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၁၄ရက်)သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သားသမီးသုံးယောက်အနက် အလတ်ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်ခင်ဘုန်းတင့် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က သာသနာပြု ကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဆယ်တန်း အောင်မြင်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ကချင်ပြည်နယ် အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဂျင်းဖောမယ်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ စ၍ စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် တိုင်းရင်းသူဂျာနယ်၊ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင် စတယ်လာတင့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကိုညို့ကို ကျွန်မ အကြည်ညိုဆုံး ဆောင်းပါးဖြင့် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းသူဂျာနယ် တွင်စတယ်လာတင့် အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပထမဆုရရှိခဲ့သော်လည်း ဂျင်းဖောမယ် ကလောင်အမည် တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ယုဝတီဂျာနယ်၏ ယုဝတီဘွဲ့ ကိုရရှိ၍ ယုဝတီဂျင်းဖောမယ် ဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ကလောင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့၏ အမြင့်ဆုံး ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယုဝတီဂျင်းဖောမယ်သည် မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင် အဖွဲ့ (၁၉၄၇-၁၉၆၂) နှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း (၁၉၄၆-၁၉၆၂) တို့တွင် အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄-၁၉၅၆ ခုနှစ်များတွင် မန္တလေးမြို့ ကိုယ်ပိုင်ပုံနှိပ်တိုက် ဖွင့်လှစ်ကာ ရတနာပုံဂျာနယ်၊ ရွှေမန်းရုပ်စုံနှင့် ရွှေမန်းညနေ သတင်းစာများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အထက်မြန်မာပြည် စာရေးဆရာများ အသင်းတွင် နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေး တာဝန်ခံနှင့် ဧည့်ခံရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်၌ပင် ရှမ်းပြည်နည် (အရှေ့ပိုင်း) နယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်၌ မန်းမြေမှ မဲဆိုင်ကမ်းခြေသို့ နယ်စပ် ခရီးသွား ဆောင်းပါးရှည်ကြီးကို ယုဝတီဂျာနယ်၌ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ တွင် ကာနယ်ဇင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် ခင်တို့ တွက်တာ ကဏ္ဍ၌ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ လောင်းရိပ်မိသောပန်း ဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့သည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ ကမ္ဘာခြားသူမို့ (၁၉၅၇) မေတ္တာလွန်ပွဲ (၁၉၅၇) အိပ်မက်နိုင်ငံ (၁၉၅၇) လောင်းရိပ်မိပန်းကလေးများ (၁၉၆၁) ကောင်းကင်နှင့်မြေလွှာ (၁၉၆၅) ရင်မှာပွင့်သော ပန်းကလေးများ (၁၉၆၅) မြောက်စွန်းဒေသ ခရီးသည် (၁၉၆၆) ခလုတ်တိုက်လဲသူ (၁၉၆၉) မူးမူး မေ့မေ့ မုန်းမုန်း (၁၉၇၁) ရွှေမန်းတောင်ကြား (၁၉၇၁) ရေမြေဆုံးစေတော့ကွယ် (၁၉၇၂) သေမင်းကိုမှ ချစ်မိသည် (၁၉၇၃) မေတ္တာရင်ခွင်မှာ နားချင်သူပါ (၁၉၇၄) မဟာနွယ်သစ်မင်းသခင် (၁၉၇၄) မဟာနွယ်သစ်မင်းသခင် (ဒုတိယပိုင်း) (၁၉၇၅) မဟာနွယ်သစ်မင်းသခင် (ဇာတ်သိမ်းပိုင်း) (၁၉၇၆) ကျွန်မအတွက် မြသရဖူ (၁၉၈၁) မျိုးချစ်ဇာနည်မယ် (၁၉⁠၉၃) အခြားဆောင်ရွက်ချက်များ ၁၉၅၈-၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ယုဝတီဂျင်းဖောမယ်သည် ချစ်လို့ချစ်တယ်၊ တပ်ကြပ်ကြီးအောင်ထူး၊ ဂုဏ်ရိပ်မြိုင်ဝယ်၊ မေသရဖူ၊ ဤခေတ်ကြီးနှင့် အမီ စသည့်ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးသူ အဖြစ် လည်းကောင်း ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
မင်္ဂလာဒုံ တပ်နယ် ကလေးများ စာသင်ကျောင်း၌ စေတနာ့ဝန်ထမ်း အလယ်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ်လည်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင် မချမ်းဘောမြို့၌ ရုံးစိုက်သော နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနတွင် လက်ထောက် လူမျိုးစု သုတေသန ဌာနမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် မဖွံ့ဖြိုး မတိုးတက်သေးသော လူမျိုးစုများအကြောင်း သုတေသနပြုကာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်း၊ ယုဝတီ ဂျာနယ်တို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုများ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရင်မှာပွင့်သော ပန်းကလေးများ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဖြင့် အနုပညာစာပေ ပထမဆု (အမျိုးသား စာပေဆု) ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းဒေသမှ မြန်မာပြည်သားများ စာမူဖြင့် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာ (ဒုတိယ) ဆု ရရှိခဲ့သည်။
၁၉⁠၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းမိုးခမ်း ကလောင်အမည်ဖြင့် အရင်ကလည်း သည်လိုပဲ ချစ်ခဲ့ကြပါတယ် စာမူဖြင့် မြဝတီစာပေပြိုင်ပွဲ ဝတ္ထုရှည် နှစ်သိမ့်ဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၁ ခုနှစ်တွင် မျိုးချစ်ဇာနည်မယ် ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ရှင်သန်ထက်မြက်ရေး စာပေပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ယုဝတီဂျင်းဖောမယ်သည် ၂၀၀၃ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၇)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဗိုလ်မှူး အက်စ်လှထွေး (ငြိမ်း)၊ သမီး ဒေါ်ခင်မျိုးမြတ် (နန်းအိ⁠အိဇာ)၊ ဒေါ်ခင်မျိုးအေးနှင့် မြေး သုံးဦး၊ မြစ်တဦးတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည် (၁ မေ ၁၉၃၈ မွေးဖွား)သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလအတွင်း ထင်ရှားခဲ့သည့် တပ်မတော်အရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဥ်(၁)ဆင်း ၎င်းသည် စစ်တိုင်းမှူးတာဝန်များအပြင်၊ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး ၁၉၃၈ ခုနှစ် မေလ ၁ရက်တွင် မုံရွာမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မုံရွာ အထက (၁)၊ ၁၉၅၀-၅၄ ခုနှစ်တွင် မုံရွာလူငယ်အစည်းအရုံးဝင်၊ ၁၉၅၄-၅၈ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဥ် (၁)သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းခြင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး၊ အမတ(၁)တွင် တပ်စုမှူး၊ မြစ်သားမြို့နယ် နလက ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်နှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပ သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အမြောက်တပ် (၁) တွင် တပ်ရေးတာဝန်၊ တပ်ထောက်တာဝန် နှင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တခရ ကျောင်း (ဗထူး)နည်းပြအရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမြောက်တပ် (၃) တပ်ခွဲမှူး၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ခလရ (၂၆) ခွဲမှူး(ဗိုလ်မှူး) ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နမခ (အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်) စစ်ဦးစီး (ဒုတိယတန်း)အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ခလရ (၄၇) တပ်ရင်းမှူး၊ တပ်ရင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)၊ တိုင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် စဗဟမှူး တိုင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီဝင်များ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တပ်မ (၈၈) တပ်မမှူး၊ တပ်မစည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် နမခ (အနောက်မြောက်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်) တိုင်းမှူး၊ ထို့နောက် လပခ (အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်) တိုင်းမှူး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းကာလများ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် ဦးနေဝင်း၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းစဥ် ၊၎င်းစည် အာဏာသိမ်း အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ နဝတ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာပြီး၊၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်မှအနားယူကာ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အရပ်ဘက်ဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် ဝန်ကြီးတာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ရရှိသည့်ဆု ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၇ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ၎င်းအား သရေစည်သူဘွဲ့ အပ်နှင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဦးသုဝေ(၁၉၃၂ဖွား)သည် ၂၀၁၀ခုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သောဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(မြန်မာ)ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုပူးတွဲကော်မတီ (UPDJC)၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။
https://ispmyanmarpeacedesk.com/function/updjc-ကော်မတီဝင်များ/ ဝါရင့် နိုင်ငံရေးသမားကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ညွှန်းကြသည်။
ဖဆပလ အစိုးရခေတ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဦး ကျော်ငြိမ်း ၏ ကိုယ်ရေးအတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ဖူးသူဖြစ်ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်အရေးအခင်းပြီးနောက် ၁၀ နှစ်ကျော်ကြာ နိုင်ငံရေးအမှုဖြင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ မေလ ၁၈ ရက်နေ့ ည ၇ နာရီခန့်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရွှေပြည်သာမြို့ရှိ ၎င်း၏နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
NEWS COLLECTION:နိုင်ငံရေးပါတီများ အခက်တွေ့စေရန် ဖန်တီးခံရဟု ဦးသုဝေ ပြောကြား ငယ်ဘဝ ၃၁-၁၂-၃၂ ရက်နေ့တွင် တောင်ငူမြို့၌ အဖဦးလှအုန်း၊ အမိဒေါ်လှတင်တို့မှ မွေးဖွားသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသူ (Pharlimee Chittaphan (ခ) ဒေါ်မြသန်း)နှင့် အကြောင်းပါခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဗန်ကောက်မြို့အနီး ထုံဘူရီ(တွန်ပိုလီ)မြို့၊ ချရာနကွမ်လမ်းရှိ ယောက္ခမ မိသားစုနှင့် အတူ နေထိုင်ခဲ့ဖူးသည်။
ပါဝင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဒီမိုကရက်တစ် ကျောင်းသားအဖွဲ့ (ဒီအက်စ်အို) ခေါင်းဆောင်၊ ၁၉၅၆-၆၂ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့) လူငယ်အဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန်ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး၊ အဖွဲ့ချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်၊ ၁၉၄၈-၅၈ ခုနှစ်တွင် ဒုဝန်ကြီးချုပ် ဦးကျော်ငြိမ်း၏ ကိုယ်ရေးအတွင်းဝန်၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက် ထွက်ခွာခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးနု ခေါင်းဆောင်သော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီတွင် ဗဟိုကော်မတီနှင့် စစ်ကောင်စီဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
July 2010 | ဒီရေသတင်းများ ပြည်ချစ်လူငယ်တပ်ပေါင်းစုဥက္ကဋ္ဌ။
ပီဒီပီ (ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီပါတီ) အသံလွှင့်ဌာနတွင် ဦးစီခဲ့သည်။
ဘန်ကောက်ဝါးလ် သတင်းစာတွင် စာတည်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
justfreeman:ရွေးကောက်ပွဲပြီးလည်း စစ်အစိုးရပဲ အာဏာရှိမယ်လို့ ဦးသုဝေ ဝေဖန် right|ဓာတ်ပုံ - AP (ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဦးသေုဝက သတင်းထောက်များအား ရှင်းလင်းပြောကြားနေစဉ်) ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အမိန့်ကြောငြာစာအမှတ် (၂/၈၀) အရ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်အရေးအခင်းတွင် ဦးနုနှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၉-၉-၈၈ ရက်နေ့တွင် ဦးနုပါဝင်သော စင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့စည်းရာတွင် စာရင်း ပါရှိခဲ့ပြီး နုတ်ထွက်ကြောင်း အကြောင်းကြားခဲ့သည်။
ပြည်ပ (၁၅) နိုင်ငံသွား အတွေ့အကြုံများရှိသည်။
ယူပီအိုင်၊ မောနင်းအိပ်စပရက်နှင့် ဗန်ကောက်ဝါးလ်တို့၌ သတင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးဘကျော်လမ်း တာမွေလေးရပ်ကွက်၊ တာမွေမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးပြီး ရွှေပြည်သာမြို့တွင်လည်း နေထိုင်ခဲ့သည်။
(1) နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အစိုးရက ၂၀၁၀ တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးပါက ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းကာ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
မတ်လအတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်တွင် ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်း ရုပ်သံ အစီအစဉ်က တင်ဆက်သည့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ရုပ်သံ စကားဝိုင်းတွင် ဦးသုဝေက လက်ရှိ တပ်မတော်အစိုးရဟာ စစ်တပ် ဖြစ်သည်နှင့်အညီ တပ်ဆုတ်သည်ဆိုရာမှာ စနစ်တကျ တပ်ဆုတ်ခွါတဲ့ အလေ့အထ ရှိကြောင်း၊ ယခု ၂၀၁၀ မှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးခြင်းသည် တပ်မတော်အနေနှင့် စနစ်တကျ တပ်ဆုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းအနေနှင့် ထင်မြင်ယူဆကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ထိုသို့ ပြောဆိုမှုကြောင့် ဦးသုဝေသည်ပြင်ပ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ အတိုက်အခံ မီဒီယာများ၏ထိုးနှက် တိုက်ခိုက်မှုဒါဏ်ကို ခံရသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီထူထောင်ခြင်း ၁၉၈၈ အရေးအခင်းအပြီးနောက်ပိုင်း ပြုလုပ်သည့် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ပြိုင်ရန်အတွက် ရဲဘော်သုံးကျိတ်ဝင် ဗိုလ်မှူးအောင် နှင့်အတူ ဒီမိုကရေစီပါတီကို ထူထောင်ခဲ့ကြရာတွင် ဦးသုဝေလည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး အဆိုပါပါတီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ယူခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က တာမွေမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၎င်းဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်မရခဲ့ပေ။
ထို့နောက် ထိုကာလ စစ်အစိုးရက ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အား အာဏာမလွဲပေးဘဲ နိုင်ငံရေးသမားများအား ဆက်တိုက်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာတွင် ဒီမိုကရေစီပါတီ၏ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဦးသုဝေလည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည့်ထဲပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ခုနှစ်ကတစ်ကြိမ်၊၁၉၉၅ခုနှစ်က တစ်ကြိမ် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး အကျဉ်းထောင်ထဲ ထောင်၁၀နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။
ယင်းနောက် ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။
စစ်အစိုးရလက်ထက်ကျင်းပပေးမည့် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောဆိုပြီး မိတ်ဆွေများဖြစ်သည့် ဒေါ်သန်းသန်းနု (ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု ၏ သမီး)၊ ဒေါ်ချိုချိုကျော်ငြိမ်း (ဖဆပလခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးကျော်ငြိမ်း၏သမီး) တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ (မြန်မာ)ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဦးသုဝေသည် ၂၀၁၀ရွေးကောက်ပွဲတွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်မှလည်းကောင်း၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း စမ်းချောင်းမြို့နယ်မှနေ၍ လည်းကောင်းဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း အနိုင်မရခဲ့ဘဲ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရာ နိုင်ငံရေးကုသိုလ်ကံမကောင်းသူ တစ်ဦးဟု ၎င်းကိုယ်တိုင် ၎င်းမှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအစုအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်း ၎င်းပါတီသည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင့် သွားတွေ့သည့် ၃၄ပါတီထဲ ပါဝင်ခဲ့၍ ဝေဖန်ခြင်းများခံခဲ့ရသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း ဦးသုဝေ၏ ပါတီသည် လူအများကြားမထင်ရှားသော်လည်း ဦးသုဝေမှာမူ နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းကြားတွင်မူ ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအဖြစ်ထင်ရှားသူဖြစ်ခဲ့သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား (၁)သိမှတ်ဖွယ်ရာ ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များ Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ။
right| ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် အစိုးရ နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးရန် မြို့ပေါ် တက်လာသော အလံနီ ငြိမ်းချမ်းရေး ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် သခင်စိုး က သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း အား လာရောက် ဂါရဝ ပြုစဉ် 220px|ဝဲမှယာ − ပြည်သူ့ရဲဘော် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ထွန်းလွင်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သန်းထွန်း၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး သခင်စိုး သခင်စိုး (၁၉၀၆-၁၉၈၉) သည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတွင် အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို စတင်တည်‌ထောင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
Lintner, Bertil. The Rise and Fall of the Communist Party of Burma (CPB). Southeast Asia Program series, no. 6. Ithaca, N.Y.: Southeast Asia Program, Cornell University, 1990. p. 6Alagappa, Muthiah (1995). Political Legitimacy in Southeast Asia: The Quest for Moral Authority. Stanford University Press. ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး သခင်စိုးသည် မွန်အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ခမီခရိုင်၊ မုပွန်ကျောက်တန်းရပ်တွင် အဘ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်နှင်းအောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ညီအစ်ကို မောင်နှမများထဲတွင် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။
ကျောက်တန်းရွာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားသည်။
ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ မောင်ငံရပ် အမျိုးသားကျောင်း၌ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
တဖန် ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ခုနစ်တန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဘီအိုစီဝန်ထမ်း ထို့နောက် ၁၉၂၃ ခု၊ မတ်လ၌ အစ်ကိုကြီး ဦးကျေးရင်ရှိရာ သန်လျင် (ဘီအိုစီ) ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်ရန် မော်လမြိုင်မြို့မှ ထွက်ခဲ့သည်။
သန်လျင်ဘီအိုစီတွင် လက်ထောက်ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်သူ အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
Lintner, Bertil (1999). Burma in Revolt: Opium and Insurgency since 1948. Silkworm Books. သခင်စိုးသည် ကျန်းမာရေး လိုက်စားသူတစ်ဦး ဖြစ်ရာ သန်လျင်တွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ရေကူးခြင်း၊ သန်လျင်မှ ၁၅ မိုင်အကွာ သပြေကန်ရွာသို့ အသွားအပြန် လမ်းလျောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဂီတအနုပညာ ဝါသနာပါသူတစ်ဦးဖြစ်လေရာ စန္ဒယားဆရာ ဦးဘလှ၊ ဆရာနွဲ့ကြီး၊ ဘာဂျာဆွဲ အငြိမ့်ဆရာ စိုးကြီး စသူတို့ထံတွင် တယောထိုးခြင်းစသော ဂီတသုခုမကို လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဘီအိုစီတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ်ကာလတစ်လျောက် ကားလ်မတ်စ်၏ နိုင်ငံရေးကျမ်းကြီးများကို စူးစူးစိုက်စိုက်လေ့လာဖတ်ရှုခဲ့သည်။
ထိုစဉ် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေသော လယ်သမားခေါင်းဆောင်ကြီး ဆရာစံအား ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ရုံးတင်ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်ကို ကြားသိရသောအခါ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရကို တော်လှန်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဝါသနာထုံလှသော ဂီတကိုစွန့်ကာ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ခြေစုံပစ်ခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုများကို ပြောဟောလှုံ့ဆော်နေသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ သခင်တစ်ဦးအဖြစ် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သခင်သိန်းမောင်ကြီး၊ သခင်ဘသောင်း စသော တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်များ၏ လမ်းညွှန်မှုများဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၀ဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်သော ရေနံမြေအလုပ်သမားများ၏ သပိတ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွဲရန်အတွက် သခင်စိုးသည် ရေနံမြေသပိတ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီး ရေနံမြေမှ ရန်ကုန်သို့ ချီတက်စဉ် မကွေးတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရား ဟောပြောသဖြင့် သခင်စိုးသည် အခြားသခင်များနှင့်အတူ ထောင်ချခံရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး ဦးပုအစိုးရတက်လာခဲ့ရာ သခင်စိုးကို ထောင်ဒဏ်သုံးလအစား နှစ်လနှင့်လွှတ်လိုက်သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်နှင့် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခံကာ စွန့်စွန့်စားစား လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
သခင်စိုးသည် ဂျပန်ခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်ရန်ကို တွန်းလှန်တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် သဘောတရားရေး၊ လက်နက်ကိုင်တိုက်ဖျက်ရေးတို့ဖြင့် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဖဆပလ) ကြီးကို ဖွဲ့စည်းရာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက စစ်ရေးခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီစတင်တည်‌ထောင်ခြင်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးကို ကျင်းပရာတွင် သခင်စိုးက သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)တို့ နုတ်ထွက်ပေးပြီးနောက် သခင်စိုးနှင့် ကျန်လူများ ဆက်လက် သဘောထားကွဲလွဲကြပြီး သခင်စိုးသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထုတ်၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ်ကို သီးခြားထူထောင်ခဲ့ရာ ‘ကွန်မြူနစ်ပါတီဗမာပြည်’ ဟုလည်းကောင်း၊ ‘အလံနီပါတီ’ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်။
သခင်စိုး၏ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) ခေါ် အလံနီပါတီကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရက မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးမရမီတွင် သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တောခိုခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်သောအခါ သခင်စိုးသည် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရနှင့် လာရောက်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြင့် သခင်စိုးအား နိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သေဒဏ်မှ တစ်သက်တစ်ကျွန်းဒဏ်သို့ ပြောင်းလဲကျခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးပွဲကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့် အမှတ် ၂/၈၀ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သဖြင့် သခင်စိုးသည် တစ်သက်တစ်ကျွန်း အပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့လေသည်။
သခင်စိုးသည် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သော ‘ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ’ ၏ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စာရေးသားမှုများ သခင်စိုးသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ကတည်းက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ စာအုပ်စာပေများကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကျွန်မချစ်လင်၊ အလုပ်သမားလောက၊ ဗမာတော်လှန်မှု၊ အလုပ်သမားလူတန်းစား၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး၊ အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာ တစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း။
အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဘူဂေးရီးယားပြည်သား ဂျော့ဒီမစ်ထရော့စ်၏ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး စာအုပ်ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ထောင်ထဲတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာတစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း၊ အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
မိသားစု သခင်စိုး ပထမဇနီးမှာ လှလေးစိန်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ညီမ မြလေးစိန်ကိုလည်း ယူထားသည်။
ထို့နောက် ဒေါ်ခင်စီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်၊ ဒေါ်နှင်းမေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာတွင် သမီး ရီရီစိုး(ရဲနီမွန်လေး၏ ဇနီး)၊ နီ⁠နီစိုး (သမီး)တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဂန့်ဂေါသူ ဒေါ်ခင်စုနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
၎င်းတို့မှာ ဦးခင်မောင်စိုး(၃၄)နှစ် (အမှတ် (၁၄/၁၆) (၅၃)လမ်း၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် နေထိုင် လျက်ရှိသည်။
ဒေါ်နွယ်နီစိုး(၃၂)နှစ်(သမီး)၊ အမှတ် (၂၉)၊ အခန်း(၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်၊ ဒုတိယဇနီး ဒေါ်ခင်စုမှာ သမီးနှင့်အတူ တိုက် (၂၉)၊ အခန်း (၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်။
ဘဝနိဂုံး သခင်စိုးသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်ခင်စုနှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကြံတောသုသာန်၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြုလ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်များ ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb|၁၉၅၄-ခုနှစ်ထုတ်၊ ဦးကြင်ဥ၏ ပဒေသာ သီချင်းများ ဦးကြင်ဥသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)‌ လက်ထက်မှစ၍ ရွှေဘိုမင်း လက်ထက် (၁၁၉၉-၁၂၀၈)၊ပုဂံမင်းလက်ထက် (၁၂၀၈-၁၂၁၄) များတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော စာဆိုတော်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဦးကြင်ဥသည် ပြဇာတ်ခေါ် ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ဝင် ကဗျာတို့ကိုသာ ရေးသည်သာမဟုတ် ဇာတ်ချင်းခေါ် ပဒေသာသီချင်း၊ တောဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့မျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပေသည်။
မြန်မာကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့ အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ပြဇာတ်အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် ဆရာကြီး ဦးကြင်ဥ ရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
ဇာတိ ဦးကြင်ဥကို မြေထဲမြို့ စီရင်စုအပိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲရွာ(ယခုမကွေးတိုင်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်) တွင်မွေးဖွား၍ အမရပူရနေပြည်တော်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
ဦးကြင်ဥ၏ မွေးသက္ကရာဇ်မှာ အတိအကျ မရှိပေ။
မောင်သုတ(ဗိုလ်မှူးဘသောင်း) က ၁၁၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ဟုလည်းကောင်း၊ ဆရာဦးလူဖေဝင်းက သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ဟုလည်းကောင်း၊ မလိခ၏ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် ၁၁၄၂ ခုနှစ်ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်းကြသည်။
စာပေသင်ကြားခြင်းနှင့် အမှုထမ်းခြင်း ငယ်ရွယ်စဉ် အခါမှစ၍ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ ကျမ်းအမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည့် အပြင် ကဗျာဘက်တွင်လည်း ဝါသနာထက်သန်ခဲ့လေသည်။
ကြီးပြင်းလာသောအခါ နေပြည်တော်၌ပင် စာဆိုတော်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဒေသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် အဂ္ဂိယတ်၊ ဆေးဝါး၊ နက္ခတ်တာရာ၊ သုံးပုံဖဲ စသည့် အဘက်ဘက်တွင်လဲ နှံ့စပ်သိမြင်ကြောင်း သူ၏ကဗျာများတွင် တွေ့ရသည်။
ရေးသားခဲ့သော စာပေများ ဦးကြင်ဥသည် ဘာသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
အကြောင်း ယုတ္တိလုံလောက်ပါက ရှေးထုံးစဉ်လာကို သာမက အသစ်အဆန်းတို့ကိုလည်း ထိုးထွင်းဉာဏ်ဖြင့် တီထွင်သွားလိုသော ဆန္ဒရှိသည်။
ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် မြန်မာစာပေတွင် အသစ်အဆန်းတို့ကို တီထွင်သွားသကဲ့သို့ ဦးကြင်ဥသည်လည်း တီထွင်လေသည်။
ရှေးယခင်အခါများက နန်းတော်သူ၊ နန်းတော်သားများ ဖတ်ရှုရန် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများရှိခဲ့ရာ ဦးကြင်ဥလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ဖတ်ရှုရုံသာ မဟုတ်ပဲ ကပြရန်အတွက်ပါ ပြဇာတ်များကို တီထွင်ရေးသားခဲ့ပေသည်။
ဘုရားဟော ဝတ္ထုကို အခြေပြုရေးသားသော ဝေဿန္တရာနှင့် မဟော်သဓာပြဇာတ်တို့မှ တပါး ဒေဝကုမ္ဘဏ်၊ ဝင်္ကန္တ၊ ကာလကဏ္ဏီ၊ပါပဟိန် စသော ပြဇာတ်တို့သည် ဦးကြင်ဥ၏ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ဒဏ္ဍာရီပြဇာတ်များ ဖြစ်လေသည်။
ပြဇာတ်များအပြင် ရတုများ၊ ၁၂-လရာသီဘွဲ့၊ ညည်းချင်းများ၊ သန်းခေါင်ဘွဲ့ညည်းချင်း၊ ဇော်ဂျီချင်း၊ မုဆိုးစကား၊ ဆိုင်းဆင့်စကား စသည်တို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေသည်။
ဦးကြင်ဥသည် စာဆိုတော်ကြီး စလေဦးပုည(၁၁၆၂-၁၂၃၃) နှင့်ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်သည်။
ပြဇာတ် (၈) ပုဒ်ရေးသားခဲ့ရာ - ပါပဟိန် ပြဇာတ် ဒေဝကုမ္ဘဏ် ပြဇာတ် ဝင်္ကန္တ ပြဇာတ် မဟော်သဓာ ပြဇာတ်(၁) မဟော်သဓာ ပြဇာတ်(၂) တေဇသူရိန် ပြဇာတ် ဝေဿန္တရာ ပြဇာတ် ကာလကဏ္ဏီ ပြဇာတ် တို့ဖြစ်ကြသည်။
သောင်းရွှေညို ၏ –ဇာတ်ဆရာကြီး ဦးကြင်ဥနှင့် သူ၏ပြဇာတ်များ—၊ (၁၉၅၅) စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်၊ စာ- ၄၄ မြင်ဘူးမှ ယုံစဘွယ်ကဗျာ ဦးကြင်ဥသည် အသက်အရွယ် ကြီးရင်လာသောအခါ ပြဇာတ်များကို မရေးသားလို ဇာတိမြေထဲမြို့ ကျေးရွာသို့ သွားရောက်နေထိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ သွားရောက်နေထိုင်ရာ ပုသိမ်မြို့ မော်တင်စွန်းသို့ ရောက်ခိုက် ငါးအမျိုးမျိုး၊ ခရုအမျိုးမျိုးတို့ကို မြင်ပြန်ရာ ဝါသနာလျှောက် အောက်ပါကဗျာကို ရေးစပ်ခဲ့၏။
ကြုံစဖူး၊ မြင်ဘူးမှ ယုံစဘွယ်။
ဖြူနီဝါ ပြာတစုနှင့်၊ ခရုထွေလာဆန်း၊ ကမ်းကွေ့ပတ်လယ်။
ရွှေမှင်တံသံပချုပ်နှင့်၊ ဟန်ရုပ်ပြသွယ်သွယ်၊ နတ်မယ်လျဆံထိုး။
ဝင်ကစွပ်၊ မြင်ဆွတ်က ကြည်ဘို့ရာ ဟိုသို့လာ သည်သို့သွားနှင့်၊ အငှားခန္ဓာ မြှောင်ရတယ်၊ ဆန်းခေါင်ထိမျိုး။
(ဦးကြင်ဥ) ၁၉၆၁-ခု၊ မေလထုတ် ဦးကြင်ဥ ၏ ပဒေသာသီချင်းများ စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသား စာဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၇၇၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၈၃၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ။
နဂါးနီ ဦးထွန်းအေး အဘ ဦးဘိုးသိန်း အမိဒေါ်ရှင် တို့မှ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက် နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့ ကညုံရပ်၌ စတုတ္ထမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားသည်။
ထားဝယ်မြို့ အမျိုးသားကျောင်းမှာ စတုတ္ထတန်းအထိပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၀ မှာမိဘများတာဝန်အရပြောင်းရွှေ့ရာ မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်ပြီး မော်လမြိုင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ၄ တန်းမှ ၆ တန်းအထိပညာသင်ယူခဲ့သည်။
အပေါင်းအသင်းများလာသောကြောင့် မိဘများက ထားဝယ်မြို့သို့ပြန်ပို့လိုက်သည်။
၁၉၃၆- ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်တွင် ထားဝယ်ကျောင်းသားသပိတ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဝန်ကြီးချူပ်ဟောင်း ဦးဗဆွေနှင့်အတူ လက်တွဲလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးနုနှင့် လက်တွဲ၍ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၈ မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ထွန်းအေးစာအုပ်ဖြန့်ချိရေး ကို ကိုယ်ပိုင်တည်ထောင်ကာလက်ဝဲစာအုပ်များကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်ထိ ရန်ကုန်မြို့တော် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (PEACE PRESERVATION COMMITTEE) တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ထိ သမဝါယမဌာနတွင် သမဝါယမကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တော်လှန်ရေး၌ ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ မှ ၁၉၄၉ အထိ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးဌာနတွင် စာရင်းစစ်အရာရှိအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ မှ ၁၉၇၀ အထိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုအမှုဆောင်အဖြစ်နှင့် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ၌ အဖမ်းခံရသည်။
၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၆ ထိကုန်သွယ်ရေးဌာနတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး အင်းစိန်မြို့ ဘိုကုန်းရပ်ရှိ နဂါးနီခြံတွင် ယခုတိုင်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် ၎င်း၏နိုင်ငံရေးဘဝကို ၇ တန်းကျောင်းသားဘဝကပင်စတင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ အမျိုးသားကျောင်းရန်ပုံငွေအတွက် ဆေးလိပ်ကွမ်းယာဗန်းကို လည်ပင်းတွင်ကြိုးသိုင်၍ ရောင်းခဲ့သည်။
ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး ကန့်ကွက်ပွဲတွင် စင်မြင့်ပေါ်တက်၍ ဟောပြောခဲ့သည်။
၎င်းနှစ်တွင်ပင် ဖ.ဆ.ပ.လ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာမည့် ဦးဗဆွေနှင့် လက်တွဲမိခဲ့သည်။
နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် မိဘများရှိရာ မော်လမြိုင်မြို့သို့ပြန်ချိန်တွင် မော်လမြိုင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ သခင်သန်း၊ သခင်သင်းလှိုင်တို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရခဲ့ပြီး ထားဝယ်၌လည်း တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဖွဲ့ရန် ဆော်ဩခဲ့သည်။
၈ တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် လူငယ်များ ကြီးပွားရေးအသင်းကို ၎င်း၏နေအိမ်တွင်ပင် အသင်းတည်ရာဌာနထား၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၇ တန်းအောင်ပြီးနောက် အမျိုးသားပညာရေးရန်ပုံငွေအားနည်းလာသောကြောင့် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းတက်ခဲ့ရပြီး ၁၀ တန်းကို အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၀ တန်းကျောင်းသားဘဝအရောက် ၁၉၃၆ ကျောင်းသပိတ်ဖြစ်သောကြောင့် ထားဝယ်ကျောင်းသားသပိတ် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးနု၊ သိန်းဖေမြင့် တို့နှင့် အတူတူလက်တွဲခဲ့ကြသည်။
၎င်းနှစ်တွင် ၁၀ တန်းကို B.List နှင့်သာအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်ကျောင်းသားသပိတ်တွင် တောင်းဆိုခဲ့သည် `ကျွန်ပညာအလိုမရှိ´ ` တက္ကသိုလ်ပညာရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေး´ ဆိုသည့် ကြွေးကြော်သံများအတိုင်း ကျောင်းဆက်မတက်တော့ဘဲ အမျိုးသားကောလိပ်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
အမျိုးသားကောလိပ်ဖွင့်ထားသော မြို့မကျောင်း အမျိုးသားကောလိပ်တွင် တစ်နှစ်ခန့်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၎င်းအချိန်တွင် ၎င်းထက် ၁၀ နှစ်ခန့်ကြီးသော ဦးနုနှင့်လက်တွဲပြီး ရဲဘော်ရဲဘက်အနေဖြင့်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
နေ့ဘက်တွင် ဆော်ဩသူအဖြစ် အလုပ်လုပ်ပြီး ညဘက်တွင် ကျောင်းတက်ခဲ့သည်။