kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရေငွေ့၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ဖုန်မှုန့်တို့မှာမူ အခါကာလကိုလိုက်၍ အနည်းအများ ပါဝင်ကြလေသည်။
အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာဟု ဆိုအပ် သော စက်ယန္တရားလည်ပတ်ရေးအတွက် ထင်းမီးလောင်စာသဖွယ်ဖြစ်သည်။
အောက်ဆီဂျင်သည် အသက်ရှင်မှုနှင့် လောင်ကျွမ်းမှုမှန်သမျှအတွက် ကျော ထောက်နောက်ခံဖြစ်သည်။
အကယ်၍ လေထုတစ်ခုလုံးသာ အောက်စီဂျင် အတိ ဖြစ်သွားမည်ဆိုပါက သက်ရှိသတ္တဝါအားလုံးသည် ယခုထက် အဆမတန် ပိုမိုထကြွပြီး အဆမတန် အသက်တိုသွားစရာရှိသည်။
သစ်ခြောက်၊ မြက်ခြောက်တို့သည်လည်း ရုတ်တရက် မီးထတောက်ကောင်း ထတောက်ကြကာ ကမ္ဘာတွင် မတွေ့ဘူသေးသည့် အံ့ဩဖွယ်အဖြစ်အပျက်မျိုး အများအပြားပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်စရာ အကြောင်းရှိသည်။
သို့ရာတွင် အောက်ဆီဂျင်၏ စွမ်းအားသတ္တိ ယခုထက် ပိုကဲလာခြင်းမရှိအောင် အောက်ဆီဂျင် တစ်ဆလျှင် လေးဆနီးပါးရှိသော နိုက်ထရိုဂျင်က ရောနှောပြီး ထိန်းထားလေသည်။
နိုက်ထရိုဂျင်မှာ အခြားဓာတ်ပစ္စည်းတို့နှင့် အလွယ်တကူ ပေါင်း စပ်ခြင်းမရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။
သို့သော် နိုက်ထရိုဂျင်၏ ဒြဗ်ပေါင်း ဖြစ်သည့် နိုက်ထရိတ်အမျိုးမျိုးတို့မှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် မြေဩဇာ ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် လက်နက်ပစ္စည်းများ လုပ်ကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း လွန်စွာအသုံးဝင်သဖြင့် အဆိုပါ နိုက်ထရိုဂျင် ဒြဗ်ပေါင်းများကို ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ အမြောက်အမြား ပြုလုပ်ကြရလေသည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့သည် ကာဗွန်နှင့် အောက်ဆီဂျင် တို့ ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒြဗ်ပေါင်းဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ အသက်ရှူထုတ်လိုက်သည့်အခါတိုင်းနှင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု မီးလောင် သည့် အခါတိုင်းတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်ပေါ်လာမြဲဖြစ်သည်။
လူနေထူထပ်၍ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံပေါများသော မြို့ကြီးများတွင် လေထဲ၌ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ အများအပြားပါရှိတတ်သည်။
ယင်းသို့ပါရှိခြင်းသည် လူတို့၏ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်ကို ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှူထုတ်လျက်ရှိသောကြောင့် လေထဲ၌ တစ်နေ့ ထက်တစ်နေ့ များ၍မလာပေလောဟု မေးစရာအကြောင်းရှိသည်။
သို့သော် စိမ်းလန်းသောအပင်ဟူသမျှတို့က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို အမြဲတစေ ရှူရှိုက်စုတ်ယူလျက်ရှိသဖြင့် ဤဓာတ်ငွေ့၏ အဝင်အထွက်မှာ လေထဲတွင် မျှတ၍သွားလေသည်။
ရေငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၌ မိုးကို အများဆုံးအားကိုနေရသော တိုင်းပြည်တို့အဖို့ မရှိမဖြစ်အောင် အရေးကြီးပေသည်။
လေထုသည်နေပူရှိန်ကြောင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ အင်း အိုင် ချောင်း မြောင်းတို့မှ အငွေ့ပြန်တက်လာသော ရေငွေ့တို့ကို စုတ်ယူလက်ခံပြီးနောက် ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်၌ နေရာအနှံ့ရောက်အောင် ဖြန့်ကြဲပေးသည်။
အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့သောအခါ ထိုရေငွေ့တို့သည် မြူ၊ နှင်း၊ မိုးသီးမိုး ပေါက်အဖြစ် ရွာသွန်းလေသည်။
ထို့ကြောင့် အကယ်၍ ဤကမ္ဘာ၌ လေထုသာမရှိဆိုပါက ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာတို့မှအပ ကုန်းမြေဟူသမျှသည် သဲကန္တာရအတိ ဖြစ်သွားစရာအကြောင်းရှိလေသည်။
လေထဲ၌ ဖုန်မှုန့်များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည့်ဟုဆိုလျှင်လည်း ယုံလိုသော်မှ ယုံကြပေမည်။
သို့သော် အကယ်ပင်ရှိကြောင်းကို မှောင်မည်း နေသော အခန်းထဲသို့ သေးငယ်သော အပေါက်တစ်ခုမှနေ၍ နေရောင ်ခြည် မျှင်တစ်ခုကို ထိုးဝင်စေ၍ကြည့်ပါ။
ထိုအခါ အဆိုပါရောင်ခြည်ထဲ၌ သာမန် အားဖြင့် မမြင်ရသော ဖုန်မှုန့်ကလေးများ ကုဋေကုဋာမက လွင့်ပါလျက်ရှိ သည်ကို အသေအချာ တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် လေကိုဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်သော အလင်းပေါက် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်ဟု ပေါ့ပေါ့ဆဆ ပြောဆိုမိကြသည်။
အကယ်၍ လေထု ကိုဖောက်ထွင်း၍မြင်နိုင်မည်ဆိုပါက အာကာသကောင်းကင်ပြင်၏ အရောင်သည် နေ့အခါတွင်လည်း ညဉ့်ဘက်မှာကဲ့သို့ပင် မည်းနက်၍နေပေမည်။
သို့သော် နေမှ အလင်းရောင်ခြည်သည် လေထုကို ဖြတ်သန်းချိန်တွင် လေထုအတွင်းရှိ ရေငွေ့၏ မြူမှုန်တို့ကနေ ရောင်ခြည်တွင်ပါသည့် အနီရောင်ကိုသာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပေး၍ အပြာရောင်ကိုမူ ကောင်းကင်တစ်ပြင်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့ သွားစေသည်။
ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကောင်းကင်ပြင်ကို နေ့အခါ၌ အပြာရောင်အဖြစ် မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
နံနက်နေထွက်ပြူနှင့် ညနေ နေဝင်ဆည်းဆာအချိန်များတွင် ရှုချင်စဖွယ် နီရဲလှပသော ကောင်းကင်ပြင်ကို မြင်ရခြင်းမှာ နေရောင်ခြည်သည် ထိုအချိန်၌ လေထုကို ဘေးတိုက်ဝင်ကာ လေထုတွင်းသို့ များများဖြတ်သန်း သွားရသည့်အတွက် အပြာရောင်ကို များများ ပျံ့လွင့်စေပြီးလျှင် အနီရောင်ကိုသာ ချန်ထားခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
လေထုသည် အလွှာများအဖြစ်ဖြင့် ခွဲခြား၍တည်ရှိသည်။
အောက် ဆုံးအလွှာကို ထရိုပိုစဖီးယား ဟုခေါ်၍ ထိုအလွှာတွင် မိုးသားတိမ်လိပ် များ တည်ရှိကြသည်။
ထိုအလွှာအထက် ကမ္ဘာမြေပြင်မှ ၁၀ မိုင်ခန့်အမြင့် တွင် စထရက်တိုစဖီးယား ဒုတိယအလွှာရှိသည်။
စထရက်တို စဖီးယား နှင့် တြိုပိုစဖီးယား နှစ်ခုစပ်ကြားနေရာကို ထရိုပိုပေါ့ ဟုခေါ်၍ အမြင့် ဆုံးတိမ်တို့သည် ထိုနေရာအထိသာ ရောက်ရှိကြလေသည်။
စထရက်တို စဖီးယားအထက်တွင် အိုဇိုနိုစဖီ၏ယား အလွှာရှိ၍ ထိုအလွှာတွင် အိုဇုန်း ဓာတ်ငွေ့ အနည်းငယ်ပါရှိသည်။
ထိုအလွှာ၏ အထက်မှ အလွှာကို အိုင်ယွန်နိုစဖီးယား ဟုခေါ်၍ ထိုအလွှာသည် ကမ္ဘာမြေပြင်မှ နေ့အခါတွင် ၃၁ မိုင်ခန့်၊ ညဉ့်အခါတွင် ၅၆ မိုင်ခန့် မြင့်လေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ထရိုပိုစဖီးယားအကြောင်းကို အတော်ပင် လေ့ လာသိရှိထားပြီးဖြစ်သော်လည်း စထရက်တို စဖီးယားအကြောင်းနှင့် စပ် လျဉ်း၍မူ အနည်းအကျဉ်းလောက်သာ သိရသေးသည်။
ရုရှားလူမျိုးထဲမှ မီးပုံးပျံဖြင့် အထက်သို့တက်ကြည့်ရာ ၁၃ မိုင်ခွဲကျော်ကျော်မျှသာ အမြင့်ဆုံး ရောက်ခဲ့လေသည်။
အလိုအလျောက် မှတ်သားတိုင်းတာနိုင်သော ကိရိယာ များ တပ်ဆင်ပေးထားသည့် လူမပါသော မီးပုံးပျံကလေးများမှာ ၂၅ မိုင် အမြင့်အထိသာ ရောက်ဖူးကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ လေ့လာစုံးစမ်းကြည့်ရာမှ စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိရှိရသောအချက်မှာ လေသည် အထက်သို့မြင့်သွားတိုင်း တဖြည်းဖြည်းပါးလိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အထက် ၁၀ မိုင်ခန့်အမြင့်တွင်ရှိသော လေသည် ပင်လယ်ပြင်ညီတွင်ရှိသော လေနှင့်စာလျှင် ဆယ်ပုံတစ်ပုံလောက်သာ သိပ်သည်းတော့၏။
အထက် ၂၅ မိုင်ခန့်အမြင့်တွင်ဆိုလျှင် အပုံသုံးထောင်ပုံတွင် တစ်ပုံမျှလောက်သာ သိပ်သည်းလေတော့သည်။
မြေ ပြင်မှ အထက်သို့တက်သောအခါ တဖြည်းဖြည်းအေးလာပြီးလျှင် စထရက်တိုစဖီးယားအလွှာသို့ ရောက်သောအခါ အပူချိန်သည် စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ သုညအောက် ၇၅ ဒီဂရီခန့်၌ တစ်သမတ်တည်း တည်မြဲနေတော့သည်။
စထရက်တိုစဖီးယားတွင် ရေခိုးရေငွေ့၊ မိုးသားတိမ်လိပ်၊ လေမုန်တိုင်း စသည်တို့ကင်းစင်သည်။
ထိုထက်မြင့်သော အလွှာများအကြောင်းကိုမူ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကောင်းစွာမသိရသေးပေ။
ထိုနေရာများတွင် လေသည် လုံးဝမရှိသလောက် ပါးရှားပေသည်။
သို့သော် ကြယ်ပျံများ ပျံသန်းနိုင်ပုံကို ထောက်ခြင်းဖြင့် လေရှိကြောင်းကို သိရလေသည်။
ကြယ်ပျံတို့သည် လက်ဦးတွင် အေးလျက် ရှိကြသည်။
သို့ရာတွင် ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်သို့ အလွန်လျင်မြန်သောအဟုန်ဖြင့် စိုက်ကျလာစဉ်တွင် လေနှင့် ထိတွေ့ပွတ်တိုက်မိသောကြောင့် မီးထတောက်သည်အထိ ပူသွားရလေသည်။
လေကိုအကောင်အထည်ဟူ၍ ရှာမတွေ့နိုင်သည့်အတွက် လေ၌ အလေးအချိန်မရှိဟု ထင်မိကြပေမည်။
သို့သော် ကြက်ပေါင်စေး ပူဖောင်း တစ်လုံးကို လေမသွင်းမီနှင့် လေမှုတ်သွင်းပြီးနောက် ချိန်တွယ်ကြည့်ပါက လေသွင်းပြီး ပူဖောင်းအလေးချိန်သည် လေမသွင်းမီ ပူဖောင်းအလေးချိန် ထက် ပိုသည်ကိုတွေ့ရမည်။
လေသွင်းပြီးနောက် ပူဖောင်းတွင် အလေးချိန် တိုးလာသည်ကိုထောက်လျှင် လေ၍အလေးချိန်ရှိကြောင်းကို သိနိုင်ပေမည်။
ပင်လယ်ပြင်တွင် လေသည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်ကုဗပေလျှင် .ဝ၇၂၉ ပေါင်မျှလေး၍ ထိုထက်မြင့်သွားသောအခါ လေသည် တဖြည်းဖြည်း ပါးသွားသည့်အတိုင်း လေ၏အလေးချိန်လည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့သွားလေ သည်။
ဤသို့ဖြင့် လေထုသည် ကမ္ဘာမြေပြင် တစ်မျက်နှာလုံးကို ဖိနှိပ်ထားလျက်ရှိရာ ထိုဖိနှိပ်ထားသော လေထု၏ အလေးချိန်ကို လေထု ဖိအား ဟုခေါ်သည်။
လေ၏ဖိအားသည် အလွန်ဆန်းကြယ်သည်။
ကမ္ဘာ ပေါ်ရှိ နေရာတိုင်းတွင် လေသည် အရပ်မျက်နှာအားလုံးသို့ တညီတညာ တည်း တွန်းကန်ဖိနှိပ်ထားပေသည်။
ဖန်ခွက်တစ်လုံးတွင် ရေအပြည့်ထည့်၍ အဝကိုစက္ကူဖြင့်ပိတ်ပါ။
ထို့နောက် စက္ကူကို လက်နှင့်ဖိကာ ဖန်ခွက်ကို စောက်ထိုးလှန်ပြီးလျှင် လက်ကို ရုပ်လိုက်ပါက ရေသည် အောက်သို့မကျဘဲ စက္ကူပေါ်၌ တည်နေသည်ကို ထူဆန်းစွာတွေ့ရပေမည်။
ဤသို့ဖြစ်ခြင်းမှာ လေက မိမိ၏ ဖိအားဖြင့် စက္ကူကိုပင့်ထား၍ စက္ကူကတစ်ဖန် ရေကို ပင့် ထားသောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ပင်လယ်ပြင်ညီတွင် လေထု၏ဖိအားသည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် စတုရန်း တစ်လက်မရှိသော မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ၁၄.၇ ပေါင်ဖြစ်သည်။
သာမန်လူကြီးတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးရှိ အပေါ်ယံမျက်နှာပြင် အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းလက်မ ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် လူတစ် ယောက်အပေါ်၌ အမြဲတမ်းဖိလျက်ရှိသော လေထု၏ဖိအားသည် ပေါင် ၃ဝဝဝဝ ခန့်မျှ ကြီးမားပေသည်။
သို့သော် ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းရှိလေကလည်း ထို့အပြင်ဘက်ဖိအားနှင့်အမျှ အတွင်းဘက်မှ တွန်းကန်လျက်ရှိနေသော ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အဆိုပါလေထုဖိအားကို သိသိသာသာ ခံစားရခြင်း မရှိပေ။
လေယာဉ်တစ်ခုခုဖြင့် အလွန်မြင့်မားသောနေရာကို ပျံတက်သည့် အခါမျိုးတွင် အပြင်ဘက်မှ လေထုဖိအားက ကိုယ်အတွင်းမှ ဖိအားထက် အဆမတန်နည်းပါးသဖြင့် လေယာဉ်အတွင်း လိုက်ပါသွားသူတို့သည် နားမှ သွေးယိုထွက်တတ်ပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ဦးခေါင်းသို့ သွေးရောက်ကာမူးမေ့ ၍ပင် သွားတတ်ကြပေသည်။
သို့သော် အကယ်၍ လေသာမရှိပါက လေ ယာဉ်ပျံ၏တောင်ပံကို ပင့်ပေးမည့်အရာ မရှိတော့သဖြင့် မည်သည့်လေ ယာဉ်ပျံမျှ အမြင်သို့ ပျံတက်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ။
တစ်ဖန် အလွန်မြင့်မား သော နေရာများတွင် အသက်ကိုဝအောင်ရှူနိုင်ရန် အောက်ဆီဂျင် အလုံ အလောက် မရှိသည့်အတွက် အလွန်မြင့်မားစွာ ပျံတက်မည့်သူများသည် အသက်ရှူစရာ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ဘူးများကို အပိုဆောင်ယူသွားကြရ လေသည်။
လေသည် ကြက်ပေါင်စေးကဲ့သို့ ကျုံ့နိုင် စန့်နိုင်သော သတ္တိရှိ သည့်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
လေ၌ ထိုသတ္တိမျိုးရှိကြောင်း သိသာရန်အတွက် ဖန်ခွက်တစ်လုံးကို ရေပေါ်တွင် စောက်ထိုးမှောက်ပြီး ဖန်ခွက်ဖင်ကို လက်နှင့်ဖိချကြည့်ပါ။
ဖန်ခွက်တစ်လုံးလုံးရေအောက်သို့ နစ်သွားသောအခါ ဖန် ခွက်အတွင်းသို့ ရေအနည်းငယ် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ မူလက ဖန်ခွက်အပြည့်ရှိသော လေသည် ရေ၏ဖိအားကြောင့် ကျုံ့သွားခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်။
တစ်ဖန် လေတော်ရုံမှုတ်သွင်းထားသော ကြက်ပေါင်စေးပူဖောင်းတစ်လုံးကို မီးနားတွင်ပြကြည့်ပါက အပူရှိန်ကြောင့် လေစန့်ထွက်လာကာ ပူဖောင်းကြီးထွားလာပုံကို တွေ့ရပေမည်။
လေမီးဖို၊ အောက် လင်းမီးအိမ်၊ မီးရထားဘီး၊ မော်တော်ကားဘီးတို့တွင် တပ်ဆင်ထားသော လေဘရိတ် စသည်တို့မှာ ဖိနှိပ်ထားသောလေကို အသုံးချထားသည့် ကိရိယာများပင်ဖြစ်ပေသည်။
လေကို ကျုံ့သွားအောင် ဖိနှိပ်ပေး၍ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ သုည အောက် ၃၁၂ ဒီဂရီသို့ တိုင်အောင် အအေးခံပေးလိုက်ပါက လေသည် အငွေ့မှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ထို လေရည် ၌ စိတ်ဝင် စားဖွယ် ကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိများရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့လေထု။
လေဆိုလျှင် ကမ္ဘာကြီးကို ရစ်ပတ်လွှမ်းခြုံလျက်ရှိသော မမြင်နိုင်သည့် အငွေ့ဟူ၍သာ သိရှိနေကြသူများအဖို့ လေရည်ဟုဆိုရာ၌ လွန်စွာအံ့ဩစရာမလိုပေ။
ပုံပမာ ရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁၂ ဒီဂရီ တိုင်အောင် ပူသောအခါ၌ ဆူပွက်၍ ဖာရင်ဟိုက် ၃၂ ဒီဂရီတိုင်အောင် အေးသွားလျှင် ခဲသွားသကဲ့သို့ လေကိုလည်း အပူချိန်ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် အငွေ့မှအရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပေသည်။
လေကို သိပ်သည်းစေပြီး နောက် ဖာရင်ဟိုက်သုညအောက် ၃၁၂ ဒီဂရီတိုင်အောင် အအေးခံလိုက်လျှင် အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ထိုအမှတ်၌ အလွန်အေးလှသည်ဖြစ်၍ သတ္တဝါတို့ အသက်ရှင်လျက် နေနိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။
ထိုအမှတ်အောက် နှိမ့်ချပေးလိုက်လျှင် လေရည်သည် အခဲအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပေ သည်။
လေရည်သည် ရေနှင့် အသွင်တူသော်လည်း ရေလောက် မကြည် လင်လှပေ။
ထိုသို့ မကြည်လင်ခြင်းမှာ လေ၌ပါဝင်သော ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်သည် လျင်မြန်စွာပုံဆောင်ခဲဖြစ်တတ်၍ လေရည်ကို နောက်ကျိစေခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုပုံဆောင်ခဲတို့ကို စစ်ထုတ်နိုင်ပေသည်။
လေရည်ဖြစ် ခြင်းမှာ လေ၌ပါဝင်သော အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်တို့ အရည်ဖြစ်သွား ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သက်ဆိုင်ရာသတ္တိများအလျောက် နိုက်ထရိုဂျင်အရည် သည် အောက်ဆီဂျင်အရည်ထက် ပို၍အငွေ့ပျံလွယ်ပေရာ၊ လေရည်မှ နိုက် ထရိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်အငွေ့တို့ကို တခြားစီထုတ်ယူနိုင်ပေသည်။
လေရည်၌ ထူးဆန်းသော သတ္တိအများအပြားရှိကြောင်းကို တွေ့ရ ၏။
လေရည်သည် အရည်ဖြစ်သောလည်း မစိုစွတ်ချေ။
ရေခဲသည် အလွန် အေး၏။
သို့သော်လေရည်ကို ရေခဲပေါ်သို့ လောင်းချလျှင် လေရည်သည် ဆူပွက်လာသည်။
ကြက်ပေါင်းစေးကို လေရည်ထဲ၌ နှစ်လိုက်လျှင် ဖန်သား ကဲ့သို့ မာကျောလာသည်။
ဥတစ်လုံးကို လေရည်ထဲတွင် နှစ်ထားလျှင် အပြာရောင်ရှိလာသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။
သံမဏိနှင့် ပြုလုပ်ထားသည့် နာရီသံပတ်ခွေတစ်ခုကို လေရည်တွင်စိမ်ပြီး မီးရှို့ကြည့်လျှင် လှပသော အရောင်များဖြင့် လောင်ကျွမ်းသည်ကိုတွေ့ရမည်။
ထို့ပြင် တောက်ပသည့် မီးဖွားများ ဖြစ်ပေါ်သည်ကိုလည်းမြင်ရမည်။
အစားအစာများကို အအေးဓာတ်ဖြင့် ကြာရှည်ခံအောင် သိုမှီးရာ၌ လေရည်ကိုများစွာ အသုံးချနိုင်ပေသည်။
အငွေ့ပျံရာ၌ ကြီးစွာသောဖိအားကို ဖြစ်စေသဖြင့် လေရည်ကိုပေါက်ကွဲစေတတ်သော ကစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချမည်ဆိုက ရနိုင်ပေသည်။
သို့ရာတွင် ထိန်းသိမ်းရန် ခက်ခဲလှသော ကြောင့် အသုံးမပြုကြချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လေထု။
လေတူရိယာ လေတူရိယာစုတွင် ရှေးဦးစွာပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တူရိယာမှာ ရိုးရိုးပြွေပင်ဖြစ်လေသည်။
ပြွေသည် အခေါင်းပါသောဝါးနှင့် အလားတူပစ္စည်းများမှ ပြုလုပ်ထားသည့်တူရိယာဖြစ်၍ အခေါင်းကို လေဖြင့် မှုတ်ကာ အသံဖြစ်စေရသည်။
နောက်တွင် ထိုတူရိယာဖြင့် အသံနိမ့် အသံမြင့်များဖြစ်စေရန် ဘေးတစ်လျှောက် အပေါက်ငယ်များ ဖောက်၍ လက်ဖြင့်လိုသလို အဖွင့်အပိတ် ပြုပြင်ယူခဲ့ကြ၏။
ဤသို့ တစ်ဆင့် ထက် တစ်ဆင့် တိုးတက်တီထွင်လာကြသောအခါ ပြွေမှာတစ်မျိုးတည်း မဟုတ်တော့ ဘဲ အမျိုးမျိုးဖြစ်လာတော့၏။
အချို့က ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ကြ၍ အချို့က သစ်သားများကိုထွင်း၍ ပြုလုပ်ကြသည်။
အချို့က သားရိုး ငါးရိုး ဆင်စွယ်များဖြင့်လုပ်ကြ၏။
မှုတ်ပုံ မှုတ်နည်း၊ အပေါက်ဖောက်ပုံ စသည်တို့တွင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူကြသော်လည်း ဤတူရိယာစု၏သဘောမှာ ပြွေသဘော ပင်ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာတူရိယာတီးဝိုင်းများ၌ လေတူရိယာစုတွင် ပြွေ၊ နှဲကြီး၊ နှဲကလေးတို့သာ ပါဝင်တတ်သည်။
ပြွေကို များသောအားဖြင့် ဝါးဖြင့်ပြုလုပ် ၍ တစ်ခါတစ်ရံ ကြေးပိုက်များ၊ သံပိုက်များ ဖြင့်လည်းပြုလုပ်တတ်ကြ သည်။
နှဲကြီး နှဲကလေးတို့ကို သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
ပြွေတွင် အသံ ဖြစ်စေသော လေပေါက်ကျယ်၍ မှုတ်သောလေအားဖြင့် အသံကိုပြုပြင်နိုင်သည်။
နှဲတွင် ထန်းဖူးမှပြုလုပ်သောအခင်ဖြင့် မှုတ်ရ၍ လေ ပေါက်ကျဉ်းသည်။
နှဲနှင့် ပြွေတို့၌ အဖွင့်အပိတ်ခလုတ် တစ်စုံတစ်ရာ မတတ်ဆင်ချေ။
နှဲတွင် နှဲတံကို အခေါင်းထွင်းရာ၌ အဖျားဘက်သို့ အနည်းငယ်ကား၍ ထွင်းသည်။
နှဲတံအဆုံးတွင် အသံကျယ်စေရန် နှဲခြေခေါ် ဂေါ်လန်ကို စွပ်ထားလေ့ရှိသည်။
မှုတ်ရာတွင် ပြွေထက် မှုတ်အားများစွာလိုလေသည်။
အနောက်တိုင်း ခေတ်မီသံစုံတူရိယာဝိုင်းကြီးများတွင် လေတူရိယာစုသည် များစွာအရေးပါအရာရောက်ခဲ့ရုံမျှမက အရေအတွက်လည်း များ ပေသည်။
အချို့လေတူရိယာစုကို သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်၍ အချို့ကို ကြေးဖြင့် ပြုလုပ်ထား၏။
အမျိုးအစားခွဲခြားရာတွင် သစ်သားလေတူရိယာများကို တစ်စုထား၍ ကြေးလေတူရိယာများကိုလည်း တစ်စုထားလေသည်။
သစ်သားလေတူရိယာစုတွင် ပြွေစုဟုခေါ်သော ပစ်ကိုလို၊ ဖိုက်၊ ဖလဂျော်လက်၊ အိုးဗို၊ အင်္ဂလိပ်နှဲ (ကော်အန်ဂလေ)၊ ဗတ်ဆွန်း၊ ကလဲရီ နက်နှင့် ဆက်ဆိုဖုန်းတို့ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့တွင် ပြွေစုတူရိယာ များမှတစ် ပါး ကျန်တူရိယာများတွင် အသံဖြစ်စေရန် အခင်တပ်၍မှုတ်ရသည်။
ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်ရာတွင် ပြွေစုတူရိယာများကို ကန့်လန့်ကိုင်၍ မှုတ်ရသည်။
ပြွေခေါင်းများမှာ အရင်းအဖျားညီရ၏။
အိုးဗို၊ အင်္ဂလိပ်နှဲ၊ ဗတ်ဆွန်းတို့တွင် အခင်နှစ်ခုတပ်သည်။
ကျန်တူရိယာများတွင် အခင်တစ်ခု သာတပ်တည်။
အခေါင်းထွင်းရာတွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှတစ်ပါး အရင်းအဖျား အညီထားလေ့ရှိ၍ အိုးဗို၊ ကလဲရီနက်တို့တွင် အဖျား၌ ခပ်လန်လန်ထားလေ့ ရှိသည်။
ဆက်ဆိုဖုန်းတွင် အခင်တပ်သည့်နေရာ၌ သေး၍ အဖျားသို့ တဖြည်းဖြည်း ကား၍ထွင်းထားပြီးလျှင် အဝတွင် ကတော့မျက်နှာ ဝကဲ့သို့ အနည်းငယ်လှန်ထားသည်။
အားလုံးသော သစ်သားလေတူရိယာ များတွင် လေအပိတ်အဖွင့်အတွက် ခလုတ်များ တပ်ဆင်ထားသည်။
ကြေးလေတူရိယာများတွင် ထရမ်းပက်၊ ကောနက်၊ ထရွမ်ဗုန်း၊ ကျူဗာ၊ ပြင်သစ်ခရာစသည်တို့ပါဝင်၏။
ခရာတံပိုးကဒိုး ထြို့ပင် ဘာဂျာ၊ လက်ဆွဲဘာဂျာ၊ အကော်ဒီယန်၊ အော်ဂန် (ပြွန် စန္ဒရား)၊ အိတ်ပြွေတို့သည်လည်း လေတူရိယာများတွင် အကျုံးဝင်လေသည်။
သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများတွင် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးမှာ ကြိုးတပ်တူရိယာများပင်ဖြစ်သော်လည်း လေတူရိယာများမပါလျှင် မပြည့်မစုံနိုင်ရုံမက ဂီတသံမှာလည်း မြိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။
လေတူရိယာစုတွင်လည်း ဆိုခဲ့သော သစ်သားလေတူရိယာစုသည် အသံအသာဆုံးနှင့် အမြိုင်ဆုံးဖြစ် လေသည်။
မြန်မာတူရိယာစုတွင် နှဲနှင့် ပြွေတို့သည် မည်သည့်တူရိယာမျိုးထဲတွင် မပါလျှင်မမြိုင်သော တူရိယာများဖြစ်သည်။
တူရိယာအလွန်နည်းစွာ ပါဝင်သည့် စည်တော်၊ ဗျောစည် စသည်တို့၌ပင် နှဲပါရ၍ ဒိုးပတ်၊ အိုးစည်တို့တွင်လည်း နှဲ သို့မဟုတ် ပြွေ တစ်ခုခုပါရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:တူရိယာ။
thumb|တစ်နာရီလျင် ၄၉ မိုင်နှုန်းဖြင့် တိုက်ခတ်နေစဉ် ချယ်ရီပင်လှုပ်ယမ်းနေပုံ လေတိုက်ခတ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသောအရာဖြစ်၍ လေမတိုက်ခတ်လျှင် မိုးရွာနိုင်မည်မဟုတ်။
လေသည် ပင်လယ်မှ မိုးရေကို ယူဆောင်ခဲ့၏။
ကမ္ဘာမြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို ပြောင်းလဲပေး၏။
သို့ဖြစ်၍ လေတိုက်ခတ်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို လေ့လာပေသည်။
နေရောင်ခြည်များသည် မြေနှင့်ရေ‌ပေါ်သို့ ညီတူညီမျှကျရောက်စေကာမူ နေရောင်ခြည်မှ အပူဓာတ်ကိုစုပ်ယူရာ၌ မြေနှင့် ရေမတူချေ။
ပင်လယ်ပေါ်သို့ ကျရောက်သော အပူဓာတ်မှာ ရေကိုရေခိုး ရေငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်လဲရာ၌ အမြောက်အမြား ကုန်ခန်းသွား၏။
ရေကလည်း အပူဓာတ်ကို နှေးနှေးစုတ်ယူ၏။
မြေကြီးကား အပူဓာတ်ကို မြန်မြန်စုတ်ယူ၏။
မြေကြီးပေါ်မှ ရေခိုးရေငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေသဖြင့် ကုန်ခန်းသွားသော အပူဓာတ်ကလည်းနည်းပါး၏။
အပူဓာတ်ကို စုတ်ယူရာ၌ အင်အားချင်းမတူသည့်နည်းတူ ထုတ်ပစ်ရာ၌လည်း အင်အားချင်း ကွာခြား၏။
မြေကြီးက ရေထက် လျင်မြန်စွာ အပူဓာတ်ကို ထုတ်ပစ်၏။
နေ့အခါ၌ ကုန်းပေါ်ရှိလေသည် ပူ၍ပျံတက်သွားသဖြင့် လေဖိအားနည်းသွား၏။
ထိုအခါ အေးသဖြင့် ဖိအားများနေသော ပင်လယ်မှ လေသည် ကုန်းဘက်သို့ တိုက်ခတ်၏။
ညဉ့်အခါ၌ကား မြေကြီးသည် ပင် လယ်ထက် လျင်မြန်စွာ အေးသွား၍ ကုန်းမှလေသည် ဖိအားများသဖြင့် ပင်လယ်ဘက်သို့ တိုက်ခတ်၏။
သို့ဖြစ်၍ လေတိုက်ခတ်ခြင်းမှာ လေ၏ဖိအား တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ မတူသောကြောင့်ဖြစ်၏။
လေသည် ဖိအားများသောနေရာမှ နည်းသောနေရာသို့ တိုက်ခတ်စမြဲဖြစ်၏။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီကွေတာဖြတ်သွားသော အရပ်ဒေသများသည် တစ်နှစ်လုံးပူပြင်း၍ လေသည် အထက်သို့တက်သဖြင့် ဖိအားနည်း၏။
ထိုလေသည် ဝင်ရိုးစွန်းများဘက်သို့ ရွေ့သွားရာအပေါ်၌ အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့ပြီးလျှင် အီကွေတာ၏ မြောက်နှင့်တောင်လတ္တီတွဒ် ၃ဝ အနီးတွင် မြေပေါ်သို့ သက်ဆင်း၏။
သို့ဖြစ်၍ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ယဉ်စွန်းတန်း၏ တောင်ဘက်တွင် လေ၏ဖိအားများ၏။
အာတိတ်စက်ဝိုင်း အရပ်များအနီး၌ကား ကမ္ဘာလည်နေသဖြင့် လေဖိအား နည်းသွားပြန်၏။
သို့ဖြစ်၍ လေဖိအားများသော မြောက်ယဉ်စွန်းနှင့် တောင် ယဉ်စွန်းအနီးအနားမှ လေတို့သည် ဖိအားနည်းသော အီကွေတာအရပ် ဝင်ရိုးစွန်းအရပ်များသို့ တိုက်ခတ်ကြ၏။
ထိုသို့တိုက်ခတ်ရာ၌ ကမ္ဘာဂြိုဟ်က မိမိဝင်ရိုးပေါ်၌ လည်နေသဖြင့် လေတိုက်ခတ်ရာလမ်းကြောင်းသည် ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်း၌ လက်ယာဘက်သို့လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်း၌ လက်ဝဲဘက် သို့လည်းကောင်း ရွေ့စောင်းသွား၏။
သို့ဖြစ်၍ နဂိုမူလက မြောက်နှင့်တောင်သို့ တိုက်ခတ်မည်ဖြစ်သော လေလမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြပါပုံအတိုင်း တွေ့ရ၏။
လေတိုက်ခတ်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့လေထု၏ လည်ပတ်မှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
အီကွေတာဖက်သို့ တိုက်ခိုက်သောလေများကို ကုန်သည်လေဟုခေါ်ခြင်းမှာ တစ်ခါက ထိုလေများသည် ရွက်သင်္ဘောဖြင့် ပင်လယ်၌ သွားလာကြရသော ကုန်သည်များအား အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့သောကြောင့် ထိုသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်တန်ရာ၏။
ယဉ်စွန်းတန်းများမှ ဝင်ရိုးစွန်းဘက်ဆီသို့ တိုက်ခတ်သောလေများမှာ ကုန်းမြေနည်းပါးသော ကမ္ဘာတောင်ပိုင်း၌ အထူး ပြင်းထန်လှ၏။
အီကွေတာနှင့် ယဉ်စွန်းတန်းများအကြားရှိ လေငြိမ်သက်သော အပိုင်းကို ဒေါလဒရမ်ခေါ်၍ ယဉ်စွန်းတန်းများအနီးရှိ လေငြိမ်သက်သော အပိုင်းကိုကား မြင်းစွန့်လေငြိမ်ရပ်ဝန်းဟုခေါ်၏။
ယင်းသို့ခေါ်ခြင်းမှာ ရှေးအခါကမြင်းများကို တင်ဆေင်လာသော သင်္ဘောများသည် ထိုနေရာ၌ လေငြိမ်သက်၍ သင်္ဘောများမသွားနိုင်သောအခါ ပါလာသောမြင်းများကို ပင်လယ်ထဲသို့ ပစ်ချရသောကြောင့် ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြကြ၏။
ကမ္ဘာ့လေလမ်းကြောင်းများသည် အမြဲတည်ရှိသည်မဟုတ်။
လေ၏ဖိအားသည် နေ၏အပူဓာတ်ကို အမှီပြုရပေရာ၊ လေလမ်းကြောင်းများသည်လည်း နေကိုအမှီပြု၍ အနည်းငယ်ရွေ့ရှားရ၏။
ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းသို့ နေရောက်နေသောအခါ လေလမ်းကြောင်းများသည် မြောက်ဘက်သို့ နေရောက်သွားသောအခါ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ရွေ့သွားကြောင်းကို သတိပြုသင့်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ မိုးရေယူဆောင်ခဲ့သောလေမှာ အနောက်တောင်မုတ်သုန်လေ ဖြစ်၏။
ထိုလေသည် နွေရာသီ၌ အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် အလွန်ပူပြင်းပြီးလျှင် လေဖိအားနည်းသောကြောင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ တိုက်ခတ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုလေသည် နဂိုမူလက အရှေ့တောင်ကုန်သည်လေ ဖြစ်၏။
အီကွေတာကို ဖြတ်ကျော်မိသောအခါကျမှ ကမ္ဘာလည်နေသဖြင့် လမ်းကြောင်းပြောင်း၍ အနောက်တောင်မုတ်သုန်လေ ဖြစ်လာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ) ကိုးကား Category:လေတိုက်ခတ်ခြင်း။
thumb|လေတန်၏ ကိုယ်တိုင်ရေး ပုံတူ ဖရက်ဒရစ် လေတန်(ခရစ် ၁၈၃ဝ - ၁၈၉၆) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီနှင့် ပန်းပုပညာကျော်ဖြစ်၍ ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် စကားဗားရားမြို့၌ ဖွားမြင် လေသည်။
ဖခင်သည် ဆေးပေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် လေတန်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘများနှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ လိုက်ပါခဲ့လေသည်။
ဖရက်ဒရစ်၏ မိဘတို့သည် အမြို့မြို့အရွာရွာသို့ အမြဲပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်တတ်သဖြင့် သူလည်း အမြို့မြို့အရွာရွာရှိ ကျောင်းများ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။
၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်မှ လန်ဒန်မြို့၌ အတည်တကျ နေထိုင်ခဲ့၏။
ဖခင်ဒရစ်သည် အလွန်လက်မြောက်သော ပုံရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် သူ၏ဥပဓိရုပ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စာအုပ်များအတွက် ပုံရေးဆရာအဖြစ် လက်ရာမြောက်လှသောကြောင့်လည်းကောင်း သူ့ခေတ်က အလွန်လူသိများသူဖြစ်ပေသည်။
သို့သော် ဖရက်ဒရစ်သည် ဆေးရောင်ခြယ်ဘက်၌ လက်စွမ်းလက်စညံ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဖရက်ဒရစ်သည် အထူးသဖြင့် ပန်းပုပညာဘက်၌ ထိပ်တန်းစား ပန်းပုပညာသည်တို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ထိုခေတ်အကဲဖြတ် ပုဂ္ဂိုလ်များက ချီးကျူးထားလေသည်။
ဖရက်ဒရစ် ဆွဲခဲ့သောပုံများတွင် အလှဆုံးပုံများမှာ နွေရာသီလမင်း ပုံနှင့် ဂီတပညာသင်ခဏ်းစာ ပုံတို့ဖြစ်၏။
ကာဣနနှင့် အာဗေလ ပုံကဲ့သို့ သမ္မာကျမ်းစာနှင့်သက်ဆိုင်သော ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သေး သည်။
၁၈၇၈ ခုနှစ်၌ ဖရက်ဒရစ်သည် တော်ဝင်ပညာ့တံခွန်အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။
ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ပန်းချီဆရာများကို ကူညီအားပေးခဲ့၏။
ထို့ပြင် သူဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်က တော်ဝင် ပညာ့တံခွန်အသင်းသည် ပို၍တိုးတက်ကြီးပွားလာပြီးလျှင် တန်ခိုးအာဏာလည်း ကြီးထွားလာသည်။
သူမကွယ်လွန်မီကလေးတွင် ဗဲရွန်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရ၏။
၁၈၉၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သဖြင့် ကြွင်းကျန်သောရုပ်ကလာပ်ကို စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ မြှုပ်နှံထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ပန်းပုဆရာများ။
အရည်အချင်းနှင့်ပြည့်စုံသော နိုင်ငံတော် စစ်လေယာဉ်များနှင့်တကွ ယင်းတို့ကိုမောင်းနှင်၍ အချိန်အခါမရွေးအစဉ် အရန်သင့်ဖြစ်အောင်ထားရှိသော လေတပ်သားများအပါအဝင် ပေါင်းစပ်ထားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းကို လေတပ် ဟုခေါ်သည်။
လေတပ်တွင် တာဝန်ဝတ္တရားအမျိုးမျိုး မြောက်မြားစွာရှိ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ သီးခြားဆောင်ရွက်ရ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ကြည်းတပ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ရေတပ်နှင့်ဖြစ်စေ ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရသည်။
လေတပ်သည် လှည့်လည်ကင်းထောက်ရာ၌ ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်တို့၏ မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်သည့်အလျောက် ရန်သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှု၊ စုရုံးမှုများကို ဌာနချုပ်သို့ အစဉ်သတင်းပေးပို့နေရသည်။
ရန်သူ့တိုင်းပြည်မှ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဟန့်တားသွားစေရန် လည်းကောင်း၊ စက်ရုံ/အလုပ်ရုံများ၊ သင်္ဘောဆိပ် လေဆိပ်များ၊ မီးရထား အလုပ်ရုံများ ကဲ့သို့သော အဆောက်အဦများကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန်လည်းကောင်း လေတပ်ကို စစ်ပရိယာယ်တပ်အနေဖြင့် အထူးဖွဲ့စည်းထားလေသည်။
တိုက်စစ်ဆင်ရာ၌ လေတပ်သည် ကြည်းတပ်ကို တိုက်ရိုက်အကူအညီပြု၏။
ကြည်းတပ်မတက်မီ လေတပ်ကကြိုတင်၍ ရန်သူတပ်များ၏ ခုခံမှုမှန်သမျှ ဗုံးကြဲခြင်း၊ စက်သေနတ်၊ စက်အမြောက်တို့နှင့် ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ချေမှုန်းပစ်ရသည်။
ထို့ပြင် လေတပ်သည် အမြောက်ကြီးတပ်ကဲ့သို့ အရေးကြီးသော လမ်းနှင့်တံတားများ၊ ရန်သူ့ခံစစ်ဖြစ်သော တင့်ကားနှင့် အမြောက် စသည်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးချေမှုန်းပစ်ရသည်။
လေတပ်သည် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်တို့နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတစ်ဦးတည်းအနေဖြင့် မြို့ကြီးပြကြီးများ၊ စက်ရုံ/အလုပ်ရုံများနှင့် မီးရထားများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စစ်အောင်နိုင်သည်ဟု အချို့ကယူဆကြသည်။
ဤသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် လူတို့အား စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းစေပြီးလျှင် မိမိတို့အစိုးရအား စစ်ပြေငြိမ်းရန် အရေးဆိုကြသည်ဟုဆိုသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်က ဂျာမန်လေတပ်သည် ဤနည်းကိုအသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဗြိတိန်၏ ပြည်စောင့်လေတပ်မတော်က ခုခံကာကွယ်ခဲ့သဖြင့် ဂျာမန်များအရေးရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။
ဗြိတိန်၏ ပြည်စောင့်လေတပ်သည် ပြည်ပသို့ထွက်၍ မတိုက်ခိုက်ဘဲ ပြည်တွင်းစောင့် ရှောက်ရန်အတွက် အထူးဖွဲ့စည်းထားသော လေတပ်ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးလေယာဉ်များကား မီးပုံးပျံများဖြစ်ကြသည်။
စစ်အတွင်း ရန်သူများကို ကင်းထောက်ရာ၌ မီးပုံးပျံများကို အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ယင်းတို့ကို လေတပ်ဟုမခေါ်နိုင်ပေ။
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးလေတပ်ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘုရင့်အင်ဂျင်နီယာလေတပ် ဖွဲ့စည်းစဉ်အခါက ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုလေတပ်တွင် တပ်ခွဲနှစ်ခုရှိခဲ့၏။
တပ်ခွဲတစ်ခုသည် လေယာဉ်ပျံများကို အုပ်ချုပ်၍ အခြားတပ်ခွဲတစ်ခုသည် လေသင်္ဘောများကို အုပ်ချုပ်သည်။
၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထိုလေတပ်ရင်းကို ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်နှင့် ကြည်းတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲကာ ဘုရင့်လေတပ်မတော်ထဲသို့ သွတ်သွင်းလိုက်လေသည်။
ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်ထဲမှ ဘုရင့်ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်ဟု ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုလေတပ်ကို ဘုရင့်လေတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းလိုက်လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် လေတပ်ဟူသောအမည်ဖြင့် ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။
ဂျာမနီ၊ အီတလီစသော အခြားတိုင်းနိုင်ငံများမှလည်း မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာဘာသာအမည်များဖြင့် လေတပ်များ ဖွဲ့စည်းလာကြသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိန် ဘုရင့်လေတပ်မတော်နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့သော ပိုလန် လေတပ်၊ ချက်ကိုဆလိုဗက် လေတပ်၊ နော်ဝေး လေတပ် စသည့် အမျိုးသား လေတပ်များရှိခဲ့သည်။
ထိုလေတပ်များသည် ယင်းတို့နိုင်ငံများကို ဂျာမန်များ သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် ဗြိတိန်နှင့် ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံများ၌လေ့ကျင့်ခဲ့သော လေတပ်များဖြစ်ကြသည်။
ပြင်သစ်လေတပ်ကား အစကတည်းကရှိခဲ့သည်။
ဒိုမီနီယန်လေတပ်များတွင် ဘုရင့်ဩစတြေးလီးယန် လေတပ်၊ ဘုရင့်ကနေဒီယန် လေတပ်၊ ဘုရင့်နယူးဇီလန် လေတပ်နှင့် ဘုရင့်အိန္ဒိယ လေတပ်တို့ပါဝင်ကြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကြည်းတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်၊ ရေတပ်ဆိုင်ရာ လေတပ်နှင့် ကမ်းတက်တပ်ဖွဲ့ဆိုင်ရာ လေတပ်ဟူ၍ရှိသည်။
သို့သော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် သီးခြားလေတပ်များကို လေတပ်သက်သက်နှင့် ရေတပ်၊ ကမ်းတက် တပ်နှစ်တပ်ကိုပေါင်း၍ ရေတပ်ဆိုင်ရာလေတပ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးသာထားရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်ရေးမရမီ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ မှစတင်၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ကာကွယ်ရေးစီမံကိန်းများအရ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သော လေတပ်သည် ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တပ်မတော် (လေ)အဖြစ် တည်ရှိနေလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) နောက်ထပ်ဖတ်ရန် မြန်မာ့တပ်မတော် တပ်မတော် (လေ) တပ်မတော်(လေ)၏ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ ကိုးကား ကဏ္ဍ:စစ်ရေး။
thumb|လေထီးဖြင့် ခုန်ချနေပုံ တိုးတက်လျက်ရှိသော ဤကမ္ဘာကြီးတွင် လူတို့၏တီထွင်တတ် သောဉာဏ်ကြောင့် ရှေးအခါက မတွေ့ဖူးသောပစ္စည်းများကို တွေ့ကြရသည်။
မြင်ကြရသည်။
အသုံးချကြရသည်၊ မြေပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ရေထဲတွင် လည်းကောင်၊ လေထဲတွင်လည်းကောင်း လူများသည် စက်တပ်ဆင်ထား သော ယာဉ်များဖြင့်သွားလာကြသည်။
နောက်ဆုံးတွင် ကောင်းကင်ခရီး၌ အမျိုးအစားများပြားလှသော ယာဉ်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့်သွားလာနိုင်ကြပေပြီ။
ထို မျှသာမကသေး၊ လေယာဉ်များနှင့်အတူ နောက်ဆက်တွဲလေထီးများကိုလည်း တီထွင်လိုက်ကြသည်။
လေထီးကား လေယာဉ်နှင့်ထက်ချပ်မကွာ အမြဲတမ်း တွဲလျက်ရှိနေသည်။
ယခုခေတ်အခါ လေယာဉ်ပျံတွင်လေထီးမပါက ကောင်း ကင်ခရီးတွင် မည်သူမျှစိတ်ချလက်ချမသွားဝံ့ကြေချေ။
ကျွန်ုပ်တို့သည် အနောက်နိုင်ငံအသီးသီးမှ သိပ္ပံပါရဂူများတီထွင် အသုံးပြုကြသော လေထီးများအကြောင်းကို စာတွေ့အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကပင်သိရှိခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသည် စစ်တလင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သွားသောအခါမှပင် လေထီး ကိုမြင်ဖူးတွေ့ဖူးကြသည်။
လေထီးသည် ယခုခေတ်အခါတွင် နိုင်ငံတိုင်း၌ လေယာဉ်ပျံနှင့်အတူရှိအပ်သော ခေတ်မီအရာဝတ္ထုဖြစ်၍ အလွန်အရေးပါ သော စစ်လက်နက်တစ်မျိုးလည်းဖြစ်ပေသည်။
သဏ္ဌာန်အားဖြင့် လေထီးသည် အလွန်ကြီးသောထီးနှင့် ခပ်ဆင် ဆင်တူသည်။
လေထဲတွင်ဖွင့်ချလိုက်သောအခါ လေ၏တွန်းကန်အားကြောင့် အောက်သို့တဖြည်းဖြည်းကျဆင်းလာသည်။
သို့ဖြစ်၍ လေယာဉ်ပျံ၌ပျက်ကျ သောအခါများတွင် လေယာဉ်ပျံတွင် စီးနင်းလိုက်ပါလာသူများသည် လေထီး ဖြင့်အောက်သို့ခုန်ချခြင်းအားဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးမည့်ဘေးမှ လွတ်မြောက်ကြ သည်။
လေထီးကို ပထမဆုံးကြံစည်မိသူမှာ လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချိ (၁၄၅၂- ၁၅၁၉)ဖြစ်၏။
တီထွင်သည်ဟူသော ဂုဏ်ထူးကိုရရှိသူကား ဆီဗတ်စဘီယန် လီနော်မန်ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်လူမျိုး လေကြောင်းတိုင်းတာရေးသမား ဂျေ၊ ပီ၊ ဗလန်ချက်ဆိုသူမှာ လေထီးကို ပထမဆုံးအသုံးပြုသူဖြစ်၏။
လေ ကြောင်းတိုင်းတာရေးသမားဖြစ်သော ပြင်သစ်လူမျိုး အွန်ဒရေးဂျေဂါနာရင် ဆိုသူသည်လည်း လေထီးကို ပထမဆုံးအောင်မြင်စွာ အသုံးချသူဖြစ်လေ သည်။
ထို့နောက် သိပ္ပံပါရဂူများ၊ စက်ဝိဇ္ဇာများသည် လေထီးကို ကောင်း သည်ထက်ကောင်းအောင် ပြုပြင်ခဲ့ကြသည်။