kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုသူ၏ အမူအကျင့်သည် ပျက်စီးအပ်သည်၏ အကြောင်းတည်း။
အခန်း ( ၃ ) သူယုတ်ကို ဆိုရာအခန်း (၆၄) မြွေသည် အမျက်လွန်၏။
သူယုတ်သည်လည်း အမျက်လွန်၏။
မြွေထက် သူယုတ်သည်ကား အမျက်လွန်၏။
ထိုမြွေကိုကား မန္တရားဆေးဝါးတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေနိုင်၏။
သူယုတ်ကိုကား အဘယ်မည်သော ဆေးဖြင့် ငြိမ်းစေနိုင်အံ့နည်း။
(၆၅) အကြင်လူမိုက်သည် မိမိမိုက်သောအဖြစ်ကို သိ၏။
ထိုသို့သိခြင်းကြောင့် ထိုသို့ မိုက်သောသူဖြစ်လျက်လည်း ပညာရှိမည်၏။
အကြင်လူမိုက်သည်ကား မိုက်လျက်လျှင် မိမိကိုယ်ကို ပညာရှိဟု ထင်၏။
ထိုသူမိုက်သည်သာလျှင် စင်စစ် သူမိုက်ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
(၆၆) သူမိုက်သည် အကြင်မျှလောက် မိမိပြုသောမကောင်းမှုသည် အကျိုးမပေးသေး။
ထိုမျှလောက်ပျားရည်ကဲ့သို့ အောက်မေ့တတ်၏။
အကြင်အခါ၌ကား မိမိပြုသော မကောင်းမှုသည် အကျိုးပေး၏။
ထိုအခါ၌ ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်၏။
(၆၇) သူမိုက်သည် ကိုယ်အားရှိမှု မကောင်း၊ အနိုင်အထက် သူ၏ဥစ္စာကို ရအောင်ယူတတ်၏။
ပညာနည်းသော ထိုသူမိုက်သည် ကိုယ်ခန္ဓာပျက်သည်မှ နောက်၌ ငရဲသို့ ရောက်တတ်၏။
(၆၈) အိမ်၌ ဖျက်ဆီးတတ်သည်ကား ကြွက်တည်း။
တော၌ ဖျက်ဆီးတတ်သည်ကား မျောက်တည်း။
ငှက်၌ ဖျက်ဆီးတတ်သည်ကား ကျီးတည်း။
လူ၌ ဖျက်ဆီးတတ်သည်ကား ပုဏ္ဏားတည်း။
(၆၉) နိုးကြားသောသူအား ညဉ့်သည်ရှည်၏။
ခရီးပန်းသောသူအား တစ်ယူဇနာခရီးသည် ရှည်၏။
သူတော်ကောင်းတရားကို မသိကုန်သော သူမိုက်အား သံသရာသည် ရှည်၏။
(၇၀) ယုတ်သော သဘောရှိသောသူသည် သူတစ်ပါးတို့၏ နှမ်းစေ့ခန့်မျှသာရှိသော အနည်းငယ်သော အပြစ်ကိုသာလျှင် မြင်တတ်၏။
အုန်းသီးလောက်ရှိသော မိမိအပြစ်ကိုကား မမြင်တတ်။
(၇၁) လူမိုက်သည် ပညာရှိအား ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် ဒဏ်ကို ပေးသည်မည်၏။
ပညာရှိကို ပညာရှိသည်သာလျှင် ချီးမွမ်းခြင်းသည် ကောင်းစွာ ချီးမွမ်းခြင်းမည်၏။
(၇၂) လိုချင်တပ်မက်ခြင်းရှိသောသူကို တံစိုးလက်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် ယူရာ၏။
မာနခက်ထန်သောသူကို လက်အုပ်ချီသဖြင့် ယူရာ၏။
သူမိုက်ကိုကား အလိုသို့လိုက်သဖြင့် ယူရာ၏။
ပညာရှိကို အဟုတ်အမှန်ဆိုသဖြင့် ယူရာ၏။
အခန်း( ၄ ) အ​ဆွေခင်ပွန်းအား ဆိုရာအခန်း (၇၃) စီးပွားကိုဆောင်သည်ရှိသော် သူတစ်ပါးသည်လည်း အဆွေမည်၏။
စီးပွားကို မဆောင်မူ အဆွေသည်လည်း သူတစ်ပါးမည်၏။
အနာသည် ကိုယ်၌ဖြစ်လျက် စီးပွားကိုမဆောင်လေ။
ဆေးကား တော၌ဖြစ်လျက် စီးပွားကို ဆောင်လေသလျှင်ကတည်း။
(၇၄) မျက်ကွယ်၌ ကျေးဇူးကို ချေတတ်သော၊ မျက်မှောက်၌ ချစ်ဖွယ်သော စကားကို ဆိုတတ်သော ထိုသို့သဘောရှိသော အဆွေခင်ပွန်းကို အဆိပ်အိုး၌ ပျားတို့ကြဉ်ရာသကဲ့သို့ ကြဉ်ရာ၏။
(၇၅) ဥစ္စာတည်းယုတ်မူကား အဆွေခင်ပွန်းသည် စွန့်တတ်၏။
သားမယားတို့သည် လည်းကောင်း၊ ညီသား အစ်ကိုတို့သည် လည်းကောင်း၊ စွန့်တတ်ကုန်၏။
ဥစ္စာရှိသောသူတို့ကိုသာလျှင် မှီဝဲကုန်၏။
ထို့ကြောင့် ဥစ္စာသည်သာလျှင် လောက၌ ခင်ပွန်းကြီးတည်း။
(၇၆) လောက၌ ကျွန်သူခစားကို စေပါးခိုင်းခန့်မှသာလျှင် ကောင်းမကောင်း သိရာ၏။
ဆွေမျိုးတို့ကိုလည်း ဘေးရောက်သောအခါ၌ သိရာ၏။
အဆွေခင်ပွန်းကို ဥစ္စာနည်းသောအခါ သိရာ၏။
မယားကိုလည်း စည်းစိမ်ကုန်မှသာလျှင် သိရာ၏။
(၇၇) အကြင်သူသည် အစီးအပွား၌ ယှဉ်စေတတ်၏။
ထိုသူသည် အဆွေခင်ပွန်းမည်၏။
အကြင်သူသည် ကျွေးမွေးတတ်သည် ဖြစ်၏။
ထိုသူသည် မိဘမည်၏။
အကြင်သူသည် ချစ်ကျွမ်းဝင်၏။
ထိုသူသည် ခင်ပွန်းမည်၏။
အကြင်သူသည် နှလုံးငြိမ်း၏။
ထိုသို့ ငြိမ်းစေတတ်သော သူသည် မယားမည်၏။
(၇၈) ရန်သူနှင့်လည်း အကျွမ်းမဝင်ရာ။
အဆွေခင်ပွန်းနှင့်လည်း အကျွမ်းမဝင်ရာ။
အဆွေခင်ပွန်းသည် အမျက်ထွက်လတ်သော် ခပ်သိမ်းသော အပြစ်ကို ထင်ရှားပြသ၏။
(၇၉) အကြင်သူသည် ခင်ပွန်းနှင့် တစ်ကြိမ် အမျက်ထွက်ဖူး၏။
ထိုသူသည် တစ်ဖန်စေ့စပ်ခြင်းငှာ အလိုရှိငြားအံ့။
ကိုယ်ဝန်သည် အဿထိုရ်မြင်းကို ဖွားအံ့သော မြင်းမကဲ့သို့ သေမင်းနိုင်ငံသို့ ဆောင်၏။
(၈၀) အကြင်မျှလောက် မိမိ၏ အကြံကာလသည် မရောက်သေး။
ထိုရွေ့လောက် ရန်သူကိုလျှင် ပခုံးဖြင့် ရွက်ဆောင်ရာ၏။
မိမိ၏ အကြံကာလသည် ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်လေပြီးသော် ထိုရန်သူကိုလျှင် ကျောက်၌ ရွက်ဆောင်သော အိုးကို ခွဲသကဲ့သို့ ဖျက်ရာ၏။
(၈၁) မြီကြွင်းသည် လည်းကောင်း၊ မီးကြွင်းသည် လည်းကောင်း၊ ရောဂါကြွင်းသည် လည်းကောင်း အဖန်တလဲလဲ ပွားတတ်ကုန်၏။
ထို့ကြောင့် အကြွင်းကို မပြုရာ။
(၈၂) အကြင်သူ၏ မျက်နှာကား ပဒုမ္မာကြာကဲ့သို့ ရွှင်၏။
ဆိုသောစကားသည်လည်း စန္ဒကူးကဲ့သို့ ချမ်းအေး၏။
နှလုံး၌ကား သေစေတတ်သော အဆိပ်ကဲ့သို့ ရှိ၏။
ထိုသို့သော သဘောရှိသောသူကို မမှီဝဲရာ။
(၈၃) ကြမ်းကြုတ်သော အရှင်ကို မမှီဝဲရာ။
ထိုထက် ဝန်တိုသော အရှင်ကို မမှီဝဲရာ။
ထိုထက် မချီးမြှင့်တတ်သော အရှင်ကို မမှီဝဲရာ။
ထိုထက် နှိပ်စက်တတ်သော အရှင်ကို မမှီဝဲရာသာလျှင်တည်း။
(၈၄) ဦးချိုရှိသော သတ္တဝါကို အတောင်ငါးဆယ် အရပ်မှ ကြဉ်ရာ၏။
မြင်းကိုကား အတောင် တစ်ရာမှ ကြဉ်ရာ၏။
အစွယ်ရှိသော ဆင်ကိုကား အတောင် တစ်ထောင်ကသာလျှင် ကြဉ်ရာ၏။
သူမကောင်းကိုကား အရပ်ကိုစွန့်သဖြင့် ကြဉ်ရာ၏။
(၈၅) မကောင်းသော အရပ်ကို လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော ခင်ပွန်းကို လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော အမျိုးကို လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော အဆွေခင်ပွန်းကို လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော မယားကို လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော ကျွန်ကို လည်းကောင်း၊ ဝေးစွာရှောင်ကြဉ်ရာ၏။
(၈၆) အကြင်ခင်ပွန်းတို့သည် အနာနှိပ်စက်သော ကာလ၌လည်းကောင်း၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသော ကာလ၌လည်းကောင်း၊ စည်းစိမ်ပျက်စီးသော ကာလ၌လည်းကောင်း၊ ရန်သူမိသော ကာလ၌လည်းကောင်း၊ မင်းအိမ်တံခါး၌ လည်းကောင်း၊ သုသာန်တစပြင်၌ လည်းကောင်း တည်ရပ်ပေကုန်၏။
ထိုခင်ပွန်းတို့သည်သာလျှင် ခင်ပွန်းကောင်း မည်၏။
(၈၇) နှုတ်ခွန်းချိုသော စကားရှိသောသူသည် များသော အဆွေခင်ပွန်းရှိ၏။
ကြမ်းကြုတ်သောသူသည် နည်းသော ခင်ပွန်းရှိ၏။
အခန်း ( ၅ ) မိန်းမအား ဆိုရာအခန်း (၈၈) ဥဩတို့၏ အဆင်းကား အသံလျှင်တည်း။
မိန်းမတို့၏ အဆင်းကား လင်ကို မြတ်နိုးခြင်းတည်း။
မကောင်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသောသူ၏ အဆင်းကား အတတ်တည်း။
ရသေ့တို့၏ အဆင်းကား သည်းခံခြင်းတည်း။
(၈၉) မိန်းမတို့၏ ဥစ္စာကား အဆင်းတည်း။
ယောက်ျားတို့၏ ဥစ္စာသည် အတတ်လျှင်တည်း။
ရဟန်းတို့၏ ဥစ္စာကား သီလတည်း။
မင်းတို့၏ ဥစ္စာသည်ကား ရဲမက်ဗိုလ်ပါတည်း။
(၉၀) ရသေ့ ရဟန်းတို့သည်ကား ကြုံမှသာလျှင် တင့်တယ်ကုန်၏။
ခြေလေးခုရှိသော သတ္တဝါတို့သည်ကား ဆူကုန်မှသာလျှင် တင့်တယ်ကုန်၏။
ယောက်ျားတို့သည်ကား အတတ်ပညာရှိမှသာလျှင် တင့်တယ်ကုန်၏။
မိန်းမတို့သည်ကား လင်သားရှိမှ တင့်တယ်ကုန်၏။
(၉၁) တတ်လှစွာသော စောင်းသမားသည် ငါးရက်မျှ စောင်းနှင့်ကင်းမူ ပျက်၏။
တတ်လှစွာသော လေးသမားသည် ခုနစ်ရက်မျှ လေးနှင့်ကင်းမူ ပျက်၏။
တော်မှန်လှစွာသော မယားဖြစ်လျှင်မူလည်း လင်နှင့် တစ်လကင်းမူ ပျက်၏။
တပည့်တို့ကား လခွဲကားမူ ပျက်၏။
(၉၂) ကျွဲကား ညွန်ရှိမှသာလျှင် မွေ့လျော်၏။
ဟင်္သာငှက်သည် ရေကန်ရှိမှသာလျှင် မွေ့လျော်၏။
မိန်းမကား ယောက်ျားရှိမှသာ မွေ့လျော်၏။
ရဟန်းကား တရားရှိမှသာလျှင် မွေ့လျော်၏။
(၉၃) ထမင်းကိုကား အစာကြေမှ ချီးမွမ်းရာ၏။
မယားကိုလည်း အရွယ်လွန်မှ ချီးမွမ်းရာ၏။
ရဲမက်ကိုကား စစ်အောင်၍ ပြန်မှ ချီးမွမ်းရာ၏။
ကောက်ကို အိမ်သို့ရောက်မှ ချီးမွမ်းရာ၏။
(၉၄) နှစ်လင် သုံးလင် ကွာပြီးသော မိန်းမသည်လည်းကောင်း၊ နှစ်ကျောင်း သုံးကျောင်း ပြောင်းပြီးသော ရဟန်းသည်လည်းကောင်း၊ ကျော့ကွင်းမှ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် လွတ်ပြီးသော ငှက်သည်လည်းကောင်း ပြုအပ်သော မာယာများသည်သာလျှင်တည်း။
(၉၅) သူယုတ်ကို ပုတ်ခတ်သဖြင့် ယဉ်စေရာ၏။
မကောင်းသော ခင်ပွန်းကို စကားဆိုမြဲ မဆိုသဖြင့် ယဉ်စေရာ၏။
မကောင်းသော မိန်းမတို့ကို စည်းစိမ်ကို မအပ်နှင်းသဖြင့် ယဉ်စေရာ၏။
အစာ၌ တပ်မက်သောသူကို အစာကို ယုတ်စေသဖြင့် ယဉ်စေရာ၏။
(၉၆) လ မှကင်းသော ညသည် မတင့်တယ်။
လှိုင်းတံပိုးမှကင်းသော သမုဒ္ဒရာသည်လည်း မတင့်တယ်။
ဟင်္သာမှကင်းသော ရေကန်သည်လည်း မတင့်တယ်။
လင်မှကင်းသော အမျိုးသမီးသည်လည်း မတင့်တယ်။
(၉၇) လင်သည်သာလျှင် စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ဖြစ်စေအပ်၏။
မိန်းမမူကား လုံစေသည်သာလျှင်တည်း။
ယောက်ျားသည်သာလျှင် ပဓာနတည်း။
(၉၈) ခပ်သိမ်းသော မြစ်တို့သည် မြစ်ကောက်သာ ရှိကုန်၏။
ခပ်သိမ်းသော တောတို့သည် ထင်းဖြင့်သာ ပြီးကုန်၏။
ခပ်သိမ်းသော မိန်းမတို့သည် ဆိတ်ငြိမ်သော အရပ်ကို ရသည်ရှိသော် မကောင်းမှုကို ပြုမြဲတည်း။
(၉၉) အကြင်မိန်းမသည် ငြင်းခုံတတ်သော အလေ့ရှိ၏။
ငြူစူစောင်းမြောင်း၍ ပြောလေ့ရှိ၏။
မြင်တိုင်းကိုလည်း တပ်၏။
များစွာသည်လည်း ချက်၍စားတတ်၏။
လင်၏ အဦးစားတတ်သော အလေ့ရှိ၏။
သူ့အိမ်သို့ သွားတတ်နေတတ်သော အလေ့ရှိ၏။
ထိုမိန်းမသည် သားတစ်ရာပင် မြင်ငြားသော်လည်း ယောက်ျားသည် စွန့်အပ်၏။
(၁၀၀) အကြင်မိန်းမသည် စားသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ အဝတ်တန်ဆာ ပြုပြင်ဆင်ယင်သောအခါ၌ လည်းကောင်း၊ အမိကဲ့သို့ နှစ်သက်ဖွယ် ပြုပြင်တတ်၏။
လျှို့ဝှက်အပ်ကုန်သော မကျစ်မလျစ်သောအရာတို့၌ နှမကဲ့သို့ လွန်စွာ ရှက်တတ်၏။
အမှုလုပ်သောအခါတို့၌ လည်းကောင်း၊ လင်၏ အပါး၌သွားလာသော အခါ၌လည်းကောင်း ကျွန်မကဲ့သို့ ရိုသေစွာ ပြုတတ်၏။
ဘေးရှိသောအခါတို့၌ တိုင်ပင်ဖက်ဖြစ်ရာ၏။
အိပ်သောအခါတို့၌လည်း မွေ့လျော်စေတတ်၏။
အရောင်အဆင်းတို့ကို ပြုပြင်ခြင်းတို့၌ တင့်တယ်စွာ၏။
အမျက်ထွက်သောအခါတို့၌ သည်းခံတတ်၏။
ထိုမိန်းမကို မြတ်၏ဟူ၍ ပညာရှိတို့သည် ဆိုကုန်၏။
ထိုမိန်းမသည် သေသည်၏ အခြားမဲ့၌လည်း နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရာ၏။
(၁၀၁) အကြင်မိန်းမငယ်သည် ရွှေသော အသား ရှိ၏။
သမင်မျက်စိကဲ့သို့ ညိုသောမျက်စိလည်း ရှိ၏။
ခါးစည်းတင်ကျယ် ငယ်သောဝမ်းလည်း ရှိ၏။
ဆင်နှာမောင်းကဲ့သို့ အရင်းမှ အဖျားတိုင်အောင် သွယ်သော ပေါင်ရှိ၏။
ဖြေ၍ နောက်သို့လန်သော ရှိသော အဖျားကော့တတ်သော ဆံပင်လည်းရှိ၏။
ကြီးငယ်မထင် ညီညွတ်သော သွားအစဉ်လည်းရှိ၏။
နက်သောချက်လည်းရှိ၏။
ကောင်းသော အလေ့အထသည်လည်း ရှိ၏။
ထိုသို့သော မိန်းမငယ်ကို ယုတ်သော အမျိုးတို့၌ဖြစ်သော်လည်း ထိုမိန်းမပျိုကို ဆက်ဆံ ထိမ်းမြားရာ၏။
(၁၀၂) အကြင်မိန်းမသည် ဖြစ်တိုင်းဖြစ်တိုင်း အဖန်တလဲလဲ ယောက်ျား၏ အဖြစ်ကို အလိုရှိငြားအံ့၊ ထိုမိန်းမသည် သိကြားမင်း၏ မယားသည် သိကြားမင်းကို အရိုအသေ လုပ်ကျွေးသကဲ့သို့ လင်ကိုအရိုအသေ လုပ်ကျွေးရာ၏။
(၁၀၃) အကြင်ယောက်ျားသည် ဖြစ်တိုင်းဖြစ်တိုင်း အဖန်တလဲလဲ ယောက်ျားအဖြစ်ကို အလိုရှိငြားအံ့၊ ထိုယောက်ျားသည် ခြေဆေးပြီးသော ယောက်ျားသည် ညွန်ကို ရှောင်ကြဉ်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါး၏ မယားကို ရှောင်ကြဉ်ရာ၏။
(၁၀၄) အရွယ်လွန်ပြီးသောယောက်ျားသည် တည်သီးမျှငယ်သော သားမြတ်ရှိသော မိန်းမပျိုကို ယူဆောင်သိမ်းဆည်း၏။
မိမိအလိုရှိရာ မပါသည်ဖြစ်၍ စောင်းမြောင်းငြူစူတတ်၏။
လင်အိုတစ်ယောက်၌သာ မွေ့လျော်လတ္တံ့ဟု မယုံကြည်။
ထိုကြောင့် ထိုငယ်သောမယားကို သိမ်းဆည်းခြင်းသည် ပျက်စီးအံ့သည်၏ အကြောင်းတည်း။
အခန်း ( ၆ ) မင်းအား ဆိုရာအခန်း (၁၀၅) မင်းကား တစ်ယာမ်သာ အိပ်ရာ၏။
ပညာရှိကား နှစ်ယာမ်သာအိပ်ရာ၏။
အိမ်ရာထောင်သောလူ အပေါင်းကား သုံးယာမ်သာ အိပ်ရာ၏။
ဖုန်းတောင်းယာစကာကား လေးယာမ်လုံးသာလျှင် အိပ်ရာ၏။
(၁၀၆) အကြင်အရပ်၌ ဥစ္စာရှိသောသူသည်လည်းကောင်း၊ အကြားအမြင်များသော ပညာရှိသည်လည်းကောင်း၊ မင်းသည်လည်းကောင်း၊ မြစ်သည်လည်းကောင်း၊ ဆေးသမားသည်လည်းကောင်း၊ ဤငါးပါးတို့သည် မရှိကုန်။
ထိုအရပ်၌ တစ်နေ့တစ်ရက်မျှ မနေရာ။
(၁၀၇) အကြင်အရပ်၌ မြတ်နိုးခြင်းလည်းမရှိ၊ ချစ်ခြင်းလည်းမရှိ၊ အဆွေခင်ပွန်းလည်းမရှိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်မျှ အတတ်ပညာ သင်စိမ့်သော သူလည်းမရှိ၊ ထိုအရပ်၌ တစ်နေ့တစ်ရက်မျှ မနေရာ။
(၁၀၈) လောက၌ သားမရှိသော အိမ်သည် ဆိတ်ငြိမ်၏။
မင်းမရှိသော တိုင်းပြည်သည် ဆိတ်ငြိမ်၏။
အတတ်မရှိသော သူ၏ခံတွင်း ဆိတ်ငြိမ်၏။
ဆင်းရဲခြင်းကား အလုံးစုံ ဆိတ်ငြိမ်၏။
(၁၀၉) ကောင်းသော ဥစ္စာကို အလိုရှိငြားအံ့၊ ကုန်သွယ်ရာ၏။
အတတ်လို အလိုရှိမူကား အကြားအမြင်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆည်းကပ်ရာ၏။
မင်းအမတ်ဖြစ်ခြင်းကို အလိုရှိမူကား မင်း၏ အလိုသို့ လိုက်ရာ၏။
(၁၁၀) ရဟန်းသည် မရောင့်ရဲမူ ပျက်၏။
ပြည့်ရှင်မင်းသည်လည်း ရောင့်ရဲတတ်မူ ပျက်၏။
ပြည့်တန်ဆာမသည် ရှက်တတ်မူ ပျက်၏။
အမျိုးကောင်းသမီးသည် မရှက်တတ်မူ ပျက်၏။
(၁၁၁) ငှက်တို့၏ အားကား ကောင်းကင်တည်း။
ငါးတို့၏ အားကား ရေတည်း။
အားနည်းသူတို့၏ အားကား မင်းတည်း။
သူငယ်တို့၏ အားကား ငိုခြင်းတည်း။
(၁၁၂) သည်းခံခြင်း၊ နိုးကြားခြင်း၊ ထကြွလုံ့လရှိခြင်း၊ ဝေဖန်ပေးကမ်းခြင်း၊ သနားခြင်း၊ မျှော်မြင်ခြင်းစသည့် ဤခြောက်ပါးတို့ကား မင်းစသော လူကြီးမိဘတို့၏ အလိုရှိအပ်သော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့တည်း။
(၁၁၃) လောက၌ ပျင်းသော အိမ်ရာထောင်သူသည် မကောင်း။
ကိုယ်နှုတ်နှလုံး မစောင့်သော ရဟန်းသည် မကောင်း။
မဆင်မခြင်ပြုလေ့ ရှိသော မင်းသည် မကောင်း။
အမျက်ထွက်သော ပညာရှိသည် မကောင်း။
(၁၁၄) လောက၌ နေမင်းကို ကျောဖြင့် ကပ်ရာ၏။
မီးကို ဝမ်းဖြင့်သာလျှင် ကပ်ရာ၏။
အရှင်သခင်ကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကပ်ရာ၏။
တမလွန်ကိုကား မမိုက်သဖြင့် ကပ်ရာ၏။
(၁၁၅) လောက၌ မီးကိုလည်းကောင်း၊ ရေကိုလည်းကောင်း၊ မိန်းမကိုလည်းကောင်း၊ သူမိုက်ကိုလည်းကောင်း၊ မြွေကိုလည်းကောင်း၊ မင်းမျိုးကိုလည်းကောင်း ရှောင်ရှားသဖြင့် သွားအပ်၏။
လတ်လလော အသက်ကို ချတတ်ကုန်၏။
(၁၁၆) လောက၌ မကောင်းသောမယားနှင့် ပေါင်းဖော်သူသည်လည်းကောင်း၊ ကြမ်းတမ်းလှစွာသော စိတ်ရှိသော ကျွန်ကို စေသောသူသည် လည်းကောင်း၊ မြွေရှိသောအိမ်၌ နေသောသူသည်လည်းကောင်း၊ သေအံ့သည်သာလျှင် အမှန်တည်း။
ယုံမှားမရှိရာ။
(၁၁၇) လောက၌ မိုက်မဲလှစွာသော တပည့်ကို အတတ်ပညာ သင်ကြားသဖြင့်လည်းကောင်း၊ မိန်းမယုတ်ဖြင့် ပေါင်းဖက်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ မသူတော်နှင့် ပေါင်းဖက်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပညာရှိသောသူပင် ဖြစ်သော်လည်း နစ်တတ်ချေသာလျှင်တည်း။
(၁၁၈)။
လောက၌ ပေးကမ်းခြင်းသည် ချစ်စေတတ်သော ဆေးတည်း။
ဝန်တိုခြင်းကား မုန်းစေတတ်သောဆေးတည်း။
ပေးကမ်းခြင်းကား အခြွေအရံများသော ဆေးတည်း။
ဝန်တိုခြင်းကား အထီးကျန်သော ဆေးတည်း။
အခန်း( ၇ ) (၁၁၉) မိန်းမနှင့် နှီးနှောသောရဟန်း၌ အဘယ်မှာ သီလရှိအံ့နည်း။
အသားစားကြူးသောသူ၌ အဘယ်မှာ သနားရှိအံ့နည်း။
သေသောက်ကြူးသည့်သူ၌ အဘယ်မှာ စကားမှန်အံ့နည်း။
အလိုရမ္မက်ကြီးသောသူ၌ အဘယ်မှာ အရှက်ရှိအံ့နည်း။
အပျင်းကြီးသောသူ၌ အဘယ်မှာ အတတ်ရှိအံ့နည်း။
အမျက်ကြီးသောသူ၌ အဘယ်မှာ ဥစ္စာရှိအံ့နည်း။
(၁၂၀) သေသောက်ကြူးသောသူသည်လည်းကောင်း၊ အခါမဟုတ်သည်၌ သွားလေ့ရှိသောသူသည်လည်းကောင်း၊ သဘင်အသွားများသော သူသည်လည်းကောင်း၊ ကြွေအန် အစရှိသော လောင်းကစားကြူးသောသူသည်လည်းကောင်း၊ မကောင်းသော အဆွေခင်ပွန်းရှိသောသူသည်လည်းကောင်း ပျင်းရိဖင့်နွဲ့သော သူသည်လည်းကောင်း၊ ဤသူတို့ကား စည်းစိမ်တို့သည် ပျက်ဆီးအံ့သော အကြောင်းတည်း။
(၁၂၁) အသက်ရှင်လျက်လည်း သေသောသူ ငါးဦးမှာ ဆင်းရဲသောသူ၊ အနာနှိပ်စပ်သောသူ၊ မိုက်မဲသောသူ၊ မြီများသောသူ၊ မင်းဝယ်ကိုယ်ကြပ် ခစားသောသူ .. ဤသူတို့တည်း။
(၁၂၂) ပညာရှိတို့သဘောကား မရောက်သေးသော ဘေးကို မြင်သည်ရှိသော် အဝေးကလျှင် ကြဉ်ရာ၏။
ရောက်ပြီး ရောက်ဆဲသော ဘေးကို မြင်မူကား ကြေက်ရွံ့တတ်သော သဘောမရှိသည် ဖြစ်၏။
(၁၂၃) လောက၌ အအိပ်ကြူးသောသူ၊ မေ့လျောသောသူ၊ ချမ်းသာစွာနေတတ်သောသူ၊ အနာရှိသောသူ၊ ပျင်းသောသူ၊ အလိုကြီးသောသူ၊ အမှုသစ်၌ မွေ့လျော်သောသူ။
ဤခုနစ်ယောက်သောသူတို့သည် ကျမ်းဂန်မှ ကင်းကုန်၏။
(၁၂၄) လောက၌ လဲသည် ပေါ့၏။
ထိုထက် လျှပ်ပေါ်သောသူသည် ပေါ့၏။
ထိုထက် ဆရာမိဘတို့၏ အဆုံးအမကို မခံသောသူသည် ပေါ့၏။
ထိုထက် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ သာသနာတော်၌ မေ့လျော့သောသူသည် ပေါ့၏။
(၁၂၅) လောက၌ ကျောက်ထီးသည် လေး၏။
ထိုထက် ဆရာမိဘတို့၏ အဆုံးအမသည် လေး၏။
ထိုထက် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ စကားသည် လေး၏။
(၁၂၆) လောက၌ ခြင်္သေ့သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်သည်လည်းကောင်း၊ သူတော်ကောင်းသည်လည်းကောင်း၊ ဤသူတို့သည် အကျိုးမရှိသော အရပ်ကို စွန့်၍ သွားကုန်၏။
ကျီးသည်လည်းကောင်း၊ သမင်သည်လည်းကောင်း၊ ယုတ်မာသောယောက်ျားသည် လည်းကောင်း၊ ဤသတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့ ကျင်လည်ရာ အရပ်၌သာလျှင် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။
(၁၂၇) ပညာရှိသော်ကား လှမ်းသော ခြေတစ်ဖက်နှင့်တူသော အရပ်သစ်ကို မြော်တင်းသောစိတ်ဖြင့် သွား၏။
ရပ်သော ခြေတစ်ဖက်နှင့် တူသော အရပ်ဟောင်းကို မခွာသောစိတ်ဖြင့် ရပ်၏။
အရပ်သစ်ကို မစူးစမ်းဘဲ နေရာဟောင်းကို မစွန့်ရာ။
(၁၂၈) လောက၌ ရောင်းဝယ်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ အတတ်သင်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ အစေအပါးခံသောအခါ၌ လည်းကောင်း၊ မေထုန်မှီဝဲသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ အရှက်အကြောက်ကို စွန့်သည် ဖြစ်ရာ၏။
(၁၂၉) မိန်းမတို့၏ အစာစားခြင်းကား ယောက်ျားတို့ထက် နှစ်ဆလွန်သည်ဖြစ်ရာ၏။
ပညာသည်လည်း လေးဆလွန်၏။
လုံလက ခြောက်ဆ လွန်သည်လည်းဖြစ်၏။
ကာမဂုဏ်တပ်မက်ခြင်းက ရှစ်ဆလွန်၏။
ဆရာကြီး တက်တိုး ၏ လောကနီတိ လောကနီတိကျမ်း စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးသည် လောကနီတိကျမ်းအား ဓမ္မပဒ ၊ သံယုတ် ၊ ဇာတ် ၊ သုတ္တနိပါတ် စသော ဘုရားဟော ကျမ်းဂန်များမှ လည်းကောင်း ၊ စာဏကျနီတိ ၊ ဟိတောပဒေသ စသော သက္ကတကျမ်းများမှ လည်းကောင်း ရွေးထုတ်၍ အပိုင်း (၇) ပိုင်း ခွဲကာ ပြုစုခဲ့သည်။
လောကနီတိကျမ်း၏ မှီရာ နိဿယကို ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ တွင် စက္ကိဒ္ဓဘီသီရိသဒ္ဓမ္မ ဓဇ မဟာရာဇဓိရာဇ ဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဦးဗုဒ်က မြန်မာပြန်ဆိုခဲ့သည်။
လောကနီတိ ကျမ်း၏ ဂုဏ်နှင့် အကျိုး လေ့လာသင်ကြားသူအဖို့ လောကနီတိ ကျမ်းသည် - သာရော = အနှစ်သာရ မည်၏။
မာတာပီတု = မိဖသဖွယ် မည်၏။
အာစရိယော = ဆရာသမားနှင့် တူ၏။
မိတ္တော = မိတ်ဆွေနှင့် တူ၏ ဟူသော ဂုဏ်လေးမျိုး ရှိလေသည်။
အကျိုးတရားများမှာ - ဉာဏိ = ဉာဏ်ကြီးရှင် ဖြစ်နိုင်ခြင်း မဟာ = ကြီးကျယ် မြင့်မြတ်သူ ဖြစ်နိုင်ခြင်း ဗဟုသုတော = အကြားအမြင် များနိုင်ခြင်း ဟူသော အကျိုးကျေးဇူးများလည်း ရရှိနိုင်လေသည်။
ဦးရေပြား အဆီပြန်ခြင်းသည် အပျိုဖော်၊လူပျိုဖော် ဝင်ကာစ အရွယ်များတွင် ဟိုမုန်းပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အဆီပြန်မှု နည်းပါသွားသည်။
ဦးရေပြားရှိ အဆီဂလင်းများ အဆီပိုထုတ်ခြင်းသည် ဦးရေပြားအဆီပြန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
ဖြစ်ပွားရသော အကြောင်းရင်းများ မျိုးရိုး အစားအသောက် ဟိုမုန်း ပမာဏ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း သန္ဓေတားဆေး အသုံးပြုခြင်း အလှကုန်ပစ္ဓ္စည်းနှင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်း ရာသီဥတု ဦးရေပြား အဆီပြန်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အဆီပြန်သော ဦးရေပြားအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသော ခေါင်းလျှော်ရည်ကို ရွေးချယ်အသုံးပြုပါ။
ဥပမာ အမိုင်နိုအက်ဆစ် ပါဝင်သော ခေါင်းလျှော်ရည်။
နှစ်ပတ်ခန့် အသုံးပြု၍ အဆင်မပြေပါက အခြားတံဆိပ် ပြောင်းသုံးပါ။
conditioner သည် ဆံပင်ကို ပျော့ပြောင်းစေရန် ဆီပါဝင်သောကြောင့် conditioner ကိုမသုံးပါနှင့်။
ခေါင်းလျှော်ရာတွင် ဦးရေပြားကို အနည်းဆုံး ၅မိနစ်ခန့် ဆပ်ပြာရည်နှင့် ထိတွေ့စေပြီးမှ ရေဆေးပါ။
အနည်းငယ်နွေးသောရေကို အသုံးပြုပါ။
conditioner ပါဝင်သော 2 in 1 shampoo များသုံးခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ပါ။
မကြာခဏ ခေါင်းမဖြီးပါနှင့်။
ခေါင်းဖြီးလျှင် ဆံပင်ကိုသာဖြီးပါ။
ဦးရေပြားကို တတ်နိုင်သမျှ ဘီးနှင့် မထိပါစေနှင့်။
အဆီဂလင်းများ မကျယ်လာစေရန်ဖြစ်သည်။
ပရိုတိန်းပါဝင်သော အစာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ များများစားပေးပါ။
ဗိုက်တာမင် B2 ချို့တဲ့ခြင်းသည် အဆီကို ပိုထွက်စေသဖြင့် အနှံ၊ ပဲ စသည့် ဗိုက်တာမင် B2 ပါဝင်သော အစာများ စားပေးပါ။
ရေများများသောက်ပေးခြင်းဖြင့်လည်း အရေပြားကိုကျန်းမာစေသည်။
သကြား၊ ဆား နှင့် ဆီကြော်အစားအစာများ များစွာမစားပါနှင့်။
ဆေးလိပ်သောက်သုံးခြင်းမပြုပါနှင့်။
လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်၍ ကောင်းမွန်စွာ အိပ်စက်အနားယူခြင်းသည်လည်း အရေပြားကို ကျန်းမာသန်စွမ်းစေသည်။
အတိုင်းအရှည် ပမာဏကို မပြောပြနိုင်လောက်အောင်ပင် များလှစွာသော ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါရှိသော ဗြဟ္မာကို အပ္ပမာဏာဘာ ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းတို့နေထိုင်ရာဘုံကို အပ္ပမာဏာဘာဘုံဟု ခေါ်သည်။
မောင်ဝိဇ္ဇာ “ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း” အပ္ပမာဏဘာဗြဟ္မာတို့၏ အသက်ကား အသင်္ချေယျ ၁ ကပ်နှင့် မဟာကပ် ၃ ကပ်အားဖြင့် ၄ ကပ် ဖြစ်သည်။
အပင်သည် အပင် လောက (Plantae kingdom) တွင် ပါတွင်သော သက်ရှိ (living) ရုပ်စု (organism) ဖြစ်သည်။
အပင်များတွင် တွေ့နေကြ ရုပ်စုများဖြစ်သော သစ်ပင် (tree)၊ ရိုးပျော့ပင် (herb)၊ ခြုံပင် (bush)၊ မြက်၊ နွယ်ပင်၊ မှို၊ ရေညှိ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
လက်ရှိခေတ်အချိန်ကာလအထိ လေ့လာမှုများအရ အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၅၀,၀၀၀ ရှိသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက အတည်ပြုထားသည်။
လွန်ခဲ့သော ၂၀၀၄-ခုနှစ်က ဆိုလျှင် ၂၈၇,၆၅၅ သာ သိခဲ့သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ metaphytes သို့ viridiplantae (အစိမ်းရောင် အပင်များ) သည် သူတို့၏ စွမ်းအင်များကို နေရောင်ခြည်မှ ရယူပြီး ၎င်းကို ဖိုတိုစင်းသစ်စစ် ဟုခေါ်သည်။
အပင်လောက ကျွန်ုပ်တို့သည် သက်ရှိအရာဟူသရွေ့ကိုအပင်နှင့်သတ္တဝါဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားရာ အပင်နှင့် သတ္တဝါများသည် အသွင်အပြင်အားဖြင့် ကွဲပြားကြသော်လည်း အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းများနှင့် ဖွဲ့စည်းထားပုံမှာ အခြေခံသဘောအားဖြင့် တူညီကြသည်။
အပင်သည် သတ္တဝါများနည်းတူ အသက်ရှူခြင်း၊ လှုပ်ရှားသွားလာခြင်း အစာမှီဝဲခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်၍ မျိုးပွားခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေပြီးလျှင် သေဆုံးသွားကြလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ရှိများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာချိန်၌ ထိုသက်ရှိများသည် အပင်ဖြစ်သည်။
သတ္တဝါဖြစ်သည်ကို တိကျစွာ ခွဲခြား၍ မပြောနိုင်ချေ။
ထိုနည်းတူစွာ အပင်လောကသည် သတ္တဝါလောကမှ ဆင်းသက်သည်။
သို့မဟုတ် သတ္တဝါလောကသည် အပင်လောကမှ ဆင်းသက်သည်ဟူသည်ကိုလည်း တိကျမှန်ကန်စွာ မပြောနိုင်ချေ။
သို့ရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ ပထမဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်သော သက်ရှိသည် အလိုအလျောက် အစာပြုလုပ်စွမ်း ရှိရမည်ဟူသောယူဆချက် မှန်ကန်လျှင် အပင်သည် သတ္တဝါထက် ဦးစွာပေါ်သော သက်ရှိ ဖြစ်ရမည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်။
ဇီဝဗေဒပညာရှင်တို့ကမူ အပင်လောက နှင့် သတ္တဝါလောကသည် မျိုးရင်းပင်မတစ်ခုမှ ဖြာထွက်လာကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဤယူဆချက်အရ ထိုမျိုးရင်း ပင်မမှ သက်ရှိနှစ်မျိုး ခွဲထွက်လာကာ တစ်မျိုးမှာ အမြင့်တန်းစား အပင်များနှင့် အခြားတစ်မျိုးမှာ အမြင့်တန်းစား သတ္တဝါများဟူ၍ ဖြစ်လာကြလေသည်။
အစိမ်းရောင်ရှိသော အပင်များတွင် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက် လာသည့်အပင်မှာ အယ်လဂျေခေါ် ပင်လယ်၌ပေါက်ရောက်သော အပွင့်မဲ့ အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝင်ရိုးစွန်းနှင့်အပူပိုင်းဒေသကြားရှိ ပင်လယ်ဟူသမျှတို့တွင် အယ်လဂျေနှင့် ကင်းသောပင်လယ် ဟူ၍ မရှိချေ။
သို့သော် အချို့သော ပင်လယ်ကမ်းခြေများတွင် အခြားသော အရပ်ဒေ သများမှာထက် အလွန် ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်တတ်လေ သည်။
အယ်လဂျေတို့ကြောင့် ပင်လယ်နီသည် တစ်နှစ်လျှင် ကာလအပိုင်း အခြားအားဖြင့် နီနေတတ်သည်။
အာတိတ်ဒေ သတွင် အချို့သောရေခဲပြင်တို့မှာလည်း အယ်လဂျေကြောင့် နီနေတတ်သည်။
အချို့သော အယ်လဂျေများမှာ အလွန်သေး ငယ်၍ မှန်ဘီလူးဖြင့်ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည်။
သို့ရာတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ပေါက်ရောက်ကြသော အယ်လဂျေတို့၌ ပင်စည်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည့် အစိတ်အပိုင်းများပါရှိကြ၍ အချို့မှာ အမြင့်ဆုံးအပင် ထက်ပင် ရှည်လျားကြသည်။
အချို့၌ ဆဲတစ်ခုတည်းသာ ရှိကြသည်။
အပင်များတွင် အယ်လဂျေပြီးသည့်နောက် ထင်ရှားသော အပင်မျိုးမှာ ဖန်ဂျိုင်းခေါ် မှိုမျိုးများဖြစ်သည်။
ဤ အပင်များ သည် အပင်များတွင် အထူးဆန်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဖန်ဂျိုင်းတို့ကို အပင်ဟု ဆိုရငြားသော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်တွင်လည်းကောင်း၊ ဘဝတာ တိုခြင်းတွင်လည်းကောင်း၊ မျိုးပွားခြင်းတွင်လည်း ကောင့်းအမျိုးအမည် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားပုံတွင် လည်းကောင်း အခြားမည်သည့်အပင်နှင့်မျှ မတူချေ။
ဗက်တီး ရီးယား၊ တဆေး၊ မှိုနုများမှာ ဖန်ဂျိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
အချို့ သော ဖန်ဂျိုင်းတို့မှာ လူများနှင့် မကင်းနိုင်လောက်အောင် အသုံးဝင်သော်လည်း အချို့သော ဖန်ဂျိုင်းများမှာမူကား စိုက်ပျိုး ပင်များကို ဖျက်ဆီးတတ်ခြင်း၊ လူနှင့်တကွ လူတို့ မွေးမြူထား သော တိရစ္ဆာန်များအား၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ရောဂါ ဆိုးကြီးများကို ဖြစ်စေခြင်းတို့ကြောင့် လူတို့၏ ရန်သူကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဖန်ဂျိုင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း သောအချက်တစ်ချက်မှာ ဖန်ဂျိုင်းသည် အယ်လဂျေနှင့်မိတ်ဖက် (ပေါင်းဖက်)၍ သစ်ကပ်မှော်ပင် ဖြစ်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ပေါင်းစပ် နေထိုင်ကြခြင်းကို အင်ဗိုင်အိုစစ်ဟုခေါ်သည်။
သစ်ကပ်မှော်တွင် ဖန်ဂျိုင်းသည် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ဆုတ်ပေး၍ အယ်လဂျေသည်အပင်အတွက်အစာကို ပြုလုပ်ပေးသည်။
( ဆင်ဗိုင်အိုစစ်။
) တတိယမျိုးတွင် ဖန်းများပါဝင်သည်။
ဤအပင်များသည် သတ္တဝါများတွင် ဖားတို့ကဲ့သို့ ရေတပိုင်း ကုန်းတပိုင်း အပင်များဖြစ်ကြ၍ ကုန်းပေါ်တွင် ပထမဆုံး ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုးဟု ယခုခေတ် သိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီးများက ယုံကြည်ကြသည်။
ရှေးနှစ် သန်းပေါင်းများစွာက ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ဤအပင်မျိုး ကြီးစိုးခဲ့၍ ယခုခေတ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ သုံးစွဲနေသော ကျောက်မီးသွေးမှာ မြေအောက်တွင် နစ်မြုပ်ခဲ့သော ဖန်းပင်ကြီးများမှ ဖြစ်လာကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
နောက်ဆုံးအမျိုးမှာ အပွင့်ပွင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
ဤအပင်များကို တစ်နည်းအားဖြင့် အမြင့်တန်းစားအပင်များဟူ၍ ခေါ်သည်။
အပင်တို့တွင် တွေ့ရှိရသော အစိမ်းရောင်မှာ ကလိုရိုဖီဖြစ်သည်။
ကလိုရိုဖီသည် နေရောင်တွင် လေထဲ၌ ရှိသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်မှ ကာဗွန်ကို ခွဲယူ၍ အမြစ်မှရရှိသော ရေဖြင့် အပင်တွင်လိုသော အစာကို ပြုလုပ်ပေးလေသည်။
သို့သော် အပင်တိုင်း၌ ဤသို့ အစာပြုလုပ်ရန် ကလိုရိုမီ မပါရှိကြချေ၊ အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော ဖန်ဂျိုင်းအမျိုးအားလုံးနှင့် အချို့သော အပင်မျိုး၌ ကလိုရိုဖီဟူ၍ လုံးဝမပါရှိကြသဖြင့် မိမိတို့လိုသောအစာကို မပြုလုပ်နိုင်ကြချေ။
ဤသို့ ကလိုရိုဖီမဲ့သော အပင်မျိုးမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိသည်။
တစ်မျိုးမှာ မိမိတို့လိုသော အစာကို အခြားသက်ရှိများပေါ်၌ မှီခိုရသောအမျိုးဖြစ်၍ ပါရာဆိုက်ဟုခေါ်သည်။
ရွှေနွယ်ပင်၊ မစ္စတဲတိုး(ကျီးပေါင်းတစ်မျိုး)ပင်တို့မှာ ပါရာဆိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကျန်တစ်မျိုးမှာ ဆပရိုဖိုက် ခေါ် အပင်မျိုးဖြစ်၍ မိမိတို့လိုသော အစာကို ဆွေးမြည့်နေသော အပင်များပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပုပ်သိုးနေသော သတ္တဝါတို့၏ ရုပ်ကလာပ်များပေါ်တွင်ဖြစ်စေ မှီခိုနေကြရသည်။
မှို၊ မှိုနုတို့မှာ ဆပရိုဖိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုကြောင့် လေတွင်ရှိသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ ဖြစ်စေ အပင်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် အပင်၏ ကိုယ်ထည်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သွားကြသည်။
တစ်ဖန် အပင်မှ အစိတ်အပိုင်းများကို လူကဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန်များကဖြစ်စေ စားသောက်လိုက်သောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် တငွေ့ငွေ့ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အောက်ဆီဂျင်နှင့်ပေါင်းစပ်သွားပြီးလျှင် အပင်မှ ပြန်လည်အသုံးချနိုင်ရန် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်အဖြစ်နှင့် ထွက်လာပေသည်။
ဆပရိုဖစ်တစ်ဇင်း အပင်များ သန်မာကြီးထွားစေရန် ပိုတက်ဆီယမ်၊ ကယ်လ ဆီယမ်၊ မက်ဂနီဇီယမ်နှင့် သံဓာတ်များကို လည်းကောင်း၊ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဆာလဖာ နှင့် ဖော့စဖောရပ်တို့ကဲ့သို့ သတ္တုမဟုတ်သည့် ဓာတ်များကို လည်းကောင်း လိုလေသည်။
ထိုဓာတ်များအနက် အပင်သည် ကာဗွန်ကို လေထဲရှိ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် မှလည်းကောင်း၊ အောက်ဆီဂျင်ကို လေမှ တိုက်ရိုက် အသက်ရှူခြင်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ရေထဲမှလည်းကောင်း ရရှိကြသည်။
ကျန်သောဓာတ်ပေါင်းများကို အပင်သည် မြေမှရေတွင် ပျော်ဝင် ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းများအဖြစ်နှင့် စုတ်ယူရရှိလေသည်။
နိုက် ထရိုဂျင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထူခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ကလိုဗာပဲပင် ရိုင်းနှင့်တကွ ယင်း၏ အမျိုးအနွယ်များဖြစ်သော အခြားပဲလုံး၊ ပဲတောင့်ပင်တို့သည် လေမှ နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဗက်တီးရီးယား များ၏ အကူအညီဖြင် ဖမ်းယူနိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအပင် တို့၏ အမြစ်များကို စစ်ဆေးကြည့်က အဖုကလေးများကို တွေ့ ရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုအဖုကလေးများ ဖြစ်နေခြင်းမှာ မြေကြီးထဲ တွင်ရှိသော ဗက်တီးရီးယားများ အမြစ်တွင်းသို့ဝင်၍ စုဝေး နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ စုဝေးနေထိုင်၍ လေထဲ တွင် ပါဝင်သော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ကို အစာအဖြစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက် အသုံးပြုပြီးလျှင် နိုက်ထရိတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားစေသဖြင့် မြေ0x100သဇာ ထက်သန်ကောင်းမွန် လာစေသည်။
ဤကဲ့သို့ အပင်သည် မြေမှ နိုက်ထရိုဂျင်ဒြဗ်ပေါင်းများ ကုန်ခန်းသွားဖွယ်ရာ ရှိသည်ဟု မထင်မှတ်အပ်ပေ။
အဘယ် ကြောင့် ဆိုသော် လေ၊ မြေ၊ အပင်နှင့် သတ္တဝါ ခန္ဓာကိုယ် တို့၌ ရှိသော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်မှာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်ပတ်သွားလာလျက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရွှံ့နွံ ထူထပ် သော အချို့အရပ်ဒေသများ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ပိုးစားပင်များကို တွေ့ရတတ်သည်။
ဤအရပ် ဒေသမျိုးတွင် မြေထဲ၌ရှိသည့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ပေါင်းတို့မှာ ရေတွင်ပျော်ဝင်၍ ပါသွားကြ သဖြင့် ထိုထူးဆန်း သောအပင်တို့သည် မိမိတို့လိုသော နိုက်ထရိုဂျင်ကိုရရှိရန် ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူ စားသောက်ကြ သည်။
ရေနှင့်ရေတွင် ပျော်ဝင်ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းများသည် အပင် ထဲသို့ တစ်ဖက်သတ်စိမ့်ခြင်းဖြင့် ဝင်ရောက် လာသည်။
တစ် ဖက်သတ်စိမ့်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း စမ်းသပ်ကြည့်နိုင် သည်။
ဖန်ပြွန်ရှည်တစ်ခု၏ အောက်ဘက်ကို ပါးလွှာသော အမြေ|းဖြင့်ပိတ်၍ ခိုင်ခိုင်ချည်ထားပါ။
ထိုနေက် ဖန်ပြွန်ထဲသို့ သကြား ပျော်ဝင်ရည် အကျဲထည့်ထားသော ဖန်ခွက်တစ်ခုတွင် နှစ်လျက် ဖန်ပြွန်ကို ည|ပ်ခုံ၌ ည|ပ်၍ မတ်မတ် ထောင်ထားပါ၊ (ဤနေရာ၌ သကြားအစား အခြားရေတွင် ပျော်ဝင်ပစ္စည်း များကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
) ထိုအခါ ဖန်ပြွန်အတွင်းရှိ သကြားပျော်ဝင်ရည်အပြစ်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာ သည်ကို တွေ့ရမည်။
ထိုသို့ တစ်ဖက်သတ် စိမ့်၍ မြင့်တက် လာခြင်းမှာ ပျော်ဝင်ရည်အကျဲမှ ရေသည် ပျော်ဝင်ရည်အပြစ် ထဲသို့ စိမ့်ဝင်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ စမ်းသပ် ချက်တွင် ဖန်ပြွန်သည် မြေဆီလွှာတွင်ရှိသော ရေနှင့် တူသည်။
ဤနည်းဖြင့် ရေသည် မြေဆီလွှာမှအပင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာ ပြီးလျှင် အပင်၏အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးသို့ ရောက်ရှိသွားကြ လေသည်။
အပင်တွင် အမြစ်မှ စုတ်ယူရရှိသော ရေ၌ ဓာတ် စားအနည်းငယ်သာ ပျော်ဝင်ပါရှိသဖြင့် အပင်သည် ထိုဓာတ် ဆားများကို လုံလောက်စွာ ရရှိစေရန် ရေအမြောက်အမြားကို စုတ်ယူ ရလေသည်။
ဤသို့ စုတ်ယူရရှိသော ရေများအနက် အနည်းငယ်မျှကိုသာ အပင်သည် အစာပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြု လေသည်။
ကျန်ရေအနက် အချို့မှာ အပင်ကို တောင့်တင်း လျက် ရှိနေစေသော်လည်းများသော အားဖြင့် အရွက်များသို့ ရောက်ကာ အငွေ့အဖြစ်ဖြင့် ပြန်ထုတ်ပစ်လိုက်သည်။
ထိုသို့ ထုတ်ပစ်ခြင်းကို ထရန်စပီရေးရှင်း ဟုခေါ်သည်။
အပင်တွင် အမြစ်မှရေသည် အရွက်သို့ရောက်အောင် တက်ရောက်ရသော အမြင့်မှာ အပင်ကိုလိုက်၍ ဖြစ်သည်။
ပုပျက်သော အပင် များတွင် အရွက်များမှာ အလွန်မမြင့်သဖြင့် ရေတက်ရောက်ပုံ ကို သိရှိနားလည်နိုင်သည်။
သို့သော် ယူကလစ်ပင် (ငှက် ချောက်ပင်)နှင့် ထင်းရှူးပင် အချို့တို့၌ ရေတက်ရောက်ရသော အမြင့်မှာ ပေ ၃ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိ မြင့်မားတတ်လေသည်။
ရေသည် တစ်ဖက်သတ်စိမ့်အားတစ်ခုတည်းဖြင့် ထိုမျှ မြင့်မား သောနေရာသို့ မတက်ရောက်နိုင်ချေ။
ဤအချက်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမြစ်တွင် သက်ရောက်လျက်ရှိသော ဖိအားသည် ရေကို တစ်နေရာသို့ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေး၍ ထရန်စပီရေး ရှင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ဆွဲအားသည် ထိုနေရာမှတစ်ဆင့် ရေကို အထက်သို့ မြှင့်တင်ယူသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။
တစ်နည်း အားဖြင့်ဆိုသော် အမြစ်မှဖိအားသည် ရေကို အောက်မှ တွန်းတင်ပေးရန် ထရန်စပီရေးရှင်းသည် ရေကို အထက်မှ ဆွဲယူလေသည်။
အပင်တွင် ကြီးထွားမှုနှင့်လှုပ်ရှားမူကိုပြုလုပ်ရန် စွမ်းအင် လိုသည်။
အပင်များသည် သက်ရှိသတ္တဝါကဲ့သို့ပင် နေ့ရော ညဉ့်ပါ အသက်ရှူကြသည်။