kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Szse ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ စတင် ထူထောင်ခဲ့ရာ ဈေးကွက် အရင်းအနှီးလည်ပတ်မှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂၂ ဘီလီယံရှိပြီး နေ့စဉ် အကြိမ်ပေါင်း ၆ သိန်းမျှ စတော့ရှယ်ရာ အရောင်းအဝယ် ဖြစ်နေရာ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်မှု ပမာဏမှာ ဒေါ်လာသန်း ၈၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ရှန်ကျန်းနှင့် ဟောင်ကောင်တို့သည် စီးပွားရေးအရ အထူးတလည် ဆက်စပ် နေကြသည်။
ထိုမြို့နှစ်ခုကြား နယ်စပ် ဖြတ်ကျော်သည့် ဂိတ်ခြောက်ခုရှိသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်က ရှန်ကျန်းနှင့် ဟောင်ကောင်ကြား နေ့စဉ် ကားပေါင်း ၂၀ မှ ၅၀၀ မျှ အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ဝင်ထွက် ကူးလူး သွားလာနေကြသည်။
ထိုကားများအနက် ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းသော ကားများမှာ ကုန်တင်ကားကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။
ရှန်ကျန်းနှင့် ဟောင်ကောင် နှစ်မြို့ကြား ကုန်သွယ်မှုမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းများအရ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၃၃ ဘီလီယံဖိုးရှိသော သွင်းကုန်များကို ရှန်ကျန်းက ဟောင်ကောင်မှ တင်သွင်းယူခဲ့ပြီး ၂၉၈ ဘီလီယံဖိုးရှိသော သွင်းကုန်များကို ရှန်ကျန်းက ဟောင်ကောင်မှ တင်သွင်းယူခဲ့ပြီး ၂၉၈ ဘီလီယံဖိုး ဟောင်ကောင်သို့ ပြန်လည်တင်ပို့ ခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
ရှန်ကျန်းနှင့် ဟောင်ကောင် နှစ်မြို့ကြား ခရီးသည် ဖြတ်သန်းသွားလာမှုမှာ နေ့စဉ် ခရီးသည်ဖြတ်သန်း သွားလာမှုနှင့် နေ့စဉ် ခရီးသည် ဦးရေ နှစ်သိန်းမျှ ရှိရာ အများစု ၆၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရထားလမ်းကို အသုံးပြုကြသည်။
ဟောင်ကောင်မှ ရှန်ကျန်းသို့ လာရောက် လည်ပတ်ကြသူများ အများစု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဈေးဝယ် (Shopping) ဖို့ဖြစ်သည်။
ရှန်ကျန်းက ဟောင်ကောင်ထက်များစွာ ဈေးချိုသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရှန်ကျန်းမြို့သို့ လေလမ်း၊ ရေလမ်း၊ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းတို့ဖြင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ရှန်ကျန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှ တစ်ဆင့် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။
သို့သော် ရှန်ကျန်းဘူတာရုံကြီးမှ တစ်ဆင့် ကွမ်ကျိုးမြို့ကိုလည်း သွားနိုင်သလို တရုတ်နိုင်ငံ အရပ်ရပ်သို့ ခရီးရှည် ရထားစီးသွား၍လည်း ရနိုင်သည်။
ဟောင်ကောင်မှ ရှန်ကျန်းသို့ ရထားဖြင့်လာလျှင် ၄၃ မှ ၄၅ မိနစ် ကြားသာ ကြာသည်။
ရထားထွက်ချိန်ကလည်း ၆ မိနစ် သို့မဟုတ် ၈ မိနစ်လျှင် ရထားတစ်စင်း ကျထွက်ပေးသည်။
ရှန်ကျန်းဒေသအတွင်း သွားရောက်လိုပါက တက္ကစီကားကို အသုံးပြု၍လည်း သွားနိုင်သည်။
ထူးခြားသည့် အချက်မှာ တက္ကစီကား နံပါတ်ပြား အရောင် သုံးမျိုးကွဲနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အနီရောင် နံပါတ်ပြားရှိ တက္ကစီများသည် ရှန်ကျန်းဒေသအတွင်း မည်သည့်နေရာသို့ မဆိုသွားနိုင်သည်။
အစိမ်းရောင် နံပါတ်ပါ တက္ကစီများသည် SEZ အပြင် ဒေသအတွင်း၌သာ မောင်းနှင်ခွင့် ရှိပြီး အဝါရောင် နံပါတ်ပြားပါ တက္ကစီများသည် ရှန်ကျန်း SEZ အတွင်းသာ မောင်းနှင်ခွင့် ရှိသည်။
ရှန်ကျန်၏ တိုးတက်မှုက မယုံနိုင်စရာပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် စီးပွားရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှု၏ အခြားဘက် တစ်မျက်နှာ၌ ပေးဆပ်ရသော စရိတ်စကများ ရှိလာသည်။
ထိုစရိတ်စကများအနက် ရှန်ကျန်း၏ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်းက အဓိကဖြစ်သည်။
ဤအချက်ကို မပြုပြင်နိုင်ခဲ့လျှင် ရှန်ကျန်း၏ ရှေ့ရေး ရင်လေးစရာဟု ဆိုကြသည်။
ကနခိုကို အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Purging Croton ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလို Mai-Hkang ဖြစ်သည်။
ကနခို မျိုးရင်းမှာ ကြက်ဆူမျိုးရင်း Euphorbiaceae ဖြစ်သည်။
thumb|ကနခိုပင် ပုံသဏ္ဌာန် အပင်သည် အမြဲစိမ်းပင်လတ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အမြင့် ၁၅ပေမှ ပေ ၂၀ အထိရှိသည်။
ပင်စည်အခေါက် ညိုပြာပြာရောင်ရှိ၍ ချော၏။
အရွက်မှာ ရွက်လွှဲထွက်သည်။
ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၍ အဖျားချွန်သည်။
အရင်းဝိုင်း (သို့) အနည်းငယ် သွယ်သည်။
ရွက်ပြားပြောင်ချော၍ ရွက်ကြောထင်ရှားသည်။
ရွက်နားခွေးသွားစိတ် ရှိသည်။
ရွက်ညှာရှည်၏။
လိမ်မော်ရောင်မှ အစိမ်းရောင်ထိ ရှိသည်။
အပွင့်သေးငယ်ပြီး အဖိုပွင့်အမပွင့်ရှိသည်။
Purging Croton (ကနခို) Botany Term : Croton tiglium Linn Species/Family : Euphorbiaceae ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် အမြဲစိမ်း ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အမြင့် ၁၅ ပေမှ ပေ ၂၀ ထိရှိ၏။
ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အဖျားချွန်သည်။
အရင်းဝိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် သွယ်သည်။
ရွက်ပြားပြောင်ချော၍ ရွက်ကြော ထင်ရှား၏။
ရွက်နားခွေးသွားစိပ်ရှိ၏။
ရွက်ညှာ ရှည်၏။
လိမ္မော်ရောင်မှ အစိမ်းရောင်ထိ ရှိသည်။
အပွင့် သေးငယ်ပြီး အဖိုပွင့် အမပွင့် ရှိသည်။
အဖိုပွင့်၏ ပွင့်ဖတ်တွင် အမွှေးမဲ့၍ ဖြူသည်။
အမပွင့်၏ ပွင့်ဖတ်တွင် အမွှေးရှိသည်။
အပွင့်ခိုင်သည် အခက်အလက်တို့၏ အဖျားမှ ထွက်၏။
နယုန် ၊ ဝါဆို လတွင် ပွင့်သည်။
အသီး ထောင့် ၃ ထောင့် ပါရှိသော အက်ကွဲသီးဖြစ်သည်။
အစေ့ချောမွတ်၍ ရှည်ရှည်မျောမျော ပုံရှိသည်။
တပို့တွဲမှ ကဆုန်လအတွင်း အသီးရင့်မှည့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အစေ့ ၊ အစေ့ဆီ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာပြည် ပူအိုက် စွတ်စိုသော ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။
အမြင့်ပေ ၂၀၀၀ အထိ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ- (က) ပျိုးထောင်ခြင်း။
ကနခို ကို သီးသန့်စိုက်မည် ဆိုပါက မြေကို ကောင်းစွာ ထွန်ယက်ပေး ရမည်။
အစေ့ကို ပျိုးထောင်ရန် မလိုဘဲ တိုက်ရိုက်ချ၍ စိုက်နိုင်သည်။
ကနခို အခင်းအနေဖြင့် သီးခြားစိုက်ပါက တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် ၈ ပေ ၁၀ ပေ ခန့် ခွာစိုက်သင့်သည်။
(ခ) ပြုစု ဂရုစိုက်ခြင်း။
ပေါင်းသင်းရှင်းလင်းခြင်း ၊ မြေဆွခြင်း ၊မြေဩဇာကျွေးခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းတို့ကို အပင်နှင့် မြေသား အခြေအနေကြည့်၍ ဆောင်ရွက်ပေး ရမည်။
(ဂ) အသီးခူးခြင်း။
ပင်သက် ၃ နှစ်သားမှ စ၍ သီးသော်လည်း ၆ နှစ်သားရောက်မှသာ သီးထွက်ကောင်းသည်။
တပို့တွဲမှ ကဆုန်လအတွင်း အသီးများရင့်မှည့် လာပါက ဆွတ်ခူးပြီး အစေ့ကို ထုတ်ယူရသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကနခို စေ့သည်ခါး၏။
ပူသော သတ္တိရှိ၏။
လေသလိပ် ဖောက်ပြန်ခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
အစေ့ဆီသည် လေသလိပ်ကို ကြေစေနိုင်၏။
ဝမ်းတစစ်စစ်သက်သောရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။
အသည်းရောင်ခြင်းနှင့် မေ့မြောသောရောဂါ ၊ ရွဲ့စောင်းသောရောဂါတို့မှ ကင်းဝေးစေ၏။
အသုံးပြုပုံ- အစေ့ ကနခိုစေ့ကို ဝမ်းနုတ်ဆေး အပုပ်ချဆေးများတွင်ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
ကင်းမြီးကောက်ကိုက်သောဒဏ်ရာတွင် ကနခိုစေ့သွေးလိမ်းပေးသော် ကင်းမြီးကောက်အဆိပ် ပျောက်ကင်း၏။
အစေ့ဆီ အစေ့ဆီကို ချင်းစိမ်းရေနှင့် ရော၍ ကလေးကြက်ညှာချောင်းဆိုးရောဂါ ကု ဆေးအဖြစ်သုံးသည်။
ကနခိုဆီ ၁ ဆ နှင့် အုန်းဆီ ၈ ဆ ရောစပ်၍ အဆစ်အမျက်ကိုက်ရောဂါကို လိမ်းပေးက ပျောက်၏။
ဝမ်းဗိုက်နှင့် စပ်လျဉ်းသောရောဂါ ၊ အကြောတက်ရောဂါ ၊ အဖျားရောဂါ ၊ရောင်နာ ၊ ရင်းနာ ၊ လည်ချောင်း ၊ နားနှင့်ပတ်သက်သော ရောဂါများ အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်၏။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=125 ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
တောရှောက်ခါး ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ Citrus hystrix DC., Rutaceae ဖြစ်သည်။
လူသိများသည့်အမည်မှာ kaffir lime ဖြစ်ပြီး combava ၊ kieffer lime ၊ limau purut ၊ makrut lime, Kabuyao (Cabuyao) ဟုလည်း နေရာဒေသကိုလိုက်ပြီး အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
တောရှောက်ခါးပင်၏ မူလဇာတိမှာ လာအို၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ ထိုင်း နှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သည်။
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်သာမက ကမ္ဘာအနှံ့အပြားနေရာများတွင် တောရှောက်ခါးကို အစားအသောက်များ ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသဖြင့် အိမ်နောက်ဖေး မြေကွက်လပ်တွင် စိုက်သော အပင်ဖြစ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် တောရှောက်ခါးသီး၏ အပြင်ဘက်အခွံသည် အစိမ်းရောင်ရှိပြီး ကြွက်နို့ အသားမာတက်သကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်းသည်။
တောရှောက်ခါးအရွက်သည် အနံ့မွှေးသည်။
တောရှောက်ခါးပင်ကို မြေပန်းအိုးထဲတွင်လည်း စိုက်နိုင်သည်။
တောရှောက်ခါးသီးသည် ၄ စင်တီမီတာခန့်အရွယ်ရှိသည်။
အသုံးပြုပုံ လာအိုနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံများတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် တောရှောက်ခါးအရွက်ကို အသုံးပြုကြသည်။
တုမ်ယမ်(tom yum)ဟင်းချက်ရာတွင် တောရှောက်ခါးရွက်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ကမ္ဘားဒီးယားနိုင်ငံတွင် Kruengဟင်းအနှစ်ပြုလုပ်ရာတွင် တောရှောက်ခါးရွက်ကို အသုံးပြုသည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘာလီနှင့် ဂျာဗား ဒေသတို့တွင် sayur asam ဟင်းချက်ရာတွင် တောရှောက်ခါးရွက်ကိုတွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသည်။
ထိုဒေသများတွင် ကြက်သားဟင်းနှင့် ငါးဟင်းတို့ချက်ရာတွင် ကရေဝေးရွက်နှင့်အတူ တောရှောက်ခါးရွက်ကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တောရှောက်ခါးပင်များကို တွေ့ရှိရပြီး ဟင်းချက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းဆေးဖော်စပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
တောရှောက်ခါးရွက်ကို အခြောက်လှန်းထားပြီး ကြာရှည်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တောရှောက်ခါးသီးအရည်နှင့် အသီးအခွံမာကို ဆေးဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
အသီးအခွံမှ ထုတ်လုပ်သော ဆီမှာ ကပ်ပါးရောဂါပိုးမွှားများကို သေစေနိုင်သည်။
တောရှောက်ခါးသီးအရည်မှာ အက်ဆစ်ဓာတ်ပါဝင်သော အချဉ်အရသာဖြစ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အဝတ်အထည်များနှင့် ဆံပင်ကို သန့်စင်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
left|Citrus hystrix Kabuyao(Cabuyao) fruit (left), used in Southeast Asian cooking, with galangal root. right|Kaffir lime leaves are also a popular ingredient in South East Asian cooking, such as Indonesian, Laotian, cambodian and Thai (มะกรูด). ကိုးကား Category:သစ်သီး။
ကမ္ဘာပေါ်မှာ နှင်းဆီအမျိုးပေါင်း ၂၅၀ခန့် ရှိပါတယ်။
အဲ့ဒီ နှင်းဆီပန်းတွေမှာ အဓိပ္ပာယ်ကိုယ်စီရှိကြပါတယ်။
အနီရောင်နှင်းဆီပန်းတွေဟာ ချစ်ခြင်း မေတ္တာ ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပါတယ်။
နှင်းဆီပန်း အနီရောင်တစ်ပွင့်တည်းဆိုရင် ဒီတစ်မိုးအောက်မှာ၊ဒီတစ်လောကလုံး မှာ မင်းတစ်ယောက်တည်း လို့အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်ပါတယ်။
အမျိုးသားများဟာ မြတ်နိုးရတဲ့ မိန်းကလေးကို နှင်းဆီနီလေး တစ်ပွင့်ပေးပြီး မေတ္တာတောင်းခံလေ့ရှိကြပါတယ်။
အနီရောင်နှင်းဆီပွင့် နှစ်ပွင့် ဆိုရင်တော့ ကိုယ်ရယ်၊မင်းရယ် နှစ်ယောက်တည်း ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်ပါတယ်။
နှင်းဆီနီ သုံးပွင့်ကတော့ စကားလေး သုံးခွန်း (I love you) ဖြစ်ပါတယ်။
မင်းကိုကိုယ်ချစ်တယ် ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ချစ်ရတဲ့မိန်းကလေးကို နှင်းဆီနီလေး သုံးပွင့် နဲ့ ချစ်ခွင့်တောင်းလေ့ရှိကြပြန်ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် အနီရောင်နှင်းဆီပန်းတွေဟာ မြင်မြင်ခြင်းချစ်တဲ့အချစ် ( love at first sight)နဲ့ ကြည်နူးနှစ်သက်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပါတယ်။
အဖြူရောင်နှင်းဆီပန်းတွေကတော့ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း၊ အပြစ်ကင်းခြင်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုဖော်ဆောင်ပါတယ်။
တစ်ခါတစ်ရံ မှာတော့ သိမ်မွေ့စွာငြင်းဆိုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
အဖြူရောင်နှင်းဆီဖူးလေးတွေရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ ချစ်သူရည်းစားထားဖို့ ငယ်လွန်း သေးတယ်။
မေမေဆူလိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ သဘောသက်ရောက်ပါတယ်။
ငြင်းရမှာအားနာနေတဲ့ မိန်းကလေးတွေအတွက်နှင်းဆီဖူး အဖြူရောင်လေးတွေက ကိုယ်စားငြင်းပေးပါလိမ့်မယ်။
အနီရောင်နှင်းဆီ နဲ့ အဖြူရောင်နှင်းဆီ နှစ်မျိုးပေါင်းကတော့ ပေါင်းစည်းခြင်းဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကိုဖော်ဆောင်ပြန်ပါတယ်။
အဝါရောင်နှင်းဆီပန်းတွေကတော့ မိတ်ဆွေဖြစ်ခြင်း(friendship)ကိုကိုယ်စားပြုပါတယ်။
ချစ်ရတဲ့သူငယ်ချင်းလေးကို ပန်းလက်ဆောင်ပေးမယ်ဆိုရင် အဝါရောင်နှင်းဆီတွေကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိကြပါတယ်။
ထို့အပြင် အဝါရောင်နှင်းဆီတွေက ပျော်ရွှင်ခြင်း ၊ လွတ်လပ်ခြင်းလို့ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ဆောင်ပြန်ပါတယ်။
စိတ်ကောက်နေတဲ့ချစ်သူလေးကိုချော့ဖို့ဆိုရင်လည်း အဝါရောင်နှင်းဆီပွင့် အပွင့်သုံးဆယ် လိုအပ်မှာဖြစ်ပါတယ်။
နှင်းဆီအဝါ နှင်းဆီလှလှ အပွင့်သုံးဆယ်ကို ဖဲကြိုးလေးနဲ့စည်းပြီး စိတ်ကောက်နေတဲ့ ချစ်သူလေးဆီ ပို့လိုက်မယ်ဆိုရင် စူနေတဲ့နှုတ်ခမ်းလေးက ပြုံးလာမှာ အမှန်ပါပဲ။
အနီရောင်နှင်းဆီ နဲ့ အဝါရောင်နှင်းဆီ နှစ်ခုပေါင်းပြီး ပေါင်းစည်းခြင်း၊ အတူတကွမခွဲမခွာရှိခြင်း ဆိုတဲ့သဘောသက်ရောက်ပါတယ်။
မင်း နဲ့ ကိုယ် ဘယ်တော့မှမခွဲဘူးလို့ ဆိုလိုတာမျိုးပါ။
နှင်းဆီနီတစ်ပွင့်ရယ်၊နှင်းဆီဝါတစ်ပွင့်ရယ်ကို နှစ်ပွင့်ပေါင်းပြီး ဖဲကြိုးလေး နဲ့ စည်းလိုက်ရင် စေ့စပ်ခြင်း (engagement )လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
နှင်းဆီပန်း ဘယ်အရောင်မဆို တစ်ပွင့်တည်းကတော့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဆိုတဲ့ စကားလေးကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်။
နှင်းဆီပန်း ပန်းရောင်တွေကတော့ လေးစားဂုဏ်ယူခြင်း ၊ နှစ်သက်ခြင်း၊ပျော်ရွှင်ခြင်း၊စာနာနားလည်ခြင်း အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ချစ်တဲ့ ဆရာမကို ပန်းလက်ဆောင်ပေးမယ်ဆိုရင်၊သူငယ်ချင်းလေးကိုပေးမယ်ဆိုရင်၊မွေးမိခင်အတွက် ပေးမယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်နှင်းဆီပန်းရောင်လေးတွေက အဆင်ပြေပါတယ်။
ယနေ့ခေတ်အခါမှာ လူအတော်များများက လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကွန်ပျူတာအရှေ့မှာ ထိုင်ကာ နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်နေကြပါတယ်။
ထိုင်ခုံမှာ နာရီပေါင်းများစွာ ထိုင်တဲ့ အကျိုးဆက် ရလဒ် အနေနဲ့ ခြေထောက်မှာ သွေးခဲခြင်း (သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း ) ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ် ၂ ဆတိုးလာပါတယ်။
နယူးဇီလန် နိုင်ငံမှ သုတေသနပြုလုပ်သူများ၏ လေ့လာချက်အရ လုပ်ငန်းခွင်မှာ လှုပ်ရှားမှု မရှိဘဲ နေခြင်းဟာ venous throboembolism (VTE) ကိုဖြစ်ပွားနိုင်ဖွယ် အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ် လို့ သိရှိရပါတယ်။
တစ်နေ့မှာ ၈ နာရီ ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတွေဟာ အနည်းဆုံး ၃ နာရီ ဆက်တိုက် ထိုင်နေရာမှ မထဘဲ အလုပ်လုပ်နေမယ်ဆိုရင် လှုပ်ရှား သွားလာ အလုပ်လုပ်နေသူတို့ထက် VTE ကိုဖြစ်ပွား ခံစားရနိုင်ဖွယ် ၂ ဆရှိလာ ပါတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
အလားတူပဲ ခရီးရှည် တစ်ခုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ယာဉ်၊ ကား၊ လေယာဉ် စီးနင်းခြင်းသည်လည်း VTE ကို ခံစားရစေနိုင်မှု ၅ ဆ ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ် ရှိပါတယ်။
ရုံးလုန်းငန်းများ လုပ်ကိုင်နေစဉ်မှာ လှုပ်ရှား သွားလာနေရဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။
ဒါပေမယ့် အနည်းငယ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်းကိုတော့ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။
အဲဒီလို အနည်းငယ်မျှ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ပေးစေခြင်း ဟာလည်း ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းအလဲ ရလဒ်ဖြစ်လာနိုင်စေပါတယ်။
Medical Research Institute of New Zealand မှ ပရော်ဖက်ဆာ Richard Beasely က ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသူများကို ထိုင်နေစဉ် တစ်နာရီပြည့်တိုင်းမှာ ခြေထောက်ကို အနည်းငယ် ရွေးလျား လှုပ်ရှားပေးဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။
တစ်နာရီလျှင် တစ်ကြိမ် ထိုင်နေရာမှ ထကာ ကော်ဖီ ထဖျော်သောက်ခြင်း၊ ဟိုနား ဒီနား လမ်းအနည်းငယ် လျှောက်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်။
လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ထံကို ဖုန်းခေါ်ကာ အလုပ်ကိစ္စ အကျိုး အကြောင်း မေးမည့်အစား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ရှိရာကို လမ်းလျှောက်သွားလိုက်ကာ မေးမြန်းခြင်းဖြင့် လမ်းလျှောက် ဖြစ်သွားပြီး လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်စေလာပါတယ်။
ထိုင်နေစဉ်မှာ ခြေထောက်ကို စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဘယ်ဘက် နှင့် ညာဘက် တစ်လှည့်စီ လှည့်ပေးခြင်း၊ လက်ကိုဆန့်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အညောင်းအညာ ဖြေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်။
ဂမုန်းကိုယ်ရံကြီး Poison Bulb (ကိုယ်ရံကြီး) Botany Term : Crinum asiaticm Linn Species/Family : Amaryllidaceae ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် အရွက်များ မြေမှ ကပ်ထွက်သည်။
ပင်စည်မဲ့သည်။
ဥတက် အလွန်ကြီး၍ အဖြူရောင်ရှိသည်။
အရသာ ခါးစပ်စပ်ရှိသည်။
အရွက် ရွက်ပြား ချောသည်။
၁၁/၂ ပေ မှ ၄ ပေထိရှည်သည်။
မြေမှစု၍ထွက်သည်။
ရွက်နားညီ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။
လှိုင်းတွန့်အနည်းငယ်ရှိသည်။
စိမ်းစိုသော အရောင်ပေါ်တွင် အဝါရောင် အစင်းငယ်များ ရောထွေးနေသည်။
အရွက် ထောင်မတ်သည်။
အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်။
အနံ့မွှေးသည်။
မိုးရာသီတွင် ပွင့်၏။
အသီး အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။
အစေ့တစ်စေ့သာ ပါဝင်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ ဥ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သည်။
အရိုင်းပင်နှင့် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးပင်အဖြစ် နှစ်မျိုးလုံး တွေ့ရသည်။
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အပင်သည် ပူ စပ် ခါးသည်။
အဆိပ်ပြေစေသည်။
လေ ၊ သလိပ် ၊ ဆီး တို့ကို ကောင်းစေသည်။
အရွက်ကို ပြုတ်၍ ရေချိုးခြင်း ၊ အရည်ပျစ်ပျစ်သွေး၍ လိမ်းခြင်းပြုက အဖောအရောင်ရောဂါပျောက်၏။
ခါးနာခြင်း ၊ ဒူးရောင်ခြင်း ရောဂါများအတွက် အရွက်ကို နွမ်းအောင် မီးခဲနှင့်ကပ်၍ အပူဓာတ်မကုန်မီ နာသော နေရာနှင် ရောင်သော နေရာများတွင် တစ်နာရီခန့် စည်းပေးက ပျောက်၏။
ဥ ၁။
ဥကို သွေးလိမ်းပါက အနာမီး ၊ အနာလျှံ ပျောက်၏။
သို့သော် ယား၏။
အဆိပ်သင့်ပါက လျှာကို ပွတ်ရုံနှင့် ပျောက်ကင်းစေသည့် နန်းတွင်း လျှာပွတ်ဆေးတွင် ကိုယ်ရံကြီးဂမုန်းကို အထူးထည့်သွင်း အသုံးပြုကြ၏။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=119 ကိုးကား Category:ဂမုန်းပင်။
ကင်ပိမ့်ပင်သည် စားသုံးနိုင်သောအပင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် နယူးဂီနာနိုင်ငံဇာတိဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘရာဇိးနိုင်ငံ၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် ကိုလမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့တွင် သဘာဝအလျောက်ပေါက်ရောက်သည်။
Kew World Checklist of Selected Plant Families, Basella alba ပုံသဏ္ဌာန် အပင် နှစ်ကြာခံနွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အခက် အလက် များ ဖြာထွက်၏။
ပင်စည်သွယ်ပြီး အလွန် ရှည်သည်။
လက်ယာဘက်သို့ နွှယ်တက်သည်။
ပင်စည် အရည်ရွှမ်းပြီး ပြောင်ချော၍ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ရှိသည်။
အရွက် ၂-၅ လက်မခန့် ရှည်ပြီး ၁-၃ လက်မထိ ကျယ်သည်။
အရွက် ထူသည်။
ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ရင်း နှလုံးပုံရှိသည်။
ရွက်ပြားချောပြီး ရွက်ညှာ ၁/၂ လက်မမှ တစ်လက်မထိ ရှည်သည်။
အပွင့် အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်သည်။
ပွင့်ညှာမဲ့ ကြားထွက် တစ်ပင်တိုင်ပန်းခိုင်ဖြစ်သည်။
တန်ဆောင်မုန်းလမှ တပို့တွလအတွင်း ပွင့်သည်။
အသီး စားတော်ပဲခန့်ရှိ တစ်စေ့သီး ဖြစ်သည်။
အဖြူ သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်၏။
မှည့်သောအခါ ခရမ်းရောင်ရှိသည်။
တပေါင်းလ၊ တန်ခူးလတွင် သီးသည်။
မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုပုံ အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ : အရွက် ၊ အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ : အပူပိုင်းဒေသတွင်ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ : သဘာ၀အလျောက် အလေ့ကျပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ကင်ပိမ့်သည် ချဉ်၏ ၊ ချို၏ ၊ ပူ၏ ၊ သလိပ်ကို ဖြစ်စေ၏ ၊ ၀ဖြိုးစေ၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ ထိုင်းမှိုင်းစေ၏ ၊ အိပ်ပျော်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ- အရွက် အရွက်မှ ထုတ်၍ ရသော အဆီသည် အပူနာ ၊ ယားနာ ၊ နှင်းခူတို့ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။
အရွက်ကို ကြိတ်၍ အနာပေါ်၌ သုတ်လိမ်းပေးလျှင် အနာပူလောင်ခြင်း နည်းပါး၍ ကျက်သွား၏ အရွက်ကို ကြိတ်၍ ရသောအရည်ကို သောက်ပါက ဆီးပူ ညောင်းကျရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
အရွက်ကို နှာစေး ချောင်းဆိုးနာများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိန်းမများ ဝမ်းချုပ်ခြင်း အတွက် အသုံးပြုသည်။
အမြစ် အမြစ်ပြုတ်ရည်သည် သည်းခြေနှင့် စပ်လျဉ်းသော အော့အန်ခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေသည်။
ဓာတ်ပုံပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလီ အစားအစာ Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ် (၁၉၂၃ - ၁၉၈၆) သည် မြန်မာပြည်စစ်မြေပြင်၊ အင်ဖာတိုက်ပွဲ စသော စစ်မှတ်တမ်းများကို ဘာသာပြန်ပြုစုခဲ့သော စာရေးဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ စာ‌ရေးဆရာ တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ်ကို ရခိုင်ပြည်နယ် ‌တောင်ကုတ်မြို့၌ အဖမြို့ပိုင် ဦး‌မောင်‌မောင်ကြီး၊ အမိ‌ဒေါ်‌ရွှေတို့က ၁၉၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်‌နေ့ (၁၉၂၂ ခု မတ်လ ၈ ရက် ကြာသပတေးနေ့ ဟု 'တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်နှင့်မြေကြီးကို တောင်းခံသူ' တွင် ဖော်ပြထားသည်) တွင် ဖွားမြင်သည့် အမြွှာ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးအနက် ပထမ ဖွားမြင်သောသား ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ငယ်စဉ်က 'ကိုကို' ဟု ခေါ်ခဲ့ကြပြီး၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်အောင် (ခေါ်) မိုဟာမတ်အလီ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းသုံးဦးတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ‌တောင်ကုတ်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းမြန်မာအလယ်တန်းကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထို့‌နောက် သံတွဲမြို့ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်း၌ ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် နန္ဒမိတ်သည် ကွယ်လွန်သူ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါ‌မောက္ခချုပ် ဦး‌ကျော်ရင်နှင့်အတူ ဖက်ဆစ်‌တော်လှန်‌ရေး ကာလတွင် ဖက်ဆစ်‌တော်လှန်‌ရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သံတွဲမြို့မှပင် တက္ကသိုလ်စာ‌မေးပွဲကို အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်သည်။
စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူစဉ် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဝိဇ္ဇာတန်း ‌နောက်ဆုံးနှစ် အ‌ရောက်တွင် တက္ကသိုလ်မှထွက်ပြီး စာ‌ပေနယ်သို့ ‌ခြေစုံပစ်ဝင်သည်။
တက္ကသိုလ်တွင်ပညာသင်စဉ် ကပင် တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ် က‌လောင်အမည်ခံ၍ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ ‌ရေးခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့သ‌သော နန္ဒာပုလဲသည် တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ်၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီး‌နောက် တိုးတက်‌ရေးသတင်းစာ၌ လက်‌ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌သေးသည်။
ကျောင်းဆရာအဖြစ်အမှုထမ်းခြင်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ‌လောကမှ ထွက်၍ ဝါးခယ်မမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်း၌ အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်း သည်။
စာပေလောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခြင်း ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ‌ကျောင်းဆရာဘဝမှ ထွက်လာပြီး မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတိုက်က ထုတ်‌ဝေ‌သော ‌ရောင်ခြည်ဂျာနယ်၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဝင်‌ရောက်‌ဆောင်ရွက်သည်။
ထို့‌နောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၌ တာဝန်ခံစာတည်းမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် စာတည်းချုပ်ဖြစ်လာသည်အထိ ‌ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ပ‌ဒေသာမဂ္ဂဇင်း ဦးစီးတည်ထောင်သူနှင့် စာတည်းအဖြစ် ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။
နဝ‌ဒေးမဂ္ဂဇင်း စာတည်းချုပ်၊ စုံ‌ထောက်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ‌နောက်ပိုင်းတွင် သံတွဲမြို့၌ သွား‌ရောက်‌နေထိုင်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်အထိ ဖြစ်သည်။
ပြုစုရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်နေစဉ်မှာပင် တက္ကသိုလ် စာပေလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်းတွင် မြန်မာကဏ္ဍ တွဲဖက် စာတည်း၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ရခိုင် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရခိုင်အသင်းကြီးက ကြီးမှူးကျင်းပသည့် ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲတွင် 'ကဗျာ တကျော့' ဝတ္ထုတိုဖြင့် ပထမဆု ရခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ် ကလောင်အမည်ဖြင့် တက္ကသိုလ် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး၊ ပြဇာတ်၊ ကဗျာ၊ ဘာသာပြန် များကို ရေးသားခဲ့သည်။
နန္ဒာပုလဲ (၁၉၅ဝ)၊ သင်ကြားပါလေဦး ဆရာ (အားနက်စ် ဟဲမင်းဝေ၏ For Whom The Bell Tolls ကို မှီးသည်။
)၊ ဆယ်ပြည်ထောင် ချော့တော့မပြုံး၊ စောနန္ဒာ (၁၉၆၈)၊ စောကြိုလှည့်ပါ စသည့် ဝတ္ထုများ၊ မြဝတီစစ်ကြောင်း (၁၉၆၇)၊ ပန်းဝါစစ်ကြောင်း (၁၉၆၇)၊ ရွှေပြည်ကြီး၊ ဗန္ဓုလခံတပ် (၁၉၆၈) စသည့် သမိုင်းနောက်ခံ ဝတ္ထုများ၊ မြန်မာပြည် စစ်မြေပြင် (၁၉၆၅)၊ အင်ဖာ တိုက်ပွဲ (၁၉၆၅)၊ မန္တလေးကို ဖြတ်၍ (၁၉၆၅)၊ ထောင့်ကိုးရာ လေးဆယ်နှစ် (၁၉၆၇)၊ မြစ်ကြီးနား တိုက်ပွဲ (၁၉၆၇) စသည့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စပ်ဆိုင်သော စစ်ပွဲမှတ်တမ်း ဘာသာပြန်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် စာရေးချင်သော သူများသို့ (၁၉၆၁) အမည်ရှိ စာရေးခြင်း အတတ်ပညာဆိုင်ရာစာအုပ်နှင့် ယုံကြည်ချက်အတွက် အသက်စွန့်သူများ (၁၉၆၇) ကျမ်းစာအုပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
'နန္ဒာပုလဲ' မှာမူ ပြောစမှတ် အပြုရဆုံးနှင့် အထူးခြား အလှပဆုံး မှတ်တိုင်တခုပင် ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး စာ‌ရေးဆရာ တက္ကသိုလ်နန္ဒမိတ်သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်‌ည ၁ဝ နာရီ ၅ မိနစ်တွင် အင်းစိန်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးနှင့် သားသမီး ငါး‌ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်သော '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ် (၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်) ကိုးကား မလိခ။
စာ ၁၉၈ - ၂ဝ၉။
စာ ၃ဝ၉။
တစေ့ တစောင်း စာရေး ဆရာ တို့၏ အကြောင်း။
စာ ၁ဝ၉ - ၁၂၄။
စာ ၃၃၈ - ၃၄ဝ။
စာရေး ဆရာများ။
တက္ကသိုလ် နန္ဒမိတ် သို့မဟုတ် ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကို တောင်းခံသူ (၂ဝဝ၄)။
စာ ၁၇၁ - ၁၇၂။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ။
right|150px right|200px ဩစတြေးလျတိုက် ဓနသဟာယ ပြည်‌ထောင်စုတွင် ပါဝင်‌သော တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အငယ်ဆုံးဖြစ်‌သော်လည်း အလွန်သာယာလှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်၏ ဥယျာဉ်ဟု တွင်‌လေသည်။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ရှု‌မျှော်ခင်းတို့သည် ကြည့်၍ ရှုမငြီးဖွယ်ရာ တင့်တယ်သာယာ လှ‌သော‌ကြောင့် ဩစတြေးလျတိုက်သူ တိုက်သားများသည် ထိုကျွန်းကို အပန်း‌ဖြေ‌ဒေသကဲ့သို့ အသုံးပြုကြသည်။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် တစ်ခါက ဩစတြေးလျ ကုန်းမကြီး၏ အ‌ရှေ့‌တောင်ဘက်စွန်း ကုန်း‌မြေဖြစ်ခဲ့‌သော်လည်း ‌နှောင်းအခါတွင် ပင်လယ်‌ရေလွှမ်းမိုးခြင်း‌ကြောင့် ဩစ‌တြေးလျတိုက်နှင့် အဆက် ပြတ်ခဲ့၇‌သော ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆို‌လေသည်။
ယခုအခါ ဗတ်စ‌ရေလက်ကြားသည် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို ဩစတြေးလျပြည်မကြီးမှ ခြားထား‌လေသည်။
ထိုကျွန်းသည် ‌တောင်‌မြောက် မိုင် ၁၈၀ ကျယ်၍၊ အ‌ရှေ့အ‌နောက် မိုင် ၁၉၀ ခန့်ကျယ်သည်။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း အ‌ရှေ့ဘက်ရှိ‌တောင်တန်းများသည် ဩစတြေးလျတိုက်မှ ဂရိတ်ဒီဗိုက်ဒင်း ‌တောင်တန်း၏အဆက်များဖြစ်ကြ၏။
ကမ်းရိုးတန်းမှာ အလွန်‌ကွေ့‌ကောက်၍ အငူများ၊ ပင်လယ်‌အော်က‌လေးများ များစွာရှိ‌လေသည်။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၌ ရာသီဥတုသည် မျှတ၍ ကျန်းမာ‌ရေးနှင့် ညီညွတ်သင့်‌လျော်၏။
သို့‌သော် မကြာခဏ ရာသီဥတု ဖြုန်းစား ‌ဖောက်ပြန်‌ပြောင်းလဲတတ်သည်။
မိုး‌ကောင်း၍ မြေဩဇာလည်း ‌ကောင်းမွန်‌သော‌ကြောင့် စိုက်ပျိုး‌ရေးသည် အဓိက လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၏။
ဂျုံမှာ အဓိကစိုက်ပျိုးသည့် ‌ကောက်သီး ‌ကောက်နှံဖြစ်၍ သစ်သီး(အထူးသဖြင့် ပန်းသီး)တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ထို့ပြင် အာလူး၊ မြင်းစား ဂျုံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုး၏။
နို့စားနွားမ ‌မွေးမြူ‌ရေးလုပ်ငန်းမှာ အ‌ရေးပါ‌သောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
သိုးကိုလည်း ‌မွေးမြူကြသည်။
ပထဝီဝင် ထိုကျွန်း၏ ‌တောင်‌စောင်းများတွင် ယူကလစ်တပ်ပင်များ ထူထပ်စွာ‌ပေါက်၏။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းရှိ ‌တောင်များမှ အဖိုးတန်သတ္တုများဖြစ်‌သော ‌ငွေ၊ ‌ကျောက်မီး‌သွေး၊ သွပ်စသည် တို့ကိုလည်း တူး‌ဖော်ရရှိ‌လေသည်။
သံကို အ‌တော်အတန် တူး‌ဖော်၇ရှိနိုင်မည်ဖြစ်‌သော်လည်း၊ ‌သေချာကျနစွာ တူး‌ဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိ‌သေး‌ချေ။
ဩစတြေးလျတိုက်တွင် တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် ‌ကြေးနီအထွက်ဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၏။
သတ္တုတူး‌ဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အ‌ရေးအပါဆုံး‌သော လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်‌လေသည်။
စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းများလည်း အ‌တော်အတန် ထွန်းကား‌လေရာ ယင်းတို့မှာ သစ်သီးစည်သွတ် လုပ်ငန်း၊ သိုး‌မွေးလုပ်ငန်း၊ ‌ထောပတ် ဒိန်ခဲစသည့် နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက သစ်‌ပျော့ဖတ်လုပ်ငန်းနှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းတို့ အ‌တော်ပင် တိုးတက်ထွန်း ကားခဲ့‌လေသည်။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၂၆၀၀၀ ခန့် ကျယ်၍ လူဦး‌ရေမှာ ၃၀၀၀၀၀ ‌ကျော်မျှရှိသည်။
ကျွန်းသူ ကျွန်းသား ၈ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဗြိတိသျှအဆက်အနွယ်နှင့် ဥ‌ရောပ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ ကျန်လူဦး‌ရေမှာ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်၏။
လူအများဆုံး ‌နေထိုင်‌သော‌ဒေသမှာ ထိုကျွန်း၏မြို့‌တော်ဖြစ်‌သော ဟိုဗတ်မြို့အနီးအနားတစ်ဝိုက် ဖြစ်‌လေ သည်။
ထိုကျွန်း၏ တိုင်းဦးသားများမှာ ၁၉ ရာစုကလာ‌ရောက်အ‌ခြေစိုက်‌နေထိုင်သူများ၏ လက်ချက်‌ကြောင့် အမျိုးပါကွယ် ‌ပျောက်ခဲ့ရလေသည်။
ထိုကျွန်းရှိ သစ်ပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များသည် အများအားဖြင့် ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်မှ သစ်ပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် တူ‌လေသည်။
သို့‌သော် သား‌ကောင်နှစ်မျိုးကိုမူကား၊ ဩစတြေးလျတိုက်ဘက်တွင်၎င်း၊ ကမ္ဘာ‌ပေါ်ရှိ အခြားအရပ်‌ဒေသများတွင်၎င်းမ‌တွေ့ရှိကြ၇‌ချေ။
ထိုထူးခြား‌သော သား‌ကောင်နှစ်မျိုးအနက်တစ်မျိုးမှာ ဝံပု‌လွေနှင့်တူ‌သော သားပိုက် ‌ကောင်ဖြစ်၍ အခြားတစ်မျိုးမှာ ဝက်ဝံငယ်နှင့်တူ‌သော သားပိုက်‌ကောင် ဖြစ်‌လေသည်။
ပညာရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး တက်စ‌မေးနီးယားတွင် အခမဲ့ပညာသင်ကြား‌ရေးစံနစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်ပြင် က‌လေးသူငယ်တိုင်း ၆ နှစ်မှ ၁၆ နှစ် အရွယ်အထိ ဥပ‌ဒေအ၇‌ကျောင်းများတွင် တက်‌ရောက်၍ မသင်မ‌နေရပညာကို သင်ကြားကြရသည်။
အစိုးရတက္ကသိုလ်မှာ ဟိုဗတ်မြို့တွင်ရှိ၏။
တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်း၏ အုပ်ချုပ်‌ရေး စနစ်မှာ ဩစတြေးလျတိုက်ရှိ အခြားပြည်နယ်များ၏ အုပ်ချုပ်‌ရေးစံနစ်တို့နှင့် ဆင်တူလိုပင်ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်‌ရေးအကြီးအကဲမှာ ဘုရင်ခံဖြစ်၍၊ အမတ် ၁၈ ဦးပါဝင်‌သော အထက်လွှတ်‌တော်နှင့် အမတ် ၃၀ ပါဝင်‌သော ‌အောက်လွှတ်‌တော်ဟူ၍ ဥပ‌ဒေပြုလွှတ်‌တော်နှစ်ရပ်ရှိ၏။
ဩစတြေးလျ ဗဟိုပါလီမန် အထက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၁၀ ဦးနှင့် ‌အောက်လွှတ်‌တော်သို့ ကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦး‌စေလွှတ်ခွင့်ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း တက်စ‌မေးနီးယားကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိသူမှာ ဒပ်ချလူမျိုး အဗယ်ယန်ဆွန်တက်စမန် ဆိုသူဖြစ်၍၊ သူသည် ၁၆၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်‌နေ့တွင် ထိုကျွန်းကို စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့၏။
ထိုစဉ်က ထိုကျွန်းကို ဒပ်ချအ‌ရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများ၏ ဘုရင်ခံဗန်ဒီးမင်းအားဂုဏ်ပြု‌သောအားဖြင့် ဗန်ဒီးမင်းကျွန်းဟု အမည် ‌ပေးခဲ့၏။
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် ဥ‌ရောပတိုက်သားများ အ‌ခြေ စိုက်‌နေထိုင်‌လောက်‌အောင် မက်‌မောစရာ မရှိ‌သော‌ကြောင့် မည်သူမျှ လာ‌ရောက်‌နေထိုင်ခြင်း မပြုခဲ့ကြ‌ချေ။
၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင်မှ ဗြိတိသျှတို့က အကျဉ်းသမားစခန်းအဖြစ် စတင်အသုံးပြု ခဲ့‌လေသည်။
သို့ရာတွင် လူလွတ်များလည်း တဖြည်းဖြည်းလာ‌ရောက်‌နေထိုင်ကြသဖြင့် ၁၈၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ အကျဉ်းသမားများအတွက် ‘တကျွန်း’အဖြစ် အသုံးမပြု‌တော့‌ပေ။
ကျွန်း၏အမည် ကိုလည်း စတင်‌တွေ့ရှိသူ၏အမည်ကိုအစွဲပြု၍ တက်စ‌မေးနီးယားဟု ‌ပြောင်းလိုက်‌လေ၏။
သို့‌သော် ထိုကျွန်းသည် အစပထမတွင် နယူး‌ဆောက်သ‌ဝေးပြည်နယ်၏ လက်‌အောက်ခံ ‌ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ရာ၊ ၁၈၅၆ ခုနှစ်၌ တာဝန်ခံအုပ်ချုပ်‌ရေး ရရှိခဲ့၏။
၁၉၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံတွင်ပါဝင်‌သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ် လာ‌လေသည်။
ကြောင် အကောင်သွတ် တိရစ္ဆာန်တို့ကို အ‌ကောင်မပျက်ရ‌အောင် ‌ဆေးစီရင်၍ အ‌ခြောက်အတိုင်းထားခြင်းအတတ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် တက်စီဒါမီဟု တွင်‌လေသည်။
ထိုအတတ်မှာ ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်းကမှ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာသည်။
မူလက တိရစ္ဆာန်တို့၏ အ‌ရေခွံနှင့် ဦး‌ခေါင်း ‌ခြေလက်အင်္ဂါစသည်တို့ကို အိမ်တွင် အလှဆွဲချိပ်ထားရန်အလိုငှာ ထိုအတတ်ကို အသုံးချကြရာ ‌နောင်‌သောအခါတွင် စူးစမ်း‌လေ့လာမှု၌၎င်း၊ ပြတိုက်တွင် အလှထားရန်၎င်း ထိုအတတ်သည် များစွာအသုံးဝင်လာသည်။
အစပထမတွင် ‌ရေသတ္တဝါ ကုန်းသတ္တဝါတို့၏ အ‌ရေခွံများကို အ‌မွှေးအ‌တောင်၊ အ‌ကြေးခွံများ မပျက်‌စေဘဲ ခွာယူ၍ ကြာရှည်ခံ‌အောင် ‌ဆေးစိမ်ကာ အ‌ရေခွံအတွင်းသို့ ‌ကောက်ရိုးစသည့် အစာများသွင်း၍ အ‌ခြောက်လှန်းသည်။
ထိုအခါ ‌ဆေးစီရင်ပြီးသား အ‌ခြောက်‌ကောင်သည် မူလအသက်ရှိစဉ်က တိရစ္ဆာန်နှင့် အကြမ်းအားဖြင့် တူ‌လေသည်။