kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၆၀၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းကြီး ဒတ်ခ်ျအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအား ကုန်သွယ်ကူးခွင့်ပေးခြင်းနှင့် ခံတပ်တိုက်များတည်ဆောက်ခွင်းပေးရန် ပေါ်တူဂီတွေမောင်းထုတ်ရန် အကူအညီ ကမ်းလှမ်းချက်တင်ပြခဲ့သော်လည်း အခြားနေရာများတွင် ကတိကဝတ်များနေသောကြောင့် ဒတ်ခ်ျတို့က လက်မခံခဲ့ပေ။
၁၆၀၉ ခုနှစ်တွင် သံဝစ် (Sandwip) ကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ရန် ဒိုင်ယာငါကျွန်းမှလွတ်မြောက်လာသူတစ်ဦး ဆေဘက်သျှန် ဂွန်ဇာလက်စ် တီဘောင် (Sebastian Gonzales Tibao) ဦးဆောင်၍ ပေါ်တူဂီစစ်သည် ၄၀၀ ခန့် တိုက်ခိုက်လာသည်။
ဤကျွန်းမှာ နေတိုင်နေသည့် အာဖဂန်ပင်လယ်ဓားပြ အယောက် ၃၀၀၀ ကျော်ကို သတ်ပြီး သံဝစ်ကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ဗြဟ္မပုတ္တရနှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့၏ ရေကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော မဟာဗျူဟာကျကုန်သွယ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သဖြင့် သံဝစ်ရှုံးသွားခြင်းသည် ရခိုင်ပြည်အတွက် ကြီးမားသော နစ်နာမှု တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မင်းရာဇာကြီးနှင့်စကားများရန်ဖြစ်ပြီး ဘုရင့်ညီတော် စစ်တကောင်းမြို့စား ထွက်ပြေး၍ တီဘောင်နှင့်ပူးပေါင်းရန် သူ၏သမီးတော်ကို တီဘောင်နှင့် လက်ထပ်လိုက်သည်။
တီဘောင်က မင်းသမိးကို ချက်ချင်း ခရစ်ယာန်ဘာသာပြောင်းရန် ရေနှစ်ခြင်းပေးခဲ့သည်။
ဒုက္ခသည်ဖြစ် မြို့စားအား မကြာခဏ ရုတ်တရက် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
အဆိပ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
တီဘောင်ကသူ၏ ဘဏ္ဍာအားလုံးကို သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။
Hall 1960: 4 မင်းရာဇာကြီး ဒေါသထွက်သော်လည်း ပို၍ပင် အရေးတကြီး ပြဿနာတစ်ခုပေါ်လာ၍ ရင်ဆိုင်နေရသည်။
မဂိုနိုင်ငံတော်ကြီး၏ ဘင်္ဂလားပြည်နယ်ဘုရင်ခံသည် ဂင်္ဂါမြစ်အဝမှ နိုအာခါလီမြို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သိရလာသဖြင့် တီဘောင် နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန် သဘောတူခဲ့လိုက်ရသည်။
နောက်တန်းကိုလည်း လုံခြုံစေရန် ၁၆၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ အနောက်ဖက်လွန်မင်း၏ နန်းတွင်းသို့ သံရုံးတစ်ခု စေလွှတ်ခဲ့သည်။
စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၉၊ ၈၄ ၁၆၁၀ ခုနှစ်မှာ မဂို လွန်ကျုးမှုများကို တိုက်ဖျက်ရန် ရေတပ်ကြွရန် အမိန့်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
သံဝစ်ကျွန်းမှာ တီဘောင် မဟာမိတ်တူညီချက်ကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဖြိုခွင်းခဲ့ပြီး "တိုင်ပင်ခံတွေ့ဆုံးနေဆဲ ရေတပ်ဗိုလ်များကို သတ်ပစ်ရန် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း သင့်သင့်တော်တော်နည်းလမ်း" အဖြင့် ရေတပ်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် တီဘောင်နှင့် သူအောက်စစ်သည်များ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်လုံးကို စတင်ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး လေးမြို့မြစ်ပေါ်တချက်တက်လာပြီး ဘုရင့်ရွှေနှင့်ဆင်စွယ်သင်္ဘောတော်ကိုလည်း လုယက်သယ်ဆောင်သွားကြသည်။
ဘာသာရေးအကျိုးများ ၁၅၉၆ သို့မဟုတ် ၁၆၀၆-၁၆၀၇ ခုနှစ်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ပြန်လည်ပင့်လာတော်မှုသည့် ဗုဒ္ဓ၏ စွယ်တော်ဓာတ်တော်အား မြောက်ဦး၌ ပူဇော်ရန် နာမည်ရှိ အံတော်သိမ်အား မင်းရာဇာကြီး ချဲ့တိုး၍ပြန်ဆောက်ခဲ့သည်။
(Gutman ၂၀၀၁၊ ၁၁၂)အရ အံတော်ငိမ်အား သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့သွားခဲ့သော ခရီးတော်မှ ပြန်လည်ရောက်ရှိသည့်အချိန်မှာ ပြန်ဆောက်ချဲ့ခဲ့သည်ဟု ရေးထားသည်။
သို့သော်လည်း (စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၉: ၈၄)အရ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို ခရီးတော် တစ်ခါသာ သွာခြင်းမှတ်တမ်းရှိ၍ ဤခရီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၆၈ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလတါင် သီဟိုဠ်မှ ထွက်ခွာကြောင်းမှတ်တမ်းထားသောကြောင့် ၁၆၀၇ ခုနှစ်အတွင်းမှား တိုချဲ့ပြန်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု အယူဆနိုင်ပါသည်။
၁၆၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့နှာ မဟာမုနိစေတီတော်၌ သိမ်အသစ်လည်း ထပ်လှူခဲ့ပါသည်။
(စန္ဒမာလာလင်္ကာရ အတွဲ ၂ ၁၉၉၊ ၄၉)အရ ၉၃၉ ခုနှစ် သောတလင်းလဆုတ် ၁ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ဟုရေးထားသဖြင့်း ဤရက်က ကြာသပတေးနေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။
သောတလင်းလ လဆုတ် ၁၁ ရက်နေ့သာ တနင်္ဂနွေနေ့ဖြစ်သောကြောင့် စာရိုက်အမှားဖြစ်ရန်များသည်ဟု ယူဆရနိုင်ပါသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း မင်းရာဇာကြီးသည် ပေါ်တူဂီများ ကျူးကျော်ခြင်းကို ဖြေရှင်းခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
၁၆၁၂ ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး အကြီးဆုံးသားဖြစ်သူ မင်းခမောင်းက ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။
ကောင်းမှုများ ၁၅၉၆ခုနှစ်တွင် မင်းရာဇာကြီးက အံတော်သိမ် အား ပြန်လည်ပြုပြင်ကာ အံတော်ဓာတ်ကို ဌာပနာခဲ့သည်။
မှတ်စုများ ကိုးကား ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း ရာဇာကြီး၊ မင်း Category:၁၅၅၀ ဆယ်စုနှစ် မွေးဖွားသူများ Category:၁၆၁၂ ကွယ်လွန်သူများ။
ဘန်ဂရွန့်ဂရန့်သည် ကျေးလက်တောနေရွာတစ်ရွာ ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phitsanulok စီရင်စုဒေသ၊ Bang Krathum အရပ်၊ Nakhon Pa Mak ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
မညနာ ဆိုသည်မှာ အထင်ကြီးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟုတ်သည်မှန်သည်ထက် ပိုလွန်ကာထင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အဝိဇ္ဇာအတွက်ကြောင့် ဝိပလ္လာသတရား ဖြစ်ပွား၏။
ထိုဝိပလ္လာသတရားကြောင့် အထင်ကြီးခြင်း ဖြစ်ပွားသည်။
မညနာတရားသုံးပါးကိုပင် အခိုင်အမြဲ စွဲလမ်းခြင်းအနက်ကြောင့် ဂါဟတရားသုံးပါး ဟုလည်း ခေါ်သည်။
အကျယ်အကျယ်မငြိမ်းဖွယ်သော အမှုလွဲ၊ အမှတ်မှားတို့ကို အဆင့်ဆင့်အဆက်ဆက် ပွားများစေတတ်သည့်အတွက်ကြောင့် ပပဉ္စတရားသုံးပါး ဟုလည်းခေါ်သည်။
မညနာသုံးမျိုး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ (၁) တဏှာမညနာ (၂) မာနမညနာ (၃) ဒိဋ္ဌိမညနာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တဏှာမညနာ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာ မဟုတ်သည်၌ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာဟုတ်၏ဟု ခင်တွယ်မှုနှင့် အထင်ကြီးခြင်းဖြစ်သည်။
အမှန်အားဖြင့် ငါဟူ၍ မရှိ။
ငါဟူ၍မရှိလျှင် ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာဟူ၍မရှိ။
ထိုသို့မရှိပါဘဲလျှက် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့၌လည်းကောင်း၊ ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုတို့၌လည်းကောင်း ဤသည်ကား ငါ၏ ပိုင်ရာတည်း၊ ဤသည်ကား ငါ၏ ပိုင်ရာမဟုတ်၊ ဤသည်ကား ငါ၏ဆိုင်ရာတည်း၊ ဤသည်ကား ငါ၏ဆိုင်ရာမဟုတ် ဟူ၍ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာအနေနှင့် စိတ်ထဲတွင်တွက်ခြားမှုကြီး အထင်အစွဲရှိနေခြင်းသည် တဏှာမညနာမည်သည်။
အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မိမိတို့၏ကိုယ်ခန္ဓာ၊ မိမိ၏ဦးခေါင်း၊ ခြေ၊ လက်၊ စက္ခုသောတစသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မိမိ၏ မိဘ၊ အဘ၊ ဆွေမျိုး စသည်၊ မိမိ၏ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြင်းစသည်၊ မိမိ၏အိမ်ရာ၊ ဝင်းခြံ၊ လယ်ဥယျာဉ်၊ သစ်ပင်၊ ချုံနွယ်၊ မိမိ၏ ဝတ်စားတန်ဆာ၊ ရတနာ၊ ရွှေ၊ ငွေ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မာနမညနာ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့ကို ငါ ငါဟူ၍ စိတ်ထဲတွင်အထင်ကြီးနေမှုဖြစ်သည်။
ထို ငါဟူသော အထင်ကြီးမှုသည် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထု၊ ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုတို့က အားပေးအားမြှောက် အထောက်အကူရှိခဲ့ပါက အလွန်ပင်မောက်မာမော်ကြွားထောင်လွှားတက်ကြွတတ်သည်။
အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မျက်စိအား၊ နားအား၊ လက်အား၊ ခြေအား၊ သီလအား၊ သုတအား၊ ပညာအား၊ တန်ခိုးအား စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုဆိုသည်မှာ ဆွေအား၊ မျိုးအား၊ ရပ်အား၊ ရွာအား၊ ဥစ္စာဓနအား၊ လက်နက်အား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
မျက်စိအားကောင်းလျှင် မျက်စိအတွက် ငါအားတက်သည်။
မျက်စိကန်းသူသည် ထိုအားယုတ်လျော့သည်။
ဒိဋ္ဌိမညနာ အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့ကို ငါ၏ အမာခံအထည်ခံ အနှစ်အသားအတ္တသာရပေတည်း ဟူ၍ စိတ်ထဲတွင် အထင်ကြီးမှုဖြစ်သည်။
မြေအိုး၊ မြေခွက်ဆိုလျှင် မြေသည် ထိုအိုး၊ ထိုခွက်မှာ အမာခံအထည်ဖြစ်သည်။
ထိုမြေကိုပင် အိုးခွက်ဟုခေါ်ကြသည်။
သံအိုး၊ သံခွက်ဆိုလျှင် သံသည် ထိုအိုး၊ ထိုခွက်တွင် အမာခံ အထည်ခံဖြစ်သည်။
ထိုသံကိုပင် အိုးခွက်ဟုခေါ်ကြသည်။
ဤဥပမာကဲ့သို့ပင် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဖြစ်သော ပထဝီဓာတ်ကို သတ္တဝါ၏ အမာခံ အထည်ခံပြု၍ ငါ၏အမာခံ အထည်ခံပြုသော ထိုပထဝီဓာတ်ကိုပင် သတ္တဝါဟူ၍ ငါဟူ၍ အထင်ကြီးမှု ဖြစ်ကြသည်။
အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ် စသည်တို့သည်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။
အဘိနိဝေသ သည် တံခါးတိုင်၊ ကျောက်စာတိုင်၊ မော်ကွန်းတိုင်များကဲ့သို့ မည်သည့်အကြောင်းနှင့်မျှ မလှုပ်မရှားနိုင်၊ ရွေ့မယိုင်သော ခိုင်မြဲစွာ စိုက်မြှုပ်တည်ထောင်ခြင်းကို ဆိုသည်။
အဘိနိဝေသသည် (၂) ပါးရှိသည်။
၎င်း(၂)ပါးတို့မှာ (၁) တဏှာဘိနိဝေသ (၂) ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တဏှာဘိနိဝေသ မိမိကိုယ်ခန္ဓာကိုလည်းကောင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်ဖြစ်သော ဦးခေါင်း၊ လက်၊ ခြေ စသော အင်္ဂါကြီးစု၊ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း စသော အင်္ဂါငယ်စစုကို လည်းကောင်း၊ ငါ၏ ကိုယ်၊ ငါ၏ လက်၊ ငါ၏ ခြေ၊ ငါ၏ မျက်စိ၊ ငါ၏ နား အစရှိသည်ဖြင့် ဘဝအဆက်ဆက် မရွေ့မယိုင် အခိုင်အမြဲ သိမ်းပိုက်စွဲလမ်းမှုကြီးသည် တဏှာဘိနိဝေသ မည်သည်။
ဒိဋ္ဌိဘိနိဝေသ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ၏ အမာခံ အထည်ခံဖြစ်၍ အစဉ်အမြဲ ခိုင်မြဲသော အတ္တဟူသော အကြီးအမှူးသည် ရှိ၏။
ဇီဝဟူသော အချုပ်အထိန်းသည် ရှိ၏ဟု ဘဝအဆက်ဆက် မရွေ့မယိုင် အခိုင်အမြဲ မှတ်ယူစွဲလမ်းမှုကြီးသည် ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသ မည်သည်။
တဏှာဘိနိဝေသကို တဏှာနိဿယ၊ ဒိဋ္ဌိဘိနိဝေသကို ဒိဋ္ဌိနိဿယဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ခန္ဓာငါးပါး၊ ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ မှီခြင်းနှစ်ပါးဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပုထုဇဉ်သတ္တဝါတို့၏ မှီရာဌာနကြီးနှစ်ပါးဟူ၍လည်ကောင်း ဆိုလိုသည်။
သမိုင်း ဥသွန့်(U-Thong)မင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Phra Wanratana Mahathera Burean က ရဟန်းများသီတင်းသုံးနိုင်ရန် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို Wat Pakaew ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် Wat Pa Kaew ရှိ Phra Wanratana သည် Naresuanကို ကြီးမားသည့်စေတီတော်တစ်ဆူတည်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။
ဤကျောင်းတော်အတွင်းတွင်ပင် စေတီတော်ကို တည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကျောင်းတော်သည် ယိုင်ချိုင်မွန့်ခွန်ကျောင်းတော်ဟု လူအများသိလာခဲ့သည်။
ယာနနာဝါကျောင်းတော် (; ) သည် အယုဒ္ဓယခေတ်က တည်ဆောက်ထားခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Charoen Krung လမ်းမပေါ်ရှိ ဘန်ကောက်၏ Sathon အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်တွင် junk ပုံသဏ္ဌာန်စေတီနှင့် ရာမဘုရင်(၃) တည်ခဲ့သည့် viharn တို့ရှိသည်။
ရာဇပုရဏကျောင်းတော် (Rājapuraṇa; ထိုင်းဘာသာအသံထွက် "ရတ်ချဘူရာန") သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phitsanulok တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရာဇနတ္တုရာမကျောင်းတော် (; ) သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhon အရပ်၊ Maha Chai လမ်းမ နှင့် Ratchadamnoen Klang ကြားတွင် ကန့်လန့်ဖြတ် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပါဠိကျောင်းဘွဲ့အမည်သည် "ဘုရင့်မြေး၏ ဘုရားကျောင်း" အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ရာမ(၃) ဘုရင်ဖြစ်သည့် Nanglao ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်သည် "တော်ဝင်တူမကျောင်းတော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရာဇပူရဏကျောင်းတော် () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အယုဓျာ၊ အယုဓျာသမိုင်းဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အယုဓျာ၏ ကျွန်းငယ်အစိတ်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်မှ မြောက်ဘက်ရှိ မဟာဓာတ်ကျောင်းတော်သို့ ချက်ချင်းသွားရောက်နိုင်သည်။
သမိုင်း ကျောင်းတော်ကို ၁၄၂၄ ခုနှစ်တွင် အယုဓျာနိုင်ငံ၏ Borommarachathirat (၂) ဘုရင်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။
သူ၏ အစ်ကိုအကြီးနှစ်ယောက်တို့ မီးသင်္ဂြိုဟ်သည့်နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အစ်ကိုအကြီးနှစ်ယောက်တို့သည် သူတို့၏ ဖခင် ဣနဒရာဇာ (Intha Racha) ကို စီးချင်းထိုးတိုက်ခိုက်ရာတွင် ကျဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗိသုကာနှင့် အနုပညာ Central prang at Wat Ratchaburana Garuda at Wat Ratchaburana ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
သမ်ကရာဘော့ကျောင်းတော် (၊ ဝါးလိုဏ်ဂူကျောင်း) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Saraburi စီရင်စုဒေသ၊ Phra Phutthabat အရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
thumb|The Chedi of Wat Umong ဥမင်ကျောင်းတော် (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သက်တမ်းသည် အနှစ် ၇၀၀ ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ ဥမင်ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်၏ တောင်ဘက် ၁ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ Doi Suthep တောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်း Replica of Ashok pillar ကျောင်းတော်ကို ၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် Lan Na မင်းဆက် Manglai ဘုရင်က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
Caves of Wat Umong, Chiang Mai. Inlaid with original wall paintings from the 13th century ကိုးကား Category:ထိုင်းနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ။
ဖရာယိုင်ကျောင်းတော် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ဧရိယာ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကျွန်းသေးလေး၏ ကမ်းလွန်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် Ko Phan တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို "ဘုရားကြီးကျောင်းတော်"ဟု လူသိများကြသည်။
တည်နေရာနှင့် သွားလာမှု Route to Big Buddha ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် Bank Rak ဟု ခေါ်သည့် ကမ်းခြေမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ယခုအခါ ထိုမြို့ကို ဘုရားကြီးကမ်းခြေဟု ခေါ်ကြသည်။
Chaweng မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၇.၅ ကီလိုမီတာ (၄.၇ မိုင်) နှင့် Bophut မှ အရှေ့ဘက် ၃ ကီလိုမီတာ (၁.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအမြန်လမ်း ၄၁၇၁ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
Wat Phumin seen from an angle ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော် (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် မြို့တော်၏ အကျော်ကြားဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို Chao Ananta Vora Ritthi Det (၁၈၆၇ − ၁၈၇၅) တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
thumb|Wat Phra That Lampang Luang ဖရာဓာတ်လမ်ပန့်လွောင်းကျောင်းတော် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လမ်ပန့်(Lampang) စီရင်စုဒေသရှိ လမ်ပန့်တွင် တည်ရှိသည့် လန်နာ(Lanna) ပုံစံတည်ထားသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းချက် ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များ ရှိသည်ဟု ပြောကြသည်။
ထိုဓာတ်တော်များသည် အထူးသဖြင့် အရိုးများနှင့် ပြာများဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင်တေဇောဓာတ်လောင်ကျွမ်းပြီးနောက် ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဓာတ်တော်များကို ကျောင်းတော်ရှိ အဓိကစေတီတွင် ဌာပနာထားသည်။
Statue of Guanyin at Wat Plai Laem, Ko Samui, Thailand Statue of Budai Wat Plai Laem, Ko Samui, Thailand ပလိုင်လိမ်ကျောင်းတော် (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ကျွန်းရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘူမိ ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ တည်ရာ၊ မှီရာ၊ ဖြစ်ပွားရာကို ဆိုလိုသည်။
ဘူမိ (၂) ပါးရှိသည်။
၎င်း (၂) ပါးတို့မှာ (၁) ပုထုဇ္ဇနဘူမိ (၂) အရိယဘူမိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပုထုဇ္ဇနဘူမိ ပုထုဇ္ဇနဘူမိဆိုသည်မှာ ပုထုဇ္ဇနဘာဝကို ဆိုလိုသည်။
ပုထုဇ္ဇနဘာဝဆိုသည်မှာ ဝိပလ္လာသတရားသုံးပါးတို့တွင် ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားကို ဆိုလိုသည်။
ခပ်သိမ်းသော လောကိဘုံသားတို့သည် ငါ့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နိစ္စမျိုး ရှိ၏၊ သုခမျိုး ရှိ၏၊ အတ္တမျိုး ရှိ၏ဟု အမြင်မှားခြင်း၊ အယူမှားခြင်းဟူသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားကို တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြကုန်၏။
ဒိဋ္ဌိမညနာတရား၊ ဒိဋ္ဌိဂါဟတရား၊ ဒိဋ္ဌိပပဉ္စတရား၊ ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသတရားကို အချုငပ်အချာ တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြကုန်၏။
ထို့ကြောင့် ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားသည် ပုထုဇ္ဇနဘူမိ မည်သည်။
အရိယဘူမိ အရိယဘူမိဆိုသည်မှာ အရိယဘာဝကို ဆိုလိုသည်။
အရိယာဘဝဆိုသည်မှာ ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရား အမြစ်အရင်းပါ ပြတ်ကင်း၍ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နိစ္စမျိုးမရှိ၊ သုခမျိုးမရှိ၊ အတ္တမျိုးမရှိဟု အမြင်အယူ ဖြောင့်မှန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကို ဆိုလိုသည်။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုအမြင်၊ ထိုအယူကို တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိတရားသည် အရိယဘူမိ မည်သည်။
အနမတဂ္ဂသံသရာကာလ၌ ပုထုဇ္ဇနဘူမိတွင် ကျယ်လည်ရှည်လျား၍ နေကြကုန်သော ပုထုဇဉ်သတ္တဝါအနန္တတို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုသော နေ့ရက်၌ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကို ပိုင်နိုင်စွာရသဖြင့် ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရား အမြစ်အရင်းပါ ပြတ်ကင်းသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုနေ့၊ ထိုရက်မှစ၍ အရိယဘူမိသို့ ရောက်သည်။
ပရမတ္တအရိယာမျိုး ဖြစ်သည်။
အချို့သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များမှာ သညာဝိပလ္လာသ၊ စိတ္တဝိပလ္လာသများ ကျန်ရှိသေးသော်လည်း ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသကြီး ပြတ်ကင်းပြီး၍ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကြီးကို အတည်ရသဖြင့် ကျန်ရှိသော ဝိပလ္လာသများသည် ဒုစရိုက်မြောက်အောင် မမိုက်မဲနိုင်ကြတော့ပေ။
တရားသဖြင့် ရရှိလာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစား၊ စံစားဖို့မျှသာ ရှိသည်။
ဂတိ သည် ဘဝလားရာ ဖြစ်သည်။
တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ အဆက်ဆက် ပြောင်းလဲကျင်လဲခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂတိ (၂) မျိုး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ (၁) ပုထုဇ္ဇနဂတိ (၂) အရိယဂတိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပုထုဇ္ဇနဂတိ ပုထုဇ္ဇနဂတိ ဆိုသည်မှာ ဝိနိပါတအလားကို ဆိုလိုသည်။
ဝိနိပါတအလားဆိုသည်မှာ ပရမ်းပတာကျခြင်း ဖြစ်သည်။
ပရမ်းပတာကျခြင်းဆိုသည်မှာ အလိုရှိရာအရပ်ကို ရည်ရွယ်ကာ ကျရောက်ခြင်း မဟုတ်ပေ။
အမှတ်မရှိ တစ်ခုခုသောကံ၏ ပစ်ချခြင်းဖြင့် ရောက်တတ်ရာရာ ကျရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အရိယဂတိ အရိယဂတိ ဆိုသည်မှာ အဝိနိပါတဂတိကို ဆိုလိုသည်။
အဝိနိပါတဂတိဆိုသည်မှာ သေသည်၏ နောက်၌ ပရမ်းပတာ ကျရောက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
တစ်ဘဝလျှင် တစ်ခါသေရခြင်း ဓမ္မတာနှင့်တွဲလျက် အမြဲပါရှိနေသော ပရမ်းပတာကျရောက်ခြင်း ဘေးကြီးသည် အကုန်အရှင်း ကင်းပ၍ တစ်ဘဝလျှင် တစ်ခါသေမြဲ ဓမ္မတာ၏နောက်၌ မိမိ၊ မိမိတို့ အလိုရှိရာ ဘုံဘဝသို့ သို့မဟုတ် ကောင်းမြတ်ရာဘုံဘဝသို့သာ ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘယ်ဘုံဘဝသို့ ရောက်လိုသည်ဟု ရည်ရွယ်ခြင်းမရှိဘဲ အမှတ်မဲ့သေလွန်ခဲ့သော ကောင်းမြတ်သော ဘုံဘဝသို့ ရောက်ကြရ၏။
အပါယ်လေးဘုံသို့ ကျရောက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ကြလေသည်။
ထိုမျှသာမက လူ့ဘုံ၊ လူ့ဘဝသို့ ရောက်သောအခါတွင် အမျိုးစည်းစိမ်ယုတ်ညံ့သော ဒုက္ခိတလူမျိုး၊ မသူတော်လူမျိုး၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလူမျိုးတို့၌ ဖြစ်ရခြင်းမှ အရှင်းကင်းလွတ်ကြရသည်။
အမျိုးစည်းစိမ်မြင့်မြတ်သော လူမျိုး၊ သပ္ပုရိသလူမျိုး၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိလူမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရသည်။
နတ်ဘုံ၊ နတ်ဘဝသို့ ရောက်ကြရာတွင်လည်း ဗြဟ္မာ့ဘုံ၊ ဗြဟ္မာ့ဘဝသို့ ရောက်ကြရာ၌လည်း ဘုန်းတန်ခိုးယုတ်ညံ့သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ မိစ္ဆာအယူရှိကြသော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌ ဖြစ်ရခြင်းမှ အလျင်းကင်းလွတ်ကြကုန်သည်။
ဘန်းတန်ခိုး ကြီးမြတ်သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ သမ္မာအယူ ဖြူစင်သောနတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရသည်။
နတ်ဘုံ၊ နတ်ဘဝသို့ရောက်ကြရာ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၊ ဗြဟ္မာ့ဘဝသို့ ရောက်ကြရာ၌လည်း ဘုန်းတန်ခိုး ယုတ်ညံ့သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ မိစ္ဆာအယူရှိကြသော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ သမ္မာအယူ ဖြူစင်သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရကုန်သည်။
နခသိခသုတ်၌ လာသော ပုထုဇ္ဇနဂတိ၊ ကာဏကစ္ဆပသုတ်၌ လာသော ပုထုဇ္ဇနဂိတိ၊ ဝိနိပါတဘေးကြီးမှ အလျင်းကင်းလွတ်ကြကုန်သည်။
ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် သို့မဟုတ် တောင်ယာဉ်စွန်းချိန် သို့မဟုတ် ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန်ဟု ခေါ်သော ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန် (December Solstice) သည် ဒီဇင်ဘာလ တကြိမ် ကျရောက်တိုင်း ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ ၎င်းလ၏ ၂၀ ရက်နှင့် ၂၂ ရက်နေ့ကြားတွင် ပုံမှန် ကျရောက်လေ့ ရှိသော ယာဉ်စွန်းချိန် ဖြစ်သည်။
ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းအနေဖြင့် ကြည့်လျှင် နွေယာဉ်စွန်းချိန် (summer solstice) ဖြစ်နေပြီး၊ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း အနေဖြင့်မူ ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန် (winter solstice) သာ ဖြစ်ပေသည်။
ပါဠိဝေါဟာရအားဖြင့် ဒက္ခိဏသည် မြန်မာလို တောင်အရပ်ကို ဆိုလိုပြီး၊ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းတန်းသည် တောင်ယာဉ်စွန်းတန်းပင် ဖြစ်သည်။
တောင်ယာဉ်စွန်းတန်း ရှိသကဲ့သို့ မြောက်ယာဉ်စွန်းတန်းလည်း ရှိသည်။
ဒီဇင်ဘာလတွင် ၂၀ ရက်နှင့် ၂၂ ကြားတွင် နေရောင်ခြည်သည် တောင်ယာဉ်စွန်းတန်းပေါ် တည့်မတ်စွာ ကျရောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
ရက်စွဲများ ယူနီဗာဆယ်ချိန်အရ၊ မကြာသေးမီက အတိတ်နှင့် အနာဂတ် နေ့စွဲနှင့် အချိန် တကွ ကျရောက်သည့် ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန်များမှာ ရက်စွဲ အချိန် 2000-12-21 13:37 2001-12-21 19:21 2002-12-22 01:14 2003-12-22 07:04 2004-12-21 12:42 2005-12-21 18:35 2006-12-22 00:22 2007-12-22 06:08 2008-12-21 12:04 2009-12-21 17:47 2010-12-21 23:38 2011-12-22 05:30 2012-12-21 11:12 2013-12-21 17:11 2014-12-21 23:03 2015-12-22 04:48 2016-12-21 10:44 2017-12-21 16:28 2018-12-21 22:23 2019-12-22 04:19 2020-12-21 10:02 နေနှစ် ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန် နေနှစ်ဆိုသည်မှာ ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် ပေါ် အခြေတည်ထားသည့် နေနှစ်ပင် ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ ကပ်လျက် ဒီဇင်ဘာယာဉ်စွန်းချိန် နှစ်ခုကြားရှိ အချိန်ကာလကို ညွှန်းသည်။
ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်အတိုင်းအတာသည် ဘီစီ ၆၀၀၀ နှင့် ၂၀၀၀ ကြားတွင် ၄၉ မိနစ် ၃၀ စက္ကန့်၌ ၃၆၅ ရက်နှင့် ၅ နာရီကြာ ပိုသောအားဖြင့် မိနစ် ၅၀ အထိ နှိုင်းရ တည်ငြိမ်နေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ပြီးနောက် ၎င်းကာလသည် ပို၍ တိုတောင်းလာသည်။
သက္ကရာဇ် ၄၀၀၀ တွင် ပိုလျှံသော အချိန်မှာ ၄၈ မိနစ် ၅၂ စက္ကန့် ဖြစ်ပြီး၊ သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀၀ တွင် ၄၆ မိနစ် ၄၅ စက္ကန့် ပိုလျှံလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။
ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန် ရက်၌ ကြာသော အချိန်ကာလ လူတို့ ယဉ်ကျေးမှု ပြက္ခဒိန်များ ဇယားများရှိ ပုံပန်းကို ကြည့်လျှင် ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်၏ တနှစ်တာ အမှန်တကယ် ကြာချိန်ကို အကိုးအကားပြုရာတွင် ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်နှင့် ပါရှန်း ဂျလားလိပြက္ခဒိန်တို့ကြား ကွဲလွဲမှုများ ရှိသည်ကို ပြသနေသည်။
အမှားအယွင်းကလေးသည် တနှစ်လျှင် လေးပုံတပုံ ရက်အချိန်ထက် မသိမသာ လျော့နည်းစွာ ရွေ့လျားနေသည် ဖြစ်ရာ ဂရီဂိုးရီးယန်းပြက္ခဒိန်က ၎င်းကို လေးနှစ်မြောက်တိုင်း ရက်ထပ်နှစ်အဖြစ်နှင့် ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ ပြက္ခဒိန်၏ နှစ်တနှစ် ပျမ်းမျှ ကြာချိန်ကို ၃၆၅ ရက်နှင့် ၄၀၀ ပုံ ၉၇ ပုံ ဖြစ်နေစေရန် ဤသို့ ပြုပြင်မှုမျိုးကို နှစ်ပေါင်းလေးရာအတွင်း သုံးကြိမ် ချန်ရစ်ထားခဲ့သည်။
ထိုစဉ် ပါရှန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရှစ်နှစ်မြောက် နှစ်ထပ်ရောက်တိုင်း (Every eighth leap-cycle) ငါးနှစ်တာနှင့် ညီမျှအောင် ပြုပြင်ခဲ့ပြီး၊ ပျမ်းမျှ ၃၆၅ ရက်နှင့် ၃၃ ပုံ ၈ ပုံသာ ကွာခြားအောင် ပြုသဖြင့်၊ နှစ်ပေါင်း ၁၃၂၀၀ ကြာတိုင်း ဂရီဂိုးရီးယန်းထက် တရက်သာ ပိုတိုတောင်းပေမည်။
ယာဉ်စွန်းချိန်၏ ရက်စွဲသည် အနောက်ကျဆုံး နေထွက်ချိန် ရက်စွဲနှင့် မတူသကဲ့သို့ပင် နှစ်မျိုးစလုံးသည် အစောဆုံး နေဝင်ချိန် ရက်စွဲနှင့်လည်း မတူပါချေ။
ကမ္ဘာသည် နေပတ်လမ်းတလျှောက် ရွေ့လျားနေသောကြောင့်၊ နေရက် (Solar day)တရက်စီအတွက် ကမ္ဘာသည် လည်ပတ်ခြင်း ပြည့်ဝသည်ထက် ပိုပတ်ရသည်။
ကမ္ဘာသည် ဘဲဥပုံ လှည့်ပတ်ခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းပတ်လမ်းတလျှောက် သွားသောအရှိန်သည် ပြောင်းလဲသွားသည်။
အကျိုးဆက်အနေဖြင့်၊ နေရက်များသည် တနှစ်ပတ်လုံး တူညီသော အချိန် မရရှိတော့ချေ။
ပျမ်းမျှအချိန် (Mean time) ဆိုသည်မှာ ဥပမာ တူညီသော အချိန်ကာလ ၂၄ နာရီဟု သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ တွက်ချက်ရ လွယ်ကူအောင် ပြုလိုက်ခြင်း နည်းတမျိုး ဖြစ်သည်။
အဆုံးစွန် ပြင်ဆင်ခြင်း (အချိန်အီကွေးရှင်းကို ကြည့်) မှာ ပျမ်းမျှထက် ၁၅ မိနစ် အလျော့အတင်း ပေါင်းနှုတ်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ယာဉ်စွန်းချိန်များ ကျရောက်ခါနီးတွင် ထိုတန်ဖိုးသည် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။
အကယ်၍သာ ပျမ်းမျှအချိန်၊ အနောက်ကျဆုံး နေထွက်ချိန်နှင့် အစောဆုံး နေဝင်ဆုံးတို့ထက် နေချိန် (Solar time)ကို အသုံးပြုသောကြောင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း၌ ဒက္ခိဏယာဉ်စွန်းချိန်တွင် အတိုဆုံး ရက် ဖြစ်သွားလျှင်၊ အစောဆုံး နေထွက်ချိန်၊ နောက်အကျဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် အရှည်ဆုံး ရက်သည် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မှန်ကန်ပေလိမ့်မည်။
အထိမ်းအမှတ်နေ့များ ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ ခရစ္စမတ် ဆောင်းရာသီ မုန့်လုံးရေပေါ်ပွဲတော် (တရုတ်လို တုန်းကျိဟု ခေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန်ပွဲတော် ဖြစ်ပြီး တရုတ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် ဗီယက်နမ်တွင် ဆင်နွဲကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်၌ ကျရောက်ပြီး၊ ၂၀၁၆ တွင် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ၌ ကျရောက်ခဲ့ကာ ပျမ်းမျှ ကျရောက်နိုင်သည့် ကာလအပိုင်းအခြားမှာ ၂၁ မှ ၂၃ ရက်အတွင်း ဖြစ်သည်) ဆက်စပ်သည့် ဝေါဟာရ နေ့ညညီချိန် (equinox) နွေဦးနေ့ညညီချိန် (March equinox) ဆောင်းဦးနေ့ညညီချိန် (September equinox) ယာဉ်စွန်းချိန် (Solstice) နွေယာဉ်စွန်းချိန် (Summer solstice) ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန် (Winter solstice) ကိုးကား Category:ပြက္ခဒိန် Category:အချိန် အတိုင်းအတာများ။
ပလမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်ရှိ ပုလောမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
"Tanintharyi PCodes" , Myanmar Information Management Unit (MIMU), September 2017 ယခင်က ပုလောမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်ပြီး ယခုအခါ တိုကျေးရွာ အုပ်စုတွင် သင်္ကန်း တောရွာ၊ တန်းရှင်းရွာ၊ ပိတပ်ရွာ၊ တိုကျေးရွာ (၄)ရွာအနက်မှ တိုကျေးရွာအား အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နှင့် အမှတ်(၂) ရပ်ကွက်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ပလကျေးရွာအုပ်စုတွင် မင်းပြင်ရွာ၊ ဘိုင်းပြင် ရွာ၊ တလင်းမိုတောင်ရွာ၊ ပလရွာ (၄)ရွာအနက်မှ ပလကျေးရွာအား အမှတ်(၃)ရပ်ကွက် နှင့် အမှတ်(၄) ရပ်ကွက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း ရပ်ကွက်(၄)ရပ်ကွက် ပေါင်းစည်းပြီး ပလမြို့အဖြစ် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၂၀/၂၀၁၆) ဖြင့် (၂၅.၂.၂၀၁၆) ရက်နေ့တွင် ပလမြို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်း သတ်မှတ် အတည်ပြု လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း ပလမြို့တည်ရှိရာနေရာသည် တိုကျေးရွာနှင့် ပလကျေးရွာ တို့ အားစုပေါင်း၍ ပလမြို့ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တိုကျေးရွာသည် (၁၇၅၂) ခုနှစ်အချိန်ခန့်က အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ သည် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီသွားရာတွင် တို ကျေးရွာ၌ ယိုးဒယားတပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယိုးဒယားတပ် ၏ လက်ချက်ဖြင့် တပ်မှူးတစ်ဦး၏ လက်တစ်ဖက် ပြတ်သွား ခဲ့ရာမှ ငလက်တိုရွာဟုအမည်တွင်ပြီး နှစ်ကာလ ရွေ့လျား လာခဲ့ရာမှ တိုရွာဟု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းနှင့် ပလကျေးရွာသည် (၁၇၆၀) ခုနှစ်ခန့်က ပုလောမြို့ (ယခင်) ပူရိယက္ခမြို့၏ အခွန် အခဆက်သ၍ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိခဲ့ပြီး ပူရိယက္ခမြို့စားများ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည့် ရွာတစ်ရွာဖြစ်ခဲ့ရာ ၎င်းပလရွာရှိ မိန်းမများသည် လှပကြော့ရှင်းသဖြင့် မြို့စား၊ နယ်စား များမှ မလှရွာဟုအမည်တွင်ခဲ့ပြီး နှစ်ကာလရှည်လျားလာသည့်အခါ ပလရွာဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည် ပလမြို့ရေနက်ဆိပ်ကမ်း(ဗိုလ်တဲ) သည် ၂၄နာရီ ဆိုက်ကပ်နိုင်သော ဆိပ်ကမ်းအသစ်ဖြစ်သည်။
ဘာဝရုပ်ဆိုသည်မှာ အဘိဓမ္မာတရားတော်အရ သတ္တဝါတို့၏ လိင် (sex) ကို အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးဟူ၍ ကွဲပြားစေသော အခြေခံအကြောင်းတရားဖြစ်သည့် ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရား (ကမ္မဇရုပ်) ဖြစ်ပါသည်။
ဤဘာဝရုပ်သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတည်း၌ တည်ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့တည်ရှိပြီး သတ္တဝါတစ်ဦး၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူနှင့် အနေအထိုင် အသွင်အပြင်တို့ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ထားပါသည်။
ဘာဝရုပ်သည် နှစ်မျိုးရှိပါသည်- ဣတ္ထိဘာဝရုပ် : အမျိုးသမီးဖြစ်ကြောင်း ရုပ်။
ပုရိသဘာဝရုပ် : အမျိုးသားဖြစ်ကြောင်း ရုပ်။
ယေဘုယျအားဖြင့် သတ္တဝါတစ်ဦး၏ သန္တာန်၌ ဘာဝရုပ်တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိတတ်ပါသည်။
အမျိုးသား၌ ပုရိသဘာဝရုပ်၊ အမျိုးသမီး၌ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် တစ်မျိုးစီသာ ရှိပါသည်။
ဘာဝရုပ်၏ လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် အဘိဓမ္မာကျမ်းဂန်များက ဘာဝရုပ်တစ်ခုစီကို ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝ လေးမျိုးဖြင့် ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (ဣတ္ထိန္ဒြေ) လက္ခဏာ : အမျိုးသမီးဖြစ်ခြင်း၏ သဘောလက္ခဏာရှိခြင်း။
ရသ : "ဤသူကား အမျိုးသမီးတည်း" ဟု ထင်ရှားပြခြင်း ကိစ္စရှိခြင်း။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် : အမျိုးသမီးတို့၏ အောက်ပါအခြင်းအရာတို့၏ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းဟူသော အထင်အရှားဖြစ်ခြင်း။
ဣတ္ထိလိင်္ဂ: အမျိုးသမီး အသွင်သဏ္ဌာန် (ဥပမာ- လက်၊ ခြေ၊ မျက်နှာ သေးငယ်ခြင်း၊ အထက်ပိုင်းကိုယ် မရှင်းလင်းခြင်း)။
ဣတ္ထိနိမိတ္တ: အမျိုးသမီးဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား (ဥပမာ- ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်မွေးမရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ဝတ်ပုံ)။
ဣတ္ထိကုတ္တ: အမျိုးသမီးတို့၏ အပြုအမူ (ဥပမာ- ငယ်စဉ်က ဗန်းငယ်၊ ကျည်ပွေ့ငယ်တို့ဖြင့် ကစားခြင်း)။
ဣတ္ထိအာကပ္ပ: အမျိုးသမီးတို့၏ အသွင်အပြင် (ဥပမာ- သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ ထိုင်ပုံ၊ စားသောက်ပုံတို့၌ မရှင်းမလင်းဖြစ်ဟန် ရှိခြင်း)။
ပဒဋ္ဌာန်: ၎င်းနှင့်အတူဖြစ်သော ကမ္မဇမဟာဘုတ် (ဓာတ်ကြီးလေးပါး)။
ပုရိသဘာဝရုပ် (ပုရိသိန္ဒြေ) လက္ခဏာ: အမျိုးသားဖြစ်ခြင်း၏ သဘောလက္ခဏာရှိခြင်း။
ရသ: "ဤသူကား အမျိုးသားတည်း" ဟု ထင်ရှားပြခြင်း ကိစ္စရှိခြင်း။
ပစ္စုပဋ္ဌာန် : အမျိုးသားတို့၏ အောက်ပါအခြင်းအရာတို့၏ အကြောင်းဖြစ်ခြင်းဟူသော အထင်အရှားဖြစ်ခြင်း။
ပုရိသလိင်္ဂ: အမျိုးသား အသွင်သဏ္ဌာန် (ဥပမာ- လက်၊ ခြေ၊ မျက်နှာ ကြီးမားခြင်း၊ အထက်ပိုင်းကိုယ် ရှင်းလင်းခြင်း)။
ပုရိသနိမိတ္တ: အမျိုးသားဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား (ဥပမာ- ရင်သား ရှင်းလင်းခြင်း၊ မုတ်ဆိတ်၊ ပါးသိုင်းမွေး ရှိခြင်း)။
ပုရိသကုတ္တ: အမျိုးသားတို့၏ အပြုအမူ (ဥပမာ- ငယ်စဉ်က လယ်ထွန်တမ်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်တမ်း ကစားခြင်း)။
ပုရိသအာကပ္ပ: အမျိုးသားတို့၏ အသွင်အပြင် (ဥပမာ- သွားလာနေထိုင်ပုံတို့၌ သန့်ရှင်းရှင်းလင်းခြင်း)။
ဘာဝရုပ်၏ အကြောင်းနှင့် အကျိုးဆက် ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေအခါကတည်းက စတင်ဖြစ်ပေါ်သော ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်ပါသည်။
ရှေးဘဝက ပြုခဲ့သော ကံသည် ၎င်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုကံကို ပြုစဉ်က အမျိုးသား သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးဘဝ၏ အသွင်အပြင်၊ အပြုအမူတို့ကို နှစ်သက်တပ်မက်ခဲ့သော တဏှာ က ချယ်လှယ်ခဲ့ပါသည်။
မျိုးစေ့ဥပမာ: ဣတ္ထိန္ဒြေ (ဣတ္ထိဘာဝရုပ်) နှင့် ပုရိသိန္ဒြေ (ပုရိသဘာဝရုပ်) တို့သည် မျိုးစေ့ (ဗီဇ) နှင့်တူပါသည်။
မျိုးစေ့ကို အကြောင်းပြု၍ အပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အခက်အရွက်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့၊ ဘာဝရုပ်ကို အကြောင်းပြု၍ လိင်၊ နိမိတ်၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ ဟူသော အကျိုးဆက်များ ဖြစ်ပေါ်လာရပါသည်။
စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ပုံ: ဤဘာဝရုပ်သည် မိမိနှင့်ဆိုင်သော လိင်၏ အသွင်အပြင်၊ အပြုအမူများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်၏ အသွင်အပြင်၊ အပြုအမူများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် ချုပ်ကိုင်ထား၊ စိုးမိုးထားပါသည်။
ထိုသို့ အကြီးအကဲအဖြစ် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်တတ်သောကြောင့် "ဣန္ဒြေ" (Indriya) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ထူးခြားသော အခြေအနေများ ဥဘတောဗျည်း (လိင်နှစ်မျိုးပါသူ) ဥဘတောဗျည်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သန္တာန်၌ ဘာဝရုပ်နှစ်မျိုးလုံး ပြိုင်တူမရှိပါ။
အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း၌ ဘာဝရုပ် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိပါသည်။
မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း၌ ဣတ္ထိဘာဝရုပ်သာရှိပြီး၊ ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း၌ ပုရိသဘာဝရုပ်သာ ရှိပါသည်။
ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ (ဗျည်း) ၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှာ ဘာဝရုပ်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ၊ ကံလျှင်အဖော်ရှိသော ရာဂစိတ် ကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟု အဋ္ဌကထာက ရှင်းပြပါသည်။
ဥပမာ- မိန်းမ ဥဘတောဗျည်းသည် အခြားအမျိုးသမီးအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်သောအခါ ယောက်ျားနိမိတ် ထင်ရှားလာပြီး၊ အမျိုးသားအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်သောအခါ မိန်းမနိမိတ် ထင်ရှားလာသည်ဟု ဆိုပါသည်။
လိင်ပြောင်းခြင်း ပဝတ္တိကာလ (ဘဝအလယ်) ၌ လိင်ပြောင်းလဲခြင်းများ ဖြစ်တတ်ပါသည်။
အမျိုးသားမှ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသမီးမှ အမျိုးသားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။
ဤသို့ပြောင်းလဲခြင်းသည် အားကြီးသော ကုသိုလ်ကံ သို့မဟုတ် အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ရသည်ဟု ကျမ်းဂန်များက ရှင်းပြပါသည်။
အားကြီးသော အကုသိုလ်ကြောင့် မြတ်သော ပုရိသလိင် ကွယ်ပျောက်ပြီး၊ အားနည်းသော ကုသိုလ်ကြောင့် ယုတ်သော ဣတ္ထိလိင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။
အားကြီးသော ကုသိုလ်ကြောင့် ယုတ်သော ဣတ္ထိလိင် ကွယ်ပျောက်ပြီး၊ အားကောင်းသော ကုသိုလ်ကြောင့် မြတ်သော ပုရိသလိင် ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။