kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုအခါ ဝိသာခါသည် အသျှင်ဥဒါယီသည် မာတုဂါမနှင့်အတူတူ မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သည့် အကာအရံရှိသည့် နေရာတွင်နေသည်ကို “အဘယ့်ကြောင့် ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ နေထိုင်ဘိသနည်း၊ အသျှင်တို့သည် မေထုန်မှုကို အလိုရှိမည် မဟုတ်ပါ။
သို့သော် မကြည်ညိုသူတို့ ယုံကြည်စေရန် ခဲယဉ်းပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏။
သို့သော် အသျှင်ဥဒါယီသည် ဝိသာခါ၏ စကားကို မနာယူပေ။
ဝိသာခါလည်း ထွက်သွား၏။
ဝိသာခါသည် ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား လျှောက်ထား၏။
ရဟန်းတို့သည်လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား “မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ တစ်ယောက်ချင်းချင်း မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေသည်မှာ မှန်သလော” ဟု မေး၏။
အသျှင်ဥဒါယီလည်း မှန်ကြောင်း လျှောက်ထား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီကို ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “အကြင်ရဟန်းသည် မာတုဂါမနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းချင်း မေထုန်အမှုကို ပြုခြင်းငှါ အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ဥပါသိကာမသည် မြင်၍ ပါရာဇိကဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း သုံးပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် စွဲဆိုငြားအံ့။
ထိုင်နေသော ရဟန်းကို ဝန်ခံသော ရဟန်းကို ပါရာဇိကဖြင့်သော်လည်းကောငး်၊ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သောလည်းကောင်း သုံးပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ထိုဥပါသိကာမ စွဲဆိုသော အာပတ်ဖြင့် ထိုရဟန်းကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ဤအာပတ်ကား အမြဲမရှိ” ဤသို့ ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သိက္ခာပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်း မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။
ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် “မြတ်စွာဘုရားသည် မာတုဂါမနှင့် တစ်ယောက်ချင်း မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေခြင်းကို ပယ်အပ်လေပြီ” ဟု ထိုအမျိုးသမီးနှင့်ပင် ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် စကားပြောလျက် တရားဟော၏။
ဝိသာခါသည် ထိုအမျိုးသမီးက ဖိတ်ကြားသဖြင့် သွားလေရာ အမျိုးသမီးနှင့် အတူတူ ထိုင်နေသော အသျှင်ဥဒါယီကို မြင်၏။
ဝိသာခါသည် “မသင့်လျော်ကြောင်း” လျောက်ထားသော်လည်း အသျှင်ဥဒါယီသည် မနာယူပေ။
ဝိသာခါသည် ထိုကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။
အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထား၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။
အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဟုတ်မှတ်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “နေရာသည် အကာအရံလည်း မရှိ၊ မေထုန်အမှုကို ပြုခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်၊ သို့ရာတွင် မာတုဂါမကို ရုန့်ရင်းသော စကားတို့ဖြင့် ပြက်ရယ်ပြောဆိုရန်မူကား စွမ်းနိုင်၏။
အကြင်ရဟန်းသည် ထိုသို့သဘောရှိသော နေရာ၌ မာတုဂါမနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းချင်း ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ယုံကြည်ထိုက်သော ဥပါသိကာမသည် မြင်၍ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် စွဲဆိုငြားအံ့၊ ထိုင်နေခြင်းကို ဝန်ခံသော ရဟန်းကို သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရာမည်။
ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ထိုဥပါသိကာမ စွဲဆိုသော ထိုအာပတ်ဖြင့် ထိုရဟန်းကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ဤအာပတ်သည်လည်း အမြဲမရှိ” ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။
သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သည် မြတ်စွာဘရား၏ သားတော် ရဟန်းများအတွက် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် အာပတ် ဖြစ်သည်။
သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်ပြီးသော ရဟန်းအား ယင်းအာပတ်မှ ထမြောက် (စင်ကြယ်) စေရန် အစ၌ ပရိဝါသ်ကို ပေးခြင်း, အလယ်၌ မာနတ်ကိုပေးခြင်း, (မာနတ်ကျင့်နေစဉ်အတွင်း နောက်ထပ် သံဃာဒိသိသ် အာပတ်သင့်လျှင် အရင်းမူလအစသို့ ပြန်၍ မူလာယပဋိကဿနခေါ် ညဉ့်မဖုံးလျှင် မာနတ်ပြန်ပေး၊ ညဉ့်ဖုံးလျှင် ပရိဝါသ်နှင့်တကွ မာနတ်ပါ ပေးရခြင်း) အဆုံး၌ အဗ္ဘာန်သွင်း ပေးခြင်းကို သံဃာကသာ ပေးနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် အစ, အလယ်, အဆုံး ၃-ပါးလုံးတို့၌ သံဃာကို အလိုရှိအပ်သောကြောင့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်ဟု ခေါ်သည်။
) (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။
ကင်္ခါ၊၁၂၇)။
(ရဟန်းတော်များ သံဃာဒိသိသ်အာပတ်မှ စင်ကြယ်အောင်ကုစားပုံကို (ဝိ၊၄၊၁၀၈-၁၂။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၄၊ ၁၆-၈၊ ၂၃-၄၊ ကင်္ခါ၊၈၅-၆။
ပါစိတ်၊ယော၊၄၂၄-၅၊ ၄၃၀။
ဘိက္ခုနီမများ သံဃာဒိသိသ်အာပတ်မှ စင်ကြယ်အောင် ကုစားပုံကို (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၄၊ ၂၈-၃၂။
ပါစိတ်၊ယော၊၄၂၄-၅၊ ၄၃၀၊ ၄၃၃-၄။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၀ သံဃာဒိသိသ်အာပတ် (၁၃) ပါး သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပုဒ် ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပုဒ် ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပုဒ် အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပုဒ် သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပုဒ် ကုဋိကာရသိက္ခာပုဒ် ဝိဟာရကာရသိက္ခာပုဒ် ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ် ဒုတိယ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ် သံဃဘေဒသိက္ခာပုဒ် ဘေဒါနုဝတ္တကသိက္ခာပုဒ် ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပုဒ် ကုလဒူသကသိက္ခာပုဒ် အာပတ်ဖြေခြင်း ဒေသနာကြားခြင်း ဟု သံဃာများက သုံးနှုန်းကြငည်။
တောဆင်အဝေး ခမည်းပေး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် တောထဲ၌ ရှိသော ဆင်ရိုင်းတစ်ကောင် ခမည်းပေးသည်ဆိုသကဲ့သို့ စကားအဖြစ်ပြောသော်လည်း တကယ်လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သည့်ကိစ္စ ဖြစ်သည်။
မူလရင်းမြစ် "ပတ္တမြားထိပ်ညှောက်၊ နဂါးမောက်ဖြင့်၊ အိုပျောက်နိုင်စွာ၊ မသေရာဟု၊ နည်းနာပြသင်၊ ပြောပါကျင်လည်း၊ တောဆင်အဝေး၊ ခမည်းပေးသို့၊ အရေးမရ၊ မဟုတ်စွတည့်။
[၁၂၆၆] မဃ * ၂။
တောမီးလောင် တောကြောင်လက်ခမောင်းခတ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် တောမီးလောင်၍ တောတွင်းရှိ ယုန်၊ ပုတတ်စသော သတ္တဝါငယ်များ ပြေးလွှားနေချိန်တွင် တောကြောင်က အခွင့်ကောင်းပေါ်ပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ လူအများ ဘေးဒုက္ခရောက်၍ ကြံရာမရ ဖြစ်နေချိန်တွင် လူယုတ်မာများက အခွင့်ကောင်းပေါ်ပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြသည်။
မူလရင်းမြစ် "တောမီးလောင်သော်၊ တောကြောင်လက်ပမ်း၊ ခတ်သောငြမ်းသို့၊" [၁၂၆၆] မဃ * ၂၁၈ "တောမီးလောင် တောကြောင် လက်ခမောင်းခတ်ဆိုတဲ့ စကားကဲ့သို့..." [၁၂၈၁] နောင်ဝတ်၊ ပ။
တံခွန်မလွှား ရထားမတင့် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် တံခွန်အလံမပါသော ရထားသည် မတင့်တယ်သကဲ့သို့ ရှိသင့်ရှိအပ်သောဂုဏ်အင်္ဂါရပ် ချို့တဲ့သောအရာသည် မတင့်တယ်ချေ။
မူလရင်းမြစ် "တံခွန်မလွှား ရထားမတင့်၊ ကြောင်းမသင့်သောကြောင့်၊ ရေနှင့်ရွှေကြာ၊ ကဲ့ပမာသို့၊ မေတ္တာသက်ပန်၊ လက်ယာနှံဖို့၊" [၁၁၈၁] ဒေဝ။
တံငါကို ငါးထိုးသင်၊ မုဆိုးကို သားထိုးသင် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ပိုက်ကွန်ဖြင့် အသက်မွေးသည့် တံငါကို ပိုက်ထိုးနည်း၊ သားကောင်သတ်နေကျ မုဆိုးကို သားကောင်သတ်နည်း သင်ပြသကဲ့သို့ အရေးအရာတစ်ခု၌ ကျွမ်းကျင်ပြီးသူအား လူသိလူတတ် လုပ်၍ ဆရာလုပ်သည်။
ဆိုလိုရင်းတူညီသည့်အခြားစကားပုံ ဘုန်းကြီးစာချ မိကျောင်းမင်း ရေခင်းပြ တို့နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
ဟမ်ဘာဂါ ဆိုသည်မှာ ဆင်းဒဝစ်ပေါင်မုန့် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး နုတ်နုတ်စင်းထားသော အသားကို အပြား ပြုလုပ်ထားသော အသားပြား တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ပါတတ်သည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အမဲသားကို အသုံးပြုကြပြီး ထက်ခြမ်းခြမ်းထားသော ပေါင်မုန့်လုံး ထဲတွင် ညှပ်ထားလေ့ ရှိကြသည်။
အသားပြားမှာ ဒယ်အိုးပြားတွင် ကြော်ထားခြင်း၊ ဘာဘီကျူး လုပ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် မီးတောက်ဖြင့် ကင်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
ဟမ်ဘာဂါကို ချိစ် ၊ ဆလပ်ရွက်၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ဘေကွန်၊ ကြက်သွန်၊ သခွားချဉ် သို့မဟုတ် ငရုတ်သီးတို့ ထည့်သွင်းလေ့ ရှိကြပြီး မတ်စတတ်၊ မရောနစ်၊ ကက်ချပ်၊ ရဲလစ် သို့မဟုတ် အထူးဆော့စ် များဖြင့် ထည့်သွင်း စားသုံးလေ့ ရှိကြကာ အမြဲလိုပင် နှမ်းဖြူးထားသော ပေါင်မုန့်လုံးဖြင့် စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။
right|ကရေကရာ ပါဝင်သောပစ္စည်းများ ကောက်ညှင်းစပါး ၂ ပြည် သကာရည် ၁၅ ကျပ်သား ပြုလုပ်နည်းအဆင့်ဆင့် ၁။
ကောက်ညှင်းစပါးကို ပေါက်ပေါက်ဖောက်၍ အမှုန့်များရအောင်လုပ်ပါ။
ပေါက်ပေါက်မှုန့်နှင့် သကာရည်တို့ကို နယ်ပါ။
( ထန်းလျက်ရည်၊ သကြားရည် အပျစ်နှင့် နယ်လျှင်လည်း ရသည်။
) အုန်းသီး၊ သကြား ယိုထိုး၍ ဌာပနာထည့်နိုင်သည်။
ကျောက်ဖရုံယို သည် ကျောက်ဖရုံသီးနှင့် သကြားရည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော သွားရည်စာတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ ကျောက်ဖရုံသီး သကြား ကိုးကား Category:အစားအစာ။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ ဆန်ကြာဆံ ( ပြုတ်ပြီး ) ၁ ပိဿာ ပုစွန်ခြောက်မှုန့် ၃ ဇွန်း ( ကြွေဇွန်းကြီး ) ပဲမှုန့် ( အကျက် ) ၃ ဇွန်း ငရုတ်သီးမှုန့် သင့်ရုံ ငံပြာရည် သင့်ရုံ ဆီချက် ၁၅ ကျပ်သား သံပရာသီး ၂ လုံး ကိုးကား။
ကြက်ဥပူတင်း သည် ကြက်ဥ၊ နွားနို့၊ သကြားနှင့် ဂျုံမှုန့်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပူတင်းမုန့်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်း ကြက်ဥ နွားနို့ သကြား ဂျုံမှုန့် ကိုးကား Category:အစားအစာ။
ဘိန်းမုန့် သည် ဆန်ကို ရေစိမ်၍ ကြိတ်ထားသော မုန့်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆာပြေ စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မုန့်ရည်ကို သကြား၊ ဆော်ဒါတို့ဖြင့် ရောကာ ဒယ်အိုးပူပေါ်တွင် ထည့်ပြီး နှမ်းနှင့် အုန်းသီးခြစ်များ ဖြူးကာ အဖုံးအုပ်၍ အဖုံးပေါ်မှလည်း မီးဖြင့် အပူပေး၍ ပြုလုပ်သည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ ဆန် သကြား၊ထန်းလျက် စားဆော်ဒါ အုန်းသီး ဆီ၊ နှမ်း(သို့)ဘိန်း​စေ့ ကိုးကား Category:မြန်မာ အစားအသောက်။
သာဂူပျဉ် သည် သာဂူစေ့ကို သကြားရည်ဖြင့် ကျိုချက်ထားသော စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သာဂူပျဉ်ရိုးရိုးတွင် နွားနို့စိမ်း၊ သကြားထည့်သောက်တတ်ကြသည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ သာဂူစေ့ အုန်းသီး သကြား ဆား ကိုးကား Category:မြန်မာ အစားအသောက်။
ပထမကထိနသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီမြို့၊ ဂေတမကစေတီ ‘နတ်ကွန်း’ ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသောအခါ ရဟန်းတို့အား တိစီဝရိက် “သင်္ကန်းသုံးထည်” ကို ခွင့်ပြုထား၏။
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် တိစီဝရိက်ဖြင့်သာလျှင် ရွာသို့ ဝင်ကြ၏။
အခြားတစ်မျိုးသော တိစီဝရိက်ဖြင့် အရံအတွင်း၌ နေကြ၏။
အခြားတစ်မျိုးသော တိစီဝရိက်ဖြင့် ရေချိုးဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ကြ၏။
ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့အား “အဘယ်ကြောင့် သင်္ကန်းအပိုကို ဆောင်ဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။
ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်္ကန်းအပိုကို ဆောင်သည်မှာ ဟုတ်မှန်သလော” ဟု မေး၏။
ထိုရဟန်းတို့လည်း ဟုတ်မှတ်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။
“အကြင်ရဟန်းသည် အပိုသင်္ကန်းကို ဆောင်ငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) စွန့်ခြင်း (ဝိနည်းကံ) ရှိသော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဤသို့ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ထိုသို့ သိက္ခာပုဒ်အား ပညတ်ပြီးသောအချိန်တွင် ဖြစ်၏။
အသျှင်အာနန္ဒာသည် သင်္ကန်းအပိုအား အသျှင်သာရိပုတြာကို လှူဒါန်းလို၏။
သို့သော် အသျှင်သာရိပုတြာသည် သာကေတမြို့သို့ ခရီးလွန်နေ၏။
နောင် ကိုးရက်သော်လည်းကောင်း၊ ဆယ်ရက်သော်လည်းကောင်း လွန်မြောက်သောအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ပြန်လာမည် ဖြစ်၏။
သို့သော် မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ်အား ပညတ်ထားတော်မူပြီး ဖြစ်၏။
ထိုကြောင့် အသျှင်ဘုရားသည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြားကာလပတ်လုံး အပိုသင်္ကန်းဆောင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြုသည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။
သိက္ခာပုဒ် “ရဟန်းသည် သင်္ကန်း (ကိစ္စ) ပြီးဆုံးလတ်သော် ကထိန်ကို နုတ်ပြီးလတ်သော် ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြားရှိသော ကာလပတ်လုံး အပိုသင်္ကန်းကို ဆောင်နိုင်သည်။
ထိုကာလ (ဆယ်ရက်အပိုင်းအခြား) ကို လွန်သော ရဟန်းအား စွန့်ခြင်း (ဝိနည်းကံ) ရှိသော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဤသို့ (ပြကြကုန်လော့ ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ဒုတိယကထိနသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့၏ သင်္ကန်းများကို အခြားရဟန်းတို့ထံတွင် ထားခဲ့၍ သင်းပိုင်၊ ဧကသီမျှဖြင့် ဇနပုဒ်သို့ လှည့်လည် သွားလာကြ၏။
အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားခဲ့သောကြောင့် ထိုသင်္ကန်းတို့သည် မှိုတက်ကုန်၏။
ထို့ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် ထိုသင်္ကန်းတို့အား နေထုတ်လှန်း၏။
ထိုအချိန် အသျှင်အာနန္ဒာသည် ကျောင်းစဉ်လှည့်လည်သော် သင်္ကန်းများကို မြင်၏။
ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ထိုသင်္ကန်းသည် “အဘယ်သူ၏ သင်္ကန်းဖြစ်နည်း” ဟု မေး၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အသျှင်အာနန္ဒာအား အကြောင်းစုံကို ပြောပြ၏။
အသျှင်အာနန္ဒာလည်း “ရဟန်းတို့သည် အဘယ်ကြောင့် အခြားရဟန်း၏ လက်၌ သင်္ကန်းကိုထားကာ သင်းပိုင်၊ ဧကသီမျှဖြင့် လှည့်လည်ဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း “ဟုတ်မှန်ပါသလော” ဟု ထိုရဟန်းတို့ကို မေး၏။
ရဟန်းတို့လည်း “ဟုတ်မှန်ကြောင်း” ဝန်ခံ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
“ရဟန်း၏ သင်္ကန်းပြီးဆုံးလတ်သော် ကထိန်ကို နုတ်ပြီးလတ်သော် ရဟန်းသည် တစ်ညဉ့်မျှလည်း တိစီဝရိက် ‘သင်္ကန်းသုံးထည်’ နှင့် ကင်း၍ နေငြားအံ့။
ထိုရဟန်းအား စွန့်ခြင်း (ဝိနည်းကံ) ရှိသော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ပြီးချိန်တွင် ဖြစ်၏။
ထိုအချိန်တွင် ကောသမ္ဗီမြို့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာမကျန်း ဖြစ်၏။
ထိုရဟန်းအား အမျိုးတို့သည် အလုပ်အကျွေးပြုရန်အလို့ငှါ ကြွလာပါဟု လျှောက်ထား၏။
အခြားရဟန်းတို့ကည်း ‘ဆွေမျိုးတို့ဆီသို့ သွားပါ၊ သင့်အား လုပ်ကျွေးကြပါလိမ့်မည်” ဟု ပြော၏။
သို့သော် နာမကျန်းသော ရဟန်းသည် တိစီဝရိက်ကို ယူမသွားနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေ၏။
ထို့ကြောင့် မသွားဘဲနေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “မကျန်းမာသော ရဟန်းအား သမ္မုတိပေးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် သမ္မုတိပေးပုံကို ဟောတော်မူ၏။
ထို့နောက် သိက္ခာပုဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “ရဟန်းတို့ သင်္ကန်း ပြီးဆုံးလတ်သော် ကထိန်ကို နုတ်ပြီးလတ်သော် ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့၏ သမ္မုတိကို မရဘဲ တစ်ညဉ့်မျှလည်း တိစီဝရိက်နှင့် ကင်း၍ နေငြားအံ့။
(ထိုရဟန်းအား) စွန့်ခြင်း (ဝိနည်းကံ) ရှိသော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
သမ္မုတိပေးခြင်း မကျန်းမာသော ရဟန်းသည် သဃံထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် လက်ဝဲတစ်ဖက်ထက်၌ ဧကသီသင်္ကန်းကို စံပယ်တင်ထားရမည်။
ကြီးသော ရဟန်းတို့ကို ဆောင်ကြောင့်ထိုင်ကာ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် “အသျှင်ဘုရားတို့ တပည့်တော်သည် မကျန်းမာပါ၊ တိစီဝရိက်ကို ယူသွားရန် မတတ်နိုင်ပါ၊ ကျွန်ုပ်သည် သံဃာအား တိစီဝရိက်နှင့် နေနိုင်ရန် သမ္မုတိကို တောင်းပါသည်” ဟု ဆိုရသည်။
ထိုကဲ့သို့ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် တောင်းရမည်။
ထိုအခါ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော ရဟန်းသည် သံဃာအား “ဤမည်သော မကျန်းမာသည့် ရဟန်းကို တိစီဝရိက်နှင့် ကင်း၍ နေနိုင်ရန် သမ္မတိကို ပေးရာ၏” ဟု သိစေရန် ပြောရမည်။
ထို့နောက် “သံဃာသည် ဤမည်သော မကျန်းမာသည့် ရဟန်းအား သမ္မုတိပေးရန် သဘောတူ နှစ်သက်ပါက ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏” ဟု ပြောဆိုရမည်။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် သဘောတူပါက မကျန်းမာသော ရဟန်းသည် သမ္မုတိရ၏။
တတိယကထိနသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ရဟန်းတစ်ပါး၌ အချိန်အခါမဟုတ်ဘဲ သင်္ကန်းသည် ရရှိလာ၏။
ထိုရရှိလာသော သင်္ကန်းသည် ချုပ်ပါက လုံလောက်မှု မရှိပေ။
ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် သင်္ကန်းအား ဖြန့်ကာ အထပ်ထပ်အခါခါ ဆွဲဆန့်၏။
ထိုသို့ ပြုသည်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းစဉ်ဒေသစာရီ လှည့်လည်သောအခါ မြင်၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား အဘယ်ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ပြုသည်ကို မေး၏။
ရဟန်းလည်း “အခါမဲ့ ရလာသော သင်္ကန်းသည် မလုံလောက်သဖြင့် ပြုရသည်” ဟု ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား “သင့်အား သင်္ကန်းရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပါသလား” ဟု မေး၏။
ထိုရဟန်းသည် “ရှိကြောင်း” ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား သင်္ကန်းရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက်ရှိပါက ထားခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းတို့ကို တစ်လထက်အလွန်ထား၏။
သင်္ကန်းတို့ကိုလည်း သင်္ကန်းတန်း၌ ထုပ်၍ ထားကုန်၏။
ဤသည်ကို အသျှင်အာနန္ဒာသည် ဒေသစာရီလှည့်လည်သောအခါ မြင်၏။
ထို့နောက် အသျှင်အာနန္ဒာသည် ရဟန်းတို့အား တန်း၌ သင်္ကန်းများ ဆွဲထားရသည့်အကြောင်းကို မေးမြန်း၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့လည်း ထိုသို့ တန်း၌ ထားသည်မှာ တစ်လကျော်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဖြေ၏။
ထိုအခါ အသျှင်အာနန္နာသည် “အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် အခါမဲ့သင်္ကန်းကို ခံယူ၍ တစ်လထက်အလွန် ထားဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း ထိုရဟန်းတို့အား မေးမြန်း၏။
ထိုရဟန်းတို့လည်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်းသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “ရဟန်း၏ သင်္ကန်း ပြီးဆုံးလတ်သော် ကထိန်ကို နုတ်ပြီးလတ်သော် ရဟန်းအား အခါမဲ့သင်္ကန်း ဖြစ်ပေါ်ငြားအံ့၊ အလိုရှိသော ရဟန်းသည် ခံယူရာသည်။
ခံယူပြီးနောက် လျင်မြန်စွာပင် ချုပ်ဆိုးရမည်။
အကယ်၍ ပြည့်စုံလုံလောက်ခြင်း မဖြစ်ပါက တစ်လအတိုင်းအရှည် (ကာလပတ်လုံး) ထိုရဟန်းသည် ယုတ်လျော့သော သင်္ကန်း၏ ပြည့်စုံလုံလောက်ခြင်းငှါ မျှော်လင့်ချက်ရှိလတ်သော် ထိုသင်္ကန်းကို ထားရာသည်။
ထိုတစ်လထက်အလွန်ထားငြားအံ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိသော်လည်း နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီ၏ ထံတွင် မယားဟောင်းတော်စပ်သူသည် ဘိက္ခုနီမတို့ထံ၌ ရဟန်းပြု၏။
ထိုဘိက္ခုနီမသည် အသျှင်ဥဒါယီထံသို့ မပြတ်လာ၏။
အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ထိုဘိက္ခုနီမထံသို့ မပြတ်သွား၏။
အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံတွင်ပင် ဆွမ်းကိစ္စကို ပြု၏။
နံနက်အချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံသို့ သွား၏။
ထို့နောက် ဘိက္ခုနီ၏ ရှေ့တွင် အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။
ဘိက္ခုနီမသည်လည်း အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။
ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် ပြင်းစွာတပ်မက်သဖြင့် သုက်လွှတ်၏။
ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမအား “နှမ သွားလော့၊ ရေကို ဆောင်ယူခဲ့လော့၊ သင်းပိုင်ကို ဖွတ်လျှော်အံ့” ဟု ဆို၏။
ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမက “အသျှင် ဆောင်ယူခဲ့ပါ၊ အကျွန်ုပ်သာလျှင် ဖွပ်လျှော်ပါမည်” ဟု လျှောက်၏။
ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမသည် သင်္ကန်းကို ယူကာ သုက်များကို ပါးစပ်ဖြင့် စုပ်၏၊ အချို့ကို အင်္ဂါထဲသို့ ထည့်၏။
ထိုသို့ဖြင့် ဘိက္ခုနီမသည် ကိုယ်ဝန်ရ၏။
ထိုအခါ အခြားသော ဘိက္ခုနီမတို့သည် ထိုဘိက္ခုနီမအား “မမြတ်သော မေထုန်အမှုဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရသည်” ဟု ကဲ့ရဲ့၏။
ထိုအခါ ထိုဘိက္ခုနီမသည် “မမြတ်သော မေထုန်အကျင့်ကို မကျင့်ပါ” ဟု အကြောင်းစုံကို ပြောကြား၏။
ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမတို့သည် “အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမအား အဘယ်ကြောင့် ဖွတ်လျှော်စေဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။
ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။
ရဟန်းတို့လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။
ရဟန်းတို့လည်း မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထားကြ၏။
အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း လျှောက်ထား၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သလော” မေး၏။
“မတော်စပ်ပါ” ဟု ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အောက်ပါအတိုင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “အကြင် ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမအား သင်္ကန်းအဟောင်းကို ဖွတ်လျှော်စေမူလည်း ဖွတ်လျှော်စေငြားအံ့၊ ဆိုးမူလည်း ဆိုးစေငြားအံ့၊ ရိုက်နယ်မူလည်း ရိုက်နယ်စေငြားအံ့။
ထိုရဟန်းအား နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။
ထိုအချိန်တွင် ဥပ္ပလဝဏ်ဘိက္ခုနီမသည် သာဝတ္ထိမြို့တွင် နေ၏။
တစ်နေ့သောအခါ ဥပ္ပလဝဏ်သည် သာဝတ္ထိမြို့သို့ ဆွမ်းအလို့ငှါ ဝင်၏။
ထို့နောက် အန္ဓဝန်တောရှိ သစ်ပင်ရင်းတွင် ထိုင်နေ၏။
ထိုအခါ သူခိုးတို့သည် နွားကိုသတ်ပြီး အမဲသားကို ယူကာ အန္ဓဝန်တောသို့ ဝင်၏။
ခိုးသူကြီးသည် ဥပ္ပလဝဏ်ကို မြင်သောအခါ “အကယ်၍ ငါ၏ ညီငယ်များ သားများ မြင်ပါက ဤဘိက္ခုနီမကို ညှင်းဆဲကြလိမ့်မည်”ဟု ကြံစည်၍ အခြားလမ်းမှ သွား၏။
ထို့နောက် ဥပ္ပလဝဏ်၏ အနီး သစ်ပင်တွင် အမဲသားကို ဆွဲကာ “မြင်သော ပုဏ္ဏား၊ ရဟန်းအား ပေးလှူ၏” ဆိုကာ ဖဲသွား၏။
ဥပ္ပလဝဏ်သည် ခိုးသူကြီးပြောသော စကားကို ကြား၏။
ထို့နောက် အမဲသားကို ယူကာ ဝေဠုဝန်ကျောင်းသို့ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကာ လာ၏။
ထိုအချိန်တွင် ကျောင်းတော်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းခံဝင်ခိုက် ဖြစ်သဖြင့် မရှိပေ။
အသျှင်ဥဒါယီသာ ရှိ၏။
ဥပ္ပလဝဏ်သည် အသျှင်ဥဒါယီအား မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားကို လှူပေးရန် ပြော၏။
ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီက “နှမ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားဖြင့် နှစ်သိမ့်စေအပ်ပြီ။
ငါ့အား သင်းပိုင်ကို လှူပါမူ ငါ့ကို သင်းပိုင်ဖြင့် နှစ်သိမ့်စေပြီး ဖြစ်ရာ၏” ဟု ပြော၏။
ထိုအခါ ဥပ္ပလဝဏ် သည် မာတုဂါမတို့သည် လာဘ်လာဘရှားပါးသဖြင့် မလှူနိုင်ပါဟု လျှောက်၏။
ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီက “မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားလှူပြီး ငါ့အား သင်းပိုင်ကို မလှူရက်” ဟု ဆို၏။
ထိုအခါ ဥပ္ပလဝဏ်သည် အတင်းအကြပ် ပြောသည်ဖြစ်၍ သင်းပိုင်ကို လှူကာ ဘိက္ခုနီမကျောင်းသို့ သွား၏။
ထိုအခါ အခြားဘိက္ခုနီမတို့သည် သင်းပိုင်အဘယ်မှာနည်းဟု မေး၏။
ထိုအခါ ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြောပြ၏။
ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမတို့သည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြ၏။
ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမတို့သည် ရဟန်းတို့အား လျှောက်ကြ၏။
ရဟန်းတို့သည်လည်း ကဲ့ရဲ့ကြ၏။
ထို့နောက် ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွားဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား “ဟုတ်မှန်ပါသလော” ဟု မေးမြန်း၏။
အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဟု တ်မှန်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သလော” ဟု မေးရာ “ မတော်စပ်ပါ” ဟု ဖြေကြား၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ် “အကြင် ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမ၏ လက်မှ သင်္ကန်းကို ခံယူငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် တံငါနှင့် နီးစပ်သူကို တံငါဓလေ့စရိုက်၊ မုဆိုးနှင့်နီးစပ်သူကို မုဆိုးဓလေ့စရိုက် ကူးစက်သကဲ့သို့ နီးစပ်ရာ၏ ဓလေ့စရိုက် ကူးစက်သည်။
မူလရင်းမြစ် "တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး ဆိုသကဲ့သို့ လူဆိုးလူတေလေးများဖြင့် ပေါင်းကာ တေလေဖြစ်နေသော သားမောင်ကို..." [၁၃၁၄] မင်ညွန့်။
တောက်မည့်မီးခဲ အရှိန်နှင့်ရဲရဲ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် တောက်မည့် မီးခဲသည် ရဲရဲညီးညီးနေသကဲ့သို့ ထွန်းကားမည့်သူသည် ထူးချွန်မည့် အရိပ်လက္ခဏာများနှင့် သိသာထင်ရှားနေသည်။
မူလရင်းမြစ် "အရည်တူသားတော်တွေထဲက တောက်မည့်မီးခဲ အရှိန်နှင့်ရဲရဲ ဆိုသလို... ဘယ်သူဘယ်လို ထူးချွန်မယ်ဆိုတာ စောင့်ကြည့်ကြဖို့ လိုတာပဲ။
" [၁၂၉၉] ဒဂုန်၊ ၁၉၇။
"တောက်ချင်တဲ့မီးခဲ အလျှံနှင့်ရဲရဲ ဆိုတာလို ကြီးပွားမည့်လူများဟာ ရုပ်ကို မြင်တာနှင့် အသိသာကြီးပဲ။
တိုက်ဖန်များ သစ်ငုတ်ပင် နဲ့သေး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် သစ်ငုတ်သော်မှ တိုက်ဖန်များက နဲ့လာသကဲ့သို့ မည်မျှပင် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာစေကာမူ ပြောဆိုပြုမူခံရဖန် များလာသောအခါ ကြံကြံမခံနိုင်ဘဲ ယိမ်းယိုင်လာသည်။
မူလရင်းမြစ် "စိတ်တွင် ဝင်စားထိခိုက်လာသလောက် မူလအခြေမှ အလိုလို ဖောက်လွှဲ၍ တစ်မျိုးတစ်မည် မဖြစ်ဘဲ မနေနိုင်ဖြစ်၏။
သစ်ငုတ်ပင်လျှင် လှုပ်ဖန်များက နဲ့သည်။
[၁၃၂၀] လူ။
စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အိုဆိုသည်မှာ စစ်ကိုင်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ရှင်မင်းနု (နန်းမတော်မယ်နု)ရဲ့ အစ်ကို ဖြစ်သည်။
စလင်းမြို့ကို စားရ၍ စလင်းမင်းသားကြီးဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
မောင်အိုကို ထောင်သင်းမှူး သီဟကျော်စွာ ဦးလှုပ်နှင့် ဒေါ်ငယ်တို့ စုံဖက်ရာကနေ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မောင်အိုသည် ဖလံခုံရွာအနီး မြင်းပေါက်ရွာသူ မမင်းသာနှင့် လက်ဆက်သည်။
ထို့နောက် သမီးတော်နှစ်ပါး ဖွားမြင်သည်။
သမီးတော်အကြီး သီရိသုကလျာသည် အမြင့်မြို့ကို စားရပြီး သမီးတော်ငယ် သီရိသုတရတနာသည် စကုမြို့ကို စားရသည်။
စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်လာသောအခါ ညီတော်အရင်း သရက်မြို့စားကို သာယာဝတီမြို့စား ပေးပြီးမင်းသားကြီး အရာထားသလို၊ ယောက်ဖတော် မောင်အိုကိုလည်း သတိုးဓမ္မရာဇာဘွဲ့ အပ်နှင်းပြီး စလင်းမြို့ကို စားစေခဲ့သည်။
မြန်မာဘုရင် အဆက်ဆက်၌ စလင်းမြို့စား နေရာတွင် တော်ယုံလူကို ခန့်လေ့မရှိ။
နိုင်ငံတော်အတွက် အရေးပါသော စလင်းနယ်ကို ဘုရင်က အလေးထားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ ရှိသည်ဟု သိရသည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် အင်းဝနန်းတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သော နိုင်ငံခြားကုန်သည် အိတ်ချ်ဂေါ်ဂျာ၏ မှတ်တမ်းတွင် မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ မောင်တော် မောင်အို ဆိုသူသည် မင်းသားကြီးဘွဲ့ကို ခံယူကာ ထိုဂိုဏ်းကို ခေါင်းဆောင်လေသည်။
ဆိုးချင်တိုင်းဆိုး၍ ပွေချင်တိုင်း ပွေသူဖြစ်သည်။
သူသည် မာနလည်းကြီးသည်။
ခက်လည်း ခက်ထန်သည်။
ရက်လည်းရက်စက်သည်။
လက်စားချေလိုသော စိတ်ထားလည်း ရှိသည်။
ရာထူးရာခံ လိုချင်လျှင် မင်းသားကြီးကို လက်ဆောင်ထိုးပါက လွယ်လွယ်ရနိုင်သည်ဟု ဆို၏။
မင်းသားကြီးသည် ဤနည်းအားဖြင့် စီးပွားဖြစ်ထွန်းနေပုံ ရသည်။
တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် သူကို မုန်းလည်းမုန်းကြသည်။
ကြောက်လည်းကြောက်ကြသည်။
ထီးနန်းအရိုက်အရာကို ဆက်ခံရန် ကြိတ်ကြံနေသော ထိုမင်းသား၏ အကြံအစည်ကို လုပ်ရည်၊ကြံရည် မရှိသော ဘုရင်မှတစ်ပါး တစ်တိုင်းပြည်လုံး သိကြပြောဆိုနေကြသည်။
ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။
ရနောင်(ဒွယ်)မန္တလေးနေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ၂၄.၅.၂၀၁၈၊ စာ-၄ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို နှင့် ပထမကျော်ဝိနိစ္ဆယကိစ္စ စစ်ကိုင်းမင်း၏ ညီတော် သာယာ၀တီမင်းနှင့် မိဖုရားခေါင်း နန်းမတော် မယ်နု၏မောင် မင်းသားကြီး ဦးအိုတို့ နှစ်ယောက်ကြား အားပြိုင်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပြဿနာဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က ပထမကျော်ဘွဲ့သည် ရဟန်းသာမဏေများအကြားနှင့် နန်းတော်တွင် အရေးပါသော ဘာသာရေးဘွဲ့ဖြစ်ခဲ့သည်။
သာယာဝတီမင်းသား သူကိုးကွယ်သည့် ကျောင်းနှင့် ဦးအိုကိုးကွယ်သည့်ကျောင်းမှာ အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်ခဲ့ကြ၏။
ထို အခြေအနေတွင် ဦးအို ကိုးကွယ်သည့် ကျောင်းမှာ ပထမကျော်ထွက်မည့် အလားအလား မရှိဘဲ သာယာဝတီမင်းသား ကိုးကွယ်သည့် ကျောင်းမှာ ပထမကျော်ဘွဲ့ရရန် သေချာနေသော စာသင်သားရဟန်းတစ်ပါးရှိနေသည်​။
ထိုစာသင်သားရဟန်းကို ဦးအိုက မက်လုံးများပေးကာ ယင်းကိုးကွယ်သည့်ကျောင်းသို့ ပင့်ဆောင်သွားရာမှ ရှင်ဘုရင်အထိ ပေါက်ကြားသွားခဲ​့ပြီး ပြဿနာဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ထိုအရေးကို ဆရာတော်ဦးဗုဓ်မှကြားဝင်ဖြေရှင်းပေးခဲ့ပြီး..စာဖြေဆိုမည့်ရဟန်းကို စာဖြေဆိုခွင့်ပိတ်ကာ နယ်သို့ပြန်စေခဲ့၏။
လထာဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဇေယိမ်းဘာသာစကားHammarström (2015) Ethnologue 16/17/18th editions: a comprehensive review: online appendices သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပျံ့နှံ့မှု လထာဘာသာစကား ကို အောက်ပါဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်: ဖယ်ခုံမြို့နယ်Shintani Tadahiko. 2014. The Zayein language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 102. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ: ပျဉ်းမနားမြို့နယ် ဇေယိမ်းဘာသာစကား ကို ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ မိုးဗြဲမြို့နှင့် ဖယ်ခုံမြို့များတွင် ပြောဆိုကြသည်။
ဇေယိမ်းသည် လထာဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကား ဖြစ်သည်။
ကိုးကား Ywar, Naw Hsa Eh. 2013. A Grammar of Kayan Lahta . Master’s thesis, Payap University. Shintani Tadahiko. 2014. The Zayein language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 102. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
ကယ်ခိုဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယင်းဘော်ဘာသာစကား သည် ကယ်ခိုဘာသာစကား၏ မျိုးကွဲဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကယ်ခိုနှင့် ယင်းဘော်ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသူများမှာ ကယန်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး လထာဘာသာစကားနှင့် ပဒေါင်ဘာသာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ပျံ့နှံ့မှု ကရင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း: သံတောင်ကြီးမြို့နယ် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း: ဖယ်ခုံမြို့နယ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး: ရမည်းသင်းခရိုင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး: တောင်ငူခရိုင် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် ယင်းဘော်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်စာရင်းအရ ပြောဆိုသူဦးရေမှာ ၇,၃၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။
ဒေသိယစကားများ Geker Gekho Thaidai (Htideh) ကိုးကား Shintani Tadahiko. 2017. The Gokhu language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 111. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). Shintani Tadahiko. 2018. The Thaidai language. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 116. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA). Category:ကရင်ဘာသာစကားများ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ။
တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်၊ လျော့လွန်းလျှင် ပတ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် စောင်းကြိုး ညှိရာတွင် တင်းလွန်းလျှင် စောင်းကြိုးပြတ်တတ်၍ လျော့လွန်းပြန်လျှင်လည်း စောင်းကြိုးချင်း ရစ်ပတ်ရှုပ်ထွေးတတ်သကဲ့သို့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးတို့တွင် တင်းလွန်းလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ လျော့လွန်းလျှင်သော်လည်းကောင်း အကျိုးမထင် ဖြစ်သည်။
မူလရင်းမြစ် "သိပ်မတင်းပါနဲ့ အစ်ကိုကြီးရယ်၊ တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်တတ်တယ် ဆိုတာများကို သတိထားစေလိုပါတယ်။
"တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်၊ လျော့လွန်းလျှင် ပတ်၊ မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း ဟူသကဲ့သို့ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်တို့ကို အလယ်အလတ်ထား၍ ပြုပြင်ကြရန်သာ လိုရင်းပဓာန ဖြစ်ပေ၏။
" [၁၂၉၈] ပြုပြင်ရေး၊ ၂၊ ၄။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း ကျမ်းကိုး Category:မြန်မာစကားပုံများ။