kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - IS.180-1950, IS.179-195, IS.181-1950 စကားချပ်။
၁၈၅၂ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယအကြိမ် စစ်ဖြစ်ပြီး မြန်နိုင်ငံ အောက်ပိုင်း နဲ့ ရခိုင် ကိုပါ အင်္ဂလိပ်က သိမ်းယူလိုက်ပါတယ်။
၁၈၅၄ ကုန်ခါနီးမှာ မြန်မာဘုရင် မင်းတုန်းမင်း (၁၈၅၃-၁၈၇၈) ဟာ အရှေ့နန်းမတော် ဘုရားဝန်မင်းကြီး ဦးဆောင်တဲ့ သံအဖွဲ့ကို အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချူပ် လော့ဒလဟိုစီ နဲ့တွေ့ဖို့ရာ ကာလကတ္တား ကိုသွားပါတယ်။
ဆာအာသာဖယ်ရာ ကဒီခရီးမှာ စကားပြန်အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့တာပါ။
ဆာအာသာဖယ်ရာရဲ့ တူမက ပြတိုက်ကို လှူဒါန်းခဲ့တာပါ။
အတူပါလာတဲ့ နန်းတွင်း ပန်းချီပညာရှင် မှတ်တမ်းတင်ရေးဆွဲထားတဲ့ ဒီရေဆေး ပန်းချီကား သုံးကားလုံးမှာ မြန်မာသံအမတ်များရဲ့ ခန်းနားထည်ဝါမှုကို လေ့လာခွင့်ရပါတယ်။
ဘုရားလောင်းဗောဓိသတ်လောကနာထ thumb|ဘုရားလောင်းဗောဓိသတ်လောကနာထ အမျိုးအစား - ရုပ်တု/ ရုပ်ပွားတော် အချိန်ကာလ - ၁၀ ရာစု တွေ့ရှိရာနေရာ - ပုဂံ၊ မြန်မာ ပြုလုပ်ပုံနည်းပညာ - - ကြေးနီပုံသွင်း၊ ရွှေချ ရုပ်တု/ ရုပ်ပွားတော် အရွယ်အစား - အမြင့် ၇.၂၅ လက်မ ၊ အကျယ် ၄.၇၅ လက်မ။
လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - IM.39-1922 စကားချပ်။
ဘုရားလောင်းဗောဓိသတ်လောကနာထ မင်းထိုင်ပုံ ဟာ ၁၀-၁၁ ရာစုနှောင်းပိုင်းဖြစ်ပြီး အတော်လေးကိုရှားရှားပါးပါးနဲ့ ၁၀ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၁ရာစု နှောင်းလား ဆိုတာ ဝိရောဓိ ဖြစ်စေနိုင်တဲ့လက်ရာမျိုးပါ။
သို့သော်လည်းဘဲ အစောပိုင်းခေတ်ဦး သေသေသပ်သပ် အနုစိတ်ခြယ်မှုန်းတတ်တဲ့ လက်ရာမျိုးအဖြစ်တွေ့ရပါမယ်။
ဒီမင်းဝတ်တန်ဆာယောက်ျားပုံ ရုပ်တု/ရုပ်ပွားတော်ကို ပုဂံဘုရားပုထိုး မှာလှူဒါန်းခဲ့တာပါ။
ပုဂံခေတ် လက်ရာတွေမှာ အိန္ဒိယ,ပါလ( India, Pala )ဟန်လွှမ်းမိုးမှုတွေကို အများအားဖြင့် ဘုရားဆင်းတုတော်တွေမှာတွေ့ရ ပြီး၊ မဟာယာနဟန် တွေကိုတော့မြေပုံဘုရား၊ နံရန်ဆေးရေးပန်းချီတွေမှာအတွေ့များပါတယ်။
အပယ်ရတနာ ဘုရားဟာ မဟာယာနဟန်ပါ။
ဟင်ဒူဘာသာ( Hindu )အယူဝါဒကိုတော့ ဗေဒင်၊အခါပေး နဲ့ နတ်ဘုရားရုပ်တုအချို့ တွေမှာတွေ့ရပါတယ်။
ဒါကြောင့် ပုဂံခေတ် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ဟာအများထင်သလို ဗုဒ္ဓဘာသာ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ပါ။
နောက်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာအဖြစ် လူပြောများလှတဲ့ အရည်းကြီး ကိုးကွယ်မှု ကိုဘယ်ကျောက်စာ၊ ဘယ်လိုအထောက် ထားမျိုးမှာမှရှာမရပါ။
အုပ်ချုပ်တဲ့မင်း တွေအနေဖြင့် ဘယ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကိုမှ ဖိနှိပ်တာမျိုးကိုမရှိပါ။
အနိရုဒ္ဓ (အများခေါ် အနော်ရထာ) မင်းဟာ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကိုပါ ချီးမြင့်တယ်ဆိုတာ သူကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်လှူဒါန်းတဲ့ မြေပုံဘုရား နောက်ကျောစာမှာ ဧသော လောကနထော မဟာရာ ဇသိရီ အနိရုဒ္ဓဒေဝေနကတော မိမုတ္တ မုတ္တံ သဟတ္တေနေဇာတိ (မြန်မာလိုပြန်ကတော့) ဤလောကနာထ(ဘုရားလောင်း) ပုံတော်ကို သိရီ အနိရုဒ္ဓဒေဝ မင်းကြီးလည်း သံသရာမှ ထွက်မြောက်ရန် ကိုယ်တိုင်လုပ်သည်။
ဒီမြေပုံဘုရား(အုတ်ခွတ်ဘုရား)ကို ခန့်မှန်း ၁၉၃၈လောက်က ပခုက္ကူရေစကြို ကားလမ်း၊ ပခုက္ကူက ၁၂ မိုင်ကွာ ကန်သစ်ရွာသူကြီး ဦးဘတင်က ကျောက်စာဝန်ဟောင်း ဦးမြဆီလာပေး/လာပြ (ပေးလား/ပြလား မသေချာ) တယ်လိုဆိုပါတယ်။
ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင်လဲမမြင်ဖူးပါ။
ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပုဂံ ( ၂ )သုတေသနစာတမ်း၊ အမှတ် ၁၄ ၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၆၊ ကလျာမဂ္ဂဇင်း ခေါင်း၃လုံး ဗြဟ္မာနတ်မင်း thumb|ခေါင်း၃လုံး ဗြဟ္မာနတ်မင်း အမျိုးအစား - ခေါင်းသုံးလုံး ဗြဟ္မာနတ်မင်း အချိန်ကာလ - ၁၁ ရာစု တွေ့ရှိရာနေရာ - ပုဂံ၊ မြန်မာ (သိပ်မသေချာ၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိ) ပြုလုပ်ပုံနည်းပညာ - - ခဲညိုရောင်(မီးခိုးရောင်)သဲကျောက်အမာတစ်မျိုးကို ကျောက်စစ်ပညာရှင်က ထွင်းထုထားသည်။
အရွယ်အစား - အမြင့် ၃၃.၅ စင်တီမီတာ ၊ အောက်ခြေအကျယ် ၂၂.၂ စင်တီမီတာ လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - IM.39-1917 စကားချပ်။
ခေါင်းသုံးလုံး ဗြဟ္မာနတ်မင်း ကျောက်စစ်ရုပ်ကြွသည် ဟိန္ဒူ (Hindu) နတ်ဘုရားတွေဖြစ်သည့် " ဗြဟ္မာ"ဆိုတဲ့ ဖန်ဆင်းရှင်၊ "ဗိဿနိုး"ဆိုတဲ့ စောင့်ရှောင့်သူ၊ "သိဝ"ဆိုတဲ့ ဖျက်စီးသူ ဟု ဆိုသော နတ်ဘုရားတွေကိုကိုယ်စားပြုပါသည်။
ဟိန္ဒူ (Hindu) နတ်ဘုရားကျောင်းနံရံ ခပ်မြင့်မြင့်နေရာမှာ ဒီကျောက်စစ်ရုပ်ကြွပုံပါ ကျောက်ပြားကို ကပ်ပြီး အလှဆင်မယ်။
နတ်မင်းဟာ ခြေတမလင်ခွေထိုင်လျှက် လက်အုပ်ချီထားသည်။
နမသ္ကာရမုဒြာပါ။
ခေါင်းသုံးလုံးဟာသက်ဆိုင်ရာအရပ်တွေကိုမျက်နှာမူထားသည်။
ကျစ်ဆံမီးကျစ်ထားတဲ့ဆံပင်တွေသည် အပေါ်ကို အဖျားရှူးချွန်တက်သွားပြီး ကြာပန်းထိပ်ဖူးနဲ့အပေါ်မှာအဆုံးသတ်ထားတဲ့ အသေးစိပ်လက်ရာပါသည်။
ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းမှာတော့အဝတ်မပါ။
အောက်ပိုင်းမှာ အဝတ်စည်းထားတယ် ဆိုတာသိသာစေဖို့ အရေးကြောင်း(ကောက်ကြောင်း)အဖြစ်တွေ့ရပါမည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာရဲ့အငွေ့သက်တွေပြစ်တဲ့ လက်အုပ်ချီထားပုံ၊ ထိုင်နေပုံ ကိုယ်နေဟန်ထား၊ နားရွက်ရှည် စတာတွေကိုဒီကျောက်စစ်ရုပ်ကြွလေးမှာတွေ့ရမှာပါ။
ဒီကျောက်စစ်ပြားဟာ အရင်းမူလနေရာ ဘယ်နေရာကဆိုတာအတိအကျမသိနိုင်သေးပါ။
အရှေ့ဘင်္ဂလား ကလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒေါက်တာ ဂျေ. အန်ဒါစင် (Dr J. Anderson) ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်စု ဆောင်းမှုတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်ပြီး သူ့ဇနီးသည် Mrs G.S. Anderson အတွက်ထားရစ်ခဲ့တာပါ။
ဒေါက်တာ ဂျေ. အန်ဒါစင်ဟာ ၁၈၉၆ ခုနှစ်၊ဗြိတိသျှ အစိုးရရဲ့ ပထမဆုံး လေ့လာရေးခရီးစဉ်ဖြစ်တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကိုဖြတ်ပြီး တရုတ်ပြည် ယူနန်ဘက် လေ့လာရေး ခရီးသွားအဖွဲ့ဝင်တွေထဲက တစ်ဦးပါ။
ဒေါက်တာ သန်းထွန်း ၏ မြန်မာမီးဖုတ်မြေထည်ပစ္စည်း သုတေသနစာတမ်း ၁၂ ရာစု ပုဂံ စဉ့်ထည် ကျောက်ပြား thumb|၁၂ ရာစု ပုဂံ စဉ့်ထည် ကျောက်ပြား အမျိုးအစား - စဉ့်ထည် ကျောက်ပြား အချိန်ကာလ - ၁၂ ရာစု ( ပုဂံ ) တွေ့ရှိရာနေရာ - ပုဂံ ပြုလုပ်ပုံနည်းပညာ - - ရွံ့စေး ကိုအုတ်ရအောင်အရင်ဖုတ်၊ ပြီးရင်စဉ့်ရည်သုတ်လို့အလွယ်ရှင်းပါရစေ။
အရွယ်အစား -အမြင့် ၂၆.၅ စင်တီမီတာ ၊ ထု(အထူ) ၃.၅ စင်တိမီတာ ၊အကျယ် ၂၆.၅ စင်တီမီတာ၊ လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - IS.127-1999 စကားချပ်။
ဒီအစိမ်းရောင် စဉ့်ထည်ကျောတ်ပြား ဟာ ၁၂ ရာစုမှပြစ်ပြီး ယနေ့မြန်မာလို့ခေါ်တဲ့ ဘားမားကပါ။
နံရံ ဒါမှမဟုတ် ကြမ်းခင်းအဖြစ် အသုံးပြုတာမျိုးပါ။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတာက စေတီ ရဲ့အောက်ခြေရှိ နံရံမှာ အလှဆင်ကျောတ်ပြား အဖြစ်အသုံးပြုတာမျိုးပါ။
ဒီလိုအလှဆင်ကျောတ်ပြားတွေဟာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ရဲ့ ဘဝဟောင်းဖြစ်စဉ်တွေဖြစ်တဲ့ ငါးရာငါးဆယ် ဇာတ်နိပါတ်တော်တွေကို ဖော်ပြတာပါ။
Alex Biancardi ကပြတိုက်ကိုလှူဒါန်း ခဲ့တာပါ။
စဉ့်ရည်သုတ်လိမ်းတဲ့ သဲအုတ်ဇာတ်တော် တွေ့နိုင်တဲ့နေရာတွေကတော့ ရွှေစည်းခုံ- ၁၁ ရာစုနှစ် အာနန္ဒာ- ၁၁ ရာစုနှစ် စူဋ္ဌာမုနိ - ၁၂ ရာစုနှစ် စိုးမင်းကြီးစေတီ - ၁၃ ရာစုနှစ် ထီးလိုမင်းလို- ၁၃ ရာစုနှစ် ဓမ္မရာဇက- ၁၃ ရာစုနှစ် မင်္ဂလာစေတီ - ၁၃ ရာစုနှစ် မာန်အောင်စေတီ- ၁၃ ရာစုနှစ် ၁၈၉၁ ခုနှစ်လောက်က ဂျာမန်အမျိုးသား ဘူမိဗေဒပညာရှင် Dr. Fritz Von Noetling ခိုးယူစဉ်က စဉ့်ထည် ကျောတ်ပြား ၅၀၀ ခန့်ပါသွားနိုင်ပါတယ်။
အခုမြင်နေရတဲ့ ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန်က စဉ့်ထည် ကျောတ်ပြားဟာ အဲ့ဒီအခိုးခံရတဲ့ အထဲက တစ်ခုဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
မာန်စစ်သည် မြွေခေါင်းထွက် thumb|မာန်စစ်သည် မြွေခေါင်းထွက် အမျိုးအစား - စဉ့်ထည် ကျောက်ပြား အချိန်ကာလ - ၁၉ ရာစု အစောပိုင်း တွေ့ရှိရာနေရာ - အင်းဝမြို့ဟောင်း၊ ပြုလုပ်ပုံနည်းပညာ - - ရွံ့စေး ကိုအုတ်ရအောင်အရင်ဖုတ်၊ ပြီးရင်စဉ့်ရည်သုတ်လို့အလွယ်ရှင်းပါရစေ။
အရွယ်အစား -အမြင့် ( ပတ်လည် ) ၂၂ ဒသမ ၅ စင်တီမီတာ လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - IM.134-1925 စကားချပ်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် တရားအားထုတ်စဉ် သဗ္ဗေညုတညဏ်(အရာအားလုံးကိုထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူသောညဏ်) မရအောင် မာန်နတ်မင်းနဲ့သူ့စစ်သည်တော်တွေက ဘုရားရှင်ကိုခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက် ရာမှာပါတဲ့ မာန်စစ်သည် နှစ်ဦးပုံပါ။
စစ်သည်နှစ်ဦး၏ ဦးခေါင်းထက်တွင် မြွေဆိုးကိုလည်ကောင်း၊ လက်တွင်ဓားကိုင်စွဲထားသည်ကိုလည်ကောင်းတွေ့ရပါမယ်။
အောက်ကစာ " မာန်စစ်သည်မြွေခေါင်းထွတ်" ကိုတော့ရှင်းပြရန်မလိုတော့ပါ။
၁၉ရာစုအစောပိုင်းကာလ ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက် မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးတည်ဆောက်စဉ် ဒီအလှဆင်ကျောတ်ပြား(စဉ့်ပြား)တွေကိုအသုံးပြီပြုခဲ့တာပါ။
၁၈၁၉ မှာ ဘိုးတော်ဘုရားနတ်ရွာလားတော့ ပူထိုးတော်ကြီးလဲ မပြီးဘဲကျန်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ပြောစရာတွေအများကြီးရှိပါတယ်။
ဒီစဉ့်ကိုစပြောမယ် ပြတိုက်က ဘာကြောင့်များ အောက်ခြေက ဂဏန်း၄၄၉ ကို မရှင်းလဲမသိပါ။
ပုံကိုသေချာကြည့်ရင်မြင်နေရပါတယ်။
ပြစ်နိုင်ခြေရှိတာက ဒီစဉ့်ကွင်းရဲ့ အမှတ်စဉ်ဖြစ်မယ်လို့ထင်ပါတယ်။
နောက်ပြီး ဘေးဘောင် အနားသတ်မှာ ပန်းပွင့်လိုလိုထင်ရပေမဲ့ အလှဆင်တဲ့ပန်းပွင်ရိုးရိုးမဟုတ်ပါဘူး။
ဓမ္မလှည်းဘီးလို့လူသိများတဲ့ The Wheel Of Dharma ပါ။
မာန်နတ်မင်းနဲ့အပေါင်းပါတွေကို တရားဓမ္မဖြင့်အောင်မြင်ခြင်းကိုဖော်ဆောင်ပါတယ်။
ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုမှာအောက်ပိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ်အဝတ်စား နဲ့ အပေါ်ပိုင်းအဝတ်မပါ။
မျက်နှာတွင်အမွှေးရှည်ရှည် မှုတ်ဆိတ်တွေ.ရပါမယ်။
ထူးထူးခြားခြားလို. ထင်မိပါတယ်၊ ၁၉ရာစုဦးလက်ရာတွေမှာ ဒီလိုအမွှေးရှည်ရှည်အတွေ.ရနည်း လွန်းလို.ပါ။
ဒီလိုအလှဆင်စဉ့်ကွင်းတွေကို ၁၁ရာစုခေတ်လယ် ပုဂံ ငကျွဲနတောင်းဘုရားမှာစတွေ.ရ ပါတယ်။
ပုဂံခေတ် စဉ့်ဖိုဟောင်းကိုမြင်းကပါရွာမှာတွေ.ရတယ်။
ရခိုင်ဘက်မှာတော့၁၄၃ဝတည်တဲ့ မြောက်ဦးမြို့ မှာတွေ.နေရပါပြီ။
အခုဒီ ၁၉ရာစုဘိုးတော် လက်ထက်စဉ့်ကွင်းကိုတော့ ၁ရရာစုလယ်ကစပြီးအတွေ.ရများတဲ့ စစ်ကိုင်း ဝင်းကျင်ကစဉ့်ဖိုတွေကဘဲဖြစ်မယ်။
စဉ့်ဖိုဟောင်းတော့ မတူးလို့ မတွေ.ရသေးပါ။
နောက်ဆုံးပြောချင်တာက ပုထိုးတော်ကြီးပါ။
ဘိုးတော်ဘုရားနောက် ဘယ်မြန်မာဘုရင်မှ ပြီးအောင်ဆက်မတည်ပါ။
" ဘုရားလဲပြီးပြည် ကြီးလဲပျက်" ဆိုတဲ့ တဘောင် ကြောက်လို့ဘဲဖြစ်မှာပါ။
ဒါလည်း ကောင်းပါတယ်။
ရှေးလက်ရာမပျက်လေ့လာလို့ရတာပေါ့။
မာန်နတ်မင်းရဲ့သမီးပျို thumb|မာန်နတ်မင်းရဲ့သမီးပျို အမျိုးအစား - မြေ စဉ့်ထည် အချိန်ကာလ - ၁၅ ရာစု တွေ့ရှိရာနေရာ - မြန်မာ (သိပ်မသေချာ၊ ဖြစ်နိုင်ချေရှိ) ပြုလုပ်ပုံနည်းပညာ - - မီးဖုတ် မြေ/ကြွေ ပြားကို အစိမ်းရောင်၊အညိုရောင် စဉ့်ရည်သုပ်လိမ်း။
အရွယ်အစား -အမြင့် ၄၃.၅ စင်တီမီတာ ၊ အကျယ် ၃၅ စင်တီမီတာ။
လက်ရှိတည်နေရာ - ဗစ်တိုးရီးယား နဲ့ အယ်ဘာတ် ပြတိုက်၊ လန်ဒန် ပြတိုက်ပစ္စည်း အမှတ် - 173-1875 စကားချပ်။
အစိမ်းရောင် နောက်ခံပေါ်မှာ ဖန်တီးထားတဲ့ သပ်ရပ် လှပကြော့ရှင်းတဲ့ မာန်နတ်မင်းရဲ့သမီးပျိုတွေပါ။
အစိမ်းရောင် အဝတ်ပေါ်မှာ အနီရောင်အဆင်းရှိ ပဝါစနဲ့ထပ်ဆင့်အလှဆင်ထားတယ်၊ အသေးစိပ် ဖန်တီးပုံဖော်ထားတဲ့ ဦးခေါင်းပိုင်း၊ ဆင်မြန်းထားတဲ့ လက်ဝတ်ရတနာ၊ လက်တစ်ဘက် ဘေးမှာကိုစီချလျက် ကျန်လက်တစ်ဘက်က ခပ်မြင့်မြင့်အနေထား ယပ်တောင်ကို ကိုင်လျှက်တွေ့ရပါမယ်။
မြတ်ဗုဒ္ဓရဲ့ အောင်ခြင်းရှစ်ပါးထဲက မာန်နတ်မင်းနဲ့ သူ့စစ်သည်တွေကို အောင်မြင်တော်မူခန်း ကိုပုံဖော်တဲ့ အခန်းဆက်စဉ့်ထည် အတွဲလိုက်ထဲက တစ်ခုပါ။
မြတ်ဗုဒ္ဓ သဗ္ဗေညုတညဏ် ရည်သန်လျှက် တရားအားထုတ်စဉ် နှောင့်ယှက်ကြတဲ့ မာန်နတ်မင်းရဲ့ စစ်သည်တော်တွေကို ပဲခူးမြို့ရွှေဂူကြီး ဘုရားရဲ့ အောက်ခြေပတ်လည်မှာတွေ့ရပါမယ်။
မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဟောင်း ဇာတ်နိပါတ်တော် စဉ့်ထည်တွေ ကိုလည်းဘဲ တစ်စုတစည်းတွေ့ရနိုင်ပါတယ်။
ဒီလို မီးဖုတ်မြေထည်ကိုစဉ့်ရည်သုပ်လိမ်းထားတဲ့ ဇာတ်နိပါတ်တော် စဉ့်ထည်တွေနဲ့ ဘုရားတွေမှာအလှဆင်တဲ့ အလေ့ထ ကိုမွန်တို့ရဲ့နေပြည်တော် သထုံ မှာစပါတယ်။
၁၁ ရာစု အလယ်ပိုင်း မြန်မာဘုရင် အနိရုဒ္ဓ(အနော်ရထာ) သထုံကို သိမ်းယူပြီး နောက် စဉ့်ထည်လုပ်ပညာရပ် ပုဂံရောက်တယ်။
နောက်ပိုင်း ၁၅ ရာစုရောက် လာတဲ့အခါ စဉ့်ထည်ပညာရပ်ဟာ များစွာ အဆင့်မြင့်တိုးတက်နေပါပြီ။
အခု စဉ့်ထည်ကို မြန်မာပြည်ကရသလာဆိုတာလည်း မသေချာ၊ ပဲခူး က ရ သလိုလို၊ ဘာလိုလို နဲ့အဆုံးသတ်ထားတယ်။
မသေချာရင် ဖြင့်လည်ဘဲ ကမ္ဘာကျော် ပြတိုက်တစ်ခုအနေနဲ့ ဆက်ပြီး သုတေသန ပြုသင့်ပါတယ်။
ပြတိုက်က ၁၅ ရာစုလို့ပြောပါတယ်။
ဝတ်စား ဆင်ယင်မှုကို ကြည့်ပြီး ဟုတ်နိုင်လောက်တယ်လို့ ပြောရပါမယ်။
မသေချာပါ။
မွန်တွေရဲ့ ဟန်ပန်မျိုးတွေ့ရပေမယ့် ရခိုင်ဘက်ကလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အပေါ်ထိပ်ကစာကိုကောင်းကောင်းဖတ်မရပါ။
ဒီစဉ့်ထည်ဟာ အနာဆာများတယ် တချို့နေရာပြင်ထားပုံရတယ်။
စဉ့်ထည်ပညာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ၁၁ ရာစု နောက်ပိုင်း ဆိုရင်ဖြင့် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ပြောနိုင်ပါတယ်။
ဒိထက်စောပြီး ပြောဖို့ရာ အထောက်ထား မပြည့်စုံသေးပါ။
သရေခတ္တရာ မှာ စဉ့်ထည်မတွေ့ဘူးလို့ ရဲရဲပြောဝံတယ်။
ဟန်လင်းမှာလည်း မတွေ့။
၁၂ ရာစုထက်စောတဲ့ ပစ္စည်း ဘာတစ်ခုမှ မတွေ့ရတဲ့တကောင်းကိုလဲ ထည့်တွက်စရာ မလို။
ရှင်းရှင်းပြောရင် ပျူတွေရဲ့မြို့ တော်မှာ စဉ့်ထယ်မတွေ့ရပါ။
ဒါဆို ဒီစဉ့်ထည်ပညာရပ်ကို ပုဂံက မြန်မာတွေဘယ်ကရလဲ။
တချို့ပညာရှင်တွေက တရုတ်ကမှတဆင့် ရှမ်းကရတယ်၊ ရှမ်းကတဆင့် မြန်မာကရတယ် လို့ဆိုတယ်။
၉-၁၀ ရာစုလောက်မှာ စဉ့်နဲ့မြေထည်တွေ သိပ်ထွက်တဲ့ တရုတ်ပြည်နဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုတော့ရှိပါတယ်။
တရုတ်က ရတယ် ဆိုလည်းဘဲ ယနေ့ထိတော့ ဘာအထောက်ထားမှမရှိသေးလို့ မသေချာသေးပါ။
ရခိုင်ဘက်မှာ စဉ့်ထည်တွေအများကြီးတွေ့ရလို့ ဒါလဲစဉ်းစားစရာပါ။
ပြတိုက်ကပြောသလို မွန်တို့ရဲ့ သထုံကရတယ်ဆိုရင် သထုံဘက်မှာ စဉ့်ထည်တွေကို အများကြီး တွေ့နိုင်စရာရှိတာပေါ့။
ခုထိမတွေ့သေးပါ။
နောက်ပြီး မွန်တွေ ကတဆင့်ရတယ်ဆိုရင်ဖြင့်လဲ နောက်ပိုင်းဘာဖြစ်လို့များ သထုံမှာ စဉ့်ပညာ အဆက်ပြတ်သွားရလဲ။
ဘာအထောက်ထားနဲ့ ပြောလဲဆိုတာ ပြတိုက်ကို လှမ်းမေးပါမယ်။
အပေါ်ထိပ်ကစာကိုသီးသန့်ပုံတောင်းရပါမယ်။
ပြီး ရင် ဒီ ပိုစ် ကို လိုအပ်ရင် ပြန်ပြင်ရပါမယ်။
(ဒီလို မာန်နတ်မင်းရဲ့သမီးပျို ပုံတွေဟာ ထိုင်း၊ နိပေါ၊ တိဘက်၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ အိန္ဒိယ၊ ဘက်မှာ ၅ရာစုလောက်ကတည်းကတွေ့နေရပါပြီ။
၂ ရာစုကတည်းက ပါကစ္စတန်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ ဘလုချိစ္စတန်ဘက်မှာ သိပ်ရေပန်းစားနေပါ ပြီ။
) နဝတ ပတ္တမြားကြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မွေးပုလဲ‎ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု။
ပန်းချီတော်ဆိုသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်မှ စ၍ မြန်မာပန်းချီပညာသည်များ အစုအစည်း တစ်ရပ်အနေဖြင့် မြန်မာ့နန်းတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ရာထူးအဆင့်ဆင့် တာဝန်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် နန်းမူနန်းရာ၊ နန်းဓလေ့များကို စနစ်တကျ မှတ်တမ်းတင် ရေးခြယ်ကြသူများ ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ မှတ်တမ်းတင် ရေးခြယ်ကြသည့် ပန်းချီတော်များတွင် ဦးကြာညွန့်၊ ဆရာစာ နှင့် ဆရာချုံ တို့သည် ထင်ရှားခဲ့ကြပေသည်။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ပန်းချီတော်မှာ ဦးကြာညွန့် ဖြစ်သည်။
ဦးကြာညွန့်သည် သီပေါမင်းလက်ထက်အထိ အမှုထမ်းပြီး နှစ်နှစ်အကြာတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးကြာညွန့်သားဖြစ်သူ ဆရာစာအား ခရစ်နှစ် ၁၈၈၁-ခုနှစ်တွင် သီပေါမင်းက ပန်းချီတော်အဖြစ် သူကောင်းပြုသည်။
ဆရာစာ အမှုထမ်းနေဆဲ မကြာမီ မျက်စိကွယ်လေသည်။
ထို့ကြောင့် သီပေါမင်းက ဆရာစာ၏ တပည့်ဖြစ်သူ ဆရာချုံကို ပန်းချီတော်အဖြစ် ချီးမြှင့်မြောက်စားသည်။
လစာငွေမှာ ၃၅-ကျပ်ခန့်ရရှိသည်။
ဆရာချုံ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ ကဏ္ဍ:ပန်းချီ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီ ကဏ္ဍ:အနုပညာ။
နိုင်ငွေသိမ်း (၁၉ မတ် ၁၉၂၃–၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈) သည် မွန် အမျိုးသား နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေး သူရဲကောင်းဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ၊ မွန်အမျိုးသားပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ(၂)ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ နိုင်ငွေသိမ်းကို ၁၉၂၃ ခု၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ နိုင်သာဒွန်း၊ အမိ မိငွေသုန်တို့မှ ဖားအံမြို့နယ်၊ ထုံးအိုင် ကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၃၉ တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွား နေချိန်၌ ရန်ကုန် ဂျပ်ဆင် ကောလိပ်တွင် သိပ္ပံ ဘာသာတွဲဖြင့် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ထိုနောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခု အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (BIA) မှ စပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငွေသိမ်း၏ နှစ် ၉၀ ပြည့်မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် သံဃာတော်များအား ဆွမ်းကပ်လှူဒါန်း - မွန်သတင်းအေဂျင်စီ နိုင်ငံရေး မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် နိုင်ငွေသိန်းသည် ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (BIA) အဖွဲ့ဝင်၊ အာရှ လူငယ် အစည်းအရုံးဝင်၊ ရာမည တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ မွန်ရေးရာ အဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၈) အထိ၊ မွန်လူငယ် အဖွဲ့ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပြည်သူ့ရဲဘော် အဖွဲ့ တွင် ဝါဒ ဖြန့်ချိရေး တာဝန်ခံများ အဖြစ် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
သက်တော်ရှည်တော်လှန်ရေးသမားကြီး (သို့) နိုင်ငွေသိမ်း လွတ်လပ်ရေး ရရပြီးနောက် မွန်ရေးရာ အဖွဲ့နှင့် မွန်တိုင်းရင်းသား အဖွဲ့ ပူးတွဲ တပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်ခံ( ၁၉၅၂)၊ မွန် ပြည်သူတပ်ဦး ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်များ အဖြစ် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရှစ်လေးလုံး လူထု အရေးပုံကြီး ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ပါတီများ ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုသော အခါ UNLD အမြဲတမ်း သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်၊ မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဒီမိုကရေစီ ထွန်းကားရေးနှင့် အမျိုးသား တန်းတူ ညီမျှရေး အတွက် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈၊ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ရွှေကျင်(ကွယ်လွန် - မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း) နှင့်အတူ မော်လမြိုင်ထောင်၊ ၁၉၆၃ နိုဝင်ဘာလတွင် အင်းစိန်ထောင်နှင့် နေအိမ် အကျယ်ချုပ် နှစ်နှစ်ခန့်ကြာ၊ ၁၉၉၁ နိုဝင်ဘာလတွင် မော်လမြိုင်ထောင်၌ နိုင်ထွန်းသိန်း (မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ နိုင်ဗလတို့နှင့် အတူ၃ နှစ်ခန့်၊ ၁၉၉၈ တွင် ဒေါက်တာ မင်းစိုးလင်း (မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး)၊ ဒေါက်တာ မင်းကြည်ဝင်း (တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး၊ မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့) တို့နှင့်အတူ မော်လမြိုင်ထောင်တွင် ၇ နှစ်ခန့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသည့် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (ကေအဲန်ယူ) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖဒိုမန်းရှာလာဖန်း၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခွန်ထွန်းဦး၊ ဇိုမီးအမျိုးသားကွန်ကရက် မှ ပူကျင့်ရှင်းထန်၊ ရခိုင် ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အတွင်းရေးမှူး ဦးအေးသာအောင် နှင့် မွန် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငွေသိမ်း တို့အား အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေး သူရဲကောင်းဆု ချီးမြှင့်ပွဲကို နော်ဝေးနိုင်ငံ၊ အော်စလိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
ဤဆုကို နော်ဝေး နိုင်ငံရောက် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသားများက မြန်မာနိုင်ငံရေးတွင် ကိုယ်ကျိုးမဖက် တစိုက်မတ်မတ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သူများကို ဒုတိယ ပင်လုံတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သူများ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု၊ သတ်မှတ် ဂုဏ်ပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။
NEWS COLLECTION: မြန္အမ်ဳိးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ ဒု-ဥကၠဌ ႏိုင္ေငြသိမ္းကို အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး သူရဲေကာင္းဆု ခ်ီးျမွင့္ ကွယ်လွန်ခြင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်ကာ လူကြီးရောဂါကို စတင်ခံစားခဲ့ရပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တို့ဘာလ ၂ ရက်နေ့ည (၇)နာရီမိနစ်(၂၀)တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကင်းတိုက်ခန်း နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၉၆) နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) (; အတိုကောက် AAPP သို့ AAPPB) သည် လွတ်လပ်ပြီး အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံပြင်ပတွင် ရောက်ရှိနေသော မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းများက ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသည်။
နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်းများဖြင့် အဓိကဖွဲ့စည်းထားပြီး နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများအား ကူညီထောက်ပံ့ပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။
အေအေပီပီသည် ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ရုံးခွဲများ ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း ၁၉၈၈ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုမင်းကိုနိုင် အဖမ်းဆီးခံရသည့် ၁၁ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ဖြစ်သော ၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မဲဆောက်မြို့၌ အေအေပီပီကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လုပ်ငန်းများ ထုတ်ဝေမှု ပြင်ပလင့်များ BBC, “Inside Burma's Insein Prison”, 14 May 2009 Telegraph UK, “I went to prison for telling a lie. In Burma, people are in prison for telling the truth”, 14 May 2009 Enigma Images blog, “Even though I'm free, I am not” How Will Burma Remember Its Political Prisoners? I Spent Eight Years in a Myanmar Prison. This Is What I Learned About Surviving Confinement ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ။
မြန်မာ့ စစ်တုရင်ရုပ် အခေါ်အဝေါ်များ စစ်တုရင်ကစားနည်းသည် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် စစ်တိုက်သကဲ့သို့ လူ၏ ဦးနှောက် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးကို ပြိုင်ဆိုင်ရသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။
စစ်တုရင်ကစားနည်းကို အင်္ဂလိပ်လို (Chess) ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာစစ်တုရင် ကစားနည်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်တုရင်ကစားနည်းနှင့်မတူ၊ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသည်။
မြန်မာ့ စစ်တုရင်ကစားနည်းတွင် ၆၄-ကွက်ပါသောကစားကွက်နှင့် တစ်ဖက်လျှင် ကစားရုပ် ၁၆-ရုပ်စီကို အသုံးပြုသော်လည်း ကစားခုံ အနေအထား ကစားရုပ်နေရာချပုံနှင့် ကစားရုပ်များ၏ ရွေ့လျားပုံတို့ မတူပေ။
ပေါ်ပေါက်လာပုံသမိုင်း မြန်မာ့ စစ်တုရင်ကစားနည်းသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၁၃၀၀)ကျော်ခန့်မှစ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ခေတ်စားခဲ့သော ကစားနည်းဖြစ်သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်သို့ပြန့်နှံ့ခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အေဒီ (၈)ရာစုတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
စစ်တုရင်ကစားနည်း၏ မူလအမည်မှာ “စတုရင်္ဂ” ဖြစ်ပြီး စစ်အင်္ဂါလေးပါး(ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား၊ ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့များ)ဖြင့် စစ်ထိုးသဏ္ဌာန်ပြု ကစားရသော ကစားနည်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
“စတုရင်္ဂ”မှ “စတုရင်”၊ “စစ်တုရင်”အဖြစ် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းခဲ့သည်။
စစ်တုရင်သည် ရှေးယခင်က မင်းညီမင်းသား၊ မှူးမတ်ဗိုလ်ပါ တို့ စစ်ဗျူဟာခင်းကျင်းတိုက်ခိုက်ရာတွင် ထက်မြက်ကျွမ်းကျင်ရန်နှင့် အပေါင်းအသင်းများအတွင်း ကိုယ်ရည်ကိုသွေးယှဉ်ပြိုင်ကာအပျင်းလည်းပြေရန် လေ့ကျင့် ကစားရသော တော်ဝင်ကစားနည်းဖြစ်သည်။
thumb |မြန်မာ့ စစ်တုရင်ကစားခုံ ကစားခုံ မြန်မာစစ်တုရင်ခုံတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်တုရင်ခုံကဲ့သို့ အဖြူအမည်း အမှတ်အသားများ မရှိပေ။
စစ်တုရင်ခုံသည် စတုရန်းကွက် ၈ ကွက်စီပါရှိသော ဒေါင်လိုက် ၈ တန်း၊ အလျားလိုက် ၈ တန်း စုစုပေါင်း စတုရန်းကွက် ၆၄ ကွက်ပါရှိသည့် လေးထောင့်ကွက်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဆေးရောင်ချယ်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း ခေါင်ကြောင်း ထောင့်ဖြတ်မျဉ်း နှစ်ကြောင်းကို ကြက်ခြေခတ် ဖြတ်ရေးဆွဲထားသည်။
၎င်းထောင့်ဖြတ်မျဉ်းများကို စစ်ကဲကြိုး (စစ်ကဲမျဉ်း) ဟုခေါ်သည်။
ကစားခုံအရွယ်အစားမှာ အလျား ၂၄ လက်မ၊ အနံ ၂၄ လက်မ ရှိပြီး ကစားကွက်ကလေးများ၏ အရွယ်အစားမှာ ၃ လက်မ ပတ်လည်စီ ဖြစ်သည်။
ကစားရုပ်များ thumb |မြန်မာ့ စစ်တုရင်ကစားရုပ်များ စစ်တုရင် ကစားရုပ်များမှာ စုစုပေါင်း (၃၂)ရုပ်ဖြစ်ပြီးအမျိုးအစား(၆)မျိုး ဖြစ်သည်။
အရောင်အားဖြင့် အနီနှင့် အနက် ခွဲထားသည်။
တစ်ဖက်လျင် - မင်းကြီးရုပ် ၁ ခု စစ်ကဲရုပ် ၁ ခု ဆင်ရုပ် ၂ ခု မြင်းရုပ် ၂ ခု ရထားရုပ် ၂ ခု နယ်ရုပ် ၈ ခု စီပါဝင်သည်။
အနီရောင်ရုပ်ရသောသူက စတင် ရွှေ့ရသည်။
ကစားရုပ်များကို ထုလုပ်ရာတွင် ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်မျိုးထုလုပ်ကြသည်။
တစ်မျိုးမှာ ရာမမင်းသားနှင့် သူ၏ဘက်တော်သား မျောက်များမှတစ်ဘက်၊ ဒဿဂီရိဘီလူးနှင့် သူ၏ဘက်တော်သား ဘီလူးများမှ တစ်ဘက် သရုပ်ဖော်ထုလုပ်ထားသည့် ကစားရုပ်များဖြစ်သည်။
၎င်းတွင် အနက်မင်းကြီးသည် ရာမမင်း၏ ပုံဖြစ်သည်။
အနီမင်းကြီးကား ဒဿဂီရိ၏ ပုံဖြစ်သည်။
နောက်တစ်မျိုးမှာ မင်းမြောက်တန်ဆာငါးပါး ဝတ်ဆင်ထားသည့်မြန်မာဘုရင်နှင့် အမှုတော်ထမ်းတို့၏ ပုံဖြင့် သရုပ်ဖော်ထုလုပ်ထားသော ကစားရုပ်များဖြစ်သည်။
အရွယ်အစား (ဆင်စွယ်) အရွယ်အစား (သစ်သား)မင်းကြီးအောက်ခုံအပါအဝင် ၂လက်မ အောက်ခုံအပါအဝင် ၃လက်မစစ်ကဲအောက်ခုံအပါအဝင် ၂လက်မ အနည်းငယ်လျော့အောက်ခုံအပါအဝင် ၃လက်မမတ်တင်းဆင်အောက်ခုံနှင့်တကွ ဆင်ကျောကုန်းအထိ ၁လက်မ ၃မူးအောက်ခုံနှင့်တကွ ဆင်ကျောကုန်းအထိ ၂လက်မ တစ်မတ်မြင်းအောက်ခုံနှင့်တကွ မြင်းကျောကုန်းအထိ ငါးမတ်အောက်ခုံနှင့်တကွ မြင်းကျောကုန်းအထိ ၂လက်မခွဲရထား အောက်ခုံအပါအဝင် ၂လက်မ တစ်မတ်အောက်ခုံအပါအဝင် ၃လက်မ တစ်မတ်နယ် အောက်ခုံအပါအဝင် ငါးမတ်အောက်ခုံအပါအဝင် ၂လက်မ ကစားရုပ်များ၏ ရွေ့လျားပုံ မင်းကြီး၏ လှုပ်ရှားမှု မင်းကြီး၏ လှုပ်ရှားမှု မင်းကြီးသည် ၎င်းတည်ရှိရာမှ အရပ်ရှစ်မျက်နှာသို့ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ကွက် ရှေ့နိုင်သည်။
စစ်တုရင်၌ ပြိုင်ဘက်မင်းကြီးကို အမိဖမ်းရန်စီမံဆောင်ရွက်နိုင်လျှင် အနိုင်ရကာပွဲပြီးဆုံးသည်။
မင်းကြီးသည် ဘေးလိုင်းနှင့် ထောင့်ကွက်များမှအပ မည်သည့် နေရာတွင် တည်ရှိသည် ဖြစ်စေ၊ အတားအစီးမရှိပါက ၈ ကွက်အထိ စိုးမိုးထားနိုင်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင် နှင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။
စစ်ကဲ၏ လှုပ်ရှားမှု စစ်ကဲ၏ လှုပ်ရှားမှု စစ်ကဲသည် ၎င်းတည်ရှိရာ ထောင့်ဖြတ် အကွက်များသို့ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ကွက်ရွေ့နိုင်သည်။
စစ်ကဲသည် ဘေးလိုင်းနှင့် ထောင့်ကွက်များရောက်ရှိနေခြင်းမှအပ မည်သည့်နေရာ၌ ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတည်ရှိရာနှင့်ထိဆက်နေသောထောင့်ဖြတ် ၄ ကွက်အား စိုးမိုးထားနိုင်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်ရှိ ဘုရင်မရုပ်တာဝန်မျိုးယူရသော်လဲ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ရွေ့ကွက်ပုံပန်းမှာ အလွန်ကွာခြားပါသည်။
စစ်ကဲသည် ဘေးတိုက်ထက်အောက် ရွှေ့နိုင်စွမ်းမရှိပဲ ရွှေ့နည်းရွှေ့ဟန်တွင် ဘိရှော့နှင့် နည်းစပ်သည်။
ဆင်၏ လှုပ်ရှားမှု ဆင်၏ လှုပ်ရှားမှု ဆင်သည် ၎င်းတည်ရှိရာမှ ထောင့်ဖြတ် အကွက်များနှင့် ရှေ့တည့်တည့် အကွက်သို့ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်ကွက်ရွေ့နိုင်သည်။
စစ်ကဲထက် ရှေ့တည့်တည့် အကွက်ပို ရွေ့နိုင်ခြင်းသည်ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်တုရင်ကစားနည်းတွင်ပါရှိသော ဘိရှော့နှင့် မြန်မာစစ်ဘုရင်ရှိစစ်ကဲတို့မှာ မိမိနှင့်ထောင့်ဖြတ်လိုင်း မတူသော နေရာများသို့လုံးဝ သွားရောက်နိုင်ခြင်းတိုက်ခိုက်နိုင်ခြင်းစွမ်းရည်များမရှိပဲ ဆင်မှာ ရှေ့တစ်ကွက်တက်လိုက်သည်နှင့် မိမိ၏ထောင့်ဖြတ်တည်နေရာကိုပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
(အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်တုရင်တွင် ထောင့်ဖြတ်ရောင်တူ ဘိရှော့နှစ်ရုပ်နှင့်ဘုရင်သာကျန်ရှိတော့လျှင် ရှောင်တိမ်းတတ်သောပြိုင်ဘက် ဘုရင်တစ်ရုပ်တည်းကို အမိမဖမ်းနိုင်သော်လည်း ဆင်နှင့်စစ်ကဲနှစ်ကောင်သာကျန်သူက ပြိုင်ဘက်၏ဘုရင်ထည်းတည်းကိုအမိဖမ်းနိုင်သည်။
) မြင်း၏ လှုပ်ရှားမှု မြင်း၏ လှုပ်ရှားမှု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်မှာ ကဲ့သို့ပင် L ပုံသဏ္ဌာန် ရွေ့လျားရသည်။
မြင်းသည် ရွေ့လျားနိုင်သောအကွက်များတွင် အတားအဆီး မရှိပါက ၈ ကွက်အထိ စိုးမိုးထားနိုင်သည်။
မြင်းသည် ယင်းတည်ရှိရာနေရာ၏ထက်အောက်ဘယ်ညာအကွက်တို့နှင့် ထောင့်ဖြတ်ကျပြီးမူလတည်ရှိရာနှင့် ဝေးရာအကွက်များသို့ ကျော်လွှားကာ စိုးမိုးရွေ့လျားနိုင်ခြင်းဖြစ်ရာ တစ်ကြိမ်ရွှေ့တိုင်း ထောင့်ဖြတ်နေရာတည်ရှိမှုအနေအထားအမြဲပြောင်းလဲနေပါသည်။
ရထား၏ လှုပ်ရှားမှု ရထား၏ လှုပ်ရှားမှု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
လမ်း၌အတားအဆီးမရှိပါက ၁၄ ကွက်အထိစိုးမိုးထားနိုင်သည်။
တစ်ခုမှတ်သားရမည်က မြန်မာစစ်တုရင်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်နှင့် ကွာခြားသည်က ဘုရင်နှင့် ရဲတိုက် တစ်ပြိုင်နက် နေရာရွေ့ပြောင်းနိုင်သည့် ကတ်စ်လင်း (ရထားပြောင်း) ရွှေ့ကွက် မျိုးမရှိပါ။
နယ်၏ လှုပ်ရှားမှု နယ်၏ လှုပ်ရှားမှု နယ်ရုပ်သည် ရှေ့သို့တစ်ကွက် မျှတက်နိုင်သည်။
နယ်ရုပ်သည် ၎င်း၏ ညာဘက်နှင့် ဘယ်ဘက်ထောင့်ဖြတ် အကွက်ရှိ ဆန့်ကျင်ဘက် ကစားသမား၏ အရုပ်ကို စားပိုင်ခွင့် ရှိသည်။
အကယ်၍ စစ်ကဲ ကျဆုံးသွားပါက နယ်ရုပ်သည် စစ်ကဲ ကြိုးသို့လာရောက်ပြီး စစ်ကဲအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။
ယေဘူယအားဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်နှင့် အလားသဏ္ဌာန်တူသောလည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်ကဲ့သို့ ပထမဆုံး ရွေ့ကွက်တွင် ၂ ကွက် တက်ရောက်နိုင်ခွင့် မရှိခြင်း မှာ ကွာခြားသည်။
စစ်ကဲတိုးမြှင့်ပြီးပြီးခြင်း စစ်ကဲစွမ်းရည်မရသေးပဲ နောက်ရွှေ့လှည့်မှရခြင်းစသော အသေးစိတ်စည်းကမ်းများလိုက်နာရသေးသည်။
စွမ်းအင်ကွာခြားချက် စစ်ကဲ = နယ် ၂ ခု ရထား = ဆင် ၁ ခု + နယ် ၂ ခု (သို့) မြင်း ၁ ခု + နယ် ၂ ခု ဆင် = မြင်း ၁ ခု (သို့) နယ် ၃ ခု မြင်း = ဆင် ၁ ခု (သို့) နယ် ၃ ခု မင်းကြီး = နယ် ၄ ခု (အဆုံးသတ်ပိုင်း အဆင့်တွင်သာဖြစ်သည်။
) တစ်နည်းအားဖြင့် - စစ်ကဲ =နယ် ၂ခု ရထား =နယ် ၅ခု ဆင် =နယ် ၃ခု မြင်း =နယ် ၃ခု မင်းကြီး= နယ် ၄ခု (အဆုံးသတ်ပိုင်း အဆင့်တွင်သာဖြစ်သည်။
) သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ကစားကွက် အနေအထားကို လိုက်၍ စွမ်းအင်သတ်မှတ်ချက်များမှာ အပြောင်းအလဲ ရှိတက်သည်။
ဥပမာ-အနေအထားကောင်းမှန် ခိုင်ခန့်လျက်ရှိသော စစ်ကဲသည် တစ်ခါတစ်ရံ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထားတို့ထက် တန်ဖိုးရှိနေ တတ်သည်။
ကစားရုပ်များအပြား ရှိနေစဉ်တွင် မြင်းသည် ဆင်ထက် တန်ဖိုးရှိသည်ဟု ယေဘုယျ မှတ်ယူနိုင်သည်။
ရွေ့ကွက်မှတ်တမ်း စစ်တုရင်ကစားနည်းကို လေ့လာလိုသော အခါ၌၎င်း၊ မှတ်တမ်းတင်လိုသော အခါ၌၎င်း၊ ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ စည်းမျဉ်း စည်းကမ်း တို့နှင့်အညီ ဖြစ်စေရန်အတွက်၎င်း ရွေ့ကွက်မှတ်တမ်းကို ရေးမှတ်ကြရသည်။
ကစားရုပ်များ၏ အတိုကောက်များ မင်းကြီး = မ စစ်ကဲ = စ ရထား = ရ မြင်း = မြ ဆင် = ဆ နယ် = န အမှတ်လက္ခဏာ သင်္ကေတများ သင်္ကေတအဓိပ္ပာယ်န = စ နယ်ကို စစ်ကဲတင်ခြင်း - သို့တက်သည်။
ဥပမာ-နယ်ကို က ၄ အကွက်သို့ တက်သည်ဆိုလျှင် န-က၄ ဟုရေးသည်။
x စားသည်။
ဥပမာ- နယ်က မြင်းကိုစားသည်ဆိုလျှင် နxမြ ဖြစ်သည်။
+ ခွေသည်။
ဥပမာ-နယ်က က၅ အကွက်၌ မင်းကြီးကိုခွေလျှင် န-က၅+ ဟုရေးသည်။
thumb|အကွက်နံပါတ်များ အကွက်နံပါတ်များ စစ်တုရင်ခုံ၌ အလျားလိုက် ၈တန်း၊ ဒေါင်လိုက် ၈တန်း ရှိရာတွင် အနီသမားဘက်မှ ပထမဆုံး အလျားလိုက်တန်း၏ ဘယ်ဘက်ထောင့်ကွက်မှ ညာဘက်ထောင့်ကွက်အထိ အကွက်များကို အစဉ်လိုက်အတိုင်း က၊ခ၊ဂ၊ဃ၊င၊စ၊ဆ၊ဇ ဟူ၍ မှတ်သားရသည်။
ထို့နောက် ဒေါင်လိုက်လိုင်း အသီးသီးတွင် အောက်ခြေ ၁ မှ အပေါ်ဆုံး ၈ အထိ နံပါတ်အစဉ်တိုင်း မှတ်ရသည်။
ပုံတွင်ကြည့်ပါ။
ရွေ့ကွက်မှတ်တမ်းရေးရာတွင် နှစ်မျိုး ရေးသားနိုင်သည်။
ပေါင်းရေးခြင်း (၁) န - က၄၊ န - ခ၄ ခွဲရေးခြင်း (၁) န - က၄ (၁) န - ခ၄ ပူးပေါင်းဖော်ပြရာတွင် ဘယ်ဘက်ဂဏန်းတွဲသည် အနီသမား တက်ကွက်ဖြစ်ပြီး၊ ညာဘက်ဂဏန်းတွဲသည် အနက်သမား တက်ကွက်ဖြစ်သည်။
ခွဲခြားဖော်ပြရာတွင် တုံးတို(-)အမှတ်အသားမပါသော ဂဏန်းတွဲသည် အနီသမားတက်ကွက်ဖြစ်ပြီး (-)ပါသောဂဏန်းတွဲသည် အနက်သမားတကျကွက်ဖြစ်သည်။