kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဒီလီမြို့သည် ဒီလီမြူနီစီပယ်အတွင်းတည်ရှိကာ ဒီလီမြို့မြောက်ဘက် မနီးမဝေးတွင် အ​​တော်ရိုကျွန်းရှိသည်။
thumb|ဒီလီမြို့ကို အတော်ရိုကျွန်း နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ ဒီလီမြို့၏ အဓိကနေရာများသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် မီတာ (၁၀၀) အောက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့၏အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ကိုမိုရိုမြစ် စီးဆင်းနေသည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရေကြီးရေလျှ့မှုများ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
ငလျင်အန္တရာယ်ဘေးရှိသော်လည်း တစ်ကြိမ်မျှ ကြီးမားစွာ မကြုံတွေ့ရသေးပေ။
တောမီး၊ ထင်းအသုံးပြု၍ ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ ယာဉ်များကြောင့် လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မြင့်တက်လာလျက်ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး ဒီလီခရိုင်၏အုပ်ချုပ်​ရေးနယ်​မြေများ ဒီလီမြို့သည် ဒီလီမြူနီစီပယ်၏ မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။
ဒီလီမြူနီစီပယ်တွင် မြို့တော်ဒီလီသာမက အခြားသော ကျေးလက်ဒေသများပါ ပါဝင်သည်။
မြူနီစီပယ်တွင် ရွေးကောက်ခံမြို့တော်ဝန်နှင့် ကောင်စီရှိသည်။
ဒီလီမြူနီစီပယ်တွင် ခရိုင်ခွဲ (၆)ခုရှိရာမှ မြို့တော်ဒီလီတွင် (၄)ခုရှိသည်။
Cristo Rei၊ Dom Aleixo၊ Nain Feto နှင့် Vera Cruz တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဒီလီမြို့သည် နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မြူနီစီပယ်ရုံးများနှင့် ဗဟိုအစိုးရရုံးများစွာ တည်ရှိသည်။
ထိုရံးများသည် သီးခြားစွာ တည်ရှိသည်။
စီးပွားရေး အရှေ့တီမောနိုင်ငံတွင် ဒီလီမြို့သည် အခြားမြို့များထက် စီးပွားရေးကောင်းမွန်ကာ လူချမ်းသာများ နေထိုင်ကြသည်။
ဒီလီမြို့သည် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ လူနေမှုအဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံးနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများရရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။
၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် (၁၈,၃၃၁)ဦးသည် စိုက်ပျိုးရေးကဏ္ဍ၊ (၁,၈၈၅)ဦးသည် ရင်းမြစ်နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကဏ္ဍ၊ (၅,၀၂၇)ဦးသည် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ၊ (၃,၁၈၃)ဦးသည် ငွေကြေးကဏ္ဍ၊ (၆,၅၂၀)ဦးသည် အစိုးရကဏ္ဍများ အစရှိသည်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
လူဦးရေ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ဒီလီမြို့၌ အိမ်ထောင်စုပေါင်း (၃၁,၇၀၂)ရှိသည်။
၂၀၀၄ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်အတွင်း ဒီလီ၏လူဦးရေသည် (၁၇၅,၇၃၀)မှ (၂၃၄,၃၃၁)အထိ တိုးတက်လာသည်။
ကျားမရာခိုင်နှုန်းမှာ အမျိုးသား (၅၁)ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အမျိုးသမီး (၄၉)ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၀သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒီလီခရိုင်လူဦးရေ၏ (၁၉၃,၅၆၃)ဦးသည် မြို့ပြနေအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်ဟက်တာလျှင် ၃၃.၄ဦးဖြစ်သည်။
ပညာရေး ဒီလီမြို့၏ ပညာရေးသည် တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့်ယှဉ်လျှင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
အခြေခံမူလတန်းကျောင်းတက်နှုန်းမှာ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ၃၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ကာ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင် ၇၃ရာခိုင်နှုန်းအထိဖြစ်လာသည်။
အရှေ့တီမောအမျိုးသားတက္ကသိုလ်သည် ဒီလီမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
အခြေခံအဆောက်အဦးများ နိုင်ငံ၏အခြေခံအဆောက်အဦး (၇၀)ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၉၉၉အကူးအပြောင်းကာလတွင် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။
နောက်ခြောက်နှစ်အကြာတွင် ဒီလီလေဆိပ်နှင့်ဆိပ်ကမ်းကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းများနှင့်အတူ ပြုပြင်ခဲ့သည်။
လူဦးရေလျှင်မြန်စွာတိုးတက်လာခြင်းသည် မြို့၏အခြေခံအဆောက်အဦးများ၏ ဝန်ဆောင်မှုကို နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကုလသမဂ္ဂစတင်အုပ်ချုပ်ချိန်တွင် ၁၆မဂ္ဂါဝပ် ဒီဇယ်စွမ်းအင်သုံး ကိုမိုရိုဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှ ရယူသည်။
၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ဓာတ်အားသုံးစွဲမှုမှာ ၁၂.၅မဂ္ဂါဝပ်အထိ ရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ဒီလီသည် တီမောနိုင်ငံ၌ (၂၄)နာရီမီးရသော တစ်ခုတည်းသောနေရာဖြစ်သည်။
ဓာတ်အားသုံးစွဲမှုအမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ ည(၇)နာရီမှ (၁၀)နာရီအတွင်းဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုအပ်ချက်ကြောင့် ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ကိုမိုရိုစက်ရုံမှာ (၃၂)မဂ္ဂါဝပ်အထိ ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ရန် တိုးချဲ့ခဲ့ရသည်။
လျှပ်စစ်မီတာခများကို မပေးဆောင်ခြင်းက ဘဏ္ဍာရေးပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်သုံးစွဲသူ ၄၀ရာခိုင်နှုန်းကသာ မီတာခပေးဆောင်ကြသည်။
၂၀၁၁ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဟီရာစက်ရုံအသစ်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ၁၁၉မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဟီရာစက်ရုံသည် ကိုမိုရိုစက်ရုံထက် ဒီဇယ်လောင်ကျွမ်းမှု (၁၇)ရာခိုင်နှုန်းနည်းပါးသည်။
မည်ငို့ပင်ဖြစ်စေ ဒီဇယ်ကိုသုံး၍ ထုတ်လုပ်ရသဖြင့် ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားလှသည်။
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ဒီလီ၏အမြင့်ဆုံးဓာတ်အားသုံးစွဲမှုမှာ (၄၂.၁၁)မဂ္ဂါဝပ်ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ကမ်းနှင့်လေဆိပ် ဒီလီဆိပ်ကမ်းသည် နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံတကာဆိပ်ကမ်းဖြစ်ကာ ၉၄၉ပေ ရှည်လျားသည်။
ဒီလီလေဆိပ်သည် မြို့အနောက်ဘက် ကမ်းခြေအနီးတွင်တည်ရှိကာ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဒါဝင်မြို့၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဒန်ပါဆာမြို့နှင့် စင်ကာပူသို့ ပုံမှန်လေကြောင်းများရှိသည်။
ပြေးလမ်းတစ်ခုသာပါပြီး ညအချက်ပြမီးများမရှိသဖြင့် နံနက် ၆နာရီမှ ညနေ ၆နာရီအထိသာ လေဆိပ်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
လေယာဉ်ပြေးလမ်း၏ အနောက်အရပ်သည် ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကိုမိုရိုမြစ်ဖြစ်သဖြင့် ပြေးလမ်းကိုတိုးချဲ့ရန် ခက်ခဲသည်။
သို့ရာတွင် မြစ်ကိုတံတားခင်းကာ ပြေးလမ်းတိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ်ရှိသည်။
လေဆိပ်အသစ်တည်ဆောက်မည့် အစီအစဉ်လည်းရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ။
thumb|ဘော့စတွန်မြို့ပြ မြင်ကွင်း ဘော့စတွန်မြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ အတွင်း ရှေးအကျဆုံးသောမြို့များတွင် တစ်မြို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
နယူးအင်္ဂလန်ဒေသ အတွင်း အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်သဖြင့် တရားဝင်ကြေညာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသော်လည်း နယူးအင်္ဂလန်ဒေသ၏ မြို့တော် အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ဘော့စတွန်မြို့မှ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရိုက်ခတ်မှုများသ်ည နယူးအင်္ဂလန်ဒေသ တစ်ခုလုံးသို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။
မြို့တော်နယ်နိမိတ်သည် ၄၈.၄၃ စတုရန်းမိုင် ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် အမေရိကန် လူဦးရေ စာရင်းဇယားအရ လူဦးရေ ၆၁၇,၅၉၄ ဦးမျှ ရှိသည်။
ဘော့စတွန်မြို့သည် ဂရိတ်တား ဘော့စတွန်ဟု ခေါ်သော မြို့ပြဧရိယာ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုဒေသအတွင်း လူဦးရေ ၄.၅ သန်းမျှ နေထိုင်ကြကာ နိုင်ငံအတွင်း ဒသမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြ ဧရိယာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂရိတ်တား ဘော့စတွန် မြို့ပြ ဧရိယာအတွင်း သွားလာ နေထိုင်ကြသော လူဦးရေ ၇.၆ သန်းမျှ ရှိသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း ပဉ္စမမြောက် စာရင်းဇယားအားဖြင့် အကြီးဆုံးမြို့ တစ်မြို့ အဖြစ် ရှိစေသည်။
thumb|ဘန်ဂလိုမြို့ မြင်ကွင်း ဘန်ဂလိုမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။
ဘန်ဂလူရူးမြို့ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဒက်ကန် ကုန်းပြင်မြင့်တွင် တည်ရှိပြီး ကာနတကပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ရှိသည်။
ဘန်ဂလိုမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ နှင့် ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ပြဒေသ ဖြစ်သည်။
ဘန်ဂလိုမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိုင်တီ ကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ နာမည်ကြီးသော အချက်အချာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စွန့်ဦးစီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တို့အတွက် အသင့်လျော်ဆုံးသော နေရာ ၁၀ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
thumb|ကိန်းမြို့အား မောရစ်ကန်လမ်းမှ ယာရာဘာကျွန်းဆွယ် နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ ကိန်းမြို့သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကွင်းစလန်ပြည်နယ် မြောက်ဘက်စွန်းပိုင်းရှိ ဒေသဆိုင်ရာ မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ကွင်းစလန်းပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဝီလီယမ် ဝယ်လင်တန် ကိန်း ကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟော့ကင်ဆန်မြစ် ရွှေတွင်းဒေသသို့ ဦးတည် သွားလာကြသော သတ္တုတွင်း တူးသူ များ အတွက် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဒေါက်ဂလပ် ဆိပ်ကမ်းမှ တဆင့် သွားလာနိုင်သော ပိုမို လွယ်ကူသော လမ်းကို တွေ့ရှိပြီးသည့် အခါတွင် တိုးတက်မှု ယုတ်လျော့လာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်နှင့် ရထားလမ်း ဆုံရာ မြို့အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသနှင့် အေသာတွန် တေဘယ်လန်း ဒေသတို့မှ ကြံ၊ ရွှေ နှင့် အခြားသတ္တုများ၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ နှင့် လယ်ယာထုတ်ကုန်များ တင်ပို့ရာ အဓိကမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အားဖြင့် ၁၅၀,၉၂၀ ဦး ရှိသည်။
ကိန်းမြို့သည် ကားလမ်းအားဖြင့် ဘရစ်စဘိန်းမြို့ မှ ၁,၀၅၆ မိုင် (၁,၇၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာအဝေးခန့် တွင် ရှိပြီး ဆစ်ဒနီမြို့မှ ၁,၅၀၄မိုင် (၂,၄၂၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာ တွင် ရှိသည်။
မဟာသန္တာကျောက်တန်းကြီး နှင့် ကွင်းစလန်းပြည်နယ် မြောက်ဖျားသို့ သွားလာလိုသူတို့ အတွက် ခရီးလမ်း အစနေရာ အဖြစ် တည်ရှိသည်။
thumb|ခရစ်ချပ်ချ်မြို့ မြင်ကွင်း ခရစ်ချပ်ချ်မြို့သည် နယူးဇီလန်နိုင်ငံ တောင်ဘက်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော မြို့ပြဒေသ ဖြစ်သည်။
ခရစ်ချပ်ချ်မြို့သည် တောင်ဘက်ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၏ သုံးပုံ တစ်ပုံမျှကို နေရာယူထားပြီး ဘန့်ကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ဘက်နား အထိပင် ဖြစ်သည်။
ဘန့်ကျွန်းဆွယ်သည်လည်း ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ချပ်ချ်မြို့၏ နယ်နိမိတ် အတွင်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။
ခရစ်ချပ်ချ် မြို့ကို ထိုမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကင်တာဘူရီ ခရိုင် အတွင်း အခြေချခဲ့သော ကင်တာဘူရီ အသင်းမှ နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် အသင်း၏ ပထမဆုံး အစည်းအဝေးတွင် ခရစ်ချပ်ချ်ဟု အမည်ပေးရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။
အကြံပေးသူမှာ ဂျွန် ရောဘတ် ဂေါ့ဒ်လေ ဖြစ်ပြီး အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် ခရစ်ချပ်ချ် တွင် တက်ရောက်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
တော်ဝင်မှတ်တမ်း၌ ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ရေးထိုးခဲ့သဖြင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံးမြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်။
alt= thumb|ထမ်းဆမ်းဂူအတွင်းတစ်နေရာ ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ သည် တောင်ကြီးမြို့ မှ ဟိုပုံးသို့ ၁၂ မိုင်၊ ဟိုပုံးမှ လွိုင်လင် လမ်းအတိုင်း ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။
ကားလမ်းအောက်ဘက် ပေ ၁၅၀ ခန့်တွင် ရှိပြီး ဂူ အမြင့်က အမြင့်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၆၀ ခန့် မြင့်ပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၂၀၀ ခန့် ကျယ်ပါသည်။
ထမ်းဆမ်းဂူသည် သက်ရင့်ထုံး ကျောက်ဂူ အတွင်း အလွန်လှပသော ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများ ပုံစံအမျိုးမျိုး၊ မြေပေါ်မှ ထိုးထွက်နေသော ကျောက်သားတိုင် ပုံစံ အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများသည် အဖြူရောင်၊ အဝါရောင်၊ အညိုရောင် စသည် ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုး ရှိသကဲ့သို့ သစ်သီးပုံများ၊ လှံ၊ ဓားပုံများ၊ လိုက်ကာကဲ့သို့ အတွန့်အလိပ်များ၊ ထီးဖြူ၊ မီးခိုးရောင် ပုံသဏ္ဌာန်များ စသည်ဖြင့် လှပစွာ ရှိသည်။
ကျောက်သားတိုင်များ ၏ အရစ်လိုက် ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်နေမှုများ၊ နံရံများ၌ ကျောက်စက် ပန်းဆွဲများ ကျနေပုံများသည် လွန်စွာထူးခြား လှပသည်။
ဆရာတော် ဦးပေါရိဿ (ဟိုပုံးကိုရင်လေး)သည်၎င်း၏ အိပ်မက်အရ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့မှစ၍ ဖွင့်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။
ဂူအရှည် မှာ အတိအကျ မသိရသော်လည်း ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှ ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများက ပေ ၆၀၀၀ ခန့် အထိ ရှင်းလင်းပြီး ဖြစ်သည်။
ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်သည့် ဂူအလျားမှာ ပေ ၃,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
thumb|ကိုအင်ဘတောမြို့ မြင်ကွင်း ကိုအင်ဘတောမြို့သည်ကို ကိုဘိုင်းမြို့ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ တမီးလ်နာဒုပြည်နယ်၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြို့ပြဒေသများတွင် အဆင့် ၁၅ ရှိပြီး လူဦးရေ ၂ သန်းကျော် နေထိုင်သည်။
ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း၏ မန်ချက်စတာမြို့ ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
ကိုအင်ဘတောမြို့သည် တမီးလ်နာဒုပြည်နယ်၏ အရေးပါသော အဝတ်အထည် နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း အချက်အချာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အခြားအရေးပါသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်း၊ ပညာရေး နှင့် ကျန်မာရေး လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ အဖွဲ့အစည်းက စစ်တမ်းကောက်ယူရာတွင် ကိုအင်ဘတောမြို့အား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မှုပြုရန် စတုတ္ထမြောက် အကောင်းဆုံး မြို့ အဖြစ် တွေ့ရှိသတ်မှတ် ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အောက်ဆို့စ်ဆင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းများ ပြင်ပသို့ ပေးအပ်လုပ်ကိုင်စေခြင်း ပြုလုပ်ရာ ထိပ်တန်းမြို့များတွင် နံပါတ် ၁၇ နေရာ၌ ရှိသည်။
ကိုလံဘိုမြို့သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ကျွန်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်တည်ရှိသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော သီရိဇေယျဝဓနပူရကိုတဲမြို့၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
သီရိ ဂျာယာဝါဒန္ဒပူရ ကိုတဲမြို့သည် ကိုလံဘိုမြို့ပြ ဒေသအတွင်းမှ မြို့တစ်ခုသာ ဖြစ်သဖြင့် ကိုလံဘိုမြို့အား သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် အဖြစ် အမြဲတစေ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။
ကိုလံဘိုသည် လူအများ ပျားပမ်းခတ်မျှ သွားလာ လှုပ်ရှားနေလေ့ ရှိကြသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် လူနေမှုနှင့် ကိုလိုနီခေတ် အဆောက်အဦး အပျက်အစီးများ ပေါင်းစပ်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကိုလံဘို ခရိုင်၊ ဂမ်ပဟာ ခရိုင် နှင့် ကာလုထရာ ခရိုင်တို့ ပါဝင်သော ကိုလံဘို မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အားဖြင့် ၅,၆၄၈,၀၀၀ ဦး ခန့် ရှိပြီး ဧရိယာ အားဖြင့် ၃၆၉၄.၂ စတုရန်းကီလိုမီတာမျှ ရှိသည်။
ဒေသဆိုင်ရာ စာရင်းဇယားများ အရ ကိုလံဘို၊ ဂမ်ပဟာ နှင့် ကာလုထရာတို့ ပါဝင်သော အနောက်ဘက် ဒေသတွင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ အားဖြင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃,၈၀၈ မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ အားဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။
သီရိ ဂျာယာဝါဒန္ဒပူရ ကိုတဲမြို့ကို မြို့ပြ အဖြစ် မသတ်မှတ်ခင် အချိန်က ကိုလံဘိုမြို့သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
thumb|ဒါနန်မြို့ မြင်ကွင်း ဒါနန်မြို့သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၏ တောင်ဘက်အခြမ်းတွင် တည်ရှိသော အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တောင်တရုတ်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဟန်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၏ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် ပညာရေး အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်။
ကောင်းမွန်စွာ တည်ဆောက်ထားပြီး အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သော ဆိပ်ကမ်းနှင့် အဝေးပြေးလမ်းမများ အနီးတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဗဟို အချက်အချာ နေရာ အဖြစ် တည်ရှိသည်။
ဟူးနန်းမြို့တော်၊ ဟွိုင်အင်းမြို့ဟောင်း နှင့် မိုင်ဆွန်အပျက်အစီးများ စသည့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာ အချို့နှင့် ၁၀၀ ကီလိုမီတာ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည်။
အစောပိုင်း ဒိုင်းဗီယက်တို့ အခြေချ နေထိုင်စဉ် အခါက ကွာဟန်မြို့ဟု ခေါ်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ကိုလိုနီ ခေတ်အခါက တိုရိန်းမြို့ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး အမည်အမည် (ဗီယက်နမ်)အမည်အမည် (ဗီယက်နမ်)ခေတ်ပေါ်ရိုးရာခေတ်ပေါ်ရိုးရာပထမအဆင့်ခရိုင်များ (၂၃)၁အန်းဟိုင့်An Hải高平၁၃ဟွာစွမ်Hòa Xuân高平၂အန်းခေးAn Khê牢該၁၄ဟိုအီအန်းHội An牢該၃အန်းထန်းAn Thắng山羅၁၅ဟိုအီအန္ဓုန်Hội An Đông山羅၄ဘန္ထိုက်Bàn Thạch莱州၁၆ဟိုအီအန္တိန်Hội An Tây莱州၅ကမ့်လေCẩm Lệ諒山၁၇ဟူးအန်းချာHương Trà諒山၆ဒျန်ဘန်Điện Bàn宣光၁၈လျန်ကျိအောင့်Liên Chiểu宣光၇ဒျန်ဘမ္ဘတ်Điện Bàn Bắc太原၁၉ငုဟိုင်ရှန်းNgũ Hành Sơn၈ဒျန်ဘန္ဓုန်Điện Bàn Đông奠邊၂၀ကွမ့်ဖူးQuảng Phú奠邊၉ဟိုင်္ကြုန်းHải Châu富壽၂၁ရှန်းချာSơn Trà၁၀ဟိုင့်ဗန်းHải Vân北寧၂၂သမ်းကီTam Kỳ北寧၁၁ဟွာကူအန်Hòa Cường廣寧၂၃ထိုင်းခေးThanh Khê廣寧၁၂ဟွာခိုင်းHòa Khánhဒုတိယအဆင့်ခရိုင်များ (၇၀)၁အာဗူအန်A Vương寧平၃၆ကွေးဖုအတ်Quế Phước寧平၂ဘာနာBà Nà清化၃၇ကွေးရှန်Quế Sơn清化၃ဘိန်းဇန်Bến Giằng藝安၃၈ကွေးရှန်ချွန်Quế Sơn Trung၄ဘိန်းဟျန်းBến Hiên河靜၃၉ရှုံးကုန်းSông Kôn河靜၅ကျီအန္ဓန်Chiên Đàn廣治၄၀ရှုံးဗန်Sông Vàng廣治၆ဇွီငျDuy Nghĩa廣義၄၁ရှန်းကမ့်ဟာSơn Cẩm Hà廣義၇ဇွီစွီအန်Duy Xuyên၄၂သံဟျတ်Tân Hiệp嘉萊၈ဒိုင်လုတ်Đại Lộc得刻၄၃သံအိုင်Tam Anh得刻၉ဒတ်‌ပရင်Đắc Pring慶和၄၄သံဟိုင့်Tam Hải慶和၁၀ဒျန်ဘန္သိန်Điện Bàn Tây林垌၄၅သံစွမ်Tam Xuân林垌၁၁ဒုံဇူးအန်းĐồng Dương西寧၄၆သမ္မိTam Mỹ西寧၁၂ဒုံဇန်Đông Giang垌𬸼၄၇သိန်းန်းTây Giang垌𬸼၁၃ဒွတ်ဖူးĐức Phú垌塔၄၈သိန်းဟိုTây Hồ垌塔၁၄ဂေါ်နို့အိGò Nổi安江၄၉ထိုင်ဘင်Thạnh Bình安江၁၅ဟာညားHà Nha永龍၅၀ထိုင်မိThạnh Mỹ永龍၁၆ဟျတ်ဒွတ်Hiệp Đức鎶䋃၅၁ထန်းအန်းThăng An鎶䋃၁၇ဟွာသျန်Hòa Tiến၅၂ထန်းဘင်Thăng Bình၁၈ဟွာဗန်းHòa Vang၅၃ထန်းဒျန်Thăng Điền၁၉ဟွန်ရှန်းHùng Sơn၅၄ထန်းဖူးThăng Phú၂၀ခမ်ဒွတ်Khâm Đức၅၅ထန်းချူအန်Thăng Trường၂၁လဇေဧLa Dêê၅၆ထူးဘုန်Thu Bồn၂၂လဧဧLa Êê၅၇ထူအန်ဒွတ်Thượng Đức၂၃လိုင့်ငောက်Lãnh Ngọc၅၈သျန်ဖုအတ်Tiên Phước၂၄နမ်ဇန်Nam Giang၅၉ချာဒုတ်Trà Đốc၂၅နမ်ဖုအတ်Nam Phước၆၀ချာဇတ်Trà Giáp၂၆နမ်းချာမီးNam Trà My၆၁ချာလိန်းTrà Leng၂၇နုံရှန်Nông Sơn၆၂ချာလျန်းTrà Liên၂၈နူးအီးထိုင်Núi Thành၆၃ချာလင်းTrà Linh၂၉ဖူးနင်Phú Ninh၆၄ချာမီးTrà My၃၀ဖူးထွမ်Phú Thuận၆၅ချာသန်းTrà Tân၃၁ဖုအတ်ကျိုင်းPhước Chánh၆၆ချာသပ်Trà Tập၃၂ဖုအတ်ဟျတ်Phước Hiệp၆၇ချာဗန်းTrà Vân၃၃ဖုအတ်နန်Phước Năng၆၈ဗျတ်အန်းViệt An၃၄ဖုအတ်ထိုင်Phước Thành၆၉ဗူဇာVu Gia၃၅ဖုအတ်ချာPhước Trà၇၀စွမ်ဖူးXuân Phúအထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ (၁)၁ဟွမ်ရှားHoàng Sa Category:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ် ()သည် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ရှိ အောက်စဖို့မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် ပြည်သူတို့၏ ပထမဘာသာဖြစ်သည့်နိုင်ငံများ၏ အအိုဟောင်းဆုံးသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
တက္ကသိုလ်ကြီးသည် ကောလိပ်ပေါင်း ၃၉ ခုပါရှိပြီး ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဟောပြောခန်း ၄ ခုရှိသည်။
ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများတွင် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အဦးများရှိ၍ ကိုယ်ပိုင်ဝန်ထမ်းများလည်းထားရှိကြသည်။
ထိုအချင်းအရာသည် တက္ကသိုလ်ပရိဝုဏ်တစ်ခုတွင် နေကြရသည့် အခြားခေတ်သစ် တက္ကသိုလ်များနှင့် အောက်စ်ဖိုဒ်တက္ကသိုလ်၏ အတော်ကြီး ခြားနားသည့် အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
အောက်စ်ဖိုဒ်တွင် တက္ကသိုလ် ပရိဝုဏ်မရှိချေ၊ သို့သော် ၎င်းတွင် ဗဟိုဌာနအချို့ရှိပြီး ထိုဗဟိုဌာနနေရာများကို အခြားကောလိပ်များမှ ကျောင်းသားများအတူလာရောက်နိုင်သည် သို့မဟုတ် လေ့လာနိုင်သည့်ပြင် ၎င်းတို့ချင်းလည်း ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
(ဥပမာအနေဖြင့် အောက်စ်ဖိုဒ် ယူနီယမ်) ကိုးကား Category:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ ကဏ္ဍ:အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်။
ကိုဆိုဗိုသမ္မတနိုင်ငံသည် ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်းရှိသော အသိအမှတ်ပြုခံရမှုနည်းပါးသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ရှေးယခင်က ဒါဒန်နီယန် တိုင်းပြည် ရှိခဲ့ပြီး ရောမတိုင်း၏ ဒါဒန်နီယာ နယ် အဖြစ်လည်း ရှိခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ် တလျှောက်တွင် ဆားဘီးယားနိုင်ငံ ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ၁၅ ရာစုတွင် အော့တမန် အင်ပိုင်ယာမှ သိမ်းယူခဲ့သည် အထိပင် ဖြစ်သည်။
ပထမ ဘော်လ်ကန် စစ်ပွဲ အပြီးတွင် ဆားဘီးယားတိုင်းပြည် အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူဂိုဆလားဗီးယား သမ္မတနိုင်ငံ အတွင်း ကိုဆိုဗိုနှင့် မက်တိုဟီဂျာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ကိုဆိုဗို ဒေသအတွင်း ကိုဆိုဘို အယ်လ်ဘေးနီးယားလူမျိုး နှင့် ဆာ့ဘ်လူမျိုးတို့၏ ကာလရှည်ကြာ ပဋိပက္ခကြောင့် ကိုဆိုဗိုသည် လူမျိုးရေး အရ ကွဲပြားနေခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကိုဆိုဗို စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ယူဂိုဆလားဗီးယား ဖက်ဒရယ် သမ္မတ နိုင်ငံမှ ကိုဆိုဗို ဒေသ အပေါ် အချုပ်အခြာ အာဏာ စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စောင့်ဆိုင်းနေခြင်း အားဖြင့် ကိုဆိုဗို စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၂၄၄ အရ ကိုဆိုဗိုဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးအား ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံတချို့က အသိအမှတ်ပြုသော ကိုဆိုဗိုသမ္မတနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းပိုင်ဆိုင်သော နယ်မြေအတော်များများပေါ်တွင် ချုပ်ထိန်းထားခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း မြောက်ကိုဆိုဗိုဒေသကိုမူ ဆားဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံများက ချုပ်ထိန်းထားခဲ့သည်။
ဆားဘီးယားနိုင်ငံမှ ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၏ တစ်ဖက်သတ်ခွဲထွက်မှုကို လက်မခံဘဲ ကိုဆိုဗိုဒေသကို ဆားဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ အတွင်းမှ ကုလသမဂ္ဂ အုပ်ချုပ်သည့်နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ်သာ အသိအမှတ်ပြုထားခဲ့သည်။
thumb|ဘလိဇ်မြို့ မြင်ကွင်း ဘလိဇ်မြို့သည် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်သော ဘလိဇ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
တရားဝင် မဟုတ်သော ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းဇယား အရ လူဦးရေ ၇ သောင်း သို့ ၇ သောင်းကျော် ခန့်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ဘလိဇ်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဘလိဇ်မြို့သည် ဘလိဇ်နိုင်ငံ၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ပြီး ငွေကြေးဆိုင်ရာ နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဗဟိုဒေသ ဖြစ်သည်။
အပျော်စီးသင်္ဘော အချို့သည် ဆိပ်ကမ်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ကျောက်ချ ရပ်နားလေ့ ရှိပြီး ဒေသခံများက ကြည့်ရှု စောင့်ရှောက် ထားကြသည်။
၁၉၆၁ အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော ဟက်တီ ဟာရီကိန်းကြောင့် တစ်မြို့လုံးနီးပါး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ယခင်က ဗြိတိသျှ ဟွန်ဒူးရပ်စ် ၏ မြို့တော် အဖြစ် ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက မြို့တော်သစ်ဖြစ်သော ဘယ်လ်မိုပန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းသည် အထိပင် ဖြစ်သည်။
thumb|ဘရာစေးလေးယားမြို့ မြင်ကွင်း ဘရာစေးလေးယားမြို့သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ ဖက်ဒရယ်မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ ဒေသအတွင်း အစိုးရ ရုံးထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ၏ အလယ်အနောက်ပိုင်းရှိ ပလာနယ်တို စင်ထရယ် ဟု ခေါ်သော ကုန်းပြင်မြင့် တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့နေ လူဦးရေ ၂,၅၆၂,၉၆၃ ဦးရှိပြီး မက်ထရို ဒေသအတွင်း လူဦးရေ ၃,၇၁၆,၉၉၆ ဦး ရှိသည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသမှာမူ ဆဌမမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ဘရာစေးလေးယားမြို့သည် ၂၀ ရာစုမတိုင်ခင်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် တည်ရှိမနေခဲ့သော မြို့များတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
အဲရစ် ဒန်နီယယ် ပီးယား ကန်တိုနာ (၁၉၆၆ မေလ ၂၄ ရက်မွေး) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး နှင့် နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အောက်ဆာရဲ၊ မာတစ်၊ မာဆေး၊ ဘိုးဒေါ့၊ မွန့်ပဲလယား၊ နင်းမ် နှင့် လိဒ်ယူနိုက်တက် ကလပ်များတွင် ကစားခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ကလပ်တွင် ကစားနေစဉ် ဘောလုံး ကစားခြင်းကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်တွင် ကစားနေစဉ် အချိန်က ၅ နှစ်အတွင်း ပရီးမီးယားလိဂ် ဖလားကို ၄ကြိမ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ် ချန်ပီယံကို အက်ဖ်အေ ဖလား နှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်ကြိမ်ရရှိခဲ့ဖူးသည်။
ကင်န်ကွန်မြို့သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ကင်တာနာရူးပြည်နယ် အတွင်း ယူကာတန်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျော်ကြားသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား နေရာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဘန်နီတို ဂျွာရက်ဇ် မြူနီစီပါယ် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ၏ ရုံးထိုင်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိပြီး မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ဆုံးဒေသ ဖြစ်သည်။
ကရာကက်စ်မြို့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကရာကက်စ်မြို့တွင် နေထိုင်သူတို့ကို ကရာကွီနီယံ ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဗင်နီဇွဲလား ကမ်းရိုးတန်း တောင်တန်း ရှိ ကရာကက်စ် တောင်ကြား၌ တောင်ကြားပုံစံ မျဉ်းကွေး တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။
အဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ရန် သင့်လျော်သော မြေနေရာမှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ၂၄၉၃.၄၄ ပေ နှင့် ၂၉၈၅.၅၆ ပေ ကြား (၇၆၀ မီတာ နှင့် ၉၁၀ မီတာကြား) တွင် တည်ရှိသည်။
တောင်ကြားသည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်နှင့် နီးစပ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြို့ကို ၇၄၀၀ ပေ (၂၂၀၀ မီတာ) မြင့်သော တောင်တန်းက ကာဆီးထားသည်။
မြို့၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ဆက်လက် တည်ရှိနေကြသည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (ဒီချုပ်(ခ)NLD ပါတီ)မှာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အင်အားကြီး နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် National League for Democracy - NLDဟု လူသိများသည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရား (political ideology)မှာ လစ်ဘရယ်ဝါဒ (သို့မဟုတ်) လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ အလယ်-လက်ဝဲ ဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မဟာသရေစည်သူ ဦးအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း)၊ သီရိပျံချီ ဦးကြည်မောင် (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးကြီး)၊ သရေစည်သူ ဦးအောင်ရွှေ (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်)၊ သူရ ဦးတင်ဦး(အငြိမ်းစား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပါတီသည် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါလီမန် မဲဆန္ဒနယ် နေရာများတွင် ရာခိုင်နှုန်းအမြောက်အမြား အနိုင်ရခဲ့သည်။
သို့သော် အုပ်ချုပ်နေသည့် နဝတ အစိုးရမှ အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။
၂၀၁၂ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၅ နေရာတွင် ၄၃ နေရာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၌ သောင်ပြို ကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရအာဏာကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၂၃၈ နေရာ နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ၃၄၈ နေရာ ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရဖွဲ့နိုင်ရန် လိုအပ်သော အမတ်အရေအတွက်ကို ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် ဦးထင်​ကျော်ကိုတင်​မြှောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော ဦးဝင်းမြင့်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ၌ မဲအများဆုံးရရှိကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်​မြှောက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ မတိုင်မီ NLD အစိုးရ၏ သက်တမ်းအတွင်း ရခိုင်အရေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နိုင်ငံတကာဖိအားသည် NLD အစိုးရအပေါ် ဝေဖန်မှုများကပို၍ ကျယ်လောင်လာခဲ့သည်။
https://news-eleven.com/article/137493 ထို့အပြင်၂၀၂၀ တွင်ရိုက်ခတ်သော ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလ အစပိုင်းတွင် အကောင်းဆုံးကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းနိုင်သောကြောင့် WHOမှပင် ချီးကျူးခဲ့ရသော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလတွင် NLDအစိုးရ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအားနည်းချက်များနှင့် ၂၀၂၀မဲဆွဲကာလ လူစုလူဝေးဖြစ်ပေါ်မှုများကြောင့် ရောဂါကူးဆက်မှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ဝေဖန်သံများကျယ်လောင်လာခဲ့သည်။
https://www.irrawaddy.com/in-person/country-chief-urges-myanmar-sustain-amazing-covid-19-response.htmlhttps://news-eleven.com/article/198379https://burmese.voanews.com/a/rangoon-mandalay-election-commission-covid-19/5668751.html ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က NLD ပါတီအား ဖျက်သိမ်းမည့် အစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆုံးဖြတ်ချက် ပြောင်းလဲသွားကာ ၂၀၂၃ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း မပါဝင်ခြင်းကို NLD က ဆုံးဖြတ်ရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။
NLD သည် NLD-LA (National League for Democracy-Liberated Areas) နှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။
၎င်း NLD-LA သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်နှင့် အခြား နိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
သမိုင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရေစီရရှိစေရန် ပြည်သူများ ဆန္ဒပြကြရာတွင် စစ်အစိုးရမှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြည်ကို အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်လာခဲ့သည်။
http://www.mizzimaburmese.com/article/30816 ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို နဝတ မှ ထုတ်ပြန်သည်။
ဦးအောင်ကြီး၊ ဦးတင်ဦး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့အပါ တဖက် ၄ ဦးစီ ပေါင်း ၁၂ ဦးနှင့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ပါတီ မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဘက်က ၄ ဦးဆိုတာကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်(ဟံသာဝတီ)၊ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်(ဘားကောင်စီရှေ့နေကြီး) နှင့် အကယ်ဒမီ ဦးအောင်လွင်(ရုပ်ရှင်မင်းသား) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ ဥက္ကဋ္ဌ - မဟာသရေစည်သူ ဦးအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း နှင့် ဒုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း ) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ - သူရ ဦးတင်ဦး(အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နှင့် အငြိမ်းစား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အတွင်းရေးမှူး (၁) - ဦးကြည်ဟန် အတွင်းရေးမှူး (၂) - ဇေယျကျော်ထင် သီရိပျံချီ စည်သူ ဦးချစ်ခိုင် (အငြိမ်းစား ဒုဗိုလ်မှူးကြီး) အတွင်းရေးမှူး (၃) - ဦးဝင်းတင် (ဟံသာဝတီ) စည်းရုံးရေးဌာနမှူး - သရေစည်သူ ဦးအောင်ရွှေ (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်) စည်းရုံးရေးဌာနမှူး - ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်(ဘားကောင်စီရှေ့နေကြီး) ဘဏ္ဍာရေးမှူး - သီရိပျံချီ ဦးလွင် (အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးကြီး နှင့် အငြိမ်းစား နိုင်ငံတော် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်) အုပ်ချုပ်ရေးဌာနမှူး - ဦးဘရွှေ ပြန်ကြားရေးမှူး - အကယ်ဒမီ ဦးအောင်လွင် တို့ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး ဗဟိုကော်မတီ အစည်း အဝေးကို ဦးကြည်ဟန်အိမ်မှာ ကျင်းပပါသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အလုပ် အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် (၁၂) ဦးနှင့် မလုံလောက်တော့သည့်အတွက် ဗဟိုဦးစီအဖွဲ့ဝင် (၃၀) ဦး တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်မှ ဦးချမ်းအေး(စာရေးဆရာ မောင်စူးစမ်း)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးကိုယု၊ ဦးတင်ရွှေ(မုံရွာ)၊ ဦးမိုးသူ၊ ဦးဝင်းခက်၊ စာရေးဆရာ မောင်သော်က( ဗိုလ်မှူး ဘသော်)၊ ဦးစိုးသိန်း(မောင်ဝံသ)၊ ဒေါက်တာငွေစိုး စသည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြီးက အဖွဲ့ချုပ်အတွင်းမှာ “ကွန်မြူနစ်တွေ ရောက်နေပါပြီ” “ကွန်မြူနစ်တွေကို ဖယ်ရှားပစ်ရမယ်”ဟုပြောရင်း ပြဿနာမီးပွား စတင်လိုက်ပါသည်။
ဦးအောင်ကြီး ဖယ်ရှားပစ်လိုသည့်သူများမှာ ဦးဝင်းတင် အပါအဝင် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်၊ ဦးအောင်လွင်၊ ဦးချမ်းအေး၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးကိုယု၊ ဦးတင်ရွှေ၊ ဦးမိုးသူ တို့ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် (၁၂) ဦးနှင့် ဗဟိုဦးစီအဖွဲ့ဝင် (၃၀) စုစုပေါင်း (၄၂) ဦး၏ ရှေ့မှာ အစွပ်စွဲခံရသူများဘက်မှ ရှုံးလျှင် နုတ်ထွက်ပေးရေး၊ စွပ်စွဲသူဘက်မှ ရှုံးနိမ့်လျှင်လည်း နုတ်ထွက်ပေးရမည် သဘောတူညီချက်နှင့် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ကြသည်။