kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
) အဓိပ္ပာယ် ခင်ရာဆွေမျိုး ဆိုသည်မှာ ဆွေမျိုးအစစ်အမှန် မတော်စပ်သော်လည်း မိမိနှင့် အလွန်ခင်မင်ရင်းနှီးသောသူသည် မိမိအတွက် ဆွေမျိုးတစ်ဦးကဲ့သို့ပင် အရေးပါသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ခင်မင်ရင်းနှီးမှု၏ တန်ဖိုးနှင့် ဆွေမျိုးရေးထက်ပင် ခိုင်မြဲနိုင်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ဆွေမျိုးများသည် မွေးဖွားခြင်းဖြင့် ဆက်နွယ်နေသော်လည်း ခင်မင်ရင်းနှီးမှုသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်၏ ယုံကြည်မှု၊ လေးစားမှုနှင့် နားလည်မှုတို့အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
ထို့ကြောင့် အလွန်ခင်မင်သော မိတ်ဆွေများသည် ဆွေမျိုးများကဲ့သို့ပင် အရေးပါလာသည်။
မြိန်ရာဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာဆွေမျိုး ဆိုသည်မှာ စားကောင်းသော ဟင်းလျာသည် လူအများကို စုစည်းစေသကဲ့သို့ ခင်မင်ရင်းနှီးမှုသည်လည်း လူအများကို ဆက်စပ်ပေးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ သူ့မိဘနှင့်ငါ့မိဘလည်း မြိန်ရာဟင်းကောင်း၊ ခင်ရာဆွေမျိုးများ ဖြစ်ကြ၏။
[၁၂၉၅-ခန့်] ချစ်ဝေ။
ခေါင်း ခါး ခြေ လက်၊ မပျက်စေရ၊ သုခုမ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခေါင်း ခါး ခြေ လက်၊ မပျက်စေရ၊ သုခုမ ဆိုသည်မှာ မြန်မာအကကို ကပြရာတွင် ခေါင်း၊ ခါး၊ ခြေ၊ လက် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကို အချိုးကျကျ လှုပ်ရှားကပြမှသာ သုခုမအနုပညာမြောက်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် မြန်မာအက၏ အခြေခံသဘောတရားကို ဖော်ပြသည်။
မြန်မာအကသည် ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို အခြေခံပြီး တင်ဆက်သည့် အနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ခေါင်း၊ ခါး၊ ခြေ၊ လက်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် ဟန်ချက်ညီညီ၊ သဘာဝကျကျ ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်နေရမည်ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ အချိုးကျကျ လှုပ်ရှားကပြမှသာ ကြည့်ရှုသူများအတွက် နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော သုခုမအနုပညာကို ခံစားရရှိစေနိုင်သည်။
မပျက်စေရ ဆိုသည်မှာ ဟန်ချက်မညီခြင်း၊ သဘာဝမကျခြင်း မရှိစေရဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကိုးကားချက်များ ရုပ်သေးပညာ၏ အဓိကမှာလည်း ကြိုးစွမ်းပြပညာ ဖြစ်သည်။
ခေါင်း ခါး ခြေ လက်၊ မပျက်စေရ၊ သုခုမ ဟူသော စကားအလာအတိုင်း ထို ခေါင်း၊ ခါး၊ ခြေ၊ လက်ကိုကြိုးကထိန်း၏။
[၁၃၄၄] ငွေတာရီ၊ ၁၄၇။
ခေါင်းတစ်ရာသားစား သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခေါင်းတစ်ရာသားစား ဆိုသည်မှာ ဈေးလည်းသက်သာ၍ အာဟာရလည်းဖြစ်သောကြောင့် ငါး၊ ပုစွန်အသေးလေးများကို စားပါဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အာဟာရပြည့်ဝစေမည့် အစားအစာကို ဈေးသက်သက်သာသာနှင့် ရရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ရှေးခေတ်ကာလများတွင် အသားငါးများ ရှားပါးပြီး ဈေးကြီးသောကြောင့် ငါးသေး၊ ပုစွန်ဆိတ်ကဲ့သို့ အသေးစား ရေထွက်ပစ္စည်းများကို စားသုံးခြင်းဖြင့် အာဟာရကို ဖြည့်တင်းကြသည်။
ခေါင်းတစ်ရာသား ဆိုသည်မှာ အသေးစား သို့မဟုတ် အနည်းငယ်မျှသာ တန်ဖိုးရှိသော အရာကို ရည်ညွှန်းသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် တန်ဖိုးနည်းပါးသော်လည်း အကျိုးရှိသော အရာကို ရွေးချယ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ခေါင်းတစ်ရာသားစားပါဆိုသည်မှာ ငါးနုပ်၊ ငါးသေး၊ ပုစွန်ဆိတ်တို့ကို စားပါဟု ဆိုလိုသည်။
[၁၃၄၉] မြန်မာဖတ်စာ၊ ဒု။
ခေတ်ကျပ်လျှင် သဘင်သည် အရင်ငတ်သည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခေတ်ကျပ်လျှင် သဘင်သည် အလျင်ငတ်သည် ဆိုသည်မှာ စီးပွားရေး ချို့တဲ့သော ခေတ်ကာလ၌ သဘင်သည်များ အခြားသူများထက် ဦးစွာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စီးပွားရေး အခြေအနေနှင့် အနုပညာရှင်များ၏ ရပ်တည်မှု ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
စီးပွားရေး ကောင်းမွန်ချိန်တွင် လူတို့သည် အပန်းဖြေမှု၊ ဖျော်ဖြေမှုများတွင် ငွေကြေးသုံးစွဲရန် အဆင်သင့်ရှိကြသည်။
သို့သော် စီးပွားရေး ကျပ်တည်းလာချိန်တွင် အစားအသောက်၊ အဝတ်အထည်ကဲ့သို့သော အခြေခံလိုအပ်ချက်များကိုသာ ဦးစားပေးလာကြပြီး ဖျော်ဖြေရေးကဲ့သို့သော အရာများတွင် ငွေကြေးသုံးစွဲမှု လျော့နည်းသွားကြသည်။
ထို့ကြောင့် သဘင်သည်များသည် ဝင်ငွေနည်းပါးလာပြီး အခြားသူများထက် စော၍ ခက်ခဲသော အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်။
ကိုးကားချက်များ ခေတ်ကျပ်ရင် သဘင်သည် အရင်ငတ်တယ်ဆိုတဲ့ ရှေးက ဆိုရိုးစကားနဲ့အညီ နိုင်ငံစီးပွားချို့တဲ့တဲ့အခါမှာ အနုပညာရှင်များ စားဝတ်နေမှု ချို့တဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ ညှိုးနွမ်းမှေးမှိန်လာတတ်ပါတယ်။
မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ။
(၁၅-၁၀-၉၅) ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ခုံကျူး ခုံတာ၊ ရှေ့နေကျူး ရှေ့နေတာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
(ခုံကျူး ခုံတာ၊ ရှေ့နေကျူး ရှေ့နေတာ၊ မင်းစေကျူး မင်းစေတာ ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
) အဓိပ္ပာယ် ခုံကျူး ခုံတာ၊ ရှေ့နေကျူး ရှေ့နေတာ ဆိုသည်မှာ တရားစီရင်ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ခုံမင်း (တရားသူကြီး) က တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဆုံးဖြတ်ခြင်းမရှိဘဲ လွန်ကျူးပါက ခုံမင်း၏ တာဝန်ဖြစ်ပြီး၊ ရှေ့နေက ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှ လွန်ကျူးပါက ရှေ့နေ၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် တရားစီရင်ရေးတွင် ပါဝင်သူများ၏ တာဝန်နှင့် တာဝန်ယူမှုကို ဖော်ပြသည်။
တရားစီရင်ရေးသည် တရားဥပဒေနှင့်အညီ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ပြီး မည်သူမဆို ဥပဒေဘောင်ကို ကျော်လွန်၍ မရပေ။
ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ပါက ထိုသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။
မင်းစေကျူး မင်းစေတာ ဆိုသည်မှာ မင်း၏ အစေအပါး (အမှုထမ်း) များက တာဝန်ကို လစ်ဟင်းပါက မင်း၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး တာဝန်လစ်ဟင်းမှုအတွက် တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ မင်းစေကျူးလွန်၊ မင်းစေဝန်တည့်၊ [၁၁၄၅] သာဓိ ၃၆။
ခုံကျူးလျှင်ခုံတာ၊ ရှေ့နေကျူးလျှင် ရှေ့နေတာ၊ မင်းစေကျူးလျှင် မင်းစေတာ ဆိုသောစကား၊ [၁၂၃၁] အဍ္ဍသံ။
ခုံကျူး ခုံတာ၊ ရှေ့နေကျူး ရှေ့နေတာဟူသောအရလည်းတစ်ချက်၊ [၁၂၇၅] ဆောင်းပါးချုပ်။
ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက်၊ ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက်၊ ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက် နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက်၊ ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက် နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက်၊ ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက် ဆိုသည်မှာ လူတို့သည် ချီးမွမ်းစကားဖြစ်စေ၊ ကဲ့ရဲ့စကားဖြစ်စေ ခဏတာမျှသာ ပြောဆိုတတ်ကြသဖြင့် ထိုစကားများကို အလေးအနက်ထား စဉ်းစားနေရန် မလိုအပ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ အမြင်နှင့် အပြောများသည် အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ယနေ့တွင် ချီးမွမ်းခံရသူသည် နက်ဖြန်တွင် ကဲ့ရဲ့ခံရနိုင်သကဲ့သို့ ယနေ့တွင် ကဲ့ရဲ့ခံရသူသည် နက်ဖြန်တွင် ချီးမွမ်းခံရနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ချီးမွမ်းခြင်းကြောင့် ဝမ်းသာအားရဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကဲ့ရဲ့ခြင်းကြောင့် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း မဖြစ်သင့်ပေ။
အဓိကမှာ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိရန်နှင့် မိမိ၏ လုပ်ဆောင်မှုများကို မှန်ကန်သည်ဟု ယုံကြည်ပါက အခြားသူများ၏ အပြောကို အလွန်အကျွံ ဂရုစိုက်ရန် မလိုအပ်ပါ။
ကိုးကားချက်များ ရူးရူးမိုက်မိုက် ကိုယ်ကြိုက်သလို သဘောထား၍ ထိုက်ရာမှာ နားရော့ ဟဲ့လို့ မျက်စိကို အတင်းမှိတ်ပြီး စိတ်ရှိသလို ပြုလိုက်တာပဲ ကောင်းတယ် ထင်ပါရဲ့လေ၊ ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက်၊ ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက် ဆိုတဲ့ စကားလည်း အရှိ သားကပဲ၊ [၁၂၇၆] မြင့်၊ ပ။
ကိုကြွားကိုတော့ ကျွန်မ မပေါင်းချင်ဘူး၊ ကိုအောင်ကြီး နောက်ကိုပဲ လိုက်တော့မယ်။
ချီးမွမ်း ခုနစ်ရက်၊ ကဲ့ရဲ့ ခုနစ်ရက် ပဲ။
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ကျွန်မတော့ ဇွတ်နှစ်တော့မှာပဲ၊ [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၇။
ချီးမွမ်းတန်သည် လူရည်ကိုရှု သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချီးမွမ်းတန်သည် လူရည်ကိုရှု ဆိုသည်မှာ ချီးမွမ်းထိုက်သူကို ချီးမွမ်းရာတွင် ထိုသူ၏ အရည်အချင်းနှင့် ထိုက်တန်သည့် ပမာဏအတိုင်းသာ ချီးမွမ်းသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ချီးမွမ်းခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အတိုင်းအတာကို ဖော်ပြသည်။
ချီးမွမ်းခြင်းသည် အခြားသူကို အားပေးရန်၊ ဂုဏ်ပြုရန်နှင့် တန်ဖိုးထားကြောင်း ပြသရန်အတွက် ဖြစ်သင့်သည်။
မမှန်မကန် ချီးမွမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အကျွံ ချီးမွမ်းခြင်းသည် အကျိုးမရှိသည့်အပြင် ဆိုးကျိုးပင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ချီးမွမ်းရာတွင် မှန်ကန်စွာ၊ သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ချီးမွမ်းရန် အရေးကြီးသည်။
လူရည်ကိုရှု ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ အရည်အချင်း၊ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်ဟု ဆိုလိုသည်။
ကိုးကားချက်များ ချီးမွမ်းတန်သည် လူရည်ကိုရှု၊ ပေးမှုအရာကို သိလှစေ၊ [၈၆၃] ကန်မင်း။
သပြုရွာ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်ပြီး ပဲခူးမြစ်ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
https://www.moi.gov.mm/npe/?q=node/18238https://www.moi.gov.mm/?q=news/6/07/2019/id-27526 ရုပ်ပုံများ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ။
ချိုတည်လူး၊ အိမ်ဦးမှာချည်၊ ဥစ္စာတည် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဘယ်လဲ ညာထောင် ဥစ္စာပြောင်၊ ဘယ်ထောင် ညာလဲ တက်တက်မွဲ နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချိုတည်လူး၊ အိမ်ဦးမှာချည်၊ ဥစ္စာတည် ဆိုသည်မှာ ချိုတစ်ချောင်းက အပေါ်သို့ ထောင်နေပြီး တစ်ချောင်းက ကုပ်နေသော တည်လူးနွားကို အိမ်ဦးတိုင်၌ ချည်နှောင်၍ မွေးမြူထားပါက ဥစ္စာပစ္စည်း တည်တံ့ခိုင်မြဲတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အယူအဆနှင့် ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြသည်။
တည်လူးနွားသည် ထူးခြားသော နွားမျိုးဖြစ်ပြီး အချို့က ကံကောင်းခြင်း၏ လက္ခဏာဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် တည်လူးနွားကို အိမ်တွင် မွေးမြူခြင်းဖြင့် စီးပွားဥစ္စာ တိုးတက်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အိမ်ဦးမှာချည် ဆိုသည်မှာ အိမ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ချည်နှောင်ထားခြင်းကို ရည်ညွှန်းပြီး အိမ်ဦးသည် အရေးပါသော နေရာတစ်ခုဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
နှိုင်းယှဉ်ချက် ဘယ်လဲ ညာထောင် ဥစ္စာပြောင်၊ ဘယ်ထောင် ညာလဲ တက်တက်မွဲ ဆိုသော ဆိုရိုးစကားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ထိုဆိုရိုးစကားတွင် နွားချို၏ အနေအထားသည် စီးပွားရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သို့သော် ချိုတည်လူး၊ အိမ်ဦးမှာချည်၊ ဥစ္စာတည် တွင် တည်လူးနွားသည် ကံကောင်းခြင်း၏ လက္ခဏာဖြစ်သောကြောင့် မည်သို့ပင် ချိုအနေအထား ရှိစေကာမူ ကောင်းသော အကျိုးကိုသာ ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ကိုးကားချက်များ ချိုတည်လူး၊ အိမ်ဦးမှာချည်၊ ဥစ္စာတည် ဟူသော စာဆိုနှင့်မူ မကိုက်ညီ သေးပေ။
ချိုတည်လူးနွားကို အိမ်ဦးမှာ ချည်ထားသော်လည်း စီးပွားဥစ္စာ မတိုးတက်သေးသော ဦးချစ်မောင်မိသားစုကို ရွာသူရွာသားများက ပြောင်လှောင်စ ပြုလာကြပေပြီ။
[၁၃၃၅] ငွေတာရီ၊ ၁၅၅။
ချိုတည်လူးနွားမျိုးကိုအချို့သူတို့ ရှောင်ကြကုန်သည်။
အချို့ကလည်း ချိုတည်လူး၊ အိမ်ဦးမှာချည်၊ ဥစ္စာတည်ဟူ၍ ဆိုကြပြန်သည်။
[၁၃၄၃] စစ်ပြန်၊ ၃၂။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဘယ်လဲ ညာထောင် ဥစ္စာပြောင်၊ ဘယ်ထောင် ညာလဲ တက်တက်မွဲ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ချိုးကူလျှင် ယာ၊ ခွေးအူလျှင် ရွာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချိုးကူလျှင် ယာ၊ ခွေးအူလျှင် ရွာ ဆိုသည်မှာ ချိုးငှက်၏ ကူသံကို ကြားရလျှင် ထိုနေရာအနီးအနားတွင် ယာခင်းများ ရှိကြောင်း သိရှိနိုင်ပြီး၊ ခွေး၏ အူသံကို ကြားရလျှင် ထိုနေရာအနီးအနားတွင် ရွာများ ရှိကြောင်း သိရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ချိုးငှက်များသည် ယာခင်းများအနီးတွင် ကျက်စားလေ့ရှိပြီး ခွေးများသည် ရွာများတွင် အများအပြား တွေ့ရှိရတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ငှက်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အသံကို နားထောင်ခြင်းဖြင့် လူတို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အခြေအနေကို မှန်းဆနိုင်ကြသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝနှင့် လူသားတို့၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ချိုးကူလျှင် ယာ၊ ခွေးအူလျှင် ရွာ ရှိသတဲ့။
ခွေးအူသံကြားလျှင် ရွာ ရှိတယ်ဆိုတာတော့ မှန်တယ်၊ [၁၃၁၇] လူထုပညာ၊ ၅၉။
ချင့်ချင့်ချိန်ချိန် သုခမိန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
နှိုင်းနှိုင်းချိန်ချိန် သုခမိန် နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချင့်ချင့်ချိန်ချိန် သုခမိန် ဆိုသည်မှာ သုခမိန် (ပညာရှိ၊ တရားသူကြီး) သည် မည်သည့်ကိစ္စကိုမဆို သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ပြီးမှ ပြောဆိုလုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာရှိသူများ၏ သတိရှိမှု၊ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် ပြည့်စုံမှုကို ဖော်ပြသည်။
သုခမိန်များသည် တရားစီရင်ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အလျင်စလို မပြုလုပ်ဘဲ အမှုအခင်း၏ အကြောင်းအရာကို သေချာစွာ လေ့လာသုံးသပ်ပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်သည်။
ထို့အတူ အခြားကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားဖြင့် သွန်သင်ထားသည်။
ဆက်စပ်ဆိုရိုးစကား အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း ဆိုသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ် ဆင်တူသည်။
ထိုဆိုရိုးစကားတွင် အစားအသောက်နှင့် ခရီးသွားလာရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြထားပြီး ချင့်ချင့်ချိန်ချိန် သုခမိန် တွင် အမှုကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
နှစ်ခုစလုံးသည် သတိနှင့် ဆင်ခြင်တုံတရား၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ချင့်ချင့်ချိန်ချိန် သုခမိန် ဟူသည့်စကားကို အကဲခတ်သည်ရှိသော် သုခမိန် သို့မဟုတ် ပညာရှိတို့မည်သည် မည်သည့် ကိစ္စကိုမဆို စူးစူးစမ်းစမ်း ဆင်ခြင်ညှိနှိုင်းပြီးမှသာ ပြောဆိုလုပ်ကိုင်လေ့ရှိသည်။
[၁၃၂၀]လူအနှစ်။
၂၆၃။
အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း၊ ချင့်ချင့်ချိန်ချိန် သုခမိန်ဟူသော မြန်မာဆိုရိုးစကားများနှင့် အဓိပ္ပာယ် ဆင်တူပါသည်။
[၁၃၄၁] ငွေတာရီ၊ ၂၂၄။
ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးသာ တိမ်ကောသည်၊ လူမျိုး မတိမ်ကော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးသာ တိမ်ကောသည်၊ လူမျိုး မတိမ်ကော ဆိုသည်မှာ သဘာဝ၏ ပြောင်းလဲမှုအရ ချောင်းရိုး မြောင်းရိုးများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တိမ်ကော ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သော်လည်း လူမျိုးနွယ်သည်ကား ထိုကဲ့သို့ ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမျိုးနွယ်၏ ခိုင်မြဲမှုနှင့် သဘာဝ၏ မမြဲမှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသည်။
သဘာဝအရာများသည် အမြဲတစေ ပြောင်းလဲနေပြီး တည်မြဲခြင်းမရှိသော်လည်း လူမျိုးနွယ်သည် သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမျိုးနွယ်၏ အရေးပါမှုနှင့် မျိုးဆက်သစ်များအပေါ် ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြသည်။
အဓိပ္ပာယ် ၂ (အနည်းငယ်ကွဲလွဲသော အဓိပ္ပာယ်) အချို့အသုံးပြုမှုများတွင် ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်အပြင် (ပုံပန်းလက္ခဏာ) သည် ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇသည် မပြောင်းလဲနိုင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ရုပ်ရည်ပြောင်းလဲသွားနိုင်သော်လည်း ၎င်း၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် အနွယ်ဝင်သည် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။
ကြက်မှာအရိုး လူမှာအမျိုး ဆိုသော စကားနှင့်လည်း ဆက်စပ်အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကိုးကားချက်များ ထီးသုံးနန်းသုံးစကားများကိုသာ ပြောဆိုလျက် နေထိုင်ကြ ကစားကြလေသည်။
ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးသာတိမ်ကောသည်၊ လူမျိုး မတိမ်ကောနိုင်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်းပေါ့၊ [၁၂၆၉] ကဝိမှန်။
ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးသာ တိမ်သည်၊ လူမျိုး မတိမ်ဆိုတဲ့အတိုင်း မင့်ပုံပန်းလက္ခဏာကို ထောက်လိုက်တော့ ယခုဘဝမှာ ကြီးပွားထွန်းကားမည့် လက္ခဏာပါပဲ၊ [၁၂၇၆] မြင့်၊ ပ။
ချောင်းရိုးမြောင်းရိုးသာ တိမ်သည်၊ လူမျိုး မတိမ်၊ ကြက်မှာအရိုး လူမှာအမျိုးဆိုသော စကားများဟာ တယ်မှန်တယ်။
ယခု ကြည့်ပါလား၊ မဟာ ဘောဂသူဌေးကြီး၏မြေး မောင်သန်းညွန့်ကလေးဟာ အမျိုးအရိုးမှန်တော့ ယခုတော့ ချမ်းသာလာလိုက်တာ၊ လူပုံက သူဌေးဟန်ကျလို့၊ [၁၂၇၆] မြင့်၊ ဒု။
၁၉၇။
ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိက သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
စက္ခုရူပေန သံဝါသာ နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိက ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို တစ်ဦး မြင်မြင်ချင်း ကြည့်မိရာမှ စတင်၍ မေတ္တာသက်ဝင် ချစ်ခင်လာခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အချစ်၏ အစသည် အမြင်အာရုံမှ စတင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လူတစ်ဦးကို ပထမဆုံး မြင်တွေ့ချိန်တွင် ရုပ်ရည်သွင်ပြင်၊ အမူအရာ စသည်တို့သည် အခြားသူတစ်ဦး၏ စိတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်ပြီး ချစ်ခင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
စက္ခုရူပေန သံဝါသာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားဖြစ်ပြီး မျက်စိဖြင့် ထိတွေ့ခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၎င်းသည်လည်း အမြင်အာရုံမှ စတင်သော ဆက်ဆံရေးကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိက ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း… ချစ်ခင်စုံမက်ခြင်းသည် မျက်စိအမြင်ဆိုတဲ့ ဒဿနကိစ္စကလေးမှ အစပြု၍ ဖြစ်လာလေသည်။
[၁၂၇၈] တင်မြ၊ ဒု။
ချစ်ခြင်းအစ မျက်စိက ဟု အချစ်အဘိဓမ္မာ ဆရာ အချို့က ဆိုကြသည်။
[၁၃၃၁] အိုးဝေ၊ ၁၉။
ချစ်စကို ရှည်စေ၊ ရန်စကို တိုစေ နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်စကို ရှည်စေ၊ မုန်းစကို တိုစေ ဆိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရာတွင် ချစ်ခင်မှုကို တတ်နိုင်သမျှ ကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသင့်ပြီး၊ မုန်းတီးမှု သို့မဟုတ် ရန်ငြိုးများကို တတ်နိုင်သမျှ မြန်မြန် ဖယ်ရှားပစ်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေး၏ အရေးပါသော အခြေခံသဘောတရားကို ဖော်ပြသည်။
ချစ်ခင်မှုသည် လူသားတို့၏ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့စေပြီး၊ မုန်းတီးမှုသည် စိတ်ဆင်းရဲစေသည်။
ထို့ကြောင့် ချစ်ခင်မှုကို မြှင့်တင်ပြီး မုန်းတီးမှုကို လျှော့ချသင့်သည်။
အာဃာတ၊ ရန်ငြိုးများကို ကြာရှည်စွာ ထားရှိခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူများကိုပါ ဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မကောင်းသော စိတ်ခံစားမှုများကို တတ်နိုင်သမျှ မြန်မြန် ဖယ်ရှားသင့်သည်။
ဒီဃီတိကောသလမင်းကြီးဝတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်မှု ပေးထားသော ဒီဃီတိကောသလမင်းကြီးဝတ္ထုသည် ချစ်စကို ရှည်စေ၊ မုန်းစကို တိုစေ ဆိုသော ဆိုရိုးစကားကို အကောင်းဆုံး သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ဒီဃာဝုမင်းသားသည် မိမိ၏ မိဘများကို သတ်ခဲ့သော ဗာရာဏသီမင်းကို ရန်တုံ့ပြန်ရန် အခွင့်အရေးရှိသော်လည်း ဖခင်၏ အဆုံးအမ အရှည်ကို မကြည့်လင့်၊ အတိုကိုလည်း မကြည့်လင့်။
ရန်တုံ့မူသဖြင့် ရန်တို့သည် မငြိမ်းကုန်၊ ရန်မတုံ့မူမှသာလျှင် ငြိမ်းကုန်၏ ကို အမှတ်ရပြီး ရန်ငြိုးကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ စွန့်လွှတ်ခြင်းကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ဗာရာဏသီမင်းနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်လာပြီး မိမိ၏ ထီးနန်းကိုပင် ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။
ဤဝတ္ထုသည် မုန်းတီးမှု၏ ဆိုးကျိုးနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ထင်ရှားစွာ ပြသသည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်စကို ရှည်စေ၊ မုန်းစကို တိုစေဆိုတဲ့ သဘောမျိုးနဲ့ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် ပဋိပက္ခမှုလည်း မဖြစ်အောင်…၊ [၁၃၁၀] တုတ်။
ခုဒ္ဒကနိကာယ်၊ ဓမ္မပဒ၊ ယမကဝဂ်၊ ၅-ဒီဃီတိကောသလမင်းကြီးဝတ္ထု။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ချစ်စကို ရှည်စေ၊ ရန်စကို တိုစေ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ချစ်စကို ရှည်စေ၊ မုန်းစကို တိုစေ နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်စကို ရှည်စေ၊ ရန်စကို တိုစေ ဆိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း ဆက်ဆံရာတွင် ချစ်ခင်မှုကို တတ်နိုင်သမျှ ကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသင့်ပြီး၊ ရန်ငြိုး သို့မဟုတ် အမုန်းပွားစေသော အကြောင်းအရာများကို တတ်နိုင်သမျှ မြန်မြန် ဖြေရှင်းသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် မေတ္တာနှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ချစ်ခင်မှုသည် လူအများကို စည်းလုံးညီညွတ်စေပြီး ရန်ငြိုးသည် လူအများကို ကွဲကွာစေသည်။
ထို့ကြောင့် ချစ်ခင်မှုကို တန်ဖိုးထားပြီး ရန်ငြိုးကို ရှောင်ရှားသင့်သည်။
ရန်ငြိုးကို ကြာရှည်စွာ ထားရှိခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူများကိုပါ ဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်စကို ရှည်စေ၊ ရန်စကို တိုစေရမည်ဆိုသော စကားကဲ့သို့ မည်သူ့ ကိုမျှ အမှတ်မထားရာ၊ [၁၂၆၆] သန်းမေ၊ ဒု။
ဆွေတော်မျိုးတော်နှင့် ထိမ်းမြားပေးစား၍ သူကောင်းပြုရာ မိုးညှင်းစားသည် ပုန်စားပုန်ကန် မပြုဘဲ အမှုတော်ကို သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ထမ်းရွက်ဖူးပါသည်။
ချစ်စကို ရှည်စေ၊ ရန်စကို တိုစေ ဆိုဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရန်ကို ရန်ချင်း မတုံ့လျှင်းဘဲ…၊ [၁၂၆၇] စကား။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ချစ်စကို ရှည်စေ၊ မုန်းစကို တိုစေ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်စေလို ခံတွင်းလက်လေးသစ်၊ မုန်းစေလို ခံတွင်းလက်လေးသစ် ဆိုသည်မှာ သူတစ်ပါးကို ချစ်ခင်စေလိုလျှင်လည်းကောင်း၊ မုန်းတီးစေလိုလျှင်လည်းကောင်း မိမိ၏ ပါးစပ် (စကားပြောဆိုမှု) ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုမှု၏ အရေးပါမှုနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
ကောင်းမွန်သော စကားများဖြင့် သူတစ်ပါး၏ ချစ်ခင်မှုကို ရယူနိုင်သကဲ့သို့ မကောင်းသော စကားများဖြင့်လည်း မုန်းတီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ခံတွင်းလက်လေးသစ် ဆိုသည်မှာ ပါးစပ်မှ ထွက်သော စကားသည် လက်လေးသစ် (အလွန်နီးကပ်သော အကွာအဝေး) တွင် ရှိသော သူတစ်ပါးကိုပင် ထိရောက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် စကားပြောဆိုရာတွင် အထူးသတိထားသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ မုန်းစေလို ခံတွင်းလက်လေးသစ်၊ ချစ်စေလို ခံတွင်းလက်လေးသစ် ဆိုသောစကားမှာ လူရာဝင်ခြင်း၌ စကားပြော အရေးကြီး ကြောင်းကို ပြဆိုသောစကား ဖြစ်လေသည်။
[၁၃၁၀] စကား(ဇော)။
အပြောမတတ် အပတ်မပြေ၊ စကားလွန် နုတ်မရ၊ ချစ်စေလိုသော် ခံတွင်းလက်လေးသစ်၊ မုန်းစေလိုသော်ခံတွင်းလက်လေးသစ် စသော စကားတို့ကို ထောက်လျှင် စကားအရာကို အရေးထားသင့်ပေသည်။
[၁၃၁၈] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၂၊ ၄။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်တိုင်းမညား၊ ညားတိုင်းမချစ် ဆိုသည်မှာ ချစ်ကြသူတိုင်းလည်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ပေါင်းသင်းကြရသည်မဟုတ်သကဲ့သို့ အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ပေါင်းသင်းကြသူတိုင်းလည်း အမြဲတမ်း ချစ်ကြသည်မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အချစ်နှင့် အိမ်ထောင်ရေးသည် အမြဲတမ်း တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှုမရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လူနှစ်ဦးသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ချစ်လျက်နှင့် လက်မထပ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် မချစ်ဘဲ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် လက်ထပ်ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်တွေ့လောက၏ ရှုပ်ထွေးမှုနှင့် လူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အခြေအနေအမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်တိုင်းလည်း မညား၊ ညားတိုင်းလည်း မချစ်၊ ပေါင်းချင်လျက်နှင့် မပေါင်းရ၊ မပေါင်းချင်ဘဲနှင့် ပေါင်းရတဲ့ကိစ္စမျိုးတွေ လောကမှာ ရှိသေးတာကိုလည်း သတိထားဦးမှပေါ့၊ [၁၃၁၃] နဝေ။
ချစ်တိုင်း မညား၊ ညားတိုင်း မချစ် ဆိုသော လောကဆိုရိုးစကားကလေးကို ကျွန်တော်တို့ကတော့ လက်တွေ့ ကြုံနေရပြီ ဖြစ်၏။
[၁၃၁၄] နားဆွဲ။
ချစ်တုန်း မုန်းစကားပြော သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်တုန်း မုန်းစကားပြော ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ခင်မင်ရင်းနှီးနေချိန်တွင် နောင်တွင် အမုန်းပွားစေနိုင်သော အကြောင်းအရာများ၊ ကိစ္စရပ်များကို ကြိုတင်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးထားသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆက်ဆံရေးတွင် ပြဿနာများကို ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ခင်မင်နေချိန်တွင် အဆင်မပြေမှုများ၊ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် နောင်တွင် ကြီးမားသော ပြဿနာများ မဖြစ်ပေါ်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။
မုန်းတီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးမှ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ခင်မင်နေချိန်တွင်ပင် အရာရာကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောဆိုထားသင့်သည်။
ကိုးကားချက်များ အစ်ကို ဆောင်ရွက်တဲ့ကိစ္စကို အဆုံးကျအောင်လိုက်မှ သဘောကျတယ်။
စိတ်လည်း မဆိုးပါနှင့်။
ချစ်တုန်းက မုန်းစကား ပြောရသတဲ့။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်ရာမရောက် နှစ်ရာရောက် ဆိုသည်မှာ ချစ်၍ အလိုလိုက်လွန်းခြင်းသည် တကယ်တမ်းတွင် ချစ်ရာမရောက်ဘဲ ထိုသူကို ပို၍ နစ်မွန်းစေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အချစ်နှင့် အလိုလိုက်ခြင်း၏ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။
ချစ်ခြင်းသည် ကောင်းသောအရာဖြစ်သော်လည်း အလွန်အကျွံ အလိုလိုက်ခြင်းသည် ဆိုးကျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အလိုလိုက်ခြင်းဖြင့် လူတစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို မထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ တာဝန်မယူတတ်ခြင်း စသော အကျင့်ဆိုးများ ရရှိသွားနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို မှန်ကန်သောနည်းလမ်းဖြင့် ဖော်ပြသင့်ပြီး အလွန်အကျွံ အလိုလိုက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားသင့်သည်။
ကိုးကားချက်များ ဖြူဖြူကို ချစ်ပြီး မခွဲချင်ပေမဲ့ ချစ်ရာမရောက် နှစ်ရာရောက်မှာမို့ တို့က ဝင်ပြီး အကြံပေးရတာပါကွာ၊ [၁၂၈၃] မယ်ဖြူ။
၁၄၀။
ကလေးကို ငွေများများ ပေးခြင်းသည် ချစ်ရာမရောက် နှစ်ရာရောက်တတ်သည်။
[၁၃၅၁] ပန်းပျိုး။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်လုံးလုံး မုန်းလျားလျား ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် ချစ်မိသွားလျှင်လည်း အကုန်အစင်၊ အပြည့်အဝ ချစ်တတ်သကဲ့သို့ မုန်းတီးသွားလျှင်လည်း အကုန်အစင်၊ အပြည့်အဝ မုန်းတီးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ခံစားမှု ပြင်းထန်ပုံကို ဖော်ပြသည်။
လူတစ်ဦးသည် ချစ်ခင်မှု သို့မဟုတ် မုန်းတီးမှု တစ်ခုခုကို ခံစားရပါက ထိုခံစားမှုတွင် လုံးလုံးလျားလျား နှစ်မြှုပ်ထားတတ်သည်။
အလယ်အလတ် သို့မဟုတ် ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း မရှိတတ်ဘဲ အစွန်းရောက်သော သဘောကို ဖော်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်လုံလုံး မုန်းလျားလျားဟူဘိသကဲ့သို့ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် မကျေချမ်းနိုင်ဘဲ ရှိနေခဲ့ကြရာ…၊ [၁၂၉၉] ကြီးပွားရေး၊ ၆၊ ၁။
ချစ်လုံးလုံး မုန်းလျားလျားဆိုတာလို ကိုသန်းစိတ်ထဲမှာ မြကို မုန်းလျှင်လည်း မုန်းတဲ့အကြောင်း အသိပေးသင့်ပါတယ်။
[၁၃၀၀] ဒဂုန်၊ ၁၉၊ ၂၁၇။
ချစ်သော်ကား သကာ၊ မုန်းသော်ကား တမာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ချစ်သော်ကား ပျားသကာ၊ မုန်းသော်ကား ခါးတမာ ဟုလည်း အသုံးပြုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ် ချစ်သော်ကား သကာ၊ မုန်းသော်ကား တမာ ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို ချစ်ခင်နေချိန်တွင် ထိုသူ၏ စကားနှင့် အပြုအမူများသည် အလွန်ချိုမြိန်ပြီး နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော်လည်း၊ မုန်းတီးနေချိန်တွင်မူ ထိုသူ၏ စကားနှင့် အပြုအမူများသည် အလွန်ခါးသီးပြီး မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ခံစားမှုများသည် အခြားသူများအပေါ်ထားရှိသော အပြုအမူနှင့် အပြောအဆိုကို မည်သို့ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
ချစ်ခင်မှုသည် နွေးထွေးမှု၊ ကူညီလိုစိတ်နှင့် ချိုသာသော စကားများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ မုန်းတီးမှုသည် အေးစက်မှု၊ ရန်လိုမှုနှင့် ခါးသီးသော စကားများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
သကာ ဆိုသည်မှာ အချိုဓာတ်ကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ တမာ ဆိုသည်မှာ အခါးဓာတ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကိုးကားချက်များ ချစ်သော်ကား သကာ၊ မုန်းသော်ကား တမာ၊ [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်း။
ချစ်သောအခါ ပျားသကာ၊ မုန်းသောအခါ ခါးတမာဆိုဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း မေတ္တာသက်ဝင် ချစ်ခင်စုံမက်ခြင်း မရှိကြက အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ…၊ [၁၂၆၇] စကား၊ ပ။
၁၁၉။
ချည်လိုလိုက်တတ် ချည်မပြတ်၊ မင်းလိုလိုက်တတ် မင်းမသတ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချည်လိုလိုက်တတ် ချည်မပြတ်၊ မင်းလိုလိုက်တတ် မင်းမသတ် ဆိုသည်မှာ ချည်မျှင်ကို အလိုက်သင့် ကိုင်တွယ်တတ်လျှင် ချည်မပြတ်သကဲ့သို့ မင်း၏ အလိုကို သိရှိနားလည်၍ အလိုက်သင့် ဆက်ဆံတတ်သောသူသည် မင်း၏ ပြစ်ဒဏ်ကို မခံရဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အခြေအနေကို သိမြင်နားလည်ပြီး အလိုက်သင့် တုံ့ပြန်ဆက်ဆံခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ချည်မျှင်သည် အလွန်နူးညံ့သောကြောင့် ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ရသည်။
အတင်းဆွဲပါက ပြတ်သွားနိုင်သည်။
ထို့အတူ မင်း (အာဏာရှိသူ) ကို ဆက်ဆံရာတွင်လည်း အခြေအနေကို သိရှိနားလည်ပြီး အလိုက်သင့် ဆက်ဆံရမည်ဖြစ်သည်။
မင်း၏ အလိုကို ဆန့်ကျင်ပြုမူပါက ပြစ်ဒဏ်ခံရနိုင်သည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အာဏာရှိသူများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ နန်းရင်းဝန်ကြီး မက်ဒေါ်နယ်သည် ချည်လိုလိုက်တတ် ချည်မပြတ်၊ မင်းလိုလိုက်တတ်မင်းမသတ် ဆိုသကဲ့သို့ အလိုက်အထိုက် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတတ်သူဖြစ်၍…၊ [၁၂၉၅] ဒဂုန်၊ ၁၄၊ ၁၆၀။
ချုန်းလွန်းသောမိုး ရေမဖောင်၊ ဟောင်လွန်းသောခွေး လူမလေး သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ခြိမ်းလွန်းသည့်မိုး မရွာ၊ ဟောင်လွန်းသည့်ခွေး လူမလေး ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
အဓိပ္ပာယ် ချုန်းလွန်းသောမိုး ရေမဖောင်၊ ဟောင်လွန်းသောခွေး လူမလေး ဆိုသည်မှာ ပြင်းထန်စွာ ထစ်ချုန်းရွာသွန်းသော မိုးသည် တကယ်တမ်းတွင် ရေအများကြီး မပါဝင်တတ်သကဲ့သို့ အလွန်အကျွံ ဟောင်နေသော ခွေးကိုလည်း လူတို့က အရေးမထားတတ်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပြောနှင့် အလုပ် မညီညွတ်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။
အပြောကြီးသူများသည် တကယ်တမ်းတွင် လုပ်ဆောင်မှု အားနည်းတတ်သည်။
ထို့အတူ အလွန်အကျွံ ဟောင်နေသော ခွေးသည် တကယ်တမ်းတွင် ကိုက်လေ့မရှိတတ်ပေ။
ဤဆိုရိုးစကားသည် အပေါ်ယံ အပြောအဆိုများကို သတိထားရန်နှင့် အမှန်တကယ် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို အကဲဖြတ်ရန် သွန်သင်ထားသည်။
ကိုးကားချက်များ ခွေးဟောင်သံမှာ အဆက်မပြတ်၊ ဟောင်လွန်းသောခွေး လူမလေးဆိုပေမဲ့ ထိုခွေး ဟောင်သည်ကိုတော့ ကျွန်တော် အထိတ်တလန့်လေးဖြစ်မိပါသည်။
[၁၃၄၃] ရှေ့သို့၊ ၃၇၄။
ချုန်းလွန်းသောမိုး ရေမဖောင်၊ ဟောင်လွန်းသောခွေး လူမလေးဟူသောစကားအတိုင်း ချုန်းသည်ကတော့အလွန်ပင်၊ ရွာမှရွာပါမည်လား၊ စိုးရိမ်စိတ်တို့သည် ဟီးလေးခိုလျက် ရှိကြသည်။
[၁၃၄၄] မြဝတီ၊ ၃၀၊ ၁၁။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ခြိမ်းလွန်းသည့်မိုး မရွာ ကိုးကား Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ချမ်းသာလည်း အစဉ်မဟုတ်၊ ဆင်းရဲလည်း အပင်မဟုတ် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
ဆင်းရဲတစ်ခါ ချမ်းသာတစ်လှည့် နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ချမ်းသာလည်း အစဉ်မဟုတ်၊ ဆင်းရဲလည်း အပင်မဟုတ် ဆိုသည်မှာ ချမ်းသာခြင်းသည်လည်း ထာဝရ မတည်မြဲနိုင်သကဲ့သို့ ဆင်းရဲခြင်းသည်လည်း အမြဲတစေ မဖြစ်တည်နိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် လောကဓံတရား၏ မမြဲသော သဘောကို ဖော်ပြသည်။
လူ့ဘဝတွင် ချမ်းသာခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်းများသည် အလှည့်ကျ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။
မည်သူမဆို အမြဲတမ်း ချမ်းသာနေမည် သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ဆင်းရဲနေမည်ဟု မရှိပေ။
ထို့ကြောင့် ချမ်းသာချိန်တွင် မမေ့လျော့သင့်သကဲ့သို့ ဆင်းရဲချိန်တွင်လည်း အားမလျှော့သင့်ပေ။
ကိုးကားချက်များ ချမ်းသာလည်း အစဉ်မဟုတ်၊ ဆင်းရဲလည်း အပင်မဟုတ်ဟူသော စကားကဲ့သို့…လောကဓံတရားတို့နှင့် မလွတ်ကင်းနိုင်ကြသည်မှာ …၊ [၁၂၉၀] ဒဂုန်၊ ၉၊ ၉၈။
ရှေးရိုးစဉ်လာအားဖြင့် လူကြီးသူမများ ထားခဲ့သော ချမ်းသာလည်း အပင်မဟုတ်၊ ဆင်းရဲလည်း အစဉ်မဟုတ်ဟူသော ဆိုရိုးစကားကလေးမှာလွန်စွာ မှ မှန်ကန်လှပေ၏။
[၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၄၃။
၂၀၀။
အခြားအသုံးအနှုန်း ဆင်းရဲတစ်ခါ ချမ်းသာတစ်လှည့် နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ခြကိုပုံတု ပမာပြု သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ခြကို ပုံတု ပမာပြု ဆိုသည်မှာ ပညာဆည်းပူးခြင်း၊ ဥစ္စာဆည်းပူးခြင်း စသည့် တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်းရသည့် ကိစ္စများတွင် ခြတောင်ပို့ တည်ဆောက်ပုံကို ဥပမာအဖြစ် အသုံးပြုရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဤဆိုရိုးစကားသည် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ စိတ်ရှည်သည်းခံမှုနှင့် တဖြည်းဖြည်း စုဆောင်းခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။
ခြများသည် သေးငယ်သော သတ္တဝါများဖြစ်သော်လည်း စုပေါင်းညီညာစွာ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားသော တောင်ပို့ကြီးများကို တည်ဆောက်နိုင်ကြသည်။