kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မြန်မာ့ပြည်လွတ်လပ်ရေး ပြဿနာနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျပန်နန်းရင်းဝန် ဂျင်နရယ်တိုဂျို၏ ထုတ်ပြန် ချက်တွင် ပါရှိသည့် အချက်အလက် ကို ထောက်ရှုလိုက်နာကျင့်သုံးရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာပြည်က လွတ် လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် အကျိုးခံစား ခွင့် ရရှိလာမည့်နေ့ မြန်မြန် ရောက်လာစေရန်ကို ကျွန်ုပ်လည်း မျှော်လင့်တမ်းတလျက် ရှိပါကြောင်း သို့သော်လည်း ယခုလောလောဆယ်တွင် အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးစားဆောင်ရွက် ရမည်မှာ စစ်အောင်နိုင်ရေးပင် ဖြစ်၍ မြန်မာတို့က ယခုစစ်ပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အောင်ပွဲရယူနိုင်ရန် နှလုံးရည် လက်ရုံးရည်ဖြင့် ဝိုင်းဝန်းကူညီ ဆောင်ရွက်ကြရန် မျှော်လင့်မိပါကြောင်း။
ယခု ချက်ချင်း ဖြေရှင်းရမည့် ပြဿနာမှာ ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး စက်ယန္တရား ပြန်လည်ပြုပြင် ထူထောင်ရေး ဖြစ်ကြောင်း အုပ်ချုပ်ရေး စက်ယန္တရား ပြန်လည်ထူထောင်ရေး အတွက် လူကြီးမင်းများသည် စစ်ဘက်ဌာနများနှင့် ပူးပေါင်း ကူညီ ဆောင်ရွက်ကြရန် နှိုးဆော် တိုက်တွန်း လိုကြောင်း ပြောကြားသည်။
၈-၆-၄၂ ၉-၆-၄၂ စာ ၁၅၉ - ၁၆၀ စာ ၈၂-၈၄ စာ ၃၅၂-၃ P111-112 ဇူလိုင်လ (၂၇) ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကို ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းသည်။
ဩဂုတ်လ (၁) စက်တင်ဘာလ (၆) နေ့လယ် ၂ နာရီတွင် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီး (ယခု နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုသ်) အရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံးခန်းမဆောင်တွင် သူနာပြုဆရာမ မခင်ကြည်နှင့် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇတို့ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ ပြုလုပ်သည်။
(၇) ညနေ ၅ နာရီအချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ Nippon Military Club (မင်တိုမစ်ရှင်ဟိုတယ်)၌ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဗိုလ်ချုပ်ဗိုလ်တေဇနှင့် ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်တို့ မင်္ဂလာထမင်း တည်ခင်းဧည့်ခံကျွေးမွေးသည်။
မှတ်စု ကျော်ငြိမ်း၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ တက္ကသိုလ်များသမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန ပြုစုသော ဂျပန်ခေတ်ရက်စွဲသမိုင်း (၈ မတ် ၁၉၄၂- ၃ မေ ၁၉၄၅) မှ ကူးယူဖော်ပြသည်။
ရည်ညွန်း ကိုးကား Category:၁၉၄၂ Category:၁၉၄၀ ဆယ်စုနှစ်။
ဂေါသစ် ဗိသုကာပညာ၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ နော်တာဒိမ်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှာ ရေယွန်နက် နှင်းဆီပန်းပုံ ပြတင်းပေါက် အလှတရားဆိုသည်မှာ လူပုဂ္ဂိုလ်၊ တိရစ္ဆာန်၊ နေရာ၊ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် အတွေးအမြင်တို့မှ နေ၍ ပျော်ရွှင်မှု၊ အဓိပ္ပာယ်ရှိမှု၊ ကျေနပ်နှစ်သိမ့်မှု စသည်တို့ကို ခံစားသိရှိစေနိုင်သည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အလှတရားကို အနုသုခုမဒဿနပညာ၊ လူမှုဗေဒ၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စိတ်ပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အစရှိသည့် ဘာသာရပ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု အနေနှင့် လေ့လာကြလေ့ ရှိသည်။
200px|ရာဖဲလ်၏ အေသင်ကျောင်းတော် ဒိုင်ယာလက်တစ် (Dialectic) ဆိုသည်မှာ သဘောထား ကွဲပြားမှုများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အသုံးပြုသော နည်းလမ်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်အခါကပင် အိန္ဒိယနှင့် ဥရောပရှိ အတွေးအခေါ် ကဏ္ဍတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဒိုင်ယာလက်တစ် ဆိုသော စကားလုံးသည် ရှေးခေတ် ဂရိတို့မှ ဆင်းသက်လာပြီး ပလေတို ရေးသားသော ဆိုကရေးတီး၏ ဒိုင်ယာလော့ များကြောင့် လူသိများလာခဲ့သည်။
ဒိုင်ယာလက်တစ် နည်းလမ်း ဆိုသည်မှာ ပြဿနာတစ်ခုအား အမြင်ကွဲပြားသည့် လူနှစ်ယောက် သို့ နှစ်ယောက်ထက် ပိုသော လူများ အနေနှင့် အမှန်တရားသို့ ရောက်အောင် အကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံသော ငြင်းဆိုချက်များဖြင့် အပြန်အလှန် ပြောဆို ဖြေရှင်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
ဒိုင်ယာလက်တစ် နည်းလမ်းသည် သာမန် ငြင်းခုံမှုနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။
သာမန် ငြင်းခုံမှုများတွင် ငြင်းခုံသူများ အနေနှင့် မိမိတို့၏ ငြင်းဆိုချက်ကို မှန်ကန်သည်ဟု အသေစွဲကိုင်ထားကြပြီး ပြိုင်ဘက်ကို ဆွဲဆောင်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ သူတို့၏ ငြင်းဆိုချက် မှန်ကန်ကြောင်းကို သက်သေပြခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပြိုင်ဘက်၏ငြင်းဆိုချက်ကို မှားကြောင်း ပြနိုင်ရန် ကြိုးစားခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း မည်သို့သော နည်းလမ်းနှင့် ဖြစ်စေ ငြင်းခုံမှုကို နိုင်အောင် ကြိုးစားကြသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့် ငြင်းခုံမှုတွင်မူ မည်သူ နိုင်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ဒိုင်လူကြီး လိုအပ်ပေသည်။
ဒိုင်ယာလက်တစ်သည် အာဝဇ္ဇာန်းရွှင်ခြင်းလည်း မဟုတ်ပေ။
အာဝဇ္ဇာန်းရွှင်ခြင်းတွင် စကားပြောသူသည် နားထောင်သူများကို သူတို့ဖက်သို့ ပါလာရန် စကားပြောသည့် နည်းလမ်း မျိုးစုံသုံး၍ ဆွဲဆောင်ကြသည်။
မဟိန္ဒထေရ် မဟိန္ဒထေရ်သည် သီရိဓမ္မာသောက မင်းကြီး၏သားတော် ဖြစ်၍ သင်္ဃမိတ္တာကား သမီးတော်ဖြစ်သည်။
မင်းကြီးသည် မြတ်စွာ ဘုရား၏ သာသနာတော်၌ အလွန်ကြည်ညိုသည် ဖြစ်ရကား ကျောင်းပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း၏။
ဤသို့ လှူဒါန်းပြီးနောက် အလွန် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်၏။
အခါတပါး၌ မင်းကြီးသည် အသောကာရာမ ကျောင်းသို့ ထွက်တော်မူ၍ သံဃာတော်တို့အား ဤသို့ မေးလျှောက်၏။
အရှင်ဘုရားတို့ ဘုရားသခင်၏ သာသနာတော်၌ အဘယ်သူသည် အကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ ကြီးကျယ်စွာသော စွန့်ကြဲခြင်းကို ပြုဘူးသနည်း၊ အဘယ်သူ၏ စွန့်ကြဲခြင်းသည် ကြီးမြတ်ပါသနည်း ဟု လျှောက်၏။
အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်က မြတ်သောမင်းကြီး၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ သင်မင်းကြီးနှင့် တူသော စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းသောသူသည် မြတ်စွာဘုရား လက်ထက် တော်၌ပင် မရှိပေ။
သင်မင်းကြီး၏ စွန့်ကြဲခြင်း သည်သာလျှင် သာလွန်မြင့်မြတ်လှ၏ ဟု မိန့်တော်မူ၏။
မင်းကြီးလည်း ထိုစကားကိုကြားရသော် အလွန်ဝမ်းမြောက် ခြင်းဖြစ်သဖြင့် အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤမျှလောက်သော ဒါနကို ပြုရသဖြင့် သာသနာတော်၏ အမွေကို ခံရပါအံ့လော ဟု လျှောက်ထားပြန်၏။
ထိုအခါ အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿက မင်း ကြီး၊ ဤသို့ပစ္စည်းကို စွန့်ကြဲကာမျှဖြင့် သာသနာ့ အမွေခံ အဖြစ်သေးချေ။
ဤမြေမှသည် ဗြဟ္မာပြည်တိုင်အောင် ပစ္စည်းလေး ပါးကို စုပုံ၍ လှူငြားသော်လည်း ဘုရားရှင့်သာသနာတော်၌ အမွေခံ မဖြစ်သေးချေ။
မိမိရင်၌ ဖြစ်သော သားသမီးတို့ကို ရဟန်း ပြုစေခြင်းသည်သာလျှင် သာသနာတော်၏ အမွေခံဖြစ်သတည်း ဟုမိန့်တော်မူသည်။
မင်းကြီးလည်း ငါသည် ဤမျှလောက်သော အလှူကြီးကို ပေးပါလျက် သာသနာတော်၏ အမွေကိုမခံရချေသေး၊ သာသနာ တော်၏ အမွေခံဖြစ်အောင် အဘယ်သို့ပြုရအံ့နည်းဟု အောက်မေ့ လျက် ထိုမှဤမှကြည့်လတ်သော်၊ သားတော်မဟိန္ဒသည် မင်းကြီး၏ အပါးတွင်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် ချစ်သားမဟိန္ဒ၊ သင်သည် ရဟန်းပြုခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ပါအံ့လော ဟုမေး၏။
မင်းသားလည်း ခမည်းတော်၏ စကားကိုကြားလျှင် ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်လှသဖြင့် အရှင်မင်းမြတ်၊ အကျွန်ုပ် ရဟန်းပြုနိုင်ပါ၏။
အကျွန်ုပ်ကို ရဟန်းပြု၍ သာသနာ့အမွေကို ခံတော်မူပါ ဟုလျှောက်၏။
မင်းကြီးလည်း သားတော်မဟိန္ဒမင်းသားအား အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ ထေရ်ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မင်းသား အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်ပြီး ဖြစ်သော ကြောင့် ပဉ္စင်းပြုတော်မူလေသည်။
မဟိန္ဒမင်းသားကား ကမ္မဝါစာ ၏အဆုံး၌ ပဋိသမ္ဘီဒါလေးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက် တော်မူသည်။
အရှင်မဟိန္ဒလည်း ရဟန်းဖြစ်သောနေ့မှစ၍ မိမိ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာထံ၌ ပိဋကတ်သုံးပုံဖြစ်သော ဘုရားစကားတော်ကို သင်ကြားသဖြင့် ၃ နှစ်ရှိသောအခါ ထေရဝါဒနှင့် တကါ တတ် မြောက်၍ တစ်ထောင်သောသံဃာတို့၏ ပါမောက္ခ ဖြစ်တော်မူလေသည်။
သမီးတော် သဃ‡မိတ္တာကား အသက် တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်သား ဖြစ်၍ ပဉ္စင်းမခံဘဲ သာမဏေပြု၏။
တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီး အဆုံး၌ နောင်အခါ အဘယ်အရပ်၌ သာသနာတော်မြတ် ကောင်း စွာတည်လတ္တံနည်းဟု အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် ဆင်ခြင် တော်မူလျှင် ပစ္စန္တရာဇ်တိုင်းတို့၌ ကောင်းစွာ တည်လတ္တံ့သည်ကို မြင်တော်မူ၍ ပစ္စန္တရာဇ် ကိုးဌာနသို့ သာသနာ ပြုစေတော်မူသည်။
ထိုအခါ အရှင်မဟိန္ဒထေရ်ကို သီဟဠ တမ္ဗပဏ္ဏိမည်သော သီဟိုဠ် ကျွန်းသို့ ဥပသမ္ပကံမြောက်လောက်အောင် ပဉ္စဝဂ် သံဃာငါးပါးနှင့် စေတော်မူ၏။
မဟိန္ဒထေရ်သည် သာသနာ ၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ဣဓိယ၊ ဥတ္တိယ၊ သမ္ဗလ၊ ဘဒ္ဒသာလ ဤမထေရ်လေးပါးအပြင်၊ တူတော် သုမန သာမဏေ၊ သဏ္ဍုက ဥပါသကာတို့နှင့်တကွ သီဟိုဠ် ကျွန်းသို့ သာသနာပြု ကြွတော်မူသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
မအူပင်သည် ရုဗီအေစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဆာကိုဆီဖားလပ်ကောဒေးတပ်(Sarcocephalus cordatus = Nauclea orientalisGovaerts, R. et al. (2019). World Checklist of Rubiaceae. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. Published on the Internet; https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=184868 Retrieved 25 November 2019)ဟုခေါ်သည်။
မအူပင်မျိုး အများအပြားရှိရာ မအူလက်တံရှည်ပင်၊ မအူကတုံးပင်၊ မအူလေလံပင်နှင့် မအူကြီးပင်တို့မှာ မအူပင်နှင့်မျိုးတူ ပင်မျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
မအူလက်တံပင်နှင့်ရေမအူပင်တို့သည် မအူဟုခေါ်ရသော်လည်း မအူပင်နှင့်မျိုးချင်းမတူ၊ မျိုးကွဲပင် ၂ မျိုးဖြစ်ကြသည်။
မအူပင်များသည် များသောအားဖြင့် မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများတွင် ချောင်းဘေးမြောင်းဘေးတို့၌ ပေါက်လေ့ရှိသော သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
မအူကတုံးပင်သည် အကြီးအလွန်မြန်သော အရွယ်အလတ် စား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများအားဖြင့် စိုစွတ်သော မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်သည်။
သစ်သားမှာ ပျော့၍ ဝါထိန်နေသည်။
အညံ့စား သေတ္တာများနှင့် အိမ်အသုံးအဆောင်များ၊ ဖိနပ်အစရှိသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရန်သင့်တော်သော အသားဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံတွင် အထက်ဖော်ပြပါ ဝတ္တုပစ္စည်းများကို မအူကတုံးသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
မအူလက်တံရှည်ပင်သည် မအူကတုံးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူ၍ အထက်နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေညီသစ်တောများတွင် ချောင်းဘေး မြောင်းဘေးတို့၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။
သစ်သားမှာ ဝါကြန်ကြန်အရောင်ရှိ၍ အကြောအမျှင်ညီညာသည်။
ပျော့သောအသားဖြစ်ခြင်းကြောင့် မီးခြစ်အိမ် ပြုလုပ်ရန် အတွက် အသုံးကျသည်။
ထင်းရှူးသားကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသဖြင့် ပစ္စည်းများထည့်ရန် သေတ္တာရိုးရိုးတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ စက္ကူပြုလုပ်သော သစ်သားတို့တွင် မအူလက်တံရှည် သားလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
အိမ်ဆောက်ခြင်း၊ လှေစပ်ခြင်း၊ ထမ်းပိုးတံစသည်တို့ ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးဝင်သည်။
ယင်းသစ်သားကို အမြန်ခြောက်သွေ့အောင် မပြုလုပ်လျှင် အပြာရောင်အစွန်းအကွက်များ ပေါ်လာတတ်သည်။
သို့သော် အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရာ၌ ခဲယဉ်းခြင်းမရှိချေ။
မအူလက်တံရှည်ခေါက်ကို အဖျားဖြတ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို အာခလောက်ရန် ဆေးရည်စပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
မအူလက်တံပင်များကို အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်တွင်းဒေသဖြစ်သော မိုးကုတ်နယ်၌ တွေ့ရ၍ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် မဲ့·ခ· ရောင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကချင်ဘာသာစကားဖြင့် ခါလမ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ရေမအူပင်ဟူ၍ခေါ်သော သစ်ပင်ကြီးများကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ အနှံ့အပြားတွေ့နိုင်သည်။
ကချင်ဘာသာဖြင့် ခလ· လျောင်း၊ သို့မဟုတ် လ·လျောင်း ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ မအူပင်မြို့သည်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက် တစ်ခုဖြစ်သော မအူကုန်း သည်လည်းကောင်း၊ ထိုမအူပင်တို့ ပေါက်ရောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ကြသည့် အရပ်ဒေသများဟု ဆိုကြသည်။
မအူပင်မြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မအူပင်ခရိုင်၊ မအူပင်မြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တိုးမြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိ၍၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ၄၆ မိုင်မျှသာဝေးသောကြောင့် ရန်ကုန်နှင့် နေ့ချင်းပြန် ခရီးပေါက်ရကား အသင်းအဖွဲ့များသည် ရန်ကုန်မှ မအူပင်မြို့သို့ အပန်းဖြေ နေ့ချင်းပြန်ပျော်ပွဲစားယင်း ခရီးအဖြစ် တပျော်တပါးသွားလာတတ်ကြပေသည်။
မအူပင်မြို့သည် ခရိုင်ဝန် ရုံးစိုက်သောမြို့ဖြစ်သည့်အလျောက် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိကြီးများ၏ ရုံးများ၊ ဆေးရုံ၊ တက္ကသိုလ်များ၊ အထက်တန်းကျောင်းများနှင့် အကျဉ်းထောင် စသည်တို့ရှိသည်။
မအူပင်မြို့၏ မြူနီစီပယ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့၍ မြို့ရွာသန့်ရှင်း စည်ပင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မအူပင် ဆိပ်ကမ်းတွင် များသောအားဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့ကြီးများသို့သွားသောသင်္ဘောများသည် လည်းကောင်း၊ မန္တလေးသို့သွားသော သင်္ဘောများသည် လည်းကောင်း ဆိုက်ကပ်သောကြောင့် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
မအူပင်မြို့မှ ငှက်ပျောသီး၊ သင်္ဘောသီး စသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် ပုဇွန်၊ ငါးသလောက် စသည့်သားငါးများ ရန်ကုန်မြို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချ၏။
ဆန်စပါးလုပ်ငန်းနှင့် ငါးပိ ၊ငါးခြောက် လုပ်ငန်းလည်း ထွန်းကား၏။
သို့သော် ရှေးကတည်းကပင် မအူပင်မြို့သည် ခြင်ပေါသည်ဟု နာမည်ရသောမြို့ဖြစ်၏။
မအူပင်မြို့မှ ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ သွားလာရာတွင် ရေလမ်းကို အားကိုးရ၏။
မအူပင်မြို့မှ အနောက်ဘက် ၉ မိုင်ကွာဝေးရှိပြီး မအူပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာကြီးများထဲမှာ တစ်ခုဖြစ်သော ရေလဲကလေးရွာသို့ ကတ္တရာလမ်းခင်းရှိ၏။
မအူပင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၄၂၄၁ ဖြစ်၏။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်သည်။
မအူပင်မြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ရွှေဘုန်းမြင့်စေတီ ဖြစ်၏။
မအူပင်မြို့သည် ရှေးအခါက တံငါရွာကလေးမျှသာဖြစ်၏။
ခရစ် ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မအူပင်ကို သုံးခွခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်နယ်ပယ်များ ပြန် လည်ဖွဲ့စည်း၍ သုံးခွခရိုင်ကို မအူပင်ခရိုင်ဟု အမည်ပြောင်း လိုက်သောအခါ မအူပင်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာသည်။
ထိုနောက်တွင် မြို့သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း စည်ကားတိုးတက် လာခဲ့၏။
မအူပင်မြို့ဟု အမည်တွင်ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြို့တွင်းရှိ မအူပင်ကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
ထိုအပင်သည် ရှေးဂျင်မခါနာကလပ်အနီးတွင် ရှိ၏။
မူရင်းအပင်မှာ ညောင်ပင်တစ်ပင်က မျိုလိုက်သောကြောင့် သေသွားခဲ့၏။
သို့သော် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုစဉ်ကအရေးပိုင်ဖြစ်သော မေဂျာ အေ၊ အက်စ်၊ ရောဗတ်က ထိုအပင်ဟောင်းအနီးတွင် မအူပင်သစ်တစ်ပင်ကို ထပ် ၍စိုက်စေသည်။
ထိုမအူပင်၏ အရိပ်အောက်တွင် မြို့စောင့်နတ် ကွန်းရှိလေသည်။
မအူပင်ခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး တွင် ပါဝင်သောခရိုင် ၆ ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်၍ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မအူပင်ခရိုင်သည် မြောက်ဘက် တွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် အင်းစိန်နှင့် ဟံသာဝတီခရိုင်များ၊ တောင်ဘက်တွင် ဖျာပုံခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မြောင်းမြခရိုင်နှင့် ပုသိမ်ခရိုင်တို့ဖြင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်လျက် တည်ရှိ သည်။
မအူပင်ခရိုင်တွင် မအူပင်နယ်နှင့် ညောင်တုန်းနယ်များ ပါဝင်၍ တဖန် မအူပင်နယ်မှာ မအူပင်မြို့နယ်နှင့် ပန်းတနော်မြို့နယ် တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ညောင်တုန်းနယ်မှာ ညောင်တုန်းမြို့နယ်နှင့် ဓနုဖြူမြို့နယ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ထိုကြောင့် မအူပင်ခရိုင်တွင် နယ် ၂ နယ်နှင့် မြို့နယ် ၄ ခုရှိ၏။
သူကြီးပိုင် နယ် ၂၆၈ ခုရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ် မြေတိုင်း စာရင်းအရ ၁,၆၄၂ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။
ယခုအခါတွင်မူ ၁,၆၅၁ စတုရန်းမိုင် ရှိပေသည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့မှာ မအူပင်မြို့ဖြစ်၏။
ပထဝီဝင် မအူပင်ခရိုင်သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ အလယ်ဗဟို လောက်တွင် တည်ရှိ၍ ခရိုင်တွင်း စီးဆင်းသော ဧရာဝတီမြစ်နှင့် တိုးမြစ်တို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော နုံးမြေပြင်ကြီးပင် ဖြစ်တော့၏။
ခရိုင်မှာ အလျား ၅၄ မိုင်ခန့်နှင့် အနံ ၄၄ မိုင်မျှရှိသည်။
ထိုနုံးတင်မြေနုတွင်စပါးစိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။
စပါးစိုက်ပျိုးချိန်၌ စပါးစိုက်ထားသော လယ်ပြင်ကို မျက်စိတဆုံး မြင်တွေ့ရတတ်ပေသည်။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် တိုးမြစ်များအပြင်၊ အခြားမြစ်ငယ် ချောင်းငယ်များ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလျက်ရှိသော မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်သဖြင့် မိုးတွင်းအခါတွင် မြစ် ရေ၊ ချောင်းရေများ လျှံတက်လေ့ရှိသည်။
ဧရာဝတီမြစ်မှ ငဝန်မြစ် ခွဲထွက်ရာ နေရာမှ အစပြုလျက် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း၊ သို့မဟုတ် လက်ယာဘက်ကမ်းတစ်လျှောက် ပန်းတနော်အထိ တည်ရှိသော ၇၅ ၁/၂ မိုင် ရှည်လျားသည့် ဟင်္သာတ ရေကာတာ၊ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ အဖြောက်မှ စံကင်းအထိ ၁၅ မိုင်ရှည်သော စံကင်း-ဆကာကြီး ရေကာတာ၊ ထိုရေကာတာ၏ တောင်ဘက်အောက်ကျကျ၌ ၅၄ မိုင်မျှ ရှည်လျားသော ညောင်တုန်းရေကာတာနှင့် မအူပင်၌ အစပြုလျက် အရှေ့ဘက်သို့လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့လည်းကောင်း သွယ်တန်းဖို့လုပ်ထား၍ ၇၇ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည့် မအူပင်ကျွန်းရေကာတာ နှင့် ၄၂ ၁/၂ မိုင်ခန့်ရှည်လျားသော သုံးခွကျွန်း ရေကာတာများက စိုက်ပျိုးခင်း များကို ရေကြီးချိန်တွင် ရေလွှမ်းမိုးခြင်း ဘေးအန္တရာယ်မှ ကာကွယ် တားဆီးပေးသည်။
ဤရေကာတာများ ရှိသည့်အတွက်ကြောင့် ဆန် စပါးများကို ဤမျှဖြစ်ထွန်းအောင် စိုက်ပျိုးနိုင်ပေသည်။
ဖို့မြေများတွင် ကိုင်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ထို့ပြင် မအူပင်ခရိုင်အတွင်း အင်းများ အထူးပေါများသည်။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မအူပင်ခရိုင်မှ အင်းခွန်တော် အများဆုံးရသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ရာသီဥတု ခြင်အတန်ပေါသည်ကလွဲ၍ မအူပင်ခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ ကျန်းမာခြင်းနှင့် ညီညွတ်၍ ကောင်းသောရာသီဥတုဖြစ်သည်။
ပျမ်းမျှအများဆုံး အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁ဝဝ° နှင့် အနည်းဆုံး အပူချိန် ၇၅° အသီးအသီးရှိ၍ ၁ဝဝ° ကျော်ခဲသည်။
မိုးရေချိန် မှာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ခရိုင်တစ်ခုအဖို့ မနည်းလွန်း မများလွန်း ဖြစ်၏။
တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှ လက်မ ၉ဝ ကျော် ၁ဝဝ နီးပါးမျှ ရွာသည်။
အားလုံးခြုံကြည့်လိုက်လျှင် မအူပင်ခရိုင်၏ ရာသီဥတုနှင့် မိုးရေချိန်တို့မှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် များစွာသင့်လျော်လေသည်။
လူဦးရေ နှင့် စီးပွားရေး မအူပင်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၇၃,၀၃၈ ဖြစ်သည်။
ခရိုင်အတွင်း နေထိုင် ကြသူ များတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူမျိုးသည် အများဆုံးဖြစ်၍၊ ကရင်လူမျိုးသည် ဒုတိယ အများဆုံးဖြစ်၏။
လူဦးရေအားလုံး၏ ၆၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။
မအူပင်ခရိုင်တွင် စိုက်ပျိုးဧကပေါင်းမှာ ၄၁၇,၂၂၆ ဧက ဖြစ်၍၊ ဆန်စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးကြ၏။
အထူးသဖြင့် မအူပင် မြို့နယ်များနှင့် ပန်းတနော်မြို့နယ်များတွင် အများဆုံးစိုက်ပျိုး ကြ၏။
ညောင်တုန်းမြို့နယ်နှင့် ဓနုဖြူမြို့နယ်များ၌မူ ဆေးကို အထူးစိုက်ပျိုး ကြ၏။
စိုက်ပျိုးထွက်ကုန်များမှာ စပါး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆီထွက်စေ့များ၊ ဆေး၊ ငှက်ပျော၊ အုန်း၊ ကွမ်းသီး၊ သရက် စသည်တို့ဖြစ်၏။
ထို့အပြင် ပန်းတနော်မြို့နယ်နှင့် မအူပင်မြို့နယ်များတွင် အင်းလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြ၍၊ ငါးများကိုရေခဲစိမ်ကာ ရန်ကုန်မြို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြ၏။
ငပိ၊ ငါးခြောက်များလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ညောင်တုန်းမြို့တွင်ကား ငပိလုပ်ငန်းမှာ များစွာ တွင်ကျယ်ခဲ့လေသည်။
သင်ဖြူးရက်လုပ်ငန်းမှာလည်း ပန်းတနော် နယ်တွင် အတော်ခရီးရောက်လေသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး မအူပင်ခရိုင်တွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရာ၌ ရေလမ်းကို အထူးအားထားရပေသည်။
ဧရာဝတီမြစ်နှင့် မြစ်ခွဲဖြစ်သော တိုးမြစ် တစ်လျှောက်တွင် ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့မှ သင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းသွားလာ လျက်ရှိသဖြင့် ခရိုင်တွင်းရှိမြို့ရွာများသို့ လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်နှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ နေရာအနှံ့အပြားသို့ လည်းကောင်း ရေလမ်းဖြင့်ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။
ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်း အဆက်အသွယ်အတွက် ကျောက်ခင်းလမ်းဟူ၍ အရေးပါသောလမ်း ၂ ခုသာရှိသည်။
တစ်ခုမှာ မအူပင်မှသည် ရေလဲကလေးရွာသို့ ပေါက်သည်။
ရေလဲကလေးသည် မအူပင်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၉ မိုင်ကွာဝေး၍၊ မအူပင်ကျွန်း၏ အနောက်ဘက် စွန်းတွင်တည်ရှိသည်။
အခြားတစ်ခုမှာ ဓနုဖြူမြို့မှသည် ကျုံတနိ သို့ပေါက်၍ ၁၄ မိုင်ရှိသည်။
ယင်းလမ်းသည် ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်နှင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့များအထိ ဆက်လက်၍ ခရီးပေါက်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မအူပင်ခရိုင် တည်ရှိရာဒေသကို ကုန်းဘောင်ခေတ်မတိုင်မီ က လူသိများခဲ့ဟန် မတူပေ။
ထိုစဉ်က ထိုဒေသတစ်ဝိုက်မှာ ရွှံ့ညွန်ထူပြောကာ တောကြီးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့၏။
လူနေနည်း ပါး၍ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းမည် မဟုတ်ဟု ယူဆထားခဲ့ပုံရလေသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းများတွင် မည်သို့မျှ ထူးထူးခြားခြား ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်ကိုလည်း မတွေ့ရပေ။
ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ အတွင်း မြန်မာစစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် ယခု ခရိုင်အတွင်း၌ ပါဝင်သည့် ဓနုဖြူမြို့တွင် ခံတပ်ကြီးပြုကာ အင်္ဂလိပ် တို့ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက် နေ့၌ ရန်သူလက်နက် ဗုံးဆံချက်ကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ရလေသည်။
ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း ဓနုဖြူမြို့မှ တိုက်သူကြီး ဦးမြတ်ထွန်း ခေါင်းဆောင်၍ အင်္ဂလိပ်တို့ကို ခုခံတော်လှန် တိုက် ခိုက်ခဲ့လေသည်။
ထိုစစ်ပွဲအပြီးတွင် ခရိုင်နယ်ပယ်များကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းရာ၌ ၁၈၇၅ ခုနှစ်၌ ဟင်္သာတခရိုင်မှ ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ ပုသိမ်ခရိုင်မှ ရွှေလောင်းမြို့နယ်နှင့် ပန်းတနော်မြို့နယ်၊ ဟံသာဝတီမှ သုံးခွ၊ ညောင်တုန်း၊ ဖျာပုံနှင့် ဒေးဒရဲမြို့နယ်တို့ကို ပူးပေါင်းကာ သုံးခွခရိုင်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။
၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မအူပင်မြို့ကို ခရိုင် အတွင်း ဗဟိုကျသည့်အတွက် သုံးခွခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် သတ် မှတ်ခဲ့၏။
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းမှ ပုသိမ်ခရိုင်၊ သုံးခွခရိုင်၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ သရက်ခရိုင်တို့ကို ခွဲထုတ်၍ ဧရာဝတီတိုင်းဟု ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် သုံးခွခရိုင်မှ နယ်မြေအချို့နှင့် ပုသိမ်ခရိုင်မှ နယ်မြေအချို့ကို ခွဲယူပူးပေါင်း၍ မြောင်းမြခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။
နောင်အခါ ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် သုံးခွခရိုင်နှင့် မြောင်းမြခရိုင်တို့မှ နယ်မြေအချို့ကို ခွဲထုတ်ယူကာ ပူးပေါင်းပြီးနောက် ဖျာပုံခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းရာ သုံးခွခရိုင်ကိုလည်း မအူပင်ခရိုင်ဟု အမည်သစ်ပေးခဲ့၏။
မအူပင်ခရိုင်သည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ ခရိုင်အတွင်း ပါသွားခဲ့သော ပန်းတနော်မြို့နယ်ကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့၏။
ထိုနောက်တွင်ခရိုင်သည် နယ်နိမိတ်များစွာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိခဲ့ဘဲ၊ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်စည်ကားလာလေသည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ ထင်ရှားသော ဘုရားများမှာ ပန်းတနော် မြို့တွင်ရှိသော ရွှေမြင်တင်ဘုရား၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် ခတ္တိယရွာ တွင်ရှိသော ဖားကရစ်ဘုရား၊ ဓနုဖြူမြို့တွင်ရှိသော ကျိုက်ကလွန် ပွန်စေတီ စသည်တို့ဖြစ်၏။
မအူပင်ခရိုင်တွင်းရှိ ဓနုဖြူမြို့၌ စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ၏ သင်္ချိုင်းနှင့် ကြေးရုပ်တို့ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြို့နယ်နှင့်မြို့များ thumb|မအူပင်ခရိုင်မြို့နယ်များ မအူပင်ခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မအူပင်မြို့နယ် မအူပင်မြို့ ပန်းတနော်မြို့နယ် ပန်းတနော်မြို့ ညောင်တုန်းမြို့နယ် ညောင်တုန်းမြို့ ဓနုဖြူမြို့နယ် ဓနုဖြူမြို့ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး။
မာဂျရင်းခေါ် ထောပတ်တုသည် ထောပတ်စစ်နီးပါးမျှ ကောင်းသောအစာ ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် အီတလီနိုင်ငံများတွင် ထောပတ်စစ်ကို စားသုံးနိုင်သူ အတော်ပင် ရှားပါးခဲ့၏။
ပစ္စည်းကုံလုံ ကြွယ်ဝသူများပင်လျှင် ထောပတ်စစ်ကို အနည်းငယ်မျှသာ စားနိုင်ကြသည်။
ဆင်းရဲသားများအဖို့ ထောပတ် ကို မစားသုံးနိုင်ကြချေ။
ထိုတိုင်းနိုင်ငံများ၌ ထောပတ်ကိုစည်းစိမ်ခံ ပစ္စည်းဟု သတ်မှတ်ထားလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပေါင်မုန့် သည် အမြဲစားသုံးသောအစာဖြစ်၍ ပေါင်မုန့်တွင် ထောပတ်မပါ လျှင် အရသာမရှိဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ပြင်သစ်အစိုးရသည် ထောပတ်အစား ဈေးလည်းပေါ၍ ထောပတ်ကဲ့သို့ အာဟာရဓာတ် နှင့် ပြည့်စုံသည့် ထောပတ်တုကို ကြံစည်ပြုလုပ်နိုင်သူအား ဆုချီး မြှင့်မည်ဟု တိုင်းပြည်သို့ ကြေညာခဲ့သည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မေးဇမူးရီး အမည်ရှိ ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးသည် ထောပတ်တုကို ကြံစည်ပြုလုပ်နိုင်သောကြောင့် ထိုဆုကို ဆွတ်ခူး နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ အခြားသော သိပ္ပံပညာရှင်များက လည်း ထိုထောပတ်တုကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်ကြပြီးလျှင် ဆင့် ကဲဆင့်ကဲ ပိုမိုကောင်းလာစေရန် ပြုပြင်ယူလာကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့ တစ်ဆင့်စီ အမွှမ်းတင်၍ လာခဲ့ကြရာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသောအခါ၌ ထောပတ်နှင့် များစွာတူပြီးလျှင် အရသာမှာလည်း ထောပတ်နှင့် ခွဲခြားမရနိုင်အောင် ကောင်းသည့် ထောပတ်တုများကို ကြံစည်ပြုလုပ်နိုင်ကြပြန်လေသည်။
ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တစ်ခုတည်းမှပင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ဒေါ်လာငွေ သန်းပေါင်းမျးစွာတန်သည့် ထောပတ်တုများကို ပြုလုပ်ရောင်းချလျက်ရှိလေပြီ။
ဈေးလည်းအလွန်သက်သာသဖြင့် လူဆင်းရဲ များပင်လျှင် စားသုံးနိုင်ကြပြီဖြစ်လေသည်။
ထောပတ်တုအမျိုးမျိုးကို အိုလီယိုမာဂျရင်းဟူ၍ ခေါ်သည်။
သို့သော် အချို့ အိုလီယိုမာဂျရင်းများ၌သာ အိုလီယိုဆိုသည့် အမဲဆီ မှချက်၍ရသောဆီ ပါရှိသည်။
ထိုပစ္စည်းအားလုံးကိုပင် မာဂျရင်း ဟူ၍သာ ခေါ်ထိုက်ပေသည်။
မာဂျရင်းဆိုသည့် စကားသည် လက် တင်စကားဖြစ်၍ ပုလဲဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ထိုကြောင့် မာဂျရင်း သည် ပုလဲကဲ့သို့ အရောင်အဆင်းရှိသည့် ထောပတ်တုပင် ဖြစ်လေ သည်။
မာဂျရင်း နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိရာ တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး အလွန်တူ ၍ အရသာလည်းအတူတူပင်ဖြစ်ကြသည်။
တစ်မျိုးမှာ တိရစ္ဆာန် အဆီများဖြင့် ပြုလုပ်၍ အိုလီယိုအမဲဆီပါသောကြောင့် အိုလီယို မာဂျရင်းဟု ခေါ်သည်။
အခြားတစ်မျိုးမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆီများမှပြုလုပ်၍ နို့နှင့် ထောပတ် အနည်းငယ်မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့် တိရစ္ဆာန် အဆီမျှ မပါချေ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မာဂျရင်း အလုပ်ရုံ ကြီးများတွင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ပေါင်ချိန် သန်းပေါင်း များစွာသော မာဂျရင်းကို ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။
မာဂျရင်းကို ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးမှ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုပစ္စည်းများမှာ အမဲဆီ၊ ဝက်ဆီ၊ နို့၊ ထောပတ်၊ အုန်းဆီ၊ ဝါစေ့ဆီ၊ ပဲဆီနှင့် ဆား အပြင် ဗီတာမင်ဓာတ်လည်း ပါဝင်လေသည်။
သို့သော် နို့နှင့် ထောပတ်သည် ရာခိုင်နှုန်း ၁ဝ မျှသာ ပါဝင်ရမည်ဟု ဥပဒေဖြင့် ကန့်သတ်ထားလေသည်။
ထိုပစ္စည်းများထဲတွင် ပဲဆီသည် အာဟာရ ဓာတ်များစွာ ပါဝင်သောပစ္စည်းဖြစ်သည်။
မာဂျရင်း ပြုလုပ်ရာတွင် နို့သည် အရေးကြီးသောပစ္စည်း တစ်ခုပင် ဖြစ်၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နို့ခဲနှင့်ဆီတို့ပေါင်းစပ်မှ သာလျှင် ထောပတ်နှင့် တထေရာတည်းတူသော မာဂျရင်းကို ရနိုင် သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကျိုပြီးသားနို့ကို အချဉ်ဖောက်လိုက်သော အခါတွင် နို့ခဲဖြစ်လာသည်။
ထိုနောက် အဆီ၊ သို့မဟုတ် ဆီများ ကိုထည့်ရော၍ ခပ်နာနာ ခေါက်ပေးပြီးလျှင် အအေးခံထားသည်။
ထိုအခါ လတ်ဆတ်သည့် ထောပတ်ကဲ့သို့ ပစ္စည်းသည် အပေါ်သို့ ပေါလောပေါ်၍ တက်လာသည်။
ယင်းကို စစ်ထုတ်၍ နယ်ပေးပြီး လျှင် လိုသလိုပျစ်ခဲလာသည့်တိုင်အောင် လှိမ့်စက်ဖြင့် ကြိတ်ချေ ပေးရသည်။
ထိုနောက် ဆားရော၍ နယ်ပြီးလျှင်စက်ဖြင့် သေတ္တာ များ၊ ဗူးများတွင် ထည့်လေသည်။
မာဂျရင်း၏ အရောင်သည် ဖြူ၍ ထောပတ်အစစ်၏ အရောင်မှာ အလွန်ဖျော့သည်။
ထိုကြောင့် မာဂျရင်းကို ထောပတ် အစစ်ကဲ့သို့ အသွင်တူစေရန် တစ်ခါတစ်ရံ အရောင်ထည့်ပေးတတ် ၏။
အရောင်ထည့်သောကြောင့်လည်း အကောက်ဆောင်ရလေသည်။
မာဂျရင်းသည် ထောပတ်အစစ်ကဲ့သို့ပင် အနံ့အရသာမှာ အစစ တူသောကြောင့် အရောင်မထည့်ဘဲလည်း စားသုံးနိုင်လေသည်။
မာဂျရင်းထောပတ်လုပ်ရာတွင် ပစ္စည်းများ၏ လတ်ဆတ်မှုသည် အလွန်ပင်အရေးကြီးသည်။
မာဂျရင်းလုပ်ငန်းပိုင်ရှင်ကြီးများသည် အစိုးရအား အချို့သော ပစ္စည်းကြမ်းများ မဝယ်မီကပင် တင်ကြို၍ စစ်ဆေးပေးရန် အကြောင်းကြားလေ့ ရှိကြသည်။
ထိုကြောင့် မာဂျရင်းသည် သန့်ရှင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ် သောပစ္စည်းဖြစ် ကြောင်းကို စိတ်ချယုံကြည်နိုင်သည်။
ထို့ပြင် မာဂျရင်းသည် ထောပတ်ကဲ့သို့ အာဟာရဓာတ် အပြည့်အစုံပါ၍ အစာကြေလွယ် သောကြောင့် လူအများပင် ကြိုက်နှစ်သက်ကြ သည်။
မာဂျရင်းသည် အလွန်လတ်ဆတ်သောအခါ ထောပတ်၏ အနံ့အရသာတစ်မျှ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အစားအစာ။
မာဆရိုက်ချည်ဖြင့်ရက်လုပ်သော အထည်များကို လူတိုင်း လိုပင် တွေ့မြင်ဘူးကြပေသည်။
မာဆရိုက်ချည်မှာ ချော၍ပိုးသားကဲ့ သို့ ပြောင်လက်နေသည်။
မာဆရိုက်ခြည်လုပ်ရာ၌ ဗူးညွန့်ကဲ့သို့ ခွေလိပ်နေသော ဝါချည်ကို စန့်ထွက်စေ၍ အရောင်တောက်ပြောင် လာအောင် လုပ်ပေးရသည်။
တီထွင်သူ မာဆာ၏ အမည်ကို အစွဲ ပြု၍ မာဆရိုက်ချည်ဟု တွင်လေသည်။
မာဆရိုက်ချည်ကို ရှေးဦးစွာ ပြုလုပ်ခဲ့သူမှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အထည်ကုန်သည် ဂျွန်မာဆာဆိုသူဖြစ်၍ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် မာဆ ရိုက်ခြည်လုပ်နိုင်ကြောင်းကို ကမ္ဘာသို့ ကြေညာခဲ့လေသည်။
မာဆာ ၏နည်းမှာ ဓာတုဗေဒနည်းအရဖြစ်၍ ပြုလုပ်ပုံမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်၏။
ဝါချည်ကို အတန်ငယ်အေးအောင် ပြုလုပ်ထားသော ကော့စတစ်ဆိုဒါ၊ သို့မဟုတ် ကော့စတစ်ပိုတက် စသည့် အယ်လကာလီ ပျော်ဝင်ရည် တစ်ခုခုထဲ၌ စိမ်ပေးရသည်။
ထိုသို့ စိမ်ရာတွင် ဝါချည်ထဲသို့ အယ်လကာလီ ကောင်းကောင်းဝင်အောင် လှန်လှောပေးရသည်။
ထိုနောက် ချည်ကိုဆန့်၍ ထားရပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ရေဖြင့်လျှော်ပစ်ရသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ပြီးသော ဝါချည်သည် မူလရှိရင်းစွဲထက် လေးပုံတစ်ပုံခန့် ကျုံ့ဝင်သွားသည်။
ချည်မျှင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပို၍နီးကပ်လာကာ ယခင်ကလို ခွေလိမ်မနေတော့ဘဲ စန့်ထွက်လာသည်။
အရောင်မှာ လက်လာ၍ အသားမှာ ပိုးသားကဲ့သို့ချောလာသည်။
အကောင်းစားမာဆရိုက်ချည် ပြုလုပ်နည်းမှာ ထိုထက် စရိတ်အကုန်အကျ များသော်လည်း ခဝါပေးသောအခါ အရောင်မှိန် သွားခြင်း မရှိပေ။
မာဆရိုက်ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အထည်များမှာ ရိုးရိုးချည်ထည်တို့ထက် ပို၍ ပျော့ပျောင်းခိုင်ခံ့ သည်။
ဆေးဆိုးရာတွင်လည်း ဆေးပို၍ စွဲသည်။
ကော့စတစ် ဆိုဒါရည်ကို တစ်မျိုးတစ်မည် စီမံအသုံးပြုခြင်းဖြင့်လည်း ပိုးတွန့် ကဲ့သို့သော မာဆရိုက်ချည်အမျိုးမျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အထည်အလိပ်များ။
thumb|ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား သံတမန် နှင့် နိုင်ငံရေးသမား ယန် မာဆာရစ် (၁၈၈၆-၁၉၄၈) ဂျန် မာဆာရစ်သည် မတ်မာဆာရစ်၏ သားဖြစ် ၍ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ပရာဟမြို့၌ဖွားမြင်သည်။
ပရာဟတက္ကသိုလ် နှင့် ဗော့စတန် တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာ သင်ကြားပြီးနောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ ချက်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဌာနသို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ သံအမတ်အဖြစ်ဖြင့် သွားရောက်ရသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်အထိ ယင်းရာထူးတွင် အမှုထမ်းရ သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သံအမတ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက် သည်။
ထိုနောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း လန်ဒန်မြို့၌ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား ယာယီ အစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အတွင်း အဆိုပါ အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်ရပြန်သည်။
စစ်ကြီးအပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။
ကမ္ဘာ့ကုလ သမဂ္ဂ၏ ဆန်ဖရန်စစ္စကို ညီလာခံတွင် ယန်မာဆာရစ်သည် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဖြင့် ဦးစီး၍ တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကွန်မြူနစ် အစိုးရတက်လာပြီးသည့်နောက် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေခဲ့ရာမှ ထိုနှစ် မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်လိုက်သည်ဟုဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား။
thumb|တောမတ် ဂါးရစ် မာဆာရစ် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး သမ္မတကြီး တောမတ်ဂါးရစ် မာဆာရစ်သည် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မိုရေးဗီးယားပြည်နယ် ဟိုဒိုနင်နယ်စပ် မြို့ကလေး၌ ဖွား မြင်သည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ဩစတြီးယန်း ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ ရထားထိန်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။