kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုမျှသာမက သံဃာတော်များသည် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁-ရက်မှစ၍ ဝါတွင်းသုံးလ ကာလပတ်လုံး ဝါဆိုဝါကပ်သော အခါထူး အခါမြတ်လည်း ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့သည် စားနပ်ရိက္ခာအတွက် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ရင်း တဖက်ကလည်း ဝါဆိုလပြည့်နေ့၌ ကျောင်းကန်ဘုရားများသို့ သွားရောက်၍ ဝါဆိုပန်းများ ကပ်လှူခြင်း၊ ဓမ္မစကြာတရားတော်များကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ခြင်းများ ပြုကြသည်။
ဝါတွင်းသုံးလတွင် အခြားကာလများထက်ပို၍ အလှူဒါနများ ပြုခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ တရားဘာဝနာများ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းလည်း ပြုကြသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများအဖို့ ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာ နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်ပေသည်။
ထူးခြားပုံမှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် အထက် တုသိတာနတ်ပြည်မှ သက်ဆင်း၍ လူ့ပြည်၌ ပဋိသန္ဓေတည်သောနေ့၊ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ ရဟန်းဟူသော နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို နတ်များဖန်ဆင်းပြရာတွင် သံဝေဂရ၍ တောထွက်တော်မူသောနေ့၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ပြီး နောက် ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောတော်မူသောနေ့၊ သာဝတ္ထိပြည် သရက်ဖြူ ပင်ရင်း၌ တိတ္တိသင်းကိုနှိမ်နင်း၍ တန်းခိုးပြာဋိဟာ ပြသောနေ့တို့ ဖြစ်သော ကြောင့်တည်း။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မှုပြီး နောက် ရှေးဦးစွာဖြစ်သော ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် မိဂဒါဝုန်တော၌ ဟောကြားတော်မူသည်။
ထို့ကြောင့် ဝါဆိုလပြည့်ကို ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့ဟူ၍ နိုင်ငံအစိုးရတို့က သတ်မှတ်ထားသည်။
ဘုရားရှင်သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတို့သည် ဤဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး မိမိတို့၏ ကျောင်းအာရမ်အတွင်းမှ အရပ် တစ်ပါးသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်း မပြုပါဟူသော ပဋိညာဉ်ဖြင့် ဝါဆို ဝါကပ်မှုများကိုပြုကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ ရဟန်းသံဃာတော်တို့သည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ငြိမ်သက်စွာ တရားအားထုတ်လျက်ရှိစဉ် လူတို့သည်လည်း ထိုဝါတွင်းသုံးလတွင် ရဟန်းတို့၏ သိက္ခာပုဒ်တော်များကို ကြည်ညိုခြင်းဖြစ်လျက် ရှစ်ရက် လပြည့်လကွယ်နေ့များတွင် သီတင်းသီလဆောက်တည်၍ သူတော်ကောင်း တရား ပွားများအားထုတ်ကြခြင်း၊ ကုသိုလ်ဒါနမှုများကို ပြုကြခြင်းဖြင့် ဝါကပ်သော ရဟန်းတို့အား ချမ်းမြေ့စေရန် ထောက်ပံ့ကြ၏။
ဤသို့ ရဟန်းရှင်လူတို့ သုံးလပတ်လုံး ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ အစရှိသော သူတော်ကောင်းတရားများကို ငြိမ်သက်စွာအားထုတ်ရန် အစပြုသော ဝါဆိုလပြည့်နေ့များတွင် လူတို့သည် ဝါကပ်ခြင်းအမှုကို ပြုကြကုန်သော ရဟန်း သံဃာတို့အား ပန်း၊ ဆီမီးတို့ဖြင့် ပူဇော်ကြကုန်သည်။
ဝါဆို ဝါကပ်ကို အစွဲပြု၍ ဝါဆိုပန်း၊ ဝါဆိုဖယောင်းတိုင် စသည့်ဝေါဟာရများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တော်တွင် တစ်လလျှင် ပွဲတော်တစ်မျိုးကျ ကျင်းပလေ့ရှိရာ ဤဝါဆိုလအခါတွင် ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲများ ကျင်းပမြဲဖြစ် ၏။
ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲမှာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ဝင်ခွင့်ရှိ၍ ဝင်လိုသူ ရှင်လူရဟန်း လောင်းတို့အား ရဟန်းဘောင်သို့အခမ်းအနားနှင့် သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ခြင်းပင် ဖြစ်လေရာ ဘုရင်မင်းများကိုယ်တော်တိုင် အလေးအမြတ်ပြုလျက် ကျင်းပသောပွဲတော်ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ။
လထပ်ရက်ငင် ပြဿနာ မြန်မာပြက္ခဒိန်နှင့် သိုးဆောင်းပြက္ခဒိန်တို့ ကွာခြားသည်။
မြန်မာ ပြက္ခဒိန်တွင် သူရိယမာသနှစ်၊ စန္ဒရမာသနှစ် ဟူ၍လည်းရှိသည်။
အချို့ သောနှစ်များတွင် ဝါဆိုလ နှစ်လထား၍ နယုန်လတွင် တစ်ရက်တိုးရသည်။
ကမ္ဘာမြေကြီးသည် နေကိုဗဟိုပြုလျက် လှည့်လည်ရာတွင် တစ်ပတ်ပြည့် သောအချိန်၌ နှစ်ဟူ၍ အညီအညွတ် သတ်မှတ်သော်လည်း နှစ်ဆန်းရက် များသည် လူမျိုးတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူချေ။
ဝါထပ်ခြင်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းပြည်များမှ လူမျိုးအသီးသီးတို့သည် မိမိတို့၏ ဘာသာဘာဝအရ ပြက္ခဒိန်ပြုလုပ်ရေးတွင် နေ(သူရိယ)နှင့် လ(စန္ဒရ) သဘာဝများကို အခြေပြုကြသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ပြက္ခဒိန်များ၏ နှစ်အပိုင်းအခြားသည် မူအားဖြင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြ၏။
ကမ္ဘာမြေကြီးသည် နေကိုဗဟိုပြုလျက် လှည့်လည်ရာတွင် တစ်ပတ်ပြည့်သောအချိန်၌ 'နှစ်'ဟူ၍ အညီအညွတ် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း နှစ်ဆန်းရက်များသည် လူမျိုးတစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး မတူကြချေ။
အနောက်နိုင်ငံ သိုးဆောင်းများ၏ နှစ်ဆန်းရက် သည် ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့ဖြစ်၍ အိန္ဒိယလူမျိုးတို့၏ ပြက္ခဒိန်အရ နှစ် ဆန်းရက်သည် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ဖြစ်၏။
မြန်မာတို့၏ နှစ်ဆန်းရက် သည်ကား သင်္ကြန်တက် နှစ်ဆန်းချိန် (အတာတက်ချိန်)ဖြစ်၍ အတာတက် ပြီး နောက်တစ်ရက်သည် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနှစ်ဆန်း တစ်ရက်သည် ဧပြီလ ၁၆ ရက် သို့မဟုတ် ၁၇ ရက်နေ့နှင့် ယခုအခါ တိုက်ဆိုင်လျက်ရှိ၏။
မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင် အသုံးပြုသော နှစ်အပိုင်းအခြား သည် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းမှရသော ကိန်းဖြစ်၍ အနောက်နိုင်ငံသုံး ပြက္ခဒိန် တွင် အသုံးပြုသော နှစ်အပိုင်းအခြားနှင့် အချိန်အနည်းငယ်ကွာမှုကြောင့် မြန်မာနှစ်ဆန်းရက်သည် အနောက်နိုင်ငံသုံး ပြက္ခဒိန်တွင် ရက်များအနည်း ငယ် ရွေ့လျက်ရှိ၏။
အနောက်နိုင်ငံသုံး ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်သည် နေသွားနှစ်ကို ၁၂ လပိုင်းခြားထားသော ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သောကြောင့် ရာသီပြက္ခဒိန်ဖြစ်၍ လထပ် ပြဿနာများ မပေါ်ချေ။
မြန်မာပြက္ခဒိန်မှာမူကား နေသွားနှင့် လသွားကို အမှီပြု၍ တွက်ရသော ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သဖြင့် လထပ်ပြဿနာများ အစဉ်ဖြစ် ပေါ်လျက် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန် တွက်နည်းကဲ့သို့မလွယ်ကူချေ။
သူရိယ သိဒ္ဓန္တကျမ်းစသော ဗေဒင်တွက်ကိန်းကျမ်းများကို လေ့လာသော ပညာရှိများ သာ မြန်မာပြက္ခဒိန်ကို တွက်နိုင်ကြပေသည်။
မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် အောက်တွင်ဖော်ပြသော နှစ်သုံးမျိုးကို အခြေခံထား၍ တွက်ရသည်။
(၁) သူရိယမာသနှစ် (၂) စန္ဒရမာသနှစ် (၃) ဝေါဟာရမာသနှစ် (၁) သူရိယမာသနှစ်သည် နေသွားတစ်နှစ်ပြည့်သော အချိန်၊ သကြ‡န်တက်တစ်ကြိမ်မှ တစ်ကြိမ်တက်အထိရက်ပေါင်း ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်ရှိသည်။
(သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းမှ) (၂) စန္ဒရမာသနှစ်သည် ကောင်းကင်မျက်မြင်အရ လဆန်းချိန်မှ နောက်လဆန်းချိန် (ဝါ) တစ်လပြည့်ချိန်၊ တစ်ကြိမ်တစ်ကြိမ်တွင် ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ် ၃ စက္ကန့်ခန့်ရှိသော မျက်မြင်လပေါင်း ၁၂ တွင် ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက် ၈ နာရီ ၄၈ မိနစ် ၃၄ စက္ကန့်ရှိ၏။
(သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းမှ) (၃) ဝေါဟာရမာသနှစ်သည် ဗေဒင်ပညာရှိများ စီစဉ်ရေးဆွဲသော ပြက္ခဒိန် ဝေါဟာရနှစ်ဖြစ်၏။
ကောင်ကင်မျက်မြင်အရ စန္ဒရမာသ တစ်လ လျှင် အကြမ်းအားဖြင့် ၂၉ ၁၊၂ ဖြစ်၍ ဝေဟာရ ပြက္ခဒိန်တွင် ပထမလ တန်ခူးလတွင် ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက်သတ်မှတ်လျက် ဒုတိယလ ကဆုန်လ တွင် ရက်ပေါင်း ၃ဝ စသည်ဖြင့် အောက်ဖော်ပြပါ အစီအစဉ်အတိုင်း လပေါင်း ၁၂ လရှိ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်ရှိသော နှစ်ကို ပေါဟာရမာသနှစ်ဟုခေါ်၏။
(၁) တန်ခူးလ ၂၉ ရက် (၂) ကဆုန်လ ၃ဝ ရက် (၃) နယုန်လ ၂၉ ရက် (၄) ဝါဆိုလ ၃ဝ ရက် (၅) ဝါခေါင်လ ၂၉ ရက် (၆) တော်သလင်းလ ၃ဝ ရက် (၇) သီတင်းကျွတ်လ ၂၉ ရက် (၈) တန်ဆောင်မုန်းလ ၃ဝ ရက် (၉) နတ်တော်လ ၂၉ ရက် (၁ဝ) ပြာသိုလ ၃ဝ ရက် (၁၁) တပို့တွဲလ ၂၉ ရက် (၁၂) တပေါင်းလ ၃ဝ ရက် ဝေါဟာရမာသနှစ်မှာလည်း နှစ်မျိုးရှိသေး၏။
(က) သာမန်နှစ် - လပေါင်း ၁၂ လဖြင့် ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်။
(ခ) ဝါထပ်နှစ် - လပေါင်း ၁၃ လဖြင့် ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက်။
ဝါထပ်နှစ်၏ ပြက္ခဒိန်တွင် ဝါဆိုလကို နှစ်လထပ်ခြင်းဖြင့် ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆိုဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃ဝ တိုးလာခြင်းကြောင့် ဝါထပ် နှစ်တွင် လပေါင်း ၁၃ လဖြစ်၍ ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက်ဖြစ်၏။
(၁) တန်ခူးလ ၂၉ ရက် (၂) ကဆုန်လ ၃ဝ ရက် (၃) နယုန်လ ၂၉ ရက် (၄) ပထမဝါဆိုလ ၃ဝ ရက် (၅) ဒုတိယဝါဆိုလ ၃ဝ ရက် (၆) ဝါခေါင်လ ၂၉ ရက် (ရ) တော်သလင်းလ ၃ဝ ရက် (၈) သီတင်းကျွတ်လ ၂၉ ရက် (၉) တန်ဆောင်မုန်းလ ၃ဝ ရက် (၁ဝ) နတ်တော်လ ၂၉ ရက် (၁၁) ပြာသိုလ ၃ဝ ရက် (၁၂) တပို့တွဲလ ၂၉ ရက် (၁၃) တပေါင်းလ ၃ဝ ရက် တစ်ဖန် ဝေါဟာရ ဝါထပ်နှစ်၌လည်း ဝါငယ်ထပ်နှစ်နှင့် ဝါကြီး ထပ်နှစ် သို့မဟုတ် ဝါထပ်ရက်ငင်နှစ်ဟူ၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထား၏။
ဝါ ငယ်ထပ်နှစ်သည် ဖော်ပြပြီးအတိုင်း ၁၃ လရှိ၍ ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက်ရှိ ၏။
ဝါကြီးထပ်နှစ်မှာကား ၁၃ လပင်ရှိသော်လည်း ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက် ရှိ၏။
ဝါကြီးထပ်နှစ်မှာကား ၁၃ လပင်ရှိသော်လည်း ရက်ပေါင်း ၃၈၅ ရက်ရှိ၏။
အပိုတစ်ရက်ရှိသည်။
ဗေဒင်စကားအားဖြင့် 'ရက်ငင်' ဟုခေါ်၏။
ထိုရက်ငင်တစ်ရက်မှာ နယုန်လတွင်ထည့်၍ ဝါကြီးထပ်နှစ်တွင် နယုန်လ သည် ရက်ပေါင်း ၃ဝ ရှိ၏။
သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းအရ မြန်မာပြက္ခဒိန်တွက်ရာ၌ အခြေပြုသော နှစ်များမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(အချို့ဆရာများသည် သံဒိဋ္ဌမူ မှ တွက်သဖြင့် အနည်းငယ်ကွာ၏။
) (၁) သူရိယမာသနှစ် - ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့် (သဘာဝ) (၂) စန္ဒရမာသနှစ် - ၃၅၄ ရက် ၈ နာရီ ၄၈ မိနစ် ၃၄ စက္ကန့် (သဘာဝ) (၃) ဝေါဟာရမာသနှစ် - ၃၅၄ ရက်တိတိ (စီစဉ်ရေးဆွဲသော ပြက္ခဒိန်နှစ်) အထက်ပါ နှစ်သုံးမျိုးတို့၏ အချုပ်သည် သူရိယမာသနှစ်ပင် ဖြစ်၏။
ယင်းနှစ်တွင် စန္ဒရမာသနှစ်နှင့် ကိုက်ညီနိုင်သမျှ ကိုက်ညီစေရန် ဝေါဟာရပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ရ၏။
ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း စန္ဒရမာသ တစ်လ လျှင် ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ် ၃ စက္ကန့်ရှိ၍ ဝေါဟာရ လများသည် ၂၉ ရက် တစ်လနှင့် ၃ဝ ရက် တစ်လစီဖြင့် ခြောက်လစေီ0xm;oဖြင့် ဝေါဟာရ လပြည့်၊ လကွယ်သည် မျက်မြင်သဘာဝ စန္ဒရမာသ လပြည့် လကွယ်များနှင့် နှစ်လလျှင် တစ်ကြိမ်သာ ညီညွတ်ပေမည်။
သို့အတွက် မြန်မာပြက္ခဒိန် ဝေါဟာရမာသ ၁၂ လတွင် ခြောက်လသာလျှင် လပြည့် လကွယ် ညီညွတ်အလွန် မှန်ကန်သော ပြက္ခဒိန်ဟု ဆိုရပေမည်။
အထက်ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နှစ်သုံးမျိုး၏ ရက် နာရီများကို နှိုင်း ယှဉ်လျှင် သူရိယမာသ တစ်နှစ်ကာလ ကုန်ဆုံးသည့်အခါတွင် စန္ဒရမာသ နှစ်ဖြင့် ၁၂ လ ပြည့်မြောက်သည့်အပြင် ၁ဝ ရက် ၂၁ နာရီ ၂၄ မိနစ်၊ ၃ စက္ကန့် ပိုလျှံလျက်ရှိ၏။
ဝေါဟာရမာသနှစ်ဖြင့်လည်း သူရိယမာသနှစ် တစ်နှစ်မြောက်တွင် ၁၁ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၃ စက္ကန့် ပိုလျှံ လျက်ရှိ၏၊ ဤကဲ့သို့ ပိုလျက်ရှိသော ရက် နာရီပိုင်းများသည် သူရိယမာသ နှစ်၏ ရက်ပေါင်း ၉၉ဝ ရက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့် ကျရောက် သည့်ကာလတွင် သဘာဝအားဖြင့် ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ် ၃ စက္ကန့်ရှိသော စန္ဒရမာသတစ်လပိုလာ၏ ထိုပိုလျှံသောနှစ်တွင် ၁၃ လနှစ် ဖြစ်လာရ၏။
အကြမ်းနည်းအားဖြင့် ဥဒါဟရုဏ်ဆောင်ရသော် သူရိယမာသ တစ်နှစ်တွင် အထက်ဖော်ပြပါ စန္ဒရမာသ ရက်နာရီစသည်များ ပိုလျှင် သူရိယမာသနှစ် သုံးနှစ်တွင် စန္ဒရမာသ ရက်ပို ၃၁ ရက် ၄ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၉ စက္ကန့် ဖြစ်၍ စန္ဒရမာသလ တစ်လပြည့်ခဲ့သဖြင့် သူရိယမာသနှစ် သုံးနှစ်နီးပါးတွင် (ဝါ) ၃၃ လတွင် စန္ဒရမာသ တစ်လတိုးရခြင်းသည် လထပ်ခြင်းမည်၏။
သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း၏ ကိန်းများအရ ရက်ပေါင်း ၉၉ဝ ရက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်အချိန်ကာလတွင် စန္ဒရမာသ တစ်လ လွန်၍ အဓိမာသတစ်ကြိမ်ပြိုသည်မည်၏။
သို့အတွက် ဝေါဟာရမာသနှစ်၌ လည်း ရက်ပေါင်း ၃ဝ ရှိသောလ တစ်လတိုးရသည်။
ယင်းကဲ့သို့ တိုးခြင်း သည် လထပ်ခြင်းမည်၏။
သို့သော် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးများ အတွက်မှာကား ဝါဆိုလတွင်သာ လထပ်ခြင်းပြုရသော ဥပဒေကြောင့် ဝါထပ်ခြင်း ဟုခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း သဘာဝအရ စန္ဒရမာသ တစ်လတိုးခြင်းကို ညီညွတ်အောင် ဝေါဟာရမာသ တစ်လတိုးခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးရလိမ့်မည်။
အဘယ်သို့ ပြုပြင်ပေးရမည်နည်းဟူမူကား သဘာဝနှင့် တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာရမည်ဆိုလျှင် အဓိမာသပြိုသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တစ်လတိုး၍ ယင်းလကို နှစ်လပြုလုပ်ရပေမည်။
ပုံပမာ- သက္ကရာဇ်တစ်ခု၌ နတ်တော်လ တွင် အဓိမာသပြို၏။
ထိုပြိုသော နတ်တော်လဟူသည် စန္ဒရမာသ၏ အမည်သာ နတ်တော်လတွင် တစ်လထပ်တိုးရပေမည်။
ထိုသို့ ထပ်တိုးသည့် လကို ပြာသိုလဟု အစဉ်အလာခေါ်ရန်ရှိသော်လည်း လထပ်ခြင်းအတွက် ဒုတိယနတ်တော်လဟူ၍ပင် ခေါ်ရမည်။
ဤတွင် နောက်ကျသော သူရိယ မာသနှင့် ညီညွတ်ပြီဖြစ်၍ ရှေ့သို့ ပြာသိုလ၊ တပို့တွဲလ စသည်ဖြင့် ဆက် လက်၍ လအလို ခေါ်ဝေါ်သွားရမည်။
ဤကဲ့သို့ ပြုပြင်ခြင်းဖြင့် သဘာဝအရ ဖြစ်သင့်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အယူဝါဒ ဓလေ့ထုံးစံများရှိနေခြင်းကြောင့် ဤစနစ်ကို မလိုက်နိုင်ချေ။
မည်သည့်လတွင် အဓိမာသပြိုသည်ဖြစ်စေ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထုံးစံအရ ဝါဆိုလကျရောက်မှ ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆိုဟူ၍ နှစ်လထပ်ရိုး ထုံးစံရှိခဲ့လေသည်။
ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်မှာကား ဒွေစိတြဆို၍ တန်ခူးနှစ်လ ထပ်ရိုးပြုကြ၏။
ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်မှာကား ဒွေဝိသာခါဆို၍ ကဆုန်နှစ်လထပ် သည်ကိုတွေ့ရ၏။
အချို့လူမျိုးများ၏ ပြက္ခဒိန်တွင် လိုသောလ၌ပင် နှစ်လ ထပ်၏။
အဓိမာသပြို၍ လထပ်ကြုံသောအခါ ဝါဆိုလနှစ်လသာ ထပ်ရ မည်ဖြစ်ကြောင့် အဓိမာသ၏ အနီးအဝေးကို ချင့်ချိန်ရသဖြင့် ဝါထပ်ရန် စည်ကမ်းများနှင့် ဝါဒအမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိ၏။
လထပ်နည်း၏ စည်းကမ်းတစ်ခုမှာ မိဿ၊ ပြိဿ၊ မေထုန်၊ ကရကဋ်၊ ဤလေးရာသီသို့ တနဂ‡နွေဂြိုဟ်ရောက်စဉ် အဓိမာသပြိုလျှင် ဝေါ ဟာရ တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို အတွင်းဖြစ်သောကြောင့် ဒုတိယ ဝါဆိုလ တစ်လတိုးရန် အချိန်သင့်ပင်ဖြစ်၏။
အဓိမာသ ပြိုချိန်နှင့်လည်း နီး၏။
သိဟ်၊ ကန်တူ စသော ကျန်ရှစ်ရာသီသို့ တနဂ‡နွေဂြိုဟ်ရောက်မှ အဓိမာသပြိုလျှင် ဝေါဟာရ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ် စသော ရှစ်လအတွင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဒုတိယဝါဆိုလတိုးရန် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။
ထို့ကြောင့် အဓိမာသပြိုသောနှစ်တွင် လမထပ်ဘဲ ရှေ့လာမည့်နှစ်သို့ရောက်မှ လထပ်ရ၏။
ဤအတိုင်းလိုက်နာလျှင် များသောအားဖြင့် ကဆုန်လ၌ သကြ‡န်ကျ၏။
ထို့ကြောင့် ကိန်းသေနည်းမဖြစ်။
အချို့ဝါဒမှာ ရက်လွန်ကို ကြည့်၍ ဝါထပ်သင့်၊ မထပ်သင့် ဆုံးဖြတ်ကြ၏။
သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ နှစ်မတိုင်မီ နှစ်များတွင် ရက်လွန် ၂၅ ဖြစ်သော်လည်း ဝါမထပ်ခဲ့ချေ။
၁၂၅၂၊ ၁၂၇၁၊ ၁၂၉ဝ၊ ၁၃ဝ၉ ခုနှစ်များတွင် ရက်လွန် ၂၆ - ၂၇ ရှိ၍ ဝါထပ်နှစ်ပြုလုပ်ကြ၏။
သို့သော် ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင်ရက်လွန် ၂၃ ရက်သာ ရှိသော်လည်း ဝါထပ်ခဲ့၏။
ထိုသို့ ဝါထပ်ခဲ့ရသည့်အကြောင်းမှာ ဆဋ္ဌ သံဂါယနာတင်ပြီးနှစ် ဗုဒ္ဓနေ့သည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓနေ့နှင့် တစ်လကွာဖြစ်နေသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရတို့ အလိုအရ ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် ရက်လွန် ၂၃ ရက်ဖြင့် တင်ကြို၍ဝါထပ်ခဲ့သောကြောင့် ကဆုန်လ သကြ‡န်ကင်း သည့်အပြင် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့သည်လည်း မေလနှင့်ကြုံခဲ့ပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓနေ့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့၏။
သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ ခုနှစ်မတိုင်မီအခါက ဤသို့ မကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းကြောင့် မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင် သုံးနှစ်တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကဆုန်လတွင် သကြ‡န်တက်သည်မှာ အလွန်အရုပ်ဆိုးပေ သည်။
သကြ‡န်တက်ရသည် မြန်မာ့နှစ်ဆန်းရက်ဖြစ်၍ နှစ်ဦးတန်ခူးလသာ ကျသင့်၏။
ကဆုန်လတွင် မကျထိုက်ချေ။
ကဆုန်လ သကြ‡န်ကင်းသော လထပ်နည်းသာညောင်ကန် ဆရာတော်ဘုရားကြီးအလိုဖြစ်သည်။
ထိုအတွက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပြက္ခဒိန်အကြံပေးအဖွဲ့မှ ခေတ်မီပြက္ခဒိန်ရေးဆွဲရန် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ကျော် ပြက္ခဒိန်ကို ဝါဒအမျိုးမျိုးဖြင့် လက်တွေ့စမ်းသပ် ရေးဆွဲခဲ့ရာတွင် ရက်လွန် ၂၃ ဖြင့် တင်ကြို၍ဝါထပ်ခြင်းသည် အလွန် သင့်လျော်သောမူဖြစ်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ် ပြုလုပ်ကြ၏။
လျော်ကန်သင့်မြတ်ဆုံးသော ဝါဒမှာ ဝေါဟာရလပြည့်၊ လကွယ် များသည် သဘာဝမျက်မြင် လပြည့် လကွယ်နှင့် ကိုက်ညီနိုင်သရွေ့ ကိုက် ညီစေခြင်း၊ ထိုမှတစ်ပါးလည်း ဝေါဟာရ လပြည့်နေ့၌ဖြစ်စေ၊ လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့၌ဖြစ်စေ လကြတ်စေခြင်းနှင့် ဝေါဟာရလကွယ်နေ့၌ဖြစ်စေ၊ လဆန်းတစ်ရက်န့၌ဖြစ်စေ နေကြတ်စေခြင်းတို့ဖြစ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ လထပ်မှန်ကန်သော်လည်း ဤအခြင်းအရာ မပြည့်စုံချေ။
သို့အတွက် ရက် ငင်ခြင်းဖြင့်သာ ပြည့်စုံနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အနောက်မြောက်စွန်း၌ တည်ရှိသော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် အိုင်ဒါဟိုပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးရှိကြသည်။
အမြဲစိမ်းလန်းသော ထင်းရှူးတောများရှိခြင်းကြောင့် စိမ်းရောင်စိုပြည်နယ် ဟူ၍လည်း အမည်တွင်သည်။
ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၈၁၉၂ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၃ဝ၃၆၉ဝဝ (၁၉၆၅) ရှိသည်။
ကက်စကိတ်တောင်တန်းသည် ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်ကို တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်သန်းတည်ရှိရာ အတွင်းပိုင်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းပိုင်းဟူ၍ သဘာဝ အပိုင်းအခြားနှစ်ခုကို ပိုင်းခြားထားလေသည်။
ကမ်းရိုးတန်းအနီးရှိ အိုလင်းပစ်တောင်တန်းနှင့် ကက်စကိတ်တောင်တန်းအကြားတွင် ပူဂျက်ဆောင်းရေလက်ကြားရှည်ရှိသည်။
ကက်စကိတ်တောင်တန်းတွင် မီးငြိမ်းတောင်များ ရှိသည့်အနက် မောင့်ရေးနီးယားတောင်မှာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကိုလံဘီယာမြစ်သည် ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်သန်းလာ၍ အနောက်သို့ တောင်ဘက်နယ်စပ်တစ်လျှောက် ကွေ့ဆင်းပြီးလျှင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ပူဂျက်ဆောင်း ရေလက်ကြားရှည်ဒေသတွင် အိုင်များစွာရှိသည်။
သို့ရာတွင် အကြီးဆုံးရေအိုင်မှာ ကက်စကိတ်တောင် အရှေ့စောင်း၌တည်ရှိသော ရှီလန်းအိုင်ဖြစ်သည်။
ထိုအိုင်ကြီးသည် အလျား ၅၅ မိုင်ရှိသည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းသည် အရှေ့ပိုင်းထက် ရာသီဥတု ပို၍မျှတညီညွှတ်သည်။
အနောက်ပိုင်းတွင် ဆောင်းရာသီ၌ မိုးရွာသည်။
ကက်စကိတ်တောင်တန်း အရှေ့ဘက်၌မူကား မိုးနည်းသည်။
နွေအခါ၌ပူ၍ ဆောင်းအခါ၌အေးသည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် ကမ်းရိုးတန်းပိုင်းတွင် သစ်လုပ်ငန်း၊ တံငါလုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောတည်ဆောက်သည့်လုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၊ သစ်သီးဥယျာဉ် စိုက်ပျိုးသည့်လုပ်ငန်းတို့သည် ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
ပူဂျက်ဆောင်းရေလက်ကြားရှည်ဒေသ၌ သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများစွာရှိသဖြင့် ထိုဒေသတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် အတွင်းပိုင်းသည် ကိုလမ္ဗီးယားမြစ်ရေဆင်းနယ်ဖြစ်၍ ဂျုံ၊ သစ်သီး စသည်တို့ကို ရေသွယ်စိုက်ပျိုးသည်။
ထိုအရပ်မှထွက်သော ပန်းသီးမှာ အထူးသဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ကိုလံဘီယာမြစ်ကို ဖြတ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော ဂရင်းကူလီရေကာတာကြီးမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားရသည့်အပြင် မြေဧကတစ်သန်းကျော်ကိုလည်း ရေသွင်းပေးနိုင်သည်။
ဂရင်းကူလီ ရေလှောင်ကန်ကြီးသည် အလျား ၁၅၁ မိုင်ရှိသည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်သည် ပစိဖိတ်ကမ်းခြေရှိ ပြည်နယ်များတွင် ကျောက်မီးသွေး အများဆုံးထွက်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းမှာ မဂ္ဂနီဆိုက်ဖြစ်သည်။
ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ သွပ်၊ ငွေ၊ ခဲ၊ တန်စတင်၊ သံတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်။
ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်မှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ သစ်သီး၊ စည်သွတ်သစ်သီး၊ စည်သွတ် အစားအစာ၊ သစ်လုပ်ငန်းထွက်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သော သစ်ပျော့ဖတ်၊ စက္ကူ၊ သုံးထပ်သားနှင့် ပို့တလန် ဘိလပ်မြေ၊ မဂ္ဂနီဆိုက်၊ ကျောက်မီးသွေးတို့ဖြစ်သည်။
စည်သွတ်ဆာမန်ငါးကို အများဆုံးတင်ပို့သော ပြည်နယ်လည်းဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများသည် များသောအားဖြင့် ပူဂျက်ဆောင်းရေလက်ကြားရှည်ဒေသတွင် တည်ရှိကြသည်။
ဆီအက်တယ်မြို့နှင့် တာကိုးမာမြို့တို့သည် ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့ကြီး များဖြစ်၍ အိုလံပီယာမြို့သည် အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
အတွင်းပိုင်းတွင်ရှိသော စကိုကန်းမြို့သည် ပြည်နယ်၌ ဒုတိယမြို့ကြီးဖြစ်သည်။
အခြားထင်ရှားသော မြို့များမှာ ဗယ်လင်ဂမ်မြို့၊ အဲဗရက်မြို့နှင့် ဗန်ကူဗားမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဆီအက်တယ်မြို့တွင် ဘိုးအင်းလေယာဉ်ပျံ တည်ဆောက်သည့် စက်ရုံကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော မိုးပျံခံတပ်ခေါ် စစ်လေယာဉ်ပျံကြီး များကိုလည်းကောင်း၊ ယခုခေတ်၌ အသုံးပြုလျက်ရှိသော ခရီးသည်တင် ဘိုးအင်းဂျက်လေယာဉ်ပျံကြီများကိုလည်းကောင်း ထိုစက်ရုံတွင် တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်သို့ ရှေးဦးစွာရောက်ဖူးခဲ့ကြသူများမှာ ဗြိတိသျှလူမျိုးနှင့် စပိန်လူမျိုးတို့ပင် ဖြစ်တန်ရာသည်။
၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝါရှင်တန် ပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း၌ ဗြိတိသျှတို့က သားမွေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ စခန်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် အမေရိကန်လူမျိုးတို့ကလည်း သားမွေးလုပ်ငန်းအတွက် စခန်းများကို အပြိုင်အဆိုင် တည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် ဗြိတိသျှနှင့် အမေရိကန်တို့သည် နယ်လုလာခဲ့ရာ ၁၈၄၆ ခုနှစ်၌ လက်ရှိနယ်နိမိတ်အတိုင်း ပိုင်နက်သတ်မှတ်ရန် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
မူလက ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်သည် အိုရီဂွန်ပြည်နယ်တွင်း၌ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် သီးခြားပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ဘက်ရှိ ပြည်နယ်များနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော မီးရထားလမ်းကို ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လေးဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ပြည်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ။
ဝါရှင်တန်မြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုမြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း မည်သည့် ပြည်နယ်အတွင်းတွင်မျှ မတည်ရှိဘဲ ကိုလံဘီယာခရိုင်တွင် သီးခြားတည်ရှိလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဂျော့ဝါရှင်တန်လက်ထက် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် မေရီလန်းပြည်နယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့တော် တည်ဆောက်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဝါရှင်တန်မြို့သည် အစိုးရရုံးစိုက်ရာ သက်သက်အတွက် ပုံစံထုတ်၍ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့သော ပထမ ဦးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်သည် ပိုတိုမက် မြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိ၍ မြစ်ဝမှ အထက်မိုင် ၁ဝဝ ခန့်ကွာဝေးသည်။
မြို့တော်နယ်နိမိတ်သည် ကိုလံဘီယာခရိုင် နယ်နိမိတ်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှပင်ဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၆၉.၂၄၅ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။
အမေရိကန်သမ္မတက ဆီနိတ်အဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ခန့်ထားသော ကော်မရှင်နာ သုံးဦးတို့က ကိုလံဘီယာခရိုင်ကို အုပ်ချုပ်ရသည်။
ထိုမြို့တော်ကို ပုံစံထုတ်ရေးဆွဲခဲ့သူကား အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ မေဂျာ လင်ဖန့်ဖြစ်သည်။
၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို စတင်အုတ်မြစ်ချခဲ့၍ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထို မြို့တော်သို့ အစိုးရအဖွဲ့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့၏။
မြို့တော်၏ အမည်ကိုလည်း ထိုမြို့ကို စတင်တည်ခဲ့သူ ဂျော့ဝါရှင်တန်၏ အမည်ကိုအစွဲပြုကာ ဝါရှင်တန်မြို့တော်ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့လေသည်။
မြို့ကွက်ကို စနစ်တကျ ပုံစံချ၍ တည်ဆောက်ထားသောကြောင့် ဝါရှင်တန်မြို့တော်သည် လှပတင့်တယ်သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။
ကက်ပီတော်ဟု အမည်တွင်သော ပါလီမန်လွှတ်တော် အဆောက်အအုံကြီးကို ကက်ပီတော် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
ထိုအဆောက်အအုံကြီးကို ဗဟိုပြု၍ မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ လမ်းမကြီး သုံးသွယ်ရှိသည်။
အခြားလမ်း အသွယ်သွယ်တို့သည်လည်း တစ်လမ်းနှင့်တစ်လမ်း ထောင့်မှန်ကျကျ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။
တစ်ဖန် ထိုလမ်းတို့ကို ထောင့်ဖြတ်လမ်းမကျယ်များက ဖြတ်သန်းလျက်ရှိပြန်သည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ကက်ပီတော်အဆောက်အအုံကြီးသည် ပေ ၉ဝ ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်၌တည်ရှိ၍ သာယာသော ဥယျာဉ်ခြံရံလျက်ရှိသဖြင့် ခန့်ညားတင့်တယ်လှပေသည်။
အပေါ်ပိုင်းသည် ခုံးဝိုင်းပုံဖြစ်၍ ထိပ်တွင် ၁၉ ပေမြင့်သော လွတ်လပ်ရေးကြေးရုပ်ရှိသည်။
လက်ဝဲဘက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အဆောက်အအုံနှင့် လက်ယာဘက်တွင် ဆီနိတ်လွှတ်တော် အဆောက်အအုံများ အသီးအသီးရှိကြသည်။
ခုံးဝိုင်းအတွင်း၌ အမေရိကန်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်တို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ပန်းချီကားများ၊ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတို့၏ ရုပ်တုများရှိလေသည်။
ကက်ပီတော်အဆောက်အုံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အခန့်ညားဆုံး စာကြည့်တိုက် တစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားသော ကွန်ဂရက် စာကြည့်တိုက်ကြီးရှိသည်။
ထိုစာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်ပေါင်း လေးသန်းကျော်မျှ ရှိသည်။
ကက်ပီတော်မှ အနောက်မြောက်သို့ ထောင့်ဖြတ်ဖောက်လုပ်ထားသော ပင်ဆီလဗေးနီးယား ရိပ်သာလမ်းမကျယ်သည် လေးမိုင်ခွဲမျှရှည်လျား သည်။
ထိုလမ်းမတွင် အမေရိကန်သမ္မတ၏ စံအိမ်ဖြစ်သော အိမ်ဖြူတော် တည်ရှိသည်။
အိမ်ဖြူတော် ခြံဝင်းသည် ၁၈ ဧကရှိ၍ သစ်ပင်၊ ပန်းပင် စသည်တို့ဖြင့် သာယာပေသည်၊ ပင်ဆီလဗေးနီးယားလမ်းမတစ်လျှောက်တွင် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများရှိလေသည်။
ထိုအဆောက်အအုံတို့မှာ များသောအားဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက်မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည်။
ကက်ပီတော်၏ အနောက်ဘက် ပိုတိုမက်မြစ်ကမ်းအနီးတွင် လင်ကွန်း အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံ တည်ရှိသည်။
ထိုအဆောက်အအုံသည် ဂရိဝတ်ကျောင်းပုံဖြစ်၍ အတွင်း၌ အမေရိကန်သမ္မတ အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း၏ ကျောက်ဖြူရုပ်တုရှိသည်။
ကက်ပီတော်နှင့် လင်ကွန်းအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံအကြားတွင် ၅၅၅ ပေမြင့်သော ဝါရှင်တန်အထိမ်းအမှတ် ကျောက်ဖြူတိုင်ကြီးရှိလေသည်။
တစ်ဖန် ကက်ပီတော် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်း တိုက်ဒယ်ဗေဆင် ရေအိုင်ဘေးတွင် ဂျက်ဖာဆန် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံရှိသည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ဂျော့ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်၊ အမေရိကန် ကက်သလစ် တက္ကသိုလ်၊ ဂျော့တောင်းတက္ကသိုလ်နှင့် ဟောင်းဝပ်တက္ကသိုလ်တို့သည် ထင်ရှားသော တက္ကသိုလ်များဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်၊ သိပ္ပံပြတိုက် အစရှိသော ပြတိုက်အမျိုးမျိုး လည်းရှိလေသည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၆၄၆,၄၄၉ (၂၀၁၃)ရှိ၍ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ ကပ္ပလီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ။
ပထမ အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ရ ဆာရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုထိုက်သော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
၁၆၇၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နောဖို့နယ်၊ ဟောင်တန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၇ဝ၁ ခုနှစ်၌ ဝှစ်ပါတီဝင်အမတ်အဖြစ်ဖြင့် ပါလီမန်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
၁၇ဝ၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ရာထူး၌ အမှုထမ်းရသည်။
ထိုနောက် ဝှစ်ပါတီအာဏာကျဆင်းလာသဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရလေသည်။
၁၇၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝါလပိုသည် မိမိနှင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံ တို့က စာရိတ္တပျက်ပြားသည်ဟု စွပ်စွဲချက်ကြောင့် ပါလီမန်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းကို ခံရသည်သာမက လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီး၌ပင် ခေတ္တမျှ အကျဉ်းချထားခြင်းကို ခံရလေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၇၁၄ ခုနှစ်၌ ပါလီမန်အမတ် အဖြစ်တစ်ဖန် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။
ထိုနှစ်ထဲ၌ပင် ဝှစ်ပါတီကို လိုလားသော ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်လာလေသည်။
၁၇၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၇ ခုနှစ် အထိ ဝါလပိုသည် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရွှေတိုက်စိုး ဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
သူသည် နိုင်ငံရေးထက် ဘဏ္ဍာရေးကိစ္စများ၌ ပို၍ကျွမ်းကျင်လေသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆောက်ဆီးကုမ္ပဏီအရေး ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ၌ တိုင်းပြည်၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ဝါလပိုအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တစ်ဖန် ခန့်အပ်လေသည်။
ယင်းကုမ္ပဏီကို ၁၇၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားအများတို့သည် အမြတ်အစွန်း မြောက်မြားစွာ ထွက်ပေါ်လာမည် အထင်ဖြင့် အစုများဝယ်၍ ငွေရင်းမြှုပ်နှံခဲ့ကြသည်။
နောက်ဆုံး၌ ကုမ္ပဏီပျက်၍ အစုရှင်များ ငွေကြေးဆုံးရှုံးနစ်နာကြရလေသည်။
ဝါလပိုသည်လည်း တိုင်းပြည်တွင် ထိုကိစ္စကြောင့် ကျရောက်အံ့သော စီးပွားရေး အခြေပျက်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သဖြင့် ထင်ရှားလာလေသည်။
ထိုသို့ ဖြစ်သောကြောင့် ဝါလပိုသည် ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ထိုရာထူး၌ တည်မြဲလျက် ပထမဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးရသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
သူ၏ဝါဒမှာ နိုင်ငံ၏ ကြီးပွားရေးအတွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို အားပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးရန်အတွက်မှာလည်း တိုင်းပြည်၌ ဘဏ္ဍာရေးအခြေခိုင်ရမည့်ပြင် နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းသာယာမှု ရှိရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဝါလပိုသည် ပြည်တွင်း ပြည်ပတို့တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရှိရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စပိန်နိုင်ငံနှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရလေသည်။
ဝါလပိုသည် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းရပြီးနောက် ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လေသည်။
ထိုနှစ်၌ပင် ဘုရင် ဝါလပိုလအား အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဆာ ရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဟူသော ရာထူးဘွဲ့ကို မခံယူခဲ့ရသော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးကဲ့သို့ပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ၁ဝ နှစ်ကျော်မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ‎။
စတုတ္ထအောဖို့နယ်စား ဘွဲ့ရ ဟိုရေ့ ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဆာရော ဗတ်ဝါလပို၏ သားအငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၇၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်၍ အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၇၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၈ ခုနှစ် အထိ ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးဘက်၌ ထင်ရှားခဲ့သူကား မဟုတ်ချေ။
ခေတ်အခြေအနေကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ အဖြစ်ဖြင့်သာ ထင်ရှားလေသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ၏ မျက်နှာကြောင့် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အလုပ်အကိုင်ရာထူး အမျိုးမျိုးတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် သူသည် စာပေဘက်၌လည်းကောင်း၊ အဆောက်အအုံ ပညာဘက်၌လည်း ကောင်း၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စုဆောင်းရေးဘက်၌လည်းကောင်း၊ ပို၍ စိတ် ဝင်စားလေသည်။
ထို့ကြောင့် စာရေးခြင်း၊ နေအိမ်ကို ပုံစံတစ်မျိုးပြင်၍ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရှေးဟောင်းအိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ ပန်းချီကား စသည်တို့ ကို စုဆောင်းခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်စေခဲ့သည်။
၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် မစ်ဒဲဆက်နယ် တွစ်ကင် ဟမ်မြို့အနီး၌ ဂေါ့သပုံစံ ရဲတိုက်ကိုတည်ဆောက်၍ နေထိုင်သည်။
ကိုယ်ပိုင် စာပုံနှိပ်စက်ကိုလည်း တည်ထောင်သည်။
သူရေးသားသော စာပေများသည် လည်း စိတ်ကူးယဉ်စာပေမျှလောက်သာဖြစ်သည်။
၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင်ရေးသော အော့တရန်တိုရဲတိုက် မှာ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် သူရေးခဲ့သော ဆောင်းပါးစာများ၊ မှတ်တမ်းများသည်ကား ၁၈ ရာစုနှစ် အတွင်းက အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ လူတို့နေထိုင်ပုံစနစ်ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် ထင်ရှားပေသည်။
ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိသည်။
၁၇၉၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ် လွန်လေသည်။
ဝါးခယ်မမြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြခရိုင် အတွင်းတည်ရှိ၍ ဝါးခယ်မမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ခွဲများဖြစ်ကြသော ရွှေလောင်းမြစ်နှင့် ပြန်မလော့မြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အလျား ၂၃ မိုင် ရှိသော ဝါးခယ်မမြစ်၏ ကမ်းပါးပေါ်၌ မြို့တည်ထားလေသည်။
အမည်ဆင်းသတ်လာပုံနှင့် သမိုင်း မြန် မာ့စွယ်စုံကျမ်း အမှတ် ၁၂ တွင်မူ ဝါးခယ်မ ဟူသောအမည်သည် ဝါးကြုယ်မ ဟူသောစကားလုံး မှ ရွေ့လျားလာခြင်း ဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ် ဝါး = ကွင်း ကြုယ်= မျိုးစေ. ထို့ကြောင့် မျိုးစေ့များကြဲချစိုက်ပျိုးရာကွင်း ဖြစ်သည်ဟု ရေးသားပါသည်။