kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၅၀ ပြည်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့နှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ယေးလ်တက္ကသိုလ်(Yale) မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
စာပေဗိမာန် စာတည်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော ရုပ်ရှင်ပွဲတော်နှင့် အိန္ဒိယ သမ္မတနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော ယူနက်စကို သက်ကြီး စာပေ တတ်မြောက်ရေး အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်ပင် မြန်မာပြည်မှာ ဟောလီးဝုဒ် က ပထမဆုံး လာပြီး ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ ပထမဆုံး မြင်ကွင်းကျယ် "လူထု အောင်သံ" ဇာတ်ကားမှ စတင်၍ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် "သီတာပြုံး"၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် "တကွေ့ တကမ္ဘာ" ဇာတ်ကားများဖြင့် အကယ်ဒမီ ဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ရုပ်ရှင် ကောင်စီ စည်းရုံးရေး ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၊ ပုသိမ်ကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်တို့တွင် ပြင်ပ စာစစ်မှူး၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် ဘာသာဗေဒ ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကိုလည်း နှစ်ရှည်လများ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
https://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/1/06/2016/id-42847 ဘဝနိဂုံး ဗိုလ်ဗကို ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ အနက် ယေးလ်တက္ကသိုလ် ခရီးသည်၊ မစ်ဆူရီ ခရီးသည်၊ တရုတ်ပြည်သစ် ခရီး၊ ဟဲမင်းဝေး - အီး လက်ရွေးစင် စာပဒေသာ၊ ပြည်သူ့ စာရေး ဆရာမကြီး မပုလဲ စာအုပ်များမှာ ထင်ရှားသည်။
ဇနီးမှာ ဒေါ်ခင်ကြည်(မြန်မာ့အသံ) ဖြစ်ပြီး သားသမီး နှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဗိုလ်ဗကိုသည် ၂၂၊ ၆၊ ၁၉၈၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ လူထု အောင်သံ ၁၉၅၈ သီတာပြုံး ၁၉၇၀ - အကယ်ဒမီ တကွေ့ တကမ္ဘာ ၁၉၇၁ - အကယ်ဒမီ တမိုးသောက်သော် သူရဲကောင်းလေးများ (ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား) ၁၉၈၁ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ တရုတ်ပြည်သစ်ခရီး ၁၉၅၉ ဘကြီးရွှန်း ၁၉၅၉ ဟဲမင်းဝေး-အီး လက်ရွေးစင် စာပဒေသာ ၁၉၆၀ ယေးလ်တက္ကသိုလ် ခရီးသည် ၁၉၆၀ ဘယ်လိုလူလဲ (ဗိုလ်ခင်မောင်လေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ) ၁၉၆၀ မရွှေချော ၁၉၆၂ မာနနှင့် လူသား (ဟယ်လင်ဂျူနီယာဒီအက်စ်) ၁၉၆၃ နေနှင့်လူသား ၁၉၆၃ ပညာသိပ္ပံစက်မှုနှင့် လုပ်ငန်းယဉ်ကျေးမှု ၁၉၆၄ လူသုံးအနုမြူ ၁၉၆၄ ကဗျာသစ်ဆရာ ကားလ်ဆင်းဗတ် ၁၉၆၅ စက်မှုလက်မှု တိုးတက်ရေး ၁၉၆၅ ရုပ်ရှင်မြို့တော် (ဟောလီးဝုဒ်၏ ငွေရောင်ပိတ်ကား) ၁၉၆၅ ဒုံးပျံဝိဇ္ဇာ ၁၉၆၅ သမ္မတတဦး၏ အမွေအနှစ် ၁၉၆၅ အာကာသလုပ်ငန်း ၁၉၆၅ ကုလသမဂ္ဂ၏ ကမ္ဘာ့ဉာဏ်ဗိမာန် ၁၉၆၆ ပြည်သူ့စာရေး ဆရာမကြီး မပုလဲ ၁၉၆၆ မျိုးရိုးဇာတိနှင့် လူ့သဘာဝ ၁၉၆၆ ကင်ဆာရောဂါ အောင်နိုင်ရေး ၁၉၆၇ မြေပြောသော ပုံပြင် ၁၉၆၇ ပီမိုးနင်း ဘဝနှင့်စာပေ ၁၉၇၃ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
စစ်ကိုင်းအေးလွင်(၁၉၃၄-၁၉၈၇) သည် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ကာ စာရေးခြင်းသက်သက်ဖြင့် ဘဝဖြတ်သန်းခဲ့သည်။
သူ့ကို ၂၀ရာစု မြန်မာစာရေးဆရာ (၁၀၀) စာရင်းထဲ ထည့်သွင်း ဖော်ပြကြသည်။
စစ်ကိုင်းအေးလွင်သည် သတင်းအယ်ဒီတာလည်း လုပ်ခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘရီ၊ အမိ ဒေါ်တင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဇာတိမှာ စစ်ကိုင်းမြို့၊ မင်းလမ်းရပ် ဖြစ်သည်။
ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ရှိသည့်အနက် သားအကြီး ဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ မောင်တင်အေး ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ အထက (၁) ကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ အထက (၃) ကျောင်းများတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ကျောင်းနေစဉ် ကတည်းက စတင်၍ ကဗျာ၊ စာညွန့်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်းများကိုလည်း တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ကိုင်းအေးလွင် ကလောင် အမည်ဖြင့် စတင် ပုံနှိပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ပန်းချီပညာ သင်ကြားရင်း "ဗဟိုစည်" သတင်းစာ၌ ပန်းချီဆရာ ဝင်လုပ်သည်။
ထိုမှတဆင့် မန္တလေး သူရိယ သတင်းစာ၊ ရွှေမန်း ညနေ သတင်းစာများတွင် အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း ထံ၌ စာရေးနည်း ပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် "နီလာ" စာစောင်ကို တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် "ခြင်္သေ့စာပေ" အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးရုပ်ရှင်တွင်လည်း ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
"စုံထောက်" မဂ္ဂဇင်းတွင်လည်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
စစ်ကိုင်းအေးလွင် အပြင် စစ်ကိုင်းသား၊ နှင်းမောင်၊ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မင်းဇေယျာ ကလောင် နာမည်ခွဲများနှင်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဘာသာပြန်နှင့် ကျမ်းစာအုပ် များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘာသာပြန် စာအုပ်များထဲတွင် "ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ" မှာ ထင်ရှားသည် စာရေးခြင်း သက်သက်ဖြင့် ဘဝကို ရပ်တည်ခဲ့သော စာရေးဆရာ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၊ မင်းလမ်းရပ် နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီနှင့် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကညာကြော့ကွင်း ၁၉၆၀ ၂။
ကြက်သွေးရောင်စစ်ကိုင်း ၁၉၆၀ ၃။
လျှို့ဝှက်ကျွန်း ၁၉၆၀ ၄။
ရွှေခြေချင်းဧကရီ ၁၉၆၀ ၅။
ရွှေမန်းသူ ၁၉၆၀ ၆။
အလှနှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၀ ၇။
ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ ရုပ်ရှင်ဝတ္ထု ၁၉၆၁ ၈။
ချစ်တယ်ဆို ၁၉၆၁ ၉။
ချစ်နှောင်းရိပ်ဝယ် ၁၉၆၁ ၁၀။
ချစ်ယောင် ခင်ယောင် ၁၉၆၁ ၁၁။
ချစ်အားငယ်ငယ် ၁၉၆၁ ၁၂။
ချစ်အောက်မေ့မေ့ ၁၉၆၁ ၁၃။
ငွေရန်သူ ၁၉၆၁ ၁၄။
နှစ်ခက်နှောင်သစ္စာ ၁၉၆၁ ၁၅။
မင်းသမီး လူသတ်မှု ၁၉၆၁ ၁၆။
မေတ္တာနုနုစေလိုသူ ၁၉၆၁ ၁၇။
မှောင်သောအချိန် - ၁၈။
ယမင်းနှင့် ပစ်ကွင်း ၁၉၆၁ ၁၉။
ရန်ငြိုးမပြေ ၁၉၆၁ ၂၀။
အတွေ့ ၁၉၆၁ ၂၁။
အပျိုလူပျို ၁၉၆၁ ၂၂။
အပြုံးငွေ့နှောင်ကြိုး ၁၉၆၁ ၂၃။
အသဲကမ္ဘာတနေရာ ၁၉၆၁ ၂၄။
အသဲကမ္ဘာတနေရာသို့ ၁၉၆၁ ၂၅။
အသဲဒေါင့်တနေရာ ၁၉၆၁ ၂၆။
အသဲကွင်းပြင်လွမ်းရိပ်ထင် ၁၉၆၁ ၂၇။
ချစ်နိုင်ကြပါစေ ၁၉၆၂ ၂၈။
ချစ်မိသည့်နောက်ဝယ် ၁၉၆၂ ၂၉။
ငွေထောင်ချောက် ၁၉၆၂ ၃၀။
ပုလဲရိပ်သာ လူသတ်မှု ၁၉၆၂ ၃၁။
ပတ္တမြားမယ် ၁၉၆၂ ၃၂။
ယမ်းငွေ့ကြားက ချစ်သူ ၁၉၆၂ ၃၃။
ယမ်းငွေ့နှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၂ ၃၄။
သွေးနဲ့ကညာ ၁၉၆၂ ၃၅။
ကြိုးကွင်းနှင့် ယမင်း ၁၉၆၃ ၃၆။
ချစ်သူရန်ငြိုး ၁၉၆၃ ၃၇။
စိန်အတွက် စတေးရသော အသက်များ ၁၉၆၃ ၃၈။
ပစ်ကွင်းနှင့် ထောင်ချောက် ၁၉၆၃ ၃၉။
မြမြနှင်းဆီ ၁၉၆၃ ၄၀။
မြာနှင့် ကျော့ကွင်း ၁၉၆၃ ၄၁။
မြာနှင့် ပြန်ပေး ၄၂။
လှသူဇာနှင့် လူသတ်ဂိုဏ်း ၁၉၆၃ ၄၃။
သေနတ်စက်ကွင်း ၁၉၆၃ ၄၄။
သေမင်းထောက်ချောက် ၁၉၆၃ ၄၅။
သွေးနှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၃ ၄၆။
သွေးရူးသွေးတမ်း ၁၉၆၃ ၄၇။
ဧကရီနှင့် ပြန်ပေးဂိုဏ်း ၁၉၆၃ ၄၈။
မိုးပြာရောက် လူသတ်မှု ၁၉၆၃ ၄၉။
ငွေနှင့် သွေး ၁၉၆၄ ၅၀။
ပျံလွှားမ အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၄ ၅၁။
မီးကုန်ယမ်းကုန် ၁၉၆၄ ၅၂။
မျဉ်းမြိုင်ဂိုဏ်း ၁၉၆၄ ၅၃။
မြမာလာ အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၄ ၅၄။
လူမိုက်ဘုရင် ၁၉၆၄ ၅၅။
သီတာမိုက်ပြစ် ၁၉၆၄ ၅၆။
သွေးအေးအေးနှင့် လူသတ်မှု ၁၉၆၄ ၅၇။
အလှနှင့် ကြော့ကွင်း ၁၉၆၄ ၅၈။
ကြာမျက်လုံးဧကရီ ၁၉၆၅ ၅၉။
ငွေနှင့် ကညာ ၁၉၆၅ ၆၀။
မကြောက်မရွံ့ ၁၉၆၅ ၆၁။
မုန်တိုင်းထန်သောည ၁၉၆၅ ၆၂။
သတို့သမီး အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၅ ၆၃။
သေနတ်တချက် သွေးတကွက် ၁၉၆၅ ၆၄။
အရှုံးအနိုင် ၁၉၆၅ ၆၅။
ကြမ်းကြမ်းရမ်းရမ်း ၁၉၆၇ ၆၆။
ရေနိုလ်ဒ်၊ ဂျွန်၊ ဘာသာပြန် ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ ၁၉၆၇ ၆၇။
စုံထောက် ဦးအောင်မင်းနှင့် ကညာနှစ်ဖော် ၁၉၆၇ ၆၈။
လက်ရဲဇက်ရဲ ၁၉၆၇ ၆၉။
သူနိုင်ကိုယ်နိုင် ၁၉၆၇ ၇၀။
သုံးပွင့်ဆိုင် လူသတ်မှု ၁၉၆၇ ၇၁။
ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ ၁၉၆၇ ၇၂။
နိုင်သူသက်တမ်း ၁၉၆၈ ၇၃။
မချစ်ရင်ခက်မယ် ၁၉၆၈ ၇၄။
အပစ်အခတ် အရှောင်အတိမ်း ၁၉၆၈ ၇၅။
ဂိုဏ်းရန်စွယ် ၁၉၆၉ ၇၆။
ငွေနဲ့မြာနှင့် ကျည်ဆန်နှင့် ၁၉၆၉ ၇၇။
အပြိုင်အဆိုင် ၁၉၆၉ ၇၈။
ကြောင်နက်အန္တရာယ် ၁၉၇၀ ၇၉။
ငွေရမက် ၁၉၇၀ ၈၀။
စိတ်တလက် သွေးတစက်စက် ၁၉၇၀ ၈၁။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ဂိုဏ်းရာဇာ ၁၉၇၀ ၈၂။
မှောင်ခိုစက်ကွင်း ၁၉၇၀ ၈၃။
ယမ်းငွေ့တလူလူ ၁၉၇၀ ၈၄။
ရှုပ်ရှုပ်ပွေပွေ ၁၉၇၀ ၈၅။
သေတလမ်းရှင်တလမ်း ၁၉၇၀ ၈၆။
အထောက်တော် ၁၉၇၀ ၈၇။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ကညာတသိန်း ၁၉၇၁ ၈၈။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် စန္ဒာကေသီ ၁၉၇၁ ၈၉။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ကျားသစ်မယ် ၁၉၇၁ ၉၀။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ညှို့မျက်ဝန်း ၁၉၇၁ ၉၁။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မိုးသီတာ ၁၉၇၁ ၉၂။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မြကြေးမုံ ၁၉၇၁ ၉၃။
မပြေတဲ့ရန်ကြွေး ၁၉၇၁ ၉၄။
မိုက်ခဲကြီးရှိန်းမောင် ၁၉၇၁ ၉၅။
သေပြေးရှင်ပြေး ၁၉၇၁ ၉၆။
အပစ်အခတ် အပြေးအလွှား ၁၉၇၁ ၉၇။
အမာနှင့် ဇော်ထွန်းအောင် ၁၉၇၁ ၉၈။
ချစ်စဖွယ်လွယ်လွယ် ၁၉၇၂ ၉၉။
ချစ်မိရယ် ပြစ်မှုရယ် ၁၉၇၂ ၁၀၀။
ချစ်သူရယ် စုံထောက်ရယ် ၁၉၇၂ ၁၀၁။
ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မမြင်ရသော ပစ်ကွင်း ၁၉၇၂ ၁၀၂။
ညမဲမဲ မိုးမှောင်မှောင် သဲဖိုစုံဝတ္ထု ၁၉၇၂ ၁၀၃။
ညိုမာနှင့်တည ၁၉၇၂ ၁၀၄။
တပင်တိုင် ဧကရီ ၁၀၅။
ချစ်မိသည့်နောက် ခြေရာပျောက်၍ ၁၉၇၃ ၁၀၆။
ချစ်သူအရှေ့၊ မုန်းသူအနောက် ၁၉၇၃ ၁၀၇။
ညလယ်အိပ်မက် ၁၉၇၃ ၁၀၈။
မခို့တရို့ ၁၉၇၃ ၁၀၉။
မျက်တောင်ညွတ်ကွေး စုတနှယ်ရေးသို့ ၁၉၇၃ ၁၁၀။
မှောင်တကွေ့ဝယ် ၁၉၇၃ ၁၁၁။
ဝင်္ကဘာထဲကလူ ၁၉၇၃ ၁၁၂။
သားကောင်ပြေးလျှင် မုဆိုးမြင်သည် ၁၉၇၃ ၁၁၃။
သင်းသင်းမြတ်မှ အစပြု၍ ၁၉၇၃ ၁၁၄။
အလှညွတ်ကွင်း အလင်းထောက်ချောက် ၁၉၇၃ ၁၁၅။
အမိုက်ဆုံးနှင့် ကြာမျက်လုံး စုံထောက် ဝတ္ထုများ ၁၉၇၃ ၁၁၆။
ချိုသဲအတွက် တက်ကြက်သဖွယ် ၁၉၇၄ ၁၁၇။
တစ္တေအိမ်ရိပ် စောင်းသံတိတ်ချိန် ၁၉၇၄ ၁၁၈။
နှစ်ဆီတစက် သွေးတစက်နှင့် ၁၉၇၄ ၁၁၉။
မြေး ၁၉၇၄ ၁၂၀။
ဘဝတကွေ့ အတိတ်မေ့သူ ၁၉၇၄ ၁၂၁။
ယမ်းငွေ့ပျံ့လွင့် မီးပွင့်လိမ္မော် ၁၉၇၄ ၁၂၂။
လွမ်းနှောင်ရစ်ခွေ ပင်လယ်ဗွေတွင် ၁၉၇၄ ၁၂၃။
လွမ်းယမုံဦး၊ ရက်စွဲမပါ - ၁၂၄။
ဝင်းဝင်းပပ စိမ်းစိမ်းမြမြ ၁၉၇၄ ၁၂၅။
အမှောင်ဒေါင့်စွန်း နောက်ယွန်းယွင်းတွင် ၁၉၇၄ ၁၂၆။
ဆောင်းညစပယ် ၁၉၇၅ ၁၂၇။
ဆယ့်ခြောက်ဝန်းကျင် ၁၉၇၅ ၁၂၈။
နွေညရင်ခွင် ၁၉၇၅ ၁၂၉။
ပြေး ၁၉၇၆ ၁၃၀။
ဒိုး ၁၉၇၆ ၁၃၁။
စက်ဝိုင်း ၁၉၇၆ ၁၃၂။
ပျောက်သူ ရှာသူ ၁၉၇၆ ၁၃၃။
တဖွေ နှစ်ဖွေ ၁၉၇၇ ၁၃၄။
ရင်ငွေ့ ၁၉၇၇ ၁၃၅။
လက်သံပြောင်ပြောင် ၁၉၇၇ ၁၃၆။
သိုင်းကွက်တသိန်း လူစိမ်းတယောက် ၁၉၇၇ ၁၃၇။
ငြိမ်းသူဇာမှတဆင့် ၁၉၇၈ ၁၃၈။
စုံထောက်ဦးစံရှားဖြေရှင်းရသော ကျားရာဇာလျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၇၈ ၁၃၉။
နေ့တထောက် ညတယောက် ၁၉၇၈ ၁၄၀။
ပစ်မှတ်ကိုဖြုတ်၍ ၁၉၇၈ ၁၄၁။
ဝင့် ၁၉၇၈ ၁၄၂။
စုံထောက်ဦးစံရှား ဖြေရှင်းရသော မြဝတ်ရည် လျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၇၉ ၁၄၃။
ဆံတိုဂုတ်ဝဲ အသဲခွဲသူ ၁၉၇၉ ၁၄၄။
ဦးစံရှားနှင့် လျှို့ဝှက်ဂေဟာ ၁၉၇၉ ၁၄၅။
တည်းခိုရိပ်သာ ၁၉၈၂ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)' ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၃၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ဗိုလ်မှူးဘရှင် 180px| ဗိုလ်မှူးဘရှင် မွေးသက္ကရာဇ် ၁၉၁၄ ခုနှစ် အမည်ရင်း ဘရှင် နို်င်ငံ 25px မြန်မာ မိဘအမည် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဟိန်း + ဒေါ်စောရင်၊ ကိုးကွယ်မှု အစ္စလာမ် ဘာသာကလောင်အမည်ခွဲများ စံအောင်၊ သုတေသီ၊ ဗိုလ်မှူးဉာဏ၊ တိုင်း(၄)ရဲဘော်ဟောင်း၊ ဦးဘရှင်၊ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ဘရှင်၊ မောင်ပင်တည်၊ ဝရီစံ၊ ကင်းထောက်မောင်။
မွေးဖွားရာဒေသ ပျဉ်းမနားမြို့၊ထင်ရှားကျော်ကြားမှု သမိုင်းသုတေသီ ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ဗိုလ်မှူးဘရှင်ကို ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဟိန်း၊ ဒေါ်စောရင်တို့မှ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဖြင့် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ ရခဲ့သည်။
ဝိဇ္ဇာတန်း၌ ကျောက်စာ၊ ပုဂံခေတ် သမိုင်း သုတေသန၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင် (ရှေးဟောင်း)၊ ဥရောပ-ဗြိတိသျှ အင်ပါရာ စသည့် ဘာသာတွဲများကို သမိုင်း (ဂုဏ်ထူး) ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ခေတ်လယ် တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးနှင့် တရုတ်-မြန်မာ ကျောက်စာ သမိုင်းတို့ကို သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အရှေ့အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံးတွင် ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဖြစ်ခဲ့ပြီ ဘီဒီအေခေတ်၌ ပညာရေး ဌာနတွင် သမိုင်းဘာသာရပ်ကို သင်ပြခဲ့သည်။
ဂျပန် တော်လှန်ရေး တိုင်း(၄) တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်ထိ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း ကော်မရှင်သို့ ကူးပြောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်၍ စစ်မှတ်တမ်းရုံးတပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာစစ်သံမှူး (ဗိုလ်မှူးကြီး) အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးသည့်နောက် ကွယ်လွန်သည်အထိ သမိုင်းကော်မရှင်တွင် ကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အရှေ့ဖျားနှင့် မြန်မာ့သမိုင်းကထိကအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သူပြုစုခဲ့သော 'မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း'စာအုပ်မှာ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် နှစ်အတန်ကြာ ပြဋ္ဌာန်းသုံးစွဲခဲ့ရသည်။
ထို့ပြင် သမိုင်းနှင့် မြန်မာစာပေဆိုင်ရာ သုတေသနဆောင်းပါးစာတမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အစ္စလာမ်သာသနာရေးကောင်စီဌာနချုပ် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်အား နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် တိုင်း(၄)သတင်းစာ ကိုလည်းထုတ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၃၅ မှ ၁၉၄၁ အထိ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ သူရိယသတင်းစာတို့၏ သတင်းထောက်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ယုဒသန်ကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း၏ မြန်မာအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်၊ ဦးဘရှင် စသည့် ကလောင်အမည်များအပြင် စံအောင်၊ ဗိုလ်မှူးဉာဏ၊ မောင်ပင်တည်၊ သုတေသီ၊ တိုင်း(၄)ရဲဘော်ဟောင်း၊ ကင်းထောက်မောင်၊ ဝရီးစံ စသည့်ကလောင်ခွဲများဖြင့်လည်း သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
သမိုင်း ကော်မရှင်၌ ကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် သမိုင်းတံခွန် ဂျာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာတို့ဖြင့် သုတေသန စာတမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ လောကထိပ်ပန် စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပုဂံ ရှေးဟောင်းခေတ် မင်စာများ အကြောင်း ဖော်ပြသော ပုဂံမင်စာစု သုတေသနခရီး အစီရင်ခံစာ စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၌ လူမျိုးစု ဆိုင်ရာ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှ ထုတ်ဝေသော ပညာပဒေသာ စာစောင်၊ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ အသင်း၊ သတ္တဗေဒ အသင်း၊ မွတ်စလင် ကျောင်းသားများ အသင်း စသည်တို့မှ ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများ၊ ငွေတာရီ၊ ပညာတန်ဆောင်၊ လုပ်သားပြည်သူ နေ့စဉ် (အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ) သတင်းစာများတွင်လည်း သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် သင့်ဘဝ၊ ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ စစ်ပညာဂျာနယ်၊ ပညာပဒေသာ၊ ပညာလောက၊ ပညာတန်ဆောင် ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်၊ ခေတ်ကြေးမြင် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် သတ္တဗေဒ နှစ်ပတ်လည် စာစောင်နှင့် အခြားသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသား ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူ၏ နောက်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'အနော်ရထာအရင်က မြန်မာနိုင်ငံ'အမည်ရှိစာအုပ်ကို ပုဂံစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေဆဲ ၁၉၇ဝပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ (၇)ရက်နေ့ ညနေ(၅:၅၀)နာရီအချိန်တွင် ၊ ပြည်လမ်း ခြောက်မိုင်ခွဲ၊ ရွှေဟင်္သာလမ်း၊ အမှတ် (၅၁) နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မေကြီး (သတ္တဗေဒဌာနကထိက)နှင့် သားမောင်ဉာဏ်ထိန်၊ သမီး မဉာဏ်သစ်၊ မနီလာ၊ မအေးအေး၊ မထွေးထွေးတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
သူ၏ ထင်ရှားသော စာအုပ်မှာ'ခေတ်သစ်မာဃ'(၁၉၃၇)၊ 'မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း'(၁၉၄၈)၊ 'အနော်ရထာအရင်က မြန်မာနိုင်ငံ'(၁၉၇၁) စသည်တို့ဖြစ်သည်။
'လောကထိပ်ပန်' ကျမ်းကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူး ဘရှင် ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ ခေတ်သစ်မာဃ'(၁၉၃၇) အရှေ့အာရှစစ်ကြီးနှင့် သဘောတူညီမှု အကျိုးခံစားရေး စနစ် ၁၉၄၄ ဥရောပ စီးပွားရေး ရာဇဝင် (ပထမပိုင်း) ၁၉၄၅ မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း ၁၉၄၈ ပြည်သူ့ရေးရာ (ပထမတွဲ) ၁၉၆၀ အစ္စလာမ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း ၁၉၆၀ လောကထိပ်ပန် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ) The Lokahteinpan ၁၉၆၂ ပုဂံမင်စာ သုတေသန လုပ်ငန်း၊ ပထမ၊ ဒုတိယ တတိယခရီးတို့၏ အစီရင်ခံစာ ၁၉၆၄ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သမိုင်းစာတမ်း ၁၉၆၈ အနော်ရထာ အရင်က မြန်မာနိုင်ငံ ၁၉၇၁ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀ဝ၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)' ကိုးကား မြဝတီမဂ္ဂဇင်း တွဲ ၈၊ မှတ် ၄ (၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ) စာ-၁၅၆။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အမည်ရင်း - ဦးချစ်မောင်ဦး၊ ၂။
မိဘအမည် - ဦးဘဦး + ဒေါ်သန်းတင်၊ ၃။
မွေးသက္ကရာဇ် - ၄၊ ၂၊ ၁၉၂၃၊ ၄။
မွေးဖွားရာဒေသ - မန္တလေးမြို့၊ ၅။
ကလောင်အမည်ခွဲများ - ခင်ပုန်းဆွေ၊ တက္ကသိုလ် မောင်မုန်းဆွေ၊ ချစ်မောင်ဦး၊ တက္ကသိုလ် အောင်ချစ်၊ ချစ်လေး။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
အဖ ဦးဘဦး (ဓာတ်ပုံဆရာ၊ သတင်းထောက်) နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းတင်တို့၏ သားကြီး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးချစ်မောင်ဦး ဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ ချစ်မောင် ဖြစ်သည်။
ညီတစ်ဦးရှိရာ နာမည်မှာ ချစ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဘုတလင် ချစ်လေးသည် မန္တလေးမြို့တွင် သုံးတန်းအထိ ပညာ သင်ကြားသည်။
ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်တွင် ဖခင်၏ ဇာတိဖြစ်သော ဘုတလင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ဘုတလင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပညာ ဆက်လက် သင်ကြားသည်။
ဘုတလင်မြို့ အထက်တန်းကျောင်းမှ မြန်မာဆယ်တန်း စာမေးပွဲကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ အစိုးရ နော်မန်ကျောင်းမှ ဆရာဖြစ်သင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် မုံဒိုင်ကျင်းရွာ၌ မူလတန်း ကျောင်းအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မုံရွာခရိုင် အရာတော်မြို့နယ် အုတ်ရှစ်ကျေးရွာတွင် ဆန်စက်ပိုင်၏ သား၊ သမီးများကို စာသင်ပြရင်း ဆန်စက် မန်နေဂျာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အုတ်ရှစ်ကျေးရွာနေ တောင်သူ ဦးဖိုးသက်၊ ဒေါ်စံထယ်တို့၏ သမီး ဒေါ်လှခင်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့ အထိ ဘုတလင် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မုံရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး ဆူးလေကုန်းရပ် ဦးမောင်မောင် အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းတွင် သင်္ချာဆရာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
သုခုမရိပ်သာ ဆရာ ဦးလှဖေနှင့် တွဲဖက်၍ ပန်းချီ အလုပ်ဖြင့် နှစ်နှစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မုံရွာ ဝိဇ္ဇာညွန့် အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းတွင်လည်း ဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲကို မုံရွာမှ အောင်မြင်သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး ဥပစာ (ခ) တန်း အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှ စ၍ မုံရွာမြို့ အမှတ် (၂) အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မြန်မာစာပြ ဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရိလ ၃ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး၌ ဉာဏဗလမှူးနှင့် ကာယဗလမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်မှ စ၍ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတွင် ကဗျာများ စတင် ရေးသားခဲ့သည်။
မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင် အသင်း စတင်တည်ထောင်ရာ၌ တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မန္တလေး တက္ကသိုလ် နှစ်ပတ်လည် စာစောင်တွင် မြန်မာစာ စာတည်း အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း အမှုဆောင် တစ်ဦး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ချင်းတွင်းဂျာနယ် အတိုင်ပင်ခံ စာတည်းအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မုံရွာ လူငယ့်ရေးရာ ညကျောင်း၊ သက်ကြီး တက္ကသိုလ်တို့တွင်လည်း မြန်မာစာပြ ဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် အောင်ချစ် ဟူသော ကလောင် အမည်ခွဲဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘုတလင်ချစ်လေး ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များမှာ မြန်မာစာ အမြုတေ၊ စာပုလဲပန်း စာစီစာကုံးများ၊ ခေတ်ရေးအစမ်းစာများ၊ ကဗျာဟူသည်၊ ကချေသည်နှင့် အခြားကဗျာများ၊ မြကြေးမုံကဗျာများ၊ သနပ်ခါးတစ်ကွက် ရွှံ့တစ်စက် ကဗျာများ၊ ဘုတလင် ချစ်လေး၏ ကဗျာများ ဖြစ်သည်။
ကချေသည်နှင့် အခြားကဗျာများ စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် အတွက် အနုပညာ စာပေဆု ကဗျာပေါင်းချုပ်ဆုကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
ယင်းကဗျာ စာအုပ်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ကဗျာဆရာ၊ ဘာသာပြန်ဆရာ ကက်နက်ဘစိန်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘုတလင်ချစ်လေးသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဇနီး ဒေါ်လှခင်၊ သားကိုရဲဝင်း၊ ကိုရဲဝေ၊ ကိုရဲနောင်၊ သမီး မခင်လေးဆွေ၊ မခင်မာဆွေ၊ မခင်ဝါဆွေ၊ မခင်မြတ်ဆွေချစ်၊ မခင်မျိုးဆွေချစ်၊ မခင်နိုင်နိုင်ဆွေချစ်၊ မြေး ရဲသွေးချစ်၊ မောင်ကောင်းထက်၊ မောင်မိုးစက်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ ၁။
မြန်မာစာ အမြုတေ ၁၉၅၆ ၂။
မြန်မာစာ အမြုတေ ၁၉၅၉ ၃။
မြန်မာစာ အမြုတေ ၁၉၆၀ ၄။
မြန်မာစာ အမြုတေ ၁၉၆၁ ၅။
စာပုလဲပန်း စာစီစာကုံးများ ၁၉၆၁ ၆။
ကချေသည်နှင့် အခြားကဗျာများ (အနုပညာစာပေဆု) ၁၉၆၂-၆၄ ၇။
ခေတ်ရေးအစမ်းစာများ ၁၉၆၅ ၈။
မြကြေးမုံကဗျာများ ၁၉၆၈ ၉။
ကဗျာဟူသည် ၁၉၆၈-၂၀၀၅ ၁၀။
သနပ်ခါးတကွက် ရွှံ့တစက် ကဗျာများ ၁၉၈၂ ၁၁။
ဘုတလင်ချစ်လေး၏ ကဗျာ ၁၉၉၅ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာန (ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ စုဆောင်း ပြုစုပြီး ရွှေဟင်္သာ စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၈ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း (စတုတ္ထတွဲ)' ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ငါးစီးရှင် ကျော်စွာသည် ပင်းယခေတ် တစ်စီးရှင် သီဟသူ ၏ သားတော်အငယ် ဖြစ်သည်။
(ခရစ်-၁၃၄၃)(ကောဇာ-၇၁၃)တွင် နောင်တော် ဥဇနာမှ နန်းလွဲအပ်သဖြင့် ပင်းယတွင် နန်းတက်သည်။
နန်းသက် ၉-နှစ်ဖြစ်သည်။
သားတော်သုံးပါးရှိသည်။
သားတော်အကြီးမှာ ဥဇနာပြောင်မင်း ဖြစ်သည်။
သားတော်အလတ်မှာ ကျော်စွာငယ်ဖြစ်ပြီး သားတော်အငယ်မှာ နရသူ (မောပါမင်း) ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်မှာ စစ်ကိုင်းတွင် တစ်ထီးတစ်နန်းမင်းပြုနေသည့် ညီတော် အသင်္ခယာ စောယွန်းအား လုပ်ကြံရန် ကျွန်ယုံဖြစ်သူ ငခင်ညိုအား စေလွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ ပြီးနောက် သားတော်အလတ် ကျော်စွာငယ် နန်းတက်သည်။
ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် မြန်မာတို့ရိုးရာအရ ကိုးကွယ်သည့် အပြင် ၃၇ မင်း အနက် ငါးစီးရှင်နတ် အဖြစ်သို့ရောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ငါးစီးရှင် ကျော်စွာလက်ထက်တွင် ကာချင်း သီချင်းများ ခေတ်စားသည်။
ကိုယ်တော်တိုင် ကာချင်းသီဆို၍ ကသည်။
ဆင်ဖြူတော်များ ပင်လယ်စားမင်းသား အဖြစ်နှင့်ပင် ဆင်ဖြူငါးစီးကို ကိုယ်တိုင်ပင် ကျော့ဖမ်း၍ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူများကို လှိုင်းတက်၊ မုံတောမြောင်းကျပ်၊ ပျက်စွယ်တောင်ခြေ၊ စမုံဖျား၊ဘသန်းကိုးရွာမြောက်ပိုင်းရှိ ညွှန်ကျုံး တို့မှ အသီးသီးရရှိခြင်းဖြစ်သည်။
ဘွဲ့အားဖြင့် ပုလဲတမူး၊ မဟာကေသရ၊ သန်မြန်စွာ၊ ဥပေါသထာ၊ ချစ်စွာမရဲ စသည်ဖြင့် ပေးခဲ့သည်။
ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ရာဇဝင်ကျော် (ဟံသာဝတီ၊၁၉၆၅) ငါးစီးရှင်နတ်သည် ပင်းယသီဟသူမင်း၏သားတော်ဖြစ်သည်။
နတ်ရုပ်မှာ ဆင်ဖြူရုပ်ကိုယ်တစ်ခုလျှင် ဦးခေါင်းငါးလုံး၊ တစ်လုံးမှာပေါက်ဆင်မျိုး၊ တစ်လုံးမှာဟိုင်းဆင်မျိုး၊ တစ်လုံးမှာဟံဆင်မျိုး၊ တစ်လုံးမှာတံဆင်မျိုး၊ တစ်လုံးမှာ တည်ဆင်မျိုးထုလုပ်၍ ဆင်ကျောက်ကုန်းပေါ်မှာ ကြာပွင့်၊ ကြာပေါ်တွင်မှန်စီရွှေ ချကတင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) သုံးဆဲ့ခုနှစ်မင်း ကြင်ဘက်များ ပုဂံ စောနစ်မင်း သမီး အတုလစန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ နန်းလုံးမယ်ကို မိဖုရားခေါင်တင်ရာ - ဥဇနာပြောင် ကျော်စွာ နရသူ ပုထိုးနီကတော်၊ မြောက်သားမှာ ညောင်ရမ်း-သာဂရ ဂုဏ္ဏန္တရာဇ်ကြီး ရွှေအိမ်သည် (သို့) မယ်မျက်လှ၊ မြောက်သားတော်မှာ ပေါက်မြိုင် မင်းပုလဲ ပုဂံ နန်းကျကျော်စွာ မိဖုရား စောစိုးတွင် မြင်သည့် သမီး မြောက်နန်းမွေးမယ်တော်ကို နန်းတင်ရာ - စည်ကြေး မင်းလက်ဝဲ၊ နောက် ပင်လယ်ကို စားသည် စောမင်းလှ၊ မြောက်သားမှာ (ညောင်ရမ်း မင်းလက်ျာ သား) မင်းမဟာ ကိုးကား Category:အပြင် ၃၇ မင်း Category:မြန်မာ ဘုရင်များ Category:ပင်းယမင်းဆက် Category:၁၂၉၉ မွေးဖွားသူများ Category:၁၃၅၀ ကွယ်လွန်သူများ။
စစ်ကိုင်းမင်းဆက် (၇)ဆက် မင်းဆက်(၁)အသိင်္ခယာစောယွန်း (ကောဇာ ၆၉၂၊ ခရစ် ၁၃၃၀) မင်းဆက်(၂) တရဖျားကြီး (ကောဇာ ၆၉၈၊ ခရစ် ၁၃၃၆) မင်းဆက်(၃) ရွှေတောင်တက် (ကောဇာ ရ၀၁၊ ခရစ် ၁၃၃၉) မင်းဆက်(၄) ကျစွာ (ကောဇာ ရ၀၆၊ ခရစ် ၁၃၄၄) (ကျစွာမင်း) မင်းဆက်(၅) နော်ရထာ မင်းရဲ (ကောဇာ ရ၁၄၊ ခရစ် ၁၃၅၂) (နော်ရထာမင်းရဲမင်း) မင်းဆက်(၆) တရဖျားငယ်(ကောဇာ ရ၁၇၊ ခရစ် ၁၃၅၅) မင်းဆက်(၇)မင်းပြောက် (ကောဇာ ရ၂၆၊ ခရစ် ၁၃၆၄) ဦးကိုကိုဦး၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ်မှတ်တမ်းများ၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ စစ်ကိုင်းခေတ်ဟု သီးခြားခေါ်ဆိုနိုင်သော်လည်း ပင်းယနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သဖြင့် သီးခြားခွဲထုတ်ထားခြင်းမရှိပါ။
နရသူ (မောပါမင်း)သည် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ သားတော်ငယ် ဖြစ်သည်။
သီဟသူရမင်း ဟုလည်း အချို့ကျမ်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။
နရသူသည် (ခရစ်နှစ်-၁၃၆၄)(ကောဇာ-၇၂၆)တွင် နန်းတက်သည်။
၎င်းလက်ထက်တွင် စစ်ကိုင်းတွင်စိုးစံနေသော မင်းပြောက်အား မင်းမျိုးမင်းရိုးမမှန်သူဟု စွပ်စွဲကာ မသင့်မမြတ်ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ကြောင့် နရသူက မောရှမ်းအကြီးအကဲ သိုချည်ဘွားအား စစ်ကိုင်းကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ဖိတ်ခေါ်သည်။
သိုချည်ဘွားလည်း နရသူဖိတ်ခေါ်သည့် အတိုင်း စစ်ကိုင်းကို စစ်ချီ၍ တိုက်လျှင် မင်းပြောက်နှင့် တကွတစ်မြို့လုံး ကြခတ်ဝရာ ဘက်သို့ ထွက်ပြေးကြသည်။
တစ်ဖန် သိုချည်ဘွားသည် စစ်တိုက်ရာ မကူကောင်း လောဟု အမျက်ထွက်၍ ပင်းယကိုကူး၍ တိုက်ကာ နရသူကိုပါ ဖမ်းယူသွားလေသည်။
ထို့ကြောင့် မောပါ နရသူဟု တွင်သည်။
ကလေး ကျေးတောင်ညို (၁၃၈၅–၁၄၂၆) သည် မြို့စားရွာစား အမတ်ဘဝမှ ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူမင်း၏ မိဖုရားရှင်ဘို့မယ်နှင့် ငြိစွန်းမိကာ ရှင်ဘို့မယ်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မင်းအဖြစ်ကိုရလာသူဖြစ်သည်။
အရည်အချင်းနည်းပါးသောမင်းအဖြစ် စည်းစိမ်ခံစားကာ ခုနစ်လအကြာတွင် အဆွေအမျိုးအင်အားကြီးလှသည့် မိုးညှင်းသတိုးက တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် အင်းဝမှ ပခန်းနယ်သို့ထွက်အပြေးတွင် ခရီးပန်းကာ ဖျားနာသဖြင့်ကွယ်လွန်သည်။
ထိုသို့ မိုးညှင်းတပ်တို့ကို ခုခံရာတွင် မိဖုရားကြီးဖြစ်သူ ရှင်စောပုအား ပခန်းစားတရဖျားအားပေးကာ မိမိအားကာကွယ်စေသည်။
မိုးညှင်းသတိုးလည်း အင်းဝနန်းကို လွယ်ကူစွာဖြင့် သိမ်းယူရရှိလေသည်။
ခမည်းတော် ဆင်ဖြူရှင်သီဟသူ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တွင် ကိုးနှစ်အရွယ်သာရှိသေးသည့် မင်းလှငယ်သည် မယ်တော်မိဖုရားကြီး ရှင်မြတ်လှ(တန်ဆောင်းရှင်မိဖုရား)၏ အုပ်ထိန်းမှုဖြင့်နန်းတက်သည်။
သို့သော် သုံးလမျှသာကြာသော် နန်းသက်အဆုံးတွင် အဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံခြင်းခံရရှာသည်။
ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူလက်ထက်မိဖုရားဖြစ်သည့် မာနကြီးလှသည်ဟု နာမည်ကျော်သည့် ရှင်ဘို့မယ်လက်ချက်ဟု အများကယူဆကြသည်။
မင်းလှငယ်လွန်လျှင် ရှင်ဘို့မယ်နှင့် ရည်ငံနေသူ ကလေးကျေးတောင်ညိုက အင်းဝနန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်ကာ မင်းအဖြစ်ခံယူသည်။
ဗေ့ဘောကွင်းတစ်ခု ဗေ့စဘော(Baseball) ခြင်းလုံး ခတ်ခြင်းသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အမျိုးသား ကစားနည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဗေ့စဘောကစားခြင်းသည်လည်း အမေရိကန်လူမျိုးတို့၏ အမျိုးသား ကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဗေ့စဘော ကစားခြင်းသည် ကွင်းအတွင်း၌ ဘောလုံးကို လက်ဖြင့် ပစ်၍ ၎င်း၊ ဗက်တံဖြင့် ရိုက်၍၎င်း ကစားသော နည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဗေ့စဘောကစားခြင်းကို အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် အတွင်းက ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်ခဲ့သူ အက်ဗနာ ဒူဗယ်ဒေး ဆိုသူသည် ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် နယူးယော့ပြည်နယ်၊ ကူးပါးစတောင်းမြို့၌ စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
ထိုအလျင်ကမူ ယင်း ကစားနည်းမျိုးကို ကစားခဲ့ကြသော်လည်း ဒူဗယ်ဒေး၏ စည်းကမ်းစနစ်ချမှတ် ကစားမှုကြောင့် ယခုခေတ် လူသိများသော ဗေ့စဘောကစားနည်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
တီထွင်သူ ဒူဗယ်ဒေးအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် သူ့ဇာတိ ကူးပါးစတောင်းမြို့တွင် အမျိုးသား ဗေ့စဘောခန်းမနှင့် ပြတိုက်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်ထားလေသည်၊။
ယင်းကစားနည်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီဖြစ်သော်လည်း ခေတ်မစားသေးချေ။
ကစားကွင်းတည်ဆောက်ပုံ ဗေ့စဘောကစားသည့်အခါ ကွင်းကြီး၏အလယ် အတွင်းကစားကွင်းတဝိုက်တွင် ဗဟိုပြု ကစားကြသည်။
အပြင်ကွင်းသည် ကျယ်နိုင်သမျှကျယ်ရ၍ စည်းရိုးခေတ် ထားတတ်သည်။
အတွင်းကစားကွင်းသည် ရာဇမတ်ကွက်ပုံ ရှိ၍ ဘေးအနား တစ်ဖက်လျှင် ပေ ၉၀ ရှည်သည်။
ထောင့် ၄ ထောင့်ရှိသည့် အနက် ၃ထောင့်ကို ပထမ အခြေခံထောင့်၊ ဒုတိယအခြေခံထောင့်၊ တတိယအခြေခံထောင့် ဟု ခေါ်သည်။
ကျန်ထောင့်တထောင့်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဟုမ်းပလိတ်ခေါ်၍ ဗက်တံကိုင်နေသော နေရာဖြစ်သည်။
ဗက်တံကိုင်နှင့် ဘောလုံးပစ်သူတို့ နေရာများသည် ၆၀ နှစ်ပိုင်း ၁ ပိုင်း ပေ ကွာဝေးရသည်။
ဂျက်ကီ ရောဘင်စင်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဗက်တံကိုင်နေရာနှင့် ဒုတိယအခြေခံထောင့်သည် ၁၂ ပေ ၉ လက်မခွဲ ဝေးသည်။
ဤကား လူကြီးများအတွက် ဗေ့စဘောကစားကွင်း ဖြစ်၍ ကလေးများအတွက် ကစားကွင်းကိုမူ တို့ထက်သေးသော အလယ်ကွင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အနား တစ်ဖက်လျှင် ပေ ၉၀ မဟုတ်ဘဲ ၈၁ ပေထား၍ ဘောလုံးပစ်သူနှင့် ဗက်တံကိုင်နေရာကို ပေ ၅၀ အကွာထားနိုင်သည်။
ဗက်တံကိုင် နေရာနှင့် ဒုတိယအခြေခံထောင့်ကို ပေ ၏၁၁၅ ပေနှင့် ၁၁ လက်မခွဲ ထားသည်။
ဗေ့စဘော ကစားရာ၌ အသုံးပြုသော ဘောလုံးသည် မာသည်။
အဝန်း ၉ လက်မခွဲနှင့် ၉ လက်မအတွင်း ရှိသည်။
ဗဟိုတွင် ဖော့ခံ၍ ရော်ဗာအထပ်ထပ် သိုးမွေးခင်း အနုအကြမ်း အထပ်ထပ်ပတ်၍ အပေါ်မှ မြင်းသားရေဖြင့် ချုပ်ထားသည်။
၅ အောင်စမှ ၅ အောင်စခွဲ အထိလေးသည်။
ဘောလုံးရိုက်သော ဗက်တံသည် သစ်မာသားဖြင့် ပြုလုပ်ထား၍ ၄၂ လက်မထက် ပို၍ မရှည်ရချေ။
ဗက်တံသည် အလုံးဖြစ်၍ အကြီးဆုံးအပိုင်းတွင် အချင်း ၂၊ ၃ ပိုင်း ၄ ပိုင်း လက်မ ရှိသည်။
ဗက်တံကိုင်သည် စတုတ္ထအခြေခံထောင့် - ဟုမ်းပလိတ်၏ ဝဲယာရှိ သတ်မှတ်အကွက်တွင် နေရသည်။