kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အကိုးအကား Category:ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ။
thumb|ဝက်နံရိုးအား ကျပ်တင်နေပုံ ကျပ်တင်ခြင်း သည် မီးသွေးမီးဖို (သို့) ထင်းမီးဖိုအပေါ် ၌ ကျပ်ခိုးစင်ထိုး၍ ၎င်းအပေါ်တွင် အသား၊ ငါးစိမ်းများကိုတင်ကာ မီးခိုးငွေ့ဖြင့် သွေ့သွားစေအောင် ပြုလုပ်ခြင်းနည်း ဖြစ်သည်။
ငါးကျည်းကျပ်တင်ခြောက် ၊ ငါးမြွေထိုးကျပ်တင်ခြောက် တို့မှာ မြန်မာ့အစားအစာကျပ်တင်စာများ ဖြစ်ကြသည်။
ကြော်ခြင်းသည် ဆီအနည်းငယ်တွင် အစားအစာများကို မျက်နှာပြင်တစ်ဖက်စီ၌ ရွှေရောင်ရသည်အထိ ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
မီးရှိန်မပြင်းလွန်းစေရပါ။
မီးပြင်းလွန်းပါက အပေါ်ယံသာ ကျွမ်းသွားပြီး အတွင်းသားများ မကျက်တတ်ပါ။
အာလူးကြော်၊ ကြက်ကြော်၊ ဘယာကြော်၊ ပုဇွန်ကြော်၊ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းချက်ပြုတ်အတတ်ပညာ . စန်းလေး(အိမ်တွင်းမှု) ကိုးကား Category:ချက်ပြုတ်နည်းစနစ်များ။
thumb|ငါးကြော်နှပ် ကြော်နှပ်⁠နှပ်ခြင်း (Frying and braising) သည် အသား၊ ငါးများကို ဆီပူတွင် နီရောင်သန်းအောင် ကြော်ပြီး နှပ်ချက်ချက်နည်းအတိုင်း ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ချက်ပြုတ်ခြင်း () သည် အစားအစာ အစိမ်းများ၏ ခက်မာမှုကို လွယ်ကူစွာ ဝါးမြိုနိုင်၍ အစာကြေစေနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သလို ပြုပြင်ဖန်တီးပြီး မီး(သို့) အခြားအပူရှိန်များဖြင့် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ချက်ပြုတ်ခြင်း နည်းစနစ်များနှင့် ပါဝင်ပစ္စည်းများသည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားကြသည်။
နည်းလမ်းများ အကိုးအကား။
right|သီပေါမင်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ် လူတစ်ဦး တစ်ယောက်အဖို့ သူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်သည် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးပါမကျန် တစ်သက်တာပတ်လုံး သူ၏ကိုယ်စားဖြစ်သည်သာမက တစ်ခါတစ်ရံ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှသည် လူမျိုးတစ်မျိုး တိုင်းပြည်တစ်ပြည်လုံးအတွက် ကိုယ်စားပြုရသည်အထိ တန်ဖိုးကြီးမားနိုင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ယဉ်ကျေးသောလူမျိုးတွင် စာပေဟူ၍ ဦးစွာပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် မိမိ၏အမည်ကို ကမ္ပည်းရေးထိုးရာမှတစ်ဆင့် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း အလေ့အထ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
အရေးပါအရာရောက်သော အကြောင်းတစ်ခု⁠ခုကို ခိုင်လုံတည်မြဲစေရန် ရေးမှတ်ကြရသည့်အခါ (စာမတတ်သူတို့အဖို့ လက်မနှိပ်ခြင်း၊ ကြက်ခြေခတ်ခြင်းများ ပြုကြသော်လည်း) စာတတ်သူအဖို့ ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို သူ၏ ကိုယ်စားအဖြစ် ရေးထိုးကြသည်။
တန်ဖိုးအတက်အကျရှိသော ထိုးမြဲလက်မှတ် လူတစ်ယောက်၏ အရည်အချင်း ငွေကြေးဥစ္စာ ရာထူးဌာန္တရမှ စ၍ တဖြေးဖြေး မြင့်တက်လာသည့်အခါ ထိုသူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်တန်ဖိုးသည်လည်း မြင့်တက်လာရစမြဲ ဖြစ်သည်။
ဥပမာ - လူတစ်ယောက်သည် ဘဏ်တွင် ငွေသိန်းတစ်ထောင် အပ်နှံထားသည် ဆိုပါက သူ၏လက်မှတ်သည် ငွေသိန်းတစ်ထောင်တန်ပြီး အကယ်၍ ဘဏ်တွင် ငွေသန်းတစ်ထောင် အပ်နှံထားနိုင်သည်အထိ ကြွယ်ဝလာခဲ့လျှင် ထိုသူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်သည်လည်း ငွေသန်းတစ်ထောင်တန်လာလေသည်။
လူမှုရေးနှင့် အခြားအရေးကိစ္စများတွင်လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အနုပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ အားကစားထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု၊ ကြည်ညိုလေးစားခံရမှု၊ ဩဇာအာဏာရှိမှု စသည်တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍လည်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ထိုးမြဲလက်မှတ်သည် တန်ဖိုးကြီးမားလာရပြန်သည်။
ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ဝယ်ယူခြင်း ကမ္ဘာလောကတွင် စားသောက်ဖွယ်ဖြစ်စေ၊ အထည်အလိပ်ဖြစ်စေ၊ လူသုံးပစ္စည်းဖြစ်စေ ရှားပါးလာလျှင် တန်ဖိုးကြီးမားလာသည်မှာ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ရှေးဟောင်းရှားပါးပစ္စည်း စုဆောင်းသူများသည် လက်ရာမြောက်ပစ္စည်းများ၊ အမှတ်တရ ပစ္စည်းများ၊ သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများသာမက အော်တိုများနှင့် ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်များကိုပါ ဝယ်ယူစုဆောင်း နေကြသည်။
ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်များသည် တန်ဖိုးကြီးမားသည်သာမက အချိန်ကြာမြင့်သည်နှင့်အမျှ ငွေကြေးများစွာပေးမှ ဝယ်ယူရရှိနိုင်မည့် အကြောင်းကို လမ်းညွှန် ပြသသွားသူများအနက် ထင်ရှားသူတစ်ယောက်မှာ နာမည်ကျော် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင်ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့သော စာရေးဆရာကြီး အိုင်ယင်ဖလင်းမင်း ပင်ဖြစ်သည်။
အိုင်ယင်ဖလင်းမင်းသည် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်ကြီး စတာလင်၏ လက်မှတ်၊ အီတလီအာဏာရှင် မူဆိုလိုနီ၏ လက်မှတ်၊ ပန်းချီကျော် ပီကာဆို၏ လက်မှတ်၊ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်စတိုင်း၏လက်မှတ်၊ ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန်ချာချီ၏ လက်မှတ် စသည်တို့ကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်းရယူ စုဆောင်းခဲ့လေသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် သူတို့၏ထိုးမြဲလက်မှတ်များသည် တန်ဖိုးအဆမတန် ကြီးမားလာခဲ့သည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုယ်တိုင်ရေးထားသော အတွေးအခေါ် စာတိုပေစကလေးများနှင့် ထိုးမြဲလက်မှတ်ပါဝင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများသည် အမှတ်တရ စုဆောင်းလိုသူများအတွက် တန်ဖိုးကြီး⁠ကြီးပေး၍ ဝယ်ယူမှရနိုင်သော ပစ္စည်းများဖြစ်လာလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပထမဆုံး သမ္မတကြီး ဂျော့ဝါရှင်တန်၊ သမ္မတ အီဗာရာဟင်လင်ကွန်း၊ သမ္မတ သောမတ်ဂျက်ဖာဆန်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဂျိမ်းဒင်း၊ စာရေးဆရာကြီး မတ်တွိုင်း၊ ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ် အာဝင်ရွမ်းမဲလ်၊ သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ် ကနေဒီတို့၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်ပါသော စာရွက်စာတမ်းများကို ယခုအခါ တန်ဖိုးများ⁠များပေး၍ ဝယ်ယူနေကြသည်။
၁၉⁠၉၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်းက သမ္မတ ဂျော့ဝါရှင်တန်၏ လက်မှတ်ထိုးထားသော စာရွက်ဟူသမျှကို အနည်းဆုံး ဒေါ်လာ ၆၅၀၀ ပေး၍ ဝယ်ယူနေကြသလို သမ္မတလင်ကွန်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်တစ်ခုသည် ဒေါ်လာ ၄၅၀၀ ပေါက်ဈေးရှိသည်။
နာမည်ကြီး ဆိုးသွမ်းသူတို့၏ လက်မှတ်များ သမိုင်းဝင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များသာမဟုတ် နာမည်ကြီး ဆိုးသွမ်းသူများ၏ စာနှင့် သူတို့၏ထိုးမြဲလက်မှတ်များကိုလည်း ယခုအခါ ဈေးကြီး⁠ကြီးပေး၍ ဝယ်ယူစုဆောင်းနေကြသည်။
သမ္မတလင်ကွန်းကို လုပ်ကြံသော တရားခံ ဂျွန်ဝီလ်စီဘုသ်၏ စာနှင့် လက်မှတ်ကို ဒေါ်လာ ၂၀⁠၀၀ ဖြင့်၎င်း၊ နာမည်ကျော် ဝရမ်းပြေး လူဆိုးကြီးဂျက်ဆီဂျိမ်းစ်၏ လူသိများသော ၎င်းလက်မှတ်ထိုးထားသည့် စာနှစ်စောင်ကို ဒေါ်လာ ၅၀⁠၀၀ နှင့် ဒေါ်လာ ၁၀⁠၀၀၀ အသီးသီးပေး၍ လေလံတင်ယူခဲ့ကြသည်။
သန်းဝင်းလှိုင်၏ စကားပြောနေသော လက်ရေးကလေးများနှင့် လက်မှတ်ကိုကြည့်၍ လူကဲခတ်ခြင်း စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:ထိုးမြဲလက်မှတ်။
၁၉၉၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၏ ၇၅နှစ်ပြည့် စိန်ရတု သဘင် အားတစ်ပတ်ကြာ ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (န-ဝ-တ) အစိုးရမှ ကျပ်သိန်း ၆၃၀တန် စိန်ရတု ခန်းမကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
တနိုင်းခမြစ်သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မိုးကောင်းမြို့နယ်စပ်ရှိ ခမုံဘွန်(ကူမွန်တောင်တန်း) ရှိ ရွှေတောင်ကြီးတောင်မှ ရေဝေခံခဲ့၏။
ထို့နောက် မြောက်သို့စီးဆင်း၏။
မြောက်မှတဖန် အကွေ့အကောက်ပေါင်းများစွာဖြင့် ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း တောင်ကြားအတိုင်း အနောက်မြောက်သို့ ခရီးဆက်၏။
အနောက်မှတဖန် တောင်သို့စုန်၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
တနိုင်းခမြစ်တွင် အထက်ဘက်မှ ချောင်းနှင့်မြစ်များလည်း စီးဝင်၏။
ထိုမြစ်ချောင်းများ အနက် တဗျိုခ(မိုင်၃၀)၊ လမုံခ၊ တဝမ်ခ(မိုင်၄၀)၊ မောနင်းခ၊ ဘရန်ဘရန်ခ၊ ဒွမ်ဖရော်ခ၊ဆက်ဆယ်ခ၊ဂျထုံခ၊ ဆနိပ်ခ ချောင်းတို့နှင့် တရုံခ(မိုင်၅၀)၊ တချက်ခနှင့် တရာခ စီးဝင်နေသည့် တဂါခတို့လည်းပါဝင်သည်။
အကွေ့အကောက်များလွန်းသည့် တနိုင်းခမြစ်သည် မြစ်ဖျားဦးမှ တနိုင်းမြို့အထိ မြစ်ကြောင်း အကောက်အကွေ့ အတွန့်အချိတ် အတိုင်း မိုင် ၁၀၀ ခန့်စုန်ဆင်း၏။
ထိုမှဒလူရွာမြစ်ကျဉ်းအထိ မိုင် ၅၀ခန့် စုန်ဆင်းပြန်၏။
ထို ဒလူမြစ်ကျဉ်းသည် တနိုင်းခ၏ ပထမမြစ်ကျဉ်းပင်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ဒလူမြစ်ကျဉ်းမှ တဆင့် ခန္တီးမြို့နယ်မြောက်စွန်းရှိ ကျောက်ဆည်ဒေသအထိ မိုင်၂၀ ကျော် ဖြတ်သန်းရပြန်၏။
တနိုင်းခမြစ်စီးဆင်းရာ ထို ကျောက်ဆည်ဒေသသည် ဒုတိယမြစ်ကျဉ်း ဟုခေါ်ဆိုသည်။
တနိုင်းခခေါ် ချင်းတွင်းမြစ်သည် အကွေ့အကောက်များစွာဖြင့် မိုင် ၂၀၀ ကျော်စီးဆင်း၏။
ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စုန်၍ ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ဆုံတွေ့ရာ ရေစကြိုမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော် စီးဆင်း၏။
ထို့ကြောင့်ချင်းတွင်းမြစ်သည် စုစုပေါင်းမိုင် ၇၀၀ကျော် ရှည်လျားသည်။
အခေါ်အဝေါ် တနိုင်းခ ခေါ် ချင်းတွင်းကို ချင်းတွင်း= ချင်း= ချင်းအမျိုးသားများ နေထိုင်ရာတောင်၊ တွင်း= ရေ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ချင်းတောင်တန်းမှ စီးဆင်းလာသည့်မြစ်ဟု ဆိုကြသည်။
ထို့အပြင် ချင်းတွင်းကို သလ္လာဝတီဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
သလ္လာ = မြား၊ ဝတီ = ရေ၊ မြားကဲ့သို့ တဟုန်ထိုး စီးဆင်းသည့်ရေ (ရေစီးသန်သည့် မြစ်ကြီး)ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် သလ္လာဝတီခေါ် ချင်းတွင်းခေါ် တနိုင်းခကို မြောက်ဖျားပိုင်း နာဂတို့က ဒီနဲ ဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။
ဒီ = အဘိုး နဲ = နားနေခြင်း၊ ဒီနဲ = အဘိုးအဘွားများ နားနေ တွေ့ဆုံနေရာ ဟု ဆိုကြသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ ဌာနချုပ်မှ ထုတ်ဝေသော သိင်္ဂါနဒီ မြန်ပြည်မြောက်ဖျားသို့ စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ Category:ကချင်ပြည်နယ်။
အမျိုးသမီးတစ်ဦးသာ နေထိုင်သော မြို့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာ တကယ် ရှိသည်။
ကိုယ်တိုင် မြို့တော်ဝန်ခန့်၊ ကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်တည်း အုပ်စိုးနေသော မြို့ငယ်လေး ဖြစ်သည်။
တည်နေရာမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း Nebraska ပြည်နယ်ရှိ မိုနိုဝီ အမည်ရ မြို့ငယ် ဖြစ်သည်။
သို့ပေမယ့် ရွာငယ် တစ်ခုအနေနှင့်ပဲ သတ်မှတ်ထားသည်။
အမေရိကန်မှာ (Only one woman town)အမျိုးသမီးတစ်ဦးသာ နေထိုင်သော မြို့ ဟု နာမည်ကြီးသည်။
၁၉၃၀ ခုနှစ် ကာလအတွင်းမှာ လူဦးရေ ၁၅၀ ကျော်ရှိပြီး တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် နည်းလာသည်။
သက္ကရာဇ် ၂၀⁠၀၀ ခုနှစ်အရောက်မှာ လင်မယား နှစ်ဦးသာ နေထိုင်ပါတော့သည်။
ရူဒီနှင့် အဲစီအီလာ တို့ လင်မယား နှစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သို့ပေမယ့် ရူဒီ သည် ၂၀⁠၀၄ ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး အသက် ၇၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော အဲစီအီလာ အမည်ရ အမျိုးသမီးကြီး တစ်ဦးသာ ကျန်ရှိပါတော့သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၀.၂၁ စတုရန်းမိုင်သာ အကျယ်သာ သတ်မှတ်ထားသော ရွာငယ်လေးဖြစ်သည်။
ယင်းရွာငယ်လေး ကို ဖျက်သိမ်းဖို့ အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့ပေမယ့် Eiler လက်မခံခဲ့ပါ။
အဓိကကတော့ သူ့ခင်ပွန်း တည်ထောင်ခဲ့သည့် စာကြည့်တိုက် ကျန်ရှိနေ၍ ဖြစ်သည်။
စာအုပ်ပေါင်း ၅၀⁠၀၀ ကျော်ရှိနေပြီး ခေတ်အဆက် ဆက် စုဆောင်းလာခဲ့သော အဖိုးတန် စာအုပ်များ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် မြို့ငယ်လေး မိုနိုဝီ ကိုမထားခဲ့နိုင်တာ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်၊ ကိုယ်တိုင်မဲပေးပြီး ကိုယ်တိုင် မြို့ တော်ဝန်ခန့်ပါသည်။
လမ်း လေး၊ ငါးလမ်း ဝန်းကျင်သာ ရှိသော ယင်းရွာငယ်လေးကို လျှပ်စစ်မီးထိန်းလင်းနေစေဖို့ အစိုးရထံ ပုံမှန် အခွန်ငွေ ဆောင်ပါသည်။
အခြားသော အခွန်များလည်း ပေးဆောင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် မြို့တစ်ခုအနေနှင့် မဖျက်ပဲ ဆက်လက် ထားရှိစေတာ ဖြစ်သည်။
အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စားတော်ဆက်တစ်ခု ဖွင့်ထားပြီး မိုင် ၈၀ အကွာရှိ မြို့က လူများ လာရောက် စားသောက်ပါသည်။
လမ်းကြုံ ဝင်လည်သူများ ရှိသလို၊ စိတ်ဝင်စား၍ လာရောက် ကြည့်ရှုသူများကြောင့် အဲစီအီလာ၏ စာကြည့်တိုက်နှင့် မြို့မှာ လတိုင်း လူစည်ကားသည်ဟု သိရသည်။
ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အရှေ့မြောက်ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ နိုင်ငံတော်၏ နယ်နိမိတ်သဖွယ် တန်းဆင်းနေပါသည်။
ပတ်ကွိုင်တောင်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီးမှ ဖြတ်၍ ဆင်းလာသည့် တောင်ဖြစ်သည်။
ထိုတောင်တန်းကြီး၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် နာဂတောင်တန်းများက တည်ရှိလေသည်။
ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့၏ မြစ်လက်တက်ပေါင်းများစွာ မြစ်ဖျားခံရာ ရေဝေတောင်တန်းလည်း ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ တစ်သောင်းကျော်အထိ မြင့်သည်။
လီဒိုလမ်းမကြီးသည် ထိုပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ ဖြတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒီဗဂူးမြို့မှ မီးရထားလမ်း ပေါက်သည့် လီဒိုမြို့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းသို့ ဆက်စပ် ဖောက်ယူထားပေသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ ဌာနချုပ်မှ ထုတ်ဝေသော သိင်္ဂါနဒီ မြန်ပြည်မြောက်ဖျားသို့ စာအုပ်မှ အကိုးအကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်တန်းများ။
ရှေးဟောင်းပစ္စည်းခေတ်ခွဲနည်း ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတစ်စုံတစ်ခုကို တွေ့ရှိသူတိုင်း၏စိတ်ဝယ် ပေါ်လာတတ်သော မေးခွန်းတစ်ခုမှာ 'ဤပစ္စည်းသည် မည်မျှရှေးကျ၍ မည်သည့်ခေတ်ကနည်း' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းပစ္စည်းနှင့်နှီးနွယ်သူများ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနသမားတို့လည်း မိမိတို့လေ့လာနေသော ပစ္စည်းများ၏သက်တမ်းကို များစွာ သိလိုကြသည်။
ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ မည်မျှရှေးကျသည်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သည့်နည်းလမ်းများစွာရှိသည်တွင် ယင်းတို့ကို တိကျခေတ်ခွဲနည်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခေတ်ခွဲနည်းဟု နှစ်မျိုးခွဲနိုင်သည်။
တိကျခေတ်ခွဲနည်း တိကျခေတ်ခွဲနည်းမှာ ညူကလီယားရူပဗေဒ ပညာရပ်ကို အသုံးချသည့်နည်းဖြစ်သည်။
ကာဗွန် ၁၄ ကမ္ဘာကြီးကို လွှမ်းခြုံထားသောလေထုအပါ်ယံလွှာကို ဖြတ်သန်းလာသော ကော့စမစ်ရောင်ခြည်များသည် ကမ္ဘာ့လေထုနှင့် ထိတွေ့လိုက်ကြသောအခါ ညူထရွန်များ ဖြစ်လာကြသည်။
ထိုညူထရွန်တို့သည် လေထုအတွင်းရှိ နိုက်ထရိုဂျင်အနုမြူများနှင့် တိုက်ခိုက်မိရာ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အိုင်ဆိုတုပ်တစ်မျိုးဖြစ်သော ကာဗွန် ၁၄ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ထိုကာဗွန် ၁၄ သည် အောက်စီဂျင်နှင့်ပေါင်းကာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိဒ်ဖြစ်သွားသည်။
ယင်းကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်သည် တစ်နည်းနည်းဖြင့် သက်ရှိတို့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ရောက်ရှိသွားသော သက်ရှိတို့ သေဆုံးကြသောအခါ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ကာဗွန် ၁၄ အိုင်ဆိုတုပ်သည် စတင်ပြိုကွဲလျော့ပါးတော့သည်။
သက်ရှိသေဆုံးသည့်အချိန်မှ ၅၅၆၈ နှစ်ကြာသောအခါ သက်ရှိသေခါစအချိန် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရောက်ရှိနေသော ကာဗွန် ၁၄ သည် မူလအချိန်အဆ၏ တစ်ဝက်သို့ လျော့နည်းသွားသည်။
နှစ်ပေါင်း ၁၁၁၃၆ နှစ်ကြာလျှင် နောက်ထပ်တစ်ဝက်လျော့ပြီး လေးပုံတစ်ပုံသာ ကျန်တော့သည်။
ဤနှုန်းအတိုင်း လျော့သွားရာ နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀၀ ခန့်ကြာသောအခါ ကာဗွန် ၁၄ အချိန်အဆမှာ လွန်စွာနည်းပါးသွားပြီး တိုင်းတွာရန်ပင် ခက်ခဲသွားသည်။
ထို့ကြောင့်တစ်ခါက သက်ရှိဖြစ်ကြဖူးသော မီးသွေး၊ အရိုး၊ ခရုခွံ၊ သစ်သား၊ သစ်စေ့၊ ဆင်စွယ်၊ ပျားဖယောင်း၊ အမွေးအမှင်စသည့် ဝတ္ထုပစ္စည်းတို့အတွင်း ကြွင်းကျန်ရစ်သော ကာဗွန် ၁၄ ကိုတိုင်းထွာကြည့်ပြီး ယင်းတို့မည်မျှရှေးကျကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။
ပိုတက်စီယမ် အာဂွန်နည်း ကာဗွန် ၁၄ နည်းဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀၀ အောက် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ခေတ်ခွဲနိုင်စေသော်လည်း ထို့ထက်ရှေးကျသော ပစ္စည်းများကို ခေတ်ခွဲရန် ခက်ခဲသည်။
ထိုကြောင့် ပိုတက်စီယမ်အာဂွန်နည်းကို သိပ္ပံပညာရှင်များအသုံးပြုကြသည်။
ပိုတက်စီယမ်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွအိုင်ဆိုတုပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
တစ်စတစ်စ ပြိုကွဲပြီး ၎င်း၏ ပြိုကြွသက်တမ်းမှာ နှစ်သန်းပေါင်း ၁၃၅၀ ကြာမြင့်သည်။
တဖြည်းဖြည်း ပြိုကွဲလျော့ပါသွားပြီး ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သော ကယ်လ်ဆီယမ် ၄၀ သို့မဟုတ် အာဂွန် ၄၀ ဖြစ်သွားသည်။
ဤပြောင်းလဲချက်သည်ပင် ခေတ်ခွဲခြားမှုတွင် အရေးပါသည်။
သာမိုလူမီနက်စင်နည်း မြေကြီးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အရာဝတ္ထုအားလုံးတွင် ယူရေနီယံ၊ သိုရီယမ်နှင့် ပိုတက်စီယမ်ကဲ့သို့ အနုမြူဓာတ်ကြဒြပ်စင်များ အနည်းအကျဉ်း ပါရှိသည်။
ယင်ဒြပ်စင်တို့၏ အနုမြူဓာတ်ကြွမှုသည် အယ်လ်ဖာ၊ ဘီတာနှင့် ဂါမာရောင်စဉ်များကို နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရာပေါင်းများစွာ ထုတ်သည်။
ယင်းသို့ ရောင်ခြည်များထုတ်ခြင်းသည် အနုမြူအသီးသီးတွင် ညူကလီးယတ်ကို လည်ပတ်နေသော အီလက်ထရွန်များအား ၎င်းတို့လှည့်ပတ်နေကျလမ်းမှ လမ်းလွဲသွားစေသည်။
အီလက်ထရွန်များသည် လမ်းလွဲသွားရာ၌ တစ်နေရာတွင်ပိတ်မိနေပြီး အပူကြောင့် လှုပ်ရှားလာသောအခါကျမှ ၎င်းတို့၏ မူလပတ်လမ်းသို့ ပြန်လည်ရောက်သွားကြသည်။
အီလက်ထရွန်အသီးသီးတို့သည် ၎င်းတို့၏ မူလပတ်လမ်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ 'ဖိုတွန်'ခေါ် အလင်းမှုန်များကို ထုတ်ကြသည်။
ဤသို့ အလင်းမှုန်သန်းပေါင်းများစွာထုတ်လွှတ်ခြင်းကြောင့်တောက်ပသည်ကို သာမိုလူမီနက်စင် ဟုခေါ်သည်။
ထိုသို့ အလင်းမှုန်များလွှတ်ခြင်းသည် အလွန်နှေးကွေးရကား အီလက်ထရွန်များပိတ်မိနေရန် နှစ်ရာပေါင်းများစွာ ကြာလေ့ရှိသည်။
သို့ဖြစ်၍ ရှေးဟောင်း မြေအိုး၊ မြေခွက်များကို အပူပေး၍ ၎င်းတို့ထဲမှ အလင်းမှုန်များဖြာထွက်အောင် ပြုလုပ်တိုင်းတာခြင်းဖြင့် ယင်းမြေအိုး မြေခွက်များသည် မည်မျှရှေးကျကြောင်း တွက်ဆနိုင်သည်။
မကြာမီကမှ ပြုလုပ်၍ အေးသွားသော မြေအိုးမြေခွက်များကို ဤသို့ အလင်းမှုန်များထွက်အောင် မလုပ်နိုင်ပေ။
မြန်မာ့ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု သုတေသန။
ဦးမြင့်အောင်။
၂၀၁၃ စက်တင်ဘာ။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန သံလိုက်သုတေသနနည်း ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လူသားတို့သည် သံလိုက်၏ သဘောတရားကို အသင့်အတင့် နားလည်သဘောပေါက်လာခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် သံလိုက်အိမ်မြှောင်ကို တီထွင်၍ အရပ်မျက်နှာ ခွဲခြားရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သို့သော် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသောအခါ အိမ်မြှောင်၏ ညွှန်ပြချက်များ ပြောင်လဲလာသည်ကို သတိပြုမိကြသည်။
နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ကြာမြင့်လာသောအခါ အိမ်မြှောင်လက်တံများသည် တကယ့်မြောက်အရပ်၊ တကယ့်တောင်အရပ်တို့ကိ ညွှန်ပြရမည့်အစား အနည်းငယ်တိမ်းစောင်းလာသည်ကို သတိပြုမိကြသည်။
ဂယ်လီဗရန်ဟူသော သိပ္ပံပညာရှင်အပါအဝင် သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် သံလိုက်သဘောတရားကိ သုတေသနပြုခဲ့ကြပြီး နိုင်ငံအလိုက် နှစ်အလိုက် သံလိုက်အိမ်မြှောင်၏ ရွေ့ရှားပြောင်းလဲညွှန်ပြပုံများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။
ဥပမာ- လန်ဒန်မြို့၌ ၁၅၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် အိမ်မြှောင်လက်တံသည် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၁၁ ဒီကရီမျှ စောင်း၍ ညွှန်ပြခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုတွင်မူ အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ၁၁ ဒီကရီစောင်း၍ ညွှန်ပြခဲ့သည်။
ဤအချက်ကို သတိပြုမိကြသော သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သံလိုက်၏ နှစ်အလိုက်ပြောင်းလဲညွှန်ပြသည့်အချက်ကို အသုံးပြု၍ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ၏ သက်တမ်းကို တွက်ချက်ရန် အကြံရခဲ့ကြသည်။
သံလိုက်အပိုင်းအစ အနည်းငယ်ပါဝင်သော အရာဝတ္ထုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းတိုင်းတါင် ကမ္ဘာသံလိုက်လွင်ပြင်ကြီးဆီမှ ရရှိသော အင်အားများကိန်းအောင်းနေသည်။
ယင်းသို့ ကိန်းအောင်းနေသော အင်အားများကို အကြွင်းအကျန် သံလိုက်အင်အားများဟု ခေါ်သည်။
ဤသို့ အကြွင်းအကျန်သံလိုက်အင်အားများသည် မြေအိုးမြေခွက်နှင့် အခြားသော သံလိုက်ဓာတ်ရှိပစ္စည်းများတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဥပမာ- မြေအိုးတစ်လုံးကို စတင်ပြုလုပ်ရာတွင် ပုံသွင်းပြီး မီးဖုတ်လိုက်သောအခါ အပူဓာတ်ကြောင့် ယင်းမြေသားအတွင်းရှိ သံလိုက်ဓာတ်များပျက်ပြယ်သွားသည်။
ထိုမြေအိုး ပြန်အေးသွားသောအခါ ယင်းအိုးတွင်ပါဝင်နေသော သံလိုက်အမှုန်အစများသို့ သံလိုက်အင်အား ပြန်၍ဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။
ထိုအင်အာများသည် ထိုနေ့ ထိုရက် ထိုအချိန်က တည်ရှိနေသော ကမ္ဘာ့သံလိုက်လွင်ပြင်၏ တည်နေရာအတိုင်းဖြစ်နေမည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် ထိုအိုးတွင်ရှိသော သံလိုက်မှုန်များကို သီးသန့်ခွဲထုတ်၍ သံလိုက်ချောင်းပြုလုပ်ပါက သံလိုက်ချောင်း၏ဝင်ရိုးစွန်းသည် ထိုစဉ်က ရှိခဲ့သော သံလိုက်ဝင်ရိုးစွန်းတည်နေရာကိုသာ ညွှန်ပြမည်ဖြစ်သည်။
နှစ်ပရိစ္ဆေဒ မည်မျှပင် ကြာမြင့်သည်ဖြစ်စေ ထိုးအိုးတွင်ပါဝင်နေသော သံလိုက်မှုန်များကို စမ်းသပ်ပါက ထိုအိုးပြုလုပ်စဉ်အခါက တည်ရှိသော သံလိုက်ဝင်ရိုးစွန်း ရှိရာအရပ်ကိုသာ ညွှန်ပြနေမည်ဖြစ်သည်။
အခြေခံရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ။
မနုဿကျော်ဝင်း။
၂၀၁၄။
ရန်အောင်စာပေ။
ရန်ကုန်မြို့ ဟိုက်ဒရေးရှင်းနည်း ဟိုက်ဒရေးရှင်းနည်းမှာ မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အော့ဗဆီဒီယန်းခေါ် ဖန်ကျောက်တစ်မျိုး၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ရေငွေ့များခိုအောင်းသည့် အလွှာ၏ အထူအပါးကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးသောနည်းဖြစ်သည်။
မီးတောင်များပေါက်ကွဲရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော ချော်ရည်များထဲမှ တချို့သည် အေးခဲသွားသောအခါ အော့ဗဆီဒီယန်းခေါ် ဖန်ကျောက်တစ်မျိုးဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ထိုကျောက်တို့သည် မာကြောပြီး ကြွပ်ဆတ်သောကြောင့် ရိုက်ခွဲလျှင် အလွယ်တကူ ကွဲနိုင်သည်။
လွန်ခဲ့သောနှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာက ကမ္ဘာဦးလူသားတို့သည် အော့ဗဆီဒီယန်းကျောက်များကို တန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။
အကြောင်းမှာ ယင်းကျောက်တို့သည် မာကြောကြွပ်ဆတ်ရုံမျှမက အသွားများကို ချွန်ထက်အောင် ပြုလုပ်၍ ဓားကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် လူသားတို့သည် အော့ဗဆီဒီယန်းကျောက်ကို လက်နက်ကိရိယာအဖြစ်သာမဟုတ်ဘဲ အဆင်တန်ဆာ အလှအပပစ္စည်းများအဖြစ်လည်း ပြုလုပ်သုံးစွဲလာကြသည်။
အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများက ပုတီး၊ နားတောင်းစသော လက်ဝတ်ရတနာများအဖြစ် နှစ်သက်မြတ်နိုးစွာ သုံးစွဲလာကြသည်။
တစ်စတစ်စနှင့် အော့ဗဆီဒီယန်း ကျောက်တို့သည် လူသားတို့၏ ဥစ္စာကြွယ်ဝမှုအခြေအနေနှင့် အာဏာအဆင့်အတန်းကို ဖော်ညွှန်းသော အဆောင်အယောင်များဖြစ်လာသည်။
ဤသို့လူသားတို့ အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် အော့ဗဆီးဒီးယန်းကျောက်၌ ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိရှိကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်တို့သတိပြုမိကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့ မီးတောင်ပေါက်ကွဲ၍ အော့ဗဆီဒီယန်းကျောက်များဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ထိုကျောက်သည် ရေခိုးရေငွေ့များကို စုပ်ယူပြီး ယင်းအတွင်းတွင် ရေဝင်၍ ရေဝင်လွှာဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဤသို့ရေဝင်ခြင်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည်။
ရေဝင်လွှာ၏အထူကို တိုင်းတာခြင်းဖြင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်း၏ သက်တမ်းကို တွက်ချက်နိုင်သည်။
ရေဘုယျအားဖြင့် ရေဝင်လွှာသည် ၂၈ မိုက်ခရို (တစ်မိုက်ခရိုလျှင် တစ်လက်မ၏ လေးကုဋေပုံတစ်ပုံနှင့် ညီမျှသည်) အထူရှိလျှင် သက်တမ်းအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့်ရှိပြီဟုတွက်ချက်နိုင်သည်။
သို့သော်ဤနည်းဖြင့် ပုံသေတွက်ချက်၍ မရပေ။
အော့ဗဆီဒီးယန်းကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းတည်ရှိရာ အရပ်ဒေသ၏ ရာသီဥတို၊ အပူချိန်စသည်တို့ကို လည်း ထည့်သွင်းတွက်ချက်ရန်လိုအပ်သည်။
ဟိုက်ဒရေးရှင်းနည်းဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀၀၀ အထိသက်တမ်းတွက်ချက်နိုင်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန ယူရေနီယံသတ္ထုပါသော ကျောက်ဆောင်များ၏ သက်တမ်းတွက်ခြင်း ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတို့၏ သက်တမ်းကို တွက်ချက်ရာတွင် အရေးပါသောနည်းတစ်ခုမှာ ယူရေနီယံသတ္ထုပါသည့် ကျောက်ဆောင်တို့၏ သက်တမ်းကို ဖော်မြူလာသုံး၍ တွက်ချက်နည်းဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆောင်တစ်ခု၏ သက်တမ်းကို တိတိကျကျသိလိုလျှင် ယင်းကျောက်ဆောင်တွင်ပါဝင်ဖွဲစည်းထားသည့် ခဲတို့၏ အလေးချိန်ကိုမူတည်၍ ယင်းကျောက်ဆောင်တွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းနေသော ယူရေနီယံတို့၏ အလေးချိန်ဖြင့်စားပြီး ရရှိလာသော အဖြေကို ၇၆၀၀ ဖြင့်မြှောက်ရသည်။
ကျောက်ဆောင်၏ သက်တမ်း= ခဲ၏အလေးချိန်/ယူရေနီယံ၏အလေးချိန် x ၇၆၀၀ ရရှိလာသောအဖြေကို သန်းဂဏန်းဖြင့်သတ်မှတ်ရသည်။
ရန်ကုန်မြို့ အကိုးအကား Category:ရှေးဟောင်းသုတေသန။
ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း (Crispy frying) သည် မီးအရှိန်အသင့်အတင့်ဖြင့် အစားအစာများကို ဆီပူတွင် ကြွပ်ရွလာအောင် ကြော်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ စဉ် အမည် ထုတ်ဝေနှစ် မှတ်ချက် ၁Burma's Challenge၁၉၄၆ ၂ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မိန့်ခွန်းများ ၁၉၇၁စာပေဗိမာန်က စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း ၎င်းမိန့်ခွန်းများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ရေးသား၍ ပြောဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၃ Burma and Buddhism၁၉၃၅ ၄Freedom of dress in Schools၁၉၃၅ ၅မင်းကြီး ဦးမင်းရောင်၁၉၃၅ ၆ လောကဝိဟာ၁၉၃၇ ၇ကျောင်းသားဝတ္တရား ၁၉၃၇ ၈နိုင်ငံရေးအမျိုးမျိုး ၁၉၄၀ ၉ကမ္ဘာစစ်နှင့်ဗမာ၁၉၄၀ ၁၀ဗမာလွတ်လပ်ရေး အရေးတော်ပုံ၁၉၄၃ ၁၁မြန်မာ့သူရဲကောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးဗထူး၁၉၄၅ ၁၂ပြောင်မြောက်နိုင်ပါစေသတည်း၁၉၄၆ ၁၃ဗိုလ်ချုပ်နှင့်စာပေ၁၉၄၉ ၁၄ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ၁၉၅၁ ၁၅သေနင်္ဂဗျူဟာ စစ်သမိုင်း၁၉၅၁ နှစ်ဆယ်ရာစု စာဆိုစစ်သည်များ၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန(ရုံးချုပ်)၊ စာတည်းအဖွဲ့ ကိုးကား Category:မြန်မာ စာအုပ်များ။
​မေရီမြင့် (၁၉၂၉- ၁၉၅၇)သည် တစ်ခါက မြန်မာ့ရုပ်ရှင်​လောကတွင် ထင်ရှား​​​​သော ဂန္ထဝင်ရုပ်ရှင်သရုပ်​ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြဇာတ် ၃၀ နှင့် ရုပ်ရှင် ၄၇ ကားတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
သူမသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များဝန်းကျင်တွင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
(ဒေါ်)တင်တင်မူ သီဆိုသည့် နာမည်ကြီး 'ရွှေလည်တိုင်' သီချင်း၏ မူရင်းသီဆိုခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ပတ် လည်ပတ်ခဲ့ပြီး ဟောလိဝုဒ်ကို ရောက်ဖူးသည်။
ယုဝတီကလောင်ရှင်များ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များရေးသားခဲ့သည်။
ကိုယ်တိုင်ရေး ဝတ္ထုရှည်ကို ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာလုပ်ပြီး ရုပ်ရှင်တစ်ကား ရိုက်ကူးဖူးသည်။
ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ 'ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး' (၁၉၅၇) (တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် မောင်မောင်တာ၊ မေသစ်) တို့ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ အဖ ဦးစိုင်းလုံခမ်းဟိန်၊ အမိ ဒေါ်နန်းဆွယ်ခက်ခမ်းတို့မှ ၁၉၂၉ ခု၊ မတ်လ ၅ ရက်၌ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ့်ခမ်းမြို့တွင် မွေးသည်။
မွေးချင်း ၃ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။
နန်းရွှေဝင်းနှင့် စိုင်းအိုက်ထွန်း ဟူသော အစ်ကိုအစ်မများ ရှိသည်။
ငယ်အမည် မသိန်းရှင်၊ ရှမ်းအမည် အဲစန် ဖြစ်သည်။
ကုန်သည်မိဘများက နမ္မတူမြို့ကို ပြောင်းရွှေ့အခြေစိုက်သောအခါ တစ်ရပ်ကွက်တည်းနေ မခင်ဖုန်းတင့် (နောင် ယုဝတီဂျင်းဖောမယ်) နှင့် ရင်းနှီးကာ စာပေဘက် လိုက်စားလာသည်။
ဆရာမြို့၏ တိုင်းရင်းမြန်မာအလယ်တန်းကျောင်းတွင် တက်ကာ အင်္ဂလိပ်စာကို သူငယ်တန်းမှ အခြေခံရခဲ့သည်။
သတ္တမတန်းအထိ ကျောင်းတစ်ဖက်ဖြင့် ကျောင်းကပွဲ၊ ရပ်ရွာကပွဲများတွင် ကပြလေ့ရှိသည်။
မိဘများကလည်း အားပေးသည်။
၁၉၄၃ ခု၊ စစ်ဖြစ်လာသောအခါ နမ္မတူမှ ၁၄ မိုင်အကွာ မန်ဆန်ရွာသို့ စစ်ပြေးကြသည်။
မေရီမြင့်အဒေါ် ဒေါ်ခွန်နန်းနွယ်၏ ခင်ပွန်းမှာ နမ္မတူသတ္တုတွင်းမန်နေဂျာ အေဘား ဂျက် ဆိုသော နိုင်ငံခြားသားဖြစ်သည်။
၁၉၄၅ ခုတွင် အဒေါ် ဒေါ်ခွန်နန်းနွယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်ဟဲမြို့သို့ သွားနေသည်။
ရှန်ဟဲမယ် မေရီမြင့် ရှန်ဟဲတွင် မိတ်ကပ်၊ ဆံပင်ပြုပြင်ရေးသင်တန်း တက်သည်။
ကိုရီးယားများ တည်ထောင်ထားသော အနောက်တိုင်း အဆိုအကသင်တန်းကောလိပ်လည်း တက်ရောက်ရာ ကျောင်းဆင်းဒီပလိုမာလက်မှတ် ရခဲ့သည်။
ကိုရီးယားဆရာမ၏ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ရှန်ဟဲအလှမယ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရာ အလှမယ်ဘွဲ့ ရသည်။
ရှန်ဟဲ၌ ၁၉၄၉ ခုအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။
အနုပညာလောကအစ ရှန်ဟဲမှ နမ္မတူသို့ ပြန်ရောက်သော် အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရန် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းလာသည်။
ရန်ကုန်တွင် အစ်မနှယ်ခင်သည့် ဒေါ်ခင်ဘုန်းတင့်အိမ်တွင် တည်းရင်း အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ မင်းသမီး လျှောက်သည်။
မြန်မာစကားပြော အသံဝဲရာ အသံထွက်ကားအတွက် လက်မခံခဲ့ပေ။
ပြဇာတ်မင်းသမီး မေရီမြင့် ဆရာ ရွှေဒုံးဘီအောင် မှတဆင့် ဝင်းဝင်းပြဇာတ်ရုံလောကနှင့် ဆက်မိသည်။
သစ္စာပန်းနှစ်ခိုင် ပြဇာတ်တွင် ရှန်ဟဲမယ်မေဝမ်း အမည်ဖြင့် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းပြဇာတ်တွင် တက္ကသိုလ်မျိုးချစ်က ရေတပ်ဗိုလ်၊ ခင်အုန်းမြင့်က အိန္ဒိယသူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ပြီး ရှန်ဟဲမယ်မေဝမ်းက တရုတ်မလေးအဖြစ် ပါဝင်သည်။
၎င်းနောက် ရှန်ဟဲမယ် ခင်စန်းမြင့်၊ ရွှေဒုံးဘီအောင် ရွေးပေးသည့် မေရီမြင့် စသဖြင့် အမည် ပြောင်းသုံးသည်။
အေဝမ်းမင်းသမီး မေမြင့် နှင့် ရုပ်ဆင်သည့်အတွက် ရှန်ဟဲမယ်မေရီမြင့် သာ အတည်ဖြစ်လာသည်။
ပြဇာတ်ပေါင်း ၃၀ ကပြခဲ့သည်။
စကားဝဲသည်ကို အပြင်းအထန်လေ့ကျင့်၍ မြန်မာလို ပီပီသသပြောနိုင်လာသည်။
အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေပြည်အေး ရေးစပ်သည့် 'ရွှေလည်တိုင်' သီချင်းမှာ အောင်သပြေရုပ်ရှင်မှ ကိုယ်တိုင်ရေး၊ ကိုယ်တိုင်ဇာတ်ညွှန်းခွဲ၊ ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာ၊ ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဆောင်လုပ်ခဲ့တဲ့ 'ပင်မြင့်မာလာ' ဇာတ်ကားတွင် မေရီမြင့်ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကြည်ကြည်ဌေး သီဆိုခဲ့ဖူးပြီး ဝင်းဦး၏ 'မုန်းမေ့ပါနိုင်' ဇာတ်ကားတွင် တင်တင်မူ နောက်ဆုံးသီဆို ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သည်။
ခေါင်းစဉ်ကပြနှစ်ရေးသူသရုပ်ဆောင်ရုံမှတ်ချက်သစ္စာပန်းနှစ်ခိုင်၁၉၄၉ရွှေဒုံး ဘီအောင်တက္ကသိုလ်မျိုးချစ်၊ ခင်အုန်းမြင့်၊ ရှန်ဟဲမယ် မေဝမ်းဝင်းဝင်း ရုံဝမ်းနဲ့မလွယ် သားမမယ်တီးတီးတို့ဦးဘဇင်ဝင်းဝင်း ရုံမိန်းမလိမ္မာရွှေဒုံး ဘီအောင်ကာဌေး ရုံအသွင်မတူရွှေဒုံး ဘီအောင်ကာဌေး ရုံချစ်ကြွေးရန်ကုန် ဘဆွေမုန်းရခက်တယ်ဒဂုန် ဆရာတင်ဝင်းဝင်း ရုံချစ်နိုင်ငံဦးသုခ ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ ပြဇာတ်လောကမှ ရုပ်ရှင်လောကကို တက်လှမ်းခဲ့ရာတွင်လည်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၁ မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွင်း ရုပ်ရှင်ကား ၄၇ ကားရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
ဇာတ်ကားခေါင်းစီးရုံတင်နှစ်ဒါရိုက်တာဇာတ်ညွှန်းသရုပ်ဆောင်ထုတ်လုပ်သူမှတ်ချက်ကျိုက်ထီးရိုးသမိုင်းမျိုးအောင်တက်နေဝင်း ရုပ်ရှင်ရွှေနန်းကျင်မျိုးအောင်တက်နေဝင်း ရုပ်ရှင်လူရမ်းကားအေးမြင့်မဲဇာတောင်ခြေခင်မောင်ညွန့်ဖာတလုံးခေါင်းကျားရွှေညာမောင်ဆည်တော်သခင်မဦးဘဇင်ဥမ္မာဒန္တီကျားဗဟိန်းဦးတင်ညွန့်မိုက်ဧကရီဦးမြမောင်ချစ်သံသရာမိမွေဘမွေမောင်လှတင်ဒဂုန် ဆရာတင်ဇေယျ၊ မျိုးချစ်၊ မြင့်မြင့်ဌေး၊ မေရီမြင့်ချမ်းမြေ့ရိပ်မြုံနှစ်ဖက်ချွန်တက္ကသိုလ် ဝင်းဖေရွှေဘ၊ ကျော်ဖေ၊ မေရီမြင့်၅၂၈ဦးညီပုမြင့်အောင်၊ ကြည်ကြည်ဌေး၊ ဘသစ်၊ ဘချစ်၊ မေရီမြင့်မရိုးဆန်း ဖလင်ဒေါက်တာ အောင်ကျော်ဦး၁၉၅၇ရွှေဒုံး ဘီအောင်မောင်မောင်တာ၊ မေသစ်၊ မေရီမြင့်ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ပင်မြင့်မာလာမေရီမြင့်အောင်သပြေ ရုပ်ရှင်ဆူးနဲ့မာလာလူတင်ညွန့်၊ မေမြင့်၊ မေရီမြင့်၊ အေးငွေကြီး၊ ညွန့်မောင်ကြီး၊ စန်းဟံကြီး၊ ဦးကျော်သောင်းမုန်းပါနဲ့ မေရယ်ဗိုလ်တကာ့ ဘုရင်ဘွေသီဟာချစ်ရိပ်သာ မေရီမြင့်၏ ဖြေရှင်းချက် နာမည်တက်လာရာ ကောလဟာလများ ထွက်ပေါ်လာ၍ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာ၌ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းချက်ထုတ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။
"ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ"။
၁၉၅၃၊ မေ ၂၈။
လွန်ခဲ့သည့် (၆)လ၊ (၇)လ အချိန်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ ကျွန်မအပေါ်တွင် မလိုမုန်းထားရှိသူအချို့က မဟုတ်မမှန်သတင်းများကို လွှင့်ခဲ့သည်။
ထိုသတင်းမှာ ငွေသုံးထောင်ကို လက်ခံပြီး ဝတ်လစ်စလစ် ရုပ်သေရုပ်ရှင်ကားများ အရိုက်ခံသည်ဟု မမှန်သတင်း လွှင့်ခဲ့ကြရာ ၎င်းမမှန်သတင်းကြောင့် ကျွန်မ မေရီမြင့်တွင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးနှင့် ဂုဏ်သရေထိခိုက်နေပါသဖြင့် အဆိုပါဝတ်လစ်စလစ်နှင့် ရုပ်ရှင်အရိုက်ခံခြင်းကို ခိုင်လုံစွာဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်စေ သက်သေအထောက်အထားနှင့် ပြနိုင်သူအား ကျွန်မ မေရီမြင့်က ဆုငွေ (၃၀၀)ကျပ်တိတိကို အချိန်မရွေး ချီးမြှင့်မည်ဖြစ်ပါကြောင်း ဤသတင်းစာမှ ကြေညာအပ်သည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ကျေးဇူး နမ္မတူမြို့တွင် ဆရာမလုပ်ခဲ့ဖူးသော စောမုံညင်းနှင့် ခင်မင်ရာမှ စာရေးခြင်းကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် ဝမ်းကွဲညီမ နန်းခမ်းဖုန်းနှင့်အတူ အိမ်ငှားနေထိုင်ရင်း ဝတ္ထုတိုများရေးခဲ့သည်။
စောရှင်မွန် ကလောင်အမည်ကို ယူ၍ ရှမ်းဌာနီက ချယ်ရီတစ်ပွင့်၊ မျှော်လျက်မျှော်ဆဲ၊ ကြွေလွင့်ချယ်ရီ၊ မန်းရွှေနွယ်ဝေရီ စသည့် ဝတ္ထုတိုများကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ထုတ်ဝေသော ယုဝတီဂျာနယ်သို့ ပို့သည်။
ဝတ္ထုရှည် ပင်မြင့်မာလာ ကို ရေးခဲ့ပြီး ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာလုပ်၍ မင်းသား ဇေယျ၊ ရွှေကို တို့နှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ယုဝတီကလောင်ရှင်အသင်းဝင် မေရီမြင့်ကို ဆရာမကြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက မြို့ထဲတွင် တိုက်ခန်းငှားနေသည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်သည့်အတွက် သူမ၏ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတိုက်ကြီးပေါ်တွင် သီးသန့်အခန်းပေး၍ စောင့်ရှောက်ထားသည်။