kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဥဒါဟရုဏ် ြ ထုထည် အရွယ်ပမာဏ သိရှိသော လေထုထဲသို့ အလေးချိန် သိပြီးဖြစ်သော ကယ်လဆီယမ် ကလိုရိုက် (ထုံးကျောက်)၊ သို့မဟုတ် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် (ကန့်ငရဲမီး)ကို ထည့်ပါ။
ထုံးကျောက်၊ သို့မဟုတ် ကန့်ငရဲမီး သည် လေထဲပါသော ရေခိုးရေငွေ့ကို စုပ်ယူလိမ့်မည်။
လုပ်ငန်း ပြီးစီး၍ ပြန်ချိန်တွယ်ကြည့်သောအခါ ထုံးကျောက်၊ သို့မဟုတ် ကန့်ငရဲမီး အလေးချိန်တိုးလာသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
တိုးလာ သော အလေးချိန်သည် စုပ်ယူထားသော ရေခိုးရေငွေ့၏ အလေးချိန်ပင် ဖြစ်သည်။
ခေတ်မီစာသင်ကျောင်းများနှင့် ရုံးများတွင် စိုထိုင်းမှုတိုင်းတံကို ထားရှိသုံးစွဲကြသည်။
စက္ကူစက်၊ စီးကရက် ဆေးလိပ်စက်၊ အထည်စက် အစရှိသော စက်မှုလုပ်ငန်းများ၌ လေ၏စိုထိုင်းမှုကိုသိရန် အလွန်အရေးကြီးသောကြောင့် စိုထိုင်း မှု တိုင်းတံများ ထားရှိသုံးစွဲကြလေသည်။
စက်ရုံအတွင်းရှိ လေ ၏ စိုထိုင်းမှုအခြေအနေကို သိသောအခါ လုပ်ငန်းနှင့်သင့်လျော် မည့် အခြေအနေမျိုးဖြစ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးယူ၍ အကောင်း ဆုံးအခြေအနေတွင် လုပ်ငန်းကို ကောင်းမွန်တွင်ကျယ်စွာ လုပ် ကိုင် ဆောင်ရွက်သွားနိုင်ပေသည်။
သာမိုမီတာ အပူချိန်ကိုတိုင်းသော ပထမဆုံးအပူချိန်တံကို ၁၆ရာစု မကုန်ခင် ထင်ရှားကျော်စောသော အီတာလျံနက္ခတ်ပညာရှင် ဂယ်လီလေအိုက စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအပူချိန်တံသည် ယခု သုံးစွဲနေကြသော အပူချိန်တံများနှင့် မတူချေ။
ယင်းသည် လေဖြင့်ပြုလုပ်စီမံထား၍ အပူချိန်ကို လွယ်လွယ်နှင့်အကြမ်းသာ တိုင်းချိန်နိုင်လေသည်။
နောက်နှစ် အနည်းငယ်ကြာသောအခါ ဂယ်လီလေအိုသည် လေအစား အရက်ပြန်ဖြင့် တိုးတက်ကောင်း မွန်သော အပူချိန်တံကို ပြုလုပ်ပြန်လေသည်။
ယခုခေတ် အပူချိန်တံများနှင့် ရှေးကအပူချိန်တံများပြုလုပ်ပုံအခြေခံမူမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအခြေခံမူကား အရည် သို့မဟုတ် အငွေ့သည် အပူတိုက်ပေးသောအခါ ဖန်ထက်ပို၍ ပြန့်ကားသွားသည်။
တစ်ဖန် အအေးခံသောအခါ ဖန်ထက်ပို၍ ကျုံ့သည်ဟူသော သဘောတရားပင် ဖြစ်သည်။
သေးငယ်သောဖန်ချောင်းတွင် အရက်ပြန်ကိုထည့်ပါ။
ပြီးလျှင် ဖန်သီးကိုအပူတိုက်ပေးသောအခါ ဖန်ချောင်းအတွင်းရှိအရက်ပြန် မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
အပူကြောင့် အရက်ပြန် မြင့်တက်သည့် အတိုင်းအဆဖြင့် အပူချိန်ကို တိုင်းချိန်လေ သည်။
အပူချိန်တံများတွင် အများအားဖြင့် ပြဒါးကို သုံးစွဲကြ သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပြဒါးသည် မြင့်သော ရေဆူ အမှတ်နှင့် နိမ့်သောရေခဲမှတ်ရှိပြီးလျှင် အပူတိုက်ပေးသောအခါ ၌ ညီညာစွာပြန့်ကားခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ပြဒါးသည် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၆၇၅ ဒီဂရီ၌ ဆူ၍ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၃၈ ဒီဂရီ၌ ခဲသည်။
၃၈ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်ထက် နည်းသော အပူချိန်ကိုတိုင်းရန် အရက်ပြန်နှင့်လုပ်သော အပူချိန်တံကို အသုံးပြုရသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လောက၌ မည်မျှပင် အေးသော ရာသီဥတုအခြေအနေပင်ဖြစ်စေကာမူ အရက်ပြန် သည် မခဲချေ။
အရက်ပြန်၏ခဲမှတ်သည် လောကတွင် တွေ့ကြုံ ခံစားနိုင်သော အအေးဆုံးအပူချိန်ထက် နည်းလေသည်။
အလွန် ပြင်းသောအပူချိန်ကိုတိုင်းချိန်ရန် ဓာတ်ငွေ့ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ် အားဖြင့်ပြုလုပ်သော အပူချိန်တံတစ်မျိုးကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။
ရိုးရိုးအပူချိန်တံများကို သေးငယ်သောပြွန်ရှိသည့် ဖန် ချောင်းတွင် ပြဒါး သို့မဟုတ် အရက်ပြန်ထည့်၍ ပြုလုပ်ထား သည်။
ပြဒါးထည့်ထားသော ဖန်သီးနှင့် ဖန်ပြွန်ချောင်းမှ လျှံ၍ ထွက်ကျလာလိမ့်မည်။
ထိုနောက် ဖန်ချောင်းထိပ်ဝကိုမီးမြှိုက်၍ အသေပိတ်ပါ။
ကြာ၍အေးသွားသောအခါ ပြဒါးသည်ကျုံ့ကျဉ်း ၍ ဖန်ချောင်းထဲတွင် နိမ့်ဆင်းသွားပြီးနောက် ဖန်ချောင်း အထက်ပိုင်း၌ လေဟာနယ်ဖြစ်နေလိမ့်မည်။
အပူတိုက်ခြင်း၊ အအေးခံခြင်းလုပ်ငန်းများ ပြီးစီးသွားသောအခါ အပူချိန်တံသည် နဂိုအခြေအနေတွင် ရှိနေမည်။
ထိုနောက် အပူချိန်ပြောင်းလဲပုံ တိုင်းချိန်ရန် ဖန်ချောင်းပေါ်၌ အမှတ်များ ရေးမှတ်ရလေသည်။
အပူချိန်တံ၏ အမြင့်ဆုံးနှင့် အနိမ့်ဆုံးအမှတ်များလွယ်ကူစွာရှာနိုင်သော အပူချိန်အမှတ်နှစ်ခုမှာ ရေခဲ သော အပူချိန်အမှတ်နှင့် ရေဆူသော အပူချိန်အမှတ်ပင်ဖြစ်သည်။
အပူချိန်တံတွင် ရေခဲမှတ်ကိုမှတ်သားရန် အရည်ပျော်နေ သော ရေခဲတွင် အပူချိန်တံကို ထည့်သွင်းထား၍ ဖန်ပြွန်ချောင်း အတွင်း ရပ်တည်နေသော ပြဒါးထိပ်စွန်းနေရာကို မှတ်သားရ သည်။
ရေခဲမှတ်နှင့် ရေဆူမှတ်မျာကို မှတ်သားပြီးသောအခါ ထိုအမှတ်နှစ်ခုကြားရှိနေရာကို ညီမျှသောအစိတ်အပိုင်းများ စိတ် ပိုင်း မှတ်သားပြန်လေသည်။
ထိုအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို ဒီဂရီ ဟုခေါ်ဆိုလေသည်။
သိပ္ပံပညာရပ်များတွင် သုံးစွဲလေ့ရှိသော ရာစိတ်မူ စင်တီဂရိတ် အပူချိန်စကေး၌ ရေခဲမှတ်ကို သုညဒီဂရီနှင့် ရေဆူမှတ်ကို ၁ဝဝ ဒီဂရီ မှတ်သားထားသည်။
အင်္ဂလိပ်စကား ပြောဆိုကြသောနိုင်ငံများ၌ သာမန်အားဖြင့်သုံးလေ့ရှိသော ဖာရင်ဟိုက် အပူချိန်စကေး၌ ရေခဲမှတ်ကို ၃၂ ဒီဂရီနှင့် ရေဆူ မှတ်ကို ၂၁၂ ဒီဂရီ မှတ်သားထားသည်။
ဖာရင်ဟိုက် အပူ ချိန်စကေးကို ၁၈ ရာစုနှစ်အစလောက်က ဂျာမန်သိပ္ပံပညာ ကျော် ဂေးဗရီးယယ်ဒ်းနယဲ ဖာရင်ဟိုက် ဆိုသူက စတင် တီထွင်ခဲ့သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆား၊ ရေနှင့် ရေခဲဓာတ်ပစ္စည်း သုံးမျိုးပါသော ဓာတ်ရောသည် ရေခဲမှတ် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၃၂ ဒီဂရီထက်အေးသော အပူချိန်ရှိကြောင်း တွေ့လေသည်။
ထိုဓာတ်ရော၏ အပူချိန်အမှတ်ကို သုညဒီဂရီအမှတ်ဟု ဒန်းန ယဲ ဖာရင်ဟိုက်က မှတ်သားထားပြန်လေသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ တွင်း သုံးစွဲလေ့ရှိသော ရိုမာ အပူချိန်စကေး၌ ရေခဲမှတ်ကို သုညဒီဂရီနှင့် ရေဆူမှတ်ကို ၈ဝ ဒီဂရီ မှတ်သားထားသည်။
အများအားဖြင့် အပူချိန်တံများတွင် စကေးတစ်မျိုး တည်းသာ မှတ်သားထားလေ့ရှိသည်။
ထိုကြောင့် ဖာရင် ဟိုက် စကေးအပူချိန်နှင့် စင်တီဂရိတ် စကေးအပူချိန်ကို နှိုင်းရှည့်တတ်ဖို့ လိုပေသည်။
စင်တီဂရိတ်စကေး အပူချိန်ကို ဖာရင်ဟိုက်စကေးအပူ ချိန်သို့ ပြောင်းလဲမှတ်ယူနိုင်ရန် ဦးစွာ အပူချိန်ဂဏန်းကို ၆/၅ ၆ /၅ နှင့်မြေ|ာက်၍ ၃၂ ပေါင်းထည့်ပါ။
ဥဒါဟရုဏ်၊ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်သည် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီမည်မျှနှင့် တူညီသည်ကို ရှာလိုလျှင် ၂ဝ Ö ၉ /၅ + ၃၂ = ၆၈ ၂ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်သည် ၆၈ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်နှင့် ညီမျှ လေသည်။
တစ်ဖန် ၆၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်နှင့် ညီမျှသော စင်တီ ဂရိတ်ဒီဂရီကိုရှာလိုလျှင် ပထမ ၃၂ နုတ်၍ ကျန်ကိန်းကို ၅/၉ နှင့်မြေ|ာက်ပါ။
၂ဝ ရပါလိမ့်မည်။
ဥဒါဟရုဏ်၊ (၆၈ - ၃၂) Ö ၅ / ၉ = ၂ဝ ယခုခေတ်၌ အပူချိန်တံများသည် အလွန်အသုံးဝင်လေ သည်။
ဆရာဝန်များသုံးစွဲရန် သီးခြား အထူးအပူချိန်တံများ လည်းရှိသည်။
ဖျားနာသောအခါ ဖျားသွေး ရှိမရှိ သိရှိရန် လျှာ အောက်တွင် အပူချိန်တံကိုထား၍ ကိုယ်ပူချိန်ကို ဆရာဝန်က တိုင်းချိန်ကြည့်သည်ကို မြင်ဖူးကြပေမည်။
ဆရာဝန်သုံး အပူ ချိန်တံ၌ ဖန်သီးအထက်နားက ဖန်ပြွန်ချောင်းကို အနည်းငယ် ကျဉ်းထားသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အပူချိန်တံကို ပါးစပ် တွင်းမှ ပြန်ထုတ်ယူသောအခါ ပြဒါးမျဉ်းအောက် ပြန်ကျမသွား စေရန်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပြဒါးပြန့်ကားလာသောအခါ ဖန် ပြွန်ချောင်းတစ်လျှောက်အတိုင်း အထက်သို့ ပြဒါးမတက်နိုင် လောက်အောင်လည်း အလွန်အမင်း ကျဉ်းမထားချေ။
နေထိုင် ကောင်းနေသော သာမန်လူကိုယ်၏ အပူချိန်သည် ဖာရင်ဟိုက် ၉၈.၄ ဒီဂရီဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်သုံးအပူချိန်တံတွင် ဖာရင်ဟိုက် ၉၃ ဒီဂရီမှ ဖာရင်ဟိုက် ၁၁ဝ ဒီဂရီအထိ မှတ်သားထားလေ သည်။
အပူချိန်ပြောင်းလဲပုံကို အမြဲမှတ်သားနိုင်သော အပူချိန် မှတ်ပုံတင်စက်များလည်း ရှိလေသည်။
အလွယ်ကူဆုံး ပုံစံသည် ကား သတ္တုခွေတစ်ခုတွင် အပ်တစ်ချောင်း တွဲထား၍ အပူချိန် ပြောင်းလဲသောအခါ ထိုသတ္တုခွေသည် ကွေးချည်ဆန့်ချည် ဖြစ် နေသောကြောင့် တွဲထားသောအပ်က နာရီစက်ဖြင့် ပတ်ပတ် လည်နေသောစက်ကိုယ်ထည် ဇယားကွက်ပေါ်တွင် အပူချိန်ကို မှတ်ထားလေသည်။
အိမ်သုံး ခွက်ပုံအပူချိန်ခွက်များတွင်လည်း ဤစနစ် မူကိုယူ၍ ပြုလုပ်ထားလေသည်။
မိုး ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြေဩဇာအကြွယ်ဝဆုံး လယ်ယာမြေ ဖြစ်လင့်ကစား မိုးရေ သို့မဟုတ် ဆည်မြောင်းဖြင့် သွင်းပေး သော ရေမရလျှင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အဖိုးတန်တော့မည် မဟုတ်ချေ။
လယ်ယာမြေတို့ကို ဆည်မြောင်းဖြင့် သွင်းပေး သော တေသည်လည်း မူလက မိုးရေပင်ဖြစ်သည်။
ရေများများရ သော လယ်ယာမြေသာလျှင် တန်ဖိုးရှိသည်။
မိုးမများလွန်း မနည်းလွန်းဘဲ မိုးမျှတသော အရပ် ဒေသတို့၌ အများအားဖြင့် လူဦးရေပေါများ စည်ကားသည့် အပြင် လူတို့အတွက် အလွန်အသုံးဝင်သော စိုက်ပျိုးပင် ကောက်ပင် သီးနှံများလည်း ကြီးပွားဖြစ်ထွန်းကြလေသည်။
အာသံပြည်၊ ချာရာပွန်ဂျီမြို့၌ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်လက်မ ၄၅ဝ အထိ မိုးရွာသွန်းလေ့ရှိရာ၊ ဥတုရာသီ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းလွန်း သောကြောင့် လူတို့နေထိုင်မှု သာယာနှစ်သိမ့်စရာ မရှိပေ။
တစ်ဖန် အာဖရိကတိုက် အနောက်တောင်ပိုင်း ဝဲလဗစ်ပင်လယ် ကွေ့ အရပ်၌ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ဝ.၃ လက်မသာ ရွာသော ကြောင့် ဥတုရာသီ ခြောက်သွေ့ပူပြင်းလွန်းသဖြင့် ထိုအရပ် ဒေသ၌လည်း လူတို့နေထိုင်မှု သာယာနှစ်သိမ့်ဖွယ် မရှိပေ။
ဥတုရာသီမျှတသော အရပ်ဒေသတို့၌သာလျှင် လူတို့နေထိုင်မှု သာယာနှစ်သိမ့်ဖွယ်ရာ ကောင်းသောကြောင့် လူဦးရေ ပေါများ စည်ကားလေသည်။
ကောက်ပဲသီးနှံ သဘာဝပေါက်ပင်တို့သည် မိုးကောင်း သလို မိုးနည်းများ အခြေအနေကိုလိုက်၍ ပေါက်ရောက် ဖြစ် ထွန်းကြသည်။
ဆဟားရားသဲကန္တာရ၊ ဩစတြေးလီးယားပြည် အလယ်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကဲ့သို့ ခြောက်သွေ့သော ဒေသတို့၌ ကောက်ပဲသီးနှံ၊ သစ်ပင်မြက်ပင်များ အနည်းငယ် သာပေါက်ရောက်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ပိုင်း နယ်များ၊ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်နယ် များကဲ့သို့ မိုးမျှတသောဒေသ၌ ကောက်ပဲသီးနှံများ ကောင်းစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်တိုင်းကဲ့သို့ အလွန်အမင်း မိုးအားကြီးသောဒေသတို့၌ကား သီးနှံသစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လွန်း၍ တားဆီးမနိုင်အောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ရေခိုးရေငွေ့ပါ၍ စိုထိုင်းသောလေသည် အထက်သို့ ပျံ တက်သောအခါ လေထဲ၌ပါသော ရေခိုးရေငွေ့တို့သည် အေးလာ ၍ ရေစက်ရေပေါက်အဖြစ် စုခဲသွားပြီးလျှင် မိုးအဖြစ် ရွာချလေ သည်။
လေအထက်သို့ ပျံတက်သောအကြောင်း သုံးမျိုးရှိသည်။
ပထမအကြောင်းကား နေပူရှိန်ကြောင့် သာမန်ရေငွေ့ပျံခြင်း ဖြစ် သည်။
ဒုတိယအကြောင်းကား လေစီးကြောင်းတွင် ကာဆီးနေ သော တောင်တန်းက လေကိုအထက်သို့ မြင့်တက်စေခြင်းဖြစ် သည်။
တတိယအကြောင်းကား လေထုနှစ်မျိုး တွေ့ဆုံရာ မျက်နှာစာတွင် လေအေးထုက အောက်ခံပင့်တင်ပေး၍ စိုထိုင်း သော လေကြောင်း အထက်သို့မြင့်တက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့သမပိုင်းရှိ တိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် အများအားဖြင့် တတိယအကြောင်းကြောင့် မိုးရွာသွန်းလေသည်။
ထိုအကြောင်း အပြင် တောင်တန်းကုန်းမြင့်ဒေသတို့ကို ဖြတ်သန်းသွားရသော အခါ ထိုအရပ်ဒေသတို့၌ ပိုမိုရွာသွန်းလေသည်။
ထိုသို့ မိုးရွာ သွန်းရာ၌ တောင်တန်း၏လေကြေဘက်တွင် မိုးအလွန်နည်းပါး ၍ လေညာဘက်တွင် မိုးပိုမိုများပြားလေသည်။
ရေခိုးရေငွေ့ သယ်ဆောင်လာသောကြောင့် လေသည် မြင့်မားသော တောင် တန်းနှင့် တွေ့ဆုံသောအခါ တောင်တန်းကို ဖြတ်ကျော်နိုင်ရန် အထက်သို့မြင့်တက်၍ လေထဲ၌ပါသော ရေခိုးရေငွေ့တို့ ရေစက် ရေပေါက်အဖြစ် ပြောင်းလဲပြီးလျှင် မိုးရွာသွန်းချလေသည်။
အနောက်တောင် မုတ်သုန်ရာသီလေ တိုက်ခတ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ ကမ်း မြောင်ဒေသများ၌ ရခိုင်ရိုးမနှင့် တနင်္သာရီရိုးမ တောင်တန်းကြီး များကြောင့်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုး တန်းဒေသများတွင် အနောက်ဂတ်တောင်တန်းကြီးကြောင့်လည်း ကောင်း အခြားဒေသများထက် မိုးပိုမိုရွာသွန်းသည်မှာ အထက် ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော ဥဒါဟရုဏ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းနိုင်ငံများ၏ အလယ်ပိုင်းဒေသများသည် မိုးနည်းပါး၍ သဲကန္တာရအပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုဒေသများ၌ ပြောပလောက်အောင် မိုးရွာသွန်းသည်ကို မတွေ့ရချေ။
ဥရောပနိုင်ငံအများ၌ပင် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝ ကျော် မိုးရွာလေသည်။
အိန္ဒိယ၊ တိဗက်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှ တစ်ပါး ကျန်အာရှတိုက်ဒေသများ၌ များသောအားဖြင့် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် လက်မ ၂ဝ ထက် နည်းပါးလေသည်။
အာရေဗျနိုင်ငံ၊ မွန်ဂိုလီးယားပြည်၊ ဩစတြေးလီးယား တိုက်အလယ်ပိုင်း၊ အာဖရိကတိုက်အနောက်တောင်ပိုင်း စသော ဒေသများ၌ နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် ၁ဝ လက်မထက်ပင် နည်းသေး သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၊ အာသံပြည်နှင့် အီကွေတာနှင့် ၁ဝ ဒီဂရီ မြောက် လတ္တီတွဒ်ကြားရှိ အာဖရိကတိုက်အနောက်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်လက်မ ၁ဝဝ ထက်ပို၍ မိုးကြီး လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်၌ မိုးအရွာဆုံးဒေသသည် အာသံပြည်၊ ချာရာပွန်ဂျီမြို့ ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်လက်မ ၁ဝဝ ထက် ပို၍ မိုးကြီးလေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်၌ မိုးအရွာဆုံးဒေသသည် အာသံပြည် ချာရာ ပွန်ဂျီမြို့ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၄၂၈ လက်မ ရွာသွန်း လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးအရွာဆုံး ခရိုင်သည် ထားဝယ် ခရိုင်ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၂၁၁ လက်မခန့် ရွာသည်။
မိုးအနည်းဆုံးခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းခရိုင်ဖြစ်၍ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ မိုး ရေချိန် ၂၉ လက်မသာ ရွာလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးအရွာဆုံးမြို့သည် သထုံမြို့ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၂၁၇ လက်မရွာသည်။
မိုးအနည်းဆုံး မြို့သည် ပခုက္ကူမြို့ဖြစ်၍ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၂၄ လက်မ သာ ရွာလေသည်။
ရန်ကုန်မြို့၏ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် သည် ၁ဝ၅ လက်မဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မိုးလေဝသပညာ။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြို့ တော်ဖြစ်၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ ဗဟိုတောင်ဘက်ယွန်းယွန်းအရပ် ၌ မက္ကဆီကိုတောင်ကြားရှိ ကုန်းပြင်မြင့်၏အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ထိုကုန်းပြင်မြင့်သည် ပင်လယ်ပြင်မှပေ၇၄ဝဝ မြင့် သည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသင်္ဘောဆိပ်ကမ်း ဖြစ် သော ဗေရကရုမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ကွာဝေးသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်ရှိသော မြို့တော်များ အနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို စပိန် ဘာသာဖြင့် မဟီးကိုးဟူ၍ခေါ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈,၈၅၁,၀၈၀ ယောက် ရှိသည်။
သဘာဝအားဖြင့် လှပသောရှုခင်းများ အလယ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စိတ်ကြည်နူးဖွယ်အတိဖြစ်၏။
ဆီးနှင်းများဖုံးအုပ် လျက်ရှိ၍ ထင်ရှားသော ပိုပိုက်တပက်တယ်နှင့် အီစတာဆီဝတယ်ခေါ် မီးသေတောင် ၂ ခုသည် တောင်ဘက်တွင်ရှိသော တောင်စဉ်ကိုအုပ်မိုးလျက် တည်ရှိ၏။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင် အသစ်နှင့်အဟောင်း သောင်းပြောင်းရောထွေးနေသည်ကို တွေ့ရ ပေသည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ ဈေးထဲတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတွင်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်း ချနေသည့် တိုင်းရင်းသားအင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့ကို တွေ့ရတတ် ပေသည်။
မြို့တွင်း၌မူကား ခေတ်မီ မော်တော်ယာဉ်များကို လည်းကောင်း၊ ခေတ်မီ ဝတ်ကောင်းစားလှနှင့် မြို့သူမြို့သား များကိုလည်းကောင်း တွေ့ရပေသည်။
ဟော်တယ်၊ ပျော်ပွဲစားရုံ၊ ဆိုင်ကြီးကန္နားကြီးများရှိရာ ရပ်ကွက်တွင် အလွန်ပင် စည်ကား ပေသည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်တွင်းရှိ တိုက်တာ အဆောက်အအုံ တို့မှာ မိုးထိအဆောက်အအုံများမှ အစ ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများအထိ ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်မီအဆောက်အအုံ ဗိသုကာလက်ရာများကို ရောပြွမ်းလျက် တွေ့ရပေသည်။
မက္ကဆီ ကိုမြို့တော်ကို ရှေးအခါက စပိန်လူမျိုးတို့ ကြီးစိုးသွားရကား စပိန်တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း ယခုတိုင်တွေ့နိုင်ပေသည်။
စတုဂံကွက်လပ်များတစ်လျှောက် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံ ကြီးများကို တွေ့နိုင်ပေသည်။
ရှေးအက်ဇတက်တို့၏ စတုဂံ ကွက်လပ်တစ်ခုဖြစ်သော ဇိုကာလိုခေါ် စတုဂံကွက်လပ်အနီးရှိ နေရှင်နယ် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် အနောက် ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အကောင်းဆုံးနှင့် အလှပဆုံး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းဖြစ်၏။
ဇိုကာလို၏ အရှေ့ဘက်တွင် အမျိုးသား နန်းတော်တည်ရှိ၏။
ယင်းမှာ မွန်တီဇူးမား၏ ရှေးဟောင်း နန်းတော်နေရာ အုတ်မြစ်ကို အခြေခံကာ ဆောက်လုပ်ထား သည်ဖြစ်၍ ယခုအခါ သမ္မတ၏အလုပ်အမှုဆောင်ရုံးများတည်ရှိ ရာ အဆောက်အအုံကြီးဖြစ်၏။
လွတ်လပ်ရေးခေါင်းလောင်း သည်လည်း ထိုအဆောက်အအုံ၏ အလယ်ဝင်ပေါက်တွင် ချိတ် ဆွဲလျက်ရှိ၏။
အမျိုးသားနန်းတော်အနီးတွင် ကမ္ပည်း ကျောက် စာ၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စသည့် အဖိုးအနဂ္ဃတန်သော ပစ္စည်း များ စုဝေးရာ အမျိုးသားပြတိုက်ရှိ၏။
ထိုပြင် အနုပညာ နန်းတော်၊ အမျိုးသားစာကြည့်တိုက်၊ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် စသည်တို့သည်လည်း ထင်ရှား၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလျက် ခံ့ညားသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်၏။
မြို့ကြီးဖြစ်သည့် အလျောက် ထယ်ဝါသော အစိုးရရုံးများ၊ ကျောင်းများ၊ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဈေးဆိုင်ကန္နားကြီးများလည်း ရှိလေသည်။
ထိုသို့သော တိုက်တာ အဆောက်အအုံများအပြင် စတုဂံကွက်လပ်များ၊ အပန်းဖြေရိပ်သာများလည်း ရှိပေသည်။
မြို့လယ်ရှိအယ်လမီးဒါးပန်းခြံသည် ၂၅ ဧကမျှ ကျယ်ဝန်း၏။
ချားမူးလေပက် ပန်းခြံသည် အကြီးဆုံး ပန်းခြံဖြစ်၍၊ မက္ကဆီကို နိုင်ငံ သမ္မတ၏ နွေရာသီစံအိမ်တော်သည် ယင်းပန်းခြံထဲတွင်ရှိ သည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်၏ မြို့ပြင်ရပ်ကွက်တို့အနက် အချို့မှာ ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့် ကတည်းကပင် တည်ရှိခဲ့သော ရပ်ကွက်များဖြစ်၏။
ထိုရပ်ကွက်များတွင် ရှေးအင်ဒီးယန်းလူမျိုး တို့၏ ပိရမစ်အစရှိသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို တွေ့နိုင် ပေသည်။
ယခုအခါတွင် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများဖြင့် များစွာတိုးတက်လျက်ရှိသည်။
အထည်အလိပ်၊ အစားအသောက်၊ စက္ကူ၊ ဓာတ်သတ္တု၊ စီးကရက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ရွှေထည်ငွေထည် စသည်တို့ကို ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် မက္ကဆီကို နိုင်ငံတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ ဌာနဖြစ်၏။
မီးရထားလမ်းကြီး ငါးသွယ်ဆုံရာလည်း ဖြစ်၏။
မက္ကဆီကိုမြို့တော် မှသည် နယူးယောက်မြို့သို့ မီးရထားဖြင့် တောက်လျှောက်ပေါက်လျက် ၄ ရက်မျှ သွားရပေသည်။
ဗေရကရုသို့မူ ၁၂ နာရီဖြင့် ရောက်နိုင်သည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော် တွင် ခေတ်မီလေယာဉ်ပျံကွင်းလည်းရှိ၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မြို့ ကြီးများနှင့် လေကြောင်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်။
ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များလည်းရှိသည်။
မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် စပိန်လူမျိုးတို့ မရောက်မီက အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏မြို့တော် တေနော့တီတလန်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့ ၏။
အက်ဇတက်တို့သည် မက္ကဆီကို တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းသို့ ၁၃၂၅ ခုနှစ်က ဝင်ရောက်၍ မြို့ရွာတည်လေရာ အက်ဇတက် တို့လက်ထက်တွင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားသော ဒေသဖြစ်ခဲ့လေ သည်။
စပိန်နယ်ချဲ့သမားများ ရောက်ရှိလာချိန်က တေနော့တီ တလန်းသည် အိမ်ခြေပေါင်း ၆ဝဝ,ဝဝဝ မျှရှိသော မြို့ပြကြီး တစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့ပေပြီ။
ကောတက်သည် ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် အက်ဇတက်တို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် မက္ကဆီကိုသည် စပိန်လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာသည်။
ကောတက်တို့ တိုက်ခိုက်ခဲ့ စဉ်က မြို့သည် အတော်ပင်ပျက်စီးခဲ့၏။
ယခု မက္ကဆီကို မြို့တော်သည် ရှေးမြို့ဟောင်းပျက်အကြားမှ တည်ထားသော မြို့ ကြီးဖြစ်သည်။
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အီတူးဗီးသေ အမှူး ပြုသော မက္ကဆီကန်တော်လှန်ရေးသမားတို့သည် မက္ကဆီကို မြို့တော်ကို စပိန်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။
၁၈၄၇ ခု နှစ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဖြစ်သော မက္ကဆီကန်စစ်ပွဲ တွင် အမေရိကန်တို့က အောင်မြင်၍ မက္ကဆီကိုမြို့တော်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အထိ သိမ်းပိုက်ထား၏။
မက္ကဆီကို မြို့တော်တွင် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
သို့စဉ် လျက် မက္ကဆီကိုမြို့တော်သည် တိုးတက်လာပေသည်။
အထူး သဖြင့် ၁၈၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း ပေါ်ဖီရီယို ဒီးအတ် သမ္မတဖြစ်ခဲ့စဉ်က မြို့တော်သည် များစွာကြီးပွားတိုးတက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:မြောက်အမေရိကရှိ မြို့များ။
thumb|မက္ကာ မြို့လည်ခေါင် တမန်တော်မိုဟာမက်၏ ဇာတိချက်ကြွေအရပ် ဖြစ်သောကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ မက္ကာမြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်အတွင်းရှိ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ဟက်ဂျက်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှစ်ခုအနက် သာသနာရေးဆိုင်ရာမြို့တော်ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်နီ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဂျစ်ဒါမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၄၅ မိုင်ကွာတွင်ရှိသည်။
မက္ကာမြို့သည် ကျဉ်းမြောင်း၍ သဲထူထပ်သော ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိလျက် အလျား ၂ မိုင်ခန့် အနံ ၂/၃ မိုင် ခန့် ရှိသည်။
မက္ကာမြို့တွင်းရှိ အိမ်များမှာ အုတ်တိုက်များဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ၃ ထပ် ၄ ထပ် တက်ထားသည်။
လမ်းဘေးတွင် လူသွားစင်္ကြံမရှိပေ။
မက္ကာမြို့တွင် မိုးသည် တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ရွာသွန်း၍ ရေရှားပါးသည်။
ယခုအခါတွင်မူ အရှေ့အရပ်သို့ တောင်ပေါ်မှရေကို ရေသွယ်မြောင်းဖြင့် သွယ်ယူထားပေပြီ။
မက္ကာမြို့သည် မို့ဟာမက် မဖွားမီကပင် တည်ရှိသော ရှေးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။
ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွင်တည်၍ ကုန်သွယ်ရာ အချက်အချာဌာနဖြစ်သည့်အပြင် ထိုစဉ်အခါက အာရေဗျတွင် ပြန့်ပွားလျက်ရှိသော ဘာသာအယူဝါဒတစ်ခု၏ သာသနာဖြန့်ရာ အချက်အချာဒေသလည်းဖြစ်၏။
မက္ကာမြို့သည် ဟက်ဂျက်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် တူရကီလူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ရသေးသည်။
၁၉၁၄-၁၈ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမှ ဟူစိန်အစ်ဗင်အလီခေါင်းဆောင်သော ပုန်ကန်မှု အောင်မြင်သောကြောင့် တူရကီလက်အောက်မှ မက္ကာသည် ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟူစိန်ဘုရင်အား နက်ဂျနိုင်ငံ စူလတန်ဘုရင်လက်တွင်းသို့ ကျရောက်လေ၏။
ဟူစိန်ဘုရင် နန်းစွန့်၍ နန်းကိုဆက်ခံသော သားတော်အလီဘုရင်သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဝဟာဗီတို့၏ စူလတန်ဘုရင် အစ်ဗင်ဆုအူးအား လက်နက်ချသည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အစ်ဗင်ဆုအူးသည် မက္ကာမြို့၌ ဘုရင်အဖြစ်ကို ခံယူသည်။
မက္ကာမြို့သည် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း ဤသို့အားဖြင့် မွတ်စလင်တို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာမြို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသည်။
မက္ကာမြို့သည် ကာအ်ဘာကျောင်းတော်၊ ကျောက်တုံးနက်ကြီးနှင့် ဗလီတို့တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ဗလီသည် ပေါင်းကူးစင်္ကြံသဖွယ်ဖြစ်၍ အနံပေ ၆ဝဝ နှင့် အလျားပေ ၈ဝဝ ရှိသော ကွက်လပ်ကို ဝန်းရံထားသည်။
ယင်းကွက်လပ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကာအ်ဘာတည်ရှိကာ ကာအ်ဘာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ထောင့်တွင် ကျောက်တုံးနက်ကြီး တည်ရှိသည်။
လာရောက်ဖူးမြော်သူတို့သည် ကာအ်ဘာကို ၇ ကြိမ် ပတ်ပြီးလျှင် ယင်းကျောက်တုံးနက်ကြီးကို နမ်းကြရသည်။
တမန်တော် မိုဟာမက်၏ မိန့်ကြားချက်အရ မွတ်စလင်မှန်လျှင် မက္ကာမြို့သို့ တစ်သက်တွင်တစ်ခါ သွားရမည် ဖြစ်၏။
သို့ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှမွတ်စလင်များသည် မက္ကာမြို့သို့ ရေကြောင်းဖြင့်တစ်နည်း၊ ကြည်းကြောင်းဖြင့် တစ်သွယ်၊ လေကြောင်းဖြင့်တစ်ဖုံ တကူးတက သွားရောက်ကြ၍ ကျောက်တုံးနက်ကြီးကို ဖူးမြော်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် အာပတ်ဖြေကြရကုန်၏။
ဘုရားဖူးချိန်အခါရာသီမှာ အာရပ်ပြက္ခဒိန်အရ ၁၂ လ မြောက်သော ကာလတွင်ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး လူတန်းစားအမျိုးမျိုးမှ မွတ်စလင်တို့ လာရောက်ကြသော ထိုအချိန်တွင် မက္ကာမြို့တွင် အလွန်စည်ကားပေ၏။
ထိုသို့ ရောက်လာသူတို့သည် မိမိတို့ ဝတ်ပြုဖွယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ပြီးမြောက်ကြသောအခါ ဟာဂျီဟူသောဘွဲ့ကို ရရှိကြ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) 800px|မက်ဆဂျစ် အယ်လ် ဟာရမ်၏ မြင်ကွင်းကျယ် ကိုးကား မက္ကာဟ် __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__။
နိကိုလို မက္ကီအာဗဲလီသည် အီတာလျံလူမျိုး ထင်ရှား သော နိုင်ငံပြုသုခမိန်နှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေး၌ အလွန်လိမ္မာကျွမ်းကျင်၍ ပရိယာယ်ကြွယ်ဝသူဖြစ်၏။
မက္ကီအာ ဗဲလီသည် ၁၄၆၉ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် အီတလီပြည် ဖလော်ရင့်မြို့၌မွေးဖွားသည်။
သူသည် ကျကျနန ပညာဆည်းပူး သင်ယူရသည်မဟုတ်ဘဲ အလွတ်လေ့လာ သင်ယူခဲ့ရ၏။
မက္ကီ အာဗဲလီ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်ဘဝအကြောင်းကို အသေအချာ မသိရ ပေ။
မက္ကီအာဗဲလီသည် မဲဒီချီတို့ ဖလော်ရင့်မြို့မှ နှင်ထုတ်ခံရ ပြီးနောက် ၄ နှစ်အကြာ ၁၄၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ထင်ရှားလာပေ သည်။
သူသည် ဖလော်ရင့်သမ္မတနိုင်ငံ ကောင်စီအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် အမှုထမ်းသည်။
ဤသို့ ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ် နေရာအနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်၍ ခက်ခဲ နက်နဲသော နိုင်ငံရေးဆက်သွယ်မှု ကိစ္စများတွင် တာဝန်ယူခဲ့ရ သည်။
ဤသို့အားဖြင့် မက္ကီအာဗဲလီသည် ထိုခေတ်က ဆိုးသွမ်း ရာ၌ ကျော်ကြားသည့် ဆီဇာဗောဂျနှင့် ကြုံတွေ့အဆက်အသွယ် ပြုခဲ့ရပြီးလျှင် ကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသောနည်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ မိမိရည်ရွယ်ရင်း အောင်မြင်ခြင်းသည်သာ ပဓာနဟူသော ဗောဂျ၏ဝါဒကို နှစ်သက်အားကျမိလေသည်။
၁၅၁၂ ခုနှစ်၌ မဲဒီချီဆွေမျိုးစု တန်ခိုးအာဏာပြန်လည် ရရှိသောအခါ မက္ကီအာဗဲလီသည် ရာထူးမှနုတ်ပယ်ခြင်း ခံရရုံ သာမကဘဲ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချ ည|ဉ်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်းကိုပင် ခံရ၏။
သို့သော် ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒဿမလီယိုက ခွင့်လွှတ် သဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့ရလေသည်။
ယင်းသည့်နောက် မက္ကီအာဗဲ လီသည် နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်မဝင်စားတော့ဘဲ စာပေများကို ရေးသားခဲ့၏။
သမိုင်း၊ ကဗျာနှင့်ဟာသပြဇာတ် အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။
ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံခေတ် စာပေဘက်တွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။
မက္ကီအာဗဲလီသည် 'ဖလောရင့်သမိုင်း'၊ 'စစ်အတတ်'၊ 'လီဗီ၏ပထမ ၁ဝ အုပ်ကိုဆွေးနွေးခြင်း'၊ 'မင်းသား' မည်သော စာအုပ်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
ထိုစာအုပ်တွင် တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သူသည် ရည်မှန်းချက်တစ်ခု ပြီးမြောက် အောင်မြင်ရန် ဆောင်ရွက်ရမည့်နည်းလမ်းများအတွက် စိုးရိမ် ကြောင့်ကြ ဖြစ်နေစရာမလိုဟူသော သဘောတရားကို လိမ္မာ ကျွမ်းကျင်စွာ ဖော်ပြထားလေသည်။
သူသည် ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်နှင့် မိမိ၏ တိုင်းသူပြည်သားများက မိမိ၏ အမိန့်ကို နာခံလာစေရန်အတွက် မည်မျှပင်ယုတ်မာသည့် နည်းလမ်းများ ဖြစ်စေကာမူ အသုံးပြုရမည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။
အာဏာ လက်ရှိ ပြုထားနိုင်ရေးအတွက် လိုက်နာရမည့် ကျင့်စဉ်များကို လည်း ဖော်ပြထားသည်။
မက္ကီအာဗဲလီသည် ၁၅၂၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:နိုင်ငံရေးသမားများ။
မက္ကင်းနစ်ပညာ ရှေးပဝေဏီက လူတို့သည် စက် အကြောင်းကို ဘာမျှ မသိနားမလည်ကြသေးသော်လည်း နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လုပ်ကိုင် လျက်ရှိသော သူတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများသည် စက် သဘော သက်ရောက်လျက်ရှိခဲ့ပေသည်။
တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ရွှေ့လိုက်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ ပစ္စည်း တစ်ခုကို အမြင့်သို့ တင်လိုက်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ စက် သဘော သက်ဝင်သည်ကို သူတို့မသိကြချေ။
သို့သော် အချိန် ကာလအားလျော်စွာ အသိပညာဉာာဏ် တိုးတက်လာ၍ စက် သဘောကို တဖြည်းဖြည်း သိရှိလာကြသောအခါ လေးသော ဝန်ကိုရွှေ့ရာ၌ တုတ်များကို ကုတ်ကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သဘောပေါက်လာကြသည်။
ထိုအတူ စောင်ပြင်ကို အသုံးပြု ခြင်းအားဖြင့် သက်သက်သာသာနှင့် လေးသောဝန်ကို အမြင့်သို့ တင်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း သိလာခဲ့ကြသည်။
စက်ဟုဆိုလျှင် မောင်းတံမောင်းလက်၊ ဘီးစသည်တို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးစွာ တပ်ဆင် စီစဉ်ထားသော အဆောက်အအုံဟုသာ ထင်မှတ်တတ်ကြသည်။
စက်တိုင်းလည်း ထိုကဲ့သို့ အဆောက်အအုံများ မဟုတ်ကြပေ။
ဆိတ်ချိုတူ၊ တူးရွင်း၊ မောင်းတက်၊ ကွမ်းညှပ်စသော ပစ္စည်း များသည် တစ်နည်းအားဖြင့် စက်များပင်ဖြစ်ကြသည်။
ထိုစက် မျိုးကို အခြေခံစက်မျိုးဟု ခေါ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သိရှိကြသော သဘေ‡ာစက်၊ လွှစက်၊ ဆန်စက် စသော ရှုပ်ထွေးစွာတပ်ဆင် စီစဉ်၍ ခုတ်မောင်းနေကြသည့်စက်များကား ထိုအခြေခံစက်မျိုး များပေါ်တွင် အခြေပြု၍တည်ဆောက်ထားသော စက်များသာ ဖြစ်ကြလေသည်။
အခြေခံစက်မျိုးများကို- ကုတ်၊ ရစ်လုံးနှင့် ရစ်တံ၊ စက်သီး၊ စောင်းပြင်၊ သပ်၊ စက်အူဟူ၍ ၆ မျိုးပိုင်းခြားထားသည်။
ရှုပ်ထွေးစွာတပ်ဆင် ထားသော စက်များမှာ ထိုအခြေခံစက်မျိုးများကို တစ်မျိုး၊ နှစ်မျိုး၊ သုံးမျိုးစသည်ဖြင့် စုပေါင်းဆက်စပ်၍ စီစဉ်ထားခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ဤကမ္ဘာကြီးတွင် တိုးတက်လျက်ရှိ သော စက်ကိရိယာတို့၏ အခြေခံဖြစ်သော ဤစက် ၆ မျိုးကို ကျွန်ုပ်တို့ သိအပ်လှပေသည်။
ကုတ်ဟူသည်မှာ လည်ချက်ကိုအကြောင်းပြု အသုံးချရ သော မာကျောသည့် တုတ်တံ တုတ်ချောင်းများပင် ဖြစ်သည်။
သံတူးရွင်း၊ မောင်းတက်၊ ဇာဂနာ၊ ချိန်ခွင်ပေါင် စသော အသုံး အဆောင်များသည်လည်း ကုတ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။
ကုတ်၏သဘောကို အောက်ပါပြယုဂ်ဖြင့် သိသာနိုင်၏။
မီတာတံတစ်ခုကို အလည်တည့်တည့်၌ ဖောက်၍ ဆွဲ ထားပါ။
ထိုအခါ မီတာတံသည် ဆွဲထားရာအချက်၌ လည်နိုင် သောကြောင့် ထိုအချက်ကို လည်ချက်ဟုခေါ်သည်။
ဂရမ် ၅ဝ အလေးကို လည်ချက်နှင့် ၃ဝ စင်တီမီတာကွာသော နေရာ၌ဆွဲ ထား၍ လည်ချက်၏ အခြားတစ်ဖက်တွင် ဂရမ် ၁ဝဝ အလေး ကို ဆွဲပြီးလျှင် မီတာတံကို ရေပြင်ညီတန်းနေအောင် ညှိပေးပါ။
ထိုသို့ညှိပေး၍ ရေပြင်ညီတန်းနေသောအခါ ဂရမ် ၁ဝဝ အလေး သည် လည်ချက်နှင့် ၁၅ စင်တီမီတာအကွာ၌ ရှိသည်ကို တွေ့ရ လိမ့်မည်။
အလေးကို အမျိုးမျိုးပြောင်း၍ဖြစ်စေ၊ အကွာအဝေး ကို အမျိုးမျိုးပြောင်း၍ဖြစ်စေ စမ်းသပ်ကြည့်ပါ။
မီတာတံသည် ရေပြင်ညီတန်းနေသည့် အခါတိုင်းတွင် လည်ချက်၏ တစ်ဖက် တစ်ချက်၌ ဆွဲချထားသော အလေးများနှင့် ထိုအလေးတို့၏ လည်ချက်မှအကွာအဝေးတို့၏ မြှောက်ရကိန်းချင်း တူညီနေ သည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
လည်ချက် ၃ဝ စင်တီမီတာ ၁၅ စင်တီမီတာ ၅ဝ ဂရမ် ၁ဝဝ ဂရမ် အထက်ပါ မီတာတံတွင် တွေ့ရသည့်အတိုင်း ၅ဝ ဂရမ် * ၃ဝ စင်တီမီတာ = ၁ဝဝ ဂရမ် * ၁၅ စင်တီမီတာ ၁၅ဝဝ = ၁၅ဝဝ ဤအချက်တွင် ၅ဝ ဂရမ်ကို စိုက်အားဟုခေါ်နိုင်၍ ၁ဝဝ ဂရမ်ကို ဝန်ဟုခေါ်နိုင်သည်။
လည်ချက်နှင့်စိုက်အား၏ အကွာအဝေးကို စိုက်အားမောင်းတံဟူ၍လည်းကောင်း၊လည်ချက် နှင့် ဝန်အကွာအဝေးကို ဝန်မောင်းတံဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ် သည်။
လည်ချက် ထိုကြောင့် ကုတ်၏သဘောမှာ စိုက်အားနှင့် စိုက်အား မောင်းတံ၏ မြှောက်ရကိန်းသည် ဝန်နှင့် ဝန်မောင်းတံတို့၏ မြှောက်ရကိန်းနှင့် တူညီခြင်းပင်ဖြစ်၏။
ဤမူအရ စိုက်အား မောင်းတံကို ရှည်ရှည်ထား၍ ဝန်မောင်းတံကို တိုတိုထားခြင်း အားဖြင့် စိုက်အားနည်းနည်းနှင့် အလွန်လေးသောဝန်ကို ပင့်နိုင် တွန်းရွှေ့နိုင်လေသည်။
ပုံပမာ၊ စိုက်အားမောင်းတံကို ပေ ၁၅ဝ ထားပြီးသော် စိုက်အား ၁ဝ ပိဿာလောက်နှင့် ဖိချမည်ဆိုလျှင် ဝန်မောင်းတံ ၁၅ ပေတွင် ဝန်ပိဿာ ၁ဝဝ ကို မနိုင်လေသည်။
၁ဝဝပိဿာ * ပေ ၁၅ဝ = ၁ဝဝ ပိဿာ * ပေ ၁၅ ၁၅ဝဝ = ၁၅ဝဝ လည်ချက်၏ တည်နေပုံနေရာကိုလိုက်၍ ကုတ်များကို သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြားထားသည်။
ပထမအမျိုးမှာ ဝန်နှင့် စိုက်အားတို့သည် လည်ချက်၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ရှိ၍ ဝန် သည် လည်ချက်နှင့်သာ၍နီးသည်။
ထိုကြောင့် သာမန်စိုက်အား ဖြင့် အလွန်လေးလံသောဝန်ကို ဤကုတ်မျိုးနှင့် ကော်လျှင် ရနိုင်သည်။
ပြယုဂ်မှာ သံတူးရွင်း၊ ရေမောင်းတက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၏။
ဒုတိယ အမျိုးမှာ စိုက်အားနှင့် လည်ချက်တို့သည် အစွန်းတစ်ဖက်စီ၌ရှိ၍ ဝန်သည် ထိုနှစ်ခု၏ အကြား၌ရှိသည်။
ပြယုဂ်မှာ ကွမ်းညှပ်ဖြစ်၏။
တတိယအမျိုးမှာ စိုက်အားသည် လည်ချက်နှင့် ဝန်တို့၏ အကြား၌ရှိ၍ ပြယုဂ်မှာ မီးညှပ်၊ ဇာဂနာ စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
လည်ချက် စိုက်အား ဝန် ထို့ကြောင့် အခြေခံစက်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် ကုတ်၏ သဘောကို အသုံးချကာ စိုက်အားနည်းနည်းကို စိုက်အား မောင်းတံရှည်ရှည်ဖြင့်တွဲ၍ အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် စိုက်အား ထက် လေးသည်ကို မနိုင်ပေသည်။
မော်တော်ကားကို ဂျက်နှင့် ထောက်မပုံ၊ သစ်တုံးကိုကုတ်နှင့် ကော်ပုံတို့မှာ ကုတ်သဘော ကို အသုံးချထားပုံ သာဓကများပင် ဖြစ်လေသည်။
ရစ်လုံးနှင့် ရစ်တံ၏ သဘောမှာ စွန်လွှတ်ကစားရာ၌ အသုံးပြုသော ရစ်လုံး၏သဘောပင်ဖြစ်သည်။
ဝင်ရိုးတံတစ်ခု တည်းပေါ်တွင် ရစ်လုံးအကြီးတစ်ခုနှင့် အငယ်တစ်ခုကိုတပ်ဆင် ထားသည်ဆိုပါစို့။