kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရှေးက အုန်း၊ ငှက်ပျော၊ မာလကာ၊ သရက်၊ ပိန္နဲစသော သဘာဝဥယျာဉ်များနှင့် စိမ်းလန်းစိုပြေလျက် နေထိုင်စရာ ကောင်းသောကြောင့် ရွာသာယာဟု ခေါ်ဆိုကြောင်း သိရသည်။
အဘကား ဦးရွှေလှ၊ အမိကား ဒေါ်ကံ(ခ) ဒေါ်ခိုဥတို့ ဖြစ်၏။
(အချို့ကား အမိ၏ အမည်ကို ဒေါ်ကန်ဟု အမှတ်အသား ပြု၏။
) ဦးခန္တီ၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်ဖိုးမောင် ဖြစ်သည်။
မောင်ဖိုးမောင်ကို ပဋိသန္ဓေစွဲကပ်စဉ်ကာလမှာပင် မယ်တော်ကြီး ဒေါ်ခိုဥတွင် ထူးခြားသော နိမိတ်အိပ်မက်ထူးများ၊ မကြာခဏ မက်ခဲ့သည်ဆို၏။
မွေးဖွားစဉ်ကာလမှာလည်း ဆရာများမှ ဇာတာကိုတွက်စစ်ကာ 'ဘုန်းတော်ကြီးသော်လည်းကောင်း၊ မင်းသော်လည်းကောင်း'ဖြစ်မည်ဟု အတပ်ဟောခဲ့ကြသည်ဆို၏။
ငယ်ဘဝ မောင်ဖိုးမောင် ၉ နှစ်သားအရွယ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ချိန်တွင် လောကီလောကုတ္တရာဘက်၌ ပညာရည်ကြွယ်ဝသောသိမ်ကုန်းကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ အပ်နှံခဲ့၍ ပညာသင် ကြားစေခဲ့လေ၏။
ထိုအခါ မောင်ဖိုးမောင်၏ ဉာဏ်ရည်မှာအတူ နေကျောင်းသားများထက် ပိုတတ်ခဲ့သည်ဆို၏။
မောင်ဖိုးမောင် ၁၃ နှစ်သားအရွယ် ရောက်ချိန်တွင် သိမ်ကုန်းဆရာတော်ဘုရားကြီးကိုပင်ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက်သာမဏေ ဘဝသို့ရောက်ရှိခဲ့လေ၏။
ဆရာတော်ကြီးမှ သာမဏေဘွဲ့ကို 'ခန္တီ'ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့လေ၏။
ရှင်ခန္တီ။
ရှင်ခန္တီသည် သာသနာ့ဘောင်တွင် ပျော်မွေ့စွာဖြင့် ပရိယတ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့ရာ စာပေကျမ်းဂန်အတော် ပင်တတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ရဟန်းခံနိုင်ချိန် ၁၂၄၉ခုနှစ်တွင်သိမ်ကုန်း ဆရာတော်ကြီးကိုပင် ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘဝသို့ရောက်ရှိခဲ့ လေသည်။
ရဟန်း ဘွဲ့တော်မှာ ဦးခန္တီဖြစ်၏။
ရဟန်းဝါ ၁၂ ဝါတိုင်တိုင် စာပေ ကျမ်းဂန် များကို သင်ကြား တတ်မြောက် ခဲ့ပြီးနောက်၊ ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် ရသေ့ အသွင်သို့ ကူးပြောင်း သွားသည်။
ရသေ့ အသွင်ဖြင့် ငါးပါး၊ ရှစ်ပါး၊ ကိုးပါး၊ ဆယ်ပါး၊ စသော ဥပုသ် သီလများကို စောင့်ထိန်းရင်း မန္တလေးမြို့ သာခိုတောင်၊ ရွှေမြင်တင် တောင်များ၌ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ် နေသည်။
ထိုသို့ ရဟန်းဘဝရောက်ရှိခဲ့ချိန်မှစ၍ပရိယတ်စာပေ၌ တွင်မက သမထ၊ ဝိပဿနာတို့ကိုလည်း လေ့လာသင်ယူခဲ့ရာ တွင် သစ်ဆိမ့်ဆရာတော်၊ ဘုရားကြီးဆရာတော်၊ စစ်ကိုင်းထွဋ် ခေါင်ဆရာတော်တို့ထံ နည်းနာခံသင်ကြားခဲ့သည်ဆို၏။
ဆရာ တော်ကြီး ဦးသီလထံ၌လည်း နည်းနာယ ခံယူခဲ့သည်ဟုဆိုကြ ၏။
ထိုမှ ရမည်းသင်း ကံမြင့်ဆရာတော်ထံမှ ဘာဝနာနှင့် ဝိပဿနာ ကမဋ္ဌာန်းနည်းအဖြာဖြာကို သင်ယူခဲ့၍ပါရမီအခံဖြင့် ဦးခန္တီသည် ရွှေဂူ ကန်ပေါက်တောရ၊ နဝင်းတောရ၊ ပင်စုရွှေဆံ တော်တောရများ၌ တစ်ပါးတည်း တရားအားထုတ်တော်မူခဲ့ သည်ဆို၏။
ထိုကဲ့သို့ လှည့်လည်ကျင့်ကြံအားထုတ်နေရင်းမှ ၁၂ ဝါအရတွင် ဦးခန္တီသည် တရားဒေသနာနှင့် အများဝေနေယျာ ကယ်ယူချီးမြှောက်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းသစ်များကိုတွေးတော ကြံဆမိသဖြင့် ရသေ့အသွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်ဆို၏။
ထူးခြား သော၊ ဆုံးဖြတ်ရဲသော၊ စွန့်လွှတ်ရဲသော အသိအမြင်ထူးဟု မှတ်တမ်းတင်ကြရလေ၏။
ထိုသို့ဖြင့် ရသေ့ဘဝရောက်ကာ သားခိုတောင်တွင်နေ ထိုင်ပြီးနောက် ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေမြင်တင်တောင်သို့ထွက်ခွာ ခဲ့သည်ဆို၏။
ရွှေမြင်တင်တောင်တွင်နေစဉ် ဦးခန္တီ၏အကျင့် သီလပြည့်စုံမှုကြောင့် ဒကာ၊ ဒကာမများ ပို၍ပို၍ များလာခဲ့ သည်ဆို၏။
သာသနာပြု လုပ်ငန်းများ ရသေ့ ဦးခန္တီအား တောင်ခွင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်ကြီးက 'သာသနာ့ ဟိတ ဓဇ နာယက' ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ချီးမြှင့်သည်နှင့် လျော်စွာ ဦးခန္တီသည် ရွှေမြင်တင်တောင် အဝန်း၌ စေတီ ၄၉ ဆူ၊ ကျောင်းပေါင်း ၃၄ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်ပေါင်း ၁၆၊ ရုပ်ပွားတော်ကြီး ၁၅ ဆူ တို့နှင့် အခြား အဆောက်အအုံ များကို ၈ နှစ် ကာလ အတွင်း တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
တောင်ပခြုပ် ၌လည်း ချမ်းသာရ စေတီ၊ ဆုတောင်းပြည့် စေတီ၊ ကျိုက်ထီးရိုး စေတီ၊ ကျောက်ဆင် စေတီ တို့ကို တည်ထား ပြုစုခဲ့သည်။
၁၂၆၂ ခုနှစ်၌ ပျဉ်းမနား ဆင်ဖြူတောင်သို့ ကြွရောက်၍ လည်းကောင်း၊ ထိုမှ လယ်ဝေးသို့ ကြွရောက်၍ လည်းကောင်း၊ ဘုရား ပုထိုး အဆောက်အအုံ စသည် များစွာ တို့ကို တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၂၇၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကင်းတောင်ကို ပြုပြင်သည်။
မန္တလေး တောင်ခြေ စန္ဒမုနိ ဘုရားနှင့် သထုံမြို့ ရွှေစာရံ ဘုရား များတွင် ကျောက်ချပ်ရေ ၃၀၀ဝ ကျော်ရှိ ပိဋကတ်တော် အဋ္ဌကထာများကို ကျောက်ထက် အက္ခရာ တင်ခဲ့သည်။
အခြားသော ဦးခန္တီ၏ ကောင်းမှု ကုသိုလ်တော်ကား မန္တလေး ကျောက်တော်ကြီး ဘုရား၊ ကုသိုလ်တော်ဘုရား၊ အာနန္ဒာဘုရား တို့၌ အာရုဏ်ခံ တန်ဆောင်းများ ၊ အုတ်ဆောင်းတန်းများ၊ ရုပ်ပွားတော်များ တည်ဆောက်ခြင်း၊ တောင်ပြုံး ဆုတောင်းပြည့် စေတီနှင့် စောင်းတန်းများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မယ်ဥတောင်၌ စေတီပုထိုးများ တည်ခြင်း၊ အမရပူရမြို့ ပုထိုးတော်ကြီး အတွင်းရှိ ခေါင်းလောင်းကြီးနှင့် တန်ဆောင်းများ တည်ခြင်း၊ စစ်ကိုင်း၊ ဆင်များရှင်စေတီ ထီးတင်ခြင်း၊ ရွှေစာရံဘုရား မွမ်မံခြင်း၊ မေမြို့ ညံတောဘုရားကြီး(ပြင်ဦးလွင်)၌ ရုပ်ပွားတော်ကြီးများ တည်ခြင်း၊ ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓောဘုရားမှသည် ဟင်္သာကုန်းဘုရား အထိ စောင်းတန်းနှင့် တန်ဆောင်းများ တည်ဆောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် မင်းဘူးနယ် ရွှေစက်တော် ဘုရား၌ စေတီ၊ ရုပ်ပွားတော် တန်ဆောင်းများ တည်ခြင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် ရွှေဥမင်တောင်၊ သိန္နီမြို့နယ် ရွှေမြင်တင် တောင်များ၌ တန်ဆောင်း၊ ရုပ်ပွားတော်နှင့် စောင်းတန်းများ တည်ဆောက်ခြင်း၊ မော်လမြိုင်မြို့ သံလွင် တောင်ရိုးပေါ်၌ ရုပ်ပွားတော်နှင့် တန်ဆောင်း တည်ဆောက်ခြင်း စသည်များ ပြုလုပ် ခဲ့သည်။
ဤကဲ့သို့ သာမန် လူတို့ စိတ်ကူးရန် မဝံ့သည့် အဆောက်အအုံကြီး များကို တောင်ထိပ်များပေါ်၌ တည်ဆောက် ရသည့် တာဝန်မှာ ကြီးလေး လှသော်လည်း ဦးခန္တီ၏ စေတနာ အစွမ်းသတ္တိကြောင့် လွယ်ကူစွာ ပြီးစီးခဲ့သည်သာ ဖြစ်သည်။
ထိုစဉ် အခါက ဦးခန္တီ၏ စေတနာနှင့် လုပ်ငန်းကို မြန်မာနိုင်ငံ တဝန်းလုံး သိရှိ နှစ်သက် ကြသဖြင့် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်မှ စေတနာရှင် များသည် အလှူငွေ များကို ရက်ရောစွာ ထည့်ဝင် လှူဒါန်း ကြသည်။
ဦးခန္တီ ဆိုလျှင် စိတ်ချစွာဖြင့် သဒ္ဓါ ယုံကြည် ကြသည်။
ဗြိတိသျှ အစိုးရ ကလည်း ဦးခန္တီအား သွားလိုရာ ရေကြောင်း၊ ကုန်းကြောင်း ခရီးလမ်း များကို လွယ်တကူ သွားလာနိုင်ရန် ခွင့်ပြု လက်မှတ်များ ဆက်ကပ် လှူဒါန်း ထားသည်။
ဦးခန္တီ ပြုစုတည်ထားသော ဘုရား ပွဲတော် ပျော်ပွဲ၊ ရွှင်ပွဲများ ကျင်းပလိုက အစိုးရ ထံ၌ အမိန့် ခံယူရန် မလိုခြင်း စသော အထူး အခွင့်အရေးများ ကိုလည်း ပေးထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဦးခန္တီ ကြီးမှူး နှိုးဆော်၍ ပြုလုပ်သည့် ကောင်းမှုများမှာ အလွန်ပင် များပြား လှ၍ တန်ဖိုး ဖြတ်ရန်ပင် မလွယ်ကူ လှချေ။
အချို့က သန်း ၂ဝ ကျော်ဖိုး ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်း ကြသည်။
အနှစ် ၄ဝ ကျော် အတွင်း မြို့ပေါင်း၂၀၊ ဌာနပေါင်း ၄၇ ဌာန တို့တွင် အမျိုးမျိုးသော အဆောက်အအုံ တို့ကို တည်စိုက်ခဲ့ရာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ပျက်စီး သွားသော အဆောက်အအုံ အချို့ပင် သိန်း ၂ဝ ကျော် တန်ဖိုးမျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်း ကြသည်။
ဦးခန္တီသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သာသနာရေး ဆိုင်ရာနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံ များစွာကို ဒေသအနှံ့အပြား၌ ဦးစီးဆောင်ရွက် တည်ထားပေးခြင်းကြာင့် နိုင်ငံနှင့်အဝန်း ထင်ရှားခဲ့သော ရသေ့ကြီးဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် မန္တလေးတောင်ကို မွမ်းမံသူ ဖြစ်သောကြောင့် မန္တလေးတောင် ရသေ့ကြီးဟု ပို၍ လူသိများလာသည်။
ဦးခန္တီသည် အရပ်အမောင်း ၆ ပေကျော် ရှိသည်။
သေးသွယ်သော မျက်နှာ၊ ဖြောင့်စင်းသော နှာတံ၊ ကျယ်ပြန့်သော နဖူး၊ ရှည်၍ ကားသော နားရွက်၊ ချွန်သော ဦးခေါင်းနှင့် သွယ်ပျောင်းသော လက်တံခြေတံများ ရှိသည်။
တည်ငြိမ်သော အသွင်၊ အေးမြသော အမှုအရာများ ရှိသည်။
စကား ပြောရာတွင် ဖြည်းဖြည်းနှင့် အေးဆေးစွာ တလုံးချင်း ပြောလေ့ရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီး၌ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီသည် စစ်ဒဏ်ကြောင့် မိမိကောင်းမှုများ ပျက်စီးသည်ကို အသစ် ပြန်လည် ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့သည်။
ဤသို့ ပြင်ဆင် မွမ်းမံရင်းပင် အဆောက်အအုံ အသစ်များကိုလည်း ထပ်မံတည်ဆောက်ရန် စီမံ စိုင်းပြင်းခဲ့သည်။
ယင်းသို့ စီမံဆဲ၌ပင် ၁၃၀၇-ခုနှစ် လောက်က စွဲကပ်သော လေငန်းရောဂါ ဝေဒနာကြောင့် ကိုယ်တခြမ်း အနည်းငယ် သေနေရာမှ ၁၃၁ဝ-ပြည့်နှစ် ပြာသို လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် ည အသက် ၈၁ နှစ် အရွယ်တွင် ဥတုဇရုပ် ကလာပ် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်သည်။
ရသေ့ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ၂ နှစ်တိုင်တိုင် ပူဇော်ကန်တော့ကြ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ထောက်ပံ့ အလှူတော်ငွေ ၅၀၀ဝ-ကျပ် အရပ်ရပ် ဈာပန အလှူတော် ရန်ပုံငွေများ စုပေါင်းလျက် ၁၃၁၂-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲ လဆန်း ၈ ရက်နေ့မှ တပို့တွဲ လပြည့်နေ့အထိ ခမ်းနားသိုက်မြိုက်စွာ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ပြုခဲ့ကြ၏။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စပယ်ဦး စာပေ ဖြန့်ချိရေးက တတိယ အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ရွှေဥဩ ပြုစုတဲ့ 'တချိန်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ' ကိုးကား Category:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Education) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။
လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ ချောချောစိန် ဖြစ်သည်။
အနိုင်ရ လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ကမူ ​​ဒေါက်တာ​ဇော်​ဝေစိုးအား ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် ခေတ္တပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။
https://burmese.voanews.com/a/crph-acting-union-minister/5798240.html?nocache=1http://burmese.dvb.no/archives/448312https://burmese.voanews.com/a/crph-acting-union-minister/5798240.html?nocache=1 သမိုင်းကြောင်း မြန်မာ့ပညာရေးသမိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးသည် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှစ၍ ရပ်ရွာဒေသအလိုက် တည်ရှိသည့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် တက်ရောက်သင်ယူခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှ အစိုးရက ၁၈၆၆ ခုနှစ် မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် ပညာရေးဌာနကို တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးသင်ကြားမှုပုံစံမှ အတန်းသင် ပညာရေး သင်ကြားမှု ပုံစံသို့ စတင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်းကောလိပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာကောလိပ်ကို တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်းကောလိပ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၇၆ခုနှစ်တွင် ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း (နောမန်ကျောင်း)ကို ရန်ကုန်မြို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေးဌာနမှ ဆရာအတတ်ပညာ ဒီပလိုမာသင်တန်း ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပေါင်းစည်း ကောလိပ်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဆရာအတတ်သင် သိပ္ပံကို ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ဘဝသစ်ဖန်တီးမှု ပညာရေး စီမံကိန်းကိုရေးဆွဲပြီး ၁၉၅၂ ခုနှစ် မှစ၍ ၄ နှစ်စီမံကိန်းများ ချမှတ် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။
လူထုပညာရေး စီမံကိန်းအရ အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် အခြေခံ တတ်မြောက်ရေးအတွက် "အ"သုံးလုံး သင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်လေ့ကျင့် ပေးခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် မတိုင်မီဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ပညာရေး၊ ဥပဒေ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ လူမှုရေးသိပ္ပံ၊ သစ်တော စသည့် မဟာဌာနများကို တက္ကသိုလ်များတွင် ဖွဲ့စည်းပြီး အထူးပြုဘာသာရပ် သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်မှစ၍ အချို့သော မဟာဌာနများကို သီးခြားတက္ကသိုလ်များ အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပညာရေး ၄ နှစ်စီမံကိန်းများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အခြေခံပညာ ကဏ္ဍတွင် ပညာရေး နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ ကျင်းပ၍ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နိုင်မည့် အစီအမံများကို ရေးဆွဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပညာရေး သုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေး စစ်တမ်း ကောက်ယူလေ့လာမှု လုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄-၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစ၍ သက်ကြီး စာတတ်မြောက်ရေး "အ"သုံးလုံး လုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀ဝ၀-၂၀ဝ၁ ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှစ်မှ ၂၀ဝ၃-၂၀ဝ၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ် အထိ အမျိုးသား ပညာရည် မြင့်မားရေး အထူးလေးနှစ် စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အမျိုးသား ပညာရည် မြင့်မားရေး အနှစ်(၃၀) နှစ်ရှည် စီမံကိန်းကို ၂၀ဝ၁-၂၀ဝ၂ ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှစ်မှ ၂၀၃၀-၂၀၃၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ သတ်မှတ်ခဲ့ကာ နှစ်တို(၅)နှစ် စီမံကိန်းကာလ(၆)ခု ပိုင်းခြား၍ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
ယခုဆိုလျှင် ၂၀၁၆ခုနှစ်မှစတင်ကာ kg+12ဟူ​သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းသစ်ကိုပြင်ဆင်ရေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
၎င်းသည် က‌​​လေးဗဟိုပြု ccaအပေါ်တွင်အခြေခံထားသည်။
ယခုအချိန်တွင် kg မှစပြီး G12 အထိ အတန်းများအားသင်ကြားပို့ချနေပြီဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် အစိုးရအသစ်တက်လာချိန်၌ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းကာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)အဖြစ် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ယင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများကို ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ပညာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်မှ ပြန်ခွဲထုတ်၍ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် သီးခြားပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးစီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန ဆရာအတတ်ပညာဦးစီးဌာန ပညာရေးသုတေသန၊ စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန အခြေခံပညာဦးစီးဌာန မြန်မာနိုင်ငံစာစစ်ဦးစီးဌာန မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဦးစီးဌာန ကျောင်းပြင်ပနှင့် တစ်သက်တာပညာရေးဦးစီးဌာန လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့ Nay Pyi Taw State Academy ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ အမည်တာဝန်သက်တမ်းအစိုးရဒုတိယဝန်ကြီးများ၁။
ဒေါက်တာ မြအေးသိန်းစိန်အစိုးရ၂။
ဒေါက်တာ ခင်စန်းရီ ၃။
ဒေါ်အောင်ဆန်းဆုကြည်၃၀-၃-၂၀၁၆ - ၆-၄-၂၀၁၆ထင်ကျော်အစိုးရ၄။
ဒေါက်တာ မျိုးသိမ်းကြီး၆-၄-၂၀၁၆ - ၁-၂-၂၀၂၁ထင်ကျော်အစိုးရ ဝင်းမြင့်အစိုးရ၅။
ဒေါက်တာ ညွန့်ဖေ၁၆-၂-၂၀၂၁ - ၃၁-၇-၂၀၂၅မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးဇော်ဝင်း၆။
ဒေါက်တာ ချောချောစိန်၃၁-၇-၂၀၂၅ - ယနေ့အထိညိုစောအစိုးရဒေါက်တာဇော်မြင့် ဦးနေမျိုးလှိုင် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စဉ်အမည်တာဝန်သက်တမ်းပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအစိုးရရင်းမြစ်ဒေါက်တာဇော်မြင့်၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ဒေါက်တာညွန့်ဖေဦးဇော်ဝင်း၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ဒေါက်တာညွန့်ဖေ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ။
300px|လျှပ်စီးလက်ခြင်းသည် လေထုအတွင်းရှိ လျှပ်စစ် တည်မြဲစွမ်းအင်မှ အပူရွေ့လျားစွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင်နှင့် အသံစွမ်းအင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည်။
ရူပဗေဒရှိ စွမ်းအင် () ဟူသော ပမာဏသဘောသီးသန့် တိုင်းဖွယ်(အခြင်းအရာ) သည် အလုပ်ပြီးမြောက်မှု အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သော တိုင်းဖွယ် (quantity) ဖြစ်၍ အလုပ်နှင့် ယူနစ်ချင်းလည်း တူသည်၊ ရူပဗေဒသုံး သင်္ချာအားဖြင့် အလုပ်ပြီးမြောက်မှု ဟူသည်မှာ အားတစ်ခု သက်ရောက်မှုကြောင့် ဒြပ်ထုတခုခုက ထိုအားသက်ရောက်မှု လားရာအတိုင်း အရွေ့ (displacement) ဖြစ်ပေါ်သွားမှု အချိုးအစားမျိုး ဖြစ်၏။
စွမ်းအင်(energy) က ဤတွင် ဖြစ်သည်၊ အလုပ်ပြီးမြောက်ပမာဏက ဖြစ်သည်။
ဟူသည်မှာ အားဗှတ္တာ နှင့် အရွေ့အကွာအဝေးဗှတ္တာ တို့ ၂ခု၏ အစက်ချမြှောက်လဒ် ဖြစ်၏။
နှင့် တို့က ၎င်းဗှတ္တာတို့၏ ပမာဏရင်းများ ကိုယ်စီ ဖြစ်၍၊ က ၎င်းဗှတ္တာတို့ကို ယှဉ်ချိန်ကြည့်လျှင် ကြားကွာဟမှုအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်နေမည့် ထောင့်ပမာဏ ဖြစ်၏။
စွမ်းအင် အသွင်ပြောင်းပုံ သာဓကအားဖြင့် ဒြပ်ဆွဲစက်ကွင်းအတွင်း၌ ဒြပ်ထုကို အမြင့်တစ်ခုတွင် ချိတ်ဆွဲထားပါက အချိတ်ဖြုတ်လိုက်သည်နှင့် ပြုတ်ကျလိုသည့် တင်းအားတမျိုး ရှိနေပြီး ထိုအဖြစ်သည် တည်အောင်းစွမ်းအင် (:en:potential energy) ရှိကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းနေသည်။
ထို့ကြောင့် ကြိုးကို အထိုက်အလျောက် ရှည်ဆန့်စေလျှင် ထိုရှည်ထွက်အလျားနှင့် ဒြပ်ဆွဲအား၏ မြောက်လဒ်သည် အလုပ်ပြီးမြောက်မှု (work done) ဖြစ်ပြီး တည်အောင်းစွမ်းအင်အချို့က အလုပ် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခြင်းဟု နားလည်နိုင်သည်။
ထို့နောက် ကြိုးဖြုတ်လိုက်၍ ပြုတ်ကျရွေ့လျားသွားလျှင် တည်အောင်းစွမ်းအင် တို့က အရွေ့စွမ်းအင် အဖြစ်သို့ အသွင် ကူးပြောင်းသွားခြင်း ဖြစ်မည်။
စွမ်းအင်မှာ အသွင်အမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ရွေ့လျားစွမ်းအင်၊ တည်မြဲစွမ်းအင်၊ အပူစွမ်းအင်၊ အသံစွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်စွမ်းအင်၊ ဓာတုစွမ်းအင် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် Hermann von Helmholtz က စွမ်းအင် အသွင်အားလုံးမှာ တူညီပြီး စွမ်းအင် အသွင်တစ်မျိုး ပျောက်ကွယ် သွားသော်လည်း တူညီသည့် ပမာဏဖြင့် အခြားအသွင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။
ယင်းအဆိုကို နောင်တွင် စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမဟု လူသိများလာသည်။
အပင်မှန်သမျှသည် ရှင်သန်ကြီးထွားရေးအတွက် ရေ၊ လေနှင့် မြေကြီးထဲမှ အခြားအာဟာရ ဓာတ်များအပြင် အထူးသဖြင့် နေ၏ အပူရှိန်ကို စုပ်ယူရန်လိုပေသည်။
သစ်ပင်ကြီး များထူထပ်သည့် တောနက်ကြီးများတွင် အချို့သော အပင်ငယ်များသည် နေရောင်ခြည်ကို လုံလောက်စွာ မရကြသဖြင့် ဆက်လက်၍ မကြီးပွားနိုင်ကြတော့ဘဲ၊ သေကြရလေသည်။
ကမ္ဘာဦး အခါမှစ၍ ဤသို့ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြစ်လာခဲ့ရာ ကာလကြာသော်၊ ကနဦးက သေကုန်ကြသော အပင်များသည် တဖြည်းဖြည်း မြေကြီးအောက်ထပ်သို့ ရောက်ရှိကြလေတော့သည်။
ငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းစသော ပြင်းထန်သည့် လှုပ်ရှားမှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘာ၏ အပေါ်ယံမြေလွှာသည် နေရာအမျိုးမျိုး ပြောင်းခဲ့ရသည်။
တခါတရံ ရှေးကသစ်တော ကြီးများသည် ပင်လယ်ပြင်အောက်သို့ ရောက်သွားတတ်၍ ပင်လယ်အောက်ခံမြေပြင်ကလည်း ကုန်းအဖြစ် ပေါ်လာတတ်လေသည်။
အထက်ပါ ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းကြာအောင် သဲမြေ၊ နုံးမြေနှင့် ရေတို့၏ အဖိအနှိပ်ကို ခံရသောအခါ ရှေးပဝေသဏီက နေ၏စွမ်းအင်ဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့သည့် အပင်ကြီးများသည် မာကျောမည်းနက်သော ကျောက်မီးသွေးဖြစ်သွားကြတော့သည်။
ထို့ကြောင့် မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောမှ စ၍ ယာဉ်အမျိုးမျိုး၊ စက်အမျိုးမျိုး၊ အလုပ်ရုံ အမျိုးမျိုးတွင် မသုံးမဖြစ်အောင် အရေးကြီးသည့် ကျောက်မီးသွေးဟူသည်မှာ အခြားမဟုတ်၊ နေ၏အလင်းနှင့် အပူကိုစုဆောင်းကာ၊ နေပူရှိန်စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ထားသည့် ပစ္စည်း ပင် ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့နားလည်အပ်ပေသည်။
ကျောက်မီးသွေးတွင်သာမဟုတ်၊ အပင်မှန်သမျှတွင်လည်း နေပူရှိန်စွမ်းအင် အနည်းနှင့်အများ ပါရှိသည်ချည်းသာ ဖြစ်၏။
လူတို့စားသုံးသော အသီးအပင်အရွက်တို့၌ နေပူရှိန်စွမ်းအင် သည် အစာအာဟာရ၏ ဓာတ်စွမ်းအင်အဖြစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲပါဝင်သည်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့သည် အစာအာဟာရကို မမှီဝဲဘဲ အလုပ် မလုပ်နိုင်။
ထို့ကြောင့် အစာအာဟာရကို စားသုံးရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် နေပူရှိန်စွမ်းအင်မှ ဖြစ်သော အာဟာရ၏ဓာတ်စွမ်းအင်ကို လှုပ်ရှားလျက် အလုပ်လုပ်နိုင်သည့် ကြွက်သားစွမ်းအင်သို့ ပြောင်းလဲပေးလိုက်သည်။
ရေနွေးငွေ့ဖြင့်လည်သော စက်များတွင်၊ ဗွိုင်လာ ရေနွေးအိုးကို အပူတိုက်ပေးရန်အတွက် ကျောက်မီး သွေးနှင့် ထင်းကို အသုံးပြုကြသည်။
ကျောက်မီးသွေးကိုဖြစ်စေ၊ ထင်းကိုဖြစ်စေ၊ မီးရှို့လိုက်သောအခါ ထိုပစ္စည်းတို့တွင်ရှိသည့် နေပူရှိန် စွမ်းအင်သည် အပူစွမ်းအင်ဖြစ်လာသည်။
မီးပူရှိန်ကြောင့် ရေမှ ရေနွေးငွေ့ ဖြစ်လာသောအခါ၊ ရေအဖြစ်တွင် ရှိသည့်အရွယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်း ၇ဝဝ ခန့်ကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထို့ကြောင့် ရေနွေးငွေ့တွင် အလွန်ပြင်းထန်ကြီးမားသော ဖိအားကန်အားရှိသည့်အတွက် တခါတရံ ဗွိုင်လာအိုးပင် ပေါက်ကွဲ တတ်သည်။
ရေနွေးငွေ့ဖြင့် စက်များလည်သောအခါ ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်လာသည့် အပူစွမ်းအင်သည် စက်စွမ်းအင် ဖြစ်သွားသည်။
စက်စွမ်းအင်ဆိုသည်မှာ ဝတ္ထု၏ တည်နေရာကို လည်းကောင်း၊ ရွေ့လျားမှုကိုလည်းကောင်း၊ အခြေအနေကိုလည်းကောင်း အမှီပြု၍ ဖြစ်သော စွမ်းအင်ကို ဆိုလိုသည်။
အကယ်၍ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ထွန်းစေသည့် ဒိုင်နမိုကို လည်စေလျှင် ကျောက်မီးသွေးမှ အပူစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ဖြစ်သွား၍၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မီးပူတိုက်ခြင်း၊ ဓာတ်မီးထွန်းခြင်းကိစ္စ များကို ပြုလုပ်လျှင်ကား၊ အပူစွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင် ဖြစ်သွားပြန်လေသည်။
မြစ်ရေ၊ ကန်ရေ၊ ရေတံခွန်တို့မှ ရေအားဖြင့်လည်သော စက်များ၊ လေအားဖြင့်သွားသော ရွက်လှေများကို ကြည့်လျှင် နေ၏စွမ်းအင်အပြင် အခြားစွမ်းအင်များလည်း ရှိသေးသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
သို့ရာတွင် နေရှိ၍သာလျှင် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာရှိ ရေသည်အငွေ့ပျံကာ မိုး၊ ဆီးနှင်းအဖြစ် ရွာသွန်းသောကြောင့် မြစ်ချောင်း၊ ရေတံခွန်စသည်တို့ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်း၊ နေရှိ၍သာလျှင် လေတိုက်ခတ်မှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်းတို့ကို စဉ်းစားသော်၊ နေသည် ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာသုံး သဘာဝစွမ်းအင်ကို အများဆုံးထုတ်ယူသည် ကို သတိမူအပ်ပေသည်။
တည်မြဲမှု သဘောတရား နေ၏စွမ်းအင်မှ အပူစွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင်၊ စက်စွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အစရှိသဖြင့် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းတတ်ပုံ၊ ကူးပြောင်းနိုင်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ပြီ၊ စွမ်းအင်တစ်ခုမှ စွမ်းအင်တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အလုံးစုံကူးပြောင်းခြင်းကားမရှိပေ။
ပုံစံအားဖြင့် ရေနွေးငွေ့စက်များတွင် ကျောက်မီးသွေးကို မီးရှို့ရာမှရရှိသော အပူစွမ်းအင်သည် စက်စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ အားလုံးပြောင်းလဲသွားသည်မဟုတ်။
ဗွိုင်လာ အိုးကို ပူစေခြင်း၊ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိလေကို ပူစေခြင်း စသည်တို့ဖြင့် အချို့တဝက် ဆုံးပါးသွားသေးသည်။
သို့သော် ထိုသို့ဆုံးပါးသွားသော စွမ်းအင်မှာ လုံးဝပျောက်ပျက်သွားခြင်းမဟုတ်၊ စွမ်းအင်တစ်မျိုး မှ စွမ်းအင် တစ်မျိုးသို့ပြောင်းလဲသွားခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးခေတ် အဂ္ဂိရတ်ဆရာကြီးများ လက်ထက်မှစ၍ နောက်ပေါ်သိပ္ပံဆရာ အသီးသီးတို့ လက်ထက်တိုင်အောင် အပြင်အပက မည်သည့်စွမ်းအင်ကိုမျှ မသုံးဘဲ အလိုအလျှောက် ထာဝစဉ်လည်မည့် စက်မျိုးကို နှစ်ရှည်လများ အမျိုးမျိုးကြံစည်ခဲ့ဘူးလေသည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးစက်မျိုးကို ကြံစည်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးရန် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မဖြစ်နိုင်သည့်အတိုင်း ထာဝစဉ်လည်မည့်စက်မှာ ရှေးကလည်းမဖြစ်နိုင်၊ ယခုလည်းမဖြစ်၊ နောင်ကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်စရာအကြောင်း မရှိချေ။
စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍မရနိုင်။
စွမ်းအင်သည် တစ်မျိုးမှတစ်မျိုးသို့ ကူးပြောင်းသွားသော်လည်း၊ ပျက်ပြုန်းကြေသုဉ်းသွားသည်ဟူ၍မရှိ ဆိုသည့်အချက် ကို အချိန်ခြားလည်း အဖြစ်တူမှု (:en:time symmetry) ရှိသည့် ဖြစ်အင်များအတွင် နက်တာ သီအိုရမ် (:en:Noether theorem) အရ လက်ခံထားကြသည်။
ဤသဘာဝ သဘောကို 'စွမ်းအင်၏ မပြောင်းစည်း'ဟု ခေါ်လေသည်။
စွမ်းအင်က ဒြပ်နှင့် ဆက်နွယ်ပုံ မကြာမီက ဒြဗ်၏ သဘောနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အသိသစ် အတွေ့သစ်များ ရလာရာမှ စွမ်းအင်၏ သဘောသည်လည်း အနည်းငယ် ပြောင်းလဲသွားလေသည်။
အခြေခံလုံလောက်လျှင် ဒြပ်သည် အကယ်ပင် ပျောက်ကွယ်သွား၍၊ ထိုဒြဗ်၏ နေရာ၌ စွမ်းအင်အချို့ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။
ထိုအဖြစ်မျိုးကို အက် တမ်၏ ဗဟိုဆံမှ စွမ်းအင်ထုတ်၍ အက်တမ် ဗုံး လုပ်ရာတွင် တွေ့ရသည်။
ဤစွမ်းအင်ကို အက်တမ်၏ ဗဟိုဆံ(နျူကလီးယား) စွမ်းအင်ဟု ခေါ်တွင်လျက် ရှိသည်။
နေ၏အတွင်းပိုင်းတွင်လည်း ဤကဲ့သို့ပင်ဒြပ်ဝတ္ထုအဖြစ်မှစွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တွေ့ရလေသည်။
ယခုအခါ ဒြပ်မှန်သမျှကို စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရန် မတတ်နိုင်သေးချေ။
သို့ရာတွင် ဒြပ်မှ စွမ်းအင်သို့လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှ ဒြပ်သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟူသောအချက်ကို အခြေခံထားပါက၊ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု ပထမနိယမ အရဆိုရမည့်အစား စကြဝဠာတွင် ရှိသမျှ ဒြပ်-စွမ်းအင် (mass-energy) ဟူသည့် တိုင်းဖွယ်၏ ပမာဏပေါင်းမှာ အမြဲတမ်း မပြောင်းလဲဘဲ ရှိသည်ဟု ဆိုမှပို၍ မှန်ကန်ရာရောက်ပေမည်။
စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ဒုတိယနိယမ အဆိုမှာ စွမ်းအင် တစ်မျိုးမှတစ်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲတိုင်း စွမ်းအင်အချို့သည် အပူစွမ်းအင်အဖြစ်ဖြင့် အလဟဿ ဆုံးပါး လွတ်မြောက်သွားသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဤအတိုင်းသာမှန်ပါက တဖြည်းဖြည်း အပူစွမ်းအင် ဆုံးပါးမှုသည် များများလာသောကြောင့် တစ်နေ့သော် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အပူသုန်း၍ ပျက်စီးသည့်ဘေးနှင့် တွေ့ကြုံရမည်မှာ သေချာနေပြီ။
သို့သော် ဤယူဆချက်ကို သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများအားလုံးက လက်မခံကြသေးချေ။
အသုံးချမှုနှင့် ယနေ့ခတ်ကမ္ဘာ ယခုအခါ စက်ကိရိယာ အမျိုးမျိုးအတွက် အားကိုးနေရသော ကျောက်မီးသွေး နှင့် ရေနံများ ကုန်ခန်းသွားလျှင် ကြုံရမည့်အခက်အခဲကို ပူပန်ဖွယ်ရာ ကြုံတွေ့နေရသည်။
ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံမှာ နေ၏စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ထားသည့် ပစ္စည်းများပင်ဖြစ်ရာ ထိုပစ္စည်းများ ကုန်ခန်းသွားသည့်တိုင်အောင် နေမှာထွန်းလင်းမြဲ ထွန်းလင်းနေဦးမည်ဖြစ်၍ ဘာမျှစိုးရိမ်စရာမရှိဟု အချို့က ဆိုပေမည်။
သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် နေ၏စွမ်းအင်ကို တိုက်ရိုက်မဟုတ်ဘဲ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့်သာလျှင် သုံးစွဲနိုင်ကြ သေးသည့်အတွက် အခက်နှင့်ကြုံရလေ။
ယခုအခါ နေပူရှိန်နှင့် နေလတို့၏ ဆွဲငင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လေနှင့်တကွ ရေစီး၊ ရေတံခွန်၊ လှိုင်း၊ ဒီရေတို့၏ စွမ်းအင်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်မည့်နည်းများကို သိပ္ပံပညာရှင်အသီးသီးတို့ ရှာကြံနေဆဲဖြစ်သည်။
သို့သော် ရှာဖွေစမ်းသပ်သည့် အဆင့်ကို မကျော်နိုင်ကြသေးပေ။
အချို့ကလည်း အခြားမည်သည့် အကြံအစည်မှ အထမမြောက်လျှင် ကမ္ဘာ၏ အတွင်းပိုင်းရှိ အလွန်ပြင်းထန်သော အပူကို အသုံးချနိုင်ကောင်းစရာရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။
သို့သော် ကမ္ဘာ၏ အတွင်းပိုင်းရောက်အောင် တူးဖောက်ရမည့် ကိစ္စကို ယခုခေတ်လောကသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ဦးမည်မဟုတ်ဟု ယူဆရပေသည်။
အက်တမ်း၏ နျူးကလီးယပ်(ဗဟိုဆံ)အတွင်း ခိုအောင်းလျက်ရှိသည့် စွမ်းအင်ကို ကျွန်ုပ်တို့သည် တနည်းတလမ်း အသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့ပေပြီ။
ဤစွမ်းအင်ကို ယူရေနီယမ်နှင့် သိုရီယမ် ဒြပ်စင်တို့မှ အဓိကထုတ်နုတ် အသုံးချနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဗုံးများပင် လုပ်နေပေပြီ။
အက်တမ်၏ နျူးကလီးယပ်မှ စွမ်းအင်ကို ထုတ်ယူအသုံးချမှုမှာ ယခုအခါ အစမျှသာ ရှိသေးသည်။
သို့ရာတွင် ရေတစက်၊ သဲတပွင့်မှပင်ဖြစ်စေ စွမ်းအင်ကို လွယ်လင့်တကူ ထုတ်ယူနိုင်သည့် အချိန်သို့ကား တစ်နေ့ကျလျှင် ရောက်လာရမည်မှာ သေချာသလောက်ရှိလေပြီ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် အပူစွမ်းအင် တည်တောင့်စွမ်းအင် အရွေ့စွမ်းအင် လောကနှံ့စွမ်းအင် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ကဏ္ဍ:သဘာဝသိပ္ပံ။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Transport) ထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယခင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဦးစီးဌာန (၅) ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့ အစည်း (၅) ခု၊ တက္ကသိုလ် (၁) ခု နှင့် ကျောင်း (၁) ကျောင်း ဖြင့် စုစုပေါင်းဌာန (၁၂) ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၎င်းတို့မှာ- ပို့ဆောင်ရေး ဦးစီးဌာန လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန ရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ် ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး မြန်မာ့လေကြောင်း မြန်မာ့ကြယ်ငါးပွင့် သင်္ဘောလုပ်ငန်း မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် မြန်မာ့သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်း တို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရချိန်တွင် ရေကြောင်းနှင့်မြို့ ပြလေကြောင်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနများဖွဲ့ စည်းခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါဝန်ကြီးဌာန(၂)ဌာနကို ပေါင်းစည်း၍ သယ်ယူပို့ ဆောင်ရေးနှင့်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဌာန(၁၁)ခုပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြောင်းလဲဖွဲ့ စည်းခဲ့သည်။
ဌာန(၁၇)ခုပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ဌာန (၃) ခု အဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန စတင်ဖွဲ့ စည်းချိန်တွင် ဦးစီးဌာန (၄) ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်း (၅) ခု နှင့် ကျောင်း (၁) ကျောင်း ဖြင့် စုစုပေါင်းဌာန (၁၀) ခု ပါဝင်ဖွဲ့ စည်းထားသည်။
ဩဂုတ်လ ၂ဝရက် ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန အား ပို့ ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနသို့ ဖြည့်စွက်ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၁ ရက် ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် အား စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။
ပို့ ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် လက်ရှိ ဦးစီးဌာန (၅) ခု၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့ အစည်း (၅) ခု၊ တက္ကသိုလ် (၁) ခု နှင့် ကျောင်း (၁) ကျောင်း ဖြင့် စုစုပေါင်းဌာန (၁၂) ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။