kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့သော် သစ်ပင်ကို (၁) အမြစ်၊ (၂) ပင်စည်၊ (၃) ရွက်အုပ်ဟူ၍ အဓိကအားဖြင့် အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲခြားနိုင် လေသည်။
သစ်ပင်၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း သုံးပိုင်းအနက် အမြစ်ပိုင်းသည် မည်သည့်အပင်မျိုးတွင်မဆို မြေကြီးထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ပြီးလျှင် သစ်ပင်ကို ထိုနေရာ၌ တည်တန့်ခိုင်မြဲစွာ ရပ်တည်နိုင် အောင် မြေကြီးကိုကုတ်တွယ် ထားရသော တာဝန်ဝတ္တရားကို ဆောင်ရွက်သည်။
သစ်ပင်များရှင်သန်ကြီး ထွားရန် လိုအပ်သောရေနှင့် ဓာတ်ဆားဟုခေါ်သည့် ရေတွင်ပျော်ဝင်နေသော ဝတ္ထုပစ္စည်း များကို အမြစ်များက စုတ်ယူကြသည်။
ရေနှင့်ဓာတ်ဆားကို မြေဆီလွှာထဲတွင်လိုက်၍ ရှာဖွေစုတ်ယူရသောကြောင့် အမြစ်များသည် မြေအောက်ထဲတွင် အဘက်ဘက်သို့ ဖြာထွက်နေသည်ကို တွေ့ကြရပေလိမ့်မည်။
အမြစ်များတွင် အမြစ်မကြီးနှင့် အမြစ်တက်များဟူ၍ ရှိရာ အမြစ်မွေးဟု ခေါ်သော နုနယ်သည့် အမွေး များရှိလေသည်။
မြေဆီလွှာရှိ ရေနှင့်ဓာတ်ဆားရည်တို့သည် အမြစ်မွေးများမှတစ်ဆင့်သာလျှင် အပင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်၍ အပင်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ မဝင်ရောက်နိုင်ချေ။
သစ်ပင်၏ အထက်ပိုင်းတွင် အကိုင်းအခက်များ ဖြာ၍ထွက်သကဲ့သို့ သစ်ပင်၏အောက်ပိုင်းဖြစ်သော အမြစ်များသည် မြေကြီးထဲတွင်ဖြာ၍ ထွက်ကြသည်။
ရေသောက်မြစ်သည် ရေရှိရာအရပ်သို့ အနက်ဆုံး ဆင်းသက်ရသဖြင့် အရှည်ဆုံး အမြစ်ဖြစ်လေသည်။
ပင်စည် သစ်ပင်တစ်ပင်တွင် အကိုင်း၊ အခက်၊ အရွက်၊ အပွင့်၊ အသီးဟူသော အစိတ်အပိုင်းများရှိရာ ယင်းတို့ကိုနေရာတကျဖြစ်စေရန် ပင်စည်ကထောက်ကူ ပေးရလေသည်။
အမြစ်များသည် မြေဆီလွှာရှိရေနှင့် ဓာတ်ဆားကိုအရွက်များထံသို့ပို့ဆောင်လေရာ ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းသည် ပင်စည်ပင်ဖြစ်လေသည်။
ပင်စည်၏အတွင်းသားဖြစ်သော သစ်သားကို အခေါက်ဟုခေါ်သည့် အခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
အခေါက်သည် သစ်ပင်အားထိခိုက်ပွန်းရှခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
သစ်ခေါက်တို့သည် စက္ကူနီးပါး ပါးလှပ်သည်လည်းရှိသည်။
လက်မပေါင်းများစွာထူသည်လည်းရှိသည်။
အချို့အခေါက်များသည်ပါး၍မာ ပြီးလျှင်အပေါ်ယံချောသည်။
အချို့သည် ထူ၍မာသည်။
အချို့ကားထူ၍ပွသည်။
အချို့အခေါက်သည်ထူ၍ကြမ်းတမ်းပြီးလျှင် ပပ်ကြားအက်များထနေသည်။
အခေါက်၏အရောင်သည်လည်းအဖြူ၊အနီ၊အဝါ၊အညို၊အနက် စသည်ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
အရောင်နှစ်မျိုးသုံးမျိုး ကွက်ကျားပါဝင်သောအခေါက်မျိုးလည်းရှိသေးသည်။
အချို့အခေါက်များသည် အပေါ်အရောင်တစ်မျိုး၊ အတွင်းအရောင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ပင်မ၊သို့မဟုတ် ပင်လုံးနှင့်အကိုင်းအခက်များ၏ အခေါက်သည်လည်း ခြားနားတတ်ပေသည်။
သစ်ပင်တို့တွင် များသောအားဖြင့်အခေါက်၏အတွင်းသားသည် အရည်ရွှမ်းလျက် အပေါ်သားဖြစ်သော အပွေးသည် သွေ့ခြောက်ပြီးလျှင် ကွာကျနိုင်သော အရေခွံဖြစ်လေသည်။
အခေါက်နှင့်သစ်သားအကြားတွင် တိုးပွားလွှာ (ကမ်ဗီယမ်) ဟုခေါ်သော ပါးလှပ်သည့် ဆဲလွှာရှိသည်။
ထိုတိုးပွားလွှာသည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပေါ်နေကာ သစ်ပင်၏ပင်လုံးနှင့် အကိုင်းအခက်များကြီးထွားစေရန် အသားတိုးပေးသည်။
ပင်လုံးနှင့်အကိုင်းအခက်များသည်အဖျားဘက်မှနေ၍ ရှည်ထွက်ခြင်းဖြင့် သစ်ပင်များသည်တဖြည်းဖြည်း ရှည်၍ မြင့်မားလာကြသည်။
ပင်လုံးနှင့် အကိုင်းအခက်များ ရှည်ထွက်မြင့်မားသည်နှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် ယင်းတို့၏ အလုံးအထည်သည်လည်း တိုးပွားလွှာအားဖြင့်ပင် တဖြည်းဖြည်း တုတ်ခိုင်ကြီးမားလာကြလေသည်။
ပိုင်းဖြတ်ထားသော သစ်လုံး၏ထိပ်ဝကို ကြည့်လျှင် မျက်နှာပြင်အသား၌ စက်ဝိုင်းသဖွယ်အရစ်များအဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို တွေ့ကြရပေလိမ့်မည်။
ထိုအရစ်များကို သက်ရစ်၊သို့မဟုတ် နှစ်ကွင်းဟုခေါ်သည်။
စက်ဝိုင်းတစ်ရစ်နှင့် တစ်ရစ်အကြား၌ ရှိသောသစ်သားသည် တစ်နှစ်အတွင်း တိုးပွားသော အသားဖြစ်သည်။
အထက်တွင်ဆိုခဲ့သောတိုးပွားလွှာသည် နွေရာသီ ရေမရရှိသောအချိန်၌ တိုးပွားခြင်းရပ်ဆိုင်း လာသဖြင့် အရစ်ကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
ထိုကြောင့်အပင်သက်မည်မျှ ရှိကြောင်းကို ထို အရစ်များကို ရေတွက်ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။
မိုးကောင်းသည့်နှစ်များတွင် အသက်ရစ်သည်ထူထဲ၍ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်သည့်နှစ်များတွင် အသက်ရစ်သည် သေးသိမ်တတ်လေသည်။
တိုးပွားလွှာ၏ အရေးပါသော အခြားလုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ အရွက်များက ထုတ်လုပ်သော အစာရိက္ခာတို့ကို သစ်ပင်၏ အစိတ်အပိုင်းအရပ်ရပ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်း ဖြစ်လေသည်။
သစ်သားဟုခေါ်သောပင်စည်၏အတွင်းသားကိုအကာသားဟုခေါ်သော အပြင်ပိုင်းသည်အရောင်ဖျော့၍အသား ပွသည်။
အနှစ်သားဟုခေါ်သောအတွင်းပိုင်းသည် အရောင်ရင့်၍ အသားမာကျောသည်။
အနှစ်သားသည်အကာသားထက် အဖိုးတန်သော သစ်သားဖြစ်လေသည်။
သစ်သားသည် ကျစ်လျစ်သိပ်သည်း၍ ပိတ်နေသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စင်စစ်သစ်သားတွင် အလွန်သေးငယ်၍ သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသော ပြွန်ချောင်းကလေးများ ရှိသည်။
အကာသားအတွင်းရှိ ထိုပြွန်ချောင်းကလေးများသည် အသက်ရှင်လျက်ရှိပြီးလျှင် ယင်းတို့အားဖြင့်အမြစ်များမှ ရေသည်ပင်မနှင့် အကိုင်းအခက်များသို့ ရောက်ရှိသည်။
ရေနှင့် ချက်လုပ်ပြီးသား အစာရိက္ခာအချို့ကိုသိုလှောင်သောအပိုင်းကို ရေကြောဟုခေါ်၍ အစာရိက္ခာသယ်ယူပေးသောအပိုင်းကို အစာကြောဟုခေါ်သည်။
အကာသားသည် နှစ်ကာလကြာမြင့်လာသည့်အခါ အရွက်များနှင့်အဆက်အသွယ်မရှိတော့ဘဲ မာကျောလာ၍ တဖြည်းဖြည်း အနှစ်သားဖြစ်လာလေသည်။
ပင်စည်သည် နှစ်ဖက်သွားလမ်းရှိသော လမ်းမကြီးနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။
အမြစ်မှ အရည်သည် သစ်သားရှိပြွန်ချောင်းများ အားဖြင့် အထက်သို့တက်၍ အရွက်မှအစာရိက္ခာသည် တိုးပွားလွှာအားဖြင့် သစ်သားနှင့်အခေါက်အကြားမှ အောက်ပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သည်။
ထိုကြောင့် အခေါက်မှနေ၍ အနှစ်သားထိအောင် သစ်ပင်ကို ထွင်းထားလျှင် ထိုသစ်ပင်သည် ရိက္ခာပြတ်၍ သေတတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်ခုတ်လှဲရမည့် ကျွန်းပင်များကို သင်းသတ်သည့်အခါ ထိုနည်းကိုအသုံးပြုလေသည်။
အရွက်များ အကိုင်းအခက်အရွက်များရှိရာ အပိုင်းကို ရွက်အုပ်ဟူ၍ခေါ်သည်။
ရွက်အုပ်အပိုင်းသည် လေထဲတွင် လွင့်လျက်ရှိရာ အကိုင်းအခက်တို့သည် အရပ်ရှစ်မျက်နှာသို့ ဖြာထွက်လျက်အရွက် တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာရှိပြီးလျှင် သစ်ပင်တစ်ပင်လုံး၏ ကျက်သရေကိုဆောင်ရာ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပေသည်။
အချို့အရွက်အုပ်တို့သည် လုံးခြမ်းသဖွယ်ရှိ၍ အချို့သည် ပိရမစ်ပုံသဏ္ဌာန်စသည်ဖြင့် သစ်ပင်အမျိုးအစားကို လိုက်၍ ပုံအမျိုးမျိုးဖြစ်လေသည်။
အရွက်များသည်လည်း ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် အရွယ်အစားစားဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် သစ်ပင်တစ်ပင်၏ တစ်သျှူးများအသားများဖြစ်ပေါ်၍ အပင်ရှင်သန်ကြီးထွားစေရန် ရိက္ခာပြုလုပ်ပေးရသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် အရွက်များသည် အပင်များ၏ ရိက္ခာအလုပ်ရုံဖြစ်လေသည်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့နည်းတူ သစ်ပင်များသည်လည်း ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်၊ ၊ပရိုတင်း၊၊ အဆီအပြားနှင့် ဆီများပါဝင်သော အစာကို ဆိုလိုသည်။
ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်သည် ကာဗွန် ဟိုက်ဒရိုဂျင် နှင့်အောက်ဆီဂျင်ပါသောဓာတ်ပေါင်းဖြစ်သည်။
ပရိုတင်းသည် နိုင်တြိုဂျင်ပါသောဓာတ်ပေါင်းဖြစ်သည်။
အပင်များအတွက် ယင်းတို့ လိုအပ်သောအာဟာရဓာတ်ပစ္စည်းများကို အစာအဖြစ်သို့ရောက်အောင် အရွက်များကချက်လုပ်ပေးကြ ရလေသည်။
အရွက်များသည် ယင်းတို့တွင်ရှိသော ကလိုရိုဖီးခေါ်အစိမ်းရောင်ဒြဗ်၊ နေရောင်ခြည်၊ ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်နှင့် ရေတို့ဖြင့် အစာချက်လုပ်သည်။
သစ်ပင်များတွင် သစ်ရွက်စိမ်းများသည်နေရောင်ခြည်ရနိုင်စေရန်၊ ဘေးသို့ဖြန့်၍ တစ်ရွက်နှင့်တစ်ရွက် ထပ်မနေအောင် အကိုင်းအခက်များမှ အစီအစဉ်နှင့် ထွက်ကြသည်ကို သတိပြုပါလေ။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို သစ်ပင်သည် လေထဲမှရရှိ၍ ရေကို မြေဆီလွှာမှရရှိလေသည်။
နေရောင်ခြည်ကိုအကြောင်းပြုပြီး သစ်ရွက်စိမ်းများတွင် ချက်လုပ်သောအစာသည် သကြားဖြစ်၍ ယင်းသည်ပျော်ဝင်နိုင်သော ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်ဖြစ်သည်။
ချက်လုပ်ပြီး သကြားအချို့ကို အပင်များသည် အသက်ရှူရာ၌ အသုံးပြု၍ အချို့သည် အပင်များ၏ ဆယ်လျူလို့အဖြစ် ပြောင်းသွားသည်။
အချို့ကို အပင်စာ ဖြစ်သော ကစီအဖြစ်သိုလှောင်ထား၍ အချို့သည် မြေဆီလွှာရှိ ပျော်ဝင်နေသောဓာတ်ဆားများမှ ရရှိသည့် နိုက်တြိုဂျင်ဆာလဖာနှင့် ဖော့စဖောရပ်တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ကာ ပရိုတိန်းများဖြစ်သွားလေသည်။
ယင်းကား အရွက်များ၏ အစာချက်ပုံလုပ်ငန်းပေတည်း။
အရွက်များ၏ အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ လေစက်သဖွယ်ဆောင်ရွက်ရခြင်းဖြစ်သည်။
သစ်ပင်များသည် အခြားသက်ရှိများကဲ့သို့အသက်ရှူရှိုက်ခြင်းပြုကြသည်။
အပင်များ အသက်ရှူရှိုက်ခြင်းသည့်အခါ အရွက်များသည် အောက်ဆီဂျင်ကိုရှူသွင်း၍ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို ရှူထုတ်ပစ်သည်။
ထိုဓာတ်များရှူသွင်း ရှူထုတ်ခြင်းကို အရွက်များ၏ အောက်ဘက်ရှိ သေးငယ်သော အပေါက်ကလေးများ၊ သို့မဟုတ် ပါးစပ်ကလေးများဖြင့် ပြုလုပ်လေသည်။
အရွက်များ တစ်ခါတစ်ရံဆောင်ရွက်သောလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ အစာကို သိုလှောင်ထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အရွက်များသည် နေရောင်ခြည်ကိုလည်းကာကွယ်ပေးကြ ၍ လေထဲသို့ ရေခိုးရေငွေ့များထုတ်လွှတ်ခြင်းဖြင့် အပူရှိန်ကိုလည်း လျော့စေသည်။
အမြစ်များမှ တင်ပို့သောရေကို ရိက္ခာလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သမျှယူ၍ ပိုလျှံသမျှကို ရေငွေ့အဖြစ်ထုတ်လွှတ်သည်။
ထို့ပြင် လေထဲမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ကို ယူ၍ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ကို ပြန်ထုတ်သဖြင့် လေကိုလည်းသန့်ရှင်းသွားစေသည်။
ထိုကြောင့် နေပူသော နေ့တစ်နေ့တွင်အရိပ်ကောင်းသော သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင် အောက်သို့ရောက်မိလျှင် အေးမြသောအရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံကြရ၍ သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သော လေကို ရှူရှိုက်ကြရလေသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် နေအိမ်အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်၌ သစ်ပင်ကြီးများရှိလျှင် လေကောင်းလေသန့်ရနိုင်သည်။
အဓိကရသစ်ပင်ကြီးများ သစ်ပင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသက်အရှည်ဆုံးသော သက်ရှိများဖြစ်ကြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ သစ်နီပင်ခေါ် ဆီကွိုင်းယားပင်ကြီးများသည် အနှစ် ၄ဝဝဝ ခန့်ရှိပြီဟု ခန့်မှန်းကြ၍ အမြင့်ပေ ၃ဝဝကျော် ရှိသည်။
အနှစ် ၆ဝဝဝ ကျော်သောထိုအပင်ကြီး မျိုးကိုတွေ့ဖူးသည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။
သို့သော် ဤမျှ အသက်ရှည်ကြာ၍ အပင်မြင့်မား သော်လည်း ထိုအပင်ကြီးများသည် အိုမင်းပြီဟု မဆိုနိုင်ချေ။
ရုက္ခဗေဒပညာရှင်တို့၏အလိုမှာ သစ်ပင်တို့သည် အသက်ကြီးရင့်၍ အိုမင်းပြီးမသေနိုင်။
သစ်ပင်တို့သေရခြင်းသည် အပင်ရောဂါများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဒဏ်ရာအနာတရ ရှိသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သေဆုံးရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ထိုကြောင့် သစ်ပင်များနှင့် အခြားသက်ရှိများတို့၏ ခြားနားချက်ကား သစ်ပင်တို့သည် ရှင်နေသမျှကာလပတ်လုံး ကြီးထွားနေကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ကြီးထွားစေရန် အခေါက်နှင့်သစ်သားကြားရှိ တိုးပွားလွှာများက အဆက်မပြတ်ပြုပြင်ပေးနေသည်ဟု ဆိုလေသည်။
သစ်ပင်များသည် အလွန်အသက်ရှည်ကြသဖြင့် အချို့အပင်ကြီးများသည် သမိုင်းဝင်အဓိကရ မှတ်တိုင်ကြီးများ သဖွယ်ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သောဂင်္ဂါဝါဠုသဲစုမက ပွင့်တော်မူကြသည့် ဘုရားရှင်တို့သည် သစ်ပင်ကိုအမှီပြု၍ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိပြီးလျှင် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူရာသစ်ပင်တို့ကို ဗောဓိပင်ဟုခေါ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင် ပွင့်တော်မူရာ ဗောဓိပင်သည် ညောင်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်က ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူခဲ့သော ဗောဓိညောင်ပင်သည် မရှိတော့ပြီဖြစ်သော်လည်း ထိုအပင်၏ အကိုင်းတစ်ကိုင်းကို စိုက်ပျိုးရာမှပေါက်ပွားခဲ့သော ဗောဓိညောင်ပင်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် ရှိနေသေးရာ၊ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒီတို့က ပရိဘောဂစေတီတစ်ဆူအဖြစ်အထွတ်အမြတ် ထားကာပူဇော်ကြသေ ာအဓိကရ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ဖြစ်လေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ဘုရင်နှင့်ပါလီမန်အာဏာလုကြသည့် အရေးတော်ပုံခေတ်က ရွိုင်ယယ်အုတ်ဟုခေါ်သော ဝက်သစ်ချပင်ကြီးကြောင့် ဒုတိယချားဘုရင်သည် ကရွမ်းဝဲတပ်များ၏ ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရသည်။
ယင်းသို့သောဖြစ်စဉ်များတွင် အရေးပါ၍အဓိကမှတ်တိုင်ကြီးများ ဖြစ်ခဲ့ကြသော သစ်ပင်ကြီးများအမြောက်အမြားရှိပေသေးသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးသောသစ်ပင်များဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည့် သစ်ပင်များကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ သစ်နီပင်များနှင့် ဒေါက်ဂလပ်ဖားထင်းရှူးပင်များဖြစ်သည်။
ဩစတေးလီးယားတိုက်ရှိယူကလစ်တပ်ပင် (ငှက်ခြောက်ပင်၊ သို့မဟုတ် ပြည်လုံးချမ်းသာပင်) များသည် ကမ္ဘာ့ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအပင်များဟု ဆိုကြသည်။
အချင်းလုံးပတ်အကြီးဆုံးသစ်ပင်ဘိုးအေကြီးသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရှိဝါဟာကာမြို့အနီးရွာတစ်ရွာ၌ရှိသော တူလီပင်ကြီး ပင်ဖြစ်သည်။
ထိုအပင်ကြီးသည် လုံးပတ် ၁၇၅ ပေ၊ အမြင့်ပေ ၁၅ဝ ရှိ၍ ထိုအပင်ကြီး၏ အသက်ကို အနှစ်၃ဝဝဝ မှ အနှစ် ၅ဝဝဝအထိ ခန့်မှန်းကြ လေသည်။
သစ်ပင်များ၏အသုံးဝင်ပုံ သစ်ပင်များသည် လူ့လောကအတွက် လိုအပ်လှပေသည်။
အကြောင်းမူ သစ်ပင်များသည် လူ့လောကအတွက် အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ပြုနိုင်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏အကျိုးပြုပုံတို့မှာ သစ်ပင်၏အမြစ်များသည် မိုးရေ၊ လေ၊ ရေစီးတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာများကို တိုက်စားခြင်းမှ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
သစ်ရွက်ဆွေးများသည် မြေဩဇာဖြစ်လာသည်။
မြေပေါ်၌ ထူထပ်စွာ ကြွေကျနေသော အရွက်များနှင့် အမြစ်များသည် မိုးရေကို မြစ်ချောင်းများအတွင်း လျင်မြန်စွ ာလျှောကျစီးဆင်းသွားခြင်း မပြုနိုင်လေအောင် စုပ်ယူထိန်းသိမ်းထားသည်။
သစ်ပင်များရှိနေသဖြင့် မြစ်ချောင်း များတွင် ရေစီးရေလာမှန်သည်။
ထို့ပြင် သစ်ပင်များသည် လေကို ကာကွယ်ပေးသည့်အပြင် ယုတ်စွအဆုံး လမ်းဘေး၌ သစ်ပင်များရှိလျှင် နေအိမ်များ၌ ဖုန်တက်သက်သာလေသည်။
သစ်ပင်တို့သည် အေးမြသော အရိပ်အာဝါသကိုပေးသည်။
ယင်းတို့ရှိသော အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်သည် စိမ်းလမ်းစိုပြည်၍ သာယာအေးချမ်းကာ အပူရှိန်လည်းသက်သာသည်။
လေလည်းသန့်ရှင်းသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်ကိုသာယာချမ်းမြေ့မှု ပေးနိုင်သောသစ်ပင်များသည် လူတို့၏စိတ်သဘာဝကိုလည်း ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်။
ထိုကြောင့်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများတွင် သစ်ပင်စိုက်အသင်းများကိုပင် တည်ထောင်ထားကြ လေသည်။
လူ့လောကအား သစ်ပင်တို့က ကျေးဇူးပြုမှုများမှာ ဤမျှသာ မဟုတ်သေးချေ။
လူတို့၏ အစားအစာ အဝတ်အစား၊ နေအိမ်အဆောက်အအုံ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းနှင့် ထင်းမီးစသော လူနေမှုအတွက် လိုအပ် သည့်ပစ္စည်းများစွာတို့ကို သစ်ပင်များမှ ထုတ်လုပ်ရရှိသည်။
နေ့စဉ်နေ့တိုင်း လူတို့စားသောက်သုံးဆောင်နေသော အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများစွာတို့သည် သစ်ပင်နှင့်မကင်းကြချေ။
စားသောက်သုံးဆောင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ပရဆေးဝါးပစ္စည်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်အမျိုးပေါင်းများ စွာတို့၏ အဖူး၊အပွင့်အသီးအရွက်တို့ကို သာမကရံဖန်ရံခါ အခေါက်အမြစ်များကိုပင် အသုံးချရသည်။
သစ်ခေါက်သည် ဆိုးဆေးများအတွက်အရေးပါအသုံးဝင်သည်။
သစ်စေးအဆီများကိုလည်း လူ့အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ လုပ်ကိုင်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
သစ်ပင်မှထုတ်လုပ်ရရှိသော ပစ္စည်းများအနက် စက္ကူသည် အရေးပါသော လူသုံးပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
စက္ကူကို မှော်ပင်၊ကောက်ရိုး စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း စက္ကူ အကောင်းစားများကို သစ်သားပျော့ဖတ်များဖြင့်သာ လုပ်ကိုင်ရနိုင်လေသည်။
ထို့ပြင် ဓာတ်ပစ္စည်းများဖြင့် ရောနှောကာ ပစ္စည်းအသုံးအဆောင်များစွာကို ပြုလုပ်နိုင်သေးသည်။
သစ်သားတွင် ပါဝင်သောသကြားဓာတ်ကို ထုတ်၍ အယ်လကိုဟောအရက်ပြန်ပြုလုပ်ကြသည်။
သစ်သားမှ ထုတ်ယူရရှိသော ဆဲလျူလို့သည် ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းတွင်အရေးပါသော ဝတ္ထုပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်လေသည်။
သစ်ပင်များပျက်စီးရခြင်းအကြောင်းရင်း သစ်ပင် တစ်ပင် သည်နှစ်ကာလအတန်ကြာမြင့်မှသာလျှင်အပင်ကြီး အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
သို့သော်သစ်ပင်များကို တိုတောင်းလှ သောအချိန်အတွင်း၊တစ်မဟုတ်ချင်း ပျက်စီးအောင်ပြုလုပ် နိုင်သူတို့သည်လူသားများဖြစ်သည်။
လူတို့သည်သစ်ပင်များ၏ အကြီး ဆုံးသောရန်သူများဖြစ်သည်။
တောမီးရှို့ခြင်း၊ သစ်ပင်များကိုအရမ်းမဲ့ခုတ်လှဲခြင်းတို့ကြောင့် အချို့သစ်ပင်များမျိုးပြုန်းခဲ့ရသည်။
အချို့သစ်တောကြီးများပင် ဤနည်းဖြင့်ပြုန်းတီးခဲ့ရသည်။
သစ်ပင်များသေကြေ ပျက်စီးစေသောအခြားရန်သူများမှာ သစ်ဖောက်ပိုးများ၊မှိုများနှင့်အပင်ရောဂါများဖြစ်ကြလေသည်။
thumbnail|300px|right|Carved wooden cranes သစ်ပန်းပုသည်ပန်းပုပညာ၏ အကိုင်းခက် မကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပန်းပုပညာသည်နယ်ကျယ်ဝန်းသော ဗိသုကာပညာကိုမှီလျက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ရုပ်လုံး၊ ရုပ်ကြွ၊ ပုံထုတ်ပုံဖော်၊အပြောက်ထုနှင့် စပ်လျဉ်းသော အနုပညာတရပ်ဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာ့ရှေးရိုးလုပ်ငန်းကြီး ၁ဝမျိုးတွင်တခုအပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့ရှေးရိုးလုပ်ငန်းကြီး ၁ဝ မျိုးဟူသည်မှာ (၁)သစ်သား၊ သတ္ထု၊ မြေစိုင်၊ ဆင်စွယ်၊ အရိုးအမျိုးမျိုး စသည်တို့ဖြင့်ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ၊ပုံထုတ်ပုံဖော်ခြင်းကို ပြုသောပန်းပုအတတ်၊ (၂) ကျောက်သားဖြင့် ပုံထုတ်ပုံ ဖော်သောပန်းတမော့အတတ်၊(၃)အုတ်အင်္ဂတေသရွတ်တို့ဖြင့် ပုံထုတ်ပုံဖော်သောပန်းရံအတတ်၊ (၄)ကြေး၊ သံစသည် တို့ဖြင့်ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပုံထုတ်ပုံဖော်သော ပန်းတဉ်းအတတ်၊ (၅)ရွှေငွေတို့ဖြင့်ပုံထုတ်ပုံ ဖော်သောပန်းထိမ်အတတ်၊ (၆)ဖန်၊ မှန်၊ သားရိုးတို့နှင့်စပ်လျဉ်းသောပန်းရွဲအတတ်၊ (၇)သစ်စေးနှင့်စပ်လျဉ်းသောပန်းယွန်းအတတ် (၈)ပွတ်ခံသောပန်းပွတ်အတတ်၊ (၉)ရုပ်ပုံများရေးခြယ်သော ပန်းချီအတတ်၊ (၁ဝ) ဓား၊လှံ၊စူး၊ဆောက်စသည်တို့ကို ပုံထုတ်ပုံဖော်လုပ်ကိုင်သော ပန်းပဲအတတ်ဟူ၍ဖြစ်ကြပေသည်။
ထို အတတ်များကို ပန်းနှင့်အစပြုသောအမည် ဝေါဟာရများဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ထားသဖြင့်ဘုရားမတင်၊ နတ်မတင်၊လူတွင်ပန်းဆယ်မျိုးဟုဆိုရိုးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအတတ်များအားလုံးပင် ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ၊ ပုံထုတ်ပုံဖော်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းကြသဖြင့် ပုံထုတ်ပုံဖော် ခြင်းဟူသော မူလရေသောက်မြစ်ကြီးမှ ခွဲဝက်စိတ်ဖြာထွက်သွားခြင်းများဖြစ်ကြပေသည်။
ပန်းပုပညာတစ်မျိုးတည်းပင်အသုံးပြုသော အရာဝတ္ထုပစ္စည်းကို လိုက်၍ အခေါ်အဝေါ်ကွဲပြားသွားသေးသည်။
သစ်သားဖြင့် ထုလုပ်ထားလျှင် သစ်သားပန်းပုဟုခေါ်ဆိုကြ၍ ဆင်စွယ်ဖြင့် ပြုလုပ်ပုံဖော်ထားလျှင် ဆင်စွယ်ပန်းပု၊ ကျောက်သားဖြင့် ထုထွင်းပုံဖော်ထားခြင်းကိုကျောက်ဆစ်အတတ် ဟုလည်းခေါ်ကြပေသည်။
ပန်းပုပညာအနေဖြင့်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် အလွန်ရှေးကျသောသစ်ပန်းပုလက်ရာများကိုအလွန်တွေ့ရခဲ၍ ကျောက်၊သံ၊ကြေးတို့ဖြင့်ပြုလုပ်သောပန်းပုလက်ရာများကိုသာ အတွေ့ရများသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သစ်သားသည် ကျောက်၊ သံ၊ ကြေးတို့ကဲ့သို့နှစ်ပေါင်းထောင်နှင့် ချီ၍မတည်တံ့နိုင်ပေ။
သို့သော်နှစ်ပေါင်း၅ဝဝဝကျော်ထက် မနည်းသောခေတ်ကာလမှစ၍ သစ်ပန်းပုအတတ်ရှိနေခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများကို ပြနိုင်ခဲ့လေသည်။
ရှေးအကျဆုံးသောသစ်ပန်းပုလက်ရာတစ်ခုကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၌တွေ့ကြရရာ ခရစ်တော်မပေါ်မီ အနှစ် ၄ဝဝဝခန့်က လက်ရာဟုခန့်မှန်းရ၍ ထုလုပ်ပုံစံနစ်အဆင့်အတန်း မြင့်သည်ကိုလည်းတွေ့ရှိကြရလေသည်။
စင်စစ်သစ်သားပန်းပုအတတ်သည် သစ်ပေါသောနိုင်ငံ၊ သစ်အလွယ်တကူရနိုင်သောနိုင်ငံများ၌ ရှေးအခါကပင်ခေတ်စားထွန်းကားခဲ့လေသည်။
ဂရိနှင့်ရောမနိုင်ငံတို့တွင် ရှေးသစ်ပန်းပုလက်ရာများကို မတွေ့ရှိရသော်လည်းရှေးစာပေများတွင်သစ်ပန်းပုနှင့် စပ်လျဉ်းသော အကြောင်းခြင်းရာများပါရှိသဖြင့် ဂရိ နှင့်ရောမနိုင်ငံတို့၌လည်း ရှေးရှေးအခါက သစ်ပန်းပုအတတ်သည် ထင်ရှားခေတ်စားခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေမည်။
ဥရောပတိုက်တွင်သစ်ပန်းပုအတတ်သည် အလယ်ခေတ်၌ အထွန်းကားဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ် အကောင်းဆုံး သစ်ပန်းပုလက်ရာများကို စကင်ဒီနေးဗီးယန်းတိုင်းပြည်များ၏ ဤဆောက်အအုံ တံခါးများတွင်တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်နှစ်ကိုးရာစုမှ ၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်းကလက်ရာများဖြစ်သည်။
ထိုလက်ရာများမှာ ထင်းရှူးသားဖြင့်ပြုလုပ်ထား၍ ရုပ်လုံးများ၊ ပန်းလိပ်အခွေအတွန့်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။
၁၄ရာစုနှင့်၁၅ရာစုနှစ်များတွင် သစ်ပန်းပုအတတ်သည် ပြင်သစ်၊ဂျာမဏီ၊ ဣတလီနှင့်အင်္ဂလန် တို့၌အလွန်ခေတ်စားခဲ့လေသည်။
ထိုခေတ်က အကောင်းဆုံးလက်ရာများကို ဘုရားဝတ်ကျောင်းများ အတွင်းရှိအပြင်အဆင်၊ သုံးအဆောင်များတွင်တွေ့ကြရသည်။
သူတော်စင်များ၏ရုပ်လုံးများနှင့် သင်္ချိုင်း အုတ်ဂူပေါ်မှ ရုပ်လုံးများကိုလည်း သစ်သားဖြင့်ပင်ထုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဣတလီနိုင်ငံတွင် အဆောက် အအုံမျက်နှာကျက်များသည် သစ်ပန်းပုလက်ရာဖြင့်ပြီးသည်။
ထိုလက်ရာများကို အဆန်းတကျယ်ထုလုပ် ထားကြသော်လည်း အလယ်ခေတ်၏ထယ်ဝါခံ့ညားမှုနှင့်ပညာသားမပါလှပေ။
ထိုခေတ်တို့မှကျော်လွန်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် သစ်ပန်းပုပညာသည်ထိုနိုင်ငံများ၌ တဖြည်းဖြည်းမှေးမှိန် လာသည်။
သို့သော် ဆွစ်လူမျိုးတောင်သူလယ်သမားများသည် သစ်ပန်းပုအတတ်ကိုစီးပွားရေးတစ်ရပ် အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်နေကြဆဲဖြစ်သည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် များသောအားဖြင့်နံရံကပ် နာရီအိမ်များ၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများကို သစ်ပန်းပုလက်ရာများဖြင့်မွမ်းမံကြသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံကျေးလက်များတွင်လည်း သစ်ပန်းပုအတတ်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းနေကြသူများရှိသေးသည်။
အင်္ဂလန်နှင့်အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင်သစ်ပန်းပုအတတ်ကို ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတစ်ရပ်အနေဖြင့် တိမ်မြုပ်သွားခြင်းမရှိ လေအောင် ထိန်းသိမ်းပေးလျက်ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်အနောက်ပိုင်းဒေသနှင့် ကွန်ဂိုမြစ်ဝှန်းဒေသမှနီဂရိုး(ကပ္ပလီ) များ၏သစ်ပန်းပု လက်ရာများသည် အနုပညာလက်ရာမြောက်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ယင်းတို့သည် ယင်းတို့၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုအတွက်သာ နတ်ရုပ်များကို ထုလုပ်ခြင်း ဖြစ်၍အနုပညာတစ်ရပ်အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်မဟုတ်ပေ။
အရှေ့နိုင်ငံများတွင် အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့၌ သစ်ပန်းပုအတတ်သည်ရှေးပဝေဏီခေတ်ကပင်ထင်ရှားခေတ်စား ခဲ့လေသည်။
တရုတ်နှင့်ဂျပန်တို့သည် သစ်ပန်းပုအတတ်တွင် အလွန်စိတ်သန်သူများ ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် သစ်ပန်းပုရုပ်တုရုပ်လုံးများကိုဆေးရောင်ခြယ်လေ့ ရှိသည်။
ရွှေပိန်းချလေ့လည်း ရှိသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မမူမီကပင် ရုပ်လုံးရုပ်တုများကို လုပ်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများရှိသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံအချို့မြို့ကြီးများတွင်ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း၂ဝဝဝခန့်က ထုလုပ်ခဲ့သောပန်းပုလက်ရာများရှိနေသေးသည်ဟု သိရှိရပေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် သစ်ပေါသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပေရာ သစ်ပန်းပုအတတ်သည်လည်းထွန်းကားခဲ့မည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာမရှိချေ။
အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုပညာရပ်များသည် တကောင်းအဘိရာဇာခေတ်ကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာပန်းပုအတတ်ပညာသည်လည်းပါဝင်ခဲ့ပေသည်။
ပုဂံခေတ်တွင်ပန်းပုအတတ်သည် အဆင့် အတန်းတို့ပွားလာခဲ့ရာ ဘုရားပုထိုးများတွင်ရုပ်လုံးရုပ်တုများစွာကိုသုတေသီများ တွေ့ရှိခဲ့ကြရသည်။
ပုဂံပြည့်ရှင် ကျန်စစ်သားဘုရင် နတ်ရွာမစံမီနာမကျန်းဖြစ်နေခိုက် သားတော်ရာဇကုမာရ်သည်ထီးမွေနန်းရိုက်ကို မရရှိသော်ငြားလည်းခမည်းတော်၏ကျေးဇူးတရားကိုအောက်မေ့၍ ရွှေဖြင့်ပြိီးသော မြတ်စွာဘုရား ၏ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ပြုလုပ်၍ ခမည်းတော်အတွက် ထိုဆင်းတုတော်ကို ပူဇော်ကြောင်း မြစေတီ ကျောက်စာ၌ အထင်အရှားဖော်ပြပါရှိလေသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းသည်လည်း ဘေးလောင်းတော်၊ ဘိုးလောင်းတော်တို့၏ ရုပ်တုများကိုထုလုပ်ကိုးကွယ်ကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၌ဆိုထားလေသည်။
ပုဂံခေတ်ဘုရားဌာပနာ များတွင်ကျောက်သား၊ ကြေးသတ္ထုတို့ဖြင့် ပြီးသောပန်းပုလက်ရာများကိုသာအတွေ့ရများ၍ သစ်ပန်းပုလက်ရာဟောင်းအဆွေးအပိုင်းအစများကိုတစ်ခါ တစ်ရံမျှသာတွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတုကြောင့် သစ်ပန်းပုလက်ရာတို့သည် ကြာမြင့်ရှည်လျားသော နှစ်ကာလကိုမကျော်လွန်နိုင်ကြသဖြင့် ယင်းသို့အတွေ့ရနည်းခြင်းဖြစ်ပေမည်။
အင်းဝခေတ်တွင်သစ်ပန်းပုအတတ်သည်အထူးတိုးတက် ပြောင်မြောက်ခဲ့ဟန်တူပေရာ ထိုအထောက် အထားကို ဒုတိယမင်းခေါင်၏လက်ထက်အရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသီကုံးရေးသား သောတံတား ဦးတည် မင်္ဂလာစေတီ မော်ကွန်း၌ဤသို့တွေ့ရပေမည်။
'အရွယ်အိုမင်း၊ ရှိုက်တွင်းပါးစောင်၊ ပုဏ္ဏားယောင်ကား၊ ဟန်ဆောင်တင့်တယ်၊ဘွဲ့စလွယ်နှင့်၊ ဆံပယ်ပစ်တင်၊ဝတ်စားဆင်၍၊ရေစင်နေဇာ၊ ထက်ကြပ်ပါလျက်၊ ဝါဝါဝင်းဝင်း၊ ခရုသင်းလည်း၊ ကိုင်းလျှင်းတုံပြီး၊ ရှေးတီးဗြဟ္မဏ၊ သဘာဝဖြင့်၊ ဆွဆွဖွေးဖွေး၊ နဖူးရေး လျက်၊တပ်စွေးစားကွမ်း၊ နှုတ်ခမ်းဖွင့်အုပ်၊ မေးလှုပ်လှုပ်နှင့်၊ အရုပ်မထင်၊ အရှင်ဟူမှား၊ လက် ဝါးပြကြည့်၊ ခတ်လှည့်မျက်လုံး၊ ခပ်ပြုံးရယ်ရွှင်၊ ပီပြင်တွတ်တွတ်၊ ရွတ်သည့်ဂါထာ၊ နားဝင် သာလျက်၊လာလာသသူ၊ လူထိုမျှကို၊ အဘအမယ်၊ ချစ်ဖွယ်ခေါ်ဝေါ်၊ တွေငေါ်ညောင်းညောင်း၊ အကြောင်းပြန်ခြင်း၊ သီဟိုဠ်မင်းက၊ သတင်းကျော်မွှန်း၊ ရွှေနန်းသခင်၊ နတ်ရှင်ထံမှာ၊ ကိုယ်စား လာသည်၊ငါ၏သက်ရွယ်၊ နှစ်ရှစ်ဆယ်ဟု၊ အကယ်တံတံ၊ ဆိုကုံထံသည်၊ ထွက်သံသက် သက်ညှင်းညှင်းတည်း'။
ပုဏ္ဏားရုပ်တုကြီးအား အသက်ဝင်စွာပြောင်မြောက်သော လက်ရာဖြင့် ထုလုပ်ထားပုံကိုရှင်ဟာရဋ္ဌသာရက ကွင်းကွင်းကွက်ကွက်တင်ပြနိုင်အောင် သရုပ်ပေါ်လွင်စွာဖြင့်ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုထား လေသည်။
ထိုသစ်ပန်းပုရုပ်တုကြီး၏ အနုပညာမြောက်မှုကြောင့် ရွှေပွဲတော်လာပရိသတ်တို့မှာ နယုန်လနေပူကျဲကျဲအချိန်တွင်ပင် လူချင်းကျပ်သိပ်တိုးဝှေ့ကာ ချွေးသံရွှဲရွှဲနှင့်ညောင်းညာရန်ပင် သတိမရ၊ဆာလောင်ရန်လည်းမသိ၊ တမေ့တမောအံ့ဩ မကုန်ဖြစ်ကြရပုံကို· 'သစ်ရုပ်ပုဏ္ဏား၊ အရှင်လားသို့၊ စကားတွတ်တွတ်၊ ဆိုသတတ်ဟု၊ ခြေ ချွတ် လက် ချွတ်၊ မြေကြီးခတ်မျှ၊ လာလတ်သသူ၊ ရှင်နှင့်လူကား၊ ယှဉ်တူရင်အပ်၊ အထပ်ထပ်တည့်၊ မလပ် စေ့စေ့၊တိုးကြဝှေ့ကား၊ ကိုယ်ငွေ့ခြောင်းခြောင်း၊ နေရှိန်ပြောင်းလည်း၊ ညောင်း၏မဟူ၊ ပူ၏မမှတ်၊ မွတ်၏မထင်၊ ဝမ်းပန်းရွှင်လျက်၊ ရှုချင်မရဲ၊ တလဲလဲလျှင် .' ဟူ၍ ဆက်လက် ဖော်ပြ ပြန်လေသည်။
ဒုတိယမင်းခေါင်၏ကောင်းမှုတော် မင်္ဂလာတံတားဦးတည် စေတီတော်ကြီး၏ ဌာပနာတိုက်ခန်းပိတ်သည့်ပွဲတော်တွင် ပွဲတော်ကြီးစည်ကားရန်ထိုပုဏ္ဏားရုပ်ကြီးကိုသာတန်ဆောင်း မဏ္ဍပ်ကြီးအတွင်း ၌ထားရှိသည်မဟုတ်သေး။
အခြားတန်ဆောင်း မဏ္ဍပ်များအတွင်း၌လည်းအခြားလှုပ်နိုင် ရှားနိုင်သော ရုပ်လုံး၊ရုပ်တုများ ရှိသေးကြောင်းကို 'ထိုမှတစ်ပါး ရုပ်ရှင်များလည်း၊ စကားတမည်၊ မဆိုသည်သာ၊ ထူးခြားစွာ၏'၊ ဟုရှင်မဟာရဋ္ဌသာရစာဆိုတော်အရှင်မြတ်က ထပ်လောင်းတင်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ လေသည်။
အင်းဝခေတ်နောက်ပိုင်း၌လည်း သစ်ပန်းပုအတတ်သည်ဆက်လက်ထွန်းကားကြောင်းကို ၁ဝ၁၂ ခုနှစ်ပထမဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ရေးထိုးသောသာလွန်မင်းတရားကြီး၏ကောင်းမှုဖြစ်သည့် စစ်ကိုင်း မြို့၊ ရာဇစူဠာမဏိစေတီခေါ်ကောင်းမှုတော်ကြီး၏ ကျောက်စာစာကြောင်းရေ ၃၈·၃၉တွင်· 'ထိုမှတစ်ပါးလည်း၊ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့်ပြီးသော၊ ရေတွက်ခြင်းငှာမတတ်နိုင်သော၊ သစ်ရုပ်တု တို့ကိုလည်း၊ ကျမ်းဂန်နှင့်အညီအစီအစဉ်သင့်စွာ ဌာပနာတော်မူ၏။
' ဟုပါရှိသည်။
ယင်းသည်ကို ထောက်၍ ဘုရားဌာပနာများတွင် သစ်ရုပ်တုများလည်းပါရှိကြောင်းသိရှိရလေသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် အဆောက်အအုံ ထုပိကာ၊ ဒုရင်၊ ပန်းဆွဲ၊ တိုင်ပျံ၊ ပြာသာဒ်များမှ အစအုန်းမှုတ်၊ရေသောက်ခွက်ရိုးကိုင်း၊ ရေချမ်းစင်၊ ယောင်းမ၊လှော်ကားဦး၊ လှေဦးငှက်၊ ပဲ့တုံး၊ မောင်းတိုင်၊ အုန်းမောင်း၊ ကလပ်ခြေစသောလူသုံးပစ္စည်းများအထိ သစ်ပန်းပုလက်ရာများဖြင့်ရုပ် လုံးရုပ်ကြွဖော်ခဲ့ရသည်။
ယင်းသို့ရုပ်လုံးဖော်ကြရာ၌ ဇာတ်နိပါတ်တော်များမှ သရုပ်ဖော်ခန်းများ၊ လူရုပ်၊ နတ်ရုပ်၊ ဗြဟ္မာရုပ်၊ သကြားရုပ်၊ ဘီလူးရုပ်၊ ဂဠုန်၊ နဂါး၊ ကိန္နရီကိန္နရာရုပ်များအပြင် ဆင်ရုပ်၊ ခြင်္သေ့ ရုပ်စသည့်တိရစ္ဆာန်ရုပ်များ၊ ပန်းခက်၊ ပန်းပြောက်၊ အနုအယဉ်၊ အနွယ်အလိပ်များကို ကြွရွသောလက် ရာများဖြင့်ပုံစံအမျိုးမျိုးပြုလုပ်ထားကြသည်ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ ဘုရားတန်ဆောင်းနှင့်ဘုန်းကြီး ကျောင်းများ၌တွေ့ကြရသည်။
ရှေးခေတ်သစ်ပန်းပုလက်ရာကောင်းများကို စလင်း၊ ပခုက္ကူ၊ အမရပူရ စသောအထက်မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရားတန်ဆောင်းနှင့်ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၌ ပို၍တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
မြန်မာသစ်ပန်းပုလက်ရာများတွင် ကနုတ်ပန်း၊ ယိုးဒယားပန်း၊ ခြူးပန်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ခြင်္သေ့၊ ကိန္နရီကိန္နရာ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ ၊ တိုးနရား၊ ခြူး၊ ဘီလူး၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ဟင်္သာ စသောရုပ်လုံးများနှင့်ဒုရင်၊ တောရနောင်၊ စိုင်ပေါင်၊ ထုပိကာ၊ ပန်းဆွဲစိန်တောင်၊ မှော်ပွင့်၊ မှော်ပျံ၊ အပြောက်စသည်များကိုများသောအားဖြင့်တွေ့ရှိကြရာ ပကတိပုံအတိုင်းထုလုပ်နိုင်စွမ်းသော်လည်း ဒေသ ပတ်ဝန်းကျင် အငွေ့အသက်နှင့်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအစဉ်အလာအတိုင်း ထုလုပ်ကြသဖြင့် ယင်းကဲ့သို့ အပြင်အဆင် အမွမ်းအမံများပါရှိခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
များသောအားဖြင့်ဘုရားတန်ဆောင်း၊ ဂူ၊ ကျောင်း၊ ပြာသာဒ်များရှိသစ်ပန်းပုရုပ်လုံးရုပ်ကြွများကို ရွှေပိန်းချ၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆေးရောင်ခြယ်၍သော်လည်းကောင်း၊ တွေ့ရ တတ်ပေသည်။
သစ်သားသည်ကျောက်၊ ကြေး၊ သံစသည်တို့ကဲ့သို့ နှစ်ကာလပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာမတည်တံနိုင်ဘဲ ဟောင်းဆွေးနိုင်သဖြင့်ကြီးမားသောရုပ်လုံးများကိုထုလုပ်ရာတွင် သစ်သားကိုအသုံးနည်း၍ကျောက်၊ကြေး၊ သတ္ထုများကို အသုံးများလေသည်။
ထို့ပြင် သစ်သားကြောသိပ်သည်းမှုနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအနေအထား တို့ကြောင့် ကြီးမားသော အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများကို သစ်ပန်းပုဖြင့်ထုလုပ်၍မဖြစ်နိုင်ချေ။
ထိုကြောင့်သစ်ပန်းပုကို အယူဝါဒဆိုင်ရာအဆောက်အအုံများ၊ လူနေအိမ်များ၊ အတွင်းဘက်အပြင်ဘက်အဆင်များ၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂစသောလူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို အလှအပမွမ်းမံရာ၌သာ အသုံးများကြလေသည်။
ပန်းပုထုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသော ကျောက်တုံး၊ ကျောက်ပြား၊ ကြေး၊ သံအစရှိသည့် ပစ္စည်းများအနက် သစ်သားသည်အပေါဆုံးနှင့် အပျော့ဆုံးပစ္စည်းဖြစ်သော်လည်း ပန်းပုထုလုပ်ရာတွင် ကျန်ပစ္စည်းများထုလုပ်ရသည်ထက် ခက်ခဲသည်။
ထို့ပြင်သစ်သားဟူသမျှကိုလည်း ပန်းပုထု၍ မရချေ။
သစ်သားအမျိုးအစား အပျော့အမာကိုလိုက်၍ ထုလုပ်ရာ၌လွယ်ကူခြင်း၊ သို့မဟုတ် ခက်ခဲခြင်းရှိလေသည်။
အနောက်နိုင်ငံပန်းပုဆရာတို့အသုံးများသောသစ် အမျိုးအစားမှာ ဝက်သစ်ချ၊ ထင်းရှူး၊ မဟော်ဂနီ၊ ကျွန်းစသည်တို့ဖြစ်၍ မြန်မာပန်းပုဆရာတို့ကမူနှော၊ ကျန(ကြတ်နန်)၊ တမလန်း၊ သင်းဝင်၊ယင်းမာ၊ ကျွန်း၊ ယမနေ၊ စသည့်သစ်မျိုးကိုသုံးကြသည်။
အဆိုပါသစ်များအနက် ဝက်သစ်ချသားသည်ပန်းပုထုရန် အကောင်းဆုံးဟုဆိုကြသည်။
ဝက်သစ်ချသားသည်အသားစင်းဖွဲစည်းပုံကျစ်လျစ်သိပ်သည်း၍ အရောင် လည်းအလှဆုံးဟု ဆိုကြလေသည်။
သစ်ပန်းပုပညာ၏ မူလပင်မဖြစ်သော ပန်းပုပညာသည်ကျယ်ဝန်းသောအနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ပန်းချီပညာသည် တစ်ဖက်မြင်သရုပ်ဖော်ရသော်လည်း ပန်းပုပညာသည် အဘက်ဘက်မှမြင်နိုင်အောင် ရုပ်လုံးဖော်ရလေသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်လှည့်၍တွေးဆရပြန်လျှင် ပန်းပုဆရာသည်ရုပ်လုံးကိုအကောင် အထည်ထုထည် အလိုရှိသည့်အတိုင်း ထုလုပ်တင်ပြနိုင်ခွင့်ရသည်။
ပန်းချီဆရာကမူတစ်ဖက်တည်းဖြင့်ထုထည်ပေါ်အောင် ရေးခြယ်တင်ပြရသဖြင့် ရုပ်လုံးမဟုတ်သည်ကို ရုပ်လုံးပေါ်လာအောင် ရေးခြယ်ပြရခြင်းဖြင့် ပိုမိုတာဝန်ကြီးမားသည်ဟုဆိုနိုင်ပြန်သည်။
စင်စစ်အားဖြင့် ထိုပညာနှစ်ရပ်စလုံးသည် သူ့နည်းနှင့်သူ ခက်ခဲသည်ချည်းသာဖြစ်ပေမည်။
သို့သော်ရုပ်တုဆရာ ပန်းပုပညာရှင်သည် ရုပ်လုံးကိုအချိုးအဆစ် အပြောင်းအဖွဲမှန်ကန်၍ ပုံကျနာစွာရေးထုတ်တတ်ပါမှ ပုံမှန်ထုလုပ်နိုင်သည်ဖြစ်ရာ ပုံရေးပညာကိုလည်း အခြေခံအားဖြင့်သိနားလည်ထားရန် လိုအပ်ပေသည်။
ရုပ်တုဆရာသည် မိမိထုလုပ်မည့်ရုပ်လုံးကို မျက်စိထဲ မြင်လာနိုင်ရလေသည်။
သစ်ပန်းပုအတတ်ကိုသင်ယူက လက်သင်တစ်ယောက်သည် ဓားထက်ထက်နှစ်ချောင်းနှင့် ဆောက်ကောင်းကောင်းတစ်လက်ရှိလျှင်လုံလောက်ပေသည်။
အနုစိတ်ပုံဖော်ရမည့်ကရိယာမျိုးမလိုသေးပေ။
မောင်းချဓား ထက်ထက်တစ်ချောင်းရှိလျှင် လည်းအလုပ်ဖြစ်နိုင်သည်။
ဓားသွားသည် သင်ဓုန်းဓားသွားတမျှထက် ရန်လိုအပ်သည်။
သို့မှသာထွင်းလုပ်ရာ၌ သက်သာလွယ်ကူ၍ လက်ရာလည်းချောမွေ့နိုင်လေသည်။
ထိုလက်သင်အစပထမတွင် တစ်လက်မ၏ လေးပုံတစ်ပုံ၊ သို့မဟုတ် ရှစ်ပုံတစ်ပုံခန့်ထူသော သစ်သား အပျော့စားဖြင့်စတင်လေ့ကျင့်သင့်သည်။
ရှေးဦးစွာသစ်သား၏မျက်နှာပြင်တွင်မိမိထုလုပ်လိုသော ပစ္စည်း ၏ပုံကြမ်းကိုရေးဆွဲရမည်။
ထိုနောက်မှဓားငယ်ဖြင့် တစ်ချက်ပြီးတစ်ချက်လှီးချကာ ပုံကြမ်းဖော်ရလေသည်။