kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
BC 3569 ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၁ မတ် ၁၉၇၄ တပ်မတော် (ကြည်း) အရပ်ဘက်နိုင်ငံရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင်နိုင်ငံတော်သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။
120px BC 3561 ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ တင်ဦး ၁ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆ တပ်မတော် (ကြည်း) သမ္မတဦးနေဝင်းနှင့် ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှုများကြောင့် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
120px BC 5322 ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရကျော်ထင် ၆ မတ် ၁၉၇၆ – ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ တပ်မတော် (ကြည်း) အသက် ၆၀ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
BC 6187 ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင် ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ၁၀ မေ ၁၉၈၉ တပ်မတော် (ကြည်း) ၁၉၈၈ တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း၍အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။
ရာထူးကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (၈) BC 6187 ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင် ၁၀ မေ ၁၉၈၉ – ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂ တပ်မတော် (ကြည်း) ၁၉၉၀ တွင် မိမိကိုယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။
120 px BC 6710 ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ ၂၂ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ တပ်မတော် (ကြည်း) နဝတမှ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
120px BC 14232 ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – လက်ရှိ တပ်မတော် (ကြည်း) ၂၀၂၁ တွင် အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ယာယီသမ္မတရာထူးတို့ကိုပါ မိမိကိုယ်ကိုပြန်လည်ခန့်အပ်ထားသည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တပ်မတော် ကိုးကား ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ *။
ဝင်းပေါက်ရွာ () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
ဝင်းရော်မြစ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ ဝင်းပေါက်တောင်ခြေတွင်တည်ရှိသည်။
လွန်ခဲ့သောကာလ၏သမိုင်းအကျဉ်း ပဲဟ်လဝီမျိုးနွယ်စုတို့သည် ၁၂၉၉ တတိယအကြိမ်အရေးအခင်းပြီး နှင့် ၁၃၀၄-ရှမ်စီး- မွရ်ဒါးဒ် လ ၂၈ အရေးအခင်းပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ ၁၃၅၇ အထိအီရန်ကိုအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခဲ့ကြ သည်။
. ၁၃၄၁ ဘဟ်မန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှားဘုရင်နှင့်၎င်း၏အုပ်ချုပ်ရေးယန္တာရားကြီးအား တရားမျှတခြင်းဟူသော ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့ကြသည်။
အီရန်အစိုးရကလည်း အီရန်ပြည်သူလူထုသည်အခြေခံမူ ခြောက်ချက်အပေါ်မူတည်ပြီး အဖြူရောင်တော်လှန်ရေးကြီးကို အများစုကဆန္ဒပြကြောင်းကြေညာလိုက်သည်။
. ၁၃၅၇ ခုနှစ်အီရန်နိုင်ငံတော်လှန်ရေးသည် လက်ရှိအစိုးရ၏အမြင်တွင် အလွန်အရေးပါသောအစ္စလာမစ် ္ကတော်လှန် ရေးကြီးဖြစ်သည်။
ပြည်သူလူထုအပါအဝင်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများစွာတို့ပူးပေါင်းကာ ရှားဘုရင်၏အုပ်ချုပ်ရေးကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့သော တော်လှန်ရေးကြီးဖြစ်ပြီး အစ္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံတော် တည်ထောင်ရန်အတွက်အ ကောင်းဆုံးခြေလှမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၃၅၇ ခုနှစ် ဘဟ်မန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင်အစ္စလာမစ် ္ကတော်လှန်ရေးအောင်နိုင်ခဲ့ပြီး (ရဂျီးမ်ပဲဟ်လဝီ=ရှားဘုရင်အစိုးရကို)အပြီးအပိုင်ဖြတ်ချနိုင်ခဲ့သည်။
၁၃၅၇ ခုနှစ် ဖှဲရ်ဝဲရ်ဒီးန် လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၉၈% ကျော်ပြည်သူလူထုက အစ္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတ အုပ်ချုပ်ရေးကိုအားပေးထောက်ခံခဲ့သည်၊များမကြာမှီ မှာပင် အစ္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတအီရန်နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံစည်းမျဉ်းများကို ပြည်သူလူထု၏ဆန္ဒမဲနှင့်အညီ ရေးဆွဲအတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။
. ၁၃၆၈ ခုနှစ်တွင်ဥပဒေအတည်ပြုချက်များကိုအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည် ဥပမာ အားဖြင့်ပထမဝန်ကြီးကိုဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့ကာ အစ္စလာမစ် ္ကအုပ်ချုပ်ရေးကိုပိုမိုတောင့်တင်းခိုင်မာစေခဲ့သည်။
-လက်ရှိအီရန်အုပ်ချုပ်ရေးတည်ထောင်ခဲ့ပုံ လက်ရှိအီရန်နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေးသည် အစ်္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးဖြစ်သည်၊ ၁၃၅၈ တွင် အစ်္စလာမစ် ္ကတော်လှန်ရေးနှင့်ပြည်သူလူထု၏တစ်ခဲနက်အားပေးထောက်ခံမှုဖြင့်ဤကဲ့သို့နိုင်ငံတော်ကြီးကိုတည် ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
အီရန်အစ်္စလာမစ် ္ကနိုင်ငံတော်၏ ရဲဟ်ဘဲရ်(အကြီးဆုံးခေါင်းဆောင်)နှင့်နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် အစ်္စလာမ်သာသနာ နှင့် ၁၂ ပါးအေမာမ်ကိုလက်ခံသောရှီအာဟ်မဇ်ဟဘ် အားလက်ခံသူဖြစ်ရမည်၊ ရဲဟ်ဘဲရ် သည်လည်းအစ်ဂျ်သေဟာဒ် (သာသနာ့ပညာတွင်အစွမ်းကုန်အပတ်တကုတ်ဆည်းပူးလေ့လာထားသူ) အဆင့်တွင်ရှိရမည်။
၎င်းနှင့်ပတ်သက်၍မျိုး နွယ်စု လူမျိုးရေးခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမရှိပါ။
. အစ်္စလာမစ် ္ကသမ္မတနိုင်ငံတော်၏အာဏာပိုင်များခေါင်းဆောင် ပိုင်းများနှင့်ပတ်သက်၍၊နိုင်ငံတော်၏အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်တွင်အနည်းငယ်ဖော်ပြသွားမည်။
အစ်္စလာမစ် ္ကသမ္မတနိုင်ငံတော်၏မည်သည့်ရွေးကောက်ပွဲမဆို လွှတ်တော်၏ဥပဒေအတည်ပြုချက်နှင့်အညီထောက်ခံ မှုရရှိရမည်၊အီရန်အစိုးရ၏ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းတွင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရှိကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာ ပေးမည်ဖြစ်သည်။
. အစ်္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတအီရန်နိုင်ငံတော်၌ ရဲဟ်ဘဲရ် ၏အရိုက်အရာသည်အကြီးမားဆုံးနှင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ် သည်။
နိုင်ငံတော်၏အဖွဲ့အစည်းအားလုံးကိုအမိန့်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ရဲဟ်ဘဲရ် ကို မဂျလစ်္စစေခွဗ်ရဂါးန် ကသာရွေး ချယ်တင်မြှောက်ခြင်းဖြစ်ပြီး မာဒါမွလ်အမဲရ် (ရဲဟ်ဘဲရ်၏သတ်မှတ်ချက်ဝိနည်းများနှင့်အညီ) နှင့်သာရွေးချယ်တင် မြှောက်သည်။
လက်ရှိ အစ်္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတအီရန်နိုင်ငံ၏ ရဲဟ်ဘဲရ် မှာ အာယသွလ္လာရူဟွလ္လာခိုမိုင်နီ (အစ္စလာမစ် ္ကပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံတော်အားတည်ထောင်ခဲ့သူ) ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အာယသွလ္လာစိုင်ယိဒ် အလီခါမေနာအီ ဖြစ်သည်။
. မဂျလစ်္စစေခွဗ်ရဂါးန် သည်အထူးဘွဲ့ရအစ္စလာမ်သာသနာ့ပညာရှင် ၈၈ ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး၎င်းတို့၏အရည်အချင်း များကိုလွှတ်တော်မှအတည်ပြုကာ လူထု၏မဲဆန္ဒဖြင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။
မဂျလစ်္စစေခွဗ်ရဂါးန်၏ ဥက္ကဋ္ဌ မှာ အဟ်မဒ်ဂျန်နသ်သီ ဖြစ်ပြီး မိုဟမ္မဒ်အလီမိုဝဟ်ဟေဒီကီရ်မာနီ သည်အတွင်းရေးမှူး(၁)၊ စိုင်ယိဒ်မာဟ်မူဒ်ဟာရှင်မီရှဟ် ရွတ်ဒီ ကအတွင်းရေးမှူး(၂)ဖြစ်သည်။
ဥပဒေဆိုင်ရာလွှတ်တော်အမတ်များသည် ၁၂ ဦးရှိပြီး ဖှကီး(သာသနာ့ပညာရှင်) ၆ ဦးမှာ ရဲဟ်ဘဲရ်ရေဂျူမ်ဟူရီးယေး အစ္စလာမ်မီးယေးအီရန် မှရွေးချယ်ပြီး ကျန် ၆ ဦးကို(ရဲဟ်ဘဲရ်တင်မြှောက်ထားသော)တရားသူကြီးချုပ်၏ထောက်ခံမှု ထို့နောက်လွှတ်တော်၏အတည်ပြုချက်ဖြင့်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။
လွှတ်တော်၏လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ အဟ်မဒ်ဂျန် နသ်သီ ဖြစ်ပြီးကျန်အဖွဲ့ဝင်များမှာ-မိုဟမ္မဒ်မို့အ်မင်္န၊မဲဟ်ဒီရှဘ်ဇင်ဒဲဒါရ်ဂျဟ်ရမီ၊စိုင်ယိဒ်မဟ်မူဒ်ဟာရှင်မီရှာဟ်ရွတ်ဒီ၊ မိုဟမ္မဒ်ရဇာမိုဒရစ်စီယပ်္ဇဒီ၊မိုဟမ္မဒ်ယပ်္ဇဒီ၊အဘားစ်အလီကဒ်ခိုဒါယီ၊စိုင်ယိဒ်ဖှသွလွလ္လာမူစဝီ၊နေဂျာသွလ္လာအစ်္ဗရာဟ္မီမီ ယားန်၊စာမ်စဝါးဒ်ကူဟီဖှရ်၊မိုဟ်စင်္နအစ္စမာအီလီ၊မိုဟမ္မဒ်ရေဇာအလီဇာဒဲ တို့ဖြစ်သည်။
ဥပဒေအတည်ပြုအဖွဲ့မှာအစ္စလာမစ် ္ကလွှတ်တော်ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၏သက်တမ်းသည် လေးနှစ် တစ်ကြိမ်ဖြစ်၍ လူထု၏မဲဆန္ဒဖြင့်ရွေးချယ်တင်မြှေက်သည်။
မဲဆန္ဒခံယူမည့်သူများသည်ဦးစွာ လွှတ်တော်၏ဥပဒေအ တည်ပြုချက်နှင့်အညီထောက်ခံမှုရရှိရမည်။
နေရာဒေသအသီးသီးမှအခြားဘာသာဝင်များဖြစ်သော အရ်မန်နှင့်ကိလ် ဒဲမှ ခရစ်ယန်များ၊အာရှူရီး၊ဇဲရ်သွရှ်သီး နှင့် ကလီမီး တို့လည်းလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များတွင်ပါဝင်သည်။
. ဥပဒေအကြံပြုချက်များသည် အစ္စလာမစ် ္ကအီရန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေဘောင်အတွင်းမှသာဖြစ်ရမည်၊သို့ပါ၍ဥပဒေအတည် ပြုအဖွဲ့မှလွှတ်တော်၏အကြံပြုချက်များကို အတည်မပြုမီအထက်သို့တင်ပြရသည်။
မဂျလစ်္စစေရှိုရာယေအစ္စလာမ်မီး (အစ္စလာမစ် ္ကလွှတ်တော်) လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ အလီလာရ်ယေဂျာနီ ဖြစ်ပြီး မပ်္စအူးဒ်ဖေဇရှ်ကားန် သည်အတွင်းရေးမှူး(၁) အလီမိုသဟရ်ရီ ကအတွင်းရေးမှူး(၂)ဖြစ်သည်။
အစ္စလာမစ် ္ကလွှတ်တော်နှင့်အခြေခံဥပဒေစောင့်ကြပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုအကြားပဋိပက္ခများရှိလာလျှင် မဂျ်မာအေ့ သရှ်ခီးစေမပ်္စလေဟသ်သေနေဇာမ်(တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေး)အဖွဲ့အစည်းမှဝင်ရောက်ဖြေရှင်း ပေးခွင့်ရှိသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းသည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများအကြားဖြစ်ပေါ်တတ်သော ပဋိပက္ခများကိုညှိနှိုင်းပေး ခြင်းနှင့်နိုင်ငံ၏အချို့သောတာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ပေးရသည်။
၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကို ရဲဟ်ဘဲရ် ကရွေးချယ်တင် မြှောက်ပေးရပြီး စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်တွင်ဥက္ကဋ္ဌမှာ အပ် ္ကဘဲရ်ဟာရှင်မီရဖှ်စန်ဂျာနီ ဖြစ်ပြီး၎င်းကွယ်လွန်ပြီးနောက် မိုဟမ္မဒ် အလီမိုဝဟ်ဟေဒီကီရ်မာနီ အားယာယီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ထားသည်။
. အဖွဲ့အစည်းသည် သဲဟ်ရာန်မြို့တော်ကာခေ မဲရ်မဲရ်တွင်ရုံးထိုင်သည်။
နိုငိငံတော်၏အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်သည် သမ္မတ၏လက်ဝယ်တွင်ရှိပြီး သမ္မတကိုလူထု၏မဲဆန္ဒဖြင့်ရွေးချယ်သည်၊ မဲဆန္ဒခံယူမည့်သမ္မတလောင်းများသည်ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ လွှတ်တော်အခြေခံဥပဒေစောင့်ကြပ်ရေးအဖွဲ့၏စိစစ် အတည်ပြုချက်ကိုရယူရသည်။
ရွေးကောက်ပွဲ၏စည်းမျဉ်းတစ်ခုမှာ(ရဂျွလ်စယာစီး)အမျိုးသားဖြစ်ရမည်။
အချို့က (ရဂျွလ်စယာစီး)ကိုအမျိုးသားဖြစ်ရမည်ဆိုသည့်သတ်မှတ်ချက်မဟုတ်ဟုယုံကြည်ထားကြသည်၊သို့သော် ယခုအထိ မည်သည့်အမျိုးသမီးကိုမှသမ္မတရာထူးအတွက်ထောက်ခံအတည်ပြုခြင်းမျိုးမရှိသေးပေ။
လက်ရှိအီရန်နိုင်ငံ၏သမ္မတ မှာ ဟစန်ရူဟာနီ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်တရားသူကြီးချုပ်ကို ရဲဟ်ဘဲရ် ကသတ်မှတ်ရွေးချယ်ပေးသည်။
မြို့ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကိုလည်း ဒေသအလိုက်ရွေးကောက်ပွဲများပြုလုပ်၍ တင်မြှောက်ပေးသည်။
မြို့နယ်အလိုက် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများကို အထူးသဖြင့်မြို့ကြီးများဖြစ်သောသဲဟ်ရာန်နှင့်အခြားမြို့ကြီးများ တွင်ဘာသာသာ သနာနှင့်ယဉ်ကျေးမှုထုံးတမ်းများကိုလေးစားစောင့်ထိန်းသူတို့ကိုသာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးထားသည်။
-အဖွဲ့အစည်းများနှင့်နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များ (အီရန်နိုင်ငံရေးလောကတွင် အုပ်စုနှစ်မျိုးရှိသည်၊ တစ်မျိုးမှာလက်ခံခွင့်ပြုထားသောအုပ်စုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ် များဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုစားလှယ်နှင့်သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲများတွင်ပါဝင်ခွင့်ရှိသည်။
နောက်တစ်စုမှာအစ္စလာမစ် ္က သမ္မတနိုင်ငံတော်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုဖြစ်သည်။
. နိုင်ငံတော်၏အခြေခံမူအရ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများလွတ်လပ်ခွင့်ရှိသည် မည်မျှပင်ဥပဒေဘောင်အတွင်း၌မရှိသည် ဖြစ်စေ၊ဆန့်ကျင်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများသည်ရွေးကောက်ပွဲတွင်ပါဝင်ခွင့်မရှိပါ၊ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုတို့သည်ပြည်တွင်း ပြည်ပ နှစ်အုပ်စုရှိသည်။
. ထိုဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုများနှင့် ပူးပေါင်းခြင်းသည်အန ္တရာယ်ကြီးမားပြီးသေဒဏ်သေမိန့်ချမှတ်ရမည့်အခြေအနေအ ထိဖြစ်သွားနိုင်သည်။
နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကိုနှောက်ရှက်ဖျက်ဆီးသူများသည် ထိုအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပူး ပေါင်းသူများဟုယူစရပေမည်။
အီရန်တွင် အစ္စလာမ်သာသနာမှအခြားသာသနာသို့ကူးပြောင်းသွားခြင်း ၊တစ်ပါးတည်းအရှင်ကိုလက်မခံတော့ခြင်း နှင့် တမန်တော်မြတ်မိုဟမ္မဒ်(ဆွ)အားစော်ကားမှုပြုခြင်းသည် ကြီးလေးသောပြစ်မှုမြှောက်သည်။
-အောက်တွင်ထိုအဖွဲ့အစည်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများအနည်းငယ်ဖော်ပြသွားမည်. -တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဥပဒေ တရားဝင်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ဆန်ကျင်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများမှကာကွယ်ခြင်း အစ္စလာမစ် ္က နိုင်ငံရေးကလည်း စောင့်ကြည့်လျက်ရှိသည်။
ထိုအုပ်စုများကိုသာမန်အားဖြင့်(ညာအုပ်စု) (ဘယ်အုပ်စု) (ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးတမ်းများ ကိုကာကွယ်သည့်အုပ်စု)(ငြိမ်းချမ်းကောင်းမွန်ရေးလိုလားသည့်အုပ်စု)ဟူ၍ခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။
၎င်းအုပ်စုများသည် အစ္စလာမ်၊အစ္စလာမစ် ္ကသမ္မတနိုင်ငံတော်နှင့် ဝေလာယသ်သေဖှကီးဟ် (ရဲဟ်ဘဲရ်၏အရိုက်အရာ) ကိုတော့လက်ခံ သည့်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။
. ညှိနှိုင်းရေးတွင်အခရာကျပြီးအားကိုးရလောက်သော(ဖှရာဂျနာဟီး)ပုဂ္ဂိုလ်မှာ အာယသွလ္လာဟာရှင်မီရဖှ်စန်ဂျာနီ ဖြစ် သည်။
အောက်တွင်ဖော်ပြပါအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခု၏အနေအထားနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်များကိုရည်ညွှန်းတင်ပြသွားမည် -အခြေခံကျသောအဖွဲ့အစည်းများ (ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကိုထန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည့်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူရှိသော အဖွဲ့အစည်းများသည်အခြေခံကျ သောအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။
. ထိုအဖွဲ့အစည်းတို့သည်အစ္စလာမ်ကိုနှစ်နှစ်ကာကာယုံကြည်ကြပြီး အေမာမ်ခိုမိုင်နီ၏ လမ်းညွှန်ပြသမှုများကိုလိုက် နာကြကာ စိုင်ယိဒ်အလီခါမေနာယီ-ရဲဟ်ဘဲရ်-အပေါ်လည်းသစ္စာရှိသူများဖြစ်ကြသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည်သမိုင်းတစ်လျှောက် အစ္စလာမ်နှင့်ပတ်သက်၍တိကျပြတ်သားခဲ့ကြပြီး ရွေးကောက်ပွဲများ နှင့်ပတ်သက်ပြီး၎င်းအဖွဲ့အစည်းများအကြားအနည်းငယ်ပဋိပက္ခရှိသည်။
. တရားဝင်သတ်မှတ်ကြေညာမှုမရှိသော်လည်း အာယသွလ္လာစိုင်ယိဒ်အလီခါမေနာယီ သည်ထိုမှန်ကန်သည့်အဖွဲ့အ စည်းတို့၏ဘက်တော်သားဖြစ်သည်။
လက်ရှိသိသာထင်ရှားသောထိုအဖွဲ့အစည်းများမှာ-မားမားမတ်မတ်ရပ်တည်နေသော ရူဟာနီ (သာသနာ့ပညာရှင်) အုပ်စု၊အစ္စလာမ့်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအုပ်စု၊အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွင့်ဖြိုးတိုးတက်ရေးအုပ်စု တို့ဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့ အစည်းများတွင် အမှန်ကန်ဆုံးအပြတ်သားဆုံးရပ်တည်သူများမှတစ်ဦးကိုပြပါဆိုလျှင် မိုဟမ္မဒ်သကီမစ်္စဘာယဇ်ဒီ ဟု ဆိုရပေမည်။
မစ္စ်ဘာယဇ်ဒီ နှင့်၎င်း၏နောက်လိုက်တပည့်များသည် လက်ရှိအနေအထားတွင်အီရန်၌ အာဏာရယူလိုကြသည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ရည်ရွယ်ချက်အောင်မြင်ရေးအတွက်စစ်တပ်နှင့်ပူးပေါင်းကာ အာယသွလ္လာရဖှ်စန်ဂျာနီနှင့် ၎င်း၏ဘက်တော်သားများ အင်အားကို လျော့ကျသွားအောင်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။
ထိုပဋိပက္ခများသည် မဂျလစ်စေ ခွဗ်ရဂါးန် တွင်အလွန်အရေးကြီးသောကိစ္စရပ်ဖြစ်သည်။
အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မစ်္စဘာယဇ်ဒီ ၏နောက်လိုက်များ သည် မင်္နဟာယူးန် အမည်ရှိရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာစာရင်းတွင် သဲဟ်ရာန်မြို့မှ ရူဟာနီ များ၊(ပညာမြို့တော်ဟုတင်စား ထားသည့်) ကွမ်း မြို့သာသနာ့ပညာကျောင်း(ဟောင်ဇာ)မှပညာရှင်များအားလုံးနီးပါးကို စုစည်းထားနိုင်ခဲ့သည်။
သဲဟ်ရာန်မြို့တွင် ဟာရှင်မီရဖှ်စန်ဂျာနီ၊ဟစန်ရူဟာနီ၊ မရှ်ဟဒ်မြို့တွင် ဝါအိဇ်သဗစီ နှင့် ဟာရှင်မီရှဟ်ရူဒီ တို့အုပ်စုအ နည်းငယ်ကသာ ဟာရှင်မီရဖှ်စန်ဂျန်နီအုပ်စုအနိုင်ရရေးအတွက်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးလိုလားသည့်အဖွဲ့~~ (ဤအဖွဲ့သည် ညာအုပ်စုနှင့်အနည်းငယ်(မဲ)ကွာဟမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ရူဟာနီယသ်အကြားကွဲပြားမှုနှင့် စုစည်းသောရူဟာနီအဖွဲ့အစည်းကို (အာယသွလ္လာရူဟွလ္လာ ခိုမိုင်နီ၏ထောက်ခံအားပေးမှုနှင့်)ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ခြင်းသည်ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ပထမခြေလှမ်းဟုဆိုရပေမည်။
သို့သော်ထိုအဖွဲ့အစည်း၏အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်သည် ၁၃၇၆ ခုနှစ်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင်ရုပ်လုံးပေါ်လာခဲ့သ ည်၊ပုံမှန်အတိုင်းထင်မထားသည့် စိုင်ယိဒ်မိုဟမ္မဒ်ခါသမီ သည်မဲပေါင်း ၂ သန်းကျော်ဖြင့်လူထု၏ (လွတ်လပ်ရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်)အနိုင်ရရှိသွားခဲ့သည်။
ထိုရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက်ပိုင်း အီရန်တွင် လွတ် လပ်ရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးလှုပ်ရှားမှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်၊ ခါသမီသည် ၁၃၇၆ ခွရ်ဒါဒ် ၂ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဖြစ်လာသည့်အတွက် [ခွရ်ဒါဒ်၂ လှုပ်ရှားမှု] ဟုကျော်ကြားခဲ့သည်။
သို့ပါ၍ထိုအုပ်စုကို ခွရ်ဒါဒ် ၂ အုပ်စုဟူ၍ လည်းခေါ်ကြသည်။
၎င်းအဖွဲ့အစည်းသည်ကျယ်ပြန့်သောလုပ်ဆောင်ချက်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်၊ထိုအဖွဲ့အစည်းတွင်ရှိနေသော သူများအားလုံးသည် မွတ်္စလင်္မများဖြစ်ကြပြီး အာယသွလ္လာရူဟွလ္လာခိုမေနီ ၏ဦးဆောင်လမ်းပြမှုကိုလက်ခံယုံကြည်သူ များတော့လည်းဖြစ်ကြသည်။
သို့သော်လည်းကောင်းတို့၏ဘက်တော်သားများသည် အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ဆန့် ကျင်ဘက်အုပ်စုများအထိပူးပေါင်းပတ်သက်မှုများရှိခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ခါသမီ နှင့် ခွရ်ဒါဒ် ၂ ကိုကာကွယ်ခြင်းဆို သည့်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အီရန်အစ္စလာမ်မစ်အချုပ်အချာအာဏာအပေါ် ဆန့်ကျင်မှုများပဋိပက္ခများကို များစွာဖန်တီးခဲ့ကြ သည်။
နေရာရပြီးနောက် ၎င်းအဖွဲ့အစည်းသည် အစ္စလာမ်မစ်လွှတ်တော်နှင့်ဒေသအလိုက်အဖွဲ့အစည်းများ(အထူး သဖြင့်အီရန်၏မြို့တော်သဲဟ်ရာန်)ကိုစည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော်အတားအဆီးများစွာနှင့်ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရသည်။
၁၃၈၀ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ခါသမီသည်ဒုတိယအကြိမ်မဲနိုင်ပြီးသမ္မတရာထူးကိုရရှိသွားပြန်သည် ၊သို့ပါ၍အဆိုပါ ရှစ်နှစ်လုံးလုံးကို(ခွရ်ဒါဒ် ၂ လှုပ်ရှားမှု)အရှိန်အဟုန်ကောင်းခဲ့သည့်ကာလဟုဆိုရပေမည်။
သို့သော်ထိုရှစ်နှစ်ပြီးနောက် အစ္စလာမ့်လွှတ်တော်၊ သဲဟ်ရာန်နှင့်အခြားမြို့ကြီးများရှိ နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်းများအားလုံး ၎င်းတို့နှင့်ဆန့်ကျင် ဘက်အနေအထားသို့ပြောင်းလဲသွားသည်။
ခါသမီ အာဏာရှိနေချိန်ကာလမှာပင် သတင်းစာများမီဒီယာများ၌ ခွရ်ဒါဒ် ၂ လှုပ်ရှားမှုကိုအကြိမ်ကြိမ်ချန်လှပ်ခဲ့ကြသည်၊ ခါသမီ သက်တမ်းပြည့်ခါနီးကာလမှာပင် မီဒိယာများ၌(လွတ်လပ်ရေး နှင့်အေးချမ်းသာယာရေး)ဟူသည့်ခေါင်းစဉ်ကိုလုံးဝမတွေ့ရတော့ချေ။
ပသို့ဆိုစေ ခါသမီ၏ရှစ်နှစ်တာကာလပြီးဆုံးချိန်တွင်၎င်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုသည် အစ္စလာမ့်လွှတ်တော်နှင့်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ အစည်းအသီးသီးတွင်မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။
ဒေသအလိုက်လွှတ်တော်ဆိုင်ရာရွေးကောက်ပွဲများတွင်လည်းရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြ သည်၊(မိုဟမ္မဒ်မိုအီးန်၊မဲဟ်ဒီကရူဘီ နှင့် မဲဟ်ရ်အလီဇာဒဲ သုံးဦးစလုံးအပြတ်အသတ်ရှုံးနိမ့်ခဲ့ကြသည်။
မည်မျှအထိဆို လျှင်၎င်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများသည်နိုင်ငံရေးလောကနှင့် အတော်ကိုအလှမ်းဝေးသွားကြသည်။
နောက်ပိုင်းရွေးကောက် ပွဲများတွင်တစ်ဖန်ပြန်၍ မီးရ်ဟိုစိုင်္နမူစဝီကနိုင်ငံရေးလောကတွင်အစိမ်းရောင်လှုပ်ရှားမှုဆိုသည့်ခေါင်းစဉ်ဖြင့်ဝင်ရောက် လာခဲ့ပြန်သည်။
. လက်ရှိတွင် အီရန်အစ္စလာမစ်စစ်တပ်၊ အီရန်အစ္စလာမစ်တော်လှန်ရေးစစ်တပ်အဖွဲ့အစည်း ၊ရူဟာနီ(သာသနာ့ပ ညာရှင်များ)အဖွဲ့အစည်း၊ အီရန်အစ္စလာမစ်အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ တို့သည်၎င်းတို့၏အဖွဲ့အစည်းများ ပင်ဖြစ်သည်။
သမ္မတဟောင်းစိုင်ယိဒ်မိုဟမ္မဒ်ခါသမီ၊မဲဟ်ဒီကရူဘီ(ပါတီဥက္ကဋ္ဌဟောင်း)၊ မိုဟမ္မဒ်ရေဇာခါသမီ တို့သည် ထိုအဖွဲ့အစည်းတို့၏ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများဖြစ်ကြသည်။
Opposition-အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ(တရားမဝင်) ထိုအဖွဲ့အစည်းများတွင်ဘယ်အုပ်စုအကျဆုံးမှာ မစ်လီးယေမဇ်ဟဘ်ဘီး ဖြစ်ပြီးတစ်ခါတစ်ရံ အဖွဲ့အစည်းမှခွဲထွက်ခါ အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပူးပေါင်းတတ်သည်။
(အစ္စလာမ့်စည်းဘောင်ကိုကျော်ပြီး) အီရန်တွင်လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ရေးအဖွဲ့အစည်းများဖွဲ့စည်းခြင်း အစ်္ဗရာဟီမ်ယဇ်ဒီ သည်ထိုအဖွဲ့အစည်း၏အရေးပါသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
အီရန်တွင်လွတ်လပ်စွာနေထိုင်ရေး အဖွဲ့အစည်းများသည်တရားဝင်အဖွဲ့အစည်းများမဟုတ်ပါ။
. တရားဝင်မဟုတ်သည့်အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ (ထိုကဲ့သို့သောအဖွဲ့အစည်းများထဲမှအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှာ အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းအစ္စလာမစ်အုပ်ချုပ်ရေးကိုဖြုတ် ချရေးအဖွဲ့အစည်းပင်ဖြစ်သည်။
အီရန်အစ္စလာမစ်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထိုကဲ့သို့သောအဖွဲ့အစည်းများသည် ဥပဒေနှင့် ညိစွန်းသည်။
၎င်းတို့နှင့်ပူးပေါင်းခြင်းသည်လည်း အလွန်ကြီးလေးသောအပြစ်ဖြစ်ပြီး သေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်၊အထူး သဖြင့်- ဝါကေအဲယေသာဘစ်သာန် ၆၇- အရေးအခင်းနှင့်ပတ်သက်သည့်နိုင်ငံရေးထောင်သား ၈ ထောင်ကျော်အား အတိုက်အခံအုပ်စုများနှင့် လှုပ်ရှားသည့်အပေါ် မိုနာဖှစ်က် (အရေခြုံ) မွရ်သဒ် (အစ္စလာမ်မှအခြားသာသနာသို့ကူး ပြောင်းသွားသူ) မွလ်ဟစ်ဒ် (အမှန်တရားမှသွေဖည်သူ) ပုဒ်မများဖြင့်သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။
အီရန်တွင်အတိုက်အခံအုပ်စုများသည် သီးသန့်မီဒီယာများကိုအသုံးပြုကာလူထုအကြား ဆက်သွယ်မှုများ ဖြန့် ကျက်မှုများပြုလုပ်ကြသည်၊ satellite,radio,television စသည့်လိုင်းများကိုဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်ပြီးခိုးလွှင့်ကြသည်။
ယ ခုထိ၎င်းတို့သည်လျှို့ဝှက်စွာလှုပ်ရှားစမြဲဖြစ်သည်။
၎င်းတို့၏ဌာနချုပ်နှင့်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းများသည် ပြည်ပနိုင်ငံများ တွင်ရှိသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများအကြား ဆိုရှယ်လစ်ဇင် ကွန်မြူနစ်ဇင် အောက်မှလှုပ်ရှားသော မားရ်ကစီဇင် အုပ်စု များအနေနှင့်တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။
ခွရ်ဒစ်သာန် တွင်ထိုအတိုက်အခံအင်အားစုများသည် အချို့သောနေရာဒေသတို့ကိုသိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည်။
သို့သော်အရေးပါသောနေရာဒေသများကို စစ်တပ်ကထိန်းချုပ်ထားသဖြင့် ၎င်းတို့ထင်သလောက်ဝင်ရောက်စွက်ဖက် နိုင်ခြင်းမရှိချေ။
အစ်လာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို တွန်းလှန်ရန်အတွက် အတိုက်ခံအဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းပူးပေါင်းစည်းလုံးရေးကြိုးပမ်း သော်လည်းမအောင်မြင်ကြချေ။
အလွန်ဆုံးသေးငယ်သောအဖွဲ့အစည်းအနေအထားသို့သာပြောင်းလဲသွားကြသည်။
အောက်တွင်အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများကိုဖော်ပြသွားမည်၊အဖွဲ့အစည်းအားလုံးတော့မဟုတ်ပါ~~ ဂျစ်္ဗဟဲယေမစ်လီ နှင့်မစ်လီဂရာယားန် လက်ရှိထိုအဖွဲ့အစည်းသည်အချုပ်အချာအာဏာနှင့် ပတ်သက်ပြီးအကောင်းအဆိုး ခွဲခြားရေးခေါင်းစဉ်ဖြင့်ရပ်တည် လျက်ရှိသည်၊သို့သော်အချုပ်အချာအာဏာ၏ လွှမ်းခြုံမှုအောက်တွင်မရှိပါ။
ဂျစ်္ဗဟဲယေမစ်လီ ကို ၁၃၆၀ ခုနှစ်တွင်ယ ခင်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံတော်၏ ရဲဟ်ဘဲရ် အာယသွလ္လာရူဟွလ္လာခိုမိုင်နီ ကဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သောအဖွဲ့အစည်း အဖြစ်ကြေညာထားသည်။
အဗ်ဒွလ်အလီအဒီးဗ်ဘရူမန်၊အဘာစ်အမီးရ်အင်န်သေဇားမ်၊ဒါဝူးဒ်ဟဲရ်မီဒါးစ်ဘာဝန်းဒ် နှင့် ဟိုစိုင်န်ရှားဟ်ဟိုစိုင်နီ တို့သည်ထိုအဖွဲ့အစည်း၏ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများဖြစ်သည်။
ထီးနန်းပုံစံလိုလာသူများ အီရန်တွင်အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများအကြားမကြာမကြာဆိုသလိုသူတို့အချင်းချင်းမသင့်မြတ်မှုများလည်းရှိသည် ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်မျိုးကိုလိုလားတမ်းတနေကြသူများဖြစ်သော ရှားဘုရင်၏လက်ပါးစေများ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဆက်ခံခဲ့သောမျိုးနွယ်များ မိုဟမ္မဒ်ရေဇာပဲဟ်လဝီ အီရန်နောက်ဆုံးဘုရင်၏သားတို့ဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည်မည်မျှပင် ရေဇာပဲဟ်လဝီအား ဘုရင်တင်မြှေက်ရေးတွင်သဘောထားတူညီမှုရှိကြသော် လည်းလက်တွေ့၌ညီညွတ်မှုမရှိကြချေ။
တစ်ကိုယ်တည်းလှုပ်ရှားမှုများသာရှိကြသည် ရဇာပဲဟ်လဝီကိုယ်တိုင်က လည်းမည်သည့်အဖွဲ့အစည်း၏ဘက်တော်သားဖြစ်ကြောင်းထုတ်ဖော်ကြေညာခြင်းမရှိပေ။
ထီးနန်းသရဖူကိုပင်လိုလား မှု၊တောင်းဆိုမှုများမရှိ နိုင်ငံကိုအုပ်ချုပ်လိုသည့်နိုင်ငံရေးသမားအသွင်နှင့်သာရပ်တည်ခဲ့သည်။
. အီရန်အစ္စလာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ အတိုက်အခံဆန့်ကျင်ရေးအုပ်စုအနေနှင့် နောက်အုပ်စုတစ်ခုမှာညာအုပ်စုဖြစ် သည်အမေရိကန် လော့စ်အန်ဂျလစ် တွင်၎င်းတို့၏ဌာနချုပ်ရှိပြီး Radio,Television,Satellite,Internet တို့မှနိုင်ငံရေး (ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ)စသည့်မျိုးစုံတို့ကို အီရန်သို့ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။
ဤအဖွဲ့အစည်းများတွင် ကျော်ကြားသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကိုဖော်ပြရမည်ဆိုလျှင် အန်ဂျွန်မန်နေဖာဒေရှာဟီး ပင်ဖြစ်သည်။
ရေဇာပဲဟ်လဝီအပြင် ဒါရ်ယူရှ်ဟမာယူးန် သည်ထိုအုပ်စု၏လက်ရှိအရေးပါကျော်ကြားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ရေဇာပဲဟ်လဝီ သည်အတိုက်အခံအုပ်စုများကိုစုရုံးရန်ဖိတ်ခေါ်ပြီး၎င်းတို့၏ကြွေးကျော်ချက်မှာ ”ယနေ့သည်စုရုံးမှု သက်သက် ငါတို့အတွက်အနာဂတ်” ဟူ၍ဖြစ်သည်။
မိုဂျာဟစ်ဒီးနေခလပ်က် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့~ (ထိုအုပ်စုများသည် အီရန်အစ်လာမ်မစ်တော်လှန်ရေးမတိုင်မီကတည်းကအီရန်တွင်ရှိနေခဲ့ကြသည်။
၎င်းအုပ်စုတို့သည် အီရန်အစ်လာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေးသမိုင်းတစ်လျှောက် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အီရန် အီရတ်စစ်ပွဲတွင်ထိုတပ်ဖွဲ့များသည်အီရတ်ဘက်မှ အီရန်သို့တိုက်ခဲ့သည်။
သို့ပါ၍အီရန်အစိုးရသည်ဤကဲ့သို့ပူး ပေါင်းလှုပ်ရှားသူများကို သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။
သို့သော်သွေးမစွန်းသည့်လက်များကိုအီရန်အစိုးက လွတ်ငြိမ်းချမ်း သာခွင့်ပေးခဲ့သည် ယခုထိထိုအုပ်စုများမှများစွာသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်အီရန်သို့ပြန်လည်ရောက်ရှိ(အလင်းဝင်)လာနေ ဆဲဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် အီရတ်တွင် ဆဒ်ဒါမ်ဟိုစိုင်န် အုပ်စိုးခဲ့စဉ်ကာလကစစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်းများစွာရှိခဲ့ပြီးအ မေရိကန်၏ဖော်ထုတ်ချက်အရ ၎င်းတို့၏ခေါင်းဆောင်သည် ဆဒ်ဒါမ် နှင့်လျှို့ဝှက်စွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများရှိခဲ့သည်။
၎င်းစါဇမါန်-အဖွဲ့အစည်း-သည်အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူ လက်နှက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ သာမန်လက်နှက် မဲ့အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သော ဥပမာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်စု တို့ကိုပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။
မဲရ်ယမ်ရဂျ်ဝီး အားဤ ရှိုရာအဖွဲ့အစည်းကအီရန်၏အနာဂတ်အတွက် သမ္မတလောင်းအဖြစ်လည်းသတ်မှတ်ရွေးချယ်ထားသည်။
. ၎င်းအဖွဲ့အစည်းအောက်မှအဖွဲ့ခွဲတစ်ခုမှာ-အီရန်လွတ်လပ်စွာနေထိုင်မှုကြိုးပမ်းရေး-တပ်စုဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ် အုပ်စု~ အီရန် ဝါယမကွန်မြူနစ် အုပ်စုသည်လုံးဝဥူုံ ဘယ်အုပ်စုဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ်အယူအစကိုစတင်တည်ထောင်သူ မန်ဆူရ်ဟစ်က်မသ် သည်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးအဖွဲ့ခွဲလေးများအနေနှင့်တည်ထောင်လှုပ်ရှားခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းအဖွဲ့အ စည်းတို့၏ ကြွေးကျော်သံများမှာ “အစ်လာမ်မစ်အုပ်ချုပ် ရေးကျဆုံးပါစေ” “ဆိုရှယ်လစ်ဇင်ရှင်သန်ပါစေ” ”လွတ်လပ်ခြင်းသည်ညီမျှခြင်း လုပ်သားတို့၏အုပ်ချုပ်ခြင်း” ထိုအုပ်စုသည်အပြင်းအထန် မဇ်ဟဘ် အတွက်အတိုက် အခံအုပ်စုဖြစ်ပြီး ဘယ်အုပ်စုဖြစ်သည်။
ထိုအုပ်စုသည် ဘဲရ်လီးန်ကွန်ဖရန့် ကိုလုပ်ကြံဖျက်စီးပြီး နောက်၎င်းအဖြစ်အပျက်ကိုအီရန်ရုပ်သံမှကြေညာရာကျော် ကြားသွားခဲ့သည်။
အဲမြဲဆိုသလို အစ်လာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းကြိုးပမ်းနေသူများဖြစ်သည်။
စိုင်ယိဒ်မိုဟမ္မဒ်ခါသမီ နှင့် ခွရ်ဒါဒ် ၂ အားအပြင်းအထန်အတိုက်အခံလုပ်သည့်အုပ်စုဖြစ်သည်။
မလျှော့သောဇွဲလုံ့လ တို့ဖြင့်အစ္စလာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို တော်လှန်နေသူများဟူ၍လည်းဝင့်ကြွားကြပြီး ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံထူထောင် ရန်ကြိုးပမ်းနေကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်း၏လုပ်ရပ်များတစ်လျှောက်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် (အီရန် ခွရ်ဒစ်္စသာန်ရှိကွန်မြူနစ်အုပ်စုဖြစ်သော ကူမဲလဲဟ် နှင့်ပူးပေါင်းပြီး) ခွရ်ဒစ်သာန် တွင်ဂရုပြုရလောက်သည့်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်လာကာ အလျင်းသင့်သလိုအီရန် ပြည်မပိုင်းသို့စုံစမ်းထောက်လှမ်းရေးများစေလွှတ်ကြသည်။
သို့သော်ထိုအဖွဲ့အစည်းသည်သင်းကွဲအနေအထားများ သို့ရောက်ပြီး ကော်မတီလေးများအဖြစ်နှင့်သာရပ်တည်နေကြကာ တပ်အင်အားအနေဖြင့်မရှိကြတော့ချေ။
သို့သော် စစ်တပ်အင်အားရှိသည်ဟုကြွေးကျော်နေကြတုံးဖြစ်သည်။
ထိုအုပ်စု၏လက်ရှိခေါင်းဆောင်မှာ ဟမီးဒ်သက္ကဝါယီးဖြစ်ပြီးထိုအဖွဲ့၏အခြားသောပုဂ္ဂိုလ်များမှာ အလီဂျဝါဒီး နှင့် အာဇဲရ်မါဂျဒီ တို့ဖြစ်ကြသည်။
အီရန်ဝါယမကွန်မြူနစ် ဟစ်က်မသ်သီးစသ် အုပ်စု~ ဟစ်က်မသ်သီးစသ် အုပ်စုသည်အီရန်ကွန်မြူနစ်အုပ်စု၏အဖွဲ့ခွဲဟုဆိုရပေမည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းဗဟိုတပ်စုမှ ခွဲထွက်ပြီး ခွရ်ဒစ်္စသာန်တွင် ဟပ်ကာ အုပ်စုကိုဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုအုပ်စုသည်ခွဲထွက်ချိန်တွင် မန်စူးရ်ဟစ်က်မသ် ၏လမ်းစဉ်ကိုဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော်သူများအဖြစ်ကြွေးကျော်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အတွက်ကြောင့်မိမိတို့အဖွဲ့အ စည်းကို ဟစ်က်မသ်သီးစသ် ဟုဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအုပ်စုသည်ခွဲထွက်လာပြီးနောက် ဘယ်အုပ်စု၏အဓိကလမ်းစဉ်ဖြစ်သော မဇ်ဟဘ်နှင့်အစ္စလာမ်မစ်အုပ်ချုပ်ရေး အားအတိုက်အခံလှုပ်ရှားမှုများဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့၏ကြွေးကျော်သံများကိုလည်းအမြဲဆိုသလိုကြွေး ကျော်နေခဲ့ပြီးထိုအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုသည်ခွရ်ဒစ်္စသာန်အုပ်စု၏ အားပေးအားမြှေက်မှုတွင်ရှိနေသည်။
၎င်းတို့၏ကြွေး ကျော်သံအသစ်မှာ”ခွရ်ဒစ်္စသာန် ခွန်အားတို့၏တံခါးပေါက်” ဟူ၍ဖြစ်သည် ထိုအုပ်စုသည် (လွတ်လပ်ရေးဂါးဒ်) ဆို သည့်အမည်ဖြင့်စစ်တပ်အင်အားရှိပြီးအီရန် ခွရ်ဒစ်္စသာန်တွင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
အီရန်၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကို အင်ပရာသူရီးယေဖာရ်စီယားန်၊စာစာနီ များမင်းမူခဲ့စဉ် အရဗ်များအီရန်ကို သိမ်းပိုက်စဉ်ကာလ၊မဂိုလ်များတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်စဉ်ကာလနှင့်ဆဖှဝီ တို့၏ခေတ်ကာလများ၌လေ့လာနိုင်သည်။
အီရန်၏ယဉ်ကျေးမှုကိုလေ့လာသိရှိလိုသော် အီရန်နှင့်ဆက်နွယ်လျက် ရှိသည့် ယနေ့နိုင်ငံအသီသီးအနေနှင့် ရပ်တည်နေသော နိုင်ငံများကိုလည်းလေ့လာရပေမည်။
အဖှ်ဂါန်နစ်္စသာန်၊သာဂျီကစ်္စသာန်၊အွဇ်ဘပ်္စကစ်္စသာန်၊ သွရ်ကမနစ်္စသာန်၊ဂျူမ်ဟူရီယေအာဇဲရ်ဘိုင်ဂျန်၊အရ်မနစ်္စသာန်၊ဂွရ်ဂျစ်စသာန်၊သူရ်ကီ နှင့်ပါကစ်္စသာန် တို့သည်အ နည်းအကျဉ်းတော့ အီရန်၏ယဉ်ကျေးမှုများကိုအမွေဆက်ခံထားကြသည်။
မည်မျှအထိဆိုသော် ပါကစ်္စသာန်၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းသည် ဖှာရစီစကားနှင့်ဖြစ်သည်။
ခြုံငုံ၍အီရန်၏ယဉ်ကျေးမှုများကိုလေ့လာသော် ဆက်နွယ်လျက် ရှိသောအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအပြင်ဖော်ပြပါနယ် ပယ်တို့တွင်လည်းလေ့လာသုံးသပ်နိုင်သည်၊၁-ဖာရစီနှင့်အီရန်နီဘာသာစကားများ ၂-ရိုးရာပွဲလမ်းသဘင်များ ဖြစ်သည့် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်၊ရှဗ်ဘေယလ်ဒါ (နှစ်၏ရှည်လျှားဆုံးသောဆောင်းဦးလ၏ညတစ်ညပွဲတော်) နေ သက္ကရာဇ်နှင့်သက်ဆိုင်သောပွဲတော် ၃-အစ္စလာမ်သာသနာနှင့်အထူးသဖြင့်ရှီအာမဇ်ဟဗ်ဆိုင်ရာ ၄-ဖှလော်စော်ဖီ ၅-ဇဲရ်ဒွရှ်သီကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၆-အီရန်အနုပညာများ(ကဗျာ စာပေ ဗိသုကာ အစားအသောက်) ၇-ဒေသအ လိုက်အီရန်မျိုးနွယ်စုတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ….စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အီရန်မူလရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ နေသက္ကရာဇ်၏နှစ်သစ်ကူး~~နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်သည်အီရန်တို့၏ရိုးရာဓလေ့ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ထိတိုင် အီရန်နှင့်ပထဝီအနေအထားအရ နွယ်လျက် ရှိသော အီရန်၊အာဇဲရ်ဘိုင်ဂျန်၊အာဖှဂါန်နစ်္စသာန်၊သာဂျီကစ်္စသာန်၊ သွရ်ကမနစ်္စသာန်၊အွဇ်ဘကစ်္စသာန်၊ကဲရ်ကီးစ်သာန်၊ကဇာကစ်္စသာန်၊အေရာက်၊သူရကီနှင့်စီးရီးယားတို့တွင်လည်း ဖှရ်ဝရ်ဒီးန် လဆန်းတစ်ရက်(MARCH 21) နေ့၌နှစ်စဉ် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကျင်းပကြသည်။
နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ကျင်းပရာတွင်ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာအရင်က အီရန်တို့၏ဓလေ့ထုံးတမ်းအများအပြားမှအနည်းအကျဉ်းသာကြွင်း ကျန်လျက် ရှိသည့် ကျာရ်ရှန်ဘဲစူရီ(နှစ်၏နောက်ဆုံးအင်္ဂါနေ့နေဝင်ဗုဒ္ဓဟူးညအစတွင်မီးပုံခုနစ်ပုံဖိုပြီး”နင့်ရဲ့အနီက ငါ့ဆီကငါ့ရဲ့အဝါကနင့်ဆီက”ဟူ၍ရွတ်ဆိုပြီးခုံရသည့်ဓလေ့)၊နှစ်ဆန်းလ ၁၃ ရက်နေ့ကို ပြူဒါးနေ့ဟုသတ်မှတ် ပြီးအိမ်သားများအိမ်အပြင်သို့ထွက်ရခြင်း၊ဖှာရစီ စကားတွင် စီးန် ဆိုသည့်အက္ခရာနှင့်အစပြုခေါ်ဝေါ်သောအစား အသောက်ခုနစ်မျိုးနှင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခြင်းစသည့်အနည်းငယ်သာကျင်းပပြုလုပ်ကြသည်။
ပြက္ခဒိန်ရေးဆွဲရာ တွင်လည်းရာသီခွင်နှင့်ကိုက်စေရန် ရေးဆွဲသောကြောင့်ပုံမှန်တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ သို့မဟုတ် ၃၆၆ ရက်ရှိသည်။
အီရန် နှင့် အာဖှဂါန် တို့၏ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်မှာ ဖော်ပြခဲ့သည့်ရာသီခွင်ကိုက်(ရဗီအီး)ပြက္ခဒိန်သာဖြစ်ပြီးလ၏ ရက်အရေအတွက်မှာအနည်းငယ်ကွာခြားမှုရှိသည်။
. ဖာရစီဘာသာစကား(ဒရ်ရီ၊သာဂျီးက်) ဖာရစီ သို့မဟုတ် ဖှာရစီ (အချို့သောရှေးဟောင်းစာပေများတွင်ဖာရစီ ယေဒရ်ရီ)ဟုပြောကြသည်၊အီရန်၊သာဂျီကစ်္စသာန် နှင့် အာဖှဂါန်နစ်္စသာန် နိုင်ငံတို့၏စကားမှာ ဖှာရစီစကားဖြစ် သည်။
အီရန်တွင်သန်း ၇၀၊အာဖှဂါန်နစ်္စသာန်တွင်သန်း ၆၀၊သာဂျီကစ်္စသာန်တွင် ၅ သန်း၊အွဇ်ဘကစ်္စသာန်တွင် ၇ သန်းလောက်ပြည်သူလူထုမှာ ဖှာရစီ စကားသာပြောကြသည်။
ဖှာရစီ သည်ပါကစ်္စသာန် နှင့် ဟိန္ဒူစသာန်တွင် စိမ့်ဝင်စီးမျောလျက် ရှိသည်။
ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဖှာရစီ စကားကိုရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သူသန်း ၁၁၀ ခန့်ရှိသည်။
သို့ပါသော် လည်းယနေ့လက်ရှိ ပါကစ်္စသာန် တွင်အသုံးပြုနေသောစကားမှာ ဖှာရစီ မဟုတ်ပါ၊ အင်္ဂလိပ်မအုပ်စိုးခင်ကာလ ဂူရ်ကာနီယားန် နှင့် မဂိုလ် တို့အုပ်စိုးစဉ်ခေတ်ကာလ၌ ဖှာရစီ စကားကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
လက်ရှိပါကစ်္စသာန် တွင်အသုံးပြုသောစကားမှာ အွရ်ဒူ ဖြစ်သည်။
အမှန်တကယ်တော့ ဟင်ဒီ နှင့် အွရ်ဒူ စကားတွင်ဖှာရစီဝေါဟာရ များအမြောက်အမြားပါဝင်သည်။