kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထိုသို့ နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်း၊ “ကျွန်းကြီး” ၄ ကျွန်း၊ အလယ်ဗဟိုအဖြစ် မြင်းမိုရ်တောင် ၁တောင် ကိုယ်စီပါရှိရာ အစုအဝေးကို “စကြဝဠာ တစ်ခု”ဟု ရှေးအိန္ဒိယစာပေများတွင် ခေါ်ညွှန်းသတ်မှတ်သည်။
လောက(Universe) အတွင်း “စကြဝဠာ”များ လူတို့ မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် များစွာရှိသည်ဟု ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနွယ် ကျမ်းစာများက ဖော်ပြသည်။
၁,၀၀၀ သော စကြဝဠာအစုကို “စူဠ လောကဓာတ်” ဟုလည်း ကောင်း၊ ထိုအစုမျိုး ၁၀ စု (ဝါ) စကြဝဠာ အခု ၁၀,၀၀၀ ကပ်လျက်အစုအဝေးကို “မဇ္ဈိမ လောကဓာတ်” ဟုလည်း ကောင်း၊ ထို့ထက်လွန်၍ စကြဝဠာ ကုဋေတစ်သိန်း အစုကြီးကိုလျှင် “မဟာ လောကဓာတ်” ဟုလည်းကောင်း အဆိုပါ စာပေများ၌ ခေါ်ညွှန်းသတ်မှတ်၏။
ရေတွက်ခြင်းငှာ မဆုံးနိုင်သော စကြဝဠာအစုကိုမူကား “အနန္တ လောကဓာတ်“ဟု ခေါ်တန်မည့်သဘော သက်ရောက်၏။
ယခု ကျွန်ုပ်တို့ မှီတင်းနေထိုင်သော စကြဝဠာကား မဇ္ဈိမ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်သော စကြဝဠာ တစ်သောင်းစု၏ အလယ်ဗဟို၌ တည်ရှိသည်ဟု ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် ဆိုသည်။
၎င်းစာပေတို့အရ၊ ကမ္ဘာ တည်ပြီးနောက် ဗြဟ္မာတို့သည် ဗြဟ္မာ့ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည်၌ ဥပပတ်ကိုယ်ထင် ဖြစ်လာ၏။
ထို့နောက် သူတို့၏ ဘုန်းကံဓမ္မတာကြောင့် နေ၊ လ ပေါ်လာ၏။
ဤသို့ပေါ်သောနေ့၌ပင်လျှင် မြင်းမိုရ်၊ သတ္တရဘန်၊သီတာ၊ သမုဒ္ဒရာ လေးဆင်း၊ ကျွန်းကြီး လေးကျွန်း၊ ကျွန်းငယ် နှစ်ထောင်၊ ဟိမဝန္တာတာ၊ မြစ်ကြီး၊ အိုင်ကြီးနှင့် စကြဝဠာတောင်သည် ပေါ်လာ၏။
ထိုစကြဝဠာတောင်သည် မြင်းမိုရ်၊ သမုဒ္ဒရာပြင် ၄ စင်း၊ ကျွန်းကြီး ၄ ကျွန်း၊ အစုကိုယ်စီကို ပတ်ပတ်လည် တံတိုင်းကြီးသဖွယ် ဝန်းရံထား၏။
ရေမှပေါ်ထွက်လာသော ဤ စကြဝဠာတောင်ကြီးကို အစွဲပြု၍ လေးကျွန်း တစ်မြင်းမိုရ် အစုအဝေးကို စကြဝဠာဟု ခေါ်ဝေါ်၏။
စကြဝဠာတောင်၏ အမြင့်ကား၊ ရေပေါ်၌ ယူဇနာ ရှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ရှိ၏။
ရေအောက်သို့လည်း ဇောတပထဝီအထိ ယူဇနာ ၈၂,၀၀၀ မျှရှိသည် ဟူ၏။
ဇောတပထဝီကို လွန်လျက် သီလာပထဝီအထိ ယူဇနာ ခုနှစ်သောင်းရှစ်ထောင် ထပ်မံ၍ အောက်သို့ နက်လျက်တည်ရှိ၏။
စကြဝဠာတောင်သည် သီလာပထဝီပေါ်တွင် အခြေစိုက်လျက် ရှိ၏။
သိလာ ပထဝီ၏ နိမိတ်အဝန်းသည် စကြဝဠာတောင်ပင်ဖြစ်၏။
သီလာပထဝီမျက်နှာပြင်မှ စကြဝဠာတောင်ထွတ်အထိ ယူဇနာပေါင်း နှစ်သိန်းလေးသောင်း နှစ်ထောင်ရှိ၏။
စကြဝဠာတောင်အထွတ်များတို့သည် ကျေးနှုတ်သီးကဲ့သို့အတွင်း၌ ကွေးညွှတ်ယောင်ယောင်ရှိ၏။
စကြဝဠာတောင်နှင့် စကြဝဠာအပါအဝင် ကမ္ဘာကြီး ပျက်ပုံ၊ တည်ပုံကို မည်သို့သိရှိရသနည်းဟူမူ လောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့သည်၊ စကြဝဠာတံတိုင်းမှ ဆင်မြင်းအရွယ်ပမာဏရှိသော အက္ခရာများကို ဖန်ပုရပိုက်ပုလဲ ကညစ်တို့ဖြင့် ရေးကူးခဲ့၍ ရသေ့ အဆင့်ဆင့်တို့ ရေးသားဟောခဲ့သည်မှ သိရသည်။
ထိုလောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့သည် ပထမ မဟာသမ္မတမင်း၏တူ ဖြစ်၏။
မဟာသမ္မတမင်းသည် စကြဝဠာတောင်ခြေ၌ရှိသော ဓမ္မသတ် ကျမ်းဂန်များကို ရေးကူးစေ၍ ထိုကျမ်းဂန်များနှင့် အညီ တရားဆုံးဖြတ်စီရင်တော်မူ၏ဟုဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) အခြားကြည့်ရန် မဟာပေါက်ကွဲမှု နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လောက ကဏ္ဍ:လောကဗေဒ ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ။
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Science and Technology) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့် သုတေသနကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် လိုအပ်သော လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များ မွေးထုတ်ပေးရန်အတွက် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာကဏ္ဍ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဤကဏ္ဍဆိုင်ရာ လူသားအရင်းအမြစ်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတို့သည် နိုင်ငံတော်၏ အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အရေးပါသောကဏ္ဍများ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် (၃၆/၉၆)ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ) အဖြစ် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၇) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် (၁၃၈/၂၀၂၁)ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ လုပ်ငန်းခွင်များအတွက် လိုအပ်သော ပညာရှင်များနှင့် နည်းပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေးရန်၊ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဝန်ကြီးရုံးနှင့် ဦးစီးဌာန (၇) ခုဖြင့် လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အဓိက ဦးစီးဌာနများနှင့် ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ- အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဦးစီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃) ခုနှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇) ခုတို့မှ အင်ဂျင်နီယာပညာရှင်၊ ဗိသုကာပညာရှင်၊ ကွန်ပျူတာပညာရှင်နှင့် သုတေသီများကို မွေးထုတ်ပေးသည်။
နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် သက်မွေးသင်တန်းကျောင်း (၇) ခု၊ နည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း (၃၅) ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၅) ခုနှင့် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (၃) ခုတို့မှ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများနှင့် နည်းပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးသည်။
သုတေသနနှင့်တီထွင်ဆန်းသစ်မှုဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားအရည်အသွေးအခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ စံချိန်စံညွှန်းလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ သုတေသနဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ လွှဲပြောင်းထောက်ပံ့ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။
နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာနသည် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ်နည်းပညာဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။
ဇီဝနည်းပညာသုတေသနဦးစီးဌာနသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကဏ္ဍများတွင် ဇီဝနည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကို ဆောင်ရွက်သည်။
အဏုမြူစွမ်းအင်ဦးစီးဌာနသည် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများနှင့် ကုသရေးစင်တာများတွင် ဓာတ်ရောင်ခြည်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရေး၊ နျူကလီးယားနှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ဆိုင်ရာ သုတေသနများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။
လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးဦးစီးဌာနသည် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုလုံး၏ စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများအတွက် အရည်အသွေးအာမခံမှုနှင့် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးအတွက် ခေတ်ကာလလိုအပ်ချက်များကို လေ့လာဆန်းစစ် အကဲဖြတ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ ဦးစီးရုံး နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန နည်းပညာမြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဦးစီးဌာန သုတေသနနှင့် တီထွင်ဆန်းသစ်မှု ဦးစီးဌာန အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန ဇီဝနည်းပညာသုတေသန ဦးစီးဌာန လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေး ဦးစီးဌာန ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃)ခု၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာ​ကောလိပ် (၇)ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၂)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်း​ကျောင်း (၃၅)ခု၊ သက်​မွေးပညာသင်တန်း​ကျောင်း (၉)ခုတို့ တည်ရှိသည်။
ယခင်ဖွဲ့စည်းပုံ မြန်မာ့သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန နည်းပညာ၊_သက်မွေးပညာနှင့်_လေ့ကျင့်ရေး_ဦးစီးဌာန စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာ ဦးစီးဌာန အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန အဏုမြူစွမ်းအင် ဦးစီးဌာန စက်မှုနည်းပညာ မြှင့်တင်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဦးစီးဌာန ဒြပ်ပစ္စည်းသိပ္ပံနှင့် ဒြပ်ပစ္စည်းအင်ဂျင်နီယာ သုတေသနဦးစီးဌာန နည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဦးစီးဌာန အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်း တို့ဖြစ်သည်။
အကြီးအကဲများ ဝန်ကြီးများစာရင်း (၁၉၉၆ - ၂၀၁၁) စဉ် အမည် တာဝန်စတင် တာဝန်ပြီးဆုံး ရက်ပေါင်း နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၁ဦး​သောင်း ၁၉၉၆၂၀၁၀ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၂သူရ ဦးအေးမြင့်၂၀၁၀၃၀ မတ် ၂၀၁၁ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၁၁ - လက်ရှိ) စဉ် အမည် တာဝန်စတင် တာဝန်ပြီးဆုံး ရက်​ပေါင်း ခန့်အပ်သူ၁။
သူရ ဦးအေးမြင့်၃၀ မတ် ၂၀၁၁ဩဂုတ် ၂၀၁၂ဦးသိန်းစိန်၂။
ဒေါက်တာ ကိုကိုဦး၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅၃။
ဒေါက်တာ ခင်စန်းရီဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅၃၀ မတ် ၂၀၁၆ ၄။
​ဒေါက်တာ မျိုးသိန်း​ကျော်၁၇ ဇွန် ၂၀၂၁လက်ရှိနိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ လုပ်ငန်းစဉ်များ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအား အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ကဏ္ဍအလိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အဆင့်မြင့်ပညာရေးကဏ္ဍ စက်မှုနှင့် သက်မွေးပညာရေးကဏ္ဍ ဥပဒေများ ရေးဆွဲအတည်ပြုရေးကဏ္ဍ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကဏ္ဍ ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ ကိုးကား ပြင်ပအဆက်အသွယ် ဝန်ကြီးဌာန၏ အင်တာနက်စာမျက်နှာ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ။
ထိုင်ဝမ် မူလဒေသခံ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဆိုသည်မှာ ထိုင်ဝမ်သို့ ဟန့်တရုတ်လူမျိုးများ မပြောင်းရွှေ့လာမှီ ထိုင်ဝမ်သို့ အစောဆုံး ရောက်ရှိလာသည့် လူမျိုးများကို ညွှန်းဆိုသည်။
တိုင်းရင်းသား လူမျိုးအသီးသီးတွင် မိမိတို့၏ ရင်းမြစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များ ရှိသော်လည်း ဘာသာဗေဒ၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရပ်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ဟန့်တရုတ်လူမျိုးများ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည့် ၁၇ ရာစုနှစ် မတိုင်မှီ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်တွင် မူလဒေသခံ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ကျက်စားနေထိုင်ခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀၀ ကျော်ခန့်ရှိပြီဟု တွေ့ရှိရသည်။
Robert Blust（1999年），"Subgrouping, circularity and extinction: some issues in Austronesian comparative linguistics" in E. Zeitoun & P.J.K Li (Eds.)，Selected papers from the Eighth International Conference on Austronesian Linguistics（第31－94頁），台北市：中央研究院 မျိုးဗီဇဗေဒ (Genetic) နှင့် ဘာသာဗေဒအရ ထိုင်ဝမ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် ဩစထြိုနေးရှားလူမျိုးများ（Austronesian）အဖြစ် ခွဲခြားထားပြီး ဖိလစ်ပိုင်၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မာဒါဂါစကာနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းစုများပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ဩစထြိုနေးရှားလူမျိုးများနှင့် နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။
Catherine Hill、Pedro Soares和Maru Mormina等（2007年），A Mitochondrial Stratigraphy for Island Southeast Asia，American Journal of Human Genetics，291：1735－1737Michael I Bird、Geoffrey Hope和David Taylor（2004年），Populating PEP II: the dispersal of humans and agriculture through Austral-Asia and Oceania ，Quaternary International，118－119：145－163，於2007年3月31日查閱。 ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည် ဒပ်ခ်ျ၊ ဂျပန်စသည့် ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်သူများနှင့် စစ်မက်များစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက ကိုလိုနီအစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ မိခင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို တားမြစ်ခဲ့ကြသလို လူမျိုးကွဲခြင်း လက်ထပ်ပေါင်းစည်းကြသဖြင့် ဘာသာစကားအချို့ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်စေခဲ့သည်။
သာဓကပြရလျှင် လက်ရှိ ပညာရှင်များ သိရှိထားသည့် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကား (ထိုင်ဝမ်ဩစထြိုနေးရှား ဘာသာစကား သို့ ဖော်မိုဆန် ဘာသာစကား) ၂၆ မျိုးရှိသည့်အနက် ၁၀ မျိုးမှာ ပျောက်ကွယ်သွားပြီဖြစ်ပြီး ၅ မျိုးမှာ ပျောက်ကွယ်လုနီး အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
Elizabeth Zeitoun、Ching-Hua Yu，"The Formosan Language Archive: Linguistic Analysis and Language Processing ，Computational Linguistics and Chinese Language Processing，Vol. 10，Issue 2，第167－200頁，2005年 အခြားဘာသာစကားများမှာမူ တိမ်ကောမှု အနည်းအကျဉ်း ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များက ထိုင်ဝမ်သည် ဩစထြိုနေးရှား ဘာသားစကား အရင်းခံရာ ဒေသဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိလာပြီးနောက် ဤဘာသာစကားများသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသည့် အုပ်တစ်ချပ် သဲတစ်ပွင့် ဖြစ်လာသည်။
ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည် မူလက ထိုင်ဝမ်ကျွန်း၏ တောင်တန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းဒေသ) တွင် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ နေထိုင်ကြသည်။
မြစ်ဝှမ်းဒေသတလျှောက်တွင် ရွာငယ်များ ဖွဲ့တည်လေ့ရှိသည်။
သို့သော် မျက်မှောက်ခေတ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် သမားရိုးကျ နေထိုင်ရာ ဒေသများတွင်သာမက မြို့ပြကြီးများတွင်လည်း နေထိုင်လာကြပြီဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကောက်ယူထားသည့် စစ်တမ်းအရ ထိုင်ဝမ်တွင် နေထိုင်သည့် တိုင်းရင်းသား ဦးရေပေါင်း ၄၉၄,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ထိုင်ဝမ် လူဦးရေ၏ ၂.၁ % ဖြစ်သည်။
行政院原住民族委員會（2006年），Statistics of Indigenous Population in Taiwan and Fukien Areas ，於2007年3月18日查閱 ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် လက်ရှိတွင် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အလုပ်လက်မဲနှုန်း မြင့်မားခြင်း၊ ပညာရေးတွင် အခြားလူမျိုးများနှင့် ကွာဟမှုရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် မိမိတို့အရေးကိစ္စများကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်နှင့် စွီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးရေးတို့ကို တက်တက်ကြွကြွ တောင်းဆိုလာကြသည်။
Mutsu Hsu（1991年），Culture, Self and Adaptation: The Psychological Anthropology of Two Malayo-Polynesian Groups in Taiwan，台北市：中央研究院語言學研究所，ISBN 957-9046-78-6 တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဇာတိမာန်များကို နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ဖော်ပြလာကြသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတများတွင် တိုင်းရင်းသား ဂီတများ၊ စာသားများ ထည့်သွင်းရေးစပ်ခြင်း၊ ခေတ်ပေါ် အဝတ်အစားများနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာရုပ်ပုံ သင်္ကေတများ ထည့်သွင်း ချုပ်လုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
တိုင်းရင်းသားများ၏ ရိုးရာကျေးလက်ဒေသများတွင်မူ မိမိတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ မိခင်ဘာသာစကားများ ဆက်လက် ထွန်းကားသွားစေရေးအတွက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။
တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာအသီးသီးကလည်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို ဖော်ဆောင်ကာ မိမိဒေသ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။
Christian A. Anderson（2000年）New Austronesian Voyaging: Cultivating Amic Folk Songs for the International Stage，David Blundell，Austronesian Taiwan:Linguistics, History, Ethnology, Prehistory，台北市：南天書局 တောင်ပေါ်၊ မြေပြန့်တိုင်းရင်းသား သတ်မှတ်ချက် 250px|thumb|၁၈၉၅ ခုနှစ် ချင်းမင်းဆက်ကာလ သစ်ထွင်းပန်းချီ၊ တိုင်းရင်းသား အကြီးအကဲနှင့် အမျိုးသမီးပုံ။
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအတွင်း မတူသည့် အုပ်ချုပ်သူများမှ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား သတ်မှတ်ပုံနှင့် အုပ်ချုပ်ပုံ ကွဲပြားကြသည်။
အုပ်ချုပ်သူများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆင်တူသည့် အတိုင်းအတာ၊ အလေ့အထ၊ ကျက်စားရာဒေသ၊ မျက်နှာအသွင်အပြင်နှင့် ဆက်ဆံထိတွေ့မှု အခြေအနေအလိုက် တိုင်းရင်းသားများအား ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။
Stevan Harrell（1996年），Introduction，Melissa J. Brown，Negotiating Ethnicities in China and Taiwan，Regents of the University of California，柏克萊，加利福尼亞州，第1－18頁 ဤကဲ့သို့သော သတ်မှတ်ချက်များသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ မိမိဘာသာ ပုံဖော်သတ်မှတ်ချက်နှင့် တူညီချက်ရှိသလို ကွာဟချက်များလည်း ရှိသည်။
၁၆၀၃ ခုနှစ် မင်မင်းဆက်ကာလ ချန်တိ ရေးသားသည့် မှတ်တမ်းတွင် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား “တုန်းဖန်း” (東番 း အရှေ့တိုင်း လူရိုင်းမျိုးနွယ်) ဟု ရေးသားထားသည်။
ထိုကာလအတွင်း ထိုင်ဝမ်ရှိ ဒပ်ခ်ျ ကိုလိုနီအစိုးရမှာမူ မလေးရှားတွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံကို အစွဲပြုကာ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား Indias သို့ Blacks ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
Emma Jinhuang Teng，Taiwan's Imagined Geography: Chinese Colonial Travel Writing and Pictures, 1683－1895，哈佛大學出版社，Cambridge MA，2004年，ISBN 0-674-01451-0 ၁၈ ရာစုခေတ်ဦးပိုင်း ချင်းမင်းဆက် (မန်ချူးမင်းဆက်) ထိုင်ဝမ်ကို အုပ်ချုပ်လာပြီးနောက် အင်အားကြီးသည့် (တရုတ်) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရင်းနှီးဆက်စပ်မှု၊ ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံမှု အတိုင်းအတာအလိုက် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ချင်းမင်းဆက်၏ ဩဇာကို မခံယူသူများအား စိမ်းဖန်း (生番 း မရင်းနှီးသည့် လူရိုင်း) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံကာ အခွန်ပေးဆောင်သူများအား စိုဖန်း (熟番 း ရင်းနှီးသည့် လူရိုင်း) ဟူ၍လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ချန်လုန်ဧကရာဇ်နှင့် နောက်ပိုင်းကာလ စံများအရ စိုဖန်းများသည် တရုတ်အဖြစ် ပုံသွင်းခံရပြီးသော ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံသော တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ကွာဟချက်ရှိပြီး လက်တွေ့တွင် တရုတ်လူမျိုးမဟုတ်သောကြောင့် နှိမ်သည့် သဘောဆောင်သည့် ဖန်း (番 း လူရိုင်း) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
Norma Diamond（1995年），Defining the Miao: Ming. Qing and Contemporary Views，In Ed. Stevan Harrell's Cultural Encounters of China's Ethic Frontiers，西雅圖：華盛頓大學出版社 ၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ထိုင်ဝမ်မြေပြန့်ဒေသ၌ ချင်းမင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မြဲလာပြီးနောက် တောင်တန်းဒေသသို့ ဆက်လက် ထိုးဖောက်လာသည့်အလျောက် ဖိန်ဖူဖန်း(平埔番 း မြေပြန့်လူရိုင်း) နှင့် ကောင်းဆန်းဖန်း(高山番 း တောင်ပေါ်လူရိုင်း) ဟူသည့် ဝေါရအသစ် နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး စိမ်းဖန်း၊ စိုဖန်း တို့နှင့် အပြန်အလှန် အစားထိုး အသုံးပြုလာသည်။
နှစ်ပေါင်း ၅၀ နီးပါးကြာမြင့်သည့် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဂျပန်မနုဿဗေဒ ပညာရှင်များသည် ဤကဲ့သို့ နှစ်မျိုးခွဲသည့် နည်းလမ်းကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မနုဿဗေဒ ပညာရှင် ခါနို့ရိ အိနို့ (伊能嘉矩) က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား မျိုးစု ၄ စု၊ လူမျိုး ၈ မျိုးအဖြစ် စတင်ခွဲခြားခဲ့သည်။
ထို့အပြင် လူမျိုးအသီးသီး၏ ယဉ်ကျေးမှု ထူးခြားချက်၊ ဖြန့်ကျက်နေထိုင်မှုတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ် အစပိုင်းတွင် ဂျပန်ပညာရှင်များနှင့် ဂျပန်အစိုးရက ယခင်ခွဲခြားမှုများကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
ယခင်က အသုံးပြုသည့် စိုဖန်း၊ ဖိန်ဖူဖန်းကို ဖိန်ဖူကျူ (平埔族 း မြေပြန့်လူမျိုး)၊ စိမ်းဖန်း၊ ကောင်းဆန်းဖန်းကို ကောင်းဆားကျူ (高砂族 း တောင်ပေါ်လူမျိုး) စသည့် ဝေါဟာရများဖြင့် အစားထိုးခဲ့ကြသည်။
ကောင်းဆားကျူတွင် ထိုက်ယာလူမျိုး၊ ပုနုန်လူမျိုး၊ ကျိုးလူမျိုး၊ ဆိုက်ရှလူမျိုး၊ ဖိုင်ဝမ်းလူမျိုး၊ ပေးနန်လူမျိုးနှင့် အာမိလူမျိုးတို့ပါဝင်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ယာမိလူမျိုး（တာဝူလူမျိုး）နှင့် ရူခိုင်လူမျိုး နှစ်မျိုးထပ်ပေါင်းကာ သမားရိုးကျအားဖြင့် ပိုင်းခြားသည့် ထိုင်ဝမ်၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၉ မျိုးဖြစ်လာသည်။
Henrietta Harrison（2001年），Changing Nationalities, Changing Ethnicities: Taiwan Indigenous Villages in the Years after 1946，David Faure，In Search of the Hunters and Their Tribes: Studies in the History and Culture of the Taiwan Indigenous People，台北市：南天書局 ကွန်မင်တန်အစိုးရ ထိုင်ဝမ်ကို အုပ်ချုပ်သည့်ကာလတွင် တိုင်းရင်းသားများအပေါ် ဂျပန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများ မှေးမှိန်သွားစေရန် ဖိန်တိထုန်ပေါင်း (平地同胞 း မြေပြန့်ပေါက်ဖော်)၊ ဆန်းတိထုန်ပေါင်း (山地同胞 း တောင်ပေါ်ပေါက်ဖော်) စသည့် ဝေါဟာရများဖြင့် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်မှ အသုံးအနှုန်းများကို အစားထိုးခဲ့ကာ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည်လည်း တရုတ်လူမျိုးနွယ်စု တစုဖြစ်ကြောင်း ထင်ဟပ်ပြစေခဲ့သည်။
အာအိုစီအစိုးရမှ တိုင်းရင်းသားများအား ဂျပန်တို့၏ လူမျိုး ၉ မျိုး ခွဲခြားပုံကို ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဖိန်ဖူကျူ ဆိုသည့် ခွဲခြားချက်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
200px|thumb|အစောပိုင်းကာလ တိုင်းရင်းသားများ ဖြန့်ကျက်နေထိုင်ပုံ လက်ရှိ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများအး တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများဟု ခြုံငုံခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း စနစ်တကျ ခွဲခြားထားခြင်းမရှိပါ။
လက်တွေ့တွင် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများအဖြစ် ခွဲခြားထားသည့် အာမိလူမျိုး၊ ပေးနန်လူမျိုး၊ တာဝူလူမျိုးနှင့် ခါဗာလန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးခေတ်က ထိုင်ဝမ်အရှေ့ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
Melissa J. Brown（2001年），Reconstructing ethnicity: recorded and remembered identity in Taiwan，Ethnology，Vol. 40，Issue 2 လက်ရှိ ထိုင်ဝမ်တွင် တရားဝင် အသိအမှတ်ထားသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုး ၁၄ မျိုး ရှိသော်လည်း ဤသို့သော ခွဲခြားမှုသည် ၎င်းတို့၏ မူရင်း လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ၊ အလေ့အထနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ပကတိ ထင်ဟပ်ြခင်းမရှိသေးဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။
တိုင်းရင်းသားများနှင့် ပတ်သက်သည့် စစ်တမ်းများမှာ အစောဆုံးအနေဖြင့် ဒပ်ချပ်ကိုလိုနီခေတ် ၁၆၂၄ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းမှတ်တမ်းများတွင် တိုင်းရင်းသားများသည် သီးခြားအုပ်စုဖွဲ့ နေထိုင်ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ထိုစဉ်အခါက ကျေးရွာများအကြား ကုန်ပစ္စည်း ဖလှယ်မှု၊ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် ပြင်ပရန် ကာကွယ်ရန် မဟာမိတ် ဖွဲ့ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက စံနှုန်းများနှင့် မျက်မှောက်ခေတ် မနုဿဗေဒ၊ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များ၏ စံနှုန်းထားများအရ ထိုင်ဝမ်ရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၂၀ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။
Shigeru Tsuchida（1983年），Austronesian Languages in Formosa，S.A Wurm and Hiro Hattori，Language Atlas of the Pacific Area，坎培拉：澳大利亞國立大學Paul Jen-kuei Li（1992年），History of the Movements of Austronesian Speaking Peoples of Taiwan: An Exploration From Linguistic Data and Phenomena，Newsletter of Taiwan History Field Research သို့သော်လည်း ဤလူမျိုးနွယ်စုများအကြား တိုင်းပြည် သို့ လူမျိုး တမျိုးအဖြစ် ပီပီပြင်ပြင် ပေါင်းစည်းခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
John R. Shepherd，Statecraft and Political Economy on the Taiwan Frontier, 1600–1800，史丹佛，加利福尼亞州：史丹佛大學出版社，1993年；1995年再版，台北市：南天書局，ISBN 957-638-311-0。 ကျမ်းကိုး Category:ထိုင်ဝမ် Category:ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား။
နိုင်ငံကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်း|thumb ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်း (၃၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၄ - ၁၉ ဇွန် ၂၀၀၉) ကို အဖ ရွှေပြည်တော် ဦးဘတင်၊ အမိ ဒေါ်ကျော့စိန် တို့မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပန်းတနော်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့ကာ မောင်နှမ ၆ ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်၍ အမည်ရင်း ဘိုနီဖြစ်သည်။
၊ ကာတွန်း ဆရာကြီး ဦးဖေသိန်း ၏ မထုတ်ဝေ ရသေးသော ကာတွန်းလက်ရာ တခု|thumb ပညာရေး ၁၉၃၃တွင် ကန်ကြီးမြို့ (ပုသိမ်ခရိုင်) တွင် အမျိုးသားကျောင်း စတင်တည်ထောင်သောအခါ၌ စတင်၍ ကျောင်းနေခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း ပညာအဆင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရောက်ရှိပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသော အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် အမူဆောင်လုပ်ရင်း ပန်းချီ ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်တွင် ကလေးများကဏ္ဍ၌ သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသည့် အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၌လည်း ကာတွန်းနှင့် ပန်းချီတာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်မူ ဆရာကြီး ကာတွန်း ဦးဘဂျမ်း၏ မြေတောင်မြှောက်ပေးမှုကြောင့် အိုးဝေတွင် သတင်းစာ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ရရှိသောဆုများ 200px|ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်း၊ ဓာတ်ပုံ ထိန်လင်း 200px|ကာတွန်း ဦးဖေသိန်း ၏ နာမည်ကျော် ၈၈၈၈ ဆုတောင်း ၁၉၄၈ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာအသင်းကြီးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံလူငယ်များ အစည်းအရုံးမှ ကျင်းပသော မြန်မာလွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် ကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊ ၁၉၅၁ တွင် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်း မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ကာတွန်းပြိင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊ ရွှေတိဂုံ အနောက်မုဒ် စက်မူလက်မှု ကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊ သောင်းကျန်းမှုနှိမ်နင်းရေးကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူ ဒို့ရန်သူ ကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆုများရရှိခဲ့သည်။
အတွေ့အကြုံ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ရွှေပြည်တော်ဦးဘတင် ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာ့စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့မှ ဖိတ်ကြားသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ၂ လကြာ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ပန်းချီ၊ ကာတွန်းများကို လေ့လာခွင့် ရရှိခဲ့သေးသည်။
၁၉၅၇ တွင် မြန်မာကာတွန်းဆရာများအသင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကာတွန်းဆရာအသင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံ စည်းမျဉ်းများ၊ အဖွဲ့တံဆိပ်များကို ကိုယ်တိုင် ရေးခဲ့သည်။
“ဘဂျမ်း ဂျာနယ်ပြောင်” ကို အယ်ဒီတာလုပ်၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကြေးမုံ သတင်းစာ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ လခစားကာတွန်းဆရာဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဦးဖေသိန်းသည် ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင်ဖြစ်လာသည်အထိ လခစားလုပ်ခဲ့သည်။
“ကြေးမုံ” ဟူသော ခေါင်းစည်းစာလုံးကို ဦးဖေသိန်း ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၆၀၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အိုးဝေသတင်းစာ၊ ဟံသာဝတီသတင်းစာ၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ရန်ကုန်သတင်းစာ၊ ဗမာ့ခေတ်၊ ကြေးမုံ၊ လုပ်သား သတင်းစာများတွင် သတင်းစာ ကာတွန်းများ ပင်တိုင်ရေးဆွဲခဲ့သလို၊ အင်္ဂလိပ်လို ထုတ်ဝေသည့် The Burman နှင့် The Nation ၌လည်း သတင်းစာ ကာတွန်းများကိုပင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထင်ရှားသည့် ကာတွန်းများအနက် အိုးဝေ၌ ဦးပယ်တရံ၊ ဟံသာဝတီ၌ ပြည်သူ့ကြေးမုံနဲ့ မြင်ကွင်းကျယ်၊ မြန်မာ့ခေတ်၌ လောကပီတိနှင့် လောကနီတိ၊ ကြေးမုံသတင်းစာ၌ ကြေးမုံနီတိ ဟူသည့် လက်ရာများဖြစ်သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင်လည်း ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ချယ်ရီ၊ ပန်၊ မြန်မာ့ဓန၊ ပေဖူးလွှာ၊ မဟေသီ အစရှိသည့် မဂ္ဂဇင်းများ၌ သရုပ်ဖော် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ရာ ဆရာကြီး၏ လက်ရာများသည် မြန်မာပြည်သူများ၏ ရင်ထဲ၌ စွဲမြဲကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးကာတွန်း ကာတွန်းဦးဖေသိန်းသည် ဖဆပလခေတ်တွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၌ပြောင်မြောက်သော နိုင်ငံရေးကာတွန်းဆွဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖဆပလအစိုးရအဖွဲ့မှ ဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင် (ကချင်မျိုးသားခေါင်းဆောင်) က ၎င်းနိုင်ငံရေးကာတွန်းကို နှစ်သက် သဘောကျခြင်းကြောင့် ကာတွန်းဦးဖေသိန်းအား ကျပ်ငွေ တရာ ဆုချခဲ့သည်။
၃-၁၁-၅၂ နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ၎င်းကာတွန်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
အိုးဝေ သတင်းစာ၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ၊မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာနှင့် ကြေးမုံ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော Burman Nation သတင်းစာများတွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသော သတင်း၊ Current News များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဘောလုံး အားကစားသတင်းများကိုလည်း ကြိုတင်၍ အနိုင်၊အရှုံးဟူ၍ ကာတွန်း၂မျိုးကို ရေးဆွဲထားကာ၊ နိုင်လျှင် သည်ပုံ၊ ရှုံးလျှင် သည်ကာတွန်း စသည်ဖြင့် စီစဉ်ကြိုလုပ်ထားရသည်ဟု ဆိုသည်။
ဆုရကာတွန်းစာမှာ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တဦးသည် ဘိလပ်ဖြစ် ညဝတ်အင်္ကျီကြီးကို ဝတ်၍ အိပ်ရာမှအထတွင် အမေရိကန်ဖြစ်သွားပွတ်တံ သွားတိုက်ဆေးတို့ကို သုံးကာ၊ ပြင်သစ်ကော်ဖီ၊ ဩစတြေလျ ထောပတ်နှင့် အင်္ဂလိပ် ဘီစကွပ်မုန့်တို့ကို စားသောက်ပြီးလျှင်၊ ယိုးဒယား ဗန်ကောက် လုံချည်၊ ဂျပန် ပိုးအင်္ကျီနှင့် အင်္ဂလိပ် ရှူးဖိနပ်တို့ကို ဝတ်ဆင်၍ ဘိလပ် စီးကရက်ကို ဂျာမန် ဓာတ်မီးခြစ်နှင့် ခြစ်သောက်ပြီးသော် အမေရိကန်ကားကြီးကို စီးပြီးသကာလ ဗမာ့စီးပွားရေး ထူထောင်ရေး အစည်းအဝေးကြီးတွင် အမေရိကန်အသံချဲ့စက်ဖြင့် တရားဟောလေသတည်း … ဟု ပါရှိပြီး၊ တရားဟောရာ၌ ဗမာ့စီးပွားရေးနာလံထူဖို့ ပြည်တွင်း ဗမာဖြစ်ကိုသာ ဝယ်ယူ အားပေးကြပါဟု ဆိုနေပုံ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီပန်းပု ကောင်စီ၌ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်ကွန်းဝင် ဒုတိယ အဆင့်လည်း ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးရေးဆွဲခဲ့သောကာတွန်းအမျိုးအစားများ - Comic Cartoon - ကလေးများအတွက် ကာတွန်း - Satire Cartoon - အထေ့အငါ့ကာတွန်း - ပညာပေး၊ သတိပေး၊ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ မီးအန္တရာယ် ကာတွန်း - တကွက် ကာတွန်း၊ လိုရင်းတိုရှင်း ထိထိမိမိ ကာတွန်း - စာမဲ့ ကာတွန်း၊ လူမျိုးမရွေး နားလည်သော ကာတွန်း - ကာတွန်းရုပ်ရှင်၊ ပွင့်ကောင်း ငါးပိ ငံပြာရည် ကြောငြာ(မပြီးပြတ်ခဲ့ ၁၉၆၂) - Current News Cartoon - လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်နေသော သတင်း ကာတွန်း - ကြော်ငြာကာတွန်းများဖြစ်သည်။
ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်များ အသက် ၂၀ နှစ် ဝန်းကျင်မှ စတင်ကာ သတင်းစာများနှင့် မဂ္ဂဇင်းများ၌ ကာတွန်းများ တောက်လျှောက် ရေးဆွဲလာသည့် ဆရာကြီး (၈၆ နှစ်) သည် နိုင်ငံကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်းသည် ရန်ကုန်ရှိ သူ၏ နေအိမ်၌ (၁၉.ဝ၆.၂ဝဝ၉) နံနက် ၄ နာရီခန့်တွင် ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
“ ဆရာက လေဖြတ်တာက ၁၀ နှစ်လောက်ရှိပြီး သူ့မိသားစုက ပြုစုတာကောင်းလို့ ဒီလောက်အထိ အသက် ရှည်တာဖြစ်တယ်” ဟု ကာတွန်းဆရာ အော်ပီကျယ်က ဆိုသည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးနှင့် သားသမီး ၆ ဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား မိုးမခ Category:မြန်မာ ကာတွန်းဆရာများ Category:၁၉၂၄ မွေးဖွားသူများ Category:၂၀၀၉ ကွယ်လွန်သူများ။
ကာတွန်း အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဘဂျမ်း (၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၀၂ - ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၃) သည် မြန်မာကာတွန်း၊ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ကာတွန်းဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ၏ ကာတွန်းများသည် မတရားမှု၊ မာနကြီးခြင်း၊ ရိုင်းစိုင်းခြင်း၊ ပျင်းရိခြင်း စသော လူ့သဘာဝအားနည်းချက်များနှင့် ဖြစ်ရပ်များအပေါ် သရော်သော ကာတွန်းများ ဖြစ်သည်။
ဦးဘဂျမ်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၂၀ ရက်နေ့တွင် ညောင်တုန်းမြို့မှ ပိုးကုန်သည် ဦးပန်၊ ဒေါ်မြစ်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
သားသမီး ၆ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ညောင်တုန်းမြို့အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင်ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြား ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ ကူရှင်ကျောင်းသို့ရွှေ့ပြောင်းပညာဆည်းပူးရာ၊ ထိုကျောင်းမှပင် ဆယ်တန်းအောင်ခဲ့သည်။
ခရစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်သို့ရောက်၍၊ အိုင်အေ အထက်တန်းအထိ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
ဦးဘဂျမ်း တက္ကသိုလ်သို့ရောက်သောအခါ မိမိရှေ့၌ထိုင်နေသော ကျောင်းသူများ၏ဆံထုံးပုံအမျိုးမျိုး ၊ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံအမျိုးမျိုး၊ ကိုယ်နေကိုယ်ဟန်အမျိုးမျိုး တို့ကိုလေ့လာရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။
ထို့နောက် ကျောင်းမှထွက်ကာ၊ စက်ရုံရှိရေနွေးအိုး စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်ရုံးတွင် တစ်နှစ်ကျော်ခန့်အလုပ်လုပ်သည်။
ယင်းကဲ့သို့အစိုးရဌာန တစ်ခု၌ ဝင်ရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရာ၊ မလွတ်လပ်မှု၊ ချုပ်ချယ်မှုများကို တွေ့ကြုံလာရသည်။
ထိုစဉ်အတွင်း ငယ်စဉ်က ဝါသနာပါခဲ့သော ကာတွန်း ပညာကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။
ထို့နောက် အစိုးရအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ကာ၊ ကာတွန်းများကို ရေးဆွဲပြီးလျှင် ထိုစဉ်က ရန်ကုန် ဂေဇက် သတင်းစာအယ်ဒီတာချုပ် မစ္စတာ စမိုင်းထံ တင်ပြသည်။
မစ္စတာ စမိုင်းသည် ကာတွန်း ၃ ပုံကို ငွေ ၆ဝ ပေး၍ ယူလိုက်သည်။