kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ချင်ချီလာ (Chinchilla) သည် လှပသော ရှဉ့်ကလေးတစ်မျိုးသည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ မြင့်မားသော အန်းဒီးတောင်တန်းများပေါ်၌ နေထိုင်သည်။
နူးညံ့သောသားမွေးရှိခြင်းကြောင့် ချင်ချီလာရှဉ့်ကလေးများသည် လူတို့၏ ရှာဖွေသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံကြရလေသည်။
ဤရှဉ့်ကလေးမျိုးသည် ပူးအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီးလျှင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ခုန်၍ ခုန်၍ သွားတတ်သည်။
အရွယ်မှာ နှာဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ ၁၅ လက်မခန့် ရှိသည်။
သားမွေးမှာ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ပုလဲရောင်ရှိ၏။
ချင်ချီလာရှဉ့် ၏ အဓိကအစာမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များသာ ဖြစ်၏။
မြေတွင်းတွင် နေထိုင်သော်လည်း လှပသောကိုယ်တွင် အမှိုက် သရိုက် အညစ်အကြေးများ ကပ်ငြိနေခြင်း မရှိပေ။
အမြဲတစေ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်နေအောင် လှုပ်ခါသုတ်သင်လေ့ရှိသည်။
ချင်ချီလာရှဉ့်တို့သည် အနီးအနားရှိ သစ်ပင်သစ်ရွက်များကို ကိုက်ဖြတ်၍ မိမိတို့နေထိုင်ရာတွင်းဝ၌ သိမ်းထားတတ်ကြ သည်။
ထူးဆန်းသောအကျင့်တစ်ခုမှာ မိမိတို့အသုံးချနိုင် မချနိုင်သည်ကို ဂရုမထားဘဲ လူ့အသုံးအဆောင် တိုလီမိုလီ ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
တောထဲ၌ လှည့်လည်သွားလာသော ခရီးသည်များ ပျောက်က်ဆုံးခဲ့သည့် ဘွတ်ဖိနပ်၊ ကျာပွတ်၊ လက်ပတ်နာရီ စသည့်ပစ္စည်းများကို ချင်ချီလာရှဉ့်တို့၏ တွင်းဝနား၌ မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်။
နေရင်းဒေသ၌ ချင်ချီလာရှဉ့်များ ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သော်လည်း ထိုရှဉ့်များကို သားမွေးအတွက်သက်သက် မွေးမြူသူများသည် အင်္ဂလန်နှင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တို့တွင် ရှိကြသည်။
အချို့သူတို့သည် ချင်ချီလာရှဉ့်၏ သားမွေးမျိုးရှိသော တွင်းအောင်း ယုန်များကိုလည်း ယခုအခါ မွေးမြူလျက်ရှိကြသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ရှေးကျသော အင်းကားလူမျိုး တို့၏ လက်ထက်ကစ၍ ချင်ချီလာရှဉ့်များကို ဖမ်းဆီးလာခဲ့ကြ သည်။
အဆိုပါအင်းကား လူမျိုးတို့သည် ဂရိုင်ဆန်ခေါ် မြွေပါမြီးတို တစ်မျိုးကို အသုံးပြု၍ ချင်ချီလာရှဉ့်များကို တွင်းထဲမှ လိုက်လံမောင်းထုတ်၍ ဖမ်းဆီးကြသည်။
သို့သော် ချင်ချီလာရှဉ့်တို့သည် အလွန်မျိုးပွားလွယ်သောကြောင့် ယခုတိုင် မျိုးမပြုတ်ဘဲ ကျန်ရှိကြသေးသည်။
ချင်ချီလာရှဉ့်အမြောက်အမြား နေထိုင်ရာဒေသတွင် မြင်းစီးသွားလာသူများသည် တွင်းကျွံ၍ သေဘေးတွေ့တတ်ကြသဖြင့် အထူသတိထားကာ သွားလာကြရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှဉ့်များ။
လူနှင့် ပုံပန်းအနီးစပ်ဆုံး သတ္တဝါများဖြစ်သော မျောက်ဝံမျိုး အားလုံးထဲ၌ အာဖရိကတိုက်ရှိ ချင်ပန်ဇီခေါ် မျောက်ဝံတစ်မျိုးမှာ လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးရှိ တိရစ္ဆာန်ရုံအသီးသီး၌ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံများကို မလွဲတမ်းတွေ့နိုင်သည်။
ကမ္ဘာအနှံ့ကျော်ကြား၍ လူသိများရခြင်းမှာ အခြားကြောင့်မဟုတ်၊ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့သည် မျောက်ဝံမျိုးအားလုံးထဲတွင် ဉာဏ်အကောင်းဆုံးနှင့် ယဉ်ပါးလွယ်ဆုံးဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ယင်းတို့သည် ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံကြီးများကဲ့သို့ ကြမ်းကြုတ်ခက်ထန်ခြင်း မရှိဘဲ စိတ်သဘောကောင်း၍ တောထဲ မြေပြင်တွင်ဖြစ်စေ၊ သစ်ပင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ အစုအအုပ်လိုက် လှည့်လည်သွားလာ စားသောက်လေ့ရှိကြသည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် တစ်အုပ်ထဲ၌ ပါဝင်သောအကောင်များသည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် သင့်မြတ်ကြ၏။
သို့သော် အခြားအုပ်နှင့်တွေ့လျှင် အုပ်နှင့်ချီ၍ ရန်ပွဲကြီးများဖြစ်တတ်သည်။
တောထဲ၌ အစားအစာရှားပါးလာလျှင် လူနေရပ်ရွာများထဲသို့ ရဲတင်းစွာ ချဉ်းကပ်၍ လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသော လယ်ယာစိုက်ခင်းများကို အုပ်လိုက် စားသောက်ဖျက်ဆီးလေ့ရှိ၏။
ထိုအချိန်မျိုးတွင် အနီးအပါး၌ မျောက်ဝံ ၁ ကောင် ၂ ကောင်ကို အစောင့်ချထားလေ့ရှိပြီးလျှင် ခြံရှင်/ခြံစောင့်များ ထွက်လာခဲ့သော် အစောင့်ကျသော မျောက်ဝံများက သံကုန်အော်၍ အချက်ပေးတတ်ကြလေသည်။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံမျိုးကို လူသာမန်တို့ကသာ ဂရုစိုက် စိတ်ဝင်စားကြသည်မဟုတ်။
သိပ္ပံပညာရှင်များကလည်း လူတို့၏ အီဗော်လျူရှင်းခေါ် ဆင့်ကဲဖြစ်လာခြင်းကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စိတ်ဝင်စားစွာလေ့လာခဲ့ကြသည်။
ပါဏဗေဒ ဝေါဟာရအားဖြင့် ချင်ပန်ဇီကို ‘အန်သရိုပိုပစ်သီကပ် ထရော့ ဂလိုဒိုက်တီ’ ဟု ခေါ်၍ “ဂူနေလူဝံမျိုး” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အခြားအခြားသော တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးနှင့်နှိုင်းစာလျှင် ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတွင် လူတို့၏စိတ်နှင့်အနီးစပ်ဆုံးသော စိတ်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့၏ ဇာတိနေရပ်မှာ အာဖရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသ၏ အနောက်ဘက်နှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ တောနက်ကြီးများဖြစ်၏။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့သည် ညဖက်အိပ်ချိန်ရောက်လျှင် များသောအားဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းအောင် အုပ်လိုက် သံပြိုင်အော်မြည်ပြီးမှ အိပ်ရာဝင်လေ့ရှိသည်။
ဤကဲ့သို့အော်မြည်ပြီး၍ အိပ်ကြသောအခါ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ အမများသည် သားငယ်သမီးငယ်များနှင့်အတူတကွ အိပ်စက်ကြသည်။
ဖခင်ဖြစ်သော ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ အထီးများကမူ ယင်းတို့အောက်နားရှိ သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် သစ်ပင်ကိုမှီ၍ သတိနှင့် အိပ်ယင်း ကျန်မိသားစုတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်။
တောတွင်းတိရစ္ဆာန်ရိုင်းကြီးတို့သည် ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံအုပ်ကြီးများကို ရုတ်တရက် ရန်စခဲကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့သည် အလွန်သန်စွမ်းပြီးလျှင် ခြေလက်၊ သွား၊ အစွယ်တို့ဖြင့် ကြမ်းတမ်းစွာ ခုခံတတ်သောကြောင့်ဖြစ်၏။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့အဖို့ အဓိကရန်သူမှာ ကျားသစ်ဖြစ်၏။
သို့သော် ကျားသစ်များပင်လျှင် ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် မကြာခဏသေကြေကြရသည်။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံသည် ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံလောက် မကြီးချေ။
သို့သော် အရွယ်ရောက်ပြီးသော ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ အချို့မှာ ၄ ပေကျော်ကျော်အထိမြင့်နိုင်သည်။
ဂေါ်ရီလားမျောက်ဝံကဲ့သို့ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ၌ အမြီးမရှိချေ။
ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသော အချက်တစ်ချက်မှာ၊ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံသည် များသောအားဖြင့် အခြားမျောက်ဝံမျိုးတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ကိုမတ်မတ်ထား၍ လမ်းလျှောက်သွားလာလေ့ရှိသော်လည်း သူ၏ ခြေလက်အင်္ဂါတို့မှာ အခြားမျောက်ဝံမျိုးတို့လောက် လူနှင့် နီးစပ်ခြင်းမရှိချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မျောက်ဝံ။
ချင်ရွေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအရ အဗရပ်ပရိကေးတိုးရီးယပ် (Abrus precatorius) ဟု ခေါ်သည်။
ချင်ရွေးကို ချင့်ရွေး၊ ချိန်ရွေး၊ ဆင်ရွေး၊ ရွေး ကလေး၊ ရွေးငယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ပါဠိလို ဂုဉ္ဇဟူ၍ ခေါ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဂုဉ္ဇရတီဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ချင်ရွေးပင်သည် နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ လွင်ပြင်များ၌ ဖြစ်ထွန်းသည်။
ဟိမဝန္တာ တောင်နှင့် ပေ ၃ဝဝဝ အထိ မြင့်သော တောင်ကုန်းများ၌ လည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။
အပူပိုင်းဒေသတွင် များသောအားဖြင့် ပေါက်တတ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
300px|ရွေးစေ့ကို အချို့က ကုလားမျက်စိဟု ခေါ်သည်။
ရွှေချိန်ရာတွင် သုံးလေ့ရှိသည်။
ချင်ရွေးစေ့များသည် အချို့နီ၍ မျက်မဲရှိသည်။
အချို့နက်၍ မျက်ဖြူရှိသည်။
အစေ့တစေ့၏ ပျမ်းမျှ အလေးချိန်မှာ ၁.၇၅ ဂရန် ဖြစ်သည်။
မြန်မာအလေးချိန်အရ ၁ ကျပ်သားသည် ချင်ရွေးစေ့ ၁၂ဝ နှင့် ညီသည်ဟု ဆိုသည်။
ချင်ရွေးစေ့များကို ကျောက်ကုန်သည်၊ ရွှေကုန်သည်များက ကျောက်နှင့် ရွှေချိန် တွယ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
ဘယဆေးချိန်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုတတ်ကြသေးသည်။
ချင်ရွေးမြစ်သည် ချောင်းဆိုး ရောဂါကို နိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ပုံသဏ္ဌာန် : အပင် နွယ်ပင် မျိုး ဖြစ်၏။
အခြားသော သစ်ပင် ချုံပင် များ သို့ နွယ်တက် တတ်၏။
ပင်စည် သေးသွယ် သည်။
ကိုင်း များစွာ ဖြာ ထွက်သည်။
အရွက် ငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။
ရွက်မြွှာများ သေးငယ် ၍ ရှည်မျောမျော ပုံရှိပြီး ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။
၂၀-၄၀ ထိ ပါဝင် သည်။
အရွက် ကြွေလွယ် ၍ ချိုသော အရာသာ ရှိသည်။
အပွင့် အဝါနု ရောင် ရှိ၍ သေးငယ် ပြီး အဆုပ်လိုက် ပွင့်သည်။
သီတင်းကျွတ် တန်ဆောင်မုန်း လတွင် ပွင့်သည်။
အသီး သီးတောင့် ဖြစ်၍ အဆုပ်လိုက် သီး သည် အသီးတောင့် တွင် အမွှေးနုများ ရှိ၍ တစ်တောင့် လျှင် အစေ့ ၄-၅ စေ့ ရှိ၏။
အစေ့ အဖြူ အနီ အနက် ၃ မျိုး ရှိ၍ ထိပ်၌ အမည်းကွက် ကလေးများ ရှိ၏။
အရောင် တောက်ပ ၏။
နတ်တော် ၊ ပြာသို တွင်သီးသည်။
အမြစ် ရေသောက် မြစ်တုတ်၍ ညိုဝါရောင် ရှိ၏။
မြစ်မြွှာ များ သေးငယ်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ : အမြစ် ၊ အရွက်၊ အစေ့။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ : မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား ၌ ပေါက်ရောက် သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ : အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ရွေးသည် ဖန် ခါး ချို သော အရသာ ရှိသည် ၊ ကာမကို အားပေး ၏ ၊ အဆိပ် ကို နိုင်၏ ၊ သလိပ် ဖြစ်စေ၏ ၊ မျက်စိ ယားယံခြင်း နှင့် အရေပြား ရောဂါ အနာပေါက် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏ ၊နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ အားဖြစ်စေ၏ ၊ မူးဝေ ၊ ပန်းနာ၊ ရေငတ်နာနှင့် သွားခြေပုပ် သော ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ- အမြစ် ၁။
ရွေးဖြူမြစ်ကို ရေနှင့် ကြတ်၍ ပေါင်းတိုက် ရေယူပြီး သကြားအနည်းငယ်ဖြင့် သောက်သော် ဒူလာဖြစ် မြင်းသရိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။
အမြစ်ကို ရေဖြင့် တစ်ည စိမ်၍ နံနက်တွင် အဝတ်ဖြင့် စစ်ပြီး ညနံနက် တစ်ကြိမ်စီသောက်ပါက မီးယပ်ဖြူ ဆင်းသော ရောဂါ ပျောက်၏။
ချင်ရွေးရွက် ကို မုန်ညင်းဆီနှင့် ကြိတ်၍ အဆစ်ရောင်သော နေရာနှင့် အကြောထုံးသော နေရာများသို့ စည်းပေးခြင်း ၊ လိမ်းပေးခြင်း ပြုက ရောဂါပျောက်ကင်း၏။
ချင်ရွေးရွက် အစိုကို ဆီနှင့်ကြိတ်၍ ကိုယ်လက် ကိုက်ခဲသော နေရာများသို့ လိမ်းပေးသော် ပျောက်၏။
ကိုယ်၌ အနှံ့အပြား ပေါက်တတ်သော အနာ မီးလျှံ စသော အနာအဖုအပိမ့်များ ပေါက်သော် ရွေးစေ့ ၊ ပြဒါး၊ ကန့်ဝါ ၊ တမာစေး ၊ ဆေးခြောက်ရွက်၊ ဝါစေ့တို့ ကို ဆတူယူ ၍ သံပရာရည် နှင့် ကြိတ်လိမ်းသော် ပျောက်၏။
အရွက်ညှစ်ရည်ကို နွားနို့ သောက် လျှင် ဆီးချို ဆီးလွန် ရောဂါ ပျောက်၏။
ရွေးစေ့ကို အမှုန့် ပြုလုပ်၍ ရှူသော် အလွန် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။
အစေ့နှင့် အမြစ်ကို အမှုန့်လုပ်၍ အုန်းရည်နှင့် သောက် သော် လိပ်ခေါင်း ရောဂါ ပျောက်၏။
အဆိပ် ရှိသော ဆေးပင် ဖြစ်၍ လိုသည်ထက် ပို ၍ သုံးဆောင် သော် ဝမ်းလျှောခြင်း ၊ အန်ခြင်း ၊ အင်အား ဆုတ်ယုတ်ခြင်း ဖြစ်တတ်၏။
တစ်ရွေး ခွဲမှ ၃ ရွေး အထိသာ သုံးနိုင်၏။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=75 ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံတွင် ပေါများစွာ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသော ချင်ဟောင်၊ သို့မဟုတ် သိပ္ပံပညာရှင်များအခေါ် Artemisia annua အပင်မှ ထုတ်လုပ်သည့် ချင်ဟောက်စုသည် ငှက်ဖျားရောဂါကုသရာတွင် ထက်မြက်သော ဆေးတစ်လက်ဖြစ်သည်။
ငှက်ဖျားရောဂါကု ပထမဆုံးဆေးကို ၁၆ ရာစုနှစ်များ အတွင်း စင်ကိုးနားအပင်၏ အခေါက်များမှ ရရှိခဲ့သည်။
ထိုဆေးကို ပီးရူးနိုင်ငံမှ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ သုံးစွဲသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဂျီဆု သာသနာပြုအဖွဲ့ဝင်များက ဥရောပတိုက်သို့ သယ်ဆောင်သွားခဲ့ကြသည်။
စင်ကိုးနား အပင်၏ အခေါက်ကို အသုံးပြု ဖော်စပ်သော ကွီနိုင်ဆေးကိုမူ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ဆေးပညာရှင်တစ်ဦးက ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ကွီနိုင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါရှင်များ၏ တစ်ခုတည်းသော အားကိုးစရာဆေးဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကလိုရိုကွင်း၊ အေမိုဒိုင်ယာကွင်း၊ ပလူဒရင်း၊ မက်ပါကရင်း၊ ဆာလဖာဒေါ့ဆင်း၊ ပိုင်ရီမီသမင်း၊ ပရိုင်မာကွင်းစသည့် ဆေးသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သို့သော် ဆေးသစ်များသည် မည်သို့ပင် အစွမ်းထက်စေကာမူ ငှက်ဖျားရောဂါပိုးများက ဆေးကို တစပြီးတစ ယဉ်ပါးလာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်တွင် ငှက်ဖျားရောဂါက လူသားတို့အကြား ပြန်လည်ခေါင်းထောင်လာခဲ့သည်။
တချိန်က အားထားရသည်ဆိုသော ကွီနိုင်ဆေးနှင့် လူသားတို့အကြား ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မသုံးစွဲရသေး သည့် နောက်ဆုံးပေါ် မီဖလိုကွင်းဆေးကိုပင် ရောဂါပိုးများက ယဉ်ပါးစပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။
ဤသို့သော အခြေအနေတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ အမြစ်ပြတ်ရေးအတွက် လူသားတို့ အားထားရမည့် ချင်ဟောက်စုခေါ် ဆေးတစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အမှန်မှာ ယင်းဆေးကို တရုတ်နိုင်ငံ၌ စတင်ထုတ်လုပ်အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
အေဒီ ၃၄ဝ ခန့်တွင် ဂျီဟောင်း အမည်ရှိ တရုတ်သမားတော်ကြီး ရေးသားခဲ့သော ဆေးကျမ်း တွင်ပင် ထိုဘယဆေးပင်ကို ငှက်ဖျားရောဂါကု ဆေးတစ်လက် အဖြစ် ဖော်ပြထားခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလတွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၌ တိုင်းရင်းဆေးနည်းကောင်းများ ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ရေး အစီအစဉ်အရ ချင်ဟောင်အပင်ကို ခေတ်ပေါ် စမ်းသပ်နည်းများဖြင့် သုတေသန ပြုခဲ့ကြသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ် တွင် ၎င်းအပင်မှ အစွမ်းထက်သော တရုတ်အခေါ် ချင်ဟောက်စု၊ အနောက်တိုင်းအခေါ် အာတီမီဆီနိုင်း ဆေးသစ် ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထိုဆေးဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း၌ ငှက်ဖျားရောဂါသည် လူနာပေါင်း ၂ဝ၉၉ ဦးကို ကုသပေးခဲ့ရာ ရောဂါသည်အားလုံး ပျောက်ကင်းခဲ့သည်။
ကလိုရိုကွင်း ငှက်ဖျားရောဂါကုဆေးဖြင့် ကုသ၍မရသော ဝေဒနာ ရှင် ၁၄၃ ဦးနှင့် ဦးနှောက်တွင်းသို့ ရောဂါပိုးဝင်ပြီး သတိလစ်နေသော ရောဂါရှင် ၁၄၁ ဦးကိုလည်း ဤဆေးဖြင့် ကုသခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ချင်ဟောက်စု ဆေးကို အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်နိုင်ရေးနှင့် ကမ္ဘာတဝန်းလုံး၌ အသုံးပြု နိုင်ရေး အတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဦးဆောင်ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ် အတွင်းတွင် တရုတ်ပြည်၌ စည်းဝေးပွဲ တစ်ရပ် ကျင်းပခဲ့သည်။
ယင်းဆေးဝါးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထုတ်လုပ်နိုင်ရေးအတွက် သုတေသီများအား ငွေကြေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
ကံအားလျော်စွာ ချင်ဟောက်စုဆေးကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ငှက်ဖျားရောဂါကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်ကြီးများ စမ်းသပ်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ရန်ကုန်၊ သာယာဝတီ၊ ကျိုင်းတုံ ဆေးရုံကြီးများ၌ ဝေဒနာရှင် ၁ဝဝ တိတိကို စမ်းသပ်ကုသခဲ့ရာ ဤဆေး၏ အစွမ်းသည် ကွီနိုင်ထက်ပင် အားကိုးရကြောင်းတွေ့ခဲ့ရသည်။
ထိုတွေ့ရှိချက် များကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ဆရာဝန်ညီလာခံ၌ စာတမ်းသုံးစောင်ဖြင့် တင်ပြခဲ့သည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထို ဘယဆေးပင်ကို စိုက်ပျိုးပြီး ချင်ဟောက်စုဆေး ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်း လျက်ရှိသည်။
ရွှေညာမောင် အမည်ခံ စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးချင်းစိန်ကို မန္တလေးတိုင်း ညောင်ဦးမြို့တွင် အဖ အထက်တန်းရှေ့နေ ဦးဘိုးကြွင်း အမိ ဒေါ်စောမြိုင်တို့က ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
သားသမီး ခြောက်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးမြို့ အေဘီအမ် သာသနာပြု အလယ်တန်းကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထိုမှ မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ် သာသနာပြုအထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ယင်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်ယူနီဗာစီတီကျောင်း(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)တွင် အိုင်အေအထိ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့ သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီး ညောင်ဦးမြို့၌ ညကျောင်းဖွင့်၍ အင်္ဂလိပ်စာ ပြခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ဝါသနာပါသည့်အလျောက် ၁၉၃၃-၄၂ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့ အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး ယင်းကုမ္မဏီမှ ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ရံ၊ ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် အေဝမ်းဖလင်မှ ထုတ်လုပ်သော ကြင်သက်ဝေ ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာ ရွှေညာမောင်အမည်ခံလျက် ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေး၍ ပထမဆုံးရိုက်ကူးခဲ့ရာ အောင်မြင်သဖြင့် မြမျက်ချယ်နှင့် ချစ်သွေးဟုန် ဇာတ်ကားများကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ထိုခေတ်က ထင်ရှားလူသိများသော ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအဖွဲ့ဝင် စာရေးဆရာ အယ်ဒီတာတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ရန်ကုန်မြို့ လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်း အကျိုးဆောင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ယင်း အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသော ၁၃ဝဝ ပြည့်အထွေထွေ သပိတ်ကြီးတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ် သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ ဂျပန်တပ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်၌ ဦးချင်းစိန်သည် ညောင်ဦးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းဘူးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။
မင်းဘူးမြို့တွင် သခင်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး မြေပေါ် မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး(ဘီ၊ အိုင်၊ အေ)တပ်သို့ ဝင်ပြီး ဗိုလ်မျိုးဒင်အမည်ဖြင့် ညောင်ဦးတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၂-၄၈ ခုနှစ် ကာလအတွင်း၌ ဦးချင်းစိန်သည် စစ်ပြီးစ အစိုးရဌာနတွင် ရုပ်ရှင် အထူးအရာရှိ ဖြစ်လာသည်။
ထိုမှ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတိုက်တွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ပြောင်းရွေ့လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဗမာ့တပ်မတော်မှ ပြန်လည် ခေါ်ယူသောကြောင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာန၊ ဌာနခွဲမှူး၊ ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ပြီး အထောက်တော်၊ ချစ်ရဲဘော်၊ ချစ်မမ၊ ကေလာသနှင့် မြဟေဝန်ဇာတ်ကားများကို လည်းကောင်း၊ ဓနသိဒ္ဓိရုပ်ရှင်အတွက် ကိုယ့်ရင်သွေးဇာတ်ကားကို လည်းကောင်း၊ ဘီသုံးလုံးရုပ်ရှင်အတွက် ဗိုလ်မြဒင်ဇာတ်ကားကိုလည်းကောင်း ဇမ္ဗူအေးရုပ်ရှင်အတွက် ကောလိပ်ဂျင်ဇာတ်ကားကို လည်းကောင်း ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ကိုယ့်ရင်သွေး ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာဆုကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုယ်ပိုင်ရွှေညာမောင်ရုပ်ရှင် တည်ထောင်၍ အိမ်ထောင်စု၊ စိုးပိုင်၊ ဘုံဓမ္မတာ ဇာတ်ကား များကို ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးသည်။
၁၉၄၉-၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်းစိန်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဦးချင်းစိန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ယူ၍ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ ဖျော်ဖြေရေးအဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်သာမက ခေတ်ဆန်းချိန်၊ အာဇာနည်၊ ချစ်ရဲဘော်စသော တိုင်းပြည်ပြုသီချင်းများနှင့် ရွှေပုပ္ပါး၊ ရှုတိုင်းယဉ်၊ ချစ်ချင်တယ်စသော သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သော အဆိုကျော်တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရရှိသည်။
၁၉၆၂-၆၅ ကာလအတွင်း ဦးချင်းစိန်သည် ရန်ကုန်တိုင်းလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ပထမအကြိမ်နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံများသို့ ရွေးချယ်စေလွှတ်သော ညီလာခံကိုယ်စားလှယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းပြည်သူ့ကောင်စီ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့၊ အမြတ်ခွန်နှင့် အယူခံအဖွဲ့တို့၌ အချိန်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကလေးဆေးရုံ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရုပ်ရှင်ကောင်စီစည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်လုံး ကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲရန်ကုန်တိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ရန်ကုန်တိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ညောင်ဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ ရွေးချယ်ခံရ သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်မြသိန်းနှင့် သားသမီးနှစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်အခါမှစ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့ ပူအိုက်သောအာရှတိုက် တိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ချင်းကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ဂရိနှင့် ရောမလူမျိုးတို့သည် အာရှတိုက်ကုန်သည်များထံမှ ချင်းကို အဖိုးကြီးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဥရောပတိုက်သားများသည် ချင်းကို အသုံးပြုတတ်လာသည်။
တစ်ဖန် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ တောင်အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်အနောက်ပိုင်းနှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက်များသို့ ချင်းပင်များ ပျံ့နှံ့၍သွားရာ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု အာဖရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းနှင့် အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းတို့တွင် ယခုအချိန်တွင် ချင်းပင်ကို စီးပွားဖြစ် အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလျက်ရှိနေပြီ။
ချင်းတက်များကို ဟင်းလျာများတွင် အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးချကြသည်။
ချင်းကို ၂ မျိုး ၂ စား ပြုပြင်စီမံ၍ ရောင်းချကြသည်။
ချင်းစိမ်းကို သကြားရည်၌ဖြစ်စေ၊ ပျားရည်၌ဖြစ်စေ၊ တာရှည်ခံအောင် စိမ်၍လည်းကောင်း၊ ချင်းကို အခြောက်လှန်း၍လည်းကောင်း တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ချင်းတက်များကို အခြောက်ခံရာ၌ ၂ နည်း ၂ စား ရှိသည်။
ပထမနည်းမှာ အပေါ်ယံအမြှေးခွံကို မခွာဘဲ၊ ချင်းတက်ကို အခြောက်ခံခြင်းဖြစ်၍ ဒုတိယ နည်းမှာ အပေါ်ယံအမြှေးခွံကို ခွာပြီးမှ အခြောက်ခံထားခြင်းဖြစ်သည်။
သကြားရည် သို့မဟုတ် ပျားရည်၌ စိမ်ထားသော ချင်းကို အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့မှ အမြောက်အမြား တင်ပို့ရောင်းချကြလေသည်။
ချိုအောင် ပြုပြင်ထားသော ချင်းခြောက်ပြားကလေးများကိုလည်း တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်ပို့ရောင်းချသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်ပသို့ ထုတ်ရောင်းနိုင်လောက်အောင် ချင်းကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးခြင်း မရှိသေးချေ။
ချင်းသုတ်ကို မြန်မာနိုင်ငံသားတို့ အထူးကြိုက်နှစ်သက်ကြသည့်အလျောက် အလှူအတန်း ပွဲနေပွဲထိုင် စသည့်အခမ်းအနားများတွင် ဧည့်ဝတ်စောင်ဝတ်အဖြစ် တည်ခင်းကျွေးမွေးကြသည်။
ချင်းရည်ကို ဖျော်ရည်အဖြစ်နှင့်လည်း ရောင်းချတတ်ကြသည်။
အချို့ အရပ်များတွင် ချင်းကို ယိုထိုး၍ စားကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ပုံသဏ္ဌာန် အပင် ပင်နုပင်ပျော့မျိုးဖြစ်၍ အမြင့် ၃ ပေ မှ ၄ ပေခန့် အထိ မြင့်၏။
ရွက်ယောင်ပင်စည် ရှိ၏။
အရွက် ၈ လက်မခန့်ရှည်၍ လှံစွပ်ပုံရှိသည်။
ရွက်ဖျားချွန်း၍ ရွက်ရင်းသွယ်သည်။
ရွက်ပြားချော၍ ရွက်နားညီသည်။
အပွင့် မိဿလင်ပွင့် သကဲ့သို့ စုပေါင်း၍ ပွင့်သည်။
ပန်းခိုင် ၃ လက်မခန့်ရှည်၍ အဝါရောင် သမ်းသော အစိမ်းရောင် ပန်းပွင့်ကလေးများ ပြွတ်သိပ်ပွင့်သည်။
စိမ်းဖျော့ရောင် ပွင့်ခံရွက်ပါရှိသည်။
အပွင့်အလွန်ရှား၍ အစေ့ကိုလည်းမမြင်ရချေ။
မိုးရာသီ၌ ပွင့်လေ့ရှိသည်။
ဥအတက် အညိုနုရောင် ရှိသော မြေအောက်ပင်စည် ဖြစ်သည်။
အဆစ် များရှိ၍ အဆစ်နေရာများတွင် အဖတ်ကလေးများရှိသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ ချင်းတက် ပေါက်ရောက်ပုံ စိုက်ပျိုးပင်ဖြစ်သည်။
ချင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံအပြားတွင် ပေါက်ရောက် နိုင်သကဲ့သို့ အိန္ဒိယပြည်၊ ဂျပန်ပြည်၊ တရုတ်ပြည်၊ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ များတွင်လည်း ဦးစားပေး စိုက်ပျိုး ပေါက်ရောက် ကြသည်။
ရှမ်းပြည်နှင့် မြန်မာပြည်အနှံ ပေါက်နိုင်သော ဒေသများတွင် ချင်းပင်သည် သဲမြေများတွင် လောင်းရိပ် အောက်၌ စိုက်ပျိုးပါက ပိုမိုကြီးထွား ပေါက်ရောက် နိုင်ကြသည်။
မြန်မာပြည်တွင် အများအားဖြင့် ဗမာချင်း (ချင်းရိုင်း) များအား ပိုမို စိုက်ပျိုးကြသည်။
300px|ချင်းတက် အသုံးပြုပုံ ချင်း အတက်များကို မြန်မာပြည် အပါအဝင် နိုင်ငံ တော်တော်များများတွင် ဟင်းလျာ များ၌လည်းကောင်း၊ စားစရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ငရုတ်သီး အစားထိုး ပစ္စည်းအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြု ကြသည်။
အသံဝင်ခြင်း၊ အသံပျက်ခြင်း၊ လည်ချောင်း နာခြင်း များအတွက် ချင်းပါးပါး ၇ လွှာအား ထန်းလျက် ၃ လုံးထည့်၍ ရေသုံးခွက် တစ်ခွက်တင် ကျိုပြီး သောက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
ရာသီ အပြောင်းအလဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တက်သော တုပ်ကွေး ဖျားခြင်း၊ ချမ်းစိမ့်စိမ့် ဖျားခြင်း၊ လည်ချောင်း နာခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း စသော ရောဂါများတွင်လည်း ချင်းနှင့် ထန်းလျက်ကို အထက်ပါ အတိုင်း နံနက်တစ်ကြိမ်၊ ည တစ်ကြိမ် သောက်သုံးခြင်း၊ ဟင်းလျာ များတွင် ယခင်ကထက် အနည်းငယ် ပိုထည့်၍ ချက်ပြုတ် စားသောက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေသည်။
အနောက်တိုင်း သုတေသီ တချို့မှ ချင်းကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ‌‌ရောဂါပိုးများကြောင့် ဖြစ်သည့် အချို့ရောဂါ တော်တော် များများ ပျောက်ကင်းနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။
ချင်း၊ ဖန်ခါးသီးနှင့် ထောပတ်ကို ရောချက်၍ သက်ရှည် တေဆေး အဖြစ်လည်း အသုံးပြု နိုင်ကြသည်။
သွားကိုက် ရောဂါတွင် ချင်းကို ပါးပါးလှီး၍ အုံပေးခြင်းဖြင့် သွားကိုက် ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေသည်။
နားကိုက် ရောဂါတွင် ချင်းစိမ်း သတ္တုရည် နွေးနွေးအား နားတွင် ခတ်ပေးခြင်းဖြင့် နားကိုက်ရောဂါ ပျောက်စေသည်။
ဇက်ကြော တက်သူများ အတွက် ချင်းပါးပါး လှီးပြီး မီး အနည်းငယ် ပြပါ။
ပြီးလျှင် ဇက်ကြောတက်သည့် နေရာ၌ ကပ်ပေးခြင်းဖြင့် သက်သာ ပျောက်ကင်း စေသည်။
သွေးကြောပိတ်၍ ဖြစ်ပေါ်တက်သော အချို့ခြေထိပ်နာများ၊ ခြေဖျား အေးခြင်းများကို ချင်းစိမ်း ၂ ကျပ်ခွဲသားအား သေးသေးလှီးပြီး အရက် တစ်ပုလင်းတွင် စိမ်ပါ။
နံနက် တစ်ဇွန်း ည တစ်ဇွန်း တိုက်ပေးပါ။
အနာ ပေါ်သို့လည်း လောင်းထည့်ပေးပါ။
ဤသို့ဖြင့် သွေးကြော ကျဉ်းခြင်းများ၊ ပိတ်ခြင်းများ ဖွင့်ခါ သက်သာ ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
အမျိုးသမီးများ မီးဖွားပြီး သားအိမ် မကျက်ဘဲ ဖျားနာခြင်း များအတွက် ထန်းလျက် ၂ ကျပ်သား၊ ချင်း ၁ ကျပ်သားအား ရေ တစ်ပိဿာတွင် တစ်ဝက်ခန့် ဖြစ်အောင် ကျိုပါ။
ပြီးလျှင် တစ်ခါသောက် ၂ အောင်စ သောက်ခြင်းဖြင့် ၎င်းရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေ ပါသည်။
ပုံပန်း သွင်ပြင် ပင်နု၊ ပင်ပျော့ မျိုးဖြစ်ပြီး အစိမ်းရောင် ရှိ၍ အမြင့် ၃ ပေ ၄ ပေ ခန့်အထိ မြင့်သည်။
အရွက်မှာ အစိမ်းရောင် ရှိပြီး ဝါးရွက် အသေးစားနှင့် တူသည်။
တစ်ရွက်လျှင် ၆ လက်မမှ ၈ လက်မခန့် ရှည်သည်။
စိမ်းဝါရောင် ပန်းပွင့် ကလေးများ ပွင့်သည်။
မိုးရာသီတွင် ပွင့်လေ့ ရှိသည်။
မြေအောက် သဲမြေမျိုးတွင် စိုက်ပျိုးရ လွယ်ကူသော အညိုနုရောင် မြေအောက် ပင်စည်မျိုး ဖြစ်သည်။
ချင်းတက်တွင် အဆစ်များ ရှိ၍ အဆစ်နေရာတွင် အဖတ်၊ အတက် ကလေးများ ရှိတက်သည်။
အသုံးဝင်သောအပိုင်း ဥအတက်ကိုသာ များသော အားဖြင့် အစား အသောက်တွင် လည်းကောင်း၊ ဆေးဝါးများ အဖြစ် သော်လည်းကောင်း အသုံးပြု တက်ပါသည်။
စိုက်ပျိုးပုံ (က) မြေပြုပြင်ခြင်း ပွသော မြေမျိုး ၊ အောက်သို့နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်ဆင်းနိုင်သော မြေမျိုးဖြစ်သင့်၏။
တန်ခူးလလောက်တွင် စိုက်ခင်းမြေကို ညက်အောင် ထွန်ယက်ပြုပြင်၍ မြေဩဇာထည့် ပြီးနောက် တစ်လခန့် အကြာတွင် နယုန်လဆန်း လောက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ထယ်ရေးဝင်ရသည်။
ရေမဝပ်စေရန် ဆောင်ရွက်ပြုပြင်ပေးရမည်။
(ခ) မြေချစိုက်ခြင်း မြေပြန့်တွင် စိုက်ပျိုးခြင်း ၊ အတက်ကို အဖျားဖူး တစ်ဖူးစီပါအောင် ဖဲ့၍ စိုက်ရသည်။
၁၈ လက်မမှ ၃၆ လက်မ အကွာတန်းများ၌ တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် ၉ လက်မစီ အကွားထားပြီး အနက် ၂ လက်မခန့် မြှပ်၍ စိုက်ရမည်။
(ဂ) ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း မြေပြုပြင်စဉ် မြေတစ်ဆတွင် ပြာ ပိဿာ ၃၀ နှင့် နှမ်းဖတ်ပိဿာ ရော၍ ထည့်ခဲ့သော် ပိုမို၍ များပြားစွာ ဥတတ်၏။
မြေဆွေးကိုမူ စိုက်ပြီးစတွင် တစ်ကြိမ် ၊ အပင် ရှင်သန် ကြီးထွား လာပြီးနောက် အပင်ရင်းတွင် တစ်ကြိမ် ၊ နှစ်ကြိမ်ထည့်သင့်သည်။
တောင်ယာများတွင် စိုက်ပျိုးသည့်အခါ သဘာ၀မြေဩဇာ ထက်သန် သည့်အလျောက် တောင်ယာမီးရှို့ပြီး မြေများပေါ်တွင် မြေကို အနည်းငယ် ဆွ၍ အတက်များ ၁၈ လက်မကွာ စိုက်ပျိုးရသည်။
(ဃ) စုဆောင်းသည့်အချိန် တပို့တွဲ ၊ တပေါင်း လောက်တွင် အပင်များသည် ဥများဥပြီး၍ သဘာ၀အလျောက် အပင်ကျ သွားချိန်တွင် တူးဖော်ရသည်။
အသုံးဝင်ပုံ၊ အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ချင်းစိမ်းသည် ချိုခါး သော အရသာ ရှိ၏။
ကြေကျက်လွယ်၏ ၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ သလိပ် သည်းခြေဒေါသကို နိုင်၏ ၊ ဆီးဝမ်းကိုရွှင်စေ၏ ၊ အဆိပ်ကို နိုင်၏ ၊ အသံနာ ၊ ရင်နာ ၊ လေနာတို့ကို နိုင်၏။
ပြင်းထန်သော အနာပေါက်ခြင်း နှင့် ထိခိုက်မှု တို့ကြောင့် ဖြစ်သော ရောင်တင်းသော ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
အသုံးပြုပုံ ဥအတက် ချင်းစိမ်းရည်နှင့် ပျားရည်ရောစပ်၍ လျက်ပေးပါက နှာစေးချာင်းဆိုး ၊ ပန်းနာရင်ကျပ် ပျောက်၏။
ချင်းစိမ်းရည်နှင့် ကြက်သွန်နီဥမှ ညှစ်၍ ရသော အရည်ကို သင့်လျော်အောင် ရောသောက်သော် အော့အန်ခြင်း ၊ကြို့ထိုးခြင်း ပျောက်၏။
ချင်းစိမ်းနှင့် ပင်းစိမ်း ရွက်မှ ညှစ်၍ရသော အရည်တို့ကို အမျှစပ်၍ ပျားရည်အနည်းငယ် ထည့် သောက်သော် ကာလဝမ်းရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
ချင်းစိမ်း သတ္တုရည်ကို မီးတွင် နွေးရုံ နွှေး၍ နား၌ ခတ်သော် နားကိုက်ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
ချင်းစိမ်းသတ္တုရည်ကို နှမ်းဆီနှင့် ကျို၍ ရသောဆီကို အဆစ်အမျက် ရောင်ရမ်းသော နေရာ၌ လိမ်းပေးသော် အဆစ်အမျက် ကိုက်ခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း ပျောက်၏။
ချင်းစိမ်းကို ဝါး၍ သွားကိုက်သောနေရာတွင် ငုံထားပါက သွားကိုက်ခြင်း ၊ သွားနာခြင်း ပျောက်၏။
ချင်းစိမ်း ၊ ထန်းလျက် နှင့် ကွမ်းရွက်တို့ကို ပြုတ်သောက်သော် တုပ်ကွေးဖျား ပျောက်၏။
အစာကြေစေ၏။
သားဖွား မိခင်များအတွက် သွေးသားစင်ကြယ်စေသည်။
http://arogyamonline.com/commodity/materials/?raw=64 ကိုးကား Category:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ။
ချင်းတွင်းခရိုင် (အထက်) အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်သည် ချင်းတွင်းမြစ်၏ အလယ်ပိုင်း ဒေသဖြစ်၍ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကသာနှင့် ရွှေဘိုခရိုင်များ၊ တောင်ဘက်တွင် အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်နှင့် ပခုက္ကူခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းဝိသေသတိုင်းနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှိသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်သည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို မြောက်မှတောင် သို့ ဖြတ်၍စီးဆင်းသည်။
ယခင်က ယင်းခရိုင်အတွင်း ဟုမ္မလင်း မြို့နယ်၊ ဇင်ဂလိန်ခန္တီးစော်ဘွားနယ်နှင့် သောင်သွပ်စော်ဘွားနယ် ၂ နယ်ကို နာဂတော်တန်းခရိုင်တွင်းသို့ ပေါင်းစပ်သွတ်သွင်း ထားသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်သာမြစ်ဝှမ်း၊ ကဘော် တောင်ကြားတို့မှအပ တောင်များ တောများ ထူထပ်သောခရိုင် ဖြစ်သည်။
ကသာခရိုင်နှင့် အထက် ချင်းတွင်းခရိုင်ကြားတွင် ဗြုတောင်တန်းရှိသည်။
ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ယင်း၏မြစ်လက်တက် ဖြစ်သော မြစ်သာမြစ်တို့၏ အကြားတွင် ပုံညာတောင်သည် ရှည်လျားသော တောင်တန်းဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုမှာ ခရိုင်တောင်ပိုင်းတွင် အနည်းငယ်ပူပြင်းသော် လည်း မြောက်ပိုင်းတွင် အပူအအေးမျှတ၏။
ဥတ္တရယဉ်စွန်း တန်းသည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို အလယ်လောက်က ဖြတ် ၏။
ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၆၇ လက်မခန့် ရွာသွန်းသည်။
ဤခရိုင်တွင် သစ်တောများ ထူထပ်၍ ပျဉ်းကတိုး၊ ပျဉ်းမ၊ အင်ကြင်း၊ သစ်ယာ၊ ယမနေ၊ အင်၊ ကညင်၊ သစ်စေး နှင့် ကျွန်းပင်များ ပေါက်ရောက်၏။
ဤခရိုင်ထွက်ကုန်များမှာ အထူးကြီးမား၏။
အချို့ ကျွန်းပင်၏ အချင်းမှာ ၆ ပေမျှ ရှိတတ်၏။
ဤခရိုင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ ရွှေ၊ ပတ္တမြား၊ နီလာ၊ ကျောက်စိမ်း၊ ပယင်းနှင့် ကျောက်မီး သွေးများ ဖြစ်၏။
ဤခရိုင်မှ ရေနံလည်း ထွက်လေသည်။
ကျောက်မီးသွေးကို အကြီးအကျယ် တူးဖော်ခြင်းမရှိသေးချေ။
သို့သော် မကြာသေးမီက မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရသည် ကလေးဝမြို့နှင့် ၄ မိုင်ကွာ သစ်ခြောက်အရပ်၌ သက်ရင့် ကျောက်မီးသွေးတွင်းကို တွေ့ရှိရသဖြင့် စတင်တူးဖော် လုပ်ကိုင်နေပြီ ဖြစ်၏။
အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် ထင်ရှားသော အိမ်တွင်းမှု လုပ်ငန်းတစ်ရပ်မှာ ယောပုဆိုးရက်သည့်လုပ်ငန်းပင် ဖြစ်သည်။
ဤခရိုင်မှ ဆန်းစပါးအသင့်အတင့်ထွက်၍ နှမ်း၊ ဆေး၊ ပဲနှင့် ဝါ အနည်းငယ်ထွက်၏။
လူနေအိမ်ခြေ နည်းပါး၏။
မြန်မာမင်းတို့လက်ထက်တွင် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို ခန်းပတ်ဝန်က အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။
အင်္ဂလိပ်မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်သည်မှစ၍ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်သို့ ဗြိတိသျှများ တစ်စစ ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။