kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဓမ္မရတနာမဂ္ဂဇင်း (၁-၈-၉၈)၊ စာ-၂၆၊ ၂၈။
ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက် သုတေသနပြုရာတွင် ပိဋကတ်တိုက်ရှိ စာအုပ်စာတမ်းများ၊ပြတိုက်ရှိဗုဒ္ဓအနုပညာပစ္စည်းများဖြင့် အခြေပြုကာ လေ့လာနိုင်စေရန်အတွက် သုတေသနစာကြည့် ပိဋကတ်တိုက်အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
စာကြည့်ပိဋကတ်တိုက်နှင့် ပူးတွဲ၍ ရှားပါးသောစာပေနှင့် စာအုပ်စာတမ်းများဌာန၊ သုတေသနပြတိုက်၊ သုတေသနဌာနတို့ကို ပူးတွဲကာ ' ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ' ဟူသော အမည်ဖြင့် အစိုးရက တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ကို သာသနာဦးစီးဌာန သုတေသနနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဌာနခွဲ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယခုအခါ ဤစာကြည့်တိုက် ပိဋကတ်တိုက်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအပြင် တိုင်းရင်းသားလုပ်သားပြည်သူများ ယုံကြည်ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော မိရိုးဖလာနတ်ကိုးကွယ်မှုဘာသာကို လည်းကောင်း၊ အစ္စလာမ် ဘာသာကိုလည်းကောင်း လေ့လာသုတေသန ပြုစုနိုင်သည်။
သုတေသနစာကြည့်တိုက်တွင် ပုံနှိပ်စာအုပ်များအပြင် ပေ၊ ပုရပိုက်၊ လက်ရေးစာများကိုလည်း စုဆောင်းထားရှိသည်။
ပေ၊ ပုရပိုက်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေသာမက မြန်မာစာပေဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်း၊ သမိုင်း စသည့် လောကီပညာရပ်များ ပေ၊ ပုရပိုက်၊ ကမ္မဝါ၊ စာချွန်တော်နှင့် မင်ကူးကျောက်စာများကိုလည်း စုဆောင်းထားရှိသည်။
စုဆောင်းရရှိသော ပေများမှ ပုံမနှိပ်ရသေးသော စာမူများနှင့် ပုံနှိပ်ပြီးသော်လည်း ရှားပါး၍ အဖိုးတန်ကာ ပုံနှိပ်စာအုပ်ဝယ်ယူ၍ မလွယ်ကူသော ပေမူများကိုလည်း လက်ရေးဖြင့်ကူး၍ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ကာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်ထားသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ပေ၊ ပုရပိုက် နှင့် စာကြည့်တိုက်ကို ပူးပေါင်း၍ သုတေသနစာကြည့်တိုက်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
(က) သုတေသနစာကြည့်တိုက်ရှိ စာအုပ်စာရင်း မြန်မာစာအုပ် ၂၆၂၂၇ အုပ် အင်္ဂလိပ်စာအုပ် ၁၇၁၈၆။
အခြားဘာသာစာအုပ် ၂၂၄၉။
မြန်မာမဂ္ဂဇင်း ၂၈၆၆။
အင်္ဂလိပ်မဂ္ဂဇင်း ၁၅၇၅။
စုစုပေါင်း ၅၀၁၀၃။
(ခ)ပေ၊ ပုရပိုက်၊ ကမ္မဝါစာ၊ ကျောက်စာ၊ စာချွန်တော် စာရင်း ပေစာ ၁၁၇၃၂ ထုတ် ပုရပိုက်စာ ၁၂၄၄ ဆူ ကမ္မဝါစာ ၁၁၁ ဆူ မင်ကူးကျောက်စာ ၁၉၆ ချပ် စုစုပေါင်း ၁၃၃၀၂ ဤသုတေသနစာကြည့်တိုက်သည် အထူးစာကြည့်တိုက်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မည်သည့်စာအုပ်ကိုမျှ ပြင်ပသို့ ထုတ်မငှားပါ။
ဌာနဆိုင်ရာများကိုသာ ငှားရမ်းပါသည်။
သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်များကို စာကြည့်တိုက်အတွက် အခမဲ့ရရှိသည်။
စာကြည့်တိုက်ကို ဌာနစုမှူးတစ်ဦး၊ စာကြည့်တိုက်မှူးတစ်ဦး၊ လက်ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးလေးဦး နှင့် အခြားဝန်ထမ်းများဖြင့် စီမံကွပ်ကဲလျက် ရှိသည်။
ဒေါက်တာမြတ်မြတ်ထွန်း (Ph.D)၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာမော်ကွန်းဝင် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာမစာ ဓမ္မသဘင် ရန်ကုန်၊ သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန၊ ပကြိမ်၊၂၀ဝ၇။
စာ-၂၀၁-၂၀၄ Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်များ။
ကန္ဒီစာချုပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်တော်ကို မြန်မာပြည် အမြဲတမ်းတပ်မတော်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းရန်ကိစ္စအတွက် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တို့ သီဟိုဠ်ကျွန်း (ယခု သီရိလင်္ကာသမ္မတနိုင်ငံ) ကန္ဒီမြို့၌ ချုပ်ဆိုသောစာချုပ်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်(၁၉) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ နေသူရိန်ရုပ်ရှင်ရုံကြီး ၌ ဖဆပလအဖွဲ့ချူပ်မှ ကြီးမှူး၍ လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့သည်။
အဆိုပါ လူထုအစည်းအဝေးကြီးမှ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်နှင့် ပြောက်ကျားတပ်များအား အမြဲတမ်းစစ်တပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
နေသူရိန်အစည်းအဝေးကြီးအပြီး မကြာမီတွင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်း စစ်သေနာပတိချုပ် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လော့လူဝီ မောင့်ဘက်တင် (Admiral Lord Louis Mountbetten)က မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည့်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။
ထိုသို့ဖိတ်ကြားချက်အရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း(ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ) ကန္ဒီမြို့သို့ ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးရန် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာသွားလေသည်။
မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ဗိုလ်လကျာ်၊ ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ဇော်မင်း(ဦးမောင်မောင်ကျော်ဝင်း)၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဦးဘဖေ၊ သခင်သန်းထွန်း၊စောဘဦးကြီးနှင့် ဦးညိုထွန်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။
မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကိုကူညီရန် ဗြိတိသျှအစိုးရဘက်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ရိုက် ဆိုသူနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးလော့စ် ဆိုသူ တို့ နှစ်ဦး လိုက်ပါသွားကြသည်။
၁၉၄၅ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၆)ရက်နေ့နှင့် (၇)ရက်နေ့များတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်း စစ်သေနာပတိချုပ် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး လော့လူဝီမောင့်ဘက်တင် ခေါင်းဆောင်သော ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နှစ်ရက်တိုင်တိုင် ဆွေးနွေးကြပြီးနောက် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သဘောတူညီချက်များ ပါဝင်သော ကန္ဒီစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ကြေညာခဲ့လေသည်။
ထိုစာချုပ်ကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် သခင်သန်းထွန်းတို့ လက်မှတ်ရေးထိုးကြ ၍ အဆုံးသတ် သဘောတူညီချက်အဖြစ်ဖြင့် လက်ခံခဲ့လေသည်။
သဘောတူညီချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
စစ်သည်တော်ဦးရေ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်အတွင်းသို့ အများဆုံးထည့်သွင်ရမည့် မျိုးချစ်စစ်တပ် သာမန်တပ်သားဦးရေမှာ (၅,၂၀ဝ) ဖြစ်စေရမည်။
သဘောတူကြသည်။
သို့ရာတွင် မျိုးချစ်မြန်မာ့စစ်တပ်မှ ထပ်မံဝင်လိုသူတို့အဖို့ ကိုယ်လက်ကျန်းမာ၍ ဝင်ခွင့်ရှိခဲ့လျှင် ထပ်မံလူ (၂၀ဝ)၊ (၃၀ဝ)ထက်မများ ဝင်နိုင်ရန် စီစဉ်ပေးထားလျက် ဤဖြည့်စွက်သည့် တပ်မတော်ဦးရေကို စစ်ပညာဌာန၌ သော်လည်းကောင်း၊ ဖြည့်စွက်ရန် တပ်ခွဲတစ်ခု၌ သော်လည်းကောင်း ထားရှိရမည်။
မျိုးချစ်မြန်မာတပ်စစ်ဗိုလ်များ (၁)နောင် နှစ်နှစ်၊ သုံးနှစ်အတွင်း လျော့ပါးသွားမည်ဖြစ်သော စစ်ဗိုလ်ဦးရေကို ကာမိစေရန် မျိုးချစ်မြန်မာစစ်ဗိုလ် (၂၀ဝ)အထိ ယခုထားရှိနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထား၏။
အခြားခြားသော စစ်တပ်များအတွက် အဆိုပါတပ်တို့တွင် ယခုလက်ရှိ ဘုရင်ခံကော်မရှင်ရပြီးနောက် နောင် အမိန့်တော်ခံ စစ်ဗိုလ်ရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ရန် စစ်ဗိုလ်များရှိပြီဖြစ်နေ၍ ထပ်မံစစ်ဗိုလ်ရာထူးပေါင်း (၅၀)ခန့်ကို ထားရှိလိုက်ပါက ထိုတပ်များတွင် လျော့ပါးသွားမည့် စစ်ဗိုလ်ဦးရေကို ကာမိလိမ့်မည်ဟု သဘောရရှိလေသည်။
ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒိုမီနီယန်အဆင့်အတန်းသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ၌ လည်းကောင်း၊ စစ်တပ်ကို ချဲ့ထွင်လိုသည့်အခါ ၌ လည်းကောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်သူပြည်သား စစ်တပ်ဖွဲ့စည်းလိုသောအခါ ၌ လည်းကောင်း လိုအပ်မည့် စစ်ဗိုလ်များအတွက် ယခုကပင်ထည့်သွင်း၍ စစ်အတတ်သင်ကြားပေးရန် စစ်ဗိုလ် (၂၀ဝ)ကိုထပ်မံထားရှိရန် သဘောတူညီကြောင်း။
ထိုထပ်မံထားမည့် စစ်ဗိုလ်(၂၀ဝ) နှင့်ပတ်သက်၍ အစိုးရ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးအမှုဆောင်အဖွဲ့က ထပ်မံစဉ်းစားလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ယင်းသို့ စစ်ဗိုလ်ရာထူးများ တိုး၍ထားရှိခွင့်ပြုလျှင် အခြားအခြားသော စစ်တပ်များအတွက်လည်း ထပ်တူထပ်မျှ တိုး၍ ထားရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း။
ထိုစစ်ဗိုလ်များ ထပ်မံခန့်ထားရေးကို အစိုးရအမှူဆောင်အဖွဲ့က အကြံပေးထောက်ခံချက်များ မပေးသေး သမျှကာလအတွင်း စဉ်းစားခြင်းမပြုရန် သဘောတူညီကြသည်။
(၂) မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်အတွင်းရှိ တပ်စုများအနက် မျိုးချစ်မြန်မာတပ် စစ်ဗိုလ်အား မိမိတို့လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော တပ်စုများကိုပင် အုပ်ချုပ်စေရန် တတ်အားသမျှ ဆောင်ရွက်ပေးလိမ့်မည်။
သို့ရာတွင်မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်၏ တာဝန်ဝတ်တရားကျေပွန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကို ပဓာနထား၍ အချို့အချက်များ ၌ ရုတ်ခြည်း ဤသို့ စီမံပေးရန် ဖြစ်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။
မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်ကို စစ်ရေးစစ်ရာ သင်ကြားပေးရမည့် သုံးနှစ်အနက် ပထမ နှစ်နှစ်တွင်မူကား စစ်တိုက်မှု ၌ အဘက်ဘက်တွင် အတွေ့အကြုံများခဲ့သော ဗြိတိသျှတပ်မတော်မှ စစ်ဗိုလ်တို့ကို မြန်မာတပ်မတော်အား ကျနစွာသင်ကြားပေးရန် အလုံအလောက် ခန့်ထားရပေလိမ့်မည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာစစ်ဗိုလ်များသည် အဆိုပါ ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ်များ၏ နေရာ ၌ ဝင်ရောက် ထမ်းရွက်နိုင်လောက်အောင် တတ်မြောက်ကြသောအခါ အဆိုပါ ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ်များကို တဖြည်းဖြည်း ရုပ်သိမ်းရန် အစီအစဉ်ထားရှိလိမ့်မည်။
(၃) ဘုရင်ခံကော်မရှင်ရ စစ်ဗိုလ်ရာထူးများကို ထပ်မံခန့်ထားခြင်းမပြုဘဲ ယခုလက်ရှိ ဘုရင်ခံကော်မရှင် စစ်ဗိုလ်တို့ကို တဖြည်းဖြည်း ပျက်ပြုန်းသွားစေပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်တွင် မျိုးချစ်မြန်မာစစ်တပ်၊ ကချင်၊ချင်း၊ ကရင် တပ်အသီးသီးတို့တွင် အမှုထမ်းဆောင်မည့် စစ်ဗိုလ်များအား ညီတူညီမျှဖြစ်သော တာဝန်ခံဗိုလ်ဘွဲ့ကို အပ်နှင်းလိမ့်မည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၄) မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် စစ်ဗိုလ်များအား အပ်နှင်းမည့် ရာထူးများမှာ ဒိုမီနီယန်တပ်များတွင် အပ်နှင်းသည့် ရာထူးများနှင့် တန်းတူအတိုင်း ဖြစ်စေရန်၊ တတ်အားသရွေ့ အမြန်ဆုံး စီမံပေးရန် သဘောတူညီ ကြသည်။
(၅) သီးသန့်ရွေးချယ်ခြင်းခံရသော တပ်မတော်သားများကို အိန်ဒိယနှင့် အဂင်လန်ပြည်တို့တွင်ရှိသော စစ်ကျောင်းများ ၌ စစ်ပညာသင်ကြားရေးကိစ်စတွင် သင့်လျော်သောပုဂ်ဂိုလ်တို့ကို စစ်ဦးစီးပညာသင်ကျောင်းတွင် သင်ကြားပေးခြင်းတို့ ပါရှိပေလိမ့်မည်။
သို့ရာတွင် ဤကိစ်စနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရ စစ်ဌာနချုပ်ရုံးနှင့် အိန်ဒိယစစ်ဦးစီးချုပ်တို့ထံမှ သဘောတူချက် ခံယူရရှိရဦးမည် ဖြစ်သည်။
မဟာမိတ် စစ်သေနာပတိချုပ်ကြီးက ထိုသဘောတူညီချက်များကိုရရှိရန် အထူးကြိုးစား အားထုတ် ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်။
ထိုမှအပ သေနာပတိချုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် ၌ ကနဦးတွင်ပါရှိသော စစ်ဗိုလ်များအား သာမန်အားဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်ရန် အရည်အချင်းများ မရှိသော်လည်း သင်ကြားနိုင်ခွင့်ရရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ပေးလိမ့်မည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
ပေါင်းစည်းရေးစည်းမျဉ်း (၁) မျိုးချစ်မြန်မာ့စစ်တပ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်တို့ ပေါင်းစည်းသည့်အခါတွင် ထွက်ပေါ်လာသော အသေးစိတ်လုပ်ငန်းကိစ်စများကို နှစ်ဦးသဘောတူ စီမံဆောင်ရွက်ရန် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သော တွဲဖက်အမှုဆောင် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ခန့်ထားရန် သဘောတူကြသည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် နံပါတ် (၁၂) တပ်မတော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊မျိုးချစ်မြန်မာစစ်တပ်ကိုယ်စားလှယ်များ(ဘားဆက်) မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်၊ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မတော်များ စစ်ဆေးရေးမင်းကြီးတို့ ပါဝင်လိမ့်မည်။
အကယ်၍ ဂျင်နရယ်သောမတ်(စ်) မရှိခဲ့လျှင် ကာနယ်ရပ်ဖဲလ်က ၎င်းင်း၏ကိုယ်စား ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် သဘောကွဲလွဲချက်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လျှင် မဟာမိတ် စစ်သေနာပတိချုပ်ထံ တင်ပြ၍ ၎င်းင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အတည်ဖြစ်စေရမည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးအစိုးရ ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးသောအခါ ၌လည်း ဤအစဉ်အလာအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခံမင်းကြီးထံ တင်ပြ၍ ၎င်းင်း၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အတည်ဖြစ်စေရမည်ဟူ၍ သဘောတူကြသည်။
(၂) တွဲဖက်အဖွဲ့ကို ရန်ကုန်မြို့ ၌ စက်တင်ဘာလ(၁၅)ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းရန် ဆင့်ဆိုရမည်။
မေဂျာဂျင်နရယ်သောမတ်(စ်) က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တိုင်ပင်နှီးနှော၍ ထိုအဖွဲ့အတွက် ညွှန်ကြားချက်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲပေးရမည်။
တွဲဖက်အဖွဲ့သည် ထိုနေ့ရက်မှ အစပြု၍ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လျင်မြန်နိုင်သမျှ ဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူညီကြသည်။
(၃) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် စည်းကမ်းဥပဒေများကို မဟာမိတ်စစ်သေနာပတိချုပ်ထံသို့ဖြစ်စေ၊မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီးနောက် (အကယ်၍ ထိုအဖွဲ့ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိနေသေးလျှင် )ဘုရင်ခံ မင်းကြီးထံသို့ဖြစ်စေ တင်ပြရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၄) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်စာရင်း တင်သွင်းရေးဌာနများတွင် တည်ထောင်ရန် တာဝန်ယူရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၅) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်သွင်းရေးဌာနများသို့ တင်သားစာရင်း တင်သွင်းရေးကိစ်စဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်များ ထုတ်ပေးရမည်။
စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်စာရင်း တင်သွင်းရေးဌာနတစ်ခုခု၌ သဘောကွဲလွဲချက်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ရှိသော် ၎င်းင်းကိစ်စများကို ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သို့ တင်ပြရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၆) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် မည်သည့်စစ်ဗိုလ်အား မည်သည့်အဆင့်အတန်းတွင် ထားရှိထိုက်ကြောင်း အကြံဉာဏ်ပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၇) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် ဆိုင်ရာတပ်ဦးစီးဗိုလ်တို့အား အကြပ်ဗိုလ်ကလေးရာထူးအတွက် ခန့်ထားရေး၌ စဉ်းစားနိုင်ရန် မျိုးချစ်မြန်မာစစ်တပ်ရှိ မှတ်တမ်းများမှရရှိသော အကြောင်းအရာတို့ကို အခြေခံထား၍ အကြံဉာဏ်ပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၈) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် တပ်မတော်များ စစ်ဆေးရေးမင်းကြီးအား မျိုးချစ်မြန်မာ စစ်ဗိုလ်အားလုံးတို့နှင့်ပတ်သက်သော အတွင်းရေးအစီရင်ခံစာတစ်စောင်ကို မကြာမီအတွင်း ရေးသားပေးပို့ရာတွင် ထိုအစီရင်ခံစာ၌ မည်သည့်စစ်ဗိုလ်သည် ရှေ့အဖို့ရာမည်သည့်စစ်ဖက်ဌာနမျိုးတွင် ထမ်းဆောင်ရန်သင့်လိမ့်မည်ဆိုသည့် ထင်မြင်ချက်ကို ဖော်ပြရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၉) ထိုတွဲဖက်အဖွဲ့သည် စစ်ပညာသင်ကြားရန်ကိစ်စနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သူ့အား မည်ကဲ့သို့သော စစ်ပညာမျိုးကို သင်ကြားပေးရန် လိုအပ်သည်ဟု ပဂ်ဂိုလ်အသီးသီးတို့၏ စွမ်းရည်နှင့်ကိုယ်တွေ့ပညာကို အခြေခံပြု၍အကြံပေးထောက်ခံချက်များ လိုအပ်သည့်အခါတိုင်းပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံစာရင်းတင်သွင်းရေး (၁) စာရင်းတင်သွင်းရန် လက်ခံထားပြီးဖြစ်သောသူတို့အား လစာနှင့် ခွင့်နှစ်လပေး၍ အောက်တွင်ဖော်ပြသော အခွင့်အရေးတို့ကိုလည်း ပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(က) မိမိတို့နေရပ် သို့မဟုတ် စာရင်းသွင်းဌာနသို့ အသွားအပြန်ခရီးစရိတ် သို့မဟုတ် အခမဲ့ သွားလာနိုင်ရေးရရန်။
(ခ) နေရပ်သို့အပြန်တွင် ရိက်ခာအလုံအလောက် သို့မဟုတ် စားစရိတ်ရရန်။
(ဂ) အဝတ်အစား အလုံအလောက် သို့မဟုတ် ၎င်းင်းအဝတ်အစားဖိုး ငွေကြေးရရန်။
(၂) စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံစာရင်း တင်သွင်းရေးဌာနတစ်ခူခူက စစ်မြေပြင်၌ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရခြင်းကြောင့် ခေတ်တအားဖြင့် နာမကျန်းဖြစ်နေသူတို့အား ဆေးဝါးကုသပေးပြီးလျှင် တော်သင့်သော နာမကျန်းခွင့်ကို သုံးလထက်မများပေးရန်၊ ဆေးရုံမှဆင်းသောအခါ အပိုဒ်ငယ် (၁) (က)၊ (ဂ)တို့တွင် ဖော်ပြထားသည့် အခွင့်အရေးများကို ရရှိစေရမည်။
(၃) ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းဖြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်လောက်အောင် ကိုယ်အဂငါ်ချွတ်ယွင်းသဖြင့် တပ်မှထွက်ခွင့်ရသူတို့သည် နှစ်လအတွက် လစာငွေဆုငွေရရှိမည့်အပြင် ဆေးအဖွဲ့က ချင့်ချိန်ဆုံးဖြတ်သည့်အတိုင်း အဂငါ်ချွတ်ယွင်းသလောက် ထိုက်သင့်သော လျော်ကြေးငွေများကိုလည်း ရရှိလိမ့်မည်။
လျော်ကြေးနှုန်းများမှာ စစ်အတွင်းတွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မျိုးချစ်မြန်မာတပ်များ၊ကရင်တပ်များ၊ ချင်း အစရှိသည့်မြန်မာတိုင်းရင်းသားအားလုံးအတွက် တညီတညွတ်တည်း ဖြစ်စေရမည်။
ထိုနှူန်းများကို ဘဏ်ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံအရာရှိနှင့် ထပ်မံ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး၍ စစ်သားမဟုတ်သူတို့အား ပေးသောနှုန်းများထက် ပိုမို၍ပေးနိုင်ရန် ကြံဆောင်ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်။
လခနှုန်းများ မျိုးချစ်မြန်မာစစ်တပ်တွင် ရရှိမည့် လခနှုန်းထားများမှာ အခြေခံသဘောအားဖြင့် အိန်ဒိယတပ်မတော်တွင် ရရှိသော လခနှုန်းထားများအတိုင်းဖြစ်၍ တသီးပုဂ်ဂလ ရာထူးအလျောက်မဟုတ်ဘဲ ရာထူးအဆင့်အတန်း အတိုင်း ဖြစ်စေရမည်။
ဤကိစ်စနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျင်နရယ်သောမတ်(စ်)အမှူးထား၍ အမှုဆောင်အဖွဲ့ငယ်တစ်ဖွဲ့က စိစစ်ထောက်ခံချက်များ တင်သွင်းရေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်များ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်တို့သည် သာမန်အားဖြင့် လက်ဖတင်နင်(ဗိုလ်) ရာထူးအဆင့်အတန်းထက် ပိုမို၍ ရနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။
သို့ရာတွင် ထူးခြားသည့် ပုဂ်ဂိုလ်များအတွက်မူကား အမှုဆောင်အဖွဲ့က ရာထူးအဆင့်အတန်း တိုးမြှင့်ပေးရန် ထောက်ခံချက်များ တင်သွင်းနိုင်လိမ့်မည်။
တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်တို့သည် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းခံလိုက နှစ်နှစ်အတွင်း အဂင်လိပ်ဘာသာကို လိုအပ်သည့် အဆင့်အတန်းအထိ တတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော်စောင့်တပ် မြန်မာနိုင်ငံတော်စောင့်တပ် ဖွဲ့စည်းရေးကိစ်စကား မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးအမှုဆောင်အဖွဲ့က စိစစ်ဆုံးဖြတ်ရမည့် ကိစ်စတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုပြန်လည်ထူထောင်ရေးအဖွဲ့က ယခုခန့်ထားရန်လျာထားသည့် စစ်ဗိုလ်(၂၀ဝ)တို့မှာ နိုင်ငံတော်စောင့်တပ်အတွက် ခန့်အပ်ခြင်းခံထိုက်သော စစ်ဗိုလ်များဖြစ်သည်ဟု လျာထားသည့်အကြောင်းကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယမင်းကြီး၏တာဝန် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်တွင် တပ်မတော်များစစ်ဆေးရေး ဒုတိယမင်းကြီးနှစ်ဦး ရှိသင့်သည်ဟု အကြမ်းသဘောအားဖြင့် သဘောတူညီကြသည်။
တစ်ဦးမှာ မြန်မာလူမျိုး စစ်ဗိုလ်ဖြစ်၍ အခြားတစ်ဦးမူကား မြန်မာလူမျိုးမဟုတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမှ ရွေးကောက်ခန့်ထားရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ရာတွင် ထိုပုဂ်ဂိုလ်တို့သည် မိမိတို့သည် မိမိတို့လူမျိုးတပ်များနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်ဟူ၍ သဘောမထားဘဲ နှစ်ဦးစလုံးပင် မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော် တစ်ခုလုံး၏တာဝန်ကို ရွက်ဆောင်ရလိမ့်မည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
စစ်သည်တော်စုဆောင်းရေး စစ်သည်တော်စုဆောင်းရေးတွက် မဟာမိတ်တို့နှင့်ယှဉ်တွဲ၍ ဤစစ်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မြန်မာအဖွဲ့အစည်းများအား ပိုမို အခွင့်အရေးပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
ယင်းကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - (၁) ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (၂) ဦးဘဖေ (ဘကြီးဘဘေ၊ ကွယ်လွန်) (၃) စောဘဦးကြီး(တောခို၊ ကေအင်(န်)ယူ၊ အသေမိ) (၄) ဦးညိုထွန်း (အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး) (၅) ဗိုလ်လကျာ် (တောခို၊ ပြည်ပြေး၊ သေဆုံး) (၆) ဗိုလ်နေဝင်း(လမ်းစဉ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း) (၇) ဗိုလ်ဇေယျ (တောခို၊ ဗကပ၊ အသေမိ) (၈) ဗိုလ်ဇော်မင်း(ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း မောင်မောင်ကျော်ဝင်း) (၉) ဗိုလ်ကျော်ဇော (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း၊ တောခို) (၁၀) ဗိုလ်မောင်မောင် (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း) (၁၁) သခင်သန်းထွန်း(ဗကပ ဥက္ကဋ္ဌ သေဆုံး) တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ။
ဦးဖော်ယူးခါး (၁၉၁၄–၁၉၈၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ပထမအဆင့်ရ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဦးဖော်ယူးခါးကို မိုးမောက်မြို့နယ် စိန်လုံမြို့အနီး ယောယုန်ရွာ၌ အဖ ဦးယူးခါး၊ အမိ ဒေါ်လဘန်ပရီတို့က ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ဆဋ္ဌမတန်းအောင်သည် အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗန်းမော်မြို့ ဘီအမ်ပီတပ်၌ အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဘီအက်ဖ်အက်ဖ်တပ် အပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းရာ ဗိုလ်ကြီး အဆင့် အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်း သန်လျင်၌ အက်ဖ်အက်ဖ် ( ၇ ) စစ်ကြောင်းဖြင့် ဂျပန်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမေရိကန်တပ်များနှင့် အတူ ရိန်းဂျားတပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်မြို့ စစ်ရဲတပ်တွင် တပ်ရင်းမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော် အမှတ် ( ၄ ) ကချင် သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဦးဖော်ယူးခါးသည် နဂါးနိုင်ငံ၊ ဘုရင့်နောင်၊ ရန်ကြီးအောင်၊ စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ထိုစစ်ဆင်ရေးများတွင် ခွဲမှူး ဦးစီးတာဝန်၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး လုံခြုံရေး အရာရှိ၊ စစ်ဘက်ဥပဒေ အရာရှိ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးဖော်ယူးခါးသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ( ၁ ) မှ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကချင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဦးဖော်ယူးခါးသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဦးဖော်ယူးခါးသည် တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းနေစဉ် ကာလအတွင်း စစ်မှုထမ်းခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သည့် တံဆိပ်များ ဖြစ်သော လွတ်လပ်ရေး တံဆိပ်၊ နိုင်ငံတော် အမှုထမ်းတံဆိပ်၊ ပြည်ပရန်နှိမ် တံဆိပ်၊ ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ် စသည်တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဦးဖော်ယူးခါးအား နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ( ပထမဆင့် ) ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ( ပထမဆင့် ) ရ နိုင်ငံတော်ကောင်စီဟောင်း ဦးဖော်ယူးခါးသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ( ၁၂ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခေါ်ဒွဲ နှင့် သားငါးယောက် ၊သမီးငါးယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ခွဲရေးတွဲရေးပြဿနာသည် ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ နည်းပရိယာယ် ကြွယ်ဝသည့် နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ ဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်မှုများကို တိုက်ရိုက်ချိုးနှိမ်ဖျက်စီးခြင်းမပြုပဲ သွယ်ဝိုက်၍ တိုင်းရင်းသားအချင်းချင်း သွေးခွဲဖျက်စီးသည့် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်ကို ကျင့်သုံးလေ့ရှိသည်။
ယင်းသို့ကျင့်သုံးခဲ့သည်မှာ ခွဲရေးတွဲရေးကိစ်စတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်မဟုတ်ပေ။
ဂျီစီဘီအေအသင်းကြီး၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့ ဝံသာနုစိတ်ဓာတ်အမြင့်မား အတက်ကြွဆုံးအချိန်ကလည်း အလားတူနည်းစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၉၂၁ခု၊အောက်တိုဘာလ မန္တလေးမြို့၌ကျင်းပခဲ့သည့် ဂျီစီဘီအေကွန်ဖရင့်ကြီး၏ ဟုမ်မရူးခေါ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အမြန်ပေးရမည်ဟူသော တောင်းဆိုချက်ကိုပြောင်ပြောင်ငြင်းဆိုခြင်းမရှိခဲ့ချေ။
မြန်မာတိုင်းရင်းသားများ လိုလားတောင်းဆိုသည့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးအစား ၁၉၂၃ ခု၊ဇန်နဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးပေးခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြန်မာတိုင်းရင်းသားများအား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြင့် ဖြားယောင်းသွေးဆောင်ခဲ့သည်။
ဝံသာနုအချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲအောင် ရာထူးကြီးများဖြင့် မျှားကာ ကိုလိုနီစိုးမိုးမှုအဓွန့် ရှည်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရမျှော်လင့်ကြိုးပမ်းခဲ့သည့်အတိုင်း ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် ခေါင်းဆောင်များ နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ကြသည်။
ဦးဖဖေခေါင်းဆောင်သည့်( ၂၁) ဦးအဖွဲ့က ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးကိုလက်ခံခဲ့သည်။
ဦးချစ်လှိုင်၊ သာယာဝတီဦးပုနှင့်ဦးထွန်းအောင်ကျော်ဦးစီးသည့် လှိုင်ပုကျော် ဂျီစီဘီအေက ယင်းအုပ်ချုပ်ရေးများကို ရှုတ်ချသပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။
ဂျီစီဘီအေအသင်းကြီးအတွင်း နိုင်ငံရေးခံယူချက်များကွဲပြားခဲ့သည်နှင့်အမျှ အရင်းရှင် နယ်ချဲ့သမားများကို မျက်ခြည်ဖြတ်ပြီး အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးစတင်ပြက်ပြားခဲ့တော့သည်။
ဒိုင်အာခီခေတ်အတွင်း မြန်မာတိုင်းရင်းသားများသည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့အရင်းရှင်များနှင့် လက်ဝေခံတရုတ်ကုလားဓနရှင်များ၏ စီးပွားရေးသွေးစုပ်မှုနှင့် ဗြူရိုကရက်အရာရှိကြီးငယ်များ၏ ဖိစီးနှိပ်စက်မှုစသည်များကို အပြင်းအထန်ခံခဲ့ကြသည်။
ယင်းအချိန်တွင် ဝံသာနုခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့် ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ၊ ဆရာတော်ဦးဝိစာရစသည့်ရဟန်းတော်များက နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရားဟောကာ မြန်မာလူထုကို တပ်လန့်ဆော်ဩခဲ့ကြသည်။
ဝံသာနုစိတ်ဓာတ်များတစ်နေ့တခြား ရှင့်သန်ထက်မြက်လာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ၁၉၂၉-၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် မျိုးချစ်ဝံသာနုများ အထူးအုံကြွဆန့်ကျင်လှုပ်ရှားခဲ့တော့သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းများနှင့် နိုင်ငံရေးနိုးကြားမှုများကို တရားဟောနည်းလမ်းဖြင့် ဖြေရှင်းမပေးနိုင်ခဲ့ချေ။
နိုင်ငံရေးလှည့်ကွက်ဆင်က ထွက်ပေါက်ရှာ လမ်းလွဲပစ်ရန် ထပ်မံကြိုးစားခဲ့ပြန်သည်။
၁၉၃၀ ပြည်နှစ်၊ မေလ၊(၂၅) ရက်နေ့တွင် ကုလားဗမာ အဓိကရုဏ်းကြီးကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
ယင်းသို့ဖန်တီးပေးခြင်းဖြင့် နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှ မုန်းတီးရေးစိတ်ဓာတ် မျက်ခြည်ပြတ်ကာ အမျိုးသားလှုပ်ရှားမှုမြှားဦးကို ကုလားအမျိုးသားများဘက်သို့ လှည့်ပေးခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
သို့သော် မြန်မာလူထု၏ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်ဓာတ်မှာ လျော့နည်းမသွားခဲ့ချေ။
ကုလားဗမာအဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားပြီး တစ်လခန့်အကြာ ဇွန်လ(၂၄) ရကနေ့တွင် ရန်ကုန်ထောင်ကြီးအတွင်းမှ အကျဉ်းသားများ၏ ထကြွမှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြန်သည်။
ရန်ကုန်ထောင်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက်များမကြာမီ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မျိုးချစ်သခင်များ၏ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်ဒီဇင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်သည့် တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။
အရေးတော်ပုံအတွင်း နိုင်ငံခြားကုန်ပစ်စည်းများ သပိတ်မှောက်ရေး၊ အမျိုးသားအချင်းချင်း ရိုင်းပင်းကူညီစောင့်ရှောက်ရေး၊တိုင်းရင်းဖြစ်အဝတ်အထည် နှင့် ကုန်ပစ်စည်းများကိုသာ ဝတ်ဆင်သုံးစွဲရေးစသည့်လှုပ်ရှားမှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
တို့ဗမာသခင်များ၏ ' ဗမာပြည်သည် တို့ပြည်၊ ဗမာစာသည်တို့စာ' စသည့်ဆောင်ပုဒ်များကလည်း မြန်မာလူထုတစ်ရပ်လုံးနှင့်ဝံသာနုများအား ပြန်လည်နိုးကြားလာရန် တပ်လှန့်လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့ပြန်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ယင်းအခြေအနေအရပ်ရပ်ကို တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် ခွဲရေးတွဲရေးပြဿနာဖြင့် အာရုံပြောင်းကာ လမ်းလွှဲပေးခဲ့သည်။
အစိုးရ၏လှည့်ကွက်ဆင်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရေးလောကတွင် ၁၉၃၀-၃၁ လောက်မှစပြီး ခွဲရေးတွဲရေးပြဿနာသည်ထင်ရှားခဲ့သည်။
ယင်းပြဿနာသည် ယခုမှစတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် မဟုတ်ချေ။
နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ၁၉၁၁ခန့်ကပင်မြန်မာကိုအိန္ဒိယခွဲခွာသင့်ကြောင်း၊ တွဲနေခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လူမျိုးအတွက် နစ်နာနေခဲ့ကြောင်း စသဖြင့် သတင်းစာများ၌ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။
ထို့ပြင်ခွဲခွာရေးကိစ်စသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရန်အတွက် ပဏမခြေလှမ်းဖြစ်သဖြင့် ခွဲခွာရန် လိုလားခဲ့ကြသည်။
တစ်ဖန် ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ပျဉ်းမနားမြို့ ၌ ကျင်းပသည့် ဗုဒ္ဓကလျာဏယုဝအသင်း၏ ပဉ္စမအကြိမ် နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးပွဲကြီး ၌လည်း မြန်မာကိုအိန္ဒိယမှခွဲခွာသင့်ကြောင်း အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။
ယင်းနှစ်ထဲမှာပင် ခွဲရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးတောင်းဆိုရန်အတွက် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်လေးဦးကိုကာလကတ်တားသို့ စေလွတ်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဝင် ဝတ်တော်ရဦးအသင်းက ခွဲခွာရေးအဆိုကို ၁၉၂၁ ၌ တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၂၂ ၌ တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင်တင်သွင်းခဲ့ရာ အစိုးရကကန့်ကွက်သောကြောင့် ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက် ကိုယ်တိုင်ကလည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်စစ်သား၊ ပုလိပ်၊ အလုပ်သမားမှစ၍ ကုလားများကို မှီခိုနေရသောကြောင့် အိန္ဒိယမှ မခွဲခွာသင့်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ခွဲရေးကိစ္စမှာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ခန့်ကပင် အစပျိုးတောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရကိုယ်တိုင် ခွဲခွာရေးကို သဘောမတူခဲ့ချေ။
သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၉၂၀ နောက်ပိုင်းမှစ၍ ခွဲရေးတွဲရေးပြဿနာနှင့် ပတ်သက်ပြီး အရင်းရှင်ကြီးများ၏ ဆန်ဒအရ သဘောထားပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရင်းမြှုပ် အမြတ်ထုတ်နေကြသည့် ဘုံဘေဘားမား၊ စတီးဘရားသား၊ ဧရာဝတီ၊ ဘီအိုစီ စသည့် ဗြိတိသျှအရင်းရှင်ကြီးများက သူတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည့် ကုလားအရင်းရှင်ကြီးမျးကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ထုတ်ပယ်လိုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိန္ဒိယလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်နေသောကြောင့် ကုလားအမျိုးသားများအပေါ် ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှု မပြုနိုင်ခဲ့ချေ။
ထို့ပြင် ဗြိတိသျှကုမ္ပဏီကြီးများသည် အစိုးရအား အမြတ်ခွန် သန်းနှင့်ချီ၍ ပေးဆောင်ရသော်လည်း အခွန်တော်ငွေမှ တစ်စုံတစ်ရာ ပြန်လည်သုံးစွဲရေးအတွက် ဝင်ရောက် ပြောဆိုခွင့် မရှိခဲ့ချေ။
အိန္ဒိယဗဟိုအစိုးရက ငွေရေးကြေးရေးကိစ္စအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံကိုယ်တိုင်ပင် ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ခွင့် မရခဲ့ပေ။
ထို့ကြောင့်မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှအရာရှိများနှင့် အရင်းရှင်ကြီးများက အိန္ဒိယလက်အောက်တွင် လက်ဝေခံတစ်ဆင့်ခံအဖြစ်မနေလိုတော့ချေ။
ထို့ပြင် အရင်းရှင်များအပါအဝင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား လူတန်းစားအသီးသီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့အမြောက်အမြားလာရောက်စီးပွားရှာခဲ့သည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးကဏ္ဍ အသီးသီးတွင် ကုလားအမျိုးသားများ ခြယ်လှယ်လွမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့လာရောက်စီးပွားရှာသည့် နိုင်ငံခြားသားအရေအတွက်မှာ ၁၉၂၆-၂၇ တွင် ၃၃၈,၅၂၉ ယောက်ရှိပြီး အိန္ဒိယမှလာသည့် ကုလားများအရေအတွက်သည် ၃၀၉,၅၇၈ ယောက်ရှိသည်။
၁၉၃၀-၃၁ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့လာသည့် နိုင်ငံခြားသားအရေအတွက် ၂၈၃,၈၇၁ ဦးရှိသည်။
အိန္ဒိယမှလာသည့်ကုလားအများသည် ၂၆၁,၂၂၃ ဦးရှိသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့လာရောက်စီးပွားရှာသည့် နိုင်ငံခြားသား(၁၀ဝ) အနက် ကုလား(၉၀) ကျော်ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။
သို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် ကုလားအမျိုးသားများ၏ အကောင်းဆုံးစီးပွားရေး စားကျက်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဤမျှလွှမ်းမိုးများပြားနေသော ကုလားအမျိုးသားများကို စတင်ခေါ်ဆောင်လာသည့် ဗြိတိသျှတို့ကိုယ်တိုင် မကြည်ဖြူခဲ့တော့ပေ။
၎င်းင်းတို့ကိုယ်တိုင်ကမြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယမှခွဲခွာရန်လိုလားခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးသက်တမ်း (၁၀) နှစ်ပြည့်သောအခါတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယမှခွဲ၍ အုပ်ချုပ်ရေးသစ်သီးခြားပေးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည် ယင်းရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဘိလပ်ပါလီမန်လွှတ်တော်ကြီးက ဆာဂျွန်ဆိုင်မွန် အမှူးပြုသောစုံစမ်းရေးကော်မရှင်လူကြီးတစ်စုကို မြန်မာနိုင်ငံသို့စေလွှတ်စေခဲ့သည်။
စုံစမ်းရေးကော်မရှင်မရောက်မီကပင် မြန်မာဝံသာနုအဖွဲ့ချုပ်ကြီးက မန်တလေးမြို့တွင် အစည်းအဝေးပွဲကျင်းပပြီး ကော်မရှင်အဖွဲ့ရောက်လာလျှင်တွေ့ဆုံအစစ်ဆေးခံခြင်းမပြုရန်ဆုံး ဖြတ် ခဲ့ကြသည်။
ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဆိုင်မွန်ကော်မရှင် ရောက်လာသောအခါ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေ စသည့် ဝံသာနုအများစုက အစစ်ဆေးမခံဘဲ သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။
ဦးဘဖေကြီးမှူးသော (၂၁) ဦးအဖွဲ့က မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယမှ ခွဲခွာလိုကြောင်း တင်ပြခဲ့ကြသည်။
ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်က မြန်မာကို အိန္ဒိယမှ ခွဲခွာမှ အကျိုးရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လတွင် အစီရင်ခံစာတင်သွင်းခဲ့သည်။
ဘုရင်ခံဆားချားလ်အင်းနက်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ခွဲခွာခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် မည်မျှ အကျိုးကျေးဇူးရှိမည်ဖြစ်ကြောင်း တိုင်းသူပြည်သားများအား သွန်သင်ဟောပြောရန် မင်းတိုင်ပင်အမတ်များအား သွန်သင်ဟောပြောရန် မင်းတိုင်ပင်အမတ်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဥပဒေပြု မင်းတိုင်ပင်အစည်းအဝေးကလည်း ၁၉၂၉ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၌ တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင်တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ခွဲခွာရေးအဆိုကို တင်သွင်းဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။