kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အနေအထိုင် မသန့်ရှင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ အစားအသောက် မကောင်းမွန်၍သော်လည်းကောင်း၊ ကြက်ငှက်တို့၌ အနာရောဂါများ ဖြစ်ပေါ် တတ်ကြသည်။
ကြက်ချေးစသော အညစ်အကြေးများကို သုတ်သင်ပေး၍ ကြက်ငှက်များအဖို့ သင့်တင့်မည့် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးနိုင်လျှင် ကြက်ငှက် ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ပေသည်။
အထူးအားဖြင့် ကြက် သန်းနှင့် ကမျဉ်းနီကောင်များသည် ကြက်ငှက်များကို အမျိုးမျိုး ဒုက္ခပေးတတ်ကြသဖြင့် ယင်းတို့ကို အထူးဂရုစိုက်ကြရပေ သည်။
ပိုးသတ်ဆေးမှုန့်များကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ယင်းတို့ ကို ကာကွယ်နိုင်ပေသည်။
အစားအသောက်များကိုလည်း မျှတ အောင် ချိန်ဆကျွေးကြရသည်။
ကြက်ငှက်များသောက်ရန် ရေကိုလည်း သန့်ရှင်းစွာထားရှိရသည်။
သောက်ရေကို သန့်ရှင်း အောင် ပြုလုပ်ရာ၌ ကာဗော်လစ်အက်ဆစ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် ပါမန်ဂနိတ် အနည်းငယ်ထည့်ပေးခြင်းအားဖြင့် သောက်ရေကို စင်ကြယ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။
အများအားဖြင့် ကြက်ငှက် ရောဂါများသည် ကုသ၍ မရနိုင်အောင် ဖြစ်တတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဤရောဂါများ မပြန့်ပွားရလေအောင် ရောဂါဖြစ် နေသော ကြက်ငှက်များကို ကျန်းမာသောကြက်ငှက်များနှင့် ရောမထား ဘဲ သီးခြားထားရပေသည်။
ကြက်ငှက်ရောဂါများ ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ကြက်ငှက်အဆုံးအရှုံးများခြင်း၊ ဥထွက် လျော့ သွားခြင်း၊ အကောင်ကြုံလှီသွားခြင်း စသော နစ်နာမှုများ ရှိလိမ့်မည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:မွေးမြူရေး။
thumb|ကြက်တိုက်ခြင်း လူတို့ပျော်ရွှင်မှု ခံစားပုံကို အချုပ်အားဖြင့် ၂ မျိုး ခွဲခြား နိုင်သည်။
တစ်မျိုးမှာ မိမိကိုယ်တိုင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရသော ပျော်ရွှင်မှုများဖြစ်၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ အခြားသူများ ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်ကို ကြည့်ရှုနှစ်သိမ့်သော ပျော်ရွှင်မှုများ ဖြစ်သည်။
ဥပမာ၊ လူအများနှင့် စုပေါင်းယှဉ်ပြိုင်ရသော ဘောလုံးကန်ခြင်း၊ အပြေးပြိုင်ခြင်း၊ လှေပြိုင်ခြင်းစသော ကစား နည်းမျိုးတို့သည် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သူများနှင့် ကြည့်ရှုသူများ ကိုပါ ပျော်ရွှင်စေလေသည်။
သို့ရာတွင် လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း၊ နပန်းလုံးခြင်း၊ ဓားခုတ်ခြင်း စသော တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင် ကစားနည်းများ၌မူ ကိုယ်တိုင် ဆောင်ရွက်သူများထက် ကြည့်ရှု သူများက ပိုမို၍ ပျော်ရွှင်မှု ရနိုင်လေသည်။
ထိုသို့ ယှဉ်ပြိုင် ကစားနည်း နှစ်မျိုးရှိသည့်အနက် လူတို့သည် ရံဖန်ရံခါ အသင်းအဖွဲ့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရသောပွဲများကို ကြည့်လိုကြ၍ ရံဖန်ရံခါ တစ်ဦးချင်း ယှဉ်ပြိုင်ရသောပွဲများကို ကြည့်ရှုလိုကြ သည်။
ထို့ကြောင့် လူလူချင်း ယှဉ်ပြိုင်ရသော ပွဲများကိုသာမက နွားတိုက်ပွဲ၊ ကျွဲတိုက်ပွဲ၊ ကြက်တိုက်ပွဲ စသော တိရစ္ဆာန်တိုက်ပွဲ များကိုလည်း ပြုလုပ်ကျင်းပလေ့ရှိကာ ပျော်ရွှင်မှုကို ရှာဖွေကြံ ဖန် ယူတတ်ကြသည်။
တိရစ္ဆာန်တိုက်ပွဲများအနက် ကြက်တိုက်ပွဲကို နိုင်ငံတကာ တိုင်းမှာလိုပင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်မှာ ကြက်သည် အတိုက်အခွပ် သန်၍ အလွယ်တကူရရှိနိုင်သော အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်မျိုးဖြစ်သော ကြောင့်ဟု တွေးထင်ရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြက်တိုက်ပွဲများ မည်သည့်အချိန်က စတင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို အတိအကျ မသိရှိရသော်လည်း လူတို့ သည် ကြက်ကို စတင်မွေးမြူသည့် အချိန်မှစ၍ ကြက်တိုက်ပွဲ များ စတင်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည်။
ကြက်တိုက်ခြင်းသည် မြန်မာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးစရိုက် ပျော်ရွှင်မှုတစ်ခုဖြစ်၍ မင်းညီ မင်းသားမှအစ သူဆင်းရဲများအထိ ကြက်တိုက်ခဲ့ကြသည်။
တိုက်ကြက်မှာ အတိုက်အခွပ်သန်သော ကြက်မျိုးမှ သီးသန့် ဖောက်ယူရရှိသော ကြက်မျိုးဖြစ်၍ သာမန်ကြက်များထက် သန်မာပြီးလျှင် ဇွဲရှိသဖြင့် အတိုက်အခွပ်ကောင်းလေသည်။
တိုက်ကြက်များကို အမွေးအရောင်အလိုက် အမည်ပေးလေ့ ရှိသည်။
အနီရောင် ပေါ်လွင်လျှင် နီဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုတ်မွေးရောင်ရှိလျှင် ဖောင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
တိုက်ကြက် ကောင်း၏ လက္ခဏာများမှာ ဘုတ်ငှက်အရောင်ကဲ့သို့ အမွေး မျိုးရင်မှာ သက်ရမည်။
အတက်နက်၍ အမောက်ချွန်းရမည်။
ခြေထောက်မှ အကြေးဖတ်မှ ၃ဝ ရှိရမည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထို့ကြောင့် 'ဘုတ်မွေးရင်သက်၊ တက်နက်မောက်ချွန်း၊ မြီးစွန်း ထင်းစည်း၊ မောက်လုံးကြီး နှင့်၊ ခြေကြေးသုံးဆယ်၊ ဝိုင်းကြီး ပယ်၊'ဟု တိုက်ကြက်လက္ခဏာများကို ဖော်ပြထားလေသည်။
ခြေကြေးပတ် ၃ဝ ကို ရေတွက်ပုံမှာ ခြေခလယ်အကြေးပတ်မှ အတက်နှင့်တည့်တည့် အကြေးပတ်အထိ အကြေးပတ်ပေါင်း ၃ဝ ရှိရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
ဖောင်းအမျိုးအစားထဲမှ ကြက်ကောင်းလက္ခဏာမှာ ကျော နှင့် နေရာများတွင် ဖောင်းရောင်သက် ရမည်။
အဖီမွေး၊ ချေးခံ မွေး၊ ဒူးကွပ်မွေးများမှလည်း ဖောင်းရောင်ရှိရမည်။
ထို့ပြင် နှုတ်သီးအရောင်နှင့် ခြေထောက် အရောင်တို့ တူရမည်ဟု ဆိုလေသည်။
တိုက်ကြက်ကို အိပ်တန်းသီးသန့်ထားပေးရသည်။
နံနက် တိုင်း အစာကြေ မကြေသိရန် စလုတ်ကို ဂရုစိုက်၍ ကြည့်ရှု ရသည်။
ကြက်ချေးမာလျှင် ကြက်ကျန်းမာနေသည်ဟု သိရ သည်။
ကြက်ကို နံနက်တိုင်း ရေ ဝဝ တိုက်ပေးရသည်။
ထို့နောက် ခြေထောက်ကို ဒူးဆစ်အထိ ရေစိမ်ပေးပြီးလျှင် တောင်ပံကို ရေမစွတ်စေဘဲ ရင်အုပ်နှင့် ပေါင်တံများကို ဆုပ်နယ်ပေးရသည်။
ထို့ပြင် ကြက်ကောင်းကြိုးမကွာ ဆိုသည့်စကားအတိုင်း ကြက်မများနှင့် ရောနှောမနေစေရန် ငုတ်စိုက်၍ ကြိုးဖြင့် တည်းထားရသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း ကြက်ဝါသနာ အိုးများသည် ငွေကြေးအကုန်အကျခံကာ ဆေးဝါးအကူအညီဖြင့် တိုက်ကြက်များကို မွေးမြူကြ၏။
အနောက်နိုင်ငံများ၌ခေတ်စား သော တိုက်ကြက်မျိုးများမှာ ပလင်းမတ်ရော၊ ဝိုင်ယန်ဒေါ့ ဂျာစီဂျိုင်းယင့်၊ ရုတ်ကျွန်းအနီ၊ နယူဟမ္ပရှိုင်ယာ၊ အောပန်တန် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စည်းကမ်းချက်များ ကြက်တိုက်ပွဲ စည်းကမ်းချက်များမှာ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာမတူကြချေ။
ဥပမာ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ တိုက်ကြက်များကို နဂိုမူလအတက်နှင့် တိုက်လေ့ရှိသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ကြက် အတက်တွင် ဓားသွားငယ်များ တပ်၍ တိုက်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြက်ပွဲကျင်းပပုံမှာ ရှေးဦးစွာ ကြက်ပွဲ စည်းမျဉ်းများကို နားလည်သူတစ်ဦးအား ဒိုင်ခန့်ရသည်။
ထို့ပြင် ကြက်များကို ကုသရန်အတွက် ကြက်ဆွဲနှစ်ဦးကိုလည်း ခန့်ထားရသည်။
ဒိုင်လုပ်သူက သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်း ချက်များကို ကြက်ရှင်များက ကျေနပ်လျှင် ကြက်များကို ဆိုင် ပေး၍ ကြက်တိုက်ပွဲ စလေတော့၏။
ထိုသို့တိုက်ရာတွင် တစ်ကောင်ကောင် ပိုင်းပိုင်းလဲလျှင်လည်းကောင်း၊ ပြားပြားကပ် အရှုံးခံ လျှင်လည်းကောင်း၊ စည်းဝိုင်းအပြင်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးလျှင်လည်းကောင်း၊ ကြက်ပွဲ ပြီးလေသည်။
အင်အားချင်းမျှ၊ စွမ်းရည်ချင်းတူသော ကြက်များ ခွပ်ကြလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ၂ နာရီနီးပါး ကြာတတ်ကြသည်။
အခြားစည်းကမ်းချက် အချို့မှာ- ကြက် ၂ ကောင် ခွပ်နေစဉ် ဝိုင်းအတွင်းမှ ကြက်ကိုလည်း မထူရ။
ကြက်နှုတ်သီး၌ ကြက်မွေးများ အကယ်၍ ကပ်နေလျှင်လည်း မဖယ်ရချေ။
ရေဖွာမှုတ်၍ မကူရ၊ လေကိုသာ မှုတ်၍ ကူပေးနိုင်၏။
ကြက်၌ရရှိသော ဒဏ်ရာများကို ဆီးဖြူသီးခြောက်၊ ဖန်ခါးသီးခြောက် စသည့် သွေးတိတ်ဆေး များဖြင့် မကုသရ။
ကြက်ဝိုင်းအတွင်းမှရသော ဖုံမှုန်မြေမှုန့်၊ ကြက် မွေးတို့ကိုသာ အသုံးပြုနိုင်သည်။
သတ်မှတ်ထားသော စည်းပေါ်သို့ အမြီးထောက်မှ ကောက်ယူရမည်။
စည်းဝိုင်းအတွင်း၌ ကြက် ၂ ကောင် အခွပ် ရပ်ဆိုင်းနေလျှင် ၃ ခါစီ လေဖြင့်မှုတ်ပေးနိုင်သည်။
သို့ဖြင့် မခွပ်သေးလျှင် ဒိုင်ကခွင့်ပြုသော် ကြက်ဆွဲများက ကောက်ယူ ကုသနိုင်သည်။
ကုသပုံမှာ ကြက်၏ အာခေါင်တွင်းမှ ချွဲများကို ကြက်တောင်ဖြင့်ကျပ်၍ ထုတ်ပစ်ခြင်း၊ ကြက်ကို ရေဖြင့်မှုတ် ပေးခြင်း၊ လက်ပူတိုက်ခြင်း၊ အညောင်းဆန့်ပေး ခြင်းများ ဖြစ်သည်။
အချို့ကြက်များသည် ပွဲဦးထွက် စ၌ အသင့်အတင့် မျှသာ ခွပ်ပြီးလျှင် တစ်ရေ နှစ်ရေ ထိုးပြီးသောအခါမှ အထူး အခွပ် ကောင်းလာတတ်လေသည်။
အကယ်၍ ကြက်များသည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် ခုန်ပျံ၍ မခွပ်နိုင်ကြသောအခြေအနေသို့ ရောက်နေလျှင် ဒိုင်က တစ်တောင်ပတ်လည် စည်းဝိုင်းရေးပေးလေသည်။
ကြက်များကို ထိုစည်းအတွင်းသို့ အသာအယာ လက်ဆုပ်ဖြေလွှတ်ကာ တေ့ဆိုင်ပေးရသည်။
ကြက်များ အကယ်၍ စည်းအပြင်ဘက်သို့ ရောက်သွားလျှင် ချက်ချင်းကောက်ယူ၍ ကုသခြင်းမပြုဘဲ စည်းဝိုင်းထဲသို့ လွှတ်ပေးရသည်။
ထိုကဲ့သို့ ၃ ခါ ကောက် ယူပြီးမှ တစ်ခါကုသနိုင်သည်။
တစ်ခါကုသလျှင် လက်ပူ ၃ ခါသာ ထိုးရသည်။
၃ ခါ လွှတ်ပြီး သည့် နောက်ပိုင်း၌ တစ်ကောင် ၃ ချက်ဆိတ်၍ ကျန်တစ်ကောင်က ပြန် မဆိတ်နိုင်လျှင် ထိုပြန်မဆိတ် နိုင်သောကြက်သည် ရှုံးပြီဟု ဒိုင်က ကျေညာလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြက်ပွဲများကို စပါးပေါ်ချိန် ဆောင်းရာသီများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ပွဲရသောကြက်များ ပါဝင်သော ခွပ်ပွဲကြီးများသည် အထူး စည်ကား၍ အလောင်းအစားပြုရာတွင်လည်း ကြေးပါလှ၏။
တိုက်ကြက်များ မိမိရရခွပ်ပုံမှာ ကြည့်ရှု၍ကောင်းလှသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ကြက်ခွပ်ခြင်းကို စကားတင် စား ပြောဆိုရေးသားကြသည်။
ဥပမာ၊ စကားကြီး ၁ဝ ခွန်း တွင် ကြက်ဆုတ်ခွပ်ပစ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားပုံတွင် ကြွေ တစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြောဆိုရေးသားကြသည်။
ရေသည် ပြဇာတ်တွင်မူ 'သို့သော်လဲ ယောက်ျား၊ ကံရှေ့သွား၊ ကံထားရာဟဲ့၊ မနုန့်နဲ့ပါဘူး၊ အလှဲ့သင့်ချက်ပိုင်၊ ကြက်ကန်းခွပ် လို့၊ ပွဲကျွတ်အောင်နိုင်သေးသပ'ဟု ဦးပုညက ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
ရှေးအခါက မြန်မာလုလင်ပျိုများ တိုက်ကြက်နှင့် စောင်း များ ခင်တွယ်ပုံကို ရှေးဟောင်းအိုင်းချင်း တစ်ပုဒ်၌ 'မဲလီပင် နှင့် ဒန်းပင်နွဲ့နောင်း၊ ရှက်ကာငယ်ပေါင်း၊ ကင်းကြောင်း ဆိပ်ဝယ်၊ ထိုးဝါးငယ်ဝယ်၊ တကယ် စုန်ဖြစ်မလားတော်။
စုန်မယ်ဆို၊ စုန်မဲ့ရက် ဆက်ဆက်မစုန်၊ တီးသည့်စောင်းနှင့် လောင်းသည့်ကြက်ကို၊ ပိုက်လို့ငယ်ငို၊ မောင့်ကိုကုန်သွားထည့် သလားတော်' စသဖြင့် စပ်ဆိုဖွဲ့နွဲ့ထားလေသည်။
ကြက်များခွပ်သည်ကို အတုယူ၍ မိန်းကလေးများက ကြက် ခွပ်တမ်း ကစားလေ့ရှိကြသည်။
ကြက်ဖတိန်ညင်၊ တောကိုဝင်၊ မောင်ရင်လာမှ လေးနဲ့ပစ် အစချီသော ကြက်ခွပ်သီချင်းမှာ လူသိအများဆုံး ကလေးသီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ကြက်တိုက်ပွဲများကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် သာသနာရေးဖက်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန် ကာကွယ်ရေး အသင်းအဖွဲ့များက အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသော်လည်း ကြက်တိုက်ပွဲများမှာ ယခုတိုင် ပြုလုပ်မြဲ ပြုလုပ်နေကြသေး သည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ များတွင် ၁၈၅ဝ ခုနှစ်ကပင် ကြက်ပွဲများကို တားဆီးပိတ်ပင် နိုင်သော ဥပဒေများ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ၁၈၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော မြန်မာပြည် လောင်း ကစားမှု အက်ဥပဒေအရ ကြက်တိုက်လောင်းတမ်း ကစားခြင်း ကို အရေးယူခဲ့သည့်အတိုင်း ယခုအခါ အပျော်သက်သက် ကြက်တိုက်ပွဲများလောက်သာ ကျန်ရှိနေတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ကြက်တိုက်ခြင်း။
ခန်းပတ်မင်းကြီး (မြန်မာ ၁၁၈၂-၁၂၅၈) 'ပုခန်းမှာလေ၊ • လောင်းရှည်မှာဓား၊ • ခန်းပတ်မှာနား၊ • ရေနံတစ်တိုင် ချင်းရယ်နှင့် လင်းပါ့မလား'။
ဆိုသော ဗန်းမော်ဆရာတော် ချိုးသောစာတိုကလေးကို မြန်မာသမိုင်း လိုက်စားသူတိုင်း ကြားဘူးကြပေလိမ့်မည်။
ဤစာပိုဒ်ကလေးမှာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ထင်ပေါ် ကျော်စောကြသော လွှတ်တော်ဝန်ကြီး လေးပါးတို့၏ အကြောင်းကို ပြက်ရယ်ပြုကာ ချိုးထားသော စာပင် ဖြစ်သည်။
ပုခန်းဝန်ကြီးမှာ လေနာရောဂါ ရှိကြောင်း၊ လောင်းရှည်ဝန်ကြီးမှာ ၁၂၂၈ ခုနှစ် မြင်ကွန်းနှင့် မြင်းခုံတိုင်မင်းသားတို့ ပုန်ကန်စဉ်က ဓားထိဖူး ကြောင်း၊ ခန်းပတ်မင်းကြီးမှာ နားလေးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ရေနံချောင်းမင်းကြီး တစ်ပါးတည်းနှင့် အမှုတော်ကုန်စင်အောင် ထမ်းဆောင်နိုင်ပါ့မလားဟု စာချိုးခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ထိုဝန်ကြီး ၄ ပါးအနက် ခန်းပတ်ဝန်ကြီးမှာ သာယာဝတီမင်း၊ ပုဂံမင်း၊ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်း လက်ထက်အထိ မင်း ၄ ဆက်တိုင်တိုင် အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဝန်ကြီးမှာ မြန်မာစာပေ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့တို့တွင် ကောင်းမွန်သည်သာမက အင်္ဂလိပ်စာ၊ ပြင်သစ်စာတို့ကိုလည်း တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သည်။
အထူးသဖြင့် ထိုခေတ် အခါက အင်္ဂလိပ်စကား အပြောကောင်းသူများအထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။
ထို့အပြင် ထိုခေတ် အခါက ကျွမ်းကျင်မှု မရှိသေးသော ငွေရေးကြေးရေး စာရင်းအင်းများကိုလည်း နိုင်နင်းသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဖခင်မှာ ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကို ယှဉ်နွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သူ အတွင်းဝန်မင်း ဦးရန်ငူး ဖြစ်သည်။
ဦးရန်ငူးမှာ သံလျင်တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။
ခန်းပတ်မင်းကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည်မှာ ဦးရွှေမောင် ဖြစ်ပေသည်။
သင်ရိုးသင်တန်း ကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် သာယာဝတီမင်းထံတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်သည်။
၁၂ဝ၃ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်းသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ စုန်တော်မူလာပြီးနောက် ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူ၍ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး သွန်းလုပ်လှူဒါန်းတော်မူစဉ်၊ ဦးရွှေမောင်မှာ လွှတ်တော် စာရေးကြီးအဖြစ်ဖြင့် လိုက်ပါအမှုထမ်းရသည်။
သားတော် ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စာရေးကြီးရာထူးမှ လျှောကျလျက်ရှိသည်။
ညီတော် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ရတနာသိင်္ဃမြို့တွင် ဝန်ထောက်စိုး လေးဆယ်၊ ဒိုင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်း ခံရသည်။
ထို့နောက် ခန်းပတ်မြို့စား အတွင်းဝန်၊ ဝင်းဒိုင်းခုနစ်စုဆိုင်ရာဝန်ကြီး ခန့်ထားပြန်သည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မကျန်းမမာရှိသည့်အခိုက် ရှင်ဖြူမရှင် မင်းဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် တိုင်ပင်၍ သီပေါမင်းသား အား အိမ်ရှေ့မင်းသားအရာ တင်မြှောက်ကြသော မှူးတော် မတ်တော်ကြီးများအထဲတွင် ခန်းပတ်မင်းကြီးလည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တော်တွင် သတိုးမင်းကြီး သီရိမဟာ မင်းခေါင် ဥဇနာဘွဲ့ဖြင့် အမှုတော်ကို ဆက်လက် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် မင်းကြီးမှာ ကြာရှည်စွာ အမှုတော် မထမ်းဆောင်ရသေးမီ၊ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်။
ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည့် အကြောင်းရင်းကား သီပေါမင်းနှင့် ဒိုင်းခင်ခင်တို့ ချစ်ကြိုက်ရည်ငံရှိနေကြောင်းကို မိဖုရားကြီး သိသောအခါ ဒိုင်းခင်ခင်နှင့်တကွ မိဖုရားဆွေမျိုးအားလုံးတို့မှာ သုတ်သင်ပစ်ခြင်း ခံရသည်။
ခန်းပတ်မင်းကြီးမှာ ဒိုင်းဝန်မင်း၏ ဖခင်ဖြစ်၍ ဒိုင်းခင်ခင်၏ အဖိုးဖြစ် သောကြောင့် ကံကောင်းထောက်မသဖြင့် ကွပ်မျက်ခြင်းမခံရဘဲ၊ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းသာ ခံရလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် မင်းကြီးမှာ ရိက္ခာငွေ တစ်လလျှင် ၁ဝဝိ (တစ်ရာကျပ်)မျှ ထောက်ပံ့ခြင်း ရရှိခဲ့ပေသည်။
၁၂၅၈ခုနှစ်၊ အသက် ၇၆ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
ခန်းပတ်မင်းကြီးရာဇဝင် မင်းကြီး၏ဆွေနွယ်မျိုးနွယ်များဆီကကြားရသည့် သတင်းစကားအရ မင်းကြီးတွင် သားသမီးသုံးဦးရှိရာ သားသမီးသုံးယောက်မှာ သမီးကြီး ငွေခွန်ဝန်ကတော်၊ သားလတ် ကောင်ဟံဝန်မင်း၊ သားငယ် ပုဂံအတွင်းဝန်မင်း တို့ဖြစ်ပါတယ်။
ဂရပ်ဖိုက်တုံး စိန်နှင့်ဂရက်ဖိုက်(ခဲနက်)တို့သည် ကာဗွန်စစ်စစ်ဖြစ်၏။
အခြားဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ခြင်း မရှိသော ဒြပ်စင်သက်သက် ဖြစ်၏။
စိန်နှင့် ဂရက်ဖိုက်တို့သည် ကာဗွန်အခဲများ ဖြစ်ကြသော်လည်းစိန်သည် သိရှိရသရွေ့ ပစ္စည်းအားလုံးအနက် အမာဆုံးဖြစ်ရုံမက ကြည်လင်တောက်ပသည့်အတွက် လူအများက တန်ဖိုးထားကြ သည်။
ဂရက်ဖိုက်မှာမူ ပျော့၍ နက်သောအရောင်သာရှိသည်။
ဂရက်ဖိုက်ကို စစ်ဆေးကြည့်သောအခါ ပါးလွှာသော အချပ် ကလေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်းကို တွေ့ရသည်။
ဂရက်ဖိုက်ကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရသော်လည်း သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အများဆုံး တူးဖော်ရရှိသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီနိုင်ငံ၊ ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အချို့ သော နယ်များမှလည်း အထိုက်အလျောက် တူးဖော်ရရှိသည်။
ဂရက်ဖိုက်ကို ဤကဲ့သို့ သဘာဝအလျောက် တူးဖော်ရရှိသည့် အပြင် ဓာတုဗေဒနည်းအားဖြင့်လည်း ဖော်စပ်ယူနိုင်ပေသည်။
ဂရက်ဖိုက်သည် စိန်လောက် အဖိုးမတန်လှသော်လည်း စိန်ထက်များစွာ အသုံးဝင်သည်။
ဂရက်ဖိုက် တစ်တုံးကိုယူ၍ စက္ကူပေါ်တွင် ခြစ်ကြည့်လျှင် အမဲကြောင်းများ ထင်ကျန်ရစ် သည်ကို တွေ့ရပေမည်။
ထို့ကြောင့် ဂရက်ဖိုက်ကို အလွန်မှုန့် သော မြေစေးမှုန့်များနှင့် ရောပြီးလျှင် ခဲတံပြုလုပ်ရာ၌ ခဲဆန် အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
အမှန်စင်စစ် ဂရက်ဖိုက်ဟူသောစကားသည် ရေးရန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။
အချို့ သော ခဲတစ်မျိုးတွင် ဂရက်ဖိုက်ပိုမို ပါဝင်သောကြောင့် ရေးရာ တွင် ပျော့၍ အရောင်မှာလည်း ပို၍မဲသည်။
ဈေးပေါသော ခဲတံများတွင်မူ ဂရက်ဖိုက်နည်း၍ မြေစေးအပါများသောကြောင့် ရေးရာတွင် မချောမွတ်ဘဲ ခြစ်ကြောင်းလည်း ထင်တတ်သည်။
ဂရက်ဖိုက်ကို ကိုင်တွယ်ကြည့်လျှင် စေးကပ်ကပ်နှင့် ချောနေ သည်ကို တွေ့ရမည်။
ထိုသတ္တိကြောင့် ဂရက်ဖိုက်ကို ချောဆီ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးများကြသည်။
ပုံစံအားဖြင့် မော်တော်ကား ဘော ဘယ်ရင်များနှင့် အခြားအပူအားကြီးသော စက်၏ အစိတ်အပိုင်းများအတွက် ဂရက်ဖိုက်မှာ အလွန်ကောင်းသော ချောဆီတစ်မျိုးဖြစ်၏။
ဂရက်ဖိုက်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကောင်းစွာလိုက်စေနိုင်သောကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အများအပြား အသုံး ပြုကြသည်။
အပူကောင်းစွာခံနိုင်သောလုံနှင့် ရီတော့ပေါင်းအိုး များ ပြုလုပ်ရာတွင် ဂရက်ဖိုက်ကို သဲမြေစေးတို့နှင့် ရော၍ လုပ်ယူကြသည်။
ထို့ပြင် ခြယ်ဆေးများ၊ အရောင်တင်ဆေးများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဂရက်ဖိုက်ကို များစွာပင်အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဂရက်ဖိုက်။
HB ခဲတံ ရှေးက ခဲတံပြုလုပ်ရာတွင် ခဲကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုတိုင်အောင် ခဲတံဟု ခေါ်တွင်နေသော်လည်း ယခုခေတ်သုံး ခဲတံများတွင် ခဲလုံးဝမပါချေ။
ခဲအစား ဂရက်ဖိုက်‎(ခဲနက်)ခေါ် တွင်းထွက်ကာဗွန် တစ်မျိုးကိုသာ အသုံးပြုထားသည်။
ရှေးရောမလူမျိုး တို့ခေတ်မှစ၍ ပုံဆွဲခြင်း၊ ရေးမှတ်ခြင်းတို့တွင်မြေဖြူများ၊ ရောင်စုံမြေပုံများ ခဲများကို အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ၁၆ ရာစုနှစ် ကုန်ခါနီးလောက်တွင် ဂရက်ဖိုက်ကို စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြလေသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ခဲတံကို မည်မျှ အသုံးများသနည်း ဆိုလျှင် ခဲတံလုပ်ရန် သစ်များ ခုတ်လှဲမှုကြောင့် အချို့သစ်တောကြီးများပင် ကုန်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
သစ်ပင်တစ်ပင်သည် ခဲတံပေါင်း (၁၇၂၀ဝ၀) ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
ခဲတံပြုလုပ်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသစ်သားမျိုးမှာ ပျော့စေးစေးဖြစ်နေသည့် ဆီဒါအနီခေါ် ထင်းရှုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဤသစ်မျိုးကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဗာဂျင်းနီးယားပြည်နယ်မှ အမြောက်အမြားရရှိ၍၊ ထိုထက်အနည်းငယ်မာကျော်လေးလံသော အမျိုးအစားကို အာဖရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းရှိ ကင်းနယားနယ်မှရသည်။
သို့သော် အဆိုပါသစ်မျိုး ရှားသွားပြီ ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ယခုအခါ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှရသော မွှေးကြိုင်သည့် ဆီဒါသစ်မျိုးကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုနေကြရသည်။
ဂရက်ဖိုက်ကို ခဲဆန်အဖြစ် စတင်အသုံးပြုစဉ်က တွင်းထွက် ဂရက်ဖိုက်ကို ပထမညက်ညက်ကြေအောင် ကြိတ်ချေ၍၊ အတုံးဖြစ်အောင် တစ်ဖန်ဖိပေးရသည်။
ထို့နောက် အတုံးများမှ အရွယ်တော်အချောင်း ကလေးများရအောင် ခွဲစိတ်ဖြတ်တောက်ပြီးလျှင် ခဲဆန်အိမ်ကလေးများ၌ ထည့်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
သို့သော် ဂရက်ဖိုက်ချည်းသက်သက်မှာ ပျော့လွန်းသည့်အတွက် ၁၈ ရာစုကုန်ခါနီးအချိန်လောက်မှစ၍ ဂရက်ဖိုက်တွင် မြေစေးကို အမာအပျော့ လိုသလို ရောစွက်လုပ်ကိုင်လာကြသည်။
လက်သမားခဲတံအတွက် ရောင်စုံခဲတံများ ပြုလုပ်ရာတွင်မူ ဂရက်ဖိုက်ကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ မြေဖြူ၊ မြေစေး၊ သို့မဟုတ် ဖယောင်းတို့ကို အရောင်ဆေးနှင့် ရော၍ အသုံးပြုသည်။
ဝက်အူရစ်ခဲတံဟူ၍လည်း ခဲတံတစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုခဲတံမျိုးတွင် ခဲဆန်ကို သစ်သားအိမ်မှာကဲ့သို့ အသေထည့် မထားပေ။
သတ္တုအိမ်တွင် အရှင်ထည့်ထားပြီးနောက် ဝက်အူကို လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် ခဲဆန်ကို လိုသလောက် ထုတ်နိုင်သွင်းနိုင်သည်။
ခဲဆန်သွင်းလိုသောအခါ ခဲဆန်၏ထိပ်ကို သတ္တုအိမ်အတွင်းရှိ ပြွန်ချောင်းလုံးကလေးတွင် သွင်းပေးရသည်။
ထိုပြွန်ချောင်းကို သတ္တုအိမ်တွင်းရှိ ဝက်အူရစ်၊ အပေါ်ထိပ်ဖုံးနှင့် ဆက်ထား၍ ထိပ်ဖုံးကို လှည့်ပေးသောအခါ ခဲဆန်သည် ထိပ်ဝမှထွက်လာသည်။
ဤနည်းဖြင့် ခဲဆန်ကို သတ္တုအိမ်မှ အလိုရှိသလို ထွက်စေ ဝင်စေနိုင်သည်။
ခဲဆန် အပိုများကိုလည်း ခဲတံထိပ်ရှိ ခဲဖျက်အိမ်တွင် ဆောင်ထား နိုင်သည်။
ခဲတံနှင့် ရေးရာတွင် ခဲရာပို၍ မဲစေရန် ခဲဆန်ပြုလုပ်ရာ၌ ဂရက်ဖိုက်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ ဆီမှိုင်း အနည်းငယ် ရောစပ်ပေးလေ့ရှိကြသည်။
ယခုခေတ် ခဲဆန်လုပ်ငန်းတွင် ဤသို့ ဂရက်ဖိုက်နှင့် မြေစေး၊ ဆီမှိုင်း အစရှိသည်တို့ ရောထားသောပစ္စည်းကို ရှေးဦးစွာ အပေါက်ကလေးများ ဖောက်ထားသော ခွက်ထဲတွင် ညက်၍ နယ်သားရလာသည့်တိုင်အောင် ရေဖိအားစက်ဖြင့် နယ်ပေးသည်။
နယ်သားကောင်းလာသောအခါ အလိုရှိသော ခဲဆန်အရွယ် ဖောက်ထားသော အပေါက်ကလေးများမှတဆင့် ညှစ်ထုတ်ပေးသည်။
ထိုအခါအောက်တွင် ခံထားသော ပျဉ်ပြားပေါ်သို့ ခဲဆန်များသည် နန်းကြိုးကလေးများပမာ ခွေ၍ ကျဆင်းလာသည်။
ထိုခဲဆန်အခွေများကို အရှည်လိုသလောက် ဖြတ်၍ စန့်အောင်ဆန့်ပြီးလျှင် အခြောက်ခံပေးရသည်။
ထို့နောက် ခွက်တစ်ခုတွင် ထည့်၍ ကာဗွန်မှုန့်ဖြူးပေးပြီးလျှင် အပူခန်းတွင် ရေငွေ့ခြောက်သွားအောင် ပေါင်မုံ့ဖုတ်သကဲ့သို့ အပူတိုက်ပေးရသည်။
ခဲဆန်သွင်းရန် သစ်သားအိမ် ပြုလုပ်ပုံမှာ အရှည် ၇ လက်မ၊ ပြက် ၂ လက်မ၊ ထု ၁/၄ လက်မ အရွယ်ရှိသော ပျဉ်ပြားတစ်ချပ်ပေါ်၌ စက်ဖြင့် ခဲဆန်ဝင်ဆံရုံ ပြော့ကြောင်း ၆ ခု ထိုးပေးသည်။
ထိုပြော့ကြောင်းများထဲတွင် ခဲဆန်များကို ထည့်ပေးသည်။
ထို့နောက် အလားတူ ပြော့ကြောင်း ၆ ခု ထိုးထားသော အခြားပျဉ်ပြားတစ်ချပ်ကို ကော်ရည်သုတ်ပြီးလျှင် အပေါ်မှ အံကျအုပ်ပေး၍ ဖိထားလေသည်။
ခြောက်သောအခါ အဆိုပါ ပျဉ်နှစ်ချပ်သည် တသားတည်းနှင့် မခြား ကပ်သွားသည်။
ထိုအခါ စက်ဖြင့် ခဲတံခြောက်ချောင်း ဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်၍ စောင်းသပ်ပြီး လုံးပေးသည်။
ထို့နောက် အရောင်တင်ဆေးသုတ်ခြင်း၊ တံဆိပ်နှိပ်ခြင်း၊ ခဲဖျက်များ တပ်ပေးခြင်းနှင့် သေတ္တာများတွင် ထည့်ခြင်း စသောအလုပ်အားလုံးကို စက်ဖြင့်ပင် လုပ်ကိုင်သွားသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) သိမှတ်ဖွယ်ရာ ခဲတံတစ်ချောင်းသည် ၃၅ မိုင်အရှည်ထိ မျဉ်းလိုင်းတစ်ကြောင်းဆွဲနိုင်သည်။
ခဲတံတချောင်းသည် စာလုံးပေါင်း၄၅၀ဝ၀ထိရေးနိုင်သည်။
ဘင်ဂျမင်ဖရင်ကလင်သည် ခဲတံရောင်းဖို့အတွက် ၁၇၂၉- ခုနှစ်ထုတ် ပင်နီဇွဲလာဂဇက်မှာကြော်ငြာဘူးပါသည်။
ဝီလီယံမွန်ရိုးသည် ပထမဆုံးအမေရိကန်သစ်သားများကို ၁၈၁၂- ခုနှစ်မှာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဂျွန်စတီးဘက်သည် "The Grapes of Wrath" စာအုပ်ကိုရေးသားရာမှာ ခဲတံချောင်းပေါင်း ၆၀ကိုနေ့တိုင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၈၀၀-ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ခဲတံများ၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်းသည် အဝါရောင် ဆေးသုတ်ထားသည်။
တရုတ်များကို ဂုဏ်ပြုသည်အနေနှင့် ဖြစ်သည်။
ခဲတံကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှာတော့ ၁၅၆၄-ခုနှစ်မှာ ပထမဆုံးပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ခဲတံတွင် ခဲဆန်များ၏ ခဲသားအလိုက် 3H, 2H, HB, 2B, 3B, 4B, 5B ဟူ၍ အမျိုးအစားများ ခွဲခြားထားသည်။
ခူနာသည် လက်ချောင်းတွင် ပေါက်လေ့ရှိသည့် အနာ တစ်မျိုး ဖြစ်၏။
ထိုအနာမျိုးပေါက်လျှင် သတိမမူက လက် ဆစ်များကိုပင် ဖြတ်ပစ်ရတတ်သည်။
ထိုအနာဖြစ်ပေါ်သည့် အကြောင်းရင်းမှာ အစဉ်ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆို သည်။
ထို့ပြင် စတြက်တိုကောကပ်ခေါ် ဗက်တီးရီးယားကြောင့် လည်း ဖြစ်တတ်သေးသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုအနာမျိုးသည် လက်ချောင်းရှိ တစ်ရှူး(အသားမျှင်)များတွင် သွေးသွားစုရာမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ထိုသို့ သွေးသွားစုခြင်းကြောင့် လက်ချောင်း၏ အရေပြားသည် တင်းမာပြီး ရောင်လာသည်။
ထိုအနာဖြစ်ပေါ်စ၌ အလွန်ကိုက်ခဲ နာကျင်၍ နောက် မကြာမီ အနာတွင် ပြည်တည်လာတတ်၏။
ကုသပုံနည်းမှာ လက်ချောင်းရောင်လာသည်ကို သိသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ၂ နာရီခြား တစ်ခါမျှ အဝတ်ပိုင်းကို ရေနွေးတွင် စိမ်၍ ကျပ်ပူ ထိုးပေးရ၏။
အန်တီဖလိုဂျစ်စတင်ကိုလည်း အပေါ်မှ အုံပေး ရ၏။
အကိုက်အခဲကို အက်စပီရင်ဆေးပြားများ မှီဝဲခြင်းဖြင့် သက်သာစေနိုင်သည်၊ရောင်ခါစ၌ လက်ချောင်းသည် ပြောင်၍ နီလာပြီးနောက် တဖြည်းဖြည်း အဝါပုပ်ရောင် ဖြစ်သွားသည်။
ထိုအခြေ၌ အနာ အတွင်းရှိ ပြည်များကို ခွဲထုတ်ပစ်ရသည်။
အနာခွဲကိရိယာ များကို အသုံးမပြုမီ ရေနှင့်ပြုတ်၍ ပိုးများကို သေစေရသည်။
ပိုးသတ်မထားသော ကရိယာများဖြင့် မဖောက်ခွဲသင့်ပေ။
ပိုးများကြောင့် အနာတွင် အဆိပ်ဖြစ်စေတတ်သည်။
ခွဲစိတ် သောအခါ၌ အနာကို သင့်ရုံလောက်ခွဲ၍ ပြည်ကိုထုတ်ပြီးလျှင် အနာပေါက်ထဲသို့ ဆေးရည်စိမ်ထားသော ဂွမ်းဖတ်များကို ထည့်ပေးရသည်။
လူနာကိုလည်း ပင်နီဆီလင်ဆေး ထိုးပေး လေ့ ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ကိုးကား Category:ရောဂါ။
thumb|စာရေးဆရာမကြီး ကြီးကြီးစော စာရေးဆရာမကြီး ကြီးကြီးစော (ခ) ဒေါ်စောရင် (၁၉၀၆-၂၀၁၁) အဖ ဦးဆန်း၊ အမိ ဒေါ်နှင်းဇင်တို့က မြိတ်မြို့၊ ထားဝယ်စုတွင် ၁၃ ရက် မတ်လ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ညီမနှစ်ဦး အနက် အငယ်ဖြစ်သည်။
၁၉၀၆ မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ် အတွင်း မြိတ်မြို့ မူလတန်း ကျောင်းတွင် တက်ရောက် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၁၄ မှ ၁၉၁၇ အတွင်းတွင် မော်လမြိုင် မော်တလိန်းကျောင်း၌ ကျောင်းအိပ် ကျောင်းစားအဖြစ် နေကာ ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၁၇ မှ ၁၉၂၃ အတွင်းတွင် မော်တလိန်းမှ မော်လမြိုင် ဗုဒ္ဓဘာသာ မိန်းကလေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ အထက်တန်း အောင်သည် အထိ ပညာ ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၂၃ မှ ၁၉၂၅ အထိ မြိတ် အမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာမ လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၅ မှ ၁၉၂၆ အတွင်းတွင် တက္ကသိုလ် တက်နိုင်ရန် အစိုးရ အသိအမှတ်ပြု ရန်ကုန် မြို့မ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိကာ ထိုခေတ်က တက္ကသိုလ်ဝင် ဖြစ်သော ၁၁ တန်းကို ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၉ တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ B.A. ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဘွဲ့ရပြီးပြီးချင်း မန္တလေးမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ် ဆရာမကြီး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၆ လ အကြာတွင် ရန်ကုန်မြို့မ အမျိုးသမီးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၁၉၃၂ မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်း၌ပင် ဘော်ဒါဆောင်အုပ် အဖြစ်နှင့် အထက်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်တွင် ဦးသိန်းဟန် (ဆရာ ဇော်ဂျီ) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ ဒေါက်တာ ခင်မျိုးဟန်၊ ဒေါက်တာ ခင်လှဟန်နှင့် ဒေါက်တာ ခင်အုန်းဟန်၊ သမီး ၃ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပထဝီဝင် ပါမောက္ခဟောင်း ကွယ်လွန်သူ ဒေါက်တာတင်ထူး (ဘွန်ကီး)နှင့် ရူပဗေဒ ပါမောက္ခဟောင်း ဦးတင်ဦးလှိုင်တို့၏ အဒေါ်လည်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဆရာအတတ်သင် သိပ္ပံကျောင်း ပထဝီဝင်ဌာန၌ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၅၁ မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ထိ စာပေဗိမာန်၌ လက်ထောက် စာတည်းအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၎င်း ကာလအတွင်း ကျောင်းသုံး စာအုပ်များ ဖြစ်သော 'ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့ ခရီးစဉ်'၊ 'မြန်မာတခွင် ခရီးစဉ်'၊ 'မြန်မာနိုင်ငံ သဘာဝအပိုင်းကြီးများ'၊ 'မြန်မာနိုင်ငံ ပထဝီ'၊ 'ကမ္ဘာ့ သမိုင်းပုံပြင်များ'၊ 'သူရဲကောင်း ပုံပြင်များ'၊ 'ဇာနည်မယ် ပုံပြင်များ'၊ 'အိမ်သူရှုဖွယ်'၊ 'အိမ်တွင်းမှူ သိပ္ပံ' စာအုပ်တို့ကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
မန္တလေးတွင် ကျောင်းအုပ်လုပ်စဉ်က ဥပစာကောလိပ် မြန်မာစာနည်းပြ ဦးသိန်းဟန် (ဇော်ဂျီ)နှင့်အတူ ကြီးပွားရေးဦးလှ-မအမာ (မြမဥ္ဇူ)တို့၏ အချစ်ရေးတွင် စာပေးစာယူ လုပ်ပေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၁ မှ စ၍ ကလေးဂျာနယ်၊ လုံမလေး မဂ္ဂဇင်း၊ မင်္ဂလာမောင်မယ် စာစောင် စသည်တို့၌ ကလေးပုံပြင်များကို 'ကြီးကြီးစော' ကလောင်အမည်နှင့် ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့က ရန်ကုန်၊ ချင်းချောင်းအဗင်းညူး (ကမ္ဗောဇလမ်း) အိမ်၌ အသက် (၁၀၅) နှစ် အရွယ်တွင် စာရေးဆရာမကြီး ကြီးကြီးစော (ခ) မြို့မအမျိုးသား ကျောင်းဆရာမဟောင်း ဒေါ်စောရင် ကွယ်လွန်သည်။
ဇွန်ပွင့် စာအုပ်တိုက်မှ ၂၀၀၅ ခု၊ ဇန်နဝါရီလမှာ ပထမအကြိမ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ 'စာပေမောင်နှံတို့ရဲ့ ရွှေလက်ရာများ' စာအုပ်မှ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
သစ်မွှေးခေါ် အကျော်သည် နံ့သာဖြူ၊ နံ့သာနီ၊ ကရမက်၊ အကျော်၊ စမ္ပာဟူသော နံ့သာမျိုးငါးပါးတွင် ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် သစ်မွှေးပင် များသည် တင်မီးလေ အီးစီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အကွီလေးရီးယား အဂလိုချာဖြစ်သည်။
အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိမ်းလန်းသည်။
အမြင့်ပေ ၇ဝ မှ ၁ဝဝ ထိရှိသည်။
ပင်စည်နှင့်အကိုင်း အခက်တို့မှာ ဖြောင့်မတ်ခြင်းမရှိပေ။
အခက်အလက်များဖြာပြီးအရွက်များ ခပ်ကျဲကျဲထွက်သည်။
အရွက်များ သည် အလျား ၂ လက်မမှ ၃ လက်မအထိ ရှိပြီး အနံမှာ ၁ ၁၊၂ လက်မခန့်ရှိသည်။
အရွက်သည်သားရေ ကဲ့သို့ ပျော့ပြောင်းတောက်ပသည်။
အပွင့်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး ပိုးသားကဲ့သို့ နူးညံ့သည်။
အရွယ်မှာအလွန် သေးငယ်သည်။
တပေါင်း တန်ခူးလများတွင် ပွင့်သည်။
အသီးများမှာလည်း ကတ္တီပါကဲ့သို့ နူးညံ့ပြီး ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
အရွယ်မှာ ၁ လက်မမှ ၂ လက်မအထိရှိသည်။
သစ်မွှေးကို စုဆောင်းရာ၌ အနှစ်ရှိမည်ထင်ရသော သစ်မွှေး ပင်များကို ရှာဖွေခုတ်လှဲပြီး သစ်အကာ များစင်အောင် သစ်လုံးလိုက် မြေစိုတွင် မြှုပ်ရသည်။
မြေစိုတွင် မြှုပ်သောကြောင့် ဆွေးမြေ့ပြီး အကာများ ကင်းစင်သွားသော အနှစ်မှာသစ်မွှေးပင်ဖြစ်သည်။
သစ်မွှေးပင်၏ အသားစိုတွင် အမွှေးနံ့လုံးဝမရှိပေ။
အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခုတ်လှဲထားစဉ် သစ်မွှေးအနှစ်တွင် မှိုတစ်မျိုးစွဲလာသည်။
ထိုအခါ သစ်မွှေးအနှစ်သည် ဆွေးမြေ့လာသည်။
ယင်းကဲ့သို့ မှိုများစွဲကပ်၍ ဆွေးမြေ့လာမှသာ သစ်မွှေးအနှစ်သည် မွှေးလာသည်။
ပိုးစားထား သည့် အရာများကိုလည်း သစ်မွှေး၌ တွေ့ရသည်။
သစ်မွှေးအနှစ်မှ အဆီထုတ်ယူနိုင်ပြီး ယင်းအဆီကို ရေမွှေး ပြုလုပ်ရာတွင် သုံးသည်။
သစ်မွှေးကို အမွှေးတိုင်များ လုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။
သစ်မွှေးအနံ့ကို ပိုးမွှားများ အလွန်ကြောက်သည်။
အခေါက်ကို စက္ကူပြုလုပ်ရာ၌၎င်း၊ ကြိုးများပြုလုပ်ရာ၌၎င်း အသုံးပြုသည်။
မြန်မာ့ ဆေးမီးတိုအရ အနာများ ရောင်ရမ်းလျှင် သစ်မွှေးကို သွေး၍လိမ်းသည်။
အညှော်မိလျှင်လည်း သစ်မွှေးကိုသွေး၍ ဆားအနည်းငယ်ရောပြီး တိုက်သည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီရိုးမနှင့် မြိတ်ကျွန်းစုများ၌ သစ်မွှေးပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။
အိန္ဒိယ၊ ဗင်္ဂလားဒေ့ရှ၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် တရုတ် နိုင်ငံများ၌လည်း သစ်မွှေး ပင်များကို တွေ့ကြရသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ (၁၉၇၈) ဈေးကွက်ဝင်ပြီး အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းလာသောကြောင့် သစ်မွှေးပင်ကို စစ်ကိုင်း၊ ပဲခူး၊ ရန်ကုန်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင် ပုဂ္ဂလိက စိုက်ပျိုးသူများက အပင်အရေအတွက် သိန်းနှင့်ချီ၍ စိုက်ပျိုးနေကြကြောင်းသိရသည်။
ကချင်ပြည်နယ်မှထွက်ရှိသော သစ်မွှေးမျိုးသည် ကမ္ဘာ့တန်းဝင် အကောင်းဆုံး သစ်မွှေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟုလည်းသိရသည်။
စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော သစ်မွှေးပင်များကို စိုက်ပျိုးပြီး သုံးနှစ်ကြာလျှင် သစ်မွှေးဆီ ဖြစ်စေမယ့် ကပ်ပါးမှိုကို ပင်စည်ထဲ ထိုးသွင်းပေးရပါတယ်။
ခုနစ်နှစ်လောက်ကြာရင် ခုတ်လှဲပြီး ဈေးကွက်ကိုတင်ပို့နိုင်ပါတယ်။
ဈေးကွက်ဝင်သစ်မွှေးရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ အဆင့်အတန်းဟာ ကပ်ပါးမှိုထိုးသွင်းပြီး နှစ်ကြာရှည်မှုအပေါ်မှာလည်း မူတည်ပါတယ်။
ကြေးမုံသတင်းစာ ၂၅-၄-၂၀၁၁ ပုံသဏ္ဌာန် အပင် အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်ပြီး အမြင့်ပေ ၇၀ မှ ၁၀၀ အထိ မြင့်၏။