kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဟာ့ဒ်ဝဲလ် 150px|ယူအမ်ဒီအစား PlayStation Vita ကဒ် 150px|PlayStation Vita မမ်မိုရီကဒ် ၎င်းစက်သည် မူလ PSP ပုံစံ ကို ဘဲဥပုံစံ စင်စင် နှင့် အလယ်တွင် ၅လက်မ အိုအယ်အီးဒီ တပ်ချ်စကရင် ဖန်သားပြင်ထည့်သွင်းပြီး အထူးပြုလုပ်ထားသည်။
၎င်းတွင် အန်နာလော့စတစ် နှစ်ခု(PSPတွင် တစ်ခုထဲသာပါဝင်)၊ D-pad တစ်ခု၊ PlayStation ခလုတ်များဖြစ်သော (16px|Triangle၊ 16px|Circle၊ 16px|Cross နှင့် 16px|Square)၊ ပခုံးခလုတ်နှစ်ခုဖြစ်သော (L နှင့် R)၊ PlayStation Button ခလုတ်တစ်ခု၊ Start နှင့် Select ခလုတ်တို့ပါဝင်သည်။
၎င်းစက်သည် Core ARM Cortex-A9 MPCore processor ပါဝင်၍ core လေးခုမှ သုံးခုသည် application များအတွက် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
and a quad-core GPU SGX543MP4+. စက်တွင် စက်နောက်ဘက် touch pad၊ ကင်မရာနှစ်လုံး (အရှေ့နှင့်အနောက်)၊ စတီရီယို စပီကာများ၊ မိုက်ကရိုဖုန်း၊ Sixaxis လှုပ်ရှားမှု အာရုံခံ system (three-axis gyroscope နှင့် three-axis accelerometer)၊ three-axis လျှပ်စစ်သံလိုက် အိမ်မြှောင်၊ ဂျီပီအက်စ် (3G version အတွက်သာ) တို့အပြင် Wi-Fi၊ 3G၊ နှင့် Bluetooth 2.1+EDR ဆက်သွယ်နိုင်မှု တို့ပါဝင်သည်။
ကင်မရာနှစ်ခုသည် မျက်နှာအာရုံခံ စွမ်းရည်၊ ခေါင်းအာရုံခံနိုင်မှုစွမ်းရည်နှင့် ခေါင်းလှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစွမ်းရည်များ ပါဝင်သည်။
ပလေးစတေရှင် ဗီတာတွင် 512 MB system RAM နှင့် 128 MB VRAM ပါဝင်သည်။
RAM အရေအတွက်သည် အသုံးပြုသူများ cross-game chat ကိုစက်ပေါ်တွင် သုံးလို့ရအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။
ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် ဗားရှင်းနှစ်ခုဖြင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
တစ်ခုမှာ 3G သုံးလို့ရပြီး နောက်တစ်ခုမှာ ဈေးပိုပေါ၍ 3G သုံးလို့ မရပေ။
3G service သည် ဂျပန်တွင် NTT DoCoMo၊ ယူအက်စ်တွင် AT&T၊ ဥရောပနှင့် ဩစတေးလျတို့တွင် Vodafone တို့ဖြင့် တွဲဖက်ထားသည်။
ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် PSP (2000 နှင့်3000) ဖြင့်မတူပဲ video output သို့မဟုတ် ဖြုတ်၍ရသော ဓာတ်ခဲများပါဝင်မည် မဟုတ်ပါ။
ဆိုနီသည် ဓာတ်ခဲမှာ ဂိမ်းကစားမှုပြုလုပ်ပါက ၃နာရီ မှ ၅နာရီ အထိ၊ ဗီဒီယိုကြည့်ပါက ၅နာရီအထိ နှင့် စကရင် မပါ သီချင်းနားထောင်ပါက ၉နာရီအထိခံကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
An external battery option was announced in an interview by SCEA Worldwide Studios President Shuhei Yoshida. PS Vita သည် ဂိမ်းကစားရန် မမ်မိုရီကဒ်တစ်ခု ထပ်ပေါင်းလိုအပ်သည်။
ထို့အတွက် အသုံးပြုသူများသည် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုမှုပေါ်မူတည်၍ မမ်မိုရီ ဆန့်ဝင်မှု ပမာဏကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။
PlayStation Vita အတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များမှာ PSP ကဲ့သို့ UMD မဟုတ်တော့ပဲ flash memory card ဖြစ်သော "PlayStation Vita card" များဖြစ်သည်။
ကဒ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဍန်သည် SD Card နှင့် ဆင်တူသည်။
အချို့သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်နှင့် ဂိမ်းများသည် အသုံးပြုရန် စက်ထဲသို့ PlayStation Vita memory card ထည့်ထားရန် လိုအပ်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ဂိမ်းကဒ်၏ ၅ ၁၀% သော ပမာဏသည် ဂိမ်းမှတ်သားရန် နှင့် Patch များအတွက်ဖြစ်သည်။
PS Vita memory ကဒ်များသည် 4 GB မှ 32 GB; အထိ ထွက်ရှိထားပြီး Playstation ထုတ် memory cards များနှင့်သာ ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။
ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဆစ်စတမ် ဆော့ဖ်ဝဲလ် LiveArea ဗီတာ မျက်နှာပြင် စကရင်ရှော့ PSVita သည် PSX DVR၊ PSP နှင့် PlayStation 3 တို့နှင့် မတူပဲ XrossMediaBar interface ကို အသုံးမပြုထားပေ။
၎င်းအစား touchscreen အခြေခံ လူမှုဆက်ဆံရေး features များပါဝင်သော UI dubbed LiveArea ကို အသုံးပြုထားသည်။
ထုတ်လုပ်ချိန်တွင် ပလေးစတေရှင် ဗီတာသည် Adobe Flash ပါဝင်မည် မဟုတ်ပေ။
သို့သော် HTML5၊ Cookies နှင့် Javascript များပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။
Games ထုတ်လုပ်ပြီး ပီအက်ဗီတာဂိမ်း ၃၀ခန့် ရှိပြီး ၎င်းတို့ အထဲတွင် Uncharted: Golden Abyss]၊ Lumines Electronic Symphony၊ Rayman Origins၊ Escape Plan၊ FIFA Soccer၊ Everybody's Golf Next / Hot Shots Golf: World Invitational နှင့် WipEout 2048 တို့ ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် ထုတ်လုပ်ပြီး PS3 ဂိမ်းများကို တက်ကနော်လော်ဂျီသုံးပြီး အကြမ်းများ အဖြစ်ထုတ်လုပ်မှုများလည်းရှိသည်။
ယင်းဂိမ်းများတွင် Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots၊ Yakuza: Dead Souls နှင့် Lost Planet 2 တို့ပါဝင်သည်။
PSP ဖြင့် မတူပဲ PlayStation Vita သည် ဂိမ်းများအတွက် Trophy Feature ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။
ဗီတာသည် ပလေးစတေရှင် စတိုးမှ ဗီဒီယိုနှင့် ရုပ်ပြကာတွန်းများ၊ PSOne Classics ဂိမ်းများ၊ PSP ဒေါင်းလုပ်ဂိမ်းများနှင့်လည်း ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။
အက်ပလီကေးရှင်းများ လူမှုဆက်ဆံရေး အက်ပ် များဖြစ်သော Facebook၊ Skype၊ Netflix၊ Twitter နှင့် foursquare များသည် PS Vita အတွက် Playstation Store မှ အခမဲ့ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
Layout 800px|center Features ကင်မရာ စက်တွင် VGA mode တွင် 640x480 480p resolution၊ 1.3 megapixel ကင်မရာနှစ်လုံး (အရှေ့ နှင့် အနောက်) ပါဝင်သည်။
http://n4g.com/news/829344/sony-reveal-ps-vita-camera-specs Sony reveal PS Vita camera specs တွဲဖက်အသုံးအဆောင်များ တွဲဖက်အသုံးအဆောင်များသည် ဗီတာထုတ်ချိန်မှ စ၍ရောင်းချခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ စက်အတွက် အဖုံး၊ ဂိမ်းကဒ်များ၊ မိုက်ပါသောနားကျပ်များနှင့် ဖန်သားပြင် ကာကွယ် ပလပ်စတစ်ပြား၊ မမ်မိုရီကဒ်များဖြစ်သည်။
Sales + Life-to-date number of Vita units shipped Date(YYYY-MM-DD) ဂျပန် မြောက်အမေရိက ဥရောပ အခြား စုစုပေါင်း ၂၀၁၁-၁၂-၃၁ ၄၀၀၀၀၀+ N/A N/A N/A ၄၀၀၀၀၀+ ၂၀၁၂-၀၃-၃၁ TBA TBA TBA TBA TBA ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ရက်၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် PlayStation Vita ကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၌ ထုတ်လုပ်ပြီး နှစ်ရက်အတွင်း ၃၂၅ ၀၀၀ ခုရောင်းချပြီးဖြစ်သည်။
ရောင်းချရမှုသည် တစ်ပတ်အကြာတွင် ၇၄၀၀၀ခုသာ ရောင်းခဲ့ရပြီး ၇၈%ကျဆင်းသွားသည် PlayStation Vita ရောင်းချမှုသည် ဆက်တိုက်ကျဆင်းသွားပြီး ကိုးပတ်မြောက်တွင် အခု ၁၄၀၀၀သာရောင်းချခဲ့ရသည်။
References External links Official Playstation Vita Site Category:၂၀၁၁ခုနှစ်အတွင်း ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ပစ္စည်းများ Category:PlayStation (brand) Category:လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်များ Category:Portable media players Category:Sony consoles Category:Toys of the 2010s Category:Regionless game consoles။
မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ ရေနံယိုဖိတ်မှုသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရေနံထုတ်လုပ်ရေး သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးသော ရေနံယိုဖိတ်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ဗြိတိသျှ ရေနံထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဘီပီ (BP) အပိုင် ရေနက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (Deepwater Horizon) ကမ်းလွန်ရေနံတူးစင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပေါက်ကွဲပြီးနောက် ရေနံစိမ်းများ ၃ လကြာ မစဲတမ်းယိုဖိတ်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့မှသာ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ရှိ ရေနံတွင်းဝကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ရေနံတွင်း အလုပ်သမား ၁၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
နေ့စဉ် ရေနံစိမ်း ပေပါ ၁ သောင်းကျော်မှ ၁ သိန်းခန့် ယိုထွက်ခဲ့ပြီး မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ ရေပြင် စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂၅၀၀ ခန့်ကို ဖုံးလွှမ်းခဲ့ရာ အဏ္ဏဝါ ဂေဟစက်ကွင်းကို ထိခိုက်စေယုံသာမက ဒေသတွင်း ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလာရေး လုပ်ငန်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေသည်။
ဗောင်းတော်လေးဆယ် ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ် ရခိုင်လူမျိုးများ၏ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံများ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်တို့၏ ဆင်ယင် ထုံးဖွဲ့မှုတွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးပေါင်းစုံတို့၏ ဆင်ယင် ထုံးဖွဲ့ဘိသကဲ့သို့ မျိုးရိုးနှင့်ညီစွာ ဒေသအလိုက်၊ ဌာနအလိုက်၊ ကာလအလိုက် အဆင့်ဆင့် ထုံးဖွဲ့လာကြသည်။
မိမိတို့ဌာန၊ ကာလဒေသနှင့် ညီစွာ ထုံးဖွဲ့ဆင်ယင်သည်လည်း ရှိ၏။
နီးစပ်ရာတိုင်းပြည်များနှင့် လည်းကောင်း၊ ဆက်ဆံမိတ်ဖွဲ့ရာ တိုင်းပြည် များနှင့် လည်းကောင်း၊ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုများမှာ အနည်းငယ် တူညီနေသည်လည်း ရှိ၏။
မိမိတို့ဩဇာ လွှမ်းမိုး ရာ ထီးဆောင်းနန်းနေတို့မှ ဘဏ္ဍာတော်ဆက်သ၍ ရရှိသော အထည်မျိုးအုပ်မျိုး ဝတ်စားမျိုးတို့ကို ဆင်ယင် ထုံးဖွဲ့ရသည်လည်း ရှိ၏။
အခါတစ်ပါးစီ တို့၌ အခွင့်အရေးညီစွာ ဘုရင်မင်းမြတ် နှင့်တကွ မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ သားတော်၊ သမီးတော်၊ အိမ်ရှေ့ဥပရာ၊ မှူးတော် မတ်တော်၊ ကတ္တော်ဇုန္ဒတ် လောသကွက် စစ်တပ်စစ်ချီ၊ ဒိုင်းကျီဒိုင်းကျား အစရှိ သော ဝန်ကြီးများ၊ မြို့စားရွာစားများနှင့် တကွ အစေအပါးအပေါင်းတို့ကို ဌာနကာလနှင့် ညီအောင် ဝတ်စား ပေးသနားတော်မူသည်။
ထို့သို့ ဆောင်ရွက်ရာ၌ မှူးကြီးမတ်ကြီး သေနာပတိကြီးတို့သည် တိုက်ခိုက်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ လျှောက် တင်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ ဆုံးဖြတ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ လွန်ကဲ ထူးချွန်ခဲ့သည် ရှိသောအခါ ဗောင်းတော်စ လွယ်တော်တို့၌ အချွန်အတက် ပန်းခက်ပန်းရွက် အဆင့်အရစ်၊ ပုရစ်ဖူးတန်၊ တမာချွန်ကြာဖူး၊ ဆင်ကူးဆင် ပြောက်၊ တထောက်မကာရ်းကွက်၊ ညောင်ရွက် တောင့်တဲ့ဇာဗြဲ၊ ဒေါင်းဒလိပ်၊ တံဆိပ်၊ ပုဏ္ဍရိက ဒိပသဏ္ဌာန် ကြာမွန် ပဒုမ အစရှိသော တံဆိပ်နိမိတ်တို့ကို ဆင့်တိုး၍ မူလတွင် ဖြည့်စွက်ရသည်။
စလွယ်တော်တို့မှာ လည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြည့်စွက်ရသည်။
ဘွဲ့တော်- မည်တော်တို့မှာလည်း ဂုဏ်ထူး ထပ်ဆင့်ရသည်။
ဤသို့ ရခိုင်တို့တွင် ရဗ္ဗပူရ- သမုတ္တိဒေဝမင်းမှ စ၍ မြောက်ဦးခေတ် မဟာသမ္မတမင်း တိုင်အောင် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ လာကြသည်။
ယင်းဗောင်းတော် စလွယ် တော်တို့နှင့် ညီမျှစွာသော ပုတီး၊ နာဋောင်း၊ လက်ကောက်၊ ခြေကျင်း၊ ခါးကြိုး၊ ဒွါဒရာ၊ ပါလည်ကွဲ့၊ မောင်း ကွက်၊ ခါးချပ်၊ မိန်ညို အစရှိသော အဝတ်အစား တို့တွင်လည်း ရတနာမျိုးစုံ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဖျင်ပုဆိုး၊ ပိုးပုဆိုး တို့ကိုလည်းကောင်း စီခြယ်ဝတ်ဆင်ရသည်။
ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦး နေပြည်တော် ကောင်းစားစဉ် အခါက ဘစောဖြူစောမွန် (ကာလီမသျှာသလ်) မင်းတရားကြီးသည် ရန်အောင်ဇေယျ ပုထိုး တော်ကြီး ၏ အရှေးမောက်ခပ်ယွန်းယွန်း တစ်ခေါ်မကသော ခရီး၌ ဟမီဝန်မည်သော နတ်တောင်ကြီး၏ တောင်စွယ် အပေါင်းတို့တွင် တတိယမြောက် တောင်စွယ်၌ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့သည်။
ယင်းစေတီဂူ လက်ဝဲ-လက်ျာ နံရံတို့တွင် ထီးခဏ်း နန်းခဏ်း ထွက်တော်မူခဏ်း ရုပ်လုံးများကို ထုထား သည်။
ယင်းရုပ်လုံးမှ ထွက်တော်မူခဏ်း၌ ပါဝင်သော ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုတွင် မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေသည်။
ပုရောဟိတ် ဗောင်းထုပ်။
အတွင်းဝန် ဗောင်းထုပ်။
လွှတ်တော်ဝန် ဗောင်းထုပ်။
ဟူးရားသူကြီး ဗောင်းထုပ်။
ဇုန္ဒတ်လက်ျာပျံချီ ဗောင်းထုပ်(ရေတပ်)။
ဇုန္ဒတ်လက်ျာပျံချီ ဗောင်းထုပ်(ကြည်းတပ်)။
ဓားပိုင်ကြီး ဗောင်းထုပ်(ရေတပ်)။
ဟူးရားသွေားကြီး ဗောင်းထုပ် စသည့်ဗောင်းထုပ်တော်တို့ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မင်းခဏ်းမင်းနားတို့တွင် မည်သို့ဆင်ယင်ပုံ၊ တစ်ခေတ်နှင့်တစ်ခေတ် အပြောင်းအလွဲရှိပုံတို့ကို ဝေဖန်နှိုင်းညှိ နိုင်သည်။
အဆောင်အယောင် အနေအထားတို့ကိုလည်း သိနိုင်သည်။
ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုကို မြင်ရခြင်းအားဖြင့် ရှေး ဟောင်းနိပါတ်တော်နှင့် ပြဇာတ်တို့ကို ကပြရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
"ဗောင်းတော်လေးဆယ်၊ စလွယ် တော်ကိုးပါး၊ ခါးကြိုးငါးရပ်၊ လက်စွပ် ရှစ်ဆယ့်တစ်၊ လည်ရစ် ကိုးသွယ်၊ နဗေကိုးဆင့်၊ ကြည်ပါင့် ဆယ့် ခြောက်၊ လက်ကောက် နှစ်ဆယ်၊ ပန်းသွယ်ငါးမျိုး၊ ဆံထိုးရှစ်ခု၊ ပန်းစံရှစ်ချပ်၊ ခြေစွပ်ခုနစ်ပါး၊ ကိုယ်လွှားငါး မျိုး၊ အဘိုးအနဂ္ဃ၊ ထိုက်တန်လှသည့်၊ ဇရာမစ္စာ၊ ဒလိုဒါဥပ္ပ၊ သေဠိယနှင့်၊ ဗြဟ္မဏပုရောဟိတ်၊ နိမိတ်ဖြတ် ဟူရားသွေး၊ ရှေ့ပြေးသံတော်ဆင့်၊ မျိုးမြင့်၊ မျိုးမြတ်၊ ပရိသတ်တို့၊ တင့်အပ်ဆင့်ရာ၊ အဖြာဖြာကို၊ လင်္ကာဤ သို့ ကုံးသတည်း" ဟူ၍ ရခိုင်နိဒါန်းကျမ်း ပထမတွဲ၌လာသည်။
thumb|ဦးစံသာအောင် ဦးစံသာအောင် ( ခရစ် ၁၉၂၅ - ၁၉၈၁ ) သည် ရခိုင်နှင့်မြန်မာ လူမှုရေးနယ်ပယ်၊ ပညာရေး နယ်ပယ်၊ စာပေယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ် အသီးသီးတွင် ထင်ရှားသူဖြစ်ပြီး ၁၉၇၁-ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု၊ သုတပဒေသာ (သိပ္ပံနှင့်အသုံးချသိပ္ပံဘာသာရပ်) ဆုရ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးဦးစံသာအောင်ကို ၁၉၂၅ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့၊ ရွှေပြားရပ်၌ အဖဦးသာဇံဦး A.T.M , K.S.M (အငြိမ်းစား စက်ရှင်တရားသူကြီး)၊ အမိဒေါ်မဘု တို့မှ မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က တီတီစီကျောင်း၊ သာယာဝတီ၊ မြင်းခြံ၊ စစ်တွေ အစိုးရ စာသင်ကျောင်းများတွင် ပညာသင်၍ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တန်းမြင့် ကျောင်းထွက် စာမေးပွဲကို စစ်တွေ အစိုးရ အထက် တန်း ကျောင်းမှ အောင်မြင်သည်။
ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များတွင် ဂုဏ်ထူးရသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒဂုဏ်ထူးဘွဲ့ကို အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သော ပထမတန်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပါမောက္ခဒေါက်တာမောင်မောင်ခ၏ ပထမဦးဆုံး ဂုဏ်ထူးတန်း ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန်ရူပဗေဒပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ရာ သန့်စင်ရူပဗေဒဘာသာဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနတွင် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်။
၁၉၅၁ တွင် ရူပဗေဒ လက်ထောက်ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းသည်။
၁၉၇၀ပြည့်နှစ်အောက်တိုဘာလတွင် တက္ကသိုလ်များအုပ်ချုပ်ရေးရုံး၌ ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်များ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါမောက္ခအဖြစ် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အထက်တန်းပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
သိပ္ပံနှင့် ရူပေဗဒနယ်ပယ် ဦးစံသာအောင်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမောင်မောင်ခနှင့် တွဲဖက်၍ အထက်တန်းကျောင်းသုံး ရူပဗေဒ စာအုပ်များကိုလည်းကောင်း၊ သိပ္ပံ ဥပစာတန်းများအတွက် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ရူပဗေဒ စာအုပ်များကိုလည်းကောင်း ရေးသားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် တတိယနှစ် မက္ကင်းနစ် စာအုပ်ကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ ဦးစံသာအောင်သည် စာပေအရေးအသား ကောင်းသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၍ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆုကို သိပ္ပံနှင့် အသုံးချ သိပ္ပံဘာသာရပ်၌ 'ရူပဗေဒအကြောင်း သိကောင်းစရာ' စာအုပ်ဖြင့် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ရခိုင်အမျိုးသား စာဆိုများအနက် ဦးစံသာအောင်သည် အမျိုးသားစာပေဆုကို ပထမဦးဆုံး ဆွတ်ခူးခဲ့သူဖြစ်သည်။
သိပ္ပံ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို အင်္ဂလိပ်-မြန်မာသတင်းစာများ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များတွင်ရေးသားခဲ့သည်။
သိပ္ပံဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ဖြစ်သော ရူပဗေဒအကြောင်းသိကောင်းစရာ(၁၉၇၁) ကွန်ပျူတာ (၁၉၇၃) အက်တမ်နှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင် (၁၉၇၄) စသည့်စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် အထိ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဗီယင်နာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီများတွင် ပြုလုပ်သော သိပ္ပံဆွေးနွေးပွဲများ၊ အဏုမြူဓာတ်ပေါင်းဖိုဆိုင်ရာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ သိပ္ပံကိရိယာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ အာကာသသိပ္ပံ ဆွေးနွေးပွဲများသို့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံ၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု (ယခု ရုရှားဖရက်ဒေးရှင်းနိုင်ငံ) တို့၌ ပညာရေးလုပ်ငန်းများ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးနယ်ပယ် ၁၉၇၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ တွင် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် စတုတ္ထအစည်းအဝေးတွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲတွင် စစ်တွေမြို့ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂) မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမ အစည်းအဝေးတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ကျင်းပရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ အကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ အစည်းအဝေးတွင် သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၇၉ ၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၂) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသို့ လေ့လာရေးခရီးသွားရောက်ခဲ့သည်။
ရခိုင်အမျိုးသမီးအသင်း(ရန်ကုန်)မှ ထုတ်ဝေသည့် မြတ်ပန်းသဇင်မဂ္ဂဇင်းမှ မောင်မောင်ထွန်းအောင် (ကျန်းမာရေး) ရေးသားသည့် အမျိုးသားစာပေဆုရ ရခိုင်စာဆိုများ ဆောင်းပါးမှ ထုတ်နုတ်ဖော်ပြပါသည်။
ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းသုတေသန ဦးစံသာအောင်သည် ရှေးဟောင်း ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာ အက္ခရာရင်းမြစ် ပညာရှင် ဦးသာမြတ်ကို စံပြု၍ သိပ္ပံ ပညာ နယ်ပယ်မှ ဝိဇ္ဇာပညာရပ် နယ်ပယ်သို့ ကူးပြောင်းလာသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရခိုင်လူမျိုးတိုင်းရင်းသားများထဲမှ ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းသုတေသီပညာရှင်များ ဖြစ်သော ဦးစံရွှေဘု၊ ရခိုင်ပဏ္ဍိတ် ဦးဦးသာထွန်း၊ ဦးအောင်သာဦး တို့ထင်ရှားခဲ့သည့်အပြင် ဦးစံသာအောင်သည်လည်း ရူပဗေဒ ပါမောက္ခ၊ အထက်တန်းပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ထမ်း ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးဟောင်း ရခိုင်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ပညာရှင် အဖြစ် ပိုမို ထင်ရှားခဲ့သည်။
သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ စာပေများလည်းရေးသားခဲ့ရာ အောက်ပါစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မှ ရခိုင်ပြည်သုံးအက္ခရာ(၁၉၇၄) အာနန္ဒာစန္ဒြ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီမင်း (၁၉၇၅) ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ (၁၉၇၉) ရှေးဟောင်းရခိုင်ပြည် ဗုဒ္ဓအနုပညာ - The Buddhist Art at Ancient Arakan (၁၉၇၉) (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်) အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မှ ရခိုင်ပြည်သုံးအက္ခရာ(၁၉၇၄) ခေတ်ဦးရခိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ ဦးစံသာအောင်၏ ပထမဦးဆုံး သုတေသန လက်ရာမှာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေရေးသားခဲ့သော ‘အေဒီခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မီ ရခိုင်ပြည် သုံးအက္ခရာ’ စာအုပ် ဖြစ်သည်။
ဤစာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ စာရေးသူက နိဒါန်းတွင် - “ဤစာအုပ်တွင် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံသုံး ဗြာဟ္မီ အက္ခရာအကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မီ အက္ခရာများ အကြောင်းကို လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ယင်းတို့ မည်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာပုံကိုလည်း ရှင်းလင်းထားသည်။
ယင်းနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရသော ကျောက်စာများ၊ ခေါင်းလောင်းစာများ၊ ဒင်္ဂါးစာများ၊ ကြေးနီပြားစာ စသည်တို့ကို သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်နှင့်တကွ မူရင်းစာကိုပါ ယနေ့သုံး မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ပြန်ဆို ကူးရေး၍လည်း ဖော်ပြထားသည်။
ယင်းရို့ကို စုစည်းပြီး ၆ ရာစု မတိုင်မီ ရခိုင် ပြည် နယ်သုံး ဗျည်းနှင့် သရရို့ကို ထုတ်ယူ၍ ဖော်ပြထားသည်” ဟု ရှင်းလင်းထားသည်။
ထိုသို့ ရှင်းလင်းရာတွင် ဗြာဟ္မီ အက္ခရာများ ခေတ်အဆက် ဆက်ပြောင်းလဲလာပုံ ဇယား၊ ဓာတ်ပုံ၊ အဓိ ပ္ပာယ် ရှင်းလင်းချက်၊ မှတ်ချက်များနှင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြထားသည်။
တဖန် ယင်းရို့ကို ခြုံငုံ သုံးသပ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်သုံး အက္ခရာများသည် ပျူအက္ခရာနှင့် လည်းကောင်း၊ ကဒံဗ၊ ပလ္လ အက္ခရာများနှင့် လည်း ကောင်း ကွဲပြား ခြားနားသည်။
ဆင့်ပွား မဟုတ်ဟု တင်ပြထားသည်။
ရှေးဟောင်းရခိုင် အက္ခရာရင်းမြစ် ပြောင်းလဲလာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် စနစ်တကျ လေ့လာ တင်ပြထားသော သုတေသနလက်ရာ တရပ် ဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာစန္ဒြ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီမင်း (၁၉၇၅) ရှေးဟောင်း ရခိုင်သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် စနစ်တကျ တူးဖော်မှု အားနည်းခဲ့ပါသည်။
ထို့ပြင် ရခိုင် ရာဇဝင်သည်လည်း အခြားသော ရာဇဝင်များ နည်းတူ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ရှေးဟောင်း အစဉ်အလာ ပြောစကားများ၊ ထူးကဲ အံ့ဩဖွယ်ရာများနှင့် ဆက်နွယ်နေသဖြင့် တိကျခိုင်မာမှု မရှိလှပေ။
သို့သော် အေဒီ ၇၂၉ ဝန်းကျင်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ယူဆသော အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို ရခိုင်ပြည် နယ် မြောက်ဦးမြို့ရှိ သျှစ်သောင်းဘုရား၌ တွေ့ရှိခဲ့ရာမှ ခေတ်ဦးရခိုင် သမိုင်းသည် ပိုမို ပီပြင်လာသည်။
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို သျှစ်သောင်းဘုရား အနီးတွင် တွေ့သာကြောင့် သျှစ်သောင်းဘုရား ကျောက်စာ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာအရ ရခိုင် ဝေသာလီမြို့ဟောင်း သည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အစော ဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံများဟု ယူဆသော ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ သရေခေတ္တရာ ရို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဟု ပညာရှင်များ က သတ်မှတ် ကြပါသည်။
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာကို ပထမဦးဆုံး အဓိပ္ပာယ် ဖော်ထုတ်၍ စာတမ်းရေးသားပြုစုကြသူများမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစရှိသော နိုင်ငံတကာမှ သုသေတနပညာရှင်များဖြစ်ပါသည်။
အာနန္ဒစန္ဒြ ကျောက်စာနှင့်ပက်သက်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် အပြည့်အစုံဆုံး သုတေသန လက်ရာ ပြပါ ဆိုလျှင် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ဦးစံသာအောင်၏ ‘အာနန္ဒစန္ဒြ၊ ရှစ်ရာစု ရခိုင်ဝေသာလီ မင်း’ စာအုပ် ကို ပြရမည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါစာအုပ်တွင် လိုအပ်သော ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ၊ ရုပ်ပုံများ အပြည့်အစုံ ပါဝင်သည်။
ကျောက်စာကို တလုံးချင်း အဓိပ္ပာယ် ဖလှယ်၍ ကျောက်စာ ဖတ်ပုံ နည်းစနစ်ကို ရှင်းလင်းထားသည်။
ထို့ပြင် ခေတ်ဦး ရခိုင်မင်းဆက် အမည်များကို ကျောက်စာပါ သက္ကရာဇ်များနှင့် ညှိနှိုင်းထားရာ ရခိုင်သမိုင်း၊ ဒင်္ဂါးနှင့် ဗုဒ္ဓ အနုပညာ လေ့လာလိုသူများ အတွက်ပါ အထူး အသုံးဝင်လှပါသည်။
ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ (၁၉၇၉) ဦးစံသာအောင်၏ တတိယမြောက် သုတေသန လက်ရာမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ထွက်ပေါ်ခဲ့သော ‘ရခိုင် ဒင်္ဂါးများ’ ဖြစ်သည်။
ယင်းစာအုပ်ကို ဦးစံသာအောင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Lancashire and Chesice Numismatic Spciety မှ ‘Arakanse Coins’ အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။
ဘာသာပြန်သူမှာ မစ္စတာ ရော်ဘင်ဆင် (Mr. Robinson) နှင့် အေးဆက် (Aye Set) တို့ဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလျ အမျိုးသား တက္ကသိုလ်မှ ပင်မလာဂတ်မန်း (Pamela Gutman) သည်လည်း ၎င်း၏ Ph.D ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဦးစံသာအောင်နှင့်တွဲဖက်ကာ ‘ခေတ်ဦးရခိုင်’ (Ancient Arakanhttps://openresearch-repository.anu.edu.au/handle/1885/47122) ဟူသော သုတေသနခေါင်းစဉ်ဖြင့် မြောက်ဦးတွင်သုတေသစာတမ်း ပြုခဲ့ပါသည်။
ဦးစံသာအောင်၏ ‘ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ’ စာအုပ်တွင် ဒင်္ဂါးများ ပေါ်ပေါက်လာပုံ၊ ရှေးဟောင်း ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ၊ ရခိုင် ဝေသာလီ ဒင်္ဂါး များကို ရခိုင် ရာဇဝင်များနှင့် ညှိခြင်း၊ အာနန္ဒစဏ္ဍန္ဒမင်း ကျောက်စာပါ ရှေးမင်းများ၊ ဒင်္ဂါးစာများ ဖတ်ရန် ဗျည်းနှင့် သရများ၊ ဒင်္ဂါးပြုလုပ်သော ပစ္စည်း၊ အရွယ်အစားနှင့် အလေးချိန်၊ ရခိုင်ဒင်္ဂါး ၁၄၈ပြား၏ ဓာတ်ပုံများ စသဖြင့်ပြည့်ပြည့်စုံစုံဝေဝေဆာဆာဖော်ပြထားပါသည်။
“ရှေးဟောင်း ဒင်္ဂါးတပြားသည် ခေတ်တခေတ်၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ စာပီ အနုပညာနှင့် ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုကြီး တရပ်လုံးကို လွှမ်းခြုံထားရကား အမျိုးသား သမိုင်းကို သိလို သူတိုင်း ဒင်္ဂါးသမိုင်းကို လေ့လာကြရမည် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုသို့သော သမိုင်းအတွက် ဦးစံသာ အောင်၏ ‘ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ’ သည် ပုဗ္ဗမင်္ဂလာပင် ဖြစ်တော့သည်။
သက္ကတဘာသာ ကျွမ်းဝင်လိုသူများ၊ ရှေး ဟောင်း အက္ခရာ လက်ရေးပညာကို လေ့လာလိုသူများ၊ သမိုင်းပညာသျှင်များ၊ ဘောကဗေဒ ပညာရှင် များ စသည်ရို့ လေ့လာထိုက်သည့် ကျမ်းတဆူ ဖြစ် သည်” ဟု ကြိုဆိုဝေဖန်ထားပါသည်။
ရှေးဟောင်းရခိုင်ပြည် ဗုဒ္ဓအနုပညာ(၁၉၇၉) ဦးစံသာအောင်၏ နောက်ဆုံးလက်ရာမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ခေတ်ဟောင်း ရခိုင် ဗုဒ္ဓ အနုပညာလက်ရာများ ‘The Buddhist Art of Ancient Arakan’ စာအုပ် ဖြစ်သည်။
ဤစာအုပ်တွင် အေဒီ ၈ ရာစု အာနန္ဒြမင်း မတိုင်မီ ရခိုင် ရာဇဝင်လာ မင်းဆက်များ ကို ခေတ် သုံးခေတ် ပိုင်းခြား၍ မင်းဆက် ဇယားများနှင့် တင်ပြသည်။
ထို့နောက် ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီမြို့ဟောင်း တို့ကို မြေပုံအညွှန်းနှင့် အသေးစိတ် လေ့လာ တင်ပြထားသည်။
ထိုမှတဆင့် ရခိုင်ဒေသမှ တူးဖော် တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ရုပ်ပွားတော်များ၏ မုဒြာဟန် အမျိုးမျိုးကို ဆွေးနွေး တင်ပြ သည်။
ထို့ပြင် ထူးခြားသော မကိုဋ်ဆောင်း ရုပ်ပွားတော်များနှင့် ပြည့်ဖြိုးဟန် (ဗိုက်ပူ) ရုပ်ပွားတော်များ ကို လေ့လာ ရှင်းလင်း ထား သည်။
ဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်များ အပြင် ရခိုင် ရှေးဟောင်းဒင်္ဂါးများ၊ အုတ်ခွက် များ၊ ကြေးနီပြား၊ ကြေးခေါင်း လောင်းနှင့် ကြေးဆီမီးတိုင် ရုပ်တု အမျိုးမျိုး ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ ၊ ကျောက်စာ မိတ္တူများ ပါဝင်ရာ ခေတ်ဦးရခိုင် ဗုဒ္ဓ အနုပညာနှင့် ပတ်သက်၍ အားရဖွယ် ကျမ်းတစောင် ဟု ပညာရှင်များ၏ သုံးသပ်မှုကိုရရှိခဲ့သည့် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပါသည်။
ဘဝဖြတ်သန်းမှု ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သည်။
အားကစား အနေဖြင့် ရေကူးခြင်းကိုအထူးဝါသနာပါခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရေကူးအဖွဲ့ချုပ်မှ ၁၉၅၀ခုနှစ်တွင်ကျင်းပခဲ့သည့် အင်းယားကန်ဖြတ်ရေကူးပြိုင်ပွဲတွင်ဆုတံဆိပ်ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရခိုင်ကုန်သည်မိသားစုမှ သမီးဖြစ်သူ စောစော(ဒေါ်) (ခ) မော်လီဇံ နှင့်အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။
သားသမီးများအဖြစ် ဒေါက်တာစောထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာနှင်းပွင့်အောင်၊ ဒေါက်တာရွှေဇင်အောင်၊ ဦးစောမြအောင်တို့ကိုဖွားမြင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်များ တိုင်းရင်းသားစာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီတွင် စတင်တည်ထောင်သည့်နှစ်မှ စ၍ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် အထိ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ကွယ်လွန်သည်အထိ နာယက အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးစံသာအောင်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက်၊ အသက် (၅၆ )နှစ်အရွယ်တွင်ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား စောထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာ။
‘ဦးစံသာအောင်နှင့် ဘဝမှတ်တိုင်များ’၊ ရခိုင်တန်ဆောင်၊ အမှတ် ၁၉ (၁၉၆၆) စာ ၁၅-၂၃။
စံသာအောင်၊ ဦး။
‘အေဒီ ခြောက်ရာစုနှင့် ယင်းမတိုင်မီ ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ’။
ရန်ကုန်၊ ဥမ္မာအောင်စာပေ၊ ၁၉၇၄။
တိုးလှ၊ ဦး။
‘ရခိုင်ဒင်္ဂါးများ၊ စာအုပ်ဝေဖန်ချက်’၊ တက္ကသိုလ် ပညာပဒေသာ စာစောင်။
တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၅ (စက်တင်ဘာ ၁၉၇၉) စာ ၁၇ဝ-၁၇၂။
Embree, John F.Biliography of the People’s and cultures of Mainland Southeast Asia, by John F. Embree and Lillian Ota Dotson. New Haven: Yale University, 1950. ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ ကဏ္ဍ:၁၉၂၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၁ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ။
ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီ(၁၉၂၉-၁၉၈၄) ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီ (၁၉၇၅)ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု{သုတပဒေသာ(ဝိဇ္ဇာ) မြန်မာအမျိုးသမီးများအနက် ပီအိပ်ချဒီဘွဲ့ကို အစောဆုံးရရှိခဲ့သူများစာရင်းတွင် ကမန်အမျိုးသမီးတစ် ဦးဖြစ် သော ဒေါ်ရီရီလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကမန်လူမျိုး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ရီရီကို(၁၉၂၉)ခုနှစ်၊မတ်လ(၁၄)ရက်နေ့တွင် သံတွဲ့မြို့၌ အဖဦးဘစိန်၊ အမိဒေါ်ခိုင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။
(၁၉၃၅)ခုနှစ်တွင် စစ်တွေကွန်ဗင့်ကျောင်း၌စတင်ပညာသင်ခဲ့သည်။
(၁၉၄၆)ခုနှစ်တွင်ဆယ်တုန်းကို စာမေး ပွဲအောင်မြင်သည်။
(၁၉၅၂)ခုနှစ်တွင် ရာဇဝင်ဂုဏ်ထူးတန်းကိုဒုတိယတန်း(က)အဆင့်ဖြင့် အောင်မြင် သည်။
ထိုနှစ်၌ပင် ပညာတော်သင်အဖြစ်ဖြင့်လန်ဒန်တက္ကသိုလ်အရှေ့တိုင်းနှင့် အာဖရိကပညာရပ် ဆိုင်ရာကျောင်း (School of oriental and African Studies) တွင်တက်ရောက်ခဲ့၍ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပီအိချ်ဒီ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်၌ သုတေသနအရာရှိအဖြစ် ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဆိုင်ရာကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိူင်ငံသုတေသနအသင်းဂျာနယ်၊ သမိုင်းတံခွန်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့်လူမှုရေးသိပ္ပံ ဂျာနယ် စသည့် သုတေသနဂျာနယ်များတွင် သုတေသနစာတမ်းများရေးသားခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပြက္ခဒိန် (၁၇၀၁-၁၈၂၀) ကိုရေးသား၍ ယဉ်ကျေးမှုဌာနမှထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့ပြင် သုတေသနအဘိဓာန်များ မှတ်စု အမှတ်စဉ်(၁)ကိုရေးသား၍ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းမှပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။
နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသနဦးစီးဌာနတွင် အကြီးတန်းသုတေသနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း (၁၉၈၄)ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာရီရီသည် မြန်မာနိူင်ငံအခြေအနေ(၁၇၁၄-၅၂)စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၇၅ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ၊ဝိဇ္ဇာ)ကို ရရှိခဲ့သည်။
ညောင်ရမ်းမင်းဆက်နှင့်အင်း၀မင်းဆက်များ လက်ထက်မြန်မာနိူင်ငံ ၏အခြေအနေကို အသေးစိတ်သုတေသနပြု၍တင်ပြခဲ့သည်။
ဒေါက်တာရီရီသည် ရခိုင်အမျိုးသမီးစာဆိုများအနက် အမျိုးသားစာပေဆုကိုပထမဆုံးဆွတ်ခူးခဲ့သော စာပေ ပညာရှင်တစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။
မောင်မောင်ထွန်းအောင်(ကျန်းမာရေး)ရခိုင်အမျိုးသမီးအသင်း(ရန်ကုန်)မှထုတ်ဝေသည့်မြတ်ပန်းသဇင်မဂ္ဂဇင်းမှ မောင်မောင်ထွန်းအောင် (ကျန်းမာရေး) ရေးသားသည့် အမျိုးသားစာပေဆုရ ရခိုင်စာဆိုများ ဆောင်းပါးမှ ထုတ်နုတ်ဖော်ပြပါသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumbnail|နွယ် (စစ်တွေ) (၁၉၃၂-၂၀၁၁) နွယ် (စစ်တွေ) (၁၉၃၂-၂၀၁၁) နွယ် (စစ်တွေ)ကို ဦးအောင်ထွန်းဦး၊ ဒေါ်စိန်ပုတို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်တွင် စစ်တွေမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
အမည် ရင်းမှာ ဒေါ်အုံးခင်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဖခင်အလုပ်ပြောင်းရာမြို့များဖြစ် သည့် ပုသိမ်၊ မော်လမြိုင်၊ ပဲခူးမြို့များ၌ ပညာသင် ကြားခဲ့ရသည်။
ပဲခူးမြို့မှ အင်းစိန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်စဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့လာရာ မိတ္ထီလာမြို့အနီး နတ်ကြီးကုန်းကျေးရွာ တွင် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကို ပုန်းရှောင်နေခဲ့ရသည်။
စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက် ဖခင်အလုပ်ပြောင်းရွှေ့ရာ မွေးရပ်မြေ စစ်တွေမြို့သို့ တစ်ဖန်ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် အထိ အဋ္ဌမတန်း၊ နဝမတန်းနှင့် ဒသမတန်းပညာ များကို စစ်တွေမြို့၌ သင်ကြားအောင်မြင်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေဇံအောင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်ကပင် ကဗျာများစတင်ရေးသားသည်။
ထိုစဉ်က ကလောင် အမည်ကို မာလာနွယ်ဟုသုံးသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရောက်စဉ် ကလောင်အမည်နွယ် (စစ်တွေ) အဖြစ် ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်ထုတ် အိုးဝေဂျာနယ်နှင့် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင်ဖော်ပြခဲ့သော "ချစ်မြေလွှာ" ကဗျာသည် စစ်၏အနိဋ္ဌာရုံများကို ဖော်ကျူးထားသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် "စစ်မဲ့ကမ္ဘာ"ကဗျာကို ဒေါင်းနွယ်ဆွေက ပြိုင်ပွဲတွင်ထည့်သွင်းခဲ့ရာ "သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း" ဒုတိယဆုရရှိခဲ့သည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ပညာရေးဌာနတွင် ဝင်ရောက် တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ ဘီအီးဒီဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။