kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အထူးသဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ အသံလွှင့်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် အာရပ်ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားသမဂ္ဂ သည် အာရပ်ကမ္ဘာ တစ်ခုလုံးအတွက် အကြောင်းအရာများကို ပံ့ပိုးပေးလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် စံနှုန်းအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ ဒေသန္တရအသံလွှင့်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ ဘာသာစကား။
အထူးသဖြင့် The Voice of the Arabs ရေဒီယိုအသံလွှင့်ဌာနတွင် ဒေသအနှံ့မှ ပရိသတ်များရှိပြီး Modern Standard Arabic မှလွဲ၍ အခြားမည်သည့်အရာမဆို အသုံးပြုမှုကို သိသိသာသာ ကွဲလွဲမှုမရှိဟု ရှုမြင်ပါသည်။
အီဂျစ်သတင်းစာ (၃)စောင် ( Al-Ahram ၊ Al-Masry Al-Youm နှင့် Al-Dustour ) ဇီနဘ် အီဘရာဟင်သည် သတင်းစာတစ်ခုစီတွင် အီဂျစ်အာရဗီဘာသာဖြင့် ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ခေါင်းစီးအရေအတွက် စုစုပေါင်း ကွဲပြားကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။
အလ်-အာရမ် မပါဝင်ပါ။
Al-Masry Al-Youm သည် အီဂျစ်တွင် ခေါင်းစီးသတင်းများ၏ ပျမ်းမျှ 5% ရှိပြီး Al-Dustour သည် ပျမ်းမျှ 11% ရှိသည်။
Classical Arabic နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော Egyptian Arabic အဆင့်အတန်းကြောင့် အီဂျစ်တွင် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်သည်၊ Egyptian Arabic ကို "ဒေသိယ စကား" သို့မဟုတ် "ဘာသာစကား" ဟု သတ်မှတ်သင့်သည်ဆိုသော မေးခွန်းသည် ငြင်းခုံခြင်း၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်နိုင်သည်။
လူမှုရေးဘာသာဗေဒ တွင်၊ Egyptian Arabic သည် ဘာသာစကားများဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း၊ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ ညီညွတ်ကြသည်။
အများအားဖြင့် ခေတ်မီ Standard Arabic (MSA) တွင်။
ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိက ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ။
အာရဗီအက္ခရာ သည် အာရဗီ နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ အခြားဘာသာစကားများစွာကို ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသည့် စာရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပါရှန်း ( ဖာစီ / ဒါရီ )၊ မလေး ( ဂျာဝီ )၊ ဥဂါး ၊ ကာ့ဒ ်၊ ပန်ချာပီ ၊ စင်ဒီ ၊ ဘလ် တီ၊ ဘာလို ချီ၊ ပါရှတို ၊ လူးရစ် ခ်ျ၊ အူရဒူ ၊ ကက်ရှ်မီးယား ၊ ရိုဟင်ဂျာ ၊ ဆိုမာလီ နှင့် မန်ဒင် ကာတို့ဖြစ်သည်။
Mahinnaz Mirdehghan. 2010. Persian, Urdu, and Pashto: A comparative orthographic analysis. Writing Systems Research Vol. 2, No. 1, 9–23. 16 ရာစုအထိ စပိန်ဘာသာဖြင့် စာသားအချို့ရေးရန်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ထို့အပြင် 1928 ခုနှစ်တွင် ဘာသာစကား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မတိုင်မီက ၎င်းသည် တူရကီ ၏ အရေးအသားစနစ်ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသော နိုင်ငံအရေအတွက်ဖြင့် ဒုတိယအသုံးအများဆုံး စာရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး ၊ လက်တင်နှင့် တရုတ်စာများပြီးလျှင် တတိယမြောက် အသုံးပြုသူဦးရေဖြင့် တတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။
အာရပ်များ (အာရပ် ; "Arab." Cambridge English Dictionary. UK: Cambridge University Press. singular , DIN 31635 : , ၊ အများကိန်း , DIN 31635 : , အာရဗီ အသံထွက်- ) ၊ အာရပ်လူမျိုးများဟုလည်းသိကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် အနောက်အာရှ၊ မြောက်အာဖရိက၊ အာဖရိကဦးချို နှင့် အနောက် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ကျွန်းစုများ ( ကိုမိုရော့စ် အပါအဝင်) အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အဓိကနေထိုင် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။
အာရပ်လူမျိုးစုများသည် အမေရိက ၊ အနောက်ဥရောပ၊ အင်ဒိုနီးရှား ၊ တူရကီ နှင့် အီရန် တို့တွင် ထင်ရှားသောအရေအတွက်ဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တည်ရှိသည်။
Chapter 4. Modern Standard Arabs". Nationalism, Language, and Muslim Exceptionalism, Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2015, pp. 53-85. https://doi.org/10.9783/9780812291018.53 ကိုးကား ကဏ္ဍ:CS1: long volume value ကဏ္ဍ:စပိန်ဘာသာစကား ရင်းမြစ်များ ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ (es) ကဏ္ဍ:အာရပ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ။
အာရပ်ကမ္ဘာ ( ) သည် အာရပ်ဇာတိမြေ ( ၊ ) အာရပ်လူမျိုး ( ) ၊ ) ၊ အာရပ်နယ်မြေ သို့မဟုတ် အာရပ်ပြည်နယ်များ ၊ အာရပ် အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သည့် အာရပ်နိုင်ငံ 22 နိုင်ငံ ပါဝင်ပါသည်။
Frishkopf: 61: "No universally accepted definition of 'the Arab world' exists, but it is generally assumed to include the twenty-two countries belonging to the Arab League that have a combined population of about 280 million (Seib 2005, 604). For the purposes of this introduction, this territorial definition is combined with a linguistic one (use of the Arabic language, or its recognition as critical to identity), and thereby extended into multiple diasporas, especially the Americas, Europe, Southeast Asia, West Africa, and Australia." ဤနိုင်ငံအများစုသည် အနောက်အာရှ ၊ မြောက်အာဖရိက ၊ အနောက်အာဖရိက နှင့် အရှေ့အာဖရိကတို့တွင် တည်ရှိသည်။
ထိုဒေသသည် အနောက်ဘက်ရှိ အတ္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာ မှ အရှေ့ဘက်ရှိ အာရေဗျပင်လယ် အထိ၊ မြောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ် မှ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အထိ ကျယ်ပြန့်သည်။
အာရပ်ကမ္ဘာ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို Mashriq ဟုခေါ်ပြီး အနောက်ဘက်ခြမ်းကို Maghreb ဟုခေါ်သည်။
အာရပ် ဘာသာစကားကို အာရပ်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဘုံစကားအဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ကဏ္ဍ:အာရပ်ဘာသာစကား ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိက ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု ဒေသများ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ။
thumb|Headquarters of the Arab League, Cairo အစ္စရေးတို့၏ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်ကို သပိတ်မှောက်ခြင်းသည် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ ချမှတ်ထားသော မဟာဗျူဟာဖြစ်ပြီး အာရပ်နှင့် အာရပ်နိုင်ငံများနှင့် အစ္စရေးတို့ ကြားတွင် စီးပွားရေးနှင့် အခြားဆက်ဆံရေးများကို သပိတ်မှောက်ရန် နှင့် ထိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် စစ်ရေးအင်အားကို တိုးလာစေသည့် အစ္စရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှုအားလုံးကို ရပ်တန့်ရန် အထူးပြုလုပ်ထားသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်သော အစ္စရေးမဟုတ်သော ကုမ္ပဏီများကို သပိတ်မှောက်ရန် ဒုတိယမြောက် သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်သော အခြားကုမ္ပဏီများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများကို နာမည်ပျက်စာရင်းသွင်းခြင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ ကဏ္ဍ:ကိုးကားမဲ့အဆိုများပါ ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ။
အာရဗီစာပေ ( / ALA-LC : al-Adab al-'Arabī ) သည် အာရဗီဘာသာစကားဖြင့် စာရေးဆရာများမှ ထုတ် သော စကားပြေနှင့် ကဗျာနှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သည်။
စာပေအတွက်သုံးသော အာရဗီစကားလုံးမှာ Adab ဖြစ်ပြီး ကျင့်ဝတ်၏ အဓိပ္ပါယ် မှဆင်းသက်လာပြီး ယဉ်ကျေးခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကြွယ်ဝခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
Firmage, Edwin Brown and Wiess, Bernard G. and Welch, John W. Religion and Law. 1990, page 202-3 ကဏ္ဍ:အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အာရဗီ စာပေ။
ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများကို ပြသသောမြေပုံ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ပြည်နယ်များသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ထိစပ်နေသော အာရပ်နိုင်ငံအုပ်စုတစ်စုကို ရည်ညွှန်းသည်။
ဒေသတွင်းတွင် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်ခုနစ်နိုင်ငံရှိပြီး ဘာရိန်း ၊ ကူဝိတ် ၊ အီရတ် ၊ အိုမန် ၊ ကာတာ ၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု တို့ ဖြစ်သည်။
အီရတ်မှလွဲ၍ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ထိစပ်နေသော နိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံသည် လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ တူညီမှုများရှိသည်။
စင်္ကာပူရှိ အာရပ်လူမျိုး အများစုသည် ဟက်ဒရာမိတ်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏မျိုးရိုးများကို ဟက်ဒရာမုတ် ၊ ယီမင်ဟုခေါ်သော အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၏တောင်ဘက်ခြမ်းဇာတိနေများဖြစ်ကြသည်။
ထိုနေရာတွင်နေထိုင်သူအချို့ကို ဟက်ဒရာမိသ်ဟုခေါ်သည်။
ထိုနေရာသည် အများအားဖြင့် ကန္တာရဒေသဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော မြေဩဇာကောင်းသော ဧရိယာများမှာ သေးငယ်ပြီး ဝါဒီဒေသတွင် စုစည်းပါသည်။
ဤကြမ်းတမ်းသောသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ဟက်ဒရာမိသ်တို့အား ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန်နှင့် လိုအပ်သည့်ပစ္စည်းများကိုရယူရန် ဒေသမှထွက်ခွာရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
၎င်းတို့သည် ဒေသအများအပြားသို့ ခရီးထွက်ပြီး ကုန်သွယ်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ဤနယ်များ ( ဟိုက်ဒရာဘတ် ၊ အိန္ဒိယ (၁၉၄၇ ခုနှစ်မတိုင်မီ)၊ ဒါ-စ်-ဆလာမ် နှင့် အရှေ့အာဖရိကအပြင် မလာယာနှင့် နယ်သာလန် အရှေ့အိန္ဒိယနယ်များ )ပါဝင်သည်။
ဝိဇ္ဇောတာရုံဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိဇ္ဇောတမဟာထေရ် (၅ မတ် ၁၉၃၀ – ၂၀ မတ် ၂၀၂၂) သည် ပန္နရသမ ရွှေကျင်နိကာယာဓိပတိ ဥက္ကဋ္ဌ ဓမ္မသေနာပတိ ရွှေကျင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်း၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ ဝိဇ္ဇောတာရုံ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၏ ကျောင်းတိုက်တည် ပဓာနနာယကဖြစ်ပြီး၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ဆက်ကပ်ခံရသူ နိုင်ငံတော် ဩဝါဒါစရိယဆရာတော်လည်း ဖြစ်သည်။
မြောင်းမြမြို့၊ ပဇ္ဇောတာရုံကျောင်းတိုက်၌ ပါဠိတက္ကသိုလ်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံသံဃာ့အစည်းအဝေး၌ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း၏ ဝိနည်းဓိုရ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်၊ တတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးများ၌ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် ရွှေကျင်ဂိုဏ်း သံဃနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာအေးစေတီတော် ဩဝါဒါစရိယအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရွှေကျင်နိကာယ ဂိုဏ်းလုံးဝန်ဆောင်၊ ရန်ကုန်တိုင်း ဝိနည်းပြန်ဌာန ဒုတိယဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်ကကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် ရွှေကျင်နိကာယ သံဃာ့အစည်းအဝေးတွင် မတ္တရာသူဌေးဆရာတော် အရှင်မာနိတသိရီဘိဝံသ၊ သီတဂူဆရာတော် အရှင်ဉာဏိဿရတို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ရွှေကျင်သာသနာပိုင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် (၁၄) ပါးမြောက် သာသနာပိုင် သက်တော်ရှည် ဝါဆိုဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအဂ္ဃိယမဟာထေရ် ပျံလွန်တော်မူသောအခါ (၁၅) ပါးမြောက် ရွှေကျင်သာသနာပိုင်ဆရာတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သာသနာတော်အကျိုး များစွာသယ်ပိုးရွက်ဆောင်တော်မူသည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဤသို့လျှင် ရွှေကျင်နိကာယ ဓမ္မသေနာပတိဖြစ်တော်မူသော ပန္နရသမ သာသနာပိုင် ဝိဇ္ဇောတာရုံဆရာတော်သည် သက်တော် (၉၂) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၇၂) ဝါအရ၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၀) ရက် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆုတ် (၄) ရက်) နေ့တွင် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်၍ တစ်ဘဝခန္ဓာ ချုပ်ငြိမ်းတော်မူသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၃၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်သာသနာပိုင်များ။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှု တားဆီးကာကွယ်ရေး မြန်မာနိုင်ငံကွန်ရက်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာ ခက်ဆစ်အဘိဓာန်https://hr.un.org/materials/un-glossary-sexual-exploitation-and-abuse-english နိဒါန်း ဤခက်ဆစ်အဘိဓာန်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာ ခက်ဆစ်အဘိဓာန် အပေါ် အခြေခံပြုစုထားခြင်းဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများအပေါ် ဘုံနားလည်မှုတည်ဆောက်ရန် လိုအပ်ချက်အပေါ်မူတည်၍ ပြုစုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ နားလည်မှုကိုမြှင့်တင်ရန်လည်း ရည်ရွယ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ခက်ဆစ်အဘိဓာန်ကဲ့သို့ပင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာ မြန်မာနိုင်ငံကွန်ယက်၏ ခက်ဆစ်အဘိဓာန်သည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှု နှင့်ပတ်သက်၍ လက်ရှိအသုံးပြုနေသည့်ဝေါဟာရများကို စုစည်းပြုစုရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဤအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးမျိုးသောအဖွဲ့အစည်းများက အသုံးပြုနေသည့် အဓိက ဝေါဟာရများကို အများသဘောတူ နားလည်မှုရရှိရန်နှင့် အယူအဆရေးရာ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှုရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့်မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာမြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ယက်သည် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ အသုံးပြုရာတွင်အဆင်ပြေစေရန် ကုလသမဂ္ဂ၏ခက်ဆစ်အဘိဓာန်ကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင်ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုဝေါဟာရများကိုလည်း မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားပါသည်။
အပိုဆောင်းရှင်းလင်းချက်ကိုလည်း ဖေါ်ပြထားပါ သည်။
၁.၁ အထွေထွေစည်းမျဉ်းများ - လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မဖွယ်မရာပြုမှုနှင့် လက်မခံနိုင်သောအပြုအမူများ ကုလသမဂ္ဂ၏ ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများ UN Standards of Conduct ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းများလိုက်နာရမည့် အမူအကျင့်စံနှုန်းများကို ကုလသမဂ္ဂ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ နှင့် အခြားစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် သတ်မှတ်ထားပြီး ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းမဟုတ်သည့် အခြားဝန်ထမ်းများ၏ အပြုအမူကိုထိန်းညှိရန်အတွက်လည်း ကုလသမဂ္ဂ၏ အခြားစာရွက်စာတမ်းများတွင် သတ်မှတ်ထားပါသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများတွင် ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်းပါ အခြေခံမူများ ကို လေးစားလိုက်နာရန်တာဝန်ရှိပြီး အောက်ပါ အခြေခံမူများအတိုင်း အမြဲတမ်းလိုက်နာဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ် သည် - အခြေခံလူ့အခွင့်အရေး၊ လူမှုရေးတရားမျှတမှု၊ လူသား၏ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်ဖိုးရှိမှုနှင့် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးနှင့် နိုင်ငံအားလုံး (ကြီးငယ်မဟူ) ၏ တန်းတူအခွင့်အရေးကို လေးစားခြင်း။
လက်ရှိ ကုလသမဂ္ဂ၏ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများကို အထွေထွေညီလာခံ၏ဆုံးဖြတ်ချက် A/RES/76/257 ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့ပြီး A/67/30 တွင် ဖော်ပြထားသည်။
လုံးဝ သည်းမခံသော မူဝါဒ Zero-tolerance policy ဤမူဝါဒသည် ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဝန်ထမ်းများ၊ ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသောဝန်ထမ်းများ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုကို တားမြစ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး မည်သည့်ဖေါက်ဖျက်ကျူးလွန်မှုကိုမဆို အရေးယူခြင်းခံရပါမည်။
ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အတော်တော်များများသည် အလုပ်ခွင်၌ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှောက်ယှက်မှုကို လုံးဝသည်းမခံ သော မူဝါဒရှိသည်။
လက်မခံနိုင်သောအပြုအမူ Misconduct ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းများအတွက် - ဝန်ထမ်းတစ်ဦးသည် ကုလသမဂ္ဂပဋိညာဉ်စာတမ်း၊ ဝန်ထမ်းစည်းမျဉ်း စည်းကမ်းများ (သို့မဟုတ်) အခြားသက်ဆိုင်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များအရ သတ်မှတ် ထားသည့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို သူ (သို့မဟုတ်) သူမက လိုက်နာရန်ပျက်ကွက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတကာဝန်ထမ်းတစ်ဦးက လိုက်နာရန်တာဝန်ရှိသည့် အမူအကျင့်စံနှုန်းများကို လိုက်နာရန်ပျက်ကွက်ခြင်း တို့ကြောင့် လက်မခံနိုင်သောအပြုအမူ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုသည် ကြီးလေးသော လက်မခံနိုင်သောအပြုအမူဖြစ်ပြီး အရေးယူအပြစ်ပေးခြင်း လုပ်ငန်း စဉ်နှင့် အရေးယူ အပြစ်ပေးခြင်းအစီအမံများ ချမှတ်ရေးသို့ ဦးတည်စေနိုင်သည်။
ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းမဟုတ်သူများအတွက် - လက်မခံနိုင်သောအပြုအမူကို ဝန်ထမ်းများ၏ အပြုအမူကို ထိန်းညှိသော စာချုပ်စာတမ်းများအရ သတ်မှတ်သည်။
(ဥပမာ - အဖွဲ့အစည်း၏ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းကို ဖောက်ဖျက်သော လုပ်ရပ် (သို့မဟုတ်) ပျက်ကွက်မှု) လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုသည် ကြီးလေးသော လက်မခံနိုင်သော အပြုအမူဖြစ်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာမဖွယ်မရာပြုမှု Sexual abuse အတင်းအကြပ်(သို့မဟုတ်) အားချင်းမမျှတ (သို့မဟုတ်) အကျပ်ကိုင်မှု/ နိုင်ထက်စီးနင်း အခြေအနေများ တွင် လိင်နှင့်ပတ်သက်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျူးကျော်မှုကို အမှန်တကယ်ကျူးလွန်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ပြုလုပ်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကလေးတစ်ဦးနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုအပြုအမူအားလုံးကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မဖွယ်မရာပြုမှုဟု သတ်မှတ်သည်။
"ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကျူးကျော်မှု" ဆိုသည်မှာ "လိင်နှင့်ပတ်သက်သည့် လုပ်ဆောင်မှု" ကို ဆိုလိုသည်။
“ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာမဖွယ်မရာပြုမှု” သည် ကျယ်ပြန့်သည့်အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။
၎င်းတွင်“မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း” “လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု” “ကလေးသူငယ်တစ်ဦးနှင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း” “ကလေးသူငယ်တစ်ဦးနှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှုကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း” တို့ပါဝင်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြုမူဆောင်ရွက်မှု Sexual activity လိင်နှင့်ပတ်သက်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိတွေ့မှု ဖြစ်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်း Sexual exploitation လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ထိခိုက်လွယ်သည့်အနေအထား (သို့မဟုတ်) ကွဲပြားခြားနား သည့်အင်အား (သို့မဟုတ်) ယုံကြည်မှုကို အမှန်တကယ် အလွဲသုံးစားပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) ကြံရွယ်ခြင်းဖြစ် သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် သူတစ်ပါးအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်ပြီး ငွေကြေး (သို့မဟုတ်) လူမှုရေး (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံရေးအရ အမြတ်ထုတ်ခြင်းတို့ အပါအဝင်ဖြစ်သော်လည်း ဤမျှနှင့်ကန့်သတ် မထားပါ။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းဆိုသည်မှာ ကျယ်ပြန့်သောအသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
ဤခက်ဆစ်အဘိဓာန် တွင် ပါဝင်သည့် “လိင်လုပ်ငန်း” “လိင်လုပ်ငန်းအတွက်မြှုဆွယ်ခြင်း” “ခေါင်းပုံဖြတ် ဆက်ဆံရေး” အစရှိသည့် ဆောင်ရွက်မှုတို့သည့် ဤအသုံအနှုန်းနှင့် အကျုံးဝင်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းနှင့် မဖွယ်မရာပြုခြင်း Sexual exploitation and abuse (SEA) ST/SGB/2003/13 (လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မဖွယ်မရာပြုမှုမှ ကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ခြင်း (သို့မဟုတ်) မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက် နေသောအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးက လက်ခံအသုံးပြုနေသည့် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် တူညီသည်။
၁.၂ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုဆိုင်ရာ စွပ်စွဲချက်များ၏ သဘောသဘာဝကို ဖော်ပြသည့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှ ကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများနှင့် ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံစာများတွင် အသုံးပြုသော ဝေါဟာရများ အောက်ပါဝေါဟာရများကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအမြတ်ထုတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှကာကွယ်ရန် အထူးအစီ အမံများဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာ (A/70/727) ၏ နောက်ဆက်တွဲဇယားများတွင်အသုံးပြုသည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမြတ်ထုတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှု၏ လက်ရှိအစီရင်ခံစာတွင် အသက် (၁၈)နှစ်အောက်လူတစ်ဦးကို ရည်ညွှန်းရာတွင် အရွယ်မရောက်သေးသူ နှင့် ကလေးဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အပြန်အလှန် ဖလှယ်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
““ကလေး” ဟူသောအသုံးအနှုန်းသည် (ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်) နိုင်ငံတကာ တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုအသုံးပြုနေသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည့်အတွက် ပို၍ ကောင်းမွန်ပါသည်။
မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း Rape သဘောတူခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ လူတစ်ဦး၏ မည်သည့်ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအတွင်းသို့မဆို လိင်အင်္ဂါဖြင့် (အနည်းငယ်ပင်ဖြစ်စေ) ထိုးသွင်းခြင်း နှင့်/သို့မဟုတ် သဘောတူခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ လူတစ်ဦး၏ လိင်အင်္ဂါ (သို့မဟုတ်) စအိုအတွင်းသို့ အရာဝတ္ထု (သို့မဟုတ်) ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းနှင့် ကျူးကျော်စော်ကားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤဝေါဟာရကို ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများမှလွဲ၍ အခြားအဖွဲ့ အစည်းများအတွက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှ ကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာ (A/70/729) တွင်အသုံးပြုသည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးလွန်မှု Sexual assault သဘောတူခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အခြားသူတစ်ဦးနှင့် လိင်မှုကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ခန္ဓာကိုယ်ပိုင်း ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်ခံရခြင်းဖြစ်ပြီး “မုဒိမ်းကျင့်ခြင်း” နှင့်ပတ်သက်သည့် ကျဉ်းမြောင်းသော အတွေးအမြင်များထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်ပါသည်။
အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ၎င်းကို (က) အတင်းအကြပ် (သို့) အကြမ်းဖက်ခြင်းအပြင် အခြားသောနည်းလမ်းများဖြင့်လည်း ကျူးလွန်နိုင်ခြင်းနှင့် (ခ) ထိုးသွင်းဝင်ရောက်မှုမရှိဘဲ ကျူးလွန်ခြင်းလည်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။
အရွယ်မရောက်သေးသူ တစ်ဦးနှင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်း Sex with a minor အသက် (၁၈) နှစ်အောက် လူတစ်ဦးနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိုးဖောက်မှုကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိုးဖောက်မှုတွင် လိင်တံ (သို့မဟုတ်) အခြားခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းနှင့် ယောနိ၊ စအို (သို့မဟုတ်) ပါးစပ်အတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းများပါဝင်သည်။
ထို့အပြင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုနှင့် ယောနိ (သို့မဟုတ်) စအိုအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းများလည်းပါဝင်သည်။
ဒေသအလိုက် အရွယ်ရောက်ပြီးသူဟု သတ်မှတ်သည့်အသက်အရွယ်နှင့် သဘောတူခွင့်ပြုခြင်းတို့ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ကလေးသူငယ်တစ်ဦးနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာထိုးဖောက်မှုကို တားမြစ်ထားပြီး လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာမဖွယ်မရာပြုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
အရွယ်မရောက်သေးသူ တစ်ဦးနှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှုကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း Sexual activity with a minor အသက် (၁၈) နှစ်အောက် လူတစ်ဦးနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒေသအလိုက် အရွယ်ရောက်ပြီးသူဟု သတ်မှတ်သည့်အသက်အရွယ်နှင့် သဘောတူခွင့်ပြုခြင်းတို့ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ကလေးသူငယ်တစ်ဦးနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုလုပ်ခြင်းကို တားမြစ်ထားပြီး လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွဲသုံးစားမှု အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။
ကလေးသူငယ်၏အသက်ကို မှားယွင်းစွာယုံကြည်မိသည်ဟု ကာကွယ်ခြင်းကို လက် မခံပါ။
ဤဝေါဟာရကို ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းများအတွက် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှ ကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာ (A/70/729) တွင်အသုံးပြုသည်။
ဖခင်ဖြစ်ခြင်း Paternity တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဇီဝဗေဒဖခင်ဖြစ်မှု အခြေအနေဖြစ်သည်။
လူတစ်ဦးသည် ကလေးတစ်ဦး၏ ဇီဝဗေဒ ဖခင်ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရသည့် တရားဥပဒေကြောင်းအရ အငြင်းပွားမှုများတွင် မကြာခဏတွေ့ကြုံရသည်။
အကျိုးအမြတ်အတွက်လိင်ဆက်ဆံခြင်း Transational sex ငွေကြေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ ကုန်ပစ္စည်းများ (သို့မဟုတ်) ဝန်ဆောင်မှုများရရှိရန် လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် ဖလှယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာမျက်နှာသာပေးခြင်းဖြင့် အရှက်တကွဲဖြစ်ခြင်း၊ ဂုက်သိက္ခာ ကျဆင်းခြင်း၊ အမြတ်ထုတ်ခံရခြင်း စသည့်တို့ကိုဖြစ်ပေါ်စေသည့် အပြုအမူမျိုးလည်းပါဝင်သည်။
၎င်းတွင် အကျိုးအမြတ်ရလိုမှုကြောင့် အပြန်အလှန်သဘောမျိုးပြုလုပ်ပေးသည့် မည်သည့်ကူညီ ဆောင်ရွက်မှုမျိုးမဆို ပါဝင်သည်။
လိင်မှု ကိစ္စ (လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာမျက်နှာသာပေးခြင်းအပါအဝင်) ဆိုသည်မှာ “လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်း” ဟု နားလည်လက်ခံကြသည်။
ဤဝေါဟာရကို ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေသည့် အဖွဲ့ အစည်း များအတွက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှ ကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာ (A/70/729) တွင်အသုံးပြုသည်။
ဤအသုံးအနှုန်းကို A/70/729နှင့် ယခင်ကထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေ သည့်အဖွဲ့အစည်းများမှ လွဲ၍ အခြားအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်း ဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှု နှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများဆိုင်ရာအစီရင်ခံစာ (A/70/729) တွင် အသုံးပြုခဲ့ သည့် “ငွေကြေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ ကုန်ပစ္စည်းများ (သို့မဟုတ်) ဝန်ဆောင်မှုများရရှိရန် လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် လဲလှယ်ခြင်း” ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို အစားထိုးသည်။
အကျိုးအမြတ်အတွက်လိင်ဆက်ဆံမှုပြုလုပ်ရန် မြှုဆွယ်ခြင်း Solicitation of transactional sex အကျိုးအမြတ်အတွက်လိင်ဆက်ဆံမှုပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ဤအသုံးအနှုန်းကို A/70/729နှင့် ယခင်ကထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေသည့်အဖွဲ့အစည်းများမှလွဲ၍ အခြားအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ လိင်ပိုင်း ဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်မှုနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုမှကာကွယ်ရန် အထူးအစီအမံများဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာ (A/70/729) တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် “ပြည့်တန်ဆာတစ်ဦးအတွက် မြှုဆွယ်ခြင်း” ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို အစားထိုးသည်။
ပြည့်တန်ဆာတစ်ဦးကမြှုဆွယ်ခြင်း Solicitation of a prostitute အကျိုးအမြတ်အတွက်လိင်ဆက်ဆံမှုပြုလုပ်ရန် မြှုဆွယ်ခြင်းတွင် ကြည့်ပါ။
အမြတ်ထုတ်သောဆက်ဆံရေး Exploitative relationship လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်မှုပါဝင်သည့် ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။
(ဥပမာ- လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ထိခိုက်လွယ်သည့်အနေအထား (သို့မဟုတ်) ကွဲပြားခြားနားသည့်အင်အား (သို့မဟုတ်) ယုံကြည်မှုကို အမှန်တကယ် အလွဲသုံးစားပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) ကြံရွယ်ခြင်းဖြစ် သည်။
လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ရန် လူကုန်ကူးမှုပြုလုပ်ခြင်း Traffacking of persons for sexual exploitation လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခေါင်းပုံဖြတ်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လူများအား စုဆောင်းခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ လက်လွှဲခြင်း၊ ခိုလှုံခွင့်ပေးခြင်း (သို့မဟုတ်) လက်ခံထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အင်အားသုံးခြင်း (သို့မဟုတ်) ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်ခြင်းများ (အဓမ္မ ခေါ်ဆောင်ခြင်း၊ လိမ်လည်ခြင်း၊ လှည့်ဖြားခြင်း၊ အာဏာ (သို့မဟုတ်) အားနည်းချက်ကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) ငွေပေးခြင်း (သို့မဟုတ်) ငွေလက်ခံရယူခြင်း (သို့မဟုတ်) လူတစ်ဦး၏ အုပ်ထိန်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရရှိရန် အကျိုးအမြတ်ဖြင့် ဖြားယောင်းခြင်း) စသည့်နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုသည်။
ဆက်စပ်အသုံးအနှုန်းများ - လူ့အခွင့်အရေးနှင့်အခြားကဏ္ဍများ အောက်ဖော်ပြပါအသုံးအနှုန်းများသည် အချို့သောလိင်သဘာဝ၏ အမူအကျင့် (သို့မဟုတ်) အပြုအမူ များကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။
၄◌င်းတို့ကို များသောအားဖြင့် မတူညီသည့် အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး OHCHR, OSRSG SVC, UNICEF,UN Women တို့အပါအဝင်ဖြစ်သည့် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ အစည်းများ၏ အထူးအစီအမံအစီရင်ခံစာများထက် အခြားအစီရင်ခံစာများတွင် အသုံးပြုသည်။
လိင်ပိုင်း ဆိုင်ရာခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းနှင့် မဖွယ်မရာပြုမှုကို လူ့အခွင့်အရေးအမြင်များမှတဆင့် ကြည့်ရှုရန်သဘော တူညီထားသော်လည်း SEA သည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု (သို့မဟုတ်) ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်နွယ်သော လိင်အကြမ်းဖက်မှုများ၏ မည်သည့်စံသတ်မှတ်ချက်များအောက်တွင် ထားရှိရမည်ကို ကုလသမဂ္ဂက ဆုံးဖြတ်ရန် ဆောင်ရွက်နေသည်။
လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖေါက်မှု Human rights violation နိုင်ငံာ်၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးဥပဒေများက အာမခံသော အခွင့်အရေး များအား နိုင်ငံတစ်ခုက ဖေါက်ဖျက်ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်သည်။
လူ့အခွင့်အရေးစံချိန်စံညွှန်းများအရ တရားဝင် တာဝန်ဝတ္တရားများကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော နိုင်ငံတစ်ခု၏ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရန်ပျက်ကွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
လူ့အခွင့်အရေး Human rights လူတစ်ဦးချင်းစီနှင့် လူအုပ်စုများ၏ အခြေခံလွတ်လပ်ခွင့်များ၊ ရပိုင်ခွင့်များနှင့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိပါး စေသောလုပ်ရပ်များနှင့် လုပ်ဆောင်ရန်ပျက်ကွက်မှုများမှ ကာကွယ်မည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေဆိုင်ရာ အာမခံချက်များဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် လူသားအားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်ပြီး လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် တန်ဖိုးကို လေးစားမှုအပေါ်အခြေခံသည်။
အထူးသဖြင့် အမျိုးသားဥပဒေများ၊ နှစ်နိုင်ငံ၊ ဒေသဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတကာစာချုပ်များ၊ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့်စံသတ်မှတ်ချက်များ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာနိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ အထွေထွေဥပဒေများနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေ၏ ရင်းမြစ်များမှတဆင့် လူ့အခွင့်အရေးများကို ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခြင်း၊ အားပေးခြင်းနှင့် အာမခံချက်ပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။
ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်နွယ်သော လိင်အကြမ်းဖက်မှု Conflict-related sexual violence ပဋိပက္ခတစ်ခုနှင့် တိုက်ရိုက် (သို့မဟုတ်) သွယ်ဝိုက်၍ (ယာယီဖြစ်စေ၊ ပထဝီအနေအထားအရဖြစ်စေ၊ အမှတ်မထင်ဖြစ်စေ) ဆက်နွယ်မှုရှိသည့် အမျိုးသမီးများ၊ အမျိုးသားများ၊ မိန်းကလေးများနှင့် ယောက်ျား လေးများအပေါ် ကျူးလွန်သည့် အဖြစ်အပျက်များ (သို့မဟုတ်) လိင်အကြမ်းဖက်မှုပုံစံများဖြစ်ပြီး မုဒိမ်း ကျင့်ခြင်း၊ လိင်ကျွန်ပြုခြင်း၊ အတင်းအကြပ်ပြည့်တန်ဆာအဖြစ်စေခိုင်းခြင်း၊ အတင်းအကြပ် ကိုယ်ဝန်ဆောင် စေခြင်း၊ အတင်းအကြပ်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း၊ အတင်းအကြပ်သားကြောဖြတ်ခြင်း၊ အတင်းအကြပ်လက်ထပ် ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် အခြားသော အလားတူကြီးလေးသည့် လိင်အကြမ်းဖက်မှုများပါဝင်သည်။
ပဋိပက္ခနှင့်ဆက်နွယ်မှုသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ၏ နောက်ခံအကြောင်းအရာ (အစိုးရ (သို့မဟုတ်) အစိုးရမဟုတ်သော လက်နက်ကိုင်အုပ်စုနှင့် အများအားဖြင့်ဆက်နွယ်သည်)၊ ကျူးလွန်ခံရသူ၏ နောက်ခံ အကြောင်းအရာ (နိုင်ငံရေး၊ လူမျိုးစု (သို့မဟုတ်) ဘာသာရေးအားဖြင့် ဖိနှိပ်ခံ လူနည်းစုဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လေ့ ရှိသည်)၊ မကောင်းမှုပြုလုပ်သော်လည်း အပြစ်ပေးခံရခြင်းမရှိသည့်အခြေအနေ (ယေဘုယျအားဖြင့် နိုင်ငံ တစ်ခုပြိုကွဲခြင်းနှင့်ဆက်စပ်သည်)၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်မှုများ၏ အကျိုးဆက်များ (ဥပမာ - နေရပ်စွန့်ခွာ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (သို့မဟုတ်) လူကုန်ကူးခြင်း) နှင့် / သို့မဟုတ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်၏ စည်းကမ်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ခြင်းစသည့် အချက်များတွင် ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်။
လိင်အကြမ်းဖက်မှု Sexual violence လူတစ်ဦး (သို့မဟုတ်) တစ်ဦးထက်ပိုသူများကို လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာပြုကျင့်ခြင်းများပြုလုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ထိုပုဂ္ဂိုလ် (သို့မဟုတ်) ထိုပုဂ္ဂိုလ်များအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအပြုအမူတစ်ခုတွင် ပါဝင်စေခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ရာတွင် အတင်းအကြပ်ပြုခြင်း (သို့မဟုတ်) အင်အားဖြင့်ခြိမ်းခြောက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အကြမ်းဖက် ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိနှိပ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အာဏာကိုအလွဲသုံး စားပြုခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြင့် ကြောက်ရွံ့စေပြီး အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ဘေးကျပ်နံကျပ် ဖြစ်စေသည့်အခြေအနေမျိုးအပေါ် (သို့မဟုတ်) စစ်မှန်သောခွင့်ပြုချက်ပေးရန် မတတ်နိုင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး (သို့မဟုတ်) ပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် အခွင့်ကောင်းယူခြင်း စသည့်နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုသည်။