kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရန်ကုန်မှ လူသုံးကုန်များ တင်သွင်းသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းများ ဆုံစည်းရာဒေသဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်- ထားဝယ်- မြိတ် လမ်းမကြီးသည် ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့ကြီးများကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
အခြားမြို့များသို့လည်း ထိုလမ်းမကြီးမှတဆင့် လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။
ထို့အပြင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ နယ်စပ်မြို့များသို့လည်း အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။
ရန်ကုန်မြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့အား ရထားဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ထို့အပြင် မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ် ရထားလမ်းလည်းရှိသည်။
မော်လမြိုင်မြို့တွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိသည်။
၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးသော သံလွင်တံတား (မော်လမြိုင်)သည် ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံး မြစ်ကူးတံတားဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ဒုတိယအရှည်ဆုံးတံတားဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်နှင့် ချောင်းဆုံတို့အား ဆက်သွယ်ပေးသည့် သံလွင်တံတား (ချောင်းဆုံ) (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း))မှာလည်း ၅၂၃၀ပေ ရှည်လျားသည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်၁၅နှစ်နှင့်အထက် လူဦးရေတွင် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၆.၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့တွင် တက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်၊သိပ္ပံများရှိသည်။
ကျန်းမာရေး မော်လမြိုင်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀၀)ဆံ့ ပြည်နယ်ဆေးရုံ၊ ကုတင်(၃၀၀)ဆံ့ တပ်မတော်ဆေးရုံ၊ ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးဆေးရုံကြီး၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ(၁)ရုံ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ မုဒုံမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်တွင် (၆၆)ကုတင်ဆံ့ ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။
ဘားအံခရိုင် (; ) သည် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘားအံမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဘားအံမြို့နယ် ဘားအံမြို့ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ် လှိုင်းဘွဲ့မြို့ ပိုင်ကျုံမြို့ ရှမ်းရွာသစ်မြို့ ယခင်က ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သော ဖာပွန်မြို့နယ်ကို ဖာပွန်ခရိုင် အဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီတွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သံ​တောင်ကြီးမြို့နယ်ကိုလည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် သံတောင်ကြီးခရိုင် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဘားအံခရိုင် (ဖားအံဟုလည်း သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
) သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ ယခင်က တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) သထုံခရိုင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သော နယ်ဖြစ်ကာ ခရိုင်ခွဲအဆင့်ရှိ နယ်​မြေဖြစ်သည်။
သထုံခရိုင်ရှိ ဘားအံနယ်တွင် ဘားအံမြို့နယ်နှင့် လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကော်သူလေးဒေသအား ကရင်ပြည်နယ်အဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့မှစ၍ ဘားအံနယ်သည် ဘားအံခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ကရင်ပြည်နယ်အသစ်၏ တစ်ခုတည်းသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ကရင်ပြည်နယ်သည် ဘားအံခရိုင်ဖြစ်ကာ ဘားအံခရိုင်သည်လည်း ကရင်ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၇) သံတောင်မြို့နယ်သည် ရှေးယခင်က တောင်ငူခရိုင်တွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
နောင်တွင်မှ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ခရိုင်ခွဲအဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၃)ဘားအံခရိုင်တွင် ဘားအံနယ်၊ သံတောင်နယ်နှင့် ကော့ကရိတ်နယ်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်များသည်လည်း တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) ကျိုက္ခမီခရိုင် (ယခုမော်လမြိုင်ခရိုင်)တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ ဘားအံခရိုင်တွင် ကော့ကရိတ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၂) ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၆) ရက်နေ့မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၆) ရက်နေ့အထိ ဖာပွန်မြို့အား KNDO များ အုပ်စိုးခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ (၁) ရက်မှသာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပုံမှန်အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ဖြင့် စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံနယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင်မှ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်အဆင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မြဝတီမြို့နယ်အား မြဝတီခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကော့ကရိတ်နယ်အား ကော့ကရိတ်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖာပွန်မြို့နယ်အား ဖာပွန်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း ခွဲထုတ်၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြရာ ဘားအံခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၃) ခုသာကျန်ရှိတော့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေမှ ဒက္ခိဏခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်မှ လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်၊ ထိုင်းနိုင်ငံမှ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြဝတီခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်နှင့် မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်မှ သထုံခရိုင်နှင့် ပဲခူးတိုင်းမှ တောင်ငူခရိုင် တို့တည်ရှိသည်။
သံတောင်ကြီးမြို့နယ်နှင့် ကျန် (၂) မြို့နယ်တို့အကြားတွင် ဖာပွန်ခရိုင်(ဖာပွန်မြို့နယ်) တည်ရှိနေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ခရိုင်အတွင်း မြေပြန့်လွင်ပြင်နည်းကာ ချိုင့်ဝှမ်း၊ လျှိုမြောင်များ တည်ရှိနေသည်။
ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ဇွဲကပင်တောင်နှင့် ခရိုင်မြောက်ဘက်ရှိ နော်ဘူတောင်မှာ လူသိများသည်။
ရေဆင်း သံလွင်မြစ်သည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်နိမိတ်အဖြစ် ကယား-ကရင်ပြည်နယ် အစပ်မှ စတင်စီးဆင်းလာပြီး ဘားအံခရိုင်အရောက်တွင် သောင်းရင်းမြစ်နှင့်ဆုံကာ ဘားအံခရိုင်အတွင်း ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။
ထို့နောက် မွန်ပြည်နယ်မှနေ၍ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
သံလွင်မြစ်နှင့်ဆုံရာအရပ်မှစ၍ သောင်းရင်းမြစ်မှာ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက်စီးဆင်းနေသည်။
လှိုင်းဘွဲ့မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်တို့သည်လည်း ထင်ရှားသည်။
ထို့အပြင် သောက်ရေခပ်ချောင်း၊ ဒုံသမိချောင်း၊ မိဇိုင်းချောင်း၊ ပသိချောင်း၊ မြစ်ငန်ချောင်း၊ ကျီးချောင်း၊ ကမ်းနီချောင်းများလည်းရှိသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘားအံခရိုင်၏ဦးရေမှာ ၇၈၃,၅၁၀ ဦးဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ၃၈၂,၃၈၇ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၄၀၁,၁၈၃ ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၁၁၂၄၀၅ ဦးနေထိုင်ကြကာ မြို့ပြနေထိုင်သူရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၄.၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင် (၄) ခုတွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဘားအံမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ဗမာ၊ မွန်၊ ပအိုဝ့်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက် များပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး ဘားအံခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အဓိကထွက်ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဖာလာ၊ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ကွမ်းသီး၊ ရာဘာ၊ ဒူးရင်း စသည်တို့ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့သည်။
ဘားအံမြို့နယ်ရှိ အပန်းဖြေဥယျာဉ်ကြီးများနှင့် သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ နော်ဘူဘောတောင်တို့ကြာင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိကြသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဘားအံခရိုင်သည် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်များသို့ ကုန်းလမ်းကြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဘားအံမြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက် (၁၅) နှစ်နှင့်အထက် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၇၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ဘားအံမြို့နယ်တွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံ‌ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဘားအံ) နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဘားအံ) ဘားအံပညာရေးဒီဂရီကောလိပ် ဘားအံတက္ကသိုလ် စိုက်ပျိူးရေးသိပ္ပံ (ဇွဲကပင်) အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (ဘားအံ) အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘားအံ) ကရင်ဆေးကောလိပ် သူနာပြုနှင့်သားဖွားသင်တန်းကျောင်း ကျန်းမာရေး ဘားအံမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၂၀၀) ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၂၅) ကုတင်ဆံ့ မြိုင်ကလေးဆေးရုံ၊ (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅) ရုံ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တွင် ကုတင် (၅၀) ဆံ့ မြို့နယ်ဆးရုံ၊ (၂၅) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ၊ (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅) ရုံ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်တွင် (၂၅) ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၂) ရုံ၊ (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂) ရုံ တို့ တည်ရှိသည်။
ကော့ကရိတ်ခရိုင် (၊ ၊ ) သည် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကော့ကရိတ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ thumb|ကော့ကရိတ်ခရိုင်မြို့နယ်များ ကော့ကရိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကော့ကရိတ်မြို့နယ် ကော့ကရိတ်မြို့ ကျုံဒိုးမြို့ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ကို ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကော့ကရိတ်နယ်ဒေသသည် ရန္တပိုစာချုပ်အရ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထဲပေးလိုက်ရသည်။
ထို့နောက် တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) ကျိုက္ခမီခရိုင် (ယခုမော်လမြိုင်ခရိုင်)တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုခရိုင်မှ ဟောင်သရောမြို့နယ်တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နှင့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့တို့ ပါဝင်သည်။
၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဟောင်သရောမြို့နယ်အား ကော့ကရိတ်မြို့နယ်နှင့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တို့အဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သည်။
ကရင်ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ကရင်ပြည်နယ်တိုးချဲ့သတ်မှတ်ရေးဥပဒေအရ ကျိုက္ခမီခရိုင်မှ ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်တို့မှာ ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
သို့သော် စစ်ပွဲများကြောင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်ကုန်အထိ သမ္မတ၏ကြေညာချက် မထုတ်နိုင်သေးပဲ ပြည်နယ်အစိုးရလက်အောက်သို့ နယ်မြေများအားလုံး မရောက်ရှိသေးပေ။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်မှ ဘားအံခရိုင်တွင် ကော့ကရိတ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဘားအံခရိုင်ရှိ ကော့ကရိတ်နယ်အား ကော့ကရိတ်ခရိုင်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ရာ ကော့ကရိတ်နယ်တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်နှင့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၇) ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ဘားအံခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြဝတီခရိုင်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ကန်ချနဘူရီပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ကော့ကရိတ်ခရိုင်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ထူထပ်များပြားသည်။
အရှေ့ဘက်တွင် ဒေါနတောင်တန်းနှင့် တောင်စွယ်များ တည်ရှိသည်။
ရေဆင်း ကော့ကရိတ်ခရိုင်အတွင်း ဂျိုင်းမြစ်၊ ဟောင်သရောမြစ်၊ ဒေါ်လန်းမြစ် စသည်တို့ စီးဆင်းနေသည်။
သောင်သရောမြစ်သည် ဒေါနတောင်တန်းများမှ စီးဆင်းလာကာ ခရိုင်အတွင်း တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။
ထို့နောက် ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ဂျိုင်းမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
ဇမိမြစ်နှင့် ဝင်း​ရော်မြစ်တို့မှာ မွန်ပြည်နယ်နှင့်အစပ်တွင် ​ပေါင်းဆုံပြီး အတ္ထရံမြစ်အဖြစ် စီးဆင်းသွားသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့ကရိတ်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၄၇၅,၁၉၁ ဦးဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ၂၃၁,၂၁၀၊ အမျိုးသမီး ၂၄၃,၉၈၁ ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၈၂,၈၆၁ ဦး နေထိုင်ကြပြီး မြို့ပြနေလူဦးရေမှာ ၁၇.၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင် (၄) ခုတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။
ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗမာနှင့် မွန်လူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ကော့ကရိတ်ခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးအသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သော ဒေသဖြစ်သည်။
ရှောက်သီး၊ သံပရာသီး၊ ကွမ်းသီး၊ ဒူးရင်းသီး၊ ဝဥ၊ ပျားရည်၊ ရာဘာတို့ကို အဓိက ထုတ်လုပ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ကော့ကရိတ်ခရိုင်သည် ကုန်းလမ်းများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။
ကော့ကရိတ်မြို့နယ်သည် အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး၏ မြဝတီ-ဘားအံလမ်းပိုင်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ခရိုင်အတွင်း ဘုရားသုံးဆူလမ်းမှာလည်း ထင်ရှားသည်။
ဘုရားသုံးဆူမြို့မှနေ၍ ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၆၇.၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး ကော့ကရိတ်မြို့နယ်တွင် ကုတင် (၁၀၀) ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃) ရုံ၊ (၂၅) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ တစ်ရုံ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တွင် ကုတင် (၅၀) ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံတစ်ရုံ၊ ခလယ် - တံခွန်တိုင် တိုက်နယ်ဆေးရုံ အပါအဝင် (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃) ရုံ၊ (၂၅) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ တစ်ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
မြဝတီခရိုင် () သည် မြ၀တီတွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြဝတီမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ မြဝတီခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မြဝတီမြို့နယ် မြဝတီမြို့ စုကလိမြို့ ဝေါလေမြိုင်မြို့ (ဝေါလေမြို့) သမိုင်းကြောင်း ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် မြဝတီမြို့သည် တရုတ်ဖြူများ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရသည်။
မြဝတီမြို့နယ်သည် ဘားအံခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်နယ်တွင်ပါဝင်ခဲ့သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ကော့ကရိတ်နယ်တွင် ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်း၊ မြဝတီဟူ၍ မြို့နယ်(၃)ခု ပါဝင်သည်။
၁၉၉၅ခုနှစ် စက်တင်ဘာ (၁၉)ရက်နေ့တွင် မြဝတီမြို့နယ်အား မြဝတီခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) မြဝတီခရိုင်တွင် မြဝတီမြို့နယ်၊ ဝေါလေမြိုင်မြို့နယ်ခွဲ၊ စုကလိမြို့နယ်ခွဲတို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄-၂၀၁၅ခုနှစ်များတွင် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ်များကို ပယ်ဖျက်ပြီး မြို့အဆင့်သာ ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် မြဝတီမြို့နယ်တစ်ခုသာ ကျန်ရှိတော့သည်။
ထို့ကြောင့် မြဝတီခရိုင်သည် မြဝတီမြို့နယ်ဖြစ်ကာ မြဝတီမြို့နယ်သည် မြဝတီခရိုင်ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း မြဝတီခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိကာ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်စပ်အဖြစ် ရှိနေသည်။
၁၂၁၀.၈၅၆ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းကာ အရှေ့မှအနောက်သို့ (၃၁)မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ (၇၃)မိုင် ရှည်လျားသည်။
နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ဘားအံခရိုင်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘားအံခရိုင်နှင့် ကော့ကရိတ်ခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကုန်းကြောင်း (၆၈)မိုင်၊ ရေကြောင်း (၁၁၈)မိုင် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် မြဝတီခရိုင်သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ထူထပ်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။
ဒေါနတောင်သည် ခရိုင်အတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ (၃၇၁၇)ပေ မြင့်မားသည်။
ရေဆင်း မြဝတီခရိုင်အတွင်း မဲကုလားရွာအနီးတွင် တောင်မှမြောက်သို့စီးသော ဂေါ်လီချောင်း၊ အနောက်မှအရှေ့သို့စီးသော မဲကုလားမြစ်တို့ပေါင်းဆုံ၍ သောင်းရင်းမြစ် ဖြစ်ပေါ်လာကာ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။
မဲကနယ်ချောင်း၊ မဲပလဲ့ချောင်း၊ သင်္ဃန်းညီနောင်ချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြဝတီခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၂၁၀,၅၄၀ ဦးရှိကာ အမျိုးသား ၁၀၇,၆၀၇ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၀၂,၉၃၃ဦးဖြစ်သည်။
ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်(၄)ခုတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင် ၁၁၆,၅၈၀ဦးနေထိုင်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၅၅.၄ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကရင်လူမျိုးများနှင့် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး မြဝတီခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်တစ်ခူဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြဝတီမြို့မှာ အရေးပါသော နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုများဖြင့် စည်ကားသည်။
ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားများ၊ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများ စသည်တို့လည်းတည်ရှိသည်။
ဒေသခံများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဆန်စပါး၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်း၊ ပဲတီစိမ်းတို့ကို အဓိကစိုက်ပျိုးကာ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အများဆုံးတင်ပို့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ မဲဆောက်မြို့သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့် မြဝတီ-မဲဆောက်ခရီးစဉ်များကြောင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး မြဝတီခရိုင်သည် မော်တော်ကားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
အာရှနိုင်ငံများကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး (၁)မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြဝတီမြို့တွင် အစပြုသည်။
မြဝတီမြို့တွင် ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတား အမှတ်(၁)နှင့် အမှတ်(၂)တို့ရှိသည်။
မြဝတီမြို့မှ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ကြီး၊ မုံရွာ၊ သထုံ၊ တောင်ငူ စသည့်မြို့များသို့ အဝေးပြေးယာဉ်များဖြင့် တိုက်ရိုက်သွားရောက်နိုင်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြဝတီခရိုင်တွင် အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၁.၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး မြဝတီခရိုင်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
ဖာပွန်ခရိုင် () သည် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖာပွန်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဖာပွန်မြို့နယ် ဖာပွန်မြို့ ကမမောင်းမြို့ သမိုင်းကြောင်း ဖာပွန်မြို့သည် ယခင်က တနင်္သာရီတိုင်း (ယခု မွန်ပြည်နယ်) သံလွင်ခရိုင်၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၆) ရက်နေ့မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၆) ရက်နေ့အထိ ဖာပွန်မြို့အား KNDO များ အုပ်စိုးခဲ့သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁) ရက်မှသာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပုံမှန်အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ဖြင့် စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကရင်ပြည်နယ်ကို ဖွဲ့စည်းရာ သံလွင်ခရိုင်သည် ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံနယ်တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင်မှ မြို့ပိုင်ရုံးဖြင့် ပြန်လည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်အဆင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၇)၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖာပွန်မြို့နယ်အား ဘားအံခရိုင်မှ ခွဲထုတ်ကာ မြို့နယ်တစ်ခု၊ မြို့နယ်ခွဲတစ်ခုဖြင့် ဖာပွန်ခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ ကမမောင်းကျေးရွာအုပ်စုသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် မြို့ဖြစ်လာပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်ခွဲအဆင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၄-၂၀၁၅ ခုနှစ်များတွင် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်များကို ပယ်ဖျက်ပြီး မြို့အဆင့်သာ ပြန်လည်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၁) မြို့နယ်၊ မြို့ (၂) မြို့ ပါဝင်သည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် ဖာပွန်မြို့နယ်သည် ဖာပွန်ခရိုင်ဖြစ်ကာ ဖာပွန်ခရိုင်သည် ဖာပွန်မြို့နယ်ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား နယ်နိမိတ် မြောက်ဘက်တွင် ဘားအံခရိုင်နှင့် ကယားပြည်နယ်မှ ဘောလခဲခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဘားအံခရိုင်နှင့် မွန်ပြည်နယ်မှ သထုံခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းမှ တောင်ငူခရိုင်နှင့် ပဲခူးခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖာပွန်ခရိုင်သည် မြေပြန့်နည်းပါး၍ တောင်ကုန်းတောင်တန်း၊ ချိုင့်ဝှမ်း ထူထပ်သော ဒေသဖြစ်သည်။
ရေဆင်း ဖာပွန်ခရိုင်သည် မြစ်ချောင်း ပေါများသည်။
ကယားပြည်နယ်မှ စီးဆင်းလာသော သံလွင်မြစ်သည် ဖာပွန်ခရိုင်အရောက် ကယား-ကရင်နယ်စပ်မှစ၍ အောက်ဘက် ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်နှင့် ဖာပွန်မြို့နယ်တို့ဆုံရာ နေရာအထိ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။
ထိုနေရာတွင် သံလွင်မြစ်နှင့် သောင်းရင်းမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံသည်။
သံလွင်မြစ်သည် ထိုနေရာမှစ၍ မြန်မာပြည်အတွင်း ပြန်လည်စီးဆင်းကာ ဖာပွန်မြို့နယ်နှင့် လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တို့၏ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။
ကမမောင်းမြို့အရောက်တွင် မိဇိုင်းချောင်းနှင့် ပေါင်းဆုံက ဘားအံမြို့နယ်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။
ယွန်းစလင်းမြစ်သည် ခရိုင်အတွင်း မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းကာ ကမမောင်းမြို့အနီးတွင် သံလွင်မြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။
ရာသီဥတု အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုမျိုးရှိသည်။
လူဦးရေ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၃၅,၀၈၅ ဦးရှိသည်။
အမျိုးသား ၁၇,၉၈၃ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၇,၁၀၂ ဦးဖြစ်သည်။
မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၁၇,၃၂၀ ဦးရှိကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၄၉.၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင် (၄) ခုတွင် လူဦးရေ အနည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။
ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကာ ရှမ်းလူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး ဖာပွန်ခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသော ဒေသဖြစ်သည်။
သစ်မာ၊ ဝဥ၊ ဖာလာတို့ကို အဓိကထုတ်လုပ်ကာ တောင်ငူနှင့် ဘားအံသို့ အများဆုံးတင်ပို့သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ဖာပွန်မြို့မှ မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့သို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှနေ၍ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-မြိတ်-ထားဝယ် လမ်းမကြီးမှနေ၍ အခြားမြို့များသို့ သွားလာနိုင်သည်။
၊ ဖာပွန်-ကမမောင်း-ဘားအံလမ်းလည်းရှိသည်။
ထို့အပြင် ဖာပွန်မြို့မှ ကယားပြည်နယ် ဖားဆောင်းမြို့သို့လည်း လမ်းရှိသည်။
သို့သော် သွားရေးလာရေး အနည်းငယ်ခက်ခဲသည်။
ဖာပွန်မြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသော်လည်း လေယာဉ်ဆင်းသက်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် လေယာဉ်ကွင်းမှာလည်း ယိုယွင်းနေပြီဖြစ်ကာ လေယာဉ်ကွင်းဟုပင် မဆိုနိုင်တော့ချေ။
ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းလည်းရှိသည်။
မြစ်ချောင်းများမှာ ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်ခရိုင်၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး ဖာပွန်ခရိုင်တွင် ကုတင် (၁၀၀) ဆံ့ မြို့နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၂၅) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆) ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံတို့ တည်ရှိသည်။
ဦးဌေးမောင်သည် တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ အရေးတော်ပုံ စသောစာအုပ်များကိုရေးသားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေဆု(တစ်သက်တာဆု) ရရှိခဲ့သူ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဦးဌေးမောင်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတိုင်းကျော်၊ အမိ ဒေါ်ငွေခဲ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဇာတိမြို့မှာ ချောက်မြို့ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းခုနှစ်ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက်သားဖြစ်သည်။
စစ်ကြိုခေတ် ချောက်မြို့၊ အေးစေတီ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရေနံချောင်းမြို့၌ ဂျပန်စစ်တပ်ကဖွင့်သော ဆေခိယုခေါဂျော (ခေါ်) အင်ဂျင်နီယာကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
စစ်အတွင်း၌ ချောက်မြို့၊ အရှေ့အာရှတိုက်လူငယ်များ အစည်းအရုံး ဉာဏဗလမှူး၊ စစ်ပြီးခေတ် လူငယ်အစည်းအရုံး အမှုဆောင် စသည့် လူထုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ချောက်မြို့မှ မငွေဆိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျ၍ သားခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
သားနှစ်ယောက် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ယခု သားလေးယောက်၊ မြေးများနှင့်အတူ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည်။
စာပေလောကသားဘဝ ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၀)ရက်နေ့ထုတ် ပြည်သူ့ရဲဘော်ဂျာနယ်တွင် သင်းတို့လောကဝတ္တု ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ကလောင်အမည်မှာ ရေနံမြေက ရဲဘော်ဖြစ်သည်။
ရေနံမြေက ရဲဘော်၊ ရဲဘော်မောင်လှ ကလောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္တုဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၄၈ခုနှစ် မတ်လထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် နု ဝတ္တုရှည်ကို ဌေးမောင်အမည်ဖြင့် စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့နောက် (၁၉၅၂-၅၅) ခုနှစ်ထိ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၅၆-၁၉၇၈)ခုနှစ်ထိ မြဝတီ၊ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၈၀-၁၉၈၄)ခုနှစ်ထိ သပြေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာနှင့် (၁၉၈၅-၉၃)ခုနှစ်ထိ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြောက်‌ဥက္ကလာပမြို့နယ် စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ခုနှစ်ထိ ပင်ကိုရေး၊ ဘာသာပြန်၊ ဝတ္တုတိုရှည်ပုဒ်ပေါင်း(၁၀၀၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
သွေးသောက်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီနှင့် သပြေမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် (၂၅)နှစ်တိုင်တိုင် ခေါင်းကြီးရေးသားခဲ့သည်။
ဝတ္တု(၅)ပုဒ်ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တု ရေးသားခဲ့သည်။
၎င်းဝတ္တုကို မစိန်တင် (မော်စကိုရေဒီယိုမှ ရုရှားအမျိုးသမီး)က ရုရှားဘာသာ ပြန်ဆို၍ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် အုပ်ရေငါးသောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရရှိသော ဆုတံဆိပ်များ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ဒုတိယရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲခေါ်သံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေ(တစ်သက်တာဆု)ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော် (, pronounced )သည် နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသော ထင်ရှားသည့်တန်ခိုးကြီး စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်မှ ဗုဒ္ဂစွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်ကို ဌာပနာထားရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ ပုံစံကို နမူနာယူကာ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ ရှိသည်။
ထီးတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
​ သမိုင်းကြောင်း စေတီတော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများနိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ၂၀၀၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
​ စေတီတော်၏ ပန္နက်တင် မင်္ဂလာအခမ်းအနားကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
အခမ်းအနားအတွက် ဖိတ်စာတွင် 'ရာဇဌာနီ နေပြည်တော် (ဘုရင်နန်းစံသည့် မင်းနေပြည်)' စာပိုဒ်ဖြင့် ဖွင့်ထားသည်။
စေတီ၏ဉာဏ်တော်သည် ရွှေတိဂုံဘုရားအောက် ၃၀ စင်တီမီတာနိမ့်သည်။
ဥပ္ပါတသန္တိကို အကြမ်းဖျင်းဘာသာပြန်ဆိုရလျှင် 'ဘေးဒုက္ခ ကပ်ဆိုးကြီးမှ အကာအကွယ်ပေးခြင်း' ဖြစ်သည်။
ဤအမည်သည် ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းလောက်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးမှ ရေးသားရွတ်ဆိုခဲ့သည့် ပရိတ်ဂါထာ ဖြစ်သည်။
ဤ ပရိတ်ဂါထာကို ဘေးဒုက္ခ များကြုံသည့်အချိန်၊ အထူးသဖြင့် တိုင်းတစ်ပါးမှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသည့်အခါ တွင် ရွတ်ဆိုကြသည်။
တည်ဆောက်ပုံ စေတီတော်ကို လူလုပ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
စေတီတော်တွင် မဟာဆုတောင်းပြည့်ဘုရား ကျောက်စိမ်းဘုရား ၃ ဆူ ၁၀၈ပေ မြင့်သော တံခွန်တိုင် မဟာဗောဓိညောင်ပင်နှင့် ဘုရား ၂၈ ဆူ ညောင်ပင် ၁၀၈ ပင် နှင့် ဥယျာဉ်တော် ​ ရှင်ဥပဂုတ္တ နှင့် ရေကန်တော် သိမ်ကျောင်းဆောင် အစရှိသည်တို့ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်။
၂၀၀၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပစဉ်အတွင်း ရဟတ်မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုကြောင့် လူ (၂၀) ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နေပြည်တော်မြို့ Category:နေပြည်တော် Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ။
right|The Music Lesson, gold anchor, Chelsea porcelain, c. 1765, with bocage background. 15 3/8 × 12 1/4 × 8 3/4 inches, 22 lb. (39.1 × 31.1 × 22.2 cm, 10 kg). different version, different angle. 16th century Turkish Iznik tiles, which would have originally formed part of a much larger group ကြွေထည် ဆိုသည်မှာ အကောင်းစား မြေစေးကို မီးအပူတိုင်၍ ပြုလုပ်ထားသော အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
အကောင်းစား ကြွေထည်ကို ကာအိုလင် မြေစေးမှုန့်ဖြင့်ပြုလုပ်၍ အညံ့များမှာ မြေစေးရိုးရိုးဖြင့် ပြုလုပ်သည်။
ဆီလီကာ ပါဝင်သော ဆေးဖြင့် အပူပေး၍ အရောင်တင်လေ့ရှိသည်။
အရောင်များကိုလည်း ရောစပ်၍ ကြွေထည်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
တရုတ်ပြည်နှင့် ဥရောပတိုက်၊ ဂျာမနီ၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ပြည် စသည်တို့မှ ကြွေထည်ကောင်းများ ထုတ်လုပ်သည်။
ဖလ်ရည်ကဲ့သို့ ပြောင်လက်၍ သတ္တုထည်များပေါ်တွင် သုတ်လိမ်းသော အရည်ဖြစ်သည်။
ဆေးရောင်ထည့်ထားသော ဖန်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်၍ အကြည်၊ အနောက် နှစ်မျိုးလုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။
အနောက်အတွက် သံဖြူအောက်ဆိုက် ရောစပ်၍ လိုရာအရောင်များအတွက် သတ္တုအောက်ဆိုက် အမျိုးမျိုးကို ရရာစပ် အသုံးပြုသည်။
ပြင်းထန်သော အပူရှိန်ဖြင့် အရည်ဖြစ်စေ၍ အေးသောအခါ မာကျောစေလေသည်။
ကြွေရည်ကို မှုတ်ပေးခြင်း၊ နှစ်ခြင်း၊ ချယ်ခြင်း စသည်ဖြင့် အနည်းနည်းသုတ်နိုင်၍ သတ္တုထည်ကို ကြွေသားကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။
ကလေးခရိုင် သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အနောက်ဘက်အကျဆုံး ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်သုံးခုပါဝင်ကာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကလေးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကလေးခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၅၀၈,၀၁၅ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်များ thumb|ကလေးခရိုင်မြို့နယ်များ ကလေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကလေးမြို့နယ် ကလေးဝမြို့နယ် မင်းကင်းမြို့နယ် ထိစပ်လျက်ရှိသော နယ်နမိတ်များ ကလေးခရိုင်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဖလမ်းခရိုင် (ချင်းပြည်နယ်)၊ မြောက်ဘက်တွင် မော်လိုက်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရွှေဘိုခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မုံရွာခရိုင်နှင့် ဂန့်ဂေါခရိုင် (မကွေးတိုင်းဒေသကြီး) တို့နှင့် အသီးသီး ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကွယ်မှု ကလေးခရိုင်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုတို့ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူ အများအပြား နေထိုင်ရာ နေရာများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
မီဇိုးလူမျိုးများ၏ မြို့တော်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် တာဟန်းရပ်ကွက် (ကလေးမြို့)တွင် နေထိုင်သူ ၉၉% ခန့်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
တာဟန်းတွင် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းပေါင်း ၅၀ ကျော် တည်ရှိသည်။
ကသာခရိုင် သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အရှေ့မြောက်ဘက်အကျဆုံး ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ် ၄ ခုပါဝင်ကာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကသာမြို့ ဖြစ်သည်။
ကသာခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈၆၀,၃၆၀ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်များ thumb|ကသာခရိုင်မြို့နယ်များ ကသာခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကသာမြို့နယ် ဗန်းမောက်မြို့နယ် အင်းတော်မြို့နယ် ထီးချိုင့်မြို့နယ် ၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ရက်​နေ့တွင် ကသာခရိုင်အတွင်းမှ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ် နှင့် ဝန်းသိုမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ ​ကောလင်းခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မော်လိုက်ခရိုင် သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အလယ်ဗဟိုရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြို့နယ် ၂ ခုပါဝင်ကာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မော်လိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကသာခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၆၃,၈၉၆ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်များ thumb|မော်လိုက်ခရိုင်မြို့နယ်များ မော်လိုက်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။