kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အယ်လ်ဘေးနီးယား ရိုးရာယုံကြည်မှုများ၌ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် ထူးခြားသောယုံကြည်မှုတစ်ခု၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်၍ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ ယစ်ပူဇော်ခြင်းများနှင့် ဘာသာရေးထုံးတမ်းဆိုင်ရာ သန့်စင်ခြင်းတို့အတွက်အသုံးပြုသော ရှင်သန်နေသော၊ အလွန်မြင့်မြတ်သော၊ စွမ်းအားဖြင့်ပြည့်စုံသော အခြေခံအရာအဖြစ် 'မီး' သည်အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သည်။
မီးကို ရှိခိုးကန်တော့ခြင်းသည် 'မီးလင်းဖို'၊ 'နေ' (နေနတ်ဘုရား)၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး ဖြစ်ထွန်းမှုများကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည်။
ဘီဂျာ (သို့) ဘီစာ(Beja) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားယဉ်ကျေးမှုတွင် အခြေခံကျင့်ဝတ်တစ်ခုဖြစ်ကာ မြင့်မြတ်သည့်အရာများဟုယူဆနိုင်သော နေ၊ လ၊ ကောင်းကင်၊ ကမ္ဘာ၊ ကျောက်တုံး၊ တောင်၊ ရေ၊ မြွေ စသည်တို့၏ ကျမ်းသစ္စာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
နေနှင့်လကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခြင်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယား ရာဇဝင်များနှင့် ရိုးရာအနုပညာများတွင် ပါဝင်သည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယား ရာဇဝင်များ၊ ဒဏ္ဍာရီများကို ကုသိုလ် နှင့် အကုသိုလ် (အကောင်း အဆိုး) ကွဲပြားခြားနားခြင်းသဘောဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။
ထိုကွဲပြားမှုကို အကျော်ကြားဆုံး ပုံဖော်တင်ဆက်ခြင်းမှာ drangue (တန်ခိုးစွမ်းအားရှိ လူတစ်ပိုင်း ပုဂ္ဂိုလ်) နှင့် မိစ္ဆာ kulshedra တို့၏ တိုက်ပွဲဖြစ်၍ မိစ္ဆာသည် သေခြင်းတရား၏ ရေထု၊ မြေအောက်ကမ္ဘာ၌ ထပ်တလဲလဲဖြစ်သော သံသရာပြန်ကျော့ခြင်း၏ တင်စားခိုင်းနှိုင်းမှုဖြစ်ကာ စကြဝဠာအသစ်တဖန်ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းကို အောင်မြင်စေရန်ဆောင်ရွက်မှုလည်းဖြစ်သည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း အောရာ (သို့) ဖက်တီယာတို့၏ ကံကြမ္မာ ပြုပြင်အကောင်ထည်ဖော်ခြင်းသည် စကြဝဠာနှင့် လောကဥပဒေသများကို အစီစဉ်တကျ မှန်ကန်တည့်မတ်စေရန် လုပ်ဆောင်နေလျက် ရှိသည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယား ရိုးရာဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၌ အများအားဖြင့် တန်ဆာဆင်အသုံးပြုမှုသည် အသွင်ပြောင်လဲခြင်းဖြစ်၍ အမျိုးသားများသည် သမင်၊ ဝံပုလွေ၊ ဇီးကွက်များအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲကြကာ အမျိုးသမီးများသည် မြွေပါ၊ ဥဩငှက်၊ လိပ်များသို့ အသွင်ပြောင်းယူကြသည်။
အယ်လ်ဘေးနီးယား ရိုးရာ ကဗျာလင်္ကာများစွာ၌ သူရဲကောင်း သူချင်းများ (Kângë Kreshnikësh) ၊ ရာဇဝင်လာ သူရဲကောင်းအား ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုအပေါ် အခြေခံထားသော အယ်လ်ဘေးနီးယား ကဗျာရှည်ပုံစံ သီချင်းများ၏ သမိုင်းကြောင်းမဟုတ်သည့် ရိုးရာသဘော အတွဲလိုက် သီချင်းများပါဝင်သည်။
ကိုးကား ကိုးကားအညွှန်းများ ကိုးကားရင်းမြစ်များ Eqrem Çabej. "Albanische Volkskunde", Südost-Forschungen 25 (1966): 333–87. ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယား ဒဏ္ဍာရီ။
alt=A wide curving walkway along a body of water to the right, crowded with many people and some large orange umbrellas underneath a sky colored by sunset. To the left of the walkway are light brownish-grey stone buildings in various late-19th and early-20th-century architectural styles, with taller buildings in the distance.| ဘန်း ၏ နွေရာသီ ညနေခင်း၌ (၂၀၁၃)။
alt=A map showing a river coming up from the bottom right and curving toward the right about two-thirds of the way up where another, smaller river joins from the left. On the left of the river is a complex network of streets with some parks; on the right are some property lines.|thumb| ဘန်း ၏ ၁၉၃၃ မြေပုံ ဘန်း သို့မဟုတ် ဝိုင်တန် (အဓိပ္ပာယ် အားဖြင့် အပြင်ဘက် ကမ်းခြေ) သည် ရှန်ဟိုင်းမြို့ လယ်တွင် ရှိသော ကမ်းနား အရပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဤနေရာသည် ယခင် ရှန်ဟိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အခြေချနေထိုင်ရာနေရာ အတွင်းရှိ ကျောင်ရှန်း လမ်း (အရှေ့ ကျောင်ရှန်းလမ်းအမှတ် ၁) ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတွင် ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိသည်။
၎င်းသည် ဟွမ်ပု ခရိုင် ၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ဟွမ်ပုမြစ် အနောက်ဘက် မြစ်ကမ်းပါး တစ်လျှောက်တွင် ရှိသည်။
မြစ်ကမ်းနား တလျှောက် နေရာသည် ပူဒုံး ခရိုင် လူကျားအွီ ရှိ ခေတ်သစ် မိုးမျှော်တိုက်များနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိသည်။
အများအားဖြင့် ဘန်းဆိုသည်မှာ လမ်း၏ ဤအပိုင်းရှိ အဆောက်အဦးများနှင့် ဆိပ်ခံတံတားများနှင့် အနီးအနားရှိ နယ်မြေအချို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
၁၈၆၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်အထိ ရှန်ဟိုင်းရှိ ချမ်းသာကြွယ်ဝပြီး ဩဇာအာဏာ ကြီးမားသော နိုင်ငံခြားသားတို့ အခြေချရာ နေရာ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး စာချုပ်အရ တရားဝင်အကာအကွယ်ပေးထားသော ဆိပ်ကမ်း အဖြစ် လည်ပတ်ခဲ့သည်။
အမည် thumb| ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်သော ဟောင်ကောင်နှင့် ရှန်ဟိုင်းဘဏ် အဆောက်အအုံနှင့် ၁၉၂၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ရှန်ဟိုင်း အကောက်ခွန်ဌာန။
ဘန်း ဟူသောစကားလုံးသည် တမံ သို့မဟုတ် တမံ ဆိပ်ခံတံတားကိုဆိုလိုသည်။
ထိုစကားလုံးသည် ပါရှား စကားလုံး ဘန်း မှ ဟင်ဒီ-အူရဒူ ဘာသာစကားမှ တဆင့် ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆိုလိုသည်မှာ တမံ၊ တာတမံ သို့မဟုတ် ရေကာတာ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မွန်ဘိုင်း၏ အပိုလို ဘန်ဒါ၊ ဘန်ဒါအာဘတ်စ် နှင့် ဘန်ဒါ အာချေး ကဲ့သို့သော မြို့များ၏ အမည်များသည် ထိုစကားလုံးမှပင် ဆင်းသက်လာပုံ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အရှေ့အာရှရှိ အမျိုးမျိုးသော ဘန်းများကို တိုင်းဂရစ်မြစ် တစ်လျှောက်ရှိ ဘဂ္ဂဒက် ရှိ ဘန်းများ နှင့် တမံများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဘဂ္ဂဒက်မှ လာသော ဆက်ဆွန်းမိသာစုကဲ့သို့သော ပြောင်းရွှေ့အခြေချသော ဂျူးလူမျိုးများ က အမည်ပေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုဂျူးလူမျိုးများသည် သူတို့၏ စီးပွားရေးကို ရှန်ဟိုင်းတွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။
အခြားသော အရှေ့အာရှဒေသများတွင်လည်း ၁၉ ရာစုတွင် အခြားဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ သူတို့၏ ဆိပ်ကမ်းများကိုလည်း ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက် ခဲ့ကြသည်။
ထိုတရုတ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များတွင် အင်္ဂလိပ်စာလုံး အဓိပ္ပာယ် ကမ်းနားတစ်လျှောက်ရှိ တမံတုတ်ထားသော ဆိပ်ခံ များ ဟု အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။
သို့သော် ဘန်း ဟု ဆိုပြီး နေရာကို မရည်ညွှန်းပါက ရှန်ဟိုင်းရှိ မြစ်ကမ်းနား ဤအပိုင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင်ရှန်ဟိုင်းရှိ ဘန်း အား ဟွမ်ပု လမ်းရှိ အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးမှ တွေ့မြင်ရပုံ။
205x205px| ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသော ဘန်း။
ဂျပန်သင်္ဘော အီဇူမိုအား ရှေ့တွင် တွေ့ရသည်။
thumb| ဟောင်ကိုကူး ဟွမ်ပုလမ်း ရှိ ရုရှားကောင်စစ်ဝန်ရုံး ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ။
Tesla Roadster လျှပ်စစ်ဓာတ်ရထား လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်တစ်စီးဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအသုံးပြု၍ ရွေ့လျားနိုင်သော စက်ယန္တရားများကို ခေါ်ဆိုသည်။
၎င်း၏ ဘီးများအား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံးမော်တာများဖြင့် ရွေ့လျားစေ၏။
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်များအား သည် မြင်း သို့မဟုတ် လူ့စွမ်းအင်အား အသုံးမပြုသည့် ယာဉ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ကားများနှင့် ရထားများကို ၁၈၃၀ခုနှစ်များအတွင်းက တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ၁၉၀၀ခုနှစ်များအတွင်းတွင် လျှပ်စစ်ကားများက ဓာတ်ဆီအသုံးပြုသည့်ကားများထက် ပိုမိုပေါ်များခဲ့၏။
သို့သော် ဒီဇယ် သို့မဟုတ် ဓာတ်ဆီအသုံးပြုသည့် ကားများသည်ကား လွန်ခဲ့သည့် နှစ်တစ်ရာအတွင်း မှစ၍ လူသုံးများလာခဲ့လေသည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်များအား အသုံးပြုခဲ့သည်မှာကာလ ကြာရှည်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် အဆောက်အဦများအတွင်းတွင် လေးလံသော်ပစ္စည်းများမသည့် Forklift များ၊ ဂေါက်ကွင်းတွင်ပစ္စည်းသယ်သည့် ယာဉ်များ၊ အိပ်သည်ယာဉ်များ သို့ လေယာဉ်ကွင်းတွင် လေယာဉ်အနီးအနားတွင်အသုံးပြုသည့် ကူဖော်လောင်ဖက် ယာဉ်များစသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
၂၁ရာစု အစောပိုင်းတွင် ကမ္ဘာကြီး ညစ်ညမ်းလာမှုအား လျှော့ချနိုင်ရေးနှင့် စွမ်းအင်ချွေတာရေး အတွက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်နှင့် ဟိုင်ဘတ်ယာဉ်များအား ပိုမိုအသုံးပြုလာကြလေသည်။
သမိုင်း ပထမဆုံးသော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်အား မည်သူကစတင်တီထွင်ခဲ့သည်ကို သေချာစွာ မသိသော်လည်း ၁၈၂၈ ခုနှစ်အတွင်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား အန်ရိုဂျန့်လစ်ဆိုသူက လျှပ်စစ်ကားအသေးစား ပုံစံငယ်လေးအား တီထွင်ဖန်တီခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
၁၈၃၀ခုနှစ်အရောက်တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံသား ရောဘတ် အန်ဒရူးဆန်၊ ဟောလန်မှ ပရော်ဖက်ဆာ စထိန်းဂ် နှင့် သောမတ် ဒဗန်ပေါ့ (ဗားမောက်မှ ပန်းပဲဆရာ) တို့အားလုံးသည် လျှပ်စစ်ယာဉ်များ တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
ဒဗန်ပေါ့ အား ဒီစီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တီထွင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသေးသည်။
၁၈၆၅ခုနှစ်တွင် ဂတ်စတွန် ပလန်တီ ဆိုသူ ပြင်သစ်အမျိုးသားတဦးမှ ဘတ္ထရီတခုကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သေးသည်။
၁၈၈၆ခုနှစ်အရောက်တွင် Connecticut မှ ဖရန့် စပါဂူးဆိုသူသည် လျှပ်စစ်မော်တာအား တ‌ခေတ်ဆန်းစေသည့် အပြောင်းအလဲတစ်ခုအား ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်က ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် လျှပ်စစ်ကာားများ ပြုလုပ်ရာတွင် ရှေ့မှဦးဆောင်နေခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ကား ၁၈၉၁ ခုနှစ်နောင်းပိုင်း အေအယ်လ် ရိုင်ကာဆိုသူက ဘီး ၃ဘီးပါသည့် လျှပ်စစ်ကားအား တည်ဆောက်ပြုလုပ်ပြီး ဝီလျံ မောရစ်ဆင်ဆိုသူက ခရီးသည် ၆ဦး လိုက်ပါနိုင်သည့် ဝက်ဂွန် အမျိုးအစား ယာဉ်တစီးအား တီထွင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ လျှပ်စစ်ကားများအပေါ်တွင် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ကြသည်။
၁၈၉၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၀၀ ခုနှစ်များအကြား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကားအမျိုးအစားမျိုးစုံ(လျှပ်စစ်၊ ရေနွေးငွေ့သုံး၊ ဓာတ်ဆီ နှင့် ဒီဇယ်သုံး) တီထွင်ဖန်တီးရောင်းချခဲ့ကြပြီး လျှပ်စစ်ကားများ၏ ရွှေခေတ်တစ်ခေတ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
သာဓကတခုအနေဖြင့် ချီကာဂိုမြို့ရှိ ဝုဒ် မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီကထုတ်လုပ်သည် 1902 Phaeton သည် တစ်နာရီ ၁၄မိုင်နှုန်းဖြင့် ၁၈ မိုင်အကွာအဝေးထိသွားလာနိုင်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်မှာ ဒေါ်လာ၂၀၀၀ ရှိသည်။
(ထိုအချိန်က မြို့တစ်မြို့နှင့် တစ်မြို့ ဆက်သွယ်ထားသည့်လမ်းများမှာ ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ခရီးသွားနိုင်သည့်အကွာအဝေးမှာ တိုတောင်းလွန်ခဲ့သည်)။
လျှပ်စစ်ကားများ၏အားသာချက်မှာ အင်ဂျင်စက်လည်ပတ်ရန် မိနစ်၃၀ မှ ၄၀ လိုအပ်သည့် ရေနွေးငွေ့သုံးကားများကဲ့သို့ ခရီးဝေးသွားနိုင်ပြီး ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်များကဲ့သို့လည်း အနံ့နံခြင်းနှင့် ဆူညံခြင်းမရှိပေ။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နောင်းပိုင်း၌ ဓာတ်ဆီနှင့် ဒီဇယ်ဆီအသုံးပြုသော အတွင်းလောင်အင်ဂျင်စက်များသည် အလွန်တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီး ထိုအင်ဂျင်အသုံးပြုသည့်ကားများသည် အဝေးသို့ပိုမိုသွားနိုင်ခြင်းနှင့် လျင်မြန်ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။
အချို့လူများသည် ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်ကိုထုတ်ယူကာ လျှပ်စစ်မော်တာနှင့်ဘက်ထရီများထည့်သွင်းခြင်းအားဖြင့် သူတို့၏ကားဂိုဒေါင်များတွင် လျှပ်စစ်ကားများပြုလုပ်ကြလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ကာလကြာရှည်အောင် မည်သည့်ကြီးမားသောကားကုမ္ပဏီမှ လျှပ်စစ်ကားကိုထုတ်လုပ်ခြင်းမပြုခဲ့ချေ။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်သာ ကြီးမားသောကားကုမ္ပဏီများသည် လျှပ်စစ်ကားများကိုထပ်မံထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
အကျော်ကြားဆုံးမှာ GM's EV-1 ဖြစ်သည်။
ယခုအခါအခြားလောင်စာဆီသုံးမော်တော်ယာဉ်များကိုစိတ်ဝင်စားလာသည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်အမျိုးအစားများ လျှပ်စစ်သီးသန့်ကား (Pure electric cars) ဤအမျိုးအစားတွင် မည်သည့် အတွင်းလောင်အင်ဂျင်စက်မျှမပါရှိပဲ ခရီးစဉ်တလျောက်လုံးအား လျှပ်စစ်မော်တာများအသုံးပြု မောင်းနှင်သည်။
၎င်းသည်အင်ဂျင် မှလွဲ၍ အခြားနည်းများဖြင့်၎င်း၏စွမ်းအင်ကိုရရှိစေသည်။
လောင်စာဆဲလ်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်မှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်စေသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အတွေ့များရသော်လည်း သိမ်းဆည်းရန်ကား အလွန်ခက်ခဲ၏။
ရေ မှ ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝဓာတ်‌ေငွ့များမှ ပြုလုပ်သည်။
ဤအသုံးပြုကားမျိုးကား အလွန်ရှားပါ၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်လူတစ်ဦးသည်ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြည့်နိုင်သောနေရာများ အလွန်ရှားပါးလွန်းသောကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုသိပ်မများလှပါ။
ထိုကုမ္ပဏီအနည်းငယ်အတွင်းမှ တိုယိုတာ ကုမ္ပဏီသည် မီရိုတိုယိုတာ လောင်ဆာဆဲလ်သုံးကားများ ထုတ်လုပ်သည်။
နေရောင်ခြည်ဆဲလ်သည် နေရောင်မှလာသော စွမ်းအင်အားသုံးဆည်းပြီးနောက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲကာ ကားအား‌ေရွ့လျားစေသည်။
သို့သော် ဆိုလာကားပေါ်သို့ကျရောက်သည့် နေရောင်ခြည်မှာ ကားတစီး လျင်မြန်စွာသွားနိုင်လောက်သောစွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန်မလုံလောက်သည့်အပြင် စွမ်းအင်အား သုံးဆည်းခြင်းမရှိပါက ညအချိန်တွင်အလုပ်မဖြစ်ချေ။
နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်တမျိုးတည်းအသုံးပြုပြီး လျင်မြန်စွာသွားလာနိုင်သည့်ကားများ ပေါ်ထွက်လာစေရန်အတွက် နှစ်စဉ်ပြိုင်ပွဲများကျဉ်းပပေးသည်။
ဘတ္ထရီ-လျှပ်စစ်ယာဉ်များသည် ကားအတွင်းရှိ ကြီးမားသည့် ဘတ္ထရီအတွင်းတွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အား သိမ်းဆည်းထားသည်။
အိမ်ရှိလျှပ်စစ် ပလက်ပေါက်များကဲ့သို့သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်မှ စွမ်းအင်ရယူပြီး ဘတ္တရီအတွင်းသိုလှောင်သည်။
ဤသည်မှ ယနေ့ခေတ်တွင်အတွေ့ရဆုံး ကားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အစိုးရများက ကားများအား အလွယ်တကူလျှပ်စစ်ဓာတ်အားသွင်းနိုင်သည့် လျှပ်စစ်စတေရှင်နေရာများထည့်သွင်းတည်ဆောက်ပေးရန် တိုက်တွန်းအားပေးနေသည်။
ဘတ္ထရီလျှပ်စစ်ယာဉ်များပြုလုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများမှာ လိဖ် လျှပ်စစ်ကားထုတ်လုပ်သည့် နစ်ဆန်ကားကုမ္ပဏီ၊ i-miEV ပြုလုပ်သည့် မစ်ဆူဘီရှိမော်တာများကုမ္ပဏီ နှင့် ရုဒ်စတာ(ပြိုင်ကား)ကဲ့သို့ ကျော်ကြားသည့် ကားများထုတ်လုပ်သည့် အမေရိကန်ကားကုမ္ပဏီ တက်စ်လာတို့ပါဝင်သည်။
Hybrid ကားများ Hybrid ဆိုသည်မှာ အရာ ၂ မျိုးပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဤ Hybrid ကားတွင် လျှပ်စစ်မော်တာတစ်ခုနှင့် အခြား လောင်စာဆီသုံးစက်တစ်ခုကဲ့သို့သော စွမ်းအင်အမျိုးအစားတစ်မျိုးနှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့်လည်း Hybrid ကားများသည် စင်စစ် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်တစ်မျိုးတည်းအသုံးပြုသည့် ယာဉ်များမဟုတ်ကြချေ။
ဟိုင်ဘတ် လျှပ်စစ်ယာဉ်တစ်စီး (hybrid electric vehicle) (HEV) တွင်အတွင်းလောင်ကျွမ်းသောအင်ဂျင်နှင့်ဘီးကိုမောင်းနှင်စေသောလျှပ်စစ်မော်တာနှစ်ခုလုံးရှိသည်။
များသောအားဖြင့် အမြန်နှုန်းနည်းနည်းဖြင့်ရွေ့လျားသောအခါလျှပ်စစ်မော်တာကိုသုံးပြီး ကားကိုပိုမိုမြန်ဆန်စွာမောင်းနှင်သည့်အခါအတွင်းလောင်ကျွမ်းသောအင်ဂျင်မှစွမ်းအားကိုအသုံးပြုသည်။
အင်ဂျင်သည် ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်နှင့်အခြားလောင်စာဆီများမှ ၎င်း၏စွမ်းအားကိုရရှိပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုထုတ်လုပ်ကာ ဘတ္ထရီအတွင်း သိုလှောင်ထားပြီးနောက် လျှပ်စစ်မော်တာအား အသုံးပြုချိန်တွင် ထိုသိုလှောင်ထားသော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်းအား အသုံးပြု၍ မော်တာများအားမောင်နှင်လည်ပတ်စေသည်။
ဤအမျိုးအစားယာဉ်သည် လောင်စာဆီအင်ဂျင်အား နှိုးရန်မလိုပဲ ခရီးသွားလာနိုင်သော်လည်း ကားအတွင်းအသုံးပြုထားသော ဘတ္ထရီများသည် လျှပ်စစ်ကားစစ်စစ်များ၏ ဘတ္ထရီများထက် သေးငယ်လေသည်။
ခရီအကွားအဝေးအတန်ငယ်သွားနိုင်ပြီး ဘတ္ထရီဓာတ်အား မကုန်မီ စက်အင်ဂျင်အားမောင်းနှင်ရန်လိုအပ်သည်။
Toyota Prius သည်အရောင်းရဆုံး HEV ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ Honda (the Clarity နှင့်)၊ BMW (i3 နှင့်)၊ Ford (Focus နှင့်အတူ) ကဲ့သို့သောအခြားကုမ္ပဏီများသည်ဟိုက်ဘရစ်ကားများကိုလည်းထုတ်လုပ်ကြသည်။
Honda Civic နှင့် Toyota Camry အမျိုးအစားများသည် ‌လောင်စာအင်ဂျင်သာမက ဟိုင်ဘတ်အမျိုးအစား နှစ်ခုလုံးပါဝင်သည့် ကားများအားထုတ်လုပ်သည်။
ဟိုင်ဘတ်အမျိုးအစားတွင် ပစ္စည်းမျိုးစုံ ပါဝင်သည့်အလျောက် ဈေးလည်း ပိုမိုကြီးမားသည်။
Corbin motors sparrow Plug-in hybrid electric vehicle (PHEV) အမျိုးအစားသည် မူလ ဟိုင်ဘတ်လျှပ်စစ်ယာဉ်ကဲ့သို့ အတွင်းလောင်အင်ဂျင်းနှင့် လျှပ်စစ်မော်တာတို့ပါဝင်သည်။
မတူကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ဤအမျိုးအစားတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် ဘတ္ထရီမှာ ကြီးမား၍ ပြင်ပလျှပ်စစ်အရင်းအမြစ်မှ ပလတ်ထိုး၍ အားသွင်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဤသို့ကြောင့် PHEV ကားများသည် လောင်စာအင်ဂျင်အားအသုံးမပြုပဲ HEV ကားများထက်ပိုမိုဝေးကွာသောခရီးကို သွားလာနိုင်သည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤကားအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည့် ဘတ္ထရီများမှာ အတန်ငယ်သေးနေသေးသည့်အပြင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်တစ်မျိုးတည်းသာအသုံးပြုမည်ဆိုလျှင် သာမန်ရိုးကျ BEV ကားများကဲ့သို့ ခရီးအကွားအဝေးများစွာ မသွားလာနိုင်ပေ။
General Motors မှထုတ်လုပ်သော Chevrolet Volt နှင့် Hyundai Sonata မှထုတ်လုပ်သော Sonata သည် plug-in hybrids နမူနာနှစ်ခုမျှသာဖြစ်ပြီး Toyota သည် plug-in အမျိုးအစား Prius ကား၊ Honda မှ Clarity ကား စသည်ကားအမျိုးအစားများ ထုတ်လုပ်သည်။
လူ့လျှပ်စစ်ဟိုက်ဘရစ်ကား (human electric hybrid vehicle) (HEHV) သည် အရိုးရှင်းဆုံးပုံစံဖြစ်ပြီး ဘက်ထရီနှင့်မော်တာအား စက်ဘီးပေါ်တွင် တပ်ဆင်မောင်းနှင်ခြင်းဖြစ်သည်။
Twike သည်လူနှစ်ဦးစီးနင်းနိုင်သော ပုံစံတူယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
၎င်းကို ခြေနင်းခြင်း၊ ဘတ္ထရီဖြင့်မောင်းနှင်နိုင်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးအသုံးပြုနိုင်သည်။
အခြားယာဉ်များ Metra လျှပ်စစ်ရထား အခြားလျှပ်စစ်အမျိုးအစားများလည်းရှိသည်။
Trolley ဘတ်စ်ကား (trackless trolley ဟုလည်းခေါ်သည်) သည်၎င်းကို power overhead လျှပ်စစ်လိုင်းများဖြင့်အသုံးပြုသည်။
ရထားများစွာသည်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထောက်ပံ့ရန်ရထားလမ်းလျှပ်စစ်စနစ်အသုံးပြုသည်။
မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းတချို့သည်ရထားကိုရွေ့လျားရန်အတွက်လမ်းကြောင်းတွင်စွမ်းအားရှိသောသံလိုက်များကိုအသုံးပြုသည်။
mag-lev ဟုခေါ်သည့်စနစ်တွင်ရှိသည်။
လျှပ်စစ်စက်ဘီးများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့်အချို့သောစက်ဘီးများ (စက်ဘီးစီးခြင်း) များသည် Corbin Motors Sparrow ကဲ့သို့သော Austin Powers ရုပ်ရှင် Goldmember တွင်လည်းတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။
သုခေါ်သည့်စနစ်တွင်ရှိသည်။
လျှပ်စစ် စက်ဘီးများ၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်များနှင့် Austin Powers ရုပ်ရှင် Goldmember တွင်လည်းတွေ့မြင်ခဲ့ရ Corbin Motors Sparrow ကဲ့သို့သော သုံးဘီးယာဉ်များအား တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
ကုန်တင်ရထားအများစုသည် ဒီဇယ်-လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို အသုံးပြုသည်။
စက်ခေါင်းတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသည့်ဒီဇယ်အင်ဂျင်နှင့်ဘီးကိုလှည့်စေသောလျှပ်စစ်မော်တာတစ်ခုရှိသည်။
သို့သော်မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ဘတ်စ်ကားများနှင့် ရထားများစွာသည် ၎င်းတို့၏စွမ်းအင်ကိုဘက်ထရီဖြင့်သိုလှောင်ထားသည့် သို့မဟုတ် လောင်စာဆဲလ်များကဲ့သို့သော အခြားအရင်းအမြစ်ကိုအသုံးပြုသည်။
ဤကဲ့သို့သောယာဉ်များသည်ဝါယာကြိုးများမလိုအပ်ပါ။
thumb|Metra လျှပ်စစ်ရထား အားသာချက်များနှင့်အားနည်းချက်များ အားသာချက်များ - ဤလျှပ်စစ်မော်တာအားအသုံးပြုသည့် ယာဉ်များသည် အသံဆူညံခြင်းမရှိဘဲ တိတ်ဆိတ်ခြင်း၊ အနံ့မရှိခြင်းနှင့် လောင်စာစွန့်ပစ်သည့် မီးခိုးခေါင်းတိုင်များထွက်လာသည့် အန္တရာယ်ရှိ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းမရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ဤယာဉ်များကို အိမ်တွင်းတွင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဓာတ်ဆီနှင့် ဒီဇယ်တို့သည် အကန့်အသတ်ရှိသည့် အရင်းအမြစ်များဖြစ်ပြီး အမြဲထာဝရတည်ရှိနေမည်မဟုတ်ပဲ တချိန်ချိန်တွင် ကုန်ဆုံးရမည့် သယံဇာတများဖြစ်သည့်အပြင် တနေ့တခြားလည်း ဈေးကြီးလာပြီဖြစ်သည်။
ဘတ္ထရီ-လျှပ်စစ်ယာဉ်များအတွက် လေစွမ်းအား၊ ဆိုလာဆဲလ်၊ ဂျီအိုသာမယ်နှင့် ရေအားလျှပ်စစ်များကဲ့သို့ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ပြန်လည်ပြုလုပ်နိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုအား လျှော့ချနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
အားနည်းချက်များ-ဘတ္ထရီများသည် စွမ်းအင်အား မြောက်မြားစွာ မသိုလှောင်နိုင်ပေ။
ထို့ပြင် ကြီးမားလေးလံလွန်းသော၎င်း ဘတ္ထရီများအားသယ်ဆောင်၍ ယာဉ်သည် ဝေးဝေးမသွားနိုင်ချေ။
ထို့ပြင် ဘတ္ထရီအား စွမ်းအင်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် အချိန်မှာ ကြာမြင့်လွန်းသည်။
ဘတ္ထရီကောင်းသည် ဝေးအလွန်ကြီးမြင့်သည့်အပြင် မကြာခဏ အသစ်လဲလှယ်ရန်လိုအပ်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထေင်စုရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အများစုသည် ကျောက်မီး နှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များမှ ထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်များအား ထိုလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးများမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အား ယူငင်သုံးစေပြန်လျှင်လည်း ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာစေသည့် ဓာတ်ငွေ့များအား ထပ်မံထုတ်လုပ်ထည့်စေမည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ယာဉ်များ။
အမေရိကတိုက်ကြီးများ၏ မူလနေထိုင်သူများတွင် အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိကြသည်။
မျိုးနွယ်တစ်ခုစီ၌ ကိုယ်ပိုင်ဒ ဒဏ္ဍာရီများရှိကြသည်။
အချို့မှာ အတော်လေးသိသာထင်ရှားသည်။
သို့ရာတွင် အချို့သော အဓိကအကြောင်းအရာများကို ထိုယဉ်ကျေးမှုနယ်နိမိတ်များ၌ မျှဝေသုံးစွဲကြသည်။
thumb|ကွိုင်းယို့တ်ခေါ် ခွေးဝံပုလွေနှင့် အပေါ့်ဆမ်ခေါ် သားပိုက်ကောင်မျိုးတို့သည် အချို့သော မျိုးနွယ်စု၏ ပုံပြင်များ၌ ပါဝင်ကြသည်။
မြောက်အမေရိက အမေရိကတိုက်ကြီးများ၌ မူရင်ဇာတိနေထိုင်သူများတွင် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုတည်းရှိသည်မဟုတ်ဘဲ ဘာသာရေး၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ယုံကြည်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ရိုးရာဇာတ်လမ်းများ၏ များပြားလှသော ကျမ်းစာများရှိကြသည်။
ထိုဇာတ်လမ်းပုံပြင်များသည် မိခင်သဘာဝတရားကြီးကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အခြေခံထားကြ၍ ရာသီ၊ မိုးလေဝသ၊ အပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ ကောင်းကင်၊ ကောင်းကင်ဘုံလာ အရာများတို့၏ အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ကြွယ်ဝပည့်စုံသော ပုံပြင်များလည်းဖြစ်သည်။
မျှဝေသုံးစွဲထားသော အခြေခံအခြင်းအရာများမှာ ကျယ်ပြန်သော၊ အားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော အရာအားလုံးကို သိမြင်တော်မူသော ကြီးကျယ်သည့် ဝိဉာဉ်တော်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာလောကနှင့် ထိုကမ္ဘာမြေရှိ တောတောင်ရေမြေတို့၏ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ဆက်လက်၍ ကောင်းကင်၌ အပြိုင်လောကတစ်ခု ( ရံခါ၌ မြေအောက်ကမ္ဘာ နှင့်/သို့ ရေအောက်ကမ္ဘာ) တစ်ခုရှိသည်ဟု ယုံကြည်မှု၊ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၊ တမလွန်ကမ္ဘာ (နယ်မြေ) သို့သွားရောက်ခြင်၊ မြင့်မြတ်သော ရှေးဟောင်းဘိုးဘေးများနှင့်ပတ်သက်သည့် စုစည်းထားသော အမှတ်တရများပါဝင်ကြသည်။
ဒဏ္ဍာရီများစွာ၏ ဝိသေသတစ်ခုမှာ လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ကြားက ဆက်နွယ်မှုဖြစ်သည်။
ထိုနှစ်ခုကြား အသွင်ပြောင်းလဲခြင်းများပါဝင်သည်။
လူသားတို့နှင့် အခြားမျိုးနွယ်များ (အထူးသဖြင့် ဝက်ဝံ)ကြား လက်ထပ်ခြင်းများသည် တူညီသော အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ခုလည်းဖြစ်၏။
အချို့သော ပုံပြင်များတွင် တိရစ္ဆာန်များသည် လူသားကလေးငယ်များကို မွေးမြူပျိုးထောင်ကြ၏။
မြောက်အမေရိက ဒဏ္ဍာရီအများစုသည် လေးနက်သော်လည်း အချို့ဒဏ္ဍာရီများသည် စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကျင့်တရားဆိုင်ရာ သတင်းစကားများကို သယ်ဆောင်ထားသောကြောင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန်အလို့ငှာ စိတ်နှလုံးပေါ့ပါးစေသော (မကြာခဏဆိုသလို လိမ်လည်လှည့်ပတ်သောပုံစံဖြင့်) ဟာသများကို သုံးနှုန်းထားသည်။
ခိုင်းနှိုင်းတင်စာချက်မှာ တူညီကြသည်။
ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းသဘောတရားများမှသည် ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ စိတ်နှလုံးဝေဒနာ စသည်များအထိ စူးစမ်းတင်ပြထားကြသည်။
အချို့သော ဒဏ္ဍာရီများသည် အက၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ အိပ်ငွေ့ခြခြင်း အက(ဥပမာ နေအကကဲ့သို့) ရိုးရာဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည်။
ဤဒေသမှ ဒဏ္ဍာရီအများစုကို မျိုးနွယ်ပညာရှင်များက (၁၉)ရာစု နှောင်းနှင့် (၂၀)ရာစုအစောပိုင်းများတွင် ပထမဆုံး မှတ်တမ်းအဖြစ်ရေးမှတ်ခဲ့ကြသည်။
ဤရင်းမြစ်များကို ရှေးဟောင်းဘိုးဘေးတို့၏ ရိုးရာအစဉ်အလာများကို မိမိရရ ပတ်သက်ခဲ့ကြသော ဒေသခံအမေရိကန် သက်ကြီးပိုင်းပုဂ္ဂိုလ်များထံမှ စုဆောင်းယူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၏ အစစ်မှန်ဆုံးနှင့် ရှင်သန်လျက် ရှိသောမှတ်တမ်းများအဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။
အခြားသော အမေရိကဒေသများ အလယ်ပိုင်း အမေရိကဒဏ္ဍာရီများအနက် မိုင်းယာလူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီပါဝင်သည်။
တောင်အမေရိကတိုက်တွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ ဒေသများမှ လူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီများလည်းရှိကြသည်။
ဥပမာ ဂွားရာနီး၊ အင်ကာ ဒဏ္ဍာရီတို့ဖြစ်ကြသည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:မြောက်အမေရိကန် ဒဏ္ဍာရီ။
Redirectအမေရိကတိုက်ကြီးများတွင် မူလနေထိုင်သူများ၏ ဒဏ္ဍာရီများ။
ဆာဦးမောင်ကြီး အမ်အေသည် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၁၈၈၆ (၁ ဩဂုတ် ၁၈၉၆)ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးကြာဉာဏ်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ကြည်(အဖ ဦးစံဦး၊ အမိ ဒေါ်လှိုင်)တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရန်ကုန် ကာလကတ္တားနှင့် အောက်စ်ဖို့တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
(၁၉၁၈-၁၉)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တရားလွှတ်တော်ချုပ်၌ လက်ထောက်မှတ်ပုံတင်အရာရှိ၊ (၁၉၂၁-၂၂)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်အစိုးရ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ဥပဒေသရုပ်ပြဆရာ၊ အမျိုးသား ပညာရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် တောင်ငူတောင်ပိုင်း ဥပဒေပြုကောင်စီလူကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီး၊ မြန်မာ့အရေး မျက်နှာချင်းဆိုင် ကွန်ဖရင့်ကိုယ်စားလှယ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံ၏ အကြံပေး၊ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ငွေဓားဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၆၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၈၊ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဒီမိုကရက်ပါတီ (နောင်တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒပါတီ) ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
ဒေါ်အေးရီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး အမှတ်(၃၁၃) ပြည်လမ်းတွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၆၊ ဇူလိုင် ၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနထုတ် ခေတ်ရေစီးထဲက ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုးကား။
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ်သက်ပန်)ကို ၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်တွင် အဖ ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ညွန့်တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ယူသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပစာတန်းစာမေးပွဲ၌ မြန်မာစာ (အထူး) ဘာသာရပ်အတွက် သာဒိုးအောင် ဆုရရှိ၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့များရရှိသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နဂါးနီဂျာနယ်၊ ဂန္ထလောကစာစောင်တို့တွင် ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်။
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၏ တက္ကသိုလ်သတင်းထောက် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်သည်။
ကလောင်အမည်များမှာ တက္ကသိုလ်သက်ပန်၊ တက်ထွန်းအောင်တို့ဖြစ်သည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၄၃-၄၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် ဒိုမေသတင်းဌာန လက်ထောက်သတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ် နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် သတင်းစုံဂျာနယ် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသတင်း ပြန်ကြားရေးဌာန နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းလွှာ မြန်မာသတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တတိယ အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် စာပေဗိမာန်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ ညီလာခံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာရေးရာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဦးထွန်းတင်သည် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယအဆင့်)၊ လွတ်လပ်ရေးစည်းရုံးမှုတံဆိပ်၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကောင်း တံဆိပ်တို့ကို ရရှိသူဖြစ်သည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မြေးငါးဦးနှင့် မြစ်ခုနစ်ဦး ထွန်းကားသည်။
ဇနီးနှင့်သား တစ်ဦးသည် ကွယ်လွန် ပြီးဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ် သက်ပန်) သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၈) ကိုးကား။
မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် မိုးလင်းမှ ကြက်ကို အိပ်တန်းတင်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်းသကဲ့သို့ လည်းကောင်း အချိန်နှင့် လုပ်ရမည့်အလုပ်ကို အချိန်လွန်မှ ပြုလုပ်သည်။
"သူမိုက်တို့ ဉာဏ်ပေါက်မှာ၊ စစ်ရောက်မှ မြားချွန်။
မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း။
" ကြောင်းတူသံကွဲများ ငါးလွန်မှ ကွန်ပစ်။
မိုးလွန်မှ ထွန်ချ - နှင့်အတူတူ။
အရှင်ဇဋိလ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်၍ ဘွဲ့အမည်ထက် ကြာနီကန်ဆရာတော် ဟူ၍ ပိုသိရှိကြသည်။
နိုင်ငံကျော် ဓမ္မကထိကဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
တရားဟောပြောရာ၌ အဆိုအငိုများဖြင့် အဟောအပြော ပိုင်နိုင်သော ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ဟောပြောခြင်းများကြောင့် ဆရာတော်ကို ဝေဖန်ကြသလို နှစ်သက်ကြသည်များလည်းရှိသည်။
သက်တော် (၄၆)နှစ်အရွယ်တွင် ကားမတော်တဆမှုဖြင့် ပျံလွန်တော်မူသည်။
မွေးဖွားခြင်း ကြာနီကန်ဆရာတော်လောင်းလျာကို မန္တလေးတိုင်း၊မြင်းခြံခရိုင်ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ ရွှေတွင်းကုန်းကျေးရွာနေ ဦးရှိန်+ဒေါ်ဒွန်းတို့မှ ၁၂၉၄ ခုနှစ် တော်သလင်းလဆန်း ၁၄ ရက် အင်္ဂါနေ့ ၈ နာရီတိတိအချိန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မတင်၊ မမှုန်ကြီး၊ မလှဖွေး၊ မောင်စိုးတင်၊ မောင်စိုးရှင်ဟူ၍ သားသမီးငါးဦးရှိရာ ကြာနီကန်ဆရာတော် လောင်းလျာ မောင်စိုးတင်သည် လေးဦးမြောက်ဖြစ်သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးပေါ်ပေါက်နေချိန်တွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုကြောင့် ကျွဲ၊ နွား တိရစ္ဆာန်များ သေကြေပျက်စီးကြသောကြောင့် ဦးရှိန်နှင့် ဒေါ်ဒွန်းတို့သည် သားသမီးများနှင့်အတူ ကြာနီကန်ရွာ၏ အရှေ့အရပ်ရှိ လျှော်ဖြူပင်ရွာသို့ ပြောင်းရွေ့ကာ လယ်လုပ်ခြင်း၊ ကျွဲနွား၊ သိုး၊ ဆိတ် မွေးမြူခြင်းအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသလို မိခင်ကြီးကလည်း ဒေသထွက်ကုန်များကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခဲ့သည်။
ထိုလျှော်ဖြူပင်ရွာသည်လည်း မကြာခဏဆိုသလို လူဆိုးဓားပြများ၏ လုယက်တိုက်ခိုက်မှုကို ခံနေရသောကြောင့် ၁၃၀၂ ခုနှစ်တွင် ကြာနီကန်ရွာသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားခြင်း မောင်စိုးတင်နှင့် မောင်စိုးရှင်တို့အား ပညာသင်ကြားရန်အလို့ငှာ ဓမ္မကထိက ဒုတိယ တောင်ကြာနီကန်ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏထံ သို့ အပ်နှံလိုက်ကြသည်။
ဆရာတော်ဦးဝဏ္ဏသည် ကျမ်းဂန်ပိဋကတ် ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်၍ မတ္တရာ တစ္နယ္လုံးရွိ ဝိနိစ္ဆယအဆုံးအဖြတ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးရသော မဟာနာယက ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဗိသုကာပညာ၊ ဂဏန်းသင်္ချာပညာနှင့် ပန်းရန်အတတ်၊ ကနုတ်ပန်းအတတ်ပညာတို့ကိုပါ ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်တတ်မြောက်ထားသလို ဘုရားတည်ဆောက်ပုံ သတ္တဌာနထားရှိပုံနှင့် နက္ခတ်ဗေဒင်ကအစ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ကြီး၏ သင်ပြမှုကြောင့် အခြေခံစာပေများကို တစ်နှစ်အတွင်း ပြီးမြောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
သုံးနှစ်ခန့် သင်ကြားပြီးသောအခါ မောင်စိုးတင်သည် ကျောင်းသားကိုရင် လေးဆယ်ကျော်တို့အား ထပ်ဆင့် သင်ကြားပေးရသည့် လက်ထောက် ဆရာပေါက်စလေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။