kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တိဗက်ပြည်သည် ပေပေါင်း ၁၆ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော လွင်ပြင်များနှင့် ပေပေါင်း ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်တန်းများ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည့် ကုန်းမြေမြင့်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယန်ဇီမြစ်၊ မဲခေါင်မြစ်နှင့် သံလွင်မြစ်ဟူသော အာရှတိုက်ရှိ မြစ်ကြီးများ မြစ်ဖျားခံရာ အရပ်လည်း ဖြစ်သည်။
တိဗက်ပြည်သည် ဆီးနှင်း အစဉ်မပြတ်ကျ၍၊ ခြောက်သွေ့အေးမြသော တိုင်းပြည်ဖြစ်၏။
တိဗက်ပြည် မြောက်ပိုင်းသည် တောင်ပိုင်းထက် အထူးသဖြင့် အေး၍ ခြောက်သွေ့သဖြင့် သစ်ပင်ဝါးပင် ရှားပါး၏။
အတွင်းကျသော ချိုင့်ဝှမ်းများ၌ ဆားငန်အိုင်များစွာရှိသည်။
တောင်ပိုင်းရှိ ချိုင့်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများတွင်ကား ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
တိဗက်ပြည်တွင် မကြာခဏလိုပင် နှင်းများသည်း ထန်စွာကျ၍၊ လေပြင်းတိုက်တတ်သည်။
ထိုအခါ နှင်းမုန်တိုင်းသဖွယ် ဖြစ်တတ်၏။
အများအားဖြင့် နွေရာသီတွင် မိုးရွာသွန်း၍၊ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန် ၈ လက်မမှ ၁ဝ လက်မအထိရွာသည်။
မြောက်ပိုင်းတွင် စာမရီနှင့် သိုးဆိတ်တို့ စားသုံးရန်အတွက်ဖြစ်သော မြက်ပင်၊ ချုံဖုတ်များသာ ပေါက်ရောက်သည်။
တောင်ပိုင်းတွင်ကား စာမရီနှင့် သိုးဆိတ်များမွေးမြူခြင်းအပြင် မုယော၊ အုတ်ဂျုံ၊ ဂျုံစသည်တို့နှင့် ခါးဥဖြူ၊ အာလူး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံနိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
အများအားဖြင့် တိဗက်လူမျိုးတို့သည် နေထိုင်ရာအတည်တကျ ဟူ၍မရှိဘဲ၊ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွေ့ပြောင်း သွားလာ နေထိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။
အုပ်စုအလိုက် စခန်းသာသောနေရာတို့သို့ လှည့်ပတ်သွားလာကာ စာမရီအမွေးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောတဲများ ထိုး၍ နေထိုင်တတ်ကြ၏။
အစားအသောက်မှာလည်း များသောအားဖြင့် စာမရီမှရသော နို့နှင့် မုယောတို့ဖြစ်၏။
စာမရီ၏ ချေးကို အခြောက်ပြုလုပ်၍၊ ထင်းဆိုက်ကြသည်။
တိဗက်လူမျိုးများသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ စာမရီငှက်များ၊ မြည်းများ၊ ကုလားအုတ်များဖြင့် လှည့်လည်သွားလာလေ့ရှိကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံဖက်သို့၎င်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံဖက်သို့ ၎င်း မြင့်မားမတ်စောက်သော တောင်ကြားလမ်းများကိုဖြတ်၍ ကူးသန်းသွားလာကြရ၏။
လမ်းမကြီးများ၊ မီးရထားလမ်းများဟူ၍ မရှိသည့်ပြင် ဘီးတပ်ယာဉ်ဟူ၍လည်း မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်၏။
ကုန်တင်လား၊ မြည်း၊ စာမရီနှင့် မြစ်ချောင်းတွင်း၌ ဖောင်များဖြင့်သာ စာပို့ခြင်း၊ ကူးသန်းသွားလာခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ကြလေသည်။
လာဆာမြို့တွင်ကား ယခုအခါတွင် လှိုင်းတိုအသံ ဖမ်းစက်ဖြင့် ကာလကျွှားမြို့နှင့် ဆက်သွယ်၍၊ ကြေးနန်းသတင်းများကို ပို့ယူနေကြ၏။
အိုးလုပ်ခြင်း၊ သိုးမွေးထည်နှင့် ကော်ဇော်များ ရက်လုပ် ခြင်းအစရှိသော အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသော်လည်း၊ မပြော ပလောက်ချေ။
သားမွေး၊ ဆား၊ ရွှေ၊ သားရေစိမ်းနှင့် လက်ချား အစရှိသည်တို့ကို အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချ ၏။
တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်ဖက်ခြောက်၊ ချည်ထည်၊ ပိုးချည်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဆန်၊ ချည်ထည်နှင့် အခြားထုတ်လုပ်ပြီး ကုန်ပစ္စည်းတို့ကို ဝယ်ယူလေသည်။
သမိုင်း တိဗက်ပြည်၏ ရှေ့ဦးသမိုင်းမှာ မရေရာလှချေ။
သေချာ ရေရာသောသမိုင်းဖြစ်စဉ်မှာ တရုတ်ခရီးသည်တစ်စု လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည့် ခရစ် ၆၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ အစပြုသည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၃ ရာစုနှစ်ဦးလောက် တွင်ကား မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန်က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။
သူ၏မြေးတော် ပထမတရုတ်နိုင်ငံ၏ မွန်ဂိုဧကရာဇ် ကူဗလိုင်ခန်သည် လာမာဝါဒီတစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။
ဤသို့ လာမာအယူကို ယူခြင်းကား၊ နိုင်ငံရေးအရ တိဗက်ပြည်ကို သိမ်းသွင်းရန် ရည်ရွယ်ရင်းဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ခရစ် ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကူဗလိုင်ခန်သည် လာမာဘုရင်ကို သူ၏ နန်းတော်သို့ဖိတ်ခေါ်၍၊ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လက်ဆောင်ဆက်သရာ လက်အောက်ခံ တိဗက်ပြည်၏ ဘုရင်အဖြစ်ဖြင့် လက်ခံလိုက်လေသည်။
ထို လာမာဘုရင်ကား သကျအနွယ် ဖြစ်၏။
ခရစ် ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုသကျအနွယ် လာမာဘုရင်တို့ အဆက်ပြတ်၍၊ သိကျအနွယ် လာမာဘုရင် နန်းတက်၍ အုပ်စိုးရာ၊ သိကျလာမာဘုရင် နန်းဆက်တို့သည် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ မျှ တိဗက်ပြည်ကို အုပ်စိုး နိုင်ခဲ့သည်။
၁၅ ရာစု၏ အစလောက်တွင် သကျလာမာဘုရင်၏ တူတော်သည် ယခုခေတ်အများသိကြသော ဒလိုင်းလာမာဟူ သောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာပြီးလျှင်၊ သူ၏အဆက်အနွယ်တို့ကို ဒလိုင်းလာမာဟု ခေါ်လာကြသည်။
ဒလိုင်းလာမာ၏ ခေတ်တွင် ဒလိုင်းလာမာကို အကြံဉာဏ်ပေးသော တာရှိလာမာ ကို ခန့်အပ်လေရာ၊ ဒလိုင်းလာမာ မင်းဆက်နှင့်အတူ တာရှိလာမာမင်းဆက်တို့လည်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
နောင်အခါ တွင် တိဗက်ပြည်သည် တရုတ်တို့လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ သော်လည်း၊ ၁၉၁၁ ခုနှစ် တရုတ် ပြည်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားစဉ် တရုတ်တို့အား တိုက်ထုတ်ခဲ့ကြသဖြင့်၊ ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပြန်၏။
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် လာမာဂိုဏ်း နှစ်ဂိုဏ်းကွဲ၍၊ ဒလိုင်းလာမာနှင့် ပန်ချင်လာမာဂိုဏ်းဟု ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့်၊ တိဗက် ပြည်သူပြည်သားများက ဒလိုင်းလာမာကို တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရေးအတွက်၎င်း၊ ပန်ချင်လာမာ ကို သာသနာရေးအတွက် ၎င်းအာဏာပိုင်များဟူ၍ ခွဲခြားကာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြလေသည်။
တရုတ်တို့သည် တိဗက်ပြည်တွင် ပြန်လည်၍ ဩဇာလွှမ်း မိုးရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း၊ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။
သို့သော် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှစ၍ တိဗက်နိုင်ငံ၌ တရုတ်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ကို ထားခွင့်ရလာလေသည်။
ပညာရေးတွင် သာသနာရေးလွှမ်းမိုးနေသဖြင့် ဘုန်းကြီး ကျောင်းများ၌သာ ရဟန်းအဖြစ်ခံယူရန် သင်ကြားကြလေသည်။
သာသနာရေးအရာရှိများနှင့် အစိုးရအရာရှိများအတွက် လာဆာမြို့တွင် ကျောင်းတော်ကြီး နှစ်ကျောင်းရှိသည်။
သာမန်အားဖြင့်ကား ကလေးသူငယ်များသည် ရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် စာသင်ကြရ၏။
အနောက်နိုင်ငံပညာရေး ပို့ချပေးရန်အတွက် သာသနာပြုကျောင်းများ တည်ထောင်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသော်လည်း၊ မအောင်မြင်ကြချေ။
တိဗက်ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အယူဝါဒ၌ ရဟန်းမင်းကြီးအား ဘုရားလောင်းဝင်စားသူဟူ၍ ယူဆကြ၏။
ရဟန်းမင်းကြီး ပျံလွန်လျှင် သူ၏ ဝိညာဉ်သည် တိဗက်ပြည်၌ပင် ဝင်စားသည့်အတွက်၊ ရဟန်းမင်းကြီးဟောင်း ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ရ သော မွေးစကလေးငယ်တစ်ယောက်ကို စုံစမ်းရှာဖွေပြီးနောက် လာဆာမြို့သို့ ခေါ်ဆောင်၍၊ ရဟန်းမင်းကြီးအဖြစ် တင် ကာ ရင်ခွင်ပိုက်အဖွဲ့ဖြင့် အုပ်ချုပ်စေလေသည်။
ထိုနောက် ထို သူငယ်သည် ၁၈ နှစ်သားအရွယ်သို့ရောက်သော်၊ တိဗက်ပြည် အလုံးကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ရသော အာဏာပိုင်မင်းအဖြစ်ကို ခံယူရလေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ၁၃ ဆက်မြောက် ဒလိုင်းလာမာပျံလွန်ခဲ့ပြီးနောက်၊ အသက် ၅ နှစ်မျှသာရှိသေးသော ဒလိုင်းလာမာငယ်ကလေးကို တောရွာတစ်ရွာမှ တွေ့ရှိခဲ့၍၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် လာဆာမြို့သို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဖေ‌ဖော်ဝါရီလတွင် ရင်ခွင်ပိုက်အဖွဲ့ဖြင့် အုပ်စိုးစေလျက် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင်ကား ၁၄ ဆက်မြောက် ဒလိုင်းလာမာအဖြစ်ဖြင့် လုံးဝအာဏာလွှဲအပ်ပေးလိုက်လေသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအစိုး ရ၏ တပ်များသည် တိဗက်ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလေသည်။
ထိုနောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် တိဗက်ပြည်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ နှစ်ဦးသဘောတူ စာချုပ်တစ်ရပ်ကို ပီကင်းမြို့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
စာချုပ်အရ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးကို တရုတ်အစိုးရက ကြိုးကိုင်၍၊ တိဗက်ပြည်ကမူ ပြည်တွင်ရေးတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခဲ့လေသည်။
၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် တိဗက်ပြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်လာပြီးဟူသော သဘောဖြင့် ဒလိုင်းလာမာနှင့် ပန်ချင်လာမာတို့ကို တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့တွင် ပါဝင်စေခဲ့သည်။
ယခုခေတ် တိဗက်ပြည်ကို တရုတ်နိုင်ငံအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသော ပြည်နယ်အဖြစ် တည်ထောင်ရန်အတွက် ပြင်ဆင် ရေး ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် ဒလိုင်းလာမာသည် သဘာပတိအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ပန်ချင်လာမာနှင့် တရုတ်ကွန်မျူနစ် ဗိုလ်ချုပ်ချန်ကူအိုဟူအာ(လက်ရှိတိဗက်ပြည် ၏ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)တို့သည် ဒုတိယသဘာပတိများ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်၏။
အဖွဲ့တွင် အခြားအဖွဲ့ ဝင် ၅၁ ဦးပါဝင်ရာ၊ တိဗက်ပြည်နယ်ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၅ ဦး၊ ပန်ချင်လာမာ၏ သာသနာရေးအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၁ဝ ဦး၊ ချမ်ဒိုဒေသ၏ ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး ကော်မတီအဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ် ၁ဝ ဦး၊ တိဗက်ပြည်ပိုင်အစိုးရ၏ အစိုးရကိုယ်စားလှယ် ၅ ဦးနှင့် ထင် ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ၊ သာသနာဂိုဏ်းများနှင့် လူထုအဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၁ ဦးတို့ ပါဝင်မည်ဖြစ်လေ သည်။
ထို့ပြင် ထိုအဖွဲ့ကြီးလက်အောက်တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေးရာအဖွဲ့၊ သာသနာရေးအဖွဲ့ဟူ၍ အဖွဲ့ငယ်နှစ်ခုရှိမည့်အပြင်၊ ပြည်သူ့ရေးရာ၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ တည်ဆောက်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပြည်သူ့လုံခြုံမှု၊ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောများထူထောင်ရေး၊ စက်မှုလက်မှု၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး တည်းဟူသော ဌာနခွဲ ၁ဝ ခုရှိမည်ဖြစ်လေသည်။
ယခုအခါ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် ခေတ်သစ်တိဗက်ပြည်ကို ခေတ်မှီလာအောင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံနှင့် လေယာဉ်ကွင်းဆောက်လုပ်လျက်ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကိုလည်း တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။
မှတ်ချက် အထက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များသည် ထပ်မံဖြည့်စွက်ရန်၊ ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
ပြည့်စုံသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၃) Category:တိဘက် Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ။
တိရစ္ဆာန်တို့၏ စရိုက်ကို ဆင်ခြင်ကြည့်သော်၊ တိရစ္ဆာန် တို့သည် လူတို့ပြုမူကျင့်ကြံကြသကဲ့သို့ ပြုမူကျင့်ကြံကြလေ သလောဟူ၍ တွေးထင်စရာအကြောင်းများကို တွေ့ရ၏။
တိရစ္ဆာန်တို့သည် နောင်ရေးကို မြော်တတ်သည့် လက္ခဏာရှိ သည်။
ယင်းတို့အဖို့ သက်သာရာ သက်သာကြောင်းကို ရှာ တတ်ကြသည်။
သတိရှိကြသည်။
အစုအဝေးနှင့်နေလျှင် အင် အားရှိသည်ကို သိကြသည်။
မိုးဥတုအတွက်အစာကို သိုလှောင် ထားတတ်ကြသည်။
အချိန်မလင့်မီ အပျက်ကို ပြုပြင်တတ်ကြ သည်။
အရာခပ်သိမ်းသည် ကာလံဒေသံအလိုက် ဖြစ်ပျက်တတ် သည့် သဘောကိုလည်း နားလည်ကြဟန်တူသည်။
အရိုးဆုံး တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည့် ပင့်ကူကိုကြည့်ပါ။
ပင့်ကူ သည် အင်ဂျင်နီယာကဲ့သို့ ပင့်ကူအိမ်ကို ဖွဲ့တတ်သည်။
သွား ရန်လမ်းကို တစ်မျိုးလုပ်၍၊ ပိုးကောင်ဖမ်းရန် ထောင်ချောက် နေရာကို တစ်မျိုးလုပ်တတ်သည်။
ပရွက်ဆိတ်ကို ကြည့်ပါဦး။
ပရွက်ဆိတ်တို့သည် နှင်းဆီပင်ကိုစားသည့် ပျကောင်များကို ဖမ်းဆီးကြသည်။
ထိုပျကောင်များကို မွေးမြူထားပြီးလျှင်၊ ယင်းတို့မှရသော နို့ရေကို မှီဝဲကြသည်။
ပျဥများကို မျိုးပွား အောင် ကာကွယ်ပေးကြသည်။
ပျကောင်ကလေးများပေါက်လာ သောအခါ၊ ထိုပျကောင်ကလေးများကို အစာရှိရာသို့ခေါ်ဆောင် သွားကြသည်။
အစာဝကြသောအခါ ပြန်ခေါ်လာ၍ထိန်းကျောင်း ထားကြပြန်သည်။
လူတို့၌ တာတမံဖို့သော ဓလေ့မပေါ်ပေါက်သေးမီ ရှေး ပဝေဏီကပင် ဗီဗာဖျံတို့သည် တာတမံဆောက် လုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဗီဗာဖျံတို့သည် ချောင်းများကိုဖြတ်၍ တမံဆည်ကာ ရေတံခါး ငယ်များကိုပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုတမံ၌ ခိုအောင်းနေထိုင်ရန် အိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆောင်းဥတုအတွင်း အစာများသိုလှောင်ရန်ကျီကို လည်းကာင်းဆောက်လုပ်ထားကြသည်။
ရေခဲသောအခါ အစာယူသွင်း နိုင်ရန် ရေတံခါးပေါက်ကိုလည်း ဖောက်လုပ်ထားကြသည်။
ပျားတို့သည် အံ့ဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် စည်းရုံးမှုရှိကြ သည်။
လုံ့လကြီးစွာနှင့် အသိုက်အအုံ တည်ဆောက်ကြ၏။
အစာသိုလှောင်ကြ၏။
စည်းကမ်းကို လိုက်နာကြ၍၊ စည်းကမ်း ပျက်သူများအား အပြစ်ဒဏ်ပေးကြ၏။
အသိုက်အအုံကို ချစ်ခင် သော စိတ်သည် လူတို့မျှော်မှန်း၍ မရနိုင်လောက်အောင်ပင် ပျားတို့၌ ရှိလေသည်။
ဤအံ့ဩဖွယ် တိရစ္ဆာန်စရိုက်ကို ဇာတိစိတ်ဟုခေါ်သည်။
ခွေးသည် တော၌ လမ်းပျောက်သောအခါ၊ ဇာတိစိတ်ကိုသုံး လျက်၊ ခရီးဝေးကွာရာမှ အိမ်သို့ပြန်လာနိုင်သည်။
ပင့်ကူ၊ ပရွက်ဆိတ်၊ ဗီဗာဖျံ၊ ပျားနှင့် ခွေးတို့သည် လူသားများနှင့် မတူဘဲ၊ ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်တတ်ပုံ မရပေ။
သို့သော် ယင်း တို့၏ အတွေ့အကြုံ အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ရိုးရာ အတွေ့အကြုံ အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ယင်းတို့အား အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေမည့်အချက် တို့ကို ဇာတိစိတ်ဖြင့် သိကြသည်။
ဥမှပေါက်လာသော မိကျောင်းသည် ချောင်းကိုရှာ၍ ဆင်း သည်။
ဖားကိုရေမှဖမ်းယူ၍ ဝေးရာ၌လွှတ်လိုက်လျှင် ရေထဲသို့ ပင်ပြန်လာသည်။
ပင်လယ်၌ မကြီးနိုင်သော ငါးရှည့်ငယ်သည် ဒီထသောချောင်းကို စွန့်၍ မြစ်ညာသို့ဆန်တက်၏။
ဥအုရန် အချိန်တန်သောအခါမှာမှ ပင်လယ်သို့ဆင်းလာသည်။
ခွံမာသတ္တဝါဖြစ်သော ခရင်းကောင်၌ မျက်စိမရှိပေ။
သို့ရာတွင် ခရင်းကောင်သည် ကျောက်တွင်ရှိသော မိမိနေရာကို မှတ်မိ၏။
ရေပြည့်သောအခါ ထွက်၍အစာရှာ၏။
ထိုနောက် နေရာရင်းသို့ပြန်လာတတ်သည်။
အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ တောင်ထိပ် တစ်ခု၌ ပေါက်ပွားသော နိုက်တင်းဂေးငှက်သည် အာဖရိက တိုက်သို့ရောက်အောင် ပျံသွားတတ်သော်လည်း၊ အချိန်တန်လျှင် ထိုငှက်သည် မူလနေရာမှန်သို့ ပြန်လာနိုင်သည်မှာ ဇာတိစိတ် ကြောင့်ပင်ဖြစ်ပေမည်။
ခိုတစ်ကောင်သည် ရောမမြို့မှ အဂင်္လန် ပြည်ရှိ နေရင်းအရပ်သို့အရောက် ခရီးမိုင်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကို တစ်လကြာမျှ ပျံသန်းခဲ့ဘူး၏။
လမ်းခရီးတွင် တောင်တန်း တစ်တန်းနှင့် မိုင် ၂ဝ ရှိသော ပင်လယ်ကိုကျော်ဖြတ်ခဲ့ရလေသည်။
မြင်းသည် မျက်စိလည်လမ်းမှားသော သခင်ကို ညအချိန် ၌ အိမ်သို့ပြန်ပို့နိုင်၏။
မြင်းသည် သခင်၏အလောင်းကို သယ် ဆောင်လျက် အသွားအလာရှုပ်သော မြို့ကြီးကိုဖြတ်ကာ အရောက်ပြန်လာနိုင်၏။
ကြောင်ကို သေတ္တာတွင်ထည့်ယူသွား ၍၊ မိုင် ၁ဝဝ ခရီး၌ လွှတ်လိုက်လျှင်၊ ထိုကြောင်သည် နေရပ် ဟောင်းသို့ ပြန်လာတတ်သည်။
စိန်ဗားနတ်ခွေးမျိုးသည် နှင်း ထဲတွင်နစ်နေသော ခရီးသည်ကို ဖော်ယူပြီးလျှင် အကူအညီကို ခေါ်ပေးတတ်သည်။
နယူးဇီလန်ကျွန်းရှိ ဘေးအန္တရာယ်များသော ပင်လိုရပ် ရေလက်ကြားရှည်တွင် လင်းပိုင်တစ်ကောင်သည် သင်္ဘောများ ကို အနှစ် ၂ဝ ကြာမျှ လမ်းပြခဲ့ဘူးသည်။
ရေလက်ကြားရှည် အတွင်းသို့ သင်္ဘောဝင်လာလျှင် ထိုလင်းပိုင်သည် ခိုအောင်း နေရာမှ ရုတ်ခြည်းထွက်လာသည်။
ထိုနောက် သင်္ဘောရှေ့မှ နေ၍ မှန်မှန်ကူးကာ လမ်းပြသွား၏။
ဘေးကင်းသော နေရာ သို့ရောက်မှ ရေအောက်တွင် ပျောက်သွားတော့သည်။
ပါမောက္ခ ရိုမန်နီ၌ အမည်ကို ခေါ်လိုက်လျှင် ထူးတတ် သော ဖားတစ်ကောင်ရှိခဲ့ဘူးသည်။
ဆာဂျိုးဇက်ဗင့်သည် ခေါင်း လောင်းထိုးသောအခါ၊ ထိုခေါင်းလောင်း ထိုးရာသို့လာကြသော ငါးများလည်းရှိသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် ဆဲလဗုန်းမြို့အနီး၌ လိပ် တစ်ကောင်သည် အစာကျွေးသည့် မိန်းမကြီးထံ နံနက်တိုင်း သွားတတ်သည်။
ကြောင်ကိုချစ်ခင်သော မိကျောင်းလည်းရှိ သည်။
မြွေတစ်ကောင်သည် သခင်နှင့်ခွဲနေရသောအခါ နွမ်း နေတတ်ပြီးလျှင် သခင်ပြန်လာသောအခါ မြူးတူးနေတတ် ကြောင်း အမှတ်အသားများရှိသည်။
မြင်းနှင့်ခွေးတို့ ချစ်ကျွမ်း ဝင်ပုံကိုပင် ကြားသိဘူးကြပေလိမ့်မည်။
တောင်အာဖရိကတိုက် မက်တာဗီလီလန်နယ်ရှိ ကျွဲများ သည် မူလက နေ့တွင်သာ အစာရှာခဲ့ကြသည်။
တခါသော် ထိုကျွဲမျိုး၌ ပလိပ်ရောဂါ ကျရောက်ခဲ့၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုကျွဲတို့သည် နဂိုဓလေ့ကိုပြောင်းလိုက် ကြပြီး၊ နေ့အခါတွင် အစာမရှာဘဲ၊ ညအခါ၌သာ အစာရှာကြ၏။
ဤသည်ကို ထောက်ရှုသော်၊ ယင်းကျွဲတို့သည် ပလိပ်ရောဂါပိုးကို သယ် ဆောင်သော စက်စီယင်တို့၏ နေ့အခါပျံသန်းတတ်၍ ညအခါ မပျံတတ်ပုံကို သိလေသလောဟု တွေးတောဖွယ်ဖြစ်၏။
အချို့တိရစ္ဆာန်တို့သည် နောင်ရေးအတွက် ပူပန်၍ အစာ ကို သိုလှောင်ထားတတ်ကြသည်။
ငှက်ဘီလူးသည် အစာဖြစ် သော သားကောင်ကို ဆူးတော၌ထား၍၊ စားလိုသည့်အခါမှ လာ၍ စားတတ်သည်။
ရှည့်၊ ဗွတ်ကုလားနှင့် သစ်တောက်ငှက် တို့သည်လည်း နောင်ရေးအတွက် အစာကို သိုလှောင်တတ်ကြ သည်။
အမေရိကန်ရှိ မြီသံပေးမြွေများသည် သင်းဖွဲ့၍ ထွေး နွေးစွာ ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။
သို့သော် အစာရှာဖွေချိန် ကျ ရောက်သောအခါ သင်းခွဲလိုက်တတ်သည်။
သင်းဖွဲ့၍နေက အစာမလုံလောက်မည်ကို စိုးသောကြောင့် သင်းခွဲလိုက်ဟန်တူ သည်။
တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အချို့တိရစ္ဆာန်တို့ သားငယ်များကို စောင့်ရှောက်ပုံမှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပေသည်။
မိကျောင်း သည် ဥများကို သဲပူတွင် မြုပ်ထားခဲ့ပြီးနောက်၊ မိကျောင်း ကလေးများ ပေါက်ချိန်တွင် သဲများကို ယက်၍သားငယ်များကို ဖော်ပေးသည်။
နကျယ်ကောင်သည် မိမိအုခဲ့သောဥမှ သားငယ် များမပေါက်မီ သေလေ့ရှိသည်။
သို့သော် နကျယ်ကောင်သည် မပေါက်သေးသော သားငယ်များအတွက် မိမိ မသေမီ ကိုယ် တိုင်အစာကို သိုလှောင်ထားပေးသည်။
ပင်းဂွင်းငှက်သည် ညတာရှည်လျားသော ဒေသတွင် သီတင်းပတ် ပေါင်းများစွာ ဥများကို ခြေထောက်ဖြင့်ညပ်လျက် ထွေးနွေးစွာ ထားတတ်သည်။
သိပ္ပံညာရှင်တို့သည် တိရစ္ဆာန်စရိုက်များကို စနစ်တကျ လေ့လာနိုင်ရန် အားထုတ်လျက်ရှိကြသည်။
အနိမ့်တန်းစား သတ္တဝါများ၌ အလင်း၊ အပူ၊ အတွေ့၊ အထိစသော ပြင်ပအာရုံ ခံစားလိုစိတ်များရှိကြောင်းကို လေ့လာကြ၏။
ပိုးဖလံတို့သည် မီးရောင်ကို ရွှေတောင်ထင်လျက် တိုးမှားမိသောကြောင့်၊ သေပွဲ ဝင်ကြရကြောင်းကို သိပ္ပံပညာရှင်တို့ သိကြလေသည်။
ကိုးကား မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၃) Category:သတ္တဗေဒ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများ သုတေသနပြုထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းကို၁၉၂၈ ခုနှစ် နှစ်ဦး ကာလများမှ စတင်စမ်းသပ်အကောင်အထည်ဖော်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် နှစ် ၆ဝပြည့်ကာလ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကြာမျှ တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ခဲ့ သည့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံများ ကြွယ်ဝလာခဲ့သည့် အလျောက် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ ကာကွယ်ဆေးများ ထုတ်လုပ် အောင်မြင်နေသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ သည်။
တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုး ရေး၊ ကျေးလက်ပြည်သူ အများစု၏ ဝန်တင် သယ်ယူပို့ဆောင် ရေး၊ အစာအာဟာရအဖြစ် အသားနှင့် နို့ရရှိရေးနှင့် အချို့သော စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ကြမ်းရရှိရေးတို့တွင် အရေးပါ လျက်ရှိသည်။
ထို့အတူ မွေးမြူသည့် တိရစ္ဆာန်များ ကြံ့ခိုင်ကျန်း မာရေးနှင့် အနာရောဂါကင်းစင်ရေးအတွက် တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာ ကွယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများသည်လည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ် သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
တိရစ္ဆာန်ဆေးကုသုတေသန ဓာတ်ခွဲခန်း မပေါ်မီ ၅၅ နှစ်ကျော် ကာလအတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကု လုပ်ငန်းသည် တပ်မတော် ဝန်တင်တပ်များရှိ မြင်းနှင့် လားများ ၏ ကျန်းမာရေးကို စောင့် ရှောက်ရသည့်လုပ်ငန်းအဆင့်သာ ရှိခဲ့ သည်။
ထို့နောက်တွင်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း များစွာ သေဆုံးရ သည့် ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကာ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုပညာ နှစ်နှစ်သင်တန်း ကျောင်းတစ် ကျောင်းဖွင့်လှစ်ပို့ချပြီး သင်တန်းဆင်းမြန်မာအမျိုးသားများအား စုစည်း၍ တိရစ္ဆာန်ကူးစက်ရောဂါများ နှိမ်နင်း ထိန်းချုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဌာန၌ တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ဌာနခွဲ တွဲဖက်ထားရှိခဲ့ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဌာနအဖြစ် သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တိရစ္ဆာန်ဆေးကု သုတေသနလုပ်ငန်းစတင်သော ၁၉၂၈ ခု နှစ်ဦးတွင် အင်းစိန်မြို့နယ်ရှိ တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ကောလိပ်အ ဆောက်အအုံ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို မွမ်းမံ၍ ဓာတ်ခွဲခန်းအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည်။
တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ မှာယူသော ထောင့်သန်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေးရည်အပျစ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဖော်စပ် သည့် ကာကွယ်ဆေး၊ ကျွဲ နွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါ နှင့် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတို့ကို သုတေသနပြုစမ်းသပ် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေးသက်တမ်းသည် ၂၁ လအထိ အာနိသင် ထက်မြက် ကြောင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် တိရစ္ဆာန် ဆေးကုဌာန အောက်တွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုသုတေသနဌာနကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း သည်။
ထို့ပြင် ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးရေး သုတေသနလုပ်ငန်းများ နှင့်အတူ ယခင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် ကာကွယ်ဆေးများ အပြင် ကာကွယ်ဆေးသစ်များ အဖြစ် ခွေးရူးရောဂါ၊ ကြက် ဘဲ ဝမ်းကျ ရောဂါ၊ကြက်လည်လိမ်နှင့် ကြက်ကျောက်ပေါက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို အောင်မြင်စွာ စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်ပေး နိုင်ခဲ့ သည်။
ကုလသမဂ္ဂက စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ကလည်း နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများပေးခဲ့သဖြင့် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ အရှိန်သွက်လာခဲ့ပြီး ပြည်ပမှ မှာယူရော စပ်သုံး စွဲနေရသည့်ထောင့် သန်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို ပြည်တွင်း၌ပင် စတင်သုတေသနပြုထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ယခင် ကအာနိ သင်ထက်မြက်မှု တစ်လအတွင်းသာ ရှိခဲ့သည့် ကျွဲ နွား လည်းချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို တစ်နှစ်အထိ ဆေးစွမ်း ထက်သည့် ဆီဆေးနှင့် ကျောက်ချဉ်ဆေးရည် နှစ်မျိုးအဖြစ် အောင်မြင်စွာ သုတေသနပြုစမ်း သပ်ထုတ်လုပ် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ သည်။
ဤကာလအတွင်း ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ထိုးနှံ့ခြင်း ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါကို အမြစ်ပြတ် ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများသည် တိရစ္ဆာန် ဆေးကု သုတေသနလုပ်ငန်း အရှိန်အဟုန် မြင့်မားဆုံးကာလပင် ဖြစ်သည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ယုန်၊ ပူး၊ သိုး၊ ဆိတ် စ သည့်စမ်းသပ်ခံ တိရစ္ဆာန်များကို ထိုးနှံ အသုံးပြုထုတ်ယူသည့် ကာကွယ်ဆေးများအဖြစ်မှ ခေတ်မီတစ် သျှူး မွေးမြူနည်းများကို အသုံးပြု၍ ထုတ်လုပ်ရေး သုတေသန ပြု ကြိုးပမ်းမှုများအောင်မြင်ခဲ့ရာ ဤနည်းဖြင့်ဝက် ဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကြက်ဥသေ သားတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးထိုးနှံမွေးမြူ၍ ထုတ်လုပ်သည့် နည်းများ ဖြင့်လည်း ကြက်လည်လိမ်၊ ကြက်ကျောက်ပေါက် ရောဂါများနှင့် ခွေးရူး၊ခွေး ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို အောင်မြင်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူ ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်း စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ရှာဖွေရေးနှင့် ကာကွယ် ရေး သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း များဆိုင်ရာ ခေတ်မီ စက်ပစ္စည်းကိရိယာများကို စက်စွမ်းအား ပြည့်အသုံး ချနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ စတင်ထုတ် လုပ်ခဲ့သည့် ကျွဲ နွား ပေါင်ပုပ် လက်ပုပ်ရောဂါကာကွယ် ဆေး၏ အာနိသင်ထက်မြက်မှု တစ်သမတ်တည်း မရှိခြင်းကို တည်မြဲသည့် အာနိသင်ရရှိအောင် ဆောင်ရွက် နိုင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ငါးမျိုးနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ခြောက်မျိုးတို့ကို နှစ်စဉ် စီမံကိန်းလျာထား ချက်များချမှတ်၍ သုတေသနပြု ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
စီမံကိန်းလျာထားချက်များတွင် မပါဝင် သောအခြား ကာကွယ်ဆေး၊ စမ်းသပ်ဆေးများကိုလည်း ဆက်လက်သုတေသနပြု ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနတွင် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနခွဲ၊ ရောဂါရှာဖွေကု ဌာနခွဲ၊ မေထုန်မဲ့ သားစပ်ဌာနခွဲ၊ ခွာနာလျှာနာရောဂါ ကာကွယ်ရေးဌာနခွဲနှင့် လေ့ကျင့်ပညာပေးရေး ဌာနခွဲဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး တိရစ္ဆာန် များအား ဆေးဝါးကုသရေးလုပ်ငန်း၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေး နှင့် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး လုပ်ငန်း၊ မျိုးကောင်း မျိုးသန့် တိရစ္ဆာန်များ ပွားများရေးနှင့် ခိုင်းနွား၊ နို့စားနွား မျိုးရည်ဖြန့်ဖြူး ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ပေးရေးလုပ်ငန်းများကို စီမံချက်များ ချမှတ်အ ကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း သည် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေး ဦးစီးဌာနက အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်း များ၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ် ခုဖြစ်သည်။
ကူးစက်ရောဂါ ကြို တင်ကာကွယ်ရေး စီမံကိန်းများအတွက် ကာကွယ်ဆေး အပြည့် အဝ ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ရန် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနခွဲသည် ဘက်တီးရီး ယား ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစု၊ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ် ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုနှင့် စံချိန်စံညွှန်း အရည်အသွေး စစ်ဆေးရေး ဌာနစုများဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း များကို အချိုးညီစွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ် ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုသည် ဘက်တီးရီးယားပိုး ကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ကူးစက်ရေဂါများအတွက်ကာကွယ်ဆေး များနှင့် ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် စမ်းသပ် ဆေးများကိုတာဝန်ယူ ထုတ်လုပ် သကဲ့သို့ ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုသည် ဗိုင်ရပ်စ်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့်ရောဂါများ အတွက် ကာကွယ်ဆေးများကို တာဝန် ယူထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
ဘက်တီးရီးယား ဌာနစုက ကျွဲနွား များ အတွက် ကာကွယ်ဆေးသုံးမျိုး၊ ဝက်နှင့်ကြက်အတွက် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးစီကို စီမံကိန်းလျာထားချက်များ အတိုင်း သုတေသနပြုထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ကူးစက် ရောဂါကာကွယ်ဆေးများကို သုတေသန် ပြုထုတ်လုပ်ရာတွင် ကျွဲနွားလည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေးနှင့် ဝက်ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး၊ ကြက် ဘဲဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတို့ကို လေသွင်းပိုးပျိုး မျိုးဖောက်နည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျွဲနွား ပေါင် ပုပ် လက်ပုပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို လေမဲ့ပိုးပျိုးမျိုး ဖောက် နည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထောင့်သန်း ရောဂါကာ ကွယ်ဆေးနှင့် ကြက်ချေးဖြူရောဂါ စမ်းသပ်ဆေးတို့ကို အာဟာရ ကျောက် ကြောပြင်ပေါ်တွင် မွေးမြူနည်း ဖြင့်လည်းကောင်း ဆေးဝါးဖော် စပ်ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ထောင့်သန်းရောဂါသည် အပူအအေးနှင့် ပိုးသတ်ဆေး များဒဏ်ကို ခံနိုင်စွမ်းရှိပြီး အသက်ပြင်းသည့် ဘက်စီးလပ်စ်အင် သရာစစ် ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ကျွဲနွားများသာမက ဆင်၊ မြင်း၊ သိုး၊ ဆိတ်နှင့်ဝက်များ တွင်လည်း ရောဂါဖြစ်ပွားတတ် လေသည်။
ထို့ပြင်ထောင့်သန်းရောဂါသည် တိရစ္ဆာန်များကို သာမက လူကိုပါ ကူးစက်နိုင်သည့် ရောဂါလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ ပြည်ပမှ မှာယူရောစပ် ထိုးနှံပေးခဲ့ရသော် လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထောင့်သန်းရောဂါကာကွယ်ဆေးများကို ကောင်ရေ ၃ဝယဝဝဝ စာထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ယခုအချိန်တွင် ပိုးမွေးနှုန်းမြန်သည့် နည်းစနစ်ကိုအသုံးပြုပြီး ကောင်ရေ ၁ဝ သန်းစာနှစ်စဉ် ထုတ်လုပ်ပေး လျက်ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ထောင့်သန်းရောဂါကြောင့် သေဆုံးသည့်တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေလည်း အလွန်နည်းပါး သွားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ယခုအခါ အဓိကဦးစားပေးထုတ်လုပ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးမှာ ကျွဲနွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ပင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာ့စစ်မတိုင်မီကာလအထိ ကျွဲနွားကောင် ရေ ငါးထောင်နီးပါး နှစ်စဉ် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ယနေ့အချိန်အထိ အဓိကဦးစားပေး ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ် ပေးရသည့်ရောဂါမှာ ကျွဲနွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါဖြစ်သည်။
ပါစဂျူရဲလားမာလ်တို စီဒါ ဘက်တီးရီးယားပိုးကို ပွားစာရည်တွင် လေသွင်း ပိုးပျိုး မျိုးပွားစေနည်းဖြင့် မွေးမြူပြီးဖော်မလင်ဆေးရည်ဖြင့် သေစေ၍ ကျောက်ချဉ်ဖြင့် ရောစပ်ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
ကျွဲနွားကောင် ရေ ၁၂ဝ အတွက် ဆိုဒါပုလင်းကို အသုံးပြုထုတ်လုပ်သော ဤကာကွယ်ဆေးသည် ထိုးနှံပြီးနောက်သုံးရက်မှ ငါးရက်အတွင်း ရောဂါအခံဓာတ်ရရှိစေပြီး ခြောက်လအထိ ကာကွယ်မှုကိုပေး သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးကိုပင် အသက်ရှင်ပိုး အသုံးပြု၍ အာနိသင်ပိုမို ထက်မြက်စေပြီး သက်တမ်းရှည်ကြာစွာ အသုံးပြု နိုင်ရန် ပဏာမစမ်းသပ် သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ရာ ဇီဝသိပ္ပံပညာ ရပ်များဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများ စာတမ်းဖတ်ပွဲသို့ တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့ပြီး သုတေသနတွေ့ရှိချက်များကို ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် စမ်းသပ်မှုပြုရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဗိုင်ရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုက ဗိုင်းရပ်စ် ကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် ကျွဲနွားအတွက်ကာ ကွယ်ဆေးတစ်မျိုး၊ ဝက် အတွက်ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးနှင့် ကြက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး လေးမျိုးကို စီမံကိန်း လျာထားချက်များအတိုင်း နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ် ပေးလျက် ရှိသည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် ကျွဲနွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ဆိတ်၏သရက်ရွက်တွင် ပိုးမျိုးပွားသည့် နည်း စနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝက် ဝမ်းကျကာကွယ်ဆေးကို ခေတ်မီ တစ်သျှူးမွေးမြူနည်း စနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြက်ကြီးနှင့်ကြက် ငယ် လည်လိမ်ရောဂါနှင့် ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုးကို ကြက်ဥသေသားလောင်းအတွင်း ပိုးမျိုးထည့်သွင်း မွေးမြူခြင်း နည်းစနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဖော်စပ်ထုတ် လုပ်လျက်ရှိသည်။
ကျွဲနွားကျောက်ရောဂါမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း အတွင်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်၌ နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှလွဲ၍ ယနေ့တိုင်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်ရောဂါကင်းရှင်းခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံ များမှ မတော်တဆ ဝင်ရောက်လာပါက တားဆီးနိုင်ရန် နယ်စပ် ဒေသများ အတွက် ထုတ်လုပ်ကာကွယ်မှု ပြုသည်ဟုဆိုသည်။
ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ကြက်သေ သား လောင်းကိုပါ ကြက်ဥထဲသို့ ကိုမာရော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပေါက်ပွား စေခြင်းနည်းဖြင့် ရရှိလာသည့်ဗိုင်ရပ်စ်အရှင်ကို အအေးဖြင့်အ ခြောက်ခံနည်းကို သုံးပြီး ထုတ်လုပ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဝက်ဝမ်းကျ ကာကွယ်ဆေးကို တစ်မူထူးခြားစွာ ထုတ်လုပ်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ပူး၏ကျောက် ကပ်ကိုအသုံး ပြုသည့် တစ်သျှူးမျိုးပွားနည်းဖြင့် ဖော်စပ်ကာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပျိုး ထားသော ပွားစာရည်ကို အအေးခဲ အခြောက်ခံနည်းသုံး၍ ထုတ်လုပ်သည့်ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ဗိုင်းရပ်စ် အရှင်ဖြစ်သည့်အတွက် ကာကွယ်ဆေးကိုရေခဲဘူးဖြင့် သယ် ဆောင်ရသည်။
လေးဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရေခဲသျွှောတွင် သိမ်းထားမည် ဆိုလျှင် တစ်နှစ်အထိ သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။
သို့သော် နေရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကို ရှေင်ရှားရမည်ဟု ဆိုသည်။
ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲသည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးရေး စီမံကိန်းများအတွက် အမှန်တကယ်အသုံးပြုမည့် ကာကွယ်ဆေးအရည်အတွက် အပြည့်အဝရရှိရေးကို ဦးတည် ကြိုးပမ်းထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၈၆-၈၇ ခု ဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း ထောင့်သန်းရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၉ ဒသမ ဝ၇ သန်း၊ လည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၉ ဒသမ ၇၇ သန်း၊ ပေါင်ပုပ်လက်ပုပ်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၂ ဒသမ ၅၄ သန်း၊ ကျွဲနွားကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၁၁ သန်း ထုတ်လုပ် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အတူ ဝက်ဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၆၈ သန်း၊ ဝက် ပုလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၃၆ သန်း၊ ကြက်ဘဲဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ၃ ဒသမ ၆၆ သန်း၊ ကြက် လည်လိမ်ရောဂါကာ ကွယ်ဆေး ၃၇ ဒသမ ၂၆ သန်း၊ ကြက်ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ၃၃ သန်း၊ ခွေးရူး ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ဝ၁ သန်းနှင့် ကြက် ချေးဖြူရောဂါကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ၂၇ သန်း စသည်ဖြင့် စီမံကိန်းဝင်ဆေးဝါး ၁၁ မျိုးအတွက် ဆေးအဆသန်းပေါင်း ၆၄ သန်းကျော် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင် ခဲ့သည်။
ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုနှင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုတို့မှ ထုတ်လုပ် သည့်ကာကွယ်ဆေး နမူနာများကို အသုံးပြုပိုးမှလွဲ၍ အခြားပိုး များကင်းစင်မှု၊ အာနိ သင်ရှိမှု၊ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှုနှင့် လိုအပ် သည့် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိကို စံချိန်စံညွှန်းနှင့်အရည် အသွေး ထိန်းသိမ်းရေးဌာနစုက အမြဲစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။
စံချိန်စံညွှန်းနှင့်အရည်အသွေး ထိန်းသိမ်းရေးဌာနစုက ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်အတွက် ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်ဆေးနမူနာ အရေအ တွက်ပေါင်း ၂၁၅ ခုနှင့် ဗိုင်း ရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး နမူနာအရေ အတွက် ၁ဝ၂ ခုတို့ကို စစ်ဆေးပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်သည့် ဆေးဝါး၏ တန်ပြန်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စမ်းသပ်ခံသျွှဝါ များ၌ ထိုးနှံထိန်းသိမ်းကြည့်ရှု စစ်ဆေးရသည်။
ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲအတွက် စမ်းသပ်အသုံးပြုရန် ယုန်၊ ပူး၊ ကြွက်ဖြူ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ကြက်၊ သိုး နှင့်ဆိတ်များအား သီးသန့်ခြံများဖြင့် မွေးမြူထားရသည်။