kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မောလျဲသည် ဟန်ဆောင်မှုလောကကို သဘောနှင့် မတွေ့ရကား အယောင်ဆောင်သမားတို့ကို မိမိရရ ထေ့ငေါ့ပြောင်လှောင်တတ် ပေသည်။
သို့ဖြစ်လေရာ အထေ့အငေါ့ အပြောင်အလှောင်ခံရသူ တို့သည် မောလျဲအား ရန်ငြိုးဖွဲ့ကြသည်။
သို့သော် မောလျဲသည် ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် သင့်မြတ်သည့်အတွက် ဘုရင်၏ကာကွယ်မှုကို ရသဖြင့် မလိုသူတို့၏ ဘေးရန်မှ လုံခြုံ၏။
မောလျဲ၏ ပြဇာတ်များသည် သူ၏ ခေတ်ကို ရောင်ပြန်ဟပ်စေသော ခေတ်ပြကြေးမုံသဖွယ် ဖြစ်၏။
မောလျဲသည် သူမြင်ရ၊ ကြားရသည်တို့ကို အခြေခံပြုကာ ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့၏။
လူအမျိုးမျိုးတို့၏ အပြစ်ကို မြင်လည်းမြင်၊ သရုပ်ပါအောင်လည်းဖော်ပြ၏။
မည်သည့်လူတန်းစားမျှ သူ၏ အပြောင်အလှောင် ခံရခြင်းမှ မလွတ်ကင်းခဲ့ပေ။
ဤသို့ ပြောင်လှောင်ရေးသားသည်မှာလည်း လူအများ မိမိတို့ကိုယ် မိမိတို့ ပြုပြင်နိုင်ကြစေရန် ရည်သန်၍ ခေတ်ပြင်ဆရာအနေနှင့် ရေးသားခြင်းဖြစ်၏။
ထိုကြောင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်လွန်ပြီဖြစ်သော်လည်း သူ၏စာပေတို့ကား ယနေ့တိုင် မရိုးနိုင်သေးပေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ပြင်သစ် စာရေးဆရာများ။
မိုနိုတိုက် စာစိစစ်သည် ရှေးစာပုံနှိပ်စက်ကဲ့သို့ လက်ဖြင့် စာစီခြင်း၊ စာဖောင်ပြုလုပ်ခြင်း စသော အလုပ်များ မရှိတော့ဘဲ၊ စက်ဖြင့်သာ ပြီးစီးသည့်ခေတ်မှီ လက်နှိပ်စာစီစက် ဖြစ်သည်။
မိုနိုတိုက် လက်နှိပ်စာစီစက် တစ်ခုသည် စာစီသမား ၅ ဦး ၆ ဦး၏ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။
လက်နှိပ်စာစီ စက်နှင့် ဖောက်ထားသော စာရွက်လိပ်ကို စာလုံးသွန်းစက် ထဲသို့ ထည့်လိုက်ရုံနှင့် မိုနိုစာလုံးသစ်များနှင့် အသင့်စီပြီး စာဖောင်များ ထွက်လာတော့၏။
သို့ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်လုပ်ငန်း သည် များစွာတွင်ကျယ်၍ လျင်မြန်လာလေသည်။
မိုနိုတိုက် စာစီစက်တွင် စက် ၂ ခု ပါဝင်သည်၊ တစ်ခုမှာ စာလုံးဖောက်စက်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ခုမှာ စလုံးပုံသွန်း စက်ဖြစ်၏။
စာလုံးဖောက်စက်တွင် အလိုရှိသော အက္ခရာ အလိုက် ခလုတ်ကိုနှိပ်ပေးသောအခါ စက်အပေါ်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ထားသော စာရွက်ပေါ်၌ အပေါက်များ ဖြစ်ပေါ်လာ သည်။
ထိုအပေါက်များမှာ စာလုံးသွန်းရာ၌ ဆိုင်ရာအက္ခရာပုံ ကို သွန်းရန် ထိန်းပေးသည့် အပေါက်များသာ ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် အပေါက်များဖောက်ထားသော စာရွက်ကို ပုံသွန်း စက်တွင် တပ်ဆင်လိုက်သောအခါမှ လိုအပ်သော အက္ခရာစာ လုံးများကို ပုံသွန်းစက်က သွန်းပေးလေသည်။
အက္ခရာတစ်လုံး နှင့် တစ်လုံး ကွဲပြားသကဲ့သို့ အထိန်းစာရွက်ပေါ်ရှိ အပေါက် များလည်း ကွဲပြားကြသည်။
စာစီစက်၌ အပေါက်များ ဖောက် ရာတွင် လည်းကောင်း၊ စာလုံးသွန်းစက်၌ အက္ခရာပုံများ သွန်း ရာတွင်လည်းကောင်း လေဖိအားကို အသုံးပြုထားလေသည်။
မိုနိုတိုက် စာစီစက်ကို ရိုက်နှိပ်နေစဉ် စာကြောင်း တစ်ကြောင်း ဆုံးခါနီးတွင် လက်နှိပ်စက်ကဲ့သို့ ခေါင်းလောင်း ငယ်ကလေးမှ အသံမြည်လာသည်။
ထိုအခါ စာစီစက်ရိုက် သူသည် စက်တစ်နေရာရှိ ညွှန်တံကပြသည့်အတိုင်း လိုအပ် သော ကြားခံတုံးကိုစာကြောင်းပြည့် ဖြစ်အောင် ခလုတ်နှိပ်၍ ထည့်ပေးရသည်။
စာလုံးသွန်းစက်တွင် (၁) လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ငွေ့မီးနှင့် ဖြစ်စေ အရည်ကျိုထားသော သတ္တု အရည်ကျိုခွက်တစ်ခု၊ (၂) အက္ခရာ တစ်လုံးစီ ပုံသွန်းပေးသည့် ပုံစံခွက်၊ (၃) အက္ခရာပေါင်း ၂၂၅ လုံး စာနေရာရှိသော ပုံစံ ခွက်ဘောင်နှင့် (၄)စာလုံးသွန်းရန်အတွက် လေကိုဖိအားဖြင့် ပန်းသွင်းပေးသည့် ကရိယာတို့ ပါဝင်သည်။
စာလုံးသွန်းစက်တွင် အထိန်းစာရွက်ကို ထည့်၍ စက်ကို လည်စေသောအခါ သတ္တု အရည်ကျိုခွက်ပေါ်၌ မှောက်ထားသည့် မေးထရစ်ခွက်ခေါ်သည့် ပုံစံခွက်များထဲသို့ သတ္တုရည် ပန်း၍တက်လာပြီးလျှင် အက္ခရာ စာလုံးများကို ပုံသွန်းပေးသည်။
သို့သော် လိုင်နိုတိုက်နှင့် ကွဲလွဲပုံမှာ လိုင်နိုတိုက်၌ တစ်ကြိမ်လျှင် စာတစ်ကြောင်းစာကို ပုံသွန်းပေး၍ မိုနိုတိုက်၌မူ အက္ခရာ တစ်လုံးချင်းကိုသာ ပုံသွန်း ပေးလေသည်။
ထိုကြောင့် ပုံသွန်းရရှိသော စာလုံးများ၌ အမှားတွေ့ခဲ့သော် လိုင်နိုတိုက်နှင့် သွန်းထားသော စာလုံးဖြစ်က စာတစ်ကြောင်း လုံးပြန်လည်သွန်းလုပ်ရသော်လည်း၊ မိုနိုတိုက်နှင့် သွန်းထား သော စာလုံးဖြစ်က မှားသည့် စာလုံးများကို တစ်လုံးချင်း ပြန်လည် သွန်းလုပ်ရန်သာ လိုပေသည်။
အခြား ကွဲလွဲချက် တစ်ခုမှာ လိုင်နိုတိုက်၌ စာစီစက်နှင့် ပုံသွန်းစက်ကို ပူးတွဲ ထား၍ မိုနိုတိုက်၌မူ တစ်ခုစီ သီးခြားထားသည်။
ထိုကြောင့် မိုနိုတိုက်ကို သုံးရာတွင် စာစီစက်နှင့် စာလုံးသွန်းစက်တို့ကို တစ်မြို့စီ၊ သို့မဟုတ် တစ်နေရာစီထား၍ စာစီနိုင် ပုံသွန်း နိုင်ပေသည်။
မိုနိုတိုက်နှင့် စာစီခြင်း၊ စာလုံးသွန်းခြင်းဖြင့် ရရှိ သော ပုံနှိပ်စာလုံးများကို တစ်ဖန် လိုင်နိုတိုက်မှာကဲ့သို့ပင် စာမျက်နှာအလိုက် ဖောင်သွင်းပေးပြီးလျှင် ပုံနှိပ်စက်တွင် တပ်ဆင်ရိုက်နှိပ်နိုင်ပေသည်။
မိုနိုတိုက်နှင့် သွန်းလုပ်ရရှိသော ပုံနှိပ်စာလုံးများကို တစ်လုံးချင်း ပြန်လည် ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း၊ ဤစက်တွင် စာစီနှင့်ပုံသွန်းစက်ကို တစ်နေရာစီ ခွဲခြားထားနိုင်ခြင်းတို့ ကြောင့် မိုနိုတိုက်ကို စာအုပ်စာတမ်းများရိုက်နှိပ်သည့် ပုံနှိပ်တိုက်ကြီးများ၌ အသုံးများကြ၏။
သို့သော် လိုင်နို တက်ဖြင့် စာများကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ စီနိုင်သွန်းနိုင်သည့် အတွက် သတင်းစာတိုက်ကြီးများ၌ လိုင်နိုတိုက်ကို အသုံးများကြသည်။
မိုနိုတိုက် စာစီစက်ကို တဲလဗက် လန်စတန်ဆိုသူ အမေရိကန်တစ်ဦးက ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
မိုနိုဟူသော စကားမှာ တစ်ခုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် စာတစ်လုံး ချင်း စီပေးနိုင် သွန်းပေးနိုင်သော ဤစက်ကို မိုနိုတိုက်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ပုံနှိပ်ခြင်း။
thumb|မိုပါဆွန်း ဂီးဒါမိုပါဆွန်း(Guy de Maupassant) (အမည်ရင်း-Henri René Albert Guy de Maupassant) (5 August 1850 – 6 July 1893) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။
ဝတ္ထုရှည်များနှင့် ဝတ္ထုတိုများ အများအပြားရေးသားခဲ့သည်။
ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားရာတွင် အထူးပြောင်မြောက်သည်။
ကာလပေါ် ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားရာတွင် ရှေ့ဆောင်ဖြစ်၍ ယခုတိုင် သူ၏ အရေး အသားတို့ကို နှောင်းလူတို့ အတုယူကြရ၏။
ကမ္ဘာကျော် ဝတ္ထုများကို ပေါင်းဖွဲ့ထုတ်ဝေသော စာအုပ်မှန်လျှင် မိုပါဆွန်း၏ ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ပါစမြဲပင်ဖြစ်၏။
မိုပါဆွန်း၏ ဝတ္ထုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ တစ်ဆင့် မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုထားသည်လည်း ရှိ၍ မှီး၍ရေးသားသည်လည်း ရှိသည်။
မိုပါဆွန်း၏ 'ဗယ်လာမီ' ခေါ် ဝတ္ထုရှည်ကို ဘာသာ ပြန်ထားခြင်းဖြစ်ဖြစ်သော စာရေးဆရာ တင့်တယ်၏ 'ပျို့တို့အချစ်တော်' ဘာသာပြန် ဝတ္ထုသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် စာပေဗိမာန်ဘာသာပြန်ဆု ခြီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
မိုပါဆွန်း၏ ဝတ္ထုကို မှီငြမ်းရေးသားသော ဒဂုန်တာရာ ၏ လရောင် ရွှန်းမြသော ညတစ်ည ဝတ္ထုသည်လည်း အထူးထင်ရှားသည်။
ma l'italiano no? ငယ်ဘဝ မိုပါဆွန်း၏အမည် အပြည့်အစုံမှာ အန်းရီရာနေ အာလဗဲဂီးဒါ မိုပါဆွန်းဖြစ်၏။
မိုပါဆွန်းသည် ခရစ် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နော်မန်ဒီနယ်၌ မွေးဖွားသည်။
ငယ်စဉ်က အက်ဗတိုးရှိ စာသင်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူ၍ ရူအန်းတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ကျောင်းမှ ထွက်သောအခါ ပါရစ်မြို့၌ ရေတပ်ဌာနတွင် စာရေးအဖြစ် ၁ဝ နှစ်မျှ အမှုထမ်းသည်။
မိုပါဆွန်းသည် ကစားခုန်စားတွင် ဝါသနာထုံသည်ဟု ဆို၏။
မိုပါဆွန်းအား စာရေးဆရာ ဖြစ်အောင် သွန်သင် နည်းပြပေးသူမှာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ ဖလိုဗဲယားဖြစ်သည်။
ဖလိုဗဲယားသည် မိုပါဆွန်း၏ မိခင်နှင့် ရင်းနှီးခင်မင်သော မိတ်ဆွေတစ်ဦး ဖြစ်ရုံမက၊ မိုပါဆွန်း ဗတ္တိဇံမင်္ဂလာခံယူစဉ်က ကြီးမှူးသူ ခေါင်းကိုင်ဖခင်လည်းဖြစ်၏။
မိုပါဆွန်းသည် ဖလိုဗဲယား၏ နေအိမ်တွင် အနေများသည်ဖြစ်ရာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော အေမီးဇိုလာ၊ တူရဂေနျက်စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်ရခဲ့၏။
သို့ဖြစ်၍ အားကစားဖက် တွင် ဝါသနာ ပါသော မိုပါဆွန်းသည် စာပေဖက်သို့ ညွှတ်လာသည်။
ဖလိုဗဲယားသည် ၇ နှစ်တိုင်တိုင်ကြပ်မတ်၍ မိုပါဆွန်းအား စာပေအရေးအသားများကို အလေ့အကျင့်ပေးကာ နည်းပေးပြသခဲ့လေသည်။
ဦးစွာ၌ မိုပါဆွန်းသည် ကဗျာကို လက်တည့်စမ်းကြည့်ခဲ့၏။
ခရစ် ၁၈၈၁ ပြည့်နှစ်တွင် ဒက်ဗတ်ဟု ခေါ်သော သူ၏ကဗျာစုစာအုပ်ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သို့သော် မိုပါဆွန်းသည် ကဗျာဖြင့် ဟန်ပုံမရသောကြောင့် ဝတ္ထုတိုဖက်သို့ လှည့်ခဲ့ပြန်၏။
ထိုနှစ်တွင်ပင် သူ၏ပထမဆုံးဝတ္ထုတို 'ဗေဒါဆွိ'(အဆီတုံး)သည် ထင်ရှားသော စာရေးဆရာ တို့၏ လက်ရာများပါသော 'ဝတ္ထုပဒေသာ' စာအုပ်တွင် ပါလာလေရာ လူအများသဘောကျနှစ်ခြိုက်ခဲ့လေသည်။
ထိုပွဲဦးထွက်ဝတ္ထုတိုသည်ပင် မိုပါဆွန်း၏ လက်ရာမြောက်ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်လည်းဖြစ်၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ မိုပါဆွန်းသည် နာမည်ရလာကာ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များကို ဆက်လက်ရေးသား လေတော့သည်။
အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မိုပါဆွန်းသည် ဝတ္ထုတိုများတွင် ပိုမိုပြောင်မြောက်၏။
သူ အပြောင်မြောက်ဆုံး လက်ရာများမှာ အဆန်းမဖက်ဘဲ ရှင်းလင်းပြတ်သား တိကျသော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ချည်း ဖြစ်၏။
သူမြင်တွေ့သမျှကို သဘာဝအတိုင်း ဖော်ပြလေ့ရှိ၏။
ထိုကြောင့် သဘာဝ ဆရာကြီးဟုပင် ဆိုထိုက်ပေသည်။
အထူးသဖြင့် လူတို့၏ သဘာဝကို သဘာဝကျကျပင် ဖော်ပြတတ်၏။
သူသရုပ်ဖော်သော ဇာတ်ကောင်များမှာ တောသားပင်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးသမားပင် ဖြစ်စေ၊ ဂုဏ်ကြီးရှင် အမျိုးသမီးပင်ဖြစ်စေ၊ လူမိုက်ပင်ဖြစ်စေ သူကိုယ်တိုင် သိကျွမ်းဘူးသူများကိုသာ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
မိုပါဆွန်းသည် မျက်စိရှင်သန်သလောက် ကလောင်လည်း ထက်မြက်၏ ဤသို့ဝတ္ထုပါ ဇာတ်ကောင်များကို သရုပ်ဖော် ကောင်းသူ မိုပါဆွန်း၏ ဘဝမှာ ချမ်းမြေ့ လှသည်မဟုတ်။
စိတ်သောကများ၍ မှိုင်တွေနေရတတ်သူဖြစ်၏။
သူ၏ စာပေများသည်ပြောင်မြောက်သည်ဟု ဆိုရငြားလည်း အပျော်ဖတ်ရန်အတွက်ကား မသင့်လျော်ချေ။
မိုပါဆွန်းသည် အကောင်ဖက်ထက် အဆိုးဖက်ကို ပို၍ မြင်၏။
လောကကြီး၏ ယုတ်မာပုံ၊ မကောင်းပုံ၊ အဆင်မပြေပုံ စသည်များကို ဖော်ပြ လေ့ရှိ၏။
သူ၏ အချို့သောစာအုပ်များမှာ ဆိုးယုတ်သူများ အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်ဖြစ်ရာ အစိုးရကပင်ထုတ်ဝေခြင်းမပြုရန် တားမြစ်ပိတ်ပင်ရ၏။
သူ၏ အကောင်းဆုံးစာများကို ဖတ်လျှင်ပင် ဖတ်သူသည် စိတ်မသက်သာဘဲ ညှိုးငယ်ကာ၊ လောကကြီးသည် အလုံးစုံဆိုးရွားယုတ်မာသည်ဟု ထင်လာမိတတ်၏။
သို့ရာတွင် ယင်းအကြောင်းအရာများသည် သရုပ်ပါလှသဖြင့် ဖတ်သူတို့အား စွဲစွဲလမ်းလမ်း ဖြစ်စေသည်။
ဖန်တီးခဲ့သော လက်ရာများ မိုပါဆွန်း၏ များလှစွာသော ဝတ္ထုတိုများအနက် ထင်ရှားသည်တို့ကား 'အဆီတုံး'၊' စိန်လည်ဆွဲ'၊'ကြိုးတစ်ပင်'၊'ပျော်ရွှင်မှု'အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။
'အဆီတုံး' မည်သော ဝတ္ထုတိုတွင် ပြင်သစ် ပရပ်ရှား စစ်ပွဲအတွင်းက ဖြစ်ရပ်တစ်ခုအကြောင်းကို သရုပ်ဖော်ထား၏။
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် 'မမ်ဆယ်တဲလီယား၏ အိမ်' ခေါ် ဝတ္ထုတို ပဒေသာကို ထုတ်ဝေသော အခါ စာပေဝေဖန်သူတို့ကမိုပါဆွန်းအား ဝတ္ထုတိုများရေးရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော စာရေးဆရာအဖြစ် ချီးကျူးကြရ၏။
သူ၏ ပထမဆုံး ဝတ္ထုရှည်ဖြစ်သော 'ဘဝ' ဝတ္ထုကို ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည်။
ဝတ္ထုကောင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်၍၊ မိုပါဆွန်းသည် တိကျစွာ မြင်စွမ်းသည့်အဖြစ်ကို ထင်ရှား စေခဲ့သည်။
သို့သော် ယင်းဝတ္ထုတွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုလည်း မပါ၊ သင်ခန်းစာလည်း အကျုံးမဝင်ဘဲ အမှန်ကို ထုတ်ဖော် ထားသည်ဖြစ်၍ ထိထိမိမိ ရှိလှပေသည်။
'ဗယ်လာမီ' ဝတ္ထုကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည်။
ထင်ရှားသော ဝတ္ထုကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည်။
ထင်ရှားသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်၏။
' ပီယဲနှင့်ဇန်' မည်သော ဝတ္ထုရှည်၏ နိဒါန်းတွင် မိုပါဆွန်းသည် ဝတ္ထုနှင့်စပ်လျဉ်းသော သူ၏ သဘောတရားများကိုထုတ်ဖော် ရေးသားထားလေသည်။
ဘဝနိဂုံး မိုပါဆွန်း၏ ဝတ္ထုကောင်းများသည် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်နှင့်နှင့် ၁၈၈၆ ခုနှစ်များအတွင်း၌ ထွက်ပေါ်ခဲ့၏။
ထိုနောက်တွင်ကား မိုပါဆွန်း၏ ကျန်းမာရေး ချွတ်ယွင်းလာသည်။
၁၈၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပါရစ်မြို့ရှိ စိတ္တဇဆေးရုံတစ်ခုတွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဆာသောမတ်မိုး (ခရစ် ၁၄၇၈-၁၅၃၅)သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေးထား၍ ကမ္ဘာ့စာပေဂန္ထဝင်တွင် ထင်ရှားသော ယူဘိုးပီးယားခေါ်သော စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးနိုင်ငံပြု သုခမိန် ဖြစ်၎င်း၊ ဘာသာအယူဝါဒ အာဇာနည်အဖြစ်၎င်း ထင်ရှားကျော်ကြား၏ အဌမ ဟင်နရီဘုရင်၏ လက်ထက်တွင်အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်တဦးဖြစ်သည်။
ဆာတောမတ်မိုးသည် လန်ဒန်မြို့၌ ၁၄၇၈ ခုနှစ် ဖေဖွာရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား၍ ဖခင်မှာ ထင်ရှားသော ဝတ်လုံတော်ရတဦး ဖြစ်လေသည်။
ငယ်စဉ်က ကန်တာဗာရီ ဂိုဏ်းချုပ်ကြီး ကာဒင်နယ် မော်တန်ထံတွင် လက်ပါးစေအဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့လေသည်။
အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီနောက် ဥပဒေပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့လေ၏။
ကျောင်းမှထွက်၍ ရှေ့နေအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးခဲ့ရာ များမကြာမီ ထင်ရှားကျော်ကြား လာခဲ့လေသည်။
သို့သော မိုမှာ ဘုရားတရား ကြည်ညိုသူဖြစ်ရကား ဘုရားဝတ်ပြုကာ ဥပုသ်သီတင်းစောင့်ကာ နေထိုင်ရင်းက သာသနာဘောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရန်ပင် ကြံရွယ် ခဲ့၏ နောင်မှ ထိုအကြံကိုဖျက်လိုက်သော်လည်း သူပြုမူလုပ်ကိုင်သမျှတွင် ဘာသာအယူဝါဒ ရည်ရွယ်ချက်များသာ လွှမ်းမိုးခဲ့ပေသည် ၁၅ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အမတ်တဦး ဖြစ်လာလေသည်။
သို့သော်လည်း သတ္တမဟင်နရီက အခွန်တော်များ ကြီးလေးစွာ ကောက်ခံသည်ကို အတိုက်အခံလုပ်သဖြင့် ဘုရင်အမျက်ရှခြင်းကိုခံရလေသည်။
အဌမဟင်နရီနန်းတက်သောအခါ၌ မိုးသည် ဆက်လက်၍အမှုတော်ထမ်းသည် မင်းပျိုမင်းလွင်ဖြစ်သော အဌမဟင်နရီဘုရင်သည် မိုး၏ အရည်အချင်းအစွမ်းအစကို သဘော ကျသဖြင့်အရေးပါလှသည့်ရာထူးကြီးများကို ထမ်းရွက်စေ၏။
တိုင်းတပါးသို့ သံတမန် အဖြစ်နှင့် ၁၅ဝ၉ ခုနှစ်တွင် စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။
၁၅၁၈ ခုနှစ်တွင် ပရီဗီကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်တဦးအဖြစ်၎င်း ၁၅၂၃ ခုနှစ်တွင် အောက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်၎င်း ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၏။
၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့အမည်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည် ၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် ကာဒင်နယ် ဝူလဇီ၏ နေရာတွင်ချန်စယ်လာခေါ် တရားဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။
ယခင်က ထိုရာထူးကို သာသနာရေးဘက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများသာ ထမ်းရွက်ခဲ့ရလေသာ လူဝတ်ကြောင်ဖြင့် ပထမဦးစွာထမ်းရွက်ရသူမှာ မိုးပင်ဖြစ်လေ၏။
၄ နှစ်မျှကြာသောအခါ မိုးမှာ ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းသည်ဟု အကြောင်းပြကာ ရာထူးမှနုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
စင်စစ်မူကား အဌမ ဟင်နရီဘုရင်သည် မိမိ၏ ကြင်ယာတော် အာရဂွန်မင်းသမီး ကက်သရင်းနှင့် ကွာရှင်းလိုမှုဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းနှင့်အတိုက်အခံပြုခြင်းကို မလိုလားမနှစ်ခြိုက်သောကြောင့် ဆာတောမတ်မိုး နုတ်ထွက်ခြင်းဖြစ်၏၊ မိုးကား ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် စစ်စစ်ကြီးဖြစ်လေသည်။
ထို့ကြောင့် အင်္ဂလန်ပြည် သာသနာဂိုဏ်း၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ်ဖြင့် ဟင်နရီဘုရင်ခံယူသည့်အချက်ကို လက်ခံရန်ငြင်းပယ်ခဲ့လေသည်။
သို့ဖြစ်ရကား ဟင်နရီဘုရင်သည်။
မိုးနှင့်အပေါင်းဂိုဏ်းအုပ် ဖစ်ရှာတို့အား သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် စွပ်စွဲဖမ်းဆီးပြီးသော် လန်ဒန်မြို့ရှိ မျှော်စင်ကြီး၌ ချုပ်နှောင်ထားခဲ့၏ မိုးမူကား သူ၏သဘောထားကိုပြောင်း၍ ဘုရင်အလိုကျအောင်အလျော့မပေးခဲ့ချေ။
သားမယားဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများက အတန်တန်တောင်းပန်သော်လည်း ခေါင်းမာမြဲ မာနေခဲ့လေသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၅၃၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ခေါင်းဖြတ်ကွပ်မျက်ခြင်းခံရလေ၏။
အရည်အချင်းနှင့်ပြည့်စုံသလောက်သတ္တိလည်းရှိသူဖြစ်လေရာ ဆာတောမတ်မိုးသည် ရဲရင့်တည်ကြည်စွာပင် အသတ်ခံလေသည်။
ဟင်နရီဘုရင်က မိုး၏ပစ္စည်းဥစ္စာများကိုလည်း ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ် သိမ်းယူလိုက်၏။
မိုးသည် ယူတိုးပီးယားစာအုပ်ကို ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် ရေးသား၏ ယင်းသည် စိတ်ကူးယဉ်ကျွန်းတကျွန်းအကြောင်းဖြစ်၏။
ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရာ၌ လူတို့သည် တတန်းတစားတည်းထားသောသဘောကို သရုပ်ဖော်ထားလျက် ဖိနှိပ်စိုးမိုးခြင်းကင်း၍ တကိုယ်ကောင်းစိတ် မမွေးမြူဘဲ ကိုယ်စီကိုယ်ငှ မိမိတွင်ကျရောက်သည့် ဝေပုံကျအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် သောကကင်းဝေး နေနိုင်ရေးလမ်းညွှန်ဖြစ်၏ စင်စစ်မှာ အင်္ဂလန်ပြည်၌ ထိုစဉ်က အခြေအနေဆိုးသွမ်းနေသည်ကို စောင်းမြောင်းလျက် ပြုပြင်ရန်အလို့ငှာ ရည်ရွယ်၍ရေးထားသော နိုင်ငံပြုပြင်ရေးစာတမ်းဖြစ်၏။
မိုး၏အိမ်သည် သူ၏စိတ်ကူးယဉ်ကျွန်းကဲ့သို့ပင် ဧငြိမ်းသာယာပျော်ရွှင်ဖွယ်ရှိသောဟူ၏။
မိုးသည်အပြန်အလှန်စကားပြောဆိုခြင်းနှင့် တတိယရစ်ချတ်ဘုရင်၏ ရာဇဝင်တို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံရေးသမားများ။
မိုးကောင်းငှက် (Oriental Dollarbird) သည် ငှက်ခါးကဲ့သို့ပင် "ကိုရာဆိင် အီဒီး" မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် "ယူရစ်စတိုးမတ် အိုရီယင့်တားလစ် (Eurystomus orientalis)" ဟု ခေါ်သည်။
ငှက်ခါးနှင့် မျိုးတူဖြစ်သော်လည်း ငှက်ခါးလောက် လူသိမများချေ။
ပျံသန်းသည့်အခါ တောင်ပံ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အဖြူကွက်ကြီး တစ်ခုစီကိုမြင်နိုင်သည်။
နားနေသည့်အခါတွင် မိုးကောင်းငှက်၏ မည်းခြောက်ခြောက် အရောင်နှင့် နီရဲသော နှုတ်သီးကို ထင်ရှားစွာမြင်နိုင်သည်။
မိုးကောင်းငှက်သည် ငှက်ခါးကဲ့သို့ သစ်ပင်ကျိုးတိုး ကျဲတဲမျှရှိသည့် ကွင်းပြင်၌ကျက်စားသော ငှက်မျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ တောတွင်းငှက် စစ်စစ်ဖြစ်၍ ကျွန်းတောများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။
သစ်ပင်ခြောက်ထိပ်ဖျားပေါ်တွင် နားနေလေ့ရှိ၍ နေ့လယ်နေ့ခင်းပူချိန်တွင် ဦးခေါင်းကို ရင်အုပ်နှင့်ပခုံးရှိ အမွှေးများကြားတွင် ဖုံးဝှက်ကာ မလှုပ်မယှက်နေတတ်သည်။
ငှက်ခါးကဲ့သို့ ပူပြင်းသောနေရောင်အောက်တွင် ကြာရှည်စွာနေနိုင်သည်။
သာမန်အားဖြင့် ပျင်းရိလေးကန်သော်လည်း စိတ်တက်ကြွလာသည့်အခါ လျင်မြန်ဖျတ်လတ်လေသည်။
ပျံနေသော ပိုးကောင်များကို လင်းမြီးဆွဲများနှင့်အတူ လိုက်လံဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။
သစ်စားပိုး၊ ပုစဉ်းရင်ကွဲ၊ နှံကောင် စသည်တို့သည် မိုးကောင်းငှက်၏ အစာများဖြစ်ကြသည်။
မိုးကောင်းငှက်သည် စူးရှသော အသံဖြင့် မကြာမကြာအော်လေ့ရှိသည်။
ငှက်ခါးလောက် မဆူညံချေ။
သို့သော် သားပေါက်ချိန်တွင်ကား ငှက်ခါးကဲ့သို့ဆူညံ၏။
မတ်လမှ မေလအထိ မိုးကောင်းငှက်များ သားပေါက်ကြသည်။
အသိုက်လုပ်လေ့မရှိဘဲ မြင့်သော သစ်ပင်အခေါင်းထဲတွင် အုလေ့ရှိသည်။
တမြုံလျှင် ၃ ဥ မှ ၄ ဥအထိ ရှိသည်။
မိုးကောင်းငှက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာရှတိုက် အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ နိုင်ငံများမှ ဩစတြေးလျတိုက်အထိနှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းဒေသအလယ်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ခြေသစ်တောများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
မြင့်မားသော တောင်များပေါ်၌ တွေ့ရခဲသည်။
သို့သော် ပဲခူးရိုးမ အချို့နေရာများတွင်ကား မိုးကောင်းငှက်တို့ကို ထူးထူးခြားခြားတွေ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နယူးဂီနီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပိန်ညင်းနှင့် အလားတူငှက်များ။
မိုးစွေငှက်သည် မိုးစာငှက်နှင့် အသွင်အပြင်ချင်း တူ သော်လည်း ကိုယ်အနေအထား တည်ဆောက်ထားပုံချင်းမှာ အလွန်ကွဲပြားသည့်ပြင် မျိုးစဉ်နှင့် မျိုးရင်းချင်းလည်း မတူကြ ချေ။
မိုးစွေငှက်သည် "ပက်ဆာရီဖောမီး" မျိုးစဉ်နှင့် "ဟီရန်ဒီဒီဒီး" မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဟီရန်ဒို ရတ်စတစ် ကား ဂရတ်တူရာလစ်" ဖြစ်သည်။
မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းနေ စဉ် တောင်ပံကို တစ်ခါတစ်ခါအနည်းငယ် ပိတ်၍ ပိတ်၍ ပျံ တတ်သော်လည်း မိုးစာငှက်ကား မည်သည့်အခါမျှ တောင်ပံကို မပိတ်ချေ။
မိုးစွေငှက်၏အလျားမှာ အမြီးမွှေးကိုလိုက်၍ ၈ လက်မ အထိ ရှိသည်။
အမြီးမွှေးသည် အမှန်မရှိဘဲ ၂ ၁/၂ လက်မမှ ၅ လက်မအထိ ရှိတတ်သည်။
ပျံသန်းနေစဉ် နဖူး၊ မေးနှင့် လည်ချောင်းမွှေးတို့၏အရောင်သည် အနည်းငယ်မည်းသယောင် ယောင်ဖြစ်သည်။
ရင်ပတ်မွှေးကား ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။
အမြီး၌ရှိသော အဖြူစက်များကို အမြီးအစွမ်းကုန်ဖြန့်လိုက်သည့် အခါမှသာမြင်ရသည်။
မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းသည့်အခါတွင် ခပ်မှန်မှန်အော် တတ်၍ အသံနှစ်ဆင့်ထွက်ရာ ဒုတိယအသံက ပို၍ကျယ်သည်။
ထိတ်လန့်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အနှောင့်အယှက်ပြုသည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ စူးစူးရှရှ အသံကုန်အော်တတ်သည်။
မိုးစွေငှက်သည် အစုအအုပ်နှင့်နေ၍ အမြဲတမ်းပျံသန်း နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။
မြေပေါ်တွင် နားနေသည်ကိုတွေ့ရခဲ သည်။
လယ်ကွင်းများနှင့် ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းယင်း ပိုးမွှား များကို ဖမ်းယူစားတတ်သည်။
ရေပေါ်တွင် ကပ်၍ပျံယင်း ရေပေါ်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူတတ်သည်။
ရေကိုလည်းစုပ်ယူ တတ်၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ကြေးနန်းကြိုး၊ အဆောက်အအုံ၊ တံတားနှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေလေ့ရှိသည်။
ပျံသန်းရာ တွင် အခြားငှက်များထက် လျင်မြန်စွာ ဤမှ ထိုမှ လူးလာ ပျံသန်းနိုင်သည်။
မြစ်ကြီးများ၏ သဲသောင်ပြင်များတွင် အစု အအုပ်နှင့် အိပ်တတ်ကြသည်။
မိုးစွေငှက်အမျိုးမျိုးရှိရာအချို့သည်ဒေသပြောင်းရွှေ့တတ် သည်။
ရခိုင်တိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း ဒေသများ၊ တောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းများ၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်များတွင် မိုးစွေငှက်များကို အများအပြားတွေ့ရ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ Category:ပျံလွှားငှက်များ။
မိုးညိုမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ မိုးညိုမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါက ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသော်လည်း ယခုအခါ အတန်ငယ်ကွာလှမ်းသောနေရာသို့ ရောက်ရှိနေလေသည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့များ အနက် မိုးညိုမြို့သာလျှင် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် မတည်ရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။
မိုးညိုမြို့နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် နတ္တလင်း၊ ဇီးကုန်းနှင့် ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်များ၊ တောင်ဘက်တွင် လက်ပံတန်းမြို့နယ် နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်တို့ဖြင့် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်လျက် ရှိသည်။
မိုးညိုမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၅၂ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၄၁ ရွာရှိသည်။
မိုးညိုမြို့နယ်၏ များသောအပိုင်းမှာ ရေလွှမ်းသောတောများဖြစ်၏။
အနောက်ဘက်မှာ နုံးတင်မြေနု အရပ်ဖြစ်၏။
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသည့်အပြင် ရေလွှမ်းသောဒေသ အစွန်တွင်ရှိသော ကွင်းများတွင် ဖရဲ၊ သခွား၊ ငရုတ်၊ ဆေး၊ ခရမ်းသီး၊ ခရမ်းချဉ်စသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် များကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
မိုးညိုမြို့နယ်တွင် ငါးထွက်သော အင်းများလည်းရှိသည်။
သာယာဝတီခရိုင်တွင် အင်းလုပ်ငန်း၌ မိုးညိုမှာအကျယ် ပြန့်ဆုံးဖြစ်၏။
မိုးညိုမြို့ရှိ ဈေးသည် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းမှ ဖမ်းမိသောငါးများ ရောင်းချရာ ဈေးကြီးဖြစ်၏။
မိုးညိုမြို့မှ မင်းလှမြို့သို့ လမ်းကြမ်းတစ်ခု ပေါက်သည်။
မိုးညိုမြို့တွင် ဆေးရုံ၊ ကျောင်းများ၊ အစိုးရရုံးများ ရှိသော်လည်း အခြားထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများ၊ နေရာဒေသများဟူ၍ မရှိပေ။
မိုးညိုမြို့၏ လူဦးရေမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉,၄၅၇ ဖြစ်လေသည်။
မိုးညှင်းမြို့သည် ယခင်က မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မိုးကောင်းနယ်တွင် ပါဝင်၍ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
ယခင်က တိုက်နယ်ဖြစ်ခဲ့၍ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မိုးညှင်းမြို့နယ် ဖွဲ့စည်းသည်တွင် မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာသည်။
၂၀၀၄-ခုနှစ်တွင် သီးခြားခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်ဟူ၍ မြို့နယ် ၃ ခုနှင့် ကာမိုင်းမြို့နယ်ခွဲ၊ ဟိုပင်မြို့နယ်ခွဲဟူ၍ မြို့နယ်ခွဲ ၂ ခုပါရှိသည်။
မိုးညှင်းမြို့(ခေါ်) မိုင်းယန်း (မိူင်းယၢင်း) သည် မွန်ဂိုတို့ လက်ထက် ၁၂၈၉-ခုနှစ်မှစ၍ ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
မိုးညှင်းမြို့သည် ယခုအခါ မြို့ကလေးသာဖြစ်သော်လည်း ရှေးအခါ ရှမ်းစော်ဘွားများ တန်ခိုးထွားစဉ်က မိုးကောင်းမြို့နှင့် တလှည့်စီဆိုသလို ရှမ်းမြို့ တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
မိုးညှင်းတရား၊ မိုးညှင်းစလုံ တို့၏ နယ်မြေဒေသ ဖြစ်သည့်အလျောက် သမိုင်းဝင်သောမြို့ဖြစ်ပေသည်။
မိုးညှင်းမြို့သည် မန္တလေးမြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းဘေးတွင် တည်ရှိ၍ မြစ်ကြီးနားနှင့် (၆၉)မိုင်မျှ ကွာဝေးသည်။
မိုးညှင်းမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၉၆-စတုရန်းမိုင်၊ သူကြီးပိုင် ကျေးရွာအုပ်စု (၂၄)နှင့် လူဦးရေ ၅၅,၈၁၉ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
မိုးညှင်းမြို့သည် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်ရှိသော တောင် တန်းများအကြားရှိ မြေပြန့်တွင်တည်ရှိသည်။
မြစ်ကြီးနားခရိုင်၏ တောင်ဘက်အစွန်းလောက်တွင် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းမှ ချောင်းဖျားခံကာ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာသော နမ့်ယင်းချောင်းသည် မိုးညှင်းမြို့တွင်းသို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက် မြို့ကို နှစ်ပိုင်းခြားလိုက်လေသည်။
မီးရထားလမ်းနှင့် စပါးစက်များမှာ ချောင်း၏ လက်ဝဲဘက်တွင်ရှိ၍ ရုံးများ၊ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆေးရုံနှင့် ဘုရား စသည်တို့မှာ ချောင်း၏ လက်ယာဘက်ဖြစ်သော မိုးညှင်းမြို့မတွင် တည်ရှိသည်။
ကမ်းနှစ်ဖက်ကို သံတံတား(၂)စင်းဖြင့် ဆက်သွယ်ကာ ကူးလူးသွားလာကြသည်။
ထို့ပြင် ကြိုးတံတား(၂)စင်းဖြင့်နှင့်လည်း ဆက်သွယ်ထား၍ ထိုကြိုးတံတားပေါ်၌ သုံးဘီးနှင့် ဆိုင်ကယ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်။
မိုးညှင်းမြို့သည် မကြီးလှသော်လည်း စပါးထွက်ရာ ဒေသ၏ အချက်အချာဖြစ်သည်။
နမ့်ယင်းချောင်း တစ်ဝိုက်တွင် မျိုးကောင်းစပါးထွက်သောကြောင့် မိုးညှင်းမြို့ပေါ်တွင် ဆန်စက် ကြီးငယ် ၈ လုံးရှိသည်။
ထို့ပြင် မိုးညှင်းမြို့နယ်သည် ကျွန်းသစ်နှင့် အခြားသစ်ဝါးများ ပေါသောကြောင့် ယခင် စတီးဘရားသား၏ သစ်အလုပ်ဌာနခွဲ ရှိသည်။
ယခုအခါ လွှစက်တစ်ခုရှိသည်။
ကြံပင်များကိုလည်း စိုက်ပျိုး၍ သကြားစက်သို့ တင်ပို့သည်။
မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အလျောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် မီးရထားကို အားထားရသည်။
မိုးညှင်းမြို့တွင်နေသူ အများစုမှာ ရှမ်းနီတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။
ကချင်တို့မူ ကချင်တောင်ပေါ်တွင် အနေများသည်။
မြေပြန့်နေကချင်များတွင် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများသည်။
အိန္ဒိယအမျိုးသား များလည်း အနည်းအကျဉ်းရှိသည်။
မိုးညှင်းမြို့ပေါ်တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ဦးရာဇိန် ဆရာတော် ကမကထပြု၍ တည်သည့် မြသိန်းတန် ဘုရားကြီးဖြစ်၍ ကြေးဆင်းတု ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။
နှစ်စဉ်တပေါင်းလတွင် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပသည်။
မိုးညှင်းမြို့ အပိုင်ဖြစ်၍ မိုးညှင်းမြို့နှင့် ၅ မိုင်ကွာလှမ်းသော ဘီလူးမြို့တွင် စောင်းတန်း ၄ သွယ်ရှိသော ရွှေဘုံသာစေတီရှိသည်။
ရာဇဝင် မိုးညှင်းမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၃ဝ၂(ခရစ် ၉၄ဝ) ခန့်က တည်သည်ဆို၏။
တည်သူမှာ တရုတ် ဥတည်ဘွားနှင့် ကိန္နရာဒေဝီတို့၏ မျက်မမြင်သမီးတော် စောလှမှ ဖွားမြင်သော တတိယသား ဖြစ်သည်။
သမီးတော် အရွယ်ရောက်ခါစတွင် ဖောင်နှင့် မျှောလိုက်ရာ ရှေးက ခင်ပွန်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ကျားတစ်ကောင်နှင့် တွေ့ရှိသည်တွင် ကျားနှင့်သင့်၍ သား ၄ ယောက် ဖွားမြင်၏။
သားတော်များ အရွယ်ရောက်သောအခါ အဖိုးဖြစ်သူ ဥတည်ဘွားထံ စေလွှတ်၏။
အဖိုးတော် ဥတည်ဘွားက မြေးတော်အကြီးဆုံးအား မောင်း တစ်လုံး၊ ဒုတိယမြေးတော်အား ဓားမြှောင်၊ တတိယမြေးတော်အား ဗျိုင်းတစ်ကောင်ပေး၍ တိုင်းပြည်တည်ထောင်ရန် မှာကြား၏။
မြေးတော်အငယ်ဆုံးကိုမူ အဖကျားထံသို့ ပြန်စေ၏။
တတိယမြေးတော် မင်းသားသည် ဘိုးတော်မှာသည့်အတိုင်း တိုင်းပြည်ထူထောင် မင်းပြုရန်လာသည်တွင် ယခု မိုးညှင်းမြို့ တည်ရာဒေသသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ဗျိုင်းသည် ကျယ်လောင်စွာ အော်၏။
ယင်းဒေသတွင် မြို့တည်ထောင်၍ မိုင်းယန်း (မိူင်းယၢင်း)ဟု အမည်ပေးသည်။
ဗျိုင်းမြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။
နောင်သော် မိုင်းယန်း (မိူင်းယၢင်း)မှ မိုးညှင်းဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ပုဂံနိုင်ငံတော် ပျက်သုန်းပြီးနောက် မောရှမ်းတို့ အင်အားကောင်းလာချိန်တွင် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့ အရေးပါလာသည်။
အင်အားကောင်းသည့်အခါ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာပြီး ပြည်မ(အင်းဝ)ကို ထိပါးသည်။
ထိုအချိန် အင်းဝတွင် စိုးစံနေသည့် မင်းများမှာလည်း ရှမ်းမင်းများ(သို့မဟုတ်)ရှမ်းဗမာကပြားမင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
မင်းကြီးစွာလက်ထက်တွင် မိုးညှင်းနှင့်ကလေးစစ်ဖြစ်ရာ နှစ်ဖက်လုံးက အင်းဝဘုရင်ထံ စစ်ကူတောင်းကြသည်။
အင်းဝမင်းက စစ်ကူမပေးဘဲထားပြီး စစ်ပမ်းလာချိန်တွင် နှစ်နိုင်ငံလုံးကို သိမ်းယူလေသည်။
ထို့နောက် ရှမ်းလူမျိုးတစ်ဦးကို ကျေးစားခန့်သည်။
မိုးညှင်းပုန်ကန်ပြန်သဖြင့် 'ငါသည်ရှမ်းကိုပင် ကျေးစားခန့်မိချေသဖြင့် မိုးညှင်းပုန်စားသည်' ဟု မင်းကြီစွာက မိုးညှင်းနှင့် အင်းဝနှစ်နိုင်ငံကြား နယ်ခြားမှတ်တိုင်များ စိုက်ရန် စီစဉ်သည်။
အမတ်ကြီးဝန်ဇင်းမင်းရာဇာက မိုးညှင်းအင်အားနည်းနေသည်ကို သိသဖြင့် နောင်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ရန်အတွက် မှတ်တိုင်မစိုက်ဘဲ ပြန်လာသည်။
သားဖြစ်သူ မင်းခေါင်လက်ထက်တွင် မိုးညှင်းကို ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။
မိုးညှင်းကို အပိုင်စားရသော မိုးညှင်းသတိုးသည် နောင်အခါ အင်းဝရွှေနန်းတွင် မိုးညှင်းမင်းတရား ဟူသည့်အမည်ဖြင့် ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။
မိုးညှင်းစဝ်လုံလက်ထက်တွင် သားဖြစ်သူ သိုဟန်ဘွားနှင့် တပ်ကြီးချီလာပြီး အင်းဝကို တိုက်ခိုက်ရာ အင်းဝမင်း ရွှေနန်းကျော့ရှင်သည် ဆင်ပေါ်တွင် သေနတ်မှန်၍ သေဆုံးလေသည်။
(မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသေနတ်မှန်၍ သေရသောမင်း ဖြစ်သည်။
) စဝ်လုံနှင့်သားဖြစ်သူသိုဟန်ဘွားတို့သည် တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချီတက်ပြီး ပြည်မြို့အထိ သိမ်းယူသည်။
စဝ်လုံသည် သားဖြစ်သူ သိုဟန်ဘွားအား အင်းဝတွင် နန်းတင်ပြီး မိုးညှင်းသို့ ပြန်ရာလမ်းတွင် မှူးမတ်များက လုပ်ကြံခြင်း ခံရသည်။
သိုဟန်ဘွားကိုလည်း မင်းကြီးရန်နောင်က လုပ်ကြံသတ်ဖျတ်ခြင်း ခံရသည်။
ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့နှင့်တကွ ယင်းလက်အောက်ခံများဖြစ်သည့် မိုးဝန်း၊ စန္ဒား၊ လပြည့်ဝန်း၊ ကိုင်းမားတို့ကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး စော်ဘွားသေလျှင်ကျွန်များကိုသတ်၍ ထည့်ရသော တရုတ်ထံမှရသည့် ဓလေ့ဆိုးကို တားမြစ်ခဲ့သည်။
အလေးတင်းတောင်းများကို ပြည်မနှင့် တစ်ညီတစ်ညွှတ်တည်းဖြစ်စေပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားရန်စေတီပုထိုးများတည်ခြင်း၊ ပိဋကတ်စာပေကျမ်းဂန်များ၊ သံဃာတော်များစေလွှတ်ခြင်းဖြင့် ရှမ်းနယ်များတွင် ဗုဒ္ဓသာသနာထွန်းကားစေခဲ့သည်။
ညောင်ရမ်းခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် အင်းဝအင်အားနည်းလာသဖြင့် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းနယ်များသို့ တရုတ်ဩဇာသက်ရောက်လာသည်။
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့ကို ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူရှင်လက်ထက် တရုတ်နှင့်စစ်ဖြစ်ချိန်တွင် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့သည် စစ်မြေပြင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင်စော်ဘွားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းပြီး မြို့ဝန်များ ထားရှိခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့၏ လက်အောက်ခံများဖြစ်သည့် မိုးဝန်း၊ စန္ဒား၊ လပြည့်ဝန်း၊ ကိုင်းမားနယ်များသည် တရုတ်လက်အောက်ခံ ရောက်သွားခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဘီလူးမြို့သမိုင်း ရှမ်းလေးမြို့သမိုင်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ။
မိုးနဲမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ နမ့်စန်ခရိုင်၊ လွယ်လင်-မိုင်းပန်သွားလမ်း ၄၆ မိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ၃,၁၇၉ ပေမြင့်သည်။
မိုးနဲဟူသည်မှာ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် မိုင်းခင်း = အဖွားမြို့ ဟူ၍ ဖြစ်၏။