kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တောမတ် မာဆာရစ်သည် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဗီယင်းနားမြို့ရှိ သော့ခလောက် လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်လေသည်။
ထိုနောက် ပန်းဘဲဆရာတစ်ဦး၏ အကူအညီအဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ဘူး၏။
သို့ရာတွင် ပင်ပန်း ကြီးစွာ ကြိုးပမ်းလျက်ဗီယင်းနားနှင့် လိုက်ပဆစ်တက္ကသိုလ်များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နောက် ၁၈၈၂ ခုနှစ်၌ မရာဟေမြို့ ချားတက္ကသိုလ်တွင် သဘာဝတ္တဗေဒနှင့် လူမှုရေး ပညာရပ်များဆိုင်ရာ ပါမောက္ခဖြစ်လာလေသည်။
တက္ကဗေဒနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုနောက် သဘာဝတ္တဗေဒနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကိုလည်း ဆက်လက်ထုတ်ဝေ၍ ကျော်ကြားလာသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏ မိတ်ဆွေအချို့ တည်ထောင်သော သတင်းစာ တစ်စောင်ကို ဝင်ရောက်ဦးစီးပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်လိုက်စားခဲ့လေသည်။
သူ၏ အယူအဆများ၊ အဆိုအမိန့်များ ကို သဘောကျသူ များလာခဲ့ရာ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အမတ် ဖြစ်လာလေသည်။
သို့ရာတွင် ၁၈၉၃ ခုနှစ်၌ အမတ်အဖြစ်မှ နှုတ် ထွက်၍ တိုးတက်ရေးအဖွဲ့ ဟူသော နိုင်ငံရေး အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို ဦးစီးတည်ထောင်လိုက်သည်။
၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့မှပင် ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက် တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံရလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ တောမတ်သည် အခါကောင်း အခွင့်ကောင်းကိုယူ၍ ချက်ကိုဆလိုဗား ကီးယားနိုင်ငံတည်ထောင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလေတော့သည်။
ထိုအခါတွင်တောမတ်မှာ အသက် ၆ဝ ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း အားကစားသမားပီပီ ကျန်းမာသန်စွမ်းလျက်ပင် ရှိသေးသည်။
တောမတ်သည် အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ရုရှ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စသည့် နိုင်ငံ များသို့ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လှည့် လည်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်သိပ္ပံကျောင်းတွင် ပါမောက္ခအဖြစ် သွားရောက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။
ထိုကြောင့် သမ္မတ ဖြစ်နေသည်တိုင်အောင်ပင် ပါမောက္ခ မာဆာရစ်ဟု အခေါ်များကြသည်။
တောမတ်သည် ဤကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်ရာမှ မဟာမိတ်နိုင်ငံများ၏ အရေးပေးခြင်းကို ခံယူခဲ့ရသည်။
တောမတ် ၏ နိုင်ငံရေးဝါဒကား ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရန် ဩစတြီးယန်းအင်ပိုင်ယာကြီးကို တော်လှန်၍ ပြိုကွဲအောင် လုပ်ရမည်ဟူသည်ပင်ဖြစ်၏။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယန်း အစိုးရတို့က သူ့ကို တိုင်းပြည်သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် သေဒဏ်အပြစ်ပေး လိုက်သည်။
သို့ရာတွင် တောမတ်သည် တိမ်းရှောင်နေပြီးနောက် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဝုဒရိုးဝီလဆန်၏ အကူ အညီကို တောင်းခံရန်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွား ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယန်း အင်ပိုင်ယာကြီး ပြိုကွဲသွားပြီးနောက် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်သောအခါ တောမတ်အား ပြန်ခေါ်ပြီးလျှင် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြောက်ကြလေသည်။
တောမတ်သည် ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်ရုံမက ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ ဖခင်ဟူ၍လည်း ကျော်ကြား ခဲ့၏။
တောမတ် မာဆာရစ်သည် အသက် ၈ဝ ကျော်အထိ ကျန်းမာသန်စွမ်း၍ မြင်းစီး ကျွမ်းကျင်လှသည်။
သူ၏ သန်မာမှု၊ ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်မှုကို လူတိုင်းအံ့ဩရ၏။
ဗဟုသုတပြည့်စုံ၍ ဘာသာစုံတတ်ကျွမ်းသော စွယ်စုံပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးလည်း ဖြစ်ပေ သည်။
သမ္မတရာထူးသို့ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် ဆက်လက် ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ရာထူးမှနုတ်ထွက်သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
thumb|မာဆေးမြို့၏ မြင်ကွင်းကျယ် မာဆေးမြို့သည် (ပြင်သစ်: Marseille) ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပါရီမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၏။
မြေထဲပင်လယ်မှ ကွေ့ဝင်သွားသော လိုင်းယန်းပင်လယ်ကွေ့ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ရုန်းမြစ်ဝ၏ အရှေ့ဘက် ၂၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။
မြောက်ဘက်အနည်းငယ် ကွာလှမ်းသော နေရာတွင် မာဆေးရုန်းတူးမြောင်းအားဖြင့် ရုန်းမြစ် နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိ၏။
မာဆေးမြို့ဆိပ်ကမ်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တွင်သာမက မြေထဲပင်လယ် တစ်လျှောက်တွင်ပါ အကောင်းဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။
သဘာဝအားဖြင့် အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သော ဆိပ်ကမ်းဟောင်းကို ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်က တိုးချဲ့ပြုပြင်ထားခဲ့သည်။
မာဆေးဆိပ်ကမ်းတွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ ဂျီဗရောတား ရေလက်ကြား၊ ဆူးအက်တူးမြောင်း၊ မြေထဲ ပင်လယ်တို့ကို ဖြတ်သန်းလာသော သင်္ဘောပေါင်း တစ်နှစ်လျှင် ၄၅ဝဝ မျှလာရောက်ဆိုက်ကပ်သဖြင့် အလွန်ပင် စည်ကားပေသည်။
မာဆေးမြို့ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လခြမ်းပုံဖြစ်၍ ဆိပ်ကမ်းဟောင်း ကိုပတ်၍ တည်ထား၏။
ထိုမြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများအနက် နိုထရာဒမ်ဒလာဂဒ် ဘုရားရှိခိုကျောင်း၊ စိန်ဗစ်တာဘုရား ရှိခိုးကျောင်းနှင့် စန်မာရီဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးတို့သည် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများဖြစ်၏။
မာဆေးဆိပ်ကမ်းသည် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် မြေထဲပင်လယ်တွင် အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သည့်အလျောက် ကုန် သွယ်မှု အထူးဖွံ့ဖြိုး ကောင်းမွန်၏။
မာဆေးမြို့သည် စက်မှုလက်မှု အထူးဖွံ့ဖြိုး ကောင်းမွန်၏။
မာဆေးမြို့သည် စက်မှုလက်မှု ကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သော မြို့ဖြစ်၏။
ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း၊ ကျောက်မီး သွေး၊သံနှင့် ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းအတွက် ဆီတို့ကိုတင်သွင်းသည်။
မာဆေးမြို့တွင် ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းသည်ကြီးကျယ်၏။
နာမည်ကျော် မာဆေးဆပ်ပြာများကို ပြုလုပ်၏။
မာဆေးမြို၏ အခြားထွက်ကုန် များမှာ သံနှင့်ကြေးထည် ပစ္စည်းများ၊ စက်ကိရိယာများ၊ အုတ်ကြွပ်၊ ဖန်ထည်၊ မီးရထားစက်ခေါင်း၊ မော်တော်ကားများ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မာကရိုနီ၊ သကြား၊ ဓာတ်ဆီ၊ မီးခြစ် အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။
မာဆေးမြို့ရှိ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေ၈၅၂,၃၉၅ ယောက်ဖြစ်၏။
မာဆေးမြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ရှေးဦးတည်သောမြို့များ တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။
မာဆေးမြို့ကို ဘီစီ ၆ဝဝ ခန့်က အာရှမိုင်းနားနယ်၊ ဖိုးစီးယမြို့က ဂရိလူမျိုးများက တည်ထောင်ခဲ့၏။
ရှေးအခါက မာဆေးလီယာဟုတွင်၍ ဆိပ်ကမ်းဟောင်းနေရာတွင် တည်ရှိ၏။
မာဆေးလီယာသည် ရှေးကျသောဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်လျက် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု ဖွံ့ဖြိုးကောင်းမွန်ပြီးလျှင် ဂရိယဉ်ကျေးမှု၏ အချက်အချာဒေသလည်း ဖြစ်ခဲ့၏။
ရောမနှင့် ကားသေ့ စစ်ဖြစ်ပွား စဉ်က ရောမဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့၏။
ဘီစီ ၄၉ ခုနှစ်တွင် မာဆေးလီယာမြို့ကို ဂျူးလိယပ်ဆီဇာ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ ခရစ် ၁၅၇၅ ခုနှစ်တွင် တတိယ ဟင်နရီဘုရင်သိမ်းပိုက်သည့် တိုင်အောင် မကြာခဏပင် တိုင်းတစ်ပါးတို့၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရလေသည်။
ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွားစဉ်က မာဆေးမြို့တွင် သွေးထွက်သံယို တိုက်ခိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့၏။
ပြင်သစ်အမျိုးသား သီချင်း 'လာမာဆလေ့' သည် မာဆေးမြို့မှ တော်လှန်ရေးတပ်သားများ စတင်သီဆိုသောကြောင့် ယင်းအမည်ကို ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မာဆေးဆိပ်ကမ်းသည် ၂ ကြိမ် ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။
ဂျာမန်တို့လက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့စဉ်က ဆိပ်ကမ်းဟောင်းနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ အဆောက်အအုံများ ဖျက်ဆီး ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မာဆေးမြို့မှာမူကား ဗုံးဒဏ်အပြင်းအထန် မခံရပေ။
အမေရိကန်တို့ ဝင်ရောက်သောအခါ မြို့သည် ထပ်မံ ပျက်စီးပြန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ။
ပြင်သစ်လူမျိုး နိုင်ငံပြုသုခမိန်တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ၁၇ ရာစုနှစ် က ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် နာမည်ကျော်ခဲ့သူမှာ မာဇာရင်ဖြစ်သည်။
၁၆ဝ၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အီတလီပြည် ပစ်ဆီနာ မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ရောမမြို့နှင့်စပိန်နိုင်ငံတို့တွင် ပညာသင်ကြား ပြီးနောက်၊ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးလက်အောက်တွင် အမှုထမ်းရာ ၁၆၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သံတမန်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။
ယင်းသို့ သွားရောက်ရာတွင် ထိုအခါက ၁၃ ဆက် မြောက် လူဝီဘုရင်၏ နန်းရင်းဝန် ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူးနှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီး ခင်မင်ရသဖြင့် ရစ်ရှလျူး၏ ဆွဲဆောင်ချက်အရ ၁၆၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အမျိုးသားအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ၉ နှစ်ကြာသောအခါ ကာဒင်နယ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။
၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ရစ်ရှလျူး ကွယ်လွန်သောအခါ ကာဒင်နယ် မာဇာရင်သည် နန်းရင်းဝန် ဖြစ်လာလေသည်။
နောက်တစ်နှစ်တွင် ၁၃ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင် နတ်ရွာစံလွန်ပြန်ရာ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်မှာ ငယ်သေးသည်နှင့် သူ၏မယ်တော်က နိုင်ငံတော်ကို ရင်ခွင် ပိုက်အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
သို့သော်လည်း အကယ်စင်စစ် ပြင်သစ် နိုင်ငံကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်နေသူမှာ မာဇာရင်သာလျှင် ဖြစ်ပေသည်။
မာဇာရင်သည် ၁၆၁၈ ခုနှစ်မှ ၁၆၄၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော နှစ်သုံးဆယ်စစ်ပွဲကြီးကို ပြီးဆုံးအောင် စီမံစိုင်းပြင်း ၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီးတစ်ခုလုံး၏ ဂုဏ်ကျက်သရေ တိုးမြင့်စေသော စာချုပ်များကို အောင်မြင်စွာ ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
မာဇာရင်သည် ဟိတ်ဟန်မာနကြီးသည့်အရာတွင် ရစ်ရှ လျူးကို မမီသော်လည်း၊ အာဏာကို လုံးဝအသုံးပြုလျက် ပြည်သူ ပြည်သား ဆင်းရဲသားများထံမှ အခွန်အတုတ်ကြီးလေးစွာ ကောက်ခံ ခြင်းဖြင့် ဖိနှိပ်သည့်အရာတွင်ကား ရစ်ရှလျူးနှင့် အတူတူပင်ဖြစ် သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့က မာဇာရင်အား မလိုလားကြချေ။
သို့ရာတွင် မာဇာရင်သည် ရင်ခွင်ပိုက်အုပ်စိုးသော ဘုရင်မကြီး၏ အကြိုက်ကိုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အာဏာကို လက်ထဲ၌ တည်မြဲအောင် ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။
သူ၏မတရားမှုများသည် သူ့ကို ဆင်းရဲသူ ဆင်းရဲသားများကသာမက အထက်တန်းစား မှူးမတ် သူဌေးသူကြွယ်များကပါ မုန်းတီးစေခဲ့လေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။
မာဇာရင်သည် ပြည်တွင်းစစ်ကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းလိုက်ပြီးနောက်၊ လူဝီဘုရင် ၏ တန်ခိုးအာဏာကို တိုးတက်သည်ထက် တိုးတက်အောင်ကြိုးစား ခဲ့လေသည်။
မာဇာရင်သည် အုပ်ချုပ်မှုအရာတွင် ကျွမ်းကျင်သော်လည်း သူ၏ ငွေမက်မှုမှာ ချွတ်ယွင်းချက်ကြီးတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်လာခဲ့ သည်။
မာဇာရင်သည် နန်းရင်းဝန်ရာထူးဖြင့် သူဌေးဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူသည် ၁၆၆၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ‎။
မာရီအန်တွာနတ်မိဖုရား (ခရစ် ၁၇၅၅ - ၁၇၉၃) မာရီအန်တွာနတ်သည် ပြင်သစ်ပြည် ၁၆ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်၏ မိဖုရားဖြစ်၏။
ဩစတြီးယန်းဧကရီဘုရင်မ မရီးယာ တရီးဇာနှင့် ဒုတိယဖရန်စစ်ဘုရင်တို့၏ စတုတ္ထသမီးတော်ဖြစ်၍ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်၌ ပြင်သစ်အိမ်ရှေ့မင်းသား လူဝီ၏ ကြင်ယာတော်ဖြစ်လာလေသည်။
မရီးယာ တရီးဇားဘုရင်မ မာရီအန်တွာနတ်သည် အပူအပင်မရှိဘဲ ပျော်ပျော်နေတတ် ၍ အသုံးအဖြုန်းကြီးသူ ဖြစ်၏။
ပြင်သစ်ထီးနန်းဓလေ့ထုံးစံများကို ဂရုမစိုက်သည့်ပြင် ယင်းတို့ကို ငြီးငွေ့လှသဖြင့် သူမိဖုရားကြီး ဖြစ် လာသည့်အခါ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲပစ်မည်ဟူ၍ပင် ကြံစည် စိတ်ကူးခဲ့လေသည်။
၁၇၄၄ ခုနှစ်၌ မိဖုရားကြီး ဖြစ်လာလေသည်။
ထိုအခါ အသုံးအဖြုန်းကို လျှော့ရန် ကြိုးပမ်းနေခဲ့သော ဝန်ကြီး တာဂိုးနှင့် ဝန်ကြီး နက်ကာတို့ကို ရန်သူပမာ သဘောထားကာ 0x100သစတြီးယား၏ အကျိုးစီးပွားကိုလိုလားသော လက္ခဏာများ အထင် အရှား ပြလာပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးတွင် ဝင်၍ ခြေရှုပ်လာသည်နှင့် သူ့ကို လူများက အယုံအကြည် ကင်းမဲ့လာကြလေသည်။
မိဖုရားကြီး သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ကောင်းကျိုးအနည်းငယ်မျှ ပေးမည် မဟုတ်သည့် ဩစတြီးယန်း သူလျှိုဖြစ်သည်ဟုလည်း တီးတိုးပြော ဆိုကြလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး မဖြစ်ပွားမီကလေးတွင် ဆင်းရဲသားများက သူတို့ငတ်ပြတ်နေခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ မိဖုရားကြီး အန်တွာနတ် အသုံးအဖြုန်း ကြီးခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆို ကြလေသည်။
သူသည် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ်ကို နှစ်သက်သူဖြစ်၍ သမ မျှတသော ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများနှင့်ပင် သဘောကွဲလွဲခဲ့လေသည်။
ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားနေသော နိုင်ငံရေးအခြေအနေကို သူနားမလည် ချေ။
ထိုသို့ အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာသဖြင့် သူရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ် သော ဘေးအန္တရာယ်များကိုလည်း သူမသိမမြင်ချေ။
စိတ်သဘော ထားပျော့ညံ့သော ဘုရင်မှာ သူကြိုးဆွဲတိုင်း ကနေရလေသည်။
သူ သည် ဘုရင့်အား အခွင့်အရေးများ မပေးရန် ကြိုးဆွဲခဲ့၏။
သို့ဖြစ် ၍ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ပုံညံ့ဖျင်းသည်ဟု ဘုရင်ကိုစွပ်စွဲသည်ထက် သူ့ကိုသာ စွပ်စွဲသင့်လေသည်။
ထို့ပြင် အကယ်၍သာ သူသည် မျှတသော သဘောရှိသည့် တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လျှင် အခြေအနေမှာ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ကောင်းလာ ဦးမည် ဖြစ်လေသည်။
ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော ကောင့်မီးရာဗိုးသည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင်ကဲ့သို့သော စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရစနစ်ကိုလို လားသည်ဟု ဆိုလေသည်။
သို့သော် မိဖုရားကြီးကား ခေါင်းမာ စွာနှင့် မီးရာဗိုး၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြုပြင်ရန် အကြံကို လက်မခံခဲ့ ချေ။
၁၇၈၉ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီတွင် ဗာဆေးနန်းတော်၌ နေထိုင်ခဲ့ စဉ်က အငတ်ငတ် အမွတ်မွတ် ဖြစ်နေသော လူအုပ်ကြီး၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရပြီးနောက် ပါရစ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင် သည်မှ အစပြု၍ မိဖုရားကြီး အန်တွာနတ်မှာ ယခင်ကထက်ပင် ခေါင်းမာလာခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားတို့ကို အနည်းငယ်မျှပင် လျှော့ပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့၏။
ထိုမျှမကသေး သူ၏ မောင်တော် ဩစတြီးယားဘုရင် ဒုတိယဂျိုးဇက်ထံသို့ပင် လူသူလက်နက် အကူအညီပေးရန် တောင်းခဲ့သေးသည်။
၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ကို သွေးဆောင်ပြီးနောက် သူတို့ မိသားစု ညဉ့်အချိန် ပါရစ်မြို့မှ တိတ်တဆိတ် ထွက်ပြေးခဲ့ရာ၊ ပြင်သစ်နယ်စပ် ဗာရင်းမြို့တွင် ဖမ်းမိသွား၍ သူတို့ကို ပါရစ်မြို့သို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။
ထိုသို့ ထွက်ပြေးရန် ကြံစည်ခဲ့ သဖြင့် အခြေအနေမှာ ပို၍ ဆိုးခဲ့လေသည်။
၁၇၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းတွင် တစ်ကြိမ်၊ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ အတွင်းတွင် တစ်ကြိမ် ပါရစ်လူထုသည် နန်းတော်ကိုလာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့၏။
ဒုတိယအကြိမ်တွင် ဘုရင်၊ မိဖုရားနှင့်တကွ ဆွေမျိုးတစ်စုကို ဖမ်းဆီးပြီးလျှင် ထောင်သွင်းအကျဉ်းထားခဲ့လေ သည်။
၁၇၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လူဝီဘုရင် ခေါင်းဖြတ် အသတ်ခံရလေသည်။
မာရီအန်တွာနတ်မိဖုရားကြီးမှာ ဩစတြီးယားနှင့် စစ်ဖြစ် စဉ်က ပြင်သစ်တို့၏ အကြံအစည်များကို သစ္စာဖောက်ကာ ရန်သူ ဘက်သို့ ပေးပို့မှုဖြင့် စွပ်စွဲခံရ၍၊ သာမန်အကျဉ်းသားများထားရှိ သော ထောင်အတွင်း ချုပ်ထားခြင်းခံရသည်။
သူတို့ သစ္စာဖောက်မှုနှင့် တရားစွဲဆို စစ်ဆေးနေခဲ့စဉ် လူအများက ပြက်ရယ်ပြောဆို လှောင်ပြောင်ကျိန်ဆဲ ကြသည်များကို သဘောထားကြီးကြီးနှင့် သည်းခံကာ အမူအရာမပျက်ဘဲ ရှိနေခဲ့လေ သည်။
သူ့ကို အပြစ်ထင်ရှားသည်ဟု သေဒဏ်ပေးလိုက်သောအခါတွင်လည်း တည်ငြိမ်ခန့်ညားသော အမူအရာနှင့် ဣန္ဒြေမပျက် လူသတ်စင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
သို့ဖြင့် ၁၇၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဥရောပတိုက်တွင် အလှပဆုံး နှင့် အပျော်ရွင်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော မိဖုရားသည် လူ့ဘဝကို စွန့်ခွာသွား ရလေတော့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:တော်ဝင် မိသားစုဝင်များ။
ဇန်ပေါမာရားသည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကို လှုံဆော်အား ပေးခဲ့၍ အလွန်ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ် ၏။
ဒန်တွန်၊ ရောဗက်စပျဲတို့နှင့်အတူ ခေတ်ဆိုးကြီးဖြစ်ပေါ်ရေး တွင် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်လေသည်။
မရားသည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နျူရှားတဲခရိုင် ဗုဒရီမြို့တွင် ခရစ် ၁၇၄၃ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်၏။
ပါရစ်မြို့တွင် ဆေးပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။
သူသည် ဆရာဝန်ဖြစ်လာသောအခါ ပါရစ်မြို့နှင့် လန်ဒန်မြို့များတွင် ဆေးဝါးကုသနေထိုင်ခဲ့လေသည်။
မာရားသည် လျှပ်စစ်နှင့် မျက်စိဆိုင်ရာစာပေများကို ပြုစုသည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ရက်စက်မှု ကြမ်းကြုတ်မှုကြောင့် သူ ရေးသားခဲ့သော စာပေကောင်းများသည် အရာမထင်ဘဲ ရှိခဲ့လေသည်။
ခရစ် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က မာရားသည် မိမိ၏အလုပ်အကိုင်တွင် နာမည်ရ၍ အောင်မြင်နေပြီဖြစ်၏။
သို့သော် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားသည်ဆိုလျှင်ပင် အလုပ်ကို ကြိုးစားပမ်းစား လုပ်ကိုင်နေသော ဆရာဝန်အဖြစ်မှ စိတ်အားထက်သန် ပြင်းပြသော တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်လာလေ၏။
တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ဒန်တွန် သည် စိတ်အားအထက်သန် အပြင်းပြဆုံး လူများကို စုစည်းခဲ့ရာတွင် မာရားသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ပေ၏။
မာရားသည် 'ပတ်ဗလစ်စစ်တီပါရစ်ဆီယန်' သတင်းစာ၏ စာတည်းဖြစ်လာ၏။
နောင်အခါ ထိုသတင်းစာ၏ အမည်ကို ပို၍ လူသိများသော 'လာအမီဒျူပီပယ်' အမည်သို့ ပြောင်းလိုက်၍၊ ထိုနောက်တွင် 'ဂျာနယ်ဒီလာရီ ပတ်ဗလစ်ဖရန်ဆေး' ဟူ၍ ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြန်လေသည်။
ယင်း သတင်းစာသည် ပါရစ်မြို့ရှိ သွေးဆာနေသည့် တော်လှန်ရေးသမား လူအုပ်ကြီးများ၏ အာဘော်ကို ထုတ်ဖော်ပြသရာ ဟစ်တိုင်ပင်ဖြစ် ၏။
မာရားသည် ကလောင်ထက်ထက်ဖြင့် ရက်စက်အောင် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့၏။
မာရားသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အဆိုးရွားဆုံးသော အစိတ်အပိုင်း၏ အားထားရာ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
သူသည် သူ့အား ဆန့်ကျင်ပြောဆိုသော ပြင်သစ်လူမျိုးဟူသမျှကို သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့၍၊ တစ်ကြိမ်ကလည်း လူပေါင်း ၂၇ဝဝဝဝ ကို သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့လေသည်။
မာရားသည် ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်ကွန်မျွန်းအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။
သူအာဏာရလာသည်နှင့်အမျှ သူ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုသည်လည်း တိုးတက် ပြင်းထန်လာခဲ့၏။
၁၇၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ လူသတ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်မှာ သူ၌ တာဝန်မကင်းခဲ့ပေ။
တော်လှန်ရေးခုံရုံးနှင့် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်များအဖွဲ့တို့ကိုလည်း သူ၏ အကြံပေး တိုက်တွန်းချက်အရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သို့သော် သူ၏ အရေးအသားများသည် ပြင်းထန်သည်ထက် ပြင်းထန်လာရကား အကြည်ညို ပျက်စေမှုဖြင့် ၁၇၉၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တော်လှန်ရေးခုံရုံးတင်ကာ စစ်ဆေးခြင်း ခံရသည်။
သို့သော် မာရားကို ခုံရုံးက တရားသေလွှတ်လိုက်၏။
မာရားသည် ၁၇၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သူ၏ ယုတ်မာရက်စက်မှုများကို သည်းမခံနိုင်အောင် ဖြစ်နေခဲ့သော ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ပြည်နယ်တစ်ခုမှ ရှားလော့ကော်ဒေးဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးက သူရေချိုးနေခိုက် ဓားနှင့် ထိုးသတ်ခြင်း ခံရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:ပြင်သစ် ဂျာနယ်လစ်များ။
thumb|ဂျော့ မာရှယ် အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးနှင့် နိုင်ငံပြုသုခမိန်ကြီး ဂျော့ ကက်တလက်မာရှယ်သည် အမေရိကန်တရားဝန်ကြီး ဂျွန်မာရှယ်၏ မြေးတော်စပ်၍ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ယူနီယန်တောင်းမြို့၌ ဖွားမြင်လေ သည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ကုံလုံပြည့်ဝသော ကုန်သည် တစ်ဦးဖြစ်၏။
ဝက်စပွိုင့်စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်မရခဲ့၍ ဗာဂျီးနီးယားစစ်ကျောင်းသို့ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ရသည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်ရာထူးကိုရခဲ့သည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ဗိုလ်အတတ်သင် ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့ရာ ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ဗိုလ်အဆင့်အတန်းဖြင့်ပင် ဗိုလ်ကြီးများ၊ ဗိုလ်မှူးများပါဝင်သောအတန်း၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းရှိ စစ်တပ်တွင် ဗိုလ်အဆင့်အတန်းဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ထိုသို့ အမှုထမ်းခဲ့စဉ်က မာရှယ်သည် စစ်ဦးစီးချုပ်ကြီး၏ ချီးကျူးခြင်းကို ခံရလောက်အောင်ပင် ထူးချွန်စွာ အမှုထမ်းခဲ့ပေသည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်အတန်းဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ကာ အမှတ် ၁ တပ်မတွင် စစ်ဆင်မှုရေးရာ လက်ထောက်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် ဗိုလ်မှူးကြီး ရာထူးသို့ တို့မြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရပြီးနောက် အမှတ် ၁ အမေရိကန်တပ်မ၏ စစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်။
ထိုသို့ စစ်ဆင်ရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ဝတ္တရားမျာကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် မာရှယ်သည် လူ ၅ သိန်းနှင့် အမြောက်၂၇ဝဝ ပါသော စစ်တပ် ကြီးကို စိန်မီအီယယ်မှ အာဂွန်းစစ်မျက်နှာသို့ ဂျာမန်တို့မသိအောင် ရက်သတ္တ ၂ ပတ်အတွင်း ပြောင်းရွှေ့နိုင်ခဲ့သောကြောင့် စစ်ဆင်မှုရေးရာတွင် အထူးပင် ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။
ဗိုလ်မှူးချုပ်အထိ ရာထူးတိုးတက်ခဲ့သော်လည်း ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသောအခါ မာရှယ်မှာ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အတန်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ပါးရှင်း၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ရံတော်အဖြစ် ဆက်လက် အမှုထမ်းရလေသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးရာထူးကို ရခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဒုဗြိုလ်မှူးကြီးဖြစ်လာခဲ့၍ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ဖြစ်လာလေသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်လာ၍ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးကို တိုးတက်ရရှိခဲ့၏။
ထိုအတောအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံတွင် ၃ နှစ်အမှုထမ်းခဲ့၍ စစ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်တန်းဆရာအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
ယင်းသို့ စစ်ဖက်ရာထူး အမျိုးမျိုးတွင် အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ တွင် သူ့ထက် အမှုထမ်းသက် ရင့်သူမျာကို ကျော်လွန်ကာ ယာယီ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားသည့်နေ့ (၁၉၃၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့) တွင် မာရှယ်သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူးနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားစအချိန်က အမေရိကန်စစ်တပ်မှာ လူ ၃ သိန်းခန့်သာ ရှိသေး၍ တိုက်ရန် အဆင်သင့်မဖြစ်သေးချေ။
မာရှယ်သည် ထိုမျှ အင်အားနည်းပါးလှသော စစ်တပ်ကို ခေတ်မှီ စစ်တပ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာအောင် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်အကုန်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တပ်မတော်မှာ တပ်သားပေါင်း ၉ သန်းခန့် ပါဝင်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး စစ်တပ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
မာရှယ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အမေရိကန်တပ်များ ချီတက် စစ်ဆင်ရေးတွင် ကြိုးကိုင်ဖြစ်ခဲ့၏။
အင်အားတောင့်တင်းသော တပ်များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သလို လူတော်လူကောင်း စစ်ဗိုလ်များကို ရွေးချယ်ကာ စစ်မြေပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်၍ အောင်ပွဲအလီလီ ရရှိခဲ့ပေသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ မာရှယ်သည် မဟာမိတ် စစ်ဦးစီးချုပ်များတွင်လည်း ခေါင်းဆောင်ကာ စစ်ဆင်မှုရေးရာများကို စီစဉ်ခဲ့လေသည်။
ဂျပန်များ လက်နက်ချပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ တရုတ်နိုင်ငံ ပြည်တွင်းစစ်ကို ငြိမ်းအေးအောင် ပြုလုပ်ပေးရန် အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားစေလွှတ်ခြင်း ခံရလေသည်။
သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သူ၏လုပ်ငန်းမအောင်မြင် ခဲ့ပေ။
၁၉၄၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံသို့ သံအမတ် အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရလေသည်။
သို့သော် ထိုရာထူးတွင် ကြာရှည် မထမ်းရွက်ခဲ့ရချေ။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်လေသည်။
မာရှယ်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုမြို့တော်၌ ကျင်းပ ခဲ့သော နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ညီလာခံသို့ အမေရိကန်ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့ တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူး မာရှယ်က မိန့်ခွန်းတစ်ရပ် ပြောကြားရာတွင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် စီးပွားရေး ပြန်လည် ထူထောင်ရေး စီမံကိန်းများကို ပူးပေါင်းရေးဆွဲကြရန်နှင့် ထိုသို့ ပူးပေါင်းရေးဆွဲပြီးသောအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံက အစားအစာ၊ ထင်းမီး၊ ကုန်ကြမ်းအသုံးအဆောင် ကိရိယာတန်ဆာပလာ များ စသည်ဖြင့် ကူညီရန်ပြုလုပ်ထားကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ရာ ထိုအစီ အစဉ်သည် နောင်တွင် မာရှယ်စီမံကိန်း ဟု ထင်ရှားလာသည်။
ယင်းစီမံကိန်းကို ကုလသမဂ္ဂက ထောက်ခံသည့်ပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ နယ်သလာ၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ လပ်ဇင်းဗတ်၊ အီတလီ၊ အိုက်စ လန်၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေး၊ ဂရိ၊ တူရကီ၊ ဩစတြီးယား၊ အယ်ယာ၊ အနောက်ဂျာမနီ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ပေါ်တူဂီစသော နိုင်ငံများမှ အစိုးရတို့က ထိုစီမံကိန်းကို ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ရန် သဘောတူကြောင်း ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး မာရှယ်သည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ စွဲကပ်သဖြင့် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း ခံရပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက်တော့သည်။
သူ၏နေရာတွင် ဒင်းအာချီဆန်က ဆက်ခံသည်။
ထိုနှစ်တွင် အမေရိကန် ကြက်ခြေနီအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
သို့သော် ကိုရီးယားစစ်ပွဲဖြစ်ပြီး နောက်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်၍၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ထိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေ သည်။
ဂျော့မာရှယ်သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား Category:အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ။
လှီးထားသော ကီလိုမာလကာ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် မာလကာပင်ကို ဆစ်ဒီယမ် ဂွာဂျဗား ဟုခေါ်၏။
ရခိုင်လို ဂိုယိုင်ပင်ဟု ခေါ်သည်။
ထိုအပင်သည် မာတေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
မူလပေါက်ရာ အရပ်မှာ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ မက္ကဆီကိုနယ်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပီရူးနိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တစ်ဆင့်ယူဆောင်စိုက်ပျိုးသည့် သစ်ပင်ငယ်များ ဖြစ်သည်။
ရေမဝပ်သည့် သဲဆန်ဆန် ဂဝံမြေမျိုး၌ မာလကာပင်များ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မေမြို့အနီး ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အခြားအရပ်ရှိ ခြံဥယျာဉ်များ၌ မာလကာပင်များကို စိုက်ပျိုးထားကြသည်။
မာလကာပင်များ ပွားလာအောင် မြေထုပ် စည်းခြင်း၊ အကိုင်းဆက်ခြင်း၊ အကိုင်းမြေမြု|ပ်ခြင်း၊ သားတက်ဖြတ် စိုက်ခြင်း စသည့် နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစေ့စိုက်နည်းကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။
တစ်ပင် နှင့် တစ်ပင် ပေ ၂ဝ စီခွာ၍ အတန်းလိုက် စိုက်သင့်သည်။
အပင် သက် ၃ နှစ်ခန့်ရှိလာသောအခါ အသီးသီးတော့၏။
အပင်သက် နုစဉ် အချိန်မှစ၍ အကိုင်းအခက်တို့ကို ချိုင်ပေးလျှင် အသီးများ သီးနိုင်သည်။
အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ညိုဖျော့ဖျော့ အရောင်တွင် အကွက်များ ပေါ်လျက်ရှိသည်။
အချင်း ၁ ၁ /၂ လက်မခန့်ရှိသော အပွင့်ဖြူများ ပွင့်ရာ အနံ့အနည်းငယ်မွေး၏။
မာလကာပင်မျိုး အများအပြားရှိသော်လည်း စင်စစ် မာလကာဖြူမျိုးနှင့် မာလကာနီ မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးသာ ခွဲခြားထားသည်။
မာလကာဖြူမျိုး အပင်တို့တွင်အပွင့်များ တစ်ပွင့်ချင်းပွင့်၍ သစ်သော့သီးပုံ အသီးများသီးသည်။
အနီမျိုး အပင်တို့တွင်ကား တစ်ခိုင်တွင် ၂ ပွင့်၊ ၃ ပွင့်စီ အခိုင်လိုက်ပွင့်၍ အသီးမှာ အလုံး၊ သို့မဟုတ် ရှည်ဝိုင်းဝိုင်းရှိကြ သည်။
မာလကာသီးအတွင်း၌ မာသောအစေ့ငယ်များ အများအပြား ရှိ၏။
အသီးမှည့်လျှင် အသားပျော့လာ၍ အရသာမှာ ချိုယောင် ယောင်ဖြစ်သည်။
အသီးတစ်ခုလုံးကို စားရသည်။
အသီးမှည့်ထက် အသီးစိမ်း အပွများကို အချို့ပို၍နှစ်သက်ကြသည်။
အသီးစိမ်းနှင့် အသီးမှည့်များအပြင် မာလကာယို ပြုလုပ်၍လည်း စားကြသည်။
မာလကာသားသည် ညိုမွဲမွဲအရောင်ရှိ၍ အတော်အသင့်မာသည်။
ယင်းအသားကို သေနတ်ပြောင်းခံအသား ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပုံထွင်းခြင်း၊ သင်္ချာအတိုင်းအတာ ကိရိယာများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့၌ အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉) ကိုးကား ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ။
thumb မာလဗာရာမြို့စားသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။
လက်ရုံးရည်နှင့်ပြည့်ဝသကဲ့သို့ပင် နှလုံးရည်နှင့်လည်းပြည့်ဝရကားနိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွင်ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၏။
မာလဗာရာမြို့စား၏ အမည်ရင်းမှာ ဂျွန်ချာချီဖြစ် သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ထင်ရှားကျော်စောသော အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံပြုသုခမိန် နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဆာဝင်စတန်ချာချီသည် မာလဗာရာမြို့စားမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသူ ဖြစ်သည်။
ဂျွန်ချာချီသည် ခရစ် ၁၆၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒက်ဗွန်ရှိုင်ယာနယ်၌ မွေးဖွားသည်။
သူ၏ဖခင်မှာ ဆာဝင်စတန်ချာချီဖြစ်၏။
ဂျွန်ချာချီသည် ၁၆၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၆၆၅ ခုနှစ်အထိ စိန်ပေါ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူ၏။
၁၆၆၅ ခုနှစ်တွင် ဒျူဘွဲ့ရ ယော့မြို့ စား၏ထံတွင် လက်ပါးစေကလေး တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့၏။
၁၆၆၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ဖက်သို့ ဝင်ရောက်ကာ အမှုထမ်းရာ၌ တန်ဂျီးယားပြည်တွင် မူးဝါးလူမျိုးတို့နှင့် ပွဲဦးထွက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရ ၏။
ထိုနောက် ဒပ်ချ်တို့နှင့် တိုက်သော စစ်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့ရ၍ ပြင်သစ် စစ်သူကြီး တူရင်းလက်အောက်တွင် အမှုထမ်း ခဲ့ရလေသည်။
တူရင်းမှာ ထိုခေတ်အခါက စစ်မှုရေးရာတွင် ပြောင်မြောက် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။
ဂျွန်ချာချီသည် ရာထူး အတက် အလွန်မြန်ခဲ့၏။
မတ်စတရစ်မြို့ကိုဝန်းရံလုပ်ကြံရာတွင် သူ၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို သဘောကျကြသဖြင့် နာမည် ထင်ရှားလာကာ မကြာမီပင် ဒုဗြိုလ်မှူးကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေး ခြင်းခံရ၏။
ဂျွန်ချာချီသည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသည်မှန်သော်လည်း သူ၏အစ်မသည် ဒျူဘွဲ့ရ ယော့မြို့စားနှင့်ရင်းနှီး သောကြောင့် လည်း ထိုသို့ ရာထူးတိုးတက်မှု မြန်ဆန်ခြင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေ မည်။
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အန်းမင်းသမီး၏ အပျိုတော်ဖြစ်သူ ဆယ်ရာဂျင်းနင်းနှင့် ထိမ်းမြား၏။
ဆယ်ရာဂျင်း နင်းကို အကြောင်းပြု၍ မင်းသမီး၏ အရေးပေးခြင်းကို ခံရလေ သည်။
ယော့မြို့စားသည် ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်အဖြစ် အင်္ဂလိပ် ထီးနန်းကိုဆက်ခံသောအခါ ဂျွန်ချာချီတို့ဇနီးမောင်နှံသည်ပိုမို ကောင်းစားခဲ့လေသည်။
ဂျိမ်းဘုရင် နန်းတက်ပြီးနောက် မကြာမီပင် ပုန်ကန်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားရာတွင် ဂျွန်ချာချီသည် သူပုန်ရန်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီးကာ ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
သို့သော် ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်သည် တိုင်းပြည်လူထုနှင့် တစ်ဖက်တစ်လမ်း ပြုလာသောအခါ လူထုဖက်မှလိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့၍၊ ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် ဩရိန်းမင်းသား ဝီလျံနှင့် မေရီမင်းသမီး တို့ကို နန်းတက်ရာ၌လည်း ဂျွန်ချာချီသည် ရှေးတန်းမှ ပါဝင်ခဲ့လေ သည်။
ဂျွန်ချာချီသည် နန်းကျဘုရင် ဂျိမ်းလက်ထက်က ချီးမြှင့် မြောက်စားခြင်း ခံရသူတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ နန်းကျဘုရင် ဂျိမ်းနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိနေသေးကြောင်းကို လည်းကောင်း ဝီလျံဘုရင်သည် ကောင်းစွာ သိရှိခဲ့၏။
သို့သော် ဂျွန်ချာချီသည် စစ်တပ်တွင် ဩဇာညောင်းသူဖြစ်ရကား၊ အားဘွဲ့ချီးမြှင့်ကာမာလာ ဗာရာမြို့စားအဖြစ် သူကောင်းပြုခဲ့၏။
ထိုပြင် စပိန်ထီးနန်းဆက်ခံ ရေးစစ်ပွဲတွင် နယ်သာလန်ရှိ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များကို ဦးစီးကာ တိုက်ခိုက်စေခဲ့လေသည်။
၁၆၉၂ ခုနှစ်တွင် မာလဗရာမြို့စားသည် ရာထူးမှ ရုတ်တရက် နုတ်ပယ်ခြင်းခံရကာ လန်ဒန်မျှော်စင်တွင် သစ္စာ ဖောက်မှုဖြင့် အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရ၏။
သို့သော် များမကြာမီပင် အကျဉ်းမှ လွန်မြောက်လျက် ရှေးကကဲ့သို့ပင် ပြန်လည်ချီးမြောက် ခြင်းခံရကာ ကြီးမြင့်သော ရာထူးများတွင် ခန့်ထားခြင်း ခံရလေ သည်။
၁၇ဝ၂ ခုနှစ်၌ အန်းမင်းသမီး ထီးနန်း ဆက်ခံရ၏။
မာလဗာရာ မြို့စားကတော်သည် အန်းဘုရင်မ၏ အပျိုတော်ဖြစ်ခဲ့ရာ ဘုရင်မအပေါ်တွင် ဩဇာညောင်းလျက်ပင် ရှိသောကြောင့် မာလ ဗာရာမြို့စားနှင့် မြို့စားကတော်တို့သည် ပိုမို၍ တန်ခိုးကြီးမားလာ လေသည်။
အန်းဘုရင်မသည် မာလဗာမြို့စားအား လက်နက်ကိုင်တပ် ဟူသမျှ၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထား၏။
မာလဗာရာ မြို့စားသည် လည်း ချီးမြေ|ာက်ထိုက်သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လေသည်။
၁၇ဝ၂ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၃ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားသော စပိန်ထီးနန်း ဆက်ခံရေးစစ်ပွဲတွင် မာလဗာရာမြို့စားသည် မိမိ၏ မနှိုင်းရှည့်သာအောင် ထူးခြားသောစစ်မှုရေးရာ ကျွမ်းကျင်မှုကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့လေသည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် ဒပ်ချ်စစ်တပ်များကို ဦးစီး ခဲ့ရ၏။
ပြင်သစ်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် အထူးတလည် အောင် မြင်ခဲ့၏။
ယင်းသို့ စွမ်းစွမ်းတမံ၊ အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် အတွက် ဒျုဘွဲ့ဖြင့် ထပ်လောင်း ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်း ခံရပေ သည်။