kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၃၁ တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၌ 'မမေ့နိုင်' ဝတ္ထုတိုကို 'ဒဂုန် မြတ်လေးနွယ်' ကလောင် အမည်ခံ၍ ရေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။
ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထုမှာ ဂုဏ်လောက (၁၉၃၁) ဖြစ်သည်။
ချစ်တေးသံ (၁၉၃၅) ကို ခရေနှင့် နှင်းဆီ (၁၉၆၆) အမည်ပြောင်း ထုတ်သည့် စာအုပ်၊ မြားနတ်မောင်နှင့် သမိုင်း တကွေ့ ဖြစ်ရပ် မှတ်တမ်း တို့မှာ ထင်းရှားသည်။
မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဘာသာရေးနှင့် ခရီးသွား ဆောင်းပါး များကို 'ဗိုလ်မှူး သက်ရှည်' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စစ်ပြန် မဂ္ဂဇင်းတွင် "အရှေ့မှ အရှေ့သို့" ဆောင်းပါး ရှည်ကြီးကို 'အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူး အေးငွေ' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ရေးခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက 'နီလာရောင်'၊ 'မြဂနိုင်'၊ 'ခေတ်ဆန်းချိန်' စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် နောက်ပိုင်းတွင် 'တနေဝင်သော်'၊ 'မြ' စသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား များကို ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွွှန်း ရေးသားပြီး ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူး ခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် အိုးဘိုလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ကိုးကား မလိခ။
စာ ၁၃၉-၁၄၁။
စာ ၂၂၈-၂၂၉။
စစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့ (ဗဟို) နှင့် ရိုးရာ ပန်းပညာရှင်များ ကောင်စီ (ဗဟို) ဆွေးနွေးပွဲ၊ ပန် (ဩဂုတ် ၁၉၈၇)။
စာ ၆၃-၆၆။
စာ ၇၇။
ပိုးစုန်းကြူး သည် ပျံသန်းနိုင်သည့် အင်းဆက် သတ္တဝါ အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး Lampyridae မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။
သားကောင်ဖမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆည်းဆာချိန်အတွင်း မိတ်လိုက်ရန် ဆွဲဆောင်ရာတွင် ထင်ရှားသည့် အပူဓာတ်မပါသည့် အလင်းရောင်ကြောင့် ၎င်းတို့ကို ပိုးစုန်းကြူး သို့မဟုတ် လျှပ်ပြက်သည့် ကြမ်းပိုးခေါ်ကြသည်။
ပိုးစုန်းကြူးများက အနီအောက်ရောင်ခြည် သို့မဟုတ် ခရမ်းလွန်လှိုင်း မပါဝင်သော "အလင်းအေး" ကို ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။
၎င်းဓာတုနည်းဖြင့် အလင်းရောင်ကို ဝမ်းဗိုက်အောင်ပိုင်းမှ အဝါရောင်၊ အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် ဖြူ‌ဖတ်ဖြူရော် အနီရောင် ဖြစ်နိုင်သည် လှိုင်းအလျား ၅၁၀ မှ ၅၆၀ နာနိုမီတာ နှင့်အတူထုတ်လွှတ်ပေးသည်။
HowStuffWorks "How do fireflies light up?". Science.howstuffworks.com (19 January 2001). Retrieved on 22 June 2013. ပိုးစုန်းကြူး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၁၀၀ ခန့် ကို သမပိုင်းဇုန် နှင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုများတွင် တွေ့ရှိပြီးဖြစ်သည်။
အတော်များများကို စိုစွတ်သောရာသီဥတု၊ တောအုပ်၊ သားလောင်းများအတွက် အစာအရင်းအမြစ်ပေါများသောနေရာဒေသတွင် တွေ့ရသည်။
ဥရောပအာရှနှင့် အခြားနေရာများတွင် အလင်းရောင် ထုတ်လွှတ်သော သားလောင်း ကို "glowworms" ဟုခေါ်သည်။
အမေရိကတွင် "glow worm" ကို Phengodidae ဟုလည်းရည်ညွှန်းသည်။
နယူးဇီလန်နှင့် ဩစတေးလျတွင် "glow worm" ဝေါဟာရကို အပူဓာတ်မပါရှိဘဲ အလင်းရောင်ထုတ်လွှတ်ခြင်းများစွာသော ပိုးစုန်းကြူး အမနှင့် အထီးမျိုးစိတ်များမှာ ပျံသန်းနိုင်သောစွမ်းရည်များရှိကြသည်၊ သို့သော် အချို့သော အမ မျိုးစိတ်များမှာ ပျံသန်းနိုင်စွမ်းမရှိပါ။
In Fireflies, Flightless Females Lose out On Gifts from Males. Science Daily (27 June 2011). Retrieved on 22 June 2013. ပူနွေးတဲ့ နေရာမျိုးစုံမှာ ရှင်သန်နေထိုင်ကြပါတယ်။
ပိုးစုန်းကြူးတွေဟာ စိုထိုင်းမှုကို နှစ်သက်ပြီး အာရှနှင့် အမေရိကတွေရဲ့ ပူနွေးတဲ့ ဒေသတွေမှာ နေထိုင်တတ်ကြပါတယ်။
ခြောက်သွေ့တဲ့ ဒေသတွေမှာဆိုရင် စိုစွတ်နေတဲ့ နေရာတွေမှာ ပိုးစုန်းကြူးတွေကို တွေ့ရပါတယ်။
အမတွေဟာ ဥတွေကို မြေကြီးပေါ်မှာ ဥတတ်ပြီး ဥမှ ပေါက်လာတဲ့ သားလောင်းတွေကို အရွယ်ရောက်ပြီး ပိုးစုန်းကြူးတွေက ပန်းဝတ်မှုန်ဝတ်ရည်တွေကို အကုန်မစားပဲ သားလောင်းတွေကို ကျွေးပါတယ် တဲ့။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း ပိုးစုန်ကြူးများသည် များစွာသော အခြားသက်ရှိများသကဲ့သို့ မြေယာအသုံးပြုမှုပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုများရှိနေသည် (ဥပမာ၊ ကျက်စားရာဧရိယာနှင့် ဆက်သွယ်မှုဆုံးရှုံးခြင်း) အဓိပ္ပာယ်မှာ ကုန်းဂေဟစနစ်အတွက် ဇီဝမျိုးကွဲအပြောင်းအလဲများ၏ အဓိကမောင်းနှင်သူဟုဆိုလိုသည်။
မျိုးပွားရန် ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ကို မှီခိုရသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အလင်းအားအဆင့်အပေါ် အလွန် မူတည်နေသလို အလင်းညစ်ညမ်းခြင်းကြောင့် အလွန်ထိခိုက်လွယ်ကြသည်။
လေးနှစ်ကျော် တိုပွားလာမှုကိုစောင့်ကြည့်လေ့လာရာတွင် ပိုးစုန်းကြူးများအပေါ် တိုက်ရိုက်ကျရောက်သည့် တောက်ပသော အလင်းရောင်၏ ဆိုးကျိုးများကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ်တိုင်းတာပြီး ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
မကြာသေးခင်က များစွာသောလေ့လာချက်များအရ လူလုပ်အလင်းရောင်များသည် ပိုးစုန်းကြူးများအပေါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သက်ရောက်နေသည်။
ပိုးစုန်းကြူးများသည် အင်းဆက်များကြားတွင် တစ်မူထူးခြားသည်။
သာမန်လူများပင် အလွယ်တကူ သိရှိနိုင်ပြီး လူမြင်ကွင်း၌ အထင်ကရဖြစ်သည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်ကာ ညဘက်ကျက်စားသော တောရိုင်းသတ္တဝါလောက၌ အလင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုအား လေ့လာရာတွင် စံပြ စံနမူနာကာင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုအား လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်ခြင်းနှင့် ယင်းတို့၏ အာရုံခံမှုစနစ်ကြောင့် ညဘက် အလင်းတု ဖန်တီးမှုအတွက် ပိုးစုန်းကြူးတို့သည် ကောင်းမွန်သော သက်ရှိဇီဝပြသသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဇီဝဗေဒ left|thumb|A larviform female showing light-emitting organs on abdomen အရောင်၊ ပုံသဏ္ဍန်၊ အရွယ်အစားနှင့် ဦးမှင် ကဲ့သို့သော အင်္ဂါရပ်များသည် ယေဘုယျ အသွင်အပြင်တွင် ကွဲပြားမှု များစွာရှိသည်။
မျိုးစိတ်အပေါ် မူတည်၍ အရွယ်အစားသည် အတော်အတန် ခြားနားပြီး အကြီးဆုံးမှာ တစ်လက်မ အထိရှိသည်။
သို့သော်လည်း အချို့အမ မျိုးစိတ်များသည် အထီးများနှင့် အသွင်အပြင် ဆင်တူသည်။
များစွာသော ပိုးစုန်းကြူး မျိုးစိတ်များတွင် ပိုးလောင်းပုံစံ အမများကို တွေ့ရသည်။
အရွယ်ရောက်ကောင်များတွင် စုပေါင်းမျက်လုံး (အဆစ်ပါသည့်မျက်လုံး) များရှိသောကြောင့်သာလျှင် ဤအမများကို သားလောင်းများနှင့် မကြာခဏဆိုသလို ခွဲခြားနိုင်သည်။
အမ၏စုပေါင်းမျက်လုံးသည် အထီးမျက်လုံးထက် များစွာသေးငယ်ကာ ရံခါ၌ မျက်လုံး၏ ယခင်အနေအထား(အဆင့်)သို့ပြန်ရောက်ရှိမှုများပြားသည်။
လူအများစု မြင်တွေ့ရသည့် ပိုးစုန်းကြူးသည် ညတွင်ကျက်စားသည်။
မျိုးစိတ်အများစုသည် နေ့တွင်ကျက်စားသည်။
နေ့တွင် ကျက်စားသော မျိုးစိတ်များသည် အလင်းမထုတ်လွှတ်သော်လည်း အရိပ်ကျသောနေရာများ၌ အချို့မျိုးစိတ်များသည် အလင်းထုတ်လွှတ်ကောင်း ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။
အမတစ်ကောင်သည် မိတ်လိုက်ပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် သန္ဓေအောင်ဥများကို မြေမျက်နှာပြင် သို့မဟုတ် အောက်ဘက်တွင် ဥချသည်။
သုံးပတ်မှ လေးပတ်အကြာတွင် ဥများပေါက်လာပြီး သားလောင်းများကို နွေရာသီကုန်သည်အထိ အစာကျွေးရသည်။
သားလောင်းများကို Glowworms (မီးလင်းသည့် ပိုးကောင်) ဟုခေါ်သည်။
(မျိုးမတူသော ယင်ကောင်၏ မျိုးစု Arachnocampa နှင့် ပိုးတောင်မာ မျိုးရင်း Phengodidae နှင့် မရောထွေးပါနှင့်) lampyrid သားလောင်းများ၏ မျက်စိသည် ရိုးရှင်းသည်။
Glowworm ဟူသော စကားရပ်ကို အရွယ်ရောက်ကောင်များနှင့် Lampyris noctiluca ကဲ့သို့သော မျိုးစိတ်များ၏ သားလောင်းတွင် အသုံးပြုသည်။
ဥရောပရှိ မပျံသန်းနိုင်သော အရွယ်ရောက် အမများသာလျှင် တောက်ပစွာ လင်းသည်။
ပျံသန်းနိုင်သော အထီးများသည် ပျော့ပြောင်းပြီး ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း လင်းသည်။
thumb|ပိုးစုန်းကြူးများ၏ ရုပ်သံ ပိုးစုန်းကြူးများသည် ပိုးလောင်းအဆင့်တွင် ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။
အချို့မျိုးစိတ်များသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည်။
အချို့သည် မြေအောက်တွင် တွင်းများတူး၍ ဆောင်းခိုကြပြီး သစ်ခေါက်အတွင်း သို့မဟုတ် အောက်ဘက်တွင် နေ၍လည်း ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။
နွေဦးကာလ ရောက်မှသာ ပေါ်ထွက်လာသည်။
ခရုများ၊ တီကောင်များ၊ အင်းဆက်များကို ရက်သတ္တပတ်များစွာ စားသုံးပြီးနောက် တစ်ပတ်မှ နှစ်ပတ်ခွဲ အဖို့ ပိုးတုန်းလုံးဖြစ်လာပြီး အရွယ်ရောက်ကောင်များ ဖြစ်လာကြသည်။
မျိုးစိတ် အများစု၏ သားလောင်းများသည် အခြား ပိုးလောက်လမ်း ကုန်းခရုနှင့် ပတ်ကျိများကို စားသည်။
အချို့သည် အစာခြေအရည်ကို သားကောင်ဆီသို့ တိုက်ရိုက်ပို့ဆောင်ပေးသော မြောင်းပါသည့် အောက်မေးရိုး (ကိုက်ရန်၊ တုပ်ရန် ပါးစပ်ပိုင်း) ပါရှိသည်။
ဥရောပ မီးလင်းသည့် ပိုးတောင်မာ ကဲ့သို့သော Lampyris noctiluca တွင် ပါးစပ်မရှိပါ။
အခြား အရွယ်ရောက်ကောင်များ ဝတ်မှုန်နှင့် ဝတ်ရည် စားသုံးစဉ်တွင် အချို့သည် အမဲလိုက်စားသည်။
ကျောရိုးရှိ သားရဲတိရစ္ဆာန်များအတွက် ပိုးစုန်းကြူး အများစုသည် မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းသည်။
lucibufagins ဟုလူသိများသော steroid pyrones အုပ်စုတစ်စုကြောင့် ဖြစ်ရာ ၎င်းသည် အဆိပ် ရှိသည့် ဖားပြုတ်တွင် တွေ့ရသည့် cardiotonic bufadienolides နှင့်ဆင်တူသည်။
အလင်းနှင့် ဓာတုဓာတ်ပြုထုတ်လွှတ်မှု လူတွေက ပိုးစုန်းကြူး ဆိုတဲ့ နာမည်ကို ကောင်းကောင်းသိကြပါတယ်။
ဒါပေမယ့် သူတို့ကိုယ်ပေါ်က အလင်းရောင် ဘာကြောင့်ထွက်ရသလဲဆိုတာကိုတော့ မသိကြပါဘူး။
ပိုးစုန်းကြူးတွေရဲ့ ဝမ်းဗိုက်အောက်မှာ အလင်းထွက်တဲ့ အောင်ဂင်များ ရှိပါတယ်။
ပိုးစုန်းကြူးတွေဟာ အောက်စီဂျင်ကို စုပ်ယူပြီး စပါယ်ရှင် ဆဲလ်တွေထဲမှာ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတွေဖြစ်ပြီး luciferin လို့ ခေါ်တဲ့ ဓာတုပစ္စည်းထွက်လာပါတယ်။
ဒီ luciferin က အလင်းထုတ်လွှတ်နိုင်ပေမယ့် အပူတော့ မထွက်ပါဘူး။
ပိုးစုန်းကြူးတွေဟာ မျိုးနွယ်စု အလိုက် အလင်းထုတ်လွှတ်ပုံ မတူကြပါဘူး။
မှိတ်တုတ် မှိတ်တုတ် လုပ်နေတာဟာ မိတ်လိုက်ဖို့ အဖော်ရှာနေကြတာပါ။
ပိုးစုန်းကြူးတွေရဲ့ အလင်းကို လင်းလိုက် မှိတ်လိုက်ဖြစ်အောင် ဘယ်လိုလုပ်သလဲဆိုတာကို သိပ္ပံပညာရှင်တွေကတော့ နားမလည်နိုင်သေးပါဘူး။
ပိုးစုန်းကြူးတွေဟာ အလင်းရောင် မှိတ်တုတ် မှိတ်တုတ် ဖြစ်အောင်လုပ်ပြီး အခြားသတ္တဝါတွေကို ခြောက်လှန့်တဲ့ ခုခံကာကွယ်ရေးနည်းအဖြစ်လည်း သုံးပါသေးတယ်။
စနစ်တကျ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ချေဖာပိုးများ။
thumb | ရောမ ကပ်ပီတိုလင်း ပြတိုက်မှ ပိုက်သာဂိုရ ၏ ကိုယ်ပိုင်း ရုပ်တု ပိုက်သဂိုးရ (ဘီစီ ၅၈၂-၅၀၀ ခန့်) ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ထင်ရှားသောဂရိလူမျိုး သိပ္ပံပညာနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။
ဆေးဆော့ကျွန်းတွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်ခန့် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ အသက်ငါးဆယ်ကျော်အရွယ်တွင် ဣတလီပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ကရိုတိုနာမြို့တွင် အတည်တကျနေထိုင်လေသည်။
ကရိုတိုနာမြို ့၌ နေထိုင်စဉ် ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်းထောင်ကာ၊ ယင်း၏ယထာဘူတ သဘောတရားများကို ဟောပြောလေသည်။
ပိုက်သဂိုးရပ်၏ယုံကြည်ချက်မှာ လူသေပြီးနောက်၊ လူ့ဝိညာဉ်သည် အခြားသက်ရှိ တစ်ခုအတွင်းသို့ဝင်သည်။
လူနှင့် တိရစ္ဆာန်သည် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသဖြင့်၊ လူကွယ်လွန်သော် နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။
လူသည် အပြစ်ကင်းစင်စွာနေထိုင်ပါမှ၊ နောက်ဘဝတွင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်မည့် ဒုက္ခမှကင်းလွတ်နိုင်မည်။
ထိုကြောင့် ပိုက်သဂိုးရပ်ဂိုဏ်းဝင်များသည် တည်ကြည်စွာနေထိုင်၍ ခြိုးခြံစွာ ကျင့်ကြံကြရသည်။
မကြာမီ ယင်းဂိုဏ်းဝင်များ ပြန့်ပွားလာသော်လည်း၊ နိုင်ငံရေးအငွေ့အသက်များ ဝင်ဘာသောအခါ၌မူ၊ အစိုးရ၏နှိပ်ကွပ်ခြင်းခံရသဖြင့်၊ တစ်ဂိုဏ်းလုံး ဖရိုဖရဲဖြစ်သွားရလေသည်။
ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် သူ့ဂိုဏ်းသားများ၏ ကြံဆချက်များသည် သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာရပ်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာစေသည်။
သူနှင့် သူ့ဂိုဏ်းဝင်တို့က "ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်" ဟူ၍ သက်သေထုတ်ပြချက်ကို ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်ဟု ပင်ခေါ်ကြသည်။
ပိုက်သဂိုးရပ်နှင့် တပည့်များ၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် စပ်လျဉ်းသော ထုတ်ဖော်ချက်တစ်ရပ်ကား "ကမ္ဘာမြေကြီးသည် အလုံးဖြစ်၍ အခြားဂြိုဟ်များနှင့်အတူ နေကို လှည့်ပတ်လျက် သွားနေကြသည်" ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။
ယင်းအချက်မှ ကော့ပါးနီကပ်၏ အဆိုမှ ပေါ်ပေါက်လာရသည်ဟု ဆိုရန်ရှိသည်။
ယထာဘူတပညာရှင်ကြီး ပလေးတို၏ အတွေးအခေါ်အယူအဆများသည် ပိုက်သဂိုးရပ်၏ အယူအဆမှား၏ ကျေးဇူးမကင်းလှချေ။
ပိုက်သဂိုးရပ်သည် ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် မက်တာပွန်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကျမ်းကိုး မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ ၆၊ ၁၉၆၁ခုနှစ်။
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်) (အတိုကောက် ဒကစ(ပြည်)) သည် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး(အနောက်ပိုင်း)၊ ပြည်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
ဒကစ(ပြည်)၏ အဓိကတာဝန်မှာ တပခ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ အလှမ်းဝေးသောဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော ပြည်မြို့ နှင့် အနီးဒေသများကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဒကစ(ပြည်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ကြည်း ၁၇၃၅၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ဆိုင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်း အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန် နှင့် စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး ဒုတိယ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း)ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း)ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း၊ စစ်ရေးဌာန)ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း၊ စစ်ထောက်ဌာန)ရုံး အုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံး လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ ခြေမြန် တပ်ရင်းများ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ပြည်)၏ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- အမှတ်(၅၃) ခြေလျင်တပ်ရင်း - ပေါက်ခေါင်းမြို့ အမှတ်(၇၅) ခြေလျင်တပ်ရင်း - ပြည်မြို့ အမှတ်(၉၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း - ပန်းတောင်းမြို့ ဒကစ(ပြည်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ဦး ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ပြည်။
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး) (အတိုကောက် ဒကစ(ကလေး)) သည် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။
ဒကစ(ကလေး)၏ အဓိကတာဝန်မှာ နမခ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ အိမ်နီးချင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့်ထိစပ်နေသော နယ်နိမိတ်မျဉ်းရှိသဖြင့် မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဒကစ(ကလေး)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကျော်ဆိုင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်း အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသောဒေသများကို ကွပ်ကဲနိုင်ရန် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း (၄) ရင်းသာရှိသော်လည်း ကွပ်ကဲမှု နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များ၊ နမခ လက်အောက်ခံ အခြေချ စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့(ခန္တီး) နှင့် လက်အောက်ခံတပ်များ၊ စကခ(၁၀) နှင့် လက်အောက်ခံတပ်များကိုပါ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသည်။
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံး စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ရေးဌာန) ရုံး ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံး အုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံး ကွပ်ကဲမှုအောက် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(ကလေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- ခလရ(၈၇) - ကလေးမြို့ ခလရ(၈၉) - ကလေးမြို့ ခလရ(၂၂၈) - ကလေးမြို့ ခလရ(၂၆၈) - ဖလမ်းမြို့ ဒကစ(ကလေး)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးချုပ် သန့်ဇင်ဦးhttps://npnewsmm.com/news/61371fc008edf813fd720b53 ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်နိုင်ဦး https://www.dvb.no/post/690619 ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကလေး။
မြန်မာ့နိုင်ငံရေးလောကတွင် ထိပ်ထိပ်ကျဲများစွာ ရှိသည့်အနက် ဂဠုန်ဦးစောသည်လည်းတစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတို့အုပ်စိုးသည့် အချိန်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားနေသောအချိန်များတွင် ဦးစောသည် နိုင်ငံအကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရန် အလွန်နီးစပ်နေသည့်ကာလရောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကံကြမ္မာကို ပြောင်းလဲလိုက်သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဂဠုန်ဦးစောကို အုတ်ဖိုမြို့နယ် ကိုင်းကြီးရွာ၌ အဘမြေပိုင်ရှင် ဦးဖိုးကြူး၊ အမိ ဒေါ်ကျင်တို့မှ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၂ ခု၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် (၄)ရက်) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ည (၇)နာရီ (၃၀) မိနစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်းလေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သည်။
ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ရိုမန်ကက်သလစ် သာသနာပြုကျောင်း၌ သတ္တမတန်းအောင်မြင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်စာကို ကာလကတ္တား (ယခု ကိုးလ်ကတ္တား) မြို့သို့ သွားရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် တတိယတန်းရှေ့နေ စာမေးပွဲ အောင်မြင်ကာ ရှေ့နေလိုက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ သာယာဝတီမြို့မ ဝံသာနုကောင်စီတွင် စက္ကရီတေရီ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ အကွဲတွင် ဖခင် ဦးဖိုးကြူး နှင့်အတူ (၂၁)ဦးအဖွဲ့ ဘက်က ပါဝင်သည်။
၁၉၂၅ ခုပထမအကြိမ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်မူ ဒိုင်အာခီရွေးကောက်ပွဲတွင် သာယာဝတီတောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ မင်းတိုင်ပင် အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမား သာယာဝတီဦးပု ကို အနိုင်ရကာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ်ဆက်လက် အရွေးခံရသည်။
တောင်သူလယ်သမား တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂဠုန်ဆရာစံ၏ နောက်လိုက်များ အတွက် ရှေ့နေလိုက်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် ဥပဒေပြုကောင်စီတွင် ဦးစောသည် ဂဠုန်ဆရာစံ၏ တောင်သူလယ်သမား တော်လှန်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် ပုန်ကန်သူများအား ရက်ရက် ရောရော နှိပ်ကွပ်ခဲ့ကြောင်း အစိုးရထံ အိတ်ဖွင့်ပေးစာ တစ်စောင် ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် မြန်မာပြည်အရေး စာအုပ်တစ်အုပ် ရေးသားကာ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုခံရသည်။
သာယာဝတီ တောင်ပိုင်းအမတ် ဦးစောသည် “၁၉၃၀-၃၁ ခုနှစ်မြန်မာပြည်အရေး” စာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေရာ အစိုးရအား အကြည်ညိုပျက်စေသော စာသားများ ပါဝင်၍ ပုဒ်မ ၁၂၃ (က) အရ အပြစ်ပေးနိုင်ကြောင်း အထူးဂေဇက် အထုတ်ခံရသည်။
ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အစည်းအဝေး တွင်လည်း ဆရာစံ တောင်သူလယ်သမား ပုန်ကန်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ အရေးယူ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပြင်းပြင်း ထန်ထန်ဝေဖန် ပြောကြားရာ ထိုစဉ်က ပြည်ထဲရေးအတွင်းဝန် “မစ္စတာ ဘုသ်ဂရေဗလီ (Mr. Booth Gravely) ကဦးစောအား “မောင်စော ဂဠုန်ဖြစ်လာပြီ”ဟု ပြောရာမှ “ဂဠုန်ဦးစော”ဟု အမည်တွင် လာသည်။
right|thumb|250px ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဒိုင်အာခီရွေးကောက်ပွဲတွင် သာယာဝတီတောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒ နယ်မှ အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော် နောက်ဆယ်လကျော် အကြာ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဟင်္သာတ မြောက်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ အရွေးခံရသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဦးစောသည် ရန်ကုန် မြူနီစီပယ်လူကြီးအဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် သူရိယသတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
အပြန်တွင် ကိုးရီးယား၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ ပသျှူးကျွန်းဆွယ် (မလေးကျွန်းဆွယ်) စသော နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်သွားရောက်ကာ အဆိုပါနိုင်ငံ၏ "အာဆဟိရှင်းဘွန်း(あさひしんぶん)" သတင်းစာကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
ဂျပန်မှအပြန် ဦးစောသည် “ကိုယ်တွေ့ဂျပန်ပြည်”စာအုပ်ကိုရေးကာ သူရိယမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့နောက်သူရိယ သတင်းစာရှယ်ယာများ ထပ်မံဝယ်ယူပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၃၇ ခု၊ မေလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် ဂဠုန်ဦးစောနှင့် ဇနီးဒေါ်သန်းတင်တို့က အိန္ဒယ ခေါင်းဆောင် ပန်ဒစ်ဂျဝါဟလာနေရူးနှင့် သမီး အင်ဒီရာဒေဝီတို့အား ဧည့်ခံဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဩဇာကြီးမား လာသည်နှင့်အမျှ သတင်းစာ၏ မူဝါဒကို ၎င်းစိတ်ကြိုက် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုတွင် ဂဠုန်စစ်သူကြီးဘွဲ့ခံကာ ဂဠုန်တပ်၏ ဗိုလ်ချုပ် အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၃၆ ခု ဒုတိယ ကျောင်းသား သပိတ်ကာလတွင် ကျောင်းသားများနှင့် ရင်းနှီးမှုရရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခု၊ မတ်လတွင် မျိုးချစ်ပါတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မျိုးချစ်ပါတီဌာနချုပ်ကို သူရိယသတင်းစာ တိုက်မျက်နှာချင်းဆိုင် နေရာနှင့် ဦးစော၏ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်ရှိ အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄) နေအိမ်တွင်ထားရှိသည်။
မျိုးချစ်ပါတီတွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဦးအေး၊ ဖျာပုံသူဌေး၊ ဦးအုန်းခင်၊ ဟင်္သာတဦးမြ၊ ပဲခူးဦးစိန်ဝင်းတို့ ခေါင်းဆောင်များ အဖြစ်ပါဝင်သည်။
၁၉၃၉ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၆)ရက်နေ့ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်း အစိုးရအား အယုံအကြည်မရှိအဆို ထပ်မံတင်သွင်းရာ (၇၀) မဲ၊ (၃၇) မဲဖြင့် အနိုင်ရသည်။
၁၉၃၉ ခု၊ မေလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ရွှေကျင်ဦးပု ဦးဆောင်သည့် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ဦးစောသည် လယ်ယာနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၉)ရက်နေ့ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် နန်းရင်းဝန် ရွှေကျင်ဦးပုအား အယုံအကြည်မရှိ အဆို ထပ်မံတင်သွင်းပြီး ရာထူးမှ ဖြုတ်ချကာ ဦးစောကိုယ်တိုင် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
နန်းရင်းဝန် (ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်စဉ်က ဦးစောသည် မြန်မာအမျိုးသမီးများကို စောင့်ရှောက်ရန် ဥပဒေတစ်ခု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ယင်းဥပဒေမှာ “ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအမျိုးသမီးများ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းဥပဒေ”ဖြစ်သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီး (ဗိုလ်မိုးကြိုး)မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သောအခါ ဦးစောသည် ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီးအား ခေါ်ယူတွေ့ဆုံကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျပန်ထံမှ အကူအညီများ လိုချင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဦးစောသည် အိုင်စီအက်စ်ဝန်ထမ်း ဦးတင်ထွတ်ကို အကြံပေးအဖြစ် ခေါ်ဆောင်ပြီး နန်းရင်းဝန် ချာချီနှင့် တွေ့ရန် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်တွင် နန်းရင်းဝန် ချာချီနှင့် တွေ့ခွင့်ရသော်လည်း စစ်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအား ဒိုမေနီယန် အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန် တောင်းဆိုရာ အောင်မြင်မှု မရခဲ့ချေ။
အင်္ဂလန်မှအပြန် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ္စဘွန်းမြို့အရောက် ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးသို့သွားပြီး ပေါ်တူကီနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဂျပန်သံအမတ်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဂျပန်များ ဝင်ရောက်လာပါက ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီဦးမည်ဟု စကားကမ်းလှမ်းခဲ့သည်၊ ထို့အကြောင်းကို ဗြိတိသျှစုံထောက်များ သိရှိပြီး ဂျပန်သံရုံးနှင့် ဆက်သွယ်မှုဖြင့် ပါလက်စတိုင်း (အစ္စရေး) ပြည် ဟိုင်ဖာမြို့တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်း ထားခြင်းခံရသည်။
၁၉၄၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဦးစောအား မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခွင့်မပြုဘဲ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလိုက် ကြောင်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။
ဦးစောအား ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း အာဖရိကတိုက် ယူဂန္ဒာနိုင်ငံ၏ အကျဉ်းချ အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွတ်အား အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဆင်မလားသို့ပို့ပြီး မြန်မာပြည်စစ်ပြေးအစိုးရ၏ အကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဦးစောသည် ယုဂန္ဒာနိုင်ငံမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။
မေလတွင် မျိုးချစ်ပါတီကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့် ခေါ်ယူတွေ့ဆုံခြင်းခံရသည်။
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ မြေနီကုန်း (အထက ၂ စမ်းချောင်းကျောင်းရှေ့) စိန့်ဖလိုမီနာကျောင်းရှေ့၌ သေနတ်ပစ်ခံရ၍ မျက်စိဒဏ်ရာရခဲ့သည်။
၎င်းလုပ်ကြံမှုအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက နောက်ကွယ်မှ စေခိုင်းခဲ့သည်ဟု အထင်မှားကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအပေါ် အငြိုးအတေးထားခဲ့သည်။
စက်တင်ဘာလ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီ၌ ပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၁၉၄၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ(၉) ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ ဖိတ်ကြားချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် ချုပ်ဆိုသော အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ်ကို ထိုစဉ်ကအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လိုက်ပါသော သခင်ဗစိန်နှင့်အတူ လက်မှတ်ထိုးရန် ငြင်းဆိုပြီး စာချုပ်ကို ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်ပြန်ရောက်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၉) ရက်နေ့တွင် သခင်ဗစိန်နှင့်အတူ ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် သခင်ဗစိန်၊ ဒေါက်တာဘမော်တို့နှင့်အတူ “မဟာဗမာ”အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း၍ ဖဆပလအတိုက်အခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုစဉ်က မဟာဗမာအဖွဲ့ကို စာနယ်ဇင်းများတွင် “စောစိန်မော်ဂိုဏ်း”ဟု ကင်ပွန်းတပ်ခံရသည်။
အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို လုပ်ကြံမှု ထို့နောက် ၁၉၄၇ ခု၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက်နေ့တွင် ဂဠုန်ဦးစောသည် သူ၏နောက်လိုက်များအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို လုပ်ကြံရန် စေခိုင်းခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်တို့ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် ထိုလုပ်ကြံမှု၏ တရားခံ များဖြစ်သော ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးထားသော သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ် တပ်ရင်းအမှတ် (၁)မှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်သိန်းဟန်နှင့် ရဲဘော်များသည် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် အေဒီလမ်း (ယခု မေခလမ်း) အမှတ် (၄)ရှိ ဦးစောအိမ်သို့ဝိုင်းပြီး အိမ်တွင်းအိမ်ပြင် ရှာဖွေဖမ်းဆီးကာ စုံထောက် အင်စပိတ်တော် မစ္စတာဂျပ် ခေါင်းဆောင်သော ရဲအဖွဲ့လက်သို့ အပ်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။
ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန်(၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။
U Saw Must Die, Burma Court Rules thumb|အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်ကြိုးစင်၌ ကြိုးပေးခံရပုံ ဘဝနိဂုံး ဦးစောသည် သူ့အားပေးသော နံနက်လက်ဖက်ရည်ကို အခန်း၌ ဆွမ်းတော်ကပ်ခဲ့သည်။
ဖယောင်းတိုင်သုံးတိုင် ထွန်းညှိပြီး ပူဇော်ခဲ့သည်။
ပြီးမှ အပြင်တွင် စောင့်နေကြသော အကျဉ်းဌာန မင်းကြီးဦးဘမောင်၊ ဆရာဝန်၊ တရားသူကြီး၊ အင်းစိန်ခရိုင်ဝန်၊ ခရိုင်ရဲဝန်၊ ထောင်အာဏာပိုင်များ စသည်တို့ကို ပြုံးရွှင်စွာ နှုတ်ဆက်သည်။
ဦးစောသည် ရှမ်းဘောင်းဘီ အပြာရောင်ကို သပ်သပ်ရပ်ရပ် ဝတ်ဆင်ထားသည်။
ကြိုးစင်ရှိရာ ထွက်ခွာလာစဉ် အကျဉ်းထောင် အဆောင်များအလယ်ရှိ ဘုရားရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ကိုးကွယ်ထားရာကို လွန်လာသဖြင့် ပြန်လှည့်၍ ဒူးတုပ်ဝပ်ချသည်။
ထို့နောက် ကြိုးစင်ဘက်သို့ ဆက်လက်ထွက်ခွာရာတွင် မြင်ရာလူကို လှမ်းပြီး နှုတ်ဆက်သည်။
အထူးခုံရုံး နာယက ဦးကျော်မြင့်နှင့်တကွ သူ့ကိုတာဝန်အရ ဆောင်ရွက်ရသည့် သူများအား မုန်းထားမှု မရှိပါဟု မှာကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် တည်တည် ငြိမ်ငြိမ်ပင် ကြိုးစင်ပေါ်သို့ တက်သွားလေသည်။
ဦးစော၏ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို အင်းစိန်ထောင်ကြီး အနီးရှိ ပေါက်တော သင်္ချိုင်းတွင်ပင် မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်လိုက်သည်။
သန်းဝင်းလှိုင်၏ ဂဠုန်ဦးစော၏ နောက်ဆုံးနေ့များ စာအုပ်(၂၀၀၉-ခုနှစ်) ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးစော ကို လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သူ ရန်ကုန် ဘဆွေ အာဇာနည်နေ့ ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ Category:မြန်မာ ရှေ့နေများ။
သရာဇ ဦးတုတ်ကြီး 160px|သရာဇ ဦးတုတ်ကြီး မွေးသက္ကရာဇ် ၁၈၈၄၊ ဇွန်၊ ၂၃၊ တနင်္လာနေ့ အမည်ရင်း တုတ်ကြီး နို်င်ငံ 25px မြန်မာ မိဘအမည် အဖ ဦးမောင်ကြီး + အမိ ဒေါ်ကြီး ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာအလုပ်အကိုင် မြို့အုပ် မွေးဖွားရာဒေသ ရန်ကုန်မြို့ထင်ရှားကျော်ကြားမှု မြန်မာနိုင်ငံရေးနှင့် စာနယ်ဇင်း လောက သရာဇ ဦးတုတ်ကြီး (၁၈၈၄ - ၁၉၃၁) ၁၈၈၄၊ ဇွန်၊ ၂၃၊ တနင်္လာနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားသည်။
အဖ ကုန်သည် ဦးမောင်ကြီး၊ အမိ ဒေါ်ကြီး ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း ညီအစ်ကို လေးယောက်တွင် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
ဆာဦးသွင်နှင့် အဖေဘက်မှ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
ဖခင် ဦးမောင်ကြီးမှာ မောင်တုတ်ကြီး ငါးနှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန် ဆရာကြီး ဦးဘိုးမင်း၏ မြန်မာစာသင်ကျောင်း၊ အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်းနှင့် ရန်ကုန် ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ပညာထူးချွန်၍ ခုနှစ်တန်းတွင် စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆု ရသည်။
၁၉ဝ၄ တွင် အစိုးရ ဟိုက်စကူး ကျောင်းမှ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ အောင်၍ ရန်ကုန် ကောလိပ်၌ ပညာ ဆက်သင်သည်။
ကောလိပ်တွင် လေးနှစ်ဆက်တိုက် ပညာသင်ဆု ရကာ ၁၉ဝ၈ တွင် ဘီအေဘွဲ့ ရသည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် မြို့အုပ် စာမေးပွဲ ဝင်ရောက် ဖြေဆို၍ ၁၉ဝ၈ မှ ၁၉၂ဝ တိုင် တရားမမြို့အုပ် အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။
မြို့အုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် နေစဉ်မှာပင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ခေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ အသင်းသား အဖြစ် ဝင်ရောက်၍ အမျိုးဘာသာ သာသနာရေးတို့ကို တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ခဲ့သည်။
မြို့သစ် မြို့အုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ် ပညာရေးကို အားပေးသောအားဖြင့် အစိုးရ၏ လေးတန်း စာမေးပွဲ ပထမရသူကို "ရွှေတံဆိပ်" ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ယင်းဆုကို မြို့သစ်မြို့နယ် အစိုးရ၏ လေးတန်း စာမေးပွဲ ပထမရသူ မောင်ဘသောင်း (နောင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကို စတင်တည်ထောင်သူ သခင်ဘသောင်း) ရရှိခဲ့သည်။