kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ငါးသိုင်းသည် အရိုးများသော်လည်း အရသာရှိသော ရေချို ငါးဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒအရ 'ကက်တလာ(Catla)' ဟု ခေါ်သည်။
ဦးခေါင်းအနည်းငယ်ကြီး၍ ကိုယ်လုံးမှာမူ အနည်းငယ် ပြားသည်။
ပါးစပ်ပေါက်ကျယ်၍ အောက်မေးရိုး ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်။
အောက်နှုတ်ခမ်းသည် အပြင်သို့ လန်ထွက်နေ၏။
အထက် နှုတ်ခမ်းမရှိ။
နှုတ်ခမ်းမွှေး လည်း မပါချေ။
ငါးသိုင်း၏အရောင်သည် ကျောပိုင်းတွင် မွဲပြာ ရောင် ဖြစ်ပြီး ဘေးဖက်တွင် ငွေရောင် ပေါက်နေ၏။
ဝမ်းဗိုက် ပိုင်းသည် ဖြူ၏။
ဆူးတောင်များသည် မည်းနက်၏။
ဝမ်းဗိုက် ပိုင်းမှအပ အခြားနေရာရှိအကြေးများတွင် အလယ်၌ ပန်းရောင်သော်လည်းကောင်း၊ ကြေးနီရောင်သော်လည်းကောင်း ပေါက်နေတတ်သည်။
ငါးသိုင်းသည် ကိုယ်အရှည် ၄ ပေခန့်အထိရှိ၍ အလေးချိန် ၂၂ ပိဿာခန့်အထိ စီးသည်။
ငသိုင်းချောင်းမြို့ (ယခင် စာလုံးပေါင်း ငါးသိုင်းချောင်း) သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျုံပျော်ခရိုင်၊ ရေကြည်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုသိမ်မြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၄၈ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ငဝန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြို့နယ်မှာ ၃၄၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့၏လူဦးရေမှာ ၈၉,၀၃၀ ယောက်ခန့်ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၁၈,၇၄၃ ယောက်ဖြစ်ကာ များသောအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မြန်မာများ ဖြစ်ကြ၏။
ငသိုင်းချောင်းမြို့တည်ရာ အရပ်မှာ မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ မိုးရာသီတွင် မြစ်ရေလျှံတက်ခြင်းဘေးမှ ကာကွယ်ရန် မြင့်မားသော တာများပြုလုပ်၍ ထားကြရသည်။
တာအချို့သည် မြို့တွင်းသို့ပင် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသဖြင့် တာကြီးတန်း ဟူသော ရပ်ကွက်ပင် ရှိသည်။
တာတန်းသည် ငဝန်မြစ် ကမ်းနဖူးမှနေ၍ မြို့ကိုပတ်ရံထားသည့်ပြင် ဟင်္သာတသို့ တိုင်အောင် ရှည်လျားသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်၌ ငသိုင်းချောင်းမြို့ အထက် ၃ မိုင်ခန့်တွင် အဆိုပါ တာကျိုးပေါက်ခဲ့သဖြင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့မှာ ရေဘေးနှင့် ကြုံခဲ့ရဖူးလေသည်။
ငသိုင်းချောင်းမြို့သည် ဟင်္သာတ၊ ပုသိမ်ရထားလမ်းတွင် ရှိသော ရေကြည်မြို့နှင့် ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။
ရေကြည်၊ ကျုံပျော်မြို့၊ ကျောင်းကုန်းမြို့၊ ဓနုဖြူမြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းပေါက်သည့်အပြင် ဟင်္သာတမြို့၊ လေးမျက်နှာမြို့၊ သာပေါင်းမြို့၊ ပုသိမ်မြို့များသို့လည်း ရေလမ်းခရီးပေါက်သည်။
ငသိုင်းချောင်းမြို့ အထက်တွင် ငဝန်မြစ်မှ အနောက်ဘက်သို့ ခွဲထွက်သော ချောင်းငယ် တစ်ခုပေါ်၌ ကျောက်ချောင်းရွာရှိ၏။
ထိုရွာမှ အနောက် ရိုးမတောင်ကိုဖြတ်ကျော်လျှင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဂွမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။
ဆန်စပါး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆေးရွက်၊ ပြောင်းဖူးတို့မှာ ငသိုင်းချောင်းမြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များ ဖြစ်ပေသည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်မှ အုန်းသီးနှင့် အနောက်ခြောက်ခေါ် အမဲခြောက်များကို ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြ၏။
ငသိုင်းချောင်းမြို့အစွန်မှနေ၍ အနောက်ဘက်သို့ လှမ်းမျှော်၍ ကြည့်လိုက်လျှင် မှိုင်းမို့ညို့ဆိုင်းနေသော ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် ငသိုင်းချောင်းမြို့မှ တရားရုံးတော်ကို ရေကြည်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်လေသည်။
ငသိုင်းချောင်းမြို့တွင် တရားရုံးပင် မရှိသော်ငြားလည်း ရဲဌာန၊ ဆေးရုံ၊ တန်းမြင့်စာသင်ကျောင်း၊ မြူနီစီပယ်ရုံးစသည်တို့ဖြင့် စည်ကားလျက်ရှိ၏။
ထိုမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်၌ အနန္တဂုဏ လောကမာရဇိန် စေတီတော်ကြီး တည်ရှိ၍ စေတီ၏ထက်ဝန်းကျင်တွင် မှဏ်ကျောင်း၊ ရွှေရေးဆောင်ကျောင်း စသော ခမ်းနားတင့်တယ်လှသည့် ဗုဒ္ဓသာသနာ့ ကျက်သရေဆောင်ဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်များ ရှိကြ၏။
ငသိုင်းချောင်းမြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော ပွဲတော်မှာ ငသိုင်းချောင်းမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ကုန်းပြင်ရွာကြီးတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် သီတာဘုရားပွဲဖြစ်သည်။
အဆိုပါရွာရှိ ဉာဏ်တော်ပေ ၅ဝ ခန့်မြင့်သော မြေစိုက်စေတီ သီတာဘုရား နှင့် သီတာ မောင်နှမနတ်ကွန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ နှစ်စဉ် တော်သလင်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့မှစ၍ ၃ ရက်တိုင်တိုင် ကျင်းပသော ထိုဘုရားပွဲတော်ကို ငသိုင်းချောင်းမြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက် မြို့ရွာ ကျေးလက်များမှ လှေငယ်တက်စင်းတို့ဖြင့် လာရောက်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ် စိန်အောင်မင်း ဒေါက်တာ သန်းထွန် ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
ငါးအုံးသည် ကကတစ်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ငါးအုံးကို 'အန်သီယပ်(စ)မာလတီဒင်'ဟု ခေါ် သည်။
ထိုငါး၏ကိုယ်မှာ အနည်းငယ်ရှည်၍ ပြားသည်။
ပါးဟက်ပေါက်ကျယ်၍ ဦးခေါင်းဘေးတွင် မျက်စိရှိသည်။
မေးရိုး ၌ သွားရှိသည်။
ကျောဆူးတောင် ၂ ခုရှိသည်။
ဆူးတောင်ကလေးများလည်း ရှိသည်။
ကိုယ်၌ အကြေးများ ဖုံးလျက်ရှိသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအရ ငါးအပ်ပုံသည် 'စကွဗ်ဗရီဒေး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် ငါးအပ်ပုံကို 'ရက်စတြို လီဂျားကနာဂါတား'ဟု ခေါ်သည်။
ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ငါးအပ်ပုံ ကို ငါးခေါင်းကြီးဟု ခေါ်သည်။
ကိုယ်တို၍ ကျယ်သည်။
အမြီးပိုင်း ရှူးသည်။
ပါးစပ်ပေါက် နက်ရှိုင်း၍ အောက်မေးရိုးထက် အနည်းငယ်ရှည်ထွက်နေသည်။
မေးရိုး ၂ ခုလုံးတွင် သွားများရှိသည်။
ရင်ဆူးတောင်၏ အောက်ပိုင်းတွင် အခြားနေရာများမှာထက် ပိုမို ကြီးမားသော အကြေးခွံများ ရှိသည်။
ဒုတိယကောဆူးတောင်နှင့် အမြီးဆူး တောင်တို့၏ကြားတွင် ကျောဆူးတောင်ငယ် ၅ ခု ညီညီညာညာ ရှိသည်။
စအိုဆူးတောင်နှင့် အမြီးဆူးတောင်တို့၏အကြားတွင်လည်း ဝမ်းဆူးတောင်ငယ် ၅ ခု ညီညီညာညာ ရှိ၏။
အမြီးဆူးတောင်ခွသည် ရှည်၍ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက် ပိုင်းတို့သည် ကားပြီး ချွန်ထွက်နေကြ၏။
ငါးအပ်ပုံ၌ လှသော အရောင်များရှိ၏။
ကျောသည် စိမ်းလဲ့လဲ့နေ၍ ကျောဆူး တောင်၏ အောက်နားတွင် အပြောက် ၁၆ ခုစီ တန်းလျက် ရှိသည်။
ဦးခေါင်းတွင် ခရမ်းရောင် အပြောက်အစက်များ ရှိသည်။
ကိုယ်နှင့်ဘေးဖက်တွင် အရောင်စင်းများ ရှိသည်။
ကိုယ်ဘေးကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ရွှေရောင်အစင်းကြောင်း ၂ ခု ရှိသည်။
အမြီးဆူးတောင်နှင့် ရင်ဆူးတောင်တို့သည် ဝင်းဝါ နေကြသည်။
ကျောဆူးတောင်မှာ အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ ရှိ၏။
ဤဆူးတောင်တို့တွင် မည်းနက်သော အစင်းများ ရှိကြသည်။
သေသွားသောအခါ ငါးအပ်ပုံ၏ အရောင်မှာ အစိမ်းရောင်သို့ ပြောင်း၏။
ငါးအပ်ပုံသည် အုပ်ဖွဲ့လျက် ရေမျက်နှာပြင်အောက်တွင် ကူးသန်းသွားတတ်သည်။
ငါးအပ်ပုံသည် ၁ဝ လက်မမှ ၁၂ လက်မထိ ရှိသည်။
ငါးအပ်ပုံ ၃ ကောင်လျှင် ပျမ်းမျှအလေးချိန် တစ်ပေါင်စီးသည်။
ငါးပုစင်းသည် ငါးအပ်ပုံနှင့် မျိုးရင်းချင်းနွယ် သော ငါးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:စီးပွားဖြစ်ငါး။
thumb|ငါးကြီးအန်ဖတ် ငါးကြီးအန်ဖတ် တစ်ခါတစ်ရံ ရေမွှေးတွင် ပါရှိသော အမွှေးအကြိုင်ကို စပယ်ပန်း၊ နှင်းပန်း စသည်တို့မှ ပေါင်းခံမယူဘဲ ငါးကြီးအန်ဖတ်ခေါ် ဝေလငါး၏ အူအတွင်းမှ ရရှိသောပစ္စည်း တစ်မျိုးမှ ပေါင်းခံယူကြသည်။
ထိုပစ္စည်း၌ သွေးပြန်ကြောများ ပါရှိခြင်းကြောင့် အရောင်မှာ ညစ်ပုပ်ပုပ် ဖြစ်သည်။
ပင်လယ် တွင် ငါးကြီးအန်ဖတ်များကို အစုလိုက် အပြုံလိုက် မျောနေ သည်ကို တွေ့ရတတ်၏။
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတွင် ပေါင် ၂ဝဝ ကျော်မျှ အလေးချိန်စီးသော ငါးကြီးအန်ဖတ်များကို တွေ့ရတတ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ငါးကြီးအန်ဖတ်ကို ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ မက်ဒါဂက်စတာကျွန်း၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံ တို့၏ ကမ်းခြေများတွင် တွေ့ရလေသည်။
အစိမ်းလိုက် တွေ့ရသော ငါးကြီးအန်ဖတ်များတွင် မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းသော အနံ့ ရှိ၏။
ငါးကြီးအန်ဖတ်ကို အယ်လ်ကိုဟောနှင့် အငွေ့ပျံဆီများ တွင် ဖျော်၍ အမွှေးအကြိုင်များတွင် အနည်းငယ်ထည့်ပြီး အသုံးပြုကြ‌သေးသည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင် အစားအစာကို မွှေးကြိုင်အောင် ငါးကြီးအန်ဖတ် အကျဉ်းထည့်၍ သုံးဆောင် တတ်ကြသည်။
ငါးကြီးအန်ဖတ်သည် အလွန်အဖိုးတန်၏။
တစ်ခါက ပေါင် ၂၆ဝ ရှိသော ငါးကြီးအန်ဖတ်ကို ရွှေဒင်္ဂါး ပေါင် ၆၆ဝဝဝ ပေး၍ ပြင်သစ်ရေမွှေးကုမ္ပဏီ တစ်ခုက ဝယ်ယူခဲ့ဘူးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:သတ္တဗေဒ။
thumb|ငါးစည်ဖောင်း ငါးစည်ဖောင်းကော်သည် ပင်လယ်ငါးကြီး တစ်မျိုး၏ စည်ပေါင်းမှ ကြိုချက်ထုတ်လုပ်သော ဂျလယ်တင်း ကော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အရက်နှင့် ဘီယာများ သန့်စင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ အစားအစာများ ကြာရှည်ခံအောင် သိုထားရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။
အရောင်မှာ ဖြူ၏။
အလင်း မပေါက်တစ်ပေါက်ရှိ၍ မာသည်။
ထိုကော်၌ ဂျယ်လတင်း ၈၆ - ၉၃ % အထိ ပါသည်။
တခါတရံ ထို့ထက်ပင် ပါရှိသေး၏။
ရုရှားနိုင်ငံ စတားဂျင်ခေါ် ငါးမျိုးမှရသော ငါးစည်ဖောင်းကော်သည် အကောင်းဆုံးဟု အဆိုရှိလေ၏။
အရက်ကို ကြည်လင်အောင် ပြုလုပ်ရာ၌ ငါးစည်ဖောင်းကော်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ကျောက်ကျောနှင့် ဟင်းချိုတို့၌ ဂျယ်လတင်းကို အသုံးချသကဲ့ သို့ ငါးစည်ဖောင်းကော်ကိုလည်း အသုံချရလေသည်။
thumb|ငါးမွေးကန် ငါးမွေးကန်ဆိုရာ၌ အိမ်တွင်းအလှအပ ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ ငါးအကြောင်း ဗဟုသုတ ရှာမှီးနိုင်ရန် အတွက်သော် ၎င်း ငါးများကို မွေးထားသောကန်ကို ဆိုလိုသည်။
ရှေးအခါက ပင် အိမ်တွင်းအိမ်ပြင်၌ ငါးများကို မွေးမြူသော ငါးမွေးကန် အမျိုးမျိုးရှိခဲ့သည်။
ရောမလူမျိုးတို့သည် အိမ်ပြင်၌ ကန်များပြု လုပ်၍ ငါးများကို အစာအလို့ငှာ မွေးမြူခဲ့ကြသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့၌လည်း ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရွှေငါးများကို အင်တုံ သို့မဟုတ် ဖန်ပေါင်းချောင်များတွင် ထည့်၍ အိမ်တွင်း အလှအပပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် မွေးမြူခဲ့ကြ လေသည်။
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းပြည်တိုင်း၌လိုပင် ငါးမွေးခြင်း ကို ဝါသနာပါ၍ ငါးအမျိုးမျိုး မွေးနေသူ အမြောက်အမြား ရှိ ပေသည်။
တတိုင်းပြည်၌ မရှိသော ငါးများကို အခြားတစ်တိုင်း ပြည်တွင် ဝယ်ယူ၍ အထူးတလည် မွေးမြူကြကုန်၏။
တစ်ခါ တစ်ရံ အချို့လူများသည် လူသူမရောက်ဘူးသော နေရာများသို့ ပင် သက်စွန့်ကြိုးပမ်းသွားရောက်ကာ ငါးအထူးအဆန်းများကို ရှာ၍ မွေးမြူကြလေသည်။
အများအားဖြင့် အိမ်တွင်းငါးမွေးကန်များကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပေါင်များကို သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်၍ အကာများကို မှန်ဖြင့် ပြုလုပ်တတ်ကြ၏။
သို့မှသာ ငါးမွေးကန်ထဲတွင် မွေးထားသော ငါးများ၏ သဘာဝအခြေအနေကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်ကြ ပေမည်။
ခေတ်မီသော တိုင်းပြည်များတွင် တိရစ္ဆာန်ရုံများ၌ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က ငါးအမျိုးမျိုးကို ထိုငါးတို့နှင့် သင့်သော အခြေအနေများ ဖန်တီးကာ မွေးမြူထားတတ်ကြ၏။
ငါးမွေးကန်များထဲတွင် ငါးများကိုသာ မဟုတ်သေး ခရု၊ ပတ်ကျိ၊ ကနန်း၊ ဖား၊ ပုဇွန်ကဲ့သို့သော အခြားရေသတ္တဝါများ ကိုလည်း မွေးထားတတ်ကြသည်။
အချို့တိုင်းပြည်များတွင် ရေငန်သတ္တဝါများကိုပင် မွေးမြူထားတတ်ကြပေ။
ပင်လယ်ငါး ကဲ့သို့သော ရေငန်သတ္တဝါများကို မွေးရာ၌ ပင်လယ်ရေနှင့် တူသောရေကို ဖန်တီးပေးရန် မလွယ်ကူသဖြင့် ထိုငါးမွေး ကန်ကို ပင်လယ်ကမ်းခြေ အနီးအနားတွင် အုတ်ဖြင့် ဆောက် လုပ်ကြ၍ ပင်လယ်ထဲမှ ရေငန်ကို ထိုငါးမွေးကန်ထဲသို့ စက် ဖြင့် စုပ်သွင်းထည့်ထားကြသည်။
ထိုရေငန်ငါးမွေးကန်များတွင် ဘဝဲ၊ ကင်းမွန်၊ ငါးထီးစသော ရေငန်သတ္တဝါများကို မွေးထား တတ်ကြသည့်ပြင် ပင်လယ်၌ ပေါက်တတ်သော အပင်များကို လည်း ထည့်ထားတတ်ကြ၏။
ထိုကန်များတွင် ရေငန်သတ္တဝါ များ သွားလာနေကြသည်မှာ ပင်လယ်အောက်ရေနက်၌ သဘာဝအလျောက် သွားလာနေကြသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရ၏။
ယင်းတို့ကို ကြည့်ရှုနိုင်ရန်နှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးနိုင်ရန် ကန်၏ ဘေးဖက်တွင် မှန်ပေါက်များ ဖောက်လုပ်ထားကြသည်။
ငါးမွေးကန်အတွင်းသို့ ရေထည့်ရာတွင် ငါးများကို စား တတ်သော ရေသတ္တဝါများနှင့် ရောဂါဖြစ်စေတတ်သော ပိုးမွှား များ မပါအောင် ရေကိုစစ်ပေးရ၏။
ငါးများသည် အသက်ရှူရန် အတွက်လိုသော အောက်ဆီဂျင်ကို ရေထဲမှရရှိကြရာ ရေကို ပါးစပ်မှသွင်း၍ ပါးဟက်မှ ပြန်ထုတ်ပစ်ကြသည်။
ရေထဲက အောက်ဆီဂျင်ကို အသုံးပြုပြီးသောအခါ ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုဒ်ကို ထုတ်ပစ်လိုက်ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် ရေထဲ၌ ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အချိုးအစားများလာ၍ အောက်ဆီဂျင် အချိုး အစား နည်းသွားတတ်ပေသည်။
ထိုရေထဲ၌ ငါးများသည် အောက်ဆီဂျင်ကို လုံလောက်စွာ မရရှိကြသဖြင့် မကြာခဏ ရေ ပြင်သို့တက်၍ လေထဲမှ အောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက်ရှူကြရ သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ငါးများသည် အောက်ဆီဂျင်ကို လုံလောက် စွာ မရရှိကြသဖြင့် သေဆုံးကြသည်။
လေထဲက အောက်ဆီဂျင် သည် ရေထဲသို့ ရေမျက်နှာပြင်မှ ဝင်ရသဖြင့် ငါးမွေးကန်များ ဆောက်လုပ်ရာ၌ ငါးမွေးကန်၏ ရေမျက်နှာပြင်ကို ကျယ်နိုင် သမျှ ကျယ်အောင်စီစဉ်ရ၏။
ရေအနက်ကိုမူ သင့်တော်ရုံထား တတ်ကြ၏။
ငါးမွေးကန်အတွင်း၌ အပင်များကို စိုက်ပေးခြင်းအားဖြင့် မျှတသောသဘာဝကို ဖြစ်စေနိုင်၏။
အပင်များသည် ငါးတို့ ထုတ်ပစ်သော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို အသုံးပြု၍ အောက် ဆီဂျင်ကို ထုတ်ပေးကြသည်။
တစ်ဖန် ငါးတို့သည် အပင်များ က ပြန်ထုတ်ပေးသော အောက်ဆီဂျင်ကို အသုံးပြု၍ ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ထုတ်ပစ်ကြပြန်သည်။
ဤသို့ဖြင့် ငါးနှင့် အပင်တို့သည် တစ်ဦးအပေါ်တစ်ဦး အပြန်အလှန် အမှီသဟဲ ပြုနေကြပေသည်။
ထို့ပြင် ငါးများမှ စွန့်ပစ်လိုက်သော အညစ် အကြေးများသည် အပင်များအဖို့ မြေဩဇာဖြစ်၏။
ငါးမွေး ကန်ထဲ၌ ငါးအကောင်ရေ အဆမတန် များနေသောအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အချိုးအစားများနေသော အ ခါ၌ဖြစ်စေ၊ အေအီရေတာခေါ် လေမှုတ်စက်ဖြင့် ရေထဲသို့ လေမှုတ်သွင်းပေး ကြရသည်။
ဤသို့ဖြင့် ငါးမွေးကန်ထဲရှိ ရေကို အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပြည့်ဝအောင် လုပ်ပေးနိုင်လေသည်။
ငါးမွေးကန်ထဲရှိ ငါးများကို အစာကျွေးရာ၌ ယင်းတို့ စား သောက်လေ့ရှိသော အစာကိုရှာ၍ ကျွေးရ၏။
အစာကို အဆ မတန် မကျွေးကြရပေ။
အစာကို အဆမတန်ကျွေးလျှင် ငါးများ သေဆုံးတတ်ကြသည်။
ယခုအခါ အသင့်ပြုလုပ်ပြီး ရောင်းသော ငါးအစာ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ငါးမွေးကန်ထဲ၌ ငါးအစာအများအပြားထည့်ပေးလျှင် ငါးတို့ မစား၍ ကြွင်းကျန်သော အစာများသည် ရေကို ပုပ်သိုးစေတတ် သည်။
ပုပ်သိုးသောရေသည် ငါးတို့အတွက် မကောင်းပေ။
ထိုကြောင့် ဤသို့ မဖြစ်ရလေအောင် အစာအကြွင်းများကို သုတ်သင်ပေးသော ခရု၊ ပက်ကျိ၊ ငါးရှဉ့် စသော အကောင်များ ကို ငါးမွေးကန်များတွင် ထည့်မွေးထားတတ်ကြသည်။
ငါးမွေးကန်ထဲ၌ ငါးအမျိုးမျိုးကို မွေးထားနိုင်၏။
မွေးမည့် ငါးအမျိုးများကို ရွေးချယ်ရာ၌ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သင့်မြတ်စွာ နေနိုင်မည့် ငါးများကိုသာ ရွေးချယ်ကြ၏။
ရန်မူတတ်သော ငါးများကိုမူ သီးသန့် ငါးမွေးကန်များ၌ မွေးကြ၏။
ငါး အကောင်ကလေးများ ဥမှပေါက်ချိန်၌ ငါးဥနှင့်ငါးအကောင်ငယ် ကလေးများကို ငါးကြီးတို့မှ သီးသန့်ထားပေးကြ ရသည်။
ဤသို့ မပြုလုပ်လျှင် ငါးအကောင်ကြီးများသည် ဥများနှင့် ငါးငယ်ကလေးများကို စားပစ်တတ်ကြ၏။
ငါး အတော် အတန် ကြီးထွားလာမှ ငါးကလေးများကို ငါးအကောင် ကြီးများနှင့် ရောထား ရပေမည်။
ငါးများ မွေးမြူရာ၌ မျိုးခြား ငါးများကို တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး စပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အသွင်မတူ ထူးခြားသော ငါးမျိုးများကို ရရှိနိုင်ပေသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ အပူပိုင်း၊ အအေးပိုင်း၊ သမပိုင်းဒေသတို့မှ ငါးအမျိုးမျိုးကို တိုင်းပြည်အသီးသီး၌ မွေးသောအခါ ထိုငါးတို့ နှင့် သင့်လျော်မည့်ရေ အပူချိန်ကို ဖန်တီးပေးကြရသည်။
အပူပိုင်းဒေသမှ ငါးများကို အအေးပိုင်းဒေသ၌ မွေးမြူလိုလျှင် အပူပိုင်းဒေသက ရေအပူချိန်လောက် နွေးလာအောင် ပြုလုပ် ပေးကြရသည်။
ဤသို့ ပြုလုပ်ရာ၌ သာမိုစတတ်ခေါ် ကိရိယာ ကို အသုံးပြုကြ၏။
အအေးပိုင်းဒေသမှ ငါးများကို အပူပိုင်း ဒေသ၌ မွေးမြူလိုလျှင်လည်း အအေးပိုင်းဒေသက ရေအေး သလောက် ငါးမွေးကန်ထဲရှိ ရေကို အေးအောင်ပြုလုပ်ပေး ရ၏။
ဤသို့ ပြုလုပ်ပေးရာ၌ အအေးသေတ္တာများကို အသုံးပြု ကြသည်။
အစာအလို့ငှာ ငါးမွေးမြူရာ၌ ငါးမွေးကန်များကို အုတ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ရသည်။
တနည်းအားဖြင့် မြေကြီးထဲတွင် ကန်တူး၍ လည်း ပြုလုပ်ရသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အင်းအိုင်များကို ငါးမွေး ကန်များအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရ၏။
ငါးများကို မွေးမြူရာတွင် ဥများကိုသော်လည်းကောင်း၊ ငါးပေါက်စကလေးများ ကိုသော်လည်းကောင်း စုဆောင်း၍ မွေးမြူကြရ၏။
ကောင်းစွာကြီးထွားလာမှ ငါး များကို ဖမ်း၍စားကြ၏။
တစ်ခါတစ်ရံ ငါးရှားပါးသောမြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း အိုင်များထဲသို့ ငါးပေါက်စကလေးများကို မျိုး အဖြစ် ထည့်ပေးလေ့ရှိကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် ငါးများပေါများ လာအောင် စီမံယူကြသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ မွေးမြူရန် သင့်တော် မည့် ငါးများကို နိုင်ငံခြားမှ ဝယ်ယူ၍ မွေးမြူကြသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ငါးကြင်း၊ ငါးသိုင်း၊ ငါးရံ့ စသော ငါးများကို ငါးမွေး ကန်များတွင် အစာအတွက် ကောင်းစွာ မွေးမြူနိုင်ကြပေသည်။
ထို့ပြင် အိမ်တွင်းငါးမွေးကန်များဖြင့် မွေးမြူနိုင်သော ငါး အထူးအဆန်းများလည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အမြောက်အမြား ရှိပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ငါးမွေးခြင်း။
right|ငါးမျှားကြိုးဖြင့် ငါးမျှားနေပုံ မြေပြင်၌ တောလိုက်သူသည် မိမိလိုက်လံပစ်ခတ်သည့် သားကောင်များ၏အကြောင်း၊ တော၏ အကြောင်းကို သိထား ရပြီးလျှင် မိမိအသုံးပြုသော သေနတ် အစရှိသော လက်နက် များကို ကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းစွာ ပစ်ခတ် ကိုင်တွယ်တတ်ရန် လိုသကဲ့သို့ ငါးမျှားသူတို့သည်လည်း မိမိရှာဖွေ ဖမ်းဆီးရမည့် ငါးအကြောင်း၊ အင်း၊ အိုင်၊ ချောင်း၊ မြောင်း အကြောင်းတို့ကို နားလည်ထားပြီးလျှင် မိမိကိုင်တွယ်မည့် ငါးမျှားတံ၊ ငါးမျှား ကြိုး၊ ငါးမျှားချိတ် စသည်တို့ကိုလည်း ကောင်းမွန်နိုင်နင်းစွာ ကိုင်တွယ် အသုံးပြုတတ်ရန် လိုပေသည်။
ငါးမျှားရာတွင် ၁၁ ပေမှ ၁၃ ပေအထိ ရှည်သော ငါးမျှား တံ၌ ခိုင်မာပျော့ပျောင်းသော ကြိုးကိုတပ်ပြီးလျှင် ထိုကြိုးအဖျား ၌ ငါးမျှားချိတ်ကို တပ်ရ၏။
ထိုငါးမျှားချိတ်တွင် ငါးကို မျှားရန်အတွက် အစာတပ်၍ ရေ၌ချထားရသည်။
ရေ၌ ချရာတွင် ရေ၏ အတိမ်အနက်ကို ချင့်၍ မိမိ၏ ငါးမျှားချိတ် ရောက်စေလိုသသော နေရာနှင့် ရေမျက်နှာပြင် အကွာအဝေး လောက်တွင် ရေပေါ်၌ ပေါလောပေါ်နေသော ဖော့များတပ်၍ ငါးဟပ်သည်မဟပ်ကို စောင်ကြည့်နေရလေသည်။
ငါးစာအဖြစ် တီကောင်၊ ယင်ကောင်နှင့် အခြားပိုးမွှားများ၊ ငါးငယ်ကလေး များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
စနစ်တကျ ပြုလုပ်ထားသည့် ငါးမျှားတံတွင် ကြိုးအတိုအရှည်ကို လိုသလောက် ရစ်ယူနိုင်ရန် ရစ်လုံးငယ်တစ်ခုကို အရင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။
ငါးမျှားရာတွင် အချုပ်အားဖြင့် မြစ်ချောင်း အစရှိသည့် ရေချို၌ မျှားခြင်း၊ (၁) ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ မျှားခြင်း၊ (၂) ရေ မျက်နှာပြင်နှင့် ရေအောက်ခြေ၏ အလယ်၌မျှားခြင်း၊ (၃) ရေအောက်ခြေ၌ မျှားခြင်းဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲထားပြန်သည်၊ ရေပြင် နှာပြင်ပေါ်၌ မျှားခြင်းတွင် အစာတပ်ထားသော ငါးမျှားချိတ် ကို ရေမျက်နှာပြင်၌ ရှိနေစေခြင်းဖြစ်၍ အသုံးပြုရသော ငါးစာ မှာ ယင်ကောင်နှင့် အခြားပိုးမွှားဖြစ်သည်။
ငါးများသည် ရေ ပေါ်၌ ကျနေသော ပိုးမွှားကို ဟပ်၍ စားတတ်သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ အစာတပ် ငါးမျှားချိတ်ချသောနည်းသည် ငါးအများကို ဖမ်းမိတတ်သောနည်း ဖြစ်သည်။
ဒုတိယနည်းဖြစ်သော ရေလယ်၌ မျှားနည်းတွင် ဆိုခဲ့သည့် နည်းအတိုင်း အစာတပ်ထားသည့်ချိတ်ကို ရေလယ်၌ ထားခြင်း ဖြစ်၍ အသုံးပြုသောအစာမှာ ရေသတ္တဝါအငယ်စားကလေးများ ဖြစ်သည့် ငါးငယ်၊ ရေပိုးမွှားကလေးများ ဖြစ်သည်။
ငါးတို့ သည် ရေ၌တွေ့သော မိမိနိုင်နင်းသည့် သတ္တဝါမှန်သမျှကို ဟပ်မျို၍ စားတတ်သောကြောင့် ငါးမျှားချိတ်များ၌ မိတတ် လေသည်။
အောက်ခြေ၌မျှားရာတွင် ငါးမျှားချိတ်ကို ရေအောက် ခြေအထိ ချ၍မျှားခြင်း ဖြစ်၏။
အသုံးပြုသည့်ငါးစာမှာ တီကောင် ဖြစ်၏။
တီကောင် စားတတ်သောငါးများသည် ရေအောက်ခြေ၌သာ အစာရှာကြပေမည်။
ထိုကဲ့သို့ ရေ၏ အနေအထားနှင့် ရေသတ္တဝါများ၏ သဘောကို သုံးသပ်ကာ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့်လှည့်၍ အသုံးချတတ်သောကြောင့် ငါးမျှား ခြင်းသည် အတတ်တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ပင်လယ်သို့ထွက်၍ ငါးမျှားခြင်းသည် ရေချို၌မျှားခြင်း ကဲ့သို့ပင် ကျွမ်းကျင်မှုလိုသော်လည်း ရေချင်းမတူသကဲ့သို့ ငါး များ၏ သဘာဝမှာလည်း ရေချိုငါးများနှင့် များစွာ ကွာခြား သောကြောင့် ပိုမိုခိုင်မာသော ကိရိယာများနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု လို ပေသည်။
ပင်လယ်ဖက်တွင် မြစ်၊ ချောင်း၊အင်းအိုင်များ၌ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ အလွန်ကြီးသောငါးများကို ချိတ်တွင်မိတတ်ရာ အခက်အခဲနှင့် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သဖြင့် ငါးမျှားတံ၊ ငါးမျှားကြိုးနှင့် ချိတ်များကို ပိုမိုခိုင်ခံ့အောင် ပြုလုပ်ရပေသည်။
ငါးမျှားချိတ်ချနည်းသည် အချို့နေရာများ၌ ရေချို၌ မျှားသကဲ့ သို့ပင် ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ မျှားခြင်း၊ ရေလယ်၌မျှားခြင်း၊ အောက်ခြေ၌ မျှားခြင်းဟူ၍ သုံးမျိုးပင်ရှိသော်လည်း ပင်လယ် ဘက်၌ အချိန်အခါ ရာသီဥတုနှင့် နေရာဌာနတို့အလိုက်သာ လျှင် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
ပင်လယ်ဖက်၌ ငါးမျှားထွက်သူ တို့သည် အကြောင်းအားလျော်စွာ အလွန်ကြီးမားသော ငါးကြီးများကို ချိတ်မိလျှင် ထိုငါးကြီးများကို လှေပေါ်သို့ ဖြစ်စေ၊ ကုန်းပေါ်သို့ ဖြစ်စေ၊ အရောက်ဆွဲတင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်း လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် 0x100သစတြေလျကျွန်းအနီးတွင် ၁၉၁၉ ပေါင် အလေးချိန်ရှိသော လူသားစားတတ်သည့် ငါးကြီးတစ်ကောင်ကို ငါးမျှားတံ ကိရိယာနှင့်ပင် ဆွဲတင်ရရှိခဲ့ ဘူး၏။
သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော ငါးကြီးများကို ဖမ်းမိခဲသည်။
အင်အားကြီးမားသော ငါးကြီးများသည် ချိတ်၌မိနေသည့် တိုင်အောင် လှေသို့ တင်၍ မရနိုင်ရုံမက ငါးမျှားသူ၏လှေကို ပင် ဆွဲယူသွားတတ်လေသည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် မြေပြင်၌ တောလိုက်သည့်အခါ အင်အားကြီးမား၍ လက်နက်အားနှင့် မမျှသော ဆင်ကြီးများ၊ ပြောင်ကြီးများ အစရှိသည်ဖြင့် တိရစ္ဆာန်ကြီးများနှင့် တွေ့သောအခါ တောလိုက်သူအဖို့ ဘေး အန္တရာယ်များသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ချေသည်။
ရေချို၌ ငါးမျှားသူတို့သည် ငါးခုံးမ၊ ငါးပြေမမှအစ ငါးသိုင်း၊ ငါးကြင်း၊ ငါးထွေနှင့် ငါးသလောက်များကိုသာ ရနိုင်ရာ ပင်လယ်သို့ထွက်၍ မျှားသူများသည် အများအားဖြင့် ပင်လယ်ငါးကြီးများကို ဖမ်းမိကြသည်။
ငါးမျှားတံ၊ငါးမျှားကြိုး၊ ငါးမျှားချိတ်များဖြင့် ကြီးမားသော ငါးကြီးများကို မိအောင် ဖမ်းရခြင်း၊ နိုင်အောင်ဆွဲတင်ရခြင်းမှာ အံ့0x100သစရာပင်ဖြစ်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုရှိလာသောအခါ သေးငယ်သောငါးမျှား ကိရိယာ ကလေးများဖြင့်ပင် ငါးမျှားသူ၏နှစ်ကိုယ်စာမျှရှိသော ငါးကြီး များကိုရအောင် ဖမ်းယူနိုင်၏။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ငါးမျှားရာတွင် အရှင်းဆုံးနှင့် အရိုးဆုံး ငါးမျှားနည်းမှာ ကိုင်းထောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းသည် ဝါး သို့မဟုတ် ကြိမ် ငါးမျှားတံကို ကမ်းစပ်၌ဖြစ်စေ၊ ရေတိမ် ၌ ဖြစ်စေ အသေထောက်၍မျှားခြင်း ဖြစ်သည်။
ငါးမျှားချိန် ၆ ခု ထက်မများ တပ်ထားသော ငါးမျှားကြိုးကို ငါးမျှားတံ၌ ချည်ထားပြီးလျှင် ငါးစာတပ်၍ မျှားရသည်။
ဖွဲဲနုလုံး၊ ဖားငယ်၊ ငှက်မွေးနှင့် ငဖြင်းသလက်နှင့် ငှက်မွေးတို့ကို ငါးရံ့နှင့် ငမြင်းရင်းဖမ်းရန် အသုံးပြုသည်။
ကိုင်းမထောက်ဘဲ ငါးမျှားချိန်အများပါသော ငါးမျှားကြိုးကို လှေလှော်စဉ် ရေသို့ချကာ မျှားခြင်းကို လက်တွန်းဟုလည်းကောင်း၊ လက်သပ်ဟုလည်းကောင်း၊ သပ်မျှားဟုလည်းကောင်း၊ ချိတ်ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခေါ် ကြသည်။
အကယ်၍ ထိုနည်းအတိုင်း ငှက်မွေးကို ငါးစာ ဟပ်၍ ငမြင်းရင်းကိုမျှားက ဗွတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ဗန်းဟုလည်းကောင်း၊ စကြာ မျှားဟုလည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြပြန်သည်။
ငါးစာချကာ ငါးမျှားကြိုးတွင် ဝါးဆစ်ဖော့ချည်၍ မျှားသော အခါ ငါးမျှားစကြာ၊ တိုင်ထောင်ငါးများ၊ ခြင်းပဲ့ဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။
ထိုနည်းတွင် စိုက်ထားသော တိုင်ခြေ၌ ရွှံ့စေးနှင့် ဖွဲဲနုရောထားသော ငါးစာပါသည့် ခြင်းကို ချည်ထားသည်။
တိုင်ထိပ်၌ ငါးမျှားကြိုးနှင့် ချည်ထားသည့် ဝါးဆစ်ဖော့ တင်ထားရသည်။
ငါးမျှားကြိုးတွင် ငါးမျှားချိတ်သုံးခုရှိ၍ ယင်းတို့ကို ခြင်း၏ ရှေ့နားတွင် တွဲလောင်းချထားသည်။
ထိုငါးမျှားနည်းတွင် တိုင်ထိပ်နှင့် ဝါးဆစ်ဖော့တို့သာ ရေပေါ်၌ ပေါ်နေကြသည်။
ငါးမျှားချိတ်တွင် ငါးတိုးသော အခါ တိုင်ထိပ်မှ ဝါးဆစ်ဖော့သည် လွတ်ကျကာ ငါးဆွဲသို့ ပါသွားသည်။
ငါးကြင်းမျှားရန်အတွက် ငါးမျှားစကြာကို အသုံးများသည်။
ရေနက်ရာများ၌ ငါးမျှားနည်း အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် အရိုးဆုံးနှင့် အရှင်းဆုံးမှာ ငါးမျှားတန်းဖြစ်သည်။
ငါးမျှား တန်းသည် တစ်ထောင်ခန့်ရှိ၍ ငါးမျှားချိတ်တပ်ပြီး ကြိုးတို များကို ငါးမျှားကြိုးတွင် တစ်ထောင့်ခန့်စီခြား၍ ချည်ထား သည်။
ငါးစာတပ်ငါးမျှားတန်းနှင့် ငါးစာမတပ် ငါးမျှားတန်း ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထား၍ နှစ်မျိုးစလုံးကို မြစ်ချောင်းများနှင့် ပင်လယ်တို့၌ အသုံးပြုသည်။
သို့ရာတွင် ငါးစာမတပ်သော ငါးမျှားတန်းကို ပင်လယ်၌သာ အများအားဖြင့် အသုံးပြု သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။
ပင်လယ်တွင် ငါးစာမတပ်သော ငါးမျှားတန်းနှင့် ငါးမျှား သောအခါ ငါးမျှားကြိုးတွင် ဖော့များချည်ပြီး ရေပြင်အောက်၌ တန်း၍ ချထားရသည်။
ငါးမျှားတန်းကို အကန့်အကန့်ပြု၍ ထောင်လေ့ရှိရာ များသောအားဖြင့် အကန့် ၃ဝ၊ ၄ဝ ခြား၍ မျှားကြသည်။
တစ်ကန့်တစ်ကန့်တွင် ငါးမျှားကြိုးသည် အတောင် ၁၂ဝ ခန့်ရှည်သည်။
ငါးစာမတပ်သော ငါးမျှားတန်း ဖြင့် အမိများသောငါးများမှာ ငမန်းနှင့် ငလိပ်ကျောက်တို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်ချောင်းတို့တွင် ငါးစာတပ်ငါးမျှားတန်းနှင့် မျှားလေ့ရှိသည်။
ငါးမျှားချိတ်တွင် ငါးဖြင်းသလက်အရှင်ကို ချိတ်၍ ငါးရံ့များကို မျှားသည်။
ငါးမျှားတန်းကို စိုက်ထား သော ဝါးတိုင်နှစ်ခုအကြား ရေပြင်ပေါ်၌ တန်း၍ ချည်ထား လေ့ ရှိသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ရေပြင်အောက်ဖြစ်စေ၊ ရေပြင်တွင် ဖြစ်စေ ငါးမျှားတန်းကို ချ၍ မျှားတတ်ကြသည်။
ပင်လယ် တွင်မူ ပင်လယ်ကန်းစွန်းကို ငါးစားအဖြစ် အသုံးပြု၍ ရေတိမ် သည့်နေရာ၌ ရေပြင်တွင် ဖော့များချည်ထားကာ မျှားလေ့ရှိ သည်။
ငလိပ်ကျောက်၊ ငါးဇလုံနှင့် ငမန်းငယ်များကို ဖမ်းမိ တတ်သည်။
ငါးစားတပ် ငါးမျှားတန်းကို မြစ်ချောင်းတို့တွင် အသုံးပြုသောအခါ မျှားတန်းဟုလည်းကောင်း၊ တန်းမျှားဟုလည်းကောင်း၊ ကြိုး တန်း၊ ရေမှုန်တန်း၊ ရေပေါ်တန်ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။
ပင်လယ်တွင် အသုံးပြုသောအခါတွင် ပိုင်းဟုလည်းကောင်း၊ မျှားပိုင်းဟု ၎င်း၊ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။
ဗူးမျှောဆိုသည်မှာ အမှန်အားဖြင့် ငါးမျှားချိတ်တစ်ခုစီကို ဖော့ချည်၍ မျှားခြင်းဖြစ်သည်။
ဗူးတွင် ငါးစာတပ်ပြီး ငါးမျှား ချိတ်ရှိသော ငါးမျှားကြိုးကို ပတ်ထားရသည်။
ထိုဗူးများကို ရေစုန်မျှောပြီး လှေပေါ်မှ စောင့်ကြည့်ရသည်။
ငါးမိသောအခါ ငါးမျှားကြိုးကို ဆွဲထားသောကြောင့် ဗူးသည် ရေပြင်တွင် လည်၍ နေသည်။
ငါးထွေနှင့် ငါးတန်တို့ကို ဗူးမျှောဖြင့် အဖမ်းများသည်။
ဗူးမျှောကို ဗူးမျှောကျင်၊ မျှောဗူးဘော၊ မြစ်ခြင်းလုံးဟူ၍ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။
ငါးကို မမျှားဘဲ အသေထိုး၍လည်း ဖမ်းယူနိုင်သေးသည်။
သို့သော် ဤနည်းကို အထက်မြန်မာနိုင်ငံ အင်းလေးကန်၌ သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အင်းလေးကန်တွင် ရှဉ့်စူးနှင့် ခက်ရင်း ဟု ခေါ်သော မှိန်းနှစ်မျိုးကို အသုံးပြုသည်။
ရှဉ့်စူးသည် စူးနှစ်ခွ ဖြစ်၍ ၅ ပေခန့်ရှည်သော ဝါးလုံးအဖျားတွင် တပ် ထားပြီး ငရှဉ့်ထိုးရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။
ခက်ရင်းသည် စူး ၅ ခွ ရှိ၍ ၁ဝ ပေခန့်ရှည်ပြီး ငါးသိုင်းထိုးရန်အတွက် အသုံး များသည်။
အသုံးပြုသောအခါ ခက်ရင်းချည်းသက်သက်ကို ဖြစ်စေ၊ ဝါးပြောင်းရှည်နှင့်တွဲ၍ဖြစ်စေ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အခြားနည်းတွင် ပြောင်းရှည်ကို ငါးရှိသည့် နေရာပေါ်သို့ ပထမ ချပေးရသည်။
ထို့နောက် ပြောင်းထိပ်ရှိ အပေါက်မှနေ၍ ငါးကို စူးနှင့် ထိုးရသည်။
အချို့ဒေသများတွင် ငါးကို ည အခါ၌ လှံရှင်နှင့် ထိုးလေ့ရှိသည်။
ထိုနည်းတွင် ညအချိန်၌ လက်နှိပ်ဓာတ်မီးနှင့် ရေကို ထိုးကြည့်သောအခါ ငါးသည် လှံသွားနှင့်တကွ ထွက်ပြေး သွားသည်။
လှံသွားများတွင် ကြိုးချည် ထားရာ ငါးမော၍ အပြေးရပ်သောအခါ ကြိုးကို ငင်ပြီး ငါးကို ဖမ်းယူရသည်။
ငါးကိုမမျှားဘဲ အသေထိုး၍ ဖမ်းနည်းကို လှံထိုးဖမ်းနည်းဟုခေါ်လေ့ရှိသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဖမ်းနည်းကို လှံထိုး၊ စူးထိုး၊ စင်းထိုး၊ မိဖောင်ထိုးဟူ၍လည်း အမျိုးမျိုးကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ငါးဖမ်းခြင်း။
မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ လပွတ္တာခရိုင် တွင် ပါဝင်သော မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။
မြို့နယ် လူဦး ရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ၈၉,၅၉၃ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ကို အရပ်ထဲ၌ မော်ကျွန်းဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော ရာဇူဒိုင်မြစ်နှင့် တုံးလဲချောင်းတို့ဆုံရာ ကျွန်းငယ် တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
မြို့သည် အလျား ၂ မိုင်၊ အနံ ၁. ၅ မိုင်ခန့်ရှိ၍ ၁. ၂၂၂ စတုရန်းမိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် ပဲခူးနယ်ဟုခေါ်သော အောက်မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီဘဝရောက်ရှိခဲ့ရသည်။
အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပဲခူးတိုင်းနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့ပါဝင်သည်။
ကိုလိုနီတစ်ခေတ်လုံး မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြခရိုင်အတွင်း တည်ရှိခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၈၅၂ခုနှစ်အချိန်က မော်လမြိုင်ကျွန်းမရှိသေးပေ။
ထိုအချိန်က မြို့နေရာတွင် သစ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ၊ ကြိမ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများနှင့် ရေလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ နေထိုင်ရာ တံငါရွာကလေးသာရှိပြီး ပတ်ဝန်းကျင်၌ ထူထပ်လှသော သစ်တောကြီးများသာ ရှိသည်။
ဗြိတိသျှတို့ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကိုသိမ်းပိုက်ပြီး ၂၈ နှစ်အကြာတွင် ထိုအချိန်က ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ၏မြို့တော် မော်လမြိုင်မြို့မှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်သူများကို ဤကျွန်းပေါ်သို့ ဗြိတိသျှတို့မှ စတင်နေရာချထားပေးရာမှ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
မြို့အမည်ကိုလဲ ထိုစတင်အခြေချနေထိုင်သူ (Early settlers)တို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော မော်လမြိုင်မြို့ကို အစွဲပြု၍ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ဟုခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
ထိုသို့ပေါ်ပေါက်ခဲ့သောအချိန်ကား ၁၈၈၀ပြည့်နှစ်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုအချိန်ကမြို့အသွင်၊ မြို့အဆင့်သို့ ပီပီပြင်ပြင်ရောက်ရှိမလာခဲ့သေးပေ။
မြို့အသွင်သို့ ပီပီပြင်ပြင်မရောက်သေးသော်လည်းထိုအချိန်က မော်လမြိုင်ကျွန်းသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးရုံးစိုက်ရာ ရန်ကုန်မြို့ နှင့်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးစာပို့သင်္ဘောကြီးဆိုက်ကပ်ရာ၊အညာကုန်များ ဖြန့်ဖြူးရာအထက်ဘက် ညောင်တုန်းမြို့နှင့်လည်း ကောင်း၊ မော်လမြိုင်ကျွန်းအောက်ဘက်လှိုင်းဘုန်းနှင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်ရှိ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ရာ မြောင်းမြနှင့်လည်းကောင်း ရေကြောင်းခရီးဖြင့်ဆက်သွယ်သွားလာရန်လွယ်လည်းလွယ်ကူသည်။
လမ်းဆုံလည်းကျသည်။
သို့ဖြင့်အညာကုန်၊ အောက်ကုန်များရောင်းဝယ်စည်ကားလာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် မြို့အသွင်သို့မရောက်ရှိသေးမီ ၁၈၉၅ခုနှစ်မှာပင် မော်လမြိုင်ကျွန်း၌ပထမဆုံးဈေးရုံကြီး(ယခုမြို့မဈေး) ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ရာဇူဒိုင်မြစ်ရှိသည်။
မော်လမြိုင်ကျွန်းသည် ရာဇူဒိုင်မြစ်ကိုမျက်နှာမူကာ ရာဇူဒိုင်မြစ်နှင့်တုံးလှဲချောင်းဆုံရာ ကျွန်းထိပ်တွင်တည်ဆောက်ထားသောမြို့ဖြစ်သည်။
ရာဇူဒိုင်မြစ်ကိုမျက်နှာမူကာ တုံးလှဲချောင်းကိုထောင့်မှန်ထားပြီး မြောက်ဘက် (၁)လမ်းမှ တောင်ဘက် (၁၅)လမ်းထိအကွက်ရိုက်တည်ဆောက်ထားသောကြောင့် မြို့အနေအထားမှာ အကွက်အကွင်းကျသည်။
မြို့၏တောင်ဘက်စွန်းကျသော(၁၅)လမ်းမှာ တုံးလှဲချောင်းကမ်းနဖူးတွင် တုံးလှဲချောင်းနှင့် မျဉ်းပြိုင်ဖောက်လုပ်ထားသောလမ်း ဖြစ်သည်။
၁၈၉၉ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်းသည် မြို့အသွင် မြို့အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သောလည်း မြို့နယ်အဆင့်ထိ သီးခြားဖွဲ့စည်းထားခြင်းမဟုတ်ပေ။