kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၄ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဖျာရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၇ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ရှည်တောင်ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၆ ဖြစ်သည်။
ပင်းသိလာရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၃၁ ဖြစ်သည်။
ပင်းသီလာကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ရှိသည်။
မြသာကုန်းရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၉ ဖြစ်သည်။
မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
မြောက်ဖယ်ဖိုးရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၃၂ ဖြစ်သည်။
မြောက်ဖယ်ဖိုးကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။
သံတောင်ကလေးရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၈ ဖြစ်သည်။
သင်္ဘောတောရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၃၀ ဖြစ်သည်။
သစ်ခေါင်းရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၂၅ ဖြစ်သည်။
ကျေးကတော့ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၉ ဖြစ်သည်။
ကျေးကတော့(ရွာသစ်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၁၁ ဖြစ်သည်။
ကျေးကတော့(အောက်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၁၀ ဖြစ်သည်။
ကျေးကတော့အောက်ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ရှိသည်။
သထားပလိုရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၁၂ ဖြစ်သည်။
ကျေးမင်း(ရွာသစ်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၀ ဖြစ်သည်။
ကျေးမင်း(အလယ်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၄၉ ဖြစ်သည်။
ကျေးမင်း(အောက်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၄၈ ဖြစ်သည်။
မစ(အထက်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၁ ဖြစ်သည်။
မစ(အလယ်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၂ ဖြစ်သည်။
မစ(အောက်)ရွာ()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၃ ဖြစ်သည်။
ဗွတ်အမောက်မဲ () ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် Rubigula flaviventris ဟု ခေါ်သည်။
ကိုင်းနားတေးဆိုငှက်အမျိုးအစား(Passerine)ဖြစ်ပြီး၊ ဗွတ်ငှက် (bulbul) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
၎င်းကိုအိန္ဒိယတိုက်ငယ် (Indian subcontinent) မှ အရှေ့တောင်အာရှဒေသအထိ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၉၀/၂၀၂၀ ကိုးကား ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ။
သဒ္ဒနီတိ ဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသ သည် ၄၅၄ ခုနှစ်တွင် မင်းပြုသော အလောင်းစည်သူမင်း၊ ၅၂၉ ခုနှစ်တွင် မင်းပြု သော နရသူမင်း၊ ၅၃၃ ခုနှစ်တွင်မင်းပြုသော မင်းယဉ်နရသိင်္ခ မင်းနှင့် ၅၃၆ ခုနှစ်တွင် မင်းပြုသော နရပတိစည်သူမင်းတို့၏ လက်ထက်တွင် ပိဋကတတ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ကျော်စောထင်ရှားခဲ့ သည့် ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်က သာသနာတော် ကျမ်းနှင့် သင်္သကရိုက် သဒ္ဒါကျမ်းများကို တတ်သော ရှင်မဟာ အဂ္ဂပဏ္ဍိတဆရာတော်ဟု ရှိသည်။
ထိုဆရာတော်သည် ၅၃၅ ခုနှစ်ခန့်လောက်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟု ဆိုကြ၏။
ယင်းဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သူ ဒုတိယ အဂ္ဂပဏ္ဍိတ ဆရာတော်တစ်ပါးလည်း ရှိသေးသည်။
ဒုတိယအဂ္ဂပဏ္ဍိတဆရာ တော်ကား လောကုပ္ပတ္တိ ပကာသနီကျမ်းကို ပြုတော်မူခဲ့သူ တည်း။
သဒ္ဒနီတိဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသကား ဒုတိယ အဂ္ဂပဏ္ဍိတ ဆရာတော်၏ တူအရင်းဖြစ်၏။
ပထမ မဟာအဂ္ဂပဏ္ဍိတ ဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သည်။
တတိယအဂ္ဂပဏ္ဍတဖြစ်တော် မူသော ဆရာတော်ရှင်အဂ္ဂဝံသသည် ၅၁၆ ခုနှစ်တွင် သဒ္ဒနီတိ ကျမ်းကြီးသုံးစောင်ကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
သဒ္ဒနီတိကျမ်းကား ထိုခေတ်က စာတတ်အကျော် သီဟိုဠ်ဆရာတော်များကပင် ချီးမွမ်းအံ့ဩရသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
ယခုတိုင်ပင် ပရိယတ္တိ သာသနာ၌ လွန်စွာထင်ရှား၍၊ အားကိုးအားထား ပြုရသော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ။
ပေါင်လောင်ရှင်ကဿပသည် သက္ကရာဇ် ၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ပုဂံပြည့်ရှင် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ကျော်စောထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်၏။
ထီးလင်းမြို့စီရင်စု ပေါင်လောင်ရွာဇာတိဖြစ်၍၊ ပုဂံမြို့တောင်ဘက် ခရီးတတိုင် ကျော်ကွာသော တောရကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ပြုစုသောကျမ်းများ ကား၊ (၁) ခုဒ္ဒသိက္ခာ နိဿယဟောင်း၊ (၂) မဟာဗောဓိဝင်ဋီကာတို့ ဖြစ်သည်။
ပေါင်လောင်ရှင်ဟု တွင်သည်ကား၊ ပေါင်လောင်အရပ်သို့ ဒေသစာရီလှည့်သည့် ကာလ ပေါင်လောင်ကြီးတို့က ပေါင်လောင်ငယ် နှစ်ယောက်ကို အလုပ်အကျွေးအပ်လှူ၍၊ ပေါင်လောင်လူမျိုးတို့ ကိုင်းညွတ် သောကြောင့် ပေါင်လောင်ရှင်ဟု တွင်လေသည်။
ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင် (သို့) ငစွယ်ရှင်ဆရာတော် သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ကျော်စော ထင်ရှား၍၊ ရဟန္တာဟုပင် သမုတ်ခြင်းခံရသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်သီလဗုဒ္ဓိဖြစ်သည်။
ထိုဆရာတော်သည် လှူသော သင်္ကန်းကို မခံ၊ ပံ့သုကူသင်္ကန်းကိုသာ ကောက်၍ အမြဲသုံးဆောင်တော်မူသည်။
ထိုအကြောင်းကြောင့် ပံ့သကူ မဟာထေရ်ဟု အမည်တွင်ဟန်တူ၏။
အခါတစ်ပါး၌ ငစွယ် ငယ်ဆိုသူသည် နွားကျောင်းဖော် သူငယ်ချင်းကို 'ငါသေဟန် ဆောင်မည် ငါ့အပေါ်မှာ အဝတ်ပုဆိုးလွှမ်းပြီး မထေရ်မြတ်ကို ပံ့သုကူကောက်ပါဟု လျှောက်ကြ'ဟု ပြောဆိုသဖြင့် သူငယ် ဖော်များက ထိုအတိုင်ပြုလုပ်၍ မထေရ်မြတ်ကို လျှောက်ကြ လေသော်၊ မထေရ်မြတ် ကြွလာပြီးလျှင် ပံ့သုကူကောက်တော်မူ သည်။
ထိုအခါ ငစွယ်ငယ်မှာ အဟုတ်တကယ် သေနေသဖြင့် မိဘများကို ပြောကြား၍ မထေရ်မြတ်အား လျှောက်ထားရာ၊ မထေရ်မြတ် ပရိတ်မေတ္တာပြုမှ ငစွယ်ငယ်ထ၍ ရှိခိုးလေသည်။
ထိုအခါမှစ၍ ငစွယ်ရှင်ဟုထင်ရှား ကျော်စောတော်မူသည်။
မြန်မာရာဇဝင် အစောင်စောင်တို့တွင် ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင်မဟာ ထေရ်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။
ထိုရာဇဝင်တို့တွင် စူဠာမဏိဘုရားကိုတည်သော အခြင်း အရာမှ အစပြု၍၊ နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် ပံ့သုကူမဟာ ထေရ်၏ အဆုံးအမ၌ တည်လာသည့် အကြောင်းကို ဖော်ပြ ထားသည်။
( စူဠာမဏိစေတီ။
) အဖြစ်အပျက်မှာဤသို့တည်း။
နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် တူရွင်းတောင်သို့တက်၍ ပြန်တော် မူသောအခါ၊ စူဠာမဏိတည်သော အရပ်ချောက်တွင် ပတ္တမြား အရောင်တောက်သည်ကို မြင်တော်မူ၍၊ ဤအရပ်၌ ငါ့ကို ကောင်းမှုပြုစေလိုသည်ဟု ထိုချောက်ကို ပြည်သူအပေါင်းတို့ဖို့ ရ၏။
ထိုအခါ ပံ့သုကူ ငစွယ်ရှင် မဟာထေရ်သည် 'မင်းကြီး ကောင်းမှုဖြစ်စိမ့်မည်ဟူ၍ ယခုပြုသော အမှုသည် ကောင်းမှု မဖြစ်၊ မကောင်းမှုသာ ဖြစ်သည်။
မင်းကြီးလှူသော ဆွမ်းကို ငါမခံ'ဟု ဆိုတော်မူ၏။
မင်းကြီးလည်း 'ငါ့ဆွမ်းကို ဘုန်းပေး တော်မမူသော်၊ ငါ့ပြည်တွင် နေတော်မမူသည်ဖြစ်မှ လွတ်တော် မူမည်။
ပြည်သူတို့လှူသော ဆွမ်းသည်လည်း ငါ့ဆွမ်းမဟုတ် တုံလော'ဟု မိန့်တော်မူ၏။
သခင်မြတ် ပံ့သုကူလည်း မင်းကြီး ဤသို့ဆိုခဲ့ပါလျှင်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကူးမည်ဟု အကြံတော်ရှိ၍၊ စွယ်ကြိုအရပ် တောကြီးဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။
သခင် မြတ် ပံ့သုကူထေရ်သွားခဲ့လျှင်၊ သရပါတံခါးစောင့် ဘီလူးသည် မင်းကြီးထွက်တော်မူသောအခါ မလွှဲမဖယ် တံခါးထက်ဝယ် ကားရားရပ်၏။
ဟူးရားဖြူ ဟူးရားညိုတိုလည်း ပံသုကူထေရ်ကို မသင့်သောစကားဖြင့် မိန့်တော်မူ၍၊ ဘီလူး မလွှဲမဖယ်နေတော် မူသည်ဟု နားတော်လျှောက်၏။
ထို့ကြောင့်မင်းကြီးသည် အမတ်တို့ကိုခေါ်၍၊ ပံ့သုကူထေရ်ကို အကြိမ်ကြိမ်ပင့်စေ၏။
သို့သော် မထေရ်သည် သီဟိုဠ်သို့ကြွအံ့ဟု သင်္ဘောဆိပ်သို့ သွားသည်တွင်၊ အမတ် တုရင်္ကပစ္စည်းသည် အထူးထူးသော တောင်းပန်ခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာကို ချီးမြေ|ာက်ပါဟု တောင်း ပန်၏။
သခင်မြတ်လည်း သာသနာတော်ကိစ္စဖြစ်၍ လိုက် တော်မူလေ၏။
မင်းကြီးလည်း အမတ်ပေါင်းခြံရံလျက် ခရီးဦး ကြိုဆိုတော်မူပြီးလျှင်၊ သခင်မြတ်လက်တော်ကို မ၍ နန်းတော် သို့ ပင့်ဆောင်လေသည်။
ထိုအခါမှ ဘီလူးသည် တံခါးမှ ဆင်း၍ သခင်မြတ်ကိုဦးချလင့်၏။
နန်းတော်သို့ ရောက်လျှင် မင်းကြီးလက်တော်နှင့် ဆွမ်းကိုပြင်၍ လုပ်ကျွေးတော်မူ၏။
ယနေ့မှစ၍ သခင်မြတ်အဆုံးအမကို ခံပါတော့မည်ဟု လျှောက် ပြီးလျှင်၊ သားတော်ငါးပါးတို့ကိုလည်း သခင်မြတ်ထံ အပ်လေ သည်။
ပထူးကြီး သင်္ဃရာဇာ ဆရာတော်သည် ၇၂၆ ခုနှစ် အင်းဝခေတ် သတိုးမင်းဖျား လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ပထူးကြီးကို ရာဇဝင်အစောင်စောင်တို့တွင် ပိထူး၊ ပန်းထူး၊ ပန်းတူးဟူ၍ အမျိုးမျိုးရေးသည်။
သင်္ဃရာဇာ ဆရာတော်သည် ပိဋကတ်ကျမ်းဂန်အရာ၌ တန်ရုံသာရှိသည်။
ဗေဒင်အရာ၌ကား လွန်စွာကျွမ်းကျင် တတ်မြောက်တော်မူသည်။
သတိုးမင်းဖျား အင်းဝမြို့ကို တည်မည်ကြံစဉ် အိပ်မက်မက် သည်ကို ပထူးကြီး သင်္ဃရာဇာဆရာတော်ပင် ဖတ်ရသည်။
ထိုဆရာတော်သီတင်းသုံးသည့် ကျောင်းကို သင်္ဃရာဇာကျောင်း ဟု ခေါ်တွင်၍၊ ကျောင်းအနီးရှိ ချောင်းကိုလည်း သင်္ဃရာဇာ ချောင်းဟုခေါ်တွင်ရာ ယခုတိုင်ဖြစ်သည်။
ပြုစုသည့်ကျမ်းများ မှာ။
(၁) လောကဒီပနီကျမ်း၊ (၂) ဩကာသဒီပနီကျမ်းတို့ ဖြစ် သည်။
ရှင်ခေမာစာရ ဆရာတော်သည် အင်းဝခေတ် မင်းကြီး စွာစော်ကဲလက်ထက် (၇၃ဝ)တွင် ထင်ရှားသော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘုရင်က သီလဝန် ဂုဏဝန်မဟုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုသာ ချီးမြောက်သဖြင့် ရှင်ခေမာစာရ ဆရာတော်သည် ညဉ့် ၂ ချက်တီးအချိန်တွင် ဘုရားရှေ့၌ ဆွဲထားသော စည်ကြီးကို အချက်များစွာ တီးခတ်လေသည်။
ဘုရင်က စုံစမ်းမေးမြန်း သောအခါ “သိကြားမင်းသေ၍ စည်တီးသည်။
သိကြားမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံ၌ သာသနာကို စောင့်ရှောက်ပါမည်ဟု ဝန်ခံ ထားလျက် ယခုမစောင့်ရှောက်သောကြောင့် သိကြားမင်းသေ ကြောင်းသိရသည်"ဟု အမိန့်ရှိသဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ် သတိရ ကာ ဝမ်းဘဲအင်းမြောက်ဘက် ဒန့်တောအရပ်၌ ကျောင်း ဆောက်ကိုးကွယ်လေသည်။
ရေငုံဆရာတော် သည် အင်းဝခေတ် ထူပါရုံဒါယကာ နရ ပတိမင်းလက်ထက် (၈ဝ၄)တွင် ကျော်စောသော ဆရာတော်ဖြစ် သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ ပုညရင်စေတီ မြောက်ဘက်တွင် သီတင်း သုံးတော်မူသည်။
ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် အလွန်တတ်လှပေ သည်။
စာချသောအချိန်မှတစ်ပါး အခြားအချိန်များ၌ ရေငုံ၍နေ လေ့ ရှိသောကြောင့် ရေငုံဆရာတော်ဟု ကျော်ကြားတော်မူ သည်။
ရေငုံဆရာတော်သည် စာပေအရ အမိများပါလျက် ဆရာ နည်းမရသေးသော ရှင်အရိယဝံသအား နှစ်ရက်သုံးရက်နှင့် ဆရာနည်းပေးတော်မူသည်။
ရွှေဥမင် ဆရာတော်သည် ၉၉၁ ခုနှစ် အဝမြို့တွင် နန်း တက်သော သာလွန်မင်းတရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်ဇမ္ဗူဓဇဖြစ်သည်။
ပုဂံ ငစွယ်ရှင်ဆရာတော် ရှင်သီလဗုဒ္ဓိ၏ အနွယ်ဖြစ်သော ရှင်ဓမ္မ နန္ဒ၏တပည့်ဖြစ်သည်။
ပခန်းကြီးမြို့ ရွှေဥမင်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူ သောကြောင့် ရွှေဥမင်ဆရာတော်ဟု တွင် သည်။
ရွှေဥမင်ဆရာတော်သည် ပါဠိအဋ္ဌကထာဋီကာကျမ်းဂန် ကျနသည်။
အနက်မြန်မာ နိုင်နင်းလှသည်။
ဆရာတော်ရေးသား တော်မူခဲ့သည့် ဝိနည်းငါးကျမ်းနှင့် ယင်းအဋ္ဌကထာနိဿယတို့ သည်၊ ယခုတိုင်ပင် ကျော်ကြားလျက်ရှိလေသည်။
ဆရာတော်သည် အလုပ်အကျွေးသူတော် တစ်ယောက်နှင့်သာလျှင် ခေါင်း ခေါင်းပါးပါး နေတော်မူသည်။
မင်းဆရာတော်ဖြစ်သော တောင် ဖီလာ ဆရာတော်က 'ပရိသတ်ခြွေရံ နည်းလှသည်။
ကြောက် တော်မမူလော'ဟု မေးသဖြင့်၊ ရွှေဥမင်ဆရာတော်က 'ကြောက် ၍ပင် ပရိသတ်နည်းနှင့်နေပါသည်'ဟု မိန့်တော်မူသည်။
( တောင်ဖီလာဆရာတော်။
) သာလွန် မင်းတရားကြီးလက်ထက် 'ဇမ္ဗုဒီပဓဇ'ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်ကိုအလှူခံရသည်။
ပြုစုသောကျမ်းများမှာ ပါရာဇိကဏ်ပါဠိတော်နှင့် ယင်းအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ ပါစိတ်ပါဠိတော်နှင့် ယင်းအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော်နှင့် ယင်းအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ စူဠဝါပါဠိတော်နှင့် ယင်းအဋ္ဌကထာနိဿယနှင့် ဓာတုဝိဇ္ဇာမယကျမ်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
မဏိကုဏ္ဍလ ဆရာတော် သည် အင်းဝခေတ် အနောက် ဘက်လွန်နှင့် သာလွန်မင်းတရားတို့လက်ထက်၌ ထင်ရှားသော ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်ဝရာဘိသံဃနာထ ဖြစ်သည်။
ရတနာပုရ အင်းဝမြို့ လေးထပ်ကျောင်းဆရာတော် မဟာရာမ၊ မဟာသံဃနာထ နှစ်ဘွဲ့ရဆရာတော်ကြီး၏ တပည့် ဖြစ်သည်။
ဝရာဘိသံဃနာထ ဆရာတော်သည် ၉၉၁ ခုနှစ်တွင် မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကြီးကို ပြီးပြည့်စုံစွာ ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့ လေသည်။
ပုဗ္ဗာရုံ ဆရာတော်သည် ပခန်းကြီးမြို့ကျေး၊ နေရင်းရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၆၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားတော်မူသည်။
ဘွဲ့တော် ရှင်သာရဒဿီ ဖြစ်သည်။
အရုံဂိုဏ်း တစ်ကျိပ်နှစ်ပါးအဝင် ငမြာရွာဆရာတော် ရှင်ပညာသာရ၏ တပည့်ဖြစ်သည်။
နေရင်း ရွာ၊ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ဤဆရာတော် သည် ဉာာဏ်ပညာကြီးကျယ်နက်နဲလှသည်။
စာပေကျမ်းဂန်တတ် လှသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၃၅ ခု(၁၁၂၉) နှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူ သည်။
ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ၊ (၁) ဂုဠ|တ္ထဝဏ္ဏနာ ဋီကာပါဌ်၊ (၂) စရိယာ ပိဋကတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၃) ဋီကာဒွါရ နိဿယ၊ (၄) ဓာတုကထာမူလဋီကာနိဿယ၊ (၅) ဓာတုကထာ မူလဋီကာ ယောဇနာပါဌ်၊ (၆) နေတ္ထိပါဠိတော်နိဿယ၊ (၇) သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်နိဿယ၊ (၈) သုတ်သီလက္ခန် ပါဠိတော် ဂဏ္ဌိ၊ (၉) ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာဂဏ္ဌိတို့ဖြစ်သည်။
မဏိရတနာ ဆရာတော် သည် အင်းဝခေတ်၊ ၁ဝ၇၆ ခုနှစ် တွင် နန်းတက်သော မှန်နန်းဆင်ဖြူရှင် တနင်္ဂနွေမင်းလက် ထက်တွင် ကျော်စောထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ပခန်း ကြီးမြို့စီရင်စု၊ နေရင်းရွာ ဇာတိဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်ရှင်အရိယာ လင်္ကာရ ဖြစ်၏။
နေရင်းရွာ အနောက်မြောက်၊ မဏိရတနာ ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသဖြင့်နေရင်း မဏိရတနာ ဆရာတော်ဟု ခေါ်တွင်သည်။
ဆရာတော်သည် နိဿယအများ အပြား ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
အနက်မြန်မာသန်လှသည်။
ကျမ်းဂန်ရေးသောအခါ ပုရပိုက်တွင် ဦးစွာတင်၍ အကြမ်းမရေး ဘဲ၊ ပေ၌သာ ကညစ်ဖြင့် တောက်လျှောက် အချောရေးတော်မူ သည်။
ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ၊ (၁) ကစ္စာယန ဝဏ္ဏနာနိဿယ၊ (၂) ကစ္စာယန သုတ္တနိဒ္ဒေသနိဿယ၊ (၃) ခုဒ္ဒသိက္ခာ နိဿယ၊ (၄) ဇိနာလင်္ကာရအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၆) ဋီကာကျော်နိဿယ၊ (၇) ဘိက္ခုကင်္ခါ ဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၈) မူလ သိက္ခာနိဿယ၊ (၉) သင်္ခေပဝဏ္ဏနာဋီကာနိဿယ၊ (၁ဝ) သဒ္ဒ သာရတ္ထဇာလိနီ စာကိုယ်နိဿယ၊ (၁၁) သုတ်ပါထေယျ ပါဠိ တော်နိဿယ၊ (၁၂) သုတ်ပါထေယျ အဋ္ဌကထာနိဿယသစ်၊ (၁၃) သုတ်မဟာဝါ ပါဠိတော်နိဿယသစ်၊ (၁၄) သုတ်မဟာဝါ အဋ္ဌကထာနိဿယသစ်၊ (၁၅) သုတ်သီလက္ခန်ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ (၁၆) သုတ်သီလက္ခန ် အဋ္ဌကထာနိဿယသစ်၊ (၁၇) သမ္မောဟ ဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၈) အဋ္ဌသာ လိနီအဋ္ဌကထာနိဿယ တို့ဖြစ်သည်။
ဒန့်တိုင် ဆရာတော် သည် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၅ ခုနှစ် နန်းတက်သော ကုန်းဘောင်ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် ကျော် စောထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ပင်တစ်လဲမြို့ စီရင်စု၊ လှည်းကူးမရွာ ဇာတိဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ ဂုဏ လင်္ကာရ (ဂုဏရံသာလင်္ကာရ)ဖြစ်သည်။
မြင်းခြံခရိုင် သစိုး မလည်ရွာ ဂေါစရဂါမ်ရှိသော ဒန့်တိုင်၊ သစ်ညို ကျောင်းတို့၌ တစ်လှည့်စီ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ပြုစုသောကျမ်းများမှာ၊ (၁) ခုဒ္ဒကပါဌ် ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၂) ခုဒ္ဒကပါဌအဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၃) စတုဘာဏဝါရ ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၄) စရိယာပိဋကတ် ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၅) စရိယာပိဋကတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၆) စန္ဓကုမာရဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၇)တေမိယဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၈) နာရဒဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၉) နေမိဘာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁ဝ) ဘူရိဒတ်ဇာတ်အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၁) မဟာဇနက ဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၂) မဟောသဓဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၃) မိလိန္ဒပဥ|ာပါဠိတော် နိဿယ၊ (၁၄) မိလိန္ဒပဥ|ာ ဝတ္ထု၊ (၁၅) ဝိဓုရဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၆) ဝေဿန္တရာ ဇာတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၇) သုဝဏ္ဏသာမဇာတ် အဋ္ဌ ကထာ နိဿယ၊ (၁၈) သုတ္တ နိပါတ်ပါဠိတော် နိဿယ၊ (၁၉) သုတ္တနိပါတ် အဋ္ဌကထာ နိဿယ တို့ဖြစ်လေသည်။
ပထမ ငါးခုန် ဆရာတော်သည် ထီးလဲရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၃၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဖွားမြင်သည်။
နောက် ငါးခုန်ရွာသို့ ရောက်၍ အသက် ၂ဝ လွန်မှ ရဟန်းပြုသည်။
ဘွဲ့တော် ရှင်အာဒိစ္စဝံသဖြစ်၏။
ရတနာပုရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ် သည်။
'အာဒိစ္စဝံသာ ဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု' တံဆိပ်တော်ရ သည်။
အမရပုရမြို့တော်၊ တောင်သမန်တောရ၌ သီတင်းသုံး သည်။
တောင်လေးလုံးတိုက်၊ မက္ခရာကျောင်း၌လည်း သီတင်း သုံးသည်။
သက်တော် ၇ဝ၊ ဝါတော် ၄ဝ ကျော်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၂ ခုခန့်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ (၁) ကာရိကာ နိဿယသစ်၊ (၂) ခုဒ္ဒကပါဌဋီကာပါဌ်၊ (၃) စရိယာပိဋကတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၄) ဆက္ကနိပါတ်ဇာတ် အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ (၅) ဋီကာကျော် ဂဏ္ဌိဟောင်း၊ (၆) ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် အဋ္ဌကထာ နိဿယဟောင်း၊ (၇) ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၈) မဏိသာရ မဉ္ဇူသာ ဋီကာ နိဿယ၊ (၉) မဟာ ဗုဒ္ဓဝင်ဝတ္ထုတော်ကြီး၊ (၁ဝ) မူလ ဋီကာ (ဒွါရကထာထိ) ဂဏ္ဌိကျမ်း၊ (၁၁) မူလ ပဏ္ဏာသ ပါဠိ တော် နိဿယသစ်၊ (၁၂) သတ္တကနိပါတ် ဇာတ်အဋ္ဌကထာ နိဿယ၊ (၁၃) သဒ္ဒနီတိ ပဒမာလာနိဿယ၊ (၁၄) သဒ္ဒနီတိ သုတ္တမာလာ နိဿယ၊ (၁၅) သမ္ဗန္ဓစိန္တာ ဋီကာသစ် ပါဌ်၊ (၁၆) ဝီသတိ ဂါထာဝဏ္ဏနာပါဌ်၊ (၁၇) အတ္ထုဒ္ဓါရ ဝိဘာဝနီ ကျမ်းတို့ဖြစ်သည်။
ရေစကြိုဆရာတော် ဦးဂန္ထသာရသည် ပခန်းကြီးမြို့၊ မြိုင်နယ်၊ အလယ် ကန်တိုက်၊ ညောင်ပင်ရွာ၌ ယောမြို့ဝန်ကြီး ဦးနိုး၏သားဖြစ် သော ဦးလူပု၊ ဒေါ်မင်းခဲတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခု၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ် မည် ဦးထပ် ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ ဦးဂန္ထသာရ ဖြစ်သည်။
ရေစကြို မြို့ အောင်မြေသာယာ မင်္ဂလာမင်းကျောင်းတိုက်၌ ပထမ သီတင်းသုံး၍၊ ၁၂၅၈ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ပိဋကတ်စာပေချပို့ရာ၌ အဓိပ္ပာယ် မပြောဘဲ အနက်ချည်းသက်သက် ချပို့သောနည်းကို တွင်ကျယ် စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ယခုခေတ်တိုင်ပင် ပခုက္ကူစာချနည်း ဟူ၍ တပည့်အစဉ်အဆက် တိုက်ခွဲပေါင်းများစွာလိုက်နာ ချပို့ လျက်ရှိသည်။
သက်တော် ၈၂ နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ပခုက္ကူ မြို့၊ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၌ ပျံလွန်တော်မူ၏။
ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ (၁) ကင်္ခါဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၂) ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိဿယသစ် (၂၂ နိပါတ်)၊ (၃) ဒီဃနိကာယ် သုံးကျမ်း ပါဠိတော်နိဿယ သစ်၊ (၆) မဇ္ဈိမနိကာယ် သုံးကျမ်း ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ (၉) ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ (၁ဝ) ဝိနည်း မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၁၁) သံယုတ္တနိကာယ် ငါးကျမ်း ပါဠိ တော် နိဿယသစ်၊ (၁၆) ဥဘတောဝိဘင်း ပါဠိတော် နိဿယသစ် ၂၊ (၁၈) ဥဘတောဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၁၉) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၁ ကျမ်း ပါဠိတော် နိဿယသစ်တို့ဖြစ်သည်။
ပခုက္ကူ ဆရာတော်သည် မြင်းခြံခရိုင် ပုပ္ပါးတောင်အနီး တောင်ဆင်းနယ်၊ ခွေးပြုတ်ရွာ၌ ဦးပြော့ ဒေါ်မင်းဂုဏ်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၂ ရက် ကြာ သပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ငယ်မည် ဦးပေါ်ဉာာဏ်ဖြစ် သည်။
၁၄ နှစ်သားအရွယ်တွင် နဂါးရစ်ဆရာတော် ဦးဉာဏ ထံ၌ ရှင်သာမဏေ ဖြစ်သည်။
သာမဏေဘွဲ့ ရှင်မေဓာဖြစ် သည်။
ထို့နောက် ငန်းမြာကြီးရွာ ဆရာတော်အရှင်မေဓာထံ စာပေ သင်ကြားရာ ဆရာတော်၏ဘွဲ့နှင့် တူနေသဖြင့် ရှင်ပညာဟု ဘွဲ့အမည်ပြောင်း၏။
၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပခုက္ကူမြို့ ရေစကြိုဆရာတော်ကြီးထံရောက်၍၊ အသက် ၂ဝ ပြည့်သောအခါ ၁၂၅၉ ခုနှစ်၊ တစ်ပေါင်း လပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့၌ နဂါးရစ်ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ် ရောက်သည်။
ရဟန်းဘွဲ့ ဦးပညာဖြစ်သည်။
ပခုက္ကူမြို့၊ ရေစ ကြိုဆရာတော်ကြီးထံ၌ စာပေသင်ကြား၍ ရဟန်းဝါ ၄ ဝါရ သောအခါ စာချပုဂ္ဂိုလ် မြေ|ာက်ခြင်းကို ခံရသည်။
၇ ဝါရသော အခါ မန္တလေးမြို့သို့ကြွရောက်၍ ခင်မကန်တိုက်၊ ရွှေရေးဆောင် တိုက်တို့၌ နည်းနာခံယူပြီး ၁၂၇၆ ခု၊ သိတင်းကျွတ်လပြည့် ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ရေစကြို ဆရာတော်ကြီး ပျံလွန်တော်မူ သဖြင့် ပခုက္ကူသို့ပြန်ကြွ၍၊ မဟာဝိသုတာရာမ စာသင်တိုက် ကြီးကို ဦးစီးအုပ်ချုပ်လျက် စာပေပို့ချတော်မူသည်။
ထိုအခါမှ စ၍ ပခုက္ကူဆရာတော် ဦးပညာဟု ကျော်စောထင်ရှားလျက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆရာတော်ဦးပညာထံ နည်းမခံဘူးသော စာချပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ် ဆက်ကပ်ခံရသည်။
သက်တော် ၆၉ နှစ်၊ ဝါတော် ၅ဝ၊ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၈ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ၊ (၁) ဋီကာကျော် နိဿယ၊ (၂) မင်္ဂလတ္ထ ဒီပနီတို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ ကွယ်လွန်သူများ။
ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ် (၊ ) ၏ တရားဝင်အမည်အရှည်မှာ လွတ်လပ်သောဘာဗေးရီးယားပြည်နယ် (the Free State of Bavaria သို့မဟုတ် Freistaat Bayern [ˈfʁaɪʃtaːt ˈbaɪɐn])) ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင်ရှိသော ကုန်း​တွင်း​ပိတ်ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဧရိယာ ၇၀,၅၅၀.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၇,၂၃၉.၅၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိသဖြင့် ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ငါးပုံတစ်ပုံခန့်ရှိပြီး၊ ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံး ဂျာမန်ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၁၃-သန်းရှိပြီး၊ ဂျာမနီ၏ နော့တ်ရိုင်းန်ဗက်စ်ဖားလဲန်ပြည်နယ် (Nordrhein-Westfalen or ) ပြီးလျှင် ဒုတိယ လူဦးရေ အများဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်သည်။
ဘာဗေးရီးယား ၏ အဓိက မြို့ကြီးများမှာ မြူးနစ်မြို့၊ နူရဲန်ဘာ့ဂ်မြို့၊ အောက်ဇ်ဘာ့ဂ်မြို့တို့ ဖြစ်သည်။
မြူးနစ်မြို့မှာ ၎င်းပြည်နယ်မြို့တော်နှင့် ပြည်နယ်အတွင်း အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံရှိတတိယအကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ဘာဗေးရီးယားဒေသတွင် အစောဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများမှာ သံခေတ်က ကဲလ်တစ်လူမျိုးစုများ (Celtic tribes) ဖြစ်သည်။
ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် ရောမအင်ပါယာက သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဤနယ်မြေကို Raetia နှင့် Noricum ပြည်နယ်များ အောက်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
အနောက်ရောမအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီးနောက် အေဒီ ၆ ရာစုတွင် နယ်စားကြီးအုပ်ချုပ်သောနိုင်ငံငယ်တစ်ခု (a stem duchy) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် မြင့်မြတ်သောရောမအင်ပါယာ (Holy Roman Empire)အတွင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ လွတ်လပ်သော ဘုရင့်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၇၁-ခုနှစ်တွင် ပရပ်ရှန်း(Prussian) ဦးဆောင်သော ဂျာမန်အင်ပါယာသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ဘုရင့်နိုင်ငံတော်ဟူသော အမည်ကို ဆက်ထိန်းထားခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး ၁၉၄၉-ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဘာဗေးရီးယားတွင် အခြားနှင့်မတူ ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှု ရှိသည်။
အဓိကအားဖြင့် ပြည်နယ်နေထိုင်သူများတွင် ကက်သလစ်ဘာသာဝင် အများစုဖြစ်ခြင်းနှင့် ရှေးရိုးစွဲ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်ဒေသခံများ သို့မဟုတ် ဘာဗေးရီးယန်း (Bavarians)တို့သည် အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့၏ ဘာသာစကား၊ အစားအစာများ၊ ဗိသုကာလက်ရာများ၊ အောက်တိုဘာဖက်စ် (Oktoberfest) ကဲ့သို့သော ပွဲတော်များနှင့် အယ်လ်ပ်တောင်တန်းဒေသ၏ သင်္ကေတလက္ခဏာများ ပါဝင်သော သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် ဂုဏ်ယူကြသည်။
ဂျီဒီပီစာရင်းများအရ ၎င်းပြည်နယ်သည် ဂျာမန်ပြည်နယ်များကြားတွင် ဒုတိယ စီးပွားရေး အတောင့်တင်းဆုံးဖြစ်ပြီး ချမ်းသာသော ဂျာမန်ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
မျက်မှောက်ခေတ် ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ် နယ်နမိတ်အတွင်း၌ ဖရဲန်ကိုးနီးယား(Franconia) နှင့် ဆွေးဗီးယား(Swabia)ဟုခေါ်သော အစောပိုင်းခေတ်များ၏ နိုင်ငံငယ်နှစ်ခုတို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့လည်း ပါဝင်သည်။
အခေါ်အဝေါ် "လွတ်လပ်သောပြည်နယ်" ("Free State") ဟူသောအခေါ်အဝေါ်ကို ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဘုရင်စနစ်ကိုဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ဂျာမန်ပြည်နယ်အချို့တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
၁၉၁၈-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် တတိယ လွတ်ဒ်ဗစ်ဂ် ဘုရင် (Ludwig III) မှ အရပ်ဘက်နှင့် စစ်ဘက် အရာရှိများအားလုံး ဘုရင့်အပေါ် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခြင်းမှ ကင်းလွှတ်ခွင့်ပေးခဲ့သည့် အဲနစ်ဖ် ကြေညာချက်(Anif declaration)ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
၎င်းကို အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ရီပတ်ဘလီကန်အစိုးရ သို့မဟုတ် "ပြည်သူ့ပြည်နယ်" ဆိုရှယ်လစ် ဝန်ကြီးချုပ် ကာ့တ်အိုင်းစနာ (Kurt Eisner) မှ နန်း​စွန့်​ခြင်း​ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။
William L. Shirer, The Rise and Fall of the Third Reich: A History of Nazi Germany, New York, NY, Simon & Schuster, 2011, p. 33 သို့သော် ယနေ့အထိ ဗစ်တယ်လ်စဘာ့ဂ် နန်းတော် (House of Wittelsbach)မှ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ နန်းစွန့်မည်ဟု တရားဝင်ကြေညာခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
ပထဝီဝင် ဘာဗေးရီးယန်း အဲလ်ပ်စ်တောင်တန်းမှ မြင်ကွင်းတစ်ခု ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ (Salzburg၊ Tyrol၊ Upper Austria နှင့် Vorarlberg ဒေသများ)၊ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ (Karlovy Vary၊ Plzeň နှင့် South Bohemian ဒေသများ)၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ (Constance Lake မှ St. Gallen Canton အထိ) တို့နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
ဤနိုင်ငံအားလုံးသည် ရှဲန်ဂန်ဧရိယာ (Schengen Area) သဘောတူချက်အောက်တွင် ပါဝင်သောကြောင့် နယ်စပ်သည် လုံးဝပွင့်လင်းသည်။
(ပြည်ဝင်ခွင့် အစစ်အဆေးမရှိ သွားလာနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
) ဂျာမနီနိုင်ငံအတွင်းရှိ အိမ်နီးချင်းဒေသများမှာ Baden-Württemberg၊ Hesse၊ Thuringia နှင့် Saxony ပြည်နယ်တို့ ဖြစ်သည်။
ဤဒေသကို ဒန်ညုမြစ် (Danubeနှင့် မိုင်းမြစ် (Main) ဟုခေါ်သော အဓိကမြစ်နှစ်စင်း ဖြတ်စီးနေသည်။
ဘာဗေးရီးယန်း အဲလ်ပ်စ်တောင်တန်းသည် အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် နယ်နမိတ်ခြားထားရာ နေရာဖြစ်သည်။
ဩစတြီးယားဘက်ခြမ်းတွင် ၎င်း၏ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များဖြစ်သော ဖောအားရယ်ဘာ့ဂ်ပြည်နယ် (Vorarlberg)၊ တရိုးလ်ပြည်နယ် (Tyrol) နှင့် ဆောလ်ဇ်ဘာ့ဂ်ပြည်နယ် (Salzburg) တို့ရှိကြသည်။
ဤတောင်တန်းဒေသတွင်ပင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ဇု(ဂ်)စပီဇယ်(:en:Zugspitze)တောင် ရှိသည်။
ချက်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်ခြားဒေသအများစုကို ဘာဗေးရီးယန်းတောအုပ်နှင့် ဘိုဟီးမီးယန်းတောအုပ်တို့က နေရာယူထားသည်။
ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်ရှိ အဓိက မြို့ကြီးများမှာ မြူးနစ် သို့မဟုတ် မွန်ချဲန်မြို့ (Munich သို့မဟုတ် München)၊ နူရဲန်ဘာ့ဂ် သို့မဟုတ် နွန်းဘာ့ဂ်မြို့ (Nuremberg သို့မဟုတ် Nürnberg)၊ အောက်ဇ်ဘာ့ဂ်မြို့ (Augsburg)၊ ရေးဂဲန်စဘာ့ဂ်မြို့ (Regensburg)၊ ဝါ့တ်စဘာ့ဂ်မြို့ (Würzburg)၊ အင်ဂယ်လ်ရှတာ့ဒ်မြို့ (Ingolstadt)၊ ဖော့တ်မြို့ (Fürth) နှင့် အဲယားလမ်ငဲန်မြို့ (Erlangen) တို့ ဖြစ်သည်။
ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ပထဝီမြေအနေအထားအားဖြင့် ဗဟိုချက်သည် ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ မကြာသေးမီ နှစ်များအတွင်း နွေရာသီများသည် ပိုမိုပူပြင်းလာခဲ့သည်။
https://www.sueddeutsche.de/bayern/bayern-klimawandel-umwelt-vorhersagen-1.4539824 ဥပမာအားဖြင့် ရာသီဥတု လေ့လာတွေ့ရှိချက်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အချိန်မှစ၍ ၂၀၁၉-ခုနှစ် ဇွန်လသည် ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်တွင် အနွေးဆုံးသော ဇွန်လ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၉-၂၀၂၀ ဆောင်းရာသီသည်လည်း လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာနှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါက ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အပူချိန် ၃ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ပိုမိုပူနွေးခဲ့သည်။
၂၀၁၉-ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် Piding တွင် အပူချိန် ၂၀.၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၆၈.၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ဆောင်းရာသီစံချိန်အဖြစ် တိုင်းတာရရှိခဲ့သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် ယခင်ကနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဆီးနှင်းကျခြင်းများထက် မိုးရွာသွန်းမှု ပိုမိုများပြားလာသည်ကို တွေ့နေရသည်။
၂၀၁၃ ဥရောပ ရေကြီးမှု (2013 European floods) သို့မဟုတ် ၂၀၁၉ ဥရောပ နှင်းသည်းထန်စွာ ကျရောက်မှု (2019 Bavaria 110cm Snowfall) ကဲ့သို့သော ရာသီဥတု လွန်ကဲပြင်းထန်မှုတို့သည် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလာနေသည်။
ဆက်လက်ပိုမို ပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုတစ်ခုမှာ ဘာဗေးရီးယားရှိ အဲလ်ပ်စ်တောင်တန်း ရေခဲမြစ်အားလုံးနီးပါး အရည်ပျော်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘာဗေးရီးယားရှိ ရေခဲမြစ်ငါးခုအနက် Höllentalferner တစ်ခုတည်းသာ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ဆက်တည်ရှိနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
အခြား ရေခဲမြစ်တစ်ခုဖြစ်သော Südliche Schneeferner သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များကတည်းက ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေး ဂျာမနီနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဒေသများနှင့် ယှဉ်ကြည့်လျှင် သော်လည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်အတွင်းရှိ ဒေသများနှင့် ယှဉ်ကြည့်လျှင် သော်လည်းကောင်း၊ ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်မှာ အကြီးမားအတောင့်တင်းဆုံး စီးပွားရေးရှိသော ဒေသများအနက်မှတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Its GDP is 143% of the EU average () whilst the German average is 121.5%. Source: Eurostat ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ဂျီဒီပီသည် ယူရို ၄၃၄-ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀-ဘီလီယံပတ်ဝန်းကျင်) ကျော်ခဲ့သည်။
ဤမြင့်မားသော ဂျီဒီပီက ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်ကို ဥရောပ၌ အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေးဒေသတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးတွင် နိုင်ငံ ၂၀ တွင်သာ ၎င်းထက်ကြီးသော ဂျီဒီပီ ရှိသည်။
ဂျီဒီပီအလိုက် စီထားသော နိုင်ငံများစာရင်း ကို ကြည့်ပါ။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီသည် ယူရို ၆၁၇.၁-ဘီလီယံရှိပြီး ဂျာမန်စီးပွားရေး၏ ၁၈.၅% ရှိသည်။
ဝယ်ယူမှုစွမ်းအားဖြင့် ချိန်ငြှိထားသော လူတစ်ဦး ချင်းဂျီဒီပီသည် ယူရို ၄၃,၅၀၀ သို့မဟုတ် အီးယူ-၂၇(EU 27)ပျမ်းမျှ၏ ၁၄၄% ရှိသည်။
ဝန်ထမ်းတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဂျီဒီပီသည် အီးယူပျမ်းမျှ၏ ၁၁၄% ရှိသည်။
၎င်းအချက်များက ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်ကို ဥရောပရှိ အချမ်းသာဆုံးဒေသတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ အီတလီမြောက်ပိုင်းဒေသတို့နှင့် ခိုင်မာသော စီးပွားရေး ဆက်ဆံမှု ရှိသည်။
https://www.business-transfer.eu/support_points/germany/ ကုမ္ပဏီများ အက်ဒီးဒက်စ် (Adidas)၊ အယ်လီးယန်းစ် (Allianz)၊ အော်ဒီ (Audi)၊ ဘီအဲမ်ဒဗ္ဗလျူ သို့မဟုတ် ဘီအဲမ်ဗီ (BMW)၊ ဘိုဆေ့ဖာဇုတိုင်လယ် (Brose)၊ BSH Hausgeräte၊ HypoVereinsbank၊ အင်ဖင်းနီယွန် (Infineon)၊ KUKA၊ MAN SE၊ MTU Aero Engines၊ Munich Re၊ အော့စ်အမ် (Osram)၊ ပူးမား (Puma)၊ ရိုဒယ်အဲန်ရှဝါ့တ်ဇ် သို့မဟုတ် ဟိုဒယ်အွန်ရှဝါ့တ်ဇ် (Rohde & Schwarz)၊ ရှဲ့ဖလာ (Schaeffler)၊ ဇီးမဲန်စ် (Siemens)၊ ဗက်ကာခီမီ (Wacker Chemie) တို့အပါအဝင် များစွာသော ကုမ္ပဏီကြီးများသည် ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်တွင် အခြေစိုက် ရုံးချုပ်ဖွင့်ထားသည်။