kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပေါ်သော အဆင့်များ မိုးသက်မုန်တိုင်း၏ တန်ခိုးအင်အားကို ဤသို့ ခန့်မှန်းကြည့်ရာ ၏။
စတုရန်း ၁၀ မိုင်ကျယ်သောမြေပေါ်၌ တစ်လက်မခန့် ကျရောက်နေ သော မိုးရေ၏ ထုထည်သည် ၂၃၂ ၃၀၀,၀၀၀ ကုဗပေရှိ၏။
ထိုရေထုကို ပင်လယ်မှ စုတ်ယူ၍ မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းလဲပေးရန် မြင်းကောင်ရေ အား ၃၆ သန်းနှင့် ညီမျှသောအား ရှိဖို့လို၏။
ဟာရီကန်းလေနီကြမ်း၌ မြင်းကောင်ရေအား ကုဋေပေါင်းတစ်သောင်းပါရှိ၏။
သို့ဖြစ်၍လည်း ထိုလေနီကြမ်း တိုက်ခတ်သောအခါ အဆောက်အအုံများ၊ သစ်ပင်နှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ကြောက်ခမန်းလိလိ ပျက်စီးဆုံးရှုံးကြောင်းကို သတင်းစာ များ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်ရပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ချိန်တွင် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ (က) ရပ်ရွာမှ တာဝန်ရှိသူများ၏ အကြံပေးချက်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။
(ခ) လျှပ်စစ်မီးလိုင်းများနှင့် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများကို ဖြတ်တောက်ပစ်ပါ။
(ဂ)လွင့်ပျံ့လာသော အရာဝတ္ထုများနှင့် ထိခိုက်မှုမရှိစေရန်အတွက် ခိုအောင်းရာနေရာ၌သာ နေပါ။
(ဃ)အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံသော အပိုင်းတွင်သာ ခိုလှုံပါ၊ ရေဒီယိုမှ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို အဆက်မပြတ်နားထောင်ပါ။
(င) အသက်ကယ်အင်္ကျီ၊ ဗောကွင်း၊ ပလတ်စတစ်ရေပုံးအလွတ်၊ ငှက်ပျောတုံး၊ ကားတာယာကျွတ်များကို မိမိနှင့်အတူ ဆောင်ထားပါ။
(စ) တံခါးနှင့် ပြတင်းပေါက်များကို သေသေချာချာ ပိတ်ထားပါ၊ မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ပွင့်ထွက်သွားပါက မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်မှာ လေထွက်ပေါက်တစ်ခု အမြန်ပြုလုပ်ပါ။
(ဆ) လေလာသည့်ဘက်မှ တံခါးပေါက်များကို ပိတ်ထားပြီး လေကွယ်ရာအရပ်ရှိ တံခါးပေါက်များကို ဖွင့်ထားပါ။
(ဇ) နေအိမ်စတင်ပြိုကျလာပါက မွေ့ရာများ၊ စောင်များဖြင့် အကာအကွယ်ပေးထားပါ (သို့မဟုတ်) ခိုင်ခံ့သော စားပွဲများအောက်တွင် နေပါ။
(ဈ) မုန်တိုင်းဗဟိုဖြတ်သန်းစဉ် ခေတ္တလေငြိမ်သော်လည်း နာရီဝက်အကြာတွင် ဆန့်ကျင့်ဘက်အရပ်မှ ပိုမိုပြင်းထန်သည့် လေများ ဝင်ရောက်လာတတ်သည်ကို သတိပြုပါ။
(ည) လေမုန်တိုင်းခေတ္တလျော့ပါးချိန်တွင် အိမ်အပြင်သို့ ထွက်ခြင်း၊ ကမ်းခြေသို့ သွားခြင်း မပြုပါနှင့်။
မုန်တိုင်းကျရောက်ပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ (က) ရေဒီယိုကို ဖွင့်ထားပြီး သတိပေးချက်နှင့် အကြံပြုချက်များကို နားထောင်ပါ။
(ခ) မုန်တိုင်းအန္တရာယ် စိတ်ချရပြီးဆိုသော သတင်းရရှိမှသာ နေအိမ်သို့ ပြန်ပါ။
(ဂ) ဒဏ်ရာရသူများကို ပြုစုပါ၊ လိုအပ်လျှင် ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံပို့ပါ။
(ဃ) ပြုတ်ကျပြတ်တောက်နေသော ဓာတ်ကြိုးများကို တွေ့ရှိလျှင် မကိုင်မထိမိစေရန် သတိပြုပါ။
လျှပ်စစ်ရုံးသို့ အကြောင်းကြားပါ။
(င) ပြုကျပျက်စီးနိုင်သော အဆောက်အအုံ၊ သစ်ပင်များနှင့် ဝေးဝေးနေပါ။
(စ) မြွေနှင့် အဆိပ်ရှိသတ္တဝါများကို သတိထားပါ။
(ဆ) ရေဝပ်သော နေရာများကို ကျင်းများ၊ ချိုင့်များရှိလျှင် ရေနစ်တတ်သဖြင့် ကလေးများကို ၎င်းနေရာများတွင် မကစားရန် ထိန်းသိမ်းပါ။
(ဇ) လမ်းနှင့် ရပ်ရွာသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ပါ၊ ရေကို ကျိုချက်သောက်ပါ။
(ဈ) ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ကူညီပါ။
(ည) ကောလဟာလသတင်းများကို နားမထောင်ပါနှင့်။
Myanmar.com ကိုးကား Category:ရာသီဥတု။
လေရောဂါဟူရာ၌ လေဓာတ်ကား မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီးဟူသော အမာခံ ဓာတ်ကြီးလေးပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်၏။
ယင်း လေဓာတ်ကို ပါဠိဘာသာအားဖြင့် ဝါယောဓာတ်ခေါ်၏။
ဖောင်းခြင်း၊ ပိန် ခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း၊ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ ထောက်ကန်ခြင်း၊ ဖိညှပ်ခြင်းသဘော ရှိသည်။
ထိုဝါယောဓာတ်ခေါ် လေဓာတ်သည် (၁) အပသန္တာန်၌ ဖြစ်သော လေ၊ (၂) အတွင်းန္တာန်၌ ဖြစ်သောလေဟု နှစ်မျိုးရှိသည်။
တော၊ တောင်၊ ရေ၊ မြေ၊ သမုဒ္ဒရာစသော သက်မဲ့အရာဝတ္ထု၌ဖြစ်သောလေကို အပသန္တာန်၌ ဖြစ်သော လေဆိုသည်။
သက်ရှိသတ္တဝါ၌ ဖြစ်သောလေကို အတွင်းသန္တာန်၌ ဖြစ်သောလေဆိုသည်။
ထိုလေနှစ်မျိုးပင် မြေ၊ ရေ၊ မီး တို့ထက်အားကြီး သည်။
တန်ခိုးအာနုဘော်ရှိသည်။
အပသန္တာန်၌ဖြစ်သော လေဓာတ်သည် ကမ္ဘာလောကကြီးထမ်း ရွက်ရာ၌ ယူဇနာပေါင်း နှစ်သိန်းလေးသောင်းရှိ ကမ္ဘာမြေထုကြီးကို လေး သိန်းရှစ်သောင်းရှိ ကမ္ဘာရေထုကြီးက ထမ်းရွက်ထားသည်။
ယင်းကမ္ဘာမြေ ထုကြီးနှင့် ကမ္ဘာရေထုကြီးကို ကိုးသန်း ခြောက်သောင်းရှိ ကမ္ဘာလေထုကြီး က ထမ်းရွက်ထားသည်။
ဤကား ထမ်းရွက်ရာ၌ အားကြီးကြောင်းတည်း။
ကမ္ဘာလောကဓာတ်ကြီး ပျက်စီးရာ၌လည်း မီး၊ ရေ၊ လေဟု အဖျက်သုံမျိုးရှိရာ မီးဖျက်သော ကမ္ဘာ၌ သုံးဆယ့်တစ်ဘုံတို့တွင် ကာမတစ် ဆယ့်တစ်ဘုံ၊ ပထမဈာန်သုံးဘုံအားဖြင့် ၁၄ ဘုံတိုင်အောင် ပျက်စီးသည်။
ရေဖျက်သော ကမ္ဘာ၌ ကာမတစ်ဆယ့်တစ်ဘုံ၊ ပထမဈာန် သုံးဘုံ၊ ဒုတိယ ဈာန်သုံးဘုံအားဖြင့် ၁၇ ဘုံတိုင်အောင် ပျက်စီးသည်။
လေဖျက်သောကမ္ဘာ ၌ကား ကာမတစ်ဆယ့်တစ်ဘုံ၊ ပထမဈာန် သုံးဘုံ၊ ဒုတိယဈာန် သုံးဘုံ၊ တတိယဈာန် သုံးဘုံအားဖြင့် ဘုံ ၂ဝ တိုင်အောင် ပျက်စီးသည်။
ဤကား ဖျက်ဆီးရာ၌ အားကြီးကြောင်းတည်း။
အာဒိကပ္ပ ကမ္ဘာဦးကျမ်း၌ကား အပသန္တာန်၌ ဖြစ်သောလေကို(၁) ဝိလောဝါတ လေ၊ ဖီလာသွားသော လေ၊ (၂) ဆိန္နက လေ၊ သင်ဓုန်းသွား ကဲ့သို့ဖြတ်သော လေ၊ (၃) ဘိန္နက လေ၊ ပေါက်ကွဲသောလေ၊ (၄) ဥဒ္ဓံ ဝါတ လေ၊ အထက်သို့တက်စေသော လေ၊ (၅) အဓောဝါတ လေ၊ အောက်သို့ သက်စေသောလေ၊ (၆) ယန္တရဟ လေ၊ ရဟတ်ချားကဲ့သို့လည် စေသော လေ၊ (၇) ယန္တစက္ကရဟ လေ၊ ရာသီယန္တရား နေ၊ လနက္ခတ် တာရာတို့၏ လှည့်လည်ရာဖြစ်သော လေ၊ (၈) ဥဒ္ဓံဂဟဏ လေ၊ ရေကို ဆောင်၍ အထက်သို့တက်စေသော လေ၊ (၉) မဓောဂဟဏ လေ၊ ထက် အောက်၊ ဖီလာတူရူသွားတတ် ဆောင်တတ်သော လေ၊ (၁ဝ) ဓူမောကရ လေ၊ အခိုးအငွေ့ကို ဖြစ်စေတတ်သော လေဟူ၍ ၁ဝ ပါးပြသည်။
အတွင်းသန္တာန်၌ဖြစ်သော လေတို့တွင် လူ၏ခန္ဓာကိုယ်၌ဖြစ်သော လေကား အနာရောဂါကင်းအောင် အားရှိအောင်လည်း ပြုလုပ်တတ်သည်။
အနာရောဂါဖြစ်အောင် အားနည်းအောင်လည်း ပြုလုပ်တတ်သည်။
ပိဋ ကတ်တော်တို့၌ ယင်းလေကို တည်ရာဌာနသို့လိုက်၍ (၁) ဥဒ္ဓဂင်္မ ဝါတ၊ အထက်သို့ ဆန်တက်သော လေ၊ (၂) အဓောဂမ ဝါတ၊ အောက်သို့ စုန် ဆင်းသော လေ၊ (၃) ကုစ္ဆိသယ ဝါတ၊ စမ်းခေါင်း၌ ကိန်းအောင်သော လေ၊ (၄) ကောဋ္ဌာသယ ဝါတ၊ အူမ ၊ အူသိမ်အတွင်း၌ ကိန်းအောင်းသော လေ၊ (၅) အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရီ ဝါတ၊ ကိုယ်အင်္ဂါလှုပ်ရှားမှု၌ အင်္ဂါကြီးငယ်သို့ အစဉ်လျှောက်သော လေ၊ (၆) အဿသ ပဿာသ ဝါတ၊ ထွက်သက် ဝင် သက်လေဟူ၍ ခြောက်ပါးပြသည်။
ရသေ့ ဆေးကျမ်းတို့၌ကား အနာရောဂါကို ဖြစ်စေတတ်သော အကြောင်းကို ပြဆို၌ သလိပ်၊ သည်းခြေ၊ လေဟု သုံးမျိုးပြဆိုကြသည်။
ယင်းသုံးမျိုးတွင် လေသည် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုလေအကြောင်း ကို ဒုတ်လှမ်းဆရာတော် ဓာတ်ကျမ်းတွင် ဝါယောဆောင်ရာ၌ 'ဝါယော ဆောင်မြဲ၊ လှုပ်လူးလဲ၊ ဝမ်းထဲအပူအောင်း' ပျက်ရာ၌ 'စုန်ဆန်မလာ၊ ပျက်ဝါတာ ဝမ်းမှာ လှည့်လျက်မွှေ' ခိုက်ရာ၌ 'ချောင်းဆိုး၊ အော့အန်၊ လေခိုက်မှန်၊ နာပြန်ရင်ပတ်ဆိုက်'၊ ငုတ်ရာ၌ 'ဝါယောငုတ်နှိပ်၊ လေမိုးတိပ်၊ ပြည့်သိပ်ဝမ်းရင်ကား' စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုဖော်ပြ၍ထားသည်။
လေမျိုးရှစ်ဆယ် ထိုလေသည် အနာရောဂါကို ဖြစ်စေရာ၌ ခန္ဓာကိုယ်၏အစိတ် အပိုင်း နေရာဌာနကိုစွဲ၍ လေရောဂါမျိုး ၈ဝ ကို 'လေမျိုး ၈ဝ' ဟုခေါ် ဆိုပြန်သည်။
ဓာတုဒီပနီဆေးကျမ်း၌ ဥဒ္ဓံဝါတလေ ၃ဝ၊ အဓောဝါတလေ ငါးပါး၊ ကောဋ္ဌာသယလေ ၂၄ ပါး၊ အန္တာဥဿယလေ ခုနစ်ပါး၊ အဿာသ ပဿာသလေ နှစ်ပါး၊ အားလုံး ၆၈ ပါး။
တေဇောဓာတ်ခေါ် မီးနှင့်ဝါယော ဓာတ်ခေါ် လေတို့သည် တစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး မိတ်ဆွေဖြစ်သည့်အလျောက် မီးရှိရာ လေလာမြဲဖြစ်သဖြင့် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်နေသောကြောင့် တေဇောဓာတ်လေးပါးတွင် တစ်ပါး တစ်ပါး၌ သုံးပါး သုံပါးစီရ၍ ၁၂ ပါးဖြစ်သည်။
ယခင် ခြောက်ဆယ့်ရှစ်ပါးနှင့်ပေါင်းသော် လေမျိုး ၈ဝ ဖြစ်လာသည်။
ယင်းကျမ်းတွင် အပေါင်းကိုသာ ပြဆိုသည်။
အသေးစိတ် သရုပ်ကို မပြဆိုလေ။
ခံဗူးသက်စောင့် ကုထုံးကျမ်း၌ လေမျိုး ၈ဝ ကား အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။
(၁) ဥဏှဝါတ၊ ခြေမပူ၍ တက်သော လေ၊ (၂) သီတ ဝါတ၊ ခြေမှ အေး၍ တက်သောလေ၊ (၃) ဥဘယဝါတ၊ ခြေမှ ပူအေး နှစ်ပါးရော၍ တက်သောလေ၊ (၄) ဥပဝါတ၊ ခြေမှ တစ်စုံတစ်ရာ ကပ် သကဲ့သို့ ထင်၍တက်သော လေ၊ (၅) ကမ္ပလဝါတ၊ အခြားသတ္ထုတို့ဖြင့် ကပ်သကဲ့သို့ ထင်သောလေ၊ (၆) ဇောဂ္ဂဝါတ၊ မျှော့တွယ်သကဲ့သို့ ထင် သော လေ၊ (၇) တုတ္တဝါတ၊ ဖျဉ်းဖျဉ်းတက်သော လေ၊ (၈) ဇလသူလ ဝါတ၊ လက်ခြေထုံအေး နာကျင်ကိုက်ခဲသော လေဟူ၍ ဖဝါးလေနာရှစ်ပါး ဖြစ်သည်။
(၁) အဇီဏ္ဏဝါတ၊ အစာ မကြေသောလေ၊ (၂) အပါစက ဝါတ၊ အစာမကျက် မနပ်သော လေ၊ (၃) ဝိရစနဝါတ၊ ဝမ်းကို လားစေတတ် သောလေ၊ (၄) အဝိသမဝါတ၊ ဝမ်းကို မဖြောင့်စေတတ်သောလေ၊ (၆) ကုစ္ဆိပူရဝါတ၊ ဝမ်းကို ဖောရောင်စေတတ်သော လေ၊ (၆) အဂ္ဂဂေလည် ဝါတ၊ ဝမ်းကို ကျိကျိနာစေတတ်သောလေ၊ (၇) ကမ္ပလဝါတ၊ ထိုမှဤမှ လှိုင်းထသကဲ့သို့ တက်သောလေ၊ (၈) သူလပိတ္တက၊ ဝမ်းကို ကိုက်စေတတ် သောလေ၊ (၉) ဝိဗန္ဓကဝါတ၊ ဝမ်းကိုခိုင်စေတတ်သောလေ၊ (၁ဝ) ပိဋ္ဌ အန္တက၊ စမြင်းကို ခံစေတတ်သောလေ၊ (၁၁) အန္တနိက္ကလ၊ အူဆုံးကို ထွက် စေတတ်သော လေ၊ (၁၂) ယက္ခပိတ္တမေဒ၊ သွေးအဆီကို ဆင်းစေတတ်သော လေဟူ၍ အဇိဏ္ဏလေနာ ၁၂ ပါးဖြစ်သည်။
(၁) ဘဝင်္ဂဥဒ္ဓရိဝါတ၊ ဘဝင်အထက်မြင့်သောလေ၊ (၂) ကာသ ဝါတ၊ ချောင်းဆိုးသော လေ၊ (၃) သိနောဂုရဝါတ၊ ရင်လေးရင်ပြည့် ရင်ဆို့ သောလေ၊ (ရင်ပြည့်ကျပ်နေသောကြောင့် ကျပ်သဖီဆိုသည်။
ရင်ဆို့သော ကြောင့် လေဆုံဆို့ဆိုသည်။
) (၄) ပုန္ဓရဝါတ၊ ရင်ပြည့်သော လေ၊ (၅) စလဝါတ၊ ရင်ခုံ နှလုံးတုန်သော လေ၊ (၆) သွာတဝါတ၊ အသံပျက်သော လေ၊ (၇) သိနာဝါတ၊ ရင်ခုံ ပန်းဟိုက်ရှိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော လေ၊ (၈) ခေါဿဝါတ၊ ကြို့ထိုးသော လေ၊ (၉) သဟဿ ဝါတ၊ သမ်းဝေမူးခြင်းကို ဖြစ်စေသောလေ၊ (၁ဝ) ပကွာသ ဝါတ၊ နံကို မျှောင်၍ နာခြင်း၊ ရင်ကို ဖွင့်သကဲ့သို့ နာခြင်းကို ဖြစ်စေသောလေ၊ (ထိုးသကဲ့သို့ လျှိုသကဲ့သို့ရှိသော ကြောင့် လေတံကျင် လေတံစို့ဆိုသည်။
) (၁၁) အာမာသယ ဝါတ၊ အပျဉ် စုဝေး၍တည်သော လေ၊ (၁၂) ဂေါလဝါတ၊ အလုံးအခဲတည်သော လေဟူ၍ ဘဝင်လေနာ ၁၂ ပါးဖြစ်သည်။
(၁) သီတဥဏှဝါတ၊ ထိပ်နဖူးကို ပူစေသောလေ၊ (၂) သီသ သူလဝါတ၊ ဦးခေါင်းကို ကိုက်ခဲစေသောလေ၊ (၃) စက္ခုအန္ဓကဝါတ၊ မျက်စိ ကြက်တက် မမြင်သောလေ( ကြက်မျက်သင့်သည်ဟုဆိုသည်။
) (၄) စက္ခုသူလ ဝါတ၊ မျက်စိကျိန်း မျက်စိအောင့်စေသောလေ၊ (၅) သောတသူ လဝါတ၊ နားကိုက် နားအူစေသောလေ၊ (၆) သောတအန္ဓက ဝါတ၊ နား ပင်းစေသော လေ၊ (၇) မုခ ဝါတ၊ ခံတွင်းသားဖုံးနာစေသောလေ၊ (၈) ဇိဝှါနိဂ္ဂလဝါတ၊ လျှာကို ထွက်စေသောလေ၊ (၉) ဘဝင်္ဂစလဝါတ၊ ဘဝင်လှုပ်အားကြီးသောကြောင့် စကားမပီသောလေ၊ (၁ဝ) ဇိဝှါဖောတက ဝါတ၊ လျှာရောင်စေသောလေ၊ (၁၁) ဂိဝါထဒ္ဓကဝါတ၊ လည်ချောင်းခံတွင်း မဟနိုင်သောလေ၊ (၁၂) ဇိဝှါပဝေသနဝါတ၊ လျှာကို ဝင်စေသောလေဟူ၍ ဦးခေါင်းလေနာ ၁၂ ပါး ဖြစ်သည်။
(၁) မံသကဝါတ၊ အသားအရေကို ဖောက်ပြန်စေသောလေ၊ (၂) မံသဝိသူစိကဝါတ၊ အသားအရေကို အပ်နှင့်ထိုးသကဲ့သို့ နာစေသောလေ၊ (၃) နီလပီတ ဝါတ၊ အသားအရေကို ညိုစေ ဝါစေသောလေ၊ (၄) လသိက ဝါတ၊ ကိုယ်လက်ကို စေးထိုင်းစေသော လေ၊ (၅) အလသကဝါတ၊ ကိုယ်လက်မလှုပ်ရှားခြင်း၊ လေးလံခြင်း၊ ပျင်းရိခြင်းကို ဖြစ်သောလေ၊ (၆) အန္တကဝါတ၊ အကြောအသားအရေတွင် ကပ်စေးသကဲ့သို့ ထင်စေသောလေ၊ (၇) ပက္ခဝါတ၊ ကိုယ်တခြမ်းသေစေသောလေ၊ (၈) အတိတဝါတ၊ စောင်းရွဲ့ စေသော လေ၊ (၉) မူဂဝါတ၊ ဆွံ့အစေသော လေ၊ (၁ဝ) သုက္ခဝါတ၊ ဓာတ်လေးပါးကို ချောက်ချားစေသောလေ၊ (၁၁) အင်္ဂမင်္ဂဝါတ၊မဖြောင့်သော ဝမ်းမီး၊ ခိုင်သော ဝမ်းမီးရှိသောအခါ အင်္ဂါကြီးငယ်ကို လျှောက်၍ ဖြစ်စေ သော လေဟူ၍ အင်္ဂမင်္ဂလေနာ ၁၁ ပါးဖြစ်သည်။
(၁) ခုရကဝါတ၊ သင်ဓုန်းဓားဖြင့် ဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြတ်သောလေ၊ (၂) ကတ္တရဝါတ၊ ကတ်ကျေးဖြင့် အသည်းနှလုံးကိုဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သော လေ၊ (၃) သတ္တကဝါတ၊ ဓားဖြင့် အသည်းနှလုံးကို ဖြတ်သကဲ့သို့ ဖြတ် သောလေ၊ (၄) ဘိဇ္ဇနဝါတ၊ အသားအရေ အရိုးကို ကွဲအက်စုတ်ပြတ်စေ သောလေ၊ (၅) ဘုဇဂဝါတ၊ မြွေနဂါး အဆိပ်ကဲ့သို့ ပူပန်စွာ အခွေခွေတိုး၍ တက်စေသောလေ၊ (၆) ဥပ္ပါဋနကဝါတ၊ ပြင်းထန်လျင်လျားစွာ အင်္ဂါကြီး ငယ်ကို ထွက်စေသောလေ၊ (၇) အင်္ဂနိဂ္ဂလဝါတ၊ အင်္ဂါကြီးငယ်ကို တဖြည်း ဖြည်းထွက်စေသော လေဟူ၍ သတ္တကလေနာ ခုနစ်ပါးဖြစ်သည်။
(၁) ကုစ္ဆိဒကဝါတ၊ အသွားအလားမမှန် ကိုယ်၌ ဖြစ်စေသော လေ၊ (၂) စလဝါတ၊ ခြေလက် လေးလံတုန်လှုပ်စေသောလေ၊ (၃) အင်္ဂ ပဝေသဝါတ၊ အင်္ဂါကြီးငယ်တွန့်၍ ဝင်စေသောလေ၊ (၄) အင်္ဂ ဖောဋဝါတ၊ အင်္ဂါဇာတ်ကို ရောင်စေသောလေ၊ (၅) ဩနကဝါတ၊ ကုန်းခြင်းကိုင်းခြင်းကို ဖြစ်စေသောလေ၊ (၆) ကာယဖောဋဝါတ၊ တစ်ကိုယ်လုံးရောင်စေသောလေ၊ (၇) ဥဒ္ဓမာရောဟဝါတ၊ တွန့်ခြင်း လိမ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော လေ၊ (၈) မုတ္တကိတ္တ ဝါတ၊ ကျင်ငယ်မထွက်အောင် ပိတ်ချုပ်စေသောလေ၊ (၉) ကောသဥဒ္ဓရိ ဝါတ၊ ဝှေးစေ့တက်စေသောလေ၊ (၁ဝ) အဏ္ဍဖောဋဝါတ၊ ဝှေးစေ့ရောင်စေသောလေ၊ (၁၁) ကာယဗန္ဓနဝါတ၊ တစ်ကိုယ်လုံးဆိုင်းတွစေ သောလေ၊ (၁၂) ဂြဟဝါတ၊ အသားအရေ ပိန်ချုံးစေသောလေ၊ (၁၃) သာခဝါတ၊ ခြေလက်တုန်လှုပ်စေသောလေ ဟူ၍ အင်္ဂမင်္ဂဝိကာလ လေနာ ၁၃ ပါးဖြစ်သည်။
(၁) အဓိမာန၊ ရူးသွပ်စေသောလေ၊ (၂) မုခဗန္ဓက၊ အာခံတွင်း ကျဉ်းစေသောလေ၊ (၃) ခိပ္ပဝါတ၊ လျင်မြန်စွာ တက်စေသောလေ၊ (၄) ကာယလဟုက၊ ကိုယ်လက်ပေါ့ပါးစေသောလေ၊ (၅) ကာယဂရုက ကိုယ် လက် လေးလံစေသောလေဟူ၍ အဓိမာနလေနာငါးပါးဖြစ်သည်။
ဤသို့ အားလုံးစုံပေါင်းသော် လေရောဂါ ၈ဝ၊ လေမျိုး ၈ဝ ဖြစ်သည်။
တစ်တည်း၊ အဉ္ဇနနိဒါန်း ဘာသာဋီကာကျမ်း၌ (၁) အက္ခေပက၊ ဆင်ဦးစီးလေ၊ တငြိမ့်ငြိမ့် ရှေ့တိုးသည်။
(၂) ဟနုတ္ထမ္ဘ၊ မေးခိုင်သောလ၊ (၃) ဥရုတ္ထမ္ဘ၊ ပေါင်တောင့်သောလေ၊ (၄) သိရောဂ္ဂဟ၊ ဦးခေါင်း ခိုင်သောလေ၊ ဦးခေါင်းလှည့်မရ၊ (၅) ဗာဟိရာယာမ၊ နောက်လန်သောလေ၊ ရင်ကော့နေသည်။
(၆) အ¸ ယန္တရာယာမ၊ ရှေ့ကုန်သောလေ၊ ခါးကုန်းနေ သည်။
(၇) ပါဿာသူလ၊ ဘေးထိုးသောလေ၊ ဘေးထိုးအောင့်သည်။
(၈) ကဋိဂ္ဂဟ၊ ခါးကိုင်းသောလေ၊ ခါးနာ ခါးအောင့်ပူသည်။
(၉) ဒဏ္ဍာ ပတနက၊ တုတ်လျှိုသကဲ့သို့ တောင့်တင်းလဲကျသောလေ၊ (၁ဝ) ခလ္လီ၊ ပေါင်းစုသောလေ၊ သွားစဉ်ဆန့်ငင်ဖြစ်သည်။
(၁၁) ဇိဝှါထမ္ဘ၊ လျှာခိုင်သော လေ၊ (၁၂) အဒ္ဓိက၊ ပါးရွဲ့စောင်းသောလေ၊ (၁၃) ပက္ခာဃာတ၊ တစ်ခြမ်း သေသောလေ၊ သွက္ချာပါဒ လေဖြစ်သည်။
(၁၄) ကောဋ္ဌုသီသ၊ ဒူးကြီး သောလေ၊ မြေခွေးခေါင်းကဲ့သို့ ကြီးသည်။
(၁၅) မညာတ္တမ္ဘ၊ ဇက်ကြော တောင့်သောလေ၊ အုန်းလွဲသည်။
(၁၆) ပင်္ဂု၊ ဆွံသောလေ၊ (၁၇) ကလာယ ခဉ္ဇ၊ အကြောဆွဲသော လေ၊ ထော့ကျိုးသွားသည်။
(၁၈) တူဏီ၊ မြှားထိုး လေ၊ အောက်သို့ ထိုးအောင့်သည်။
(၁၉) ပတိတူဏီ(ပရတူဏီ) မြှားပြန် ထိုးလေ၊ အထက်သို့ ထိုးအောင့်သည်။
(၂ဝ) ခဉ္ဇ၊ ခွင်သောလေ၊ (၂၁) ပါဒဟဿ၊ ခြေကျင်သောလေ၊ (၂၂) ဂိဒ္ဓသီ၊ အောက်ပိုင်းတောင့်တင်း ကိုက်ခဲသောလေ၊ (၂၃) ဝိဿာစီ၊ လက်ချောင်း မလှုပ်ရှားနိုင်သောလေ၊ (၂၄) အဗဗာဟုက (အပဗာဟုက) လက်မောင်းကိုက်သောလေ၊ (၂၅) အပတံတက၊ မိန်းမောတွေဝေလျက်လဲကျစေသောလေ၊ (၂၆) ဝဏာ ယာမ၊ အနာကြောင့် သိန်သောလေ၊ (၂၇) ဝါတကံဋက၊ ခြေမျက်သောလေ၊ (၂၈) အပတာနက၊ လေးကဲ့သို့ကွေးလျက် မိန်းမောတွေဝေ လဲကျစေသောလေ၊ (၂၉) အဂ‡ဘေဒ၊ ကိုယ်အင်္ဂါခွဲစိတ် ချိုးဖြတ်တတ်သောလေ၊ (၃ဝ) အဂင်္သောသ၊ ကိုယ်အင်္ဂါခြောက်ခန်းသော လေ၊ (၃၁) မမ္မိဏ၊ နှာသံပါသော လေ၊ (၃၂) ဂဂ္ဂဒ၊ မပီမပြင်အသံဝင်သောလေ၊ ဝမ်းဘဲသံကဲ့သို့ဖြစ်သည်။
(၃၃) ပစ္စဋ္ဌိလာ၊ ထိုးအောင့်ခြင်းနှင့် ယှဉ်သောလေ၊ လေကျောက်ခဲကြီး။
(၃၄) အဋ္ဌိလာ(ဝါတဋ္ဌိလာ)၊ လေကျောက်ခဲ၊ (၃၅) ဝါမနတ္တ၏ ပုကါသော လေ၊ (၃၆) ကုဗ္ဗဇတ္တ(ခုဇ္ဇ) ကုန်းသောလေ၊ (၃၇) အဂင်္သူလ၊ ကိုယ် အင်္ဂါကိုက်ခဲထိုးကျင်သောလေ၊ (၃၈) သင်္ကောစ၊ ကိုယ်အင်္ဂါတွန့်ရှုံသောလေ၊ (၃၉) ထမ္ဘ၊ တောင့်တင်းသောလေ၊ (၄ဝ) ရုက္ခတာ၊ ညှိုးနွမ်းခြောက်သွေ့ သောလေ၊ (၄၁) အင်္ဘဂင်၊ ကိုယ်လက်နာကျင်သော လေ၊ (၄၂) အင်္ဂဝိံသ၊ အစိတ်အပိုင်း ထုံသောလေ၊ (၄၃) ဝစ္စဂ္ဂဟ၊ ဓာတ်ချုပ်သောလေ၊ (၄၄) ဗဒ္ဓဂစ္စတာ၊ စမြင်းခံသောလေ၊ (၄၅) မူကတ္တ(မူဂတ္တ)၊ အ သော လေ၊ (၄၆) အတိဇမ္ဘ၊ အလွန်သမ်းဝေသောလေ၊ (၄၇) အတိဥဂ္ဂါရ၊ အလွန်အန် သောလေ၊ (၄၈) အန္တကူဇန၊ အူတွင်းပြည်သောလေ၊ (၄၉) ဝါတပ္ပဝတ္တိ၊ လေလည်သောလေ၊ (၅ဝ) ဖုရဏ၊ ရောင်ရမ်းသောလေ၊ (၅၁) သိရာပူ ရဏ၊ အကြောတွင်းဝင်သောလေ၊ အကြောကြီးသည်၊ (၅၂) ကမ္ပဝါယု၊ တုန် လှုပ်သောလေ၊ (၅၃) ကိသ (ကာသျ)၊ ကြုံလှီပိန်ကပ်သောလေ၊ (၅၄) သာမတာ၊ ညိုစေသောလေ၊ (၅၅) ပလာပ၊ ဂယောင် ဂယမ်းပြောသောလေ၊ (၅၆) ခိပ္ပမုတ္တတာ၊ ဆီးမြန်သောလေ၊ (၅၇)နိဒ္ဒါနာသ၊ အိပ်ပျော်သောလေ၊ (၅၈) သေဒနာသ၊ ချွေးခြောက်သော လေ၊ (၅၉) ဒုဗ္ဗလတ္တ၊ အားနည်းသော လေ၊ (၆ဝ) အင်္ဂပီဠာ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ ကိုက်ခဲသောလေ၊ (၆၁) ဗလက္ခယ၊ အား ကုန်သောလေ၊ (၆၂) သုက္ကာတိပ္ပဝတ္တိ၊ သုက်လွတ်မြန်သောလေ၊ (၆၃) သုက္ကကိသ(ကသျ)၊ သုတ်ကုန်ခန်းသောလေ၊ (၆၄) သုက္ကနာသ၊ သုတ် ပျက်သောလေ၊ (၆၅) အနဝဋ္ဌိတစိတ္တတာ၊ စိတ်မငြိမ်သောလေ၊ (၆၆) ကနဋ္ဌိ၊ ခက်မာတောင့်တင်းသောလေ၊ (၆၇) ဝိရသဿတာ၊ အရသာပျက် သောလေ၊ (၆၈) ကသာယဝက္ကတာ၊ ခံတွင်းဖန်သော လေ၊ (၆၉) အဒ္ဓမာန၊ အစာဟောင်းအိမ်နာကျင်တောင့်တင်းသောလေ၊ (၇ဝ) ပစ္စဒ္ဓမာန၊ အစာသစ် အိမ်နာကျင်းတောင့်တင်းသောလေ၊ (၇၁) သီတတာ၊ အေးသောလေ၊ (၇၂) ရောမဟဿ၊ ကြက်သီးထသောလေး၊ (၇၃) ဘီရုတာ၊ ကြောက်သောလေ၊ (၇၄) တောဒ၊ အပ်နှင့် ဆွသကဲ့သို့သောလေ၊ (၇၅) ကဏ္ဏု၊ ယားသောလေ၊ (၇၆) ရသာညတာ၊ အရသာမသိသောလေ၊ (၇၇) သဒ္ဒါညတာ၊ အသံမကြား သောလေ၊ (၇၈) ပသုပ္ပတိ၊ အတွေ့အထိ မသိသောလေ၊ (၇၉) ဂန္ဓာညတာ၊ အနံ့မသိသောလေ၊ (၈ဝ) ဒိသက္ခယ၊ မျက်စိမမြင်သောလေ ဟူ၍လေရောဂါ ၈ဝ၊ လေမျိုး ၈ဝ ဖြစ်သည်။
အာဖရိကဦးချိုဒေသတွင် ရှိသောနိုင်ငံများမှာ ၊ နှင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အာဖရိက ဦးချိုဒေသ (Horn of Africa) ကို အရှေ့မြောက်အာဖရိက နှင့် ဆိုမာလီယာကျွန်းဆွယ် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
ထိုနေရာမှာ အရှေ့အာဖရိကရှိ ကျွန်းဆွယ်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အာရပ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ ကီလိုမီတာ ရာပေါင်းများစွာ ထိုးထွက်နေကာ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်အခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုနေရာသည် အာဖရိကတိုက် ၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းဆုံး အပိုင်း ဖြစ်သည်။
အလယ်ခေတ် အခါက ဘိလပ်ဒ်အယ်လ် ဘာဘာ (Bilad al Barbar) သို့မဟုတ် ဘာဘာ လူမျိုးတို့၏ မြေ ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
J. D. Fage, Roland Oliver, Roland Anthony Oliver, The Cambridge History of Africa, (Cambridge University Press: 1977), p.190George Wynn Brereton Huntingford, Agatharchides, The Periplus of the Erythraean Sea: With Some Extracts from Agatharkhidēs "On the Erythraean Sea", (Hakluyt Society: 1980), p.83John I. Saeed, Somali - Volume 10 of London Oriental and African language library, (J. Benjamins: 1999), p. 250. အာဖရိက ဦးချိုဒေသတွင် အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျီဘူတီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ တို့ပါဝင်သည်။
Robert Stock, Africa South of the Sahara, Second Edition: A Geographical Interpretation, (The Guilford Press: 2004), p. 26Michael Hodd, East Africa Handbook, 7th Edition, (Passport Books: 2002), p. 21: "To the north are the countries of the Horn of Africa comprising Ethiopia, Eritrea, Djibouti and Somalia."Encyclopaedia Britannica, inc, Jacob E. Safra, The New Encyclopaedia Britannica, (Encyclopaedia Britannica: 2002), p.61: "The northern mountainous area, known as the Horn of Africa, comprises Djibouti, Ethiopia, Eritrea, and Somalia."Sandra Fullerton Joireman, Institutional Change in the Horn of Africa, (Universal-Publishers: 1997), p.1: "The Horn of Africa encompasses the countries of Ethiopia, Eritrea, Djibouti and Somalia. These countries share similar peoples, languages, and geographical endowments." အာဖရိက ဦးချိုဒေသမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၇၂,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် ( စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂သန်း) အကျယ်အဝန်းမျာ ရှိပြီး လူဦးရေ သန်း၁၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။
(အီသီယိုးပီးယား ၈၅သန်း၊ ဆိုမာလီယာ ၉.၃ သန်း၊ အီရီထရီးယား ၅.၂သန်း၊ ဂျီဘူတီ ၀.၈၆ သန်း)။
အာဖရိက ဦးချိုဒေသနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသဆိုင်ရာ သင်ယူလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး ထိုအထဲတွင် အီသီယိုးပီးယား လေ့လာရေးပညာနှင့် ဆိုမာလီယာ လေ့လာရေးပညာတို့လည်း ပါဝင်သည်။
ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု သမိုင်းကြောင်း ကိုးကား Category:အာဖရိကတိုက်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အနောက်အာရှနှင့် အာဖရိကမြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။
မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် အရှေ့ဖျားဒေသ ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အရှေ့နားဒေသ (Near East) ဟု သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရှေးခေတ်ကာလများက စတင်ခဲ့ပြီး သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်လုံးတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာ့အရေးအခင်းများ၏ ဗဟိုဌာန တစ်ခု အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်းကို ဆွေးနွေးသည့် အခါတွင် အရှေ့နားဒေသ ဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုသုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် အဓိက ဘာသာတရားများ ဖြစ်ကြသော ဂျူးဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ နှင့်အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်သည်။
ယေဘူယျအားဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် မိုးနည်းရေရှားပြီး ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုမျိုး ရှိတတ်ပြီး အချို့သော ဒေသများတွင် မြစ်ကြီးများက စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းရန် အတွက် အထောက်အကူပေးလေ့ ရှိကြသည်။
ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ အနီးတဝိုက်တွင် ရှိသော ဒေသများတွင် ရေနံစိမ်းအများအပြား ရှိတတ်သည်။
ယခုခေတ်ကာလတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသသည် မဟာဗျူဟာ အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း အရေးပါသော ဒေသအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီ: ၂၀၁၁ တွင် ၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
တကမ္ဘာလုံးရှိ လူတစ်ဦးချင်းအတွက် စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်ကို ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအားကွာခြားမှုနှုန်းဖြင့် ပြန်လည်ညှိနိုင်းထားသည်။
(2014) right|Purchasing Power Parity adjustment for the world (2003). The economy of the United States is used as a reference, and is set at 100. Bermuda has the highest index value at 154; this means that goods sold there are more expensive than in the US. ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း (purchasing power parity သို့ PPP) မှာ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ၏ နှိုင်းရ ကုန်ဈေးနှုန်း အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကာလအရှည်ကြာ အသုံးပြုနိုင်သော ငွေလဲနှုန်းကို တိုင်းတာသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထို အိုင်ဒီယာမှာ ၁၆ ရာစု ဆလာမန်ကာ ကျောင်းတော်မှ အစပြုခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဂူစတပ်ဗ် ကပ်ဆယ်လ်က ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ထိုနှုန်းထားမှာ ကုန်ဈေးနှုန်း တစ်ခုတည်း ဥပဒေသ (law of one price) ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဖော်ထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုအိုင်ဒီယာမှာ ရောင်းဝယ်ရာတွင် ကုန်ကျသည့် ငွေပမာဏနှင့် ကုန်သွယ်ရာတွင် ရှိနေသည့် တားမြစ်ချက်များကို ထည့်တွက်မထားပေ။
တူညီသော ကုန်ပစ္စည်းများသည် ကွာခြားသော ဈေးကွက်များတွင် ကြားခံငွေကြေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် တိုင်းတာပါက ဈေးနှုန်း အတူတူ ရှိနေလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ် (The Caribbean Sea) ဆိုသည်မှာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း ရှိသော ပင်လယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုပင်လယ်သည် အနောက် ကမ္ဘာခြမ်း၏ အပူပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
နယ်နိမိတ်အဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အမေရိက အလယ်ပိုင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းကြီးများ (Greater Antilles) နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းငယ်များ တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်တစ်ခုလုံး၊ အနောက်အင်ဒီရှိ ကျွန်းများနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းများကို အားလုံးစုပေါင်း၍ ကာရစ်ဘီယံဒေသ ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ရေငန်ပင်လယ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁,၀၆၃,၀၀၀ မိုင် ( ၂,၇၅၂,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အကျယ်အဝန်းမျှ ရှိသည်။
ပင်လယ်၏ အနက်ဆုံးနေရာမှာ ကေးမန်း ချောက် (Cayman Trough) နေရာဖြစ်ပြီး ကေးမန်းကျွန်းစုနှင့် ဂျမေကာနိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၂၅,၂၂၀ ပေ (၇,၆၈၆ မီတာ) မျှ နက်သည်။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ကွေ့များ ပင်လယ်အော်များ အများအပြား ရှိပြီး ဂိုနေ့ဗ် ရေလက်ကြား၊ ဗင်နီဇွဲလားရေလက်ကြား၊ ဒါရီယန်ရေလက်ကြား၊ ခြင်ရေလက်ကြား သို့ ဂေါ့ဖ်ဖိုဒီလော့စ် မော့စကွီတို၊ ပါရီယာ ရေလက်ကြား၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်ရေလက်ကြား တို့ ပါဝင်သည်။
thumb|ပင်လယ်သေကို ဖြတ်၍ အစ္စရေးဘက် အခြမ်းမှ ဂျော်ဒန်ဘက် အခြမ်းသို့ မြင်ရပုံ ပင်လယ်သေ ကို ဆားပင်လယ် ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ပါလက်စတိုင်း အနောက်ကမ်းနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံ တို့ဖြင့် ဝန်းရံတည်ရှိသော ကုန်းပိတ်ပင်လယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုပင်လယ်၏ မျက်နှာပြင် နှင့် ကမ်းပါးမှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၁,၃၈၈ ပေ (၄၂၃ မီတာ) မျှ နိမ့်ပြီး ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်သေသည် ၁,၂၃၇ ပေ (၃၇၇ မီတာ) နက်ပြီ: ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနက်ဆုံးသော ဆားငန်လွန်ရေကန် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆားငန်ရေပါဝင်မှု ၃၃.၇ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆားငန်မှုအများဆုံး ရေကန်များတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာထက် ၈.၆ ဆ မျှ ပို၍ ဆားငန်မှု များသည်။
ဆားငန်မှု များပြားလွန်းသဖြင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ကြမ်းတမ်းပြီး မည်သည့်သတ္တဝါမှ မျိုးပွား အသက်ရှင်ခြင်း မပြုနိုင်ပေ။
ထို့အတွက် ထိုအမည်ကို ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်သေသည် အရှည်ဆုံးနေရာတွင် ၄၂ မိုင် (၆၇ ကီလိုမီတာ) ရှည်ပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၁၁မိုင် (၁၈ ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်သည်။
ဂျော်ဒန်တောင်ကြား ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ဂျော်ဒန်မြစ်မှ အဓိက စီးဝင်သည်။
ပင်လယ်သေ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အငန်ဆုံးသော အိုင်ကြီးဖြစ်သည့် ပင်လယ်သေသည် ပါလက်စတိုင်းနှင့် ထရန်စဂျော်ဒန်နိုင်ငံတို့၏ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ယင်းသည် ၄၇ မိုင် ရှည်၍၊ ၁ဝ မိုင် ကျယ်သည်။
အနက်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၁၃၁ဝ ရှိ သော်လည်း၊ အချို့နေရာတွင် ၃ ပေမှ ပေ ၃ဝ အထိခန့်သာ နက်သည်။
မိုင် ၅ဝ မျှသာ ကွာဝေးသော မြေထဲပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင် အောက်ပေပေါင်း ၁၂၉ဝ နိမ့်သည်။
မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းသော ဂျော်ဒန်မြစ်သည် ဂျရူးဆလမ်းမြို့၏ အရှေ့စူးစူး ၂၅ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ပင်လယ်သေထဲသို့ စီးဝင်သည်။
အရှေ့နှင့် အနောက်ဘက်တို့မှ လည်း ချောင်းငယ် မြစ်ငယ်ပေါင်း များစွာ စီးဝင်ကြသည်။
တစ်နေ့လျှင် ထိုမြစ်များမှ ရေချို တန်ချိန် ခြောက်သန်းကျော် စီးဝင်သည့်ကြားမှပင် ပင်လယ်သေ၏ ရေသည် သမုဒ္ဒရာ ရေထက် ခြောက်ဆခန့်ပို၍ ငန်သေးသည်။
ထို့ပြင် မြစ်များ ချောင်းများမှ ရေမည်မျှပင် စီးဝင်စေကာမူ၊ ရေမျက်နှာပြင် မြင့်တက်မလာချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ထိုဒေသ၏ ပြင်းထန်သော အပူရှိန်ကြောင့် ရေများ အခိုးအငွေ့ ဖြစ်ကာ၊ ခန်းခြောက်ကုန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်သေ၏ ရေတွင် အစိုင်အခဲ၊ အများအားဖြင့် ဆား ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါနေသဖြင့် ရေသည် စေးရကား၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်သည်ပင်လျှင် မနစ်ဘဲ ပေါ်နေနိုင်သည်။
ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ပက်လက် အိပ်၍၊ စာဖတ်နိုင်သည်ဟုပင် ဆိုကြသည်။
ထိုကြောင့် ယင်းပင်လယ်ကို သမ္မာကျမ်းစာထဲ၌ ဆားပင်လယ်ဟု ခေါ်ဆို ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အလယ်ခတ် ခရီးသည်များ၏ အဆိုအရ၊ ပင်လယ်သေ ပေါ်၌ တိုက်ခတ်သော လေသည် အဆိပ် အခိုးအငွေ့များ ပါသဖြင့်၊ ငှက်များပင် ယင်းပင်လယ်ပေါ်မှ ဖြတ်၍ ပျံသန်း ခြင်း မပြုဟု သိရသည်။
ယခုခေတ်တွင်မူ၊ ငှက်တို့သည် ပင်လယ်သေသို့ မလာကြသည်မှာ အမှန်ဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုသို့ မလာကြသည်မှာ ယင်းပင်လယ်သည် ဆားငန်လွန်းသဖြင့်၊ မည်သည့် ငါးနှင့် ရေပေါက်အပင်မျိုးမှ မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်ကို သိရလေသည်။
ပင်လယ်သေထဲတွင် အဖိုးတန် ဓာတ်သတ္တုများရှိသည်။
သာမန်ဆားအပြင်၊ မက်ဂနီဇီယမ်ကလိုရိုက်၊ ပိုတက်ဆီယမ် ကလိုရိုက်နှင့် မက်ဂနီဇီယမ်ဗရိုမိုက်တို့လည်း ရနိုင်သည်။
ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်တွင်လည်း ချော်၊ ကန့်နှင့် သိန္ဓောဆားများ ရနိုင်သည်။
ရေထဲ၌ ယင်းသို့ ဓာတ်သတ္တုများ ရှိနေရာ၊ ရေမျက်နှာပြင်မှ ထွက်သော ရေငွေ့သည် အနံ့မကောင်းချေ။
သို့ရာတွင် ပင်လယ်သေ၏ ရေသည် ရောဂါအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်ဟု အယူရှိကြသဖြင့်၊ ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ကယ်လီယာမြို့တွင် ကျန်းမာရေး စခန်းတစ်ခု ဖွင့်ထားသည်။
ပင်လယ်ရေသည် စေးထန်း၍ အနံ့ပြင်းသော်လည်း၊ ပင်လယ်သေ၏ ရှုခင်းသည် သာယာသည်။
ရေပြင်သည် တောက်ပလျက် ရှိသည်။
ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် မိုးအက်ကုန်းပြင်သည် ဖြူဖွေးသော ကျောက်တန်တိုင်းကြီးကဲ့သို့ ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေပေါင်း ၄၄၆ဝ အထိ မြင့်တက် တည်ရှိနေသည်။
အနောက်ဘက်တွင် ပေ ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိ ဂျူဒီယာကုန်းမြင့်ကြီး တည်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၆) ကိုးကား Category:ပင်လယ်များ။
Stenka Razin (Vasily Surikov) ကက်စပီယံပင်လယ် သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေဘဲ တသီးတခြားရှိနေသော ပင်လယ်များတွင် အကြီးဆုံး ပင်လယ် ဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေသည့် အတွက် အချို့က ကန် ဟု သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြပြီး အချို့ကမူ ပင်လယ်ဟု အပြည့်အဝသတ်မှတ် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
ကက်စပီယံ ပင်လယ်တွင် မျက်နှာပြင် ဧရိယာ ၁၄၃,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၇၁,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ရေထုထည်အားဖြင့် ၁၈,၈၀၀ ကုဗမိုင် (၇၈,၂၀၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။
၎င်းသည် ပြင်ပသို့ စီးထွက်ခြင်း မရှိသော ပင်လယ် ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ နှင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံ ထားကြသည်။
ရှေးခေတ်အခါက ကက်စပီယံ ပင်လယ်၏ အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ကက်စပီယံ ပင်လယ်အား သမုဒ္ဒရာဟု ထင်မှတ်မှားခဲ့ကြသည်။
အကြောင်းမှာ ရေငန်များ ရှိခြင်းကြောင့်နှင့် အဆုံးအစမရှိဟု ထင်မှတ် စရာ ရှိသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ဆားငန်ရေပါဝင်မှုသည် ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်း မျှသာ ရှိပြီး ပင်လယ်အများစု ဆားပါဝင်မှု၏ ၃ ပုံ ၁ပုံမျှ သာ ရှိသည်။
ကက်စပီယံပင်လယ်ကို ရှေးခေတ် မြေပုံများတွင် ဂီလန် ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
အီရန်နိုင်ငံတွင်မူ "မဇန်ဒရန်၏ ပင်လယ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ပါရှန်းဘာသာစကားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
thumbnail|အင်္ဂရ၏ ကိုယ်တိုင်ဆွဲ ပုံတူပန်းချီ ဂျံ-အိုဂယူ့စ်တ်-ဒေါ်မီနိခ် အင်္ဂရ(; ၂၉ ဩဂုတ် ၁၇၈၀ ~ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၈၆၇)သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဂန္ထဝင် ပန်းချီဆရာ ဖြစ်သည်။
ပန်းချီကားများ ကိုးကား Category:ပြင်သစ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
thumb| ရွှေမဉ္ဇူဘုရား ရွှေမဉ္ဇူဘုရားသည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းခရိုင်အတွင်းရှိ အင်းတော်ကြီးအိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ ပေ ၁၅၀ဝ တွင်တည်ရှိသည်၊ ရွှေမဉ္ဇူဘုရားပွဲတော်မှာ အနီးစပ်ချုပ်ကကျေးရွာများနှင့် ရပ်ဝေးမှဧည့်သည်များဖြင့် အထူးစည်ကားလေ့ရှိသည်။
ရွှေမဉ္ဇူဘုရားသမိုင်းကြောင်း အင်းတော်ကြီး ဘုရားသမိုင်းသုတေသီများ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် နာဠာဂီရိတောင် (ဆင်ခေါင်းတောင်)ပေါ်၌ ရပ်တန့်တော်မူကာ "နောင်သော်အခါ အင်းကြီး ဖြစ်တည်မည်၊ ငါဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော် မွေတော်များ ကိန်းဝပ်သော ဘုရားစေတီများ ပေါ်ထွန်းမည်"ဟု မိန့်ကြားတော် မူခဲ့ကြောင်း သိရသည်။