kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တော်ဟူသောစကားမှာလည်း အရှင်သခင်ဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်၊ ရိုသေလေးမြတ်အပ်သောပုဂ္ဂိုလ် အမည်နှင့် ရိုသေလေးမြတ်အပ်သော အရာဝတ္ထုတို့ အမည်၏နောက်ကတွဲဖက်၍ သုံးစွဲသောစကားဖြစ်၏။
ပုံစံကား မှူးတော်၊ မတ်တော်၊ အကြီးတော်၊သားတော် သမီးတော်၊ ဆရာတော်၊စေတီတော်၊ကျောင်းတော်၊ အိမ်တော်၊ နန်းတော် စသည်တို့ဖြစ်၏။
ထိုအတွက် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့၏ သမားကို ရိုသေလေးမြတ်အပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သောကြောင့် သမား ဟူသောအမည်၏နောက်ကတော်ဟူသော စကားကိုတွဲဖက်၍ သမားတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
သမားတော်ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲရာ၌လည်း သတ္တဝါတို့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၌စွဲကပ်နေသော ရိုးရိုးအနာ ရောဂါတို့ကို ကုသသောဆေးသမားကိုသာ သမားတော်ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြ သည်မဟုတ် 'ရဟန်းတို့၊ ဆေးသမားဟူသောအမည်ကား ငါဘုရား၏အမည်တော်ဖြစ်၏'ဟု ဟောတော်မူသောအရာ၌ ခန္ဓာ • အာယတန • ဓာတ်ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တို့အကြောင်းနှင့် အကျိုးဆက်စပ်လျက်ဖြစ်ပျက်နေသောသတ္တဝါတို့ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၌ စွဲကပ်နေသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲအနာရောဂါကြီးကို မသိမမြင်ခြင်းအဝိဇ္ဇာနှင့် လိုချင်တပ်မက်ခြင်း တဏှာ အမြစ်အရင်းနှစ်ပါးနှင့်တကွ ပျောက်ကင်းချမ်းသာအောင်တရား တော်ဆေးဖြင့်ကုသတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကိုလည်း သမားတော်ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
ဤသမားတော်ဟူသော အမည်ကားဆေးသမားကိုခေါ်ဝေါ်သောအမည်ဖြစ်၏။
ဆေးသမားတို့အင်္ဂါကား သက်ကြည့်ဗေဒင်၊ တတ်မြောက်မြင်လျက်၊ ဆင်ခြင်ထောက်ရှု၊ ဆေးကုလိမ်မာ၊ ဆေးစာများမြောင်၊ ကျမ်းစောင်စောင်ကို၊ တတ်ခေါင်တွင်ကျယ်၊ ချစ်ဖွယ်ရှိခြင်း၊ သီတင်းဖြူစင်၊ ကျင့်စုံလင်အံ့၊ ဤအင်္ဂါငါး၊ မယွင်းပါးသည်၊ သမားပဏ္ဍိ၊ ကဝိမျက်စံ၊ ဂုဏ်လောက်ငံကိုဟု ရာဇနီတိကျမ်း၌လာသည်ကိုပြဆိုထားသော နရသုခိလင်္ကာ အရ (၁)နက္ခတ်ဗေဒင်၌ကျွမ်းကျင်လိမ်မာခြင်း၊ (၂)ဆေးဝါးကုသမှု၌ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာခြင်း၊ (၃)ဆေးကျမ်းအမျိုးမျိုးကို ကြည့်ရှု မှတ်သားဗဟုသုတများခြင်း၊ (၄)ကြည်ညိုဖွယ်ရုပ်ဆင်း သဏ္ဌာန်နှင့်ပြည့်စုံခြင်း၊ (၅)အကျင့်သီလနှင့်ပြည့်စုံခြင်း ဟူ၍ငါးပါးဖြစ်၏။
ဤအင်္ဂါငါးပါးနှင့်ပြည့်စုံမှ လူရှင်အများ အားထားမှီခိုရာ ဆေးသမားကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ဆေးသမားတို့သည် ပိဏ္ဍောဆရာ၊ ဓာတ်ဆရာ၊ အဘိဓမ္မာဆရာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဆရာ၊ အနာပေါက်ဆရာ၊ မှော်ဆရာ၊ ပယောဂဆရာစသည်ဖြင့် ကျွမ်းကျင်သောပညာ အစိတ်အပိုင်းကိုအစွဲပြု၍၊ သို့မဟုတ် ကုသသောအနာရောဂါကို အစွဲပြု၍၊ သို့မဟုတ်အရပ်ဒေသ ဂိုဏ်းဂဏစသည်ကို အစွဲပြု၍ မည်မျှပင်အမည်သညာများပြားနေသော်လည်း ပညာရပ်အနေ ဖြင့်အကျဉ်းချုပ်လျှင်(၁)သမား(၂)ဟူးရားဟူ၍နှစ်မျိုးရှိ၏။
သမားကားဖော်စပ်သောဆေးဝါးဖြင့်၊ သို့မဟုတ် အာဟာရ ဓာတ်စာဖြင့်ကုသသောဆရာဖြစ်သည်။
ဟူးရားကားနက္ခတ် ဗေဒင်နည်းဖြင့် တွက်၍ရသောအာဟာရဓာတ်စာဖြင့် သို့မဟုတ် ဓာတ်ရိုက်ခြင်း၊ ယတြာပြုခြင်း၊ သို့မဟုတ်၊ မှော်ပညာဖြင့်သို့မဟုတ်၊ အင်း၊ အိုင်၊ ခါးလှည့်၊ လက်ဖွဲ့၊ ဂါထာ၊ မန္တန်၊မန္တရား၊ ပရိတ်တော်ဖြင့်ကုသသောဆရာဖြစ်သည်။
တစ်နည်း (၁)ပိဏ္ဍောဆရာ၊ (၂)ဓာတ်ဆရာ၊ (၃)နက္ခတ်ဗေဒင်ဆရာ၊ (၄)ဟူးရားဆရာဟူ၍ လေးမျိုးရှိ၏။
ပိဏ္ဍော ဆရာကားဖော်စပ်သောဆေးဝါးဖြင့် ကုသသောဆရာ ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ဆရာကားအာဟာရဓာတ်စာဖြင့် ကုသသော ဆရာဖြစ်သည်။
နက္ခတ်ဗေဒင်ဆရာကား နက္ခတ်ဗေဒင်နည်းဖြင့် တွက်၍ ရသောအာဟာရဓာတ်စာဖြင့် သို့မဟုတ်ဓာတ်ရိုက် ခြင်း ယတြာပြုခြင်းဖြင့်ကုသသောဆရာဖြစ်သည်။
ဟူးရားဆရာကား မှော်ပညာဖြင့်၊ သို့မဟုတ်အင်း၊ အိုင်၊ ခါးလှည့်၊ လက်ဖွဲ၊ ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရား၊ ပရိတ်တော်ဖြင့်ကုသသော ဆရာဖြစ်သည်။
ထိုသို့ခွဲခြားထားသော်လည်း ကုသရာ၌ ခွဲခြားနေရသည်မဟုတ်၊ အနာရောက်ရာဆေးချက်ဆိုသည့် အတိုင်း အနာရောဂါကိုကြည့်၍ မိမိတို့ဉာဏ်စွမ်းရှိသမျှ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့်ကုသကြရသည်။
မှော်ဆရာနှင့် ပယောဂဆရာကားမထူးခြား၊ ပညာကိုစွဲ၍ မှော်ဆရာ၊ကုသသောအနာ ကိုစွဲ၍ ပယောဂဆရာဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။
မှော်ပညာကား ထွက်ရပ်ပေါက်ဝိဇ္ဇာများကို အစွဲပြု၍ လည်းကောင်း၊နတ်များကိုအစွဲပြု၍လည်းကောင်း၊ဂိုဏ်းဂဏ အများအပြားပင်ရှိသည်။
မှော်ပညာဖြင့် မှော်သွင်းထားသူကို မှော်ဆရာခေါ်သည်။
မှော်သွင်းရာ၌ အာဏာပိုင်ဆရာက မှော်သွင်းမည့်တပည့်အား ကျင့်ဝတ်တစ်ပါးတည်သည်၊ နှစ်ပါးသုံးပါးတည်သည်၊ ဂတိပြုသစ္စာခံစေ၍နတ်ချစ်သော ဆေး သို့မဟုတ်အင်း၊ စမစသည်တို့ကိုရေး၍တိုက်သည်။
နောက်တပည့်အား မှော်ပညာနှင့်သက်ဆိုင်သောနတ်များ ကိုပေးအပ်ပြီးသောအခါကိစ္စပြီး၍ မှော်ဆရာဖြစ်သွားသည်။
ဆေးကုသောအခါ အာဏာပိုင်ဆရာကပေးထားသော ဆေးဖြင့် သို့မဟုတ် ပေးအပ်ထားသောနတ်များအကူအညီဖြင့်ကုသသည်။
သို့ရာတွင်မှော်ပညာမှာဂိုဏ်းဂဏအများ အပြားရှိလျက် ကုသနည်းလည်းအများအပြားရှိသည်။
မှော်ဆရာကား ပုစ္ဆန်းခေါ်နတ်ဝင်ဖြစ်သည်။
ယခုပြဆိုအပ်သော ဆရာများသည်ပင် ဘုရင်မင်းမြတ်က၊ သို့မဟုတ်အစိုးရက ကြည်ညိုလေးစားသဖြင့် ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးမြို့စားရွာစား အဖြစ်ချီး မြှောက်သောအခါ သမားတော်ဖြစ်လာသည်။
မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်အခါက ဆရာဇီဝကသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကြီးရှင် ဗိမ္ဗိသာရမင်း ကြီး၏သမားတော်ဖြစ်၏။
ဆေးကုသရာ၌ သူမတူအောင် ကျွမ်းကျင်လိမ်မာ၏။
ကံကြောင့်ဖြစ်သောအနာကို ချန်လှပ်၍ ကြွင်းသော အနာဟူသမျှကို ဆေးတစ်ကြိမ်ပေးကာမျှဖြင့် ပျောက်ကင်း၏။
တစ်နေ့သောအခါ ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး ၏မြင်းသရိုက်အနာကို ကုသရာပျောက်ကင်းသဖြင့်မင်းကြီးက ဆရာဇီဝကအားနှစ်သက်သောနေရာ၊ ဘိုးတော်တို့ အမွေဖြစ်သောသရက် ဥယျာဉ်၊ တစ်နှစ်လျှင်အခွန် တစ်သိန်းရသော မြို့ရွာနှင့်အသုံးအဆောင်တို့ကို ပေး၍ ချီးမြှောက်တော်မူ၏။
ဆရာဇီဝက သည်ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာ တော်တို့၏အလုပ်အကျွေး သမားတော်လည်း ဖြစ်သည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ်နိပါတ်တော်သိဝိဇာတ်၌ ဆေးဆရာ သိဝိကသည် သိဝိမင်းကြီး၏သမားတော်ဖြစ်၏။
ဆေးကု သရာ၌ကျွမ်းကျင်လိမ်မာ၏။
တစ်နေ့သောအခါ သိဝိမင်း ကြီးသည် မျက်မမြင်အလှူခံပုဏ္ဏားအားမျက်စိတော်နှစ်လုံးကို လှူလိုသဖြင့် ဆေးဆရာသိဝိကကိုခေါ်၍ မျက်စိတော်တို့ကို ထုတ်စေ၏။
ဆရာသိဝိကသည်ထားဖြင့်ခွဲစိတ်၍မထုတ် ဘဲ ဆေးရည်ဆေးမှုန့်တို့ဖြင့်ကြာညိုလက်ကိုသုတ် လိမ်းပြီးလျှင် မျက်စိအတွင်းသို့သွင်း၍ မျက်စိပတ်ပတ်လည်လာ သောအခါမျက်စဉ်းခတ်ပြန်၍ အပြင်သို့ထွက်လာသောအခါမှ လက်ဖြင့်ယူကာ မျက်ကြော တို့ကိုဖြတ်ပြီးလျှင် မင်းကြီး လက်တော်သို့ထည့်၍လှူစေသည်။
ဤသို့လျှင် သိဝိမင်းကြီးနှင့် ဗိမ္မိသာရမင်းကြီးတို့၌ သမားတော်များရှိသကဲ့သို့ရှေး ရှေးမင်း တို့၌လည်း သမားတော်များရှိ၏ဟု ယူဆထိုက်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း တကောင်းခေတ်၊ တကောင်းပြည် ဇမ္ပူဒီပဓဇရာဇာမင်းလက်ထက် ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်ထောင် ခြောက်ဆယ် ပေးရာဝယ် ဟူးရားနှင့်ဆေးသမားများ ပါဝင်သဖြင့် သမားတော်ရှိကြောင်းသိရသည်။
ပုဂံခေတ်ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းစော လက်ထက်မှစ၍ နရသီဟပတေ့ (တရုတ်ပြေး) မင်းလက်ထက်တိုင်အောင်ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညိုတို့ မင်းအဆက်ဆက် ၌ရှိလာသည်ကို ထောက်သဖြင့် သမားတော်များ ရှိကြောင်းသိရသည်။
(ဤ၌ဟူးရားဖြူကား ပုဏ္ဏား သမားတော်ဖြစ်၍ ဟူးရားညိုကား မြန်မာသမားတော်ဖြစ်သည်။
) စစ်ကိုင်း၊ ပင်းယခေတ၊် အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင် ခေတ်တို့၌လည်း သမားတော်များရှိသည် ဟုယူဆထိုက်သည်။
အထောက် အထား ကား အရည်းကြီးများနှင့်ပွဲကျောုင်း ဘုန်းကြီးများသည် နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာနှင့်ဆေးပညာ စသည်တို့ကို သင်ကြား ပေးကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်ထိုအခါက ဗေဒင်ပညာနှင့် ဆေးပညာကျောင်းများရှိကြောင်းထင်ရှားသည်။
ဆေးပညာသင်ကြားရာ၌လည်း အနည်းဆုံး လေးငါးနှစ်သင်ကြားမှတတ်မြောက်၍ ဆရာကောင်း သမားကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
သင်ကြားသောပညာကား ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း ၊ပိဏ္ဍောဆေး၊ ဓာတ်စာ၊ နက္ခတ်ဗေဒင်၊ ရာသီဥတု စသည်တို့ကိုပြဆိုထားသော ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ကျမ်းများဖြစ်သည်။
အချို့သင်ကြားသော ပညာကား မှော်၊ ပယောဂ၊ အင်းအိုင်၊ ခါးလှည့်၊ လက်ဖွဲ့၊ ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရားစသည်တို့ဖြစ်၏။
ကျမ်းစာသင်ကြားရုံနှင့်မပြီး သေး၊ ကုထုံးအမျိုးမျိုးတို့ကို ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သည့်ဆေးဆရာကြီးတို့နောက်က ဆေးအိတ်ကိုလွယ်၍ လိုက်ကာ လူနာစမ်းသပ်နည်း၊ ကုသနည်းတို့ကိုလည်းလက်တွေ့သင်ကြားရပြန်၏။
ထိုသို့ သင်ကြားမှ ဆရာကောင်းသမား ကောင်းဖြစ်နိ်ုင်သည်။
မင်းတုန်းမင်းနှင့်သီပေါမင်း လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ဆေးပညာမှာအထွတ်အထိ်ပ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် သမားတော်များသည်ပိုမိုထင်ရှားလာ၏။
ဘုရင်မင်းမြတ်ခန့်ထားသော သမားတော်ဖြစ်ရန်မလွယ်ကူချေ။
အလွန်တတ် မြောက်ကျွမ်းကျင်၍ ကျော်စောသော ဆရာများကိုသာ ရွေးချယ်ကာ သမားတော်အဖြစ် ခန့်ထား တော်မူသည်။
ခန့်ထား ရာ၌- (၁)သမားတော်ကြီးများမျိုးရိုးဖြစ်ရမည်။
(၂)လူနာ့ထံတွင် စာတွေ့ကိုယ်တွေ့ တတ်မြောက် ကြောင်း ထင်ရှားပြနိုင်စေရမည်။
(၃)သုံးဦးမှ ကိုးဦးအထိပါဝင်သော ဘုရင့် သမားတော်အဖွဲ့မှပြုလုပ်သော စာမေးပွဲအောင်မြင်နိုင်စေရမည်။
ဟူ၍အင်္ဂါသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံစေရမည်။
ယင်းအင်္ဂါသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံသော်လည်း (၁)အတွင်းဝန်၊ (၂)ရွှေတိုက်ဝန်၊ (၃)သံ တော်ဆင့်မင်း၊ (၄)စာရေးတော်ကြီး၊ (၅)ဝန်ထောက်မင်း၊ ဤအရာရှိကြီးငါးဦးတို့က ထောက်ခံသူ ဖြစ်ရမည်။
ဤ ဆိုအပ်ပြီးသော အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံသောသူတို့ကိုသာ ဘုရင်မင်းမြတ်က သမားတော်အဖြစ် ခန့်ထားတော်မူသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ် ခန့်ထားခြင်းခံရသူများကသာ သမား အမည်၏နောက်ကတော်တပ်၍'သမားတော်'ဟု အခေါ်ခံရ သည်။
ထို့ပြင်'နေမျိုးဘိသက္ကရာဇာ'၊ 'မင်းထင်ဘိသက္ကရာဇာ'၊ 'မဟာဘိသက္ကရာဇာ'စသော ဘွဲ့များကိုရကြ၏။
အဆင့်အတန်း အလိုက်မြို့ရွာများကိုလည်းအပိုင်စားကြရ၏။
ယင်းမြို့ရွာမှ ထွက်သော အခွန်ဘဏ္ဍာများကိုလခအဖြစ်ရကြ၏။
မင်းတုန်းမင်းနှင့်သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်ရောက်မှသာ လခကြေးငွေပေးခြင်းကိုစတင်ပြုလုပ်တော်မူ၏။
ထို့ပြင် သမားတော်တို့သည် နန်းတွင်း၌ပြုလုပ်သော ပွဲလမ်းသဘင် မင်းခမ်းမင်းနားသို့ကြွရောက်ရန် ဘိတ်ခေါ်ခြင်းကိုခံကြရသည်။
မင်းခမ်းမင်းနားသို့သွားသောအခါ မှူးကြီးမတ်ကြီးတို့ ဝတ်ဆင်သကဲ့သို့ မိမိတို့အဆင့်အတန်းအလိုက် ပေးထားသော ခေါင်းပေါင်းဖြူဖော့လုံးနှင့်အင်္ကျီရှည်ကြီးများကိုဝတ်ဆင်ကြ ရ၏။
ဘုရင်မင်းမြတ်ရှေ့တော်သို့လည်း အတားအဆီး မရှိဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ကြ၏။
တိုင်းသူပြည်သားတို့က သမားတော်ဟုခွဲခြားသိနိုင်ရန် ရွှေမြိတ်ပါရှိသောကတ္တီပါ ဆေး လွယ်အိတ်ကိုလွယ်ကြရ၏။
သမားတော်တို့တာဝန် ဝတ်တရားတွင် စစ်တိုက်ရာသို့လိုက်ပါ၍ မကျန်းမမာသောစစ် သည်တော်နှင့်ဒဏ်ရာရရှိသော စစ်သည်တော်တို့ကိုဆေးကုသကြ ရသော တာဝန်ဝတ်တရားလည်းပါ၏။
ထိုအတွက် အချို့ဆေးသမားတို့သည် သမားတော်အလုပ်ကိုမလုပ်လိုကြကုန်။
အနည်းငယ်သာဓကပြရလျှင်မိတ္ထိလာမြို့ ဆရာဦးထွန်းဘော်သည် ရှေးဦးစွာငြင်းပယ်၏။
နောက် မိတ္ထိီလာဝန် ကတိုက်တွန်းဖန်များသဖြင့် အစိုးရအသိအမှတ် ပြုရန်အတွက် လျှောက်ထားရန်သဘောတူလိုက်၏။
ဦးထွန်းဘော်အား ဆရာထူး၊ ဆရာမိတ်တို့က စစ်ဆေးပြီးလျှင် (၁)နာရီအတွင်းဝန်၊ (၂)ရွှေတိုက်ဝန် (၃)သံတော်ဆင့်ဦလှဘူး၊ (၄)ကင်းစဉ်ဝန်ထောက်ဦးစံငြိမ်း၊ (၅)စာရေးတော်ကြီးဦးမှန်း၊ ဤအရာရှိကြီးငါးဦးတို့ ထပ်မံစစ်ဆေး ထောက်ခံချက်ဖြင့် သမားတော်အဖြစ်ခံယူရသည်။
ထို့ပြင်မန္တလေးမြို့ နန်းတော်တောင်ဘက် ဟော်ကန်ရပ်နေ ဦးဝက်နှင့်ရန်နင်ဝင်းအတွင်းတွင် ဦးအုန်းခိုင်တို့သည် မြို့ဝန်ဦးသာအိုးကထောက်ခံသော်လည်း သမားတော်မလုပ်လိုကြောင်းငြင်းပယ်ကြသည်။
ထို့ပြင် မန္တလေးမြို့နန်းတော် တောင်ဘက်မင်္ဂလာဈေးရပ်နေ ဦးဘေညိုသည် မြို့ဝန်ဦးပေစိထောက်ခံချက်ဖြင့် ဆရာထူး၊ ဆရာမိတ်၊ ဆရာလှတို့ စစ်ဆေးပြီးလျှင် (၁)အတွင်းဝန်ဦးစံငြိမ်း၊ (၂)ရွှေတိုက်ဝန်ဦးလှဘူး၊ (၃ ) သံတော်ဆင့်ဦးဘိုးမင်းကြီး၊ (၄)မကွေးမြို့ စားဝန်ထောက်မင်း၊ (၅)စာရေးတော်ကြီး ဦးဘေလှိုင်ဖြူ၊ ဤအရာရှိကြီးငါးဦးတို့ ထပ်မံစစ်ဆေးထောက်ခံချက်ဖြင့် သမားတော်အဖြစ်ခံယူရသည်။
အထူးအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဝန်များကိုသာ အသိအမှတ်ပြု၏။
တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာများကိုပါ အသိအမှတ်ပြုခြင်းမရှိတော့ပေ။
ယခုလွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိ်ုင်ငံ အစိုးရခေတ်၌ကား တိုင်းရင်းမြန်မာဆေးပညာကို ချီးမြှောက် အားပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အက်ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းပြီး အက်ဥပဒေအရစီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:ဆေးကျမ်း။
အဖိုသတ္တဝါများတွင် ဦးခေါင်း၌ အလွန်လှပသောဦးချိုပါရှိသည်။
အသီးအရွက်သာစားသော စားမြုံ့ ပြန်သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းသည်အင်အားကြီး မားသော ကျား၊ ခြင်္သေ့စသည့်သားရဲတိရစ္ဆာန်နှင့် ရန်သူများ၏ဘေးရန်မှလွတ်ကင်းရန် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြေးလွှားသွားနိုင်သောကြောင့် ဒရယ်၊ ချေ၊ စိုင်၊ ဆတ် တို့ကဲ့သို့ပင် ခြေမြန် သတ္တဝါဟုခေါ်သည်။
သမင်သည် ဆတ် ထက်ကိုယ်လုံး ကိုယ်ထည်သွယ်သည်။
သမင်အမသည် ကိုယ်လုံးပို၍သေးသည်။
ပခုံးမှ အမြင့် လေးပေခန့်ရှိသည်။
ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်စသော တိရစ္ဆာန်တို့၌ ကဲ့သို့ဦးချိုပါသော်လည်း သမင်ဦးချိုသည် ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်ဦးချို မျိုးမဟုတ်ဘဲ အခက်အတက်တို့နှင့်လှပသော ဦးချို မျိုးဖြစ်သည်။
အခက်အတက်များ နှစ်ခုမှရှစ်ခု အထိ ပါတတ်သည်။
ဦးချိုအလျား ၄၂ လက်မခန့်ရှိတတ်သည်။
ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်တို့၏ဦးချိုသည် နှစ်စဉ်အသစ်လဲလေ့မရှိ သော်လည်း သမင်ဦးချိုသည် နှစ်စဉ်အသစ်လဲရစမြဲဖြစ်သည်။
နှစ်ခါလည်သားအရွယ်တွင် ချိုစပေါက်၍ ခုနှစ်နှစ်သားအရွယ် တွင်စုံစုံလင်လင်ပြည့်ပြည့်ဝဝ ပေါက်သည်။
ဆတ်၊ ဒရယ် စသည်တို့၏ဦးချိုတို့ထက် ဘေးမှကြည့်လျှင် ပိုဝိုင်းနေသကဲ့ သို့ထင်ရသည်။
ချိုသည် ဩဂုတ်လ လယ်တွင်စ၍လဲတတ်သည်။
အစွမ်းကုန်ပြည့်ပြည့်ဝဝ ပြန်ဖြစ်ရန်အတွက်ရက်သတ္တပတ် ၁ဝ ပတ်မှ လေးလအထိကြာ တတ်သည်။
ဦးချိုလဲချိန်တွင်သမင်များသည် အပြင်သို့ထွက်၍ ကျက်စား လေ့မရှိဘဲ တောနက်ထဲ၌ခိုအောင်းနေလေ့ ရှိတတ်ကြသည်။
ဦးချိုများအသစ်လဲနေသည့်အခါတွင် ပေါက်ကာစ ဦးချိုကလေးများကို ကတ္တီပါကဲ့သို့နူးညံ့သောအရေတစ်မျိုး ကဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။
ထိုအရေကလေးသည် အလွန် နူးညံ့လှသည်ဖြစ်ရာ အတန်ငယ်မျှ ထိခိုက်မိရုံနှင့်သွေးထွက် တတ်လေသည်။
ထို့ကြောင့်ပင်ဤအခါအမျိုးတွင် သမင်သည် လှည့်လည်သွားလာခြင်းမပြုဘဲ တစ်နေရာရာတွင် ခိုအောင်း နေလေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင်အချိန်အတန်ကြာလျှင် ဦးချိုများသည်မူလအတိုင်း ပြန်လည်မာကျော လာလေသည်။
သမင်သည်ကောင်းစွာ အရွယ်မရောက်မချင်း၊ နှစ်တိုင်း နှစ်တိုင်းဦးချိုတွင် အကိုင်းအခက်ကလေးများ ထပ်လောင်း ပေါက်ပွားတတ်သည်ဖြစ်ရာ သမင်၏ဦးချိုအကိုင်းအခက်များ ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုသမင်၏အသက် အရွယ်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
များသောအားဖြင့်သမင်ဟူသမျှသည် သစ်ရွက်၊သစ်ညွန့်၊သစ်ညှောက်၊ မြက်ပင်စသည်တို့နှင့်တကွရေညှိ၊ အရည်ရွှမ်းသော အပင်၊ အသီးစသည်တို့ကို အမှီပြုစားသောက်အသက်မွေးကြလေသည်။
ယင်းတို့ကိုယဉ်ပါးအောင်လည်း လွယ်ကူစွာပင်ပြုလုပ်သင်ကြားနိုင်သည်။
သမင်ငယ်ကလေးများသည် ပုံပန်းအားဖြင့် မိဘဖြစ်သော သမင်တို့နှင့်တူညီသော်လည်း ကိုယ်ပေါ်၌အပြောက်အစင်း အကြားများဖြစ်လျက်ရှိတတ်သည်။
သမင်မွှေးသည် သိပ်သိပ်သည်းသည်းမရှိ၊ ပါး၍အနည်းငယ်ကြမ်းသည်။
သမင်ဖို၏ အရောင်သည် သမင်မ၏ အရောင်ထက်ပိုရင့်သည်။
ယင်းတို့သည်ရာသီဥတုအလိုက်လည်း အမွှေးအရောင်ပြောင်းတတ်သေးသည်။
အေးသည့်ရာသီတွင်အမွှေးရောင်ရင့်၍ နွေရာသီ တွင်အရောင်ဖျော့ကာ ဝါညိုညိုအရောင် ဖြစ်လာသည်။
သမင်တို့သည် တစ်သားလျှင် တစ်ကောင်သာ ပေါက်လေ့ရှိသည်။
အထူးသဖြင့်အောက်တိုဘာလတွင်ပေါက်တတ်သည်။
အမြီးဖြူသမင်သည် တစ်ကောင်မှသုံးကောင်အထိ အများဆုံးပေါက်သည်။
သမင်သည်များသောအားဖြင့် ထူထက်သော သစ်တောနှင့်တောင်မြင့်များတွင် နေလေ့မရှိချေ။
တောစပ်ခြုံကွယ်တွင် လှည့်လည်ကျက်စား တတ်သည်။
အကောင်အနည်းငယ်သာအုပ်ဖွဲ့နေတတ်သည်။
နေအေးချိန် နံနက်နှင့်ညနေစောင်း တွင်းသာအစာအလို့ငှာထွက်၍ နေ့လယ်နေပူချိန်တွင်အရိပ်ခိုနေတတ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ညဉ့်ဘက်တွင် ထွက်၍ လယ်ယာများ၌ဝင်ရောက်စားသောက်တတ်သည်။
တိရစ္ဆာန်ဗေဒပညာရှင်အသီးသီးသည် သမင်အမျိုးအစား ကိုခွဲခြားရာ၌ များစွာအယူဝါဒကွဲပြားကြသည်။
သို့ သော်လည်း အဓိကအားဖြင့်အစုနှစ်စုမျှသာ ခွဲခြားမှတ်သားရန်လိုလေသည်။
ပထမအစုတွင်အာရှတိုက် ဟိမဝန္တာ စသောတောတောင် ဒေသများ၌ တွေ့မြင်ရသော ကတိုးသမင်တစ်မျိုးတည်းသာ ပါရှိသည်။
ဤအာရှတိုက်ကတိုးသမင် မျိုးသည် ဦးချိုမရှိသည်သာမက ထင်ရှားသော ကတိုးဂလင်းများ ပါရှိလေသည်။
ယင်းကတိုးသမင်များကို ကတိုးကောင်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။
ဒုတိယအစုကြီးတွင်မူ ကျန်သောသမင် အားလုံးပါရှိ၏။
ဤဒုတိယသမင်မျိုးကို ဩစတြေးလျတိုက်၊ နယူးဇီလန်ကျွန်း၊ အာဖရိကတောင်ပိုင်းဒေသနှင့် မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းများမှလွဲ၍ မည်သည့်အရပ်တွင်မဆို နေရာမရွေး တွေ့ရှိရတတ်သည်။
သမပိုင်းဒေသများရှိ သမင် များသည် အပူပိုင်းဒေသရှိသမင်တို့ထက် အရွယ်အစား တွင်သော်လည်းကောင်း၊ အလှအပအသွင်ပြင်တွင်သော်လည်း ကောင်း၊ များစွာသာလွန်သည်။
သို့သော်လည်း သမပိုင်းဒေသရှိသမင်များထက်မညံ့လှသော အပူပိုင်းသမင်မျိုးလည်း ရှိပေသေးသည်။
ထိုသမင်မျိုးမှာ အိန္ဒိယနှင့်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများတွင် ရှိတတ်သည့် အက်ဇစ်ခေါ် သမင်ပြောက်မျိုးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သမင်အသီးသီးအနက် အတွေ့ရအများဆုံးသော သမင်မျိုးမှာ ဗာဂျင်းနီးယား ခေါ် အမြီးဖြူသမင် မျိုးဖြစ်၏။
၁၇၈၄ ခုနှစ်က ဗာဂျင်းနီးယားပြည်နယ်မှ သတ်ဖြတ်ဖမ်းမိသော ယင်းသမင်မျိုးကို ပထမဆုံးနမူနာ မျိုး ခွဲနိုင်သည်ကိုအစွဲပြု၍ ဗာဂျင်းနီးယားဟုခေါ်သည်။
ယင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဒဲလဝဲယား၊ဩရိဂန်၊နီဗားဒ၊ ကာလီဖိုးနီးယားစသော ပြည်နယ်တို့မှလွဲလျှင်နေရာမရွေး အနှံ့အပြားတွေ့ ရတတ်သည်။
ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ထို ဗာဂျင်းနီးယားအမြီးဖြူသမင်မျိုးကိုပင် ဆတ် ဟူ၍ ခေါ်မှတ်မှားနေကြ၏။
အကယ်စင်စစ် ဗာဂျင်းနီးယားအမြီးဖြူသမင်မျိုး၏ အမြီးမှာ အောက်ဘက်ပိုင်းနှင့်အစွန်းအနားနေရာများတွင် ဆွတ်ဆွတ် ဖြူလျက်ရှိသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက် တွင်အမြီးနက် သမင်မျိုးဟူ၍ ပင်သီးသန့်ရှိသေး၏။
တရုတ်နိုင်ငံ၌ တွေ့ရတတ်သော ရေသမင်များသည် ဦးချိုဟူ၍မပါ ရှိဘဲရှည်လျားသောအစွယ်သာပါရှိသည်။
ရေစပ်မြစ်ကမ်းနဖူးတို့၌ ပုန်း၍နေတတ် သည်။
တင်ပါးဆုံတစ်ဝိုက်တွင် အမွှေးဖြူကွက်များ ပါရှိသည်။
စိတ်လက်အေးချမ်းငြိမ်သက်စွာနေသည့်အခါတွင် ယင်းအမွှေးအားလုံးမှာစုနေသော် လည်းထိတ်လန့်သည့်အခါ ထိုအမွှေးများသည် ပြန့်ကား၍ ထွက်လာတတ်သော ထူးဆန်းသည့် ဂျပန်စီကာသမင်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ယင်းသမင်မျိုးကို မန်ချူးရီးယားပြည်၌တွေ့နိုင်သည်။
အခြား ထင်ရှားသောသမင်မျိုးများမှာ နှင်းဖုန်းသော အအေးပိုင်း ဇုန်ဒေသ၌ တွေ့ရတတ်သည့် တန်းဒြသမင်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်အတွေ့များသော ကဲရီးဗူးသမင် တို့ဖြစ်သည်။
ကဲရီးဗူးသမင်သည် လှည်းဆွဲရန်နှင့်နို့အလို့ငှာ အလွန် အသုံးဝင်သောသမင်မျိုးဖြစ်သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်သည် သမင်မျိုးတို့ပေါက်ဖွားရာ ပင်ရင်းဒေသဟုဆိုသည်။
ရှေးအခါကအမေရိကတိုက်တွင် နေရာမရွေးတွေ့ရှိရသော ဝါ့ပတိခေါ်သမင်ကြီးမျိုးသည် ထွားကြိုင်းကြီးမားလှသည်ဖြစ်ရာ တစ်ခါတစ်ရံငါးပေပင် ကျော်တတ်လေသည်။
ထိုသမင်ကြီးမျိုးသည်အမဲပစ်သူတို့ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် မျိုးဆက်ပပျောက် လုမတတ်တိမ်ကောသွားလေပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် ရှေးအခါက သမင်အလွန်ပေါသော်လည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင်အမျိုး တိမ်လု နီးနီး နည်းပါးလျက်ရှိသည်။
သမင်သည်တောစပ်၌တွေ့ရတတ်ရုံမက ယဉ်လည်းယဉ်လွယ်သဖြင့် အဖမ်းရလွယ်မှုကြောင့် အမျိုးတုံး လွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဘုရားလောင်းသုဝဏ္ဏသာမသည် သမင်နှစ်ကောင်ကို တစ်ပေါင်းတည်းပြုပြီးလျှင် ထိုသမင် နှစ်စီးတို့၏ ကျောက်ကုန်းထက်၌ သောက်ရေအိုးကိုတင်၍ အမိအဖတို့ကိုလုပ်ကျွေးရန် ရေခပ်ဆင်းလေ့ ရှိကြောင်း သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်ကြီး၌ ပါရှိသည်ကိုထောက်လျှင်သမင်မျိုး တို့သည်ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ ကပင် အလွန်ယဉ်လွယ်သော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ကြောင်းသိသာသည်။
ယခုအခါမြန်မာနိုင်ငံ၌ သမင်များကိုမသတ်ဖြတ်ရန် အစိုးရကတားမြစ်ထားသဖြင့် အကောင်ရေတိုးလာသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်အကောင်ရေ ၂၅ဝဝ မှ ၃ဝဝဝ ထက်မပိုသေးကြောင်းဖြင့် သစ်တောဌာနမှအဆိုရှိသည်။
သမင်သားရေကိုမြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွှေမျက်ပါးလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
သို့ရာတွင် အများအပြားလိုသောပစ္စည်းမဟုတ်သဖြင့် စီးပွားရေး အလို့ငှာသမင်များကို ဖမ်းယူသတ်ဖြတ်ခြင်းမရှိချေ။
သမင် သားကိုစားလျှင် သမင်ကွက်ခေါ် အရေပြားရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်တတ်သည်ဟု အများကအယူရှိကြသဖြင့် လူတိုင်းမစားကြ သောကြောင့် ယင်းကိုအသားအလို့ငှာသတ်ဖြတ်သူနည်းပြီးလျှင် အပျော်ထမ်းတောလိုက်ရင်း ဖမ်းယူသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရမှုသာရှိလေသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝထိန်းသိမ်းမှုအဖွဲ့ကြီး၏ညီလာခံ၌ မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမင် အကောင်ရေစာရင်းကိုတင်ပြရာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ သမင်မျိုး တိမ်ကောမည်ကို စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေမရှိတော့ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ပါဏဗေဒအလို အရ ဇီဝမျိုးခွဲခြားခြင်းနှင့် အမျိုးအနွယ်များ ပြင်ပကိုယ်ခန္ဓာ သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ ဆက်နွယ်မှု ကိုယ်ခန္ဓာ အတွင်းပိုင်း သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ ဆက်နွယ်မှု ကိုးကား ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ ပုသိမ်မြစ်ဝ၏ တောင်ဘက်တွင် ကျွန်းကလေးများအတော်အသင့်ရှိရာ နဂရသာဂီကျွန်း (ခေါ်)ဟိုင်းကြီးကျွန်းနှင့် ဒိုင်းမွန်းကျွန်း(ခေါ်)သမီးလှကျွန်းတို့သည် ထင်ရှားသောကျွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
သမီးလှကျွန်းကို လိပ်ကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သမီးလှကျွန်းသည် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ ၁၂-မိုင် ကွာဝေးသည်။
ပုသိမ်မြို့နှင့် မိုင် ၈၀ ကွာဝေးသည်။
သမီးလှကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် မှန်ကူကွက် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံသားတို့ကဒိုင်းမွန်းကျွန်း သို့မဟုတ် စိန်ကျွန်းဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
ကျွန်း၏အတိအကျ တည်နေရာမှ မြောက်ဘက်လတ္တီတွဒ် ၁၅ံ ၅၁ ၃ဝနှင့်အရှေ့ဘက်လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ၁၈ ၄၅ တွင်ဖြစ်သည်။
ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှတောင်ဘက် ၈ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
သမီးလှကျွန်း၏တောင်ဘက်စူးစူးတွင် မီးပြတိုက်တည်ထား သောအယ်ဂူအာဒါကျောက်တန်းတည်ရှိရာ ပုသိမ်ကမ်းခြေနှင့် ထိုအယ်ဂူအာဒါမီးပြတိုက် (ယခုပုသိမ်မီးပြတိုက်)၊ အကြားတွင် သမီးလှကျွန်းကဗဟိုကဲ့သို့ တည်ရှိနေလေသည်။
သမီးလှကျွန်းတွင်လည်း မီးပြတိုက်ရှိသည်။
သမီးလှကျွန်းသည် စတုရန်းတစ်မိုင်ခန့်ကျယ်ဝန်း၍ အစဉ်စိမ်းလန်းစိုပြည်သော သစ်ပင်ချုံနွယ်တို့ဖြင့်ပိတ်ဖုံးလျက်ရှိသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက ဤကျွန်းပေါ်၌ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးဌာနငယ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ် ထားရှိသည်။
မြန်မာပြည်မကြီးမှကပ္ပလီကျွန်းသို့ ဆက်သွယ်ပြောကြား လိုသည့်အခါ ထိုကြိုးမဲ့ကြေးနန်းရုံမှတစ် ဆင့်ပြောရလေသည်။
ပုသိမ်မြို့နှင့်လည်းကြေးနန်းအဆက်အသွယ်ရှိလေသည်။
ဤကျွန်း၌ အုန်းပင်အနည်းငယ်သာ ပေါက်ရောက်သည်။
ကျွန်းပတ်လည်၌ လိပ်များဥလေ့ရှိသဖြင့် လိပ်ဥများ ထွက်သောကြောင့် သမီးလှကျွန်းကို လိပ်ကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာလှေသမားများက သမီးလှ ကျွန်း၌ နတ်ကြီးသည်ဟုယုံကြည်ကြသည်။
ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းအနီးသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်း သောစကားများကို မပြောဝံ့ကြချေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ။
Calophyllum polyanthum သရဖီပင်သည် ပုန်းညက်ပင်နှင့်မျိုးတူဖြစ်၍ ဂတ်တီဖာရီ(Guttiferae; ယခုအခါတွင် Calophyllaceae) မျိုးရင်း၌ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည် အားဖြင့်ကယ်လိုဖိုင်လမ်စပက်တေဗီ (Calophyllum spectabile; ယခုအခါတွင် Calophyllum tacamahacaHassler M. (2019). World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World (version Nov 2018). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., DeWalt R.E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019 . Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. .Calophyllum spectabile Willd. (Plants of the World Online). Retrieved 16 December 2019) ဟုခေါ်သည်လည်းရှိသည်။
ကယ်လိုဖိုင်လမ်ပိုလီယန်သွမ်(Calophyllum polyanthum)ဟု ခေါ်သည်လည်းရှိသည်။
ကယ်လိုဖိုင်လမ်ကွန်စတယ်ရိုင်(Calophyllum kunstleri; ယခုအခါတွင် Calophyllum rigidumCalophyllum kunstleri King (Plants of the World Online). Retrieved 16 December 2019)ဟု ခေါ်သည်လည်းရှိသည်။
ပူအိုက်သောရာသီဥတုရှိသည့်ဒေသများတွင် မူလပေါက်ရောက်ခဲ့သောအပင်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌တနင်္သာရီတိုင်း အမြဲစိမ်းတောများတွင် အများအပြားပေါက်ရောက် သည်။
ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီအရ မှာ သရဖီဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းသည်သုရာဘိသဒ္ဒါမှဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
သုရာဘိသဒ္ဒါပါဌ်တွင် ဥသရကျေ၍သရဘီဟုခေါ်တွင်လာရာမှသရဖီဟုရေးသားခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။
တောင်ပုန်းညက် ပင်ဟုလည်း ယူဆရန်ရှိကြောင်းဖော်ပြထားလေသည်။
သရဖီပင်သည် ပုန်းညက်ပင်နှင့်အနေအထားတူသည်။
ပင်စည်ဖြောင့်မတ်၍ အမြင့်ပေ ၇ဝ မှ ၈ဝ အထိရှိ ပြီးလျှင်လုံးပတ်ခုနစ်ပေခန့်ရှိသည်။
အရွက်များသည် ပုန်းညက်အရွက်ကဲ့သို့ ချောမွတ်ပြောင်လက်သည်။
အလျားလေး လက်မမှခြောက်လက်မအထိရှိသည်။
ပုန်းညက်ရွက်ကဲ့သို့ပင် ထူ၍သားရေကဲ့သို့မာကျောပြီးလျှင်အနားညီသည်။
ရှည်ရှည်ဝိုင်းဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ပုန်းညက်ရွက်နည်းတူ အလယ်အကြောမမှအကြောငယ်များ ထင်ရှားစွာ ယှဉ်ပြိုင်ထွက်ပေါ်နေသည်။
ပုန်းညက်နှင့်ခြားနားသော အခြားအချက်တစ်ရပ်မှာ အပွင့်ပွင့်ပုံ မတူခြင်းဖြစ်သည်။
ပုန်းညက်ကဲ့သို့အခိုင်လိုက်မပွင့်ဘဲ အကိုင်းအခက်များမှအပွင့်ကလေးများတစ်ပွင့်ချင်းထွက်ပွင့်သည်။
အပွင့်ညှာတံ တို၍အပွင့်ကြဲသည်။
အပွင့် ကလေးများသည် ကံ့ကော်ပွင့်အသေးစားကလေးများနှင့်ဆင်ဆင်တူ၍ ဝတ်ဆံအဝါရောင်ရှိသော အဖြူပွင့်ကလေးများဖြစ်သည်။
သင်းပျံ့သောရနံ့ရှိသည်။
ဇေယျရန္တမိတ်ဆို 'ဆောင်းဘုံဌာနေ'ချီရတုတွင်ဖွဲ့နွဲ့သကဲ့သို့ 'ဝတ်ဆံရွှေခဲ၊ပုလဲချပ်စီ'ထားသည့်နှယ်လှပယဉ်ကျေးသော သရဖီပန်းကလေးများကို အမျိုးသမီးတို့ပန်ဆင်ရန် နှစ်သက်ကြသည်။
တပေါင်းလအခါ သမယ၌ သရဖီပန်းများဖူးပွင့်ကြလေရာ ရှေးမြန်မာစာဆိုကြီးများသည် တပေါင်းလရာသီဘွဲ့များ၌ သရဖီပန်းအကြောင်းကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုကြသည်။
အမျိုးသမီးစာဆိုတော် မယ်ခွေ၏ဆဲ့နှစ်ရာသီ အဲချင်း ၁၂ပုဒ်အနက်တပေါင်းလဘွဲ့၌ - နွေဦးမှတိမ်ခ၊ တောတောင်တလီ၊ မှိုင်းဝေရီနှင့်၊ ကတ္တီပါပေါင်း၊ ရွက်သစ်ကယ်လောင်း၊ ရွက်ဟောင်းပျံလို့၊ ခက်ရံမှဝေဝေ၊ အင်ကြင်းသရဖီ၊ ပန်းစုံစီနှင့်၊ သိင်္ဂီရောင်သွေး၊ ကြိုင်ကြိုင်ငယ်မွှေးလို့၊ ငှက်ကျေးငယ်ခြွေသည်၊ တောင်လေပြေ မုန် တိုင်းနှင့်၊ရေလှိုင်းသံတိုး ....'ဟုစပ်ဆိုခဲ့၏။
စာဆိုတော်ကြီးဦးမင်း၏ တပေါင်းလဘွဲ့လေးချိုးတွင်မူ ယခေါင်စဉ်ရှည် သဲစေတီတည်မြဲမို့၊ ရှစ်မည်က မြူချည်လျှင်၊ သရဖီရွှေလိုဝင်းလို|၊အင်ကြင်းသန္တာညွန့်တို့၊ဖူးကွန့်ကိုက်လှယ် ....ဟူ၍ သရဖီပန်းကလေးများ၏ ထင်ပေါ်သော ဝတ်ဆံအဝါရောင်ကို ရွှေရောင်နှင့်ခိုင်းနှိုင်းစပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
သရဖီပင်၏အသားသည်ညို၏။
အတော်အသင့်မာသည်။
အကြောအမျှင်များ သိပ်သည်းလျက် ပြုပြင်ရလွယ်သောသစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။
သရဖီသားကိုသာမန်နည်းဖြင့်အခြောက်ခံ၍ အသားသေ အောင်ပြုလျှင် ကောက်ကွေးတတ်သောကြောင့် ပေါင်းဖိုတွင်အခြောက်ခံမှသာလျှင် သစ်ကောင်းရနိုင်သည်။
သရဖီသားကိုလှေစပ်ခြင်း၊ အိမ်ဆောက်ခြင်း၊ လှေရွက်တိုင်၊ လှည်းထမ်းပိုးစသည်တို့ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ပန်းတကာခေါ် သရဖီတစ်မျိုးရှိသေးလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ။
thumb|ရွှေပါရမီကိုရှေး အိန္ဒိယ, 9th-10 ရာစုနှစ်. ရှေးမြန်မာမင်းများ၏ အဆင်တန်ဆာတောများအနက်သရ ဖူသည် မကိုဋ်တော်ကဲ့သို့ဦးခေါငိးတော်နှင့်ဆိုင်သည့်အဆင်တန်ဆာ ဟု အချို့ကဆိုကြ၍ အချို့ကမူလည်ရွဲရင်လွှမ်းတန်ဆာမျိုးဖြစ်သည် ်ဟု ယူဆကြသည်။
ရာဇောဝါဒမေတ္တာစာ၊ သမန္တစက္ခုဒီပနီကျမ်း စသည်တို့ကိုပြုစုတော် ်မူခဲ့သော မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော်ဘုရား ကြီးကပါရမီတော်ခန်းပျို့ အဖြေကျမ်းတွင် ဤသို့ဆိုတော်မူခဲ့သည်။
'သရဖူကို ယခုအခါပညာရှိတို့သည် ဦးခေါင်းတန်ဆာအဝင်သွင်း၍ မကိုဋ်ဘောင်း၊ဦးပေါင်းဦးရစ်ကဲ့သို့ပျို့ကဗျာလင်္ကာရတုစပ်ဆိုကြ၏။
စာဟောင်းစာတမ်းမတွေဖူးချေ။
ဦးခေါင်းတန်ဆာမှာလည်း ဘောင်း၊ မကိုဋ်၊ သင်း ကျစ်ဟူ၍သုံးပါးကိုသာတွေ့ဖူးသည်။
သရဖူနှင့်တကွ ွလေးပါးဟူ၍စာဟောင်း စာတမ်းမတွေ့ဘူးချေ။
ရှေးဆရာတို့ပျို့က ဗျာတို့၌လည်း ဦးခေါင်းတန်ဆာ၌ တိုက်ရိုက်ထိထိစပ်သည်ကိုမ တွေ့၊ လည်ရွဲရင်လွှမ်းတန်ဆာ၌သာ ရောရှက်၍စပ်သည်ကိုတွေ့ဖူး ချေသည်။
ဘုံခန်းတွင် ဗီရဏီနတ်သမီး၏အခြွေအရံတို့ဝတ်ဆင် ဟန်ကိုပြရာ၌ 'ရောင်မောင်းပြက်ပြက်၊ဘယက်သရဖူ၊ရွှေခြူသင်တိုင်း၊ ဘယ်နှင့်ခိုင်း၍နှိုင်းရှာပလိမ့်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝေဠရိယနတ်သား ဆင်ဝတ်ဟန် တွင်'မြနားဍောင်းလည်း၊မြက်ကောင်းပြည့် ထူ၊သရဖူ တန်ဆာ၊လည်မှာစလွယ်၊ ဆယ့်ကိုးသွယ်သား၊ ရှုဖွယ်ရောင်ချက် ၊ဗြွံ့အမျက်ထက်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ဝင်လစေမူ၊ ရွက်ထီးဖြူ၍၊ သရဖူလည်မှာ၊ တန်ဆာချစ်ဖွယ်၊ ဘယက်သွယ်နှင့်စံပယ်တင့်မြတ်၊ လွတ်ကြီးလွတ်ကို'ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ရွှေဗိမာန်ရှင်နတ်သား၏ အခြွေအရံနတ်သမီးမောင်းမတို့ဆင်ဟန် တို့ကိုဆိုရာ၌ 'တင့်တယ် ်မွေ့လျော်။
ခြွေရံတော်ကို၊မြော်လတုံလည်း၊ တပုံတည်းလျှင်၊စုလည်း ယကင်၊ စီအင်ပြောက်ကွက်၊ ဘယက်သရဖူ ၊ရွှေခြူသင်တိုင်း၊ဆိုင်း ရာရိုင်းလျှင်'စဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်လင်္ကာတွင်ဘူရိဒတ် ်နဂါးမင်းကို နဂါးမတို့ဆင်ယင်၍ခစားဟန်ပြရာ၌ 'ညီလာခစား၊ ထံပါးမကွေ၊ ကိုယ်ကြပ်နေလျက်၊ ရွှေကွန်ယက်နှင့်၊ဘယက်သရဖူ၊ ရွှေခြူရင်လွှမ်း၊ရွှေခြည်မွမ်း၍' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ဤသို့စသည်ဖြင့် ရင်လွှမ်းတန်ဆာ၊ လည်ရွဲတန်ဆာစသည်တို့နှင့် အနိီးအပါးပြု၍ စပ်သည်။
ဆုတောင်းခန်းတွင်'ဆန်းကြယ်မွမ်းသား၊ရင်လွှမ်းရွှေခြူ၊သရဖူမကိုဋ်၊ ဦးစိုက်ပန်းခက်၊ ကွက်ရရွတ်တည်း၊ လက်လက်ငြိသား'ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဂ္ဃစိုးခန်းတွင် 'သုံးမြှောင့်မျက်ရံ၊ ကြာဝတ်ဆံနှင့်၊ အလျှံပြောင်ပြောင်၊ထိပ်ခေါင်လူလူ၊သရဖူတပ်တပ်၊ နပန်ယပ်လည်း' ဟူ၍ လည်းကောင်းဤသို့စသည်ဖြင့် ရင်လွှမ်းတန်ဆာအနီးအပါး ၌စပ်သည်။
တိုက်ရိုက်အားဖြင့် ဦးခေါင်းတန်ဆာဖြစ်ကြောင်းကိုမသိ သာလွန်းရှိသည်။
ယင်းသို့ မုံရွေးဆရာတော် ဘုရားကြီး ကိုးကားပြဆိုခဲ့သည်များကို အထောက်အထားပြုသော် သက္ကရာဇ် ၈ဝဝကျော်ခန့်အင်းဝခေတ ်အတွင်းကပေါ်သော စာဟောင်းစာတမ်းများအရ သရဖူကိုလည်ရွဲရင် လွမ်းတန်ဆာနှင့်တွဲ၍ တစ်မျိုး၊ဦးခေါင်းတန်ဆာဖြစ်သောမကိုဋ်နှင့် တွဲ၍တစ်ဖုံ နှစ်မျိုးနှစ်ဖုံတွေ့ရှိရသောကြောင့် မည်သည့်အဆင်တန် ်ဆာ မျိုးဖြစ်သည်ကိုအတိအကျယူဆရန် ခက်လေသည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်း၌မူ ဘောင်းတော်ဆောင်အကြောင်းပြဆိုရာတွင်ဘောင်း တော်၊ သရဖူတော်၊ မကိုဋ်တော်၊ပတ္တမြားဘောင်းတော်၊ နဝရတ် ်ဘောင်းတော်၊ ရွှေသားဘောင်းတော်•များကိုခေါက်တုံပြင်ဆင်ထား ရာဖြစ်၍ ဘောင်းတော်ဆောင်ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြောင်းဖြင့်ဆိုသည်။
ဘောင်းတော်၊မကိုဋ်တော်စသော ဦးခေါင်းတော်တန်ဆာများတွင် သရဖူတော်ကိုထည့်၍ပြထားသည်ကိုထောက်သော် ထိုခေတ်၌သရဖူ တော်သည်မကိုဋ်တော် ဘောင်းတော်တို့ကဲ့သို့ ဦးခေါင်းတန်ဆာဖြစ် ်ကြောင်းသိသာသည်။
ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်များရုံး ပညာရေးဌာနစာရေးကြီးဦးစံဘက မန္တလေးမြို့တောင်ငူ ကိုးခရိုင်ဝန်မင်း၊ မင်းကြီး မဟာမင်းထင်ရာဇာ ထံ မကိုဋ်တော်၊ သရဖူတော်၊ဥက္ကဋ္ဌ်တော်၊ စည်းပုံတော်၊ ဥသျှောင် တော်များအကြောင်းလျှောက်ထားမေးမြန်းသဖြင့် ဖြေကြားချက်တွင် သရဖူတော်သည်ဘုရင်မင်းဧကရာဇ်မှတစ်ပါး အခြားသူတို့မဆင်ရ သောဦးခေါင်းတန်ဆာမျိုးဖြစ်ကြောင်း ပုံဖြင့်သေချာစွာရေးဆွဲဖော်ပြ ဖြေဆိုခဲ့လေသည်။