kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
Curium သည် မာကျော၊ ကျွတ်ဆတ်၍ ငွေရောင်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အခန်းတွင်းအပူချိန်၌ ခြောက်သွေ့သော လေထုထဲတွင် တစ်ဖြေးဖြေးအရောင်မှေးမှိန် သွားနိုင်သည်။
နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများတွင် ပလူတိုနီယမ် (plutonium) နှင့် အမာရီဆီယမ် (americium) အိုင်ဆိုတုပ် (isotopes) များမှ နျူထရွန်များကို အဆင့်ဆင့်ဖမ်းယူခြင်းဖြစ်စဉ်မှတဆင့် Curium ကိုဖန်တီးထုတ်ယူနိုင်သည်။
၎င်းသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု ပိုများသော၊ အလူမီနီယမ်ထက် အီလက်ထရွန် အပေါင်းကိန်းပိုများသော၊ ဓာတုဓာတ်ပြုမှု အားကောင်းသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
Curium ၏ ဒြပ်ပေါင်းတချို့သည် ထင်ရှားသိမြင်နိုင်သည်။
(ဥပမာ- ဖလူအိုရိုက်ဒ် (Fluorides) ပါဝင်သောဓာတ်ပေါင်းများကဲ့သို့) ကျူရီယမ်သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယားတွင် americium နောက်တွင်တည်ရှိသော်လည်း americium ဒြပ်စင်အား မတွေ့ရှိနိုင်သေးမှီကတည်းက ၎င်းကိုတွေ့ရှိခဲ့ပြီးသားဖြစ်သည်။
ဓာတ်ခွဲခန်းမှသာ ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည့် တတိယမြောက် ဒြပ်စင်အဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဘားကလေး(Berkekey) ဓာတ်ရောင်ခြည်ဓာတ်ခွဲခန်း၌ ၆ဝလက်မ ဒြပ်မှုန်အရှိန်မြင့်စက်(60-inch cyclotron) အတွင်း ဟီလီယမ် (helium) အိုင်ယွန်းအား ပလူတိုနီယမ် (239Pu) နှင့်တိုက်ခိုက်စေခြင်းဖြင့် ကျူရီယမ်ကိုစတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထိုရလဒ်ကဲ့သို့ပင် ၁၉၄၄ တွင် ချီကာဂိုမြို့ သတ္တုဗေဒ ဓာတ်ခွဲခန်း၌ Glenn, James နှင့် Ghiorso တို့က ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် Curium ဒြပ်စင်အဖြစ် အတည်ပြုသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ သည်။
၎င်း၏ ပထမဆုံးအိုင်ဆိုတုပ်(isotope) ဖြစ်သည့် 242Cm ၏ သိသာထင်ရှားသော ပမာဏ ၃၀ မီလီဂရမ် ကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် California တက္ကသိုလ် ဘားကလေး ဓာတ်ခွဲခန်း၌ Werner နှင့် Perlman တို့က ဟိုက်ဒရောဆိုက်ပုံစံအဖြစ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် GdF3 ဒြပ်ပေါင်းနှင့် အရွယ်အစားပမာဏ တူညီသော CmF3 ဒြပ်ပေါင်း မိုက်ခရိုဂရမ်ခန့်အရွယ်အစားများ၏ ဆွဲငင်နိုင်သောသံလိုက်သတ္တိကို Crane, Wallmann နှင့် Cunningham တို့ကရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ထိုသိပ္ပံပညာရှင်များကပင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် Curium ဒြပ်စင်၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အတည်ပြု ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း Curium-၂၄၂ နှင့် Curium-၂၂၄ တို့ကို အာကာသဆိုင်ရာအစီစဉ်များတွင် သာမီအိုနစ်(thermionic) နှင့် သာမိုအီလက်ထရစ် (thermoelectric) စွမ်းအင်မျိုးဆက်များ ကဲ့သို့သော အပူရရှိနိုင်သည့် အရင်း အမြစ်တစ်ခုဖြစ်အသုံးပြုသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ Curiumသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ပင်ကိုသဘာဝအတိုင်းပေါ်ပေါက်နိုင်သော်လည်း မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင် သေးငယ်သော ပမာဏသာရှိနိုင်သည်။
neptunium နှင့် plutonium တို့၏ အက်တမ်များထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ် အတိုင်းပင် ယူရေနီယမ်ပါဝင်သော အနည်အနှစ်များမှ အချို့သော Curium အက်တမ်များကိုထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ Curium ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ရေသောက်ခြင်း၊ အစာစားခြင်း၊ အသက်ရှူခြင်းဖြင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။
အစားအစာမှတဆင့် အစာအိမ်နှင့် အူများက curium ကိုစုပ်ယူခြင်း (သို့မဟုတ်) အခြားသောဖြစ်စဉ်များမှလည်း curium များ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း စုပုံလာနိုင်သည်။
မျိုချမိပြီးနောက် curium အများစုသည် သွေးလည်ပတ်မှုလမ်းကြောင်းထဲသို့မရာက်ပဲ ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ခန္ဓာကိုယ်မှ ပြန်ထွက်သွားသည်။
၀.၀၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ သွေးစီးကြောင်းထဲရောက်ရှိသည်။
သွေးစီးကြောင်းထဲမှ curium ၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း ခန့်သည် အသည်းထဲကိုရောက်သွားပြီး နှစ် ၂၀ ခန့်မျှ half-life အနေဖြင့် ကျန်ရှိနေပြီးနောက် ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အရိုးထဲတွင် နှစ် ၅၀ ခန့် ကျန်နေနိုင်သည်။
ကျန်ရှိနေသော အများဆုံး ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အညစ်ကြေးများအဖြစ် စွန့်ထုတ်လိုက်သည်။
Curium ဒြပ်စင် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းသို့ရောက်ရှိလျှင် ကျန်းမာရေးအရ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သို့ရာတွင် “မ”ကိန်း အိုင်ဆိုတုပ် Curium များသည် ပြင်ပတွင် အန္တရာယ်အနည်းငယ်သာ ပေးနိုင်သည်။
ဥပမာ Curium-243, Curium-245 နှင့် Curium-247 တို့ဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် အစားအစာနှင့်ရေများတွင် curium များပါဝင်နိုင်ပြီး ရှူသွင်းလိုက်သော ဖုန်မှုန့်များထဲတွင်လည်း curium များပါဝင်နိုင်သည်။
Curium ကို အခြားသောနည်းလမ်းများထက် ရှူရှိုက်မိခြင်းမှ ခန္ဒာကိုယ်အတွင်းသို့ ပိုမိုရောက်ရှိနိုင်သည်။
အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ Curium ပါဝင်သော ဖုန်မှုန့်များရှူရှိုက် မိသောအခါ ၎င်းကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ရောက်ရှိစေသည်။
အဓိကသက်ရောက်မှု အနေဖြင့် အိုင်းယွန်းဓာတ်ရောင်ခြည်များကို ထုတ်လွတ်သောကြောင့် curium isotopes များသည် အရိုးများ၏ မျက်နှာပြင်တွင် ရောက်ရှိတွယ်ကပ်လာခြင်းကြောင့် အရိုးပွရောဂါကိုဖြစ်စေသည်။
ကြွက်များအတွင်း curium-242, curium-244 တို့ကို ဆေးထိုးစမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် အရိုးကင်ဆာနှင့် အသည်းကင်ဆာရောဂါ များကိုဖြစ်ပွားစေနိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ စ၍ ကမ္ဘာတစ်ခွင်တွင် လေထုထဲ၌နျူကလီးယား စမ်းသပ်မှူများမှတဆင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ Curium ဓာတ်ငွေ့များ အများဆုံးရောက်ရှိလာကြသည်။
မတော်တဆ ဖြစ်မှူများနှင့် လက်နက်များမှထွက်သော ယင်းဓာတ်ငွေ့များကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှူများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
Curium သည် ပျော်ဝင်မှုဂုဏ်သတ္တိ အနည်းငယ်သာ ရှိသည့်အပြင် မြေသားတွင် စွဲမြဲစွာ ပါဝင်နေတက်သည်။
သဲဆန်သော မြေများတွင် Curium ၏ ပြင်းအားမှာ၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် မြေအောက်ရေတွင်ရှိသော Curium ၏ ပြင်းအားထက် အဆ ၄၀၀၀ ပိုမိုများသည်။
ယင်း၏ပြင်းအားမှာ ရွံ့မြေကဲ့သို့သောမြေတွင် အဆ ၁၈၀၀၀ ထက်ပင်ပိုပါဝင်တက်သည်။
ဘာကီလီယမ် (Berkelium) သည် ရေဒီယို သတ္တိကြွမှုရှိသော အက်တီနိုက်အုပ်စု (Actinides) ဝင် သတ္တုဖြစ်သည်။
ငွေရောင်အဆင်းရှိပြီး များစွာသော ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ် ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်နိုင်သည်။
၎င်းသည် အောက်ဆီဂျင်၊ ရေငွေ့ နှင့် အက်စစ်များတွင် ဝင်ရောက်ပေါင်းစပ်နိုင်ပြီး၊ အယ်လကာလီများထဲတွင် ဝင်ရောက်ပေါင်းစပ်ခြင်းမရှိပါ။
ဘာကီလီယမ်အား ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် (Berkeley) တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီးႇ၊ ယင်းကိုအစွဲပြုကာ ဘာကီလီယမ် ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အက်တီနိုက်အုပ်စုတွင် ရှစ်ခုမြောက်ဒြပ်စင်ဖြစ်သော ဘာကီလီယမ်အား ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် သိပ္ပံပညာရှင်များဖြစ်ကြသော Thompson, Albert Ghiorso , Glenn Seaborg တို့မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မီလီဂရမ် အနည်းငယ်မျှသော 241Am နှင့် ဟီလီယမ် အိုင်းယွန်းတို့အား စိုက်ကလိုထရွန် (cyclotron) ရိုက်ခတ်ခြင်းအားဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
မူရင်းအိုင်ဆိုတုပ်မှာ243Bk ဖြစ်ပြီး သက်တမ်းဝက် ၄.၅ နာရီခန့်ရှိသည်။
၎င်း၏ အိုင်ဆိုတုပ် ၁ဝမျိုးမှာ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
သက်တမ်းဝက် ၃၁၄ ရက် ရှိသော 249Bk ၏ သွင်ပြင် ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ဘာကီလီယမ် အိုင်ဆိုတုပ်များအား ချိန်တွယ်နိုင်သော ပမာဏအထိ ကောင်းစွာရရှိစေသည်။
ထို့ကြောင့် ယင်းအိုင်ဆိုတုပ်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအား ပိုမိုတိကျ များပြားစွာ သိရှိနိုင်သည်။
သန့်စင်သော ဘာကီလီယမ်ဒြပ်ပေါင်း (ဘာကီလီယမ်ကလိုရိုဒ်) အား ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဘာကီလီယမ်အား ငွေရောင် သတ္တုအသွင်ဟု ထင်ရသော်လည်း ၎င်းအားဒြပ်စင်အသွင်ဖြင့် မပြုလုပ်နိုင်ပေ။
အားပျော့သော သတ္တုအက်စစ်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည့်အပြင် လေ (သို့) အောက်ဆီဂျင်နှင့်လည်း မြင့်မားသောအပူချိန်တွင် အလွယ်တကူပေါင်းစပ် (ဓာတ်တိုး) နိုင်ပြီး အောက်ဆိုဒ် ကိုထုတ်လွှတ်သည်။
(၎င်း၏ အမျိုးမျိုးသော ဒြပ်ပေါင်းများအား ခွဲခြားရန်အတွက် X-ray diffraction method ကိုအသုံးပြုပါသည်။
) အခြားသော အက်တီနိုက်ဒြပ်စင်များကဲ့သို့ပင် ဘာကီလီယမ်သည် အရိုးစုစနစ်တွင် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။
ရှားပါးခြင်းကြောင့် ဘာကီလီယမ်အား စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာများတွင် အသုံးမပြုနိုင်ပေ။
အသုံးပြုခြင်း ဘာကီလီယမ်၏ လက်တွေ့ကျသော အသုံးပြုမှုများမှာ မရှိသေးပေ။
သဘာဝတွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ တွေ့ရှိပြီးသော အိုင်ဆိုတုပ် ၁၀ မျိုးမှာ ရေဒီယိုသတ္တိကြွကြသည်။
ဘာကီလီယမ်အား သဘာဝအတိုင်း ကမ္ဘာပေါ် တွင် မတွေ့ရှိရပေ။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ဘာကီလီယမ်သည် ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် သဘာဝအတိုင်း ရှိမနေနိုင်သောကြောင့် သက်ရှိများအတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုနည်းပါး ပါသည်။
သို့သော်လည်း ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် လူများဖန်တီးထားသော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဘာကီလီယမ် အိုင်ဆိုတုပ်များမှာ ကိုင်တွယ်သူများအား ထိခိုက်စေသည်။
နျူကလိယား သိပ္ပံနည်းပညာ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာ စသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ရေဒီယို သတ္တိကြွမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။
မျက်စိနှင့်မမြင်နိုင်သော ရောင်ခြည်များသည် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများနှင့် အစားအသောက်များမှတစ်ဆင့် သက်ရှိများ၏ ခန္ဓာထဲကို ဝင်ရောက်ပြီး ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဘာကီလီယမ်ကြောင့် သက်ရှိများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆဲလ်များအား (gene) ပျက်စီးစေသည့်အပြင် မျိုးဆက်များ ဆက်လက် ဖြစ်ထွန်းခြင်းမရှိတော့ပဲ မျိုးပွားဆဲလ်များကို သေဆုံးစေနိုင်သည်။
အားပျော့သော ရောင်ခြည် ထိတွေ့မှုသည်ပင် အမျိုးမျိုးသော ကင်ဆာရောဂါများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ယင်းကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများရှိနေသော်လည်း ရောင်စဉ်ထိခိုက်စေခြင်းအရင်းအမြစ်နှင့် ထိတွေ့ရခြင်းအကြောင်းခြင်းရာတို့အား တိတိကျကျ ဖော်ထုတ် နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
ဆင့်ပွားကူးစက်စေခြင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကိုသာ ခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။
တစ်နည်းအားဖြင့် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးပွားလာသော ထုတ်လုပ်မှုစွမ်းရည်များကို ရပ်ဆိုင်းစေရုံမျှသာရှိသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ ဘာကီလီယမ်အား သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုမရှိသဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုနည်းပါး ပါသည်။
ကယ်လီဖိုနီယမ် သည် အက်တီနိုက် (Actinide) အုပ်စုဝင် ရေဒီယို သတ္တိကြွ သတ္ထုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် လေ၊ ရေနွေးငွေ့၊ အက်ဆစ်တို့နှင့်သာ အလွယ်တကူ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး ဘေ့စ်နှင့် အလွယ်တကူ ဓာတ်မပြုနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဓာတ်တိုး၊ ဓာတ်လျှော့ မလွယ်သော သတ္ထုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ၎င်းကို ယနေ့အချိန်ထိ သီးသန့်ပုံစံ အနေအထားဖြင့် မတွေ့ရသေးပါ။
ကယ်လီဖိုနီယမ်ကို ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သဘာ၀ အနေအထားအရ တွေ့ရခြင်းမရှိပါ။
ယူရေနီယမ်သတ္ထု မှခြောက်ခုမြောက် ပြောင်းလဲလာသော ကာလီဖိုနီယမ်ကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုနီးယား တက္ကသိုလ်မှ သုတေသနပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသော Stanley G. Thompson, Kenneth Street, Jr., Albert Ghiorso နှင့် Glenn T. Seaborg တို့က ခြောက်ဆယ်လက်မ ဘာကလေဆိုင်ကလိုထရွန်စက် (Berkeley 60-inch cyclotron) ဖြင့်ကျူရီယမ်[242Cm] ကို သုံးဆယ့်ငါး မီလီ အီလက်ထရွန်ဗို့ ရှိသော အာလ်ဖာ အမှုန်ဖြင့် ရိုက်ခြင်းအားဖြင့် ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။
242Cm96 + 4He2 → 245Cf98 +1n0 ထိုသုတေသန ပညာရှင်များကပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ကယ်လီဖိုနီးယား ပြည်နယ်နှင့် ကယ်လီဖိုနီးယား တက္ကသိုလ်ကို အစွဲပြု၍ ကယ်လီဖိုနီယမ် (Califonium-Cf)ဟု အမည် ပေးခဲ့ကြသည်။
ကယ်လီဖိုနီယမ်သည် ပျော်ရည်ထဲတွင်သာ အဖိုအိုင်ယန် [Cf (III) ] အနေဖြင့် တည်မြဲနိုင်သော်လည်း အခြားမည်သည့် အခြေနေတွင်မျှ တည်မြဲနိုင်ခြင်း မရှိပါ။
249Cf သည် 249Bk ဘီတာ အမှုန်ထွက်ခြင်း [beta decay ] အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
249Cf ထက် လေးသော အသွင်ကွဲပုံစံများ [250Cf ၊ 251Cf ၊ 252Cf ] ကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် 249Cf ကို နျူထရွန်ုရိုက်ခြင်းအားဖြင့် ထုတ်ယူပါသည်။
ကယ်လီဖိုနီယမ်ကို စမ်းသပ်ရာတွင် ၎င်း၏ ထုထည်ပမာဏ များများ သုံးမှသာလျှင် စမ်းသပ်နိုင်သည်။
ကယ်လိဖိုနီယမ် ၂၅၂ [252Cf ] သည် အလွန်ပင် နျူထရွန်ထွက်အား ကောင်းလှပါသည်။
၎င်း၏ပမာဏ တစ်မိုက်ခရို ဂရမ်လျှင်ပင် တစ်မိနစ်အတွင်း နျူထရွန် သန်းပေါင်း တစ်ရာ့ခုနစ်ဆယ် ထွက်နိုင်သည်။
သက်ရှိများကို များစွာ ဒုက္ခပေးနိုင်သောကြောင့် ကယ်လီဖိုနီယမ်ကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် လုံခြုံစိတ်ချရသော အကာကွယ် ပစ္စည်းများဖြင့် အထူးဂရုပြု ကိုင်တွယ် သင့်ပါသည်။
အသုံးပြုခြင်း ကယ်လီဖိုနီယမ်သည် နျူထရွန်များစွာ ထုတ်ပေးနိုင်သောကြောင့် ၎င်းကို နေရာ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။
ရေနံတွင်းများ၌ ရေလွှာ၊ ဆီလွှာ စမ်းသပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။
ရွှေ၊ ငွေ သတ္ထုများကို စွမ်းအင်မြှင့်ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ရာ၌ သင့်တော်သော နျူထရွန်ရင်းမြစ်ပစ္စည်း အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
O.R.N.L (Oak Ridge National Laboratory) အမေရိကန် အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်းမှ တစ်မီလီဂရမ်လျှင် ဆယ်ဒေါ်လာတန် 252Cf ရောင်းရန်အတွက် ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။
၁၉၆၅ ခုနစ် မေလတွင် ၆၃ မီလီဂရမ်ကျော်ကို ထုတ်လုပ် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
ကယ်လီဖိုနီယမ် ၂၅၂ ကို supernovae ခေါ် ကြသည်။
လင်းလက် တောက်ပခြင်းနှင့် တူသော ပေါက်ကွဲခြင်းဖြင့် ကယ်လီဖိုနီယမ်၂၅၂ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲခြင်း ထုတ်ယူနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့် ထားကြသည်။
ကယ်လီဖိုနီယမ်ကို ကင်ဆာရောဂါ ကုရာတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
ထို့အပြင် ကယ်လီဖိုနီယမ်ကို တွင်းထွက်ပစ္စည်း စမ်းသပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ် ကုသခြင်းများတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ ကယ်လီဖိုနီယမ်၂၅၂ သည် နျူထရွန်ထွက်အား အလွန် အားကောင်းပါသည်။
ကယ်လီဖိုနီ ယမ်သည် ရေဒီယို သတ္တိကြွအား အလွန်ကောင်းသည်။
သေးငယ်သော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းပင်လျှင် လေထု၊ မြေဆီလွှာ၊ သမုဒ္ဒရာ၊ ပင်လယ်၊ သုံးစွဲရေ စသည်တို့မှ တဆင့် သက်ရှိ၊ သက်မဲ့ အားလုံးဆီသို့ပျံ့နှံ့ သွားနိုင်သည်။
ထိုမှတဆင့် လူသားနှင့် အခြား သတ္တဝါအားလုံး ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဘေးဒုက္ခများ ခံစားကြရသည်။
ရေဒီယို သတ္တိကြွ ဆိုးကျိုးသည် ထိတွေ့သူ၏ ဘဝ တစ်လျှောက်လုံး သာမက သူ၏ နောက်နောင် မျိုးဆက်များ ထိအောင်ပင် ဆိုးကျိုးများ ခံစားရသည်။
ရေဒီယို သတ္တိကြွအား နိမ့်သည်ဖြစ်စေ ထိတွေ့ ပြီးသည့်နောက်တွင် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်နိုင်သည်။
၎င်းသည် အထိခံထားရသူ တစ်ဦး တစ်ယောက်တည်း သာမဟုတ်ဘဲ နောက်နောင် မျိုးဆက်များထိအောင်ပင် ကင်ဆာရောဂါအမျိုးမျိုး၊ သွေးကင်ဆာ၊ ကြီးထွားမှုကို ရပ်တန့်စေခြင်း၊ ခြေလက်အင်္ဂါများ ပုံပျက်ပန်းပျက် ဖြစ်စေခြင်း၊ မျိုးဆက် ယူရန်အတွက် ပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထိုကဲ့သို့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ရခြင်းသည် ရေဒီယိုသတ္တိ အဖျားအနား ထိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ် စံနှုန်းအထိ ထိရောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရခြင်း ဆိုသည်ကို တိကျစွာ သက်သေ ပြနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။
ထိုသို့ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဘေးဒုက္ခ ဆိုးကျိုးများသည် ရေဒီယို သတ္တိကြွ ဓာတ်ရောင်ခြည် သင့်ခြင်းကြောင့် ဟုသာ တွက်ချက် ယူဆနိုင်သော်လည်း ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု မဆိုးရွားစေရန်နှင့် ဆက်လက်မထိစေ နိုင်ရန်သာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
ရေဒီယို သတ္တိကြွခြင်းသည် မျိုးဆက်ယူရန် အတွက် အလွန်ပင် အခက်အခဲ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှု အခြေအနေ ကယ်လီဖိုနီယမ် ၂၅၂ သည် နျူထရွန်ထွက်အား အလွန်ကောင်းသောကြောင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အလွန် အားကောင်းလှပါသည်။
၎င်းရေဒီယို သတ္တိကြွမှုသည် လူသားမျိုးဆက်များကို သာမကပဲ အခြားသက်ရှိအားလုံး ကိုလည်း ကင်ဆာ ရောဂါအမျိုးမျိုး၊ သွေးကင်ဆာ၊ ကြီးထွားမှုကို ရပ်တန့်စေခြင်း၊ ခြေလက်အင်္ဂါများ ပုံစံပျက်စေခြင်း နှင့် မျိုးပွားမှုအတွက် ပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရေဒီယို သတ္တိကြွခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများသည် အထိခံရသူ တစ်ဦး တစ်ယောက်တည်းသာ မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ နောက်နောင် မျိုးဆက်များ အထိပင် ဒုက္ခ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အိုင်စ်တိုင်နီယမ် () သည် အသနိုက်စီးရီးတွင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်တခုလည်းဖြစ်သည်။
အိုင်စ်တိုင်နီယမ် သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော သတ္တုဖြစ်သည်။
၎င်းကို အောက်စီဂျင်၊ ရေနွေးငွေ့ နှင့် အက်စ်ဆစ်များဖြင့် ဖျက်စီးနိူင်သော်လည်း အယ်လ်ကာလီများဖြင့် မဖျက်စီးနိူင်ပေ။
အိုင်စ်တိုင်နီယမ် ကို အယ်လ်ဘတ် အိုင်စ်တိုင်း (Albert Einstein) အား ဂုဏ်ပြု ပေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သသည်။
အိုင်စ်တိုင်နီယမ်သည် atomic number မြင့်မားသော elements များထဲတွင် အဆင့်(၇)ရှိသည်။
(၁၉၅၂) ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် Berkeley တက္ကသိုလ်၊ ကယ်လ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ Albert Ghiorso နှင့် G.R. Choppin ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့တို့မှ Los Alamos မြို့၌ အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
(၁၉၅၂) ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နျူးကလီးယားလက်နက်မှ စမ်းသပ်မှုမှ အပျက်အစီး အစအနများကို စစ်ဆေးမှုမှ Einsteinium isotope (253Es) ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
(253Es) ၏ သက်တမ်းဝက်မှာ 20.5 days ဖြစ်သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် isotope 253 ၏လုံလောက်သော ပမာဏကို (သာမန်မျက်လုံးဖြင့် မြင်နိုင်သောအရွယ်) ရရှိရန် အိုင်စ်တိုင်နီယမ်ကို ထုတ်လုပ်သည်။
၎င်း isotope 253 သည် 0.01mg အလေးချိန်ရှိပြီး ညီမျှမှုရှိအောင် တိုင်းတာ ပြုလုပ်ထားသည်။
၎င်းသတ္တုမှ Mendelevium(Md) သတ္တုဒြပ်စင်ကို ရရှိရန် အသုံးပြုကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အိုင်စ်တိုင်နီယမ်ကို Oak Ridge National ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်လည်းထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
အိုင်စ်တိုနီယမ် 3 mg အလေးချိန်ခန့် ရရှိစေရန် လေးနှစ်ကျော်ကြာ ရောင်စဉ်ဖြာထွက်စေခြင်း နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပလူတိုနီယမ် အိုင်ဆိုတုပ်၏ ၁ ကီလိုဂရမ် ပမာဏကို ဓာတုဆိုင်ရာ ခွဲခြာနည်းဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
အိုင်စ်တီင်နီယမ်၏ isotopes ၁၄ ခုသည် သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏သက်တမ်းဝက်မှာ နှစ်စက္ကန့်(အိုင်ဆိုတုပ် ၂၅၇) မှ ၄၇၁ ရက် ( ရှိသော (အိုင်ဆိုတုပ် ၂၅၂) ထိ ကြာမြင့်ကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း အိုင်စ်တိုင်နီယမ်၏ အသုံးချပြုခြင်းကို လက်ရှိအချိန်၌ တွင်ကျယ်စွာ မတွေ့ရသေးပေ။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ လက်ရှိအချိန်၌ အိုင်စ်တီင်နီယမ်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိရသေးသော်လည်း နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများတွင် မသိမသာ ပါဝင်ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။
ကျန်းမာရေးအပေါ်သက်ရောက်မှုများ အိုင်စ်တိုင်နီယမ် (Einsteinium) သည် သဘာဝကျကျ မဖြစ်ပွားသေးသည့်အပြင် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင် အလွှာတွင်လည်း မတွေ့ရှိသေးပေ။
ထို့ကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကျရောက်နိူင်သော အန္တရာယ် မရှိသေးဟု ဆိုရသော်လည်း ၎င်းဒြပ်စင်မှ ရောင်စဉ်ထုတ်လွှတ်ခြင်းများကိုမူ ကာကွယ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများ သဘာဝတွင် အိုင်စ်တီင်နီယမ်(Einsteinium)ကို မတွေ့ရှိရသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့်ဆိုင်သော အန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်မှု အခြေအနေမရှိသေးပေ။
မိုတိုရိုလာ အယ်လ် ၇ ဖုန်း ယနေ့ခေတ်အခါတွင် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းသည် စီးပွားရေးအတွက်သာမက လူမှုဆက်သွယ်ရေးအရပါ တိုင်းပြည်တိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍအဖြစ်ရှိနေပါသည်။
နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်နိုင်သော ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများသည် တိုင်းပြည်တိုင်းတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းအဖြစ် ချမှတ်ကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များက တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကြိုးဖုန်း(လိုင်းဖုန်း)များဖြစ်ခဲ့သည်။
ကြိုးဖုန်းများသည် တပ်ဆင်ခနှင့် အသုံးပြုခ ဈေးကြီးသည်ဟုဆိုရပေမည်။
ဧရိယာအကွာအဝေးနေရာများကြောင့် ကြိုးဖုန်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများမှာ တိုးပွားလာသော လူဦးရေများအတွက် လွယ်ကူအဆင်ပြေမှု ရာနှုန်းပြည့် မရှိနိုင်ခဲ့ပေ။
မကြာသေးသည့်နှစ်အနည်းငယ်ခန့်က တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသော ကြိုးမဲ့နည်းပညာကြောင့် ကြိုးမဲ့ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများသည် လူဦးရေအားလုံးထံရောက်ရှိနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဆက်သွယ်မှု မြန်ဆန်ခြင်း၊ ကြိုးဖုန်းထက် အဖိုးနှုန်းသက်သာခြင်းစသည့် အားသာချက်တို့ရှိသည်။
ကြိုးမဲ့ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများ၊ Wi-Fi ၊ WiMAX နှင့် meshed wireless networks တို့ပါဝင်သည်။
ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းသည် လူဦးရေအားလုံးအတွက် အဆင်ပြေလွယ်ကူမှု ရှိသည်ဆိုသော်လည်း အာရှပစိဖိတ်ဒေသနေရာများတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားက အခက်အခဲအတားအဆီးအနည်းငယ်ဖြစ်နေသည်။
ဒေသတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် လုပ်ဆောင်နေကြသူများက ထိုအခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် services နှင့် applications များကို အောင်မြင်စေပြီးဆက်သွယ်မှုအဆောင်အအုံအောင်မြင်စေရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။
ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာများ ယခင့်ယခင်ကဖုန်းများသည် ရွှေ့ပြောင်းရ ခက်ခဲသည်။
ယနေ့ခေတ်အချိန်တွင် အသုံးပြုနေကြသော ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာများမှာ Near Field Communications (NFC)၊ Bluetooth ၊ DECT၊ mobile phones ၊ Wi-Fi ၊ WiMAX ၊ High Altitude Platforms နှင့် satellite telephone networks စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိလေသည်။
တစ်မျိုးစီသည် သတ်မှတ်ထားသောဈေးကွက်အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်လုပ်ထားသည်။
တိုးတက်ခေတ်မီလာသော ခေတ်ကာလတွင် လူသားတိုင်း၏ လိုအပ်ချက်များအားလုံးကို ပြည့်မီနိုင်ရန်အတွက် တစ်မျိုးတည်းသောနည်းပညာဖြင့် မလုံလောက်နိုင်ပေ။
လိုအပ်ချက်အပေါ်မူတည်ပြီး အသင့်လျော်ဆုံးသော နည်းပညာများကို ပူးပေါင်းကာ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် တိုးတက်အောင်မြင်မှုများ ရရှိပေသည်။
ဥပမာအားဖြင့်ဆိုလျှင် Bluetooth က ကြိုးဖြင့်ဆက်သွယ်ခြင်းကို အစားထိုးပစ်လိုက်နိုင်သော်လည်း အဖိုးနှုန်းပမာဏမှာ များလှသည်။
အဖိုးနှုန်းများသည့်အပြင် တိုတောင်းသည့် အကွာအဝေးနေရာကိုသာ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ပြီး data rate ဒေတာပို့နှုန်းမှာလည်း အသင့်အတင့်သာ ရှိသည်။
ဂြိုဟ်တုစံနစ် satellite systemသည် တပ်ဆင်ခ ကုန်ကျစရိတ် များသော်လည်း ကြီးမားကျယ်ပြန့်လှသောအကွာအဝေးအတွက် အကောင်းဆုံးနည်းပညာဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးမှု အသံဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများနှင့် Wi-Fi LAN systems အင်တာနက်လုပ်ငန်းသည် များပြားလှသော လူဦးရေအတွင်း ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။
ယခင်နှစ်များကပင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခေတ်အစားဆုံးဖြစ်နေသည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအသုံးပြုသူအရေအတွက် ၂.၂ ဘီလျံရှိပြီး ကြိုးဖုန်းအသုံးပြုသူမှာ ၁.၂၆ ဘီလျံရှိသည်။
သည်နှုန်းထားအတိုင်းသာ ဆက်သွားမည်ဆိုလျှင် နောက်လာမည့် နှစ်များတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအသုံးပြုသူအရေအတွက်မှာ ကြိုးဖုန်းအသုံးပြုသူများအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားလာမည်ဖြစ်သည်။
တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးပြီး တိုင်းပြည်များတွင်သာမက နည်းပညာအသုံးပြုနိုင်သော၂၁၃ နိုင်ငံတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအော်ပရောတာလုပ်ငန်းများ ၆၉၀ကျော်ရှိနေသည်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး နိုင်ငံများတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ ပိုမိုထိရောက်တိုးတက်သဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများထက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းလုပ်ငန်း ကြီးထွားမှု မြန်ဆန်သည်။
ဖုန်းအသုံးပြုခ အခွန်ဆောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုသူ မှန် မမှန် စစ်ဆေးခြင်းများအတွက် မိုဘိုင်းဖုန်းသုံးစွဲသူသည် သက်ဆိုင်ရာမိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းတွင် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဖြင့် အကျုံးဝင်သော ကျယ်ပြန့်လှသော ကမ္ဘာအဝှမ်းနေရာများသို့ ဆက်သွယ်နိုင်သည်။
မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ်သည် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များတွင် လွယ်ကူအသက်သာဆုံးဖြစ်ပြီး လုံခြုံမှုရှိသည်။
ထို့ကြောင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း သုံးစွဲသူများသည် သူတို့၏ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများကို စိတ်အချရဆုံးသော ကိုင်ပိုင်ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းအဖြစ် ခံယူထားကြကာ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းသုံးစွဲမှုပမာဏသည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းတွင် ဟုန်းကနဲ တိုးတက်ကြီးမားလျက်ရှိသည်။
မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများကို အချင်းဝက်အားဖြင့် ကီလိုမိီတာများစွာ အကွာအဝေးထိ ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော base stations နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲရ်ဆက်သွယ်မှုရှိသည့် နေရာများတွင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း အသုံးပြုသူများသည် base station နှင့် အနီးဆုံးဖြစ်ရန် လိုအပ်လှပေသည်။
မူလအစကမူ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများသာ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ်အခါတွင်မူ လူဦးရေအားလုံးနီးပါးက တတ်နိုင်သည့် အဖိုးနှုန်းဖြင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများသည်ဈေးကွက်သို့ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပေသည်။
ယခုချိန်ခါတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းများသည် အသေတပ်ဆင်ထားသော ကြိုးဖုန်းများ၏ နေရာကို ဝင်ရောက်နေရာယူနေကြောင်း ထင်ရှားလှပေသည်။
အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာပုံ ဖုန်းများအဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာပုံ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းမျိုးဆက်ကို ၃ ပိုင်းခွဲခြားကြည့်မည်ဆိုလျှင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစံနစ် ပထမမျိုးဆက်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ရှီကာဂိုမြို့၊ AT&T Bell Labs မှ စတင်ကာမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ်သည် စီးပွားရေးဆက်သွယ်မှုကွန်ရက်တွင် အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
ဒုတိယမျိုးဆက်ဖြစ်သော မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ်သည် ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကို အသုံးပြုထားပြီးများစွာ တိုးတက်လာသည်။
အသံအပြင် General Packet Radio Service (GPRS)၊ Short Message Service (SMS) များကိုပါ အသုံးပြုလာနိုင်သည်။
GPRS သည် ဖုန်းနှင့် phone network တို့အကြား ဒေတာဆက်သွယ်မှုဖြစ်ပြီး ထို့နောက် အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုဖြစ်သည်။
၂၀ မှ ၄၀ kbps အထိသာ data rate ရှိခြင်းနှင့် အဖိုးနှုန်းကြီးမားခြင်းတို့ကြောင့် GPRS ကိုလူကြိုက်မများလှပေ။
GPRS အသုံးပြုမှုမှာ အနည်းငယ်သာ အောင်မြင်မှုရှိသော်လည်း SMS အသုံးပြုမှုသည် မပြောပနိုင်လောက်အောင်ကို အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
စာလုံးရေ ၁၆၀ ထိရေးပို့နိုင်ပြီး အဖိုးနှုန်းသက်သာလှသော SMS စာသားပေးပို့ ဆက်သွယ်ခြင်းသည် လူငယ်၊ လူရွယ်များအတွင်းတွင် အလွန်ရေပန်းစား လူကြိုက်များလှသည်။
တတိတမျိုးဆက်ဖြစ်သော မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ်သည် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ် ဒုတိယမျိုးဆက်ကို ပိုမိုကျော်လွန်အောင်မြင်သည့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဆယ်သွယ်ရေးစနစ်ဖြစ်သည်။
multimedia applicationsများကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခြင်းကအောင်မြင်သည့် အဓိကသော့ချက်ဖြစ်သည်။
တတ်နိုင်သော ဈေးနှုန်းဖြင့် သုံးစွဲသူတို့ လက်ဝယ်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ အသံဖိုင်လ်ပေးပို့ ဆက်သွယ်မှုမှာ ဒုတိယမျိုးဆက်စနစ်ထက်အဖိုးနှုန်းသက်သာခြင်းတို့ကလည်း အောင်မြင်မှုအကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။
မိုဘိုင်းဖုန်းလ်စနစ် အောင်မြင်ခြင်းမှာ player များ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
player များတွင် အရည်အသွေးကောင်းမွန်လှသောGSM နည်းပညာကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည် European Telecommunications Standards Institute (ETSI) လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာအဝှမ်းရှိ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအော်ပရေတာများနှင့်ရေဒီယိုလှိုင်းအလျားကို ထိန်းညှိကာ စံသတ်မှတ်ပြီး အဆင်ပြေချောမွေ့အောင် လုပ်ဆောင်ပေးသော International Telecommunications Union (ITU) သည်လည်း မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းတတိယစနစ်တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း၏ အဓိက player ဖြစ်သည်။
လွယ်ကူအဆင်ပြေခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်းတို့ကြောင့် တတိယမျိုးဆက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစနစ်သည် ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများကို ထိုးဖောက်ကာ သုံးစွဲသူများလက်ဝယ်ရောက်ရှိနေပေပြီ။
နိုင်ငံတကာ ရေဒီယိုလှိုင်းအလျားများကို ညှိနှိုင်းထားခြင်းကြောင့် handset တစ်ခုမှနေ၍ နိုင်ငံတကာသို့ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်းမှာ တတိယမျိုးဆက်၏ အားသာချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မူဝါဒ သက်ရောက်မှု တိုင်းပြည်တစ်ခု၏ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကိုထိန်းညှိသူများသည် ထိုတိုင်းပြည်၏ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို များစွာ သက်ရောက်မှုရှိနေသည်။
ထိန်းညှိမှုများက playerများ၏ ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများကို သက်ရောက်မှုရှိနေသဖြင့် လုံလောက်သော ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုများ မရှိပါလျှင် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းသုံးစွဲသူများသည် ငွေကုန်ပြီး အကျိုးကျေးဇူးမခံစားရခြင်းဖြင့်သာ အဆုံးသတ်ဖွယ်ရှိပေသည်။
တိုင်းပြည်တစ်ခုစီအပေါ်မူတည်ပြီး ရေဒီယိုလှိုင်းအလျားအတွက် ကုန်ကျစရိတ်မှာ ကွဲပြားသွားသည်။
အချို့တိုင်းပြည်များတွင် အစိုးရသောသူများက telecommunication ဖွ့ံဖြိုးတိုးတက်မှုသည် အဓိကလိုအပ်ချက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး အဖိုးနှုန်းချိုသာသက်သာအောင် ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိပြီး အချို့တိုင်းပြည်များတွင်မူ စရိတ်ကြီးမားလှသည်။
ထိန်းညှိသူများအနေဖြင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအော်ပရေတာနှင့် ကြိုးဖုန်းအော်ပရေတာများအကြား ထင်ရှားရှင်းလင်းသည့် စည်းမျဉ်းဥပဒေများထားရှိပေးရန်လိုအပ်ပြီး ထိန်းညှိသူသည် ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်မှုနယ်ပယ်များအတွက် မည်သည့်ဈေးကွက်သည် သုံးစွဲသူပြည်သူအတွက် အကျိုးရှိထိရောက်မှုရှိသည်ကို ရည်ညွှန်းပေးနိုင်ရပေမည်။
GSM မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းစံနစ်တိုးတက်မှုအတွက် အရေးကြီးသည့် အခြား playerတစ်ဦးမှာ GSM Association (GSMA)ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအော်ပရေတာ ၆၉၀ကျော်နှင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ကိရိယာတန်ဆာပလာများထုတ်လုပ်ပံ့ပိုးမှုပေါင်း ၁၈၀ ကျော် ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။
GSMA၏ မူလပန်းတိုင်မှာ တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာထိ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းသုံးစွဲရေး နှင့် Emerging Market Handset Programme' (EMH) ဒီဇိုင်းထုတ်လုပ်ရေးဖြစ်သည်။
ထိုအစီအစဉ်မှာ handset တစ်စုံလျှင် ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၃၀ အောက် နှုန်းထားဖြင့် ရောင်းချပေးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
ထိုအဖိုးနှုန်းပမာဏမှာ ယခုဈေးကွက်တွင်ရှိနေသော handset များထက် များစွာ အဖိုးနှုန်းချိုသာလှပေသည်။
EMH handset များသည် ပူးပေါင်းပါဝင်သော အော်ပရေတာ ၁၀ ခုတွင်ပါဝင်သော အိန္ဒိယ၊ တောင်အာဖရိက၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်ရီပါ့ဘလစ်၊ အီဂျစ်၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယား၊ တူနီးရှား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ တူရကီ၊ ထိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ပါကစ္စတန်၊ ယက်မန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ ကင်ညာနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေပြီးဖြစ်သည်။
အခြားအရေးကြီးသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အခွန်အခ သက်သာခြင်းဖြစ်သည်။
မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ပတ်ဝန်းကျင်တိုးတက်မှုအတွက် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းအော်ပရတောများသည် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်လျက်ရှိနေသည်။
ဈေးကွက်ကြီးမားမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အရေးကြီးသည်မှာ handset များ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ ကြိုတင်ငွေချေစံနစ်ဝန်ဆောင်မှုများရှိခြင်း၊ Caller-Party-Pays (CPP) အစီအစဉ်များ၊ ဈေးနှုန်းလျော့ချပေးမှုများ၊ အခမဲ့ခေါ်ဆိုမှုအစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ပေးနိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
GSMA လေ့လာမှုများအရ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် handset ဈေးနှုန်းမှာ မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း တွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုရေးအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အဓိကအကြောင်းခြင်းရာဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ Dwight D. Eisenhower 250px |center မွေးနေ့၁၄၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၈၉၀မွေးရပ်ဒနီဆင် တက္ကဆက်ပြည်နယ်ကွယ်လွန်နေ့၂၈၊ မတ်၊ ၁၉၆၉ကွယ်လွန်ရပ်ဝါရှင်တန်ဒီစီအခြားအမည် အစ်ကီလူသိများရခြင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၃၄ ဦးမြောက်သမ္မတအလုပ်အကိုင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်၊ အမေရိကန်သမ္မတရာထူးသက်တမ်းကာလ၂၀၊ဇန်နဝါရီ၊၁၉၅၃- ၂၀၊ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၅၆ဒုတိယ သမ္မတ ရစ်ချက် နစ်ကဆင်လွှဲအပ်သူဟယ်ရီ ထရူးမန်းဆက်ခံသူဂျွန် ဖဇ်ဂရက်ဒ်ကနေဒီနိုင်ငံသား အမေရိကန် နိုင်ငံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ (၃၄)ယောက်မြောက် ဒွိုက် ဒေးဗစ် အစ်ကီ အိုင်စင်ဟောင်ဝါအား ၁၈၉၀ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၄ ရက်နေ့က တက္ကဆပ်ပြည်နယ်၊ ဒနီဆန်တွင်ဖွားမြင်သည်။
ဖခင် ဒေးဗစ်ဂျက်ကော့ဘ် နှင့် မိခင် အိုင်ဒါအဲလိဇဘတ် အိုင်စင်ဟောင်ဝါတို့မှ ဖွားမြင်ကာ အလယ်နာမည် အစ်ကီမှာ ချစ်စနိုးဖြင့် ခေါ်တွင်သည့် အမည်ဖြစ်သည်။