kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများသည် အရှေ့အာရှဒေသတွင်နေထိုင်သော အရှေ့အာရှ၏ဒေသခံ လူမျိုးစုများဖြစ်ကြသည်။
ရှေ့ပြေးမွန်ဂိုဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်ကြသည်။
မွန်ဂိုလူမျိုးများသည် အကြီးဆုံးခေတ်ပြိုင် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျယ်ပြန့်သောမြက်ခင်းလွင်ပြင်ဒေသကြီး တွင်မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားစွာတည်ရှိနေသော်လည်း မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများသည် မျိုးရိုးဗီဇအရနီးစပ်နေစဲဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်းအရှေ့မြောက်အာရှသားများနှင့်လည်း ဆက်နွယ်မှုများတွေ့ရသည်။
မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ သည် အများအားဖြင့် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့ပင်လယ်(ဂျပန်ပင်လယ်)၏ အနောက်ဘက်အာရှကုန်းမကြီး၏ကမ်းခြေဒေသများတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သိရပြီး၊ တရုတ်မြောက်ပိုင်း၊ ကင်မီကျူတောင်တန်းနှင့် စိမ်းမြောင်ဒေသများတွင် တိုင်းရင်းသားများနယ်နိမိတ်ဖြန့်ကျက်နေခဲ့ကြသည်။
အဖမျိုးရိုးဗီဇတွင်C-M217 (C2) သည် မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများအတွက် အဓိက Haplogroup ဖြစ်ပြီး၊ အစောဆုံးမွန်ဂိုကျောက်ခေတ်သားများထံမှ ဆက်ခံလာသည်ဟု အထောက်အထားများတွင် တွေ့ရသည်။
O-M175 သည် အရှေ့အာရှတွင် စာရင်းအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း မွန်ဂိုများထဲတွင်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရှိသည်။
N-M231သည် ဆိုင်ဘီးရီးယားနှင့် တောင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဒေသများမှ ရောက်လာပြီး၊ မွန်ဂိုအုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရသည်။
R1a နှင့် Q တို့သည် အနည်းငယ်သာ အုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရသည်။
မိခင်မျိုးရိုးလိုင်းတွင်မွန်ဂိုအမျိုးသမီးလိုင်း mtDNA များသည် အရှေ့အာရှအုပ်စုများဖြစ်သည့် Haplogroup D, C, G, Z တို့နှင့် သက်ဆိုင်သည်။
Haplogroup D4 နှင့် D5 သည် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ အလယ်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ တိုင်းရင်းသားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
Haplogroup C1a, G2a, Z သည် ဆိုင်ဘီးရီးယားနှင့် တူရင်ရှိရာဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ Autosomal DNA သုတေသနများအရ၊ ၎င်းတို့တွင် အရှေ့အာရှယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားယဉ်ကျေးမှုတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု ကြီးမားသည်။
ထို့အပြင် တချို့ဒေသများတွင် ဟန်တရုတ်လူမျိုးများ၊ တာ့ခ်လူမျိုးများနှင့် ဗဟိုအာရှ တိုင်းရင်းသားများမှ အလယ်အလတ်ရောနှောမှု ရှိကြောင်း သုတေသနတွေ့ရှိထားသည်။
Autosomal DNA သုတေသနအရ မွန်ဂိုများသည် အရှေ့အာရှနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားနွယ်ထွေးမှု တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ထားကြသည်။
မွန်ဂိုမျိုးနွယ်စုများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် အဓိကအားဖြင့် Haplogroup C-M217 ကို အခြေခံထားပြီး၊ အရှေ့အာရှနှင့် ဆိုင်ဘီးရီးယားဒေသများမှ ရှေးခေတ်အရင်းအမြစ်များနှင့် နီးစပ်ကြောင်း သက်သေပြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲများစာရင်း №သမ္မတပုံတူရာထူးရွေးကောက်ခံနိုင်ငံရေး ဆက်စပ်မှု (ချိန်းထားသည့်အချိန်တွင်)ဒုသမ္မတများရာထူးတက်လာသည်။
ရုံးက ထွက်လာတယ်။
1Rajendra Prasad74x74px 1950 19621952 1957Indian National CongressSarvepalli Radhakrishnan2Sir Sarvepalli Radhakrishnan78x78px 1962 19671962IndependentZakir Husain3Zakir Husain81x81px 1967 19691967IndependentV. V. Giri4V. V. Giri85x85px 1969 19691969Independent5Mohammad Hidayatullah81x81px 1969 19691969Independent(4)V. V. Giri67x67px 1969 19731969IndependentGopal Swarup Pathak–Gopal Swarup Pathak (1896–1982) 1973 1973–IndependentGopal Swarup Pathak(4)V. V. Giri85x85px 1973 1974–IndependentGopal Swarup Pathak 6Fakhruddin Ali Ahmed80x80px 1974 19771974Indian National CongressGopal Swarup Pathak B. D. Jatti 7B. D. Jatti71x71px 1977 1977—Indian National CongressB. D. Jatti 8Neelam Sanjiva Reddy67x67px 1977 19821977Janata PartyB. D. Jatti Mohammad Hidayatullah 9Giani Zail Singh90x90px 1982 19831982Indian National CongressMohammad Hidayatullah (5)Mohammad Hidayatullah81x81px 1983 1983—Indian National Congress (9)Giani Zail Singh90x90px 1983 1984—Indian National Congress (5)Mohammad Hidayatullah81x81px 1984 1984—Indian National Congress (9)Giani Zail Singh90x90px 1984 1987—Indian National CongressRamaswamy Venkataraman 10R. Venkataraman73x73px 1987 19921987Indian National CongressShankar Dayal Sharma 11Shankar Dayal Sharma82x82px 1992 19971992Indian National CongressK. R. Narayanan 12K. R. Narayanan73x73px 1997 20001997Indian National CongressKrishan Kant –Krishan Kant (1927–2002) 2000 2000–Indian National CongressKrishan Kant (12)K. R. Narayanan73x73px 2000 2002–Indian National CongressKrishan Kant13A. P. J. Abdul Kalam80x80px 2002 20032002IndependentKrishan Kant Bhairon Singh Shekhawat–Bhairon Singh Shekhawat (1923–2010) 2003 2003–IndependentBhairon Singh Shekhawat(13)A. P. J. Abdul Kalam80x80px 2003 2007–IndependentBhairon Singh Shekhawat 14Pratibha Patil103x103px 2007 20102007Indian National CongressMohammad Hamid Ansari –Mohammad Hamid Ansari(1937–)25 July 201025 July 2010–Indian National Congress (14)Pratibha Patil103x103px25 July 201025 July 2012–Indian National Congress 15Pranab Mukherjee84x84px25 July 201225 July 20162012Indian National Congress –Mohammad Hamid Ansari(1937–)25 July 201625 July 2016–Indian National CongressMohammad Hamid Ansari (15)Pranab Mukherjee84x84px25 July 201625 July 2017–Indian National CongressMohammad Hamid Ansari 16Ram Nath Kovind75x75px25 July 201725 July 20182017Bharatiya Janata PartyMohammad Hamid Ansari Venkaiah Naidu _M. Venkaiah Naidu (1949–)25 July 201825 July 2018–Bharatiya Janata PartyVenkaiah Naidu (16)Ram Nath Kovind75x75px25 July 201825 July 2022–Bharatiya Janata PartyVenkaiah Naidu 17Droupadi Murmu79x79px25 July 202211 August 20222022Bharatiya Janata PartyVenkaiah Naidu Jagdeep Dhankhar –Jagdeep Dhankhar (1951–)11 August 202211 August 2022–Bharatiya Janata PartyJagdeep Dhankhar 17Droupadi Murmu79x79px11 August 2022Incumbent–Bharatiya Janata PartyJagdeep Dhankhar ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းရှိပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ( ပရိုတက်စတင့် နှင့် ကက်သလစ်ဘာသာ )၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ကွန်ဖြူးရှပ်ဘာသာ တို့နှင့်အတူ နိုင်ငံအတွင်း အသိအမှတ်ပြုထားသော ဘာသာခြောက်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
2023 ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသား စုစုပေါင်း၏ 0.71% သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အားဖြင့် ၂ သန်းခန့် ရှိသည်။
အများစုမှာ ဂျာကာတာ ၊ ရိအော ၊ ဘန်ကာဘယ်လီတန် ၊ သုမာတြားမြောက်ပိုင်း နှင့် ကာလီမန်တန်အနောက်ပိုင်း တို့တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။
သို့သော် တာအိုဘာသာ ၊ တြိဓမ္မ ၊ ယီကွမ်တောက် နှင့် အင်ဒိုနီးရှား၏တရားဝင်ဘာသာများအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားသည့် အခြား တရုတ်ရိုးရာဘာသာဝင်များ က ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ခံယူထားသောကြောင့် ဤပမာဏသည် ဖောင်းပွနေဖွယ်ရှိသည်။
ယနေ့အင်ဒိုနီးရှားရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုသည် တရုတ် နှင့် အခြား အရှေ့အာရှလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ‌သော်လည်း မိရိုးဖလာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသော(ဂျာဗားလူမျိုး ၊ တန်ဂရိလူမျိုး ၊ ဆာဆက်လူမျိုး ၊ ဘာလီလူမျိုး နှင့် အာလီဖုရုလူမျိုး ) တို့လည်း ရှိနေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား ယဉ်ကျေးမှု။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဘက်လူမျိုးများသည် တိဘက်ဒေသအပြင်ဘက်တွင် နေထိုင်ပြီး တိကျသောလူဦးရေမသိရှိရသေးပါ။
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်စွန်းဒေသတွင်ရှိသော ဒဟွန်းဒမ်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်တွင် တိဘက်လူမျိုးအမြားအပြားနေထိုင်သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်ကဲ့သို့ ၂၀ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် တိဘက်ဒေသမှ ကုန်သွယ်မှုများဖြင့် ထိုဒေသသို့ပြောင်းရွေ့မှုများရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၃ခုနှစ်အထိ တိဘက်ခမ်းလူမျိုးကုန်သည်များသည် မြန်မာပြည်နယ်စပ်ဒေသများကိုဖြတ်၍ ကုန်သွယ်မှုများရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
, by Dr. Christiaan Klieger ၂၀၀၂-၀၃ ခုနှစ်တွင်, California Academy of sciences မှ P. Christiaan Klieger နှင့် ဓာတ်ပုံဆရာ Dong Lin က သူတို့၏ဒုတိယအကြိမ် ခါကာဘိုရာဇီဒေသ ခရီးတွင် မနုဿဗေဒ စစ်တမ်းကိုအောင်မြင်စွာကောက်ယူနိုင်ခဲ့သည်။
သူတို့သည် ခမ်းတိဘက်လူမျိုးအပါအဝင် Nyima နှင့် Gyaltsen လူမျိုးများနေထိုင်ပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၂၀၀နေထိုင်သည့် တဟွန်ဒမ်းရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ ကဏ္ဍ:တိဘက်လူမျိုး။
alt=|တိုကျိုရှိ နတ်ကျောင်းတစ်ခုတွင် "မိယမအိရိ" အတွက်ရောက်လာကြသူများ မိယမအိရိ (宮参り, စာအားဖြင့် "နတ်ကျောင်းသို့သွားရောက်ခြင်း") သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှင်တိုဘာသာအရ ပြုလုပ်သည့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် နတ်ကျောင်းသို့ သွားကာ ဆုတောင်းဝတ်ပြုမှုများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် မွေးဖွားပြီး ယောက်ျားလေးဖြစ်ပါက ၃၁ ရက်၊ မိန်းကလေးဖြစ်ပါက ၃၃ ရက်အကြာတွင် မိဘများနှင့် အဘိုးအဘွားတို့သည် ကလေးကို ရှင်တိုနတ်ကျောင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာကာ သားသမီးပေးသနားသည့်အတွက် နတ်ဘုရားအား ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြကြသည်။
ထို့အပြင် ကလေး၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် ဆုတောင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။
လက်ရှိတွင် ကလေးမွေးဖွားပြီး တစ်လမှ ၁၀၀ ရက်အတွင်း မိယမအိရိကို ပြုလုပ်သည်က မျးကြသည်။
ထင်ရှားသည့် နတ်ကျောင်းများတွင် ဤအခမ်းအနားကို နာရီတိုင်းတွင် ကျင်းပကြသည်။
ကလေးမွေးဖွားထားသည့် များစွာသောမိသားစုဝင်များသည် ကလေးကို နတ်ကျောင်းသို့ ဆောင်ယူလာကြပြီး မိယမအိရိကို ပြုလုပ်ကြသည်။
အခမ်းအနားပြီးဆုံးသွားပါက အနီရောင်သစ်သားခွက်တွင် ဆာကေးအရက်ကို ထည့်ကာ တက်ရောက်လာကြသူတစ်ဦးချင်းကို တိုက်ပြီး လက်ဆောင်ငယ်များကိုလည်း မိသားစုဝင်များသို့ ပေးကြသည်။
နတ်ကျောင်းများအပေါ်မူတည်ကာ ကလေးအတွက် ပြုလုပ်သည့် ဤအခမ်းအနားသည် ယန်းငါးထောင်မှ ၁၀၀၀ အကြား ကုန်ကျသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရှင်တိုဘာသာ။
ဩစထြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများကို အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ ပင်လယ်ရေကြောင်းနိုင်ငံများ(အင်ဒိုနီးရှား၊မလေးရှား၊ဖိလစ်ပိုင်၊ဘရူနိုင်း)၊မာဒါဂတ်စကာကျွန်း၊ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိကျွန်းစုများနှင့် ထိုင်ဝမ်ကျွန်း(ထိုင်ဝမ်ဒေသခံတိုင်းရင်းသား) တွင်ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုသည်။
ပြောဆိုသူ ၃၂၈ သန်းရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၄.၄%ခန့်ရှိသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက်ပြောဆိုသူအများဆုံးဘာသာစကားအုပ်စုဖြစ်သည်။
ဩစထြိုနီးရှန်းဘာသာစကားများတွင် မလေးဘာသာစကား(အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတစ်ခုတည်းတွင် ၂၅၀-၂၇၀ သန်းပြောဆိုပြီး စံအင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်စာပေစနစ်ရှိသည်)၊ ဂျာဗားဘာသာစကား၊ ဆွန်ဒန်ဘာသာစကား၊ တဂ္ဂလော့ဘာသာစကား၊ မာလာဂစီဘာသာစကား နှင် စီဘူအာနိုဘာသာစကားများ သည်အဓိကပြောဆိုသောဘာသာစကားများဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းခြေအရ ဩစတိုနီးရှန်းဘာသာစကားမိသားစုတွင် ဘာသာစကားပေါင်း ၁၂၅၇ မျိုးပါဝင် ဒုတိယမြောက်အများဆုံးပါဝင်သည့် ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးဖြစ်သည်။
Chronological dispersal of Austronesian peoples across the Indo-Pacific ၁၇၀၆ ခုနှစ်တွင် ဒတ်ချ်လူမျိုးပညာရှင် Adriaan Reland သည် ပထမဆုံး မလေးကျွန်းစုများတွင်ပြောဆိုသောဘာသာများနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းစုများတွင်ပြောဆိုသောဘာသာစကားများ ၏ တူညီမှုများကို သတိထားမိခဲ့သည်။
၁၉ရာစုတွင် Wilhelm von Humboldt, Herman van der Tuuk စသောသုတေသီများသည် ဩစထြိုနီးရှန်းဘာသာစကားများကို comparative method များဖြင့် စတင် လေ့လာမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အသံပညာ၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးကျယ်ပြန့်သောလေ့လာမှုကို ဂျာမန်ဘာသာဗေဒပညာရှင် Otto Dempwolff မှပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဤတွင် ရှေ့ဟောင်းဩစထြိုနီးရှန်းဘာသာစကားအဘိဓာန်ကိုပါပြန်လည်ပြုစုခဲ့သည်။
ဩစထြိုနီးရှန်း(Austronesian) ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို Wilhelm Schmidt က လက်တင်ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ရှေးဟောင်းဂရိ νῆσος (nêsos "ကျွန်း")၊ "တောင်ပိုင်းကျွန်းဘာသာစကားများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဩစထြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားအများစုကို Insular Southeast Asia နှင့် Oceania မှလူများက ပြောဆိုကြသည်။
Urak Lawoi´ နှင့် Chamic ဘာသာစကားများ (Acehnese မှလွဲ၍) ကဲ့သို့သော ဘာသာစကားအနည်းငယ်မျှသာ ကုန်းမကြီးအာရှ၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ သို့မဟုတ် တစ်ခုတည်းသော ဘာသာစကားဖြစ်သည့် ဩစထြိုနီးရှန်း ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး အရှေ့အာဖရိကရှိ Insular မှ ဌာနေတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ထောင်ဂဏန်းထက်ကျော်လွန်သော Austronesian ဘာသာစကားအနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း လက်တစ်ဆုပ်စာတွင် စကားပြောသူဦးရေမှာ သန်းပေါင်းများစွာရှိသည်။
အကျယ်ပြန့်ဆုံးပြောနိုင်သောအင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် စပီကာပေါင်း ၂၅၂ သန်းဝန်းကျင်ရှိပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒဿမမြောက်ပြောအများဆုံးဘာသာစကားဖြစ်လာသည်။
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ထိုအုပ်စုမှဘာသာစကား ၂၀မျိုးသည် သူတို့နိုင်ငံတွင် တရားဝင်ဘာသာစကားအဖြစ်အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ပါဝင်သော ဘာသာစကားအရေအတွက်ဆိုလျှင် နိုင်ဂျာ-ကွန်ဂိုဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် ဩစထြိုနီးရှန်းဘာသာစကားအုပ်စုသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံး ဘာသာစကားမိသားစုကြီးများ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားများ၏ ၂၀%သည် ထိုအုပ်စုနှစ်ခုတွင်ပါဝင်သည်။
အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးများ၏ ကိုလိုနီနယ်များမထူထောင်မည်ကာလများဖြစ်သော၊ ခရစ်နှစ်ဒုတိယထောင်စုနှစ်များ၏ပထမနှစ်၅၀၀အတွင်း ပထဝီဝင်အရအကြီးအမားဆုံးပြန့်နှံ့သွားသော မိသားစုအုပ်စုကြီးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့အကျယ်ပြန့်ဆုံးပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကြီး၏အဆုံး အီစတာကျွန်းများမှ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကြီး၏အဆုံး မာဒါဂတ်စကာကျွန်းကြီးအထိ မိုင်ပေါင်း၉၀၀၀ကျော် အထိ ပြန်နှံ့ခဲ့သည်။
Robert Blust (1999) အရ Austronesian သည် ပင်မအကိုင်းအခက်များစွာဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုကို ထိုင်ဝမ်တွင် သီးသန့်တွေ့ရှိရသည်။
ထိုင်ဝမ်၏ Formosan ဘာသာစကားများကို Austronesian ၏ ပထမတန်းအုပ်စုခွဲ ကိုးခုအထိ အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။
ထိုင်ဝမ်ပြည်မကြီးအပြင်ဘက်တွင် ပြောဆိုသော Austronesian ဘာသာစကားအားလုံး (၎င်း၏ကမ်းလွန်ရှိ Yami ဘာသာစကားအပါအဝင်) သည် မလေးယို-ပိုလီနီးရှန်း (တစ်ခါတစ်ရံ Extra-Formosan ဟုခေါ်သည်) ဌာနခွဲတွင်ရှိသည်။
ရှိချိဂေါ့ဆန်း (七五三, အဓိပ္ပါယ် "ခုနစ် - ငါး - သုံး"') သည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မိန်းကလေးဖြစ်ပါက အသက် ၃ နှစ်နှင့် ၇ နှစ်အရွယ်၊ ယောက်ျားလေးဖြစ်ပါက အသက် ၅ နှစ်၊ တစ်ခါတရံ ၃ နှစ်အရွယ်ကလေးမျးအတွက် ဤပွဲတော်ကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ဤပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည်။
ကလေးများ၏ ကြီးပြင်းလာမှုနှင့် ကောင်းမွန်စွာရှင်သန်လာမှုအတွက် ရည်ရွယ်ကျင်းပသည့် ပွဲတော်ြဖစ်သည်။
ဤပွဲတော်နေ့ရက်သည် နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ရုံးပိတ်ရက်မဟုတ်ပေ။
သမိုင်းကြောင်း ritual at a Shinto shrine right|A young girl dressed traditionally for Kunisada ရှိချိဂေါ့ဆန်းသည် ဟဲအိအန်ခေတ်ကာလတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
တော်ဝင်မိသားစုဝင်များသည် ၎င်းတို့၏ သားသမီးများကို ကလေးဘဝအလတ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိခြင်းအတွက် ကျင်းပကြခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ဤအယူအဆသည် မုရိုမချိခေတ်ကာက ကတည်းက နို့စို့အရွယ်ကလေးငယ်၏ ကိုယ်ကျင့်တရားမြင့်မားသူများဖြစ်လာစေရန်အတွက် ရည်ရွယ်ချက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အရှေ့အာဆီယံဒေသတွင် အသက် ၃ နှစ်၊ ၅ နှစ် နှင့် ၇ နှစ်အရွယ်များသည် ဆက်တိုက်ဖြစ်သည့် မကိန်းဂဏန်းအရွယ်များဖြစစ်ကြပြီး ကံကောင်းသည်ဟု ယုံကြသည်ကြသည်။
ကမာကူရခေတ်တွင် ဤဓလေ့ကို ထိုလ၏ ၁၅ ရက်မြောက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။
GoJapanGo: Shichi-Go-San , retrieved November 16, 2005 ဤပွဲတော်ကို ရှေးယခင်ရာစုနှစ်များက နို့စို့ကလေးငယ်များသေဆုံးမှုနှုန်းမြင့်မားသည့်အတွက် ကလေးငယ်များ၏ ရှင်သန်မှုအတွက် ဆုတောင်းပြုလုပ်သည့်ပွဲ ဖြစ်သည်။
အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤအလေ့အထသည် ဆာမူရိုင်းလူတန်းစားတို့၏ ပွဲတော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Kids Web Japan: Shichi-Go-San , retrieved November 16, 2005 ဤအလေ့အထ၏ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည့် အသက် ၃ နှစ်အရွယ်များအတွက် ပြုလုပ်သည့်ပွဲကို "ခမိအိုခိ" ဟု ခေါ်သည်။
အဓိပ္ပါယ်မှာ "ဆံပင်ပယ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
ရိုးရာဓလေ့အရ မွေးဖွားပြီး ၇ ရက်မြောက်နေ့မှစကာ အသက် ၃ နှစ်အရွယ်အထိ ကလေးငယ်တစ်ဦး၏ ဆံပင်ကို ရိတ်ထားလေ့ ရှိကြသည်။
ပွဲတော်၏ ဒုတိယမြောက်အကြိမ်သည် ယောက်ျားလေးများအတွက်ဖြစ်ပြီး အသက် ၅ နှစ်အရွယ်တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။
၎င်းကို "ဟခမဂိနော့ဂိ" ဟု ခေါ်သည်။
ဤအကြိမ်တွင် ယောက်ျားလေးများသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဟခမ (hakama) နှင့် ဟအိုရိ (haori)ကဲ့သို့သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ကြရသည်။
တတိယအကြိမ်မြောက်ပြုလုပ်သည့်ပွဲသည် မိန်းကလေးများအတွက် ဖြစ်ပြီး အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဆင်နွှဲကြသည်။
ဤပွဲကို "အိုဘိတိုခိနော့ဂိ" ဟု ခေါ်သည်။
ဤပွဲတော်တွင် မိန်းကလေးငယ်များသည် အိုဘိနှင့် ကီမိုနိုကို တွဲဖက်ကာ ဝတ်ဆင်ကြရသည်။
အမျိုးသမီးတစ်ဦးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည့်သင်္ကေတတစ်ခုအဖြစ် ဤအလေ့အထသည် ကမာကူရခေတ်ကာလကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။
မူလက ဤအလေ့အထကို ၉ နှစ်အရွယ်ယောက်ျားလေးများလည်း ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။
သို့သော် အဲဒိုခေတ်တွင် ဤပွဲသည် ၇ နှစ်အရွယ်မိန်းကလေးများသာ ဆင်နွှဲသည့်ပွဲအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။
မဲဂျိခေတ်တွင် ရှိချိဂေါ့ဆန်းပွဲတော်ဆင်နွှဲသည့် အလေ့သည် သာမန်လူတန်းစားများအကြားသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
လက်ရှိကာလကျင်းပသည့်ပုံစံ မဲဂျိခေတ်ကာလမှ စတင်ကာ ရှိချိဂေါ့ဆန်းကို ကျင်းပသည့်ပုံစံသည် အနည်းငယ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
ဆံပင်နှင့်ပတ်သက်သည် ရိုးရာဓလေ့ကို ပြုလုပ်ခြင်းမရှိတော့ပေ။
အသက် ၃ နှစ်အရွယ် ယောက်ျားလေးများနှင့် အသက် ၃ နှစ်၊ ၇ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးများအတွက် ပြုလုပ်လာခဲ့ကြပြီး မိန်းကလေးများသည် ကီမိုနိုကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အသက်သုံးနှစ်အရွယ်မိန်းကလေးများသည် ဟိဖု ဟုခေါ်သည့် အင်္ကျီတစ်မျိုးကို ကီမိုနိုနှင့်အတူ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အချို့သောကလေးများသည် အနောက်တိုင်းပုံစံအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်လည်း ရှိသည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် ရှိချိဂေါ့ဆန်းဆင်နွှဲသည့်ကာလသည် ကလေးများ၏ ဓာတ်ပုံကို ရိုက်ကူးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသောအချိန်ဖြစ်သည်ဟူသည့် အလေ့အထသည် ထွန်းကားလျက်ရှိသည်။
ချိတိုဆဲအမဲ ချိတိုဆဲအမဲ (千歳飴, အဓိပ္ပါယ် - "အသက်နှစ်တစ်ထောင်သကြားလုံး")ကို ကလေးများအား ရှိချိဂေါ့ဆန်းပြုလုပ်သည့်နေ့တွင် ပေးကြသည်။
ချိတိုဆဲအမဲသည် ပိန်ရှည်သည့်ပုံစံရှိကာ အရောင်မှာ အဖြူနှင့်အနီပါဝင်သည်။
ဤသကြားလုံးသည် ကလေးငယ်များ၏ ကျန်းမာစွာဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် အသက်ရှည်မှုကို ဖော်ညွှန်းသည့်အရာလည်း ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ဂျပန်လူနေမှုတွင် ကြိုးကြာငှက်နှင့် လိပ်တို့၏ပုံများပါဝင်သည့် အိတ်များကို ကလေးများအားပေးကြသည်။
ဤသည်မှာလည်း အသက်ရှည်မှုကို ဖော်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ချိတိုဆဲအမဲသည် ပါးလွှာပြီးဖောက်ထွင်းမြင်ရသည့် ဆန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် စာရွက်ပုံစံအပြားဖြင့် ပတ်ထားသည်။
Fukue, Natsuko, "It's fall, when kids in kimono fete 7-5-3 rituals ", Japan Times, 11 November 2008, p. 3. ထင်ရှားသည့် တင်ဆက်မှုများ TVぴあは9周年 ザ・テレビジョンは20周年 ပြင်ပလင့်များ Shichi-Go-San | Japan Experience Tokyo with Kids website ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ။
စခုန်တိန့်ယိန်း (၂၂ ဧပြီ ၁၉၄၀ မွေးဖွား) သည် ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင် လာချိဒ်လူမျိုး ဖြစ်ပြီး ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် (NDAK) ၏ တည်ထောင်သူ နှင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆ အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀ ၂၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် ထံသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းလိုက်ရသူလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၂၂ ရက် တွင် စခုန်တိန့်ယိန်း သည် ကချင်ပြည်နယ်၊အရှေ့ မြောက်ပိုင်းရှိ ဝေးလံခေါင်ပါးသော ကန်ဖန်ရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၎င်းမွေးဖွားခဲ့သည့် ရွာသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံက တရုတ်နိုင်ငံ သို့ လွှဲပြောင်းလိုက်ရသည့် ကချင် ဖီဖော်-ဂေါ်လမ်-ကမ်ဖန် ရွာ(၃)ရွာထဲမှ တစ်ရွာဖြစ်သည်။
ဦးနုရေးသည့် တာတေစနေသား(စတုတ္ထအကြိမ်)၊တရုတ်-မြန်မာနယ်ခြားပြဿနာ မိဘများသည် လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်ဝင် ငေါ့ချမ်း လူမျိုးစုငယ်မှ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများ ဖြစ်ကြ၏။
ပညာရေး ၎င်းသည် ဝေးလံခေါင်ပါးသောဒေသတွင် မွေးဖွားခဲ့လင့်ကစား ငယ်စဉ်ကတည်းက စာပေပညာ တွင် ထူးချွန်ခဲ့သည်။
မွေးရပ်မြေမှ မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ တက်ရောက်၍ အခြေခံပညာများ သင်ယူပြီးမြောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် စခုန်တိန့်ယိန်း သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၌ ဘီအိုစီ (Burma Oil Co) က တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ် သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုကောလိပ် တွင် တက်ရောက်နေစဉ် သူသည် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (ရန်ကုန်) သို့ပါ တစ်ပါတည်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး စစ်ပညာကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဆဲဗင်းဂျူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံ ကာလအရောက်တွင် သူတက်ရောက်နေသည့် ကောလိပ်ပိတ်လိုက်သည့်အတွက် မြစ်ကြီးနားမြို့ သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
အချိန်ပိုင်း ကျောင်းဆရာအလုပ်ကို မြစ်ကြီးနားမြို့တွင်ပင် တစ်နှစ်ခန့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သေးသည်။
တော်လှန်ရေးခရီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ကချင်လူငယ် စခုန်တိန့်ယိန်း သည် ဖွဲ့စည်းချိန် နှစ်နှစ်ကျော် သက်တမ်းသာရှိသေးသည့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် သို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက်၍ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးခရီးကြမ်း ကို စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်း နှင့် တက္ကသိုလ်အရန်တပ်ရင်း (ရန်ကုန်) စစ်ပညာ အတွေ့အကြုံရှိ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ပညာတတ်လူငယ် စခုန်တိန့်ယိန်း ကို KIO/KIA စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည့် ဒူဝါလဖိုင်းနော်ဆိုင်း၊လထော်ဇော်ဆိုင်း၊လထော်ဇော်ထူး၊လထော်ဇော်ဒန် တို့က အနီးကပ်လူယုံအဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။
KIA တပ်ခွဲမှူးရာထူးအထိ ပေးအပ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနား အထက်ပိုင်း၊ မေခ နှင့် မလိခ မြစ်ကြား၊ တြိဂံဒေသ ရှိ စစ်စခန်းကို ကြီးကြပ်စီမံခိုင်းသည်။
ထိုစခန်းသည် တိုက်ပွဲကြောင့် တိမ်းရှောင်လာခဲ့ရသည့် လထော်ဇော်ထူး နှင့် လထော်ဇော်ဒန် တို့ ခိုလှုံခဲ့ရသည်အထိ စစ်ရေးအရအရေးပါခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ မောင်မောင်စိုး ၏ နှင်းဆီနီနီအိပ်မက်များ(၁၉၇၅-၁၉၈၀)စာအုပ် ၁၉၆၇ ခုနှစ် တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီခေါင်းဆောင်များ နှင့် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် လထော်ဇော်ထူး ဦးဆောင်သည့် KIA ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တို့ တရုတ်နိုင်ငံထဲ ဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ကြသည်။
ဆွေးနွေးပွဲပြီး အပြန်ခရီးတွင် လထော်ဇော်ထူး နှင့် လမ်းခရီးအတူ လုံခြုံရေးလိုက်ပါလာသည့် ဇခုန်တိန့်ယိန်း တို့အကြား ဗကပ နှင့် တွဲရေး၊မတွဲရေးသဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ဆက်၍ တပ်ဖွဲ့အတွင်း မျိုးနွယ်စု သဘောထားကွဲလွဲမှုများလည်း ပေါပေါက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့် ပူးပေါင်းလိုသည့် စခုန်တိန့်ယိန်း သည် မရူမျိုးအနွယ်ဝင် KIA တပ်ရင်း ၄ တပ်ခွဲမှူး လယောက်ဇလွန်း နှင့်အတူ တပ်ခွဲနှစ်ခုတို့သည် KIA မှ ခွဲထွက်ခဲ့ကြပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့် ပူးပေါင်းလိုက်ကြသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် တွင် ဇခုန်တိန့်ယိန်းသည် ၁၀၁ စစ်ဒေသတပ်မှူး အဖြစ်ဖြင့် တပ်ခွဲနှစ်ခုကို ဦးဆောင်ပြီး တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မျဉ်းကိုဖြတ်ကာ ကချင်ပြည်နယ်၊ ပန်ဝါမြို့၊ ကံပိုင်တည်မြို့ နှင့် ဖီမော်မြို့ များသို့ ဝင်ရောက်အခြေချ တပ်စွဲခဲ့သည်။
သူသည် တပ်မတော် နှင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တို့၏ ထော့ကော်တိုက်ပွဲ (၁၉၇၉) တွင် တိုက်ရည်ခိုက်ရည်ကောင်းသူအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်တပ်တည်ထောင်ခြင်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြိုကွဲပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စခုန်တိန့်ယိန်း သည် ၁၀၁ စစ်ဒေသနယ်မြေမှာပင် ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် ကို ဦးဆောင်ထူထောင်လိုက်သည်။
၎င်းသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် NDA တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၁၂၈၆ ဦး နှင့်အတူ လက်နက်ကိုင် လမ်းစဉ်အား စွန့်လွှတ်လျက် တရားဥပဒေဘောင်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းစွာဝင်ရောက်လာသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက် တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အရ ၁၉၉၄ ခုနှစ် တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေ၊ ဆော့လော်၊ ဝိုင်းမော် (မြို့နယ်မြောက်ခြမ်း) ဒေသများအား ကချင်အထူးဒေသ(၁)အဖြစ် နယ်မြေသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
သူသည် ကချင်အထူးဒေသ(၁) ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အပြင်၊ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် နှင့် ထိုဒေသကို နှစ် ၂၀အကြာ တစ်ဦးတည်းစိတ်ကြိုက် စီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် မေ ၂၉ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ၂၀၀၈ ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် အပစ်ရပ်အဖွဲ့များ အား နယ်ခြားစောင့်တပ်၊ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ပြောင်းရန် ဆက်တိုက်ဖိအားပေးလာခဲ့သည်။
ဝ၊ မိုင်းလား၊ ကိုးကန့် နှင့် KIA တို့က နယ်ခြားစောင့် ပြောင်းရန် လက်မခံကြ၍ တပ်မတော် နှင့် ထိုအဖွဲ့အကြား စစ်ရေးတင်းမာနေချိန် NDAK ခေါင်းဆောင် ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း ကမူ နယ်ခြားစောင့်တပ် ပြောင်းရန် လက်ခံသဘောတူပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ရက် တွင် ၎င်းဦးဆောင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများဖြစ်သည့် ချီဖွေမြို့အရှေ့ဘက် ဝေါ်ချုံးဒေသ ဖီမော်ကျေးရွာအနီးတွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁၊ ပန်ဝါဒေသ လုပြည်ကျေးရွာအနီးတွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၂၊ ချီဖွေမြို့နယ် ကံပိုင်တည်မြို့ အနီးရှိ ဂမ်ခွန်းကျေးရွာအနီးတွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ဟူ၍ တပ်ရင်း ၃ ရင်း ဖြင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်ကို တရားဝင်ထူထောင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
သူသည် ထိုအချိန်တွင် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့ အကြီးအကဲ ဖြစ်လာသည်။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်မှု ဦးစခုန်တိန့်ယိန်း စီမံခန့်ခွဲရာ ကချင်ပြည်နယ် အထူးဒေသ (၁) အတွင်းရှိ ချီဖွေ၊ ပန်ဝါ နှင့် ဝိုင်းမော်မြို့နယ် တို့သည် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု ဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားသည်။
၎င်းသည် မူးယစ်ဆေးဝါး နှင့် ပတ်သတ်၍ ၎င်းတို့ နယ်မြေအနေဖြင့် ဘိန်းစိုက်ပျိုးမှု တားမြစ်ထားပြီး၊ တွေ့ရှိပါက ဒဏ်ငွေ ၊ ပြစ်ဒဏ်များ ပေးကြောင်း အကြိမ်ကြိမ်ပြောဆို ငြင်းချက်ထုတ်ထားခဲ့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂ မူးယစ်ဆေးဝါးနဲ့ ရာဇဝတ်မှု ဆိုင်ရာရုံး(UNODC) ၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံရသည့် နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလကစပြီး ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်း သည် တပ်မတော် နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ငြိမ်းချမ်းရေးရယူပြီးနောက် ကုမ္ပဏီထောင်ပြီး ၁၂ ရာသီနှင်းလွှမ်းနေသည့် ၎င်း၏ နယ်မြေဒေသတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
၎င်း၏ မြန်မာမျိုးကိုကို ကုမ္ပဏီ မှာ ထင်ရှားသည်။
သစ်လုပ်ငန်း နှင့် မြေရှားဒြပ်စင်များ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများကို အလွန်အကျွံလုပ်ဆောင်ခဲ့၍ သစ်ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်းတွင် သစ်တောပြုန်းတီးလာသကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး မြေရှားသတ္ထုပိုင်းတွင်လည်း မြန်မာပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်း ကချင်အထူးဒေသ (၁) သည် တရုတ်နိုင်ငံ ၏ မြေရှားစက်ရုံ အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ တွင် ထိုဒေသကို Global Witness အဖွဲ့က ဂြိုဟ်တုမှတဆင့် စုံစမ်းထောက်လှမ်းခဲ့ရာတွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံ ပမာဏခန့် ကျယ်ဝန်းသည့် မြေရှားသတ္တုထုတ်ယူသည့် လုပ်ကွက်ပေါင်း (၃၀၀) နီးပါး အထိတွေ့ခဲ့ရသည်။
မြေရှားသတ္တု (၁၇) မျိုး ရှိသည့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) တွင် ရှားပါးသည့် Dysprosium နှင့် Terbium သတ္တုများသည် တရုတ်ကုမ္ပဏီများအတွက် အလွန်အသုံးဝင်သည့်အတွက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်စာရင်းအရပင် တရုတ်လူမျိုး (၁၆,၀၀၀) ခန့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြရသည်အထိ ၎င်း၏ စီးပွားရေးအင်ပါယာသည် ကြီးမားခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝဖြတ်သန်းမှု သူသည် အမျိုးသားညီလာခံသို့ ကချင်အထူးဒေသ(၁) တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးအနေဖြင့် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်းသည် ကချင်ပြည်နယ်၊မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၄) မှ နေ၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အနေဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ လက်ရှောင်နေခဲ့သည့် ယင်းမဲဆန္ဒနယ် တွင် သူသည် တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်လောင်း အနေဖြင့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးမဂျီဇော်တောင် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်သည်။
ဆန္ဒမဲပေးသူ ၁၁၀၀၀ တွင် ၆၃၅၃ ဦး၏ မဲရပြီး၊ပြိုင်ဘက်က ၄၀၄၇ မဲ ဖြင့် သူ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆ အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံရေး တွင် ပါဝင်ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။
၂၀၁၅ အထွထွေရွေးကောက်ပွဲ အကြိုကာလ အရောက်တွင် သူသည် ကချင်ပြည်နယ်၊မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၅) အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့သည်။
လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တဖွဲ့မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သူ ဦးစခုန်တိန့်ယိန်းသည် သူ၏ New Democratic Army – Kachin (NDAK) တပ်ဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဧရိယာအတွင်းတွင် NLD လွှတ်တော် ကိုယ်စာလှယ်လောင်းများ မဲဆွယ်လှုပ်ရှားမှု မပြုလုပ်ရန် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက် နေ့တွင် စာရေးသား၍ တားမြစ်ခြင်းများ၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက် တွင် ကချင်ပြည်နယ် ချီဖွေမြို့နယ်မှ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ် ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ပြိုင်ဖက်များက ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ထံ တိုင်ကြားကြ၍ ကော်မရှင်က ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို တားမြစ်ခဲ့သည်။
ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၆)ဦး ပြိုင်သည့် ယင်းမဲဆန္ဒယ်တွင် ၎င်းက မဲပေးခွင့်ရှိသူ ၁၁၃၅၄ ဦး ရှိသည့်အနက် ခိုင်လုံမဲ ၅၁၄၃ မဲ ရရှိကာ အနိုင်ရခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုပ်ဆောင်ချက်များ နှင့် ရွေးကောက်ပွဲနေ့ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တိုင်ကြားခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တိုင်ကြားချက်များအား အပြီးသတ်ခုံရုံးဖြင့် စစ်ဆေးပြီး ပေါ်ပေါက်ချက်များအရ ဦးစခုန်တိန့်ယိန်းအား ကချင်ပြည်နယ် အမျိုးသား လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၅) အနိုင်ရ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှ အပြီးသတ်ပယ်ဖျက်ကာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ပိုင်ခွင့် မရှိတော့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
၎င်း၏ နေရာအား ဒုတိယမဲအများဆုံးရသူ ဦးယောနက ဥပဒေအရ ဆက်ခံခဲ့သည်။