kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဗားဝက်သစ်ချပင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အဖိုးတန်သော အမေရိကန်ဝက်သစ်ချပင်မျိုးဖြစ်သည်။
သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားလောက်ကား မမာချေ။
ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောများတည်ဆောက် ရာ၌အသုံးချသည်။
မာကျောသော ပိုးဖုများကို ဝက်သစ်ချကိုင်းများတွင်တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့သည် သစ်ပင်၏အသားထဲသို့ဝင်၍ အုသောပိုးကောင်ကလေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရပေသည်။
ထိုပိုးကောင်ကလေးများကိုက်သော အသားမှာ ပွဖောင်းလာပြီးနောက် သစ်သီးပုံသဏ္ဌာန်လုံး၍လာသည်။
ထိုအလုံးထဲတွင် ပိုးကောင်ကလေးများ ကြီးပြင်းလာကြသည်။
ဝက်သစ်ချပိုးဖုများတွင် တန်နစ်အက်ဆစ်ခေါ် အဆိပ်ဓာတ်တစ်မျိုးပါရှိ၍ ယင်းကို မင် ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဝက်သစ်ချပင်အိုကြီး၏အသားထဲတွင် ပိုးတောင်မာနှင့် ပိုးလောင်းများခိုအောင်း၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြသည်။
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက်သစ်ချပင်သည် ဖဂေးစီအီးမျိုး၌ ပါဝင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ။
သစ္စာ တော်လှန်ရေး စာပေက ၂ဝဝ၅ အောက်တိုဘာ လမှာ ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ဝင်းတင့်ထွန်းရဲ့ ‘(၆) တိုက်မှာ လောက်ကိုက်တာ ခံဖူးသလားနှင့် အခြား ထောင်ဝတ္ထုတိုများ’ စာအုပ်ကနေ စာရေးသူ “ဝင်းတင့်ထွန်း ကိုယ်ရေး အကျဉ်း” ကို ပြန်လည် ကူးယူ လွှင့်တင် ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
thumb- ၁၉၅၄ ဇန်နဝါရီ ဖွား။
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တောရွာ တရွာမှာ မွေးဖွားတယ်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှာ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းကနေ ကဗျာဖြင့် စာပေလောက အတွင်း တရားဝင် ရောက်ရှိတယ်။
၁၉၇၃ မှ ၁၉၈၈ အတွင်း မိုးဝေ၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာ၊ မြတ်လေး မဂ္ဂဇင်းတို့မှာ ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတို သရော်စာတွေ ရေးခဲ့တယ်။
ပထမဆုံး လုံးချင်း စာအုပ်ဟာ ကဗျာစာအုပ်ဖြစ်။
ဆရာ တင်မိုးနဲ့ ညွန့်ကြူး တို့ အမှာ ရေးသား ပေးကြတဲ့ လုံးချင်း ကဗျာရှည် စာအုပ်။
“နိုးနေသော လင်္ကာသည်” (၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်ထုတ်) ဖြစ်တယ်။
၁၉၈၂ မှ ၁၉၈၆ အထိ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသာ းအဖြစ် ပုဒ်မ - ၅/ညနဲ့ အင်းစိန်ထောင်၊ သာယာဝတီထောင် တို့မှာ နေခဲ့ရတယ်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ အတွင်း စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် ခဲ့ကြတဲ့ စာပေ အနုပညာရှင်များ လက်မှတ် ရေးထိုး ကန့်ကွက်လွှာ တင်ရာမှာ ပါဝင် လက် မှတ် ရေးထိုးခဲ့တယ်။
အရေးတော်ပုံကြီး အတွင်း စာနယ်ဇင်း သမဂ္ဂ (ယာယီ) မှာ သာမန် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်တယ်။
နိုင်ငံရေး ပါတီတွေ ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ အခါ ပြည်သူ့ တိုးတက်ရေး ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖွဲ့ဝင် (၁)၊ ပါတီ ဖျက်သိမ်းခံရပြီး ဝရမ်းပြေးတဲ့ အခါ မန္ဈလေးမှာ ရေးသား ထုတ်ဝေ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စာအုပ် ကတော့ “၁၃၅ဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ” (လုံးချင်း ကဗျာစာအုပ်) နဲ့ “နဝတ စစ်အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ (၁၉၉ဝ)” တို့ ဖြစ်တယ်။
ပြည်ပကို ရောက်လာပြီးနောက် ရေးသား ထုတ်ဝေ ဖြစ်ခဲ့တဲ့ စာအုပ်တွေ ကတော့ - ခွပ်ဒေါင်းတို့ရဲ့ တွန်ကျူးသံ ( ကဗျာစာအုပ်၊ တက္ကသိုလ် စိန်ရတု အထိမ်းအမှတ် ဗကသ ကထုတ်၊ ၁၉၉၅)၊ ရွှေလီမှာ သိက္ခာ နှစ်ထပ်နဲ့လူ (ကဗျာ၊ ၁၉၉၆)၊ ထောင်စုဟောင်းကို နုတ်ဆက် ထောင်စုသစ် အတွက် အကြို (ကဗျာစာအုပ်၊ နိုဝင်ဘာ၊ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်)၊ သံတိုင်ကြား ကြွေသွားရတဲ့ ကြယ်စင်တွေ (ရုပ်ပုံလွှာ စကားပြေ၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂ဝဝ၁)၊ (၆) တိုက်မှာ လောက်ကိုက်တာ ခံဖူးသလားနှင့် အခြား ထောင်ဝတ္ထုတိုများ (သစ္စာ တော်လှန်ရေး စာပေ၊ ၂ဝဝ၅ အောက်တိုဘာ)၊ မိုးကြိး၊ ခေတ်ပြိင်၊ ဒေါင်းအိုးဝေ၊ သစ္စာ စတဲ့ စာစောင် မဂ္ဂဇင်း ဂျာနယ်တွေမှာလဲ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးလေးတွေ ရေးနေတယ်။
ရေးခဲ့တယ်။
ဝင်းစည်သူ (၁၉၄၇–၁၉၉၄) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့ ၈၁ လမ်းနှင့် ၈၂ လမ်းကြား၊ လမ်း ၁ဝ ၌ အဖ ဦးတင့်ဆွေ၊ အမိ ဒေါ်လှသင်း တို့က ၁၉၄၇ ခု ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ငါးယောက် အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဦးစိန်မောင်ဝင်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ လေးနှစ်သား အရွယ်တွင် ၁၅ လမ်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့သည်။
မန္တလေး အထက (၁) တွင် ကျောင်းနေခဲ့သည်။
ဒသမတန်း ကျောင်းသား ဘဝတွင် နေ့မှာ အထက (၁) တွင် တက်၍၊ ညမှာ နေပြည်တော် ညကျောင်းတွင် တက်ပြီး ပညာ ရှာခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေး တက္ကသိုလ် (၁၉၆၅ - ၇ဝ) တွင် တက်ရောက် သင်ယူ ခဲ့သည်။
ဒုတိယနှစ်မှ စတုတ္ထနှစ် အထိ စိုက်ပျိုးရေး တက္ကသိုလ် မြန်မာ စာပေ အသင်း အတွင်းရေးမှူး တာဝန် ယူခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ တွင် စိုက်ပျိုးရေးဘွဲ့ (B.A. Ag) ရရှိ ခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေး ဌာနတွင် နေ့စား လပေး ၃ ကျပ် ၁၅ ပြား အလုပ်သင် ဘဝ (၁၉၇၁ - ၇၆) တွင် ငါးနှစ်ကြာ ဖြတ်သန်း ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အလုပ်မှ ထွက်ကာ ဇာတ်သဘင် စင်တင် ပြဇာတ်ရေး ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သရဖူ မြန်မာစာ သင်တန်း ဖွင့်၍ မြန်မာစာ ကျူရှင် ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝတ္ထုတိုရေး ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း ရပ်တည် ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်သည် အထိ မြန်မာစာ သင်၍ ဝတ္ထုတို ရေးသား သွားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း ၁၉၆၃ ခု မန္တလေး အထက (၁) ၁ဝ တန်း ကျောင်းသား ဘဝတွင်ပင် စာ စတင် ရေးခဲ့သည်။
မန္တလေးထုတ် "ပြုံး" နှင့် "ထူး"၊ ရန်ကုန်ထုတ် "အကယ်ဒမီ" စာစောင် များတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား ခဲ့သည်။
အမှတ် (၁) ကျောင်းသား များရဲ့ သူငယ်ချင်း တစု ကဗျာများ၊ ၁၉၆၅ တွင် ခံပန်းခိုင် ကဗျာများ နှင့် မိုးသောက်ကြယ် ကဗျာများ စုပေါင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
စိုက်ပျိုးရေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝ (နောက်ဆုံး နှစ်မှ အပ) တွင် ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ တို့၌ ကဗျာများ၊ တက္ကသိုလ် ကဏ္ဍ စာတမ်းများ ရေးခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ကလောင် အမည်မှာ 'ငြိမ်းအောင်' ဖြစ်သည်။
'ဝင်းစည်သူ' ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသည့် ပထမဆုံး ဝတ္ထုတိုမှာ ၁၉၈၆ ခု မေလထုတ် ရုပ်ရှင် အောင်လံ မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်သည့် 'သန်းပေါင်းသုံးဆယ် ကျော်ထဲက ကျွန်တော်' ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင် အောင်လံ၊ သဘင်၊ မဟေသီ၊ ကလျာ၊ မိုးဝေ၊ ရုပ်ရှင် အမြုတေ၊ ရင်ခုန်ပွင့်၊ အိပ်မက်ဖူး၊ ရနံ့သစ်၊ ကလျာ၊ သဘင် အောင်လံ၊ ရုပ်ရှင် တေးကဗျာ၊ ရွှေဝတ်ရည်၊ ရွှေအမြုတေ၊ စံပယ်ဖြူ၊ ပေဖူးလွှာ၊ ချယ်ရီ၊ ဓန၊ ရွှေဝတ်မှုန်၊ မိုးဂျာနယ်၊ မြားနတ်မောင် စသည် တို့တွင် ဝတ္ထုတို ၇ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။
ဝသုန္ဓရေ ဝတ္ထုတိုစု (၁၉၈၈)၊ အောင်ပင်လယ် လေပြည် လေညင်း ဝတ္ထုတို (၁၉၉ဝ)၊ ဗီတာမင် ၁၃ ဝတ္ထုတိုစု (၁၉၉၁) စသည့် ဝတ္ထုတို စုပေါင်း စာအုပ် များတွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။
ဆယ့်နှစ်ပွဲ ဈေးသည် ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉ဝ) နှင့် (၉ဝ) ဝန်းကျင် ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉၂) မှာ ထင်ရှားသည်။
၁၉၉၄ ဇန်နဝါရီထုတ် ပန်းဝေသီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါသည့် 'ဝယ်တယ်' ဝတ္ထုတိုသည် နောက်ဆုံး လက်ရာပင် ဖြစ်သည်။
၁၉၇၁ တွင်ဇာတ် သဘင် စင်တင် ပြဇာတ် များကို စတင် ရေးခဲ့သည်။
မြို့တော် ဇာတ်တွင် (၁) ရွှေတံခါးကြီး ဖွင့်ပါဆို၊ (၂) ဆီမီးထွန်းချိန် ပန်းပျိုးချိန်၊ (၃) အရှုပ်တော်ပုံ စာနှစ်စောင်၊ (၄) မြန်မာ လာသောလမ်း၊ (၅) ပုဂံမှာမွေး ပုဂံသွေး၊ (၆) ပွဲပြန်ကြော့ကြော့၊ (၇) ရွှေမြင်းမိုရ်တတောင်လုံးကို၊ (၈) ရွှေဆယ်တင်းနဲ့ မလဲနိုင်၊ (၉) ယမုံနာ ပြောသော ပုံပြင်။
မန္တလေး သိန်းဇော် ဇာတ်တွင် (၁) ချစ်သူကောင်းတို့ နှလုံးသား၊ (၂) ကန္တာရ အချစ်၊ (၃) ရေလို အေးပါစေ၊ (၄) ကျွန်တော့်ကို ပြန်မွေးပေးပါ အမေ၊ (၅) ချစ်ဝတ်ရည် ဘယ်မခန်း၊ (၆) ချစ်ပြုံး နှင်းဆီ၊ (၇) မြည်းတကောင်နှင့် သားအဖ နှစ်ယောက်၊ (၈) ဆေးရောင်စုံ မြင်ကွင်းကျယ် မှတ်တိုင်၊ (၉) မိုးပေါ်ကတိမ် တိမ်ပေါ်ကမိုး၊ (၁ဝ) ပန်းသလား မေပျို၊ (၁၁) မန္တလေးကို လိုက်ခဲ့မလား၊ (၁၂) သမုဒယ လွင်ပြင်၊ (၁၃) ဖားတလုံး ခေါင်းကျား၊ (၁၄) မြင်းမိုရ်ထက်မှာ သာတဲ့လ၊ (၁၅) မြားကျိုးတဲ့ မုဆိုး၊ (၁၆) နေထဲက လူ။
မိုးဝင်း ဇာတ်တွင် ပြိုင်စံပေါ်စရာ မမြင်။
စုစုပေါင်း ၂၆ ပုဒ် ရေးသား ညွှန်ကြား တင်ဆက် ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ၁၉၉၄ ခု ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေး မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ () သည် ဝက်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ် အမျိုးအစား တစ်ခုခုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Swine influenza virus (SIV) သို့မဟုတ် swine-origin influenza virus (S-OIV) သည် ဝက်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်အုပ်စုဝင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမျိုး ဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ တွေ့ရှိထားပြီးသော SIV ဗီဇမျိုးများတွင် influenza C နှင့် Influenza A ၏ မျိုးကွဲများ ဖြစ်ကြသော H1N1, H1N2, H2N1, H3N1, H3N2, နှင့် H2N3 တို့ ပါဝင်သည်။
ရောဂါများလက္ခဏာများ လူ နှာစီးခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ ပျို့ခြင်း၊ နုံးချိခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်းတို့ုဖြစ်သည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားသူ၏ ၁% သာသေဆုံးမှုရှိနိုင်သည်။
သို့သော်ရောဂါကူးစက်နှုန်းမှာ SARS ရောဂါ ထက်ပို၍လျင်မြန်သည်။
ဆောင်ရန် ဆေးရုံတွင်လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ရောက်နေသူများမိမိ၏ကိုယ်အပူချိန်ကိုတစ်နေ့လျှင်(၄)ကြိမ်စစ်ဆေးသင့်သည်။
တစ်ကိုယ်ရေသုံးပြဒါးတိုင်ကိုအသုံးပြုပါ။
ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်းမှကာကွယ်ရန် နှာရည်၊တံတွေး၊သလိပ်၊သွေး နှင့် လေထုထဲမှတဆင့်ကူးစက်နိုင်သည်။
နှာအုပ်စွပ်ခြင်း၊နှာချေခြင်းနှင့်ချောင်းဆိုးလျှင်လက်ကိုင်ပုဝါအုပ်၍ပြုလုပ်ရန်။
လက်ကိုဆပ်ပြာ ( သို့ ) အရက်ပျံဖြင့်စင်ကြယ်စွာဆေးရန်။
လူထူထပ်သောနေရာများကိုရှောင်ရှား၍သွားလာရန်တို့ဖြစ်သည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှု မြန်မာနိုင်ငံ ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါသည် မြန်မာပြည်တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် H1N1 (2009) တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားသူ ရန်ကုန်မြို့တွင် သုံးဦးနှင့် ချင်းပြည်နယ်တွင် ၁၀ ဦးတွေ့ရှိရပြီး တစ်ဦး သေဆုံးကြောင်း ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
H1N1 သံသယလူနာ ၃၅ ဦးအား ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးရာ လူနာ ၁၇ ဦးတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိထားပြီး ဇူလိုင် ၂၆ ရက်အထိ သံသယ သေဆုံးလူနာအပါအဝင် သေဆုံးသူ လေးဦးအထိရှိသည်။
ဆက်သွယ်ရေး ရောဂါဘယဖြစ်ပွားသည့်အခါ သွားလာလှုပ်ရှားမှုများအား တားဆီးကန့်သတ်ချက်များ ချမှတ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းမျိုးကဲ့သို့ အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် မိသားစုမှာ အတူတကွ ရှိချင်မှရှိနေပါလိမ့်မည်။
သို့ဖြစ်ပေရာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မည်သို့မည်ပုံဆက်သွယ်ကြမည်၊ အခြေအနေအမျိုးမျိုးတွင် မည်သည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ကြမည်ဆိုသည်များနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန်အရေးကြီးလှပေသည်။
ဆုံရပ်/စုရပ်ကို ညှိထားပါ။
ဆက်သွယ်ရမည့်လူပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ ဒေသ၏ ပြင်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အားသတ်မှတ်ထားပါ။
သို့မှသာ မိမိမည်သို့ရှိနေသည်ကို အခြားသူများက စုံစမ်းသည့်အခါ ပြောပြနိုင်သည့် အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ပါလိမ့် မည်။
မိမိ၏ ရုံးမှဖြစ်စေ၊ မိမိ အိမ်ထောင်ဖက်၏ ရုံးမှဖြစ်စေ ချမှတ်ထားရှိသော ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိနေအောင် ဆောင်ရွက်ပါ။
ပိုးသတ်ထားသော ပတ်တီးစထုတ်များ၊ အသေးရော အကြီးပါ။
အရက်ပျံဖြင့်ဖော်စပ်ထားသည့် ရေမပါသော လက်ဆေးရည် ပိုးသတ်သန့်စင်ရာတွင် သုံးသော အဖတ်များ (ဆေးထိုးခါနီး သုံးသော ဂွမ်းဖတ်များ) ကြက်ပေါင်သားဖြင့် လုပ်မထားသည့် ဆေးခန်းသုံး လက်အိတ်အလောတော်နှင့် အကြီးများ (စစ်ဆေးမှုသုံး လက်အိပ်များဟုခေါ်တွင်ပြီး ဆေးဆိုင်များတွင် တစ်ရာပါသော ကဒ်ထူဘူးများ ဖြင့် ရောင်းချလေ့ရှိသည်။
) ၂လက်မ ပလပ်စတာ ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်ရေး လိမ်းဆေး ကပ်ကြေး (အသေး၊ ကိုယ်ပိုင်သုံး) ဇာဂနာ မျက်နှာကာသောဒိုင်းကဲ့သို့ ဃဏျွ အရေးပေါ်အသက်ရှူကိရိယာ ၉၅ အမျိုးအစားမျက်နှာဖုံးစွပ် (ကုလသမဂ္ဂဝန်ထမ်းများနှင့်မှီခိုသူ များအားလုံးအတွက် တစ်ဦးလျှင် နှစ်ခုနှုန်းဖြင့်ရရက်စာ ပေးပါမည်။
နာမကျန်းဖြစ်နေသူများအားပြုစုစောင့်ရှောက်နေသူများသာ ယင်း မျက်နှာဖုံးများကိုသုံးသင့်ပါသည်။
) အင်တစစ် (ဗညအခေငိ) (ဗိုက်နာလျှင် သောက်ရန်) ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသော ဆေးများ သိုလှောင်ထားပါ။
(ရေရှည် ကုသရန်အတွက် ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားထားသည့်ဆေးဖြစ်လျှင် သုံးလစာ ရှိနေပါစေ။
) (အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များကိုလည်း မမေ့ပါနှင့်) မိသားစုဝင်တစ်ဦးဦး ဖျားနာခဲ့သည်ရှိသော် အသုံးပြုနိုင်ရန်အိပ်ရာ ခင်း၊ မျက်နှာသုတ်ပဝါ၊ ပလတ်စတစ်အိပ်ရာဖုံးစသည်များကို အပို ဆောင်ထားပါ။
လူမမာနေသည့်အခန်းကို အိမ်ထဲ၌ မည်သည့်နေရာတွင် သတ်သတ် သီးသန့်ထားနိုင်မည်ကိုစဉ်းစားထားပါ။
ထိုအခန်းကို မည်သို့ လေဝင်လေထွက်ရှိနေစေမည်နည်း။
ထိုအခန်းမှ လေများ သည် အိမ်ပြင်သို့သာ ထွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီးအိမ်ထဲသို့ ထိုအခန်း ထဲမှ လေများ မဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်မှာအရေးကြီးသည်။
ထိုသို့ရှိနေစေရန် မည်သို့ ဆောင်ရွက်နိုင်မည်ကိုစဉ်းစားထားပါ။
ဗိုင်းရပ်(စ်) ခုခံဆေးဝါးများ ကိုရောဂါအခြေအနေအရ ကုလသမဂ္ဂမှ ပေးဝေပါမည်။
A/H1 N1 လို့ခေါ်တဲ့ ဒီဝက်တုပ်ကွေးဟာ ဝက်သားစားရုံနဲ့ မကူးစက်နိုင်ပါဘူး။
ဝက်သားနဲ့ ဝက်သားထွက် ပစည်းများကို အပူချိန် ၇၀-ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နဲ့ ချက်ပြုတ်ပါက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ရှင်သန်မှုမရှိနိုင်တော့ပါ။
ကိုင်တွယ်တဲ့နေရာမှာလည်း သန့်ရှင်းစွာစနစ်တကျကိုင်တွယ်ပါက ရောင်းချသူများမှာလည်း ကူးစက်မှု မရှိနိုင်တော့ပါ။
A/H1 N1 တုပ်ကွေးရောဂါကူးစက် ခံထားရတဲ့လူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်တဲ့အရည်များ (နှာရည်၊ တံတွေး) စတာတွေဟာ မထင်မှတ်ဘဲ မသိလိုက်ဘဲ ကျန်းမာတဲ့လူရဲ့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းထဲကို ဝင်သွားပါက ရောဂါကူးစက်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လူသူထူထပ်လွန်းတဲ့ နေရာတွေကို မသွားသင့်ပါ။
အကယ်၍ မဖြစ်မနေသွားရမည်ဆိုလျှင်လည်း နှာခေါင်းစည်းတပ်ပြီး သွားလာနိုင်သလို ပြန်လာပါကလည်း လက်ကိုသေချာစွာ ဆေးကြာသင့်ပါတယ်။
လက်ဟာ ရောဂါပိုး ပျံ့နှံ့နိုင်ရာ ကြားခံဖြစ်တဲ့အတွက် လူအများနဲ့ ထိတွေ့တဲ့နေရာတွေသွားပြီးတဲ့အခါ လက်ကို သေချာစွာ ဆေးကြောသင့်ပါတယ်။
အကယ်၍ မိမိမှာ တုပ်ကွေးလက္ခဏာ ခံစားရပါက ရိုးရိုးတုပ်ကွေးလား၊ A/H1 N1 ရောဂါလားဆိုတာ သံသယရှင်းသွားအောင် ဆရာဝန်နဲ့ ပြသသင့်ပါတယ်။
မည်သည့်တုပ်ကွေးဖြစ်ပါစေ အဓိကမှာ မိမိမှာ ကိုယ်ခံအားကောင်းဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။
ကိုယ်ခံအားကောင်းအောင် အာဟာရပြည့်ဝတဲ့ အစားအသောက်ကို စားခြင်း၊ ရေလုံလုံလောက်လောက် သောက်ခြင်း၊ အားကစား လိုက်စားခြင်းဖြင့် ကြံ့ခိုင်အောင်ပြုလုပ်သင့်ပါတယ်။
ကိုးကား ဒေါက်တာသပြေမွန်(ယဉ်ကျေးလိမ္မာ ၆-၉-၂၀ဝ၉) Category:ကူးစက်ရောဂါများ။
thumb|ဝက်လက်မြို့ ဝက်လက်မြို့သည်မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုခရိုင် တွင်တည်ရှိသည်။
မြို့ငယ်လေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဝက်လက်မြို့နယ်သည်ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း၆၉အုပ်စု မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ကြီး ၃ရပ်ကွက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင်ဧရာဝတီမြစ်၊ အနောက်ဘက်တွင်မူးမြစ်၊ တောင်ဘက်တွင်စစ်ကိုင်းမြို့နယ်နှင့် မြောက် ဘက်တွင်ရွှေဘိုမြို့နယ်တို့နှင့် စပ်ဆက်လျက်ရှိသည်။
ဝက်လက်မြို့သည်မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားမီးရထားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး လှတောသားစကားဟုနာမည်ကြီးသောလှတောကျေးရွာသည်ဝက်လက်မြို့နှင့် ရှစ်မိုင်အကွာမန္တလေး-မြစ်ကြီးနားကားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။
ဝက်လက်မြို့သည် ရွှေဘိုမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၇ မိုင်အကွာ စစ်ကိုင်း·မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ် ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်စက ယခု ဝက် လက်မြို့နေရာသည် ဝက်လက်ရွာကလေးမျှသာဖြစ်၍ ရှိမ်းမကားမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည်။
၁၈၉၈·၉၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် စစ်ကိုင်း·မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ရာ ရှိမ်းမကားမှ လူအများပင် ရထားလမ်းဘေးရှိ ဝက် လက်ရွာသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ဖြင့် အစိုးရ ရုံးများကိုလည်း ရှိမ်းမကားမှ ဝက်လက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိုက်ရတော့သည်။
တစ်ဖန် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသွားပြန် သောအခါ ဝက်လက်မြို့မှာ ပိုမိုစည်ကား၍လာပြန်သည်။
ဝက်လက်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၁၂ စတုရန်း မိုင်ဖြစ်၍ ကျေးရွာနယ်မြေပေါင်း ၉ဝ ခန့်ရှိသည်။
ဝက်လက်မြို့နယ်၌ လမ်း ပန်းအဆက်အသွယ်များ မကောင်းချေ။
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ တူး မြောင်းဘောင်လမ်းများဖြင့်သာ သွားလာကြရ၍ မိုးရာသီ၌ အသွားအလာ မလွယ်ကူချေ။
ရွှေဘို·စစ်ကိုင်းသွား မော်တော်ကားလမ်းသည် ဝက်လက်မြို့ ၏ အနောက်ဘက် ခုနစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိလေသည်။
ဝက်လက်မှ ရွှေဘိုမြို့ သို့လည်း တူးမြောင်းဘောင်လမ်းအတိုင်းပင် သွားနိုင်သည်။
မြို့ပေါ်၌ အစိုးရရုံးများ၊ ဆေးပေးရုံ၊ ကြေးနန်းရုံး၊ စာပို့တိုက်များ ရှိသည့်အပြင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းလည်းရှိ၏။
ဆန်စက်များလည်း အသင့်အတင့်ရှိသည်။
ရွှေဘိုတူးမြောင်း၏ကျေးဇူးကြောင့် ဆန်စပါးများ ပိုမိုစိုက်ပျိုးလာ ခဲ့ရာ ဝက်လက်မြို့နယ်သည် ရွှေဘိုခရိုင်၌ ဆန်စပါးအထွက်ဆုံး မြို့နယ် ဖြစ်၏။
ထိုမှတစ်ပါး နှမ်း၊ မြေပဲ၊ နှံစားပြောင်း၊ မတ်ပဲနှင့် ဝါဂွမ်းများ လည်း အသင့်အတင့်ထွက်သည်။
ဝက်လက်မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆားချက်လုပ် ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ဟန်လင်းကြီးရွာသည် ထိုလုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။
မြို့နယ်အတွင်း၌ ထင်ရှားသော ဟန်လင်းနှင့် ကဒူးအင်းကြီး နှစ်ခုရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လက်မြို့၌ လူဦးရေ ၁၀၈၁၄ ခန့်ရှိပါသည်။
အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ (သရိုင်ရွာ) စာရေးဆရာ သပြေညိုမောင်ဦး (ယင်းတော) စတုတ္ထတိပိဋကဆရာတော် အရှင်သုမင်္ဂလာလင်္ကာရ (အင်ကြင်းပင်ရွာ) ဒွါဒသမတိပိဋကဆရာတော် အရှင်အဘိဇာတာဘိဝံသ ( ဆင်နင်းရွာ) သီတဂူကြယ်တစ်ပွင့်ဆရာတော် အရှင်ပညာနန္ဒ (ဖိုလ်ဝင်းတတ်) ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ။
အက်ဖ်​ဘီအိုင် (Federal Bureau of Investigation) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိက စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ဗဟိုအစိုးရ၏ မှုခင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ပြည်တွင်း ထောက်လှမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။
ဌာနချုပ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်တွင် တည်ရှိပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံးခွဲ (၅၆) ခု အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံး ၊ မြို့ငယ်များတွင် ရုံးခွဲ (၄၀၀) ခန့်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် ရုံးခွဲ (၅၀) ခန့် ဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဆာအိုက်ဆက် နယူတန် (Sir Isaac Newton) (၁၆၄၃ ဇန္နဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ်လ ၃၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်၊ သင်္ချာပညာရှင်၊ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်၊ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်၊ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားသူတစ်ဦးအဖြစ် အများက ယူဆထားသည်။
နယူတန်သည် ၁၆၈၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ဆွဲငင်အားနှင့် သက်ဆိုင်သည့် နိယာမများကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ယင်းလှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာ နယူတန် နိယာမ သုံးရပ်သည် နောက်နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်အတွင်း ရူပဗေဒလောကအပေါ် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သက်ရောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
နယူတန်သည်လည်း ပထမဦးဆုံးသော အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း တယ်လီစကုပ်ကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အဖြူရောင် အလင်းတန်းများ သုံးမြှောင့်ဖန်တုန်းအား ဖြတ်သန်းစဉ် ရောင်စဉ် ၇ မျိုးအဖြစ် ဖြာထွက်သွားခြင်းကို အခြေခံ၍ အရောင်သီအိုရီကိုလည်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
သူသည် အေးခဲခြင်း နိယာမကို ရေးသားခဲ့သည့်အပြင် အသံ၏ အရှိန်နှုန်းကိုလဲ လေ့လာခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာမှာ အံ့မခမ်းပင် ဖြစ်သည်။
၁၇ ရာစုက သင်္ချာ နှင့် သိပ္ပံပညာရှင် ဆာအိုင်းဇက်နယူတန် ၏ သီအိုရီများ၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ၊ နိယာမများသာ မရှိပါလျှင် သိပ္ပံပညာလည်း ရှိမည် မဟုတ်တော့ပါ။
နောင်လာ နောက်သားများအတွက် အလွန်ကျေးဇူးများသော သိပ္ပံပညာ၏ အခြေခံသဘောတရားများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သော ဆာအိုင်းဇက်နယူတန်၏ ကျေးဇူးကား ကြီးမားလှပါပေသည်။
ငယ်ဘဝ ဆာအိုင်းဇက်နယူတန်ကို ၁၆၄၂ တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Woolsthorpe ၌ မွေးဖွားသည်။
မြေပိုင်ရှင်မျိုးရိုးဖြစ်သည်။
သူသည်မွေးဖွားစဉ်က အချိန်မတိုင်မီ လမစေ့ဘဲ မွေးလာခဲ့သော premature baby ဖြစ်သဖြင့် အလွန်သေးကွေးသည်။
နယူတန်၏ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ သူ့ကို မမွေးဖွားမီ ၃လအလိုကဆာ အိုင်ဇက်နယူတန် ကွယ်လွန်သွားခဲ့၍ နယူတန်မှာ ဖတဆိုးလေးဖြစ်သည်။
မိခင်ဖြစ်သူမှာ သူ ၂နှစ်သားအရွယ်တွင် နောက်အိမ်ထောင်ပြုကာ နယူတန်ကို အဖွားထံတွင် ထားခဲ့လေသည်။
သူသည် ငယ်စဉ်ဘဝတွင် ကျန်းမာရေး အလွန် ချူချာကာ အခြားသော ကလေးများကဲ့သို့ ခုန်ပေါက်ပြေးလွှား မကစားနိုင်ပေ။
နေနာရီ၊ သစ်သားတိုင်ကပ်နာရီများဖြင့်သာ ဆော့ကစား ၍ ပျော်ရွှင်ခဲ့လေသည်။
စာဖတ်ခြင်းနှင့် ဂျာနယ်များ စုဆောင်းခြင်းကို ဝါသနာပါလေသည်။
သူနေထိုင်ရာ ရွာလေးက ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက်တွင် Grantham Grammar School သို့သွားရောက် ပညာသင်ကြားသည်။
ကျောင်းမှတ်တမ်းများအရ သူသည် ကျောင်းတွင် အညံ့ဆုံးနှင့် ကျောင်းစာတွင် အာရုံ စူးစိုက်မှု မရှိဆုံး ကျောင်းသားဖြစ်သည်။
ဂရမ်သမ်ကျောင်းသည် သူ့အိမ်မှ ၅မိုင်ခန့်သာ ကွာဝေးသော်လည်း ဆေးဆရာတစ်ဦး၏ နေအိမ်တွင် နေထိုင်ကာ ကျောင်းတက်ခဲ့သည်။
ဘယဆေးဆရာ၏ သမီးဖြစ်သူ Miss Storey နှင့်ရည်ငံကာ စေ့စပ်ကြောင်းလမ်းခဲ့သည်။
ပညာသင် နယူတန်၏ဦးလေး ဖြစ်သူက တိုက်တွန်းသဖြင့် အသက် ၁၉ နှစ်သားအရွယ်တွင် Cambridge University သို့ သွားရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၆၆၁ ဇွန်လ ၅ရက်နေ့တွင် သူသည် Trinity College၊ Cambridge သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
သူသည် အခြားကျောင်းသား များထက် အသက်ကြီးပြီး Trinity College ကောလိပ်တွင် ပညာသင်စရိတ်ကို အခြား ကျောင်းသားများ၏ အစေခံအလုပ်ကို လုပ်ကာ ရှာဖွေခဲ့လေသည်။
နယူတန်သည် တွင် ဥပဒေ ပညာရပ်ကိုသင်ယူခဲ့သည်။
Aristotle၊ Descartes၊ Gassendi၊ Hobbes၊Boyle တို့၏ ဒဿနိကဗေဒ ကိုလေ့လာ သင်ယူခဲ့သည်။
ဂယ်လီလီယို၏ နက္ခတ္တဗေဒ က သူ့အား အထူး ဆွဲဆောင်ခဲ့ပြီး Kepler ၏ Optics ကိုလည်း လေ့လာ သင်ယူခဲ့သည်။
သူ့အတွေးများ၏ မှတ်တမ်းသဖွယ်ဖြစ်သော Quaestiones Quaedam Philosophicae (Certain Philosophical Questions) စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုစာအုပ်တွင် ပလေတိုသည် ကျွန်တော်၏ သူငယ်ချင်း ဖြစ်သည်။
အရစ္စတိုတယ်သည် ကျွန်တော်၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် ကျွန်တော်၏ အကောင်းဆုံး သူငယ်ချင်းမှာ အမှန်တရားဖြစ်သည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
သင်္ချာဘာသာရပ် ၁၆၆၃ နွေနှောင်းရာသီတွင် သူသည် သင်္ချာဘာသာရပ်ကို စတင်ကာ စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။
သင်္ချာဘာသာရပ်နှင့် ဆက်နွယ်ကာ နက္ခတ္တဗေဒ ဘာသာရပ်ကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
၁၆၆၃ ဧပြီလ ၂၈ ရက်တွင် ကောလိပ်၏ ပညာသင်ဆုရ ကျောင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံရသည်။
နယူတန်သည် ကျောင်းပညာရပ်များတွင်သာ စိတ်ဝင်စားနေရာ သူ၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းမှာ အေးစက်သွားခဲ့ပြီး စေ့စပ်ထားသော ချစ်သူ Miss Storey က အခြားလူတစ်ယောက်နှင့် လက်ထပ်သွားခဲ့လေသည်။
နယူတန်သည် အချစ်ကို တန်ဖိုးထား မြတ်နိုးလေသူ ဖြစ်သဖြင့် နောက်ထပ် အချစ်မရှာ၊ အိမ်ထောင်လည်း မပြုပေ။
၁၆၆၅ ဧပြီလတွင် ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းသော ပလိပ်ရောဂါဆိုးကြီးက ဥရောပသို့ ကူးစက်လာရာ တက္ကသိုလ်များကို ၂နှစ်ခန့်ပိတ်လိုက်သဖြင့် သူ့ဇာတိဖြစ်သော Woolsthorpe သို့ပြန်လာရသည်။
နယူတန်သည် အိမ်မှာနေစဉ်အတွင်း သင်္ချာဘာသာရပ်ကို မပြတ်လေ့လာနေခဲ့သည်။
ကျောင်းပိတ်ထား၍ အိမ်မှာနေစဉ် ၂ နှစ်အတွင်းတွင် သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို တွေ့ရှိ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ မြေကြီးဆွဲအားနိယာမ (The Law of Universal Gravitation)၊ အဖြူရောင်သည် သက်တန့်ရောင်စဉ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း (The Theory of Optics)၊ သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြစ်သော integral and differential calculus များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
သူတီထွင်ခဲ့သော သင်္ချာ သီအိုရီများမှာ အလွန်အရေးပါပြီး သင်္ချာဘာသာ ပညာရပ်အတွက် အလွန်အသုံးဝင်လှသည်။
ဆာ အိုင်းဆက် နယူတန်ကိုသင်္ချာပညာပါရမီရှင် တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆ သတ်မှတ်ထားသည်။
နယူတန်သည် " Principia " အမည်ရှိ စာအုပ်သုံးအုပ်တွဲ သင်္ချာကျမ်းကို ၁၆၈၇-ခုနှစ်တွင် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အဆိုပါ စာအုပ်များတွင် သူ့၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော နယူတန် ရွေ့လျားမှုနိယာမ (၃) မျိုးကို ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှု နိယာမကို မက္ကင်းနစ် ရူပဗေဒ ပညာရပ်၏ အဓိက အခြေခံ အဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။
အဆိုပါ စာအုပ်များထဲတွင် စကြဝဠာ ဆွဲအား ဥပဒေသ နှင့် ဂြိုဟ်များ၏ ရွေ့လျားမှု ဆိုင်ရာ ကက်ပလာ ဥပဒေသ ( Kepler's Law ) များကိုလည်း ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
ကမ္ဘာမြေကြီးဆွဲအား နေအိမ်ခြံဝင်းအတွင်းတွင်ထိုင်နေစဉ် ပန်းသီး အပင်ပေါ်မှ ပန်းသီးကြွေကျသည်ကို တွေ့ရှိ၍ ကမ္ဘာမြေကြီးဆွဲအားကို ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဂြိုဟ်များ၏ ပတ်လမ်းများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ အရံဂြိုဟ်များနှင့် ပတ်လမ်းများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
နယူတန်သည် ၁၆၇၁ တွင် De Methodis Serierum Fluxionum (On the Methods of Series of Fluxions) စာအုပ်ကို လက်တင်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သော်လည်း မထုတ်ဝေဖြစ်ခဲ့ပေ။
၁၇၃၆ တွင်မှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နယူတန်သည် သူ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်များကို စာအုပ်ထုတ်ဝေရန် အမြဲစိတ်မပါ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
ပလိပ်ရောဂါဆိုးကြီး ကင်းစင်ပပျောက်ပြီးနောက် ၁၆၆၇ တွင် Cambridge University ပြန်ဖွင့်သောအခါ ကျောင်းပြန်တက်ခဲ့ပြီးနောက် တစ်နှစ်အကြာတွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၆၆၉ တွင် အသက် ၂၇ နှစ်မပြည့်မီတွင် သင်္ချာပါမောက္ခ ရာထူးရရှိခဲ့သည်။
၁၆၈၄တွင် De Motu စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အာကာသသိပ္ပံကို ရှင်းပြနိုင်ခဲ့သည်။
ကယ်ကူလပ် ရဲ့ဖခင် ဂျာမန်ဒဿန ပညာရှင် ဂေါ့ဖရိဒ် လိုက်ဘနစ် (Gollfried Leibniz) နဲ့လည်း ပြဿနာ အကြီးအကျယ်ဖြစ်ခဲ့ဘူးတယ်။
Leibniz နဲ့ Newton တို့နှစ်ယောက်လုံး သီးခြားစီ Calculus ကို စတင် ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြတယ်။
နောက်ပိုင်းမှ သိရတာက Newton က Leibniz ထက် စောပြီး Calculus ကို တွေ့ရှိခဲ့ပေမယ့်၊ နောက်ကျမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။
အဲဒါကြောင့် Calculus ကို ဘယ်သူအရင်တွေ့ခဲ့တာလည်း ဆိုတဲ့ အငြင်းပွားမှုစတင်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံပညာရှင်တွေကြားမှာ သူ့ဘက် ကိုယ့်ဘက် ငြင်းခုံကြတယ်။
Newton ဘက်က ရှင်းလင်းတဲ့ ဖြေရှင်းချက်တွေက သူ့မိတ်ဆွေတွေရဲ့ နာမည်နဲ့ ဖြစ်နေပေမယ့် Newton ကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့တာပါ။
အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းပေးဖို့ Leibniz က Royal Society ကို အယူခံဝင်ခဲ့တယ်။
Newton က ဥက္ကဋ္ဌ အနေနဲ့ ဘက်မလိုက်တဲ့ ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့ပေးခဲ့တယ်။
ဒါပေမယ့် အဲဒီကော်မတီမှာ သူ့မိတ်ဆွေတွေပဲ ပါဝင်ခဲ့တယ်။
ဒါတင်မကသေးဘူး ကော်မတီရဲ့ အစီရင်ခံစာကို Newton ကပင်ရေးသားပြီး Royal Society အနေနဲ့ ထုတ်ပြန်ခဲ့တယ်။
အစီရင်ခံစာမှာ Leibniz အား သူတစ်ပါး အလုပ်ကို ခိုးချခဲ့သည် လို့လည်း တရားဝင်စွပ်စွဲခဲ့တယ်။
ဒီမျှနဲ့ မကျေနပ်သေးပဲ Royal Society က ထုတ်ဝေတဲ့ စာစောင်မှာလည်း အစီရင်ခံစာနဲ့ပတ်သက်တဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ Leibniz ကို ဝေဖန်ထားတဲ့စာကို အမည်မဖော်လိုသူ (Anonymous) နာမည်နဲ့ ရေးသားခဲ့သေးတယ်။
နာမကျန်း ဖြစ်လာခြင်း နောင် ၂နှစ်အကြာတွင် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ သမိုင်းကြောင်းတွင် အရေးပါဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သော "သဘာဝဒဿနိက‌ဗေဒဆိုင်ရာ သင်္ချာစည်းမျဉ်းများ" (၊ ) စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။
Principia Mathematica ကျမ်းစာအုပ် ထုတ်ဝေပြီးနောက်ပိုင်း ကျော်ဇောကိတ္တိ ရှိလာပြီး Royal Society ရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရတယ်။
နောက်ပိုင်းမှာ Astronomer Royal, John Flamsteed တို့နဲ့ မသင့်မတင့်ဖြစ်လာခဲ့တယ်။
သူ့ရဲ့ စာအုပ် Principia အတွက် အချက်အလက်တွေကို Flamsteed ဆီက ရခဲ့ပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာ မရတော့ပါဘူး။
အဲဒီတော့ သူ့ဘာသာ Royal Observatory ရဲ့ စီမံအုပ်ချုပ်သူအဖွဲ့မှာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အချက်အလက်တွေကို ထုတ်ပြန်ခိုင်းခဲ့တယ်။
Flamsteed ရဲ့အလုပ်တွေကို သိမ်းဆည်းလိုက်ပြီး Flamsteed ရဲ့ ရန်ဖက်ဖြစ်တဲ့ အက်မော ဟေလီ (Edmond Halley) ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေစေတယ်။
ဒီကိစ္စက တရားရုံးအထိရောက်သွားပြီး တရားရုံးက သိမ်းဆည်းလိုက်တဲ့ အလုပ်တွေကို ပုံနှိပ်ခြင်းမပြုဖို့ အမိန့်ထုတ်ပြီး Flamsteed ကို အနိုင်ပေးလိုက်တယ်။
Newton က ဒေါသထွက်ပြီး နောက်ပိုင်းထုတ်ဝေတဲ့ Principia စာအုပ်များမှာ Fleamsteed နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အညွန်းတွေကို ပယ်ဖျက်ခဲ့တယ်။
၁၆၉၃ တွင် အာရုံကြော ချွတ်ယွင်းအားနည်းမှု ဝေဒနာကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားရပြီး နာမကျန်းဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၆၉၆ တွင် Warden and the Master of Mint ရာထူးကို ရခဲ့သော်လည်း လန်ဒန်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။
နိဂုံး ၁၇၀၃ တွင် Royal Society ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို ရရှိခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် ပြန်လည်ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံရလေသည်။
၁၇၀၅တွင် အန်းဘုရင်မ (Queen Ann) က နယူတန်အား ပထမဦးဆုံးသော သိပ္ပံပညာရှင် အဖြစ် သူကောင်းပြုခဲ့သည်။
၁၇၁၇တွင် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်လည် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၇၂၇၊မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် တီထွင်သူများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ‎ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ။
thumb|အီတလီခေါက်ဆွဲ အီတလီ ခေါက်ဆွဲ (Spaghetti) ကိုဘယ်အချိန်ဘယ်နေရာတွင် တီထွင်ခဲ့သည်နှင့် ပတ်သက်၍ နည်းလမ်းပေါင်းများစွာပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၁၅၄ ခုနှစ်ကဒုတိယမြောကက် ရော်ဂျာဘုရင်သည် ပထဝီနှင့်သမိုင်းသုတေသီဖြစ်သူ အဘူအဗ္ဗဒူလာ မိုဟာမက် အယ်လ်အက်ဒရစ်ဆီကို စစ္စလီနိုင်ငံနှင့် စပိန်၊ ပါဘာမိုစသောနယ်မြေများသို့ ခရီးထွက်ကာလေ့လာစေခဲ့သည်။
The Book of Roger အမည်ဖြင့် သူ၏ စွန့်စွန့်စားစားခရီးအကြောင်း စာအုပ်ထုတ်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် အီတလီခေါက်ဆွဲနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
စစ္စလီနိုင်ငံရှိ ထရာဘီယာမြို့တွင် တခြားဒေသများသို့ သင်္ဘောနှင့်တင်ပို့ရန် အီတလီ ဂျုံခေါက်ဆွဲအလုံးကြီးများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ ခေါက်ဆွဲအသေးများကိုပါ တီထွင်စားသောက်ခဲ့ကြသည်။
အစောပိုင်းကာလ အီတလီ ခေါက်ဆွဲများတွင် အသားနှင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်ထည့်ကာ အရသာစုံဖြစ်အောင် ပြုလုပ်စားသောက်ကြပြီးအထက်တန်းလွှာများသာ စားသောက်လေ့ကြသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား 7 Day News ဂျာနယ်၊ ၂၀၀၈။
အူးဇီ(အစ္စရေးဘာသာဖြင့်= עוזי‎ ) စက်ကလေးသည် ၎င်း၏ သေးငယ် ပေါ့ပါးပြီး ပစ်အား ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာကျော်ခဲ့ သောသေနတ် ဖြစ်သည်။
အစ္စရေး နိုင်ငံမှ Uziel Gal က ၁၉၄ဝနှောင်းပိုင်း တွင် ဒီဇိုင်း ထုတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈တွင် အစ္စရေး ကာကွယ်ရေး ပစ္စည်းစက်ရုံက ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
နောက်ခံသမိုင်း left|ဗိုလ်ကြီး Uziel Gal အူဇီအား ဗိုလ်ကြီး(နောင်တွင် ဗိုလ်မှူး) Uziel Galမှ ၁၉၄၈ အာရပ်-အစ္စရေး စစ်ပွဲ အပြီးတွင် စတင် ဒီဇိုင်း ဆွဲခဲ့သည်။
ထို့နောက် အရည်အသွေးအား အကဲဖြတ်ရန် အစ္စရေးစစ်တပ်သို့ တင်သွင်းခဲ့ သည်။
အူဇီ၏ ရိုးရှင်းသော ဒီဇိုင်းနှင့် ထုတ်လုပ်မှု စရိတ် သက်သာမှု တို့ကြောင့် အခြားသော ရှေးရိုး ဒီဇိုင်းများအား ကျော်ဖြတ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
Galသည် ထိုစက်ကလေးအား သူ၏ အမည် မပေးရန် တောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း ပယ်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မကြာမီ ရှေးဦး မော်ဒယ်အား ၁၉၅၁တွင် လက်ခံခဲ့ပြီး ၁၉၅၆မှ စတင်ကာ အသုံးပြုခဲ့ရာ အောင်မြင်မှု များစွာ ရရှိခဲ့သည်။