kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဟောင်ကောင်တွင် နေထိုင်ကြသူများအနက် ၉၅ % မှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ကွမ်းတုန်၊ ဟတ်ကားနှင့် ချောင်ကျိုးလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
ကျန် ၅ % မှာ နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်ကြပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံမှ ဟောင်ကောင်သို့ သွားရောက်ကာ အိမ်ဖော်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသူများမှာ ၃ သိန်းကျော် ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ပန်ချာပီ၊ ပါကစ္စတန်၊ နီပေါ စသည့် အလယ်အာရှနိုင်ငံများမှ လူမျိုးများလည်း ဟောင်ကောင်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဆိပ်ကမ်းရှိ လှေပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ဗီယက်နမ် ဒုက္ခသည် အချို့လည်း ဟောင်ကောင်တွင် အခြေချ နေထိုင်သူများ ဖြစ်လာကြသည်။
ဗြိတိသျှအဓိက ဖြစ်သည့် ဥရောပသားများ၊ အမေရိကန်များ၊ ဩစတြေးလျသားများ၊ ကနေဒါ၊ ဂျပန်နှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများသည်လည်း ဟောင်ကောင်၏ ငွေရေးကြေးရေးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။
The Census and Statistics Department has reported that the number of people identifying themselves as "white" fell from 46,584 in the 2001 census to 36,384 in the 2006 by-census, a decline of 22 percent. ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဟောင်ကောင်၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား တရုတ်ထံ လွှဲပြောင်းပေးပြီးနောက် ဗြိတိသျှ အတော်များများ ဟောင်ကောင်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
Hong Kong Brits few but faithful. BBC News. 26 June 2007. ကိုးကား Category:ဟောင်ကောင် Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ မြို့များ Category:မြို့ပြနိုင်ငံများ။
နန်ကျင်းစာချုပ်အား ရေးထိုးနေပုံ နန်ကျင်းစာချုပ် (Treaty of Nanking or Treaty of Nanjing) အား မန်ချူးတရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှအကြား ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၄၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်။
ယင်းစာချုပ်သည် တရုတ်သမိုင်းတွင် ပြင်ပအင်အားနှင့် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် မတရားသော စာချုပ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါစာချုပ်အရ တရုတ်သည် ဗြိတိသျှ ကုန်သည်များအပေါ် ကောက်ယူသည့် အခွန်အတုတ်များကို လျှော့ချပေးရသည်။
နောက်ခံသမိုင်း ၁၈၄၀ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗြိတိသျှတို့က တရုတ်အား ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ဧပြီလတွင် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်မှ ဤတိုက်ပွဲအတွက် လျာထားငွေကို ထောက်ခံမဲ ၂၇၁ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၆၂ မဲ၊ ၉ မဲ အသာဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သောကြောင့် သမိုင်းတွင် ပထမဘိန်းစစ်ပွဲဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် တရုတ်-အင်္ဂလိပ် စစ်ပွဲတစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဖြစ်စဉ် ၁၈၄၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘော အစင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် အင်အား ၉၀၀၀ ခန့်သည် ဝူဆုန်းမြစ်ဝမှ ယန်စီမြစ်တလျှောက် ဆန်တက်လာသည်။
ယန်စီမြစ်နှင့် (ပေကျင်းနှင့် ဟန်ကျိုးအား ဆက်သွယ်သည့်) မဟာတူးမြောင်း ဆုံရာအရပ်ရှိ ကျိန့်ကျန်းအား တိုက်ခိုက်သည်။
ကျိန့်ကျန်းတွင် အခြေစိုက်သည့် မန်ချူးတပ် အင်အား ၁၅၀၀ နှင့် ဗြိတိသျှတပ်တို့ အနီးကပ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တရုတ်ဘက်မှ အရေးမလှခဲ့ပေ။
ထိုစဉ်က တရုတ်ကို အုပ်စိုးသည့် တောက်ကွမ်း ဧကရာဇ်က ဗြိတိသျှတို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှု စတင်လေသည်။
ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှစစ်သင်္ဘောများ နန်ကျင်းမြို့အနီး မြစ်ရေပြင်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်အကြား ၄ ကြိမ်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
၁၈၄၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်များ ဗြိတိသျှ ကွန်ဝါလိစ် (HMS Cornwallis) စစ်သင်္ဘော ပေါ်တွင် နန်ကျင်းစာချုပ်ကို ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
中外旧约辞典 3页 ISBN 7-5436-0835-9/Z·55 စာချုပ်မူရင်း တစ်စောင်ကို ယနေ့တွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် မော်ကွန်းတင်ထားပြီး အခြားတစ်စောင်မှာမူ ဗြိတိသျှအစိုးရမှ သိမ်းဆည်းထားသည်။
စာချုပ်ပါ အကြောင်းအရာ နန်ကျင်းစာချုပ်တွင် Article ၁၃ ခု ပါဝင်ပြီး အဓိက အချက်များမှာ တရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှ နှစ်နိုင်ငံအကြား စစ်ပွဲရပ်ဆိုင်းကာ ချစ်ကြည်ရေး ပြန်လည်ဆောက်တည်ရန် တရုတ်ဘက်မှ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်ရှိ ကွမ်ကျိုး၊ ဖူကျိုး၊ ရှမန် (အမွိုင်)၊ နိုမ်ပေါ၊ ရှန်ဟိုင်း စသည့် ဆိပ်ကမ်း ၅ ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေးပြီး ဗြိတိသျှနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြုလုပ်ရန် တရုတ်ဘက်မှ ဟောင်ကောင်ကျွန်းအား ဗြိတိသျှထံ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန် တရုတ်ဘက်မှ ဗြိတိသျှအား စစ်လျော်ကြေး ငွေဒင်္ဂါး ယွမ် ၂၁ သန်း ပေးဆောင်ရန်၊ (လျော်ကြေးတွင် လင်ကျယ်ရွှီမှ မီးရှို့ဖျက်ဆီးလိုက်သည့် ဘိန်းများအတွက် ၆ သန်း၊ စစ်စရိတ် ၁၂ သန်းနှင့် ကွမ်တုန်ရှိ တရုတ်ကုန်သည်များ ဗြိတိသျှကုန်သည်အပေါ် တင်ရှိနေသည့် ကြွေးမြီးများ ပေးဆပ်ရန် ၃ သန်း ပါဝင်သည်။
) နှစ်ဘက်သုံ့ပန်းများအား လွှတ်ပေးရန်၊ ဗြိတိသျှတပ်များ နန်ကျင်းနှင့် တိန့်ဟိုင်အနီး မြစ်ရေပြင်မှ ဆုတ်ခွာရန်၊ တို့ဖြစ်သည်။
အကျိုးဆက် နိုင်ငံရေး နိုင်ငံရေးအားဖြင့်တွက်လျှင် တရုတ်တို့မှာ အားနည်းသည်ထက် အားနည်းသွားရပြီး ဗြိတိသျှတို့အနေဖြင့် တရုတ်မြေပေါ်တွင် အခြားသော ဥရောပပြိုင်ဖက်များထက် စောစီးစွာ လက်ဦးမှုရယူနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ထိုအခြေအနေကြောင့် အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အာရှအင်အားကြီး ဂျပန်နိုင်ငံတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အချက်အချာကျသည့်၊ အရေးပါသည့် မြို့ကြီးများအား အုပ်စီးမိရန် အပြိုင်အဆိုင်ပင် ကြိုးပမ်းလာတော့သည်။
တရုတ်တို့၏ မန်ချူးအစိုးရ အနေဖြင့်လည်း အင်အားကြီးသည့် ပြည်ပရန်များကို ကောင်းစွာမဟန့်တားနိုင်သဖြင့် များစွာသိက္ခာညိုးငယ်ရလေသည်။
စီးပွားရေး စီးပွားရေးအရကြည့်လျှင်လည်း တရုတ်တို့မှာ အဓိကကျသည့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး အခွန်အတုပ်တို့ကို အနှိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ လျှော့ချပေးလိုက်ရသဖြင့် ကုန်သွယ်ရေးအခြေအနေမှာ တစ်ဖက်စောင်းနှင်းဖြစ်ကာ ဗြိတိသျှတို့အနေဖြင့် အကျိုးအမြတ် များစွာရလိုက်သည်။
တရုတ်လူမျိုးတို့မှာ နည်းပါးသော ဝင်ငွေကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှတို့ တင်သွင်းလာသည့် ဘိန်းစွဲလမ်းသည်ကြောင့်တစ်ပိုင်း အလွန်အမင်း ဆင်းရဲကျပ်တည်း လာခဲ့ရရှာသည်။
ထို့အပြင် ကြီးလေးသည့် စစ်လျှော်ကြေးငွေမှာလည်း တိုင်းပြည်အတွက် လေးလံသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု တရုတ်တို့အတွက် အခြားကြီးမားသည့် ထိုးနှက်ချက်မှာ ယဉ်ကျေးမှုအပိုင်းမှ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံခြားသားတို့အနေဖြင့် မြို့ကြီးများတွင် အခြေချကာ အဆင့်မြင့်စွာ နေထိုင်လာကြသည်။
အကျိုးဆက်အဖြစ် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုပျံ့နှံ့လာပြီး တရုတ်လူမျိုးများအနေဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ အမျိုးသားရေး၊ လူမျိုးရေးတို့တွင် မထီမဲ့မြင်ပြုမှုများ၊ စော်ကားမှုများကို ခံခဲ့ရသည်။
သို့သော် အချို့ချမ်းသာသည့် တရုတ်လူမျိုးများမှာမူ ထိုသို့မဟုတ်ဘဲ အခွင့်အရေးများစွာ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ထိုစဉ်က မန်ချူးတရုတ်သည် ဤဘိန်းစစ်ပွဲကို အလေးအနက်ထားခြင်း ပြန်ပြောင်းသုံးသပ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ဘိန်းစစ်ပွဲပြီးနောက် တရုတ်ပြည်သည် ကမ္ဘာတွင် အင်အားအကြီးဆုံးနိုင်ငံဟု မိမိကိုယ်ကို ယူဆနေဆဲဖြစ်သည်။
ချင်းမင်းဆက်ခေတ်တွင် တရုတ်သည် အခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ဆက်ဆံရေး မကောင်းလှသည့်အပြင် ဘိန်းစစ်ပွဲတွင် စစ်ရှုံးခဲ့သဖြင့် ဩဇာအာဏာ မှေးမှိန်လာသလို စစ်အင်အားနှင့် နည်းပညာ အပိုင်းက အားနည်းချက်များ မဖုံးနိုင် မကွယ်နိုင် ဖြစ်လာသည်။
နန်ကျင်းစာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးနောက်တွင် အနောက်တိုင်း အင်အားကြီးနိုင်ငံများက မတန်တဆ တောင်းဆိုလာကြသဖြင့် တရုတ်သည် မတရားသည့် စာချုပ်များကို ဆက်လက် ချုပ်ဆိုခဲ့ရသည်။
ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲ（၁၈၄၀ ဇွန်လ ၂၈ － ၁၈၄၂ ဩဂုတ်လ）သည် ဗြိတိသျှမှ တရုတ်အား ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။
စစ်ဖြစ်ရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ဗြိတိသျှကုန်သည်များက တရုတ်ပြည်တွင် ဘိန်းများ အတားအဆီးမရှိ ရောင်းချနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။
ဤစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံးသော မတရားသည့်စာချုပ် နန်ကျင်းစာချုပ် (南京條約) ကို ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဟောင်ကောင် (香港) အား ဗြိတိသျှတို့ထံ အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင် ဗြိတိသျှသည် အထူးအခွင့်အရေးများ ခံစားခွင့် ရခဲ့သည်။
တရုတ်တို့အဖို့ မိမိအပိုင်မြေများအား စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် ခွဲပေးရသည်မှာလည်း ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း ချင်းမင်းဆက်၏ တံခါးပိတ်မူဝါဒ တရုတ်ပြည်သည် သမိုင်းအကြောင်းကြောင့် ရှေးခေတ်ရှေးအခါမှစ၍ မိမိကိုယ်ကို ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံ၏ အလယ်ဗဟိုအဖြစ် ယူဆကာ အခြားနိုင်ငံများအား မိမိလောက် ယဉ်ကျေးမှု မတိုးတက်ဟု ရှုမြင်ထားသည်။
အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်း နိုင်ငံများအကြောင်း သိရှိနားလည်မှု မလုံလောက်ပေ။
မင်မင်းဆက် (明朝) နှောင်းပိုင်း ချင်း (မန်ချူး) မင်းဆက် (清朝) ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ကုန်သွယ်ကြသည့် ဥရောပသား တနေ့တခြား များပြားလာသည်။
သို့သော်လည်း ခန်းရှီးဧကရာဇ် (康熙) လက်ထက်မှစ၍ ကုန်သွယ်ရေးကို အလေးမထားပဲ တံခါးပိတ်ဝါဒကို ကျင်းသုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားကုန်သည်များ ကွမ်တုန်း (廣東) တွင်သာ အရောင်းအဝယ် လုပ်ခွင့်ပြုသည်။
参见词条：市舶司 ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် ကျန်းဆူး (江蘇; 江)၊ ကျဲ့ကျန်း (浙江; 浙)၊ ဖူကျန့် (福建; 閩) အကောက်ခွန်ဌာန သုံးခုကို ပိတ်လိုက်ကာ ကွမ်ကျိုး (廣州; 粵) ဆိပ်ကမ်း တစ်ခုတည်းတွင်သာ ကုန်စည်တင်ချခွင့် ပြုသည်။
၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသားများ တရုတ်ပြည်သို့ လာရောက် ကုန်သွယ်ခြင်းကို တဆင့်တိုး ကန့်သတ်လာသည်။
လက်နက်၊ ဆန်၊ ကန့်၊ သံထည်များအား ပြည်ပသို့ မတင်ပို့ရဟု တားမြစ်ထားပြီး ပိုးထည်ပစ္စည်းများ၏ တင်ပို့မှု အရေအတွက်ကို ကန့်သတ်ထားသည်။
left|ဗြိတိသျှတို့ အိန္ဒိယတွင် သိုလှောင်ထားသော ဘိန်းများ ၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဂျိမ်းစ် ဖလင့် (James Flint) က ဗြိတိသျှသင်္ဘောများအား ဦးဆောင်ကာ ထျန်းကျင်း (天津) သို့တက်ပြီး ချဲန်လုန် (乾隆) ဧကရာဇ်ထံ တိုင်စာသွင်းသည်။
ကွမ်ကျိုး အကောက်ခွန် အရာရှိများက နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များအား ငွေညှစ်သည်ဟု တိုင်တန်းကာ မန်ချူးအစိုးရမှ ဆိပ်ကမ်းများ ပိုမိုဖွင့်လှစ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုသည်။
ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်က ဗြိတိသျှတို့ ဤသို့ အဆင့်ကျော် တိုင်တန်းခြင်းသည် မန်ချူးအစိုးရအား သိက္ခာချရာကျသည်ဟု ယူဆကာ အမျက်တော်ရှပြီး ဂျိမ်းစ် ဖလင့်အား တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ခွာရန် ပြည်နှင်ဒဏ်ချမှတ်သည်။
၁၇၆၀ ခုနှစ်တွင် ကွမ်ကျိုးရှိ သွင်းကုန်ပို့ကုန် တစ်ဦးတည်း မူပိုင်ခွင့်ရှိသည့် ‘ကုန်းဟန်’ (公行) ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ကာ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များအပေါ် ကန့်သတ်မှု ပိုမိုတင်းကြပ်လာသည်။
နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ မှူးကြီးမတ်ရာများနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ ဆက်ဆံခွင့် မပြုပေ။
နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ တရုတ်အရာရှိများအား ဆက်သွယ်လိုလျှင် ကုန်းဟန်မှ တဆင့် ဆက်သွယ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
新浪財經網 ဤကဲ့သို့သော ရှေးရိုးစွဲအမြင်နှင့် တံခါးပိတ်ဝါဒသည် တရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ရသည့် အကြောင်းအရင်းပင် ဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေး မညီမျှခြင်း ဗြိတိန်တွင် စက်မှုတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ထုတ်လုပ်သည့် ကုန်ပစ္စည်းများအား တင်ပို့နိုင်မည့် ကြီးမားသည့် ဈေးကွက် လိုအပ်လာသည်။
တရုတ်တွင် လူဦးရေများသောကြောင့် ဗြိတိသျှကုန်သည်များ အမြောက်အမြား တင်ပို့နိုင်သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်နေသည်။
တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ရှိသော လက်ဖက်ခြောက်၊ ပိုးထည်၊ ကြွေထည်စသည့် ဇိမ်ခံပစ္စည်းများသည် ဥရောပဈေးကွက်တွင် လူကြိုက်များသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့က တရုတ်ပြည်မှ ကုန်သွယ်ရေးဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ရန် မျှော်လင့်သည်။
သို့သော်လည်း ဗြိတိန်ထုတ် သိုးမွေး၊ နိုင်လွန်စသည့် ကုန်ပစ္စည်းများကို တရုတ်တို့က မနှစ်ခြိုက်ကြပေ။
ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်က တရုတ်ပြည်တွင် အစစအရာရာ ဖူလုံသည့်အတွက် ဗြိတိန်တို့နှင့် ကုန်သွယ်ရန် မလိုအပ်ဟု ယူဆထားသဖြင့် ဗြိတိန်အဖို့ များပြားသည့် ကုန်သွယ်မှု လိုငွေပြလာသည်။
ထိုစဉ်အခါက ဗြိတိန်တွင် ရွှေကို အခြေခံထားသည့် ငွေကြေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး တရုတ်ပြည်တွင်မူ ငွေသားစစ်စစ်ဖြင့် သွန်းလုပ်သည့် ဒင်္ဂါးကို အသုံးပြုသည်။
တရုတ်ပြည်အတွင်း ရောင်းဝယ်ရာ၌ ငွေဒင်္ဂါးဖြင့် တွက်ချက်သဖြင့် ဗြိတိသျှကုန်သည်များအဖို့ တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်နိုင်ရန် ဥရောပမှ ငွေသားများကို ဝယ်ယူရသည်။
ဤသို့ ရွှေသားနှင့် ငွေသား ရောင်းတလှည့် ဝယ်တလှည့် လုပ်ရသည့်အတွက် ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးအမြတ်ကို ထိပါးစေသည်။
အခွန်နှုန်းအပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှကုန်သည်များ တရုတ်သို့ တင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းများအတွက် အကောက်ခွန် ၂၀ % ပေးဆောင်ရသောကြောင့် ဗြိတိန်တို့က မကျေမနပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာခြင်း ဂျော့ဂ်ျ မက္ကားနီ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသံအမတ် ဂျော့ဂ်ျ မက္ကားနီ (George Macartney) တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်လာသည်။
မန်ချူးအစိုးရက မက္ကားနီသည် ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်၏ မွေးနေ့တွင် ကောင်းချီးပေးရန် ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်နေသည်။
မက္ကားနီက ဧကရာဇ်အား သွားရောက်တွေ့ဆုံရာတွင် တရုတ်၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာကဲ့သို့ ဒူး ၃ ကြိမ်ထောက်၊ ဦး ၉ ကြိမ်ညွှတ် (三跪九叩) ကာ အရိုအသေပေးရန် ဝံလေးနေသည်။
အခြေအတင် ဆွေးနွေးပြီးနောက် မက္ကားနီက ဗြိတိသျှတို့ ဘုရင်အား ခစားရာတွင် ပြုကျင့်သည့်အတိုင်း ဒူးတဖက်ထောက် အရိုအသေပြုရန် သဘောတူခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ချဲန်လုန်ဧကရာဇ် အလိုတော်မကျသေး၍ ဗြိတိသျှ သံတမန်များအား မတွေ့ခဲ့ပေ။
မက္ကားနီက တင်ပြသည့် ဆိပ်ကမ်းဖွင့်လှစ်ပေးရန်၊ အခွန်လျှော့ချရန် တောင်းဆိုချက်များကို တရုတ်တို့၏ စနစ်နှင့် မညီညွတ်ဟု အကြောင်းပြကာ ငြင်းပယ်လိုက်သည်။
၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ သံအမတ် ဝီလီယမ် အမ္မတ်စ် (William Amherst) တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်လာပြန်သည်။
အမ္မတ်စ်သည်လည်း မက္ကားနီနည်းတူ ဒူးထောက်ဦးညွှတ် အရိုအသေပြုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သဖြင့် ကျားချင့်ဧကရာဇ် (嘉慶) အား တွေ့ခွင့်မရခဲ့ပေ။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘုရင်က အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး ဝီလီယမ် နေပီယာ (William John Napier) အား တရုတ်သို့ စေလွှတ်ကာ ကုန်သွယ်ရေး အရေးကိစ္စများကို ကြီးကြပ်စေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ဘက်ဆက်ဆံရေးမှာ တရုတ်နှင့် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီအကြား ဆက်ဆံရေးမှ ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။
၁၈၃၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နေပီယာသည် မန်ချူးအစိုးရ၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဖီလာဆန့်ကျင်စွာ မကာအိုမှ ကွမ်ကျိုးသို့ ခွင့်ပြုချက်မယူပဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
လျန်ကွမ်နယ်စား (兩廣總督) လူခွန်းက နေပီယာအား ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးပြီး ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြိမ်းဝါးလေသည်။
နေပီယာက လူငှားပြီး ကွမ်ကျိုးမြို့အနှံ့ ပိုစတာကပ်ကာ လူခွန်းအား အပြစ်တင်သည်။
စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် လူခွန်းက ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှု အားလုံးရပ်ဆိုင်းရန် အမိန့်ချပြီး စစ်သားများ စေလွှတ်ကာ ဗြိတိသျှကုန်သည်များရုံးကို ဝိုင်းရံသည်။
ဤသို့ဖြင့် တရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှအကြား ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်သို့ ဘိန်းတင်သွင်းခြင်း left|thumb|တရုတ်လူမျိုးများ ဘိန်းရှူနေပုံ ကုန်သွယ်ရေး တဖက်စောင်းနင်း ဖြစ်လာသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယကိုလိုနီနယ်မှ ဘိန်းများကို တရုတ်သို့ ခိုးသွင်းကြသည်။
မန်ချူးအစိုးရသည် ယုံးကျိန့် (雍正) ဧကရာဇ် လက်ထက် ၁၈ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းကတည်းက ဘိန်းကိုတားမြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှကုန်သည်များက တားမြစ်မိန့်ကို မမှုပဲ အရာရှိများအား လာဘ်ထိုးပြီး ကွမ်ကျိုးအနီးတဝိုက်တွင် အထူးဆောက်လုပ်ထားသည့် သင်္ဘောများဖြင့် ဘိန်းကို ခိုးသွင်းကြသည်။
အကျိုးအမြတ် ကြီးမားသောကြောင့် ဘိန်းမှောင်ခိုမှု တနေ့တခြား ဆိုးဝါးလာသည်။
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းသေတ္တာပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော် ခိုးသွင်းခဲ့ရာမှ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သေတ္တာပေါင်း ၄ သောင်းကျော်အထိ ၁၀ ဆနီးပါး တိုးမြင့်လာသည်။
[美] 罗兹·墨菲著/黄磷译 《亚洲史》（第四版），海南出版社/三环出版社，2004年10月，369-371/452-453 ISBN 7-80700-092-9 ဤကဲ့သို့ ဘိန်းအမြောက်အမြား တင်သွင်းမှုကြောင့် တရုတ်တို့ ငွေဒင်္ဂါးများ ဆုံးရှုံးရကာ ပြည်တွင်း၌ ငွေရှားပါးခြင်း၊ ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်း ဖြစ်စေကာ ဘဏ္ဍာတိုက် ခန်းခြောက်လုမတတ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ထို့အပြင် ပြည်သူများ ဘိန်းစွဲခြင်းကြောင့် စာရိတ္တပျက်ပြားမှု၊ ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းမှု သာမက ကုန်ထုတ်စွမ်းအားနှင့် စီးပွားရေးကိုပင် ထိခိုက်လာသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် တရုတ်တို့သည် ‘အရှေ့အာရှမှ လူမမာများ’ (東亞病夫) ဟုပင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ဘိန်းမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း right|တရုတ်ငါးဖမ်းလှေများထက် များစွာ ကြီးမားသည့် ဘိန်းရောင်းသည့် သင်္ဘော ဘိန်း၏ ဆိုးကျိုးများ တနေ့ထက်တနေ့ ပိုမိုဆိုးဝါးလာသောကြောင့် တရုတ်နန်းတော်အတွင်း မူးကြီးမတ်ရာများက ဘိန်းတားမြစ်ရန် အဆိုပြုလာကြသည်။
၁၈၃၈ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် တောက်ကွမ်းဧကရာဇ်က ဘိန်းတားမြစ်မိန့် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဟူကွမ်နယ်စား (湖廣總督) လင်ကျယ်ရွှီအား ကွမ်ကျိုးသို့ စေလွှတ်ကာ ဆောင်ရွက်စေသည်။
၁၈၃၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် လင်ကျယ်ရွှီ ကွမ်ကျိုးမြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် နိုင်ငံခြား ဆေးလိပ်ကုန်သည်များ တရုတ်အာဏာပိုင်ထံ ဘိန်းများအပ်နှင်းရန် အမိန့်ချခဲ့သည့်အပြင် နောင်ဘိန်းမရောင်းရန် ကတိကဝတ်ခံစေခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၆ ရက်နေ့အကြားတွင် ဗြိတိသျှတို့ပိုင်ဆိုင်သော ဘိန်းအများစုအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဘိန်းမီးမှသည် စစ်မီးတောက်လောင်စေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ စစ်ဆင်ပြီ ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကျိုလုန် (ကောင်းလုန်) ၌ ဗြိတိသျှရေတပ်သားတဦး အမူးလွန်ကာ ရွာသားတစ်ဦးကို ရိုက်သတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
လင်ဂျယ်ရွှီက လက်သည်အား ပေးရန် ဗြိတိသျှတို့ထံ တောင်းဆိုပေမဲ့ ဗြိတိသျှတို့က ကိုယ်တိုင်စီရင်လိုက်သည်။
ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လင်ဂျယ်ရွှီက ကုန်သွယ်မှုအားလုံးကို တားမြစ်ကြောင်း အမိန့်ချမှတ်ကာ မကာအိုသို့ စစ်တပ်စေလွှတ်ရုံသာမက ဗြိတိသျှတို့ကို နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။
ဤအရေးအခင်းသည်လည်း ဘိန်းစစ်ပွဲဖြစ်ပွားရခြင်း၏ စနက်တံပင်ဖြစ်သည်။
အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်ပါလီမန်မှ စီးပွားရေးအတားအဆီးဖြစ်ခြင်းနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသားများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ် စိုးရိမ်ဖွယ်ရှိကြောင်း အကြောင်းပြကာ တရုတ်ပင်လယ်သို့ သင်္ဘောတပ်ဖွဲ့ စေလွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့သည်။
၁၈၄၀ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် လင်ဂျယ်ရွှီသည် တောက်ကွမ်း ဧကရာဇ်၏ ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ ဆိပ်ကမ်းကို ပိတ်ကာ ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုကို ရာသက်ပန် ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။
ဇန္နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလေ့ဂျအမည်ရှိ စစ်သင်္ဘော၏ ကပ္ပတိန်က ကွမ်ကျိုးဆိပ်ကမ်းနှင့် ပုလဲမြစ်ဝကို ပိတ်ဆို့မည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။
ဇန္နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ ဗြိတိသျှ ပါလီမန်တွင် ဟောပြောရာ၌ တရုတ်ပြည်ရှိ ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးအမြတ်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက Sir George Elliot နှင့် Sir Charles Elliot တို့အား ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် အာဏာကုန် လွှဲအပ်ခဲ့သည်။
Sir George Elliot သည် ထိုစဉ်အခါက ဗြိတိသျှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
ဧပြီလတွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ အခြေအတင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု တရပ်အား ထောက်ခံမဲ ၂၇၁ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၆၂ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ် အတည်ပြုခဲ့သည်။
那場中國歷史書上看不懂的鴉片戰爭 သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရသည် တရုတ်အား တရားဝင် စစ်ကြေညာခြင်းမရှိပါ။
ပါလီမန်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် တရုတ်အား လက်တုံ့ပြန်ခြင်း သက်သက်သာဖြစ်သည် စစ်ပွဲမဟုတ်ဟု ယူဆခဲ့သည်။
郭廷以：《近代中国史纲》，格致出版社 ဇွန်လတွင် Sir George Elliot ကြီးမှူးသည့် စစ်သင်္ဘော အစင်း ၄၀ နှင့် အင်အား ၄၀၀၀ တို့သည် အိန္ဒိယမှ ထွက်ခွာကာ တရုတ်ပြည် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်အနီးရှိ ပင်လယ်ပြင်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ဤသည်မှစ၍ ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲ စတင်လေတော့သည်။
"တပြည်ထောင် နှစ်စနစ်" (One country, two systems; 一國兩制) ဆိုသည်မှာ တရုတ်ခေါင်းဆောင် တိန့်ရှောင်ဖိန်က တရုတ်တပြည်လုံး ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ် အစောပိုင်းကာလတွင် အဆိုပြုခဲ့သည့် စိတ်ကူးဖြစ်သည်။
၎င်းက ကမ္ဘာပေါ်တွင် တရုတ် တပြည်ထောင်တည်းသာရှိသည်၊ ဟောင်ကောင်၊ မကာအို၊ ထိုင်ဝမ် စသည့် ဒေသများတွင် ကိုယ်ပိုင် အရင်းရှင် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးနိုင်သည်၊ တရုတ်ပြည်၏ ကျန်ဒေသများတွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးမည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ အကြံပြုချက်အရ ထိုင်ဝမ်သည် လက်ရှိ နိုင်ငံရေး၊ တရားရေး၊ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးစနစ်ကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးနိုင်သည့်အပြင် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ရေးထိုးထားသည့် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု သဘောတူညီချက်များ အပါအဝင် နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေးတွင် အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
China.org.cn. "China.org.cn." One Country, Two Systems. Retrieved on 2008-01-04. ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် တိန့်ရှောင်ဖိန်က ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် မာဂရက် သက်ချာနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဟောင်ကောင်အား ငှားရမ်းသည့် နှစ်စေ့ချိန် ဟောင်ကောင်၏ ရှေ့ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးစဉ် ဟောင်ကောင်၌ တပြည်ထောင် နှစ်စနစ် ကျင့်သုံးရန် အဆိုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အလားတူစနစ်မျိုး မကာအိုတွင် ကျင့်သုံးရန်လည်း ပေါ်တူဂီနှင့် ဆွေးနွေးရာတွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။
တိန့်ရှောင်ဖိန် (鄧小平) (မူလအမည် တိန့်ရှဲန်းစိန့်; 鄧先聖) (၁၉၀၄ ဩဂုတ် ၂၂ - ၁၉၉၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉) သည် တရုတ်ပြည် စီချွမ်းပြည်နယ် ကွမ်အန်းခရိုင် ဖိုင်ဖန်းရွာရှိ ဟတ်ကားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည်။
၎င်းသည် တရုတ် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်၊ တရုတ် ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီက သူ့အား မာ့ခ်စ်ဝါဒီ၊ တော်လှန်ရေးသမား၊ နိုင်ငံရေးသမား၊ စစ်ရေးကျွမ်းကျင်သူ၊ နိုင်ငံခြားရေး သံတမန်ဟု အမွန်းတင်ကာ တရုတ်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် ခေတ်သစ်တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ရေးဆွဲသူဟု မှတ်ယူထားသည်။
သူ့တသက်တွင် နိုင်ငံတော်နှင့် အစိုးရ အကြီးအကဲ စသည့်ရာထူးများကို မရယူခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ တရုတ်ပြည်ကို ကြီးစိုးခဲ့သည်။
တိန့်ရှောင်ဖိန်သည် တရုတ်ပြည်အား ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ဆီသို့ ဦးဆောင်သွားခဲ့သူ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအိုတို့တွင် ကျင့်သုံးနေသည့် တပြည်ထောင် နှစ်စနစ်ကို အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
သူချမှတ်ခဲ့သည့် မူဝါဒများသည် ၂၀ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်အပေါ်သာမက ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး အခြေအနေကိုလည်း အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား မျက်နှာဖုံးတွင် ၈ ကြိမ်ဖော်ပြခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၏ ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
。 ကိုးကား Category:တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်း ဩဇာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် Category:နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ။
right|လန်ဒန်မြို့ ရထားတွဲပေါ်မှ ပန့်ခ်နှစ်ဦး ပန့်ခ် (punk) ယဉ်ကျေးမှု ဆိုသည်မှာ ပန့်ခ်ရော့ခ်ဂီတအပေါ်မှာ အခြေခံသော ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံကွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပန့်ခ်လှုပ်ရှားမှုမှာ ၁၉၇ဝ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းကနေ နှောင်းပိုင်းတဝိုက် ဗြိတိန်၊ အမေရိကားနှင့် ဩစတြေးလျက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရော့ခ်အင်ရိုးလ် ဂီတရပ်ဝန်းကနေ စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ချိန်ကတည်းက ကမ္ဘာအဝှမ်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး၊ ကွဲပြားခြားနားသော ပုံစံအမျိုးမျိုးအဖြစ် တိုးတက် ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
ပန့်ခ်ယဉ်ကျေးမှုမှာ တမူ ထူးခြားသော ဂီတဟန်များ၊ အတွေးအခေါ်များ၊ ဖက်ရှင်စတိုင်လ်များ၊ အမြင် အာရုံပိုင်းဆိုင်ရာ အနုပညာပုံစံများ၊ အကဟန်များ၊ စာပေရေစီးကြောင်းများနှင့် ရုပ်ရှင်အနုပညာပုံစံများအထိ မျိုးစုံအောင် ပါဝင်ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
နောက်ပြီး ပန့်ခ်ဆိုသော စကားလုံး မှာ လူနေမှုဘဝပုံစံနှင့် အဖွဲ့အစည်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းသည်ဟု ဆိုသည်။
ပန့်ခ်မြင်ကွင်းတစ်ခုမှာ hardcore punk နှင့် street punk တို့လို ပိုမို သေးငယ်သော ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ဖွဲ့စည်း ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုယဉ်ကျေးမှု အုပ်စုငယ်များမှာ ပန့်ခ်ယဉ်ကျေးမှု အပေါ် မတူခြားနားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို တင်ပြမှုများနှင့် တစ်ခုချင်း ခွဲခြားထား ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
garage rock နှင့် psychobily အပါအဝင် တချို့ ယဉ်ကျေးမှု ပုံစံများကတော့ ပန့်ခ်ကနေ တိုးတက် ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့ကြသော်လည်း သူတို့၏ အခွင့်အလမ်းများက တစ်ဆင့် သီးသန့် ခွဲထွက်သွားခဲ့ကြသည်။
ပန့်ခ် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ပေါ်ပြူလာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆူညံစိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းသော ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့ပြီး၊ စီးပွားရေးဆန်ခြင်းနှင့် သင့်တော်ဆီလျော်မှုတို့ကို ငြင်းဆန်ရင်း ရုန်းကန်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း (History) ပန့်ခ်ယဉ်ကျေးမှုသည် အမေရိကား၊ ဗြိတိန်နှင့် ဩစတြေးလျမှာ ၁၉၇ဝ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းနှင့် နှောင်းပိုင်း တဝိုက်လောက်က စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမှုများလည်း အတော်များများ ရှိခဲ့သည်။
ပန့်ခ် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ထွေပြားသော ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြပုဂ္ဂိုလ်များ ကနေ အရင်းတည် ပေါက်ဖွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒဿနိကနှင့် အနုပညာ လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးက ဤ ယဉ်ကျေးမှုကို ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ အတိအကျ ပြောရလျှင် ခေတ်ပေါ်အနုပညာ မျိုးကွဲတချို့က ပန့်ခ်ယဉ်ကျေးမှုကို ကြိုတင်နိမိတ်ဖတ်ခဲ့သည်။
များပြားသော စာရေးဆရာများ၊ စာအုပ်များနှင့် စာပေလှုပ်ရှားမှုများမှာလည်း ပန့်ခ် ရသဗေဒ ဖြစ်ပေါ်လာမှုအတွက် အရေးပါခဲ့သည်။
အလားတူပင် ပန့်ခ်ရော့ခ်မှာ ထွေပြားစုံလင်သော ရော့ခ်အင်ရိုးလ်ဂီတ စတိုင်လ်များအပေါ် အခြေခံပြီး မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သလို ထိုအချိန်က ရှိနှင့်ပြီးသော လူငယ်ယဉ်ကျေးမှုများ၏ ဩဇာ လွှမ်းမိုးခြင်းကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။
Protopunk ဟု ခေါ်သော အစောဆုံးရှေ့ပြေးပန့်ခ် ဂီတပုံစံသည် ၁၉၇ဝ ခုနှစ်အစောပိုင်းကနေ အလယ်ပိုင်း တလျှောက်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကနေ စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ပန့်ခ်ဆိုပြီး တံဆိပ်ကပ် ခံရသော ပထမဦးဆုံးဂီတမြင်ကွင်းမှာ ၁၉၇၄ နှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ကြားကာလမှာ နယူးယောက်ခ်စီးတီးက စတင် ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်ပိုင်း လောက်မှာပင် ပန့်ခ်ဂီတသည် လန်ဒန်မြို့မှာ စတင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
များမကြာမီမှာမူ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့မှာ အဓိကကျသော တတိယမြောက် ပန့်ခ်ဂီတမြင်ကွင်း အတွက် အချက်အချာကျသောနေရာ တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
ထိုမြို့ကြီး သုံးမြို့သည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာသော ပန့်ခ် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အမာခံကျောရိုး ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်မှာ ဘရစ္စဘိန်း နှင့် ဘော့စတွန်တို့လို မြို့ကြီးများမှာလည်း ပန့်ခ်မြင်ကွင်းများ ရှိနေခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်ကစဟု ပန့်ခ် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ကွဲပြားတိုးတက်လာခဲ့ပြီး၊ Z-Tone နှင့် Anarcho-punk တို့လို အုပ်စုကွဲများက ကိုယ့်လမ်းကိုယ် ဆက်လျှောက်ခဲ့ကြသည်။
ပန့်ခ်လှုပ်ရှားမှု ရေစီးကြောင်း အင်အားလျော့နည်းလာတာနှင့်အမျှ post-punk၊ New Wave နှင့် No Wave တို့လိုမျိုး စိတ်သစ်များမှာ မီဤယာ၏ အာရုံစိုက်ခြင်း ခံလာကြရသည်။
၁၉၈ဝ ခုနှစ် အစောပိုင်း လောက်မှာမူ ပြန်လည်ဆန်းသစ်လာသော ပန့်ခ်လှုပ်ရှားမှုသည် hardcore punk ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ်နှင့် တစ်ကျော့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ဖက်ရှင် (Fashion) ပန့်ခ်တို့ ဝတ်စား ဆင်ယင်ပုံ ပန့်ခ်များမှာ လူမှုရေးအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ် ဖြစ်သော အပြုအမူ သဘောထားများကို စိန်ခေါ်နိုင်ဖို့အတွက် အဝတ်အထည်၊ အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ၊ ဆံပင်စတိုင်လ်များ၊ အလှပြင်ပစ္စည်းများ၊ ဆေးမင်ကြောင်ရုပ်များ၊ လက်ဝတ်ရတနာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်း အထူးပြုလုပ်ချက်များကို ပြဇာတ်ဆန်ဆန် လွန်ကဲစွာ အသုံးပြု တတ်ကြသည်။
အစောပိုင်း ပန့်ခ် ဖက်ရှင်မှာ ရှိရင်းစွဲ အရာဝတ္ထုများကို ရသဗေဒ အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက် ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
နမူနာ အားဖြင့် စုတ်ပြဲနေသော အဝတ်အစားများကို တွယ်ချိတ်များနှင့် ချိတ်၊ တိတ်များနှင့် ကပ်ပြီး ထိန်းထားတာ၊ သမားရိုးကျ အဝတ်အထည်များကို မာကာပင်န် များနှင့် ဒါမှမဟုတ် ဆေးရောင်များ ရေးခြယ်တန်ဆာဆင်တာ၊ တွယ်ချိတ်နှင့် မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဓားများကို လက်ဝတ် ရတနာအဖြစ် ဆင်ယင်တာများပင် ဖြစ်သည်။
သားရေထည်များ၊ ရာဘာနှင့် ဗီနိုင်းပလပ်စတစ် ဝတ်စုံများမှာလည်း ရေပန်းစားခဲ့သည်။
ထိုအတွက် အကြောင်းရင်း တစ်ခုကတော့ လူအများစုကြီးက ထိုကဲ့သို့ ဝတ်စုံများကို လုပ်ရိုး လုပ်စဉ်မဟုတ်သော စံလွဲလိင်မှုရေးရာ အလေ့အကျင့်များနှင့် တွဲဖက်ပြီး ရှုမြင်တတ်ကြ၍ပင် ဖြစ်သည်။
ပန့်ခ် အများစုမှာ 'drainpipe' ဂျင်းဘောင်းဘီ အကျပ်များ၊ သွေးပျက်ထိတ်လန့်စရာ ရုပ်ပုံများ ပါရှိသော တီရှပ်များ၊ များသောအားဖြင့် ပန့်ခ်ဝိုင်းများ၏ နာမည်စာလုံး ဤဇိုင်းများ ရေးဆွဲထားပြီး ကော်လာ အောက်နားများ၊ အိတ်ဖုံးများကို တွယ်ချိတ်များ၊ သတ္တုနှိပ်ကြယ်သီးများ ဆင်ယင်၍ အင်္ကျီတစ်ထည်လုံး များပြား လှသော သံချွန်များ၊ သံမှိုများ ရိုက်နှက် တန်ဆာဆင်ထားသော သားရေဂျက်ကက်များနှင့် Dr. Martens ဘွတ်ဖိနပ်များ၊ စကိတ်ရှူးများ၊ Converse ဖိနပ်များ ဝတ်ဆင်တတ်ကြသည်။
တချို့ပန့်ခ်များမှာ သူတို့၏ ဆံပင်များကို ဆူးချွန်များလို ထောင်ထနေအောင် ပုံစံသွင်းပြီး၊ ခေါင်းအလယ်တည့်တည့်မှာ ဆံပင်ချန်ဟု ဘေးနှစ်ဘက် အပြောင်ရိတ်ထားသော မိုဟော့ခ်ဆံပင်စတိုင်လ် ဒါမှမဟုတ် တခြားထူးဆန်းသော ဆံပင်ပုံစံများ ညှပ်၊ သဘာဝမကျသော အရောင်တောက် တောက်ပပများ ဆိုးထားတတ်ကြသည်။
ပန့်ခ်များမှာ သူတို့စိတ်ကြိုက် ဂျက်ကက်များကို ရင်ထိုးတံဆိပ်များ၊ သူတို့ နှစ်သက်သော ပန့်ခ်ဂီတအဖွဲ့များ၊ ယုံကြည် သက်ဝင်သော အတွေးအမြင်များကို ဖော်ကျူးထားသော စတစ်ကာရုပ်ပုံများ ဆင်ယင်ပြီး၊ ပြင်ပကမ္ဘာကြီးကို သူတို့ ဘယ်လိုလူများလဲဆိုတာ တစွန်းတစ်စ ထုတ်ဖော်ပြသ တတ်ကြသည်။
တခါတလေလည်း သူတို့သည် သံမဏိ ကြက်ခြေခတ်တံဆိပ်လို လူများ ထိတ်လန့် ရှောင်ရှားကြသော သင်္ကေတအမှတ်အသားများကို ဝံ့ကြွားစွာ ဆင်မြန်းတတ်ကြသည်။
အစောပိုင်း ပန့်ခ်တချို့မှာ နာဇီ စကြာတံဆိပ် ဖော်ပြထားသော အဝတ်အစားများကို ခြောက်လှန့်နိုင်စွမ်း အတွက် အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်တတ်ကြသော်လည်း ဤနေ့ခေတ် ပန့်ခ်အများစုကတော့ ပွင့်လင်းသော လူမျိုးရေး ဝါဒဆန့် ကျင်သူများ ဖြစ်ကြသည့်အတွက် ကန့်လန့်ဖြတ် အစင်းကြောင်းဆွဲခြစ်ထားသော နာဇီစကြာဆန့်ကျင်ရေး အမှတ်တံဆိပ်ကိုသာ ပိုပြီး ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
ကြောင်ကြောင်ကျားကျား အဆင်အကွက်များနှင့် အသားကပ် ဘောင်းဘီရှည်၊ တီရှပ်လက်ပြတ်၊ စာတမ်းများ၊ ရုပ်ပုံများရေးဆွဲပြီး၊ သံမှို၊ သံချွန်များ ပြွတ်သိပ်နေအောင် စီတန်း ရိုက်နှိပ်ထားသော သားရေဂျက်ကက်နှင့် ကြိုးပေါက် ၁၈ ပေါက်ပါသော တိုက်ပွဲဝင် ဘွတ်ဖိနပ်ရှည်များ ဝတ်ဆင်ပြီး လမ်းပေါ်မှာ လျှောက်သွားနေတတ်သော ပန့်ခ်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အဖြစ် အဝတ်အစားဖက်ရှင် ဆန့်ကျင်ရေးကို ဦးတည်သော ပန့်ခ်တချို့လည်း ရှိသည်။
သူတို့က ဂီတနှင့်သာ ပန့်ခ်ကို ဖွင့်ဆိုရ မှာ ဖြစ်သည်။
ဖက်ရှင်နှင့် မဟုတ်ဟု စောဒကတက်ကြသည်။
ထိုအမြင်ကို hardcore punk ဂီတမှာ အများဆုံး တွေ့နိုင်သည်။
ပန့်ခ်ရသဗေဒ ခံစားပုံမှာ ပန့်ခ်များနှစ်သက်သော အနုပညာ အမျိုးအစားကို ပြဋ္ဌာန်းပေးသည်။