kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အဆင်သင့် ဖြစ်နေသောအခါ ဓာတ်အားကို တရားဝင် လွှတ်နိုင်ရန် အမေရိကန် အင်ဂျင်နီယာများကို ငှာရမ်းစစ်ဆေးစေရပြန်သည်။
အလွန်အရေးကြီး၍ အလွန်အဖိုးတန်သော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သဖြင့် အစစအရာရာ စိတ်ချလောက်အောင် ဖြစ်စေရန် အတန်တန် စမ်းသပ် စစ်ဆေးရခြင်း ဖြစ်လေသည်။
စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ အောင်မြင်သောကြောင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် လောပီတမှ ဓာတ်အား ရန်ကုန်သို့ တရားဝင် ပို့လွှတ်ခြင်းကို ခမ်းနားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့လေသည်။
ရန်ကုန်သို့ပို့လွှတ်နိုင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရန်ကုန်တစ်ဝိုက်၊ ပဲခူးတစ်ဝိုက်၊ ပြည်တစ်ဝိုက်တို့သို့ပါ ဓာတ်အား ရောက်ရှိခဲ့၍ ထိုဒေသများတွင် လောပီတမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးပြုနိုင်ကြပေပြီ။
လောပီတ ရေအားလျှပ်စစ်ဟူ၍ ပို၍ လူသိများနေသော ဘီလူးချောင်း ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းကြီးသည် ရန်ကုန်သို့ဓာတ်အားပို့လွှတ်ဖြန့်ဖြူး ပြီးစီးကာမျှဖြင့် လုံးဝဥဿုံ ဆုံးခန်းတိုင်ရောက်သည် မဟုတ်သေးချေ။
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရန် လုပ်ငန်းများ ကျန်ပေသေးသည်။
လောပီတမှ ရန်ကုန်သို့ဓာတ်အား ပို့လွှတ်ရာတွင် တောင်ငူ၌ စက်ရုံခွဲကြီးမှ တစ်ဆင့် ပို့လွှတ်ရမည် ဖြစ်ရာ၊ တောင်ငူစက်ရုံခွဲကြီးကို ဆောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။
လောပီတမှ ရန်ကုန်သို့ဓာတ်အားပို့သော ဓာတ်အားလိုင်းများကို တောင်ပိုင်းလမ်းဓာတ်အားလိုင်းဟု ခေါ်သည်။
ရန်ကုန်သည် အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီးလျှင် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဖြစ်သဖြင့် ရန်ကုန်ဓာတ်အားလိုင်းကို ဦးဆုံးဆွဲရခြင်း ဖြစ်လေသည်။
မြောက်ပိုင်း လမ်းသို့ဓာတ်အားပို့သည့်အခါ လောပီတမှ ထုတ်သည့် ဓာတ်အားကို စက်ရုံခွဲ ၅ ရုံသို့ပို့လွှတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
ထိုစက်ရုံခွဲ ၅ ရုံတို့မှာ ကလော၊ မိတ္ထီလာ၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီးနှင့် ရပ်စောက်တို့၌ ဆောက်လုပ်ရမည်။
ထိုဓာတ်အားလိုင်း တစ်လျှောက်ရှိ မြို့ကြီးမြို့ငယ်တို့သည် လောပီတ ဓာတ်အားကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရရှိနိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။
ယခုလောပီတမှ ထုတ်လွှတ်နေသော ဓာတ်အားသည် ကီလိုဝပ် ၈၄ ဝဝဝ သာ ထုတ်လွှတ်နေသေးသည်။
စင်စစ်လောပီတ စက်ရုံး၏ ထုတ်လုပ်နိုင်သော အင်အားသည် ၁၆၈ ဝဝဝ ကီလိုဝပ် ဖြစ်ရာ တစ်ဝက်တိတိ လိုသေးသည်။
ထိုတစ်ဝက်လိုနေသေးသော အင်အားကို နောက်စက်ကြီး ၃ လုံးထိုင်ပြီးလျှင် ထုတ်လွှတ်နိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။
ဘီလူးချောင်း၏ ရေအင်အားသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မတူညီချေ။
ရေ၏ အင်အားသည် မိုးတွင်း၌ အလွန် ပိုနေပြီးသော် နွေအခါ၌ အသုံးမပြုနိုင်လောက်အောင် နည်းပါးနေလျှင် လုပ်ငန်း ထိခိုက်ဖွယ်ရာရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ရေအားနည်းသော အနှောင့်အယှက်မှ လွတ်ကင်းရန် ရေအားများသည့် အချိန်တွင် ရေကို သိုလှောင်ထားရန် ရေလှောင်ကန်ကြီး တည်ဆောက်ရမည့် စီမံကိန်းရှိသည်။
ထိုရေလှောင်ကန်ကြီးကို လွိုင်ကော်နှင့် ၂၅ မိုင်ခန့်ဝေးသော မိုးဗြဲအရပ်၌ တည်ဆောက်ရန် တိုင်းထွာစစ်ဆေးပြီး၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် အကောင်အထည် ဖော်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။
ထို့ပြင် ဘီလူးချောင်းလျှပ်စစ်စီမံကိန်းအရ၊ စက်ရုံအမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂) တို့ကို ဆောက်လုပ်ရန် နေရာအသင့်ပြင်ပြီး ဖြစ်သည်။
စက်ရုံအမှတ် (၁) မှ ဓာတ်အား ကီလိုဝပ် ၂၄ဝဝဝ ထုတ်လုပ်နိုင်၍ စက်ရုံအမှတ် (၃) မှ ဓာတ်အားကီလိုဝပ် ၄၈ဝဝဝ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဟု သိရှိရလေသည်။
အထက်တွင် ဆိုခဲ့သော လုပ်ငန်းများ ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့ပါလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးသို့ရေအား လျှပ်စစ်ကိုဈေးနှုန်း သက်သာစွာနှင့် ဖောဖောသီသီ ဖြန့်ဖြူးနိုင်ပေလိမ့်မည်။
လောပီတအမည်ရှိသော အရပ်သည် ယခင်က လှည်းလမ်းကြမ်းကလေးသာ ရှိခဲ့သော အရပ်ဖြစ်သည်။
ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်လာသောအခါ လောပီတသည် ကြီးကျယ်စည်ကားသော လုပ်ငန်း မြို့ကြီးတစ်မြို့နှင့် တူလာခဲ့၍၊ လူဦးရေ ၇ဝဝဝ ခန့်ပင် ရှိခဲ့သည်။
လောပီတတွင် လည်းကောင်း၊ လောပီတအနီးရှိ တောဓလေ့တွင် လည်းကောင်း လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ၊ အရာထမ်း အမှုထမ်း အလုပ်သမားများ၏ နေအိမ်တန်းလျား စသည်တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက်ခမ်းနားစွာ ရှိနေခဲ့၍၊ ကယားမြို့တော် လွိုင်ကော်နှင့်ပင် ပခုံးချင်း ယှဉ်နိုင်အောင် နေ့ချင်းညချင်း ကြီးပွားလာခဲ့သည်။
သို့သော် လုပ်ငန်းကြီး ပြီးစီးခဲ့လျှင်၊ ထိန်းသိမ်းရန် အရာထမ်း အမှုထမ်း ၁၅ဝ ခန့်သာ လောပီတ၌ ရှိနေပေလိမ့်မည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော လုပ်ငန်းကြီး တစ်ခု ကို ဆောင်ရွက်နေရသော ဌာနဖြစ်၍ နေ့ချင်းညချင်း ကြီးပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်စီမံကိန်းသည် ကယားပြည်နယ်တွင်ရှိ၍ ကယားပြည်နယ်အတွက် ဂုဏ်ယူစရာ ပြည်နယ်၏ ကျက်သရေဆောင်သကဲ့သို့ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျက်သရေဆောင် လုပ်ငန်းကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီမံကိန်းပေါင်းများစွာအနက် အရေးကြီးဆုံး အရာအထင်ဆုံး လုပ်ငန်းကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုလုပ်ငန်းကြီးကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေး အဖွဲ့က အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ရန်ကုန်အထိ ဓာတ်အလားလွှဲနိုင်ရန် ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်အထိ ၇ နှစ်ကျော်ကြာခဲ့ပြီးသော် ခန့်မှန်းခြေ ငွေကျပ်ပေါင်း ၂၆ ကု‌ဋေခန့်ကုန်ကျ၍ တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်ရာတွင် အရာထမ်းအမှုထမ်းနှင့် အလုပ်သမားပေါင်း ၇ဝဝဝ ကျော်ကို အသုံးပြုခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) တည်နေရာ ကယားပြည်နယ်၊လွိုင်ကော်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အချက်အလက်များ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အင်လေးကန်မှစီးဆင်းလာသောရေသည် ဖယ်ခုံမြို့ရှိ ဖယ်ခုံအင်းမှတဆင့် ဘီလူးချောင်းအဖြစ်ဆက်စီးသည်။
ဘီလူးချောင်းသည် လောပိတဒေသတွင် နမ့်ပွန်မြစ်ခေါ် ပွန်းချောင်းနှင့်ပေါင်းဆုံကာ သံလွင်မြစ်အတွင်းစီးဝင်သည်။
ဘီလူးချောင်း၏ရေစီးနှုန်းမှာ နည်းပါး၍ လွိုင်ကော်မြို့အနောက်မြောက်ဘက် ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်ရှိ မိုးဗြဲကျေးရွာတွင် ဖယ်ခုံအင်း၏အဆုံး၌ မိုးဗြဲရေလှောင်တမံတည်ဆောက်ကာ ရေသိုလှောင်ထားသည်။
အင်းလေးကန်မှရေသည် မိုးဗြဲတမံမှတဆင့် ဘီလူးချောင်းအဖြစ်ဆက်စီးလေသည်။
စက်ရုံများသည် ဘီလူးချောင်းမှရေကို ရယူကာလည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဘီလူးချောင်းပေါ်တွင် ပိတ်၍ဆောက်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။
thumb|လောပိတရေတံခွန် စက်ရုံများ ဆက်စပ်မှုနှင့် ရေစီးဆင်းမှု လွိုင်ကော်မြို့မှ လာလျှင် ဦးစွာ ဘီလူးချောင်းပေါ်၌အမှတ်(၁)စက်ရုံရေလှောင်တမံနှင့်ရေယူအဆောက်အအုံ၊ရေပိုလွှဲကိုတွေ့ရမည်။
ထိုမှတဆင့် တူးမြောင်းအတိုင်းသယ်ယူကာ မိုက်ကန်းကျေးရွာအနီးတွင် အမှတ်(၁)စက်ရုံရေကန်တည်ရှိသည်။
ထိုမှတဆင့် ဖိအားမြင့်သံမဏိပိုက်လိုင်းဖြင့် အမှတ်(၁)စက်ရုံလည်ပတ်လေသည်။
ထိုဘေးတွင် အမှတ်(၂)စက်ရုံရေလှောင်တမံနှင့်ရေယူအဆောက်အအုံ၊ ရေပိုလွှဲတည်ရှိကာ တူးမြောင်းအတိုင်း ရေကန်တွင်သိုလှောင်ပြီး ဖိအားမြင့်သံမဏိပိုက်လိုင်းနှင့် အမှတ်(၂)စက်ရုံ လည်ပတ်လေသည်။
အမှတ်(၂)မှအသုံးပြုပြီးထွက်လာသောရေနှင့် ဆက်စီးလာသောဘီလူးချောင်းမှရေကိုလွှဲထားသောရေများကို ဥမင်နှင့်သွယ်ယူကာ ရေလှောင်ကန်မှတဆင့် အမှတ်(၃)လည်ပတ်သည်။
အမှတ်(၃)စက်ရုံ အနီးတွင် ဘီလူးချောင်းမှာ ပွန်းချောင်းနှင့်ပေါင်းဆုံသည်။
ထို့ကြောင့် အင်းလေးကန်ရေနည်းလာလျှင် မိုးဗြဲတမံရေဝင်နည်းပြီး ဘီလူးချောင်းရေနည်းမည်။
ထို့အတူ အမှတ်(၁)စက်ရုံရေဝင်မှုနည်းမည်။
ထို့ကြောင့် အမှတ် (၂)နှင့်(၃)ပါ ဆက်လက်လျှော့နည်းမည်ဖြစ်သည်။
ရေလှောင်ကန်များနှင့် ရေယူကန်များ မိုးဗြဲရေကာတာ 240px|thumb|မိုးဗြဲရေကာတာ မိုးဗြဲရေကာတာသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ရှမ်း-ကယားနယ်စပ်ရိ မိုးဗြဲတွင် တည်ရှိသည်။
အင်းလေးကန်မှတဆင့် စီးဆင်းလာကာ ဖယ်ခုံမြို့အနီးတွင် ဖယ်ခုံအင်းဖြစ်လာသည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၈ခုနစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဖယ်ခုံအင်းကို ပိတ်ကာ မိုးဗြဲရေကာတာအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ဘီလူးချောင်းစက်ရုံများအတွက် အဓိကရေယူရာဖြစ်လာခဲ့သည်။
အမြင့်ဆုံးရေမျက်နှာပြင် အကျယ်အဝန်း၇၆ စတုရန်းမိုင်အလျား၃၄မိုင်ခန့်အမြင့်ဆုံးရေအမှတ်၂၈၉၇ပေအနိမ့်ဆုံးရေအမှတ်၂၈၈၀ပေအမြင့်ဆုံးသိုလှောင်နိုင်မှု၆၈၇၀၀၀ ဧကပေရေထုတ်တံခါးအကျယ်-၂၃ပေ၊ အမြင့်-၂၁ပေ (၄ပေါက်) ဒေါတခြားရေလှောင်တမံ မိုးဗြဲရေကာတာမှ ဆက်လက်စီးဆင်းလာသော ဘီလူးချောင်းပေါ်တွင် ဒေါတခြားရေလှောင်တမံတည်ဆောက်ထားသည်။
တည်နေရာမှာ ဖြစ်သည်။
ထိုနေရာမှ အမှတ်၁စက်ရုံအတွက် ရေလှောင်ကန်သို့ ရေယူပြီး ဘီလူးချောင်းမှာ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားသည်။
ရေလှောင်တမံဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအမျိုးအစားမြေသားတမံရေဖမ်းဧရိယာ၃၀၇၅ စတုရန်းမိုင်အကျိုးပြုရေလှောင် ပမာဏ၇၀.၆ ကုဗပေသန်းရေပိုလွှဲတံခါး၁၁.၁မီတာ×၄.၄မီတာ×၅ပေါက်ရေယူတံခါး၆.၅မီတာ×၂.၃မီတာ×၄ပေါက်ရေသွယ်မြောင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအမျိုးအစားအပေါ်ဖွင့် ထောင့်မှန်စတုဂံပုံအတိုင်းအတာ၂၂ပေ၊၁၅ပေအရှည်၄.၆မိုင်ရေထိန်းကန်(မိုက်ကန်း)ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအကျိုးပြုရေလှောင်ပမာဏ၃.၉၆ ကုဗပေသန်းအတိုင်းအတာ၁၄၇၆ပေ×၂၆၂ပေ×၁၅ပေဆိုင်ဖွန်ရေပိုလွှဲ၁၆၈၀ကျူးဆက် ထို ရေထိန်းကန်မှတဆင့် အမှတ်(၁)စက်ရုံလည်ပတ်သည်။
thumb|မိုက်ကန်း​ရေထိန်းကန် ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၁)ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံသည် လွိုင်ကော်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၀မိုင်ခန့်အကွာ ဘီလူးချောင်း၏ လက်ယာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
(၁၄)မဂ္ဂါဝပ် အရွယ်ရှိသော စက်၂လုံးမှ တစ်နှစ်လျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကီလိုဝပ်နာရီ သန်းပေါင်း၂၀၀ထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားသည်။
နိုင်ငံခြားငွေ ၅၃၃.၃ကျပ်သန်းပေါင်း၊ မြန်မာငွေ ၄၀၁.၈ကျပ်သန်းပေါင်း၊ စုစုပေါင်း ၉၃၅.၁၁ကိပ်သန်းပေါင်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
ဖိအားနိမ့်ပိုက်လိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ အချင်း-၁၃.၅ပေ အရှည်-၁.၃မိုင် အထူ-၀.၅~၀.၇လက်မ ​ရေလျှံထိန်းစည်နှင့် စက်ရုံအတွင်း စီးဝင်​သော ဖိအားမြင့်ပိုက်လိုင်း ဖိအားမြင့်ပိုက်လိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ အချင်း-၁၂ပေ~၆.၉ပေ အရှည်-၅၂၁ပေ တာဘိုင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ အမျိုးအစား- ဖရန်စစ်တာဘိုင် (ဒေါင်လိုက်) ရေအားအမြင့်-၆၉.၁မီတာ ဝန်အား-၁၄မဂ္ဂါဝပ် ရေထုဖြတ်စီးနှုန်း-၈၄၀ကျူးဆက် ဂျင်နရေတာဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ဝန်အား-၁၅၅၀၀ ကေဗွီ ဗို့အား-၁၁ ကေဗွီ လျှပ်စီးကြောင်း-၈၁၄ အမ်ပီယာ ကြိမ်နှုန်း- ၅၀ Hz ဝင်ရိုးစွန်း-၁၆ခု ဓာတ်အားလိုင်းများပို့လွှတ်ရာခလုတ်ဝန်း (switchyard) Main Transformer-၃၁ MVA (၁၀၃၃၃×၃) -၁၁/၁၃၂ ကေဗွီ ၁၃၂ကေဗွီလိုင်း-၃.၄မိုင် ၁၁ကေဗွီလိုင်း (လွိုင်ကော်)-၁၀မိုင် ၁၁ကေဗွီလိုင်း (ဒေါတခြား)-၅မိုင် ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ဘီလူးချောင်းစက်ရုံများအနက် အစောဆုံးတည်ဆောက်သောစက်ရုံမှာ ဘီလူးချောင်းအမှတ်(၂)စက်ရုံဖြစ်သည်။
လွိုင်ကော်မြို့၏အရှေ့တောင်ဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင်တည်ရှိသည်။
နမ့်ပီလုခေါ်ဘီလူးချောင်းပေါ်တွင်တည်ရှိသောကြောင့်ဘီလူးချောင်းစက်ရုံဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းစက်ရုံအား ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စစ်လျော်ကြေးငွေဖြင့် ၁၉၅၄-ခုတွင်စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀-ခုတွင် စတင်လည်ပတ်နိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံး အကြီးစား ရေအားစက်ရုံ ဖြစ်သည်။
စက်တပ်ဆင်အင်အားမှာ ၁၆၈ မဂ္ဂါဝပ်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ၁၉၉၀-ခုတွင် ဘီလူးချောင်းအမှတ်(၁)စက်ရုံအားဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
တပ်ဆင်အင်အားမှာ ၂၄ မဂ္ဂါဝပ်ဖြစ်သည်။
၎င်းစက်ရုံသည် အမှတ်(၂)စက်ရုံ၏မြစ်ညာဘက် ၄ မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။
အဆိုပါစက်ရုံများမှထွက်ရှိသောဓာတ်အားကို ၂၃၀ ကီလိုဗို့ဓာတ်အားလိုင်းဖြင့် တောင်ငူဓာတ်အားခွဲရုံမှတဆင့်ရန်ကုန်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ ၁၃၂ကီလိုဗို့ဓာတ်အားလိုင်းနှစ်လိုင်းဖြင့် သာစည်ဓာတ်အားခွဲရုံမှတဆင့်မန္တလေးသို့လည်းကောင်းဓာတ်အားပို့လွှတ်လျက်ရှိသည်။
ဘီလူးချောင်းအမှတ်(၃)စက်ရုံမှာ အေးရှားဝေါကုမ္ပဏီ ၏ရင်နှီးမြုပ်နှံမှုဖြင့်တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်ပြီး မကြာမီကာလတွင် လည်ပတ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆရသည်။
စက်တပ်ဆင်အင်အားမှာ ၄၈ မဂ္ဂါဝပ်ဖြစ်သည်။
ဘီလူးချောင်းဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ အားသာချက်မှာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဝန်အားအပြည့်ဖြင့် စဉ်ဆက်မပြတ်လည်ပတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
thumb|အမှတ်၂အတွက် မှရေလွှဲတံခါး ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၃)လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ဘီလူးချောင်း အမှတ်(၃)လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှာ ဘီလူးချောင်းလျှပ်စစ်စက်ရုံများ၏ အောက်ဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
အမှတ်(၂)စက်ရုံ၏ အောက်ဘက် ၅.၂မိုင်အကွာ ဘီလူးချောင်းနှင့် ပွန်းချောင်းဆုံရာအနီးတွင်ရှိသည်။
ရွှေတောင်လုပ်ငန်းစုပိုင် အနာဂတ်စွမ်းအားကုမ္ပဏီမှ တာဝန်ယူလည်ပတ်လျက်ရှိသည်။
၂၆ မီဂါဝပ်ရှိ စက်၂လုံးဖြင့် ၅၂မီဂါဝပ်ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
တစ်နှစ်လျှင် ၃၃၄ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်း ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
အမှတ်(၂)မှ လည်ပတ်အပြီးထွက်လာသောရေနှင့် လောပိတရေတံခွန်မှသွယ်ထားသော ရေတို့နှင့်လည်ပတ်သည်။
ထို့ကြောင့် အမှတ်(၂)စက်ရုံ၏ စွန့်ထုတ်ရေအပေါ်တွင်မူတည်နေသည်။
စတင်သည့်ခုနှစ်၂၀၀၈ ခုနှစ်ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့ရက်၂၂.၈.၂၀၁၅တပ်ဆင်စွမ်းအား(၂ x ၂၆ )=၅၂ မဂ္ဂါဝပ်ရေအားအမြင့်( ရေဖိအားအမြင့်)၃၉၈ ပေတာဘိုင်အမျိုးအစားဖရန်စစ် (ဒေါင်လိုက်)တာဘိုင်ရေထုစီးဆင်းနှုန်း၂ x ၉၀၀ (၁၈၀၀ကုဗမီတာ/စက္ကန့်)ဒီဇိုင်းအရတစ်နှစ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု၃၃၄ ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်းစက်ရုံမှ ဓာတ်အားလိုင်း၁၃၂ ကေဗွီစက်ရုံအမှတ်(၂)လိုင်းသွယ်တန်းထားမှု(၂.၉ )မိုင်ရေသွယ်မြောင်းအရှည်ရေသွယ်ဉမင် (၂.၆၈) မိုင် (၁၄,၁၄၁)ပေ ပြခန်း ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ Category:ကယားပြည်နယ်။
ဗာလည်ကွေးဝတ်ဆင်ထားသော ကုန်းဘောင်ခေတ်မြန်မာအရာရှိများ ဗာလည်ကွေးသည် ရှေးခေတ် မြန်မာစစ်သူကြီးများတပ်မှူးများချပ်ဝတ်တန်ဆာဝတ်ဆင်ရာတွင် ပခုံးပိုင်းအားရှေ့၊ နောက်ကာရံပေးသောအပိုင်းဖြစ်သည်။
ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ရှမ်း များလည်းအသုံးပြုကြသည်။
ပါလည်ကွေး ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ Category:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ Category:မြန်မာဝေါဟာရများ။
တောက်တဲ့ (ခေါ်) တက်တူ သည် သစ်ပင်များပေါ်တွင်နေလေ့ရှိသော ညဉ့်အခါ၌ အစာရှာသည့် တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အိမ်မြှောင်နှင့် မျိုးရင်းတူသည့်အပြင် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်လည်းတူပြီး အရွယ်ပိုကြီးနေခြင်းသာဖြစ်သည်။
အိမ်မြှောင်များကဲ့သို့နံရံများ၊ မျက်နှာကြက်များပေါ်တွင် ကပ်နေနိုင်သည်။
"တောက်တဲ့၊ တောက်တဲ့" ဟုအော်မြည်လေ့ရှိသဖြင့် တောက်တဲ့ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
လူနေအိမ်များတွင်တွေ့ရလေ့ရှိသော တောက်တဲ့ အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Tokay Gecko ဟုခေါ်​လေ၏။
ရိုးရာဆေးနည်းနှင့် ယုံကြည်ချက်များ တရုတ် အိမ်တောက်တဲ့သည် “ဂီဂျီး (蛤蚧)” ဟုခေါ်သော တရုတ်ရိုးရာဆေးတစ်မျိုးဖော်စပ်ရာတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆေးသိပ္ပံပညာအရ အထောက်အထားမပြနိုင်သော ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သည့် ယင်းဆေး၏ အာနိသင်မှာ ကျောက်ကပ်နှင့် အဆုတ်တို့ကို အာဟာရဖြစ်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် နောက်ထပ်အခြေအမြစ်မရှိသော ယုံကြည်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည့် တောက်တဲ့သည် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ(AIDS)ကို ကုသနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြခြင်းဖြစ်၏။
ယင်းအချက်ကြောင့်ပင် တောက်တဲ့များသည် တရုတ်နိင်ငံမှ အဝယ်များလာသောကြောင့် ဈေးကောင်းပြီး ရှားပါးကုန်ပြီဖြစ်သည်။
မြန်မာ မြန်မာတို့၏ တောက်တဲ့နှင့်ပတ်သက်သည့် သက်သေနှင့် အခြေအမြစ်မရှိသော ယုံကြည်ချက်အချို့မှာ - တောက်တဲ့ချေးသည်အဆိပ်ရှိပြီး တောက်တဲ့နက်ချေးသည် ပို၍အဆိပ်ပြင်းသည်ဟူသော ယုံကြည်မှ တောက်တဲ့သည် လူ့အရေပြားပေါ် မတော်တဆကျရောက်လာပါ ပြန်ခွါ၍ မရနိုင်၊ မိုးခြိမ်းမှသာ ပြန်ကွာသည်ဟူသော လွှဲမှားသော ယုံကြည်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ (အတိုကောက် စကခ (၃))သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေဖြစ်သော ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးကောင်းမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေလျင်တပ်မဟာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
"ခြေလျင်တပ်မဟာ" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (သို့) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်' နှင့် 'စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (သို့) နည်းဗျူဟာအဖွဲ့' ဖွဲ့စည်းပုံနှစ်ခုကြားတွင်ရှိသော အင်အား ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ တပ်မဟာမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ "ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်ဝင်း " ဖြစ်သည်။
သမိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံ အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများhttps://burmese.kachinnews.com/2023/09/25/yl1-119/ အမှတ်(၄၀) ခြေလျင်တပ်ရင်း https://www.the74media.com/news/2023/04/20/21339/ https://democracyforburma.wordpress.com/2012/02/15/%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%B1%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%95%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%BD-kia-%E1%80%85/ ခလရ(၄၀) - ဟိုပင်မြို့ ခမရ(၃၈၁) - မိုးကောင်းမြို့ ခမရ(၃၈၂) - မိုးကောင်းမြို့ ခမရ(၃၈၃) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ဆားမှော် ခမရ(၃၈၄) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ဆားမှော် ခမရ(၃၈၅) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ နန်းမားဒေသ ခမရ(၃၈၆) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ နန်းမားဒေသ ခမရ(၃၈၈) - ဟိုပင်မြို့ ခမရ(၃၈၉) - ဟိုပင်မြို့ ခမရ(၃၉၀) - နမ္မတီးမြို့ တပ်မဟာမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ဗိုလ်မှူးကြီး/ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌‌ေဇာ် ကိုးကား နောက်ထပ်ကြည့်ရန် ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်မဟာများ။
ထိုင်းလူမျိုး (ခေါ်) ဆိုင်ယမ်မီစ်လူမျိုး () (; Chao Phraya Thai) အလယ်ပိုင်းထိုင်း () တောင်ပိုင်းထိုင်း () () (; Siam Thai) သို့မဟုတ် တိုင်းနွဲ့လူမျိုး သည် ထိုင်းဘာသာစကား အားပြောဆိုအသုံးပြုသူများဖြစ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူဦရေးအများဆုံး လူမျိုးဖြစ်ပြီ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးကာ တိုင်မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။
တိုင်-ကဒိုင် လူမျိုး-ဘာသာစကား အုပ်စုတွင်ပါသည် ထိုင်းဘာသာစကားတွင် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း စကားပြောဆိုမှု ကွဲပြားသည်။
ထိုင်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အားကိုးကွယ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသား ၁၃၅မျိုးထဲတွင် တိုင်းနွဲ့ လူမျိုးအဖြစ်ပါဝင်သည်။
ထိုင်းအစိုးရမူဝါဒအရ ၁၉၃၀ နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၄၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် လူမျိုး-ဘာသာစကား အုပ်စုအမျိုးမျိုးကို နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးသော အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် အောင်မြင်စွာ အတင်းအကျပ် ပေါင်းစည်းစေခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သည့် လူမျိုးများကို "ထိုင်းလူမျိုး"ဟု ခေါ်ဝေါ‌စေခဲ့သည်။
ထိုင်းလူမျိုးတွင် ယွမ်လူမျိုးနှင့် အီသန် လူမျိုး ကဲ့သို့ တိုင်လူမျိုး အုပ်စုများ အပြင် အရှေ့တောင် အာရှနှင့် တိုင်လူမျိုး မဟုတ်သည့် ဟန်တရုတ်လူမျိုးအများစုနှင့် လူနည်းစုလူမျိုးများ ပါဝင်သည်။
သမိုင်း ပေါ်ပေါက်လာပုံ 280px|Kra-Dai ရွှေ့ပြောင်း လမ်းကြောင်း Matthias Gerner (2014)မှာ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ project ထိုင်းလူမျိုးသည် တိုင်လူမျိုးနွယ် ဖြစ်ပြီး။
တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသမှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာကြသည်။
ထိုင်းလူမျိုးသည် ၆ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအထိ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့လာကြသည်။
https://www.jstor.org/stable/25608449?seq=6#page_scan_tab_contents သုခေါဒယပြည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထိုင်းလူမျိုးများ ပထမဆုံး တည်ထောင်သည့်နိုင်ငံမှ သုခေါဒယပြည် ဖြစ်ပြီး ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲကာ ၁၄၃၈ ခုနှစ်အထိ တည်တံခဲသည်။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Thailand အယုဒ္ဓယ ဘုရင်နိုင်ငံ ၁၃၅၁ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယ ဘုရင်နိုင်ငံ တည်ထောင်ခဲကာ တောင်ငူ အင်ပါရာနှင့် ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မှုကို ၁၅၆၄မှ ၁၅၆၈၊ ၁၅၆၉မှ ၁၅၈၄၊ ၁၇၅၉မှ ၁၇၆၀၊ ၁၇၆၅မှ ၁၇၆၇ အထိ သိမ်းပိုက်ခဲသည်။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Thailand ထိုင်းနိုင်ငံ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် တာကသိနမှ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် တိုက်ခိုက်၍ ဓနပုရီပြည်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ၏။
တာကသိနသည် လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအပြင် မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အချိုပါ သိမ်းပိုက်ခဲသည်။
၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် ယခု ထိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည် မင်းဆက်မှ ရတနကောသိန္ဒြပြည် အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ် အဏသိမ်းမှု၌ သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်မှ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် သို့ပြောင်လည်းခဲပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဟုလည်း အမည်ပြောင်ခဲသည်။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Thailand ဓနပုရီပြည် ၁၇၆၇-၁၇၈၂ ယဉ်ကျေးမှု ထိုင်းဘာသာစကားမှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်း၊ ‌‌‌‌‌မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှု မတူညီသည့်ကို တွေရသည်။
အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှုများသည်။
ထိုင်းလူမျိုးတို၏ ရိုးရာအားကစားမှ မွေထိုင်း ဖြစ်ပြီး။
အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာအစားအစာများမှာလည်း ထင်ရှာသည်။
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Thai_people thumb|ထိုင်းသင်္ဘောသီးသုပ် (ရခိုင်: ဒကာသီးသုပ်) မှတ်ချက် ကိုးကား ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ။
ဟိုမီယမ်သည် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီး ပုံသွင်းရလွယ်ကူသော တောက်ပသည့် ငွေရောင် သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး လန်သန်နိုက်ဒ် (Lanthanide) အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Holmium ဟုရေးသားပြီး ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတမှာ Ho ဖြစ်သည်။
၎င်းသတ္တုသည် အောက်စီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး အက်ဆစ်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
၎င်းသည် အခန်းအပူချိန်ရှိ ခြောက်သွေ့သော လေထုတွင် ဓာတ်ပြုခြင်းမရှိပဲ တည်ငြိမ်ပါသည်။
အသုံးပြုခြင်း ဟိုမီယမ်သတ္တုစပ်များကို စွမ်းအားအမြင့်ဆုံး သံလိုက်စက်ကွင်းများ ဖန်တီးရာတွင် Magnetic Flux Concentrator အဖြစ်အသုံးပြုကြသည်။
၎င်းကို နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ၌ Control Rods အပိုင်းတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ဟိုမီယမ်အောက်ဆိုဒ်ကို ဓာတ်ငွေ့အဝါရောင်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု ဟိုမီယမ်သည် ရှားပါဒြပ်စင်များထဲတွင် ပိုမိုရှားပါးသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ငွေထက် အဆ ၂၀ ပိုမိုများပြားပါသည်။
တစ်ခြားသော ရှားပါးဒြပ်စင်များကဲ့သို့ပင် ဟိုမီယမ်ကို သီခြား လွတ်လပ်စွာ မတွေ့ရှိရပေ။
အလွန်ငယ်သော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် Monazite and Bastanasite သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။
ထုတ်လုပ်ပြီး ဟိုမီယမ်ပမာဏမှာ တန်ပေါင်း ၄၀၀ ၀၀၀ ခန့်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ဟိုမီယမ်ထုတ်လုပ်သန့်စင်မှု နှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ဖြစ်သည်။
ဟိုမီယမ်ပါဝင်သည့် သတ္တုရိုင်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဟိုမီယမ်သည် ဇီဝဗေဒ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။
၎င်းသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ပါဝင်မှုပမာဏ အနည်းဆုံး ဒြပ်စင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အစွမ်းနိမ့် အဆိပ်အတောက်ပမာဏရှိသော်လည်း လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်မှုရှိကြောင်း သတ်မှတ်ထားကြသည်။
ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု ဟိုမီယမ်သည် အပင်များနှင့် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့်ထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။
အာဘီယမ်သည် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီး တောက်ပသော ငွေရောင်ရှိ သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းမှာ Erbium ဖြစ်ပြီး ဓာတုသင်္ကေတမှာ Er ဖြစ်သည်။
၎င်းသတ္တုသည် လေထဲတွင် အလွန်တည်ငြိမ်ပြီး ရေ၊ အောက်ဆီဂျင်တို့နှင့် အလွန်နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုပါသည်။
အက်ဆစ်များထဲတွင် ပျော်ဝင်သည်။
၎င်း၏ဆားများသည် ပန်းရောင်ရှိသည်။
အသုံးပြုခြင်း အာဘီယမ်ကို Vanadium နှင့်ပေါင်းပြီး ပိုမိုခိုင်မာသော သတ္တုစပ်အဖြစ် ပြုလုပ်အသုံးပြုကြသည်။
အာဘီယမ်သည် အနီအောက်ရောင်ခြည်ကို တားဆီးနိုင်သည့်အတွက် ဖန်ထည်ပုံသွင်းသူများနှင့် ဂဟေဆက်အလုပ်သမားများအတွက် မျက်ကာမှန်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။
ဓာတ်ပုံကင်မရာများတွင် ရှေ့ကာမှန်များတွင်လည်း ပိုတိုဂရပ်ဖစ် အကာများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
အာဘီယမ်သည် ပန်းရောင်ရှိခြင်းကြောင့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများတွင် အရောင်တင် ကြွေရည်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု အာဘီယမ်ကို သဘာဝတွင် လွတ်လပ်သော ဒြပ်စင်အဖြစ် မတွေ့ရပါ။
၎င်းကို ရှားပါးဒြပ်စင်များနှင့်သာ ပေါင်းစပ်တွေ့ရှိရသည်။
ရှားပါးဒြပ်စင်များထဲတွင် ပိုမိုပေါများသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အဓိကသတ္တုတွင်းနေရာများမှာ တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ဖြစ်သည်။
အဓိက သတ္တုရိုင်းများမှာ Monazite and Bastanite တို့ဖြစ်သည်။
၎င်းသတ္တုရိုင်းများတွင် ပိုမိုများပြားသော အာဘီယမ် ပမာဏ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
၎င်းဒြပ်စင်အတွက် ပိုကောင်းသော အရင်းအမြစ်များမှာ Xenotime and Euxenite တို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း ၅၀၀ ရှိသည်။
နေရောင်ခံပြီး ရရှိလာသောအာဘီယမ် ၃ ကလိုရိုက်ဒ်ဆား အာဘီယမ်အား အရောင်တင်ကြွေရည်အဖြစ်အသုံးပြုထားသော ဖန်ပန်းကန်လုံးတစ်ခု ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ အာဘီယမ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်ဟု သတ်မှတ်ထားရှိသော်လည်း ဇီဝဗေဒအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။
လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် အာဘီယမ်ပါဝင်မှု ပမာဏကို သိရှိရန်အတွက်ကား ခက်ခဲလှသည်။
အရိုးထဲတွင် ပါဝင်မှုအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ထဲတွင် ပါဝင်မှု နည်းပါသည်။
ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု အာဘီယမ်သည် အပင်များနှင့် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တော်အခါက နေပြည်တော်နှင့် အဝေးမြို့ကျေးလက်နယ်များတွင် ထွက်ဝင်သွားလာသူများကို စစ်ဆေး၍၊ အကောက်အခွန် ကောက်ခံသင့်က ကောက်ခံစည်းကြပ်ရသော ဌာနများကို 'ကင်း' ဟုခေါ်သည်။
ကြည်းကင်း၊ ရေကင်း၊ အနီးကင်း၊ အဝေးကင်း ဟူ၍ ကင်း ၄ မျိုးခွဲထားသည်။
ကြည်းကင်းကို ကုန်းကြောင်းလမ်းများ၌ လည်းကောင်း၊ ရေကင်းကိုမူ ပင်လယ်ဝနှင့် မြစ်စခန်းများ၌လည်းကောင်း ချထားလေသည်။
နေပြည် တော် ပတ်ဝန်းကျင်၌ အစောင့်အနေချထားသော ကင်းကို အနီး ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းတိုဟုခေါ်၍ နိုင်ငံအစွန်အဖျား၊ ရပ်ဝေး၌ ရှိသော ကြည်းကင်း၊ ရေကင်းများကို အဝေးကင်း၊ ကင်းရှည် သို့မဟုတ် ကင်းဖျားဟုခေါ်သည်။
ထိုပြင် နိုင်ငံခြားနှင့်ဆက်ဆံ ရသော နယ်ခြားကင်းများလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုကင်းများမှာ ရေကင်း၊ ကြည်းကင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
ထိုကင်းများတွင် ဘုရင်၏အရာရှိအမှုထမ်းများက လူဝင်လူထွက်ကိုစစ်ဆေး၍ ကုန်သည်ဈေးသည်များထံမှ ဖြတ်သန်းခ အခွန်များကို ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။
ထိုအခွန်ကို ကင်းခွန်ဟု ခေါ်၍ ကင်းခွန်များကို ကြီးကြပ်ရသူအား 'ကင်းဝန်'ဟု ခေါ်လေသည်။
ကင်းဝန်၏လက်အောက်တွင် ကင်းအုပ်၊ ကင်းကိုင် စသော အမှုထမ်းများရှိသည်။
စစ်ချီစစ်တက်ရာ၌ ရပ်နားရာ စစ်စခန်းများတွင် အစောင့်အနေတာဝန်ချသူကို ကင်းစောင့်ဟုခေါ်လေသည်။
ရှေးအခါက ကင်းစောင့်သည်ကို ကင်းဝပ်သည်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။
ယင်းသို့ စစ်စခန်း များ၌ ချရပ်စောင့်နေရုံသာမက ရှေးဦးကြိုထွက်၍ ရန်သူ သို့မဟုတ် လူဆိုး ဓားပြစသည်တို့၏ ဘေးရန်အလားအလာ၊ အနေအထိုင်၊ အခြေအနေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် တာဝန် ဖြင့်စေလွှတ်သော လူစုမှာ ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းရှည်ဖြစ် လေသည်။
ထိုကင်းသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည် သွားလာစုံစမ်းထောက် လှမ်းသည်ကို ကင်းလှည့် သည်၊ ကင်းထောက်သည်၊ ကင်းထိုးသည်ဟု ပြောဆိုကြ၏။
တစ်နေရာရာတွင် ချရပ်စောင့်ကြည့်နေရသော ကင်းသေ သို့မဟုတ် ကင်းဝန်းနှင့် လှည့်လည်သွားလာနေရသော ကင်း ပတ် တို့ကို ရာဇဝင်များ၌ ကင်းဝန်းကင်းပတ် လှည့်လည် သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
ယခုခေတ်တွင်နယ်ခြားကင်းစခန်းများကို အကောက်ဌာန သို့မဟုတ် လူဝင်လူထွက်စစ်ဆေးရေးဌာနဟု ခေါ်တွင်၍ အစောင့်ချထားသည်ကိုသာ ကင်းဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိကြ လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁) ကိုးကား Category:စစ်ရေး။
ဗာတီကန်စီးတီး ( ( ၊ ၊ ) တရားဝင်အားဖြင့် ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံသည် မြို့တော်နှင့် နိုင်ငံတစ်ခုတည်း ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့အတွင်းတွင် တံတိုင်းကာ၍ တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးနိုင်ငံ (ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ) ဖြစ်သည်။
ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၄၄ ဟက်တာ (၁၁၀ ဧက) မျှ ရှိပြီး လူဦးရေ ၈၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့အသေးဆုံး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ဆွစ်ဇာလန်လုံခြုံရေးတပ်များ တာဝန်ယူလာသည့် ကိုယ်ပိုင် စစ်တပ်လည်း ရှိသည်။
ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ အီတလီဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင် တယ်လီဖုန်း ကုမ္ပဏီ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားဌာန၊ ငွေကြေးနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသော နိုင်ငံငယ် ဖြစ်သည်။
နေ့အခါတွင် နိုင်ငံ မြို့တံခါးဖွင့်ကာ အဝင်အထွက်ရှိသော်လည်း ညအခါတွင် နိုင်ငံနယ်နမိတ် တံခါးကို ပိတ်ထားသည်။
အမည်ဆင်းသက်လာပုံ ဗာတီကန်စီးတီးဟူသောအမည်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော လက်တီရန်စာချုပ် (Lateran Treaty) တွင် ဖြစ်သည်။
ထိုစာချုပ်သည် ရောမမြို့အတွင်းရှိ ဗာတီကန်ကုန်းတစ်ခုအား အစွဲပြု၍ ခေတ်သစ်မြို့ပြနိုင်ငံငယ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းဖြစ်သော စိန့်ပီတာဘာစီလီကာ (St. Peter Basilica) သည် ဤကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
ဗာတီကန်ကုန်း၏ နာမည်မှာ အီထရူးရစ်ကန်ကျေးရွာတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သော Vatica သို့မဟုတ် Vaticum မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ရိုမန်လူမျိုးတို့က Ager Vaticanus ("ဗာတီကန်နယ်မြေ") ဟုခေါ်ဝေါ်သော နယ်မြေအတွင်း တည်ရှိခဲ့သည်။
မြို့၏ အီတလီအမည်မှာ Città del Vaticano ဖြစ်ပြီး ပိုမိုတရားဝင်သောအမည်မှာ Stato della Città del Vaticano ("ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံ") ဖြစ်သည်။
လက်တင်အမည်မှာ Status Civitatis Vaticanae ဖြစ်ပြီး ဤအမည်ကို ဟောလီစီ၊ ကက်သလစ်အသင်းတော်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတို့မှ တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် အသုံးပြုသည်။
thumb|စိန့်ပီတာဘုရားကျောင်းရှေ့ကွင်းပြင် St. Peter Square ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် Official website of the Holy See ကဏ္ဍ:ဗာတီကန်စီးတီး ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ။
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အကြီးဆုံးသော လအမည်မှာ ထရီတွန် (Triton) ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ ခုနှစ်ခုမြောက် အကြီးဆုံးလတစ်စင်းဖြစ်သည်။
ထရီတွန်သည် အာကာသဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း၊ ရာဇဝင်များဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေပြီး ၎င်း၏ သစ်လွင်သော မျက်နှာပြင်နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခုကို နေအဖွဲ့အစည်း၏ သက်တမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရန်တွေးခဲ့ကြသည်။
ဂျာမန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသည် ဂျိုဟန် ဂေါ့ဖရန့် ဂယ်လီနှင့် ဟိန်းရစ်ချ် လူးဝစ်တအာရက်တို့ နှစ်ဦးသည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ၁၇ ရက်အကြာတွင် ၎င်းနက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံ လကြီးကို ဗြိတိန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ လောစီ က ၁၈၄၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထရီတွန်သည် Kuiper belt ဟုခေါ်သည့် နတ်ပကျွန်းဂြိုဟ်မှ ထွက်လာသည့် လမ်းကြောင်းအတွင်း ဖမ်းယူခြင်းခံရသည့် ဂြိုဟ်တစ်လုံးဖြစ်သည့်အပြင် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် အအေးဆုံးသော ဂြိုဟ်တစ်ခုဖြစ်ရမည်ဟု အချို့ကတွေးတောကြသည်။