kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ အနက်အချို့မှာ စိန့်တောမတ်မိုး၊ လေဒီဂျိန်းဂရေး၊ ကက်သရင်းဟောင်းဝပ်၊ ဆာရော့ဂျာ ကေ့စမင့် စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးတို့ဖြစ်ကြသည်။
ပဉ္စမ အက်ဒွပ်ဘုရင်ကလေးနှင့် သူ၏ညီတော် ယော့မြို့စားတို့သည်လည်း ယင်းရဲ တိုက်ကြီးထဲမှာ ပင် သူတို့၏ဦးရီးတော် တတိယရစ်ချတ်ဘုရင်၏ အမိန့်အရ ခေါင်းအုံးဖြင့်ဖိ၍ အသတ်ခံကြရသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အဖိုးထိုက်တန်သော မင်းမြောက်တန်ဆာ ပစ္စည်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာများကိုလည်း ယင်းရဲတိုက်ကြီးထဲမှာပင် အစောင့်အရှောက်နှင့်တစ်ကွ လုံခြုံစွာထားရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။
လန်ဒန် ရဲတိုက်၏အလယ်တွင် မျှော်စင်ဖြူရှိသည်။
ထိုမျှော်စင်ကို ဝီလျံ-သ- ကွန်ကားရား ဘုရင်လက်ထက် ခရစ် ၁ဝ၇၈ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ရှေးခေတ်ကအင်္ဂလန်ပြည် မင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဤအဆောက်အအုံကြီး ထဲတွင် စံနေတော်မူခဲ့ကြသည်ဟုသိရ၏။
ယင်းမျှော်စင်ဖြူကို မတည် ဆောက်မီက ထိုနေရာတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် ရဲတိုက်တစ်ခုကို ဆောက် လုပ်ထားခဲ့ဘူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:လန်ဒန်မြို့။
အင်္ဂလိပ် ပန်းချီကျော် ဆာအက်ဒွပ်ဟင်နရီလန်းဆီယာသည် ခွေးများကို အထူးချစ်ခင်သူဖြစ်သည့် အလျောက်ခွေးရုပ်ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲရာ၌ အလွန်လက်ရာမြောက်လေသည်။
လန်းဆီယာ၏ ပန်းချီခန်းတွင် ခွေးရုပ်ပုံ အမျိုးမျိုးကိုတွေ့မြင်နိုင်သည်။
ခွေးကြီးပုံ၊ ခွေးကလေးပုံ၊ ခွေးဆိုးပုံ၊ ခွေးလိမ္မာ ပုံ စသည်တို့မှာ တကယ်ပင်အသက်ရှင်နေသော ခွေးတို့နှင့်မခြား သရုပ် ပေါ်လှပေသည်။
လန်းဆီယာသည် ခွေးများကိုသာမဟုတ်ဘဲ အခြားတိရစ္ဆာန် များကိုလည်းချစ်ခင်သည်။
ယင်းတို့၏ ပုံများကိုလည်းရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
လန်းဆီယာကို ၁၈ဝ၂ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။
သူ၏ဖခင် ဂျှန် လန်းဆီယာ ကိုယ်တိုင် တံဆိပ်ထုဆရာ နှင့် အနုသုခုမပညာအကြောင်းရေးသူ စာရေးဆရာဖြစ်ရာ သူသည် ငယ်စဉ် ကတည်းက ပန်းချီပညာကို ဖခင်ထံတွင်စတင် သင်ယူခဲ့လေသည်။
အသက် ငါးနှစ်အရွယ်တွင် အရုပ်များအသင့်အတင့် ရေးဆွဲတတ်လာ၍ ရှစ်နှစ်သား အရွယ်ရောက်သော် အလွန်လက်ရာကောင်းလာလေသည်။
၁၁ နှစ်သား အရွယ်တွင်ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများအတွက် လန်ဒန်မြို့အနုပညာ အသင်းမှငွေနှင့်ပြုလုပ်ထားသော ပန်းချီဆေးစပ်ပျဉ်ချပ်တစ်ခုကို ဆုအဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။
ပန်းချီကားအချို့မှာလည်း တော်ဝင်ပညာ့တံခွန် အသင်းပြခန်းတွင် ချိတ်ဆွဲပြသခြင်းခံရလေသည်။
၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်ပညာ့တံခွန်အသင်းကျောင်းတွင် ဝင်ရောက် ပန်းချီပညာသင်ကြားရ၏။
လန်းဆီယာသည် လက်နှစ်ဖက်စလုံးဖြင့် ပန်းချီရေးဆွဲနိုင်၏။
လက်ယာလက်ဖြင့် သမင်ခေါင်းပုံကိုရေးဆွဲနေစဉ် လက်ဝဲလက်ဖြင့် မြင်းခေါင်းပုံကိုတစ်ချိန်တည်း ရေးဆွဲနိုင်သည်ဟု ဆိုလေ သည်။
လန်းဆီယာသည် ပန်းချီသင်တန်းတက်နေစဉ် တစ်ခါတစ်ရံ အတန်း မှထွက်ခွာခဲ့ပြီးလျှင် တိရစ္ဆာန်ရုံသို့ သွားရောက်ကာ တိရစ္ဆာန်ကောင် အမျိုးမျိုး၏ ပုံကို သက်ရှိပုံစံများကို ကြည့်၍ရေးဆွဲလေ့ရှိ၏။
လန်းဆီယာ ပထမဦးဆုံ းရေးဆွဲခဲ့သောစိန်ဗားနပ် ခွေးရုပ်ပုံကို သူ၏အစ်ကို တောမတ်လန်းဆီယာက ပုံထွင်း၍လူအများအတွက် ပုံတူကူးကာထုတ်ဝေခဲ့လေ၏။
လန်းဆီယာ ၏လက်ရာအကောင်းဆုံးခွေးရုပ်ပုံမှာ ဂုဏ်ကျက်သရေနှင့် မထီလေးစားခြင်းဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ခွေးနှစ်ကောင်၏ရုပ်ပုံဖြစ်လေသည်။
လန်းဆီယာသည် ငယ်စဉ်ကပင် တော်ဝင်ပညာ့တံခွန် အသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ် ခဲ့၍ ၁၈၆၅ခုနှစ်၌ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကိုပင် အပ်နှင်းခြင်း ခံရလေသည်။
သို့သော် မယူဘဲငြင်းပယ်ခဲ့၏။
လန်းဆီယာသည် ခွေးရုပ်များသာမဟုတ်ဘဲ ဒရယ်ရုပ်များ၊ ခြင်္သေ့ရုပ်များနှင့် ကျော်စောထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ရုပ်ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
သူသည် ပန်းချီကားပေါင်း ရာထောင်များစွာ ရေးဆွဲခဲ့၏။
သူရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများကို ရောင်းချရာတွင် အဖိုးသားနား အမြောက်အမြား ရရှိခဲ့လေသည်။
အထူးသဖြင့် သူရေးဆွဲခဲ့သော တိရစ္ဆာန်ပုံများအတွက် သူသည်ထင်ရှားကျော်ကြားလာသည့်ပြင် ကြွယ်ဝချမ်း သာလာလေသည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။
လန်ဒန်မြို့ ထရာဖဲလဂါးစကွဲယားရှိ နယ်လဆင်ကျောက်တိုင်ခြေရင်း၌ တွေ့ မြင်ရသော ခြင်္သေ့ရုပ်လေးရုပ်မှာလည်း လန်းဆီယာသည် ၁၈၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ရာ စိန်ပေါ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၌ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကိုမြှုပ်နှံထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
thumbnail|350px|right|Walter Savage Landor အင်္ဂလိပ်စာဆို ဝေါလတာ ဆဲဗိတ်လန်းဒေါ်သည် စာရေးဆရာများတွင် ဥစ္စာ ပစ္စည်း ကုံလုံသူများဖြစ်ကြသည့်အလျောက် လန်းဒေါ်သည် မာနထောင်လွှား သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်လေသည်။
၁၇၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဝါဝစ်ရှိုင်ယာ နယ်၌ ဝေါလတာလန်းဒေါ်နှင့် အယ်လဇ္ဇဗက်ဆဲဗိတ်တို့မှ ဖွားမြင်သော သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
လန်းဒေါ်သည် ငယ်စဉ်ကရပ်ဗီကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
သို့သော် ကျောင်းမှထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသဖြင့် မစ္စတာ လန်ဂလေးထံတွင် အလွတ်ပညာသင်ကြားခဲ့ရလေသည်။
၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် ထရင်နီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက် သင်ခဲ့။
ကောလိပ်ကျောင်း၌ရှိစဉ် နိုင်ငံရေးအယူဝါဒစွဲကြောင့် လန်းဒေါ်သည် ကျောင်းမှထွက်ရပြန်လေသည်။
ကျောင်းမှထွက်လာသော်လည်း မည်သည့် အလုပ်ကိုမျှဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိချေ။
ဖခင်ထံမှရသော ထောက်ပံ့ကြေး ကိုသာ သုံးစွဲလျက်နေခဲ့၏။
သို့သော် လန်းဒေါ်သည် ပညာပါရမီ ရင့်သန် သူတစ်ယောက်ဖြစ်သဖြင့် စာပေဖက်၌ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။
စာရေးဆရာဖြစ် လာသည့်အခါ၌ပင် အခြားစင်ပြိုင်စာရေးဆရာများကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချတတ်လေ သည်။
သို့သော် ရောဗတ်ဆောက်သီကဲ့သို့သော စာရေးဆရာများနှင့်မူကား အလွန်ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံပေါင်းသင်းခဲ့၏။
၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် လန်းဒေါ်သည် ဝေါလတာဆဲဗိတ် လန်းဒေါ် ၏ကဗျာများ ဟူသောအမည်ဖြင့် သုံးအုပ်တွဲစာစောင်ကိုရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့လေသည်။
၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်သော ဂီ ဗျာ ခေါ်စာအုပ်ကို ထုတ်ခဲ့ပြန်၏။
လန်းဒေါ်ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ ကို စာပေလိုက်စားသူများနှင့်စာပေဘက်၌ ဝါသနာပါသူတို့သာ ယခုအခါ ဖတ်ရှုကြသည်။
သာမန်အရပ်သားတို့သည် လန်းဒေါ်ရေးသားခဲ့သော စာပေ ၌ စိတ်ဝင်စားခြင်းမရှိကြချေ။
လန်းဒေါ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပြည်သူအများဖတ်ရှုနိုင်စေရန် ရည် ရွယ်၍ ရေးခဲ့ခြင်းမဟုတ်သဖြင့်ထင်ရှားသော စာရေးဆရာတစ်ယောက် မဖြစ် ခဲ့ချေ။
လန်းဒေါ်ပြုစုခဲ့သော 'စိတ်ကူးနှင့် စကားပြောပုံများ' မှာ ယင်း၏ ထင်ရှားသောလက်ရာ ဖြစ်ပေသည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ထိုစာအုပ်ပထမတွဲ ထွက်သည်။
လက်တင်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေး၏။
လန်းဒေါ်သည် စိတ်လိုက်မန်ပါ မည်သည့်အရာကို မဆိုပြုလုပ်လေရှိ၏။
၁၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် လန်းဒေါ်သည် မိမိကိုယ်တိုင် ကုန်ကျစရိတ်ကို တာဝန် ယူ၍ စစ်တပ်တစ်တပ်ဖွဲ့စည်းကာ နပိုလီယန်နှင့် တိုက်ခိုက်ရန် စပိန်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့ဘူးလေသည်။
၁၈၆၄ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖလော်ရင့်မြို့တွင် လန်းဒေါ်ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ရွှေပန်းထိမ် ငွေပန်းထိမ်အစရှိသော လုပ်ငန်းချင်း တူရာအလုပ်ရှင်၊ ကျွမ်းကျင်သူ၊ အလုပ်သမားစသည်တို့သည် မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းကိုဖွံ့ဖြိုးစေရန် အလိုငှာစုပေါင်းဖွဲ့စည်းလေ့ရှိကြသည်။
ယင်းသို့ဖွဲ့ စည်းရာ၌ အရင်းမတည်ငွေကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းသော ကုမ္ပဏီဖွဲ့စည်းနည်းမျိုး မဟုတ်ချေ။
လုပ်ငန်းဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်မှုတို့ကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းသော သဘော ဖြစ်သည်။
ကျွမ်းကျင်မှုကိုဖွဲ့စည်းသည်ဆိုရာ၌ ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းများ အဆင့် အတန်းမီစေရန်လည်းကောင်း၊ အဆင့်အတန်းအလိုက် ဈေးနှုန်းမှန်ကို ရစေ ရန်လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းအလိုက်လုပ်ချိန်နှင့် လခသားနားမျှတစေရန် လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားများ ကြီးပွားချမ်းသာလာစေရန်လည်းကောင်း ရည်စူး၍ဖွဲ့စည်းသည်။
ဤအလားတူအဖွဲ့အစည်းမျိုးသည် မြန်မာတို့၏ ရွှေပန်းထိမ် ငွေပန်းထိမ်လုပ်ငန်းတို့၌ အထင်အရှားထွန်းကားခဲ့ဖူးသည်။
ဤ သဘောမှာ လုပ်ငန်းအားဖြင့် အတူတကွ သဘောတူညှိ၍ ပေါင်းစပ်ထား ခြင်းဖြစ်၍ လုပ်ငန်းဘုံအဖွဲ့ဟု အမည်ပေးသည်။
အဂ‡လိပ်ဘာသာစကားဖြင့် မူကား ဂီးဟုခေါ်သည်။
အဆိုပါအဖွဲ့များသည် ဥရောပတိုက်တွင် ၁၂ ရာစုနှစ်က စတင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုအသင်းအဖွဲ့များကို ရက်ကန်းသည်များက ဦးစွာ ပထမ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ဟန်တူသည်။
ယင်းတို့၏ အတုကိုယူ၍ နောင် တွင် ရွှေပန်းထိမ်သည်များ၊ လက်စွပ်အိတ်ရက်သမားများ၊ ပေါင်မုန့်ဖုတ် သမားများ၊ ငါးစိမ်းသည် အမဲသည်များ၊ ကုန်းနှီးကကြိုးတန်ဆာ ပြုလုပ်သူ များ၊ ဆေးဆိုးသမားများ စသော ခေတ်အလိုက် ထွန်းကားထင်ရှားကြသော အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်းစုပေါင်းကာ သက်ဆိုင်ရာအသင်းအဖွဲ့များ ကို တည်ထောင်လာကြသည်။
ထိုအဖွဲ့များကို ဒေသန္တရအစိုးရများ၏ ခွင့်ပြု ချက်အရသာလျှင် သာမန်အားဖြင့်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ကြရ၏။
သို့ရာတွင် ရံဖန်ရံခါဘုရင်၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည် လည်းရှိသေး သည်။
၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်းသို့ရောက်လာသည့်အခါ လန်ဒန်မြို့၊ ပါရစ်မြို့ ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် တစ်မြို့တစ်မြို့လျှင် ထိုသို့သော အဖွဲ့မျိုးပေါင်း ၅ဝ ကျော်စီမျှ ရှိခဲ့ကြ၏။
လုပ်ငန်းဘုံအဖွဲ့များတွင် အသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်ရန်မှာ ပညာသည် လောင်းတစ်ဦးသည် ဦးစွာအလုပ်သင်ရသည်။
အလုပ်သင်တန်းနှစ်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ခုနစ်နှစ်ဖြစ်သည်။
ထိုကာလအတွင်းအလုပ်သင်များကို အလုပ်ရှင်ကပညာ သင်ကြားပေးရင်းနှင့် ခိုင်းစေရန်အလို့ငှာ မိဘများသည် အလုပ်သင်မည့်မိမိတို့၏သားကို အလုပ်ရှင်ထံ၌ အပ်နှံစမြဲဖြစ်သည်။
ထို အခါ အလုပ်ရှင်သည် မိမိ၏ တပည့်ဖြစ်လာသူအလုပ်သင်အား မိမိ၏ ဆိုင်နောက်၌ဖြစ်စေ၊ အပေါ်ထပ်၌ဖြစ်စေ မိမိ၏ အိမ်သူအိမ်သားများနှင့် အတူနေထိုင်စေ၍ အစားကျွေးခြင်း၊ အဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ပညာပေးခြင်း စသော လုပ်ငန်းတာဝန်တို့ကို ယူလိုက်ရလေသည်။
အလုပ်ရှင်ထံတွင် အလုပ်သင် တန်းချိန်ပြည့်အောင် သင်ကြားလုပ်ကိုင်ပြီးသည့်အခါ အလုပ်သင်သည် နေ့စားလုပ်သား ဘဝသို့ကူးပြောင်းသွား၏။
နေ့စားလုပ်သားဘဝသို့ရောက်ရှိ လာသောအခါ အလုပ်သင်သည် မိမိမသဘောကျနှစ်ခြိုက်ရာ အလုပ်ရှင် တစ်ဦးဦးထံ၌ အခသားနားယူ၍အလုပ်လုပ်နိုင်သော အခွင့်အရေးရရှိလာ သည်။
ထိုသို့ အခြားလူများထံ၌ လူငှားအဖြစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်နေသည်တွင် ရှေ့လာဘ်မြင်ခဲ့သော် ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ငွေကြေးစုဆောင်းခြင်း၊ ဆိုင်ခွဲ ဖွင့်လှစ်ခြင်းစသော ဆောင်ရွက်မှုတို့ဖြင့် မိမိ၏ တက်လမ်းကို မိမိဖန်တီး နိုင်ပေသည်။
ဆိုင်ပိုင်ဖြစ်လာသည့်အခါ မိမိ၏လက်အောက်၌ အလုပ်သင် များထားရှိသင်ကြားပေးခြင်း၊ နေ့စားလုပ်သားများငှားရမ်းထားရှိခြင်း စသည် တို့ဖြင့် အလုပ်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်လာနိုင်ပြန်သည်။
ထိုအခါ လုပ်ငန်းဘုံအဖွဲ့သို့ အသင်း၏ ရန်ပုံငွေတွင်ပေးသွင်းကာ အသင်းသားဖြစ်လာနိုင်ပေသည်။
အသင်းဝင်ဖြစ်လာလျှင် ထိုအသင်း၏ အစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်နိုင် ခြင်း၊ ထိုအသင်း၏ အမှုဆောင်အဖြစ်ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ ပြော ရေးဆိုခွင့် ရှိခြင်းစသော အခွင့်အရေးများကို ရရှိလာလေသည်။
ရှေးက တည်ထောင်ခဲ့သော လုပ်ငန်းဘုံအဖွဲ့များ၏ ရည်ရွယ်ချက် မှာ အသင်းဝင်များ၏လုပ်ငန်းရပ်များကို စည်းကမ်းသတ်မှတ်ပေးရန်နှင့် ထို လုပ်ငန်းရပ်များကို အသင်းဝင်များကသာ ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
ထို နောက်တွင် အဆိုပါအဖွဲ့များ၏စည်းမျဉ်းတို့မှာ ကျယ်ဝန်းလာခဲ့ကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော ပညာသည်တစ်ဦးသည် ထိုအဖွဲ့တည်ရာမြို့နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခွင့်မရချေ။
အဖွဲ့ဝင်များ လုပ်ကိုင်ရောင်းချသော ပစ္စည်းဟူသမျှတို့သည် အဖွဲ့ကသတ်မှတ်ပေးသော အမျိုးအစားအတိုင်းသာ ဖြစ်ကြရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထား၏။
ပုံစံအားဖြင့်ဆို သော် ရက်ကန်းသည်များ၏ အဖွဲ့စည်းမျဉ်းများအရ စံထား၍အရောင်းအဝယ် ပြုသောအထည်အလိပ်များတွင် တစ်လက်မလျှင် ချည်မျှင် မည်မျှပါရှိရမည် ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
ထိုမျှမကသေး၊ အလုပ်လုပ်ချိန်တို့ကိုလည်း သတ်မှတ် ၍ပေးထား၏။
အဖွဲ့ဝင်အချင်းချင်း ကူညီရိုင်းပင်းရန်လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင် များ နာဖျားခဲ့သော် စောင့်ရှောက်ကုသပေးရန်လည်းကောင်း၊ နွမ်းပါးဆင်းရဲ သောအဖွဲ့ဝင်များအား ဖေးမထောက်ပံ့ရန်လည်းကောင်း၊ ကွယ်လွန်သူအဖွဲ့ဝင် တို့၏ သမီးသားနှင့် မယားတို့အား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ရန်လည်းကောင်း စည်းမျဉ်းများ ပြုလုပ်ထားရှိ၏။
ထိုစည်းမျဉ်းများတွင် ပျော်မှု ရွှင်မှုအတွက် ပင်လျှင် လျာထားချက်များပါရှိလေသည်။
အဖွဲ့ဝင်တို့သည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်၊ သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် စသည်ဖြင့် အခွင့်အခါအားလျော် စွာ စုဝေးရောက်ရှိလာကြပြီးလျှင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများကိုပင်လျှင် ကျင်းပပြုလုပ် လေ့ရှိကြသည်။
အဖွဲ့ဝင်တို့သည် သာမန်အားဖြင့် တစ်ရပ်တည်း၌သာ နေထိုင်လေ့ရှိကြသဖြင့် သာမန်နာမှုတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဝေယျာဝစ္စများ အတွက် လုပ်ငန်းတူသူများဖွဲ့စည်းထားသည့် ဘုံအဖွဲ့သည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်။
လက်မှု ပညာသည်အဖွဲ့များအပြင် ကုန်သည်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့ လေသည်။
ကုန်သည်အဖွဲ့များတွင် ရပ်ဝေးရပ်နီးလက်ကား အရောင်းအဝယ် ပြုသော ကုန်သည်ကြီးများပါဝင်ကြသဖြင့် ထိုအဖွဲ့များသည် အထူးတန်ခိုး အင်အားကြီးမားခဲ့ကြလေသည်။
ထိုသို့သောအဖွဲ့များ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထား သည့် ဟန်ဆီအက်တစ်လိခေါ် ဂျာမန်မြို့ပေါင်းစုံ သမဂ္ဂကြီးသည် ၁၄ ရာစု နှစ်လောက်တွင် ဗောလတစ်ပင်လယ်ကမ်းတစ်လျှောက်၌ ရှိသော တိုင်းပြည် များ၌ အတန်ပင်အာဏာစက်လွှမ်းခဲ့၏။
ဥရောပတိုက်တွင် ကုန်သည်အဖွဲ့ များသည်မြို့ကြီးများအုပ်ချုပ်ရေး၌ အထူးဩဇာညောင်းခဲ့ကြသည်။
ကုန်သည် အဖွဲ့များဆောက်လုပ်ထားရှိခဲ့သော ဂီး(လ)ဟောခေါ်အသင်းတိုက်ခန်းမကြီး ဖြစ်သည့် ကြီးကျယ်ထယ်ဝါသောအဆောက်အအုံများကို မြို့ကြီးများစွာတို့ တွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
လုပ်ငန်းဘုံအဖွဲ့များ၏ စည်းမျဉ်းများသည် ရည်ရွယ်ချက်ကောင်း သလောက် တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုမဖြစ်သည်ကို နောင် တွင်တွေ့လာလေသည်။
အဖွဲ့များက သတ်မှတ်ပေးလိုက်သော အမျိုးအစား တို့သည် ရံဖန်ရံခါ ရိုးသွားကြပြီးလျှင် ခေတ်မမီဖြစ်လာတတ်ကြသည်။
ထို အခါ သတ်မှတ်ပေးသည့်စည်းမျဉ်းကို တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာနေပါက လုပ်ငန်းတိုးတက်ရေးကို ထိခိုက်ကာ နစ်နာမှုများ ပေါ်ပေါက်လာတတ် သည်။
ထိုအတွက်များစွာသော လက်မှုပညာသည်လုပ်ငန်းရှင်တို့သည် အဖွဲ့ များကင်းသည့် မြို့များရွာများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်လာကြလေသည်။
သို့ အားဖြင့် လုပ်ဖော်လုပ်ဖက်အသင်းအဖွဲ့များသည် ၁၆ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ယိမ်းယိုင်ပျက်ပြားစ ပြုလာကြပြီးလျှင် စက်မှုလုပ်ငန်းအရေးတော်ပုံကြီး ပေါ် ပေါက်လာသည့်အခါ လုံးလုံးလျားလျား တိမ်ကောသွားကြလေတော့သည်။
သို့ရာတွင် လန်ဒန်မြို့၌ ထိုအသင်းအဖွဲ့တို့၏ အကြွင်းအကျန်များကို ယနေ့ တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အဖွဲ့အစည်းများ။
thumb အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သောစာပေသမားများတွင် ချားလမ့်သည်လည်း တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
လမ့်သည် စာမွန်အရေးအသားကောင်းမွန်သော စာရေး ဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ စာပေဝေဖန်ရေးတွင်လည်းထူးချွန်လေသည်။
ချားလမ့်ရေးသားခဲ့သော စာပေများသည် ဖတ်ရသူ၏စိတ်နှလုံးကို ကြည်နူးနှစ်သိမ့်စေ၏။
သူနှင့်သူ၏အစ်မဖြစ်သူ မေရီလမ့်တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကလေးသည်ပင် သနားဖွယ်ဇာတ်လမ်းတစ်ခုဖြစ်တော့သည်။
ချားတို့ မောင်နှမမှာ ရှေးရှေးဘဝ၏ အကုသိုလ်ဝဋ်ကြွေးကို နှစ်ဦးတည်းလက်တွဲကာ ဇွတ်မှိတ်၍ ခံယူနေရသည့်ကြားမှပင် စင်ကြယ်သော စိတ်၏ပျော်ရွှင်မှုကို ရယူနိုင် ခဲ့ကြသည်သာမက အခြားသူများအားလည်း တူမျှသောပျော်ရွှင်မှုကို ပေးစွမ်း နိုင်ခဲ့ကြသည်။
လမ့်၏ဘဝဖြစ်စဉ်ကို သုံးသပ်ခြင်းအားဖြင့် စာပေပါရမီခံရှိသူများသည် မည်သို့သောပတ်ဝန်းကျင်တွင်ပင် ရှိနေစေကာမူ မတိမ်မမြုပ်နိုင်ကြောင်း သိသာနိုင်ပေသည်။
ချားလမ့်အား ၁၇၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့ အင်းနားတင်ပယ်ရပ်ကွက်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ချားလမ့်မွေးဖွားရာ နေအိမ်မှ လှမ်းမျှော်ကြည့်လိုက်သော် အင်းနားတင်ပယ်ခေါ် ရှေးရှေးကပင် တည်ရှိခဲ့သော ဥပဒေအတတ်သင်ကျောင်းကြီးနှင့်တစ်ကွ ပတ်ဝန်းကျင် မြက် ခင်းညို့ညို့ကြီးကို ထင်ရှားစွာမြင်နိုင်သည်။
ချားကား ထိုအရပ်တွင် ကြီး ပြင်းလာခဲ့ရသောကြောင့်လောမသိရ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တိုက်တာ အဆောက် အအုံကြီးများကိုနှစ်သက်၏။
ရေပန်းတိုင်ကြီးများအနီးတွင် ကလေးတို့ဘာဝ ပျော်ရွှင်မြူးထူးစွာ ကစားခဲ့ရသည်တို့ကိုလည်း စွဲလမ်းခဲ့၏။
သူ့အသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်အထိ မိခင်ငယ်ပမာပွေ့ချီယုယခဲ့သည့် သူ၏အစ်မ မေရီ အားလည် အထူးပင်ချစ်မြတ်နိုးခဲ့လေသည်။
ချား၏မိဘများကာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများမဟုတ်ကြချေ။
သူ၏ ဘခင်မှာ ရှေ့နေကြီးတစ်ဦး၏ သာမန်စာရေးကလေးမျှသာဖြစ်သည်။
ချား လမ့်သည် အသက်ခုနစ်နှစ်အရွယ်တွင် ခရိုက်စဟော့စပီတယ်ကျောင်း၌ စာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ချားသည် သိမ်မွေ့နူးညံ့၍ ချစ်စဖွယ်အမူအရာရှိသူ ကလေးဖြစ်ရာ ကျောင်းသားတိုင်းကပင် သူ့အားချစ်ခင်ကြ၏။
အထူးသဖြင့် ထိုစဉ်က ကျောင်းသားကြီးအဖြစ် သို့ရောက်နေသူ ဆယ်မျူယယ်တေလာ ကိုးလားရစ်နှင့်အထူးချစ်ကျွမ်းခဲ့သည်။
ချားနှင့်ကိုးလားရစ်တို့၏ ခင်မင်မှုကား နောင် နှစ်ယောက်စလုံးကြီးပြင်းလာ၍ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာကြီး များ ဖြစ်လာကြသည်အထိ ဆက်လက်တည်မြဲခဲ့ကြသည်။
ချားသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောင်းမှထွက်က ဆောက်ဆီးကုမ္ပဏီတွင် စာရေးကလေးအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် အရှေ့အိန္ဒိယကမ္ပဏီသို့ရွှေ့ပြောင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့၍ နှစ်ပေါင်း ၃၃ နှစ် အကြာတွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ချားလမ့်သည် လူလားမြောက်သည့်အရွယ်မှစ၍ အရောင်းအဝယ် လုပ်ငန်းကိုသာ လုပ်ကိုင်လာခဲ့သော်လည်း အားလပ်သည့်အခါတိုင်း စာဖတ် ခြင်း၊ စာရေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည့်အပြင် ရံဖန်ရံခါလည်း ပြဇာတ်များ၊ ကပွဲများသို့ သွားရောက်လေ့ရှိသည်။
စာရေးဝါသနာပါသည့် အလျောက် ထို ခေတ်က စာရေးဆရာဆိုလျှင် ချားကိုမသိသူဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ် တော့သည်။
ချားလမ့်သည်အသက် ၂၁ နှစ်သို့ရောက်သောအခါ အစ်မဖြစ်သူ မေရီသည် ဒုက္ခိတမိခင်အိုကြီးအားပြုစုယင်း ရုတ်တရက်စိတ်ဖောက်ပြန်ကာ မိခင်အိုကြီးကိုပင် ပြန်သတ်မိသည်အထိဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုရောဂါမှာ ချား လမ့်တို့ မျိုးရိုးအစဉ်အဆက် ဖြစ်လေ့ရှိသောရောဂါဆိုးတစ်ခုပင်ဖြစ်လေသည်။
မေရီမှာလည်း ပြစ်မှုကျူးလွန်ထားသော အရူးမတရားခံ တစ်ယောက်အဖြစ် ဖြင့် အရေးယူခြင်းခံရကာ အရူးထောင်သွင်း အကျဉ်းထားခြင်း ခံရလေသည်။
ယင်းသို့ အစ်မရူးသွပ်နေချန်တွင် သူတို့၏ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန် သွားပြန်သည်။
ချားလမ့်မှာ တစ်ပူပေါ်နှစ်ပူဆင့်ကာ ရတက်ပွေနေရာမှ ချစ် လှစွာသော အစ်မဖြစ်သူအား အသက်ထက်ဆုံးစောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းပါမည် ဟူသောခံဝန်ချက်ဖြင့် အရူးထောင်မှထုတ်ယူကာပြုစုစောင့်ရှောက်နေရသည်။
သူ၏ကတိအတိုင်းလည်း သူကွယ်လွန်သွားသည်အထိ အိမ်ထောင်မပြုဘဲ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ချစ်လှစွာသောအစ်မမေရီ၏တာဝန်ကို ချားသည် အရွယ် နှင့်မလိုက် ပြုစုဆောင်ရွက်ခဲ့ယင်း မောင်နှမနှစ်ယောက်သည် အမြဲမပြတ် ချစ်ခင်ယုယစွာ ပျော်ပျော်ရွှင်ရွှင်နေထိုင်ခဲ့ရသည်။
အနှစ် ၄ဝ မျှ အစ်မဖြစ် သူအား ယုယုယယပြုစုခဲ့ရသည့်အတောအတွင်း ချားသည် မေရီနှင့်အတူ စာပေများကိုရေးသားခဲ့၏။
ချားတို့မောင်နှမသည် ရှိတ်စပီယား၏ ပြဇာတ် အားလုံးကို လေ့လာပြီးလျှင် ၁၈ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ်စပီးယားပုံပြင်များဟူ သောအမည်ဖြင့် ထိုပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်လမ်းအကျဉ်းချုပ်ကို ကလေးသူငယ် များ ဖတ်ရှုနားလည်စေရန် လွယ်ကူသောစကားအသုံးအနှုန်းဖြင့် ရေးသားခဲ့ လေသည်။
ထိုပုံပြင်ကလေးများမှာ ထွက်သမျှသော ရှိတ်စပီးယားပုံပြင် စာအုပ်ထဲတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်လေရာ၊ ကလေးသူငယ်များသာမက လူကြီး များပင် သဘောကျနှစ်သက်ကြသည်။
ချားတို့မောင်နှမ၏နာမည်သည်လည်း ထိုဝတ္ထုများဖြင့်ပင် ကျော်ကြားထင်ရှားလာသည်။
သို့ရာတွင် ချား၏ ဂုဏ် သတင်းကို အထူးပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့သောစာပေမှာကား ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ် တွင် အယ်လီယားဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် ချားတစ်ဦးတည်း ရေးသား ပြုစုခဲ့သည့် 'အယ်လီယား၏စာမွန်များ' ဖြစ်ပေသည်။
ယင်းသို့ အစ်မသံ ယောဇဉ်တစ်ဖက်ဖြင့် စာပေပြုစုခဲ့သောချားလမ့်သည် ၁၈၃၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
"ကပ်"ဆိုတာ.. 'အတိုင်းအတာ၊အချိန်ပိုင်းတစ်ခု' (တစ်နည်း) "သတ္တဝါတွေရဲ့ ကံအားလျော်စွာ စီရင်ချင်း" လို့ အဓိပ္ပာယ် ရတယ်။
(သုတ်ပါထေယျ) (၁) ရောဂန္တရကပ်=ရောဂါဆိုးများဖြင့် အထူးနှိပ်စက်သောကပ်။
(၂)သတ္တန္တရကပ်=ဓားလှံ သေနတ် စသော လက်နက်တို့ဖြင့် သတ်ကြသော ကပ်။
(၃) ''ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်"= အစားအစာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသော ကပ်။
သုခမှတ်စု [ကမ္ဘာပေါ်တွင်ကျရောက်ခဲ့သည့်ကပ်ရောဂါများ ] ကိုးကား 2. ဆိုရှယ်မီဒီယာ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
မေရီလမ့်သည် ချားလမ့် ၏အစ်မဖြစ်သည်။
မေရီ၌ မွေးချင်းခုနစ်ယောက်ရှိသည့်အနက် သုံးယောက် အသက်ရှင်၍ ကျန်ရစ်ခဲ့ရာတွင် ချားသည် အငယ်ဆုံးဖြစ်၏။
ချားငယ်စဉ် က မေရီကပင် အသက်ခုနစ်နှစ်သားအထိ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့လေသည်။
မေရီလမ့်တို့ မောင်နှမတစ်စုတွင် ရိုးရာအားဖြင့် အစွဲအလန်းကြီး မှုရှိခဲ့လေသည်။
ချားလမ့် အသက်နှစ်ဆယ့်တစ်နှစ်ရသော ၁၇၆၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း၌ မေရီသည် သူ၏နာမကျန်းဖြစ်နေသော မိခင်ကြီး ၏ရင်ဝကို ဓားဖြင့်ထိုးသတ်လိုက်လေသည်။
မိခင်ကြီး သေဆုံးပြီးသည့် နောက်တွင် မေရီ၏စိတ်သည် ပြန်ကောင်းလာသော်လည်း ရာဇဝတ်မှုကို ကျူးလွန်မိပြီးဖြစ်သဖြင့် စိတ်ဖောက်ပြန်သူများ၏ ခိုလှုံရာနေရာ (အရူး ထောင်)တွင် ရက်သတ္တပတ်ပေါင်း အတော်ကြာကြာ အစောင့်အရှောက်ကို ခံခဲ့ရလေသည်။
၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ချားနှင့် မေရီတို့၏ဖခင်ကြီး ကွယ် လွန်ပြန်သည်။
အသုဘကိစ္စများ ပြီးစီးသောအခါ ချားသည် စိတ်ဖောက် ပြန်သူများ စောင့်ရှောက်သည့်နေရာရှိ အုပ်ချုပ်သူများထံသို့ သွားရောက်ကာ သူ၏အစ်မကို သူကပင် တာဝန်ခံ၍ စောင့်ရှောက်မည့်အကြောင်းပြောသဖြင့် အုပ်ချုပ်သူများက မေရီကို သူ့မောင်နှင့်အတူ ထည့်လိုက်လေသည်။
သူတို့ မောင်နှမ အတူနေထိုင်ကြရာတွင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အလွန်ကြင်နာစွာ စောင့်ရှောက်ကြလေသည်။
အစ်မဖြစ်သူမေရီ နေကောင်းသည့်အချိန်များတွင် ချားသည် သူ ဝါသနာပါသော စာပေများကို ရေးသားလေသည်။
ထိုအခါမျိုးတွင် အစ်မ ဖြစ်သူမေရီက များစွာအကူအညီပေးလေသည်။
အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သော ရှိတ်စပီးယား ရေးစပ်ပြုစုခဲ့သည့် ပြဇာတ် များကို စကားပြေဖြင့် ရေးသားသောအခါတွင် မောင်ဖြစ်သူ ချားက အလွမ်း ပြဇာတ်များကို စကားပြေဖြင့်ရေးသား၍ အစ်မဖြစ်သူမေရီက အသော ပြဇာတ်များကို ရေးသားခဲ့လေသည်။
စာအုပ်ထုတ်ဝေသောအခါတွင် မေရီ၏ အမည်ကို အသုံးမပြုခဲ့ချေ။
ထိုစာအုပ်သည် လူကြိုက်များသဖြင့် ဒုတိယ အကြိမ်ပင် ထပ်မံ၍ ထုတ်ဝေခဲ့ရလေသည်။
မေရီသည် သူ့မောင်ချား ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၃ နှစ်ကြာမှ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ။
လမ္ပရီငါး () သည် ငရှဉ့်ကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်ရှည်လျား လျားရှိသော သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ထိုငါးကိုယ်၌ အခြားငါးများမှာကဲ့ သို့ အကြေးများမရှိသည့်အပြင် ချောမွတ်၍လည်းနေပြန်သေးသည်။
မေးရိုး လည်းမရှိချေ။
လမ္ပရီငါးကို သမုဒ္ဒရာတိုင်း၊ ပင်လယ်တိုင်းနှင့် မြစ် တိုင်းလို လိုတွင်တွေ့နိုင်၏။
ထိုငါး၏ပါးစပ်သည် ခွက်ပုံဖြစ်နေပြီးလျှင် ထိုပါးစပ်ဖြင့် အခြားရေသတ္တဝါများ၏ကိုယ်ကို တွယ်ကပ်၍ သွေးများကို စုတ်ယူလေ သည်။
လမ္ပရီငါး၏ သွေးအစုတ်ကိုခံရသော ရေသတ္တဝါများသည် များသော အားဖြင့်သေကုန်ကြလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ပထမ ဟင်နရီဘုရင် (၁ဝ၆၈ - ၁၁၃၅) သည် သူအလွန်ကြိုက်နှစ်သက်သော လမ္ပရီငါးကို စားရာမှစာမကျေသဖြင့် နတ်ရွာစံသည်ဟုဆိုသည်။
ရောမခေတ်ကောင်းစဉ်ကလည်း ကြေးရတတ်များက ဂုဏ်သရေရှိဧည့်သည်ကြီးများကို ထိုငါးများဖြင့်ကျွေးမွေးနိုင်ရန် ရေကန်များ တွင် အထူးမွေးမြူထားကြပြီးလျှင် ကျေးကျွန်များကိုသတ်ဖြတ်ကာ ကန်ထဲ သို့ပစ်ချ၍ ထိုငါးများကိုကျွေးသည်ဟုဆိုသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထိုခေတ် ရောမလူမျိုးတို့က အရသာများတွင် လမ္ပရီငါးသည် ကောင်းဆုံးအရသာ တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြကုန်သည်။
လမ္ပရီငါး၏အရောင်မှာညို၍ အညိုရင့်ရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်အစက်များနှင့် အကွက်များရှိသည်။
အလျားမှာ ၁၆ လက်မမှ လက်မ ၂ဝ အထိရှိသည်။
လမ္ပရီငါးသည် ဆိုင်ကလိုစတိုမာတာမျိုးစဉ်တွင်ပါဝင်၍ အထက် တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ငါးများတွင်ရှိစမြဲဖြစ်သော အကြေးများ မပါရှိ သည့်အပြင် ဆူးတောင်အစုံလည်းမပါရှိချေ။
ထိုမျှသာမကသေး၊ အခြား အတွင်းဘက် အနာတမီဆိုင်ရာတို့တွင်လည်း သာမန်ငါးများနှင့် များသော အားဖြင့်မတူချေ။
ထို့ကြောင့်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်များက လမ္ပရီငါးမျိုးသည် ရှေးခေတ်ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏အဆက်အနွယ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကြ ခြင်းဖြစ်သည်။
လမ္ပရီငါးအားလုံးသည် ရေချိုတွင်သာ ဥများကိုအုကြလေသည်။
ဥများကို နွေကူးရာသီ၌ အုတတ်ကြသည်။
ပင်လယ်လမ္ပရီငါးများသည် အုချိန်ကျရောက်သောအခါ မြစ်များသို့သွားကြ၍ ဥများကို အုကြပြီးလျှင် သေကုန်ကြလေသည်။
ပင်လယ်လမ္ပရီငါးများသည် အုပ်နှင့်ချီ၍ ရေချိုများသို့ သွား ရောက်ကာ ရေချိုရှိငါးများ၏ သွေးများကိုစုတ်ယူကြခြင်းဖြင့် ရေချိုငါးများ ကို သတ်ပစ်လေ့ရှိကြသည်။
လမ္ပရီငါးတွင် အဓိကအားဖြင့် မျိုးစိတ်နှစ်ခုရှိရာ ပင်လယ်နေ လမ္ပရီငါးမျိုးစိတ်ကို ပါဏဗေဒအလိုအရ ပက်ထရိုမိုက်ဇွန်မရင်းနပ်ဟုခေါ်၍ မြစ်များအတွင်းနေ လမ္ပရီငါးမျိုးစိတ်ကို ပက်ထရိုမိုက်ဇွန် ဖလူဗီယာတိလစ် ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ငါး။
ယခုခေတ်တွင် ကျွနုပ်တို့ တစ်မြို့မှတစ်မြို့သို့ ကူးသန်းသွားလာ ရာ၌အသုံးပြုနေကြသော လမ်းမကြီးများသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ထောင် ပေါင်းများစွာက လူတို့သည်သားတိရစ္ဆာန်များကို ခြေရာခံကာ ရှာ ဖွေဖမ်း ဆီးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော လမ်းကြောင်းများ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်လေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်ခြင်းသည် နိုင်ငံစီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု ပြန့်ပွားဖွံ့ဖြုးရေးတို့ကို အထောက်အကူပြုလေသည်။
လမ်းကြီးလမ်းငယ် အလွန်ရှေးကျသောအခါကပင် တောကြီး မြက် မည်းထဲ၌ လူတို့အသုံးပြုခဲ့သည့် လမ်းကြောင်းများဟူ၍ရှိခဲ့၏။
ထိုလမ်း ကြောင်းများသည် လူတို့အရိုင်းဘဝတွင်ရှိစဉ်က တောနေသားရဲတိရစ္ဆာန်များ ကို ခြေရာခံကာရှာဖွေဖမ်းဆီးရာ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်လမ်းကြောင်းများဖြစ်၏။
ကာလကြာမြင့်၍ လူတို့သည် တိရစ္ဆာန်များကို အသုံးပြုလာသည့်အခါ ထို လမ်းကြောင်းများသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်၍လာ၏။
ဘီးတပ်ယာဉ်များ ပေါ် ပေါက်လာသည့်အခါ၌ အကျယ်ဆုံးဖြစ်ခဲ့၏။
ထိုလမ်းကြောင်းများနှင့်တကွ ရှေးအခါက ဝန်တင်ကုန်သည်စုများ အသုံးပြုခဲ့သည့်လမ်းကြောင်းများမှာ လမ်းများတွင် အကျုံးမဝင်ချေ။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လမ်းဟူသမျှကို ပုံ ရေးဆွဲကာ ဖောက်လုပ်ရသောကြောင့်ဖြစ်၏။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ၌ ရှေးအကျဆုံးဟု အတိအကျသိရှိရသည့် လမ်းများမှာ ရောမတို့ကောင်းစားစဉ်က ဖောက်လုပ် ခဲ့သော လမ်းများဖြစ်၏။
ထိုလမ်းများအနက် ရှေးအကျဆုံးနှင့် ဖောက်လုပ်ခဲ့ ပုံတွင် ခန့်ညားကောင်းမွန်ဆုံးဖြစ်သောလမ်းမှာ အက်ပီယန်ဝေးခေါ် လမ်းမ ကြီးဖြစ်၏။
ထိုလမ်းမကြီးသည် ၁၄ ပေ ကျယ်၍ မိုင်ပေါင်း ၃၅ဝ ခန့် ရှည်လျားပြီးလျှင် ရောမမြို့ကို ဗရန်ဒီဆီယမ်မြို့နှင့် ဆက်လျက်ရှိ၏။
လမ်းမ ကြီးတစ်လျှောက်တွင် ခရီးအကွာအဝေးကို အလွယ်တကူသိရှိအောင် မိုင်တိုင် များစိုက်ထူထားသည့်အပြင် ရောမမြင်းစီးစစ်သည်တော်များ အလွယ်တကူ မြင်းပေါ်သို့ တက်ရောက်စီးနင်းနိုင်ရန် လမ်းဘေးတွင် ကျောက်တုံးကြီးများ ချထား၏။
ရောမလူမျိုးများသည် လမ်းမကြီးများအပြင် အခြားလမ်းပေါင်း မြောက်မြားစွာကိုလည်း ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။
ထိုလမ်းအားလုံးသည် ရောမ မြို့တော်ကြီးနှင့် ဆက်လျက်ရှိသဖြင့် ဘယ်လမ်းကသွားသွား ရောမမြို့တော် ကြီးကိုရောက်တာပဲ ဟူသော အသုံးအနှုန်းပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
ရောမလူမျိုးများ ဖောက်လုပ်ခဲ့သောလမ်းများတွင် ထူးခြားချက်တစ်ချက်မှာ လမ်းဖောက်လုပ်ရာ၌ အတားအဆီးများ တွေ့ရှိသောအခါ အနည်းငယ် ရှောင်တိမ်းပေးရုံဖြင့် ထိုအတားအဆီးများကို လွတ်မြောက်နိုင်သော်လည်း ရှောင်တိမ်းခြင်းဟူ၍ လုံးဝမရှိဘဲ အတားအဆီးဟူသမျှကို ဖြိုဖျက်ကာ ဖောက်လုပ်လေ့ရှိကြခြင်းဖြစ်၏။
ထိုကြောင့် ထိုခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော လမ်းများမှာ အလွန်ညီညာဖြောင့်ဖြူးလှ၏။
ခိုင်ခံ့ရာတွင်လည်း ပြိုင်ဖက် ကင်း၏။
အချို့လမ်းများမှာ ယခုတိုင်အောင် တည်တံ့လျက်ရှိ၍ အချို့မှာမူ ကား ခေတ်သစ်လမ်းများ ဖောက်လုပ်ရာ၌ အမာခံအောက်ခြေအဖြစ်ဖြင့် အသုံးဝင်၏။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ရောမလူမျိုးများထံမှ အမွေအနှစ်ရရှိခဲ့သော လမ်းများအနက် များစွာသောလမ်းတို့ကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ခေတ်သစ် နည်းစနစ်ဖြင့် တစ်စတစ်စ မွမ်းမံပြင်ဆင်လာခဲ့လေသည်။
လမ်းဖောက်လုပ်ရာ၌ ရောမလူမျိုးများ အသုံးပြုခဲ့သည့်နည်းမှာ ပထမဆုံး ဖောက်လုပ်မည့်နေရာ၌ အောက်ခြေအမာခံသို့ ရောက်ရှိသည့် တိုင်အောင် မြေပွများကိုတူးပစ်၏။
လမ်းခင်းရန်နေရာကို ထိုသို့တူးဖော်ပေး ပြီးသည့်နောက် လမ်းအတွက် သင့်တော်သောပစ္စည်းများကို လောင်းထည့်၍ ထုရိုက်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားနည်းများဖြင့်ဖြစ်စေ ခိုင်ခံ့တောင့်တင်းအောင် ပြုလုပ်ပေး၏။
များသောအားဖြင့် ထိုပစ္စည်းများ၏ထုမှာ သုံးပေခန့်ရှိပြီးလျှင် အလွှာလေးလွှာခန့် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။
သို့သော် အောက်ခြေသည် ကျောက် ဖြစ်ခဲ့လျှင် အခြားပစ္စည်းများကို လောင်းထည့်မပေးတော့ဘဲ တစ်ခါတည်း လမ်းခင်းကျောက်ဖြင့် ခင်းယူလေ့ရှိကြ၏။
လမ်းတွင်လောင်းထည့်ပေးရန် ပစ္စည်းများကို အနီးအနားရှိ နေရာတစ်ဝိုက်မှ ရရှိတတ်သော်လည်း တစ်ခါ တစ်ရံ၌မူကား ဝေးလံသောအရပ်ဒေသမှ ဆောင်ယူကြရလေသည်။
အောက် ဘက်ဆုံးအလွှာတွင် ကျောက်ပြားများကိုဖြစ်စေ၊ ကျောက်ပြားများမရနိုင်ခဲ့ သော် အခြားကျောက်များကိုဖြစ်စေ အင်္ဂတေကိုင်ပြီးလျှင် နှစ်ထပ်မှ သုံးထပ် အထိ ခင်းပေးလေ့ရှိကြ၏။
ဒုတိယအလွှာတွင် ကျောက်ခဲငယ်နှင့် အင်္ဂတေ ကိုရော၍ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် အင်္ဂတေအကြမ်းသက်သက်ကိုဖြစ်စေ လောင်း ပေးကြ၏။
ထိုအလွှာပေါ်တွင် တစ်ဖနအင်္ဂတေအချောကိုလောင်း၍ တတိယ အလွှာကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် အထက်မှကျောက်တုံးကြီးများကို စီခင်းယူကြ လေသည်။
ကျောက်တုံးခင်းထားသည့်လမ်းများမှာ များသောအားဖြင့် ၁၄ ပေခန့်ရှိ၍ ထိုလမ်းဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်၌ လမ်းမကြီး၏ ထက်ဝက်မျှ ကျယ်သော ဘေးလမ်းများကို လမ်းမကြီးမှ ကျောက်တုံးများ ခင်းခြင်းမရှိ သောလမ်းများ၌ များသောအားဖြင့် လမ်း၏မျက်နှာပြင်ကို ကျောက်စရစ်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ မီးခတ်ကျောက်များဖြင့်ဖြစ်စေ အင်္ဂတေကိုင်ထားလေ့ရှိသည်။
တစ် ခါတစ်ရံ အဂ‡တေအစား ရွှံ့များကိုသုံး၍ အညံ့စားလမ်းမျိုးကို ခင်းယူလေ့ ရှိရာ ထိုလမ်းများသည် မြေပြင်ထက်မြင်တက်လျက်ရှိသည့်အပြင် လမ်း၏ အလယ်ပိုင်းသည် အနားတစ်ဖက်တစ်ချက်ထက် မို့တက်၍နေလေသည်။
အလယ်ခေတ်တွင် ရောမလူမျိုးများဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် လမ်းများ မှာ တဖြည်းဖြည်းပျက်စီးခဲ့၏။
မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ လမ်းများကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု မယူဆခဲ့ချေ။
တစ်ခါတစ်ရံ အချို့ ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးများသည် ကျောင်းအနီးအနားတစ်ဝိုက်၌ရှိသော လမ်းများ ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လေ့ရှိကြ၏။
တစ်ခါက တံတားဆောက်လုပ် သော ဖရိုင်ယာခေါ် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ထိုဘုန်း ကြီးတို့သည် တံတားများနှင့်တကွ လမ်းများကိုပါ မပျက်စီးရအောင် ပြုပြင် ပေးခဲ့ကြ၏။
သို့သော် လမ်းများမှာ ကြာလေဆိုးလေဖြစ်ခဲ့၏။
မာနအလွန် ကြီးသော ပထမအယ်လစ်ဇဗက် ဘုရင်မပင်လျှင် လန်ဒန်မြို့ထဲ၌ သွားသည့် အခါ မိမိ၏ရထားသစ်ကို အသုံးပြုပါက ဆောင့်မိ၍ ဒဏ်ရာရမည်စိုးသဖြင့် အခြားသူများကဲ့သို့ မြင်းဖြင့်သာ ခရီးသွားခဲ့ရ၏။