kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျေးဇူးတော်ရှင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ခုနစ်နေ့ဘုရားရှိခိုး ဆောင်ပုဒ် အကျဉ်း လင်္ကာ မ, သိ, ကြ, လတ်၊ တွေး, ဆ, အပ်၊ နေ့မြတ် ခုနှစ်ထွေ။
သန်, ဖွား, တော, ပွင့်၊ စက်, စု, သင့်၊ ရှင်ပင့် သာကီဆွေ။
လင့်မမှတ်မိပါ သန္ဓေယူသောနေ့ ( မ - သန် ) ၁။
သုံးလူ့ရှင်ပင်၊ ကျွန့်ထိပ်တင်၊ သောင်းခွင်စင်္ကြာဝဠာ၊ နတ်ဗြဟ္မာတို့၊ ညီညာရုံးစု၊ တောင်းပန်မှုကြောင့်၊ ရတုနဂို၊ ရွှန်းရွှန်းစိုသည်၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ ကြွက်မင်းနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့ကြည်ဖြူ၊ သန္ဓေယူသည် … နတ်လူငြိမ်းဖို့ ကိန်းပါကို၊ ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့ ( သိ - ဖွား ) ၂။
သန္ဓေယူကာ၊ ဆယ်လကြာသော်၊ မဟာသက္ကရာဇ်၊ ခြောက်ဆယ့်ရှစ်ကြုံ၊ ကဆုန်လပြည့်၊ သောကြာနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့စုံစီ၊ လုမ္ဗိနီ၌၊ မဟီလှိုက်ဆူ၊ ဖွားတော်မူသည် … နတ်လူ အောင်မြို့ လမ်းပါကို၊ တောထွက်တော်မူသောနေ့ (ကြ - တော) ၃။
ဖွားမြင်မြောက်သော်၊ ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရွယ်၊ ပျိုနုနယ်၌၊ သုံးသွယ်ရွှေနန်း၊ သိမ်းမြန်းပြီးလစ်၊ ဆယ့်သုံးနှစ်လျှင်၊ ဘုန်းသစ်လျှံလူ၊ စံတော်မူ၍၊ ရွယ်မူနုဖြိုး၊ နှစ်ဆယ့်ကိုးဝယ်၊ လေးမျိုးနိမိတ်၊ နတ်ပြဟိတ်ကြောင့်၊ ရွှေစိတ်ငြင်ငြို၊ သံဝေပိုက၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ ကျားမင်းနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့ရဂုံ၊ တောရပ်လှုံသည် … စုံမြိုင်ပင်ရိပ် ခန်းမှာကို။
ဘုရားဖြစ်တော်မူသောနေ့ ( လတ် - ပွင့် ) ၄။
တောရပ်မြိုင်ပေါ်၊ ခြောက်နှစ်ပျော်၍၊ ခါတော်တစ်ပုံ၊ ပွင့်ချိန်ကြုံက၊ ကဆုန်လပြည့်၊ ဆင်မင်းနေ့ ဝယ်၊ မြေ့ပရမေ၊ ပလ္လင်ဗွေထက်၊ ရွှေညောင်တော်ကြီး၊ ဗိမာန်ထီးနှင့်၊ မငြီးကြည်ဖြူ၊ နေတော်မူလျက်၊ ရန်မြူခပင်း၊ အမိုက်သင်းကို၊ အရှင်းပယ်ဖျောက်၊ အလင်းပေါက်က၊ ထွန်းတောက်ဘုန်းတော်၊ သောင်းလုံး ကျော်သည် … သုံးဖော်လူတို့ ငြိမ်းပါကို၊ ဓမ္မစကြာဟောတော်မူသောနေ့ ( တွေး - စက် ) ၅။
ဘုရားဖြစ်ခါ၊ မိဂဒါသို့၊ စကြာရွှေဘွား၊ ဖြန့်ချိသွား၍၊ ငါးပါးဝဂ္ဂီ၊ စုံအညီနှင့်၊ မဟီတစ်သောင်း၊ တိုက်အပေါင်းမှ၊ ခညောင်းကပ်လာ၊ နတ်ဗြဟ္မာအား၊ ဝါဆိုလပြည့်၊ စနေနေ့ဝယ်၊ ကြွေ့ကြွေ့လျှံတက်၊ ဓမ္မစက်ကို၊ မိန့်မြွက်ထွေပြား၊ ဟောဖော်ကြားသည် … တရားနတ်စည် ရွှမ်းတယ်ကို၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောနေ့ ( ဆ - စု ) ၆။
တရားနတ်စည်၊ ဆော်ရွှမ်းလည်က၊ သုံးမည်ဘုံသိုက်၊ တစ်သောင်းတိုက်ဝယ်၊ ကျွတ်ထိုက်သသူ၊ နတ်, လူ, ဗြဟ္မာ၊ သတ္တဝါကို၊ ခေမာသောင်သို့၊ ဖောင်ကူးတို့ဖြင့်၊ ဆောင်ပို့ပြီးခါ၊ ဝါလေးဆယ့်ငါး၊ သက်ကားရှစ်ဆယ်၊ စုံပြည့်ကြွယ်က၊ ရာလေးဆယ့်ရှစ်၊ သက္ကရာဇ်ဝယ်၊ နယ်မလ္လာတိုင်း၊ စံနှိုင်းမယုတ်၊ ကုသိန္နာရုံ၊ အင်ကြင်းစုံ၌၊ ကဆုန်လပြည့်၊ အင်္ဂါနေ့ဝယ်၊ ချမ်းမြေ့နိဗ္ဗူ စံတော်မူသည် … ဝှန်းဆူသောင်းလုံး ကျော်တယ်ကို ၊ တေဇောဓာတ်လောင်တော်မူသောနေ့ ( အပ် - သင့်) ၇။
နိဗ္ဗူစံပြီ၊ ရှုမအီသား၊ သိင်္ဂီရွှေလှော်၊ အလောင်းတော်ကို၊ ထိုရော်ကဆုန်၊ လဆုတ်ကြုံ၍၊ ဂဠုန်နေ့ဝယ်၊ ခိုးငွေ့မနှော၊ ဓာတ်တေဇောလျှင်၊ ရှင်စောဉာဏ်စက်၊ ဓိဋ္ဌာန်ချက်ဖြင့်၊ လျှံတက်ကော်ရော်၊ မီးပူဇော်သည် … မွေတော်ရှစ်စိတ် ကြွင်းတယ်ကို၊ ဆုတောင်း ထိုခုနစ်နေ့၊ သာချမ်းမြေ့ကို၊ ဆွေ့ဆွေ့ကြည်ဖြူ၊ အာရုံယူလျက်၊ သုံးလူတို့နတ်၊ မြတ်ထက်မြတ်သား၊ အထွဋ်ခေါင်ဖျား၊ ကိုယ်တော်ဘုရားကို၊ သုံးပါးမှန်စွာ၊ ဝန္ဒနာဖြင့်၊ သဒ္ဓါဖြိုးဖြိုး၊ ကျွန်ရှိခိုးသည် … ကောင်းကျိုးခပ်သိမ်း ကြွယ်စေသောဝ်။
အဆုံးဘ၀၊ တိုင်ပြန်ကလည်း၊ ပညာ့အရာ၊ ဘိဓမ္မာနှင့်၊ ကြေညာ ကျော်ကြား၊ လူအများကို၊ တရားစည်ကြီး၊ ခြိမ့်ခြိမ့်တီး၍၊ မီးဆယ့်တစ်တန်၊ ငြိမ်းရာမှန်သည်။
နိဗ္ဗာန်အောင်မြို့ ရောက်စေ သောဝ်။
သုံးလူ့ထွတ်ထား၊ မြတ်တရားနှင့်၊ ရှစ်ပါးသံဃာ၊ ရတနာကို၊ သဒ္ဓါရိုကျိုး၊ လက်စုံမိုး၍၊ ရှိခိုးပါရ၊ဤပုညကြောင့်၊ ဒိဋ္ဌမျက်မြင်၊ ဘ၀တွင်လည်း၊ ကင်းစင်အန္တရာယ်၊ ကောင်းကျိုးကြွယ်လျက်၊ ဆယ်ဖြာအညီ၊ ပါရမီနှင့်၊ ဆယ်လီပုည၊ မြတ်ဓမ္မလည်း၊ နိစ္စ ရွှင်ဖြိုး၊ နေ့စဉ်တိုးသည်။
သက်ဇိုဝ်းကြာမြင့် ရှည်စေသောဝ်။
ဘ၀တဖန်၊ ဖြစ်တုံပြန်လည်း၊ လေးတန်အပါယ်၊ ရှစ်သွယ် ရပ်ပြစ်၊ ကင်းတုံလစ်၍၊ရှင်ချစ်မြတ်စွာ၊ သာသနာလျှင်၊ ရောင်ဝါထိန်ဝင်း၊ လင်းရာတမူ၊ လူကောင်းနတ်ကောင်း၊ ဘ၀ကောင်း၌၊ ညွှတ်ညောင်း သန္ဓေ၊ တိဟိတ် နေ၍၊ ဆွေလယ် မျိုးလယ်၊ တန်ခိုးကြွယ်သည်။
လ နှယ် ထွန်းတင့်ပါစေသောဝ်။
အသိအလိမ္မာ၊ ဉာဏ်ပညာနှင့်၊ သဒ္ဓါသီလ၊ သုတပြည့်ဖြိုး၊ ဂုဏ်တန်ခိုးလည်း၊ အမျိုးလေးဘော်၊သတင်းကျော်လျက်၊ သူတော်တို့ထုံး၊ ကျင့်သုံးတရား၊ အမှားမလိုက်၊ စရိုက်စင်ဖြူ၊ အလှူရေစက်၊ လက်နှင့်မကွာ၊ ရှစ်ဖြာဥပုသ်၊ မယုတ်ကြိုးစား၊ လေးပါးဗြဟ္မစိုရ်၊ ရွှန်းရွှန်းစိုသည်။
ကုသိုလ်ကိုယ်လုံး ထုံစေသောဝ်။
ပတ္တမြားပလ္လင်၊ ကံ့ကော်ပင်ဝယ်၊ ငါးအင်မာရ်စစ်၊ အောင်ပွဲ လှစ်၍၊ ခေတ်ဇာတိလုံး၊သိမ့်သိမ့်ချုံးလျက်၊ ရွှေဘုန်းစိုက်ထူ၊ ပွင့်တော် မူသား၊ သုံးလူ့သခင်၊ မိတေးရှင်ကို၊ မျက်မြင်ဖူး၍၊ အထူးကြည်ညို၊ ဘုန်းရိပ်ခိုသည်။
မဂ်-ဖိုလ်-နိဗ္ဗာန် ရောက်စေသောဝ်။
သုံးလူ့ထွတ်ထား၊ မြတ်တရားနှင့်၊ ရှစ်ပါးသံဃာ၊ အရိယာအား၊ ရတနာမိုဃ်း၊ ရွာသွန်းဖြိုးသို့၊ကိုးပါး ခြောက်စုံ၊ ကိုးရပ်ဂုဏ်ကို၊ အာဂုံချီးကျူး၊ နှုတ်လျှာမြူး၍၊ ကြည်နူးဆွဆွ၊ ရှိခိုးရသည့်၊ ပုည ကုသိုလ်၊ အဖို့ကိုလျှင်၊ မွေးမိခင်နှင့်၊ ဖခင်ဆရာ၊ ဉာတကာက၊ သတ္တဝါအများ၊ နတ်တို့အားလည်း၊ ရငြားပါစေ၊ မျှပေးဝေသည်။
ကောင်းထွေသာဓု ခေါ်စေသောဝ်။
သာဓု......သာဓု......သာဓု........ ခုနစ်နေ့ ဗုဒ္ဓဝင်ဘုရားရှိခိုးနှင့် ဆုတောင်းများပြီး၏။
*------- Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
တပဿီ =( တပေါ ယဿ အတ္ထိ တသ္မိံ ဝါ ဝိဇ္ဖတီတိ တပဿီ ) လို့ သဒ္ဒါကျမ်းများက ဆိုပါတယ်။
ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ ကိလေသာတွေ နည်းပါး ပျက်စီးသွားအောင် ခြိုးခြံ ခေါင်းပါး စွာ ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်နေသူ ပေါ့။
ဒါကြောင့် အားလုံးကို အကျဉ်း ချုပ်လိုက်ရင် ဝိဇ္ဇာပညာမျိုး သိပ္ပံပညာမျိုးတွေ တဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်သူကို ဝိဇ္ဇာဓိုရ် လို့ ခေါ်ပါတယ်၊သမထ ဝိပဿနာ ပွားများ အားထုတ်နေသူ အားလုံး ကို ဇော်ဂျီ တပဿီ လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်၊ ဒီနေရာမှာ စကားအရ မဆန်းပြားပေမယ့် ထူးဆန်းနေတာက ဝိဇ္ဇာ ဇော်ဂျီ တပဿီ လို့ ဆိုရင် လူတွေက ဗျတ်ဝိ ဗျတ္တ တို့လို၊ ဇော်ဂျီ တောင်ဝှေးနဲ့ ကောင်းကင် ပျံနိုင် - မြေလျိုး မိုးပျံ နိုင်တဲ့ သူတွေကိုပဲ ထင်နေကြတာပါ။
အဲဒီ အယူအဆက လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက လူတွေရဲ့ စိတ်ထဲမှာ အမြစ်တွယ် နေတဲ့ အယူအဆ ပါပဲ။
ဒါကြောင့် စာပေအထောက်အထားတွေအရ ပြောရရင် အဲဒီလို သိဒ္ဓိပေါက်ပြီး ကောင်းကင်ပျံနိုင်နေတဲ့ သူတွေဟာ လူကောင်း သူကောင်း ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်ကတည်းက မရှိသလောက်ပါပဲ။
ဇဋိလ သူဋ္ဌေးကြီး ရဲ့ ဖခင်အရင်းဟာ တကယ်တော့ ဝိဇ္ဖာဓိုရ် တယောက်ပါ၊ ဘုံ ခုနှစ်ဆင့် ပြဿဒ်ပေါ် ထားတဲ့ တဦးတည်းသော သူဋ္ဌေးသမီး လေးကို ကောင်းကင်ကနေ လာရောက်ပျော်ပါး ခဲ့လို့ ဇဋိလ သူဋ္ဌေးအလောင်းအလျာကလေး ကို ဖခင် မပေါ်ပဲ လျှို့ဝှက် ခက်ခဲစွာ မွေးခဲ့ရဘူးတယ်။
thumb| ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ရှင်မိုအဲဒကဲ မီးတောင် ပေါက်ကွဲပုံ ရှင်မိုအဲဒကဲ (အင်္ဂလိပ်: Shinmoedake ဂျပန် (新燃岳)) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူရှူးကျွန်းရှိ ကာဂိုရှီးမား အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (ပရီဖက်ချာ) တွင် ရှိပြီး ကီရီရှီးမား မီးတောင် အစုအဝေး၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇,၃၀၀ နှင့် ၂၅,၀၀၀ ကြားက တောင်အဖြစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
Experts warn recent Japanese volcanic eruptions similar to those 300 years ago Jan. 30, 2011. Yomiuri Shimbun ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ ပေါက်ကွဲမှုများကို ၁၇၁၆၊ ၁၇၁၇၊ ၁၇၇၁၊ ၁၈၂၂၊ ၁၉၅၉၊ ၁၉၉၁၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် တို့တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ပေါက်ကွဲမှုသည် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက် နံနက် ၇နာရီ ၃၀ မိနစ်တွင် ပေါက်ကွဲမှု ပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး အနီးပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပြာမှုန်များကို လွှင့်ထုတ်ခဲ့သည်။
ပြာများကြောင့် ရထားလမ်း ၄ ခုကို ပိတ်ဆို့ခဲ့ရပြီး အချို့သော လေကြောင်းခရီးစဉ်များကို ထူထပ်သော မီးခိုးငွေ့များကြောင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ ပေါက်ကွဲမှုများတွင် အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် မီးတောင်၏ သတိပေးမှု အဆင့်ကို အဆင့်၃ သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ရသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက် နေ့တွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး လေထုထဲသို့ ၂.၅ ကီလိုမီတာ မြင့်သော မီးခိုးငွေ့များကို လွှတ်ထုတ်ခဲ့ပြီး ပေါက်ကွဲမှု အပိုင်းအစများ ၁.၅ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးတိုင်အောင် လွင့်စဉ်ထွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်းတွင် ချော်မြှုပ်အစုအဝေးများ ရှင်မိုအဲဒကဲ၏ မီးတောင်ဝထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
Johnston, Eric, "Latest volcano show: Shinmoe", Japan Times, 1 March 2011, p. 3. ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် ပြင်းထန်သော မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် လာဟာ ဟုခေါ်သည့် ချော်ရည်ဗွက်များ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ် ရှိသည့်အတွက် မိယာကိုနိုဂျို ဒေသ အတွင်း ရှိ လူ ၂,၅၀၀ ကို ဒေသအတွင်းမှ ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့ရပြီး ၆၃ ယောက်ကို ထွက်ခွာနိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့ရသည်။
မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဒိုင် ငလျင် ကြောင့် မီးတောင်သည် နောက်တစ်ကြိမ် ပေါက်ကွဲပြန်သည်။
« Shinmoedake volcano erupts as Japan struggles in earthquake aftermath » , peoplestar.co.uk, Retrieved on 2011-03-15. မီးတောင် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ရာပေါင်းများစွာသော လူများကို ထိုနေရာမှ ကယ်ဆယ် ဖယ်ရှား ခဲ့ရသည်။
ရှင်မိုအဲဒကဲသည် ဂျိမ်းစ်ဘွန်း၏ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ခုဖြစ်သော You Only Live Twice ဇာတ်ကား တွင် လူဆိုးတို့၏ ရော့ကက် အခြေစိုက်စခန်းနေရာ အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် လူသိများသည်။
"Japan volcano Mount Shinmoedake, scene of Sean Connery 'You Only Live Twice' James Bond film, erupts", NY Daily News, Thursday January 27, 2011 ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ BBC article on the January 2011 eruption Explosive eruptions observed. January, 2011: YouTube Mount Shinmoe Video Archive Category:မီးတောင်များ Category:တောင် Category:ဂျပန်နိုင်ငံ။
ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ဆုံးပိုင်းကာလတွင် နန်းတက်လာသည့် မင်းတုန်းမင်း(၁၂၁၄-၁၂၄၀) လက်ထက်တွင် အထူးကျော်ကြားသည့်အမတ်ကြီးတစ်ဦးမှာ ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေး ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်း၊ ကနောင် ညီနောင်နှစ်ပါး လွှတ်တက်မင်းသားများဘဝက ဦးဝိသုဒ္ဓဘွဲ့အမည်ဖြင့် ရဟန်းပြုနေသူ ဦးရန်ဝေးသည် ပုံမှန်သီလပေးနေကြဖြစ်ပြီး ရဟန်းဝတ်ဖြင့် စာပေကျမ်းဂန်တို့ကို လေ့လာအားထုတ်ဖူးသဖြင့် အသိပညာဗဟုသုတနယ်ပယ်တွင် အထူးနှံစပ်သူဖြစ်သည်။
(နောင်တစ်ချိန်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း ဖြစ်လာမည့်သူမှာလည်း ထိုချိန်က ဦးဝိသုဒ္ဓထံတွင် ရဟန်းပြု တပည့်ခံနေသူဖြစ်သည်။
ဦးကောင်းက လူထွက်အလျှင်စောသည်။
) မင်းတုန်းနှင့် ကနောင် မင်းသားနှစ်ပါး အမရပူရမှ ထွက်ကာ ရွှေဘိုသို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး နောင်တော်ပုဂံမင်းအားပုန်ကန်သည့် အရေးတော်ပုံတွင် ရဟန်းပြုနေသည့် ဦးရန်ဝေးအား မင်းသမီးကြီး စကြာဒေဝီက တိုက်တွန်းသဖြင့် လူထွက်၍ ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
အရေးတော်ပုံ အောင်မြင်သဖြင့် မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်လျှင် ဦးရန်ဝေးအား သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ ဘွဲ့ဖြင့် လွှတ်တက်ဝန်ကြီးရာထူးချီးမြှင့်ကာ ပခန်းမြို့အား စားစေသည်။
ထိုနောက်မှ သေနတ်စုဝန်၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ဦးရန်ဝေးသည် ဘုရင်ဖြစ်သူ မင်းတုန်းမင်းကိုပင် အမိန့်ပယ်လှန်ကာ တိုင်းပြည်အရေးကိုရှေ့တန်းတင်၍ အားမနာတမ်း ဆုံးမပြောဆိုတတ်သူဖြစ်သဖြင့် နောက်ကွယ်တွင် အများက ပခန်းရှင်ဘုရင်ကြီး ဟုပင်အမည်ပေး ခေါ်ဆိုခြင်းခံခဲ့ရသည်။
မင်းတုန်းမင်းကိုယ်တိုင်ကလည်း ဦးရန်ဝေးအား ဆရာကြီး ဟုခေါ်လေ့ရှိသည်။
ငယ်ဘဝ ဦးရန်ဝေးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၇၄-ခုနှစ်၊တပေါင်းလတွင် ပခန်းကြီးမြို့နယ်၊မုန်ညှင်းရွာတွင် ဘွားမြင်ခဲ့သည်။
လူအမည်မှာ ဦးရန်ဝေး ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်၍ ဗန့်ကျီနယ်၊ပန်းထူးရွာဆရာတော် ရှင်ဥတ္တမရံသီထံ တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ရဟန်းပြုခဲ့ရာ ဘွဲ့မည်မှာ ရှင်ဝိသုဒ္ဓဖြစ်ပြီး ရဟန်းသာမဏေများကို စာပေပို့ချသည်။
ပုဂံမင်း(၁၂၀၈-၁၂၁၄)လက်ထက်တွင် အမရပူရနေပြည်တော်သို့ ကြွရောက်ကာ ဗားကရာတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းသား၏အိမ်တော်သို့ ဥပုသ်နေ့တိုင်း သီလပေးတရားဟောကြွရပြီး မင်းကျောင်းဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်။
ပညာလည်းတတ်၊ စိတ်ဓာတ်လည်း ခိုင်မာတည်ကြည်သဖြင့် မင်းတုန်းမင်းသားက ကြည်ညိုသည်။
နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်း၏ အိမ်တော်တွင် အကြီးတော်အဖြစ် အမှုတော်ထမ်းသည်။
ထိုအချိန်က ပခန်းကြီးမြို့နှင့်တလုတ်မြို့ဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာသူရိန် ဖြစ်သည်။
ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေးသည် နဖူးကျယ်ကျယ်နှင့်ကျောက်ပေါက်မာသက်သက်ရှိပြီး သိက္ခာသမာဓိနှင့် ပြည့်ဝသော ဥပဓိရုပ်သွင်ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်းသည် ရွှေဘိုမြို့ကို သိမ်းယူပြီးနောက် ဝန်ကြီး၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော်အရာရှိများမှစ၍ ဝန် အအုပ်အထိန်းများ ခန့်ထားတော်မူသည့်အခါ မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ အကြီးတော် ဦးရန်ဝေးကို မင်းကြီးမဟာမင်းလှစည်သူအမည်ဖြင့် အတွင်းဝန်ခန့်ထားခဲ့သည်။
နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅-ခုနှစ်တွင် မကွေးမြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီး မဟာမင်းလှသီဟသူ၊ မိုင်းလုံမြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီးမဟာရာဇသင်္ကြန်၊ မြတောင်မြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီးမဟာမင်းလှ ကျော်သူတို့နှင့်တွဲဖက်ကာ အဂ္ဂသေနာပတိဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားသည်။
မဟာဥကင်တော်ဖွင့်သည့်အခါ ပခန်းကြီး မြို့စား၊ ဝန်ကြီးကို သတိုးမင်းကြီးမဟာမင်းလှစည်သူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၁-ခု နှစ်တွင် ရတနာပုံနန်းမြို့တော်ကိုတည်ထောင်တော်မူရာ နန်းမြို့ရိုး၏မြောက်ဘက်မျက်နှာ၊အလယ်အမိတ္တတံခါးကို ပုခန်းမင်းကြီးက ကြီးကြပ်ဆောက်လုပ်ရသည်။
ထိုတံခါးကို လေးသိန်းတံခါးဟုခေါ်ဝေါ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈-ခုနှစ်တွင် မြင်ကွန်းမြင်းခုံတိုင်အရေးတော် ပေါ်ပေါက်သည့်အခါ ဦးရန်ဝေးသည် မင်းတုန်းမင်း၏အပါးတော်မှ စောင့်ရှောက်ကာ ပြန်လည်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။
မြင်ကွန်းအရေးတော်အောင်မြင်ပြီးစီးသည့်အခါ ကနောင်မင်းသားကြီးနှင့်အတူ လုပ်ကြံခံရသည့် မြတောင်မြို့စား၊ သေနတ်ဝန်ကြီး၊ သတိုးမင်းကြီးမဟာ မင်းလှကျော်သူ တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် သေနတ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ရသည်။
သေနတ်ဝန်ကြီးသည် အတွင်းကိုယ်ရံတော်စုကြီး ခြောက်ကြောင်းသေနတ်မှစ၍ အရပ်ရပ်သေနတ်အစုအမှုထမ်းများကို အုပ်ချုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းက ဦးရန်ဝေးအား လေးစားကြည်ညိုသဖြင့် ပခန်းဘုရင်ကြီး၊ ပခန်းမင်းကြီးဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
ဦးရန်ဝေးသည် ပွင့်လင်းပြတ်သားပြီး ပရိယာယ်ဝေဝုစ် မနှော၊ သဘောထားရိုးသားစွာဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမှားများကို ညွှန်ပြကန့်ကွက်တတ်သည်။
ဘုရင့်၏အပြုအမူ များ၊ အမိန့်တော်စာများကို တရားနည်းလမ်း မကျကြောင်း တွေ့ရှိပါက ဆုပ်ချေပစ်ဝံ့သည်အထိ သတ္တိရှိသည်။
တန်ခိုးအာဏာကို မည်သည့်အခါကမှ အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းလည်း မပြုချေ။
နိုင်ငံခြားသားများအကြားမှာပင် အဂတိမဖက် မျှတသောသဘောထားရှိသည်ဟု ဂုဏ်သတင်းကြီးမားခဲ့သည်။
ဖိုက်၏မန္တလေးသွားမှတ်တမ်းတွင် ပခန်းဝန်ကြီးသည် သံကြီးတမန်ကြီးတို့လက္ခဏာနှင့်ပြည့်စုံသည်။
အရေးကြီးသည့်နိုင်ငံပြဿနာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူဖြစ်ပြီး ဗဟုသုတြွကယ်ဝသည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းက သာသနာရေးကိစ္စများတွင်အသုံးပြုရန် အခွန်တော်ငွေ တိုးမြှင့်ကောက်ခံရန် စီစဉ်သည့်ကိစ္စ၊ ကရင်နီနယ်သိမ်းယူရန်ကိစ္စ၊ အမှုတော်ထမ်း၊ ဝန်စုမှူးစုများ ရာထူးဌာနန္တရအလိုက် မယားဦးရေကန့်သတ်ရန်ကိစ္စ၊ လွှတ်တော်ကိုကျော်လွန်၍ အဝေးမြို့ဝန်ခန့်ထားခြင်းကိစ္စ၊ ရွှေတိုက်တော်မှ ရွှေဒင်္ဂါးထုတ်၍ အမြတ်ယူခြင်းကိစ္စတို့ ကို အသက်စည်းစိမ်ကိုမငဲ့၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏အကျိုးကို ရှေ့ရှုကာ ပွင့်လင်းပြတ်သားစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နန္ဒာမင်းလွင် ၏ ချင်းတွင်း-ဧရာ ဆုံစည်းရာမြေ စာအုပ်၊ အိမ်ထောင်ရေး မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီးနောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ဦးရန်ဝေးအား သာယာဝတီမင်း(ရွှေဘိုမင်း)၏ မိဖုရားငယ်တစ်ဦးဖြစ်သည့် သန်လျင်မြို့စားမိဖုရား သုသီရိမလ္လာစန္ဒာဝတီ(ထိပ်တင်ရှင်ဖွား)နှင့် လက်ဆက်စေသည်။
လစာရိက္ခာ ၂၀၀၀ကျပ်ကိုလည်း လစဉ်ချီးမြှင့်သည်။
ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များ ရွှေခိုးသူ ဦးရန်ဝေး တစ်ကြိမ်တွင် ဦးရန်ဝေး၏ နှမဖြစ်သူ ဒေါ်နီသည် နွမ်းပါးလှသဖြင့် ဦးရန်ဝေးထံသို့လာကာ အထောက်အပံ့တောင်းသည်။
ဦးရန်ဝေးအနေဖြင့်လည်း ရိက္ခာလစာ ၂၀၀၀ကျပ်တွင် ဝန်ကတော်အတွက် ၁၀၀၀၊ ငယ်သားများအတွက် ၅၀၀ နှင့် မိမိအတွက် ၅၀၀ကျပ် သုံးစွဲပြီးဖြစ်သဖြင့် အပိုအလျှံမရှိတော့ရာ အခက်ကြုံလေသည်။
ထိုစဉ် ရွှေပန်းတိမ်တော်သားများထံတွင် မင်းတုန်းမင်းအပ်ထားသော ရွှေပုခက် ပြုလုပ်ရာ ပိုလျှံနေသည့် ရွှေ၄၅ကျပ်သားတုံးတစ်တုံးကို ယူကာ နှမဖြစ်သူအားပေးသည်။
ထိုသတင်းကိုကြားသည့် မင်းတုန်းမင်းလည်း ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်အား စေလွှတ်မေးမြန်းစေရာ ဦးရန်ဝေးက "ငါယူလာတာမှန်တယ်။
ငါ့မှာ နှမဒုက္ခသည်ကို ထောက်ပံ့ရန်တာဝန်ရှိသည်။
တခြားတံစိုးလက်ဆောင်လည်း ငါ့မယူ။
ထို့ကြောင့် ခိုးခြင်းခိုး ကိုယ့်ဘုရင့် ပစ္စည်းသာခိုးသည်။
နောင်သံသရာတွင် ဒီအပြစ်အတွက် အတုံ့အလှည့်ခံရလည်း ကိုယ့်ဘုရင်အိမ်မှာ ခွေးဖြစ်ဖြစ် ခံရတာမြတ်တယ်လို့အောက်မေ့ပြီး ငါယူခဲ့တယ်။
" ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုစကားကို ကြားသော် မင်းတုန်းမင်းလည်း သဘောကျလှသဖြင့် ရွှေတုံးကို ၁၀၀၀ဖြင့် ပြန်ရွေးယူပြီး၊ ဒေါ်နီကိုလည်း အနောက်ဆောင်မိဖုရားများမှ စောင့်ရှောက်စေသည်။
အခွန်ကိစ္စ တစ်ခါတွင်လည်း သာဿနာရေးကိစ္စများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အခွန်ပိုမိုကောက်ခံလိုကြောင်း မင်းတုန်းမင်းက ဦးရန်ဝေးအား တိုင်ပင်သည်။
ကောက်ခံပုံမှာ တစ်အိမ်ထောင်ကို တစ်နှစ်အတွက် တစ်မတ်ဖြစ်သည်။
ဦးရန်ဝေးက "မဟာသမ္မတမင်းလက်ထက်မှစကာ ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဆယ်ဖို့တစ်ဖို့၊ ဆယ်ခိုင်တစ်ခိုင်သာ ဒဿမေဓ ကောက်ယူသည့် ထုံးစံရှိကြောင်း၊ မည်သည့်အကြောင်းကြောင်းကြောင့်မှ ပိုမိုမကောက်ခံသင့်ကြောင်း၊ ကောက်ယူမည်ဆိုလျှင် ရှေးအစဉ်အလာကို ဖောက်ဖျက်သည့်အတွက် ဥယျာဉ်ကိုမျောက်ဖျက်သည်နှင့် တူကြောင်း" စသဖြင့် သံတော်ဦးတင်ရာ မင်းတုန်းမင်းလည်း လက်လျှော့ရလေသည်။
ကရင်နီ အရေး ကရင်နီစော်ဘွားက မိမိနယ်အား သိမ်းပိုက်ပါရန် မင်းတုန်းမင်းအား စာပို့လျှောက်ထားလာသဖြင့် မင်းတုန်းမင်းက လွှတ်တော်အား သိမ်းပိုက်ခြင်းအတွက်အမိန့်ပြန်ရန် စေခိုင်းသည်။
ဦးရန်ဝေးက အမိန့်စာအား ဆုတ်ဖြဲ၍ "မင်းတို့မြင်တဲ့အတိုင်း လျှောက်တင်လိုက်" ဟုမင်းချင်းတို့အား ပြောလေသည်။
မင်းတုန်းမင်းလည်း အမျက်ကြီးစွာထွက်ကာ ဦးရန်ဝေးအား ဆင့်ခေါ်လေသည်။
ဦရန်ဝေးကလည်း "တိုင်းရေးပြည်မှုတွေနဲ့ လွှတ်တော်မှာ အလုပ်ရှုပ်နေတယ်။
အမိန့်တော်နဲ့ ဆင့်ခေါ်တိုင်း မလာနိုင်ဘူးလို့ လျှောက်လိုက်"ဟု ခပ်ပြတ်ပြတ်ပင် တုံ့ပြန်လေသည်။
ထိုနောက် လေး၊ငါးရက်မျှ အခစားမဝင်ဘဲ နေလေသည်။
ငါးရက်ကြာမှ အခစားဝင်ရာ မင်းတုန်းမင်းက အဘယ့်ကြောင့် အမိန့်ကို ဖျက်သနည်းဟု မေးရာ "ကရင်နီသည် ယိုးဒယားနယ်စပ်ဖြစ်သည်။
ကိုယ့်ပိုင်နက်နယ်စပ်မှာ ရှိလာလျှင် ကုလားဖြူပိုင်နက်နှင့်လည်း နီးစပ်ကာ အယှက်အတင် အထွေးအရော ဖြစ်လာနိုင်မည်။
ကုလားဖြူတို့က ထကြွလာနိုင်သည်။
နှစ်စဉ်ဆက်သမြဲ လက်ဆောင်မဏ္ဍာတော်ကိုသာ အေးအေးဆေးဆေးယူသင့်သည်။
ကရင်နီးနယ်ကို သိမ်းလျှင် အကျိုးထက်အပြစ်က ပိုများမည်။
ပြီးတော့ မင်းမည်သည် မင်းနှင့်တူအောင် ကျင့်ရသည်။
သူတစ်ပါး ပြောတိုင်း မလုပ်သင့်။
လွှတ်တော်ကို မတိုင်ပင်ဘဲ အမိန့်တွေထုတ်လိုလျှင် ဘာ့ကြောင့် လွှတ်တော်ကို ထားဦးမည်နည်း။
ဖျက်သိမ်းလိုက်လျှင် ပိုကောင်းမည်။
" ဟု ရှင်းလင်းဆုံးမလေသည်။
မင်းတုန်းမင်းလည်း ဆိုဖွယ်မရှိ၊ နားထောင်လို့သာနေရလေသည်။
မယားဦးရေ ကန့်သတ်မှု တစ်ကြိမ်တွင်လည်း မင်းတုန်းမင်းက "ငါ့အမှုထမ်း ဝန်စုမှူးစုတို့ဟာ မယားများစွာ ယူကြလို့ လစာရိက္ခာနဲ့ မလောက်မငဖြစ်၊ တံစိုးလက်ဆောင်တွေ စားဖြစ်နေကြသည်။
ဒါ့ကြောင့် ရာထူးဌာနန္တရ အလိုက် မယားဦးရေ ကန့်သတ်လျှင် ကောင်းမည်။
" ဟုဆိုရာ ဦးရန်ဝေးကြားသော် "အေး၊ တိုင်းပြည်မှာ ဘုရင်ဟာ မယားအများဆုံးယူတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ပဲ၊ ဒီတော့ ဘုရင်ကိုပါ ထည့်သွင်း ပညပ်မှ ဒီအမိန့်ဥပဒေဟာ တရားမျှတ မှန်ကန်မယ်" ဟုပြန်ပြောလေသည်။
ရာထူးခန့်ထားမှု လွှတ်တော်သို့ရောက်လာသည့် ရာထူးခန့်အပ်ရေးဆိုင်ရာ အမိန့်စာချွန်လွှာတို့ကို ဦးရန်ဝေးက ချိုးဖျက်ပြန်သည်။
အကြောင်းမှာ ထိုရာထူးများမှာ မိဖုရားငယ်တို့ အကြိုက် ၎င်းတို့၏ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ခန့်ထားစေရန်ဖြစ်သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းမေးသော် "လွှတ်တော်ဆိုတာ တိုင်းပြည်ကောင်းဖို့ ဘုရင့်အမိန့်တော်ကိုသာ နာခံပြီး အမှုတော်ထမ်းရွက်တာဖြစ်တယ်။
မိဖုရားများ အမိန့်ကိုတော့ နာခံဖို့မရှိပါ " ဟုပြန်လည် လျှောက်တင်လေသည်။
တစ်ကြိမ်တွင်လည်း လင်ဖြစ်သူ၏ လစာနှင့်မတန်အောင်ပင် မော်ကြွားပလွှားသည့် ဝန်ကတော်တစ်ယောက်အား လမ်းမလယ်တွင်ပင် ရိုက်နှက်စေသေးသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေးသည် ၁၂၃၇ခု၊ တော်သလင်းလ အသက် ၆၃နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဦးရန်ဝေး ကွယ်လွန်ကြောင်း ကြားသော် မင်းတုန်းမင်းကိုယ်တိုင် မသာအိမ်သို့ ကြွာလာကာ "ဆရာကြီးသည် တိုင်းရေးပြည်မှုမှစ၍ ကျွန်ုပ်အကျိုးကို များစွာဆောင်ပါပေသည်။
ဆရာကြီးကျေးဇူး ကျွန်ုပ်ပေါ်တွင် ရှိပါပေသည်။
ဆရာကြီး၏ကျေးဇူးကို ကျွန်ုပ်က ကြီးကျယ်သောကျေးဇူး ပြန်၍မဆပ်နိုင်၊ မချီးမြှောက်နိုင် ကြွေးတင်လျက် ရှိခဲ့လေသည်။
ဆရာကြီးကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်အပေါ် စောင့်ရှောက်ဆုံးမမည့် မင်းကြီး ပေါ်ပေါက်မည်မထင်ပေ။
" ဟူ၍ ဝမ်းနည်းစကားဆိုလေသည်။
ဝန်ကတော် ထိပ်တင်ရှင်ဖွားမှာ ဦးရန်ဝေးထက် အသက်-၅ နှစ် ပိုကြီးသော်လည်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်၊ ၁၂၅၇-ခု နှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း-၈ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရှာသည်။
ထီးဖြူသည် မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် မြင့်မြတ်သည့် တော်ဝင်အသုံးအဆောင် ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ဘာသာရေးအားဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များအား အရိုအသေအလေးအမြတ်ထားသည်ကို ဖွင့်ဆိုသည့်အနေဖြင့် ထီးဖြူအုပ်မိုးလေ့ရှိသည်။
နိုင်ငံရေးအရ အုပ်ချုပ်သူရှင်ဘုရင်က သီးသန့်သုံးစွဲကာ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်မှု၊ အာဏာပိုင်စိုးမှုတို့ကို ပြသသည်။
ထီးဖြူကား ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့ စံပယ်ရာ၌ မပြတ်စိုက်တည်ထားသော မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးတွင် ထီးဖြူသည်လည်း တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ထီးဖြူအောက်၌၊ တောက်သားမီးနှယ်၊ လျှပ်စစ် နွယ်သို့၊ စလွယ်သင်းကျစ်၊ ဦးရစ်ရွှေပေါင်း၊ နတ်ရုပ်ဆောင်း လျက် ဟု ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
အင်းဝမင်း နရပတိကို အမှတ်မဲ့ လုပ်ကြံသည်တွင် ထီးရိုးကို ဓားချက်ကျ၍ မင်းနရပတိကို ထီးဖြူအုပ်မိသည်။
ငသောကြာနှင့် ရေနံ့သာစား တို့ ထွေးလုံးကြသည် ဆိုသည့်စကားကို ထောက်၍လည်း မင်းတို့သည် ထီးဖြူအောက်၌ မပြတ်စံပယ်ကြောင်း သိရသည်။
ထီးဖြူ ၄ ပါး အပြားရှိသည်။
ထီးရွက်ကိုးဆင့်၊ ထီးရိုး ဆယ်တောင်ရှိသော နဝဒဏ္ဍထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၆ တောင်ရှိသော မနောဟရထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၅ တောင်ရှိသော အာတပတ္တထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၄ တောင် ရှိသော ဗီဇယတြထီး ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထိုထီး ၄ မျိုးတွင် ပထမ ၃ မျိုးသည် ရာဇပလ္လင်တွင်ဆောင်းသော ထီး ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးထီးမျိုးသည် သွားလေရာရာဆောင်းသော ထီး ဖြစ်သည်။
ထီးကို စီရင်ရာ၌ ထီးရိုးကို ရွှေဖြင့် အလုံးစုံမွမ်းမံ ပြုလုပ်ရ၏။
ထီးခရိုင်ကို ၃ လွန်းတင်၊ ၆ လွန်းတင်၊ ၉ လွန်းတင် ကျစ်အပ်သောကြိုးဖြင့် ဖွဲ့ရသည်။
ထီးချက်ပမာဏ ကိုကား ၁၂၈ လက်သစ်ပမာဏ အထူးကို ပြုစီရင်ရသည်။
ထီးထွတ် ငှက်မြတ်နား၌မူ မင်းတို့၏ ချမ်းသာကို ဆောင်တတ် သော ဟင်္သာငှက်ရုပ်ကိုဖြစ်စေ၊ နွားမြီးဆွဲရုပ်ကိုဖြစ်စေ၊ ကျေး ငှက်ရုပ်ကိုဖြစ်စေ တစ်ခုခုကို စီရင် တပ်ဆင်ရသည်။
ထီး၏ အချင်းသည် ၅ တောင်တစ်မိုက်ဖြစ်သည်။
နဝဒဏ္ဍထီးမှာမူ အဆင့် ၉ ဆင့်ရှိသဖြင့် အောက်ဆင့်ကို အချင်း ၅ တောင် တစ်မိုက်ထား၍ ထက်ဝန်းကျင်၌ ရွှေညောင်ရွက် ၁ဝ၈ ခုကို လည်းကောင်း၊ ရွှေညောင်ရွက်တို့၏အကြား၌ မြ၊ ပတ္တမြား၊ သန္တာစသော ပန်းပွားတို့ကိုလည်းကောင်း စီရင်ချိတ်ဆွဲရသည်။
ကြွင်းသော ထီး ၃ မျိုး၌မူ အရေအတွက် ကန့်သတ်ချက်မရှိ၊ လျောက်ပတ်တင့်တယ်အောင်လုပ်ဆောင်ရသည်။
လောကဗျူဟာ ကျမ်း၌ ထီး ၄ စင်း ဟူသည်မှာ ကနက္ကဒဏ်ထီး ၂ စင်း၊ တမွတ်ထီး ၂ စင်း၊ ပေါင်း ၄ စင်းဟုဆိုသည်။
ဒိသာဇေယ စာတမ်း၌မူ ကမ္ဗုထီး၊ စန္ဒထီး၊ ပဒုမထီး၊ သမုဒ္ဒဇာထီး ဟူ၍ လက်ယာ ၄ စင်း၊ ကနကဒဏ်ထီး၊ သူရိယထီး၊ ဝိသုကမ္မထီး၊ သမုက္ခထီးဟူ၍ လက်ဝဲ ၄ စင်း၊ ပေါင်း ၈ စင်းရှိကြောင်းဖြင့် ဆိုပြန်သည်။
ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရား ကြီး ဘိသေကစာတမ်းတွင် ထီးဖြူတော်ကိုမင်းတရား ကြီး လက်တော်နှင့် အချင်း ၄ တောင် ၆ သစ်၊ အချင်းအဝန်း မုတ်ပေါင်း ၄၉ ခု၊ ယင်းကို ၈ ခုစား တစ်ခုကြွင်းရကား နေခြည်ကာသော ထီးဟူ၍ အကြောင်းကြံလျက် စွန်သုတ်နား ထောင့် ၁၂ ပေါက်၊ ထီးတံ ၃၆ ခု၊ ကြာယပ် ၃ ဆင့်၊ ညောင်ရွက် ၁ဝ၈ ခု၊ ပုလဲဆိုင်း သန္တာဆိုင်း ၁ဝ၈ သွယ်၊ ထီးချက်အချင်း တစ်တောင်၊ စောက် တစ်တောင်တစ်မိုက်၊ ထီးရိုးထီးဝန်းနှင့်အမျှ လုပ်ကြောင်းဆိုသည်။
thumb|ဂေါ်ကီ၏ ပုံတူ အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့၏ တော်လှန်ရေးကို သရုပ် ဖော်၍ စာပေ၌ ရှေ့ဆောင်ပြုသည်ဟု ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံက အသိအမှတ်ပြု၍ ကမ္ဘာ၌လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားသော မတ်ဆီယင်ဂေါ်ရကီသည် ၁၈၆၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ တွင် နစ်ဇနီနိုဂိုရော့မြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ဂေါ်ရကီဟူသော အမည်မှာ အမည်ရင်း မဟုတ်ချေ။
သူ၏ ငယ်နာမည်ရင်းမှာ အလျက်ဆယေအီ၊ မတ်ဆယီမဗျစ်ပျေရှကတ် ဖြစ်သည်။
သူ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်မှာ စိတ်နာကြည်းစရာတို့နှင့်သာ ပြည့်နှက်နေရကား ရုရှားဘာသာစကားဖြင့် စိတ်နာသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂေါ်ရကီ ဟူသော အမည်ကို ကလောင်နာမည်အဖြစ်နှင့်ယူ၍ စာများ ရေးသားခဲ့သည်တွင် ဂေါ်ရကီဟူသောအမည်မှာ ကမ္ဘာကျော်ကြားသွားလေသည်။
ဂေါ်ရကီ၏ ဖခင်မှာ စားပွဲ၊ ကုလားထိုင် အိမ်ထောင်ပရိ ဘောဂ အဖုံးတို့ကိုလုပ်သော အလုပ်သမားဖြစ်သည်။
မိခင်၏ မျိုးရိုးမှာ အထည်ဆေးဆိုးသောအလုပ်ကို လုပ်သူများ ဖြစ် သည်။
ဂေါ်ရကီ ၄၊ ၅ နှစ်သား အရွယ်၌ ဖခင်သေဆုံးသွား သောအခါ မိခင်သည် နောက်အိမ်ထောင်ပြုသောကြောင့် မိခင် ဖက်က အဖိုးနှင့် အတူနေရသည်။
သို့သော် ပညာကောင်းစွာ မသင်ရသေးမီ ဖိနပ်ချုပ်သမားလုပ်ရည်။
နောက် ၂ လမျှ မကြာမီ မြေပုံဆွဲသမား၏ အစေအပါးအဖြစ် အလုပ်လုပ်ပြီး လျှင် အိမ်မှ ထွက်ပြေးလေသည်။
ထိုနောက်၌ကား ပန်းကန် ဆေး၊ မုန့်ဖုတ်၊ ထမင်းချက်၊ ကူလီလိုက်စသော သောင်းပြောင်း ထွေလာ အလုပ်တို့ကို လုပ်ခဲ့ရသည့်အပြင် ဇာတ်သမားလည်း လုပ်ဘူးသည်။
ဘူတာရုံညစောင့်သမား၊ ရှေ့နေစာရေး၊ ပန်းဘဲ သမား စသဖြင့်လည်း အသက်မွေးခဲ့ရသည်။
ဤသို့ဘဝမျိုးစုံ၌ ကျင်လည်ခဲ့ရခြင်းသည် ဂေါ်ရကီအဖို့ သူရေးသားသော စာပေ ထဲ၌ အသုံးချစရာ အခြေခံများဖြစ်သည်သာမက ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာဘဝသို့ ရောက်အောင်လည်း ပို့ဆောင်ခဲ့လေသည်။
ဂေါ်ရကီသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ ကာဇန်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရအောင် ကြိုးစားခဲ့သည်။
သို့သော် မအောင်မြင်သဖြင့် ဘီစကွတ်မုန့်လုပ်သော စက်ရုံ၌ အလုပ်လုပ် သည်။
၁၈၈၈ ခုနှစ်၌ စိတ်ညစ်လွန်း၍ မိမိကိုယ်ကို မိမိ သတ်သေရန် ကြံခဲ့၏။
သို့သော် မအောင်မြင်ချေ။
ထိုမှစ၍ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်နေခဲ့ရာမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ဖလစ်မြို့ ထုတ် မထင်ရှားသော ဂျာနယ်ကလေးတစောင်တွင် သူ၏ ပထမဦးစွာ ရေးသားသော ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ကို ထည့်သွင်း ထုတ်ဝေခွင့်ရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်၌ကား ဂေါ်ရကီသည် ဝတ္ထုတို အများအပြားအပြင် ဝတ္ထုရှည်ကိုပါ ရေးသားလာခဲ့သည်။
ဝတ္ထုများသည် သူတွေ့ကြုံ ခဲ့ရသော ဘဝ၏ အရောင်ပြန်ဟပ်သော ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။
မုန့်ဖိုတွင် အလုပ်လုပ်နေသော အလုပ်သများ ယောက်ျားကြီး ၂၆ ယောက်နှင့် မိန်းကလေးတစ်ဦး၏ ပုံပြင်မှာ သူကိုယ်တိုင် မုန့်ဖုတ်သမားဘဝ၌ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသောဘဝကို သရုပ်ဖော်ပြလေ သည်။
ခရစ် ၁၉ဝဝ နှင့် ၁၉၁၄ ခုနှစ်အကြားတွင် ပြဇာတ်များ ရေးခဲ့ရာ သူ၏ 'အောက်ဆုံးလွှာ'(၁၉ဝ၃) ဟူသော ပြဇာတ် တွင် လေလွင့်နေသူများ၊ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်များ၊ ရာဇဝတ် ကောင်များ၊ ပြည့်တန်ဆာများ၏ ဘဝအမှန်အဖြစ်အပျက်တို့ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရေးသားသော 'အမေ'ဟူသော ဝတ္ထုရှည်ကြီး၌ကား သူ၏အဖိုးဖြစ် သူ၏ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု နှင့် သူ၏ ချစ်လှစွာသော အမေ၏ ကြင်နာမှုတို့ကို ယှဉ်၍ ပြခဲ့သည့်ပြင် အလုပ်သမား လယ်သမားတို့၏ တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်ကို ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သည်။
'ကလေးဘဝ'(၁၉၁၃)၊ 'လောက တစ်ခွင်' (၁၉၁၅)နှင့် ကျွန်ုပ်အတွက် တက္ကသိုလ်များ'(၁၉၂၃) ဟူသော စာတို့မှာမူ ဂေါ်ရကီ၏ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိများ ဖြစ်၍ များစွာကျော်ကြားလေသည်။
အားလုံးကိုခြုံ၍ပြောရလျှင် ဂေါ်ရကီသည် ရုရှစာပေ၏အစဉ်အလာထဲတွင် မတ်၏ သဘော တရားတို့ကို သွတ်သွင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဂေါ်ရကီသည် ရုရှနိုင်ငံကို အုပ်စိုးလျက်ရှိသော ဇာဘုရင့် အစိုးရအား ဆန့်ကျင်သည့် ဗော်လရှီဗစ် တော်လှန်ရေး အင် အားစုများနှင့် ပူးတွဲ၍ လွတ်မြောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင် ရွက်ခဲ့သဖြင့်လည်း ၃ ကြိမ်တိုင်တိုက် အကျဉ်းချထားခြင်း ခံခဲ့ ရသည်။
၁၉ဝ၇ ခုနှစ်၌ တော်လှန်ရေးကိစ္စဖြင့် ကပရီသို့သွား ရာ ကပရီ၌ လီနင်နှင့်တွေ့ဆုံ၍ ရင်းနှီးခင်မင်သွားသည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှပြည်တော်လှန်ရေးကြီး အောင်မြင်ပြီးနောက် ဂေါ်ရကီသည် အနုပညာဆိုင်ရ ပစ္စည်းထိန်းသိမ်းရေး အကြီး အကဲ ဖြစ်လာသည်။
ထိုနောက် ဆိုဗီယက်စာရေးဆရာသမဂ္ဂ ကို ဦးစီးရှေ့ဆောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၃၆ ခု ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ဂျာမန်ဖက်ဆစ်သူလျှိုများ ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကမ္ဘာကျော် ဆိုဗီယက်စာရေးဆရာကြီး ဂေါ်ရကီ ကွယ်လွန်လေသည်။
သူ့အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် သူ၏မွေးဖွားရာ နစ်ဇနီနိုဂိုရော့မြို့ကို ဂေါ်ရကီမြို့ဟု ခေါ်တွင် စေခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ရုရှား အမျိုးသား စာရေးဆရာများ။
ဂေါ်ရီလာမျောက်ဝံတို့သည် အာဖရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ တောနက်ရာဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဂေါ်ရီးလားသည် လူနှင့်အတူဆုံးသော မျောက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။
မျောက်ဝံ မျိုးအားလုံးတွင် ဂေါ်ရီးလားသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။
ရှားလည်း အရှားပါးဆုံး ဖြစ်သည်။
ဂေါ်ရီလာ၌ အမြီးမရှိ။
ခြေ ၂ ချောင်း၊ လက် ၂ ဖက် ရှိသည်။
မတ်တတ်ရပ်၍သွားနိုင်သည်။
လူ၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်းမျိုး ရှိသည်။
ဤသည်တို့ကား လူနှင့်တူသော အချက်များဖြစ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် လူနှင့်မတူသောအချက်များလည်း ရှိသည်။
ဂေါ်ရီလာ၏ ကိုယ်အနေအထားမှာ တုတ်ခိုင်၍ အချိုးမကျ၊ အရုပ်ဆိုးသည်။
ခြေထောက်များသည် တို၍ လက်များမှာ ရှည်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ခြေဖြင့်လျှောက်သောအခါ သစ်ကိုင်းများကို လက်ဖြင့်အားပြု၍ လျှောက်တတ်သည်။
အမွေးအမှင် ထူထပ်ပေါများသည်။
ရှေးက အာဖရိကတိုက် တောနယ်အတွင်း ခရီးလှည့်လည်သွားလာသူတို့သည် ယင်းတို့ကို ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော လူရိုင်းတစ်မျိုးဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်။
အမြင့်ဆုံးသော ဂေါ်ရီလာသည် ၅ ပေခွဲ၊ ၆ ပေခန့် ရှိသည်။
ကိုယ်အလေးချိန်ပေါင် ၄ဝဝ မှ ၄၅ဝ ခန့်အထိ ကြီးမားသော ဂေါ်ရီလာများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
အသားအရေမှာ မည်းနက်၏။
ခြေဖဝါး လက်ဖဝါး၌ အမွေးမပေါက်သော်လည်း ခြေလက်နှင့် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ညိုမည်းသော အမွေးကြမ်းများ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။
ဦးခေါင်းမှာ ကြီးသည်။
လည်ကုပ်တိုသည်။
နှာခေါင်းပြား၍ မျက်ခုံး မို့မောက်သည်။
အလွန် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော မျက်နှာထားရှိသည်။
လူနှင့် တွေ့လျှင် ရှောင်ရှား ပြေးလွှားတတ်၏။
သို့သော် စိတ်ထွက်သောအခါနှင့် ရန်စခံရသောအခါမျိုးတွင်မူ အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည် ရန်မူတတ်သည်။