kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ဒြပ်မဲ့စက်（virtual machine, VM）ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာတစ်ခု၏ ပံ့ပိုးပေးနေမှုများကို တုယောင်ပြုလုပ်ပေးနိုင်သော ဆော့ဖ်ဝဲနှင့် framework များကို ဆိုလိုသည်။
တဖန် တုယောင်ပြီး ပြုလုပ်ပေးထားသော ကွန်ပျူတာကို ဒြပ်မဲ့ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ဒြပ်မဲ့စက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဤကဲ့သို့ ဒြပ်မဲ့စက်ကိုအသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးမှ ကွန်ပျူတာအမျိုးမျိုးနှင့်၊ OS အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ အခြားသော အာခီတက်ချာသုံး ဆော့ဖ်ဝဲများကိုလည်း အသုံးပြုစေနိုင်သည်။
Java virtual machine (JVM)သည် virtual machine တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၊ computer ကို java program များ ၊ အခြား language နှင့်‌ ‌ရေးသားထားကာ java bytecode အဖြစ် compile လုပ်ထားသည်များကို run နိုင်စေပါတယ်။
jvmကို JVM implementation တွင်ဖော်ပြထား‌‌သော လိုအပ်ချက်များ(specification)အတိုင်းပြုလုပ်ထားသည်။
ယခုလို specification များသတ်မှတ်ထားတဲ့အတွက်ကြောင့် မတူညီတဲ့ စက်တွေမှာလည်း အလုပ်အတူတူလုပ်စေနိုင်ပြီးတော့ Java Development Kit (JDK) ကိုအသုံးပြုပြီးတော့ program ရေးသားသူများအနေနဲ့လည်း hardware platform တွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား စရာမလိုတော့ပါဘူး။
JVM reference implementation ကိုတော့ OpenJDK project ကနေပြီးတော့ ပြုလုပ်ထားတာဖြစ်ပြီးတော့ open source code ဖြစ်ကာ HotSpot လို့ခေါ်တဲ့ JIT compiler ပါရှိသည်။
Commercial version များကိုတော့ Oracle Corporation မှရရှိနိုင်ပြီးတော့ OpenJDK runtime ပေါ်မှာပဲ အခြေခံတည်ဆောက်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။
Eclipse OpenJ9 သည်လည်း OpenJDK အတွက် open source JVM တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ် ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ ဒေသရှိ လီးဝပ်ကျွန်းများတွင် တည်ရှိပြီး ကျွန်း ၂ ကျွန်းပါဝင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အမေရိကတွင် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် လည်းကောင်း လူဦးရေ အားဖြင့်လည်းကောင်း အငယ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
မြို့တော်နှင့် အစိုးရ၏ ရုံးချုပ်ရှိရာဒေသမှာ ဘက်စတာမြို့ ဖြစ်ပြီး ပိုကြီးသော စိန့်ကစ်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ပြည်နယ် အငယ်ဖြစ်သော နီးဗစ်မှာ စိန့်ကစ်ကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂ မိုင် ( ၃ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကြားတွင် ရေတိမ်သော နဲရိုးဟု ခေါ်သည့် ရေလက်ကြားရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စိန့်ကစ်နှင့် နီးဗစ်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ။
စိန့်လူစီယာနိုင်ငံသည် အရှေ့ဘက် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ နှင့် နယ်နိမိတ် နေရာတွင် ရှိသည်။
အန်တေးကျွန်း အငယ်စားများ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး စိန့်ဗင်းဆင့်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ မာတင်းနစ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။
ကုန်းမြေဧရိယာ ၆၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၃၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက် အရ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အားဖြင့် ၁၇၃ , ၇၆၅ ခန့် မျှ ရှိသည်။
မြို့တော်မှာ ကက်စထရီမြို့ ဖြစ်သည်။
စိန့်လူစီယာနိုင်ငံသည် အာသာလူးဝစ်နှင့် ဒဲရက်ဝေါလ်ကော့ ဆိုသော နိုဘယ်လ်ဆုရှင် နှစ်ဦး၏ နေထိုင်ရာ နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ အချိုးအစား နှင့် ကြည့်ပါက ဖာရိုးကျွန်းပြီးလျှင် နိုဗယ်ဆုရသူ အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
လေညာကျွန်းများထဲမှ တစ်ကျွန်းဖြစ်သော စိန့်လူစီယာ နိုင်ငံသည် ပထမဆုံး ဥရောပသား ကိုလိုနီနယ် ရှာဖွေသူ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ စိန့်လူစီကို အစွဲပြု၍ နာမည် မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သူတို့သည် ဒေသခံ ကာရစ် လူမျိုးများနှင့် ၁၆၆၀ တွင် သဘောတူ စာချုပ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလန်မှ ထိုကျွန်းကို ၁၆၆၃ မှ ၁၆၆၇ ခုနှစ် အထိ သိမ်းယူ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်တို့ စစ်ပွဲ ၁၄ ကြိမ်မျှ ဖြစ်ပွားပြီး ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ကျွန်းကို ၇ ကြိမ်စီ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ကျွန်းကို အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ် နိုင်ခဲ့ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ အုပ်ချုပ်မှု မကြာခဏ ပြောင်းလဲခဲ့သဖြင့် စိန့်လူစီယာကို "အနောက်အင်ဒီ၏ ဟယ်လင် " ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စိန့်လူစီယာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
မြင့်မြတ်သောရောမအင်ပါယာ ခရစ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီး လက်ထက် တွင် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်နေ့၌ ပုပ်ရဟန်းမင်း တတိယလီယိုက ရောမမြို့ စိန်ပီတာဘုရားရှိခိုး ကျောင်းတွင် ရှားလမိန်းအား ရောမဧကရာဇ်အဖြစ် သရဖူ ဆောင်း၍ ဘိသိတ်‌မြှောက်ခဲ့လေသည်။
ရောမ ဧကရာဇ်ဟူသော ဘွဲ့ထူး၏ နောက်ဆွယ်တွင် ခရစ်ယန်လောက၏ လောကီ ရေးရာဟူသမျှတွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်သည် အချုပ်အခြာဖြစ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အယူဝါဒရေးရာတွင် အထွတ်အထိပ် ဖြစ်သည်ဟူသော သဘောပါရှိလေသည်။
ဤသဘောကြောင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အခက်ကြုံခဲ့ရလေသည်။
ပုပ်ရဟန်းမင်း နှင့် ဧကရာဇ်မင်းတို့သည် မည်သူက မည်သူ့အပေါ် တန်ခိုး အာဏာ လွှမ်းမိုးသည်ဟူသောအချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သဘော မညီညွတ်နိုင် ရှိခဲ့၏။
ဥရောပတိုက်၏ အလယ်ခေတ် တစ်လျှောက်တွင် ဤကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရေးအခင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရလေသည်။
ရှား လမိန်းဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ယင်း၏ နိုင်ငံတော်ကြီးမှာ ပြိုကွဲသွားခဲ့၏။
ခရစ် ၉၆၂ ခုနှစ် သို့ ရောက်သောအခါ ဂျာမနီပြည် ဆက္ကဆွန်နီဘုရင် ပထမ အော့တိုသည် အီတလီနိုင်ငံကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ရောမ ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ခံယူပြန်သည်။
ဖရက်ဒရစ်ဗာဗရော့ဆာ လက် ထက်တွင် သာသနာစောင့်ဟူသော စကားလုံးကို ဖြည့်စွက်၍ ရောမသာသနာစောင့်ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ခံယူသည်။
ဤသို့ပြုသည် မှာ ဧကရာဇ်တို့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းတို့ကိုလည်း ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းတို့ထက် တန်ခိုးကြီးသည်ဟူသောသဘောကို လေးနက်စေလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၃ ရာစုနှစ်အထိ ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် တွင် အဓိကအားဖြင့် အီတလီ၊ ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ တို့သာ ပါဝင်ခဲ့၏။
ရံဖန်ရံခါ နယ်ပယ်နီးချင်းများဖြစ်သော ဟန်ဂေရီ၊ ပိုလန်နှင့် ဒိန်းမတ် စသည်တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ဂျာမနီဘုရင်များသည် များသောအားဖြင့် ရောမ သာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဦးစွာ၌ ထိုဘုရင်များကို နယ်ပယ်ကြီး ၁ဝ ခုကို ကိုယ် စားပြုသူများက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြ၏။
နောင်အခါ ဂျာမန်မင်းသားများနှင့် ဂိုဏ်းချုပ်များက ရွေးကောက်သည်။
ထိုသို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသူများ၏ အရေအတွက်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ကိုးဦး ဖြစ်လာသည်။
၁၃၃၈ ခုနှစ် နောက်တွင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော ဘုရင်များကို ဧကရာဇ် ဟူ၍လည်း သဘောထားလာကြ၏။
ဤသို့ ဧကရာဇ်ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်ဟု ဆိုရ သော်လည်း သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်လည်း ရှိ၏။
၁ဝ၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၁၂၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးခဲ့သော ရောမ သာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များသည် ဖရန်ကိုနီယန်မင်းဆက်ဝင် ဘုရင်များ ဖြစ်ကြ၏။
ထိုနောက်တွင် ဟိုဟန်စတပ်ဖန်မင်း ဆက်က ၁၁၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၅၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးခဲ့၏။
၁၄၃၈ ခုနှစ်နောက်တွင် သတ္တမချားနှင့် ပထမဖရန်စစ်တို့က လွဲ၍ ရောမသာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များသည် ဟက်စဗတ် ဆွေမျိုးစုမှ ဖြစ်လေသည်။
တစ်ဆဲ့သုံးရာစုနှစ်အတွင်း အီတလီသည် ရောမသာသနာ စောင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း လုံးလုံးလျားလျား မပါဝင်တော့ချေ။
ထိုနောက်တွင်ကား ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်တွင် ဂျာမနီ ဩစတြီးယားနှင့် ယင်းတို့ပိုင် နယ်ပယ်များသာ ပါဝင် တော့သည်။
ဧကရာဇ်ဘုရင်များသည် ဥရောပတိုက်ရှိ ထီး ဆောင်မင်းတို့၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ခံယူနေဆဲ ဖြစ်သော် လည်း နိုင်ငံတော်ကား အားနည်း၍ မညီမညွတ်ရှိနေခဲ့သည်။
၁၈ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်လျှင် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် သည် ရောမလည်းမဟုတ်၊ သာသနာ စောင့်လည်းမဟုတ်၊ နိုင်ငံတော်လည်းမဟုတ်ဟူ၍ပင် ဆိုနိုင်နေပေပြီ။
နပိုလီယန်သည် ၁၈ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနှင့် ဂျာမနီတောင်ပိုင်းကို အောင်မြင်ခဲ့သောအခါ ဒုတိယဖရန်စစ် သည် ရောမသာသနာစောင့် ဧကရာဇ်အဖြစ်ကို စွန့်၍ ဩစတြီး ယန်း ဧကရာဇ်အဖြစ်သာ ခံယူခဲ့လေသည်။
ဤသို့အားဖြင့် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်သည် ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ။
အင်္ဂလိပ် ကဗျာစာဆိုနှင့် ပန်းချီဆရာ ဒန်တီ ဂေဗရီ ယယ်ရိုဆက်တီကို စာပေလောကတွင် ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီ ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။
သူ၏နာမည် ရင်းမှာ ဂေဗရီယယ်ချား ဒန်တီရိုဆက်တီ ဖြစ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူသည် လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်ကောလိပ်မှ အီတာလျှံစာပေ ပါမေက္ခ ဂေဗရီယယ် ရိုတက်ဆီ ဖြစ်သည်။
ဂေဗရီယယ် ရိုတက်ဆီသည် အီတာလျံလူမျိုး မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး ဖြစ်၍ အီတလီနိုင်ငံမှ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ထွက်ပြေးလာ ရသူ ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ကိုယ်တိုင်ကလည်း ကဗျာစာဆိုကြီး ဖြစ်ရုံမက အီတာလျံစာဆိုကြီး အလီဂျာရီဒန်တီ၏ စာပေများကို ဝေဖန်သည့် စာပေများကို ရေးသားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် သူ၏သားသမီး လေးယောက်စလုံးလိုပင် ဘမျိုးဘိုး တူ စာပေအနုပညာဖြင့် ထင်ရှားကြသည်ချည်း ဖြစ်သည်။
အထင်ရှားဆုံးကား ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီ၊ နှမခရစ္စတီနာဂျော်ဂျီနာ ရိုဆက်တီ၊ ညီ ဝီလျံမိုက်ကယ် ရိုဆက်တီတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီကို ၁၈၂၈ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့ တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ငယ်စဉ်က အိမ်၌ပင် စာသင် ၍ အသက်ကိုးနှစ်နှင့် ၁၄ နှစ်ကြားတွင် ဘုရင့်ကောလိပ် ကျောင်း၌ တက်ရောက်သင်ယူသည်။
ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်း၌ နေစဉ် ပုံဆွဲပညာကို ကောင်းစွာသင်ခဲ့ရ၍ ကောလိပ်ကျောင်းမှ ထွက်ပြီး နောက် ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင် အနုပညာတံခွန် အသင်း ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ အနုပညာများကို လေ့ လာယင်းပင် ဒန်တီအစရှိသော အီတာလျံ စာဆိုကြီးများ၏ ကဗျာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့၍ ရိုဆက်တီသည် ပန်းချီထက် ကဗျာဘက်တွင် ပိုမိုထူးချွန်ကြောင်း ထင်ရှားစေ ခဲ့သည်။
ရိုတက်ဆီသည် အသက်ငါးနှစ် အရွယ်ကပင် ပြဇာတ် ရေး၍ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဝတ္ထုရေးသားခဲ့ကြောင်းဖြင့် ဆိုသည်။
၁၆ နှစ်အရွယ်က ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုကို သူ၏ အဘိုးက ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် သဗလက်ဆက် ဒမိုးဆဲကဗျာကြီးကို ရေးသားသည်။
၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖို့ မဒေါ့ဗရောင်းဆိုသူ ပန်းချီကျော်ထံတွင် ပညာယူယင်း ဝင် ရောက် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဟိုလမန်ဟန့်၊ ဂျွန် အက်ဗာရက် မိလေးဆိုသူ ပန်းချီဆရာ နှစ်ဦးသည် ပရီရက်ဖီယယ်လိုက် အနုပညာရှင် ဂိုဏ်းတဂိုဏ်းကို တည်ထောင်လိုက်ကြသည်။
ထိုဂိုဏ်းဝင်တို့သည် စာပေ ကျမ်းဂန်လာအကြောင်းရပ်များကို သစ်လွင် သောရောင်စုံတို့ဖြင့် အသေးစိတ်၌ တိကျမှန်ကန်လေအောင် ပန်းချီရေးခြယ် ကြသည်။
၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရိုဆက်တီသည် ပန်းချီဆရာမနှင့် စာရေးဆရာမ အယ်လစ်ဇဗက် အလီနာဆစ်ဒဲဆိုသူနှင့် လက် ထပ်သည်။
ရိုဆက်တီ၏ ဗီအားထရစ်ပုံနှင့် မိလေး၏ ဩဖေလီ ယားပုံ ပန်းချီများအတွက် အယ်လစ်ဇဗက်ကို ပန်းချီဟန်ပြမယ် အဖြစ်ထားကာ ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် မစ္စစ်ရို ဆက်တီ ကွယ်လွန်သောအခါ သူ့အားရည်ညွှန်း ရေးသားသော ကဗျာများကို ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ရိုဆက်တီက အလောင်းနှင့်အတူ ကြေကွဲစွာ ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံလိုက်လေသည်။
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ရိုဆက်တီသည် ကောင်းစွာ မကျန်းမမာ ဖြစ်လာ၍ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တခြမ်း သေသွားကာ ၁၈၈၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ဗာချင်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီ၏ ထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာ အချို့ မှာ 'အက်ချီအန်ဆီလာ ဒိုမီနီ (၁၈၅ဝ)'၊ 'ဗီအက်တာ ဗီအား ထရစ် (၁၈၆၃)'၊ 'ပါအိုလိုနှင့် ဖရန်ဆက်စကာ'၊ 'ဒန်တီ၏ အိပ်မက် (၁၈၈၁)'၊ 'ဗောဂျ' စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် သူ၏ပန်းချီလက်ရာများထက် သူ၏စာပေလက်ရာများက ပို၍ ကျော်ကြား လေသည်။
ရိုဆက်တီ၏ ထင်ရှားသော စာပေ လက်ရာသည် ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ရပ်စကင်၏ အကူအညီဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သော 'ရှေးခေတ် အီတာလျံစာဆိုကြီးများ' (နောင် 'ဒန်တီနှင့် သူ၏အသိုင်းအဝိုင်း'ဖြစ်လာသည်။
) ခေါ် ဘာသာပြန်စာအုပ်နှင့် ၁၈၇ဝ နှင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ထုတ်ဝေသော ဗဲလက်နှင့် ဆွန်းနက်ကဗျာစာအုပ်များ ဖြစ်သည်။
ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီနည်းတူ ညီဖြစ်သူ ဝီလျံမိုက်ကယ် ရိုဆက်တီ (၁၈၂၉-၁၉၁၉)နှင့် နှမဖြစ်သူ ခရစ္စတီနာ ဂျော်ဂျီ နာရိုဆက်တီ (၁၈၃ဝ-၁၈၉၄)တို့သည်လည်း စာပေနယ်တွင် ကျော်ကြားသူများ ဖြစ်ကြ သည်။
ဝီလျံ ရိုဆက်တီသည် 'စာဆိုကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' (၁၈၇၈)၊ 'ကိအတ္ထုပ္ပတ္တိ' (၁၈၈၇)၊ 'ဒီ၊ ဂျီ၊ ရိုဆက်တီ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' (၁၈၉၅) စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ခရစ္စတီနာ ရိုဆက်တီမှာမူ ကလေးချော့ ကဗျာနှင့် သီချင်းများ၊ အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာ ကဗျာများကို အများဆုံး ရေးခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ Category:ဗြိတိသျှ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ။
ဗြိတိသျှ ပြတိုက်တွင် ရှိသော ရိုဇက်တာ ကျောက်စာ မြစေတီကျောက်စာသည် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းအတွက် အရေးပါသကဲ့သို့ ရိုဇက်တာကျောက်စာသည်လည်း အီဂျစ်နိုင်ငံ သမိုင်းအတွက် အရေးပါလေသည်။
ထိုကျောက်စာကို လေ့လာ ခြင်းအားဖြင့် ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဖစ်ခေါ် ရုပ်ပုံစာနှင့် ရေးသား သော ရှေးဟောင်းအီဂျစ် စာပေများကို ဖတ်ရှုနိုင်ကြသည်။
ထိုကြောင့်ပင် ရှေးအီဂျစ်စာပေများကို ဖတ်ရှုနိုင်ကြသည်။
ထိုကြောင့်ပင် ရှေးအီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် အီဂျစ် လူမျိုးတို့၏ အနေ အထိုင်၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ယဉ်ကျေးမှုကို သိရှိနိုင်လေသည်။
သို့ဖြင့် ရိုဇက်တာကျောက်စာသည် အီဂျစ်နိုင်ငံသမိုင်းအတွက် များစွာ အရေးပါခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရိုဇက်တာကျောက်စာဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ နိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ ရိုဇက်တာအမည်ရှိသော ရှေးဟောင်း မြို့အနီးမှ ရရှိသော ချော်နက်ကျောက်တုံးပေါ်တွင် ရေးသား ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
မြ စေတီကျောက်စာတွင် ဘာသာ စကားလေးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသကဲ့သို့ ထိုကျောက်တုံး၌ ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဖစ် ရေးနည်းဖြင့်၎င်း၊ ဂရိဘာသာဖြင့်၎င်း ရေးထိုးထားလေသည်။
ဂရိဘာသာကိုမူ လွယ်ကူစွာ ဘာသာပြန် ဆိုနိုင်ကြသဖြင့် ထိုကျောက်စာ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သိရှိခဲ့ကြ သည်။
ထိုမှတစ်ဖန် ဒီမိုတစ်ဘာသာနှင့်ရေးသည့် စကားလုံး အချို့ကိုလည်း အနက် ဖော်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
အီဂျစ်ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများတွင် ဟိုင်ယာရှိ ဂလစ်ဖစ်ရေးနည်းဖြင့် အရေးအသားပေါများခဲ့သော်လည်း လက်ဦးတွင် ထိုရုပ်ပုံစာလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မဖော်နိုင်ကြ ချေ။
ရိုဇက်တာကျောက်စာတွင် အကြောင်းရပ်တစ်ခုတည်းကို ဘာသာစကားသုံးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားရာ ဘာသန္တရ တတ်ကျွမ်း သူများအဖို့ ရုပ်ပုံစာလုံးတို့၏အနက်ကို ကြံဆဖော်ထုတ်ရာ၌ ထိုကျောက်စာမှ အထောက်အပံ့များစွာ ရရှိပေသည်။
ထို ကျောက်စာမှ ရုပ်ပုံစာလုံးတို့ကိုလည်း ဖတ်နိုင်တော့မည်သာ ဖြစ်၏။
တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်လောက်တွင် တောမတ်ယန်းဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာပေပညာရှင်တစ်ဦးက တော်လမီဟူသော စကားလုံးကို ထိုရုပ်ပုံစာထဲမှ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ကျောက်စာတစ်ပိုဒ်လုံးကို အနက်ဖော် နိုင်သူမှာ ပြင်သစ်လူမျိုး စာပေပညာရှင် ဇန်းဖရန်ဆွာ ရှမ်ပိုးလီ ယွန် ဆိုသူ ဖြစ်ပေသည်။
ထိုကျောက်စာမှာ အီဂျစ်ဘုရင် တော်လမီလက်ထက် ဘီစီ ၁၉၆ ခုနှစ်က မော်ကွန်းတင်ခဲ့သည့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အမိန့်ပြန်တမ်း ဖြစ်သည်။
ထို ရိုဇက်တာကျောက်စာ ထွင်းထုထားသည့် ကျောက်တုံး သည် အလျား သုံးပေကိုးလက်မ၊ အနံ နှစ်ပေ လေးလက်မခွဲ၊ ထု ၁၁ လက်မရှိ၍ အထက်ပိုင်းနှင့် ယာဘက်ထောင့်စွန်းမှာ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိ၏။
၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်စဉ် ပြင်သစ်စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးက ထို ကျောက်တုံးကို တွေ့ရှိခဲ့ လေသည်။
ထိုနောက် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ် တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့ ကို သိမ်းပိုက်မိ သောအခါ ထိုကျောက်တုံးကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ယူဆောင်ခဲ့၍ ဗြိတိသျှပြတိုက်တွင် ထားရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း။
ရိုဒီးဇီးယားနယ် ရိုဒီးဇီးယားနယ်သည် အာဖရိကတိုက်တွင် မြောက်ဘက်၌ ကွန်ဂိုနိုင်ငံနှင့် တောင်ဘက်၌ တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စုတို့၏အကြားတွင် တည်ရှိ၍ စဲစီဂျွန်ရုတ်အမည်ကို အစွဲပြုမှည့်ခေါ်သော နယ်ကြီးဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနှင့် တောင်ပိုင်းရိုဒီးဇီးယားဟူ၍ နယ်နှစ်နယ် သီးခြားပါဝင်သည်။
ဇမ်ဗီဇီမြစ်သည် ထိုနယ်နှစ်ခုကို ပိုင်းခြားသည့် နယ်နိမိတ်သဖွယ် အရှေ့အနောက် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်သည် များသောအားဖြင့် ပေ ၃ဝဝဝ မှ ပေ ၅ဝဝဝ အထိရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ၂၉ဝ၃၂၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ဇမ်ဗီဇီမြစ်နှင့် ချမ်ဗီဇီ မြစ်တို့၏ မြစ်လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက် ရှိသည်။
စက်စီယင်ကောင်များ၏ အန္တရာယ်ကြောင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို ခဲယဉ်းစွာ လုပ်ကိုင်ကြရသည်။
လူဆာကာမြို့တော်သည် စိုက်ပျိုးရာ နယ်မြေ ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။
ပြောင်းဖူး၊ ဆေး၊ ပီလော ပီနံ၊ နှံစားပြောင်း၊ မြေပဲနှင့် သစ်သီးများကို စိုက်ပျိုးသည်။
ခဲ၊ ကြေးနီ၊ သွတ်၊ မန်ဂနိ၊ ကိုဗော့ စသော တွင်းထွက်သတ္တုများကို ဗရုတ်ကင်းဟီးနှင့် နဒိုလာအရပ်များ၌ တူးဖော်ရရှိသည်။
ရိုဒီးဇီးယား မီးရထားလမ်းသည် တောင်ပိုင်းနယ်နှင့် မြောက်ပိုင်းနယ် တို့ကို ဖြတ်၍ ဂွတ်ဒဟုပ်အငူမှ ကိုင်ရိုမြို့အထိ မီးရထားလမ်းအတွက် ကွင်းဆက်ဖြစ်သည်။
အာဖရိကတိုက်ကို အရှေ့နှင့်အနောက် ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထား လမ်းသည်လည်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
၁၉၂၄ မတိုင်မီက မြောက်ပိုင်းရိုဒီးဇီးယားနယ်ကို ဗြိတိသျှ တောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီက အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနောက် ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ကရောင်းကိုလိုနီအဖြစ် ဗြိတိသျှ ဘုရင်ခံတစ်ဦးက အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့နှင့် ဥပဒေပြုကောင်စီ အဖွဲ့တို့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။
ထိုမှတစ်ဖန် စောင့်ရှောက်ခံနယ် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်၊ တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်နှင့် နီယာစာလန်နယ်တို့ကို ပူးပေါင်း၍ ရိုဒီးဇီးယားနှင့် နီယာစာလန် ပြည် ထောင်စုဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။
သို့သော် ထိုပြည်ထောင်စုကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ၁ဝ လကြာမျှ ပြည်တွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စ၍ မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့ရာ ပြည်တွင်းကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် အာဏာများ ရရှိခဲ့၏။
၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့မှစ၍ လွတ်လပ်ရေးရရှိကာ ဇမ်ဗီယာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်၍ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ဇမ်ဗီယာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ အရ ၃,၇၃၂,၇ဝဝ ဖြစ်၍ တိုင်းရင်းသား ၃.၆၅ သန်း ရှိ၍ ဥရောပတိုက်သား ၁၁၇ဝဝ ရှိလေသည်။
တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယား နယ်သည်လည်း များသောအားဖြင့် ပေ ၃၅ဝဝ မှ ပေ ၅၅ဝဝ အထိရှိသော ကုန်းပြင်မြင့်ပင် ဖြစ်၏။
မြောက်ဘက်၌ ဇမ်ဗီဇီမြစ်သည်၎င်း၊ တောင်ဘက်၌ လင်ပိုပိုမြစ်သည်၎င်း နယ်နိမိတ်သဖွယ် တည်ရှိသည်။
မာရှိုနာလန်နှင့် မတ်တာဗီလီလန် တိုင်းရင်းသားနယ် နှစ်နယ်လည်း ပါဝင်လေသည်။
၁၅ဝ,၃၃၃ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။
မြေဩဇာ ထက်သန်သဖြင့် ဆေး၊ ပြောင်းနှင့် သစ်သီးများကို စိုက်ပျိုးသည်။
နွားနို့လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်သည်။
ဆော့စဗာရီမြို့တော်သည် စိုက်ပျိုးရာ နယ်မြေတွင်း၌ ရှိသည့်အပြင်၊ ရွှေထွက်သည့်ဒေသ ဗဟိုချက်လည်း ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော အခြားတွင်းထွက်သတ္တုများမှာ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ သံ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ကရိုမီယမ်နှင့် လချေးဖြစ်သည်။
ဇမ်ဗီယာနိုင်ငံမှမီးရထားလမ်းသည် ဇမ်ဗီဇီမြစ်ကို ဝိတိုရိယ ရေတံခွန်အနီး၌ ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းနယ်ရှိ ဗူးလာဝေးယိုးမြို့သို့၎င်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ကိပ်တောင်းမြို့သို့၎င်း ရောက်သည်။
လေကြောင်းခရီးဖြင့်လည်း အရပ်ရပ်နှင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိလေသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ် မတိုင်မီက တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်ကိုလည်း ဗြိတိသျှ တောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီက အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် နယ်ပယ်အဖြစ် သွတ်သွင်း၍ ဘုရင်ခံ တစ်ဦးက အုပ်ချုပ်မှုအမှုဆောင်အဖွဲ့၊ ဥပဒေပြုကောင်စီတို့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်ပယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်၊ မြောက်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားနယ်နှင့် နီယာစာလန်နယ် တို့ကို ရိုဒီးဇီးယားနှင့် နီယာစာလန်ပြည်ထောင်စုအဖြစ် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထိုပြည်ထောင်စုကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက်တွင် တောင်ပိုင်းရိုဒီးဇီးယားသည် ဗြိတိသျှဓနသဟာယအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။
သို့သော် ယခင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည့် အစိုးရလုပ်ငန်း အများအပြားကို တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရ၏။
ယင်းတို့မှာ ကာကွယ်ရေး၊ ပညာရေးနှင့် ပြည်ပရေးရာလုပ်ငန်းများ စသည်တို့ ဖြစ်၏။
၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားအစိုးရနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးလာခဲ့ရာ မပြေလည်ခဲ့ဘဲ ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သော အီယန်စမစ်ခေါင်းဆောင်သည့် တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားအစိုးရက နိုင်ငံတွင်းရှိ လေးသန်းမျှသော လူမည်းများအတွက် လူများစု အုပ်ချုပ်မှုဖြစ်လာနိုင်ဖို့ အာမခံချက်ပါရှိအောင် အခြေခံဥပဒေကိုပြင်ရန်ဟူသော ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်လျောဘဲ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တစ်ဖက်သတ် လွတ်လပ်ရေး ကျေညာခဲ့သည်။
ထိုအခါ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက စမစ်နှင့် ယင်း၏အစိုးရအဖွဲ့ကို ရာထူးမှ နုတ်ပယ်လိုက်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရကလည်း တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားအတွက် တာဝန်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကျေညာခဲ့၍ ယခုအခါ ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံဟု တွင်လျက်ရှိသည့် တောင်ပိုင်း ရိုဒီးဇီးယားကို ဓနသဟာယအတွင်း ကုန်သွယ်မှု အခွင့်အရေးများ ခံစားခွင့် မပေးတော့ဘဲ စတာလင်နယ်ပယ်မှလည်း ထုတ်ပယ်လိုက်၏။
နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီကလည်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေးအဆက်ဖြတ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။
တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စုနှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတို့သာလျှင် စီးပွားရေးအဆက်မဖြတ်ဘဲ ရှိနေခဲ့၏။
၁၉၆၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှစ၍ ထိုသို့စီးပွားရေး အဆက်ဖြတ်မှုတွင် ရေနံနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းများကိုပါ ရောင်းချခြင်း မပြုရန် ထည့်သွင်းလိုက်၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အာဖရိကတိုက်။
သက်ကြီးသူတို့က ပြောပြသမျှ ပုံပြင်၊ ဆိုပြသမျှ၊ ရွတ်ပြသမျှ ကဗျာ၊ ကပြသမျှ ကပုံကနည်းတို့ကို သက်ငယ်သူတို့က စိတ်တွင် မှတ်သားခဲ့ကြသည်။
အမျိုးအဆက်ဆက် အဆင့်ဆင့် ကမ်းခဲ့သဖြင့် ယခုတိုင် တည်ရှိနေသော ပုံပြင်၊ ကဗျာ၊ သီချင်း၊ အကများကြောင့် ရှေးခေတ်လူတို့၏ ထုံးစံဓလေ့၊ အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆ၊ ယုံကြည်မှုတို့ကို ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ရိုးရာပုံပြင် သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြားဟူသော ဆိုရိုးရှိသည့် အတိုင်း တိုင်းပြည်တစ်ခုတွင် အသက်အရွယ်ကြီးသူတို့က နောင်လာနောက်သား သက်ငယ်သူတို့အား မိမိတို့မိဘ ဘိုးဘွား များထံမှ ကြားဖူးသော ပုံပြင်များကို တစ်ဆင့်ပြောပြလေ့ ရှိကြ သည်။
ထိုပုံပြင်တို့တွင် နတ်သား၊ နတ်သမီးအကြောင်း၊ လူ အကြောင်း၊ တစ္ဆေအကြောင်း၊ တိရစ္ဆာန်အကြောင်း စသည်တို့ ဖော်ပြပါရှိသည်။
အချို့ပုံပြင်တို့မှာ ထိတ်လန့်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
အချို့တို့မှာကား အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသည်။
အချို့တို့မှာ စိတ်ကြည် နူးဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။
အချို့တို့မှာကား ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ဖြစ် သည်။
ထို့ပြင်ယင်းပုံပြင်များအားဖြင့် ရှေးခေတ်လူတို့၏ ထုံးစံ ဓလေ့၊ အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆ၊ ယုံကြည်မှုတို့ကို သိရှိနိုင် လေသည်။
မိမိတို့ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြင်မြင်သမျှ အရာတို့ကို ပုံပြင်များဖြင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြထားကြသည်။
ထိုပုံပြင်များကို မည်သူက စထွင်ခဲ့ကြကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ပုံပြင် တစ်ခုခုသည် မည်သည့်တိုင်းပြည်တွင် စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်းကိုလည်းကောင်း မသိနိုင်ချေ။
တိုင်းပြည်ချင်း ခြားသော်လည်း ပုံပြင်ချင်း ဆင် တူသည်လည်းရှိသည်။
ဓလေ့ထုံးစံချင်း ညီသည်လည်းရှိ၏။
တစ်တိုင်းပြည်မှ တစ်တိုင်းပြည်သို့ ကူးသန်းသွားလာသူ ခရီးသည်တို့က ရိုးရာပုံပြင်များကို ယူဆောင်လာကြသည်ဟု ယုံကြည်ရလေသည်။
ပုံပြင်များကို အမျိုးအဆက်ဆက်က အဆင့်ဆင့် ကမ်းခဲ့ သည့်နည်းတူ၊ တိုင်းပြည်တိုင်းတွင် ရှေးရိုးကဗျာနှင့် တေး သီချင်းများကိုလည်း အမျိုးတစ်ဆက်မှ တစ်ဆက်သို့ လက်ဆင့် ကမ်းခဲ့ကြသည်။
ရှေးဗဲလက်ကဗျာတို့တွင် တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သော အဖြစ်အပျက်တို့ကိုစပ်ဆိုထားကြသည်။
လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ဘာသာအယူဝါဒ၊ အတွေးအခေါ်တို့ကို ထိုလူမျိုး ၏ ရှေးရိုးတေးသီချင်းများ၌ တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။
ထို့ပြင် လူမျိုးတိုင်းတွင် မိမိတို့နှင့်ဆိုင်ရာ ရှေးရိုးအကများ ရှိကြသည်။
ရှေးရိုးပုံပြင်များ၊ ကဗျာနှင့် တေးသီချင်းများ၊ ရှေးရိုးအကများ သည် လူမျိုးတစ်မျိုး၏အသွင်ကို ဖော်ပြသည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုလူမျိုး၏ သမိုင်းအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း လေ့လာရန် အရေးကြီး လေသည်။
သက်ကြီးသူတို့က ပြောပြသမျှပုံပြင်၊ ဆိုပြသမျှ တေးသီချင်း၊ ရွက်ပြသမျှ ကဗျာ၊ ကပြသမျှ ကပုံကနည်းတို့ကို သက်ငယ်သူတို့က စိတ်တွင် မှတ်သားထားကြရသည်။
ထိုရိုးရာ ပုံပြင်၊ သီချင်း၊ ကဗျာနှင့် အကများစွာတို့သည် တိုင်းပြည် အများတွင် ရှေးအစဉ်အလာ တစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ယနေ့ထက်တိုင် တည်လျက်ရှိကြသေးသည်။
ရှေးခေတ်လူတို့သည် မိမိုတို့နှင့် ဆိုင်ရာရိုးရာပုံပြင်များ၊ တေးကဗျာများ၊ အကများကို နောင်တစ်နေ့တွင် ပညာရှင်တို့က စူးစမ်းလေ့လာပြီးလျှင်၊ စာအုပ်စာတမ်းများ၌ ရေးသား ထိန်း သိမ်းထားကြမည်ဟူ၍ ထင်မှတ်မိကြမည် မဟုတ်ချေ။
သို့ရာ တွင် ယခုအခါ တိုင်းပြည်များမှ သုတေသီပညာရှင်တို့သည် ထိုရိုးရာကိစ္စများကို အထူးတလည် လေ့လာကြပြီးလျှင်၊ မတိမ် ကော မပျောက်ပျက်ရအောင် စာတင်၍ ထိန်းသိမ်းထားကြလေ သည်။
ရှေးရိုးရာပုံပြင်များကို ပထမဦးဆုံး ကျကျနနလေ့လာသူ များမှာ ဂျေးကော့ဂရင်း (ခရစ် ၁၇၈၅- ၁၈၅၉)ဆိုသူ ဂျာမန် အမျိုးသား ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂရင်းညီနောင်တို့သည် ဂျာမန်ရိုးရာပုံပြင်များကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ စုဆောင်းရရှိသော ပုံပြင်များကို ဂရင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များဟု အမည်ပေးကာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဂရင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များမှာ ကလေးများအဖို့ အလွန်ထင်ရှားသော စာပေဖြစ်သည်။
တံငါ သည် လင်မယားပုံပြင်၊ ငလက်မပုံပြင်၊နှင်းပေါက်ပုံပြင် စသည် တို့မှာ ကလေးများ နှစ်သက်သောပုံပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။
ထို နည်းတူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ အိုဗရွန်နှင့် တိုင်တေးနီးယားပုံပြင်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ စင်ဒါရဲလားပုံပြင်တို့မှာ ထင်ရှားသော ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်အချို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင်များကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ပါမောက္ခ ချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာဦးထင်အောင်က ရှာဖွေစုဆောင်း၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ပုံပြင်ကောက်နုတ်ချက်စာအုပ်တွင် တိရစ္ဆာန်ပုံပြင်၊ စိတ်ကြည်နူးဖွယ်ရာပုံပြင်၊ အံ့ဩဖွယ်ရာပုံပြင်၊ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပုံပြင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားဖော်ပြထားသည်။
မြန်မာတို့၏ ရိုးရာပုံပြင် များအနက် ရွှေယုန်နှင့် ရွှေကျားပုံပြင်၊ ငလက်မပုံပြင်၊ မောင် ပေါက်ကျိုင်းပုံပြင်၊ မြွေမင်းသားပုံပြင်တို့မှာ ထင်ရှားသောပုံပြင် အချို့ ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တို့သည် များသောအားဖြင့် လူတို့အား သတိ ပေးချက်၊ သွန်သင်ဆုံးမချက် စသော ရည်ရွယ်ချက်များ ပါရှိ သဖြင့် ကလေးသူငယ်များ လေ့လာရန်အတွက် သင့်တော်သော သင်ခဏ်းစာများ ဖြစ်ပေသည်။
ပုံစံအားဖြင့် ယုန်နှင့် လိပ် အကြောင်း ပုံပြင်တွင် လိပ်ထက်အပြေးမြန်သော်လည်း၊ ဝီရိယ ပေါ့၍ လမ်းမှာ တရေးအိပ်မိသဖြင့် ပြေးပွဲ၌ ရှုံးရသည်။
လိပ် ကမူကား ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန်သွားသဖြင့် ပြေးပွဲ၌ အနိုင် ရသည်။
ထိုကြောင့် ထိုပုံပြင်တွင် ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန် လုပ် ဆောင်တတ်သူသည် နောက်ဆုံး၌ အောင်ပွဲကို ခံရမည်ဖြစ် ကြောင်း ပြဆိုထားလေသည်။
အချို့သော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တို့တွင် နတ်များအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ စင်ဒါရဲလား ပုံပြင်မှာ ထင်ရှားသည်။
စင်ဒါရဲလားသည် မိထွေးနှင့် နေရ၍ စားဖိုချောင်တွင် ပင်ပန်းစွာ ချက်ပြုတ် လုပ်ကိုင်ရသည်။
မိမိလောက် ရုပ်အဆင်းမလှသော မိထွေး ဘက်မှ အစ်မတော်များ၏ အငြိုအငြင်ကိုလည်း ခံနေရသည်။
သို့ရာတွင် သူ့အား ကြင်နာသနားသော နတ်သမီးတစ်ပါးက မင်းသားတစ်ပါး၏ ကပွဲသို့ သူများနည်းတူ သွားရောက်နိုင်ရန် ကူညီခဲ့လေသည်။
ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များအပြင် ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် သမိုင်းပုံပြင် ဟူ၍လည်း ရိုးရာပုံပြင်များ ရှိလေသည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်သည် များသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်သော အယူဝါဒနှင့် ဆိုင်သည်။
မြန်မာထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် မြန်မာတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း များကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
ရှေးအခါက မြန်မာတို့သည် ထုံး ဟောင်းပုံပြင်များသည် မြန်မာတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
ရှေးအခါက မြန်မာတို့သည် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အထောက်အထားပြု၍ စီရင်ထုံးများကို ဆုံးဖြတ် ရာ၌ပင်လျှင် ကိုးကားခဲ့ကြသည်။
(ထုံးဟောင်း ပုံပြင်--လည်း ရှု။
) သမိုင်းပုံပြင်သည် လူတို့၏ တကယ်အဖြစ်အပျက်နှင့် နီးစပ်သောပုံပြင်မျိုး ဖြစ်၍၊ ယုံတမ်းပုံပြင်သက်သက် မဟုတ် ချေ။
သမိုင်းပုံပြင်များတွင် ရှေးအခါက အမှန်တကယ်ပင် အသက်ရှင်ခဲ့သူများ အကြောင်းကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
သို့ရာ တွင် များသောအားဖြင့် လူနှင့် နတ်နဂါး စသည်တို့ အတူ တကွ နေထိုင်ကြောင်းကို ပြဆိုသည်။
ပုံစံအားဖြင့် အင်္ဂလိပ် တို့၏ အာသာဘုရင်နှင့် သူရဲကောင်းများပုံပြင်၊ ရော်ဗင်ဟု ပုံပြင်တို့မှာ တကယ် အသက်ရှင်ခဲ့သူများအကြောင်း ဖြစ်သော် လည်း ပါဝင်သော အချက်အလက်အားလုံး မှန်သည်ဟု မဆို သာချေ။
မောင်ပေါက်ကျိုင်းပုံပြင်၊ ပျူစောထီးပုံပြင်တို့သည် မြန်မာတို့အတွက် သမိုင်းပုံပြင် အဖြစ်ဖြင့်သာမက နိုင်ငံသမိုင်း ပညာရပ်အတွက်လည်း အထောက်အပံ့ပြုသော ပုံပြင်အချို့ ဖြစ် သည်။
အခြားသော တိုင်းနိုင်ငံအသီးသီးတို့၌လည်း အလားတူ သမိုင်းပုံပြင်များ ရှိကြသည်။
ယခုအခါ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် သမိုင်းပုံပြင်များကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ စာအုပ်စာတမ်းများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည့်နည်းတူ ရှေးရိုးတေးသီချင်းများ ကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။
ကောက်စိုက်သီချင်း၊ ကောက်ရိတ်သီချင်း၊ ရာသီဘွဲ့သီချင်း၊ ကလေးချော့သီချင်း၊ ငိုချင်းအစရှိသည်ဖြင့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏အသက်မွေးမှု၊ နေထိုင်မှု၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့ကို ထုတ်ဖော်စပ်ဆိုထားသော ရိုးရာသီချင်းများရှိ ကြသည်။
ထိုကြောင့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ရိုးရာသီချင်းများကို လေ့လာရခြင်းအားဖြင့် ထိုလူမျိုးနှင့် ဆက်စပ်နေသော သိဖွယ် ရာတို့ကို သိမြင်လာနိုင်ပေသည်။
မြန်မာတို့တွင် ကောက်စိုက်မ သီချင်း၊ ရှေးရိုးဗုံထောက်သံ၊ မောင်းထောင်းသီချင်း အစရှိသည် တို့သည် မြန်မာတို့ကို ထင်ရှားပေါ်လွင်စေသော ရှေးရိုးသီချင်း များ ဖြစ်သည်။