kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပညာဓိက ဘုရားအလောင်းပင်ဖြစ်သည်။
သာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုဘဝ ရယူလိုပါက ဘုရားရှင်အထံတော်မှ လေးပါဒရှိသော တဂါထာကို နာကြားစဉ် စတုတ္ထပါဒမပြီးဆုံးမီပင် ဆဠာဘိညရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါစွမ်းနိုင်သည့် ဥပနိဿယအကြောင်းရှိသူကို ဝိပဉ္စိတညူဘုရားလောင်းဟု ခေါ်သည်။
ယင်းဘုရားလောင်းသည် ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယတရားများ အလယ်အလတ်ရှိသဖြင့် ဗျာဒိတ်ရပြီးနောက် ရှစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်းကြာအောင် ပါရမီဖြည့်ကျင့်ရသည်။
သဒ္ဓါဓိကဘုရားအလောင်းပင်ဖြစ်သည်။
သာဝကဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုဘဝ ရယူလိုပါက ဘုရားရှင်အထံတော်မှ လေးပါဒရှိသော တဂါထာကို နာကြားစဉ် ထိုဂါထာအဆုံးသည်နှင့်တပြိုင်နက် ဆဋ္ဌဘိညရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သည့် ဥပနိဿယအကြောင်းရှိသူကို နေယျဘုရားလောင်းဟု ခေါ်သည်။
ယင်းဘုရားလောင်းသည် ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယတရား နုံ့ရကား ဗျာဒိတ်ရပြီးနောက် တဆယ့်ခြောက်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်းကြာအောင် ပါရမီဖြည့်ကျင့်ရသည်။
ဝီရိယာဓိကဘုရားအလောင်းပင်ဖြစ်သည်။
သုံးလေးလ ကြာမှ ရင့်ရိုး မှည့်ရိုးရှိသော ကောက်စပါးမျိုးသည် သုံးလေးလ ကြာမှသာ ရင့်ရမှည့်ရသကဲ့သို့ ဘုရားအလောင်းသုံးမျိုးတို့သည်လည်း မိမိတို့ ပါရမီဖြည့်ကျင့်ရာ ကာလကုန်ဆုံးမှသာလျှင် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူကြရသည်၊ ပါရမီဖြည့်ကျင့်ရာ အချိန်မကုန်ဆုံးမီ ကြားကာလ အတွင်း ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်သည်ဟူ၍ မရှိပေ။
သဗ္ဗညုဘုရားအလောင်းတော်တို့သည် နိယတဗျာဒိတ်မရမီ ကမ္ဘာပေါင်းများစွာ စိတ်ဖြင့် ဘုရားဆုပန်တော်မူကြပြီးနောက် (အပ၊၁၊၁) ဗျာဒိတ်ခံယူနိုင်လောက်အောင် အင်္ဂါ ၈-ပါး၊ (ယင်းအင်္ဂါ ၈-ပါးကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ပ-တွဲ၊ ပ-ပိုင်း၊ နှာ၊ ၃၃-ကြည့်။
) နှင့်ပြည့်စုံသော ဘဝ၌ သက်တော်ထင်ရှားဘုရား အဆူဆူအထံ နိယတဗျာဒိတ်ခံယူတော်မူကြသည်။
ဗျာဒိတ်ခံယူပြီးနောက် သဗ္ဗသမ္ဘာရဘာဝနာ, နိရန္တရဘာဝနာ, စိရကါလဘာဝနာ, သက္ကစ္စဘာဝနာ ဟူသောလေးမျိုးဖြင့် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရယူဖို့ရန် အဆောက်အဦဖြစ်သော ပါရမီစာဂစရိယဓမ္မတို့ကို သူမတူအောင် မနေမနား ပွားများအားထုတ်တော်မူကြသည် (စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၉)။
(အကျယ်ကိုမဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ပ-တွဲ၊ ပိုင်း၊ နှာ၊ ၅-၁၅-ကြည့်။
) နတ်ပြည်ဗြဟ္မာပြည်၌ ပါရမီဖြည့်ရန် ခဲယဉ်းလှသောကြောင့် ပါရမီဖြည့်ကျင့်နေစဉ် အလောင်းတော်များသည် နတ်ပြည် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့သော် သက်တမ်းကုန်အောင် မနေကြ၊ အဓိမုတ္တိမရဏ (ယင်းအဓိပ္ပါယ်ကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ အနုဒီပနီခန်း၊ ပ-တွဲ၊ နှာကိ-ကီ-ကြည့်။
) ဖြင့်နတ် ဗြဟ္မာသက်ကို ချခဲ့ကြပြီးလျှင်လူ့ပြည်၌သာ တဖန်ဖြစ်၍ ပါရမီဖြည့်ကျင့်တော်မူကြသည်။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀။
(ဘုရားအလောင်းတော်များ နိယတဗျာဒိတ်ရပြီးကာစ ထင်မြင်လာမြဲ နိမိတ်ကြီး(၃၂-ပါးကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ပ-တွဲ၊ ပ-ပိုင်း။
နှာ-၇၄-၈၀-၌၎င်း နောက်ဆုံးဘဝ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာမြဲ နိမိတ်ကြီး (၃၂-ပါးကို မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ဒုတိယတွဲ၊ နှာ။
၁၈-၂၁-၌၎င်း, အပ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၂-၃-၌၎င်း။
ဖွားမြင်တော်မူသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပုဗ္ဗနိမိတ် (၃၂-ပါးကို ယင်း နှာ။
၄၅-၅၂-၌၎င်း။
ဘုရားလောင်းများ မြင်မက်မြဲ အိပ်မက်ကြီး ငါးပါးကို ယင်း နှာ။
၂၆၅-၇-၌၎င်း ကြည့်။
) ဘုရားလောင်းများသည် အပေါင်းအဖေါ်၌ မွေ့လျော်မှု(အပေါင်းအသင်းခင်မင်မှု)၌ အပြစ်ကို မြင်၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ နေတော်မူတတ်ကြသည်၊ အပေါင်းအသင်း၌ ခင်မင်ပျော်မွေ့နေလျှင် လောကီကျိုး လောကုတ္တရာကျိုး မရှိသည်ကို သိတော်မူကြသည် (ဒီ၊၂၊၂၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၁၃။
ပစ္ဆိမဘဝ ပဋိသန္ဓေနေဖို့အတွက် တုသိတာနတ်ပြည်မှ နေ၍ ကြည့်ခြင်းကြီး ရှစ်ပါး (အဋ္ဌမဟာဝိလောကန)ကို ကြည့်ရှုတော်မူမြဲ ဖြစ်သည်။
(မိလိန္ဒ၊၁၉၂)။
ပစ္ဆိမဘဝိကဘုရားလောင်းအဖို့ တစ်စုံတစ်ခုအန္တရာယ် မဖြစ်နိုင်သော်လည်း မယ်တော်၏ ကြောက်ထိတ်လန့်ခြင်းကို ကာကွယ်တားမြစ်ရန် အလို့ငှါ ဘုရားလောင်းပဋိသန္ဓေနေစဉ် နတ်များက စောင့်ရှောက်ကြသည်။
ဘုရားလောင်း ပဋိသန္ဓေနေသည့် နေ့ကစ၍ မယ်တော်သည် သူတစ်ပါး ခြေရင်း၌ တုပ်ဝပ်ထိုင်ရိုး ထုံးစံမရှိပေ။
ကမ္မဇလေတို့သည် ဘုရားလောင်းကို ပြောင်းပြန်ဦးစောက်ဖြစ်အောင် မပြုလုပ်နိုင်ကြ၊ ထို့ကြောင့် ဘုရားလောင်းမှန်သမျှ ရပ်လျက် တစ်စုံတစ်ခု အညစ်အကြေးမကပ်ငြိပဲ ဖွားမြင်တော်မူမြဲ ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးဘဝ ဘုရားလောင်း ပဋိသန္ဓေတည်နေသောအခါ ဖွားမြင်တော်မူသောအခါ တောထွက်သောအခါတို့၌ လောကဓာတ်တသောင်း (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၁၀ အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၁၄။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၃၃၆) မြေငလျှင် တုန်လှုပ်သည်။
ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိလေးမျိုး အနက် ဘုရားလောင်းများသည် စတုတ္ထအမျိုးအစား (ဒီ၊ဋီ၊၂၊၁၉)၌ ပါဝင်ကြသည်။
(ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိလည်း ကြည့်။
) သက်တမ်းရှည် ဘုရားလောင်းများအား နိမိတ်ကြီးလေးပါးထင်ရာ၌ တစ်နေ့တည်း တချိန်တည်းတပြိုင်တည်း မထင်ကြပဲ နိမိတ်ကြီးတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခြားပြီးမှ ထင်ကြသည်၊ သက်တမ်းတို ဘုရားလောင်းများအား တစ်နေ့တည်း တချိန်တည်း ထင်မြင်လာသည်။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၊ ၂၈၊ ၃၀၊ ၄၈။
) နောက်ဆုံးဘဝ၌ ရဟန္တာ ဗြဟ္မာများက ဘုရားလောင်းအား နိမိတ်ကြီးလေးပါးပြကြသည်။
(မ၊ဋီ၊၃၊၁၄၇၊ အံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၁၊) ဘုရားလောင်းများသည် ကမ္မဇပသာဒ အားကောင်းသောကြောင့် မလှုပ်သော မမှိတ်သောမျက်စိတို့ဖြင့် ကြည့်ရှုနိုင်ကြသည်။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၁၉)။
အရူပဘုံသည် အဘဗ္ဗဋ္ဌာန ဖြစ်သောကြောင့် ဘုရားလောင်းများသည် အရူပဈာန်ရ၍ ယင်းဈာန်မလျှောပဲ သေဆုံးကြသော်လည်း အရူပဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေရိုး ထုံးစံမရှိပေ။
(အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၁။
) ဘုရားလောင်းတို့အကျင့် ပဋိပတ်သည် ဆုတ်ယုတ်သည် ညစ်ညူးသည် ရှေ့မတိုးဘဲ တန့်ရပ်နေသည်ဟူ၍ မရှိ (ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၁၇။
သာဝကဗောဓိသတ္တ, ပစ္စေကဗောဓိသတ္တတို့သည်ပဒေသ (တစိတ်တဒေသ)အားဖြင့် လောကအကျိုး ကျင့်တော်မူကြသည်။
သမ္မာသမ္ဗောဓိသတ္တ= သဗ္ဗညုတဘုရားလောင်းတို့ကား နိပ္ပဒေသအားဖြင့် လောကအကျိုးကို ကျင့်တော်မူကြသည်၊ (စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၇။
) ဂေါတမဘုရားလောင်းသည် တေမိမင်းဘဝမရောက်မီ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်၏၊ တာဝတိံသာ၌ မဖြစ်မီ ဥဿဒငရဲ၌ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၂။
) ကမ္ဘာဦးကာလ၌ မဟာသမ္မတဟူသည် ဘုရားလောင်းပင် ဖြစ်သည်။
လောက၌ အံဩဖွယ်ဌာနဟူ သမျှ ဘုရားလောင်းက ပဌမ ဖြစ်မြဲတည်း။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၃၁။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၄၉။
) ဘုရားလောင်းများသည် (စီးပွားပျက်လောက်အောင် လိမ်လည်မှု)ကိုကား လုံးဝ မပြောဆိုကြ၊ ပါဏာတိပါတ စသော ကျန်အကုသိုလ်များကိုကား ဘဝ အချို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၇၅။
) မဟာဝဇိရဝိပဿနာ ကုဋေသုံးသန်းခြောက်သိန်း ဘုရားအလောင်းများသည် ဘုရားဖြစ်မည့် ကဆုန်လပြည့်နေ့ မိုးသောက်ယံ အချိန်၌ မဟာဝဇိရဝိပဿနာ ကုဋေသုံးသန်း ခြောက်သိန်းပါးပွားများ အားထုတ်တော်မူကြသည်။
ပွားများအားထုတ်ပုံမှာ— အာဏာခေတ်၌ စကြဝဠာ ကုဋေတသိန်း ရှိ၏။
ယင်းစကြဝဠာ ကုဋေတသိန်းအတွင်း သတ္တဝါတွေ မည်မျှ များပြားစေကာမူ (သတ္တဝါအနန္တ ဖြစ်စေကာမူ) ကာလသုံးပါး၌ တကယ်စင်စစ် ဖြစ်နေကြသော ပရမတ္ထတရားအစဉ်တို့မှာ အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာ-မရဏ ဤ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ အင်္ဂါ တဆယ့်နှစ်ပါးသာတည်းဟု ကောင်းစွာသိမြင်တော်မူကြသည်။
ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာတင်ရမည့် တရားအစုတို့မှာ စကြဝဠာ ကုဋေတသိန်းဖြစ်၍ အဝိဇ္ဇာအပေါင်း ကုဋေတသိန်း, သင်္ခါရပေါင်း ကုဋေတသိန်း, ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာ တဏှာ, ဥပါဒါန်, ဘဝ, ဇာတိ, ဇရာမရဏ ပေါင်းလည်း ကုဋေတသိန်းစီဖြစ်ရကား ဝိပဿနာတင်ရမည့် တရားပေါင်းကုဋေ တသန်း နှစ်သိန်း ဖြစ်လာသည်။
ဘုရားအလောင်းတော်သည် မဟာဝဇိရ ဝိပဿနာ ဉာဏ်ပညာထက်မြက်စေရန် အာနာပါနစတုတ္ထဈာန်ကိုဝင်စားပြီးလျှင် အထက်၌ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် ကုဋေတသန်းနှစ်သိန်းသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အင်္ဂါတရားအစုတို့ကို တစ်ခုစီတစ်ခုစီ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တဟု လက္ခဏာယာဉ်သုံးပါး တင်၍ ဆင်ခြင်သုံးသပ်တော်မူလေသည်။
ထို့ကြောင့် ကုဋေတသန်းနှစ်သိန်းသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အင်္ဂါတရားအစုတို့၌ တစု တစုလျှင် အနိစ္စဝိပဿနာဉာဏ် ကုဋေတသန်းနှစ်သိန်း၊ ဒုက္ခဝိပဿနာဉာဏ် ကုဋေတသန်း နှစ်သိန်း၊ အနတ္တဝိပဿနာဉာဏ် ကုဋေတသန်းနှစ်သိန်းစီ ဖြစ်ရကား မဟာဝဇိရ ဝိပဿနာဉာဏ်တော်ပေါင်း ကုဋေသုံးသန်း ခြောက်သိန်း ဖြစ်သတည်း။
(ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉-၁၀၊ သာရတ္ထ၊၃၊၂၂၉။
အကျယ်အလိုရှိမူ မဟာဗုဒ္ဓဝံ၊ ဒု-တွဲ၊ နှာ။
၃၃၄-၆-ကြည့်။
အခြားမြှောက်ပါးနည်းများကို မန်လည်ဆရာတော်ရေးသားတော်မူသော မဟာဝဇိရာဝန္ဒနာပါဌ်အနက်၌ ကြည့်နိုင်သည်။
) သဗ္ဗညု ဘုရားအလောင်းနှင့် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အလောင်းများသာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို ဆရာမကူပဲ နားလည်ကြသည်။
အခြားပုဂ္ဂိုလ်များကား ဆရာထံမှ အကူအညီ ရမှသာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ကို နားလည်နိုင်သည်။
(ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈။
) ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အလောင်းသည် နှစ်သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတသိန်း ပါရမီ ဖြည့်ရသည်။
သာဝက ဗောဓိသတ္တတို့တွင် အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးသည် တသင်္ချေနှင့်ကမ္ဘာ တသိန်း ပါရမီ ဖြည့်ကြရသည်။
အသီတိမဟာသာဝကများသည် ကမ္ဘာတသိန်း ပါရမီဖြည့်ကြရသည်။
နိယတဗျာဒိတ်ရပြီးနောက် သဗ္ဗညု ဘုရားလောင်းတို့အား ဇစ္စန္ဒ စသော အဘဗ္ဗဋ္ဌာန တဆယ့်ရှစ်ပါးသို့ မကပ်ရောက်ကြ။
(သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၅-၆။
) ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် နိမိတ်ကြီး ၃၂-ပါးကို နတ်တို့ ပြောကြားခြင်း ဗုဒ္ဓပ္ပါဒဒုလ္လဘအခဏ်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ။
ဗလိုရာ (Vlorë) ( , ; ) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား (Albania) ၏ တတိယအကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်ပြီး ဗလိုရာကောင်တီ (Vlorë County) နှင့် ဗလိုရာမြူနီစီပယ်လတီ (Vlorë Municipality) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။
ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဗလိုရာပင်လယ်အော် (Bay of Vlorë) ပေါ်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ထားသည်။
မြို့သည် ဆီရောနီယန်တောင်တန်း (Ceraunian Mountains) ၏ ခြေရင်းတွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား အက်ဒရီယက်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Adriatic Sea Coast) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Ionian Sea Coast) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ဗလိုရာသည် မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု (Mediterranean climate) ကို ခံစားရပြီး ၎င်းရာသီဥတုသည် ဆီရောနီယန်တောင်တန်းနှင့် မြေထဲပင်လယ် (Mediterranean Sea) ၏ နီးကပ်မှုကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရသည်။
ဗလိုရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ဘီစီအီး ၁၁ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ မြို့ပြမဖြစ်မီ လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော အီလီရီယန် (Illyrian) နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤနေရာကို ရှေးဂရိ (Ancient Greeks) တို့က ကိုလိုနီအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဘီစီအီး ၆ ရာစုမှ အေဒီ ၂ ရာစုအထိ နေထိုင်ခဲ့သော ကြီးမားပြီး ခံတပ်ဖြင့် ကာရံထားသည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုသည် ယခုအခါ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ရေနစ်မြှုပ်နေပြီး ဗလိုရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ထရီပို့ (Triport) တွင် တည်ရှိသည်။
ဤနေရာတွင် အနည်းဆုံး ရှေးဂရိခေတ် (Archaic period) မှ အလယ်ခေတ် (medieval period) အထိ ဆိပ်ကမ်းလှုပ်ရှားမှုများ သိသာစွာ ရှိခဲ့သည်။
ရှေးမြို့သည် ထရီပို့နေရာမှ ယခုဗလိုရာ၏ တည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု ယူဆထားသည်။
ယခုမြို့လယ်တွင် နှောင်းရှေးခေတ် (late antiquity) မှ ရှေးဟောင်းသုတေသန အမွေအနှစ်များ တွေ့ရှိရသည်။
ဗလိုရာ၏ ခေတ်သစ်အမည်ဖြစ်သော "အောလွန်" (Aulon) သည် အေဒီ ၂ ရာစုမှ စတင်ပြီး သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
၎င်းမြို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ရောမအင်ပါယာ (Roman Empire)၊ ဘိုင်ဇန်တိုင်းအင်ပါယာ (Byzantine Empire)၊ နော်မန် (Normans)၊ ဗင်နီးရှန်အင်ပါယာ (Venetian Empire) နှင့် အော့တိုမန်အင်ပါယာ (Ottoman Empire) တို့၏ သိမ်းပိုက်မှုကို အချိန်အမျိုးမျိုးတွင် ခံခဲ့ရသည်။
၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအကြားတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားလူမျိုးများသည် ဝိညာဉ်ရေးနှင့် ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေးအား စုစည်းကာ အမျိုးသားရေးအသိစိတ်ဓာတ် (national consciousness) ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယား ပြန်လည်နိုးကြွခေတ် (Albanian Renaissance) သို့ ဦးတည်သွားခဲ့သည်။
ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားလွတ်လပ်ရေး (Albanian Independence) တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တည်ထောင်သူများက ၁၉၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗလိုရာစည်းဝေးပွဲ (Assembly of Vlorë) တွင် လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း (Declaration of Independence) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ဗလိုရာသည် တောင်ပိုင်းအယ်လ်ဘေးနီးယား (southern Albania) နှင့် လဘီးရီယာ (Labëria) ဒေသတို့၏ အရေးပါသော မြို့များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းဒေသသည် ၎င်း၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ဗလိုရာကို ဗလိုရာဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë)၊ အက်ချ် ၈ အဝေးပြေးလမ်း (SH8 highway) နှင့် အေ ၂ အဝေးပြေးလမ်း (A2 motorway) တို့က ဝန်ဆောင်မှုပေးထားပြီး ၎င်းတို့သည် အက်ဒရီယက်-အိုင်ယိုနီယန် အဝေးပြေးလမ်း (Adriatic–Ionian Corridor) နှင့် ပန်-ဥရောပ လမ်းကြောင်း ၈ (Pan-European Corridor VIII) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
နာမည် ဗလိုရာမြို့သည် ၎င်း၏ အမည်ကို ရှေးဂရိဘာသာစကားဖြစ်သော "အောလွန်" () မှ ဆင်းသက်လာပြီး ၎င်းသည် "လမ်းကြောင်း" သို့မဟုတ် "ချိုင့်ဝှမ်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အောလို့စ် (aulos) ဟူသော ဂီတတူရိယာတစ်ခုနှင့် ဆင်တူသည်။
၎င်းသည် ဂရိကမ္ဘာတွင် ပုံမှန်တည်နေရာအမည် (toponym) တစ်ခုဖြစ်သည်။
မြို့၏ အမည်ကို အေဒီ ၂ ရာစုတွင် ရှေးဂရိစာရေးဆရာနှစ်ဦးဖြစ်သော လူစီယန် (Lucian) နှင့် တော်လမီ (Ptolemy) တို့က ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး တော်လမီက ၎င်းကို "မြို့နှင့် ဆိပ်ကမ်း" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
၎င်းက ၎င်းမြို့သည် ယင်းမတိုင်မီကပင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ကို အတည်ပြုသည်။
သို့သော် အောလွန်ကို ယင်းထက် စောပြီး ရှေးဂရိနှင့် ရောမစာရေးဆရာများက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
သူတို့က အနီးအနားရှိ အိုရီကမ် (Oricum) မြို့နှင့် ဆိပ်ကမ်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
သို့သော် နောက်ပိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် အိုရီကမ်ကို လျော့နည်းစွာ တွေ့ရပြီး အောလွန်ဟူသော တည်နေရာအမည်ကို ပို၍ မကြာခဏ ဖော်ပြထားသည်။
"ဗလိုရာ" သည် ရှေးအောလွန်-အေ (Aulon-a) မှ အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကား၏ အသံပြောင်းလဲမှု (phonetic system) ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ဆင်းသက်လာပြီး "ဗလိုနီ" (Vlon W) မှ "ဗလိုရာ" (Vlorë) သို့ ရိုတာစီဇင် (rhotacism) ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားဘာသာစကားတွင် စလဗ် (Slavic) မတိုင်မီ ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
တော့စက် အယ်လ်ဘေးနီးယန် (Tosk Albanian) တွင် စကားလုံးအလယ်ရှိ "န" () သည် ပုံမှန်အားဖြင့် "ရ" () သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး အစပိုင်း "ဗ" () သည် အလေးမထားသော "အု" () မှ ဆင်းသက်လာကာ အစပိုင်း အလေးမထားသော "အ" () ပျောက်သွားပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
"အု" () မှ "ဗ" () သို့ ပြောင်းလဲမှုသည် အတော်လေး ရှေးကျပြီး နောက်ဆက်တွဲ စကားလုံးအလယ်ရှိ "လ" () သည် "လျ" () သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တားဆီးခဲ့သည်။
ဂတ်ဂ် အယ်လ်ဘေးနီးယန် (Geg Albanian) တွင် ဤတည်နေရာအမည်ကို "ဗလိုနီ" (Vlonë) ဟု အသံထွက်ပြီး ၎င်းသည် တော့စက် အယ်လ်ဘေးနီးယန်တွင် ရိုတာစီဇင် မပေါ်ပေါက်မီ မြောက်ပိုင်း အယ်လ်ဘေးနီးယားလူမျိုးများကြားတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ညွှန်ပြသည်။
ထို့ပြင် အမည်၏ အသံထွက်ပုံစံသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားအသံထွက်စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာသည်။
နေထိုင်သူများ၏ အမည်ဖြစ်သော (တစ်ဦးချင်း "ဗလိုနျတ်" (vlonjat)၊ အများကိန်း "ဗလိုနျတေ့" (vlonjatë)) သည် တည်နေရာအမည်ကို ထိခိုက်သော ရိုတာစီဇင်ကို မခံခဲ့ရပေ (အကယ်၍ ခံခဲ့ရပါက "ဗလိုရတ်" (vlorat) သို့မဟုတ် "ဗလိုရျတ်" (vlorjat) ဟူ၍ ဖြစ်နိုင်သည်)။
အလယ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်ဂရိအမည်မှာ "အာဗလွန်နပ်စ်" ( Aulṓnas ) ဖြစ်ပြီး လက်တင် ( Aulṓna ) "အောလိုနာ" (Aulona)၊ အီတလီ (Italian) "ဗလိုနာ" (Valona) (အခြားဘာသာစကားများတွင်လည်း အသုံးပြု) နှင့် ယခုမသုံးတော့သော အင်္ဂလိပ် "အာဗလိုနာ" (Avlona) တို့၏ မူလအစဖြစ်သည်။
"" in the Encyclopædia Britannica, 1878. အော့တိုမန်ခေတ်တွင် ဗလိုရာမြို့ကို တူရကီ (Turkish) ဘာသာဖြင့် "အာဗလွန်ယာ" (Avlonya) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
Gawrych, G. W. (2006). The crescent and the eagle: Ottoman rule, Islam and the Albanians, 1874-1913. I.B.Tauris. p. 23. . Google Book Search. Retrieved on August 25, 2009. အလယ်ခေတ် လက်တင်မှတ်တမ်းများနှင့် ရှေးအီတလီမှတ်တမ်းများတွင် "အာဗလိုနာ" (Avalona)၊ "အာဗလိုနာ" (Avelona)၊ "လာဗလိုနာ" (Lavalona)၊ "လာဗလလိုနာ" (Lavellona) ဟူသော ပုံစံများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
ရှေးဆားဘီးယန်း (Old Serbian) မှတ်တမ်းများတွင် "အာဗလိုနာ" (Avlona) သို့မဟုတ် "ဗာဗလိုနာ" (Vavlona) ဟု ဖော်ပြထားပြီး နောက်တစ်မျိုးတွင် စလဗ် (Slavic) ရှေ့ဆက် "ဗ" (v) "အတွင်း" ဟု ပါဝင်သည်။
အာရိုမာနီယန် (Aromanian) ဘာသာတွင် ဤမြို့ကို "အာဗလိုနာ" () ဟု သိကြသည်။
သမိုင်း အစောပိုင်းသမိုင်း ဗလိုရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသည် ဘီစီအီး ၁၁ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ မြို့ပြမဖြစ်မီ လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော အီလီရီယန် (Illyrian) နေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယူဘိုးယား (Euboea) ကိုလိုနီခေတ် (၈ ရာစု အစောပိုင်း) အတွင်း ဗလိုရာပင်လယ်အော်သည် သူရဲကောင်းဆန်သော ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ထိုနေရာတွင် အခြေချမြို့များ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
"အောလွန်" ဟူသော တည်နေရာအမည်သည် ဒေသခံ ယူဘီယန် (Euboean) တည်နေရာအမည်များတွင်လည်း သိရှိထားသည်။
အက်ဒရီယက်ပင်လယ် (Adriatic Sea) ပေါ်ရှိ ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာမြောက် တည်နေရာကြောင့်၊ အထူးသဖြင့် သဘာဝဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်စေသော ဗလိုရာပင်လယ်အော်ကြောင့်၊ ဗလိုရာသည် ဂန္ထဝင်ရှေးခေတ် (classical antiquity) တွင် လူမျိုးပေါင်းစုံ၏ ကုန်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အရေးပါသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗလိုရာသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် ဒေသတွင်းရှိ ရှေးအကျဆုံး မြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
ရှေးဂရိခေတ် (Archaic era) တွင် ဤနေရာကို ရှေးဂရိလူမျိုးများက ကိုလိုနီအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အိုရီကို့စ် (Orikos)၊ သရွန်နီယွန် (Thronion) နှင့် အောလွန် (Aulon) တို့ကို ဤကမ်းရိုးတန်းများပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ရိုးရာအရ ယုံကြည်ကြသည်။
၎င်းကို နံရံသုံးခုဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး ပထမနံရံသည် ဘီစီအီး ၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။
; . ဤနေရာတွင် အနည်းဆုံး ရှေးဂရိခေတ်မှ အလယ်ခေတ်အထိ ဆိပ်ကမ်းလှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သည်။
ယခုမြို့လယ်တွင် အေဒီ ၄ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအထိ နံရံများ၊ အေဒီ ၃-၄ ရာစုနှင့် ၆-၇ ရာစုမှ ကြွေထည်ပစ္စည်းများပါသော အိမ်တစ်လုံး၏ အပျက်အစီးများနှင့် စတုဂံပုံမျှော်စင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။
ထရီပို့၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာကို ရှေးသရွန်နီယွန် (Thronion) သို့မဟုတ် အောလွန် (Aulon) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
. သရွန်နီယွန်ကို ပေါဆန်းနီးယပ်စ် (Pausanias) (အေဒီ ၂ ရာစု) က လို့ကရီယန် (Locrian) - ယူဘိုးယန် (Euboean) ကိုလိုနီအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး အိုလံပီယာ (Olympia) တွင် စတင်ထူထောင်ခဲ့သော အထိမ်းအမှတ်တစ်ခုပေါ်တွင် ရည်စူးစာဖြင့် ဖော်ပြထားပြီး အက်ပိုလိုနီယာ (Apollonia) သည် ဘီစီအီး ၄၅၀ ခန့်တွင် ဤမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်ဟု နှစ်ခုစလုံးက ဖော်ပြထားသည်။
ဗလိုရာ၏ အမည်မူလဖြစ်သော အောလွန်ကို တော်လမီ (အေဒီ ၂ ရာစု) က အီလီရီယန် တောလန်တီ (Taulantii) ၏ မြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကားလ် ပတ်ချ် (Carl Patsch) က အောလွန်၏ ပထမဆုံးတည်နေရာကို ထရီပို့တွင် ဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ဗလိုရာ၏ လက်ရှိတည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့ပြီး ပီယဲ ကာဘန်းနက်စ် (Pierre Cabanes) က သရွန်နီယွန်၏ တည်နေရာကို ထရီပို့တွင် ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။
ဤသတ်မှတ်ချက်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆန့်ကျင်မှု မရှိပေ။
အခြားပထဝီဝင်မှတ်တမ်းများဖြစ်သော တာဘူလာ ပြူတင်ဂျရီယာနာ (Tabula Peutingeriana) နှင့် ဟီယရိုကလီး (Hierocles) ၏ ဆိုင်နက်ဒီမတ်စ် (Synecdemus) တို့တွင်လည်း အောလွန်ကို ဖော်ပြထားသည်။
ဤမြို့သည် ရောမအင်ပါယာ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အီပီရပ်စ် (Epirus) တွင် အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
"Apollonia and Aulon in Epirus Nova" အောလွန် (အာဗလိုနာ) သည် အေဒီ ၅ ရာစုတွင် ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (episcopal see) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သိရှိထားသော ဘုန်းတော်ကြီးများထဲတွင် နာဇာရီးယပ်စ် (Nazarius) (၄၅၈) နှင့် ဆိုတာ (Soter) (၅၅၃) တို့ ပါဝင်သည် (Daniele Farlati, Illyricum sacrum, VII, 397–401)။
ထိုအချိန်က ဤဘုန်းတော်ကြီးဌာနသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ပန်တာခီ (Pentarchy) တွင် ပါဝင်သည်။
၇၃၃ တွင် ၎င်းကို အရှေ့အီလီရီကမ် (Illyricum) နှင့်အတူ ကွန်စတန်တီနိုပယ် ဘိုင်ဇန်တိုင်းဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Patriarchate of Constantinople) သို့ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
သို့သော် ၎င်းကို ထိုဘုရားကျောင်း၏ "နိုတီတီယီ အီပီစကိုပတ်တမ်" (Notitiae Episcopatuum) တွင် ဖော်ပြမထားပေ။
ဘူဂေးရီးယန်များက ဤနိုင်ငံကို အချိန်အတော်ကြာ ပိုင်ဆိုင်ထားခဲ့သော်လည်း အာဗလိုနာကို အိုရက်၏ ဘူဂေးရီးယန် ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Bulgarian Archbishopric of Ohrid) ၏ "နိုတီတီယီ အီပီစကိုပတ်တမ်" တွင် ဖော်ပြမထားသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်။
ရောမခေတ်အတွင်း လက်တင်ဘုန်းတော်ကြီးဌာန (Latin see) တစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယူဘယ် (Eubel) က ၎င်း၏ ဘုန်းတော်ကြီးများစွာကို ဖော်ပြထားသည် (Hierarchia catholica medii aevi, I, 124)။
ပထဝီဝင် ဗလိုရာ (Vlorë) သည် ဗလိုရာပင်လယ်အော် (Bay of Vlorë) ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား အေဒရီယက်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Adriatic Sea Coast) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ်ကမ်းရိုး (Albanian Ionian Sea Coast) တို့တွင် အော်ထရန်တို ရေလက်ကြား (Strait of Otranto) ၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် စီရာနီယန် တောင်တန်းများ (Ceraunian Mountains) ၏ တောင်ခြေရင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။
ဗလိုရာ မြူနီစီပယ်တီး (Vlorë Municipality) သည် ဧရိယာတွင် သတ်မှတ်ထားပြီး ဗလိုရာ ခရိုင် (Vlorë County) အတွင်း တောင်ပိုင်း အယ်လ်ဘေးနီးယား (Southern Albania) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိကာ နိုဗိုဆယ်လီ (Novoselë)၊ အိုရီကမ် (Orikum)၊ ကွန်ဒါ ဗလိုရာ (Qendër Vlorë)၊ ရှူရှီဆီ (Shushicë) နှင့် ဗလိုရာ စသည့် အနီးအနားရှိ အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဤမြူနီစီပယ်တီးသည် ဗျိုဆီ (Vjosë) မြစ်ဝတွင် မြောက်ဘက်မှ နာတာ ကျွန်းအင်း (Narta Lagoon) တစ်လျှောက် လိုဂါရာ တောင်ကြား (Llogara Pass) အထိ တောင်ဘက်သို့ ဆန့်တန်းထားပြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ကာရာဘူရန် ကျွန်းဆွယ် (Karaburun Peninsula) နှင့် ဆာဇန် ကျွန်း (Sazan Island) တို့ကို လွှမ်းခြုံထားကာ ရှူရှီဆီ-ဗလိုရာ မြစ် (Shushica-Vlorë River) သည် ၎င်း၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ထိန်းသိမ်းထားသော ဧရိယာများတွင် ကာရာဘူရန်-ဆာဇန် အဏ္ဏဝါဥယျာဉ် (Karaburun-Sazan Marine Park)၊ လိုဂါရာ အမျိုးသားဥယျာဉ် (Llogara National Park) နှင့် ဗျိုဆီ တောရိုင်း (Vjosa Wild River National Park) အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ပါဝင်သည်။
ဗလိုနီယာ ဝက်သစ်ချပင် (Valonia oak) မှ ရရှိသော အခွံများကို အနီးအနားရှိ ဝက်သစ်ချတောများမှ ထုတ်ယူပြီး သားရေလုပ်ငန်းရှင်များက အသုံးပြုကြသည်။
ဤအမည်သည် ဗလိုရာ၏ ရှေးခေတ်အမည် ဗလိုနာ (Valona) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး 230px|ဗလိုရာ ဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë) ရှိ သင်္ဘောတစ်စီး၏ မြင်ကွင်း ဗလိုရာမြို့သည် အဓိက ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပြီး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း (fishing) နှင့် စက်မှုကဏ္ဍ (Industrial sector) တို့တွင် သိသာထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
အနီးဝန်းကျင်ဒေသသည် ရေနံ (petroleum)၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ (natural gas)၊ ဘစ်ချူမင်း (bitumen) နှင့် ဆား (salt) တို့ကို ထုတ်လုပ်သည်။
ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား ရေတပ် (Albanian Navy) ၏ အရေးပါသော တပ်ဆင်မှုများ၏ တည်နေရာလည်းဖြစ်သည်။
၎င်းသည် သံလွင်ပင်နှင့် အသီးအနှံပင်များကို အကြီးစားစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဗဟိုချက်အဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး အစားအစာ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဆီနှင့် ဘစ်ချူမင်း တင်ပို့ရေး လုပ်ငန်းများ၏ ဗဟိုချက်တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။
သမိုင်းအရ အနီးအနားရှိ ခရိုင်သည် အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သိုးစုကျောင်းမြူရေးကို အခြေခံထားပြီး အုတ်ဂျုံ (oats)၊ ပြောင်းဖူး (maize)၊ ဝါဂွမ်း (cotton)၊ သံလွင်ဆီ (olive oil)၊ နွား (cattle)၊ သိုး (sheep)၊ သားရေ (skins)၊ ဖုံးဖိတ် (hides) နှင့် ထောပတ် (butter) တို့ကို ထုတ်လုပ်ကာ တင်ပို့ခဲ့သည်။
ဗလိုရာသည် တက်ကြွသော ကမ်းရိုးတန်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ခေတ်မီအိမ်ရာအဆောက်အအုံများဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးထားသည်။
မြို့တွင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော နေထိုင်ရာနေရာမျိုးစုံကို ပေးစွမ်းထားသည်။
ဗလိုရာကို စီးပွားရေးဇုန် သုံးခုခွဲထားသည်။
ဗလိုရာ တီအီဒီအေ အခမဲ့စီးပွားရေးဇုန် (Free Economic Zone TEDA Vlorë) သည် တီရာနာ (Tirana) မြို့တော်မှ အကွာတွင် ဗျူဟာမြောက်တည်နေရာရှိသည်။
မြေယာနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အချက်အလက်များအရ ဤနေရာသည် ပြန့်ပြူးသော ဆားငန်မြေဖြစ်ပြီး ဆိုဒါသစ်တော (Soda Forest) ဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖုံးလွှမ်းထားသည်။
ဤဧရိယာသည် စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများအတွက် သင့်လျော်သည်။
ဇုန်အတွင်း စက်မှုဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အရည်အချင်းပြည့်မီသော လုပ်ငန်းများမှာ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ပစ္စည်းသိုလှောင်မှု၊ အပေါ့စား စက်မှုလုပ်ငန်း၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မော်တော်ကားအစိတ်အပိုင်း ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဆိပ်ကမ်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။
အလုပ်သမားဈေးကွက်အရ ၂၀၁၄ ခုနှစ် တရားဝင်အချက်အလက်များအရ ဗလိုရာတွင် အလုပ်လုပ်နိုင်သော လူအင်အား ၁၂၅,၉၅၄ ရှိပြီး လက်ရှိအလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူ ၈၄,၈၃၆ ဦးရှိသည်။
ဗလိုရာရှိ အလုပ်သမားအင်အား၏ ၃၅% သည် အထက်တန်းကျောင်းဒီဂရီ ရရှိထားပြီး ၁၇% သည် တက္ကသိုလ်ဒီဂရီ ရရှိထားသည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank) ၏ အဆိုအရ ဗလိုရာသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။
ဗလိုရာသည် အရှေ့တောင်ဥရောပ (Southeastern Europe) ရှိ မြို့ ၂၂ မြို့အနက် အဆင့် ၇ နေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ မြို့တော် တီရာနာ၊ ဆားဘီးယား (Serbia) ၏ ဘဲလ်ဂရိတ် (Belgrade) နှင့် ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနား (Bosnia and Herzegovina) ၏ ဆာရာယေဗို (Sarajevo) တို့ကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် မြို့၏ စီးပွားရေးအတွက် အမြဲတမ်း တွန်းအားပေးသည့် အင်အားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ဟိုတယ်များ၊ အပန်းဖြေစင်တာများနှင့် ကျယ်ပြန့်သော ကမ်းခြေများနှင့်အတူ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အဓိကစက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မြို့သည် ဗလိုရာပင်လယ်အော်ကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်တွေ့နိုင်ပြီး ၎င်းသည် အေဒရီယက်ပင်လယ် (Adriatic Sea) နှင့် အိုင်ယိုနီယန်ပင်လယ် (Ionian Sea) အကြား နယ်နိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
ဆာဇန်ကျွန်းသည် မြို့ရှေ့တွင် ပင်လယ်အော်၏ ဝင်ပေါက်တွင် တည်ရှိသည်။
အီတလီ (Italy) သည် အကွာတွင်သာ ရှိသည်။
မြို့နှင့် နီးကပ်သော ကမ်းခြေများတွင် ပါလာဆီ (Palasë)၊ ဒါမိ (Dhermi)၊ ဗူနို (Vuno)၊ ဟီမာရာ (Himara)၊ ကွတ်ပါရို (Qeparo) နှင့် ဘိုရှ် (Borsh) တို့ ပါဝင်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗလိုရာသည် Financial Times ၏ ‘စောင့်ကြည့်ရမည့် ခရီးသွားနေရာ ငါးခု’ (Five destinations to watch) ဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ အသစ်ဖြစ်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် အားလပ်ရက် ခရီးသွားနေရာများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ် ထရမ့် (Donald Trump) ၏ သားမက်နှင့် အကြံပေးဟောင်း ဂျဲရတ် ကူရှနာ (Jared Kushner) သည် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီ အက်ဖီနီတီ ပါတနာများ (Affinity Partners) ၏ ဘောလကန်ဒေသတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဤမြို့တွင် အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံ (Infrastructure) သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (Transport) ဗလိုရာ (Vlorë) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား (Albania) ၏ မြောက်-တောင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မော်တော်လမ်းမကြီးများနှင့် အဝေးပြေးလမ်းများ၏ ကွန်ရက်ဖြင့် မြို့ကို နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဖီယာ (Fier) မှ စတင်သော အမျိုးသားရေးလမ်းကြီး ၈ (National Road 8 - SH8) သည် ဗလိုရာ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင်များကို အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းခရိုင်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး အယ်လ်ဘေးနီးယန် ရီဗီယာရာ (Albanian Riviera) တစ်လျှောက် ဆာရန်ဒီ (Sarandë) သို့ ဆက်လက်သွားသည်။
အမှတ် ၂ မော်တော်လမ်းမကြီး (A2 motorway) သည် SH8 နှင့် အပြိုင်လမ်းဖြစ်ပြီး ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ရောက်ရှိကာ မြို့၏ မြောက်ပိုင်းတွင် အဆုံးသတ်သည်။
ပြီးစီးပါက ဗလိုရာ ဘိုင်းပတ်စ် (bypass of Vlorë) သည် အမှတ် ၂ မော်တော်လမ်းမကြီးကို ဗလိုရာ၏ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များမှတစ်ဆင့် SH8 အဝေးပြေးလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။
ဗလိုရာကို ဗလိုရာ ဆိပ်ကမ်း (Port of Vlorë) ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးထားပြီး ၎င်းသည် အယ်လ်ဘေးနီးယားတွင် ဒုတိယအငွှေ့ဆုံးဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး မြို့၏ မြောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဗလိုရာ မီးရထားဘူတာ (Vlorë railway station) သည် ဒူရက်စ်-ဗလိုရာ ရထားလမ်းကြောင်း (Durrës-Vlorë railway line) ၏ တောင်ဘက် အဆုံးမှတ်ဘူတာဖြစ်ပြီး ဗလိုရာကို ဒူရက်စ် (Durrës) နှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယန် ရထားကွန်ရက် (Albanian rail network) ၏ ကျန်အပိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
၎င်းကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ရထားလမ်းကို တိုးချဲ့စဉ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အကန့်အသတ်ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် ဖီယာမှ တောင်ဘက်သို့ ခရီးသည်ဝန်ဆောင်မှု မရှိတော့ပါ။
သို့သော် ပုဂ္ဂလိက ရထားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် အယ်လ်ဘရေး (Albrail) သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖီယာမှ ဗလိုရာသို့ ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေး ရထားများ စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။
ဗလိုရာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (Vlorë International Airport) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ တောင်ပိုင်းရှိ ခရီးသွားနေရာများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဆက်သွယ်မှု တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လက်ရှိ တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်သည့် လေဆိပ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
လေဆိပ်အတွက် အဆိုပြုထားသော တည်နေရာသည် ဗလိုရာ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျိုဆာ-နာတာ ကာကွယ်ထားသော ရှုခင်းဒေသ (Vjosa-Narta Protected Landscape) အတွင်းရှိ အာကာနီ (Akërni) ရွာတွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ကျယ်ပြန့်သော ဝေဖန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
တည်ဆောက်မှုကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြီးစီးရန် ပစ်မှတ်ထားသည်။
လေဆိပ်တွင် မာရီနာ (marina) နှင့် စိုက်ပျိုးရေးခရီးသွားလုပ်ငန်း (agritourism) နေရာတစ်ခု ပါဝင်ရန် အစီအစဉ်များလည်း ရှိသည်။