kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တရားသူကြီးများသည် ၎င်းတို့၏တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ မှားယွင်းဆောင်ရွက်မှုများ သို့မဟုတ် ပျက်ကွက်မှုများအတွက် တရားမမှုစွဲဆိုကာ နစ်နာကြေး တောင်းဆိုခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရထိုက်သည်။
သို့ရာတွင် ထိုအချက်ကြောင့် စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများ သိုမဟုတ် အယူခံဝင်ရောက်ခွင့် ၊ ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်အပေါ် နစ်နာကြေး တောင်းဆိုနိုင်ခွင့်စသော အခွင့် အရေးများကို မထိခိုက်စေရ။
တရားသူကြီးတစ်ဦးအပေါ် ၎င်း၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာဆောင်ရွက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ စွပ်စွဲပြစ်တင်တိုင်တန်းမှု တစ်စုံတစ်ရာပေါ်ပေါက်လာပါက သင့်တော်သောလုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ မျှမျှတတနှင့် လျင်မြန်စွာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည်။
ထိုသို့စုံစမ်းစစ်ဆေးရာတွင် မျှတသောကြားနားမှုရှိရမည်။
ပဏာမစုံစမ်းစစ်ဆေး ဆောင်ရွက်မှုပြုရာတွင် ကာယကံရှင်တရားသူကြီးက တောင်းဆိုမှုမပြုစေကာမူ လျှို့ဝှက်စွာ ဆောင်ရွက်ရမည်။
တရားသူကြီးများအပေါ် ၎င်းတို့၏တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အရည် အချင်းပျက်ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် တာဝန်ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရန် မသင့်တော်သောအပြုအမူကို ပြုမူ ဆောင်ရွက် ခြင်းကိစ္စများအတွက်သာ တာဝန်မှရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်စဲခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရမည်။
တရားသူကြီးများအပေါ် အရေးယူခြင်း၊ တာဝန်မှရပ်ဆိုင်းခြင်းနှင့် အလုပ်မှရပ်စဲခြင်းကိစ္စများကို တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများပေါ်အခြေခံ၍သာ ဆုံးဖြတ်ရမည်။
ထိုသို့သော အရေးယူခြင်း၊ တာဝန်မှရပ်ဆိုင်းခြင်း နှင့် အလုပ်မှရပ်စဲခြင်း ဆိုင်ရာဆုံးဖြတ် ချက်များ နှင့်ပတ်သက်၍ လွတ်လပ်စွာပြန်လည်သုံးသပ်ခွင့်ရှိစေရမည်။
ဤမူသဘောတရားကို အမြင့်ဆုံးတရားရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သော တရားသူကြီးများနှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့ကြား စွပ်စွဲပြစ်တင်ခြင်းကိစ္စရပ်များ သို့မဟုတ် အလား တူကိစ္စရပ်များတွင် အသုံးမပြုနိုင်။
ကွန်ပိုင်လာသည် ပရိုဂရမ်စုဖွဲ့မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားတစ်ခုခုဖြင့်ရေးသားထားသော ဆို့ဖ်ကုတ်ဒ်များကို ကွန်ပြူတာနားလည်သောဘာသာစကား(object code ဟုခေါ်သော ၁ နှင့် ၀ သာလျှင်ပါသောပုံစံ)သို့ ပြောင်းလဲပေးသည့်အရာဖြစ်သည်။
အဓိကအချက်မှာ ဆို့ဖ်ကုတ်ဒ် ကို executableပရိုဂရမ်သို့ပြောင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကွန်ပိုင်လာဟူသော အမည်မှာ အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား ဖြင့်ရေးသားထားသော ဆို့ဖ်ကုတ်ဒ်များကို အဆင့်နိမ့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား သို့ (assembly languageသို့machine code)ပြောင်းခြင်းဖြစ်သည်။
ကွန်ပြူတာတွင် ကွန်ပိုင်လာဖြင့်ပြောင်းထားသော ပရိုဂရမ်ကို မောင်းနှင်နိုင်မည်ဆိုပါက အဆိုပါကွန်ပြူတာ၏ စီပီယူသို့ စက်မောင်းနှင်စနစ်သည် ကွန်ပိုင်လာလုပ်ဆောင်နေသော စက်မောင်းနှင်စနစ်နှင့် မတူညီပါက ထိုကွန်ပိုင်လာကို cross-compilerဟုခေါ်ဆိုသည်။
အဆင့်နိမ့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားမှ အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားသို့ ပြောင်းသည့်အရာကို decompiler ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားအချင်းချင်း ပြောင်းလဲခြင်းကို (language translater ,source to source translater or language converter )ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
rewriter သည်လည်း ပရိုဂရမ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘာသာစကားပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ ဖော်ပြမှုပုံစံကိုသာ ပြောင်းလဲပေးသောအရာဖြစ်သည်။
ကွန်ပိုင်လာသည် lexical analysis, preprocessing, parsing, (Syntax-directed translation), code generation, and code optimization စသော လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်မှုပြုသည်။
ကွန်ပိုင်လာကြောင့်ဖြစ်သော ပရိုဂရမ်၏အမှားများသည် ရှာဖွေရာတွင်ခက်ခဲသဖြင့် ကွန်ပိုင်လာရေးသားသူများမှ၎င်းတို့၏ ဆော့ဖ်ဝဲအား ကောင်းမွန် စေရန်အထူးလုံ့လပြုကြိုးစားကြရသည်။
သမိုင်း အစောပိုင်းတွင် ကွန်ပြူတာများအတွက် ဆော့ဝဲများကို assembly language ဖြင့်သာရေးသားကြရသည်။
ကွန်ပိုင်လာတည်ထွင်ရေးသားခြင်းထက် စီပီယူအမျိုးအစားများစွာတွင် ဆော့ဖ်ဝဲများပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်စွမ်းသည် တနဖိုးကြီးလှသော်လည်း အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားကို တီထွင်နိုင်ခြင်း မရှိကြသေးချေ။
ထိုကြောင့် ထိုခောတ်အခါက ပထမဆုံး ကွန်ပိုင်လာ ဒီဇိုင်းဆွဲနိုင်ရန် အတွက် ကန့်သတ်မှုဖြစ် နေသောမန်မိုရီ(memory)သည် ကွန်ပြူတာများအတွက် နည်းပညာစိန်ခေါ်မှုသဖွယ် ဖြစ်နေခဲ့သည်။
၁၉၅၀နှစ်ကုန်အရောက်တွင် မရှင်းပေါ်တွင်မှီခိုခြင်းမရှိသော ပထမဆုံး ပရိုဂရမ်းမင်းဘာသာစကား အဆိုပြုချက်ထွက်ပေါ်လာသည်။
တစ်ဆက်ထဲမှာပင် စမ်းသပ်အဆင့် ကွန်ပိုင်လာများပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ပထဆုံး ကွန်ပိုင်လာကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် Grace Hopper မှ A-0 programming languageအတွက် ရေးသားခဲ့သည်။
IBM တွင် John Backus ဦးဆောင်မှုဖြင့် FORTRAN အဖွဲ့မှ ပြီးပြည့်စုံသော ကွန်ပိုင်လာကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ယူစွာ မိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀တွင် COBOLသည်များပြားလှသောဗိသုကာဖွဲ့စည်းပုံများပါသည့် ကွန်ပိုင်လာတွင် ကွန်ပြူတာနားလည်သောပုံစံသို့ပြောင်းရန် အစောဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ကွန်ပြူတာဘာသာစကားများအသစ်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်ကွန်ပြူတာဖွဲ့စည်းမှုဗိသုကာများ ရှုပ်ထွေးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ကွန်ပိုင်လာများသည်လည်း ပို၍ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။
အစောပိုင်း ကွန်ပိုင်လာများကို assembly language ဖြင့်သာရေးသားကြသည်။
ပထမဆုံး self-hosting ကွန်ပိုင်လာကို ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် Lisp အတွက် MIT မှ Tim Hart နှင့် Mike Levin တို့ကဖန်တီးခဲ့သည်။
၎င်းသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ဘာသာစကားတို့တွင် ကွန်ပိုင်လာတို့ကိုပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် အဓိကလက်တွေ့ကျခဲ့သော်လည်း Pascal နှင့် C တို့သည် ဘာသာစကားတို့အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ကျော်ကြားခဲ့ကြသည်။
self-hosting ကွန်ပိုင်လာတည်ဆောက်ရာတွင် bootstrapping ဟုခေါ်သော ပြဿနာရှိသည်။
ဘာသာစကားများအတွက် အဆိုပါ ကွန်ပိုင်လာအားအသုံးပြုနိုင်ရန် ပထမဆုံးအနေဖြင့် အခြားဘာသာစကားများဖြင့်ရေးထားသော ကွန်ပိုင်လာဖြင့် ကွန်ပိုင်းလုပ်ခြင်း (သို့) interpreterတွင်မောင်းနှင် နေသောကွန်ပိုင်လာဖြင့်(Hart and Levin's Lisp compiler) ကွန်ပိုင်းလုပ်ခြင်းကို ဦးစွာလုပ်ဆောင်ရသည်။
Compilation ပထမဆုံး အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား FORTRAN (FORmula TRANslator) မတိုင်မီ assembly language ကိုသာတွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ကွန်ပြူတာဟာဒ်ဝဲဖွဲ့စည်းမှုဗိသုကာတူညီသည့်ပုံစံတွင် assembly language သည် ပရိုဂရမ်များကိုပြန်လည်နေရာချခြင်းများနှင့် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း ကွန်ပြူတာဟာဒ်ဝဲဖွဲ့စည်းမှုဗိသုကာမတူညီသည့်ပုံစံတွင် ပရိုဂရမ်များကို ပြန်လည်ရေးသားပြုပြင် ကြရသည်။
FORTRAN နောက်ပိုင်းပေါ်လာသည့် အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားများဖြစ်သော COBOL, C, နှင့် BASIC တို့တွင် ပရိုဂရမ်မာ များသည် မရှင်းပေါ်မှီခိုခြင်းမရှိသော ပရိုဂရမ်များကိုရေးသားနိုင်ကြသည်။
ကွန်ပိုင်လာများသည် အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားများကို ဟာဒ်ဝဲများအတွက် မရှင်း ဘာသာစကားတွင် ဦးတည်ချက်ထားသော ပရိုဂရမ်များဆီသို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။
ထိုပရိုဂရမ်များကို အသုံးပြုသူများမှ အသုံးပြုနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
Structure of a compiler ကွန်ပိုင်လာတွင် ပရိုဂရမ်၏ စီစဉ်နေရာချထားခြင်း မှန်ကန်နိုင်မှုအား စစ်ဆေးခြင်း မှန်ကန်သော သို့ အကျိုးရလဒ်ကောင်းသည့် ကုတ်ဒ်များကိုထုတ်ပေးခြင်း လုပ်ဆောင်နေသာအခြေအနေတွင် စုစည်းမှုများပြုလုပ်ပေးခြင်း assembler နှင့်/သို့ linker တို့၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအရ ထွက်ပေါ်လာသောအဖြေများအား စီစဉ်ပေးခြင်း တို့ပါဝင်သည်။
ကွန်ပိုင်လာတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း (၃)ပိုင်းပါဝင်သည်။
ရှေ့ပိုင်း၊အလယ်ပိုင်းနှင့်နောက်ဆုံးပိုင်းတို့ဖြစ် ကြသည်။
ရှေ့ဆုံးပိုင်းသည် ရေးသားထားသော ပရိုဂရမ်များအား ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကား၏ ရေးသားမှုပုံစံတို့နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိစစ်ဆေးသည်။
အဆိုပါအချက်တွင် ဥပဒေနှင်ကိုက်ညီမှု ရှိသည်ဖြစ်စေ၊မရှိသည်ဖြစ်စေ အကျုံးဝင်သည်။
ရှေ့ဆုံးပိုင်းသည် ဆို့ဒ်ကုတ်များ၏ (intermediate representation or IR ) ကိုယ်စားပြုကြားခံ ကို ထုပ်လုပ်ပေးသည်။
အလယ်ဆုံးပိုင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။
အထူးသဖြင့် အသုံးပြု၍မရသောကုတ်ဒ်များကို ဖယ်ရှားပေးခြင်း၊ ကိန်းသေတန်ဖိုးများကို ရှာဖွေတိုးပွားစေခြင်း၊ကြိမ်ဖန်များစွာလုပ်ဆောင်ရသောနေရာ(looping ပတ်ခြင်း)တို့အား လျော့ချနိုင်ရန် နေရာသစ်သတ်မှတ်ပေးခြင်းတို့ကိုလုပ်ဆောင်ကြသည်။
နောက်ဆုံးအဆင့်အတွက် ကိုယ်စားပြုကြားခံကိုလည်း ထုပ်လုပ်ပေးသည်။
နောက်ဆုံးအဆင့်သည် အလယ်ပိုင်းအဆင့်မှ ထုတ်ပေးလိုက်သော ကိုယ်စားပြုကြားခံကို assembly ကုတ်ဒ်အဖြစ်ထုတ်လုပ်ပေးသည်။
Compilier Output ကိုင်ပိုင်လာများကို ၎င်းတို့ထုတ်လိုက်သော ကုတ်ဒ်များလုပ်ဆောင်ကြသည့် ပလက်ဖောင်း များပေါ်တွင်မှုတည်၍ အမျိုးအစားခွဲခြားထားကြသည်။
ပုံမှန်သမရိုးကျ ကွန်ပိုင်လာတို့၏ကုတ်ဒ်များသည် ၎င်းတို့လုပ်ဆောင်နေကြသော စက်လည်ပတ်စနစ်နှင့်တူညီသော ကွန်ပြူတာအမျိုးအစားတို့တွင်သာ လုပ်ဆောင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။
cross compiler တို့၏ ကုတ်ဒ်များကိုမူ ခြားနားသော ပလက်ဖောင်းတို့တွင်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသည်။
virtual machineတို့အတွက် ကွန်ပိုင်လာမှထုတ်ပေးလိုက်သောကုတ်ဒ်များသည် တူညီသောပလက်ဖောင်းများတွင် လုပ်ဆောင်ကောင်းလုပ်ဆောင်ကြလိမ့်မည်။
Compiled versus interpreted languages အဆင့်မြင့်ပရိုဂရမ်မင်းဘာသာစကားများသည် အများအားဖြင့် ပြောင်းလဲပေးသည့်ပုံစံ(compiled language သို့interpreted language) ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတရားစီရင်ရေးစနစ်သည် အင်္ဂလိပ်ရိုးရာဥပဒေစနစ် (Common Law Legal System) ကို အခြေခံထားသောစနစ်ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ လက်အောက်တွင် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်များ၊ ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများကို အသီးသီးဖွဲ့စည်း ထားရှိသည်။
ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ တရားရုံးအားလုံး၏ အမြင့်ဆုံးနှင့် နောက်ဆုံး အယူခံတရားရုံး ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို စီရင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို ဖြေရှင်းရန် အခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးကို တည်ထောင်ထားရှိသည်။
တရားရုံးများဖွဲ့စည်းပုံ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားရုံးများကို ပြည်ထောင်စုသံမ္မတနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ) အတိုင်း အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် (The Union Supreme Court) ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် သည်နိုင်ငံအတွင်းရှိ တရားရုံးများတွင် အမြင့်ဆုံးသော တရားရုံးဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးအယူခံရုံးလည်း ဖြစ်သည်။
ယင်းရုံးသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိတရားစီရင်ရေးရာ ကိစ္စအဝဝတို့နှင့် တရားရုံးများ၏ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများပါဝင်နေသော တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုယန္တယား (Judicial Bureaucracy) ၏ အချုပ်လည်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအတွင်းခန့်ထားသော ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း တရားသူကြီးများအားလုံး၏ ရာထူးတိုးမြှင့်ရေး (Promotion)၊ ဝန်ထမ်းစည်းကမ်းနှင့် တရားသူကြီး ကျင့်ဝတ်ပိုင်းအရ အရေးယူခြင်း (Disciplinary Action) နှင့် ဒေသတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ပြောင်းရှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခြင်း (Transfer) စသည့် ကိစ္စရပ်များကို ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ဆောင်ရွက်သည်။
ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် တရားစီရင်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲရေး လုပ်ငန်းများသာမကပဲ စာချွန်တော်အမိန့်များ ထုတ်ဆင့်ပိုင်ခွင့်အာဏာကိုပါ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေအရ အပ်နှင်းထားရှိပေသည်။
ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်က ထုတ်ဆင့်ဆိုင်သောစာချွန်တော် အမိန့်များမှာ- ရှေ့တော်သွင်းစာချွန်တော်အမိန့် အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့် တားမြစ်စေစာချွန်တော်အမိန့် အာဏာပိုင်မေးစာချွန်တော်အမိန့် အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့် တို့ ဖြစ်သည်။
တရားသူကြီးများ ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ကို ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် (Union Chief Justice) နှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများ (Judges of the Supreme Court of the Union) ပါဝင်သော တရားသူကြီး အနည်းဆုံး (၇)ဦးမှ အများဆုံး (၁၁) ဦးအထိဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိနိုင်ကြောင်း ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေတွင်ပါရှိသည်။
လက်ရှိတွင် ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီး (၇) ဦးနှင့်ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ရှေးမြန်မာဘုရင်များခေတ် (၁)တရားစီရင်ရေးအာဏာ အင်္ဂလိပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုလိုနီမပြုမိကလတွင် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် မြန်မာ့ရိုးရာတရားစီရင်ရေးစနစ်ကို အသုံပြုကာ တရားစီရင်ရေးကိုဆောင်ရွက်ကြသည်။
ရှေးမြန်မာ့တရားစီရင်ရေးသည် ဓလေ့ထုံတမ်းဥပဒေအပေါ်တွင် အခြေခံသောတရားစီရင်ရေးဖြစ်သည်။
မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သူဘုရင်သည် နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတရားစီရင်ရေးအာဏာပိုင်ဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေးအာဏာများသည် ဘုရင်မှတဆင့် မိဘုရားခေါင်ကြီး၊ အိမ်ရှေ့စံ၊ လွှတ်တော်မှမင်းညီမင်းသားများ၊ လွှတ်တော်ဝန်ကြီးများ၊ ဘရင်မှခန့်ထားသော တရားသူကြီးများ၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ် သူကြီး စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ဆင်းသက်သွားကြသည်။
(၂)ဥပဒေအရင်းအမြစ်များ မြန်မာဘုရင်းများခေတ်တရားစီရင်ရေးတွင်ကျင့်သုံးသော ဥပဒေအရင်းအမြစ်များမှာ (က) ရာဇသတ်များ (ဘုရင်၏အမိန့်ကြေညာချက်များနှင့် ဘုရင်ထုတ်ပြန်သော ဥပဒေများ) (ခ) ဓမ္မသတ်များ (လူပညာရှိ၊ ရဟန်ပညာရှိများစီရင်ရေးသားခဲ့သော ဥပဒေကျမ်းများ) (ဂ) ဖြတ်ထုံးများ (ဘုရင်၊ လွှတ်တော်စသည့်အထက်ရုံးတော်များမှစီရင်ခဲ့သည့် စီရင်ထုံးများ) (၃)တရားစီရင်ရေးမူများ ရှေးမြန်မာ့တရားသူကြီးများသည်အမှုသည်များနှစ်ဦးနှစ်ဘက်ပြေငြိမ်းရေးကိုအလေးထားကြသည်။
ကြီးသည့်အမှုကိုငယ်စေ၊ ငယ်သည့်အမှုကိုပပျောက်စေ ဟူသောမူကိုလက်ကိုင်ထားကာ တရားစီရင်မှုများပြကြသည်။
(၄)တရားစီရင်ရေးလွတ်လပ်မှု တိုင်းပြည်၏အုပ်ချုပ်ရေးအမြင့်ဆုံးအာဏာပိုင်ဖြစ်သော ဘုရင်သည် နောက်ဆုံးယူခံကိုဆုံးဖြတ်သူဖြစ်သည့် သက်ဦးဆိုင်ပိုင်ခေတ်တရားစီရင်ရေးဖြစ်သည့်အတွက် လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေးရှိသည်မဆိုနိုင်ပေ။
ထို့အပြင် ပြစ်မှုတရားစီရင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရသူများမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များဖြစ်သည့် မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်၊ သူကြီးစသည်တို့ဖြစ်ပေရာ တရားခံ၏ခုခံချေပခွင့်အပြည့်အဝရရှိစေရေးမှာမျှောလင့်ချက်ကင်းမဲ့သော အနေအထားတွင်ရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ပြည်သူအချင်းချင်းအကြား ဖြစ်ပွားသောအငြင်းပွားမှုများ အပေါ်တွင်မူ တရားစီရင်ရေးလွတ်လပမှုမှာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိရှိခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ် ဗြိတိလျှအင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ၁၈၂၄၊ ၁၈၅၂၊ ၁၈၈၅ တို့တွင်ကျူးကျော်စစ်သုံးကြိမ်ပြုကာ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကိုသိမ်းယူခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကိုကိုလိုနီပြုပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ အင်္ဂလိပ်ရိုးရာတရားစီရင်ရေးစနစ် (Common Law System) ကို မြန်မာ့ရိုးရာတရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် အစားထိုးခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် မြန်မာ့ဓမ္မသတ်များနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ၊ အမွေခွဲဝေရေးဆိုင်ရာ၊ သားသမီးမွေးစားခြင်းဆိုင်ရာတို့နှင့်ပက်သက်သည့် မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးစံများကိုမူ ကိုလိုနီခေတ်တရားရုံးများက ဆက်လက်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
(၁)တရားစီရင်ရေးအာဏာ Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေး။
Redirect:မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်။
၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ ဥပဒေ (၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၇။
) ၁၃၇၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၁ ရက် (၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်) နိဒါန်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသော အလုပ်သမားများနှင့် ၎င်းတို့ မိသားစုများ၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များကို ပြည့်မီစေရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားများ၏ လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် မြှင့်တင်ရေးနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း တိုးတက်ရေးတို့အတွက် လည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
အခန်း(၁)အမည်၊စတင်အာဏာတည်ခြင်းနှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်များ ၁။
(က)ဤဥပဒေကို ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်၊ အနည်းဆုံး အခကြေးငွေဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
( ခ )ဤဥပဒေသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမိန့် ကြော်ငြာစာဖြင့် သတ်မှတ်သည့် နေ့ရက်တွင် စတင်အာဏာတည်ရမည်။
ဤဥပဒေတွင် ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်စေရမည်- (က)အလုပ်သမား ဆိုသည်မှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ် လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း တစ်ခုခုတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် အလုပ်ရှင်နှင့် သဘောတူညီချက် ပြုလုပ်၍ ကာယအား၊ ဉာဏအားကို အသုံးပြုပြီး အမြဲတမ်းအလုပ်၊ ယာယီ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်၍ရရှိသော အခကြေးငွေဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုသူကို ဆိုသည်။
ယင်းစကားရပ်တွင် အခကြေးငွေ ရရှိသော အလုပ်သင်များနှင့် ပညာသင်များ၊ စာရေးနှင့် ရုံးဝန်ထမ်းများ၊ လုပ်ငန်းခွင် ပြင်ပ အလုပ်သမားများ၊ အိမ်အကူနှင့် အိမ်ရာဉ်မောင်းများ၊ လုံခြုံရေး၊ အစောင့်ဝန်ထမ်းများနှင့် သန့်ရှင်းရေး၊ မွမ်းမံပြင်ဆင်ရေး အလုပ်သမား များလည်း ပါဝင်သည်။
သို့ရာတွင် အောက်ပါ အလုပ်သမားများနှင့် ဝန်ထမ်းများ မပါဝင်- (၁)အလုပ်ရှင်အပေါ် မှီခို၍ အတူနေပြီး အလုပ်ရှင်၏ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နေသည့် အလုပ်ရှင်၏ မိသားစုဝင်ဖြစ်သော ဇနီး၊ ခင်ပွန်း၊ သားသမီး၊ မိဘနှင့်ညီအစ်ကို မောင်နှမအရင်းများ၊ (၂)နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၊ (၃)ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောသားများ။
(ခ)အလုပ်ရှင် ဆိုသည်မှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ် လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း တစ်ခုခုတွင် သတ်မှတ်ထားသော အရေအတွက်အောက် မလျော့သော အလုပ်သမားများအား သဘောတူညီချက်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ခိုင်းပြီး ထိုအလုပ်သမားအား အခကြေးငွေပေးရန် တာဝန်ရှိသူကိုဆိုသည်။
ယင်းစကားရပ်တွင် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များလည်း ပါဝင်သည်- (၁)အလုပ်ရှင်၏စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာကိုယ်စားလှယ်၊ (၂)အလုပ်ရှင်ကိုယ်စား အလုပ်သမားအား စီမံအုပ်ချုပ်ရန် တာဝန်ရှိသူ သို့မဟုတ် အခကြေးငွေပေးရန်တာဝန်ရှိသူ၊ (၃)အလုပ်ရှင် သေဆုံးသည့်အခါ အမွေဆက်ခံသူ၊ အလုပ်ရှင် အနေဖြင့် ဆက်ခံသူ သို့မဟုတ် တရားဝင် ကိုယ်စားလှယ်၊ (၄)အစုစပ် လုပ်ငန်းဖြစ်ပါက အစုဝင်တစ်ဦးချင်းသည် လည်းကောင်း၊ အစုစပ်အားလုံးသည် လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ် အုပ်ချုပ်ရန် အစုစပ်လုပ်ငန်းက လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူသည် လည်းကောင်း အလုပ်ရှင်ဖြစ်သည်၊ (၅)မြန်မာနိုင်ငံ ကုမ္ပဏီများ အက်ဥပဒေအရ တည်ထောင်သော ကုမ္ပဏီဖြစ်ပါက ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ သို့မဟုတ် ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်များသည် လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရန် ကုမ္ပဏီက ဥပဒေနှင့်အညီ လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူ၊ (၆)သမဝါယမအသင်း ဥပဒေအရ တည်ထောင်သော အသင်းဖြစ်ပါက သမဝါယမအသင်း အမှုဆောင်အဖွဲ့ သို့မဟုတ် ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်များ။
(ဂ)ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားကော်မတီက ဤဥပဒေပုဒ်မ ၆ အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်သော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းနှင့် စက်မှုလက်မှု ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတစ်ခုခုကိုသော် လည်းကောင်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း တစ်ခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ယင်းလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်နွယ်သော သတ်မှတ်သည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုခုကို သော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။
(ဃ)စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ အမျိုးသား ကော်မတီက ဤဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်သော လယ်၊ ယာ၊ ကိုင်း၊ ကျွန်း၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေနှင့် မြေလွတ် မြေရိုင်း တစ်ခုခုတွင် ထွန်ယက်ခြင်း၊ မြေပြုပြင်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ အပင်ပျိုးထောင်ခြင်း၊ ပြုစုခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးရေး ထွက်ကုန် ကောက်ပဲသီးနှံများကို ရိတ်သိမ်းခြင်း၊ ခူးဆွတ်ခြင်း လုပ်ငန်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကြက်၊ ဘဲ၊ ငုံး၊ ငှက်နှင့် ပျားအပါအဝင် ခြံမွေး၊ အိမ်မွေး တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြင်း၊ မြည်း၊ လား၊ သိုး၊ ဆိတ်နှင့် ဝက်တို့ အပါအဝင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူခြင်း လုပ်ငန်း၊ ငါးနှင့်ရေသတ္တဝါ မွေးမြူခြင်း လုပ်ငန်းကို သော်လည်းကောင်း၊ နို့နှင့်နို့ထွက်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းလုပ်ငန်း တစ်ခုခုနှင့် ဆက်စပ်၍ သတ်မှတ်သည့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း တစ်ခုခုကိုသော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။
(င)အခကြေးငွေ ဆိုသည်မှာ အလုပ်ရှင်၏ နာရီပိုင်းအလုပ်၊ နေ့စဉ်အလုပ်၊ အပတ်စဉ်အလုပ်၊ လစဉ်အလုပ် သို့မဟုတ် အခြား အချိန်ပိုင်းအလုပ် တစ်ခုခုကို အလုပ်သမားက လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ပေးရသဖြင့် ရသင့်သော အခကြေးငွေနှင့် လုပ်ခလစာ တို့ကို ဆိုသည်။
ယင်းစကားရပ်တွင် အချိန်ပိုလုပ်ခသည် လည်းကောင်း၊ အလုပ်ကောင်းမွန်သဖြင့် သို့မဟုတ် အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်သဖြင့် အလုပ်ရှင်မှအပိုပေးသည့် ဆုကြေးငွေများသည် လည်းကောင်း၊ ဝင်ငွေအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သော အခြားငွေနှင့် အကျိုးခံစားခွင့်များသည် လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။
သို့ရာတွင် အောက်ပါငွေကြေးများမပါဝင်- (၁)ခရီးစရိတ်များ၊ (၂)ပင်စင်လစာနှင့်အငြိမ်းစားလုပ်သက်ဆုငွေ၊ (၃)လူမှုဖူလုံရေးအကျိုးခံစားခွင့် ငွေကြေးများ၊ (၄)နေထိုင်ခနှင့်စားသောက်စရိတ်များ၊မီးဖိုး၊ ရေဖိုးနှင့်အခွန်အခများ၊ (၅)ဆေးကုသစရိတ်နှင့်အပန်းဖြေခများ၊ (၆)အလုပ်ထုတ်နစ်နာကြေးနှင့်ကရုဏာကြေးများ၊ (၇)အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနက ဤဥပဒေပါ အခကြေးငွေနှင့် မသက်ဆိုင်ဟု ပြည်ထောင်စုအစိုးရ အဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်သော အခြားအခကြေးငွေများ။
( စ )အဖွဲ့အစည်း ဆိုသည်မှာ တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်အရ ဖွဲ့စည်းထားသော အလုပ်သမား အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အလုပ်ရှင် အဖွဲ့အစည်းကို ဆိုသည်။
(ဆ)အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်ရှင်တို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ဆိုသည်မှာ အလုပ် သမား အဖွဲ့အစည်းနှင့် အလုပ်ရှင်အဖွဲ့အစည်းများအား ကိုယ်စားပြုသည့် ကိုယ်စားလှယ်များကိုသော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမား အဖွဲ့အစည်း မရှိသေးပါက အလုပ်သမားများအား ကိုယ်စားပြုသည့် ကိုယ်စားလှယ် များကိုသော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ရှင် အဖွဲ့အစည်း မရှိသေးပါက အလုပ်ရှင်များအား ကိုယ်စားပြုသည့် ကိုယ်စားလှယ်များကို သော်လည်းကောင်း ဆိုသည်။
( ဇ )အမျိုးသားကော်မတီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်၊ အလုပ်ရှင် ကိုယ်စားလှယ်၊ အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ်များ သုံးပွင့်ဆိုင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် အနည်းဆုံးအခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကော်မတီကိုဆိုသည်။
( ဈ )ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကော်မတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး ကော်မတီ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မတီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကော်မတီ၊ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အလိုက် ဖွဲ့စည်းသော အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေး ဆိုင်ရာကော်မတီ ကိုဆိုသည်။
(ည)ဝန်ကြီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၊ အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဆိုသည်။
( ဋ )ဦးစီးဌာန ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေပါ လုပ်ငန်းတာဝန် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်ရန် ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးသော ဦးစီးဌာနကိုဆိုသည်။
( ဌ )စစ်ဆေးရေးအရာရှိ ဆိုသည်မှာဤဥပဒေနှင့်ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်သည့် နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း စည်းကမ်း၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်ခြင်း ရှိ မရှိနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ် လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကိုသော် လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းကိုသော်လည်းကောင်း စစ်ဆေးရန် ဤဥပဒေအရ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးကို ဆိုသည်။
အခန်း(၂)အမျိုးသား ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခြင်း ၃။
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည်- (က)အလုပ်သမားများအတွက် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်နိုင်ရန် အလို့ငှာ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အလုပ်သမား အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အလုပ်သမားများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အလုပ်ရှင် အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အလုပ်ရှင်များ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း ကျွမ်းကျင်ပြီး မျှတစွာ ဆောင်ရွက်မည့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သည့် အမျိုးသား ကော်မတီကို အမိန့်ကြောငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ဖွဲ့စည်းရမည်။
( ခ )ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့ကို တစ်ပါတည်း သတ်မှတ်ပေးရမည်။
လိုအပ်ပါက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူးတို့ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။
( ဂ )ပုဒ်မခွဲ(က)အရ ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသား ကော်မတီ၏ သက်တမ်းသည် သုံးနှစ်ဖြစ်ပြီး ယင်းသက်တမ်းအတွင်း လိုအပ်ပါက အဖွဲ့ဝင်များကို အစားထိုး ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။
အမျိုးသားကော်မတီကိုဖွဲ့စည်းရာ၌- (က)အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် အလုပ်သမားရေးရာ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်း ရောင်ဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ လူမှုရေးတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများမှ တာဝန်ရှိသူများ ဖြစ်ရမည်။
( ခ )အလုပ်သမားနှင့်အလုပ်ရှင်တို့၏ကိုယ်စားလှယ်များသည်- (၁)သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း၏ အကျိုးကိုသော်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားများ၏ အကျိုးကိုသော်လည်းကောင်း သယ်ပိုးလိုသူများ ဖြစ်ရမည်။
(၂)သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ဦးရေတူညီရမည့်အပြင် ယင်း ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဆန္ဒထုတ်ဖော်ရာတွင်လည်း အခွင့်အရေး တူညီရမည်။
( ဂ )အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သည့် အခြား ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး သို့မဟုတ် တစ်ဦးထက်ပို၍ ပါဝင် ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ထိုသူသည် သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်း အတွေ့အကြုံရှိ၍ အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်ရှင်တို့ အကြား မျှတစွာ ဆောင်ရွက်တတ်သူ ဖြစ်ရမည်။
အခန်း(၃)အမျိုးသားကော်မတီ၏ တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ ၅။
အခန်း(၄)လုပ်ငန်းအမျိုးအစားများ သတ်မှတ်ခြင်း ၆။
အမျိုးသားကော်မတီသည် ဤဥပဒေပါ အနည်းဆုံး အခကြေးငွေဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက် များနှင့် သက်ဆိုင်စေရမည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အတွက်ဖြစ်စေ၊ သက်ဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ဒေသအလိုက်ဖြစ်စေ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ သတ်မှတ်ရမည်။
ထို့အပြင် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကို ပြောင်းလဲလာသော အခြေအနေနှင့်အညီ အခါအားလျော်စွာ ပြင်ဆင် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
အခန်း(၅)အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အခြေခံရမည့်အချက်များ ၇။
အနည်းဆုံးအခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကော်မတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး ကော်မတီနှင့် ပြည်နယ်ကော်မတီများက လေ့လာ စိစစ် တွက်ချက်ပြီး အကြံပြုရာတွင် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကော်မတီက အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရာတွင်လည်းကောင်း အောက်ဖော်ပြပါ အချက်များကို အခြေခံရမည်- (က)အလုပ်သမားများနှင့် ယင်းတို့၏ မိသားစုလိုအပ်ချက်များ၊ ( ခ )လက်ရှိလုပ်ခများ၊ ( ဂ )လူမှုဖူလုံရေး အကျိုးခံစားခွင့်များ၊ (ဃ)စားဝတ်နေရေး ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ယင်းကုန်ကျစရိတ်တို့၏ ပြောင်းလဲချက်များ၊ ( င )လိုက်လျောညီထွေမှုရှိမည့် လူနေမှုဘဝ အဆင့်အတန်း၊ ( စ )နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား တိုးတက်ရေး လိုအပ်ချက်များနှင့်အညီ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ၊ (ဆ)နိုင်ငံတော်၏ စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုးနှင့် တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေ၊ ( ဇ )ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သော အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သော အလုပ်၊ လုပ်ငန်းခွင်၏သဘောသဘာဝ၊ ( ဈ )ဝန်ကြီးဌာနက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် သတ်မှတ်သော အခြားအချက်များ။
အခန်း(၆)အနည်းဆုံး အခကြေးငွေသတ်မှတ်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခြင်း ၈။
သက်ဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ကော်မတီ၊ တိုင်းဒေသကြီးကော်မတီနှင့် ပြည်နယ် ကော်မတီတို့သည် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခြေခံသင့်သည့် အချက်များနှင့်ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည့်အချက်များကို လေ့လာပြီး သတ်မှတ်သင့်သည့် နှုန်းထားများကို အမျိုးသားကော်မတီသို့ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းများနှင့်အညီ အကြံပြုချက်များ တင်ပြရမည်။
အထူးစီးပွားရေးဇုန်များရှိ အလုပ်သမားများအတွက် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍- (က)သက်ဆိုင်ရာ အထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံခန့်ခွဲမှု ကော်မတီသည် အထူးစီးပွားရေးဇုန်အတွင်းရှိ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက် အလုပ်သမားနှင့် ဝန်ထမ်းတို့အတွက် သတ်မှတ်သင့်သည့် အဆိုပြု အနည်းဆုံး အခကြေးငွေနှုန်းထားများကို အမျိုးသားကော်မတီသို့ တင်ပြရမည်။
( ခ )ပုဒ်မခွဲ(က) အရ တင်ပြချက်အပေါ် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်ရေးအတွက် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် အမျိုးသား ကော်မတီက သတ်မှတ်ပေးရမည်။
အမျိုးသား ကော်မတီသည်- (က)ပုဒ်မ ၈ နှင့် ပုဒ်မ ၉ တို့အရ အကြံပြုချက်အပေါ် စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ သတ်မှတ်သည့် အဆိုပြုအမိန့်ကြော်ငြာစာကို အများ ပြည်သူသိရှိစေရန်နှင့် ကန့်ကွက်လိုပါက ကန့်ကွက်နိုင်ရန် အနည်းဆုံး ရက်ပေါင်း ၆ဝ ကြိုတင်၍ နိုင်ငံတော်ပြန်တမ်းနှင့် သတင်းစာများတွင် ထည့်သွင်းထုတ်ပြန် ကြေညာရေးနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ အလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ်သမားများအား အသိပေး အကြောင်းကြားရေးတို့အတွက် ဦးစီးဌာနကို တာဝန်ပေးရမည်။
( ခ )အဆိုပြု အနည်းဆုံး အခကြေးငွေနှုန်းထား အပေါ် ကန့်ကွက်ချက်မရှိလျှင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်ရယူ၍ အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ နှုန်းထားကိုသတ်မှတ်ရမည်။
( ဂ )အကယ်၍ အဆြိုပု အနည်းဆုံး အခကြေးငွေနှုန်းထားအပေါ် ကန့်ကွက်ချက် ရှိသည့်ကိစ္စတွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကော်မတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး ကော်မတီ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မတီအား ကန့်ကွက်ချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ညှိနှိုင်းစေပြီး အဆိုပြုနှုန်းထားကို ပြန်လည်တင်ပြစေရမည်။
(ဃ)သက်ဆိုင်ရာ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကော်မတီ၊ တိုင်းဒေသကြီးကော်မတီ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မတီ ပုဒ်မခွဲ (ဂ) အရထပ်မံ အဆိုပြု တင်ပြသည့် အနည်းဆုံးအခကြေးငွေနှုန်းထားကို သုံးပွင့်ဆိုင် ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် စိစစ်၍ သတ်မှတ်သင့်သော အနည်းဆုံး အခကြေးငွေ နှုန်းထားကိုဆုံးဖြတ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်ရယူ၍ အနည်းဆုံး အခကြေးငွေနှုန်းထားကို သတ်မှတ်ရမည်။