kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို့နောက် ရန်ကင်းကောလိပ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားကာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် လုပ်သားများကောလိပ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင်နှင့် စာပေရေးရာတာဝန်များ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်သစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့နှင့် သိမ်ကြီးဈေး မြန်မာ့ကုန်တိုက်တို့တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ မူလတန်းကျောင်းဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီနှင့် တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံး ဗဟိုဌာနချုပ်တို့တွင် စာပြုလက်ထောက်အယ်ဒီတာ၊ အမှုဆောင်အယ်ဒီတာနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် စသည့်ရာထူးများဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်မှစ၍ သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းများဖြစ်သော တိုင်းရင်းမေ၊ အိုးဝေ၊ ကြေးမုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ ရှေ့သို့၊ လမ်းစဉ်သတင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်နှင့် မြန်မာ့အလင်းတို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ပန်းမျိုးတရာမဂ္ဂဇင်း၊ လူငယ်အားမာန်မဂ္ဂဇင်း၊ ပုလဲမြို့ပြမြေယာမဂ္ဂဇင်း၊ ကြာပန်းရေစဉ်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင်လည်း အကျိုးဆောင်စာတည်း၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်အယ်ဒီတာ၊ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲများ ရေးသားသော စာအုပ်များကို တည်းဖြတ်ပေးရသူအဖြစ်လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာပေများနှင့် စာပေဆုများ ချစ်စံဝင်းသည် ဆောင်းပါးပေါင်း ၉,၀၀၀ ခန့်၊ စာအုပ်ပေါင်း ၂၁၀၊ စာတမ်း ၂၀ နှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်း ၅ ပုဒ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။
၎င်း၏စာအုပ်များတွင် သမိုင်းမှတ်တမ်းဆိုင်ရာ စာအုပ်များဖြစ်သော ဗိဿနိုး သို့မဟုတ် ပျူတို့၏ပန်ထွာမြို့တော်၊ ပျူ၊ ဟန်လင်း(ခေါ်) ဟံသာနာဂရပျူမြို့တော်၊ မြန်မာမြို့ဟောင်း တကောင်းရုပ်ပုံလွှာ၊ မြန်မာအစ အထောက်အထား လေ့လာချက်စာတမ်း စသည်တို့နှင့် အမေနှင့်အမေ့အကြောင်း၊ အမေ့ရင်သွေး စသည့် စာအုပ်များ ပါဝင်သည်။
စာပေဆုများအဖြစ် အမျိုးသားစာပေဆုကို ဤခရီးနီးသလား (၁၉၈၆) နှင့် ဆန်ဖွပ်သည့်အဖိုးအို (၁၉၉၀) စာအုပ်များဖြင့် နှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု၊ သုတစွယ်စုံစာပေဆု၊ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆုနှင့် နိုင်ငံတကာဆုများဖြစ်သော International Trophy for Quality (၁၉၉၈) နှင့် Golden America Award for Quality (၁၉၉၉) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ထင်ရှားကျော်ကြားသည့်စာအုပ်များ ရေးသားသည့်စာအုပ်ပေါင်း (၁၀၀) ခန့်အနက် ထင်ရှားသည့် စာအုပ်အချို့မှာ ဤခရီးနီးသလားMya Thayaphu: Online Store (၁၉၈၆) ဆန်ဖွတ်သည့်အဖိုးအို (၁၉၉၀) ကိုရီးယား သို့မဟုတ် ဟန်မြစ်ပေါ်ကတိုင်းတောင်ကျား (၁၉၉၅) ကြီးပွားချမ်းသာလိုစိတ်မွေးပါ။
(၁၉၉၆) ဂျပန်လူငယ်တစ်ယောက်အကြောင်း (၁၉၈၉) စင်ကာပူ (သို့) အရှေ့ဖျားက ခြင်္သေ့မြို့ (၁၉၉၂) ယိုးဒယား (သို့ )အရှေ့ဖျားက ပဉ္စမကျား (၁၉၉၃) ပူနွေးဆူဝေ ဤကမ္ဘာမြေ (၁၉၉၄) ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွား မလေးရှား၊ (၁၉၉၆) ဘန်ကောက် (၁)၊ ဘန်ကောက် (၂)၊ (၁၉၉၁) မြတ်ပညာနှင့်သားထံပေးစာ (၁၉၇၈) မြတ်လယ်တီ (၁၉၈၅) သာသနာ့စက်ခြည်လင်းစေဖို့ (၁၉၉၁) အတွေးနဲ့အရေး (၁၊၂၊) (၁၉၈၈-၁၉၈၉) ဘဝနိဂုံး ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၀ မွေးဖွားသူများ။
အမှတ် (၃၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း (အတိုကောက် ခလရ (၃၂)) သည် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့ တွင် အ‌ခြေစိုက်သည်။
https://burmese.dvb.no/post/522036 ထို့အပြင် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့ အပြင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော ခလရ (၂၈၃)၊ ခလရ (၂၈၄) လည်းရှိသည်။
https://www.rfa.org/burmese/news/military-council-and-knla-fighting-01052023025537.html ကိုးကား ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း လင်းခေးမြို့ ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ။
သန်လျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးမြင့်၊ အမိ ဒေါ်သန်းရွှေ တို့က ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။
မွေးချင်း ခုနစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သမီး ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်း ဒေါ်လှလှ ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် "ခင်လတ်" သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်။
ဆရာ ဦးထွန်းလှ ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သန်လျင် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နဝမတန်း အောင်သည် အထိ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ်တွင် "ဆုမွန်မေ" ကလောင် အမည်ဖြင့် 'ကဆုန် ညောင်ရေသွန်း' ကဗျာ စ ရေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် "ခင်လတ်၊ သံလျင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက် ဦးပြည့်စုံနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၏ တည်းဖြတ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု တာဝန်များကို တွဲဖက် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခု မတ်လထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "လပြည့်ညရဲ့ စစ်မြေပြင်" ဝတ္ထုမှ စ၍ "ခင်လတ်" အမည် ယူခဲ့သည်။
ပြည့်စုံရုပ်ရှင် အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ် က စပယ်ပင် နှင့် ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့၍ ယခုတိုင်နာမည် ထင်ရှားလျက်ရှိသော ဦးလတ်သည် ဒေါ်ခင်လတ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်။
ပဒုမ္မာ ကြာတစ်ပွင့် (၁၉၅၃)၊ ပန်းပဒေသာ (၁၉၆၂)၊ မိုး (၁၉၆၃)၊ ရေစီးကြောင်းကလေး (၁၉၆၄)၊ ဖြေနိုင်ပေါင် (၁၉၆၅) စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
'ဖြေနိုင်ပေါင်' ကို ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း အဖြစ် ရေးသည်။
"မေမေခင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဦးပြည့်စုံနှင့် သမီး တစ်ယောက်၊ သားနှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
စာ ၁၉၃ - ၁၉၄။
မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၈)။
စာ ၁၄၃။
ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ(စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇)။
စာ ၁၃၃။
ယုဝတီခင်စိန်လှိုင်၏ ရုပ်ရှင်ဖြစ်သွားသောဝတ္ထုများ ကေသွယ်နဲ့ကော့မိုင် ကေသွယ်ရယ်ကော့မိုင်ရယ် (ညွန့်ဝင်း။
ခင်သန်းနု။
ခေါင်န်ဂျီး) = မွန်းဂျန် (ပန်ထွဏ်း။
တင်တင်ညို။
သူဇာ) = နန့်ငြိမ်းသူ (လင်းထင်။
အောင်လွင်။
နွဲ့နွဲ့မူ။
မြင့်မြင့်ခင်) = လတ်လတ် ( ဝင်းဦး။
အေးအေးသင်း) စိန်စီသောတေးတပုဒ် ကျနော်ပြောချင်သော အချစ်အကြောင်း (ဝင်းဦး။
ခင်သန်းနွယ်) တေးလိပ်ပြာဖဲဇာကွပ်ပါလို့ ကမ္ဘာဆယ်သိန်းချစ်ပါ့မယ် (ကျော်ဟိန်း။
ဇော်လင်း။
ချိုပြုံး) = မောင့်မမမြကေသီ (ကျော်ဟိန်း။
နွဲ့နွဲ့မူ) နွေတရစ် မိုးတရစ် တဆောင်းသစ် အသည်းတခု မြားတစင်း (ညွန့်ဝင်း။
ကိုကိုခိုင်။
ဆွေဇင်ထိုက်) = အားကစားနဲ့ပင်တိုင်စံ (သန်းထွန်းနွဲ့။
ရဲထွန်းနွဲ့။
ထွန်းအေးနွဲ့။
ဒေစီကျော်ဝင်း။
ထားထားနွယ်) ပိတောက်လှိုင်လှိုင်ပွင့်သောနေ့ မြေသင်းနံ့သာ (စိုးနိုင်။
ခင်သန်းနု) = ချစ်သောဇာဇာ (ညွန့်ဝင်း။
စောမြသန္တာ) = အိရွှေစင် (ရွှေမန်းတင်မောင်။
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း။
တွံတေးသိန်းတန်။
ဝင်းဗိုလ်။
ခင်သန်းနု) = မေတ္တာဆိုသည်မှာ = ကိုယ်တို့ချစ်သောမစံပယ် (ထွန်းဝေ။
ကြည်စိုး။
စမ်းစမ်းအေး) = ပုလဲတလုံးရွဲတလုံး (ကောလိပ်ဂျင် နေဝင်း။
တင်တင်ညို) ပွိုင့်တူးတူးနဲ့တောသဇင် ဇင်မဆိုသောမိန်းကလေး (ညွန့်ဝင်း။
ဇာနီဝင့်) ယုဝတီ ခင်စိန်လှိုင်(ခရစ် ၁၉၂၈- ၂၀ဝ၆) ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ (၂၄)ရက်၊အဂ်ါနေ့တွင် အဖ အငြိမ်းစားရဲမင်းကြီး ဦးခင်မောင်လတ်၊ အမိဒေါ်ခင်စောလှတို့မှ မန္တလေးမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရွှေလှံဗိုလ်၏ မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာဒေါ်ခင်ခင်စိန် ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းငါးယောက်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့ အေဘီအမ် (ABM) ကျောင်းနှင့် စိန့်ဂျိုးဆက်ကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ အထက်တန်းပညာအထိ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ တီတီစီ (ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း) တွင် အထက်တန်းပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်လောက်က အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကိုယူခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စာပေပြန့်ပွားရေးအသင်း၏ ရာသက်ပန်အမှုဆောင် အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် 'မိန်းမဈေးဖျက်၍ ချစ်ရသူ' လုံးချင်းဝတ္ထုကို စတင်ထုတ်ခဲ့သည်။
ယုဝတီခင်စိန်လှိုင်သည် အထူးသဖြင့် ပြည်နယ်တို့ကို နောက်ခံပြု၍ တိုင်းရင်းသားဇာတ်ဆောင်များကို အခြေခံလျက် အချစ်ဇာတ်လမ်းဖွဲ့ ရေးလေ့ရှိသော စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရေးသားခဲ့သော လုံးချင်း(၁၀ဝ)ခန့်ရှိပြီး ယင်းဝတ္ထုများတွင် လူကြိုက်များသော ဝတ္ထု အများအပြားပါဝင်၍ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းလည်း ခံရသည်။
ထင်ရှားသော ဝတ္ထုများမှာ ' ရတနာဒေဝီ'၊ 'လတ်လတ်'၊'က မ္ဘောဇကိုကို'၊ 'မေတ္တာဒီရေ'၊' အငှားသစ္စာ' နှင့် 'ရွှေလှံဗိုလ်'၊'ဗိုလ်ရွှေမြင်နှင့်သျှင်ရဲထွတ်' (သံမဏိသစ်စာရှင်) တို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေလှံဗိုလ်သည် ရွှေလှံဗိုလ်၏အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဝတ္ထုဟန်ရေးဖွဲ့ထားသော စာအုပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၌ ရွှေမင်းဝံစာပေမှထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် ယုဝတီ ခင်စိန်လှိုင်သည် အမျိုးသမီး ကလောင် အဖွဲ့တွင် သာမန် အသင်းသူကလေး ဘဝမှ စ၍ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ ပြန့်ပွားရေး အသင်းတွင် ရာသက်ပန် အမှုဆောင် ဖြစ်ပြီး စာရေး ဆရာ အသင်းဝင် တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က မန္တလေး အေဘီအမ်နှင့် စိန်ဂျိုးဇက် ကွန်ဗင့် ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး စစ်ကြီး အပြီးတွင် တီတီယူတွင် ဆယ်တန်း ဖြေဆို ခဲ့လေသည်။
မိခင်ကြီး၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေ မကောင်းမှုကြောင့် ကျောင်းဆက် မတက်ဖြစ်ခဲ့ပါ။
ဒေါ်ဒဂုန် ခင်ခင်လေးမှာ ယုဝတီ ခင်လှိုင်၏ အဒေါ် ဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒေါ်ဒဂုန် ခင်ခင်လေးက အမျိုးသမီး ကလောင် အဖွဲ့ကို တည်ထောင် ခဲ့သဖြင့် ယုဝတီ ခင်စိန်လှိုင် အဖို့ စာပေ အနုပညာသည် များနှင့် ရင်းနှီး ကျွမ်းဝင်မှု ရှိလာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ ကဗျာတို၊ ဝတ္ထုတို ကလေးများကို စတင် ရေးသား လာခဲ့သည်။
ရေဒီယို ဇာတ်လမ်းများ အပါအဝင် ဝတ္ထုတိုပေါင်း ၇ဝ ခန့်နှင့် ဂျာနယ် အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များ ကိုလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကျုံပျော် စာပေတိုက်မှ ‘မိန်းမဈေး ဖျက်၍ ချစ်ရသူ’ ကို ပထမဦးဆုံး လုံးချင်း အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆက်လက်၍ ကေသွယ်နှင့် ကော့မိုင်၊ အားကစားနှင့် ပင်တိုင်စံ အိရွှေစင် လုံးချင်း ဝတ္ထုတို့ ဆက်လက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ယုဝတီ ခင်စိန်လှိုင် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုများ ထဲမှ ရုပ်ရှင် အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်း သွားသော ဝတ္ထုပေါင်း ၁၄ ပုဒ် ရှိသည်။
တိုင်းရင်းသား ချစ်ကြည် စည်းလုံးရေးကို အဓိက ထားပြီး ပြည်နယ်များသို့ ခရီးထွက်ကာ လက်တွေ့ ဗဟုသုတ ရှာမှီး၍ တိုင်းရင်းသား ဝတ္ထု စုစုပေါင်း အပုဒ် ၂ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။
လုံးချင်း ဝတ္ထု စာအုပ်ပေါင်း ၁၅၆ အုပ်ခန့်ကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
မဂ္ဂဇင်း စာအုပ်များ တွင်လည်း ဝတ္ထုတိုပေါင်း ၁၅ဝ ခန့် ရေးသားခဲ့ပြီး သတင်း ဆောင်းပါးပေါင်း ၂ဝဝ ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။
ယခု အခါ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဗဟို အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် စာပေ တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရင်း စာပေ၊ ဆောင်းပါးများ သာမက တေးသီချင်းများ ရံဖန်ရံခါ ရေးသား သီကုံးလျက် ရှိသည်။
ယုဝတီ ခင်စိန်လှိုင်သည် အမှတ် (၄၃) အေ ဂျူးဘန်းလမ်း (၆) မိုင်ခွဲတွင် သင်္ဘော အရာရှိ ဦးခင်မောင်သန်း၊ သမီး ဆုမွန်ကျော်၊ သားသမီး မြေးများနှင့် အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး အောက်တိုဘာ (၂၃)၊၂၀ဝ၆တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ် (၇)မိုင်၊မလိခလမ်း၊ ၄၃/က နေအိမ် ၌ ကွယ်လွန်သည်။
300x300px ခရူးဆိတ် စစ်ပွဲများ (Crusades) ဆိုသည်မှာ ၁၁ ရာစု မှ ၁၄ ရာစုအတွင်း ဥရောပ ခရစ်ယာန်လက်နက်ကိုင်နိုင်ငံများက မူဆလင်မြေများကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရေးအတွက် စေလွှတ်သော စစ်ချီတက်မှုများဖြစ်သည်။
၁၀၉၅ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ လှုံ့ဆော်မှုအရ ချီတက်ရာတွင် ဘာသာရေးစွဲလန်းသူများသာမက မြေလိုချင်သူ၊ ကုန်ကူးသန်းလိုသူ၊ ခရီးထွက်လိုသူ၊ စွန့်စားလိုသူ မျိုးစုံ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ် ၁၀၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ အရေးနိမ့်၍ တတိယအကြိမ် ၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ ဂျေရုဆလင်မြို့သို့ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်ခွင့်ဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်း၍ စတုတ္ထအကြိမ် ၁၂၀၂ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ကား နယ်ချဲ့ရုံသာဖြစ်၍ ကွန်စတင်တီနိုပိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်လုယက်ကြသဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ပြောင်းကာ သိက္ခာပျက်ကြရသည်။
အခြားအကြိမ်များစွာတွင်ကား အောင်မြင်ခြင်းမရှိကြချေ။
စစ်ပွဲများ သခင်ယေရှုဖွားမြင်ရာ ဂျေရုဆလင်မြို့ကို ပိုင်ဆိုင်ရေးအတွက် အနှစ် ၂ဝဝ အတွင်း၌ ခရစ်ယာန်တို့သည် မွတ်စလင်တို့နှင့် ၈ ကြိမ်မျှ သွေးချောင်းစီး တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။
ထိုစစ်ပွဲများကြောင့် အပျက်နာခဲ့သလောက် အကျိုးလည်း များခဲ့ပေသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီတို့သည် မြတ်ဗုဒ္ဓ ပွင့်တော်မူရာ ဗုဒ္ဓဂါယာကို အထွတ်အမြတ်ထား၍ ဘုရားဖူးသွားကြသကဲ့သို့၊ ခရစ်ယာန်တို့သည်လည်း သခင်ယေရှု ဖွားမြင်တော်မူရာ ဒေသဖြစ်သော ဂျရူးဆလမ်းမြို့ကို အထွက်အမြတ်ထားလျက် ဘုရားဖူးသွားလေ့ရှိကြသည်။
အလယ်ခေတ်အတွင်း ဥရောပတိုက်သားတို့ ‌ဂျေရုဆလင်မြို့သို့ ဘုရားဖူးသွားကြစဉ်က၊ ဂျေရုဆလင်မြို့တည်ရှိရာ ပါလက်စတိုင်းပြည်ကို အုပ်စိုးလျက်ရှိသော အာရပ်မွတ်စလင်တို့သည် ခရစ်ယာန် ဘုရားဖူးများကို အနှောင့်အယှက်မပြုခဲ့ချေ။
သို့သော် ၁၁ ရာစုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်မြို့သည် ထိုခေတ်က ဆာရဆစ် ခေါ်သည့် ဆဲလဂျွတ်တရက်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်သွားသဖြင့် ခရစ်ယာန် ဘုရားဖူးမှာ အာရပ်မွတ်စလင်တို့ လက်ထက်ကကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းများ ခံကြရ၏။
ထိုအခါ ခရစ်ယာန်တို့သည် မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်၍ မိမိတို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာဖြစ်သော မြေကို ဆာရဆင် ခေါ် သည့် ဆဲလဂျွတ်တစ်ရက်တို့ လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ကြိုးစားကြကုန်၏။
ဤသို့ဖြင့် ၁၁ ရာစုနှစ်မှ ၁၄ ရာစုနှစ် တိုင်အောင် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲပေါင်း ရှစ်ကြိမ်မျှ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။
ပထမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၀၉၆ - ၁၀၉၉ ခုနှစ်) ခရူးဆိတ် စစ်သည်များကို ပီတာ-သ- ဟာမစ် မှ ဦးဆောင်ချီတက်နေခြင်းကို ပုံဖော်ထားသော ပန်းချီကား (၁၄ ရာစု လက်ရာ) ပထမ-ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများသည် (၁ဝ၉၆ - ၉၉ ခုနှစ်) အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့၏။
ဂျေရုဆလင်၌ ခရစ်ယာန်တို့အား ဆာရဆင်များက ညှဉ်းပန်းပုံကို ထိုအတိုင်းကြည့်နေလျှင်၊ ကဲသည်ထက် ကဲလာ၍ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒအား လွှမ်းမိုးသွားမည်ကို စိုးရိမ်ရသဖြင့်၊ ကလားမွန်မြို့တွင် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးကြီးကျင်းပ၍ ဆာရဆင်တို့အား တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ထိုအရေးတွင် ပီတာ-သ- ဟာမစ်သည် အယူဝါဒစော်ကားသူ ဆာရဆင်တို့အား တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရန် ဥရောပတစ်ခွင်သို့ လှည့်လည်၍ လှုံဆော်ခဲ့လေသည်။
ဥရောပမှ လူအများသည် ပါလက်စတိုင်းပြည်သို့ ချီတက်၍ ဂျေရုဆလင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တပ်ကြီး နှစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တပ်တစ်တပ်ကို ပီတာ-သ-ဟာမစ် က ခေါင်းဆောင်၍ ကျန်တပ်တစ်တပ်ကို ဝေါ်လတာ-သ-ပဲနီလက် အမည်ရှိ သူရဲကောင်းက ခေါင်းဆောင်လေသည်။
ပီတာ ခေါင်းဆောင်သော တပ်မှာ ကတိုက်ကရိုက်တပ်ဖွဲ့၍ ထွက်လာကြသဖြင့်၊ အစီအစဉ်လည်း မကျန၊ လက်နက်လည်း မပြည့်စုံချေ။
ထို့ပြင် အရှေ့နိုင်ငံများသို့ ချီတက်ရာ လမ်းခရီးသည် ပင်ပန်းခက်ခဲလှ၍၊ ပါလက်စတိုင်းသို့ မရောက်မီကပင် တပ်သားများ သေကြပျက်စီးကြသဖြင့် အရေးမလှခဲ့ချေ။
သို့ရာတွင် ဝေါ်လတာ ခေါင်းဆောင်သည့် တပ်မှာမူ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့အရောက် ချီတက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုတပ် ၂ တပ် ထွက်သွားပြီးမှ မင်းညီ၊ မင်းသားများနှင့် သူရဲကောင်းမြောက်မြားစွာ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်သည့် စနစ်တကျ ကျင့်သားရပြီးသော တပ်များသည် ပါလက်စတိုင်းပြည်ဘက်သို့ ဆက်လက်ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ခရစ်ယာန်တို့ဖက်မှ အကျအဆုံး များသလောက် ဆာရဆင်တို့ ဘက်မှလည်း အပျက်အစီး နာလှသည်။
လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ မြို့ကြီးများကို သိမ်းပိုက်နိုင်၍ ၁ဝ၉၉ ခုနှစ်တွင် မိမိတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ပန်းတိုင်ဖြစ်သော ဂျရူးဆလမ်းမြို့ကြီးကို သွေးချောင်းစီးမျှ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်ကြသည်။
ထိုအခါတွင် ခရူးဆိတ်စစ်တပ်များဖက်မှ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဗူယွန်မြို့သား ဂေါ့ဖရီအား ဂျရူးဆလမ်း ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်၍ သေဉ်မြေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ထားခဲ့ကြသည်။
ထိုစဉ်က ကရူးဆိတ်စစ်တပ်များတွင် ပါဝင်ဆင်နွဲသူများမှာ ဂုဏ်ထူး/ဘွဲ့ထူး နှင့် ကျော်စောခြင်းကိုသာမက၊ လယ်ယာ၊ မိုးမြေ၊ ရွှေငွေ အများလည်း ရရှိကြသည်။
ထိုကြောင့် နောင်ခေတ်များ၌ ခရူးဆိတ်စစ်တပ်ကြီးများတွင် လိုက်ပါတိုက်ခိုက်လိုသူများ အတော်ပင်ပေါများခဲ့၏။
သို့သော် ထိုသူများမှာ အယူဝါဒအတွက် တိုက်ခိုက်ခြင်းထက် မိမိတို့ကျော်စောကိတ္တိရှိမှု၊ ချီတက်ရာလမ်းမှ ပြည်နယ်များကို လုယက်တိုက်ခိုက်လိုမှုများအတွက် လိုက်ပါသူက ပို၍များပြားလေသည်။
ဒုတိယ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၁၄၇ - ၅၀ ခုနှစ်) 300x300px ဒုတိယ-ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲမှာ (၁၁၄၇ - ၅၀) ခုနှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားပြန်သည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် ပြင်သစ်ဘုန်းကြီး စိန်ဗါးနဒ်က ဆော်ဩ၍၊ ဂျာမနီနိုင်ငံမှ တတိယ-ခရူးဆိတ်တပ်ကြီးသည် ပါလက်စတိုင်းဖက်သို့ ချီတက်ခဲ့၏။
သို့သော် စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်းကြောင့် ပါလက်စတိုင်းသို့ မရောက်မီပင် မရှုမလှအရေးနိမ့်၍ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာလာခဲ့ကြရသည်။
တတိယ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၁၈၉ - ၉၂ ခုနှစ်) thumb|ဘုရင် ဆလာဒင် တိုက်ခိုက်နေပုံကို စိတ်ကူးယဉ် ပုံဖော်ရေးဆွဲထားသော ပန်းချီကား (မူရင်းပုံသည် အဖြူ-အမည်း ဖြစ်သည်။
)|396x396px ထိုနောက် အနှစ်လေးဆယ်ခန့်တွင် ထင်ရှားလှသော မွတ်စလင်ခေါင်းဆောင် ဆာလာဒင် ဘုရင်က ဂျရူးဆလမ်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သဖြင့် တတိယ-ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၁၈၉-၁၁၉၂ ခုနှစ်) ဖြစ်ပွားရပြန်သည်။
ထိုအကြိမ်က ခေါင်းဆောင်သူများမှာ ဖရက်ဒရစ် ဗါဗရော့ဆာ ဧကရာဇ်၊ ပြင်သစ်ဘုရင် ဖိလစ် နှင့် အင်္ဂလန်ဘုရင် ပထမမြောက် ရစ်ချတ် တို့ဖြစ်လေသည်။
ဖရက်ဒရစ် ဗါဗရော့ဆာ မှာ အာရှမိုင်းနားသို့ရောက်၍ မြို့တစ်မြို့သိမ်းအပြီး မြစ်တစ်ခုကို ဖြတ်ကူးစဉ် ရေနစ်၍ ကံတော်ကုန်လေသည်။
ထိုကြောင့် ရစ်ချတ်နှင့် ဖိလစ် နှစ်ဦးသာ ခေါင်းဆောင်၍ ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ချီတက်ခဲ့ကြရသည်။
သို့သော် ဧကမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကြပြီးသော် ထိုခေါင်းဆောင် ဘုရင်နှစ်ဦးတို့ သဘောကွဲလွဲကြသဖြင့် ဖိလစ်သည် တပ်ခေါက်၍ပြန်လာခဲ့သည်။
ရစ်ချတ် တစ်ဦးတည်း ပါလက်စတိုင်းတွင်ကျန်ရစ်ခဲ့၍ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်နေပြီးနောက် မျှော်လင့်ချက်မရှိလှသဖြင့် ဆာလာဒင် နှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်လေသည်။
ထိုစာချုပ်ဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘုရားဖူးများကို မွတ်စလင်တို့က မနှောင့်ယှက်ရန် ဆာလာဒင် ထံမှ ကတိရခဲ့လေသည်။
စတုတ္ထ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၂၀၂ - ၀၄ ခုနှစ်) စတုတ္ထ-ခရူးဆတ်စစ်ပွဲတွင် ဖလန်းဒါး နယ်စား ကောင့်ဗေါ်လဒွင် ခေါင်းဆောင်၍ ပါလက်စတိုင်းပြည်ဖက်သို့ ချီတက်သော်လည်း၊ ဗင်းနစ်မြို့အရောက်တွင် ကွန်စတန်တီနို ပယ်မြို့မှ စစ်ကူခေါ်သဖြင့် ထိုမြို့သို့သွားရောက်ကာ ဧကရာဇ်ဘုရင်အား နန်းပြန်တင်ရေးကို ကူညီရလေသည်။
ထိုကြောင့် ပါလက်စတိုင်းသို့ပင်မရောက်ဘဲ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ခရူးဆိတ်တပ်သားများက တိုက်ခိုက်လုယက်ကြ၏။
ဧကရာဇ် ဘုရင် ကွယ်လွန်သည့်အခါ ဗော်လဒွင်သည် ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်။
ပဉ္စမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၂၁၇ - ၂၁ ခုနှစ်) ပဉ္စမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲတွင်ကား ခရစ်ယာန်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ဂျာမနီပြည့်ရှင် ဖရက်ဒရစ်သည် ခရစ်ယာန်မြေကိုပိုင်သော အီဂျစ်ဘုရင်နှင့် စေ့စပ်ရေးစာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခြင်းအားဖြင့် စစ်မတိုက်ရဘဲ ဂျရူးဆလမ်းမြို့ကို ရခဲ့လေသည်။
ဆဋ္ဌမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၂၂၈ - ၂၉ ခုနှစ်) 389x389px သို့သော် ၁၂၂၄ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့က ခရစ်ယာန်သေဉ်မြေကို သိမ်းပိုက်ကြပြန်သဖြင့်၊ ပြင်သစ်ဘုရင် နဝမမြောက် လူဝီ မှ ခေါင်းဆောင်ပြီးလျှင် ဆဋ္ဌမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၂၂၇ - ၁၂၂၉)ကို ဆင်နွှဲကြပြန်သည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် ထိုစဉ်အခါက ပါလက်စတိုင်းသို့ တက်ရောက်ရာအချက်အချာဖြစ်သည့် အီဂျစ်နိုင်ငံသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်လေသည်။
ထိုစစ်ပွဲတွင် ခရစ်ယာန်တို့ဖက်မှ အရေးနိမ့်၍ ဘုရင် လူဝီ ကိုယ်တိုင်အဖမ်းခံရပြီးလျှင်၊ ငွေကြေးအမြောက်အမြားပေး၍ရွေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
သတ္တမ ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲ (၁၂၄၈ -၅၄ ခုနှစ်) ပြင်သစ်ဘုရင် စိန့်လူဝီ နှင့် အင်္ဂလန်ပြည် ပထမမြောက် အက်ဒွပ် ဘုရင်တို့ ခေါင်းဆောင်၍ သတ္တမ-ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲကို စတင်ကြပြန်သည်။
သို့သော် စိန့်လူဝီမှာ စစ်တိုက်နေရင်း ပလိပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွား၍၊ ခရစ်ယာန်သူရဲကောင်းများ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်းပြည်ရှိ မြို့ကြီးများသည်လည်း တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့ မွတ်စလင်များလက်သို့ ကျရောက်ကြလေသည်။
၁၂၉၁ ခုနှစ် အလွန်တွင် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများ မရှိတော့ချေ။
ခေတ်ကာလအပေါ် လွှမ်းမိုးမှု နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာခန့်အတွင်း ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲကြီးများ တစ်ခုပြီးတစ်ခုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အယူဝါဒကို အကြောင်းပြုလျက် စွန့်စားလိုမှု၊ ပစ္စည်းဥစ္စာများ တိုက်ခိုက်ရယူလိုမှု၊ နာမည်ကျော်ကြားလိုမှု၊ နယ်မြေများ ရရှိလိုမှုတို့ကြောင့် ကရူး ဆိတ်စစ်ပွဲကြီးများ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ထိုသို့ဖြစ်စေရန်လည်း အကြောင်းရှာ၍ ကြိုးစားခဲ့ကြ၏။
ထိုခေတ်အခါက ခရူးဆိတ်စစ်တပ်များ အလွန်ခေတ်စားခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၂၁၂-ခုနှစ်ခန့်တွင် ကလေးများပင် ခရူးဆိတ်စစ်တပ် တစ်တပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ထိုကလေးများမှာ ဂျာမနီ နှင့် အီတလီတို့မှ ဖြစ်ကြပြီး မြေထဲပင်လယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ ပါလက်စတိုင်းပြည်ကို ချီတက်သွားကြ၏။
ကလေးများအား ဘုရားသခင်က စောင့်ရှောက်ကူညီသဖြင့် သူတို့၏ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြသော်လည်း၊ ကလေးအမြောက်အမြားပင် ပျက်စီးသေဆုံး၍ အချို့မှာ ငွေဝယ်ကျွန်အဖြစ် ရောင်းစားခြင်းခံကြရလေသည်။
စစ်ပွဲ၏ အကျိုးဆက်ရလဒ်များ ယင်းသို့ဖြင့် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများမှာ အရှုံးများခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သို့သော် အမြတ်ထွက်သည့် အချက်များလည်း ဆိုပေသေးသည်။
ယင်းတို့မှာ ထိုခေတ်ထိုအခါက တစ်ဦးကို တစ်ဦး တိုက်ခိုက်သတ်ဖြတ်နေခဲ့သော ဥရောပတိုင်းပြည်များသည် ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခုတည်းအတွက် ပေါင်းစည်းလာကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျခဲ့သော ဥရောပအနောက်ပိုင်း နိုင်ငံများသည် ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းမြင့်သည့် အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံလာကြရသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာသည်။
အရှေ့နိုင်ငံများကဲ့သို့ ကောင်းကောင်းနေ ကောင်းကောင်းစားလျက် စည်းစိမ်ခံစားရမှန်းသိလာသည်။
ထိုကြောင့် ယခင်က မတွေ့မမြင်ဘူးသည့်ပစ္စည်းများကို သုံးစွဲလာကြ၍ အရှေ့နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်မှုများပြုလုပ်လာလေသည်။
ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ခြင်းဖြင့်လည်း တန်ခိုးကြီးမားလာသော ဗင်းနစ်၊ ဂျီးနိုးဝါး စသည့် မြို့ကြီးများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ထို့ပြင် အရှေ့နိုင်ငံများ၏ အတွေးအခေါ်အယူအဆများကို စဉ်းစားလာကြ၏။
ယင်းသို့ဖြင့် ၁၅ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ဥရောပတိုက်၌ အတတ်ပညာ ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခေတ်ဖြစ်သော ခေတ်ဆန်းချိန်ပေါ်ပေါက်ရန် အခြေခံအုတ်မြစ်များ တဖြည်းဖြည်းချခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ထိုကြောင့် ခရူးဆိတ်စစ်ပွဲများသည် ဥရောပ အခြေအနေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အခြေခံအုတ်ချပ်များဟုဆိုလျှင် မှားမည်မဟုတ်ချေ။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ စစ်ပွဲများ ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ဘာသာ။
အခြေစိုက် မင်းပြားမြို့ ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ။
အခြေစိုက် ပုဏ္ဍားကျွန်းမြို့ ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ။
thumb|တို့ဟူးခေါက်ကြော် တို့ဟူးခေါက်ကြော် သည် တို့ဟူး အ​​​ခြောက်များကို ဆီ ဖြင့် ကြော် ထားပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသများတွင် ဒေသထွက်ကုန် မုန့်ပဲသရေစာအဖြစ် အများဆုံးထုတ်လုပ်ရောင်းချပါသည်။
နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင်လည်း ယခုအခါ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။
အခြားကြည့်ရန်။
တို့ဟူးခြောက်။
thumb|အမေရိကန် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် ဗင်ဒန်ဘဂ် လေတပ်အခြေစိုက်စခန်းမှ Minuteman III အား စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ပုံ။
တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများသည် တာဝေးပစ် (ကီလိုမီတာ ၅၅၀၀ အထက်) ပစ်ခတ်နိုင်သော ဒုံးပျံများ ဖြစ်ကြပြီး နျူကလီးယား ထိပ်ဖူးများ တပ်ဆင်နိုင်ရန် အထူးတလည် တည်ဆောက်ထားကြသည်။
၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော အဖျက်စွမ်းပကားနှင့် ပစ်ခတ်နိုင်သည့် အကွာအဝေးတို့ကြောင့် အလွန်အစွမ်းထက်သည့် လက်နက်များ ဖြစ်ကြသည်။
တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများကို မြေပြင် အခြေစိုက် စခန်းများမှလည်းကောင်း၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ စစ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ ဗုံးကြဲလေယာဉ်ကြီးများ ပေါ်မှလည်းကောင်း ပစ်ခတ်နိုင်ကြသည်။
အမေရိကန်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ Atlas Titan I Titan II Minuteman I Minuteman II Minuteman III LGM-118A Peacekeeper Midgetman Polaris Poseidon Trident ဆိုဗီယက် (ရုရှ)၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ MR-UR-100 R7 R-9 R-16 R-36 R-36M2 RS-24 RT-23 RT-2PM RT-2UTTKh UR-100 UR-100N တရုတ်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ DF-3 DF-5 CSS-4 DF-6 DF-22 DF-31 CSS-9 DF-31A CSS-9 DF-41 CSS-X-10 ပြင်သစ်တို့၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ M4 M45 M51.1 M51.2 အိန္ဒိယ၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများ Surya-I/Agni-IV Surya-II Surya-III အစ္စရေး၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ Jericho III မြောက်ကိုရီးယား၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ Taepodong-2 ကဏ္ဍ:တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးကျည်များ။
thumb|တွံတေးသိန်းတန် တွံတေးသိန်းတန် (၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၁ - ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်၊ စာရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သူသည် ပြည်သူ့အကျိုးကို သယ်ပိုးခဲ့သူဖြစ်သောကြောင့် ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသမား တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသော ကိုယ်ရယ် မင်းရယ် ပန်းပိတောက်ရယ် ရုပ်ရှင်သည် လူကြိုက်များ ကျော်ကြားသော ရုပ်ရှင်တစ်ကားဖြစ်သည်။
တွံတေးသိန်းတန်ကို ရှမ်းနွယ်ဖွား ရဲသွေးထက် ရေး ပြည်သူချစ်သော တွံတေးသိန်းတန်၊ ၂၀၁၅ အောက်တိုဘာလ၊ မြတ်ပန်းရဂုံ စာပေ၊ စာ -၃မြန်မာသမားတော်ကြီး ဦးဖိုးဦးနှင့် ဒေါ်ညိုတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၃-ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၄၁ခု၊ စက်တင်ဘာလ (၂၆) ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ တွံတေးမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုကြီးကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်း ခြောက်ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်သည်။
မွေးချင်းများမှာ ကိုထွန်းရီ၊ မအုန်းကျင်၊ ကိုထွန်းအေး၊ မဝင်း၊ သိန်းတန်၊ မောင်ကြည်ငွေတို့ ဖြစ်သည်။
သောကြာသားဖြစ်သောကြောင့် နေ့သင့်နံသင့် မောင်သိန်းတန်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ရှမ်းစုကြီးကျေးရွာ မူလတန်းကျောင်း( ဆရာကြီး ဦးချန်ထွန်းကျောင်း )တွင် တတိယတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
စတုတ္ထတန်းမှ သတ္တမတန်းအထိ ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်း၊ ဟုမ်းလမ်း (ယခု ပန်းလှိုင်လမ်း) ရှိ အစ်ကိုကြီး ဆေးဆရာ ဦးထွန်းရီ၏ နေအိမ်တွင် နေထိုင်ပြီး ကျောင်းတက် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တွင် ခုနစ်တန်းအထိနေပြီး ဟယ်ရီတန်အရေးအခင်းဖြစ်၍ ခုနစ်တန်းစာမေးပွဲအောင်ကာ ဇာတိမြေ ရှမ်းစုရွာသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ထိုမှတဖန် တွံတေး အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာ သင်ယူခဲ့ရာ ၁၉၅၉−ခုနှစ်တွင် နဝမတန်း စာမေးပွဲအောင်မြင်သည်။
တွံတေးသိန်းတန်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာရေးစပ် သီကုံးခြင်းနှင့် သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဂီတကို ဝါသနာအထုံပါလာခဲ့၍ တွံတေးမယ်ဒလင် ဦးသန်းကြွယ်ထံတွင် တေးဂီတပညာကို သင်ယူသည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ နဝမတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့၊ အစိုးရပုံနှိပ်နှင့် စာရေးကိရိယာဌာနတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီး ၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံသို့ အငယ်တန်းစာရေးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ထိုမှ မြန်မာ့အသံ ဓာတ်ပြား၊ ပိဋကတ်တိုက်တွင် လက်ထောက်ပိဋကတ်တိုက်မှူး အဆင့်ထိ တိုးမြှင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အနုပညာရှင်ဘဝ တွံတေးသိန်းတန်သည် သီချင်းရေးသား သီဆိုခြင်း ဝါသနာအရ ဆရာဦးသန်းကြွယ်၊ တပ်မတော်(ရေ)မှ PO ဦးသန်းမြင့်၊ ဂီတာသိန်းစိုး၊ စန္ဒရားမောင်မောင်အေး၊ မောင်မောင်လေးတို့ထံမှ ဂီတပညာကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံ ရေဒီယိုမှ တေးသီချင်း တစ်ပုဒ်စ၊ နှစ်ပုဒ်စ စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ရာ ၁၉၆၀-၆၁-ခုနှစ်က ကိုယ်တိုင်ရေး ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သော မျက်ရည်စမ်းဖြင့် ခမ်းလေပြီ သီချင်းဖြင့် ဂီတနယ်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ထွေးညို ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်သီကုံးကာ မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်လွှင့်သော ထွေးညို သီချင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့ ပျံ့နှံ့ကျော်ကြား လူသိများလာသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဓာတ်ပြားလောကတွင် ပန်းနွယ်ကစိမ်း၊ နှမလက်လျှော့နေလေတော့၊ မြသီတာ အကြိုတော်ထောက်ပေမယ့်၊ အသီးတစ်ရာ အညှာတစ်ခု၊ မေတ္တာမီးအိမ်၊ ကိုယ်ရယ် မင်းရယ် ပန်းပိတောက်ရယ်၊ ဖိုးလမင်းကို အောင်သွယ်ခိုင်းမယ်၊ မှုန်နံ့သာ ခြယ်ကာသပါလို့ စသည့်သီချင်းများနှင့် တေးသံရှင်အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။
သူ၏သီချင်းများသည် ကျေးလက်၏သဘာဝ အလှအပများနှင့် တောသူတောင်သားတို့၏ ခံစားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်က များသည်။
ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း ထွေးညိုသီချင်းက တွံတေးသိန်းတန်ကို နိုင်ငံကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသားဘဝသို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် မြတ်ကဝိန်ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာဦးလှအောင် ရိုက်ကူးသော ထွေးညို ဇာတ်ကား၌ မင်းသမီး ခင်သန်းနု၊ သရုပ်ဆောင် ဌေးဝင်းတို့နှင့် အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ရာ တေးသံရှင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလာသည်။
ထို့နောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ဆက်လက်ရိုက်ကူးရန် မြန်မာ့အသံမှ အလုပ်ထွက်ခဲ့ပြီး ချစ်သူပေးသော တေးတပုဒ်ဇာတ်ကားကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးသည်။
တွံတေးသိန်းတန်သည် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပေါင်းများစွာက ကမ်းလှမ်းရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားများတွင် အဓိကဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ မြတ်လေး၊ ဝါဝါဝင်းရွှေနှင့် ချစ်သူပေးသော တေးတပုဒ်၊ ခင်သန်းနုနှင့် မေတ္တာဇာတ်လမ်း ဆုံရာဝယ်၊ ရှုမဝစမ်းစမ်းအေးနှင့် ပန်းနွယ်ကစိမ်း၊ ဇော်လွင်၊ ဝါဝါဝင်းရွှေတို့နှင့် အရွှေတို့ရွာ၊ တင်တင်ညိုနှင့် အညာသားလေး၊ ဒေစီကျော်ဝင်းနှင့် ပန်းကလေးများ မနွမ်းစေချင်၊ မြင့်မြင့်ခိုင်နှင့် မုန်းစရာကြီး၊ မဉ္စူသင်းနှင့် ချမ်းမြေ့သီတဂူ၊ စံရှားတင်နှင့် ချစ်ရက်ကယ်နှောင်း၊ ခင်သန်းနုနှင့် အသက်ကိုနှင်း၍၊ ကြည်ကြည်ဌေး၊ မေယုတို့နှင့် သတ္တိသွေးနှင့် တေးလုလင်၊ နှင်းဆီနှင့် နန်းကြာရိပ်မြိုင်၊ အပါအဝင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၆၇)ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
တွံတေးသိန်းတန်သည် ဝတ္တု၊ ဇာတ်ညွှန်း၊ ဒါရိုက်တာအဖြစ်လည်း ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ မင်းသမီးစန္ဒာနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သည့် ကိုယ်ရယ် မင်းရယ် ပန်းပိတောက်ရယ်နှင့် ချစ်မိတော့လည်း အရူးအမူး ဇာတ်ကားတို့မှာ ပရိသတ်၏ နှစ်ခြိုက်အားပေးခြင်း ခံရသည်။
ဓာတ်ပြားသီချင်း ဓာတ်ပြားတေးသီချင်းများ အနေနှင့် ထွေးညို ထွက်ရှိပြီးနောက်ပိုင်း အဆက်မပြတ်သီဆိုထုတ်လွှင့်ခဲ့ရာ အဆိုတော်တွံတေးသိန်းတန်ကိုယ်တိုင် အရေအတွက် မှတ်မိခြင်းမရှိတော့ဟု ဆိုသည်။
တိတ်ခွေ (၂၉)ခွေ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး သီချင်းပုဒ်ရေ ၃၂၀−ခန့်၊ ပြဇာတ်တေးများ ပါဝင်လျှင် ၃၅၀ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။