kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဖဿာဟာရပိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝိညာဏာဟာရ ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း? ဝိညာဏာဟာရ ဆိုသည်မှာ အသိစိတ် (ဝိညာဏ်) ကို အာဟာရဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ အထူးသဖြင့် ပဋိသန္ဓေအချိန်၌ ဝိညာဏာဟာရသည် နာမ် (စိတ်-စေတသိက်) နှင့် ရုပ် (ရုပ်တရား) တို့ကို ဖြစ်စေသည့် အရင်းခံအကြောင်းဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားက "ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ" (ဝိညာဏ်ကို အကြောင်းခံ၍ နာမ်ရုပ် ဖြစ်ပေါ်သည်) ဟု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်တွင် ဟောကြားထားတော်မူသည်။
ဆိုလိုသည်မှာ ဝိညာဏ်၏ ဖြစ်တည်မှုကြောင့် နာမ်ရုပ်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ဝိညာဏ်မရှိလျှင် နာမ်ရုပ်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
ခိုးသားဓားပြအား လှံဖြင့် ထိုးဆွခြင်း မြတ်စွာဘုရားသည် သံယုတ္တနိကာယ်၊ အာဟာရသုတ္တန်တွင် (သံ၊၁၊၃၂၄) ဝိညာဏာဟာရ၏ သဘောကို ရှင်းလင်းစွာ ဟောကြားထားတော်မူသည်။
၎င်းတွင် ဝိညာဏာဟာရကို ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်အဖြစ် ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။
ထိုဥပမာမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မကောင်းမှုပြုလေ့ရှိသော ခိုးသားဓားပြတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး ရှင်ဘုရင်ထံ အပ်နှံကြသည်။
ထိုခိုးသားသည် တိုင်းပြည်တွင် လုယက်၊ ဖျက်ဆီးမှုများ ပြုလုပ်သူဖြစ်၍ ဘုရင်က "ဤယောက်ျားကို နံနက်တွင် လှံအချက် ၁၀၀ ထိုးဆွပါ" ဟု အမိန့်ပေးသည်။
သို့သော် ထိုခိုးသား၏ ဇွဲကောင်းမှုကြောင့် မသေသေးဘဲ အသက်ရှင်နေသည်။
မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ဘုရင်က "သူ၏ အခြေအနေမည်သို့ရှိသနည်း" ဟု မေးရာ "အသက်ရှင်နေပါသေးသည်" ဟု ဖြေကြသည်။
ထို့နောက် ဘုရင်က မွန်းလွဲတွင် လှံ ၁၀၀ ထပ်ထိုးရန် အမိန့်ပေးပြန်သည်။
ညနေချမ်းတွင် ထပ်မံမေးမြန်းရာ အသက်မသေသေးကြောင်း သိရသဖြင့် လှံ ၁၀၀ ထပ်ထိုးရန် အမိန့်ပေးပြန်သည်။
စုစုပေါင်း လှံအချက် ၃၀၀ ထိုးဆွခံရပြီးနောက်၊ ထိုခိုးသားသည် ကိုယ်ဆင်းရဲမှု (ဒုက္ခဝေဒနာ) နှင့် စိတ်ဆင်းရဲမှု (ဒေါမနဿဝေဒနာ) ကို ခံစားရသည်။
မြတ်စွာဘုရားက ဤဥပမာဖြင့် ဝိညာဏာဟာရကို ရှုပွားရန် နည်းပြတော်မူသည်။
ဘုရင်သည် ကံကို ဥပမာပြပြီး၊ ခိုးသားဓားပြသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို မှီတွယ်နေသော ပုထုဇန်ငမိုက်သားကို ဥပမာပြသည်။
လှံအချက် ၃၀၀ ဖြင့် ထိုးဆွခြင်းသည် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကို ဥပမာပြပြီး၊ ထိုလှံထိုးခံရမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆင်းရဲဒုက္ခများသည် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော နာမ်ရုပ်များ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ဝိညာဏာဟာရကို မည်သို့ ရှုပွားသင့်သနည်း? မြတ်စွာဘုရားက ရဟန်းတို့၊ ဝိညာဏာဟာရကို ပရိညာပညာ သုံးမျိုး (ဉာတပရိညာ၊ တီရဏပရိညာ၊ ပဟာနပရိညာ) ဖြင့် သိမြင်လျှင် နာမ်ရုပ်ကိုလည်း ပရိညာဖြင့် သိမြင်ပြီးဖြစ်သည် ဟု ဟောကြားထားသည်။
ဝိညာဏေ ဘိက္ခဝေ အာဟာရေ ပရိညာတေ နာမရူပံ ပရိညာတံ ဟောတိ၊ (သံ၊၁၊၃၂၄။
ဉာတပရိညာ ဝိညာဏာဟာရကို ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်အဖြစ် သိမ်းဆည်းပြီး၊ ၎င်းနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်သော နာမ် (ဖဿ၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ စေတနာ) နှင့် ရုပ် (ဟဒယဝတ္ထု စသည်) တို့ကို ပိုင်းခြားသိရန် လိုအပ်သည်။
ဤသို့သိရာတွင် ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဦးစွာသိမ်းဆည်းပြီးမှ နာမ်ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ပြောင်းရှုရသည်။
ပရိဂ္ဂဟိတေ ရူပကမ္မဋ္ဌာနေ ..တဲ့၊ (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၀။
တီရဏပရိညာ ဝိညာဏ်နှင့် နာမ်ရုပ်တို့၏ အကြောင်းအကျိုးဆက်ကို အတိတ်သို့ ဉာဏ်ကို ‌စေလွတ်၍ ရုပ်နာမ်ကို သိမ်းဆည်းရသည်။
ဥပမာ၊ အတိတ်ကံ (အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ) တို့ကြောင့် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ ၎င်းကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပေါ်သည်ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန် (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) ဖြင့် ဝိပဿနာ ရှုပွားရသည်။
ပဟာနပရိညာ ဝိပဿနာဉာဏ်များ ရင့်ကျက်လာသောအခါ အရိယမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ကိလေသာများကို ပယ်ရှားပြီး၊ အထူးသဖြင့် အရဟတ္တမဂ်သို့ ဆိုက်ရောက်သည်အထိ ရှုပွားရသည်။
ဤအဆင့်တွင် နောက်ထပ်ပြုဖွယ် လုပ်ငန်းမရှိတော့ပြီ ဟူသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသည်။
နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယံ။
အဋ္ဌကထာ၏ ဖွင့်ဆိုချက် အဋ္ဌကထာတွင် ဝိညာဏာဟာရကို ဤဥပမာနှင့် ယှဉ်၍ ရှင်းပြထားသည်။
လှံအချက် ၃၀၀ ထိုးဆွခြင်းကြောင့် အနာဒဏ်ရာများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ထိုအနာများကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်သည့်နည်းတူ၊ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုနာမ်ရုပ်ကို အခြေခံ၍ ပဝတ္တိကာလ (ဘဝတစ်လျှောက်) တွင် ဆင်းရဲဒုက္ခများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သို့သော် ပဋိသန္ဓေခဏ၌ ဒုက္ခဝေဒနာ သို့မဟုတ် ဒေါမနဿဝေဒနာ မပါဝင်ဘဲ၊ ဇာတိဒုက္ခ ကို အခြေခံ၍ နောက်ပိုင်းဆင်းရဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရား၏ ဥပမာနှင့် ဟောကြားချက်အရ၊ ဝိညာဏာဟာရကို လှံထိုးခံရသော ခိုးသားနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ရှုပွားပြီး၊ နာမ်ရုပ်၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တသဘောကို ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ကာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်သည်။
ဝိညာဏာဟာရ၏ အစွမ်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်တိုင် ဒေသနာဟောခဲ့ပြီဣတိ ဝိညာဏာဟာရဝသေနပိ ယာဝ အရဟတ္တာ ဒေသနာ ကထိတာ။
(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၅။
) ဟု အဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ ဤရှုကွက်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာ လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
အညှီအဟောက်ဟူသည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ဝိညာဏာဟာရပိုင်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်တွင် ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန် (၄) ပါး ရှိသည့်အနက် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန် ဆိုသည်မှာ ရုပ်တရား (ကာယ) ကို အဦးမူ၍ ရှုပွားသော ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပါသည်။
အခန်းပေါင်း (၁၄)ခန်းပါဝင်သည်။
၎င်း၏ အဓိပ္ပါယ် အပြည့်အစုံမှာ- ရုပ်တရားကို ဦးစွာ ရှုမှတ်ခြင်း: ရုပ်တရား (ရူပကာယ) ကို အာရုံပြု၍ စတင်ရှုပွားရသည်။
ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးကို သိမ်းဆည်းခြင်း: ရုပ်တရားကို အခြေခံ၍ ထိုရုပ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်နေသော နာမ်တရား (နာမကာယ- စိတ်၊ စေတသိက်) တို့ကိုပါ သိမ်းဆည်း ပိုင်းခြားရသည်။
အကြောင်းတရားကို ရှာဖွေခြင်း: ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အကြောင်းရင်း (ဥပမာ- ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ၊ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ စသည်) တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းရှာဖွေရသည်။
ဝိပဿနာရှုခြင်း: သိမ်းဆည်းရမိသော ရုပ်နာမ်တရားများနှင့် ၎င်းတို့၏ အကြောင်းတရားများကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤသို့ ရုပ်ကိုအခြေခံ၍ ရုပ်နာမ်နှင့်တကွ အကြောင်းတရားများကိုပါ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုသော ကျင့်စဉ်ကို ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။
ကာယာနုပဿနာတွင် အကျုံးဝင်သော အပိုင်းများ (ပထမဆင့်များ) အောက်ပါ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း (၄) ပိုင်း၏ ပထမဆင့် ကျင့်စဉ်များသည် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်တွင် ပါဝင်ပါသည်- ၁။
အာနာပါနပဗ္ဗ (ဝင်သက်ထွက်သက်ပိုင်း): သတိဖြင့် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ရှုမှတ်ခြင်း။
ရှည်သော၊ တိုသော သက်လေကို သိခြင်း။
သက်လေ၏ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး (သဗ္ဗကာယ) ကို ထင်ရှားသိအောင် ကျင့်ခြင်း။
ကြမ်းတမ်းသော သက်လေ (ကာယသင်္ခါရ) ကို ငြိမ်းအေးအောင် ကျင့်ခြင်း။
(ဤပိုင်း၌ အာနာပါန စတုတ္ထဈာန်သမာဓိ ထူထောင်ပုံ၊ အဿာသပဿာသကာယ (သက်လေ)၊ ကရဇကာယ (မှီရာရုပ်)၊ နာမ်တရား နှင့် ဈာန်နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းပုံများ ပါဝင်သည်။
ဣရိယာပထပဗ္ဗ (ဣရိယာပုထ်ပိုင်း): သွားလျှင် "သွား၏"၊ ရပ်လျှင် "ရပ်၏"၊ ထိုင်လျှင် "ထိုင်၏"၊ လျောင်းလျှင် "လျောင်း၏" ဟု သိခြင်း။
ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) တည်နေသည့် အမူအရာအတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
(ဤပိုင်း၌ ဣရိယာပုထ် အသီးသီးတွင် ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်သည်။
သမ္ပဇညပဗ္ဗ (သမ္ပဇဉ်ပိုင်း): ရှေ့တက်၊ နောက်ဆုတ်၊ ကြည့်ရှု၊ ကွေးဆန့်၊ ကိုင်ဆောင်၊ စားသောက်၊ စွန့်စသည့် အမူအရာတိုင်း၌ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း။
(ဤပိုင်း၌ ထိုအမူအရာ အသီးသီးတွင် ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်သည်။
ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း): တည်မြဲတိုင်းသော ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) ကို ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဟူသော ဓာတ်သဘောအားဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း (ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ ဓာတ်သားသက်သက်ဟု ရှုခြင်း)။
(ဤပိုင်း၌ ဒွါရ (၆) ပါး၊ ကောဋ္ဌာသ (၄၂) ခု တို့၌ ရုပ်တရားများ နှင့် ၎င်းတို့ကို အာရုံပြုသည့် နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းပုံ ပါဝင်သည်။
) ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ (အကျဉ်း) ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အခြေခံသော ကာယာနုပဿနာ လမ်းစဉ်သည် အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းရသည်- ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ပိုင်းခြားနိုင်လျှင် ဥပါဒါရုပ်များ ထင်ရှားလာသည်။
မဟာဘုတ်နှင့် ဥပါဒါရုပ်များကို ပေါင်း၍ ရူပက္ခန္ဓာဟု ပိုင်းခြားသိသည်။
(ရုပ်ပိုင်းခြားခြင်း) ရုပ်ကို အာရုံပြုသော နာမ်ခန္ဓာလေးပါး ထင်ရှားလာသည်။
(နာမ်ပိုင်းခြားခြင်း) ဤသို့ ရုပ်နာမ်ပိုင်းခြားခြင်းသည် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ) ဖြစ်သည်။
ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ အကြောင်း (အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ၊ အာဟာရ) ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်းသည် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် (ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ) ဖြစ်သည်။
ဤအဆင့်ရောက်လျှင် သာသနာတော်၌ တည်နေသော စူဠသောတာပန် မည်၏။
ထို့နောက် သပ္ပါယတရားများနှင့် ပြည့်စုံသောအခါ ထိုရုပ်နာမ်-ကြောင်းကျိုး (သင်္ခါရတရား) တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်အတိုင်း ရှုပွားလျှင် အရဟတ္တဖိုလ် သို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်သည်။
အရေးကြီးသော မှတ်ချက် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်သည် ရုပ်တရားသက်သက်ကိုသာ ရှုမှတ်ရသည့် ကျင့်စဉ်မဟုတ်ပါ။
ရုပ်ကို အခြေခံ၍ နာမ်တရားများ၊ ၎င်းတို့၏ အကြောင်းတရားများ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကိုပါ သိမ်းဆည်းပြီး ဝိပဿနာရှုမှသာ မဂ်ဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်ပါသည်။
ရုပ်သက်သက် သို့မဟုတ် နာမ်သက်သက်ကို ဝိပဿနာရှုရုံမျှဖြင့် အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်နိုင်ဟု ကျမ်းဂန်များတွင် ဆိုထားပါသည်။
အခြား ကာယာနုပဿနာ အပိုင်းများ: ဤ (၄) ပိုင်းအပြင် ကာယာနုပဿနာ၌ အောက်ပါ အပိုင်းများလည်း ပါဝင်သေးသည်- ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗ (၃၂ ကောဋ္ဌာသ ရွံဖွယ်ရှုခြင်း) နဝသိဝထိကပဗ္ဗ (သုဿာန် ၉ ခု အသုဘရှုခြင်း)နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ - ဒုတိယတွဲ - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် ရှင်းလင်းချက် အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝေဒနာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန် ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ သန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ခံစားမှု (ဝေဒနာ) တို့ကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုမှတ် သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဖြစ်ပွားစေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ဤကျင့်စဉ်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတွင် ဒုတိယမြောက် ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပါသည်။
ဝေဒနာ အမျိုးအစားများ ဘုရားရှင်သည် ဝေဒနာနုပဿနာကို ရှုပွားရန်အတွက် ဝေဒနာအမျိုးအစား (၉) မျိုးကို ညွှန်ကြားထားတော်မူပါသည်- ၁။
သာမန်အားဖြင့် (၃) မျိုး: * သုခဝေဒနာ (ချမ်းသာသော ခံစားမှု) * ဒုက္ခဝေဒနာ (ဆင်းရဲသော ခံစားမှု) * အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ (ဥပေက္ခာဝေဒနာ - ဆင်းရဲခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်း မဟုတ်သော အလယ်အလတ် ခံစားမှု) ၂။
ကာမဂုဏ်နှင့် ဆက်စပ်သော (သာမိသ) ဝေဒနာ (၃) မျိုး: * ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်သော သုခဝေဒနာ * ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်သော ဒုက္ခဝေဒနာ * ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်သော အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ ၃။
ကာမဂုဏ်နှင့် မဆက်စပ်သော (နိရာမိသ) ဝေဒနာ (၃) မျိုး: (ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ကြောင်း နေက္ခမ္မဓာတ်နှင့် ဆက်စပ်သော ဝေဒနာ) * ကာမဂုဏ်နှင့်မစပ်သော သုခဝေဒနာ * ကာမဂုဏ်နှင့်မစပ်သော ဒုက္ခဝေဒနာ * ကာမဂုဏ်နှင့်မစပ်သော အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ အဋ္ဌကထာများ၏ ရှင်းလင်းချက်နှင့် ကျင့်စဉ် အခြေခံ ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း၏ အရေးပါမှု: အဋ္ဌကထာများ(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၄၊ စာပိုဒ်၊၃၅၉။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၈၀၊ စာပိုဒ်၊၁၁၃။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၂၊ စာပိုဒ်၊၃၆၃။
) (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၂၆၊ စာပိုဒ်၊၆၇၀။
)အရ ဝေဒနာနုပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို မပွားများမီ ယောဂီသည် ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပရမတ်သို့ ဉာဏ်အမြင် ဆိုက်အောင် ရှေးဦးစွာ သိမ်းဆည်း ရှုပွားထားပြီး ဖြစ်ရပါမည်။
အကြောင်းမှာ ဝေဒနာ အစရှိသော နာမ်တရားများသည် မှီရာဝတ္ထုရုပ် (ဥပမာ- စက္ခုဝတ္ထု၊ ဟဒယဝတ္ထု) နှင့် အာရုံ (မြင်စရာအဆင်း၊ ကြားစရာအသံ စသည်) တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်သောကြောင့် ထိုရုပ်တရားများကို ပိုင်းခြား သိမြင်ထားမှသာ နာမ်တရားများကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်နိုင်မည် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
ဖဿပဉ္စမကတရား: ဝေဒနာကို ရှုပွားရာတွင် ဝေဒနာတစ်ခုတည်းကိုသာ ရှုရသည်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုဝေဒနာနှင့် အမြဲတမ်း အတူယှဉ်တွဲ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် "ဖဿပဉ္စမကတရား" (စိတ်တိုင်း၌ အမြဲပါဝင်သော စေတသိက်များ) ကိုလည်း သိမ်းဆည်း ရှုပွားရမည်ဟု အဋ္ဌကထာများက ညွှန်ကြားပါသည်-(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၄၊ စာပိုဒ်၊၃၅၉။
) ဖဿ (ထိတွေ့မှု) ဝေဒနာ (ခံစားမှု) သညာ (မှတ်သားမှု) စေတနာ (တိုက်တွန်းနှိုးဆော်မှု) ဝိညာဏ် (အာရုံကို သိမှု/စိတ်) ဤတရားငါးပါးကို သိမ်းဆည်းခြင်းသည် နာမ်ခန္ဓာလေးပါး (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ) လုံးကို သိမ်းဆည်းခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။
ဝေဒနာနုပဿနာ ပထမဆင့် ရှုပွားပုံ ပါဠိတော် (မ၊၁၊၇၅) အရ ယောဂီသည် မိမိသန္တာန်၌- သုခဝေဒနာကို ခံစားလျှင် "သုခဝေဒနာကို ခံစား၏" ဟု သိရမည်။
ဒုက္ခဝေဒနာကို ခံစားလျှင် "ဒုက္ခဝေဒနာကို ခံစား၏" ဟု သိရမည်။
အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို ခံစားလျှင် "အဒုက္ခမသုခဝေဒနာကို ခံစား၏" ဟု သိရမည်။
ထိုနည်းတူစွာ ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်သော (သာမိသ) ဝေဒနာသုံးမျိုး၊ ကာမဂုဏ်နှင့်မစပ်သော (နိရာမိသ) ဝေဒနာသုံးမျိုး တို့ကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အတိုင်း ခွဲခြား၍ သိရပါမည်။
"သိခြင်း (ပဇာနာတိ)" ၏ အဓိပ္ပာယ် ဤသို့ "သိခြင်း" သည် ကလေးသူငယ်များ သာမန်အားဖြင့် ခံစားမှုကို သိသကဲ့သို့ သိခြင်းမျိုး မဟုတ်ပါ။
ထိုသို့သော အသိသည် သတ္တဝါဟူသော အယူအဆ (သတ္တူပလဒ္ဓိ) နှင့် အမှတ်သညာ (သတ္တသညာ) ကို မပယ်စွန့်နိုင်ဘဲ ကမ္မဋ္ဌာန်း သို့မဟုတ် သတိပဋ္ဌာန် ဘာဝနာ မမြောက်ပါ။
မှန်ကန်သော "သိခြင်း" ဆိုသည်မှာ- အဘယ်သူ ခံစားသနည်း။
(အဖြေ: ခံစားသော သတ္တဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ် မရှိ။