kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ရာတွင် အစာချေသော အက်ဆစ်ရည်နည်းသည့် သူများအတွက်မူ ဤပမာဏထက်နည်းပေသည် (ဥပမာအားဖြင့် H+ pump inhibitor များကို အသုံးပြုနေသူများ)။
ကလေးသူငယ်များမှာ ထိခိုက်အလွယ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အသက်နှစ်နှစ်မှ လေးနှစ်အရွယ်ကလေးများတွင် ရောဂါကူးစက်မှု အများဆုံးဖြစ်သည်။
သွေးအုပ်စု အို အမျိုးအစား ရှိသူများမှာ အထိခိုက်လွယ်ဆုံးအဖြစ်နှင့် သွေးအုပ်စု အမျိုးအစားသည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကာလဝမ်းရောဂါကို ထိခိုက်လွယ်မှုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနေပါသည်။
လူသားတို့၌ရှိသော ဆစ်စ်တစ် ဖိုင်ဘရိုးစစ်စ် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲခြင်းသည် လက်ရွေးစင် အကျိုးကျေးဇူးကို ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်ဟု ဆိုသည်။
ပြောင်းလဲခြင်းကို သယ်ဆောင်သော ဟက်ထရိုဇိုင်းဂတ်စ်သည် (ဆစ်စ်တစ် ဖိုင်ဘရိုးစစ်စ်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိသောကြောင့်) ဗီကော်လရေး ကူးစက်ခြင်းများကို ပိုမိုခုခံတွန်းလှန်သည်။
ဤပုံစံဖွဲ့စည်းပုံတွင် ဆစ်စ်တစ် ဖိုင်ဘရိုးစစ်စ် ထရန်စ်မဲမ်ဘရန်း သွယ်ပို့သော ထိန်းညှိကိရိယာ လမ်း ကြောင်းများတွင်းရှိ ပရိုတင်းများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ချို့တဲ့ခြင်းသည် ဘက်တီးရီးယားနှင့် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အပေါ်ယံအလွှာ (အက်ပီသယ်လီယမ်)တို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို တားဆီးနှောင့်ယှက်သည်။
ထို့ကြောင့် ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်း၏ အာနိသင်ကို လျော့နည်းစေသည်။
ကူးစက်ခြင်း ထုံးစံအားဖြင့် ကာလဝမ်းရောဂါသည် မသန့်ရှင်းသောအစားအစာ သို့မဟုတ် ရေတို့ကြောင့် ကူးစက်ပါသည်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် ပင်လယ်စာမှာ ဖြစ်နေကျ အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် မကြာခဏဆိုသလို ရေကြောင့်ဖြစ်ပွား ရသည်။
ကာလဝမ်းရောဂါကို အခြားသော မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် သတ္တဝါနှစ်မျိုးဖြစ်သော ယောက်သွားနှင့် ပလဲန့်တန်ခေါ် ရေပေါ်တွင် အသက်ရှင်နေထိုင်သော သတ္တဝါ၊ အပင်၊ ဘက်တီးရီးယားများ တို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။
ကာလဝမ်းရောဂါ ကူးစက်ဖြစ်ပွားသောသူများတွင် မကြာခဏဆိုသလို ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောဖြစ်တတ်ပြီး၊ အရည်များစွာပါသော မစင်ဖြစ်ပါက အရပ်သုံးစကားဖြင့် “ထမင်းရည်”အဖြစ် ရည်ညွှန်းပြောဆိုသည်။
ယင်းမစင်သည် အခြားသူများအသုံးပြုသော ရေကိုမသန့်မရှင်းဖြစ်စေပြီး ရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ညစ်ညမ်းစေသော အကြောင်းရင်းမှာ ထုံးစံအားဖြင့် ကာလဝမ်းရောဂါ ခံစားနေရသော အခြားသူများဖြစ်ပြီး ယင်းတို့၏ ဆေးကုသမှုမပြုဘဲထားသော မစင်များကို ရေလမ်းကြောင်းများ၊ သို့မဟုတ် မြေအောက်ရေ သို့မဟုတ် သောက်သုံးရေပေးဝေပေးသောနေရာများသို့ ဝင်ရောက်စေသောအခါများတွင် ဖြစ်သည်။
ရောဂါပိုးကူးစက်နေသော မည်သည့်ရေကိုမဆို သောက်သုံးခြင်းနှင့် ယင်းရေနှင့်ဆေးကြောထားသော မည်သည့် အစားအစာကိုမဆို စားသုံးခြင်း၊ ထို့နည်းတူ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနေသော ရေလမ်းကြောင်းများထဲတွင် နေထိုင်သော ယောက်သွား များတို့သည် လူတစ်ယောက်အား ရောဂါပိုးကူးစက်မှု ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။
ကာလဝမ်းရောဂါသည် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးမှ အခြားတစ်ဦးထံသို့ တိုက်ရိုက်ကူးစက်ခဲပါသည်။
အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသော အမျိုးအစားနှင့် အဆိပ်အတောက်မဖြစ်သော အမျိုးအစားများ နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။
အဆိပ်အတောက် မဖြစ်သော အမျိုးအစားများမှာ လိုင်ဆိုဂျင်းနစ်ဗက်တီးရီးယိုဖေ့ဂျ် တစ်ခုမှတဆင့် အဆိပ်အတောက် ရယူနိုင်သည်။
ကမ်းရိုးတမ်းဒေသများတွင် ကာလဝမ်းရောဂါ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားခြင်းများနောက်တွင် ထုံးစံအားဖြင့် ရေညှိများရုတ်ခြည်း ပေါက်ပွားလာခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကာလဝမ်းရောဂါကို ဇိုဝါနောတစ်ခေါ် လူနှင့် တိရစ္ဆာန်အကြား သဘာဝအခြေနေတွင် အပြန်အလှန်ကူးစက်တတ်သော ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။
ယင်ကောင်များက ပြန့်ပွားစေနိုင်သော်လည်း သုံးစွဲသည့်ရေသည် ကျန်းမာရေးနှင့် မညီညွတ်ခြင်းနှင့် အညစ်အကြေး စွန့်ပစ်ခြင်း တို့မှ ပို၍စတင်လေ့ရှိသည်။
ရေသည် ရောဂါကို ပြန့်ပွားစေရာ၌ အဓိကအကြောင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအချက်သည် ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဂျာမဏီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ သောက်ရေမကောင်းသဖြင့် လူအမြောက်အမြား ဝမ်းရောဂါဖြစ်ကာ သေဆုံးကြရလေသည်။
ဟမ်းဗတ်မြို့နှင့် ကပ်လျက်ရှိသောမြို့တွင်မူ ရေကို သန့်ရှင်းအောင်ပြုလုပ်ပြီးမှ သောက်ကြသဖြင့် ထိုရောဂါကြောင့် လူတစ်ယောက်မျှ မသေချေ။
ဟမ်းဗတ်မြို့မှ ကူးစက်လာသူများသာ သေကြရလေသည်။
ရောဂါဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာများကို သီးခြားထားရှိခြင်းနှင့် ခေတ်မီစွာ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စေခြင်းတို့ကြောင့် ဥရောပတိုက် အနောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်များတွင် ထိုရောဂါသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပေပြီ။
သို့သော် ကမ္ဘာရှိ အခြားအစိတ်အပိုင်းများတွင်မူ ထိုရောဂါသည် ဆက်၍ဖြစ်ပွားလျက်ပင် ရှိပေသေးသည်။
၁၉၁၈-၁၉ နှစ်အတွင်း၌ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဝမ်းရောဂါကပ် ဆိုက်ရောက်လာသောအခါ ထိုရောဂါကြောင့် လူပေါင်း ၅ဝဝ,ဝဝဝ ကျော် သေဆုံးကြရလေသည်။
ထိုရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည့် သွေးကြည်ရည် (သွေးငန်ရည်)ကို တွေ့ရှိထားကြပေပြီ။
ထို့ပြင် ဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားနေသော တိုင်းပြည်များသို့ သွားကြရသူများသည် ရောဂါပိုးရှိမည်ဟုထင်ရသော မြေတွင်ပေါက်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် အသီးအနှံ အစိမ်းများကို ရှောင်ကြဉ်ကြပြီးလျှင် မမှည့်သေးသော အသီးများကိုလည်း မစားကြလျှင် ထိုရောဂါမှ ကင်းဝေးနိုင်ကြပေသည်။
ထို့ပြင် ရေကိုလည်း မကျိုဘဲ မသောက်ကြရချေ။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝမ်းရောဂါ ကာကွယ်ရေးဆေးများကို စစ်သားများအား ထိုးပေးခြင်းဖြင့် ထိုရောဂါကို ကာကွယ်ပေးရာ အထူးအောင်မြင်သည်ကို တွေ့ခဲ့ရလေသည်။
ထို့ပြင် အခြားသောက်ဆေးများ၊ အကြောထိုးဆေးများနှင့်လည်း ထိုရောဂါကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပေသေးသည်။
တားဆီးကာကွယ်ခြင်း ကာလဝမ်းရောဂါသည် အသက်အန္တရာယ်ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော်လည်း၊ နည်းလမ်းကျသော သန့်ရှင်းစင်ကြယ်မှု အလေ့အထများကို လိုက်နာလုပ်ဆောင်ပါက ရောဂါကာကွယ်တားဆီးခြင်းမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ရှင်းလင်းလှပါသည်။
ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် လုံဝနီးပါး တိုးတက်သော ရေသန့်စင်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေး အလေ့အကျင့် များကြောင့် ကာလဝမ်းရောဂါမှာ အဓိက ကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု မဟုတ်တော့ပါချေ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်နောက်ဆုံး ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားခဲ့မှုမှာ ၁၉၁၀-၁၉၁၁ တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိရောက်သော စင်ကြယ်သန့်ရှင်းရေး အလေ့အကျင့်များကို အချိန်မီ အစပြုပြီး စွဲမြဲစွာလုပ်ဆောင်ခဲ့ပါလျှင် ကပ်ရောဂါအဖြစ် ပြန့်ပွားမှုကို တားဆီးရန်အတွက် ပုံမှန်အားဖြင့် လုံလောက်ပါသည်။
ပြန့်ပွားသွားသည့် ကာလဝမ်းရောဂါ ကူးစက်ခြင်း လမ်းကြောင်းနှင့်အတူ ရပ်တန့်အောင်ပြုလုပ်နိုင်မည့် အချက်များအများအပြားရှိသည်။
ပိုးသတ်ခြင်း - ကာလဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားသူများက စွန့်ထုတ်လိုက်သည့် ရောဂါပိုးရှိသည့် မစင်ပါဝင်နေသော ရေဆိုးနှင့် မသန့်ရှင်းသည့် ပစ္စည်းများအားလုံး(ဥပမာ အဝတ်အစား၊ အိပ်ရာ၊ စသည်)ကို နည်းလမ်းကျစွာ စွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် စီမံလုပ်ဆောင်ခြင်းမှာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။
ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားသူလူနာများနှင့် ထိတွေ့ထားသော ပစ္စည်းများအားလုံးကို ဖြစ်နိုင်ပါက ကလိုရင်းချွတ်ဆေးကို အသုံးပြုပြီး ရေနွေးဖြင့်ဆေးကြော လျှော်ဖွတ်ခြင်းဖြင့် ပိုးသတ်သင့်ပါသည်။
ကာလဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားသူ လူနာများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏အဝတ်အစား၊ အိပ်ရာ၊ အစရှိသည်တို့အား ကိုင်တွယ်ထားသော လက်များကို နှံ့စပ်သေချာစွာ ဆေးကြော၍ ကလိုရင်းခပ်ထားသောရေ သို့မဟုတ် သေးငယ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို သတ်နိုင်သည့် အခြား ထိရောက်သော ဓာတုပစ္စည်းများဖြင့် ရောဂါကူးစက် ပျံ့နှံ့မှုမရှိအောင် လုပ်ရပါမည်။
ရေဆိုး - ရေလမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် မြေအောက်ရေ ထဲသို့ ဝင်ရောက်မသွားမီ ကလိုရင်း၊ အိုဇုန်း၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ချည် သို့မဟုတ် အခြား ထိရောက်မှုရှိသော သန့်စင်ခြင်းစနစ်မှုဖြင့် သာမန်ရေဆိုးများထဲရှိ ဘက်တီးရီးယားပိုးများကိုသတ်သည့် စီမံလုပ်ဆောင်မှု ပြုလုပ်ခြင်းသည် ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်း မပြုရသေးသော လူနာများအား မတော်တဆ ရောဂါကူးစက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရာတွင် ကူညီပါသည်။
အရင်းအမြစ်များ - ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ကာလဝမ်းရောဂါဆိုင်ရာ ရေညစ်ညမ်းမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ သတိပေးချက်များကို ရေကိုမည်သို့သန့်ရှင်းအောင် လုပ်ရမည်ဆိုသည့် (ကျိုချက်ခြင်း၊ ကလိုရင်းခပ်ခြင်း၊ စသည်ဖြင့်) ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အတူ ညစ်ညမ်းနေသော ရေအရင်းအမြစ်များ အနီးအနားတွင် ကပ်ထားသင့်ပါသည်။
ရေကိုသန့်စင်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း - ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားဖွယ်ရာရှိသော မည်သည့်နေရာများ၌မဆို သောက်သုံးခြင်း၊ ဆေးကြောခြင်း သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်ခြင်းတို့အတွက် အသုံးပြုသော ရေများအားလုံးကို ကျိုချက်ခြင်းအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကလိုရင်းခပ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ အိုဇုန်းရေစီမံခန့်ခွဲခြင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ချည်ဖြင့် ပိုးသတ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း (ဥပမာ နေရောင်ခြည်သုံး စနစ်ဖြင့် ရေကိုရောဂါကူးစက် ပျံ့နှံ့မှုမရှိအောင်လုပ်ခြင်း ဖြင့်)၊ သို့မဟုတ် သေးငယ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို စစ်ချခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ပိုးသတ်သင့်ပါသည်။
ကူးစက်ခြင်းကို တားဆီးရာတွင် ရေကို ကလိုရင်းခပ်ခြင်းနှင့် ကျိုချက်ခြင်းတို့သည် ကုန်ကျစရိတ်အနည်းဆုံးနှင့် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။
အဝတ်ဖြင့်ရေစစ်ခြင်းသည် အလွန်အခြေခံကျသော အဆင့်မျှသာဖြစ်သော်လည်း သန့်စင်ပြုပြင် ထားခြင်းမရှိသော မြစ်ကန်ချောင်းရေများအပေါ် မှီခိုနေရသော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဆင်းရဲသော ကျေးရွာများတွင် အသုံးပြုသောအခါ ကာလဝမ်းရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို သိသာစွာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သည်။
ခေတ်မီသော တောင်တက်ရာတွင်သုံးသည့် ရေသန့်စင်မှုပါသော တစ်ဦးချင်းသုံး ပစ္စည်းအစုံကဲ့သို့ ပိုမိုကောင်းမွန်သော သေးငယ်သည့် ဘက်တီးရီးယားပိုးများ စစ်ချသောအစစ်များမှာ အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။
လူထုကျန်းမာရေး ပညာပေးခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော သန့်ရှင်းရေး အလေ့အကျင့်များကို စွဲမြဲစွာ ထိန်းသိမ်းလိုက်နာခြင်း တို့သည် ကာလဝမ်းရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများ ကူးစက်ခြင်းကို တားဆီးကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့အတွက် အဓိက အရေးကြီးသည်။
စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း ကာလဝမ်းရောဂါကို ကပ်ရောဂါအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို စောင့်ကြပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ချက်ချင်းသတင်းပို့ခြင်းတို့ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုပါသည်။
ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်တတ်သော တိုင်းပြည်အများအပြားတွင် အများအားဖြင့် မိုးရာသီတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဖြစ်ပွားတတ်ပြီး ရာသီနှင့် သက်ဆိုင်သော ရောဂါအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။
စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း စနစ်များသည် ရောဂါဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့မှုများကို စောစီးစွာ တပ်လှန့်နိုင်သောကြောင့် အသင့်ပြင်ထားသော အစီအစဉ်များကို ပြင်ဆင်ရာ၌ ညီညွတ်စွာ တုံ့ပြန်ခြင်းနှင့် ကူညီခြင်းတို့ကို လမ်းညွှန်ခေါ်ဆောင်နိုင်သည်။
ထိရောက်သော စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း စနစ်များသည် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့မှုများအပေါ် အန္တရာယ်ရှိမှု အကဲဖြတ်ခြင်းကိုလည်း တိုးတက်စေသည်။
ရာသီအလိုက် ဖြစ်ပေါ်တတ်မှုနှင့် ဖြစ်ပွားသော နေရာဒေသတို့ကို သဘောပေါက်နားလည်ခြင်းသည်ထိခိုက်မှုအရှိနိုင်ဆုံးနေရာများအတွက် ကာလဝမ်းရောဂါထိန်းချုပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်ရေး အတွက် လမ်းညွှန်မှုကို ပေးပါသည်။
တားဆီးကာကွယ်မှု ထိရောက်မှုရှိရန်အတွက် နိုင်ငံတော်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များထံသို့ ဖြစ်ပွားမှုများကို သတင်းပို့ရန်မှာ အရေးကြီးသည်။
ကုသမှု အရည်များဖြစ်ပွားမှုအများစုတွင် ကာလဝမ်းရောဂါကို ခံတွင်းမှရေဓာတ်ပြန်လည် ဖြည့်တင်းပေးသည့် ကုထုံး (ORT) ဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်သည်။
ယင်းမှာ ထိရောက်မှုအမြင့်မားဆုံး၊ အန္တရာယ်အကင်းဆုံးနှင့် လုပ်ကိုင်ရလွယ်ကူသည်။
ဆန်ကိုအခြေခံသော ဖျော်ရည်များသည် ပိုမိုထိရောက်မှုရှိသောကြောင့် ဂလူးကို့စ်အခြေခံသော ဖျော်ရည်များထက် ပိုမိုဦးစားပေးပါသည်။
သိသာစွာ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းရှိသော ပြင်းထန်သည့် ဖြစ်ပွားမှုများတွင် ရေဓာတ်ပြန်လည် ဖြည့်တင်းသည့် အကြောဆေးသွင်းခြင်း လိုအပ်ကောင်း လိုအပ်နိုင်သည်။
ရင်းဂျားစ်လက်တိတ်မှာ ဦးစားပေးသော အရည်ဖြစ်သည်။
ပမာဏအများအပြားနှင့် ဆက်တိုက်အစားထိုးမှုကို ဝမ်းသွားခြင်း လျော့နည်းကျဆင်း သွားသည်အထိပေးရန် လိုကောင်းလိုအပ်ပါမည်။
ပထမ နှစ်နာရီမှ လေးနာရီအတွင်း ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်၏ ဆယ်ရာခိုင်နှုန်းပမာဏ အရည်များကိုဖြည့်တင်းပေးဖို့ လိုအပ်ပါမည်။
အကယ်၍ စီးပွားရေးအရထုတ်လုပ်ထားသော ခံတွင်းမှသောက်သည့် ရေဓာတ်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းသည့် ဖျော်ရည်များမှာ ဈေးကြီးပါက သို့မဟုတ် ရရန်ခက်ခဲပါက ဖျော်ရည်ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ယင်းသို့လုပ်နည်းတစ်မျိုးမှာ ကြိုချက်ပြီးသော ရေ ၁ လီတာ၊ ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁ ဇွန်း၊ သကြား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၈ ဇွန်းတို့တွင်၊ ပိုတက်စီယမ်နှင့် အရသာကောင်းမွန်ရန်အတွက် ချေထားသော ငှက်ပျောသီးထည့်ပါ။
အီလက်ထရိုလိုက်များ အလွန်အမင်းဆုံးရှုံးမှု ရှိသော်ငြားလည်း သွေးထဲတွင် အက်ဆစ်ဓာတ်မြင့်တက်လာခြင်း ကနဦးတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ပိုတက်စီယမ် ပမာဏမှာ ပုံမှန်ပင်ရှိကောင်း ရှိနိုင်သည်။
ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးမှုကို မှန်အောင်ပြင်ပြီးသောအခါ၊ ပိုတက်စီယမ်ပမာဏများမှာ လျင်မြန်စွာ ကျဆင်းနိုင်ပြီး ပြန်လည်အစားထိုးရန် လိုအပ်ပါသည်။
ပဋိဇီဝဆေးများ ပဋိဇီဝဆေးဖြင့် ကုသခြင်းများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို တစ်ရက်မှ သုံးရက်အထိ အချိန်တိုသွားစေနိုင်ပြီး ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုကိုလည်း လျော့ကျစေသည်။
သို့သော် လူများသည် ရေဓာတ်ကို လုံလောက်အောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပါက ပဋိဇီဝဆေးမသောက်ဘဲ ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။
ဒေါ့ဇီဆိုက်ကလင်ကို ပထမဆင့်တွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုသော်လည်း အချို့သော ဗီ ကော်လရေးဘက်တီးရီးယား ပိုးအသစ်များ သည် ဆေးကို တန်ပြန်ခုခံသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ကာလအတွင်း တန်ပြန်ခုခံခြင်းအတွက် စစ်ဆေးခြင်းသည် သင့်လျော်သော အနာဂတ် ရွေးချယ်စရာများကို တိုင်းတာဆုံးဖြတ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်သည်။
အတည်ပြုပြီး ထိရောက်မှုရှိသည့် အခြားသော ပဋိဇီဝဆေးများတွင် ကိုထရင်(မ်)မောက်ဇာဇော(လ်)၊ အီရစ်သရိုမိုင်စင်၊ တက်ထရာဆိုက်ကလင်၊ ကလိုရမ်ဖှန်နိကော(လ်)၊ နှင့် ဖူရာဇိုလစ်ဒုံးတို့ ပါဝင်သည်။
နော်ဖလော့ဇာစင် ကဲ့သို့သော ဖလိုရိုကွင်နိုလုံး(စ်)ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
သို့သော်လည်း တန်ပြန်ခုခံခြင်းရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နေရာအများအပြားတွင် ပဋိဇီဝဆေး တန်ပြန်ခုခံမှုသည် တိုးလာလျက်ရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအများစုတွင် တက်ထရာဆိုင်ကလင်း၊ ထရီမီသိုပရင်(မ်)-ဆာလဖာမီသိုဇာဇော(လ်)၊ နှင့် အီရစ်သရိုမိုင်စင် ဆေးတို့ကို တန်ပြန်ခုခံသည်။
ဆေးဝါးများကို တန်ပြန်ခုခံခြင်း အခြေအနေများကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လျင်မြန်သော ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ ဓာတုပါဝင်မှု စစ်ဆေးနည်းများ ရနိုင်သည်။
ဖန်ပြွန်လေ့လာချက်များတွင် ထိရောက်မှုရှိသည့် မိုက်ခရုပ်များကို နှိမ်နင်းသော မျိုးဆက်သစ် အန်တီမိုက်ခရိုဘီယယ်(လ်)များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးဖြစ်သည်။
ရောဂါဖြစ်ပွား ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းသည်မှာ ကာလဝမ်းရောဂါသည် တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် လူပေါင်း ၃-၅ သန်းသို့ သက်ရောက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၀၀၀၀၀-၁၃၀၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။
၎င်းကာလဝမ်းရောဂါသည် အများအားဖြင့် ဖွဲ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများတွင် အဓိက ဖြစ်ပွားသည်။
၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် သေပျောက်နှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းထက် များခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် နိုင်ငံတစ်ခု၏ ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းကို ထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အများအပြားကို သတင်းပို့ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ဖြစ်ပွားမှု အရေအတွက်များကို အတိအကျ တွက်ချက်ရန် ခက်ခဲသည်။
ကာလဝမ်းရောဂါသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နေရာအများအပြားတွင် လူစုအလိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး ကူးစက်ပျံ့နှံ့နေဆဲပင်။
ကာလဝမ်းရောဂါ ပျံ့နှံ့မှု နောက်ကွယ်ရှိ နည်းလမ်းများအကြောင်းကို လူများသိရှိသော်လည်း အဘယ်ကြောင့် ကာလဝမ်းရောဂါသည် နေရာအချို့တွင် ဖြစ်ပွားပြီး အခြားတစ်နေရာများတွင် ဖြစ်ပွားမှု မရှိကြောင်းကို ပြည့်ဝစွာ နားလည်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။
လူသား မစင်များကို စနစ်တကျစွန့်ပစ်မှု မရှိခြင်းနှင့် သောက်ရေ စနစ်တကျသန့်စင်မှု မရှိခြင်းတို့သည် ရောဂါကို အလွန်လွယ်ကူစွာ ပြန့်ပွားစေသည်။
သို့သော် ရေထုသည် ရောဂါသိုထားရာ ဖြစ်နိုင်ပြီး အဝေးမှ တင်ပို့လာသော ပင်လယ်အစားအစားများသည် ရောဂါကို ပြန့်ပွားစေနိုင်သည်။
အမေရိကတိုက်တွင် ၂၀ ရာစုကာလ အများစုတွင် ကာလဝမ်းရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု မတွေ့ရှိခဲ့သော်လည်း ထိုရာစုနှစ် အဆုံးပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဆက်လက် တည်ရှိနေပုံရသည်။
ဂါဘွန်နိုင်ငံသည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်း အနောက်ဘက်တွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အီကွေတာကို ခွလျက် တည်ရှိသည်။
အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]]၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သော ဂီနီပင်လယ်ကွေ့သည် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၇၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၁သန်းခွဲခန့် ရှိသည်။
မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ လစ်ဗရီဗေးလ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဂါဘွန်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ရက်နေ့တွင်လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
ဂါဘွန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁ဝ၂,၃၁၇ ရှိပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၃ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ဂါဘွန်သည် ပြင်သစ်အီကွေတာ အာဖရိက နယ်လေးခုအနက် အတိုးတက်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ဂါဘွန် သမ္မတနိုင်ငံသည် သစ်တောထူထပ်၍ သစ်လုပ်ငန်းတွင် အာဖရိကတိုက်၌ နာမည်ကျော်ကြားသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အဖိုးတန်သစ်များ ထွက်ရှိသည့်အပြင် မန်းဂနိ၊ ယူရေနီယံနှင့် ရေနံတို့ ထွက်ရှိပြီး နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ ရောင်းချသည်။
သီးနှံ စိုက်ပျိုးရေးတွင် ကိုကိုး၊ စပါး၊ ငှက်ပျောနှင့် ဆီအုန်းပင်များကို အများအပြား စိုက်ပျိုး၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
ပြည်တွင်း သွင်းကုန်ထက် ပြည်ပသို့ ကုန်ပိုမိုတင်ပို့နိုင်၍ နိုင်ငံစီးပွားရေး အခြေအနေ ကောင်းမွန်လျက် ရှိသည်။
ဂါဘွန်နိုင်ငံသို့ ၁၄၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှ အစပြု၍ ဥရောပတိုက်သားများ ရောက်ရှိ အခြေစိုက်ခဲ့ကြသည်။
ပထမတွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒပ်ချနှင့် ပြင်သစ်လူမျိုးများ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
၁၈၈၄-၈၅ ခုနှစ် ဘာလင်မြို့၌ ကျင်းပသော ဥရောပတိုက်နိုင်ငံကြီးများ ကွန်ဖရင့်က ဂါဘွန်ကို ပြင်သစ်ပိုင်နယ်ပယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ် လူမျိုးစု သဟာယအဖွဲ့ဝင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ လွတ်လပ်သော ဂါဘွန်သမ္မတ နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ထိုနှစ်အတွင်းတွင်ပင် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
လက်ရှိသမ္မတအွမ္မဗွန်ဂိုသည် နိုင်ငံတွင်း တစ်ပါတီစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။
ဗွန်ဂိုသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သူ သမ္မတလီယွန်အမ်ဗာကို ဆက်ခံသူဖြစ်သည်။
နိုဘယ်ဆုရ ဒေါက်တာ အယ်လဗတ် ရွိုက်ဇာသည် ၁၉၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂါဘွန်နိုင်ငံ၊ လမ်ဗာရိန်းမြို့၌ ကုဋ္ဌရောဂါသည်များအတွက် ဆေးရုံကို တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဂါဘွန်နိုင်ငံ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ။
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး သဘောတူညီချက် (ယေဘုယျအားဖြင့် အတိုကောက်စာလုံး CRC၊ CROC သို့မဟုတ် UNCRC) သည် ကလေးများ၏ နိုင်ငံသား၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ရှင်းလင်းတင်ပြသည့် လူ့အခွင့်အရေး သဘောတူညီချက်များဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ငယ်ရွယ်သူ ကလေးအများစုအား တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ ဥပဒေအရ အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိပါက အထက်ပါ သဘောတူစာချူပ်သည် အသက်တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အောက် ရှိသူမည်သူမဆိုကို ကလေးဟူ၍ လူသားတစ်ဦးအနေဖြင့် ယေဘုယျ သတ်မှတ်သည်။
ဤသဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် အကျုံးဝင်သည်။
လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း ရှိမရှိကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး ကော်မတီက စောင့်ကြည့်သည်။
UNCRC ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ နိုင်ငံများမှ အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ထိုကော်မတီက ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ တတိယ ကော်မတီသို့ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းရသည်။
ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက CRC ဥက္ကဋ္ဌ၏ တင်ပြချက်များကိုလည်း ကြားနာသည်။
ညီလာခံက ကလေးသူငယ်များ အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ခံ လိုက်နာကျင့်သုံးသည်။
သဘောတူညီချက်များ သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် နိုင်ငံများမှ အစိုးရများသည် သဘောတူညီချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် တိုးတက်မှု ရှိမရှိနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းတို့၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို တစ်ခါတရံ စစ်ဆေးနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး ကော်မတီသို့ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းရန်နှင့် ကော်မတီရှိရာသို့ တက်ရောက်ရန် လိုအပ်သည်။
၎င်းတို့၏ အစီရင်ခံစာအပြင် ကော်မတီ၏ စာဖြင့်ရေးသားထားသော သဘောထားများနှင့် အရေးတယူပြုရာအကြောင်းအရာများကို ကော်မတီ၏ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်တွင် ရနိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပြီးနိုင်ငံများမှ လက်မှတ်ရေးထိုးရန်အတွက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ရက်နေ့ (ကလေးသူငယ်များ ရပိုင်ခွင့် ကြေညာစာတမ်း အကြိမ် ၃၀ မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့) တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
လိုအပ်သော တရားဝင် အတည်ပြုသည့် နိုင်ငံအရေအတွက် ရပြီးနောက် သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆိုမာလီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ လွဲ၍Child Rights Information Network (2008). Convention on the Rights of the Child. Retrieved 26 November 2008.Amnesty International USA (2007). Convention on the Rights of the Child: Frequently Asked Questions . Retrieved 26 November 2008. ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၆ နိုင်ငံက အတည်ပြုခဲ့သည်။
United Nations Treaty Collection. Convention on the Rights of the Child . Retrieved 2 October 2015. ဆိုမာလီနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ ဝန်ကြီးများက သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုရန် အစီအစဉ် များ ကြေညာခဲ့သည်။
ရွေးချယ်နိုင်သည့် စာချုပ်မူကြမ်း နှစ်ခုကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။
ပထမ နောက်ဆက်တွဲ သဘောတူညီချက်သည် ကလေးသူငယ်များအား စစ်ပွဲပဋိပက္ခများ၌ ပါဝင်မှုကို တားမြစ်ထားပြီး ဒုတိယ နောက်ဆက်တွဲ သဘောတူညီချက်သည် ကလေးသူငယ်များကို ရောင်းချခြင်း၊ ကလေးပြည့်တန်ဆာ အဖြစ် ခိုင်းစေခြင်းနှင့် ကလေးညစ်ညမ်းစာပေတွင် အသုံးပြုခြင်းများကို တားမြစ်ထားသည်။
အထက်ပါ မူကြမ်း နှစ်ခုစလုံးကို နိုင်ငံပေါင်း ၁၄၀ မှ တရားဝင် အတည်ပြုခဲ့သည်။
အကြောင်းအရာ သဘောတူညီချက်သည် ကလေးများနှင့် အထူးသက်ဆိုင်သော လိုအပ်ချက်များ၊ အခွင့်အရေးများ နှင့် ပတ်သက်သည်။
နိုင်ငံများက စိတ်အားထက်သန်စွာ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။
ဤနည်းလမ်းသည် ယခင်က နိုင်ငံများစွာ၌ တွေ့ရှိရသည့် ကလေးများကို ပိုင်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းများအဖြစ် သဘောထား ဆက်ဆံပြုမူခြင်းဖြင့် တစ်ခါတရံ မိသားစုတွင်း အငြင်းပွားမှုများကိုဖြစ်စေသည့် ယေဘုယျ ဥပဒေနည်းလမ်းများနှင့် ခြားနားပါသည်။
တရားစီရင်ခြင်းများတွင် သဘောတူညီချက်ကို ကောင်းမွန်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ ကလေးအုပ်ထိန်းခြင်းနှင့် အုပ်ထိန်းသူ ဥပဒေများကို ပြုပြင်စစ်ဆေးမှု တစ်ခု လိုအပ်သည် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး တည်ဆဲ ဥပဒေများအတွင်း တီထွင်မှုနည်းလမ်း လိုအပ်သည်။
သဘောတူညီချက်က ကလေးတိုင်း၌ အခြေခံ အခွင့်အရေး အချို့ရှိခြင်း၊ အသက်ရှင်ခွင့်အပါအဝင် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်အမည်နှင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံချက်၊ မိသားစုတွင်း သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့အစည်းအတွင်း မိဘများ၏ ပြုစုပျိုးထောင်မှုနှင့် မိဘများနှင့် ခွဲခွာနေသည့်တိုင် မိဘများနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခြင်းတို့ကို အသိအမှတ်ပြုသည်။
နိုင်ငံများက မိဘများကို မိဘဝတ္တရားနှင့် အညီ ဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုစေရန် သဘောတူစာချုပ်က တာဝန်အရ လုပ်ဆောင်စေသည်။
ကလေးများ၌ သူတို့၏ အတွေးအမြင်များကို ဖော်ပြခွင့်နှင့် ယင်းအတွေးအမြင်များကို သင့်လျော်သောအခါတွင် ကြားနာခွင့်နှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခွင့်ရှိခြင်း၊ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရခြင်းတို့မှ ကာကွယ်ရန်၊ ကာကွယ်ထားသော ကိုယ်ပိုင် လွတ်လပ်ခွင့်ရှိခြင်းနှင့် ကလေးတို့၏ ဘဝသည် အလွန်အမင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခံ တစ်ခု မဖြစ်စေရန် လိုအပ်သည်ကို သဘောတူညီချက်က အသိအမှတ်ပြုသည်။
ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးကော်မတီ ကလေးတစ်ဦးအား သူ့ကို စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့် တရားရေးရာ အငြင်းပွားခြင်း၌မဆို သီးခြားတရားဥပဒေဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်ကို သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံများက ဖြည့်ဆည်းပေးရန် လုပ်ဆောင်စေသည်။
ထို့ပြင် ဤကိစ္စမျိုးတွင် ကလေး၏ ရှုထောင့်အမြင်ကိုလည်း ကြားနာစေရန် သဘောတူညီချက်က တောင်းဆိုသည်။
ကလေးများအား သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းကိုလည်း တားမြစ်သည်။
ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးကော်မတီက ၎င်း၏ အထွေထွေ ရှင်းလင်းချက် ၈ (၂၀၀၀) တွင် အားလုံးသော နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းများအနေနှင့် ကလေးများအား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်နှင့် လူ့သိက္ခာညှိုးနွမ်းစေသော ပြစ်ဒဏ်ပုံစံများအားလုံးကို အလျင်အမြန် လှုပ်ရှား၍ တားမြစ်ခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်းကို ဥပဒေအရ လုပ်ဆောင်ရန် ဖော်ပြထားသည်။
သဘောတူစာချုပ်ပါ အပိုဒ် ၁၉ တွင် နိုင်ငံအဖွဲ့အစည်းများက “ကလေးများကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန် သင့်လျော်သော တရားဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် စီမံခန့်ခွဲအုပ်အုပ်ခြင်းနှင့်ဆိုင်သော လူမှုရေးနှင့် ပညာရေး အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များ ဆောင်ရွက်ရမည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။
သို့သော် ခန္ဓာကိုယ်ကို နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်ကို မရည်ညွှန်းပါ။
ဤအချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကော်မတီ၏ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်ကို ဩစတြေးလျ၊ကနေဒါနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံများအပါအဝင် များစွာသော နိုင်ငံများက အတိအလင်း ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
ဥရောပ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တရားရုံးက ဥရောပ လူ့အခွင့်အရေး သဘောတူညီချက်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသောအခါ ဤသဘောတူညီချက်ကို ရည်ညွှန်းကိုးကားမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လက်မှတ်ရေးထိုးသူများ ဆိုမာလီ နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန် ပြည်တောင်စုမှ တစ်ပါး၊ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းက ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သဘောတူညီချက်ကို တရားဝင် အတည်ပြုလက်ခံ သဘောတူခဲ့ကြသည် (အချို့မှာ ဖော်ပြထားသော မသေချာမှုများ သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းချက်များ)။
ဆိုမာလီနိုင်ငံက မကြာခင်ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဩစတြေးလျနိုင်ငံသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်ကတည်းက သဘောတူစာချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် National Observer မဂ္ဂဇင်း၏ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် “အနောက်နိုင်ငံ မိသားစုများ၏ တန်ဖိုးထားမှုများကို အဆုံးစွန် ဖျက်ဆီးမှုအတွက် ခြောက်လှန့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားမှုများ လက်ဝယ်ရှိနေခြင်း” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကလေးသူငယ် ရပိုင်ခွင့် ကော်မတီကိုလည်း “ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကလေးများအတွက်သာ တာဝန်ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောကြားနေသော မည်သူကမျှ ရွေးကောက်ထားသည်မဟုတ်သည့်အဖွဲ့ (သို့ဖြစ်၍ မည်သူ၌မျှ အလွန်အမင်း တာဝန်မရှိ)" ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ကနေဒါ ကနေဒါနိုင်ငံက အတည်ပြုခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် သဘောတူစာချုပ်ကို တရားဝင်အတည်ပြုမှုကို ဦးစားပေးလျက် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ တရားဥပဒေများသည် သဘောတူညီချက်စာချုပ်နှင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သို့မဟုတ် လုံးလုံးလျားလျား လိုက်လျောညီညွတ်သည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ၏ လူငယ်ရာဇဝတ်မှု ဥပဒေများသည် လူငယ်ရာဇဝတ်မှု တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ(YCJA) ကို အကျိုးသက်ရောက်စေရန်အတွက် အဓိက ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုအက်ဥပဒေသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။
သဘောတူညီချက်အရ ကနေဒါနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ မတူကွဲပြားသော တာဝန်ယူဆောင်ရွက်မှု ရှိကြောင်း ထိုအက်ဥပဒေက အထူးသဖြင့် ရည်မှန်းလျက် ရှိသည်။
သဘောတူညီချက်သည် အောက်ပါ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေဆုံးဖြတ်ချက်များအပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့သည်- ဘေကာ ဗီ ကနေဒါ (နိုင်ငံသားနှင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန) အိန္ဒိယ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကလေးလုပ်သားများနှင့် ပတ်သတ်၍ ပိတ်ပင်တားဖြစ်ချက်များ အတိအလင်းမရှိပေ။
“အန္တရာယ်ရှိသည်”ဟု ယုံကြည် ယူဆရသော စက်ရုံလုပ်ငန်းများမှအပ စက်ရုံလုပ်ငန်းအများစုတွင် ကလေးလုပ်သားထားရှိမှုကို ယေဘုယျအားဖြင့် ခွင့်ပြုထားသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကလေးလုပ်သားများအား ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊နှင့် အိမ်တွင်းလုပ်သားများအဖြစ် ခိုင်းစေခြင်းကို တားမြစ်ထားသော်လည်း အိမ်များတွင် အကူအဖြစ် ငှားရမ်းလိုမှုမှာ ဆက်လက်မြင့်မားဆဲဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက အသက် ၁၃ နှစ်အောက် ကလေးလုပ်သားဦးရေကို သန်း ၆၀ ကျော်ခန့် ခန့်မှန်းထားရာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ရှေးရိုးစွဲများက လောလောဆယ် ခန့်မှန့်ထားသော ကလေးလုပ်သားဦးရေ ၁၂ သန်းထက် အလွန်မြင့်မားနေသည်။
စီးပွားရေး အောင်မြင်မှုရရှိနေပြီး အဏုမြူ မိသားစုသည် ကျယ်ပြန့်လာသည့်အတွက် ပြဿနာကို ရည်ညွှန်းဖော်ထုတ်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ကလေးအလုပ်သမားများ လိုအပ်မှုသည် ကြီးထွားလာနေသည်။
ယူနီဆက်၏ ကမကထပြုမှု၊ အူဒီရှာ၏ ဘဏ္ဍာရေးထောက်ပံ့မှုတို့ဖြင့် အိန္ဒိယအစိုးရ၏ ဦးဆောင်မှုသည် ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်မှု ပြောင်းလဲရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကောက်ကြောင်းများကို သတ်မှတ်သည်။
အီရန် အီရန် အစ္စလမ် သမ္မတနိုင်ငံသည် ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေး သဘောတူစာချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံခြား အစိုးရများက အီရန်နိုင်ငံသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်သော ကလေးများကို ကွပ်မျက်သည့်အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချိုးဖောက်သည်ဟု ရှုတ်ချလေ့ရှိသည်။
အိုင်ယာလန် အိုင်ယာလန် သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်တွင် သဘောတူစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး တရားဝင် အတည်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဂျီနီဖာ ကမ္ဘာ့ကုလ သမဂ္ဂ ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးကော်မတီ၏ ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်ကို ဝေဖန်ဖော်ပြတုံ့ပြန်သောအားဖြင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသည် ကလေးများအတွက် စုံစမ်းလေ့လာ အရေးယူဆောင်ရွက်ပေးရန် သမာဓိခုံရုံးကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ကလေးများဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကော်မတီက အိုင်ယာလန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသည် နိုင်ငံတော်ကို သာမန်ထက် အလွန် ထူးခြားသော ဖြစ်ရပ်များမှတပါး ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ကိစ္စများကို ကြားဝင် နှောက်ယှက်ခွင့် မပြုဟု ၎င်း၏ စိုးရိမ်မှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
အိုင်ယာလန်အစိုးရက ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးအတွက် အာမခံချက်ထားရန် ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြင်ဆင်ရန် ကတိပြုသည်။