kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သို့ရာတွင် ညီဖြစ်သူဆန်ဂျေးဂန္ဒီမှာ လေယာဉ်ပျက်ကျသဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည့်အခါ ထိုစဉ်ကဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ၎င်း၏မိခင် အင်ဒီရာဂန္ဒီက ဆန်ဂျေး၏နေရာတွင်ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့ရာမှ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့မှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ညီငယ် ဆန်းဂျေး၏ အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့က ကျင်းပသော ကြားဖြတ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ မစ္စတာရာဂျစ်သည် ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
ကွယ်လွန်သူ ပါလီမန်အမတ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီ၏ ဥတ္တရာ ပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်အမီသီမဲဆန္ဒနယ်တွင် လစ်လပ်သွားသော အမတ်နေရာအတွက် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ကျင်းပရာ ရာဂျစ်ဂန္ဒီပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် ပါလီမန်အမတ်ဖြစ်လာသည်။
ထို့နောက် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လမှာပင် ကွန်ဂရက်လူငယ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာ သည်။
ထို့နောက်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယလူငယ်ကွန်ဂရက် အမျိုးသားအမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တွင်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
မကြာမီ ပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘလူးစတားအကြမ်းဖက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
ယင်းပြဿနာကြောင့်ပင် ဝန်ကြီးချုပ်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဆစ်ခ်အမျိုးသားကိုယ်ရံတော် နှစ်ဦး၏လက်ချက်ဖြင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံလိုက်ရသည်။
ကွယ်လွန်သူအင်ဒီရာဂန္ဒီ၏နေရာတွင် သားဖြစ်သူရာဂျစ်ဂန္ဒီအား ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်။
ယင်းနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီဦးဆောင်သည့် ကွန်ဂရက်ပါတီက အမတ်အင်အား ၅၄၄ နေရာရှိသည့်ပါလီမန်တွင် ၄ဝ၁ နေရာအနိုင်ရရှိပြီး ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးစံချိန်ထူနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် မစ္စတာရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်။
ဤသို့ဖြင့်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ထမ်းဆောင်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုဖာလက်နက် ထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီအရှုပ်တော်ပုံကိစ္စကို ကျေလည်အောင် မဖြေရှင်းနိုင်သဖြင့် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီအပေါ် လူထု၏ထောက်ခံမှုမှာ လျော့နည်း လာခဲ့သည်။
သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ယခင်ကကဲ့သို့အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခြင်း မရှိတော့ချေ။
ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင်ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည် အစိုးရဖွဲ့ရန်မကြိုးပမ်း တော့ဘဲ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အတိုက်အခံ ပါလီမန်အမတ်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ နေရာတွင် အမျိုးသားတပ်ဦးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗွီပီဆင်းက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ဗွီပီဆင်းဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သည်လည်း ပြည်တွင်းပြဿနာမျိုးစုံနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက်ဝန်ကြီးချုပ် ချန်ဒရာရှက်ကာ ဦးဆောင်သည့် လူနည်းစု အစိုးရတက်လာသည်။
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီသည် ညွှန့်ပေါင်း အစိုးရအဖွဲ့တွင်ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ ချန်ဒရာရှက်ကာ၏လူနည်းစု အစိုးရအဖွဲ့ကိုထောက်ခံကာ ကျားကန်ပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ရာဂျစ်ဂန္ဒီနှင့်ချန်ဒရာရှက်ကာတို့အကြား မသင့်မြတ်မှုများကြောင့် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ထောက်ခံမှု မရရှိတော့သဖြင့် ချန်ဒရာရှက်ကာဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။
ဤသို့ဖြင့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲအသစ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်မေလ ၂ဝ ရက်နေ့မှစ၍ ကျင်းပရန်ကြေညာခဲ့သည်။
ရာဂျစ်ဂန္ဒီသည်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ အနိုင်ရရှိပြီး မိမိလက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောနိုင်ငံရေးအာဏာ ပြန်လည်ရယူနိုင်ရေးအတွက် မရပ်မနား မဲဆွယ်စည်းရုံးလှုပ်ရှား ခဲ့သည်။
ကွန်ဂရက်ပါတီအောင်ပွဲခံလိမ့်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ထားသည်။
ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ တမီလ်နာဒူးပြည်နယ် မြို့တော် မဒရပ်မြို့ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာရှိ ဆရီပါရင်ဘူဒါမြို့၌ ရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်တရားပွဲပြုလုပ်ရန် စကားပြောစင်မြင့်သို့ဖြတ်လျှောက်အသွားတွင် ပန်းခြင်း တစ်ခုအတွင်းမှ ဗုံးပေါက်ကွဲသဖြင့် နေရာတွင်ပင် ပွဲချင်းပြီးသေဆုံးကာ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းခံလိုက်ရသည်။
ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၏ရုပ်အလောင်းကို မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာများ ကိုလည်းဟိန္ဒူထုံးတမ်းစဉ်လာအရ နောက်ဆုံးခရီးအဖြစ်ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ယမုံနာမြစ်တို့ဆုံသည့်နေရာတွင် မေလ ၂၈ ရက်နေ့ကရေမျှောချခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး သည်ဆိုနီယာဂန္ဒီနှင့်အတူ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်ရှိ သမီးပရီယန်ကာနှင့်အသက် ၂ဝ အရွယ်ရှိသားရာဟူးတို့ကျန် ရစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ။
ဂန္ဓာရုံဟူသည်ကား အနံ့ပင်ဖြစ်၏။
အာရုံငါးပါးထဲ ပါဝင်သော အနံ့ကို တိရစ္ဆာန်များသည် လူတို့ထက် ပိုမို ထိရောက်စွာ ခံစားနိုင်ကြသည်။
ခွေးတစ်ကောင်ကို အဝတ်ဟောင်းတစ်စ ပေးလိုက်လျှင် ထိုခွေးသည် အဝတ်စပိုင်ရှင်ကို ရှာပေးနိုင်သည်။
ယင်းသို့ သိမှုမှာ အနံ့ဖြင့် ခွဲခြားသိရှိခြင်းပင် ဖြစ်၏။
သူစိမ်းတစ်ယောက်အား သူ့သခင်၏ အဝတ်ကို ဆင်ပေးလိုက်ပါက တစ်ခဏမျှ ခွေးသည် သူစိမ်းအား သူ့သခင်အစစ်ဟု ထင်မှတ်လိမ့်မည်။
သို့ရာတွင် အနံ့ခံပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သခင်အစစ် မဟုတ် မှန်းသိ၍ ရန်မူလိမ့်မည်။
ခွေးသည် အမြင်ထက် အနံ့ကကို အားကိုးသော တိရစ္ဆာန်မျိုး ဖြစ်သည်။
အနံ့သည် အရသာနှင့် များစွာ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ ခံစားရသော အနံ့အသက်ဟူသ၍မှာ အနံ့နှင့် ပတ်သက်သော နဗ်ကြောစွန်းများရှိသည့် နေရာတွင် အနံ့ဓာတ်ပစ္စည်းများ လာရောက်ထိတွေ့သောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။
အနံ့အသက်တစ်မျိုးသည် နဗ်ကြော တစ်မျိုးစီ နှင့် သက်ဆိုင်သည်။
ဆိုင်ရာနဗ်ကြောကို သွားရောက်တွေ့ထိသောအခါ ဆိုင်ရာအနံ့အသက်ကို ရရှိနိုင်သည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုသည် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်ဖြင့် တည်ရှိမှသာလျှင် ထိုပစ္စည်း၏ အနံ့ကို ရရှိနိုင်၏။
ဓာတ်ငွေ့များသည် ပျံ့နှံ့တတ်သော သဘောရှိ၍ အဝေး၌ရှိသော ပစ္စည်းများကို အနံ့ဖြင့် သိရှိကြရလေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်ုပ်တို့ အအေးမိ၍ နှာစေးနေသည့်အခါများတွင် အစာစားသောက်ရာ၌ ခံတွင်းမတွေ့ဘဲ ဖြစ်တတ်ကြသည်။
အနံ့နှင့် အရသာသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခုများစွာ ဆက်စပ်နေသောကြောင့် အနံ့မရရှိသောအခါတွင် အရသာပျက်၍ သွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) အနံ့အာရုံ သို့မဟုတ် olfaction သည် အနံ့ (သို့မဟုတ် အငွေ့အသက်) များကို ခံစားသိရှိနိုင်သော အထူးအာရုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အနံ့အာရုံတွင် စားလိုဖွယ်ကောင်းသော အစားအစာများ၊ အန္တရာယ်များကို သိရှိနိုင်ခြင်းအပါအဝင် လုပ်ဆောင်ချက်များစွာရှိပြီး အရသာခံစားမှုတွင်လည်း အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။
လူသားများတွင် အနံ့အာရုံသည် အနံ့ တစ်ခုမှ အနံ့ခံပစ္စည်း နှင့် နှာခေါင်းပေါက်အတွင်း ချိတ်ဆက်မိသောအခါ ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ အနံ့ခံစနစ်မှတစ်ဆင့် အချက်ပြမှုများ ပေးပို့သည်။
ဂလိုမာရူးလပ်များသည် ဤအချက်ပြမှုများကို စုစည်းပြီး အနံ့ခံဖုသို့ ပို့လွှတ်ကာ အနံ့ခွဲခြားမှု၊ မှတ်ဉာဏ် နှင့် ခံစားချက် တို့နှင့် ဆက်စပ်သော ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်သည်။
အနံ့အာရုံပုံမှန်လည်ပတ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးရှိပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် နှာခေါင်း သို့မဟုတ် အနံ့ခံပစ္စည်းများ ပျက်စီးခြင်း၊ အနံ့ပျောက်ခြင်း anosmia၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် အာရုံကြောရောဂါများ ပါဝင်သည်။
လေ့လာမှု သမိုင်း thumb|The Lady and the Unicorn၊ အနံ့အာရုံကို ဖော်ပြသော ဖလန်းဒါးစ် တိပ်ခွေပန်းထိုး၊ ၁၄၈၄–၁၅၀၀။
Musée national du Moyen Âge၊ ပဲရစ်။
အနံ့အာရုံ၏ အစောပိုင်း သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုတွင် အယ်လီနာ ဂမ်ဘယ် Eleanor Gamble ၏ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ပါရဂူဘွဲ့ စာတမ်းပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းက အနံ့အာရုံကို အခြား အာရုံခံနည်းလမ်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ အနံ့၏ ပြင်းအားခွဲခြားမှု နည်းပါးကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဧပိကျူရီးယန်နှင့် အက်တမ်ဝါဒီ ရောမဖီလာဆိုဖာ လူခရီးရှပ် Lucretius (ဘီစီအီး ၁ ရာစု) ၏ အဆိုအရ အနံ့အမျိုးမျိုးသည် အနံ့အာရုံအင်္ဂါကို လှုံ့ဆော်ပေးသော "အက်တမ်" (ခေတ်သစ်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် အနံ့မော်လီကျူးများ) ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစားများ ကွဲပြားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုသီအိုရီ၏ ခေတ်သစ်သက်သေပြချက်မှာ လင်ဒါ ဘီ ဘတ် Linda B. Buck နှင့် ရစ်ချက် အက်ဆဲလ် Richard Axel (၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုဗယ်ဆု ရရှိခဲ့သူများ) တို့၏ အနံ့အာရုံခံ ပရိုတိန်းများကို ကလုန်းခြင်းနှင့် အနံ့မော်လီကျူးများကို သတ်မှတ်ထားသော အာရုံခံပရိုတိန်းများနှင့် တွဲချိတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
အနံ့အာရုံခံ မော်လီကျူးတစ်ခုစီသည် သတ်မှတ်ထားသော မော်လီကျူးအင်္ဂါရပ် သို့မဟုတ် အနံ့မော်လီကျူးအမျိုးအစားတစ်ခုကိုသာ မှတ်မိသည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အနံ့အာရုံခံ Olfactory receptors အတွက် မျိုးဗီဇပေါင်း တစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်။
အနံ့အာရုံခံ မျိုးဗီဇများအနက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ အလုပ်လုပ်နိုင်သည်။
လူသားများတွင် အခြားမျောက်ဝံမျိုးနွယ်များနှင့် အခြားနို့တိုက်သတ္တဝါများထက် လုပ်ဆောင်နိုင်သော အနံ့အာရုံခံ မျိုးဗီဇမှာ များစွာ နည်းပါးသည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် အနံ့ခံ အာရုံကြောဆဲလ် olfactory receptor neuron တစ်ခုစီသည် လုပ်ဆောင်နိုင်သော အနံ့အာရုံခံတစ်ခုကိုသာ ဖော်ပြသည်။
အနံ့ခံ အာရုံကြောဆဲလ်များသည် သော့ခလောက်စနစ်ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သည်- ဓာတုပစ္စည်းတစ်ခု၏ လေထဲရှိ မော်လီကျူးများသည် ခလောက်ထဲသို့ အံဝင်ပါက အာရုံကြောဆဲလ်က တုံ့ပြန်သည်။
လက်ရှိတွင် အနံ့ကုဒ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ခံစားမှု ယန္တရားဆိုင်ရာ သီအိုရီများစွာ ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်သီအိုရီ Shape theory of olfaction အရ အာရုံခံတစ်ခုစီသည် အနံ့မော်လီကျူး၏ အင်္ဂါရပ်တစ်ခုကို သိရှိသည်။
အားနည်းသော ပုံသဏ္ဌာန်သီအိုရီ သို့မဟုတ် အိုဒိုတုပ်သီအိုရီ odotope theory က အာရုံခံများသည် မော်လီကျူး၏ အစိတ်အပိုင်းငယ်များကိုသာ သိရှိပြီး၊ ဤအနည်းငယ်သော အချက်များကို ပေါင်းစပ်ကာ အနံ့အာရုံခံစားမှု ပိုမိုကြီးမားသည်အထိ ဖြစ်ပေါ်စေသည် (အမြင်အာရုံခံစားမှုကဲ့သို့ အချက်အလက်နည်းပါးသော အာရုံခံမှုငယ်များကို ပေါင်းစပ်ပြီး အသေးစိတ်အာရုံခံစားမှုတစ်ခုအဖြစ် ဖန်တီးသည့်ပုံစံနှင့် ဆင်တူသည်)။
လေ့လာမှုသစ်တစ်ခုအရ သုတေသီများက အနံ့မော်လီကျူးများ၏ မော်လီကျူးထုထည်နှင့် အနံ့ခံအာရုံကြောတုံ့ပြန်မှုအကြား လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
လူကာ တူရင် Luca Turin မှ အဆိုပြုထားသော တုန်ခါမှုသီအိုရီ vibration theory ဟူသည့် အခြားသီအိုရီတစ်ခုကမူ အနံ့အာရုံခံများသည် အနံ့မော်လီကျူးများ၏ အနီအောက်ရောင်ခြည်အကွာအဝေးရှိ တုန်ခါမှု ကြိမ်နှုန်းများကို ကွမ်တမ်လှိုဏ်ဖောက်ခြင်း quantum tunnelling ဖြင့် သိရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။
သို့သော် ဤသီအိုရီ၏ အပြုအမူဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များမှာ မေးခွန်းထုတ်ခံရသည်။
See also the editorial on p. 315. အနံ့အာရုံခံစားမှုကို အပြည့်အဝ ရှင်းပြနိုင်သော သီအိုရီတစ်ခုမျှ မရှိသေးပေ။
ဂန္ဓမာ၊ ဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက် (မြန်မာ ၁၂၅၄ )။
ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း ငါးဇွန် မြို့နယ် သားကျင်ရွာ ခမည်းတော် ဦးထွန်းအေး မယ်တော်ဒေါ်မယ်စံတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၃ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သော သားရတနာဖြစ်လေသည်။
ဦးထွန်းအေး-ဒေါ်မယ်စံတို့၌ သားသုံးယောက်၊ သမီးနှစ်ယောက်ရှိရာ ဆရာတော် သည် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် မောင်ဖိုးကျူး ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
၁၃ နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ သားကျင်ရွာ ကျောင်းဆရာတော် အရှင်သုန္ဒရ မဟာထေရ်ထံတော်၌ ရှင်သာမဏေအဖြစ် ရောက်တော်မူခဲ့၍ ၁၂၇၄ ခုနှစ်တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင်ပင်လယ်ရွာကျောက် မှော်တောရကျောင်း ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ ဖက်ပင်အိုင်ဆရာတော်၊ ဆီမီးခုံမင်းကျောင်း ဆရာတော်၊ ပေါက်စိမ်း ဆရာတော်အစရှိသော ကမ္မဝါ ဆရာတော် များနှင့်အတူ ဝါကျမြောင်တောရ ဆရာတော် အရှင်သာဂရမဟာထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် မြင့်မြတ်သောရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာသည် ငါးဇွန်မြို့နယ် သားကျင် ရွာကျောင်း ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာတော် အရှင်သုန္ဒရ မဟာထေရ်မြတ်ထံ၌ ပရိယတ္တိ အခြေခံကျမ်းစာများကို ငယ်စဉ်ကပင် စတင်၍ သင်ကြားဆည်းပူးတော်မူခဲ့လေ သည်။
ထို့နောက် ၁၂၇၅ ခုနှစ် ရဟန်းသိက္ခာ တစ်ဝါအရတွင် ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာ ရာမတိုက် ကိုးဂိုဏ်းချုပ် ဒီဃဒဿီနိကာ ယဏ္ဏဝ ပါရဂူ ရေစကြို ဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင် ဂန္ထသာရထံမှောက်ရောက်ရှိ၍ ပညာသင်ကြားခွင့် ရရှိတော်မူခဲ့ပြီး အရှင်ပညာ (အဂ္ဂမဟာ ပဏ္ဍိတ) နှင့် နောင်အခါ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားကြီးတိုက်ဆရာတော်ဖြစ်တော် မူမည့် အရှင်ကောဏ္ဍည (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)တို့ အထံ၌လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့တောင် ပြင်အောင်မြေရွှေဘုံတိုက်၌ တစ်နှစ်သီတင်းသုံး နေတော်မူလျက် မန္တလေးမြို့ပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော ဆရာတော်များ ထံ၌လည်းကောင်း ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းစာများကို ပါရဂူရောက် တတ်မြောက်လိမ္မာအောင် သင်ကြားဆည်းပူးတော်မူခဲ့လေသည်။
ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာသည် ပခုက္ကူမြို့ သံဃာတော် ၇ဝဝ ခန့်ရှိသော မဟာဝိသုတာရာမတိုက်ကြီး ၌ ရဟန်းသိက္ခာကိုးဝါအရတွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဆရာတော် အရှင်ပညာမထေရ်မြတ်ကြီးက ဂဏဝါစကစာချအဖြစ် ချီးမြှောက်တော်မူသဖြင့်ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများစွာတို့ကို ချပို့ပေးတော်မူခဲ့သည်။
ညောင်ဦးမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်သစ်၌လည်း နှစ်နှစ်ခန့် သီတင်းသုံး၍ စာပေပို့ချမှု တာဝန်ကို အားသွန်ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဆရာတော် အရှင်သုန္ဒရ မဟာထေရ်မြတ်၏ လွှဲအပ်တော်မူချက် အရ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်ကြီး၌ တိုက်အုပ်ဆရာတော် အဖြစ်တာဝန် ယူအုပ်ချုပ်တော်မူ၍ ၁၃၃၄ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်နေ့ည အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဆရာတော်အရှင်သုန္ဒရမဟာထေရ်မြတ် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူသောအခါဆရာတော်ကြီး၏ အရိုက်အရာ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်ကြီး၏ အဓိပတိမဟာနာယကတာဝန်ကို တိုးတက်ထမ်းဆောင်တော်မူယင်း မြန်မာပြည်အတွင်းရှိ စာချကျောင်းတိုက်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်၊ ကျောင်းခွဲပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်ရှိ မဟာဝိသုတာရာမ ဂဏဝါစကနိ ကာယ(ပခုက္ကူဂိုဏ်း) ကြီး၏ ဂဏဘာရနိတ္ထာရက (ဂိုဏ်းဝန်ဆောင် ဆရာတော်) အဖြစ်ကိုပါ တာဝန်ယူလျက် စာပေကျမ်းဂန်များပို့ချခြင်း၊ တရားဓမ္မဟောပြောခြင်း၊ သံဃာ့ ပရိသတ်ကို ဩဝါဒပေးခြင်းစသည်ဖြင့် သာသနာ့တာဝန်တို့ကို အဆက်မပြတ် အားသွန်ဆောင်ရွက်တော် မူခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်သည် မဟာဝိသုတာရာမတိုက်နှင့် ပခုက္ကူ ဂိုဏ်းကြီးကို တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်တော်မူ၍တပည့် သံဃာတော်များကို စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဓမ္မ ဟောပြောခြင်း စသောသာသနာ့ တာဝန်တို့ကို အားသွန်ဆောင် ရွက်တော်မူစဉ် ၁။
ရဟန်းလောင်းဆုံးမစာ၊ ၂။
သိမ်အောင်စာနှင့် ၃။
တိပိဋက ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်ကျမ်းကြီး၊ ၄။
တိပိဋက ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်အကျဉ်း၊ ၅။
ပါဠိပဒပိဋကကျမ်းညွှန်းတို့ကို ကြီးမှူးပြုစုရေးသား တော်မူလေသည်။
ဤသို့လျှင် သာသနာ့ကျိုးကို သည်ပိုးဆောင်ရွက်တော် မူခဲ့သည့် ပိဋကတ္တယဆေက၊ ဂန္ထဓုရာဝဟ၊ မဟာထေရ၊ပရိယတ္တိ ဝိသာရဒ၊ လဇ္ဇီပေသလ၊ သိက္ခာကာမဂုဏ် တို့နှင့် ကုံလုံပြည့်ဝတော်မူသော ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာသည် ၁၃၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်မြတ်ကို အလှူခံရရှိတော် မူလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ဂန္ဓာမာပန်းသည် ဒေဆီ၊ နေကြာ၊ ထပ်တရာ စသည်တို့နှင့် အတူ ကွန့်ပေါဇီတီမျိုးစဉ်ကြီးတွင် ပါဝင်လေသည်။
နှစ်ကြာ ရှည်ခံပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့် နှစ်စဉ်နှစ်ဆက် ပေါက်နေနိုင်ပေသည်။
ဂန္ဓာမာပန်းပင် အမျိုးမျိုးကို ယခုအခါ မြောက်ဘက် ကမ္ဘာ လုံးခြမ်းရှိ သမပိုင်းဒေသများ၌ အများအပြား တွေ့ရသည်။
သို့ရာတွင် ထိုအပင်မျိုး စတင်ပေါက်ရောက်ရာ ဇာတိဒေသမှာ တရုတ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်ဟု သိရလေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှနေ၍ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ခန့်က ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ထိုအပင်မျိုး ရောက်သွားသည်။
ထိုပန်းကို ၁၄ ရာစုနှစ်ကစ၍ ဂျပန်နိုင်ငံ တွင် ထီးသုံးနန်းသုံး အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် သုံးစွဲဲခဲ့သည်။
ယခု အခါ ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ချယ်ရီပန်းကဲ့သို့ ထိုပန်းသည် ထင်ရှား လျက် ရှိသည်။
ထိုပန်းမျိုးသည် ဥရောပတိုက်သို့ ၁၇၆၄ ခုနှစ် တွင် ရောက်သွားရာ ရောက်လျှင်ရောက်ချင်းပင် ထိုပန်းမျိုးကို လူကြိုက်များလာလေသည်။
ဂန္ဓမာပန်းပင်တွင် မျိုးကွဲပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်သည်။
အလေ့ပေါက်များလည်းရှိ၍ စိုက်ပျိုးယူသော အပင်များလည်း ရှိသည်။
ပြုပြင်စိုက်ပျိုးယူရသောပန်းများမှာ အထူးပင် လှပကြ ၏။
အပွင့်များတွင် အဖြူ၊ အဝါ၊ အနီ အပြောက်အစင်း စသည်ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်လည်း အမျိုး မျိုးရှိသည်။
အပွင့်မှာ အချင်း ၁/၂ လက်မမှ ၈ လက်မခန့် ထိအောင် အရွယ်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ပန်းပွင့်ချိန်မှာ ဆောင်းဦး ပေါက်ချိန်ဖြစ်သည်။
ထိုပန်းမျိုးအားလုံး၌ အနံ့ ကင်းတတ် သည်။
အနံ့ရှိပါကလည်း စိမ်းရွှေရွှေ အနံ့မျိုးသက်သက် မျှသာ ရှိတတ်၏။
ဂန္ဓမာပန်းသည် ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျော်ကြားဆုံး ပန်းများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုအပင် မျိုးကို စိုက်ပျိုးရန် လွယ်ကူသည့်အတိုင်း အတိုင်းတိုင်း အပြည်ပြည်၌ စီးပွားရေးအဖြစ် စိုက်ပျိုးရောင်းချသူများ ရှိကြ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပန်းများ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ။
ဂန္နက်ငှက် (Gannets) သည် သမပိုင်းပင်လယ်တွင် ကျက်စားသော စူလီဒေးမျိုးရင်းဝင် ငှက်ကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
တင်ကျီးနှင့် အတူ ပယ်လီကင်နီဖောင်း မျိုးစဉ်တွင် ပါသော်လည်း အသွင် အပြင်အားဖြင့် တင်ကျီးနှင့်မတူချေ။
ဦးခေါင်းနှင့် လည်ပင်း အနည်းငယ်ဝါ၍ အတောင်ဖျားမည်းသည်မှတပါး တစ်ကိုယ် လုံး ဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသည်။
ကိုယ်လုံးမှာ ၃ ပေခန့်ရှည်သည်။
ဝမ်းဘဲခြေမျိုး ရှိသည်။
ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးမှာ ရှည်၍ ကောက်၏။
အခြားသော ပင်လယ်ငှက်များနည်းတူ ဂန္နက်ငှက်တို့သည် ငါးဖမ်းရာ၌ အလွန်ကျင်လည်သည်။
ရေမျက်နှာပြင်၏ အထက် ပေ ၁ဝဝ ခန့်အမြင့်၌ ပျံဝဲနေပြီးလျှင် ရေထဲတွင် မြင်ရသော ငါးကို ရုတ်တရက် ထိုးဆင်း၍ ဖမ်းယူနိုင်သည်။
ဂန္နက်ငှက်သည် ကျောက်ဆောင်များပေါ်၌ အသိုက်လုပ် တတ်သည်။
သာမန်အားဖြင့် တစ်ကြိမ်လျှင် ဥတစ်လုံးသာ အုလေ့ရှိသည်။
ဤငှက်မျိုးတွင် မျိုးကွဲများ ရှိသည်။
ဂန္နက်ငှက် အညိုမျိုးကို အပူပိုင်းဒေသ ပင်လယ်များ၌ တွေ့ရသည်။
မြန်မာ နိုင်ငံ တနင်္သာရီကမ်းခြေ၌ ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ငှက်များ။
thumb|သောမတ်စ် ဂိန်းစဗားရား ဗြိတိန်ပြည်၏ ပန်းချီအနုပညာကို ရှေ့တန်းသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ သော ပုဂ္ဂိုလ်များအနက် တောမတ်ဂိန်းစဗားရားသည် တစ်ယောက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
လူပုံတူနှင့် ရှုခင်းများ ရေးခြယ်ရာတွင် ကဝိမြောက် တစ်ဦးဖြစ်၏။
ဂိန်းစဗားရားသည် ခရစ် ၁၇၂၇ ခုနှစ်တွင် ဆပ်ဖတ်ခရိုင် ဆဒ်ဗာရီမြို့၌ မွေးဖွား ၏။
မွေးချင်း ၉ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်၏။
အသက် ၁၄ နှစ်သားကပင် တောမတ်သည် သူနေထိုင်သည့် အရပ် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှုခင်းများကို ရေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူ၏ ဖခင်က ကလေး၏ ဝါသနာနှင့် အရည်အချင်းကိုသိ၍ လန်ဒန်မြို့သို့ပို့ပြီးလျှင် ဟျူး ဗတ်ဂရေ့ဗလောထံ၌ အက်ချင်းခေါ် စားဆေးဖြင့် ပုံဆွဲဲခြင်းအတတ်ကို သင်ယူစေသည်။
၁၇၄၅ ခုနှစ်တွင် တောမတ်သည် အစ်ပစွစ်မြို့၌ နေထိုင်ကာ ရှုခင်း ပန်းချီကားများနှင့် ပုံတူကားများကို ရေးဆွဲလေသည်။
၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗသမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးများ၏ ပုံတူပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲလေရာ သတင်းကြီးလာသည်။
ထို့နောက် လန်ဒန်မြို့တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့၍ တတိယဂျော့ဘုရင် နှင့် မိဖုရားတို့၏ ပုံတူကားများနှင့် အခြားထင်ရှားသော ယောက်ျား မိန်းမ ကချေသည်များကို ရေးဆွဲသည်။
ဂိန်းစဗားရားက ရှုမျှော်ခင်းကားများ ရေးဆွဲခြင်းကိုသာ စိတ်ပါသည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုခေတ်ကလူများတို့သည် ထိုကား များကို တန်ဖိုးမထားတတ်ကြချေ။
ထို့ကြောင့် လူပုံတူများကို သာ တွင်ကျယ်စွာ ရေးဆွဲခဲ့ရသည်။
၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ဂိန်း စဗားရားသည် တော်ဝင်အနုပညာတံခွန်အသင်းကြီးသို့ ဝင်ခွင့် ရခဲ့၏။
အသင်းကြီးသို့ သူရေးဆွဲသည့် ရှုမျှော်ခင်းနှင့် လူပုံတူ ကားများကို ပေးပို့ခဲ့ရာတွင် လူပုံတူကား သုံးခုအတွက် အသင်း ကြီးနှင့် မကျေမနပ် ဖြစ်သောကြောင့် အသင်းဝင်အဖြစ်မှ နုတ် ထွက်ပြီးလျှင် သီးခြားပြခန်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်လေသည်။
သို့သော် လည်း သူ၏ပြခန်းမှာ သူမျှော်မှန်းသလောက် မအောင်မြင်ခဲ့ ချေ။
ဂိန်းစဗားရားသည် အလွန်ခေါင်းမာသူတစ်ယောက် ဖြစ် သည့်အလျောက် ဆာဂျော့ရွာရေးနောနှင့်လည်း အတိုက်အခံ ဖြစ်ခဲ့သေး၏။
သူ၏ လက်ရာ ပြောင်လှသော ပန်းချီကားများကို တွေ့ရှိရသဖြင့်လည်း ဂိန်း စဗားရားသည် ရေးနောထက် မသာသာအောင် ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေမည်။
သို့သော် ဤပုဂ္ဂိုလ် ၂ ဦးတွင် မည်သူကပို၍ တော်သည်ဟု ပြောနိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
ပညာတူသဖြင့် ရန်သူ သဖွယ်ဖြစ်ကြသော်လည်း ဂိန်းစဗားရားသည် သူတို့၏ယခင်က မကျေနပ်မှုများကို ခဝါချကာ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းကဲ့သို့ သဘောထားကြရန် ပြောကြားသွားလေသည်။
ဂိန်းစဗားရား သည် ၁၇၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ကိုးကား Category:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
ဂုဏ်ဆိုသည်မှာ "ဂုဏ" ဟူသော ပါဠိမှလာသော စကား ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်ကား အထင်အရှားပြခြင်းဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
သို့ဖြစ်၍ အထည်ကိုယ်ဒြပ်ကို ထူးခြားထင်ရှားအောင်မြင်ပြသော အခြင်းအရာကို ဂုဏ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းကြလေသည်။
ဂုဏ်သည် သက်ရှိသက်မဲ့အရာအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
စာပေ၌လည်း ဂုဏ်ဟုခေါ်သော ထူးခြားသည့် အခြင်းအရာရှိသည်။
စာဆိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် စာကိုပညာရှိများ နှစ်သက်ကြစေရန် တန်ဆာဆင်၍ ရေးသားဖွဲ့ဆိုလေ့ရှိကြရာ ယင်းသို့ဖွဲ့ဆိုသဖြင့် ထင်ရှားစွာပေါ်ပေါက်လာသည့် နှစ်သက်ဖွယ်အခြင်းအရာကိုပင် စာပေ၌ဂုဏ်ဟုခေါ်ရသည်။
ယင်းကိုသဒ္ဒါလင်္ကာရ ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
သုဗောဓာလင်္ကာရကျမ်း၌ စာပေအရေးအသားနှင့်ဆိုင်သော ဂုဏ် ၁ဝ ပါးရှိကြောင်း ပြထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။
ပသာဒဂုဏ် – ကြည်ညိုဖွယ်ရှိခြင်း ဩဇဂုဏ် – သိပ်သည်းလေးနက်ခြင်း မဓုရတာဂုဏ် – ချိုသာနာပျော်ဖွယ်ရှိခြင်း သမ္မတာဂုဏ် – အသံညီမျှခြင်း သုခုမာလတာဂုဏ် – သိမ်မွေ့နူးညံ့ခြင်း သိလေသဂုဏ် – ပြေပြစ်သောပုဒ်ရှိခြင်း ဥဒါရတာဂုဏ် – လွန်ကဲသောဂုဏ်ရှိခြင်း ကန္တိဂုဏ် – နှစ်သက်ဖွယ်ရှိခြင်း အတ္ထဗျတ္တိဂုဏ် – အနက်ထင်ရှားခြင်း သမာဓိဂုဏ် – တင်စားခြင်း ရှင်းလင်းချက် ပသာဒဂုဏ် စကားစပ်နီး၍ အနက်သိလွယ်သောပုဒ်များဖြင့် ရေးသားသောအဖွဲ့မျိုးကို ပသာဒဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
ဩဇဂုဏ် စကားလုံးများကို သိပ်သည်းကျစ်လျစ်အောင် ပေါင်းစပ်၍ ရေးသားသောအဖွဲ့ အကျဉ်းကိုအကျယ်ချဲ့၍ အကျယ်ကိုအကျဉ်းချုံး၍ ရေးသားသော အဖွဲ့မျိုးကိုဩဇဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
မဓုရတာဂုဏ် အသံတူဌာန်တူ အက္ခရာများပါသည့်ပုဒ်ကို များစွာအသုံးပြု၍ ရေးသားသောအဖွဲ့၊ အက္ခရာတူပုဒ်တို့ကို ထပ်ကာထပ်ကာ အသုံးပြု၍ ရေးသားသောအဖွဲ့မျိုးကို မဓုရတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟုဆိုရသည်။
သမ္မတာဂုဏ် ပဒတိုင်း၌ အသံနူးညံ့သော သိထိလအက္ခရာများများ အညီအမျှထား၍ဖြစ်စေ၊ အသံကြမ်းတမ်းသော ဓနိတအက္ခရာများများ အညီမျှစီထား၍ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ်နှစ်မျိုးအညီအမျှ စီထား၍ဖြစ်စေ ရေးသားသောအဖွဲ့မျိုးကို သမတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟုဆိုရသည်။
သုခုမာလတာဂုဏ် အသံနူးညံ့သော သိထိလအက္ခရာများများသုံး၍ အရွတ်အဆိုခက်သောပုဒ်များမပါအောင် ရေးသားသောအဖွဲ့မျိုးကို သုခုမာလတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
သိလေသဂုဏ် ဌာန်ချင်းနီးသော အက္ခရာများ ပေါင်းစုထားသည့် ပုဒ်မျိုးဖြင့် ရေးသားလျက် ဓနိတအက္ခရာလည်း အနည်းငယ်ပါသော အဖွဲ့မျိုးကို သိလေသဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
ဥဒါရတာဂုဏ် အလွန်အကြူး ထူးခြားလွန်ကဲခြင်းကို ရေးသားသောအဖွဲ့ကို ဥဒါရတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
ကန္တိဂုဏ် အလွန်အမင်း ချီးကျူးမှုကို လူအများ နှစ်သက်အောင် လောကပြောရိုးပြောစဉ်ထက် မလွန်စေဘဲ ရေးသားသောအဖွဲ့ကို ကန္တိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟုဆိုရသည်။
အတ္ထဗျတ္တိဂုဏ် သဒ္ဒါအနက်အားဖြင့် ဖြည့်စွက်ရန်၊ ဆွဲယူရန် မလိုအောင် ပြည့်စုံထင်ရှားစွာ ရေးသားသောအဖွဲဲ့ကို အတ္တဗျတ္တိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟု ဆိုရသည်။
သမာဓိဂုဏ် လောကစည်းကမ်းနှင့် မဆန့်ကျင်အောင် တင်စား၍ ရေးသားသောအဖွဲ့ကို သမာဓိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဟုဆိုရသည်။
သုဗောဓာလင်္ကာရကျမ်း၌ သမာဓိဂုဏ်ကို တဖန် ၆ မျိုးခွဲခြား၍ ပြဆိုပြန်သည်။
သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ သဘောကို သက်မဲ့အရာဝတ္ထု၌ တင်စား၍ ဖွဲ့ဆိုခြင်း။
ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ဝတ္ထုတို့၏သဘောကို ပုံသဏ္ဌာန် မရှိသောအရာ၌ တင်စားခြင်း။
အရသာရှိသော ဝတ္ထု၏သဘောကို အရသာမရှိသောဝတ္ထု၌ တင်စားခြင်း။
အရည်၏သဘောကို အရည်မဟုတ်ရာ၌ တင်စား၍ ဖွဲ့ဆိုရေးသားခြင်း။
ပြုလုပ်တတ်သူ၏သဘောကို မပြုလုပ်တတ်သော အရာ၌တင်စားခြင်း။
အစိုင်အခဲဖြစ်သော ဝတ္ထု၏သဘောကို အစိုင်အခဲ မဟုတ်သော ဝတ္ထု၌ တင်စားခြင်း။
ဂုဏ်ဆယ်ပါးကဗျာ ဤဂုဏ် ၁ဝ ပါး အဓိပ္ပာယ်ကို ကျက်မှတ်ရလွယ်အောင် မန်လယ်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မဃဒေဝလင်္ကာသစ်နိဂုံး၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ပသာဒေါဇော၊ သဘောထင်စွာ၊ အလင်္ကာနှိုက်၊ ဂါထာယခင့်၊ ကျူးဖွင့်ဆိုသား၊ စပ်သင့်ပုဒ်စဉ်၊ နီးယှဉ်တင့်တယ်၊ သိလွယ်အနက်၊ နှစ်ချက်စုံလှ၊ ပသာဒတည့်၊ ဩဇမှကား၊ သမာသ်များနှင့်၊ စကားနာဖွယ်၊ ကျဉ်းကျယ်ချဲ့ချုံ့၊ မှတ်ပုံ့လက္ခဏာ၊ စွဲသေချာရှင့်၊ တစ်ဖြာထိုမှ၊ ဒီဃပုဒ်ချင်း၊ ရသချင်းနှင့်၊ ဌာန်ခြင်းတူဟုတ်၊ သံယုဂ်ပါယှိ၊ ဓနိပါခြင်း၊ ပုဒ်ချင်းနီးစွာ၊ လွန်သာယာသည့်၊ ပဒါသတ္တိ၊ မည်ရှိခေါ်ပြု၊ မဓုရတာ၊ ခရာတူပုဒ်၊ ထပ်ထပ်ထုတ်လည်း၊ သမုတ်သညာ၊ အနုပ္ပါသ၊ မဓုရတည့်၊ ပဒလေးလီ၊ သိထီလချင်း၊ ညီစေခြင်းနှင့်၊ မယွင်းဓနိ၊ ညီစွာချိက၊ မိဿိရောရာ၊ သုံးမျိုးပါလည်း၊ သမတာခေါ်ထုံး၊ လေးပုဒ်လုံးနှိုက်၊ စီကုံးသိထိ၊ များစေဘိလျက်၊ ဓနိတက္ခရာ၊ နည်းမျှသာလျှင် ပါသည်အချင်း၊ သိမ်မွေ့ခြင်းနှင့် သေခြင်းဟူစွာ၊ လူ့ဝေါဟာကို၊ နတ်ရွာစံကြွ၊ ဆိုခြင်းစသား၊ ဂါမ္မကင်းဝေး၊ ယဉ်ကျေးသမှု၊ ခေါ်ဝေါ်ပြုလည်း သုခုမာလ၊ မည်ထတစ်ဦး၊ ဌာန်နီးစသည် ပေါင်းတည်ပုဒ်ချင်း၊ မကွာခြင်းနှင့်၊ မကင်းဓနိ၊ ပါဘိနည်းလှ၊ သိလေသတည့်။
ကဲဆလွန်ကျူး၊ ဂုဏ်ထူးအယှိ၊ ပြဆိုဘိနှင့်၊ ဝိသေသန၊ ပါသမျှကား၊ ဥဒါရတာ၊ မှတ်ကုန်ရာ၏၊ လူ့ရွာထုံးတမ်း၊ စည်ကမ်းမလွန်၊ ပညဝန်တို့၊ ကောင်းမွန်နှစ်လို၊ ခြင်းရာတို့ကား၊ ရွှင်ပျို့နာအီ၊ ဂုဏ်ကန္တီတည့်၊ ထို့ပြီအပ၊ နေယျပြစ်ကွာ၊ သဒ္ဒါအနက်၊ မထည့်စွက်ဘဲ၊ နှစ်ချက်အရ၊ ထင်စွာလှကား၊ အတ္တဗျတ္တိ၊ သက်ယှိမူရာ၊ သက်မဲ့မှာလျှင်၊ တင်ကာခေါ်ခြင်း၊ အဆင်းယှိမြော်၊ ဆင်းမဲ့ပေါ်တွင်၊ တင်ခေါ်သာညိ၊ ရသာယှိကို၊ မယှိနှိုက်တည်၊ အရည်မဟူ၊ အရည်မူငြား၊ ကတ္တားယှိတဲ့၊ ကတ္တုမဲ့နှိုက်၊ တင်ဖွဲဲ့တဖြာ၊ စိုင်ခဲမာကို၊ ခိုင်မာမဲ့ထက်၊ တင်လျက်ခေါ်ဘိ၊ သမာဓိဟု။
ကဝိလက္ခဏာ၊ ဂုဏ်ဆယ်ဖြာလည်း၊ အလင်္ကာကြီး၊ ပုဒ်တိုင်းပြီးသည်၊ မှီးလော့နောက်လူ ဉာဏ်ခိုးတည်း။
ဂိုဏ်းဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားဂဏမှ ဖြစ်လာသော မြန်မာ စကား ဖြစ်သည်။
ဂဏသည် အစုကိုဟောသည်။
ဂိုဏ်းသည် ပါဠိဘာသာနှင့် မြန်မာကဗျာတို့ကို ဖွဲ့ရာတွင် အရေးတကြီး လိုက်နာရသော စည်းကမ်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ထို့ကြောင့် လည်း၊ ရှင်ရဋ္ဌသာရသည် ကိုးခန်းပျို့၌ အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆိုရေးတွက်က၊ ပဒက္ခရ၊ ဝဏ္ဏမတြာ၊ဂါထာဆန်းဂိုဏ်း၊ ကရိုဏ်းပယတ်၊ ဌာန်မချွတ်တည့်၊ ဟောရွတ်ပီပြင်၊ မလျင် မတုန်၊ နှုတ်အာဂုဏ်နှင့်၊ မမှုန်မှိုင်၊ မယိုင်မယိမ်း၊ မတိမ်း မဆွံ၊ မရွံမထိတ်၊ ခြင်္သေ့စိတ်သို့၊ ဖိုလ်ဟိတ်သွယ်ခိုင်း၊ တစ်ခွန်းလှိုင်းက၊ လူတိုင်းအံ့အဲ၊ နာမရဲတည့်။
ပါဠိဂါထာဖွဲ့ရာ၌ အက္ခရာ အရေအတွက်ကို အခြေပြု၍ ဂရု လဟု ခွဲဲကာဖွဲ့နည်းနှင့် ဂရုလဟုခွဲကာ မတြာအရေအတွက် ကို အခြေပြု၍ ဖွဲ့နည်းဟု နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
အက္ခရာဖြင့်ဖွဲ့နည်းတွင် 'အက္ခရာသုံးခု တဂိုဏ်းပြုလော့၊ စတု၌ ဝယ်၊ အဆုံးပယ်မှ၊ အစအဆုံး၊ မသုံးပဉ္စ၊ နှစ်ဂိုဏ်းဆတည့်။
သတ္တအဋ္ဌ၊ စသည်တို့မှာ၊ ရှေးနည်းသာလျှင်၊စာနာထောက်ထား၊ ကြံစူးထား၍၊ မမှားယူသင့်သည်တကား'ဟူသော ဆရာတော် ဦးဗုဓ်၏ ဆန်းလင်္ကာအရ သုံးလုံးကို တစ်ဂိုဏ်း ယူရသည်။
လေးလုံးရှိလျှင် အဆုံးလုံးကို ပယ်ရသည်။
ငါးလုံးရှိလျှင် အစ လုံးနှင့် အဆုံးလုံးကို ပယ်ရသည်။
ခြောက်လုံးရှိလျှင် နှစ်ဂိုဏ်း ယူရသည်။
ခုနှစ်လုံး ရှစ်လုံးရှိလျှင် ရှေးနည်းအတိုင်း ထောက် ဆ၍ ယူရလေသည်။
ဤတွင် ဂရု လဟုခွဲနည်းကို ဤသို့သိရာ၏။
'ရုံးစု ပေါင်း စည်း၊ ဂိုဏ်းယူနည်းကို၊ ကမ္ပည်းတင်မှု၊ နိဒါန်းပြုပိမ့်၊ ဗိန္ဒု ဒီဃ၊ သံယောဂကို၊ မြင်ကဂရု၊ လဟုရဿ၊ မှတ်ကြပြီးခါ' ဟူသော ဆရာတော် ဦးဗုဓ်၏ ဆန်းလင်္ကာအရ ဗိန္ဒုခေါ် သေးသေးတင်ပါသော အက္ခရာကို၎င်း၊ ဒီဃခေါ် အသံရှည် အက္ခရာကို၎င်း၊ သံယုတ်ခေါ် အသတ်ရှိသော အက္ခရာကို၎င်း၊ ဂရုဟု ယူရသည်။
(သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပါဒ၏ အဆုံးလဟု အက္ခရာကိုလည်း ပါဒန္တဂရုဟု ယူရသေးသည်။
) ရသခါ် အသံတို အက္ခရာများကို လဟုယူရသည်။
ဂရုကို ဂငယ်အက္ခရာဖြင့်၎င်း၊ လဟုကို လအက္ခရာဖြင့်၎င်း၊ မှတ်၍ ပြရသော် ဂဂဂ သည် မ ဂိုဏ်း၊ လလလ သည် န ဂိုဏ်း၊ ဂလလသည် ဘ ဂိုဏ်း၊ လဂဂသည် ယ ဂိုဏ်း၊ လဂလသည် ဇ ဂိုဏ်း၊ လလဂသည် သ ဂိုဏ်း၊ ဂလဂသည် ရ ဂိုဏ်း၊ ဂဂလသည် တ ဂိုဏ်းဟူ၍ ဂိုဏ်းရှစ်ပါးရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ထိုရှစ်ပါးတွင် မ၊ န၊ ဘ၊ ယ၊ ဂိုဏ်းလေးပါးကို အလိုရှိအပ်သော ဣဋ္ဌဂိုဏ်းများဟု ခေါ်သည်။
ဇ၊ သ၊ ရ၊ တ၊ ဂိုဏ်းလေးပါးကို အလိုမရှိအပ်သော အနိဋ္ဌဂိုဏ်း များဟု ခေါ်သည်။
ဤဂိုဏ်းတို့ကို နတ်များစောင့်၍ ယင်းတို့ နှင့် နက္ခတ်များ ယှဉ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုသည်။
ဤအချက်တို့ကို အလွယ်တကူ မှတ်နိုင်ရန် ပညာရှင်များသည် အောက်ပါ သင်္ကေတ လင်္ကာကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်။
လင်္ကာ ဂိုဏ်း စောင့်နတ် ယှဉ်နက္ခတ် ဣဋ္ဌ၊ အနဋ္ဌ ဘူလမိ ဘ လနတ် မိဂသီ ဣဋ္ဌ ဂလလ နသိဘ န သိကြား ဘရဏီ ဣဋ္ဌ လလလ ယတိံသတ် ယ တိမ်နတ် သတ္တဘိသျှ ဣဋ္ဌ လဂဂ မတ်ဘုံဇေ မ ဘုမ္မစိုး ဇေဋ္ဌ ဣဋ္ဌ ဂဂဂ ဇနေပု ဇ နေနတ် ပုနဗ္ဗသျှု အနိဋ္ဌ လဂလ သုလိသွာ သ လေနတ် သွာတိ အနိဋ္ဌ လလဂ ရာမိကြတ် ရ မီးနတ် ကြတ္တိကာ အနိဋ္ဌ ဂလဂ တတ်အာသ တ အာကာသစိုး သရဝဏ် အနိဋ္ဌ ဂဂလ မတြာဖြင့်ဖွဲဲ့နည်းတွင် လေးမတြာကို တစ်ဂိုဏ်းယူရသည်။
ဂရုတစ်လုံးကို နှစ်မတြာဖြင့်၎င်း လဟုတလုံးကို တမတြာဖြင့် ၎င်း မှတ်၍ပြရသော် - ဂ × ဂ = ၂ × ၂ ကို မဂိုဏ်း လ × လ × လ × လ = ၁ × ၁ × ၁ × ၁ ကို နဂိုဏ်း၊ ဂ × လ × လ = ၂ × ၁ × ၁ ကို ဘဂိုဏ်း၊ လ × ဂ × လ = ၁ × ၂ × ၁ ကို ဇ ဂိုဏ်း လ × လ × ဂ = ၁ × ၁ × ၂ ကို သဂိုဏ်းဟူ၍ ဂိုဏ်းငါးပါးရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာမှု၌ ကဗျာဖွဲ့ရာတွင် အထက်ပါအက္ခရာဖြင့် ဖွဲ့နည်းကို လိုက်နာကြ၏။
သို့သော် ကဝိကဏ္ဌပါသကျမ်းလာ အောက်ပါ လင်္ကာထွက်နည်းကိုလည်း အချို့က လိုက်နာခဲ့ကြပုံရသည်။