kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဇီဝအရင်းအမြစ်များ ကောဟိုင်တွင် ရိုက်ကူးထားသော မီးခိုးရောင်နောက်ကျောရှိ ဘာရိုင်ငှက် (Grey-backed shrike) ကွေ့ကျိုး၊ ကွမ်ရှီး (Guangxi) နှင့် ဟူနန် တို့၏ နယ်နိမိတ်တောင်များသည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ အပင်မျိုးစုံမျိုးကွဲမှု အဓိကနေရာရှစ်ခုအနက် တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။
ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်တွင် သွေးကြောပါအပင်မျိုး (vascular plants) ၉,၉၈၂ မျိုး (မျိုးခွဲများနှင့် မျိုးကွဲများ အပါအဝင်) ရှိသည်။
အဓိက ဂေဟစနစ်အမျိုးအစားများတွင် အမြဲစိမ်းသော အကိုင်းအခက်ကျယ်အပင်တော (evergreen broad-leaved forest)၊ အပ်ရွက်နှင့် အကိုင်းအခက်ကျယ်ရောနှောတော (coniferous and broad-leaved mixed forest) နှင့် တောင်ပေါ်နံ့သာပင်တော (montane elfin forest) တို့ ပါဝင်သည်။
ထိုအထဲမှ ၇၀၀ ကျော်မှာ စားသုံးနိုင်ပြီး၊ ၂,၀၀၀ ကျော်မှာ စိမ်းလန်းစေရန်၊ အလှဆင်ရန်နှင့် ညစ်ညမ်းမှုဒဏ်ခံနိုင်ရန် ပတ်ဝန်းကျင်တိုးတက်မှုအတွက် အသုံးပြုသည်။
ဤဒေသတွင်သာ ရှိသော အပင်မျိုးများတွင် Abies ziyuanensis၊ Cathaya argyrophylla၊ Keteleeria pubescens၊ Davidia involucrata၊ ကွေ့ကျိုးဆိုကက် (Guizhou Cycas) တို့ ပါဝင်သည်။
ပြည်နယ်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အရင်းအမြစ်များလည်း ကြွယ်ဝပြီး၊ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ (vertebrates) ၁,၀၅၃ မျိုးရှိသည်။
၎င်းတို့တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါ (mammals) ၁၄၁ မျိုး၊ ငှက် (birds) ၅၀၉ မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါ (reptiles) ၁၀၄ မျိုး၊ ရေနေနှင့်ကုန်းနေနှစ်မျိုးနေသတ္တဝါ (amphibians) ၇၄ မျိုး၊ ငါး (fish) ၂၂၅ မျိုး ပါဝင်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ယူနန်-ကွေ့ကျိုးမြင့်ပြည်မြေ (Yunnan–Guizhou Plateau) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါမျိုးစုံမျိုးကွဲမှု အဓိကနေရာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ခရိုင်အဆင့်တွင်၊ ရှင်းယိ (Xingyi) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ (ငှက်များမပါ) မျိုးစုံမျိုးကွဲမှု အဓိကနေရာ ကိုးခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကွေ့ကျိုးတွင်သာ ရှိသော တိရစ္ဆာန်များတွင် လီရှန်မုတ်ဆိတ်ဖားကတစ် (Leishan moustache toad)၊ ကွမ်ကျိုးရှီးဆလမန်ဒါ (Kuankuoshui salamander)၊ ဆွေချိန်ဆလမန်ဒါ (Shuicheng salamander)၊ ကွေ့ကျိုးဆလမန်ဒါ (Guizhou salamander) နှင့် ကျင်ကျင်းဝါတီနျူး (Zhijin warty newt) တို့ ပါဝင်သည်။
ကောဟိုင်ရေကန် (Caohai Lake) နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်သည် ငှက်များအတွက် အရေးပါသော ဆောင်းရာသီဖြတ်သန်းနေထိုင်ရာနေရာဖြစ်သည့် ရေတိမ်ဒေသဖြစ်သည်။
၎င်းသည် အမျိုးသားသဘာဝထိန်းသိမ်းရေးဇုန် (National Nature Reserve) နှင့် ဘာ့ဒ်လိုက်အင်တာနေရှင်နယ် (BirdLife International) မှ သတ်မှတ်ထားသော အရေးပါသောငှက်ဧရိယာ (Important Bird Area) ဖြစ်သည်။
ကွေ့ကျိုးသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဆေးဖက်ဝင်အရင်းအမြစ်ထုတ်လုပ်ရာ အဓိကနေရာလေးခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်တွင် ဆေးဖက်ဝင်အပင် ၄,၄၁၉ မျိုးနှင့် ဆေးဖက်ဝင်တိရစ္ဆာန် ၃၀၁ မျိုး ရှိသည်။
၎င်းသည် ပြည်တွင်းပြည်ပ လူသိများသော "စစ်မှန်သော ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်း" ၅၀ ကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။
တရုတ်ဆေးဖက်ဝင်အရင်းအမြစ် ၃၅၀ ကျော်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေပြီး အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ဂတ်စထရိုဒီယာ အီလာတာ (Gastrodia elata)၊ ယူကွန်မီယာ အူလမွိုက် (Eucommia ulmoides)၊ ကော့ပ်တစ် ချိုင်နန်ဆစ် (Coptis chinensis)၊ အီဗိုဒီယာ ရူတေးကာပါ (Evodia rutaecarpa) နှင့် ဒန်းဒရိုဘီယမ် (Dendrobium) တို့သည် ကွေ့ကျိုး၏ နာမည်ကြီး ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းငါးမျိုး ဖြစ်သည်။
သတ္တုအရင်းအမြစ်များ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်သည် သတ္တုအရင်းအမြစ်များ ကြွယ်ဝပြီး သတ္တုအရင်းအမြစ်များအတွက် အဓိကပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သတ္တုအမျိုးပေါင်း ၁၁၀ ကျော် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် ၇၆ မျိုးတွင် အတည်ပြုထားသော သိုက်များ ရှိသည်။
အချို့သော သတ္တုများသည် အတည်ပြုထားသော သိုက်များဖြင့် နိုင်ငံအလိုက် ထိပ်တန်းအဆင့်တွင် ရှိသည်။
ပထမနေရာတွင် ရှိသောအရာများမှာ မာကျူရီ (mercury)၊ ဘာရိုက် (barite)၊ ဓာတ်မြေဩဇာအတွက် သဲကျောက် (fertilizer sandstone)၊ သတ္တုဗေဒဆိုင်ရာ သဲကျောက် (metallurgical sandstone)၊ အလှဆင်ရန် ဒိုင်ယာဘေ့စ် (decorative diabase) နှင့် အုတ်နှင့်ကြွေပြားအတွက် သဲကျောက် (brick and tile sandstone) တို့ ဖြစ်သည်။
ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသောအရာများမှာ ဖော့စဖရပ် (phosphorus)၊ ဘောက်ဆိုက် (bauxite)၊ ရှားပါးမြေသတ္တု (rare earths) တို့ ဖြစ်သည်။
တတိယနေရာတွင် ရှိသောအရာများမှာ မဂ္ဂနီဆီယမ် (magnesium)၊ မန်းဂနိစ် (manganese)၊ ဂါလီယမ် (gallium) တို့ ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင်၊ ကျောက်မီးသွေး (coal)၊ အန်တီမိုနီ (antimony)၊ ရွှေ (gold)၊ ပိုင်ရိုက် (pyrite) နှင့် အခြားသတ္တုများသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် အရေးပါသော နေရာယူထားသည်။
ကျောက်မီးသွေးသိုက်များသည် များပြားပြီး၊ ကျောက်မီးသွေးအမျိုးအစားများ ပြည့်စုံကာ အရည်အသွေး အထူးကောင်းမွန်သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ် နှစ်ကုန်တွင် အတည်ပြုထားသော ကျောက်မီးသွေးသိုက်မှာ တန်ဘီလီယံ ၄၉.၂၂၇ ရှိသည်။
ဘောက်ဆိုက်သိုက် အတည်ပြုထားသည်မှာ တန်သန်း ၄၂၄ ရှိပြီး၊ ဖော့စဖိတ်ကျောက် (phosphate rock) သိုက်မှာ တန်ဘီလီယံ ၂.၆၉၅ ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စုစုပေါင်း၏ ၄၀% ကျော်ရှိသည်။
ဘာရိုက်သိုက်မှာ နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံ ရှိပြီး၊ ရွှေသိုက်မှာ နိုင်ငံတွင် အဆင့် ၁၂ ရှိပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရွှေထုတ်လုပ်မှုအတွက် ထွန်းသစ်စအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
သိပ္ပံသုတေသန ကွေ့ကျိုးရှိ အဓိက သိပ္ပံသုတေသနဌာနများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
ငါးရာမီတာ အချင်းစက်ဝိုင်းပုံ ရေဒီယိုတယ်လီစကုပ် (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope, FAST) - ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ရေဒီယိုတယ်လီစကုပ် တရုတ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ၏ ဘူမိဓာတုဗေဒဌာန (Institute of Geochemistry, Chinese Academy of Sciences) နိုင်ငံရေး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုများ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ် (Guizhou) သည် မြို့တော်အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ် ၉ ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် မြို့တော်အဆင့် မြို့ကြီးများ (Prefecture-level cities) ၆ ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်များ (Autonomous prefectures) ၃ ခု ပါဝင်သည်။
ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုများ Division code ခရိုင် ဧရိယာ (ကီလိုမီတာ စတုရန်း) လူဦးရေ (၂၀၁၀) ဌာနချုပ် ခွဲခြားမှုများ ခရိုင်များ (Districts)* ကောင်တီများ (Counties) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကောင်တီများ (Autonomous Counties) ကောင်တီအဆင့် မြို့များ (County-level Cities) 520000 ကွေ့ကျိုးပြည်နယ် 176,167.00 34,746,468 ကွေ့ယန်မြို့ 17 51 11 9 520100 ကွေ့ယန်မြို့ 8,046.67 4,324,561 ကွမ်းဆန်းဟူခရိုင် (Guanshanhu District) 6 3 1 520200 လျိုဖန်ဆွေ မြို့ 9,965.37 2,851,180 ကျုံးဆန်းခရိုင် (Zhongshan District) 3 1 520300 ကျွန်းယိ မြို့ 30,780.73 6,127,009 ဟွေ့ချွမ်းခရိုင် (Huichuan District) 3 7 2 2 520400 အန်းဆွန့်မြို့ 9,253.06 2,297,339 ရှီးရှို့ခရိုင် (Xixiu District) 2 1 3 520500 ပိကျယ် မြို့ 26,844.45 6,536,370 ချီးရှင်းကွမ်ခရိုင် (Qixingguan District) 1 6 1 520600 ထုံရဲင် မြို့ 18,006.41 3,092,365 ပိကျန်းခရိုင် (Bijiang District) 2 4 4 522300 ချဲင်ရှီးနန် ပုယီးနှင့် မြောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် 16,785.93 2,805,857 ရှင်းယိ မြို့ (Xingyi) 6 2 522600 ချဲင်တုံးနန် မြောင်နှင့် တုန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် 30,278.06 3,480,626 ခိုင်လီ မြို့ (Kaili) 15 1 522700 ချဲင်နန် ပုယီးနှင့် မြောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် 26,191.78 3,231,161 တူးယွန် မြို့ (Duyun) 9 1 2 * - including Special district အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ခွဲခြားမှုများကို တရုတ်ဘာသာနှင့် ရောမအက္ခရာပြောင်းလဲမှုများ မြန်မာ တရုတ် Pinyin ကွေ့ကျိုးပြည်နယ် ကွေ့ယန်မြို့ လျိုဖန်ဆွေ မြို့ ကျွန်းယိ မြို့ အန်းဆွန့်မြို့ ပိကျယ် မြို့ ထုံရဲင် မြို့ ချဲင်ရှီးနန် ပုယီးနှင့် မြောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် ချဲင်တုံးနန် မြောင်နှင့် တုန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် ချဲင်နန် ပုယီးနှင့် မြောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင် ဤမြို့တော်အဆင့် ယူနစ် ၉ ခုသည် နောက်ထပ် ကောင်တီအဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးယူနစ် ၈၈ ခုအဖြစ် ခွဲခြားထားပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် ခရိုင်များ (Districts) ၁၄ ခု၊ ကောင်တီအဆင့် မြို့များ (County-level cities) ၇ ခု၊ ကောင်တီများ (Counties) ၅၅ ခု၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကောင်တီများ (Autonomous counties) ၁၁ ခုနှင့် အထူးခရိုင် (Special district) ၁ ခု ပါဝင်သည်။
မြို့ပြဧရိယာများ မြို့တော်နှင့် ကောင်တီမြို့များ၏ မြို့ပြဧရိယာအလိုက် လူဦးရေ # မြို့များ ၂၀၂၀ မြို့ပြဧရိယာ ၂၀၁၀ မြို့ပြဧရိယာ ၂၀၂၀ မြို့တစ်ခုလုံး1ကွေ့ယန်4,021,2752,520,0615,987,0182ကျွန်းယိ1,675,245715,1486,606,6753လျိုဖန်ဆွေ818,753491,4383,031,6024ပိကျယ်695,174421,3426,899,6365အန်းဆွန့်685,654358,9202,470,6306ရှင်းယိ (Xingyi)649,497335,2437ခိုင်လီ (Kaili)519,243274,9228ထုံရဲင်423,078206,1473,298,4689ဖန်ကျိုး (Panzhou)420,89410ရဲင်ဟွိုင် (Renhuai)361,723171,00511ချင်းကျိန့်း (Qingzhen)350,665166,91612တူးယွန် (Duyun)348,954217,09113ရှင်းရဲင် (Xingren)169,21014ဖူချွင် (Fuquan)153,763125,38915ချစ်ဆွေ (Chishui)138,69980,884 စီးပွားရေး 600px|အရှေ့ကွေ့ကျိုးရှိ မြောင် အခြေချနေထိုင်ရာ ရှီးကျန်း (Xijiang) 600px|အရှေ့ကွေ့ကျိုးရှိ တုန်း ရွာဖြစ်သော ပါ့ဖာတုန့် (Bapa Dong) 600px|အရှေ့ကွေ့ကျိုးရှိ ကောင်တီတစ်ခုဖြစ်သော ကျန့်ယွမ် (Zhenyuan) ၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ကွေ့ကျိုးသည် မာကျူရီ (Mercury)၊ ရွှေ၊ သံ၊ ခဲ၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ မီးခွက်နှင့် ဆေးဝါးများကို တင်ပို့ခဲ့သည်။
၎င်း၏ သဘာဝစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် သစ်အချောထည်နှင့် သစ်တောလုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။
ကွေ့ကျိုးသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆေးရွက်ကြီး တတိယအကြီးဆုံး ထုတ်လုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ ကျော်ကြားသော ကွေ့ကျိုး ဆေးရွက်ကြီး အမှတ်တံဆိပ်၏ မွေးရပ်ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်အတွင်း အခြားအရေးပါသော စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် စွမ်းအင် (လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှု) - ၎င်း၏ အများအပြားကို ကွမ်တုန်းနှင့် အခြားပြည်နယ်များသို့ တင်ပို့သည် - နှင့် သတ္တုတူးဖော်မှု၊ အထူးသဖြင့် ကျောက်မီးသွေး၊ ထုံးကျောက်၊ အာဆင်းနစ်၊ ဂျစ်ပဆမ်နှင့် ဆီရှဲလ် (Oil shale) တို့ ပါဝင်သည်။
ကွေ့ကျိုး၏ ကျောက်မီးသွေး စုစုပေါင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၁၁၈ သန်းတန်ဖြစ်ပြီး၊ ယခင်နှစ်ထက် ၇% တိုးတက်ခဲ့သည်။
ကွေ့ကျိုးမှ ကွမ်တုန်းသို့ လျှပ်စစ်တင်ပို့မှုသည် ကွမ်တုန်း၏ စုစုပေါင်း လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု၏ ၁၂% နှင့် ညီမျှသည်။
လာမည့် ၅ နှစ်အတွင်း ကွေ့ကျိုးသည် ၎င်းကို ၅၀% အထိ တိုးမြှင့်ရန် မျှော်လင့်ထားသည်။
The China Perspective | Guizhou Economic Facts and Data သမိုင်းအရ ကွေ့ကျိုးသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တတိယရှေ့တန်း (Third Front) လှုပ်ရှားမှုအတွင်း စက်မှုစွမ်းရည်တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၏ အဓိကလက်ခံသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေးသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်အထိ ကွေ့ကျိုးအား တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဒေတာကြီးမားမှု (Big Data) ၏ ဗဟိုချက်အဖြစ် ကြီးထွားလာသော ဂုဏ်သတင်းကို ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး 250px|ကွေ့ကျိုးအနောက်ပိုင်းရှိ လျိုဖန်ဆွေ-ဘိုင်ကွိုး မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ဘေးပန်မြစ် ရွှီဘိုင် မီးရထားတံတား (Beipan River Shuibai Railway Bridge) သည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး မီးရထားတံတားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဆွန်ကျီဂန်း (Sun Zhigang) က ပြည်နယ်အတွင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို မြှင့်တင်ရန် အတွက် ၃ နှစ်အတွင်း အဝေးပြေးလမ်းများ ၊ အတွင်းရေလမ်းများ ၊ မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းများ နှင့် လေဆိပ် ၁၇ ခု တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်များ ကြေညာခဲ့သည်။
ကွေ့ကျိုးသည် ဒေတာကြီးမားမှုနှင့် ဆက်စပ်သော စီးပွားရေးကဏ္ဍများကို ပံ့ပိုးရန် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံ (အခြားလျှပ်စစ်၊ ရေနှင့် ဘရော့ဘန်းအခြေခံအဆောက်အအုံများအပါအဝင်) ကို ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိသည်။
ရထားလမ်း ကွေ့ကျိုး၏ ရထားလမ်းကွန်ရက်သည် အဓိကအားဖြင့် ဆီချွမ်-ကွေ့ကျိုး (Sichuan–Guizhou)၊ ကွမ်ရှီး-ကွေ့ကျိုး (Guangxi–Guizhou) နှင့် ရှန့်ဟိုင်-ကူမင်း (Shanghai–Kunming) ရထားလမ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော လက်ဝါးကပ်တိုင်ပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ပြည်နယ်မြို့တော် ကွေ့ယန်အနီးတွင် ဆုံသည်။
လျိုဖန်ဆွေ-ဘိုင်ကွိုး (Liupanshui–Baiguo)၊ ဖန်ကောင်တီ အနောက်ပိုင်း (Pan County West) နှင့် ဝေ့ရှဲ-ဟုန်ကွိုး (Weishe–Hongguo) ရထားလမ်းများသည် ကွေ့ကျိုး၏ အနောက်နယ်စပ်တစ်လျှောက် ယူနန် နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းကွန်ရက်တစ်ခု ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဤကွန်ရက်သည် ဝေးနင် (Weining) တွင် ကွေ့ကျိုးအနောက်မြောက်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်သော နိဂျန်း-ကူမင်း (Neijiang–Kunming) ရထားလမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုး၏ အနောက်တောင်ထောင့်ရှိ ရှင်းယိတွင် ဖြတ်သန်းသွားသော နန်နင်-ကူမင်း (Nanning–Kunming) ရထားလမ်းကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ၊ ရှန့်ဟိုင်-ကူမင်း မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်း (Shanghai–Kunming high-speed railway) နှင့် ကွေ့ယန်-ကွမ်ကျိုး မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်း (Guiyang–Guangzhou high-speed railway) တို့သည် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။
ချိန်တူး-ကွေ့ယန် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်း (Chengdu–Guiyang high-speed railway) သည် တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်သည်။
လူဦးရေစာရင်းများ ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၅ သန်းခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
ကွေ့ကျိုးသည် လူဦးရေစာရင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးမျိုးဆုံး ပြည်နယ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
လူနည်းစုအုပ်စုများသည် လူဦးရေ၏ ၃၇% ကျော်ကို ဖြစ်စေပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် မြောင် (Miao) (ဂါမူ (Gha-Mu) နှင့် အေဟမွှေ (A-Hmao) အပါအဝင်)၊ ယာအို (Yao)၊ ယိ (Yi)၊ ချန်း (Qiang)၊ တုန်း (Dong)၊ ကျွမ် (Zhuang)၊ ပုယီး (Bouyei)၊ ဘိုင် (Bai)၊ တူကျာ (Tujia)၊ ဂါလာအို (Gelao) နှင့် ဆွီ (Sui) တို့ ပါဝင်သည်။
ပြည်နယ်ဧရိယာ၏ ၅၅.၅% ကို လူနည်းစု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ကွေ့ကျိုးသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး မွေးဖွားနှုန်း (Total fertility rate) ရှိသော ပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး၊ ၂.၁၉ (မြို့ပြ: ၁.၃၁; ကျေးလက်: ၂.၄၂) ဖြစ်သည်။
ဘာသာရေး ကွေ့ကျိုးတွင် အဓိကကြီးစိုးသော ဘာသာများမှာ တရုတ်ရိုးရာဘာသာ (Chinese folk religions)၊ တာအိုဘာသာ (Taoist traditions) နှင့် တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ (Chinese Buddhism) တို့ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်များတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော စစ်တမ်းများအရ လူဦးရေ၏ ၃၁.၁၈% သည် ဘိုးဘွားဝတ်ပြုခြင်း (Ancestor veneration) ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ပြီး ပါဝင်လှုပ်ရှားကြပြီး၊ ၀.၉၉% သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာ (Christianity) ကို လက်ခံကြသည်။
၎င်းသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ၁.၁၃% မှ လျော့ကျလာခြင်းဖြစ်သည်။
150px|အန်းဆွန့်ရှိ ကွမ်ယူ (Guandi) အား ရည်စူးထားသော စစ်ဘုရား ဗိမ္မာန် (Wumiao) အစီရင်ခံစာများတွင် အခြားဘာသာအမျိုးမျိုး၏ အချက်အလက်များ မပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ ကွေ့ကျိုးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ (Confucianism)၊ တာအိုဘာသာနှင့် လူနည်းစုများ၏ ဌာနေဘာသာများ ရှိနေကြောင်း သိရသည်။
ပြည်နယ်အတွင်း ဘာသာရေးလှုပ်ရှားမှုများသည် များသောအားဖြင့် လူနည်းစု အသိုင်းအဝိုင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယုံကြည်ချက်များနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။
ပညာရေး ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်တွင် အဓိက တက္ကသိုလ်များစွာ ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကွေ့ကျိုးတက္ကသိုလ် (Guizhou University) (ကွေ့ယန်) ကွေ့ကျိုး ပုံမှန်တက္ကသိုလ် (Guizhou Normal University) (ကွေ့ယန်) ကွေ့ကျိုး ဆေးတက္ကသိုလ် (Guizhou Medical University) (ကွေ့ယန်) ကွေ့ကျိုး ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် (Guizhou University of Finance and Economics) (ကွေ့ယန်) ကွေ့ကျိုး လူမျိုးစုများ တက္ကသိုလ် (Guizhou Minzu University) (ကွေ့ယန်) ဤတက္ကသိုလ်များသည် ပြည်နယ်၏ ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပြီး၊ အထူးသဖြင့် ဒေသတွင်းရှိ လူနည်းစုများ၏ ပညာရေးလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း 250px|အန်းဆွန့်အနီးရှိ ဟွမ်ကူးရှူး ရေတံခွန် (Huangguoshu Waterfall) ကွေ့ကျိုး၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ၎င်း၏ သဘာဝအလှတရားများ၊ လူနည်းစု ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် သမိုင်းဝင် နေရာများကြောင့် ထင်ရှားသည်။
ထင်ရှားသော ခရီးသွားနေရာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
ဟွမ်ကူးရှူး ရေတံခွန်** (Huangguoshu Waterfall) - အန်းဆွန့်အနီးရှိ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ရေတံခွန်များထဲမှ တစ်ခု။
ဖန့်ကျင့်ဆန်း** (Fanqingshan) - တောင်တန်းများနှင့် သဘာဝရှုခင်းများကြောင့် ကျော်ကြားသော နေရာ။
ရှီးကျန်း မြောင် ရွာ** (Xijiang Miao Village) - ချဲင်တုံးနန် မြောင်နှင့် တုန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်အတွင်းရှိ မြောင် လူမျိုးစု၏ ရိုးရာနေထိုင်ရာ ရွာ။
ကျောက်ရှင်း တုန်း ရွာ** (Zhaoxing Dong Village) - ချဲင်တုံးနန် မြောင်နှင့် တုန်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်အတွင်းရှိ တုန်း လူမျိုးစု၏ ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်သော ရွာ။
ထို့အပြင်၊ ကွေ့ကျိုးသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော တံတားများ၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် ကျောက်ပေါက်ကွဲမှုများကြောင့်လည်း ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဆွန်ကျီဂန်း (Sun Zhigang) က ခရီးသွားလုပ်ငန်းကို မြှင့်တင်ရန် အဓိက အခြေခံအဆောက်အအုံ ပရောဂျက်များ ကြေညာခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ကွေ့ကျိုးသည် ၎င်း၏ လူနည်းစု ယဉ်ကျေးမှုများကြောင့် ထင်ရှားသည်။
မြောင်၊ တုန့်။
ပုယီးနှင့် အခြားလူမျိုးစုများ၏ ရိုးရာဓလေ့များ၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု၊ ဂီတနှင့် အကများသည် ပြည်နယ်၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင်၊ ကွေ့ကျိုးသည် ၎င်း၏ ထူးခြားသော ဒေသအစားအစာများဖြစ်သည့် ဟင်းချဉ်စပ်များ၊ အရက်ချက်ယမကာ (အထူးသဖြင့် မိုင်ထိုင် (Maotai))နှင့် ဒေသထွက် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များကြောင့်လည်း ကျော်ကြားသည်။
200px|မိုင်ထိုင် အရက် (Maotai liquor) သည် ကွေ့ကျိုးမှ ထင်ရှားသော ဒေသထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး ကွေ့ကျိုးသည် သမိုင်းအရ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဖွံ့ဖြိုးမှု နောက်ကျခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော်၊ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း တရုတ်အစိုးရသည် ကျေးလက်ဒေသများသို့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများ တိုးချဲ့ရန် အာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။
ကွေ့ကျိုး ဆေးတက္ကသိုလ် (Guizhou Medical University) သည် ဒေသတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ လေ့ကျင့်ပေးရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။
ထို့အပြင်၊ ပြည်နယ်အတွင်း ဆေးရုံများနှင့် ကျန်းမာရေးဌာနများ တိုးတက်လာမှုကိုလည်း တွေ့မြင်ရသည်။
နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး ကွေ့ကျိုးသည် ၎င်း၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှု ရရှိလာခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၏ “တစ်ခါးပတ်တစ်လမ်း” (Belt and Road Initiative) အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့်၊ ကွေ့ကျိုးသည် အာရှနှင့် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးဆက်ဆံမှုများ တိုးမြှင့်လျက်ရှိသည်။
ထို့အပြင်၊ ဒေတာကြီးမားမှု (Big Data) နယ်ပယ်တွင် နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများလည်း တိုးလာခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် ကွေ့ကျိုးပြည်နယ် အစိုးရ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက် (တရုတ်ဘာသာဖြင့်) ခရီးသွားလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ - China Daily။
ဤဆောင်းပါးသည် ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင် ၏ နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ စာရင်းကို ဖော်ပြပေးထားသည်။
နောက်ဆက်တွဲငလျင် ၄၆၈ ခုထက်မနည်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
အညွှန်း ပင်မငလျင် ရက်စွဲ အချိန် ( UTC ) ကိုဩဒိနိတ်များ MMMI အတိမ်အနက် ကိုးကား၂၀၂၅ မတ် ၂၈၀၆:၂၀:၅၄၇.၇IX နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များ ရက်စွဲ အချိန် ( UTC ) ကိုဩဒိနိတ်များ MMMI အတိမ်အနက် ကိုးကား၂၀၂၅ မတ် ၂၈06:32:04၆.၇VIII၂၀၂၅ မတ် ၂၈06:39:15၄.၈၂၀၂၅ မတ် ၂၈06:42:24၄.၉၂၀၂၅ မတ် ၂၈06:45:45၄.၉၂၀၂၅ မတ် ၂၈07:27:47၄.၆၂၀၂၅ မတ် ၂၈07:33:37၄.၄၂၀၂၅ မတ် ၂၈07:36:58၄.၆IV၂၀၂၅ မတ် ၂၈07:57:00၄.၅၂၀၂၅ မတ် ၂၈09:18:28၄.၄၂၀၂၅ မတ် ၂၈09:26:46၄.၁၂၀၂၅ မတ် ၂၈09:55:36၄.၅၂၀၂၅ မတ် ၂၈11:16:50၄.၅၂၀၂၅ မတ် ၂၈12:21:56၄.၆၂၀၂၅ မတ် ၂၈14:49:19၄.၂၂၀၂၅ မတ် ၂၈16:46:21၄.၅V၂၀၂၅ မတ် ၂၉09:20:48၅.၁IV၂၀၂၅ မတ် ၂၉23:27:35၄.၂၂၀၂၅ မတ် ၃၀07:08:01၅.၁V၂၀၂၅ မတ် ၃၀08:37:58၄.၃၂၀၂၅ မတ် ၃၁19:11:09၄.၁၂၀၂၅ ဧပြီ ၁11:01:47၅.၀၂၀၂၅ ဧပြီ ၁15:27:40၄.၈၂၀၂၅ ဧပြီ ၂10:45:06၄.၇၂၀၂၅ ဧပြီ ၄15:25:24၄.၇၂၀၂၅ ဧပြီ ၉07:58:17၄.၇၂၀၂၅ ဧပြီ ၁၃02:24:57၅.၅VIII၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၄08:06:36 (UTC)၄.၅II၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅20:57:41၄.၇V၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇07:54:20 (UTC)၄.၇၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၈09:30:03 (UTC)၅.၄IV၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၂၇17:31:08 ၄.၇၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၁02:58:07 (UTC)၅.၄IV၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၂04:56:14 (UTC)၅.၃ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ဒေသစံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ်အချိန်ခန့်တွင် ရစ်ခ်ျတာစကေး ၇ ဒသမ ၇ အဆင့်ရှိ ငလျင်တစ်ခုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည့် မန္တလေး နှင့်အနီးတွင် ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ကနဦးငလျင်လှုပ်ပြီးနောက် ဆယ့်တစ်မိနစ်ခန့်တွင် ပြင်းအား ရစ်ခ်ျတာစကေး ၆.၇ အဆင့်ရှိ နောက်ဆက်တွဲငလျင် ထပ်မံလှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
အဆိုပါငလျင်ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှ တလွှား နေရာဒေသများစွာ ထိခိုက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ တို့တွင် သိသိသာသာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်များနှင့် လျှပ်စစ်အခြေခံအဆောက်အအုံများ သိသာထင်ရှားစွာ ပျက်စီးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အကဲဖြတ်မှုနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။
ငလျင်ဘေးသင့်ဒေသများ အထူးသဖြင့် မန္တလေးတွင် နေထိုင်သူ အများအပြားသည် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုနှင့် အဆောက်အအုံများ မတည်မငြိမ်ဖြစ်မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်များကို စွန့်ခွာကာ အိမ်ပြင်သို့ အိပ်စက်ခဲ့ကြရသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုမှ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုအဖြစ် ဘန်ကောက်မြို့ကို အရေးပေါ်ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်က ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ဒေသခံများအား ငလျင်ဘေးအန္တရာယ်မှ ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်အတွက် အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများထံမှ ရွှေ့ပြောင်းရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် မြို့တော်၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်များဖြစ်သည့် မိုးပျံရထားနှင့် မြေအောက်ရထားများကို ယာယီပိတ်ထားခဲ့သည်။
မြို့အနှံ့အထပ်မြင့် အဆောက်အဦများပေါ်ရှိ ခေါင်မိုးပေါ်ရှိ ရေကူးကန်များမှ ရေများ တဟုန်ထိုးတက်လာသည့် မြင်ကွင်းများကို ရိုက်ကူးထားသည့် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ ရရှိထားသည်။
ဂျေညီညီ (၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၃ - ၃၁ မတ် ၂၀၂၅) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးရေးဆရာ နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဂီတလောကထဲ ဂျေမိသားစု (J Family)ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် ထင်ရှားသူလည်းဖြစ်သည်။
အဆိုတော်ဘဝ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ဝါးခယ်မမြို့ တွင် မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း ၃ဦး အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကတည်းက ဂီတကို ရူးသွပ်ခဲ့ပြီး သူ့အသက် ၂၀ကျော်အရွယ်ကတည်းက ဂီတလောကထဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် ထုတ်ခဲ့သော စွဲနေပြီ တေးစီးရီးဖြင့် စတင်အောင်မြင်ကျော်ကြားလာက ပရိသတ်အခိုင်အမာရရှိခဲ့သည်။
အကိုဖြစ်သူ ဂျေမောင်မောင် နှင့် တစ်နှစ်သာခြား၍ ဂီတလောကထဲ နေရာတစ်ခုစရလာသူဖြစ်သည်။
တေးသီချင်းများလည်း ရေးစပ်ပြီး သူသီဆိုသည့် အလွမ်းကဖီး၊ပလက်ဖောင်းရှိုး၊ စွဲနေပြီ တို့မှာ ပရိသတ်များအကြား ထင်ရှားခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊အင်းစိန်မြို့နယ် R.I.T ကျောင်းဝင်းရှေ့ ကုန်းပေါ်တွင် ဘိလပ်မြေတင်ယာဉ် နှင့်တိုက်မိသည့် ယာဉ်မတော်မဆဖြစ်ခဲ့မှုကြောင့် ဂီတလောကထဲမှ ၈နှစ်နီးပါး အနားယူခဲ့ရသည်။
ယာဉ်မတော်တဆမှုကြောင့် ရရှိထားသည့် ဒဏ်ရာများသက်သာပျောက်ကင်းခဲ့ပြီးနောက် စတိတ်ရှိုးစင်မြင့်ထက် နှင့်တေးသံတွင်းစတူရီယိုများတွင်သာမက လမ်းမများပေါ်က ဂီတပွဲများ၌ပါ တေးသီချင်းများပါဝင်ကူညီ သီဆိုပေးခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော တေးသီချင်းများ နှင့် သီဆိုခဲ့သောတေးသီချင်းများ မိသားစုဘဝ သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
BONO ဆိုသည့် သားတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။
သူ၏ အကိုဖြစ်သူ မှာ အဆိုတော် ဂျေမောင်မောင် ဖြစ်ပြီး ညီမဖြစ်သူမှာ အဆိုတော် ဂျေညီမလေး ဖြစ်ကာ တူမဖြစ်သူ သီရီဂျေမောင်မောင် သည်လည်း တေးဂီတလောကတွင် ထင်ရှားသည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၃၁ ရက် မနက် ၄နာရီခွဲအချိန်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မိုးမင့် မဂ္ဂနီတျုဒ် စကေး(, MMS, သင်္ကေတ )သည် ငလျင်ပြင်းအားကို အခြေခံ၍ ငလျင်၏ ပကတိ စွမ်းအင် အရွယ်အစား ဖြစ်သည့် ငလျင် မိုးမင့် မဂ္ဂနီတျုဒ်ကို တိုင်းတာသည့် စကေးဖြစ်သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သောမတ်စ် C. ဟင့်ခ်စ်နှင့် ကနမိုရိ ဟိရိုအိုတို့က ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ် ရစ်ခ်တာ တီထွင်ခဲ့သော ရစ်ခ်တာ စကေးနှင့် ဆင်တူစွာပင် လော့ဂရစ်သမ် စကေးကို အသုံးပြုထားသည့် ယူနစ် ဖြစ်သည်။
ပြင်ပ လင့်ခ်များ USGS: Measuring earthquakes ကဏ္ဍ:ငလျင် စကေး ကဏ္ဍ:ငလျင်ဗေဒ။
မွမ်းမံ မာကယ်လီ ပြင်းအား စကေး(, MM, MMI, MCS)သည် နေရာဒေသတစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ငလျင်တစ်ခု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာသော စကေးဖြစ်သည်။
စကေး တန်ဖိုးများ MMI စကေး၏ တန်ဖိုး အနိမ့် အဆင့်များကို ငလျင်အား လူများခံစားရသည်ပေါ်မူတည်၍ ဖော်ပြထားသည်။
စကေးတန်ဖိုးမြင့်များမှာ အဆောက်အဦးပျက်စီးမှုအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
အောက်ပါဇယားသည် ငလျင်၏ ဗဟိုချက်နှင့် နီးသော နေရာများအပေါ် အခြေခံထားသည်။
စကေး အဆင့်သတ်မှတ်ချက် မြေပြင်ငလျင်လှိုင်းသွား အမြင့်ဆုံးအရှိန် (ခန့်မှန်း) မြေပြင် အခြေအနေ ထင်ရှားသော ငလျင် သာဓကများ I. မခံစားရ သေချာ ဆောက်လုပ်ထားသော သစ်သားအဆောက်အဦအချို့ ပျက်စီးသည်။
ပန်းရံနှင့် ဖရိန်အဆောက်အဦများ ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့်တကွ ပျက်စီးသည်။
ရထားသံလမ်းများ ကွေးကောက်သည်။
မြစ်နံဘေးနှင့် ဆင်ခြေလျောများတွင် မြေပြိုခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
သဲနှင့် ရွှံ့မြေများ ရွေ့ပြောင်းနိုင်သည်။
ရေများ ပန်းထွက်နိုင်သည်။
ဧပြီ ၂၀၁၅ နီပေါ ငလျင်၂၀၁၈ ဆူလာဝေစီ ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင် XI. ပြင်းထန်မှု လွန်ကဲ ပန်းရံအဆောက်အဦးအချို့သာ ကျန်ရစ်သည်။
တံတားများ ပျက်စီးသည်။
မြေပြင်တွင် အက်ကွဲကြောင်းကျယ်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်သည်။
မြေအောက်ပိုက်လိုင်းများ ပျက်စီးသည်။
မြေပျော့တွင် မြေနိမ့်သွားခြင်း ရွေ့သွားခြင်း ဖြစ်ပွားသည်။
သံလမ်းများ ကြီးမားစွာ ကွေးကောက်သည်။
၂၀၀၅ ကက်ရှ်မီးယား ငလျင်၊၂၀၀၈ စီချွမ် ငလျင်၊နှင့် ၂၀၁၁ တိုဟိုကု ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ XII. ပြင်းထန်မှု လွန်ကဲ အလုံးစုံပျက်စီးသည်။
မြေပြင်များ တွန့်ခေါက်သည်။
မျဉ်းများ လွဲချော်ပြီး ပြင်ညီများ လွဲချော်သည်။
ပစ္စည်းများ လေထဲသို့ လွင့်တက်သည်။
1960 Valdivia earthquake,၂၀၀၁ ဂူဂျာရက် ငလျင် နှင့် ၂၀၂၃ တူရကီ-ဆီးရီးယား ငလျင် မဂ္ဂနီတျုဒ်နှင့် ဆက်နွယ်မှု မဂ္ဂနီတျုဒ် မာကယ်လီ စကေး1.0–3.0 I3.0–3.9 II–III4.0–4.9 IV–V5.0–5.9 VI–VII6.0–6.9 VII–IX7.0 နှင့် အထက် VIII သို့မဟုတ် ပိုမို Magnitude/intensity comparison, USGS အခြား ရှုရန် ငလျင် ပမာဏ စကေးများ ငလျင် ပြင်းအား စကေးများ ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ ကိုးကား ပြင်ပ လင့်ခ်များ National Earthquake Information Center (U.S.) Modified Mercalli Intensity Scale – United States Geological Survey The Severity of an EarthquakeUnited States Geological Survey U.S. Earthquake Intensity Database – NOAA Earthquake IntensityWhat controls the shaking you feel? – IRIS Consortium ကဏ္ဍ:ငလျင် ပြင်းအား စကေး။
ရွှေလီ အမည်ရှိသည်များမှာ ရွှေလီမြို့ - တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ မြို့ ရွှေလီမြစ် - တရုတ်နိုင်ငံတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သော မြစ်လက်တက် ရွှေလီရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာ ရွှေလီရွာ၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာ ရွှေလီ ၁ တာတမံ - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ။
၁၉၀၆ ခုနှစ် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ငလျင်မှတိုင်းတာရရှိထားသော ငလျင်တိုင်းဂရပ် ငလျင်ပမာဏ စကေးများ(seismic magnitude scales)ကို ငလျင်တစ်ခု၏ အင်အားစုစုပေါင်း သို့မဟုတ် အရွယ်အစား ကို ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
၎င်းတို့သည် ငလျင် ပြင်းအား စကေးများ (seismic intensity scales)ဟုခေါ်သည့် သတ်မှတ်နေရာတစ်ခုတွင် ငလျင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မြေကြီးတုန်လှုပ်ခြင်း၏ ပြင်းထန်မှုကို အမျိုးအစားခွဲသည့် စကေးများနှင့် မတူညီပါ။
ငလျင်တစ်ခု၏ ပမာဏကို ငလျင်တိုင်းဂရပ် (seismogram) တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ငလျင်လှိုင်းများ၏ အတိုင်းအဆကို အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ်သည်။
၎င်းငလျင်ပမာဏစကေးများသည် ငလျင်လှိုင်းများ၏ မည်သည့်ရှုထောင့်ကို အသုံးပြုသည် ဟူသောအချက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မည်သို့တိုင်းတာသည် ဟူသောအချက်ကိုသော်လည်းကောင်း မူတည်ပြီး စကေးတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကွဲပြားခြားနားကြသည်။
ပမာဏစကေးများ ရစ်ခ်တာ စကေး ချားလ်စ် ရစ်ခ်တာ (Charles F. Richter) မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး "ရစ်ခ်တာစကေး" ဟုလူသိများသော ငလျင်ပြင်းအားတိုင်းတာခြင်းအတွက် ပထမဆုံးစကေးသည် အမှန်တကယ်တွင် ဒေသတွင်းပြင်းအားပမာဏစကေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ML သို့မဟုတ် ML ဟုလည်းဖေါ်ပြကြသည်။
. ကယ်လီဖိုးနီးယားတောင်ပိုင်းနှင့် နီဗားဒါး၏ ဘူမိဗေဒအခြေအနေအပေါ်တွင် အခြေခံပြီး တီထွင်ထားသော မူရင်း "ရစ်ခ်တာစကေး"သည် ကုန်းမြေမျက်နှာပြင်လက္ခဏာ (continental crust) မတူကွဲပြားမှုကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် မြောက်အမေရိကတိုက်ကြီး၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း (ရော့ကီတောင်တန်းများ၏ အရှေ့ဘက်နေရာတိုင်း) ၏ ငလျင်များအတွက် မတိကျကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
. ထိုကြောင့် အခြားစကေးများ တီထွင်ရန် တွန်းအားဖြစ်လာစေခဲ့သည်။
အမေရိကန် ဘူမိဗေဒစစ်တမ်းအဖွဲ့ (USGS)ကဲ့သို့သော ငလျင်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အုပ်စု အများစုက ငလျင်ပြင်းအား ၄.၀ ထက်ကျော်လျှင် ရစ်ခ်တာစကေးအစား လည်ကိန်းပမာဏစကေးကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။