kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အင်းအိုင် ခါးလှဲ့ လက်ဖွဲ့ ဂဝံရုပ် ဆေးဖယောင်းတိုင် ဆေးနွားရုပ်စသော အဆောင်များ, အဂ္ဂိရတ်ဓာတ်လုံးများ, စိန်ဆေးကန့် ဝက်ဒုဋ္ဌ်ဟင်လက် စသောအစီအရင်များကို ပေးခြင်းသည်လည်း ဒါယကာဒါယိကာမတို့၏ ပိုမိုကြည်ညို အားကိုးအားထားမှုများကို ခံရသဖြင့် သဒ္ဓါတရားအစစ်အမှန်ကို ပျက်စီးစေသောကြောင့် ကုလဒူသနအမှု၌ အကျုံး ဝင်လေ၏၊ ဓာတ်ရိုက် ဓာတ်ဆင် ယတြာချေ ကျောက်တုံးမ နတ်စီး ဓာတ်စီး လက္ခဏာဟော ဗေဒင်ဟော နိမိတ်ကောက်ခြင်း ချဲအတိတ် ထီအတိတ် ပေးခြင်းတို့ကိုလည်း အလားတူ ကုလဒူသနအမှုတို့ဟု ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတော်များ အထူးသတိထား ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အချက်များ ဖြစ်သည်။
တမန်သည် ပြုခြင်း တစ်ရပ်တစ်ကျေးရောက်ရှိနေသူထံသို့ သွားရောက်၍ သတင်းစကား ပြောကြားပေးခြင်း၊ အကျိုးအကြောင်းစုံစမ်း၍ မူလစေလွှတ်သူထံ တစ်ဖန် ပြန်၍ သတင်းပို့ခြင်း (= တမန်သည်) မပြုလုပ်အပ်၊ ပြုလုပ်လျှင် ခြေလှမ်းတိုင်း ခြေလှမ်းတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ထိုသို့ သတင်းစကား သွားရောက်ပြောကြားခြင်းကြောင့် ရရှိသောဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးလျှင် မျိုတိုင်းမျိုတိုင်း ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ လူတို့၏ လောကီစီပွားရေးကိစ္စ အိမ်မှုကိစ္စ ကျန်းမာရေး လူမှုရေးကိစ္စတို့နှင့် စပ်သော သတင်းစကားတို့ကို သွားရောက် မပြောကြားရန် တားမြစ်တော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
သတင်းစကား ပို့ဆောင်ကောင်းသော အရာများ ရဟန်း သာမဏေ ရှင်လောင်းတို့၏သတင်းစကား မယ်တော် ခမည်းတော်နှင့် မိမိရဟန်း၏ ဝေယျာဝစ္စပြုလုပ်ပေးသူတို့၏ သတင်းစကားကိုမူ သွားရောက် ပြောကြားပေးကောင်း၏၊ လူဒါယကာတို့၏ ဘုရားတည် ကျောင်းဆောက် ရှင်ပြု အလှူဒါနပွဲ စသော သာသနာရေး ကုသိုလ်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သတင်းစကားတို့ကိုမူ ပြောကြားပေးကောင်း၏၊ အာပတ် မသင့်ချေ။
လမ်းခရီးကြုံ၍ မေးမြန်းသဖြင့် ပြောကြားခြင်း ခရီးသွား ခရီးပြန်ရင်း လမ်းကြုံ၍ ဒကာတို့က အကျိုးအကြောင်း မေးမြန်းသဖြင့် ဖြေကြားပြောဆိုရာ၌မူ အာပတ်မသင့်ချေ။
ဥပမာအားဖြင့် မန္တလေးမြို့မှ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးဘက ရန်ကုန်မြို့ရှိ သားဖြစ်သူ ကိုဝထံသို့ ခရီးသွားကြုံမည့် ဥုးသောဘိတကို မိမိမကျန်းမာကြောင်း၊ ဆေးရုံတက်၍ ဗိုက်ခွဲရကြောင်း စသည်ပြောကြားပေးပါရန် မှာကြားလျှောက်ထားလိုက်၏၊ ဥုးသောဘိတသည် “ကောင်းပြီ၊ ကောင်းပါရဲ့၊ ဟုတ်ကဲ့၊ ပြောပေးမည်၊” စသည်ဖြင့် ဝန်ခံခြင်း မပြုလုပ်ခဲ့ဘဲ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ကိုဝ၏ အိမ်သို့ သွား၏၊ ကိုဝက စတင်၍ မိမိဖခင်ကြီး၏ ကျန်းမာရေးအကြောင်း အခြေအနေကို မေးပါက ပြောပြခွင့်ရှိ ၏၊ အကြောင်းစုံ ပြောပြနိုင်၏၊ အာပတ် မသင့်ချေ။
သို့သော် ကိုဝက မမေးမြန်းဘဲ မိမိက စတင်၍ သင်၏ ဖခင်ကြီး မကျန်းမာကြောင်း၊ ဆေးရုံတက် ကုသရကြောင်း၊ ဗိုက်ခွဲရကြောင်း စသည် သတင်းစကား ပြောကြားလျှင် ဥုးသောဘိတသည် ကုလဒူသနဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ လမ်းခရီးကြုံ၍ ရဟန်းတော်တို့ မှာကြားမှု အပြုခံရပါက အာပတ် မသင့်အောင် ပြောကြားပေးနည်းများကို မှတ်သားသင့်ပါသည်။
လာဘေန လာဘနိဇိဂီသနတာ = ပစ္စည်းလာဘ်ကို ရလို၍ တစ်အိမ်မှ ရသော အာမိသအနည်းငယ်ကို နောက်တစ်အိမ်သို့ ဆောင်ပို့လျက် ပို၍ အမြတ်ရအောင် လာဘ်ရှာခြင်း၊ အပဝါရိတဝိညတ္တိ = လိုအပ်သောပစ္စည်း အလှူခံပါဟု ဖိတ်မန်ထားခြင်း မရှိသူအား ပစ္စည်းတို့ကို တောင်းခံခြင်း၊ အညာတကဝိညတ္တိ = အထက် ဆွေ (၇)ဆက်, အောက် မျိုး (၇)ဆက် မတော်စပ်သူတို့ထံ အာမိသပစ္စည်း တောင်းခံခြင်း၊ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ = မဂ်ဖိုလ်နှင့် ဖီလာကန့်လန့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်အတတ်။
(မှတ်ချက်) အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်, လက္ခဏာဟောအတတ်, နိမိတ်ကျမ်း အတတ် စသည်ဖြင့် သီလက္ခန် ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌ များစွာလာသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် “ကာလိက” ဆိုသည်မှာ ရဟန်းတော်များအတွက် မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ထားသော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များနှင့်အညီ၊ အချိန်ကာလအလိုက် အပ်စပ်စွာ သုံးဆောင်နိုင်သော ဆွမ်း၊ ဘောဇဉ်၊ အဖျော်ရည်၊ ဆေးဝါးစသည့် ပစ္စည်းများကို ဆိုလိုသည်။
ရဟန်းတော်များသည် လူများနှင့် မတူဘဲ၊ ဝိနည်းစည်းကမ်းအရ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်အတွင်း၌သာ ဤပစ္စည်းများကို အကပ်ခံ သုံးဆောင်ရသည်။
ဤကာလိကများကို နားလည်ထားမှသာ ရဟန်းတော်များအား အာပတ်မကျရောက်စေဘဲ အပ်စပ်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် ကာလိက ၄-မျိုး၏ အဓိပ္ပာယ်၊ ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုပုံနှင့် သတိပြုဖွယ်ရာများကို ဖော်ပြထားသည်။
ကာလိက ၄-မျိုး “ကာလိက” ဆိုသည်မှာ “ကာလ” (အချိန်) နှင့် “အပ်စပ်မှု” ဟူသော သဘောကို ပေါင်းစပ်ထားပြီး၊ ဝိနည်းအရ အချိန်ပိုင်းခြားထားသော သုံးဆောင်မှုကို ဆိုလိုသည်။
ကာလိက ၄-မျိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ယာဝကာလိက “ယာဝကာလိက” ဆိုသည်မှာ “ယာဝကာလံ” (မွန်းတည့်ကာလတိုင်အောင်) + “ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ” (သုံးဆောင်ကောင်း၏) ဟူသော ပါဠိစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ အကပ်ခံပြီးနောက် အရုဏ်တက်ချိန်မှ မွန်းတည့်အချိန် (မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီခန့်) အထိ သုံးဆောင်ခွင့်ရှိသော ပစ္စည်းများကို ဆိုလိုသည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ= ဘောဇဉ် ၅-ပါး (ထမင်း၊ မုန့်၊ ဆန်၊ ငါး၊ အသား)၊ မုန့်ခဲဖွယ်များ၊ နွားနို့၊ နို့ဆီ စသည့် သောက်ဖွယ်များ။
အသုံးပြုပုံ= မွန်းတည့်ကျော်လျှင် ယာဝကာလိကပစ္စည်းများကို သုံးဆောင်၍ မရတော့ပါ။
ယာမကာလိက “ယာမကာလိက” ဆိုသည်မှာ “ယာမကာလံ” (နောက်ဆုံးညဉ့်ယာမတိုင်အောင်) + “ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ” (သုံးဆောင်ကောင်း၏) ဟူသော စကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ အကပ်ခံပြီးနောက် မွန်းတည့်မှ နောက်တစ်နေ့အရုဏ်မတက်မီ (ပစ္ဆိမယာမ) အထိ သုံးဆောင်နိုင်သော အဖျော်ရည်များကို ဆိုလိုသည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ= သစ်သီးဖျော်ရည်၊ သကြားရည် စသည့် သောက်ဖွယ်များ (အစာအဖြစ် မသတ်မှတ်သည်များ)။
အသုံးပြုပုံ= မွန်းတည့်ပြီးနောက် ညဉ့်အချိန်တွင် အာဟာရအစား ဤအဖျော်ရည်များကို သုံးဆောင်နိုင်ပြီး၊ အရုဏ်တက်လျှင် အပ်စပ်မှု ပြီးဆုံးသည်။
သတ္တာဟကာလိက “သတ္တာဟကာလိက” ဆိုသည်မှာ “သတ္တာဟကာလံ” (၇-ရက်ကာလပတ်လုံး) + “ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ” (သုံးဆောင်ကောင်း၏) ဟူသော စကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ အကပ်ခံပြီးနောက် ၇-ရက်အတွင်း သုံးဆောင်နိုင်သော ဆေးပစ္စည်းများကို ဆိုလိုသည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ= ဘေသဇ္ဇဆေး ၅-မျိုး (ထောပတ်၊ ဆီဦး၊ ဆီ၊ တင်လဲ၊ ပျားရည်)။
အသုံးပြုပုံ= အကပ်ခံသည့်နေ့မှစ၍ ၇-ရက်အတွင်း ဆေးအဖြစ် သုံးဆောင်နိုင်ပြီး၊ ၇-ရက်ကျော်လျှင် မအပ်တော့ပါ။
ယာဝဇီဝိက “ယာဝဇီဝိက” ဆိုသည်မှာ “ယာဝဇီဝံ” (အသက်ရှည်သမျှ တစ်သက်တာ) + “ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ” (သုံးဆောင်ကောင်း၏) ဟူသော စကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ အကပ်ခံပြီးနောက် တစ်သက်လုံး ဆေးအဖြစ် သုံးဆောင်နိုင်သော ပစ္စည်းများကို ဆိုလိုသည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ= မန်ကျည်းရွက်အကြမ်း၊ ကင်ပွန်းရွက်အကြမ်း၊ အရွက်၊ အခေါက်၊ အမြစ်၊ အဥများ၊ ဆား၊ ချင်းစိမ်း၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန် စသည်တို့။
အသုံးပြုပုံ= ၎င်းတို့သည် ယာဝကာလိက၊ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိကတွင် မပါဝင်ဘဲ၊ လူတို့၏ အစာအဖြစ် မသတ်မှတ်သည့် ဆေးဝါးများဖြစ်သည်။
ဆား၊ ချင်းစိမ်း စသည်တို့ကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် သုံးသော်လည်း၊ အဓိကအစာအဖြစ် မဟုတ်သဖြင့် ဆေးအဖြစ်သာ တစ်သက်လုံး အပ်စပ်သည်။
အဆာပြေ မသုံးဆောင်ကောင်း၊ ဆေးအဖြစ် သုံးစွဲနိုင်သည်။
ကာလိကရောရာနှင့် သတိပြုဖွယ်ရာများ ကာလိကလေးမျိုး ရောနှောသွားပါက ဝိနည်းအရ အာပတ်ကျရောက်နိုင်သဖြင့် ကပ္ပိယကာရကများအနေဖြင့် သတိထားရန် လိုအပ်သည်။
ယာဝကာလိကနှင့် အခြားကာလိက ရောနှောခြင်း= ယာဝကာလိက (ဆွမ်း) နှင့် ယာမကာလိက (ဖျော်ရည်)၊ သတ္တာဟကာလိက (ထောပတ်)၊ ယာဝဇီဝိက (ဆား) စသည်တို့ ရောနှောသွားပါက၊ ထိုနေ့မွန်းတည့်အထိသာ အပ်စပ်ပြီး၊ မွန်းလွဲမှစ၍ မအပ်တော့ပါ။
ဥပမာ - ဆွမ်းနှင့် ဆားခွက်ရောနှောပါက ထိုနေ့မွန်းတည့်အထိသာ အပ်သည်။
သတ္တာဟကာလိကနှင့် ယာဝဇီဝိက ရောနှောခြင်း= သတ္တာဟကာလိက (ထောပတ်) နှင့် ယာဝဇီဝိက (ဆား) ရောနှောပါက၊ သတ္တာဟကာလိက၏ သက်တမ်း (၇-ရက်) အတွင်းသာ အပ်စပ်သည်။
ဥပမာ - အကပ်ခံ ၂-ရက်ကြာသော ထောပတ်နှင့် ဆားရောနှောပါက၊ ကျန် ၅-ရက်သာ အပ်စပ်သည်။
ရောနှောမှု၏ စည်းမျဉ်း= ရက်တိုကာလိကသည် ရက်ရှည်ကာလိက၏ သက်တမ်းကို လိုက်နာရပြီး၊ ရောနှောမှုဖြစ်ပါက အချိန်တိုဆုံးကာလိက၏ သက်တမ်းသာ အကျုံးဝင်သည်။
ကပ္ပိယကာရကအတွက် အရေးပါမှု ကာလိက ၄-မျိုးကို နားလည်ထားခြင်းဖြင့် ကပ္ပိယကာရကများသည် ရဟန်းတော်များအား ဝိနည်းနှင့်အညီ ပစ္စည်းများ အပ်စပ်စွာ ဆက်ကပ်နိုင်သည်။
ဥပမာ - မွန်းတည့်ကျော်လျှင် ယာဝကာလိကဆွမ်းကို မကပ်ဘဲ၊ ယာမကာလိကဖျော်ရည်ကိုသာ ဆက်ကပ်ရမည်။
ဤသို့ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်မှသာ ရဟန်းတော်များ အာပတ်မှ ကင်းလွတ်ပြီး၊ သာသနာတော်၏ သန့်ရှင်းမှု ထိန်းသိမ်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကပ္ပိယကောင်းတစ်ယောက် ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝိနည်းတွင် “ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘ” ဆိုသည်မှာ မျိုးစေ့အပေါင်း (ဗီဇဂါမ်) နှင့် မြက်သစ်ပင်အပေါင်း (ဘူတဂါမ်) ကို ဖျက်ဆီးခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ ရဟန်းတော်များအတွက် အာပတ်သင့်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော အရေးကြီးသိက္ခာပုဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် ဗီဇဂါမ်၊ ဘူတဂါမ်၏ အဓိပ္ပာယ်၊ ၎င်းတို့၏ အမျိုးအစားများ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် အာပတ်၊ ကပ္ပိခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြထားသည်။
ဗီဇဂါမ်ဆိုသည်မှာ “ဗီဇဂါမ်” ဆိုသည်မှာ အပင်ပေါက်စေနိုင်သော မျိုးစေ့များကို ဆိုလိုပြီး၊ ဝိနည်းကျမ်းဂန်များတွင် အောက်ပါ ၅-မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြထားသည်။
မူလဗီဇ (အမြစ်မျိုး)= နနွင်း၊ ဂျင်းစသည့် အမြစ်မှ ပေါက်သော မျိုးစေ့။
ခန္ဓဗီဇ (ပင်စည်မျိုး)= ညောင်၊ သဖန်းစသည့် ပင်စည်မှ ပေါက်သော မျိုးစေ့။
ဖဠုဗီဇ (အဆစ်မျိုး)= ကြံ၊ ကျူ၊ ဝါးစသည့် အဆစ်မှ ပေါက်သော မျိုးစေ့။
အဂ္ဂဗီဇ (အညွန့်မျိုး)= ပင်စိမ်းဖြူစသည့် အညွန့်မှ ပေါက်သော မျိုးစေ့။
ဗီဇဗီဇ (အစေ့မျိုး)= စပါး၊ ကောက်၊ ပဲစသည့် အစေ့မှ ပေါက်သော မျိုးစေ့။
(ဝိ၊၂၊၅၂။
ဒီ၊၁၊၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၇၈) ဤဗီဇဂါမ်များသည် အပင်ပေါက်နိုင်သော အလားအလာရှိသဖြင့်၊ ရဟန်းတော်များက ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးပါက ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်သည်။
ဘူတဂါမ်ဆိုသည်မှာ “ဘူတဂါမ်” ဆိုသည်မှာ မျိုးစေ့မှ ပေါက်ထွက်လာပြီး စိမ်းညိုသော အပင်အဖြစ် တည်ရှိနေသော မြက်သစ်ပင်များကို ဆိုလိုသည်။
၎င်းတို့ကိုလည်း ဗီဇဂါမ်၏ အခြေခံပေါ်တွင် ၅-မျိုးခွဲခြားထားသည်။
မူလဗီဇဘူတဂါမ်= နနွင်း၊ ဂျင်းစသည့် အမြစ်မှပေါက်သော အပင်။
ခန္ဓဗီဇဘူတဂါမ်= ညောင်၊ သဖန်းစသည့် ပင်စည်မှပေါက်သော အပင်။
ဖဠုဗီဇဘူတဂါမ်= ကြံ၊ ကျူ၊ ဝါးစသည့် အဆစ်မှပေါက်သော အပင်။
အဂ္ဂဗီဇဘူတဂါမ်= ပင်စိမ်းဖြူစသည့် အညွန့်မှပေါက်သော အပင်။
ဗီဇဗီဇဘူတဂါမ်= စပါး၊ ကောက်၊ ပဲစသည့် အစေ့မှပေါက်သော အပင်။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၅၇။
အံ၊ဋီ၊၂၊၃၇၃) ဘူတဂါမ်သည် အမြစ်နှင့် အညွန့် နှစ်မျိုးလုံးထွက်ပြီး အပင်အဖြစ် တည်ရှိသည့်အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ရဟန်းတော်များက ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးပါက ပါစိတ်အာပတ် သင့်သည်။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၈) ဗီဇဂါမ်နှင့် ဘူတဂါမ်၏ ကွာခြားချက် ဗီဇဂါမ်= မျိုးစေ့အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ အမြစ် သို့မဟုတ် အညွန့်သာ ထွက်ရှိသေးသည့် အပင်မဖြစ်သေးသော အရာများ။
ဘူတဂါမ်= မျိုးစေ့မှ ပေါက်ထွက်ကာ အမြစ်နှင့် အညွန့် နှစ်မျိုးလုံးရှိပြီး အပင်အဖြစ် စိမ်းလန်းနေသော အရာများ။
၎င်းပြင် ဘူတဂါမ် လေးမျိုး, ဗီဇဂါမ်သုံးမျိုးလည်း ရှိသေးသည် ကင်္ခါ၊ ယော၊ မဟာဋီ၊၃၊၃၃၅-ကြည့်)။
ဗီဇဂါမ ဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော သမဏော ဂေါတမော။
ဒီ၊၁၊၅၈ (မ၊၁၊၂၃၇။
သံ၊၃၊၄၀၈။
အဘိ၊ပု၊၁၆၇။
ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာတိ မူလဗီဇံ ခန္ဓ ဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇန္တိ ပဉ္စဝိဓဿ ဗီဇဂါမဿ စေဝ ယဿ ကဿစိ နီလတိဏရုက္ခာဒိကဿ ဘူတဂါမဿ စ သမာရမ္ဘာ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၇၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈။
ဗီဇာနံဘူတာနဉ္စ တထာလဒ္ဓသမညာနံ အဋ္ဌဓမ္မာနံ ဂါမော၊ တေယေဝ ဝါ ဂါမောတိ တထာ...သမာရမ္ဘော ဣဓ ဝိကောပနံ။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၄၅။
ရဟန်းတော်များ၏ မအပ်သော ခိုင်းနည်းနှင့် အာပတ် ရဟန်းတော်များသည် ကပ္ပိယကာရကများအား ဗီဇဂါမ် သို့မဟုတ် ဘူတဂါမ်ကို ဖျက်ဆီးရန် တိုက်ရိုက်ခိုင်းခြင်း (ဥပမာ - “ဒီသစ်ပင်ကို ခုတ်စမ်း၊ ဒီကြံကို ဖြတ်စမ်း၊ ဒီငရုတ်သီးကို ထောင်းစမ်း”) ပြုလုပ်ပါက အာပတ်သင့်သည်။
ဤသို့သော ခိုင်းနည်းသည် ဝိနည်းနှင့် မညီညွတ်ဘဲ၊ ဖျက်ဆီးလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ကို ထင်ရှားစေသည်။
ဗီဇဂါမ်ဖျက်ဆီးခြင်း= ဒုက္ကဋ်အာပတ်။
ဘူတဂါမ်ဖျက်ဆီးခြင်း= ပါစိတ်အာပတ်။
သို့သော် ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်မရှိဘဲ၊ သစ်တုံးလှိမ့်ရာ၊ တောင်ဝှေးထောက်ရာ၊ စင်္ကြံသွားရာတွင် မြက်သစ်ပင် ပျက်စီးသွားပါက အာပတ်မသင့်ပါ။
အပ်သော ခိုင်းနည်းနှင့် ကပ္ပိခြင်း ရဟန်းတော်များသည် ဗီဇဂါမ် သို့မဟုတ် ဘူတဂါမ်ကို ဖျက်ဆီးရန် တိုက်ရိုက်မခိုင်းဘဲ၊ ဝိနည်းနှင့်ညီသော နည်းဖြင့် ခိုင်းရသည်။
အပ်သောခိုင်းနည်း= “ဒီသစ်ပင်ကို သိစမ်း၊ ကပ္ပိစမ်း” သို့မဟုတ် “ဒီငရုတ်သီးကို ကပ္ပိစမ်း” ဟု ဝိနည်းအသုံးအနှုန်းဖြင့် ခိုင်းခြင်း။
သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက်မညွှန်ဘဲ “သစ်ပင်ခုတ်လိုက်၊ ငရုတ်သီးထောင်းလိုက်” ဟု အမည်မဖော်ဘဲ ခိုင်းခြင်းလည်း အပြစ်မရှိပါ။
သို့သော် “သိစမ်း၊ ကပ္ပိစမ်း” ဟု သုံးခြင်းက ပိုမိုသင့်လျော်သည်။
ကပ္ပိခြင်း= သစ်ပင်၊ ကြံ၊ သစ်သီးစသည်တို့ကို ခုတ်ယူ၍ ဘူတဂါမ်အဖြစ်မှ ကင်းလွတ်စေပြီးနောက်၊ ဗီဇဂါမ် (အပင်ပေါက်နိုင်မှု) မရှိတော့စေရန် အပ်စပ်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ကပ္ပိနည်း ၅-မျိုး “ကပ္ပိ” ဆိုသည်မှာ ရဟန်းတော်များ ဝိနည်းနှင့်အညီ သုံးဆောင်နိုင်ရန် အပ်စပ်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ အောက်ပါ ၅-နည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
မီးဖြင့် တိုက်ခြင်း= မျိုးစေ့ သို့မဟုတ် အပင်ကို မီးဖြင့် ဖုတ်ပြီး ပေါက်နိုင်စွမ်းမရှိအောင် ပြုလုပ်ခြင်း။
ဓားဖြင့် ခုတ်ဖြတ်ခြင်း= ဓားဖြင့် ဖြတ်တောက်၍ အပင်ပေါက်နိုင်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း။
လက်သည်း၊ ခြေသည်းဖြင့် ဆိတ်ဖြတ်ထိုးဖောက်ခြင်း= လက်သည်း သို့မဟုတ် ခြေသည်းဖြင့် ထိုးဖောက်၍ မျိုးစေ့ကို ပျက်စီးစေခြင်း။
ပင်ကိုကပင် အစေ့နုသေး၍ အပင်မပေါက်နိုင်ခြင်း= အစေ့မှာ သေးငယ်လွန်းပြီး ပေါက်နိုင်စွမ်းမရှိသည့် အခြေအနေ။
အစေ့ကို ထုတ်ပစ်ခြင်း= သရက်သီးမှည့်ကဲ့သို့ အစေ့ကို ဖယ်ထုတ်၍ အပင်ပေါက်နိုင်မှုကို ဖျက်ဆီးခြင်း။
ကပ္ပိယကာရက၏ အခန်းကဏ္ဍ ဗီဇဂါမ် နှင့် ဘူတဂါမ် ဖျက်ဆီးခြင်းသည် ရဟန်းတော်များအတွက် အာပတ်သင့်မှုဖြစ်သဖြင့်၊ ကပ္ပိယကာရကများက ၎င်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် စီမံပေးရသည်။
ဥပမာ - ကြံပင်ကို ခုတ်ယူပြီးနောက် ကပ္ပိနည်းဖြင့် အပင်ပေါက်နိုင်မှု မရှိတော့အောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ ရဟန်းတော်များအား ဆက်ကပ်ရမည်။
ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ရဟန်းတော်များ အာပတ်မှ ကင်းလွတ်ပြီး၊ ဝိနည်းစည်းကမ်းကို ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။
"ဘောဇဉ်" ဟူသည်မှာ ရဟန်းတော်များ၊ သံဃာတော်များ၏ အစာအာဟာရများကို ဆိုလိုပြီး၊ ၎င်းတို့၏ စားသုံးမှုသည် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များနှင့် စည်းကမ်းတင်းကြပ်စွာ ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ဤဆောင်းပါးတွင် ဘောဇဉ်(၅)မျိုး၊ ၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်၊ စားသုံးမှုနည်းလမ်းများနှင့် ဝိနည်းစည်းကမ်းများကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။
ဘောဇဉ်(၅)မျိုး ဘောဇဉ်ကို အဓိက (၅)မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။
၎င်းတို့မှာ- ဩဒန - စပါးမျိုး(၇)မျိုး (ဥပမာ- ဆန်၊ ဂျုံ စသည်) မှ ချက်ပြုတ်ထားသော ထမင်းဖြစ်သည်။
သတ္တု - စပါးမျိုးမှ ဆန်ကို လှော်၍ အမှုန့်ပြုထားသော ဆန်မှုန့်ညက်ဖြစ်သည်။
၎င်းကို ထောပတ်၊ ပျားရည်၊ တင်လဲ (သကြားရည်) သို့မဟုတ် ရေအေးဖြင့် မွှေနှောက်ကာ စားသုံးလေ့ရှိသည်။
ကုမ္မာသ - ဆန်ကို တဝက်ကျက်ရုံမျှ ပြုတ်၍ ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာ သို့မဟုတ် မုယောစပါးဖြင့် ဖုတ်ထားသော မုန့်မျိုးစုံဖြစ်သည်။
ရှေးက "မုယောမှုန့်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ဂျုံမုန့်၊ ဆန်မုန့် စသည်တို့ပါဝင်သည်။
မစ္ဆ - ငါးမျိုးစုံကို ရည်ညွှန်းပြီး၊ ရေသတ္တဝါအားလုံးပါဝင်သည်။
ရဟန်းတော်များအတွက် မစ္ဆနှင့်ပတ်သက်၍ အကပ္ပိယ (မအပ်သည်) ဟူ၍ ကန့်သတ်ချက်မရှိပေ။
မံသ - အသားကို ဆိုလိုပြီး၊ အသားကြီးဆယ်မျိုးမှလွဲ၍ အမဲသား၊ သိုးသား၊ ဝက်သား၊ ကြက်သား စသည့် အသားများပါဝင်သည်။
အသားကြီးဆယ်မျိုးကို စားသုံးမိပါက လူသားအတွက် ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်၊ ကြွင်းသော (၉)မျိုးအတွက် ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်သည်။
၎င်းတို့၏ အရိုး၊ အရေ၊ အသွေး၊ အမွေးများပါ မအပ်စပ်ပေ။
ကပ္ပိယများအနေဖြင့် ဆွမ်းဟင်းလျာများတွင် ဤအသားများ မပါဝင်စေရန် သေချာစွာ စိစစ်ရမည်။
ဘောဇဉ်စားသုံးမှု၏ ဝိနည်းစည်းကမ်းများ ရဟန်းတော်များသည် ဘောဇဉ်ကို စားသုံးရာတွင် ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ်အရ အရုဏ်တက်မှ မွန်းတည့်ချိန်အထိသာ စားသုံးခွင့်ရှိသည်။
မွန်းတည့်ပြီးနောက် စားသုံးမိပါက အာပတ်သင့်သည်။
ကပ္ပိယများအနေဖြင့် ဤအချိန်အတွင်း အချိန်မီစီစဉ်ပေးရသည်။
ထို့ပြင်၊ အသားဟင်းကို အကပ်ခံရာတွင် "ဤအသားသည် မည်သည့်အသားဖြစ်သနည်း" ဟု မေးမြန်းရန် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တွင် ပညတ်ထားသည်။
မမေးဘဲ စားမိပါက ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်ပြီး၊ လူသားအသားဖြစ်ပါက ထုလ္လစ္စဉ်းအာပတ်သင့်သည်။
ဤစည်းကမ်းသည် ရဟန်းတော်များအား မသင့်လျော်သော အစာများမှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဥပမာ- သုပ္ပိယာဥပါသိကာမ၏ ပေါင်သားကို စွပ်ပြုတ်ပြုလုပ်၍ လှူခဲ့သည့် ဝတ္ထုကို အကြောင်းပြု၍ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်ခဲ့သည်။
ဘောဇဉ်စားသုံးနည်း (၁၀)ချက် ရဟန်းတော်များ၏ ဘောဇဉ်စားသုံးမှုသည် ရိုးရှင်းမှု၊ သံသရာလွတ်မြောက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံရသည်။
ပုတ္တမံသူပမသုတ္တန်တွင် ဖော်ပြထားသော စားသုံးနည်း(၁၀)ချက်မှာ- တပ်မက်မှုကင်းစွာ စားခြင်း - အစာအာဟာရအပေါ် လိုလားမှုကင်းသော အလယ်အလတ်စိတ်ထားဖြင့် စားရမည်။
ရွေးချယ်မစားခြင်း - ကောင်းနိုးရာရာကို ရွေးမစားဘဲ ရရှိသည့်အတိုင်း စားရမည်။
မပြည့်အောင်စားခြင်း - ဝမ်းဗိုက်ပြည့်အောင် မစားဘဲ လေးလုတ်၊ ငါးလုတ်စာ ချန်ထားရမည်။
မစ္ဆရိယကင်းစွာ စားခြင်း - ဝန်တိုမှု၊ မစ္ဆရိယကင်းသော စိတ်ဖြင့် စားရမည်။
အမျိုးမခွဲစားခြင်း - "ဤအသားသည် ကြက်သား၊ ဝက်သားဖြစ်သည်" ဟု မခွဲခြားဘဲ၊ ချစ်မြတ်နိုးသူ၏ အသားကဲ့သို့ သတိပြု၍ စားရမည်။
တောင့်တမှုကင်းစွာ စားခြင်း - နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ရလိုသည့် တောင့်တမှုကင်းစွာ စားရမည်။
သိုမှီးမှုမပြုဘဲ စားခြင်း - ကြွင်းသောအစာကို သိမ်းဆည်းမထားဘဲ စားပြီး လှူဒါန်းရမည်။
မာန်ကင်းစွာ စားခြင်း - ရရှိသော ဘောဇဉ်ကြောင့် မာန်မာန၊ ဝင့်ကြွားမှု မပြုဘဲ စားရမည်။
ရှုတ်ချမှုကင်းစွာ စားခြင်း - ဆား၊ အချဉ်၊ အမွှေးမပါသည့် အစာကို ရှုတ်ချစိတ်မထားဘဲ စားရမည်။
မထီမဲ့မြင်မပြုဘဲ စားခြင်း - အချင်းချင်း မထီမဲ့မြင်မပြုဘဲ ကြည်နူးစိတ်ဖြင့် စားရမည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော် ရည်ညွှန်းသားနှင့် အာပတ် သီတင်းသုံးဖော်(၅)ဦး (ရဟန်းယောကျာ်း၊ ရဟန်းမိန်းမ၊ သာမဏေ၊ သာမဏေမ၊ သိက္ခမာန်) အတွက် ရည်ညွှန်း၍ သတ်ဖြတ်ထားသော အသားများသည် မအပ်ပေ။
ထို့ပြင်၊ အစွန်းသုံးပါး (မိမိအတွက် သတ်သည်ကို မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ သံသယရှိခြင်း) မလွတ်သော အသားကို သိလျက် စားမိပါက အာပတ်သင့်သည်။
မသိလျက် စားမိပါက သိသည့်အခါ ဒေသနာကြားရန် လိုအပ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ကပ္ပိယကောင်းတစ်ယောက် ၁။
တွယ်တာမက်မောတဲ့ စိတ်ဓာတ်မရှိပါစေနှင့် ကိုးကား Category:ရဟန်းဝိနည်းများ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ။
ဆက်ကပ်နည်း ရဟန်းတော်များသည် မိမိပိုင်ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ သူတပါးပိုင် ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ လူ သာမဏေ တိရစ္ဆာန် တစ်ဦးဦးက ဆက်ကပ်မှသာ ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်ကောင်းသည်။
ရေနှင့် ဒန်ပူမှတပါး အခြားသော မည်သည့်ပစ္စည်ကိုမှ အကပ်မခံဘဲ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။
ထို့ကြောင့် ကပ္ပိယကာရကတို့သည် နည်းစနစ်တကျ ဆက်ကပ်နည်း သိထားရပေမည်။
အကပ်ခံမြောက်ရန်အတွက် အင်္ဂါ (၅) ပါး ရှိသည်။
၎င်းတို့မှာ- (၁) ကပ်မည့် ကပ္ပိယကာရက က ရှေးရှု ဆောင်ယူလာခြင်း၊ လက်ဖြင့် ရှေ့တိုးပေးခြင်း၊ ဦးခေါင်း စသည်ဖြင့် ရွက်ထားသော စားဖွယ်ခွက်ကို လှူလိုမူ ဦးခေါင်းအနည်းငယ် စောင်းပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်။
(၂) ကပ်မည့်သူက အကပ်ခံမည့် ရဟန်း၏ နှစ်တောင့်ထွာ (ဟတ္ထပါသ်)အတွင်း၌ ရောက်ရှိနေရမည် လှမ်းယူသော လက်မှတပါး အနီးဆုံးကိုယ်အင်္ဂါ နောက်ဘက်စွန်းမှ စတင်တိုင်းထွာ၍ (၂) တောင့်ထွာ ကွာဝေးသောအရပ်အတွင်း၌ အကပ်ခံရမည် ရဟန်းနှင့် ကပ်လှူမည့်သူ ကပ္ပိယတို့ တည်ရှိနေရမည်။
အနီးကပ်ဆုံး ရှိနေရမည်။
နှစ်တောင့် ထွာထက် ဝေးကွာသောနေရာမှ မဆက်ကပ်ရ၊ ဆက်ကပ်လျှင် အကပ်မမြောက်၍ ရဟန်းတော်တို့အား အပြစ်ဖြစ်သည်။
(၃) အား အလယ်အလတ်ရှိသူ (သာမန်အင်အားရှိသူ တစ်ယောက်တည်း မြှောက် ချီမ, နိုင်သော ဝတ္ထု ပစ္စည်း ဖြစ်ရမည်။
စားပွဲခုံအကြီးကြီးများဖြင့် ဆက်ကပ်ရာ၌ အလွန်လေးလံလျှင် ဟင်းခွက်များကို တစ်ခွက်ချင်း ဆက်ကပ်ရမည်။
သို့မှ အကပ် မြောက်သည်။
ယင်းသို့ တစ်ခွက်ချင်း အကပ်ခံ ပြီးသောအခါ မိသားစုအားလုံး ကပ်လိုပါက စားပွဲခုံကြီးကို ညီညာစွာမ, ပြီး ထပ်မံ ကပ်နိုင်သည်။
(၄) ကိုယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပစ်၍ဖြစ်စေ ဤ(၃) မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ကပ်သူက ပေးရမည်။
သို့သော်လည်း ပစ်ပေးခြင်းသည် အလွန်ရိုင်းပြသဖြင့် ကပ္ပိယတို့အနေဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ရ ပေမည်။
(၅) ကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက်၊ တုတ်၊ ခုံ စသည်ဖြင့် ခံ၍ ထိ၍ဖြစ်စေ ဤ(၂) မျိုးတွင် တစ်ပျိုးမျိုးဖြင့် အကပ်ခံသော ရဟန်းက ခံယူရမည်။
ဤအင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှသာ အကပ်ခံခြင်း မြောက်လေသည်။
အကပ်ခံပြီးမှသာ ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကောင်းသည်။
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် ဆွမ်းခဲဖွယ် ဖျော်ရည် ဆေးဝါးများကို လှူဒါန်းကြရာ၌ စည်းစနစ်တကျ ရန် လေ့လာထား ရပေမည်။
အကပ်ခံနည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အချို့အချက်များမှာ ပို၍ ထင်ထင်ရှားရှား သိထားရန်လိုသဖြင့် အနည်းငယ် ဖော်ပြပါဦးမည်။
ယခုကာလ တစ်ယောက်တည်း ချီမ, နိုင်သော စားပွဲကို ဟင်းဖိတ်မည်စိုး၍ (၂) ယောက်၊ (၃) ယောက်ကိုင်လျက် ကပ်ခြင်း၊ စားပွဲအခင်းတို့ ကြမ်းပြင်မှာ ထိနေလျက် ကပ်ခြင်း၊ ကပ်မည့်သူက ရှေးရှုဆောင်၍ (၂) တောင့်ထွာအတွင်း ရောက် ရှိသော ဝတ္ထုကို လက်မြှောက်လှမ်းယူ၍ အကပ်ခံခြင်းများသည် အကပ်မြောက်ကြသည်။
ဟတ္ထပါသ် ထိုင်နည်း အကပ်ခံသူနှင့် သူတို့ကြား (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ရှိရမည်ဟု ဆိုသဖြင့် (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်နည်းကို သိရှိရန် လိုအပ်လာပါသည်။
(၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်ရာ၌ ရှေ့ကလာ၍ ကပ်ရာဝယ် ရဟန်းက ထိုင်နေလျှင် တင်ပါး၏ နောက်ဘက်အစွန်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းက ရပ်နေလျှင် ဖနောင့်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ စောင်းလျက် လှဲနေလျှင် စောင်းသောနံပါး၏ ပြင်ဘက်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝမ်းလျားမှောက်၍ နေလျှင် ဦးခေါင်းနား လာ၍ ကပ်မူ ဦးခေါင်းစွန်း၏ အနီးဆုံးဖြစ်သော လည်ပင်းဖြင့် လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် လှမ်းယူသောလက်မှတပါး အနီးဆုံး ကိုယ်အင်္ဂါ၏ နောက်ဘက်စွန်းဖြင့် တိုင်းရမည်။
ကပ်သူ ဒကာဘက်ကလည်း လှမ်း၍ပေးသော လက်မှတပါး အခြားသော အနီးဆုံးအင်္ဂါ၏ ဤဘက်အစွန်းဖြင့် တိုင်းတာ ရသည်။
စားပွဲကြီးအလယ်ခြား၍ အကပ်ခံကြရာ၌ အနီးဆုံး အင်္ဂါချင်း ဟတ္ထပါသ်ဖြစ်ရန် ခဲယဉ်းသဖြင့် အနီးဆုံးဖြစ်အောင် ကပ်၍ ရမည်။
ကိုင်ရုံဖြင့် အကပ်မပျက် အကပ်ခံရာ၌ အင်္ဂါငါးပါးသာရှိ၍ အကပ်ပျက် ကြောင်းကား အင်္ဂါ ၆-ပါးပင် ရှိသည်။
ကပ္ပိယကောင်း တစ်ယောက် အနေဖြင့် အကပ်ပျက်ကြောင်း ခြောက်ပါးကို မသိနိုင်သော်လည်း ကိုင်ရုံဖြင့် အကပ်မပျက်သည်ကို သိထား ကိုသင့်သည်။
ရဟန်းတော်များအား ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ပြီးလျှင် (လက်နဲ့ သွားမထိနဲ့၊ အကပ်ပျက်လိမ့်မယ် ဟု ပြောတတ်ကြသည်။
ကပ်ထားသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို အကပ်ခံထားသော ရဟန်းတော်က မစွန့်လျှင် လူသာမဏေများ ကိုင်မိထိမိရုံဖြင့် အကပ်မပျက်ပါ။
အချို့က ကပ်ပြီးသားကို ကိုင်မိထိမိက “အကပ်ပျက်သွားပြီ၊ ပြန်ကပ်”ဟု ပြောတတ် ကြသည်။
မြူမှုန်မဝင်စေရန် သတိပြုဖွယ် ကပ္ပိယကာရကတို့က သံဃာတော်တို့အား ဆွမ်း ဘောဇဉ် အာဟာရတို့ကို ပြီးနောက် ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နေသောအခါ တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို ဆွမ်းဝိုင်းအနီး၌ မပြုလုပ်ရပါ၊ အာဟာရများကို ရဟန်းတော်တို့ အကပ်ခံရာ၌ ရထရဏုမြူသည် အကပ်ခံနိုင်သော အသေးဆုံးအာဟာရ ဖြစ်သည်။
အကပ်ခံပြီးသော အာဟာရထဲသို့ ရထရေဏုမြူကျလျှင် အကပ်ပျက်တော့သည်သာ။
သို့ဖြစ်၍ ဆွမ်းခံတုန်းဖြစ်စေ၊ ဆွမ်းစားတုန်းဖြစ်စေ သပိတ်အတွင်း ခွက်များအတွင်းသို့ ထိုမြူမှုန်မျိုးကျလျှင် ထိုမြူမှုန်နှင့်တကွ ဆွမ်းအနည်းငယ်ကို ယူပစ်ရမည်၊ ပို၍ ကောင်းသည်မှာ ထပ်၍ အကပ်ခံရမည်။
ဆွမ်းလုတ်ကို ပါးစပ်သို့ သွတ်သွင်းပြီးနောက် ဆွမ်းလုံးတစ်လုံး ဖြစ်စေ ပါးစပ်အတွင်းမှ သပိတ်ထဲသို့ ပြန်ကျလျှင် ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိကြ၏။
သို့သော် ထိုပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးသည် ပါးစပ်ထဲ၌ရှိသော သွားရည် နှုတ်ခမ်းရည် စသည်နှင့် မလူးဘဲ ပြန်ကျလျှင် အကပ်မပျက်သေးပါ၊ သွားရည် စသည်နှင့် လူးပြီးမှ ပြန်ကျလျှင်သာ ထိုသွားရည်အတွက် အကပ်ပျက်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ပါးစပ်မှ ဆွမ်းလုံးပြန်ကျသည့် အခါ ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိရာ၌ ဆွမ်းတစ်လုံးကျသည့်အတွက် သပိတ်အတွင်းရှိဆွမ်းများ အကပ်ပျက်သောကြောင့် မဟုတ်ပါ။
ပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးက သွားရည် စသည်ဖြင့် လူးလာခဲ့လျှင် အကပ်ပျက်ရာ ရောက်သောကြောင့် ထိုပြန်ကျ လာသော ဆွမ်းလုံးကို ထပ်၍ အကပ်ခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ဆွမ်း-အချိုပွဲ စသည်တို့ကို ဘုဉ်းပေးရာ၌ လက် မဆေးဘဲ စားလျှင် လက်၌ ရထရေဏုမြူမျှလောက်ရှိသော မြူမှုန်များ ကပ်နေခဲ့သော် ထိုမြူမှုန်များအတွက် လက်ဖြင့်ထိရာ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ပါ အကပ်ပျက်တတ်ရကား ဆွမ်းစားခါနီး၌ လက်ဆေး၊ ဆွမ်းစားပြီးနောက် အချိုပွဲစားခါနီး လက်ဆေးတော်မူကြသည်။
အစားအစာ ဘုဉ်းပေးမည်ဟု လက်ဆေးပြီးပါက လက်သုတ် သင်္ကန်း စသည်ကို မကိုင်ဘဲ အားလုံး ကိစ္စပြီးမှ ထပ်မံ၍ လက်ဆေးတော်မူကြပြန်သည်။
ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် လက်ဆေးရေများ အလုံအလောက် အမြဲတမ်း ထားရှိရမည်။
လက်သုတ်ပဝါသန့်သန့်များကိုလည်း အဆင်သင့် ထားရှိရမည်။
ရထရေဏုမြူ လှည်းရထား သွားသောအခါ ထွက်ပေါ်လာသော မြူမှုန်ကို ရထရေဏုမြူဟု ခေါ်၏။
တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း၊ လေကြမ်းတိုက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသော မြူမှုန်များကိုလည်း ရထရေဏုမြူဟုပင် ဆိုရ၏။
ထိုမြူအောက်ငယ်သော နံရံပေါက်မှ ဝင်သည့် နေရောင်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်သောမြူကို တဇ္ဇာရီမြူဟု ခေါ်၏။
ထိုတဇ္ဇာရီမြူမှုန်နှင့် အဏုမြူ၊ ပရမာဏုမြူတို့မှာ အကပ်မပျက်ပါ။
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် သံဃာတော်တို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေစဉ် အနီးအပါး၌ တံမြက်လှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို မပြုလုပ်ရပေ၊ စောစောကပင် ကြိုတင်၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် တံမြက်လှည်းမှု၊ ဖျာခင်းမှု စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ထားရပေမည်။
ရေ၊ ဒန်ပူတို့ကိုလည်း ပါ ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ရေနှင့် ဒန်ပူသည် အကပ်ခံစရာ မလိုပါ။
ရေဟူသည် ရထရေဏုမြူ ပမာဏရှိသော မြူမှုန် မပါသည့် သန့်ရှင်းသောရေတည်း၊ ထိုသန့်ရှင်းသောရေသည် ကာလိကလေးပါးမှ အလွတ်ဖြစ်၍ အကပ်မခံဘဲ သောက် ကောင်း၏။
ကိုယ်တိုင်လည်း ကျိုချက်ကောင်း၏။
ရထရေဏု မြူမှုန်များပါသောရေကား မြူအတွက် အကပ်မခံဘဲ မသောက် ရပေ၊ သို့ဖြစ်၍ သံဃာတော်တို့သည် သန့်စင်သောရေ ရရှိရန် ရေကိုစစ်၍ သောက်ရသည်။
ဒန်ပူတိုက်သည့် အလေ့သည် သံဃာတော်တို့၏ အလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ် အိန္ဒိယထုံးစံမှာ သွားဖြင့် ဝါး၍ ဒန်ပူရည် ထွက်လာအောင် ဝါးပြီးမှ ဒန်ပူစားလေ့ရှိ၏။
ထိုသို့ အရည်ထွက်မှ သွားပိုးမစားနိုင်ဘဲ သွားစင်ကြယ်သည် ဟု အယူရှိသည်။
ထိုသို့ ဒန်ပူစားရာ၌ ဒန်ပူရည်များ လည်ချောင်းတွင်းမဝင်လျှင် အကပ်ခံဖွယ် မလိုသောကြောင့် ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ခြွင်းချက်အဖြစ် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။
အကယ်၍ လည်ချောင်းအတွင်းသို့ ဒန်ပူရည်ဝင်လျှင်ကား အကပ်ခံမှသာ အပ်စပ်သည်။
အကပ်မခံလျှင် အပြစ်ရှိတော့ သည်သာ၊ သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ဒန်ပူကို ဆက်ကပ်ရာ၌ စနစ်တကျ ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။
သံဃာတော်တို့အတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပေသည်။
ရဟန်းတော်သည် ဘောဇဉ် (၅) မျိုးကို ဘုဉ်းပေးနေရာ တစ်ဝက်လောက် ဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ကျန်တချို့ကို ဆက်လက် ဘုဉ်းပေးနေစဉ် ဆွမ်း၊ ဆွမ်းဟင်းများ လာ၍ လိုက်ရာ “တော်ပြီ” ဟု တားမြစ်လျှင် ပဝါရိတ် သင့်၏။
ထိုသို့ ပဝါရိတ် သင့်ပြီးနောက် ဣရိယာပုထ် တစ်မျိုး ပြောင်းပြီးပါလျက် အတိရိတ်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ၊ ဂိလာန၏ အကျန်လည်း မဟုတ်ဘဲ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ဆက်စားလျှင် အာပတ် သင့်၏။
ရှေးအခါက ဆွမ်းကပ်ရာ၌ တစ်ပါးစီ တန်း၍ ဆွမ်းစားလေ့ ရှိကြ၏။
ဟင်း စသည်ကို လိုက်သူများက အစမှ အဆုံးတိုင် တစ်ပါးပြီးတစ်ပါး လှည့်၍ လိုက်ကြ၏။
မိမိမလိုသောဟင်း စသည်ကို ထည့်ရန် အနားရောက်လာလျှင် “မလို”ဟူသော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် လက်ကိုကာ၍ ပြုကြ၏။
“အလံ-အလံ” = “တော်ပြီ-တော်ပြီ”ဟု နှုတ်ဖြင့်သော်လည်း တားမြစ်ကြ၏။
ထိုသို့ တားမြစ်လျှင် ပဝါရိတ်သင့်သည်ဟု ခေါ်၏။
ပဝါရိတ်သင့်ရန် အင်္ဂါငါးတန် ပဝါရိတ်သင့်ရန် အင်္ဂါငါးတန် ရှိသည်။
၎င်းအင်္ဂါ (၅) မျိုးမှာ- (၁) ဘုဉ်းပေးနေဆဲ၊ စားသောက်၍ မပြီးသေး ဖြစ်ခြင်း၊ (၂) ဘောဇဉ်(၅) ပါးအနက် တစ်ပါးပါးကို ဘုဉ်းပေးနေခြင်း၊ (၃) ကပ်သူက (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ (ဟတ္ထပါသ်ပြင်ဘက်က မေးသည်ကို ပယ်သော်လည်း ပဝါရိတ် မသင့်ပါ) (၄) ဆောင်ယူခိုက်ဖြစ်ခြင်း၊ (လက်မြှောက်၍ ဆောင်ယူထားခိုက်ကို ပယ်မှ ပဝါရိတ်သင့်သည်၊ “ယူမလား”ဟု နှုတ်ဖြင့်မေးသည်ကို ပယ်ရာ၌ ပဝါရိတ် မသင့်ပါ (၅) ကိုယ်နှုတ်ဖြင့် ပယ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
(လက်ကာခြင်း၊ ခေါင်းရမ်းခြင်း စသော ကိုယ် အမူအရာ၊ တော်ပြီ၊ မထည့်နှင့် စသော နှုတ်အမူအရာဖြင့် ပယ်ပြစ်မှ ပဝါရိတ်သင့်သည်) အထက်ပါ အင်္ဂါ(၅) ပါးနှင့် ညီညွတ်၍ ပဝါရိတ် သင့်ပြီးသော ရဟန်းတော်သည် ပဝါရိတ်သင့်ရုံဖြင့် မည်သည့် အာပတ်မျှ မသင့်သေး။
ထိုင်လျက် ပဝါရိတ် သင့်လျှင် ထိုထိုင်ခြင်း ဣရိယာပုထ်ကို မဖျက်သေးဘဲ ဆက်၍ ဘုဉ်းပေးနိုင်၏။
လမ်းသွားရင်း စားနေခိုက် ပဝါရိတ် သင့်ပြန်လျှင်လည်း သွားခြင်း ဣရိယာပုထ်ကို မဖျက်ဘဲ မဝမချင်း ဘုဉ်းပေးနိုင် သေး၏။
ပဝါရိတ် သင့်ပြီး၍ ဣရိယာပုထ် ပြောင်းလွှဲပြီးနောက်ကား အတိရိတ်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်များကို မစားကောင်းတော့ပေ။
ကပ္ပိယတို့ သတိပြုဖွယ် အချက်များ ဤနေရာ၌ ကပ္ပိယကာရကတို့ သတိပြုဖွယ် အချက်တို့ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
သံဃာတော်တို့ကို ဆွမ်းကပ်ရာ၌ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေကြစဉ် ဆွမ်းလိုက်မှု၊ ဟင်းလိုက်မှု၊ ဟင်းရည် ထပ်ဖြည့်မှု စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြရသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ရာ၌ ရှေးဦးစွာ သံဃာတော်တို့အား “ဆွမ်း အလိုရှိပါသလား ဘုရား”ဟု နှုတ်ဖြင့် မေးပြီးမှ အလိုရှိလျှင် သင့်လျော်ရုံ အလွန် မများလွန်းစေဘဲ ထည့်ပေးကြရသည်။
ဆွမ်းဟင်းများကို ထပ်မံ ဖြည့်စွက်ရန် လိုက်ကြရာ၌ ရှေးဦးစွာ လက်ဖြင့် မကော်မခပ်သေးဘဲ နှုတ်ဖြင့် မေးလျှောက်ပြီးမှသာ ထည့်သင့်သည်။
နှစ်တောင့်ထွာဟတ္ထပါသ် အပြင်ဘက်က နေ၍သော်လည်း မေးလျှောက်သင့်ပေသည်။
သံဃာတော်တို့ အပြစ် ကင်းစင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရပေမည်။
ဆွမ်း ဆက်ကပ်ရာ၌ ဘုဉ်းပေးစေလိုသော စေတနာဖြင့် လိုသည် မလိုသည်ကို မမေးမြန်းဘဲ ဆွမ်း၊ ဆွမ်းဟင်းတို့ကို လိုက်တတ်ကြသည်။
ထိုအခါ ရဟန်းတော်က တားမြစ်ပါလျှင် ပဝါရိတ်သင့်သည်။
လို မလို ရှေးဦးစွာ မေးပြီးလျှင် လိုမှ လိုက်သင့်သည်။
ချွတ်ပြင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် မြန်မာ တပ်မတော် (ကြည်း)နှင့် လက်နက်ကိုင်များ၏ သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချွတ်ပြင်ကျေးရွာတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ထိုနေ့မှာပင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) အဖွဲ့က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ က ထုတ်ပြန်သော အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများထံမှ မုဒိမ်းမှု နှင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြသည့် အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။