kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တိုက်ဆင်ပြောင်ကြီး လိမ္မာပြီး၊ ငြမ်ကြီးငြိမ်သက်လာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-ဇိန တတိယအောင်စဉ်ပါ။
အင်္ဂုလိမာလ အောင်ပွဲ သန်လျက်ကို ယမ်းကာဝှေ့လို့၊ လမ်းလာသရွေ့ သတ်ဖြတ်ကာ။
လက်ချောင်းတွေကို သီကာတွဲလို့၊ လည်မှာဆွဲတဲ့ လူကြမ်းဟာ။
ဘုရားရှင်ကို လမ်းဝယ်တွေ့တော့၊ ဖမ်းမယ်ဟေ့လို့ ပြေးလိုက်ရာ။
တန်ခိုးတော်ဘိညာဉ် ထင်စွာပြုမှ၊ အင်္ဂုလိမာလ ညွတ်တွားလာ။
တရားရေအေး အမြိုက်ဆေး၊ တိုက်ကျွေးကျွတ်စေတာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-နုတ္တရ စတုတ္ထအောင်စဉ်ပါ။
စိဥ္စမာဏ အောင်ပွဲ ပျဉ်ချပ်တွေကို ခံခွေပြုလို့၊ သန္ဓေအတုနဲ့ စိဥ္စမာ။
အရှက်ကွဲရုံ ဂုဏ်တော်ဖြုတ်ဖို့၊ သမုတ်စွပ်စွဲ လူထဲမှာ။
ငြိမ်းအေးမေတ္တာ ဓာတ်တရားကြောင့်၊ နတ်သိကြားတို့ မနေသာ။
ပျဉ်ကြိုးဖြေကာ ခြေကိုဖြတ်လို့၊ မြျေိုဟပ်တော့ ငရဲမှာ။
ဂုဏ်တော်တန်ခိုး ဆတမ်းပိုး၊ တိုးလို့တက်လို့လာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-ယှဉ်မရ ပဥ္စမအောင်စဉ်ပါ။
သစ္စကပရိဗိုဇ် အောင်ပွဲ ဝါဒချင်းပြိုင် နိုင်မလားလို့၊ ဘုရားကိုတဲ့ အတ်တုလာ။
အယူတထောင် ဆောင်ကိုမိုက်တဲ့၊ ပရိဗိုဇ်ကွဲ့ သစ္စကာ။
မိမိကိုယ်ဟာ အတ္တလားလို့၊ မြတ်စွာဘုရား မေးတဲ့ခါ။
မသိတွေမှိုင် ဖြေနိုင်ဘဲမို့၊ ခွေယိုင်လဲလို့ ရှုံးရတာ။
တိတ္တိအမျိုး မာန်စွယ်ကျိုး၊ ငုံ့လျှိုးနေရရှာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-မြတ်လှ ဆဋ္ဌမအောင်စဉ်ပါ။
နန္ဒေပနန္ဒ နဂါးမင်း အောင်ပွဲ နန္ဒောပနန် မျက်မာန်ကြွ၊ ခက်ထန်လှတဲ့ နဂါးဟာ။
မြင်းမိုရ်တောင်ကို ခွေပတ်ပြီးတော့၊ ကတ်သီးကတ်သတ် ရန်ပြုတာ။
ဘုရားသခင် မယှဉ်လောက်တော့၊ ရှင်မောဂ္ဂလာန်နဲ့ ပြိုင်စေရာ။
လက်ဝဲတော်ရံ ဈာန်တန်ခိုးနဲ့၊ မာန်ဟုန်ချိုးလို့ ဆုံးမတာ။
နတ်နဂါးမင်း ခြေတော်ရင်း၊ ဝပ်စင်းခယလာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-မြတ်လှ သတ္တမအောင်စဉ်ပါ။
ဗကဗြဟ္မာ အောင်ပွဲ ''' ဗကဆိုသူ လူတမျိုးနဲ့၊ အယူဆိုးတဲ့ မိုးဗြဟ္မာ။
အနိစ္စကို နိစ္စပဲလို့၊ စိတ်ကစွဲလို့ လွဲခဲ့တာ။
တို့ဘုရားရှင် လျင်စွာကြွလို့၊ ထင်စွာပြတော့ မြတ်ဓမ္မာ။
တန်ခိုးချင်းတောင် တူသလားလို့၊ လူဘုရားက ပြတဲ့ခါ။
မိုးဗြဟ္မာကြီး မာန်ကွာပြီး၊ ရှုံးကြီးရှုံးရရှာ။
အဲဒါက ဘဂဝါ-မြတ်လှ အဋ္ဌမအောင်စဉ်ပါ။
ပါရမီခန်းပျို့ဋီကာ ကျမ်းပြုဆရာတော် အရှင်ကောသလ္လ ( ဓမ္မာစရိယ၊ ဘီအေ ) ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
အမျှဝေခြင်းဟူသည်_ ကုသိုလ်အဖို့ အစုကို ပေးဝေခြင်း- ပေးဝေကြောင်း စေတနာကို ခေါ်သည်။
ကုသိုလ်တရားတို့ဖြစ်ရာကို “ ပုညကြိယာ” ဟုခေါ်သည်။
ထိုကုသိုလ်တရားဖြစ်ရန် တရားသည် (၁၀)ပါး ရှိပါသည်။
ဒါန = ပေးကမ်းစွန့်ကြဲမှု ၂။
သီလ = ကာယကံ ဝစီကံတို့ကိုစောင့်ရှောက်မှု ၃။
ဘာဝနာ = သမထ ဝိပဿနာ့ပွားများမှု ၄။
အပစာယန = ကြီးသူကို ရိုသေလေးစားမှု ၅။
ဝေယျာဝစ္စ = အမှုကောင်းကို ဆောင်ရွက်မှု ၆။
ပတ္တိဒါန = ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှပေးဝေမှု ၇။
ပတ္တာနုမောဒန = အမျှပေးသည်ကို သာဓုခေါ်မှု ၈။
ဓမ္မသဝနာ = တရားနာကြားမှု ၉။
ဓမ္မဒေသနာ = တရားဟောမှု ၁၀။
ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ = အယူဖြောင့်မှန်မှု ပတ္တိဒါန (အမျှဝေမှု) ယင်းကုသိုလ်ဖြစ်ရာ (၁၀) ပါးတွင် ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှပေးဝေမှုဟူသော “ပတ္တိဒါန” ကုသိုလ်ပါဝင်သည်။
ပတ္တိဒါနဟူသည် မိမိရအပ်ပြီးသော ကုသိုလ်အဖို့ကို သူတစ်ပါးတို့နှင့် အညီအမျှဝေခြမ်း၍ ဆက်ဆံအောင်ပြုမှုဟူ၍ အဘိဓမ္မာ၌ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ပတ္တိဒါန (၂) မျိုး (၁) ဥဒ္ဒိဿိက ပတ္တိ။
ရည်ညွန်းကွက်ခြား၍ ပေးပို့အပ်သောကုသိုလ်အဖို့၊ သေသူကို ရည်ညွှန်း၍ ပေးလှူပြီးနောက် ကုသိုလ်အဖို့ကို အမျှပေးဝေခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
(၂) အနုဒ္ဒိဿိ ပတ္တိ။
မည်သူ့ကိုမျှ မရည်ညွှန်းဘဲ ကုသိုလ်အဖို့ကို ပေးဝေခြင်း။
ထိုကုသိုလ် အဖို့ဘာဂကို အမျှပေးဝေခြင်းသည် မိမိ အတွက် ကုန်ခမ်းသွားသည်ဟူ၍ မရှိပေ၊ ဆီမီးတိုင်မှ ဆီမီးကို အခြားဆီမီးတိုင်သို့ ကူးသောအခါ မူလဆီမီးလည်း မကုန်ခမ်း၊ အလင်းရောင်သည်သာ ပိုမိုများပြားပြီး လင်းဝေဖြာ သကဲ့သို့ ကုသိုလ်အဖို့ဘာဂ အမျှပေးဝေသူသည် မိမိကုသိုလ်လည်း မကုန်ခမ်းသည့်ပြင် ကုသိုလ်အဖို့ကို သူတကာအား အမျှပေးဝေသဖြင့် ကုသိုလ်တွေသာ များများလာရပါသည်။
သို့အတွက် ကုသိုလ်ပြုသူတို့သည် မိမိ၏ ကုသိုလ်ကို အခြားသူများအား အမျှပေးဝေခြင်းကို ဝန်မလေးသင့်ကြပါ။
အမျှရ၍ ချမ်းသာခြင်း (၂) မျိုး အမျှရ၍ ချမ်းသာရာတွင် (၂) မျိုးရှိပါသည်။
(၁) ဤ လူ့ဘဝတွင် နေ့စဉ် သူတစ်ပါးက ပြုလုပ်သော ကုသိုလ်အမျှဝေ၍ မိမိက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သာဓု ခေါ်ဆိုသဖြင့် ထိုပတ္တာနုမောဒန ကုသိုလ်ဖြင့် နတ် ပြည် စသည့် သုဂတိဘုံသို့ ရောက်ရှိပြီး ကောင်းကျိုး ချမ်းသာ ခံစားရသောသူများ၊ (၂) တမလွန် ဘဝကူးပြီးနောက် ပရဒတ္တူ ပြိတ္တာ (အမျှ ဝေ၍ သာဓုခေါ်နိုင်သော ပြိတ္တာ) မျိုး၌ဖြစ်၍ လူတို့က ကုသိုလ်ပြုအမျှပေးဝေ၍ သာဓုခေါ်ဆိုနိုင်ပြီး နတ်ဘဝ သို့ ကူးပြောင်းရောက်ခြင်း၊ ထိုပြိတ္တာဘဝမှာပင် အစား အသောက်၊ အဝတ်အစား၊ အနေအထိုင် ပြည့်စုံစွာ နေရခြင်းစသော ကောင်းကျိုးချမ်းသာခံစားရသော သူများ။
တက္ကသိုလ်သျှင်သီရိ ( ဓမ္မာစရိယ၊ ဘီအေ ) ရကြပါစေ အမျှဝေ၏ ဘယ်လို လှူ၍ ဘယ်သူ ရသလဲ “ဤအလှူဒါနကို ကွယ်လွန်သူ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့ သုံးဆောင်ကြပါစေ ကုသိုလ် အမျှ ရကြပါစေ”ဟု ကွယ်လွန်သူကို ရည်စူး၍ ပေးလှူခဲ့လျှင် ယင်း ကွယ်လွန်သူသည် မကောင်းမှု ဒုစရိုက်ကို ပြုကျင့်၍ ငရဲ့ တိရစ္ဆာန်ဘဝတို့၌ ဖြစ်ခဲ့သော်၎င်း မကောင်းမှု ဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့သဖြင့် လူ, နတ်-ဘဝတို့၌ ဖြစ်ခဲ့သော်၎င်း ရည်စူးသည့်အတိုင်း အလှူဒါနကို မသုံးဆောင် မခံစားရ၊ ပြိတ္တာ ဘဝ၌ ဖြစ်မှသာ အလှူဒါနကို သုံးဆောင် နိုင်ခွင့်ရှိသည်။
ကွယ်လွန်သူသည် ပြိတ္တာဘဝ၌ မဖြစ်ခဲ့သော် အဘယ်သူတို့ အလှူဒါနကို သုံးဆောင် ခံစားပါအံ့နည်း? ဟူမူ ဤမျှ ရှည်လျားလှစွာသော အချိန်အခါဝယ် ကွယ်လွန်သူ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့မှ ကင်းဆိတ်ရာ အရပ် ဌာန-ဟူ၍ မရှိနိုင်ပြီ၊ သို့ဖြစ်၍ တစ်ပါး တခြားသော ဆွေမျိုးပြိတ္တာများ သုံးဆောင် နိုင်ကြသည်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၀ ရနိုင်သော အင်္ဂါ ယင်းသို့ ပြိတ္တာဘဝ ဖြစ်ရာ၌ လည်း— (၁) ပြိတ္တာ ကိုယ်တိုင်က ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ သာဓု ခေါ်နိုင်ခြင်း, (၂) အလှူရှင် ဒါယကာက ရည်စူး၍ အမျှပေး ဝေခြင်း (၃) မြတ်သောအလှူကို ခံယူထိုက်သော သီလဝန္တ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ခြင်း ဤအကြောင်း ၃-ပါ နှင့် ပြည့်စုံပါမှ တခဏချင်း အကျိုးဖြစ်ထွန်း၍ သုံးဆောင် ခံစား ရသည် (ခုဒ္ဒက၊၈၊ ၉။
ပေတ၊၁၂၉၊ ၁၃၀။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၁၇၅–၁၈၂။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၂၄-၅)။
သီလရှိသူကို လှူပါ အခါတစ်ပါး “ဝဍ္ဎမာန”အရပ်၌နေသော မုဆိုးတစ်ယောက်သည် ပြိတ္တာတို့ကို ရည်စူး၍ အလှူဒါနပြုရာ ၃-ကြိမ်တိုင်တိုင် ဒုဿီလ ပုဂ္ဂိုလ်အား လှူမိသဖြင့် နောက်ဆုံးအကြိမ်၌ ပြိတ္တာက “ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်က ငါ့ဟာတွေကို လုယူထားသည်”ဟု ဟစ်အော်လေသည်။
ယင်းသို့ ဟစ်အော်ခါမှ သီလဝန္တရဟန်းတော် တစ်ပါးအား ပင့်၍ လှူဒါန်းပြီးလျှင် အမျှ ပေးဝေသည်နှင့် တပြိုင်နက် ပြိတ္တာသည် အကျိုးခံစားရလေသည် (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၂၇။
မ၊ဋီ၊၃၊၄၁၃)။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အမျှဝေခြင်း အလှူရှင် ဒါန ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
ဘဝင်လှုပ်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားဘဝင်၊ (ဘဝင်္ဂစလန = ဘဝင်လှုပ်ဟူသည် လေတိုက်ခိုက်၍ သစ်ရွက် သစ်ခက် လှုပ်ရှားခြင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း, ကိုယ်ခန္ဓာ ဆတ်ဆတ် တုန်လှုပ်ခြင်းကဲ့သို့ လည်းကောင်း လှုပ်ရှားခြင်းမျိုးမဟုတ်၊ ဘဝင်စိတ်များသည် ကံ, ကမ္မနိမိတ်, ဂတိနိမိတ် ၃-မျိုးတွင် တမျိုးမျိုးကို အာရုံပြုနေကြရာ အာရုံသစ်ထင်လာမှုကြောင့် ပြုမြဲတိုင်းသော ကံ စသော အာရုံကိုလွှတ်၍ (တကယ်လွှတ်နိုင်သည်မဟုတ်) ထင်လာသော အာရုံသစ်ကို ယူရန် အားထုတ်ခြင်းကဲ့သို့ (အာရုံသစ်ကို ယူရတော့မလိုလိုဖြစ်နေခြင်း၊ သို့ရာတွင် အာရုံသစ်ကိုလည်း တကယ်ယူသည်မဟုတ်။
)ဘဝင် အလျဉ်၏ တမျိုးတဖုံ အထူးဖြစ်လာသော အခြင်းအရာကို “ဘဝင်လှုပ်” သည်ဟု ဆိုလို၎င်းဖြစ်သည်။
ပရမတ္ထဒီပနီ၊၁၅၆။
တနည်းအားဖြင့် ဘဝင်လှုပ်ဟူသည် ဖြစ်မြဲနေရာမှ ရွှေ့ ရှားသွားခြင်းမျိုးမဟုတ်။
မဏိမဉ္စူ၊၁၊၄၅၀။
ဘဝင်စိတ်များ အစဉ်မပြတ် ဖြစ်နေရာမှ အာဝဇ္ဇန်းအစရှိသော (ဘဝင်စိတ်နှင့်) မတူသော ဝီထိစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရန် အကြောင်း၏ အဖြစ်ဖြင့် လှုပ်သကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်းကို “ဘဝင်လှုပ်” သည်ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၂၊ ဝိဘာဝိနီ၊၁၄၁။
ထိုထို ဒွါရ၌ သက်ဆိုင်ရာအာရုံများ မထိခိုက် မထင်လာမီ ဘဝင်စိတ်များသည် ဆီးမီးအလျှံ မြစ်ရေအလျဉ်ကဲ့သို့ အစဉ်မပြတ် အဆက် မပြတ် ဖြစ်နေကြ၏။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၈၁။
ပဉ္စဒွါရ၌ ပဉ္စာရုံ,မနောဒွါရ၌အာရုံ ၆-ပါးထိခိုက်လာ ထင်လာသည့်အခါ ယင်း ထင်လာသော အာရုံသစ်ကြောင့် အာရုံသစ် မထင်လာမီက ဖြစ်နှင့်သော ဘဝအစဉ်သည် အာရုံသစ်ထင်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် ရုတ်တရက် ပြတ်စဲ မသွားပဲ ဘဝင် နှစ်ကြိမ်တိုင်အောင် လှုပ်ပြီးမှ ပြတ်စဲရလေသည်။
ဥပမာ-အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ပြေးလာသူသည် ရပ်လိုသည့် ပန်းတိုင်ရောက်၍ ချက်ချင်း ရပ်လိုသော်လည်း ရုတ်တရက် မရပ်နိုင်သေးပဲ တလှမ်းနှစ်လှမ်းလောက် လွန်ပြီးမှ ရပ်သကဲ့သို့တည်း ထိုတွင် ပထမစိတ်ကို ဘဝင်အလျဉ် လှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့် “ဘဝင်္ဂစ လန” ဟု လည်းကောင်း။
ဒုတိယစိတ်ကို ဘဝင်အလျဉ် ပြတ်စဲသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်သောကြောင့် “ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ”ဟု လည်းကောင်း နာမည်ပေးခေါ်ဝေါ်သည်၊ သင်္ဂဟဆရာနှင့်အဋ္ဌကထာတို့၌ကား ၂-ကြိမ်စလုံးကို “ဘဝင်္ဂစလန” ဟု သာမညသာ အမည်ပေးကြသည်။
အဘိ၊ဝတာရ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၈။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၄၁။
အာရုံနှင့် ပသာဒဒွါရထိခိုက်ရာ၌ သက်ဆိုင်ရာ ပသာဒကို မှီသော ဝိညာဉ်ကသာ လှုပ်ဖို့ ကောင်း၏၊ ဟဒယဝတ္ထုကို မှီသော ဘဝင်က အဘယ့်ကြောင့် လှုပ်ရပါသနည်းဟု မေးဖွယ် ရှိ၏။
အဖြေကား—ပသာဒဒွါရ၌ အာရုံထိခိုက်သည့်အခါ မနောဒွါရဟုသော ဘဝင်၌လည်း တပြိုင်နက်ထင်လျက်ရှိ၏။
ဥပမာ–ငှက်တကောင် သစ်ပင်ဖျား နားသည့်အခါ သစ်ခက်ကိုလည်း ထိခိုက်မိ၏၊ တပြိုင်နက် အောက်မြေပြင်မှာလည်း ငှက်ရိပ်ထင်လာ၏၊ ထို့အတူ မနောဒွါရဟူသောဘဝင်၌ တပြိုင်နက် ထင်လာခြင်းကြောင့် ဘဝင်လှုပ်ရလေသည်။
ဤဥပမာ၌ ငှက်နှင့် အာရုံတူသည်၊ သစ်ခက်နှင့် ပသာဒဒွါရတူသည်။
အောက်မြေပြင်၌ ငှက်ရိပ်ထင်လာခြင်းနှင့် မနောဒွါရဟူသော ဘဝင်၌ ထင်လာခြင်းတူသည်၊ ငှက်၏ သစ်ခက်ကို ထိခိုက်ခြင်းနှင့် အာရုံ၏ ပသာဒဒွါရ၌ ထိခိုက်ခြင်းတူသည်။
ယင်းသို့ ထိခိုက်ရာ၌ အောက်မြေပြင်မှာ တပြိုင်နက် ငှက်ရိပ် ထင်လာခြင်းနှင့် မနောဒွါရဟူသော ဘဝင်၌ တပြိုင်နက် ထင်လာခြင်းတူသည်။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၄။
ဥပမာတနည်းအားဖြင့်-စည်မျက်နှာပြင်တဖက်၌ သကာခဲနှစ်ခုရှိနေရာ သကာခဲတခု၌ ယင်ကောင်နားနေ၏၊ ယင်မနားသော သကာခဲကို ကိုင်လှုပ်လိုက်သည့်အခါ တပြင်တည်း စပ်နေသောကြောင့် ယင်ကောင်သည် လှုပ်ရှား၍ ပြန်သွားရာသကဲ့သို့တည်း။
ဤဥပမာ၌ ယင်မနားသော သကာခဲကို ကိုင်လှုပ်ခြင်းနှင့် အာရုံနှင့် ပသာဒဒွါရ ထိခိုက်ခြင်းတူသည်၊ မသက်ဆိုင်သော သကာခဲ၌ နားနေသော ယင်ကောင်၏ လှုပ်ရှားပြန် သွားခြင်းနှင့် ဘဝင်လှုပ်ခြင်းတူသည်။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၁၃၂။
ဝိဘာဝိနီ (၁၄၁-၂)၌ စည်မျက်နှာပြင်တဖက်ဝယ် တည်ရှိသော သကာခဲ၌ ယင်ကောင်နားနေ၏၊ ယင်မနားသည့် စည်မျက်နှာပြင် အခြားတဖက်ကို ဒုတ်စသည်ဖြင့် တီးခတ်လိုက်သည့်အခါ စည်ကျက်သော သား ရေကြိုးစသည်တို့၏ လှုပ်ခြင်းကြောင့် သကာခဲလှုပ်ရကား ယင်ကောင်လည်း လှုပ်ရှား၍ ပြန်သွားခြင်းကဲ့သို့တည်းဟု ဥပမာပေးသည်။
ဋီကာကြီးများနှင့် မတူတတ်။
ဘဝင်္ဂစလနပုဒ်ကို ဘဝင်္ဂသန္တတိံ စာလေတီတိ ဘဝင်္ဂစလနံ ဟု လည်းကောင်း၊ ဘဝင်္ဂဿ စလနံ ဘဝင်္ဂစလနံဟုလည်းကောင်း၊ ဘဝင်္ဂမေဝ စလနံ ဘဝင်္ဂစလနံဟုလည်းကောင်း ဝစနတ္ထပြုကြသည်။
ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီနှင့် အဘိဓမ္မတ္ထ သင်္ဂြိုဟ်ဂဏ္ဌိသစ်တို့ကြည့်။
) ရူပါရမ္မဏဉှိ စက္ခုပသာဒံ ဃဋ္ဋေတွော တင်္ခဏညေဝ မနောဒွါရေ အာပါထမစ္ဆတိ၊ ဘဝင်္ဂစလနဿ ပစ္စယော ဟောတီတိ အတ္ထော။
(—ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၇၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၆၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၂၇။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၅ ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဝိပဿနာ။
စိတ်တို့၏-အစဉ်-အတန်း၊ (စက္ခုဒွါရ ဝီထိစသော) ဝီထိ။
စက္ခုဒွါရေ ပဝတ္တာ ဝီထိ စိတ္တပရမ္ပရာ စက္ခုဒွါရဝီထိတျာဒိနာ... ဝုတ္တံ။
ဝိဘာဝိနီ၊၁၃၈။
တတ္ထ စိတ္တပရမ္ပရာတိ အာဝဇ္ဇနာဒီနံ စိတ္တာနံ ပဋိပါဋိ ပဝေဏီ။
ဧတေန ဝီထိသဒ္ဒဿ ပန္တုတ္ထံ ဒဿတိ။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၄၃၀။
ဝီထိစိတ္တ-စသောပုဒ်တို့ လည်းကြည့်။
(အတီတဘဝင်၊ ဘဝင်္ဂစလန၊ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ၊ ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ စက္ခုဝိညာဉ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ ဝုဋ္ဌော၊ ဇော-၇-ကြိမ်၊ တဒါရုံ ၂-ကြိမ်အစရှိသော စိတ်တို့၏အစဉ်သည် “ဝီယန္တိ ဂစ္ဆန္တိ သတ္တာ ဧတ္ထာတိ ဝီထိ၊ ဝီထိ ဝိယာတိ ဝီထိ “ ဟူသော ဝစနတ္ထနှင့် အညီ သတ္တဝါတို့၏ သွားလာရာခရီးသည် ရွာစဉ်ကို မကျော်မလွှား သွားသကဲ့သို့ စိတ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မကျော်လွှားမူ၍ အစဉ်အတိုင်းသာ ဖြစ်သည်၏အဖြစ်ဖြင့် ခရီးစဉ် နှင့်တူသောကြောင့် ဝီထိမည်၏။
ဝီထိ၏ အပြား (၂)ပါး ထိုဝီထိသည် ပဉ္စဒွါရဝီထိ၊ မနောဒွါရဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
ပဉ္စဒွါရဝီထိ၏ အပြားများ ထိုတွင် ပဉ္စဒွါရဝီထိသည်လည်း— စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ သောတဒွါရဝီထိ၊ ဃာနဒွါရဝီထိ၊ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၊ ကာယဒွါရဝီထိအားဖြင့် (၅)ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် စက္ခုဒွါရဝီထိသည်လည်း— အာဂန္တုကဘဝင် မကျသောဝီထိ၊ အာဂန္တုကဘဝင်ကျသော ဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
အာဂန္တုကဘဝင် မကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိ ထိုတွင် အာဂန္တုကဘဝင်မကျသော ဝီထိသည်— အတိမဟန္တာရုံဝီထိ၊ မဟန္တာရုံဝီထိ၊ ပရိတ္တာရုံဝီထိ၊ အတိပရိတ္တာရုံဝီထိအားဖြင့် (၄)ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် အတိမဟန္တာရုံ ဝီထိသည် တဒါရမ္မဏဝါရ၊ ဇဝနဝါရအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
မဟန္တာရုံဝီထိသည်— အတီတဘဝင် ၂-ကြိမ်လွန်သောဝီထိ၊ အတီတဘဝင် ၃-ကြိမ်လွန်သောဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
ပရိတ္တာရုံဝီထိသည်— အတီတဘဝင် ၄-ကြိမ် လွန်သောဝီထိ ၊ ပ။
အတီတဘဝင် ၉-ကြိမ်လွန်သော ဝီထိအားဖြင့် (၆)ပါးအပြားရှိ၏။
အတိပရိတ္တာရုံဝီထိသည် အတီတဘဝင် ၁၀-ကြိမ်လွန်သောဝီထိ ၊ ပ။
အတီတဘဝင် ၁၅-ကြိမ်လွန်သောဝီထိအားဖြင့် (၆)ပါးအပြားရှိ၏။
ဤသို့လျှင် အာဂန္တုကဘဝင်မကျသော ပေါင်း ၁၆-ပါးဖြစ်သတည်း။
အာဂန္တုကဘဝင် ကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိ စက္ခုဒွါရဝီထိ အာဂန္တုကဘဝင်ကျသော ဝီထိသည်— အတိမဟန္တာရုံဝီထိ၊ မဟန္တာရုံဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင်-အတိမဟန္တာရုံ ဝီထိသည် အတီတဘဝင် ၁-ကြိမ်လွန်သော ဝီထိ (၁)ပါးသာတည်း။
မဟန္တာရုံဝီထိ သည်— အတီတဘဝင် ၂-ကြိမ်လွန်သော ဝီထိ၊ အတီတဘဝင် ၃-ကြိမ်လွန်သော ဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
ဤသို့လျှင် အာဂန္တုကဘဝင်ကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိပေါင်း (၃)ပါးဖြစ်သတည်း။
စုစုပေါင်း ပဉ္စဒွါရဝီထိ အာဂန္တုကဘဝင် မကျသောဝီထိ၊ အာဂန္တုကဘဝင်ကျသောဝီထိ (၂)ပါးကို ပေါင်းသည်ရှိသော် စက္ခုဒွါရဝီထိ ပေါင်း (၁၆+၃)-၁၉-ပါး ဖြစ်သတည်း။
ထို့အတူ သောတဒွါရဝီထိ၊ ဃာနဒွါရဝီထိ၊ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၊ ကာယဒွါရဝီထိတို့သည်လည်း (၁၉)ပါးစီအပြားရှိသောကြောင့် ပဉ္စဒွါရဝီထိ ပေါင်း (၁၉ ×၅)-၉၅-ပါးဖြစ်သတည်း။
ပဉ္စဒွါရဝီထိများ ဖြစ်ရာဘုံနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ဘုံအားဖြင့် ထို(၉၅)ပါးသော ဝီထိတို့တွင် တဒါရမ္မဏဝါရ စက္ခုဒွါရ အတိမဟန္တာရုံ ဝီထိ (၁)၊ အာဂန္တုကဘဝင်ကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိ (၃)၊ တဒါရမ္မဏဝါရသောတဒွါရ အတိမဟန္တာရုံဝီထိ (၁)၊ အာဂန္တုကဘဝင်ကျသော သောတဒွါရဝီထိ (၃)၊ ဃာနဒွါရဝီထိ (၁၉)၊ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ (၁၉)၊ ကာယဒွါရဝီထိ(၁၉)၊ အားဖြင့် ဤ (၆၅) ဝီထိတို့သည် ကာမ (၁၁)ဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ကြွင်းသော ပဉ္စဒွါရ ဝီထိ (၃၀)တို့သည် ပဉ္စဝေါကာရ (၂၆)ဘုံတို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ဤပဉ္စဒွါရဝီထိ (၉၅)ပါးတို့သည် ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ ဖလဋ္ဌာန် ၄-ယောက် ပေါင်း (၈)ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
မနောဒွါရဝီထိ၏ အပြားများ မနောဒွါရဝီထိသည်လည်း ကာမဇောဝီထိ၊ အပ္ပနာဇောဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
မနောဒွါရ ကာမဇောဝီထိ ထိုတွင်-ကာမဇောဝီထိသည်လည်း ဝိညတ်ဒွေ လက္ခဏရုပ် (၄)ခုကြဉ်သော သတ္တရသာယုက ဖြစ်ကောင်းသော ပစ္စုပ္ပန်ရုပ် (၂၂)ပါးဟူသော အာရုံ၌ ဝိဘူတာရုံ (၅) ဝီထိ၊ အဝိဘူတာရုံ (၂)ဝီထိ၊ သတ္တရသာယုကမဖြစ်ကောင်းသော ကြွင်းသော ရုပ်၊ နာမ်၊ ပညတ်ဟူသောအာရုံ၌ ဝိဘူတာရုံ (၁) ဝီထိ၊ အဝိဘူတာရုံ (၁)ဝီထိအားဖြင့် (၉)ပါးအပြား ရှိ၏။
ကာမဇောဝီထိ ဖြစ်ရာဘုံနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ဘုံအားဖြင့်— ဝိဘူတာရုံ (၆) ဝီထိတို့သည် ကာမ (၁၁) ဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
အဝိဘူတာရုံ (၃) ဝီထိတို့သည် အသညသတ် ကြဉ်သော ဘုံ (၃၀)တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် မနောဒွါရဝီထိ (၉)ပါးတို့သည် ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ ဖလဋ္ဌာန် ၄-ယောက် ဤ (၈) ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
အိပ်မက်ဝီထိ (အဗျာကတဝီထိ) အိပ်မက်ဝီထိ (သို့မဟုတ်) အဗျာကတဝီထိ “သုပိနေနေဝ ဒိဋ္ဌံ ဝိယ မေ သုတံ ဝိယ မေ”တိ ကထနကာလေပိ အဗျာကတောယေဝ ဟူသော (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၉၁) “အဗျာကတောယေဝ အာဝဇ္ဇနမတ္တဿေဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိ ဝဒန္တိ ဧဝံ ဝဒန္တေဟိ မနောဒွါရေပိ အာဝဇ္ဇနံ ဒွိတ္တိက္ခတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဇဝနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဘဝင်္ဂံ ဩတရတီတိ အဓိပ္ပေတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ” ဟူသော (မူလဋီ၊၂၊၂၀၁) မနောဒွါရေပီတိ န ပဉ္စဒွါရေယေဝ ဒုတိယေ မောဃဝါရေ၊ အထ ခေါ မနောဒွါရေပိ။
အာဝဇ္ဇနံ ဒွိတ္တိက္ခတ္တံ။
ဒဋ္ဌဗ္ဗံ ဧကစိတ္တက္ခဏိကဿ အာဝဇ္ဇနဿ ဥပ္ပတ္တိယံ တထာ အသမ္ဘဝတော” ဟူသော (အနုဋီ၊၂၊၂၀၂) တို့နှင့်အညီ အိပ်မက်ထည်းဝယ် မြင်လိုက် သလိုလို ကြားလိုက်သလိုလို ဖြစ်ရာ၌ အာရုံ (၆)ပါးတို့တွင် အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသော အာရုံကို အာရုံပြု၍ ဘဝင်္ဂစလန၊ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း ၂-ကြိမ်သော်လည်းကောင်း၊ ၃-ကြိမ်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပြီးလျှင် ဘဝင်ဖြစ်ထိုက်သမျှ ဖြစ်သော အဗျာကတမနောဒွါရ အဝိဘူတာရုံဝီထိ (၁) မျိုးဖြစ်သေး၏။
ထိုဝီထိကိုပါထည့်သွင်း ရေတွက်လျှင် မနောဒွါရကာမဇောဝီထိပေါင်း (၁၀)ပါးဖြစ်သတည်း။
အိပ်မက်ဝီထိ ဖြစ်ရာဘုံနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ဘုံအားဖြင့်— အိပ်မက်ဝီထိသည် လူ့ဘုံ၌သာဖြစ်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် အိပ်မက်ဝီထိသည် ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ သောတာပတ္တိ ဖလဋ္ဌာန်၊ သကဒါဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ အနာဂါမိ ဖလဋ္ဌာန် ဤ (၇) ယောက်တို့၌သာ ဖြစ်၏။
မရဏာသန္နဝီထိ မရဏာသန္နဝီထိသည်လည်း ဤကာမာဝစရဝီထိတို့၌ပင် ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဝင်၏။
ထို့ကြောင့် ယင်းမရဏာသန္နဝီထိသည် ပဉ္စဒွါရဝီထိ၊ မနောဒွါရဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါး အပြားရှိ၏။
ပဉ္စဒွါရ မရဏာသန္နဝီထိ ထိုတွင် ပဉ္စဒွါရဝီထိသည်လည်း စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ သောတဒွါရဝီထိ၊ ဃာနဒွါရဝီထိ၊ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၊ ကာယဒွါရဝီထိအားဖြင့် (၅)ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် စက္ခုဒွါရဝီထိသည်လည်း— ဇောနောင်စုတိကျသောဝီထိ စုတိကျသောဝီထိ၊ ဇော၊ ဘဝင်နောင် တဒါရုံနောင် စုတိကျသောဝီထိ၊ တဒါရုံ၊ ဘဝင်နောင် စုတိကျသောဝီထိအားဖြင့် (၄)ပါးအပြားရှိ၏။
ထို့အတူသောတဒွါရဝီထိ၊ ဃာနဒွါရဝီထိ၊ ဇိဝှါဒွါရဝီထိ၊ ကာယဒွါရဝီထိတို့သည်လည်း (၄)ပါးစီ အပြားရှိသော ပဉ္စဒွါရမရဏာသန္နဝီထိပေါင်းကြောင့် (၅ × ၄)-၂၀ ဖြစ်သတည်း။
(မှတ်ချက်-ဝီထိလက်ရိုးနှင့် ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီတို့၌ ဤ ၂၀-သော ပဉ္စဒွါရ မရဏာသန္နဝီထိတို့သည် ကာမဘုံမှစုတေ၍ ကာမဘုံ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၂-ယောက်တို့၌သာ ဖြစ်၏ ဟုဆိုသည်။
ဘာသာဋီကာ၌ကား ထို၂၀-သော ဝီထိတို့တွင် ဇောနောင်စုတိကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ သောတဒွါရဝီထိ၊ ဇော ဘဝင်နောင် စုတိကျသော စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ သောတဒွါရဝီထိ ဤ (၄)ပါးတို့သည် ဝေဟပ္ဖိုလ်တိုင်အောင်သော ရူပ (၁၀) ဘုံမှ စုတေ၍ ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၌ ဖြစ်၏ဟုဆို၏)။
မနောဒွါရ မရဏာသန္နဝီထိ မနောဒွါရဝီထိသည်လည်း— ပုထုဇဉ်၊ သေက္ခတို့၏ မရဏာသန္နဝီထိ၊ ရဟန္တာတို့၏ မရဏာသန္နဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ပုထုဇဉ်၊ သေက္ခတို့၏ မရဏာသန္န ဝီထိသည်လည်း-(၁) ကာမ (၁၁) ဘုံမှ စုတေ၍ ကာမ (၁၁) ဘုံ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၂-ယောက်၊ ဤ (၆) ယောက်တို့၏ ဝီထိ။
(၂) ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံမှ စုတေ၍ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် (၃) ယောက်၊ ဤ (၄) ယောက်တို့၏ ဝီထိ။
(၃) ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံမှစုတေ၍ အသညသတ်ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ် ပုထုဇဉ်၏ ဝီထိ။
(၄) ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ မှစုတေ၍ အရူပ (၄) ဘုံ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၃-ယောက်၊ ဤ ၄-ယောက်တို့၏ ဝီထိ။
(၅) အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံမှ စုတေ၍ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံ ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၊ အောက် ဖလဋ္ဌာန် ၃-ယောက်၊ ဤ ၄-ယောက်တို့၏ ဝီထိ။
(၆) ဝေဟပ္ဖိုလ်တိုင်အောင်သော ရူပ (၁၀) ဘုံမှစုတေ၍ ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၏ ဝီထိ။
(၇) ဝေဟပ္ဖိုလ်တိုင်အောင်သော ရူပ (၁၀) ဘုံ မှစုတေ၍ အရူပ (၄) ဘုံ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၃-ယောက်၊ ဤ ၄-ယောက်တို့၏ဝီထိ။
(၈) အရူပ (၄) ဘုံမှစုတေ၍ အရူပ (၄) ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၃-ယောက်၊ ဤ ၄-ယောက်တို့၏ဝီထိ။
(၉) အရူပ (၄) ဘုံမှစုတေ၍ ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံသော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၏ ဝီထိအားဖြင့် (၉)ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ကာမ (၁၁) ဘုံမှစုတေ၍ ကာမ (၁၁) ဘုံ၌ ဖြစ်လတ္တံသော ပုထုဇဉ် ၄-ယောက်၊ အောက်ဖလဋ္ဌာန် ၂-ယောက်၊ ဤ (၆) ယောက်တို့၏ ဝီထိသည်လည်း-- (၁) ဇောနောင် စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၂) ဇော၊ ဘဝင်နောင် စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၃) တဒါရုံနောင် စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၄) တဒါရုံ၊ ဘဝင်နောင် စုတိကျသော ဝီထိအားဖြင့် (၄)ပါး အပြားရှိ၏။
ကျန်ဝီထိ (၈)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါးသောဝီထိသည်-- (၁) ဇောနောင်စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၂) ဇော၊ ဘဝင်နောင် စုတိကျသော ဝီထိအားဖြင့် ၂-ပါးစီ ၂-ပါးစီပြားသောကြောင့် ပုထုဇဉ်၊ သေက္ခတို့၏ မနောဒွါရ-မရဏာသန္နဝီထိပေါင်း (၄+၁၆)-၂၀-ဖြစ်သတည်း။
ရဟန္တာတို့၏ မရဏာသန္နဝီထိသည်လည်း (၁) ကာမဘုံသား ရဟန္တာတို့၏ဝီထိ၊ (၂) ရူပဘုံသား ရဟန္တာတို့၏ ဝီထိ၊ (၃) အရူပ ဘုံသား ရဟန္တာတို့၏ ဝီထိအားဖြင့် (၃)ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် ကာမဘုံသား ရဟန္တာတို့၏ဝီထိသည်လည်း- (၁) ဇောနောင်စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၂) ဇော၊ ဘဝင်နောင်စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၃) တဒါရုံနောင်စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၄) တဒါရုံ၊ ဘဝင်နောင် စုတိကျသော ဝီထိအားဖြင့် (၄)ပါးအပြားရှိ၏။
ကျန်ဝီထိ ၂-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါးသော ဝီထိသည် (၁) ဇောနောင်စုတိကျသော ဝီထိ၊ (၂) ဇော ဘဝင်နောင်စုတိကျသော ဝီထိအားဖြင့် ၂-ပါးစီ ၂-ပါးစီ ပြားသောကြောင့် ရဟန္တာတို့၏ မနောဒွါရမရဏာသန္နဝီထိပေါင်း (၄+၄)-၈-ပါးဖြစ်သတည်း။
စုစုပေါင်း မရဏာသန္နဝီထိ ဤသို့လျှင် ပုထုဇဉ်၊ သေက္ခတို့၏ မရဏာသန္နဝီထိ၊ ရဟန္တာတို့၏ မရဏာသန္နဝီထိ (၂)ပါးကို ပေါင်းသည်ရှိသော် မနောဒွါရမရဏာသန္နဝီထိပေါင်း (၂၀+၈)-၂၈-ပါးဖြစ်သတည်း။
ပဉ္စဒွါရမရဏာသန္နဝီထိ၊ မနောဒွါရမရဏာသန္နဝီထိ (၂)ပါးကို ပေါင်း သည်ရှိသော် မရဏာသန္နဝီထိပေါင်း (၂၀+၂၈)-၄၈-ပါးဖြစ်သတည်း။
အသညသတ်ဘုံမှ စုတေ၍ ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၌ဖြစ်လတ္တံ့သော သုဂတိအဟိတ်ပုထုဇဉ်၏ ဝီထိကို ဘဝသစ်၌သာ နာမ်ရှိ၍ ဘဝဟောင်း၌ နာမ်မရှိသောကြောင့် ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။
ထိုကိုပါထည့် သွင်းရေတွက်လျှင် မရဏာသန္နဝီထိပေါင်း (၄၉-ပါးဖြစ်၏ဟုမှတ်။
အပ္ပနာဝီထိ အပ္ပနာဝီထိသည်လည်း— ဈာနဝီထိ၊ မဂ္ဂဝီထိ၊ ဖလသမာပတ္တိဝီထိ၊ အဘိညာဝီထိ၊ နိရောဓသမာပတ္တိဝီထိအားဖြင့် (၅)ပါး အပြားရှိ၏။
ဈာနဝီထိ ထိုတွင် ဈာနဝီထိသည်လည်း— အာဒိကမ္မိကဝီထိ၊ သမာပတ္တိဝီထိအားဖြင့် (၂)ပါးအပြားရှိ၏။
အာဒိကမ္မိကဈာနဝီထိ ထိုတွင် အာဒိကမ္မိကဝီထိသည်လည်း— (၁) ရူပပဌမဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၂) ရူပဒုတိယဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၃) ရူပတတိယဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၄) ရူပစတုတ္ထဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၅) ရူပပဉ္စမဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၆) အာကာသာနဉ္စာယတနာနဝီထိ၊ (၇) ဝိညာဏဉ္စာယတနာနဝီထိ၊ (၈) အာကိဉ္စညာယတနဇ္ဈာနဝီထိ၊ (၉) နေဝသညာနာသညာယတနဇ္ဈာနဝီထိအားဖြင့် (၉)ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် တစ်ပါး တစ်ပါးသည် ကုသိုလ်၊ ကြိယာအားဖြင့် ၂-ပါး စီ ၂-ပါးစီပြားသောကြောင့် ထိုဈာန် (၉)ပါးကို တည်၍ (၂) ဖြင့်မြှောက်လျှင် အာဒိကမ္မိက-ဈာနဝီထိပေါင်း (၉ × ၂)-၁၈-ပါးဖြစ်သတည်း။
ထို(၁၈)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါးသည် တိက္ခပုဂ္ဂိုလ်၏ဝီထိ၊ မန္ဒပုဂ္ဂိုလ်၏ဝီထိအားဖြင့် ၂-ပါးစီ ၂-ပါးစီပြားသောကြောင့် ထိုဈာနဝီထိ (၁၈)ပါးကို တည်၍ (၂) ဖြင့်မြှောက်လျှင် အာဒိကမ္မိကဈာနဝီထိပေါင်း (၁၈ × ၂)-၃၆-ပါးဖြစ်သတည်း။
သမာပတ္တိဈာနဝီထိ ထို့အတူ သမာပတ္တိ ဝီထိသည်လည်း--(၃၆)ပါးပင် အပြားရှိသောကြောင့် အာဒိကမ္မိကဝီထိ၊ သမာပတ္တိဝီထိ ၂-ပါးကို ပေါင်းသည်ရှိသော် ဈာနဝီထိ ပေါင်း (၃၆ × ၂)-၇၂-ပါး ဖြစ်သတည်း။
(ဤ၌ ပဌမဈာန် (၈) ဝီထိ၊ ဒုတိယဈာန် (၈) ဝီထိ၊ တတိယဈာန် (၈) ဝီထိ၊ စတုတ္ထဈာန် (၈) ဝီထိ၊ ပဉ္စမဈာန် (၄၀) ဝီထိတို့ ပါဝင်သတည်း)။
ဈာနဝီထိ ဖြစ်ရာဘုံနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ဘုံအားဖြင့် ထိုဈာနဝီထိ (၇၂)ပါးတို့တွင် ပဌမဇ္ဈာနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ဒုတိယဇ္ဈာနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါး။
တတိယဇ္ဈာနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ ပဌမဈာန် (၃) ဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
စတုတ္ထဇ္ဈာနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ ပဌမဈာန် (၃) ဘုံ၊ ဒုတိယဈာန် (၃) ဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ပဉ္စမဇ္ဈာနအာဒိကမ္မိက ဝီထိသည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ ပဌမဈာန် (၃) ဘုံ၊ ဒုတိယဈာန် (၃) ဘုံ၊ တတိယဈာန် (၃) ဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
အာကာသာနဉ္စာယတနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံတို့၌သာဖြစ်ကုန်၏။
ဝိညာဏဉ္ဇာယတနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ အသညတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ တို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
အာကိဉ္စညာယတနအာဒိကမ္မိကဝီထိ(၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅)ဘုံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
နေဝသညာနာသညာယတနအာဒိကမ္မိကဝီထိ (၄)ပါးတို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ အသညသတ် ကြဉ်သော ရူပ (၁၅) ဘုံ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ၊ အာကိဉ္စညာယတနဘုံတို့၌သာ ဖြစ်ကုန်၏။
သမာပတ္တိဝီထိ၌ကား— ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ အသညသတ်ကြဉ်သော ရူပ (၁၅)ဘုံတို့၌ သမာပတ္တိဝီထိ (၃၆)ပါးလုံးဖြစ်၏။
အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ၌ အရူပသမာပတ္တိ ဝီထိ (၁၆)ပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ၌ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ ဝီထိ (၄)ပါး၊ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ ဝီထိ (၄)ပါး၊ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိဝီထိ (၄)ပါး ပေါင်းသမာပတ္တိဝီထိ (၁၂)ပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
အာကိဉ္စညာယတနဘုံ၌ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ ဝီထိ (၄)ပါး၊ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိဝီထိ (၄)ပါး၊ ပေါင်းသမာပတ္တိဝီထိ (၈)ပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
နေဝသညာနာသညာယတနဘုံ၌ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိဝီထိ (၄)ပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ဈာနဝီထိ (၇၂)ပါးတို့သည် တိဟိတ်ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဖလဋ္ဌာန် ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက် ဤ (၅) ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ (ဈာန်နောင်) ထိုဈာနဝီထိတို့၏အဆုံး၌ ထိုက်သည် အားလျော်စွာ ဘဝင်ခြားလျက် ဈာန်အင်္ဂါကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိများ ဖြစ်ကြသေး၏။
ထိုပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိတို့သည် ဈာန် အင်္ဂါတစ်ပါး တစ်ပါး၌ တစ်ဝီထိစီ၊ တစ်ဝီထိစီ ရကောင်းသောကြောင့် ပဌမဈာန် (၈) ဝီထိ နောင် (၈ × ၅)-၄၀၊ ဒုတိယဈာန် (၈) ဝီထိ နောင် (၈ × ၄) = ၃၂၊ တတိယဈာန် (၈) ဝီထိနောင် (၈ × ၃)-၂၄၊ စတုတ္ထဈာန် (၈) ဝီထိနောင် (၈ × ၂)-၁၆၊ ပဉ္စမဈာန် ဝီထိ (၄၀) နောင် (၄၀ × ၂)-၈၀-အားဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိပေါင်း (၁၉၂)ပါးဖြစ် သတည်း။
ဘုံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာ ဝီထိတို့သည် ဆိုင်ရာ ဈာနဝီထိနှင့်တူစွာ ဖြစ်ကုန်၏။
ဤပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိတို့သည် ရှေး၌ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ကာမမနောဒွါရဝီထိတို့၌ပင် ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဝင်ကုန်၏။
ဝီထိလက်ရိုးနှင့် ဝီထိပုံတို့၌ အာဒိကမ္မိကဈာနဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌သာ ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိကို ဆို၏။
ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီနှင့် ဘာသာဋီကာတို့၌ကား သမာပတ္တိဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌လည်း ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိကို ဆို၏။
မဂ္ဂဝီထိ မဂ္ဂဝီထိသည်-သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ၊ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဝီထိ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိအားဖြင့် (၄)ပါးအပြားရှိ၏။
ထိုတွင် သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိသည်လည်း ပဌမဇ္ဈာနဝီထိ၊ ဒုတိယဇ္ဈာနဝီထိ၊ တတိယဇ္ဈာနဝီထိ၊ စတုတ္ထာဇ္ဈာနဝီထိ၊ ပဉ္စမဇ္ဈာနဝီထိအားဖြင့် (၅)ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် တစ်ပါး တစ်ပါး၌ တိက္ခပုဂ္ဂိုလ်၏ဝီထိ၊ မန္ဒပုဂ္ဂိုလ်၏ ဝီထိအားဖြင့် ၂-ပါးစီ ၂-ပါးစီပြားသောကြောင့် ဈာန်၏အစွမ်းအားဖြင့် ပြားသော သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ (၅)ပါးကိုတည်၍ (၂) ဖြင့် မြှောက်လျှင် (၁၀) ဖြစ်၏။
ယင်းသောတာပတ္တိ မဂ္ဂဝီထိ (၁၀)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ပါဒကဈာန်၊ သမ္မသိတဈာန်၊ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတို့၏အစွမ်းအားဖြင့် (၃)ပါးစီ (၃)ပါးစီပြားသောကြောင့် (၁၀) ကိုတည်၍ (၃) ဖြင့် မြှောက်လျှင် သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိပေါင်း (၃၀) ဖြစ်သတည်း။
ထို့အတူ အထက်မဂ် (၃)ပါးတို့သည်လည်း (၃၀) စီပြားသောကြောင့် မဂ္ဂဝီထိပေါင်း (၃၀ × ၄)-၁၂၀-ဖြစ်သတည်း။
မဂ္ဂဝီထိ ဖြစ်ရာဘုံနှင့် ပုဂ္ဂိုလ် ဘုံအားဖြင့် သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် ကာမသုဂတိ (၇) ဘုံ၊ ဝေဟပ္ဖိုလ်တိုင်အောင်သော ရူပါဝစရ (၁၀) ဘုံ၊ ပေါင်း (၁၇) ဘုံတို့၌ဖြစ်ကုန်၏။
သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် ထို(၁၇) ဘုံအပြင် အရူပ (၄) ဘုံတို့၌လည်း ဖြစ်ကုန်၏။
အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် ထို(၂၁) ဘုံအပြင် သုဒ္ဓါဝါသ (၅) ဘုံတို့၌လည်း ဖြစ်ကုန်၏။
အရူပ (၄) ဘုံတို့၌ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)၊ အနာဂါမိမဂ္ဂ ဝီထိ (၃၀)၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိ (၃၀) တို့ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဆိုသော်လည်း အမှန်မှာ အရူပဘုံ၌ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ စသည်တို့သည် (၃၀)လုံး ဖြစ်သည်မဟုတ်၊ အရူပဘုံ၌ ပဉ္စမဈာန်တစ်ပါး သာရှိ၍ သကဒါဂါမိမဂ္ဂပဉ္စမဇ္ဈာနဝီထိကို တည်၍ တိက္ခ၊ မန္ဒပုဂ္ဂိုလ် ၂-ယောက်ဖြင့် မြှောက်လျှင် (၂) ဖြစ်၏။
ထိုကိုတည်၍ ပါဒကဈာန်၊ သမ္မသိတဈာန်၊ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယ (၃)ပါးတို့ဖြင့် မြှောက်လျှင် (၆) ဖြစ်၏။
ဤသို့ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၆)ပါး၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၆)ပါး၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိ (၆)ပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။
ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် တိဟိတ်ပုထုဇဉ်၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌာန်၊ သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌာန်၊ ဤ (၃) ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
သကဒါဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် သောတာပတ္တိဖလဋ္ဌာန်၊ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာန်၊ သကဒါဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ ဤ (၃) ယောက်တို့၌ဖြစ်ကုန်၏။
အနာဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် သကဒါဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာန်၊ အနာဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ ဤ (၃) ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိ (၃၀)တို့သည် အနာဂါမိဖလဋ္ဌာန်၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာန်၊ အရဟတ္တဖလဋ္ဌာန်၊ ဤ (၃) ယောက်တို့၌ ဖြစ်ကုန်၏။
ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ (မဂ်/ဖိုလ်နောင်) ထိုမဂ္ဂဝီထိတို့၏အဆုံး၌ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဘဝင်ခြားလျက် မဂ်၊ ဖိုလ်၊ ပဟီနကိလေသာ၊ အဝသိဋ္ဌကိလေသာ၊ နိဗ္ဗာန်တို့ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိများဖြစ်ကြသေး၏။
ထိုပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိတို့သည် အကျဉ်းအားဖြင့် အောက်မဂ် (၃) ခုနောင် မဂ်ကိုဆင်ခြင်သော ဝီထိ၊ ဖိုလ်ကိုဆင်ခြင်သောဝီထိ၊ ပဟီနကိလေသာကို ဆင်ခြင်သော ဝီထိ၊ အဝသိဋ္ဌကိလေသာကို ဆင်ခြင်သော ဝီထိ၊ နိဗ္ဗာန်ကို ဆင်ခြင်သောဝီထိအားဖြင့် ၅-ဝီထိစီ၊ အရဟတ္တမဂ်နောင် မဂ်ကိုဆင်ခြင်သောဝီထိ၊ ဖိုလ်ကိုဆင်ခြင်သော ဝီထိ၊ ပဟီနကိလေသာ ကိုဆင်ခြင်သော ဝီထိ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုဆင်ခြင်သော ဝီထိအားဖြင့် ၄-ဝီထိ ရကောင်းသောကြောင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိပေါင်း (၁၉)ပါးဖြစ်သတည်း။
အကျယ်အားဖြင့်ကား-သောတာပတ္တိမဂ် တစ်ပါးတစ်ပါးနောင် (၅) ဝီထိစီ ဖြစ်၍ သောတာပတ္တိမဂ် (၃၀) နောင် (၃၀ × ၅)-၁၅၀-ဖြစ်၏။
ထို့အတူ သကဒါဂါမိမဂ်နောင် (၁၅၀)၊ အနာဂါမိမဂ်နောင် (၁၅၀)၊ အရဟတ္တ မဂ်နောင် (၁၂၀)အားဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ ပေါင်း (၅၇၀) ဖြစ်သတည်း။
ဤ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဝီထိတို့သည် ရှေး၌ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော ကာမမနောဒွါရဝီထိတို့၌ပင် ထိုက်သည် အားလျော်စွာ ဝင်ကုန်၏။
ဘုံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ဤပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိတို့သည် ဆိုင်ရာမဂ်နှင့် တူစွာဖြစ်ကုန်၏။
ဖလသမာပတ္တိဝီထိ ဝီထိလက်ရိုး၌ သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တိဝီထိ၊ သကဒါဂါမိဖလသမာပတ္တိဝီထိ၊ အနာဂါမိဖလသမာပတ္တိဝီထိ၊ အရဟတ္တဖလ သမာပတ္တိဝီထိအားဖြင့် ဖလသမာပတ္တိဝီထိ (၄)ပါးအပြားရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုသာ ဆို၏။
ဘာသာဋီကာ၌ကား-ဖိုလ် (၄)ပါးကိုတည်၍ ပဌမဈာန်စသော ဈာန် (၅)ပါးတို့ဖြင့် မြှောက်လျှင် (၄ × ၅)-၂၀ဖြစ်၏။