kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပုံမှန်ထုတ်ဝေသည်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် ရန်ကုန်အက်ဒဗိုက်ဇာ (Rangoon Advertiser) နှင့် ဗမာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော ဟံသာဝတီသတင်းစာ (Hanthawaddy Weeekly Review) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုသတင်းစာတို့တွင် အထွေထွေသတင်းများ၊ ကြေးနန်းများ၊ ဗမာများအကျိုးရှိမည့် စီးပွားရေးအချက်အလက်များကို ဖော်ပြပေးသည်။
ပုံနှိပ်တိုက်အား ဦးစီးသူမှာ မောင်ဘိုးထူး ဖြစ်သည်။
"ဟံသာဝတီ သတင်းစာ," ဟံသာဝတီ သတင်းစာတိုက်, vol. 6, no. 262, p. 8, 04-Jan-1902. ဗမာစာတည်း ၄ ဦး ခန့်ထားရာ ၎င်းတို့အနက် တစ်ဦးဖြစ်သော စာတည်းချုပ်သည် မင်းတိုင်ပင်ဟောင်းဖြစ်သည်။
လုပ်သား ၁၈၀ ကျော်ဖြင့် လည်ပတ်ရသည်။
ဟံသာဝတီပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၏ လန်ဒန်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမှတ် ၁၁၊ ဘေလစ်တာရင်ပြင် (Billiter Square) ရှိ အာဒီဂေးဘရိတ်ကုမ္ပဏီ (Messrs. R.D. Galbraith & Co.) ကို လွှဲထားသည်။
၁၉၁၇ ခုတွင် မြို့တော်မီးသတ်ဌာနကို ချဲ့ထွင်ရန် ကပ်လျက်ဖြစ်နေသည့် ပုံနှိပ်တိုက်ကို ငွေ (၂၀၀၀၀၀) ဖြင့် မြို့တော်ကောင်မတီက ဝယ်ယူလိုက်ရာ နေရာသစ်သို့ ပြောင်းရွေ့ရတော့သည်။
http://www.yangonheritagetrust.org/4th-blue-plaque-central-fire-station 4th Blue Plaque (Central Fire Station) 10 Aug 2016 မိသားစုဘဝ ရန်ကုန်တွင်မွေးသည့် အန်နီ (Annie) နှင့် လက်ထပ်ရာ ဟယ်ရီ (Henry William "Harry" Ripley) (၁၈၈၁-၁၉၃၄) နှင့် ဂျော့ (George Philip Ripley) သားနှစ်ဦး ရသည်။
သားနှစ်ဦးကို အင်္ဂလန်ရှိ ဒူလဝစ် (Dulwich) ကောလိပ်၌ ပညာသင်စေသည်။
ကျောင်းပြီးသည့်နောက် ဟယ်ရီမှာ လန်ဒန်ရှိ အန်ဒရူးညီအစ်ကိုများ (Andrews Bros.) ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတွင် အလုပ်သင်ဝင်လုပ်သည်။
ထို့နောက် ဓာတ်ပုံဘလောက်ထွင်းပညာကို အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ထပ်သင်သည်။
သားငယ် ဂျော့မှာ ခရစ်စတယ်ပဲလေ့အင်ဂျင်နီယာကျောင်း (Crystal Palace School of Engineering) တွင် ပညာဆက်သင်ပြီး ဂလက်စဂိုးရှိ မေဗာနှင့်ကိုဆန် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း (Messrs. Mavor & Coulson) တွင် အလုပ်သင်အဖြစ် ဝင်လုပ်သည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ပြန်လာကာ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၏ အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းကို မိဘများနှင့်အတူ ဦးစီးသည်။
အခြား အလုပ်အကိုင်များ ဟံသာဝတီမြေယာကုမ္ပဏီ (Hanthawaddy Land Company) ၏ ကြီးကြပ်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် အလုံမြေယာကုမ္ပဏီ (Ahlone Land Company) ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီးသင်ကျောင်းများ (Diocesan Schools) ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ကိုးကား Category:၁၈၅၈ မွေးဖွားသူများ။
ညိုဝင်းသည် ကဗျာဆရာ၊ စာရေးဆရာ နှင့် တော်လှန်ရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုကို ဆရာကြီး မောင်သာနိုး၊ ဆရာကြီး သိန်းသန်းထွန်း)နှင့်အတူ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး စာရေးဆရာညိုဝင်း၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးကျော်ဝင်းဖြစ်သည်။
မိဘဆွေမျိုးများနှင့် သူ၏ မွေးဇာတိမှ လူများကမူ မောင်ကျော်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဆရာညိုဝင်းကို (၁၂၈၅ ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၀ ရက်) ၁၉၂၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် အင်းစိန်ခရိုင် (ယခု မှော်ဘီခရိုင်) ဥက္ကံရှမ်းစုရွာတွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဘိုးရှင်း နှင့် ဒေါ်ရွှေရီတို့က ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်၏ကျောင်းမှာပင် စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်သည်။
ဥက္ကံမြို့ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။
အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်မှစ၍ မိဘများနှင့် ခွဲခွာပြီး ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားနေခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ကိုင်ခြင်း ရှစ်တန်းရောက်သောအခါ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော် သရက်တောကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦပရမ၏ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ သင်ကြားသည်။
သို့သော် မြန်မာကုလား အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားသဖြင့် ဥက္ကံသို့ပြန်ရသည်။
ထိုနှစ်မှာပင် ကျောင်းသားအရေးတော်ပုံ ဖြစ်ပွားသည်။
ဗိုလ်အောင်ကျော်ကျဆုံးပြီး တစ်ပြည်လုံးသို့ ကျောင်းသားသပိတ် ပျံ့နှံ့သွားသည်။
သူလည်း သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား ဖြစ်ရသည်။
ဥက္ကံ အထက်တန်းကျောင်း ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူးဖြစ်လာသည်။
သပိတ်ပြီးသည့် နောက်တွင်လည်း သူ့၌ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကိန်းအောင်း၍ ကျန်ခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး ကျောင်းတွင် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့၊ ပါတော်မူနေ့များ ကျင်းပသည်။
လက်ရေးမဂ္ဂဇင်းလည်း ထုတ်ဝေသည်။
ဆယ်တန်းနှစ်တွင် ရန်ကုန် သရက်တောကျောင်းတိုက် ဦပရမ ကျောင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။
ကမာရွတ်မှ ကျောင်းတက်သည့် ကမာရွတ် ဇာတိဖြစ်သော သန်းဆွေနှင့် သူငယ်ချင်းဖြစ်ရသည်။
စစ်ဖြစ်သဖြင့် စာမေးပွဲ မဖြေလိုက်ရ။
ဥက္ကံရှမ်းစုသို့ ပြန်ခဲ့ရသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာပြီး သန်းဆွေနှင့်အတူ စာပေဖတ်ရှုလေ့လာပြီး ဆွေးနွေးကြသည်။
ဂျပန်ခေတ်မှာပင် ဆယ်တန်း စာမေးပွဲဖြေသည်။
ထို့နောက် ဆရာဖြစ် သင်တန်း ခြောက်လတက်ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဖခင်၏ ကျောင်းတွင် ခေတ္တ ကျောင်းဆရာဝင်လုပ်ပြီး ရန်ကုန်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
သန်းဆွေနှင့်အတူ ဂျပန်ကြေးနန်းအတတ်သင်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကြသည်။
သာယာဝတီကြေးနန်းရုံး သို့ ပို့သည်။
သို့သော်အလုပ်မဝင်ဖြစ်ပေ။
ဂျပန်တော်လှန်ရေးဖြစ်ပေါ်သည်။
တော်လှန်ရေးတွင် သူပါဝင်သည်။
စစ်ပြီးသောအခါ ဥက္ကံမြို့နယ်၊ ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။
ပြည်သူ့ ရဲဘော်များတောခိုသောအခါ သူမပါဝင်ဘဲ နိုင်ငံရေးကို စိတ်ပျက်ကာ ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြန်သည်။
စာပေရေးသားခြင်း ထိုအချိန်တွင် သန်းဆွေက ချစ်ကြွေးမပြေ ဝတ္ထုဖြင့် နာမည်ရပြီး အရှေ့တိုင်းဂျာနယ်တွင် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
နောက် သန်းဆွေ သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းသို့ရောက်သည်။
သူလည်း သန်းဆွေခေါ်သဖြင့် သွေးသောက်သို့ရောက်သည်။
၁၉၄၈ ခု ဇူလိုင်ထဲတွင်ဖြစ်သည်။
သုံးလခန့် အကြာတွင် သန်းဆွေ သွေးသောက်မှ ထွက်သွားသည်။
သူ ကျန်ရစ်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် သူသွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၌ ကဗျာတစ်ပုဒ် စတင်ရေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် သွေးသောက်တွင် ကလောင်နာမည်သုံးလေးမျိုးဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများရေးသားသည်။
ဂေါ်ရင်ဂျီနှင့် ကိုဖုန်းတို့မှာ သူ၏ ကလောင်အမည်ခွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက်မှ ထွက်သည်။
ကြေးမုံမဂ္ဂဇင်းနှင့် ကလောင်စုံ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အယ်ဒီတာလုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် စာဆိုတော်နေ့တွင် ကျင်းပသော စာရေးဆရာအသင်း၏ စာပေပြိုင်ပွဲတွင် ကဗျာရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်။
သား သေကောင်ပေါင်းလဲ ဖြစ်သောအခါ ယင်းရွှေတံဆိပ်ကိုရောင်းပြီး ဆေးကုရသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်ဌာနတွင် ရုပ်ရှင်အရာရှိဝင်လုပ်သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်တွင် အလုပ်မှထွက်၍ စာရေးသည်။
ပြားခြောက်ဆယ်တန် ခေတ်နှင့် ကြုံရသည်။
ရုပ်ရှင်ပဒေသာ၊ ရဲကြေးမုံ၊ မှုခင်းနှင့် ပစ်မှုတို့တွင် အယ်ဒီတာလုပ်သည်။
မြ စာပေတွင် တစ်နှစ်ခွဲခန့်လုပ်သည်။
ကဗျာမြောက်မြားစွာ၊ ဝတ္ထုတို သုံးလေးဆယ်နှင့် လုံးချင်း ငါးဆယ်ကျော် ရေးခဲ့သည်။
ယင်းအနက်မှ ဆယ့်တစ်ပုဒ်ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
"ဘဝများကဗျာ" အမည်ဖြင့် ကဗျာစာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
"မှောင်လွန်းသော ညများ" ကို မြစာပေက ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပထမ အကြိမ်ထုတ်ဝေသည်။
ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ဒုတိယသမ္မတဦးမြင့်ဆွေက အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုရကို ဆရာကြီးဦးသာနိုး (မောင်သာနိုး)၊ ဆရာကြီး ဦးသိန်းသန်းထွန်း(သိန်းသန်းထွန်း)နှင့်အတူ ချီးမြှင့်းခဲ့သည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ ကိုးကား မလိခ (မြန်မာဝတ္ထုအညွှန်းပေါင်းချုပ်) ကဏ္ဍ:၁၉၂၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
မင်းသွေး ခေါ် နေမင်းအောင် (၂၁ ဇွန် ၁၉၈၆ – ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈) သည်။
မြန်မာရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
မင်းသွေးကို ၂၁ ရက်နေ ဇွန် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင် တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် မာန်အောင်မြို့ တောထူရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိပြီ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ အစ်ကို ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နေတိုး၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။
မင်းသွေး သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရုင် လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူသိများလာခဲ့သည်။
ကွယ်လွန် ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရေဝေးသင်္ချိုင်းတွင် မီးသင်္ဂြိုဟ် ခဲ့သည်။
ရှင်မုနိန္ဒ (၁၀၂၅ - ၁၂၀၂) (စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်) သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၅ ခုနှစ်တွင် စကုမြို့အဝင် ကန့်ကလာရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘများမှာ အသည်ကြီး မောင်ညိုသီလ၊ ရှင်မိတို့ ဖြစ်သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ချစ်လောက် ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်ကို ဖွားစဉ်အခါက လောက်ကောင်ငယ်များ ပါသည့်အတွက် မောင်ချစ်လောက်ဟု အမည်မှည့်သည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။
မောင်ချစ်လောက်သည် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်ရောက်မှ စကားစပြော၏။
သို့သော် ဉာဏ်ပညာအလွန်ထက်၏။
ငယ်စဉ်က ကြက်သွန်ခင်းဆရာတော်၏ တပည့် ရှင်မေဒိယထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ပညာသီဟ ဖြစ်သည်။
၁၁၄၆ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ပန်းလွှားဆရတော် ရှင်ဂုဏဝန္ထထံတွင် စာပေများ သင်ယူခဲ့သည်။
ဆရာတော်၏ ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၍ ၁၁၅၅ ခုနှစ်တွင် ဥဘတောဝိဘင်းကို သုဓမ္မာသဘင်တွင် ပြန်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
၁၁၇၈ ခုနှစ်သာသနာလင်္ကာရ ၁၉၉ အရ ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် သာသနာပြုဆရာတော် တစ်ကျိပ်နှစ်ပါးခန့်အပ်ရာ၌ စလင်းဆရာတော်ပါဝင်သဖြင့် ထိုစဉ်ကပင် နေပြည်တော်သို့ ရောက်အံ့သို့ ရှိသည်။
သို့ရာတွင် သာသနာလင်္ကာရ ၂၁၂ ၌ပင် စလင်းမြို့ဇာတိ ရှင်ပညာသီဟကို ကျမ်းဂန်တတ်လှသဖြင့် ဘကြီးတော်နန်းတက်သော ၁၁၈၁ ခုနှစ် စလင်းမြို့မှ အမရပုရနေပြည်တော်သို့ ပင်ဆောင်၍ ကျောင်းတင်လှူဒါန်းကြောင်း တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ကြောင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။
ထို့ကြောင့် သာသနာပြု စလင်းဆရာတော်မှာ တစ်ပါး ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
တွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ သိက္ခာထပ်ခဲ့သည်။
၁၁၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘကြီးတော်မင်းသည် မအရပုရမြို့၊ အာသောကာရမတိုက်ရတနာဘုံကျော်ကျောင်းကို လှူခဲ့သည်။
၁၁၈၂ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် သာသနာပိုင်ဆရာတော်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မုနိန္ဒာဘိ သီရိသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုဘွဲ့တံဆိပ်တော်ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ မုနိန္ဒာဘိဝံသ သီရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မသေနာပတိမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုဘွဲ့ ရသည်ဟု ဆိုသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် အရှေ့ပြင် မဟာဝိဇိတာရာမတိုက် စလင်းဆရာတော် ရှင်ကေတုမာလာ (ကေတုမာလာဘိဓဇအတုလာဓိပတိသီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု) ဆရတာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် အရှေ့ပြင် မဟာဝိဇိတာရာမတိုက် စလင်းဆရာတော် ရှင်ကေတုမာလာ (ကေတုမာလာဘိဓဇအတုလာဓိပတိသီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု) ဆရာတော်ဟုလည်း ရှိသေးသည်။
ထိုဆရာတော်မှာ သုဓမ္မာဆရာတော်ရှစ်ပါးတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ကပ်လှူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အင်းဝမြို့တော်၊ မဟာအောင်မြေဘုံသာကျောင်းတော်ကိုလည်း အလှူတော်ခံ ရခဲ့သည်။
မုနိန္ဒာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ထပ်မံရခဲ့သည်။
ထို့နောက် မဟာဘုံကျော်ကျောင်းတိုက်နှင့် မုနိန္ဒာဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိသီရိသဒ္ဓမ္မပါလ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်နှင့်တကွ ရတနာဘုံကျော်ကျောင်းတော်ကြီးကို မွမ်းမံလှူဒါန်းခဲ့ပြန်သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၀၂ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
အဘိဓမ္မာဝတာရအဋ္ဌကထာနိသျသစ်၊ ၂။
ရာဇိန္ဒရာဇပုညဒီပနီ၊ ၃။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟဒီပနီ၊ ၄။
ပရိတ်ကြီး။
မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ရှင်ပညာ (၁၁၂၅ - ၁၂၁၂) သည် မြင်းဝန်မင်းကြီးဆရာတော် ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၅ ခုနှစ်တွင် အလုံမြို့၊ မောင်းထောင်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ ဦးမြတ်ညို ဖြစ်သည်။
ဆွေမျိုးတော် သခင်မရှင်ရွဲက ကောက်ယူမွေးစားသဖြင့် “မြောက်မြို့မုဆိုးဖိုသား” ဟု တွင်ခဲ့သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်ပညာ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
အမရပုရမြို့ မြောက်မျက်နှာ မဟာမုနိဘုရားမြောက်ဘက် မြင်းစုကြီးဝန် မဟာမင်းခေါင် ဆောက်လုပ်သည့် ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ပညာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၁၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်ဝရ (၁၁၂၅ - ၁၃၀၈) သည် တတိယကျော်အောင်စံထားဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့ အနောက်တောင်ယွန်းရှိ ငစင်ရိုင်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ပေါ် ဖြစ်သည်။
“ရှငင်ဝရ” ဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် ရှင်သာမဏေ ဝတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် လူဝတ်လဲကာ တရားဓမ္မများ ဟောပြောခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် အမယ်နီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် မြို့တော်အနောက်ဘက် ဂူကြီးဘုရားစောင်းတန်းတောက်ဖက်တွင် မြေတိုင်းအတွင်းဝန်မင်း ကုသိုလ်တော်ဘုရားကြီး ရေစက်ချပွဲ၌ မြေတိုင်းဝန်ကို ဒါယကာပြုကာ ရဟန်းဝတ်ခဲ့သည်။
ရတနပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် တောင်ပလူကုန်းမဲထီးကျောင်းတိုက်တွ် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ရွာပုမင်းသမီးသည် ဆက်လက်ကာ ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည်ဝရသမ္ဗောဓိသီရိသဒ္ဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၀၈ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်ပရမသီရိ (၁၁၃၇ - ၁၂၀၁) သည် “ပထမမြသိန်းတန်ဆရာတော်” ဟု လူသိများသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၇ ခုနှစ်တွင် အလုံမြို့၊ ကင်းစမ်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ဟန် ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်ပရမသီရိ” ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ရတနပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက် မြတောင်မြို့စားမင်းသမီးက ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ပရမဝံသာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဂုရု တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၀၁ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်စန္ဒ (၁၁၂၇ - ၁၁၉၄) သည် “ဒုတိယဂူကြီးဆရာတော်” ဟု လူသိများသည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၇ ခုနှစ်တွင် ရွာသစ်ကြီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရတနပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက် ပုဏ္ဏားသူဌေးက မြို့ကြီးတောင်မျက်နှာ ကင်ပွန်းချုံအရပ်တွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဉာဏာဘိပရမဝံသမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ရယူခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ၁၁၉၄ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့တော်၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်ကဝိန္ဒာဘိ (၁၁၂၆ - ၁၁၉၂) သည် “မဟာဗောဓိဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝါဆိုလဆန်း၊ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်းဝမြို့တော်၊ အနောက်တောင်ယွန်း တောပြုန်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘများမှာ မောင်မွှေးစံ - ရှင်ဝတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ပို ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်တွင် “ရှင်ကဝိန္ဒ” ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။
အင်းဝမြို့တော် အရှေ့တောင်ထောင့် ဝမ်းဘဲအင်းတောင်ဘက် မဟာဗောဓိဘုရားအနီး ကျောက်တိုက်ရွာကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် မြို့တော်အရှေ့တောင်ဘက် ခံတောသိမ်တွင် မဟာဗောဓိဆရာတော်ကြီးကို ဥပစ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မဟာဗောဓိဆရာတော်ကြီးထံတွင်ပင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။
အမရပူရမြို့တည် မင်းကြီးသားတော် တောင်ငူမင်းနှင့် သမီးတော် ကသာမြို့စားမင်းသမီးတို့သည် ကိုးကွယ်၍ မြို့အရှေ့ဘက် စောင်းကလောကန်တွင်း ကျောင်းတိုက်တွင် ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ကဝိန္ဒာဘိသီရိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော် ရရှိခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာနိသျ။
ရှင်ဂုဏမုနိန္ဒ (၁၁၂၈ - ၁၂၁၂) သည် “ဘုတ်ကန်ဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၈ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကောလင်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးတော၊ ရှင်ထွေး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ “ရှင်ကဝိ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေ ပြုခဲ့သည်။
ရဟန်းပြုသည့်အခါတွင် “ရှင်ဂုဏမုနိန္ဒ” ဘွဲ့မင်းလှသီရိသီဟသူ၏ မှတ်တမ်းတွင် ဘွဲ့တော်ကို “ရှင်ကဝိ” ဟု ပြသည်။
ကို ယူခဲ့သည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် မောင်းထောင်ဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် မြို့တော် အရှေ့မြောက် ဘုတ်ကန်ကြီးရွာတွင် သီတင်းသုံးသောကြောင့် ဘုတ်ကန်ကြီးဆရာတော် ဟု တွင်ခဲ့သည်။
ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်တွင် အင်းဝမြို့တော် ခါးပန်းနီးကျောင်းတိုက်တွင် ကျောက်ဆောက်မြို့စားဝန်ကြီး မင်းကြီး မဟာသီဟသူက ပြင်ဆင်ဆောက်လုပ်သည့် အုတ်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက်တွင် မြို့တော်အရှေ့တောင်ထောင့် ကျောက်မြောင်းတိုက်၌ အသည်ဝန်ထောက်မင်းကြီး မဟာစည်သူက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသော လေးထပ်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဂုဏမုနိန္ဒာဘိသဒ္ဓမ္မမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၁၂ ခုနှစ်၊ ပထမဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
မှတ်စု ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ။
ရှင်ဂုဏာဘိ (၁၁၂၈ - ၁၂၁+) သည် “တောင်ပေါ်ဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၈ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ပင်းတလဲမြို့စီရင်စု အုတ်ဖိုကန်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ကျော်လှဖြစ်သည်။
မိဘနှစ်ပါးမှာ မောင်ခဲနှင့် ရှင်လှထွန်းတို့ ဖြစ်သည်။
“ရှင်ဂုဏ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် “ရှင်ဂုဏာဘိ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် အမရပူရမြို့တော်ကြီးတွင် မင်းရွာဆရာတော်ထံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
မင်းရွာတိုက် အရှေ့ဘက်မုခ်အဝင် မြောက်ဘက်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
စတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် မြို့တော်၏ အရှေ့မြောက်ထောင့် မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ကျီဝန် မောင်ပါရောက်သည် မုံရွာကျောင်းတိုက်အတွင်း အုတ်ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဂမ္ဘီရဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်အာဒိစ္စရံသီ (၁၁၂၈ - ၁၁၉၆၊ မုံရွေးဆရာတော်ဟု သိကြသည်) သည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၈ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်အောင်မြ ဖြစ်သည်။
မိဘနှစ်ပါးမှာ ကြေးမုံရွာသူကြီး ဦးဇေယျနှင့် ဒေါ်မင်းလှမိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးကြာဖြူနှင့် ဒေါ်ငြိမ်းမြ၊ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်တိုးဟုလည်း အမှတ်အသား ရှိသည်။
မမှန်ချေ။
အသက် ၆ နှစ်အရွယ်တွင် မုံရွေးရွာ အရှေ့ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် မုံရွေးဇေတဝန်ကျောင်း မဟာဝိစိတ္တာရာမ ဆရာတော်ကြီးထံတွင် ပညာသင်ကြားလျက် သာမဏေ ပြုခဲ့သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ “ရှင်အာဒိစ္စ” ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မဟာသီလဝ၊ အာဒါသမုခ စသည့် ပျို့များကို ရေးသားနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆားထုံးဆရာတော်၊ သက်ငယ်ကျောင်းဆရာတော်များထံတွင် ဆက်လက်ကာ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
သင်္သကြိုက်၊ ဗင်္ဂလီ၊ နာဂရီဘာသာများကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် အရိယသဒ္ဓမ္မဝံသအာဒိစ္စရံသီဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ကပ်လှူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် ဆရာရင်း မုံရွေးဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တာရာမပျံလွန်တော်မူသဖြင့် မုံရွေးဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်ကို ဆက်ခံတော်မူခဲ့သည့်။
ထို့ကြောင့် မုံရွေးဆရာတော်ပထမမုံရွေးဆရာတော်သည် ရှင်အာဒိစ္စ၏ ဆရာရင်း မဟာဝိစိတ္တာရာမဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် ကျမ်းများ ပြုစုခဲ့သည်။
ဝိစိတ္တာလင်္ကာရသာသနဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်တွင် နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
ငါးထပ်ကျောင်း (ပြာသာဒ်ကျောင်း) ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းကာ ဣန္ဒာဇိရာ လင်္ကာရသီရိမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ကပ်လှူခဲ့သည်။
၁၁၈၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ဖြစ်ရာ၌ ပါဝင်စကားပြောဆိုခဲ့သဖြင့် ပြေလည်ခဲ့သည်။
မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီးကို ရေးသားရာ၌လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ဣန္ဒဝဇိရာဘိလင်္ကာရသီရိဓဇမဟာရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော် ကပ်လှူခံရပြန်သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၁၉၆ ခုနှစ်တွင် အင်းဝနေပြည်တော်ရှိ ပြာသာဒ်ကျောင်းတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ၂။
မဟာရာဇဝင်သံခိပ်၊ ၃။
သမန္တစက္ခုဒီပနီ၊ ၄။
သာသနဝံသဒီပနီ၊ ၅။
ရွှေလင်းတပျို့၊ ၆။
ဝစနာလင်္ကာရကျမ်း၊ ၇။
ဟိတလက္ခဏာကျမ်း၊ ၈။
လက္ခဏရာမရာဇဝင်၊ ၉။
မဟာသမုဒ္ဒဂမ္ဘီရဒီပနီ၊ ၁၀။
အဿလက္ခဏကျမ်း၊ ၁၁။
ဝစနမာလာကျမ်း၊ ၁၂။
သီဟဠဝတ္ထု၊ ၁၃။
ပေါရာဏကထာကျမ်း၊ ၁၄။
ဥတေနပျို့ (ဥတိန္န)၊ ၁၅။
ကုသပျို့၊ ၁၆။
ကုသပျို့ဖတ်စာ၊ ၁၇။
နာနာဆန္ဒပျို့၊ ၁၈။
ဝါဆိုစဉ်ပျို့၊ ၁၉။
မဟာနာရဒပျို့၊ ၂၀။
ပဉ္စာဝုဓပျို့၊ ၂၁။
ပဉ္စာဝုဓပျို့ဖတ်စာ၊ ၂၂။
ဟာသဇဝနိယဉာဏမဉ္ဇရီ၊ ၂၃။
ရာဇောဝါဒ စာကိုယ်နှင့်အဖြေ၊ ၂၄။
ကဝိမဏ္ဍနီသတ်ပုံ၊ ၂၅။
ရွှေလင်္ကာ၊ ၂၆။
သတ်ပုံလင်္ကာ၊ ၂၇။
သတ်ညွှန်းနှင့်သတ်ထူး၊ ၂၈။
မင်းအဆုံးအဖြတ်၊ ၂၉။
ကေသဓာတုဝင်နိသျ၊ ၃၀။
အာကာသသျှတ္တရပျို့၊ ၃၁။
အာကာသစာရီပျို့၊ ၃၂။
အာဒါသမုခပျို့၊ ၃၃။
မဏိသျှတ္တရပျို့၊ ၃၄။
ပြာသာဒ်ကျောင်းဘွဲ့၊ ၃၅။
ဩဝါဒဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ ၃၆။
မဟာသီလဝပျို့၊ ၃၇။
မင်္ဂလသုတ်ပျို့၊ ၃၈။
ပါရမီတော်ခန်းအဖြေ၊ ၃၉။
အမွေခွဲပုံဓမ္မသတ်၊ ၄၀။
စွယ်စုံကျော်ထင်အဖြေ၊ ၄၁။
မေတ္တာစာများ၊ ၄၂။
ဧကပိုဒ်ရတုများ၊ ၄၃။
သင်္ဂါယနာတင်လူးတား၊ ၄၄။
ပုစ္ဆာလင်္ကာ။
ရှင်ကဝိ (၁၁၂၉ - ၁၂၁+) သည် “လောကမှန်ကင်းဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၂၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် အလုံမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ “မောင်ကံရ” ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်ကဝိ” ဟူသည့် ဘွဲဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ရဟန်း ၁၆ ရသည့်အခါ လူထွက်ခဲ့၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် တရားဟောပြာသည်။
ရတနပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ရဟန်းပြုပြန်၍ ပရိယတ္တိ ဆည်းပူးပြန်သည်။
အင်းဝမြို့တော် ဝက်လက်ကျောင်းတိုက်တွင် ပေါင်းတည်မြို့စား အရီးတော်ရှင်ပုက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် လေးထပ်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဒုတိယအမရပူရမြို့တည် မင်းတရားလက်ထက်တွင် မြို့တော်မြောက်မျက်နှာရှိ လောကမှန်ကင်းကျောင်းတိုက်တွင် ဖရွံမြို့စားအတွင်းဝန် မင်းကြီးမဟာသက်တော်ရှည်မောင်ဘုံ ဆောက်လုပ်သည့်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် “ကဝိန္ဒသာရဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်”မင်းလှသီရိသီဟသူ၏ မှတ်တမ်း၌ ကလျာဏဝံသမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဂုရုဟု ရှိသည်၊ မသင့်။
သာသနာလင်္ကာရ ၁၉၈ ၌ရှု။
သက္ကရာဇ် ၁၀၉၉ ခုနှစ်ဖွား ငယ်မည်မောင်ထွေး၊ အမရပူရမြို့တော် မြောက်မျက်နှာလောကမှန်ကင်းကျောင်းတိုက် အတွင်းဝန်ထောက် စန္ဒဝေသော် ဆောက်လုပ်သော သုံးထပ်ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးသည့် လောကမှန်ကင်းဆရာတော်ဟူ၍ ရှိခဲ့ဖူးသည်။
၁၁၆၈ ခုနှစ်တွင် နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်နိသျဟောင်း၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်နိသျဟောင်း၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်နိသျဟောင်း၊ သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိတော်နိသျဟောင်းတို့ကို စီရင်သော လောကမှန်ကင်းဆရာတော်၏ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုကား “ဝရသဒ္ဓမ္မဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု” ဟူ၍ ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတွင် ပြသည်။
ကို ရရှိခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်သီရိမာလာ (၁၁၃၁ - ၁၁၉၄) သည် “မင်းရွာဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားသည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် မတ္တရာမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြုခဲ့သည်။
ဘွဲ့တော်မှာ “ရှင်သီရိ” ဖြစ်သည် အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်သီရိမာလာ” ဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ကျမ်းဂန်များကို လွန်စွာ တတ်မြောက်သည်။
မင်းရွာဆရာတော်ကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သည်။
မင်းရွာကျောင်းတိုက် အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
မြို့တော်ကြီးတွင် မီးဘေးသင့်ပြီးနောက် ဒါယကာတို့က ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းလို၏။
သို့သော် ဆရာတော်သည် တောသို့ကြွကာ တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် တပည့်တို့က ပင့်ဆောင်ကာ စဉ့်ကူးမြို့ ဝဲကြီးအရပ်တွင် တိုက်တာတည်၍ ကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရတနာပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားကြီးလက်ထက် နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်တော်မူခဲ့ေသာ်လည်း ဆရာတော်သည် မေတ္တာရပ်ခံ၍ နေရင်းကျောင်းတွင်သာ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ညောင်ကန်ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒသာရ (၁၁၃၁ - +) ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမြို့ကျေး မုံရွာခရိုင် ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည် မောင်သာပုံ ဖြစ်သည်။
“ရှင်မုနိန္ဒ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သမဏေ ပြုခဲ့သည်။
ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်သည့်အခါ “ရှင်မုနိန္ဒသာရ” ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ယူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ညောင်ကန်ဆရာတော် ဦးဗုဓ်၏ ဒုတိယဆရာလည်း ဖြစ်သည်။
အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မင်္ဂလာဘုံကျော်ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးသည်။
ဆရာတော်သည် “မုနိန္ဒဝရပရမဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်” ကို ရခဲ့သည်။
ကစ္စာယနဘေဒနိသျ၊ ၂။
သင်္ချာပကာသကနိသျ၊ ၂၂။
ဝိနယသာရဂဏ္ဌိ။
ဝိနယသာရဂဏ္ဌိကို ၁၁၄၆ ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးရာ ဆရာတော်၏ ဖွားသက္ကရာဇ်အရ အသက် ၁၅ နှစ်တွင် ရေးသားသကဲသို့ ဖြစ်နေသည်။
စစ်စစ်သော် ထိုကျမ်းကို မုနိန္ဒဝရပရမဓဇ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု တံဆိပ်တော်ရရှိပြီးမှ ပြုစုခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဖွားသက္ကရာဇ်ကို စဉ်းစားဖွယ် ရှိသည်။
လက်ဝဲဆရာတော် ရှင်သီလာစာရ (၁၁၃၁ - ၁၁၉၅) သည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တော်အခါက ထင်ရှားခဲသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် သဇိုးလက်ဝဲရွာမင်းလှသီရိသီဟသူရ မှတ်တမ်းတွင် ဇာတိပုဂံလယ်ယာရွာဟု ရှိသည်။
သာသနာလင်္ကာရနှင့် မညီပေ။
ထိုမှတ်တမ်း၌ တံဆိပ်တော်ကို သီလာစာရ (သီရိ) သဒ္ဓမ္မာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုဟု ပြသည်။
သီရိတလုံး ပိုလေသည်။
တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သမဏေပြုသည့်အခါ “ရှင်သီလ” ဘွဲ့ ခံယူခဲသည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်သီလာစာရ” ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် မင်းကွန်းစန္ဒာမုနိတန်ဆောင်း၌ ဥဘတောဝိဘင်းကို အာဂုံပြန်ဆိုရာ မင်းတရားကြီးသည် နှစ်သက်တော်မူသည့်အတွက် မြေးတော်အိမ်ရှေ့မင်း ကိုးကွယ်ရန် အပ်တော်မူသည်။
ဆရာတော်သည် မန်လည်သာသနာပြုဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သည့်အတွက် ကျမ်းဂန်ကျနသည်။
ဆရာတော်သည် တောရဆောက်တည်သည်သာများ၍ မင်းကွန်းရွှေမြင်တင်တောင်ခါးပန်းတွင် ပြာသာဒ်ဥမင်နှင့် တောကျောင်းဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် “သီလာစာရသဒ္ဓမ္မာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။
ထို့ပြင် တောနေသံဃာတို့၏ အဓိပတိသာသနာပြု သာသနာပိုင်ဆရာတော်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၁၉၅ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
သက်ငယ်ကျင်းဆရာတော် ရှင်သီလာစာရ (၁၁၃၁ - ၁၂၀၀) သည် ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် ဇရစ်ရွာပိဋကတ်တော်သမိုင်းကျမ်စဉ် ၇၉၀ - ၉၂၂ တို့၌ အလုံစီရင်စုသက်ငယ်ကျင်းရွာဇတိဟု ဖော်ပြသည်။
၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေပု ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော်မှာ မောင်ရွှေလုံး၊ မယ်တော်မှာ ရှင်လှတုတ် ဖြစ်သည်။
“ရှင်သီလ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေ ပြုခဲ့သည်။
ရဟန်းဝတ်သည့်အခါ “ရှင်သီလာစာရ” ဘွဲ့ ခံယူခဲ့သည်။
ရတနပုရစတုတ္ထမြို့တည် မင်းတရားလက်ထက်တွင် သမီးတော် စစ်ကိုင်းမြို့စားက ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
မြို့တော်၏ အရှေ့တောင်ထောင့် တာဝတိံသာကျောင်းတိုက်တွင် လည်ပေါ်ကျောင်း ဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မြို့တော်မြောက်မျက်နှာ ကတိုးတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် “သီရိပရမဝံသာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟအဋ္ဌကထာနိသျ၊ ၂။
သဒ္ဒါ ၈ စောင်နိသျ။
ရှင်ဓမ္မဒီပ (၁၀၃၃ - ၁၂၀၉) သည် “မိုးထိဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၃၃ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် စလင်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်ပေါအီ ဖြစ်သည်။
သာမဏေပြုသည့်အခါ “ရှင်ဓမ္မ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ပြု၍ ရဟန်းပြုသည့်အခါ “ရှင်ဓမ္မဒီပ” ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ကို ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် နှမတော်အကြီး ပုသိမ် ၃၂ မြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ကန္နီမြို့၊ ဟင်္သာတမြို့စားက ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။
အင်းဝမြို့တော်တွင် မဟာမုနိဘုရား တောင်ဗဒုံကျောင်းတိုက်တွင် မင်းသမီးလှူဒါန်းသည့် ဘုံလေးဆင့်ရှိ ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
အမရပူရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ မြို့တော်အရှေ့တောင်ထောင့် မိုးထိတိုက်အတွင်း ဘုံသာဝေယန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် “ဓမ္မာဘိဓဇ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော် ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၀၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် မိုးထိကျောင်း၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်ကလျာဏဝံသ (၁၁၃၁ - ၁၂၁၂) သည် “ကျောင်းကြီးဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် ပင်းမြို့၊ မဲထီးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ “မောင်ဝက်” ဖြစ်သည်။
ရှင်ပြုသည့်အခါ ဘွဲ့တော်မှာ “ရှင်ကလျာဏ” ဖြစ်သည်။
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်ကလျာဏဝံသ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
အင်းဝမြို့ အနောက်တောင်ထောင့် မဟာအောင်မြေဘုံစံကျောင်းတိုက်တွင် စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်ထံ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် သူကြွယ်မောင်ရွှန်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် အမရပုရမြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ အာသောကာရာမတိုက် ရတနာဘုံကျော်ကျောင်းတွင် စလင်းသာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီးထံ၌ပင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
မဟာရံတံတိုင်းအတွင်း အနောင်တောင်ထောင့် သုံးထပ်ကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် “ကလျာဏဝံသာဘိဓဇမဟာဓမ္မရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဆရာတော်သည် ၁၂၁၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်နရိန္ဒ (၁၁၃၅ - +) သည် ဆဋ္ဌမညောင်ကန်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ ဆရာတော်ကို ၁၁၃၅ ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမြို့၊ ညောင်ကန်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ မောင်မှတ်ကြီး ဖြစ်သည်။
“ရှင်နရိန္ဒ” ဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။
ရဟန်းပြုသည့်အခါ “ရှင်နရိန္ဒဘိ” ဘွဲ့ကို ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ရှင်သဒ္ဓမ္မရံသီ (ဒုတိယညောင်ကန်ဆရာတော်) ထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။