kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် အနုဗောဓဉာဏ်လည်း ကြည့်။
အနုဗောဓသိ - ပဋိဝေဓသိ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(သင်္ခါရက္ခန္ဓ (ပု) [သင်္ခါရ+ခန္ဓ] သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့မှ တစ်ပါး ဖဿ, စေတနာ စသော စေတသိက် ၅၀-နာမ်တရားအစု)။
ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ--- ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ ယေ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ၊ အယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ။
ကတမော တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဟောတိ၊ --- အရူပိနော ဓမ္မာ ဌပေတွာ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ဌပေတွာ သညာက္ခန္ဓံ ဌပေတွာ ဝိညာဏက္ခန္ဓံ၊ အယံ တသ္မိံ သမယေ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဟောတိ။
အဘိ၊ဓ၊၂၇။
ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။
(အဘိ၊ဓ၊၂၄၊ ၃၆၊ ၄၁။
အဘိ၊ဝိ၊၃၇-၉။
အဘိ၊က၊၂၅၂-၃၊ ၂၉၂။
ယမက၊၁၊ ၂၂၊ ၃၁။
ပဋိသံ၊၅၃၊ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၆၁။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၂၆-၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂ဝ။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၁ ပိဋကလမ်းညွှန်လာ သင်္ခါရက္ခန္ဓကထာ သင်္ခါရက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသ၊ အဘိ-၂-ပါ-၇၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၁၉၊ သုတ္တန္တဘာဇနီယ။
အဘိ-၂-ပါ-၃၇၊ အဘိ-၂-ဋ္ဌ-၄၀၊ အဘိဓမ္မဘာဇနီယ။
ဝိသုဒ္ဓိ-ဒု-အုပ်-၉၂၊ (လက္ခဏ-ရသ-စသည်ကို ပြဆိုခဏ်း)၊ သင်္ခါရအမျိုးမျိုး ခွဲပြပုံ၊ ၁၅၈။
မဟာနိ-ပါ-၇၂၊ မဟာနိ-ဋ္ဌ-၁၉၂၊ အညွှန်းများကိုလည်း ပြဆိုထား၏။
ပဋိသံ-ပါ-၆၊ ပဋိသံ-ဋ္ဌ-ပ-အုပ်-၅၇။
နာမဟူသော ပါဠိစကားမှ နာမ်ဟုလည်းကောင်း, နာမ်တရားဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နာမ၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ပိဋကအဘိဓာန်မှ ဖော်ပြအပ်ပါသည်။
(၁)နာမ (န) [နမု+ဏ။
နမျတေ အဗ္ဘဿတေ အသ္မိန္တိ နာမံ၊ နမတိ, နမယတီတိ ဝါ နာမံ၊ ဓာန်၊ဋီ၊၁၁၄။
နမျတေ အဘိဒီယတေ အတ္ထော အနေနာတိ နာမန်...။
ထောမ။
(နာမန်. သံ၊ ဏာမ-ပြာ၊ နာမယ-သီဟိုဠ်)] နာမ်၊ အမည်၊ နာမပညတ်။
(၁) အာနန္ဒောတိ ခေါ မေ အာဝုသော နာမံ။
အံ၊၃၊၄၁၇။
နမန္တိ (သတ္တာ) ဧတေနာတိ နာမံ။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၃၈၁။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၇။
အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ နမိယန္တိ ဝေါ ဟရီယန္တိ ပညာယန္တိ ဧတေနာတိ နာမံ။
မဏိဒီပ။
(နာမ်-အမည်-အမျိုးအစား ကို-ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၅။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၀။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၇၇။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂၈။
ရူ၊ဋီ၊၃၀-၁။
နီတိ၊သုတ္တ၊၃၅၈-၉၊ ၃၆၀-နှင့် ပုဒ်စစ်လည်း-ကြည့်။
နာမံ (ပ၊ဧ)–ဝိ၊၅၊၃၈၇။
ပဋိသံ၊၁၇၂၊ ၃၃၂။
အပ၊၁၊၃၇၂။
မဟာနိ၊၃၅၃။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၂၂၊ ၂၁၄။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၅၆။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၄၇။
ဝိမာန၊ဋ္ဌ၊၂၃၊ ၁၄၅၊ ၂၀၇။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၉၀။
နာမာနိ (ပ၊ ဧ)— နေတ္တိ၊၁၄။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၈၀။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၉။
နာမံ (ဒု၊ ဧ)—မ၊၂၊၃၂၂။
အပ၊၁၊၃၀။
ဇာ၊၁၊၂၉၃။
ဇာ၊၂၊၂၈၁။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၀၁၊ ၂၅၆။
ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၁၁၄။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၇၀။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၈၁။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၈၁၊ ၂၄၉။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၅၄၊ ၈၉၊ ၁၂၀။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၂၈၂၊ ၃၁၆။
မူလဋီ၊၁၊၁၁၄။
နာမာနိ(ဒု၊ ဗ)—ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၅။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁၊ ၃၄၂။
နာမေ(တ၊ ဧ)—ဝိ၊၄၊၃၄၄။
ဒီ၊၂၊၁၂၇။
အပ၊၁၊၅၅၊ ၆၅၊ ၁၁၃၊ ၂၁၇။
အပ၊၂၊၁၂၆။
စရိယာ၊ ၄၁၀။
စူဠနိ၊၂၅၊ ၁၅၁။
ဇာ၊၂၊၁၃၃၊ ၃၁၂။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၄၊ ၉၅။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၃၆၊ ၄၀၊ ၄၆။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၀။
နာမတော-ဝိ၊၂၊၂၁။
ဒီ၊၂၊၇၊ ၄၆။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၁၆။
နာမသော— နေတ္တိ၊၂၉။
နာမေ (သ၊ဧ)—ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂၆၊၇၊ (၂) ညွတ်တတ်-ညွတ်စေတတ်သော တရား၊ နာမ်တရား (နိဗ္ဗာန်)။
(၂) နာမ (ဒီ၊၃၊၂၂၈)န္တိ စတ္တာရော အရူပီနော ခန္ဓာ နိဗ္ဗာနဉ္စ။
တတ္ထ စတ္တာရော ခန္ဓာ နာမနဋ္ဌေန နာမံ။
...နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယတာယ အတ္တနိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေ နာမေတိ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၉၊ ၁၆၀။
နာမကရဏဋ္ဌန, နမနဋ္ဌေန, နာမနဋ္ဌေန စ နာမံ။
နမတီတိ နာမံ၊ နာမယတီတိ ဝါ နာမံ၊ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၈၄။
(အဘိ၊ဓ၊၂၅၆။
သံ၊၁၊၁၃၊ ၁၅၊ ၁၆၆။
ပဋိသံ၊၂၃၊ ၁၈၁။
မဟာနိ၊၂၁၃၊ ၃၄၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၂၇။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၇၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၉၇။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၁၆၀။
ခုဒ္ဒက၊ဋ္ဌ၊၆၅။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၇၇။
မူလဋီ၊၁၊၁၀၂။
(တိ) (၃) နာမ်တရားသာ ရှိသော ဘုံ၊ အရူပဘုံ။
(ထင်ရှားခြင်း၊ တစ်ခု တစ်ခု၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ ဝန်ခံခြင်း၊ စက်ဆုပ်ခြင်း။
ပခုက္ကူ၊ ဓာန်၊ ၁၁၂။
သစ်။
၇၁၈။
) (တိ) (၃) နာမန္တိ ပဒေန စတုဝေါကာရဘဝသင်္ခါတော အရူပဘဝေါ ဂဟိတော။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၁ အရူပဟုလည်း ခေါ် ရုပ်မဟုတ်သော-ရုပ်မှတစ်ပါးသော-တရား၊ (နာမက္ခန္ဓာလေးပါး နိဗ္ဗာန်ဟူသော) နာမ်တရား။
စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ နိဗ္ဗာနဉ္ဇတိ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ အရူပန္တိ စ နာမန္တိ စ ပဝုစ္စတိ။
ဓမ္မာယတနံ သိယာ ရူပံ သိယာ အရူပံ။
အဘိ၊ဝိ၊၇၇။
အရူပံ ဝေါဟရန္တဿ အရူပံ ဟောတိ။
အဘိ၊က၊၁၇၂။
အရူပေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ။
ဒီ၊၃၊၂၀၀၊ ၂၃၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၁။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၁။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၆၇။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၄။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၅၀။
သာရတ္ထ၊၂၊၂၃၄။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၆၇၊ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၀၅။
မူလဋီ၊၂၊၂၁။
အနုဋီ၊၂၊၂၇၊ အနုဋီ၊၃၊၂၃။
နေတ္တိ၊ဋီ၊၄၆။
) တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၃ နာမက္ခန္ဓာလေးပါး ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
သညာတို့၏-အပေါင်း-အစု။
သညာက္ခန္ဓ (ပု) [သညာ+ခန္ဓ] သညာက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ-လည်းကြည့်။
ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ။
သညာ သညာက္ခန္ဓာတိ? ——သညာက္ခန္ဓော သညာ စေဝ သညာက္ခန္ဓော စ။
ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ။
(အံ၊၂၊၅၁၂။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၊ ၄၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၂၁ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
(၁) ရေအလျဉ်။
(က) ရေစီးကြောင်း။
ယတြ ဟိ နာမ ဇဏ္ဏုကမတ္တေသုပိ ဩဃေသု ပဝတ္တမာနေသု၊ ဝိ၊၃၊၄၀၅။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂၆၊ ၃၃၅၊ ၃၃၈။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၆။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၁။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၁၃။
) အောက်ပုဒ်(၂) (က) လည်းကြည့်။
(ခ) ကန်ဘောင်ကို လျှံတက် စီးဆင်းသွားသော ရေအလျဉ်။
ဩဃ (ပု) [အဝ+ဟန+ရ။
အဝယဝံ ကတွာ ဗျပိယတိ ဂစ္ဆတီတိ ဩဃော။
ဓာန်ဋီ၊ ၆၂၉။
အဝ+ဟန+ကွိ။
ဩဟညတိ ဧတေနာတိ ဩဃော။
မောဂ်၊၅၊၁၀၀။
အဝ+ဟန +ရ။
ကစ္စည်း၊ သုတ္တ။
၅၃၈။
ဥစ+ယဉ်။
ဥ-ဈတေ ဩဃော။
စိန္တာမဏိ၊ဋီ၊၁၅၊ ၃၉။
ဥစ +ဏ။
ဝိ၊ ပိ၊ ဓာန်။
အဝ+ရ+ရ။
ဝိဘာဝိနီ၊ဩဃ (သံ)] (ခ) ကန်ဘောင်ကိုလျှံတက်စီးဆင်းသွားသော ရေအလျဉ်။
ယဉ္စ ဇလံ တဠာကံ ဂဟေတုံ န သက္ကောတိ၊ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ တံ “ဩဃော”တိ ဝုစ္စတိ။
မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၃။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၇ဝ။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂။
နီတိ၊ဓာ၊၉၃။
(၂) များပြားသော (တရား)။
ဩဃမတရိ။
သံ၊၁၊၁။
သဗ္ဗောပိ စေသ အဝဟနနဋ္ဌေန ရာသဋ္ဌေန စ ဩဃောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
ရာသဋ္ဌေနာတိ မဟန္တဋ္ဌန။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆။
(၃) အပေါင်း။
ကာမောဃာဒေါ သမူဟသ္မိံ၊ ဩဃော ဝေဂ ဗလဿ စ။
ဓာန်၊၉၄၇၊ (၆၂၉။
) ဩဃဝန။
ဇနောဃ (ဒီ၊၃၊၁၆၂)တို့လည်း ကြည့်။
(၄) ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ သတ္တဝါတို့ကို-နစ်မြုပ်စေတတ်-နှစ်မြှုပ်တတ်-သောတရား၊ ဩဃတရား။
စတ္တာရော ဩဃာ ကာမောဃော ဘဝေါဃော ဒိဋ္ဌောဃော အဝိဇ္ဇာဃော၊ ဒီ၊၃၊၂၃၁။
(သံ၊၁၊၁၉၄၊ သံ၊၂၊၃၈၃၊ ၄၅၂။
သံ၊၃၊၅၄၊ ၁၂၀။
အံ၊၁၊၅၂၀၊ ပဋိသံ၊၂၆။
သုတ္တနိ၊၂၈၂။
ထေရ၊၂၃၉၊ ၃၇၁။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၇၄။
နေတ္တိ၊၆။
) ဩဃာတိ ဝဋ္ဋသ္မိံ သတ္တေ ဩဟနန္တိ ဩသီဒါပေန္တီတိ ဩဃာ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၂၀၆။
ဩဃာနန္တိ ဧတ္ထ ဒုရုတ္တရဏဋ္ဌော ဩဃဋ္ဌော။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၆၄။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁၊ ၁၈၈။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၆၂။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၈၃။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၃၈။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၅၃၀။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၃၀၄။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၂-၂၃။
သံ၊ဋီ၊၁၊၅၃။
နေတ္တိ၊ဝိ၊၆၀။
) ယဿ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ တံ ဝဋ္ဋသ္မိံယေဝ ဩဟနန္တိ ဩသီဒါပေန္တီတိ ဩဃာ။
ယသ္မာ ပန အာသဝါ ဧဝ ပရိဗုဒ္ဓါ ဝဋ္ဋသ္မိံ ဩဟနန္တိ ဩသာဒေန္တီတိ ဩဃာတိ ဝုစ္စန္တိ။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၂၀၁။
(၅) ကူး-ကူးမြောက်-ခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသောတရား။
(၅) ကူး-ကူးမြောက်-ခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသော(တရား)။
ဩဃဋ္ဌ-ကြည့်။
(၆) သံသရာဟူသောသမုဒ္ဒရာ၊ သံသရာဝဲဩဃ။
(၆) သံသရာ ဟူသော သမုဒ္ဒရာ၊ သံသရာဝဲဩဃ။
ဧဝံ ဝိမုတ္တော ဥဒတာရိ ဩဃံ။
အတိဏ္ဏပုဗ္ဗံ အပုနဗ္ဘဝါယာ(ဥဒါန၊၁၇ဝ)တိ ဧဝံ ဣမံ စတုဗ္ဗိဓံ ဩဃံ သံသာရမဟောဃမေဝ ဝါ အပုနဗ္ဘဝါယ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနာယ ဥဒတာရိ။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၃၂၉၊ (၃၃၂။
မ၊၃၊၅၂။
သံ၊၁၊၅၁၊ ၂၁၆။
) တာရေဟိ ဩဃာ မဟတာ သုဒုတ္တရာ။
ထေရ၊၃၅၉။
သုဒုတ္တရတော မဟန္တတောသံသာရမဟောဃတော မံ တာရေဟိ။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၇၅။
(မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၄၄။
သံ၊ဋီ၊၁၊၁၅၂။
) (၇) အစုအပုံ။
(၇) အစုအပုံ။
ဩဃသဒ္ဒ-ကြည့်။
ဩဃလေးဖြာ ကာမောဃ၊ ဘဝေါဃ၊ ဒိဋ္ဌောဃ၊ အဝိဇ္ဇောဃ ဟု “ဩဃ”လေးပါးရှိသည်။
ကာမဂုဏ်ငါးပါး၌ တပ်မက်သောရာဂသည် ကာမောဃမည်၏၊ ရူပဘဝ, အရူပဘဝတို့၌ တပ်မက်သောရာဂသည်လည်းကောင်း၊ ဈာန်၌ နှစ်သက်တပ်မက်သော ဈာနနိကန္တိကသည်လည်းကောင်း ဘဝေါဃမည်၏၊ (၆၂)ပါးသော ဒိဋ္ဌိသည် ဒိဋ္ဌောဃမည်၏၊ သစ္စာလေးပါးကို မသိခြင်းမောဟသည် အဝိဇ္ဇာဃ မည်၏၊ ဖြစ်ရာဌာန တရားကိုယ် ဖြစ်ရာဌာန တရားကိုယ်အားဖြင့် လောဘမူစိတ်(၈) ခု၌ ရှိသော လောဘသည် ကာမောဃမည်၏၊ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ် စိတ်လေးပါး၌ရှိသော လောဘသည် ဘဝေါဃ မည်၏၊ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်စိတ်လေးခု ရှိသော ဒိဋ္ဌိသည် ဒိဋ္ဌောဃ မည်၏၊ အကုသိုလ်စိတ် (၁၂)ပါး၌ ရှိသော မောဟသည် အဝိဇ္ဇောဃ မည်၏၊ ဩဃမည်ပုံ ထိုတရားအားလုံးသည် အောက်သို့ နစ်စေတတ်, နှစ်မြှုပ် တတ်သော အနက်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ များပြားကြီးမားသော အထု အစုဟူသော အနက်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ညှဉ်းဆဲ တတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဩဃမည်သည်။
ထိုတရားများသည် မိမိအလိုသို့ လိုက်ပါလာသော သတ္တဝါတို့ကို ငရဲ စသော အောက်ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ရောက်စေသည်။
တနည်းအားဖြင့် အထက်နိဗ္ဗာန်သို့ သွားခွင့်မပေးဘဲ အောက် ကာမ, ရူပ, အရူပဘုံ၌သာ ဖြစ်စေသည် ရောက်စေသည်၊ ဤသို့ အောက်သို့ နစ်စေတတ် နှစ်မြှုပ်တတ်, ရောက်စေတတ်သော အနက်ကြောင့် ဩဃမည်သည်။
ဩဃ မည်သော များပြားသော ကိလေသာထု ကိလေသာအစုသည် အဝီစိမှစ၍ အထက် ဘဝင်္ဂတိုင်အောင် ပျံ့နှံနေသည်၊ ဤသို့များ ပြားသောအထု အစုဟူသော အနက်ကြောင့်လည်း ဩဃမည်သည်။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆-၇။
အားကြီးလာသော"အာသဝ”တရားတို့ ပြန့်ပြော တိုးပွားလာလျှင် “ဩဃ”ဟုခေါ်ရသည်။
နေတ္တိ၊၉၆။
နေတ္တိဋ္ဌ။
အောက် ပုဒ်လည်းကြည့်။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၄ အပိုင်း-၃ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ သတ္တဝါတို့ကို-ယှဉ်စေ–တုပ်နှောင်ဖွဲ့ချည်တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, ကံ၏ အကျိုးတရားနှင့် ယှဉ်စေတတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, ကာယိကဒုက္ခ စေတသိကဒုက္ခဟုဆိုအပ်သော ဒုက္ခအမျိုးမျိုး နှင့် ယှဉ်စေတတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, ဘဝ တစ်ပါးကို ဘဝတစ်ပါးနှင့်- ယောနိ တစ်ပါးကို ယောနိတစ်ပါးနှင့်- ဂတိတစ်ပါးကို ဂတိတစ်ပါးနှင့်- ဝိညာဏဋ္ဌိတိ တစ်ပါးကို ဝိညာဏဋ္ဌိတိတစ်ပါးနှင့်- သတ္တာဝါသတစ်ပါးကို သတ္တာဝါသ တစ်ပါးနှင့်- ယှဉ်စေ-ဆက်စပ်ပေး-တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း။
တနည်း-ဘဝစက်ယန္တရား၌ သတ္တဝါတို့ကို-ကံ၏အကျိုးတရား-ဝဋ်ဒုက္ခနှင့် ယှဉ်စေတတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, ဘဝတစ်ပါးကို ဘဝတစ်ပါးနှင့်– ယောနိတစ်ပါးကို ယောနိတစ်ပါးနှင့်- ဂတိ တစ်ပါးကို ဂတိတစ်ပါးနှင့်– ဝိညာဏဋ္ဌိတိ တစ်ပါးကို ဝိညာဏဌိတိတစ်ပါးနှင့်- သတ္တာဝါသတစ်ပါးကို သတ္တာဝါသတစ်ပါးနှင့်- ယှဉ်စေ-ဆက်စပ်ပေး တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, လောဘ ဒိဋ္ဌိ မောဟတရား ဟုဆိုအပ်သောတရား ၃-ပါးတို့ကို “ယောဂ”ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၁၊ ဝိဘာဝိနီ။
မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၃၃-၄။
) ယောဂ ၄-ပါး စတ္တာရော မေ ဘိက္ခဝေ ယောဂါ... ကာမယောဂေါ ဘဝယောဂါ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ။
သံ၊၃၊၅၄။
အံ၊၁၊၃၁၆။
ယင်းယောဂတရားသည်- (၁) ကာမယောဂ = အာရုံ ၅-ပါးကာမဂုဏ် တရားလျှင် အာရုံရှိသောရာဂ (လောဘ)။
(၂) ဘဝယောဂ = ရူပဘဝ, အရူပဘဝတို့၌ ကပ်ငြိ တွယ်တာတတ်သော ဆန္ဒရာဂ (လောဘ)နှင့် ဈာန်တရားတို့၌ ကပ်ငြိတွယ်တာတတ်သော တဏှာ (လောဘ)။
(၃) ဒိဋ္ဌိယောဂ-သဿတဒိဋ္ဌိနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သည့် ရာဂ (လောဘ)နှင့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါး။
(၄) အဝိဇ္ဇာယောဂ = သစ္စာ ၄-ပါးတရားတို့၌ မသိသော “မောဟ”ဟူ၍ ၄-ပါးရှိ၏။
ပရမတ္ထတရားကိုယ်အားဖြင့်ကား–လောဘ ဒိဋ္ဌိ မောဟ-ဟူ၍ ၃-ပါးသာ ရှိလေသည်။
(ယောဂ ၄-ပါးအကျယ်ကို သံ၊၃၊၅၄။
အံ၊၁၊၃၁၆-၉။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၆-၈။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၉-၃၁။
) တိပိဋကအဘိဓာန်၌ လာသော ယောဂ၏ အဓိပ္ပါယ်များ ယောဂ (ပု) [ယုဇ+ဏ။
ဝဋ္ဋသ္မိံ ယောဇေန္တီတိ ယောဂါ။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၆။
ဝဋ္ဋသ္မိံ, ဘဝယန္တကေ ဘဝယန္တကေ ဝါ သတ္တေ ကမ္မဝိပါကေန ဘဝန္တရာဒီဟိ, ဒုက္ခေန ဝါ သတ္တေ ယောဇေန္တီတိ ယောဂါ။
ဝဋ္ဋသ္မိံ ဝါ ဘဝယန္တကေ ဝါ သ‌တ္တေ ယောဇေန္တီတိ ယောဂါ။
ပရမတ္ထဒီပနီ၊၂၉၇။
ယောဂေါ ဝုစ္စတိ ဘာဝနာ “ယုဇ္ဇတေ ‌ယောဂိနာ”တိ ကတွာ၊ မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၂၉၃။
(မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၄၆၇။
)ယောဂေါ ဝုစ္စတိ ဝီရိယံ... အဝဿံ ကာတုံ ယုဇ္ဇတိ ဥပယုဇ္ဇတီတိ ယောဂေါတိ ဝုစ္စတိ။
နီတိ၊ဓာတု‌၊၂၂၄။
ယုဇ္ဇ‌တေ ယုဇ္ဇနံ ဝါ ယောဂေါ၊ မဏိမဉ္ဇူ၊၂၊၂၂၆။
ယုဇ္ဇနံ ယောဂေါ၊ နိရုတ္တိ၊၅၄၂။
ယုဉ္စနံ ယောဂေါ။
ရူ၊၅၈၀။
ယောဂ-သံ။
ဇောဂပြာ။
] (၁) ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ သတ္တဝါတို့ကို- ယှဉ်စေ-တုပ်နှောင်ဖွဲ့ချည်-တတ်သောတရား၊ ယောဂတရား။
(၂) ယှဉ်တတ်သော၊ သူ။
ယာစ ယောဂေါ (ဣတိဝုတ်၊၂၆၄)တိ ယာစေ ယုတ္တော။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၀၃။
(၃) ယှဉ်စေတတ်သော၊ သူ။
အထ ဝါ ယာဇေန ယောဇေတီတိပိ ယာဇယောဂေါ။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၀၄။
(၄) သင့်လျော်-လျောက်ပတ်-သော။
ယာ စ ယောဂေါ (ဣတိဝုတ်၊၂၆၄)တိ ယာစန ယောဂ္ဂေါ။
အဓိပ္ပါယပူရဏတော ယာစိတုံ ယုတ္တောတိ အတ္ထော။
(၅) ကြိုးစား-အားထုတ်-လုံ့လပြု-သော။
(၅) ကြိုးစား-အားထုတ်-လုံ့လပြု-သော၊ သူ။
ယာဇယောဂေါတိ ယာဇဘာဝနံပရိစ္စာဂ ဘာဝနံ အနုယုတ္တောတိ အတ္ထော။
ဣတိတ်၊ဋ္ဌ၊၃၀၄။
ယာဇယောဂါ (သုတ္တနိ၊၄၃၆။
စူဠနိ၊၈)တိ ယာဂါဓိမုတ္တာ။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၄။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၁၂။
(၆) ကြိုးစား-အားထုတ်-လုံ့လပြု-အပ်-သင့်-သော။
(၆) ကြိုးစား-အားထုတ်–လုံ့လပြု–အပ်–သင့်–သော။
ယာဇယောဂေသု ယုတ္တာ (စူဠနိ၊ ၅၆)တိ အနုယောဂေ ဒေယျဓမ္မေ ဒိယျမာနေ အဘိယောဂဝသေန ယုတ္တာ။
ယောဂပ္ပယောဂသင်္ခါတ-လည်းကြည့်။
(၇) ယှဉ်-စပ်-အပ်သေး။
(၇) ယှဉ်-စပ်-အပ်သော၊ ယောဂါဘာဝ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၅၁။
(၈) ဆေးစီရင်-ဆေးဝါးဖော်စပ် ထားအပ်သော။
(၈) ဆေးစီရင်-ဆေးဝါး ဖော်စပ်-ထားအပ်သော။
ယောဂမတ္တိကတက္က(ဒီ၊ဋီ၊၁၊၁၂၈။
)ကြည့်။
(၉) (က) (၃၈-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတို့၌) ယှဉ်ခြင်း၊ နှလုံးသွင်းခြင်း။
(၉) (က)(၃၈-ပါးသော ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတို့၌) ယှဉ်ခြင်း၊ နှလုံးသွင်းခြင်း။
ယောဂါ (ဓမ္မ၊၅၃)တိ အဋ္ဌတိံသာယ အာရမ္မဏေသု ယောနိသောမနသိကာရာ။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၆၄။
(ခ) (ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာကို) အားထုတ်-အလွန်အားထုတ် အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန်အားထုတ်-ခြင်း။
(ခ) (ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာကို) အားထုတ်-အလွန်အားထုတ် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် အားထုတ်ခြင်း။
ဘိက္ခုနာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ယောဂေါ ကရဏီယော။
မ၊၂၊၁၃၆။
ယောဂါ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၁၈)တိ ဘာဝနာဘိ‌ယောဂါ မူလဋီ၊၁၊၇၀။
-ယောဂေါ (သံ၊၁၊၃၅၁)တိ ပယောဂေါ။
ယောဂေါ(သံ၊၁၊၃၅၀)တိ ဘာဝနာနုယောဂေါ၊ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၂၆။
သမာဓိဘာဝနာယောဂ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၆၉) တိ သမာဓိဘာဝနာယ အနုယောဂေ အနုယုဉ္စနေ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၆၁။
(ဂ) ယှဉ်-စပ်-ခြင်း။
သမ္ပသာဒနေန ယောဂါ ဈာနံ သမ္မသာဒနံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၈၂။
ကြိယာယ ယောဂေါ သမ္ဗန္ဓော။
ရူ၊ဋီ၊၂၈၃။
(၁၀) ဖော်စပ်အပ်သော ဆေးဝါး၊ (၁၀) ဖော်စပ်အပ်သော ဆေးဝါး။
ယောဂီ ဒတွာ ဝမနကရဏံ၊ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၂။
ယောဂန္တိ ဘေသဇ္ဇပယောဂံ၊ သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၇၇၊ (၁၁) အားထုတ်အပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ။
(၁၁) အားထုတ်အပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာ။
ယောဂေါ ဝုစ္စတိ ဘာဝနာ။
ယုဇ္ဇတေ ယောဂိနာတိ ကတွာ။
သာ အဝစရတိ ဧတ္ထ တဒါ ယုတ္တဝုတ္တိတာယာတိ ယောဂါဝစရော။
မဏိမဉ္ဇူ၊၁၊၂၉၃။
) (၁၂) အကြောင်းယုတ္တိ၊ အကြောင်းဥပါယ်။
(၁၂) အကြောင်းယုတ္တိ၊ အကြောင်းဥပါယ်။
တေသဉ္စ ပဟာနာယ အက္ခာသိ ယောဂ။
သံ၊၂၊၃၀၆။
အက္ခာသိ ယောဂန္တိ ယုတ္တိံ ကထေသိ။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၂။
(သံ၊ဋီ၊၂၊၃၀၅၊) တေန ယောဂေန ဇနကာယံ ဩဝဒတိ မဟာမုနိ။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၅။
ယောဂေနာတိ ဥပါယေန။
မူလဋီ၊၁၊၂၆။
ယောဂ (ဣတိဝုတ်၊၂၃၂) န္တိ ဥပါယံ။
(စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၅၆။
) (၁၃) အသင့်ယုတ္တိ။
(၁၃) အသင့်ယုတ္ထိ။
“ဧဝံ ယာကာစိ ဥပနိသာ ယောဂတော စ ပစ္စယတော စာ တိပိ ပဌန္တိ၊ တတ္ထ...ယောဂတောတိ ယုတ္တိတော။
နေတ္တိ၊ဋ္ဌ၊၉၄။
(၁၄) နည်း၊ နည်းလမ်း။
တေန ယောဂေနာ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၂၁)တိ တေန နယန ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၁၄၉။
(၁၅) အနှောင် အဖွဲ့၊ အလိုနိုင်ငံ။
(၁၅) အနှောင်အဖွဲ့၊ အလိုနိုင်ငံ၊ ယောဂမာယန္တိ မစ္စုနော (သံ၊၁၊၁၁)တိ မစ္စုနော ယောဂံ ပယောဂံ... မရဏာသံ ဂစ္ဆန္တီတိ အတ္ထော။
ပါပိမတောယောဂါနီ (ဒီ၊၂၊၂၁၈)တိ ပါပိမတော မာရဿ ယောဂဘူတာနိ၊ ဗန္ဓနဘူတာနီတိ အတ္ထော။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၀၁။
(၁၆) ဈာန်။
သကိစ္စန္တိ သုခံ ဓီရော၊ ယောဂံ သမဓိဂစ္ဆတိ။
သော ဓီရော ကိစ္စဿ အန္တိမသင်္ခါတံ နိရာမိသသုခသင်္ခါတံဈာနသုခံ အဓိဂစ္ဆတိ။
(၁၇) (လူနတ်တို့၌ ဖြစ်သော) အသက်နှင့်အာရုံ ၅-ပါး ကာမဂုဏ်တရား။
(၁၇) (လူနတ်တို့၌ ဖြစ်သော) အသက်နှင့် အာရုံ ၅-ပါး ကာမဂုဏ်တရား။
ဟိတွာ မာနုသကံ ယောဂံ၊ ဒိဗ္ဗံ ယောဂံ ဥပစ္စဂါ။
တတ္ထ မာနုသကံ ယောဂန္တိ မာနုသကံ အာယုဉ္ဇေဝ ပဉ္စကာမဂုဏေ စ။
ဒိဗ္ဗယောဂေ ပိ ဧသော နယော။
(၁၈) ဉာဏ်ပညာ။
ယောဂဝိဟိတ-ကြည့်။
(၁၉) ဉာဏ်ဝီရိယ၊ (၁၉) ဉာဏ်ဝီရိယ။
ယောဂ (ဇာ၊၂၊၉၁)န္တိ ဉာဏဝီရိယယောဂံ။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၅၊၃၈၄။
(၂၀) ဂါထာ, မန္တန် (ဝိဇ္ဇာ) ကို-မန်းမှုတ်-စုပ်-စိပ်-ခြင်းစသော-လုံ့လပယောဂ-အစီအရင်။
(၂၀) ဂါထာ, မန္တန် (ဝိဇ္ဇာ)ကို-မန်းမှုတ်-စုပ်-စိပ်-ခြင်း စသော-လုံ့လပယောဂ-အစီအရင်။
ယောဂဝသေန ဝါ မာယာဝသေန ဝါ အပါမင်္ဂံ ပါမင်္ဂန္တိ အမဏိံ မဏိန္တိ အသုဝဏ္ဏံ သုဝဏ္ဏန္တိ ကတွာ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၁၊၇၈။
သီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃၈။
ယောဂဝသေနာတိ ဝိဇ္ဇာဇပ္ပနာဒိပယောဂဝသေန။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၃၅၃။
(၂၁) အချိန် အခါ၊ သမယ။
(၂၁) အချိန်အခါ၊ သမယ။
မာ တံ ယောဂါ ဥပစ္စဂုံ။
ဣမေ ယောဂါ သမယာ ဒုလ္လလက္ခဏာ တံ မာ အတိက္ကမုံ၊ ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၁၂။
(၂၂) သံယောဇဉ်၊ (၂၂) သံယောဇဉ်။
ဒိဗ္ဗယောဂ (သံ၊၁၊၃၂)န္တိ ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသံယောဇနာနိ။
(၂၃) ဘေးအန္တရာယ်။
အယောဂက္ခေမိနာတိ စတူဟိ ယောဂေဟိ ဤတီဟိ ခေမံ နိဗ္ဗာနံ အပတ္တာ။
ယောဂက္ခေမံ အန္တရာယာဘာဝံ။
မ၊ဋီ၊၃၊၁၇၁။
ယောဂက္ခေမံ နိဗ္ဘယံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၃။
(၂၄) ကံ, ကြမ္မာ, အမှု၊ (၂၄)ကံကြမ္မာ, အမှု။
ပုဗ္ဗယောဂေါတိ တေသံ ပုဗ္ဗကမ္မံ။
မိလိန္ဒ၊၃။
(၂၅) (အိမ်ကျောင်းတို့၏) အမိုး။
(၂၅) (အိမ် ကျောင်းတို့၏) အမိုး။
အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စလေဏာနိ ဝိဟာရံ အဍ္ဎယောဂံ ပါသာဒံ ဟမ္မိယံ ဂုဟန္တိ။
ဝိ၊၄၊၂၉၀။
ဧကပဿေယေ‌ဝ ဆဒနတော အဍ္ဎယောဂေါ။
ဓာန်၊ဋီ၊၂၀၉။
(၂၆) ယောဂခေါ်အဘိဓမ္မာကျမ်း။
(၂၆) ယောဂ ခေါ် အဘိဓမ္မာကျမ်း။
ဗဟူနိ စဿ သတ္ထာနိ ဥဂ္ဂဟိတာနိ ဟောန္တိ။
သေယျထိဒံ သုတိ သမ္မုတိ သင်္ချာ ယောဂါနီတိ။
မိလိန္ဒ၊၄။
(၂၇) (သဒ္ဒါ ကျမ်းလာ)သုတ်၊ သဒ္ဒါသုတ်။
(၂၇)(သဒ္ဒါကျမ်းလါ)သုတ်၊ သဒ္ဒါသုတ်။
ယောဂဝိဘာဂတော စေတ္ထ ဧကေသေသွသကိံ ဣတိ။
ရူ၊၆၈၊ (၃၅၆၊ ၅၄၅)။
ယောဂဝိဘာဂတောတိ... ယောဂဿ သုတ္တဿ ဝိဘာဂတော ဒွိဓာကရဏတော။
ရူ၊ဋီ။
(၃၅၆၊ ၅၄၅။
) (၂၈) သဒ္ဒါကျမ်းလာ ယောဂ ၃-ပါး။
(၂၈) (သဒ္ဒါကျမ်းလာ) ယောဂ-၃-ပါး။
တိဝိဓော ကြိယာပဒေသု ယောဂေါ တယောဂေါ မယောဂေါ, အညယောဂေါ အညယောဂေါ စ။
နီတိ၊ပဒ၊၃၅။
ယောဂ (၃)ပါးကား-(၁) တုမှယောဂ၊ (၂) အမှယောဂ၊ (၃) အညယောဂ နာမယောဂအားဖြင့် ယောဂ (၃)ပါးရှိ၏။
(၂၉) ယောဂသုတ်။
ဩဃော ယောဂေါ ဥပါဒါနံ၊ ဂန္ထံ အနုသ‌ယေ န စ၊ သံ၊၃၊၅၇၊ တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၇ ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ Category:ဝိပဿနာ။
ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာမှ ပြန်၍ရေသည်ရှိသော် ၉၁-ခုမြောက်ကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူသည်။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၇။
ဒီပင်္ကရာစသော ဘုရား ၂၄-ဆူတို့တွင် ၁၉-ဆူမြောက်ဖြစ်၏။
(ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၅၃။
) ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် မင်းမျိုး-ကောဏ္ဍညအနွယ်ဖြစ်၏။
(ဒီ၊၂၊၂၊၃၊၉၊ ၄၄။
ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားတော်မူရာမြို့တော်မှာ ဗန္ဓုမတီနေပြည်တော်ဖြစ်၍ ခမည်းတော်မှာ ဗန္ဓုမမင်းကြီး, မယ်တော်မှာ ဗန္ဓုမတီမိဖုရားကြီးတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
(ဒီ၊၂၊၆၊ ၁၀၊ ၄၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၈၃)။
ထီးနန်းအုပ်ချုပ် မင်းလုပ်သောနှစ်ပေါင်းမှာ (၈၀၀၀) ရှစ်ထောင်ဖြစ်၍ ရွှေနန်းတော်တို့မှာ နန္ဒရွှေနန်းဆောင်, သုနန္ဒရွှေန်းဆောင်, သိရီမာရွှေနန်းဆောင်တို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၅။
အဂ္ဂဒေဝီ မဟေသီမိဖုရားမှာ မောင်းမ ပေါင်း(၁၂၀၀၀၀) တစ်သိန်း နှစ်သောင်းအခြံအရံရှိသည့် သုဒဿနာဒေဝီ (သုတနုဒေဝီ) မိဖုရားကြီးဖြစ်၍ သားတော်မှာ သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓ မင်းသားဖြစ်၏။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၈၃) နိမိတ်ကြီးလေးပါးတို့ကို မြင်တော်မူ၍ တောထွက်မူသောယာဉ်မှာ အာဇာနည်းမြင်း ကသောရထားယာဉ်ဖြစ်၍၊ (ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၅။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၇-၈၃။
) နှစ်လကြာ ဒုက္ကရ စရိယာ ကျင့်တော်မူရ၏။
အဂ္ဂသာဝကအစုံမှာ ခဏ္ဍမထေရ်နှင့် တိဿမထေရ်တို့ဖြစ်ကြ၏။
(ဒီ၊၂၊၄၊ ၁၀၊ ၄၄။
အလုပ်အကျွေးထေရ်မှာ အသောကထေရ်ဖြစ်၏။
(ဒီ၊၂၊၅၊ ၁၀၊ ၄၅။
အဂ္ဂသာဝိကာအစုံမှာ စန္ဒာထေရီမနှင့် စန္ဒမိတ္တာထေရီမတို့ဖြစ်ကြ၍၊ ပွင့်တော်မူရာ ဗောဓိမှာ သခွတ်ပင်ဗောဓိ ဖြစ်လေသည်။
(ဒီ၊၂၊၁၀၊ ၄၄။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၇-၈၊ ၂၈၃။
မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယကာတို့မှာ ပုနဗ္ဗသုမိတ္တသူဌေးနှင့် နာဂ သူဌေးတို့ဖြစ်ကြ၍၊ မြတ်သောအလုပ် အကျွေးဒါယိကာမတို့မှာ သိရီမာဥပါသိကာမ နှင့်ဥတ္တရာဥပါသိကာမတို့ဖြစ်ကြ၏။
ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ အရပ်တော်မှာ အတောင် (၈၀) နှစ်ဆယ်မြင့်၍ ကိုယ်၏-အရောင်-ရောင်ခြည်တော် (ပကတိကိုယ် တောင်ရောင်)သည် ထက်ဝန်းကျင် အခါခပ်သိမ်း (၇) ယူဇနာပြန့်နှံ့၍ တည်လေ၏။
(ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၆။
ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူရာ အသက်တန်းမှာ အနှစ် (၈၀၀၀၀) ရှစ်သောင်းတန်းဖြစ်၏။
ဒီ၊၂၊၉၊ ၄၄။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၆။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၇၊ ၂၈၃။
သိမှတ်ဖွယ်အကျယ်ကို ဒီ၊၂၊၄၊ ၁၀၊ ၁၇၊ ၂၆-၇၊ ၄၄။
ဗုဒ္ဓဝံ၊၃၆၃-၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၃-၅။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉။
အဘိ၊၁၊၆၉။
ဗုဒ္ဓဝံ၊ဋ္ဌ၊၂၇၇-၈၄-တို့ကြည့်။
)တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၉ ၂၂။
ဝိပဿီ -ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ ဝိရုဒ္ဓနာသကံ နာထံ၊ ဝိဝဍ္ဎတ္တံ ဝရံ ဒဒံ။
ဝိပဿိံ မာရဇိံ ဝန္ဒေ၊ သော မေ ဒေတု ဇိနော ဇယံ။
ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
ဝိပဿီဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးသည့်နောက် ဘုရားတစ်ဆူသာပွင့်သော သာရကမ္ဘာကြီးပျက်စီးသွားတော့သည်။
ထို့နောက် ဘုရားမပွင့်သော သုညကမ္ဘာပေါင်း (၃၀၀, ဝဝဝ)သုံးသောင်းတို့အထက်၌ တစ်ခုသော ကပ်ကမ္ဘာတွင် သုမေဓ၊ သုဇာတ(သု၊ သု) ဘုရားနှစ်ဆူပွင့်သော မဏ္ဍကမ္ဘာဖြစ်သည်။
ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာတွင် သုမေဓမြတ်စွာဘုရား ဦးစွာပွင့်တော်မူသည်။
ဖြစ်စဉ်တော် သုမေဓဘုရားအလောင်းတော်သည် (၁၀)ပါးပါရမီ ပြည့်ညီပြီဖြစ်သောကြောင့် စံနေရာ တုသိတာနတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်သို့သက်ဆင်း၍ သုဒဿနမြို့တော် သုဒတ္တမင်းကြီး၏ အဂ္ဂမဟေသီ သုဒတ္တာဒေဝီမိဖုရားကြီးမှ သားတော် သုမေဓ မင်းသား ဖွားတော်မူသည်။
အလောင်းတော် သုမေဓ မင်းသားသည် သုမနာဒေဝီမင်းသမီးနှင့် သားတော် သုနဗ္ဗသုမင်းသားဖွားသည့် ကာလတိုင်အောင် သုစန္ဒ, ကဉ္စန, သိရီဝဍ္ဎန ရွှေနန်းသုံးဆောင်၌နှစ်ပေါင်း (၉, ဝဝဝ)ကိုးထောင် ကာလပတ်လုံး ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစားစံစားတော်မူသည်။
အလောင်းတော် မင်းသားသည် ဥယျာဉ်တော်ကစားစဉ် သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း၊ နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို တွေ့မြင် ထိတ်လန့်မှုသံဝေဝင်ကာ ဆင်ရတနာယာဉ်စီး၍ တောထွက်တော်မူခဲ့သည်။
ဒုက္ကစရိယာအကျင့်ကို(၁၅)ရက်ကျင့်တော်မူ၍ နီပရုက္ခဗောဓိ-မအူဗောဓိပင်ကိုအမှီပြုကာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရရှိ၍ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရား စင်စစ်ဖြစ်တော်မူသည်။
ဂေါတမဘုရားလောင်း သုမေဓမြတ်စွာဘုရားပွင့်ထွန်းလာသောအခါ ဂေါတမဗုဒ္ဓဘုရားအလောင်းလျာသည် ဥတ္တရ မည်သော ဗြဟ္မဏလုလင် သူကြွယ်ဖြစ်၍ ကုဋေ(၈၀) ကြွယ်ဝချမ်းသာသည်။
သုမေဓ ဘုရားအမှူးထားကာ တပည့်သံဃာများစွာတို့အား ကြီးစွာသောအလှူကြီးကို ပေးလှူပြီး ရဟန်း ပြုခဲ့သည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဤရဟန်းသည် နောင်အခါ ဂေါတမအမည်ဖြင့် ဘုရားဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားခဲ့သည်။
တပည့်သာဝကများ အဂ္ဂသာဝကကြီး ယာ+ဝဲ(၂)ပါး-အရှင်သရဏထေရ်၊ သဗ္ဗကာမထေရ်တို့တည်း။
အနီးနေအလုပ်ကျွေးရဟန်းကား-ရှင်သာဂရထေရ်တည်း။
အဂ္ဂသာဝိကာမ ယာ+ဝဲ(၂)ပါး-အရှင်မ ရာမာထေရီ၊ သုရာမာထေရီတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယကာကြီး(၂) ဦး-ဥရုဝေလ သူဌေး၊ ယသဝါသူဌေးတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယိကာမကြီး(၂) ဦး-အသောစရာ ဥပါသိကာမ၊ သိရီမာဥပါသိကာမတို့တည်း။
သုမေဓမြတ်စွာဘုရား၏ အရပ်တော် (ဉာဏ်တော်) မှာ-(၈၈)ရှစ်ဆယ့်ရှစ်တောင်မြင့်၍၊ ရောင်ခြည်တော်ကား-တစ်ယူဇနာ အမြဲပျံ့နှံ့ ကွန့်မြူးသည်။
သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဝေနေယျသတ္တဝါတို့အား တရားရေအေး အမြိုက်ဆေး တိုက်ကျွေးပြီးလျှင် ဗုဒ္ဓကိစ္စ ပြည့်စုံအောင် ဆောင်ရွက်ကာ သက်တော် (၇၂, ဝဝဝ) ခုနှစ်သောင်းနှစ်ထောင်တွင် မေဓာရာမ ဥယျာဉ်တော်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပါသတည်း။
သုမေဓ -ဘုရားရှိခို+ဆုတောင်းဂါထာ သုဒ္ဓါစာရံ ပကာသေန္တံ၊ သုဒ္ဓဓမ္မံ သုဒေသကံ။
သုမေဓံ ဓမ္မဒံ ဝန္ဒေ၊ သော မေ ဒေတု ဇိနော ဇယံ။
သုမေဓဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
သုမေဓဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
သုမေဓမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံ ကြွသွားတော်မူပြီးသည့်နောက် ဤမဏ္ဍကမ္ဘာ ၌ပင်လျှင် လူတို့သက်တမ်း အနှစ်(၉၀, ဝဝဝ) ကိုးသောင်းမှ (၁၀) နှစ်တမ်းအထိဆုတ်ခဲ့ပြီး တဖန် (၁၀) နှစ်တမ်းမှ တဖန်အချေယျတမ်းအထိ တက်လာသည်။
တဖန်အသင်္ချေယျတမ်းမှ ပြန်ဆုတ်လာရာ လူတို့ အသက်(၉၀, ဝဝဝ) ကိုးသောင်းတမ်းသို့ရောက်သောအခါ ဖြစ်တော်စဉ် သုဇာတ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်သည် ဝီရိယာဓိက ဆုပန်ဘုရားဖြစ်၍(၁၆)သင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ပါရမီဖြည့်ခဲ့ရာ ပြည့်ညီပြီဖြစ်သဖြင့် တုသိတာ နတ်နန်းမှ လူပြည်စခန်းသက်ဆင်းခဲ့ပြီး သုမင်္ဂလ နေပြည်တော် ဥဂ္ဂတမင်းကြီး နန်းတော်တွင် အဂ္ဂမဟေသီ ပဘာဝတီဒေဝီမိဖုရားကြီးမှ သုဇာတသားတော်ကို ဖွားမြင်တော်မူသည်။
အလောင်းတော်မင်းသားအရွယ်ရောက်လျှင် သိရီစန္ဒာဒေဝီမိဖုရားဖြင့် သားတော်ဥပသေန မင်းသားဖွားမြင်သည်အထိ သိရီ၊ ဥပသိရီ၊ သိရီနန္ဒ နန်းမသုံးဆောင်တို့၌ ဆောင်း၊ နွေ၊ မိုး ဥတုသုံးလီကို နှစ် ပေါင်း(၉, ဝဝဝ)ကိုးထောင် တိုင်တိုင် ရွှေနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစားစံစားတော်မူသည်။
ဥယျာဉ်ကစားထွက်ကြွစဉ် နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို တွေ့မြင်ကာ ထိတ်လန့်မှု့ သံဝေဂကြီးစွာရ၍ မင်္ဂလာမြင်းယာဉ်စီကာ တောထွက်တော်မူခဲ့သည်။
ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို(၉) လကြာ ကျင့်ပွား၍ မဟာဝေဠုဗောဓိ-ကြခတ်ဝါးပင်ကြီးကိုအမှီပြုကာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကိုရပြီး သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရား စင်စစ်ဖြစ်တော်မူသည်။
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် ထိုသုဇာတဘုရားလက်ထက်တော်၌ အကျွန်ုပ်တို့၏ ဂေါတမဗုဒ္ဓ အလောင်းလျာသည် စကြဝတေးမင်းကြီးဖြစ်၍ သုဇာတ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့အား ကြီးစွာသော အလှူကို ပေးလှူပြီး ရဟန်းပြုခဲ့လေရာ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား နောင်အခါ ဂေါတမဘုရားဖြစ်မည်ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူသည်။
တပည့်သာဝကများ အဂ္ဂသာဝကကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-ရှင်သုဒဿနထေရ်၊ ရှင်သုဒေဝထေရ်တို့တည်း။
အနီးနေအလုပ်ကျွေးရဟန်းကား-ရှင်နာရဒထေရ်တည်း။
အဂ္ဂသာဝိကာမကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-ရှင်မ နာဂါထေရီ၊ ရှင်မ နာဂသမာလာထေရီတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယကာကြီး(၂) ဦး-သုဒတ္တသူဋ္ဌေး၊ စိတ္တသူဋ္ဌေးတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယကာမကြီး (၂) ဦး-သုဘဒ္ဒါဥပါသိကာမ၊ ပဒုမာဥပါသိကာမတို့တည်း။
သုဇာတဘုရားရှင်၏ အရပ်တော် (ဉာဏ်တော်)မှာ အတောင်(၅၀)ငါးဆယ်ရှိ၍ ရောင်ခြည်တော်မှာ-အထက်ဝန်းကျင် အရပ်မျက်နှာ တို့သို့ အတိုင်းအရှည်မရှိ အလိုရှိသလို ပျံ့နှံ့ကွန် မြူးတော်မူသည်။
ဗုဒ္ဓကိစ္စအားလုံးပြုဆောင်ပြီးသောအခါ သက်တော် (၇၂, ဝဝဝ) ခုနှစ်သောင်းနှစ်ထောင်ရှိသောအခါ စန္ဒဝတီမြို့အနီး သီတာရာမ အရာမ်အတွင်း၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံ ဇာတ်သိမ်းတော်မူပါသတည်း။
. . . ၁၅။
သုဇာတ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ သုပတိဋ္ဌံ ကရံ လောကေ၊ သုတောသေန္တံ မဟာဇနံ။
သုဇာတံ သုဂတံ ဝန္ဒေ၊ သုခံ သော ဒေတု မေ ဇယံ။
သုဇာတဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
သုဇာတဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
သုဇာတမြတ်စွာဘုရားပွင့်ထွန်းပြီးနောက် ဘုရားနှစ်ဆူပွင့်ရာ မဏ္ဍကမ္ဘာကြီး ပျက်စီးကုန်ဆုံး သွားသည်။
ကမ္ဘာပေါင်း နှစ်သောင်းရှစ်ထောင်နှစ်ရာတို့ ကာလပတ်လုံး (၂၈, ၂၀၀) ဘုရားတစ်ဆူမျှ မပွင့်သော ဘုရားရှင်တို့မှ ဆိပ်သုဉ်းသော သုညကမ္ဘာများဖြစ်ကြသည်။
ဖြစ်တော်စဉ် ထိုသုညကမ္ဘာများ လွန်မြောက်ပြီးနောက် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ နောက်ပြန်ရေတွက်သော် ကမ္ဘာပေါင်း (၁, ၈၀၀) တစ်ထောင့်ရှစ်ရာ အထက်၌ တစ်ခုသောကမ္ဘာတွင်-ပိယဒဿီ၊ အတ္ထဒဿီ၊ ဓမ္မဒဿီ ဟူသောဘုရားသုံးဆူပွင့်ထွန်းရာ ဝရကမ္ဘာဖြစ် ပေါ်လာသည်။
ဤဝရကမ္ဘာ၌ ရှေးဦးစွာ ပိယဒဿီဘုရားအလောင်းသည် ဆယ်ပါးပါရမီစုံပြည့်ညီသဖြင့် လူတို့သက်တမ်း အနှစ်(၉၀, ဝဝဝ)ကိုးသောင်းရောက်သောအခါ တုသိတာနတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်လောကသို့သက်ဆင်း ကြွလာသည်။
သုဓညဝတီမြို့တော်ဝယ် သုဒတ္တမင်းကြီး၏ အဂ္ဂမဟေသီစန္ဒာဒေဝီမိဖုရားမှ ဖွားမြင်တော်မူလာသည်။
ဖွားမြင်စဉ်အခါ လူတို့မမြင်ဘူးသော ချစ်ခင်နှစ်သက်ဖွယ် ထူးဆန်းသော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြလျှက် ဖွားမြင်လာခြင်းကြောင့် ပိယဒဿီဟု ဆွေတော် မျိုးတော်များက မှည့်ခေါ်ကြသည်။
ပိယဒဿီအလောင်းတော်မင်းသားအရွယ်ရောက် သောအခါ ဝိမလာဒေဝီမိဖုရားဖြင့် သားတော် ကဉ္စနာဝေဠမည်သော သားတော်မင်းသား ဖွားသည်အထိ သုနိမ္မလ၊ ဝိမလ၊ ဂိရိဗြဟာ ဟူသောနန်းမသုံးဆောင်တို့၌ ဆောင် နွေ မိုး ဥတုသုံးလီ မျှညီစွာ နှစ်ပေါင်း(၃၃, ဝဝဝ) သုံးသောင်းသုံးထောင် ကာလပတ်လုံး ထီးနန်း စည်းစိမ်ကို ခံစာစံစားတော်မူသည်။
ဥယျာဉ်တော်သို့ ထွက်စဉ်အခါ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း နိမိတ်ကြီးလေးပါး မြင်ကာ ထိပ်လန့်မှုသံဝေဂရှုလျက် အာဇာနည် မင်္ဂလာမြင်းယာဉ်စီးကာ တောထွက်တော်မူသည်။
ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို(၆) လကြာ ကျင့်တော်မူ၍ ကကုဓဗောဓိရုက္ခ-ရေခံတက် ဗောဓိပင်ကိုအမှီပြုပြီး သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကိုရ၍ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရား စင်စစ်ဖြစ်တော်မူသည်။
ဂေါတမဘုရားလောင်း ဗုဒ္ဓ ဂေါတမဘုရားအလောင်းသည် ဤပိယဒဿီဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ဝေဒကျမ်းတတ် ပါရဂူ ကဿပလုလင်ဖြစ်၍ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့အား ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းရာ ပိယဒဿီဘုရားရှင်က အနုမောဒနာတရား ဟောကြားပြီးသောအခါ ဘုရားဖြစ်မည်ဟု နိယတဗျာဒိတ်ပေးတော်မူသည်။
တပည့်သာဝကများ အဂ္ဂသာဝကကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-ရှင်ဥပါလိတထေရ်၊ ရှင်သဗ္ဗဒဿီထေရ်တို့တည်း။
အနီးကပ်အလုပ်ကျွေးရဟန်းကား-ရှင်သောဘိတထေရ်တည်း။
အဂ္ဂသာဝိကာမကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါး-ရှင်မ သုဇာတာထေရီ၊ ရှင်မ ဓမ္မဒိန္နာထေရီတို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယကာကြီး(၂) ဦး-သန္ဒက သူဋ္ဌေး၊ ဓမ္မကသူဌေး တို့တည်း။
အဂ္ဂဒါယိကာမကြီး(၂) ဦး-ဝိသာခါဥပါသိကာမ၊ ဓမ္မဒိန္နာဥပါသိကာမ တို့တည်း။
ပိယဒဿီဘုရားရှင်၏အရပ်(ဉာဏ်)တော်မှာ အတောင်(၈၀)မြင့်၍၊ ရောင်ခြည်တော်မှာ-အတိုင်းအဆမရှိ အရပ်မျက်နှာအားလုံး ပျံနှံ့ကွန့်မြူး၏။
ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဗုဒ္ဓကိစ္စအားလုံး ဆောင်ရွက်ပြီးဆုံးသောအခါ သက်တော်(၇၂, ဝဝဝ)ခုနှစ်သောင်းနှစ်ထောင်တွင် သတ္ထာရာမ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေ ဥယျာဉ်တော်ကြီး၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပါသတည်း။
. . . . ၁၆။
ပိယဒဿီ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ ပိသာ ပေန္တံ ဓမ္မောဘာသံ၊ ပိဝါသေန္တာ မတောသဓံ။
ပိယဒဿိံ မုနိံ ဝန္ဒေ၊ ပိသန္တိ ဒေတု မေ ဇယံ။
ပိယဒဿီဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
ပိယဒဿီဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံ ကြွသွားပြီးနောက် ထိုစဉ်လူတို့သက်တမ်း အနှစ် (၉၀, ဝဝဝ) ကိုးသောင်းမှ(၁၀) နှစ်တမ်းအထိ ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။
တဖန်(၁၀) နှစ်တမ်းမှ အသင်္ချေယျတမ်းအထိတက်ကပ်ကမ္ဘာသက်တမ်း တက်၍တက်၍သွားသည်။
ဖြစ်တော်စဉ် ထို့နောက်တဖန် အသင်္ချေယျတမ်းမှ ဆုတ်ကပ်ကမ္ဘာသက်တမ်း ဆုတ်ယုတ်လာရာ အတ္ထဒဿီအလောင်းလျာသည် ဖြည့်ပွားပါရမီပြည့်စုံညီသဖြင့် လူတို့သက်တမ်း (၁၀၀, ဝဝဝ)တစ်သိန်းတမ်းသို့ ဆိုက်ရောက် လာစဉ် အခါ တုသိတာနတ်ပြည်မှ လူပြည်သို့ ဆင်းသက်တော်မူခဲ့သည်။
သောဘဏာနေပြည်တော်ဝယ် သာဂရမင်းကြီး၏နန်းတော်ရှိ သုဒဿနာ မိဖုရားကြီးမှ သုစိန္တာနဥယျာဉ်တော်၌ ဖွားမြင်တော် မူခဲ့သည်။
အလောင်းတော်မြတ်ဖွားမြင်လတ်သော ကြာမြင့်စွာသော ကာလက ဆွေမျိုးအဆက်ဆက်တို့သည်။
မြေအတွင်း၌မြှုပ်နှံသိမ်းဆည်းထားသော ရွှေ ငွေ ဥစ္စာရတနာကို ပိုင်ရှင်တို့ပြန်လည် ရရှိခြင်းကြောင့် အလောင်းမင်းသားကို နာမကာရဏမင်္ဂလာ ပြုသောအခါ အတ္ထဒဿီ မင်းသားဟု မှည့်ခေါ်ကြသည်။