kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ထို ကြောင့် ပတ်မကြီး ၏ အသံနှင့် နှဲသံများကို မှန်မှန်ကြားနိုင် စေရန် ပတ်မကြီးနှင့် နှဲတို့ကို မိုက္ကရိုဖုန်းနှင့် သင့်တော်မည့် နေရာများသို့ ရွှေ့ပေးရပေလိမ့်မည်။
ထိုသို့ တီးမှုတ်သည့် ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ၊ သို့မဟုတ် သီဆိုကြသူများ၏ အသံများကို မျှမျှတတ ကြားနိုင် စေရန် ကိရိယာ တန်ဆာပလာများကိုဖြစ်စေ၊ သီဆိုသူများကို ဖြစ်စေ မိုက္ကရိုဖုန်းနှင့် အဆင်ပြေအောင် ရွှေ့ထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် နေစေခြင်းကို မိုက္ကရိုဖုန်းနှင့် မျှတအောင် ဖြစ်စေ ခြင်းဟု ခေါ်သည်။
ထိုသို့ တီးမှုတ်သည့် ကိရိယာတန်ဆာ ပလာများနှင့် သီဆိုသူများ၏ နေရာများသည် မိုက္ကရိုဖုန်း ထာသည့်နေရာနှင့် မျှမျှ တတ ရှိမှသာလျှင် အသံကို မျှမျှတတ ကောင်းမွန်စွာ ကြားနိုင်ပေလိမ့်မည်။
အသံလွှင့်ရာတွင် စတူဒီယိုသည်လည်း လွန်စွာ အရေးကြီး လေသည်။
ရှေးအခါက စတူဒီယိုအဖြစ် သာမန်အခန်းတစ် ခန်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြရာ ရေဒီယို နားထောင်သူများသည် မနှစ် မြို့ဖွယ်သော အသံအမျိုးမျိုးကို ရော၍ ကြားကြရလေသည်။
ထိုကြောင့် စတုဒီယိုကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြုပြင်ပေးကြရလေ သည်။
စတူဒီယို၏ အတွင်း ပတ်ပတ်လည်ရှိ နံရံများကို ပဲ့တင်သံ မရိုက်ခတ်နိုင်စေရန် အဝတ်အထည်ထူထူကိုဖြစ်စေ၊ ဝါဂွမ်း ထူထူကိုဖြစ်စေ ကပ်ထားရလေသည်။
အုတ်နံရံသာ ဖြစ်လျှင် ပဲ့တင်သံရိုတ်ခတ်မည် ဖြစ်သဖြင့် သီချင်းသံနှင့် တီးမှုတ်သံများသည် ပြတ်ပြတ်သားသား ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြမည် မဟုတ်ဘဲ ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်သံများ ပါဝင် ရောနှော၍ နေမည်ဖြစ် သဖြင့် နားထောင်၍ ကောင်းမည် မဟုတ်ချေ။
ပြင်ပမှ မော်တော်ကားသံ၊ မီးရထားသံ စသည့် မည်ကဲ့သို့သော် အသံပလံမျိုးမှ စတူဒီယိုအတွင်းသို့ မဝင်နိုင်စေရန်လည်း ဖန်တီးထားရလေသည်။
ကောင်းမွန်သည့် စတူဒီယိုများတွင် ပြတင်းပေါက်များ ကိုဖြစ်စေ၊ တံခါးများကိုဖြစ်စေ ထားလေ့မရှိကြချေ။
ထိုသို့ ပြတင်းပေါက်များနှင့် တံခါးများမရှိသည်တိုင်အောင် စတူဒီယို အတွင်းသို့ အပြင်မှ ဝင်နိုင်မည့် အပေါက်များကား အမှန်ပင် ရှိရပေမည်။
သို့မှသာ သီဆိုမည့်၊ သို့မဟုတ် တီးမှုတ်မည့်သူ များ စတူဒီယို အတွင်းသို့ ဝင်နိုင်ထွက်နိုင်ကြပေလိမ့်မည်။
ထိုကြောင့် စတူဒီယိုကောင်းများတွင် တံခါးများကို နှစ်ထပ် ထားလေ့ရှိကြသည်။
တံခါးနှစ်ထပ်ရှိသဖြင့် တစ်ထပ်ကိုဖွင့် ထားသည့်တိုင်အောင် ကျန်တံခါးတစ်ထပ်ကို အလုံပိတ်ထား နိုင်လေသည်။
ထိုသို့ တံခါးတစ်ထပ်ကို အလုံပိတ်ထားသဖြင့် သီချင်းသံနှင့် တီးမှုတ်သံတို့မှ လွဲ၍ အခြား မည်သည့်အသံ မျိုးကိုမျှ အသံလွှင့်ရာတွင် ပါဝင်စေလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။
ထိုသို့ ကောင်းမွန်သော စတူဒီယိုတစ်ခုရှိခြင်းဖြင့် အသံလွှင့် ခြင်းသည် မလုံလောက်သေးချေ။
အသိခက်သော အသံထိန်း ခန်းခေါ် အခန်းတစ်ခန်းလည်း ရှိရန်လိုသေးသည်။
ထိုအခန်း တွင်းရှိ လိုအပ်သော ခလုတ် များကို လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် အသံ များကို မျှတ၍ပါအောင် ပြုပြင်ပေးနိုင်လေသည်။
ထိုအသံထိန်း ခန်း အတွင်းတွင် အသံကို ထုတ်လုပ်ပေးသူနှင့် အသံအင်ဂျင်နီ ယာတစ်ယောက် ရှိလေ့ရှိသည်။
အသံထုတ်လုပ် သူသည် အသံလွှ့င့်သည့်အချိန်မှစ၍ အသံလွှင့်ခြင်း ပြီးဆုံးသည်အထိ ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ပညာသည်များကို နေထားတကျ ပါဝင်အမှု ထမ်းရန် တာဝန်ယူရသည်။
အသံအင်ဂျင်နီယာက အသံမျှမျှ တတ ပါဝင်အောင် တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
အဆိုပါ အသံထိန်းအခန်းအတွင်း၌ ဝိုင်ယာကြိုးကလေးများ ရှုပ်ရှက်ခတ် တည်ရှိနေကြသည်။
ထိုဝိုင်ယာကြိုးများ၏အစွန်း တွင် ခလုတ်များ တပ်ဆင်ထားရာ ထိုခလုတ်များကို လိုသလို လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် အသံများကို မျှတအောင် ရောပေးနိုင်လေ သည်။
ထိုအသံထိန်းအခန်း၏ အရွယ်သည် စတူဒီယို၏အရွယ်နှင့် စာက အရေးမကြီးလှချေ။
အချို့ အသံထိန်း ခန်းများသည် လူခြောက်ယောက်မျှ ထိုင်နိုင်လောက်အောင် ကျယ်ဝန်းလေ သည်။
အသံအင်ဂျင်နီယာ၏ လက် နှစ်ဘက်လုံးသည်ခလုတ် များပေါ်တွင် ရှိနေပြီးလျှင် အသံမျှမျှတတ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ခလုတ်များကို ညှိပေးလျက်ရှိလေသည်။
အသံမျှမျှတတ ဖြစ်ပေါ်၊ မဖြစ်ပေါ်ဆိုသည်ကို လောက်စပီကာဖြင့် သိနိုင်လေ သည်။
ထို လောက်စပီကာက စတူဒီယိုအတွင်း၌ ဖြစ်ပျက် နေသမျှသော အသံဟူသရွေ့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အသံ ထုတ်လုပ်ပေးသူနှင့် အသံအင်ဂျင်နီယာတို့သည် မှန်ချပ်ကြီး များမှတစ်ဆင့် စတူဒီယိုအတွင်းရှိ ပညာသည် များကိုမြင် နိုင်လေသည်။
မှန်ချပ်ကြီးများမူ အသံလုံစေရန်အတွက် နှစ်ထပ် ၊ သို့မဟုတ် သုံးထပ်ပင် ပြုလုပ် ထားလေ့ ရှိကြသည်။
လောက်စပီကာမှ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦး ကြားရသမျှသည် စတူဒီယို အတွင်းရှိ မိုက္ကရိုဖုန်းမှ တစ်ဆင့် ရောက်ရှိလာသော အသံများ ဖြစ်သဖြင့် ရေဒီယိုပရိသတ်ကြားရမည့် အသံများပင် ဖြစ်လေ သည်။
အသံအင်ဂျင်နီယာနှင့် အသံထုတ်လုပ်သူ နှစ်ဦးလုံးကပင် အတီးဘက်က များလွန်းနေသည်၊ သို့မဟုတ် အဆိုဘက်က များလွန်းနေသည် ဆိုသည်ကို ကောင်းစွာသိနိုင်ကြပေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အတီးအမှုတ် ဘက်နှင့် သီဆိုသူဘက်နှစ် ဘက်စလုံး မျှတနေသည်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။
ထိုသို့ သော် အခါမျိုးတွင် ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများကို ပြုလုပ်စေခြင်း ဖြင့် မျှတသောအသံကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ထိုသို့ ပြုပြင်ပေးရာ တွင် တစ်ခါတစ်ရံ၌ မိုက္ကရိုဖုန်းကို အနည်းငယ် လိုသည့်ဘက် သို့ လှည့်ပေးစေခြင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် တီးမှုတ် သူများ၊ သို့မဟုတ် တီးမှုတ်သူများအနက် တစ်ဦးဦးကို ပြုပြင်တီးမှုတ် စေခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်။
ထိုသို့ ပြုပြင်ရန် လိုသော အခါများတွင် အသံထိန်းအခန်းနှင့် စတူဒီယိုအခန်းများကို လေလုံသည့်မှန်ချပ် ကြီးများဖြင့် ခွဲခြားထားသဖြင့် ကိုယ်လက် ၏ အမူအရာဖြင့်ပင် ပြုပြင် ပြောင်းလဲပေးစေနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အသံလွှင့်ခြင်း။
အအေးဓာတ်ပေးသည့် အတတ်မှ လူတို့ရရှိသည့် အကြီးမားဆုံးသော အကျိုးကျေးဇူး သည်ကား အစားအစာများကို အေးအောင်ပြုလုပ်ထားနိုင်ခြင်းနှင့် ထိုသို့ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းကြောင့် အစားအစာ များ မပုပ်မသိုးအောင် ဖန်တီးထားနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
အအေးဓာတ်ပေး ခြင်းသည် အစားအစာများ ထားရှိသည့် လုံခြုံသောနေရာရှိ ပတ်ဝန်းကျင်ထက် ပို၍ အေးအောင် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ အအေးဓာတ်ပေးနိုင်သဖြင့် အစားအစာများ မသိုးမပုပ်၍ လူတို့သည် အစာအမျိုးမျိုးကို တစ်နှစ် ပတ်လုံး စားသောက်နိုင်ကြလေသည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီက လူများသည် အအေးဓာတ်ပေးသည့် အတတ်ကို မတတ်ကြသေး ချေ။
ကန်များ၊ အိုင်များ၊ သို့မဟုတ် မြစ်များအတွင်း၌ဆောင်း ရာသီအခါ ခဲနေသည့် ရေခဲများကို ခွဲဖြတ်ကြပြီးလျှင် ထိုရေခဲ တုံးများဖြင့် အစားအစာများကို အအေးဓာတ် ပေးခဲ့ကြ သည်။
ထို့ပြင် နွေရာသီ၌ အသုံးပြုနိုင်ရန် ရေခဲများကို ရုတ်တစ်ရက် အရည်ပျော်မသွားစေရန် လွှာစာမှုန့်၊ ဖွဲ စသည့်ပစ္စည်းများနှင့် ဖုံးအုပ်ပြီးလျှင် ထားလေ့ရှိကြသည်။
ကမ္ဘာအပူပိုင်းဒေသများသို့ ရေခဲများကို လှေ၊ သင်္ဘော၊ မီးရထား၊ မော်တော်ကား စသည် တို့ဖြင့် ပို့ပေးကြရလေသည်။
ခရီးဝေးကွာသော နေရာများသို့ ပို့ပေးကြရသောအခါတွင် စရိတ်များလွန်းသဖြင့် ရေခဲကို လူတိုင်း မသုံးနိုင်ခဲ့ကြချေ။
ရှေးခေတ်နှင့် အလယ်ပိုင်းခေတ် များအတွင်းက ရေခဲများကို တောင်ထိပ်များမှ ခြေမြန်တော်များ၊ သို့မဟုတ် မြင်းများဖြင့် သယ်ဆောင်စေကာ ကြေးရတတ်များ ကသာ သုံးဆောင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ရေခဲသည် အစဉ်သဖြင့် ဖာရင်ဟိုက် ၃၂ ဒီဂရီ အပူချိန်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် ယင်းသည် အအေးဓာတ် ပေးရာ၌ အသုံးဝင် လေသည်။
ရေခဲသည် အပူကိုလွန်စွာ စုတ်ယူနိုင်စွမ်း ရှိလေ သည်။
ရေခဲတစ်ပေါင် အရည် ပျော်တိုင်း အပူကယ်လိုရီ (အပူဧကမူ)ပေါင်း ၃၆,၂ဝဝ ကို စုတ်ယူနိုင်လေသည်။
ထို အချက်ကြောင့် အစား အစာများကို မပုပ်မသိုးအောင် ဖန်တီး ကြရာတွင် ရေခဲကို အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အအေးဓာတ် ပေးသည့် ကိရိယာတွင် အအေးဓာတ်ကို ကာကွယ်ထားသည့် နေရာတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် သေတ္တာတစ်ခုရှိသည်။
ထိုသေတ္တာ တွင် ပျက်စီးလွယ်သော အစားအစာများကို ထည့်ထားရသည်။
ရေခဲက သေတ္တာနှင့် သေတ္တာတွင်းရှိ ပစ္စည်းများကို အစားအစာ များအား ပျက်စီးစေသည့် ဗက်တီးရီးယားများ ဖြစ်ပေါ်မှုကို တားဆီးနိုင် လောက်အောင် အေးစေသည်။
ရေခဲသည် သေတ္တာ တွင်းရှိ တစ်နေရာတွင် ရှိသည်။
ရေခဲ အရည်ပျော်သော အခါ တွင် အပူကို စုတ်ယူ၏။
ထိုနည်းဖြင့် ရေခဲက အပူချိန်ကို အေးနေစေသည်။
အအေးကို ကာကွယ်ထား သည့် နံရံများမှ တစ်ဆင့် အပူသည် အအေးဓာတ်ပေးထားရာသို့ စိမ့်ဝင်သွား နိုင်သည်။
ထို့ပြင် အပူသည် ကိရိယာ၏ တံခါးကို ဖွင့်လိုက် တိုင်းတွင်လည်း လေ၊ သို့မဟုတ် အစာနှင့်အတူ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
ရေခဲမုံ့လုပ်ရာတွင်လည်း ရေခဲကိုပင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည် ရေခဲမုံ့ဖြစ်စေမည့် ပစ္စည်းများကို ရောစပ်ပြီးလျှင် သံဖြူခွက် ရှည်ရှည်တစ်ခုတွင် ထည့်ထားရသည်။
ထိုခွက်၏ ပတ်ဝန်းကျင် တွင် ရေခဲတုံးများကို ကြေ အောင်ချေပြီးလျှင် သိပ်၍ထည့် ပေးရသည်။
ထိုရေခဲကြေများနှင့် ရော၍ ရိုးရိုအိမ်သုံးဆားကို ထည့်ပေး ရသည်။
ထိုသို့ ဆားနှင့် ရောထားသည့် ရေခဲသည် ဖာရင်ဟိုက် သုညဒီဂရီတွင် အရည်ပျော်နိုင်လေသည်။
ထိုသို့ အရည်ပျော်ရာတွင်ရှိသော အပူချိန်သည် ရေခဲမုံ့လုပ်ရန်ရော ထားသည့် အရောထဲမှ အပူကို ထုတ်ပယ် ကာ ရေခဲမုံ့ အစိုင်အခဲ ဖြစ်သွားစေလေသည်။
အအေးဓာတ်ပေးရာတွင် ရေခဲကိုသာ အသုံးပြုကြသည် မဟုတ်သေး၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကိုအခဲဖြစ် အောင် ဖန်တီးထားသည့် ရေခဲခြောက်ခေါ် ပစ္စည်းကိုလည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသေးသည်။
သာမန် လေထုဖိအားရှိချိန်၌ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် အခဲ၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ်နှင့်သာ တည်ရှိနိုင်သည်။
ရေခဲဲခြောက်သည် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၁ဝ ဒီဂရီတွင် အခဲအဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲသွားသည်။
ထိုသို့ ပြောင်းလဲသွာသော အခါ အရည်အဖြစ်နှင့် မည်သည်မျှ မကျန်ခဲဲ့ပေ။
ထိုမှတစ်ပါး ရေခဲခြောက်မှ ရရှိနိုင်သော အလွန်နိမ့်သည့် အပူချိန်သည်ရေခဲ မုံ့နှင့် အလားတူပစ္စည်းများကို သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးအတွက် များစွာ အသုံးကျပေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ ရှူရှိုက်နေကြသော လေတွင် ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့သည်လည်း ပါရှိသဖြင့် ထိုဓာတ်ငွေ့၌ အဆိပ်ဓာတ်မရှိကြောင်းမှာထင်ရှား လေသည်။
သို့သော် ထိုရေခဲခြောက်များကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် လက်အိတ်များကို အသုံးပြုကြရလေသည်။
သို့မဟုတ်လျှင် လက်များ ပေါက်ပြဲကုန်ပေလိမ့်မည်။
ထိုရေခဲခြောက်များမစား နိုင်ချေ။
အကယ်၍ ရေခဲခြောက်ကို မျိုမိလျှင် လွန်စွာနာကျင် ပေလိမ့်မည်။
များသောအားဖြင့် သေတတ်လေသည်။
အရည်တစ်ခု ဆူပွက်ခြင်းသည် ထိုအရည်ပေါ်ရှိ ဖိအားပေါ် တွင် အခြေတည်လေသည်။
သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရသော် သာမန်လေထုအားဖြစ်သော စတုရန်းတစ်လက်မပေါ်၌ ဖိအား ပေါင်ချိန် ၁၄ ့၇ ရှိချိန်တွင် ရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁၂ ဒီဂရီ ၌ ဆူပွက်လေသည်။
ရေပေါ်ရှိ ဖိအားကိုသာ လေထုတ်ပြွန် တစ်ခုခုဖြင့် စတုရန်း တစ်လက်မပေါ်တွင် ပေါင်ချိန် ဝ ့၁၂၂ အထိ လျှော့ချ ပေးနိုင်ခဲ့လျှင် ထိုရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၄ဝ ဒီဂရီ၌ ဆူပွက်လာပေလိမ့်မည်။
ထိုကြောင့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို ဖာရင်ဟိုက် ၄ဝ ဒီဂရီထက် အေးအောင် ပြုလုပ်ပေးရန် မလိုလျှင် ရေကို အအေးဓာတ်ပေးသည့် ပစ္စည်းအဖြစ်နှင့် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
အအေးဓာတ်ပေးသော ကိရိယာများအတွင်းရှိ ကွန်ပရက်ဆာ များက ဖိအားကိုသာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လျှင် သင့်တော်သည့် အပူချိန်နည်းနည်း၌ ဆူပွက်သည့် အရည်များကို အအေးဓာတ် ပေးသည့် ပစ္စည်းများအဖြစ်နှင့် အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။
အမ်မိုနီယာသည် လူသုံးများသည့် အအေးဓာတ်ပေးသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါတွင် ထိုပစ္စည်းထက်ပို၍ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းပြီးလျှင် အဆိပ်ဓာတ်လည်း ပို၍နည်းပါး သော အအေး ဓာတ်ပေးသည့် ပစ္စည်းများကို ပိုမို၍ သုံးစွဲလာ ကြလေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းမျိုးများအနက် ဖရီယွန် ၁၂ သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏။
ထိုဖရီယွန် ၁၂ ၏ ဓာတုဗေဒအမည်မှ ဒိုင်ကလိုဒိုင်ဖလူအိုရို မက်သိန်း ဖြစ်သည်။
လေထဲ၌ ထိုပစ္စည်း ၂ဝ ရာခိုင်နှုန်း ပါရှိနေစေကာမူ အဆိပ်မဖြစ်ချေ။
အခြားအသုံးများကြသော အအေးဓာတ် ပေး ပစ္စည်းများတွင် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့် ဖရီယွန် ၁၁၄ ခေါ် ဒိုင်ကလိုရို တက်ထရာ ဖလူအိုရို အက်သိန်း ဓာတ်ပစ္စည်းတို့လည်း ပါဝင် သည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုခုသည် ရုပ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲသောအခါ တွင် အပူကိုစုတ်ယူခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်လွှတ်ခြင်း သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။
ပုံပမာ - အရည်အဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွား ခြင်းနှင့် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်မှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲသည့်အခါမျိုး၌ ဖြစ်သည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရေခဲမှ ရေအဖြစ်သို့ပြောင်း လဲသွားသောအခါ အပူကို စုတ်ယူသွား၍ ရေအဖြစ်မှ ရေနွေး အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရရာတွင်လည်း အပူကို စုတ်ယူသွားလေ သည်။
ထိုသို့ ရုပ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ထိုပစ္စည်း ပေါ်ရှိ လေထုဖိအားပေါ်တွင်လည်း အခြေတည်လေသည်။
အရည်တစ်ခုသည် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသော အပူချိန် သည် ထိုအရည်ပေါ်ရှိ လေထုဖိအားကို မြှင့်တင်ပေးသောအခါ မြင့်လာသည်။
လေထုဖိအားကို နှိမ့်လိုက်သောအခါ အပူချိန် သည် နိမ့်သွားသည်။
ဖိအားကိုသာ နှိမ့်ထားနိုင်လျှင် အရည်၏ အပူချိန်သည် နိမ့်နေ၍ ထိုအခါ အရည်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာသည်လည်း အအေးဓာတ်ပေးပြီးသား ဖြစ်သွားလေသည်။
ယိုစိမ့်မှုသာ မဖြစ်ပွားလျှင် ထိုအအေးဓာတ်ပေးသည့်ပစ္စည်း ကို နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာသည်အထိ ဆက်၍ သုံးစွဲနိုင်ပေ သည်။
ဖိအားနည်းနည်းသာရှိသော အခိုးအငွေ့ကို ဖိအားများသော အခိုးအငွေ့အဖြစ်သို့ ကွန်ပရက်ဆာက ပြောင်း လဲပေးနိုင်သည်။
ထိုသို့ဖြစ်နိုင်ရန် ကွန်ပရက်ဆာကို မိုတာ တစ်ခုခုကဖြစ်စေ၊ အင်ဂျင်(စက်)တစ်ခုခုကဖြစ်စေ ခုတ်မောင်းပေးရသည်။
များသောအားဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်မှာ လျှပ်စစ်အားဖြင့် လည်စေ၍ မိုတာမှတစ်ဆင့် အအေးဓာတ်ကို ထုတ်လုပ် ယူလေသည်။
အစားအစာများကို အချိန်အနည်းငယ်မျှသာ ကြာအောင်ထား လိုလျှင် ဖာရင်ဟိုက် ၄၅ ဒီဂရီထက် မပို သော အပူချိန်သည် လုံလောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
သို့သော် နွားနို့နှင့် မချက်ရသေးသော အသား (အသားစိမ်း)များကို အပူချိန် နှင့်ထားလျှင် ယင်းတို့သည် တစ်ရက်နှစ်ရက်ထက်ပို၍ခံမည် မဟုတ်ချေ။
ထို ကြောင့် အစားအစာများကို များသောအား ဖြင့် အချိန်အကန့်အသတ်နှင့် ရေခဲဖြင့် အအေးဓာတ်ပေးခြင်းကို ပြု လုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ထိုသို့ ပြုလုပ်ရန် အအေးဓာတ်ပေး စက်အဖို့ မခဲယဉ်းချေ။
ထိုစက်ဖြင့် လိုသည့်အခန်း များကိုသာ လိုသလို အအေးဓာတ်ကို ပေးသွားနိုင်လေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အအေးဓာတ်ပေးသော စက်မျိုးရှိသည်။
ထိုစက်တွင် အငွေ့ပျံစေသည့် ကိရိယာအတွင်း ရှိ ဖိအားကို ကွန်ပရက်ဆာဖြင့် လျှော့ချလိုက်သောအခါ အအေးဓာတ်ကို ဖြစ်စေသည့် ပစ္စည်း၏ အပူချိန် သည် လျော့ကျသွားလေသည်။
အစားအစာထားသော အခန်းတွင်းရှိ အပူပိုသည် အငွေ့ပျံသည့် ပစ္စည်း ထားရှိ ရာအခန်း၏နံရံများမှ စီးသွားသည်။
ထိုအခါတွင် အတွင်းရှိ အအေးဓာတ်ကိုဖြစ်စေသောအရည် သည် အငွေ့ သော်လည်း ပျံသွားသည်။
သို့မဟုတ် အငွေ့ အဖြစ်သို့ ဆူပွက်သွားလေသည်။
ထိုအငွေ့တွင် အပူချိန်နိမ့်နိမ့် နှင့် ပင်လျှင် အအေးဓာတ်ပေးသည့်စက်အတွင်းရှိအပူပို များများကို စုတ်ယူပြီးလျက် ရှိသည်။
ထိုအပူပိုပါရှိပြီး အငွေ့ကို ပျံစေသည့် ကိရိယာမှကွန်ဒင် ဆာသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် ပြွန်ငယ်များဖြင့် ဆွဲယူ သည်။
ကွန်ဒင်ဆာကို အစာထားရှိသော အခန်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိသည်။
ထိုကွန်ဒင်ဆာ အတွင်း၌ အငွေ့သည် အရည် အဖြစ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်၍ ပြောင်းလဲသွားလေသည်။
ကွန်ပရက်ဆာ၏တစ်ဖက်ရှိ အငွေ့ကို စုတ်ယူသောပြွန်ငယ် ဖြင့် လိုအပ်သည့်အငွေ့များကို စုတ်ယူခြင်းဖြင့် အငွေ့ပျံစေသော ကိရိယာအတွင်းရှိ ဖိအားကို လျော့သွားစေသည်။
ထိုအငွေ့ ဖိသိပ်ပြီးလျှင် အရည်ဖြစ်စေ သည့် ပြွန်ခွေအတွင်းသို့သွင်းပေး သည်။
ထိုသို့ သွင်းပေးလိုက်သဖြင့် ဖိအားက အရည်ဖြစ်စေ သည့် အပူချိန် ကို မြှင့်တင်ပေးလိုက်သည်။
အငွေ့အတွင်းရှိ အပူပိုသည် ကွန်ဒင်ဆာ၏ နံရံများမှတစ်ဆင့် အခန်းတွင်းရှိ ပို၍အေးသော လေထဲသို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။
ပျံ့နှံ့သွားသော အရည်သည် ကွန်ဒင်ဆာ၏ အောက်ဘက်ရှိ ရေကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားလေသည်။
ထိုအရည်ကို လိုသော အခါ တစ်ဖန်ပြန်၍ အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
အိမ်တွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အအေးဓာတ်ပေးစက်တွင်မူ ဓာတ်ငွေ့ကို အရည်ဖြစ်သည်အထိ ချုံ့ထားပြီး လျှင်ထိုအရည် ကို အစားအစာထားသည့် အခန်း၏ အောက်ဘက်တွင် ပြွန်ခွေ အတွင်း၌ ရှိနေစေသည်။
ထို အရည်ဖြစ်နေသော ဓာတ်ငွေ့ကို အစာထားသည့် နေရာဆီသို့ လိုအပ်သမျှသာ ရောက်ရှိစေရန် အဆို့ရှင်ဖြင့် ဖန်တီးပေးသည်။
အရည်အဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် သို့ ပျံ့ထွက်သောအခါ ပြွန်ခွေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေမှ အပူများကို စုတ်ယူခြင်းဖြင့် လွန်စွာအေးလာလေသည်။
ထိုနောက်မှ ဓာတ်ငွေ့ကို စုတ်ယူသည့် ပြွန်မှ တစ်ဆင့် ကွန်ပရက်ဆာအတွင်းသို့ စုတ်ယူပြီးလျှင် အရည်ပြန်၍ဖြစ်စေ ကာ အေး၍ နေစေသည်။
ပြီးလျှင် ပြွန်ခွေတွင် နောက်တစ်ဖန် အသုံးပြုရန်အတွက် သိုလှောင်ထားသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးမပြုသော အအေး ဓာတ်ပေးစက်မျိုးတွင် ပါရှိသော သဘောမှာ အထက်ဖော်ပြပါ စက်မျိုးနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သော် လည်း အအေးဓာတ် လည်ပတ်စေခြင်းကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော အရည်စုတ်စက်ဖြင့် မပြုလုပ်ဘဲဓာတ်ငွေ့ မီးတောက်ကလေးဖြင့်သာ သယ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ပျံ့ကားခြင်း တို့ကို ဖြစ်စေလေသည်။
အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဇုန်ရှိ ပြဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ စသည့် လူအများ သွားရောက်လေ့ရှိကြသော အဆောက် အအုံများတွင် နွေရာသီ၌ အတွင်းဘက်တွင် အေးနေစေရန် ပန်ကာခေါ် လေရဟတ်ကို အသုံးမပြုကြပဲ အအေး ဓာတ်ပေးစက်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အချို့သော ရုပ်ရှင်ရုံ၊ စက်ရုံ၊ နေအိမ်များနှင့်တကွ မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ် အဆောက်အအုံကြီးတို့ တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့စက်မျိုး တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရလေ သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အိမ်သုံးပစ္စည်းများ Category:ဓာတ်ငွေ့ နည်းပညာများ Category:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ။
သတ္တဝါအမျိုးမျိုးကို ဇီ၀ဗေဒသုံး မျိုးတူစု အုပ်စုခွဲမှုအားဖြင့် မျိုးပေါင်း (သို့) မျိုးဂိုဏ်း () ဆိုသည်မှာ — မျိုးပေါင်းစု(Phylum)ကြီး တခုခုအတွင်းရှိ ပိုမိုဆင်တူရာ မျိုးအုပ်(order)များကို စုစည်း‌‌ခေါင်းစဉ်ပြုခြင်း ဖြစ်၏။
သာဓကအားဖြင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများ မျိုးပေါင်း(မျိုးဂိုဏ်း) ခေါင်းစဉ်အောက်၌ (ခွေး၊ ကြောင်တို့ ပါဝင်ရာ) အသားစား သတ္တဝါများ မျိုးအုပ်၊ (လူ၊ မျောက်တို့ ပါဝင်ရာ) ပရိုင်းမိတ် မျိုးအုပ် စသည်ဖြင့် စာရင်းရှိအံ့။
ကျောရိုးရှိတတ်သတ္တဝါများ (ဝါ) ကော်ဒိတ်များ မျိုးပေါင်းစု(မျိုးအုံ)ကြီး အတွင်း ပါရှိသည့် ၎င်း နို့တိုက်သတ္တဝါများ" အပြင် အခြားသော မျိုးပေါင်း(မျိုးဂိုဏ်း) ကြီးများမှာ ငှက်၊ ငါး'' စသည်တို့ ဖြစ်မည်။
center|ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းဆိုင်ရာ အဓိကအဆင့်များ၊ နယ်ပယ်(Domain)၊ လောက(kingdom)၊ မျိုးပေါင်းစု(phylum)၊ မျိုးပေါင်း(class)၊ မျိုးစဉ်(order)၊ မျိုးရင်း(family)၊ မျိုးစု(genus)၊ မျိုးစိတ်(species)။
မြေခွေးနီ၏ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲပုံအဆင့်များကို ဤပုံတွင် နမူနာအနေဖြင့် ယှဉ်ကြည့်နိုင်ရန် ပြထားသည်။
ဆင်းသက်လာပုံအရ အထက်/အောက် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ အခြား အမျိုးအစားများ၏ အခြေခံအဆင့်သတ်မှတ်ချက်များကဲ့သို့ပင် “မျိုးပေါင်း” အဆင့်ကိုလည်း ထပ်၍ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။
နမူနာအချို့အား အောက်တွင် ကြည့်ပါ။
အမည်ထိပ်စီးစာလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်နမူနာ-၁နမူနာ- ၂နမူနာ-၃Classification according to Systema Naturae 2000, which conflicts with Wikipedia's classification. နမူနာ-၄မျိုးပေါင်းကြီး (Superclass)အထက်။
အပေါ်ဆင့် (Super: above)ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါခြေလေးချောင်း သတ္တဝါမျိုးပေါင်း (Class)နို့တိုက်သတ္တဝါMaxillopodaငှက်Diplopodaမျိုးပေါင်းခွဲ (Subclass)အခွဲ။
ခွဲခြမ်း (Sub: under)TheriaThecostracaChilognathaမျိုးပေါင်းငယ် (Infraclass)အောက်။
အောက်ဆင့် (Infra: below)CirripediaNeognathaeHelminthomorphaမျိုးပေါင်းအခြေ (Subterclass)အခြေ။
အောက်ခြေ (Subter: below, underneath)Colobognathaမျိုးပေါင်းသေး (Parvclass)ငယ်။
သေးငယ်၊ အရေးမပါ (Parvus: small, unimportant)Neornithes မှတ်စုများ ကိုးကား Category:သတ္တဗေဒ ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ ပညာရပ်ခွဲများ။
thumb|မိုဆာကာ အနီးတွင် တွေ့ရသော ကွန်ဂိုမြစ် ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဇိုင်ရီမြစ်ဟုလည်း ခေါပြီး အာဖရိကတွင် ရှိသော မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနက်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ၇၅၀ပေ( ၂၃၀ မီတာ) ကျော်မျှ နက်ရှိုင်းသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သော အမေဇုံမြစ်၏ ထုထည် ၅ပုံ၁ပုံ မျှသာ ရှိသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြစ်များတွင် ဒုတိယမြောက် ရေစီးထွက်မှု အများဆုံး မြစ်ဖြစ်သည်။
အရှည်အားဖြင့် ၂၉၂၀ (၄၆၇၂မိုင်) ကီလိုမီတာ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုမြစ် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ ၁,၅၅၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၄,၀၁၄,၅၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။
ကွန်ဂိုမြစ်သည် မြစ်ဝ၌ တစက္ကန့်လျှင် ၂၃,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၈၁၀,၀၀၀ ကုဗ ပေ) မှ တစက္ကန့်လျှင် ၇၅,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၂,၆၀၀,၀၀၀ ကုဗပေ) နှုန်းအထိ ရေထုတ်လွှတ်မှုနှုန်း ရှိပြီး ပျမ်းမျှ ရေထုတ်လွှတ်မှုနှုန်းမှာ တစက္ကန့်လျှင် ၄၁၀,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၁,၄၀၀,၀၀၀ ကုဗပေ) မျှ ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်ခွဲများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တောင်အမေရိကရှိ အမေဇုံတောအုပ်ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံး မိုးသစ်တော ဖြစ်သည် ကွန်ဂိုတောအုပ် အတွင်းတွင် ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေဇုံမြစ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရေစီးဆင်းမှုရှိပြီး မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ အမေဇုံမြစ်နှင့် ရိုင်ယိုဒီ ပလာတာ မြစ်တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အီကွေတာ၏ အထက်နှင့်အောက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မြစ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခုသည် မိုးရာသီနှင့် အမြဲတမ်း တွေ့ကြုံနေရသည်။
ကွန်ဂိုဆိုသော အမည်မှာ ယခင်က မြစ်ဝ တည်ရှိခဲ့သော ရှေးခေတ် ကွန်ဂိုတိုင်းပြည်၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ နှစ်ခုစလုံးသည် ကွန်ဂိုမြစ်၏ ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိကြပြီး ကွန်ဂိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ နိုင်ငံနာမည်ကို မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် အကြားက ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံကို ဇိုင်ရီနိုင်ငံ ဟု ခေါ်သဖြင့် ကွန်ဂိုမြစ်ကိုလည်း ဇိုင်ရီမြစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုသည် ဘယ်လ်ဂျီယမ်၏ ကိုလိုနီ အဖြစ် ၁၉၀၈ မှ ၁၉၆၀ အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။
အူလယန်နော့ဗ်တွင် တွေ့ရသော ဗော်လ်ဂါမြစ် ဗော်လ်ဂါမြစ်သည် ဥရောပတွင် အရှည်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စီးထွက်မှု အားဖြင့်သော် လည်းကောင်း၊ မြစ်ဝှမ်းဒေသ ဧရိယာအားဖြင့် သော်လည်းကောင်း အကြီးဆုံးသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ရုရှားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း သဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏နိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ် မြစ်အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ရုရှားနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးပေါင်း ၂၀ မြို့တွင် မြို့တော် ဖြစ်သော မော်စကိုမြို့ အပါအဝင် ၁၁ မြို့တို့သည် ဗော်လ်ဂါမြစ်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ရေလှောင်ကန်များကို ဗော်လ်ဂါမြစ် တလျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဗော်လ်ဂါမြစ်သည် ရုရှားယဉ်ကျေးမှုတွင် ပြယုဂ်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိပြီး ရုရှားစာပေနှင့် ဒဏ္ဍာရီများတွင် မိခင်ဗော်လ်ဂါ ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။
right|တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ၏ တည်နေရာ တောင်ပိုင်း သမုဒ္ဒရာကို မဟာ တောင်ပိုင်း သမုဒ္ဒရာ၊ အန္တာတိက သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း သမုဒ္ဒရာ စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာများ၏ တောင်ဘက် အကျဆုံး ရေထုများ ပါဝင်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်လတ္တီကျု ၆၀ ဒီဂရီမှစ၍ သတ်မှတ်လေ့ရှိကြပြီး အန္တာတိကကို စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဝိုင်းပတ်နေသော နေရာကို သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အဓိက သမုဒ္ဒရာဒေသကြီး ၅ ခု အနက်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ထိုသမုဒ္ဒရာဇုန်သည် အန္တာတိကမှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာသော ရေအေးများနှင့် အန္တာတိကမြောက်ပိုင်းရှိ ပိုနွေးသော ရေများ ရောနှောပေါင်းစပ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အများစုက တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ် သို့မဟုတ် တည်ရှိမှုကိုပင် သဘောမတူညီကြပေ။
အများစုက ထိုရေထုကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ်သာ မှတ်ယူကြသည်။
အခြားသူများကမူ အန္တာတိကကို ဝိုင်းပတ်စီးဆင်းနေပြီး ရာသီဥတုအလိုက် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်နေသော ရေထု အဖြစ် တောင်သမုဒ္ဒရာကို အခြားသမုဒ္ဒရာများမှ ခွဲခြား စဉ်းစားကြသည်။
ဩစတြေးလျ အစိုးရကမူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကို တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ အဖြစ် မှတ်ယူလေ့ ရှိကြသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဟိုင်ဒရိုဂရပ်ဖ်ဖစ် အဖွဲ့ (အိုင်အိတ်ချ်အို) က တောင်လတ္တီကျု ၆၀ ဒီဂရီ၏ တောင်ပိုင်းကို သမုဒ္ဒရာ တစ်ခု အဖြစ် သီးသန့် သတ်မှတ်ထားသော ၎င်း၏ ၂၀၀၀ ခုနှစ် သမုဒ္ဒရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အတည်ပြုမှု မရယူရသေးပေ။
၎င်း၏ နောက်ဆုံး ထုတ်ပြန်ထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ၁၉၅၃ တွင် ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အသစ်ကို အိုင်အိတ်ချ်အိုနှင့် အခြား အဖွဲ့အစည်းများက အသုံးပြုလျက် ရှိကြသည်။
အန္တာတိကတိုက်ကို ဝန်းရံလျက်ရှိ သော သမုဒ္ဒရာကို အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ ဟုခေါ်သည်။
အချို့ပထဝီဝင်ပညာရှင်တို့ကမူ အန္တာတိတ်သည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အတ္တလန္တိတ်၊ ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့၏ တောင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာသည် အပိုင်းအခြားမရှိသောရေပြင် တစ်ပြင်တည်းဖြစ်၍ကျယ်ဝန်းသည်။
အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။
တောင် အမေရိကတိုက်၏ တောင်ဘက်ဆုံးအစွန်းဖြစ်သော ကိပ်ဟွန်း အငူ၏အလွန်တွင် မိုင် ၆ဝဝ မျှသာကျယ်ဝန်း၍ အာဖရိက တိုက်၏ တောင်ဘက်စွန်းဖြစ်သော ကိပ်အဂါးလတ်အငူ၏ အလွန်တွင်မူ မိုင်ပေါင်း ၂,၄ဝဝ ခန့်ကျယ်လေသည်။
နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ရေအတိမ်အနက်လည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်သည်။
ရော့စပင်လယ်အတွင်းရှိ တောင် ဂျော်ဂျီယာကျွန်း၏ ဝန်းကျင်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်၏ အောက်မြေပြင်သို့မရောက်မီ ပင် အလံ ၄,ဝဝဝ (၂၄,ဝဝဝပေ) ခန့်နက်သည်ကို တွေ့ရသည်။
ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ တောင်ဘက်၊ အန္တာတိတ်စက် ဝန်းမျဉ်းအနီးတွင် အလံ ၁,၃ဝဝ (၇,၈ဝဝ ပေ)မှ အလံ ၁ယ၉၅ဝ (၁၁,၇ဝဝ ပေ) အထိနက်သည်။
အန္တာတိကတိုက်၏ ကမ်းခြေ ဘက်သို့နီးကပ်လေ ရေပြင်သည် တိမ်လိုက်လာလေ ဖြစ်၍၊ တဖြည်းဖြည်း သောင်များလည်းထွန်းလာသည်။
ထို့ကြောင့် ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်အချို့နေရာများတွင် အလံ ၅ဝဝ (ပေ ၃,ဝဝဝ) မှ အချို့နေရာတွင် အလံ ၃ဝဝ (ပေ ၁,၈ဝဝ)၊ အချို့နေရာ တွင်အလံ ၂ဝဝ (ပေ ၁,၂ဝဝ) မျှသာနက်ကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ အဓိက ပင်လယ်ရေစီးကြောင်း တစ်ခုသာရှိသည်။
ထိုရေစီးကြောင်းသည် တောင်အမေရိကတိုက် သို့ ရောက်ရှိသောအခါ နှစ်သွယ်ဖြာ၍ထွက်သည်။
တစ်သွယ် သည် မြောက်ဘက်သို့ဆက်လက်စီးသွားရာ အန္တာတိကတိုက်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေကို တိုက်စီးသွားသည်။
အခြားတစ်သွယ် ကမူ တောင်အမေရိကတိုက်၏ ကိပ်ဟွန်းအငူစွန်းကို ဖြတ်သန်း ၍ အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးသွားလေသည်။
အန္တာတိကတိုက်၏ကမ်းခြေမှ ပဲ့၍ပြတ်ထွက်လာသော ရေခဲတောင်ကြီးများစွာတို့သည် အန္တာတိတ် ရေပြင်ထက်ဝယ် မျောလျက်ရှိကြသည်။
အချို့သော ရေခဲတောင်ကြီးများသည် စတုရန်းမိုင်တစ်ရာကျော်ကျယ်ဝန်း၍ အချို့မှာ ပေတစ်ထောင်မျှ အထူရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ရေပြင်ကျယ်ကြီး၏ မျက်နှာ ပြင် အပူချိန်သည် ဖာရင်ဟို်က် ၂၉ ့၈ ဒီဂရီဖြစ်၍ ရေပြင်၏ အောက်ဘက်တွင်မူ ၃၂ ဒီဂရီမှ ၃၅ ဒီဂရီ အထိရှိလေသည်။
အန္တာတိကတိုက်ကိုဝန်းရံလျက်ရှိ၍ အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ ၌ပါဝင်သော ရော့စပင်လယ်၊ ဝက်ဒယ်ပင်လယ်စသော ရေပြင် ကျယ်ကြီးများတွင် ဝေလငါးကြီးအမျိုးမျိုး၊ ပင်လယ်ဖျံကြီး အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။
ထိုငါးကြီးများ၏အစာ ဖြစ်သော ငါးများ၊ ထိုငါးများ၏ အစာဖြစ်သော ရေပိုးရေမွှား ကလေးများလည်းရှိသည်။
အချို့ဝေလငါးသည် အာတိတ်ဒေသမှ ငါးမျိုးနှင့်တူ၍ အချို့မှာမူ အန္တာတိကဒေသ၌သာ တွေ့ရသော အမျိုးအစားများဖြစ်လေသည်။
ဝေလငါးကြီးများပေါများသဖြင့် ဗြိတိန်နှင့်နော်ဝေး စသောနိုင်ငံများမှ အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာရေ ပြင်သို့ လာရောက်၍ ဝေလငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းကို ကြီးကြီး ကျယ်ကျယ်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:သမုဒ္ဒရာများ ကဏ္ဍ:ရေထု။
ဧရာဝတီတံတား (ညောင်တုန်း) သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး မအူပင်ခရိုင် ညောင်တုန်းမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ လက်ထက်တွင် ရှစ်စင်းမြောက် ဖွင့်လှစ်သည့် ပေ ၁၈ဝ နှင့်အထက် တံတား ဖြစ်သည်။
နှစ်လမ်းမောင်း ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းယှဉ်တွဲပါရှိသည့် သံမဏိသံပေါင် တံတားကြီး ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား၏ အထက်ဘက် ပေ ၈ဝဝဝ အကွာတွင် တည်ဆောက် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီတံတား(ညောင်တုန်း) တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းကို ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ် ၁ဝ လ ၂၅ ရက်ဖြင့် အချိန်တိုအတွင်း တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည့် တံတားကြီးဖြစ်သည်။
တံတားအချက်အလက်များ ပင်မတံတားအုတ်မြစ်မှာ ဘိုးပိုင်သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစား၊ တံတားတိုင်များမှာ သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစားနှင့် တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိသံပေါင် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ပင်မတံတားမှာ ၇၄ဝ၂ ပေ ရှည်သည်။
ချဉ်းကပ်တံတား(ကားလမ်း)အနေဖြင့် ပုသိမ်ဘက်ကမ်း ၁၈၃၇ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက်ကမ်း ၁၅၇၅ ပေ စုစုပေါင်း ၃၄၁၂ ပေ ရှည်သည်။
ချဉ်းကပ်တံတား (ရထားလမ်း)အနေဖြင့် ပုသိမ်ဘက်ကမ်း ၆၅၂၉ ပေ၊ ရန်ကုန်ဘက်ကမ်း ၆၆၁၄ ပေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၄၃ ပေ ရှည်သည်။
တံတားတစ်စင်းလုံးအနေဖြင့် ပင်မတံတားနှင့် ချဉ်းကပ်ကားလမ်း တံတားအရှည် ၁ဝ၈၁၄ ပေ၊ ပင်မတံတားနှင့် ချဉ်းကပ်ရထားလမ်း တံတားအရှည် ၂ဝ၅၄၅ ပေ ရှည်သည်။
ကားလမ်း အကျယ် ၂၈ ပေနှင့် ရထားလမ်း အကျယ် ၁၄ ပေရှိပြီး လူသွားလမ်း တစ်ဖက်လျှင် သုံးပေစီ ပါရှိသည်။
ရေလမ်းကင်းလွတ်အကျယ် ၂၆၂ ပေ၊ ရေလမ်း ကင်းလွတ်အမြင့် ၅၇ ပေရှိသည်။
ယာဉ်တစ်စီးချင်းခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ ၇၅ တန် ဖြစ်သည်။
thumb|ဂရိတ်လိတ်ဒေသကြီးတစ်ခုလုံးကို တိမ်ကင်းစင်နေချိန်တွင် ဂြိုဟ်တုမှ တွေ့ရစဉ်။
၂၀၀၀ ဧပြီလ ၂၄ ဂရိတ်လိတ်နှင့် ရေဝေကြော ဒေသကို နိုင်ငံ၊ ဒေသနှင့် နိုင်ငံတကာ နယ်နိမိတ်များဖြင့် ပြထားပုံ thumb|၂၀၁၁ အောက်တိုဘာလ မုန်တိုင်း တိုက်ခတ် အပြီးတွင် ဂရိတ်လိတ် ရေကန်ကြီးများ ကို တွေ့ရစဉ်။
မုန်တိုင်းမှ အနည်များနှင့် အယ်လ်ဂျေးများကို အိုင်ကြီးများ၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ထွက်ပေါ်လာစေသည်။
ဂရိတ်လိတ် (The Great Lakes)ဆိုသည်မှာ မြောက်အမေရိက အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် ကနေဒါ-အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယ်စပ်ရှိ အိုင်ကြီးများ အစုအဝေးကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပြီး ဆူပီးရီးယား ၊ မီချီဂန်၊ ဟူရွန်၊ အီးရီး၊ အွန်တေရီအို စသော အိုင်ကြီးများ ပါဝင်သည်။
ထိုအိုင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် အများဆုံးသော အိုင် အစုအဝေး ဖြစ်ပြီး ထုထည်အားဖြင့် ကြည့်ပါက ရုရှားနိုင်ငံမှ ဘိုင်ကယ်အိုင် ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။
စုစုပေါင် မျက်နှာပြင် ဧရိယာမှဦ ၉၄,၂၅၀ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ထုထည်မှာ ၅,၄၃၉ ကုဗမိုင် (၂၂,၆၇၁ ကုဗကီလိုမီတာ) မျှ ဖြစ်သည်။
ထိုအိုင်ကြီးများကို အမေရိကန် နိုင်ငံသားများက မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း သို့မဟုတ် တတိယ ကမ်းရိုးတန်း အနေနှင့် တခါတရံ ညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။