kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရူမေးနီးယား ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်စံနစ် ထူထောင်မှုတွင် နောက်ဆုံးအခြေသို့ ရောက်နေပြီဖြစ်၍ ကွန်မြူနစ်စံနစ် ထူထောင်ရေးသို့ တဖြည်း ဖြည်း ကူးပြောင်းနေဆဲ ဖြစ်လေသည်။
ရူမေးနီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်လာ ခဲ့၏။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရူမေးနီးယားဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
ဗူးခရက်မြို့သည် ရူမေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၃၇၂ဝဝဝ ယောက် (၁၉၆၄) ရှိသည်။
အခြားထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ယတ်ဆီ၊ ကလူးဇ၊ တီမီရွှားရား၊ ဂလတ်ဆီ၊ ဗရပ်ရှော့၊ ပလိုယက်စတီ၊ ကွန်စတင်ဆာ စသည့်မြို့များ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ Category:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
ယန်း ယက် ရူးဆိုးသည် ပြင်သစ်စာရေးဆရာနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင် ဖြစ်ပေသည်။
သူသည် ဟျူးဂျနိုးမိဘများမှ ၁၇၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျီနီးဗားမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
မိခင်မှာ သူ့ကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် အနိစ္စရောက်လေသည်။
ဖခင်သည်လည်း တစ်ရပ်တစ်ကျေးသို့ ပြောင်းရွေ့သွားသဖြင့် အဒေါ်ဖြစ်သူ၏ လက်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။
အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် ပုံထွင်းဆရာတစ်ဦးထံ၌ ပညာသင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်မှ ထွက်ပြေးသည်။
ဤသို့ဖြင့် ၁၇၄၁ ခုနှစ်၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့သို့ ရောက်လာ၏။
ရူးဆိုးသည် ပြင်သစ်လူမှုရေးစံနစ်တွင် အထက်တန်းစားလူများ၏ ဩဇာလွှမ်းပုံနှင့် ဆင်းရဲသားလူတန်းစားတို့ လူရာမဝင်ပုံတို့ကို သိမြင်လာလေ၏။
ထိုအချက်ကို အခြေပြု၍ လူမှု ပဋိညာဉ်ခေါ် စာအုပ်ကို ပြုစုရေးသားလေသည်။
ရူးဆိုးသည် ထိုစာအုပ်တွင် လူ့အဖွဲ့အစည်း၌ အစိုးရသူဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာ ပုံကို၎င်း၊ အစိုးရအာဏာသည် လူထုထံမှ ဆင်းသက်လာပုံကို ၎င်း ရေးသားဖော်ပြ၏။
သို့ဖြစ်၍ လူထုသဘောမတူသော တရားဥပဒေသည် မတည်မြဲနိုင် ဟုဆိုသည်။
ထိုစာအုပ်သည် ပြင်သစ်အမျိုးသားတို့၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို သိသိသာသာ လှုံဆော်ပေးလိုက်သည် ဖြစ်သောကြောင့် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားရသော အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
သူထွင်ခဲ့သော လွတ်လပ်ရေး၊ သာတူညီမျှရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးဟူသည့် စာအုပ်ကို မြဒေါင်းညိုက မြန်မာဘာသာပြန်ခဲ့ဘူးသည်။
ပညာရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း မိမိ၏ အယူအဆများကို အိမီးခေါ်စာအုပ်၌ ဖော်ပြထားလေသည်။
ရူးဆိုးက ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားရာ၌ ပို၍ လွတ်လပ်ခွင့်ပေးရန် ထောက်ခံတင်ပြထားသည်။
ယခုခေတ် ပညာသင်ကြားရေးနည်းစံနစ်သည် ရူးဆိုး၏ ပညာရေးအယူအဆအချို့ကို မှီးသည်ဟု ဆိုနိုင်၏။
ထိုစာအုပ်ကို ဒေါ်မမခင်က မြန်မာဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
ရူးဆိုးသည် ပြင်သစ်စာပေလောက၌လည်း စိတ်ကူးစိတ်သန်း အသစ်ထွင်၍ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။
ဘဝအကျိုးမြင် စာပေ၏ ဖခင်ဟူ၍ပင် အချို့က ဆိုကြလေသည်။
၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုး ဖြစ်သည့် ကွန်ဖက်ရှင်းခေါ် စာအုပ်မှာ သူ၏ထင်ရှားသော စာပေလက်ရာ ဖြစ်သည်။
ရူးဆိုးသည် လူများကို အသိဉာာဏ် တိုးပွားအောင် လမ်းပြခဲ့သော်လည်း ကိုယ်တိုင်မူကား အပြောနှင့်အလုပ် မညီညွတ်သူ ဖြစ်၏။
သဘာဝ၏ လှပတင့်တယ်ပုံကို အမွှမ်းတင်ရေးသားသော်လည်း ကိုယ်တိုင်မြို့ထဲ၌ ကျပ်တည်းကျဉ်းမြောင်းစွာ နေထိုင်သည်က များသည်။
လူတို့၏ တန်းတူအခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှုကို အရေးဆို တင်ပြခဲ့သော်လည်း ကိုယ်တိုင်မှာမူကား အမြဲဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ နေထိုင်ရလေသည်။
၁၇၆၂ ခုနှစ်၌ ရူးဆိုးသည် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အယူအဆများကြောင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ရှောင်တိမ်းနေထိုင်ရသည်။
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သည်။
သို့သော် ကျန်းမာရေးချွတ်ယွင်းလျက် ရှိရာမှ ၁၇၇၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ပါရီမြို့အနီး၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ။
ဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုဇဗဲ့ (; ; his own pronunciation, သို့ ; ဇန်နဝါရီ ၃၀၊ ၁၈၈၂ – ဧပြီ ၁၂၊ ၁၉၄၅) သည် ၃၂ ဆက်မြောက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတဖြစ်သည်။
အမေရိကန်သမ္မတသည် နှစ်ကြိမ်ထက်ပို၍ အရွေးမခံရဟူသော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ရှိသော်လည်း ရုဇဗဲ့သည် သမ္မတအဖြစ် လေးကြိမ်တိုင်တိုင် အရွေးခံရသဖြင့် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးသမ္မတ ဖြစ်ပေသည်။
ရုဇဗဲ့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အလွန်ဆိုးရွားသော စီးပွားရေးညံ့ဖျင်းမှု ကပ်ဆိုက်ရောက်နေချိန်၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားနေချိန်၌လည်းကောင်း နိုင်ငံကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး နာလှန်ထူနိုင်ရန် ရုဇဗဲ့ ချမှတ်သော စီမံကိန်းများ၌ သဘောကွဲလွဲမှု ရှိသည့်နည်းတူ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ၌လည်း သဘောကွဲလွဲမှု ရှိလေသည်။
သို့ရာတွင် သမ္မတရုဇဗဲ့သည် ထူးချွန်သော နိုင်ငံခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်ကိုကား အများက လက်ခံကြသည်။
ဖရန်ကလင် ရုဇဗဲ့သည် ၁၈၈၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၊ ဟိုက်ပတ်၌ ဖွားမြင်၍၊ မိဘများ ဖြစ်သော ဆာရာနှင့် ဂျိမ်းရုဇဗဲ့တို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်၏။
၂၆ ဆက်မြောက် အမေရိကန်သမ္မတ သီအိုဒို ရုဇဗဲ့နှင့် ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဂရော့တန်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
ထိုနောက် ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။
နယူးယောက်မြို့၌ ရှေ့နေလိုက်နေစဉ် နယူးယောက်ပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်သို့ တက်ရန် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အရွေးခံရာ အနိုင်ရရှိလေသည်။
ထိုပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှာ ရီပတ်ဗလစ်ကင် ပါတီဝင်တို့ ကြီးစိုးရာဌာန ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ထို ပြည်နယ်လူထုက ရုစဗဲ့ကို နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကြည်ညိုလာကြသောကြောင့် သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံရမည့် ဝုဒရိုဝီလဆန်အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရလေသည်။
ဝီလဆန် သမ္မတဖြစ်လာသောအခါ ရူးဇဗဲ့ကို ရေတပ်ဆိုင်ရာ လက်ထောက်အတွင်းဝန် ခန့်၏။
ရုဇဗဲ့သည် အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းများကို အသစ်ပြုပြင် လိုက်သဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာချိန်တွင် အမေရိကန်ရေတပ်သည် ယခင်ကထက် အင်အားတောင့်လျက် ရှိနေခဲ့ သည်။
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကလည်း ရုဇဗဲ့အား ဒုတိယသမ္မတ ရာထူးအတွက် အရွေးခံရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ၁၉၂၁ ခုနှစ်၌ သွက်ချာပါဒရောဂါဖြစ်၍ လမ်းမလျှောက်နိုင်ချေ။
ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်ဆိုးနှင့် ကြုံရသော်လည်း ရုဇဗဲ့သည် စိတ်မပျက် အားမလျော့ဘဲ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်ရှိ ရေပူစမ်းတွင် ရေကူး၍ ခြေထောက်များ သန်စွမ်းလာအောင် ကြိုးစားလေသည်။
ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော သွက်ချာပါဒ ရောဂါသည်များ၏ အကျိုးအတွက် ထိုရေပူစမ်းကို အပြီးအပိုင် ဝယ်ယူသည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးထဲသို့ ပြန်ဝင်ပြီးနောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ်၌ နယူးယောက်ပြည်နယ် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသည်။
ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်နှင့် အကျဉ်းထောင်ပြုပြင်ရေး၊ သက်ကြီး ပင်စင်စံနစ်၊ အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ရေး၊ လယ်သမားများ သက်သာချောင်ချိရေး အစရှိသော လူထုအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နယူးယောက်ပြည်နယ် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တစ်ဖန်အရွေးခံရ၏။
ရုဇဗဲ့၏ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက်များကို အမေရိကန်ပြည်နယ်အများက ထောက်ခံကြသည်။
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတွင်း၌လည်း သူ၏ သမစိတ္တ အယူအဆများကြောင့် နာမည်ထင်ရှားလာသည်။
သို့ဖြစ်၍ ၁၉၃၂ ခုနှစ်၌ သမ္မတရာထူးအတွက် သမ္မတဟောင်း ဟားဗတ်ဟူးဗားနှင့် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံရာတွင် ရုဇဗဲ့ အရွေးခံရလေသည်။
ရုဇဗဲ့ သမ္မတဖြစ်လာသည့်အချိန်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
မဲဆွယ်တရား လှည့်ဟောစဉ်က ထိုကပ်ဆိုးကြီးမှ လွတ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်သာမက နောင်အခါ၌လည်း ယင်းကဲ့သို့သော ဘေးအန္တရာယ် မတွေ့ကြုံကြစေရန် စီးပွားရေး အကာအကွယ်များကို စီမံပေးမည်ဟူ၍ ကတိပေးခဲ့လေသည်။
ထိုကြောင့် သမ္မတရုဇဗဲ့သည် နယူးဒီးဟု အမည်တွင်သည့် စီမံကိန်းဖြင့် ဘဏ်တိုက်များ အခြေခိုင်မြဲ တည်တံ့ရေး၊ အလုပ်လက်မဲ့များကို ထောက်ပံ့ရေး၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပစ္စည်းကို ကာကွယ်ရေးအပြင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ အိမ်ရာဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် အစိုးရနှင့် ဖက်စပ်ဆောင်ရွက် ခြင်းအားဖြင့် စီမံကိန်းပြု၊ ကြိုးကိုင်ထားသည့် စီးပွားရေးစံနစ်ကို စီစဉ်ခဲ့လေသည်။
သမ္မတရုဇဗဲ့ စီမံကိန်း၏ အခြေခံသဘောမှာ အစိုးရနှင့် လူထုဆက်ဆံရေး မှန်ကန်မှုပင် ဖြစ်၏။
ထိုကြောင့် နိုင်ငံအစိုးရသည် လူထုအကျိုးကို ပြုစုရန် တည်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ထိုရည်ရွယ်ချက်သို့ ရောက်အောင် လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
thumb| လူထုသည် သမ္မတရုဇဗဲ့၏ စီမံကိန်းကို နှစ်သက်ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြလေသည်။
သူနှင့် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံဘက်ကို မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်၌ စစ်ဖြစ်ပွားမည့် အခြေ အနေကို ရိပ်စားမိသော သမ္မတရုဇဗဲ့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ ကုန်းတပ်နှင့် ရေတပ်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် စီမံခန့်ခွဲ လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်၌ စစ်ဖြစ်ပွားသောအခါ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က စစ်ထဲသို့ မဝင်လိုသဖြင့် ကြားနေရေးဝါဒကို အက်ဥပဒေများဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့သည်။
သမ္မတကိုယ်တိုင်ကမူ ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများနှင့် စစ်ပြိုင်နေသော နိုင်ငံများကို အထောက်အပံ့ပေးသင့်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့၏။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသည် အစဉ်အလာကို ဖျက်၍ ရုဇဗဲ့ကိုပင် သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံစေသည်။
ရုဇဗဲ့လည်း သမ္မတအဖြစ် တတိယအကြိမ် ရွေးကောက်တင် မြှောက်ခြင်း ခံရပြန်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဥရောပတိုက် စစ်အန္တရာယ်မှာ ကြီးမားလာပြီဖြစ်ရာ အမေရိကန်နိုင်ငံကလည်း စစ်ပြင်ရလေတော့သည်။
အမေရိကန်အစိုးရနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ အပြန်အလှန် ကူညီသည့်သဘောဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က မိမိ တို့၏ စစ်စခန်းများကို အမေရိကန်သို့ နှစ်ရှည် အငှားစာချုပ်ဖြင့် ပေးအပ်၏။
အမေရိကန်အစိုးရက လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်နှင့် ဖျက်သင်္ဘောဟောင်းအစင်း ၅ဝ ကို ဗြိတိသျှတို့ အား ပေး၏။
ထို့ပြင် သမ္မတရုဇဗဲ့သည် ချေး-ငှား စာချုပ်ဖြင့် ဗြိတိသျှနှင့် ယင်း၏မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့အား စစ်ပစ္စည်းအထောက်အပံ့ကို ပေးလေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်လေတပ်သည် ဟာဝိုင်ယီကျွန်း၊ ပုလဲဆိပ်ကမ်းရှိ အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းကို ရုတ်တရက် တိုက်ခိုက်သဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံလည်း စစ်ထဲသို့ ပါဝင်တိုက်ခိုက်လေသည်။
သမ္မတရုဇဗဲ့သည် စစ်အောင်နိုင်ရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုး စား၏။
ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန် ချာချီနှင့်လည်းကောင်း၊ ရုရှခေါင်းဆောင် စတာလင်နှင့်လည်းကောင်း စစ်ပရိယာယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မဟာမိတ်စစ်တပ်များသည် ဥရောပတိုက် နော်မန်ဒီကမ်းခြေပေါ်သို့ တက်မိကြလေသည်။
ထိုနှစ်၌ သမ္မတသက်တမ်း ကုန်ဆုံးသော်လည်း ရုဇဗဲ့သည် စစ်ပွဲကို အပြီးတိုင် ကွပ်ကဲလိုသဖြင့် သမ္မတအဖြစ် ထပ်မံ အရွေးခံရာ စတုတ္ထအကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သမ္မတ ရုဇဗဲ့သည် ကရိုင်းမီးယား ကျွန်းဆွယ်ရှိ ယော်လကာမြို့၌ ဝင်စတန်ချာချီ၊ စတာလင်တို့နှင့် တွေ့ဆုံပြန်၍ နောင်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂဟု အမည်ထင်ရှားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ အစည်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းရေးအတွက် အစပျိုးခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် သမ္မတရုဇဗဲ့၊ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်ချာချီနှင့် ရုရှခေါင်းဆောင်ကြီး စတာလင်တို့ကို ကြီးသုံးကြီးဟူ၍ ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။
သမ္မတရူးဇဗဲ့သည် မဟာမိတ်တပ်များ အောင်ပွဲခံရချိန်ကို မမြင်ရလိုက်ချေ။
ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ ရေပူစမ်းတွင် ခေတ္တ အနားယူနေစဉ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ အနိစ္စ ရောက်လေသည်။
ဒုတိယသမ္မတ ဟယ်ရီ ထရူးမန်းက ထိုနေ့ ၌ပင် သမ္မတရာထူးကို ဆက်ခံသည်။
သမ္မတရုဇဗဲ့၏ လွတ်လပ်မှုလေးချက်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပူးတွဲ ကျေညာခဲ့သော အတ္တလန္တိတ်ချာတာသည်လည်းကောင်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတို့၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်များ ဖြစ်ကြပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အမေရိကန် သမ္မတများ။
ပီတာပေါ ရူးဗင် သည် နာမည်ကျော် ဖလင်းမစ်‎အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ‎ဖြစ်သည်။
ရူးဗင်သည် ရီနေဆွန်းခေတ်‎ အီတလီနိုင်ငံ‎ ပန်းချီလက်ရာကို ဥရောပမြောက်ပိုင်း ထိပ်တန်းပန်းချီ လက်ရာနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ဆေးရောင်ခြယ်ခြင်း၊ ပုံဖော်ခြင်း တို့၌ မိမိဉာဏ်ကွန့်၍ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုကြောင့် ရူးဗင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဥရောပတိုက်ရှိ ပန်းချီဆရာတို့က သူ၏လက်ရာကို အတုယူ ရေးဆွဲကြရလေသည်။
ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ‎၊ အန့်တွပ်မြို့‎ရှိ ရူးဗင်၏ နေအိမ်သို့ ပန်းချီပညာသင် မြောက်မြားစွာတို့ လာရောက်၍ တပည့်ခံကြ သည်။
ပုံတူကားရေးဆွဲရာ၌ နာမည်ကျော်သော ပန်းချီဆရာ ဗန်ဒိုက် ဆာအန်တိုနီမှာ ရူးဗင်၏တပည့်ဖြစ်သည်။
ရူးဗင်ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားပေါင်း ၁၂၅ဝ ခန့်တွင် ရှုခင်းပုံနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံ ပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားများ၊ ပုံတူပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။
ရူးဗင်သည် နန်းတော်နံရံတွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများ၊ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း‎တွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများကို ရေးဆွဲရန် အထူးပင် ဝါသနာထုံသည်။
ရူးဗင်၏ ပန်းချီကား များသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိပြီးလျှင် သူ၏လက်စွမ်းနှင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသလျက် ရှိပေသည်။
ရူးဗင်ကို ၁၅၇၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ‎အနောက်ပိုင်း ဆီးဂျင်းမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်သည် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံသား ဖြစ်သော်လည်း အယူဝါဒအစွဲအလမ်းကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ် ခံနေရသူဖြစ်၏။
ရူးဗင်သည် ဘခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မိခင်နှင့်အတူ ဇာတိအရပ်ဖြစ်သော အန့်တွပ်မြို့သို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီဆရာအသင်းဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာပြီးလျှင် နှစ်နှစ်ကြာသော အခါ အီတလီနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ မန်တူအာမြို့စားထံ၌ ခစားသည်။
ရူးဗင်သည် မြို့စားကြီးအတွက် ပန်းချီကားပေါင်း များစွာ ရေးဆွဲခဲ့ရသည့်အပြင် ရောမမြို့‎၊ဂျီနိုးအားမြို့‎နှင့် ဗင်းနစ်မြို့‎များ၌ အီတလီရီနေဆွန်းခေတ်မှ ပန်းချီကျော်တို့၏ လက်ရာများ ကို လေ့လာခဲ့ရလေသည်။
၁၆ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အန့်တွပ်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးနောက် မကြာမီ အဇ္ဇဗလားဗရန့်ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်သည်။
၁၆၂၂ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၃ ဆက်မြောက်လူဝီ၏ မယ်တော်က ရူးဗင်အား ဖိတ်ခေါ်၍ သူ၏ဘဝ အဖြစ်အပျက်များကို ပန်းချီ ကားများဖြင့် သရုပ်ဖော်စေ၏။
ထိုပန်းချီကားများသည် ပါရစ်မြို့၊ လပ်ဇင်ဗူးနန်းတော်၌ တန်ဆာဆင်ရန် ဖြစ်လေသည်။
ပန်းချီကျော်ရူးဗင်သည် သံတမန်အဖြစ်လည်း အရည်အချင်းပြည့်သူဖြစ်၏။
၁၆၂၈ ခုနှစ်တွင် ဖလင်းမစ် ဘုရင်ခံက ရူးဗင်အား သံတမန်အဖြစ် စပိန်နိုင်ငံ‎ စတုတ္ထဖိလစ်ဘုရင်ထံသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
နောက်တစ်နှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံနှင့် အင်္ဂလန် နိုင်ငံတို့ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရန် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ‎ ပထမချားဘုရင်ထံသို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရ လေသည်။
ရူးဗင်သည် တာဝန်ကို ကျေပြွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင် သဖြင့် ချားဘုရင်က ဆာဘွဲ့အပ်နှင်း၍ သူကောင်းပြုသည်။
စပိန်ဘုရင်ကလည်း ဘွဲ့ထူးဖြင့် ခြီးမြှင့်လေသည်။
ထိုနောက် ရူးဗင်သည် သံတမန်ရာထူးကို စွန့်လွှတ်ပြီး လျှင် အန့်တွပ်မြို့၌ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေသည်။
ပထမ ဇနီးသည် ၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ၁၆၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဟယ်လီနာဖိုးမင့် ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်ပြန်သည်။
ရူးဗင်သည် ခန့်ညားထယ်ဝါစွာ နေထိုင်၏။
သူ၏နေအိမ်ကြီးတွင် ရှေး ခေတ်နှင့် နှောင်းခေတ် ပန်းချီလက်ရာကျော်များဖြင့် တန်ဆာ ဆင်ထားသည်။
သူ၏ပထမဇနီးနှင့် ကလေးများပုံတူပန်းချီကား၊ ဒုတိယဇနီး ပုံတူပန်းချီကားများသည် အနုပညာလက်ရာမြောက် သော ပန်းချီကားများအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
မင်းစိုးရာဇာပိုင်းက လည်းကောင်း၊ အနုပညာရှင်ပိုင်းကလည်းကောင်း ရူးဗင်နှင့် မိတ်ဖွဲ့၍ သူ့အိမ်သို့ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ ရှိကြသည်။
ရူးဗင်သည် ၁၆၄ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဘယ်လ်ဂျီယမ်ပန်းချီဆရာများ‎။
ရူးဝါးနယ် ဂျာမနီနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ရိုင်းမြစ်၏ လက် တက်ဖြစ်သော ရူးဝါးမြစ်စီးဆင်းရာ မြစ်ဝှမ်းဒေသတစ်ပိုင်းကို ရူးဝါးနယ်ဟု ခေါ်သည်။
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အလျား ၉၅ မိုင်ခန့်နှင့် အနံ ၆၅ မိုင်ခန့် ရှိ၏။
ရူးဝါးနယ်တွင် ကျောက်မီး သွေး အမြောက်အမြား ထွက်သဖြင့် ဥရောပတိုက်၌ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်း အကြီးအကျယ်ထွန်းကား၍ လူဦးရေ ထူထပ် သောဒေသ ဖြစ်သည်။
မီးရထားလမ်း၊ မြစ်လမ်းနှင့် တူးမြောင်း လမ်းများရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းသည်။
ရူးဝါးနယ်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက် အခြာ မြို့ကြီးများမှာ အက်ဆင်မြို့၊ ဒေါ့တမွန်မြို့၊ ဒူဇယ်ဒေါ့ မြို့၊ ဒိဇဗုမြို့နှင့် ဗူပါတယ်မြို့များဖြစ်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏လက်နက် ပြုလုပ်ရာဌာန ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက ဂျာမနီ နိုင်ငံတွင် အလွန်ကြီးကျယ်သော ကရပ်လက်နက်အလုပ်ရုံ များမှာ ထိုဒေသ၌ တည်ရှိလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်(၁၉၁၄-၁၈) ပြီးသည့်နောက် ဗာဆေး စာချုပ်အရ ဂျာမန်တို့သည် ရူးဝါးနယ်ရှိ လက်နက် အလုပ်ရုံ များကို အခြားသံထည်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် အသုံးချ ကြသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ အာဏာရလာသော အခါ ထိုနယ်ကို လက်နက်အလုပ်ရုံကြီးအဖြစ်သို့ ပြန်၍ ပြောင်းလိုက်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ် လေတပ်သည် ရူးဝါးနယ်ကို သဲသဲမဲမဲ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မဟာမိတ်တပ်များသည် ထိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်မိပြီးလျှင် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရသောအပိုင်း၌ ထည့်သွင်း ထားကြလေသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ဗဲလဂျီယမ် စသော ဥရောပတိုက်ရှိ မဟာမိတ် နိုင်ငံကို စုပေါင်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရူးဝါးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းကာ ရူးဝါးနယ်ရှိ သတ္တုတွင်းများ၊ ကျောက်မီးသွေး တွင်းများကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အနောက် ဂျာမနီအပါအဝင်ဖြစ်သော အထက်ပါနိုင်ငံများသည် ထိုနယ်ရှိ သတ္တုတွင်းများ ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် အသစ်ထပ်မံ ဖွဲ့စည်း လိုက်သော ဥရောပကျောက်မီးသွေးနှင့် သံမဏိအဖွဲ့က ထို အာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းကို လက်ပြောင်းယူလိုက်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ပထဝီဝင်။
ရူးသွပ်ခြင်း ရူးသွပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်က အမှုဆောင်ရွက်ရာ တွင် အစီအစဉ်မရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ထိုသို့သော လူ တစ်ယောက်သည် အပေါင်းအသင်းများနှင့် ဝင်ဆံ့အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း မရှိချေ။
စိတ်ကမောက်ကမ ဖြစ်နေသူများအား ကုသသည့်ဆရာ များကို စိတ်ရောဂါကုဆရာဟု ခေါ်သည်။
စိတ်ရောဂါကု ဆရာ များက စိတ်အလွန်အကြူး ကမောက်ကမဖြစ်နေသူများကို ချာချာရူးသူများဟု ပြောလေ့ရှိကြသည်။
ရူးသွပ်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ဆဲများ အမှန်ပင် ထိခိုက်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ အင်္ဂါများ နှင့် ဆိုင်ရာတွင် ရောဂါဖြစ်ခြင်းကြောင့်၎င်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ဦးနှောက်ဆဲများတွင် ထိခိုက်မှု မရှိသည့်တိုင်အောင် စိတ်က အမှုဆောင်ရွက်ရာတွင် အစီအစဉ်အတိုင်း မဆောင်ရွက်လျှင် ရူးသွပ်သည်ဟု ဆိုသဖြင့် ရူးသွပ်ခြင်းသည် အမှု ဆောင် ရွက်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်နေလေသည်။
စိတ်ကမောက်ကမ ဖြစ်ခြင်းသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုး ကြောင့် ဖြစ်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အကြောင်းနှစ်မျိုး ကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။
ပထမအကြောင်းမှာ တင်ကူး၍ သဘော ပါခြင်းနှင့် ဒုတိယအကြောင်းမှာ လှုံ့ဆော်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုးလိုက်၍ ဖြစ်တတ်ခြင်း၊ အသက်၊ လိင်၊ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ၊ ရာသီဥတုနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာမှုတို့သည် တင်ကူး၍ သဘောပါသည့် အကြောင်းများဖြစ်သည်။
လှုံ့ ဆော်ခြင်း အကြောင်းများ ဖြစ်သည်။
လှုံ့ဆော်ခြင်းအကြောင်း များတွင် ခန္ဓာကိုယ်၌ အဆိပ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ကူးစက်ခြင်း၊ ပန်းလျခြင်း၊ ဒဏ်ရာများရခြင်းနှင့် ဦးနှောက်နှင့် အခြား အင်္ဂါများတွင် ရောဂါဖြစ်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။
စိတ်ဒုက္ခ ရောက်ခြင်း၊ ပူပန်ခြင်း၊ ထိတ်လန့်ခြင်းနှင့် တုန်လှုပ်ခြင်း များလည်း ပါဝင်သည်။
စွဲလမ်းလွန်ခြင်းနှင့် စိတ်ညိုးငယ်ခြင်းတို့သည်လည်း ရူးသွပ်ခြင်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
စွဲလမ်းလွန်ခြင်းသည် စိတ် လှုပ်ရှားမှုနှင့်ဆိုင်သော လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။
လူတစ်ယောက် မမောမပန်းဘဲ လှုပ်ရှားပြောဆိုနေလျှင် သူသည် အလွန်အား ကောင်းသည်ဟု ထင်တတ်သည်။
စိတ်ည|ိုးငယ်သောအခါတွင် သူ၏အကြံအစည်၊ စကားပြောခြင်းနှင့် စိတ်ညိ|ုးငယ်တတ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုနှစ်မျိုးသည် တစ်လှည့်စီ ဖြစ်တတ်၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုလက္ခဏာနှစ်မျိုး ရောစပ်ပြီးလျှင် လှုပ်ရှား သည့်စိတ်သည် ညိ|ုးငယ်ခြင်း ဖြစ်နေတတ်သည်။
အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများ သူငယ်ပြန်ခြင်းသည်လည်း ရူးသွပ်ခြင်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်၊ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဦးနှောက် နှင့် သွေးကြောများတွင် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
သွေးလွတ်ကြောများ မာလာခြင်း၊ အရက်စွဲမြဲစွာ အလွန် သောက်ခြင်း၊ ဝက်ရှုးနာနှင့် လေသင်ဓုန်းတို့ကြောင့်လည်း ရူး သွပ်တတ်သေးသည်။
ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ ရင့်ကျက်လာသောအခါတွင်လည်း ဦးနှောက်ဆဲများ ပျက်စီးကာ ရူးသွပ်တတ်သည်။
ယခုအခါတွင် ရူးသွပ်သူများအား သင့်မြတ်မည့် အစာ များကို ကြွေးခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားစေခြင်း၊ စိတ်ကို ရွှင်မြူး ပျော်ပါးစေခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် ကုသပေးကြသည်။
ထို့ပြင် စိတ်ကုဆရာဝန်များက စိတ်တွင် ရောဂါဖြစ်ခြင်းသည် အခြားကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော နှလုံး၊ ကျောက်ကပ် စသည်တို့တွင် ရောဂါဖြစ်ခြင်းနှင့်မထူးဟု ယူဆကြပြီးလျှင် ပုံပမာ အူအတက်နာပေါက်သောအခါတွင် ထိုအနာကို ဖယ်ရှား၍ ကုသပေးသကဲ့သို့ စိတ်ရောဂါဖြစ်ရာတွင်လည်း စိတ်ရောဂါ၏ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ရန် ကြိုး စားကြလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:စိတ်ရောဂါ။
thumb|Nepenthes muluensis pitchers hang from tendrils. (cultivated plant). ရေကရားပင် (Pitcher plant) သည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသများအပြင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းနှင့် မက်ဒါဂက်စကားကျွန်းတို့တွင် ပေါက်သည်။
အထူးသဖြင့် ဗော်နီယိုကျွန်းတွင် ပေါများသည်။
ရေကရားပင်သည် နီပင်သေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် နီပင်သီးမျိုးစု၌ ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆ဝ ခန့်ရှိသည်။
ရေကရားပင်သည် နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ ချုံဖုတ်များကို နွယ်ပတ်၍ ပေါက်သည်။
ရေကရားပင်ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ အရွက်ဖျား၌ ရေကရားပုံရှိသော ထူးဆန်းသည့် အရွက်အိတ်ကလေးများ တွဲလျားကျနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရေကရားပင်ကို သားစားပင်(သို့မဟုတ် ပိုးကောင်စားပင်) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဆိုပါ အရွက်အိတ်ထဲသို့ ဝင်မိသောပိုးကောင်များသည် ထောင်ချောက်တွင် မိနေသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ထွက်မလာနိုင်တော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရေကရားပုံ ရွက်အိတ်ကလေးများသည် အပင်မျိုးစိတ်ကို လိုက်၍ ပုံအမျိုးမျိုးနှင့် အရွယ်အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အချို့သည် လက်ညှိုးလောက်သာရှိ၍ အချို့သည် အစိတ်ဝင် ပုလင်းလောက်အထိ ကြီးမားသည်။
အရောင်မှာလည်း အဝါမှ အစိမ်းပုပ်အထိ အမျိုးမျိုးကွဲလွဲ၍ အချို့တွင် အနီစင်းများပင် ပါတတ်သေးသည်။
ရွက်အိတ်တွင် အဖုံးများလည်း ပါရှိ၍ ယင်းတို့သည် ရွက်အိတ် နုနယ်စဉ်အချိန်တွင် ပိတ်နေလျက် ကြီးရင့်လာသောအခါကျမှ ပွင့်သွားလေသည်။
ရွက်အိတ်ပိုင်းသည် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ပိုးကောင်ထောင်ချောက် ဖြစ်၏။
ထိုထောင်ချောက်အတွင်း၌ ပိုးကောင်များကို သွေးဆောင်နိုင်သော ဝတ်ရည်ရှိသည်။
ပိုးကောင်များသည် ထိုဝတ်ရည်ကို စားသောက်ရန် အပေါက်ဝမှ အထဲသို့ ဝင်ကြသည်။
ထိုအခါ ဝင်လမ်းသာရှိ၍ ထွက်လမ်းမရှိသော ရွက်အိတ်ထဲတွင် ပိုးကောင်တို့သည် ဝတ်ရည်များနှင့် ရောသွားပြီးလျှင် သေကြေ ပျက်စီးသွားကြလေသည်။
တစ်နည်းဆိုလျှင် အပင်က ပိုးကောင်များကို ဝါးမျို ချေဖျက်လိုက်လေသည်။
ထိုသို့ ချေဖျက်လိုက်ခြင်းဖြင့် အပင်၏ အသက်ရှင်ရေးအတွက် လိုအပ်သော နိုက်တြိုဂျင်ဓာတ်ကို ရရှိသွားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ပြခန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:အသားစား အပင်များ။
ရေကာတံတိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိသော နိုင်ငံတွင် သင်္ဘောာဆိပ် ကောင်းများ ရှိဖို့ လိုအပ်သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြားနှင့် ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ ခိုလှုံ ဆိုက်ကပ်နိုင်ရန် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းရှိခြင်းသည် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေးအခြေခံ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
လှိုင်းလေထန်နေချိန်တွင် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ရောက်ရှိနေလျှင် ကမ်းခြေနှင့် နီးကပ်နေသည် ထက် ပို၍စိတ်ချရ၏။
ထိုကြောင့် ကမ်းခြေနှင့် တစ်မိုင်နှစ်မိုင် အကွာသို့ သင်္ဘောကို ကမ်းနှင့် ဝေးနိုင်သမျှ ဝေးအောင် ဆုတ် ခွာသွားရလေသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သင်္ဘောသည် ကမ်းနှင့် နီးကပ်နေလျှင် လှိုင်းလေအရှိန်ကြောင့် ကမ်းခြေရှိ ကျောက်ဆောင်များနှင့် တိုက်မိဆောင့်မိမည်ကို စိုးရိမ်ရသော ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
သို့ဖြစ်၍ သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ခိုလှုံ နိုင်ရန် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများရှိဖို့ လိုအပ်သည်မှာ ထင်ရှား သည်။
အချို့သင်္ဘောဆိပ်များမှာ သဘာဝအလျောက် ကျွန်း၊ သို့ မဟုတ် ကျွန်းဆွယ်များ ဝန်းရံကာဆီးလျက် ရှိသဖြင့် ပင်လယ် ဘက်မှ လေပြင်းမုန်တိုင်းနှင့် လှိုင်းတံပိုးများကို အလို အလျောက် ကာကွယ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့သော သင်္ဘောဆိပ်မျိုးတွင် သင်္ဘောများ အချိန်အခါမရွေး ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်နိုင်ကြလေသည်။
သို့ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ သဘာဝ အလျောက် လုံခြုံလျက်ရှိသော သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းကောင်းတို့ကား ရှားပါး၏။
ရှိလျှင်လည်း ရှိသင့်သည့်အရပ်တွင် မရှိဘဲ ဖြစ် တတ်သည်။
ထိုကြောင့် လူတို့သည် မိမိတို့အလိုရှိရာအရပ်တွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ကြံစည်ဖန်တီးရ လေသည်။
သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုလုပ်ရာ၌ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြုလုပ်ပြီးစီးနိုင်သည်မဟုတ်။
နှစ် ပေါင်း များစွာ ကြာမြင့်အောင် တည်ဆောက်ကြရသည်။
တစ်ပိုင်းတစ်စ ပြီးစီးခါမှ လေပြင်း မုန်တိုင်းကျရောက်သဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော အကာအကွယ်များ မကြာခဏ ပျက်စီး ရတတ်သည်လည်း ရှိလေသည်။
သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာရန် ပထမဦးဆုံး အရေးကြီးသောအချက်မှာ ရေကာတံတိုင်း ဆောက်လုပ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုရေကာတံတိုင်းများ ရှိလျှင် ပင်လယ်မှ တိုက်ခတ် လာသောလေကို တားဆီးနိုင်မည် ဖြစ်၏။
တံတိုင်း အောက် ခြေခံ အတွက် ပင်လယ်ထဲသို့ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲ များစွာ တို့ကို သွန်ချရလေသည်။
ထိုနောက် တံတိုင်းအောက်ခြေခံကို ပင်လယ်ထဲ အလိုရှိရာဘက်သို့ တိုးချဲ့ဆန့်ထုတ်ရသည်။
သွန်ချ လိုက်သော ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတို့သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့် တက်လာ၍ ရေပြင်ပေါ်တွင် ကျောက်တန်း ပေါ်လာသည်။
အခြေခိုင်မြဲရအောင် တံတိုင်းအောက်ခြေပိုင်းမှာ ကား၍ အထက်သို့ ခပ်ရှူးရှူးပိရမစ်ပုံ တက်သွားရသည်။
သို့သော် တံတိုင်းထိပ်မှာ ပြန်ရသည်။
ထိုနောက် ကျောက်တံတိုင်း ဘေးနှစ်ဘက်ကို အင်္ဂတေကိုင်၍သော်လည်းကောင်း၊ အလွန်မာသော ကျောက်တုံးကြီးများ ချ၍သော်လည်းကောင်း မံပေးရလေသည်။
အောက်ခြေကို စိတ်ချရလောက်အောင် ခိုင်မြဲစေရန် ရေငုပ် သမားများဖြင့် တံတိုင်း၏ဘေးနှစ်ဘက်ကို အင်္ဂတေကိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကျောက်တုံးချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။
ရေကာတံတိုင်းများသည် ပင်လယ်ဘက်ဆီမှ လေပြင်း မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်လာသဖြင့် လှိုင်းလုံးများ ရိုက်ပုတ်သည့် ဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရပေမည်။
ထိုကြောင့် သင်္ဘောဆိပ်အတွက် ရေကာတံတိုင်း မဆောက်လုပ်မီ လေကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ ဒီရေပြည့်အမှတ်၊ ဒီရေစစ်အမှတ်မှ စ၍ အခြားလိုအပ်သော အချက်အလက်တို့ကို ဦးစွာသိရှိထားရလေသည်။
သို့မှသာလျှင် သင်္ဘောများအတွက် စိတ်ချရသော ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်နိုင်ပေမည်။
ရေကာတံတိုင်းများ ဆောက်လုပ်ထားသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ် တွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ ပို့တလန်မြို့ သင်္ဘောဆိပ်တွင် ရေကာတံတိုင်း နှစ်ခုရှိ၍ ထိုဆိပ်တွင် ရေတပ်တစ်ခုလုံးပင် ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ် ထားနိုင်သည်။
ပို့တလန်ရေကာတံတိုင်း နှစ်ခုပေါင်း၏ အလျား မှာ ပေ ၈ဝဝဝ မျှ ရှိသည်။
အောက်ခြေတွင် ပေ ၃ဝဝ ထု အကျယ်ရှိ၍ ရေအောက်မြေပြင်မှ ထိပ်အထိ ပေတစ်ရာ မြင့် သည်။
ထိုမျှ ထုထယ်ကြီးမား ခိုင်ခံ့သော ရေကာတံတိုင်းနှစ်ခု ကို ၂၅ နှစ်နီးပါးမျှ ဆောက်လုပ်ရလေသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ဘက် ရှားဗုသင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ရှိ ရေကာတံတိုင်းသည် အလျားပေပေါင်း ၁၂ဝဝဝ မျှ ရှိသဖြင့် အရှည်ဆုံးသော ရေကာတံတိုင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
ထိုရေကာ တံတိုင်း၏ အောက်ခြေထုအကျယ်မှာ ၂၉၈ ပေ ရှိ၍ ထိပ်တွင် ၂၁ ပေ ကျယ်သည်။
အဆိုပါ ရေကာတံတိုင်းကို နှစ်ပေါင်း ၇ဝ မျှ ကြာအောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ရသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် ပလင်းမတ်မြို့ရှိ ရေကာတံတိုင်းကို ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၃၄ နှစ်ကြာမှ ပြီးမြောက် သည်။
ရွှေဒင်္ဂါးပေါင်ပေါင်း တစ်သန်းငါးသိန်းမျှ ကုန်ကျသည်။
ထိုရေကာတံတိုင်း၏ ထူးခြားချက်မှာ ဒီရေပြည့်သည့်အခါ တန် တိုင်းထိပ်သည် ရေပြင်အပေါ် တစ်ပေနှစ်ပေခန့်သာ မြင့်တက် နေ၏။
ထို့ကြောင့် လေပြင်းတိုက်လာလျှင် လှိုင်းလုံးများသည် တံတိုင်းပေါ်သို့ ကျော်လွှမ်းသည့်တိုင်အောင် ရိုက်ခတ်နိုင်လေ သည်။
ထိုရေကာတံတိုင်း၏ အစွန်းတစ်ဖက်တွင် မီးအချက်ပြရုံ၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်ကား မီးပြတိုက် ရှိလေသည်။
ထိုရေကာ တံတိုင်းသည် အလျားတမိုင်ခန့်ရှိ၍ အောက်ခြေထုအကျယ် ပေ ၃ဝဝ ခန့် ရှိသည်။
ထိပ်အကျယ် ၄၅ ပေမျှ ရှိ၏။
ထိုရေကာ တံတိုင်းကြီးကို တည်ဆောက်ရာတွင် ကျောက်တန်ချိန်ပေါင်း လေးသန်းမျှ ကုန်လေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် ဒိုဗာမြို့ဆိပ်ကမ်းတွင် ရေကာတန်တိုင်ကြီး နှစ်ခုအပြင် အက်ဒမီရယ်လတီပီးယားခေါ် ဆိပ်ခံတံတိုင်း ရှည်လည်း ရှိလေသည်။
အတွင်းဘက်ကျသော ရေကာတံတိုင်း မှ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် သို့ လက်တံနှစ်ခု ဖြာထွက် လေသည်။
အက်ဒမီရယ်လတီဆိပ်ခံတံတိုင်းရှည်သည် အနောက် ဘက်လက်တံတွင် ပါဝင်သည်။
အနောက်ဘက်တန်း ရေကာ တံတိုင်းသည် ပေ ၄၁ဝဝ ရှည်လျား၍ အရှေ့ဘက်တန်းမှာ ပေ ၂၉ဝဝ မျှ ရှည်လျားသည်။
အပြင်ဘက်ကျသော ရေကာတံတိုင်းသည် ပေ ၄၂ဝဝ မျှ ရှည်လျား၍ ကမ်းခြေမှ တစ်မိုင်နီးပါးခန့် ကွာဝေးသည်။
ထို တံတိုင်းကြီးများကို အင်္ဂတေတုံးပေါင်း ၆ဝဝဝဝ မျှ အသုံးပြု ရလေသည်။
ရေကာတံတိုင်း ၏ ထပ်အကျယ်မှာ ၄၅ ပေရှိ၍ ရေအောက်မြေပြင်မှ အမြင့် ၇၅ ပေ ရှိလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:အဆောက်အအုံ။
thumb| Gallinula chloropus ရေကြက် (common moorhen) (Gallinula chloropus) သည် အမည်နှင့်လိုက်အောင် ရေတွင် ကျက်စားသော ငှက်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ရယ်လီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ယင်းကို သတ္တဗေဒ (ပါဏဗေဒ‎) အလိုအရ ဂယ်လီနျူလာကလိုရိုပတ် ဟူ၍ခေါ်သည်။
ရေကြက်သည် ကိုယ်အလျား ၁၂ လက်မရှိ၍ ရေကူးရာတွင် ခေါင်းကို ညိတ်ကာညိတ်ကာ ကူးလေ့ရှိသည်။
အမြီးကိုလည်း အဆက်မပြတ် ပင့်တင်လေ့ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် အမြီး၏ အောက်ဘက်ရှိ အဖြူကွက်များကို မြင်နိုင်လေသည်။
အစိမ်းရောင်ရှိသော ခြေထောက်များတွင် အနီရစ်ရှိခြင်းနှင့် အနီရောင်နှုတ်သီးဖျားတွင် အဝါရောင်ရှိခြင်းတို့သည် ရေကြက်၏ ထူးခြားသောလက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။