kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ငြိမ်းချမ်းသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါ လမ်းကို နှစ်သက်သော အာရဖတ်၌ ပီအယ်အိုအဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင် ခဲ့သူ အာမက်ရှူကာရီ၏ ဂျူးများ (အဇ္ဇရီ ယာယ်)တို့ကိုပင်လယ်ထဲအရောက် မောင်းထုတ်ရန် ဟူသည့် ခံယူချက်မျိုးမရှိတော့ပြီဖြစ်၍ ၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြောက်ကျားဗိုလ်ဖြစ်ပါလျက်နှင့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်း ပြောခွင့်ရခဲ့သည်။
အာရဖတ်သည် အိမ်ထောင်မပြု၊ ပယ်လက်စတိုင် ပြည်တည်ထော င်ရေးသည်သာ သူ့အသက်၊သူ့ဘဝ အဖြစ် ခံယူထားသူ ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကော်မရှင် (; အတိုကောက်: UNESCAP သို့ ESCAP) ဆိုသည်မှာ အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဒေသတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုနှင့် တိုးတက်မှုအတွက် ခေါင်းဆောင်မှုပေးရန်နှင့် ကူညီဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ကုလသမဂ္ဂ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကောင်စီက ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အီးကဖီး (UN Economic Commission for Asia and the Far East, ECAFE) အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လနှင့် ဧပြီလအတွင်း ကိုလံဘိုမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော အီးကဖီး၏ အကြိမ်သုံးဆယ်မြောက် ညီလာခံ ထောက်ခံမှုဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ကောင်စီက အတည်ပြုကာ ၂၇ နှစ်တိုင်တည်ရှိခဲ့သော အီးကဖီးမှ အက်စက်သို့ အမည်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ESCAP တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၅၃ နိုင်ငံနှင့် တွဲဖက်အဖွဲ့ဝင် ၉ ခု ပါဝင်သည်။
အာရှနှင့်ပစိဖိတ်ဒေသတွင်း နိုင်ငံများသာမက ပြင်သစ်၊ နယ်သာလန်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများလည်း ပါဝင်သည်။
အက်စက်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ခံရ၍ ပျက်စီးဆုံးရှုံးသွားရသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအား ထိရောက်သော အကူအညီပေးရန်၊ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအစိုးရများ၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးပြီး စီပွားရေးတိုးတက်မှုကို စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်စေရန်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာနိုင်ငံများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေး၊ နိုင်ငံတကာအစိုးရ များအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် အကူအညီပေးရန်တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အရန်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ကော်မရှင်၏ အဋ္ဌမမြောက် နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးကို ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့မှ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့အထိ အိမ်ရှင်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့၌ လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၅၉ မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ ကော်မရှင်၏ အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှူးသည် မြန်မာလူမျိုး ဦးညွန့်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီး၏ ပင်မအဖွဲ့ကြီးခြောက်ဖွဲ့အနက် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကောင်စီသည် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးလျက် အာရှနှင့် အရှေ့ဖျားဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင် (အီးကဖီး)ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် မတ်လတွင်လည်းကောင်း၊ ဥရောပဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင်ကိုလည်း ထိုလတွင်ပင်လည်းကောင်း၊ လက်တင်အမေရိက ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင်ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်လည်းကောင်း၊ အာဖရိကဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်လည်းကောင်း၊ အနောက်အာရှဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကော်မရှင်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်လည်းကောင်း အသီးသီးဖွဲ့စည်း ခဲ့လေသည်။
အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကော်မရှင် မူလကဖွဲ့စည်းစက အာရှနှင့် အရှေ့ဖျားဆိုင်ရာ စီးပွားရေး ကော်မရှင်(အီးကဖီး)ဟု အမည်တွင်လေသည်။
သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စီးပွားရေးနယ်ပယ်ကိုသာမက လူမှုရေးနယ်ပယ်သို့ပါ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် သင့်လျော်သည့် ပထဝီနယ်မြေ အကျုံးဝင်စေရန်အတွက် အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကော်မရှင်(အက်စက်) ဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့လေသည်။
တစ်ခါတစ်ရံ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်၏ လွှတ်တော်ဟုပင် ခေါ်ဆိုကြသည်။
အီးကဖီးအဖြစ်ဖြင့် စီးပွားရေးကိုသာ ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း အက်စကက်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်သောအခါ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများပါဆောင်ရွက်သည်။
အာရှနှင့် အရှေ့ဖျားဒေသ အတွက်သာမဟုတ် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းများ၊ နိုင်ငံများအတွက်ပါ အကျုံးဝင်လာသည်။
စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ကော်မရှင် ဌာနချုပ်ကို တရုတ်ပြည် ရှန်ဟဲမြို့၌ ရုံးစိုက်ခဲ့သော်လည်း တရုတ်ပြည် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။
ညီလာခံများ ဤကော်မရှင်သည် ညီလာခံကို နှစ်စဉ်မတ်လ သို့မဟုတ် ဧပြီလများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ပထမအကြိမ် ညီလာခံကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်မှ ၂၅ ရက်နေ့အထိ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ရှန်ဟဲမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တက်ရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံများမှာ ဩစတြေးလျ၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယ၊ နယ်သာလန်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ထိုင်း၊ ဆိုဗီယက်၊ ဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဖြစ်လေသည်။
ထို ၁ဝ နိုင်ငံသည် ကော်မရှင်၏ မူလအဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
၃၇ ကြိမ်မြောက် ညီလာခံကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ တွဲဖက်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ၊ တရုတ် ၊ တရုတ် အမှုဆောင်အတွင်းရေးမှူးများ ကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲသည် အလုပ်အမှုဆောင်အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။
၎င်းကို ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်က ရွေးချယ်ခန့်ထားရသည်။
အမည် နိုင်ငံ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် ခုနှစ် ရှမ်ရှက် အာခ်ထာ ၂၀၁၄ - လက်ရှိ နိုလင်း ဟေဇာ ၂၀၀၇ - ၂၀၁၄ ကင်မ် ဟာ့ဆု ၂၀၀၀ - ၂၀၀၇ အန်ဒရီရေးနပ် မိုရေ ၁၉၉၅ - ၂၀၀၀ ရာဖီးအူဒင် အာမက် ၁၉၉၂ - ၁၉၉၄ အက်စ်၊ အေ၊ အမ်၊ အက်စ် ကီဘရီယာ ၁၉၈၁ - ၁၉၉၁ ဂျေ၊ ဘီ၊ ပီ၊ မရားမစ် ၁၉၇၃ - ၁၉၈၁ ဦးညွန့် ၁၉၅၉ - ၁၉၇၃ ချာကရာဗာသီ ဗွီ နရစိမှန် ၁၉၅၆ - ၁၉၅၉ ပီ၊ အက်စ်၊ လောကနသန် ၁၉၄၇ - ၁၉၅၆ ဌာနချုပ်တည်နေရာ ကော်မရှင်ရုံးကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်ဝါရီလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရုံးတည်ရာ အဆောက်အအုံအနီးတွင် သီးသန့် အဆောက်အအုံဆောက်ရန် တရားဝင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အက်စကက် ဆက်သွယ်ရေးရုံးကို နော်ရူးကျွန်း၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ရန်ပုံငွေ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ပုံမှန်ရသုံးငွေစာရင်းသည် ၅၉၂ဝဝဝ ဒေါ်လာ ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၈ဝ-၈၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၂၃ သန်းအထိ တိုးတက်ခဲ့သည်။
ရည်မှန်းချက် ဤကော်မရှင်သည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ အောက်ပါကဏ္ဍကြီး ခြောက်ခုကို အလေးပေးဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ စွမ်းအင်၊ ကုန်ကြမ်းနှင့်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ နည်းပညာလွှဲပြောင်းပေးရေး၊ နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်ရေးနှင့် ပြည်ပငွေပင်ငွေရင်းလွှဲပြောင်းပေးရေး၊ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ ဖြစ်သည်။
ကော်မရှင်သည် မိမိတို့နယ်မြေဒေသအတွင်းရှိ မဖွံ့ဖြိုးသေးသော နိုင်ငံများ (ကုန်းပိတ်နိုင်ငံများနှင့် ပစိဖိတ်ကျွန်းများအပါအဝင်)နှင့် ဝင်ငွေကောင်းသောနိုင်ငံများအကြား လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေးကွာဟမှု အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် အထူးအလေးပေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များကိုလည်း ဒေသအဆင့်၊ နယ်မြေ အဆင့်၊ နိုင်ငံအဆင့်ဟူ၍ အဆင့်များချမှတ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ယန္တရားများ ကော်မရှင်၏ လက်အောက်တွင် ကော်မတီကိုးခုကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၎င်းတို့မှာ- လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးစီမံကိန်းကော်မတီ၊ စက်မှု၊ နည်းပညာ၊ လူ့အခြေစိုက်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကော်မတီ၊ သယံဇာတကော်မတီ၊ လူဦးရေကော်မတီ၊ လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးကော်မတီ၊ စာရင်းအင်းကော်မတီ၊ ကုန်သွယ်မှုကော်မတီ၊ ပို့ကုန်နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ကော်မတီတို့ ဖြစ်၏။
ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၏ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များက သက်ဆိုင်ရာကော်မတီအစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်။
သို့သော် အထက်ပါ ကော်မတီကိုးခုနှင့် အကျုံးမဝင်သော အရေးကြီးသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် အထူးကွန်ဖရင့်ကိုလည်း နှစ်စဉ်ကျင်းပပေးလေသည်။
တဖန် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကြိမ် ၃ဝ မြောက်ညီလာခံမှ အကြံပေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အက်စက်ကော်မရှင်သို့ အောက်ပါကော်မတီများကလည်း အစီရင်ခံကြရလေသည်။
မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်း စူးစမ်းညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ၊ အာရှကမ်းလွန်ဒေသရှိ သယံဇာတများ ပူးပေါင်းရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းမှုကော်မတီ၊ တောင်ပစိဖိတ် ကမ်းလွန်ဒေသရှိ သယံဇာတများ ပူးပေါင်းရှာဖွေရေးဆိုင်ရာ ညှိနှိုင်းမှုကော်မတီ၊ ဒေသဆိုင်ရာ သယံဇာတများ ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာန၊ ကုန်းပိတ်နိုင်ငံများအတွက် အထူးအဖွဲ့၊ တိုင်ဖွန်း လေမုန်တိုင်းကော်မတီ၊ အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးမုန်တိုင်းအဖွဲ့ (ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့)၊ ဒေသဆိုင်ရာ သင်တန်းများနှင့် သုတေသနဌာနများ အုပ်ချုပ်မှု၊ နိုင်ငံအစိုးရစုံ ကောင်စီတို့ဖြစ် လေသည်။
လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် ကော်မရှင်သည် လိုအပ်သည့် စာရင်းအချက်အလက်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ အာရှနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေများနှင့် ပတ်သက်သော သတင်းများကို ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ်များအတွင်း ကော်မရှင်သည် အာရှနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု လုပ်ဆောင်ရာတွင် အထူးအာရုံစိုက်လေ့လာမှုနှင့် သုတေသနမှုများပြုခြင်း၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ သုတေသနပြုမှုနှင့် လေ့လာမှုတို့ကို အခြေခံ၍နှစ်တိုနှစ်ရှည် လုပ်ငန်းများ၊ စီမံကိန်းများ၊ ကျွမ်းကျင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ စာရင်းအင်းလိုအပ်ချက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း တိုးတက်မှုစသည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။
ယင်းသို့ ဆောင်ရွက်ရာ၌ ကော်မရှင်သည် ငွေအားစိုက်ထုတ်မှုမလုပ်ဘဲ လုပ်ငန်းအလိုက် သင့်လျော်သော အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကော်မတီများဖွဲ့၍ အကျိုးဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ယခုအခါ အက်စက်၌ အောက်ပါလုပ်ငန်း စီမံကိန်း ၁၆ ခုဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မဲခေါင်မြစ်အောက်ပိုင်းစီမံကိန်း အာရှစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်း အာရှလမ်းမကြီးပူးပေါင်း ဖောက်လုပ်ရေးစီမံကိန်း အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် အာရှစက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်း အာရှကမ်းလွန်ဒေသ သယံဇာတပစ္စည်းများ ရှာဖွေရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး၊ အာရှနိုင်ငံတကာဆိုင်ရာ ကုန်စည်ပြပွဲများ၊ တိုင်ဖွန်းလေမုန်တိုင်း ကာကွယ်ရေး အာရှအုန်းစိုက်ပျိုး ရောင်းဝယ်ရေး ဒေသဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းလေ့လာရေး အာရှစာရင်းအင်းဆိုင်ရာ သင်တန်းကျောင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်မြှင့်တင်ရေး အာရှမီးရထားလမ်းစီမံကိန်း ငရုတ်ကောင်း စိုက်ပျိုးရောင်းဝယ်ရေး အာရှဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှု တိုးတက်ရေး အာရှစာရင်းအင်း ရှင်းလင်းရေးတို့ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့အနက် မဲခေါင်မြစ်အောက်ပိုင်းစီမံကိန်းနှင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်(အေဒီဘီ) တို့သည် အရေးပါသော စီမံကိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၁၉၇၈) ၁၉၈၁ ခုနှစ်အတွင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သော အစီအစဉ်များ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်း စူးစမ်းညှိနှိုင်းရေးကော်မတီသည် မြစ်ဝှမ်းစီမံကိန်း၊ ကုန်းပိုင်း၊ ရေပိုင်း အရင်းအမြစ်များ ဖွံဖြိုးရေး၊ ရေကြောင်းသွားလာမှု တိုးတက်ရေး၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးလုပ်ငန်း၊ စွမ်းအင်၊ စက်မှုနှင့် သတ္တုလုပ်ငန်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်နှင့် မိုးလေဝသလုပ်ငန်းဟူသော အစီအစဉ်ခြောက်ခု ခွဲခြားလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်း၌ ဇလဗေဒစခန်း ၃၁၈ ခု၊ မိုးလေဝသစခန်း ၃ဝ၉ ခုဖြင့် မြစ်ဝှမ်းစီမံကိန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက် စာရင်းဇယားများကို စုဆောင်းပြီးစီးခဲ့သည်။
၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်အထိ ရေကြောင်းနှင့် အရင်းအမြစ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကျယ်ပြန့်စွာ အကောင်အထည်ဖော်သွားနိုင်ရန် လမ်းညွှန်စီမံကိန်းတစ်ရပ်ကို ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်က ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထိုစီမံကိန်းကို ပြန်လည်ညှိနှိုင်း ပြုပြင်ရေးအတွက် ၁၉၈၁ ခုနှစ်အတွင်း ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
မြေပုံရေးဆွဲခြင်း၊ ဂြိုဟ်တုဖြင့် ထောက်လှမ်းစိစစ်ခြင်း၊ စာရင်းဇယားများကို တိုးချဲ့စုဆောင်းခြင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများမှ လေ့လာခြင်း၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စီမံချက်များရေးဆွဲခြင်းစသည့် ကြိုးပမ်းချက်များ ပါဝင်သည်။
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် အက်စကက်၏ အဓိက စိတ်ဝင်စားမှုဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သီးနှံ၊ ပဲ စသည့်တို့ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးကို အထူးအင်အားစိုက်ထုတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၎င်းသီးနှံများအတွက် သက်ဆိုင်ရာ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးဗဟိုဌာနကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် နှစ်ဦးတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဘိုဂေါမြို့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးပြုနိုင်ရန်ရေးအတွက် ကွပ်ကဲမှု အစီအစဉ်များ၊ ထောက်ပံ့ရောင်းချရေး အစီအစဉ်များ၊ အတတ်ပညာပူးပေါင်းဖလှယ်ရေး စသည်တို့ကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ပေးခဲ့လေသည်။
တိုင်ဖုန်းလေမုန်တိုင်းကော်မတီသည် လက်တွေ့စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှု ဗဟိုဌာနကို ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ ဖွင့်လှစ်ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှစတင်၍ ကြိုတင်စမ်းသပ် ဆောင်ရွက်မှုတစ်ရပ်ကို အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု လျော့ပေါ့ရေး၊ မုန်တိုင်းအခြေအနေ ကြိုတင်ခန့်မှန်းနိုင်စွမ်းနှင့် သတိပေးနိုင်စွမ်း တိုးတက်ရေး၊ သတိပေးချက်နှင့်အညီ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်သည် ကုလသမဂ္ဂ၏ တတိယဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဆယ်စုနှစ်သို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာသော နှစ်ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ စီးပွားရေးအရှိန်အဟုန် မြင့်မားရေး၊ အလုပ်အကိုင် ပိုမိုရရှိရေး၊ ဝင်ငွေမျှတရေး၊ အခြေခံလိုအပ်ချက်များ ပိုမိုပြည့်ဝရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် အမျိုးသမီးနှင့် လူငယ်များအား အပြည့်အဝ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရေး စသည်တို့ကို ဦးတည်ကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စားနပ်ရိက္ခာ၊ စွမ်းအင်၊ နည်းပညာ၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် ငွေကြေးနယ်ပယ်များတွင်လည်း ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးစနစ်ကို ဖန်တီးပေးလျက်ရှိသည်။
အီတိုင်ပူ ရေကာတာကြီး သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပါရာဂွေးနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံအကြားတွင် တည်ဆောက်ထားသော ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ် ရေကာတာကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပါရာဂွေးနိုင်ငံ သမ္မတ အာလ်ဖရက်ဒို စထရို အက်ဆနာနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ သမ္မတ ဘက်တစ်စတာ ဖီဂွီရီဒို တို့သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
အီတိုင်ပူဟူသော ဝေါဟာရသည် ထိုဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား တူပီဂွာရာနီ အင်ဒီယန်းလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားဖြစ်၍ တေးဆိုသော ကျောက်ခဲ ("the sounding stone") ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံအကြား နယ်နိမိတ် ဖြစ်သော ပါရာနာမြစ်ပေါ်တွင် အီတိုင်ပူ ရေကာတာ တည်ရှိ၍ အလျားငါးမိုင်၊ အမြင့်ပေ ၆၄ဝ ရှိသည်။
အမြင့်ဆုံးနေရာ၌ ၆၇၅ ပေကျော် (၂၂၅ မီတာ) ရှိသည်။
ကွန်ကရိဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပင်မဗဟို ရေကာတာသည် ၄ဝ၆၉ ပေ (၁၂၃၄ မီတာ) ရှည်လျားသည်။
အီတိုင်ပူရေကာတာ၏ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏသည် အီဂျစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ အဆွမ် ရေကာတာမှ ရရှိ သော စွမ်းအင်ပမာဏ၏ ခြောက်ဆမျှ ဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးရေကာတာ ဖြစ်သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုသော နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီချက်အရ အီတိုင်ပူရေကာတာကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ရှစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ တာဘိုင်စက်ကြီး ၁ဝ ခု ပါရှိသော ရေအားမောင်းလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သည့် စက်ယန္တရားများကို အောင်မြင်စွာ တပ်ဆင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဆီတိုင်ပူရေကာတာကို အလုပ်သမား ၄ဝဝဝဝ ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉.၆ ဘီလီယံ ကုန်ကျခဲ့သည်။
ထိုရေကာတာကြောင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၏ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၆ဝဝ ကျယ်ဝန်းသော နယ်မြေနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၈ဝဝ ကျယ်ဝန်းသော မြေပြင်တို့ကို ရေဖုံးသွားမည် ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဒေသရှိ လူဦးရေ ၄၂ဝဝဝ ခန့် ကို ရေလွတ်ရာဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခဲ့ရသည်။
ကုန်ကျစရိတ်ကို နှစ်နိုင်ငံ ညီတူညီမျှခံရမည်ဖြစ်၍ အစုရှယ်ယာကို ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်းစီ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
သို့ရာတွင် ပါရာဂွေးနိုင်ငံသည် မိမိတို့၏ အစုရှယ်ယာများကို ဘရာဇီး နိုင်ငံသို့ ရောင်းချထားရာ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို လွှဲပြောင်းပြီဖြစ်လေသည်။
အီတိုင်ပူရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအားကို ရေကာတာနှင့် မိုင် ၆၆ဝ ဝေးသော ဝေါပေါ်လို စက်မှု လုပ်ငန်းမြို့သို့ ပေးပို့အသုံးပြုသကဲ့သို့ စထရိုအက်ဆနာမြို့နှင့် ဗီလာဟေးယက်မြို့ရှိ သံမဏိစက်ရုံများသို့လည်း ပေးပို့အသုံးပြုသည်။
thumb|အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ September 22, 1980 - Tehran ပါရှင်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း အီရန်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဘန်ဒါခိုမေနီမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ရန်သူသင်္ဘောငါးစင်းကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်ကြောင်း ၁၉၈၄−ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလ၊ (၂)ရက်နေ့တွင် အီရတ်စစ်ဌာနချုပ်က ကြေညာသည်။
ယင်းတိုက်ပွဲ၌ အီရန်က အီရတ်လေယာဉ် နှစ်စင်းကို ပစ်ချလိုက်ကြောင်း အီရန်တို့က ကြေညာသည်ကို အီရတ်က အတည်ပြုသည်။
သို့ဖြင့် ရှက်တယ် အာရပ်ရေလက်ကြား ပိုင်ဆိုင်မှုအပေါ် အငြင်းပွားရာမှ ၁၉၈ဝ−ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၂)ရက်နေ့မှ စ၍ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲသည် ၁၉၈၄−ခုနှစ်တွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံက ၁၉၈၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ရောင်းချထားသော အီရတ်စူပါအီတင်းဒတ် ဗုံးကြဲ လေယာဉ်များမှ ပစ်လွှတ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသော အိပ်ဇိုးဆေးဒုံးကျည်များ ထိမှန်သဖြင့် စိုက်ပရပ် မှတ်ပုံတင်သင်္ဘောများ နစ်မြှုပ်ကုန်သည်ဟု ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
မတ်လမှ ဇူလိုင်လအထိ ကာလအတွင်း ပင်လယ်ကွေ့ရေကြောင်းခရီး သွားလာနေသော သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်မှုအရှိန် မြင့်တက်လာသည်။
ခတ်ကျွန်းကို စူပါ အီတင်းဒတ် လေယာဉ်များသုံး၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အီရတ် နိုင်ငံက ပထမဆုံးဝန်ခံပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ခတ်ကျွန်း၏ တောင်ဘက်မိုင် ၄ဝ အကွာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေပြင်ပိုက်နက်တွင် ဂရိမှတ်ပုံတင် ရေနံသင်္ဘောတစ်စင်း ဒုံးကျည်ထိမှန်သည်။
ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဆအူးဒီရေနံတင် သင်္ဘောတစ်စင်းလည်း ဒုံးကျည်ထိမှန်ကြောင်း မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် အီရတ်သမ္မတ ဆက်ဒမ်ဒူစိန်က အတည်ပြုပြောကြားသည်။
မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ် ဆော်ဒီရေနံတင်သင်္ဘောတစင်း ထိမှန်မီးလောင်ပျက်စီးသည်။
ပင်လယ်ကွေ့ရေကြောင်းခရီး သွားလာသော သင်္ဘောများ၏ အာမခံပရီမီယံနှုန်းများ ၁.၅%မှ ၂% သို့ မြင့်တက်ကုန်သည်။
မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ကွေ့အနောက်ပိုင်း၌ လိုက်ဗေရီးယန်း မှတ်ပုံတင် ရေနံတင်သင်္ဘောကို တိုက်ခိုက်နစ်မြှုပ်သည့် အီရန် လေယာဉ်ကို ဆအူးဒီးလေတပ်က ခြေရာခံမိသည်။
ပခုံးထမ်း၍ ပစ်ရသော စတင်ဂျာလေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည် ၄ဝဝ နှင့်လေယာဉ်ပျံသန်းနေစဉ် ဆီဖြည့်နိုင်သော ကေစီ ၁ဝ လေယာဉ်တို့ကို ဆအူးဒီနိုင်ငံအား ထောက်ပံ့မည်ဟု အမေရိကန်အစိုးရက မေလ ၂၉ ရက် နေ့တွင် ကြေညာသည်။
ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အေဝက်စလေယာဉ်က ထောက်ကူထားသော ဆအူးဒီလေတပ် အက်ဖ် ၁၅ တိုက်လေယာဉ်သည် ပင်လယ်ကွေ့ကမ်းခြေ အရှေ့ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာရှိ ဆော်ဒီပိုင်ကျွန်း တစ်ကျွန်းအနီး၌ အီရန် အက်ဖ် ၄ တိုက်လေယာဉ် နှစ်စင်းကို ထောက်လှမ်းတွေ့ရှိ၍ ပစ်ချခဲ့သည်။
အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲတွင် စစ်ရေးအရ တတိယမြောက်နိုင်ငံ ပထမဆုံး ပါဝင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ ပစ်ချခြင်းကို ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ(ဂျီစီစီ) က ကြိုဆိုထောက်ခံသည်။
|အီရန်နိုင်ငံမြို့များဖြစ်သော ဒေ့ဇဖူး၊ အားဝက်ဇ်၊ ခါမန်ရှား၊ အီလန်၊ အဘာဒန်မြို့များကို လေေ0x100ကာင်း တိုက်ပွဲ စတင်ဆင်နွှဲ မည်ဖြစ်၍ အရပ်သားများ စွန့်ခွာရွှေ့ပြောင်းသွား0x100ကရန် အီရတ် ရေဒီယိုက ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်သည်။
အီရတ်မြို့များ ဖြစ်သည့်အခါ နာကင်း၊ မန်ဒါလီနှင့် ဘာဆရာမြို့များကို လက်စားချေ တိုက်ခိုက် မည်ဟု အီရန် ဝန်0x100ကီးချုပ် ဟိုစိန်မွတ်ဆာဗီက တန်ပြန် သတိပေးသည်။
အီရတ်တို့၏ လေေ0x100ကာင်းတိုက်ခိုက်မှေု0x100ကာင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်အရပ်သား ၄၆ဝဝဝ သေဆုံး၍ ၂၂ဝဝဝ ကျော် ဒဏ်ရာရသည်ဟု ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့၌ အီရန်အစ0x038လာမ်မစ်ပြည်ထောင်စု သတင်းစဉ်က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
ထိုနေ့တွင် ဒေ့ဇဖူးမြို့ကို အီရတ်တို့က တိုက်သဖြင့် တန်ပြန်သတိပေးထားသည့်အတိုင်း အီရတ်သုံးမြို့ကို ၁၂ ရက်နေ့၌တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်သည်။
ထိုနေ့၌ အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်သည် အီရတ်နိုင်ငံ အရှေ့ မြောက်ပိုင်း ခါနာကင်းနှင့် စူလေမန်နီးယားမြို့တို့ အ0x100ကားရှိ ဒါဘန်ခီခန် ရေကာတာနှင့် ခြောက်မိုင်အကွာအထိ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်သည်။
အီရတ်နိုင်ငံက တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်သည်။
သို့သော် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့ တွင် မာ့ဂျနွန်းကျွန်း လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးေ0x100ကာင်း အီရတ်က ဝန်ခံသည်။
မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဆင်နွှဲသော ထိုးစစ်ဖြင့် အီရတ်တို့က ယင်းကျွန်းကို ပြန်သိမ်းသည်။
ထိုအချိန်တွင် မိုင် ၅ဝဝ အကွာအဝေးထိ ပစ်နိုင်သော ဆိုဗီယက်လုပ်မြေပြင်မှ မြေပြင်ပစ် အက်စ်အက်စ် ၁၂ ဒုံးကျည်များကို အီရတ်တို့ ရရှိထားပြီ ဖြစေ်0x100ကာင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
အီရတ်သည် ချီလီနိုင်ငံမှလည်း ကလပ်စတာဗုံး ပဒေသာ ၅ဝဝဝ ကို ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။
အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်မြို့တွင် ဒဏ်ရာရအီရန်စစ်သားများကို ဆေးစစ်0x100ကည့်သည့် 0x100ကက်ခြေနီအဖွဲ့ချုပ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကော်မတီ (အိုင်စီအာစီ) ဆေးဘက်ကျွမ်းကျင်သူ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ယင်းစစ်သားများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေက တားမြစ်ထားသော ဓာတု ပစ0x038ည်းများ ထိမှန်ထားေ0x100ကာင်း မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဖေော်0x100ကငြာသည်။
ဓာတုလက်နက်ဒဏ် ခံထားရသည်ဟု ယုံ0x100ကည်ရသော အခြားအီရန် စစ်သားများကို အနောက်ဂျာမနီ၊ ဆွီဒင်၊ ဗြိတိန်နှင့် 0x100သစေ0x100တးလျနိုင်ငံများသို့ ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူရန် စေလွှတ်ခဲ့ရသည်။
ယင်းစစ်သားများသည် အဝါရောင် မိုးဟု လူသိများသော မိုင်ကို ထောက်စင်ဖြစ်စေ၊ မတ်စတပ် ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုးဖြစ်စေ ထိမှန်ထားေ0x100ကာင်း ဓာတ်ခွဲခန်း စမ်းသပ်ချက်များက သက်သေခံသည်ဟု ဗီယင်နာမြို့တွင် မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
အရေပြား ဖောင်း0x100ကွပြီး အနာဖြစ်စေသော ဓာတ်ငွေ့ အုပ်စုဝင် မတ်စတပ် ဓာတ်ငွေ့သည် လေထဲတွင် နာရီပေါင်းများစွာ အ0x1150x048ရာယ် ရှိနေစေပြီး ဖြစ်သည်။
တီဟီရန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသော |ကုလသမဂ0x035စုံစမ်း စစ်ဆေး ရေးအဖွဲ့က မတ်လ ၂၆ ရက် နေ့တွင် အစီရင်ခံစာ ထုတ်ပြန်ရာ အီရန်နိုင်ငံတွင် လေယာဉ်မှ 0x100ကဲချသော ဗုံးများ၌ ဓာတု လက်နက်များ တပ်ဆင်အသုံးပြခဲ့ 0x100ကသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အာရေုံ0x100ကာကို ထိခိုက်စေသော တာဘန်းဓာတ်ငွေ့ လက်နက်ကို သုံးေ0x100ကာင်း သက်သေခံ အထောက်အထား တွေ့ရှိရသည်ဟု ဆိုသည်။
အီရန်နှင့် အီရတ်နှစ်နိုင်ငံသည် အပြိုင်အဆိုင် လက်နက် ဖြည့်တင်းလျက်ရှိရာ ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အောက်ပါအတိုင်း အင်အားအခြေအနေ ရှိရသည်။
အီရတ် အီရန် စစ်သည်အင်အား ၆ဝဝဝဝဝ ၂၅ဝဝဝဝ တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် ၂၅ဝဝဝဝ အရန်တပ် ၇၅ဝဝဝ ၃၅ဝဝဝဝ အမြောက် ၃၅ဝဝ ၁ဝဝဝ တင့်ကား ၄၈၂ဝ ၁ဝဝဝ လေတပ်လူအင်အား ၃၈ဝဝဝ ၃၅ဝဝဝ တိုက်လေယာဉ် ၅၈ဝ ၉၅ ရေတပ်လူအင်အား ၄၅ဝဝ ၂ဝဝဝဝ စစ်သင်္ဘော ၁ ၉ ထို့ပြင် ကျဆုံးမှုအခြေအနေကို 0x100ကည့်လျှင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရရှိသော စာရင်းအရ အီရန်တပ်သား လေးသိန်းကျဆုံး၍ အီရတ်တပ်သား ခုနစ်သောင်းကျဆုံးသည်ဟု ဆိုသည်။
မြောက်ယေမင်နိုင်ငံ ဆာနာမြို့တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှ ၂၃ ရက်နေ့ထိ ငါးရက်0x100ကာ ကျင်းပ၍ အဖွဲ့ဝင် ၄၅ နိုင်ငံ တက်ရောက်သော အစ0x038လာမ် ညီလာခံအဖွဲ့ (အိုင်စီအို)နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးတွင် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲပြီးဆုံးရေးအတွက် အိုင်စီအို ဖျန်ဖြေရေး ကော်မတီနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရန် အီရန်နှင့်အီရတ် နှစ်နိုင်ငံစလုံးအား အိုင်စီအိုနိုင်ငံခြားရေး ဝန်0x100ကီးများက ပန်0x100ကားခဲ့သည်။
ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ယင်းပန်0x100ကား ချက်ကို အီရန်က လက်ခေံ0x100ကာင်း ပြော0x100ကားခဲ့သော်လည်း ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပယ်ချသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) ကိုးကား Category:အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ။
ဥပဒေများ(၁၉၈၄) တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဆဋ္ဌမအစည်းအဝေးနှင့် သတ္တမ အစည်းအဝေးတို့က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ၁၉၈၄-ခုနှစ်အတွင်း အာဏာတည်သည့် ဥပဒေများမှာ ဘွိုင်လာဥပဒေ၊ ဘာသာရပ်သင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေ၊ စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေနှင့် လျှပ်စစ်ဥပဒေတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဘွိုင်လာဥပဒေ ဘွိုင်လာဥပဒေကြမ်းကို တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဆဋ္ဌမအစည်းအဝေးက ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌက လက်မှတ်ရေးထိုးကာ ဘွိုင်လာဥပဒေအဖြစ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဘွိုင်လာဥပဒေတွင် အခန်းကိုးခန်းနှင့် ပုဒ်မပေါင်း ၄၂-ခု ပါရှိသည်။
အခန်း(၁)တွင် အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြချက်၊ အခန်း(၂)တွင် ပိုင်ရှင်၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အခန်း(၃)တွင် စစ်ဆေးရေး မှူး၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အခန်း(၄)တွင် စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ အခန်း(၅)တွင် အသုံးပြုခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီအသုံးပြု ခွင့်လက်မှတ် ပျက်ပြယ်ခြင်း၊ အခန်း (၆)တွင် အယူခံခြင်း၊ အခန်း (၇)တွင် ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်၊ အခန်း (၈)တွင် ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် အခန်း (၉)တွင် အထွေထွေဟူ၍ ပါရှိသည်။
အခန်း(၁)တွင် အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်များ ပါရှိသည်။
အခန်း (၁) ပုဒ်မ(၁)တွင် ဥပဒေ၏ အမည်ကို ဘွိုင်လာဥပဒေဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ပုဒ်မ (၂)တွင် ပုဒ်မခွဲ (က)မှ ပိုဒ်မခွဲ (ည)အထိ ပါရှိပြီး ဘွိုင်လာ၊ ရေနွေးငွေ့ပိုက်၊ ရေသွင်းပိုက်၊ မတော်တဆ ထိခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခြင်း၊ စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၊ စစ်ဆေးရေးမှူး၊ ခွင့်ပြုဖိအား၊ အသုံးပြုခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီအသုံးပြုခွင့်လက်မှတ်၊ ပိုင်ရှင်ဟူသော စကားရပ်များ၏ အဓိပ္ပာယ်များကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း(၂)တွင် ပိုင်ရှင်၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း (၂) ပုဒ်မ (၃)မှ ပုဒ်မ (၁၁)အထိ ပိုင်ရှင်၏ တာဝန်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မ (၁၂)မှ ပုဒ်မ (၁၄)အထိ ပိုင်ရှင်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း(၃)တွင် စစ်ဆေးရေးမှူး၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း(၃)ပုဒ်မ (၁၅)မှ ပုဒ်မ(၂ဝ) အထိ စစ်ဆေးရေးမှူး၏ တာဝန်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မ (၂၁)မှ ပုဒ် (၂၂)အထိ စစ်ဆေးရေးမှူး၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း(၄)တွင် စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း (၄) ပုဒ်မ (၂၃)မှ (၂၅) အထိ စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၏ တာဝန်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မ (၂၆)မှ ပုဒ်မ (၂၈) အထိ စစ်ဆေးရေးမှူးချုပ်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း(၅)တွင် အသုံးပြုခွင့် လက်မှတ်၊ ယာယီအသုံးပြုခွင့် လက်မှတ် ပျက်ပြယ်ခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း (၅) ပုဒ်မ(၂၉)တွင် ပုဒ်မခွဲ (က)မှ ပုဒ်မခွဲ(စ)အထိ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၆)တွင် အယူခံခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း(၆)တွင် အယူခံခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဒ်မ (၃ဝ)မှ ပုဒ်မ (၃၃) အထိ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၇)တွင် ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များကို ဖော်ပြထားသည်။
အခန်း (၇)တွင် ပုဒ်မ (၃၄)မှ ပုဒ်မ (၃၈)အထိ ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မအလိုက် ဘွိုင်လာဥပဒေအရ အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ်တနှစ်မှ အများဆုံး ထောက်ဒဏ်နှစ်နှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ အနည်းဆုံး ဒဏ်ငွေကျပ် သုံးရာမှ အများဆုံး ဒဏ်ငွေကျပ် နှစ်ထောင်အထိ လည်းကောင်း ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း(၈)တွင် ကင်းလွတ်ခွင့်ကို ဖော်ပြထားသည်။
ပုဒ်မ (၃၉)မှ ပုဒ်မ (၄ဝ)အထိ ပြဋ္ဌာန်း ထားပြီး အခန်း(၉)တွင် အထွေထွေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖော်ပြထားသည်။
ဘွိုင်လာဥပဒေသည် နိုင်ငံတော်၏ လက်ရှိဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများအရ လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းဖြစ်သဖြင့် လုပ်သားပြည်သူတို့အား ဘွိုင်လာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဘေးအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွက် အခွန်အကောက်များ မှန်ကန်စွာ ရရှိခြင်း၊ နိုင်ငံတော် စက်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်းစသည့် အကျိုး ကျေးဇူးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဘာသာရပ်သင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေ ဘာသာရပ်သင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေကြမ်းကို ၁၉၈၄ -ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်မှ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သော တတိယအြကိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် သတ္တမအစည်းအဝေးက အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဘာသာရပ်သင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေ (ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေ အမှတ် ၆) အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဥက0x033ဋ္ဌက လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဘာသာရပ်ဝင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေသည် မျက်မှောက် ကာလတွင် ဖွင့်လှစ်လျက်ရှိသော ကျူရှင် သင်တန်းကျောင်းများကို စနစ်တကျ 0x100ကီး0x100ကပ် ထိန်းကွပ်ရန် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေဖြစ်သည်။
ဘာသာရပ်သင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း ဥပဒေတွင် အခန်း ခြောက်ခန်းနှင့် ဥပဒေပုဒ် ၃၁ ခု ပါရှိသည်။
အခန်း (၁)တွင် အမည်နှင့် အဓိပ0x053ါယ် ဖော်ပြချက် အခန်း(၂)တွင် မှတ်ပုံ တင်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ အခန်း (၃)တွင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်း အတွက် လိုအပ်ချက်များ၊ အခန်း(၄)တွင် တားမြစ်ချက်များ၊ အခန်း(၅)တွင် ပြစ်ဒဏ်များနှင့် အခန်း(၆)တွင် အထွေထွေဟူ၍ ပါရှိသည်။
အခန်း(၁)အမည်နှင့် အဓိပ0x053ါယ်ဖော်ပြချက်တွင် ကိုယ်ပိုင် သင်တန်း၊ ဘော်ဒါဆောင်၊ သင်တန်းေ0x100ကး၊ 0x100ကီး0x100ကပ်ရေးမှူး၊ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်သူနှင့် သင်တန်းဆရာဟူသော စကားရပ် များကို အဓိပ0x053ါယ်ဖွင့်ဆို ထားသည်။
အခန်း(၂) မှတ်ပုံတင်ခြင်းနှင့် ပယ်ဖျက်ခြင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် သင်တန်း တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်လိုသူက ဖြစ်စေ၊ သင်တန်းဆရာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လိုသူက ဖြစ်စေ သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ တင်သွင်းလာသာ လျှောက်လွှာများကို စိစစ်ခွင့်ပြုရေးကိစ0x038၊ မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ ပယ်ဖျက်ခြင်း ကိစ0x038များကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၃) ကိုယ်ပိုင်သင်တန်းအတွက် လိုအပ်ချက် များတွင် သင်0x100ကားခွင့် ရှိသည့် ဘာသာရပ် အရေအတွက်၊ သင်တန်းသားဦးရေ၊ သင်0x100ကားခွင့်ရှိသည့် အ0x100ကိမ်၊ သင်တန်း ေ0x100ကးနှင့် သင်တန်း၏ အဆောက်အအုံ၊ နေရာထိုင်ခင်းတို့ အပြင် သင်တန်းဆရာ၏ အရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက်၊ သင်တန်း မှတ်ပုံတင်ရေးကိစ0x038များ ပြဋ္ဌာန်ထားသည်။
အခန်း (၄) တားမြစ်ချက်များတွင် ကိုယ်ပိုင်သင်တန်းများ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်သူများအနေဖြင့် ဥပဒေအရ တိကျစွာ ဖွင့်လှစ်ရန်နှင့် ရှောင်0x100ကဉ်ရမည့် အချက်များကို တားမြစ်ထား သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပါရှိသည်။
အခန်း (၅) ပြစ်ဒဏ်များတွင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်ပါက ချမှတ်မည့် ပြစ်ဒဏ်များကို ဖော်ပြထားရာ အနည်းဆုံး ထောင်ဒဏ်နှစ်နှစ်မှ အများဆုံး ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ အနည်းဆုံးဒဏ်ငွေ ကျပ်ငါးထောင်မှ အများဆုံးဒဏ်ငွေ ကျပ်သုံးသောင်းအထိ လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မအလိုက် ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။