kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အသက်(၁၄)နှစ်ခန့်တွင် ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းဆရာ ကိုဘူဒါထံသို့ ဖခင်ဖြစ်သူဦးဘိုးစောက အပ်နှံပေးခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းများမှာ မူလက အမျိုးသားအဆိုတော်များသာ ရှိခဲ့ရာမှ အသံကောင်းလှသော မအေးမိကလေးကို ဆရာဖြစ်သူကိုဘူဒါက မြှောက်စား၍ သီဆိုခွင့်ပြုခဲ့သောကြောင့် ရုပ်ရှင်အမျိုးသမီး အဆိုတော်များထဲတွင် မအေးမိမှာ ပထမဆုံးအဆိုတော်ဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
ရုပ်ရှင်အဆိုတော်အဖြစ် (၇)နှစ်ခန့် သီဆိုခဲ့ပြီး အသက်(၂၀)ခန့်တွင် ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့ရာ ၁၉၃၃ခုနှစ်တွင် မင်းကတော် အမည်ရှိသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှ ဇာတ်ဝင်တေးကို ကိုလံဘီယာမှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့၏။
ပထမအစ၌ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်အဖြစ် နာမည် မရသေးသော်လည်း တတိယမြောက် ရွှေနှင်းဆီသီချင်း ပေါ်ထွက်လာသောအခါတွင်မူကား မအေးမိ၏ အမည်မှာ တိုင်းပြည်နှင့်အဝှမ်း ကျော်ကြားထင်ရှားသွားလေတော့သည်။
ထို့နောက်တွင်ကား ကိုလံဘီယာမှ မအေးမိ၏ ဓာတ်ပြားများကို လစဉ်ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။
ကာလပေါ်သီချင်းများ သီဆိုဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရာမှ ဆရာရွှေပြည်အေးနှင့် တွဲဖက်၍ ပန်းဟေဝန်ယိုးဒယား ဖိန်းခြားကလေး ဓာတ်ပြားထွက်ပေါ်လာသောအခါ ထူးထူးခြားခြား အောင်မြင်မှု ရရှိသွားတော့သည်။
မဟာဂီတသီချင်းကြီး အရသာကို သိရှိခံစားသွားကြရသော ပြည်သူတို့၏ တောင်းဆိုချက်အရ ဆရာရွှေပြည်အေးနှင့် တွဲဖက်၍ သီချင်းကြီးဓာတ်ပြားများ သီဆိုဖြန့်ချိခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားလာသောအခါတွင်မူကား ဓာတ်ပြားလုပ်ငန်းရော ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းအစရှိသော အနုပညာလုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်သွားကာ ဒုက္ခရောက်ရတော့၏။
ဆင်းရဲကြပ်တည်းမှုဒုက္ခအပြင် ရောဂါဝေဒနာပါ ကပ်ငြိလာခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၁)ရက်နေ့တွင် ပုဇွန်တောင် လိပ်ကန်လမ်း ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အဆိုတော် မအေးမိ သီဆိုသွားခဲ့သော ဓာတ်ပြားသီချင်းများမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိသမျှ (၉၆)ပုဒ်မျှရှိသည်။
ဗိုလ်ကလေးဦးတင့်အောင်၏ ရေးသားပေးပို့ချက် ရည်ညွှန်းကိုးကား Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ။
ရတနာပုံမောင်စုသည် မြန်မာ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ပန်းချီဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။
ရတနာပုံမောင်စု၏ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်မျိုးရိုးမှာ ကုန်သည်မျိုးရိုး ဖြစ်ကြပြီး မွေးရပ်ဇာတိမြေမှာ မန္တလေးမြို့ (၂၆) ဘီလမ်း၊ ရွှေတိုက်ရုံဝင်း၊ အနောက်ဘက်) ဟေမာဇလအနောက်ခြမ်း ဖြစ်သည်။
၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် အဘဦးသာဒွန်း၊ အမိဒေါ်ကြည် တို့မှ မွေးဖွားပါသည်။
ရတနာပုံမောင်စုမှာ စတုတ္ထသားအထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။
ပညာအရည်အချင်းမှာ မန္တလေးမြို့ ဝက်စလီ (အင်္ဂလိပ်မြန်မာ) ကျောင်းတွင် အထက်တန်းပညာထိ ဆည်းပူးခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ အစိုးရကြေးနန်းရုံးကြီးတွင် ကြေးနန်းစာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မောင်စုမှာငယ်စဉ်ကပင် အနုပညာဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။
အပေါင်းအသင်းများနှင့် သီချင်းဆိုခြင်း၊ ဂီတာတီးခတ်ခြင်း၊ စန္ဒရားတီးခြင်း၊ ရံဖန်ရံခါ ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း စသည့် အနုပညာများကို ခုံမင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မောင်စုသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေစိုက်ပြီးနောက် ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ခင်မောင်ရင် (ဗိုလ်အောင်ဒင် - မင်းသား)နှင့် ဆုံမိကြကာ တေးဂီတနယ်ပယ်တွင် အတူတကွ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ရတနာပုံမောင်စုသည် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြား (၁၃)ချပ်မျှ သွင်းခဲ့သည်။
ကိုယ်တိုင်ဂီတာတီး၊ ကိုယ်တိုင်သီချင်းစပ်ပြီး ကိုယ်တိုင်ဆိုခဲ့သည်။
မောင်စု၏သီချင်းဓာတ်ပြားများမှာ (၁) ဇာတိချက်ကြွေ၊ (၂) တစ်ရွာသား၊ (၃)ခါနွေဦး၊ (၄)ဂွတ်နိုက်ဒါလင်၊ (၅)နှစ်သွယ်စကြာ၊ (၆)လူပျိုစင်၊ (၇)မြတ်နိုးသူ၊ (၈)လောကဤလူ့ဘုံ၊ (၉)မောင်တို့ရွာ၊ (၁၀)ညိုညိုလေး စသည်များ ဖြစ်သည်။
မောင်စုမှာ မန္တလေး၌ မွေးဖွားခဲ့ရာ မိမိဇာတိမြေကို မမေ့နိုင်သဖြင့် ဓာတ်ပြားသွင်းခြင်း၊ ပန်းချီဆွဲခြင်းမှစ၍ မောင်စုအမည်တွင် ရှေ့ မှာ “ရတနာပုံ” တပ်၍ ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
ရတနာပုံမောင်စုသည် အသက်အရွယ်ထောက်လာပြီး အသံများမကောင်းတော့သဖြင့် ငယ်စဉ်က ဝါသနာပါလာသော ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခဲ့သည်။
ရတနာပုံမောင်စုသည် ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့ နယ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြင့်မြင့် (အန်တီကြီး)နှင့် သားသမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
သားဖြစ်သူမှာ ဦးသောင်းစု (သုတေသန) ဖြစ်ပြီး၊ သားသမီးများမှာ ဒေါ်ရင်ရင်စုနှင့် ဒေါ်ဖြူဖြူစုတို့ ဖြစ်သည်။
အသက် (၆၄)နှစ်အရွယ် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၇) ရက်နေ့ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သားဖြစ်သူ ဦးသောင်းစုနှင့် တူအရင်းဖြစ်သူ ဦးသိန်းရွှေတို့က ရေးသားပေးပို့ပါသည်။
ဦးရာပြတ် ဖခင်ဦးသာဒင် (ဇာတ်မင်းသား)နှင့် မိခင်ဒေါ်နက်တို့မှ (၁၂၄၆)ခုနှစ်တွင် တောင်သာမြို့(မြင်းခြံခရိုင်) ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဦးရာပြတ်၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးမောင်ကလေး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါကပင် နိုင်ငံကျော်ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ၏ ဆိုင်းနောက်ထအဖြစ် တွဲဖက်၍ အဆိုတော်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဖခင်၏ ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့နှင့် မြန်မာပြည်အနှံ့လိုက်ပါခဲ့၍ ဇာတ်သဘင်ပညာကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
မင်းသားဖြစ်စတွင် မြင်ခြံမြို့၌ ပွဲပြိုင်မင်းသားအဖြစ် ပြိုင်၍ကကြရာမှ ထူးချွန်သော အနုပညာသည် ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးမောင်ကလေးဖြစ်၍ ဗေဒါမောင်ကလေးဟု အမည်တွင်ပြီး ဦးရာပြတ်ကိုလည်း ရာပြတ်မောင်ကလေးဟု အနုပညာလောကတွင် ခွဲခြားထားသည်။
ထိုအချိန်က နာမည်ကြီးမင်းသားများတွင် “စိန်” ဟူသော အမည်ပါရှိလျှက် ထင်ပေါ်နေကြလေသည်။
အဆိုပါစိန်တို့ကို တန်ဖိုးသတ်မှတ်ပေးမည့်သူဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည့် “ရာပြတ်” ဟူသောအမည် ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ရာမှ ဦးရာပြတ် အဖြစ်ရောက်ရှိရာလာခြင်းဖြစ်သည်။
နိူင်ငံကျော်ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးစိန်ဗေဒါနှင့် တွဲခဲ့စဉ်က မဟာမြိုင်သီချင်း၊ သဂြိုဟ်စုံတွဲ ပွေးဖိုပွေးမစုံတွဲတို့ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။
ဦးရာပြတ် တီထွင်ကပြခဲ့သော သေတ္တာအက၊ မြင်းအကနှင့် လက်ဖဝါးပေါ် ဓားလှည့်အကတို့မှာ အထူးထင်ရှားခဲ့သဖြင့် ယ္ခုခေတ်အကပညာရှင်များ တန်ဖိုးထားသင်ယူ ကပြနေဆဲဖြစ်သည်။
၁၂၈၀ပြည့်နှစ်တွင် မင်းသမီးဒေါ်ငွေစိန်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ဦးရာပြတ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် ပင်းတယမြို့၌ ၁၂၉၅ခုနှစ်တွင် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရည်ညွှန်းချက် ဦးလူမော် - ၂၅၂/၃၅လမ်း ကျောက်တံတားမြို့နယ် ရန်ကုန်။
ဒဂုန်ဆရာတင် Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ‎။
ကိုရဲအောင် ငယ်မည်မှာ ကိုကိုကြီးဖြစ်သည်။
တယောပညာရှင် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သဖြင့် တယောကိုဒီပိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
၁၉၂၂ခု၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ၃၅လမ်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
တယောပညာကို ၁၂နှစ်သား၊ ၁၉၃၄ခုနှစ်မှစ၍ အေဝမ်းချစ်ရေစင် ရုပ်ရှင်ကားမှာ ဇာတ်ရံသရုပ်ဆောင် ဦးလှသွင်ဆိုသူထံ၌ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၆နှစ်သားအရွယ်မှစ၍ အေဝမ်းသံစုံတီးဝိုင်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဂီတပညာနှင့် ပတ်သက်၍ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ ဆရာမောင်၊ သဟာယဆရာတင်၊ ရွှေပြည်အေး စသည့် ဆရာများထံတွင် နည်းနာခံယူဆည်းပူးပြီး တယောပညာ သာမက သီချင်းရေးသားမှုကိုပါ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇-၄၈ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ ချိုတေးရှင်ကာလပေါ် တူရိယာအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး မြန်မာ့အသံမှ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။
ရွှေပြည်အေး၊ အေဝမ်းခင်မောင် စသည့် ဆရာကြီးများ၏ တူရိယာဝိုင်းနှင့်အတူ ရုပ်ရှင်နောက်ခံ တေးသံသွင်းရာတွင် တယောဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သူခိုးငတက်ပြား ရုပ်ရှင်မှစ၍ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးဂီတမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုရဲအောင်သည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေး၊ ရောင်းတမ်းဓာတ်ပြားသီချင်းနှင့် အသံလွှင့်တေးသီချင်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။
သူ၏ ထင်ရှားသော တေးလက်ရာများမှာ- အုံးစက်ပါ့ ဘုန်းလက်ယာဝယ် (တေးသံရှင်ကိုကျော်ညွန့်)၊ ဆံရစ်ဝိုင်း (ကြည်ကြည်ဝင်း)၊ ဒိုးကလေး (ညွန့်ညွန့်စိန်)၊ ပုလဲဒါရူ (ကိုမင်းနောင်)၊ မယ်ရွေးလို့ဆင်ပါ့မယ် (ထား)၊ ဆွမ်းအုပ်နီနီ (မတင်တင်)၊ ချစ်တမ်းကစားတတ်သူ (တင်မောင်လှ)၊ ပျိုလေးရဲ့ညိုထွေး (တင်တင်မြ)၊ သီတာကြော့မှာ (ကိုမင်းနောင်၊ သန်းသန်းမေ)၊ ရွှေညာသူ (ဓနုဖြူစိုးသိမ်း) စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကိုရွှေမောင် (မောင်မောင်) ကိုရွှေမောင်အမည်ခံ မောင်မောင် ကို အဘဦးမှတ်ကြီး၊ အမိဒေါ်တုတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၆(၁၉ ၁၄)တွင် ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း၃ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသားဖြစ်၍ ချစ်စနိုးဖြင့် မောင်မောင်ဟုလည်းကောင်း၊ ကိုရွှေမောင်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
မန္တလေးမြို့လမ်း ၃၀နှင့် ၃၁လမ်း၊ ၈၀နှင့် ၈၁လမ်း အကြားရှိ အမျိုးသားကျောင်း (ယခင်အခေါ်နေရှင်နယ်ကျောင်း၊ ယခု အမှတ်၂ အထက)၏ အရှေ့ဘက်ကပ်လျက်ရှိ အထက်ဆင့်ဝင်း (ယခင် နီပါးဝင်း)တွင် ဖွားမြင်သည်။
မိဘတို့မှာ ကျောက်စိမ်းသွေးလုပ်ငန်း၊ ကျောက်စိမ်းအရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
မြန်မာမင်းလက်ထက်က စစ်မှုထမ်းမျိုးရိုးဖြစ်ကြ၍ မုံရွာခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာ တစ်ဝိုက်ရှိ ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ အနွယ်အဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။
မောင်မောင်၏ ပညာရေးမှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပညာရေးမှတစ်ဆင့် အမျိုးသားကျောင်း (နေရှင်နယ်ကျောင်း)တွင် နဝမတန်းထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဂီတပညာတွင်မူ အမြင်အကြားဖြင့်သာ တတ်ကျွမ်းခဲ့ရသည်။
အစ်ကိုဖြစ်သူ မြန်မာညွန့်ဆရာတင်နှင့် အလားတူ ဂီတတွင် ဝါသနာထုံသည်။
အပျော်တမ်းတေးသီချင်းများကို ရေးရာမှ လေဘာတီမမြရင်၏ “တစ်နာရီထဲချစ်ပါရစေ” သီချင်းမှာ ယခုတိုင်နာမည်ကြီးသည်။
နေထိုင်ရာအထက်ဆင့်ဝင်းအနီးတွင် မြန်မာညွန့်ဦးချစ်မောင်၊ ဦးချစ်ဖွယ်+ဒေါ်စိန်သုံ၊ ဆိုင်း-စိန်ဗေဒါကြီး၊ ဆိုင်းဆရာစိမ့်+ဒေါ်တိုးတို့ နေထိုင်ကြသည်။
ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်းဝင်းတွင် ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်း၏ အိမ်လည်းရှိသည်။
ယင်းအရပ်ဝန်းကျင် တစ်ဝိုက်တွင် အဆို၊ အတီးတတ်သူ၊ ဝါသနာပါသူများ ဝိုင်းဖွဲ့ဆိုတီးလေ့ရှိကြသည်။
ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်မင်း၏ တူဖြစ်သူနှင့်နှမ မသိန်းမေတို့ လက်ဆက်သည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် မင်း၏မြေး မောင်မောင် (ဒေါ်ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏မောင်)မှာလည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသူဖြစ်၍လည်းကောင်း ပိုမိုဝိုင်းဖွဲ့ကာဆိုတီးဖြစ်ကြသည်။
အခြားအပျော်တမ်းတေးများကိုလည်း ရေးမည်ဖြစ်သော်လည်း အမှတ်အသားမရှိခဲ့။
ကိုရွှေမောင်မှာ အစ်ကိုဖြစ်သူ မြန်မာညွန့်ဆရာတင်နှင့်အတူ မာဃအဖွဲ့တွင် တေးသီချင်းများ ရေးစပ်ပေးသည်ဟု သိရသည်။
ကိုရွှေမောင်မှာ ယစ်မျိုးအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းရ၍ မြန်မာညွန့်ဆရာတင်ကဲ့သို့ ဂီတဘက်တွင် ဇောက်ချမလုပ်ခဲ့နိုင်။
အားလပ်ချိန်များတွင်သာ တေးရေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အရွယ်ရောက်လျှင် အမရပူရဇာတိ ဒေါ်ကြည်ဆိုသူနှင့် လက်ဆက်သည်။
သားသမီးများမွေးဖွားသော်လည်း သမီးတစ်ဦးသာ အဖတ်တင်သည်။
ယစ်မျိုးအရာရှိအဖြစ် လားရှိုးသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး မကြာမီ ငှက်ဖျားရောဂါခံစားရ၍ ဇာတိမန္တလေးသို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ရသည်။
ယင်းရောဂါဖြင့်ပင် မန္တလေးမြို့၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၈ခုနှစ် (၁၉၃၇)တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်ကြည်မှာ ကိုယ်ဝန်၄လနှင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ထိုကလေးငယ်သည် ၆၄နှစ် အရွယ်ရှိ ဒေါ်ညွန့်ရီဖြစ်၍ တိုက်(၂၉)၊ အခန်း(၄)၊ ရန်နိုင်လမ်းသွယ် ၁၀ လမ်း၊ အမှတ်(၄)ရပ်ကွက်၊ အရှေ့ရန်ကင်း၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် သားသမီးမြေးများနှင့်အတူ ကျန်းမာစွာနေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဒေါ်ခင်ကြွယ်ဦး (ကိုရွှေမောင်၏မြေး)၊ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး မြန်မာစာ စာပေဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် ရေးသားပေးပို့ချက်။
ရွှေဂုံမောင် ရွှေဂုံမောင် (ခေါ်) ကိုမောင်မောင်အား (၁၂၇၂) ခုနှစ် ရန်ကုန်မြို့ ၌ အဖ ရာဇဝတ်ဌာနမှ အင်စပတ်တော်ကြီး ဦးဘအေး၊အမိ ဒေါ်မြမေတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
သားသမီး(၅) ဦးအနက် စတုတ္ထသားဖြစ်သည်။
ဂီတပညာကို စောင်းဆရာ ဘိလပ်ပြန်ဆရာငြိမ်း၊ဘာဂျာနှင့် စန္ဒရားဦးဘလတ်၊တယောဆရာကြီးယောင်ကြီးဗွေ ဦးသွင် တို့ထံတွင် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ဘီးလူးအက မင်းသားအကများကို ကောင်းစွာ ကျွမ်းသည်။
စန္ဒရားရွှေပြည်အေးနှင့် ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်၍ တယောပညာ ကို ဖြည့်တင်း ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ရွှေဂုံမောင်ရေးစပ်သော သီချင်းများအနက် မအေးမိ သီဆိုသော (ရွှေနှင်းဆီ) သီချင်း ဓာတ်ပြားမှာ အရောင်းရ တွင်ကျယ်ခဲ့သည်။
ရွှေဂုံမောင် ရေးစပ်ပြီး မောင်မောင်စိုးသီဆိုသော (မြခွာညို) ဓာတ်ပြားသည် ဂျပန်ပြည်တွင် အသံသွင်းခဲ့ပြီး ပထမဆုံး သော အေဝမ်းဓာတ်ပြားဖြစ်သည်။
မင်းကတော်၊​​ဝေဘူစံ၊ပုတ်သင်ညို၊ဓာတ်ပုံရိုက်စသည့် ကိုလံဘီယာ ၊ ခွေးတံဆိပ်နှင့် အေဝမ်းဓတ်ပြား များသည် ရွှေဂုံမောင် ရေးစပ်ခဲ့ သော တေးသီချင်းများဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်ရုပ်ရှင် တွင် လူကြမ်းမင်းသား အဖြစ် ပုလဲရောင်၊စိန်ဓားမြှောင်၊ရွှေဝါတောင် ဇတ်ကားများတွင် ကြမ်းကြမ်း ရမ်းရမ်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ဘူးသည်။
ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သားသမီးများရရှိခဲ့သော်လည်း တစ်ယောက်မှ အဖတ် မတင်ခဲ့ပေ။
အသက်(၂၉)နှစ်အရွယ် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းလှရွှေ၏ ရုပ်ရှင် ဂီတ နှင့် ကျွန်တော် ရည်ညွန်းစာစောင် Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
ကိုလေးညွန့် (၁၉၃၂-၂၀၀၇) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးရေး၊ တေးဆို တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ ဦးမောင်ရှိန်၊ ဒေါ်ညွန့်ရီတို့မှ ၁၉၃၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် မွေးသည်။
သာယာဝတီခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုးခေါင်ရွာ ဇာတိဖြစ်သည်။
သား ၂ ယောက်အနက် ဩရသဖြစ်သည်။
ငယ်မည်မှာ သန်းညွန့် ဟူ၏။
ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၂ လမ်းတွင် ကြီးပြင်းသည်။
ကူရှင် ဟိုက်စကူးကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အောင်ပြီး ၁၉၅၄ တွင် ၁၀ တန်းကို ကျော်နိုင်ခဲ့သည်။
ဂီတခရီး ၁၉၅၁ မှစ၍ ဂီတလုလင် အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့ တွင် ပညာသင်သည်။
၁၉၅၃ ၌ ကိုမင်းနောင် ရေးသည့် ရွေးချစ်နေပြီ သီချင်းဖြင့် အဆိုရှင်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေအောင်ပြီးနောက် ကေသီပန် တူရိယာအဖွဲ့ကို ထောင်ကာ တေးရေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုအဖွဲ့တွင် ကိုမြတ်လေး၊ စန္ဒရား ချစ်ဆွေ၊ ကိုမြကြီး၊ မောင်မောင်ကြီး၊ ခင်မောင်လွင်၊ မာမာအေး၊ ထားနှင့် ခင်သစ်လွင်တို့ ပါသည်။
မောင်မောင်ကြီး၏ ညီဝမ်းကွဲ ဦးကြည်သာ (မြန်မာ့အသံ) က တူရိယာပိုင်း တာဝန်ယူသည်။
၁၉၆၃ ခု၊ ဂီတကောင်စီ (ဗဟို) ကို စထောင်သော် အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၄-၆၆ ကို မြန်မာ့အသံ ကာလပေါ်ဂီတစိစစ်ရေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ထိုစဉ်က တိုးနိုင်ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီနှင့် စူပါဟိုက်ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီများ၊ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ နိုင်ငံတော်မှ ကြီးမှူးကျင်းပသည့် လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့နှင့် အလုပ်သမားနေ့များတွင် ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် ဦးဆောင်သော ဂီတကောင်စီမှ တင်ဆက်သည့် တေးသရုပ်ဖော်ပြဇာတ်များ၌ တေးသီချင်းများ ရေးသား စပ်ဆိုခဲ့သည်။
၁၉၆၆-၉၀ အထိ မအူပင်မြို့ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁) နှင့် (၂) တို့တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူအမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခု၊ ဒုတိယအကြိမ် ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲမှစ၍ အရေးအကဲဖြတ်ဗဟိုဒိုင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အဋ္ဌမအကြိမ် ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲမှစ၍ ပြည်နယ်များသို့ နှစ်စဉ်သွားရောက်ကာ ဂီတပညာရပ်များ သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခု၊ (၅၀) နှစ်မြောက် ရွှေရတုသဘင် တပ်မတော်နေ့မှစ၍ တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုတေးသီချင်းများ နှစ်စဉ် စပ်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်မှစ၍ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ကာလပေါ် တေးဂီတ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တေးရေးပညာရှင်ကြီးများ၏ ခေတ်ဟောင်းသီချင်းများ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် (၁၈၈၅-၁၉၄၇) လည်းကောင်း၊ ခေတ်ဟောင်းတေးသီချင်းများ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် (၁၉၄၈-၈၉) လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုတွင် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သည့် လူမှုထူးချွန် (ပထမ) ကို ရသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံး ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
မိသားစု ဘဝ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်စန်းစန်းမြင့် (ကွယ်လွန်) နှင့် သား ၃ ယောက် ထွန်းကားရာ အကြီးဆုံးသားမှာ ၂ နှစ်အရွယ်တွင် လည်းကောင်း၊ အငယ်ဆုံးမှာ ၁ နှစ်အရွယ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဖိတ်စဉ်ရာ သားလတ် မောင်ဇော်မိုးဝင်း နှင့် အမှတ် (၈၄) မင်းလမ်း၊ မအူပင်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ဂီတရေးရာများကို ထမ်းဆောင်သည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၇ ခု၊ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကျော်ကြားသော တေးများ ခေါင်းစဉ်ထုတ်ဝေနှစ်တေးရေးမှတ်ချက်ရွေးချစ်နေပြီ၁၉၅၃ကိုမင်းနောင်တစ်ရေးချစ်ခွင့် မြင်ရနိုးကိုလေးညွန့်အကျည်းတန်ချစ်သူကိုလေးညွန့်ဖက်ဖူးဆင် ခင်ခင်ကြိုက်တယ်ကိုလေးညွန့်မနက်ဖြန်သို့မဟုတ် ဘယ်သောအခါကိုလေးညွန့်လာချင်ရင် အနီးလေးကိုလေးညွန့် ကိုကြည်သာ (မြန်မာ့အသံ)ဆည်းဆာကိုလေးညွန့် ကိုးကား Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
လှည်းတန်းဦးလူကလေးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ်၁၂၃၄ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၈၇၂/၁၈၇၃)ဖွားဖြစ်သည်။
ရှေးကခါက ဦးလူကလေး(၃)ဦးရှိသည်။
အရွယ်အကြီးဆုံးသည် လှည်းတန်းဦးလူကလေး ဖြစ်သည်။
မင်းသားကြီး ဦးစိန်ကတုံး၊ ​ဦးအောင်ဗလ၊ ဦးဖိုးစိန်တို့၏ သီချင်းရေးစပ်သူဖြစ်၍ ကာလသံဆန်းတေးများကို အများဆုံး ဒိုင်ခံရေးစပ်ခဲ့ရာမှ “သံဆန်း” ဦးလူကလေးဟု အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သူဖြစ်သည်။
သို့သော် မျက်စိနှစ်ကွင်း အလင်းမရ၍ ဆရာကြီးနှုတ်မှ ရွတ်ဆိုသမျှ စာသားကိုလိုက်၍ အမီရေးကြရပြီး သီချင်းတီးလုံးတီးကွက်ကို ကိုယ်ပိုင် ပတ္တလားတီးပြပေးလေ့ရှိသည်။
မဟာဂီတသီချင်းစုနှင့် သံဆန်းတေးများကို ကိုယ်တိုင်ကျနစွာ သီဆိုလေ့ရှိသဖြင့် အဆိုပိုင်းတွင်လည်း ကျော်ကြားလှပေသည်။
လှည်းတန်းဦးလူကလေး၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်သူမှာ အသံတိတ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ပို့ နောက်ခံအဆိုကျော် ဦးသိမ်းမောင် (၁၂၆၃-၁၃၀၁) ဖြစ်သည်။
မဟာဂီတ စစ်ကိုင်းလှရွှေ၊ ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၉၄။
အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်မောင်စိန်ဖြစ်သည်။
၁၉၁၉ခုနှစ်တွင် အဘဦးချစ်၊ အမိဒေါ်မှုန် တို့မှ မွေးဖွားသည်။
မွေးရာဇာတိမှာ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်၊သစ်ဆိပ်ရွာဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့၊ မက်သဒစ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အသက်၁၆နှစ် အရွယ်မှစ၍ သီချင်းများရေးစပ်ခဲ့သည်။
အေဝမ်းကုမ္ပဏီ အသံထွက်ရုပ်ရှင် လပြာသို ဇာတ်ကားတွင် သီချင်းစတင်ရေးသားသည်ဟု သိရ၏။
မယ်ဒလင်၊ တယော၊ ဘင်ချိုတို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာတီးနိုင်ပြီး ဝိုင်အမ်စီအေအသင်းကြီးက ကျင်းပခဲ့သော တူရိယာအတီး ပြိုင်ပွဲတွင် မယ်ဒလင် ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။
လက်ဦးဆရာများမှာ ဘဏ်မန်နေဂျာ ဦးပြုံး(မယ်ဒလင်)၊ ဒေါ်​စောမြဧကြည်နှင့် မန္တလေးမှ ဆရာဘကလေး (အဆိုပညာ)တို့ ဖြစ်၏။
စာရေးဆရာကြီး ရွှေတိုင်ညွန့်ထံတွင် သီချင်းအရေးပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
အေဝမ်း၊ ဗြိတိသျှဘားမားနဲ့ ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့တွင် တေးသီချင်းအများအပြား ရေးသားခဲ့၏။
ခင်ခင်ရီ၏ ဖန်ပေါင်းချောင်၊ စိန်ပါတီ၏ ဝတစ်လုံး၊ ဥဩဘသောင်း ၏ မဟာဒုက်၊ အလောင်းတော်ကုသ၊ ဘိလပ်ပြန်သန်း၏ လသာတဲ့ည၊ ပြည်လှဖေ၊ မေရှင်တို့၏ မိန်ရာသီ သီချင်းများမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
မူလက ရွှေဂုဏ်စိန်အမည်ဖြင့် ရေးသားသည်။
ဓာတ်ပြားခေတ်တွင် ရေးသားသော ပြန်လည်ထူထောင်ရေးသီချင်းနှင့် လွတ်လပ်ရေးသီချင်းတို့မှာလည်း ရန်နိုင်စိန်၏ ထင်ရှားသောတေးများဖြစ်သည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘာမား ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အဆိုတော်ခင်ခင်ရီနှင့် အကြောင်းပါ၍ သားတစ်ယောက် ထွန်ကားခဲ့သည်။
မြန်မာ့အသံတွင် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ စိစစ်ရေးအဖွဲ့၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့သည့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ရရှိသူဂီတစာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သောတမောင် ကိုတင်မောင် (ခ) သောတမောင်သည် ဝါးခယ်မမြို့နယ်၊လမ်းသမိုင်ရွာ၊ ရွှေပန်းထိမ်ဆရာကြီး ဦးချစ်နှင့် ဒေါ်စိုးတို့မှာ ၁၂၈၁ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဆယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဂီတဘက် စိတ်သန်နေမှုကြောင့် ကျောင်းမတက်တော့ဘဲ တယော၊ ဘင်ဂျို၊ မယ်ဒိုလင်တို့ကို သင်ကြားတတ်မြောက်သည်။
ဆရာရင်းများမှာ ဆရာရွှေပြည်အေး၊ အေဝမ်းခင်မောင်၊ ဂီတာစိမ်းမောင်တို့ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်များ၊ အသံလွှင့်တီးဝိုင်းများ၊ တယောထိုးပေးခြင်းနှင့် ဂီတနယ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်တေးများ လိုအပ်သလို ရေးပေးရသည်။
ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်မှ ခင်ရဲ့ဝါသနာဇာတ်ကားတွင် “မြင်းလှည်းလေးနဲ့ခေါ်” သီချင်းကို ကိုယ်တိုင်ရေးပြီး ကိုယ်တိုင်ဆိုပေးခဲ့သည်။
ပထမပိုင်းတွင် သောတမောင်သည် ခေတ်စမ်းတင် ဟူသောအမည် သုံးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် သောတမောင် ကလောင်အမည်ဖြင့် အေဝမ်းကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ရေးပေးသည်။
မြဲတဲ့သစ္စာ၊ ချစ်သက်ဝေ ဇာတ်ကားများတွင် မေသစ်၊ ကြည်ကြည်ဌေးတို့အတွက် သီချင်းများ ရေးပေးသည်။
ဆရာသောတမောင်၏ သီချင်းများသည် စာသားဖွဲ့ဆိုမှု လွယ်ကူသောသံစဉ်ကို အလေးထားရေးသားသည့်အတွက် လူအများ ကြိုက်နှစ်သက်ပြီး ယခုအချိန်အထိ လူတကာလိုက်ဆိုနေကြသော သီချင်းများအဖြစ် ကျော်ကြားလျက်ရှိသည်။
သီချင်းအချို့ ဖော်ပြရလျှင် မေသစ် သီဆိုသော ပစ်တိုင်းထောင်၊ စမ်းရေအိုင်၊ လမင်းကြီးသာစမ်းပါ၊ နွားညီနောင်၊ ငွေဗျိုင်းဖြူ၊ ရွှေကျီးလေး၊ လီလီကြာညွန့်သီဆိုသော တွေးရခက်ကြီး၊ မေလှမြိုင်၏ ဆောင်းအမီ၊ ခင်ခင်ညွန့်၏ ရွှေနှင်းဆီ၊ သဲလွန်းတယ်၊ ကျေးဇူးရှင်မျောက်မင်း၊ ပဒေသာပင်၊ ခင်ယုမေ၏ ရိုင်းတဲ့စင်ရော်၊ ကိုမျိုးလှိုင်+ခင်ယုမေတို့၏ မြင်းလှည်းလေးနဲ့ခေါ် သီချင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဆရာသောတမောင်သည် ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ဥက္ကံသူ ဒေါ်တင်တင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်တင်တင်နှင့် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။
ဦးသက်တင် (မန္တလေး) ဦးသက်တင် (မန္တလေး)မှာ ဝိုင်အမ်ဘီအေဆရာတင်၏ တပည့်ဖြစ်၍ နေမျိုးဗလကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး ဦးစိန်ဗေဒါ၏ဓာတ်ပြားသီချင်းများ ရေးသားပေးရသည်။
ဦးစိန်ဇေဒါအတွက် ပထမဆုံးရေးပေးသောသီချင်းမှာ “မြန်မာ့တူရိယာ”သီချင်း ဖြစ်သည်။
ဦးသက်တင် ရေးသားသောသီချင်းများမှာ ၂၅ပုဒ်လောက်ရှိခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
တိမ်မြုပ်နေသည့် ပန်တော်ချင်း (ခေါ်) ထန်းဖိုထန်းလျက်သီချင်းကို ဦးစိန်ဗေဒါကိုယ်တိုင် သီဆိုဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ကြောင်းနှင့် ဘို့နှစ်ဘို့၊ အလှူတော်၊ လူပျိုစင်၊ ပဉ္စသိင်္ခ၊ မင်္ဂလာရကင်း၊ ကျေးဇူးလည်ပြန်၊ မင်္ဂလာယင်မည့်သတို့သား၊ အလှပြိုင်ပွဲ စသောသီချင်းများမှာ ဓာတ်ပြားလောက၌ ကျော်ကြားပါသည်။
ဦးသက်တင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီးများဖြစ်ကြသော ဒဂုန်ခင်လှကြည်၊ လေဘာတီမမြရင်၊ ပျော်တော်ဆက် မတင်အောင်၊ နေပြည်တော်မြရီ၊ ဥဩမယ်တင်၊ ဒီးဒုတ်သန်းရီ၊ အာဇာနည်ညွှန့်ရီ၊ မြန်မာအဆွေ မအေးခင်၊ ပဟိုရ်စည်မြလေး၊ ဗန္ဓုလ မြသန်းရီ၊ ဒေါ်ဩဘာသောင်းတို့အတွက် သီချင်းများကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဦးသက်တင်၏ မိဘများမှာ မန္တလေးမြို့ ချမ်းမြသာစည် မြောက်ရွာသစ်ပိုင်းနေ ဦးပေါက်၊ ဒေါ်ထူးတို့ဖြစ်ပြီး ၁၂၆၁ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၃ရက်တွင် မွေးဖွားပါသည်။
မွေးချင်းလေးဦးရှိသည့်အနက် တစ်ဦးတည်းသော သားယောကျာ်းလေးဖြစ်သည်။
အသက်၈၀ကျော်အထိ မန္တလေးမြို့မ တူရိယာအဖွဲ့နှင့် မခွဲတမ်းလိုက်ပါ၍ ဂီတဝါသနာကြီးသူပီပီ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ဗိုလ်ကလေးဦးတင့်အောင်ပြုစုပါသည်။
အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်သည် သိချင်းရေးဆရာ လှည်းတန်း ဦးလူကလေး၊ဦးအောင်ချင်း ၊၁၂ လမ်းဆရာဖောင်၊ မန္တလေး ဆရာထာ တို့ နှစ် အတူ ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၏ ပင်တိုင် စာရေး ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဦးစွာ ပထမ အငြိမ့်များတွင် သီချင်းရေးပြီး ၁၉၀၉ ခု၊ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြား ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ ဓာတ်ပြား သီချင်း များ ရေးသားခဲ့သည်။
အရှေ့ပိုင်း ဆရာချစ်သည် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ထက်အသက်ကြီး သည်၊နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်ကို အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်က ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီ နှင့် အဆက်အသွယ် ပြုပေးသဖြင့် သီချင်းများရေးရသည်၊ အဆိုတော်မကြည်အောင်သည် အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်ကြောင့်ပင် အဆိုတော် ဖြစ်လာရသည် ဟု ဆိုရမည်၊မကြည်အောင်အား ဆရာချစ်ကပင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ နှင့် ဆက်သွယ်ပေး ပြီး ဆရာချစ်၏ ကိုလေအိုးသီချင်းဖြင့် မကြည်အောင် နာမည်ကြီးလာသည်။
ကိုလေအိုးသီချင်းကို ဓတ်ပြား ထွက်လာသည်နှင့်ရောင်း၍ မလောက်အောင်စွံခဲ့သည်။
ဆရာချစ်သည် သီချင်းရေး ဆရာသာ မဟုတ်သေး၊လန်ဒန်အတ်ဦးအုန်းမောင် ကိုအကြောင်းပြု၍ ရုပ်ရှင် လောကတွင် သီချင်းလည်းရေး၊ သရုပ်ဆောင်လည်းလုပ် ခဲ့သည်၊ ဗိုလ်၀၊ဗိုလ်ကျော် စသည့် စတန့် ဇတ်ကားများတွင် ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီး၊ဦးချစ်ဖေ၊ဆားဘထွန်းတို့နှင့်အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ဘူးသည်။
အေဝမ်း ဆရာညှာ (၁၉၀၃-၁၉၇၈) သည် မြန်မာ ဂီတစာဆိုနှင့် ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုတွင် မန္တလေး တောင်ပြင် မင်္ဂလာဈေးအနီး စံကျောင်းတောင်ပေါက်၌ မွေးသည်။
မိဘများမှာ ဦးခန့်ကြီးနှင့် ဒေါ်လှတို့ ဖြစ်သည်။
တောင်ပြင်၌ မွေးသော်လည်း မွေးစတွင်ပင် မန္တလေး အနောက်ပြင် မင်းတဲအီကင်းသို့ မိဘများက ပြောင်းနေရာ အီကင်း၌ပင် ကြီးသည်။
ငယ်နာမည်မောင်ညိုဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ စိန်ဖိုး ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း အစ်မတယောက်၊ အစ်ကိုတယောက် ရှိသည်။
စန်းသမိန် (၁၉၈၉ နိုဝင်ဘာ ၅) မျက်မမြင်ဂီတပညာရှင် အေဝမ်းဆရာညှာ။
လုပ်သား ပြည်သူ့နေ့စဉ်။
ငယ်စဉ်က အိမ်အနီးရှိ သိမ်တိုက်ခေါ် ကုန်စည်တော်တိုက်ဆရာတော် ဦးနန္ဒမာလာထံ၌ ပညာသင်သည်။
အသက် ၁၀ နှစ်ကျော်တွင် သူငယ်နာမျက်စိကြောင့် အလင်းကွယ်ရာ စာသင်ခြင်းကို စွန့်လိုက်သည်။
အိမ်နားရှိ ပလွေဆရာ ဦးလှထံတွင် ပလွေမှုတ်သင်သည်။
အနုပညာခရီး အသက် ၁၄ နှစ်တွင် အီကင်း ဆွမ်းတော်ကြီးအရုဏ်ခံအသင်း၌ နှဲသမားမရှိ၍ နှဲဝင်မှုတ်သည်။
နှဲပညာကို မန္တလေးမြောက်ပြင်တွင် နေသည့် မထွေးလေးအငြိမ့်မှ နှဲဆရာ ဦးဆိုဘူးထံတွင် သင်သည်။
နောက် ထိုအငြိမ့်မှ ဆိုင်းဆရာ ဆရာလှ၏တူ ဆရာဌေးထံတွင် ဆက်သင်သည်။
အရုဏ်ခံအသင်းတွင် ရေကင်းသံ၊ စံရာတောင်ကျွန်း၊ စံရာဘုံမြင့်၊ ဘုန်းမိုးသွန်းလောင်း စသော သီချင်းများကို နှဲဖြင့် အသုံးတော်ခံခဲ့သည်။
သက်မွေးအလုပ်အဖြစ် ကျောက်သွေးသံပြင် လှည့်သည်။
အီကင်းရပ်၌ ကျောက်သွေးသမားများရှိရာမှ စပ်ဟပ်မိသော အလုပ်ဖြစ်သည်။
ထိုအလုပ်တွင် မောင်ဘလွင် (နောင် စာရေးဆရာ မြမျိုးလွင်) နှင့် အတော်ရင်းနှီးသည်။
တနေ့ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်အငြိမ့်ကို သွားကြည့်ရာ နှဲသံကို သဘောကျလွန်းသဖြင့် ဦးချစ်မောင်ထံ တပည့်ခံသည်။
နှဲပညာသင်ရင်း အငြိမ့်များတွင် ချီကောက် နှဲလိုက်မှုတ်ရာ မင်းသား အောင်စည်ဗလဇာတ်တွင်လည်း နှဲမှုတ်ဖူးလေသည်။
ဘုရားပွဲကြီးများတွင် အထည်လိုက်ရောင်းသော မေမန်ရိုးကုမ္ပဏီ (Mayman Row Co.) ၏ အငြိမ့်နှင့် လိုက်ရာ သာစည်သို့အသွား ရထားပေါ်တွင် ကုမ္ပဏီကြော်ငြာသီချင်း ရေးသည်။
မန်နေဂျာ ဦးဘဌေးက လွန်စွာကြိုက်သဖြင့် ဉာဏ်ပူဇော်ခ ငွေ ၁၀၊ ရှပ်တထည်၊ တိုက်ပုံတထည် ပေးသည်။
ပထမဆုံးရေးသည့် သီချင်းလည်း ဖြစ်သည်။
မန္တလေး ဆိုင်းတန်းရုံ၌ အသံတိတ် ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းတွင် နှဲဆရာ ဖြစ်လာသည်။
အစ်ကိုဖြစ်သူ တေးရေးဆရာ ရတီစိန်ထံတွင် သီချင်းစပ်နည်းသင်၍ မန္တလေး သီပေါရုံတွင် ပြသည့် အသံတိတ်ကားများအတွက် ကြော်ငြာသီချင်း၊ နောက်ခံသီချင်းများ ရေးပေးသည်။
နောက် ထိုရုံတွင် ဦးကျော်အေး၏ တီးဝိုင်းတွင် နှဲဆရာ ဖြစ်လာသည်။
ထိုဝိုင်း၏ သီချင်းရေးဆရာ၊ တီးဝိုင်းအုပ် စသဖြင့် လုပ်ကိုင်သည်။
နှဲသာမက တယော၊ ထရမ်းပက်နှင့် ကလဲရီနက်များလည်း တီးမှုတ်တတ်သည်။
ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ရုပ်ရှင်မတင်လျှင် အငြိမ့်ကတတ်ရာ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏အငြိမ့် သီပေါရုံသို့ လာကသည်နှင့် ကြုံသည်။
နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏ အငြိမ့်မှာ ချီကောက်ဖြစ်၍ ဆရာညှာကို အပူကပ်ကာ သူ့အငြိမ့်သို့ ခေါ်သည်။
သို့ဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ပါလာသည်။
အေဝမ်း ဓာတ်ပြားတိုက်အတွက် သီချင်းများ ရေးပေးရာမှ အေဝမ်းဆရာညှာဟု ထင်ရှားလာသည်။
အငြိမ့်မင်းသမီး အများစုအတွက် ကိုယ်ပိုင်သီချင်းများ ရေးပေးခဲ့ပြီး ဥက္ကလာအေးကြည်၊ ဩဘာသောင်း၊ လေဘာတီမမြရင်၊ မြသောင်းခင်မှသည် ဆိုဗီယက်ပြန် နွဲ့နွဲ့စမ်း၊ မှန်နန်းတင် အထိ အငြိမ့်မင်းသမီးများ ပါဝင်လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် စစ်ကိုင်း၌ စစ်ရှောင်စဉ် ရွှေမန်းတင်မောင်နှင့် အဆက်အသွယ်ရသည်။
ရွှေမန်းတင်မောင် ဆိုသည့် ရဲရဲချစ် သီချင်းသည် ဆရာညှာလက်ရာ ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့မ တူရိယာဝိုင်း၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး စစ်ပြီးစ မန္တလေးသို့ ပြန်လာစဉ် ပြည်တော်ဝင် သီချင်းကို ရေးပေးရာ အခုတိုင် သီဆိုဆဲ ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်အတွင်း မန္တလေး၌ အမျိုးသားလှုံ့ဆော်ရေးတေးများ စပ်သည်။
လူထု၊ တပ်မတော်သား စသော စစ်သီချင်းများ၊ အလုပ်သမား အငြိမ့်သီချင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
စစ်ပြီးနောက်တွင် ရွှေမန်းအငြိမ့်နှင့်ပင် လက်တွဲသည်။
နာမည်ကြီးကဇာတ်များဖြစ်သော မောင်မူး၊ ရွဲကုန်သည် တို့ကို ရေးပေးခဲ့သည်။
ဂီတရူး၊ မေပန်းချီ၊ မိသားစု၊ အောင်ထူး၊ မုန်းလို့မဟုတ်ဘူး၊ ရွှေကြေးစည်၊ မဟာသမ္မတ စသည့် ကဇာတ်များ၏ နောက်ခံတေးများကို ဖန်တီးသူလည်း ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရသည့်နောက် ယဉ်ကျေးမှုဌာနမှ ဆရာညှာကို ဂီတအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ခန့်သည်။
ရေးသားသော သီချင်းများ ခေါင်းစဉ်သီဆိုသူမှတ်ချက်ဂုဏ်တော်ဖွင့်ပြည်လှဖေသုဝဏ္ဏသျှံပြည်လှဖေမေတ္တာဂုဏ်ပြည်လှဖေမဟာမြတ်မုနိမေစိန်အနန္တငါးဖြာမေစိန်တေမိယမေရှင်မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးပြည်ဘရှင်မဟာဇနကမရင်ရင်တို့သာသနာမြတ်ဒါနချစ်ပန်းပွင့်ရွှေအင်းဝချစ်ရေစင်မေရှင်သီရိဓမ္မာစိမ်းပါနဲ့ချစ်ဗျူဟာပြည်လှဖေ မေရှင် ဘဝနိဂုံး ၁၉၇၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့ အီကင်းရပ်နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
တေးရေးပညာရှင်ကြီးများ၏ ခေတ်ဟောင်းတေးသီချင်းများ။
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ရန်ကုန်။
ဧရာဝဏ် ဦးအောင်ဒွန်း မန္တလေးမြို့ မြောက်ပြင် ဇာတိဖြစ်သည်။
(၁၈) နှစ်သားအရွယ်တွင် စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
ရုပ်သေးအဖွဲ့တွင် ဧရာဝဏ် ဇတ်ခင်းလျှင် ဆင်ရုပ်ဆွဲသူဖြစ်၍ ဧရာဝဏ် ဦးအောင်ဒွန်းဟု ခေါ်တွင်သည်။
ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်၌ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့၊ အီနောင်ဇာတ်စသည့်တို့ ကပြရာတွင် ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ကွက် ငိုချင်းနှင့် တေးသီချင်းများ တာဝန်ယူ ရေးပေးရသည်။
ကာရန် နဘေထပ်စကားများ၊ တေးသီချင်းများကို မျက်မြင်လက်တန်း စပ်ဆိုတတ်ပြီး တင်ကြိုရေးပေးလေ့ မရှိကြောင်း မှတ်သားရသည်။
ဦးအောင်ဒွန်းသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဖျာပုံခရိုင် ဒေးဒရဲအပိုင်၊ ဆီးဖြူ ကုန်းရွာ၊ (၁၀)ရွာအုပ် သူကြီးဖြစ်သည်။
ဦးဖိုးစိန်က မိမိ၏ဇာတ်အတွက် လိုအပ်သည့်အခါမှ ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ဖြင့် ဦးအောင်ဒွန်းအား သွားရောက်ခေါ်ယူပြီး ဇာတ်သီချင်းများ ရေးခိုင်းရသည်ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂) ရည်ညွှန်းချက် Category:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ။
တက္ကသိုလ်စိုး ရန်ကုန်မြို့ ကြက်တံဆိပ်ဘိလပ်ရည်ပိုင်ရှင် ဦးညိမ်းမောင်၊ ဒေါ်အုံးသင်တို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သည်။
ငယ်မည် ကိုလှစိုး ခေါ် တက္ကသိုလ်စိုးသည် ရန်ကုန်ဇာတိဖြစ်ပြီး စန္ဒရားအတီးကို အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေပြည်အေးထံတွင်လည်းကောင်း၊ တေးရေးပညာကို ဂီတစာဆို ရွှေဂုံမောင်ထံတွင်လည်းကောင်း ဆည်းပူးသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ် မတိုင်မီ ကူရှင် အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝ၌ ကူရှင်စိုး အမည်နှင့် ကျောင်းကဇာတ်၊ ပြဇာတ်များအတွက် သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးခြင်းဖြင့် ဂီတတာဝန်ခံအဖြစ် ဂီတနယ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် တေးအပိုဒ်(၂၀) ကျော်မျှ တာဝန်ယူ၍ ဓာတ်ပြားသွင်း ရေးသားခဲ့သည်။
စစ်ကြိုခေတ်မှအစပြု၍ တက္ကသိုလ်ရောက်ခဲ့၏။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီက ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ တီးဝိုင်းအဖွဲ့နှင့် သီချင်းပုဒ်ရေ ၃၀ခန့်၊ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင် ဦးစီးသော အေဝမ်းသံစုံတီးဝိုင်းနှင့် သီချင်း၄ပုဒ်ခန့်ရှိပြီး စစ်ပြီးခေတ်တွင်မူ တက္ကသိုလ်စိုး တူရိယာအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သီချင်းပုဒ်ရေ ၁၀၀ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်စိုး အမည်ဖြင့် အေဝမ်းကုမ္ပဏီတွင် ဂီတစာဆိုအဖြစ်နှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးချိန်ကာလတွင် စာရင်းစစ်ရုံး (အေ-ဂျီ)တွင် (၁၀)နှစ်ကျော်မျှ အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။