kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ မြန်မာအစိုးရသည် ရိုဟင်ဂျာလူနည်းစုအဖွဲ့များကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ နိုင်ငံမဲ့ ဘင်္ဂါလီမွတ်ဆလင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အစိုးရ၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၀ ကျော် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခြင်းမရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် မရှိကြောင်း အစိုးရက ပြောကြားထားသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းမှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် အကြမ်းဖက်မှုများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ လူ ၂၈၀ သေဆုံးပြီး ၁၄၀,၀၀၀ ဦး နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်တစ်ဦးက မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မွတ်ဆလင်အသိုင်းအဝိုင်းများအကြား မတည်ငြိမ်မှုများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာပြီး အကြမ်းဖက်မှုများသည် ရန်ကုန်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော မြို့များအထိ ပျံ့နှံ့နေကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သည်။
လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ အစီရင်ခံစာတွင် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁,၃၀၀ ကျော် ကို တရားမျှတမှုမရှိသော တရားစီရင်မှုများအပြီး ထောင်ချခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ဦးတင်ဦး အပါအဝင် အကျဉ်းသားများသည် "နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ ရာဇဝတ်မှုဟု မသတ်မှတ်နိုင်သော ငြိမ်းချမ်းစွာ လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ၎င်းတို့၏ လွတ်လပ်မှုကို မတရားသဖြင့် ငြင်းပယ်ခံထားရသည်" ဟု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့က ဆိုသည်။
"Amnesty International calls on authorities in Myanmar to release all prisoners of conscience", Amnesty International (ASA 16/011/2004), 7 December 2004, accessed 14 August 2012 Freedom House အစီရင်ခံစာတွင် အာဏာပိုင်များက ပြည်သူများ၏ နေအိမ်များကို ခုံသမာဓိမရှိ ရှာဖွေခြင်း၊ စာများကို ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် တယ်လီဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြောင်း၊ တယ်လီဖုန်း၊ ဖက်စ်စက်၊ ကွန်ပျူတာ၊ မိုဒမ်နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များကို ပိုင်ဆိုင်အသုံးပြုခြင်းသည် ရာဇဝတ်မှုမြောက်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း၏ အဆိုအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁,၅၄၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။
ထိုအရေအတွက်သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၁,၁၀၀ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၂,၁၂၃ အထိ နှစ်ဆတိုးခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ မြန်မာအကျဉ်းထောင်များတွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁၇၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများကို နိုင်ငံရေးနှင့် မသက်ဆိုင်ဟု ထင်ရသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားနိုင်သဖြင့် ၎င်းတို့အား လွှတ်ပေးရန် ကိစ္စကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးစေသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုဝင်နှင့် မြေယာအခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူ ဒေါ်ဘောက်ဂျာ သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပေါ့ဆမှု ဖြင့် ရဲများက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သော်လည်း ထိုထိန်းသိမ်းမှုသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် သေဆုံးမှုတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ထိုအမှုအတွက် သေဆုံးသူ၏ မိသားစုက ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမှုရုပ်သိမ်းထားခဲ့သည်။
သူမသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဆုံဆည် ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဟူကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသ ရှိ မြေသိမ်းယူမှုများအတွက် ယုဇနကုမ္ပဏီလီမိတက် အား တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။
စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့် မြန်မာမီဒီယာကို အစိုးရက တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းချုပ်ထားသည်။
သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်နှင့် အခြားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုတွေကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် လုပ်ဆောင်ပြီး မထုတ်ဝေမီ ပြင်းထန်သော ဆင်ဆာဖြတ်တောက်မှုကို ခံယူရသည်။
သတင်းထောက်များသည် အစိုးရအရာရှိများ၊ မူဝါဒများကို ဝေဖန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်မှုတွေကို သတင်းတင်ပြခြင်းများအတွက် ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များ ရင်ဆိုင်ရသည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရာပေါင်းများစွာသော ဆန္ဒပြသူများက "စာနယ်ဇင်းကို သတ်ဖြတ်တာ ရပ်ပါ" ဟု တောင်းဆိုသည့် ရှပ်အင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်၍ ဆန္ဒပြခဲ့ပြီးနောက် မီဒီယာဆင်ဆာ ချုပ်ချယ်မှုများကို သိသိသာသာ လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့သည်။
အရေးအကြီးဆုံး ပြောင်းလဲမှုမှာ မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများသည် ၎င်းတို့၏ အကြောင်းအရာများကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်းမပြုမီ ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့သို့ တင်ပြရန် မလိုအပ်တော့ခြင်းဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ပြည်ပရောက် ဧရာဝတီ သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာ့အာဘော်တစ်ခုတွင် ရှင်းပြထားသကဲ့သို့ ဤလွတ်လပ်ခွင့်အသစ်သည် မြန်မာသတင်းထောက်အချို့အား မိမိကိုယ်ကိုယ် ဆင်ဆာဖြတ်တောက်ခြင်း ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု ဖန်တီးရန် ကြိုးပမ်းခြင်းအဖြစ်သာ မြင်စေခဲ့သည်။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သတင်းထောက်များသည် "ပြည်ထောင်စု မပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးဟူသော အမျိုးသားရေး ဦးတည်ချက်သုံးရပ်ကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ သတင်းများ မှန်ကန်ပြီး အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို မထိခိုက်စေကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် 'စာနယ်ဇင်းကျင့်ဝတ်' နှင့်အညီ လမ်းညွှန်ချက် ၁၆ ချက်ကို လိုက်နာရန် လိုအပ်သည်" ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာတရားရုံးက ရိုက်တာသတင်းဌာနအတွက် လုပ်ကိုင်နေသည့် မြန်မာသတင်းထောက်နှစ်ဦးကို နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်များ ကာကွယ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲကာ ထောင်ဒဏ် ခုနစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မြန်မာတရားရုံးက ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူတစ်ဦးကို Facebook ပေါ်တွင် စစ်တပ်ကို ဝေဖန်ခဲ့မှုဖြင့် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
မြန်မာရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသူ မင်းထင်ကိုကိုကြီး ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ Facebook ပို့စ်တွင် မြန်မာစစ်တပ်ကို ဝေဖန်ခဲ့သည့် စွဲချက်ဖြင့် မြန်မာရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅(က) အရ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တရားစွဲဆိုကာ ထောင်ဒဏ်တစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
မင်းထင်ကိုကိုကြီးသည် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ ရုပ်ရှင်ကျောင်း (Human Dignity Film Institute - HDFI) နှင့် လူ့အခွင့်အရေး၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တို့၏ တည်ထောင်သူလည်း ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ Nicholas Bequelin က ဤပြစ်ဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချခဲ့ပြီး မင်းထင်ကိုကိုကြီး ခံစားနေရသော ပြင်းထန်သည့် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းမှုများ၊ အထူးကု ကုသမှု လိုအပ်သော အသည်းကင်ဆာကဲ့သို့သော ရောဂါများကြောင့် ၎င်းကို 'ရက်စက်သော' ပြစ်ဒဏ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ (HRW) က မြန်မာအစိုးရအား တစ်နှစ်ကြာ အစိုးရက အင်တာနက်ဖြတ်တောက်ထားခြင်းကို ချက်ချင်းအဆုံးသတ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
ဤဖြတ်တောက်မှုကြောင့် ပဋိပက္ခဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူပေါင်း တစ်သန်းကျော် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသည်။
HRW က လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သူများ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များကို ကိုးကား၍ အင်တာနက်ဖြတ်တောက်မှုနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သူများ ကျေးရွာများသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ပိတ်ပင်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ကျေးရွာအချို့သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကပ်ရောဂါ အကြောင်းကို မသိရှိကြကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေး လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၏ အဆိုအရ"My Gun Was as Tall as Me" : Child Soldiers in Burma, Human Rights Watch, October 2002, ISBN 1-56432-279-3 စစ်တပ်ထဲသို့ ကလေးများ ဝင်စေခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းများသည် အဆန်းတကြယ် မဟုတ်တော့ပေ။
နိုင်ငံ၏ တပ်ဖွဲဝင် ၃၅ဝ,ဝဝဝ မှ ၄ဝဝ,ဝဝဝ အနက်မှ ခန့်မှန်း ခြေ ၇ဝ,ဝဝဝ ခန့်မှာ ကလေးစစ်သားများ ဖြစ်သည်။
ကလေး လုပ်အား ပေးခိုင်း စေခြင်း သတင်းများလည်း ထွက်ပေါ်လျက်ရှိသည်။
ကလေးစစ်သားများ တပ်မတော်တွင်သာမက မြန်မာအစိုးရဆန့်ကျင်ရေး လက်နက်ကိုင်လှုပ်ရှားမှုများတွင် ကလေးစစ်သားများသည် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကလေးများအား စစ်တပ်တွင်းသို့ ဒေါ်လာ ၄၀ ခန့်နှင့် ဆန်တစ်အိတ် သို့မဟုတ် ဆီတစ်ပုံးဖြင့် ရောင်းချခံနေရကြောင်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် The Independent က ဖော်ပြခဲ့သည်။
"Two Burmese children a week conscripted into military, UN-verified accounts of child soldiers undermine junta's assurances on democratic reforms" , Jerome Taylor, The Independent, 19 June 2012 ကလေးများနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂအထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Radhika Coomaraswamy သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကာ ပြောင်းလဲရေးအတွက် အချက်ပြမှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်းစဉ်ကို အစိုးရမှ လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
"Press Conference on Action Plan to End Recruitment of Child Soldiers in Myanmar", United Nations (New York), 5 July 2012 ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တပ်မတော်သည် ကလေးစစ်သား ၄၂ ဦးကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့သည် အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသလို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့်လည်း တွေ့ဆုံခဲ့ကာ ကလေးစစ်သားများ ထပ်မံလွှတ်ပေးနိုင်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
"ILO in Talks with Kachins over Child Soldiers", Lawi Weng, The Irrawaddy, 5 September 2012 အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ် ဆမန်သာ ပါဝါ သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံပြီး ကလေးစစ်သားများအရေးကို အရေးပေးဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် မှတ်ချက် မပေးခဲ့ပေ။
၂၀၁၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကလေးများအား စစ်တပ်ထဲသို့ ဝင်စေခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းများလည်းမရှိတော့ပဲ အသက်၁၈နှစ်မပြည့်သေးသော သူများကိုမိဘထံသို့ ပြန်လည်အပ်နှံကာ အခြေခံပညာနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်များကို သင်ကြားစေသည်။
ကျွန်ပြုမှုနှင့် လူကုန်ကူးမှု မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှု နှင့် လူကုန်ကူးမှု တို့သည် အဖြစ်များသည်။
လူကုန်ကူးခံရသူ အများစုမှာ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ပြီး ဝင်ငွေနည်းပါးသော အမျိုးသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းတို့အား ပွဲစားများက ပြည်ပတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အခွင့်အလမ်းများနှင့် လုပ်ခများ ရရှိမည်ဟု လိမ်လည်လှည့်ဖြားကြသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရက လူကုန်ကူးမှု ၁၈၅ မှု ကို သတင်းပို့ခဲ့သည်။
မြန်မာအစိုးရသည် လူကုန်ကူးမှု ပပျောက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု အနည်းငယ်သာ လုပ်ဆောင်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန က အစိုးရနှင့် တပ်မတော်နှစ်ခုလုံးသည် လိင်နှင့် အလုပ်သမားကုန်ကူးမှုများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုအားလုံးမှ အမျိုးသမီးများနှင့် မိန်းကလေးငယ်များအပြင် နိုင်ငံခြားသားများလည်း လိင်ကုန်ကူးခံရသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့အား ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း၊ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရန် အတင်းအကျပ် ခိုင်းစေခံရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိင်ကုန်ကူးမှုကို ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ၊ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှု၊ မြေယာသိမ်းဆည်းမှု၊ နယ်စပ်စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း၊ နှင့် ခရီးသွားလာရေး စာရွက်စာတမ်းများ ပေးအပ်ခြင်းအပေါ် အစိုးရ၏ ကန့်သတ်ချက်များ ကဲ့သို့သော အချက်များက အားပေးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဒေသများရှိ ဆိုက်ဘာလှည့်ဖြားမှု လုပ်ငန်း သည် လူကုန်ကူးမှု၊ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှုနှင့် အခြားအလွဲသုံးစားမှုများ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည်။
လှည့်ဖြားမှုစင်တာ အများအပြားသည် နယ်ခြားစောင့်တပ် ကဲ့သို့သော စစ်အစိုးရ၏ မဟာမိတ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး ၏ အစီရင်ခံစာတစ်ခုအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူပေါင်း ၁၂၀,၀၀၀ ခန့် သည် ရာဇဝတ်ဂိုဏ်းများ၏ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းကို ခံရကာ ထိုကဲ့သို့သော စင်တာများတွင် ပိတ်မိနေကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
CNN က တစ်နှစ်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၅၄ သန်း၏ ထက်ဝက်ခန့်သည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုမျဉ်းအောက်တွင် နေထိုင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဤအခြေအနေသည် လူအများစုအား အွန်လိုင်းမှ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်သော နည်းလမ်းများသို့ တွန်းပို့နေသည်။
၎င်းတို့၏ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ရောင်းချခြင်းဖြင့် ဤတရားမဝင်လုပ်ရပ်မှတစ်ဆင့် နှစ်နှစ်စာလစာနှင့် ညီမျှသော ငွေကြေးကို ရရှိနိုင်သည်။
အများအပြားသည် ၎င်းတို့ လှူဒါန်းလိုသည့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါကို လူမှုမီဒီယာပေါ်တွင် ကြော်ငြာကြပြီး၊ မိသားစုများသည် ငွေကြေးပြတ်တောက်သည့်အခါတိုင်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် အွန်လိုင်းပေါ်သို့ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြသဖြင့် ၎င်းသည် အဆုံးမဲ့သံသရာတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။
လုပ်သားအင်အား အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှု အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်သော အလုပ်သမားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး၊ ကလေးသူငယ်နှင့် သက်ကြီးရွယ်အို ထောင်ပေါင်းများစွာကို အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးက ၎င်းတို့၏ ဆန္ဒမပါဘဲ အဓမ္မခိုင်းစေလျက်ရှိသည်။
အလုပ်လုပ်ရန် ငြင်းဆန်သူများသည် နှိပ်စက်ခံရခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် အသတ်ခံရခြင်းတို့၏ သားကောင်များ ဖြစ်နိုင်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် (ILO) သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံအား အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှု ရပ်တန့်ရန် အဆက်မပြတ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ILO ညီလာခံက အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှုကို စစ်အစိုးရ ဆက်လက်အသုံးပြုနေခြင်းကို အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် နိုင်ငံနှင့် မည်သည့်ဆက်ဆံရေးကိုမဆို ရပ်ဆိုင်းရန် အစိုးရများအား တောင်းဆိုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။
"Resolution concerning the measures recommended by the Governing Body under article 33 of the ILO Constitution on the subject of Myanmar", General Conference of the International Labour Organization (ILO), 14 June 2000 အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းပိုင်ခွင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာရလာချိန်မှစ၍ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် အလုပ်သမားဥပဒေ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် တောင်းဆိုမှုများ တိုးပွားလာနေချိန်၌ ရန်ကုန်ရှိ အထည်ချုပ်စက်ရုံအများအပြားတွင် တရားမဝင် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အစိုးရအဆင့်တွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဥပဒေသစ်တစ်ခုဖြင့် အလုပ်သမားသမဂ္ဂများကို တရားဝင် ခွင့်ပြုလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
အလုပ်သမားအခွင့်အရေး တိုးတက်မှုများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေခံအလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်အတွက် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် တို့ ပူးပေါင်း၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတို့နှင့်အတူ အစပျိုးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။
ILO, New initiative to improve labour rights in Myanmar, published 14 November 2014, accessed 23 February 2021 ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် လူ့အခွင့်အရေး။
မြန်မာနိုင်ငံကိုမြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ" သို့မဟုတ် "ဗမာ" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် "Burma" (ဘားမား) သို့မဟုတ် "Myanmar" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
၁၉၈၉ တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အမည် "Union of Burma" မှ "Union of Myanmar" သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်မှုအပေါ် အငြင်းပွားမှုများရှိနေသည်။
မြန်မာဘာသာ မြန်မာဘာသာစကားတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို စာပေသုံးအရ "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဆိုပြီး စကားအသုံးတွင် "ဗမာ" ဟုခေါ်ဆိုသည်။
မြန်မာအဘိဓာန်တွင် 'မြန်မာ' ကို "မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစဉ်အဆက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသားများကို ခြုံခေါ်သောအမည်" ဟုဖွင့်ဆိုထားပြီး 'ဗမာ' ကို "တိဗက်–မြန်မာအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးကိုပြောသော မြန်မာတိုင်းရင်းသားတစ်မျိုး" ဟုဖွင့်ဆိုထားသည်။
ထိုစာလုံးနှစ်လုံးစလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူအများစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်မှ ဆင်းသက်လာကြသည်။
ဗမာ "ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်သည် "မြန်မာ" အခေါ်အဝေါ်မှ ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဘာသာဗေဒပညာရှင်များကလည်း "ဗမာ" သည် "မြန်မာ"၏အသံကို ပြောင်းဖတ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။
၁၉၃၀ တွင်ပေါ်ပေါက်လာသော တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကြေညာချက်တွင်အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးအသင်းကြီး လူသိများလာသည်နှင့်အမျှ "ဗမာ" အသုံးအနှုန်းလည်း တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့်ပင် ထိုခေတ်ကာလက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ စသောအဖွဲ့အစည်းမျာသည် "ဗမာ"ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗမာနိုင်ငံတော်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၈ တွင် တရားဝင် "မြန်မာ"အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း "ဗမာ"အမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုများရှိခဲ့သည်။
မြန်မာဘာသာသို့ ဘာသာပြန်စာအုပ်အချို့များတွင်လည်း "ဗမာပြည်"/"ဗမာနိုင်ငံ" ဟုပြန်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
၁၉၈၉ မတိုင်ခင်အထိ နိုင်ငံတော်သီချင်း၌ "ကမ္ဘာမကြေ ဗမာပြည်" ဟူ၍သီဆိုခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် ရှေးမြန်မာများသည် ဧရာဝတီမြစ်အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် မရမ္မဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
"မြန်မာ"၏ အစောဆုံးအထောက်အထားမှာ ၁၁ဝ၂ ခုနှစ်တွင်ရေးထိုးခဲ့သော မွန်ကျောက်စာတစ်ချပ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို "မရမာ၊ မိုင်းရ်မာ" (Mirma/Mranma) စာလုံးပေါင်းထားသည်။
၁၁၉ဝ ခုနှစ်က ရေးထိုးခဲ့သည့် မြန်မာကျောက်စာ မှတ်တမ်းတွင်လည်း နိုင်ငံအမည်ကို "မရန်မာ"ဟု ရေးထိုးခဲ့သည်။
မသိင်္ဂီ၏ဖော်ပြချက်အရ "မြန်မာ"၏ ပထမဆုံးအသုံးအနှုန်းမှာ ထီးလိုမင်းလို (နားတောင်းများမင်း) လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၅၉၇ (အေဒီ ၁၂၃၅) တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာတစ်ချပ်၌တွေ့ရပြီး "မြန်မာပြည်" ဟုရေးထိုးထားသည်။
ထိုကျောက်စာသည် "ရတနာကုန်ထမ်းကျောက်စာ" ဟုအမည်ရ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသည် ကျောက်စာအမှတ် ၄၃ ဟုနံပါတ်စဉ်တပ်ထားသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်က မင်းတုန်းမင်းသည်လည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ဘုရင် ဟူ၍ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်ကမြန်မာဘုရင်တို့သည် အခြာတိုင်းရင်းသားဒေသများအထိပါ အုပ်ချုပ်နိုင်လာပြီးဖြစ်သည်။
ရှေးယခင်က "မြန်မာ"၏ ရရစ်ကို လျှာလိပ်သံဖြင့်ဖတ်သည်။
ခေတ်ကာလကြာလာသည်နှင့်အမျှ ထိုလျှာလိပ်သံမှာလည်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ယခု"ယ"အသံဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၈ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် "ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ" ဟူသောတရားဝင်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
ထိုနှစ်ကပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေအရ "မြန်မာ"သည် မြန်မာနိုင်ငံသားကိုသာမက လူများစု"မြန်မာတိုင်းရင်းသား" ကိုလည်းရည်ညွှန်းသည်။
၁၉၇၃ တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော စကားရပ်များ အနက်အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုရေးဥပဒေနှင့် ၁၉၈၂ တွင် အသစ်ရေးဆွဲခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေတို့တွင် "မြန်မာလူမျိုး"ကို "ဗမာလူမျိုး"ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ စကားရပ်များအနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရေး ဥပဒေ။
““မြန်မာ”ဆိုသောစကားရပ်ကို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်၍ သုံးစွဲရာ၌ ယင်းစကားရပ်တွင် ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ဗမာ၊ စသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ ပါဝင်သည်။
” အင်္ဂလိပ်ဘာသာ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်က အင်္ဂလိပ်လိုရွေးချယ်ခဲ့သည့်အမည်သည် Burma ဖြစ်သည်။
ဤအမည်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို အနောက်တိုင်းသားများတွေ့ရှိစဉ်က စတင်အသုံးပြုသောအမည်လည်းဖြစ်သည်။
ဤအမည်မှာ ပေါ်တူဂီဘာသာ "Birmânia" ထံမှ လာပြီး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်များက ထိုစကားလုံးကို မွေးစားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ထိုပေါ်တူဂီအမည်သည်လည်း အိန္ဒိယဘာသာ၏ မြန်မာနိုင်ငံကိုခေါ်သည့် အခေါ်အဝေါ်မှ ထပ်ဆင့်ရယူထားသည် ဟူ၍လည်းဆိုကြပြန်သည်။
ရှေးအခါက အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။
Bermah (၁၈ ရာစု၏ အစောဆုံးသော ဥရောပမြေပုံများ) Birmah (ချားစ် သော်မဆင်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၂၇) Brama (သောမတ်စ် ကစ်ရှင်၏ မြေပုံ၊ ၁၇၈၇) Burmah (ဆယ်မျူအယ် ဒွန်း၏ မြေပုံ၊ ၁၇၈၇) Burma (ကီး ဂျွန်ဆင်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၀၃) Burmah (ယူဂျင်း ဝီလီယမ်စ်၏ မြေပုံ၊ ၁၈၈၃) Burma (The Times သတင်းစာရှိ စာလုံးပေါင်း) နောက်ပိုင်းတွင် "Burma" စာလုံးပေါင်းသည် စံဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၄၈ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် "Union of Burma" ဟူသော တရားဝင်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်လည်း တရားဝင်အမည်ကို "Socialist Republic of the Union of Burma" ဟူ၍လည်းထက်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်က မြန်မာစစ်အစိုးရသည် နေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်အမည်များကို ပြန်လည်ပြောင်းလဲရန် ကော်မရှင်တစ်ခုဖွဲ့ခဲ့သည်။
ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၁၉ ရာစုက ဗြိတိသျှကိုလိုနီအာဏာပိုင်များက သုံးစွဲခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံရှိနေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းများအား မြန်မာအသံထွက်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်စေရန် ဖြစ်သည်။
သာဓကအားဖြင့် "Rangoon" ကို "Yangon" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
နိုင်ငံ၏အမည်ကိုမူ "Burma" အား "Myanmar" ဖြင့် အစားထိုးရန် ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ပထမအကြောင်းမှာ Burma ၏ မြန်မာဘာသာပြန်မှာ "မြန်မာ"ပင်ဖြစ်ပြီး ကော်မရှင်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်အမည်နာမများကို မြန်မာအသံထွက်များဖြင့် ညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအချက်မှာ ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေတွင် ယခင်က "မြန်မာ"ဟုခေါ်သော လူဦးရေအများဆုံးလူမျိုးစုကို "ဗမာ" ဟုပြောင်းလဲထားသည်။
ဤသည်ကိုထောက်၍ "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်ရင်းသားများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းကြောင်း စစ်အစိုးရကထောက်ပြခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးအချက်မှာ Burma သည် "ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်နှင့် ပို၍နီးစပ်ကြောင်း စစ်အစိုးရကဆိုသည်။
"Myanmar" ဟူသောသတ်ပုံကို "Myanma" ဟူ၍ရေးလျင်လည်းရနိုင်သည်။
သို့သော် "Myanma" ကို "မြန်မာ့" ဟုဖတ်နိုင်သဖြင့် ထိုကော်ရှင်သည် သံရှည်ဖြစ်ကြောင်းသိသာစေရန် "r" ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
သို့သော် ထိုလုပ်ပြုလုပ်ခြင်းကို "r" အသံမဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများသာ နားလည်နိုင်၍ အမေရိကန်ကဲ့သို့ "r" အသံဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများက နားလည်သဘောပေါက်မည်မဟုတ်ပေ။
အငြင်းပွားမှု မြန်မာဘာသာစကားတွင် ၁၉၃ဝ ဝန်းကျင်ကတည်းက နိုင်ငံ၏အမည်နှင့်ပက်သက်၍ အငြင်ပွားမှုများရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အစိုးရ၏ဆုံးဖြတ်မှုသည် ထိုအငြင်းပွားမှုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ကူးစက်လာသည်။
စစ်အစိုးရအနေဖြင့် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်စာလျှင် လူနည်းစုများကို ပိုမိုခြုံငုံသည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း မြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်ပို၍ စာစကားဆန်ခြင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့လူနည်းစုများကို ပို၍ခြုံငုံသည်ဟု ပြောလင့်ကစား အတိုက်အခံများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ဤအင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား စော်ကားရာရောက်စေသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဗမာစကားကို မပြောတတ်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများသည် အင်္ဂလိပ်လို "Burma" အခေါ်အဝေါ်ကို နားယဉ်နေကြပြီးဖြစ်သည်။
ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့က တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား ကြီးစိုးလိုခြင်းကို ရောင်ပြန်‌ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။
စစ်အစိုးရသည်နိုင်ငံအမည်ကို မြန်မာလိုပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ အင်္ဂလိပ်လိုသာ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ပထမပိုင်းတွင် "Myanmar" ဟူသောဝေါဟာရက လူနည်းစုများအားလုံးအား ခြုံငုံစေသည်ဟူသည့် စစ်အစိုးရ၏ ဟန်ဆောင်ကာကွယ်ပြောဆိုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
အတိုက်အခံများသည် မြန်မာစကားအားဖြင့် "မြန်မာ"ဟု ရေးသားသုံးစွဲခြင်းကို မဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခြင်းကိုမူ ဆန့်ကျင်ကြသည်။
မည်သည့်အတိုက်အခံကမျှ အရပ်သုံးဖြစ်သည့် "ဗမာ"ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်အဖြစ် ထောက်ခံခြင်းမပြုပေ။
ဘာသာဗေဒနည်းအရ ဝေဖန်မှုများလည်းရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သောကော်မရှင်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် လေးဦးသာပါဝင်ပြီး အများစုမှာ ဘာသာဗေဒကိုနားမလည်သော အရပ်သားနှင့် စစ်ဘက်မှ ပုဂ္ဂိုလ်များသာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် ထိုအမည်သစ်များသည် ဘာသာဗေဒနည်းအရ ယုံကြည်ရမှုကင်းမဲ့နေသည့်အပြင် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်လည်း‌ဖြစ်နေပါသည်။
အမည်အသုံးပြုခြင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်အမည် ပြောင်းလဲမှုအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသောသူတို့သည် အမည်ဟောင်းရောအမည်အသစ်ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲကြသည်။
ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒကိုမခံယူဘဲ နိုင်ငံအမည်ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ကောင်းသောကြောင့် အမည်ဟောင်းများကို ဆက်လက်အသုံးပြုမှုလည်းရှိသည်။
အမည်သစ် "Myanmar" ကို ကုလသမဂ္ဂက အသိအမှတ်ပြု၍ အမည်ပြောင်းကြောင်း ကြေညာချက်အပြီး ငါးရက်အတွင်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများလည်း ထိုအမည်သစ်ကို သုံးနှုန်းသင့်‌ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံသည်မူ မြန်မာနိုင်ငံကို "Burma" ဟူ၍သာ ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်။
အမေရိကန်အစိုးရသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းရှိ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများအား တစိုက်မတ်မတ် ထောက်ခံအားပေးသောအားဖြင့် အသုံးပြုသည်ဟုဆိုသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂ဝဝ၅ ခုနှစ် အာဆီယံထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွင် နအဖ စစ်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်‌ဝင်းက စစ်အစိုးရသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁ဝ နှစ်ကျော်ကာလက မိမိတို့၏နိုင်ငံအား Burma မှ Myanmar သို့ အစားထိုးပြောင်းလဲပြီဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်အစိုးရ၏ "Burma" ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုအပေါ် မကျေမနပ်ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမားနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီ ကလင်တန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်လာစဉ်က "Burma" ရော "Myanmar" ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားများသည် "Myanmar" အခေါ်အဝေါ်ကို စတင်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။
အာဆီယံအသင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါနှင့် ရုရှားအစိုးရများက "Myanmar" ကို တရားဝင်အမည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။
သတင်းမီဒီယာလောက၌လည်း မတူညီသောအသုံးပြုမှုများရှိသည်။
CNN၊ New York Times၊ Reutersစသော အမေရိကန်အခြေစိုက် သတင်းဌာနများသည် "Myanmar" ကို အသုံးပြုကြသော်လည်း အချို့ဌာနများသည် "Burma" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲသည်။
ဘီဘီစီသတင်းဌာနသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Burma မှ Myanmar သို့ ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့သည်။
အချို့သတင်းဌာနများသည် "Myanmar, also known as Burma" ဟူသောစကားရပ်ဖြင့် သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းပညာရှင်များသည် ၁၉၈၈ မတိုင်မီကာလများအတွက် "Burma" ဟုသုံးပြီး ၁၉၈၈ အလွန်ကာလများအတွက် "Myanmar" ဟုအသုံးပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးသော ချဉ်းကပ်မှုဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။
ဤကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဖွဲ့စည်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် နိုင်ငံကိုမည်သို့ခေါ်ဝေါ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် "Burma" နှင့် "Myanmar" နှစ်မျိုးလုံးအသုံးပြုလို့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
South China Morning post, What's in a name? Not much, according to Aung San Suu Kyi, who tells diplomats they can use Myanmar or Burma, Saturday, 23 April 2016 နာမဝိသေသန စစ်အစိုးရသည် "Myanmar" ၏ နာမဝိသေသနအဖြစ် "Myanma" (မြန်မာ့) ဟုပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
သို့သော်အများစုက "Burmese" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲကြသည်။
မြန်မာဘာသာစကားကို "Myanmar language" ဟူ၍တရားဝင်ဖော်ပြထားသော်လည်း နိုင်ငံရပ်ခြားများ၌ "Burmese language" ဟူ၍သာအသိများကြသည်။
အချို့သည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဆန်ဆန် "Myanmarese" သို့မဟုတ် "Myanmese" ဟူ၍သုံးနှုန်းကြသည်။
"Burman" (ဘားမန်း) ဟူသောစကားလုံးရှိသော်လည်း ထိုစကားလုံးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူများစုဗမာများကိုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။
"Burmese" သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားကို ခြုံငုံ၍ရည်ညွှန်းသည်။
အခြားဘာသာစကားများ အာသံဘာသာတွင် အာဟုမ်ပြည် (Ahom kingdom) ၏ ဘုရင်သုကဖာမင်း (Sukaphaa) သည် မြန်မာပြည်ကို စတင်တွေ့ရှိစဉ်က মান দেশ Man Dex ("မန်းနိုင်ငံ") ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။
အာသံပြည်ကို မြန်မာတို့ကျူးကျော်သည့်ကာလများကို মানৰ দিন (မန်းတို့၏နေ့ရက်များ) ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
တရုတ်ဘာသာတွင် မြန်မာအမည်ကို ပထမဆုံး‌တွေ့ရှိမှုမှာ ၁၂၇၃ တွင်ဖြစ်ပြီး 緬 (အသံထွက် မြန်) ဟူ၍ရေးထားသည်။
ယခုတွင် မြန်မာကို 緬甸 (အသံထွက်မြန်တျန့်) ဟူ၍ ရေးလျက်ရှိသည်။
ဗီယက်နမ်ဘာသာတွင်လည်း Miến Điện ဟူ၍ရေးပြီး ထိုတရုတ်ခေါ်အဝေါ်မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဂျပန်ဘာသာတွင် မြန်မာ (+ミャンマー) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဘီရုမာ (ビルマ) ဟူ၍လည်း ထည့်ရေးကြသည်။
ဘီရုမာ သည် အပြောတွင်များ၍ မြန်မာ သည် အရေးတွင်များသည်။
ဗမာစောင်းရုပ်ရှင် (Biruma no tategoto) တွင် ဘီရုမာဟူသော အမည်သည် စာဖတ်သူတို့အား စိတ်ခံစားမှုပေးစွမ်းနိုင်သည် ဟူ၍ယုံကြည်ကြသည် အိန္ဒိယဘာသာတွင်မူ မြန်မာကို Brahmadesh (ဗြဟ္မာတိုင်း) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
စပိန်ဘာသာနှင့် အီတလီဘာသာတို့တွင် "Birmania" (ဘိရမာ့နီးယား) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ်တူဂီဘာသာတွင် "Birmânia" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်ဘာသာတွင် "Birmanie" (ဗိဟမနီ) ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီးသုံးစွဲကြသည်။
အခြားကြည့်ရန် မြန်မာနာမည် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအမည် ရင်းမြစ်။
200px|thumbnail|တရုတ်နိုင်ငံ၏ နာမည်ကြီး မဟာတံတိုင်း တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (အင်္ဂလိပ်စာ - People's Republic of China)(တရုတ် - (Simplified Chinese - 中华人民共和国); (Traditional Chinese - 中華人民共和國)၊ ဖျင်းယင်း - Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) သည် ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံးနိုင်ငံ လည်း ဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်သည် လူဦးရေ သန်း ၁၄၀၀ ရှိပြီး လူဦးရေ ဒုတိယအများဆုံးနိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။
တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ Communist Party of China (CPC) မှ အုပ်ချုပ်သည်။