kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ရှင်းလင်းချက် လှေသူကြီးနှင့် ယူတော့မည်ဟု ကျော်ကြားနေသော်လည်း လှေထိုးသားနဲ့သာ ညားသွားသကဲ့သို့ အလားအလာတစ်ခုအတွက် သတင်းပြေးသူကတစ်ဦး တကယ်ဖြစ်သူကတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မူလရင်းမြစ် "အေး အေး...ကင်း ပြီးရော၊ ငါက မကင်းမှာတစ်ခုသာ ပူတာ၊ ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသားဆိုတာလို ကိုအောင်ဖေနဲ့ကိုတောက်ထိန် မယားလုကြတာ အပြီးသတ်ကျတော့ မင်းနဲ့ ထွက်ပြေးသွားကြတယ်ဆိုတာမျိုးဖြစ်မှာကို စိုးရိမ်လို့ မေးရတာ..." [၁၃၀၂] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၈၊ ၂။
"အမျိုးမျိုး အကျိုးဆောင်ခဲ့သော်လည်း သူ့အတွက် အကြောင်းမဆိုက်ခဲ့။
စေ့စေ့တွေးလျှင်...ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသား ဆိုသကဲ့သို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ကဲ့ရဲ့ကြပေတော့မည်။
" [၁၃၂၅] ချိုတေးသံ၊ ၁၂။
ချားရဟတ် ဂလက်ဆီ (ပုံမှန်အားဖြင့် NGC 5457 သို့မဟုတ် M31 ဟုခေါ်ဆို) သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၂၁ မီလီယံ ကွာဝေးသော အာရှာ မေဂျာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။
ယင်းအား Pierre Mechàin ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
သို့သော် ချားလ် မာဆီးယား၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသောကြောင့် ချားရဟတ် ဂလက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်ပြီး Messier object (M31) ဟု သတ်မှတ်သည်။
ချားရဟတ် ဂလက်ဆီသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် နှိုင်းစာလျင် အလွန်ကြီးမားသည်။
ယင်း၏ အချင်းသည် အလင်းနှစ် ၁၇၀၀၀၀ နီးပါးခန့်ရှိသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် SN2011fe ဟုခေါ်သည့် ဆူပါနိုဗာတစ်ခုအား NGC 5457 တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် Category:အာရှာ မေဂျာ (ကြယ်စုတန်း)။
NGC 7600 သည် ကုံ နက္ခတာရာမှ အလင်းနှစ် ၁၆၀ မီလီယံခန့် ဝေးကွာသည့် ဘဲပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။
ယင်းသည် အခွံ ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် S0 အမျိုးအစား ဂလက်ဆီဟု ခွဲခြားသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် Preprint version of 1999MNRAS.307..967T with images of shell galaxies NGC 474 and NGC 7600 The formation of shell galaxies similar to NGC 7600 in the cold dark matter cosmogony ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ။
မီးကြီး ငြမ်းခို၊ ကျောက်ကြီး ငါးခို ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် မီးရှူးဒုံးပျံကြီး ကောင်းကင်သို့ တက်နိုင်ရန် ခိုင်ခံသော ငြမ်းကို အားပြုမှီခိုရသကဲ့သို့၊ ငါးများသည် ကြီးမားသော ကျောက်ဆောင်ကို သဘာဝအလျောက် မှီခိုကြသကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့ကြီမားသော အမှီအခိုကို သူသူငါငါ မှီခိုကြရသည်။
အခြားအသုံးအနှုန်း ကျောက်ကြီး ငါးခို၊ မီးကြီး ငြမ်းခို မီးကြီး ငြမ်းခို ကျောက်ကြီး ငါးခို ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။
မူလရင်းမြစ် "မီးကြီး ငြမ်းခိုဆိုသော မြန်မာစကားပုံကို သတိရ၍ ထိုအိမ်နှင့် နီးနိုင်သမျှ နီးလေလေ ဘေးအန္တရာယ် ဝေးလေလေ ဖြစ်ရမည်ဟု တွေးဆမိ၏။
" [၁၃၂၄] ကိုကိုကြီး။
၂၅၁။
"စောဥမ္မာမိဖုရားမှာ မင်းခြောက်ဆက်မြောက် မိဖုရားဖြစ်ခဲ့ရသည်ကို ထောက်သော်... အကာလဖြစ်ပချေသော် မီးကြီး ငြမ်းခိုဆိုသကဲ့သို့ အရေအတွက် များရချေသည်ဟုလည်း ဆင်ခြင်ရန် ဖြစ်ချေသည်။
"ကျောက်ကြီး ငါးခို၊ မီးကြီး ငြမ်းခို၊ သစ်ကြီးရိပ်ခို အနေအထားဖြင့် ဆင့်ပွားဆင့်ပွား ရေးသားကြသော အတ္ထုပ္ပတ္တိဆရာတို့တွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ (ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့အတ္ထုပ္ပတ္တိစာတမ်း)အဆိုကို လွန်နိုင်သည်မရှိ။
" [၁၃၂၉] စာပေဘဏ်။
ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကျည်ပွေ့မှ အတက်ပေါက်သည် ဆိုသကဲ့သို့ မည်သို့မျှ အောင်မြင်မှုမရနိုင်ဟု အထင်ခံရသူသည် မယုံနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်သွားသည်။
ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် အသက်ခြောက်ဆယ်ကျော်ရွယ်မှ ရဟန်းပြုသော ရဟန်းကြီးတစ်ပါးသည် စာပေသင်ရန် ကံ့ကုဆံအလှူခံမည်ဟု နန်းတော်သို့ ကြွလာ၏။
မင်းက မေးမြန်းလျှောက်ထားရာ စာပေသင်ရန် ကံ့ကူဆံ အလှူခံလိုကြောင်း ဖြေကြား၏။
မင်းက ရဟန်းကြီးအား ကျည်ပွေ့အတက်ပေါက်မှ စာပေတတ်မည်ဟု ပြက်ရယ်စကား ဆိုလိုက်၏။
ရဟန်းကြီးသည် ထိုအခါမှစ၍ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်းများကို နေ့စဉ် အပတ်တကုန် လေ့လာသင်ကြားရာ မကြာမီ ကျမ်းတတ်တစ်ဆူ ဖြစ်လာသည်။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းကြီးသည် ကျဉ်ပွေ့၌ သစ်ခက်သစ်ညွန့်စည်း၍ နန်းတော်သို့ ဝင်ကာ ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်ပြီဟု မင်းအား ပြောဆိုလေ၏။
သာသနာလင်္ကာရ။
၁၂၅။
မူလရင်းမြစ် "ကိုယ်တော်ကြီးကလည်း မင်းကြီး-ကျည်ပွေ့ အတတ်ပေါက်ပြီ၊ ငါလည်း သဒ္ဒါကျမ်းတတ်ပြီဟု မိန့်တော်မူ၏။
" [၁၃၂၅] ရှေ့သို့၊ ၂၊ ၁၀။
ကြာကြာ ဝါးမည့်သွား အရိုး ကြည့်ရှောင် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် မိမိ၏သွား ကြာရှည်စွာ ဝါးနိုင်စေရန် အရိုးကို ဂရုတစိုက် ရှောင်ကြဉ်ရသကဲ့သို့ မိမိဘဝ ကြည်ရှည်စွာ ရပ်တည်နိုင်ရန် ထိခိုက်နစ်နာစေမည့် အမှုမှန်သမျှကို ဂရုတစိုက် ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
မူလရင်းမြစ် "အထက်လူကြီးများ၏ ဩဝါဒ စည်းမျဉ်းများကို တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ကာ မိမိအလုပ်ကို ကြာကြာ ဝါးမည့်သွား အရိုး ကြည့်ရှောင်ဆိုသော စကားအရ အမှားအယွင်းမရှိအောင် သတိကြီးစွာဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်၍..." [၁၃၁၃] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၁၊ ၆။
ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြာကြာ ဝါးကြည့်ပြီးခါမှ ခါးမှန်းသိလာရသကဲ့သို့ အချိန်ကြာကြာ ထိတွေ့ဆက်ဆံကြည့်ခါမှ တကယ်မကောင်းမှန်းသိလာရသည်။
မူလရင်းမြစ် "ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိဆိုတာလို ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ပေါင်းကြည့်မှ သူတို့ရဲ့ ညစ်ပတ်...တဲ့ အသွင်သဏ္ဌာန်တွေဟာ တဖွားဖွား ပေါ်ပေါက်လာတာကိုး။
" [၁၃၁၄] ပြည်သား၊ ၃၊ ၉၃။
"ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး စည်စည်ကားကားနှင့် မြို့ကြီးပြကြီးများ၏ စည်ကားခြင်းဆိုတာ ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိဆိုတဲ့ စကားမျိုးလို ကြာလေကြာလေ ငြီးငွေ့စရာ ကောင်းလာပါတယ်။
" [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၄၅။
၃၂၅။
ကြိုးကြာဆို ဘာငှက်လဲမေး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြိုးကြာငှက်ဖြစ်သည်ဟု ပြောပြီးပါလျက် ဘာငှက်လဲဟု မေးသကဲ့သို့ အကြောင်းအရာကိစ္စကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောပြီးပါလျက် မလိုအပ်ဘဲ ထပ်မေးသည်။
ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ ကျားကိုက်ပါတယ်ဆို နာတာရှည်လားမေး -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။
ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြိုးများကို စုပုံထားပါက ကြိုးအချင်းချင်း ငြိတွယ် ရှုပ်ထွေးတတ်ပြီး အိုးများကို စုပုံထားပါက အိုး အချင်းချင်း ထိမိခိုက်မိ ရှိတတ်သည်။
ထို့အတူ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမသည် နီးစပ်လျှင် ငြိစွန်းသည်။
အခြားအသုံးအနှုန်း အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ၊ ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ ဟူ၍အသုံးလည်းရှိသည်။
မူလရင်းမြစ် "အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ၊ ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ" [၁၁၅၂ ခန့်]၊ ကျဉ်း။
"ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိဆိုတာလည်း မင်းပြောမှ ငါသိတာမဟုတ်ဘူး။
"အိုးချင်းထားက ထိတတ်သည်၊ ကြိုးချင်းထားက ငြိတတ်သည်။
သတိထားဖို့သဘော၊ ပြောစရာရှိက ပြောလိမ့်မည်။
[၁၂၇၃] ဥပမာ၊ ဒု။
၁၂၃။
ကြက်က စပါးစား၊ ထရံက ဒဏ်သင့် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် စပါးလာစားသည်က ကြက်၊ ခံမှန်ခံရသည်က ထရံ ဖြစ်သကဲ့သို့ အပြစ်ကျူးလွန်သူကတစ်ဦး၊ မဆီမဆိုင် ခံရသူက တစ်ဦးဖြစ်သည်။
thumb|ဆရာကြီး ဦးမောင်မောင်တင်(မဟာဝိဇ္ဇာ) ဦးမောင်မောင်တင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)သည် မြန်မာ့စာပေ၊ မြန်မာ့သမိုင်း၊ မြန်မာ့ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် အများပြည်သူတို့၏ အလေးအမြတ်ပြုခြင်းကို ခံရ၍ နိုင်ငံတော်မှ အားကိုးအားထားရသော ပညာရှင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဇာတိချက်ကြွေ ပွဲကုန်းမြေ ဦးမောင်မောင်တင်ကို ၁၂၇၉-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း(၉)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ (၁၉၁၇-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၂)ရက်နေ့) တွင် ကုန်သည်ကြီး ဦးစံဦး နှင့် အမိ ဒေါ်မ တို့မှ သီရိမာလာ ပွဲကုန်းရပ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်းမောင်နှမ ကိုးယောက်ရှိသည့်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။
ငယ်အမည်မှာ သံချောင်း ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မြသင်း ဟု ခေါ်သည်။
မိဘနှစ်ပါးသည် လက်ဖက်ခြောက်၊ ငါးခြောက်၊ ပုဇွန်ခြောက် ကုန်သည်ကြီးများဖြစ်ပြီး နန်းတွင်းနှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ပညာသင်ကြားခြင်း ဦးမောင်မောင်တင်သည် ပွဲကုန်းရပ်၊ ဂွေးချိုတိုက်ဆရာတော်ကြီး ဦးတိဿထံတွင် စတင်ပညာသင်ကြားသည်။
ဦးတိဿ၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် ဂွေးချိုတိုက်တွင် ပရိတ်ကြီးအထိ စာပေသင်ကြားသည်။
ထို့နောက် နဘဲကြူးအရပ်၊ မမသူ နန်းတွင်းသူ အတန်းကျောင်း၌ တစ်နှစ်ဆက်လက် ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းတွင် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားနေ၍ လေးတန်းအထိပညာသင်ကြားသည်။
အဆိုပါကျောင်းသို့ တက်ရောက်သောအခါ မောင်သိန်းဖေဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
၁၉၃၀-ပြည့်နှစ်တွင် ကယ်လီအထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ကာ ကျောင်းအိပ် ကျောင်းစား နေရင်း ပညာဆက်လက်သင်ကြားရာ ၁၉၃၆-ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်သည်။
ဆယ်တန်းအောင်ပြီး မန္တလေးမြို့၊ ဥပစာကောလိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ဥပစာအပိုင်း(ခ)ကို အောင်မြင်သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာစာပေ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့အနုပညာရပ်များကို စိတ်ဝင်စား၍ ထိုပညာရပ်များနှင့် နီးစပ်ရင်းနှီးမှု ရှိစေရန် စတင်လေ့လာလိုက်စားသည်။
ထိုစဉ်မှစ၍ ဆရာကြီးသည် စာပေ၊ သမိုင်း၊ အနုပညာနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ စာအုပ်များ၊ စာတမ်းများ၊ ပေစာ၊ ပုရပိုက်စာ အထောက်အထား အချက်အလက်များကို စတင်စုဆောင်းသည်။
လုပ်ငန်းခွင်သို့ဝင်ခြင်း ဥပစာတန်းအောင်မြင်ပြီးသောအခါ ဆရာကြီးသည် မန္တလေးမြို့၊ တိုင်းမင်းကြီးရုံးတွင် စာရေးအဖြစ်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။
ထို့နောက် စိုက်ပျိုးရေးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သတင်း အလုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ကြီးဖြစ်လာပြီး ၁၉၄၁-ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်စင်ကျေးရွာသို့ စစ်ပြေးဘဝဖြင့် သွားရောက်နေထိုင်သည်။
ထို့နောက် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေတ်၌ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးဌာနတွင် ရုံးအုပ်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။
ထိုအချိန်တွင် ဆရာကြီးသည် မန္တလေးဈေးချိုအတွင်း၌လည်း အထည်အလိပ် ရောင်းဝယ်သည့် လုပ်ငန်းကို နံနက်ပိုင်း၌ လုပ်ကိုင်သည်။
ဆရာကြီး၏ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကာလ ဆောင်ရွက်ချက်မှာ မန္တလေးတက္ကသိုလ်ရှိ အဖိုးတန် စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် ရှေးဟောင်းကျမ်းများ၊ ကိုယ်ပိုင်စာအုပ်များနှင့် ရှေးဟောင်းပစ္စည်း အရပ်ရပ်ကို စစ်ကြီးအတွင်း မပျောက်မပျက်စေရန် အသက်ပေး၍ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။
ဂျပန်ခေတ်ကာလ၌ ဆရာကြီးသည် ဂျပန်ဘာသာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာနှင့် ဂျပန်စကားကို သင်ကြားသည်။
၁၉၄၅-ခုနှစ် အင်္ဂလိပ် ပြန်ဝင်လာသောအခါ မန္တလေး ဈေးချိုအတွင်း၌ ပိုးကုန်အထည်အလိပ် ရောင်းချသည့် လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။
ပညာဆက်လက် သင်ကြားခြင်း ဆရာကြီးသည် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် အတွေ့အကြုံများကို မိဘများနှင့်အတူ ခံစားပြီး ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသောအခါ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဝိဇ္ဇာတန်းကို တက်ရောက် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၅၀-ပြည့်နှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်း အောင်မြင်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် နည်းပြလုပ်သည်။
၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တိုးမြှင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ ကထိကအဖြစ် တိုးမြှင့်တာဝန်ယူရသည်။
ထိုစဉ်က ကထိကနေရာကို မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသူများကိုသာ ခန့်ထားသော်လည်း ဆရာကြီး၏ ထက်မြက်မှုကို ယုံကြည်အားထားကာ တာဝန်ရှိသူများက ဆရာကြီးအား မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ မရရှိသေးဘဲ ကထိကအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် ၁၉၅၈-ခုနှစ်၌ မြန်မာ့ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်သဘင် သမိုင်းစာတမ်း(Myanmar Drama and Myanmar Theatrical Art) ကို တင်သွင်းကာ မဟာဝိဇ္ဇာ MA ဘွဲ့ကို ရယူသည်။
ဆရာကြီးတင်သွင်းသော မဟာဝိဇ္ဇာစာတမ်းသည် နောင်တွင် ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်သဘင်ရေးရာတို့နှင့် ပတ်သက်ပြီး ကိုးကားမှီငြမ်းရာ စာတမ်းတစ်စောင် ဖြစ်လာသည်။
ဆရာကြီးသည် စစ်ကြီးအပြီး မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌နေစဉ် မန္တလေးတက္ကသိုလ် မြန်မာစာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကိုယူ၍ မြန်မာစာတိုးတက်ပြန့်ပွားရေးကို ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၅၀-ပြည့်နှစ် မန္တလေးတက္ကသိုလ်ဆရာများအသင်း၏ ဘဏ္ဍာရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် သုတေသနအဖွဲ့၊ စာစဉ်ထုတ်ဝေရေး ကော်မတီတွင် အမှုဆောင်အဖြစ်၎င်း တာဝန်ယူသည်။
ထိုစဉ်မှစ၍ ဆရာကြီးသည် မိမိဝါသနာပါသော ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စုဆောင်းသည့် လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်။
မန္တလေးမြို့ မြန်မာစာဌာနတွင် အနုပညာပြတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်၍ မိမိစုဆောင်းရရှိသော ပစ္စည်းများကို ယင်းအနုပညာပြတိုက်တွင် သိမ်းဆည်းထားရှိသည်။
ထိုစဉ်က ဆရာကြီး စုဆောင်းခဲ့သော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတို့မှာ အလွန်ရှားပါး၍ အဖိုးတန်လှသော မန္တလေးနန်းတော်နှင့် မန္တလေးမြေပုံ၊ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်၏ ဘောင်းတော်နှင့် ကတ္တီပါဝတ်ရုံအနီ၊ ရှေးမြန်မာမြို့ဟောင်းများမှ မြန်မာမှုပစ္စည်းများ၊ ရှေးငွေဒင်္ဂါးအမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာရှေးမြို့ဟောင်းများကို တိုးချဲ့ရှာဖွေခြင်း ၁၉၅၈-ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာ့ရှေးဟောင်းမြို့များနှင့် ပတ်သက်သော တိမ်မြုပ်နေသည့် အချက်အလက်များကို ရှာဖွေသည်။
မြန်မာရှေးဟောင်းမြို့များကိုလည်း ငယ်ရွယ်ထက်မြတ်သော လုံ့လဝိရိယဖြင့် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ သွားရောက်လေ့လာသည်။
ဆရာကြီးသွားရောက် လေ့လာမှတ်တမ်းပြုခဲ့သော ရှေးမြို့ဟောင်းကြီးများမှာ စစ်ကိုင်းမြို့ဟောင်း၊ တကောင်းမြို့ဟောင်း၊ အင်းဝမြို့ဟောင်း၊ ပင်းယမြို့ဟောင်း၊ မက္ခရာမြို့ဟောင်း၊ မြင်စိုင်းမြို့ဟောင်း၊ ပင်လယ်မြို့ဟောင်း၊ ဗိန္နက(ပျော်ဘွယ်) မြို့ဟောင်း၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း၊ လယ်ကိုင်းကျောင်းတော်ရာ၊ ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်း၊ တောင်တွင်းကြီး၊ သီရိခေတ္တရာမှော်ဇာ၊ သဲကုန်းဝန်းကျင်ဒေသ။
ဝေါမြို့ဝန်းကျင်ဒေသ၊ ကျိုက္ကသာ(စစ်တောင်း) မြို့ဟောင်း၊ သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံမြို့ဟောင်း များဖြစ်သည်။
ထိုမြို့များနှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ၊ အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ရှာဖွေသုတေသနပြု၍ မှတ်တမ်းတင်သည်။
စာပေစာတမ်းများ ပြုစုခြင်း ဆရာကြီးသည် အထက်ပါ လေ့လာမှုများ သုတေသနခရီးများကို သွားရှိကာ တွေ့ရှိသော အချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများ ရေးသားသည်။
ထိုစဉ်က ဆရာကြီးရေးသားခဲ့သော စာပေစာတမ်းများမှာ- ပျူပစ္စည်း အထောက်အထား သမိုင်းစာတမ်း၊ မန္တလေးရပ်ကွက်များဆိုင်ရာ သမိုင်းစာတမ်း၊ မြန်မာသာသနာဝင်စာတမ်း၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု စာတမ်း၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာစာတမ်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးသည် သမိုင်းရေးရာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် မြန်မာမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ပေစာပေထုပ် ၃၆၀-ကျော်တို့ကို စုဆောင်းထားရှိခဲ့ရာ ယင်းအထဲတွင် စူဠဂန္ဒီ သာသနာဝင်ကျမ်း မြန်မာမင်းများ အုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်းမှတ်စု (ဦးမောင်မောင်ဗြား) စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
ဆရာကြီးသည် ပုရပိုက် ၂၀၀ကျော်၊ ရှေးဟောင်းရှားပါးဂျာနယ်နှင့် မဂ္ဂဇင်း ၃၀၀ ကျော်၊ အဖိုးတန် အင်္ဂလိပ်မြန်မာစာအုပ် ၅၀၀ကျော် တို့ကို စုဆောင်းထားရှိကာ မိမိ၏ ပွဲကုန်းနေအိမ်တွင် ဦးမောင်မောင်တင်(မဟာဝိဇ္ဇာ) ပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက် ဖွင့်လှစ်ရန် ရည်ရွယ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။
သမိုင်းရေးရာတာဝန်များ တိုးတက်ဆောင်ရွက်ခြင်း ၁၉၅၈-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅-ခုနှစ်များအတွင်း သမိုင်းရေးရာ၊ စာပေရေးရာ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို မနားမနေ ဆောင်ရွက်သည်။
ခရီးအကြိမ် ရာနှင့်ချီ၍ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ပြဒါးလင်းဂူသို့ နှစ်ကြိမ်တိုင် သွားရောက်လေ့လာမှု ပြုသည်။
အင်းဝ၊ ပုဂံနှင့် ပင်းယမြို့များသို့ အကြိမ်ကြိမ် သွားရောက်ကာ ထိုမြို့ဟောင်းများအနက် ဆရာကြီးသည် အင်းဝမြို့ဟောင်းအား ပိုမိုမြတိနိုးတွယ်တာဟန်ရှိသည်။
၁၉၆၅-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ အငြိမ်းစားယူကာ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်တွင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ တာဝန်ခံ အမှုထမ်းသည်။
ထိုစဉ်ကာလများ၌ စွယ်စုံဆင်ပြောင်ကြီးအလား စာပေဆိုင်ရာ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာမှု၊ အဖိုးတန်သမိုင်းဆိုင်ရာ စာတမ်းနှင့် အချက်အလက်များကို စုဆောင်း၍ သမိုင်းကော်မရှင်သို့ ပေးအပ်ခဲ့၏။
၁၉၈၅-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်၌ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်၎င်း၊ မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်၎င်း နိုင်ငံတော်မှ တိုးမြှင့်တာဝန် ပေးအပ်သဖြင့် ယင်းတာဝန်ကို လက်ခံပြီး မိမိချစ်မြတ်နိုး၍ သံယောဇဉ် ကြီးမားသော မွေးရပ်မြေ မန္တလေးနေပြည်တော်အား စွန့်ခွာကာ ရန်ကုန်မြို့တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။
မန္တလေးမြို့ပေါ် သံယောဇဉ်ကြီးမားလှသော ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့တော်ကြီးတွင် နေထိုင်ရပါသော်လည်း မန္တလေးနှင့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အဆက်အသွယ်မပြတ်ရှာဘဲ မိမိ၏ မွေးနေ့ကိုလည်း ကုသိုလ်တော်ဘုရားကြီးအတွင်း၌ နှစ်စဉ်ကြွရောက် ကျင်းပခဲ့သည်။
နန်းတော်ကြီးများ ထိန်းသိမ်းဖော်ထုတ်ရာတွင် ပါဝင်ခြင်း ဆရာကြီးသည် ရှေးမြို့ဟောင်းများကို လေ့လာသုတေသနပြုလုပ်ခဲ့သူ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သမိုင်းရေးရာပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်နှင့် လျော်ညီစွာ ရှေးနန်းတော်ကြီးများကို ရှေးဟန်မပျက် ဖော်ထုတ်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် အမှားအယွင်းမဖြစ်ရန်နှင့် အမှန်အကန်ဖြစ်စေရန် အတွက် ထိန်းကြောင်းလမ်းညွှန်မှုများ ပြုလုပ်သည်။
ဆရာကြီးသည် မန္တလေးမြနန်းစံကျော် မြေနန်းပြာဿဒ်တော်ကြီး တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပဲခူးဟံသာဝတီ ကမ္ဘောဇသာဓီ ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး၏ နန်းတော်ကြီးနှင့် အဆောင်အခန်းအရပ်ရပ်တည်ဆောက်ခြင်း၊ ကုန်းဘောင်ရွှေဘိုမှ နန်းမြေဘုံသာ မင်္ဂလာနန်းတော်ကြီး တည်ဆောက်ခြင်း စသောလုပ်ငန်းရပ်များတွင် သမိုင်းစာပေမှတ်တမ်း အထောက်အထားများစွာဖြင့် ပါဝင်ကူညီမှု ပြုသည်။
ဆရာကြီးသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ၊ စာပေဆိုင်ရာ၊ အနုပညာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ပညာရပ်များတွင် သမိုင်းအထောက်အထား၊ စာပေအထောက်အထား ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ ရှေးဟောင်း သုတေသန အထောက်အထားတို့အတွက် လိုအပ်သော အကူအညီမှန်သမျှကို ပေးအပ်လျက် ရှိပြီး ဆရာကြီး၏ နေအိမ်သည် ပြည်တွင်းမှ စာပေဝါသနာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်များ၊ အနုပညာယဉ်ကျေးမှု လိုက်စားသူများ သာမက အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အရှေ့တိုင်း ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ ထိုင်း အစရှိသော နိုင်ငံများမှ ပညာရှင်များလည်း နေ့စဉ်လာရောက်ကာ မိမိတို့ မသိသည်များကို မေးမြန်းခြင်း၊ မိမိတို့ ရရှိပြီး အချက်အလက်များကို အတည်ပြုခြင်းများ ရှိရာ ဆရာကြီးသည် ယင်းကိစ္စအရပ်ရပ်အတွက် စိတ်ရှည်သည်းခံကာ ကူညီသည်။
ထို့ကြောင့် ဆရာကြီးအား စာပေ၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ ဘဏ်တိုက်ကြီးအဖြစ်၎င်း၊ ပိဋကတ်တိုက်ကြီးအဖြစ်၎င်း၊ စွယ်စုံကျမ်းကြီးသဖွယ် ၎င်း မြန်မာကသာမက ကမ္ဘာကပါ လေးစားအသိအမှတ်ပြုရသော ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အကဲဖြတ်ခြင်း ဆရာကြီးသည် မိမိ၏ များပြားလှစွာသော အတွေ့အကြုံများဖြင့် အကဲဖြတ်ခြင်း လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ကိုလည်း နိုင်ငံနှင့် လူမျိုးအတွက် စေတနာရှေ့ထား ဆောင်ရွက်သည်။
ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် စာပေများ၊ ပုရပိုက်စာများ၊ ရှားပါးသော ပုံနှိပ်စာများကို သာမက ရှေးမင်းခမ်းမင်းနား အဆောင်အယောင်များ ရှာဖွေခြင်း၊ စုဆောင်းခြင်း၊ အကဲဖြတ်ခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။
ဆရာကြီးသည် ရှေးခေတ်အလွန်တရာမှ ရှားပါး၍ နိုင်ငံအတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော သမိုင်းအထောက်အထားဆိုင်ရာ အရိုးအိုးများ၊ ပျူခေတ်သံဓားများ၊ ကြေးခေတ်ပုဆိန်နှင့် ကြေးပစ္စည်းများ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှေးအခါက ကျိုချက်သော ဖန်ထည်ပစ္စည်းများ၊ ရွှေထည်ပစ္စည်း။
မကာဋ်းရွှေလက်ကြပ်ကြီးများ၊ ရွှေပတီးစေ့အမျိုးမျိုး၊ ရွှေဒင်္ဂါးအမျိုး၊ ရွှေထည်အမျိုးမျိုးနှင့် ကြေးပစ္စည်း၊ သံပစ္စည်းများကို မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့သွားရောက်၍ အမျိုးသားပြတိုက်အတွက် စုဆောင်းပေးကာ ယင်းပစ္စည်းများအပေါ် အကဲဖြတ်သော လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ကိုလည်း မမောနိုင်၊ မပန်းနိုင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာကြိုးပမ်း လုပ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌သာမက အကဲဖြတ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို အင်္ဂလန်ရှိ ဗြိတိသျှပြတိုက်၊ အဲလဘတ်နှင့် ဝိတိုရိယပြတိုက်တို့တွင်ရှိသော မြန်မာမင်းခမ်းမင်းနား ပစ္စည်းများကို အင်္ဂလိပ်ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်တာဆွဲလိုးစ်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ လန်ဒန်သို့ သွားရောက်စစ်ဆေး မှတ်ချက်ပေးသည်။
စာပေပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ပက်ထရစ်ရှာဟားဗတ်စ်၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ လန်ဒန်စာကြည့်ပိဋကတ်တိုက်ရှိ စာအုပ်စာပေများကိုလည်း အကဲဖြတ် မှတ်ချက်ပေးသော လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်သည်။
မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာ့သမိုင်းယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတို့နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာလျက်ရှိကြသော ဂျပန်လူမျိုးများဖြစ်သည့် မစ္စတာအိုကူဒိုင်ရာ(မောင်သစ္စာ)၊ မစ္စစ်ဆိုင်တို၊ မစ္စတာရာဘူရှိဒို၊ မစ္စတာတကာမာဆု(မောင်မေတ္တာ)တို့၏ လေ့လာမှုများအား အမှားအယွင်းမရှိစေရန် လိုအပ်သော အကူအညီ အထောက်အပံ့တို့ကို ပေးအပ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ ကာဂိုရှိမာတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ အိုဂီဝါရာ၊ အိုဆာကာ တက္ကသိုလ်မှ ပညာရှင် အိုနိုတိုရူးနှင့် အခြားဂျပန်ပညာရှင်များက ဆရာကြီး သိမ်းဆည်းစုဆောင်းထားသော ပုရပိုက် ၅၀၀ကို မိုက်ခရိုဖလင်ဖြင့် ရိုက်ကူးကာ ဂျပန်တက္ကသိုလ်များတွင် မှတ်တမ်းတင်သိမ်းဆည်းထားသည်။
ဘဝနိဂုံး ၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၃၁)ရက်နေ့၊ နံနက် (၇:၃၀) အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အနောက်ရန်ကင်း၊ ရန်ကင်းတိုက်ခန်းအမှတ်(၃၈၈) အခန်း(၂)နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဆရာကြီးသည် အသက် (၈၄)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
ကလောင် အမည်ကွဲများ ဝင်းဝင်းရွှေ၊ "ဦးမောင်မောင်တင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) စာစုစာရင်း"၊ ရန်ကုန်။
မင်းအောင် ကထိက ဦးမောင်မောင်တင် ဦးမောင်မောင်တင် (မန်းတက္ကသိုလ်) စာပေလက်ရာများ ရေးသားခဲ့သော ပြဇာတ်များ စဉ်ပြဇာတ် အမည်ဖော်ပြသည့် မဂ္ဂဇင်းလ/နှစ်၁ကိုမိုဂျို၏ ချုယုအန် ပြဇာတ်ရှုမဝစက် ၁၉၆၄၂စလေဦးပုည၏ ကောသလ ပြဇာတ်မြဝတီဩ ၁၉၆၂၃ဆိုယု၏ မုန်တိုင်း ပြဇာတ်ရှုမဝဇန် ၁၉၆၆၄ပဒုမ ပြဇာတ်နှင့် ကနောင်မင်းသား၏ စိတ်နေစိတ်ထားရှုမဝစက် ၁၉၅၉၅ရာမ ပြဇာတ်တော်ကြီးပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှု စာစောင်မတ် ၁၉၅၇၆ရုဇနဝတ်မှုံမင်းသမီး ပြဇာတ်မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းနှစ်ပတ်လည် စာစောင်၁၉၆၀၇လူဝံမောင်နှမ ပြဇာတ်စာအမြုတေဇွန် ၁၉၆၂၈ဝိဇယ ပြဇာတ်ငွေတာရီဩ ၁၉၆၇၉အသစ်တွေ့ ဦးကြင်ဥ၏ ပြဇာတ်များငွေတာရီဇူ ၁၉၇၀၁၀အီနောင် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးငွေတာရီနို ၁၉၆၇၁၁ဦးကြင်ဥ၏ တေဇသူရိန် ပြဇာတ်ပေဖူးလွှာဖေ ၁၉၅၈၁၂ဦးပုည၏ ဝေသန္တရာ ပြဇာတ်မန္တလေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းနှစ်ပတ်လည် စာစောင်၁၉၅၂ ရေးသားခဲ့သော မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ စဉ်ခေါင်းစီးဖော်ပြသည့် မဂ္ဂဇင်းလ/ခုနှစ်၁မင်းဧကရာဇ်နှင့် စစ်ကဲဂန္တလောကဇွန် ၁၉၃၇၂မျက်နှာဂန္တလောကဧ ၁၉၃၉၃ရန်ပွဲဂန္တလောကမတ် ၁၉၃၈၄လူနှင့် ခွေးဂန္တလောကအောက် ၁၉၃၉၅ကာလီဒါသ ဝတ္ထုငွေတာရီနို ၁၉၆၀၆ကြမ္မာဒိုက် မင်းကြီး ဝတ္ထုငွေတာရီစက် ၁၉၆၀၇ပါရာယန ဝတ္ထုငွေတာရီဒီ ၁၉၆၀၈ဘောက်ဇရောက်ကေတု ဝတ္ထုငွေတာရီဩ ၁၉၆၀၉ဟာတင်တာယီ ဝတ္ထုကြီးငွေတာရီဇူ ၁၉၆၀၁၀အားလုံး ကောင်းပါသည်ကြေးမုံဖေ ၁၉၅၉ ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ စဉ်ခေါင်းစီးပုံနှိပ်တိုက်ခုနှစ်မှတ်ချက်၁ကဗျာယဉ် စာယဉ်တက်နေလင်း၁၉၆၄၂ဓလေ့ဘာသာ တေးကဗျာများစာပေဗိမာန်၁၉၆၅၃နှစ်ကိုယ်တကိုယ်ပြည်သူ့မိတ်ဆွေ၁၉၃၉၄ပြဇာတ်နှင့် ပြဇာတ်စာပေစာပေဗိမာန်၁၉၇၁၅ပြည်သူ့တေးသံ (ပ)ကမ္ဘာခေတ်၁၉၆၅၆ပြည်သူ့တေးသံ (ဒု)မိုးစာပေ၁၉၆၆၇မြန်မာစာတက္ကသိုလ်အလင်းရောင်၁၉၅၆၈မြန်မာပြဇာတ်စာတမ်းမှ မြန်မာစာပေစစ်တမ်းကမ္ဘာခေတ်၁၉၆၅၉မြန်မာမင်းလက်ထက်တော် စာတမ်းများပုဂံ၁၉၆၇ (ဒု)အကြိမ်၊ စပယ်ဦးစာပေ၊ ၁၉၈၂၊ (တ)အကြိမ်၊ ရာပြည့်စာပေ၊ ၂၀၁၈၁၀လက်ရွေးစင်နှင့် ကဗျာသဘောကမ္ဘာခေတ်၁၉၆၆၁၁သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ စာစုသမိုင်းစာတမ်းရဲရင့်၁၉၆၈၁၂အမှတ်တရပုဂ္ဂိုလ်များ (တည်းဖြတ် − ဦးစိုးလှိုင်)ဝိဇယ၁၉၆၈၁၃မန္တလေး မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော် ဘုရားကြီးသမိုင်း၁၉၉၇အမျိုးသားစာပေဆု၊ ပခုက္ကူဦးအုန်းဖေ တစ်သက်တာ စာပေဆု၁၄မြန်မာပြဇာတ် စာပေသမိုင်းစစ်သည်တော်စာပေ၂၀၀၂ (ဒု)အကြိမ် ရာပြည့်စာပေ၊ ၂၀၁၉ ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၉၁၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြန်မာဆိုရိုးစကားတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ် ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ ဆိုသည်မှာ တိုက်ကြက်ကောင်းကို ကြိုးနှင့် အမြဲမကွာ ချည်နှောင်စောင့်ရှောက်ထားရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
တန်ဖိုးရှိသော၊ အရေးပါသော အရာများကို အထူးဂရုစိုက် စောင့်ရှောက်ရမည်ကို ဤဆိုရိုးစကားက ဆိုလိုသည်။
တိုက်ကြက်ကောင်းများသည် အလွန်တန်ဖိုးကြီးပြီး လေ့ကျင့်ထားမှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကြောင့် အထူးဂရုစိုက်ရသည်။
ထို့ကြောင့် ကြိုးနှင့် အမြဲချည်နှောင်ထားခြင်းဖြင့် အခြားသူများမှ ခိုးယူခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ တန်ဖိုးရှိသော အရာများကို အမြဲတစေ ဂရုစိုက်ထိန်းသိမ်းသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ဆုံးမထားသည်။
ကိုးကားချက်များ ကြက်ဖတစ်ကောင် တိုက်တော့မည်ဆိုသောအခါ၌…လူမကြည့်နိုင်သောအခါ၌ ခြံလှောင်ထားရသည်၊ သို့မဟုတ် ကြိုးချည်ထားရသည်။
ထို့ကြောင့် ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာဆိုသောစကား ပေါ်ခဲ့သည်။
[၁၃၄၀] ကြက်ဋီ။
ကျမ်းကိုး Category:မြန်မာစကားပုံများ Category:မြန်မာဆိုရိုးစကားများ။
ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြက်ကန်းသည် စားရကံကြုံသဖြင့် မထင်မှတ်ထားဘဲ ဆန်အိုးကို တန်းတန်းမတ်မတ် ဝင်တိုးမိသကဲ့သို့ အစွမ်းအစမရှိသူသည် ကံစွပ်သဖြင့် မထင်မှတ်ဘဲ အပေါက်အလမ်းတည့်သွားသည်။
မူလရင်းမြစ် "သည်မိန်းမဟာ အစက ဘာအဖိုးတန်သလဲ။
ယခုတော့... ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုးသလို အကျိုးပေးလာတာပါ။
ကြက်တူရွေးက တော်တော် မယ်ဘော်က ကဲ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြက်တူရွေးသည် တော်ရုံတန်ရုံမျှသာ စကားပြောတတ်သော်လည်း မယ်ဘော်က သူ့ကြက်တူရွေး စကားတတ်ကြောင်း အမွှမ်းတင်ရာတွင် လွန်ကဲ့သကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်အရည်အချင်းမှာ တော်ရုံမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း သူ့အား လိုလားသူ၏ အမွှမ်းတင်မှုမှာ လွန်ကဲလှသည်။
မူလရင်းမြစ် "အင်း ကြက်တူရွေးက တော်တော် မယ်ဘော်က ကဲလှတယ် ဆိုသလို ကိုယ်တို့ အထိန်းတော်ကြီးမှာလည်း ရှေ့နေတော်ကြီး ဖြစ်မှန်းမသိ ဖြစ်နေပါကလား" [၁၃၁၃] စာဆိုတော်၊ ပ။
၂၂၉။
ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြက်မသည် သဘာဝအလျောက် တွန်လေ့တွန်ထ မရှိသဖြင့် ကြက်ဖကဲ့သို့ အချိန်မှန်မှန် တွန်၍ မိုးလင်းချိန်ကို ညွှန်ပြခြင်း မပြုနိုင်သကဲ့သို့ မိန်းမသားတို့သည် သဘာဝအလျှောက် အချို့ကိစ္စများ၌ ယောက်ျားကဲ့သို့ အောင်မြင်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ချေ။
အခြားအသုံးအနှုန်း ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း၊ ကြက်ဖတွန်မှ မိုးလင်းသည်-ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။
မူလရင်းမြစ် "ဒါလောက် ကြိုးကြိုးစားစား လုပ်နေပေတဲ့ ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်းပါဘူး။
" [၁၃၀၃] မြဝင်း။
၂၅၈။
ကြက်ဥပြုတ် သံတုတ်နှင့်ချ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြက်ဥပြုတ်ကို သံတုတ်နှင့် ရိုက်၍ ခွဲသည်ဆိုသကဲ့သို့ အင်အားကို အရာဌာနနှင့် မလိုက်အောင် အသုံးပြုသည်။
ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန် -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။
နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် နှံပြီစုတ်ငှက်ကလေးကို အမြောက်နှင့် ပစ်ရန် ချိန်ရွယ်သကဲ့သို့ အင်အားကို အရာဌာနနှင့် မလိုက်အောင် အသုံးပြုသည်။
ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ ကြက်ဥပြုတ် သံတုတ်နှင့်ချ -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။
VV Cephei ( HD 208816) ကြယ်စုတန်း Cepheus မှ ဒွိကြယ်စနစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၀၀၀ ကွာဝေးသည်။
တစ်စင်းမှာ ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီဖြစ်ကာ တစ်စင်းမှာ ကြယ်ပြာဖြစ်သည်။
ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီကြီးသည် ယင်းဂယ်လက်ဆီထဲတွင် အကြီးမားဆုံးကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး နေထုထည် အချင်းဝက်၏ အဆ ၁၀၅၀ ရှိသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့် Alcyone server - star data Category:စီဖျူး (ကြယ်စုတန်း)။
ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြောက်ပါသည်ဆိုမှ ကြောင်နှင့် တို့သကဲ့သို့ ကြောက်တတ်သူကို ပိုမို ချောက်ချားအောင် ခြိမ်းခြောက်သည်။
မူလရင်းမြစ် "မြှောက်ချူ ငယ်ချူ၊ ကြောက်သူကို ကြောင်နှင့်တို့ပြန်သို့၊ ပူဖို့ တစ်ခန်း၊" [၁၂၂၅ ခန့်] ပဒု။
"စာဖြင့်တစ်တန်၊ နှုတ်ဖြင့်တစ်မျိုး၊ စစ်ထဲသို့ လူလည်းလိုက်ရန်၊ ငွေလည်း ထည့်ရမည်ဟု ဆင့်ဆိုဟောပြောနေသဖြင့် ကြောက်ရာတွင် ကြောင်နှင့်တို့သလိုဖြစ်၍..." [၁၃၀၂] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၃၊ ၉။
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက် ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ် ဆိုသကဲ့သို့ ကြောက်ရွံ့တွန့်ဆုတ်နေလျှင် ရသင့်ရထိုက်သော အကျိုးကျေးဇူးကို မရရှိဘဲ မကြောက်မရွံ့ စွန့်စားအားထုတ်လျှင် အကျိုးထူးကို ရရှိခံစားနိုင်သည်။
ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏သား ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာသင်ပြီး လက်နက်ငါးပါးကို ယူ၍ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လာသည်။
တောအုပ်ကြီးတစ်ခုသို့ရောက်သော် စေးကပ်သည့် အမွေးရှိသော ဘီလူးကြီးတစ်ကောင်နှင့်တွေ့ရာ ဘီလူးက သင်သည် ငါ့အစာဖြစ်ပြီဟု ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုသည်။
သို့သော် မင်းသားသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၌ ပါသည့် လက်နက်ငါးပါးဖြင့် ဘီလူးအားတိုက်ခိုက်သည်။
ထိုလက်နက်များသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဘီလူး၏ အမွေး၌သာ ကပ်ငြိကုန်သည်။
သို့သော် ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဇွဲမလျှော့ဘဲ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့သည်လည်း ဘီလူး၏ အမွေး၌ပင် ကပ်ငြိနေပြန်သည်။
ထိုအခါ ဘီလူးသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းသော မင်းသားကို ရုတ်တရက် မစားဝံ့ဘဲ အဘယ်ကြောင့် သေချင်းကို မကြောက်သနည်းဟု မေး၏။
မင်းသားက မိမိဝမ်းထဲ၌ ဝရဇိန်လက်နက်ရှိ၍ မိမိအားစားလျှင် သင်ဘီလူးလည်း သေရမည်ဖြစ်သောကြောင့် မကြောက်ဟု ဖြေ၏။
ဘီလူးသည် မင်းသားအား မစားဝံ့တော့ဘဲ လွှတ်လိုက်၏။
ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ပြီးနောက် ခမည်းတော်လွန်သော် မင်းဖြစ်သည်။
ခုဒ္ဒကနိယာယ်၊ ၅၅-ပဉ္စာဝုဓဇာတ် အခြားအသုံးအနှုန်း ကြောက်လွဲ ရဲ မင်းဖြစ်-ဟူ၍လည်းအသုံးရှိသည်။
ဆိုရိုးအဖြစ်အသုံးရှိကြောင်းဖော်ပြချက် ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် လာဘ်ရ ကြောက် လွဲ၊ ရဲ မင်းဖြစ် ဟူသည့် မြန်မာဆိုရိုးစကားများလည်းရှိသည်။
မူလရင်းမြစ် "တွေးပြီး ကြောက်နေမယ်ဆိုရင် ဒီမြေကြီးပေါ်မှာ ဒီခြေထောက်ပြီး နေဝံ့စရာတောင်မရှိဘူး။
ကြောက်ရင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲရင် မင်းဖြစ်ဆိုတဲ့ စကားရှိတယ် မဟုတ်လား" [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၇။
"ယောက်ျားတို့ စွမ်းအားဆိုတာ သေခါမှ လျှော့ရမည်။
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်သတဲ့။
" [၁၂၉၆] ဒဂုန်၊ ၁၅၊ ၁၇၁။
၃၀၅။
ထေရဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းသံဃာများ စောင့်ထိန်းရမည့် ရဟန်းသိက္ခာ(၂၂၇)ပါး ရှိသကဲ့သို့၊ သီလရှင်များ စောင့်ထိန်းရမည့် ဥပဒေများလည်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။
သီလရှင်ချောင်(ကျောင်း)သို့ ရောက်လာသော ဧည့်သည်သီလရှင်ကို အလွယ်တကူ လက်မခံရ။