kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဇော်ဝိတ်တစ်ကိုယ်တော် အစွမ်းပြ အလေးမပွဲကို မြန်မာပြည် အလေးမ အသင်းတိုက်၌ ကျင်းပရာ ပြိုင်ပွဲဝင် အိုလံပစ် နှစ်ဆင့်မ နည်းဖြင့် အာရှတိုက်တွင် မည်သူမျှ မ မနိုင်သော ( ၁၄၄ ) ပေါင်ခွဲကို အလွယ်တကူ မပြနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် အလေးမ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးဘဒွန်းနှင့် အဖွဲ့ဝင်များက ဦးဇော်ဝိတ်ကို မြန်မာပြည်တွင် အများဆုံး မနိုင်သော လူသန်ကြီး အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်အပျော်တမ်း အမျိုးသားရဲတပ်ကပွဲ၌ အလေးမပြသည်။
ဗြိတိသျှစံချိန် ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှစံချိန်ချိုးပွဲကို မြို့မအမျိုးသားကျောင်းရှေ့၌ ကျင်းပရာ ဗြိတိသျှစံချိန် ၁၇၅ ပေါင်ကို တစ်ကြိမ်တည်းပေါင် ၁၈၀မကာ စံချိန်ချိုးလိုက်သည်။
အမြန်မတွင်လည်း ဗြိတိသျှစံချိန်ပေါင် ၂၀၀ ကို ၂၀၅ ပေါင်မပြီး ထပ်မံစံချိန်ချိုးလိုက်ပြန်သည်။
ဗြိတိသျှအင်ပါယာ အမြင့်ဆုံးစံချိန် ၆၅၅ ပေါင်ကို ဦးဇော်ဝိတ်က စံချိန်သစ် ၆၆၁ ပေါင်ဖြင့် အစွမ်းပြသွားသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ၆၉၅ ပေါင်အထိမ၍ ဗြိတိသျှစံချိန်ကို ထပ်မံချိုးလိုက်သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ညီလာခံကို မြို့မအမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျင်းပရာ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ဆရာဖြစ်သူ ကာယဗလ ဦးရှိန်နှင့်အတူ ပါဝင်ဟောပြောသည်။
ထို့ပြင် လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်းက ကျေးလက်ပြုပြင်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇာတိမာန်ကဗျာနှင့် ဇော်ဝိတ်ကြီး၏ ဓာတ်ပုံ၊ ကိုယ်လက်ကျန်းမာရေးစာတမ်းများ ဖြန့်ဝေသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်ကိုယ်တိုင် ကျေးလက်သို့ သွားရောက်၍ ကာယဗလအကြောင်းဟောပြောသည်။
ထိုစဉ်က စိန်သရဖူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားရိုက်ကူးစဉ် ဦးဇော်ဝိတ်၏ ကာယဗလပြခန်းပြကွက်များကို ထည့်သွင်းရိုက်ကူးသည်။
ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ် ကိုးတောင်ရွာသို့ တူဖြစ်သူ၏ အသုဘကိစ္စ သွားရောက်စဉ် ကျေးလက်လူငယ်များ၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် အသုဘမဏ္ဍပ်အလယ်တွင် ကာယဗလပြပွဲ ဆင်နွှဲပြသရသည်။
အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ မြို့၌ ကျင်းပသော အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။
၁၂ စတုံတန်းတွင် အိန္ဒိယချိန်ပီယံဆု၊ ဟဲဗီးဝိတ်တန်းတွင် ပေါင် ၂၈၀ မ၍ အိန္ဒိယအင်ပါယာ ချန်ပီယံဆုများရရှိပြီး မနည်းသုံးနည်းဖြင့် ပေါင် ၆၈၀ မကာ အိန္ဒိယစံချိန်သစ်တင် ဗိုလ်စွဲသည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ မြို့၌ ကျင်းပသော အာရှ အလေးမ နှင့် ကာယဗလမောင်ပြိုင်ပွဲတွင် အလတ်တန်း အလေးမမောင် ပထမနှင့် အကြီးတန်း အလေးမမောင်ပါ ဆက်ပြိုင်ခွင့် ရခဲ့သည့် အတွက် အကြီးတန်း အလေးမ ပထမဆု ကိုလည်း ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် အပြင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ စံချိန်ကိုလည်း တင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကာယဗလအဖွဲ့က ဦးဇော်ဝိတ်ကို (၁၁)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ရက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် အဆင့် ၁၄ သာ ရရှိခဲ့သော်လည်း အမြန်တွင်အကောင်းဆုံးမပြနိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အလေးမပြိုင်ပွဲမှ ပြန်လာသော ဦးဇော်ဝိတ်ကို မြန်မာအားကစားပရိသတ်က ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ကမ်းလုံးညွှတ်မျှ ကြိုဆိုကြသည်။
ထို့ပြင်ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်က ကြီးမှူး၍ အိုလံပစ်ပြန်ဇော်ဝိတ်ကြီး ဟောပြောပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မြို့တော်ခန်းမတစ်ခုလုံး ပရိသတ်ပြည့်လျှံသွားသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အမျိုးသားကျောင်းဆရာကြီး ဦးဘလွင်ခေါင်းဆောင်သော လေ့လာရေးအဖွဲ့ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ရာ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဖော်မိုဆာ၊ ဖိလစ်ပိုင်သို့လည်း ဝင်ရောက်လေ့လာသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၌ ကာယဗလ တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ဂျပန်ခေတ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အသံလွှင့်ဌာနက ဦးဇော်ဝိတ်စီစဉ်သည့် ကျန်းမာရေးလေ့ကျင့်ခန်းများကို နေ့စဉ် လွှတ်ထုတ်ပေးသည်။
ဦး ဇော်ဝိတ်သည် ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗမာ့ဝန်ထမ်းအားကစားဌာန၌ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ်ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြီးစ လူမျိုးပြန်လည်ထူထောင်ရေးဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် ဗမာ့အားမဂ္ဂဇင်းအမှတ် ( ၁ ) ကို ဇွန်လ၌ စတင်ထုတ်ဝေသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ကာယဗလ ဦးရှိန်၊ မစ္စတာ ဖရင့်ဟတ်စတင်း၊ ဦးသော်ဇင်၊ ဦးဇော်ဝိတ်တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဗမာပြည်အိုလံပစ်အသင်းကြီးကို ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဦးမောင်ကလေး၊ ဦးထွန်းငြိမ်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်တို့ ပါဝင်သော လေ့လာရေးအဖွဲ့သည် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်လေ့လာသည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် အမျိုးသားကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဦးဇော်ဝိတ်ကို စည်းရုံးရေးမှူးချုပ်ရာထူး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘီအေဘွဲ့နှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်သည်။
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင်ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
စာပေ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ဂျာနယ်ကျော်၊ ကြီးပွားရေး၊ တိုးတက်ရေး၊ မဏ္ဍိုင်၊ မိုးကြိုး၊ ဟံသာဝတီ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။
ထို့ပြင် အိုလံပစ် စာစောင်နှင့် အားကစားစာစောင်များကို ထုတ်ဝေသည်။
အားကစားနှင့် စိတ်ပညာစာအုပ်ကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေသည်။
ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ပင်တိုင် ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ဘောလုံးကစားနည်းကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဦးဇော်ဝိတ်အား ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ( ဒုတိယ အဆင့် ) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ အားကစားထူးချွန်ဆု ( ယူပုဂ္ဂိုလ်ဆု) ကို ကနေဒါနိုင်ငံ အော့တဝါမြို့၌ ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် ကော်မတီ မှ အားကစား ဗိသုကာ ဂုဏ်ပြုဆု တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း အားကစားဖြင့် မြန်မာ့ဂုဏ်ကိုဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင် ကာယဗလ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ( ၂၅ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ သားသမီးနှစ်ဦးနှင့် မြေး ( ၈ ) ဦး ကျန်ရစ်သည်။
thumb|ဗြိတိသျှဘားမား ဦးညွန့် "ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး မြန်မာ့ စီးပွားရေး လောက၌ ထင်ရှားသည်။
လက်လုပ်လက်စား သာမန် အလုပ်သမား ဘဝမှ အသိဉာဏ်ပညာ၊ အလိမ္မာ၊ စည်းစနစ်ကို အရင်းတည်၍ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်၊ ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် ပိုင်ရှင်၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာပိုင်ရှင် အဖြစ် အောင်မြင်လာသူ။
ကျောင်းပညာရေးကို ငါးတန်းမျှသာ သင်ကြားခွင့်ရခဲ့သော်လည်း အလုပ်နှင့် စကားပြောတတ်သူ၊ အချိန် လေးစား၍ ဝီရိယကောင်းသူ၊ ဘာသာတရား ကိုင်းရှိုင်းသူ၊ စိတ်သဘောထား ပြည့်ဝသူ၊ ကူညီတတ်သူ၊ သမာဓိရှိသူ အဖြစ် လေးစားခြင်း ခံရသည်။
အထူးသဖြင့် အလှူဒါန ပြုရာတွင် ပကာသနမဖက် စိတ်ထားမှန်မှန်ဖြင့် လူမသိ သူမသိ ရွက်ပုန်းသီး အလှူမျိုး ပေးတတ်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်" ငယ်ဘဝ ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ရက် စနေနေ့တွင် ရန်ကုန်၊ ကန်တော်ကလေး၌ ဖွားသည်။
အဖ ကုန်သည် ဦးသာဖေ၊ အမိ ဒေါ်ထိုက် ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း လေးဦးတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ကန်တော်ကလေး မြန်မာစာသင်ကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်သည်။
မိဘ စီးပွားရေး အခြေအနေအရ ပဉ္စမတန်း အရောက်တွင် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။
မိခင်နှင့်အတူ ခေါင်းရွက်ဗျပ်ထိုး မုန့်ရောင်းရသည်။
စာဖတ် ဝါသနာပါ၍ အားလပ်ချိန်တွင် မြန်မာစာပေကို လေ့လာ ဖတ်ရှုလေ့ရှိသည်။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် မဖွားသင်နှင့် လက်ထပ်သည်။
ကျပန်း အလုပ်မျိုးစုံ လုပ်ကိုင်သည်။
ပန်းဆိုးတန်း ဝပ်ဆင် ကုမ္ပဏီ အရောင်းစာရေး၊ မေဆင်ကုမ္ပဏီ အထည်ရောင်းစာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
တလ ၃ဝ ကျပ်ရသည်။
အလုပ်ကြိုးစား၍ စည်းစနစ်ကျသောကြောင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများက သဘောကျသည်။
အထက်လူကြီး မစ္စတာဆွမ်၏ အကြံပေးချက် အရ စာရင်းပညာကို သင်သည်။
အလုပ်ပြီးချိန် ညနေပိုင်းတွင် ကန်တော်ကလေး ဦးမြလေးကျောင်း၌ အင်္ဂလိပ်စာ အလွတ်သင်သည်။
မေဆင် ကုမ္ပဏီ စာရင်းကိုင် ဖြစ်လာသည်။
လခ ၂၅ဝ ကျပ်ရသည်။
မေဆင် ကုမ္ပဏီ ပျက်စီးပြီးနောက် ဝှိုက်တဝေး ကုမ္ပဏီ၌ စာရင်းကိုင် အဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။
လခ ၃ဝဝ ရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဖွားသင် ကွယ်လွန်သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သူ ဇနီး၏ ညီမဝမ်းကွဲ ဒေါ်ချစ်တင်နှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင်ပြုသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဝှိုက်တဝေး ကုမ္ပဏီမှ ထွက်သည်။
အစုရှယ်ယာခေါ်၍ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သည်။
ကုမ္ပဏီ၏ မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ကုမ္ပဏီအတွက် လိုအပ်သော ရုပ်ရှင်ပစ္စည်းများကို အိနိ္ဒယသို့ သွားရောက်ဝယ်ယူသည်။
ဗြိတိသျှဘားမားမှ (သစ္စာမေတ္တာ) ရုပ်ရှင်ကား ပထမဆုံး ထွက်ပေါ်လာသည်။
ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း အောင်မြင်၍ လခစား ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ ၁၂ ယောက် ခန့်ထားသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အသံထွက်ကား (လောကနိဗ္ဗာန်) ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှဘားမားမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဉာဏ၏ (မေမေ)၊ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ (ဗိုလ်အောင်ဒင်)၊ ဦးသုခ၏ (သည်ဆောင်းဟေမာန်)၊ (ဩော် မိန်းမ) တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် လောက၌ ထင်ရှားသည်။
စစ်မဖြစ်မီ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်လောကတွင် ဗြိတိသျှဘားမားနှင့် အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။
၁၉၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင် ဆာဦးသွင် ထံမှ ငွေချေး၍ သွင်ရုံ နေရာကို ဝယ်ယူကာ (သွင်ရုံ) ကို ဆောက်လုပ်သည်။
၁၉၄၉-၅ဝ ခုနှစ်တွင် ချေးငွေကျေ၍ အပိုင် ဖြစ်လာသော်လည်း ဦးသွင် စိတ်မကောင်း မဖြစ်စေရန် ရုပ်ရှင်ရုံကို သွင်ရုံဟုပင် ဆက်လက် အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေ တိုးတက် ထွန်းကားရေး အတွက် ဗြိတိသျှဘားမား မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေသည်။
အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆရာဇေယျကို ခန့်ထားသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဓူဝံ မဂ္ဂဇင်း အဖြစ် အမည်ပြောင်း၍ ထုတ်သည်။
ထိုခေတ် စာနယ်ဇင်းလောကတွင် စာမူခ အများဆုံးပေးသော မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သည်။
ဝတ္တုစာမူခ ၅ဝ ကျပ်အထိ ပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ မွေးစားသား၊ အာမေနီယန် လူမျိုး မစ္စတာ ရစ်ပလီပိုင်သည့် 'ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် (၁၈၈၆)' ကို ဝယ်ယူ၍ မြန်မာစာပေ ပျို့ကဗျာ အလင်္ကာများကို ဆက်လက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှ စ၍ ဟံသာဝတီ ဦးညွန့်ဟု အမည်ထင်ရှားလာသည်။
ဟံသာဝတီ ဂျာနယ်၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ (၁၉၊ ၁ဝ၊ ၁၉၄၅) တို့ကိုလည်း ဆက်လက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၃၆-၄၂ သူရိယ သတင်းစာ ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၂၂-၅၃ ဗြိတိသျှဘားမား (ညွန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ၊ ၁၉၃၅-၃၆ ရန်ကုန်မြို့တော် မြူနီစီပယ် အဖွဲ့၊ ၁၉၃၆-၄၁ အထက်လွတ်တော် အမတ်၊ ၁၉၃၅-၅၆ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဂေါပက အဖွဲ့ဝင်နှင့် ၁၉၄၆ တောင်တန်းသာသနာပြု အဖွဲ့ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃-၅၆ တွင် နေအိမ်၌ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ ဖြစ်သည့် ပဲရော့ဦးဆန်နီ၊ တိုးတက်ရေး ဦးစိန် (ဦးပဂျီငို)၊ စာရေးဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း၊ ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် ပါဠိဆရာကြီး ဦးခင်စိုး တို့နှင့် သီတင်းပတ်တိုင်း တရားဆွေးနွေး၍ ကျွေးမွေး ဧည့်ခံခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး ဗြိတိသျှဘားမား ဦးညွန့်သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ သမီးကြီး ဒေါ်သက်မေ၊ သားကြီး ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်း၊ သမီးလတ် ဒေါ်ခင်ရီ (ကဗျာဆရာမ ငွေတာရီ)၊ သားငယ် ဦးနေဝင်းနှင့် ဦးဇော်ဝင်းတို့ ကျန်ရစ်သည်။
၂၀၁၀၊ မတ်လမှာ UNITY စာပေမှ ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေတဲ့ မောင်ဇေယျာ ရေးသားတဲ့ 'မြန်မာလူကျော် ၁၀ဝ (ပထမအုပ်)' စာအုပ်မှ ကိုးကား Category:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ။
ငွေတာရီ (၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၂၅–၁၉ မတ် ၁၉၅၉) သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး ကဗျာဆရာ၊ စာရေးဆရာမ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငွေတာရီကို အဖဗြိတိသျှဘားမား ဦးညွန့်‎နှင့် အမိဒေါ်ချစ်တင်တို့မှ ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
မွေးချင်း မောင်နှမ ငါးဦးအနက် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်ခင်ရီ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မမိန်းကလေးအထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်။
၁၂ နှစ်သား ခုနစ်တန်းကျောင်းသူဘဝ၌ ဆရာဇော်ဂျီနှင့် မင်းသုဝဏ်တို့၏ ကဗျာများကို လေ့ကျက်ကာ ကဗျာ စပ်သည်။
၁၄ နှစ်အရွယ် ၁၉၃၉ တွင် ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ကျောင်းထွက်ရသည်။
ထို့နောက် ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေများကို မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူးဘသောင်း)ထံနှင့်၊ အင်္ဂလိပ်စာပေကို မစ္စက်မန်ရိုးထံ သင်ယူသည်။
စာပေလက်ရာ ကဗျာကို အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်မှ စတင် ရေးသားသည်။
အသက် ၁၈ နှစ်၊ ၁၉၄၃ တွင် မိမိတို့နေထိုင်ရာ တာမွေရပ်ကွက်မှ လူငယ်များ ထုတ်ဝေသည့် တက်သစ် လက်ရေးစာစောင်၌ စတင်ရေးသားသည်။
ထို့နောက် စာနယ်ဇင်းများသို့ ကဗျာ ရေးပို့ကာ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် မိခင်ကွယ်လွန်သည်။
ငွေတာရီသည် ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ သမီး ပါလီမန်အမတ် မခင်ပု (ကလောင်အမည် ငွေဝတ်ရည်)နှင့်လည်း ခင်မင်ရာ သူငယ်ချင်း တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်နှင့် ယုဝတီဂျာနယ်များတွင် အပြန်အလှန် ကဗျာများ ရေးဖွဲ့သည်။
ငွေဝတ်ရည်သည် ငွေတာရီထက် စော၍ ကွယ်လွန်ရာ ၎င်းသည် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူကို တမ်းတလျက် ကဗျာရေးဖွဲ့သည်။
ငွေတာရီသည် ၁၉၄၄ တွင် မင်ဆေးရည်ပဲ မှုန်သလားနှင့် ကဗျာရှင်ဝတ္ထုတို၊ ၁၉၄၇ တွင် မာလာမြိုင်ကဗျာများ စာအုပ်များကို ရေးထုတ်သည်။
၁၉၄၈ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားလေ့လာသည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ် (အသက် ၂၇) တွင် အင်းစိန်ခရိုင်ပညာဝန် ဦးဝင်းမောင်(ခ)ကဗျာဆရာ မင်းယုဝေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
သမီး မခင်ရီဝင်းကို ဖွားမြင်သည်။
မခင်ရီဝင်း (မဟာဝိဇ္ဇာ) သည် ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ် တက္ကသိုလ်၊ မြန်မာစာဌာန၌ ကထိကအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငွေတာရီသည် ၁၉၅၄ ခုတွင် မင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ကာ ရတနာကဗျာများ စာအုပ်ကို ထုတ်သည်။
ထိုနှစ်ပင် ခင်ပွန်းမင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ဘာသာပြန်သည့် အီစွတ်ပုံပြင်များ စာအုပ်အတွက် စာပေဗိမာန်ဘာသာပြန်ဆုကို ရသည်။
၁၉၅၆ တွင် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ အရှေ့တိုင်းဘာသာရပ် လေ့လာရေးကျောင်းသို့ လိုက်ပါကာ ဟော်လန်၊ ဘယ်လ်ဂျီယန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အီဂျစ်၊ သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ)များသို့ လှည့်လည်သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြားဒေသများသို့ သွားရောက်လေ့လာသော်လည်း တိုင်းတပါးကို အထင်ကြီးသူ မဟုတ်ချေ။
ကဗျာတပုဒ်တွင် "သူ့ရွာသူပြည်၊ သာမောသည်ကို၊ နှုတ်ရည်စကား၊ ဘယ်သို့ကြားလည်း၊ ငါကား မတုန်လှုပ်ပြီးတကား"ဟု ရေးဖွဲ့ထား၍ မြတ်နိုးဖွယ် ကောင်းသည်။
ငွေတာရီသည် ကဗျာစာအုပ် ၄ အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ငွေတာရီ၏ ကဗျာ ၁ဝဝ စာအုပ်သည် ၁၉၆ဝ ခုနှစ်၊ စာပေဗိမာန်ကဗျာဆု (ယခု အမျိုးသား စာပေဆု) ရခဲ့သည်။
မင်းယုဝေနှင့် ငွေတာရီတို့ ပူးတွဲ ဘာသာပြန်ဆိုသော ကမ္ဘာကျော် အီစွတ်ပုံပြင်များ စာအုပ်သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ စာပေဗိမာန် ဘာသာပြန်ဆု (ယခု အမျိုးသားစာပေဆု) ရခဲ့သည်။
ငွေတာရီ၏ ကဗျာများသည် အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ကျောင်းသုံး စာအုပ်များတွင် ယနေ့ထိ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး ကွယ်လွန်သည် အထိ ရေးသားခဲ့သော ကဗျာပုဒ်ရေပေါင်းမှာ ၈ဝဝ ကျော်ခန့် ရှိသည်။
ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဝတ္ထုတိုများလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ ပုံပြင်များကိုလည်း ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။
၁၉ မတ်လ ၁၉၅၈-ခုနှစ်(အသက် ၃၃)၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ ညနေ ၆ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်ဒပ်ဖရင့် သားဖွားဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။
အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် ကွယ်လွန်၍ စာပေလောက တစ်ခုလုံးက နှမြောတသ ဖြစ်သည်။
‌ကွယ်လွန်ပြီးမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် လက်ရွေးစင်ကဗျာတစ်ရာကို မင်းယုဝေက စီစဉ် ထုတ်ဝေရာ ၎င်းစာအုပ်သည် စာပေဗိမာန်ဆု ရသည်။
၁၉၆၄ တွင်လည်း ငွေတာရီ၏ စာပေလက်ရာ ဖြစ်သော ဆုနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေသည်။
ငွေတာရီ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေသုသာန်ရှိ စာဆိုဗိမာန်၌ မြှုပ်နှံသည်။
မင်းယုဝေက ဇနီးဖြစ်သူ ငွေတာရီ၏ ဂူပေါ်တွင်ငွေတာရီ ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည့် "ဘဝကွေ့ဝယ်" ကဗျာထဲမှ အောက်ပါအပိုဒ်ကို ထုတ်နုတ်ရေးထိုးထားသည်။
ငွေတာရီကဗျာပေါင်းချုပ် ဘဝကွေ့ဝယ် ပျော်မွေ့ကြည်သာ၊ သွားလေရာက နှစ်ဖြာလွမ်းခွဲ၊ ရောက်မလွဲတည့်။
ဘဝတိုတို လမ်းတစ်ခို၌ လျှပ်လိုခဏ၊ တွေ့ကြရခိုက် မေတ္တာ့မဏ္ဍိုင်၊ တူစိုက်ပြိုင်စို့။
တတ်နိုင်သမျှ၊ ချစ်ပါကြစို့။
ဘဝလမ်းတာ၊ တိုတောင်းစွာကို သာယာသမှု၊ ငါတို့ပြုစို့ ညစ်ကျူမတင်၊ စိတ်ဖြူစင်ဖြင့် များရှင်လူသူ၊ ငါတို့ကူစို့။
ငွေတာရီ ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ။
thumb|ပဲရော့ ဦးဆန်နီ (၁၈၉၈-၁၉၅၆) ပဲရော့ ဦးဆန်နီ (၁၈၉၈-၁၉၅၆) "ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန် ဘဝဖြင့် သူဌေး ဖြစ်လာသူ၊ သူဌေးခေါ်လျှင် စိတ်ဆိုးတတ်သူ၊ စည်းကမ်းကြီး၍ လူတန်းစား မခွဲခြားတတ်သူ၊ မတရားမှုကို ရဲရဲတောက် ဆန့်ကျင်ခဲ့သူ၊ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုး ကြီးပွားရေး၊ အသိဉာဏ်ပညာ မြင့်မားရေး အတွက် ကိုယ်စွမ်းဉာဏ်စွမ်း ရှိသရွေ့ အနစ်နာခံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ၊ မြန်မာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာ တစ်မျိုးသားလုံး မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်ရေး၊ စီးပွားရေးစိတ် ထက်သန်ရေး အတွက် ပဲရော့ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၊ ပဲရော့ စာအုပ်တိုက်၊ လမ်းညွှန်ဂျာနယ်တို့မှ လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ကြည်ညိုစိတ် ပြင်းထန်ကာ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်သို့ ကိုယ်ပိုင်ပုံနှိပ်စက်ကို လှူဒါန်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
တိုင်းပြည် ကြီးပွားတိုးတက်ရေးအတွက် စာကြည့်တိုက်များ၏ အရေးပါပုံကို သဘောပေါက်သူ အနည်းငယ်တွင် ထိပ်ဆုံးမှ ပါဝင်သူ။
စာကြည့်တိုက်၊ စာကြည့်အသင်းများ ပေါ်ထွန်းရေးကို ကိုယ်တိုင် လှုံ့ဆော်အားပေး၍ စာအုပ် အမြောက်အမြား လှူဒါန်းခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်" ငယ်ဘဝ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဖွားသည်။
အဖ ရှေ့နေကြီ ဦးသာဒွန်း၊ အမိ ဒေါ်ရီ ဖြစ်သည်။
မွေးချင်း နှစ်ဦးတွင် ညီငယ်ဖြစ်၍ အမည်ရင်းမှာ လှထွန်း ဖြစ်သည်။
ငယ်နာမည် ဆန်နီ ဖြစ်သည်။
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ စိန့်ပက်ထရစ် သာသနာပြုကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်သည်။
သတ္တမတန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
ဇနီးသည်မှာ မသန်းညွန့် ဖြစ်သည်။
အိမ်ထောင်ကျပြီ ငါးလအကြာတွင် ဖခင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်၍ မိသားစု တာဝန်ကို ဦးဆောင် တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။
၁၉၁၉-၂ဝ တွင် မိသားစု ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့ (၇)လမ်းတွင် မီးသွေးလုပ်ငန်း စတင် လုပ်ကိုင်သည်။
ပဲခူးနှင့် ရွှေကျင်မြို့တွင် မီးသွေးနှင့် ဆေး ကုန်ကူးသည်။
ထို့နောက် ရန်ကုန် စိန်လယ်ဂျာ ထီစာရေး၊ ရန်ကုန်ဘဏ်စာရေး၊ မြင်းပွဲဒိုင် စာရေးလုပ်သည်။
လခ ၂၈ ကျပ် ရသည်။
မြင်းပွဲ ဒိုင်စာရေး လုပ်နေစဉ် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဗိုလ်မှူးဟောင်း မစ္စတာပဲရော့က နှစ်သက် သဘောကျကာ ပဲရော့တက္ကစီ အငှားကား ကုမ္ပဏီတွင် ပြောင်းရွှေ့ လုပ်ကိုင်စေသည်။
လခ ၅ဝ ကျပ် ရသည်။
အလုပ်ကြိုးစားမှု၊ ရိုးသားမှု၊ စေတနာ မှန်ကန်မှုများကြောင့် ၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် ပဲရော့ကုမ္ပဏီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။
၁၉၂၉-၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မစ္စတာ အီး၊ အိတ်ချ်၊ ပဲရော့သည် ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် အင်္ဂလန်သို့ အပြီးပြန်သွားသည်။
မပြန်မီ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းနှင့် ကုမ္ပဏီပိုင် ပစ္စည်းများကို မောင်ဆန်နီအား စာချုပ်နှင့် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ကုမ္ပဏီပိုင် အငှားကား ၃၂ စီးရှိရာ မမျှော်လင့်ဘဲ ပဲရော့ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဖြစ်လာသည်။
ဦးဆန်နီ၏ ပဲရော့ ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်း တက္ကစီမောင်းသမားများသည် ခေါင်းပေါင်းနီ၊ တိုက်ပုံတူညီ ဝတ်စုံနှင့် စည်းကမ်းတကျရှိရာ ထိုခေတ်က ထင်ရှားသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ဦးဘသာ၏ တိုက်တွန်းမှု အကူအညီဖြင့် ပဲရော့ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သည်။
ပဲရော့ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ ပထမဆုံး ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကားမှာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘသာ၊ မင်းသား အေးကို၊ မင်းသမီး ခင်မေလေးတို့ ပါဝင်သော ၃၆ ကောင် ဖြစ်သည်။
ဇာတ်ကားမှာ လောင်းကစားမှုကို ဆန့်ကျင်သော ဒုစရိုက် နှိမ်နင်းရေးကား ဖြစ်သော်လည်း ကနဦးတွင် အစိုးရ၏ တားမြစ်ခြင်းခံရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဆင်ဆာမှ ခွင့်ပြုချက်ရ၍ အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်ကားအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ပဲရော့ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်ကားများမှာ ပြည်သူလူထုအား နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး လှုံ့ဆော်မှုများ ပါဝင်သည်။
ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားအချို့မှာ တို့ဒေါင်းလံနှင့် ဒေါင်းဒင်္ဂါး၊ တို့ဘုရင်၊ ဘုရင်မ၊ ဆရာမ၊ သခင်မ၊ သခင်မျိုး၊ စနေမ၊ အလံတောင်၊ တောသာခေါင်၊ မြကျောက်လွှာ၊ သတင်းထောက်၊ လူမိုက်ကြီးတို့ ဖြစ်၍ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရေး၊ ပြုပြင်ရေး ဇာတ်ကားများဖြစ်ရာ မြန်မာ ရုပ်ရှင်လောကတွင် တမူ ထူးခြားခဲ့လေသည်။
အလံတောင်မှာ ဆရာစံ ဦးဆောင်သော တောင်သူလယ်သမား ပုန်ကန်မှုကို ဂုဏ်ပြု ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၃၄-ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာ့ ကာတွန်းရုပ်ရှင် ကြက်တောင်ကွကို ပဲရော့ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကာတွန်းဆရာ ဦးဘဂျမ်းနှင့် တပည့်ဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းတို့၏ လက်ရာ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၄-ခုနှစ်တွင် ပဲရော့ စာအုပ်တိုက်မှ လမ်းညွှန်ဂျာနယ်နှင့် လုံးချင်းစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လမ်းညွှန်ဂျာနယ်တွင် အမျိုးသားစိတ် လှုံ့ဆော်ရေး၊ အမျိုးသား ကြီးပွားရေးအတွက် ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းက ဒိုင်ခံရေးသားခဲ့ရာ ၁၉၃၅-၃၆ တွင် အစိုးရက အာမခံငွေ ကျပ် ၃,ဝဝဝ တောင်းခြင်းခံရသည်။
လုံးချင်းစာအုပ်များ အဖြစ် ပီမိုးနင်း၏ 'တက်လူကွ'၊ 'ကိုယ်ထူးကိုယ်ချွန်'၊ 'ထူးချွန်ရေး'၊ 'လောကီလမ်းညွှန်' စသော တက်ကျမ်းများနှင့် မော်ပီဆရာသိန်း၏ စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
နိုင်ငံတဝန်းရှိ စာကြည့်တိုက်များ၊ စာကြည့်အသင်းများသို့လည်း စာအုပ်စာတမ်းများ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
စာကြည့်တိုက်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် 'ပဲရော့ ဦးဆန်နီ၏ ဟောပြောချက်များ' စာအုပ်ငယ်ကို ထုတ်ဝေ ဖြန့်ဖြူးခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လူထုဆန္ဒ ပြပွဲတွင် ပုလိပ်များ၏ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ် နှိမ်နင်းမှုကြောင့် သံဃာတော် (၇) ပါးနှင့် (၁၂)နှစ်အရွယ် ကျောင်းသားတစ်ယောက် သွေးမြေကျခဲ့ရသည်။
ထိုရက်စက်မှု၊ မတရား ချုပ်ချယ်မှုကို ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင် တို့နှင့်အတူ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ တစ်ဦး အနေဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလတွင် ကျိုက်လတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခိုလှုံခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်ကုန်၌ ပြန်လည် အခြေချ၍ မြန်မာပြည် ရုပ်ရှင်အသင်းကြီး၏ ငွေထိန်းအဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခံရသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် စာရေးဆရာအသင်းကြီးသို့ ကိုယ်ပိုင်စာအုပ် ဗီရိုသုံးလုံး ပေးလှူခဲ့သည်။
စစ်ပြီးနောက် လမ်းညွှန်သတင်းစာကို ပြန်လည် ထုတ်ဝေသည်။
သို့သော် အောင်မြင်မှု မရခဲ့ချေ။
သတင်းစာ ရပ်ဆိုင်းပြီးနောက် ထိုခေတ် ငွေနှစ်သောင်းကျော်တန် ပုံနှိပ်စက်ကြီးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကိုမူ သားဖြစ်သူ ဦးဖေကြိုင်အား ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေးရချိန်တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီး ဦးတင်၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မင်းကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဆောင်ရွက်နေစဉ် အကျင့်ပျက် အလုပ်သမား တစ်စုက ပစ်စာပစ်၍ တိုင်ကြားရာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ထိခိုက်မှုများ ပါဝင်သောကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မိတ်ဆွေ ၁၁ ဦး ပူးပေါင်း၍ မြန်မာပိုင် ပထမဦးဆုံး ဗမာ့ ပြည်သူ့ဘဏ်ကို တည်ထောင်ကာ ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အသက်အရွယ်ကြောင့် တရားဓမ္မ ပြန့်ပွားရေး အတွက်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဟံသာဝတီ ဦးညွန့်၏ အထူးယုံကြည် လေးစားခံရသော မိတ်ဆွေတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး ပဲရော့ ဦးဆန်နီသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ဝ ရက် စနေနေ့တွင် သွေးတိုးရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဇနီး ဒေါ်သန်းညွန့် ဒေါ်သိန်းချစ် နှင့် ဒေါ်သော်တင် တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ပလုတ်(တူရိယာ) ပလုတ် မှာ သားရေကို ကျက်၍ တုတ်နှင့် တီးခေါက်ရသော သားရေတူရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ယင်းတူရိယာကို မြှောက်စည်ဝိုင်းနှင့် ဗျိုင်းတောင်တီးဝိုင်းများတွင် ထည့်သွင်းတီးမှုတ်ကြကြောင်း တွေ့ရသည်။
ရှင်ဘုရင် နတ်ရွာစံသောအခါ မသာတော် အခမ်းအနားများ၌ တီးမှုတ်ရသည့် ဗျိုင်းတောင်တီးဝိုင်းတွင် ပလုတ် တူရိယာကို ထည့်သွင်း တီးခတ်ရသည်။
တီးရာတွင် ``စာရေးငတုတ်´´ ဟူ၍ အသံပီသလာအောင် တီးခတ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) ကိုးကား Category:မြန်မာ့တူရိယာများ Category:စည်းချက် တူရိယာများ။
ဗြော ဗြောမှာ မြန်မာ့တူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်သည်။
``ပလုပ်တုတ် ဗြုန်း ဗြော ဗြော´´ ဟူ၍ အသံထွက်သဖြင့် ဗြောဟု ခေါ်ကြဟန်တူသည်။
ဗြောမှာ ပတ်စာမပါရှိသောစည်ကို ဘုလုံးတပ်တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရသည်။
ဗြောအဖွဲ့တွင် ပလုပ်တုတ်တစ်ခု၊ ဗြောတစ်လုံး၊ နှဲတစ်လက်နှင့် စည်းဝါး၊ လင်းကွင်းတို့ပါကြသည်။
ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ဇမ္ဗူဒီပကို လှည့်လည်သည့်ကာလ ကျွန်းဦးသပြေပင်သို့ ရောက်သည် ထို ဇမ္ဗူ့သပြေပင်ကို လေ့လာ၍ လေခတ်သည့်အသံ၊ အရွက်အခက်ခြင်း ထိခိုက်သည့် အသံ၊ ဇမ္ဗူ့သပြေသီး ရေသို့ကြွေကျသံ၊ ရေမှတစ်ဖန် ပြန်ပေါ်သံတို့သည် ညီညွတ်စွာ မရှေးမနှောင်း ဖြစ်ကြ၍ ထိုအသံများကို အကြောင်းပြုကာ တူရိယာများ ပေါ်လာသည်ဟု ပါ၏။
ဗြောခေါ် စည်ပြောမှာမူ ဇမ္ဗူ့သပြေသီး ရေထဲမှ ပေါ်လာသည့် အသံကို အကြောင်းပြု၍ ပေါ်လာသော တူရိယာဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ရှေးကဗျာတို့၌ ``ကျွန်းဦးသပြေ၊ ညှာမှာကြွေသား၊ ကျပေတုံလှာ၊ ရေမျက်နှာထက်၊ သံဝါကျူးလွန်၊ နစ်လေဟန်တူ၊ ပြုတ်ပြုတ် ဟူ၍၊ ပေါ်မူထူးလည်၊ ပြုန်း ပြုန်း မြည်ရှင့်။
ဟူ၍ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ဗြောသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိသော အဆောင်အရွက်တို့တွင်မှ အသုံးပြုသော တူရိယာဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်တွင် အလှူမင်္ဂလာ အရာ၌တွင်မှ ဗြောကို သုံးကြသည်။
ရှေးမြန်မာ ဘုရင်ခေတ်က ထွက်တော်မူကြီး၌ စည်တော်ရွမ်း၍ ဗြောကို တီးရသည်။
အင်းဝခေတ် ရှင်ဘုရင်များ ထွက်တော်မူရာတွင် တီးမှုတ်ရသော စည်ဝိုင်း သုံးဝိုင်းအနက် စည်ပြောဝိုင်းမှ တဆင့် ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။
ဗြောမှာ မြန်မာ့တူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာတို့၌ ခေတ်မြုပ်နေခဲ့သည်။
သို့သော် ရွာစား စိန်ဗေဒါသည် ဗြောကို သစ်ဆန်းစေခဲ့သည်။
``မြို့လယ်ကမဏ္ဍပ် - အရပ်မှာတဲ့ ကုသိုလ်´´အစချီ မင်္ဂလာ ဗြောညွန့်ကို တီထွင်၍ တစ်စခန်းသစ် စေခဲ့သည်။
သို့သော် စိန်ဗေဒါကြီး၏ ဗြောညွန့်ကို ဆိုင်းဝိုင်း ဖြင့်သာတီးလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဗြောတုဟု ဆိုရပေမည်။
သံလွင်(တူရိယာ) သံလွင် တူရိယာကို ယခုခေတ် ဆိုင်းဝိုင်းများတွင် တွေ့နိုင်သေးသည်။
တီးဝိုင်းများတွင် စည်းအစား သံလွင်များကို တီးနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
သံလွင် တူရိယာကို ပုဂံခေတ် စည်တီးဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အစောဆုံး တွေ့ရှိရ၍ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) ကိုးကား Category:ဆိုင်းဝိုင်း Category:မြန်မာ့တူရိယာများ။
အိုးစည်မှာ ပြည်သူနှင့် အနီးကပ်ဆုံး တူရိယာဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားများတွင် ရိုးရာတူရိယာများ ရှိကြသည်။
ထင်ရှားသော တူရိယာမှာ အိုးစည် ဖြစ်ပါသည်။
ပွဲလမ်းသဘင်၊ အလှူမင်္ဂလာ ကျင်းပကြသောအခါ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ပျော်ရွှင်စွာ တီးခတ်ကြပါသည်။
ရှေးခေတ်က စောင်း၊ ငြှင်း၊ မိကျောင်း(တူရိယာ) စသည်တို့မှာ နန်းတော်သုံး တူရိယာများဖြစ်ကြသည်။
လယ်သမား၊ အလုပ်သမားသုံး တူရိယာမှာ အိုးစည်ပင် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ရတနာပုံခေတ် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်၌ အတွင်းတော်တွင် အိုးစည်အကများ ခေတ်စားခဲ့၍ ရှေ့တော်ပြေးအိုးစည်၊ သမီးတော်အိုးစည်၊ နန်းမတော်အိုးစည် စသည်ဖြင့် ခွဲခြားထားလေသည်။
အတွင်းတော်သုံး အိုးစည်အဆောင်အယောင်တို့မှာ လက်တံတွင် ရွှေပိန်းချလျက် အိုးစည်နှုတ်ခမ်းတွင် မှန်စီရွှေချရသည်။
အိုးစည်၏ မျက်နှာဝကို ကတ္တီပါ ကြာယပ်တို့ဖြင့် ဆင်ယင်ရသည်ဟု မှတ်တမ်းများ တွေ့ရှိရသဖြင့် အိုးစည်သည် နန်းသုံးတော်ဝင်လည်း ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
အိုးစည်၏ တီးချက်၊ တီးကွက်၊ တီးလက်များကို လိုက်၍ အိုးစည်သီချင်း၊ အိုးစည်အကများ ထွန်းကား ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
သမိုင်း အိုးစည်သည် သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကတည်း စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တူရိယာလည်းဖြစ်သည်။
အိုးစည်သည် သမိုင်းမတင်မှီခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်တို့က ယူဆကြသည်။
မြန်မာတို့နှင့်ဆက်နွယ်နေသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်သည့် ရှမ်း၊ဓနု၊ ကချင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဒေသရှိ အချို့တိုင်းရင်းသားတို့လည်း အိုးစည်တီးခတ်သည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
ရှမ်းလူမျိုးတို့၏အိုးစည်မှာ အလွန်ရှည်လျားပြီးရှမ်းအိုးစည်ဟုခေါ်ကာ ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ အမှတ်သင်္ကေတအဖြစ် တည်ရှိသည်။
မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း(၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်) အိုးစည်သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့်ကတည်းက ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပြီး အာတတ တစ်ဖက်ညာပိတ်ပြီး ဘယ်ဖွင့်သောစည်နှင့် ဝိတတ တစ်ဖက်ဘယ်ပိတ် ညာဖွင့်သောစည် အမျိုးအစားထဲမှာ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။
ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေး ပန်းချီများတွင် အိုးစည်ကို ရေးဆွဲထားတာကို မြင်တွေ့ရသောကြောင့် အိုးစည်တူရိယာသည် မြန်မာ့ရိုးရာ တူရိယာများတွင် ရှေးအကျဆုံး တူရိယာ တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။
ပုဂံခေတ်အိုးစည်မှာ ခပ်သေးသေး ပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး ခေတ်ကာလ ပြောင်းလဲသွားသည်နှင့်အညီ တဖြည်းဖြည်း ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲသွားသည်ကိုလည်း မြင်တွေ့လာရပါသည်။
မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တွင် နန်းတွင်းသုံးအိုးစည်နှင့် ကျေးလက်သုံးအိုးစည်ဟု နှစ်မျိုးရှိခဲ့ဖူးသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်က စတင်ပြီး အိုးစည်ကို ထီးသုံး၊ နန်းသုံးအဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့ပါသည်။
ထီးသုံး၊ နန်းသုံး ဖြစ်လာခဲ့တဲ့ အိုးစည်ကို နှုတ်ခမ်းဝကို မှန်စီရွှေချခြင်း၊ မျက်နှာပြင်ထိပ်ကို ကတ္တီပါကြာယပ်ဖြင့် သေသေသပ်သပ် အလှဆင်ပြီး အသုံးပြုလာခဲ့ပါတယ်။
နန်းသုံးအိုးစည် ဖြစ်လာတာနဲ့အညီ သမီးတော် အိုးစည်၊ ရှေ့တော်ပြေး အိုးစည်၊ နန်းမတော် အိုးစည် စသည်ဖြင့် အမည်ကင်းပွန်း တပ်ထားပါသည်။
ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၀၄ ခုနှစ်က အီးဂျေဘိုးလ်စတန်း ရေးသားခဲ့တဲ့ အိုးစည် အတိုင်းအတာအရ အိုးစည်ရဲ့ အလျားက ၂ ပေနဲ့ ၄လက်မ၊ မျက်နှာပြင် ရှစ်လက်မ ရှိပြီးတော့ အိုးစည်ကလေးမှာတော့ ၁ ပေနဲ့ ၃ လက်မရှိတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
ယနေ့ခေတ် မြင်တွေ့နေရတဲ့ အိုးစည်တွေက ကုန်ဘောင်းခေတ်မှာ အသုံးပြုခဲ့တဲ့ အိုးစည်တွေနဲ့ ပုံစံများစွာ တူညီတာကိုလည်း တွေ့မြင်လာရပါတယ်။
ရှေးယခင် ခေတ်အဆက်ဆက်က အိုးစည်ကို ကျေးလက် တောရွာများမှာ အများဆုံး အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
သမိုင်းမတိုင်မီ ခေတ်အခါကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ အိုးစည်က တောင်သူ လယ်သမား ကျေးလက်ပြည်သူတွေ တီးခတ်လေ့ရှိတဲ့ တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက် အိုးစည်ရဲ့ စည်းချက်တွေကို အကြောင်းပြုပြီးတော့ အိုးစည်သီချင်း၊ အိုးစည်အကတွေလည်း အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။
အိုးစည်အမျိုးအစားများ ကချင်အိုးစည် ကချင်တိုင်းရင်းသားများ၏ မနောပွဲတော်၊ ကောက်သစ်စားပွဲတော် ရိုးရာပွဲများတွင် ကချင်အိုးစည်နှင့် အကများ တွဲဖက်ဆင်နွှဲလေ့ ရှိကြသည်။
ကချင်ရိုးရာ ထောင်ကာအကကို ကခုန်သောအခါ အိုးစည်တူရိယာသည် အဓိက ဖြစ်သည်။
နေရာမရွေး အချိန်မရွေး တီးနိုင်သော တူရိယာဖြစ်သည်။