kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ကျောဆူးထောင်ငါးအထီးသည် သူတို့ ကိုယ် ကျောက်ကပ်မှ ထွက်သော အထူးအင်ဇိုင်းတမျိုးကို ထုတ်လုပ်ပြီး၊ အပင်များကို စုစည်းချည်နှောင်သည်။
တွားသွားကောင် thumb|Leatherback Sea Turtle laying eggs in sandy nest အမေရိကန်မိကျောင်းသည် သားထိန်းတော်သောကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။
မြစ်ကမ်းပေါ် သို့မဟုတ် ဟင်းရွက်တောများပေါ်တွင် ရွှံ့နှင့် ဟင်းရွက်များ ရောနှောသော အသိုက်ကြီးကို ဆောက်လုပ်သည်။
အမသည် ဥဥရန် အလယ်တွင် တွင်းတတွင်း တူးသည်။
ပြီးလျှင် အသိုက်ဖြင့် ပြန်ဖုံးအုပ်ပြီး၊ နှစ်လကြာ သားပေါက်သည်ထိ စောင့်ကြပ်သည်။
ဥများ စပေါက်လာသော်၊ အချိန်ကြာ၍ မာကြောလာသော အသိုက်ကို ဖောက်ဖွင့်ကာ ကလေးများကို ရေထဲ ခေါ်ဆောင်သွားပြီး၊ နောက်ထပ် တနှစ် ပြုစုစောင့်ရှောက်ပြန်သည်။
မိကျောင်းများသည် သူတို့ အသိုက်နေရာနှင့် ပတ်သက်၍ အလွန်အကဲဆတ်ကာ၊ တခုခု မှားယွင်းနေပါက အသိုက်ကို စွန့်ပစ်သွားတတ်သည်။
မြွေဟောက်များသည် အရွက်နှင့် အခြား အကျိုးအပဲ့များကို သုံး၍ အသိုက်ကို ဆောက်ကာ အထဲတွင် ဥဥပြီးနောက် အထီးအမရော စောင့်ကြပ်သည်။
အပင်ငယ်များကို လည်ပင်းနှင့် တွန့်ညှပ်ပြီး အသိုက်နေရာသို့ ယူဆောင်လာသည်။
ပင်လယ်လိပ်သည် ဒီရေအမြင့်ဆုံးထိ မရောက်လောက်သော သဲထဲတွင် တွင်းတူးကာ ဥများ ဥချသည်။
၎င်းနောက် ပျော့နေသော ဥများကို နေရောင်နှင့် သားရဲများမှ ကာကွယ်ရန် သဲဖြင့် ပြန်ဖုံးပြီးနောက် ပင်လယ်ထဲ ပြန်ဆင်းသွားသည်။
ဒိုင်နိုဆော ရုပ်ကြွင်းမှတ်တမ်းမှ လေ့လာရသလောက်၊ အတော်များများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ အားလုံးပင် ဖြစ်နိုင်သည်။
ဒိုင်နိုဆောသည် ဥဥသည်ဟု သိရသည်။
ရုပ်ကြွင်းပညာရှင်များသည် လျှောက်ဥထားသော ဥပုံ ရှိသည့် အသိုက်နေရာများကို ရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အဆိုပါထဲတွင် ပုံမှန် ဥဥသော ပုံစံ၊ ကွဲနေသော ဥများ၊ သို့မဟုတ် သားပေါက်ထားသည့် ဥပုံစံတို့ ပါဝင်သည်။
Maiasaura probably exhibited great amounts of parental care. မွန်ဂိုလီးယားမှ Oviraptor သိုက်သည် အကျော်ကြားဆုံး ဒိုင်နိုဆောသိုက် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
မျိုးစိတ်တခုကို အသိုက်ပေါ်၌ ဥဝပ်နေသည့် ပုံပန်းဖြင့် ကျောက်ဖြစ်လျက် တွေ့ရှိရသည်။
နာမည်ပေး ညံ့ဖျင်းလှပုံမှာ Oviraptor ဆိုသည်မှာလားလားမအပ်စပ်သော အဓိပ္ပာယ် - ဥယူသူ (egg taker) ဟူသတည်း။
မွန်တာနာတွင် ဥတောင် egg mountain အမည်ရ နေရာ ရှိသည်။
ဒိုင်နိုဆောသိုက် အလေ့အထများကို သက်သေအထောက်အထားများနှင့် တကွ တွေ့ရှိသည်။
ဒါဇင်နှင့် ချီသည်။
အသိုက်တခုစီတွင် Maiasaura ဥထားသည့် ဥ အလုံး ၂၀ လောက် တွေ့သည်။
ဤဆိုက်တွင် ငယ်သွားတွေ့ရရာ၊ ခြေရိုးများ လမ်းပင်ကောင်းကောင်း မလျှောက်တတ်သေးသည့် အချိန် သွားကျိုးကြေသွားသည့် ပုံ ဖြစ်သည်။
ဤတွင် ဤမျိုးစိတ်သည် မိမိသားငယ်များကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် အုပ်ထိန်းကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်များက ကောက်ချက်ချ ရသွားသည်။
ဤမျိုးစိတ်များသည် သူ့အသိုက်ကို သဲ၊ အပင်ငယ်များဖြင့် နွေးနေအောင် ဖုံးအုပ်ထားဟန် တူပြီး၊ ကောင်းမွန်စွာ စောင့်ရှောက်နိုင်ရန် ဥသိုက်များကို တစုတစည်းတည်း ထားရှိသည်။
အင်းဆက်များ thumb|Bee nest in the trunk of a spruce ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ ခြ နှင့် နကျယ်ကောင် မျိုးစိတ်အများစု ပါဝင်သော အုပ်စုကြိုက်အင်းဆက်များသည် အသိုက်ဆောက်သူများ ဖြစ်သည်။
သူတို့အသိုက်များကို မြေပေါ်၊ မြေအောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
လေဝင်လေထွက်စနစ် ပါမည်။
ဘုရင်မအတွက် အခန်း၊ ဥများအတွက် အခန်း၊ သားလောင်းများအတွက် အခန်း စသဖြင့် အခန်းများ ခွဲခြားထားတတ်မည်။
ပျား၊ ပိတုန်းတို့သည် ပျားအုံဟု ခေါ်ရမည့် သူတို့အသိုက်ကို တည်ဆောက်ရန် သဘာဝအလျောက် အခေါင်းပေါက်များကို မကြာခဏ ရှာဖွေကာ၊ အစာများ သိုလှောင်ပြီး၊ ရင်သွေးငယ်များကို ပြုစုပျိုးထောင်သည်။
အခြား ပျားမျိုးစိတ်နှင့် အချို့ နကျယ်ကောင်များသည် မြေကြီးထဲ တွင်းတူးလျှင် တူး၊ မဟုတ်က သစ်သားများကို ကိုက်ဝါးပစ်ပြီး အသိုက်ဆောက်တတ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ Megachile rotundata မျိုးစိတ်တွင်၊ ပိုးမသည် မြေကြီးထဲတွင် အပေါက်သေးသေးများ ဖောက်သကဲ့သို့ သစ်ဆွေးများတွင် ပြွန်ပုံစံ အသိုက်များ ဆောက်သည်။
အခန်းတခုစီကို ပျားမေးရိုးဖြင့် သစ်ပင်အရွက်များကို ကိုက်ဖြတ်ပြီး၊ ဒစ်ပြားဝိုင်းသဏ္ဌာန် ဖွဲ့စည်းသည်။
ပျားအုံများကို သူတို့ ခန္ဓာကိုယ်မှ စစ်ထုတ်လိုက်သော ပျားဖယောင်းများပေါ် ထူထောင်ထားသည်။
နကျယ်အုံများကိုမူ သစ်ပင်မှ ရေကို သူတို့တံတွေးဖြင့် စက္ကူပျော့ဖတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲကာ တည်ဆောက်နိုင်သော စွမ်းရည်ပေါ် မှီတည်နေပေသည်။
သိုက်အုံကို မကြာခဏ ဥနှင့် အစာများကို သိုလှောင်ရန် အုံ၏ သီးခြားအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ခွဲခြားထားတတ်သည်။
ဤသည်မှာ ဥရောပ၏ အမျိုးမျိုးသော ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်၊ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်တစ်ခုခု၏အောက်တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ ပတ်သက်နေကြောင်း အထင်အရှားရှိသော နိုင်ငံများစာရင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ ၅၀ ခုမှာ အသိအမှတ်ပြု အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံသည် အကန့်အသတ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော်လည်း တောင့်တင်းခိုင်မာသော နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုကို ရရှိသည်။
နိုင်ငံ ၅ ခုမှ ကြီးမားစွာ အသိအမှတ်ပြုခြင်း မခံရသော de facto နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
စာရင်းတွင်းရှိ အသိအမှတ်ပြုနိုင်ငံ ၈ ခုမှာ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် တစ်ဆက်တည်းတည်ရှိနေခြင်းမဟုတ်သော သို့မဟုတ် အထူးနိုင်ငံရေးသဘောတူညီမှုရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
ဥ‌ရောပတိုက်၏ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ ဥရောပတိုက်၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ အများအားဖြင့်အသုံးပြုနေသော ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမှုအောက်တွင် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်အကြား နယ်နိမိတ်မျဉ်းသည် ယူရယ်တောင်တန်း ၊ယူရယ်မြစ်နှင့် ကက်စပီယံပင်လယ်တို့၏ အရှေ့၊ မဟာကော့ကေးဆပ်တောင်တန်း နှင့် ပင်လယ်နက်နှင့် ၎င်းမှ စီးဆင်းသော ဘာ့စပေါ့ရပ်မြစ်နှင့် ဒါတန်အဲ့စ်မြစ်တို့မှ တောင်ဘက်ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။
ထို ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို မူတည်၍ တိုက်ကြီးများအား ခွဲခြားလျှင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ ‌‌ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့သည် အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်ကြီးနှစ်ခုလုံးတွင် နယ်မြေများရှိသောကြောင့် တိုက်ကြီးနှစ်ခုလုံးနှင့် ထိစပ်နေသော ကြားနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
ထိုနိုင်ငံများထဲမှ နိုင်ငံ ၄ ခုသည် အာရှတိုက်နှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်နွယ်နေပြီး ရုရှားနိုင်ငံသည် တစိတ်တပိုင်းအားဖြင့် ဥရောပတွင် တည်ရှိနေသောလည်း သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမျိုးရေးတို့သည် ဥရောပတိုက်နှင့် ဆက်နွယ်၍နေသောကြောင့် ဥရောပနိုင်ငံအဖြစ် မှတ်ယူသည်။
အနောက်အာရှဒေသရှိ ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံသည် အနာတိုလီယား (သို့မဟုတ် အာရှ မိုင်းနား) အနီးတွင်ရှိသော်လည်း တခါတရံတွင် ဥရောပအစိတ်အပိုင်းဟု မှတ်ယူပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ၏ လက်ရှိအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ဆိုက်ပရပ်စ်ကဲ့သို့ပင် အာမေးနီးယားနိုင်ငံသည် အနောက်အာရှဒေသတွင် လုံးလုံးတည်ရှိနေသော်လည်း များစွာသော ဥရောပအဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်နေသည်။
မြေထဲပင်လယ်သည် အာဖရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်ကို ထင်းရှားစွာ ခြားနားထားသော်လည်း အစဉ်အလာအရ ဥရောပကျွန်းများဖြစ်သော မော်လတာနိုင်ငံ၊ စစ္စလီကျွန်းနှင့် ပန်တီလေးရီးယားကျွန်းကဲ့သို့သော အစဉ်အလာအရ ဥရောပကျွန်းများသည် အမှန်တကယ်တွင် အာဖရိကန်ကျောက်လွှာတွင် တည်ရှိသည်။
အိုက်စလန်နိုင်ငံတည်ရှိရာ ကျွန်းသည်လည်း ယူရေးရှန်းကျောက်လွှာနှင့် မြောက်အမေရိကန်ကျောက်လွှာကို ခွလျက် အလယ်အတ္တလန်တိတ်ကြော(Mid-Atlantic Ridge )၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။
အချို့သော နယ်မြေများသည် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအရ ဥရောပ၏ အပြင်တွင် တည်ရှိနေသော်လည်း ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ခိုင်မြဲသော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဂရင်းလန်ကျွန်းသည် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် လူမှု-နိုင်ငံရေး ဆက်နွယ်မှုများရှိပြီး ဒိန်းမတ်ဘုရင်နိုင်ငံတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေပြီး ထိုတိုက်နှင့် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့ဖွဲ့မှုများလည်း ရှိသည်။
အခြားသောနယ်မြေဒေသများဖြစ်သည့် ပြင်သစ်ပင်လယ်ရပ်ခြားဒေသ ၊ အာဖရိကကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော စပိန်မြို့များဖြစ်သည့် စီယုတာမြို့နှင့် မယ်လီလာမြို့ နှင့် ကာရစ်ဘီယံနယ်သာလန်ကျွန်းများဖြစ်သော ဘာနေယားကျွန်း၊ ဆာဘာကျွန်းနှင့် စိန့် ယူစတေးရှပ်ကျွန်း တို့သည် ဥရောပနိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သော်လည်း အခြားသော တိုက်ကြီးများတွင် တည်ရှိနေသည်။
ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်မျဉ်းများ ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နယ်နိမိတ်များသည် မတူညီသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ အသုံးပြုသော ဥရောပတိုက်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဥရောပကောင်စီ(Council of Europe)နှင့် ဥရောပ လူအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တရားရုံး(European Court of Human Rights)တို့တွင် ၎င်းတို့၏ ဥရောပအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ၄၇ နိုင်ငံပါဝင်သည်။
၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဥရောပအဆင့်မြင့်ပညာရေးဧရိယာ(European Higher Education Area)တွင် ၄၈ နိုင်ငံပါဝင်ပြီး ဥရောပ ယဉ်ကျေးမှုသဘောတူညီချက်(European Cultural Convention)နှင့် ဥရောပအိုလံပစ်ကော်မတီ(European Olympic Committees)တွင် ၅၀ နိုင်ငံပါဝင်သည်။
အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ ဥရောပတိုက်၏ နိုင်ငံရေးအရ မြေပုံနှင့် ၎င်းအားဝန်းရံနေသော ဒေသ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများသည် လူထုအတွက် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားနှင့်ပတ်သက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များပြုလုပ်ရေးတွင် ထိရောက်သော အချုပ်အခြာအာဏာရှိသည့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။
မွန်တီဗီဒီယိုသဘောတူညီချက် (Montevideo convention)အရ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတော်သည် အမြဲတမ်းနေထိုင်သော လူထု၊ တိကျသော နယ်မြေ၊ အစိုးရနှင့် အခြားနိုင်ငံများ ဆက်ဆံရေးဝင်ဆံမှု ရှိရမည်ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲဝင်နှင့် လေ့လာသူနိုင်ငံများ ဥရောပတိုက်၏ ဘုံအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် နှင့်/သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာမှ နိုင်ငံအားလုံးနီးပါးအသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံတကာနှင့်ဆိုင်သော ဥရောပအဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခြင်းတွင် ပါဝင်သော နယ်မြေ၌ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ ၅၀ ခုရှိသည်။
နိုင်ငံအားလုံးသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ သို့မဟုတ် လေ့လာသူနိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ထို့ထဲတွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံနှင့် ဗာတီကန်စီးတီးတို့ မပါဝင်ပေ။
နိုင်ငံ ၄၄ ခု၏ မြို့တော်များသည် ဥရောပတိုက်တွင်း တည်ရှိပြီး (၂၀၂၀ ခုနှစ်အရ) ထိုအထဲမှ နိုင်ငံ ၂၇ နိုင်ငံသည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ဆိုလိုသည်မှာ ထိုနိုင်ငံများသည် နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခိုင်မြဲစွာ ဆက်နွယ်နေပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အဖွဲ့အစည်းများအောက်တွင် ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား မျှဝေကြသည်။
စာရင်းတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံဇယားတစ်ခုစီတွင် ၎င်းတို့၏ ဥရောပတိုက်တွင်း မြေပုံကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
ဥရောတိုက်၏နယ်မြေတွင်းတွင် အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့် ပြသထားပြီး ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအရ နယ်မြေသည် ဥရောပတိုက်အတွင်း မရှိပါက အနည်းငယ်ဖျော့သော အစိမ်းရောင်ဖြင့် ပြသထားသည်။
အရောင်အဖျော့ဆုံးသော အစိမ်းရောင်သည် ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်း နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော အခြားသောနိုင်ငံများကို ပြသထားသည်။
ထိုနိုင်ငံများသည် ကုလသမဂ္ဂ၊ ဥရောပကောင်စီနှင့် ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ မဟုတ်ကြပေ။
အလံ မြေပုံ မြန်မာဘာသာဖြင့် အများနှင့် တရာဝင်အမည်များ အခြေအနေ ဒေသတွင်း အများနှင့် တရာဝင်အမည်များ မြို့တော် လူဦးရေ ဧရိယာ border|centre|100px|link=Flag of Abkhazia|alt=Flag of Abkhazia border|centre|150px|alt=Map showing Abkhazia in Europe AbkhaziaRepublic of Abkhazia Claimed as an autonomous republic of Georgia. Recognised by five UN states. () () Sukhumi () 250,000 border|centre|100px|link=Flag of Artsakh|alt=Artsakh border|centre|150px|alt=Map showing Artsakh in Azerbaijan ArtsakhRepublic of Artsakh Claimed as part of Azerbaijan. De facto independent state, recognised by 3 non-UN states. () Stepanakert () 141,400 border|centre|100px|link=Flag of Kosovo|alt=Flag of Kosovo border|centre|150px|alt=Map showing Kosovo in Europe ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံကိုဆိုဗို သမ္မတနိုင်ငံ Claimed by Serbia. Has been recognized as sovereign by UN member states (including states that subsequently withdrew recognition). Pristina 1,836,529 border|centre|100px|link=Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus|alt=Flag of Northern Cyprus border|centre|150px|alt=Map showing Northern Cyprus in Europe Northern CyprusTurkish Republic of Northern Cyprus Claimed as part of the Republic of Cyprus. Recognised by Turkey. North Nicosia 294,906 border|centre|100px|link=Flag of South Ossetia|alt=Flag of South Ossetia border|centre|150px|alt=Map showing South Ossetia in Europe South OssetiaRepublic of South Ossetia Claimed as part of Georgia. Recognised by five UN states. () () Tskhinvali () 70,000 border|centre|100px|link=Flag of Transnistria|alt=Flag of Transnistria border|centre|150px|alt=Map showing Transnistria in Moldova Transnistria / Trans-DniesterPridnestrovian Moldavian Republic Claimed as a territorial unit of Moldova. De facto independent state,. recognised by 3 non-UN states. () () () Tiraspol 530,000 အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရ အစိတ်အပိုင်းများ ဖော်ပြပါနေရာတို့သည် ၎င်းတို့အား ထိန်းချုပ်သောအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအရအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူထားကြသည်။
ဩကျွန်းနှင့် ဆဗာဘတ်ကျွန်းစုသည် နိုင်ငံတကာသဘောတူညီမှုများအရ နိုင်ငံရေးသဘောတူညီမှုများ ရှိကြသည်။
= ဥရောပသမဂ္ဂ၏ အစိတ်အပိုင်း၊ အထူးသဘောတူညီအရ Flag Map English common and formal names Legal status Local common and formal names Capital Population Area border|centre|100px|link=Flag of Åland|alt=Flag of Åland border|centre|150px|alt=Map showing Åland in Europe ÅlandÅland Region ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရှိထာသော ဒေသတခုဖြစ်ပြီး ၁၉၂၁ တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အတည်ပြုခဲ့သည်။
Autonomous region of Finland, with autonomy granted in 1921 as an answer to the Åland islands question Mariehamn 27,500 border|centre|100px|link=Flag of Norway|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard border|centre|150px Jan Mayen Territory and constituent part of the Kingdom of Norway No permanent population border|centre|100px|link=Flag of the United Kingdom|alt=Flag of the United Kingdom border|centre|150px|alt=Map showing Northern Ireland in the United Kingdom and Europe Northern Ireland Part of the United Kingdom, with devolved government determined by the Good Friday Agreement Belfast 1,810,863 border|centre|100px|link=Flag of Norway|alt=Flag of Norway, as used in Svalbard border|centre|150px|alt=Map showing Svalbard in Europe Svalbard Territory and constituent part of the Kingdom of Norway, as determined by the Svalbard Treaty Longyearbyen 2,019 အမှီအခိုနယ်မြေများ ဖော်ပြပါ ဒေသ ၅ ခုမှ အမှီအခိုနယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။
အလံ မြေပုံ မြန်မာဘာသာဖြင့် အများနှင့် တရာဝင်အမည်များ တရားဝင်းမှု အခြေအနေ ဒေသတွင်း အများနှင့် တရာဝင်အမည်များ မြို့တော် လူဦးရေ ဧရိယာ border|centre|100px|link=Flag of the United Kingdom|alt=Flag of the United Kingdom, as used in Akrotiri and Dhekelia border|centre|150px|alt=Map showing Akrotiri and Dhekelia in Europe Akrotiri and DhekeliaSovereign Base Areas of Akrotiri and Dhekelia ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေ Episkopi Cantonment 15,700 border|centre|100px|link=Flag of the Faroe Islands|alt=Flag of the Faroe Islands border|centre|150px|alt=Map showing the Faroe Islands in Europe Faroe Islands Autonomous territory and constituent part of the Kingdom of Denmark Tórshavn 49,947 border|centre|100px|link=Flag of Gibraltar|alt=Flag of Gibraltar border|centre|150px|alt=Map showing Gibraltar in Europe ဂျီဘရော်လ်တာ ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေ ဂျီဘရော်လ်တာမြို့ 29,185 border|centre|100px|link=Flag of Guernsey|alt=Flag of Guernsey border|centre|150px|alt=Map showing Guernsey in relation to the United Kingdom GuernseyBailiwick of Guernsey British crown dependencyQueen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy Ministry of Justice's fact sheet on the UK's relationship with the Crown Dependencies Guernésiais: Guernési – Bailliage de Guernési Saint Peter PortGuernésiais: Saint Pierre Port 65,849 border|centre|100px|link=Flag of the Isle of Man|alt=Flag of the Isle of Man border|centre|150px|alt=Map showing the Isle of Man in Europe Isle of Man British crown dependencyQueen and Crown dependencies page of the official website of the British Monarchy Douglas 86,866 border|centre|100px|link=Flag of Jersey|alt=Flag of Jersey border|centre|150px|alt=Map showing Jersey in Europe JerseyBailiwick of Jersey British crown dependency Jèrriais: Jèrri – Bailliage de Jèrri Saint HelierJèrriais: Saint Hélyi 96,513 ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန် မှတ်စု ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ အမှီအခိုနယ်မြေများ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ၏ စာရင်းများ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ။
ပိုင် သို့မဟုတ် ပါအိပ် ( ပိုင် : Baipho, (白和); အသံထွက် )သည် အရှေ့အာရှလူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှတရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ခုနှစ်လူဦးရေစာရင်းအရ ပိုင်လူမျိုးဦးရေ ၁.၉၃၃.၅၁၀ဦးရှိသည်။
အမည်များ ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို အလေးအမြတ်ထားသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( , Baizi, 白子), "Bai'ho" ( , Baihuo, 白伙), "Bai yinl" ( , Baini, 白尼) သို့မဟုတ် "Miep jiax" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ပိုင်လူမျိုးသည် တရုတ်ဘာသာတွင် 'လူဖြူ'ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အာဏာပိုင်များက သူတို့ကိုပိုင်လူမျိုးဟု သတ်မှတ်လိုက်ပါသည်။
တည်နေရာ alt=|left|thumb|ပိုင်ဗိသုကာ ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် ယူနန် ( တာလီဒေသ)နှင့်အိမ်နီးချင်း ကွေ့ကျိုး ( ပိကျယ် ဒေသ)၊ ဟူနန်( သင်ကြီးဒေသ) တို့တွင်နေထိုင်ကြသည်။
လူဦးရေ (၂) သန်းအနက် ၈၀ ရာနှုန်းသည်ယူနန်ပြည်နယ် ရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု တွင်နေထိုင်ကြသည်။
ဘာသာစကား ၂၀၀၃ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေ ကောက်ယူထားသောစာရင်းအရ ပိုင်ဘာသာစကားကို ပိုင်လူမျိုး (၁,၂၄၀,၀၀၀)ခန့်အပြင် ၎င်းနှင့်ဆက်နွယ်သည့် လူမျိုးစုအနွယ် အားလုံးတွင်ပြောဆိုကြသည်။
အချိန်ကြာမြင့်စွာ တရုတ်ဘာစကားလွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ပိုင်ဘာသာစကား၏ မူလရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေရန်ခက်ခဲနေပါသည်။
ဤကိစ္စသည် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားစရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထိုဘာသာကို ရှေးတရုတ်စာနှင့် ညီအစ်မစာ သို့မဟုတ် သီးခြားအုပ်စုတစ်ခု (များသောအားဖြင့် တရုတ် - တိဘက် မိသားစုတွင်ပါဝင်သည် )ဟု အဆိုပြုထားသည်။
ပိုင်တို့သည် သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပိုင်ဇိ၊ ပိုင်နိ သို့မဟုတ် ပိုင်ဟွော်ဟု ခေါ်ဆိုကြလေ့ရှိသည်။
၎င်းတို့တွင် ဟန်စကားလုံး မင်ကျာ(တာလီမှ ပိုင်တို့ကို ခေါ်ဝေါ်သောအမည်) အပါအဝင် အခြားနာမည် ၆၀လုံး ရှိပါသေးသည်။
တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက်လကါထက်၌ ပိုင်ကို တရုတ်အရေးအသားဖြင့်ရေးသားခဲ့ခြင်းနည်းတူ ဂျပန်စာ၌လည်း တရုတ်စာလုံးများကို Man'yōgana (万叶假名) ဂျပန်ရေးသားဖို့ရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
လက်တင်အခြေပြုအရေးအသားစနစ်ကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောပိုင်လူမျိုးများ တွမ့်စီးဖင် (段思平) - တာလီနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ချိန်ယီချင် (谌贻琴 ) - ကွန်မြူနစ်ပါတီဒုတိယအတွင်းရေးမှူး၊ ကွေ့ကျိုး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဝမ်ရှီးကျိ (王希季) - လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကိုဒီဇိုင်းဆွဲသူ (徐琳) - ဘာသာဗေဒ၊ ခေတ်သုံးဘာသာစကားကိုခေတ်သစ်သဒ္ဒါကိုတည်ထောင်သူ နှစ်ဦးအနက်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ယန်ချောင်းယွဲ့(杨超越) - အဆိုတော် ယန်လိဖင် (杨丽萍) - အကသမား ယန်ရုံ (楊蓉) - မင်းသမီး ယန်ယွန်ထောင်း (楊雲濤) - ကချေသည် ကျန်းလဲ့ကျင့်ချို (张乐进求) -ပိုင်၏ ဒဏ္ဍာရီဘိုးဘေး ကျန်းလိကျူး (张丽珠) - မီးယပ်အထူးကု ကျန်းကျယ်ပေါင် (张结宝) - ယူနန်ပြည်နယ်အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် 1920 ကျော်တွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။
ကျောက်ဖန်း (趙藩) - ပညာရှင်၊ စာလုံးအလှရေးသူနှင့်ကဗျာဆရာ ကျောက်ဆေ့မင် (赵式铭) - ပိုင်ဘာသာစကားကို စနစ်တကျလေ့လာခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးပညာရှင်။
ကျောက်ယင်ဆွန်း (赵衍荪) - ဘာသာဗေဒပညာရှင်၊ ခေတ်သစ်ပိုင်ဘာသာစကား၏ သဒ္ဒါကိုတည်ထောင်သူနှစ်ဦး အနက်မှတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကျိုးပေါင်ကျုံး (周保中) - တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်ဂျပန်တို့ကျူးကျော်မှုကိုဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။
ကိုးကား ရင်းမြစ်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ။
ရောမကျောက်သားရုပ်ကြွ (အေဒီ ၃ ရာစု)၊ ဟာကျူလီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်အစီစဉ်များကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း၊ ဟဲရာခလီးဇ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန် (၁၂) ရပ် () At the Perseus Project. At the Perseus Project. ဆိုသည်မှာ ဟဲရာခလီးဇ်သည် မိမိကိုယ်ကို ဒဏ်ခတ်ခြင်းအနေဖြင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းဖြစ်ရပ်တွဲကြီးတစ်ခုကို ဆိုလိုသည်။
ဟဲရာခလီးဇ်ကို ရောမဘာသာဖြင့် "ဟာကျူလီ" ဟူ၍ နောက်ပိုင်း၌ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ယူအာရစ်သီးယပ်စ် (အဲရစ်တပ်စ်) ဘုရင်ကို အမှုထမ်းဆောင်ခြင်းဖြင့် အလုပ်တာဝန်များကို ပြီးမြောက်စေခဲ့သည်။
ထိုဇာတ်လမ်းများကို နောင်တွင် အဆက်မပြတ်သော ပြောရိုးစဉ်လာဇာတ်လမ်းများဖြင့် ဆက်စပ်ခဲ့ကြသည်။
ဘီစီ ၆၀၀ ခန့်က ကဗျာဆရာ ပိုင်ဆန်းဒါရေး၍ ယခုပျောက်ဆုံးနေပြီဖြစ်သော ကဗျာရှည်တစ်ပုဒ်၌ ဤဖြစ်ရပ် (၁၂) ရပ်အား ရေးသားခဲ့သည်ဟူ၍ ဂရိတို့က မှတ်ယူကြသည်။
According to Walter Burkert. ဟဲရာခလီးဇ်သည် ၎င်း၏ ဇနီး၊ သားသမီးများကို သတ်မိပြီးနောက် ဒဲလ်ဖီအရပ်ရှိ ရှေ့ဖြစ်ဟောနတ်ဆရာတစ်ဦးဆီသို့ သွားရောက်ခဲ့၍ အပေါလိုနတ်ဘုရားကို ကူညီလမ်းပြရန် ဆုတောင်လေသည်။
ဟဲရာခလီးဇ်ကို မိုက်ဆီးနီဘုရင် ယူအာရစ်သီးယပ်စ်ထံ ဆယ်နှစ်တာ အမှုထမ်းရန်ပြောဆိုမိန့်ကြားခဲ့သည်။
ထိုကာလအတွင်း ၎င်းကို ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရန် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသည်။
Hard, p. 253. ဟဲရာခလီးဇ်၏ တာဝန် (၁၂) ရပ် ဟဲရာခလီး၏ တာဝန် (၁၂) ရပ်ကို ဆူဒို-အပေါလိုဒေါရပ်စ် ရေးသော ဘစ်ဘလီယာသီကာ (Bibliotheca) တွင် ရိုးရာ သမားရိုးကျနည်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း စီစဉ်ထားရှိသည်။
Pseudo-Apollodorus, Bibliotheca 2.5.1–2.5.12. နစ်မီးယန် ခြင်္သေ့ကို သုတ်သင်ခြင်း။
ခေါင်းကိုးလုံး လေနားဟိုက်ဒရာ (ဟီဒရာ) ကို သုတ်သင်ခြင်း။
ကာရင့်နီယာ သမင်မကို ဖမ်းဆီးခြင်း။
အရီမန့်သီယာတောဝက်ကို ဖမ်းဆီးခြင်း။
အောဂျီးယန် မြင်းဇောင်းကို တစ်နေ့တည်းဖြင့် သန့်ရှင်းခြင်း။
စတင်ဖေးလီယန်ငှက်များကို သုတ်သင်ခြင်း။
ခရီးတန်နွားသိုးကို ဖမ်းဆီးခြင်း။
ဒီယောမီးဒီးဇ်မြင်မကို ခိုးယူခြင်း။
အားမဇွန် အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင် ဟစ်ပေါလစ်တာ၏ ခါးပန်းကြိုးကို ရယူခြင်း။
ခန္ဓာကိုယ် သုံးခုစာပမာဏရှိသော ဂီရီယွန် လူထွားကြီး၏ နွားကိုရယူခြင်း။
ဟဲစ်ပဲ့ရစ်ဒီးဇ် နတ်သမီးများထံမှ ရွှေရောင်ပန်းသီး သုံးလုံးခိုးယူခြင်း။
ကဲဘဲရို့စ် ခေါင်းသုံးလုံးခွေးကြီးကို ဖမ်းဆီး၍ ယူဆောင်လာခြင်း။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီ။
ရောမကျောက်တလားခေါင်းမှ ဟက်တာကို ပြန်သယ်လာခြင်း (အေဒီ ၁၈၀-၂၀၀) ထရွိုင်မှ အကြွေစေ့၊ (အေဒီ ၁၇၇-၁၉၂)၊ ခေါင်းဖက် : ဧကရာဇ် ကောမာဒပ်စ်၏ ရုပ်လုံးကြွပုံ၊ ပန်းဖက် : မြင်းနှစ်ကောင်ကသော စစ်ရထားပေါ်မှ ဟက်တာ၏ ဒိုင်းနှင့် လှံ ကိုဝှေ့ယမ်းနေခြင်း၊ အပေါ်မှစာသား - (ဟက်တာ)၊ အောက်ဘက်ပါစာသား (အစ်လီယန်) "ထရွိုင်") 250px|thumb|အော်ဖရီးနီယွန်မြို့မှ တူးဖော်ရှာတွေ့သော ကြေးညိုအကြွေစေ့ (ဘီစီ ၃၅၀-၃၀၀)၊ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့်နေရာကို ဟကါတာမြှုပ်နှံထားရာ သင်္ချိုင်းဂူဟု ယူဆကြသည်။
ခေါင်းဖက် : အမောက်သုံးခုပါ စစ်ဦးထုပ်ဆောင်းထားသော မှုတ်ဆိတ်ဖြင့် ဟက်တာ၊ ပန်းဖက် : ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်၏ ကလေးဘဝပုံကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း။
ဂရိဒဏ္ဍာရီနှင့် ရောမဒဏ္ဍာရီ တို့၌ ဟက်တာ (; , ဟက်တော) သည် ထရိုဂျန်မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်၍ ထရိုဂျန်စစ်ပွဲတွင် ထရွိုင်မြို့အတွက် အကြီးကျယ်ဆုံး တိုက်ခိုက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ထရွိုင်မြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရာတွင် ထရိုဂျန်သားများနှင့် မဟာမိတ်တပ်များအတွက် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ဂရိဘက်မှ တပ်သား (၃၁,၀၀၀) ကိုသတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။
နောက်ဆုံး၌ ဟက်တာသည် အာခိလိဇ်၏ သတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ထရွိုင်ဘုရင် ပရိုင်းယန် နှင့် မိဖုရား ဟက်ယွတ်ဘာတို့၏ သားဦးဖြစ်သော ဟက်တာသည် ထရွိုင်မြို့တည်ထောင်သူ ထရောစ့်ဘုရင်၏ အဆက်နွယ်လည်းဖြစ်သည်။
Iliad, XX, 215 ff. အချို့သော ဖော်ပြချက်များတွင် ဟက်တာ၏ ဖခင်ကို အပေါလို ဟူ၍ ပြဆိုကြသည်။
Stesichorus, Fr. 108; Tzetzes, On Lycophron; Porphyry in his Omissions states that Ibycus, Alexander, Euphorion and Lycophron all made Hector the son of Apollo တော်ဝင်နန်းတော်၏ မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည့်အပြင် ဘုရင့်အရိုက်အရာကို ဆက်ခံခွင့်ရှိသူလည်းဖြစ်၏။
အိမ်ထောသ်ဖက်မှာ အန်ဒရောမာခီးဖြစ်ကာ သားဖြစ်သူမှာ စကန်မန်ဒရီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။
သို့သော် ထရွိုင်မြို့သားများက သားဖြစ်သူကို အာစတိုင်ယာနခ်စ် (Astyanax) ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဥရောပ အလယ်ခေတ်ကာလများအတွင်း ဟက်တာသည် "ရဲရင့်သူ ကိုးဦး" ထဲမှတစ်ဦး၊ သူရသတ္တိကြောင့်သာ ကျော်ကြားသည်မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ မြင့်မြတ်၍ နန်းဆန်သော သဘာဝကြောင့်လည်း ကျော်ကြားမှုရှိသည်ဟူ၍ ယခ်စ် ဒီ လောင်းဂီယွန် (Jacques de Longuyon) က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
ဟိုးမားကလည်း ဟက်တာကို ငြိမ်းချမ်းခြင်းကို မြတ်နိုးသော၊ အကြင်နာကြီးမားသော၊ ရဲရင့်သော၊ အမှောင်လွှမ်းသော စိတ်အကြံစည်မရှိသော သား၊ လင်ယောက်ျား၊ ဖခင်ကောင်းတစ်ယောက် ဟူ၍ ချီးကြူးဖွဲ့ဆိုသည်။
ဂျိမ်းစ် ရက်ဖီးလ်ကလည်း သစ္စာစောင့်ခြင်း၏ အာဇာနည်၊ ဤမြေလောက ဇာတ်ခုံအဖုံဖုံကို ကြုံတွေ့ခံစားရသူ၊ သာမန် (လူသားတို့) ဘဝ၏ အဖိုးတန်သော မပြည့်စုံခြင်းများအတွက် သေရန်အမြဲအဆင်သင့်ရှိသူဟူ၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဆွမ်းဟင်းပြင်ဆင်နေသည့် စုန္ဒ၊ ကသတရထိရာချ်ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ အယုဒ္ဓယ သူကရမဒ္ဒဝ သည် စုန္ဒဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် မြတ်စွာဘုရားနောက်ဆုံး ဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည့် ဆွမ်းဖြစ်သည်။
https://suttacentral.net/ud8.5/my/pmt ဥဒါန်းပါဠိတော်၊ စုန္ဒသုတ် ဆွမ်းလှူဒါန်းခြင်း မြတ်စွာဘုရားသည် မလ္လတိုင်း၌ များစွာသော ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ဒေသစာရီ ကြွချီလှည့်လည်တော်မူ၍ ပါဝါမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်၏။
နောက်ဆုံးဆွမ်း၏ အကျိုး ကူသိနာရုံပြည်သို့အသွား လမ်းခုလပ် သရက်တော၌ အသျှင်အာနန္ဒာအား စုန္ဒ၏ နှလုံးမသာမယာဖြစ်ခြင်းကို ဖြေဖျောက်ရမည်ဟုဆိုကာ ဤနောက်ဆုံးဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည့် ဆွမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ယူဆမှု အမျိုးမျိုးကွဲပြားခြင်း "သူကရမဒ္ဒဝ" သည် ဝက်သားခြောက်၊ ထမင်းနှင့် ဝက်ပျိုသား၊ နူးညံ့သော ဝက်သား၊ အရသာရှိသော ဝက်သား၊ မျှစ်၊ မှို စသည်ဖြင့် ယူဆမှု အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော် သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ကုသိနာရုံပြည်ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
အလက်ဇန်းဒါး ကန်နင်ဟမ် (Alexander Cunningham) ထိုဒေသရှိ နေရာများကို လေ့လာဆန်းစစ်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာဖြစ်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။
ယခုလက်ရှိ ဘုရားကို အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မဟာပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည့် ၂၅၀၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
စေတီတော်အ၏ အထဲတွင် မြောက်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းပြုကာ လဲလျောင်းနေသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။
ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ၆.၁ မီတာ ရှည်ကာ ကျောက်ညောင်စောင်းတွင် လဲလျောင်းနေဟန်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း ဗုဒ္ဓနှင့်ပတ်သက်သည့် စူးစမ်းရှာဖွေမှုများပြုလုပ်မှုသည် ၄၅ နှစ်ကြာပြီးနောက်၌ မြတ်စွာဘုရား တပည့်သာဝကများအား နောက်ဆုံးဩဝါဒခြွေခဲ့ရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ကုသိနာရုံပြည်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အသောကမင်းသည်လည်း ၂၆၀ BCE တွင် စေတီတော်၊ အဆောက်အဦများစွာတို့ကို မြတ်စွာဘုရာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာနေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။
ကုသနာရုံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်နေရာများသည် ကူရှန်အင်ပါယာ (c. 50-241 CE)တွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။
ကုသိနာရုံအကြောင်းကို သက်သေအထောက်အထားရှိခဲ့သည့်အချိန်သည် Gupta အင်ပါယာ (c. 320-647 CE) ဖြစ်ပြီး မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော်ကို ကြီးမားစွာ တိုးချဲ့ထားကြပြီး အဆောက်အဦကိုလည်း လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကိုလည်း တည်းထားခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် Alexander Cunningham က အမိုးခုံးကြီးပါဝင်သည့်အခန်းသည် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်ကြီးနှင့်အတူ ၆၃၇ အေဒီထက် နောက်မကျခင်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်နှင့် ကျောင်းတော်သည် စေတီတော်နှင့် စပ်ဆက်ကာတည်ရှိနေသည်ကို တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
၁၈၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
စေတီတော်သည် အပိုင်းအစများစွာ ကျိုးပဲ့ပြန့်ကြဲနေပြီး အားလုံးကို ပြန်လည်၍ ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်ကိုလည်း ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
အမိုးကိုမူ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှေးဟောင်းသုတေသနလေ့လာရေးက ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
thumb|ခနောဆော့စ်ဒေသမှ ငွေအကြွေစေ့တွင် ခုနှစ်ဆင့် ဂန္ထဝင်ခေတ် လားဘရင့်သ်တည်ဆောက်ပုံစံကို ပြသထားသည်။
ဘီစီ ၄၀၀ ဂန္ထဝင် (သို့) ခရီးတီး ပုံစံ၊ ရှေးဟောင်းခေတ်၌ လူသိများသောပုံစံ ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် လားဘရင့်သ် (; , ) သည် အသေးစိတ်လုပ်ကိုင်ထား၍ ရှုပ်ထွေးလှစွာသော အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်ကာ ခနောဆပ်စ်ဒေသကြီးမှ ခရီးတီဘုရင် မိုင်းနော့စ်အတွက် ထူးချွန်ပြောင်မြောက်သော လက်မှု/စက်မှု အတတ်ပညာရှင် ဒက်ဒါလပ်စ်က ပုံစံဖော် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။
လုပ်ဆောင်ချက်မှာ မစ်နာတော သတ္တဝါကို ထည့်ထားရန်ဖြစ်သည်။
မစ်နာတော်ကို သူရဲကောင်း သီးဆီးယပ်စ်က အဆုံးသတ်၌ သုတ်သင်နိုင်ခဲ့၏။