kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ချင်းလူမျိုးများသည် ပင်လုံစာချုပ်အားဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ကြသောလည်း ဗမာလူကြီးဝါဒီတစု၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ကျရောက်ပြန်သော​ကြောင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းများဖြင့် တော်လှန်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဝင်ခဲ့ကြသည်။
ချင်းပြည်နယ်ရှိ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး များအကြောင်း၊Zomi news သတင်းနှင့် ထုတ်ပြန်ချက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး CNF(Chin National Front) သမိုင်းအကျဉ်း တည်ထောင်သည့်ရက်စွဲ – ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ မတ် ၂၀ ရက်။
ဌာနချုပ် – ဗစ်တိုးရီးယားစခန်း၊ ထန်တလန်မြို့နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်။
လှုပ်ရှားဒေသ – ထန်တလန်မြို့နယ်၊ တလန်ပိကျေးရွာအုပ်စု၊ ဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဇန်တလန် ကျေးရွာအုပ်စုတို့တွင် လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
ခန့်မှန်းအင်အား – ၅၀၀၀ နှင့် အထက်။
ခေါင်းဆောင် များ ပူးဇင်ကျုံး(ဥက္ကဋ္ဌ) ပူးထန်နိန်ကီး(ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ-၁) ဒေါက်တာ လျန်မှုန်းဆာခေါင်း (ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ-၂) ဒေါက်တာရွှေခါးရ်(ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ-၃) ချင်းလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးများ ရရှိရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သောဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုစနစ် တည်ထောင်နိုင်ရန် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF)ကို ၁၉၈၈ခုနှစ် မတ်၂၀ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
CNF ၏ စစ်ရေးလက်တံသည် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် (CNF/A) ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်အဆင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် ပဏာမအပစ်ရပ်စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ ရက်တွင် တနိုင်ငံလုံးပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ် (NCA) စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး NCA မှတဆင့် အကောင်အထည်ဖော်သည့် နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစာချုပ်အတွက် ဆွေးနွေးမှုအဆင့်ဆင့်တို့တွင်လည်း တတ်တတ်ကြွကြွပါဝင်ခဲ့သည့် တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။
CNF/A သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အချို့ ၊ ၎င်း၏ မိတ်ဖက် တပ်ဖွဲ့ ၁၃ ဖွဲ့ တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ချင်းပြည်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တရပ်ကို ရေးဆွဲပြီး ချင်းပြည်ကောင်စီ Chinland Council (CC) ကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် ပြန်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ချင်းပြည်ကောင်စီ (CC)က စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ၎င်း၏ အောက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနတခုဖွဲ့စည်းပြီး ထိုထဲတွင် CNF /A နှင့် ၎င်း၏ မိတ်ဘက် တပ်ဖွဲ့ ၁၃ ဖွဲ့ ပါဝင်သည်။
CC ၏ ကာကွယ်ရေးဌာန ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ယခင် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့်ကော်မတီဖြစ်သည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းကော်မတီ (CJDC)ကိုလည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ရက်နေ့တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် ( Zomi Revolutionary Army)(ZRA) တည်ထောင်သည့်ရက်စွဲ – ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၀ ရက်။
ဌာနချုပ် – Muvanlai စခန်း လှုပ်ရှားဒေသ – မဏိပူရပြည်နယ် နှင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၏ နယ်နမိတ်ဒေသများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ် တို့ဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းအင်အား – ၁၀၀၀၀ နှင့် အထက်။
ဇိုမီးပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအဖွဲ့၊ Zomi Re-Unification Organization (ZRO) ခေါင်းဆောင်များ (၁၉၉၈ ခုနှစ်) ဥက္ကဋ္ဌ Pu Thang Lian Pau Guite ဒုဥက္ကဌ- Pu Hang Sian Thang အတွင်းရေးမှူးချုပ်- Pu D. Kam Suan Thang ဘဏ္ဍာရေးအတွင်းရေးမှူး- Pu Kenneth Muana ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး- Pu D. Kam Suan Thang ပြည်ထဲရေးအတွင်းဝန်- Pu L. Kam Za Thang ပြင်ပ (နိုင်ငံခြား) အတွင်းရေးမှူး- Pu Thang Suan Mang (Steven Suan Mang Guite) I & PR အတွင်းရေးမှူး- Pu Gin Pian Khup (Zo Khup) ဘဏ္ဍာရေးမှူး- SB Vum Lian Thang နာယက- Pu Khai Za Song Guite ဖြစ်ကြသည်။
ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်၏ မိခင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ၈၈၈၈ အရေးခင်းကနေ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဇိုဟိတ်ဆား Zoheisa ယူနစ်အဖွဲ့ဝင်များပေါ်ပေါက်လာပြီး ပူးပေါင်း ပါဝင်လာကြသည်။
1. Pu Gin Pian Khup (Zo Khup) (Mandalay University) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ – USA) – မူဝါဒရေးရာ၊ 2. Steven Suan Mang (Mandalay Institute of Technology – MIT) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ – USA) – ပြည်ပရေးရာ၊ 3. Pu Vung Lian Mang (Daniel V Mangpi) (Yangon Institute of Technology – YIT) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ – USA) – UG Operation 4. Pu Kham Min Thang (Minhang) (Mandalay University) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ -ကျီးခါးမြို့-ZPCC ဥက္ကဋ္ဌ/ZRA-E Commander) – ပြည်သူ့လုံခြုံရေး၊ 5. Pu Kim Khan Dal (Dalawng) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ – Dalkhai, Zogam) – ပြည်တွင်း၊ 6. Pu Thomas On Sian Mung (Thomas Mung Guite) (Yangon University) (လက်ရှိနေထိုင်ရာ– USA) – ပြည်သူ့လုံခြုံရေး၊ များဖြစ်ကြသည်။
ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် ZRO/ZRA သည် မဏိပူရပြည်နယ်ရှိ ချူရာချန်ပါခရိုင်၏ အဓိက ဧရိယာများ၊ မဏိပူရပြည်နယ်ရှိ အခြားခရိုင်များ တွင် အဓိကလှုပ်ရှားသည်။
အရေးပါသော လှုပ်ရှားဧရိယာများတွင် မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၏ နယ်နမိတ်ဒေသများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ် နယ်နိမိတ် တို့ဖြစ်သည်။
ZPCC/ZRAEC ၏သမိုင်းအကျဉ်း တည်ထောင်သည့်ရက်စွဲ – ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ မတ် ၀၀ရက်။
ဌာနချုပ် – ဧလိယစခန်း တွန်းဇံမြို့နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်။
လှုပ်ရှားဒေသ – တီးတိန်ခရိုင် နှင့် ကလေးကဘော် ဒေသ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
ခန့်မှန်းအင်အား – ၁၀၀၀ နှင့် အထက်။
ခေါင်းဆောင်များ၊ Col. Mason Zothang, C-in-C, ZRA(EC) Pu Taang Khup, Convenor, ZIC2019KL Pu KC Khup, Organizer, ZNCM Pu Moses Kim Tuang, In-charge, ZSYO Pu Deric Kam, Campaign Manager, NLD, Tedim Pu Kaleb Lian, MD, ArYoneOo (NGO) Maj. Addy Mang, Field Commander, ZRA(EC) : Member ဇိုမီး လူမျိုးများ၏ ဇိုမီး ပြည်နယ် & ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရရှိနိုင်ရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုစနစ် တည်ထောင်နိုင်ရန် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် Zomi Revolutionary Army Eastern Command (ZRAEC) ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် လ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ZPCC ၏ စစ်ရေးလက်တံသည် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်(Zomi Revolutionary Army Eastern Command)(ZRAEC) ဖြစ်သည်။
ဖေဖဝါရီလ ၁၇-၁၉/၂၀၁၉ ဇိုမီး နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေး (Zomi International Conference -ZIC ) ကွာလာလမ်ပူမြို့, မလေးရှားတွင် ကျင်းပပြီး၊ ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Zomi Revolutionary Army Eastern Command (ZRAEC) ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇိုမီးများ ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရန်၊ ၁။
ဇိုမီးပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအဖွဲ့ Zomi Re-Unification Organization (ZRO)၊ ၂။
ဇိုမီးအမျိုးသားကွန်ဂရက် (ZNC) ၃။
ဇိုမီးလူ့အခွင့်အရေးဖောင်ဒေးရှင်း (ZHRF)၊ ၄။
ဇိုမီး ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအဖွဲ့ (ZSYO)၊ ၅။
ဇိုမီးအမျိုးသမီးအစည်းအရုံး (ZWU)၊ ၆။
ဇိုမီးဒုက္ခသည်ကော်မတီ (ZRC)၊ ၇။
ဇိုမီးသတင်းပြန်ကြားရေးဌာန (ZIC) ၈။
ကမ္ဘာ့ ဇိုမီး မိသားစု Leitungbup Zomi Innkuan (LZI) ၉။
ကမ္ဘာ့ ဇိုမီးကွန်ဂရက် (WZC) တို့နှင့် ပူးပေါင်း အသိအမှတ် ပြုခဲ့ကြသည်။
ဇိုမီး နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေး (Zomi International Conference -ZIC ) ကွာလာလမ်ပူမြို့, မလေးရှားတွင် ကျင်းပခဲ့တဲ့ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သော ဇိုမီးများအတွက် စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊သာယာဝပြောမှုနှင့် ဇိုဂမ် ဒေသ ရပ်ရွာ၏ လက်ရှိလိုအပ်ချက်များနှင့် အနာဂတ်လမ်းညွှန်ချက်များကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် အဓိက ရေးဆွဲထားသော ဇိုမီး ပဋိညာဉ် (Zogam Charter ) ကို စက်တင်ဘာ ၁၈/၂၀၂၁ တွင် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းလှုပ်ရှားကြသော ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Zomi Revolutionary Army Eastern Command (ZRAEC) နှင့် လက်တွဲရန် ဇိုမီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ (ZPCC)/ Zomi Political Coordination Council (ZPCC ) ကို မေလ ၂၈/၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
ဇိုမီးလူမျိုးများအား ယာယီအုပ်ချုပ်မှု အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
Zomi Political Coordination Council (ZPCC) ZPCC Executive Committee 2025 Executive Officers 1. Executive Director : 2. Director of Zogam Administration : 3. Director of Defense : 4. Director of Judiciary Affairs : 5. Director of Finance : 6. Director of Homeland Security : 7. Director of Legislative Affairs : 8. Director of Federal Affairs : 9. Director of Public Relation : 10. Director of Women Affairs : 11. Director of Religious Affairs : 12. Director of Education/Development : 13. Director of Info. & Media : 14. Director of ZNV : 15. Treasurer-1 : 16. Treasurer-2 : 17. Accountant-1 : 18. Accountant-2 : 19. Secretary-1 : 20. Secretary-2 : 21. Secretary-3 : Associate Officers 22. Dy. Director of Finance - 23. Dy. Director of Homeland Security - 24. Dy. Director of Legislative Affairs - 25. Dy. Director of Federal Affairs - 26. Dy. Director of Public Relation - 27. Dy. Director of Women Affairs - 28. Dy. Director of Religious Affairs - 29. Dy. Director of Education/Development - 30. Dy. Director of Info. & Media – 31. Dy. Director of Info. & Media – 32. Dy. Director of Info. & Media – 33. Dy. Director of ZNV ... ဇိုဂမ် ကြားကာလ ဒေသန္တရ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ (Zogam Vaihawm Pawl (ZVP) ကို လဲ ဇူလိုင်လ ၁၃/၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ကျေးလက်ဒေသများကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဇိုဂမ် ကြားကာလ ဒေသန္တရ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မတီ (ZVP) ကို ဇိုမီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ (ZPCC) /ZRAEC ကစိတ်အားထက်သန်စွာ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြတဲ့ အပေါ် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ကြခြင်းဖြင့် အပြန်အလှန် ပံ့ပိုးကူညီရန် ၎င်းတို့၏ ကတိကဝတ်ကို ထပ်မံအတည်ပြု ခဲ့ကြသည်။
ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Interim Chin National Consultative Council – ICNCC) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF/A) ဦးဆောင်၍ မြို့နယ်အလိုက် အဖွဲ့အစည်းတွေ မျိုးနွယ်စုအလိုက် အဖွဲ့အစည်းတွေ ခေါ်မလား၊ စတင် ဖွဲ့စည်းဖို့ CSO အဖွဲ့၊ MP (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်) အစုအဖွဲ့၊ နိုင်ငံရေး ပါတီ၊ တွေကို ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (Interim Chin National Consultative Council – ICNCC) ကို ချင်းပြည်နယ်နှင့် လူမျိုးကိုယ်စား နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဦးစီး ဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။
ချင်းလဲန်းပူးပေါင်းကာကွယ်ရေးကော်မတီ Chinland Joint Defense Committee (CJDC ) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ Chinland Joint Defense Committee (CJDC) ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF/A)က မြို့နယ်/ဒေသ/မျိုးစု အလိုက် လက်နက်တပ်ဆင်ပြီး ထောက်ပံ့ ဖွဲ့စည်းထားသော ကာကွယ်ရေးတပ်များဖြစ်ကြသည့် CDF-Tonzang ZFU/PDF-Zoland CNO/CNDF CDF-Hakha CDF-Thantlang CDF-Matupi CDF-Mindat CDF-Kanpetlet CDF-Paletwa CDF-KKG CDF-Dai CDF-Zotung MPC/CDF-Mara CDF-Lautu CDF-Zophei CDF-Hualngo နှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF/A) တို့က ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သို့သော် CNF/A ဦးဆောင်သော Chinland Joint Defense Committee (CJDC )တွင်မပါဝင်သည့် မြို့နယ်ကိုယ်စားပြုနှင့် ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့အချို့ ရှိနေပြီး နိုင်ငံရေးအရ အမြင်ကွဲလွဲ သောကြောင့် ဇိုမီး အမျိုးသား တပ်မတော်(ZPCC/ZRAEC)ကို စစ်ကောင်စီ နှင့်ပူးပေါင်းသည်ဟု စွပ်စွဲသော်၎င်း၊ အိန္ဒိယ ဘက်က လာသော ZRO/A ဟုသော်၎င်း အမျိုးမျိုး စွပ်စွဲကာ ဘုံရန်သူဟု ထုတ်ပြန်ထားပါသည်။
CJDC သည် အထူးတပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး လူ ၊ လက်နက် ၊ ထောက်ပို့များကို တနေရာတွင် စုစည်းထားနိုင်ခဲ့ချိန်က ကလေး – ဖလမ်း -ဟားခါးနှင့် သီးမြစ် တို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သောတိုက်ပွဲကြီးများကို အောင်မြင်စွာ တိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း မြို့သိမ်းပွဲ မဆင်နွဲနိုင်ခဲ့ပါ ချင်းညီနောင်များကသာ မတူပီးမြို့ နှင့် ဖလမ်းမြို့တွင် မြို့သိမ်းပွဲ အောင်မြင် လာကြသည်။
ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဖွဲ့ရှိသည့် ပူးပေါင်းကာကွယ်ရေး ကော်မတီတွင် သုံးနှစ်တာကာလအတွင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ လက်နက် ၁၀၀ ထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး ယင်းလက်နက်များကို အဖွဲ့ဝင်များအတွင်း ခွဲဝေခြင်းကစ၍ စစ်ရေးအရပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အားနည်းလာကာ ကော်မတီကို ယာယီရပ်နားကြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း CNF/A ကဆိုသည်။
ချင်းပြည်နယ်၌ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီနှင့် ချင်းပြည်နယ် လူမျိုးများရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ရရှိရေးအတွက် စစ်ရေးဆိုင်ရာတွင် ပူးပေါင်ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ချင်းလဲန်းပူးပေါင်းကာကွယ်ရေးကော်မတီ (CJDC) ကို သတ္တမအကြိမ်အစည်းအဝေး ဒီဇင်ဘာလ ၁၆/၂၀၂၃ တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး(CNF/A) ကဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ချင်းညီနောင် (CB ) ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၊ CNFသည် ချင်းပြည်နယ်တွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စရပ်များ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ကြားကာလ ချင်းအမျိုးသား အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (ICNCC) တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ချင်းခုခံတော်လှန်ရေးတပ်များက အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ချင်းလက်နက်ကိုင် ၁၈ဖွဲ့ ပါဝင်သည့် ချင်းပြည်ပူးပေါင်းကာကွယ်ရေးကော်မတီ (CJDC)ကို ၂၀၂၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကော်မတီတွင် CNFက အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကနဦးတွင် CJDC အတွင်း ချင်းပြည်နယ်တခုလုံးမှ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၁၈ ဖွဲ့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့သော် CNF ၏ ဦးဆောင်နိုင်မှု ၊ စည်းရုံးနိုင်မှု နှင့် အာနာဖြင့်အုပ်ချုပ် အားနည်းချက်များကြောင့် CJDC မဟာမိတ်စုဖွဲ့သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ခြမ်းကွဲသွားစေရန် အက်ကြောင်းစဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဖလမ်း၊ တီးတိန်၊ တွန်းဇံ၊ မင်းတပ် ၊ ကန်ပက်လက် ၊ မတူပီ မြို့နယ်တို့တွင် လှုပ်ရှားသည့် ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၆ဖွဲ့က CNF နှင့် ဆက်မပူးပေါင်းပဲ သီးခြားမဟာမိတ် တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ချင်းညီနောင်(CB) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
CB သည် အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် မဟာမိတ် ဖြစ်လာသည်။
စစ်ရေးနှင့် မဟာမိတ်စုဖွဲ့မှု သဘောထားများ ကွဲပြားပြီးနောက် CC နှင့် CB သည် စစ်ရေးအရ ပဋိပက္ခများဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးနိုင်မှုတို့တွင်လည်း ထိုမဟာမိတ် အစုအဖွဲ့နှစ်ခုသည် အားပြိုင်လျက်ရှိသည်။
ချင်းပြည်နှင့် ချင်းအမျိုးသားရေး၌ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဇိုမီးဖက်ဒရယ် အစည်းအရုံး (Zomi Federal Union) ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Chin National Organization) ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ - မင်းတပ် (Chin National Council – Mindat) တို့ ပူးပေါင်းကာ "ချင်းညီနောင်" အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဒီဇင်ဘာ ၃၀/၂၀၂၃ ရက်က ကြေညာလိုက်သည်။
၎င်းတို့သည် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ချင်းတစ်မျိုးသားလုံးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၌ ဘုံသဘောတူညီချက်ဖြင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ကြမည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားကာ ၎င်းတို့၏ ဘုံသဘောတူညီချက်ဖြင့် ကိုက်ညီသည့် အဖွဲ့အစည်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့်လည်း ချင်းပြည်အရေးသာမက ပြည်ထောင်စုအရေးကိစ္စများ၌ပါ ညှိနှိုင်းပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည်ဟု ကြေညာချက်၌ ပါရှိသည်။
ချင်းလဲန်း ကောင်စီ ChinLand Council (CC) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၊ ချင်းအမျိုးသား တပ်ဦး (CNF/A) ဦဆောင်၍ တော်လှန်ရေးကာလ ချင်းပြည်နယ် ကို ဦးဆောင်မည့် ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ၀န်ကြီးဌာန ၁၄ ခုဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၀၁/၂၀၂၃ ရက်နေ့က ချင်းလဲန်းကောင်စီဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ချင်းပြည်နယ်တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နှင့် မြို့နယ်ဒေအခြေပြု ကာကွယ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီများပူးပေါင်းပြီး ချင်းလဲန်း ကောင်စီ(CC)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းပုံအရ ချင်းလဲန်းအစိုးရ ဖွဲ့စည်း၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် တပ်တခုတည်းဖြစ်ရေး တည်ဆောက်သွားရန် ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့သည်။
ချင်းလဲန်း ကောင်စီ Chinland Council (CC) တွင် ချင်းအမျိုးသား တပ်ဦး (CNF/A) နှင့်ပူးပေါင်သော အဖွဲ့များနှင့်သာ ဖွဲ့စည်ထားပါသည်၊ ယင်း ချင်းလဲန်း ကောင်စီ Chinland Council (CC) တွင် ချင်းညီနောင် (CB) နှင့် ဇိုမီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ (ZPCC) တို့ပါဝင်မူ မရှိသောကြောင်း ချင်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု မဖြစ်နိုင်သေးချေ၊ ထို့ကြောင့် ချင်းပြည်နယ် တပြည်နယ်လုံး ပါဝင်နိုင်သော ချင်းပြည်နယ် အစိုးရကို လိုအပ်လာပါသည်။
Chin National Council (CNC) ပေါ််ပေါက်လာခြင်း၊ ချင်းပြည်နယ်တွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ များဖြစ်ကြသော၊ ၁။
ချင်းလဲန်း ကောင်စီ(CC) ၂။
ချင်းညီနောင် (CB) ၃။
ဇိုမီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ (ZPCC) ချင်းပြည်နယ်မှာ သ‌ဘောထားကွဲလွဲမှုရှိခဲ့ကြတဲ့ ကြားကာလ ချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (ICNCC) နဲ့ ချင်းလဲန်း ကောင်စီ (CC) တို့က ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ဖို့ ဒီလ ဖေဖဝါရီလ ၂၆/၂၀၂၅ ရက်နေ့မှာ သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ချင်းပြည်နယ်ရှိ ချင်းညီနောင် (CB)နှင့် ဇိုမီး နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ (ZPCC/ZRAEC) အဖွဲ့များ ပါဝင်လာခြင်း မရှိခဲ့ပါ၊ ယခုချိန်အထိ ချင်းပြည်အစိုးရဟု ခေါ်ကြသော်လည်း ကြားကာလ ချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (ICNCC) နဲ့ ချင်းလဲန်း ကောင်စီ (CC) တို့က ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ တို့သာပါဝင်ကြသည်။
အစုအဖွဲ့တစ်ခုရဲ့ ကြိုးကိုင်မှုအောက်မှာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံး၊ မျိုးနွယ်စုတစ်ခုလုံးကို ထိုးအပ်လိုက်မယ့် အနေအထားမျိုး ရောက်သွားမယ်ဟု ယူဆတဲ့အတွက်ကြောင့်၊ CNO/CNDF သည် ချင်းအမျိုးသား ကောင်စီ(CNC) တွင်မပါဝင်ခဲ့ပါဟု ပီတာထန်က ပြောသည်။
ဥရှနာရာယန်း (ဗမာနာမည် ဒေါ်တင့်တင့်) သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတကတော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဆယ်ဦးမြောက် သမ္မတ ကေ အာ နာရာယန်း နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ဒေါ်တင့်တင့်သည် အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံခြားသူ သမ္မတကတော် ဖြစ်သည်။
သမ္မတကတော် ဖြစ်ပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လုပ်ငန်းများတွင် အရေးပါသော နေရာမှ ဦးစီးပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
ဒေါ်တင့်တင့် သည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ထိုနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်၏ ထောက်ပံ့မှု အစီအစဉ်ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဒေလီ လူမှုဖူလုံရေးပညာကျောင်း သို့ နိုင်ငံခြား ပညာတော်သင် သွားရောက်ခဲ့ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရယူခဲ့သည်။
ကေ အာ နာရာယန်းသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ဒေါ်တင့်တင့်နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ကြပြီး ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ကြသည်။
နာရာယန်းသည် လက်စ်ကီ၏ ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဟု သတင်းကြားသောကြောင့် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများ ဆွေးနွေးနိုင်ရန် သွားရောက် မိတ်ဆက်စကား ပြောခဲ့ရာမှ နှစ်ဦးသား ခင်မင်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
သူတို့၏ လက်ထပ်ခွင့်ကို သမ္မတ နေရူးမှ အထူးခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က နာရာယန်းသည် IFS တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေပြီး ဒေါ်တင့်တင့်မှာ နိုင်ငံခြားသူ ဖြစ်သောကြောင့် ဥပဒေအရ လက်ထပ်ခွင့် မရှိပေ။
ထိုနောက် ဒေါ်တင့်တင့်သည် ဥရှ ဟူသော အိန္ဒိယနာမည် မှည့်ခေါ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသား အဖြစ် ခံယူသွားခဲ့သည်။
ဥရှနာရာယန်းသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများအတွက် လူမှုဖူလုံရေး အစီအစဉ် အများအပြားကို လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ပြီး ဒေလီ လူမှုဖူလုံရေးပညာကျောင်းမှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များကို ရယူခဲ့သည်။
သူသည် မြန်မာဝတ္ထုတိုများစွာကို အိန္ဒိယဘာသာ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး သိန်းဖေမြင့်၏ ဝတ္ထုများကိုလည်း ဘာသာပြန်၍ အချိုနှင့်အချဉ် ဟူသော နာမည်ဖြင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သူတို့တွင် သမီးနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
Chitra Narayanan (Switzerland နှင့် The Holy See ၏ အိန္ဒိယသံအမတ် နှင့် Amrita တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဥရှနာရာယန်းသည် အသက် ၈၆ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၄ ရက် ညနေ ၅ နာရီခွဲတွင် Sir Ganga Ram ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကသိုဏ်းဝန်းပြုလုပ်ခြင်း ပထဝီ − မြေကသိုဏ်းကို ပွားများအားထုတ်လိုကြသော ရဟန်းယောက်ျား၊ ရဟန်းမိန်းမ၊ လူယောက်ျား၊ လူမိန်းမ၊ ဘိုးသူတော်၊ မယ်သီလ သူတော်သူမြတ်တို့သည် ညိုရောင်၊ ရွှေရောင်၊ နီရောင်၊ ဖြူရောင် လေးဆူသော အဆင်း ဝဏ္ဏကသိုဏ်းတို့နှင့် မရောယှက်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ စိတ်ကြပ်ကြပ် ပျော်မွေ့စေခြင်းငှါလည်းကောင်း နေအရုဏ်အရောင် အဆင်းရိုသော မဝါလွန်း မနီလွန်းသော မြေနီနုန်းမြေစေးစေးကို သဲအမှိုက်မပါရအောင် ညက်စွာဆင့်၍ ရေနှင့်ဖျော်လျက် ညက်စွာနယ်၍ မိမိအထွာဖြင့် တစ်ထွာလောက် အလျားအနံကျယ်စွာ လှည်းဘီးဝန်းကဲ့သို့ ကျောက်ပြင်ကဲ့သို့ အဝိုင်းမြေချပ် ပြုလုပ်၍ ကလနား၌ ယပ်ဝန်းအနားပတ်ကဲ့သို့ ဒန်ပူတစ်ပြားလောက် အဖြူဖြစ်စေ၊ အစိမ်းဖြစ်စေ ဆေးမင်အနားပတ် သုတ်လိမ်းတင်ထားအပ်၏။
ကသိုဏ်းဝန်းပြုလုပ်ရာ၌ တစ်ထွာအောက် လျှော့လိုလျှင် လက် (၂) သစ်၊ (၃) သစ်လောက်လျှော့အပ်၏။
တစ်ထွာထက်ပိုလိုလျှင် လက် (၄) သစ်၊ (၈) သစ်လောက် ပိုအပ်၏။
ကသိုဏ်းအဝန်းငယ်လျှင် စိတ်နိုင်လွယ်သည်၊ နိမိတ်ရလွယ်သည်၊ စိတ်မူကား ကြပ်ကြပ်မထွားပေ။
ကသိုဏ်းအဝန်းကြီးလျှင် စိတ်နိုင်ခဲသည်၊ နိမိတ်ရခဲသည်၊ စိတ်မူကား ကြီးထွား၏။
ထိုကသိုဏ်းအဝန်းကို အညစ်အကြေးများ မစွန်းရ၊ မပွန်းမပဲ့အောင် ကောင်းမွန်စွာထားအပ်၏။
ဘုရားဓာတ်တော်ကဲ့သို့ ရိုသေစွာ ထားအပ်၏။
နိမိတ် (၃) ပါးထင်ခြင်း ပရိကမ္မနိမိတ် ကသိုဏ်းဝန်း ပြုလုပ်ပြီးလျှင် သားငှက်တိရစ္ဆာန် လူသံဆိတ်ငြိမ် အချိန်အေးမြသော မြို့ပြ ပြည်ရွာ အိမ်ဂေဟာ၌လည်းကောင်း၊ လူရှင်မနှော ဆိတ်ငြိမ်သော တောအရပ်၌ လည်းကောင်း တစ်ယောက်တည်း ချမ်းသာစွာ တင်ပျဉ်ဖွဲ့ခွေထိုင်လျက် ကသိုဏ်းဝန်းကို မနီးမဝေး ရှေ့လက်လှမ်းမီလောက်မှာ ငုံ့လည်းမငုံ့ရ၊ မော့လည်းမမော့ရအောင် မျက်စိနှင့် ပဏာရအောင် ထောင်ထားပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်များကို အနည်းငယ် အောက်မေ့ရှိခိုး၍ "ငါ၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှိသော သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့သည် ဘေးရန်ကင်းကွာ ချမ်းသာကြပါစေ၊ အခါခပ်သိမ်း ကောင်းမြတ်သော အာရုံတို့ကို တွေ့မြင်ကြပါစေ"ဟု စူးစူးစိုက်စိုက် မေတ္တာပို့၍ "ငါသည် မချွတ်ဧကန် အမှန်သေရလိမ့်မည်၊ ဘယ်တော့ခါ သေရမည်လည်း မသိ၊ မသေခင် မသေမီ ကိုးကွယ်ရာကို ရအောင်လုပ်မှ" ဟု အတန်ငယ်၊ အနည်းငယ် သေခြင်း မရဏသညာကို ဖြစ်စေ၍ "ဤကသိုဏ်းအကျင့်သည် ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အရိယာအရှင်မြတ်တို့သည် အို၊ နာ၊ သေရေး ဒုက္ခဘေးတို့မှ လွတ်အံ့သောငှါ ဤအကျင့်သည် ဤကသိုဏ်းဝန်းသည် ငါ၏ ကိုးကွယ်ရာအစစ်တည်း" ဟုဆင်ခြင်၍ ဤကသိုဏ်းဝန်း၌ အလွန်မြတ်နိုးနှစ်သက်လျက် အလွန်လိုချင်သော အာသာဆန္ဒဖြင့် ထိုပထဝီမြေသိုဏ်းဝန်းကို ကြည့်ရှုအပ်၏။
(ဤသည်မှာ ပရိကမ္မနိမိတ် ထင်ပုံ ဖြစ်သည်။
) ဥဂ္ဂဟနိမိတ် ထိုပထဝီ မြေကသိုဏ်းကို မျက်စိနှင့် မြင်သောအတိုင်း စိတ်ထဲ၌ စွဲကပ်ထင်မြင်၍နေအောင် ကသိုဏ်းဝန်း၌ စိတ်ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ၌သာ မထားဘဲ ကသိုဏ်းဝန်းတစ်ခုလုံးကို အကုန်အနှံ့ စိတ်နှင့်ငုံ၍ ကြည့်ရှုအပ်၏။
စိတ်ကို သန်သန်ခိုင်ခိုင်ထား၍ သတိပညာဖြင့် ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲမှတ်က ကသိုဏ်းမြေဝန်းကြီး တစ်ခုလုံးကို စိတ်၌ အကုန်လုံး စွဲကပ်ထင်မြင်၍ ပါလာအောင် ပြူးပြူးစိစိကြည့်ရှု၍ ယူအပ်၏။
စိတ်၌ စွဲလောက် ပါလောက် ရလောက်ချိန်တန်လျှင် မျက်စိကို မှတ်၍စမ်း၊ မျက်စိမှိတ်သောအခါမှာလည်း ဖွင့်၍ ကြည့်နေတုန်းကလို မြေကြီးဝန်းတို့ ထင်မြင်၍နေလျှင် မြေကြီးကသိုဏ်း ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ရပြီဟုမှတ်။
မရသေးလျှင် မျက်စိကို ဖွင့်၍ ကြည့်မြဲတိုင်းပြင် ကြည့်ရှု၍ ယူရာ၏။
မျက်စိကို ခဏခဏ မှိတ်၍လည်း မစမ်းအပ်၊ ကြာနိုင်သမျှကြာအောင် ကြည့်ရှု၍ ယူရာ၏။
ကြည့်ရှုဖန်များ၍ ကြာလျှင် ရ၏။
ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ရအောင် ကြည့်ရှု၍ ယူရာ၌ ပါးစပ်က "ပထဝီ ကသိဏံ ပထဝီကသိဏံ" ဟု တတွတ်တွတ် မရွတ်ဆိုရ။
ပထဝီ ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကား ဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့က မြေကြီးဟု ခေါ်၏။
ဤမြေကြီးအဝန်းကို ကြည့်ရှု၍ယူသောအခါ စိတ်တစ်ခြမ်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသတွင်သာ မထားမူ၍ မြေကြီးဝန်း တစ်ခုလုံးကို အကုန်အနှံ့ ငုံ၍ ကြည့်ရှုရသည်။
ဤသို့ အကုန်လုံးငုံ၍ အနှံ့ကြည့်အပ်သောကြောင့် "ကသိဏကသိုဏ်း" ဟူ၍ ခေါ်သည်။
အကြွင်းအကျန်းမရှိ အကုန်လုံး အနှံ့ငုံ၍ ကြည့်ရှု ယူအပ်သောကြောင့် ကသိဏ မည်သော ဤမြေကြီးအဝန်းကို စိတ်ထဲကသာ "မြေ၊ မြေ" ဟု မှတ်လျက် မျက်စိနှင့်မြင်သောအတိုင်း စိတ်ထဲ၌ စွဲကပ်ထင်မြင်၍ ပါလာအောင် မျက်စိဖြင့်သာ ကြည့်ရှု၍ နေရသည်။
ကြည့်ရှုသောအခါမှာလည်း မျက်စိကို မှေးတုပ်တုပ်လုပ်၍ မကြည့်ရ၊ အိပ်ချင်တတ်သည်၊ စိတ်ပျော့တတ်သည်၊ ရခဲတတ်သည်။
ထို့ကြောင့် မျက်စိကို ဖွင့်နိုင်သမျှ ဖွင့်၍ ကြည့်ရသည်။
မျက်တောင်ကိုလည်း မခတ်ဘဲ နေနိုင်သမျှ နေ၍ ကြည့်ရသည်။
ကြာလျှင် အိပ်ချင်လာတတ်သည်၊ အိပ်ချင်လေလေ မျက်စိကို ပြူးလေလေ ပြူးရသည်။
အိပ်ချင်၍ လာသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ မျက်စိကို မှေး၍မှိန်၍ စိတ်သညာကို ပျော့စေ၍ ကြည့်သော်လည်းကောင်း ကသိုဏ်းဝန်းနှစ်ခုဖြစ်၍ ဖြစ်၍လည်း နေတတ်၏။
မနေစေအပ်၊ စိတ်သညာစိတ်အမှတ်ကို သန်သန်ခိုင်ခိုင်ထား၍ ကြည့်အပ်၏။
သတိပေါ့လွတ်လျက် စိတ်သည် ကသိုဏ်းဝန်း၌ မနေဘဲ တခြားအာရုံကို ပြေးသွားကြံစည်၍ ကြံစည်၍လည်း နေတတ်၏။
မနေစေအပ်။
ကသိုဏ်းအာရုံမှတစ်ပါး ဘယ်ကိုမှ မထွက်ပြေးစေအပ်၊ ကြပ်ကြပ် သတိပြုအပ်၏။
စိတ်ဝတက် အကြံအစည်ကို ကြပ်ကြပ်နှိပ်ကွပ်၍ ကသိုဏ်းအာရုံ၌သာ မြဲစွာသတိဖြင့် ဖွဲ့ထားအပ်၏။
ကြာသောအခါ စိတ်မော၍ ဝီရိယလျော့ပြီး ပျင်းလာတတ်သည်။
မပျင်းစေအပ်၊ အကျိုးအပြစ်တို့ကို ဆင်ခြင်၍ စိတ်ဝီရိယ ထက်သန်စေတတ်သော အာရုံများကို ဆင်ခြင်၍ မြင့်မိုရ်တောင်ကြီးကို ဖြိုချမည့် ယောက်ျား၏ စိတ်ဝီရိယကဲ့သို့ စိတ်ဝီရိယကို အားကောင်းထက်သန်စေလျက် မရလျှင် မနေဘူးတဲ့ဟု အံသွားခဲ၍ စိတ် ခါးတောင်းကျိုက်၍ ကြည့်ရှုရာ၏။
စိတ်မောသဖြင့် ကိုယ်ပါမော၍ ပျင်းရိ၍ ခဏခဏ နားချင်တတ်သည့်ပြင် တော်ရာကို ထ၍ လုပ်ချင်တတ်၏။
ခဏခဏ မနားအပ်၊ မလုပ်အပ်၊ ကြပ်ကြပ်ဇွဲကောင်းရာ၏။
အသည်းကောင်းရာ၏။
နိမိတ်ယူရာ၌ − ၁။
အချို့သောသူတို့မှာ မကြာခင် အလွယ်တကူဖြင့်ပင် နိမိတ်ရနိုင်သည်။
အချို့သောသူတို့မှာကား ပင်ပင်ပန်းပန်း သက်စွန့်ကြိုးစားအားထုတ်၍ ကြာမှပင် ရသည်။
စိတ်ထဲ၌ ယူ၍ရသော နိမိတ်ကို ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ဟု ခေါ်သည်။
ပြင်ဘက် ကသိုဏ်းဝန်းကိုကား ပရိကမ္မနိမိတ်ဟု ခေါ်သည်။
ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကား ပရိကမ္မနိမိတ်နှင့် တစ်ထပ်တည်း တူ၏။
ဤ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကို ရသောအခါ စိတ်သည် သံလိုက်ကောင်းကောင်းကို အပ်တွယ်ဘိသကဲ့သို့ ဤမြေကြီး ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကိုသာ တွယ်၍ နေတော့၏။
ဘယ်ကိုမျှ များစွာမပြေးတော့ပြီ။
မျက်စိကို ဖွင့်ထားလျှင်ကား ရှေ့တူရူရှိ အဆင်းတို့ကို မြင်၏။
မျက်စိကို မှိတ်လိုက်စေကာမူ ဘယ်ကိုမှ မမြင်ဘဲ ဤမြေကသိုဏ်းဝန်းကိုသာ မြင်၍ နေတော့၏။
မျက်စိကို မှိတ်၍ ပက်လက်နေလျှင် မျက်နှာပေါ်က ကသိုဏ်းမြေချပ်ဝန်းကြီး မိုးလျက်နေ၏။
မှောက်၍ နေလျှင် အောက်က ကြမ်းရယ်၊ ဖျာရယ် မမှတ်ဘဲ ကသိုဏ်းမြေချပ်ဝန်းကြီးကိုသာ မြင်၍ နေတော့၏။
ရေထဲ၌ ငုတ်၍ နေလျှင်လည်း မျက်နှာရှေ့က ရေရယ်လို့ မမှတ်ဘဲ ကသိုဏ်းမြေချပ်ဝန်းကြီးသာရှိ၍ မြင်၍ နေတော့၏။
မျက်နှာကို လုံလုံလက်ဝါးပိတ်ဖုံး၍ နေလျှင်လည်း လက်ဝါးဟူ၍ အမှတ်မထားဘဲ ကသိုဏ်းမြေချပ်ဝန်းကြီးသာ မြင်၍ နေတော့၏။
ညဉ့်အိပ်သောအခါမှာလည်း တစ္ဆေမသာ အလွန်ကြောက်တတ်လျက် မလွှဲသာ၍ မသာလောင်းကို ကိုင်တွယ်ရသဖြင့် မသာလောင်းဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကြီး ထင်မြင်၍ နေသောသူကဲ့သို့ ကသိုဏ်းမြေချပ်ဝန်းကြီးကိုသာ ထင်မြင်၍ နေတော့၏။
အိပ်၍ မပျော်တော့ပြီ။
ကြပ်ကြပ် အားထုတ်ကြည့်လေ နှလုံးသွင်းလေ မျက်စိကျယ်လေ ဖြစ်၍ နေတော့၏။
အိပ်၍ ပျော်စေချင်သဖြင့် အားထုတ်၍ နှလုံးမသွင်းဘဲနေမှ တဖြည်းဖြည်းစိတ်နုံ့၍ ကသိုဏ်းဝန်းမြေချပ်ကြီကို မြင်ရာက မေ့ကနဲဖြစ်၍ ဘဝင်ကျ၍ အိပ်ပျော်သွားလေ၏။
အိပ်ရာမှ နိုးပြန်လျှင်လည်း မြေချပ်ကသိုဏ်းဝန်းကြီးကိုပင် ထင်မြင်၍ နိုး၍လာ၏။
မျက်နှာရှေ့က မြေချပ်ကသိုဏ်းဝန်းကြီး ဆီးလျက်သာနေတော့၏။
ဤကဲ့သို့ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ရ၍ အတော်ခိုင်သော ရင့်သောအခါ ခပ်မှောင်မှောင် အခန်းထဲများမှာ မျက်စိမမှိတ်ဘဲ ဖွင့်၍ထားလျှင် မြေချုပ်ကသိုဏ်းဝန်းကြီးကိုသာ မြင်၍နေတော့၏။
စင်္ကြံသွားရင်းလည်း ရှု၍ ဖြစ်တော့၏။
ဥဂ္ဂဟနိမိတ် ထင်သည်မှစ၍ အိပ်ချင်ထိုင်းမှိုင်းသော ထိနမိဒ္ဓတို့သည် အတန်ငယ်ကွာလျက် တဖြည်းဖြည်း နည်း၍ ပါး၍ ရှား၍ ငုတ်၍ သွားကြလေ၏။
(ဤကား ဥဂ္ဂဟနိမိတ် ထင်ပုံဖြစ်သည်။
) ပဋိဘာဂနိမိတ် ဥဂ္ဂဟနိမိတ် ရသောအခါ ပြင်ဘက် ပရိကမ္မနိမိတ် ပထဝီမြေကသိုဏ်းဝန်းကို တော်ရာမှာ သိမ်းထား၍ စိတ်ထဲ၌ ပါရသော ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ကိုသာ အမြဲအစွဲ ကြည့်ရှုရာ၏။
ထိုသို့ အမြဲအစွဲ အားထုတ်ကြည့်ရှုဖန်များသောအခါ ဤဥဂ္ဂဟနိမိတ်သည် တဖြည်းဖြည်း သိမ်မွေ့၍ သိမ်မွေ့၍ အရာအဆာ အကြောင်းပြုပ်မရှိဘဲ မှန်သားများကဲ့သို့ ရသစ်စ ဥဂ္ဂဟနိမိတ်ထက် အဆတစ်ရာမက အလွန်ချောညက် သိမ်မွေ့၍ နုနယ်၍ လာ၏။
အလွန်နှစ်သက်ပျော်မွေ့ဖွယ် ကောင်းသောအဖြစ်သို့ ရောက်၍ လာ၏။
စိသည် ဘယ်လောက်ပင် ကြာအောင်ကြည့်၍ နေသော်လည်း ပျင်းမုန်းခြင်း၊ အားရခြင်း မရှိနိုင်တော့ပြီ။
ထိုကဲ့သို့သော နိမိတ်ကို ပဋိဘာဂနိမိတ်ဟု ခေါ်သည်။
ဆောင်ပုဒ်။
ပဋိဘာဂ၊ ထင်လာက၊ နီဝရဏ−ကွာ။
ထိုပဋိဘာဂနိမိတ်သို့ ကျသောအခါ (၁) ကာမဂုဏ်ကို ခံစားလိုသော ကမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ၊ (၂) အမျက်ဒေါသဟူသော ဗျာပါဒနီဝရဏ၊ (၃) ငိုက်မျဉ်းထိုင်းမှိုင်းခြင်းဟူသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ၊ (၄) ပျံ့လွင့်ခြင်း ပူပန်ခြင်းဟူသော ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏ၊ (၅) ဤကဲ့သို့ ပထဝီမြေကသိုဏ်းကို ကြည့်ရှုအားထုတ်လျှင် ဤကဲ့သို့ဖြစ်သည်ဟု ရေးသောဆရာ၊ ဟောပြောသောဆရာသည် အဟုတ်တကယ်အမှန်ဘဲ သိ၍ ရေးလေသလား၊ ဟောလေသလား၊ ပြောလေသလား၊ အဟုတ်တကယ် အမှန်မသိဘဲ စမ်းရမ်းရေးလေသလား၊ ဟောလေသလား၊ ပြောလေသလား၊ မှန်မှ မှန်ပါလေသလား အမှားများ လေလားဟု ကမ္မဋ္ဌာန်း လမ်းကြောင်း၌ လည်းကောင်း ယုံမှားခြင်း ဝီစိကိစ္ဆာ နီဝရဏ။
ဤနီဝရဏ ငါးပါးတို့သည် စိတသန္တာန်၌ ပါးလျက် တစ်ခါတည်းကွာ၍ ကွယ်ငုပ်၍ ဝပ်၍ သွားကြလေတော့၏။
မဖြစ်ပေါ်လာ မထပေါ်လာကြတော့ပြီ။
ကြွင်းသော အကုသိုလ် နီဝရဏတရားတို့လည်း စိတ်သန္တာန်၌ ဝပ်၍ငုပ်၍ ကုန်ကြလေတော့၏။
မပေါ်လာ မထလာကြတော့ပြီ။
ဆောင်ပုဒ်သံခိပ်။
နီဝရဏ၊ ကွာတုံက၊ ဥပစာရလာ၊ ထိုနောက်ဖန်ဖန်၊ ပွားတုံပြန်၊ ပ ဈာန်အပ္ပနာ၊ အာဝဇ္ဇနံ၊ အပဇ္ဇန်၊ ဓိဋ္ဌာန် ဝုဋ္ဌာန၊ ပစ္စဝေက္ခန်၊ ဤ (၅) တန်၊ လျင်မြန်လိုတိုင်းရ၊ ရှေးရှေးဈာနင်၊ ပယ်စွန့်လျှင်၊ အစဉ် နောက်ဈာန်ရ။
(၁) စိတ်ကို အာရုံပေါ်သို့ ရောက်အောင်လွှတ်တင်ခြင်း သဘောဟူသော ဝိတက်။
(၂) ဝိတက်ထင်၍ အာရုံပေါ်သို့ ရောက်ပြီးသော စိတ်ကို ထိုအာရုံပေါ်မှ ဆုတ်လန်၍ မလာရအောင်၊ အကျရအောင် ဝန်းဝိုင်းဖေးမ ကာဆီးပင်တ့တင်ခြင်း အနုမဇ္ဇန သဘောဟူသော ဝိစာရ။
(၃) နှစ်သက်ခြင်းဟူသော ပီတိ။