kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ပန်းဘဲဆိုသည်မှာ သံကိုမီးအားကောင်းကောင်းဖြင့်ရဲနေအောင်ဖုတ်ပြီးလိုရာပစ္စည်းများကို ထုခတ်ရသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ပန်းပဲတို့သည် ဓား၊ လှံ၊ ကတ်ကြေး၊ ပေါက်ပြား၊ ဂေါ်ပြား၊ တူ၊ တံဇဉ်း၊ သံတူရွင်းစသည်တို့ကိုပြုလုပ်သည်။
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် တကောင်းခေတ်မှစ၍ ပန်းပဲထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် ဒဏ္ဍာရီတွင်တွေ့နိုင်သည်။
thumb|ပုဂံ စူဠာမဏိဘုရားရှိ ပန်းတော့လက်ရာတစ်ခု ဂူ၊ ဘုရားများ အဝင်ပေါက်အပေါ်ရှိ မုခ်တကဲတွင် အင်္ဂတေပညာဖြင့် ပန်းခတ်၊ ပန်းလက် ရုပ်ကြွ၊ ရုပ်လုံးအမျိုးမျိုးသော ပုံသဏ္ဌာန် သက်ရှိသက်မဲ့ အရုပ်များ ပြုလုပ်ပူဇော်ထားခြင်းကို ပန်းတော့ပညာ ဟုခေါ်သည်။
ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် ပန်းတော့လက်ရာ ပညာများကို တွေ့ ရှိနိုင်သည်။
right|thumb ပန်းရန် သည် ပျူခေတ်မတိုင်မီကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
အဆောက်အဦးများ ဆောက်ရာတွင် အခြေခံဖြစ်သော အုတ်များကို အင်္ဂတေဖြင့် တွဲကပ်စေသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ပန်းရန်ပညာမရှိပါက အုတ်အဆောက်အဦးများ ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။
ပုဂံဘုရားများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာတို့၏ ပန်းရန်ပညာကို သိရှိနိုင်ပါသည်။
thumb|Pindaya, Myanmar ယွန်းသစ်သားဖြင့် အသုံးအဆောင်များ၊ အလှအပများကို ပြုလုပ်သည့် ပညာဖြစ်သည်။
ပန်းပွတ်ပညာကို ကလပ်အမျိုးမျိုး၊ လက်ဖက်အစ်၊ ဆွမ်းအုပ်၊ နွားလှည်းဘီးများမှ သစ်သားပွတ်လုံးများ၊ ထီးဖြူ၊ ရွှေထီး လက်ရိုးလက်ကိုင်များတွင် တွေ့ ရှိနိုင်သည်။
ထို့အပြင် ပန်းပု ပညာဖြင့် ရုပ်လုံးဖော်ထားသော အကြမ်းထည်များကို ချောမွေ့ တောက်ပြောင်စေရန် ပန်းပွတ်ပညာဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။
thumb|ကုသိုလ်တော်ဘုရားဝင်းအတွင်းရှိ ပိဋကတ်တော်များ ထွင်းထုထားသော ကျောက်စာတစ်ချပ် ကျောက်များ၊ သဲကျောက်များ၊ စကျင်ကျောက်များကို အရုပ်သဏ္ဍန်ပေါ်အောင် ထုလုပ်သည့် ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
အေဒီ ၂ ရာစုလောက်မှစ၍ ယနေ့တိုင် ခေတ်အဆက်ဆက်မှ လက်ရာအမျိုးမျိုးကို လေ့လာတွေ့နိုင်သည်။
အထင်ရှားဆုံး ပန်းတမော့ လက်ရာမှာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ကုသိုလ်တော် ဘုရားမှ ပိဋကတ်တော်များကို နောင်လာ နောင်သားများ လေ့လာနိုင်ရန် စကျင်ကျောက်ပြား ၇၂၉ ချပ်ပေါ်တွင် ပါဠိဘာသာဖြင့် ထွင်းထု အက္ခရာ တင်ထားခဲ့သည်။
ထို ပန်းတမော့ပညာသည် ကျောက်ဆစ် အတတ်ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပုဂံခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် ထွန်းကား လျက်ရှိသည်။
ရှေးမြန်မာတို့၏ နန်းတော်၊ အိမ်တော်၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ ဇရပ် စသည့်အဆောက်အဦး ကြီးကြီးမားမားတည်ဆောက်ရာတွင် ပန်းတမော့ပညာကို အသုံးပြု လာခဲ့ကြသည်။
ပုဂံခေတ်တွင် ပန်းတမော့ပညာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားမှ ရာဇကုမာရ်မင်းသားမှ ဖခင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး နာမကျန်းဖြစ်ချိန် ကုသိုကောင်းမှုပြုခဲ့သော ပါဠိ၊ မွန်၊ မြန်မာ နှင့် ပျူ ဘာသာများတို့ဖြင့် ရေးထိုးခဲ့သော မြစေတီကျောက်စာ(ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာ) မှာ ခိုင်လုံသော သမိုင်းအထောက်အထား အဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။
မြစေတီတွင် မှတ်တမ်းအဖြစ် ရေးထိုးခဲ့သော မြစေတီကျောက်စာ (ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာ) မြန်မာစာဖက်မှတွေ့မြင်ရပုံ ကိုးကား Category:အနုပညာ Category:ပန်းဆယ်မျိုး။
thumb |250px| ညှစ်ဘူးအတွင်းမှ သွားတိုက်တံပေါ်သို့ တင်လိုက်သော သွားတိုက်ဆေး သွားတိုက်ဆေး ဆိုသည်မှာ အပျစ်အရည် သို့မဟုတ် ဂျဲလ် (gel) တစ်မျိုးပင်ဖြစ်ပြီး သွားများကို သန့်ရှင်းစေရန်၊ အနံ့ဆိုးများ ပျောက်စေရန်နှင့် ခံတွင်းသန့်ရှင်းစေရန် အတွက် အသုံးပြုသည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အားဖြင့် Toothpaste ဟု လူသိများပြီး၊ အခြားဘာသာများတွင် Toothcream ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
သွားတိုက်ဆေးကို အသုံးပြုခြင်း ဖြင့်တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေး ကို ထိန်းသိမ်းရာလည်း ရောက်သည်။
သွားကြားရှိ အစာဟောင်းများကို ဖယ်ထုတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခံတွင်းမှ အနံ့ဆိုးများ ထွက်ခြင်းအား ကာကွယ်ပေးရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
ထို့အပြင် သွားတိုက်ဆေးတွင် ဖလိုရိုက်ဒ် (fluoride) နှင့် xylitol ကဲ့သို့သော အမှုန့်များလည်း ပါဝင်သဖြင့် သွားနှင့်ခံတွင်း ရောဂါများအား ကာကွယ်ရာတွင်လည်း များစွာအသုံး ဝင်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများတွင် သွားတိုက်ဆေး အသုံးပြုခြင်းသည် ပိုမိုများပြားလာသည်။
အချို့သွားတိုက်ဆေးများတွင် အန္တာရာယ်ဖြစ်စေသော ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းများပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ကို မြိုချမိပါက လည်ချောင်းအား ဥပါဒ်ဖြစ်စေတတ်သည်။
သွားတိုက်ဆေး ကဲ့သို့သော ခံတွင်းသန့်ရှင်းရေးပစ္စည်းများအား အစောဆုံးအသုံးပြုမူ့မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ဝ ခန့်က တရုတ်၊ အီဂျစ်၊ မွန်ဂိုလီးယား နှင့် အိန္ဒိယတို့မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်မည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းထားသည်။
ရှေးဦး သွားတိုက်ဆေးများ သမိုင်း ရှေးအကျဆုံး သွားတိုက်ဆေးအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သော ပစ္စည်းမှာ အေဒီ ၄ ရာစုခန့်က အီဂျစ်တွင်တွေ့ရှိခဲ့ရသော အရာဖြစ်သည်။
ထိုသွားတိုက်ဆေးထဲတွင် ဆား၊ ပက်ပါ (pepper)၊ ပရုတ်ရွက်နှင့် iris ပန်းများ ပါဝင်သည်။
ရောမလူမျိုးများသည် လူ၏ ကျင်ငယ်ကို အခြေခံကာ သွားတိုက်ဆေးကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
၉ ရာစုနှစ် ရောက်သောအခါ ပါရှန်း ဂီတပညာရှင် ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်နာ တစ်ယောက်ဖြစ်သော Ziryab မှ သွားတိုက်ဆေးတစ်မျိုးကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသွားတိုက်ဆေးသည် အစ္စလာမ်မစ် စပိန်များ အကြားတွင် ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုသွားတိုက်ဆေးတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်းများကို အသေအချာ မသိရှိရသော်လည်း ထိုသွားတိုက်ဆေးသည် သာမန်အသုံးဝင်ရုံသာမက ခံတွင်းနံ့ကိုပါ မွှေးမြစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။
မူလ သွားတိုက်ဆေးများသည် တစ်ခုတည်းအသုံးပြုခြင်းလော သို့မဟုတ် သွားတိုက်တံ တစ်မျိုးမျိုးနှင့် တွဲ၍အသုံးပြုခြင်းဟုလော ဆိုသည့် အကြောင်းအား မည်သူမျှရှင်းပြနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ခေတ်သစ် သွားတိုက်တံ သို့မဟုတ် သွားပွတ်တံများအား တရုတ်နိုင်ငံတွင် အေဒီ ၁၄၀ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ စတင်ကာ အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အေဒီ ၁၈၀ဝ ခုနှစ်များမှ စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၁၈၀ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းနှစ်များအထိ သွားတိုက်တံအား ရေ တစ်မျိုးတည်းနှင့်သာ တွဲဖက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ရှေးအခါက ကျွန်းသားမီးသွေးမှုန့်၊ ဆား စသည်တို့ကို သွားတိုက်ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ကြံစုတ်ခြင်းကြောင့် သွားချီးပြောင်စင်စေနိုင်သည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။
"လှစေလိုလို့ ပါးချောင်တိုက် ရေစီးကမ်းပြိုလိုက်" ဟုသောဆိုရိုးစကားကို ထောက်ချင့်သော် သွားတိုက်ခြင်းအလေ့မှာ ကြာခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်းသိနိုင်သည်။
ခေတ်ပေါ် သွားတိုက်ဆေးများ သမိုင်း တံဆိပ် အမျိုးမျိုးနှင့် သွားတိုက်ဆေးဘူး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန် သွားတိုက်ဆေး အပျစ်အရည် (paste) အား မီးလောင်ထားသော ပေါင်မုန့်များကို အသုံးပြု ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် အခြားဖော်မြူလာ တစ်ခုအဖြစ် နဂါးသွေးဟု ခေါ်သော စေးကပ်ပျစ်ချွဲသောအရာ၊ cinnamon (သစ်ကြမ်းပိုး) နှင့် လောင်ကျွမ်းထားသော alum ကဲ့သို့ပစ္စည်းများအား အသုံးပြုကာ အပျစ်အရည်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပါအောက်ဆိုဒ် နှင့် မုန့်ဖုတ်ရာတွင် သုံးသော ဆော်ဒါကိုလည်း သွားတိုက်ဆေး အတွင်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရှေးဦးပိုင်း အပျစ်အရည်ပုံစံသွားတိုက်ဆေးများအား ၁၉ ရာစုနှစ်မှ စတင်ကာ ဈေးကွက်အတွင်း ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်ထိ သွားတိုက်ဆေးအမှုန့် အသုံးပြုခြင်းအား ကျော်လွှားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
နယူးလန်ဒန်မှ ဒေါက်တာ ဝါရှင်တန် ရှက်ဖီး က ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ညှစ်တောင့်ပုံစံ သွားတိုက်ဆေးဘူး နှင့် သွားတိုက်ဆေးအား တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာ ရှက်ဖီး၏ သွားတိုက်ဆေးအား Dr. Sheffield's Creme Dentifrice ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
သူသည် ထိုသွားတိုက်ဆေး ပုံစံအား ပါရီမြို့သို့ အလည်သွားသော သူ့သားထံမှ အကြံဉာဏ်ရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပါရီတွင် ပန်းချီ ဆရာများ အသုံးပြုသော ပန်းချီဆေးဘူးတောင့်များအား သူ့သားမှ မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက် မြို့မှ Colgate & Company Dental Cream သည် ရှက်ဖီး၏ အကြံဉာဏ်မှတဆင့် ညှစ်ဘူးတောင့်ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် သွားတိုက်ဆေးများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
စင်သီယာမောင် (၁၉၅၉- ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား၊ ကရင်လူမျိုး ဆရာဝန်တဦးဖြစ်ပြီး လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ပြီးချိန်တွင် ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစ၍ မဲဆောက်မြို့၊ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်တွင် ဆေးခန်းဖွင့်လှစ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဒုက္ခသည်များ၊ မိဘမဲ့ ကလေးများ၊ ရွှေ့ပြောင်းလာရောက် နေထိုင်ကြသူများကို မဲဆောက်မြို့ရှိ မယ်တော်ဆေးခန်းတွင် ဆေးကုသပေးလျက်ရှိသည်။
သူမသည် အရှေ့တောင်အာရှ ရေမွန် မာဂါဆေးဆေး (Southeast Asia’s Ramon Magsaysay Award) ဆုကို၊ လူမှုကူညီရေးများအတွက် ခေါင်းဆောင်မှု ပြုလုပ်နိုင်သည့် အတွက် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ အာရှသူရဲကောင်းများ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
သူမသည် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၃ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် Jonathan Mann Award ကို ပထမဦးဆုံး လက်ခံရရှိသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ထိုဆုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဆေးဝါး အဖွဲ့အစည်းများမှ ပူးပေါင်း ချီးမြှင့်သော ဆုဖြစ်သည်။
Loading၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မှ ချီးမြှင့်သော ဆစ်ဒနီငြိမ်းချမ်းရေးဆု ရရှိခဲ့သည်။
http://sydneypeacefoundation.org.au/peace-prize-recipients/2013-dr-cynthia-maung/ ငယ်စဉ်ဘဝ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်ကို ၁၉၅၉၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ရက်နေ့တွင် မိခင် နမ့်လှကြည် နှင့် ဖခင် မန်းငြိမ်းမောင် တို့မှ အင်းစိန်ဆေးရုံ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
မိဘများသည် ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့ ဇာတိများဖြစ်သည်။
စင်သီယာမောင်သည် မွေးချင်း ၇ ဦးအနက် တတိယမြောက် သမီးဖြစ်သည်။
အမှန်တွင် သားသမီး (၈) ယောက်ရှိသော်လည်း၊ မိခင် နမ့်လှကြည် နှင့် ဖခင် မန်းငြိမ်းမောင် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည့် သားဦးယောက်ျားလေးသည် မွေးပြီးစအချိန်တွင် ချက်ကြိုးဖြတ်သည့် ဝါးနှီးစမှာ မသန့်စင် သဖြင့် ပိုးဝင်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။
မောင်နှမများ၏ နာမည်များမှာ နန့်လားရှာ၊ နန့်ဖန်းဃှီ၊ စင်သီယာမောင်၊ နန့်ရှာထူးဝေါ်၊ စလုံ့မေ၊ ဒေါက်တာ ရှီးရှို၊ စစေးမံ တို့ဖြစ်ကြသည်။
သူမသည် မော်လမြိုင်မြို့ အထက(၄) တွင် သူငယ်တန်း မှစ၍ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
ဖခင်သည် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးမှူးဖြစ်သည့် အတွက် တာဝန်ကျရာ ကျေးရွာများတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် ကုသရန် ခရီးထွက်ရသဖြင့်၊ သူ့ကို မိခင်ဖြစ်သူကသာ အိမ်တွင် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
သူမ၏ မိသားစုတွင် အိမ်ပိုင်မရှိခဲ့သဖြင့် မကြာခဏ အိမ်ပြောင်းရွှေ့ကြရသည်။
၇ တန်း၊ ၈ တန်း သို့တက်ရောက်နေသော ကာလများတွင် မဆလ အစိုးရမှ ပြည်သူပိုင်သိမ်းထားသော ကျောင်း နှင့် သာသနာ မြေနေရာများ အစား လယ်မြေများ ပြန်လည်ချပေးခဲ့သည့်အတွက်၊ မန်းငြိမ်းမောင်သည် လယ်မြေထဲတွင် အိမ်ရာတစ်နေရာစာ ရရှိခဲ့သည်။
သစ်တိုင်၊ ပျဉ်ခင်း၊ ကျူထရံကာ၊ အင်ဖက်မိုးထားသော အိမ်ကလေးတွင် အိပ်ခန်းနှစ်ခန်း၊ ဧည့်ခန်း နှင့် မီးဖိုခန်းရှိသော အိမ်တစ်လုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပညာရေး အထက်တန်းများအောင်မြင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင် ဒေသကောလိပ် ၂ နှစ်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ခဲ့ချိန်တွင်၊ နယ်မှ တက်ရောက်ကြသော အဆောင်ကျောင်းသားအုပ်စုများနှင့် နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈ဝ ခုနှစ် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြင်းသည်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ် ၂ နှစ် တက်ရောက်ခဲ့သည့် ရမှတ် နှင့် ဆယ်တန်း ရမှတ် တို့ ပေါင်းကာ ပျမ်းမျှသတ်မှတ်ချက်အရ ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်ဘဝ ဆေးကျောင်းအပြီးတွင် မော်လမြိုင် ဆေးရုံကြီးတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန် အဖြစ် သင်တန်းဆင်းခဲ့သည်။
အလုပ်သင်ဆရာဝန်ဘဝ အပြီးတွင် ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် သူမသည် အစိုးရဝန်ထမ်းလက်ထောက်ဆရာဝန် လျှောက်ထားခြင်းမရှိဘဲ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းများရှိရာ ပုသိမ်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ပုသိမ်မြို့တွင် "ပတ္တား" အမည်နှင့် ပုဂ္ဂလိက သားဖွားဆေးခန်းတစ်ခုကို အဒေါ်ဝမ်းကွဲမှ ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ထိုဆေးခန်းတွင် တစ်နှစ်ခွဲတိုင်အောင် ဆရာဝန်တစ်ယောက်အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် မဆလ အစိုးရ၏ ငွေစက္ကူတချို့ကို တရားမဝင်ကြေညာခဲ့မှုကြောင့် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုတွေ တက္ကသိုလ် အသီးသီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့မှုကြောင့်၊ တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် မိဘများ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေမကောင်းသဖြင့် ကရင်ပြည်နယ် (သို့) မွန်ပြည်နယ် တစ်နေရာတွင် ဆေးခန်းဖွင့်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် သူမသည်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ပြန်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။
မိခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် သူငယ်ချင်း၏ အကူအညီဖြင့် အိန္ဒူကျေးရွာ တွင် ကိုယ်ပိုင် ဆေးခန်းလေးတစ်ခု ဖွင့်၍ သူမ၏ဘဝကို ရပ်တည်ခဲ့သည်။
အိန္ဒူကျေးရွာသည် ရွာကြီးတရွာဖြစ်ပြီး၊ လူဦးရေ နှစ်သောင်းဝန်းကျင် နေထိုင်ကြသော ရွာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကရင်လူမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးများ၊ ပအို့ဝ် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြပြီး၊ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် လယ်ယာ၊ မွန်လူမျိုးများသည် ထန်းတက်၊ ထန်းလျက်ချက်၊ ပေါက်ပေါက်ဆုပ်လုပ်ခြင်း၊ ပအို့ဝ်လူမျိုးတို့သည် ရက်ကန်းရက်ပြီး အသက်မွေးမှုပြုကြသည်။
ရွာတွင် ဆေးရုံတစ်ရုံ ရှိပြီး၊ သူနာပြုဆရာမ တစ်ယောက်ရှိ၍ ဆရာဝန်မရှိပေ။
ဆရာဝန်မရှိသည့်အတွက် ကျန်းမာရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ကုသရေးများ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ကျေးရွာလူထုသည် အပြင်ဆေးခန်းများကို အားကိုးနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ၁၉၈၈ ခုနှစ် ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ဖြစ်ပေါ်လာချိန်တွင်၊ အိန္ဒူကျေးရွာမှ ဘားအံ၊ မော်လမြိုင်၊ ရန်ကုန်စသည့် တက္ကသိုလ်အသီးသီးတွင် တက်ရောက်နေကြသည့် ကျောင်သူကျောင်းသားများသည် ရွာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြပြီး၊ ဒီမိုကရေစီရေး တောင်းဆို ချီတက်ဆန္ဒပြမှုများ၊ သပိတ်စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝမှ ဆရာဝန်ဖြစ်လာခဲ့တာ မကြာလှသေးသည့် ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် ရွာမှ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများနှင့် ပေါင်းကာ သပိတ်စခန်းဖွင့်ကာ ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် တက်တက်ကြွကြွပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
စစ်တပ်သည် လူထုဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးကို လက်နက်ဖြင့် ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့ကာ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြည်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီ တိုက်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲပြီး၊ စစ်အာဏာရှင်စံနစ်ကို ချေမှုန်းဖယ်ရှားချင်ကြသည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ နှင့် လူငယ်များသည်၊ နယ်စပ်ဒေသ KNUထိန်းချိုပ်နယ်မြေရှိရာသို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ထွက်ခွာခဲ့ချိန်တွင်၊ ဒေါက်တာစင်သီယာမောင် တစ်ယောက်လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
လူမှုကူညီရေးများအစ ဒုက္ခသည်များကိုကူညီခြင်း ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် နယ်စပ်ဒေသခရီး လမ်းပန်းအခြေအနေနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများ၏ အခြေအနေကို သိမထားခဲ့သော်လည်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက် နံနက် (၄) နာရီတွင် ခြေလျင်ခရီးထွက်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
အိန္ဒူရွာမှ သူမနှင့်အတူ လိုက်ပါမည့် လူငယ်တယောက်အိမ်တွင် စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့ည (၉) နာရီလောက် ကတည်းက သွားအိပ်ခဲ့ကြသည်။
အစီအစဉ်အတိုင်း နောက်တနေ့နံနက် (၄) နာရီတွင် အိန္ဒူရွာမှနေပြီးခြေလျင်ခရီး စတင် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
သူမအပါအဝင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား နှစ်ယောက် ဆယ်တန်းကျောင်းသား နှစ်ယောက်နှင့် အဖွဲ့ ဝင် (၁၄) ယောက်ဖြစ်သည်။
သူမတို့ (၁၄) ယောက်သည် အများအားဖြင့် ညဘက်အချိန်တွင်သာ ခရီးသွားခဲ့ကြပြီး၊ နေ့ဘက်အချိန်များတွင် ဇရပ်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း သို့မဟုတ် အိမ်တစ်အိမ်တွင် အနားယူခဲ့ကြကာ ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။
ညဘက်အချိန်တွင် ခရီးစမ်းတဝါးဝါးသွားခဲ့ရသည့်အတွက် လမ်းတွင် ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည့် ကျေးရွာများ၏ အမည်ကို မမှတ်မိခဲ့ပေ။
သူတို့အဖွဲ့သည် ကေအန်ယူ တပ်မဟာ (၂) နယ်မြေထဲမှာရှိသည့် ‘သိက္ခာရ’ (သိက္ကာယ) ဆိုသည့် ကျေးရွာသို့ ဘေးမသီ ရန်မခပဲ ရောက်ရှိသွားခဲ့ကြသည်။
သိက္ခာရရွာသည် နယ်စပ်ဒေသတွင် ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
ထိုရွာတွင် သူမတို့အားလုံးကို ကေအန်ယူ လူကြီးတယောက်၏ နေအိမ်တွင် နေရာချထားပေးခဲ့သည်။
တပတ်အကျော်တွင် သူတို့အဖွဲ့ကို သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသည့် ကေအန်ယူ လူကြီးများမှ ဘယ်စခန်း ကို ဆက်လက်သွားရောက်လိုသလဲဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။
သူတို့ အားလုံး စဉ်းစားကြသည့် အခါတွင် (၁၄) ယောက်မှ အများစုသည် ဘားအံမှ လာကြသည့်သူတွေဖြစ်သည့်အတိုင်း ဘားအံမြို့မှ အသိများနေထိုင်ကြသည့် ‘ဝမ်ခ’ စခန်းသို့ သွားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ကေအန်ယူမှ သူမ၏ အဖွဲ့သွားရောက်လိုသည့် ဝမ်ခစခန်းကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ဝမ်ခရောက်သည့်အချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (ABSDF) စတင်တည်ထောင်ပြီးချိန် ဖြစ်သည့်အတွက် တချို့သည် ABSDF နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး၊ တချို့မှာ ကေအန်ယူ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။
ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် စထွက်ခဲ့စဉ်ကကတည်းက နယ်စပ်ရောက်လျှင် ဘာဆက်လုပ်မည်ကို ပြင်ဆင်ထားခဲ့သူ မဟုတ်ပေ။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းနှင့်မျှ ပူးပေါင်းခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
သို့သော် ကေအန်ယူမှ ABSDF အဖွဲ့တာဝန်ခံတယောက် နှင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သည်။
ABSDF တာဝန်ခံမှ သူမ၏ ဆရာဝန်ပညာရပ်အား ကျောင်းသားများအတွက် အသုံးပြုပေးရန် နှင့် နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး ကိစ္စများတွင် အကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
သူမသည်လည်း သဘောတူ ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆေးဝါးဘက်ပိုင်းတွင် အနည်းအပါး ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လုပ်ငန်းများနှင့် ထိတွေ့ဆက်စပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည်။
နယ်စပ်ဒေသ ကျောင်းသားစခန်းများအတွက် ဆေးဝါးရိက္ခာထောက်ပံ့ဖို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ NGO အဖွဲ့သေးများ နှင့် ဆက်သွယ်မှု ရရှိခဲ့သည်။
စင်သီယာမောင်သည် ဆေးဝါးရိက္ခာရရှိရေးအတွက်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ ကျောင်းသားများ နာဖျားမကျန်းရှိလာသည့် အခါ ကျောင်းသားလူနာတချို့ကို မဲဆောက်ဆေးရုံသို့ ပို့ရမည့်အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
မဲဆောက် ဆေးရုံနှင့် အဆက်အသွယ် ရစေရန် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများ၏ အကူအညီကို ရယူခဲ့ရသည်။
သို့သော် ကျောင်းသားတပ်များ နှင့် စစ်အစိုးရတို့၏ တပ်များသည် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ မဖြစ်သေးသော အချိန်ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ကျောင်းသားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ နည်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် စင်သီယာမောင်သည် သာမန်ထိခိုက်ဒဏ်ရာအနည်းအပါးရှိသော ကျောင်းသားများကိုသာ ကုသပေးခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကေအန်ယူ တပ်များ နှင့် ABSDF တပ်များ သည် စစ်အစိုးရတပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။
“ဝမ်ခ” တိုက်ပွဲတွင် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဒဏ်ရာရလာသည့် လူနာများကို အရေးပေါ်ကုသရန် နှင့် ABSDF အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကြသည့် အသက်ငယ်ရွယ်သည့် ကလေးငယ်များကို တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်မှုမပြုရန် စင်သီယာမောင်မှ နေရာပေးရန် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
မယ်တော်ဆေးခန်း လိုအပ်လာသည့်အခြေအနေအရ ဆေးဝါးရရှိရေး၊ အရေးကြီး လူနာများကို မဲဆောက်ဆေးရုံကြီးသို့ အလွယ်တကူ လွှဲပြောင်း နိုင်ရေးနှင့် ABSDFတပ်များမှာ ဆေးတပ်သားများ လိုအပ်လာသည့်အတွက် ဆေးသင်တန်းပေးရန် မဲဆောက်တွင် မဖြစ်မနေ ဆေးခန်းကလေးတခု ခြေကုပ်ရယူခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် လူအင်အား ၆ ယောက်နှင့် ဆေးခန်းစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဆေးရုံဆေးခန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်အောင် တဖြည်းဖြည်းတိုးချဲ့ တည်ထောင်ရန် သူ့တွင် အစီအစဉ်မရှိခဲ့ပေ။
တရားဝင်ရထားသည့်နေရာမဟုတ်သည့်အတွက် မည်သူ့ကိုမျှ အသိပေးအကြောင်းကြားခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ဆေးခန်းလေးကို စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လူအင်အားနဲသော်လည်း ကူညီပံ့ပိုးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။
ABSDF မှ ဆရာဝန်တချို့သည်လည်း လူနာကုသပေးခြင်း၊ ဆေးသင်တန်းပေးခြင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ကော့ကရိတ်၊ ဒူးပလာ၊ ဘားအံ စသည့် ABSDF စခန်းခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်လူနာများ လိုက်ပို့ရင်း၊ လာကြည့်ရင်း နှင့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများကို ရရှိခဲ့သည်။
စင်သီယာမောင် မည်သို့ပင် တိုးတိုးတိတ်တိတ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဆေးခန်းရှိနေသည်ဆိုသည်ကို တစထက်တစ သိရှိလာကြသည်။
အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံထဲတွင် အလုပ်လာလုပ်နေကြသည့် အလုပ်သမားများ သိလာသည့်အချိန်တွင်၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရလာသည့်လူနာမျိုး၊ ငှက်ဖျားရောဂါ ခံစား နေရသည့် လူနာမျိုးတွေကိုပါ ကုသပေးနိုင်ရေးအတွက် တစ်ပါတ် နှစ်ရက် နံနက်ပိုင်းအချိန်များတွင် စတင်ကုသပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးအလုပ်သမားများပါ ရောက်လာသည့်အချိန်တွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှု၊ သားဖွားမှုနှင့် ကလေးကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်ကုသမှုများပါ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရသည်။
ထိုဆေးခန်းသည် အယောက် ၁၀ဝ ခန့်ရှိသည့် အရေးပေါ် ဆေးကုသနိုင်သည့် ဆရာဝန်များ၊ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ ဒေါက်တာစင်သီယာမောင် သည် အောက်ပါဆုများစွာကို သူ၏ ဆေးခန်းတွင် လှုမှုကူညီရေးအလုပ်များကြောင့် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၈ UNDP’s N-Peace Awardhttps://www.irrawaddy.com/news/dr-cynthia-maung-wins-undps-n-peace-award.html ၂၀၁၈ Roux Prize ၂၀၁၃ ဆစ်ဒနီငြိမ်းချမ်းရေးဆု(Sydney Peace Prize) ၂၀၁၂ National Endowment for Democracy's 2012 Democracy Award ၂၀၀၉ Inspiration Model Award from "Khon Khon Khon", Thai Television Programme ၂၀၀၈ Catalonia International Prize along with Daw Aung San Suu Kyi ၂၀၀၇ Asia Democracy and Human Rights Award (Taiwan Foundation for Democracy) ၂၀၀၇ World’s Children’s Prize for the Rights of the Child Honorary Award (Children’s World Association, Sweden) ၂၀၀၅ 1,000 Women Nobel Peace Prize Nomination (Global) ၂၀၀၅ Unsung Heroes of Compassion Award (The Dalai Lama and Wisdom in Action, USA) ၂၀၀၅ The Eighth Global Concern for Human Life Award (Chou-Ta Kuan Foundation, Taiwan) ၂၀၀၅ Included in Time Magazine’s November Article on 18 Global Health Heroes ၂၀၀၂ Ramon Magsaysay Award for Community Leadership (Philippines) ၂၀၀၁ Foundation for Human Rights in Asia Special Award (Japan) ၂၀၀၁ Van Hueven Goedhart Award (Netherlands) ၁၉၉၉ Jonathan Mann Health and Human Rights Award (USA) ၁၉၉၉ American Women's Medical Association President's Award (USA) ၁၉၉၉ John Humphries Freedom Award (Canada) ကိုးကား စာအုပ်။
စိုးနေလင်း ၏ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် သို့မဟုတ် အရိပ်ကောင်းသော သစ်တစ်ပင်၊ ခေတ်ပြိုင် စာပေတိုက်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ထုတ်၊ Category:မြန်မာ ဆရာဝန်များ။
မယ်တော်ဆေးခန်းသည် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ် မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရသည့် ကရင်တိုင်းရင်းသား ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်က ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဦးစီးဦးဆောင်ပြု တည်ထောင်ထားသည့် ဆေးခန်းဖြစ်သည်။
မဲဆောက်နှင့် အနီးတဝိုက်ဒေသသို့ ရောက်ရှိနေသည့် မြန်မာဒုက္ခသည်များ အဓီက အားထားရာ ဆေးခန်းလည်းဖြစ်သည်။
သမိုင်း ၁၉၈၈ ခုနှစ် မြန်မာစစ်အစိုးရက ၈၈၈၈ အရေးအခင်းအား အင်အားသုံး ဖိနှိပ်ခြေမှုန်းခဲ့ပြီးနောက် ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်သည် အခြား နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသူများနှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် မဲဆောက်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ထိုဒေသရှိ နာမကျန်းသူများအား စောင့်ရှောက်ကုသပေးရန် ဆေးပေးခန်း တစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ်တွင် လူနာပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကို ကုသပေးခဲ့သည်။
BBC NEWS | Asia-Pacific | Saving lives on the Burmese border ထိုအချိန်မှစ၍ ကြီးထွားလာသည့် မယ်တော်ဆေးခန်းသည် ဆေးဝါးကုသရေးအပြင် လူမှုရေး အကျိုးဆောင်မှုများ၊ လေ့ကျင့်ရေးများ၊ ကျန်းမာရေးပညာပေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် မယ်တော်ဆေးခန်းမှ ကူညီပေးခဲ့သူ ၈ သောင်းထက် မနည်း ရှိကြောင်း သိရသည်။
. ယနေ့တွင် မယ်တော်ဆေးခန်းမှ ကုသပေးနေရသည့် လူနာအများစုမှာ မြန်မာအစိုးရ၏ အဓမ္မမှုကြောင့် မိမိဌာနေကို ကျောခိုင်းခဲ့ရသည့် ကရင်လူမျိုး ဒုက္ခသည်များ ဖြစ်သည်။
. ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျော့ရှ် ဒဗလျူ ဘုရှ် တို့ ဇနီးမောင်နှံ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ချိန်တွင် လော်ရာဘုရှ် သည် မယ်တော်ဆေးခန်းသို့ သွားရောက် ကြည့်ရှုကာ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်နှင့် သူမ၏ အကျိုးပြု ဆောင်ရွက်ချက်များကို အားပေးထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
Statement by Mrs. Laura Bush After a Visit to Mae Tao Clinic လော်ရာဘုရှ် က မယ်တော်ဆေးခန်းအား ဤကဲ့သို့ မီဒီယာရှေ့ မီးမောင်းထိုးခြင်းသည် နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက် ရှိနေသည်၊ မြန်မာအာဏာပိုင်များအပေါ် အမေရိကန်တို့၏ ရပ်တည်ချက်ကို ဗွင်းဗွင်းလင်းလင်း ဖော်ပြလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ထင်ကြေးပေးကြသည်။
မယ်တော်ဆေးခန်း၏ ရည်မှန်းချက် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ် တလျှောက် အပြောင်းအရွှေ့ခံရသည့် မြန်မာနိုင်ငံသားများအား ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးရေး၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းများအား ကနဦးလေ့ကျင့်မှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ဆေးပညာ ပို့ချပေးရေး၊ နယ်စပ်ဒေသအတွင်း ကျန်းမာရေးစနစ် ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အားဖြည့်ပေးရေး၊ ဒေသတွင်းရှိ မြန်မာလူထုအကြား ကျန်းမာရေး ဗဟုသုတ တိုးပွားလာစေရေး၊ ဌာနေရှိ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ညှိနှိုင်းပေးရေး၊ နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးဌာနများ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခြင်းကို အားဖြည့်လုပ်ဆောင်ရေး တို့ဖြစ်သည်။
အကျိုးဆောင်မှု အပြင်လူနာ အတွင်းလူနာ ခွဲစိတ်ကုသမှု သားဖွားမီးယပ် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေး ကျန်းမာရေး ပညာပေး ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် သွေးဘဏ် မျက်လုံးနှင့် မျက်လုံးခွဲစိတ်ကုသမှု ခြေတု၊ လက်တုများ တပ်ဆင်ခြင်း ငှက်ဖျားရောဂါ ကုသရေး HIV/AIDS ရောဂါ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး တီဘီရောဂါ ရှာဖွေခြင်း မဲဆောက်ဆေးရုံသို့ လမ်းညွှန်ပေးခြင်း လက်ရှိဝန်ထမ်း ဆရာဝန် ၅ ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်း ၁၂၀ ရိုးရိုးဝန်ထမ်း ၄၀ ပြင်ပလင့်ခ်များ မယ်တော်ဆေးခန်းနှင့် ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဗီဒီယို CNN, October 10 2007 'Desperate for Help in Myanmar': http://edition.cnn.com/video/#/video/world/2007/10/10/chance.thailand.refugee.doctor.cnn You Tube, May 2006: http://www.youtube.com/watch?v=glnQr5lc_Uk သတင်း Voice of America, 25 June 2008: https://web.archive.org/web/20080628191855/http://www.voanews.com/english/Making-a-Difference-Cynthia-Maung.cfm Time (Asia): https://web.archive.org/web/20030422124141/http://www.time.com/time/asia/2003/heroes/cynthia_maung.html Ramon Magasaysay Award for Community Leadership: http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationMaungCyn.htm Facebook: http://apps.new.facebook.com/causes/34693 ဘလော့ဂ် http://student.bmj.com/back_issues/1101/life/426.html http://burmasitmone.wordpress.com/2008/01/13/another-towering-lady-of-burma-dr-cynthia-maung/ အထွေထွေ Asian Human Rights Commission: http://www.ahrchk.net/index.php Back Packer Health Worker Team: https://web.archive.org/web/20070704102041/http://www.geocities.com/maesothtml/bphwt/ Burma Campaign UK: http://www.burmacampaign.org.uk/ Ramon Magasaysay Award Foundation: http://www.rmaf.org.ph/ ကိုးကား Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးရုံဆေးခန်းများ Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဆေးရုံဆေးခန်းများ။
ကိုးကန့်လူမျိုး သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅မျိုး တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး တရုတ်-တိဗက်အုပ်စုဝင်တိုင်းရင်းသားများတွင်ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်အဓိကနေထိုင်ပြီး ထိုဒေသကို တရားဝင်အားဖြင့် ‘ရှမ်းပြည်နယ် အထူးဒေသ ၁’ ဟု ခေါ်ကာ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လောက်ကိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကန့်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေ ၁.၆ သိန်းကျော်ရှိပြီး ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုဖြစ်သည်။
ကိုးကန့် ဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ ရှင့်တာဟု အကြီးအကဲက ၎င်းတို့၏ နေရာမြေကို ကိုးကန့်ဟု ကင်ပွန်းတပ် ပေးခဲ့ချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်။
ယင်းဒေသအား ၁၈၄၀ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်မင်းဆက်မှ ကိုးကန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
နောက်ကာလများတွင် မြန်မာဘုရင်မှ နယ်မြေများ တိုးချဲ့သိမ်းယူတိုက်ခိုက်ရာမှ စတင်၍ မြန်မာ့ပိုင်နက်နယ်မြေထဲသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကိုလိုနီအဖြစ် မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့ ကျရောက်စဉ်က ကိုးကန့်နယ်မြေမှာ မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်နေသဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ တရားဝင်မြန်မာပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။
另有一方記載，鎮康州土司至改土歸流之前，還是將怒江以東全視為自己的領土。 ယဉ်ကျေးမှု ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တရုတ်နွယ်ဖွားများ ဖြစ်ကြသည်။
တရုတ်ရိုးရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားလျက် ရှိသည်။
ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်တို့၏ ရိုးရာဓလေ့များမှာ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ယူနန်တရုတ်များ၏ ရိုးရာဓလေ့နှင့် ဆင်တူသည်။
ကိုးကန့်လူမျိုး အများစုမှာ တာအိုဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဘာသာရေး အချက်အချာမှာ လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ကိုးကန့်ဘုံကျောင်း ဖြစ်သည်။
ပညာရေး ကိုးကန့်တို့၏ ပညာရေးစနစ်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ အဆင့်တွင်သာ ရှိသေးသည်။
အခြေခံ ပညာရေးမှာ အပစ်အခတ် ရပ်ဆဲပြီးနောက်မှ ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။
မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်း ၁၀ ကျော် ရှိပြီး ကျောင်းများတွင် ကိုးကန့်ဘာသာ (တရုတ်ဘာသာ) ဖြင့် သင်ကြားပို့ချသည်။
အပတ်စဉ် မြန်မာစာ သင်ကြားချိန် ၃ နာရီမှ ၄ နာရီအထိ ရှိပြီး မြန်မာစာ သင်ကြားပို့ချသည့် ဆရာ၊ ဆရာမများကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုအစိုးရမှ ခန့်အပ်သည်။
參考走進「北金三角」重鎮———果敢，http://www.kakabook.net/research/35/7635-8145.html ဒေသတွင်း၌ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ပို့ချသည့် ကျောင်းများ မရှိပေ။
မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသသို့ သွားရောက် ပညာသင်သူမှာ အနည်းစုသာဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကိုးကန့်ဒေသသည် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သည့်အတွက် ကိုးကန့်တို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ပို့ရာတွင် မြင်းနှင့် လားများကို အဓိက အားကိုးကြသည်။
ကတ္တရာလမ်း အခြေအနေမှာ မကောင်းမွန်လှပေ။
မိုးများသည့် ရာသီဆိုလျှင် ယာဉ်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရန် အခက်အခဲရှိသည်။
အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် မဖွံ့ဖြိုးပေ။
ကိုးကန့်ဒေသအတွင်း လောက်ကိုင်မြို့သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာဖြစ်သည်။
မြို့တွင်း၌ အငှားယာဉ်များ၊ အဝေးပြေး ဘတ်စ်ကားဂိတ်များ ရှိသည်။
နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ကိုးကန့် အထူးဒေသသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပထမဆုံးသော အထူးဒေသ ဆိုသော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ လက်အောက်တွင် မရှိပေ။