kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်များ လွင်တီးခေါင်ပြင်များတိုး၍လာနေသောကြောင့် ဒေသခံများသည် ထင်းအလို့ငှာ ဘေးမဲ့တောမှ သစ်များကို ခုတ်ယူနေကြသည်။
နွေရာသီတွင် ကျွဲနွားများ၏ စားကျတ်ဧရိယာအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းများကြောင့် ပျက်ဆီးခြင်းများရှိနေသည်။
မိုးခေါင်ရေရှားကာလများ၌ တောမီးများလောင်ကျွမ်းခြင်းနှင့် မြွေများကို ဖမ်းယူရောင်းချခြင်းများသည် ယခုလက်ရှိ အပူပိုင်းခြောက်သွေ့တော ဂေဟစနစ်ကို ဖျက်ဆီးနေသော အကြောင်းအရင်းများဖြစ်သည်။
သုတေသနလုပ်ငန်းများ သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်သော အခြေအနေများ မြန်မာတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်သာ တွေ့ရှိနိုင်သည့် ကမ္ဘာ့ရှားပါးစာရင်းဝင် မြန်မာ့ကြယ်လိပ်များကို သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သော သစ်မျိုးများနှင့် ကျတ်စားသော သားငှက်တိရစ္ဆာန်များကို သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ ဥယျာဉ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် လာရောက် ကျတ်စားကြသော ရေပျော်ငှက်များကို သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ မြန်မာ့ရွှေသမင်များ၏ နေထိုင်စားသောက် မျိုးပွားပုံကို အနီးကပ်လေ့လာ သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း။
ပြည်တွင်းအဖွဲ့အစည်းများမှ ပြုလုပ်ခြင်း မန္တလေးတက္ကသိုလ် ပါရဂူကျောင်သားများသည် ကြယ်လိပ်များကိုသုတေသနလုပ်ခဲ့ကြသည်။
နောက်ထပ်အနေဖြင့် သစ်တောဦးစီးဌာန မှ ကြယ်လိပ်များ၏ ဂေဟစနစ်နှင့် ဇီဝလုပ်ငန်းစဉ်များကို မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောတွင် မွေးမြူနိုင်ရန် လေ့လာခဲ့ကြသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ကြယ်လိပ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ကြယ်လိပ် အထီး(၄၂) ကောင်၊ အမ (၄၀) ကောင်၊ စုစုပေါင်း (၈၂) ကောင်ကို ခြံလှောင်စနစ်ဖြင့် မွေးမြူခဲ့သည်။
ပေါက်ဖွားနှုန်း ကောင်းမွန်ခြင်းကြောင့် ယခုအခါ အရွယ်စုံ ကြယ်လိပ် (၁၈၅၅) ကောင်ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း နေရင်းဒေသတစ်ခုဖြစ်သော မင်းစုံတောင်ဘေးမဲ့တော သို့စေလွှတ်ပေးခြင်းကို ဌာနအစီအစဉ်ဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့(WCS) နှင့်ပူးပေါင်း၍ တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း ၂ ကြိမ် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
အကောင် (၂၀၀) စေလွှတ်ပြီး ဖြစ်သည်။
ရွှေဌေးအောင်(အုပ်ချုပ်ရေးမှူး- လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တော) - လောကနန္ဒဘေးမဲ့တော(စာတမ်းငယ်)(၂၀၁၅ မေလ ၁၃ ရက်) ရွှေသမင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ္ပါးတောင်ဥယျာဉ်မှ သယ်ယူလာသော ရွှေသမင်တစ်စုံအား ခြံလှောင်စနစ်ဖြင့် မွေးမြူထိန်းသိမ်းခဲ့ရာမှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရွှေသမင် (၁၁) ကောင် တိုးပွားလာခဲ့သည်။
ရွှေစက်တော်ဘေးမဲ့တောသို့ ရွှေသမင် (၆) ကောင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်ပန်းတောင်းတောင် ဧရိယာသို့ ရွှေသမင် (၂)ကောင်ကို လည်းကောင်း၊ စေလွှတ်ပေးနိုင်ရန် တာဝန်ရှိသူများအား လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ရွှေသမင် အထီး(၃)ကောင်၊ အမ (၁) ကောင် စုစုပေါင်း (၄)ကောင် ကျန်ရှိခဲ့သည်။
ရွှေဌေးအောင်(အုပ်ချုပ်ရေးမှူး- လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တော) - လောကနန္ဒဘေးမဲ့တော(စာတမ်းငယ်)(၂၀၁၅ မေလ ၁၃ ရက်) တိုက်လိပ် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ WCS မှ လာရောက်ပေးပို့ခဲ့သော တိုက်လိပ်အထီး (၄၀) ကောင်၊ အမ (၆၀) ကောင်၊ စုစုပေါင်း အကောင် (၁၀၀) ကောင်အား တောင်အင်းအတွင်း ထိန်းသိမ်းမွေးမြူ ထားရှိသည်။
ယခုအခါ ကြီးထွားနှုန်းကောင်းမွန်ပြီး နေထိုင်ကျတ်စားလျက် ရှိသည်။
ရွှေဌေးအောင်(အုပ်ချုပ်ရေးမှူး- လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တော) - လောကနန္ဒဘေးမဲ့တော(စာတမ်းငယ်)(၂၀၁၅ မေလ ၁၃ ရက်) နိုင်ငံတကာနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တောဥယျာဉ်သည် ကြယ်လိပ်၊ တိုက်လိပ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်ရန် သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့(WCS)နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဌာနနှင့် သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့(WCS) ပူးပေါင်း၍ ကြယ်လိပ်များ နေရင်းဒေသ စေလွတ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် ကြယ်လိပ် အကောင် (၃၀၀) အား ကျန်းမားရေးစစ်ဆေးခြင်း၊ မိုက်ခရိုချစ်ထည့်ပေးနိုင်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ၁၅၀ ကောင်အား နေရင်းဒေသဖြစ်သော မင်းစုံတောင်ဘေးမဲ့တောသို့ စေလွှတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ရွှေဌေးအောင်(အုပ်ချုပ်ရေးမှူး- လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တော) - လောကနန္ဒဘေးမဲ့တော(စာတမ်းငယ်)(၂၀၁၅ မေလ ၁၃ ရက်) သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ၂၀၀၈ တွင် ဘေးမဲ့တော၏ လက်ခံစာရင်းများအရ လေ့လာသူဧည့်သည် ၄၄၄၉၇ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံသား ၂၃၇၉၄ ယောက်နှင့် နိုင်ငံခြားသား ၂၀၇၀၃ ပါဝင်သည်။
ဧည့်သည်ဝင်ရောက်မှုကို ဥယျာဉ်အစီအစဉ်ဖြင့် စာရင်းကောတ်ယူပါသည်။
)ရွှေဌေးအောင်(အုပ်ချုပ်ရေးမှူး- လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တော) - လောကနန္ဒဘေးမဲ့တော(စာတမ်းငယ်)(၂၀၁၅ မေလ ၁၃ ရက်) လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လောကနန္ဒာဘေးမဲ့တောဥယျာဉ်သည် ညောင်ဦးမြို့မှ (၇) မိုင်ခန့်အကွာ သီရိပစ္စယာကျေးရွာ လောကနန္ဒာစွယ်တော်ဘုရားအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ရန်ကုန်-ညောင်ဦး လေယာဉ်ဖြင့် (၂၇၀) မိုင် ကြာချိန်(၁)နာရီ ရန်ကုန်-ညောင်ဦး ကားဖြင့် (၄၃၅)မိုင် ရန်ကုန်-ညောင်ဦး သင်္ဘောဖြင့် (၄၆၀)မိုင် ရန်ကုန်-ညောင်ဦး ရထားဖြင့် (၃၉၄)မိုင် ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း သဘာဝရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် ဖြစ်သည့် ဘုရားစေတီပုထိုးများနှင့်သဘာဝတောကျန်များကိုလေ့လာ နိုင်ခြင်း၊ ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများတွင် အေးချမ်းစွာ တရားဘာဝနာ ကျင့်ကြံ အားထုတ် ပွားများနိုင်ခြင်း၊ ဥယျာဉ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေး၌ ဆောက်လုပ်ထားသော ရှုခင်းသာဆောင်များတွင် အေးအေးလူလူ အနားယူအပန်းဖြေနိုင်ပြီး ဧရာဝတီမြစ်၏ သဘာဝရှုခင်းအလှကို ထိတွေ့ခံစားနိုင်ခြင်း၊ တောင်အင်းအတွင်း လာရောက်ကျတ်စားသော ရေပျော်ငှက်များကို အသင့်ဆောက်လုပ်ပေးထားသော ငှက်ကြည့်စင်များမှ နေ၍ ကြည့်ရှု လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ ဥယျာဉ်အတွင်း ပြုလုပ်ပေးထားသော ထန်းလုံးတဲများ၊ ထိုင်ခုံများတွင် အနားယူ အပန်းဖြေနိုင်ခြင်း၊ ရှားပါးမျိုးစိတ်များဖြစ် သည့် ရွှေသမင်နှင့် ဆတ်၊ ဒရယ်၊ ဒေါင်း၊ ကြိုးကြာ၊ တိုက်လိပ်၊ လိပ်မောင်း၊ ကြယ်လိပ်များကို လေ့လာနိုင် ခြင်း နှင့် သုတေသနပြုလုပ်ခြင်း၊ အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ခြင်း၊ အပူပိုင်းဒေသ တွင်ပေါက်ရောက် သော သစ်မျိုးများနှင့် ကျက်စား လျက်ရှိသော ငှက်မျိုးစိတ် တို့ကို သုတေ သနပြုလုပ်နိုင်ခြင်း။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန လောကနန္ဒာတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး။
မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် () သည် ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
(IATA: MYT, ICAO: VYMK). လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပျံသန်းမှုများ လေကြောင်းလိုင်း မြို့အမည် အဲပုဂံ မန္တလေး၊ ရန်ကုန်၊ ပူတာအို အဲကေဘီဇက် မန္တလေး၊ ရန်ကုန်၊ ပူတာအို အဲမန္တလေး မန္တလေး၊ ရန်ကုန်အေးရှန်းဝင်း မန္တလေး၊ ရန်ကုန်မန်းရတနာပုံ မန္တလေး၊ ရန်ကုန်၊ မြန်မာ့လေကြောင်း မန္တလေး၊ ရန်ကုန်၊ ပူတာအိုရန်ကုန်အဲဝေး မန္တလေး၊ ရန်ကုန်ရွှေမြန်မာ မန္တလေး၊ ရန်ကုန် မြစ်ကြီးနားလေယာဉ်ကွင်းကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်ခင်က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
လေယာဉ်ကွင်းကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့ မြန်မာကို အောင်နိုင်ခြင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့၏ လေကြောင်းအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် အိန္ဒိယ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် ကြားခံအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဗထူးအားကစားကွင်း () သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားပြိုင်ကွင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ယခင်က ယူဘီအေအေ(UBAA) အထက်ဗမာနိုင်ငံ အားကစားကွင်းဟု ခေါ်ပြီး နောင်တွင် ဖက်ဆစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးကြီးဗထူး နာမည်ကို ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထား၍ ဗထူး အားကစားကွင်းဟု အမည်တွင်လာသည်။
ပရိသတ် ၁၇၀၀၀ ကျော် ဝင်ဆန့်ပြီး အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက အားကစားပြိုင်ကွင်း တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြို့ခံများက ဗထူးကွင်းဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဗထူးကွင်းသည် မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် ပြိုင်ပွဲဝင် ရတနာပုံ ဘောလုံး အသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
thumb|၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင်​တွေ့ရ​သော ဗထူးကွင်း ဗထူးကွင်းတွင် ပြည်တွင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများ အဓိကထား ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ပြည်ပ ဘောလုံးပြိုင်ပွဲအနေဖြင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်က ဂရန်းရွိုင်ရယ် ဖိတ်ခေါ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ (မြန်မာ) ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း မန္တ​လေးမြို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်အပြီး ၁၈၈၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်​နေ့တွင် ​ကော်မရှင်နာမင်းကြီးက မြို့ပြအုပ်ချုပ်​ရေး​အောက်သို့ လွှဲ​ပြောင်းယူကာ လက်​ထောက်​ကော်မရှင်နာ​အောက်တွင် ထားသည်။
၁၈၈၇ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ်ကိုဖွဲ့ကာ မြို့ပြကိစ္စများကို တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၈၉၀ ဝန်းကျင်ခန့်က နန်းမြို့ရိုး​တောင်ဘက် ကျွန်းလုံးယူတံခါးနှင့် ​ကျော်မိုးတံခါးကြား ပြအိုးမှ သုံးပြအကွာ ပတ်ကုန်းဝန်းကျင်ရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ​တစ်ပြပတ်လည် ​မြေကွက်လပ်ကြီးကို သွပ်များ ကာရံလိုက်သည်။
ထိုအထဲတွင် အင်္ဂလိပ်စစ်သားများ ​ဘောလုံးကန်ကြသည်။
ထိုအချိန်မှသာ မြို့ခံလူထုမှာ ​​ဘောလုံးကစားခြင်းကို မြင်ဖူးကြသည်။
မန္တ​လေး​တောင်​ခြေတွင် တပ်စွဲထား​သော ​ဂေါ်ရာတပ်မှ တပ်သားများက တပ်တွင်း ကန်ရုံမျှမက ​မေမြို့တွင် တပ်စွဲထား​သော စစ်သားများနှင့် အချိန်းအချက်ပြု၍ ကန်ကြသည်။
သို့​သော် ​ဒေသခံမြန်မာများမှာ စိတ်မဝင်စားဘဲ ခြင်းခတ်ခြင်း၊ လက်​​ဝှေ့ထိုးခြင်း၊ အ​ပြေးပြိုင်ခြင်း စသည့်ရိုးရာအားကစားနည်းများသာ စိတ်ဝင်စားကြသည်။
မန္တ​လေးအ​ရေးပိုင် မျက်နှာဖြူများက ရန်ကုန်တွင် မြန်မာများလည်း ​ဘောလုံးကစား​နေခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ မန္တလေးတွင်လည်း မြန်မာများက ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်လိုစိတ်များ မဖြစ်လာ​စေရန် ​ဘောလုံးကစားနည်းကို စိတ်ဝင်စားရန် လိုအပ်လာသည်။
ထို့​ကြောင့် ရန်ကုန်စိန့်ဂျွန်း​ကောလိပ်မှ ​ဘောလုံးကန်​တော်​သော မြန်မာများကို မန္တ​လေးအ​ရေးပိုင်မှ ​ခေါ်ယူလိုက်သည်။
ထို​ကျောင်းသားအချို့မှာ ​စာမ​တော်​သော်လည်း အားလုံးကို အ​ရေးပိုင်ရုံးတွင် စာ​ရေးခန့်ထားလိုက်သည်။
မြန်မာများက ကိုယ်တိုင်​ဘောလုံးကန်သဖြင့် မြို့ခံလူထုမှာ စိတ်ဝင်စားလာရာ အ​ရေးပိုင်ရုံးက မြန်မာအသင်းကို အရပ်သားအသင်းဟုအမည်​ပေးလိုက်ကြသည်။
ရုံးသင်းဟုလည်း ​ခေါ်ကြသည်။
ထိုအသင်းများ ​ဘောလုံးကန်ရာ ပတ်ကုန်းဝန်းကျင်အရပ်ရှိ ​မြေကွက်လပ်ကြီးကို အထက်ဗမာနိုင်ငံအားကစားကွင်း (Upper Burma Athletics Association- UBAAကွင်း)ဟု ​ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
အိမ်​စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် UBAAကွင်းမှ ဗထူးကွင်းအဖြစ် ဥတ္တရတိုင်းမှူး ဦးချစ်​အုန်း၏ ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ​ပြောင်းခဲ့သည်။
UBAA​ခေတ်က အ​နောက်ဘက်ရှိ မင်ဘားတန်း​ဟုခေါ်​သော ​နေရာ၌သာ သစ်သားပွဲကြည့်စင်ရှိခဲ့ရာမှ အမိုးနှင့် အုတ်ခုံပွဲကြည့်စင်များ တစ်ခုပြီးတစ်ခုတိုးလာသည်။
အ​ရှေ့ဘက်၊ ​တောင်ဘက်နှင့် ​မြောက်ဘက်တွင်လည်း သစ်သားပွဲကြည့်စင်များ ​ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
thumb|၂၀၁၉ခုနှစ်က ဗထူးကွင်း၌ ယှဉ်ပြိုင်​သော ရတနာပုံ​ဘောလုံးအသင်း၏ပွဲစဉ် ဗထူးကွင်းကို ၁၉၆၆ခုနှစ်ဝန်းကျင် ​ကျောင်းသားပွဲ​တော်များကျင်းပစဉ်က ပွဲကြည့်စင်များပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ခုနှစ် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်​ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရာတွင် ပွဲကြည့်စင်များ တိုးချဲ့ခဲ့၏။
ထို့​နောက် အ​ထွေ​ထွေမြို့ပြစီမံကိန်းများ​ကြောင့် မန္တ​လေးမြို့၏ ဒုတိယတန်းစား​ဘောလုံးကွင်းများ ​ပျောက်ကွယ်သွားရသည်။
၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် မီး​မောင်းကြီးများ တပ်ဆင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉ခုနှစ် မြန်မာ​နေရှင်နယ်လိဂ်စတင်ချိန်တွင် မန္တ​လေးတိုင်းကိုယ်စားပြု ရတနာပုံ​ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၃တွင် မန္တလာသီရိကွင်းအသစ်​ပေါ်​ပေါက်လာခဲ့​သော်လည်း မန္တ​လေးမြို့၏ အ​ရေးပါလှ​သော အားကစားကွင်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိ​နေဆဲဖြစ်သည်။
ပြင်ဆင်ခြင်း ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် နှစ်​ပေါင်း၁၂၀ဝန်းကျင် သက်တမ်းရှိပြီဖြစ်​သော ဗထူးအားကစားကွင်းကို ​​မေလမှစတင်ကာ ငွေကျပ် သိန်း၁၈၀၀​အကုန်အကျခံ၍ အကြီးစားပြုပြင်​ခဲ့သည်။
thumb|ဗထူးကွင်းအား ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ​တွေ့ရစဉ် ကိုးကား Category:မန္တလေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ။
ရွှေစက်တော် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ စေတုတ္တရာမြို့နယ်များအတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး ၂၁၃.၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
အပူပိုင်းခြောက်သွေ့တော အထူးသဖြင့် သန်းဒဟတ်တောများကိုလည်းကောင်း၊ အရေးကြီးသော မုန်းချောင်းနှင့် မန်းချောင်းရေဝေကုန်းတန်းများကိုလည်းကောင်း ကာကွယ် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရန်ရည်ရွယ်၍ ၁၉၈၅ ခုနှစ်(မူကွဲ - ၁၉၄၀ ခုနှစ်) တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အဓိကအားဖြင့် ရွှေသမင်(Cervus eldi) များ၏ စားကျတ်နေရာများကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်သည်။
ရွှေစက်တော် ဘေးမဲ့တော၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ မနိမ်မမြင့် တောင်ကုန်းတောင်တန်း ဆင်ခြေလျှောများနှင့် တတိယကပ် သဲကျောက်များ ဖုန်းလွှမ်းလျက်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ပေ ၃၀၀ မှ ပေ ၆၀၀ အထိ မြင့်သည်။
တည်နေရာ မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၁၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၃၃'၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ပွင့်ဖြူမြိုနယ်၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ စေတုတ္တရာမြို့နယ် များအတွင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ ရွက်ကြွေတော(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်)၊ရွက်ကြွေတော(အပေါ်ပိုင်းခြောက်သွေ့) ရောနှောသစ်တောများ ၈၀%နှင့် ၂၀% အသီးသီးဖုံးလွှမ်းထားသည်။
ရွှေစက်တော် ဘေးမဲ့တောတွင် မြန်မာ့ရွှေသမင်များကို အဓိကထိန်းသိမ်းထားပြီး ဝက်ဝံ၊ ကျားသစ်၊ ချေ၊ တောဝက်၊ ဒေါင်း၊ မျောက်၊ တောကြောင်နှင့် ငှက်မျိုးစုံ ၁⁠၁၃မျိုး ကျတ်စားနေထိုင်ကြပြီး စွေ့ငှက်၊ နဖားကြူးငှက်နှင့် ရှားပါးကြယ်လိပ်(ခ) ဆီးချိုလိပ်(Geochelone platynota)တို့ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံး မျိုးသုဉ်းမည့် အန္တရာယ်တွေ့ကြုံနေရသည့် တောခွေး(Cuon alpinus) နှင့် သင်းခွေချပ်(Sunda Pangolin (Manis javanica))ရှိသည်။
ထို့ပြင် ရွှေစက်တော်ဘေးမဲ့တော၌ လိပ်ပြာဇုန်များရှိပြီး လိပ်ပြာမျိုးစိတ် ၃၉ မျိုးရှိနေသည်ဟု သိရသည်။
မြဝတီနေ့စဉ်သတင်းစာ(၁၊မတ်။
၂၀၁၅) တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ သဘာဝအတိုင်းနေထိုင်ကျတ်စားမှုကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ရွှေစက်တော်ဘေးမဲ့တောတွင် နို့တိုက်သတ္တဝါ(၁၄)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါ(၃၄)မျိုး နေထိုင်ကျတ်စားလျက်ရှိသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်များ အများဆုံး ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာမှာ ဆည်များတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဓာတ်အားလိုင်းကြိုးများသွယ်တန်း တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းရေးဧရိယာအတွင်း တောင်ယာများကို ကျူးကျော်လုပ်ကိုင် ကြခြင်းနှင့် ရှားပါး ကြယ်လိပ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာသာ တွေ့ရသော ရွှေသမင်များကို ရောင်းချခြင်းများဖြစ်သည်။
သစ်ခိုးထုတ်မှုများလည်းရှိနေသေးသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သတ္တဗေဒဌာနမှ ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များ နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းတို့ကို လေ့လာခဲ့သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ ထိန်းသိမ်းထားသော မြေနေရာအတွင်း၌ စက်တော်ရာဘုရားတည်ရှိကာ နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံခြားသားစုစုပေါင်း ၂၀၀,၀⁠၀၀ ခန့်နှစ်စဉ်လည်ပါတ်လေ့ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ရန်ကုန်-ပြည်-ရွှေစက်တော် ကားဖြင့်(၃၁၇)မိုင် ရန်ကုန်-မကွေး-ရွှေစက်တော် ကားဖြင့်(၃၆၄)မိုင် ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ မြန်မာ့ရွှေသမင်များ၏ သဘာဝနေထိုင်ကျက်စားမှု အခြေအနေများ လေ့လာ နိုင်ခြင်း၊ အင်တိုင်းတောနှင့် သန်းဒဟတ်တောများကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ သားငှက် တိရစ္ဆာန်မျိုးစုံကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရာကို ဖူးမြော် နိုင်ခြင်း၊ မြန်မာ့ မျိုးရင်းဖြစ်သော ကြယ်လိပ်၏ သဘာဝနေထိုင်ကျက်စားမှု အခြေအနေများလေ့လာနိုင်ခြင်း၊ တိုင်းရင်းသားချင်းလူမျိုးများ၏ ဓလေ့ထုံးစံ များကို လေ့လာ နိုင်ခြင်း။
ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန လောကနန္ဒာတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော /ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန Report: Myanmar Protected Area (2011) Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘေးမဲ့တောများ Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး။
ကာ့ ဖရီးဒရစ် ဂူဒယ် (, ; ) ( – ) သည် ဩစတြီးယားလူမျိုး တစ်ဦးအဖြစ် ဖွားမြင်ပြီး နောင်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဖြစ်လာသည့် ယုတ္တိဗေဒ၊ သင်္ချာနှင့် ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂူဒယ်ကို ၂၁ ရာစုအတွင်း အရေးအပါဆုံး စဉ်းစားတွေးခေါ်သူ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။
ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ် (Bertrand Russell)၊ အေ၊ အန်၊ ဝှိုက်ဟတ် (A. N. Whitehead) နှင့် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) စသူတို့က ယုတ္တိဗေဒနှင့် အစုသီအိုရီကို သုံး၍ သင်္ချာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို နားလည်ရန် စတင်ကြိုးစားကြသည့် ၂၀ရာစုတွင်း၌ ဂူဒယ်သည် သိပ္ပံနှင့် ဒဿနိကဆိုင်ရာ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုအပေါ် ဩဇာညောင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
မှတ်စု အညွှန်း ကိုးကား ကဏ္ဍ:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ Category:အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြီးယား သင်္ချာပညာရှင်များ။
သာသနာပြုစိတ်ဓာတ် ဇွဲ လုံ့လ ဝီရိယ ထက်သန်ခြင်း၊ သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ်တော်တို့ကြောင့် ရဟန်းရှင်လူ ပြည်သူအပေါင်းတို့၏ လေးစားကြည်ညိုခြင်းကို ခံရသော စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်အို်င်တောရကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ဘုရားကြီး အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒောဘာသ၏ ဘဝပုံရိပ်thumbnail|ညောင်ပင်အိုင် ဆရာတော်ကြီး ညောင်ပင်အိုင် ဆရာတော်ကြီး ကျောင်းတည်နေရာ (၁) စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဆားလင်းကြီးမြို့၊ ညောင်ပင်အိုင်တောရကျောင်း။
(၂) မန္တလေးတိုင်း၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ ညောင်ပင်အိုင် တောရကျောင်း။
ငယ်ဘဝ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဘဒ္ဒန္တ နန္ဒောဘာသ ညောင်ပင်အိုင်တောရဆရာတော်ဘုရားကြီး လောင်းလျာကို မကွေးတိုင်း၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဖူလုံရွာ ခမည်းတော် ဦးသာဆွယ်၊ မယ်တော် ဒေါ်နှင်းတုတ် တို့က(၁၂၈၃) ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၃)ရက် စနေနေ့ နံနက် (၃:ဝဝ)နာရီ အချိန်တွင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်။
ငယ်နာမည် မောင်ထွန်းရှိန်ဖြစ်သည်။
မောင်ထွန်းရှိန် (၇)နှစ်သားအရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဘများက ဖူလုံရွာ ပတ္တပိုဏ်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဥတ္တရထံ ပညာသင်ရန် အပ်နှံကြလေသည်။
သားရတနာလေး (၁၂) နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဘနှစ်ပါးသည် ရှင်ပြုမင်္ဂလာသဘင်ဆင်ယင်ကျင်းပ၍ ပတ္တပိုဏ်ဆရာတော် ဦးဥတ္တရကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုပြီးလျှင် သာသနာအမွေကို ခံယူစေသည်။
ရှင်သာမဏေ ဖြစ်သောအခါ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်နန္ဒောဘာသ ဖြစ်သည်။
သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ (၅) ဝါပတ်လုံး ပတ္တပိုဏ်ကျောင်းတိုက်၌ ဆရာတော်ဦးဥတ္တရနှင့် စာချဘုန်းတော်ကြီးများဖြစ်သော ဦးသောဘဏ၊ ဦက္ကန္ဒာစာရတို့ထံ၌ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ ဝိနည်းစသော ပိဋကတ်အခြေခံကျက်စာများကို သင်ကြားအားထုတ်ခဲ့လေသည်။
၁၃၀၃ခုနှစ် နယုန်လဆန်း (၁၂)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ပတ္တပိုဏ်ဆရာတော် ဦးဥတ္တရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုပြီးလျှင် ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သာစည်ရွာ ရဟန်းဒါယိကာ ဦးဘအေး၊ ရဟန်းဒါယိကာမ ဒေါ်သိန်းတင် တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ပတ္တပိုဏ်တိုက် ဗဒ္ဓသိမ်၌ ဥပသမ္ပဒ မြင့်မြတ်သော ပဉ္ဇင်းဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရဟန်းဘဝသို့ ရောက်သောအခါ ပတ္တပိုဏ်ကျောင်းတိုက်၌ (၅) ဝါမျှနေထိုင်၍ ပိဋကတ်စာပေများသင်ကြားခဲ့သည်။
ရဟန်း (၆) ဝါအရတွင် ရေစကြိုမြို့နယ် အောက်အိုအနောက်ရွာ မဟာဇောတိကာရာမတိုက် ဆရာတော် ဦးဉာဏုတ္တရ ထံကြွရောက်၍ ကျမ်းဂန်များ သင်ကြားပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ထိုနောက် မန္တလေးမြို့၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ်၊ စည်ရှင်ကျောင်းသို့ တဖန်ကြွချီတော်မူခဲ့ပြီး (၇) ဝါမြောက်ဝါကို ကပ်တော်မူ၍ စာပေကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဝါကျွတ်ချိန်တွင်ဖူလုံရွာသို့ ပြန်လည်ကြွချီတော်မူခဲ့စဉ် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပေါင်းဝရွာ၊ ဓမ္မိစ္ဆာသယတောရကျောင်းမှ ဆရာတော်ဦးသုတ ကြွလာသည်။
ဆရာတော်ဦးသုတကား ဓုတင်္ဂဓရအမြဲတမ်း ဆောင်သောဆရာတော်ဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်လောင်းလျာဖြစ်သော ဦးနန္ဒောဘာသ သည် ရှေးကဖြည့်ခဲ့သောပါရမီ၏ နှိုးဆွမှုကြောင့် ဓုတင်္ဂဓရအမြဲဆောင်သော အကျင့်ကိုသင်ယူလိုစိတ်များ ဖြစ်ပေါ် ပြင်းပြလာမှုကြောင့် ပတ္တပိုဏ်ဆရာတော်ထံခွင့်ပန်လျှောက်ထား၍ ဓမ္မိစ္ဆာသယဆရာတော်ပြန်ကြွတော်မူသောခါ ပေါင်းဝဓမ္မိစ္ဆာသယတောရသို့ လိုက်ပါတော်မူပြီး ပဋိပတ်နှင့်ဓုတင်္ဂဓရဆောင်နည်းများကို ဆရာတော် ဦးသုတထံတွင် သင်ယူတော်မူခဲ့သည်။
ညောင်ပင်အိုင် တောရကျောင်း စတင်ဖြစ်ပေါ် လာပုံ ပေါင်းဝရွာ ဓမ္မိစ္ဆာသယ၌ သီတင်းသုံး သင်ယူပြီးနောက် ဦးနန္ဒောဘာသသည် အာရည်ကင် ဓုတင်ဆောက်တည်၍ တောရဆောက်တည်လိုသောဆန္ဒရှိတော်မူသဖြင့် တောရနေရာရှာဖွေရာဆားလင်း ကြီးမြို့၊ ကျောက်ကုန်းရွာမှ ဦးအောင်ညွန့်က သူ့ယာမြေအနီးတွင် ရှိသောညောင်ပင်နှင့် ရေအိုင်တစ်အိုင် ရှိသောနေရာဖြစ်၍ ညောင်ပင်အိုင် ဟုခေါ်သော နေရာကို ညွန်ပြလေရာ စိတ်ငြိမ်အေးမြ အရိပ်အာဝါသ ပြည့်စုံ၍ ထိုနေရာကိုရွေးချယ်တော်မူခဲ့သည်။
မူလညောင်ပင်ကြီးမှာ ဆရာတော်ရောက်ရှိချိန်တွင် မရှိတော့ပါ။
ဆရာတော်သည် ညောင်ပင်အိုင် တောရသို့ ၁၃၁၁ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လ တွင် ကြွရောက်သီတင်းသုံး တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာသမားကောင်းကို ရှာဖွေခြင်း နိဗ္ဗာန်ရရန်အတွက် ဆရာသမားကောင်း ရှာတွေ့ခြင်းသည် ရာနှုန်းပြည့် အရေးကြီးကြောင်း မြတ်စွာဘုရား ကိုယ်တော်တိုင်က ရှင်အာနန္ဒာကို မိန့်တော်မူခဲ့သလို ယ္ခုလည်း ဆရာတော် (၁၄) ဝါရပြီး ဝါကျွတ်ကာလတွင် နောင်တော် ဦးသုမိတ္တက ရဟန္တာဟု ထင်ပေါ်ကြားတော်မူသော ဆင်ဖြူကျွန်းအနီး စလင်းမြို့ ကန်လယ်ဆရာတော်ဘုရားထံသွားရောက်၍ နည်းနာခံယူမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားလာ၍ ဆရာတော်လည်း အတူလိုက်ပါရန် ဆုံးဖြတ်ကြပြီး ညီနောင်နှစ်ပါး ရှင်မတောင် ဘောင်ပဲ့ရွာမှ ခြေလျင်ခရီးဖြင့် တစ်ရွာဝင် တစ်ရွာထွက် ခရီးထွက်တော်မူခဲ့သည်။
ဆန္ဒအဓိပတိက မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ဇွဲဝိရိယတို့နှင့် ခရီးဆက်ခဲ့ကြရာ ပခုက္ကူမြို့ မြောက်ဘက် သုဿန်တွင် တစ်ညတာမျှ တည်းခိုနားနေခဲ့ကြသည်။
ညဘက်တွင် ဆရာတော်(၂)ပါးသည် ကောင်းကင်နက္ခတ်အမြင်ကို ကြည့်၍ ခရီးစဉ် ရွေးတော်မူသည်။
နံနက်လင်းသောအခါ သီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားသို့ သွားရောက်ဖူးမြင်ကြပြီးနောက် ညောင်ဦးမြို့သို့ ခြေလျင်ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။
ညောင်ဦးရောက်ပြီး ပုဂံသဗ္ဗေညုဘုရားတွင် နားနေကြရင်း ဘုရားရှေ့ရင်ပြင်တော်တွင် လင်းနို့ချေး၊ ငှက်ချေး၊ အမှိုက်သရိုက်များစွာရှိနေခြင်းကြောင့် ဘုရားဖူးသူများ စိတ်မသက်မသာနှင့် ဖူးနေရသည်ကို မြင်ရသောကြောင့် ဆရာတော်ညီနောင်နှစ်ပါးက အမှိုက်နှင့်ချေးများကို စုပုံကာ သင်္ကန်းနှင့်ထုပ်၍ ဘုရားနှင့် ဝေးတဲ့အရပ်မှာ သွားပစ်ပြီး ဆရာတော်သည် သဗ္ဗေညုဘုရားတွင် ဤသို့ ဆုတောင်းခဲ့သည်။
" ငါသည် ဤဘုရားမှ အမှိုက်များ ရှင်းလင်းသန့်စင်ပေးသောအကျိုးအားကြောင့် ငါ၏ကိုယ်တွင်းမှာရှိသော ကိလေသာအညစ် အကြေးများကို အမှိုက်များရှင်းသွားသလို ရှင်းလင်းဖယ်ရှား နိုင်ရပါစေသား"။
ထိုသို့ ဆုတောင်းပြီး နားနေစဉ် လူအများ အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသောကြောင့် ဒကာတစ်ဦးကို မေးကြည့်ရာ " ဘုရားပေါ်မှာ ရဟန္တာတစ်ပါး ကြွလာလို့ သွားဖူးကြတာ " ဟု ဖြေပေးသောကြောင့် ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်က နိမိတ်ကောင်းတော့ ပြနေပြီဟု ကောက်ယူလိုက်ပါသည်။
ထိုစဉ်ကကြွလာသော ရဟန္တာတစ်ပါးဆိုသူမှာ စွန်းလွန်းဆရာတော်ကြီး ဖြစ်သည်။
ပုဂံမြို့တွင် အအေးဆိုင်တစ်ဆိုင်မှ ကူညီ၍ ကားကြုံဖြင့် ထည့်ပေးလိုက်ရာ ညနေအချိန်တွင် ချောက်မြို့သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
တည်းခိုရန် ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းသို့ ဝင်ကာကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးအား တစ်ညတာတည်းခိုခွင့်ပေးရန် လျှောက်ထားကြရာ သူစိမ်းဖြစ်နေသည်ကတစ်ကြောင်း၊ မည်သူမည်ဝါ မသိသည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့်တည်းခိုခွင့်မရသောကြောင့် ဆရာတော်နှစ်ပါးမှာ ချောက်မြို့ဆိပ်ကမ်းရှိ ဆိပ်ခံဗောပေါ်မှာပင် တစ်ညတာကျိန်းစက်ခဲ့ကြရသည်။
နောက်နေ့မနက် ခရီးဆက်ကြရာ ဆွမ်းခံချိန်၌ စလေမြို့သို့ရောက်လေရာ ဆွမ်းခံခြင်း၊ ဆွမ်းဘုဉ်းခြင်းတို့ပြုပြီး ကူတို့မော်တော်ဖြင့် ဆင်ဖြူကျွန်းသို့ လိုက်ကြပြန်ရာ ဆင်ဖြူကျွန်းသို့ ညနေစောင်းအချိန်မှာ ရောက်ရှိကြသည်။
ဆင်ဖြူကျွန်း သရက်ပင်ကျောင်းတွင်တစ်ညတာတည်းခိုကြပြီး နောက်တစ်နေ့၌ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ စလင်းမြို့သို့ဆွမ်းစားချိန်တွင် ရောက်ရှိကြရာ ဆရာတော်တို့မှာ ဆွမ်းခံဆွမ်းဘုဉ်း ခြင်းတို့ပြုနေလျှင် ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးကို ထိုနေ့တွင်ဖူးခွင့် (ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးသည် ဆွမ်းဘုဉ်းပြီးနောက်ပိုင်း မည်သူ့ကိုမျှ ဖူးခွင့်မပြုသည့် စည်းကမ်းရှိနေသည်) မရနိုင်တော့သဖြင့် ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့ ညီနောင်နှစ်ပါးတို့သည် ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးကို အရင်ဆုံးဦးတိုက်ဖူးမြော်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြပြီး ကန်လယ်ဆရာတော်သီတင်းသုံးရာ စလင်းမြို့၏အနောက်မြောက် ယွန်းယွန်းတွင်တည်ရှိပြီး (၁.၇) စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသော ဝက်သည်းကန်သို့ ကြွချီခဲ့ကြသည်။
ကန်လယ်ဆရာတော် သီတင်းသုံးသော ကန်လယ်တောရကျောင်းသည် ထိုရေကန်၏ အလယ်တွင်ပေါ်နေသော ကျွန်းကလေးပေါ်တွင်တည်ရှိသော ရှင်ပင်သိင်္ဂေတာ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ဘေးနားတွင် ကျောင်းဆောက်၍ သီတင်းသုံးနေခြင်းဖြစ်သည်။
ကျွန်းပေါ်သို့ စည်းကမ်းမရှိ ဝင်ထွက်သွားလာခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ရန် ကျွန်းပတ်ပတ်လည်တွင် ဝါးများကို ထရံဖြင့်ကာ၍ ဝင်ပေါက်တစ်ပေါက်သာရှိသော တောရကျောင်းအဖြစ် ဆောက်တည်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့သည် ရေကန်အစပ်တွင် တည်ရှိသော ရှင်ပင်ရွှေမုဌောဘုရား အရောက်တွင် ဆွမ်းခံပြန်လာသော ကိုယ်ရင်လေးက ကန်လယ်ကျောင်းသို့ ကြွလျှင် လိုက်ခဲ့ပါဆိုသောကြောင့် သုံးယောက်သာစီး၍ ရသော လောင်းလှေဖြင့် လိုက်သွားခဲ့ကြသည်။
ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့ ကန်လယ်ကျွန်းပေါ်သို့ ရောက်သောအခါ ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီး၏ တပည့်များက အာဂန္တုနှစ်ပါးစာ ဆွမ်းပွဲပြင်၍ စောင့်နေကြသည်ကို တွေ့ရပြီး "အရှင်ဘုရားတို့ ဆွမ်းမဘုဉ်းရသေးရင် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးမှ ဆရာတော်ကြီးကိုဖူးဖို့ ဆရာတော်ကြီးမှာထားကြောင်း" ပြောပြ ကြသည်။
အမှန်မှာ ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးက တပည့်များကို အာဂန္တုနှစ်ပါးစာ ဆွမ်းပွဲပြင်ခိုင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
နောင်သောအခါတွင် ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်ကြီးက " ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးက ကြယ်မြင် လမြင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဆိုတော့ ဘုန်းကြီးတို့က တကယ်လုပ်မယ့်သူတွေ ဆိုတာသိလို့ ဆွမ်းပွဲပြင်ပြီး ကြိုခဲ့တာ" ဟုမိန့်ဆိုခဲ့သည်။
ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီး ကန်လယ်ဆရာတော်ကိုဝင်ရောက်ဖူးမြော်ရာ ကန်လယ်ဆရာတော်ကြီးက ဒီကျောင်းက ဘုန်းကြီးတစ်ပါးတည်း နေတာဖြစ်ခြင်းကြောင့် တရားအားထုတ်ကြမယ်ဆိုရင် ရေကန်စပ်တွင်ရှိသော ကန်ချောင်ရှိကျောင်းများတွင် သီတင်းသုံးကြပြီးမသိတာ မေးစရာရှိရင် ဘုန်းကြီးဆီ လာမေးကြရန် မိန့်လိုက်သောကြောင့် ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်တို့ ညီနောင်နှစ်ပါးတို့သည် ကန်လယ်ကျောင်း၏ အနောက်ဘက်တည့်တည့် ကန်စပ်တွင် တည်ရှိသော "ပြည်တော်ဦး" ဘုရားအနီးရှိ ကန်ချောင်အရပ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးနှင့်သော အုတ်ကျောင်းတွင် ညီနောင်နှစ်ပါး သီတင်းသုံးကြပြီး ဆွမ်းကို စလင်းမြို့ပေါ်တွင် ခံယူကြပြီး နေ့ခင်းပိုင်းတွင် "ခံတပ်လှိုင်ဂူ" တွင် တရားအားထုတ်ခြင်းအမှုတို့ ပြုကြပြီး မသိမေးမြန်းရန် ရှိပါက ညနေစောင်းအချိန်လောက်တွင် လောင်းလှေဖြင့် လှော်၍ ကန်လယ်ဆရာတော်ထံ ကြွရောက်မေးမြန်းပြီး ဆက်လက်အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ဤသို့ တရားအားထုတ်နေရင်း နောင်တော် ဦးသုမိတ္တမှာ နာမကျန်းဖြစ်၍ ဖူလုံရွာသို့ပြန်လည်ကြွတော်မူခဲ့သော်လည်း ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်မှာ တစ်ပါးတည်း ကန်ချောင်တွင်ဆက်လက်တရားအားထုတ်ခဲ့ရာ (၃) လခန့်အကြာတွင် ညောင်ပင်အိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မိမိအလိုရှိသော တရားများ ပြည့်ပြည့်ဝဝ ရရှိပြီးနောက်(၁၃၁၇)ခုနှစ် ဆရာတော်ဘုရားကြီး (၁၅)ဝါအရောက်တွင် ညောင်ပင်အိုင်တောရကျောင်းသို့ ပြန်လည်ကြွချီ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။
ညောင်ပင်အိုင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ညောင်ပင်အိုင်တောရကျောင်းသို့ ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်ကြွချီ သီတင်းသုံးခဲ့သော ကျောင်း၏ပုံစံမှာ မကျီးပင်ကြီး အောက်တွင် ထန်းလက်အမိုးလေးတစ်ခု၊ ဘေးအကာ မပါသော (တစ်ဘက်ရပ်တဲ) တဲအောက်တွင် အမှီပါသော ခုံတန်းလျား အဟောင်းတစ်ခုနှင့် တန်လျားရှေ့တွင် စားပွဲအိုကြီး တစ်လုံးသာ ရှိသည်။
တန်လျား၏ အစွန်တဖက်တွင် နှုတ်ခမ်းပဲ့နေသော သောက်ရေအိုးလေးတစ်လုံးရှိသည်။
ကျောင်းမှာ ကမူကုန်းလေးပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ကမူကုန်းလေးအောက်နားတွင် ရေနွေးကျိုရန် နှုတ်ခမ်းကျိုးနေသော မြေကရားအိုလေးတစ်လုံးနှင့် တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ တောရဆောက်တည်ခြင်းအကျင့်သည် ဓူတင်(၁၃) ပါး ဆောက်တည်ရာတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဆွမ်းခံစားခြင်း၊ ဆွမ်းကို ရောမွေ၍စားခြင်း တစ်နေရာတည်း၌ တစ်နေ့တစ်နပ်တည်း တစ်ခွက်တည်းသော သပိတ် (သို့) ခွက်ကိုသုံး၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးခြင်း၊ ဆွမ်းခံရာတွင် အိမ်စဉ်မပြတ် ဆွမ်းရပ်ခြင်း၊ သစ်ပင်ရင်း၌နေခြင်း၊ လှဲလျောင်း၍ အိပ်စက်သောအကျင့်ကို အနှစ် (၄၀) ကျော် ပယ်ရှား၍ အားထုတ်တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော် ကျိန်းစက်သော ပုံစံမှာ ခုံတန်းလျားပေါ်တွင် ထိုင်၍ ရှေ့စားပွဲပေါ် တွင်လက်ပိုက်ပြီးတင်ကာ ထိုလက်ပေါ်တွင် ခေါင်းကိုမှီ၍ ကျိန်းစက်ပါသည်။
ဆရာတော်သည် ရေချိုးခြင်းအမှုကို ပယ်ရှားလိုက်ပြီး ဝတ်ထားသောသင်္ကန်းကို ဝတ်လို့ ရသည်အထိ ဝတ်ရုံတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ကြီး အားထုတ်တော်မူခဲ့သော ဓူတင်များကို အမြင့်ဆုံးအမြတ်ဆုံး ဖြစ်အောင် သိုသိုဝှက်ဝှက် အားထုတ်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ အားထုတ်တော်မူစဉ်လည်း အနှောက်အယှက်များအား သီးခံတော်မူ၍ အားထုတ်ခဲ့သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပြောရလျှင် ဆရာတော်သည် ကျောင်းကုန်ရွာသို့ ဆွမ်းခံကြွစဉ် ဆရာတော်၏ ခေါင်းရိတ် သင်တုန်းဓား၊ ဓားသွေးသည့် ကျောက်သင်ပုန်း အကွဲလေးတို့ကို ယူဆော့ခြင်း၊ ဖွတ်ထားခြင်း၊ နေရောင်ကာထားသော သင်္ကန်းအဟောင်းပိုင်းစများကို ယူဆောင်သွားခြင်း၊ ဆရာတော်သည် သင်္ကန်းကို ခေါင်းပါခြုံ၍ တရားကျင့်နေစဉ် ဖိနပ်ကို ယူဆောင်သွားခြင်း တို့ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတော်မှာ ဆွမ်းခံကြွလျှင်လည်း ဖိနပ်မပါဘဲ တစ်မိုင်ကျော် ကျောက်ကုန်းလမ်းတွင် လျှောက်ရတာများတော့ ဆရာတော်၏ ခြေဖဝါးများမှာ အသားမာထုကြီး တည်နေပါသည်။
ဆရာတော်သည် ဆံရှည်၊ နှုတ်ခမ်းမွှေး၊ မုတ်ဆိတ်မွှေးရှည်နှင့် ဆွမ်းခံကြွကြွလာတာမြင်လို့ ရွာသားများက ဤသို့ အရှည်ထားခြင်းမှာ မသင့်လျှော်ကြောင်း လျှောက်ကြသောလည်း ဆရာက ဘာမျှမပြောဘဲ ဆိတ်ဆိတ်နေခဲ့သည်။
ရွာသားများကလည်း မင်္သကာ၍ ဆရာတော်ကျောင်းသို့ လိုက်လာကြည့်တော့မှ ခေါင်းရိတ်ဓား, ဓားသွေးကျောက်သင်ပုန်း အကွဲလေး၊ ဖိနပ်ပါမကျန်ဘာမှ မရှိတော့တာ သိရမှ ရွာသားများက နွားကျောင်းသား၊ ဆိတ်ကျောင်းသား၊ ထင်းခွေသူ၊ တောလိုက်သူများကို ခေါ်ယူသတိပေး၍ ဆရာတော်ကြီးကို မနှောက်ယှက်ကြရန် တားယူရသည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ဆရာတော်ကြီးသည် ကျောင်းအနီးတွင်ရှိသော ကျောက်လှိုဏ်ဂူတွင်သာ စကားမပြောသော အကျင့်ကိုဆောင်၍ သီတင်းသုံးနေတော့သည်။
(၁၁) နှစ်ကြာပြီးမှကျောင်းသို့ ပြန်ကြွချီကာ စကားပြန်လည်ပြောဆိုတော့သည်။
မူလက စကားနည်းသော ဆရာတော်သည် စကားပြန်လည် ပြောသော်လည်း ပို၍ စကားနည်းသွားသည်။
လိုရင်းကိုဘဲ မိန့်တတ်သည်။