kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
အစောပိုင်း ဗျာဒိတ်တော်များတွင် အဓိကပါဝင်သော အကြောင်းအရာများမှာ- တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင် (အလ္လာဟ်) ကိုသာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို ရှုတ်ချခြင်း တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ စေတမန်တော်ဖြစ်ကြောင်း တရားစီရင်ရာနေ့ ( يوم القيامة‎ - Yawm al-Qiyāmah) နှင့် လူသားတို့၏ လုပ်ရပ်များအပေါ် စစ်ဆေးမေးမြန်းခံရမည့်အကြောင်း ကောင်းမှုပြုသူများအတွက် သုခဘုံ (الجنة - Jannah) နှင့် မကောင်းမှုပြုသူများအတွက် ငရဲဘုံ (جهنم - Jahannam) ရှိကြောင်း ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်ရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ တာဝန်ဝတ္တရားများ ဗျာဒိတ်တော်များ ဆက်လက်ရရှိခြင်း ဗျာဒိတ်တော် အမျိုးအစားများ တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ဗျာဒိတ်တော်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်- ဂျစ်ဘရာအီးလ်မှတစ်ဆင့်- ဤသည်မှာ အဓိကနှင့် အများဆုံးဖြစ်သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
ဂျစ်ဘရာအီးလ်သည် တမန်တော် (ဆွ) ထံသို့ လူ့အသွင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မူလ ကောင်းကင်တမန်အသွင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထင်ရှားပြပြီး အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ဗျာဒိတ်တော်များကို ပို့ဆောင်ပေးသည်။
အိပ်မက် - တမန်တော် (ဆွ) သည် အိပ်မက်မှတစ်ဆင့်လည်း ဗျာဒိတ်တော်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
ဤအိပ်မက်များသည် သာမန်အိပ်မက်များမဟုတ်ဘဲ ရှင်းလင်းပြတ်သားသော အကြောင်းအရာများနှင့် ပြည့်စုံပြီး၊ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ လာသော အိပ်မက်များဖြစ်သည်။
အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် တိုက်ရိုက်စကားပြောခြင်း - အလွန်ထူးခြားသော အခြေအနေအချို့တွင် တမန်တော် (ဆွ) သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် တိုက်ရိုက်စကားပြောဆိုခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
သို့သော် ဤသည်မှာ အလွန်ရှားပါးသော ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ကုရ်အာန်ကျမ်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ထံသို့ ဗျာဒိတ်တော်များ ကျရောက်လာသည်မှာ ၂၃ နှစ်တာ ကာလအတွင်း (အေဒီ ၆၁၀ မှ ၆၃၂ အထိ) ဖြစ်သည်။
ဤဗျာဒိတ်တော်များကို စုစည်းထားခြင်းသည် ကုရ်အာန်ကျမ်း (Al-Qur'an - القرآن) ဖြစ်သည်။
တမန်တော် (ဆွ) သည် ဗျာဒိတ်တော်များကို လက်ခံရရှိသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် မွတ်စလင်မ်များကို ရွတ်ဖတ်ပြခြင်း၊ အလွတ်ကျက်မှတ်စေခြင်းနှင့် ရေးမှတ်စေခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကုရ်အာန်ကျမ်းသည် အခန်း (အခန်းကြီး) ပေါင်း ၁၁၄ ခန်း (Surah - سورة) ပါဝင်ပြီး၊ အခန်းတိုင်းတွင် အာယသ် (Verse - آية) များ ပါဝင်သည်။
ဗျာဒိတ်တော်များ ရရှိချိန် ကြုံတွေ့ရသည့် အခြေအနေများ တမန်တော် (ဆွ) သည် ဗျာဒိတ်တော်များ ရရှိချိန်တွင် အောက်ပါ အခြေအနေများကို ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်- လေးလံသော ခံစားမှု ချွေးစေးများ ပြန်ခြင်း မျက်နှာတော် နီမြန်းခြင်း ခေါင်းလောင်းသံကဲ့သို့ အသံကြားရခြင်း အခြားသူများနှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားခြင်း ဤအခြေအနေများသည် ဗျာဒိတ်တော် ရရှိခြင်း၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် အရေးပါမှုကို ဖော်ပြနေသည်။
တမန်တော်အဖြစ် ကြေညာခြင်း မိသားစုဝင်များကို စတင်ဟောပြောခြင်း ပထမဆုံး ဗျာဒိတ်တော် ရရှိပြီးနောက် တမန်တော် (ဆွ) သည် အစ္စလာမ်သာသနာကို စတင်ဟောပြောခဲ့သည်။
အစပိုင်းတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ခါဒီဂျာ၊ ဦးလေးသား အလီ၊ သူငယ်ချင်း အဘူဘကရ် (Abu Bakr - أبو بكر) နှင့် အခြားသော နီးစပ်ရာ မိသားစုဝင်များနှင့် မိတ်ဆွေများကိုသာ လျှို့ဝှက်စွာ ဟောပြောခဲ့သည်။
အများပြည်သူသို့ ဟောပြောခြင်း သုံးနှစ်ခန့် လျှို့ဝှက်စွာ ဟောပြောပြီးနောက်တွင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ လူသိရှင်ကြား ဟောပြောရန် အမိန့်တော် ရရှိခဲ့သည်။
တမန်တော် (ဆွ) သည် ဆဖာတောင်ကုန်း (Mount Safa - الصفا) ပေါ်သို့ တက်ပြီး ကုရိုက်ရှ်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို စုရုံးစေကာ တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင် (အလ္လာဟ်) ကိုသာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန်နှင့် ရုပ်တုကိုးကွယ်မှုကို စွန့်လွှတ်ရန် ဟောပြောခဲ့သည်။
အစောပိုင်း မွတ်စလင်များ တမန်တော် (ဆွ) ၏ ဟောပြောသွန်သင်မှုများကြောင့် အစောပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဤအစောပိုင်း မွတ်စလင်မ်များတွင်- ခါဒီဂျာ ဘင်တ် ခိုဝါလိဒ် (Khadijah bint Khuwaylid) အလီ အိဗ်နု အဘီ တာလိဗ် (Ali ibn Abi Talib) အဘူဘကရ် အလ်-ဆဒ္ဒသ် (Abu Bakr al-Siddiq) ဇိုင်ဒ် အိဗ်နု ဟာရီသဟ် (Zayd ibn Harithah) အွတ်စ်မာန် အိဗ်နု အဖ္ဖန် (Uthman ibn Affan) အဇ်-ဇူဗိုင်ရ် အိဗ်နုလ် အဝမ် (Az-Zubayr ibn Al-Awam) ဆအ်ဒ် အိဗ်နု အဘီ ဝက္ကာစ် (Sa'd ibn Abi Waqqas) အဗ္ဗဒူရ် ရဟ်မာန် အိဗ်နု အောင်ဖ် (Abdur Rahman ibn Awf) သွလ်ဟာ အိဗ်နု ဥဗိုင်ဒူလာ (Talha ibn Ubaydullah) ဘီလာလ် အိဗ်နု ရာဗာဟ် (Bilal ibn Rabah) တို့ ပါဝင်သည်။
ဤပုဂ္ဂိုလ်များသည် အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ အစောပိုင်းကာလတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး၊ တမန်တော် (ဆွ) အား အဖက်ဖက်မှ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။
အခန်း (၄) - မက္ကာမြို့တွင် သာသနာပြုခြင်း (Preaching in Mecca) လျှို့ဝှက်စွာ ဟောပြောခြင်း တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် ပထမဆုံး ဗျာဒိတ်တော် ရရှိပြီးနောက် အစ္စလာမ် သာသနာကို စတင်ဟောပြောရာတွင် အစပိုင်း၌ လျှို့ဝှက်စွာ ဟောပြောခဲ့သည်။
အကြောင်းမှာ မက္ကာမြို့တွင် ထိုအချိန်က ရုပ်တုကိုးကွယ်မှု ကြီးစိုးနေပြီး၊ အစ္စလာမ်၏ တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားကို ကိုးကွယ်ခြင်း အယူအဆသည် ထိုခေတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်း မွတ်စလင်များ၏ အခက်အခဲများ အစောပိုင်း မွတ်စလင်မ်များသည် လူနည်းစုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်မှုကြောင့် အမျိုးမျိုးသော အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
၎င်းတို့သည် မိသားစု၊ မိတ်ဆွေများနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဖယ်ကြဉ်ခံရခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချခံရခြင်း၊ စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့ခံရခြင်း စသည်တို့ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
ဒုက္ခပေး နှိပ်စက်ခြင်းများ ခံရခြင်း အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်ခံလာသူ ဦးရေ တဖြည်းဖြည်း များပြားလာသည်နှင့်အမျှ မက္ကာမှ ရုပ်တုကိုးကွယ်သူများ၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများလည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် ကျွန်များနှင့် ဆင်းရဲသား မွတ်စလင်မ်များသည် ရက်စက်စွာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံခဲ့ရသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဘီလာလ် (Bilal ibn Rabah - بلال بن رباح) သည် သခင်ဖြစ်သူ၏ ရက်စက်စွာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာကို စွန့်လွှတ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
လူသိရှင်ကြား ဟောပြောခြင်း သုံးနှစ်ခန့် လျှို့ဝှက်စွာ ဟောပြောပြီးနောက်တွင် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ လူသိရှင်ကြား ဟောပြောရန် အမိန့်တော် ရရှိခဲ့သည်။
ထိုအခါ တမန်တော် (ဆွ) သည် ဆဖာတောင်ကုန်းပေါ်တွင် မက္ကာမြို့သားများကို စုရုံးစေပြီး အစ္စလာမ်သာသနာအကြောင်း လူသိရှင်ကြား ဟောပြောခဲ့သည်။
ကုရိုက်ရှ်တို့၏ တုံ့ပြန်မှု တမန်တော် (ဆွ) ၏ လူသိရှင်ကြား ဟောပြောမှုအပေါ် ကုရိုက်ရှ်တို့၏ တုံ့ပြန်မှုမှာ အလွန်အမင်း ဆိုးရွားခဲ့သည်။
သူတို့သည် တမန်တော် (ဆွ) ကို ရူးသွပ်သူ၊ မှော်ဆရာ၊ ကဝေဆရာ စသည်ဖြင့် စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
တမန်တော် (ဆွ) နှင့် မွတ်စလင်မ်များကို လှောင်ပြောင်သရော်ခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
မွတ်စလင်များအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများ ကုရိုက်ရှ်တို့သည် မွတ်စလင်မ်များအပေါ် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ဖိနှိပ်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့တွင်- လူမှုရေးအရ ပိတ်ဆို့ခြင်း - မွတ်စလင်မ်များနှင့် ဆက်ဆံရေး မပြုလုပ်ရန်၊ ကုန်သွယ်မှု မပြုလုပ်ရန်၊ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း မပြုလုပ်ရန် စသည်ဖြင့် ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးအရ ပိတ်ဆို့ခြင်း - မွတ်စလင်မ်များ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်များမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း စသည်ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကိုယ်ထိလက်ရောက် နှိပ်စက်ခြင်း - မွတ်စလင်မ်များကို ရိုက်နှက်ခြင်း၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဘူတာလိဗ်၏ အကာအကွယ်ပေးမှု တမန်တော် (ဆွ) ၏ ဦးလေးဖြစ်သူ အဘူတာလိဗ်သည် ကုရိုက်ရှ်မျိုးနွယ်စု၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ တမန်တော် (ဆွ) အပေါ် များစွာ သံယောဇဉ်ရှိသူဖြစ်သည်။
သူသည် အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်မခံခဲ့သော်လည်း၊ တမန်တော် (ဆွ) ကို ရန်သူများ၏ အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်။
အဘူတာလိဗ်၏ အကာအကွယ်ပေးမှုကြောင့် တမန်တော် (ဆွ) သည် မက္ကာတွင် ဆက်လက်နေထိုင်ပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
အဘီစီနီးယား (အီသီယိုးပီးယား) သို့ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မွတ်စလင်များ၏ ပထမဆုံး ဟစ်ဂျရတ် (ရွှေ့ပြောင်းခြင်း) မက္ကာတွင် မွတ်စလင်မ်များအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများ အလွန်ပြင်းထန်လာသောအခါ၊ တမန်တော် (ဆွ) သည် မွတ်စလင်မ်အချို့ကို အဘီစီနီးယား (ယခုခေတ် အီသီယိုးပီးယား) သို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် အကြံပေးခဲ့သည်။
အဘီစီနီးယားသည် ထိုအချိန်က ခရစ်ယာန်ဘုရင် နဂျာရှီ (Negus/Najashi - النجاشي‎) အုပ်ချုပ်သော တိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး တရားမျှတမှုနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်ရှိသော နေရာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ဘုရင် နဂျာရှီ (Negus) ၏ အကာအကွယ်ပေးမှု မွတ်စလင်မ်များသည် အဘီစီနီးယားသို့ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
ပထမအကြိမ်တွင် လူဦးရေ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ပြီး၊ ဒုတိယအကြိမ်တွင် လူဦးရေ ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။
ဘုရင် နဂျာရှီသည် မွတ်စလင်မ်များကို ကြိုဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့အား လုံခြုံစွာ နေထိုင်ခွင့်နှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။
ကုရိုက်ရှ်တို့က မွတ်စလင်မ်များကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း၊ နဂျာရှီက ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ အစ္စလာမ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော ဟစ်ဂျရတ် (ရွှေ့ပြောင်းခြင်း) ဖြစ်ပြီး၊ မွတ်စလင်မ်များအတွက် ခိုလှုံရာနေရာတစ်ခု ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အခန်း (၅) - မက္ကာမှ မဒီနာသို့ ဟစ်ဂျရတ် (Migration to Medina) အကြောင်းရင်းများ မက္ကာတွင် မွတ်စလင်များအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများ ကြီးထွားလာခြင်း မက္ကာမြို့တွင် မွတ်စလင်မ်များအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာခဲ့သည်။
အထူးသဖြင့် တမန်တော် (ဆွ) ကို အကာအကွယ်ပေးခဲ့သော ဦးလေး အဘူတာလိဗ်နှင့် ဇနီးသည် ခါဒီဂျာတို့ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် မွတ်စလင်မ်များ၏ အခြေအနေမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။
ကုရိုက်ရှ်တို့သည် တမန်တော် (ဆွ) ကို လုပ်ကြံရန်ပင် ကြံစည်လာကြသည်။
မဒီနာ (ယသ်ရစ်ဗ်) မှ ဖိတ်ခေါ်မှု တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မဒီနာ (ယခင်အမည် ယသ်ရစ်ဗ် - Yathrib - يثرب) မြို့မှ အုပ်စုနှစ်စုဖြစ်သော အောစ် (Aws - أوس) နှင့် ခဇ်ရဂျ် (Khazraj - خزرج) မျိုးနွယ်စုတို့သည် အချင်းချင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့ကြသည်။
ထိုအုပ်စုများသည် တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ၏ ဂုဏ်သတင်းကို ကြားသိခဲ့ကြပြီး၊ သူတို့၏ ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိစေရန်အတွက် တမန်တော် (ဆွ) အား မဒီနာသို့ ကြွရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဟစ်ဂျရတ် ခရီးစဉ် အဘူဘကရ်နှင့်အတူ ခရီးထွက်ခြင်း အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ မဒီနာသို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့်တော်ရရှိပြီးနောက်၊ တမန်တော် (ဆွ) သည် သူ၏ အရင်းနှီးဆုံး မိတ်ဆွေဖြစ်သူ အဘူဘကရ် (Abu Bakr - أبو بكر) နှင့်အတူ မက္ကာမြို့မှ လျှို့ဝှက်စွာ ထွက်ခွာခဲ့သည်။
ကုရိုက်ရှ်တို့က တမန်တော် (ဆွ) ကို ရှာဖွေနေစဉ်တွင် သူတို့နှစ်ဦးသည် မက္ကာမြို့တောင်ဘက်ရှိ သောင်ရ်တောင် (Mount Thawr - ثور) ရှိ ဂူတစ်ခုတွင် သုံးရက်ခန့် ပုန်းအောင်းနေခဲ့ကြသည်။
ဂူအတွင်း ပုန်းအောင်းခြင်း သောင်ရ်တောင်ဂူအတွင်း ပုန်းအောင်းနေစဉ် အဘူဘကရ်၏ သားဖြစ်သူ အဗ္ဗဒူလာ (Abdullah) က မက္ကာမြို့တွင်း သတင်းများကို ယူဆောင်လာပေးပြီး၊ သမီးဖြစ်သူ အအ်စမာ (Asma) က အစားအစာများ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ကုရိုက်ရှ်တို့သည် ဂူဝအထိ ရောက်ရှိလာခဲ့သော်လည်း အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အကာအကွယ်ပေးမှုကြောင့် တမန်တော် (ဆွ) နှင့် အဘူဘကရ်တို့ကို မတွေ့ရှိခဲ့ကြပေ။
မဒီနာသို့ ရောက်ရှိခြင်း သုံးရက်ခန့် ပုန်းအောင်းပြီးနောက် တမန်တော် (ဆွ) နှင့် အဘူဘကရ်တို့သည် မဒီနာသို့ ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။
ခရီးလမ်းတွင် အခက်အခဲများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ဘေးကင်းစွာ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။
မဒီနာမြို့အနီးရှိ ကုဘာ (Quba - قباء) အရပ်သို့ ရောက်ရှိသောအခါတွင် တမန်တော် (ဆွ) သည် ထိုနေရာတွင် ရက်အနည်းငယ်ခန့် ရပ်နားပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ ပထမဆုံး ဗလီ (Mosque - مسجد) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မဒီနာမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
မဒီနာတွင် အခြေချခြင်း မဒီနာမြို့သားတို့၏ ကြိုဆိုမှု မဒီနာမြို့သားများ (အန်ဆွာရ် - Ansar - الأنصار) တို့သည် တမန်တော် (ဆွ) နှင့် မက္ကာမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသော မွတ်စလင်မ်များ (မုဟာဂျီရူန်း - Muhajirun - المهاجرون) ကို လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။
သူတို့သည် တမန်တော် (ဆွ) အား ၎င်းတို့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြပြီး၊ နေအိမ်များ၊ စားနပ်ရိက္ခာများနှင့် အခြားလိုအပ်သည့် အကူအညီများကို ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။
မွတ်စလင်များနှင့် မဒီနာမှ မျိုးနွယ်စုများအကြား ချစ်ကြည်ရေး တမန်တော် (ဆွ) သည် မဒီနာတွင် နေထိုင်သော မွတ်စလင်မ်များ၊ ဂျူးများနှင့် အခြားမျိုးနွယ်စုများအကြား စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
အန်ဆွာရ် (မဒီနာမြို့သား မွတ်စလင်မ်များ) နှင့် မုဟာဂျီရူန်း (မက္ကာမှ ရွှေ့ပြောင်းလာသော မွတ်စလင်မ်များ) အကြားတွင် ညီအစ်ကိုသဖွယ် သံယောဇဉ်နှောင်ကြိုးများ ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။
"မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ်" ရေးဆွဲခြင်း တမန်တော် (ဆွ) သည် မဒီနာတွင် နေထိုင်သော မတူညီသည့် အုပ်စုများအကြား အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များကို သတ်မှတ်ပေးသည့် "မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ်" (Constitution of Medina - صحيفة المدينة) ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဤစာချုပ်သည် မွတ်စလင်မ်များ၊ ဂျူးများနှင့် အခြားမျိုးနွယ်စုများအကြား ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးအတွက် အခြေခံမူများကို ချမှတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် အပြန်အလှန် ကာကွယ်ရေးတို့ကို အာမခံပေးခဲ့သည်။
ဤစာချုပ်သည် အစ္စလာမ့်သမိုင်းတွင် အရေးပါသော နိုင်ငံရေးစာချုပ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
အခန်း (၆) - မဒီနာမြို့တွင် နိုင်ငံတော် တည်ထောင်ခြင်း (Establishment of the State in Medina) မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) မဒီနာမြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် အရေးပါဆုံး ဆောင်ရွက်ချက်တစ်ခုမှာ မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ် (Constitution of Medina - صحيفة المدينة) ကို ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။
ဤစာချုပ်သည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများထဲမှ တစ်ခုဟုပင် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
မွတ်စလင်များ၊ ဂျူးများနှင့် အခြားမျိုးနွယ်စုများအကြား သဘောတူညီချက် မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ်သည် မဒီနာမြို့တွင် နေထိုင်သော မတူညီသည့် လူမျိုးစုများနှင့် ဘာသာရေးအုပ်စုများ (မွတ်စလင်မ်များ၊ ဂျူးများ၊ အယူမှားများ) အားလုံးအတွက် တူညီသော အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များကို သတ်မှတ်ပေးသည့် သဘောတူညီချက်ဖြစ်သည်။
ဤစာချုပ်သည် မတူကွဲပြားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးအတွက် အခြေခံမူများကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။
ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် မဒီနာ ပဋိညာဉ်စာချုပ်သည် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်ကို အတိအလင်း အာမခံပေးခဲ့သည်။
ဂျူးများသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာတရားကို လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့်ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ၎င်းတို့ဘာသာ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
မွတ်စလင်မ်မဟုတ်သော အခြားအုပ်စုများလည်း အလားတူ အခွင့်အရေးများ ရရှိခဲ့ကြသည်။
တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး ဤစာချုပ်သည် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးကို အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။
မည်သူမဆို ပြစ်မှုကျူးလွန်ပါက ဥပဒေနှင့်အညီ အရေးယူခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မည်သူ့ကိုမျှ ဥပဒေအထက်တွင် မထားရှိစေရ။
အုပ်စုတစ်စုနှင့်တစ်စုအကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားပါက တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ထံတွင် အဆုံးအဖြတ် ခံယူရမည်ဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ့် နိုင်ငံတော် တည်ထောင်ခြင်း ဗလီ (Masjid) တည်ဆောက်ခြင်း မဒီနာသို့ ရောက်ရှိပြီး မကြာမီတွင် တမန်တော် (ဆွ) သည် မဒီနာမြို့လယ်တွင် ဗလီတစ်ခု (Masjid an-Nabawi - المسجد النبوي) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဤဗလီသည် မွတ်စလင်မ်တို့၏ ဝတ်ပြုရာနေရာအဖြစ်သာမက လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ထူထောင်ခြင်း တမန်တော် (ဆွ) သည် မဒီနာမြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို စနစ်တကျဖြစ်စေရန် အောက်ပါတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်- အကြံပေးအဖွဲ့ (Shura - الشورى) - အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရာတွင် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန် အကြံပေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခြင်း - အခွန်ကောက်ခံခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းနှင့် အခြားသော အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရန် ကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခြင်း - အခြားသော မျိုးနွယ်စုများနှင့် မဟာမိတ်စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ လုံခြုံရေးကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်။
တရားစီရင်ရေးစနစ် တမန်တော် (ဆွ) သည် တရားစီရင်ရေးတွင် တရားမျှတမှုရှိစေရန် အလေးထားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သူကိုယ်တိုင် တရားစီရင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အခြားသော တရားသူကြီးများကိုလည်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
အစ္စလာမ့်ဥပဒေ (Sharia - الشريعة) ကို အခြေခံ၍ တရားစီရင်ခဲ့သည်။
စစ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး မက္ကာမှ ကုရိုက်ရှ်တို့နှင့် စစ်ပွဲများ မဒီနာတွင် အစ္စလာမ့်နိုင်ငံတော် ထူထောင်ပြီးနောက် မက္ကာမှ ကုရိုက်ရှ်တို့နှင့် မကြာခဏ စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အကြောင်းရင်းများမှာ- ကုရိုက်ရှ်တို့သည် မွတ်စလင်မ်များကို ဆက်လက် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းနေခြင်း။
မွတ်စလင်မ်တို့၏ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်တောက်ခြင်း။
အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့မှုကို ဟန့်တားလိုခြင်း။
ဘဒရ် တိုက်ပွဲ (Battle of Badr - غزوة بدر) ဟစ်ဂျရီ ၂ နှစ် (အေဒီ ၆၂၄) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဘဒရ်တိုက်ပွဲသည် မွတ်စလင်မ်များနှင့် ကုရိုက်ရှ်တို့အကြား ပထမဆုံးသော အဓိက တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
မွတ်စလင်မ်စစ်သည်အင်အား ၃၀၀ ကျော်ခန့်သည် ကုရိုက်ရှ်စစ်သည်အင်အား ၁၀၀၀ ကျော်ခန့်ကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ဤတိုက်ပွဲသည် မွတ်စလင်မ်တို့အတွက် အရေးပါသော အောင်ပွဲဖြစ်ပြီး၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ အင်အားကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
ဥဟုဒ် တိုက်ပွဲ (Battle of Uhud - غزوة أحد) ဟစ်ဂျရီ ၃ နှစ် (အေဒီ ၆၂၅) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဥဟုဒ်တိုက်ပွဲတွင် မွတ်စလင်မ်စစ်သည်အင်အား ၇၀၀ ခန့်သည် ကုရိုက်ရှ်စစ်သည်အင်အား ၃၀၀၀ ခန့်နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
အစပိုင်းတွင် မွတ်စလင်မ်တို့ အသာစီးရခဲ့သော်လည်း၊ တမန်တော် (ဆွ) ၏ အမိန့်ကို မနာခံဘဲ တောင်ကုန်းပေါ်မှ ဆင်းလာသော မြားပစ်သမားအချို့ကြောင့် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။
တုတ်ကျင်းတိုက်ပွဲ (Battle of the Trench - غزوة الخندق/غزوة الأحزاب) ဟစ်ဂျရီ ၅ နှစ် (အေဒီ ၆၂၇) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တုတ်ကျင်းတိုက်ပွဲတွင် ကုရိုက်ရှ်တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ်များ စုပေါင်းအင်အား ၁၀၀၀၀ ခန့်သည် မဒီနာမြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
တမန်တော် (ဆွ) ၏ အကြံပေးချက်အရ မွတ်စလင်မ်တို့သည် မြို့ပတ်လည်တွင် တုတ်ကျင်းကြီး (Khandaq - خندق) တူး၍ ခုခံခဲ့သည်။
ရန်သူတို့သည် တုတ်ကျင်းကို ကျော်လွှားနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ဝိုင်းရံမှုကို ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။
ဤတိုက်ပွဲသည် မွတ်စလင်မ်တို့၏ ခံစစ်စွမ်းရည်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။
အခန်း (၇) - မက္ကာမြို့ကို အောင်နိုင်ခြင်း (Conquest of Mecca) ဟုဒိုင်ဘီယာ စာချုပ် (Treaty of Hudaybiyyah) ဟစ်ဂျရီ ၆ နှစ် (အေဒီ ၆၂၈) တွင် တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် မက္ကာမြို့သို့ ဟဂျ် (Hajj - حج) ဘုရားဖူးခရီး ထွက်ရန် မွတ်စလင်မ် ၁၄၀၀ ခန့်နှင့်အတူ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။
သို့သော် မက္ကာမြို့အနီး ဟုဒိုင်ဘီယာ (Hudaybiyyah - الحديبية) အရပ်သို့ ရောက်သောအခါ ကုရိုက်ရှ်တို့က တားဆီးခဲ့သည်။
မက္ကာသို့ ဘုရားဖူးခရီး မထွက်နိုင်ခြင်း ကုရိုက်ရှ်တို့သည် တမန်တော် (ဆွ) နှင့် မွတ်စလင်မ်များကို မက္ကာမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မပြုခဲ့ပေ။
ထို့ကြောင့် နှစ်ဖက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ဟုဒိုင်ဘီယာ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
၁၀ နှစ် စစ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ဟုဒိုင်ဘီယာ စာချုပ်၏ အဓိကအချက်များမှာ- မွတ်စလင်မ်များသည် ထိုနှစ်တွင် မက္ကာသို့ ဘုရားဖူးခရီး မထွက်ရဘဲ နောက်နှစ်မှသာ လာရောက်ခွင့်ပြုမည်။
မက္ကာနှင့် မဒီနာအကြား ၁၀ နှစ်ကြာ စစ်ရပ်စဲရေး ပြုလုပ်ရန်။
နှစ်ဖက်စလုံးမှ မည်သည့် မျိုးနွယ်စုနှင့်မဆို မဟာမိတ်ဖွဲ့ခွင့်ရှိသည်။
မက္ကာမှ မွတ်စလင်မ်တစ်ဦး မဒီနာသို့ ထွက်ပြေးလာပါက မက္ကာသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ မဒီနာမှ မွတ်စလင်မ်တစ်ဦး မက္ကာသို့ ထွက်ပြေးလာပါက ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးရန် မလိုအပ်ပေ။
ဤစာချုပ်သည် မွတ်စလင်မ်များအတွက် အစပိုင်းတွင် အကျိုးနည်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း၊ ရေရှည်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းများစွာ ပွင့်လာခဲ့သည်။
စာချုပ် ချိုးဖောက်ခံရခြင်း ကုရိုက်ရှ်တို့၏ မဟာမိတ်များက မွတ်စလင်များကို တိုက်ခိုက်ခြင်း ဟုဒိုင်ဘီယာ စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီး နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ကုရိုက်ရှ်တို့၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော ဘနူဘကရ် (Banu Bakr) မျိုးနွယ်စုသည် မွတ်စလင်မ်များ၏ မဟာမိတ်ဖြစ်သော ဘနူခူဇာအာ (Banu Khuza'ah) မျိုးနွယ်စုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ဟုဒိုင်ဘီယာ စာချုပ်ကို သိသာထင်ရှားစွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
မက္ကာသို့ ချီတက်ခြင်း မွတ်စလင် စစ်တပ်ကြီးဖြင့် ချီတက်ခြင်း စာချုပ် ချိုးဖောက်ခံရပြီးနောက် တမန်တော် (ဆွ) သည် ဟစ်ဂျရီ ၈ နှစ် (အေဒီ ၆၃၀) တွင် မွတ်စလင်မ်စစ်သည်အင်အား ၁၀၀၀၀ ခန့်ဖြင့် မက္ကာမြို့သို့ ချီတက်ခဲ့သည်။
ဤစစ်ချီတက်မှုသည် အလွန်လျှို့ဝှက်စွာ ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး၊ ကုရိုက်ရှ်တို့ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ချိန် မရလိုက်ပေ။
သွေးမြေမကျဘဲ အောင်နိုင်ခြင်း မွတ်စလင်မ်စစ်တပ်ကြီး မက္ကာမြို့အနီးသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကုရိုက်ရှ်တို့သည် ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် အင်အားမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချ အညံ့ခံခဲ့ကြသည်။
တမန်တော် (ဆွ) သည် မက္ကာမြို့တွင်းသို့ အောင်နိုင်သူအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း၊ မည်သည့် သွေးထွက်သံယိုမှုမျှ မဖြစ်စေဘဲ ငြိမ်းချမ်းစွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
အထွေထွေ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရန်သူများကို ခွင့်လွှတ်ခြင်း တမန်တော် (ဆွ) သည် မက္ကာမြို့ကို အောင်နိုင်ပြီးနောက် အထွေထွေ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် (General Amnesty) ကို ကြေညာခဲ့သည်။
သူသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သူ့အား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ရန်သူများကိုပင် ခွင့်လွှတ်ခဲ့သည်။
ဤသည်မှာ တမန်တော် (ဆွ) ၏ ကြီးမြတ်သော စိတ်ထားနှင့် ခွင့်လွှတ်မှုတို့ကို ပြသခြင်းဖြစ်သည်။
ကအ်ဘာ ကျောင်းတော်မှ ရုပ်တုများကို ဖယ်ရှားခြင်း တမန်တော် (ဆွ) သည် မက္ကာမြို့ရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ကအ်ဘာ ကျောင်းတော် (Kaaba - الكعبة) အတွင်းရှိ ရုပ်တုများအားလုံးကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ကအ်ဘာ ကျောင်းတော်သည် တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင် (အလ္လာဟ်) ကိုသာ ဝတ်ပြုရာနေရာအဖြစ် ပြန်လည်သန့်စင်စေခဲ့သည်။
အခန်း (၈) - နောက်ဆုံးနှစ်များနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း (Final Years and Death) နောက်ဆုံး ဟဂ်ျ ခရီးစဉ် (Farewell Pilgrimage) ဟစ်ဂျရီ ၁၀ နှစ် (အေဒီ ၆၃၂) တွင် တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် မက္ကာမြို့သို့ နောက်ဆုံးအကြိမ် ဟဂျ် (Hajj) ဘုရားဖူးခရီး ထွက်ခဲ့သည်။
ဤခရီးစဉ်ကို "နှုတ်ဆက် ဟဂ်ျ ခရီးစဉ်" (Farewell Pilgrimage - حجة الوداع) ဟုလည်း ခေါ်သည်။
တမန်တော်မြတ်၏ နောက်ဆုံး တရားဒေသနာ ဟဂ်ျ ခရီးစဉ်အတွင်း အာရာဖတ်တောင်ကုန်း (Mount Arafat - عرفات) တွင် တမန်တော် (ဆွ) သည် မွတ်စလင်မ်ထောင်ပေါင်းများစွာကို နောက်ဆုံး တရားဒေသနာ (Last Sermon - خطبة الوداع) ဟောကြားခဲ့သည်။
ဤတရားဒေသနာတွင် အောက်ပါ အဓိကအချက်များ ပါဝင်သည်- တစ်ဆူတည်းသော ဘုရားသခင် (အလ္လာဟ်) ကိုသာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် လူသားအားလုံး တန်းတူညီမျှဖြစ်ကြောင်း အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးကို လေးစားရန် အတိုးယူခြင်းကို တားမြစ်ခြင်း သွေးကြွေးတောင်းခြင်း (အငြိုးအတေးထားခြင်း) ကို တားမြစ်ခြင်း အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ အခြေခံမူများကို လိုက်နာကျင့်သုံးရန် အစ္စလာမ် သာသနာ ပြည့်စုံခြင်း နောက်ဆုံး ဟဂ်ျ ခရီးစဉ်တွင် အောက်ပါ အာယသ် (Verse) ကျရောက်ခဲ့သည်-"ယနေ့တွင် သင်တို့အတွက် သင်တို့၏ သာသနာကို ငါအရှင်မြတ် ပြည့်စုံစေတော်မူခဲ့ပြီ။
ထို့ပြင် သင်တို့အပေါ်၌ ငါအရှင်မြတ်၏ ကျေးဇူးတော်ကိုလည်း ပြည့်ဝစေတော်မူခဲ့ပြီ။
ထို့ပြင် အစ္စလာမ် သာသနာကို သင်တို့၏ သာသနာအဖြစ် ငါအရှင်မြတ် နှစ်သက်သဘောတူတော်မူခဲ့ပြီ။
" (ကုရ်အာန် ၅:၃)ဤအာယသ်သည် အစ္စလာမ်သာသနာ ပြည့်စုံပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခြင်းဖြစ်သည်။
ဖျားနာခြင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း အသက်အရွယ်နှင့် ကျန်းမာရေး နောက်ဆုံး ဟဂျ် ခရီးစဉ်မှ ပြန်ရောက်ပြီးနောက် တမန်တော် (ဆွ) သည် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့လာခဲ့သည်။
သူသည် ထိုအချိန်တွင် အသက် ၆၃ နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်နှင့် နေရာ ဟစ်ဂျရီ ၁၁ နှစ်၊ ရဗီအွလ်အအောင်ဝလ်လ (Rabi' al-Awwal) လ ၁၂ ရက် (အေဒီ ၆၃၂၊ ဇွန်လ ၈ ရက်) တွင် တမန်တော် (ဆွ) သည် မဒီနာမြို့ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ အာအိရှာ (Aisha - عائشة) ၏ ရင်ခွင်၌ ရှိနေခဲ့သည်။
အလောင်းတော်ကို မြှုပ်နှံခြင်း တမန်တော် (ဆွ) ၏ အလောင်းတော်ကို ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် နေအိမ်တွင်ပင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။
ထိုနေရာသည် ယနေ့ခေတ်တွင် မဒီနာမြို့ရှိ တမန်တော်ဗလီ (Masjid an-Nabawi - المسجد النبوي) အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အမွေအနှစ် (Legacy) အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့မှု တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးနီးပါး အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်ခံခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။
သူ၏ သွန်သင်ချက်များကြောင့် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘာသာတရားများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကုရ်အာန်ကျမ်းနှင့် ဟဒီးစ်တော်များ တမန်တော် (ဆွ) ၏ အဓိက အမွေအနှစ်နှစ်ခုမှာ ကုရ်အာန်ကျမ်း (Quran) နှင့် ဟဒီးစ်တော်များ (Hadith) ဖြစ်သည်။
ကုရ်အာန်ကျမ်းသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ဗျာဒိတ်တော်များ စုစည်းမှုဖြစ်ပြီး၊ ဟဒီးစ်တော်များမှာ တမန်တော် (ဆွ) ၏ ပြောကြားချက်များနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။
ဤကျမ်းဂန်နှစ်ရပ်သည် မွတ်စလင်မ်တို့အတွက် ဘဝလမ်းညွှန်များဖြစ်ပြီး၊ အစ္စလာမ့်ဥပဒေ (Sharia) ၏ အခြေခံ အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။
စံပြပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် လေးစားကြည်ညိုမှု တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် မွတ်စလင်မ်တို့အတွက် အကောင်းဆုံး စံပြပုဂ္ဂိုလ် (Role Model - أسوة حسنة) ဖြစ်သည်။
သူ၏ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ စိတ်နေသဘောထား၊ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းမှုတို့ကို မွတ်စလင်မ်တို့က အတုယူ လိုက်နာကြသည်။
သူ၏ ဘဝဖြစ်စဉ် (Seerah - السيرة النبوية) သည် မွတ်စလင်မ်တို့အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော သင်ခန်းစာများ ပေးလျက်ရှိသည်။
အခန်း (၉) - ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် စရိုက်လက္ခဏာ (Personality and Character) တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် စရိုက်လက္ခဏာများသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအတွက် စံနမူနာယူဖွယ်ရာများ ဖြစ်သည်။
သူ၏ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဂုဏ်ရည်များစွာ ရှိသည့်အနက် အောက်ပါတို့သည် အထူး ထင်ရှားသည်။
သစ္စာရှိမှုနှင့် ရိုးသားမှု တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) သည် ငယ်စဉ်ကပင် သစ္စာရှိမှုနှင့် ရိုးသားမှုတို့ကြောင့် ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။
မက္ကာမြို့သူမြို့သားများက သူ့အား "အလ်-အာမီးန်" (Al-Amin - الأمين) ဟူသော ဘွဲ့အမည်ဖြင့် ချီးကျူးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အလ်-အာမီးန် ဆိုသည်မှာ "သစ္စာရှိသူ" သို့မဟုတ် "ယုံကြည်စိတ်ချရသူ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သူ၏ ရိုးသားမှုကြောင့် လူအများက ၎င်းတို့၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို သူ့ထံတွင် ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အပ်နှံလေ့ရှိကြသည်။
တမန်တော်ဘဝ ရောက်ရှိပြီးနောက်တွင်လည်း ဤဂုဏ်သစ္စာကြောင့် လူအများက သူ့အား ပိုမိုယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်။
နှိမ့်ချမှုနှင့် ရိုးရှင်းမှု တန်ခိုးအာဏာနှင့် လွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားလာသော်လည်း တမန်တော် (ဆွ) သည် နှိမ့်ချမှုနှင့် ရိုးရှင်းမှုကို လက်ကိုင်ထားခဲ့သည်။
အဝတ်အစား၊ နေထိုင်မှုပုံစံနှင့် အစားအသောက်တို့တွင် ရိုးရိုးရှင်းရှင်းသာ နေထိုင်ခဲ့သည်။
သူသည် မိမိကိုယ်ကို အခြားသူများထက် မြင့်မြတ်သူအဖြစ် မယူဆဘဲ၊ လူအများနှင့် ရောနှောဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။
ကျွန်များနှင့် ဆင်းရဲသားများအပေါ်တွင်လည်း သနားကြင်နာမှု ပြသခဲ့သည်။
သနားကြင်နာမှုနှင့် ခွင့်လွှတ်မှု တမန်တော် (ဆွ) သည် သနားကြင်နာမှု ကြီးမားသူဖြစ်သည်။
လူသားများအပေါ်တွင်သာမက တိရစ္ဆာန်များအပေါ်တွင်ပါ ကြင်နာမှု ပြသခဲ့သည်။
သူသည် ရန်သူများကိုပင် ခွင့်လွှတ်တတ်သူဖြစ်သည်။
မက္ကာမြို့ကို အောင်နိုင်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ သူ့အား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ရန်သူများကို အထွေထွေ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားသော သာဓကဖြစ်သည်။
ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ဇွဲလုံ့လ တမန်တော် (ဆွ) သည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်သည်။
ဘဒရ်တိုက်ပွဲ၊ ဥဟုဒ်တိုက်ပွဲနှင့် အခြားသော တိုက်ပွဲများတွင် ရဲဝံ့စွာ ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
အစ္စလာမ်သာသနာကို ဟောပြောရာတွင်လည်း အခက်အခဲများနှင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုများစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ဇွဲမလျှော့ဘဲ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တရားမျှတမှုနှင့် ညီမျှမှု တမန်တော် (ဆွ) သည် တရားမျှတမှုနှင့် ညီမျှမှုကို အလွန်တန်ဖိုးထားသူဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရာတွင် ဆွေမျိုးမိတ်ဆွေ၊ မည်သူ့ကိုမျှ မျက်နှာမလိုက်ဘဲ တရားမျှတစွာ စီရင်လေ့ရှိသည်။
လူလူချင်း ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး၊ လူသားအားလုံး တန်းတူညီမျှဖြစ်ကြောင်း ဟောပြောခဲ့သည်။
အစ္စလာမ်ဘာသာတွင် ကျွန်စနစ်ကို တိုက်ရိုက် ပယ်ဖျက်ခြင်း မပြုသော်လည်း၊ ကျွန်များကို လူသားဆန်စွာ ဆက်ဆံရန်နှင့် လွတ်မြောက်ခွင့်ပေးရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။
အခန်း (၁၀) - မိသားစုဘဝ (Family Life) တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) ၏ မိသားစုဘဝသည် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များအတွက် စံနမူနာယူဖွယ်ရာဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ လူသားဆန်မှု၊ မေတ္တာတရားနှင့် ကြင်နာမှုတို့ကို ဖော်ပြနေသည်။
ဇနီးများနှင့် သားသမီးများ တမန်တော် မုဟမ္မဒ် (ဆွ) တွင် ဇနီး ၁၁ ဦး ရှိခဲ့သည်ဟု အများစုက လက်ခံကြသည်။
သို့သော် ဤအိမ်ထောင်ပြုခြင်းများသည် သာမန်ကာမဂုဏ်ခံစားရန်အတွက် မဟုတ်ဘဲ၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်ကာလ အာရပ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အမျိုးသမီးများသည် အကာအကွယ်မဲ့နေတတ်ပြီး၊ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းသည် အမျိုးသမီးများအတွက် လုံခြုံမှုနှင့် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း နေရာတစ်နေရာ ရရှိစေရန် အဓိကနည်းလမ်းဖြစ်သည်။
ဇနီး တစ်ဦးချင်းစီ၏ အကြောင်း အကျဉ်း ခါဒီဂျာ ဘင်တ် ခိုဝါလိဒ် (Khadijah bint Khuwaylid - خديجة بنت خويلد) - တမန်တော် (ဆွ) ၏ ပထမဆုံးနှင့် အချစ်ဆုံးဇနီးဖြစ်သည်။
တမန်တော် (ဆွ) ထက် အသက် ၁၅ နှစ်ခန့် ကြီးပြီး၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ကုန်သည်မုဆိုးမတစ်ဦးဖြစ်သည်။
တမန်တော် (ဆွ) အသက် ၂၅ နှစ်၊ ခါဒီဂျာ အသက် ၄၀ အရွယ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကြပြီး၊ ခါဒီဂျာ ကွယ်လွန်သည်အထိ ၂၅ နှစ်ကြာ အတူနေထိုင်ခဲ့သည်။