kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သမ္မာဒိဋ္ဌိ = အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းသဘော (= ဈာန သမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကိုရှေ့ရှုတင်ပေးခြင်းသဘော။
သမ္မာဝါယာမ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံကို ထိုးထွင်းသိအောင်, ယင်းအာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေအောင် ကြိုးစားအား ထုတ်ခြင်းသဘော။
သမ္မာသတိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
သမ္မာသမာဓိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည် ကျင့်သုံး ထားအပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံး ပေါင်းသော် - မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏၊ သမထပိုင်းတည်း။
ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး ၁။
အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ ဒူရ သန္တိက ဟူသော (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ထိုးထွင်း သိမြင်ခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏၊ ၂။
အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, သင်္ခါရ, ကံ ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာတရား (အဘိ၊၂၊၁၁၅။
အံ၊၁၊၁၇၈။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၅။
) တို့ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ရာအခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး ပင် ရှိ၏။
ယင်း ဒုက္ခသစ္စာ+သမုဒယသစ္စာဟူသည့် သင်္ခါရ တရားတို့ကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာရေး သုံး တန်တို့သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာ ဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းရာအခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏။
ဤတွင် ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို တင်ပြပေအံ့ --- ၁။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ = ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာ တရားဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းသဘော။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံပေါ်သို့ စိတ် ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်းသဘော။
သမ္မာဝါယာမ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော။
သမ္မာသတိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ ) အခြင်းအရာကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
သမ္မာသမာဓိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံ၌ စိတ် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည်ကျင့်သုံးထား အပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာ အာဇီဝဟူသော သီလမဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံးပေါင်းသော် ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏။
တတ္ထ လောကိယမဂ္ဂေ သဗ္ဗာနေဝ မဂ္ဂင်္ဂါနိ ယထာနုရူပံ ဆသု အာရမ္မဏေသု အညတရာရမ္မဏာနိ ဟောန္တိ။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃။
) ထို လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့တွင် လောကိယမဂ္ဂင်ပိုင်း၌ မဂ္ဂင်အားလုံးတို့သည်ပင် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ အာရုံ (၆)မျိုးတို့တွင် အမှတ်မထား တစ်မျိုးမျိုးသော အာရုံကို အာရုံပြုကြ ကုန်၏။
) အာရုံ (၆) ပါး = ရူပါရုံ, သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ, ဓမ္မာရုံ ဟု အာရုံ (၆)မျိုး ရှိ၏။
ယင်းတို့တွင် ဓမ္မာရုံမှာလည်း (၆)မျိုး ရှိ၏။
ယင်းတို့မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
ဓမ္မာရုံ (၆) မျိုး ၁။
ပသာဒရုပ် = အကြည်ရုပ် ငါးမျိုး၊ ၂။
သုခုမရုပ် = သိမ်မွေ့နူးညံ့သောရုပ် (၁၆)မျိုး၊ ၃။
စိတ်အားလုံး၊ ၄။
စေတသိက်အားလုံး၊ ၅။
နိဗ္ဗာန်၊ ၆။
ပညတ် (ကသိုဏ်းပညတ်စသည့် ပညတ်အမျိုးမျိုး) ပေါင်းသော် ဓမ္မာရုံ (၆)မျိုးတည်း။
သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဟူသည့် သီလမဂ္ဂင်တို့ကို ဖြူစင်အောင် ဖြည့်ကျင့်ရာ၌ သူ့ အသက် သူ့ပစ္စည်း သူ့သားမယား စသည့် ထိုထို သတ္တဝါပညတ်အာရုံကို ယေဘုယျအားဖြင့် အာရုံပြု ကာ ယင်းမဂ္ဂင်တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။
မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာဟူသော ဗြဟ္မဝိဟာရဈာန် တို့ကို ပွားများအားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို သတ္တဝါ ပညတ်အာရုံကို အာရုံပြုကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။
ကသိုဏ်းဈာန်တို့ကို ပွားများအားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို ပထဝီကသိုဏ်းပညတ်စသည့် ကသိုဏ်းပညတ် နိမိတ်တို့ကို အာရုံယူကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။
ဝိပဿနာပိုင်းသို့ ရောက်သော အခါ၌ကား ထိုထို စိတ်+ စေတသိက်+ရုပ်ဟူသည့် အာရုံ (၆)ပါးတို့ကို ထိုက်သလို အာရုံယူကာ ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကို ပွားများအားထုတ်ရပေသည်။
ထို့ကြောင့် လောကီ မဂ္ဂင်ပိုင်း၌ သီလမဂ္ဂင်နှင့် သမာဓိမဂ္ဂင် ပညာမဂ္ဂင် တို့သည် အာရုံမတူ ကွဲပြားကြသဖြင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း ပြိုင်တူ မဖြစ်နိုင်ကြပေ။
သို့သော် လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကား အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟူသည့် တစ်ခုတည်းသော အာရုံကိုပင် အာရုံ ပြုကြပေသည်။
မဂ္ဂင် (၈)ပါးလုံး ပြိုင်တူ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈) ပါး လောကုတ္တရာ အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး, အရိယဖိုလ်ဉာဏ် အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး - ဤသို့လျှင် မဂ္ဂင်(၈)ပါးစီ အသီးအသီး ရှိ၏။
ဤတွင် အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။
)၌ လာရှိသည့်အတိုင်း တင်ပြပေအံ့ --- ၁။
သမ္မာဒိဋ္ဌိ = လောကုတ္တရာ မဂ္ဂသစ္စာပိုင်း၌ အရိယသစ္စာ လေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း သိခြင်းငှာ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်လျှင် အာရုံရှိသော အဝိဇ္ဇာနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်သတ်တတ်သော (= အရိယသစ္စာ လေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထား သည့် မောဟအနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ် တတ်သော) အရိယမဂ်ပညာစက္ခုသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြည့်စုံသော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်အမြင်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲ ဖြစ်သော ကာမဝိတက် = ကာမတဏှာနှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှု, ဗျာပါဒဝိတက် = သတ္တဝါတိ့ုကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် ဗျာပါဒ (= ဒေါသ)နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှု, ဝိဟိံသဝိတက် = သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လိုသည့် ဝိဟိံသ (= ဒေါသ)နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှုဟူသော သုံးမျိုးသော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, စိတ်ကို ရောက်သင့် ရောက်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ ရောက်အောင် ရှေးရှုတင်ပေးတတ်သော ဝိတက်သည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မည်၏။
သမ္မာဝါစာ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သည်လည်းဖြစ်သော, နိဗ္ဗာန်အာရုံသို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးသည်လည်းဖြစ်သော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်နှင့် ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားလည်း ဖြစ်သော, မုသား စကား ပြောကြားခြင်း, ကုန်းစကား ပြောကြားခြင်း, ကြမ်းတမ်းသည့်စကားကို ပြောကြားခြင်း, ပြိန်ဖျင်းသည့် စကားကိုပြောကြားခြင်းဟူသော လေးမျိုးသော ဝစီ ဒုစရိုက်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, မိစ္ဆာဝါစာ မှ (= လေးမျိုးသောဝစီဒုစရိုက်မှ) ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာဝါစာ မည်၏။
သမ္မာကမ္မန္တ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ဝစီဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်သော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထို သမ္မာဝါစာဝိရတီနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်ပင်ဖြစ်သော, သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်း, သူ့ပစ္စည်းကို မတရားယူခြင်း, သူ့သားမယားကို ဖျက်ဆီး ခြင်းဟူသော မိစ္ဆာကမ္မန္တ (= မှားယွင်းသော ကာယကံမှု)ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, ယင်း သုံးမျိုး သော ကာယဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။
သမ္မာအာဇီဝ = ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့၏ပင် ဖြူစင်ကြောင်းဖြစ်၍ဖြစ်သော, ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့နှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, လူဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ အထင်ကြီးအောင် အံ့ဖွယ်သရဲ ပြုလုပ်ပြခြင်း (= ကုဟန) စသည် ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှု (= မိစ္ဆာအာဇီဝ)မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။
[မှတ်ချက် - သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သော ကိလေသာ တရားဆိုးတို့ကို အရိယမဂ်တရားက ပယ်ရှားလိုက်သဖြင့် ထို အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် သမ္မာဝါစာသဘော, သမ္မာကမ္မန္တသဘော, သမ္မာအာဇီဝသဘောတို့သည် ရှေးရှုတည်နေကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။
] ၆။
သမ္မာဝါယာမ = သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာ အာဇီဝတည်းဟူသော ဤသီလဘုံ၌ ရပ်တည်နေသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသီလအား လျော်သော ထိုဝိရတီ သုံးမျိုးနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင်ဖြစ်သော, ဘာဝနာမှု၌ ပျင်းရိခြင်း ကောသဇ္ဇတရားကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သည် လည်းဖြစ်သော, မဖြစ်ပေါ်သေးသော အကုသိုလ် တရားတို့၏ မဖြစ်ခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော အကုသိုလ် တရားတို့ကို ပယ်ခြင်း, မဖြစ်ပေါ်သေးသော ကုသိုလ် တရားတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့၏ တည်တံ့ခြင်းကို ပြီးစေတတ်သည် လည်းဖြစ်သော, အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန် အာရုံကို ထိုးထွင်းသိရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြောင်း ဝီရိယသည် သမ္မာဝါယာမ မည်၏။
သမ္မာသတိ = ဤသို့ သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်လျက်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏သန္တာန်၌ ထိုသမ္မာဝါယာမ (= ဝီရိယ) နှင့် အတူယှဉ်ဖက်သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, မိစ္ဆာ သတိကို လှုပ်ခါတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော, ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံတို့၌ ကာယာနုပဿနာ ဝေဒနာနုပဿနာ စိတ္တာနုပဿနာ ဓမ္မာနုပဿနာတို့ကို ပြီးစေတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော စိတ်၏ ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မ အာရုံကို မပျောက် ပျက်ကြောင်း ဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ကောင်းစွာ အမှတ်ရမှု သတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
သမ္မာသမာဓိ = ဤသို့ ကဲသာလွန်ဘိ တုမရှိသော လွန်မြတ်သောသတိဖြင့် ကောင်းစွာ စီမံအပ်သော စိတ်၏ အစောင့်အရှောက်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသတိနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင်ဖြစ်သော၊ မိစ္ဆာသမာဓိကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ခု တည်းသောအာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက်တည်ငြိမ် နေခြင်း (= စိတ္တေကဂ္ဂတာ)သည် သမ္မာသမာဓိ မည်၏။
အကြင်မဂ်တရားသည် လောကီဖြစ်သောမဂ် (= မဂ္ဂင်)နှင့်တကွ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ = ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းကျင့်စဉ် ပဋိပဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်အပ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်၏။
ဤမဂ် သည်ကား လောကုတ္တရာဖြစ်သော, ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော (= ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော), အင်္ဂါ (၈)ပါး ရှိသော အရိယမဂ်တည်း။
(အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။
) လိုရင်းမှတ်သားရန် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ခြင်း သဘောကား သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း သဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်း ဖောက်သိမြင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော ကား သမ္မာဝါယာမ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို အမှတ်ရ နေခြင်းသဘောကား သမ္မာသတိ, ယင်း နိဗ္ဗာန်အာရုံ တစ်ခုတည်းပေါ်၌ စိတ်ကျရောက် တည်ငြိမ်နေခြင်း သဘောကား သမ္မာသမာဓိတို့ ဖြစ်ကြ၏။
တစ်ဖန် ယင်းအရိယမဂ်တရားက သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သည့် မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တ မိစ္ဆာအာဇီဝဖြစ်ကြောင်း ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်သဖြင့် မိစ္ဆာဝါစာမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာဝါစာသဘော, မိစ္ဆာကမ္မန္တမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာကမ္မန္တသဘော, မိစ္ဆာအာဇီဝမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာအာဇီဝသဘောတို့သည် ရှေးရှု တည်နေကြ၏။
သို့အတွက် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံယူနေသည့် အရိယမဂ်အခိုက်၌ လောကုတ္တရာ အရိယမဂ္ဂင် (၈)ပါး စုံစုံညီညီပင် ဖြစ်လျက် ရှိပေသည်။
သို့သော် ဒုတိယဈာန် နာမ်တရားစသည့် အထက်ပိုင်း ဈာန်နာမ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုခိုက် အရိယမဂ်သို့ ဆိုက်ခဲ့ပါမူ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင် တစ်ခု လျော့သဖြင့် မဂ္ဂင် (၇)ပါး စုံညီလျက် ရှိပေသည်။
လောကီမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးကား လောကီ မဂ္ဂသစ္စာတရား, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါး ကား လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာတရားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးတို့တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိက အဝိဇ္ဇာကို, သမ္မာသင်္ကပ္ပက မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ ကို, သမ္မာဝါစာက မိစ္ဆာဝါစာကို, သမ္မာကမ္မန္တက မိစ္ဆာကမ္မန္တကို, သမ္မာအာဇီဝက မိစ္ဆာအာဇီဝကို, သမ္မာဝါယာမက ဥပ္ပန္န အကုသိုလ်အချို့ကို, သမ္မာသတိက မိစ္ဆာသတိကို, သမ္မာသမာဓိက မိစ္ဆာသမာဓိကို အကြွင်း မဲ့ ပယ်ရှားနိုင်ပေသည်။
) ဖားအောက်တောရဝတ်ရွတ်စဉ် - ဖားအောက်တောရဆရာတော် ကိုးကား Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ။
Eurocopter Tiger သည် Eurocopter ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည့် တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် ဖြစ်သည်။
ဂျာမဏီတွင် Tiger ဟုခေါ်၍ ပြင်သစ်နှင့် စပိန်တို့တွင် Tigre ဟု ခေါ်ကြသည်။
အခြေခံ အချက်အလက်များ လေသူရဲ = ၂ ဦး ရဟတ်ယာဉ် အလျား = ၁၄.၀၈ မီတာ ရဟတ်ယာဉ်အမြင့် = ၃.၈၃ မီတာ အင်ဂျင် = Rolls-Royce/Turboméca/MTU MTR390 turboshafts အင်ဂျင် (၂) လုံး အမြန်ဆုံး ပျံသန်းနှုန်း = တနာရီလျှင် (၂၉၀) ကီလိုမီတာ တပ်ဆင်နိုင်သည့် လက်နက်များ စက်သေနတ် ၃၀ မီလီမီတာ GIAT 30 စက်အမြောက် တစ်လက် (သို့မဟုတ်) ၁၂.၇ မီလီမီတာ စက်အမြောက် တစ်လက် ဒုံးကျည်များ 70 mm SNEB (၁၉) လုံး (သို့မဟုတ်) 70 mm Hydra (၁၉) လုံး (သို့မဟုတ်) 68 mm SNEB (၂၂) လုံး နှင့် PARS 3 LR ဒုံးကျည် (၈) လုံး (သို့မဟုတ်) Rafael Spike-ER (၈) လုံး (သို့မဟုတ်) AGM-114 Hellfire တင့်ကားဖျက် (၈) လုံး နှင့် AIM-92 Stinger ဝေဟင် - ဝေဟင်ပစ် (၄) လုံး (သို့မဟုတ်) Mistral ဝေဟင် - ဝေဟင်ပစ် (၄) လုံး ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား Category:ယာဉ် Category:ရဟတ်ယာဉ်။
thumb|မလွန်ဈေးဆန်လှူအသင်းကြီး၏ တံဆိပ်တော် မလွန်ဈေးဆန်လှူအသင်းကြီးသည် သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူသည့်နှစ် (၁၈၈၅)ခုနှစ်အလွန် (၁၁)နှစ်အကြာမှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးမြို့ရှိ နှစ်ပေါင်း(၁၂၀)ကျော်ရှိပြီ ဖြစ်၍ ရှားရှားပါးပါး ပရဟိတအသင်းကြီး ဖြစ်သည်။
ထိုနှစ်တစ်ရာကျော် ခရီးအတွင်း လှုပ်ရှားမှုနှင့် တိုးတက်ရှင်သန်နေသော အဖွဲ့အစည်းကြီး ဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ်(၁၂၅၈)-ခုမှ စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အသင်းကြီး၏ ဖွဲ့စည်းခွင့်အမှတ်မှာ (၁၂၅၃) ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ မလွန်မြို့ကို အပိုင်စားရသော ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော် သတိုးမင်းလှကျော်စွာ ဘွဲ့ခံ မလွန်မြို့စား မလွန်မင်းသားကြီး နေထိုင်သွားခဲ့ရာ မန္တလေးမြို့ရှိ မလွန်ဈေးရပ်မှာ အခြေတည်ပြီး ဘုရားဒါယကာကြီး ဦးကျောက်ခဲ အမှူးပြုသော မန္တလေးသူ မန္တလေးသား ရှေးမြန်မာကြီးများက အသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အသင်းကြီး၏ တည်နေရာမှာ ၃၂-လမ်း၊ ၈၅-လမ်းနှင့် ၈၆-လမ်းကြား၊ မလွန်ရပ်၊ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။
ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်မှာ ၀၂-၄၀၃၉၂၄၀၊ ၀၂-၄၀၂၃၇၁၇ တို့ဖြစ်ပါသည်။
အသင်းတံဆိပ်၏ အဓိပ္ပာယ် ယုန်ဖြူတံဆိပ်ကို အဝါရောင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အနီရောင် ဝန်းရံလျက် စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ခတ်နှိပ် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အနီရောင် = ရဲရင့်ခြင်း၊ ပြတ်သားခြင်း၊ စွန့်စားခြင်း သဘောကို ဆိုလိုသည်။
အဝါရောင် = ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ အရောင်၊ အလင်းသဘောကို ဆိုလိုသည်။
ယုန်ဖြူ = အသင်းကြီးသည် အလောင်းတော် ယုန်မင်း ထုံးနှလုံးမူ၍ သာသနာတော်အတွက် မည်မျှ ရဲရင့်ပြတ်သား စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းသည့် စိတ်ဓာတ်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြု ရည်ညွှန်းသော အားဖြင့် ယုန်ဖြူတံဆိပ် တပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ယုန်မင်း (ဘုရားအလောင်းတော်) ဘဝက အလှူခံ ပုဏ္ဏားကို ပေးလှူစရာ ပစ္စည်းမရှိသဖြင့် ရိပ်က္ခာအလှူပေးရာတွင် မိမိ၏ အသက်ခန္ဓာကိုယ်ပင် မငဲ့ကွက်ဘဲ သူ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို သုံးဆောင်ပါတော့ဟု မီးပုံအတွင်းခုံဆင်းကာ အသက်စွန့်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထိုသို့ ကြီးမြတ်သည့် စိတ်ဓာတ်ကြောင့် ယုန်မင်းကို မီးမလောင်ခဲ့ပေ။
ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ရှေးလူကြီးများက ဇီဝိတဒါနပါရမီဟု မော်ကွန်းထိုးကြသည်။
အသင်း၏ လုပ်ဆောင်မှု မလွန်ဈေး ဆန်လှူအသင်းကြီးသည် မြန်မာပြည်အတွင်း အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ အလှူခံရရှိသော ဆွမ်းဆန်များကို နှစ်စဉ် တော်သလင်းလ၌ စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်း၊ မင်းဝံ တောင်ရိုးကြီး သုံးရပ်နှင့် မန္တလေး လေးပြင်လေးရပ်မှာ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကို ပေးလှူသော အသင်းကြီး ဖြစ်သည်။
တိုးချဲ့လှူဒါန်းမှု အသင်းကြီးတည်ထောင်စဉ်က အလှူခံရရှိသော ဆွမ်းဆန်များကို စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်း၊ မင်းဝံ တောင်ရိုးကြီး သုံးရပ်ရှိ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကိုသာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ်(၁၃၄၃)ခုတွင် မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဦးဝိစိတ္တသာရဘိဝံသနှင့် သဲကုန်းသီတဂူအရှင်ဉာဏိဿရ ဆရာတော်ကြီးများ၏ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်မှုများကို အခြေခံပြီး မန္တလေးငါးမြို့နယ်ရှိ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကိုပါ ဆွမ်းဆန်တော် တိုးချဲ့လှူဒါန်းလာခဲ့သည်မှာ ယခုချိန်အထိ ဖြစ်သည်။
အသင်းကြီး၏ ဩဝါဒါစရိယ ဆရာတော်ကြီးများ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဇေတဝန်ဟံသာဂီရိဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ​ဇောတိကဓဇ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး သဒ္ဓမ္မသီတဂူဆရာတော်၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ​ဇောတိက ဘဒ္ဒန္တဉာဏိဿရ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး မဟာသုဗောဓာရုံဆရာတော်၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ​ဇောတိကဓဇ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒမာလာဘိဝံသ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ရတနာဓုဝံဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တဇောတိက။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တဝိဇ္ဇာနန္ဒာဘိဝံသ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ဝေဇယန္တာဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တမဟောသဓပဏ္ဍိတ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ရွှေဟင်္သာတိုက်ဟောင်းဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တသိရိန္ဒ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ပထမဂန္ဓာရုံဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တဇဋိလ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ သာသနစံပြဆရာတော်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ ဘဒ္ဒန္တအင်္ကုရ။
ဓမ္မကထိကဆရာတော်ကြီးများနှင့် နယ်လှည့်ဓမ္မကထိကဆရာတော်ကြီးများ ဓမ္မကထိကဆရာတော်ကြီးများ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး သဒ္ဓမ္မသီတဂူဆရာတော်၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ ဘဒ္ဒန္တဉာဏိဿရ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး မဟာသုဗောဓာရုံဆရာတော်၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု၊ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒမာလာဘိဝံသ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဇေယျမင်္ဂလာဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒန္တကောမုဒိဝရ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ရွှေကျောင်း (ရွှေပြည်ဟိန်းဆရာတော်)၊ ဒီဃဘာဏက၊ ဒီဃနိကာယကောဝိဒ၊ ဥဘတောဝိဘင်္ဂဓရ၊ နိကာယုဇ္ဇောတက ဝိနယဓရ၊ မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ၊ ဘဒ္ဒန္တခေမာသိရီလင်္ကာရ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး မဟာသဒ္ဓါရုံဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒန္တဝါယမသိရီ။
မင်းကွန်းတောင်ရိုး တိပိဋကနိကာယကျောင်းတိုက် (မြင်းမူဆရာတော်)၊ တိပိဋကဓရဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက၊ တိပိဋကကောဝိဒ၊ ဘဒ္ဒန္တဝံသပါလာလင်္ကာရ။
မင်းကွန်းတောင်ရိုး၊ ဖောင်တော်သီဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒိမာဓိပတိ။
နယ်လှည့်ဓမ္မကထိကဆရာတော်ကြီးများ မန္တလေးမြို့ ၊ သစ်ဆိမ့်တိုက်၊ ငြိမ်းချမ်းရွှေပြည် (သီတဂူကြယ်တစ်ပွင့်ဆရာတော်)၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ ဘဒ္ဒန္တပညာနန္ဒ။
မန္တလေးမြို့ ၊ ညောင်ကန်တိုက် ၊ ဓမ္မမာမကဆရာတော် ၊ မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ၊ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ အောင်မြေဘုံစံ ၊ ဘဒ္ဒန္တတေဇနိယ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ မဟာသန္တာအေးဆရာတော် ၊ ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ၊ ဘဒ္ဒန္တထေရဝံသ။
မန္တလေးမြို့ ၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ၊ စည်ရှင်ကျောင်း ၊ ဘဒ္ဒန္တဝဏ္ဍိတာလင်္ကာရာဘိဝံသ။
မန္တလေးမြို့ ၊ ဥသျှစ်ကုန်းတိုက် ၊ ရတနာလင်္ကာရဆရာတော် ၊ မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ၊ ဘဒ္ဒန္တတေဇာစာရ (ရှင်နေမင်း-ဥသျှစ်ကုန်း)။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ ဝေဒဂူဆရာတော် ၊ သီတဂူဘဒ္ဒန္တဒေဝိန္ဒာလင်္ကာရာဘိဝံသ။
သန်လျင်မြို့ ၊ သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ၊ ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တသီဟဉာဏာလင်္ကာရာဘိဝံသ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ မင်းရာဇာဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တဇဝန။
မန္တလေးမြို့ ၊ သာယာရွှေဂူတိုက် ၊ သစ္စာရွှေပြည်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တအာလောက။
မန္တလေးမြို့ ၊ ဘုံကျော်တိုက် ၊ ချမ်းမြေ့ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တကေသဝ။
ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာ၊ ‌ဗောဓိရွှေကျောင်းဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒန္တဝိစာရ။
မန္တလေးမြို့ ၊ အာသောကာရာမတိုက် ၊ ဓမ္မရောင်ခြည်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တကုသလဗုဒ္ဓိ။
မန္တလေးမြို့ ၊ မြောက်ခရေပင်တိုက် ၊ ခရေပင်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တတိပိဋက။
မန္တလေးမြို့ ၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံတိုက်သစ် ၊ ဇမ္ဗူမော်ကျောင်းဆရာတော်၊ ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တဓမ္မောသဓ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ၊ ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ၊ ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစရိယ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ၊ ဘဒ္ဒန္တကုသလ။
မင်းဝံတောင်ရိုး ၊ ပညာရိပ်မွန်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တတိက္ခ။
ပုသိမ်ကြီးမြို့ ၊ သန္တာရုံကျောင်း ၊ ဘဒ္ဒန္တကုမုဒသိရီ။
မန္တလေးမြို့ ၊ တောင်စလင်းတိုက်သစ် ၊ ဘဒ္ဒန္တပညာသိရီ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ မြသုခတောင်ကြား ၊ ဘဒ္ဒန္တပညာသာမိ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ အောင်မြေဘုံစံဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တဣဿရိယ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ ရွှေဟင်္သာတိုက်သစ် ၊ ဖြိုးရတနာရာပြည့်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တသဒ္ဓမ္မ။
မင်းကွန်းတောင်ရိုး ၊ ဓမ္မနာဒတိုက်ကြပ်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ မြသိန်းတန်ဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တဇဝန။
စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ၊ အရှေ့ဣစ္ဆာသယကျောက်စိမ်းဆရာတော် ၊ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတ။
အသင်း၏ ဌာနခွဲများ အမှတ်(၃၃၄)၊ ပြည်လမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။
အမှတ်(၈၃၂)၊ ဗိုလ်ချုပ်လမ်း၊ ဆံတော်ရပ်၊ ပြည်မြို့။
အသင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အသင်း၏ အစဉ်အလာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူး၊ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၂)ဦး၊ ငွေထိန်း၊ စာရင်းစစ်၊ အမှုဆောင်များ စုစုပေါင်း(၂၅)ဦးနှင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ယခု အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌကြီးမှာ ဦးစိန်ဝင်း ဖြစ်သည်။
တစ်ပြည်လုံးတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း မလွန်ဆန်လှူ အသင်းထောက် (၄၀၀)ကျော်က ပရဟိတ စိတ်ရင်း အပြည့်နှင့် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ပေးနေကြသည်။
ရေတစ်တန် ကုန်းတစ်တန် ရှေးဦးစွာ မြန်မာပြည်ရှိ နေရာဒေသအနှံ့ကို မလွန်ဓမ္မကထိက ဆရာတော်များက နယ်လှည့်တရားပွဲများ ဆင်ယင်ကျင်းပ ဟောကြားကြသည်။
လုပ်ငန်းပေါင်းစုံ၊ လူတန်းစားအလွှာစုံ၊ အနယ်နယ်အရပ်ရပ် အလှူရှင်များက လှူဒါန်းကြသော ဆွမ်းဆန်များကို စက်လှေ၊ မော်တော်၊ သင်္ဘော၊ ကားများ၊ ထော်လာဂျီများ၊ လှည်းများဖြင့် မလွန်ဆန်လှူ အသင်းထောက်များက အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ သယ်ယူကာ မန္တလေးအသင်းတိုက်သို့ ပို့ဆောင်ရလေသည်။
ထိုမှတဆင့် မန္တလေးအသင်းတိုက်က စနစ်တကျ မှတ်တမ်းပြုစုကာ ထားရသည်။
ပြီးလျှင် ဆွမ်းဆန်တော်များကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လက်ဝယ်အရောက် ပို့ဆောင်ပေးရသည်။
စစ်ကိုင်းဘက်သို့ ရေလမ်းမှ စီဘီတွဲ၊ မော်တော်၊ သင်္ဘောများဖြင့် ပို့ဆောင်ဖြန့်ဝေ လှူဒါန်းပါသည်။
ဖြန့်ဝေလှူဒါန်းမှုနှုန်း တောင်ရိုး(၃)ရပ်ရှိ ရဟန်းတော်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၃တင်း ၁စိတ်၊ သာမဏေတစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်းခွဲ ၁စိတ် သူတော်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်းခွဲ ၁စိတ် သီလရှင်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်း ၁စိတ် မန္တလေး(၇)မြို့နယ်ရှိ ရဟန်း၊ သာမဏေ၊ သူတော်၊သီလရှင် တစ်ပါးလျှင် (၈)ပြည်ကျစီ ဖြန့်ဝေလှူဒါန်းပါသည်။
ရဲလင်္ကာမော် ရေး စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၂)ဧပြီလ(၂၀၀၇) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရဟိတအသင်းများ။
မွန်းဘုခဂါ့ခုရှော ပညာသင်ဆု (အတိုကောက်အားဖြင့် MEXT ပညာသင်ဆု; ယခင်အခေါ် မွန်းဘုရှော ပညာသင်ဆု) (, pronounced Monbukagakushō Shōgakukin; ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန (MEXT) က နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်သည့် ပညာသင်ဆုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပညာသင်ဆု အမျိုးအစားများ ဂျပန်အစိုးရက ပေးအပ်သည့် MEXT ပညာသင်ဆုတွင် သုတေသနကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ ဆရာများအတွက် တစ်မျိုး (teacher training)၊ ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ ဂျပန်ဘာသာ အထူးပြုကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ နည်းပညာကောလိပ် ကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ သီးသန့်လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ YLP ကျောင်းသားများအတွက် တစ်မျိုး၊ စုစုပေါင်း အမျိုးအစား ခုနစ်မျိုးရှိသည်။
သုတေသနကျောင်းသား အသက် ၃၅နှစ်အောက် ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံး ဘွဲ့တစ်ခု ရရှိထားသူ၊ သို့မဟုတ် ၁၆နှစ်တာ အတန်းပညာရေး ပြီးဆုံးသူ (သို့မဟုတ် ပြီးတော့မည့်သူ) ဖြစ်ရမည်။
သတ်မှတ်ထားသည့် တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့် အောင်မြင်သူများအနေဖြင့် မဟာတန်းနှင့် ပါရဂူတန်းများ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည်။
သင်ကြားရေးလေ့ကျင့်မှု ကျောင်းသား အသက် ၃၅နှစ်အောက် ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး ကောလိပ်တစ်ခုခု သို့မဟုတ် ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်များမှ အနည်းဆုံး ဘွဲ့တစ်ခု ရရှိထားသူ ဖြစ်ရမည်။
အမိနိုင်ငံရှိ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း သို့မဟုတ် ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်များ၌ အနည်းဆုံး ငါးနှစ်နှင့်အထက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖူးသူ ဖြစ်ရမည်။
(တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော တက္ကသိုလ် ဆရာ၊ ဆရာမများ အကျုံးမဝင်ပါ။
) ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား အသက် ၁၇နှစ်ပြည့်ပြီး ၂၅နှစ်ထက်မကျော်သူ ဖြစ်ရမည်။
၁၂နှစ်တာ အတန်းပညာရေး ပြီးဆုံးသူ သို့မဟုတ် အထက်တန်းကျောင်းပညာရေးနှင့် ညီမျှသော အတန်းကို တက်ရောက်ပြီးသူ (သို့မဟုတ် ပြီးတော့မည့်သူ) ဖြစ်ရမည်။
နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သံရုံးထောက်ခံချက် (Embassy recommendation) ဖြင့် ကျောင်းသားအတော်များများ ​လျှောက်ထားကြသည်။
ရွေးချယ်ခံရသူသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ် ၈၇ကျောင်းအနက် တစ်ကျောင်းကျောင်းတွင် ဘွဲ့ကြိုတန်းများ မတက်ရောက်မီ၊ Natural Science ဘာသာရပ်များ လျှောက်ထားသူဖြစ်လျှင် အိုဆာကာတက္ကသိုလ် ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာနတွင်လည်းကောင်း၊ Social Science and Humanity ဘာသာရပ်များ လျှောက်ထားသူဖြစ်လျှင် တိုကျိုနိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်တွင်လည်းကောင်း တစ်နှစ်တာ ဝင်ခွင့်ပြင်ဆင်မှုအတန်းကို တက်ရောက်ကြရမည်။
ဂျပန်ဘာသာ အထူးပြုကျောင်းသား အသက် ၁၈နှစ်မှ ၃၀အတွင်းရှိသူ ဖြစ်ရမည်။
ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံပြင်ပရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခုခု၌ ဂျပန်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဂျပန့်ယဉ်ကျေးမှုဘာသာရပ်ကို အဓိကဘာသာရပ်အဖြစ် ဘွဲ့ကြိုတန်းအတွက် အပ်နှံထားသူဖြစ်ရမည် ဖြစ်သကဲ့သို့ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်ချိန်တွင်လည်း မိခင်ဌာနတွင် ပြန်လည်တက်ရောက်ရန် စာရင်းသွင်းထားသူ ဖြစ်ရမည်။
ဂျပန်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဂျပန့်ယဉ်ကျေးမှုဘာသာရပ် မေဂျာမဟုတ်သူများအနေဖြင့် ၎င်းတို့ယူထားသည့် မေဂျာဘာသာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အင်ဂျင်နီယာပညာ၊ စီးပွားရေးပညာ၊ စိုက်ပျိုးရေးပညာ၊ ဗိသုကာပညာ၊ အနုပညာ စသည်တို့ကို ​ တက်ရောက်သင်ကြားလိုပါက JASSO (Japan Student Services Organization) သို့ ကာလတို Exchange Promotion program များအတွက် ဆက်သွယ်စုံစမ်းနိုင်သည်။
နည်းပညာကောလိပ် ကျောင်းသား အသက် ၁၇နှစ်ပြည့်ပြီး ၂၂နှစ်မကျော်သူနှင့် ၁၁တန်းပညာရေးပြီးဆုံးထားသူ (သို့မဟုတ် ပြီးတော့မည့်သူ) ဖြစ်ရမည်။
သီးသန့်လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းသား အသက် ၁၇နှစ်ပြည့်ပြီး ၂၂နှစ်မကျော်သူနှင့် ၁၂တန်းပညာရေးပြီးဆုံးထားသူ သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံ အထက်တန်းကျောင်းပညာရေးနှင့် ညီမျှသော အတန်းကို တက်ရောက်ပြီးသူ (သို့မဟုတ် ပြီးတော့မည့်သူ) ဖြစ်ရမည်။
Young Leaders' Program (YLP) ကျောင်းသား အာရှနှင့် အခြားသောနိုင်ငံများမှ လူငယ်ခေါင်းဆောင်များ လျှောက်ထားနိုင်သည်။
တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ် တစ်ခုခုမှ ဘွဲ့ရပြီး လူထုအခြေပြုလှုပ်ရှားမှု အနည်းဆုံး လုပ်သက် သုံးနှစ်မှ ငါးနှစ်အတွင်းရှိသူ စသဖြင့် ဖြစ်ရမည်။
ထောက်ခံချက် သံရုံးထောက်ခံချက် သက်ဆိုင်ရာ ဂျပန်သံရုံး (သို့မဟုတ် ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး) က ကြီးမှူးစစ်ဆေးသည်။
လာမည့် ဘဏ္ဍာနှစ်၏ ဧပြီနှင့် အောက်တိုဘာ ပညာသင်ကာလတွင် လာရောက်ကြမည့် သုတေသနကျောင်းသားများ၊ ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ နည်းပညာကောလိပ် ကျောင်းသားများ၊ သီးသန့်လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းသားများအတွက် နှစ်စဉ် မတ်လမှ မေလအတွင်း ခေါ်ယူလေ့ရှိသည်။
ဇွန်လမှ ဩဂုတ်လအတွင်း စာရွက်စာတမ်းတင်ခြင်း၊ ရေးဖြေ၊ နှုတ်ဖြေ စာမေးပွဲများ စစ်ဆေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။
သံရုံးသည် စက်တင်ဘာအစတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှတစ်ဆင့် ရွေးချယ်ခံရသူများကို ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသို့ ထောက်ခံပေးသည်။
ဂျပန်သို့ အောက်တိုဘာတွင် လာရောက်ကြမည့် သင်ကြားရေးလေ့ကျင့်မှု ကျောင်းသားများနှင့် ဂျပန်ဘာသာ အထူးပြုကျောင်းသားများအတွက် ဒီဇင်ဘာလနှင့် နောက်တစ်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ခေါ်ယူပြီး၊ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်နှင့် မတ်လတို့တွင် စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။
​ဧပြီလကုန်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှတစ်ဆင့် ရွေးချယ်ခံရသူများကို ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသို့ ထောက်ခံပေးသည်။
တက္ကသိုလ်ထောက်ခံချက် သုတေသန ကျောင်းသားများနှင့် တက္ကသိုလ်အချင်းချင်း ကျောင်းသားဖလှယ်ရေး သဘောတူညီချက်ဖြင့် လာရောက်ကြမည့် ဂျပန်ဘာသာ အထူးပြုကျောင်းသားများသည် နိုင်ငံပိုင်၊ ပြည်သူပိုင်၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင် တက္ကသိုလ်များကို တိုက်ရိုက် လျှောက်ထားနိုင်သည်။
တက္ကသိုလ်များက ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနသို့ ဧပြီလလယ်တွင် ထောက်ခံပေးသည်။
ဂျပန်အစိုးရ ပညာသင်ဆုဖြင့် တက္ကသိုလ်များသို့ လာရောက်ကြမည့် သုတေသန ကျောင်းသားများနှင့် ဂျပန်ဘာသာ အထူးပြုကျောင်းသားများသည် တက္ကသိုလ် အစီအစဉ်ဖြင့် အောက်တိုဘာလတွင် ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (MEXT) Japan The Monbusho (Monbukagakusho) Scholars Homepage Monbukagakusho Scholarships News MEXT Myanmar Scholars Association ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ။
ရတုဟူသည် သက္ကတဘာသာ “ရိတု” မှ “ရတု” ဖြစ်လာသည်။
ရိတု ၏ အနက်မှာ အခါရာသီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာ ပေါရာဏသက်သက် ရတု လည်းရှိသည်။
သဘင်၊ အခမ်းအနား၊ အခြေအနေ ဟူသော အနက်သုံးမျိုး ရသည်။
ဖွဲ့နွဲ့မှုတစ်ခုသည် အများနှင့် ဆက်စပ်လျှင် သဘင်၊ တစ်ဦးတစ်ယောက် အတွက်ကိုသာ စပ်ဆိုလျှင် အခမ်းအနား၊ ပကတိဖြစ်ထွန်းနေသော သဘာဝဓမ္မ အခြေအနေများကိုပြလျှင် အခြေအနေဟူ၍ အနက်ရသည်။
ရတုသည် လင်္ကာမှ ပေါက်ပွားလာသော ကဗျာအဖွဲ့အနွဲ့ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လင်္ကာ ကဲ့သို့ မဟုတ်၊ ဖွဲ့ဆိုရာတွင် စည်းစနစ်၊ ဥပဒေရှိသည်။
ရတုတွင် တစ်ပိုဒ်တည်း ဖွဲ့စပ်လျှင် “ဧကပိုဒ်” ၊ နှစ်ပိုဒ် ဖွဲ့စပ်လျှင် “အဖြည့်ခံ”၊ သုံးပိုဒ် ဖွဲ့စပ်လျှင် “ပိုဒ်စုံ” ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။
သုံးပိုဒ်ထက် ပို၍ မဖွဲ့နွဲ့ကြပေ။
တစ်ပိုဒ် တစ်ပိုဒ်တွင်လည်း ပါဒ အရေအတွက် (၁၀၈)ပါဒထက် ပိုမို မဖွဲ့နွဲ့ကြပေ။
အဖျားချများတွင်လည်း ခိုင်ညွန့်ခက်ဖြာ ၇-လုံး၊ မဏိဆံကျင် ၉-လုံး၊ အာသာဝတီ ဝတ်ဆံ ၁၁-လုံး၊ မဏိဦးပြည်း ၁၅-လုံး၊ ဇော်တစ်ခိုင်လုံး ၁၉-လုံး စသည်ဖြင့် အဖျားစာလုံး အရေအတွက် သီးသန့်ထားလျက် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးတွေ့ရှိသော ရတုမှာ သက္ကရာဇ်(၇၀၀)ကျော်လောက်က ပင်းယခေတ် စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးရေးသားသော ရတု ဖြစ်သည်။
ထိုရတုသည် ပုဂံဆရာတော် (သို့) ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်အား မြတ်စွာဘုရား တရားတော် အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မေးမြန်းကာ ရေးသားထားသော အမေးပုစ္ဆာရတု ဖြစ်သည်။
တဖန် ဆရာတော်က ဖြေရတု ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေသမိုင်း ရတု အမျိုးအစားနှင့် ရေးစပ်ဟန် ရတုစပ်နည်းမှာ လင်္ကာစပ်နည်းကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။
၄ - ၃ - ၂ နည်း၊ ၄ - ၃ - ၁ နည်း၊ ၄ - ၁ နည်း စသော စပ်နည်းတို့ဖြင့် ကာရန်ယူရသည်။