kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဆုတံဆိပ်များ Grand Cross of the Royal Order of Cambodia-1905 Grand Cross of the Order of the Dragon of Annam-1905 Decoration of the Golden Gong, 1st Class of Annam Grand Cross of the Legion d'Honneur of France-1927 (Commander-1905) Grand Officer of the Order of the Black Star of Benin of France-1935 Grand Officer of the Order of the Crown of Belgium-1935 Officer of the Order of Arts and Letters of France-1949 Croix de Guerre with Palm of France-1949 Knight of the Order of the Royal House of Chakri of Thailand-1955 Grand Cross of the National Order of Merit of Vietnam-1955 ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် လာအိုနိုင်ငံ ကိုးကား ကဏ္ဍ:၁၈၈၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ။
270px|thumb|The Royal Palace in Luang Prabang လာအိုဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Laos) ၁၉၅၃မှ ၁၉၇၅အတွင်း တည်ရှိခဲ့သော တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။
၁၉၇၅တွင် ကွန်မြူနစ် ပက်သက်လာအို (Pathet Lao) များက အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (Lao People's Democratic Republic) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
Library of Congress - Laos - Glossary ၁၉၄၉တွင် ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား ၏ အစိပ်အပိုင်း တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ပြင်သစ်-လာအိုစာချုပ်အရ ၁၉၅၃တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် အာဏာကို မည်သူ့အား အပ်နှင်းမည်ကို မဖော်ပြထားပေ။
ထို့ကြောင့် မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ (Souvanna Phouma) ဦးဆောင်သော ကြားနေအဖွဲ့၊ ချမ်ပါဆက် မင်းသား ဘွန်အွန် (Boun Oum) ဦးဆောင်သာ လက်ယာယိမ်းအဖွဲ့ နှင့် ဗီယက်နမ်နောက်ခံပြီး မင်းသား ဆူဖန္နိုဗောင် (Souphanouvong) နှင့် နောင်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသော ကေဆုန်ဖုန်ဗီဟိန်း (Kaysone Phomvihane) တို့ ဦးဆောင်သော လာအိုမျိုးချစ်တပ်ဦး (Lao Patriotic Front) (ခေါ်) ပက်သက်လာအို (Pathet Lao) တို့အကြား ပြင်းထန်သော ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အစိုးရအဖွဲ့ ၁၉၅၃ ပြင်သစ်-လာအို စာချုပ်အရ လာအိုနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် တော်ဝင်လာအိုအစိုးရ (Royal Lao Government) က တိုင်းပြည်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
စာချုပ်အရ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဆီဆာဗန်ဗောင် (Sisavang Vong) အား ဘုရင်အဖြစ်လည်းကောင်း မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ အား ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြကာ မြို့တော်မှာ လွမ်ပရာဘွမ် (Luang Phrabang) ဖြစ်သည်။
၁၉၅၈တွင် မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း လအနည်းငယ်သာ ခံခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ်က အ‌ခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူပြီး သူ၏ အစ်ကိုဖြစ်သော မင်းသား ဆူဖန္နိုဗောင် နှင့် ညှိနှိုင်းကာ ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်များက ဝန်ကြီး ၂နေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။
အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဆူဖန္နိုဗောင်က အင်အား ၆၀၀၀ ရှိသော ကွန်မြူနစ်တပ်အတွင်းမှ အင်အား၁၅၀၀ ကို တော်ဝင် တပ်မတော်အတွင်းသို့ ပူပေါင်း ပေးခဲ့ရသည်။
စစ်ရေး စစ်ဒေသကြီး ၅ခု ပိုင်းခြားထားသည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး လက်အောက်တွင် တော်ဝင်ကြည်းတပ်၊ တော်ဝင်ရေတပ် နှင့် တော်ဝင်လေတပ် တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၂မှ ၁၉၇၁အတွင်း အမေရိကန်မှ တော်ဝင်လာအိုရေတပ်အတွက် မြစ်တွင်းသွားကင့်လှည့်ရေယာဉ် (၂၀)နှင့် ကုန်းရေနှစ်ထွေသုံးရေယာဉ် (၁၆)စီး ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ တန်ဖိုးရှိ စစ်ရေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး တော်ဝင်လာအိုအစိုးရအဖွဲ့သည် ကွန်မြူနစ် ပက်သက်လာအို အဖွဲ့ နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်များကို တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။
ဘုရင် ဆာဗန်ဗဿနာ သည် ၁၉၆၃တွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ပြင်သစ်၊ ဩစတြေးလျ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဂျပန် တို့၏ ထောက်ပံ့မှုများကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
အစိုးရအဖွဲ့ကျဆုံးခြင်း ၁၉၆၀တွင် ပုန်ကန်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး တော်ဝင်ကြည်းတပ်နှင့် ပက်သက်လာအိုတပ်များအကြား တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။
မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ ဦးဆောင်သော ဒုတိယမြောက် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့သည် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ပြိုင်ဘက်အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ အာရုံထားရာနေရာ ဖြစ်လာကာ တိုင်းပြည်မှာ တစ်စတစ်စ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးလာခဲ့ရတော့သည်။
ဗီယက်နမ်တွင် ကွန်မြူနစ် ဗီယက်မင်း (Việt Minh) များ ဩဇာလွှမ်းမိုးလာပြီးနောက် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပြန့်ပွားမည်ကို ကြောက်ရွံ့စိုးရိမ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၅၃မှစ၍ လာအိုသို့ အထောက်အပံ့များ ပေးအိပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်တို့ ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ဝင်ရောက် ပါဝင်ပတ်သက်လာသည်။
ဆိုဗီယက်နောက်ခံပြုထားသော ကွန်မြူနစ်တို့က အာဏရယူနိုင်ရန် ကြိုးစားလာကြသည်။
အမေရိကန်သည် ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကာ စစ်ရေး အကူအညီမြောက်မြားစွာပေးခဲ့သည်။
ရှန်ခုန်ပြည်နယ်ရှိ လာအိုဗိုလ်ချုပ် ဗန်ဖောင် (General Vang Pao) ၏ တပ်များကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်း လက်နက်ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ထိုင်းနယ်စပ်မှတဆင့် လာအိုတပ်များကို စီအိုင်အေ လေကြောင်းဖြစ်သော အမေရိကလေကြောင်း (Air America) ဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပါရီငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူစာချုပ် (Paris Peace Accords) အရ အမေရိကန် နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ဧပြီလတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးယာယီအစိုးရအဖွဲ့ (Provincial Government of National Unity ) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့သော် လာအိုပြည်၏ အစိပ်အပိုင်းများစွာကို ကွန်မြူနစ်တပ်များကိ ထိန်းချုပ်ထားပြီး ဗီယက်နမ် ဆိုင်ဂုံမြို့ ကျဆုံးပြီးနောက် ၁၉၇၅ ဧပြီလ တွင် ပက်သက်လာအိုတပ်များ မြို့တော်သို့ ချီတက်လာတော့သည်။
၁၉၇၅ ဒီဇင်ဘာဘ ၂ရက်နေ့တွင် ဘုရင် ဆာဗန်ဗဿနာ ၏ အာဏာစွန့်လွှတ်ကြောင်းစာကို မင်းသား ဗောင်ဆာဗန် (Vongsavang) က ပက်သက်လာအိုတို့ထံသို့ ပေးအပ်လိုက်ပြီးနောက် လာအိုဘုရင့်နိုင်ငံ အဆုံးသတ်သွားတော့သည်။
ကွန်မြူနစ် ပက်သက်လာအိုတို့က လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကြသည်။
ပထမဆုံး သမ္မတမှာ ဆူဖန္နဗောင် (Souphannavong) ဖြစ်သည်။
ကေဆုန်ဖုန်ဗီဟိန်း (Kaysone Phomvihane) သည် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် လာအိုပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီ (Lao People's Revolutionary Party) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများနှင့် ပြည်သူအတော်များများသည် ဝေးလံခေါင်ဖျားဒေသတွင် ပညာပေးစခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခံရသည်။
၁၉၇၅ ကွန်မြူနစ်တို့ အာဏာရလာပြီးနောက် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ပြည်သူများ ထဲမှ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်သူဟု သံသယရှိသူများကို သတ်ဖြတ်ရာ လူပေါင်း ၂သန်းခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် လာအိုနိုင်ငံ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ Country Study - Kingdom of Laos ကဏ္ဍ:လာအိုဘုရင့်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ သမိုင်း။
စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင်နိုင်ငံသည် အန်တေးလ်ကျွန်းငယ်များ အစုအဝေးတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီ: လေညာကျွန်းများ၏ တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် ရှိကြသည်။
ထိုနေရာမှာ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၏ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ထိစပ်နေသော အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်၏ တောင်ဘက် အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
၎င်း၏ ၃၈၉-စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁၅၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသော နယ်မြေတွင် ကျွန်းမကြီး ဖြစ်သော စိန့်ဗင်းဆင့် ကျွန်းနှင့် ဂရိနေဒိုင်ကျွန်းများ၏ မြောက်ဘက် ၃ ပုံ ၂ပုံ ပါဝင်သည်။
ဂရိနေဒိုင်ကျွန်းများသည် ကျွန်းငယ်ကလေးများ ဖြစ်ကြပြီး စိန့်ဗင်းဆင့်ကျွန်းမှ ဂရိနေဒေါနိုင်ငံ အထိ တောင်ဘက်သို့ ဆန့်လျက် တည်ရှိကြသည်။
စိန့်ဗင်းဆင့်၏ မြောက်ဘက်တွင် စိန့်လူစီယာနိုင်ငံ ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံ ရှိသည်။
စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင်သည် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု အလွန်များပြီး လူဦးရေ ၁ သိန်း ၂ သောင်းမျှ ရှိကာ ၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာတွင် လူဦးရေ ၃၀၀ မျှ နေထိုင်ကြသည်။
မြို့တော်မှာ ကင်းစ်တောင်းမြို့ ဖြစ်ပြီး အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင်သည် ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် အရှေ့ကာရစ်ဘီယံနိုင်ငံများ အစည်းအရုံး၊ CARICOM၊ ဓနသဟာယနိုင်ငံများ အဖွဲ့နှင့် အမေရိကား ဘိုလီးဗေးရီးယန်း မဟာမိတ် အဖွဲ့တို့တွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့် ဂရိနေဒိုင်နိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ။
ဆမိုးအားနိုင်ငံကို တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် လွတ်လပ်သော ဆမိုးအားနိုင်ငံဟု ခေါ်ပြီး ယခင်က အနောက်ဆမိုးအား သို့မဟုတ် ဂျာမန် ဆမိုးအားဟု သိရှိခဲ့ကြသည်။
ဆမိုးအားနိုင်ငံမှာ တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ရှိ ဆမိုးဝါးကျွန်းများ တွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် နယူးဇီလန်မှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။
ဆမိုးအားနိုင်ငံ၏ အဓိကကျွန်း နှစ်ကျွန်းမှာ အူပိုလူးကျွန်းနှင့် ပိုလီနီးရှားတွင် အကြီးဆုံး ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်သော ဆာဗိုင်းကျွန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြို့တော် အပီယာမြို့နှင့် ဖာလီယိုလို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့သည် အူပိုလူးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆမိုးအားနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ။
ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံသည် အီတလီကျွန်းဆွယ်၌ ဒေဒြီယက် တစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေအနီး အီတလီပိုင် ရီမီနီမြို့နှင့် မဝေး ကွာလှပေ။
စတုရန်းမိုင် ၃၈ မိုင်မျှသာ ကျယ်ဝန်းလျက်၊ ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အသေးငယ်ဆုံးသော သမ္မတနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်၏။
ထိုသို့အရွယ်အားဖြင့် သေးငယ်သော်လည်း၊ ဥရောပတိုက်၌ ရှေးအကျဆုံး နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။
၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်ရေး စာချုပ်ချုပ်ခဲ့၍၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် တစ်ကြိမ်ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
ယင်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ၁၃၅ဝဝ ယောက်ဖြစ်သည်။
ထိုနိုင်ငံကို ၄ ရာစုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု အဆို ရှိ၏။
၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် ရောမရဟန်းမင်း အဋ္ဌမအာဗန်က လွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်အဖြစ်ဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့၏။
ထို နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ ဆန်မာရီ နိုမြို့ဖြစ်သည်။
တောင်တန်း တစ်ခု၏ တောင်စောင်းတွင် မြို့တည်ထားသည်။
ဆန်မာရီနိုမြို့ရှိ ကောက်ကွေ့၍ မညီမညာရှိသော ရှေးလမ်းငယ်ကလေး များမှာ အလွန်ပင်ကျဉ်းမြောင်းလှသဖြင့် အများအားဖြင့် ယာဉ်များ၊ ရထားများပင် သွား၍မဖြစ်နိုင်ချေ။
လမ်းဘေးရှိ ကျောက်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော လူနေအိမ်များမှာလည်း ယိုင်နေသဖြင့် လမ်းပေါ်သို့ပြို၍ ကျမည်ကိုပင် အထူးစိုးရိမ်ရ တော့၏။
ဆန်မာရီနိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။
ဘဏ္ဍာရေးအတွက် အစိုးရက စာပို့တိုက်တံဆိပ်တော်အခွန်များ စည်းကြပ်ကောက်ခံ၏။
တိုင်းသူပြည်သားမှာ အီတလီတို့နှင့် သွေးနီးစပ်သူများဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ။
ဆောင်တူမေးနှင့်ပရင်စီပီနိုင်ငံ ၏ တရားဝင် အခေါ်မှာ ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာဖရိကအလယ်ပိုင်း၏ အနောက်ဘက် အီကွေတာ ကမ်းရိုးတန်း ကမ်းလွန်ရှိ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့တွင် ရှိသော ပေါ်တူဂီစကားပြောသည့် ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီဟူသော ကျွန်းနှစ်ခု ပါဝင်ကာ ၁၄၀ ကီလိုမီတာ (၈၇မိုင်) မျှ ကွာဝေးကြပြီး အရွယ်အစားမှာ ၂၅၀ ကီလိုမီတာ နှင့် ၂၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင် နှင့် ၁၄၀မိုင်) အသီးသီး ရှိကြသည်။
ဂါဘွန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ကမ်းလွန်တွင် တည်ရှိသည်။
ကျွန်းနှစ်ကျွန်း စလုံးမှာ မီးငြိမ်းသွားသော မီးတောင် တောင်တန်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ကြသည်။
ဆောင်တူမေးကျွန်းမှာ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိပြီး အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက် ခပ်ကျကျတွင် တည်ရှိသည်။
ပေါ်တူဂီ နယ်မြေသစ် ရှာဖွေသူများမှ စိန့်သောမတ်ကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သူတို့ ရောက်ရှိခဲ့သော နေ့မှာ စိန့်သောမတ်၏ ပွဲတော်နေ့ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁သိန်း ၆ သောင်း ၃ ထောင်မျှ ရှိသဖြင့် ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီသည် ဆေးရှဲလ်နိုင်ငံပြီးလျှင် အငယ်ဆုံးသော အာဖရိကနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ယခင်က ဗြိတိသျှတို့၏ ရေမြေခြား နယ်မြေ မဟုတ်ခဲ့သော ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စာချုပ်အရပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော သို့မဟုတ် ဥရောပ၏ နိုင်ငံ အသေးစားများ မဟုတ်သော နိုင်ငံများတွင် အသေးဆုံးဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီ စကားပြောသော နိုင်ငံများတွင်လည်း အသေးငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ။
အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (; အတိုကောက် AFC) သည် အာရှနှင့် ဩစတြေးလျဒေသအတွင်းရှိ ဘောလုံးအဖွဲ့အစည်းများကို ထိန်းချုပ်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်သည်။
၎င်းအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် နိုင်ငံပေါင်း ​၄၇ နိုင်ငံပါဝင်ကာ အများစုမှာ အာရှရှိနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
သို့သော်လည်း အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့ကို ခြားနားထားသည့် နယ်မြေများအရ တူရကီနှင့် ရုရှားနိုင်ငံ ၊ အာရှအတွင်း (အလယ်ပိုင်း သို့မဟုတ် ဥ​ရောပအာရှ) ရှိ ကာဇက်စတန်၊ အဇာဘိုင်ဂျန်၊ အာမေးနီးယား၊ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံများမှာ ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကြီးတွင် ပါဝင်နေသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်ကား ဩစတြေးလျနိုင်ငံဖြစ်သည်။
၎င်းသည် ယခင်က သမုဒ္ဒရာပိုင်းဇုန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တွင် ပါဝင်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
အလားတူ တရုတ်တိုင်​ပေ (ထိုင်ဝမ်)၊ အမေရိကန်ပိုင်ကျွန်းများဖြစ်​သော ဂူအမ်၊ မြောက်ပိုင်းမာရီယာနာကျွန်းများ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏အထူးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသများဖြစ်​သော ဟောင်ကောင် နှင့် မကာအို တို့သည် သီးခြားနိုင်ငံများမဟုတ်​သော်လည်း အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်ပါဝင်ကြသည်။
အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည့်ပြင် ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကြီး ၏ ခြောက်ခုမြောက် အဖွဲ့အစည်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ရုံးချုပ်ကြီးကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့၊ ဘူကစ်ဂျလီတွင် တည်ဆောက်ထားရှိသည်။
သမိုင်း အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ​မေလ ၈ ရက်​နေ့တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်၊ မြန်မာ (ယခင်: ဘားမား)၊ ထိုင်ဝမ် (ယခင်: တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ)၊ ​​ဟောင်ကောင်၊ အိန္ဒိယ၊ အစ္စရေး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ပါကစ္စတန်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်ကာပူ၊ ​တောင်ဗီယက်နမ်တို့နှင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ယခင်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အစ္စ​ရေး​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၅၄–၁၉၇၄) ; ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်စစ်စစ်ဖြစ်လာသည်။
နယူး​ဇီလန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၆၄) ; သမုဒ္ဒရာပိုင်းဇုန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကာဇက်စတန်​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၉၃–၂၀၀၂) ; ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဥ​ရောပ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကြီးမှူးကျင်းပသော ပြိုင်ပွဲများ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြိုင်ပွဲများ ကလပ်ပြိုင်ပွဲများ အထက်တန်းအာရှချန်ပီယံလိဂ် (AFC Champions League Elite) အာရှ​ချန်ပီယံလိဂ် ၂ (AFC Champions League 2) အာရှစိန်ခေါ် ခြင်းလိဂ် (AFC Challenge League) အာရှဖူဆယ်ကလပ်ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (AFC Futsal Club Championship) အာရှအမျိုးသမီးချန်ပီယံလိဂ် (AFC Women's Champions League) ဖျက်သိမ်းပြီးကလပ်ပြိုင်ပွဲများ အာရှချန်ပီယံလိဂ် (AFC Champions League) အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလား (AFC Cup) အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလား (AFC President's Cup) အာရှစူပါဖလား (Asian Super Cup) အာရှကလပ်ရှုံးထွက်ချန်ပီယံဖလား (Asian Cup Winners' Cup) *** အာရှကလပ်ချန်ပီယံဖလား (Asian Champions Cup) *** လက်​​ရွေးစင်နှင့် သက်တမ်းအလိုက်ပြိုင်ပွဲများ အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Asian Cup) အသက် ၂၃ နှစ်​အောက်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-23 Asian Cup) အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Asian Cup) အသက် ၁၇ နှစ်​အောက် အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-17 Asian Cup) အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Women's Asian Cup) အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Women's Asian Cup) အသက် ၁၇ နှစ်​အောက် အမျိုးသမီးအာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-17 Women's Asian Cup) ဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Futsal Asian Cup) အသက် ၂၀ နှစ်​အောက် ဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC U-20 Futsal Asian Cup) အမျိုးသမီးဖူဆယ်အာရှဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Women's Futsal Asian Cup) အာရှဖလားသဲ​သောင်ပြင်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ (AFC Beach Soccer Asian Cup) ဖျက်သိမ်းပြီးလက်​ရွေးစင်အဆင့်ပြိုင်ပွဲ အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားပြိုင်ပွဲ (AFC Solidarity Cup) အာရှစိန်​ခေါ်​ခြင်းဖလား (AFC Challenge Cup) ရပ်နားထား​သောလူငယ်ပြိုင်ပွဲများ အာရှအသက် ၁၄ နှစ်​အောက်ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ (AFC U-14 Championship) ၂၀၀၂-၂၀၀၃ ​ဘောလုံးရာသီတွင် *** ပြထား​သောပြိုင်ပွဲ ၂ မျိုး​ပေါင်း၍ အာရှချန်ပီယံလိဂ် နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အာရှချန်ပီယံလိဂ်မှ ခွဲထွက်၍ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားနှင့် အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလားပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ပြိုင်ပွဲ ၃ မျိုးပြောင်းလဲကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်မူ အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌဖလားကို ဖျက်သိမ်းပြီး အာရှ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားထဲသို့ ကလပ်များအား ပူး​ပေါင်းယှဉ်ပြိုင်​စေသည်။
၂၀၂၄-၂၀၂၅ ဘောလုံးရာသီမှစ၍ အာရှချန်ပီယံလိဂ်မှ အထက်တန်းအာရှချန်ပီယံလိဂ် သို့လည်းကောင်း အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလားမှ အာရှချန်ပီယံလိဂ် ၂ သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
ထို့အတူ တတိယတန်းကလပ်ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည့် အာရှစိန်ခေါ် ခြင်းလိဂ်ပါ ထပ်မံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ Salman Bin Ibrahim Al-Khalifa ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များ Yasser H. Almisehal Kanya Keomany Kohzo Tashima Mariano Araneta Hamad bin Khalifa Al Thani Datuk Haji Hamidin Bin Haji Mohd Amin အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ Hachem Haidar Mehdi Taj Ugen Tsechup ဦးဇော်ဇော် Ganbaatar Amgalanbaatar အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး Windsor John ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဖီဖာ အဖွဲ့ချုပ်များ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံအခြေစိုက် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ။
ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆီနီဂေါ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိကရှိ ဆီနီဂေါမြစ်၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော ဆီနီဂေါမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မာလီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘင်တွင်း ဂီနီနိုင်ငံ နှင့် ဂင်းနီဘစ်ဆောနိုင်ငံ တို့က ဝိုင်းရံ ထားကြသည်။
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံအား မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့မှ ဝိုင်းရံထားပြီး ဂမ်ဘီယာ၏ တိုတောင်းသော အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်းသာလျှင် ကျန်ရှိသည်။
ဆီနီဂေါနိုင်ငံသည် မြေနေရာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၉၇,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) မျှ ရှိပြီး ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေအားဖြင့် ၁၄ သန်းခန့် ရှိသည်။
ရာသီဥတုမှာ မုတ်သုံ ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး နွေရာသီ နှင့် မိုးရာသီ ဟူ၍ ရာသီဥတု ၂ မျိုး ရှိသည်။
ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည်မှာ ဆားဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အလယ်ဥရောပနှင့် အရှေ့တောင် ဥရောပတို့ ဆုံရာ နေရာတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
ကာပါသီယံ မြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ဘောလကန်ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။
မြောက်ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၊ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ၊ မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ တို့ရှိကြသည်။
ထို့အပြင် ကိုဆိုဗို မှ တဆင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည်။
ကိုဆိုဗိုအား ဆားဘီးယားနိုင်ငံမှ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပက်သက်၍ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။
ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့သည် ဥရောပ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ အကြီးဆုံးမြို့ကြီးများတွင် တစ်မြို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
မှတ်စုများ ကိုးကား Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ Category:သမ္မတနိုင်ငံများ Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ။
ဆေးရှဲနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆေးရှဲသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်း ကျွန်းပေါင်း ၁၁၅ ကျွန်းပါဝင်သော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အာဖရိက ကုန်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက် ၁၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၉၃၂မိုင်) ခန့် အကွာတွင် ရှိပြီး မဒါဂတ်စကားကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:ဆေးရှဲနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ။
သဘာဝတောတောင် အတားအဆီးများကြောင့် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း တစ်မြို့နှင့်တစ်မြို့၊ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာသွားရေးလာရေးတွင် အခက်အခဲများစွာရှိပေသည်။
တောင်တာက်တောင်ဆင်း တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ သွားလာမှု လွယ်ကူစေရန် ချင်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်နည်းပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် ခမ်ထုတ်ကား(ခေါ်) တောင်ပေါ်ကားများကို အဓိကထား သုံးစွဲကြသည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ၊ ထင်းသယ်၊ ရေခပ်လုပ်ငန်းများတွင် ထိုခမ်ထုတ်ကားငယ်လေးများကို သုံးကြရပြီး ခရီးတိုတွင် အဓိကအားထားရသည်။
၎င်းကားငယ်ကလေးများကို အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားကြသည်။
ထို့ပြင် လက်ကိုင် စတီယာရင်၊ ဘရိတ်များပါဝင်သေးသည်။
တောင်ပေါ်သို့ တက်လျှင် တွန်းပြီးယူသွားနိုင်သကဲ့သို့ ကြိုးဖြင့်လည်း ဆွဲသွားနိုင်သည်။
အပြန်တောင်အဆင်းခရီးတွင်မူ လူက စတီယာရင်နှင့် ဘရိတ်ကို ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်ကြရသည်။
၎င်းကားကလေးများကို ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု သိရလေသည်။
ချင်းတောင်တန်းဒေသခံများအတွက် အလွန်အသုံးတည့်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
စာမျက်နှာ(၈) ကိုးကား ကြေးမုံသတင်းစာ(၁၉.၉.၂၀၁၁) Category:ကား Category:ယာဉ်။
ဗြိတိသျှလူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဆာဝီလျံရမ္မဆေးသည် ၁၈၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် စကော့တလန် ပြည် ဂလပ်စဂိုးမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ဂလပ်စဂိုးမြို့နှင့် ဂျာမဏီ နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၇ ခုနှစ် အထိ ဗရစ္စတိုတက္ကသိုလ်တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ဆောင် ရွက်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၈၈၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်အထိ လန်ဒန် တက္ကသိုလ်တွင် ဓာတုဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။
ဝီလျံ ရမ္မဆေးသည် ဓာတုဗေဒ ပညာ၌ ထူးချွန်သည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ် မတိုင်မီက လေထဲ၌ အောက်ဆီဂျင်နှင့် နိုက် ထရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့နှစ်မျိုးတည်းသာ ပါရှိသည်ဟု လူများက သိကြ၏။
၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဝီလျံရမ္မဆေးသည် လော့ရေးလီနှင့် အတူ လေထဲ၌ အောက်ဆီဂျင်နှင့် နိုက်ထရိုဂျင်အပြင် အခြား ဓာတ်ငွေ့သစ်တစ်မျိုးလည်း ပါဝင်ကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိလေ သည်။
ထိုဓာတ်ငွေ့သစ်ကို အားဂွန်ဟု အမည်ပေးသည်။
ရမ္မဆေးသည် အားဂွန်အပြင် အခြားဓာတ်ငွေ့သစ် လေးမျိုးကို လည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရာ ယင်းတို့မှာ ဟီလီယမ်၊ နီယွန်၊ ကရစ် ပတွန်နှင့် ဇီနွန်တို့ဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ သိပ္ပံပညာ၌ ထူးချွန်သောကြောင့် ဝီလျံ ရမ္မဆေး သည် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့်၍ သူကောင်းပြုခြင်း ခံရသည့်အပြင် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆု ကိုလည်း ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့လေသည်။
ဆာ ဝီလျံ ရမ္မဆေးသည် ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:သိပ္ပံပညာရှင်များ။
ဒပ်ချလူမျိုးနာမည်ကျော် ပန်းချီဆရာ ရမ်းဗရန့်(ခရစ် ၁၆ဝ၆-၁၆၆၉)သည် ၁၆ဝ၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဟော်လန်နိုင်ငံ လေဒင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ဖခင်မှာ စက်ပိုင်ရှင် တစ်ဦးဖြစ်၏။
မိဖများက ရမ်းဗရန့်ကို ဦးစွာ လက်တင်စာသင်ကျောင်းသို့ ပို့ပြီးနောက် လေဒင်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆက်လက် သင်ကြား စေသည်။
သို့ရာတွင် သူသည် စာပေဘက်၌ စိတ်မဝင်စားချေ။
ပန်းချီဖက်၌သာ စိတ်ထက်သန်သဖြင့် အီတလီပြန် ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးထံတွင် သုံးနှစ်မျှ တပည့်ခံ သင်ကြားစေသည်။
ထို နောက် အမ္မစတာဒမ်မြို့တွင် ပီတာလာ့စမန်ဆိုသူထံ၌ ပန်းချီ ပညာကို ခြောက်လခန့် ဆက်လက်လေ့လာသည်။
၁၆၂၆ ခုနှစ် တွင် လေဒင်မြို့သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် ငါးနှစ်မျှ ပန်းချီရေးဆွဲ လျက် နေထိုင်လေသည်။
ထိုအတောအတွင်း ပန်းချီပညာနှင့် အက်ချင်းခေါ် စားဆေးဖြင့် ပုံဆွဲခြင်းအတတ်ကို လေ့လာသည်။
ရမ်းဗရန့်သည် မိမိအိမ်သူ အိမ်သားနှင့် နေ့စဉ်တွေ့မြင်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များကို ပုံစံပြု၍ ပုံတူများ ရေးဆွဲလေ့ ရှိ၏။
သူ၏ ပုံတူကား ပေါင်း ၅ဝ ကျော်မျှတွင် ရေးဆွဲနည်း စံနစ်အမျိုးမျိုး ပြောင်း၍ သရုပ်ဖော်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
၁၆၃၁ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော် ရမ်းဗရန့်၏ သတင်းမှာ ကျော်ကြားလာပြီ ဖြစ်၍ အမ္မစတာဒမ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ အခြေစိုက် နေထိုင်လေသည်။
၁၆၃၄ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရည်လှပသော ဆတ်စကီယာဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် လက်ထပ်သည်။
သမီးသုံးယောက်နှင့် သားတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း သမီး များမှာ ကလေးအရွယ်ကပင် ပျက်စီးကုန်၏။
ထိုအချိန်တွင် ရမ်းဗရန့်သည် မိမိ၏ဇနီးကို ပုံစံပြုလျက် ပုံတူကားများစွာ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
နာမည်လည်း ထင်ရှားလာ၍ ပစ္စည်းဥစ္စာလည်း ကြွယ်ဝချမ်းသာလာလေသည်။
၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ဇနီးသည် ကွယ်လွန်သည်။
ထိုနောက် နှစ်သုံးဆယ် စစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပတိုက် မြောက်ပိုင်းတွင် စီးပွားရေးကပ်ဆိုက်လာရာ ရမ်းဗရန့်သည် မိမိ၏ ပန်းချီကား များကို လေလံတင်၍ လျှော့ဈေးဖြင့် ရောင်းရသည်အထိ အခြေ ဆိုးလာခဲ့လေသည်။
နောက်ဆုံး၌ လူမွဲတစ်ယောက်အဖြစ်ဖြင့် ၁၆၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် လေသည်။
ရမ်းဗရန့်၏ ပန်းချီကားများသည် အလင်းအမှောင်ပေးပုံ သိမ်မွေ့ခြင်း၊ ဆေးရောင်သုံးပုံ နူးညံ့ခြင်း၊ ဆေးသားချောညက်ခြင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံ၏။
ပန်ချီကားပေါင်း ၇ဝဝ ခန့် ရေးဆွဲခဲ့ သည်အနက် ၅ဝဝ မျှ ကျန်ရှိသေးသည်။
ယခုအခါ အမ္မစတာဒမ်မြို့ တော်ဝင်ပြတိုက်၌ရှိသော ညဉ့်စောင့်များအမည်ရှိ ပန်းချီကားမှာ ရမ်းဗရန့်၏ ထင်ရှားသည့် လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
ထိုပန်းချီကားကို ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ရမ်းဗရန့်သည် သက်ရှိအရွယ် လူပေါင်း ၂၉ ဦးပုံတွင် အလင်းအမှောင် ဆေးရောင်ဆေးသား စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ဆက်စပ်ရေးဆွဲထားသဖြင့် အသက်ဝင်လျက် ရှိပေသည်။
ပန်းချီ ကားအလယ်လောက်တွင် အဝါရောင်ဝတ်ဆင်သော မိန်းကလေး တစ်ယောက်ပုံကို ထည့်ခြင်းအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင် အမှောင်ထု ကို ပြေအောင် ဖြေပေးထားလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁) ကိုးကား Category:ဒတ်ချ် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ။
ရုံလှီ ညောင်ရမ်းမင်းဆက် ပင်းတလဲမင်း (မြန်မာ ၁ဝ၁ဝ- ၁ဝ၂၃) လက်ထက်တွင် တရုတ်ပြည်၌ မင်မင်းဆက်ပျက်ပြုန်း၍ မန်ချူးမင်းဆက် ကြီးစိုးလာလေသည်။
ဥတည်ဘွား ရုံလှီသည် မင် မင်းဆက်တွင် နောက်ဆုံးမင်း ဖြစ်၍ ထီးနန်းဆုံးပြီးနောက် ယူနန်နယ်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အခိုင်အလုံ နေထိုင်လေ သည်။
ရုံလှီသည် သိန္နီ၊ မိုင်းမော စသော နယ်စပ်ရှိ လက်နက် နိုင်ငံ မြို့ရွာတို့ကို အခွန်တောင်းသဖြင့် မြန်မာမင်းက စစ်သည် တော်တို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်စေသည်။
တရုတ်တို့ မခုခံနိုင်၍ ဆုတ်ပေးရလေသည်။
ထိုနောက် တရက်(မန်ချူး)တို့က မိုင်းဆည်တွင် နေသော ဥတည်ဘွားရုံလှီကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ကြရာ အင်အားကြီး မားလှသောကြောင့် တပ်ပျက်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံထဲသို့ ဝင် ရောက်ခိုလှုံနေရလေသည်။
ရုံလှီသည် ဗန်းမော်စော်ဘွားမှ တစ်ဆင့် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ရွှေပိဿာတစ်ရာ ဆက်၍ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားလေသည်။
မင်းတရားကြီးက လည်း လက်နက်ချ အညံ့ခံ၍ ဝင်လာလျှင် လက်ခံမည်ဟု အမိန့်တော် ချမှတ်သည့်အတိုင်း ရုံလှီနှင့်တကွ အခြွေအရံတို့ကို စစ်ကိုင်းမြို့ ဆင်များရှင်အရပ်တွင် နေရာချထားပေးလေသည်။
တရုတ်ပြည်တွင် မင်းပြောင်း မင်းလွှဲအချိန် ဖြစ်နေခိုက် နယ်ခြားဒေသတို့၌ လုယက်တိုက်ခိုက်မှုများ ထူပြောလျက် ရှိလေသည်။
ရုံလှီ၏ ကျေးကျွန် စစ်တပ်အချို့နှင့် အခြား တရုတ်စစ်တပ်တို့သည် မိုးနဲ၊ ညောင်ရွှေ စသော နိုင်ငံတော် အစွန်အဖျားရှိ မြို့များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူကြလေသည်။
မြန်မာစစ်တပ်တို့သည် မေမြို့အနီး ဝက်ဝင်အရပ်၌ တရုတ် တို့ကို ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်ရာ အားမတန်သဖြင့် ပရမ်းပတာ ဆုတ်ခွာလာခဲ့ရလေသည်။
တရုတ်တို့က ဖိတိုက်လာသောကြောင့် မြစ်ငယ်မြစ်ကို ဖြတ်ကူးသည်တွင် မြန်မာစစ်သည်တော် မြောက်မြားစွာ ရေနစ်သေဆုံးခဲ့လေသည်။
တရုတ်တို့လည်း အင်းဝမြို့တော်အနီးရှိ တောင်ပလူနှင့် တံတားဦးတို့ကို သိမ်း ယူ၍ ကျေးရွာများကို လုယက်ဖျက်ဆီးကြသည်။
ကျောင်းကန် များကို မီးတိုက်ကြသည်။
ရဟန်း၊ လူသူတို့ကို သတ်ဖြတ်ကြ သည်။
ရှင်လူရဟန်းအပေါင်းတို့ အဝေးသို့ ပြေးကြရသည်။
ထိုနောက် တရုတ်တို့သည် တောင်ဘက်ကျောက်ဆည် လယ်တွင်းနယ်များတွင် အခိုင်အလုံ တပ်တည်နေထိုင်၍ လှည့်လည် တိုက်ခိုက် လုယက်ကြသဖြင့် ပြည်သူတို့ လယ်ယာ မလုပ်နိုင်သဖြင့် အစားအစာ ရှားပါးငတ်မွတ်ကြလေသည်။
ထိုနောက် ညီတော် ပြည်မင်းသည် နောင်တော်ပင်းတလဲ မင်းထံမှ ထီးနန်းကို ၁ဝ၂၃ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးလေ သည်။
ပြည်မင်း နန်းတက်သည့်နှစ်၌ပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အခိုင်အလုံ နေထိုင်ကြသော တရုတ်တို့ကို တိုက်ခိုက်စေသည်။
တရုတ်တို့ ဆုတ်ခွာရသည်။
မင်းကြီးသည် စစ်ကိုင်းတွင် နေထိုင် သော ဥတည်ဘွား ရုံလှီ၏ကျွန် ၇ဝဝ ကျော်တို့ကိုလည်း သစ္စာတော်ပေးရန် ထူပါရုံဘုရားသို့ ခေါ်တောင်စေပြီးလျှင် ကျေးရွာအသီးသီးတို့၌ အစုစုခွဲထားရန် အမိန့်တော်ချမှတ် လေသည်။
တရုတ်တို့က မိုင်းဆည်စားပါမှ လိုက်မည်ဆို၍ ထူပါရုံဘုရားသို့ အတူတကွ ရောက်ရှိလာကြသည်တွင် မိုင်းဆည်စားက မိမိကို သတ်မည်ထင်သဖြင့် ရဲမက်တော် တစ်ဦးလက်မှ ဓားကိုလုယူပြီးလျှင် ရဲမက်တို့ကို စတင် တိုက် ခိုက်လေသည်။
ထိုအခါ ရဲမက်တော်တို့က တရုတ်တို့ကို ဝန်းရံ၍ သေနတ်အမြောက်တို့ဖြင့် တစ်ယောက်မကျန် သတ် ပစ်ကြလေသည်။
ဥတည်ဘွား ရုံလှီကိုမူ အသက်ချမ်းသာခွင့် ပေးသနားတော်မူသည်။