kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
拝観案内 ကိုးကား ကျမ်းကိုးစာရင်း Brown, Delmer and Ichiro Ishida, eds. (1979). [Jien, 1221], Gukanshō; "The Future and the Past: a translation and study of the 'Gukanshō,' an interpretive history of Japan written in 1219" translated from the Japanese and edited by Delmer M. Brown & Ichirō Ishida. Berkeley: University of California Press. Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1956). Kyoto: The Old Capital of Japan, 794-1869. Kyoto: The Ponsonby Memorial Society. Titsingh, Isaac. (1834). [Siyun-sai Rin-siyo/Hayashi Gahō, 1652]. Nipon o daï itsi ran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Oriental Translation Society of Great Britain and Ireland. Varley, H. Paul , ed. (1980). [ [Kitabatake Chikafusa, 1359], Jinnō Shōtōki ("A Chronicle of Gods and Sovereigns: Jinnō Shōtōki of Kitabatake Chikafusa" translated by H. Paul Varley). New York: Columbia University Press. ပြင်ပလင့်များ Temple's official website http://www.daigoji.or.jp/index_e.html Daigoji - World History Encyclopedia ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ။
ဂီဂျာအို(၁၂၆၆ ~ ၁၃၂၈)သည် ဝန်းနိုင်ငံ ဧကရီဂီ၏ ခမည်းတော်၊ ဂိုလျောပြည်၏ ရာဇဝတ်မင်းကြီး ဖြစ်သည်။
သူသည် အင်ဂျူ(ယခုခေတ် အင်ချောန်)တွင် တပ်မှူးအဖြစ် တပ်စွဲခဲ့သည်။
ဧကရီဂီသည် ဝန်းနိုင်ငံတွင် စိုးစံတော်မူစဉ်အတွင်း ဂီဂျာအိုအား မင်းသားဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၁၂၆၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၃၂၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား ဗိုလ်ချုပ်များ။
သန်းဝင်းထွန်း (၁၉၄၈ ဖွား) သည် မြန်မာပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်််။
သူနှင့် ခေတ်ပြိုင် ပန်းချီဆရာများမှာ ဝင်းဖေမြင့်၊ မကွေးမျိုးညွန့်၊ ပန်းချီကျော်သောင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ အမည်ရင်းမှာ သန်းဝင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ အနီးကိုက်ကျေးရွာ ၌ သာမန် လယ်သမား အဖ ဦးမြမောင်၊အမိ ဒေါ်ကျင်စိန်တို့မှ မွေးဖွားသည်။
မွေးချင်း မောင်နှမ သုံးဦးအနက်၊ အငယ်ဆုံးသား ဖြစ််သည်။
သူ့အထက်တွင် အမနှစ်‌ဦး ရှိသည်။
ငယ်စဉ်က ရွာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် သက်တူ ရွယ်တူ လေးငါးဦးနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းသား အဖြစ် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားနေသည်။
အသက်ခုနှစ်၊ ရှစ်နှစ်ခန့် ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ နေစဉ် ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီး ဦးဝက် ထံမှ ပန်းချီကို စတင်သိရှိခဲ့ရပြီး ပန်းချီပညာကို စတင်စိတ်ဝင်းလာသည်။
အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ပဲခူးသို့ ရောက်ပြီး၊ မူလတန်း စတက်သည်။
ထိုစဥ်််အခါက ပဲခူးအရှေ့၊ မြို့တွင်းကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်မှာ ဦးစံရင် ဖြစ်သည်။
ယင်းကျောင်းသည် ရဲညွန့် (ပဲခူးတိုင်း ဘောလုံး လက်ရွေးစင်) ကဲ့သို့သော အားကစားထူးချွန်သူများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထိုထဲကျောင်းနေဖက် ကျွန်းဆွယ်ပွဲ ရွှေတံဆိပ်ဆုရ အပြေးချန်ပီယံ မအေးရွှေ မှာ ထင်ရှားသည်။
မောင်သန််းဝင်းသည် အဆိုပါကျောင်းမှနေ၍ အမှတ် ၁ အထက (ဒေါ်အေးပုံကျောင်း) သို့ တက်ရောက်ကာ ဆက်လက်ပညာသင်သည်။
ယင်းကျောင်းတွင် ပန်းချီလက်ဦးဆရာ ဦးဘသောင်း (ပန်းချီနည်းပြ) နှင့် တွေ့ဆုံသည်။
ပန်းချီပညာသင်သည်။
သူသည် ‌ရွှေမော်ဓောဘုရား တောင်ဖက်မုခ်ရှိ ပန်းပု ဦးမောင်ကျော် ၏ ပန်းပုဆိုင် တွင်လည်း ဦးမောင်ကျော်၏ တပည့်အဖြစ် ပန်းပုပညာကို လေ့လာ သင်ယူခဲ့သည်။
အကူအညီ အထောက်အပံ့ပေးသူများ သူသည် ၈ တန်းသို့ရောက်သောအခါ ပဲခူးမှနေ၍ ရန်ကုန်၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ သင်ကြားသည်။
ပညာသင်ကြားနေစဥ် ဘဝရပ်တည်ရှင်သန်ရေးအတွက် ပန်းပုရုပ်များ ထုလုပ်ပြီး၊ ရွှေတိဂုံဘုရား စောင်းတန်းဈေး သို့ သွားရောက် ရောင်းချခဲ့ရသည်။
၎င်းတက်ရောက်နေသည့် ကျောင်းမှ ဆရာမ ဒေါ်ခင်ဆွေမြင့် (အထက်တန်းပြ မြန်မာစာ ဆရာမ) ၏ မိတ််ဆက်ပေးမှုဖြင့် အိုးဝေဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ဦးညိုမြ ၊ လူငယ်ပြုပြင်ရေး ဆောင်းပါးများရေးသူ လုပ်သားသတင်းစာ အယ်ဒီတာ ဦးသန်းဆက်၊ ထိုမှတဆင့် ကေတီဦးတင့်လွင် တို့နှင့် သိကျွမ်းရင်းနှီးပြီး အကူအညီအထောက်အပံ့များရရှိခဲ့သည်။
ပန်းချီကျောင်း တက်ခြင်းနှင့် အလုပ်လုပ်ခြင်း ဆယ်တန်း တက်နေစဥ် ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်၌ ဇာတ်ခုံဒါရိုက်တာ (Stage Director) ဆရာကြီး ဦးအမ်တင်အေး ထံတွင် နေ့စားအလုပ် ဝင်လုပ်သည်။
သုဝဏ္ဏဇာတ်ရုံနှင့် မြေပဒေသာဇာတ်ရုံတို့တွင်လည်း မှန်ထိုးအလုပ်ကို နေ့စားလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီးဦးအမ်တင်အေးက သူ့အား ပန်းချီပညာကို စနစ်တကျ သင်ကြားနိုင်ရေး ရန်ကုန် ပန်းချီပန်းပုကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးမြတ်ကျော်ထံ အပ််နှံပေးသည်။
ဆယ်တန်းဆက်မတက်တော့ဘဲ ပန်းချီးကျောင်း တက်သည်။
ပန်းချီကျောင်းစတက်စဥ် သူ့အသက်မှာ အသက် ၂၃ နှစ် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
ပန်းပုပညာတော်သော ပန်းပု ဦးစိုးတင့်ထံ တွင်လည်း ပညာသင်ယူသည်။
ပန်းပု အထူးပြုဖြင့် ၁၉၇၁ခုနှစ်် မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် အထိ ကျောင်းတက်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးနှစ် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ပန်းချီပန်းပုကျောင်း၏ "ပန်းပုထူးချွန် ဦးငွေကိုင်ဆု" ရရှိခဲ့သည်။
ပန်းချီ၊ ပန်းပု ထူးချွန် ဦးငွေကိုင်ဆု သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်ကစပြီး ရန်ကုန် နှင့် မန္တလေး နှစ်ကျောင်းစလုံးမှ ထူးချွန်သူများအား ရွေးချယ် ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဆုဖြစ််သည်။
"ပန်းပုထူးချွန် ဦးငွေကိုင်ဆု" ရရှိသူ အချို့မှာ မန်းမြင့်ခိုင်၊ သန်းဝင်းထွန်း၊ ဝင်းမြင့်မိုး၊ မြင့်အောင် (မန်း)၊ ပုဂံမောင်သီဟ (မန်း)၊ မောင်ချို (မန်း)၊ ညွန့်အောင် (မန်း) တို့ ဖြစ်သည်။
ယင်းကာလ ရန်ကုန်ကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးမြတ်ကျော် ဖြစ်ပြီး ဦးသုခ (အခြေခံပုံဆွဲ)၊ ဦးဘလုံလေး (စီးပွားရေး)၊ ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးအောင်သွင် (ပန်းပု/ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်မှ အဝတ်အစား ဒီဇိုင်းဆရာ) တို့က သင်ကြားပေးကြသည်။
ပန်းချီကျောင်းဆင်းပြီးနောက် အညာတွင် နှစ်နှစ်ခန့် ပန်းပုလိုက်ထုခဲ့သည်။
ရွှေဘိုမြို့၊ မြသိန်းတန်ကျောင်း ဆရာတော်ပုံ၊ ရွှေဘိုနှင့် တမိုင် ဝေးသော ပုသိမ်ကြီးတောရ ဆရာတော်ပုံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ရိုး စဉ့်ကူးနယ်ရှိ ဟင်္သာမရွာ၊ ကြက်တူရွေးရွာတို့ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတို့တွင် ပန်းပုရုပ်များ ထုလုပ်ခဲ့သည်။
သူသည် ပလာစတာရုပ်၊ အင်္ဂတေရုပ်၊ သစ်သားပန်းပုရုပ်များကိုပါ ရွာစဉ်လှည့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မန္တလေး ကိုပန်မြ၊ မုံရွာ ဦးသန်းဆိုင် တို့သည် ယင်းကာလက အပြိုင်ထုလုပ်ခဲ့သော လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။
အညာမှ ပြန်လာပြီး အိမ်ထောင်ကျ၍ ကျိုက္ကဆံဘုရားတွင် ကိုယ်ပိုင် ပန်းပုဆိုင်ကို နေ့ပိုင်းတွင် ဖွင့်ပြီး၊ ညပိုင်းတွင် အစိုးရ သတင်းစာတိုက်တွင် အလုပ်လုပ်သည်။
ယင်းပန်းပုဆိုင်ကို ၁၁ နှစ်ကြာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အစိုးရထုတ် လုပ်သား သတင်းစာတိုက် ဖိုတိုလစ်သိုခန်းတွင် ပုံပြင်၊ ပုံကပ် တာဝန်ဖြင့် ၁၇ နှစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
စာလုံး ပြင်ခြင်း၊ မျဉ်းဆွဲခြင်းတွေကို ဖလင်ပေါ်တွင် လုပ်ပေးရသည်။
သတင်းတပုဒ် အပိတ်အဖွင့် မျဉ်းများ ရေးပေးရသည်၊ စာမှား ပြင်ရသည်။
ပြီးလျှင် ပုံနှိပ်နိုင်ရန် စာဖောင် ဖလပ်တွဲပေးရသည်။
သူသည် ဝါဒဖြန့် နိုင်ငံရေး ကာတွန်းများအား ငြင်းပယ်သည်။
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း ပင်စင်ခံစားခွင့်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ အစိုးရအလုပ်မှ ထွက်လာခဲ့သည်။
ယင်းကာလများတွင် လုပ်သားသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်များ အဖြစ် ဦးလှမြိုင် (စာရေးဆရာ ကိုဆောင်း)၊ စဝ်ကိုင်ဖ၊ ချစ်ကြည်ရေး ကြည်ညွန့် တို့ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ပန်းချီဆရာကြီးများနှင့် ဆုံရခြင်း စပ်ပန်းချီကို ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်ဌာနမှ စပ်ပန်းချီဆရာ ဦးချောထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။
ပန်းချီကို ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးအမ်တင်အေး၊ ဦးကြည်၊ ဦးဘသောင်း၊ ဆရာတော်ဦးဝက်နှင့် ပန်းပုကို ဦးစိုးတင့်၊ ဦးအောင်သွင် (ပန်းချီပန်းပုကျောင်း)၊ ဦးမောင်ကျော် (ပဲခူးရွှေမော်ဓောဘုရား) အသီးသီးထံတွင် သင်ကြားခဲ့သည်။
အချိန်ပြည့် ပန်းချီရေးခြင်း ၁၉၉၆ မှ စကာ ပန်းပုလုပ်ငန်းကို ရပ်လိုက်ပြီး၊ ပန်းချီရေးခြင်းကို တောက်လျောက် လုပ်ကိုင်သည်။
အောက်ဒိုးများကို အုပ်စုဖြင့်၊ တယောက်နှစ်ယောက်ထဲ၊ တဦးတည်း ကြုံသလို ထွက်သည်။
ရေဆေးကို အဓိကထား ရေးခဲ့သည်။
အဲဒီအချိန်က ရေဆေးကို အဓိကထားရေးသည်။
နောက်ပိုင်း ဆီဆေး၊ အက်ခရယ်လစ်တို့ကို လေ့လာယူသည်။
ပထမဆုံး တကိုယ်တော်ပြပွဲ (one man show) ကို လောကနတ် အလှပညာဆိုင်ခန်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဆိုင်ခန်း မန်နေဂျာ ဦးအောင်ထွန်းမှ သန်းဝင်းထွန်း အမည်သုံးရန် အကြံပေးမှုကိုလက်ခံခဲ့ပြီးနောက် ယင်း ပထမအကြိမ် တကိုယ်တော်ပြပွဲမှ စ၍ သန်းဝင်းထွန်း အမည်ကို အသုံးပြုခဲ့ သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ သားသမီး ၄ ဦးရှိပြီး၊ ဇနီးမှာ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း ဖြစ်သည်။
မိသားစုဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်သည်။
ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ AskArt နှင့် Artprice စာမျက်နှာတို့တွင် လေလံဖြင့် "မန္တလေးမှ ဘုန်းကြီးကျောင်း"ဆိုသော ပန်းချီကားကို ရောင်းချထားကြောင်း ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၂၁ တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော တကိုယ်တော်ပြပွဲ အကြောင်း ဗီဒီယိုကို ယူကျု့တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ကဏ္ဍ:၁၉၄၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ။
200px|အနီရောင်နှင့် ပြထားသည့် အပိုင်းမှာ အထက်ဦးနှောက် (စယ်ရီဘရမ်) ဖြစ်၏။
စယ်ရီဘရမ် (ခေါ်) အထက်ဦးနှောက် (သို့) ထိပ်စွန်းဦးနှောက် (:en:cerebrum or endbrain) သည် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ ဦးနှောက်ရှိ အကြီးမားဆုံး အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်ပြီး၊ အပေါ်ပိုင်းကျနေသည့် မျက်နှာပြင် ပျော့ပျော့ရှုံ့ရှုံ့နှင့် တွေ့ရမည့် အပိုင်း ဖြစ်သည်။
အပြင်ပန်း အသွင်အပြင်အားဖြင့် ကျန်တခြမ်း၏ မှန်ဟပ်ပုံရိပ် သဖွယ် တခြမ်းစီ ဖြစ်နေသော နျူရွန်အစုအဝေးသား အိအိ ၂ခြမ်း ပါရှိနေ၏။
ဘက်ဘက်ခြမ်းဖြစ်စေ ညာဘက်ခြမ်း ဖြစ်စေ ဦးနှောက်တခြမ်းခြမ်း၏ အထက်ဦးနှောက် (စယ်ရီဘရမ်) တခုတွင် အဖု ၄ဖု ပါရှိနေမည် ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့မှာ - အရှေ့ဖု (:en:fronal lobe) အထက်ကာဖု (:en:parietal lobe) အောက်ခိုဖု (:en:temporal lobe) အမြင်ဖု (:en:occipital lobe) တို့ ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် စယ်ရီဘက်လမ် (ခေါ်) အောက်ဦးနှောက် (:en:cerebellum) ဦးနှောက်ငုတ်တိုင် (:en:brain stem) အကိုးအကား ကဏ္ဍ:ဦးနှောက်ကြီး ကဏ္ဍ:ဦးနှောက် ကဏ္ဍ:ခန္ဓာဗေဒ ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ။
စယ်ရီဘက်လမ် (ခေါ်) အောက်ဦးနှောက် (:en:cerebellum) ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက်၏ အပိုင်းကဏ္ဍတခု ဖြစ်ပြီး လူတို့တွင်မူ အထက်ဦးနှောက်ထက် သေးငယ်လျက် အထက်ဦးနှောက်၏ အောက်တွင် ရှိနေသည့် အပိုင်းဖြစ်သည်။
သို့သော် အခြား သတ္တဝါများကိုပါ လိုက်ကြည့်လျှင်မူ အချို့ ငါးအမျိုးအစားများတွင်မူ အထက်ဦးနှောက်နှင့် ရွယ်တူမျှသော၊ အထက်ဦးနှောက်ထက် ကြီးသော အောက်ဦးနှောက် (cerebellum) တို့ကို တွေ့ရသည်။
ခန္ဓာကိုယ် လှုပ်ရှားမှုကို ဟန်ချက်ထိန်းပေးခြင်း လုပ်ငန်းကို ဦးနှောက်၏ ဤ အောက်ဦးနှောက် အပိုင်းက အဓိက ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် စယ်ရီဘရမ် (ခေါ်) အထက်ဦးနှောက် (:en:cerebellum) ဦးနှောက်ငုတ်တိုင် (:en:brain stem) အကိုးအကား Category:ဦးနှောက်ငယ်။
thumb|အစိမ်းရောင်နှင့် ပြထားသည့် အပိုင်းမှာ ဦးနှောက်မြီး (brainstem) ဖြစ်၏။
ကျောရိုးရှိသတ္တဝါတို့၌ ဦးနှောက်၏ အစိတ်အပိုင်းတခု ဖြစ်သော ဦးနှောက်မြီး () သည် ကျောရိုးအတွင်းရှိ ကျောရိုးအာရုံကြောမကြီး (spinal chord)နှင့် ဦးနှောက်ကို တံတားသဖွယ် ဆက်စပ်ထားသည့် အပိုင်း ဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်မြီးကို ပိုမိုအနီးကပ်ကြည့်လျှင် အစိတ်အပိုင်း ၃ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့ရမည်။
ကဏ္ဍ:ဦးနှောက်။
200px|အနီရောင်နှင့် ပြထားသည့် အဖုမှာ အထက်ဦးနှောက်၏ အရှေ့ဖု (frontal lobe) ဖြစ်၏။
ဦးနှောက်ကြီး တခြမ်းစီ၏ ရှေ့ဆုံးပိုင်း ဖြစ်သော အရှေ့ဖု (အင်္ဂလိပ်: frontal lobe) သည် အဆင့်မြင့်သော စဉ်းစားမှုများ ဆောင်ရွက်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။
အချက်အလက် အသစ်များကို ဆင်ခြင်မှတ်ရှုခြင်း၊ တွက်ချက် အဖြေရှာခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်နေခြင်းမှာ ဦးနှောက်၏ ဤအပိုင်းအတွင်း၌ နျူရွန်များအကြား လျှပ်လှိုင်းအချက်အလက်တို့ ပျားပန်းခတ် ကူးလူးသွားလာနေကြခြင်းပင် ဖြစ်နေပေသည်။
ကဏ္ဍ:ဦးနှောက်ကြီး။
thumb|အနီရောင်နှင့် ပြထားသည့် အဖုမှာ အထက်ဦးနှောက်ရှိ အထက်ကာဖု ဖြစ်၏။
ဦးနှောက်ကြီး တခြမ်းစီ၏ တစိတ်တပိုင်းသော အထက်ကာဖု (သို့) ပရိုင်ယက်တယ် အဖု (parietal lobe) ဆိုသည်မှာ သက်ရှိက မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အကျယ်အဝန်းနှင့် တည်နေရာတို့ ဆိုင်ရာ အခြင်းအရာများကို ဖတ်ရှုနားလည်ခြင်း စသည့် အလုပ်များ၌ အဓိက ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရာ အဖုအပိုင်းဟု အကြမ်းဖျင်း မှတ်သားနိုင်သည်။
ကဏ္ဍ:ဦးနှောက်ကြီး ကဏ္ဍ:ခန္ဓာဗေဒ ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ။
ဂီဧကရီ(ဟန်ဂုလ်: 기황후၊ ဟန်ဂျာ: 奇皇后; ၁၃၁၅ ~ ၁၃၇၀(?)) သို့မဟုတ် အူလ်ဂျေအီ ကူတူ့က်()သည် ဂိုလျောပြည်ဖွား ဝန်းနိုင်ငံ၏ ဧကရီဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:၁၃၁၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၃၇၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဧကရီများ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ။
အိန္ဒိယ-မြန်မာ ရထားလမ်း သည် ဗြိတိသျှတို့မှ ဖောက်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ရထားလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအား မီးရထားလမ်းဖြင့်ချိတ်ဆက်နိုင်ရန် အမျိုးမျိုးကြံစည်အားထုတ်ခဲ့ကြရုံ သာမက လမ်းဖောက်လုပ်နိုင်ရေး မြေတိုင်တာများ လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်၊ သမိုင်းကြောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအား မီးရထားလမ်းဖြင့်ချိတ်ဆက်နိုင်ရန် အန်းတောင်ကြားလမ်း ခေါ် စစ်တကောင်း-စစ်တွေ-မင်းလှလမ်းပိုင်း အား ပထမဆုံးအကြိမ် မြေတိုင်းတာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဆိုပါလမ်းပိုင်းမှာ မိုင်ပေါင်း(၄၅၈)မိုင်ခန့်ရှည်လျားမည်ဖြစ်ကာ ရူးပီးကျပ်ငွေ(၇၀)သန်း ကုန်ကျမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် အာသံနယ်ရှိ မခွန်-မိုင်းကောင်းလမ်းပိုင်းအား ဒုတိယအကြိမ် တိုင်းတာမှုခြင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ရထားမှာ (၂၈၄)မိုင်ခန့် ရှည်လျားမည်ဖြစ်ပြီး ရူးပီးကျပ်ငွေ(၃၈)သန်း ကုန်ကျမည်ဖြစ်သည်။
တတိယအကြိမ် တိုင်းတာခဲ့သော လမ်းပိုင်းမှာ မဏိပူရတောင်ကြားလမ်းဖြစ်သည်။
ထိုလမ်းမှာ လန်ချိုလီယက်-မဏိပူရ-ယောချပ်သင်းသို့ ဖောက်လုပ်မည့် လမ်းပိုင်းဖြစ်ပြီး အရှည်နိုင်(၃၁၅) မိုင် ရှိမည်ဖြစ်သည်။
အဆိုပါလမ်းပိုင်းအတွက် ရူးပီးကျပ်ငွေ(၆၅)သန်း ကုန်ကျမည်ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့မှ လမ်းပိုင်းများကို တိုင်းတာခြင်း လုပ်ငန်းများကို အိန္ဒိယပြည်အစိုးရမှ စေလွှတ်သော အရာရှိများနှင့် ၁၈၉၃ခုနှစ် နှင့် ၁၈၉၆ခုနှစ်များတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
တိုင်းတာခြင်း လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ပြီး ၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တင်ပြသောအခါတွင် ဘုရင်ခံချုပ်နှင့်ကောင်စီမှ စီးပွားရေး အရ အောင်မြင်နိုင်သည့် အလားအလာမရှိသည့်အပြင် ထိုခေတ်နိုင်ငံရေးအခြေအနေများအရ အလောတကြီး ဖောက်လုပ်ရန် မလိုအပ်သေးဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပယ်ချခဲ့ရာ ဖောက်လုပ်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။
အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်နှင့်ကောင်စီမှ ပယ်ချလိုက်ပြီးနောက် ၁၉၀၅ခုနှစ်တွင် စစ်တကောင်း-ဇီးတပင်-ဇီးကုန်း လမ်းပိုင်း ဖောက်လုပ်ရန် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ ထပ်မံကြိုးစားခဲ့သည်။
အဆိုပါလမ်းပိုင်းအား ဒေသခံရန်ပုံငွေမှ ကျခံပြီး မြေတိုင်းတာခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အရှည်နိုင်(၄၉၀) ရှိပြီး ရူးပီးငွေကျပ် (၈၄)သန်း ကုန်ကျမည်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာရာ စီမံကိန်း ရပ်စဲခဲ့ရသည်။
နှစ်တရာပြည့် မီးရထား၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာ မီးရထားလမ်း၊ စာ၄၀-၄၁ ၊ ၁၉၇၇ခုနှစ် ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ။
ဒေါ်သန်းသန်းဆွေသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ၁၃ ဦးမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
သူသည် ဗဟိုဘဏ်၏ သမိုင်းတွင် ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကို တာဝန်ယူသည့် ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။
ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသူ ဖြစ်သည်။
ထိုတာဝန်များ မခန့်အပ်ခံရမီ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တစ်ဦးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ ဒေါ်သန်းသန်းဆွေသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်တွင် ဝန်ထမ်းဘဝဖြင့် သူ၏အချိန်များ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၆၁/၂၀၁၅ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ငွေရေးကြေးရေးကြပ်မတ်ကွပ်ကဲမှုဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ယင်းနောက် ဗဟိုဘဏ်မှာပင် ဌာနများ ပြောင်းလဲပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များအဖြစ်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်သည်။
သူမကို စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အမိန့်အမှတ် (၂၆/ ၂၀၂၁) ဖြင့် ဗဟိုဘဏ်ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့ ရက်စွဲ အမိန့်အမှတ် (၅၄/ ၂၀၂၂) ဖြင့် နစက က ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရသဖြင့် (၁၃) ဦးမြောက် ဗဟိုဘဏ်၏ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပြီး ယင်းဘဏ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးအဖြစ် သမိုင်းပြုသည်။
ထင်ရှားဖြစ်ရပ် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ သူ၏နေအိမ်အတွင်း ရှိနေစဉ် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ် လုပ်ကြံခံရသည်။
ဒေါ်သန်းသန်းဆွေဟာ ဒဏ်ရာ အပြင်းအထန် ရရှိခဲ့ပေမယ့် အသက်မသေဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းမှာ စစ်ကောင်စီက သူ့ကို ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရာထူးတိုးပေးခဲ့သည်။
ဦးခင်မောင်ရီ (၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၅ ဖွား) သည် လက်ရှိ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။
သူ့ကို စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်သည်။
အဆိုပါရာထူးတွင် ခန့်အပ်မခံရမီက ဦးခင်မောင်ရီသည် ယင်းဝန်ကြီးဌာနတွင် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်(ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သစ်တောရေးရာ) အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ ဦးခင်မောင်ရီသည် ၁၉၈၆ တွင် ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ ၂၀ဝ၃ ခုနှစ် မတိုင်ခင်အထိ စစ်မှုထမ်းသည်။
ယင်းနောက် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန သို့ အရပ်သား အရာရှိဘဝ ဖြင့် ကူးပြောင်းလာသည်။
ထိုမှ တဆင့် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့ လက်ထက် တွင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း ၏ အကြီးအကဲ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်လာသည်။
သူသည် သမ္မတဦးထင်ကျော် လက်ထက်၊ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် လက်ထက် တို့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ၏ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ဝန်ကြီးဘဝ သူ့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၁ရက်အကြာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရာထူးမှ နေ၍ ယင်းဝန်ကြီးဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်ခန့်အပ်သည်။
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၌ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက ခန့်အပ်ခံရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆစ်ဒနီမြို့တွင် နေထိုင်နေသည့် ယွန်းနဒီ မှာ ဦးခင်မောင်ရီ ၏ သမီးဖြစ်သည်။
အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ နိုင်ငံခြားသားပိုင် ပိုင်ဆိုင်မှုများ ထိန်းချုပ်ရေးဌာနက ဦးခင်မောင်ရီကို စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခံ လူပုဂ္ဂိုလ် အထူးစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းသည်။
အလားတူ ဥရောပသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကလည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဦးခင်မောင်ရီ ကို အရေးယူပိတ်ဆို့ ကြောင်း ကြေညာသည်။
ထို့အပြင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ရက်နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန် အစိုးရက ဒဏ်ခတ်အရေးယူသည်။
ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၂၇ ရက် တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ အပ်နှင်းသည်။
တာနာရှီလီ(? ~ ၁၃၃၅)သည် ဝန်းတိုင်းပြည် ဧကရာဇ် ဝန်းချစ်ဆောင်၏ ကြင်ယာတော် ဧကရီ ဖြစ်သည်။
သူမသည် အမတ်ချုပ်ကြီး ယောန်ချောလ်၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။
သူမတွင် မဟာမည်သော သားတစ်ယောက်ရှိခဲ့သော်လည်း နို့စို့အရွယ်တွင် ဝက်သက်ရောဂါကြောင့် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၁၃၃၅ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဧကရီများ။
မြင်တိုင်းပြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ မင်းဆက်ဖြစ်ပြီး မွန်ဂိုဦးဆောင်သော ဝန်းတိုင်းပြည် ပြိုကွဲပြီးနောက် ၁၃၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၆၄၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ဇီရိုကီစ (/ˈzɪərɒks/, ZEER-ocks) သည် နိုင်ငံပေါင်း 160 ကျော်တွင် ပရင့်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်စာရွက်စာတမ်း ထုတ်ကုန်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ရောင်းချသည့် အမေရိကန်ကော်ပိုရေးရှင်းဖြစ်သည်။
{{cite web |url=https://www.britannica.com/topic/Xerox-Corporation |title=Xerox | History, Products, & Facts ဇီရိုကီစ သည် ရုံးချုပ်ရှိသည် နော်ဝဲလ်ခ်, ကွန်နက်တီကပ် တွင်။
ကုမ္ပဏီသည် စတန်းဖို့ဒ်မှ, ကွန်နက်တီကပ် ပြောင်းရွှေ့ 2007 အောက်တိုဘာလတွင်။
{{cite web |url=https://www.courant.com/2016/12/16/xerox-to-keep-connecticut-headquarters-state-offers-44-million-loan/ |title=Xerox To Keep Connecticut Headquarters, State Offers $4.4 Million Loan ကုမ္ပဏီသည် ရိုချက်စတာ တွင် အခြေစိုက်သည့် အကြီးဆုံးဝန်ထမ်းများဖြင့် နယူးယောက်တွင် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်၊ ကုမ္မဏီ တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဧရိယာ။
ဖွံ့ဖြိုးပြီး ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုအနေဖြင့် ၎င်းကို ဖော်ရတူနီ 500 ကုမ္ပဏီများစာရင်းတွင် တသမတ်တည် ထည့်သွင်းထားသည်။
ဇီရိုကီစ သည် ၎င်း၏ စာရွက်စာတမ်းနည်းပညာနှင့် စာရွက်စာတမ်းပြင်ပစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို အာရုံစိုက်ထားပြီး NYSE 1961 မှ 2021 နှင့် 2021 ခုနှစ်မှ Nasdaq တို့တွင် အရောင်းအဝယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
{{cite web |url=https://www.marketwatch.com/story/xerox-stock-to-move-to-the-nasdaq-after-60-years-on-the-nyse-2021-09-09 |title="Xerox stock to move to the Nasdaq after 60 years on the NYSE" ဇီရိုကီစ နှင့် ၎င်း၏ Palo Alto သုတေသနဌာနမှ သုတေသီများသည် ဒက်စတော့ ဥပစာ GUI၊ ကွန်ပြူတာမောက်စ် နှင့် ဒက်စတော့ ကွန်ပြူတင်ဂ် ကဲ့သို့သော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာတွက်ချက်ခြင်း၏ အရေးကြီးသောအစိတ်အပိုင်းအများအပြားကို တီထွင်ခဲ့သည်။
{{cite web |url=https://www.parc.com/about-parc/parc-history/ |title="PARC History" ကိုးကား။
ပဋိပတ္တိ (ထီ) [ပတိ+ပဒ+တ္တိ(တိ)။
ပဇ္ဇတီတိ ပတ္တိ။
၆၆၈။
(ပြတိပတ္တိ-သံ။
ပဋိပတ္တိ ပဋိဒ္ဒိ = ပဍိဝတ္တိ = ပဍိဒ္ဒိ-ပြာ)] (၁) (က) အကျင့်၊ ပဋိပတ်၊ ကျင့်ကြံ-အားထုတ်–မှု၊ ကျင့်ကြံ-အားထုတ်-အပ်သော အမှုအလုပ်, တရား၊ လိုအပ်သော အကျိုး-ကို-သို့-ရောက်ကြောင်း ရကြောင်း-ဖြစ်သော အမှုအလုပ်, တရား။
သီလ, သမာဓိ, ပညာ သိက္ခာသုံးရပ်ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်မှုကို သို့မဟုတ် ကျင့်ကြံအားထုတ်အပ်သော သီလ, သမာဓိ, ပညာ သိက္ခာ သုံးရပ်ကို “အကျင့်ပဋိပတ်”ဟု ခေါ်၏ (အံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၀)။
တိပိဋကအဘိဓာန် အတွဲ-၁၃ ၁၃-ပါးသော ဓုတင်အကျင့်များ၊ ဝတ္တက္ခန္ဓက, ကမ္မက္ခန္ဓက, ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓက (ဝိ၊၄၊၅၂၊ ၈၂-၆၊ ၃၇၃)တို့၌ ဟောတော်မူအပ်သော ကျင့်ဝတ်များနှင့် သီလ သမာဓိ ဝိပဿနာပညာတို့ကို “အကျင့်ပဋိပတ်”ဟု ခေါ်၏ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၀။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၄၄။
အံ၊ဋီ၊၂၊၆၈)။
လောကုတ္တရာတရားကို ရစေနိုင်သည့် မှန်ကန်သော အကျင့်, လောကုတ္တရာတရားအား ထိုက်တန်လျော်ကန်သော အကျင့် စသည်နှင့် သတိပဋ္ဌာန်, သမ္မပ္ပဓာန်, ဣဒ္ဓိပါဒ်, ဣန္ဒြေ, ဗိုလ်, ဗောဇ္ဈင် လောကီအဋ္ဌင်္ဂိကမဂ် တရားတို့ကို “အကျင့်ပဋိပတ်”ဟု ခေါ်၏ (မဟာနိ၊၁၁၁)။
အချုပ်အားဖြင့် လောကုတ္တရာတရားကိုရရန် ကျင့်ကြံအားထုတ် ပြုလုပ်အပ်သည့် အမှုအလုပ် တရားမှန်သမျှကို “အကျင့်ပဋိပတ်”ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သည် (မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၄)။
လူလူ ရှင်ရှင် အစဉ်သဖြင့်အား ထားကိုးစားရမည့်အရာသည် မှန်ကန်သော အကျင့်ပဋိပတ်သာဖြစ်၏ (သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၅)။
အကျင့်ပဋိပတ်၏ အခြေခံ အကြောင်းရင်းသည် ပရိယတ်ဖြစ်၍ အကျိုးတရားကားမဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန်ဖြစ်၏၊ ထိုအကျိုးတရားကို အကျင့်ပဋိပတ်ဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်(သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၇)။
ဤသာသနာတော်၌ ပဋိပတ်၏ အရသာကို သာယာခံစားလိုသူသည် ပဋိပတ်လုပ်ငန်းကို နောက်မဆုတ်တမ်း ကြိုးပမ်းအားထုတ် အပ်၏ (သင်္ဂဟ၊၇၅)။
ပဋိပတ်လုပ်ငန်းကို တကယ်တမ်း ကြိုးပမ်းအားထုတ် ပြုလုပ်၍ သောတာပန်အရိယာစသည့် အထက်တန်းစား ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသူတို့သည် ပြုလုပ်အားထုတ်ခဲ့သည့် ပဋိပတ်လမ်းစဉ်ကို အစဉ်အဆက်ဆက်လက်ဟောပြနေ သမျှ ကာလပတ်လုံး ပဋိပတ်မပျောက်ကွယ်ဘဲ ဤကမ္ဘာလောကကြီးသည် အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ဖြင့် တင့်တယ်လှပနေမည်သာဖြစ်သည် (ဒီ၊၂၊၁၂၅။
မိလိန္ဒ၊၁၃၄-၅။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၁)။
ပဋိပတ္တိတိ ပဋိပဒါ။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၂။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၈၀။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၄၁၂။
အထ ဝါ ဓုတာနိ စ တာနိ ပဋိပက္ခနိနနတော အင်္ဂါနိ စ ပဋိပတ္တိယာတိပိ ဓုတင်္ဂါနိ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၅၉။
ဣမံ ပန ပဋိပတ္တိံ နိဿာယ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အမတပရိယောသာနတံ အနဘိသမ္ဘူဏန္တော သုဂတိပရာယနော ဟောတိ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၄၂။
ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယာတိ ပဋိပတ္တိ။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၃။
လောကုတ္တရဓမ္မတော ပုဗ္ဗဘာဂေါ တဒတ္တံ ပဋိပဇ္ဇီယတီတိ ပဋိပတ္တိ။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၂၃၄။
ပဋိပဇ္ဇနံ ပဋိပတ္တိ၊ သိက္ခတ္တယသမာယောဂေါ။
ပဋိပတ္တိတဗ္ဗတော ဝါ ပဋိပတ္တိ။
ပဋိပတ္တိယာတိ သီလာဒိသမ္မာပဋိပတ္တိယာ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၉၀။
ဣမံ ပန ပဋိပတ္တိန္တိ ဣမံ အာဟာရေ ပဋိက္ကူလသညာ ဘာဝနံ။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၄၂၄။
(အပ၊၂၊၈၀၊ ၂၈၆။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၀။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၇၇။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၄၊ ၃၄၆။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၉။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၁၊ ၁၈၄။
မ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၀၈၊ ၂၂၃၊ ၂၃၆။
မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၀၊ ၁၉၉။
သံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၂။
သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၃၊ ၁၈၄-၇။
သံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၊ ၆၅၊ ၇၅။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၆၊ ၅၂၊ ၇၁-၂။
အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၊ ၁၀၂၊ ၁၄၁။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၁၅၊ ၂၂၊ ၃၀၉။
အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၀၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၀၊ ၃၁၊ ၂၀၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၁၂၃။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၉။
ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၉၊ ၃၂၇။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၉၄၊ ၃၂၅။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၁၁၇၊ ၁၆၃-၇။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၂၃။
သုတ္တနိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၉။
ပေတ၊ဋ္ဌ၊၅၀၊ ၁၁၈၊ ၁၅၄။
ထေရ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၆၊ ၁၉၂။
ထေရီ၊ဋ္ဌ၊၃၅၊ ၂၂၃-၆။
အပ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၅၊ ၁၈။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၁၃၃၊ ၁၉၃၊ ၂၁၈၊ ၂၆၃။
မဟာနိ၊ဋ္ဌ၊၁၅၁၊ ၁၇၀–၄၊ ၂၀၂၊ ၂၆၅–၆၊ ၃၂၂၊ ၄၀၃။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၈၇။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၃၊၄၂၂။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၅။
သာရတ္ထ၊၂၊၁၀၃၊ ၂၂၈။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၂၊ ၉၂။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၇၊ ၈။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၁၊၁၅၊ ၄၅၆။
သီ၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၄။
ဒီ၊ဋီ၊၂၊၂၉၁။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၁၀၈၊ ၂၃၀။
မ၊ဋီ၊၁၊၈၂။
မ၊ဋီ၊၂၊၁၂။
မ၊ဋီ၊၃၊၁၁၀၊ ၃၈၇။
သံ၊ဋီ၊၂၊၄၊ ၅၄–၈၊ ၁၆၉၊ ၁၇၁၊ ၂၇၀၊ ၃၈၄။
အံ၊ဋီ၊၁၊၄၃၊ ၈၀၊ ၁၀၃။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၅၊ ၁၂၈။
အံ၊ဋီ၊၃၊၁၉၊ ၄၈၊ ၉၃။
မူလဋီ၊၁၊၁၀၈ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၁၆၊ ၂၀၊ ၃၅–၉၊ ၅၈၊ ၉၂၊ ၁၀၅၊ ၁၃၆၊ ၂၀၆။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၁၊ ၄၅၊ ၇၃။
) (ခ) ကျင့်ဝတ်၊ ဝတ္တရား၊ ပြုကျင့်–လုပ် ဆောင်-ရသော ဝတ်ကြီး, ဝတ်ငယ်။
ယထာ မာတု ပဋိပတ္တိ၊ ဧဝံ တေ ဟောတု သဿုယာ။
ဇာ၊၂၊ ၂၁၃။
ယထာ မာတူတိ ယထာ မာတု ပုတ္တာ ဝတ္တပ္ပဋိဝတ္တံ ကရောန္တိ၊ ဧဝံ တေ ဧတိဿာ ဟောတု။
ဇာ၊ဋ္ဌ၊၆၊၂၉၄။
(ဂ) ကျင့်ဝတ်၊ စည်းကမ်း၊ ပြုကျင့်-လိုက်နာ—ရသော-ကျင့်ဝတ်-စည်းကမ်း။
စောဒကဿ ပဋိပတ္တိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတာ။
ဝိ၊၄၊၄၄၈။
(–အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၈၅။
) (ဃ) ပြုကျင့်-ပြုလုပ်အားထုတ်-ခြင်း။
ဧတ္တကမေဝ ဟိ အနုကမ္ပကဿ သတ္ထု ကိစ္စံ၊ ယဒိဒံ အဝိပရီတဓမ္မဒေသနာ။
ဣတော ပရံ ပန ပဋိပတ္တိ နာမ သာဝကာနံ ကိစ္စ။
မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၉။
အံ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၃။
(ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၉၉။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃။
ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၇။
ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၀။
ဥဒါန၊ဋ္ဌ၊၂၆။
ဣတိဝုတ်၊ဋ္ဌ၊၃၁။
စရိယာ၊ဋ္ဌ၊၅၈၊ ၂၃၂၊ ၂၆၉၊ ၂၉၅။
စူဠနိ၊ဋ္ဌ၊၂၁-၂။
ဝဇိရ၊၄၄။
သာရတ္ထ၊၁၊၃၃၄။
သာရတ္ထ၊၃၊၁၇၈။
ဒီ၊ဋီ၊၁၊၆၇၊ ၈၅။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၃၀၊ ၂၂၅။
မ၊ဋီ၊၁၊၂၇၀။
သံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၆။
အံ၊ဋီ၊၁၊၄၇၊ ၁၁၆။
အံ၊ဋီ၊၂၊၂၆၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၁၊၉၈။
ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၀၄၊ ၃၅၈၊ ၅၁၇။
) (၂) ရခြင်း၊ ရောက်ခြင်း။
သောတဿ အရိယမဂ္ဂဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပဋိပတ္တိ အဓိဂမော သောတာပတ္တိ။
သံ၊ဋီ၊၂၊၄။
(၃) သွားခြင်း။
တထာပဝတ္တိယာတိ မဇ္ဈိမသမထ-နိမိတ္တံ ပဋိပတ္တိယာ, တတ္ထ စ ပက္ခန္ဒနေန သိဒ္ဓါယ ယထာဝုတ္တသမပ္ပဝတ္တိယာ။
အနုဋီ၊၂၊၁၅၅။
(၄) ဗိုလ်၊ ဗိုလ်တရား။
ပဋိပတ္တိစရိယ (၂) ကြည့်။
ပဋိပတ္တိအန္တရဓာန (န) [ပဋိပတ္တိ+အန္တရဓာန] အကျင့်-ပဋိပတ်၏ ကွယ်ပျောက်ခြင်း (အကျင့်ပဋိပတ်ကွယ်ပျောက်မှု “ပဋိပတ္တိအန္တရဓာန”သည် မဂ်ဖိုလ်ကွယ်ပျောက်မှု “ပဋိဝေဓအန္တရဓာန” ဖြစ်ပြီးနောက်မှ ဖြစ်သည်၊ မဂ်ဖိုလ်ကွယ်ပျောက်မှု “ပဋိဝေဓအန္တရဓာန” ဖြစ်ပြီးနောက် “တမဂ်တဖိုလ် ရရှိအောင် မကျင့်သုံး မစွမ်းဆောင်နိုင်ကြ၍ သီလ စင်ကြယ်မှုမျှလောက်ကိုသာ ကျင့်ဆောင် ကြကုန်၏၊ ကာလကြာညောင်း နောက်ပိုင်းခေတ်၌ သီလစင်ကြယ်မှုကိုပင် ပြည့်စုံအောင် မကျင့်သုံးမစောင့်ထိန်းနိုင် ကြတော့ဘဲ သေးငယ်သော သိက္ခာပုဒ်များကို လွန်ကျူးကျော်နင်းလာကြကုန်၏၊ တဖြည်း ဖြည်းနှင့် ပါစိတ်, ထုလ္လစည်း, သံဃာဒိသိသ် အပြစ်များသို့ တိုင် ရောက်ကြကုန်၏၊ ပါရာဇိက သိက္ခာပုဒ်မျှကိုသာ ကျင့်သုံး စောင့်ထိန်း ကြတော့၏၊ ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်ကို ကျင့်သုံး စောင့်ထိန်းသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ရှိနေသေးလျှင် “အကျင့်ပဋိပတ်ကွယ်ပျောက် ပြီ”ဟု မဆိုရသေး၊ ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ်ကို ကျင့်သုံးစောင့်ထိန်းသူ နောက်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်၏ သီလပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးကွယ်လွန် ခြင်းဖြစ်သောအခါမှသာလျှင် အကျင့်ပဋိပတ်ကွယ်ပျောက်ပြီဟု ဆိုရသည်။
အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၇-၈ (အံ၊ဋီ၊၁၊၁၁၉)။
ပဋိပတ္တိအန္တရဓာနံ နာမ ဈာနဝိပဿနာမဂ္ဂဖလာနိ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလမတ္တံ ရက္ခန္တိ။
...ပစ္ဆိမက ပန ဘိက္ခုနော သီလဘေဒေန ဝါ ဇီဝိတက္ခယေန ဝါ အန္တရဟိတာ ဟောတီ တိ ဣဒံ ပဋိပတ္တိအန္တရဓာနံ နာမ၊ အံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၆၇-၈။
(ဒီ၊ဋ္ဌ၊၃၊၈၂။
ဒီ၊ဋီ၊၃၊၈၃။
မ၊ဋီ၊၃၊၂၉၈-၉။
လပြည့်နေ့, လကွယ်နေ့နှင့် သံဃာ၏ ညီညွတ်ခြင်းကို ပြုသောနေ့များတွင် ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ဥပုသ်ပြုကြပြီး မိမိတို့၏ သီလကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ကြသည်။
ထိုသို့ ဥပုသ်ပြုရာတွင် သံဃာအားလုံး စုဝေးကာ ပြုလုပ်ကြသော ဥပုသ်ကို သံဃဥပုသ်ဟု ခေါ်သည်။
သံဃာ့ဥပုသ်သံဃဥပေါသထာဒိဘေဒေန နဝဝိဓ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၁) န္တိ သံဃေ ဥပေါသထော ဂဏေ ဥပေါသထော ပုဂ္ဂလေ ဥပေါသထောတိ ဧဝံ ကာရကဝသေန တယော။
သာရတ္ထ၊၃၊၂၇၇။
ဟူသည် အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် ၄-ယောက်သော ရဟန်းတို့ ပြုအပ်သောဥပုသ်တည်း၊ သုတ္တုဒ္ဒေသဥပုသ် ထိုသံဃာ့ဥပုသ်ကို ပါတိမောက် ပါဠိဟူသော သုတ္တကို ရွတ်ဆို၍ ပြု အပ်သောကြောင့် “သုတ္တုဒ္ဒေသဥပုသ်” ဟု လည်းခေါ်သည်။
အပရေပိ တယော ဥပေါသထာ သုတ္တုဒ္ဒေသော ဥပေါသထော ပါရိသုဒ္ဓိ ဥပေါသထော အဓိဋ္ဌာနုပေါသထော။
ဝိ၊၅၊၂၂၂။
သုတ္တုဒ္ဒေသော နာမ “သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံယော"တိ အာဒိနာ နယန ဝုတ္တော ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော။
ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၂၀၀။
သုတ္တုဒ္ဒေသော နာမ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသော ဝုစ္စတိ။
ကင်္ခါ၊၉၃။
သုတ္တဿ ဥဒ္ဒေသော သုတ္တုဒ္ဒေသော။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၅၀။
(ဝိ၊၃၊၁၄၄။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁၆၄။
သာရတ္ထ၊၃၊၂၇၇)။
သံဃာ့ဥပုသ်သည်— (၁) စာတုဒ္ဒသိက ဥပုသ်, (၂) ပန္နရသိကဥပုသ်, (၃) သာမဂ္ဂီ ဥပုသ်ဟု သုံးပါးရှိသည်။
(အကျယ်ကို-ဝိ၊၃၊၁၂၅၊ ၁၅၂၊ ၁၅၈၊ ၁၈၄-၅၊ ၁၈၇၊ ၅၀၇။
ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၁၇၊ ၃၃၇-၈၊ ၃၄၄၊ ၃၄၇။
ကင်္ခါ၊၈၄-၇၊ ၉၅။
ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၁၉၉၊ ၂၀၃။
ဝဇိရ၊၄၆၃။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၅၄။
ပါစိတ်၊ ယော၊ ၃၁၀။
ဝိ၊ လင်္ကာရ၊ဋီ၊၁၊၃၉၇-၄၀၀။
ဝိနယသမူဟဝိနိစ္ဆယ၊၂၊၁၁၂-၂၁၊ ၁၂၂-၄။
မဟာဝါ၊ ဂဏ္ဌိ၊ သစ်၊ ၂၁၅၊ ၂၂၆-၈။
ကြည့်။
)တယော ဥပေါသထာ စာတုဒ္ဒသိကော ပန္နရသိကော သာမဂ္ဂီဥပေါသထော။
ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၄၆၇။
ယဒါ ပန ကောသမ္ဗက္ခန္ဓကေ ...သံဃဿ သာမဂ္ဂိံ ကရောတိ၊ တဒါ တာဝဒေဝ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော။
ကင်္ခါ၊၈၆။
(ဝိ၊သင်္ဂဟ၊၁၉၉)။
သာမဂ္ဂီဥပေါသထော နာမ သံဃသာမဂ္ဂိကတဒိဝသေ ကာတဗ္ဗဥပေါသထော။
ကင်္ခါ၊ဋီ၊သစ်၊၁၁၃-၅။
ဥပုသ်နေ့လည်း ကြည့်။
စာတုဒ္ဒသီ ၆-ဥပုသ်, ပန္နရသီ ၁၈-ဥပုသ်တို့ကိုထား၍ တစ်ပါးတည်း လည်းဖြစ်သော အမှတ်မဲ့သောနေ့သည် သာမဂ္ဂီဥပုသ်နေ့မည်သည်။