kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး နှစ်ပက္ခကွဲပြီးလျှင် စတုတ္ထညီလာခံမှာ တကွဲတပြားစီဖြစ်သွားခြင်း left thumb|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဤသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးအား တိုင်းပြည်နှင့်အဝှန်း အာရုံညွှတ်၍၊ အင်အားတိုးတက်ကြီးထွားလာစဉ်ပင်လျှင် ဖော်ပြခဲ့သည့် သခင်သိန်း‌မောင်နှင့် သခင်ဗစိန်တို့၏ မသင့်တင့်မှုသည် ရင့်မာကြီးထွားလာ‌ချေသည်။
‌နောက်ဆုံးတွင် သခင်သိန်းမောင်က သခင်ဗစိန်အား တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ထုတ်ပစ်‌လေရာ ဥက္ကဋ္ဌသခင်သိန်း‌မောင်သည် အလုပ်အမှု‌ဆောင်များနှင့် မတိုင်ပင်ဘဲ ထုတ်ပစ်သဖြင့် ထိုဥက္ကဋ္ဌအမိန့်သည် တရားဝင် မဝင် အလုပ်အမှု‌ဆောင်တွင် အပြင်းအထန်ဖြစ်ကာ နှစ်ဘက်ဖြစ်သွားပြန်သည်။
ထိုမှတစ်ဖန် တစ်ပြည်လုံးရှိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့တွင် ဂယက်ရိုက်ကာ ဆူပွက်ကုန်ကြ‌လေသည်။
ဤတွင် ဗမာပြည်လုံးဆိုင်ရာ အမှု‌ဆောင်များက ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအားဆုံးဖြတ်‌ပေးရန် ပုံ၍ အာဏာကုန်လွှဲအပ်ကြလေသည်။
‌နောက်ဆုံး ဆရာကြီး၏အဆုံးအဖြတ်ကိုလည်း မနာယူကြသဖြင့် သခင်ဗစိန်တို့လူစုက သာယာဝတီ၊ သုံးဆယ်-ပန်းဆွဲ တွင်၎င်း၊ သခင်သိန်း‌မောင်တို့လူစုက မော်လမြိုင်မြို့တွင်၎င်း စတုတ္ထအကြိမ်ညီလာခံကို တကွဲတပြားစီ ကျင်းပကြ‌လေသည်။
သာယာဝတီပန်းဆွဲညီလာခံတွင် ပန်းဆွဲဆရာ‌တော်၊ ဆရာ‌တော် ဦးကွာပိန္ဒဓိပတိ၊ ဆရာ‌တော် ဦးဝါသဝ၊ ဦးဥတ္တမညီ ရှင်အရိယကြီး၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန်၊ သခင်‌အောင်သန်း၊ သခင်‌အေး၊ သခင်ညီ၊ သခင်ခင်‌အောင်၊ သခင်လှ‌ဖေ၊ သခင်ခ၊ သခင်‌ကျော်ရင်၊ သခင်ထွန်းဆိုင်၊ သခင်‌စောကြီး၊ သခင်‌အောင်ကြီး စသည်တို့ပါဝင်၍ မော်လမြိုင်ညီလာခံတွင် သခင်သိန်း‌မောင်၊ သခင်မြ၊ သခင်လေး‌မောင်၊ သခင်ထွန်းခင်၊ သခင်ထိပ်တင်ကိုယ်‌တော်ကြီး၊ သခင်လှ‌ဘော်၊ သခင်ဗ‌မောင်ကြီး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ထွန်းစိန်၊ သခင်ဗရင်၊ သခင်စံထွန်းလှ စသည်တို့ ပါဝင်ကြလျက် တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းမှထွက်၍ နိုင်ငံ‌ရေးလုံးလုံးလုပ်‌တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လာသူ သခင်‌အောင်ဆန်း၊ သခင်လှ‌ဖေ၊ သခင်တင်‌မောင်ကြီးစ‌သော လူငယ်စုတို့လည်း တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့ကြ၏။
ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအားလည်း ပင့်‌ဆောင်ကာ ဆက်လက်လုပ်‌ဆောင်သွားကြ၏။
ဤတွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးမှာ ၂ ခုဖြစ်ကာ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဟုဖြစ်‌ပေါ်လာပြီးလျှင် နယ်အရပ်ရပ်ရှိ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့လည်း ကွဲပြားကြ‌လေကုန်၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဤသို့ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး နှစ်ခုဖြစ်ကာ လုပ်‌ဆောင်လာကြရာ လုပ်ငန်းဝါဒတို့သ‌ဘောမှာ ခြားနားခြင်းမရှိလှသဖြင့် ၁၃၀၀ ပြည့်တွင် ‌ပေါ်‌ပေါက်လာ‌သော ‌ရေနံသပိတ်အ‌ရေး‌တော်ပုံ၊ ‌ကျောင်းသားအ‌ရေး‌တော်ပုံ၊ ‌တောင်သူလယ်သမားအ‌ရေး‌တော်ပုံတို့တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှစ်ခုစလုံးကပင် ကူညီအား‌ပေးရွက်ဆောင်ကြ‌လေသည်။
ဤသို့လျှင် နိုင်ငံ‌ရေးရာတို့ကို အ‌ကြောင်းအား‌လျော်စွာ ရွက်‌ဆောင်လာကြရင်းပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားမည့် အရိပ်အ‌ရောင်တို့လည်း ထွက်‌ပေါ်လာ‌လေသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးသည်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်မည့်အ‌ရေးကို ‌မျှော်‌တွေးကာ အာရုံစူးစိုက်လာကြသည်အား‌လျော်စွာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့နှင့် လျှို့ဝှက်ဆက်သွယ်ကြလေသည်။
ဤသို့ ဆက်သွယ်ရာတွင် အစည်းအရုံးကြီး ၂ ခုရှိ‌လေရာ သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအစည်းအရုံးသည် ဂျပန်ကြည်းတပ်မ‌တော်နှင့်၎င်း၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကမူ ဂျပန်‌ရေတပ်မ‌တော်နှင့်၎င်း အဆက်အသွယ်ပြုလုပ်ကြပြီးလျှင် ဂျပန်ပြည်သို့ တိတ်တဆိတ် လူငယ်ကိုယ်စားလှယ်များ ‌စေလွှတ်ကြလေသည်။
ဗမာပြည်တွင်ရှိ‌နေ‌သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် အ‌မြောက်အမြားတို့လည်း ကာကွယ်‌ရေးဥပ‌ဒေနှင့် အဖမ်းအဆီးခံကြရသည်။
thumb|BIA တပ် အလံ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွား၍ ဂျပန်စစ်တပ်နှင့် ရဲ‌ဘော်သုံးကျိပ်ပါရှိလာခြင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံးတို့မှ လျှို့ဝှက်‌စေလွှတ်လိုက်‌သော လူငယ်များသည် ဂျပန်ပြည်တွင် စစ်‌လေ့ကျင့်ခဏ်းများ ယူလျက် ဗိုလ်မိုဃ်းကြိုး‌ခေါင်း‌ဆောင်ကာ ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေး တပ်မ‌တော်ဟူ‌သောအမည်ဖြင့် ဂျပန်တို့နှင့်အတူ ယိုးဒယားမှ ဗမာပြည်သို့ တိုက်ခိုက်ဝင်ရာက်လာကြ‌လေသည်။
ဗမာနယ်အတွင်းသို့ ‌ရောက်‌သောအခါ ရဲ‌ဘော်တို့သည် တရား‌ဟောကာ တပ်သားစု‌ဆောင်းလာသဖြင့် ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေး တပ်မတော်(ဘီ၊ အိုင်၊ ‌အေ)သို့ ဝင်‌ရောက်လာကြသူတို့မှာ အထူးများပြားလာသည်သာမက၊ ‌ရောက်‌လေရာအရပ်တိုင်းတို့ကလည်း ဗမာ့တပ်မ‌တော်အား အထူးကြိုဆိုကြ‌လေသည်။
ဤသို့လျှင် ဂျပန်ပြည်သို့ လျှို့ဝှက်စွာသွား‌ရောက်ပြီး ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးအတွက် ချီတက်လာကြ‌သော ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့မှာ- သခင်ဗစိန်တို့ အစည်းအရုံးမှ သခင်ထွန်းအုပ်၊ ဗိုလ်စကြာ၊ ဗိုလ်‌နေဝင်း၊ ဗိုလ်‌စော‌အောင်၊ ဗိုလ်မြင့်ဆွေ၊ ဗိုလ်ဘုန်းမြင့်၊ ဗိုလ်‌စော‌နောင်၊ ‌ဖော်မိုဆာတွင်ကျဆုံးသူ သခင်သန်းတင်(ဗိုလ်ရာမာဒါ)နှင့် ဗိုလ်မိုးညိုတို့ဖြစ်ကြသည်။
သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်း အစည်းအရုံးမှ ဗိုလ်‌တေဇ(ကွယ်လွန်သူဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း)၊ ဗိုလ်လက်ျာ၊ ဗိုလ်ရန်နိုင်၊ ဗိုလ်ရန်အောင်၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်မိုး၊ ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ဗိုလ်လရောင်၊ ဗိုလ်မင်းခေါင်၊ ဗိုလ်ဗလ၊ ဗိုလ်ညာဏ၊ ဗိုလ်မြဒင်၊ ဗိုလ်မင်း‌ရောင်၊ ဗိုလ်မြင့်အောင်၊ ဗိုလ်လင်းယုန်၊ ဗိုလ်ဇင်‌ယော်၊ ဗိုလ်‌အောင်၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်တာရာ၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ထိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်‌တောက်ထိန်တို့ ဖြစ်ကြ‌လေသည်။
ဂျပန်‌ခေတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်မ‌တော်နှင့်တကွ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မ‌တော် (ဘီ၊ အိုင်၊ ‌အေ)တို့ မြန်မာပြည်သို့ တိုက်ခိုက်ဝင်‌ရောက်လာ‌သောအခါ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်တို့သည် မြန်မာပြည်မှဆုတ်ခွာ၍ အိန္ဒိယပြည်သို့ ‌ပြေးကြ‌လေကုန်၏။
ဆုတ်‌ပြေးကြသည့် အင်္ဂလိပ်တပ်များ၏‌နောက်က ထပ်ကြပ်မကွာလိုက်၍ တိုက်ခိုက်ကြရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းသည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မ‌တော်ကို ဦးစီးကွပ်ကဲရလေသည်။
တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး‌သော နယ်အရပ်ရပ်ကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြား‌အောင် အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် သခင်ထွန်းအုပ်က ‌ခေါင်း‌ဆောင်ရ၏။
သခင်ထွန်းအုပ်သည် နယ်အရပ်ရပ်တွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြား‌ရေးအဖွဲ့များ(ပီ၊ ပီ၊ စီ)များဖွဲ့ကာ ထိန်းသိမ်းအုပ်ချုပ်သွား‌လေသည်။
မြန်မာတစ်ပြည်လုံးကို သိမ်းပိုက်မိ‌သောအခါ၊ ဂျပန်တပ်မ‌တော်သည် ဆင်းရဲသားအဖွဲ့‌ခေါင်း‌ဆောင်ကြီး ‌ဒေါက်တာဘ‌မော်အား ရှာ‌ဖွေပြီးလျှင် တို့ဗမာ သခင်‌ခေါင်း‌ဆောင်များနှင့်‌ပေါင်းလျက် စစ်အုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်‌စေသည်။
ထိုအချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် ဆင်းရဲသားအဖွဲ့တို့မှတစ်ပါး အခြား‌သောအဖွဲ့တို့မှာ ပျောက်ကွယ်လုမတတ်ရှိ‌လေရာ ထိုနှစ်ဖွဲ့ကို ‌ပေါင်းစပ်လိုက်ပြီးလျှင် တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးဟု တည်‌ထောင်လိုက်ကြလေသည်။
ထိုအစည်းအရုံးဌာနချုပ် အကြီးအကဲမှာ သခင်နု (ယခုဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု) ဖြစ်‌လေသည်။
ထို့‌နောက် ယင်းအစည်းအရုံးသည် မဟာဗမာအစည်းအရုံး ဖြစ်လာ‌လေသည်။
ဂျပန်‌တော်လှန်‌ရေး ဤသို့လျှင် မြန်မာပြည်၌ ဂျပန်စစ်လက်‌အောက်ခံ အစိုးရတို့အုပ်ချုပ်‌နေရာမှ၊ ၁၉၄၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်‌နေ့သို့ ရောက်‌သောအခါ ဂျပန်က မြန်မာပြည်အား လွတ်လပ်‌ရေးကို ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ‌ပေးအပ်သဖြင့် မြန်မာပြည်သည် လွတ်လပ်‌သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်တိုင်းပြည် ဖြစ်လာ‌လေသည်။
ထိုလွတ်လပ်‌သော မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်‌ရေးတွင် ‌ဒေါက်တာဘ‌မော်အား နိုင်ငံ‌တော်အဓိပတိ တင်‌မြှောက်၍ အဖွဲ့အသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်‌သော အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း‌လေသည်။
ထိုအစိုးရအဖွဲ့တွင် သခင်ထွန်းအုပ်နှင့် သခင်ဗစိန်တို့ မပါဘဲရှိသဖြင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် အချို့သည် မ‌ကျေမနပ်ရှိကြ‌လေကုန်၏။
‌နောက်ဆုံးတွင် ယင်းတို့နှစ်‌ယောက်မှာ ရှိုနန်‌ခေါ် စင်္ကာပူမြို့သို့ ‌ရောက်သွားကြ‌လေသည်။
လွတ်လပ်‌ရေးကို ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ၍ ‌ပေးအပ်‌စေကာမူ ဂျပန်တို့၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်‌သော ဖက်ဆစ်အပြုအမူတို့ကို ကျိတ်မှိတ်ခံ‌နေကြရသော မြန်မာတို့မှာ အချိန်‌ကောင်းကို ‌စောင့်‌မျှော်လျက်ရှိကြ၏။
၁၉၄၅ ခုနှစ်သို့အ‌ရောက်တွင်မူ ဂျပန်တို့စစ်‌ရေးနှိမ့်ကာ မဟာမိတ်တပ်တို့သည် မြန်မာပြည်သို့ပြန်လည်တိုက်ခိုက် ဝင်‌ရောက်လာကြ‌လေသည်။
ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်‌နေဝင်း၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်ဗဟိန်း၊ သခင်ဗိုလ်စ‌သော လူငယ်များသည် မဟာမိတ်တပ် တို့နှင့်ဆက်ကာ ဂျပန်တို့အားတော်လှန်၍ မြန်မာပြည်မှ ‌မောင်းထုတ်ကြပြန်သည်။
ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်မှ လုံးဝထွက်‌ပြေးဆုတ်ခွာကြရသောအခါ အင်္ဂလိပ်မဟာမိတ်တပ်များ ဝင်‌ရောက်လျက် ကက်စဘီ‌ခေါ် စစ်ဘက်မြို့ပြအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့များက အုပ်ချုပ်ကြ‌လေသည်။
ဂျပန်တော်လှန်ရေးပြီး အခြေအနေ ထိုအချိန် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ရှိ‌နေကြ‌သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်‌ဟောင်းများဖြစ်သူ သခင်လေး‌မောင်၊ သခင်‌အေး၊ သခင်သိန်း‌မောင်၊ သခင်ဗ‌သောင်း၊ သခင်ညီ၊ သခင်‌ကျော်စိန်၊ သခင်မြင့်၊ သခင်ဗရန်၊ သခင်ဗရင်၊ သခင်ခင်‌မောင် စသည်တို့သည် သခင်ကိုယ်‌တော်မှိုင်းအား ဥက္ကဋ္ဌတင်ပြီးလျှင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဌာနချုပ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ကာ ဆက်လက်‌ဆောင်ရွက်ကြ‌လေသည်။
သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်မြ၊ သခင်သန်းထွန်းစသည့် သခင်‌ဟောင်းတို့ကမူ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခြင်းမပြုတော့ဘဲ (ဖ၊ တ၊ ပ၊ လ) ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်‌ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်‌ရေးအဖွဲ့ ဟူ‌သောအမည်မှ (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ) ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်‌ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်‌ရေးအဖွဲ့ဟူ‌သော အမည်သို့ ပြောင်းယူကာ ပါတီအလိုက်‌ရော တစ်ဦးချင်းပါ ပါဝင်နိုင်သောအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်၏။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးကလည်း ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ နှင့်ဆက်သွယ်လိုက်ကြ၏။
သို့‌သော် မကြာမီပင် သ‌ဘောကွဲကာ ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ မှ နုတ်ထွက်လိုက်ကြ‌လေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ကက်စဘီအစိုးရကို ရုပ်သိမ်းပြီး‌နောက် ဘုရင်ခံ‌ဟောင်းဖြစ်သူ ဆာဒေါ်မန်စမစ်အား ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်‌ရေးဥပ‌ဒေအရ အုပ်ချုပ်‌စေသည်။
ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန်စမစ်သည် ဗမာပြည်အား ဒိုမီနီယန်လွတ်လပ်‌ရေး‌ပေးအပ်ရန် လာသည်ဟုဆိုကာ ပြည်သူတို့အား ဖိတ်‌ခေါ်‌လေရာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် ထိုအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။
သခင်ရန်‌အောင်သည် ဝန်ကြီးအဖြစ်၎င်း၊ သခင်ညီ၊ သခင်‌အေး၊ သခင်‌ကျော်စိန်၊ သခင်လူထွန်းတို့သည် ဥပ‌ဒေပြုအမတ်များအဖြစ်နှင့်၎င်း ‌ဆောင်ရွက်ကြ၏။
မကြာမီ သခင်ထွန်းအုပ် ပြန်လည်‌ရောက်ရှိလာရာ သခင်ထွန်းအုပ်လည်း ဝန်ကြီး တစ်‌နေရာက ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။
ဤသို့လျှင် ဆာဒေါ်မန်စမစ်အုပ်ချုပ်‌ရေး လုပ်ကိုင်‌နေစဉ် ဗမာနိုင်ငံပုလိပ်အဖွဲ့ကြီးနှင့် အမှုထမ်း‌ပေါင်းစုံအဖွဲ့ကြီးတို့၏ သပိတ်အ‌ရေး‌တော်ပုံများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ် ‌ဒေါ်မန်စမစ်အား ပြန်၍‌ခေါ်ရလေ‌တော့သည်။
ယင်း၏ ‌နေရာတွင် ဘုရင်ခံအဖြစ် ဆာဟင်နရီနိုက် ‌ခေတ္တ‌ရောက်ရှိလာပြီးမကြာမီပင်လျှင် ဘုရင်ခံ ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ် ‌ရောက်လာ‌လေတော့၏။
ဆာ ဟူးဘတ်ရန့်စ် ‌ရောက်ရှိလာပြီး မကြာမတင်ပင် (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ)နှင့်‌စေ့စပ်၍ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းအား အစိုးရအဖွဲ့ဖွဲ့ရန် လွှဲအပ်‌လေသည်။
ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း အစိုးရဖွဲ့‌သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဂျာဗားမှ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိလာ‌သော သခင်ဗစိန်အား ဝန်ကြီးအဖွဲ့တွင် ထည့်သွင်းခန့်ထား‌လေသည်။
ထိုအချိန်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး၏ အာ‌ဘော်ဖြစ်‌သော ‌နေ့စဉ်ထုတ် သခင်သတင်းစာကို သခင်‌အေးနှင့် သခင်ထွန်းအုပ်တို့က တာဝန်ယူထုတ်‌ဝေကာ အ‌ရေးကြီး‌သော နိုင်ငံ‌ရေးကိစ္စ အဝဝတို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်‌ရေးသားလျက်ရှိ‌လေသည်။
‌နောက်များမကြာမီ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်၊ ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးကိစ္စအတွက် ‌ဆွေး‌နွေးရန် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဘိတ်‌ခေါ်‌လေရာ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ ဦးဘ‌ဖေ၊ ဂဠုံဦး‌စော၊ ဦးတင်ထွဋ်တို့နှင့်အတူ တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သခင်ဗစိန်လည်း လိုက်ပါသွား၇‌လေသည်။
ထိုလန်ဒန်‌ဆွေး‌နွေးပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းတို့နှင့် သ‌ဘောကွဲလွဲကြ‌လေရာ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိသည်နှင့် တပြိုင်နက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သခင်ဗစိန်သည် ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း (ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ)အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်လိုက်‌လေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ အခြားတိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ပင်လုံညီလာခံတွင် တက်ရောက်ခဲ့﻿ပြီး၊တိုင်းရင်းသားစည်းလုံး ညီညွတ်ရေးဖော်ဆောင်သည့် ပင်လုံစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ထို့‌နောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့သို့ ‌ရောက်‌သောအခါ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းအစိုးရအဖွဲ့မှာ လူသတ်သမားတို့လက်ချက်ဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီး ၆ ဦး၊ အမှုထမ်း ၂ ဦးတို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်းပါ ကွယ်လွန်ကြရရှာ‌လေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သခင်နုအား အစိုးရဖွဲ့ရန် အပ်နှင်းပြီးလျှင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်‌နေ့သို့ ‌ရောက်ရှိ‌သောအခါ မြန်မာပြည်အား လွတ်လပ်‌သောပြည်‌ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ‌တော်ဟူ၍ ကမ္ဘာသိ‌ကြေညာ‌ပေးအပ်‌လေ၏။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည်ကား အတိုက်အခံအစည်းအရုံးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိလျက် အစည်းအရုံးဝင်သခင်‌ဟောင်းအချို့တို့သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ ဖယ်ခွာ၍ အဖွဲ့သစ်များတည်‌ထောင်သွားကြကုန်‌သော်လည်း သခင်‌ဟောင်း အချို့တို့သည်ကား တို့ဗမာအစည်းအရုံးဟူ‌သောအမည်ဖြင့် ယခုတိုင် ဆက်လက်လုပ်‌ဆောင်လျက် ရှိကြ‌လေသတည်း။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅) ကိုးကား ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ။
ငါနဲမဆိုင် ဘန်းစကားဟူသည် ပြောဆိုရေးသားသို အဓိပ္ပာယ်တိုက်ရိုက်မထွက်ဘဲ သီးခြား အဓိပ္ပာယ်ထွက်လာသည့်စာ၊ စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုစကားကို ကြားသူတို့အဖို့ အဓိပ္ပာယ်သည် ငုပ်နေတတ်သည်။
ဘာကိုဆိုလိုသည်ကို ရုတ်တရက်မသိနိုင်ဖြစ်ရသည်။
အရပ်သုံးစကားဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
ဘန်းစကားများသည် အကြောင်းရပ် တစ်ခုကို လှလှပပ၊ ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ဖြစ်လာအောင်ဖန်တီးပေးနိုင်သည့် စွမ်းပကား ရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို နေရာတကျ သုံးနိုင်လေလေ ထိုစာ၊ ထိုစကားသည် ဖတ်၍မဝ၊ နာ၍မငြီးဘဲ ဆွဲဆောင်မှု ရှိလေလေဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်လို ဘန်းစကားကို အီဒီယမ် ဟုခေါ်နိုင်သည်။
ဘာသာစကားတိုင်းတွင် ဘန်းစကားများရှိကြသည်။
ယင်းတို့သည် အဘိဓာန်၊ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင်များမှ ထွက်လာကြသည် မဟုတ်သလို၊ ပညာရှိကြီးတို့ တမင်တကာဖန်တီးပေးထားသော အရာများလည်း မဟုတ်ချေ။
သက်ဆိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်အတွင်းမှ နေထိုင်သွားလာ ဆက်ဆံထိတွေ့ရင်း ပေါ်လာသည့် အမြုတေရတနာများသာ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာဘန်းစကားများသည် ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိသည်။
နာမ်၊ ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာဝိသေသနများအဖြစ် အမျိုးမျိုးသုံးနိုင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် - ကာလနဂါး၊ ကော်တရာ၊ ခွေးဝင်စား၊ ခေါင်းပုံဖြတ်၊ ခြစား၊ ချွတ်ခြုံကျ၊ ခြောက်ပြစ်ကင်း၊ ချော (လှပ)၊ ကဖျက်ယဖျက်၊ တကူးတကန့်၊ မမှိတ်မသုန်၊ မျက်စိကျ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘန်းစကား အဓိပ္ပာယ်နှင့် အသုံးအနှုန်း - လှသမိန် ဗန်းစကားကို ခေတ်ကာလအလျှောက် ဝှက်၍ဖြစ်စေ၊ တင်စား၍ဖြစ်စေ၊ အကြောင်းစွဲ၍ဖြစ်စေ၊ အသစ်ထည့်သွင်း တီထွင်ပြောဆို သုံးနှုန်းသော စကားလုံးဟူ၍ ဖွင့်ဆိုသည်။
မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ် ဗန်းစကားကို နေ့စဉ်သုံးနေကြသည်။
ကိုယ်မသုံးလည်း ကြားနေရသည်။
ရှောင်ပြေး၍မရ။
အဓိပ္ပာယ် သိနားလည်ရန် လိုအပ်လာသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဗန်းစကားကို လေ့လာရတော့သည်။
"ပိန်းတယ် ဆိုတာ ဘာကိုပြောလဲ၊ စလုံး ဆိုတာ ဘာလဲ …" စသဖြင့် စူးစမ်း မေးမြန်းကြရသည်။
အင်တာနက်သုံးသူများကမူ ခေတ်၏နောက်တွင် ကျန်ရစ်မနေရေးအတွက် ခေတ်လူငယ်တို့၏ ဘလော့ဂ်စာမျက်နှာများပေါ်မှ ဗန်းစကားဖွင့်ဆိုချက်မျိုးစုံကို ဖတ်ရှုမှတ်သားကြသည်။
"ဗန်းစကား သိပ်မပြောပါနဲ့၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ကျတတ်တယ်။
" ဟု မိန့်ကြားသူမှာ ပြီးခဲ့သည့် ဆယ်စုနှစ်အတွင်း တဟုန်ထိုး ကျော်ကြားလာသည့် ဆရာတော်ဦးဇောတိကဖြစ်သည်။
ဗန်းစကားကို အလွန်အကျွံ အသုံးမပြုဖို့ သတိပေးလိုဟန်ရှိသည်။
"ဗန်းစကားများသည် အချည်းအနှီးမဟုတ်ပေ။
လူမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံကားနှင့် စရိုက်သွင်ပြင်ကိုလည်းကောင်း၊ စကားပြေအတတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဥပမာ၊ ဥပစာ သုံးစွဲပုံကိုလည်းကောင်း ဖော်ပြလျက်ရှိနေပေသည် …" ဟူ၏။
(လှသမိန် ၏ "မြန်မာဗန်းစကား အဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးနည်း" စာအုပ်မှ) ဗန်းစကားကို ပစ်ထားလို့လည်းမဖြစ်၊ အလွန်အကျွံသုံးလို့လည်းမဖြစ်သည့်သဘော။
ဗန်းစကားသည် များသောအားဖြင့် သဘင်သည်တို့ပြောဆိုသုံးစွဲသော စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သဘင်သည်တို့သာ ပြောဆိုသုံးစွဲသောကြောင့်လည်း ဗန်းစကားဟု တွင်နေဟန်တူသည်။
ယခုအခါတွင် သဘင်သည်လောကနှင့် ကားသမားလောကတွင် များအားဖြင့် အသုံးပြုပြောဆိုလျက်ရှိသည်။
စာပေသုံးမဟုတ်သော အရပ်စကားကို လူအများနားလည်နိုင်မည် ဖြစ်သော်လည်း ဗန်းစကားကိုမူကား လူတိုင်းနားလည်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။
သို့တစေ ဗန်းစကားသည် ရပ်စကားမှ ပေါက်ဖွားကြီးထွားလာရသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
အကယ်၍ ဗန်းစကားတစ်လုံးသည် အသုံးတွင်ကျယ်လာကာ စာပေသုံး ဝေါဟာရ ဖြစ်သွားလျှင်မူကား ဗန်းစကားဟု မခေါ်နိုင်တော့ချေ။
ဗန်းစကားသည် မည်သည့်ဘာသာ စကားရပ်၌မဆို ရှိကြစမြဲဖြစ်သည်။
ယခုခေတ်လူများပြောဆိုနေကြသည့် အသုံးမကျ အရာမဝင်သူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဖွဲ ကိုလည်းကောင်း၊ လွန်ချောသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ရက်စက်သည် ကိုလည်းကောင်း၊ ကားသမား လော ကတွင် ပြောဆိုနေကြသည့် ပိုက်ဆံမရသည့်သူ၊ တန်ဖိုးမရှိသည့်သူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ခဲပဲစေ့ ကို လည်းကောင်း လူတိုင်းနားလည်ကြမည် မဟုတ်ချေ။
ထိုနည်းတူစွာ မန္တလေးဘက်တွင် ပြောဆိုနေသော ကာတစ် ( မိန်းမတင်ပါးဆုံ )နှင့် ဝါဟစ် ( မိန်းမရင်သား ) စသည်တို့ကို အောက်ပြည်အောက်ရွာတွင် နေထိုင်ကြ သူများ နားလည်သူနည်းသည်။
လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် နောင်ဂျိန် ဟု ပြောလျှင် ရေနွေးကြမ်း၊ လက်ဖက် ရည်ကြမ်း ဟု နားလည်သည်။
ဘောလုံးပွဲတွင် ပင်မှည့် ဟုပြောလျှင် သူနာပြုသမားဟု နားလည်သည်။
ယင်းသို့အားဖြင့် ဗန်းစကားကို သူ့အသိုက်ဝန်းနှင့် သူသာ နားလည်သည်။
အသိုက်အဝန်း ပြင်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ မသိစေလိုသော စကားလုံးများကို ဗန်းစကားဖြင့် ပြောလေ့ရှိသည်။
ထိုအခါ ဗန်းစကားသည် လျှို့ဝှက် စကားသဘောသို့သက်ရောက်သွားသည်။
ဗန်းစကားကို များသောအားဖြင့် စာသင်ကျောင်းများ၊ ရုံးများ စသည်တို့က စတင်ထွင်တတ်ကြောင်း သိရသည်။
တောင်ပန်နီ ( ဓားပြဂိုဏ်းကြီး )၊ မြွေပွေး ( သတ္တိရှိသောဓားပြ )၊ ဇိတ် ( သွေးကြောင်သူ )၊ အာကာ (အောက်စောင့်)၊ ဗျောက်၊ အတို ( ခြောက်လုံးပူးသေနတ် )၊ နာနတ်သီး ( လက်ပစ်ဗုံး ) စသည်တို့သည် ရဲအဖွဲ့ကြီးက ထွင်သော ဗန်းစကားအချို့ဖြစ်သည်။
ထိုနည်းတူစွာ ပြည်တွင်းရေကြောင်းသယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးဌာန၊ မီးရထားဌာန စသောလုပ်ငန်းဌာနကြီးများကလည်း ဗဘန်းစကားများကို ထွင်ကြမည်သာ ဖြစ်၏။
ယင်းကဲ့သို့ထွင်ကြရာ၌ အကြောင်းယုတ္တိတန်သည် မတန်သည်၊ ဆီလျော်သည် မဆီလျော်သည်မှာ ပဓာနမဟုတ်။
သက်ဆိုင်ရာ အသိုက်အဝန်းတွင်းရှိ လူအများက နားလည် လက်ခံသုံးစွဲခြင်းသည်သာလျှင် ပဓာနဖြစ်သည်။
ဗန်းစကားတွင် ပြောင်လှောင် သရော်လိုဟန် အရိပ်အယောင်များ တွေ့ရတတ်သည်။
ထွင်ထားသော စကားလုံး၏ အသံထွက်သည်ပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ရယ်ဖွယ်ဖြစ်နေသည်။
ပုံစံများမှာ ရှူးတေ့-ဆီးသွားသည်။
ဟားငနဲ-လူပြက်။
ဆိတ်လစိ-ဖြောင့်ချက်ပေးသူ ဟူသော စကားမျိုးများ ဖြစ်သည်။
စိတ်ဆိုး စိတ်ကောက်သည် ကိုပင် အဘိဓမ္မာဆံဆံ စေတသိက်ယိုင်သည် ဟု သုံးစွဲနေကြသည်။
ဆော့သည် ကို ဈာန်ပျံသည် ဟု မအပ်မရာ ချဲ့ကားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဗန်းစကားတွင် ပါဝင်သော စကားလုံးတို့သည် နာမ်သာများ၍ ကြိယာ အလွန်နည်းသည်။
ထို့ပြင် ဗန်းစကားဖြင့် ဝါကျ တစ်ပုဒ်ဖြစ်အောင် မဖွဲ့နိုင်။
သာမန်မစကားတွင် ညှ|ပ်၍ ပြောမှ ဝါကျတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ဗန်းစကားတွင် မွန်စကားလုံး နည်းငယ် တွေ့ရသည်။
( မွန်၊ က-ငါး။
မွန်၊ ဇဗလု-ကွမ်းသီး။
ပုင်- ထမင်း။
) သို့သော် ဗန်းစကား အားလုံးသည် မွန်ဘာသာ စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈) ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ဗန်းစကားဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဦးတင်လှက အောက်ပါအတိုင်း တင်ပြသည်။
`ဗန်းစကားသည် မူလက လူတစ်စု နောက်ပြောင်ပြောဆိုရင်း ထွင်လိုက်သော စကားဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ယင်းလူစု၊ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ခေတ်စားသွားကာ အချို့က အတုခိုးပြောဆို လာကြသည်။
ကာလအတန်ကြာသွားသောအခါ ယင်းစကားလုံးကို အများက လက်ခံသုံးစွဲလာကြသည်။
အများက လက်ခံသုံးစွဲခြင်း မပြုဘဲ ပျောက်ပျက်သွားရသည် လည်း ရှိသည်။
စာပေသုံး ဝေါဟာရ ဤဗန်းစကားကို အများက လက်ခံသုံးစွဲလာပြီး အသုံးတွင်ကျယ်လာကာ စာပေသုံး ဝေါဟာရ ဖြစ်သွားလျှင် ဗန်းစကားဟု မခေါ်ဆိုနိုင်တော့ကြောင်း မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းတွင် တွေ့ရသည်။
သိပ္ပံမောင်ဝသည် ၁၉၂၇-ခုနှစ်က `ပေါ်ပေါက်ခါစ မြန်မာစကားကလေး´ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် ကြမ်းပိုး ဟူသောစကားကို အဓိပ္ပာယ်ခန့်မှန်း ကြည့်ထားသည်ကို တွေ့ရရာ ထိုခေတ်လောက်က ထိုစကားပေါ်ပေါက်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ထိုစကားသည် တက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန်တွင် `အကျင့်ရှုပ်ပွေသောသူ၊ ညာ လှိုင်း ခိုမှီနေတတ်သူ´ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
ထိုစကားသည် အဘိဓာန်ထဲ ထည့်သွင်းနိုင်သည့် အဆင့် ရောက်လာ၍ ဗန်းစကား မဟုတ်တော့ကြောင်း မောင်ခင်မင်(ဓနုဖြူ)က မှတ်ချက်ပြုပါသည်။
သို့သော် ထိုစကားကို မြန်မာစာအဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်တွင် မူလကြမ်းပိုးသတ္တဝါ အကြောင်းသာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြထားပြီး တင်စားဆင့်ပွား ကြမ်းပိုးဝေါဟာရအတွက် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို မပြသောကြောင့် စာပေသုံး ဝေါဟာရအဖြစ်သို့ ရောက်မရောက် အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။
ဗန်းစကားကို စာပေတွင် ထည့်သွင်းသုံးစ အချိန်၌ ပြဿနာများ တက်တတ်သည်။
မကျေနပ်သံ၊ ဝေဖန်သံများ ကြားရတတ်သည်။
ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ ကြာဋီကာ ရေးစဉ်ကဆိုလျှင် ပြေပြစ်သိမ်မွေ့စွာသော အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပညာရှိသုခမိန်တို့ ရေးထားသော `ရွှေကြာနေဝယ်´၊ `ရေမြင့်ကြာတင့်´၊ `စိန်ကြာနွယ်´ အစရှိသော စကားများတွင် ပါရှိသည့် `ကြာ´ ဟူသောစကားကို လောကီအာရုံ၊ ကာမဂုဏ် အမိုက်တရားတို့ကို လိုက်စားကာ မထိန်းနိုင်ကြသော မိန်းမလိုက်စားသည့် ကြာစကား အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်အောင် ရေးသားခြင်းသည် မစ္စတာမောင်မှိုင်းဆိုသူ တစ်ယောက်ကိုသာ ကြားဖူးပါသည်။
အကြားအမြင်နည်းသည်ဟု ဆိုလျှင် ခံရပါတော့မည်။
ဤ မစ္စတာမောင်မှိုင်း ကောက်ယူပုံကို ထောက်လျှင် မြန်မာဘာသာစကား ကောင်းများကို ပျက်ပြားတိမ်မြှုပ်၊ မဟုတ်မဟတ်အောင် ရေးသားသည်ဟု တွေးထင်ရန်ရှိသည်။
ဟု `တင်တင်´ ဆိုသူက ဝေဖန်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် `ကြာ´၊` ကြာခို´သော စကားတို့ကို မြန်မာအဘိဓာန်တွင် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ထားသည်။
ထို့ကြောင့် ခိုင်မြဲနေသော စကားတစ်လုံးအဖြစ် တွေ့ရသည်။
ဦးအေးချို(မဟာဝိဇ္ဇာ)၏ မြန်မာ့စကား ခေတ်စကား ခေတ်ပေါ်စကားများသည်လည်း ဗန်းစကားတွင် အကျုံးဝင်သည်။
ဗန်းစကား၊ ခေတ်စကားများကို ခေတ်လူငယ်တို့က ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိုမိုဗန်းစကား (အခြောက်စကား) ဆိုသည်လည်းရှိသေး၏။
ကြွက်တွင်း အင်္ဂလိပ်ဗန်းစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် rat hole (ကြွက်တွင်း) ကို အရက် အလွန်အကျွံသောက်လေ့ရှိသူ အရက်သမားဟု ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။
မြန်မာပြည်တွင်လည်း ထိုသို့သော သောက်သုံးသူများကို ကြွက်တွင်းဘွဲ့ ပေးကြသည်။
ကြွက်တွင်းထဲသို့ ရေမည်မျှထည့်ထည့် ပြည့်လျှံသွားသည်ဟူ၍မရှိ၊ သို့မဟုတ် ကြွက်တွင်းပြည့်ဖို့ ရေများစွာ လောင်းထည့်ရမည်။
သင့်လျော်သည့် တင်စားချက်ဖြစ်သည်။
ကြွက်များကို ကမ္ဘာအနှံ့တွေ့နိုင်သဖြင့် ထိုစကားလုံး၊ ထိုဗန်းစကားကို နိုင်ငံအတော်များများတွင် သုံးကြမည်ဟု ယူဆရသည်။
သို့သော်လည်း ကျနော့်မိတ်ဆွေအမေရိကန်အချို့က သူတို ထိုစကားလုံးကို မသုံးတော့ဟု ဆိုသည်။
ငါးလိုပဲသောက်တယ် drink like a fish ဟု သုံးသည်။
သို့သော် သူတို့အမေရိကန်အသုံးက ကြွက်တွင်းလောက် မပီပြင်။
မပီပြင်သော်လည်း ကြွက်တွင်းကို သုံးရမှာ ဝန်လေးပုံရသည်။
ကြွက်တွင်း rat hole ဆိုသည်ကလည်း သူတို့ ပြစ်ပြစ်နှစ်နှစ် ဆဲရေးသည့်အခါ သုံးသည့် ‘ass hole’ နှင့် ဆင်တူရောင်ကွဲဖြစ်နေသည်။
သီးသန့်သုံး ဗန်းစကားများ စက်ရုံတွေထဲမှာ အလုပ်သမား တွေသာ သိတဲ့ ဗန်းစကားတွေ ရှိသလို သဘင်သမား၊ ရုပ်ရှင်သမား တွေသာ သိတဲ့ ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်။
အလားတူပဲ ဆရာဝန်နဲ့ သူနာပြု ဆရာမတွေသာ သိတဲ့ ဆေးရုံးသုံး ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်။
စာနယ်ဇင်း လောကမှာလည်း သူတို့သာသိတဲ့ ဗန်းစကား တွေလည်း ရှိပါတယ်။
ဒီလို သီးသန့် နယ်ပယ်သုံး ဗန်းစကားမျိုး တွေကို Jargon ‘ဂျားဂန်း’လို့ ခေါ်ပါတယ်။
နိုင်ငံရေး လောကမှာလည်း အဲဒီလို ဗန်းစကားမျိုးတွေ အများကြီး ရှိနေပါတယ်။
ဒီလိုစကားလုံး ဝေါဟာရတွေက အဘိဓာန် ဖွင့်ကြည့်ရုံနဲ့ သိနိုင်တာ မဟုတ်ဘူး။
စာဖတ်ရည် တော်တော်ကို ၀နေမှ သိနိုင်တာမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
လာမေးကြတဲ့ လူငယ်လေးတွေက အသက်နှစ်ဆယ် သာသာလောက်သာ ရှိကြသေးတာ ဆိုတော့ စာနယ်ဇင်း လုပ်သက် နုသေးသလို စာဖတ်သက်လည်း တော်တော် နုကြသေးပုံ ရပါတယ်။
‘နိုင်ငံတော် အတွင်းရေးမှူး’ ဆိုတဲ့ အသုံး တွေ့လိုက်ရတော့ ကိုယ်တိုင်တောင် အူကြောင်ကြောင် ဖြစ်သွားခဲ့ဖူးပါတယ်။
သတင်းဆုံးအောင် သေသေချာချာ ဆက်ဖတ် လိုက်မှ အမေရိကန်များ သုံးသည့် ‘Secretary of state’ ဆိုတာကို ဘာသာပြန် ထားတာမှန်း သိလိုက်ရသည်။
ထိုစာလုံးကို ‘နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး’ လို့ ဘာသာပြန်ရမယ် ဆိုတာကို ဘာသာပြန်သူက သိပုံမရပါဘူး။
လူထုစိန်ဝင်း (ဇူလိုင်လ ၂၈ရက်နေ့ထုတ် သစ္စာဂျာနယ်) ဗန်းစကား နှင့် အလင်္ကာ အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသည့်အခါ idiom ဆိုသည်ကို အများအပြားတွေ့ရသည်။
ဗန်းစကား(slang) သည် ထို idiomခေါင်းစဉ်ကြီးအောက်မှ ခေါင်းစဉ်အသေးလေးတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။
အင်္ဂလိပ်စာ လေ့လာသူအချို့က ထို idiom များကို လေ့လာသင်ယူရခက်ခဲသဖြင့် ကြောက်ကြ၊ မုန်းကြသည်။
"အင်္ဂလိပ်စာက ခက်လိုက်တာ၊ မြန်မာစကားမှာတော့ idiom မရှိဘူး ကောင်းတယ်" ဟု ဆိုသည်။
မြန်မာစာကို ကျောင်းစာအုပ်ထဲ ထားခဲ့ကြသောကြောင့် သတိလစ်သွားကြခြင်းဖြစ်မည်။
ကမာရွတ်မြို့နယ်မှ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသင်တန်းဆရာ ဦးဝင်းနိုင်က idiom ကို အလင်္ကာဟု ဘာသာပြန်လိုသည်ဟု ပြောဖူးသည်။
"သူ မသိတာထက် လူမိတာခက်တယ်၊ ... ပတ်ဝန်းကျင်က အလွမ်းသမား သောကသည် လို့၊ ဗန်းစကားနဲ့ ပြောရတယ်ကွယ် …" ဟူသော လွှမ်းမိုးသီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ်မှ စကားလုံးများကို ကြည့်ပါ၊ "အလွမ်းသမား သောကသည်" ဟူသော ဖွဲ့ဆိုချက်ကို တွေ့နိုင်သည်။
ထိုဖွဲ့ဆိုချက်မှာ အလင်္ကာမြောက်သော်လည်း သီချင်းရေးသူက ဗန်းစကားဟုသာ ဆိုထားသည်။
"အလွမ်းသမား"နှင့် ကာရန်ကိုက်ညီစေလို၍ "ဗန်းစကား" ဟူသည့် စကားလုံးကို ရွေးထားခြင်းဖြစ်မည်။
သို့သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲခြင်းလည်းမရှိ၊ သဘောသဘာ၀လည်း တူညီသဖြင့် ထိုသို့ရွေးထားခြင်းလည်း ဖြစ်မည်။
ဤသို့ဖြင့် ကျနော်တို့သုံးနေသော "ဗန်းစကား" များနှင့် "အလင်္ကာ" များ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေသည်။
https://my.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8 မြန်မာ့ဗန်းစကား စာအုပ်များ မြန်မာ ဗန်းစကား (လှသမိန်)ရေး မြန်မာ ဗန်းစကား အဓိပ္ပာယ်နှင့် သုံးနည်း (လှသမိန်)ရေး လမ်းပေါ်က ဝေါဟာရများ (မင်းမင်းလတ်)ရေး မြန်မာစကားနှင့် မှားတတ်သောသတ်ပုံ (ဦးရဲဝေ -မြန်မာစာ)ရေး ကိုးကား Category:ဘာသာစကား Category:လူငယ် ယဉ်ကျေးမှု Category:ဗန်းစကား။
သွားပိုးစားရောဂါ(Dental Caries)ဆိုသည်မှာ သွားတွင်ဖြစ်သော အနာရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။
သွားကို ပိုးများစားခြင်းဟု အလွယ်တကူထင်ရသော်လည်း တကယ်တွင် သွားများကို ပိုးကောင်များမှ စားခြင်းမဟုတ်ပါ။
လူ့ပါးစပ်အတွင်းတွင် ဘက်တီးရီးယီးပိုးမွှားများ မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာရှိနေပါသည်။
ထိုဘက်တီးရီးယားများသည် ပါးစပ်အတွင်းတွင် နေထိုင်ကြပြီး အစာကြွင်းအစာကျန်များကို စားသုံးခြင့်ဖြင့် အသက်ရှင်နေထိုင်ကြသည်။
ထိုဘက်တီးရီးယားများသည် အစားကျန်များကို စားသုံးပြီး အချဉ်ဖောက်ကာ အက်ဆစ်ထုတ်လုပ်ပြီး သွား၏မျက်နှာပြင်များကို တိုက်စားလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
thumb|သွားပိုးစားနေသောသွားတစ်ချောင်း၏ မျက်နှာပြင် သွားပိုးစားပုံအဆင့်ဆင့် သွားပိုးစားပုံမှာ ပါးစပ်အတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးယားများသည် အစာကျန်များကို အစားစားပြီးမိနစ်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် အချဉ်ဖောက်လိုက်ပါသည်။
ထိုအခါ အက်ဆစ်များထွက်လာသည်။
ထိုအက်ဆစ်များက သာလျှင်သွားကို တိုက်စားပြီး သွားပိုးစားရောဂါဖြစ်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
thumb|သွားပိုးစားပုံအဆင့်ဆင့် ကြွေလွှာတွင်သွားပိုးစားခြင်း(Enamel Caries) ကြွေလွှာသည် သွား၏အပေါ်ဆုံးအလွှာဖြစ်ပြီး အမာဆုံးအလွှာလည်းဖြစ်သည်။
ထိုအလွှာကို ကြွေအစများ(Enamel prison) ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်ထိုအလွှာတွင် သွားပိုးစားနေပါက နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း မရှိပါ။
ထိုကြောင့်သတိမထားမိပဲဖြစ်နေတတ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် သွားပိုးစားနေသောနေရာတွင် အမည်းရောင်အစက်ကလေး အဖြစ်သာတွေမြင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုအချိန်တွင် သွားကို ကုသမှုမလုပ်ပဲ ဒီအတိုင်းထားခဲ့မယ်ဆိုလျှင်တော့ သွားပိုးစားရောဂါဟာ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဆင်စွယ်နှစ်လွှာ(Dentine) ကိုရောက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။
ဆင်စွယ်နှစ်လွှာ(Dentine)တွင်သွားပိုးစားခြင်း သွားပိုးစားရောဂါကို မကုသပဲထားသောအခါ သွားပိုးစားခြင်းဟာအတွင်းကို လှိုက်စားသောပုံစံဖြင့် ဆင်စွယ်နှစ်လွှာကို ရောက်ရှိလာပါတယ်။
ဆင်စွယ်နှစ်လွှာတွင်မွသွားလွှာ(Dental pulp)နှင့်ဆက်သွယ်ထားသောအပေါက်ကလေးများ (Dentinal tubules)များရှိသဖြင့် ကျဉ်သောခံစားမှု(Hypersensitivity)ကို စတင်ခံစားရမှာဖြစ်သည်။
အပူအအေးသောက်သောအချိန်တွင် ပို၍ခံစားရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ထိုအချိန်တွင် သွားပိုးပေါက်ကလေးဟာ အဖြည်းဖြည်းကြီးလာပြီး အပေါက်ကလေးမှာ ပို၍ကြီးလာပြီဖြစ်သည်။
အခုအချိန်တွင် ကုသမှုပြုလုပ်ပါက ပြန်လည်ဖာထေးနိင်သော်လည်း မကုသပဲထားမည်ဆိုလျှင် မွသွားလွှာ(Pulp)ကို ရောက်သွားတော့မှာဖြစ်ပါတယ်။
မွသွားလွှာ(Pulp)တွင်သွားပိုးစားခြင်း သွားပိုးစားရောဂါဟာ မွသွားလွှာကို ရောက်ပြီဆိုတာနှင့် နာကျင်မှုကို စတင်ခံစားရပြီ ဖြစ်သည်။
မွသွားလွှာအပေါ်ပိုင်းကို ရောက်နေပြီးဆို မွသွားလွှာေယာင်ယမ်း(Pulpitis)လာမှာဖြစ်ပါတယ်။
ထိုအချိန်တွင်ကုသမှုခံယူပါက ပြန်လည်ကောင်းမွန်နိင်သေးသော်လည်း မွသွားလွှာအတွင်းတိုင်အောင် ရောက်သွားပြီဆိုလျှင်တော့ ပုံမှန်အတိုင်း ဖာထေးကုသခြင်းမရနိင်တော့ပါ။
ဘက်တီးရီးယားများဟာ မွသွားလွှာမှတဆင့်သွား၏ အမြစ်တိုင်အောင်ရောက်ရှိသွားပြီး သွားအမြစ်ထိပ်(Apical Lesion) မှာအနာသွားဖြစ်နေပြီဆိုပါက သွားကို အကြောသတ်ကုသခြင်း(Root Canal Therapy) ဖြင့် မွသွားလွှာအတွင်းမှ အာရုံကြောများ သွေးကြောများကို ဖယ်ထုတ်ပြီး အမြစ်အတု ပြန်ထည့်ခြင်းဖြင့် ကုသရမှာဖြင့်ပါတယ်။
ထိုအခါသွားသည် အသက်မရှိတော့သော (non-vital)သွားတစ်ချောင်းအဖြင့်ရောက်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကုသပုံအဆင့်ဆင့် ကုသပုံမှာ သွားပိုးစားရောဂါ၏ အဆင့်အပေါ်မူတည်ပါသည်။
ကြွေလွှာ သွားပိုးစားရောဂါ သည်ကြွေလွှာတွင် သာရှိနေသေးမည်ဆိုပါက သွားပိုးအပေါက်အား ပြန်လည်ဖာတေးလို့ရနိင်ပါသေ။
ဖာထေးသော သွားဖာ‌ထေးသည့် ပစ္စည်းများမှာလည်း ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
အရှေ့သွားများအတွက်ဆိုလျှင် သွားအရောင်နှင့်တူသော သွားဖာဆေးများ ရှိသလို လေဆာရောင်ခြည်ဖြင့်ဖာထေးရသော သွားဖာဆေးများလည်း ရှိသည်။
အံသွားများ နောက်သွားများအတွက်မူ စားသောအား(Occlusal Load) ကိုခံနိင်ရန်အတွက် ခံနိင်အားကောင်းသော သွားဖာဆေးများဖြင့်ဖာထေးပေးပါသည်။