kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
သီရိဓမ္မာသောကမင်း (ဘီစီ ၂၇၃-၂၃၂) သည် ကလိင်္ဂ တိုင်းကို အောင်မြင်ပြီးနောက်၊ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အမြောက်အမြား ဆုံးရှုံးပျက်စီးကြရသည်ကို မြင်၍၊ တရား သံဝေဂရယူကာ စစ်ဖြင့်အောင်နိုင်ခြင်းကိုစွန့်လွှတ်လျက်၊ တရား ဓမ္မဖြင့် အောင်နိုင်ခြင်းသို့ ရှေးရှုခဲ့လေသည်။
ထိုမှစ၍ အိန္ဒိယ နိုင်ငံတော်အဝှန်း၌ ရေတွင်းရေကန် တူးခြင်း၊ ဘုရားပုထိုးစေတီ ဂူကျောင်းတည်ဆောက်ခြင်းအစရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် စပ်လျဉ်း သည့်အမှုများကိုပြုလုပ်ခဲ့၏။
ဗုဒ္ဓသာသနာသည်လည်း မင်းကြီး ၏လက်ထက်၌ တိုးတက်ထွန်းကား၍ လာခဲ့လေသည်။
ယင်း သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကား တိုးတက်ခဲ့သည်နှင့်အမျှ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ နှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ကြည်ညိုစိတ်ထက်သန်သော သူတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအဝှန်း၌ များစွာပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသည့်နောက်တွင်ကား၊ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒီတို့သည် ဘုရား၏ဓာတ်တော် မွေတော်များကို ခိုင်ခံ့ လုံခြုံသော ထူပါရုံစေတီတော်ကြီးများ၌ ဌာပနာကြ၏။
ယင်း ထူပါရုံ စေတီတော်ကြီးများကို လည်း ကြည်ညိုဖွယ်ဖြစ်အောင် အဆန်းတကြယ် တည်ထားဆောက်လုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
ဤသို့ ဖြင့် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ ခေတ်လောက်မှစ၍ ထူပါရုံစေတီ တော်ကြီးများသည် ဆန်ချီရွာတစ်ဝှန်း၌ ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြရာ ထို အကြောင်းကိုမှီ၍ ဆန်ချီရွာသည် ရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားကျော် စော၍လာခဲ့ပေသည်။
ထူပါရုံစေတီတော်ကြီးများကို ဗီတွာမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်း၊ ပေ ၃ဝဝ အမြင့်ရှိသော သဲကျောက်တောင်ကုန်းငယ် တစ်ခုတွင် တည်ထားဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဆန်ချီတောင်ကုန်း ပေါ်၌ကား ထူပါရုံစေတီတော်ကြီးပေါင်း ၁ဝ ဆူမျှ ရှိခဲ့လေ သည်။
ယင်းတို့အနက် စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူမှာ အချင်းအား ဖြင့် ၁ဝ၃ ပေခန့်ရှိ လျက်၊ ဉာဏ်တော်အားဖြင့် ၄၂ ပေခန့် ရှိ၏။
ပုံပန်းမှာ အခြေ၌ ပစ္စယာ အဆင့်ဆင့်ခံထား၏။
ပစ္စယာ ပေါ်၌ ဥသဏ္ဌာန်စေတီပုံတည်၍၊ အထက်ဆုံး၌ အချင်း ၃၄ ပေရှိသော ပလ္လင်နှင့် ထီးတို့ရှိလေသည်။
ပစ္စယာသို့ လှေကား ဖြင့်တက်ရ၏။
ပစ္စယာပတ်လည်တွင်လည်း ကျောက်လက်ရန်း ရှိလေသည်။
ထူပါရုံစေတီတော်ကြီး တစ်ခုလုံး၏ပတ်လည် ၌ကား အရံတံတိုင်းရှိ၏။
ယင်းတံတိုင်းလေးမျက်နှာတွင် ၁၈ ပေစီရှိသော မုတ်ပေါက်လေးပေါက်ရှိ၍၊ မုတ်ပေါက်တိုင်းတွင် တုရိုဏ်တစ်ခုစီရှိလေသည်။
ယင်းမုတ်ပေါက်နှင့် ကျောက်လက် ရန်းများ၌ကား၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဖြစ်စဉ်များ၊ နိပါတ်တော်များကို ပန်းတမော့ပညာ လက်ရာမြောက်စွာဖြင့် ကျောက်ရုပ်ကျောက် ပန်းများထု၍၊ ကျောက်စာများကိုလည်း ရေးထိုးမော်ကွန်းတင် ထားရစ်ခဲ့ကြလေသည်။
အဆိုပါထူပါရုံစေတီတော်ကြီးများအနက် ထူပါရုံတစ်ခု၏ ဌာပနာတိုက်အတွင်းမှ ရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် ရှင်မောဂ္ဂလာန်တို့၏ ဓာတ်တော်များကို ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ရရှိသည်။
ထိုသို့ ရရှိသောဓာတ်တော်တို့ကို ဗြိတိသျှအစိုးရတို့က လန်ဒန်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်၍ သွားလေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရသော အခါ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ထိုဓာတ်တော်တို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မူလထူပါရုံအနီး၌ တည်ဆောက်ထားသော ဝိဟာရအသစ်၌ ဓာတ်တော် တို့ကို ပြန်လည်ဌာပနာလေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနေရာများ Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ Category:စေတီ ပုထိုးများ။
ဆန်စက္ကူ ဆန်စက္ကူသည် စင်စစ်အားဖြင့် ဆန်မှပြုလုပ်ယူသော စက္ကူမဟုတ်ပေ။
ဖော်မိုဆားကျွန်းတွင် အလေ့ကျပေါက်သော တကြက်ပနက် ပက်ပီရီဖာပင်၏ အူမှ ပြုလုပ်ယူသော စက္ကူသာလျှင် ဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပေါက်သည့် အက်စခိနော မီနီပင်မှလည်း ဆန်စက္ကူလုပ်ယူနိုင်သေးသည်။
ဆန်စက္ကူပင်သည် 'အရေးလီယေးစီးအီး'မျိုးရင်းဝင် ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။
၈ ပေမှ ၁၅ ပေထိမြင့်သည်။
ထိုအပင်၌ အမွေးနုများရှိသောရွက်ခြားလက် အရွက်ကြီးများပေါက်သည်။
အစိမ်းရောင် ပန်းပွင့်များသည် အခိုင်လိုက် ငိုက်လျက်ပွင့်ကြသည်။
ဆန်စက္ကူ ပြုလုပ်ရာတွင် ဆန်စက္ကူပင်၏ အခေါက်နှင့် အပြင်အသားကိုခွဲ၍ အလယ်အူကို ထုတ်ယူရ လေသည်။
စက္ကူ ပြုလုပ်သောအခါ၊ ဓားထက်ထက်ဖြင့် အူကို ကျွမ်းကျင်စွာလွှာယူရသည်။
အလွှာများရသောအခါ ယင်းတို့ကိုလိုသလိုအရောင် ဆိုးပေးကြသည်။
ထိုနောက် မာသည့်မျက်နှာပြင် ချောချော ပေါ်တွင်တင်၍၊ ဖိအားကြီးကြီးနှင့် ဖိပေးရသည်။
ထိုနောက် အရွယ်ကို လိုသလို ဖြတ်ယူကြသည်။
ဆန်စက္ကူကို ပန်းလုပ်ရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ပန်းချီကား ရေးရာတွင်ဖြစ်စေ အသုံးပြုကြသည်။
ထိုပြင် နေကာဦးထုပ်များလုပ်ရာတွင်လည်း အနည်းအကျဉ်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:စက္ကူ။
ဆန်တီယားဂိုမြို့ (; , US also ; )သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ချီလီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အန်းဒီးတောင်တန်းအနောက်ဘက် သွယ်လျားသော ချီလီနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းတွင်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈ မိုင်မျှရှိ၍ လူဦးရေ ၆,၂၆၉,၃၈၄ ဦး (၂၀၁၇ သန်းခေါင်စာရင်း)ရှိ၏။
မြို့တည်နေပုံမှာ အန်းဒီး တောင်စဉ်တန်းနှင့် ပစိဖိတ်ကမ်းခြေ တောင်တန်းတို့အကြားရှိ သာယာလှပသောတောင်ကြားတွင် ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ၁၇ဝ၆ ပေမျှမြင့်သော ကုန်းထက်၌ တည်နေသည်။
ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဗယ်လပရိုက်ဇိုမြို့ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၁၆ မိုင် အကွာတွင်ရှိသည်။
ဆန်တီယားဂိုမြို့တော်သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အလှဆုံးသော မြို့ဖြစ်၏။
တောင်အမေရိကတိုက်တွင် စတုတ္ထမြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
မြို့ထဲတွင် ကြီးကျယ်လှပသော ဥယျာဉ်ပန်းခြံကြီးများရှိရာ၊ မြို့၏သာယာခြင်းကို ပိုမိုတင့်တယ်စေသကဲ့သို့ရှိသည်။
မိုးရွာနည်းပါးသောဒေသဖြစ်၍၊ ထိုဥယျာဉ်၊ ပန်းခြံများကို ဆည်မြောင်းစနစ်ဖြင့် ရေသွင်းပေးရလေသည်။
မြို့တော်တွင် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများ၊ ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သော ချီလီတက္ကသိုလ်၊ သမ္မတ အိမ်တော်၊ နိုင်ငံတော်ဥပဒေပြုအဖွဲ့ တည်ရာဌာန၊ နိုင်ငံတော်ပြတိုက်၊ နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်နှင့် အခြားအဆောက်အအုံကြီးများ ရှိ၏။
အကျယ်အဝန်းဖြောင့်တန်းသော လမ်းကျယ်ကြီးများလည်းရှိရာ၊ ထိုအထဲတွင် အလာမေဒါလမ်းမကြီးကား အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်လေသည်။
ထိုလမ်းမကြီးမှာ အရှေ့နှင့် အနောက်ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ၊ လမ်းဘေးတွင် သစ်ပင်ကြီးများစိုက်ထား၍၊ ရေတစ်သွင်သွင် စီးဆင်းနေသော တူးမြောင်းကလေး များလည်း ရှိ၏။
ရေပန်းများ၊ ရုပ်လုံး ရုပ်တုများလည်းရှိသေးသည်။
မြို့လယ်ခေါင်တွင် ဆန်တာလူရှာ တောင်ကုန်းရှိ၍၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင်လည်း တောင်ကြီးများရှိသဖြင့် နေဝင်ချိန်တွင် အခြားမည်သည့်မြို့တွင်မျှ မမြင်မတွေ့နိုင်သော ကြည်နူးသာယာလှသည့် ရှုမျှော်ခင်းကို ဆန်တိယားဂိုမြို့၌ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ယင်းဆန်တိယားဂိုမြို့ကို တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အခြား နာမည်တူ မြို့များနှင့်ကွဲပြားစေရန်၊ ဆန်တိယားဂို သေချီလေ (ဝါ) ချီလီရှိ ဆန်တိယားဂိုမြို့ဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကိုးကား ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကရှိ မြို့များ။
ဆန်းကျမ်း ဆန်းကျမ်းဟူသည်ကား လောကီဗေဒင်ကျမ်းများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်း ကျမ်းတစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ပါဠိ ဂါထာ သီကုံးရေးသားရာ၌၎င်း၊ ကဗျာလင်္ကာ သီကုံးရေးသားရာ ၌၎င်း၊ အပြစ်ဒေါသလွတ်ကင်းစေရန် ဂိုဏ်း၊ ဂရု၊ လဟုထားပုံ၊ မတြာထားပုံနှင့် ယတိထားပုံစသော သီကုံးရေးသားပုံစည်းကမ်း နည်းလမ်းတို့ကို ညွှန်းပြသောကျမ်းဖြစ်သည်။
ကျမ်းဂန်၌ ကျနသည်၊ ကျွမ်းကျင် လိမ်မာသည်၊ တတ် မြောက်သည် ဆိုရာဝယ်၊ ကျနခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာခြင်း၊ တတ်မြောက်ခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်သော သဒ္ဒါကျမ်း၊ အဘိဓာန်ကျမ်း၊ ဆန်းကျမ်း၊ အလင်္ကာကျမ်းဟူ၍ ကျမ်းလေး မျိုးရှိသည်။
ယင်းလေးမျိုးအနက် ဆန်းကျမ်းသည် တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်၍၊ စာရေးဆရာ ပညာရှိ ကဝိသုခမိန်တို့ လေး စားအပ်သော ကျမ်းဖြစ်ကြောင်းထင်ရှား၏။
ယင်းဆန်းကျမ်း၌ သက္ကဋဆန်းကျမ်း၊ မဂဓဆန်းကျမ်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ၊ (၁) ပိင်္ဂဆန်းကျမ်း (၂) ဝုတ္တရတနာကရဆန်း ကျမ်း (၃) ဝုတ္တရတနာဝလိဆန်းကျမ်း (၄) ဝုတ္တပစ္စယကောမုဒိ ဆန်းကျမ်း (၅) ဝုတ္တစန္ဒြိတာဆန်းကျမ်း (၆) ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်း စသော ကျမ်းပေါင်း ဆယ့်ခုနစ်ကျမ်းတို့မှာ သက္ကဋအရာလိမ်မာ ကျွမ်းကျင် သော ပိင်္ဂလစသော ဆရာကြီးများစီရင်ရေးသားခဲ့ကြ သည်။
(၁) ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်းနှင့် (၂) ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်း ကျမ်းတို့မှာ မဂဓဆန်းကျမ်းများဖြစ်ကြသည်။
ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်းကို သီဟိုဠ်ကျွန်း ပရက္ကမဗာဟု မင်းလက်ထက် တောင်ကြားတောရကျောင်းနေ၊ သီလမည်သော မထေရ်၏တပည့် အရှင်သံဃရက္ခိတ မဟာသာမိမထေရ်စီရင် ရေးသားတော်မူသည်။
ဆန္ဒောမဉ္စရီဆန်းကျမ်းကို မန္တလေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည် နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက် ထက် ဒုတိယရွှေကျင်သာသနာပိုင် မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံ ဆရာတော် ဘုရားကြီး စီရင်ရေးသားတော် မူသည်။
ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်း၌ ဆန်းတို့သည် (၁) မတြာတို့ဖြင့် မှတ်၍ဖွဲ့စီးထားသော မတ္တာဝုတ္တိဆန်း၊ (၂) ဂရု၊ လဟုအက္ခရာ တို့ဖြင့် မှတ်၍ဖွဲ့စီးထားသော ဝဏ္ဏဝုတ္တိဆန်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ သည်။
ယင်းနှစ်မျိုးတို့အနက် မတ္တာဝုတ္တိဆန်းသည်လည်း (၁) အရိယဆန်း၊ (၂) ဂီတိဆန်း၊ (၃) ဝေတာလီဆန်း၊ (၄) မတ္တ သမကဆန်း ဟူ၍ လေးမျိုးရှိသည်။
ဝုဏ္ဏဝုတ္တိဆန်းသည်လည်း (၁) သမဆန်းဆယ့်ခုနစ်မျိုး၊ (၂) အဒ္ဓသမဆန်းဆယ့်တစ်မျိုး၊ ဤသို့လျှင် ဆန်းကျမ်းအမျိုးမျိုး၌ ဆန်းအမျိုးများစွာပင်ရှိ၏။
နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှေးအခါကပင် ယင်းဆန်းကျမ်းများတွင် ညွှန်ပြထားသော စည်းကမ်းနည်းလမ်းအတိုင်း ပါဠိဂါထာကဗျာ လင်္ကာများကို သီကုံးရေးသားလေ့ရှိကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပါဠိဘာသာ ဒေသနာများ၌လည်း (၁) ပဇ္ဇဗန္ဓ၊ (၂) ဂဇ္ဇဗန္ဓ၊ (၃) ဝိမိဿဗန္ဓ ဟူ၍ ဒေသနာသုံးမျိုးရှိသည်။
ယင်းဒေသနာ သုံးမျိုးအနက်၊ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနသုတ် စသော ဒေသနာမျိုးကား ဂါထာသက် သက်ဖြစ်၍၊ ပဇ္ဇဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊ မဟာသတိ ပဌာနသုတ်စသော ဒေသနာမျိုးကား စုဏ္ဏိယ သက်သက်ဖြစ်၍၊ ဂဇ္ဇဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။
ဓဇခသုတ်၊ အာဋာနာဋိယသုတ်စသော ဒေသနာမျိုးကား ဂါထာစုဏ္ဏိယ နှစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ဝိမိဿဗန္ဓဒေသနာမျိုးဖြစ်သည်။
(ဦးကြီးဖေ)မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ဗေဒင်။
ဆန်းဒျူးပင်သည် 'ဒရော့ဆီရာ'မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။
ထိုမျိုးစုတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၉ဝ ရှိသည်။
မြောက်အမေရိက တိုက်တွင် ထိုအပင်မျိုးစိတ် ၄ မျိုးရှိ၍၊ ဥရောပတိုက်တွင် ၃ မျိုးခန့်ရှိသည်။
အားလုံးသော မျိုးစိတ်များမှာ ပိုးမွှားစားပင်မျိုး ဖြစ်ကြသည်။
ပိုးမွှားများကို ရွက်လွှာပေါ်ရှိ အမျှင်အင်္ဂါဖြင့် ဖမ်းယူသည်။
ဖမ်းယူပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။
ရွက်လွှာများမှာ ရွက်ဝိုင်းကလေးများဖြစ်သည်။
ရွက်လွှာ၏ အပေါ်ယံတွင် အမျှင်အင်္ဂါများရှိသည်။
ထိုအမျှင်အင်္ဂါများ၏ အဖျားတွင်း အစေးရှိ၍၊ နေရောင်အောက်တွင် အမြဲပြောင်လက်နေသည်။
ပိုးမွှားကောင်များသည် နေရောင်အောက်တွင် တလက်လက် တောက်နေသော ဆန်းဒျူးရွက်လွှာများကို မျက်စိကျမိသည်။
ထိုကြောင့် အနီးသို့ပျံသန်းလာကြ၍၊ အစေးပေါ်တွင် နားကြ သည်။
ဝတ်ရည်များကို လောဘကြီးစွာ စုတ်ယူရန် ဟန်ပြင်ကြ သည်။
သို့ရာတွင် အမျှင်အင်္ဂါများသည် ပိုးမွှားကောင်၏ ထိ ခိုက်မှုကြောင့် ကွေးညွတ်လာပြီးလျှင် ပိုးမွှား၏ ကိုယ်အင်္ဂါနှင့် ခြေလက်များကို ဖိညှပ် လိုက်ကြသည်။
ထိုအခါ၌ ပိုးမွှားသည် မလှုပ်မရှားနိုင်တော့ဘဲ၊ ညပ်၍မိနေတော့သည်။
လွတ်အောင် ရုန်းသော်လည်း ပို၍သာတင်းကြပ်လာပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ပိုးမွှားမှာ ထိုနေရာ၌ပင် အသက်ပျောက်တော့သည်။
ပိုးမွှားသည် အသက်မပျောက်မီ ရုန်းကန်သောအခါ ရွက် လွှာအတွင်းမှ အရည်များထွက်လာသည်။
ထိုအရည်သည် ပိုး မွှားကောင်ကို ချေဖျက်သည်။
ထိုနောက်ရွက်လွှာက ကြေပျက် နေသော အစာကို စုတ်ယူသည်။
ဤနည်းဖြင့် ဆန်းဒျူးပင် သည် ပိုးမွှားများကိုစားသည်။
ယင်းသို့စားပြီးသောအခါ အမျှင် အင်္ဂါများသည် အပေါ်သို့ မတ်ထောင်လာ၍၊ နောက်တစ်ဖန် ပိုးမွှားတစ်ကောင်ကို ချေဖျက်ရန် အသင့်စောင့်နေပြန်သည်။
ပိုးမွှားသေများ၌ ပရိုတင်းရှိခြင်းကြောင့် ဆန်းဒျူးပင်တို့ သည် နိုက်ထရိုဂျင်ကို အများအပြားရနိုင်သည်။
နိုက်ထရိုဂျင်မှာ ပိုးမွှားစားပင်များအတွက် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်၏။
ရွက်လွှာတစ်ခုပေါ်တွင် အမျှင်ပေါင်း ၂ဝဝ နီးပါးမျှရှိ၏။
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတွင် ဆန်းဒျူးပင်၏ အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော ပိုးမွှား စားပင် တစ်မျိုးရှိသည်။
ကျေးရွာများတွင် ကျေးတောသားများ သည် ပိုးမွှားများဘေးမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ထိုအပင်မှ အကိုင်းအခက်များကို တဲအိမ်များတွင် ချိတ်ဆွဲထားလေ့ရှိကြ သည်။
အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျိုးစိတ် ၃ မျိုးကို တွေ့ရသည်။
ယင်း တို့မှာ ရွက်ဝိုင်းမျိုး၊ ရွက်ရှည်မျိုး၊ အင်္ဂလိပ်ဆန်းဒျူးမျိုးများဖြစ် ကြသည်။
ထိုအပင်များသည် စိုစွတ်သော မြေရိုင်းကွင်းပြင်များ တွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:အပင်များ ကဏ္ဍ:အသားစား အပင်များ။
ဆပ်ကပ်ပွဲ ဆပ်ကပ်ပွဲဆိုသည်မှာ ဆင်လိမ်မာ၊ ခြင်္သေ့လိမ္မာ၊ ကျားလိမ္မာ၊ ခွေးလိမ္မာ စသည်ဖြင့် ယဉ်ပါးလိမ္မာအောင် သင်ထားသော တိရစ္ဆာန်များနှင့် ကစားပြခြင်း၊ မြင်းများကို စီးပြခြင်း၊ ဓား၊ သေနတ် စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပစ်ပြခြင်း၊ မြေစိုက်ဘား၊ ကောင်းကင်ဘားများပေါ်၌ ရှေ့ကျွမ်း၊ နောက်ကျွမ်းအမျိုးမျိုးကို ကျင်လျင်စွာ ကစားပြခြင်းတို့ဖြင့် ပရိသတ်ကို ဖြေဖျော်ပြသသည့်ပွဲ ဖြစ်သည်။
လူတို့သည် အထူးအဆန်းကို ကြည့်လိုမြင်လိုမြဲ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ဆပ်ကပ်ပွဲဟုဆိုလျှင် ကလေးလူကြီးမရွေး မနှစ်သက်သူ ဟူ၍မရှိပေ။
ဆပ်ကပ်ပြပွဲ၌ရုံအတွင်း ဘေးပတ်လည်တွင်ပရိသတ်ထိုင်နိုင်ရန် စင်မြင့်များဆောက်လုပ်၍ အလယ်တွင်ကွက်လပ်တစ်ခု ထားလေ့ရှိသည်။
ဆပ်ကပ်ပြပွဲကို ရှေးရောမလူမျိုးများကစတင်တီထွင်ခဲ့၍ ရောမတို့၏ အကျော်ကြားဆုံး ဆပ်ကပ်ပြပွဲရုံကြီးမှာ ဆပ်ကပ်မက်ဆီးမပ် ဟု တွင်လေသည်။
ထိုရုံကြီးကို အကြိမ်ကြိမ် ထပ်မံချဲ့ထွင်ပြင်ဆင်လာခဲ့ကြရာ၊ ၄ ရာစုနှစ်အတွင်းသို့ ရောက်သောအခါ၊ ထိုရုံကြီးမှာ အရှည်တစ်မိုင်ကျော်၊ အကျယ်သုံးဖာလုံ နီးပါး၊ အမြင့်ပေ ၃၀၀ မျှရှိ၍၊ ပရိသတ် ၄၀၀၀၀၀ နီးပါး ဆံ့အောင်ပင် ကြီးကျယ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
နောင်သော် နယ်လှည့်ဆပ်ကပ်ပွဲ၊ ကမ္ဘာလှည့်ဆပ်ကပ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။
ဆပ်ကပ်အဖွဲ့များတွင် တိရစ္ဆာန်လိမ္မာများ၊ ကျွမ်းဘားသမားများ၊ စက်ဘီးစီးသမားများ၊ ကြိုးတန်းလျှောက်သမားအပြင် တစ်ခါတစ်ရံ လူရှည်၊ လူပု၊ လူဝ၊ ဗလကြီးသူစသော အထူးအဆန်းများလည်း ပါဝင်တတ်သည်။
ဆပ်ကပ်ပွဲ၌ လူပျက် ပါစမြဲပင်ဖြစ်သည်။
ဆပ်ကပ်လူပျက်မှာ မျက်နှာကို ဆေးခြယ်၍၊ ရောင်စုံအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ ပရိသတ်များ မငြီးငွေ့စေရန် ရယ်အောင်ပြုလုပ်ပေးရသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ပွဲ။
300px|ဟိုတယ်များတွင် တွေ့ရတတ်သော အလှအပ ဆပ်ပြာများ လူတိုင်း၌ သန့်ရှင်းမှုသည် အလွန်အရေးကြီး၏။
လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်စေ၊ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အဝတ်များဖြစ်စေ သန့် ရှင်းမှသာလျှင် လူ၏စိတ်သည် ကြည်လင်သန့်ရှင်း၍၊ ကိုယ် ခန္ဓာလည်း ကျန်းမာလျက် ရှိပေလိမ့်မည်။
သန့်ရှင်းစွာ ဝတ်စား နေထိုင်ခြင်းသည် ရောဂါကို ကာကွယ်ဟန့်တားပေးနိုင်သော အကြောင်းတရားဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ကျန်းမာရေးတွင် ကိုယ် ခန္ဓာသန့်ရှင်းမှုသည် အရေးကြီးဆုံးအချက် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာ သန့်ရှင်းမှုပြုလုပ်ရာ၌ ဆပ်ပြာသည်အဓိက အရေးကြီးဆုံး ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ဆပ်ပြာ ကို ဖောဖောသီသီ အသုံးပြုနေနိုင်စဉ်တွင် ဆပ်ပြာ အကျိုးအာနိသင်ကို ဂရုမပြုမိတတ်ကြချေ။
ဆပ်ပြာ အလွန်ရှားပါးနေသည့်အချိန်ကျခါမှ ဆပ်ပြာကို အထူး တောင့်တမိတတ်ကြသည်။
ဆပ်ပြာ သန့်ရှင်းစေတတ်ပုံ၊ ချေးကျွတ်စေတတ်ပုံမှာဤသို့ဖြစ် ၏။
လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်ရှိ ချွေးပေါက်ငယ်များမှ ပြန့်ထွက် လာသော အဆီတို့သည် အညစ်အကြေး၊ ဖုံမှုန့်တို့နှင့် ငြိတွယ် ပေါင်းစပ်၍ အဝတ်အစား၌၎င်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၌၎င်း ချေးညေှာ်ဖြစ် စေတတ်၏။
ဆပ်ပြာနှင့် ပွတ်တိုက်လိုက်သောအခါ ဆပ်ပြာ မြှုပ်မှ ဖက်တီးအက်ဆစ်သည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာမှထွက်လာသော အဆီနှင့် ပေါင်းမိရာ၊ ဆေးကြောရာ၌ အဆီသည် ရေနှင့်ရော၍ ပါသွားပေသည်။
ဖုံမှုန့်နှင့် အညစ်အကြေးတို့မှာလည်း ဆပ်ပြာ မြှုပ်များထဲတွင် ကပ်ငြိပေါင်းစပ် ခြင်းဖြင့် စင်ကြယ်သွားကြ ရသည်။
ထိုသို့ ဆပ်ပြာသည် သန့်ရှင်းမှု၌ အရေးကြီးသည့် ပစ္စည်း တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ငြားသော်လည်း၊ ခရစ်မပေါ်မီက ဆပ်ပြာကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟူ၍ အမှတ်အသားများ မတွေ့ခဲ့ဘူးချေ။
သို့ရာ တွင် ရှေးအလွန်ကျသော အချိန်များ၌ သံလွင်ဆီ၊ သစ်ဆီနှင့် သဲဆပ်ပြာတို့ကိုမူ ဆပ်ပြာသဘောမျိုးဖြင့် သုံးစွဲခဲ့ကြကြောင်း ကိုကား သိရပေသည်။
အေဒီပထမရာစုနှစ်အတွင်း ရောမပညာ ရှိကြီး ပလင်နီ ရေးသားချက်အရ၊ ပထမဆုံးပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆပ်ပြာမှာ ဆိတ်အဆီနှင့် ကော့စတစ်ဓာတ်ပါသော သစ်သား မှရသည့် ပြာကို ရောနှော၍ ကျိုချက်ယူသော ဆပ်ပြာဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။
ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းသည် ၁၃ ရာစုနှင့် ၁၄ ရာစု နှစ်တို့တွင် အီတလီနှင့် ဂျာမနီတို့မှ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန် ပြည်များသို့ ပြန့်ပွားသွား၍၊ အမေရိကတိုက်တွင် ၁၈ဝဝ ပြည့် နှစ်ခန့်လောက်အထိ အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းအဖြစ် အိမ်တိုင်းလိုလို တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်ဟူ၍ အမှတ်အသားများရှိလေသည်။
၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင် ရှက်ဗရယ်သည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အဆီများမှာ ဖက်တီးအက်ဆစ်နှင့် ဂလစ်ဆရင်း တို့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွေ့ခဲ့လေသည်။
ထို့ပြင် အယ်လကာလီနှင့် အဆီတို့ အပြန်အလှန်ဓာတ်ဖက်ကြခြင်းဖြင့် ဆပ်ပြာဖြစ်လာပုံကိုလည်း ပြခဲ့သည်။
ရှက်ဗရယ်၏ တွေ့ရှိချက် များနှင့် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် လာဗလန်း တီထွင်ခဲ့သော ဆားရည် မှ ဆိုဒါထုတ်ယူနည်းများကို အခြေပြု၍၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းသည် ယခင်ရှေးဟောင်းအခြေမှ လုံးဝပြောင်းလဲ တိုးတက်လာခဲ့လေ သည်။
ဆပ်ပြာသည် အမှန်အားဖြင့် ဖက်တီးအက်ဆစ်အချို့မှ ဖြစ်သော သတ္တုဓာတ်ဆားဖြစ်သည်။
ဖက်တီးအက်ဆစ်မှဖြစ် သော ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ အမ်မိုးနီးယမ် ဓာတ်ဆားများ သည် သန့်ရှင်းစေတတ်သော သတ္တိရှိ၍၊ ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင် ကြသည်။
ဆေးဖက်တွင် သုံးစွဲသော ခဲဆပ်ပြာသည် ရေထဲ၌ အရည်မပျော်နိုင်သဖြင့် ချေးချွတ်ရာ၌ အသုံးမကျချေ။
ဆပ်ပြာ တွင် အမာအပျော့မျိုးဖြစ်၍၊ ဆိုဒီယမ်ဆပ်ပြာမှာ အမာမျိုးဖြစ် သည်။
ဆပ်ပြာချက်လုပ်ငန်းတွင် အများအားဖြင့် ဆူပွက်အောင် ကျိုချက်သည့်နည်းကို အသုံးများကြ၏။
ဆပ်ပြာကို ကျိုချက် ရာ၌ အသုံးပြုသော ဒယ်အိုးကြီးများမှာ အလွန်ကြီးမား၍ အောက်ခြေ၌ ကတော့ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။
ဒယ်အိုးကြီးများကို ဘေးပတ်လည်မှ ရေးနွေးငွေ့ဖြင့် အပူတိုက်ပေးရသည်။
ထို ဒယ်အိုးကြီးများထဲသို့ အရည်ပျော်သောအဆီကို ထည့်ပြီးနောက်၊ ကော့စတ်စဆိုဒါအရည်ကို တဖြည်းဖြည်းလောင်းထည့်ရ၏။
ထိုအခါ ဓာတ်နှစ်မျိုးသည် ဆာပွန်နီဖီကေးရှင်းခေါ် အပြန် အလှန်ဓာတ်ဖက်မှုဖြစ်ခြင်းအားဖြင့် ဆပ်ပြာနှင့် ဂလစ်ဆရင်း တို့ကို သီးခြားဖြစ်လာစေသည်။
ဆပ်ပြာသည် အပေါ်၌နေ၍၊ ဂလစ်ဆရင်းသည် အောက်သို့ ထိုင်ကျသွားသည်။
ဂလစ်ဆရင်း သည် ဆားရည်၌ ပျော်ဝင်နိုင်၍ ဆပ်ပြာမှာ မပျော်ဝင်နိုင်သဖြင့် ဆားရည် လောင်းထည့်ခြင်းဖြင့် ဂလစ်ဆရင်းကို ဆပ်ပြာမှ ခွဲထုတ်ပစ်နိုင်လေသည်။
ဂလစ်ဆရင်းကို မစွန့်ပစ်ရချေ။
အခြားနေရာများ၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။
အချို့ဆပ်ပြာချက်ရုံတို့ တွင် ဖက်တီးအက်ဆစ်ကို တိုက်ရိုက်အသုံးပြု၍ ချက်လုပ်ရ သောကြောင့် ဂလစ်ဆရင်းကို ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ် မရရှိ ချေ။
ဆပ်ပြာကို အထပ်ထပ်ဆူပွက်နေအောင် ကျိုထားပြီး နောက် အအေးခံရသည်။
ထိုလုပ်ငန်းမှာ ရက်သတ္တပတ်နှစ်ပတ် မျှကြာ၏။
ထိုနောက် ဆပ်ပြာကို ကရတ်ချာခေါ် စက်သို့ပို့၍ ထိုစက်ထဲတွင် လိုအပ်သည့် အမွှေးနံ့များ၊ အရောင်တင်ဆေး များ စသည်တို့ကို ထည့်ပေးရသည်။
ကရတ်ချာ၏ အလယ်အူ တိုင်တွင် ဒလက်များတပ်ဆင်ထားရာ ထိုဒလက်များဖြင့် ဆပ် ပြာကို ချောမွှတ်လာသည်အထိ မွှေပေးရလေသည်။
ထိုနောက် အခြောက်ခံသည့် အခန်းသို့ပို့၍၊ ပုံစံခွက်ကြီးများထဲတွင် ထည့် ထားလျက် အခြောက်ခံထားရသည်။
ဆပ်ပြာမာလာသောအခါ ဆပ်ပြာတုံးကြီးများကို ဈေး၌ရောင်းသည့် အရွယ်အမျိုးမျိုးရ အောင် ဖြတ်တောက်ယူ၍၊ ဈေးသို့တင်ပို့ရောင်းချရန် သက်ဆိုင် ရာဌာနများသို့ ပို့ပေးလေသည်။
ဆပ်ပြာမွှေးများကို ချက်လုပ်သောအခါ ကရတ်ချာသို့မပို့ ဘဲ၊ တိုက်ရိုက်အခြောက်ခံပြီးလျှင် ကြိတ်စက်ရုံ သို့ပို့ပေးရ သည်။
ထိုစက်တွင် အဖတ်ငယ်ကလေးများဖြစ်လာသည်အထိ ကြိတ်လိုက်ပြီးနောက် အမွှေးနံ့များ၊ အရောင်တင်ဆေးများနှင့် ရောနှောပေးရလေသည်။
ထိုသို့ ရောနှောပြီးသောအခါတွင် ဒလိမ့်တုံးများထဲ၌ ထည့်ကြိတ်ခြင်းအားဖြင့် အမွှေးနံ့ စသည်တို့ သည် ဆပ်ပြာထဲ၌ ပျံ့နှံ့သွားကြလေသည်။
နောက်ဆုံး ကြိတ် စက်မှ ထွက်လာသော ဆပ်ပြာကို ပုံစံခွက်၌သွင်း၍ လိုအပ် သည့် ပုံစံအတုံးငယ်များဖြစ်အောင် လုပ်ရသည်။
စက်ဖြင့်ပြု လုပ်သော ဆပ်ပြာများသည် အခြားဆပ်ပြာတို့ထက် ချောမွတ်၍ အမြှုပ်ပိုထွက်သည်။
ဆပ်ပြာမွှေးများကို အပြိုင်အဆိုင် ပြုလုပ်ကြရာတွင် အချို့ က အဆန်းထွင်၍ အလင်းပေါက်ဆပ်ပြာကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ထိုဆပ်ပြာမျိုးကို 'အအေးနည်း'ဖြင့် ချက်လုပ်ရသည်။
ရိုးရိုးဆပ် ပြာတွင် အရက်ပြန် ထည့်ပြီးလျှင် အရက်ပြန်ကို ပေါင်းချွေးခံ၍ ထုတ်ပစ်ခြင်းအားဖြင့် အလင်းပေါက်ဆပ်ပြာကို ရနိုင်သည်။
ရိုးရိုးဆပ်ပြာအပြင် လေသွင်းထည့်ထားသော ရေပေါ်ဆပ်ပြာ၊ ဆေးဖြင့်စီမံထားသော ဆပ်ပြာမွှေးများကိုလည်း ပြုလုပ်ကြ သည်။
ဒုတိယ ဆပ်ပြာမျိုးမှာ အသားအရေ၌ဖြစ်သော အနာ ရောဂါများကိုထိရောက်စွာ ကုသကာကွယ်ပေးနိုင်သော ဆပ်ပြာ မျိုးဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:လူသုံးကုန် Category:ဓာတုဗေဒ။
300px|thumb|ကောင်မလေး တစ်ယောက် ဆပ်ပြာပူဖောင်း မှုတ်နေပုံ ဆပ်ပြာရည်တစ်ခွက်တွင် သင်္ဘောရိုးကိုနှစ်လျက် ဆပ်ပြာ ပူဖောင်းဖြစ်အောင် မှုတ်ကစားနေသော ကလေးများကို ကြည့် ရခြင်းအားဖြင့် မည်မျှပျော်ရွှင်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
ဆပ် ပြာပူဖောင်းများတွင် လှပသောအရောင်စုံများ ရောယှက်ထွက် ပေါ်လျက်ရှိသည်။
ဆပ်ပြာပူဖောင်းကို ကလေးကစားစရာသက်သက်ဟု သဘောထား၍ မပြီးနိုင်ချေ။
သိပ္ပံပညာနှင့်သက်ဆိုင်၍ များစွာ အကူအညီ အထောက်အပံ့ရသော အချက်အလက်များကို ဆပ် ပြာပူဖောင်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
ယင်းသို့ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ သော ပုဂ္ဂိုလ်ကား ဂျိုးဇက် ပလာတိုးဆိုသူ ဗဲလဂျီယန်လူမျိုး မျက်မမြင် သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် မျက်မြင်သူတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဆပ်ပြာရည် အမြေ|းတွင် လေ့လာစုံစမ်းခဲ့ရာ၊ အရည်များ၏ အတွင်းအားသဘောနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အရေးကြီး၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အကြောင်းအရာများကို သိခဲ့လေသည်။
ပူဖောင်းသည် မည် သည့်အတွက်ကြောင့် လုံးရသည် ဆိုသည့်အချက်ကို လူတိုင်း ပင် သိလိုကြပေမည်။
မိုးရေပေါက်ကလေးသည် မျက်နှာပြင် တင်းမှုကြောင့် ငယ်နိုင်သမျှ ငယ်သွားပြီးလျှင် လုံးသွား၏။
အလုံးတစ်ခု၌ရှိသော မျက်နှာပြင်သည် အရွယ်ထုချင်းတူညီ သော အစိုင်အခဲတစ်ခု၏ မျက်နှာပြင်ထက်ငယ်၏။
ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ မျက်နှာပြင်တင်းအား၏ သတ္တိကြောင့်ပင်ဖြစ် သည်။
သို့ဖြစ်ပါ၍ မိုးပေါက်၊ နှင်းပေါက်ကလေးများ လုံးရ ခြင်းမှာ မျက်နှာပြင်တင်းအေားကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကျည်ဆန် ပြုလုပ်ရာတွင် ကျိုထားသည့် ခဲရည်ကိုလောင်းချသောအခါ အလုံးများ ဖြစ်လာရခြင်းမှာလည်း မျက်နှာပြင် တင်းအား ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
ရေပေါက်တွင် မျက်နှာပြင်တစ်ခုတည်းသာရှိသော်လည်း ပူဖောင်းတွင်ကား မျက်နှာပြင်နှစ်ခုရှိသည်။
တစ်ခုမှာ အတွင်း၌ ရှိ၍၊ အခြားတစ်ခုသည် အပြင်၌ရှိသည်။
ထိုကြောင့် အရွယ် ချင်းတူညီလျှင် ပူဖောင်းကလေး၏မျက်နှာပြင် တင်းအားသည် ရေပေါက်ကလေး၏ မျက်နှာပြင်တင်းအားထက် နှစ်ဆပိုမည်။
ပူဖောင်းသည် အတွင်းရှိ လေ၏ဖိအား ရပ်စဲသွားသည်အထိ ကျုံ့ဝင်လျက်နေသည်။
ကမ္ဘာ့ဆွဲအားသည် ပူဖောင်း၏ထိပ်ပိုင်း ကို ဆွဲသဖြင့် ထိုထိပ်ပိုင်းသည်ပို၍ ပါးလာပြီးလျှင် ပေါက်ကွဲ လွယ်သည်။
ထိုအကြောင်းကြောင့်ပင် ပူဖောင်းသည်တာရှည်မခံ နိုင်ချေ။
သို့သော် ဆပ်ပြာရည်ပူဖောင်းသည် ရေပူဖောင်းထက် ပို၍ တာရှည်တည်နေနိုင်၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်၊ ဆပ်ပြာ ရည်သည် ရေထက်ကျုံ့အားနည်းသောကြောင့်ဖြစ်၏။
တစ်နည်း အားဖြင့်ဆိုလျှင် မျက်နှာပြင်တင်းအား ပျော့သောကြောင့်ပင်ဖြစ် ၏။
ထို့ပြင် ဆပ်ပြာရည်တွင် မျက်နှာပြင်တင်းအားသည် တစ်ချိန်နှင့်တစ်ချိန် မတူအောင်ပြောင်းလဲသောကြောင့်လည်း ဖြစ်လေသည်။
ဂလစ်ဆရင်းခေါ် အလှဆီပါသော ဆပ်ပြာရည်ဖြင့် မှုတ် ထားသော ပူဖောင်းများသည် အခြေအနေကောင်းလျှင် ရက် ပေါင်းများစွာကြာအောင်ပင် တည်နေနိုင်ကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ သော ပူဖောင်းမျိုးသည် တစ်နှစ်ကြာမျှ တည်နေနိုင်ကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ဘူးလေသည်။
ဆပ်ပြာရည်ပူဖောင်းမှ လှပ သောအရောင်များ ထွက်လာရသည့် အကြောင်းကို လူတိုင်းပင် သိလိုပေမည်။
ဆပ်ပြာပူဖောင်းပေါ်သို့ ကျရောက်သော အလင်း တန်းသည် အမြေ|း၏မျက်နှာပြင် နှစ်ခုလုံးကို ဟပ်၍ပြန်တက် လာ၏။
ထိုကြောင့် ပြန်တက်လာသည့် အလင်းတန်းများ၏ လှိုင်းများသည် ကျရိုးအတိုင်းမကျဘဲ အချင်းချင်း ဖျက်လိုက် ကြလေသည်။
ထိုသို့ ဖျက်လိုက်ကြရာတွင်အလင်းတွင်ရှိသော အရောင်များအနက် အရောင်တစ်ရောင်သည်ပျောက်သွားလေ သည်။
ထိုအရောင်၏ ဖြည့်ဖက်အရောင်ကိုအလင်းရောင်တွင် မြင်နိုင်၏။
ပူဖောင်း အထူအပါးပြောင်းလဲသည်ကိုလိုက်၍ ပူဖောင်းမှ ပြန်တက်လာသောအလင်း၏ အရောင်များသည်လည်း ပြောင်းလဲကြသည်။
မှုတ်ခါစတွင် ပေါက်၍မသွားသော ပူဖောင်းသည် အပေါ် သို့တက်နိုင်၏။
အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မှုတ်လိုက်သည့်လေ သည် ပို၍နွေးသောကြောင့်ဖြစ်၏။
နွေးသည့်လေသည် အေး သည့်လေထက် ပို၍ပေါ့သည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် သို့မ ဟုတ် အီသာသည် လေထက်ပို၍ လေးသဖြင့် လေအေးနှင့် မှုတ်ထားသော ပူဖောင်းသည် ထိုဓာတ်ငွေ့များအတွင်း၌ အပေါ် သို့တက်နိုင်၏။
အထက်ပါ ဖော်ပြချက်များသည် သိပ္ပံပညာရှင် များက ဆပ်ပြာရည်ပူဖောင်းတွင် လေ့လာစုံစမ်းခဲ့ကြသဖြင့် သိရသည့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အချက်အချို့ပင် ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) ကိုးကား Category:ပူဖောင်းများ။
ဆိပ်ဖြူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက် ၊ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ ယော‌ေချာင်းစီးဝင်‌ေသာအရပ်၌ ရှိ၍၊ မကွေးခရိုင်အပိုင်၊ ချောက်မြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက်ရှိသည်။
မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၅၉ မိုင်မျှရှိသည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄) နောက်ခံသမိုင်း ဦးဖိုးကျား‌ ရေး သော "မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်" စာအုပ် စာမျက်နှာ (၅၆) ၌ "ဆိတ်ဖြူ ချင်တောင် တွင် ငမှန်ကန်းအကြောင်း ဖော်ပြထားရာ တည်းခိုအိပ် ပြီးသော် ထိုရွာသူကြီးမ တစ်ဦးအိမ် ဆွမ်းခံလျှင်" ဟု ပါရှိသဖြင့် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ကပင် ရွာအဖြစ်အတည်တကျ ရှိနေပြီဟု ဆိုရပါမည် ဦးဖိုးကျား‌ ရေး သော "မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်" စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၅၆) ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ။
Myanmar Information Management Unit။
ကုန်းဘောင်ခေတ်က ဆိတ်ဖြူကို စလင်းမြို့ဝန်အောက်တွင် မြို့သူကြီးထား အုပ်ချုပ်စေကြောင်းကို "ဆိတ်ဖြူမြို့သူကြီး ဦးပွား" ဟူသော အမည်ကို ကုန်းဘောင်မင်းမှုထမ်းစာရင်းတွင် တွေ့ရခြင်းဖြင့် သိရှိရပါသည်။
ဦးပွားမှာ ထန်းချောင်းရွာ အဆက်အနွယ်၊ ဆိတ်ဖြူ ရွှေမင်းဝံဘုရားကြီး ဘုရားဒကာ မင်းကြီးဦးလူညို၏ သားဖြစ်ကာ နောင်အခါ ရေနံချောင်းမြို့ဝန်ကြီးဖြစ်လာပါသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်မင်းမှုထမ်းများအဘိဓာန်၊ တင်နိုင်တိုး ကိုလိုနီခေတ်အစ ၁၈၈၅ ခုတွင် ဆိတ်ဖြူကို ပခုက္ကူစီရင်စုအောက်တွင်း သွင်းကာ မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့၍ ဇီးကပ်ရွာ၌ မြို့ပိုင်ရုံးထားသည်။
၁၈၉၆ ခုတွင် ရုံးကို အောက်ဆိပ်ကျေးရွာသို့ ပြောင်းသည်။
၁၉၀၁ ခုတွင် ဆိတ်ဖြူသို့ ရုံးစိုက်လာသည်။
ယခု မြေသတ်မှတ်ချက်များမှာ ၁၉၇၂ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်ပါ အမိန့်စာဖြင့် ဖွဲ့ထားခြင်းတည်း။
မြို့အမည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆိတ်ဖြူမြို့ အနောက်ပိုင်း ‌ကျောင်းဆရာကြီး ဦးချစ်စိန်က မူလအမည် "ဆိတ်ဖြူ" ကို "ဆိပ်ဖြူ" ဟု အမည်ပြောင်းပေးရန် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ တင်ပြခဲ့ရာ၊ နွေရာသီ၌ ဆိပ်ကမ်းတွင် သဲဖြူဖြူဖြင့် သောင်ခုံထလေ့ရှိသောကြောင့် ဆိပ်ဖြူဟု ခေါ်နိုင်ကြောင်း အယူအဆကို လက်ခံအတည်ပြုခဲ့ သဖြင့် ယခုအမည် ဆိပ်ဖြူ ဖြစ်လာပါသည်။
ဦးချစ်စိန်က မြို့ ကျက်သရေဆောင် ဘုရားကြီး မူလဘွဲ့တော် "ရွှေမင်းဝံ" ကို "ရွှေမင်းဝန်" ဟုလည်း ပြောင်းလဲ ပေးခဲ့ပါသေးသည်။
ရွှေမင်းဝန်ဘုရား ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းဂေါပကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်အောင် ကိုယ်တိုင်ပြောပြချက်၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၊ ဆိပ်ဖြူမြို့၊ ‌ အောင် ကျော်မိုးအဖွဲ့အင်တာဗျူး စီးပွားရေး စိုက်ပျိုးရေးမှာ မြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေး ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ဖြူကြက်သွန်နီမှာ မြန်မာ့ကြက်သွန်ဈေးကွက်တွင် နာမည်ရသည်။
ကြက်သွန်ကို ယောချောင်းတလျှောက်နှင့် မြေနုကျွန်းပေါ်ရာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်တွင် မိုးနည်းသော ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီအတွင်း စိုက်လေ့ရှိသည်။
အခြားထွက်ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပဲတီစိမ်း၊ ကုလားပဲတို့ဖြစ်သည်။
ထွက်ကုန်တို့ကို ရန်ကုန်သို့ ပို့၏။
မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ ဆိပ်ဖြူမြို့ကို အောက်ပါရပ်ကွက်များဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။
ယောဝရပ်ကွက် အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက် အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက် ရွာသစ်ရပ်ကွက် ဆင်ဖြူကျွန်းစလင်းသို့သွားသော အနော်ရထာလမ်း၊ ပခုက္ကူသို့သွားသော ဗိုလ်ချုပ်လမ်း၊ ဧရာဝတီမြစ်၊ ယောချောင်း တို့ကို အခြေတည်ကာ မြို့ဖွဲ့ထားခြင်းတည်း။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုန်းလမ်း ဆိပ်ဖြူမှ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ စလင်း၊ ပေါက်၊ ဂန့်ဂေါ စသည်တို့အထိ သွားနိုင်သော ခရီးသည်တင်ကားများ ရှိသည်။
အနောက်ဘက် စလင်း၊ ပေါက်၊ ဂန့်ဂေါ စသည်တို့သို့ သွားသောယာဉ်များမှာ ကားငယ်များဖြစ်၏။
ရထား ခရီး ၂၂ မိုင်ရှိသော ပခုက္ကူသို့သွားသည့် ရထားလမ်းရှိသည်။
ရေကြောင်း ယခင်က ဇက်ဖြင့် ချောက်နှင့်ဆိပ်ဖြူသို့ ကူးနိုင်သည်။
၁၉၉၆ ခု၌ အနော်ရထာတံတား ဆက်ပြီးသည်နောက် ကားလမ်းဖြင့်သာ လူသွားလူလာများသည်။
ရေကြောင်းဖြင့် သွားလိုက ချောက်မှသည် ဆိပ်ဖြူ ယောဝရပ်ကွက်သို့ ကူးသော မော်တော်၊ သမ္ဗန်များ ရှိသေးသည်။
ရောင်းဝယ်ရေး အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ ပတ္တမြားဈေးသည် တခုတည်းသော ဈေးကြီးဖြစ်သည်။
ငွေကြေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၏ ဘဏ်ခွဲရှိသည်။
ပညာရေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဆိပ်ဖြူ) မှာ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အနော်ရထာလမ်းဘေးတွင် ရှိသည်။
အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းမှာ ယောဝ၊ အလယ်ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက် နှင့် ရွာသစ်ရပ်ကွက်တို့တွင် အသီးသီးရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ကုတင် ၅၀ ဆန့် ပြည်သူ့ဆေးရုံရှိသည်။
အားကစားနှင့်ဖျော်ဖြေရေး ဘောလုံးကွင်းနှင့် ဘောလီဘောကွင်း ရှိသည်။
၎င်းကွင်းများမှာ ဘုရားစူးကွင်းများဖြစ်ပြီး ဘောလုံးကွင်း၌ မြေကွက်လပ်နှင့်ဂိုးတိုင်၊ ဘောလီဘောကွင်းတွင် ပိုက်မရှိသော တိုင် ၂ ချောင်းမှအပ ဘောလုံးကွင်း၊ ဘောလီဘောကွင်းဟု သိသာစေသော အခြားအရာ မရှိ။
ဗိုလ်ချုပ်လမ်းကို မေးတင်ထားသော အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ တခုတည်းသောပန်းခြံမှာ အထိန်းအသိမ်းနည်းသဖြင့် လူသွားလူလာမရှိလှ။
ဘာသာရေးအဆောက်အဦများ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယောဝရပ်ကွက်၌ ရွှေမင်းဝန်ဘုရား၊ ရွာသစ်ရပ်ကွက်၌ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားတို့ ရှိသည်။
ဘုန်းကြီးကျောင်း ၅ ကျောင်း ရှိသည်။
မင်နှိပ်စက္ကူပေါ်၌ မင်ပျံ့သွားပုံ၊ မီးစာတစ်လျှောက်ကို ဆီ သို့မဟုတ် ရေနံဆီတက်လိုက်လာပုံ၊ ရေကို မျက်နှာသုတ်ပဝါက စုတ်ယူပုံစသော အခြင်းအရာများမှာ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ တွေ့ကြုံ နေရသော ကိစ္စဖြစ်သည့်အလျောက်၊ များသောအားဖြင့် ကျွန်ုပ် တို့သည် ဤကိစ္စကို ထွေထွေထူးထူး ဂရုမပြုကြတော့ပေ။