kalixlouiis/myanmar-wikipedia-corpus huggingface dataset:
ဌာပနာတိုက်အတွင်း အလင်းဓာတ်မပြတ်လပ်စေရန် ပတ္တမြားမြတ်ရှင် နှစ်လုံးကိုလည်း ထည့်သွင်းပြီး အဋ္ဌဝီသ ရုပ်တုတော်ကို ငွေစင်ချည်းထုလုပ်ကာ၊ ဗောဓိပင်နှင့်အတူ ထည့်သွင်း၍ ဌာပနာတိုက်ကို ပိတ်လေသည်။
အထက်စေတီတော်ကိုလည်း အောက်ဖိနပ်တော်မှ ငှက်မြတ်နားတော်တိုင် ရွှေပုစွန်ခွံ ထည့်တော်မူလေသည်။
ပထမမင်းခေါင်မင်း သီဟသူမင်း(ဆင်ဖြူရှင်) မိုးညှင်းမင်း(အင်းဝ) သီဟပတေ့မင်း သီဟသူ(စမုံချောင်းဖျားမင်း) သိင်္ခသူ(တောင်ငူဘုရင်) ညောင်ရမ်းမင်း အနောက်ဘက်လွန်မင်း ဘိုးတော်မင်း-ပဒုံမင်းတရား ဝက်ကြီး နှောင်းပိုင်းအခါက သားသက်သမားထံမှ ဝက်ကြီးတစ်ကောင် လွတ်လာပြီး ဘုရား၏ခြေရင်း၌ ဝပ်တွားနေသည့် အဖြစ်ရှိခဲ့ဖူးလေသည်။
ဘုရားဂေါပကများမှ ဝက်တန်ဖိုးအတိုင်းပေးချေ၍ အသက်အားကယ်ဆယ်ခဲ့လေသည်။
တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သော်လည်း ဘုရား၏ အရိပ်ကိုခိုလှုံရမည်ကို သိနားလည်သည်မှာလည်း အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ် တစ်ခုပင်ဖြစ်လေသည်။
ထိုဝက်ကြီး သေလွန်သော် ဘုရား၏ မြောက်အရပ်၌ ရုပ်တုတစ်ခုပြုလုပ်ထားရှိပေးထားသည်။
ဓာတ်ပုံများ ကိုးကား ရွှေယင်မျှော်ဘုရားသမိုင်း ရွှေယင်မျှော်ဘုရားသမိုင်း Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ။
ဒေါက်တာဌေးကြွယ် (၇ ဇူလိုင် ၁၉၅၁ –၂ မေ ၂၀၂၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု၍ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာဌေးကြွယ်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ဒါးပိန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး လုပ်ဆောင်ခြင်း သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁)မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး ဒေါက်တာဌေးကြွယ်သည် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးဌေးငွေ (၁၀ ဩဂုတ် ၁၉၇၀ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြောင်မြို့နယ် ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးဌေးငွေကို ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ တွင်းကြီးကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်က မြောင်မြို့နယ်တွင် NLD ဥက္ကဋ္ဌဒိုင်း ဘောလုံးပွဲကျင်းပခြင်းကိစ္စဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြောင်မြို့နယ် ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးဇာနည်မင်း (၃၀ မတ် ၁၉၇၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွှေကူမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးဇာနည်မင်းကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ရွှေကူမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဒဿနိကဗေဒ)၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ဒီပလိုမာ၊ နိုင်ငံရေး စီမံခန့်ခွဲမှု ဒီပလိုမာများ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြောင်မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ဒေါက်တာဇော်လင်းထွဋ် (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၉ ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဒေါက်တာဇော်လင်းထွဋ်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၉ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၅၁,၃၇၆ ဖြင့် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ပယ်လေဒီယမ် (Palladium)ကို ပလက်တီနမ် သတ္ထုအုပ်စု(PGM) တွင် rhodium,(Rd), ruthenium (Ru), osmium,iridium စသည့် သတ္ထုများနှင့် ရောစပ်တွေ့ရှိနိုင်ပြီး အရောင်စိုသော ငွေဖြူရောင် သတ္ထုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မျက်နှာပြင်မှာ သုံးမြှောင့်ပုံဆောင်ခဲ ပုံစံရှိပြီး သာမန် အပူချိန်တွင် အညှိတက်ခြင်း (oxidation)နှင့် အက်စစ်နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်းများအား ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။
၎င်းသည် နိုက်ထရစ် အက်စစ်နှင့် ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ် အက်စစ်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်ပြီး များသောအားဖြင့် ဒြပ်ပေါင်းပုံစံအဖြစ် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် ဆားအဖြစ်ဖြင့် ရောနှောစွာ တွေ့မြင်နိုင်ပြီး ထူးခြားသော ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အား ကောင်းစွာ စုပ်ယူနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ပမာဏအရ အကြိမ်ပေါင်း ၉၀၀ကျော်စုပ်ယူထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။
အသုံးပြုခြင်း အညှိတက်ခြင်း (Oxidation) ဖြစ်ခြင်းမှ ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်သောကြောင့် ပယ်လေဒီယမ်ကို သတ္ထုစပ်အနေဖြင့် ဗို့အားနည်း လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင် လျှပ်ကူပစ္စည်းအနေဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။
တန်ဖိုးကြီး လက်ဝတ်ရတနာများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
အထူးသဖြင့် ရွှေဖြူပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။
၎င်းအပြင် ပလက်တီနမ် အစားထိုးပစ္စည်းအနေဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
လက်ပတ်နာရီ၊ သတ္ထုကွိုင်၊ ဘီးဝင်ရိုးထိန်းများနှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ ကိရိယာပစ္စည်းများတွင် အလင်းပြန်ပစ္စည်း အဖြစ် ပယ်လေဒီယမ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များက ပလက်တီနမ်ကို စွမ်းအင်နည်းပညာများတွင် အဓိက ဓာတ်ကူပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့အချိန်တွင် ပယ်လေဒီယမ်၏ ပလက်တီနမ်ထက် အားသာသော ဂုဏ်သတ္တများပါရှိခြင်းကြောင့် ၎င်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ပလက်တီနမ်မှာ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ဦးဆောင်နေဆဲပင် ဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် တယ်လီဗေးရှင်း၊ ကွန်ပျူတာနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း (capacitors) အနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ဘီလီယံ ၄၀၀ကျော် အထိ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြူလာကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
၎င်းအပြင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် သွားတုများအဖြစ် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးတို့နှင့် ရောစပ် အသုံးပြုကြသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ သဘာဝတွင် ပယ်လေဒီယမ်ကို သီးသန့်အနေဖြင့် ၎င်းပယ်လေဒီယမ်ပါဝင်မှု ပေါကြွယ်ဝသော သတ္ထုများထွက်ရှိရာ ဘရာဇီးလ်နိုင်မှ ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။
သို့သော် ၎င်းကို နီကယ်လ် ဒြပ်စင်အား ခွဲထုတ်ခြင်းဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်။
ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီးလ်၊ ရုရှား၊ အီသီယိုးပီးယား၊ တောင်အမေရိကနှင့် မြောက်အမေရိက တို့တွင် ပလက်တီနမ် သတ္ထုအုပ်စုများနှင့်အတူ တူးဖော်ရရှိနိုင်ပြီး ကနေဒါနှင့် တောင်အာဖရိက နိုင်ငံများတွင် နီကယ်၊ ကြေးနီတို့နှင့်အတူ တူးဖော်ရရှိနိုင်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ ပယ်လေဒီယမ်ကို အဆင့်နိမ့်အဆိပ် ဖြစ်စေနိုင်သော သတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး မျက်စေ့၊ အရေပြားတို့ကို ယားယံကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်။
ပယ်လေဒီးယမ်အရည်မှာ အရေပြားကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သောကြောင့် ကိုင်တွယ်ရာတွင် သတိပြုကိုင်တွယ်သင့်ပါသည်။
အကယ်၍ မျက်လုံး၊ မျက်နှာကဲ့သို့ နုးညံ့သော ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် ထိတွေ့မိလျှင် ရေများများနှင့် ဆေးကြောပစ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
ပယ်လေဒီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများ အားလုံးသည် အဆင်မြင့် အဆိပ်များ ဖြစ်သောကြောင့် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။
ပယ်လေဒီယမ် ကလိုရိုဒ်အား သောက်မိခြင်း၊ အရေပြားနှင့် ထိမိခြင်းနှင့် ရှူရှိက်မိခြင်းများ ပြုလုပ်မိပါက ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ပျက်စီးစေနိုင်ခြင်း၊ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်ခြင်း စသော ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းကို လက်တွေ့ခန်းတွင် တိရစ္ဆာန်များဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် ပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
သို့သော် ပယ်လေဒီယမ် ကလိုရိုက်ကို ပမာဏအနည်းငယ် ဖြစ်သော ဝ.၀၆၅ ဂရမ်ခန့်ကို နေ့စဉ် သောက်ပေးပါက တီဘီရောဂါကို ကာကွယ် နိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ပယ်လေဒီယမ်သည် ကန့်သတ် ပစ္စည်း အမျိုးအစားဖြစ်သောကြောင့် ခွင့်ပြုချက် တစ်စုံတရာမရှိပဲ ထုတ်လုပ်ခွင့်မပြုပါ။
အချို့သောမြေဆီလွှာ အမျိုးအစားများတွင် ပမာဏအနည်းငယ်ကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး သစ်ရွက်များတွင်လည်း ပမာဏ အနည်းငယ်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
လေ့လာစမ်းသမ်းချက်များအရ အပင်များ၏ ကြီးထွားမှုနှုန်းသည် ပယ်လေဒီယမ် ဆား (၃ppm) နှင့်အထက် လိုအပ်သော်လည်း ရေဓာတ်ပါဝင်မှုများသော water hyacinth ကဲ့သို့ အပင်မျိုးစိတ်များမှာ ခံနိုင်ရည်မရှိပဲ သေဆုံးသွားသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
ကတ်မီယမ် (Cadmium) သည် ငွေဖြူရောင်ရှိပြီး ပျော့ပြောင်းသော သတ္တုဖြစ်သည်။
အစိမ်းရောင်ရှိသော မျက်နှာပြင်မှာ ဓားနှင့် ဖြတ်နိုင်သည့် အထိ ပျော့ပျောင်းပါသည်။
အက်စစ်ထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင် သော်လည်း အယ်လ်ကာလီ များထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။
၎င်းအား ဒြပ်ပေါင်းများ အသွင်ဖြင့်သာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အသုံးပြုခြင်း ကဒ်မီယမ် လေးပုံ သုံးပုံသည် Ni-Cd ဘက်ထရီများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုနိုင်ပြီး ကျန်သော တစ်ပုံသည် ပလပ်စတစ်များ ကြာရှည်ခံစေရန် ထည့်သွင်းအသုံးပြုပါသည်။
အများစုမှာ electroplate steel အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။
နျူထရွန် စုပ်ယူနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် အနုမြူ ကွဲထွက်ခြင်းများတွင် များစွာအသုံးဝင်ပါသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ ကဒ်မီယမ်အား သဘာဝတွင် သွပ်သတ္တုများနှင့် ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။
သွပ်၊ ကြေးနီ နှင့် ခဲ များ သန့်စင်သည့် လုပ်ငန်းများတွင် ဘေးထွက်များအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် (၂၅၀၀၀)ခန့် ထုတ်လုပ်သည်။
၎င်းထဲမှ တစ်ဝက်ခန့်သည် ကျောက်များ ရေတိုက်စားခြင်းမှ ရရှိခြင်းဖြစ်ပြီး ကျန်ထက်ဝက်ခန့်အား တောမီးလောင်ကျွမ်ခြင်း၊ မီးတောင် ပေါက်ကွဲခြင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများမှ ရရှိသည်။
ကဒ်မီယမ်အား အဓိက ထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံများမှာ ဂျပန်၊ အမေရိကား၊ ပီရူး၊ ကနေဒါ နှင့် မက္ကဆီကို တို့ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ လူသားများအတွက် ကဒ်မီယမ် လိုအပ်ချက်အား ပင်လယ် အစားအစာများမှ ရရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အခွံမာသော ပင်လယ်အစားအစာများ၊ ကိုကိုးမှုန့်၊ ကျောက်ပွင့်များ၊ ပင်လယ် ရေညှိအခြောက်များမှ ရရှိနိုင်သည်။
ဆေးလိပ်သောက်သောအခါ ကိုယ်တွင်းရှိသွေးများသည် ကဒ်မီယမ်အား အဆုတ်ဆီသိ့ို သယ်ဆောင်ပေးခြင်းအားဖြင့် ကိုယ်အတွင်းတွင် ရှိသော ကဒ်မီယမ် ပါဝင်မှုနှုန်းကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။
ဆေးရွက်ကြီးတွင် ကတ်ထ်မီယံဓာတ် အပေါများဆုံး ပါဝင်သည်။
သတ္ထုသန့်စင်စက်ရုံမှ စွန့်ပစ်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ အနီးတွင်နေထိုင်သူများသည် ကဒ်မီယမ်များကို ရှူရှိုက်မိခြင်းကြောင့် အဆုတ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ကဒ်မီယမ်သည် ကိုယ်တွင်းရှိ သွေးများကို ဖြတ်ပြီး အသည်းမှ တစ်ဆင့် ကျောက်ကပ် ဆီသို့ ရောက်ရှိ သွားနိုင်သည်။
ကျောက်ကပ်ထဲတွင် လိုအပ်သော ပရိုတိန်းဓာတ် နှင့် သကြားဓာတ်များ အား ဟန့်တားစေခြင်းအားဖြင့် ကျောက်ကပ်ကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
အခြားသော ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ သက်ရောက် မှုများမှာ- ၁။
ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်းနှင့် အလွန်အမင်း ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ၂။
အရိုးဆတ်ခြင်းနှင့် အရိုးကြိုးလွယ်ခြင်း၊ ၃။
ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်ပျက်စီးခြင်း၊ ၄။
ကိုယ်ခံအားစနစ်ပျက်စီးခြင်း၊ ၅။
စိတ်ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်း၊ ၆။
DNA စနစ်ပျက်စီးခြင်း နှင့် ကင်ဆာဖြစ်စေခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ သွပ်ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဇီဝဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှ ထုတ်လွှတ်သော ကတ်ထ်မီယံများသည် အညစ်အကြေးများအဖြစ် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ဖော့စဖိတ် ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံများတွင် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။
ဖော့စဖိတ် ဓာတ်မြေဩဇာအား အသုံးပြုပြီးနောက် အပေါ်ယံမြေဆီလွှာများတွင် တင်ကျန်စေနိုင်သကဲ့သို့ စက်ရုံများမှ အညစ်အကြေးများ ရေထဲသို့ စွန့်ပစ်ခြင်း အားဖြင့်လည်း ရေမျက်နှာပြင် ပေါ်တွင် တင်ကျန်စေနိုင်သည်။
မြေဆီလွှာအတွင်းမှ ကဒ်မီယမ် များသည် အော်ဂဲနစ် ပစ္စည်းများကို စုပ်ယူခြင်းအားဖြင့် မြေဆီလွှာထဲတွင် ကဒ်မီယမ် ပါဝင်မှု မြင့်တက်လာပြီး အသီးအရွက်များအားလည်း ပါဝင်မှု မြင့်တက်စေနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန် ကိုယ်တွင်းသို့ ရောက်ရှိခြင်းသည် ထိုတိရစ္ဆာန်များစားသော အစားအစာများ၏ ကဒ်မီယမ်ပါဝင်မှု အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။
မြေဆီလွှာတွင် ကဒ်မီယမ် များလာစေခြင်းအားဖြင့် မြေဆီလွှာ ပျက်သုဉ်းခြင်းကို ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန်များ ကဒ်မီယမ်ဓာတ်များစွာပါဝင်သော အစားအစာများကို စားသောက်မိခြင်းဖြင့် သွေးပေါင်ချိန် မြင့်တက်နိုင်ခြင်း၊ အသဲရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အကြောများ ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
အိန္ဒီယမ် (Indium) သည် ပျော့သော (အလွယ်တကူပုံသွင်း၍ရသော)၊ တောက်ပသော သတ္တုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အရောင်သည် ငွေဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး မျက်နှာပြင်သည် အနားလေးခုနှင့် ထောင့်လေးခုရှိသည်။
အပူချိန် အမျိုးမျိုးပေါ်လိုက်၍ အရည်ပျော်ပြီး ဂယ်လီယမ်(Ga) ဒြပ်စင်နှင့် အုပ်စုတူ ဖြစ်သည်။
ဂယ်လီယမ်နှင့် အင်ဒီယမ် နှစ်မျိုးလုံးသည် ဖန်မျက်နှာပြင်ကဲ့သို့ ပြောင်လက် နေပါသည်။
အင်ဒီယမ်သည် လေထဲနှင့် ရေထဲတွင် တည်ရှိနိုင်ပြီး အက်စ်ဆစ် ထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။
၎င်း၏ အရည်ပျော်မှတ်ကို ကျော်လွန်၍ အပူပေးသောအခါ ခရမ်းရောင် မီးလျှံနှင့် အတူ အင်ဒီယမ်သည် မီးထတောက်ပါသည်။
အသုံးပြုခြင်း အင်ဒီယမ်ကို အရည်ပျော်မှတ် နှိမ့်သော သတ္တုစပ် များအတွက် အသုံးပြုပြီး အခြားသတ္တု မျက်နှာပြင်များ ခံနိုင်ရည် ပိုမို မြင့်မားစေရန်အတွက် အကာအကွယ်ပေးသော အပြားအဖြစ်လည်းအသုံးပြုပါသည်။
မှန်မျက်နှာပြင်တွင်လည်း တိုက်စားခြင်းကို ကာကွယ်စေရန် အင်ဒီယမ်ကိုအသုံးပြုပါသည်။
ဖန်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အင်ဒီယမ် အငွေ့ပြန်သည့်အခါ မှန်ကို ကြည်လင်သွားစေသည်။
အင်ဒီယမ် အလွှာပါးကို နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုထဲတွင် ဘာတွေဖြစ်ပေါ်နိုင်သလဲ ဆိုတာဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် အသုံးပြုကြသည်။
အင်ဒီယမ်ကို ဖိအားနှိမ့် ဆိုဒီယမ် အငွေ့သုံး ဖန်ချောင်းထဲတွင် အလင်းကော်ပြား ကဲ့သို့လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ အင်ဒီယမ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မတွေ့ရပေ။
ထွန်ယက်ပြီးသား မြေပေါ်တွင် အင်ဒီယမ်ကို သဘာဝမြေပေါ်ထက် ပိုမို ပေါများသည်ကို တွေ့ရှိရပြီး တချို့ အဆင့်များတွင် 4 ppm အထိ အင်ဒီယမ် ပါဝင် ပါသည်။
စက်ရုံများတွင် အရည်ကျိုထားသော ဇင့်(smelting zinc) နှင့် lead sulphide ores တို့မှ အင်ဒီယမ် 1% ပါရုံဖြင့် အင်ဒီယမ်ကို ထုတ်ယူနိုင်သည်။
မပေါင်းစပ်ထားသော အင်ဒီယမ်သတ္တုကို ရုရှားဒေသတွင် တွေ့ရှိပြီး အင်ဒီယမ် အရောအနှော (indite) များကိုမူ ဆားဘီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
သို့သော် အလွန်ရှားပါး လှပါသည်။
ကမ္ဘာ့ အင်ဒီယမ် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏ အားလုံးနီးပါးသည် ကနေဒါနိုင်ငံမှ ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် အင်ဒီယမ် ထုတ်လုပ်မှု နှုန်းမှာ ၇၅တန် ဝန်းကျင် ထုတ်လုပ်သည်။
သိုလှောင်ထားသော အင်ဒီယမ်ပမာဏမှာ တန် ၁၅၀၀ ဝန်းကျင်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ အင်ဒီယမ်သည် ဇီဝဆိုင်ရာ အခန်းဏ္ဍတွင် မပါဝင်ပါ။
ခန္ဓာကိုယ် အတွင်း ဇီဝဖြစ်စဉ်များအတွင်း အင်ဒီယမ် ပမာဏ အနည်းပါဝင်သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
အင်ဒီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများကို လူများတွင် ရှားရှားပါးပါး တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အင်ဒီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် မြင်မားသော အဆိပ်အတောက် အဖြစ် မှတ်ယူသင့်သည်။
အင်ဒီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်းတို့ကို ပျက်စီးစေသည်။
အင်ဒီယမ်၏ လူ့ကျန်းမာရေး အပေါ် အကျိုးပြုသည့် အချက်အလက် မရရှိသေးသည့်အတွက် ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်သင့်ပါသည်။
ပတ်ဝန်းသို့သက်ရောက်မှုအခြေအနေ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲတွင် အင်ဒီယမ် ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် မပျံ့နှံ့ခင်ကတည်းက ကုန်းသတ္တဝါနှင့် ရေသတ္တဝါ များအပေါ် အန္တရာယ် ပြုခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း အင်ဒီယမ်၏ ပတ်ဝန်းကျင် သက်ရောက်မှုများ နှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းမှုများ မပြီးဆုံးသေးသည်ကို တွေ့ရသည်။
တောမကျေးရွာအုပ်စု မှာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ တွင်တည်ရှိသည်။
မိတ္ထီလာမြို့၏ အရှေ့ ၄.၇ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး တောမရွာမှာ အုပ်စုရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
တောမရွာ၏ လက်အောက်တွင် တောမရွာအပါအဝင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၀ ရွာရှိသည်။
ထိုကျေးရွာများမျာ- လက်ပန်ခေါင်း ပေါက်ပင်သာ တောမ ရေချို ချောက်ပင် ပြည်တော်သာ ပန်းတော်ဆက် မကျီးပင်ပု ဥယျာဉ် ရွာသစ် တို့ဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ရေးမှာ ကုန်းလမ်းခရီးတစ်ခုသာ ရှိပြီး မိတ္ထီလာ-သာစည် လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရွာတွင်းမှဖြတ်ဖောက်ထားသည်။
သာစည်-မိတ္ထီလာ-မြင်းခြံ ရထားလမ်းသည် ရွာ၏အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိပြီး တောမဘူတာ ဟူ၍ ဘူတာတစ်ခုထားရှိထားသည်။
တောမဈေး တောမရွာ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး နေ့စဉ်ဈေးဆိုင်ခန်း များဖြင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားလျက်ရှိသည်။
၅ ရက်လျှင်တစ်ကြိမ် တောမဈေးနေ့ဟူ၍ အထူးရက်တစ်ရက်ရှိပြီး ရွာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဒေသခြံစိုက်တောင်သူများမှ မိမိတို့၏ သီးနှံများကိုလည်း လာရောက် ရောင်းဝယ်လေ့ရှိသည်။
ပညာရေး တောကျေးရွာ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျာင်းခွဲ တည်ဆောက်ထားပြီး ပညာရေးအတွက် သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။
အာကေးကပ်စ်တောင်တန်း သို့မဟုတ် တာဒရပ်စ် အာကေးကပ်စ် သည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းရှိ ဂတ်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ ကန္တာရအတွင်း တည်ရှိသော တောင်တန်းများ ဖြစ်ပြီး ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ ဂတ်မြို့တော်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်အထိ မြောက်ဘက်မှ ခန့် ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။
ထိုဒေသတွင် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ကျောက်နံရံပန်းချီများ အမြောက်အမြား ရှိသည်။
ဦးဇော်မင်းလတ် (၁၂ ဧပြီ ၁၉၇၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးဇော်မင်းလတ်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ဆင်အင်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူသည် မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို ရှမ်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၂၂၆,၉၁၉ မဲဖြင့် အနိုင်ရပြီး ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးဇော်မင်း (၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၆ ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး ဦးဇော်မင်းကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မိုးကုတ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ ကသာမြို့တွင် တရားလွှတ်တော် ရှေ့နေအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကုန်သည်အဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၆ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အနိုင်ရ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
လောင်ဗန်းပြောက်စေတီ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့တွင် တည်ရှိသော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ဤစေတီတော်ကြီးမှာ မုတ်ဆိတ်တော်စေတီမှ အရှေ့ဘက်ပေ(၅၀၀၀)ခန့်အကွာ မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။
စေတီတော်ကြီးမှာ ရှစ်မြှောင်ပုံဖြစ်သည်။
တစ်မြှောင့်လျှင် (၃၃)ပေရှိသည်။
ဘုရားသို့ဝင်ရန် အရှေ့နှင့်အနောက်ဘက်တို့တွင် ဂိတ်ပေါက်တစ်ခုစီကို မြေပြင်မှ ၆ပေခန့်မြင့်ပြီး ဖောက်ထားသည်။
ပထမပစ္စယံထောင့်များတွင် ရာဇပလ္လင် ပေါင်းကူးမုခ်ဦးများဖြင့် ဂူသွင်းဘုရားတစ်ဆူစီရှိသည်။
အရှေ့ဘက်မုခ်မှာ အလွန်လှပသော ကျောက်ဆစ်လက်ရာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
ပလ္လင်အောက်တစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် စောင်းတီးနေသော လူရုပ်တစ်ရုပ်စီကို ရှေးခေတ် အဝတ်အစားဖြင့် မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ဂူထဲရှိ ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်မှာ ဦးခေါင်းမုဏိတော်၌ ကြာဖူးပုံပါရှိသော ပဒုမ္မုတ္တရဘုရား ပုံတော်မျိုးဖြစ်သည်။
စေတီတော်၏အောက်ခြေပတ်လည်မှာ (၂၆၄)ပေရှိ၍ အမြင့်မှာယခင်က (၁၂၀)ပေရှိခဲ့သည်။
ယခုဉာဏ်တော်ထိပ်ပိုင်း ပြုတ်ကျနေပြီးဖြစ်ရာ ၇၅ပေခန့်သာရှိသည်။
၎င်းအပြင် စေတီ၏သပိတ်မှောက်ကို မသမာသူများထွင်းဖောက်ထား၍ စေတီမှာအရှေ့ဘက်သို့အနည်းငယ်တိမ်းစောင်းနေသည်။
စေတီတော်၏အရှေ့မျက်နှာစာတွင် အာရုံခံသိမ်တစ်ခုရှိသည်။
သိမ်၏ရင်ပြင်တော်တွင် ပန်းပြောက်ပန်းနွယ်များပါရှိသော ကြွေရည်သုတ်အုတ်ချပ်များဖြင့် ခင်းထားသည်။
စေတီကို ကျောက်တံတိုင်းနှစ်ထပ်ဖြင့် ကာရံထားသည်။
အတွင်းဘက်တံတိုင်း နံရံပတ်လည်တွင် ကြွေရည်သုတ် အုတ်ခွက်ပန်းများဖြင့် အလှခြယ်ထားသည်။
ပန်းပွင့်တစ်ပွင့်စီမှာ တစ်ပေခွဲခန့်အချင်းရှိ၍ အလယ်ခေါင်တွင် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌန် ဝတ်စုံအဖြူရှိပြီး ပွင့်လွှာ(၄)လွှာရှိသည်။
အရောင်ရှစ်မျိုးပါရှိသည်။
တံတိုင်းတစ်ဖက်စီတွင် ပန်းပွင့်ကြီး(၁၁၆)ပွင့်၊ ပန်းပွင့်ငယ်(၂၄၀)ရှိသည်။
ယခုအခါ အပြည့်အစုံမရှိတော့ပေ။
သမိုင်းကြောင်း မြောက်ဦးမြို့တွင် သက္ကရာဇ်(၈၈၇)ခုနှစ်၊ အေဒီ(၁၅၂၅)ခုနှစ်တွင် စလတ္တာမင်းစောမွန်ခေါ် မင်းခေါင်ရာဇာသည် နန်းတက်သည်။
နန်းတက်၍မကြာမီပင် "ခရမ်းသီးလက်ကောက်၊ ပြောင်ပြောင်တောက်၊ ဈေးမှာဝယ်၊ လင်ပန်းပြောက်"ဟူ၍ တဘောင်ပေါ်လေရာ မြောက်ဦးရွှေမြို့တော်ရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ နှုတ်ဖျားဝယ် ရေပန်းစားအော်ဟစ် သီဆိုနေကြလေသည်။
ဤကိုနိမိတ်ကောင်းယူ၍ သက္ကရာဇ်(၈၈၇)ခုနှစ်တွင် ၎င်းစေတီတော်ကြီးကို တည်ခဲ့ရာ လောင်ဗန်းပြောက်စေတီဟု တွင်သည်။
စေတီတော်၏အောက်ခြေမှာ လေးထောင့်ပုံဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်၌ စေတီနှင့်ကပ်၍ လှိုဏ်ဂူတစ်ခုရှိကာ ကျောက်ဆင်းတုတော်တစ်ဆူလည်းရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း ဤစေတီတော်ကို မင်းဗာဘုရင်သည် သေဆုံးသွားပြီဖြစ်သော ပညာရှိတစ်ဦးဖြစ်သည့် သျှင်မြဝါအား လှူဒါန်း၍ရရှိသော ရွှေငွေပစ္စည်းတို့နှင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သော ပစ္စည်းများကို ဌာပနာပြီး သက္ကရာဇ် (၈၉၉ခု၊ ခရစ်နှစ် ၁၅၈၇)တွင် အရိုးဂူ၏ မြောက်ဘက်တောင်တန်းပေါ်၌ တည်ထားခဲ့ပေသည်။
သျှင်မြဝါအားရည်စူး၍ တည်ထားခဲ့သော စေတီဖြစ်သဖြင့် သျှင်မြဝါစေတီ ဟု ခေါ်တွင်သည်။
စေတီတော်ထားရှိသောတောင်ကိုလည်း "သျှင်မြဝါတောင်"ဟု ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး [ထွန်းရွှေခိုင်(မဟာဝိဇ္ဇာ)] ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ။
မိုက် ဖီရိုဖွန် (, ; မွေးဖွား ဇူလိုင်လ ၈ ရက် ၁၉၆၆ ခုနှစ်) သည် ထိုင်းနိုင်ငံဂီတလောကရဲ့ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဥဒုံဌာနီ ဇာတိဖွား ထိုင်းလူမျိုး အမျိုးသားအဆိုတော်တစ်ဦး "ไมค์ ภิรมย์พร" ลุยงานต่อเนื่อง! เปิดตัวเพลงใหม่ "คำเว้าสู่ขวัญ"‘ไมค์ ภิรมย์พร’ อยากวางไมค์ ลุยเกษตรอินทรีย์เต็มตัว ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် GMM Grammy ကွန်ယက်လက်‌အောက်ရှိ Grammy Gold လက်အောက်မှ အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အလုပ်ရှာဖွေရေး ဓာတ်ပြား အယ်လ်ဘန် 1995 - "Kan Lang Kor Lao" () 1996 - "Nam Ta Lon Bon Toe Jeen" () 1998 - "Ya Jai Khon Jon" () 2000 - "Nuei Mai Khon Dee" () 2007 - "Yang Rak Kan Yoo Rue Plao" () 2018 - "Bon Thanon Sai Khon Dee" () 2019 - "Status Bor Koei Pliean" () ကိုးကား Category:ထိုင်း အဆိုတော်များ Category:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ။
ပုံတွင် ဆူမှတ်တည်ပေါင်းခံစနစ်ဖြင့် ရေနံကုန်ပစ္စည်းများအားခွဲထုတ်သည့် ပေါင်းခံတာဝါအားမြင်တွေ့ရစဉ်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ () ဆိုသည်မှာ ဓာတုကုန်ပစ္စည်းများအား စက်ပစ္စည်းများကို ဒီဇိုင်းပြုလုပ်၍ အကြီးစားထုတ်လုပ်ခြင်းပညာရပ်၊ စွမ်းအင်များရရှိစေရန် တီထွင်ကြံဆမှုပညာရပ် နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်မှုပညာရပ်တို့ကို လေ့လာသော အင်ဂျင်နီယာနယ်ပယ်ကြီးတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်သည် အခြားသောအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များကဲ့သို့ပင် သဘာဝသိပ္ပံပညာရပ်များကို အသုံးချ၍ တီထွင်ဖန်တီးမှုများလုပ်ဆောင်လျက် လူ့အဖွဲ့အစည်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ရည်ဆောင်ကြိုးစားရသောပညာရပ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒပညာရပ်များ နှင့် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာပညာ၏ ကွဲပြားချက်မှာ ဓာတုဗေဒပညာရှင်များသည် ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် ဓာတုပစ္စည်းများ၏သဘောသဘာဝအခြေအနေများ၊ ဂုဏ်သတ္တိများ၊ ဓာတုပစ္စည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခုတို့၏အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများကို ဖန်ထည်ပစ္စည်းများ၊ ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ကိရိယာများအသုံးပြု၍ လေ့လာကြသည်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာများကမူ ဓာတုဗေဒပညာများ၏ လေ့လာတွေ့ရှိမှုများကို အခြေခံ၍ စက်မှုပညာ၊ လျှပ်စစ်ပညာ၊ အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်မှုပညာတို့အပြင် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတို့ကိုပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုစေလျက် ကုန်ပစ္စည်းများအား အကြီးစားထုတ်လုပ်သည်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာများသည် ဓာတုကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် စက်ရုံဒီဇိုင်းနှင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စများ၊ ဘေးကင်းစိတ်ချရမှုနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများအားအကဲဖြတ်ခြင်းများအတွက်တာဝန်ယူနိုင်ရန် မော်ဒယ်ပုံစံတူပြုလုပ်တွက်ချက်မှုများ၊အခြေခံလျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များ၊ အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်မှုပညာများကိုလေ့လာဆည်းပူးပါသည်။
ဝေါဟာရသမိုင်း ဓာတုအင်ဂျင်နီယာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ( B.E, Chemical Engineering ) သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းစဉ်အင်ဂျင်နီယာ ( Process Engineering ) ဘွဲ့ကိုရရှိထားသူများဖြစ်သည်။
အလုပ်သင်အင်ဂျင်နီယာများသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ်ရနိုင်ပြီး ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အဖွဲ့ ဝင်အဖြစ်အသိအမှတ်ပြုခံရနိုင်သည်။
ထိုအဖွဲ့များကိုပြောရလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြန်မာနိုင်ငံဓာတုအင်ဂျင်နီယာအသင်း (MAChE)၊ မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာကောင်စီ (MEC) စသည့် အစိုးရမှတ်ပုံတင်အဖွဲ့အစည်းများရှိပြီး နိုင်ငံတကာရှိနာမည်ကျော်အဖွဲ့အစည်းများမှာ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာများအဖွဲ့(IChemE) နှင့် အမေရိကန်ဓာတုအင်ဂျင်နီယာများအဖွဲ့ (AIChE) တို့ပင်ဖြစ်သည်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာပညာရပ်သည် အခြားအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များအားလုံးနှင့်အမျိုးမျိုးသောဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံသမိုင်း ၁၈ရာစုအစပိုင်း စက်မှုတော်လှန်ရေးမတိုင်မီ ကာလအထိ ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ဓာတုအခြေခံ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ (ဥပမာ။
ဆော်ဒါ၊ ဆပ်ပြာနှင့် ဆေးပစ္စည်းများ)ကို မိရိုးဖလာနည်းလမ်းဖြင့် ပုံသေချိန်တွယ် ရောစပ်ကာ ချက်လုပ် ရောင်းချခဲ့ကြသည်။
အဆိုင်းအလိုက် ပုံသေချိန်တွယ်၍ တစ်သုတ်ခြင်းသာ ထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့် လူအင်အားသုံးရပြီး အချိန်ပေးရ၍ ထိရောက်မှုနည်းသော ပုံစံလည်းဖြစ်သည်။
ထိုနည်းစဉ်ကို Batch process ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် တန်ဖိုးမြင့် အဖျော်ယမကာများ၊ ရေမွှေးနှင့်ဆေးဝါးအခြေခံ ဓာတုပစ္စည်းများကို ချက်လုပ်ရန်သာအသုံးပြုတော့သည်။
စက်မှုတော်လှန်ရေးကြီးသည် ၁၇၆၀ခုနှစ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
စက်မှုတော်လှန်ရေးကို တွန်းအားပေးခဲ့သည့် နောက်ခံအကြောင်းတရားများထဲတွင် လူဦးရေတိုးပွားလာမှုသည်လည်း အဓိကကျခဲ့သည်။
၁၅၅၀ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလနယ်တို့၏ လူဦးရေသည် ၄ သန်းခန့်သာရှိခဲ့သော်လည်း ၁၇၅၀ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ၆ သန်း အထိတိုးလာခဲ့သည်။
လူဦးရေရုတ်တရက် တိုးတက်လာမှုကြောင့် အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ၊ လူနေအဆောက်အုံများပိုမိုလိုအပ်လာခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က ဗြိတိန်ကျွန်း၏ မိရိုးဖလာထုတ်လုပ်နိုင်သော ထုတ်ကုန်ပမာဏနှင့် လိုအပ်ချက်များ အလျှင်မမှီတော့ပေ။
ထိုအခါ စိုက်ပျိုးရေး ထုတ်ကုန်ကို အခြေခံသည့် ကျေးလက် လူ့အဖွဲ့အစည်းမှ စက်မှုလုပ်ငန်းကို အခြေခံသည့် မြို့ပြလူ့အဖွဲ့အစည်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလတွင် ဓာတုစက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ပိုမိုအရေးပါလာခဲ့သည်။
စက်မှုတော်လှန်ရေးကို ပိုမိုတွန်းအားပေးစေခဲ့သော နည်းပညာဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုအချို့ မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က) ၁၇ရာစု- ကျောက်မီးသွေးနှင့် သတ္တုတူးဖော်မှုလုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်လာခြင်း။
(ခ) သံရည်ကြိုခြင်းနှင့် သံရိုင်းသန့်စင်သည့် နည်းပညာများ တိုးတက်လာခြင်း။
(ဂ) ၁၇၀၇ခုနှစ်တွင် Abraham Darbyဆိုသူက သံရည်ကြိုရာတွင် ထင်း၊ မီးသွေးအစား ကုတ်မီးသွေး(coke)ကို ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခြင်း နှင့် ၁၇၆၀ခုနှစ်တွင် blast furnace ကို တီထွင်အသုံးပြုခြင်း။
(ဃ) ၁၈၅၀ခုနှစ်တွင် Bessemer Converter ကို တီထွင်အသုံးပြုခြင်းနှင့် သံမဏိထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း။
(င) ၁၈၆၀ခုနှစ်တွင် Open hearth furnace ကိုတီထွင် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း။
(စ) သံနှင့် သံမဏိတို့ကို ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင်အသုံးပြုလာခြင်း။
၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် သံတံတားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် ၁၈၂၀ ခုနှစ်တွင် သံသင်္ဘောများ စတင်ဆောက်လုပ်လာနိုင်ခြင်း။
(ဆ) ဘိလပ်မြေကို စတင်အသုံးပြုခြင်း။
၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် John Smeaton ဆိုသူက Eddystone မီးပြတိုက် ဆောက်လုပ်ရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။
(ဇ) စက်ရက်ကန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း။
၁၇၃၀ ခုနှစ်ခန့်အထိ စက်ရက်ကန်းများကို ရေအားသုံးလည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက်ကာလမှ ၁၉ ရာစုအထိ ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်များ အသုံးပြုကာ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။
(ဈ) ၁၈၂၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် စက်တပ်ယာဉ်များ၊ ပင်လယ်ကူးမီးသင်္ဘောများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း။
(ည) ၁၇၆၀ ခုနှစ်မှ ၁၈၃၀ ခုနှစ်အတွင်း တူးမြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း။
၁၈၂၅ ခုနှစ် တွင် မီးရထားလမ်းများတည်ဆောက်ခြင်း။
(ဋ) ၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ဖြင့် မီးထွန်းခြင်း၊ ၁၈၈၀ပြည့်နှစ်တွင် လျပ်စစ်စွမ်းအားကို အသုံးပြုနိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။
ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ် ပေါ်ပေါက်လာစဉ် အခြေခံကျသည့် သိပ္ပံဆိုင်ရာတွေ့ရှိချက်များမှာလည်း ၁၆၆၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ (Royal Society) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ ခေတ်သစ်သိပ္ပံပညာ နှင့်အတူပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၁၆၆၁ ခုနှစ်တွင် ရောဘတ် ဘွိုင်းလ် (နာမည်ကျော် Boyle’s Lawကိုတွေ့ရှိသူ) က“The Sceptical Chymist” စာအုပ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အက်ဆစ်နှင့်အယ်ကာလီတို့၏ သဘောတရားကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Lavoisier ကလည်း ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် “Combustion Theory” နှင့် ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် “Law of Conservation Mass” စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် Thermodynamic လောကအတွက် အဓိကကျသော တွေ့ရှိချက်များဖြစ်လာခဲ့သည်။